Primipar kadınların antenatal emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilik düzeyleri ile postpartum emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilik düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between antenatal breastfeeding motivation and self-efficacy levels and postpartum breastfeeding motivation and self-efficacy levels of primiparous women
Yazar: ÇİĞDEM KAYAHAN
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM SARI ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Emzirme = Breast feeding ; Primipar = Primiparous ; Çocuk hemşireliği = Pediatric nursing

Özet:
Araştırma, primipar kadınların antenatal dönemdeki emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilikleri ile postnatal dönemdeki emzirme motivasyonu ve öz-yeterlilikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı korelasyonel tasarımla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini araştırma kriterlerine uyan 32-42. gebelik haftasında olan 112 primipar kadın oluşturmuştur. Araştırmaya başlamadan önce kurum, etik kurul izni ve primipar kadınlardan yazılı onam alınmıştır. Antenatal dönemde verilerin toplanmasında "Tanıtıcı Özellikler Formu", "Antenatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği", ve "Emzirme Motivasyonu Görsel Analog Skala" kullanılmıştır. "Postnatal dönemde ise "Postnatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği" "Emzirme Motivasyon Ölçeği", "LATCH Emzirme Tanılama Aracı" ve "Postnatal Dönem Emzirme Durumu Veri Formu" kullanılmıştır. Ölçekler postnatal dönem 1. hafta, 1. ay ve 2. ayda uygulanmıştır. Bebeklerin sadece anne sütüyle beslenme oranları postnatal birinci günde %68, birinci haftada %66,1, birinci ve ikinci ayda %74,1 olduğu belirlenmiştir. Postnatal dönem emzirme motivasyonu alt boyutları, emzirme öz-yeterliliği ve emzirme değerlendirme aracı puanlarında zamana bağlı değişimin anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Primipar kadınların antenatal emzirme öz-yeterlilik düzeyleri ile postnatal birinci hafta ve birinci ay emzirme öz-yeterlilik düzeyleri arasında (sırasıyla r=0,498, 0,433; p<0,05) pozitif orantılı orta düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Antenatal emzirme öz-yeterliliği ile postnatal dönem emzirme motivasyonu tüm alt boyutları arasında pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Özellikle en yüksek düzeydeki ilişkinin postnatal birinci haftada içsel motivasyon alt boyutunda olduğu tespit edilmiştir (r=0,526; p<0,05). Antenatal emzirme motivasyonu ile postnatal emzirme öz-yeterliliği arasında tüm izlemlerde anlamlı bir ilişki (sırasıyla r=0,624, 0,693, 0,736; p<0,05) olduğu saptanmıştır. Antenatal emzirme motivasyonunun postnatal birinci haftada içsel motivasyon alt boyutu ile yüksek (r=0,767; p<0,05), ikinci ayda dışsal düzenleme-ek yararlar alt boyutu ile çok yüksek ilişkili (r=0,802; p<0,05) olduğu belirlenmiştir. Primipar kadınların antenatal emzirme motivasyonu ve öz-yeterliliği ile postnatal emzirme motivasyonu ve öz-yeterliliği arasında anlamlı ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Emzirme eğitimlerinin planlanmasında, antenatal dönemde emzirme motivasyonunun değerlendirilmesi ve eğitimlerde motivasyon ile öz-yeterliliği artıracak içeriklere yer verilmesi önerilmektedir. Ayrıca, emzirme motivasyonu ve öz-yeterliliğindeki zamana bağlı değişimlerin dikkate alınması, etkin postnatal eğitim ve danışmanlık sağlayarak anne sütü ile beslenme oranlarını artırabilir ve sağlıklı nesillerin gelişimine katkıda bulunabilir.
Anahtar Kelimeler: Emzirme, Bebek, Motivasyon, Primipar, Öz-yeterlilik, Kadın

Abstract:
A descriptive correlational design was adopted for the present study to examine the relationship between breastfeeding motivation and self-efficacy in primiparous women during the antenatal period and breastfeeding motivation and self-efficacy in the postnatal period. The study sample comprised 112 primiparous women between the 32nd and 42nd weeks of gestation who met the study criteria. Institutional and ethical board approvals were obtained prior to commencing the study, along with the written informed consent of the participants. Data were collected from the respondents in the antenatal period using the "Descriptive Characteristics Form", the "Antenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale" and a "Visual Analog Scale for Breastfeeding Motivation", while in the postnatal period, data were collected using the "Postnatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale", the "Breastfeeding Motivation Scale", the "LATCH Breastfeeding Assessment Tool" and the "Postnatal Breastfeeding Information Form". The scales were administered in the postnatal 1st week, 1st month, and 2nd month and revealed rates of exclusive breastfeeding of 68% on the first postnatal day, 66.1% in the first week and 74.1% within the first and second months. The change over time in scores from the subdimensions of breastfeeding motivation, breastfeeding self-efficacy scale, and breastfeeding assessment tool scores during the postnatal period was significant (p<0.05). A moderately positive correlation was noted between primiparous women's antenatal breastfeeding self-efficacy levels and their breastfeeding self-efficacy levels in the first postnatal week and the first month (r=0.498, 0.433, respectively; p<0.05). Furthermore, a positive correlation was identified between antenatal breastfeeding self-efficacy and all subdimensions of breastfeeding motivation in the postnatal period. The strongest correlation was observed in the intrinsic motivation subdimension within the first postnatal week (r=0.526; p<0.05). A significant correlation was found between antenatal breastfeeding motivation and postnatal breastfeeding self-efficacy across all follow-up points (r=0.624, 0.693, 0.736, respectively; p<0.05). A strong correlation was found between antenatal breastfeeding motivation and the intrinsic motivation subdimension in the first postnatal week (r=0.767; p<0.05), and a very strong correlation was noted with the external regulation-extrinsic benefits subdimension in the second month (r=0.802; p<0.05). A significant relationship has been identified between primiparous women's antenatal and postnatal breastfeeding motivation and self-efficacy. In planning breastfeeding education, it is recommended that breastfeeding motivation be assessed in the antenatal period and include content that will increase motivation and self-efficacy. Additionally, time-dependent changes in breastfeeding motivation and self-efficacy can enhance breastfeeding rates through postnatal education and counseling, contributing to healthier generations.
Key Words: Breastfeeding, Infant, Motivation, Primiparous, Self-Efficacy, Women