Bazı İslami ülkelerde beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme: Türkiye, Azerbaycan ve İran örneği
Physical education and sport teacher training in some İslamic countries: Turkey, Azerbaijan and İran example
Yazar: MALIHEH MOVASSAGH BEHESTANI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Beden eğitimi = Physical education ; Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Türkiye = Turkey ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs ; İran = Iran

Özet:
Araştırmanın amacı, Türkiye, İran ve Azerbaycan gibi bazı İslami ülkelerde uygulanan beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme programlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesidir. Araştırma için gerekli veriler basılı kaynaklara dayanmaktadır. Bu kapsamda ulaşılabilen tez çalışmaları, makaleler, resmi gazeteler, yönergeler, kılavuzlar, kitaplar ve konu ile ilgili bilgi sahibi olan kişilerle yapılan görüşmeler dikkate alınmıştır. Araştırma sonucunda, incelen üç ülkede de öğretmenlik meslek bilgisi, genel kültür ve alan bilgisi derslerinden oluşan beden eğitimi ve spor öğretmenliği programının dört yıldan (8 yarıyıl) oluştuğu görülmüştür. Ancak Türkiye'de bir yarıyıl 14 haftadan oluşurken, Azerbaycan'da 15 haftadan, İran'da ise 16 haftadan oluşmaktadır. Türkiye'de beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme programının yaklaşık %13'ünü seçmeli dersler oluştururken, İran ve Azerbaycan'da seçmeli derslere yer verilmediği, derslerin her iki ülkede de öğrenci işleri tarafından düzenlenip zorunlu olarak belirlendiği görülmüştür. Türkiye'de beden eğitimi ve spor öğretmen adaylarının dört yıllık (8 yarıyıl) eğitim ve öğretim süresi içerisinde toplam 60 dersten 158 krediyi, İran'da ise öğretmen adayları dört yıllık süre içinde 77 dersten 154 kredi ve Azerbaycan'da 65 dersten 232 kredi tamamlanmak zorundadır.
Ülkelerin haftalık ders saatleri açısından da çeşitli farklar görülmüştür. Türkiye'de haftalık ders saati ortalama 27.3, İran'da 30.7 ve Azerbaycan'da 33.1'dir. Sekiz yarıyılda ülkelerin programları içerisindeki ders saatlerine bakıldığında; Türkiye'deki beden eğitimi öğretmen adaylarının 2674 saat ile en düşük ders saatini aldıkları görülmüştür. Bunu 3440 saat ile İran ve 3480 saat ile Azerbaycan izlemiştir. Ülkelerin programları içerisinde teorik derslere ayırdığı oranlara bakıldığında ise 1065 saat ile en düşük teorik saatin Azerbaycan'da verildiği görülmüştür. Bunu 1488 saat ile İran ve 1750 saat ile Türkiye izlemiştir. Uygulamalı ders saatleri açısından ise 924 saat ile Türkiye son sırada yer almıştır. İran'da uygulamalı ders saati 1952 ve Azerbaycan'da 2415 saattir. Sonuçta hem İran hem de Azerbaycan'da beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme programları içerisinde uygulamalı derslere daha fazla ağırlık verildiği görülmüştür. Bu oranın yaklaşık olarak İran'da Türkiye'nin iki katı, Azerbaycan'da ise iki buçuk katı olduğu görülmüştür. Türkiye, İran ve Azerbaycan'da uygulanan beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme programında yer alan derslerin alanlara göre dağılımı incelendiğinde üç ülkede de en büyük payı alan bilgisi derslerinin aldığı görülmüştür. Türkiye'de bir öğretmen adayının dört yıl sürecinde aldığı derslerinin % 50'sini alan dersleri oluştururken, bu oran İran'da Türkiye'ye yakın bir oranda % 55.81'dir. Ancak Azerbaycan'da bir öğretmen adayının aldığı derslerinin yaklaşık % 71'ini alan dersleri oluşturmaktadır. Yine benzer şekilde üç ülkede de en düşük paya genel kültür dersleri sahiptir. Ancak genel kültür derslerine ayrılan oranlar incelendiğinde Türkiye ve Azerbaycan'da yaklaşık % 20 civarı olan pay, İran'da % 4 gibi çok düşük bir orandadır. İran buna karşılık öğretmenlik meslek bilgisine Türkiye ve Azerbaycan'a göre daha fazla pay ayırmıştır. Türkiye ve İran'da yaklaşık % 22 oranında öğretmenlik meslek bilgisine dair dersler verilirken, bu oran Azerbaycan'da % 12'ye kadar inmiştir. Türkiye, İran ve Azerbaycan'da uygulanan beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme programı içerisinde yer alan dersler incelendiğinde üç ülkede de ortak isme ve içeriğe sahip birçok dersin olduğu görülmüştür. Bununla birlikte İslami bir ülke olan İran'da yükseköğretim kurumlarında uygulanan beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme programında yer alan dersler incelendiğinde; "Yüce İslam Tarihi ve Yorumlar", "İslami Düşünceler" ve "Doğum Kontrolü Yöntemi" gibi dersler göze çarpmıştır. Azerbaycan'da ise "Sosyoloji", "İktisat", "Psikoloji" ile "Matematik ve Fizik" gibi bazı derslerin Türkiye'de uygulanan beden eğitimi ve spor öğretmeni yetiştirme programı içinde yer almadığı görülmüştür.


