Canlı böbrek donörlerinde renal prognoz ve sağkalımı etkileyen faktörlerin araştırılması
Investigation on the factors influencing renal prognosis and survival of living kidney donors
Yazar: SERDAR ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. SERAP DEMİR
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Canlı donörler = Living donors ; Doku donörleri = Tissue donors ; Prognoz = Prognosis ; Sağkalım = Survival ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Canlı böbrek donörleri, nakli takiben bazı medikal sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Kısa dönemde, enfeksiyon, kanama yeniden operasyon gibi komplikasyonlara maruz kalırlar. Uzun dönemde ise, hipertansiyon, malignansi, kronik renal hasar, psikolojik, sosyal, kardiyovasküler ve serebrovasküler sorunlarla karşı karşıya kalırlar. Bu çalımanın temel amacı; 2012-2017 yılları arasında hastanemizde yapılmış renal transplantasyon ameliyatlarında böbrek vericisi olan canlı donörlerin renal prognoz ve sağkalımını etkileyen faktörlerin incelenmesidir. Bunun için, 93 canlı böbrek donörü ve kontrol grubu için yaş ve cinsiyet uyumlu 92 sağlıklı birey çalışmaya dahil edildi. Donörlere, geçirdikleri nakil süreci ile ilgili açık uçlu 14 soru içeren bir anket verilip 25 dakika içerisinde yanıtlamaları istendi. Tüm katılımcılara, Short Form 36 Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı. Verilerin istatistiksel analizi Stat programı kullanılarak yapıldı. Çalışmanın sonucunda vericilerin çoğunun kadın(%63), %82.8'inin evli, %88.2'sinin alıcının 1. derece akrabası olduğu ve vericilerin yaş ortalamasının 45.1±12.50 olduğu saptandı. Vericilerin %32.3 ünün gelirinin 2017 yılı Türkiye asgari ücretinin altında olduğu, %62 sinin verici olmanın yaşam standartlarını etkilemediğini düşündüğü ve vericilerin tümünün böbrek bağışlarından dolayı pişman olmadıkları tespit edildi. Vericilerin %40'ının kontrollerine düzenli gelmediği ve yıllık hastane başvurularının (0.5/yıl), sağlıklı kontrollere (1.8/yıl) göre oldukça düşük olduğu görüldü. Vericilerin %6.2'si nakil sonrası psikolojik destek aldığını, %5'i cinsel yaşamlarında olumsuz etkilenim olduğunu bildirdi. Beş yıllık izlemde vericilerin tetkiklerinde proteinüride artış olmadığı, ancak hem erkek hem kadın vericilerde ilk 6 ay-1 yıl eGFR düzeylerinde belirgin azalma olduğu, erkek vericilerde sonrasında eGFR düzeylerinin bu düzeylerde stabil devam ettiği, kadın vericilerde ise bir miktar düzelme sağlandığı ve bazal değere yakın değerde seyrettiği saptandı. VericilerinSF-36 Yaşam Kalitesi ölçeğinde aldıkları puanların kontrol grubuna göre belirgin olarak düşük olduğu saptandı. Sonuç olarak vericilerin, nakil süreci ile ilgili şikayetleri olmamakla birlikte, eGFr düzeylerinde düşüş olduğu ve yaşam kalitelerinin iyi olmadığı ve buna rağmen düzenli takiplerine gelmedikleri saptanmıştır. Çalışmanın sonuçları esas alınarak, canlı böbrek donörlerinin izleminde kullanılmak üzere bir model protokol önerisi hazırlandı.

Anahtar kelimeler: böbrek transplantasyonu, canlı vericiler, prognoz, yaşam kalitesi, sağkalım

Abstract:
Living kidney donors face some medical problems following transplantation. In short term; donors can experience problems such as infections, bleeding and reoperation. In long term, donors may face hypertension, malignancies, chronic renal disease, psychiatric, social, cardiovascular and cerebrovascular complications. The aim of this study is to determine the factors influencing renal prognosis and survival of  living kidney donors who were operated between 2012-2017 inour hospital. Ninty three living kidney donors and as a control group, age and sex adjusted 92 healthy subjects were included in the study.  Forteen open ended questions, to be answered in 25 minutes, related to the transplantation process, were asked to the donors. Short Form 36 Quality of Life Scale was applied for all subjects. Statistical analysis of data were performed by Stat statistical analysis software. Based on the results of this study, we proposed a model protocol for the follow-up of the living kidney donors. The study revealed that, most of the donors (63%) were female, 82.8% were married, 88.2% were first degree relatives of the recepient and the mean age of the donors was 45.1±12.5 years.  
Income of 32.3% of donors was below the level of the union rate of Turkey in year 2017. All of the donors claimed that they're not regretful for being  donor and 62% were sure that being a donor didn't effect their lives.  However, 40% of donors didn't applied to their routine controls regularly and their annual hospital referral was significantly lower than  (0.5/year) the healthy controls (1.8/year). Among donors, 6.2% had psychologic counseling after the operation and 5% experienced negative impact on their sexual life. In the 5-year follow-up, none of the donors developed proteinuria, but in both female and male donors, eGFR levels decreased significantly early in the 6 month-1 year following the operation. Although, after one year, mean eGFR in females recovered, in males it was kept stable around levels detected at post-op. first year. SF-36 Quality of Life Scale scores of donors were significantly lower than the healthy controls. In conclusion, although donors had no complaints related to the transplantation process, their eGFR levels were decreased and they had an unfavorable quality of life.  In spite of that, they didn't referred to hospital adequately. Based on the results of this study, we proposed a model protocol for the clinical  follow-up of living kidney donors. 

Key words: Renal transplantation, living donors, prognosis, life quality,  survival