Hanehalkı portföy tercihlerini etkileyen faktörler: Türkiye'de bir uygulama
Factors that affect household?s portfolio choices: an application in Turkey
Yazar: HALİME TEMEL
Danışman: PROF. DR. TURHAN KORKMAZ ; DOÇ. DR. ERDAL ATUKEREN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Davranışsal finans = Behavioral finance ; Hanehalkı = Household ; Portföy seçimi = Portfolio selection ; Tasarruf = Saving ; Yatırım kararları = Investment decisions ; Yatırımlar = Investments

Özet:
Hanehalkları tasarruflarının kıymetini korumak, değerlendirmek, düzenli ve sürekli bir gelir getirmesini sağlamak için çeşitli yatırım araçlarına yönelmektedir. Bireysel yatırımcıların demografik, sosyoekonomik, coğrafik ve kültürel özellikleri yatırım tercihlerini etkilemektedir. Yatırımcılar gelir düzeyleri, sahip oldukları servet, yatırımlardan bekledikleri getiri oranı, riske karşı tutumları, likidite düzeyleri, bilgi birikimleri ve finansal olaylardan etkilenme psikolojileri ve ekonomideki makroekonomik değişkenleri göz önünde bulundurarak portföy oluşturur. Bu çalışmada, Türkiye'de Hanehalkı Bütçe Anketi verilerinden yararlanılarak hanehalklarının portföy tercihlerine etki eden faktörler multinomial logit yöntemi ile analiz edilmiştir. Analizde, Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2002-2006 yıllık verilerinden yararlanılmıştır.Çalışmada, hanehalkı portföyünde yer alan gayrimenkul, altın, döviz, banka hesabı, sermaye piyasası yatırım araçları (hisse senedi, tahvil-bono ve fon katılım belgesi) ve işe yatırım bağımlı değişkenler olarak alınmıştır. Bağımlı değişkenlere etki eden faktörler olan hanehalkının demografik, sosyoekonomik ve yerleşim yeri özellikleri de bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir.Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki hanehalklarının tasarruf eğilimini belirlemek ve bu tasarruflarını aktardıkları portföylerinin içerisindeki yatırım araçları tercihlerini etkileyen demografik ve sosyoekonomik faktörleri tespit etmektir. Çalışmada ayrıca enflasyonun yatırım yapmayı etkileyip etkilemediği analiz edilmiştir. Analiz sonucunda enflasyon artışının yatırım yapma olasılığını arttırdığı ve özellikle sermaye piyasası yatırım araçlarına olan ilgiyi arttırdığı görülmüştür. Yıllar itibariyle yatırım tercihlerini etkileyen ortak değişkenler; gelir, eğitim, meslek ve hanehalkı büyüklüğü olarak bulunmuştur. Analizlerden elde edilen sonuçlar üzerine yorumlar yapılarak, konuyla ilgili taraflara katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In order to keep the value of their savings and to receive a regular income, households tend to deposit their money on different investment tools. Their demographic, socioeconomic, geographic, and cultural characteristics affect their preferences concerning their investments. Investors create their portfolios according to their income levels, wealth, expected rate of return, attitude towards risk, liquidity levels, knowledge, pyschology and macroeconomic parameters. In this study, by using the 2002-2006 data provided by the Households Budget Survey made by Turkish Statistical Institute, the portfolio preferences of households are analyzed by means of multinomial logit method. The dependent variables of the model used are real estate, gold, foreign exchange, bank account, capital market investment tool, such as stocks, bills, bonds and fund investment certificates, and business venture. The independent variables, are demographic, socioeconomic and locational characteristics of the households.The aim of this study is to determine the households? propensity to save and to figure the factors which affect their decisions about the investment tools which compose their portfolios. In addition, the effect of inflation on investment is tested, and it is determined that a rise in inflation increases the probability of making investments and it also increases the incentives especially towards capital market investment tools. The common denominators of investment decisions over the years are income, education, profession and the size of households. The results are evaluated in a way to contribute to the related parties.