Ahıska Türklerinin psiko-sosyal ve dini davranışlarının incelenmesi: Erzincan ili örneği
Investigation of psycho-social and religious behavior of Ahıska (Meskhetian) Turks: The case of Erzincan province
Yazar: VİLDAN ÇAP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATÜMETÜL ZEHRA GÜLDAŞ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ahıska Türkleri = Ahıska Turks ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Göçmenler = Emigrants ; Nitel araştırma = Qualitative research

Özet:
Bu araştırma uzun yıllar vatanlarından uzakta yaşamış ve sürgüne maruz kalmış Ahıska Türklerinin psiko-sosyal ve dinî davranışlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, veri toplama sürecinde derin bir anlayış elde etme amacıyla yaygın olarak kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme tekniğini benimsemiştir. Çalışmada gönüllü örneklemlere ulaşmak maksadıyla amaçlı örneklem ve kartopu örneklem çeşitleri kullanılmıştır.  Çalışmanın örneklemini, Erzincan ilinin Üzümlü ilçesinde ikamet eden 13'ü kadın ve 3'ü erkek olmak üzere toplam 16 Ahıska Türkü oluşturmaktadır. Katılımcıların tamamı 18 yaş üzeri yetişkin bireylerdir. Araştırmada veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları kullanılmıştır. Bu yöntem ile elde edilen veriler, betimsel ve içerik analizi ile incelenerek çalışmanın bulguları ortaya çıkarılmıştır. Yapılan analizler, dinin psiko-sosyal davranışları etkilediğini göstermiş; dinî davranışları yerine getiren bireylerin ruhsal sağlıklarının daha iyi olduğunu ortaya koymuştur. Ahıska Türklerinin psiko-sosyal davranışları üzerinde din, dil, etnik köken, kültürel benzerlikler, komşuluk ilişkileri, dinî mekânlar, ekonomik ve çevresel şartların etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Türkiye'de bulunma süreleri arttıkça katılımcıların sosyal uyum, aidiyet ve girişkenlik özelliklerinde artış, çekingenlik özelliklerinde ise azalma olduğu tespit edilmiştir. Kadın katılımcıların erkeklere oranla daha fazla dinî davranış sergiledikleri, yaşları arttıkça ibadet etme oranlarının arttığı ve Türkiye'ye gelmeden önceki dönemle karşılaştırıldığında, Türkiye'ye geldikten sonra dinî davranışları yapma sıklıklarında artış olduğu görüşmelerden elde edilen sonuçlar arasındadır.

Abstract:
This research aims to examine the psycho-social and religious behaviors of Meskhetian Turks who lived away from their homeland for many years and were exiled. The research adopted the widely used semi-structured interview technique to gain a deep understanding during the data collection process. Purposive sampling and snowball sampling types were used in the study to reach volunteer samples. The sample of the study consists of a total of 16 Meskhetian Turks, 13 of whom are women and 3 of whom are men, residing in Üzümlü district of Erzincan province. All participants are adults over the age of 18. Demographic information form and semi-structured interview questions were used as data collection tools in the study. The findings of the study were revealed by examining the data obtained with this method through descriptive and content analysis. Analyzes have shown that religion affects psychosocial behavior; It has been revealed that individuals who practice religious behaviors have better mental health. It has been concluded that religion, language, ethnicity, cultural similarities, neighborhood relations, religious places, economic and environmental conditions are effective on the psycho-social behavior of Meskhetian Turks. In addition, it was determined that as the duration of stay in Turkey increased, there was an increase in the participants' social adaptation, belongingness and initiative characteristics, and a decrease in their shyness characteristics. Among the results obtained from the interviews are that female participants exhibit more religious behavior than men, that their rate of worship increases as their age increases, and that their frequency of religious behavior increases after coming to Turkey, compared to the period before coming to Turkey.