Türk-Moğol dil ilişkisi ve Çuvaşça
Turkish-Mongolian language contac and Chuvash
Yazar: FEYZİ ERSOY
Danışman: PROF. DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
?Türk-Moğol Dil İlişkisi ve Çuvaşça? başlıklı tezimiz, bir giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. ?Giriş? bölümünde Türk, Moğol ve Çuvaş dili tarihleri üzerinde durulmuştur. Burada ayrıca ?Altay Dilleri Teorisi Tarihi? ile ?Dil İlişkisi? kavramları anlatılmıştır. ?Ses Bilgisi? başlığını taşıyan birinci bölümde Türkçe, Moğolca ve Çuvaşça arasındaki ses denklikleri incelenmiştir. Daha sonra özellikle rotasizm/zetasizm ve lamdasizm/sigmatizm konuları ele alınmıştır. Altay dillerinin önemli konularından ?kelime başı h? meselesi de ilk bölümde yer almıştır. ?Şekil Bilgisi? adlı ikinci bölümde, incelediğimiz dillerdeki morfolojik benzerlikler üzerinde durulmuştur. Yapım ve çekim eklerindeki ortaklıklar, gramerlerden topladığımız malzemeler yardımıyla gösterilmiş; ayrıca konuyla ilgili Türkolog ve Mongolistlerin görüşlerine de yer verilmiştir. Sıfat ve zamir bahsi de ikinci bölümde incelenmiştir. Bu konular ele alınırken sayı sıfatları ve şahıs zamirleri üzerinde özellikle durulmuştur. Üçüncü bölüm, ?Leksikloji? başlığını taşımaktadır. Bu bölümde Türkçedeki Moğolca unsurlar ile Moğolcadaki Türkçe unsurlar üzerinde yapılan çalışmalara kısaca değinildikten sonra, Türkçe, Moğolca ve Çuvaşçada ortak olan kelimelerin bir listesi verilmiştir. Kelimeler sıralanırken leksik sınıflandırma yapılmamış, alfabetik sıralama tercih edilmiştir. Çalışmamızın son kısmını teşkil eden ?Söz Dizimi? bölümünde ise kelime grupları ve cümle açısından Türkçe, Moğolca ve Çuvaşça üzerinde durulmuştur. Burada, metinlerden alınan örnekler yardımıyla incelediğimiz diller arasındaki ortaklıklar ve farklılıklar gösterilmiştir. Tezimizin sonunda çalışmamızı hazırlarken faydalandığımız kaynakları içeren ?Kaynakça? bölümü yer almıştır.

Abstract:
Our dissertation named ?Turkish-Mongolian Language Contac and Chuvash? consists of an introduction and four parts. In the introduction part the history of Turkish, Mongolian and Chuvash languages are focused. In addition ?the history of Altaic Theory? and ?language contact? concepts are examined. In the first part namely phonology the phonologic correspondences among Turkish, Mongolian and Chuvash are examined. Then, especially rhotacism/zetacism and lambdacism/sigmatism subjects are dealt. One of the important subjects of Altaic languages -the matter of initial h- is included, too. In the second part namely morphology the morphologic similarities of the given languages are emphasized. The similarities between inflectional and derivational suffixes are displayed with the help of the materials collected from grammars. Moreover, the views of Turcologist and Mongolists about the subject are included. The subjects of adjective and pronoun are examined in the second part. The title of the third part is lexicology. In this part after the studies about the Mongolian elements in Turkish and Turkish elements in Mongolian are quoted, a list of common words of Turkish, Mongolian and Chuvash is given. Alphabetical order is preferred to lexical classification in order to form the list. In the last part -syntax- Turkish, Mongolian and Chuvash are looked through in terms of word phrases and sentences. In this part similarities and discrepancies between these languages are shown with the help of the examples collected from the original texts. At the end of the dissertation is the bibliography including the sources utilized.