Şizofreni ve şizoaffektif bozukluk tanılı hastaların iyileşmeye bakış açılarının; Semptom düzeyi, sosyal destek, işlevsellik düzeyi, yeti yitimi derecesi, karşılanmış-karşılanmamış ihtiyaçlar ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between perspectives of schizophrenia patients and patients with schizoaffective disorder on recovery and; Symptomatology, social support, functionality level, degree of disability and met-unmet needs
Yazar: MELTEM DERYA ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. AKFER KARAOĞLAN KAHİLOĞULLARI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Affektif bozukluklar = Affective disorders ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Sosyal destek = Social support ; Yeti yitimi = Disability ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
ŞİZOFRENİ VE ŞİZOAFFEKTİF BOZUKLUK TANILI HASTALARIN İYİLEŞMEYE BAKIŞ AÇILARININ; SEMPTOM DÜZEYİ, SOSYAL DESTEK, İŞLEVSELLİK DÜZEYİ, YETİ YİTİMİ DERECESİ, KARŞILANMIŞ-KARŞILANMAMIŞ İHTİYAÇLAR İLE İLİŞKİSİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
AMAÇ: Bu çalışmada şizofreni ve şizoaffektif bozukluk tanılı hastaların iyileşmeye bakış açılarının; semptom düzeyi, sosyal destek, işlevsellik düzeyi, yetiyitimi derecesi, karşılanmış-karşılanmamış ihtiyaçlar, bakım veren yükü ile ilişkisinin ortaya konması amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği Toplum Ruh Sağlığı Merkezi, yataklı servisi ve erişkin polikliniğine Mart- Nisan 2020 tarihleri arasında başvuran hastalar ve bakım verenleri davet edilmiş, bilgilendirilmiş onam alınanlar gönüllülük esasına göre çalışmaya dahil edilmiştir. 101 hasta ve 77 hasta yakını ile yapılan çalışmada değerlendirme için hem hasta hem yakınlarına yönelik düzenlenen Sosyodemografik Veri Fromu, Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS), Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SANS), Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, Camberwell Gereksinim Değerlendirme Kısa Formu (CANSAS), İyileşme Değerlendirme Ölçeği (RAS-DS), Dünya Sağlık Örgütü Yetiyitimi Değerlendirme Çizelgesi (WHODAS 2.0), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL 100-TR), Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği (ZBVYÖ) kullanılmıştır.
BULGULAR: Çalışmamızda yaş, cinsiyet, hastalık tanısı, ailede ruhsal hasalık öyküsü gibi demografik verilerle RAS-DS puanları arasında korelasyon saptanmamışken; hastanın eğitim yılı RAS-DS ile pozitif yönde korele saptanmıştır. RAS-DS toplam ölçek puanı ile SAPS puanları arasında ilişki saptanmamış olup; SANS ölçek toplam ve özellikle anhedoni, avolüsyon alt ölçek puanları ters yönlü anlamlı korele sonuçlanmıştır. RAS-DS toplam ölçek puanları ile hasta ve hekim tarafından değerlendirilen CANSAS karşılanmamış ve toplam ihtiyaç puanları arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca RAS-DS toplam ölçek puanları WHOQOL-100 TR toplam ve sosyal ilişkiler alt ölçeği ile pozitif yönde anlamlı korele saptanmışken; RAS-DS puanları ile WHODAS 2.0 negatif yönde anlamlı ilişkili bulunmuştur. RAS-DS toplam, fonksiyonel iyileşme ve klinik iyileşme alt ölçek puanları ile ZBVYÖ toplumsal ilişkilerde bozulma alt boyutu arasında ters yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır.  
SONUÇ: Şizofreni hastalarının iyileşme ve topluma tam entegrasyonunu sağlama sürecinde sosyal ve çevresel engellerden arındırılmış bir ortam ideal olarak tanımlanmaktadır. Çünkü iyileşme, ihtiyaç duyulan desteğin karşılanması ile birlikte, toplumdaki diğer bireylerle eşit olarak yaşamın tüm yönlerine katılabilme ile ilgili bir süreçtir. Buna göre; hastaların iyileşme tanımlarının kaliteli, tatmin edici ve üretken bir yaşam ile ilişkili olduğu; özellikle negatif semptomların çalışmamızdaki iyileşme ile ilişkisine bakarak, negatif semptomlara yönelik daha kapsamlı ruh sağlığı hizmetlerin üretilmesinin uygun olacağı  söylenebilir.  
Anahtar Kelimeler: iyileşme, şizofreni, yetiyitimi, semptomatoloji, karşılanmış-karşılanmamış ihtiyaçlar, bakım veren yükü, sosyal destek

Abstract:
EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN PERSPECTIVES OF SCHIZOPHRENIA PATIENTS AND PATIENS WITH SCHIZOAFFECTIVE DISORDER ON RECOVERY AND; SYMPTOMATOLOGY, SOCIAL SUPPORT, FUNCTIONALITY LEVEL, DEGREE OF DISABILITY AND MET-UNMET NEEDS
OBJECTIVE: The aim of this study is to evaluate the relationship between perspectives of schizophrenia patients and patients with schizoaffective disorder on recovery and; symptomatology, social support, functionality level, degree of disability, met-unmet needs and caregiver burden.
MATERIALS AND METHODS:  Patients and caregivers, who applied to the Community Mental Health Center of Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital or inpatient service and adult outpatient clinic of the hospital through March and April 2020, were invited and those who received informed consent were included in the study on a voluntary basis. In the study conducted with 101 patients and relatives of 77 patients, Sociodemographic Data Form, Positive Symptoms Evaluation Scale (SAPS), Negative Symptoms Evaluation Scale (SANS), Calgary Depression Scale for Schizophrenia, Camberwell Requirement Evaluation Short Form (CANSAS) , Recovery Evaluation Scale (RAS-DS), World Health Organization Disability Assessment Shedule (WHODAS 2.0), World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQOL 100-TR), Zarit Caregiver Burden Scale (ZCBS) were used.

RESULTS: In our study, while no correlation was found between demographic data such as age, gender, disease diagnosis, family history of mental illness and RAS-DS scores; the patient's education year was positively correlated with RAS-DS. No relation was found between RAS-DS total scale score and SAPS scores; SANS scale total and especially anhedonia, avolution subscale scores resulted in significant correlation with the opposite direction. In addition, while RAS-DS total scale scores were positively correlated with WHOQOL-100 TR total and social relations subscale; ROD-DS scores were found to be significantly correlated with WHODAS 2.0 negatively. A significant negative correlation was found between RAS-DS total, functional improvement and clinical improvement subscale scores and ZCBS social relations deterioration subscale.

DISCUSSION AND CONCLUSION: 
In the process of recovery of schizophrenia patients and their full integration into society, an environment, free of social and environmental barriers is described as ideal. Because recovery is a process related to being able to participate in all aspects of life equally with other individuals in the society, rather than meeting the support needed. According to this; It can be said that the definition of recovery of patients is associated with a quality and satisfying and productive life. Especially by looking at the relationship between negative symptoms and recovery in our study, it can be said that it would be appropriate to produce more comprehensive mental health services for negative symptoms.
KEYWORDS: recovery, schizophrenia, disability, symptomatology, met-unmet needs, caregiver burden, social support