İlköğretim 1. kademe Türkçe programı uygulama ve yeterlilik düzeyinin değerlendirilmesi üzerine bir araştırma /
Yazar: BİLAL DUMAN
Danışman: DOÇ.DR. MUAMMER C. MUŞTA
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Dil öğretimi = Language teaching ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yeterlilik = Sufficiency ; İlköğretim = Primary education

Özet:
BÖLÜM - IV ÖZET, SONUÇLAR ve ÖNERİLER A - ÖZET Çağımız dünyasında bilgi, beceri, ve tecrübe çoğalmış ve teknoloji hızla iler leyerek insan düşüncesini ve hayatını etkileyip zenginleştirmiştir. Bu arada insanların yeni isteklerinden dolayı yeni ihtiyaçlar ortaya çıkmıştır. Ekonomi gelişmiş, insanların refah seviyeleri yükselmiştir. Bu kalkınma ve yükselme eğitim sayesinde ger çekleşmiştir. Toplumlar geleceklerini garanti altına almak için eğitim programlan ge liştirerek yeni yetişen nesillerini kendi istekleri doğrultusunda eğitmeye çalışırlar. Eği tim programlan bir yüzden önemlidir. Tüm egitim-ögretim program ve faaliyetleri dil denen canlı ve kendi içinde ka nunları olan vasıta ile sağlanır. Her millet kendi dili ile hatırlanır. Dil toplumun müş terek hafızası ve anlaşma aracıdır. Dil milletin düşünce sistemini yansıtır. Millet ha yatının aynısıdır. Millet istikbali ve millet mirasıdır. Dil milli düşünce tarzını aksettirir. Dilin kullanımı zihni kullanımına etki ettiği bilinmektedir. Dil, muhakeme, bellek, problem çözme ve planlama gibi bilişsel süreçleride içermektedir. Her çocuk doğduğu ve büyüdüğü toplum içerisinde ana dilini öğrenir. Her insan ana dili ile düşünür ve üretir. Çocuk duygu ve düşüncelerini bu dil sayesinde anlatır. Çocuk ailesinden sonra en sıkı ilişkiyi okul çevresi ile sağlar. İlkokullar çocuğun eğitiminde önemli bir yer tutar. Eğitim ve öğretim ilk defa planlı, programlı olarak ilkokullarda verilir. Çocuk ilk okuma ve yazmayı ilkokulda öğ renir. Öğrenme her şeyden önce psiko-sosyal bir süreçtir ve öğrenci de kalıcı izli dav ranışlar oluşturma faaliyetidir. Bu faaliyetler de okuldaki planlı eğitimlerle ger çekleştirilir. Program; Yetiştireceğimiz insanlarda görmek istediğimiz hedefleri, davranışlan ve bunları gerçekleştirebilecek düzenli eğitim ve sınama durumlarını içeren bir bütün olarak belirtilmiştir. Eğitim ve öğretimin temelini teşkil eden ilkokullardır. Buradaki uygulanan programlarda öğrencinin yaşı, gelişim özellikleri ilgileri ve merakları doğrultusunda 67hazırlanmak durumdadır. ilköğretim I. Kademe Türkçe programı, çocuğun İlkokuldan başlayarak tüm hayatı boyunca anlama, anlatma, okuma ve yazma becerilerini kapsayacak nitelikte bir dil programıdır. İyi nitelikte hazırlanan bir Türkçe programı öğrencinin, anlama gücünü geliştirmesi, anlatım beceri ve alışkanlığının kazandırılması, dinleme ve okuma alış kanlık ve zevkinin verilmesi, kelime dağarcığının zenginleştirilmesi, temel dilbilgisi ku rallarının kavratılması, dil sevgisinin ve şuurunun uyandınlması, doğru düşünüp, doğru karar verebilme yeteneğinin geliştirilmesini, sözlü ve yazılı Türk ve dünya kül türlerini ve medeniyetlerini tanıyarak Türk kültürünü ve medeniyetini benimseyip zen ginleştirmeye çaba göstermesini sağlar. Uygulanan ilkokul Türkçe programı birinci devresinde (1.2.3. sınıflarda) Türk- çenin kazandırılması ve geliştirilmesi çabalan vardır II. devrede ise (4. 