Otomotiv sektöründe deformasyona uğrayan şaside mekanik özelliklerinin incelenmesi
Study of mechanic properties changes in distorted chassis in automotive sector
Yazar: HAMİT KOCAMAN
Danışman: DOÇ. DR. BEHÇET GÜLENÇ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Metal Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering
Dizin: Deformasyon = Deformation ; Otomotiv endüstrisi = Automotive industry ; Pres = Press ; Şasi = Chassis

Özet:
Türkiye'de 2010 yılında 1.104.388 adet trafik kazası meydana gelmiştir, bu kazalarda 4.045 kişi hayatını kaybetmiş ve 211.496 kişi yaralanmıştır.Trafik kazaları sıralamasında Avrupa'da ilk sırada ve Dünya'da ilk 10 arasında yer almaktayız.2010 yılında 25.000 adet araç pert'e (kullanılamayacak olup aracın % 60'ından fazlası hasar gördüğü için hurdaya ayrılan araç) ayrılmış ve diğer araçlar tamir edilerek tekrar kullanılmıştır.Bu tez çalışmamızda araçlarda önemli bir yere sahip olan,kazalarda genellikle hasar gören şasiler üzerine yapacağız,bir şasinin üretim aşamalarını ve kazaya uğrayan bir aracda şasinin mekaniksel değişimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır.Numuneler orijinal sac, deformasyona uğradıktan sonra soğuk düzeltilen ve deformasyona uğradıktan sonra sıcak düzeltilen sac olarak 3 farklı şekilde hazırlanmıştır.Numuneler çekme testi,darbe çentik testi,yorulma testi ve sertlikleri ölçülerek birbirleriyle arasında ki farklılıklar karşılaştırılmıştır.Yapılan çekme testleri sonucunda orijinal 3 adet sacın ortalaması 26,877 mm kopmuş, soğuk şekillendirilen numunelerin 17,317 mm'de koptuğu görülmüştür,en farklı değişim sıcak şekillendirilen numunelerde görülmüştür,1. Numune 8 mm'de, 2. Numune 13 mm'de 3. Numune 18 mm olmak üzere ortalama 13,250 mm'de kopmuştur.Yapılan darbe çentik testlerinde ise orijinal sacdan alınan 5 adet numune sonucunda ortalama 26,6 joule de kırıldığı, soğuk olarak düzeltilen sacdan alınan 5 adet numunede 24,6 joule de kırıldığı, sıcak olarak düzeltilen sacdan alınan 5 adet numunede de 24,4 jolue de kırıldığı tespit edilmiştir.Yapılan sertlik ölçümlerinde alınan 9 farklı ölçüm noktasında orijinal sacda 112,2 hrb sertlik, soğuk olarak düzeltilen sacda 111 hrb sertlik ve sıcak olarak düzeltilen sacda 50,3 hrb sertlik tespit edilmiştir.Sonuç olarak yapılan bütün test sonuçlarında ister soğuk isterse sıcak olarak düzeltilsin şasilerin mekaniksel olarak değişikliğe uğradığı ve yapısında ciddi değişikliklerin oluştuğu görülmüştür, özellikle sıcak olarak düzeltilen şasilerde bu değişiklik daha da çarpıcı olarak dikkat çekmektedir.Anahtar Kelimeler : Otomotiv sektörü,úasi,deformasyon

Abstract:
In the year 2010, 1.104.388 traffic accidents took place, 4.045 people died and 211.496 people were injured in these accidents. Our country is the first in ranking among Europe and among the 10 in the World. In 2010, 25000 cars were discarded from traffic (cars which can not be used because more than 60% of them are damaged) and other cars were repaired and used again.We are going to do our study on the chassis of the cars which are usually damaged in most of the accidents. The search of manufacturing process of a chassis and the mechanical changes taking place within chassis in an accident are aimed. The samples were prepared in three different ways as; original panel, cold rectified panel after deformed and hot rectified panel after deformed. Samples were compared with each other by means of; tension test, crash and notch test, fatigue test and hardness test.As a result of the tension test it was seen that three original panels came off on the 26,877mm; cold rectified samples came off on 17,317mm; the most different changes were seen in the hot rectified samples. First sample came off on 8mm, second sample came off on 13mm, third sample came off on 18mm and on average 13,250mm.As a result of the crash and notch test in which the 5 test samples were taken from the original panel, it was identified that they came off on 26,6 joule, in 5 samples taken from cold rectified panel it came of on 24,6 joule, in 5 samples taken form hot rectified panel it came off 24,4 joule.In the hardness measurement test which was carried out in 9 different assessment point, it was identified that hardness is 112,2 hrb in original panel, 111hrb in cold rectified panel and 50,3 hrb in hot rectified panel.As a result of all the tests carried out, it was seen that chassis undergo a mechanical change whether they are cold or hot rectified and they have serious changes in their structure. These changes are especially remarkable in hot rectified panels.Key Words : AutomotÕve sector, chassÕs, dÕstorted