Plateletten zengin fibrin ve düşük doz lazer ile fotobiyomodülasyon uygulamaları sonrası ağrı, yumuşak doku iyileşmesi ve cerrahi çekim soketlerinde yeni oluşan kemik doku yoğunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of pain, soft tissue healing and newly formed bone tissue density in surgical extraction sockets after photobiomodulation applications with LOW level laser and platelet rich fibrin
Yazar: SEVGİ OZAN DEMİROK
Danışman: DOÇ. DR. CENNET NESLİHAN EROĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ağrı = Pain ; Cerrahi-diş hekimliği = Dentistry-operative ; Diş-gömülü = Tooth-impacted ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik dokusu = Bone tissue ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Lazer tedavisi = Laser therapy ; Trombositten zengin plazma = Platelet rich plasma ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yumuşak doku = Soft tissue

Özet:
Amaç: Oral cerrahi prosedürler arasında gömülü 20 yaş diş çekimleri sıklıkla yer almaktadır. 20 yaş diş çekimleri sonrası postoperatif süreçte, hastaların yaşam kalitesinde düşüşe neden olan komplikasyonlar ortaya çıkabilmektedir. Son zamanlarda çekim soketlerine kan kaynaklı ürünlerin kullanımı ve lazer tedavilerinin uygulanmasının iyileşme üzerine etkisi merak konusu olmuştur. Bu çalışmanın amacı; cerrahi çekim soketlerinde çekim sonrası uygulanacak olan trombositten zengin fibrin (TZF) ve düşük doz lazer (DDLT) ile fotobiyomodülasyon uygulamalarının ağrı, yumuşak doku ve yeni oluşan kemik dokudaki iyileşme üzerinde etkinliği açısından bir fark olup olmadığını araştırmaktır. 
Yöntem: Çalışma, Akdeniz Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Anabilim Dalı, Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi Polikliniğine başvuran, 18-29 yaş arası sistemik hastalığı olmayan 26 kadın, 8 erkek toplam 34 hasta üzerinde yapıldı. Çift taraflı, mezioanguler, benzer konumda, kemik retansiyonlu gömülü yirmi yaş dişleri bulunan ve bu dişlerine çekim endikasyonu konulmuş olan hastalar vaka grubu içine dahil edildi. Tüm hastalara operasyonun riskleri, komplikasyonları, çalışmanın süresi, ne amaçla yapıldığı, hastanın dikkat etmesi gereken durumlar anlatıldı. Çalışmayı kabul eden hastalara Bilgilendirilmiş Gönüllü Olur Formu imzalatıldı. Hastaların TZF konulmayan çekim soketlerine operasyon sonrası 2., 4., 7., 11., 14., 18. ve 21. günlerde 940 nm dalga boyunda InGaAsP lazerle tek seferde cm² ye 10 J ve 0.5 W olacak şekilde derin doku ucuyla spot size 2 cm çap ayarlanarak continuous modda, 60 saniye süre ile intraoral olarak okluzal ve bukkal bölgelerden fotobiyomodülasyon yapıldı. Bu çalışmada elde edilen veriler Shapiro Wilk's ve Mann Whitney U Testi kullanılarak istatistiksel olarak analiz edildi.
Bulgular: Operasyon sonrası ağrı değerlendirmesi, 2.,4. ve 7. günlerde 0-10 arası puanlanarak Visuel Analog Skala (VAS) ile yapıldı. P değerleri 0,05'ten büyük olduğu için iki grup arası istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. İstatistiksel olarak anlamlı olmasa da postoperatif 2. gün TZF grubunun ağrı düzeyinin daha düşük olduğu ve 2. günden itibaren lazer uygulamasıyla beraber lazer grubunda ağrının TZF grubuna göre daha düşük olduğu gözlendi.
Yumuşak doku iyileşmesinin değerlendirilmesinde postoperatif 1. hafta, 2. hafta ve 1. ayda Landry İyileşme İndeksi ile skorlama yapılıp 7 nolu dişin distalinin sondlama derinliği ölçüldü. Aradaki farklar istatistiksel olarak anlamlı bulunamadı. Hastalardan 1. ve 3. aylarda alınan ortopantomograf (OPG)'lar üzerinde İmage J programı yardımıyla çekim soketlerinin apikal 1/3 ve orta 1/3 kısımlarındaki kemik dansitesi ve trabekülasyonu (Fraktal Dimension- FD) incelenip ortalamaları alındı. Her iki grup arasında dansite ve FD ölçümünde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamadı.  
26 kadın 8 erkek hasta grupları arası ağrı, yumuşak doku ve kemik iyileşmesi değerlendirildi. Ağrı düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamasına karşın 1. ay Landy İyileşme İndeksinde kadınlar lehine; 1. ay trabekül yoğunluğunda ise erkekler lehine istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü.
Sonuç: TZF ve lazer grupları arasında ağrıyı azaltma, yumuşak doku iyileşmesi ve sert doku iyileşmesi açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Cinsiyetler arası farklar bulunmuş ancak çalışmanın yapıldığı dönemde Covid 19 pandemisi nedeniyle hasta sayısı ve kadın-erkek başvuru sayıları değişiklik göstermiştir.

