Hedef maliyet tipi sözleşmeler ve Türk inşaat sektörü için değerlendirilmesi
Target cost contracts and an evaluation for the Turkish construction industry
Yazar: ALİ BURAK YASA
Danışman: PROF. DR. ATİLLA DİKBAŞ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Hedef maliyetleme = Target costing ; Maliyet = Cost ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Maliyetleme = Costing ; Sözleşmeler = Contracts ; İnşaat endüstrisi = Construction industry ; İnşaat maliyetleri = Construction costs

Özet:
İnşaat sektörü tüm dünya ve dolayısıyla ülkemizde, ekonomilere en önemli katkı yapan sektörlerin başında gelir. İnşaat sektörünün diğer sektörlerle olan yakın bağları, diğer sektörlerde iş hacmi ve istihdam yaratma kapasitesi sayesinde, bu sektörün faaliyet sahası toplumun bütün ekonomik ve sosyal çevrelerine rahatlıkla ulaşır.Dünyada ve ülkemizde lokomotif sektör olarak gösterilen inşaat sektörünün gelişimi ise hiç durmadan devam etmektedir. Her geçen gün, teknolojinin de gelişmesiyle inşaat sektöründe farklı düşünceler ve projeler ortaya çıkmaktadır.İnşaat sektörünün başarılı olabilmesi projelerin, kalite, zaman ve maliyet hedefleri içerisinde tamamlanmasına bağlıdır. Bu noktada farklı proje tiplerine ve farklı isteklere cevap verebilecek şekilde hazırlanmış farklı tipteki inşaat sözleşmeleri devreye girer.Her geçen gün sektörde değişen istekler, farklılaşan projeler için farklı tipte inşaat sözleşmeleri ortaya çıkmaktadır. Bu sözleşmelerin inşaat sektörü tarafından anlaşılması, benimsenmesi ve efektif bir şekilde kullanılması, sektörün başarı kıstaslarını yakalayabilmesi açısından büyük bir önem teşkil etmektedir.Geleneksel sözleşme tiplerinden farklı bir sözleşme ruhuna sahip olan hedef maliyet tipi sözleşmeler, son dönemlerde ortaya çıkan ve inşaat sektöründe taraf olarak nitelendirilen mal sahibi ve yüklenicinin beraber çalışarak maliyetten kazanım yapmasını amaçlayan yeni bir sözleşme tipidir. Bu sözleşme tipinin anlaşılması, benimsenmesi ve kullanılması, sürekli gelişen inşaat sektöründe yer edinebilmek adına önemli bir durumdur.Bu çalışmada, hedef maliyet tipi sözleşmelerin tanıtılarak ve Türk inşaat sektörü uzmanlarının bu sözleşme tipine bakış açıları değerlendirilerek, Türkiye'de kullanılabilirliğinin araştırılması ele alınmaktadır.Birinci bölüm olan giriş bölümünde, böyle bir çalışma yapılmasının amacı, bu çalışma yapılırken uygulanacak yöntem ve çalışmanın kapsam ve sınırları ele alınmıştır.İkinci bölümde hedef maliyetin ilk nerede ortaya çıktığı ele alınmış ve felsefesi incelenmiştir. Daha sonra bu felsefenin gerekliliği ve ilkelerine bakılmış ve ürün gelişim sürecinde bu felsefenin ne şekilde kullanıldığı incelenmiştir. Bundan sonra ise hedef maliyet sisteminin inşaat sektöründeki yeri, literatür kapsamında incelenmiş ve inşaat sektöründe, hedef maliyet kapsamında yapılan çalışmalar ele alınmıştır.Üçüncü bölümde inşaat sözleşmelerinde, hedef maliyet uygulamalarının bir sonucu olan hedef maliyet tipi sözleşmeler ele alınmıştır. Hedef maliyet tipi sözleşmeler genel yapısı ve bileşenleri itibariyle, literatür kapsamında derinlemesine incelenmiş ve geleneksel sözleşme tiplerinden farklı bir yapıya sahip olan bu sözleşmelerin, diğer benzer sözleşmelerle parasal risk ve kapsam açısından kıyaslaması yapılmıştır.Dördüncü bölümde hedef maliyet tipi sözleşmelere Türk inşaat sektörünün bakış açısını görmek amacıyla, Türk inşaat sektörü uzmanlarıyla söyleşiler yapılmış ve bu tip sözleşmelerin Türk uzmanların bakış açısı beraberinde kullanılabilirliği ele alınmıştır.Son bölümde ise önceki üç bölümden elde edilen bilgiler araya getirilerek, bir değerlendirme yapılmış ve çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
In all world and thereby in our country, construction industry is the forerunner industry, contributing the economies. Close bonds with other industries, capacity of creating employment and volume of business, assures construction industry to reach all economical and social environment of society easily.Construction industry continues to develop itself, while being pointed out as the locomotive industry at economies by both our country and rest of the world. Every day, by the help of technology, new different concepts and projects are being developed in construction industry.A successful construction industry is based on the projects which are completed exactly on time, in costs defined and in quality precised. At this point, different contracts which can handle alternative projects and different demands, step in to the construction industry.Every day, different types of contracts are being developed to handle the alternative projects and different demands. To understand, adopt and use effectively these contracts by construction industry is decisive in achieving the industries? success criterias.Target cost contracts are the new type of construction contracts that provide both client and contractor work together to minimize the cost of projects. These type of contracts have an different contract essence beyond the conventional contract types. It is an important issue to understand, adopt and use effectively this type of contract in order to secure the position in construction industry.In this study, target cost contracts are introduced and with the point of view of the Turkish construction industry specialists, an examination of availability of this type of contract is being adressed.In the first chapter, which is the introduction part, the aim of study, the method of the examination and the boundry of scope are expressed.In the second chapter, target costing?s first appear point and philosophy of this system is expressed. After that, necessity and principles of this system is described and influence of target costing at the item development process is examined. After that, the position of target costing in construction industry is examined within the framework of literature and the studies as a part of target costing in construction industry is studied.Third chapter is about examining the target cost contracts which are application of target costing system into the construction contracts. Target cost contracts are being examined thoroughly in consideration of general structure and components as part of literature and these type of contracts are compared to other similar type of contracts at the point of economic risks and scope of works.In the fourth chapter, Turkish construction industry specialists are being interviewed to see the Turkish construction industry?s point of view to target cost contracts and the availibility of this type of contracts are examined with the help of these specialists point of views.In the last chapter, the data that are gathered from the previous chapters are joined by the focusing on interviews and an evalutaion is made and also some different results are attained.