Örgütsel alanın dönüşümü ve örgüt yapılarına etkisi: Türkiye'de televizyon işletmeleri
The transformation of organizational field and its effects on the organization structures: Television enterprises in Turkey
Yazar: SEVİM KOÇER
Danışman: PROF. DR. NİHAT ERDOĞMUŞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İşletme = Business Administration
Dizin: Televizyon dizileri = Television serials ; Televizyon kanalları = Television channels ; Televizyon program endüstrisi = Television programming industry ; Televizyon programları = Television programs ; Televizyon sektörü = Television sector ; Televizyon yayıncılığı = Television broadcasting ; Televizyon yayınları = Television broadcasts ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; Örgütsel değişim = Organizational change ; Örgütsel yapılanma = Organizational structuring

Özet:
Türkiye'de televizyon yayıncılığı uygulamaları pek çok Avrupa ülkelerindeki ile benzerlik göstermektedir. Devlet mülkiyetinde kamu hizmeti yayıncılığı ile başlayan televizyon yayıncılığı, özel televizyonların açılması ile büyük bir dönüşüm yaşamıştır.Tezin amacı Türkiye'de özel televizyon işletmelerinin örgütsel alanda tarihsel süreçte yaşadığı sahiplik yapısında, örgüt yapısında ve içerik oluşturmada yaşadığı dönüşümü; bu dönüşümde rol oynayan faktörlerin etkileşimini inceleyerek ortaya koymaktır. Bu nedenle tezin temel problem cümlesi; ?Türkiye'de ulusal çapta yayın yapan özel televizyon işletmelerinin içinde bulunduğu örgütsel alanın örgütlenmesi, örgütsel alanda yaşanan kurumsal değişim ve televizyon işletmeleri örgüt yapılarındaki etkilerinin ortaya konmasıdır.? Özel televizyon işletmelerinin örgütsel alanında yaşanan dönüşümünde: kritik dönemler ve kurumsal değişime etkileri; örgütsel alanın nasıl örgütlendiği; örgütsel alanda baskın konumdaki aktörlerin neler olduğu; özel televizyon işletmelerinin örgütsel alandan kaynaklanan baskı nedeniyle hangi tür dönüşüme uğradığı; örgütsel alandaki beraber evrim sürecinin televizyon işletmesi örgüt yapılarına etkileri ortaya konmaktadır.Bu sorulara yanıt bulmak amacı ile Türkiye'de özel televizyon işletmelerinin gelişimi tarihi süreçte incelenmiştir. Ayrıca Kanal D, ATV, Show TV, Samanyolu TV, Fox TV, Star TV, CNN Türk ve NTV örgüt yapıları, program yapıları, yayın akışları incelenmiştir. Bu tezde toplanan veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Betimsel analiz yöntemi ile elde edilen veriler, daha önceden belirlenen başlıklara göre özetlenmiş ve yorumlanmıştır.Araştırmanın temel bulguları dört başlık altında toplanabilir. Kuruluşundan günümüze değin geçen süreçte özel televizyon işletmeleri örgütsel alanında sahiplik yapısı genellikle devlet müdahaleleri, bazen de mali yetersizlikler nedeni ile büyük dönüşüm geçirmiştir. Alanda baskın aktörler Doğan, Çukurova, Çalık ve Doğuş grupları ve devlettir. İkinci bulgu, televizyon işletmeleri içerik yapıları ve yayın akışlarında yaşanan eşbiçimliliktir. Genellikle aynı profesyonel yönetici ve çalışanların kanallar arasında transferi nedeniyle kanalların içerik yapısında normatif eşbiçimlilik yaşanmaktadır. Kanallar, içerik oluşturmada birbirlerinin yayın akışlarını dikkate aldıklarından dolayı rekabetçi eşbiçimlilik de yayın akışlarında görülmektedir. Diğer önemli bir bulgu, televizyon örgüt yapılarında yaşanan dönüşümdür. Televizyon işletmelerinin insan kaynakları, reklam, teknik hizmetler, mali ve idari işler bölümleri bağlı bulundukları grup bünyesinde üst birimler içinde yapılanmakta ve tüm medya örgütlerine matriks bir şekilde hizmet vermektedir. Dördüncü bulgu, televizyon işletmelerinin artan bir oranda dış kaynak kullanımı nedeni ile iş yaptığı firmalar ile şebeke örgütü oluşturmasıdır. Televizyon işletmeleri, program ve dizileri aldığı bağımsız yapım şirketleri ile uzun yıllar sürecek bir işbirliği içine girmektedir. Böylece şebeke örgütü içinde televizyon işletmeleri bir aracı işletme gibi davranmaktadırlar.Örgütsel alanda televizyon işletmeleri; reklam veren, rating ölçüm kurumları, sponsorlar, yapım şirketleri ve devlet ile olan karşılıklı bağımlılığa dayanan etkileşimi sonucu beraber evrim geçirmektedirler. Bu süreç dinamiktir, doğrusal olmayan bir şekilde ve pozitif geri besleme süreci ile örgütsel alan sürekli dönüşüm geçirmektedir.

