Roper, logan ve tierney'in hemşirelik modeline dayalı hasta eğitim programının hemodiyaliz tedavisi alan bireylerin günlük yaşam aktiviteleri ve öz-bakım gücüne etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of roper, logan & tierney's nursing model-based patient education program on the DAİLY living activities and SELF-care agency of individuals receiving hemodialysis treatment
Yazar: ABDULSAMED KAYA
Danışman: PROF. DR. MERDİYE ŞENDİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yaşam tarzı = Life style ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırma, hemodiyaliz tedavisi alan bireylere Roper, Logan ve Tierney'in Hemşirelik Modeline dayalı verilen eğitimin günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlılık/bağımsızlık düzeylerine ve öz-bakım gücüne etkisini değerlendirmek amacıyla deneysel olarak gerçekleştirildi. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini, Aralık 2020–Mayıs 2021 tarihleri arasında Muş İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Muş Devlet Hastanesi Hemodiyaliz Ünitesi'nde hemodiyaliz tedavisi alan bireyler; örneklemini araştırmaya dâhil edilme kriterlerine uyan 84 hasta birey oluşturdu. Araştırma, 42 kişilik deney ve 42 kişilik kontrol grubu ile gerçekleştirildi. Deney grubuna 6 haftalık Roper, Logan ve Tierney'in Hemşirelik Modeline dayalı eğitim verildi. Kontrol grubuna ise herhangi bir girişimde bulunulmadı. Araştırma verileri "Hasta Bilgi Formu", "Hemodiyaliz Tedavisinin Günlük 
Yaşam Aktivitelerine Etkisini Değerlendirme Formu", "Modifiye Barthel İndeksi" ve "Öz-Bakım Gücü Ölçeği" ile toplandı. Verilerin analizinde t testi, varyans analizi, Kikare analizi, Friedman testi, Cronbach α, Kurtosis ve Skewness kat sayıları kullanıldı.
Bulgular: Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalamasının 57,95±11,62 yıl, %52,3'ünün kadın, %93,6'sının evli, %89,8'inin çocuk sahibi olduğu, %54,9'unun ilkokul/lise mezunu ve %57,9'unun çalışmadığı saptandı. Bireylerin %83,3'ünün ailesinde hemodiyaliz tedavisi alan başka birey olmadığı, %39,9'unun 1-3 yıldır hemodiyaliz tedavisi aldığı ve %77'sinin başka bir kronik hastalığının bulunduğu saptandı. Deney grubundaki hasta bireylerin son test ve izlem testi Modifiye Barthel İndeksi ve Öz-Bakım Gücü Ölçeği puan ortalamalarının, kontrol grubundaki hasta bireylerin Modifiye Barthel İndeksi ve Öz-Bakım Gücü Ölçeği puan ortalamalarından daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05).
Sonuç: Hemodiyaliz tedavisindeki bireylere Roper, Logan ve Tierney'in Hemşirelik Modeline dayalı verilen eğitimin günlük yaşam aktivitelerindeki bağımsızlık düzeylerini ve öz-bakım gücünü artırdığı sonucuna ulaşıldı.
Anahtar Kelimeler: Günlük Yaşam Aktiviteleri, Hemodiyaliz, Öz-Bakım Gücü, Roper, Logan ve Tierney'in Hemşirelik Modeli, Yaşam Modeli

Abstract:
Aim: This research was carried out experimentally to evaluate the effect of the education given to individuals receiving hemodialysis treatment based on the Nursing Model of Roper, Logan & Tierney, on their dependency/independence levels and selfcare agency in their daily living activities.
Materials and Methods: The population of the research is individuals who received hemodialysis treatment in Hemodialysis Unit of Muş State Hospital affiliated to Muş Provincial Health Directorate between December 2020 and May 2021; the sample consisted of 84 patients who met the inclusion criteria of the study. The research was carried out with an experimental group of 42 patient and a control group of 42 patient. The experimental group received a 6-week training based on Roper, Logan & Tierney's Nursing Model. No intervention was made in the control group. Research data were collected with "Patient Information Form", "Daily Living Form of Effectiveness of Hemodialysis Treatment on Activities", "Modified Barthel Index" and "Self-Care Agency Scale". T test, analysis of variance, Chi-square analysis, Friedman test, Cronbach α, Kurtosis and Skewness coefficients were used in the analysis of the data.
Results: It was determined that the average age of the individuals participating in the study was 57.95±11.62 years, 52.3% were women, 93.6% were married, 89.8% had children, 54.9% were primary school/high school graduates, and 57.9% of them did not work. It was determined that 83.3% of the individuals had no other family members receiving hemodialysis treatment, 39.9% had received hemodialysis treatment for 1-3 years, and 77% had another chronic disease. It was determined that the avarage scores of the post-test and follow-up test Modified Barthel Index and Self-Care Agency Scale of the patients in the experimental group were higher than the avarage scores of the
Modified Barthel Index and Self-Care Agency Scale of the patients in the control group (p<0.05).
Conclusion: It was concluded that the education given to individuals in hemodialysis treatment based on the Nursing Model of Roper, Logan & Tierney increased their independence leves and self-care agency in daily living activities.
Key Words: Activities of Daily Living, Hemodialysis, Self-Care Agency, Roper, Logan & Tierney's Nursing Model, Living Model