Felsefe tarihinde zaman algısı ve Mctaggart'ın "Zamanın gerçekdışılığı" görüşü
Perception of time in the history of philosophy and mctaggart's view of the "Unreality of time"
Yazar: ŞEVVAL ERSAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET VURAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Doğa felsefesi = Nature philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; McTaggart, John Ellis = McTaggart, John Ellis ; Modern felsefe = Modern philosophy ; Yunan felsefesi = Greek philosophy ; Zaman = Time ; Zaman algısı = Time perception

Özet:
Dünyayı algılayış biçimlerinin sürekli olarak değiştiği bir düzlemde, zaman kavramına da bakış o denli değişim göstermiştir. Zamanı algılayış şekilleri döngüsel ve doğrusal (lineer) olacak şekilde iki türlü ele alınmıştır. Zamanın döngüsel mi yoksa doğrusal mı kabul edilmesi gerektiği, her çağda kafaları karıştıran bir sorun niteliğindedir. İlahi dinler düşünce tarihine dahil olmadan önce zamanı döngüsel kabul eden medeniyetler, dinler düşünce sahnesine girdiğinde zamanın doğrusal olabileceği fikrini gündeme getirmiştir. Varmak istediğimiz nokta, ilk medeniyetlerden bu yana belli zaman kabullerinin ortaya atıldığı, kimileri taraftar bulurken kimilerinin ağır eleştiriye maruz kaldığıdır. Aristoteles ile ilk kez sistemleştirilen zaman kavrayışı, Newton ile nesnel hale gelmiş, Einstein ile göreceli bir konuma sahip olmuştur. Temellerini ilk kez Elealı Parmenides'te gördüğümüz değişimin aslında bir yanılsama olduğu ve dolayısıyla zamanın da varlığından bahsedemeyeceğimiz fikri yüz yıllar sonra J. Ellis McTaggart ile tekrar gün yüzüne çıkmıştır. Bu zaman kabulünü sistemleştiren J. Ellis McTaggart Zamanın Gerçekdışılığı argümanını aynı adlı makalesiyle düşünce tarihine sunmuştur. McTaggart da bulunan Hegel hayranlığı vesilesiyle zamanı algılayış biçimi onun tersi istikametinde yer almıştır. McTaggart'ın açtığı yolda farklı zaman kabulleri geliştirilmiş ve hala geliştirilmeye devam etmektedir. Bu çalışmada tarihsel süreçte zaman kavramına yüklenen anlamlar özetlenerek, McTaggart'ın Zamanın Gerçekdışılığı argümanı temellendirilmeye çalışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Zaman, Zamanının Gerçekdışılığı, J.Ellis McTaggart

Abstract:
In a plane where the ways of perceiving the world are constantly changing, the perspective on the concept of time has changed as well. The ways of perceiving time are handled in two ways, cyclical and linear. Whether time should be considered cyclical or linear is a perplexing problem in every age. Civilizations that considered time cyclical before divine religions were included in the history of thought brought forward the idea that time can be linear when religions enter the stage of thought. The point we want to reach is that certain time assumptions have been put forward since the first civilizations, while some found supporters, others were subjected to heavy criticism. The concept of time, which was systematized for the first time with Aristotle, became objective with Newton and had a relative position with Einstein. The idea that the change, the foundations of which we saw for the first time in Parmenides of Elea, is actually an illusion, and therefore we cannot talk about the existence of time, came to light again hundreds of years later with J. Ellis McTaggart. J. Ellis McTaggart, who systematized this assumption of time, presented the Argument of the Unreality of Time to the history of thought with his article of the same name. On the occasion of the admiration for Hegel in McTaggart, his way of perceiving time took place in the opposite direction. In the path opened by McTaggart, different time assumptions have been developed and still continue to be developed. In this study, the meanings attributed to the concept of time in the historical process are summarized and McTaggart's Unrealism of Time argument is tried to be grounded.
Keywords: Time, The Unreality of Time, J.Ellis McTaggart