Endometriozis ve polikistik over sendromununberaber görüldüğü infertil olgularda İVF/İCSİ tedavisonuçlarının ve gebelik oranlarının endometriozisveya polikistik over sendromu tanılı infertilolguların sonuçları ile karşılaştırılması
Comparison of IVF/ICSI treatment outcomes and pregnancy rates in infertile cases with coexisting endometriosis and polycystic ovary syndrome with isolated endometriosis or polycystic ovary syndrome
Yazar: MİRAY NİLÜFER CİMŞİT KEMAHLI
Danışman: PROF. DR. SEMRA KAYATAŞ ESER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / ​Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Endometriozis, üreme çağındaki kadınların %2-%10'unda görülen,
pelvik ağrı ve infertiliteye yol açabilen bir durumdur. Polikistik over sendromu
(PKOS) ise hem menstrüel düzensizliklerin hem de androjen fazlalığının önemli bir
nedenidir ve infertiliteye neden olan ovulasyon bozukluklarına yol açabilir. Bu
çalışmada amaç hem endometriozis hem de PKOS'nin bir arada bulunduğu
kadınların, bu durumların ayrı ayrı görüldüğü kadınlara kıyasla oosit ve embriyo
sayısı ve kalitesi, fertilizasyon ve klinik ve biyokimyasal gebelik oranlarında nasıl bir
farklılık gösterdiğini araştırmaktır.

Gereç ve Yöntem: Bu prospektif kohort çalışmaya, Zeynep Kamil Kadın ve
Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum
Kliniği Üremeye Yardımcı Tedavileri Ünitesi'nde Aralık 2022 ile Mayıs 2023 zaman
aralığında başvurmuş ve İVF/İCSİ tedavileri gerçekleştirilmesi planlanan 123 hasta
dahil edilmiştir. Hastalar, sadece endometriozis (49 hasta), sadece PKOS (49 hasta)
ve her iki hastalığa sahip olanlar (25 hasta) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. PKOS
ve endometriozis tanıları belirli kriterlere göre konulmuştur ve belirli hastalar (18 yaş
altı ve 40 yaş üstü, hormon tedavisi alanlar, ovaryan cerrahi geçirmiş olanlar, kronik
hastalığı olanlar ve sistemik ilaç kullananlar) çalışma dışında bırakılmıştır.
Çalışmada, demografik bilgiler, hormon değerleri, ultrasonografi bulguları ve
İVF/İCSİ sikluslarındaki değişkenler gibi çeşitli veriler toplanmış ve kaydedilmiştir.
İlgili oosit ve embriyo bilgileri embriyolog tarafından değerlendirilmiştir ve
embriyolar belirli koşullarda kültüre alınmıştır. Gebelik oranları, beta-hCG değerleri
ve ultrasonografi bulguları temelinde belirlenmiştir.

Bulgular: Toplamda 123 hasta incelenmiştir: 49'u (%39.8) PKOS, 49'u
(%39.8) endometriozis ve 25'i (%20.3) hem PKOS hem de endometriozis (PKOS +
Endometriozis) tanılıdır. Çalışmanın sonuçları, bu üç grup arasında bazal FSH, AMH
değerleri, endometrioma volümleri, indüksiyon gün sayısı, gonadotropin dozu, beta-
hCG günü E2 değerleri ve endometrium kalınlığı gibi bir dizi önemli parametrede

13

anlamlı farklılıklar olduğunu göstermiştir. Ayrıca, toplanan oosit sayısı, MII sayısı
ve oranı, fertilize oosit sayısı, elde edilen embriyo sayısı ve kalitesi gibi tedavi
sonuçları da gruplar arasında anlamlı farklılık göstermiştir. Özellikle, klinik gebelik
oranı PKOS grubunda %38.8, PKOS + Endometriozis grubunda %28.0 ve
endometriozis grubunda %16.3 olup gruplar arasında sonuçlar kıyaslandığında
istatstiksel olarak anlamlı fark izlenmiştir (p: 0.046). Bununla birlikte, gruplar
arasında ayrıca biyokimyasal gebelik pozitiflik oranında anlamlı bir fark izlenmiş
olup (p: 0.03) PKOS grubunda %59.2, PKOS + Endometriozis grubunda %32.0 ve
endometriozis grubunda %26.5 olarak değerlendirilmiştir.