Anahtar Kelimeler : Karşılaştırmalı Eğitim, Beden Eğitimi Dersi Öğretim Programı Türkiye, Azerbaycan, İran

Abstract:
The aim of the research, Turkey, physical education implemented in some Islamic countries such as Iran and Azerbaijan and is the comparative study of sports teacher training program. The necessary data for the study is based on printed sources. In this context, the thesis can be reached, articles, official newspapers, instructions, manuals, books, and interviews with people who have information about the case is taken into account. As a result, all three countries examined in the teaching profession, general culture and education body of knowledge consisting of courses and sports education program four years (eight semesters) has been shown to occur. However, in Turkey formed a semester of 14 weeks, 15 weeks in Azerbaijan, consists of 16 weeks while in Iran. Turkey in physical education and sports teacher training program accounts for about 13% of the elective courses, not given to the electives in Iran and Azerbaijan, courses in both countries has been shown to be designated as mandatory edited by student affairs. Physical education in Turkey and sports teachers of four years (eight semesters) 158 loan from a total of 60 courses in education and training, while the Iranian teachers 232 loans from 65 courses in 154 loans and Azerbaijan from 77 courses in the four-year period must be completed. Various differences in terms of hours per week of countries of origin. Average 27.3 hours per week in Turkey, Iran and Azerbaijan is 33.1 at 30.7. When you look at the eight semester hours of courses in the program of the country; Physical education teacher candidates in Turkey were found to receive the minimum number of hours to 2674 hours. At 3440 hours and 3480 hours followed by Iran and Azerbaijan. Considering the rate at which programs devoted to theoretical courses in the country of Azerbaijan has been shown to be the minimum theoretical time with 1065 hours. It was followed by 1488 hours and 1750 hours Turkey and Iran. In terms of practical lessons it took place in the last hours with 924 hours Turkey. 1952 hours and 2415 hours applied in Azerbaijan in Iran. As a result of the applied courses in Iran and Azerbaijan as well as physical education and sports teacher training programs it has seen given more weight. Iran, Turkey, this ratio approximately doubled, while in Azerbaijan were found to be two and a half times. Turkey has seen three countries that received the largest share of field knowledge courses when implemented in Azerbaijan, Iran and physical education and sports teachers examined distribution according to areas of the courses included in training programs. Take classes in the course of four years, 50% are in the process of creating a teachers in Turkey, this ratio was 55.81% at a rate close to Turkey in Iran. However, Azerbaijan accounts for approximately 71% of the courses taken by a teachers course. Similarly in the three countries have the lowest share of the general culture courses. However, the proportions allocated to general education courses studied in Turkey and about 20% percent of the shares in Azerbaijan is a very low rate of 4% in Iran. Iran has allocated a greater share knowledge whereas the teaching profession by Turkey and Azerbaijan. Turkey and approximately 22% of the teaching profession in Iran while giving information about the courses, the ratio was down to 12% in Azerbaijan. Turkey, Iran and Azerbaijan when applied to physical education and sports programs involved in teacher training courses in all three countries examined have seen that many courses have a common name and content. However, when applied to physical education in higher education institutions of Islamic Iran, a country and a sports teacher training program, the courses are examined; "Supreme Islamic History and Comments," "Islamic Thought" and "Birth Control Method" as classes were outstanding. In Azerbaijan, "Sociology", "economy", "Psychology" and "Mathematics and Physics" implemented in some classes of physical education and sports teachers in Turkey as it was seen that take place in the breeding program.


Key Words : Comparative Education, Physical Education Curriculum, Turkey, Azerbaijan, Iran