Türkiye altın fiyatlarına menü maliyet teorisi yaklaşımı
Menu cost theory approach to gold prices in Turkey
Yazar: DENİZ ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. NÜKHET DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Altın = Gold ; Altın piyasası = Gold market ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; EGARCH model = EGARCH model ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Fiyat hareketi = Price movement ; Maliyet = Cost ; Maliyet modeli = Cost model ; Varyans analizi = Variance analysis

Özet:
Bu çalışmada, 2008 krizi öncesi ve sonrası her iki dönem için Londra altın fiyatları ve Amerikan doları döviz kurunun, TL cinsinden altın fiyatlarına menü maliyet etkisi olup olmadığı başka bir deyişle Londra altın fiyatları ile Amerikan doları döviz kurunda gerçekleşen oynaklıkların TL cinsinden altın fiyatlarını etkileyip etkilemediği 03.01.2005-31.12.2012 aralığındaki dönem için incelenmiştir. Bu amaçla Londra altın fiyatları ile döviz kurunun koşullu varyans (oynaklık) serileri EGARCH yöntemi kullanılarak elde edilmiştir. Analizler sonucunda, kriz öncesi dönemde döviz kurundaki oynaklığın TL cinsinden altın fiyatlarını Londra altın fiyatlarına oranla daha az etkilediği fakat bu etkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur. Kriz sonrası dönemde ise, Londra altın fiyatlarındaki oynaklığın TL cinsinden altın fiyatlarını döviz kuruna göre daha az etkilediği ve bu etkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmış iken, döviz kurundaki oynaklığın Londra altın fiyatlarına göre TL cinsinden altın fiyatlarını daha fazla etkilediği bulunmasına rağmen, bu etkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Çalışmada yararlanılan menü maliyet teorisi, ekonomide yer alan bir değişkenin fiyatında gerçekleşen oynaklıklardan ekonomideki diğer değişkenlerin fiyatlarının da etkilenebileceğini söylemektedir. Kriz öncesi ve sonrası dönemde, döviz kuru düşük olduğundaki oynaklık döviz kuru yüksek olduğundakine oranla daha fazla TL cinsinden altın fiyatlarını etkilemektedir. Bu her iki dönemde de menü maliyet etkisinin varlığına işaret ederken, bu etki sadece kriz sonrası dönem için istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Benzer şekilde Londra altın fiyatlarının düşük fiyat seviyelerindeki oynaklığı TL cinsinden altın fiyatlarını yüksek fiyat seviyelerindeki oynaklığına göre daha fazla etkilemektedir. Bu kriz öncesi ve sonrası dönemde menü maliyet etkisinin olduğunu gösterirken, bu etki sadece kriz sonrası dönemde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.

Abstract:
This study investigates whether there is menu cost effect of London gold prices and American dollar exchange rate on the gold price in Turkey, in other words the volatility of London gold prices and American dollar exchange rate affect the gold prices in Turkey or not both the period before 2008 crisis and the period after 2008 crisis.For this purpose, conditional variance series of London gold prices and American dollar exchange rate are generated by using EGARCH method.The results of analysis shows that the volatility of exchange rate affect the gold prices in Turkey less than the volatility of London prices for the period before the crisis, but this effect is not statistically significant. For the period after the crisis, it is found that the volatility of London prices affect the gold prices in Turkey less than the volatility of exchange rate and this effect is statistically significant. Although it is found that the volatility of exchange rate affect the gold prices in Turkey more than the volatility of London prices for the period after the crisis, this effect is not found statistically significant. Menu cost theory, used in this study, say that the price volatility of a variable in the economy may affect the prices of other variables. The volatility when exchange rate is low affect the gold prices in Turkey more than the volatility when exchange rate is high for the both period. This finding shows that there is menu cost effect in the both period, but this effect is only statistically significant for the period after the crisis. Similarly, the volatility when London prices are low affect the gold prices in Turkey more than the volatility when London prices are high. This finding shows that there is menu cost effect in the both period, but this effect is only statistically significant for the period after the crisis.