Ailesel akdeniz ateşinde kas iskelet sistem bulguları ve kolşisin direncinin etkisi
Musculoskeletal findings and effect of colchicine resistance in familial mediterranean fever
Yazar: MERVE TANRISEVER
Danışman: PROF. DR. BANU ÇELİKEL ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Kolşisin = Colchicine ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Giriş ve Amaç: Ailesel Akdeniz ateşi (AAA), otozomal resesif geçişli, tekrarlayan ateş, serözal inflamasyon atakları ile karakterize otoinflamatuvar bir hastalıktır. Klinikte ateş, göğüs ağrısı, karın ağrısı ve artrit bulgularına ek olarak; kas iskelet sistemi bulguları da hem atak sırasında hem de atak dışı dönemde görülmektedir. AAA hastalarının izlemlerinde bu bulgulara dikkat edilmediği takdirde hastaların hayat kalitesi ve okul devamları olumsuz etkilenebilir. 
Ailesel Akdeniz ateşi hastalarında kolşisin tedavisi, akut atakları ve amiloidoz gelişimini önlemektedir. Hastaların %5'inin kolşisin tedavisine dirençli olduğu düşünülmekte, kolşisin dirençli hastalarda komplikasyonların daha fazla olması nedeni ile kas iskelet sistemi bulgularının da daha sık olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda, kas iskelet sistemi bulgularının gelişebileceği riskli hasta grubunun belirlenmesi; hastaların bulguları ile mutasyonları, ağırlık skorlaması ve kolşisin direnci arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Romatoloji Bölümü'nde 2010-2018 yılları arasında takip edilen 0-18 yaş arası AAA tanılı 120 hastanın dosyaları incelendi. Hastaların, artrit, artralji, tenosinovit, bacak ağrısı, miyozit, miyalji, kemik ağrısı, entezit, bel ağrısı gibi kas iskelet sistemi bulguları kaydedilip, kas iskelet sistem bulgularını etkileyebileceği düşünülen demografik veriler, hastalık süresi, kolşisin dozu, atak tipi ve sıklığı, mutasyonu, akut faz reaktanları, PRAS ağırlık skorları kaydedimiştir.  Ayrıca hastalar kolşisin tedavisine yanıtlı (n=80) ve dirençli (n=40) olarak iki gruba ayrılıp; kolşisin direncinin, kas iskelet sistem bulgularına etkisi değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmada, kolşisin dirençli hastalarda atak sırasında kas iskelet sistemi bulgularından artralji başta olmak üzere artrit, miyalji, kemik ağrısı ve bel ağrısının, kolşisin yanıtlı hastalara oranla daha sık görüldüğü tespit edildi. Kolşisin tedavisine dirençli hastalarda akut faz reaktanlarının, atak ve atak dışı dönemde yüksek seyrettiği, yıllık atak sayılarının daha fazla ve hastalık skorunun daha ağır olduğu görüldü. Mutasyon dağılımı incelendiğinde, hastaların ataktaki bulguları ve kas iskelet sistemi bulguları arasında benzer dağılım olmasına rağmen; M694V mutasyonu taşıyan hastalarda hastalığı kontrol altına almak için daha yüksek dozlarda kolşisin gerektiği saptandı.
Sonuç: Ailesel Akdeniz ateşi hastalarında kas iskelet sistemi bulguları atakta ve atak dışı dönemde görülebilmektedir. Özellikle kolşisin tedavisine dirençli hastalarda bu bulgulara dikkat edilerek, tedavinin yeniden düzenlenmesi ile hayat kalitesi artırılabilir. 
Anahtar Kelimeler: Ailesel Akdeniz ateşi, kas iskelet sistemi, kolşisin direnci

Abstract:
Introduction: Familial Mediterranean fever (FMF) is an autosomal resessive, autoinflammatory disease that is characterized by recurrent fever and polyserositis episodes. In addition to clinical symptoms like fever, chest pain, abdominal pain and arthritis; also musculoskeletal symptoms are seen both during the attack and non-attack episodes. If these findings are not taken into consideration, their quality of life and school attendace may decrease. Colchicine treatment in patients with familial Mediterranean fever prevents acute attacks and the development of amyloidosis. 5% of patients are resistant to colchicine treatment. Complications are more common in colchicine-resistant patients. Therefore, musculoskeletal symptoms are thought to be higher in these patients. In our study, the aim of this study was the determination of high-risk group of patient in which musculoskeletal symptoms may develop; and to reveal the relationship between the symptoms and mutations, disease severity and colchicine resistance of the patients. 
Materials and Methods: In this study, we research 120 FMF patients file aged between 0-18 years who applied to the Department of Pediatric Rheumatology of Health Sciences University Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Training and Research Hospital between 2010-2018 years. Musculoskeletal system symptoms such as arthritis, arthralgia, tenosynovitis, leg pain, myositis, myalgia, bone pain, enthesitis, low back pain, prolonged febrile myalgia were recorded. Demographic data, duration of disease, dose of colchicine, type and frequency of attacks, mutation, acute phase reactants, disease severity of PRAS which were thought to affect musculoskeletal symptoms were determined. In addition, patients were divided into two groups as response (n=80) and resistant (n=40) to colchicine treatment; the effect of colchicine resistance on musculoskeletal symptoms was evaluated.
Results: In this study, we found arthritis, myalgia, bone pain, low back pain and especially arthralgia among the musculoskeletal symptoms were more common in cholchicine resistant patients compared to colchicine responsive patients during the attack episodes. Acute phase reactants, the annual number of attacks and disease severity were higer in patients with colchicine resistance patients than colchicine response patients. The mutation analysis showed a similar distribution between attack symptoms and musculoskeletal symptoms; but patients with M694V mutation required a higher dose of colchicine to control the disease.  
Conclusion: In patients with FMF, musculoskeletal symptoms can be seen during the attack and after the attack episodes. Especially in patients who are resistant to colchicine treatment, paying attention to these symptoms and improving the quality of life of patients by reorganizing the treatment. 
Keywords: Famlial Mediterranean fever, musculoskeletal system, colchicine resistance