Ailevi akdeniz ateşi tanılı hastalarda fabry hastalığı prevelansı /
Yazar: BURCU KARA YILGIN
Danışman: PROF. DR. İPEK AKİL
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Fabry hastalığı = Fabry disease ; Lizozomal depo hastalıkları = Lysosomal storage diseases ; Prevalans = Prevalence

Özet:
FMF, Akdeniz bölgesi çevresindeki populasyonları etkileyen, kalıtsal periyodik ateş sendromlarının en yaygın olanıdır. Esas olarak Türkler, Ermeniler, Araplar ve Sefardik Yahudilerde yaygın olarak görülmektedir. Tekrarlayan 6-72 saat süreli ateş, karın ağrısı, peritonit, artrit ve cilt bulguları ile seyredebilen, zamanla amiloidoz gelişimi ile karakterize, OR geçişli, otoinflamatuar bir hastalıktır. Hastalıktan sorumlu gen lokusu 16. kromozomun kısa kolunda bulunmaktadır ve MEFV olarak adlandırılır. Kolşisin atakları ve hastalığın ciddi bir komplikasyonu olan amiloidozu önlemek için standart tedavidir.
FD, X' e bağlı geçiş gösteren, GLA genindeki mutasyon ve alfa-galaktozidaz A enzim eksikliğinin neden olduğu, çeşitli doku ve organlarda glikosfingolipidlerin ilerleyici birikimiyle karakterize bir lizozomal depo hastalığıdır. Hastalıktan klinik olarak şüphelenildiğinde enzim aktivitesi bakılmalıdır. GLA enzim aktivitesi kanda lökositlerde veya fibroblast kültürlerinde saptanır. Son zamanlarda ise tanı için kuru kan filtre kağıdı (DBS) kullanılmaya başlanılmıştır. Sistemik hastalıklar ile karışabilen organ hasarı ve sistemik semptomlarının mevcut olması nedeniyle bu hastalarda semptomların başlamasıyla tanı konulma zamanı arasında on yıldan fazla bir gecikme olmaktadır. FMF gibi bazı romatolojik hastalıklarla örtüşen semptomlarının olmasıda bir başka gecikme nedenidir. Bu nedenle bu semptomlarla gelen FD hastalarında eğer etnik kökende varsa, yanlışlıkla FMF tanısı konulmaktadır ve FD çok sık akla gelmemektedir. FD enzim verilmesi ile tedavisi mümkün olan, erken tanı ile ciddi yan etkilerinin ortaya çıkması engellenebilen bir hastalıktır. Önlenebildiği için erken dönem tedavinin başlanılması açısından önemlidir. Bu çalışma da FD açısından farkındalık yaratmak amaçlanmıştır.
Bu çalışmada hastaların %35'i erkek, %65'i kadın idi. Erkek/kız oranı ise 1/1.8 bulunmuştu. Hastaların semptomların başlama yaşı ortalama 5.89±3.35 'dır. Hastaların %59'unde FMF tanılı aile üyesi bulundu. Hastaların başlangıç semptomları arasında en sık bulgu ateş (%89) ve karın ağrısıdır (%94). Bunları sırasıyla artralji (%51), artrit (%20), göğüs ağrısı(%30), erizipel (%9) izlemektedir. Allel sıklığına bakıldığında en sık %40.5 oranında M694V olup diğerleri sırasıyla E148Q %11, V726A %7, M680I %5.5, R202Q %5, R761H %4.5 oranında bulunmuştur. En sık genotipler sırasıyla M694V homozigot E148Q heterozigot M694V heterozigot idi.
Hastalığın seyri boyunca ortaya çıkan ve Fabry hastalarıyla ortak olan başlıca diğer semptomlardan gastrointestinal semptomlar ise bulantı %28 ishal %13, konstipasyon %15 hastada mevcuttu. Nörolojik semptomlardan başağrısı %32, akroparestezi %23, tinnitus %16 sıklıkta idi. Çalışma grubundaki hastalardan 2 erkek hastada alfa-galaktozidaz A enzim aktivitesi düşük bulundu ancak yapılan GLA gen analizinde Fabry hastalığına ait mutasyon saptanmadı.
Çalışma grubunda FD'e ait semptomlar bulunan hastalar yer alsada enzim aktivite düşüklüğü saptanmasada özellikle kolşisine dirençli FMF tanılı hastalarda FD de akılda tutulması gereken ayırıcı tanılarda yer almalıdır. Ancak iki hastalığında birikte bulunabileceği unutulmamalıdır.

Abstract:
FMF is the most common hereditary periodic fever syndrome, affecting the populations surrounding Mediterranean region. Mainly it is mostly seen in Turks, Armenians, Arabs and Sephardic Jews. It is an autoinflammatory disease, which is inherited OR with recurrent abdominal pain, peritonitis, which can be watched with arthritis and skin lesions, lasting in 6-72 hours, characterized by amyloidosis in time. Disease responsible gene locus is located on chromosome 16 and is called the short arm MEFV. Colchicine is the standard treatment to prevent attacks and amyloidosis, which is a serious complication of the disease. FD has X linked transition and is a lysosomal storage disease characterized by progressive accumulation of glycosphingolipids in various tissues and organs, caused by the mutation in the GLA gene and alpha-galactosidase A enzyme deficiency. The enzyme activity should be checked when the disease is suspected clinically. GLA enzyme activity is detected in blood leukocytes or cultured fibroblasts. Recently, dried blood filter paper (DBS) has started to be used for diagnosis. Ten years of time between diagnosis and the onset of symptoms in these patients is due to the presence of organ damage and systemic symptoms which can be confused with systemic diseases. Therefore if there is an ethnicity with in FD patients which have these symptoms, mistakenly placed diagnosis of FMF and the FD does not mind too often. Because it can be prevented, it is important to initiate early treatment. This study was aimed to create awareness for the FDA. 35% of the patients in this study were male and 65% female. Male / female ratio was 1 / 1.8 was found. The mean age of onset of symptoms is 5.89 ± 3.35. FMF diagnosed family member was found in %59 of patients. The most common symptoms of patients with initial symptoms include fever (89%) and abdominal pain (94%). Then follows arthralgia (51%) , arthritis
(20%) , chest pain (30%), erysipelas (9%). When the M694V is the most common allele frequency rate of 40.5 % and respectively others are E148Q 11%, V726A 7%, M680 5.5 %, R202Q 5%, R761H 4.5% found. The most common genotypes are respectively M694V homozygotes, E148Q heterozygotes and M694V heterozygotes. The main symptoms that are common with other gastrointestinal symptoms of Fabry patients which are encountered during the course of the disease are nausea %28, diarrhea %13 and constipation %15. Incidence of neurological symptoms are headache 32%, akroparesthesis 23% and tinnitus 16%. Alpha-galactosidase A enzyme activity in 2 male patients from the study group were significantly lower but in the GLA gene analysis it wasn't found a mutation that belong to Fabry disease.