Domates teveği silajının besin madde kompozisyonu ve in vitro sindirim düzeyinin saptanması
Determination of nutrient composition and in vitro digestion level of tomato herbage silage
Yazar: MAHMUT TEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KANBER KARA
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Domates = Tomato ; Gaz üretimi = Gas production ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Hayvanlarda beslenme = Animal nutrition ; Kaba yemler = Forages ; Ruminantlar = Ruminants ; Silaj = Silage ; Sindirim sistemi = Digestive system ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde en çok üretilen sebze olan domatesin (Licopersicon esculentum L.); hasat sonrası atık olarak açığa çıkan yeşil aksamının (teveğinin) besin madde içeriği ve silajının ruminantlarda sulu kaba yem kaynağı olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Hasat sonrası domates teveğinin katkısız, %5 şeker pancarı melası ya da %5 ezme arpa katkılı üç farklı silajı yapılmıştır. Silaj örnekleri 45 gün sonunda açılmış ve silaj kalitesi ile besin madde içeriği saptanmıştır.  Elde edilen silajların süt ineği rasyonuna mısır silajı yerine %25, 50, 75 ve 100 oranında kullanılmasının in vitro gaz üretimi ve diğer sindirim parametreleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmada domates teveğinin arpa ve melasla yapılan silajlarının kuru madde (KM) (P<0,001) ve lif olmayan karbonhidrat (NSC) (P<0,006) düzeylerini arttırdığı belirlenmiştir. Melasla yapılan silajın ham protein (HP) içeriğinin (% 13,75); katkısız (% 12,31) ve arpalı (% 13,39) silaja göre daha yüksek olduğu ortaya konulmuştur. Katkısız domates teveği silajının pH değeri 5,97; arpalı silajın 5,76 ve melaslı silajın ise 4,36 olarak saptanmıştır (P<0,001). Domates teveğinin farklı katkı maddeleri ile silolanmasının nötr deterjan lif (aNDFom) ve asit deterjan lignin (ADL) içeriğine önemli bir etkisi olmamıştır (P=0,110). Domates teveğinin % 5 melas ile silolanması katkısız silolamaya göre asit deterjan lif (ADFom) düzeyini önemli düzeyde azaltmıştır (P<0,01). Arpa ilavesi ile yapılan domates teveği silajının ADFom değeri ile (% 25,00), katkısız domates teveği silajının ADFom değeri (%23, 23) benzer bulunmuştur (P>0,05). Sunulan çalışmada farklı domates silajlarının total kondanse tanen (TKT) ve ham yağ (HY) düzeyleri de benzer olarak belirlenmiştir (P>0,05). Sonuç olarak; domates teveği silajına % 5 melas ilavesinin önerilebileceği görülmüştür. Bunun yanında süt sığırı rasyonuna mısır silajı yerine arpalı silajın % 75'e kadar ve melaslı silajın da % 100'e kadar kullanılmasının olumsuz bir etkisinin olmadığı in vitro olarak gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Besin maddesi; domates; in vitro gaz üretimi; silaj; ruminant

Abstract:
In this study, it was researched to nutrient composition and using of silage of after harvest waste green parts (herbage) of tomato (Licopersicon esculentum L.), which is most-produced vegetables in Turkey, as a wet forage source for ruminants. After harvesting three silages of tomato herbage as: with no-additive or with 5% sugar beet molasses and 5% crushed barley grain were prepared. Silage sample were opened of 45 days and silage quality and nutrient matter composition were determined the effect of 25, 50, 75, 100% tomato herbage silage using instead of maize silage in milking cattle diet on the in vitro gas production and other digestion parameters were investigated. In the present study, it was determined that silages with barley and molasses increased dry matter (DM) (P<0,001) and non-structural carbohydrate (NSC) (P<0.006) content. Crude protein (CP) content  was higher  (13,75%) than those of it with no-additive (12,31%) and it with barley (13,39%).The pH values of silages with no-additive, barley or molasses were 5,97, 5,76 or 4,36, respectively (P<0.001). Ensiling  of tomato herbage using different additives or non-additive did not affect neutral detergent fibre (aNDFom) and acid detergent lignin (ADL) (P=0.110). The tomato herbage silage with 5% molasses decreased acid detergent fiber (ADFom) content (P<0.001) compared to that of no-additive silage. The ADFom value (25.00%) of the tomato herbage silage with barley was similar to the ADFom value (23.23%) of the no-additive silage. In the present study, total condensed tannins (TCT) and diethyl ether extract (EE) contents of different tomato herbage silages were also determined as similar. Consequently, results have been shown that tomato herbage should be ensiled with 5% molasses. However, it has been concluded that the supplementation of tomato herbage silage with barley up to 75% and it with barley up to 100% instead of maize silage in dairy cattle ration did not negative effect theoretically and as in vitro.

Keywords: In vitro gas production; nutrient; silage; ruminants; tomato