Üniversite öğrencilerinin öğrenme yaklaşımlarının belirlenmesi ve öğretme-öğrenme süreci değişkenleriyle ilişkileri
Undergraduate students? approaches to learning and their relationships with the variables of teaching-learning process
Yazar: NECLA EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. NURAY SENEMOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretim elemanları = Instructors ; Öğretim modelleri = Instructional models ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin öğrenme yaklaşımlarını (derinlemesine, yüzeysel ve stratejik) tercih etme düzeylerinin belirlenmesi ve öğretme-öğrenme süreci değişkenleriyle (öğretme-öğrenme ortamının özellikleri, üniversite, konu alanı (sağlık bilimleri, fen bilimleri, sosyal bilimler ve güzel sanatlar), başarı düzeyi, sınıf, cinsiyet ve mezun olunan okul türü) ilişkilerinin ortaya konmasıdır.Araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Hacettepe Üniversitesi, Mersin Üniversitesi ve Süleyman Demirel Üniversitesi'nin lisans programlarına devam eden öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini sağlık bilimleri, fen bilimleri, sosyal bilimler ve güzel sanatlar alanlarını temsil eden ve her üç üniversite de karşılık olarak bulunan bölümlerin 1. ve 4. sınıflarında öğrenim gören 3428 öğrenci oluşturmaktadır.Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen Öğrenme Yaklaşımları Ölçeği ve Öğretme-Öğrenme Ortamı Algısı Ölçeği'nin örnekleme uygulanmasıyla elde edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde araştırma problemlerinin özelliklerine göre aritmetik ortalama, standart sapma, çok yönlü varyans analizi (MANOVA), tek yönlü varyans analizi (ANOVA), t-testi, LSD testi ve Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı istatistikleri kullanılmıştır.Araştırmanın temel sonuçlardan bazıları aşağıdaki gibi özetlenebilir:1.Bir öğrenme konusunu ele alırken, üniversite öğrencileri öğrenme yaklaşımları bakımından eğilimleri derinlemesine öğrenme yaklaşımı yönünde yüksek olmakla birlikte, yüzeysel ve stratejik öğrenme yaklaşımlarını da önemli ölçüde işe koşmaktadırlar.2.Konu alanları (sağlık bilimleri, fen bilimleri, sosyal bilimler, güzel sanatlar) öğrencilerin öğrenme yaklaşımlarını tercih etme düzeylerini etkilemektedir. Güzel sanatlar öğrencileri en yüksek derinlemesine öğrenme yaklaşımı puanına, sağlık bilimleri öğrencileri en düşük derinlemesine öğrenme yaklaşımı puanına sahiptirler.3.Öğrencilerin başarı düzeyleri ile derinlemesine ve stratejik öğrenme yaklaşımı puanları arasında anlamlı pozitif ilişki, yüzeysel öğrenme yaklaşımı puanları arasında anlamlı negatif ilişki vardır.4.Meslek liselerinden mezun olan öğrenciler en yüksek derinlemesine öğrenme yaklaşımı puanına, fen liselerinden muzun olan öğrenciler ise en düşük derinlemesine öğrenme yaklaşımı puanına sahiptirler.5.Öğrencilerin öğretme-öğrenme ortamını derinlemesine öğrenmeye yönlendirici olarak algılama düzeyleri orta düzeyin altındadır.6.Öğrencilerin öğretme-öğrenme ortamını derinlemesine öğrenmeye yönlendirici olarak algılama düzeyleri yükseldikçe, derinlemesine ve stratejik öğrenme yaklaşımlarını tercih etme eğilimleri de yükselmektedir.7.Öğrencilerin öğretme-öğrenme ortamına ilişkin olumlu algıları düştükçe, yüzeysel öğrenme yaklaşımını tercih etme düzeyleri artmaktadır.Sonuç olarak, bir öğrenme konusunu ele alırken üniversite öğrencilerinin derinlemesine öğrenme yaklaşımını yeterince yüksek düzeyde işe koşmadıkları, önemli ölçüde yüzeysel öğrenme yaklaşımını işe koştukları ve üniversitelerdeki öğretme-öğrenme ortamının öğrencileri derinlemesine öğrenmeye yönlendirici olma düzeyinin düşük olduğu belirlenmiştir.Anahtar Sözcükler: Öğrenme yaklaşımları, derinlemesine öğrenme, stratejik öğrenme, yüzeysel öğrenme, öğretme-öğrenme ortamı algısı, yükseköğretim

Abstract:
The main purpose of this study is to identify the preferences of learning approaches (deep, surface, strategic) of undergraduate students and to reveal the relationships between their preferences and the variables of teaching-learning processes (characteristics of teaching-learning environment, university, subject fields (health sciences, science, social sciences and fine arts), academic achievement, grade, gender and the high school types graduated).This is a descriptive study. The population of the study consists of the students of undergraduate programs of Hacettepe University, Mersin University ve Süleyman Demirel University. The sample of the study consists of 3428 first and fourth grade undergraduate students from various programs in the subject fields of health sciences, science, social sciences and fine arts mutually existing in three universities.The data of the study have been gathered through the administration of the two inventories, namely Learning Approach Inventory and Teaching-Learning Environment Perception Inventory developed by the researcher, to the specified sample group. In the analysis of the data, as statistical techniques, depending on the requirements of the problems of the study, arithmetic mean, standard deviation, multi-variate analysis (MANOVA), one-way variance analysis (ANOVA), LSD test, t-test and Pearson moments correlation coefficient were utilized.Some of the basic findings of the study can be outlined as follows:1.Although undergraduate students have a higher tendency of applying deep learning approach in handling a learning topic, they also prefer surface and strategic learning approaches at a considerable degree.2.Subject fields (health sciences, science, social sciences and fine arts) affect the learning approach preferences of the students. While students of fine arts have the highest deep learning scores, students of health sciences have the lowest deep learning scores.3.There is a significant positive relationship between the academic achievement and scores of deep and strategic learning preferences of the students and a significant negative relationship exists between academic achievement and scores of surface learning preferences.4.While the graduates of vocational high school have the highest deep learning scores, the graduates of science high schools (Fen Lisesi) have the lowest deep learning scores.5.Perceptions of the students on teaching-learning environment characteristics as leading students to deep learning are below the average score.6.The higher the perception of the students on teaching-learning environment is, the higher deep and strategic learning preferences are.7.The higher the negative perceptions of the students on teaching-learning environment are, the higher the liability of preferring surface learning approach is.In conclusion, undergraduate students have a higher tendency of applying deep learning approach in handling a learning topic, but they also apply surface and strategic learning approaches considerably and do not find the quality of teaching-learning environment high enough as leading students to apply deep learning approach.Key Words: Approaches to learning, deep learning, strategic learning, surface learning, teaching-learning environment, higher education