COVID 19 ile D vitamini düzeyleri ve hastaların sosyodemografik özellikleri arasındaki ilişki
The relationship between COVID-19 and vitamin D levels and sociodemographic characteristics of the patients
Yazar: MERVE NUR YİĞİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAZİYE ŞULE GÜMÜŞTAKIM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Prognoz = Prognosis ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Giriş ve Amaç: Toplumun tümü COVID-19'a duyarlı olup, hastalık seyri asemptomatik klinik ile kritik hastalık arasında geniş bir spektrumda seyretmektedir. Bu çalışmada 2019 yılı sonunda ortaya çıkan ve tüm dünyada pandemiye neden olan COVID-19 hastalığında laboratuvar düzeyinde CRP, ferritin, D-dimer, lenfosit ve D vitamini değerleri ile sosyodemografik özelliklerin hastalığın klinik seyri ile ilişkisi olup olmadığını görmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 25.01.2021-28.02.2021 tarihleri arasında Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Erişkin COVID-19 polikliniğine başvuran 50 hasta ve Aile Hekimliği polikliniğine başvuran 50 hasta olmak üzere toplam 100 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Erişkin COVID-19 Polikliniğine başvuran RT-PCR testi pozitif, vaka grubunu oluşturan katılımcılara anket formunun ilk kısmı hastaneye müracaat esnasında yüzyüze görüşme yöntemiyle uygulanıp 1 ay sonra ikinci kısmı uygulanmıştır. İlk vizitte alınan kanlarında bakılan CRP, lenfosit, ferritin, D-dimer değerlerine ek olarak serum D vitamini seviyesi çalışılmıştır. Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran kontrol grubunu oluşturan katılımcılara anket formunun sadece ilk kısmı yüzyüze görüşme yöntemiyle uygulanmış olup müracaat esnasında serum D vitamini seviyesine bakılmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirmesi SPSS 22 programı kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için p degeri 0,05'in altında ise anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmaya toplam 100 kişi alınmıştır. COVID-19 enfeksiyonu geçiren 50 kişi vaka grubunu, daha önce COVID-19 enfeksiyonu geçirmemiş 50 kişi kontrol grubunu oluşturmaktadır. Ortalama yaş vaka grubunda 51,14±19,36 iken, kontrol
iv
grubunda 37,12±12,64 'tür. Vaka grubundaki hastaların yaş ortalaması, kontrol grubundaki hastaların yaş ortalamasından daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Serum D Vitamini sonucu vaka grubunda 14,19±10,63 ng/ml, kontrol grubunda 17,48±12,69 ng/ml olarak bulunmuştur. Vaka grubunun D Vitamini sonuçları daha düşük olmakla birlikte hasta grupları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,179). Kronik hastalıklara sahip olma durumu ile vaka-kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Kronik hastalığı olan kişiler vaka grubunun %70,7'sini kontrol grubunun %29,3'ünü oluştururken, kronik hastalığı olmayan kişiler vaka grubunun %35,6'sını, kontrol grubunun ise % 64,4'ünü oluşturmaktadır (p=0,001). Düzenli ilaç kullanma durumları da benzer oranlarda ve gruplar arasında anlamlı fark bulunmuştur (p=0,000). Kronik hastalık sahibi olanların %14,6'sı hafif %34,1'i şiddetli %22'si kritik hastalık geçirmişken; kronik hastalığı olmayanların %23,7'si hafif %6,8'i şiddetli %5,1'i kritik hastalık geçirmiştir. Çalışmamızda kronik hastalık sahibi olanların olmayanlara şiddetli veya kritik hastalık geçirme oranı daha yüksek bulunmuştur. Ortalama yatış süresi şiddetli hasta grubunda 12,22 gün iken kritik hasta grubunda 20,50 gün bulunmuştur. Araştırmaya katılan hastaların toplam yatış süresi ile hasta grubu arasında anlamlı farklılık vardır (p<0.05). (p<0.05). Şiddetli ve kritik hasta grubunun hafif şiddetli hasta grubuna göre CRP, ferritin ve D-dimer düzeylerinin daha yüksek olduğu; lenfosit düzeyinin ise daha düşük olduğu gözlenmiştir (p<0.05). Araştırmaya katılan hastaların toplam yatış süresinin kronik hastalık açısından anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir (p<0.05). Kronik hastalığa sahip olanların ortalama yatış süresi 17,26±8,427 gün, kronik hastalığı olmayanların ortalama yatış süresi 9,86±4,337 gün olarak bulunmuştur. El hijyeni ve maske kurallarına kısmen dikkat edenlerin şiddetli ve kritik hastalık geçirme oranı dikkat edenlere göre daha yüksek bulunmuşur (p<0,05).