Abstract:
Objective: Impacted wisdom teeth extraction is a frequent oral surgical procedure. In the postoperative period after wisdom tooth extraction, symptoms that cause a decrease in the quality of life of the patients may occur. Recently, the effect of using blood-derived products and applying laser treatments to extraction sockets on healing has been a matter of interest. The aim of this study is to compare the effects of photobiomodulation applications with low-dose laser and platelet-rich fibrin in extraction sockets on pain and healing of soft tissue and bone tissue.
Method: The study was carried out on a total of 34 patients, 26 female and 8 male, aged 18-29, without systemic disease, who applied to Akdeniz University Faculty of Dentistry, Department of Oral and Maxillofacial Surgery, Oral and Maxillofacial Surgery Polyclinic. Patients with bilateral, mesioangular, similarly positioned impacted wisdom teeth with bone retention and those with an indication for extraction were included in the case group. All patients were informed about the risks of the operation, complications, duration of the study, the purpose for which it was performed, the conditions that the patient should pay attention to, and the patients who accepted the study signed the Informed Consent Form and the necessary appointments were made. In the extraction sockets in which PRF wasn't placed, on the 2nd, 4th, 7th, 11th, 14th, 18th and 21st days after the operation, photobiomodulation was performed intraorally from the occlusal and buccal regions, 10 J and 0.5 W per cm², for 60 seconds in continuous mode by adjusting the diameter of 2 cm with a 940 nm wavelength InGaAsP laser. Statistical analysis was done using Shapiro Wilk's and Mann Whitney U tests for comparisons between the two groups.
Results: Postoperative pain assessment was done with VAS being scored between 0-10 on the 2nd,4th and on the 7th days. There was no statistically significant difference between the two groups as the P values ​​were greater than 0.05. Although it was not statistically significant, it was observed that the pain level of the PRF group was lower on the 2nd
postoperative day and after the 2nd day with laser application the pain was lower in the laser group compared to the PRF group.

In the evaluation of soft tissue healing, scoring with the Landry Index was made at the postoperative 1st week, 2nd week and 1st month, and the probing depth of the distal of tooth number 7 was measured. The differences were not found to be statistically significant.
Bone density and trabeculation (Fractal Dimension- FD) in the apical 1/3 and middle 1/3 parts of the extraction sockets were examined with the help of Image J program on the OPGs taken from the patients in the 1st and 3rd months and their averages were calculated. There was no statistically significant difference between the two groups in the measurement of density and FD.
Pain, soft tissue and bone healing were evaluated between 26 female and 8 male patient groups. Although there was no statistically significant difference in the level of pain, there was a statistically significant difference in the 1st month Landy Healing Index in favor of females and in the 1st month trabecular density in favor of males.
Conclusion: There was no statistically significant difference between the PRF and laser groups in terms of pain reduction, soft tissue healing and hard tissue healing. Differences were found between the genders, but the number of patients and the number of male and female applicants varied during the study period due to the Covid 19 pandemic.