Hakkari ili ve çevresinde üretilen bal ve propolis örneklerinin metal içeriklerinin belirlenmesi
The determination of metal contents of honey and propolis samples produced in Hakkari province and its surroundings
Yazar: ESMA EĞE
Danışman: PROF. DR. KAMİL EKİCİ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı (Veterinerlik)
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Bal = Honey ; Halk sağlığı = Public health ; Propolis = Propolis

Özet:
Bu çalışmanın amacı Kasım ve Aralık 2022 tarihleri arasında Hakkari ilindeki farklı köy arıcılarından toplanan bal (n = 60) ve propolis (n = 40) örneklerinin demir, çinko, bakır, kobalt (Co), krom, kadmiyum, nikel, selenyum, kurşun ve arsenik içeriklerini belirlemektir. Numuneler kuru yakma işleminden sonra indüktif olarak eşleşmiş plazma optik emisyon spektrometresi (ICP-OES) kullanılarak analiz edildi. Bal numunelerindeki metallerin konsantrasyon düzeylerine göre sıralaması Fe>Zn>Cu>Cr=Pb=As>Ni>Co>Se şeklinde olup analiz edilen metallerin ortalaması 1.775, 0.933, 0.115, 0.029, 0.029, 0.029, 0.029, 0.027, 0.021, 0.018 ppm olarak bulunmuştur. Propolis örneklerinde ise Fe>Zn>Pb>Cr>Ni>Cu>Co>As>Se>Cd şeklinde bir sıralama olup ortalamalar sırasıyla 433.367, 44.229, 3.425, 1.715, 1.644, 0.920, 0.608, 0.462, 0.254, 0.007 ppm olarak bulunmuştur. İncelenen tüm bal örneklerindeki kadmiyum seviyeleri tespit sınırının altındaydı ve incelenen tüm propolis örneklerindeki kadmiyum seviyeleri de beş örnek hariç hepsi tespit sınırının altındaydı. Değişkenlerin tanımlayıcı istatistiksel analizi yapıldı ve metal seviyelerindeki farklılıkları doğrulamak için Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney parametrik olmayan testleri kullanıldı. Farklı köylerdeki arıcılardan alınan bal örnekleri arasında Zn, Cu, Co, As ve Fe yönünden, propolis örneklerinde ise Cr, Ni, Zn, Pb, Co, Cd, As ve Fe açısından istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar, bal ve propolisin metal bulaşmasının varlığını ortaya koymak için yararlı parametreler olarak kullanılabileceğini gösterdi.

Abstract:
The aim of the present work was to determine iron, zinc, copper, cobalt, chromium, cadmium, nickel, selenium, lead and arsenic content of in honey (n = 60) and propolis (n = 40) samples collected from different villages beekeepers in the Hakkari province in Turkey between November and December 2022. The samples were analyzed by inductively coupled plasma optical emission spectrometry (ICP-OES) after dry ashing sample preparation technique. The order of the metals content in honey samples according to their concentration levels was in the following order Fe>Zn>Cu>Cr=Pb=As>Ni>Co>Se and analized metals mean were found as 1.775, 0.933, 0.115, 0.029, 0.029, 0.029, 0.029, 0.027, 0.021, 0.018 ppm respectively. The order was as such Fe>Zn>Pb>Cr>Ni>Cu>Co>As>Se>Cd for propolis samples, the means were 433.367, 44.229, 3.425, 1.715, 1.644, 0.920, 0.608, 0.462, 0.254, 0.007 ppm respectively. Levels of cadmium in all honey investigated samples were below the limit of detection and in all investigated propolis samples were below the limit of detection except five samples. A descriptive statistical analysis of the variables was performed, and Nonparametric tests of Kruskal–Wallis and Mann– Whitney were performed carried out to confirm the differences in metal levels. Statistically significant differences were found among honey samples in terms of Zn, Cu, Co, As and Fe while among propolis samples in terms of Cr, Ni, Zn, Pb, Co, Cd, As and Fe from different villages beekeepers. The results showed that honey and propolis samples may be considered useful parameters to evaluate the presence of metal contamination.