Jersey sığırlarında bazı meme özellikleri ile süt verimi ve sütteki somatik hücre sayısı arasındaki ilişkiler
Relationships between some udder traits and milk production or milk somatic cell count in Jersey cows
Yazar: ERTUĞRUL KUL
Danışman: Y.DOÇ.DR. HÜSEYİN ERDEM
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
JERSEY SIĞIRLARINDA BAZI MEME ÖZELLİKLERİ İLE SÜT VERİMİ VESÜTTEKİ SOMATİK HÜCRE SAYISI ARASINDAKİ İLİŞKİLERÖZETBu araştırma, Jersey sığırlarında bazı meme özellikleri ile süt verimi ve süttekiSomatik Hücre Sayısı (SHS) arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın materyalini Karaköy Tarım İşletmesi'nde bulunan ve 1-5â¤laktasyon sırasında olan 109 baş Jersey ineğine ait veriler oluşturmuştur. Bu amaçlaKaraköy Tarım İşletmesine Aralık 2004 ve Eylül 2005 tarihleri arasında, 28 günaralıklarla gidilerek laktasyonun 70Â±14, 140Â±14 ve 210Â±14. günlerinde süt örnekleri vememe ölçüleri alınmıştır. Alınan süt örnekleri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi ZiraatFakültesi Zootekni Bölümü Laboratuarı'na getirilmiş ve Somatik Hücre sayımına tabitutulmuştur. Meme özellikleri olarak; 9 farklı meme ölçüsü alınmış ve 6 farklı memeform özelliği puanlamaya tabi tutulmuştur.Ortalama logSHS 5.5451Â±0.0082 olarak hesaplanmış olmakla birlikte, laktasyondönemlerine ait logSHS ortalamaları ise sırasıyla 5.4978Â±0.0119, 5.5429Â±0.0130 ve5.6252Â±0.0186 olarak bulunmuştur. SHS üzerine laktasyon sırası, buzağılama ayı,laktasyon dönemi ve buzağılama ayı ile laktasyon döneminin interaksiyon etkisiistatistiksel olarak çok önemli (Pâ¤0.01), laktasyon sırası ile buzağılama ayınıninteraksiyon etkisi ise önemli (Pâ¤0.05) bulunmuştur.Laktasyon sırasının etkisi tüm meme ölçüleri ile meme derinliği, meme başıuzunluğu, ön meme bağlantısı ve arka meme yüksekliği gibi form özellikleri üzerindeistatistiksel olarak çok önemli (Pâ¤0.01), meme merkez bağı üzerine etkisi üzerine iseönemli (Pâ¤0.05) olarak tespit edilmiştir.Buzağılama ayının etkisi ön meme başı çapı, arka meme başı çapı, ön meme başıuzunluğu, arka meme başı uzunluğu, meme derinliği, meme başı uzunluğu, ön memebağlantısı, arka meme yüksekliği ve meme merkez bağı üzerine etkisi istatistiksel olarakçok önemli (Pâ¤0.01), arka meme başları arası mesafe ve meme başı yerleşimi üzerineönemli (Pâ¤0.05) bulunmuştur.Laktasyon sırası ve buzağılama ayının interaksiyon etkisi arka meme başı çapı,arka meme başı uzunluğu, arka meme başları arası mesafe, yan meme başları arasımesafe, ön meme başının yerden yüksekliği, meme derinliği, meme başı uzunluğu ve önmeme bağlantısı üzerine istatistiksel olarak çok önemli (Pâ¤0.01) bulunmuştur.Meme ölçüleri (ön meme başı çapı, arka meme başı çapı, ön meme başıuzunluğu, arka meme başı uzunluğu, ön meme başları arası mesafe, arka meme başlarıarası mesafe, yan meme başları arası mesafe, ön meme başının yerden yüksekliği vearka meme başının yerden yüksekliği) ve meme özellikleri (ön meme bağlantısı, memebaşı uzunluğu, meme derinliği, meme başı yerleşimi, arka meme yüksekliği ve mememerkez bağı) için laktasyon sıralarına göre belirlenen ortalama değerler sırasıyla2.06Â±0.02, 2.02Â±0.01, 5.35Â±0.05, 4.34Â±0.04, 15.37Â±0.19, 9.03Â±0.18, 11.89Â±0.15,41.71Â±0.34, 41.16Â±0.35 cm ve 5.90Â±0.12, 5.35Â±0.09, 4.31Â±0.12, 3.92Â±0.07, 5.16Â±0.10,5.24Â±0.13 olarak belirlenmiştir.Laktasyon sırası, buzağılama ayı, laktasyon sırası ve buzağılama ayınıninteraksiyon etkisi, günlük ortalama süt verimi (GOSV), laktasyon süresi, laktasyon sütverimi ve 305 günlük süt verimi üzerine istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur(P>0.05). İncelenen süt verim özelliklerine ait ortalama değerler sırasıyla 11.65Â±0.24 kg320.21Â±4.79 gün, 3726.21Â±115.77 kg ve 3491.72Â±85.82 kg bulunmuştur.Sütte bulunan SHS miktarına bağlı olarak, GOSV ve laktasyon süt verim kaybı%17.2 bulunmuştur.Üzerinde durulan meme özellikleri ile laktasyon dönemleri logSHS ve ortalamalogSHS arasında değişik önem derecelerinde korelasyonlar tespit edilmiş olmaklabirlikte, her üç laktasyon döneminde de ortalama logSHS ile ön ve arka memebaşlarının yerden yüksekliği arasındaki ilişkiler daha çok dikkat çekmektedir. Buözellikler arasındaki korelasyonlar her üç dönemde de negatif yönde ve çok önemli(P<0.01) düzeyde bulunmuştur. Bununla birlikte incelenen meme özelikleri arasında danegatif veya pozitif yönde ve değişik önem derecelerinde ilişkiler belirlenmiştir.Puanlamaya tabi tutulan meme özelliklerinden ön meme bağlantısı ve memederinliğinin her üç laktasyon döneminde de gerek logSHS gerekse ortalama logSHS ileönemli ölçüde (P<0.05 ve P<0.01) ilişki olduğu, SHS'nın azaltılmasında bu iki özelliğinde etkili olabileceği belirlenmiştir. Aynı şekilde meme özelliklerinin kendi aralarında daçeşitli önem düzeylerinde (P<0.05 ve P<0.01) korelasyonlar bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Jersey, Meme özellikleri, Süt verimi, Somatik hücre sayısı

