Hematolojik maligniteli hastalarda gelişen enfeksiyöz ishaller için risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of risk factors for infectious diars developing in patients with hematological malignities
Yazar: ŞÜKRAN ŞAHİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP TÜRE YÜCE
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Bakteriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: Diyare = Diarrhea ; Enfeksiyonlar = Infections ; Hematolojik neoplazmlar = Hematologic neoplasms ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmada hematolojik malignite nedeniyle kemoterapi alan ya da hematopoetik kök hücre nakli yapılan hastalarda gelişen ishaller ve enfeksiyöz ishaller için risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu çalışma, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri (ERÜ) Şahinur Dedeman Kemik İliği Nakil Hastanesi hematoloji ve kemik iliği transplantasyon ünitelerinde 1 Haziran 2021-30 Kasım 2022 tarihinde hematolojik malignite tanılı hastalarda prospektif gözlemsel olarak yapıldı. 
Çalışmada iki farklı karşılaştırma yapıldı. 1: Tüm hasta grubunda ishali olan ve olmayan hastalar demografik veriler, tedaviler, risk faktörleri, laboratuvar bulguları ve prognoz açısından karşılaştırıldı.
2: İshali olan hastalar enfeksiyöz ve non-enfeksiyöz olarak kategorize edilerek  demografik veriler, tedaviler, risk faktörleri, laboratuvar bulguları ve prognoz açısından karşılaştırıldı.
Çalışmamıza ishali olmayan 50 (%32.3), ishali olan 105 (%67.7) olmak üzere toplam 155 hasta dâhil edildi. HKHN öyküsü (%78'e %28; <0.001), nötropeni varlığı (%61'e %18 p<0.001), nötropenik ateş varlığı (%25'e %4 p=0.003) ve Granülosit Kolonisi Stimulasyon Faktörü (GCSF) kullanımı (%58'e %10 p<0.001) oranları ishali olan grupta olmayan gruba göre daha yüksekti. Antimikrobiyal tedavilerden piperasilin-tazobaktam (%44 ve %14 p<0.001), flukonazol (%67 ve %14,p<0.001) ve asiklovir (%84 ve %48 p<0.001) kullanımı ishali olan hasta grubunda daha yüksek bulundu. İshali olan 38 hasta enfeksiyöz ishal olarak kategorize edildi. Kortikosteroid kullanım oranı enfeksiyöz ishali olan grupta (%39) istatistiksel olarak anlamlı oranda (p<0.001) daha yüksekti. Non enfeksiyöz ishali olan hastalarda GCSF kullanım oranı enfeksiyöz ishali olan hastalara göre daha fazla bulundu (%67 ve %42, p=0.022). İshal süresi ortanca değeri enfeksiyöz ishali olan grupta 9 (4-10); non-enfeksiyöz ishali olan grupta ise 5 (3-8) gündü (p=0.012). Çok değişkenli lojistik regresyon modeline göre kortikosteroid tedavisinin enfeksiyöz ishal riskini OR=4.75 (CI:1.32-17.02) kat arttırdığı belirlendi.  GCSF tedavisinin enfeksiyöz ishale karşı OR=1/0.352=2.84 (CI:0.12-0.96) kat risk azaltıcı etki gösterdiği ve ishal süresinin artmasının enfeksiyöz ishal için 1.15 (CI:1.02-1.31) kat risk oluşturabileceği sonucuna ulaşıldı.
Hematolojik maligniteli hastalarda enfeksiyöz ishal süresi daha uzundur. Kortikosteroid kullanımı enfeksiyöz ishal gelişiminde bir risk faktörü iken GCSF kullanımı koruyucu etkiye sahiptir. 
Anahtar Kelimeler: Hematolojik Kanser; Enfeksiyon; İshal; Tedavi.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to determine the risk factors for diarrhea and infectious diarrhea in patients receiving chemotherapy or hematopoietic stem cell transplantation for hematological malignancies.
Materials and methods: This prospective observational study was done in patients with a diagnosis of hematological malignancy between 1 June 2021 and 30 November 2022 in Erciyes University Faculty of Medicine Hospitals Şahinur Dedeman Bone Marrow Transplantation Hospital.
Two different comparisons were made in the study. 1: Patients with and without diarrhea in the whole patient group were compared in terms of demographic data, treatments, risk factors, laboratory findings and prognosis.
2: Patients with diarrhea were categorized as infectious and non-infectious and compared in terms of demographic data, treatments, risk factors, laboratory findings and prognosis.
Results: A total of 155 patients, 50 (32.3%) without diarrhea and 105 (67.7%) with diarrhea, were included. History of HSCT (78 vs 28%; <0.001), presence of neutropenia (61% vs 18% p<0.001), presence of neutropenic fever (25% vs 4% p=0.003), and use of GCSF (58% vs. 10% p<0.001) rates were statistically significantly higher in the group with diarrhea. The use of antimicrobial treatments such as piperacillin-tazobactam (44% vs 14% p<0.001), fluconazole (67% vs 14%, p<0.001) and acyclovir (84% vs 48% p<0.001) was higher in the patient group with diarrhea. 38 patients with diarrhea were categorized as infectious diarrhea. The rate of corticosteroid use was significantly (p<0.001) higher in the group with infectious diarrhea. The rate of use of GCSF in patients with non-infectious diarrhea was higher than in patients with infectious diarrhea (67% vs. 42%, p=0.022). The median duration of diarrhea was 9 (4-10) in the group with infectious diarrhea; in the group with non-infectious diarrhea (5 (3-8) days) (p=0.012). Corticosteroid treatment increased the risk of infectious diarrhea OR=4.75 (CI:1.32-17.02) times. It was concluded that GCSF treatment had an OR=1/0.352=2.84 (CI:0.12-0.96)-fold risk-reducing effect against infectious diarrhea and that an increase in the duration of diarrhea may create a 1.15 (CI:1.02-1.31)-fold risk.
Conclusions: The duration of infectious diarrhea is longer in patients with hematological malignancies. While the use of corticosteroids is a risk factor for the development of infectious diarrhea, the use of GCSF has a protective effect.
Keywords: Hematological Cancer; Infection; Diarrhea; Treatment.