Farklı antioksidanlar ile dondurulmuş tuj koçu spermasından elde edilen dölverimi
Fertility obtained from tuj coach semen frozen with different antioxidants
Yazar: TAYGUN GÖKDEMİR
Danışman: PROF. DR. SAVAŞ YILDIZ
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışmada antioksidan özelliği olan kitosan ve kafeik asitin farklı dozlarda
sulandırıcıya katılmasıyla koç spermasının dondurulmasındaki etkinliği ve bu spermalarla
yapılan laparoskopoik suni tohumlamadan elde edilen gebelik oranlarının araştırılması
amaçlanmıştır.
Çalışmada beş baş Tuj ırkı koç kullanılmıştır. Spermalar 5 koçun her birinden 10'ar
ejekülat olmak üzere haftada iki kez elektro ejakülatör yöntemiyle alınmış ve zaman
geçirmeden muayeneleri yapılmıştır. Alınan spermalar birleştirildikten sonra, 5 eşit hacme
bölünmüş ve spermaların sulandırılmasında ana sulandırıcı olarak "tris-sitrik asit-fruktozyumurta sarısı sulandırıcısı" kullanılmıştır.
Alınan spermalar 5 eşit hacme bölündükten sonra ana sulandırıcıya kafeik asitin 0,018 mg
(GA1) ve 0,009 (GA2) mg dozları ve kitosanın 0,005 mg (GB1) ve 0,01 mg (GB2) dozları ilave
edilerek sulandırılmıştır. Kontrol grubu olarak ise, "tris-sitrik asit-fruktoz-yumurta sarısı
sulandırıcısı" kullanılmıştır.
Bu şekilde 5 grupta sulandırılıp dondurulan spermalarda motilite, ölü spermatozoa oranı,
anormal spermatozoa oranı, akrozoma bağlı anormal spermatozoa oranı, HOS test ve flow
sitometri analizleri yapılmıştır. Spermalar çalışma boyunca sıvı azot içerisinde (-196 oC)
muhafaza edilmiştir.
Sperma dondurma işleminin sonrasında her grup için 10 adet koyun olmak üzere 50 adet
koyun seçilmiştir. Seçilen koyunlar mevsim içi senkronizasyona alınmış ve sabit zamanlı
laparoskopik suni tohumlama uygulaması yapılmıştır.
Gruplarda çözüm sonu spermatolojik parametreler açısından istatistiksel farklar
gözlenmiştir. (p<0,05). Motilite, HOST, ölü-canlı, anormal spermatozoa oranı, akrozoma bağlı
anormal spermatozoa oranı, FITCH ve Rodamine boyamalarıyla elde edilen değerler açısından
kafeik asit gruplarında diğer gruplara kıyasla istatistiksel olarak fark ortaya çıkmıştır (p < 0,05).
Motilite değerleri açısından en yüksek oranlar GA1 ve GA2 gruplarında (% 53,33 ± 1,44
ve % 53,75 ± 1,25) elde edilmiştir.
Ölü spermatozoa oranları en düşük GA1 ve GA2 gruplarında elde edilirken (% 37,00 ±
1,25 ve % 37,03 ± 1,42), en yüksek ölü spermatozoa oranı % 49,43 ± 1,73 ile GB2 grubunda
saptanmıştır.
Çözüm sonu en düşük anormal spermatozoa oranları % 29,53 ± 0,27 ve % 29,75 ± 0,67
ile GA1 ve GA2 gruplarında elde edilirken, en yüksek anormal spermatozoa oranı ise % 44,31
± 1,60 ile GB2 grubunda elde edilmiştir.
Çözüm sonu en düşük akrozoma bağlı anormal spermatozoa oranları % 15,64 ± 0,91 ve
% 15,58 ± 1,11 ile GA1 ve GA2 gruplarında elde edilirken, en yüksek akrozoma bağlı anormal
spermatozoa oranı ise % 26,19 ± 1,35 ile GB2 grubunda elde edilmiştir.
En yüksek HOST oranları % 56,63 ± 0,79 ve % 54,78 ± 0,91 ile GA1 ve GA2 gruplarında
elde edilirken, en düşük HOST oranı ise % 40,58 ± 1,03 ile GB2 grubunda elde edilmiştir.
En yüksek FITC oranı % 20,22 ± 0,62 ile GA1 grubunda elde edilirken, en düşük FITC
oranı ise % 13,82 ± 1,06 ile kontrol grubunda elde edilmiştir.
