Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı gebelerin kahramanmaraş ikiz depremlerine bağlı travma sonrası stres bozukluğu durumları ve ilişkili faktörler
Post-traumatic stress disorder conditions and related factors due to kahramanmaraş twin earthquakes in pregnant women registered at Çukurova University family health center
Yazar: MAİDE MAĞARA
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÖZCAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ZELİHA YELDA ÖZER
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada gebelerin 2023 Kahramanmaraş ikiz depremlerine bağlı travma sonrası stres bozukluğu durumlarının ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 

	Gereç ve Yöntem: Çalışmanın evrenini depremden sonra 9- 16. haftalar arasında Çukurova Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezindeki üç birime kayıtlı gebeler oluşturdu (N=104). Merkeze başvuran ve çalışmayı kabul eden gebelere çalışma hakkında bilgi verilerek onamları alındıktan sonra yüz yüze anket formu uygulandı. Yüz yüze görüşülemeyen gebelere anket online olarak ulaştırıldı. Tüm gebelere ulaşılması hedeflenen çalışma 88 gebeyle tamamlandı. Katılımcılara sosyodemografik bilgileri, gebelik özellikleri ve deprem deneyimlerini sorgulayan anket formu ile "Aile APGAR Ölçeği", "Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Kontrol Listesi" ve "Anne Karnındaki Bebek Sağlık Denetim Odağı Ölçeği" uygulandı. Verilerin analizinde Ki Kare, Fisher's Exact ve Pearson korelasyon testleri kullanıldı.

	Bulgular: Yaş ortalaması 29,1±4,7 (20-43) yıl olan 88 gebenin %25'inin TSSB grubunda olduğu saptandı. Çalışanlarda (p=0,035), şu anda evinde kalmayanlarda (p=0,049), evinde hasar olanlarda (p=0,026) ve deprem sonrası ekonomik kayıp yaşayanlarda (p=0,023) TSSB oranı daha yüksek bulundu. TSSB puanı ile APGAR puanı arasında negatif yönde (r= -0,239, p=0,05), içsel sağlık denetim odağı arasında pozitif yönde (r= 0,317, p=0,01) anlamlı ilişki saptandı. 

	Sonuç: Gebelerin çalışıyor olmalarının, evlerinde hasar olmasının, ekonomik kayıpları olmasının ve evinde kalamama durumlarının TSSB ile ilişkisi dikkat çekici bulunmuştur. TSSB ve APGAR toplam puanı arasındaki negatif ilişki aile desteğinin önemini göstermektedir. Kendisinin ve bebeğinin sağlığının kendi kontrolünde olduğuna inanan içsel sağlık denetimi yüksek olan katılımcıların afet gibi durumlarda olaya müdahale edememesi TSSB riskini arttırıyor olabilir. Erken tanı ve uygun yönetim açısından aile hekimlerinin deprem sonrası gebelere hizmet verirken bulgularımızı göz önünde bulundurmaları önerilir.

Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği, depremler, gebelik, travma sonrası stres bozuklukları

Abstract:
Aim: This study aimed to evaluate post-traumatic stress disorder conditions and related factors due to the 2023 Kahramanmaraş twin earthquakes in pregnant women.

	Materials and Methods: The study population consisted of pregnant women registered in three units at Çukurova University Education Family Health Center between the 9th and 16th weeks after the earthquake (N = 104). The pregnant women who applied to the center and accepted the study were informed about the study and their consent was obtained, and then a face-to-face survey form was administered. The survey was delivered online to pregnant women who could not be interviewed face to face. The study, which aimed to reach all pregnant women, was completed with 88 participants. A survey form, questioning sociodemographic information, pregnancy characteristics, earthquake experiences, and including the "Family APGAR Scale," "Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) Checklist," and "Fetal Health Locus of Control Scale," was applied. Chi-Square, Fisher's Exact, and Pearson correlation tests were used to analyze the data.

	Results: It was determined that the mean age of the 88 included pregnant women was 29.1±4.7 (20-43) years, and 25% of them were identified in the PTSD group. The rate of PTSD was higher in those who were employed (p=0.035), those not currently staying at home (p=0.049), those whose homes were damaged (p=0.026), and those who suffered economic losses after the earthquake (p=0.023). A significant negative relationship was observed between PTSD score and APGAR score (r= -0.239, p=0.05), and a significant positive relationship was found between internal health locus of control (r= 0.317, p=0.01).

	Conclusion: The relationship between PTSD and the fact that pregnant women were working, had damage to their homes, had economic losses, and were unable to stay at home was found to be remarkable. The negative relationship between PTSD and APGAR total score demonstrates the importance of family support. Participants with a high internal health control, who believe that they have control over their own and their baby's health, may be at an increased risk of PTSD due to their inability to intervene in situations such as disasters. For early diagnosis and appropriate management, it is recommended that family physicians consider our findings when providing care to pregnant women after an earthquake.

Keywords: Family medicine, earthquakes, pregnancy, post-traumatic stress disorders