Sonuç: İleri yaşın, erkek olmanın ve komorbit hastalığa sahip olmanın COVID-19 enfeksiyonunda kötü prognozla ilişkili önemli birer risk faktörü olduğu çalışmamızda görülmüştür. Labaratuar parametrelerinden CRP, ferritin, D dimer ve lenfosit değerlerinin hastalığın şiddetinin tahmin edilmesinde yardımcı olabilecek anlamlı prediktörler olduğu bulunmuştur. Vaka grubunda daha düşük olmakla birlikte her iki grupta da D vitamini seviyelerinde eksiklik olduğu ve yetersiz dozda takviye alındığı gözlenmiştir. COVID-19 virüsünün insanlar arası asıl bulaş yolu solunum damlacıklarının dışarı saçılması, yakın mesafe ve temastır. Çalışmamızda aile ve arkadaş çevresi gibi sosyal ortamlarda bulaşın daha sık olduğu gözlenmiştir.
v
Anahtar kelimeler: COVID-19, prognoz, D vitamini, hastalık şiddeti

Abstract:
Introduction and Purpose: The entire population is susceptible to COVID-19, and the course of the disease is in a wide spectrum between asymptomatic clinical and critical illness. In this study, we aimed to see whether the laboratory level CRP, ferritin, D-dimer, lymphocyte and vitamin D values and sociodemographic characteristics are related to the clinical course of the disease in COVID-19 disease, which emerged at the end of 2019 and caused a worldwide pandemic.
Materials and Methods: Our study was carried out with a total of 100 participants, 50 patients who applied to Kahramanmaraş Sütçü İmam University Health Practice and Research Hospital Adult COVID-19 outpatient clinic and 50 patients who applied to the Family Medicine outpatient clinic between 25.01.2021 and 28.02.2021. The first part of the questionnaire was applied by face-to-face interview method during the application to the hospital and the second part was applied 1 month later to the participants who applied to the Adult COVID-19 Outpatient Clinic with a positive RT-PCR test. In addition to the CRP, lymphocyte, ferritin and D-dimer values measured in the blood taken at the first visit, the serum vitamin D level was studied. Statistical evaluation of the obtained data was made using SPSS 22 program. For statistical significance, p value below 0.05 was considered significant.
Findings: A total of 100 people were included in this study. 50 people with COVID-19 infection constitute the case group, and 50 people who have not had COVID-19 infection before constitute the control group. While the mean age was 51,14±19,36 years in the case group, it was 37,12±12,64 in the control group. The mean age of the patients in the case group was higher than the mean age of the patients in the control group (p<0.05).
vii
Serum Vitamin D result was 14,19±10,63 ng/ml in the case group and 17,48±12,69 ng/ml in the control group. Although the Vitamin D results of the case group were lower, no statistically significant difference was found between the patient groups (p=0,179). It was determined that there was a statistically significant relationship between the status of having chronic diseases and the case-control group. Persons with chronic diseases constitute 70,7% of the case group and 29,3% of the control group, while persons without chronic diseases constitute 35,6% of the case group and 64,4% of the control group (p=0.001). . Regular drug use was at similar rates and a significant difference was found between the groups (p=0.000). While 14,6% of those with chronic disease had mild 34,1% and 22,0% had a critical illness; 23,7% of those without chronic disease had mild 6,8%, severe 5,1% had critical illness. In our study, the rate of severe or critical illness was found to be higher in those with chronic diseases than those without. While the mean hospital stay was 12,22 days in the severe patient group, it was 20,50 days in the critically ill group. There was a significant difference between the total length of stay of the patients participating in the study and the patient group (p<0.05). (p<0.05). The severe and critical patient group had higher CRP, Ferritin and D-dimer levels compared to the mildly severe patient group; It was observed that the lymphocyte level was lower (p<0.05). It was determined that the total length of stay of the patients participating in the study showed a significant difference in terms of chronic disease (p<0.05). The mean duration of hospitalization for those with chronic disease was found to be 17,26±8,427 days, and the mean duration of hospitalization for those without chronic disease was 9,86±4,337 days. The rate of severe and critical illness was found to be higher in those who partially pay attention to hand hygiene and mask rules (p<0.05).
Result: It was observed in our study that advanced age, being male, and having a comorbid disease were important risk factors associated with poor prognosis in COVID-19 infection. Laboratory parameters such as CRP, ferritin, D dimer and lymphocyte values were found to be significant predictors that could help in estimating the severity of the disease. Although it was lower in the case group, it was observed that there was a deficiency in vitamin D levels in both groups and insufficient doses of supplements were taken. The main human-to-human transmission route of the COVID-19 virus is the scattering of respiratory droplets, close distance and contact. In our study, it was observed that transmission was more common in social environments such as family and friends.
viii
Key Words: COVID-19, Prognosis, Vitamin D, disease severity