Cumhuriyet Döneminde yayınlanan Tercüme dergilerinin çeviri sosyolojisi açısından irdelenmesi (1940-1946)
The study of Translation journals issued in the Republican Period from the viewpoint of sociology of translation (1940-1946)
Yazar: FAYIKA GÖKTEPE
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYSEL NURSEN DURDAĞI
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Hümanizm = Humanism ; Kültür = Culture ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyokültürel değişme = Socio-cultural change ; Tercüme dergisi = Tercüme magacine ; Çeviri = Translation

Özet:
Bu tezde İsmet İnönü döneminde yayınlanan Tercüme dergileri çeviri sosyolojisi bakış
açısı ile irdelenmiştir. Cumhuriyet'in ilanından 1946 yılına kadar geçen dönem
içerisinde çeviri stratejisi ile beraber toplumda eğitim, dil, tarih vb. bir çok alanda
sosyo-kültürel değişiklikler meydana gelmiştir. Atatürk döneminde görülen ulusçu ve
milliyetçi anlayış kısa bir süre sonra yerini Batılı bir ideoloji olan hümanist düşünceye
bırakmıştır. Atatürk'ün ölümünden hemen sonra İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanı
seçilmesiyle dönemin devlet politikası hümanist düşünce "Türk Hümanizması" olarak
belirlenmiştir. Bu hümanist düşünce doğrultusunda Tercüme Bürosunun kurulması ile
başta Yunan, Latin ve Batı edebiyatlarından klasikler çevrilmiştir.
Tercüme Bürosu ve Tercüme Dergisi yaptığı çeviriler ile ülkede kültür ithalinin
yapılmasını sağlamıştır. Bu kültür ithalinin yaygınlaşmasını Tercüme Dergileri iki ayda
bir çıkarmış oldukları sayılar ile desteklemiştir. Tercüme dergisinin o dönemde çıkan
sayıları çeviri sosyolojisi açısından Gideon Toury'nin "Çeviri Normaları" ve Even
Zohar'ın "Çoğul Dizge Kuramı" ile açıklanmıştır.
Çeviri normları bağlamında Tercüme Bürosu sadece hangi eserlerin çevirilerinin
yapılması gerektiği konusunda değil, hangi kriterler dahilinde eserlerin nasıl çevrilmesi
gerektiği konusunda da adımlar atmıştır. Bunun yanı sıra dönemin içinde bulunduğu
durum kültür ithalinin çeviri yoluyla yapılması zorunlu kılmıştır.

Abstract:
This thesis seeks to investigate, from the point of view of sociology of translation, the
Translation journals published in the Inönü Period. When a new translation strategy
was introduced with the proclamation of the Republic, the society faced as a whole a
number of socio-cultural changes in a wide range of fields, including education,
language and history until the year 1946. The nationalist thought of the Atatürk Period
was replaced after a while by humanist thought, a Western ideology. With the election
of Ismet İnönü as President shortly after the death of Atatürk, the policy of the state
then was defined as "Turkish Humanism". Translation Bureau having been established
with the development of this humanist thought, translations of a collection of Greek,
Latin and Western classics were made.
The translations of the Bureau brought about a heavy importation of culture into the
country. The Translation Journals on the their part contributed largely to the spreading
of such an importation of culture with a new issue published in every other month. The
issues of the Journal published in the period under investigation have been explored
with special reference to "Translation Norms" of Gideon Toury and "Polysystem
Theory" of Even Zohar.
As part of translation norms, the Translation Bureau took steps not only about which
works to be translated, but also about what criteria to follow in the translations.
Besides, the conditions of the period then obviously necessiated that the importation of
culture be carried out by means of translation.