Türk siyasi düşünce hayatında Ahmet Hamdi Tanpınar ve romanlarına bakış
A review on Ahmet Hamdi Tanpınar and his novels in Turkish political thought life
Yazar: ELİF TÜRKİSLAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. NEŞE ÖZDEN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Tarih = History ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Roman = Novel ; Tanpınar, Ahmet Hamdi = Tanpınar, Ahmet Hamdi ; Türk romanı = Turkish novel ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Türkiye Tanzimat Fermanı ile Batılı düşünce akımlarının etkisine girmiş ve bunun ilk yansımaları edebiyatta olmuştur. Özellikle de Türk romanı, Cumhuriyet'in kurulmasından sonra da uzun bir süre Türkiye'de siyasi ve toplumsal meselelerini tartışmanın yeri olmuştur. 
Ahmet Hamdi Tanpınar da Türk siyasi düşünce hayatında romanlarıyla önemli bir yer edinmiştir. Türkiye'nin 1839'dan beri geçirdiği Batılılaşma süreci üzerine düşünmüş, bu süreci bir medeniyet değiştirme meselesi olarak görmüştür. Medeniyet değiştirmesinin toplumda ve bireyde yarattığı ikilikleri, bunalımları romanlarında işlemiştir. 
Hayatı boyunca II. Abdülhamit saltanatından, 27 Mayıs 1960 darbesine kadar Türkiye'nin siyasi tarihindeki birçok olaya tanıklık eden Ahmet Hamdi, Türk düşünce hayatında kültürel muhafazakârlığın öncülerinden Yahya Kemal'in öğrencisidir. Tanpınar, onun fikirlerinden, tarih ve kültür anlayışından, Bergson felsefesine olan yakınlığından etkilenmiştir.
Tanpınar, eserlerinde kullandığı dil, Batılılaşma meselesine yaşadığı dönemin resmi ideolojisinden farklı yaklaşımı ve Osmanlı geçmişine yaptığı vurgularla hocası Yahya Kemal'in izinde bir muhafazakâr düşünce adamı olarak kabul görmüştür. Hayatta olduğu süre içinde eserleri, biraz da bu algı nedeniyle, fazla ilgi görmemiştir. Fakat ölümünden sonra, özellikle Türkiye'nin değişen düşünce iklimiyle, Ahmet Hamdi Tanpınar ismi yeniden gündeme gelmiş, eserleri tekrar basılmaya başlanmıştır. 
1970'lerden 2000'li yıllara uzanan süreçte Türk siyasi düşünce hayatında Batılılaşma, modernleşme, muhafazakârlık gibi tartışmalarda Ahmet Hamdi bir başvuru kaynağı olmuş, adeta yeniden keşfedilmiştir. Bu tartışmaların neticesinde Tanpınar'la ilgili muhafazakârlık algısı da sorgulanmaya başlanmıştır.  
Ahmet Hamdi Tanpınar, Türk siyasi düşünce hayatında hem Doğu, hem de Batı medeniyetine dair zengin bilgi birikimine sahip, ülkenin sorunlarına faklı bir gözle bakabilmeyi başarabilmiş nadir isimlerden biridir. Bu sebeple Türkiye'nin Tanzimat'tan itibaren yaşadığı toplumsal, siyasi ve kültürel meseleleri anlamak bakımından Ahmet Hamdi Tanpınar'ı tanımak, onun eserlerini okumak önemlidir.

Abstract:
After the Imperial Edict of Reorganization (1839), Turkey was influenced by Western movements of thought and first reflections of this can be observed in Turkish literature. The Turkish novel, particularly, was the ground for discussions about the political and social problems of Turkey, for a long time including the late Ottoman and the early Republican era.
With his novels, Ahmet Hamdi Tanpınar had a significant place in the Turkish political thinking. Considering the Westernization process of Turkey which took place since 1839, he perceived it as a matter of civilization shifting. In his novels, he looked into the dilemmas and depressions of the society and the individual, which were caused by civilization shifting.
Ahmet Hamdi, who had witnessed various events in Turkish political history during his life from the rule of II. Abdülhamit until coup d'etat in 27th May 1960, was the student of Yahya Kemal, who was one of the pioneers of cultural conservatism in the Turkish thinking. Tanpınar has been affected by his ideas, his comprehension of history and culture, and his closeness to Bergson's philosophy.
Due to the language he employed in his writings, his approach to the Westernization which was different from that of official ideology, and his remarks about the Ottoman past, Tanpınar was perceived as a thinker who was a follower of Yahya Kemal. Partly because of this perception, his writings did not draw much attention during his lifetime. However, after his death, especially due to the change of the climate of the thinking in Turkey, his name was recalled, his writings were printed again.
From 1970s to 2000s, Ahmet Hamdi has been explored anew and became a source of reference in the discussions on Westernization, modernization, conservatism in Turkish political thinking. As a result of this, the perception that he had a  conservatist stance has been questioned.
Ahmet Hamdi Tanpınar, who had extensive knowledge on both Eastern and Western civilizations and who could achieve to look into the problems of the country from a different point of view,is one of the exceptional figures in Turkish political thinking. Therefore, his ideas and writings should be examined for a better understanding of the political and cultural problems that Turkey faced since the Imperial Edict of Reorganization.