Geriatrik yaş grubunda potansiyel uygunsuz antidepresan kullanımının türkiye ölçeğinde değerlendirilmesi ve genç popülasyon ile karşılaştırılması
Potentially inappropriate antidepressant use among older adults and comparison with young people in Turkey
Yazar: OSMAN KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. CANAN ULUOĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use

Özet:
Bu tez çalışmasının temel sorusu "Yaşlılıkta potansiyel uygunsuz antidepresan ilaçların kullanımı, gençlere göre azalmış mıdır?" sorusudur.

Bu sorunun cevabı, Türkiye'de 2019 yılında aile hekimleri tarafından 15 yaş ve üstü bireylere reçete edilen antidepresan ilaçların, Beers Kriterlerine göre değerlendirilmesiyle araştırılmıştır. Veriler, Sağlık Bakanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu "Reçete Bilgi Sistemi" aracılığı ile elde edilmiştir. Hesaplamalar, potansiyel uygunsuz olan antidepresanları içeren reçetelerin, o yıl içerisinde toplam yazılan bütün reçetelere oranları üzerinden yapılmıştır.

2019 yılında aile hekimleri tarafından 15 yaş ve üstü tüm bireylere 139.288.644 adet, geriatrik kabul edilen 65 yaş ve üstüne ise 44.621.603 adet reçete yazılmıştır. Gençlere nüfusa oranla daha az reçete yazılırken, geriatrik popülasyona nüfusa oranla daha fazla reçete yazılmıştır. Beers kriterlerinde "organ, sistem ve tedavi kategorisine göre" yaşlılarda potansiyel uygunsuz antidepresanlar olarak kabul edilen amitriptilin, imipramin, klomipramin ve paroksetin içeren reçete sayısı 281.128'dir. Bu sayı 2019 yılında yaşlılara yazılan toplam reçetelerin %0,63'ü olup, oldukça düşük bir orandır ve genç popülasyondaki oran olan %0,74'e göre düşük bulunmuştur. Bu dört ilaç içinde geriatrik popülasyona en çok paroksetin yazılmıştır. Beers Kriterlerine göre yaşlılarda "dikkatli kullanılması gereken" ilaçların geriatrik bireylere yazılma oranı %3,95'tir. Dikkatli kullanılması gereken ilaçlardan essitalopram, maprotilin, mirtazapin, sertralin ve sitalopram yazılma oranı, toplamda yazılan reçete oranına göre daha fazla iken, duloksetin, fluoksetin, fluvoksamin, milnasipran ve venlafaksin daha az yazılmıştır.

Sonuç olarak, bu tez çalışması ile, yaşlılarda potansiyel uygunsuz antidepresan kullanımının ilk kez Türkiye ölçeğinde değerlendirilmesi ve genç popülasyon ile karşılaştırılması sağlanmış olup, dünyada yaşlanan nüfusun gereksinimlerine, geriatrik farmakolojinin önemine ve aile hekimlerimizin bu konudaki farkındalığına dikkat çekmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The main question of this thesis study is "Is the use of potentially inappropriate antidepressant decreased in old age compared to young people?"

The appropriateness of antidepressant drugs prescribed by family physicians to persons aged 15 years and over, according to the Beers Criteria, was examined in Turkey in 2019. The data were obtained by the TITCK (Turkey Pharmaceuticals and Medical Devices Agency) – RBS (Recipe Information System). The calculations were made on the ratio of prescriptions containing potentially inappropriate antidepressants to all prescriptions that were written in that year.

In 2019, family physicians wrote 139.288.644 prescriptions for all individuals aged 15 and over, and 44.621.603 prescriptions for 65 years and above, Young people were prescribed less than the population distribution, while more prescriptions were prescribed to the geriatric people than the population distribution. The number of prescriptions containing amitriptyline, imipramine, clomipramine or paroxetine, which are considered as potentially inappropriate antidepressants in the elderly is 281.128 according to Beers criteria. This number is 0.63% of the total prescriptions written to the elderly in 2019. It is statistically lower than the rate (0.74%) in the young population. Among these four drugs, paroxetine was the most prescribed to the geriatric population. The rate of drugs that should be used carefully according to Beers Criteria is 3.95%. Among these drugs, the rate of prescribing citalopram, escitalopram, maprotiline, mirtazapine and sertraline are higher than the distribution of prescriptions in total. Among these drugs, the rate of prescribing duloxetine, fluoxetine, fluvoxamine, milnacipran and venlafaxine are lower than the distribution of prescriptions in total.

As a result, potential inappropriate use of antidepressants in the elderly was studied and compared with the younger population in Turkey for the first time. This research points to the importance of geriatric pharmacology and the awareness of our family physicians on this issue.