Tekerlekli sandalye basketbol oyuncularının oyun performansını belirleyen faktörler
Factors determining the game performance of wheelchair basketball players
Yazar: BÜŞRA YÜCELSOY
Danışman: DOÇ. CENGİZ ÖLMEZ
Ordu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Engelli sporları = Sports for persons with disabilities

Özet:
ÖZET
TEKERLEKLİ SANDALYE BASKETBOL OYUNCULARININ OYUN PERFORMANSINI BELİRLEYEN FAKTÖRLER 
Amaç: Bu araştırmanın amacı, tekerlekli sandalye basketbol (TSB) oyuncularının oyun performansını belirleyen faktörlerin tespit edilmesidir.  
Gereç ve Yöntem: Çalışma, Türkiye Tekerlekli Sandalye Basketbol Süper Liginde oynayan 15 TSB oyuncusunun gönüllü katılımı ile gerçekleştirildi. Araştırma öncesi sporcular araştırmanın kapsamı hakkında bilgilendirildikten sonra ölçüm ve testlere tabi tutuldular. Bu aşamada sırasıyla sporcuların antropometrik özellikleri, vücut kompozisyonları, izokinetik kuvvet performansları, kaygı düzeyleri ve tekerlekli sandalye basketbol beceri testi (TBBT) düzeyleri tespit edildi. Sporcuların antropometrik özelliklerinin tespit edilebilmesi için vücut ağırlıkları, sandalyeli boy uzunlukları, kulaç ve kol uzunlukları, omuz genişlikleri, üst ve ön kol çevreleri, el uzunlukları ve genişlikleri ölçüldü. Vücut kompozisyonlarının tespiti için yağlı ve yağsız vücut oranları tespit edildi. İzokinetik kuvvet performanslarının tespiti için omuz horizontal abdüksiyon/addüksiyon (H-ABD/H-ADD), omuz abdüksiyon/addüksiyon (ABD/ADD), omuz internal rotasyon/eksternal rotasyon (IR/ER), omuz ekstansiyon/fleksiyon (EXT/FLX) ve dirsek ekstansiyon/fleksiyon (D-EXT/D-FLX) testleri uygulandı. Sporcuların kaygı düzeyleri, Spor Kaygı Ölçeği-2 (SKÖ-2) kullanılarak değerlendirildi. Sporcuların oyun performansı TBBT ile ölçüldü. TBBT, statik ve dinamik şut performansı, statik ve dinamik top sürati, toplu illinois ve slalom testleri ve 5-10-20 m toplu sprint testlerinden oluşmaktadır. Veriler toplandıktan sonra sporcuların TBBT puanları ile antropometrik özellikleri, vücut kompozisyonları, izokinetik kuvvet performansları ve kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiler incelendi. 
Bulgular: Sporcuların TBBT performansları ile antropometrik özellikleri arasında (r=0.520 ve 0.783 arasında), vücut kompozisyonları arasında (r=0.540 ve 0.558 arasında), endişe düzeyleri arasında (r=0.580), H-ABD ve H-ADD arasında (r=0.514 ve 0.802 arasında), ABD ve ADD arasında (r=0.516 ve 0.890 arasında), İR ve ER arasında (r=0.520 ve 0.761 arasında), EXT ve FLX arasında (r=0.521 ve 0.796 arasında), D-EXT ve D-FLX arasında (r=0.520 ve 0.799 arasında) orta ve yüksek düzeyde anlamlı ilişkiler tespit edildi (p<0.05).
Sonuçlar: Artan vücut yağı ve ağırlığı, sporcular için avantaja dönüştürülebilir, ancak ideal sınırlar içinde tutulmalıdır. Sporcuların artan endişe düzeyleri ise statik şut performansını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca TSB oyuncularının artan omuz kuvveti düzeyi, genel olarak TBBT performansını destekler. Bu nedenle antrenörler, TSB oyuncularının antrenman planlarını oluştururken bu faktörleri dikkate almalıdırlar. 

Anahtar Kelimeler: Antropometrik Özellikler, İzokinetik Kuvvet, Kaygı Düzeyi, Oyun Performansı, Tekerlekli Sandalye Basketbolu, Vücut Kompozisyonu

Abstract:
ABSTRACT
FACTORS DETERMINING THE GAME PERFORMANCE OF WHEELCHAIR BASKETBALL PLAYERS 
Aim: The purpose of this study is to identify the factors determining the game performance of wheelchair basketball (WCB) players.
Materials and Methods: The study was conducted with the voluntary participation of 15 athletes playing in the Turkish Wheelchair Basketball Super League. Prior to the research, athletes were informed about the scope of the study and underwent measurements and tests. During this stage, anthropometric characteristics, body composition, isokinetic strength performance, anxiety levels, and wheelchair basketball skill test (TBBT) levels of the athletes were determined. Anthropometric measurements included body weight, seated height, arm span, shoulder width, upper and forearm circumferences, hand length, and hand width. Body composition was assessed by measuring fat and lean body mass ratios. Isokinetic strength performance was evaluated using tests for horizontal shoulder abduction/adduction (H-ABD/H-ADD), shoulder abduction/adduction (ABD/ADD), shoulder internal/external rotation (IR/ER), shoulder extension/flexion (EXT/FLX), and elbow extension/flexion (D-EXT/D-FLX). Anxiety levels of athletes were assessed using the Sport Anxiety Scale-2 (SAS-2). Game performance was measured using the TBBT, which includes static and dynamic shooting performance, static and dynamic ball speed, Illinois agility and slalom tests, and 5-10-20 m shuttle sprint tests. After collecting data, the relationships between athletes' TBBT scores, anthropometric characteristics, body composition, isokinetic strength performance, and anxiety levels were examined.
Results: There were significant correlations between athletes' WBST performances and their anthropometric characteristics (r=0.520 to 0.783), body compositions (r=0.540 to 0.558), anxiety levels (r=0.580), H-ABD and H-ADD (r=0.514 to 0.802), ABD and ADD (r=0.516 to 0.890), IR and ER (r=0.520 to 0.761), EXT and FLX (r=0.521 to 0.796), and D-EXT and D-FLX (r=0.520 to 0.799) at moderate to high levels (p<0.05).
Conclusions: Increased body fat and weight can be leveraged as an advantage for athletes, but they must be kept within ideal limits. Elevated levels of anxiety among athletes can negatively impact static shooting performance. Additionally, increased shoulder strength in TSB players generally supports TBBT performance. Therefore, coaches should consider these factors when designing training plans for TSB players.

Keywords: Anthropometry, Isokinetic Strength, Anxiety, Game Performance, Wheelchair Basketball, Body Composition