Oksipital kondil ve çevresinin morfometrik anatomisinin KIBT ile retrospektif incelenmesi
Retrospective investigation of the morphometric anatomy of the occipital condyle and its surroundings by CBCT
Yazar: CENGİZ EVLİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ERAY KOLSUZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Foramen magnum = Foramen magnum ; Hipoglossal kanal = Hypoglossal canal ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Oksipital kemik = Occipital bone ; Oksipital kondil = Occipital condyle

Özet:
Bu çalışmanın amacı cerrahi ve adli tıp açısından önemli bir bölge olan oksipital kondil ve
çevre yapıların morfometrik açıdan incelenip, ortalama değerlerin cinsiyete ve yaşa göre
değişiminin değerlendirilmesi ; aynı zamanda yapılan ölçümlerin korelasyonunun
değerlendirilmesidir.
Çalışmamıza Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi arşivinden seçilmiş 180 (90
kadın , 90 erkek) KIBT görüntüsü dahil edilmiştir. Görüntüler üzerinde oksipital kondil
uzunluğu, oksipital kondil genişliği, hipoglossal kanal-Basion mesafesi, hipoglossal kanal-
Opistion mesafesi, hipoglossal kanal - oksipital kondil anterior sınırı mesafesi, hipoglossal
kanal - oksipital kondil posterior sınırı mesafesi, oksipital kondil kalınlığı, hipoglossal kanal
uzunluğu, hipoglossal kanal en geniş çap, hipoglossal kanal en dar çap, juguler tüberkül
uzunluğu, juguler tüberkül genişliği, anterior interkondiler mesafe, posterior interkondiler
mesafe ve foramen magnum indeksi ölçümleri yapılmıştır. Aynı zamanda hipoglossal
kanalda septum veya spikül varlığı, oksipital kondil protrüzyonu değerlendirilmiştir. Yaş,
cinsiyet, anterior interkondiler mesafe, posterior interkondiler mesafe ve foramen magnum
indeksi ölçümlerinin tüm ölçümler ile ilişkisi incelenmiştir.
Elde edilen sonuçlara dayanılarak;
• Hipoglossal Kanal - Basion mesafesi ve Hipoglossal Kanal uzunluğu için sol ve sağ
ölçümler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (sırasıyla p<0,001 ve
p<0,001). Hipoglossal Kanal - Basion mesafesi için sol tarafa ait ortalama 18,23±1,58
mm iken, bu ortalama sağ tarafta 18,90±1,64 mm olarak bulunmuştur. Ortalama
Hipoglossal Kanal uzunluğu sol tarafta 6,09±1,77 mm iken sağ tarafta ise 6,45±1,77
mm'dir. Diğer tüm ölçümler için sağ ve sol değerler arasında istatistiksel olarak anlamlı
fark bulunmamaktadır.
• Sol hipoglossal kanal uzunluğu , sol hipoglossal kanal en geniş çap, sağ hipoglossal
kanal en geniş çap ve sağ hipoglossal kanal en dar çap ölçümleri dışındaki bütün
ölçümler için kadın ve erkek bireyler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark
bulunmuştur( p<0,05) ve erkeklere ait ölçümler kadınlara ait ölçümlerden anlamlı
derecede yüksektir.
• Çalışmaya dahil edilen bireylerin hipoglossal kanalları değerlendirildiğinde %5,5'inde
sağda septum(sağda çift kanal), %6,1'inde solda septum(solda çift kanal), sadece %0,5
inde hem sağ hem de solda septum (sağ ve solda çift kanal), %2,7'sinde sağda spikül,
%3,3'ünde sağda spikül, %1,1'inde hem sol hem sağda spikül bulunmaktadır.
• İncelenen tüm görüntülerin %3,8'inde sağda, %4,4'ünde solda, %21,1'inde ise bilateral
oksipital kondil protrüzyonu tespit edilmiştir.
