Oral prekanseröz lezyonlardan likenoid lezyonlarda keratin profillerinin ve proliferasyon kapasitelerinin değerlendirilerek premalign potansiyellerinin incelenmesi
Evaluation of premalign potential of the lichenoid lesions, which are oral precancerous lesions, by analyzing keratin profiles and proliferation capacities
Yazar: DORUK ŞAHER
Danışman: PROF. DR. SERPİL ALTUNDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağız hastalıkları = Mouth diseases ; Ağız neoplazmları = Mouth neoplasms ; Keratinler = Keratins ; Ki-67 = Ki-67 ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Prekanseröz durumlar = Precancerous conditions ; Sitokeratinler = Cytokeratins ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
Oral Prekanseröz Lezyonlardan Likenoid Lezyonlarda Keratin Profillerinin Ve Proliferasyon Kapasitelerinin İncelenerek Premalign Potansiyellerinin Değerlendirilmesi 
Oral kavitede en sık görülen kanser tipi yassı epitel hücreli karsinomadır(SCC). Ağızda görülen SCC, neredeyse her zaman prekanseröz lezyon şeklinde başlar. Oral kanser nedeniyle ölüm oranının yüksek olmasının sebebi, kanserin teşhisinin konmasının zorluğu  değildir. Bunun sebebi kanserin geç evrede, gelişiminin tamamlanmasından sonra teşhis edilmesidir. Malign ve premalign lezyonların erken evrede tespit edilmesi, oral kanser nedeniyle oluşan ölüm oranını azaltmanın en etkili yöntemidir. Oral likenoid lezyonlar, oral premalign lezyonlar içerisinde değerlendirilmektedir. Oral likenoid lezyonların prekanseröz potansiyeli değerlendirilirken hem histopatolojik incelemeye hem de moleküler incelemelere ihtiyaç vardır. 
Bu tez çalışmasında oral likenoid lezyon örneklerinde neoplastik değişimlerde önemli olduğu gösterilmiş CK-10, CK-13, CK-17 ve Ki-67 antikorları ile immünohistokimyasal boyama yapılması planlanmıştır. Bu sayede bu lezyonların keratin profilleri ve proliferasyon kapasitelerinin incelenmesi ve premalign potansiyellerinin tespit edilmeye çalışılması amaçlanmıştır.    
Oral likenoid lezyon olguları premalign potansiyel açısından yüksek ve düşük riskli olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Elde edilen bulgulara göre CK-10 ile CK-17 ekpresyonu yüksek riskli grupta, düşük riskli gruba göre daha fazla olma eğilimindedir. CK-13 ekpresyonundaki kayıp ise, yüksek riskli grupta düşük riskli gruba göre daha fazla olma eğilimindedir. Ki-67 ekspresyon seviyeleri açısından iki grup arasında fark bulunmamıştır. İki grup arasında, tüm belirteçler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. 
CK-10, CK-13, CK-17 ve Ki-67 belirteçleri incelendiğinde, düşük risk ile yüksek risk grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamasına rağmen, bu belirteçler lezyonların premalign potansiyelini saptamada kullanılabilecek belirteçlerdir. Özellikle oral likenoid lezyonlarda prekanseröz risk değerlendirmesi zorluklarını sürdürmektedir. Bu konuda daha çok olgu içeren, yakın takip edilen, moleküler ve genetik profillerin incelendiği çalışmalar daha fazla yön gösterici olacaktır.    

Anahtar kelimeler: Ki-67, Oral likenoid lezyonlar, Sitokeratin 10 (CK-10), Sitokeratin 13 (CK-13), Sitokeratin 17 (CK-17).

Abstract:
Evaluation Of Premalign Potential Of The Lichenoid Lesions, Which Are Oral Precancerous Lesions, By Analyzing Keratin Profiles And Proliferation Capacities

The most common type of cancer in the oral cavity is squamous cell carcinoma(SCC). SCC seen in the oral cavity, almost always starts as a precancerous lesion. Reason of the high death rate due to oral cancer is not the difficulty of diagnosing cancer. Reason of the high death rate due to oral cancer is, diagnosing it after completion of development at the late stage of oral cancer. Detecting malignant and premalignant lesions in the early stages is the most effective method of reducing the mortality rate caused by oral cancer. Oral lichenoid lesions is defined in oral premalignant lesions. To assess the precancerous potential of oral lichenoid lesions, both histologic examination and molecular examination is needed.  
In this thesis, immunohistochemical staining with CK-10, CK-13, CK-17 and Ki-67 antibodies which are important for neoplastic alterations is planned in oral lichenoid lesion samples. Thus, analyzing keratin profiles and proliferation capacities and determining premalign potentials of these lesions is aimed. 
Oral lichenoid lesion cases are divided into two groups as high risk and low risk for their premalignant potentials. According to the findings, CK-10 and CK-17 expression is tended to be higher in the high risk group compared with the low risk group. Loss of CK-13 expression is tended to be higher in the high risk group compared with the low risk group. Ki-67 expression levels were not different between the two groups. There was no statistically significant difference between the two groups for all these markers. 
When CK-10,CK-13,CK-17 and Ki-67 markers are analyzed, although there is no statistically significant difference between high risk and low risk groups, these markers can be used for detecting premalignant potentials of the lesions. Precancerous risk assessment for oral lichenoid lesions is continuing challenges. Studies which are containing more cases, closely monitored, examining the molecular and genetic profiles will be more guiding about this subject.  

Key words: Cytokeratin 10 (CK-10), Cytokeratin 13 (CK-13), Cytokeratin 17 (CK-17), Ki-67, Oral lichenoid lesions.