Bayesyen stokastik sınır analizi ile kamu hastanelerinde etkinlik analizi
Efficiency analysis in public hospital with bayesyen stochastic frontier analysis
Yazar: ÖZGE ATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. KADİR KARAGÖZ
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İstatistik = Statistics
Dizin: Bayes istatistiksel karar teorisi = Bayesian statistical decision theory ; Devlet hastaneleri = State hospitals ; Etkinlik analizi = Efficiency analysis ; Hastaneler = Hospitals ; Stokastik sınır analizi = Stochastic frontier analysis ; Teknik etkinlik = Technical efficiency

Özet:
Etkinlik kavramı, pahalı bir hizmet türü olan sağlık hizmetleri için özel bir
önem taşımaktadır. Günümüz sosyal devlet anlayışı çerçevesinde sağlık hizmetleri
hükümet harcamaları içinde önemli bir pay oluşturmaktadır. Dolayısıyla etkinlik
düzeyinin yükselmesi, sağlık hizmetlerinin maliyetini düşürerek devletin daha iyi
kaynak planlaması yapabilmesi ve sağlık hizmetlerinde adaleti daha kolay
sağlamasına imkân verebilecektir.
Performans ölçümü ve takibi özellikle sağlık hizmetlerinde oldukça önemli
bir konudur. Bir sağlık sisteminin performans hedeflerinin en önemli boyutlarından
biri etkinliktir. Son 30 yılda, sağlık hizmetlerinin performans değerlendirmesinde
kullanılmak üzere parametrik ve parametrik olmayan birçok yöntem geliştirilmiştir.
Etkinliğin ampirik olarak ölçümü konusunda kullanılan iki başat metot Veri
Zarflama Analizi (VZA) ve Stokastik Sınır Analizi'dir (SSA). Bayesyen SSA ise önbilgiyi dikkate aldığı için daha gerçekçi tahminler elde etme imkânı sunmaktadır.
Türkiye'de sağlık sektöründe bir etkin(siz)lik sorunu bulunduğu bugüne
kadar yapılan gözlemler ve ampirik çalışmalarla ortaya koyulmuştur. Bu çalışmada
sağlık hizmetlerinde teknik etkinlik konusu kamu hastaneleri düzeyinde ele alınarak
klasik SSA ve Bayesyen SSA yöntemleri kullanılarak araştırılmıştır. Elde edilen
bulgular klasik ve Bayesyen SSA'dan elde edilen etkinlik skorlarının önemli ölçüde
farklılaştığını ortaya koymaktadır. Bayesyen SSA skorlarına göre kamu hastaneleri
tam etkinlik sınrına yakın faaliyet göstermektedirler ve bu yüzden etkinliği artırmak
açısından sınırlı bir potansiyele sahiptirler.
Anahtar kelimeler: Etkinlik, Hastane, Stokastik Sınır Analizi, Bayesyen Stokastik
Sınır Analizi.

Abstract:
The concept of efficiency is of particular importance for health services,
which is an expensive type of service. Within the framework of contemporary "social
state" understanding, health services constitute a considerable share within total
government spendings. Therefore, the increase in the level of efficiency will enable
the state to make better resource planning and to provide justice in health services
more easily by reducing the cost of health services.
Performance measurement and monitoring are particularly important issues in
health care services. One of the most important aspects of the performance goals of a
health system is efficiency. In the few decades, many parametric and non-parametric
methods have been developed to be used in the performance evaluation of health
services. The two main methods used for empirical measurement of efficiency are
Data Envelopment Analysis (DEA) and Stochastic Frontier Analysis (SFA). Because
Bayesian SFA takes a priori information into consideration, it provides more realistic
estimates.
An (in)efficiency problem in the health sector in Turkey has been
documented by observations and empirical studies conducted so far. In this study,
technical efficiency in health services was investigated at the level of each public
hospitals and it was investigated by using classical SFA and Bayesian SFA methods.
The results show that the efficiency scores obtained from classical and Bayesian SFA
differ significantly. According to the Bayesian efficiency scores, public hospitals
operate close to the full efficiency limit and therefore have limited potential to
increase efficiency.
Keywords: Efficiency, hospital, stochastic frontier analysis, Bayesian stochastic
frontier analysis