Türkiye`de konut sorununa bir çözüm olarak konut kooperatifciliğinin gelişimi ve Türk konut politikası içerisindeki yeri /
Yazar: A. AYDIN ESMERAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KEMAL GÖRMEZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Konut arzı = Housing supply ; Konut kooperatifleri = Housing cooperatives ; Konut piyasası = Housing market ; Konut politikaları = Housing policies ; Konut sektörü = Housing sector ; Konut sorunu = Housing problem ; Toplu konutlar = Mass houses

Özet:
Cumhuriyet'in ilanıyla katî ve çok boyutlu bir modernleşme sürecine dahil olan Türkiye'de, 1950'li yıllardan itibaren, ulusal pazar sisteminin işlemeye başlaması ve sanayileşme ile birlikte üretim ve tüketim kalıplarının kitleselleşerek değişmesine, halkın gündelik hayatının geleneksel cemaatçi bağlarından çözülüp iş/çalışma etrafında kenti odak alarak niteliksel bakımdan gelişmesine ve hayat standartlarının ani yükselişe geçmesine şahit olunmuştur. Türkiye'de nüfus artışı, iç göçlerin hızlanması ve hızlı kentleşme, reel-fizikî anlamda "modernleşme'' olarak adlandırılabilecek olan süreç içerisinde, pek çok sorunla birlikte, konut sorununu da ortaya çıkarmıştır. Konut sorunu üzerinde odaklanan bu çalışmada, bir yandan sorunun gelişimi, bir yandan da çözüm çabaları ele alınmıştır. Konut sorunu, esasen, gelişmekte olan, yani modern ekonomiye sonradan intibak etme uğraşındaki bütün ülkelerde ortaya çıkmıştır. Gecekondulaşma ise bu sorunun en bariz göstergelerinden biri olmuştur. t Türkiye'de konut sektörünün ekonomik gelişme bakımından taşıdığı önemin idrakinin de etkisiyle kamu otoriteleri soruna çözüm bulmak için bazı arayışlara başlamışlardır. Kamu otoriteleri çeşitli dönemlerde farklı politikalar izleyerek sorunu çözmek istemişlerdir. Türkiye'de uygulanan değişik politikaların, sorunun çözümünde yetersiz kaldığının anlaşılmasıyla, alternatif bir çözüm olarak konut kooperatifçiliğine ağırlık verilmiştir. Türkiye'de esasen 1934 yılında başlayan, fakat yeterli teşviki görmediği için bir türlü istenen sonuçları veremeyen kooperatifçilik, nihayet 1980'li yıllarda kesin bir pollitika tercihi halini almıştır. Toplu Konut İdaresi'nin kurulması ve konut üretimini teşvik için bir fon oluşturulmasıyla devlet, konut kooperatifçiliği alanında etkili bir teşvik mekanizması oluşturmuştur.Belirtilen dönemden itibaren, ferdî konut kooperatifçiliği yanından, bunda daha çok ve planlı bir şekilde "toplu konut" seçeneği ön plana çıkmıştır. Devlet kendi kurumu marifetiyle alanda etkin bir varlık haline gelmiş olmakla birlikte, genel olarak kooperatifçiliğin, özel olarak ise konut kooperatifçiliğinin sorunlarına gereken ilgi gösterilmemiştir. Konut kredisi uygulamalarının sosyal amaçlara göre isabetli bir şekilde kararlaştırılıp uygulanmaması, kırsal-kentsel toprak reformunun yapılamamış olmasından ileri gelen arsa rantların yüksekliği, kentsel gelişme alanlarına kayan kooperatif konutlarına altyapı teminindeki güçlükler, kooperatiflerin iç ve dış denetiminin yetersizliği, yerel yönetimlerin konuyla ilgili karar ve uygulamalardaki zayıflığı, ilgili mevzuatm dağınıklığı gibi önemli sorunlar toplu konut kooperatifçiliği yoluyla konut sorununa etkili çözümler bulunmasını önlemektedir. Çalışmada, konut kooperatifçiliği alanındaki gelişmeler ortaya konduğu gibi, karşılaşılan bu gibi sorunlar da uygulamaların değerlendirilmesine dayalı olarak belirlenmiş ve çeşitli çözüm yollan önerilmiştir. n

Abstract:
In Turkey, where a multi-dimensional modernization process has started after the declaration of Republic, what has been witnessed is, as of 1950s, an alteration in the production and consumption patterns by having them aggregated parallel to the functioning of the national marketing system and industrialization, quantitative development of the people by taking the city as a point of focus and centering around the working/business activities by unbinding the traditional and communal ties of their daily lives and transition to a rapid increase of their living standards. Population increase in Turkey has created the problem of housing in addition to a number of other problems within the process which can be described as acceleration of the domestic immigration and rapid urbanization in the real-physical sense. In this work, which has focused on the problem of housing; on one hand, the development of the problem and the efforts spent towards its solutions have been dealt, on the other. The problem of housing, in fact, has appeared in all the developing countries, that is to say, in those countries which try to adapt themselves into the modern economy at a later period. Squatter development has been one of the most obvious indicators of this problem. With the impact of the significance perceived as regards the housing sector in Turkey in terms of economic development, the public authorities have begun to seek a number of ways to solve this issue. The public authorities, in a sense, have tried to solve this problem by following different policies in various periods. After reaching to the conclusion of insufficiency in the solution of the problem through different policies implemented in Turkey, housing cooperatives has been favoured to a large extent as an alternative solution. The cooperative movement, which has started actually in the year 1934 but mhas produced no satisfactory result for it has not been supported adequately, has fînally turned out to be a preference of policy in a clear-cut way in 1980s. After the foundation of the Administration of the Mass Housing and through the creation of a fund to produce housing facilities to encourage such an activity, the State has formed an effective mechanism for the incentives in the sphere of mass housing. As of the indicated period, in addition to the individual housing cooperatives, the choice of 'mass housing' has emerged to be a primary approach, which is much more and planned way of housing compared to that of the individual housing cooperatives. Although the State has become an effective existence through its own organization, the necessary interest has not been shown, in general, for the problems of the movement of cooperatives; and, in particular, for the problems related to the housing cooperatives. Effective solutions through mass cooperatives cannot be created for such significant issues as fail üre to decide and implement the application of the housing credits properly in l ine with their social objectives, high level of the profitability of the building plots due tö the failure to actualize the urban- rural land reform, diffıculties in providing infrastructure for the cooperative buildings which extend towards the urban development regions, lack of interior and exterior control of the cooperatives, weakness of the local administrations regarding the decisions and application related to this issue, and the irregularities of the relevant legislation. in this study, the developments in the sphere of the housing cooperatives are presented and the related problems are described on the basis of the evaluation of the application and a number of ways of solutions have been proposed. IV