MDS tanılı hastalarda prognostik faktörler ve tedaviye yanıtın değerlendirilmesi
Prognostic factors and evaluation of response to treatment in patients with MDS
Yazar: PELİN KARAATA AYDIN
Danışman: PROF. DR. DÜZGÜN ÖZATLI
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology

Özet:
Miyelodisplastik sendromlar (MDS), periferik kanda sitopeniler, anormal hücresel olgunlaşma ve yer değiştirme, etkisiz hematopoez, genetik anormallikler ve artmış akut miyeloid lösemi (AML) gelişme ihtimali olan çeşitli hematolojik bozukluklar grubudur.
Prognozun değerlendirilmesi, MDS yönetiminin önemli bir unsurudur. Prognostik skora göre hastalık seyrinin kötü olacağı düşünülen hastalarda yoğun ve komplike tedaviler tercih edilebilmektedir. Prognostik skoru düşük olan grupta yaşam kalitesini artıracak destek tedavileri verilebilir(1-3). Çalışmalar EPO tedavisinin düşük riskli MDS'de anemi için etkili bir tedavi olduğunu göstermektedir(4-6). Yüksek riskli hastalığı olanlarda hipometile edici ajan kullanımı yaygındır.
Çalışmamızda Mayıs 2012-Ocak 2022 yılları arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı tarafından takip edilen MDS tanılı hastalarda sitogenetik ve FİSH sonuçları, demografik veriler, prognostik faktörler, laboratuvar özellikleri, tedavi seçeneklerinin geriye dönük incelenmesi ve tedaviye yanıt değerlendirilmesi hedeflendi.
81 vaka geriye yönelik analiz edildi. Tanı anından sonra takipsiz olan altı hasta çalışmadan çıkarıldı. Hastaların tanı anındaki yaşı, cinsiyeti, tanı tarihi, tanı anındaki hemoglobin, beyaz küre, nötrofil, lenfosit, monosit, trombosit değerleri, ferritin, folik asit ve vitamin B12 değerleri, tedavi tipleri, Flow sitometride kemik iliği blast yüzdeleri, sitogenetik ve FISH sonuçları, r-IPSS skoru kaydedildi. Modifiye IWG'ye göre hematolojik iyileşme için cevap kriterleri baz alınarak tedaviye yanıt durumları belirlendi. Bu bağlamda hastalar tedaviye yanıt alınanlar ve yanıt alınamayanlar olarak iki gruba ayrıldı. İki grup arasında prognostik faktörler kıyaslandı.
Çalışmaya dahil edilen 75 hastadan 15 hastanın genetik verilerine ulaşılamadı. Bu nedenle 15 hastanın r-IPSS skoru ve WHO sınıflaması yapılamadı. 51 (%85) hastada anomali saptanmadı. Dokuz (%15) hastada genetik anomali mevcuttu. Saptadığımız genetik anomaliler MDS'de sık görülen anomaliler ile uyumluydu.

Tedaviye yanıt veren 46 hasta, tedaviye yanıt vermeyen 29 hasta vardı. Tedaviye yanıtlı ve yanıtsız grup arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark saptanmadı. Tedaviye yanıtlı grupta beyaz küre ve nötrofil sayıları daha yüksek, blast sayıları daha

düşük bulundu. 49 (%65,3) hasta EPO, 26 (%34,7) hasta hipometilasyon ajanları ile tedavi edildi. EPO alan hastaların 35 (%71,4) tanesinin tedaviye yanıtı vardı, 14 (%28,6) tanesinin yoktu. EPO tedavisine yanıt veren hastaların %97'si çok düşük ve düşük risk grubunda idi. Çalışmamızda EPO tedavisine yanıt %71,4 idi. Yapılan çalışmalarda EPO tedavisine yanıt oranının çok çeşitli olduğu görüldü. Hipometilasyon ajan alan hastaların 11 (%42,3) tanesinin tedaviye yanıtı vardı, 15 (%57,7) tanesinin tedaviye yanıtı yoktu. Tedaviye yanıt oranları literatür verileri ile benzerdi.

Sonuç olarak MDS klinik olarak karmaşık, hem tedavi seçiminde hem de prognozda genetik çalışmanın yapılması gereken bir hastalıktır. Hemen tüm prognostik skorlamalar sitogenetik verilere dayanmaktadır. Hastaların yaş dolayısıyla komorbid durumları da göz önüne alınarak tedavi yaklaşımı belirlenmelidir. Ancak tedaviye yanıt oranları literatürde çok çeşitlidir. Bu nedenle tedavi yanıt değerlendirilmesinde daha çok prospektif çalışmaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
Myelodysplastic syndromes (MDS) are a diverse group of hematological disorders with peripheral blood cytopenias, abnormal cellular maturation and migration, ineffective hematopoiesis, genetic abnormalities, and an increased likelihood of developing acute myeloid leukemia (AML).

Evaluation of prognosis is an important element of MDS management. Intensive and complicated treatments can be preferred in patients who are thought to have a poor prognosis according to the prognostic score. In the group with a low prognostic score, supportive treatments can be given to increase the quality of life(1-3). Studies show that EPO therapy is an effective treatment for anemia in low-risk MDS(4-6). The use of hypomethylating agents is common in patients with high-risk disease.

In our study, we aimed to evaluate cytogenetic and FISH results, demographic data, prognostic factors, laboratory characteristics, treatment options, and response to treatment in patients with MDS who were followed up by Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine, Department of Hematology between May 2012 and January 2022.

81 cases were analyzed retrospectively. Six patients who were not followed up after diagnosis were excluded from the study. Patients' age at diagnosis, gender, date of diagnosis, hemoglobin, white blood cell, neutrophil, lymphocyte, monocytes, platelet values at diagnosis, ferritin, folic acid and vitamin B12 values, treatment types, bone marrow blast percentages in flow cytometry, cytogenetic and FISH results, r-IPSS score was recorded. Based on the response criteria for haematological improvement according to the modified IWG, response to treatment was determined. In this context, the patients were divided into two groups as those who responded to the treatment and those who did not. Prognostic factors were compared between the two groups.

Genetic data of 15 patients out of 75 patients included in the study could not be accessed. Therefore, the r-IPSS score and WHO classification of 15 patients could not be made. Anomaly was not detected in 51 (85%) patients. There were genetic anomalies in nine (15%) patients. The genetic anomalies we detected were consistent with the anomalies seen frequently in MDS.
There were 46 patients who responded to treatment and 29 patients who did not respond to treatment. There was no significant difference between the treatment-responsive and unresponsive groups in terms of age and gender.

The white blood cell and neutrophil counts were higher and the blast counts were lower in the treatment-responsive group. 49 (65.3%) patients were treated with EPO and 26 (34.7%) patients with hypomethylation agents. Of the patients who received EPO, 35 (71.4%) had a response to treatment, 14 (28.6%) did not. 97% of patients who responded to EPO treatment were in the very low and low risk group. In our study, the response to EPO treatment was 71.4%. Studies have shown that the response rate to EPO treatment is very diverse. Of the patients who received hypomethylation agents, 11 (42.3%) had a response to treatment, and 15 (57.7%) had no response to treatment. Response rates to treatment were similar to literature data.

In conclusion, MDS is a clinically complex disease that requires genetic studies in both treatment selection and prognosis. Almost all prognostic scoring is based on cytogenetic data. The treatment approach should be determined by considering the age and comorbid conditions of the patients. However, response rates to treatment vary widely in the literature. Therefore, more prospective studies are needed in the evaluation of treatment response.