hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Patatesin (Solanum tuberosum) abiyotik stres tepki mekanizmasındaki MAPK sinyal iletim ağı
MAPK signal transduction network in response to abiotic stress in potato (Solanum tuberosum)
Yazar: SEHER YERLİKAYA
Danışman: DOÇ. DR. UFUK DEMİREL
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Genetik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Abiyotik zararlılar = Abiotic harmfull ; Kuraklık = Drought ; Mikro RNA = Micro RNA ; Patates = Potato ; Transkripsiyon faktörleri = Transcription factors ; Tuzluluk = Salinity ; Yüksek sıcaklık = High temperature

Özet:
Abiyotik stres, tüm bitkilerde olduğu gibi patates içinde önemli verim kayıplarına sebep olmaktadır. Evrimsel olarak korunan ve abiotik stres tepki mekanizmasında da çok önemli bir yere sahip olan MAPK sinyal ağı birçok bitkide çalışılmasına rağmen patates ile ilgili sınırlı çalışma mevcuttur. Tez kapsamında, 1) abiyotik stres ile ilişkili StMAPK'ler belirlenmiş, 2) miRNA'lar ile etkileşimleri ve 3) transkripsyon faktörleri ile etkileşimleri in-siliko olarak incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre; 4 adet yüksek sıcaklık, 3 adet tuz ve 4 adet kuraklık stresi tepki mekanizmasında görevli muhtemel MAPK sinyal ağı tespit edilmiştir. StMAPKKK16-1/2/3/4/5/6, StRaf1, StMAPKKK4-1/2, StMAPKKK21-1/2, StMKK3-2, StMKK5, StMKK9, StMPK3-2, StMPK4-2, StMPK8-3, StMPK9-2, StMPK16-2,  StMPK19-4 ve StbHLH (PGSC0003DMP400016023)'in patates abiyotik stres tepki mekanizmasında aktif görev aldığı saptanmıştır. Elde edilen sonuçlar ile abiyotik stres tepkisinde MAPK sinyal ağı in siliko  olarak aydınlatılmıştır. Bu çalışma doğrultusunda elde edilen çıktıların ileride deneysel olarak kanıtlanmasıyla, abiyotik stres tepki mekanizması için oldukça önemli olan MAPK sinyal iletim ağı kesin olarak aydınlatılmış olacaktır.

Abstract:
As in all plants, abiotic stress causes significant yield losses in the potato plant. Although the MAPK signaling network, which is evolutionarily conserved and has a crucial place in the abiotic stress response mechanism, has been studied in many plants, there are limited studies on MAPK signaling network in potato under abiotic stress conditions.In this study, 1) the differential gene expressions of StMAPKs associated with abiotic stress responses, 2) their interactions with miRNAs, and 3) interactions with transcription factors were investigated in-silico. According to the results obtained; A probable MAPK signal network involved in 4 high temperature, 3 salt and 4 drought stress response mechanisms has been identified. StMAPKKK16-1/2/3/4/5/6, StRaf1, StMAPKKK4-1/2, StMAPKKK21-1/2, StMKK3-2, StMKK5, StMKK9, StMPK3-2, StMPK4-2, StMPK8-3, StMPK9-2, StMPK16-2, StMPK19-4 and StbHLH (PGSC0003DMP400016023) were found to take an active role in the potato abiotic stress response mechanism. With the results obtained, the MAPK signal network in the abiotic stress response was elucidated through in silico analysis. With future experimental proof of the outputs, the MAPK signal transduction network, beeing essential for the abiotic stress response mechanism will be clearly elucidated.
Konya Suğla gölü ve çevresinin arazi örtüsü, iklim değişimi ve etkileşimlerinin trend analizleri, ARIMA modelleri kullanılarak incelenmesi
Investigation of Konya Sugla lake and its surroundings by using land cover, climate change and interactions using trend analyses, ARIMA models
Yazar: HASAN ÇAĞATAY ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. KUTALMIŞ GÜMÜŞ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: ARIMA modelleri = ARIMA models ; Arazi kullanımı = Land use ; Suğla Gölü = Suğla Lake ; Trend analizi = Trend analysis ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Büyük su kütleleri arazi kullanımını değiştirir ve bölgesel iklimi etkiler. Bölgesel iklimdeki değişimler meteorolojik verilerin analizi ile belirlenir. Bu çalışmada, Suğla Gölü'nün bölge iklimine olan etkilerinin 60 yıllık dönemde (1960 - 2020) trend analizleri, Otoregresif Entegre Hareketli Ortalamalar (ARIMA) modelleri ve uzaktan algılama teknikleri kullanılarak araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda, 4 meteoroloji istasyonundan elde edilen nem, sıcaklık, rüzgâr ve yağış zaman serilerine uygulanan trend analizleri meteorolojik verilerdeki herhangi bir pozitif veya negatif trendin varlığını tespit etmek için kullanılmıştır. Trend analizlerinin ardından, zaman serisi kestirimi ve tahmin yöntemi olan ARIMA modelleri ile meteorolojik veriler için 10 yıllık dönemde (2020 - 2030) tahminlerde bulunulmuştur. Uzaktan algılama teknikleriyle, 1984, 1990, 2000, 2006, 2010, 2020 ve 2022 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri kullanılarak arazi kullanımındaki değişimler belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, tüm istasyonlarda trend analiz ve ARIMA tahminlerinde artan ve azalan trendler tespit edilmiştir.

