Otomotiv Sektöründe TOPSİS, ORESTE, Bulanık TOPSİS ve Bulanık ORESTE Yöntemleri ile Proje Seçimi
Project Selection TOPSIS, ORESTE, FUZZY TOPSIS and FUZZY ORESTE Methods in the Automotive Industry
Yazar: BÜŞRA BEKİ
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM ULUSKAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kalite Yönetimi ve Kalite Güvence Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bulanık TOPSIS = Fuzzy TOPSIS ; ORESTE yöntemi = ORESTE method ; TOPSIS = TOPSIS ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Küreselleşmenin hızla arttığı günümüzde rekabet edebilirliğin temeli hızlı ve uygun kararların alınmasına dayanmaktadır. Karar verme, alternatifler arasından seçim yapma süreci olarak tanımlanır. Günümüzde karar verme sürecinde seçeneklerin çokluğu ve alınan kararları etkileyen birçok kriterin olması karar verme sürecini zorlaştırmaktadır. Bu durumlarda, geleneksel karar verme yöntemleri yerine çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinin kullanımı tercih edilmektedir.

Bu çalışmada otomotiv yan sanayinde faaliyet gösteren bir firmanın proje seçim problemi ele alınmıştır. ÇKKV yöntemlerinden literatürde finansal problemi çözümünde yaygın kullanılan TOPSIS ve yeni yöntemlerden olup önceliklendirme esaslı yöntem olan ORESTE ile proje seçimi gerçekleştirilmiştir. Karar verme sürecinde mevcut olan belirsizlikleri ve kesin olmayan durumları seçim yöntemine entegre edebilmek için Bulanık TOPSIS ve Bulanık ORESTE yöntemleri ile yapılan çalışma desteklenmiştir. Proje seçimi probleminde, 4 ana kriter ve bu ana kritere bağlı olan 7 alt kriter tanımlanmıştır. 30 proje alternatifi arasından en uygun projenin seçimi, bahsedilen 4 farklı yöntemle gerçekleştirilmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. 

Bu çalışma, ÇKKV yöntemlerinde TOPSIS ve ORESTE metotlarının bulanık versiyonlarını proje seçimi probleminde kullanması açısından literatüre katkı sağlamıştır. Ayrıca literatürde sık rastlanmayan Aralık Tip 2 Bulanık ORESTE yöntemiyle gerçekleştirilen sıralama ile literatürdeki boşluğun doldurulması hedeflenmiştir.

Abstract:
In today's rapidly increasing globalization, the basis of competitiveness depends on taking fast and appropriate decisions. Decision making is defined as the process of choosing among alternatives. Today, the abundance of options in the decision-making process and the presence of many criteria that affect the decisions taken make the decision-making process difficult. In these cases, the use of multi-criteria decision-making (MCDM) methods is preferred instead of traditional decision-making methods.

In this study, the project selection problem of a company operating in the automotive supplier industry is discussed. Project selection was carried out with TOPSIS, which is one of the MCDM methods, which is widely used in solving financial problems in the literature, and ORESTE, which is one of the new methods and a prioritization-based method. In order to integrate the uncertainties and uncertainties that exist in the decision-making process into the selection method, the study with the Fuzzy TOPSIS and Fuzzy ORESTE methods was supported. In the project selection problem, 4 main criteria and 7 sub-criteria related to this main criterion are defined. The selection of the most suitable project among 30 project alternatives was carried out with the aforementioned 4 different methods and the results were compared.

This study contributed to the literature in terms of using fuzzy versions of TOPSIS and ORESTE methods in MCDM methods in the project selection problem. In addition, it is aimed to fill the gap in the literature with the ranking performed by the Interval Type 2 Fuzzy ORESTE method, which is not frequently encountered in the literature.