Psikolojik danışman adaylarının özyeterlik düzeylerinin ve kişilik özelliklerinin temel psikolojik danışma becerilerine ilişkin yeterlik düzeyi ile arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of relationships between self-efficacy levels and personality characteristics of psychological counselors candidates and level of basic counseling skills
Yazar: BÜŞRA EMÜL
Danışman: DOÇ. DR. FATMA SELDA ÖZ SOYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı psikolojik danışman adaylarının özyeterliklerinin ve kişilik özelliklerinin temel psikolojik danışma becerilerine ilişkin yeterlik düzeyi ile arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışma kapsamında psikolojik danışman adaylarının özyeterlikleri, kişilik özellikleri ve temel psikolojik danışma becerilerine ilişkin yeterlik düzeyi puan ortalamalarının sosyo-demografik değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediği; psikolojik danışman adaylarının özyeterlik ve kişilik özelliklerinin temel psikolojik danışma becerilerine ilişkin yeterlik düzeyini yordama gücü incelenmiştir. Aynı zamanda psikolojik danışman adaylarının mikro yardım becerisi kullanma ve psikolojik danışma yapma/ yürütme konusundaki görüşlerinin incelenmiştir.
Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini İzmir, Manisa, Düzce, Sakarya ve Aydın illerinde Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bölümünde eğitim görmekte olan 4.sınıflardan 231 psikolojik danışman adayı oluşturmaktadır. Nitel bölümün örneklemini ise aynı örneklem grubu içerisinden gönüllü katılım sunmayı kabul eden 129 psikolojik danışman adayı oluşturmaktadır. Örneklemin belirlenmesinde uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmada veri toplama araçları olarak "Psikolojik Danışma Beceri Ayırt Etme Ölçeği", "Psikolojik Danışma Özyeterlik Ölçeği", "Beş Faktör Kişilik Ölçeği", araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır.
Verilerin analizi SPSS 22.0 programı aracılığıyla yapılmıştır. Analizlerde "T-Testi", "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)", "Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi", "Çoklu Regresyon Analizi" ve "İçerik Analizi" tekniklerinden yararlanılmıştır.
Araştırma sonucunda cinsiyet ve genel ağırlıklı not ortalamasının, kişilik özelliklerinden uyumluluk ve sorumluluğun psikolojik danışman adaylarının temel psikolojik danışma becerilerine ilişkin yeterlik düzeyinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmüştür. Psikolojik danışman adaylarının mikro yardım becerilerinden etkili kullandıkları, güçlük yaşadıkları ve geliştirmek istedikleri psikolojik danışma becerilerinin içerik ve duygu yansıtma becerileri etrafında toplandığı belirlenmiştir. Psikolojik danışman adaylarının psikolojik danışma süreci boyunca güçlük yaşadığı konular ve danışan özelliklerine yönelik algıları konusunda dışadönük/kendini açan/ konuşkan danışanlar ile daha etkili çalışabildikleri; içedönük/konuşmayan/ kendini açmayan danışanlar ile çalışmakta zorlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Problem alanı kapsamında psikolojik danışmanların etkili çalıştıkları ve çalışmakta zorlandıkları konu kaygı sorunu olan danışanlardır. Psikolojik danışmanların çalışmakta zorluk çektikleri bir diğer grup ise tehlikeli danışanlar ve riskli grup olarak adlandırabileceğimiz; istismara uğramış veya istismar suçu olan, herhangi bir suça karışmış, intihar eğilimi olan bireylerdir. Bulgular alan yazın ışığında tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Temel psikolojik danışma becerileri, beş faktör kişilik özellikleri, psikolojik danışman özyeterliği, psikolojik danışman, kişilik.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between counseling candidates' self-efficacy and personality traits and their level of competence in basic counseling skills. Within the scope of the study, whether the average scores of the self-efficacy, personality traits and basic counseling skills of the psychological counselor candidates differ according to the socio-demographic variables; The predictive power of self-efficacy and personality traits of counseling counselors to their level of competence regarding basic counseling skills was examined. At the same time, the opinions of the counselor candidates about using micro-assistance skills and conducting / conducting psychological counseling were examined.
Mixed method was used in the study. The sample of the study consists of 231 psychological counselor candidates from 4th grade who are studying in the Department of Psychological Counseling and Guidance in İzmir, Manisa, Düzce, Sakarya and Aydın provinces. The sample of the qualitative section consists of 129 psychological counselor candidates from the same sample group, who agreed to voluntarily participate. Appropriate sampling method was used in determining the sample.
In the study, "Counseling Skills Discrimination Scale", "Psychological Counseling Self-Efficacy Scale", "Five Factor Personality Scale", "Personal Information Form" developed by the researcher and "Semi-Structured Interview Form" were used as data collection tools.
The analysis of the data was done through the SPSS 22.0 program. "T-Test", "One Way Analysis of Variance (ANOVA)", "Pearson Product Moment Correlation Analysis", "Multiple Regression Analysis" and "Content Analysis" techniques were used in the analyzes.
As a result of the study, it was seen that gender and general weighted grade point average, compatibility and responsibility among personality traits were significant predictors of the level of competence of counselor candidates for basic counseling skills. It was determined that the psychological counseling skills that psychological counselors use effectively, have difficulties and want to improve are gathered around content and emotion reflection skills. Counseling candidates were able to work more effectively with extroverted / self-opening / talkative clients on their perceptions of the clients' characteristics and the issues they had difficulties during the counseling process; It was concluded that they had difficulty working with introverted / non-speaking / non-self-open clients. Within the scope of the problem area, the subject that psychological counselors work effectively and have difficulties in working is the clients with anxiety problems. Another group that psychological counselors have difficulty working with is dangerous clients and risky group; They are individuals who have been abused or have a crime of abuse, who have been involved in any crime, who have a tendency to commit suicide. All the findings were discussed by examining the revelant literature.
Keywords: Basic counseling skills, five factor personality traits, psychological counselor self-efficacy, psychological counselor, personality.