Arpa genotiplerinde tuz toleransının fizyolojik analizlerle belirlenmesi
Determination of salt tolerance of barley genoytypes with physiological analysis
Yazar: ZEYNEP GÜL YEĞİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA YORGANCILAR
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Bu araştırmada bazı arpa genotiplerinin tuza toleransları araştırılmıştır. Çalışmada S.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünde ıslah çalışmaları sonucu geliştirilen Soylu-10 ve Soylu-11 ile Konya ilinde yaygın olarak yetiştirilen Anadolu, Konevi, Larende ve Tokak çeşitleri olmak üzere 6 arpa genotipi kullanılmıştır. Tohumlar perlit içeren saksılara ekilmiş ve çıkıştan sonra farklı NaCl konsantrasyonları (0, 25, 50 ve 75 mM) içeren half hoagland çözeltisi ile sulanmıştır. Onuncu hafta sonunda bitkilerin morfolojik ve fizyolojik parametreleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; bağıl su içeriği (BSİ), klorofil değeri (KD), stoma iletkenliği (Sİ), Potasyum (K) içeriği ve köklerde kalsiyum (Ca) içeriği bakımından kontrol grubu bütün genotiplerde daha yüksek değerler vermiştir. Prolin miktarındaki artış; arpa bitkisinin tuz stresine olan tepkisi ve stres koşullarının verdiği zararı en aza indirmek amacıyla oluşturduğu savunma mekanizmasının harekete geçmesi olarak nitelendirilmiştir. Na ve Cl değerleri bütün genotiplerde tuz konsantrasyonları arttıkça bitki ve köklerde artış olmuştur. Araştırmada bitki ve kök uzunluğu, bitki ve kök kuru ağırlığı, bitki ve kök yaş ağırlığı sonuçları tuz stresini belirlemede önemli bir kriter olarak belirlenmiştir. Fotosentetik verim üzerine yapılan araştırmada tuz stresinin altı genotipe etkisi olmadığı belirlenmiştir. Genotipler tuz stresi altında farklı dayanıklılık mekanizmaları geliştirmişlerdir. Bazı genotipler yüksek tuz uygulamasından az etkilenirken bazıları daha etkilenmiştirler.Sonuç olarak yapılan çalışmada çeşit adayı olan arpa hatlarının tuza tepkileri belirlenerek, tolerans sınırları ortaya konmaya çalışılmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda 10. ve Soylu-11 tuza hassas olduğu belirlenmiştir. Bu iki genotipin ekim alanlarındaki tuz oranları düşük değil ise bunların ekiminde ekonomik karlılık görülmemektedir. Tokak 157/37 çeşidi de sonuçlara göre hassas bir çeşit olduğu belirlenmiştir. Larende, Anadolu 98 ve Konevi çeşitleri de tuzlu alanlarda kullanılabilecek en uygun çeşitlerdir.

Abstract:
In this search the tolerances to the salt of different barley genotypes are investigated. In the search total 6 different genotypes are used. These genotypes are Soylu 10 and Soylu 11, Anadolu, Konevi, Larende and Tokak varieties. The seeds are planted in pots with perlite. Once shoot the plants are irrigated half Hoagland solution with different NaCl concentrations. (0, 25, 50 and 75 mM). At the stage of 10th week end the physiologic parameters of the plants are observed. The results of the research the control group have shown higher values in relative leaf water (RWC) stomatal conductance, chlorophyll amount, potassium content and calcium content in roots. The augmentation of proline quantity is characterized as defense system of the plant to inhibit the damage effects of salt stress. When the Na and Cl values are increasing in roots and shoots in all genotypes when the salt concentrations increases. The plants roots and shoots lengths, as well the dry and wet weights of roots and shoots are observed as the important factors to determine the salt stress. The observation shoved that the salt stress has no effect on photosynthetic yield. Genotypes have developed different mechanisms of resistance under salt stress. As some genotypes are more affected than others to salt stress.The aim of this experiment is to determine the behavior different genotypes of barley in salt and find their tolerance limits. All the facts are showing us that the 10th and 11th Lines are sensible to salt. Those 2 genotypes are economically not profitable if the salt level in the land where they are cultivated is high. Tokak 157/37 genotype is determined as salt sensible. Larende, Anadolu 98 and Konevi genotypes are the best cultivable ones in salty areas.