Köprüçay Nehri (Antalya) su kalitesinin fizikokimyasal parametrelere ve epilitik diyatomlara göre belirlenmesi
Determination of water quality of Köprüçay River (Antalya) according to physicochemical parameters and epilithic diatoms
Yazar: TUBA ELİF ÖZEL
Danışman: PROF. DR. SELDA TEKİN ÖZAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, insanların birçok alanda kullanımı açısından önemi büyük olan Köprüçay Nehri'nin epilitik diyatomlara ve fizikokimyasal parametrelere göre su kalitesinin ve diyatom florasının belirlenmesi amaçlanmıştır. Mevsimsel olarak yapılan arazi çalışmalarında nehir üzerinde toplamda 10 istasyon seçilmiştir. Amonyum azotu (NH4-N), nitrat azotu (NO3-N), sülfat (SO4-2), bikarbonat (HCO3-), orto-fosfat (PO4-P), klorür (Cl-), biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ5), sıcaklık (˚C), çözünmüş oksijen (mg/l), pH ve elektriksel iletkenlik (μS/cm) ölçümleri yapılmış ve Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği'ne göre su kalite sınıfları belirlenmiştir. Ayrıca fizikokimyasal parametre verileri WHO, EPA, EU ve TS 266'da bulunan insani tüketim ve içme suyu kullanımı amaçlı su kalite standart değerleri ile kıyaslanmıştır. Epilitik diyatomlara göre su kalite sınıflarını belirlemek amacıyla GDI (Rumeau ve Coste, 1988), TDI (Kelly ve Whitton, 1995), SI (Rott vd., 1997), TI (Schmedtje vd., 1998), TDI (Coring vd., 1999) ve DI-CH (Buwal, 2002) kullanılmıştır. 
Elektriksel iletkenlik, sülfat ve klorürün en yüksek değerleri 10. istasyonda belirlenmiştir. Her istasyonun en yüksek biyolojik oksijen ihtiyacı değerlerinin tamamı kış mevsiminde gözlemlenmiştir. Amonyum azotu ve orto-fosfat değerleri tüm örneklemelerde analiz limitinin altında saptanmıştır. YSKY'ye göre tüm istasyonların ortalama değerleri I. veya II. kalite sınıfındayken, yalnızca 6. istasyonun çözünmüş oksijen değerine göre III. kalite sınıfında olduğu görülmüştür. Aynı zamanda tüm ortalama parametre değerleri WHO, EPA, EU ve TS 266'da bulunan standart değer aralığındadır.
WQI'ye göre yapılan hesaplamalar mevsim ve istasyon temel alınarak iki farklı şekilde yapılmıştır. Tüm hesaplamalar sonucunda elde eden veriler 50'den küçük yani "mükemmel su" olarak saptanmıştır.  
Bu çalışmada epilitik diyatomlardan 51 cinse ait 117 takson tespit edilmiştir. En fazla türe sahip olan cins 11 tür ile Nitzschia olmuştur.  Nitzschia cinsini sırasıyla Gomphonema (10 tür), Navicula (9 tür) ve Cymbella (7 tür) cinsleri takip etmiştir. Aynı zamanda en baskın takson Achnanthidium minutissimum (Kützing) Czarnecki olmuştur. Epilitik diyatomlara göre tüm istasyonların kalite sınıfı genellikle I. ve II. sınıf aralığında değişmektedir. 
İstasyonlar açısından belirlenen taksonların benzerlik veya farklılığı ortaya koymak için Sørensen benzerlik ve Margalef çeşitlilik analizleri yapılmıştır.
Elde edilen tüm veriler değerlendirildiğinde Köprüçay Nehri'ndeki istasyonlarda çeşitli sebeplerden kaynaklanan az veya orta düzeyde kirlilik olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the water quality and diatom flora of the Köprüçay River, which is of great importance in terms of human use in many areas, according to epilithic diatoms and physicochemical parameters. A total of 10 stations were selected on the river during seasonal field studies. Ammonium nitrogen (NH4-N), nitrate nitrogen (NO3-N), sulfate (SO4-2), bicarbonate (HCO3-), orthophosphate (PO4-P), chloride (Cl-), biochemical oxygen demand (BOD5), temperature (˚C), dissolved oxygen (mg/l), pH and electrical conductivity were measured and water quality classes were identified on the basis of the Surface Water Quality Regulations. Furthermore, physicochemical parameter data were compared with the water quality standard values for human consumption and drinking water use found in WHO, EPA, EU, and TS 266. For determining water quality classes based on epilithic diatoms, GDI (Rumeau and Coste, 1988), TDI (Kelly and Whitton, 1995), SI (Rott et al., 1997), TI (Schmedtje et al., 1998), TDI (Coring et al., 1999), and DI-CH (Buwal, 2002) indices were utilized.
The highest values for electrical conductivity, sulfate, and chloride were determined at Station 10. The highest values for biochemical oxygen demand at all stations were observed during the winter season. Ammonium nitrogen and orthophosphate values were found below the analysis limit in all samplings. According to the Surface Water Quality Regulations, the average values of all stations were in the I. or II. quality class, only station 6 was in the III. quality class according to the dissolved oxygen value.  At the same time, all average parameter values are within the standard value range found in WHO, EPA, EU, and TS 266.
Calculations according to the Water Quality Index (WQI) were made in two different ways, based on the season and the station. As a result of all calculations, the data obtained was determined to be less than 50, meaning "perfect water".
In this study, 117 taxa belonging to 51 genera of epilithic diatoms were identified. The genus with the highest number of species was Nitzschia with 11 species. Following Nitzschia, Gomphonema (with 10 species), Navicula (with 9 species) and Cymbella (with 7 species) were the next genera in order of abundance. Additionally, the most dominant taxon was Achnanthidium minutissimum (Kützing) Czarnecki. The quality class of all stations generally ranged between Class I. and Class II. based on epilithic diatoms.
Sørensen similarity and Margalef diversity analyses were conducted to demonstrate the similarity or difference of the identified taxa among stations.
Considering all the data obtained, it has been determined that there is low or moderate pollution at the stations in the Köprüçay River due to various reasons.