Türkiye'de kolluğun sivil denetimi ve karşılaştırmalı ülke örnekleri
Civilian oversight of law enforcement in Turkey and the examples of comparative countries
Yazar: MELİKŞAH ÇIRAKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN SAYGIN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bağımsız dış denetim = Independent external auditing ; Denetim = Control ; Kamu hukuku = Public law ; Kolluk hizmetleri = Police services ; Kolluk personeli = Police personnel ; Sivil gözetim = Civilian oversight ; İdare hukuku = Administrative law ; İdari denetim = Administrative supervisions ; İdari kolluk = Administrative police ; İç güvenlik = Internal security

Özet:
İdare hukukunun en önemli konularından biri idarenin denetlenmesidir. Zira idare, kamu hizmetlerini yerine getirebilmek amacıyla bazı üstün yetkileri, yani kamu gücünü kullanmaktadır. İdarenin kamu gücünü en güçlü şekilde kullandığı alan ise kolluk faaliyetleridir. O halde, kolluğun denetlenmesi oldukça önemlidir.Kolluğun denetlenmesi amacıyla halihazırda bazı usuller mevcuttur. Son dönemde gündeme gelen bir başka denetim usulü ise sivil denetimdir. Yarım asrı geçen bir süredir, Dünya'nın çeşitli ülkelerinde uygulanan bu denetim usulü; ülkemizde de yaklaşık yirmi yıllık bir geçmişe sahiptir. Bu usul, ülkemizde yeterince incelenmemiş ve özellikle de idare hukuku eserlerine yeterince konu olamamıştır. Söz konusu usulü ele alan bazı önemli çalışmalar mevcuttur. Ancak bu çalışmaların konuya daha ziyade kamu yönetimi penceresinden baktıkları görülmektedir. Bu nedenle, kolluğun sivil denetiminin idare hukuku çerçevesinde incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, kolluğun sivil denetiminin ülkemiz uygulamasını ele almaktadır. Bu çerçevede, 6713 s. Kanun ile teşkil edilen sivil denetim sistemi ve bu sistem içerisine yerleştirilen Kolluk Gözetim Komisyonu, çalışmanın esas konusunu teşkil etmektedir. Ancak konunun kavramsal çerçevesinin çizilebilmesi bakımından, diğer bazı incelemelere de çalışmada yer verilmiştir. Bu kapsamda öncelikle sivil denetim kavramının incelenmesi ve bu kavramın "sivil gözetim"den farklı olduğunun ortaya konulması, sivil denetimi gerektiren nedenlerin ve sivil denetimi diğer denetim usullerine göre öne çıkaran unsurların ifade edilmesi amaçlanmaktadır. Ülkemizdeki uygulamanın verimli şekilde incelenebilmesi açısından, farklı ülke uygulamalarına ve konuya ilişkin uluslararası belgelere yer verilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede Kuzey İrlanda, Fransa ve İngiltere-Galler örnekleri incelenmiş; Avrupa Polis Etiği Kurallarına, Birleşmiş Milletler Minnesota Protokolüne ve Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserinin Tavsiye Kararına çalışmada yer verilmiştir. Kolluğun sivil denetimi konusunda ülkemizde görev yapan tek kuruluş Komisyon değildir. Diğer bazı kuruluşlar da sivil denetim niteliğinde çeşitli faaliyetleri gerçekleştirmektedir. Bu itibarla, söz konusu kuruluşlar ile gerçekleştirdikleri sivil denetim şekillerinin incelenmesi ve bunlar ile Komisyonun mukayese edilmesi çalışmanın bir başka hedefidir.

Abstract:
One of the most important issues of administrative law is the supervision of the administration. Because, in order to perform public services; the administration uses public power. The area where the administration uses public power most strongly is law enforcement activities. So, supervision of the law enforcement is very important. Currently, there are some procedures for supervision of the law enforcement. Another method that has come to the fore recently is civilian surveillance. This method, which has been applied in various countries of the world for more than half a century; has a history of about twenty years in our country. This procedure has not been adequately studied in our country and has not been the subject of administrative law. For this reason, it is necessary to examine the civilian surveillance of law enforcement within the framework of administrative law. This study deals with the practice of civilian surveillance of law enforcement in our country. In this context, the civilian surveillance system and the Oversight Commission for Law Enforcement placed in this system established by the law number 6713, constitute the main subject of the study. However, in order to draw the conceptual framework of the subject, some other studies are also included. For examine the practice in our country efficiently, it is necessary to include different country practices and international documents on the subject. In our country, the Commission is not the only institution working on the civilian surveillance of the law enforcement. Some other organizations also carry out various activities in the civilian surveillance. In this respect, another objective of the study is to examine the forms of civilian surveillance they carry out with these organizations and to compare them with the Commission.