Abstract:
Large bodies of water change land use and affect regional climate. Changes in the regional climate are determined by the analysis of meteorological data. In this study, it is aimed to investigate the effects of Suğla Lake on the climate of the region by using trend analyzes, Autoregressive Integrated Moving Averages (ARIMA) models and remote sensing techniques over a 60-year period (1960 - 2020). For these purposes, trend analyzes applied to humidity, temperature, wind and precipitation time series obtained from 4 meteorological stations were used to detect the presence of any positive or negative trend in meteorological data. After the trend analysis, predictions were made for the meteorological data in a 10-year period (2020 - 2030) with ARIMA models, which are time series estimation and forecasting method. With remote sensing techniques, changes in land use were determined by using Landsat satellite images of 1984, 1990, 2000, 2006, 2010, 2020 and 2022. As a result of the study, increasing and decreasing trends were determined in trend analysis and ARIMA forecasts at all stations.
Hafif raylı sistemlerin özel otomobil kullanımına etkisinin incelenmesi
An investigation on impact of light rail transit on private car use
Yazar: ARİF ÇELEBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED EMİN CİHANGİR BAĞDATLI
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Hafif raylı sistemler = Light rail systems ; Kara yolu ulaşımı = Land transportation ; Otomobil = Automobile ; Ulaşım planlaması = Transport planning

Özet:
Hafif raylı sistemler şehir içi ulaşımda yaygın olarak görülen bir toplu taşıma modudur. Diğer raylı sistemlere nispeten daha düşük yatırım ve işletme maliyetlerine sahip olması ve otobüs taşımacılığına göre daha fazla yolcu kapasitesi nedeniyle ulaşım karar vericileri tarafından uygun bir yatırım alternatifi olarak görülmektedir. Hafif raylı sistemler, işletmeye açılması ile birlikte şehir içindeki diğer toplu taşıma modlarındaki yolcu taleplerinin önemli bir bölümünü kendine çekebilmektedir. Ancak özel otomobil kullanıcılarının seyahat taleplerini kendisine yönlendirmesinde aynı başarıyı gösterdiği söylenemez. Literatürdeki bazı çalışmalar da bu iddiayı desteklemektedir. Bu çalışma hafif raylı sistemlerin özel otomobil kullanımına etkisini bir saha ölçümü ve anket araştırması ile incelemiştir. Bunun için araştırma sahası olarak belirlenen Kayseri ilinde, pik saatlerde hafif raylı sistem ile özel otomobil seyahat süreleri farklı hava koşullarında ölçülmüştür. Ayrıca bir anket araştırması ile katılımcıların sosyo-demografik bilgilerinin yanı sıra kent içi ulaşım modu kullanımları ve hafif raylı sistem hakkındaki görüşleri sorgulanmıştır. Elde edilen nicel sonuçlar ulaşım politikaları açısından değerlendirilerek tartışılmıştır.

Abstract:
Light rail transit is a common mode of public transport in urban transportation. It is considered as an appropriate investment alternative by transportation decision makers due to its lower investment and operating costs compared to other rail systems and its higher passenger capacity compared to bus transportation. Light rail transit can attract a significant part of passenger demands of other public transport modes in the city with the opening of operation. However, it cannot be said that it has the same success in directing the travel demands of private car users to itself. Some studies in the literature support this claim. This study investigated the impact of light rail transit on private car use with a field measurement and survey study. Accordingly, travel times of light rail transit and private car were measured during peak hours in different weather conditions in Kayseri, which was designated as the study area. In addition, the socio-demographic information of the participants, as well as their use of urban transport modes and their views on the existing light rail transit, were also questioned with a survey study. The quantitative results obtained were evaluated and discussed in terms of transport policy.
Mecmû'a-i Eş'âr (06 MIL YZ A 4373)
Mecmû'a-i Eş'âr (06 MIL YZ a 4373)
Yazar: HİLAL BEYTER
Danışman: PROF. DR. BEKİR ÇINAR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Edebiyat dergisi = Literature magazine ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mecmu`a-i Eş`ar = Mecmu`a-i Eş`ar ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada Milli Kütüphane' de  "06 Mil YZ A 4373" numarada kayıtlı "Mecmû'a-i Eş'âr adlı şiir Mecmû'asının incelenmesi ve metin kısmı tıpkıbasımı ile birlikte ortaya konulmuştur. Öncelikle mecmû'anın tanımı yapılmış ve hakkında genel bir bilgi verildikten sonra söz konusu mecmû'anın tanıtımı yapılmıştır. Ardından inceleme kısmına geçilmiş içeriği ve teknik özelliklerinden mecmû'ada yer alan şiirlerin nazım şekilleri ve türleri bilimsel bir metotla yeni harflere aktarılmıştır. Ayrıca mecmû‛ada adı geçen şairler üzerine daha önce çalışma yapılmış olan divanlara bakılarak gerekli karşılaştırmalar yapılmıştır. Çalışmanın son bölümünde çalışmaya konu olan metnin tıpkıbasımı yer almaktadır.

Abstract:
Poetry magazines, which are important sources of Divan literature studies, were created by compiling with poems in different verses of different poets. One of the most important features of the journal is that the poets contain the poems of the poets who do not have a divan or are not mentioned in other sources. The subjects such as literature contribute to our history.
The study of the poem magazine named Mecmû'a-i Eş'âr which was selected as. 06 Mil Yz A 4373 kı in the National Library and the text section of which was selected as the subject of Yüksel's undergraduate thesis was put forward together with the text. Firstly, the definition of the magazine was made and after giving a general information about it, the presentation of our magazine was made. After that, the verse types and types of poems in the magazine have been transferred to the new letters by a scientific method. At the last part of the study, the text of the study is included.
Aqselew Seydimbek'in hikâyeleri örneğinde Kazak Türkçesi edatlar
Prepositions in Kazakh Turkish in the example of Aqselew Seydimbek's stories
Yazar: AYŞE TAŞKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PERIZAT YERTAYEVA
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Türk Dili geniş bir coğrafya sahasında konuşulan bir dildir. Bu çalışma, Türk lehçelerinin araştırılması ve bilim dünyasına tanıtılması gerektiği için ele alınmıştır. "Aqselew Seydimbek'in Hikâyeleri Örneğinde Kazak Türkçesinde Edatlar" adlı bu çalışmada, "Aqqız" adlı eserde bulunan edatlar tespit edilmeden önce Kazak Türkçesinde ve Türkiye Türkçesinde bulunan edatların tanımı, tasnifi ve terimleri hakkında yapılan çalışmalar genel olarak değerlendirilmiştir. "Aqqız" adlı eserden tespit edilen edatlar fişleme yöntemiyle taranarak yapılarına göre ve anlamlarına göre  olmak üzere incelenmiştir. Örnek cümlelerde tespit edilen edatlar, kullanımlarına göre cümle içerisinde gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Aqselew Seydimbek, Aqqız, Hikâyeler, Kazak Türkçesi, Edat.
a sonra doldurulacaktır.

Abstract:
Turkic language is a language of spoken across a vast geographical area. This study focuses on the exploration and introduction of Turkish dialects into the realm of academia. In the study titled "Postpositions in Kazakh Turkish: An Analysis Based on the Stories of Aqselew Seydimbek," an overview of previous research efforts regarding the definition, classification, and terminology of postpositions in Kazakh Turkish and Turkish was conducted before identifying the postpositions found in the work "Aqqız." The postpositions identified in "Aqqız" were systematically analyzed based on their structures and meanings through a categorization method. The postpositions identified in sample sentences were also demonstrated within the context of their usage in sentences.

