Üniversite öğrencilerinde algılanan ebeveyn kabulü/reddi ve kişilerarası bağımlılık arasındaki ilişkide kendini kabulün aracı rolü
The mediating role of self-acceptance in the relationship between perceived parent acceptance/rejection and interpersonal dependency in university students
Yazar: SEDA DEMİREL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEF ERCÜMENT YERLİKAYA
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Kendini kabul = Self acceptance ; Kişiler arası bağımlılık = Interpersonal dependence ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde algılanan ebeveyn reddi, kendini kabul (koşullu/koşulsuz) ve kişilerarası bağımlılık arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin incelenmesi ve bu sayede, algılanan ebeveyn reddi ile kişilerarası bağımlılık arasındaki ilişkide kendini kabulün (koşullu/koşulsuz) aracı bir role sahip olup olmadığının belirlenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Çukurova Üniversitesi'nin Eğitim ve Fen Edebiyat Fakültelerinde öğrenim görmekte olan, yaşları 17-32 arasında değişen 303'ü kadın, 172'si erkek toplam 475 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama sürecinde, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, algılanan ebeveyn reddini ölçmek için Ebeveyn Kabul-Red Ölçeği-Yetişkin Kısa Formu, koşullu kendi kabul ve koşulsuz kendini kabulü ölçmek için Koşulsuz Kendini Kabul Ölçeği, kişilerarası bağımlılığı ölçmek için de Kişiler Arası Bağımlılık Ölçeği kullanılmıştır. Tüm analizler, R alt yapısını ve paketlerini kullanan Jamovi istatistik programında gerçekleştirilmiştir. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkileri test etmek için Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Algılanan ebeveyn reddi ile kişilerarası bağımlılık arasındaki ilişkide koşulsuz kendini kabul ve koşullu kendini kabulün aracı rolüne ilişkin analizler yapısal eşitlik modellemesi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; ebeveynlerden algılanan red ile koşullu kendini kabul arasında pozitif yönlü bir ilişki; koşulsuz kendini kabul arasında ise negatif yönlü bir ilişki elde edilmiştir. Kişilerarası bağımlılık ile ebeveynlerden algılanan red arasında pozitif yönlü bir ilişki elde edilmiştir. Koşullu kendini kabul ile kişiler arası bağımlılık arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki; koşulsuz kendini kabul ile kişilerarası bağımlılık arasında orta düzeyde negatif bir ilişki elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda hem anneden hem de babadan algılanan reddin kişilerarası bağımlılık üzerinde kendini kabul (koşullu/koşulsuz) aracılığıyla olan spesifik dolaylı etkisinin pozitif ve anlamlı olduğu elde edilmiştir. Elde edilen bu bulgular literatür kapsamında tartışılmış ve yorumlanmıştır. Daha sonra yapılacak çalışmalara yönelik uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Ebeveyn kabul/reddi, kendini kabul (koşulsuz/koşullu), kişilerarası bağımlılık

Abstract:
The aim of this research was to examine the direct and indirect relationships between perceived parental rejection, self-acceptance (conditional/unconditional) and interpersonal dependence in university students, and thus to determine whether self-acceptance (conditional/unconditional) has a mediating role in the relationship between perceived parental rejection and interpersonal dependence. The study group of the research consisted of a total of 475 university students, 303 female and 172 male, aged between 17-32, studying at Çukurova University's Faculty of Education and Science and Letters in the 2021-2022 academic year. During the data collection process of the study, the Personal Information Form developed by the researcher to determine the demographic characteristics of the participants, the Parental Acceptance-Rejection Scale-Adult Short Form to measure perceived parental rejection, the Unconditional Self-Acceptance Scale to measure conditional self-acceptance and unconditional self-acceptance, and The Interpersonal Dependency Scale were used to measure interpersonal dependence. All analyzes were carried out in the Jamovi statistical program using R infrastructure and packages. Pearson Product Moments Correlation coefficients were calculated to test the relationships between the research variables. Analysis of the mediating role of unconditional self-acceptance and conditional self-acceptance in the relationship between perceived parental rejection and interpersonal dependence was carried out with structural equation modeling. According to the findings obtained from the research; there is a positive relationship between perceived rejection from parents and conditional self-acceptance; and there is a negative relationship between unconditional self-acceptance and perceived rejection from parents. A positive relationship was found between interpersonal dependence and perceived rejection from parents. A moderately positive relationship between conditional self-acceptance and interpersonal dependence; A moderately negative relationship was obtained between unconditional self-acceptance and interpersonal dependence. As a result of the analysis, it was found that the specific indirect effect of rejection perceived from both mother and father on interpersonal dependence through self-acceptance (unconditional/conditional) was positive and significant. The findings of the study were discussed and interpreted within the scope of the literature. Suggestions were made to researchers and practitioners for future studies.

Keywords: Parental acceptance/rejection, self-acceptance (unconditional/conditional), interpersonal dependency