Batı Akdeniz üniversitelerindeki X ve Y Kuşağı akademisyenlerinin ifşa niyeti üzerine bir araştırma
A study of whistleblowing intention of X and Y Generations in West Mediterranean universities
Yazar: TUĞÇE NUR UYSAL
Danışman: PROF. DR. MURAT KAYALAR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Bilgi ifşası = Whistleblowing ; Kuşak farklılıkları = Generational diversity ; Kuşaklar = Generations ; Kuşaklar teorisi = Generation theory ; Whistleblowing = Whistleblowing ; X kuşağı = Generation X ; Y kuşağı = Generation Y

Özet:
İfşa Niyetinin ve Nedenlerinin kuşaklarla olan ilişkisini inceleyen bu araştırma; Batı Akdeniz üniversitelerindeki X ve Y Kuşağı akademisyenleri üzerinde yapılan bir nicel araştırmaya dayanarak gerçekleştirilmiştir. İnsanların bulunduğu ve çalıştığı bütün örgütlerde yasadışı/etikdışı ihlallerin olması kaçınılmazdır. Buna ilaveten örgütler, hızla artan rekabet ortamında ayakta kalabilmek için çeşitli yolsuzluklar ve usulsüzlüklere başvurabilirler. Örgütlerde yaşanan bu ihlallerin açığa çıkarılmasında İfşa kavramı büyük bir öneme sahiptir. Bireylerin örgütte şahit oldukları genel ahlaka, yasalara, örgüt kültürüne ve geleneğine aykırı olgulara karşı verdiği tepkiler; temsil ettikleri kuşak, demografik, çevresel, ahlaki ve örgütsel birçok faktörle ilintilidir. Kuşaklar birbirlerinden kesin çizgilerle ayrılmamakla birlikte; yaklaşık her 20 yıllık dönem bir kuşağa karşılık gelmektedir. X Kuşağı ile 40-57, Y Kuşağı ile 22-39 yaş aralığında bulunan akademisyenler, araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Mehmet Akif Ersoy, Süleyman Demirel ve Akdeniz üniversitelerindeki X ve Y Kuşağı akademisyenlerinden elde edilen verilerin istatistiki analizleri sonucunda; Y Kuşağı akademisyenlerinin ifşa niyetlerinin X Kuşağı akademisyenlerine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği ve Y Kuşağı akademisyenlerinin İfşa niyetlerinin daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Genç akademisyenlerin daha yaşlı akademisyenlere  göre ifşa eğilimleri daha fazla bulunmuştur. İfşa davranışı dedenleri bakımından X ve Y Kuşağı akademisyenlerinin görüşleri arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Kadın akademisyenlerin destekçi ifşa niyetleri erkek akademisyenlerden daha yüksektir. Literatürün aksine erkek akademisyenlerin dışsal ifşa niyetlerinin kadın akademisyenlere göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Yasadışı/etikdışı ihlallerin çok daha az olduğu, daha temiz ve sorunlarını çözmüş erdemli topluma ulaşma yolunda önemli bir yeri olan ifşa davranışı desteklenmeli ve ifşacılar çeşitli yasal düzenlemelerle korunmalıdır.

Anahtar Kelimeler: İfşa, İfşa Niyeti, X Kuşağı, Y Kuşağı, Akademisyen

Abstract:
The present thesis, which aims to study the relation between whistleblowing intention and its reasons with generations, has been carried out on quantitative research basis on X and Y generations in West Mediterranean universities. Illegal/unethical violations are inevitable in any organization where people are present. Moreover, organizations might appeal to various fraud and undue in order to survive in the midst of rapidly increasing competition environment. In revealing such violations in organizations, the concept of whistleblowing is of utmost importance. The individuals' reaction to inappropriate cases against the organizations' public morality, laws, organizational culture and custom are associated with a lot of factors like organizational, demographical and environmental factors and the generation they represent. Although the generations are not clearly separated, around each 20 year period corresponds to a generation. Academicians between 40-57 correlate with X generation and between 22-39 with Y generation constitute the sample of the study. As a result of the statistical analysis of the data obtained from X and Y generation academicians from Mehmet Akif Ersoy, Süleyman Demirel and Akdeniz universities, it has been determined that the whistleblowing intentions of the Y generation academicians differed significantly from those of  X generation academicians, who had a higher level of whistleblowing intention. Younger academicians were more prone to whistleblowing intention than elder academics. There was no significant difference between the views of X and Y generation academicians in terms of whistleblowing behavior reasons. Female academicians' supporter whistleblowing intentions are higher than male academicians. Contrary to the literature, it was sighted that male academicians had higher external whistleblowing intentions than female academicians. Whistleblowing behavior and whistleblowers, that have an important place in order to reach a virtuous problem-free society where illegal/unethical violations are much less, should be protected and supported by various legal regulations.

Key Words: Whistleblowing, Whistleblowing intention, Gen X, Gen Y, Academician