• Ortalama anterior interkondiler mesafe 16,51±2,28 mm , ortalama posterior interkondiler
mesafe 32,44±2,95 mm olarak bulunmuştur.
• Anterior interkondiler mesafe ile sağ hipoglossal kanal-Basion mesafesi , sol hipoglossal
kanal-oksipital kondil anterior sınırı mesafesi ,sol hipoglossal kanal en geniş çap , sol
hipoglossal kanal en dar çap arasında pozitif yönlü düşük büyüklükte ve istatistiksel
olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Yapılan diğer ölçümler ile anterior interkondiler
mesafe arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunamamıştır.
• Posterior interkondiler mesafe ile sol oksipital kondil uzunluğu arasında pozitif yönlü
orta büyüklükte ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0,303 ve p<0,001).
Sağ oksipital kondil uzunluğu ile arasında pozitif yönlü düşük büyüklükte ve istatistiksel
olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0,264 ve p<0,001). Sol Hipoglossal Kanal - Basion
Mesafesi, sağ Hipoglossal Kanal - Basion Mesafesi , sol Hipoglossal Kanal Opisthion
Mesafesi ve sağ Hipoglossal Kanal Opisthion Mesafesi ile arasında pozitif yönlü orta
büyüklükte ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Posterior İnterkondiler
Mesafe ile sağ Hipoglossal Kanal - Oksipital Kondil Anterior Sınırı Mesafesi , sağ
Hipoglossal Kanal - Oksipital Kondil Posterior Sınırı Mesafesi , sol Hipoglossal Kanal
En Geniş Çap , sol Hipoglossal Kanal En Dar Çap ve sağ Hipoglossal Kanal En Dar Çap
arasında pozitif yönlü düşük büyüklükte ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur
• FM indeksi ortalama değeri erkeklerde 1,16±0,08, kadınlarda 1,18±0,08 olup, cinsiyet
ayrımı yapılmaksızın bakıldığında ise FM indeksi ortalama değeri 1,17±0,08 olarak
bulunmuştur.
• Foramen Magnum İndeksi ile sağ Hipoglossal Kanal - Basion Mesafesi arasında negatif
yönlü düşük büyüklükte ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (r=-0,222 ve
p=0,003). Foramen Magnum İndeksi arttıkça sağ Hipoglossal Kanal - Basion Mesafesi
değeri azalmaktadır. Foramen Magnum İndeksi ile sol Hipoglossal Kanal Uzunluğu
arasında pozitif yönlü düşük büyüklükte ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur
(r=0,179 ve p=0,016). Foramen Magnum İndeksi arttıkça sol Hipoglossal Kanal
Uzunluğu değeri de artmaktadır. Foramen Magnum İndeksi ile sağ Hipoglossal Kanal
Uzunluğu arasında pozitif yönlü düşük büyüklükte ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki
bulunmuştur (r=0,190 ve p=0,011). Foramen Magnum İndeksi arttıkça sağ Hipoglossal
Kanal Uzunluğu değeri de artmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine morphometrically the occipital condyle and surrounding
structures, which is an important region in terms of surgery and forensic medicine, and to
evaluate the change of mean values according to gender and age; it is also the evaluation of
the correlation of the measurements made.
180 (90 female, 90 male) CBCT images selected from the archive of Ankara University
Faculty of Dentistry were included in our study. Occipital Condyle length, occipital condyle
width, Hypoglossal Canal-Basion distance, Hypoglossal Canal-Opistion distance,
Hypoglossal Canal - Occipital Condyle anterior border distance, Hypoglossal Canal -
Occipital Condyle posterior border distance, Occipital Condyle thickness, Hypoglossal Canal
length, the widest diameter of Hypoglossal Canal, the narrowest diameter of the
Hypoglossal Canal, the length of the Jugular Tubercle, the width of the Jugular Tubercle, the
anterior intercondylar distance, the posterior intercondylar distance, and the Foramen
Magnum index were measured. At the same time, the presence of septum or spicule in the
hypoglossal canal and protrusion of the occipital condyle were evaluated. The relationship of
age, gender, anterior intercondylar distance, posterior intercondylar distance and foramen
magnum index measurements with all measurements were examined.
