Bitişik alan IMRT planlamasında iki farklı kolimatör ( x ve y ) yönünün birleşim bölgesindeki doz dağılımına etkisinin araştırılması
The investigation of the effects of two different collimator direction (X and Y) on conjunction region dose distribution in adjacent fields IMRT planning.
Yazar: AYDIN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. HATİCE BİLGE
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Kafa ve boyun neoplazmları = Head and neck neoplasms ; Kolimatör sistemleri = Collimator systems ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Penumbra = Penumbra ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted

Özet:
Double focus özelliğine sahip ONCOR(Siemens,Concord-USA) lineer hızlandırıcısının X ve Y kolimatörlerinin alan kenarındaki doz düşüş miktarlarının farklı olması bitişik ortogonal alanların kullanıldığı tedavilerde birleşim bölgesindeki doz dağılımını belirler. Bu durum hazırlanan plan ile hastada gerçekleşen plan arasında farklılıklara neden olabilir.Bu çalışmada, bitişik ortogonal alan kullanılarak yapılan konvansiyonel ve IMRT ışınlamalarında, X ve Y kolimatörlerinin alan birleşim kenarında kullanılmasının doz dağılımı üzerindeki etkisi araştırıldı.Bunun için kliniğimizde var olan ONCOR cihazına ait, X ve Y profil bilgileriyle iki ayrı cihaz modellendi. 20 baş boyun hastasının IMRT plan verifikasyonu PTW 2D Array Seven 29 ve GafChromic film ile yapıldı.Elde edilen veriler değerlendirildiğinde, X kolimatörü bitişik alan alarak kullanıldığında kolimatör sisteminin pozisyon doğruluğu ±1mm olduğunda doz homojenitesi -%5 ile +%6 arasında olduğu görüldü.Y kolimatörünün bitişik alan olarak kullanıldığı durumda ±1mm hatanın doz homojenetesini -%1,5 ile +%3,5 arasında değiştirdiği görüldü. Y kolimatörü kullanıldığında ±1mm kolimatör yerleştirme hatası tolere edilebilmektedir.Doz modellemede kullanılan kolimatör eksenlerinin tedavide kullanılması gerekmektedir. Kolimatör hatalarının tolere edilebilmesinde penumbranın daha geniş olduğu eksenin bitişik alan kenarında kullanılması birleşim bölgesindeki doz homojenitesi açısından yararlıdır.Anahtar Kelimeler: Baş boyun IMRT, double focus MLC, kolimator hatası, PTW 2D Array, penumbra.

Abstract:
ONCOR (Siemens, Concord-USA) linear accelerator has double focus property, the difference in magnitude of dose reduction at X and Y collimator field edges of LINAC determines dose distribution in conjunction region when adjacent orthogonal fields is used for treatment. This situation causes a difference between prepared plan and actual plan.In this study, for conventional and IMRT irradiation including adjacent orthogonal fields, the effects of X and Y collimators on dose distribution on field junction edges were investigated. For this reason, two different machines, one of which was based on X profile and the other was based on Y profile, were modelled for ONCOR used in our clinics. The dosimetric verification of IMRT plans for 20 head neck patients were performed. Verification of fluence map were made using PTW 2D Array Seven 29 and Gafchromic EBT film.After the evaluation of datas obtained when X collimator was used for adjacent fields and position accuracy of collimator system was within ±1mm, dose homogenity was found between -5% and +6%. On the other hand when Y collimator was used for adjacent field, ±1mm error caused to change dose homogenity between -1.5% and +3.5%. As a result, when Y collimator was used, ±1mm collimator placement error was tolerated.Collimator axes used in dose modelling should be used for treatment. In order to tolerate collimator error, axis with wider penumbra should be used in adjacent field edges for better dose homogenity.Keywords: Head neck IMRT, double focus MLC, collimator error, PTW 2D Array, penumbra.