Mezopotamya'da savunma sistemleri, savaş araç ve gereçleri (MÖ I. bin'in ilk yarısı)
Defense systems, war vecihles and equipments in Mesopotamia (First half of the 1st millennium BC)
Yazar: TUĞÇE HORUNLU
Danışman: PROF. DR. İLHAMİ DURMUŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Mezopotamya, tarihi boyunca birbirinden değerli medeniyetlere ev sahipliği yapan, zengin
kültürel birikimin temellerinin atıldığı verimli bir coğrafyadır. Eskiçağ tarihi içerisinde,
bölgenin tarihi akışına yön veren devletler, bu verimli topraklarda yaşamanın bedeli olarak
sayısız göç ve istilalar ile karşılaşmış olup, çok yönlü etkileriyle mücadele etmek zorunda
kalmıştır. Döngüsel niteliğe bürünen bu tehditler, etkili bir savunma sistemi kurmayı
gerekli kılarken, politikaları doğrultusunda bölgenin hakimi olmak isteyenler için, bu
sistemi yıkmanın yolları eş zamanlı bir şekilde geliştirilmiştir. Saldırı ve savunma amaçlı
her türlü ekipmanın, dönemin en şiddetli savaşlarına sahne olan Mezopotamya
topraklarında kullanılmış ve geliştirilmiş olması şaşırtıcı değildir. Siyasi dengelerin sıklıkla
değiştiği ve bölgesel gelişme dinamiklerinin politikalara yön verdiği bu coğrafyada, saldırı
ve savunma çarkı birbirine paralel ilerlemiştir. Siyasi, ekonomik ve askeri politikaların
doruk noktasına ulaştığı MÖ I. binyılda, mücadelenin galibi olmak ve bunu sürdürmek
Mezopotamya'da öne çıkan devletlerin hedefi haline gelmiştir. Dönemin siyasetinde söz
sahibi olmak, hakimiyet ve otoritelerine sağlam zemin oluşturmak için, birbirini
tamamlayan faktörleri devreye sokmak zorunlu hale gelmiştir. Savunma sistemleri, saldırı
silahları, savunma ekipmanları ve koruma-caydırma unsurları, mücadelenin galibi olmak
ve bunu sürdürmek için geliştirilmesi gereken temel bileşenlerdir. Söz konusu unsurların
evrenselliğini göz önünde bulundurarak, Mezopotamya'da tesis edilme ve geliştirilme
sürecindeki faktörleri, MÖ I. binyılda büründüğü yeni rollere de değinerek bir kesit
sunmayı hedefledik. Bu anlamda Mezopotamya'da var olmanın iki temel unsuru olan
saldırı ve savunmayı, kendi başlıkları adı altında ele almaya çalıştık. Gerek yazılı
belgelerden gerek arkeolojik kaynaklardan yola çıkarak hazırladığımız çalışmanın, ileride
bu konuda yapılacak olan çalışmalara ışık tutacağı kanaatindeyiz.
Bilim Kodu : 1108
Anahtar Kelimeler : Mezopotamya, Savunma Sistemleri, Saldırı Silahları, Savunma

Abstract:
Mesopotamia is a fertile geography that has hosted many valuable civilizations throughout
its history and where the foundations of rich cultural accumulation were laid. In ancient
history, the states that steered the historical flow of the region faced numerous migrations
and invasions as the price of living in these fertile lands and had to struggle with their
multifaceted effects. While these cyclical threats necessitate the establishment of an
effective defence system, ways to overthrow this system have been developed
simultaneously for those who want to become the ruler of the region in line with their
policies. It is not surprising that all kinds of equipment for offensive and defensive
purposes were used and developed in Mesopotamia, which was the scene of the fiercest
wars of the period. In this geography, where political balances frequently change and
regional development dynamics direct policies, the wheels of attack and defence have
progressed parallel to each other. In the 1st millennium BC, when political, economic and
military policies reached their peak, being the winner of the struggle and maintaining it
became the goal of the prominent states in Mesopotamia. In order to have a say in the
politics of the period and to establish a solid ground for their dominance and authority, it
has become necessary to introduce factors that complement each other. Defence systems,
offensive weapons, defence equipment and protection-deterrence elements are the basic
components that need to be developed in order to be the winner of the struggle and to
maintain it. Considering the universality of these elements, we aimed to present a crosssection by addressing the factors in the establishment and development process in
Mesopotamia and the new roles they assumed in the 1st millennium BC. In this sense, we
tried to deal with attack and defence, which are the two basic elements of existence in
Mesopotamia, under their own headings. We believe that this study, which we have
prepared based on both written documents and archaeological sources, will shed light on
future studies on this subject.
Science Code : 1108
Key Words : Mesopotamia, Defence Systems, Offensive Weapons, Defence
Equipment, Protection-Deterrence, War equipmen