En yüksek mitokondriyal membran fonksiyon oranı % 18,39 ± 1,00 ile GA2 grubunda
elde edilirken, en düşük mitokondriyal membran fonksiyon oranı ise % 13,78 ± 0,47 ile GB1
grubunda elde edilmiştir.
Laparoskopik suni tohumlama sonrasında en yüsek gebelik oranı % 60 ile GA1 grubunda
elde edilirken, en düşük gebelik oranı ise % 10 ile GB2 grubunda elde edilmiştir.
Sonuç olarak, koç spermasının dondurulmasında sulandırıcıya katılan antioksidanlardan
kafeik asit içeren sulandırıcı gruplarının, çalışmada kullanılan diğer sulandırıcı gruplarına göre
daha başarılı sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kafeik asit, Kitosan, Koç sperması, Kriyoprezervasyon, Laparoskopik
suni tohumlama, Gebelik oranı.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effectiveness of the freezing of ram semen by
adding chitosan and caffeic acid, which have antioxidant properties, to the extender at different
doses, and to investigate the pregnancy rates obtained from laparoscopic artificial insemination
with these semen.
Five Tushin rams were used in the study. Sperm were collected twice a week, 10
ejaculates from each of 5 rams, using the electro ejaculator method. After the collected semen
were pooled, they were divided into 5 equal volumes and "tris-citric acid fructose-egg yolk
extender" was used as the main extender for diluting the semen.
After dividing the semen into 5 equal volumes, they were diluted by adding 0.018 mg
and 0.009 mg of caffeic acid and 0.005 mg and 0.01 mg of chitosan to the main extender. As
the control group, "tris-citric acid-fructose-egg yolk extender" was used.
In this way, motility, rate of dead spermatozoa, rate of abnormal spermatozoa, rate of
abnormal spermatozoa due to acrosome, HOS test and flow cytometry analyzes were performed
in the semen diluted in 5 groups. Sperm were stored in liquid nitrogen (-196 oC) throughout the
study.
After the sperm freezing process, 50 sheep were selected, 10 sheep for each group.
Selected sheep were synchronized during the season and fixed-time laparoscopic artificial
insemination was applied.
Statistical differences were observed in the groups in terms of post-solution
spermatological parameters (p<0.05). Statistically significant differences were observed in the
caffeic acid groups compared to the other groups in terms of motility, dead-alive, HOST,
abnormal sperm ratio, abnormal sperm ratio due to acrosome, values obtained by FITCH and
Rhodamine staining (p < 0.05).
The highest rates in terms of motility values were obtained in the caffeic acid groups
(53.33% ± 1.44 and 53.75% ± 1.25).
While the lowest rates of dead spermatozoa were obtained in the GA1 and GA2 groups
(37.00 ± 1.25% and 37.03 ± 1.42%), the highest rate of dead spermatozoa was detected 49.43
± 1.73% in the GB2 group.
After thawing, the lowest rate of abnormal spermatozoa was obtained in the GA1 and
GA2 groups with 29.53% ± 0.27% and 29.75 ± 0.67%, while the highest rate of abnormal
spermatozoa was obtained 44.31 ± 1.60% with GB2 group.
After thawing, the lowest rate of abnormal spermatozoa due to acrosome was obtained
in the GA1 and GA2 groups with % 15,64 ± 0,91 ve % 15,58 ± 1,11, while the highest rate of
abnormal spermatozoa due to acrosome was obtained % 26,19 ± 1,35 with GB2 group.
The highest HOST ratios were obtained in the GA1 and GA2 groups with 56.63% ±
0.79% and 54.78 ± 0.91%, while the lowest HOST ratio was obtained in the GB2 group with
40.58 ± 1.03%.
While the highest FITC rate was 20.22 ± 0.62% in the GA1 group, the lowest FITC rate
was obtained in the control group with 13.82 ± 1.06%.
The highest mitochondrial membrane function rate was obtained in the GA2 group with
18.39 ± 1.00%, while the lowest mitochondrial membrane function rate was obtained in the
GB1 group with 13.78 ± 0.47%.
After laparoscopic artificial insemination, the highest pregnancy rate was obtained in
the GA1 group with 60%, while the lowest pregnancy rate was obtained in the GB2 group with
10%.
As a result, it was observed that caffeic acid, one of the antioxidants added to the
extender in freezing ram semen, gave more successful results than the other antioxidant groups
used in the study.
Keywords: Caffeic acid, Chitosan, Ram semen, Cryopreservation, Laparoscopic
artificial insemination, Pregnancy rate.