5. sınıflarda) bi rinci devreyi tamamlamayı ve Türkçe anlama, anlatma, okuma yazma ve temel dilbilgisi kurallarını dil sevgisini ve şuurunu, dili güvenle kullanmayı, Türkçe'nin özelliklerini öğrenmeyi kapsamaktadır. Türkçe eğitim ve öğretimi programlan konularında yapılan araştırmaların da Türkçe eğitim öğretiminin istenilen düzeylerde olmadığı ortaya çıkmıştır. Programlardan ve uygulamalardan kaynaklanan eksikliklerin varlığı tesbit edilmiştir. Türkçe öğ retiminde problemlerle karşılaşılmıştır. Hızlı bir dil gelişimi çağında olan öğrencinin duygu ve düşüncelerini daha zenginleştirerek dilbilgisi kuralları içerisinde kelime ve cümleleri doğru ve düzgün kullanılmasını sağlayan çağdaş eğitim teknolojisi ile program geliştirme aşamalarına uygun olarak hazırlanmış bir Türkçe egitim-öğretim prog- ramlanna ihtiyaç duyulmaktadır. İşte bu araştırmada ilköğretim okulları I. kademe Türkçe programı uygulama ve yeterlilik düzeylerinin durumlarını belirleyip, değerlendirerek bu alanla ilgili prob lemleri çözmede etkili olacak bulgular elde etme ve öneriler geliştirmeyi amaç lamaktadır. Bu araştırmanın genel amacı ilköğretim okulları I. Kademe de (ilkokullarda) Türkçe programı uygulama ve yeterlilik düzeylerinin değerlendirilmesi ile programda yer alan hedeflerin ve davranışların ne derecede yeterli olduğu ve uygulamadaki ger- çekleştirilebilirlilik düzeylerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Yönetici ve öğretmenlerin 68görüşlerini tesblt ederek: Türkçe eğitim ve öğretim programlan geliştirilmesine ve uy gulamalarına ait öneriler teklif edilmiştir. Bu araştırma bulgularının ortaya çıkması ile uygulanan program hakkında yönetici ve öğretmenlerin Türkçe öğretimi düzeyinin genel durumu konusunda bil- gilenileceği; Türkçe eğitim ve öğretimi programlarının geliştirilmesi ve aksaklıkların gi derilmesi için yönetici, öğretmen ve uzman kişilerin işbirliği yapacağı umulmaktadır. Araştırma anket yoluyla toplanan verilelerle ve yazılı kaynaklardan elde edilen bilgilerin geçerli ve güvenilir olacağı varsayımından hareket edilmiştir. Araştırma Konya ili Merkez ilköğretim okulları I. Kademe de (Ilkokullada) be lirlenmiş okullarla sınırlıdır. Araştırma tarama modelinde yapılmıştır. Çalışma evreni Konya ili merkez il çelerindeki okullarda görevli olan yönetici ve sınıf öğretmenlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi evrendeki ilkokulların bir kısmında görev yapan yö netici ve sınıf öğretmenleridir. Örneklemimi oluşturanların 24'ü yönetici (okul müdür ve yardımcıları), 175'i sınıf öğretmeni l'i rehber öğretmen olmak üzere toplam 200 kişiden oluşmaktadır. Örneklenilme giren 210 kişiye anket verilmiştir. 200 tanesi araştırmacı tarafından toplanmıştır. Anketlerin % 98.2'si geri alınmıştır. Verilerin toplanmasında iki yol izlenmiştir. Bunlardan biri kaynak tarama şeklinde yapılmış, diğerini ise anket yoluyla elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Verilerin işlenmesi elle ve elektronik yolla yapılmıştır. Bilgisayar ve uzman ki şiden yararlanılmıştır. Anketteki her soru için programın hem yeterliliği, hem de uy gulanabilme durumları için ayrı ayrı iki cevap istenmiştir. Anketteki her soru için (az), (orta) (tam) olarak üç derece üzerinden verilen sıraya göre (1), (2), (3) şeklinde değerler vererek sayısal hale getirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara dayalı olarak sonuçlar elde edilmiş ve öne riler geliştirilmiştir. 69

Abstract:
B- SUMMARY In this period of our world knowledge, skills, experiments have Increased and technology has progressed rapidly so it has effected humans thoughts and lifes thus their lifes become rich. At this time new necessesities appeared from humans new desires. Economy has developed, level of people prosperity has raised. This raising and development has realised by education. Societies work to educate new growing generation according to their desires by developing education programmes in order to quarantee their future. So education programmes are important. All education programmes and activities are obtained with a language that is said a vehicle that is living and has some rules in itself. Every nation is remembered by their language. Language is a common memory and communicating mediator. Language reflects society's thingking system. Its a mirror of society's life. It's societys future and societys inheritance. Language reflects manner of national thinking. Its known that usage of language