Obsesif kompulsif bozukluk hastalarında fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme bulgularının sağlıklı kontroller ile karşılaştırılması
The comparison of functional magnetic resonance imaging findings in patients with obsessive compulsive disorder and healthy controls
Yazar: HASAN BAKAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET RAŞİT TÜKEL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Nörobiyoloji = Neurobiology ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaçlar: Obsesif kompulsif bozukluk (OKB), yineleyici ve zorla gelen düşünceler (obsesyonlar) ve/veya tekrarlayıcı davranışlar ya da zihinsel eylemler (kompulsiyonlar) ile tanımlanan, kişinin günlük işlevlerini belirgin olarak etkileyen, sık görülen bir hastalıktır. OKB'de, birçok nörogörüntüleme ve nöropsikolojik çalışmada görsel-uzaysal yeteneklerde ve dikkat, yanıt inhibisyonu gibi yürütücü işlevlerde bozukluklar olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmamızda, son yıllarda OKB patogenezinde parietal alanların da rol alabileceğini gösteren bulgular doğrultusunda, OKB hastalarında dinlenim durumu ağlarının yanı sıra singulo-fronto-parietal dikkat ağını güçlü şekilde aktive ettiği bilinen görev de kullanılarak işlevsel manyetik rezonans görüntüleme (iMRG) yanıtları incelenmiştir. 
Hastalar ve Yöntemler: Çalışmamıza ilaç kullanmayan ve psikiyatrik eştanısı bulunmayan 22 OKB hastası ve hastalar ile yaş, cinsiyet, eğitim durumuna ve el tercihine göre eşleştirilmiş 22 sağlıklı kontrol alındı. Tüm katılımcılara dinlenim durumunda ve singulo-fronto-parietal devrelerde aktiviteye yol açan çok kaynaklı interferans görevi (ÇKİG) sırasında iMRG ölçümü uygulandı. 3T MR görüntüleme cihazı (Achieva, Philips, Hollanda) ile yapılan ölçümler SPM8 yazılımı ile ön-işlemeden geçirildi. Dinlenim durumu içsel bağlantı ağlarının belirlenmesi amacıyla MATLAB ortamında çalışan GIFT paketindeki bağımsız bileşen analizi uygulandı. Grupların dinlenim durumu ağları voksel tabanlı t-testi kullanılarak karşılaştırıldı. Görev ile ilişkili kortikal beyin bölgeleri SPM8 yazılım paketinde genel doğrusal model kullanılarak belirlendi.
Bulgular: Dinlenim durumunda, OKB hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla, yürütücü kontrol ağının ventral bileşeni ile ilişkili medial frontal bölgede (Brodmann'ın 9. alanı: medial ve superior frontal giruslarda) bağlantısallıkta azalma saptandı (küme düzeyinde FWE düzeltilmiş p=0.058, MNI tepe koordinatları: 16 38 28, küme hacmi=142 voksel). Aynı zamanda, OKB hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla kontrol koşulunda, supramarginal girus, prekuneus, orta frontal girus (OFG) ve sol orta temporal girusta (OTG) (küme düzeyinde FWE düzeltilmiş p<0.001, MNI tepe koordinatları -40, -52, 28; küme hacmi = 21787 voxel); interferans koşulunda, prekuneus, sol supramarginal girus, OTG, sol kaudat nukleus ve sol suplementer motor alanı (SMA, Brodmann'ın 6. alanı) içeren bölgelerde istatistiksel olarak anlamlı aktivite azalması saptandı (küme düzeyinde FWE düzeltilmiş p=0.016, MNI tepe koordinatları: -4 -66 34, küme hacmi=7608 voksel).
Sonuç: Bu bulgular, OKB'nin patofizyolojisinde orbito-fronto-striatal bölgelerin yanı sıra dorsal beyin bölgelerinin de (örn. SMA, prekuneus, supramarginal girus ve temporal korteksler) rol oynadığı hipotezini desteklemektedir. Bu sonuçlar ayrıca yürütücü kontrol ağının OKB'nin nörobiyolojisinde önemli bir rol oynadığını düşündürmektedir.

Abstract:
Objective: Obsessive compulsive disorder (OCD) is a common debilitating disorder char¬acterized by recurrent intrusive thoughts (obsessions) and/or repetitive behaviors or mental acts (compulsions). Many neuroimaging and neuropsychological studies in OCD have reported impairments in visuospatial abilities and executive functions, such as attention and response inhibition. Based on recent findings on the possible role of the parietal areas in the pathogenesis of OCD, present study investigates responses to a task that strongly activates cingulo-fronto-parietal attention network in addition to resting state networks using functional magnetic resonance imaging (fMRI) in patients with OCD. 
Patients and Methods: Our study included 22 unmedicated patients with OCD without any psychiatric comorbidity and 22 healthy controls (matched on age, gender, years of education and handedness). All participants underwent fMRI scans during resting state and multi-source interference task (MSIT), which reliably activates the cingulo-fronto-parietal circuits associated with attention. Experiments were performed on a 3T MRI scanner (Achieva, Philips, Netherlands). Data were preprocessed using SPM8 software. Resting state functional connectivity networks were obtained with independent component analysis using GIFT toolbox. Resting state networks of both groups were compared by using voxel based t-test. Task-related cortical brain regions were determined using general linear model (GLM) in SPM8.
Results: Patients with OCD showed decreased functional connectivity in the medial frontal region (Brodmann's area 9: medial and superior frontal gyri) associated with ventral component of executive control network during rest (FWE corrected p=0.058, MNI peak coordinates: 16 38 28; cluster sizes=142 voxel). Compared with healthy participants, patients also had significantly lower activation in areas including the supramarginal gyrus, precuneus, middle frontal gyrus and middle temporal gyrus (FWE corrected p<0.001, MNI peak coordinates -40, -52, 28; cluster sizes = 21787 voxel) during control task condition, and in areas including the precuneus, left supramarginal gyrus, middle temporal gyrus, left cuadate nucleus and left supplementary motor area (Brodmann's area 6) (FWE corrected p=0.016, MNI peak coordinates: -4 -66 34; cluster sizes=7608 voxel) during interference task condition.
Conclusion: These findings support the hypothesis that widely distributed large-scale brain systems, including dorsal brain areas (e.g. supplementary motor area, precuneus, supramarginal gyrus and temporal cortices), in addition to orbitofrontostriatal regions, might be involved in the pathophysiology of OCD. The results also suggest that abnormal connectivity in the executive network might play a crucial role in the neurobiology of OCD.