Based on the results obtained;
• Statistically significant difference was found between left and right measurements for
Hypoglossal Canal - Basion distance and Hypoglossal Canal length (p<0.001 and p<0.001,
respectively). While the mean for the Hypoglossal Canal - Basion distance was 18.23±1.58
mm on the left side, this mean was found as 18.90±1.64 mm on the right side. The mean
length of the Hypoglossal Canal is 6.09±1.77 mm on the left side and 6.45±1.77 mm on the
right. For all other measurements, there was no statistically significant difference between
the right and left values.
• A statistically significant difference was found between male and female individuals for all
measurements except left hypoglossal canal length, the widest diameter of left Hypoglossal
Canal, the widest diameter of right Hypoglossal Canal and the narrowest diameter of right
Hypoglossal Canal (p<0.05). The measurements of the men are significantly higher than the
measurements of the women.
• When the Hypoglossal Canals of the individuals included in the study were evaluated,
5.5% had a right septum (right double canal), 6.1% had a left septum (left double canal),
only 0.5% had both right and left septum (double canal on the left and right), 2.7% have
right spicule, 3.3% have right spicule, 1.1% have both left and right spicule.
• Protrusion of the right occipital condyle was detected in 3.8% of all examined images, on
the left in 4.4%, and bilaterally in 21.1%.
• The mean anterior intercondylar distance was 16,51±2,28 mm, and the mean posterior
intercondylar distance was 32,44±2,95 mm.
• A positive, low-magnitude and statistically significant relationship was found between the
anterior intercondylar distance and the right Hypoglossal Canal-Basion distance, the distance
between the left Hypoglossal Canal-Occipital Condyle anterior border, the widest diameter
of the left hypoglossal canal, and the narrowest diameter of the left hypoglossal canal. No
statistically significant correlation was found between the other measurements and the
anterior intercondylar distance.
• A positive, moderately large and statistically significant relationship was found between
the posterior intercondylar distance and the length of the left Occipital Condyle (r=0.303 and
p<0,001). There was a positive, low-magnitude and statistically significant relationship
between right occipital condyle length and length (r=0,264 and p<0,001). There was a
moderately positive and statistically significant relationship between Left Hypoglossal Canal
- Basion Distance, right Hypoglossal Canal - Basion Distance, left Hypoglossal Canal
Opisthion Distance and right Hypoglossal Canal Opisthion Distance. A positive directional
low size and Between the posterior intercondylar distance and statistically significant
relationship was found between the right Hypoglossal Canal - Occipital Condyle anterior
boundary distance, right Hypoglossal Canal - Occipital Condyle posterior boundary distance,
the widest diameter of left Hypoglossal Canal , the narrowest diameter of left Hypoglossal
Canal and the narrowest diameter of right Hypoglossal Canal and narrowest diameter.
• The mean FM index value was found to be 1,16±0,08 in males and 1,18±0,08 in females,
and the mean FM index value was found to be 1,17±0,08, regardless of gender.
• Negative, low magnitude and statistically significant correlation was found between
Foramen Magnum Index and right Hypoglossal Canal - Basion Distance (r=-0.222 and
p=0.003). As the Foramen Magnum Index increases, the right Hypoglossal Canal - Basion
Distance value decreases. A positive, low-magnitude and statistically significant relationship
was found between the Foramen Magnum Index and the Length of the Left Hypoglossal
Canal (r=0.179 and p=0.016). As Foramen Magnum Index increases, left Hypoglossal Canal
Length value also increases. A positive, low-magnitude and statistically significant
relationship was found between the Foramen Magnum Index and the Right Hypoglossal
Canal Length (r=0.190 and p=0.011). As the Foramen Magnum Index increases, the Right
Hypoglossal Canal Length value also increases.