Meme kanseri ilişkili lenfödem hastalarında kendi kendine lenfödem yönetimi eğitim programının hasta uyumu, günlük yaşam aktiviteleri ve hasta aktiflik düzeyi üzerine etkisi
The effect of self-manegement lymphedema education programme on the patient adherence, daily life activities and patient activation in patients with breast-cancer related lymphedema
Yazar: GİZEM CANSIZ
Danışman: PROF. DR. SEVGİSUN KAPUCU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Lenfödem = Lymphedema ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Bu tek grupta ön test son test yarı deneysel araştırmanın amacı meme kanseri ilişkili lenfödemi (MKİL) olan hastalara uygulanan kendi kendine lenfödem yönetimi (KKLY) eğitim programının hasta uyumu, günlük yaşam aktiviteleri ve hasta aktiflik düzeyine etkisinin belirlenmesidir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi Lenfödem Tanı ve Tedavi Uygulama ve Araştırma Merkezinde 1 Aralık 2019 – 15 Aralık 2020 tarihleri arasında MKİL olan 44 hastayla yürütülmüştür. Araştırmanın başlangıcında hastaların üst ekstremite lenfödem değerlendirmeleri yapılmış ve ardından hastalara planlı bir şekilde KKLY eğitim programı uygulanmıştır. Araştırmaya dâhil edilen hastalar 12 ay boyunca takip edilmiştir. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Üst Ekstremite Lenfödem Tanılama Formu, Kronik Hastalıklar Uyum Ölçeği, KATZ Günlük Yaşam Aktiviteleri İndeksi, Kol-Omuz ve El Sorunları Anketi ve Hasta Aktiflik Düzeyi Ölçüm Aracı kullanılmıştır. Araştırmada, ön test ile son test bulguları karşılaştırıldığında, hastaların üst ekstremite volümünde anlamlı bir azalma, hasta uyumu ve hasta aktiflik düzeyinde anlamlı bir artış olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Araştırma sonucunda hastaların lenfödem ilişkili semptomlarında da azalma olduğu belirlenmiştir. Araştırmada KKLY eğitim programının hastaların üst ekstremite volümünde azalma sağladığı, hasta uyumunu ve hasta aktiflik düzeyini artırdığı, günlük yaşam aktivitelerini bağımsız gerçekleştirmelerine katkıda bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Hemşireler tarafından KKLY eğitim programının, hastanın tedaviye uyumunu ve aktif katılımını sağlamada kullanılması, hemşirelik ve lenfödem yönetimi ile ilgili literatüre güçlü kanıtlar oluşturacak randomize kontrollü araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this pre-test post-test in one group quasi-experimental study was to determine the effects of self-management lymphedema (SML) education program on the patient adherence, daily life activities and patient activation in patients with breast-cancer related lymphedema (BCRL). The study was conducted with 44 patients with BCRL between 1 December 2019 and 15 December 2020 at Hacettepe University Oncology Hospital Lymphedema Diagnosis and Treatment Application and Research Center. At the beginning of the study, upper extremity lymphedema assessments were made and then SML education program was provided for the patients in a planned manner. The patients included in the study were followed for 12 months. Personal Information Form, Upper Extremity Lymphedema Diagnosis Form, Adaptation to Chronic Illness Scale, KATZ Daily Living Activities Index, Disability of Arm, Shoulder and Hand Questionnaire and Patient Activation Measure were used in the study. When the pre-test and post-test were compared, there was a significant decrease in the upper extremity volume, and a significant increase in patient adaptation and patient activation (p<0,05). As a result of the study, the lymphedema-related symptoms also decreased. It was concluded that SML education program reduced the upper extremity volume, increased patient adaptation and patient activation, and contributed to the independent performance of daily living activities. It is recommended that SML education program can be used by nurses to ensure patient adaptation and active participation in treatment, and further randomized controlled trials can be conducted to create strong evidence for nursing literature and lymphedema management.