Kalite kontrol eğitimi. Endüstri meslek lisesi tesviye bölümü kalite kontrol program içeriğinin saptanması. /
Yazar: AHMET MAHİROĞLU
Danışman: PROF. DR. HIFZI DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Teknik Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1983
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Teknik Eğitim = Technical Education

Özet:
Betimsel nitelikte olan bu araştırma dört bölümden oluş-muştur. Bu bölümler sırası ile Giriş, Yöntem, Bulgular ve Yorumlar ile özet, Yargı ve öneriler başlıkları altında sunulmuştur. 
Giriş bölümünde problem ele alınmıştır. Sanayileşme ile kalite ve kalite kontrol alanında büyük gelişmeler olmuştur. Bu gelişmeler kalite kontrol eğitimine olan ihtiyacı arttırmıştır. Sanayii gelişmiş olan ülkelerde kalite kontrol eğitimi fabrika bazında ele alınmıştır. Sanayii henüz gelişmekte olan ülkemizde fabrika bazında problem çözülemez. Çünkü nitelikli insan gücünün çok büyük bir kısmı örgün öğretimden yetişmektedir. Bu alanda en etkili örgün öğretim kurumu endüstri meslek lisesidir. Bu okulların programlarında kalite kontrol derslerine yer verilmesi kaçınılmazdır. 
Araştırmanın amacı, endüstri meslek liseleri tesviye bölümü öğrencilerinin, mevcut makine imalat sanayiince gerekli görülen ölçme ve kalite kontrol yeterliklerini kazanabilmesi için ölçme ve kalite kontrol eğitim programının içeriğini saptamaktır. Bunun yanında bu okullarda kalite kontrol ustalık alanının açılıp açıl-maması da araştırılmaktadır. 
Araştırma Ankara ilindeki 30 makine imalat sanayii kuruluşunda görev yapan kalite kontrol sorumluları, kalite kontrol 
ustaları ve imalat hattındaki ustaların meslek analizi ve uzman görüşlerine dayalı olarak hazırlanmış bir yeterlik listesi ile işyerinde yapılan kalite kontrol faaliyetleri ölçülmüştür. Bu ölçümlerde deneklerin ustalık alanları, iş tecrübeleri ve çalış-tıkları kuruluşun işçi sayısı bakımından büyüklüğü esas alınmış-tır. Araştırma endüstri meslek lisesi tesviye bölümü ölçme ve kalite kontrol programı içeriğini saptamakla ve Ankara ilindeki makine imalat sanayii ile sınırlıdır. 
Deneklerden elde edilen verilerin doğru olduğu ve endüstri meslek liselerinin temel mesleki eğitimi verdikleri varsayılmış-tır. 
Araştırmada, Mann-Whitney U, Wilcoxon Eşleştirilmiş Çiftler İşaretli Sıralar Toplamı ve K-Örneklem Medyan Testi kullanılmıştır. Testler K-Örneklem Medyan Testi'nde tek yönlü, diğerlerin-de çift yönlü ve 0.05 manidarlık düzeyinde yapılmıştır. u araştırma ile elde edilen önemli bulgular aşağıya çıkarılmıştır. 1. Tüm ustalık alanlarında ortalaması beş tam puan üzerin-den ikinin altında bulunan 31 yeterlik bulunmuştur. 
2. Tüm ustalık alanlarında aynı düzeyde ortak olan yeterliklerin sayısı 67 dir. 
Ustalık alanları dörtlü, üçlü, ikili gruplar oluşturduğunda, aynı düzeyde ortak olan yeterlikler ile her ustalık alanına özgü yeterlikler belirlenmiştir. 3. Ortalaması beş tam puan üzerinden iki ve ikinin üzerin-de bulunan yeterliklerden 108'inin tüm ustalık alanları için or- ak olduğu belirlenmiştir. 
Ortak yeterlikler dışında tesviye-kalıp ustaları 15, torna ustaları 4, freze 5, taşlama-alet bileme ustaları 8, kalite kont-rol ustaları 22, yeterliği kullanmaktadır. 
4. imalat hattındaki ustalarla kalite kontrol ustalarının yeterlikleri karşılaştırıldığında 38 yeterlik kalite kontrol ustaları lehine manidar bulunmuştur. 
5. Kalite kontrol sorumlularının imalat hattındaki ustalar ve kalite kontrol ustalarının yeterlikleri ile ilgili verdikleri cevaplar karşılaştırıldığında 172 yeterlik kalite kontrol ustaları lehine manidar bulunmuştur. 
6. Kalite kontrol sorumlularının imalat hattındaki ustalar ve kalite kontrol ustalarının yeterlikleri ile ilgili verdikleri cevaplar, kalite kontrol sorumlusunun iş tecrübesine göre karşılaştırıldığında kalite kontrol ustası lehine manidar bulunan yeterlik sayısı 3-5 yıl için 24, 5-10 yıl için 1,11-15 yıl için 37, 
16-21 yıl için 57,21 ve daha çok yıl için ise 0'dır. 
7. Kalite kontrol sorumlularının imalat hattındaki ustalar ve kalite kontrol ustalarının yeterlikleri ile ilgili verdikleri cevaplar kuruluş büyüklüğüne göre karşılaştırıldığında kalite kontrol ustası lehine manidar bulunan yeterlik sayısı,10-21 işçi çalıştıran kuruluşlarda 147, 101 ve daha çok işçi çalıştıran kuruluşlarda 47, 26-50 ve 51-100 işçi çalıştıran kuruluşlarda ise O'dır. Küçük kuruluşlarda devinsel, büyük kuruluşlarda bilişsel ye-terlikler ile çeşitli mastarların kullanılması ile ilgili yeterlik-ler kalite kontrol ustası lehine manidar bulunmuştur. 
8. Ustaların yeterliklere verdikleri cevaplar kuruluş büyük-lüğüne göre test edildiğinde 26 yeterliğin büyük kuruluşlarda daha çok kullanıldığı g5rUlmüştür. 
Bu yeterlikler, hassas ölçme, özel ölçme aletleri ile ölçme, istatistiki kalite kontrol ve güvenilirlik ile ilgili yeterliklerdir.

Abstract: