Mali disiplinin sağlanması açısından mali kuralların önemi seçilmiş bazı ülkelerde ve Türkiye'de mali kural uygulamaları
Fiscal discipline rules providing the importsnce of fiscal terms fiscal rules of practice in some selected countries and Turkey
Yazar: FATİH YAR
Danışman: PROF. DR. FİGEN ALTUĞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Borçlar = Debts ; Bütçe açıkları = Budget deficits ; Mali disiplin = Financial dicipline ; Mali kural = Fiscal rule ; Mali saydamlık = Transparency of finance

Özet:
Mali disiplin geniş anlamda, kamu gelir ve giderlerinin birbirine denk olması anlamına gelmektedir. Ancak bu tanım normatif bir hedef olarak kalmaktadır. Çünkü değişen iktisadi yaklaşımlar çerçevesinde devletin ekonomi içinde daha fazla rol alması kamu giderlerinin aşırı bir biçimde artmasına yol açmıştır. Artan kamu giderlerinin finansmanı için vergi yerine borçlanma ve emisyon yöntemleri benimsenmesi ve devam eden süreçte özellikle borçlanmanın normal bir gelir gibi görülmesi kamu açıklarının sürekli artmasına ve ülkelerin yüksek borç yüküne sahip olmasına neden olmuştur. Dolayısıyla, mali disiplin geniş anlamda sağlanamamakta; ülkeler ihtiyatlı bir kamu açığı ve borç yüküne sahip olmaya çalışarak mali disiplinlerini dar anlamda sağlamaya çalışmaktadırlar. Bu amacı gerçekleştirmek için de birçok mali reform uygulamaktadırlar. Bu reformların temelini, maliye politikası araçlarına konulan yasal sınırlamalar ile maliye politikası üzerine konulan daimi sınırlamalar olarak ifade edilen mali kural oluşturmaktadır. Mali kurallar günümüzde birçok ülkede öncelikli olarak mali disiplini sağlamak için uygulanmaktadır. Ülkemizde de bazı kanunlar çerçevesinde mali kural benzeri uygulamalara rastlanılmakta; özellikle faiz dışı fazla uygulaması örtülü bir mali kural olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca bütçe açığı ve büyümeye yönelik iki mali kuralın yer aldığı Mali Kural Kanun Tasarısı 2010 yılında kamuoyunun gündemine gelmiştir. Ancak günümüz itibariyle tasarı halen kanunlaşmamıştır. Çalışmada, mali kuralların, ülkelerin genel yönetim bütçe açığı ve borç stokunun GSYH'lerine oranı temel alınarak mali disiplini sağlamadaki etkinliği değerlendirilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak çalışma kapsamında seçilmiş ülkelerin birçoğunda mali kuralların mali disiplin üzerinde olumlu etkisinin olduğu gözlemlenmiştir.


Anahtar Kelimeler: mali disiplin, mali kurallar, mali saydamlık, bütçe açığı, borç stoku.

Abstract:
In a broad sense, fiscal discipline means government revenues and expenditures to be equivalent to each other. However, this goal remains normative definition. Government expenditures have led to an increase in an extreme form because of state take a greater role in the economy in the context of changing economic approaches. There will be a steady increase in government deficits and a high debt burden when borrowing and emission methods are preferred rather than taxes to finance government expenditure and especially in the ongoing process borrowing could be seen as a normal income. For his reason, fiscal discipline cannot be achieved in the broad sense; states are working to ensure fiscal discipline in the narrow sense when trying to have a prudent fiscal deficits and government debt burden. Many fiscal reforms are implemented in order to accomplish this goal. The basis of these reforms has consisted of fiscal policy with legal restrictions and permanent restrictions placed on the fiscal policy. As a priority, fiscal rules are implemented to ensure fiscal discipline in many countries. There are observed similar practices in fiscal rules within the framework of some laws in our country, particularly economic surplus application is considered as an implicit fiscal rule. In addition, a proposal of Fiscal Rule Law, which has two fiscal rules intended for the budget deficit and the growth, has become the subject of public debate in 2010. However, that proposal still has not been legalized as of today. In this study, the fiscal rules, the general government budget deficit and debt stock of the countries by ratio of GDP has been studied based on the effectiveness of fiscal discipline. As a result, it has been observed there are positive effects of fiscal rules on fiscal discipline in many of the selected countries during this study.




Key Words: fiscal discipline, fiscal rules, fiscal transparency, budget deficit, debt stock.