Tip 2 diyabetli kadınların beslenme okuryazarlığı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Iğdır ili örneği
Nutritional literacy level of women with TYPE 2 diabetes and determination of affecting factors: A case of iğdir province
Yazar: FATMA NUR TUNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU KAYA BİLECENOĞLU
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Beslenme okuryazarlığı = Nutrition literacy ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Iğdır = Iğdır

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı tip 2 diyabetli kadınlarda beslenme okuryazarlığı (BOY) düzeyini tespit etmek ve beslenme okuryazarlığını etkileyen faktörleri incelemektir. 
Gereç ve Yöntem: Analitik kesitsel tipte planlanan çalışma, Aralık 2021-Mayıs 2022 tarihleri arasında Iğdır Devlet Hastanesi'nde 200 tip 2 diyabetli kadın üzerinde yapılmıştır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Besin Tüketim Sıklığı Formu, Beslenme Okuryazarlığı Ölçek Formu uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 programı kullanılarak, besin tüketim sıklığına dair veriler ise BeBis 9.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: Bireylerin %59,5'inin "iyi/yeterli" BOY düzeyine sahip olduğu, "yetersiz" BOY düzeyine sahip bireyin olmadığı bulunmuştur. BOY ölçek puan ortalamaları ile bireylerin yaşı arasında negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu bulunmuştur (p<0,001). Bireyler eğitim düzeyine, medeni duruma ve çalışma durumuna göre BOY ölçek toplam puan ortalamaları, genel beslenme bilgisi, okuduğunu anlama, gıda etiketi ve sayısal okuryazarlık alt boyut puan ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,001). Bireylerin günde en az bir ara öğün yapma durumları, beslenme ile ilgili bilgilere ulaşmada en güvenilir kaynak olarak diyetisyeni görme durumları ve tip 2 diyabet için düzenli kontrole gitme durumlarına göre BOY düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05). BOY ölçek toplam puan ortalamalarının, bireylerin aldığı günlük yağ (g) ve protein (g) miktarı ile pozitif yönde anlamlı çok zayıf bir ilişkisinin olduğu görülürken karbonhidrat (%) oranı ile negatif yönde anlamlı çok zayıf bir ilişkisinin olduğu görülmüştür (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışma bireylerin sosyo-demografik özellikleri ve besin tüketim durumlarına göre beslenme okuryazarlığı düzeylerinde farklılık olduğunu göstermiştir
Anahtar kelimeler: Beslenme durumu, Beslenme okuryazarlığı, Okuryazarlık, Tip 2 diyabet.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the level of nutritional literacy (NL) in women with type 2 diabetes and to examine the factors affecting nutritional literacy.
Materials and Methods: The planned analytical cross-sectional study was conducted on 200 women with type 2 diabetes in Iğdır State Hospital between December 2021 and May 2022. Personal Information Form, Food Consumption Frequency Form, Nutrition Literacy Scale Form were applied to the participants. The data obtained were analyzed using the SPSS 26.0 program, and the data on the frequency of food consumption were analyzed using the BeBis 9.0 program. In statistical analysis, the level of significance was accepted as p<0.05.
Results: It was found that 59.5% of the individuals had "good/adequate" NL level, and there was no individual with "inadequate" NL level. It was found that there was a weak negative correlation between the mean NL scale scores and the age of the individuals (p<0.001). According to the individuals' education level, marital status and employment status, NL scale total score averages, general nutritional knowledge, reading comprehension, food label and numerical literacy sub-dimension score averages showed statistically significant differences (p<0.001). A statistically significant difference was found between NL levels according to the status of individuals having at least one snack a day, seeing a dietitian as the most reliable source for accessing nutritional information, and going to regular checkups for type 2 diabetes (p<0.05). While it was observed that NL scale total score averages had a very weak and positive correlation with the amount of daily fat (g) and protein (g) that individuals received, it was observed that there was a very weak correlation with the carbohydrate (%) ratio (p<0.05). ).
Conclusion: This study showed that there is a difference in nutritional literacy levels according to socio-demographic characteristics and food consumption status of individuals.
Keywords: Literacy, Nutritional literacy, Nutritional status, Type 2 diabetes