Guleman ofiyoliti (Elazığ) kromit cevherleşmelerinin petrolojik özellikleri
Petrological characteristics of the chromite mineralizations in the Guleman ophiolite (Elaziğ)
Yazar: GÜRKAN TOKAT
Danışman: PROF. DR. HALİM MUTLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Tetis kuşağı üzerinde yer alan Guleman Ofiyoliti'ndeki kromit cevherleşmelerinin jeokimyasal ve petrolojik özellikleri ile oluştukları tektonik ortam saha ve laboratuvar çalışmaları yapılarak incelenmiştir. Bu kapsamda, Guleman Ofiyoliti'nin genelini temsil eden 6 sahadan toplanan kromitit örnekleri üzerinde gerçekleştirilen petrografik çalışmalarda tüm örneklerin genel olarak masif kromitten oluştuğu ve az oranda serpantin ve olivin içerdikleri belirlenmiştir. Bu örneklerin XRF ile belirlenen Cr2O3 (%ağ.) içeriği 39,23 ile 54,98 arasında, Al2O3 (%ağ.) içerikleri 7,81 ile 17,60 arasında dağılım göstermektedir. Bu sonuçlara göre Kef ve Dereboyu örnekleri "Alüminyum kromit", Baltaşı, Bağin, Alacakaya ve Marmerk örnekleri "Ferri kromit" olarak adlandırılmıştır. Örneklerdeki kromit minerallerinin kimyasal bileşiminin belirlenmesi için noktasal ölçümler yapılmıştır. Kromit minerallerinin Cr# değerleri 0,65-0,80, Mg# değerleri ise 0,63-0,71 arasında değiştiği belirlenmiştir. Mineral kimyası sonuçları Guleman Ofiyoliti'ne ait kromitlerin podiform tipte olduğunu ve yitim zonu üstü ofiyolitler içerisinde kristallendiğini göstermiştir. Çalışmada, Guleman Ofiyoliti kromitlerinin boninitik veya yay önü ortam jeokimyasına çok yakın sonuçlar vermesine rağmen bu ortamlar ile birebir örtüşmediği belirlenmiştir. Bu durum, yitimin başlangıcında okyanus ortası sırtı bazaltlarına benzer jeokimyasal özellikteki ergiyiklerin sürece dahil olması ile açıklanmaktadır. Bu nedenle, Guleman Ofiyoliti içerisindeki tüm kromitlerin yay önü ortamında oluştuğu kabul edilmiştir. Ayrıca, analiz sonuçlarının bölgede ve Güney Kuşak Ofiyolitleri üzerinde yapılan önceki çalışmalar ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Abstract:
Guleman Ophiolite located on the Tethys belt and the tectonic setting where they formed have been worked through by many field and laboratory works. Within this scope of the study, in the petrographic studies on chromitite samples collected from 6 fields representing the overall Guleman Ophiolite, it is specified that these samples are generally formed from massive chromite and contain slightly serpentine and olivine. The Cr2O3 (wt%) and the Al2O3 (wt%) contents of these samples determined by XRF analysis respectively ranges from 39,23 to 54,98 and from 7,81 to 17,60. According to these results, the samples from Kef and Dereboyu have been named as "Aluminium chromite" while the samples from Baltaşı, Bağin, Alacakaya and Marmerk have been named as "Ferri chromite". Point measurements have been carried out in order to determine the chemical composition of chromite minerals. It is specified that the values of Cr# and Mg# respectively range from 0,65 to 0,80 and from 0,63 to 0,71. The results of mineral composition show us that the chromites of Guleman Ophiolite are podiform type and have crystallized in supra-subduction zone ophiolites. In the study, it is determined that although the results shows Guleman ophiolite chromites are very close to boninitic or fore-arc geochemistry, they do not exactly overlap with these environments. This situation is explained by the inclusion of melts with geochemical properties similar to mid-ocean ridge basalts at the beginning of subduction. Therefore, all chromites within the Guleman Ophiolite are considered to have formed on fore-arc setting. In addition, it is seen that the results of the analysis results are compatible with previous studies carried out in the area and the southern ophiolite belt ophiolites.