Çağdaş sanatta yokluk potansiyeli
Absence as potential in contemporary art
Yazar: SEVGİ AKA
Danışman: DOÇ. DR. AHMET FEYZİ KORUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Boşluk = Void ; Eksiklik = Incompleteness ; Kayıp = Loss ; Modern sanat = Modern art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Yokluk = Absence

Özet:
Bu tez çalışması çağdaş sanat eserlerinde yokluk, eksiklik, kayıp, boşluk gibi kavramları inceleyerek, izleyiciye eseri algılama ve yorumlamada bir potansiyel sunduklarını göstermeyi amaçlar. İletişim ağlarının gelişmesinin ve küreselleşmenin fikir, nesne ve imgeleri dünyanın dört köşesine taşıdığı dönemde insan kendisini bolluğun içinde bulmuştur. İnsanın hem hayatını kolaylaştıran, hem de kendisinden uzaklaştıran her şeye sunulduğu gibi ulaşabilme hali onu rahata erdirmiş, üretkenliğini daha kısıtlı alanlarla sınırlamıştır. Bu tezin sorguladığı durum çağdaş sanatta izleyicinin eserle ilişkisine yansımıştır. Doğu felsefelerinde bir hayat biçimi olarak algılanan ve sanatta uygulanan yokluk düşüncesi, modernizmle birlikte Batı sanatında etkisini göstermeye başlar. Aynı zamanda, 20. yüzyıldaki Dünya Savaşları, 1960'lı yılların özgürlük hareketleri ve toplumsal dönüşümler sanatta radikal kırılmalara yol açmış, sanat nesnesinin maddeselliğine meydan okunmuştur. Sanat yapıtının özerkliğinin ve otoritesinin sarsılması, sanatçı ve izleyici, üreten ve tüketen ilişkisinin de dönüşmesine sebep olmuştur. İzleyen artık edilgen ve tüketen biri değil, geri çekilen nesneyle birlikte aktif katılımcı ve anlam üreticisidir.

Bu çalışma sanat yapıtının sadeleştirilmesi, indirgenmesi, bütünlüğü içinde bir parçanın eksiltilmesi, kaybolması ya da yok olmasıyla oluşan negatif alanın anlam ve algı potansiyelini inceler. Eserdeki görsel sadelik, azlık ve fiziksel yokluklar izleyicinin düşünsel, kavramsal ve ruhani dünyasıyla doldurulur. Bu şekilde hedeflenen, ilk bakışta nötr, sade ya da olumsuz algılanan sanat eserlerine bu kavramlar aracılığıyla yeni bir bakış açısı getirmektir.

Abstract:
The aim of this study is to explore the concepts of absence, lack, loss and emptiness in contemporary artworks and to present its potential. At a time when developments of communication networks and globalisation allow ideas, objects and images to circulate around the world, we as modern human beings have found ourselves in a state of abundance. The ability to access almost anything as offered, not only eases our lives, but also estranges us and restricts our productivity into limited fields. This thesis also inquires into the artist-viewer relationship in contemporary art. Eastern philosophies both perceived the notion of absence as a way of life and practiced it in the arts. It influenced Western art through modernism. Furthermore, the World Wars of the 20th century, liberation movements of the 60s and socio-political transformations provoked radical ruptures in the arts and challenged the materiality of the art object. The loss of the artwork‟s autonomy and authority, lead to the transformation of the relationship between the artist as producer and the viewer as consumer. The viewer is no longer a passive consumer. With the withdrawal of the art object, the viewer is rather actively participating in producing meaning.

This thesis also investigates the potential of a negative space produced by simplification, reduction, loss or extraction from the totality of the art object. Visual simplicity, scarcity and physical absences in the work allows the viewer to fill in spaces reflecting his/her intellectual, spiritual and conceptual world. Ultimately, this inquiry aims to bring a new perspective to seemingly neutral, simple or negative artworks through the concepts of absence and potential.