Anahtar Kelimeler: Aqselew Seydimbek, Aqqız, Stories, Kazakh Turkish, Preposition.
Dil ve anlam özellikleri bakımından Göktürk metinlerindeki sözcüklerle Tatar ve Başkurt Türkçesindeki sözcüklerin karşılaştırılması
Comparison of words in Gokturk texts with words in Tatar and Bashkir Turkish in terms of language and meaning characteristics
Yazar: SAADET KESER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ERTÜRK
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlam = Meaning ; Anlamsal değişim = Semantic change ; Başkurtca = Bashkir language ; Dil = Language ; Göktürkçe = Kök Turks Language ; Orhun Yazıtları = Orhun Inseriptions ; Ses = Voice ; Ses değişmeleri = Phonetic changes ; Tatarca = Tatar language ; Yazıtlar = Inscriptions

Özet:
Dilin, insanların birbirleriyle iletişimini sağlayan, zaman içerisinde gelişen ve değişen canlı bir varlık olduğu ifade edilir. Tarihimizin en eski yazılı kaynağı kabul edilen Göktürk metinlerinden bu yana, şu an konuştuğumuz Türkçe'nin de sürekli değişim yaşadığını ve geliştiğini ifade edebiliriz. Göktürkçe üzerine pek çok çalışma yapılmış olmakla birlikte Türk lehçeleri üzerine yapılan çalışmaların özellikle Sovyetler Birliğinin dağılmasından sonra ivme kazandığını söylemek mümkündür.

Bu çalışmamızda, Göktürk metinleri ana başlığı altında; Çoyr, Orhun yazıtları olarak ifade edilen Köl Tigin, Bilge Kağan, Tonyukuk, Ongin, Kül İç Çor ve Uygur dönemi yazıtlarından Tes, Taryat, Şine Usu ve Suci yazıtlarında geçen sözcükler esas alınarak, bunların Tatar ve Başkurt Türkçelerinde kullanılışları belirlenmiş, sözcüklerin uğradıkları ses hadiseleri ve anlamları üzerinde durulmuştur. Maruz kaldıkları ses hadiseleri ile anlam değişimleri neticesinde, dilin sürekli değişim ve gelişim içerisinde olduğu sonucunu gözler önüne serebilmek amaçlanmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Başkurt Türkçesi, Tatar Türkçesi, Göktürk Metinleri, ses ve anlam değişmeleri.

Abstract:
It is stated that language is a living entity that enables people to communicate with each other and develops and changes over time. Since the Göktürk texts, which are accepted as the oldest written source of our history, we can say that Turkish language we speak now has been constantly changing and developing. Although there have been many studies on Göktürk, it is possible to say that studies on Turkish dialects gained momentum especially after the collapse of the Soviet Union. 

In this study, under the main heading of Göktürk texts; Choyr, Orkhon inscriptions Köl Tigin, Bilge Kagan, Tonyukuk, Ongin, Kül İç Çor and Uygur the words in the Tes, Taryat, Şine Usu and Suci inscriptions of the period and their use in Tatar and Bashkir Turkish were defined, the sound events of the words and their meanings were emphasized. Exposed as a result of the sound events and meaning changes, the language is constantly changing and ıt is aimed to show the result that it is in development.

Keywords: Bashkir Turkish, Tatar Turkish, Gokturk Texts, sound and meaning changes.
İsmâil Rüsûhî-y Ankaravî Şerh-i Mesnevî (Mecmû'atu'l-Letâyif ve matmûratu'l-Ma'ârif) (III. cilt) (inceleme-metin-sözlük)
İsmâil Rüsûhî-yi Ankaravî Şerh-i Mesnevî (Mecmû'atu'l-Letâyif ve Matmûratu'l-Ma'ârif) (Volume III) (commentary-text-glossary)
Yazar: RABİA AKDAĞ
Danışman: PROF. DR. ZİYA AVŞAR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Mecmu'atu'l-Letayif ve Matmuratu'l-Ma'arif = Mecmu'atu'l-Letayif ve Matmuratu'l-Ma'arif ; Mesnevi = Mathnawi ; Tasavvuf = Mystic ; Türk tasavvuf edebiyatı = Turkish mysticism literature ; İsmail Ankaravi = İsmail Ankaravi ; Şerh = Commentary

