Kafein takviyesinin yorgunluk ve performans üzerine etkisi: Meta-analiz çalışması
Effect of caffeine supplement on fatigue and performance: A meta-analysis study
Yazar: ASLIHAN TEKİN
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ ŞIKTAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF BUZDAĞLI
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Anaerobik güç = Anaerobic power ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Laktik asit = Lactic acid ; Meta analizi = Meta analysis ; Performans = Performance ; Yorgunluk = Fatigue ; Öz performans = Self-performance

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, kafein takviyesinin laktik asit ve Wingate Anaerobik Güç Testi'ndeki peak power verisi üzerine etkisinin değerlendirildiği çalışmaların meta analitik yöntemle incelenmesidir.
Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma yöntemi yaklaşımında meta analiz modeli tercih edilmiştir. İlgili çalışmalara ulaşabilmek için Google Scholar, Pubmed, Web of Science ve ScienceDirect veri tabanlarında son 5 yıl içerisinde (2018-2022) yapılmış kafein takviyesi ile yorgunluğu değerlendiren 1160 çalışmaya ve kafein takviyesi ile anaerobik performansı değerlendiren 1114 çalışmaya ait veriler, anahtar kelime taraması ile elde edilmiştir. Kafein takviyesi ile yorgunluğu değerlendiren 13 çalışma ve kafein takviyesi ile anaerobik performansı değerlendiren 20 çalışma analize dahil edilmiştir. Raporlama neticesinde ulaşılan veriler, Review Manager 5.4 (Cochrane's Software) kullanılarak analiz edilmiştir. Meta analiz çalışması yapılırken karşılaştırma yapmak amacıyla ulaşılan değerler ortak bir değer olan etki büyüklüğüne dönüştürülmüştür. Etki büyüklüğü seviyesi değerlendirilirken takip eden değerler referans alınmıştır: önemsiz etki (<0,20), küçük etki (0,21–0,60), orta seviyeli etki (0,61–1,20), büyük etki (1,21–2,00), çok büyük etki (2,01–4,00). 
Bulgular: Kafeinin laktik asit üzerine olan etki büyüklüğünü belirlemek amacıyla araştırmaya dahil edilen 13 çalışmadan elde edilen verilere göre etki büyüklüğü plasebo grubu lehine  EB=0.33 [0.21,0.46], Z=5.51[p<0.00001] olarak bulunmuştur. Ayrıca kafeinin peak power üzerine olan etki büyüklüğünü belirlemek amacıyla araştırmaya dahil edilen 20 çalışmadan elde edilen verilere göre etki büyüklüğü kafein grubu lehine EB=0.35 [0.20,0.50], Z=4.65 [p<0.00001] olarak bulunmuştur.
Sonuç: Araştırmaya dahil edilen çalışmaların analizi neticesinde kafein takviyesinin laktik asit birikimini artırdığı ve peak power performansını geliştirdiği görülmüştür. Bu durumda kafein tüketiminin yorgunluk belirteci olan laktik asidin daha az birikimine katkı sunmasa da özellikle kısa süreli performansı iyileştirdiği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Kafein, Laktik asit, Wingate, Peak power, Meta analiz

Abstract:
Purpose: The aim of the study is to examine the effects of caffeine supplementation on lactic acid and the peak power data in Wingate Anaerobic Power Test by meta-analytical method.
Method: In this study, the meta-analysis model was preferred in the qualitative research method approach. To reach related studies, data from 1160 studies evaluating fatigue with caffeine supplementation and 1114 studies evaluating anaerobic performance with caffeine supplementation in the last 5 years (2018-2022) were obtained by  keyword search in Google Scholar, Pubmed, Web of Science and ScienceDirect databases. The analysis included 13 studies assessing fatigue with caffeine supplementation and 20 studies assessing anaerobic performance with caffeine supplementation.The data obtained as a result of the reporting were analyzed using Review Manager 5.4 (Cochrane's Software). While conducting the meta-analysis, the values reached for comparison were converted into an effect size, which is a common value. The following values were taken as reference when evaluating the effect size level: insignificant effect (<0.20), minor effect (0.21–0.60), moderate effect (0.61–1.20), large effect (1.21 –2.00), very large impact (2.01–4.00).
Findings: According to the data obtained from 13 studies included in the study to determine the effect size of caffeine on lactic acid, the effect size was found to be EB=0.33 [0.21,0.46], Z=5.51[p<0.00001] in favor of the placebo group. In addition, according to the data obtained from 20 studies included in the study to determine the effect size of caffeine on peak power, the effect size was found to be EB=0.35 [0.20.0.50], Z=4.65 [p<0.00001] in favor of the caffeine group.
Result: As a result of the analysis of the studies included in the research, it was seen that caffeine supplementation increased lactic acid accumulation and improved peak power performance. In this case, although caffeine consumption does not contribute to less accumulation of lactic acid, which is a fatigue indicator, it can be said that it improves short-term performance in particular.
Keywords: Caffeine, Lactic acid, Wingate, Peak power, Meta analysis