Sonuç: Yapılan bu çalışmada İVF/İCSİ tedavi sonuçları hem de gebelik
başarısı açısından anlamlı olarak farklılık bulunmuştur. PKOS ve endometriozisin
beraber görüldüğü grup ve endometriozis grubu ile kıyaslandığında PKOS grubunda
biyokimyasal gebelik ve klinik gebelik oranlarında artış var gibi görülse de yaş,
AMH, VKİ ve infertilite süresine göre veriler düzenlendiğinde istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık izlenmemiştir; ancak endometriozis grubunda biyokimyasal
gebelik ve klinik gebelik oranlarında azalma görülmüş olup bu azalma karıştırıcı
faktörlere göre düzenlendiğinde biyokimyasal gebelik oranlarının anlamlı olarak
azaldığı görülmüştür. Literatürde daha önce hem endometriozis hem de PKOS hasta
grubun İVF/İCSİ başarısını değerlendiren bir çalışma olmaması nedeniyle
çalışmamız özgün ve bu alanda yapılacak çalışmalara referans olacak niteliktedir.

Abstract:
Objective: Endometriosis, seen in 2-10% of women of reproductive age, can
lead to pelvic pain and infertility. Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) is a
significant cause of both menstrual irregularities and androgen excess and can cause
ovulation disorders that may lead to infertility. This study primarily aims to
investigate clinical and biochemical pregnancy rates as well as the differences in
oocyte and embriyo quantity and quality, fertilization rates in women with both
endometriosis and PCOS compared to those with these conditions separately.

Materials and Methods: This prospective cohort study included 123 patients
who applied to Zeynep Kamil Women and Children's Diseases Training and
Research Hospital Obstetrics and Gynecology Clinic Fertility Unit between
December 2022 and May 2023 and planned to undergo IVF/ICSI treatments. The
patients were divided into three groups: only endometriosis (49 patients), only PCOS
(49 patients), and both conditions (25 patients). Patients who are under 18 and over
40 years old, those receiving hormone therapy, those who had ovarian surgery, those
with chronic diseases, and those using systemic drugs were excluded from the study.
Various data, such as demographic information, hormone levels, ultrasonography
findings, and variables in IVF/ICSI cycles, were collected and recorded in the study.
The relevant oocyte and embriyo information was evaluated by the embryologist,
and the embryos were cultured. Pregnancy rates were determined based on beta-hCG
values and ultrasonography findings.

Results: A total of 123 patients were examined: 49 (39.8%) were diagnosed
with PCOS, 49 (39.8%) with endometriosis, and 25 (20.3%) with both PCOS and
endometriosis. The results of the study showed significant differences in several key
parameters, such as basal FSH and AMH levels, endometrioma volumes, number of
induction days, gonadotropin dose, E2 values on the day of beta-hCG, and
endometrium thickness, among these three groups. Also, treatment outcomes such as
the number of oocytes, MII number and ratio, number of fertilized oocytes, and

15

quantity and quality of embriyos revealed significant differences between the groups.
In particular, the clinical pregnancy rate was 38.8% in the PCOS group, 28.0% in the
PCOS + Endometriosis group, and 16.3% in the Endometriosis group. When
comparing these results, there is a statistically significant difference between the
groups (p:0.046). There is also statistically significant difference in the rate of
biochemical pregnancy positivity between the groups (p: 0.03). The biochemical
pregnancy rate was 59.2% in the PCOS group, 32.0% in the PCOS + Endometriosis
group, and 26.5% in the endometriosis group

Conclusion: This study concludes, a significant difference between the
groups in terms of both IVF/ICSI treatment results and pregnancy success. Although
there seems to be an increase in biochemical pregnancy and clinical pregnancy rates
in the PCOS group when compared to the group with PCOS and endometriosis and
the endometriosis group. When the data were arranged according to age, AMH, BMI
and infertility period, no statistically significant difference was observed; however,
there was a decrease in biochemical pregnancy and clinical pregnancy rates in the
endometriosis group, and when this decrease was adjusted according to confounding
factors, it was observed that biochemical pregnancy rates decreased significantly.
Since there is no previous study in the literature evaluating the IVF/ICSI success of
both endometriosis and PCOS patient groups, our study is unique and will be a
reference for studies to be conducted in this area.