Toplumsal yaşamda bireylerin mahremiyet yönelimleri: Sosyal ağ kullanıcıları üzerine bir saha araştırması
Individuals' privacy orientation in social life: A field survey on social network users
Yazar: TUBA LİVBERBER GÖÇMEN
Danışman: PROF. DR. BÜNYAMİN AYHAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kullanıcı davranışları = User behaviors ; Mahremiyet = Privacy ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal hayat = Social life

Özet:
Mahremiyet algısı geçmişte de günümüzde de toplumsal yaşamda var olmaktadır. Ancak modern dönemle başlayan ve günümüzde de artarak devam eden teknolojik gelişmeler karşısında mahremiyet algısı, oldukça geniş bir yelpazede değişim yaşamaktadır. Bu değişimin günümüzde en çarpıcı örneğini de sosyal medya ve buna bağlı olarak sosyal ağ araçları oluşturmaktadır. Özel alan ile kamusal alan sınırlarını daha fazla bulanıklaştıran sosyal ağlar, görünürlük üzerine kurulu olduğu için özel alanın deşifresine ve aleniyetin artmasına yol açabilmektedir.
Sosyal ağlarda var olmaya çalışan bireyin kendini teşhir etmesi, mahremiyete ilişkin ilk tehditi oluşturmaktadır. Bu tehditten anlaşılacağı üzere, mahremiyet her zaman saldırıya maruz kalarak değil aynı zamanda, bizzat kişi tarafından da ihlal edilebilmektedir. Mahremiyete ilişkin ikinci önemli tehdit ise merak duygusu kaynaklı röntgenciliktir. Merak eden kişi merak edilen kişinin sosyal ağlarda neler yaptığını ya da nelerin onun ilgisini çektiğini öğrenmek için onu gözetleyip röntgenlemektedir. Görüldüğü üzere, tüm bu müphem durumlar içinde sosyalleşme sürecinde merkezi bir konuma sahip olan sosyal ağlar, mahremiyet algısını bir şekilde dönüştürmekte ve şekillendirmektedir.
Bu kaygılarla yola çıkılan çalışmanın uygulama bölümünde, mevcut çalışmayı destekleyecek bir araştırmaya yer verilmiş, bunun için İzmir ve Konya şehirlerinde 815 kişilik bir örnekleme yüz yüze görüşmeye dayalı saha araştırması uygulanmıştır. Çalışma sonucuna göre kadınların, yaşın, sosyal ağları arkadaşlarla iletişimde bulunma, olaylar ve kişiler hakkında bilgi sahibi olma ve kişisel sunum ve profil bilgilerini paylaşma amacıyla kullanmanın değerleri arttıkça mahremiyet yönelimi değerleri de artmaktadır. Öte yandan Facebook arkadaş sayısı, röntgencilik düzeyi ve sosyal ağları insanların iletişim bilgilerine ulaşma amacıyla kullanmanın değerleri arttıkça mahremiyet yönelimi değerleri azalmaktadır.

Abstract:
The sense of privacy has existed in social life in the past and today. However, in the face of technological developments which started in the modern era and continue to increase today, the sense of privacy has been changing in a wide range of fans. The most striking example of this change today is social media and social networking tools accordingly. Social networks that blur the boundaries of private space and public space can lead to increased privacy and publicity as they are based on visibility.
The self-exposition of the individual trying to exist in social networks constitutes the first threat to privacy. As understood from this threat, confidentiality can not always be attacked, but it can also be violated by the person himself. The second major threat to privacy is voyeurism originating from curiosity. The curious person observes and radiates to find out what the curious person is doing in social networks, or what he is interested in. As can be seen, social networks, which have a central position in the socialization process in all these subtle situations, are transforming and shaping the perception of privacy.
A survey to support the current study was given in the application section of the study which was started with these concerns. For this purpose, a sampling survey of 815 persons in İzmir and Konya cities was conducted. According to the results of the study, the values of privacy orientation are increasing as the values of women, age, social networks, communication with friends, information about events and persons, and sharing personal presentation and profile information. On the other hand, as the number of Facebook friends, the level of voyeurism and the value of using social networks to reach people's contact information increases, the values of privacy orientation decrease.