Özet:
Türk-İslam medeniyetinin en önemli miraslarından olan Mesnevî, en çok şerhi yapılan eserlerden biridir. 17. yüzyılda İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî tarafından yazılan Mecmû'atu'l-Letâyif ve Matmûratu'l-Ma'ârif Anadolu sahasında Mesnevî'nin tamamına yapılmış üçüncü, Türkçe şerhler arasında da ikinci şerhtir. Bu eser Ankaravî'nin Hz. Şârih olarak anılmasına vesile olmuştur. Bu tez çalışmasının amacı da Türk tasavvuf edebiyatının temel kaynaklarından sayılan bu mühim eserin III. cildinin çevirisini bilim dünyasının istifadesine sunmak ve eser üzerinde yapılacak çalışmalara zemin oluşturacak bir metin ortaya koymaktır. Bu amaçla öncelikle eserin yazma nüshaları tespit edilmiş, metin çeviri yazı yöntemiyle Latin harflerine aktarılmıştır. Ardından şerh metodu, kaynaklar ve muhteva bakımından incelenen esere, metne dayalı murat sözlüğü hazırlanmıştır

Abstract:
One of the most important legacies of Turkish-Islamic civilization, Mesnevî is one of the most commented works. Mecmû'atu'l-Letâyif and Matmûratu'l-Ma'ârif, written by İsmâîl Rusûhî-yi Ankaravî in the 17th century, are the third commentaries made on the entire Mesnevi in the Anatolian field, and the second among Turkish commentaries. This study conduced to Ankaravî being referred to as Hazret-i Sharih. The aim of this thesis is to present the translation of the third volume of this important study, which is considered one of the main sources of Turkish Sufi literature, to the benefit of the scientific world and to present a text that will form the basis for the studies to be done on the work. For this purpose, first of all, the manuscripts of the work were determined, and the text was translated into Latin letters by translation method. Then, the purpose dictionary based on the text was prepared for the work, which was examined in terms of commentary method, sources and content.
Türkçe sözdizimindeki esnekliğin okuduğunu anlamaya etkisi: 5 ve 8. sınıflar örneği
The effect of flexibility in Turkish syntax on reading comprehension: Example of 5th and 8th grades
Yazar: FATMA NUR DOKUZ
Danışman: DOÇ. DR. SERCAN DEMİRGÜNEŞ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Metin = Text

Özet:
Bu araştırmada, Türkçe sözdizimindeki esnekliğin okuduğunu anlama sürecine
etkisi incelenmiştir. Cümlenin temel ögelerinden olan "yüklem"in cümle içerisinde
konumlandığı yerin okuma sürecini nasıl etkilediğinin araştırıldığı araştırma
kapsamında İstanbul'da bir ortaokulda öğrenim görmekte olan beşinci ve sekizinci
sınıf öğrencilerine uygulama yapılmıştır. Bu bağlamda nicel araştırma yöntemlerinden
ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.
Her iki sınıf düzeyine yönelik Türkçe ders kitabı olarak kullanılan kitaplardan
rastgele beşer metin seçilmiştir. Seçilen metinler yüklemin başta, ortada ve sonda yer
alacağı biçimde düzenlenmiş ve metnin özgün haliyle birlikte dört farklı yapıda
hazırlanan haliyle her sınıf düzeyi için dörder farklı gruba uygulanmıştır. Daha sonra
uzman görüşleri ile Barrett Taksonomisi'ne uygun biçimde hazırlanan metin altı
soruları ilgili dört gruba yöneltilmiştir.
Araştırmanın bulgularına göre beşinci sınıf öğrencilerinde de sekizinci sınıf
öğrencilerinde de yüklemin farklı yerlerde yapılandırıldığı uygulama sonuçları
arasında belirgin farklar olmadığı görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Sözdizimi, okuma, okuduğunu anlama, Barrett Taksonomisi

Abstract:
In this research, the effect of flexibility in Turkish syntax on the reading
comprehension process was examined. Within the scope of the research, which
investigates how the place where the "predicate", which is one of the basic elements
of the sentence, is structured in the sentence affects the reading process, an
application was made to fifth and eighth grade students studying at a secondary
school in Istanbul. In this context, the relational screening model, one of the
quantitative research methods, was used.
Five texts were randomly selected from the books used as Turkish textbooks
for both grade levels. The selected texts were arranged in such a way that the
predicate would be located at the beginning, middle and end, and the texts with four
different formats along with the original form of the text were read to four different
groups for each grade level. Then, the textual questions prepared in the base of
Barrett's Taxonomy with expert opinions were directed to the these four groups.
According to the research findings, it was found that there was no significant
difference between the results of the application in which the predicate was
Deconstructed in different places in fifth grade students and eighth grade students.

Keywords: Syntax, reading, Reading comprehension, Barrett's Taxonomy