Kentsel habitat ağaçları: Ordu kent mezarlıkları örneği
Urban habitat trees: The case of Ordu urban cemeteries
Yazar: ELİF GÜLDEREN GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. PERVİN YEŞİL
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Kentsel peyzaj = Urban landscape

Özet:
Yoğun nüfus baskısı altında sürekli değişim ve dönüşüm halinde olan kentsel peyzajlardaki hızlı habitat kaybı karşısında, var olan yeşil alanların korunmasının önemi artmaktadır. Bununla birlikte yaban hayvanlarının doğal yaşam alanlarının kentleşme ile giderek yok olduğu bilinmektedir. 
Kentsel Habitat Ağaçları, kentlerde bulunan yaban hayvanları için; barınma, beslenme, üreme gibi ihtiyaçlarını karşıladıkları mikro yaşam alanları oluştururlar. Bu çalışma ile; Ordu Kent merkezinde bulunan Kentsel Habitat Ağaçları' nın mezarlıklar özelinde tespit edilmesi, konumsal olarak dağılımlarının belirlenmesi, sağlık durumlarının ve fiziksel özelliklerinin ortaya konulması, son olarak bir "Kentsel Habitat Ağacı Veri Tabanı" oluşturulması amaçlanmaktadır. 
Kültürel olarak mezarlık alanları, peyzajın doğallığını yitirdiği kentsel alanlarda, nispeten yerel bitki örtüsünün, buna bağlı olarak biyolojik çeşitliliğin korunduğu alanlardır. Ayrıca kentsel mezarlık alanları birçok canlı için habitat oluşturma işlevi görmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın yürütüleceği örnek alan, Ordu ili kent merkezinde bulunan 10 ayrı kentsel mezarlık alanı olarak belirlenmiştir. Habitat ağaçlarının tespiti için öncelikle, daha önce yapılmış olan benzer çalışmalar incelenerek kriterler belirlenmiştir. Arazi çalışmaları aşamasında, GPS cihazı ile habitat ağaçlarının noktasal konumları işaretlenerek, mevcut durumları "Habitat Ağacı Tespit Form"larına işlenmiştir. Elde edilen bu veriler kullanılarak "Habitat Ağacı Veri Tabanı" oluşturulmuştur. 
Arazi çalışmaları sonucunda tespit edilen habitat ağaçları; bulundukları mezarlık, gövde çapı, tepe tacı genişliği, boy ve sahip oldukları mikro habitat yapıları bakımından incelenmiş, mezarlıklar arasındaki ilişkiler ortaya konulmuştur. 10 ayrı örnek mezarlık alanında gövde çapı en az 40 cm olan, 23 tanesi egzotik 191 tanesi doğal olmak üzere toplam 214 adet habitat ağacı tespit edilmiştir. Habitat ağaçlarının en fazla bulunduğu mezarlık ise 88 adet ağaçla M9 numaralı Şahincili Şehir Mezarlığı'dır. 76 habitat ağacıyla M10 numaralı Güzelyalı Asri Mezarlığı en fazla habitat ağacının bulunduğu ikinci mezarlıktır. 2 birey ile en az habitat ağacı bulunduran mezarlık ise M7 numaralı Karapınar Mezarlığı'dır. Bunlara ek olarak, gövde çapı en az 35 cm olan ağaçlar tespit edilip, "Aday Habitat Ağacı" olarak kaydedilmiştir. 
Ordu ili merkezinde yer alan kent mezarlıkları örneğinde yapılan bu çalışma ile, kentsel alanlardaki habitat ağaçlarına ait bilgilerin veri tabanına kaydedilmesi, bu bilgilerin güncel tutulması ve herkes için erişilebilir olmasının önemi ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın daha sonra yapılacak olan benzer çalışmalar için yol gösterici olacağı düşünülmektedir. Oluşturulan envanter ile yerel yönetimler karar vericilerin bu habitat ağaçlarını planlama çalışmalarında dikkate almaları da mümkün olacaktır.

Abstract:
With the rapid loss of habitat in urban landscapes that are constantly changing and transforming under the pressure of dense population, the importance of preserving existing green spaces is increasing. However, the natural habitats of wild animals are gradually disappearing with urbanization. 
"Urban Habitat Trees" for wild animals in cities; They create micro-habitats where they meet their needs such as shelter, nutrition and reproduction. With this work; it is aimed to determine the Urban Habitat Trees in Ordu City Center, to determine their spatial distribution, to reveal their health status and physical characteristics, and to create an "Urban Habitat Tree Database" as a result. 
Culturally, burial areas are areas where relatively local vegetation and accordingly biodiversity are preserved in urban areas where the landscape has lost its naturalness. In addition, urban cemeteries serve as habitats for many living things. In this direction, the sample area where the study will be carried out has been determined as 10 different urban cemetery areas in the city center of Ordu Province. For the determination of habitat trees, first of all, similar studies that have been done before were examined and criteria were determined. During the field studies, the point locations of the habitat trees were marked with GPS and their current status was recorded in the "Habitat Tree Detection Forms." "Habitat Tree Database" was created using these data. 
Habitat trees identified as a result of field studies were examined in terms of the cemetery, trunk diameter, crown diameter, height and micro-habitat structures they have, and the relationships between the cemeteries were revealed. A total of 214 habitat trees, 23 exotic and 191 natural, with a trunk diameter of at least 40 cm, were identified in 10 different sample cemetery areas. The cemetery with the highest number of habitat trees is M9-Şahincili City Cemetery with 88 trees. With 76 habitat trees, M10-Guzelyalı Asri Cemetery is the second cemetery with the highest number of habitat trees. The cemetery with the least habitat tree with 2 individuals is M7-Karapınar Cemetery. In addition to these, trees with a trunk diameter of at least 35 cm were identified and recorded as "Candidate Habitat Tree". 
With this study, which was carried out in the case of Ordu city cemeteries, the importance of recording the information of habitat trees in urban areas in the database, keeping this information up-to-date and making it accessible to everyone has been revealed. It is thought that this study will be a guide for similar studies to be conducted in the future. With the inventory created, it will be possible for local decision makers to consider these habitat trees in their planning studies.