Campanula tomentosa lam. ve C. vardariana bocquet'nın koruma biyolojisi ve genetik çeşitliliği
Conservation biology and genetic diversty of Campanula tomentosa lam. and C. vardariana bocquet
Yazar: ÜMİT SUBAŞI
Danışman: PROF. DR. AYKUT GÜVENSEN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Campanula tomentosa = Campanula tomentosa ; Genetik varyasyon = Genetic variation ; Koruma = Conservation

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde Batı Anadolu Bölgesi'nde sınırlı yayılışa sahip endemik Campanula tomentosa ve C. vardariana türlerinin koruma biyolojisi ve genetiği kapsamında; ekolojik ve biyotik faktörlerin, tozlaşma biyolojisi, üreme biyolojisi ve populasyon büyüklüğü üzerindeki potansiyel ilişkileri araştırılmıştır. Bununla birlikte, morfolojik açıdan yakın olan bu 2 türün populasyon içi ve populasyonlar arasındaki genetik çeşitliliklerinin dağılımı araştırılmıştır. 
Her iki türün populasyonlarının sınırları belirlenmiş, GPS verileri alınmış ve bu populasyonların büyüklükleri tespit edilmiştir. Heriki türe ait tozlaşma tipinin belirlenmesi için, tomurcuk evresinde 50'şer adet bireyden 100'er çiçek, üzerinde kapatma denemeleri yapılmıştır. Polinatör gözlemleri hava koşulları uygun olduğu zamanlarda 3 gün süre ile arazide rastgele seçilmiş 15 birey üzerinden 09:00 ve 16:00 saatleri arasında gerçekleştirilmiştir. Her taksona ait populasyonlarda verimliliğin ortaya konması için, (1) Meyveleşme Oranı (MO), (2) Tohum Bağlama Oranı (TBO) (3) ve Çimlenme Başarısı (%) parametreleri kullanılmıştır. Koruma genetiği kapsamında RAPD, PCR-RFLP yöntemleri yanı sıra kloroplast genomunun trnL-F ve atpB-rbcL bölgelerine ait dizi verilerinden  yararlanılmıştır. C. tomentosa'nın toplam 5 farklı populasyonları ile gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda en büyük populasyonun 14.480 km² alan ile Akçakonak-Priene populasyonu oluşturmaktadır. C. vardariana ise 10.520 km²'lik bir alan ile Söke (Aydın)'de tek populasyona sahiptir.C. tomentosa ve C. vardariana tomurcuk evresinde kapatılan çiçek tomurcuklarında meyve gelişimi tespit edilmemiştir. Gözlemlerimizde C. tomentosa ve C. vardariana' bireylerine  ait çiçekleri en sık ziyaret Halictidae ve Apidae familyası üyeleri tarafından gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen RAPD analizleri sonucunda C. tomentosa'nın %95', C. vardariana'nın ise %91 polimorfik bant oranına sahip olduğu tespit edilmiştir.AMOVA sonuçlarına göre, C. tomentosa 'da toplam varyansın,  trnL-trnF (IGS) bölgesinin dizi verileri temel alındığında %68.5'i,  atpB-rbcL (IGS) bölgesinin dizi verileri temel alındığında ise %80.7'si populasyon içerisinden kaynaklanmıştır.

Abstract:
In this study, the scope of the Conservation Biology and Genetics of Campanula tomentosa and C. vardariana, which have a restricted distributed from western Anatolia, was researched for the potential relation of ecological and abiotic factors on pollination biology, reproductive biology and, their population size. In addition, the distribution of genetic variations within populations and among populations of these 2 morphologically related species was investigated. The population sizes, distribution areas, and GPS data of the population borders of the 2 species were specified. 
During the bud stage, a total of 100 flowers of 50 individuals were closed for determining the pollination types of these 2 species. The pollinator's observations took place between 0900 and1600 h on 15 randomly selected individuals over a duration of 3 days at suitable climatic conditions. The parameters, the fruiting rate, seed set rate, and germination success, were used for determining the productivity of each population of these species. In the scope of conservation genetics, the RAPD and PCR-RFLP methods as well as the trnL-F and atpB-rbcL region of the chloroplast genome were used. According to the results of field studies on 5 different populations of C. tomentosa, the biggest population is the Akçakonak-Priene population, which covers an area of 14,480 km². However, C. vardariana has only 1 population in Söke (Aydın), covering an area of 10,520 km². No fruit was observed in the closed flowers of C. tomentosa and C. vardariana during the bud stage. During our observations, the flowers of the C. tomentosa and C. vardariana individuals were frequently visited by Halictidae and Apidae members. It was determined that C. tomentosa had a 95% polymorphic band rate, while the rate for C. vardariana was 91%. According to the AMOVA results, if the sequence data of the trnL-trnF (IGS) region was used, 68.5% of the total variance of C. tomentosa was within the population. However, if the sequence data of the atpB-rbcL (IGS) region was used, 80.7% of the total variance of C. tomentosa was within the population.