Gebe kadınların diyet kalitesi, duygusal yemek yeme ve beslenme bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluati̇on of DIRT quality, emotional eating and nutrition knowledge levels of pregnant women
Yazar: NAZLICAN ÖNEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ANIL EVRİM GÜNGÖR
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Diyet = Diet ; Diyet kalitesi = Diet quality ; Duygusal yeme = Emotional eating ; Gebelik = Pregnancy ; Kadınlar = Women

Özet:
Bu araştırmanın amacı gebelerde diyet kalitesi, duygusal yeme ve beslenme bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve birbirlerine olan etkilerinin değerlendirilmesidir. Ankara ilinde yaşayan 210 gebe ve 70 gebe olmayan kadın (yaş ortalamaları 29,0±4,7 yıl) araştırmaya katılmıştır. Gebe kadınlar birinci, ikinci ve üçüncü trimester olmak üzere eşit sayıda üç gruba ayrılmış ve kontrol grubunu da gebe olmayan 70 kadın oluşturmuştur. Katılımcılara Duygusal İştah Anketi (DİA), Yetişkinler İçin Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (YETBİD), 24- saatlik besin tüketim kaydını ve besin tüketim sıklığını içeren bir anket formu uygulanmıştır. Diyet kalitesi ise Sağlıklı Yeme İndeksi 2015 (SYİ) ile hesaplanmıştır. Birinci trimesterdeki gebelerin %61,4'ünün, ikinci trimesterdeki gebelerin %55,7'sinin, üçüncü trimesterdeki gebelerin %35,7'sinin ve kontrol grubundaki kadınların ise %31,4'ünün diyet kalitesinin zayıf olduğu saptanmıştır (p<0,05). Katılımcıların DİA olumlu puan ortalamaları birinci, ikinci ve üçüncü trimesterdeki gebeler için sırasıyla 42, 40 ve 43 kontrol grubunda ise 44 olarak bulunmuştur. Duygusal iştah anketi olumsuz puan ortalamaları birinci, ikinci ve üçüncü trimesterdeki gebeler için sırasıyla 46, 44 ve 47 kontrol grubunda ise 50 olarak bulunmuştur (p>0,05). Katılımcıların YETBİD temel beslenme puan ortalamaları birinci, ikinci ve üçüncü trimesterdeki gebelerde sırasıyla 54, 52 ve 53 kontrol grubunda ise 54'tür (p<0,05). Besin tercihi puan ortalamaları birinci, ikinci ve üçüncü trimesterdeki gebelerde sırasıyla 39, 38, 38 kontrol grubunda ise 38 bulunmuştur (p>0,05). Gruplara göre DİA, YETBİD ve SYİ puanları karşılaştırıldığında 'duygusal iştah' değişkeninde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmazken 'beslenme bilgi düzeyi' ve 'diyet kalitesi' değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Elde edilen bulgular hem gebelerin hem de gebe olmayan bireylerin beslenme bilgi düzeylerinin yetersiz ve buna bağlı olarak diyet kalitelerinin zayıf olduğunu göstermektedir. Diyetisyen tarafından yapılan beslenme değerlendirmesi ve danışmanlığının gebelerin beslenme bilgi düzeylerini ve diyet kalitelerini iyileştireceği düşünülmektedir. Bireylerin farklı duygu durumlarında değişen yeme davranışlarının farkına varmaları, bu duygu durumuyla başa çıkabilmek için yemeye yönelme dışında davranış değişikliği tedavisi ile birlikte çeşitli stratejiler geliştirmeleri yararlı olabilir.
Anahtar Kelimeler: Gebelik, Diyet Kalitesi, Duygusal Yeme, Beslenme Bilgi Düzeyi.

Abstract:
The aim of this study is to determine the diet quality, emotional eating and nutritional knowledge levels in pregnant women and to evaluate their effects on each other. 210 pregnant and 70 non-pregnant women (mean age 29.0±4.7 years) living in Ankara participated in the study. Pregnant women were divided into three groups in equal numbers as first, second and third trimester, and the control group consisted of 70 non-pregnant women. A questionnaire including Emotional Appetite Questionnaire (EMAQ), Adult Nutrition Knowledge Level (YETBİD), 24-hour dietary recall and food consumption frequency was applied to the participants. Diet quality was calculated with the Healthy Eating Index 2015. It was determined that 61,4% of the pregnant women in the first trimester, 55,7% of the pregnant women in the second trimester, 35,7% of the pregnant women in the third trimester and 31,4% of the women in the control group had poor diet quality (p<0,05). The mean EMAQ positive scores of the participants were found to be 42, 40 and 43 for the pregnant women in the first, second and third trimesters, and 44 in the control group, respectively. The mean negative scores of the EMAQ were found to be 46, 44 and 47 for the pregnant women in the first, second and third trimesters, and 50 in the control group, respectively. The YETBİD basic nutrition score averages of the participants were 54, 52 and 53 in the first, second and third trimesters, respectively, and 54 in the control group (p<0,05). Mean food preference scores were 39, 38 in pregnant women in the first, second and third trimesters, and 38 in the control group, respectively (p>0,05). When EMAQ, YETBİD and HEI scores were compared according to the groups, no statistically significant difference was found in the 'emotional appetite' variable, while a statistically significant difference was found in the 'nutrition knowledge level' and 'diet quality' variables (p<0,05). The findings show that the nutritional knowledge levels of both pregnant and non-pregnant individuals are insufficient and accordingly, their diet quality is weak. It is thought that nutritional evaluation and counseling by a dietitian will improve the nutritional knowledge and diet quality of pregnant women. It may be beneficial for individuals to become aware of the changing eating behaviors in different emotional states, and to develop various strategies together with behavior change therapy, other than tending to eat, in order to cope with this emotional state.
Key Words: Pregnancy, Diet Quality, Emotional Eating, Nutritional Knowledge.