Sanatta özerklik düşüncesinin oluşumu ve sanatın özerk siyaseti
Formation of the autonomy thought in art and autonomous politics of art
Yazar: BURAK ÜZÜMKESİCİ
Danışman: DR. ASLIHAN ERKMEN BİRKANDAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Avangard sanat = Avant-garde art ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Modern sanat = Modern art ; Sanat = Art ; Sanat akımları = Art trends ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Sanat felsefesi = Art philosophy ; Sanat politikaları = Arts policies ; Özerklik = Autonomy

Özet:
Sanatın, toplumsal olarak siyasal, ekonomik ve ahlaki alanlardan bağımsız, özerk bir konuma sahip olup olmadığı konusu son iki yüz yıldır tartışılmakta ve günümüzde de çeşitli toplumsal bağlamlarda farklı yaklaşımlarla ele alınmaya devam etmektedir. Sorunun önemli bir veçhesi sanatın nasıl tanımlandığı ile ilgili gözükmektedir. Zira sanat, özgül bir kavrayış tarzına bağlı olarak tarih boyunca farklı şekillerde algılanan ve üretilen bir olgu olmuştur. Bu çalışmada ilk olarak, sanatta özerklik düşüncesinin oluşum süreçleri, sanatın Klasik Çağ'dan on sekizinci yüzyıl sonlarına kadar nasıl tanımlandığı ve algılandığı, özerk bir alan olarak kurumsallaşma girişimleri, düşünsel ve toplumsal düzlemdeki dönüşümlerle arasındaki etkileşim ve kültürel pratik olarak toplumsal rolü göz önüne alınarak analiz edilmiştir. On dokuzuncu yüzyıldan itibaren ise, sanatın özerk olarak kurumsallaşması ile oluşan sanat-hayat geriliminin diyalektik niteliği anlaşılmaya çalışılmıştır. Modern dönemde, sanatın, ne yalnızca bir müessese olarak kurumlaşmasına, ne de sanatsal özerkliğin savunulması ya da reddi ikiliğine indirgenebilecek, karmaşık bir özerklik siyasetine sahip olduğunun ortaya konulması hedeflenmiştir. Son bölümde ise, günümüzde özerklik temelli, eşitlikçi bir sanat siyasetini savunabilmenin mümkün olup olmadığı, kurulan tarihsel çerçeveden ve Jacques Rancière'in Estetiğin Huzursuzluğu kitabındaki tezlerinden hareketle tartışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Sanat, Özerklik, Siyaset, Kurum, Estetik, Mimesis, Praksis, Rancière, Avangard

Abstract:
The question of whether art has an autonomous place, socially independent from political, economic and ethical sphere, has been discussed for over two hundred years and is continually approached in different social contexts at the present. An important dimension of the problem seems to be related with the question of the definition of art. For art, based on the ways of particular comprehensions, has been a phenomenon that was comprehended and produced in many different ways throughout history. In this thesis, firstly, the emergence of the idea of the autonomy of art is analyzed in the context of the definition and comprehension of art from the Classical Age to late eighteenth century; the attempts of the institutionalization of art as an autonomous sphere, art's interaction with the transformation of the intellectual and social contexts, and art's social role as a cultural practice. From nineteenth century onward, the dialectical character of art is interpreted in the context of the tension between life and art, emerging from the institutionalization of autonomous art. It is aimed to state that, in the modern era, art has a complex politics of autonomy which can be reduced neither to a sole institution, nor to defense or denial of the autonomy of art. In the last section, deriving from the hypothesis of Jacques Rancière's book, Aesthetics and Its Discontents, and relating within the context of the historical framework that has been built in the thesis, possibilities of an autonomy based, egalitarian politics of art is discussed.

Keywords: Art, Autonomy, Politics, Institution, Aesthetics, Mimesis, Praxis,Rancière, Avantgarde