Bazı tarımsal savaş ilaçlarının turunçgil ekosistemindeki önemli parazitoit ve predatörlere etkilerinin araştırılması
Investigation of side effects of some pesticides on important parasitoids and predators in citrus ecosystem
Yazar: VEYSEL MEHMET ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. NEDİM UYGUN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Turunçgil yetiştiriciliğinin en önemli sorunlarından biri bitki koruma sorunlarıdır. Bu sorunların çözümünde de üreticiler genellikle kimyasal mücadeleyi tercih etmektedir. Kimyasal mücadelenin sık ve bilinçsiz kullanılmasıda doğal düşmanların ölmesine ve doğal dengenin bozulmasına neden olmaktadır. Bu çalışma, turunçgil bahçelerinde sık sık kullanılan bazı ilaçların, yine turunçgil bahçelerinde çok sık görülen bazı predatör ve parazitoitlere etkilerini belirlemek amacıyla ele alınmıştır. Denemeler hem laboratuvar hem de arazi koşullarında yürütülmüş ve ilaçların etkileri IOBC değerlerine göre sınıflandırılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda IGR grubu pestisitlerden pyriproxyfen ve buprofezin'in Cryptolaemus montrouzieri Mulsant ve Sympherobius pygmaeus Rambur larvalarına; chlorpyrifos?ethyl ve sipinosad'ın Aphytis melinus DeBach ile Leptomastix dactylopii Howard erginlerine; chlorpyrifos?ethyl, mineral yağ ve parafinik mineral yağ'ın S. pygmaeus larvalarına karşı çok zararlı olduğu tesbit edilmiştir. Pyriproxyfen ve buprofezin'in C. montrouzieri erginlerine ve Stethorus gilvifrons Mulsant larvalarına; chlorpyrifos?ethyl'in C. montrouzieri, S. gilvifrons larvalarına ve erginlerine; spirotetramat'ın A. melinus erginlerine, S. gilvifrons ve S. pygmaeus larvalarına; mineral yağ'ın A. melinus erginlerine, C. montrouzieri larvalarına; S. gilvifrons ergin ve larvalarına; parafinik mineral yağ'ın A. melinus erginlerine ve S. gilvifrons larvalarına; sipinosad'ın C. montrouzieri erginlerine, S. gilvifrons ve S. pygmaeus larvalarına az zararlı olduğu tesbit edilmiştir. Pyriproxyfen ve buprofezin'in A. melinus, L. dactylopii ve S. gilvifrons erginlerine; chlorpyrifos?ethyl'in C. montrouzieri erginlerine; spirotetramat'ın L. dactylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons erginlerine ve C. montrouzieri larvalarına; mineral yağ'ın L. dactylopii ve C. montrouzieri erginlerine; parafinik mineral yağ'ın L. dactylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons erginlerine ve C. montrouzieri larvalarına; sipinosad'ın C. montrouzieri larvalarına ve S. gilvifrons erginlerine karşı zararsız olduğu belirlenmiştir. Sonuçlardan da anlaşıldığı gibi, bazı ilaçlar bazı türlere karşı çok zararlı olurken, bazı türlere karşı az zararlı veya zararsız olmuş, hatta aynı ilaç aynı türün değişik dönemlerine farklı etkide bulunmuştur.

Abstract:
The most important problems in citrus production are plant protection issues. Farmers generally prefer chemical control to solve these problems. Commonly and unconsciously used pesticides cause deaths on natural enemies and thus result in destruction of the natural balance. In this study, side effects of commonly used pesticides on some predators and parasitoids existing in citrus orchards were investigated. Trials were carried out under both laboratory and field conditions and the effects of pesticides were classified according to IOBC standards. Pyriproxyfen and buprofezin with IGR group pesticides; chlorpyrifos-ethyl and sipinosad; chlorpyrifos-ethyl, mineral oil and paraffinic mineral oil were found to be very harmful to Cryptolaemus montrouzieri Mulsant and Sympherobius pygmaeus Rambur larvae, to Aphytis melinus DeBach and Leptomastix dactylopii Howard adults, and to S. pygmaeus larvae, respectively. Pyriproxyfen and buprofezin; chlorpyrifos-ethyl; spirotetramat; mineral oil; paraffinic mineral oil; sipinosad were determined to be slightly harmful to C. montrouzieri adults and Stethorus gilvifrons Mulsant larvae, to C. montrouzieri, S. gilvifrons adults and larvae, to A. melinus adults and S. gilvifrons and S. pygmaeus larvae, to A. melinus adults, C. montrouzieri larvae; S. gilvifrons adults and larvae, to A. melinus adults ve S. gilvifrons larvae, to C. montrouzieri adults, S. gilvifrons ve S. pygmaeus larvae, respectively. Pyriproxyfen and buprofezin; chlorpyrifos-ethyl; spirotetramat; mineral oil; paraffinic mineral oil; sipinosad were determined to be harmless to A. melinus, L. dactylopii and S. gilvifrons adults; to C. montrouzieri adults; to L. dactylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons adults and C. montrouzieri larvae; to L. dactylopii and C. montrouzieri adults; to L. dactylopii, C. montrouzieri, S. gilvifrons adults and C. montrouzieri larvae; to C. montrouzieri larvae and S. gilvifrons adults, respectively. The results obtained from this study indicated that some insecticides were very harmful to some tested species, while they were less harmful or harmless to the other species and even the same insecticide had different effect on different stages of same species