Hasan Ali Toptaş romanlarında "belirsizliğin bilgeliği": Bir okuma önerisi
Wisdom of ambiguity in Hasan Ali Toptaş novels: A reading proposal
Yazar: ELİF TÜRKER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LAURENT MİGNON
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Günümüz Türk edebiyatının öne çıkan yazarlarından biri olan Hasan Ali Toptaş, romanlarının sıra dışı kurguları ve şiirsel üslubu ile dikkat çekmektedir. İlk romanı Sonsuzluğa Nokta (1992) ile Kültür Bakanlığının düzenlediği yarışmada mansiyon, Gölgesizler (1994) ile Yunus Nadi Roman Ödülü, Bin Hüzünlü Haz (1999) ile Cevdet Kudret Roman Ödülü, son romanı Uykuların Doğusu (2005) ile de Orhan Kemal Roman Armağanı'na layık görülmüştür.Toptaş'ın romanları üzerine yapılan, gerek akademik çalışmalarda, gerekse edebiyat dergilerinde yayımlanan yazılarda, söz konusu romanların ?döngüsel? bir yapıda kurgulandığı belirtilmekte; ancak bu döngüselliğin ne tür bir ?anlam? içerebileceğine dair yorum / tespit yapılmamaktadır.Bu tezde, Toptaş'ın romanlarına yakından bakarak, söz konusu döngüselliğin nasıl kurulduğu tespit edildi. Bu tespiti yaparken disiplinlerarası bir yol izlendi: Postmodern edebiyatın ana kurgu ilkesi ?üstkurmaca? ile kuantum fiziğinin ilkelerinden yardım alındı. Eldeki verilerin de ?ebedî döngü?ye hizmet ettiği sonucuna ulaşıldı. ?Ebedi döngü?nün anlamını araştırırken pek çok olasılıkla karşılaşıldı. Bunlardan biri de, kaynağını İslamiyet'ten alan bir din akımı olan ?tasavvuf?tur. Hasan Ali Toptaş'ın romanlarının masalsı üslubu ve mistik göndermesi olabilecek imgeleri, tasavvufun verilerinden yararlanarak bir okuma önerisi sunmayı olanaklı kılmaktadır.Romanlarda döngüselliği yaratan unsurları göz önünde bulundurarak, bunların sağladığı yapı incelendiğinde, bir tür evren tasarısı ile karşılaşılmaktadır ve bunun tasavvufun evren tasarısı ile koşutluk içerdiği görülmektedir.Anahtar sözcükler: döngüsellik, belirsizlik, ebedî döngü, evren tasarısı, yetkin insan.

Abstract:
Hasan Ali Toptaş is one of Turkey?s leading contemporary novelists in Turkish literature who draws attention with his poetic style and unusual storylines. He has been awarded several prizes including The Turkish Ministry of Culture's honorable mention for his first novel Sonsuzluğa Nokta (1992), The Yunus Nadi Novel Award for Gölgesizler (1994), The Cevdet Kudret Novel Award for Bin Hüzünlü Haz (1999) and The Orhan Kemal Novel Award for his latest novel Uykuların Doğusu (2005).Academic studies and mainstream criticism on Toptaş?s novels mention that a cyclic structure is dominant in his storylines. However, the ?semantics? of this cyclic structure has not been analyzed yet.The aim of this thesis is to explore the composition of the cyclic structure of Toptaş?s novels. An inter-disciplinary method has been chosen for the analysis: The postmodern literary principle of ?metafiction? and some principles of quantum physics have been used as instruments during the analysis. The concept of ?eternal loop? is open to several interpretations. One possible reading is based on Islamic mysticism or Sufism. Toptaş?s fairy-tale like style and mystical imagery make such a reading possible.By analysiy the cyclic structure in Toptaş?s novels, it can be argued that the author creates an abstract world that shares many parallels with sufi universe.Keywords: cyclic structure in novels, ambiguity, eternal loop, abstract universe, human completeness.