Sündiken dağları kütlesinin batı bölümünde (Çatacık İşletmesi) hava kirliliğinin orman ağaçlarına etkisinin yükselti ve bakıya göre incelenmesi
A study on determination of the air pollution effects on forests as altitude and exposure on the west part of Sundiken mass (Çatacık Forest District )
Yazar: AYDIN ÇÖMEZ
Danışman: PROF.DR. DOĞAN KANTARCI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Toprak İlmi ve Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Hızlı nüfus artışı, hızla gelişen sanayi ve teknoloji, buna bağlı olarak enerjiihtiyacındaki artış ve benzeri birçok nedenlerle artan hava kirliliği ormanekosistemlerini tehdit eder hale gelmiştir. Gelişmiş ülkeler ormanlarda meydana gelenzararların çok tehlikeli sonuçlar doğuracağının farkına varmış ve bu konularda yapılançalışmalara da hız vermeye başlamışlardır. Ülkemizde de bu tür çalışmalar son yıllardaönem kazanmıştır.Bu araştırmanın amacı hava kirliliğinin, Sündiken kütlesinin batısında bulunan, bozkırile sınır olan ve baraj havzasında yayılış gösteren orman ağaçları üzerindeki etkisinibelirlemektir.Sündiken Dağları Doğu-Batı yönünde uzanan, güneyde 800 m yükseltiden başlayıpkuzeye doğru 1818 m'ye yükselen ve Sakarya vadisinde 250 m 'ye inen bir kütledir. Bukütle üzerinde güney bakıda Karaçam ve Sarıçam, Meşe ve Ardıç, kuzey bakıda iseKaraçam, Sarıçam, Kızılçam, Ardıç ve Meşe türleri yayılmaktadır. Meşe ve Ardıçlardatür sayılarının çok fazla olması ve yayılışlarının dağınık olması nedeniyle Karaçam,Sarıçam ve Kızılçam türlerinde çalışılmıştır. Araştırmada kuzey-güney doğrultusundageçirilen kesit üzerinde 100'er m yükselti basamaklarında, 23 noktada örneklemeyapılmıştır. Bu noktaların 13'ünde Karaçamlardan 8'inde Sarıçamlardan, 5'inde deKızılçamlardan ibre örnekleri alınmıştır. Her noktada 5 örnek ağaçtan, 1, 2 ve 3 yaşlıibre örnekleri toplanmıştır. Örneklemeler 2002 yılı Ekim ayı ve 2003 Yılı temmuz ayıolmak üzere iki dönemde yapılmıştır. Bu ibrelerde100 çift ibrede ortalama ibre boyu vefırın kurusu ağırlık ölçümleri yapılmıştır. Daha sonra karma örnekler hazırlanarak 1, 2ve 3 yaşlı ibrelerde kükürt analizleri yapılmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesisonucunda; Kızılçam ibrelerindeki kükürt değerlerinin Sarıçam ve Karaçamibrelerindeki kükürt değerlerinden daha yüksek olduğu, ağaç türlerinin tümünde ibreyaşı arttıkça kükürt miktarlarının da arttığı, kuzey bakıda genel olarak Kızılçam veKaraçam türlerinde yükselti arttıkça kükürt miktarlarının azaldığı, güney bakıda iseSarıçam ve Karaçamda yükselti ile beraber kükürt miktarlarının da arttığı, kuzey bakıyaait kükürt miktarlarının güney bakıdakilerden daha yüksek olduğu tesbit edilmiştir. İbreboyu ve fırın kurusu 100 çift ibre ağırlıkları ile kükürt miktarları arasında bir ilişkibulunamamıştır.

Abstract:
Air pollution, originating from increase in population, industry and technology, rapidlygrowth in the need of energy e.g, has become threatening forest ecosystems. Developedcountries awared of dengerous conclusions of forest decline and enlivent researchs onthe air pollution effects on forest ecosystems. In recent years it has been considered thatkind of researches important in Turkey.The aim of this research is to determine air pollution effects on the forest whichdistributes on the Sündiken Mountains, adjacent to step area, has a forest area coveringdam basin.Sündiken Mountain is a mass, laying east-west directions and has an altitude of 800 m.on the South and 250 m on the North., rising to 1818 m. Austrian pine, Scotch pine,oak and junipers have distributed on the souht slope of the mass and also Calabrian pineon the north slope. 23 sample plots were chosen on a cross section laying North-Southdirections per 100 meter. 1, 2 and 3 aged needles were collected from 5 trees on eachsample plot for each species (needle sample were taken from both Austrian pine andScotch pine on 3 sample plots). Sampling was carried out on the october in 2002 and onthe july in 2003. Needle length and dry weight of needle were measured for 100 pairs ofneedle. Sulphur analyses were done in 1, 2 and 3-year old mixed samples belongingeach sample plot.As a result of the research, sulphur consantration of Calabrian pine needle was foundhighter than Austrian Pine and Scotch pine?s on the north slope. Generally Scotch pineneedles had higher sulphur contents than Austrian pines on the same slope, and sulhurcontests were found lower on souht slope but higher on north slope at lower elevation.Sulphur concentration of Austrian Pine and Scotch pine needle sample were foundhigher on higher elevations on the south slope, but low elevations on the north slope ofthe mass. Any relation hadn?t been determined between sulphur contents of needle andneedle length and dry weight for 100 pairs of needle.