Beş faktör kişilik özelliklerinin çalışanların bilişsel esneklik düzeyleri üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik bir araştırma
A study determining the effect of big five personality traits on employee's level of cognitive flexibility
Yazar: FATİH KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN HARMANCI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Banka çalışanları = Bank employees ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Çalışanlar = Workers ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Bu çalışma beş faktör kişilik özellikleri ve bilişsel esneklik kavramlarını teorik olarak açıklayarak beş faktör kişilik özelliklerinin çalışanların bilişsel esneklik düzeyleri üzerindeki etkisini tespit etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bilişsel esneklik kavramına uygun olması sebebiyle bankacılık sektöründe çalışanlar üzerinde araştırma yapılmıştır.
Araştırma konusunun bu çalışmada tercih edilmesinin sebebi bilişsel esnekliğin iş hayatında önemli bir özellik olduğunun vurgulanması ve Türkçe literatürde ve özellikle işletme alanında boşluk olmasıdır. Bu çalışma kapsamında hem teorik hem de ampirik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Ampirik uygulama 3 katılım bankasının 428 çalışanına yapılan anket ile yapılmıştır.
Yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre, beş faktör kişilik özelliklerinin dışadönüklük, yumuşak başlılık, deneyime açıklık ve sorumluluk alt boyutlarının bilişsel esnekliğin alternatifler ve kontrol boyutları ile pozitif ve anlamlı ilişki bulunmaktadır. Kişiliğin nevrotiklik alt boyutunun ise bilişsel esneklik boyutları ile negatif ve anlamlı ilişkisi bulunmaktadır. Regresyon analizi sonuçlarına göre ise, dışadönüklüğün kontrol boyutunu pozitif ve anlamlı etkilediği, nevrotikliğin kontrol boyutunu negatif ve anlamlı etkilediği, deneyime açıklığın alternatifler boyutunu pozitif ve anlamlı etkilediği ve sorumluluğun alternatifler ve kontrol boyutlarını pozitif ve anlamlı etkilediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Beş Faktör Kişilik Özellikleri, Bilişsel Esneklik

Abstract:
This study was carried out in order to explain the concepts of five factor personality traits and cognitive flexibility theoretically and to determine the effects of five factor personality traits on employee's level of cognitive flexibility. Due to the fact that it is appropriate for the concept of cognitive flexibility, research was conducted on the employees in the banking sector.
The reason why research subject is preferred in this study is emphasizing that cognitive flexibility is an important feature in business life and there is a gap in Turkish literature and especially in the field of business. In this study, both theoretical and empirical studies were carried out. The empirical application was performed by a survey of 428 employees of 3 participation banks. 
According to the results of the correlation analysis, there is a positive and significant relationship with the alternatives and control dimensions of cognitive flexibility with extraversion, agreeableness, openness and conscientiousness sub-dimensions of big five personality traits. The neuroticism subdimension of personality has a negative and significant relationship with cognitive flexibility dimensions. According to the results of regression analysis, it was observed that extraversion positively and significantly affected the control dimension, neuroticism affected the control dimension negatively and significantly, openness had a positive and significant effect on the size of the alternatives and that the conscientiousness affected the alternatives and control dimensions positively and significantly.
Key Words: Big Five Personality Traits, Cognitive Flexilibity