Sanal müzelerin teknoloji kabul modeli tabanlı değerlendirilmesi: Dali Müzesi üzerinden bir vaka çalışması
Evaluation of virtual museums based on technology acceptance model: a case study on Dali Museum
Yazar: NİSA NUR GÜLSER
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ONUR TURAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Enformatik Ana Bilim Dalı / Bilgisayarlı Ortamda Sanat ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Müzecilik = Museology ; Turizm = Tourism
Dizin: Sanal müze = Virtual museum ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model ; Tekrar gelme niyeti = Revisit intention

Özet:
Teknolojik gelişmelerin etkilerinden biri olan sanal müzecilik, müzeciliğe yeni bir anlayış getirmiştir. Bu çalışma, sanal müze deneyimlerinin ziyaretçilerin orada olma hissine olan etkisini ve sanal müzenin gerçek müze ziyaretlerine olan etkisini görmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada gerçek müzenin, sanal müze deneyimi öncesindeki ve sonrasındaki ziyaretçi sayısındaki kıyaslama çalışma kapsamı dışında yer almaktadır. 
Çalışma, sanal müze deneyimi olan Dali Müzesi'ni Teknoloji Kabul Modeli tabanlı bir modele göre inceleyen bir vaka çalışmasıdır. Bir teknolojik yeniliği, kullanıcıların ne ölçüde benimsediğini test eden ve bunu açıklamaya çalışan Teknoloji Kabul Modeli (TKM) çalışmanın ana modelini oluşturmaktadır. Araştırma modelinde, TKM'nde yer alan Algılanan Fayda (AF), Algılanan Kullanım Kolaylığı (KK), Kullanıma Yönelik Tutum (KYT) ve Niyet (N) değişkenlere ek olarak Orada Olma Hissi (OOH) ve Gerçek Müzeyi Ziyaret İsteği (GMZİ) değişkenleri eklenerek Teknoloji Kabul Modeli tabanlı yeni bir model oluşturulmuştur. Anket soruları, literatürde TKM'yi kullanan benzer çalışmaların anketlerinden derlenmiştir. Anket, 5'li Likert ölçeği kullanılarak hazırlanmıştır ve toplam 31 maddeye yer verilmiştir. 224 katılımcıdan sağlanan geçerli veri analiz edilmiştir. 
Araştırma bulgularına göre orada olma hissinin hem gerçek müzeyi ziyaret etme isteği hem de kullanıma yönelik tutum üzerinde olumlu bir etki yapmaktadır. Buna göre sanal müzelerin mevcut mekansal müzeler tarafından benimsenip yaygınlaşması gerektiği ve sanal müzeler hazırlanırken kullanılacak teknolojilerin, müze deneyiminin ve mekan modellemelerinin kullanıcılara orada olma hissini yaşatacak şekilde hazırlanması gerektiği sonucuna varılmıştır. Elde edilen bulgular çerçevesinde sanal müzeciliğin müzelerin gelişmesine ve yaygınlaşmasına katkı sağlayabileceği öngörülmektedir. Sanal müze ile pek çok müzenin kolaylıkla ziyaret edilebilmesi, müzelerdeki bilgileri erişilebilir kılacaktır. Bunun sonucunda bilgilerin kolaylıkla yayılımı kültürel gelişime katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Virtual museology, one of the effects of technological developments, has brought a new understanding to museology. This study aims to see the effect of virtual museum experiences on visitors' presence and the effect of virtual museum on real museum visits. The comparison of the number of visitors of the real museum before and after the virtual museum experience is outside the scope of the study. 
The study is a case study that examines the Dali Museum, a virtual museum experience, according to a Technology Acceptance Model-based model. The Technology Acceptance Model (TAM), which tests the extent to which users adopt a technological innovation and tries to explain this, constitutes the main model of the study. In the research model, a new model based on the Technology Acceptance Model was created by adding the variables of the Presence and Real Museum Visit Desire in addition to the variables of Perceived Usefulness, Perceived Ease of Use, Attitude Towards Use and Intention in the TAM. The survey questions were compiled from the questionnaires of similar studies using the TAM in the literature. The questionnaire was prepared using a 5-point Likert scale and included a total of 31 items. Valid data from 224 participants were analyzed. 
According to the research findings, presence has a positive effect on both the desire to visit the real museum and the attitude towards its use. Accordingly, it is concluded that virtual museums should be adopted and spread by existing spatial museums and that the technologies to be used in the preparation of virtual museums, museum experience and space modeling should be prepared in a way to give users presence. Within the framework of the findings obtained, it is predicted that virtual museology can contribute to the development and popularization of museums. The fact that many museums can be easily visited through virtual museums will make the information in museums accessible. As a result, easy dissemination of information will contribute to cultural development.