Cari işlemler açıkları ve makro ekonomik faktörler: Türkiye üzerine ampirik bir analiz
The current account deficits and macro-economic factors: An empirical analysis of Turkey
Yazar: EBRU BAŞBOLAT
Danışman: DOÇ. DR. ALPARSLAN AKÇORAOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Türkiye Ekonomisi'nde özellikle son yıllarda sıkça gündeme gelen ve en çok tartışılan konuların başında cari açık sorunu gelmektedir. Bunun başlıca nedeni, cari dengenin ekonominin en önemli ve hassas bileşenlerinden biri olduğu yönündeki genel kabuldür. Diğer bir ifade ile, ödemeler dengesi ülke ekonomisinin aynası durumundadır. Cari dengeyi belirleyen dinamiklerin analizi, özünde bir ülkenin cari açık ve dış borç sürdürülebilirliği ile sermaye hareketleri özellikle sıcak para olarak da sıkça vurgulanan kısa vadeli sermaye hareketlerine ilişkin tartışmalarla doğrudan ilgilidir. Ayrıca cari açığın, bir kısım sihirli eşik değerleriyle ifade edilen sürdürülebilirliğine dair farklı görüşler bir yana bırakılırsa, özellikle gelişmekte olan ülke ekonomilerinde son yıllarda yaşanan döviz ve/veya finansal kaynaklı krizlerin en önemli tetikleyicileri arasında kabul edilmesi, konunun güncelliği ile önemini artırmaktadır. Buna ek olarak, iç ve dış ekonomik göstergelerin ve/veya şokların cari dengeye etkilerinin yönü ve boyutunun modellenmesi, ekonometrik olarak incelenmesi, politika karar alıcılarının mekanizmanın nedensellik boyutlarını net tespit edebilmelerine yardımcı olur. Ayrıca, cari dengeyi doğrudan ve/veya dolaylı etkileyecek para ve maliye politikalarının, sürdürülebilir hedeflere ulaşmak için doğru zamanda ve kombinasyon içinde uygulanabilmesi adına önemli ipuçları verir. Bu çalışmanın başlıca amacı, Türkiye'de cari açığın belirleyicilerini hem geleneksel yaklaşımlar hem de dönemlerarası yaklaşım çerçevesinde incelemektir. Geleneksel yaklaşımlar, ekonomi teorisine dayalı yapısal modeller, dönemlerarası yaklaşım ise verilere uygun modelleme yöntemi olan Vektör Otoregresyon Modeli ile değişkenler arasındaki dinamik ilişkileri inceleyen etkitepki fonksiyonları yardımıyla incelenecektir.Anahtar Kelimeler: Cari Denge, Cari Açığın Belirleyicileri, Dönemlerarası Yaklaşım, Türkiye Ekonomisi,

Abstract:
Current account deficit has been one of the most discussed and upfront issues for theTurkish Economy. The primary reason for that is the generally accepted belief on its crucial importance for the whole economy. In other words, balance of payments is a kind of mirror of the national economy. The analysis of current account dynamics is directly related to the academic discussions about the current account sustainability and capital movements especially the short term capital inflows called hot money. Keeping aside the views regarding the critical threshold level or ratio for the sustainability, it is accepted as one of the most significant and triggering factors for financial and/or currency crisis in developing countries in recent years, which keeps the issue on the ajanda and makes it potentially important. The modelling and econometric analysis of the magnitude and direction of the relation between the internal-external macroeconomic variables and the current account deficit help the decision-makers to understand the causality and to better forecast the potential level of the current account deficit in the future. Besides, it gives some clues to implement the monetary and fiscal policies on time and take the necessary measures in order to achive a sustainable level.The main purpose of this study is to empirically investigate the determinants and dynamics of Turkey?s current account deficit in the light of both traditional and intertemporal approaches. The former approach is examined by the help of Structural Equation Model, while the latter one is studied by Vector Autoregressive Model and impulse-response function/analysis as a helpful tool to see the dynamic relations between the variables. The empirical findings of the study are as follows.Key Words: Current Account, Determinants of Current Account Deficits, Intertemporal Approach, Turkish Economy,