Abstract:
The practices of television broadcasting in Turkey are similar to the ones in many European countries. TV broadcasting, which started as public ownership to conduct public services, has been greatly transformed with the emergence of private television stations.The aim of this thesis is to explore the historical development of the private television enterprises in terms of their organizational ownership structures along with the transformations that took place in their organization structure and content formation. The thesis also aims at identifying and analyzing the factors that have played an important role throughout this transformation process. That is why the core of this thesis is ?to organize the organizational field of the Turkish private television enterprises that have nationwide broadcast; to observe the institutional changes in their organization structure and to present the effects of such transformations. Therefore, this study concentrates on the key factors in this transformation in the organizational field of the private TV enterprises such as the critical periods and their effects on institutional changes; the way the organizational field is organized; the dominant actors in the organizational field; the nature of the transformation the television station undergoes due to pressure in the organizational field; the effects of the coevolution process in the organizational field on the structure of television enterprises.In order to deal with these issues, this study explores the development of private television enterprise in its historical context in Turkey. In addition to this, the organization structure, the nature of the programmes and the TV schedule of Kanal D, ATV, Show TV, Samanyolu TV, Fox TV, Star TV, NTV and CNN Türk have been examined. The collected data have been analysed with descriptive analysis. The results of the descriptive analysis have been summarized and interpreted under the headings that have been previously determined.The fundamental findings of the research can be categorized into four headings. The first finding is that, since the foundation of the private TV enterprises, organizational ownership structures usually have been exposed to several changes due to state intervention, and sometimes due to financial inadequacy. The leading enterprises in the field are the state, Doğan Holding, the Çukurova Holding, Çalık Holding, and Doğuş Holding. The Second finding is the isomorphism in the broadcast content and schedule. Normative isomorphism has usually been because of the transfer of the same managers and employees among the channels. The fact that each TV enterprise organizes its TV schedule by taking into consideration the TV schedule of the rival enterprises leads to competitive isomorphism. Another importing result is the transformation in the organization structures of the TV enterprises. Departments like human resources, administrative and financial affairs, advertising and technical services, have been positioned within the upper units in their groups companies and they provide service to all media organizations via matrix. The last finding is that television enterprises generate network organization due to an increase in outsourcing. The TV enterprises cooperate, with interdependent production companies from which they buy programmes and serials. Such cooperation may last for several years. This is how the TV enterprises function like intermediary enterprises within the network organization.In conclusion it can be said that the TV enterprises, in terms of their organizational structures, coevolve together with the advertisers, the rating watch institutions, the sponsors, the production companies, the news agents and the state due to mutual dependence and interaction. This process is a dynamic one. The organizational field is open to transformation because of its nonlinear nature and positive feedback.