Mitik tefekkür açısından Orhun Abideleri'nde mekânlar
The places in Orkhun Inscriptions in terms of mythic consideration
Yazar: ALİ SEZER
Danışman: DOÇ. DR. MERAL OZAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Göktürkler = Kök Turks ; Mekan = Space ; Mitoloji = Mitology ; Orhun Yazıtları = Orhun Inseriptions ; Türk düşünce tarihi = Turkish thought history ; Türk düşüncesi = Turkish thought

Özet:
Türklerin bilinen ilk yazılı kaynağı olarak kabul edilen eser Orhun Abideleri'dir. Orhun Abideleri adı ile bilinen Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk abideleri bu tez altında incelenmiştir. Çalışmada mitik tefekkür açısından incelenen Orhun Abideleri'nde mekânlar ele alınmıştır. Bu çalışma için Muharrem Ergin'in "Orhun Abideleri" adlı eserinin 45. baskısı esas alınmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde II. Köktürk dönemi ve Orhun Abideleri hakkında bilgiler verildikten sonra ikinci bölümünde Türklerde var olan mitik tefekkür düşüncesinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde abidelerde tespit edilmiş olan deniz, nehir, göl, dağ, orman, ova, vadi, ülke adları, şehir adları ve diğer mekânlar olarak tasnif edilen mekânlar mitik tefekkür düşüncesi açısından analiz edilmiş ve bölümsel sonuçlara yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise analiz edilen mekânların genel olarak mitik tefekkür bağlamında karşılaştırmalı olarak değerlendirmesi yapılmıştır. Bu çalışma neticesinde abidelerde yer alan mekân unsurlarının tespiti, günümüzdeki konumu ve mitik tefekkür açısından atalarımızın bize bıraktığı anlam boyutu irdelenmiş ve ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile Türk kültür hazinesine bir katkıda bulunulmak istenmiş ve Türk düşünce sisteminin kültür ve medeniyet dairemizde hâlâ devam ettiği gerçeğine dikkat çekilmek istenmiştir.

Abstract:
Orkhun Inscriptions is the first known written source of the Turks. Inscriptions of Kul Tigin, Bilge Khagan ve Tonyukuk known with Orkhun Inscriptions are studied under this thesis. In this study, the places in Orkhun Inscriptions which was investigated in  terms of mythic consideration are discussed. This study is based on the 45th anniversary of Muharrem Ergin's "Orkhun Inscriptions"  The first part of the study includes information about Kokturk Period II and Orkhun Inscriptions, and then mythic consideration of Turks are mentioned in the second part of the study.  In the third part , sea, river, lake, mountain, forest, plains, valleys, country names, city names and other places classified as places which was investigated in insciptions are analyzed in the way of mysthic consideration and sectional results are included. In the forth part, the analyzed places are generally evaluated comparatively in the context of mythic consideration. The purpose of this study is to investigate and to reveal determination of the elements of the places which are located in the inscriptions in terms of  position and meaning dimension that was given to us by our ancestors . It is desired to make a contribution to the Turkish cultural treasure with this study and it is desired to draw attention to the fact that Turkish system of tought still continues with its own culture and  civilization.