Submaksimal egzersizler sırasında kullanılan cerrahi maskenin algılanan egzersiz zorluk derecesi nabız ve kan oksijen saturasyonuna etkisi
The effect of surgical mask used during submaximal exercises on perceived exercise difficulty pulse and blood oxygen saturation
Yazar: MAKBULE KARAARSLAN
Danışman: PROF. DR. ÇAĞRI ÇELENK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hareket ve Antrenman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Cerrahi maske = Surgical mask ; Egzersiz = Exercise ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Nabız = Pulse ; Oksijen satürasyonları = Oxygen saturation

Özet:
Bu araştırma, egzersiz ve spor yapılırken kullanılan cerrahi maskenin algılanan egzersiz zorluk derecesine, kalp atım hızına ve kan oksijen saturasyonuna etkisinin olup olmadığını etkisi var ise hangi düzeyde yapılacağını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmaya sedanter olmayan haftada en az 1 gün 60 dakika spor yapan 18-24 yaş arası 20 sağlıklı erkek gönüllü katılmış olup bu katılımcılara maskeli ve maskesiz olmak üzere testler uygulanmıştır. Denekler araştırmaya kendi istekleri ile katılmışlardır.
Araştırma için yaptırılan egzersizleri uygulamadan önce katılımcılar sağlık kontrolünden geçti ve vücut analizleri yapıldı. Her bir kişinin maksimal rezerv kalp atım hızının %80'i hesaplandı. Deneklere ilk hafta maskesiz olarak dayanıklılık testi yaptırıldı ve aynı kişilere bir gün sonra maskesiz şekilde direnç egzersizleri uygulandı. Egzersizler sırasında egzersizin algılanan zorluk derecesi, kalp atım hızı ve oksijen saturasyonu parametreleri ölçüldü. Bir hafta sonra aynı ölçümler 3 katlı CE standartlarında üretilmiş cerrahi maske ile yapıldı ve aynı parametreler ölçüldü.
Test gruplarından elde edilen verilerin normal dağılıma uygunluğu histogram , Q-Q grafikleri ve Shapiro-wilk testi ile değerlendirildi. Maskeli ve maskesiz gruplarda ön test son test ölçümlerde paired t testi kullanıldı. Anlamlılık düzeyi olarak p<0.05 alındı.
Yapılan çalışmada gönüllülere maskeli ve maskesiz olarak yapılan bisiklet ergometresi testi yaptırıldı ve O2 saturasyonu, kalp atım hızı ve algılanan zorluk düzeyi parametreleri karşılaştırıldığında 3. dakika hariç istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunamadı (p>0.05)
Çalışmaya katılan gönüllülerin direnç egzersizi maskeli ve maskesiz test analizleri sonucunda; leg press hareketi, leg abduction hareketi, buttterfly hareketi ön-son test değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılığın olmadığı tespit edilmiştir (p>0.05).
Yapılan çalışmada direnç egzersizi maskeli ve maskesiz test değerlerinde leg adduction hareketi O2 saturasyonu ve KAS son test, leg curl hareketi O2 saturasyonu ve KAS ön test, bench press hareketi KAS ön-son test, dumbell lateral raise KAS ön test, shoulder press hareketi O2 saturasyonu son test değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu gözlemlenmiştir (p<0.05).
Sonuç olarak elde edilen bulgulara bakıldığında, cerrahi maske kullanımının submaksimal dayanıklılık ve direnç egzersizlerinde klap atım hızının  %80'in kadar cerrahi maske kullanımının her hangi bir zararlı etkisi yoktur.  Bu alanda benzer çalışmaların farklı maske çeşitleri ile yapılması, norm oluşması açısından önemli olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Covid; Cerrahi Maske; Egzersiz; Direnç Egzersizleri; Submaksimal

Abstract:
The present study aims to examine the presence and extent of the impact of surgical mask use during exercise and sports on perceived exercise difficulty level, heart rate and blood oxygen saturation. 20 healthy, non-sedentary males aged 18-24 who exercise at least 1 day a week for 60 minutes participated in the present study, and the participants were subjected to tests with and without masks. The subjects participated in the study on a voluntary basis.
Before performing the exercises required for the study, the participants underwent a health control and body analyses were made. 80% of the maximum heart rate reserve of each participant was calculated. In the first week, the subjects performed endurance tests without masks and resistance exercises were applied to the same participants one day later without masks. During the exercises, the perceived exercise difficulty level, heart rate and oxygen saturation parameters were measured. One week later, the same measurements were performed with 3-layer surgical masks manufactured in CE standards and the same parameters were measured.
The suitability of the data obtained from the test groups to normal distribution was evaluated using a histogram, Q-Q graphs and the Shapiro-wilk test. The paired t test was used in the pretest-posttest measurements for the masked and unmasked groups. p<0.05 was taken as the level of significance.
In the present study, volunteers was determined using a cycling ergometer test performed with and without masks. When the O2 saturation, heart rate and perceived exercise difficulty level parameters were compared, no statistically significant difference was found with the exception of the 3rd minute (p>0.05)
As a result of the masked and unmasked test analyses of the resistance exercise performed by the participants, it was found that there was no statistically significant difference in the pretest-posttest values of the leg press, leg abduction and butterfly moves (p>0.05).
In the masked and unmasked test values for the resistance exercise performed in the present study, a statistically significant difference was observed in the leg abduction move O2 saturation and KAS posttest, leg curl move O2 saturation and KAS pretest, bench press move KAS pretest-posttest, dumbbell lateral raise KAS posttest, and shoulder press move O2 saturation posttest values (p<0.05).
In conclusion, when the findings obtained are examined, it is observed that surgical mask use affects submaximal endurance and resistance exercises. It is thought that conducting similar studies in this field using different types of masks would be significant in terms of establishing a norm. 

Keywords: COVID; Surgical Mask; Exercise; Resistance Exercises; Submaximal