İşitme kayıplı çocuğu kaynaştırmaya devam eden ebeveynlerin sorunlarının ve gereksinimlerinin belirlenmesi
Problems and needs of the parents of children with hearing loss attending inclusive education
Yazar: RİFAT İÇYÜZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT DOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile sorunları = Family problems ; Ebeveynler = Parents ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Son yıllarda ülkemizde kaynaştırma uygulamaları hem özel eğitimi hem de genel eğitimi ilgilendiren önemli bir eğitimsel olgu olma niteliği göstermektedir. Bunun doğal sonucu olarak özel gereksinimli öğrencilerin genel eğitim sınıflarında yaşıtlarıyla birlikte eğitilmeleri gerektiği savunulmakta, eğitim uygulamalarının arttığı görülmektedir. Böylece özel gereksinimli öğrencilere akranlarıyla eşit eğitim fırsatı sağlanacağı, bu eğitimde başarılı olacakları ve kazanacakları yaşantılarla topluma uyum sağlamalarının daha kolay olacağı belirtilmektedir. Bu nedenle dünyada ve Türkiye'de işitme kayıplı çocukların eğitiminde kaynaştırma uygulamalarının yaygınlaştığı görülmektedir. 
Kaynaştırma uygulamalarında hem ebeveynlerin hem de çocuklarının bazı sorunlar yaşadığı bilinmektedir. Bu anlamda araştırmada Eskişehir ili merkez ilçelerinde işitme kayıplı çocuğu ilkokul ve ortaokula devam eden ebeveynlerin kaynaştırma uygulamalarına ilişkin sorunlarının ve gereksinimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede nitel veri toplama teknikleri ve nicel veri toplama aracının birlikte kullanılması planlanmıştır. Çalışmada derinlemesine bilgi elde edilebilmesine olanak sağlayan nitel araştırma tekniği olan yarı yapılandırılmış görüşme (n=14) yapılmış ve elde edilen verilerin tümevarım yaklaşımıyla analizi yapılmıştır. Bunun sonucunda ebeveynlerin sorunları ve gereksinimlerine ilişkin 6 ana tema ortaya çıkmıştır. Bunlar sırasıyla (1) kaynaştırmanın aileler için anlamı, (2) kaynaştırma uygulamasında yaşanan sorunlar, (3) kaynaştırma uygulamalarının olumlu yönleri, (4) kaynaştırma uygulamalarının başarısını etkileyen faktörler, (5) ailelerin gereksinimleri ve (6) ailelerin beklentileri ve önerileridir. Bunun yanı sıra toplamda 35 alt temaya ulaşılmıştır.  
Veriler hem sorun ve gereksinim belirleme verisi hem de görüşme sonrası geliştirilen anket formunun dayanağı olarak kullanılmıştır. Görüşme verilerine, alan yazına, uzman görüşüne dayalı olarak hazırlanan İşitme Kayıplı Çocuğu Kaynaştırmaya Devam Eden Ebeveynlerin Sorunlarını ve Gereksinimlerini Belirleme Anketi aracılığı ile Eskişehir merkez ilçelerinde çocuğu kaynaştırmaya giden 59 ebeveynden 52'sine uygulanmıştır. Anket sonuçlarına nicel betimsel analiz yapılarak bulgular nitel bulgularla birlikte verilmiştir. Böylelikle daha geniş örnekleme ulaşma olanağı doğmuş, nitel verinin nicel teknikle elde edilmiş veriyle desteklenme olasılığı da olmuştur. 
Mevcut çalışmanın bulgularında işitme kayıplı çocuğu kaynaştırmaya devam eden ebeveynlerin kaynaştırma uygulamaları boyunca çeşitli sorunlar yaşadıkları ve çok çeşitli gereksinimleri olduğu görülmüştür. Örneğin ebeveynlerin en çok kaynaştırma eğitiminde öğretmenlerle ve destek eğitimin olmayışından sorunlar yaşadığı ayrıca yasal hakları ve işitme kayıplı çocuğunun eğitimi konusunda bilgilendirmeye gereksinim duyduklarını belirtmişlerdir. Son olarak da devletten, okul yönetimi ve öğretmenlerden beklentilerini belirtip, sorunların üstesinden gelinmesine ve diğer özel gereksinimli çocuğu olan ya da olmayan ebeveynlere yönelik önerilerde bulunmuşlardır. 
Sonuç olarak Milli Eğitim Bakanlığı'nın özellikle kaynaştırmanın uygulandığı okullarda hem ebeveynlere hem de kaynaştırma öğrencisine yönelik destek hizmetlerin sağlanabileceği düzenlemeler yapmasının kaçınılmaz olduğu söylenebilir.

Anahtar kelimeler: Özel eğitim, Kaynaştırma, İşitme kayıplı çocuklar, İşitme engellilerin eğitimi, Ebeveynlerin sorunları ve gereksinimleri.

Abstract:
In recent years, inclusion practices in Turkey indicate quality of being an important instructional phenomenon related to both general education and special education. As a result of this, it is supported that it is necessary for students with special needs to have equal education opportunity like their peers and it is obviously seen that such kinds of education practices are rising. In this way it is expressed that students with special needs are provided equal education like their hearing peers and they will be succcesful in these educational settings and it will be easier to adapt to the society with the experiences they obtain. For this reason, in the world and Turkey instead of special education programme, inclusion practices are seen to get popular in the field of the education of children with hearing loss.
It is known that both parents and their children have some problems about inclusion practices. In this way, the aim of this research is to determine the problems and needs of parents of children with hearing loss attending elementary school in Eskişehir in terms of inclusion. In this context, to eliminate the disadvantages, it is planned to use the method of qualitative data acquisition and quantitive data collection tools together. In this research semi structured interview was used because it provides close examination and the data were analyzed with content analysis. As a result, six main themes were found regarding the problems and needs of parents. These are respectively the meaning of inclusion for parents,  problems during the inclusion practices, positive aspects of inclusion, factors affecting the success of inclusion, the needs of parents, expectations and offers of the parents. Additionally, 35 sub-themes were found in total.
The data were used both to determine needs, problems and as a survey form created after the semi structured interviews. The survey form KESGEB-İK "İşitme Kayıplı Çocuğu Kaynaştırmaya Devam Eden Ebeveynlerin Sorunları ve Gereksinimlerini Belirleme Anketi" was applied to 52 out of 59 parents who have children with hearing loss attending inclusion programme in Eskişehir, Turkey. Quantitative descriptive analysis was applied to the survey results and the results were given with qualitative findings. Therefore a larger sample could be reached and qualitative data supported quantitative data.
In the current study's findings, it was seen that parents of children with hearing loss attending inclusion had various problems and needs regarding inclusion. For instance, parents have expressed that they have many problems with teachers and about the lack of support services. Moreover, the parents have also expressed that they need to be informed about their rights and their children's education. Finally they pointed out to their expectations from the government, school administration and teachers. They made suggestions related to how to cope with the problems and to the parents who have children with and without special needs.
	In conclusion, it can be said that it is inevitable for The Ministry of National Education of Turkey Republic to make regulations which provide support services for both parents and students attending inclusion.
	

 Keywords: Special education, Inclusion, Children with hearing loss, Education of the hearing impaired, The problems and needs of parents.