Bir cevher sahasında yapılmış arama sondajlarının değerlendirilmesi ve maden tasarımı
Evaluation of exploration drills in an ore field and mine design
Yazar: AWOL MESTEFA KEDIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH YÜKSEK ; PROF. DR. BÜLENT ERDEM
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Kriging = Kriging ; Madenler = Mines ; Çizelgeleme = Scheduling

Özet:
Maden kaynaklarının doğru bir şekilde tahmin edilmesi ve maden planlama tasarımlarının yapılması son derece önemlidir. Maden sahalarında arazi ve arama çalışmaları sonucu yapılan arama sondaj verileri ve numuneler üzerinde yapılan laboratuvar çalışmaları sonucu hazırlanan veriler, uygun bir bilgisayar programı kullanılarak çeşitli maden yatağı modelleri (katı cevher modeli, jeolojik blok modeli ve ekonomik blok modeli) ile doğru ve hızlı bir şekilde tahmin edilebilmektedir.
Bu yüksek lisans tez çalışması kapsamında bir selestit maden kaynağına ait sondaj verilerinden faydalanılarak açık ocak işletme planlaması yapılmıştır. Çalışma sahasına ait 173 adet arama sondaj logundan ve öznitelik verilerinden kullanılarak veri tabanı oluşturulmuştur. Sahadaki kayaç tabakalarının üç boyutlu katı gövde ve jeolojik modelleri hazırlanmıştır. Mesafe ile ters ağırlıklandırma yöntemi kullanılarak, cevher blok modeli içindeki tüm alt blokların tenör değerleri kestirilmiştir.
Maden tasarımı aşamasında selestit maden kaynağının en büyük bölümünün kazançlı şeklinde işletilebileceği en büyük nihai ocak kabuğu ve sınırları belirlenmiştir. İşletme, cevher zenginleştirme, izabe ve başlangıç yatırımlarına dair parametre değerlerine dayalı olarak yuvalı ocak optimizasyonu yapılmıştır. En kötü durum ve sabit adımlı ilerleme (Milawa algoritması) senaryoları uyarınca optimum ocak kabuğu seçilmiştir. Optimum ocak kabuğu üzerine çift-yönlü taşıma yolları tasarımlanmıştır. Son aşamada ise belirli bir yıllık üretim planı ve kısıtlar altında üretim çizelgelemesi yapılmış olup bu çizelgenin farklı ölçütler ile optimizasyon denemeleri yapılmıştır.

Abstract:
Accurate estimation of quarry resources and mine planning designs are given high priority. The data prepared as a result of the laboratory studies on the exploration drilling data and samples in the mine sites were estimated accurately and quickly with various mineral deposit Models (solid ore model, geological block model and economic block model) using a proper computer program.
Within the scope of this master's thesis study, drill hole data from a celestine mineral resource was used to develop an open pit operation plan. A database was created using 173 exploration drilling logs and attribute data of the survey area. Three-dimensional solid bodies and Geological models of the rock layers in the field are prepared. By using the Inverse Distance Weighting method, the grade values of all sub-blocks in the ore block model were estimated. The largest final pit shell and limits have been determined, where the largest part of the Celestine mineral resource can be exploited profitably.
Based on the parameter values of operation, ore enrichment, smelting, initial investments, and a nested pit optimization is made. The optimum pit shell has been chosen according to the worst case and constant lag progression (Milawa algorithm) scenarios. Two-lane haul roads were designed for the optimum pit shell. At the final stage, production scheduling has been made under a certain annual production plan and constraints, and optimization trials were made with different criteria of scheduling.