Abstract:
RELATIONSHIPS BETWEEN SOME UDDER TRAITS AND MILKPRODUCTION OR MILK SOMATIC CELL COUNT IN JERSEY COWSABSTRACTThis study was carried out to investigate the relationships between some uddertraits, milk production and somatic cell counts (SCC) in milk of Jersey cows.The research material was constituted from the data of a total 109 Jersey cowswithin 1-5â¤ laktasyon number raised at Karaköy State Farm. For this purpose, KaraköyState Farm were visited monthly as 28 d intervals between December 2004 andSeptember 2005, and milk samples and udder measures were taken in 70Â±14, 140Â±14 and210Â±14th days of lactation of each study cows. Collected milk samples were reached tothe Laboratory of Department of Animal Science, Agricultural Faculty of OndokuzMayıs University for somatic cell counting. For udder traits, 9 different udder measureswere taken and 6 different udder form traits were scored.Mean logSCC were calculated as 5.5451Â±0.0082, moreover, logSCC of lactationstages were 5.4978Â±0.0119, 5.5429Â±0.0130 and 5.6252Â±0.0186, respectively. Effect ofparity, calving month and lactation stage on SCC were highly significant (Pâ¤0.01),however, interaction of parity and calving month was significant (Pâ¤0.05).Effects of parity on all of the udder measures and some form traits such as udderdepth, teat length, fore udder attachment and rear udder height were highly significant(Pâ¤0.01), and also significant (Pâ¤0.05) on median suspensory ligament.Effects of calving month on front teat diameter, rear teat diameter, front teatlength, rear teat length, udder depth, teat length, fore udder attachment, rear udder heightand median suspensory ligament were highly significant (Pâ¤0.01), as well as significant(Pâ¤0.05) on distance from rear teat to floor and teat placement.Effects of interaction of parity and calving month on rear teat diameter, rear teatlength, rear teats distance, side teats distance, distance from front teat to floor, udderdepth, teat length and fore udder attachment were highly significant (Pâ¤0.01).According to parity, mean values for udder measures (front teat diameter, rear teatdiameter, front teat length, rear teat length, front teats distance, rear teats distance, sideteats distance, distance from front teat to floor and distance from rear teat to floor) andudder traits (fore udder attachment, teat length, udder depth, teat placement, rear udderheight and median suspensory ligament) were found as 2.06Â±0.02, 2.02Â±0.01, 5.35Â±0.05,4.34Â±0.04, 15.37Â±0.19, 9.03Â±0.18, 11.89Â±0.15, 41.71Â±0.34, 41.16Â±0.35 cm and5.90Â±0.12, 5.35Â±0.09, 4.31Â±0.12, 3.92Â±0.07, 5.16Â±0.10, 5.24Â±0.13, respectively.Effects of parity, calving month and interaction of parity and calving month ondaily average milk yield, lactation period, lactational milk yield and 305 d milk yieldwere not significant, statistically (P>0.05). Mean values of investigated milk productiontraits were 11.65Â±0.24 kg, 320.21Â±4.79 day, 3726.21Â±115.77 kg and 3491.72Â±85.82 kg,respectively.According to SCC levels of milk, daily and lactational milk yield losses werefounded 17.2%.Correlations with different significance levels were determined betweenconsidered udder traits and logSCC of lactation stages or mean logSCC, and also,relationships between mean logSCC and distance from front or rear teats to floor weremore conspicuous in all of the three stages. Correlations between mentioned traits werenegatively and highly significant (P<0.01) in all stages. Furthermore, negatively orpositively relationships with different significance levels were determined betweeninvestigated udder traits.From scored udder traits such as fore udder attachment and udder depth weresignificantly (P<0.05 and P<0.01) related to logSCC and mean SCC, and also it wasconcluded that both of these traits could be effective to reduce SCC, as well. Similarly,correlations with different significance levels (P<0.05 and P<0.01) were determinedamong udder traits.Key words: Jersey, Udder traits, Milk production, Somatic cell count