Subakut sklerozan panensefalitli çocuklarda retrospektif demografik ve klinik değerlendirme /
Yazar: ÖZLEM ERTEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FESİH AKTAR
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Demografi = Demography ; Ensefalitler = Encephalitis ; Kızamık = Measles ; Mortalite = Mortality ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Subakut sklerozan panensefalit = Subacute sclerosing panencephalitis ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş ve Amaç: Subakut sklerozan panensefalit (SSPE), kızamık virüsünün merkezi sinir sistemini tutması ile oluşan ilerleyici bir çocukluk çağı hastalığıdır. Hastalık hızlı seyretmekte olup; genellikle belirtiler başladıktan sonra birkaç yıl içinde ölüm gerçekleşmektedir. Bu çalışmada SSPE'li hastalarda epidemiyolojik, klinik ve laboratuvar bulguları ve tedavi sonrası oluşan değişikliklerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma Ocak 1990 - Aralık 2016 yılları arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda yapıldı. Çalışmaya yaşları 1 – 18 yaş arasında olan ve SSPE tanısı konmuş 42 hasta retrospektif olarak alındı. Tüm vakaların demografik verileri, hastalık öyküleri, fizik muayene bulguları, laboratuvar parametreleri, beyin omurilik sıvısı (BOS) bulguları, verilen tedaviler, tedavi sonrası takip ve sonuçlara ait tüm veriler kaydedildi. 
Bulgular: Hastaların %59,5'i kız ve %40,5'i erkek, yaş ortalamaları 123,7 ± 37,7 ay (36 – 192 ay) idi. %78,6'sı köy/kırsalda yaşıyordu. %52,4'üne bir doz ve %16,7'sine iki doz kızamık aşısı yapılmıştı. %73,8'i daha önce kızamık enfeksiyonu geçirmişti. En sık başlangıç semptomları yürümede dengesizlik, entelektüel (kognitif/bilişsel) fonksiyonlarda bozulma, ani sıçramalar ve konuşmada bozukluk idi. En sık fizik muayene bulguları kognitif defisit, akinetik mutizm, akinetik rijit sendrom ve epileptik nöbet idi. Çalışmaya alınan 42 hastanın 36'sının klinik evresi Evre 3 idi. Hastaların %78,6'sında her dört nörolojik bozulma indeksi de anormaldi. %95,2'si tedavide isoprinosine ve en az bir antiepileptik ilaç kullanırken, %14,3'ü amantadin/ribavirin kullanıyordu. Hastaların ortalama takip süresi 63,3 ± 45,4 ay idi. %28,6'sı exitus olurken, exitus olan vakalar semptomlar başladıktan sonra ortalama 31,6 ± 35,9 ayda kaybedildi.
Tartışma ve Sonuç: SSPE tanısı anamnez, fizik muayene, klinik, serum ve BOS'da kızamık antikor titresinin yükselmesi, karakteristik elektroensefalogram (EEG) paterni ve beyin biyopsisinde panensefalitin gösterilmesi ile konur. SSPE hastalığının bölgemizde iyi tanınması nedeni ile daha erken evrelerde tanı konulması beklenmektedir. Ancak çalışmamızda SSPE tanısı semptomların başlangıcından ortalama 69,6 ± 111,4 gün sonra konulmuştur. Bu sonuç bize tanı koymada gecikildiğini, SSPE'nin farklı semptom ve bulgularla karşımıza çıkabileceği için erken tanıda klinik şüphenin önemini birkez daha ortaya koymaktadır. 
SSPE tedavisi genel olarak yaşam süresini uzatma ve yaşam kalitesini iyileştirmeye yönelik olup günümüzde hastalığın kesin bilinen bir tedavisi bugün için yoktur. SSPE vakalarında yaşam süresi değişmekle birlikte genellikle birkaç yılda exitus ile sonuçlanmaktadır. 
Sonuç olarak; SSPE yaygın aşılama programına rağmen ülkemiz için önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. SSPE çok farklı klinik tablolarla karşımıza çıkabildiği için hastalığın iyi tanınması çok önemlidir. Kronik ve ilerleyici bir hastalık olan SSPE'nin hala tedavisi olamamakla beraber mevcut tedaviler hastalığın seyrini yavaşlatmakta ancak tedavi seçeneklerinin de arttırılması gerekmektedir.

Abstract:
Background: Subacute sclerosing panencephalitis (SSPE) is a progressive disorder of the central nervous system caused by measles virus in childhood. The disease progression is mostly rapid, which may lead to death within a few years after its onset. In this study, we aimed to investigate epidemiological, clinical and laboratory findings and to evaluate treatment responses of patients with SSPE.
Materials and Methods: This retrospective study included 42 patients who were admitted to Dicle University, Faculty of Medicine, Department of Pediatrics and were diagnosed with SSPE between January 1990 and December 2016. Demographic data, physical examination findings, laboratory results, cerebrospinal fluid (CSF) findings of all cases, treatments applied, follow-up data, and treatment responses were recorded. 
Results: Of all patients, 59.5% were females and 40,5% were males with a mean age of 123,7 ± 37,7 (range: 36 to 192) months. A total of 78.6% were living in villages and rural areas. A total of 52.4% of the patients received one dose and 16.7% of the patients received two doses of measles vaccination. Of the patients, 73.8% had measles infection before. The most common initial symptoms were impaired walking, impaired intellectual (cognitive) functions, sudden jumps, and speech disorder. The most frequent physical examination findings were cognitive deficit, akinetic mutism, akinetic rigid syndrome, and epileptic seizure. Thirty-six patients had Stage 3 disease, and 78.6% of the patients had abnormal results in the all four neurological impairment indices. Of the patients, 95.2% received isoprinosine and at least one antiepileptic medication, while 14.3% used amantadine/ribavirin. The mean follow-up was 63.3 ± 45.4 months. The mean time from the symptom onset to mortality was 31.6 ± 35.9 months in 28.6 of the patients. 
Discussion: The diagnosis of SSPE is made by medical history, physical examination, clinical, serum test results, and elevated measles antibody titers in CSF, characteristic electroencephalogram (EEG) patterns, and panencephalitis in brain biopsy. It is expected that the diagnosis of SSPE will be given for an earlier period due to the good recognition in our region. However, the mean time from the symptom-onset to diagnosis of SSPE was 69,6 ± 111,4 days in our study. This result once again highlights the importance of the clinic suspicion, which indicates that it is delayed in diagnosing and that SSPE may be confronted with different symptoms and findings.   


Currently, there is no known treatment for SSPE, and the treatment is often to prolong the life span and to improve the quality of life of patient.  The life span of these patients is variable which usually results in death in a few years.
Conclusion: Subacute sclerosing panencephalitis continues to be a major health problem for our country, despite the widespread vaccination program. As SSPE may present with many different clinical pictures, it is of utmost importance that the disease must be well-recognized. As a chronic and progressive disease, SSPE is still not able to be treated and current treatment options can only slow the progression of the disease. Further treatment options are needed to be developed.