Amerika ve Avrupa patent sistemleri ışığında biyoteknolojik buluş kapsamında Türk hukuku'nda kök hücrenin patentlenebilmesi
Stemcell patentability under Turkish law within the context of biotechnologic inventions with regards to American and European patent systems
Yazar: FATMA ESİN BATAK YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL HACIMAHMUTOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Amerikan hukuku = American law ; Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Patent Sözleşmesi = European Patent Convention ; Biyoteknik endüstrisi = Biotechnic industry ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Kök hücreler = Stem cells ; Patent hukuku = Patent law ; Patentler = Patents ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Biyoteknolojik gelişmeler son dönemde tüm dünya ülkelerinde hız kazanmış ve dolayısı ile bu kavramın alt dalı olan kök hücreler de bu hızlanmadan nasibini almıştır. Diğer yandan teknolojik gelişmelerin mülkiyet hakkı kapsamında hukuki yansıması olan patent korumasının kök hücre buluşlarının patentlenmesi açısından hala tartışma konusu olduğunu söylemek mümkündür. Bu çalışmada öncelikle Amerikan Patent Sistemi ve kök hücre buluşlarının sistem içerisindeki yeri, Avrupa Patent sistemi ve kök hücre buluşlarının sistem içerisindeki yer incelenmiştir. Bulunan bilgiler ışığında Amerika'da serbest olan kök hücre çalışmalarının patentlenebilirliği, Avrupa'da insan embriyosundan elde edilip edilmemesine yönelik tartışmalara mahal vermiştir. Daha sonra Türkiye'de insan embriyosundan kaynaklanmayan kök hücrelerin patentlenebilir olup olmamasına ilişkin herhangi bir düzenleme olmadığı belirlenmiş ve insan embriyosu tanımının da yapılmasının önemi üzerinde durulmuştur. Düzenleme ve tanımlamanın niçin gerekli olduğu tartışılmıştır. İnsan embriyosundan elde edilmeksizin üretilen ya da insana dönüşmeye elverişli olmayan embriyolardan elde edilen kök hücre çalışmaları sonucunda ortaya çıkan ürün ve usullerin Türkiye mevzuatında da düzenlenmesi ve patentlenebilir olmasına izin verilmesi uluslararası mevzuat ve ülkesel gelişim anlamında faydalı görünmektedir.

Abstract:
Within the last period developments in biotechnology has been considerably fast, from which stem cells, being a sub-branch of biotechnological inventions, have also been affected. On the other hand, it is possible to state that patent protection which is the legal reflection of technological developments within the context of property right, is still debated upon the concept of patentability of stem cell inventions. In this study, American Patent System and stem cell inventions within the system and European Patent System and stem cell inventions within the system are examined first. Under the light of information discovered, patentability of stem cell studies which are legal in America, has led to debates over whether it is extracted from human embryo in Europe. After the examination, it is detected that there is no regulation upon stem cell patentability which are not extracted from human embryo in Turkey as well as emphasizing the importance of defining the concept human embryo. Reasons behind the necessity of such regulation and definition have been discussed. It appears beneficial for international regulations and national development that products and processes which are invented due to the use of stem cells that are not extracted from human embryo or from human embryo which is not eligible to develop into a human being, should also be regulated in Turkey regulations and allowed to be patented.