Yaşlıya evde bakım veren aile bireylerinin bakım yükü ve etkileyen faktörler
research the degree of family caregivers burden and related factors affect caregiver burden
Yazar: ESRA KOYUNCU YAŞAR
Danışman: PROF. DR. AYLA BAYIK TEMEL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Yaşlılar = Aged

Özet:
Bu araştırma yaşlıya bakım veren bireylerinin bakım yükünü ve bakım yükünü etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tasarlanan tanımlayıcı tipte bir araştırmadır.Araştırma, 01 Eylül-03 Kasım 2008 tarihleri arasında Muğla ili Ula ilçesinde yürütülmüştür. Araştırma örneklemini, Ula ilçesinin nüfus yoğunluğu dikkate alınarak tabakalı örneklem ve basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilerek, aileye bakım veren ve yaşlıyla en az altı ay birlikte yaşayan 300 kişi oluşturmuştur.Araştırma verileri aileye bakım veren bireyler ve yaşlılardan onay alındıktan sonra araştırmacı tarafından ev ziyareti yapılarak toplanmıştır.Veriler bakım veren bireyler ve yaşlılara ilişkin 21 soru içeren sosyodemografik veri formu kullanarak toplanmıştır. Diğer veri toplama aracı olarak Katz tarafından geliştirilen günlük yaşam aktiviteleri değerlendirme indeksi ve Lawton ve Brody tarafından geliştirilen Enstrümental Günlük yaşam indeksi, Zarit tarafından geliştirilen ve İnci tarafından Türkçeye uyarlanan bakım verme yükü ölçeği ve araştırmacı tarafından yaşlıya bakım veren bireylerin bakımda yaşadıkları sorunları belirlemeye yönelik geliştirilen form kullanılmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksek Okulu Bilimsel Etik Kurulu'ndan, Muğla İl Sağlık Müdürlüğü'nden ve ölçek için yazardan izin alınmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 11.5 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı verilerde sayı yüzde dağılımları, karşılaştırmalı verilerde Kruskal Wallis, Kolmogorov Smirnov, Mann Whitney-U, Pearson Korelasyon ve Bonferroni testi kullanılmıştır. Yaşlıya bakım verenlerin yaş ortalaması 45.7±9.07, %84.5 evli ve %93.3'ü kadındır. Yaşlı bireylerin yaş ortalaması 77.85±7.42 ve %54.5'i erkektir. Yaşlı bireylerin günlük yaşam aktiviteleri durumları incelendiğinde ölçekten alınan 1.89±0.72 ortalama puanla %32.0.'sinin banyo yapabilmede tam bağımlı olduğu, Enstürümental günlük yaşam aktivitelerini gerçekleştirmede ölçekten alınan 1.04±0.21 ortalama puanla %95.3'ü çamaşır yıkayabilmede tam bağımlı olduğu belirtmişlerdir. Bakım verenlerin bakım yükü puan ortalaması 58.56±16.21'dir. Korelasyon analizi sonuçları incelendiğinde; yaşlının yaşı ve yaşlı ile oturulan süre(yıl), günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılık durumu değişkenleri ile bakım yükü puan ortalaması arasında pozitif yönde ilişki olduğu saptanmıştır.Ailelerle birlikte çalışan Halk sağlığı hemşireleri sağlık eğitimi, toplum destek hizmet danışmanlığı yapma ve bakım vericilerin bakım yükünü azaltmada önemli bir fırsata sahiptirler. Evde bakım hizmetleri birey ve aileleri için önemli etkiye sahiptir.

Abstract:
This research was implemented as descriptive one in order to examine the degree of of family caregivers burden and the related factors affect caregiver burden.Research was carried out in ula district of city Muğla between 1 September 2008- 03 November 2008. Sample of the research was selected by using stratified sample and simple random sampling according to the population density of the districts of Ula. Sample consisted of 30 family care givers and the elderly living together at least six months in the same house. Data was collected by by visiting the houses by the researcher after getting informed consent of the volunteer family caregivers and volunteer elderly people. Data was collected by visiting the houses by the researcher after getting informed consent of the volunteer family caregivers and volunteer elderly people. Data was gathered by using socio-demographical form which consisted 21 questions related to family caregivers and elderly. Other instrument was the Daily Living Activities Evaluation Index which was developed by Katz and Instrumental Living Index which was orijinally developed by Lawton and Brody. The burden of the family caregivers experienced was recorded using the Burden Interview(originally develop by Zarit et al and adopted by İnci in Turkey). In order to find out the problems during giving care was gathered through five open-ended Questions written approvals of the Scientific Ethnical Board of Ege University School of Nursing and Turkish Directory of Health Ministry of Mugla Province.SPPS 11.5 program was used for evaluation of data. Number, persenatages, means, were used for descriptive data, Kruskall Wallis, Kolmogorov Simirnov, Mann- Whitney U, Pearson Correlations, and Bonferroni tests were used for comparative data.Avarage age of the family caregivers was 45.7± 9.8 and 84.5% were married, 93.3% were women. Avarage age of the elderly was 77.8± 7.4 and 54.3% were males. Bathing (32%) was the most dependent daily living activity with a 1.89±0.72 mean score. Washing clothes (95.3%) was the most dependent instrumental dependent living activity with a 1.04±0.21 mean score.Avarage degree of family caregivers Burden was 58.5± 16.2. This study found that there was a positive corellations between the age of the elderly the years spent together with and the family caregiver burden. A positive corellations was found out between the familycare burden and daily living activities dependency score of the elderly.Community Health nurses working with families have an oppurtunity to reduce caregiver burden by giving health education and counselling programs community support services and home care services may be valuable for the clients and families.