Sağlık yönetimi eğitimine yönelik bütünleşik teknoloji kabul ve kullanım modeli önerisi
An integrated technology acceptance and usage model proposal for healthcare management training
Yazar: FATMA MANSUR
Danışman: DOÇ. DR. EBRU KILIÇ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Sağlık yönetimi = Health management ; Sağlık yönetimi eğitimi = Healthcare management training ; Teknoloji = Technology ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Teknolojinin Kabulü Modeli = Technology Acceptance Model

Özet:
Araştırmanın amacı sağlık yöneticilerinin ve sağlık yönetimi eğitimi alan lisans öğrencilerinin teknoloji kullanım durumları ile teknoloji kabul ve kullanım niyetine etki eden faktörleri ayrıntılı bir şekilde ortaya koymak ve sağlık yönetimi eğitimine yönelik bütünleşik teknoloji kabul ve kullanım modeli önermektir. Araştırmanın evrenini Ankara'da kamu, özel ve üniversite hastanelerinde görev yapan sağlık yöneticileri ve Ankara'da sağlık yönetimi lisans eğitimi alan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada keşfedici araştırma yöntemi seçilmiştir. Araştırmada nitel ve nicel verileri elde etmek amacıyla dört aşamalı bir yol izlenmiştir. İlk aşamasında sağlık yöneticilerinin teknoloji kullanım durumlarını ayrıntılı bir şekilde ortaya koymak amacıyla 22 yönetici ile görüşme yapılmıştır. İkinci aşamada sağlık yöneticilerinin teknoloji kabul ve kullanımını etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla 303 yöneticiye "Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kabul ve Kullanım Niyeti" anketi uygulanmıştır. Üçüncü aşamada ilk iki aşamada elde edilen veriler doğrultusunda sağlık yönetimi lisans eğitimi alan öğrencilerin teknolojik yeterlik ve almış oldukları teknoloji eğitimin yeterliğine ilişkin derinlemesine veri elde etmek amacıyla 63 öğrenci ile odak grup görüşmesi yapılmıştır. Dördüncü aşamada ise sağlık yönetimi lisans eğitimi alan 601 öğrenciye elde edilen veriler doğrultusunda farklı değişkenlerin de dahil edildiği "Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kabul ve Kullanım Niyeti" anketi uygulanmıştır.Görüşme ve odak grup görüşmelerinin analizinde teknoloji kabul ve kullanım niyetine etki eden faktörlere yönelik meta-analiz yapılmıştır. Yönetici ve öğrencilere ayrı ayrı uygulanan "Bilgi ve İletişim Teknolojileri Kabul ve Kullanım Niyeti" ölçeğinden elde edilen nicel verilerin analizinde Statistical Package for Social Sciences (SPSS) paket programı kullanılmıştır. Araştırmada  sağlık yönetiminde teknoloji kullanımının çok önemli ve gerekli olduğu; sağlık yönetimi eğitimi alan öğrencilerin de hastane yönetimi, iletişim ve insan ilişkileri, bilgi ve iletişim teknolojilerini etkin kullanma, tıbbi cihaz ve tıbbi terminoloji bilgi ve becerilerine sahip olarak mezun olmaları gerektiği, öğrencilerin teknoloji kullanımı konusunda yetersiz oldukları, öğrencilere üniversitede verilen teknoloji eğitiminin herhangi bir katkısının olmadığı, eğitimin yetersiz olduğu, uygulama ağırlıklı eğitim verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre sağlık yöneticilerinin teknoloji kabul ve kullanım niyetine ait varyansı açıklayan değişkenlerin göreli önem sırasına göre; algılanan yarar, algılanan kullanım kolaylığı, sosyal etki, kaygı ve gönüllülük olduğu görülmüştür. Sağlık yönetimi eğitiminde ise teknoloji kabul ve kullanım niyetine ait varyansı açıklayan değişkenlerin göreli önem sırasına göre; algılanan yarar, algılanan kullanım kolaylığı, özyeterlik, sosyal etki, kolaylaştırıcı durumlar ve yeterli eğitim olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to reveal the health care managers' and undergraduate students' who took the Healthcare Management course, current states of technology usage. In addition, assessing the influencing factors of the intention of technology acceptance and usage, and proposing a model on integrative technology acceptance and usage within the context of health care management education is purposed. The research universe is composed of health care managers assigned in public, private and university hospitals and undergraduate students of healthcare management programs in Ankara. Exploratory research method is chosen and four-stage analysis is conducted to gathering qualitative and quantitative data. In the first stage, 22 health care managers were interviewed to reveal their current technology usage states. In the second stage,  "The Acceptance and Usage Scale of the Information and Communication Technology" survey was conducted to 303 managers for determining influencing factors on technology acceptance and usage of managers. In the third stage, focus group interview had done with 63 students for gathering data about students' assessments on technological competence of them and their education depending on the first and second analyses' findings. In the fourth stage, "The Acceptance and Usage Scale of the Information and Communication Technology" survey, which is extended with different variables, conducted to 601 undergraduate students of health care management program. Meta-analysis was examined to the influencing factors of technology acceptance and usage that discovered by interviews' and focus group interviews' findings. Statistical Package for Social Sciences (SPSS) was utilized to analysis of quantitative data gathered from The Acceptance and Usage Scale of the Information and Communication Technology that conducted to both managers and students. In the research, it is found that technology usage is very important and vital in health care management; that students in the health care management programs should be gained knowledge and capability on hospital management, communication and human relations, effective usage of information and communication technologies, medical devices and medical terminology before the graduation; that students are not sufficient on technology usage; that the education of technology usage in universities does not contribute to gain any capability to the students; that the related education is unsatisfactory; that students should be practice-based educated. According to the research findings, the variables that explains variance of technology acceptance and usage intentions of health care managers are perceived usefulness, perceived ease of use, social factors, anxiety and voluntariness respectively. The variables that explains variance of technology acceptance and usage intentions of health care management education are perceived usefulness, perceived ease of use, self efficacy, social factors, facilitating condition and satisfactory education respectively.