effects usage of brain. Language has time about knowing like trial, memory, solving problem and planning. Every child learns mother language in society that they were born and grew. Every person thinks and produces with their mother tonque. Child tells his/her emotions, thoughts by this languoge. Child gets harder friendship from school after his/her family. Primary schools are very important in education of child. Education is given at primary school with plan and programme. At first child learns reading and writing in primary school. Learning is a progression about pschology and its an activity in order to make parmanent behaviours on students. These activities are realized by education with planning at school. Programme is expressed that contains targets we want to see on people that we have trained, treatments and regular educations that can certify thesse. Primary schools are base of instruction and education. The age of students, features of their development, their interests must be practised in these programmes. Primary Education First Degree Turkish Programme is language programme that contains students understanding, telling, reading and listening to develop their 70word capacity; lo improve their grammer, to rise language conscirous. to improve their thinking truth, and deciding, to teach them Turkish culture and civilization. In first period of Turkish programme ( 1, 2, 3 classes) the aim is to improve Turkish. In second period (4,5 classes) First degree, and contains Turkish grammer concious, understanding reading, telling Turkish, to use Turkish and to know Turkish features. It arrised in searching about (Education Programme) that Turkish instruction wasn't enough. The defriceny because of programmes and practices have been established. There have been some problems in Turkish instruction. Student in period that language change, needs Turkish Education-Instruction programmes that prepared according to conlemparary Education Technology and programme improving degree to use words and sentences correctly according to grammar. The research aims to find out Primary school ist Degree Turkish Programme Practice and competence level. This research's general aim is to appraise the level of enough and to apply Turkish programme in primary school how the targets and behaviours that were in programme were enough and the level of making real in application were appraised. Suggestions that belong to developments and applications of Turkish education programmes were affered by establishing the opinions of directors and teachers. It's expected that directors and teachers will have knowladge about the general situation of Turkish education about being applied programme which was result of investigations discovering and director, teacher and experts will communicate in order to develop Turkish education and in order to remove mistakes. It was acted from supposition that data which were got by research and inquiry and knowladges that were got from writing source will be reliable and valid. Investigation is limited in centre of KONYA and first level of primary school. Investigation was made of scaninng. Working world is made of directors and class teachers who work in schools of KONYA. Two roads had been folloved to collect data. One of them was done by scanning source, the other one was done by knowledges which were got by inguiry. 71Process of data was done by roads of hands and electronics. Computer and expert were benefited. They wanted two different answers for both enough of programme and situation of being applied for each question In Inquiry. According to order that was given from three degrees - few, medium, whole - for each question in Inquiry, it was made numerical by giving 1,2,3 orders. Results were got acordlng to findings that were got in search and suggestions were presented. 72