Eğirdir göl suyu ve dip sedimanlarının hidrojeokimyasal incelemesi
Hydrogeochemical investigation of Egirdir lake water and bottom sediments
Yazar: ŞEHNAZ ŞENER
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN DAVRAZ ; PROF. DR. REMZİ KARAGÜZEL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Eğirdir Gölü su kalitesinin korunması ve sürdürülebilir kullanımına yönelik olarak, göl suyu ve dip sedimanlarının hidrojeokimyasal özellikleri incelenmiştir. Göl su kalitesini denetleyen doğal veya antropojenik etkilerin tespiti amacıyla öncelikle göl havzasının jeolojik ve hidrojeolojik özellikleri, gölün hidrolojik özellikleri ve havza içerisinde bulunan kirletici kaynaklar araştırılmıştır. Gölün hidrojeokimyasal özelliklerinin tespiti için göl suyu ve göle boşalan yüzey sularının fiziksel, kimyasal ve ağır metal analizleri yapılmıştır. Ayrıca, su örneklerine paralel olarak havza içerisindeki kirleticilerin göle karıştığı noktalar başta olmak üzere tüm göl alanını temsil edebilecek lokasyonlardan dip sediman örnekleri de alınmış ve örneklerin ağır metal içerikleri araştırılmıştır. Tüm analiz ve ölçüm sonuçları Coğrafi Bilgi Sistemi teknolojilerinden yararlanılarak bilgisayar ortamına aktarılmış ve her bir parametre için dağılım haritaları hazırlanmıştır.Eğirdir göl suyunun fiziksel, kimyasal ve kirlilik parametrelerine ait analiz sonuçları farklı diyagramlar ve standartlar ile değerlendirildiğinde göl su kalitesinin genel olarak I. sınıfı temsil ettiği belirlenmiştir. Ancak, göl su kalitesinin zamansal değişimi dikkate alındığında, insan kaynaklı kullanımın etkisi gözlenebilmektedir. Havza içerisinde su kalitesini olumsuz etkileyen en önemli faktörler antropojenik kökenli kirleticiler ve göl çevresinde yüzeyleyen litolojik birimlerden kaynaklanan kaya-su etkileşimidir. Göl suyunda gözlenen aynı olumsuz etki göl dip sedimanlarında da belirlenmiştir. Bu durum her bir metal için hesaplanan zenginleşme faktörü değerlerinin >1 olması ile de doğrulanmıştır. Ayrıca, göl suyu ve dip sedimanlarının ağır metal içerikleri birlikte değerlendirildiğinde, Pb, Co, Cu, Ni, Zn, Fe ve Mn birikiminde gölün akım modelinin de etkili olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, mevcut durumda içmesuyu olarak kullanımı açısında bir sorun görülmemesine rağmen gölün sürdürülebilir kullanımı için havzadaki antropojenik kökenli kirleticilerin kontrol altına alınması zorunlu görülmektedir.

Abstract:
In this study, hydrochemical characteristics of the lake water and bottom sediments were examined for the water quality conservation and sustainable usage of the Eğirdir Lake. To determine natural or anthropogenic negative effects which are control lake water quality, primarily geological and hydrogeological properties of the lake basin, hydrologic characteristics of the lake and pollutants located within the lake basin were investigated. The physical, chemical and heavy metal analysis of the lake water and surface waters which are discharged into the lake were done point of view the determination of the hydrochemical characteristics of the lake. Also, bottom sediment samples together with the water samples taken from especially points which are discharged to pollutants into the lake and all of the lake area, and the heavy metal contents of these samples were investigated. All of the analysis and measurement results had been transferred to a computer and thematic maps were prepared for the each parameter by using Geographic Information System technologies.When physical, chemical and pollution analysis results of the Egirdir lake water were evaluated with different diagrams and standards, lake water quality were represented I. classes. However, the temporal variation of the lake water quality taking into consideration, the human effects can be observed. The most important factors negative affecting water quality within the basin are anthropogenic pollutants and the rock-water interaction depend on lithological units outcropped in the lake basin. The same negative effects observed in the lake water are also determined for the lake bottom sediments. This case have also been confirmed with enrichment factor which is calculated as > 1for each metal. In addition, when the heavy metal contents of the lake water and bottom sediments were evaluated together, the hydrodynamic model of the lake were determined to be effective for Pb, Co, Cu, Ni, Zn, Fe and Mn accumulations. As a result, there is not any problem in terms of drinking water usage of the Eğirdir Lake water in present. However, anthropogenic pollutants within the lake basin should be consistently controlled for the sustainable usage of the lake.