Atık yönetimi uygulamaları ve işletme verimliliği ilişkisinin incelenmesi: Tekirdağ ili örneği
A research on the relationship of waste management practices and operation efficiency: Tekirdağ province example
Yazar: SELİN AYKOL
Danışman: PROF. DR. OSMAN DEMİRDÖĞEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Atıklar = Wastes ; Maliyet iyileştirme = Cost optimization ; Malzeme verimliliği = Material productivity ; Verimlilik = Productivity ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Firmalar üretim yapabilmek için birçok kaynaktan yararlanmakta ve üretim süreçleri boyunca çeşitli atık malzemeler meydana gelmektedir. Atıkların doğru yönetimi ve kaynakların verimli kullanımı firmalara önemli avantajlar sağlamaktadır. 
Bu tez çalışmasında; ilk olarak firmaların atık yönetimi konusundaki durumları, firmaların atık yönetimi uygulamaları ve kaynak verimlilikleri ilişkisi belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışmada, atık miktarları ve bu atıkları değerlendirme yöntemleri, malzeme verimlilikleri, atık geri dönüşümünün hammadde maliyetleri üzerindeki etkisi de araştırılmıştır.
Çalışmanın sonucunda, Tekirdağ tekstil endüstrisinde faaliyet gösteren firmaların atık yönetimi uygulamalarını oldukça iyi düzeyde yerine getirdikleri görülmüştür. ISO 14001 Çevre Yönetim Sertifikası sahipliği, aynı işleve sahip bir ürünü daha az hammadde kullanarak tasarlama/üretme durumu, hammaddeyi azaltmak için proses değişikliği yapma durumu, çalışan sayısı büyüklüğü ve ciro düzeyi ile kaynak verimlilikleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Firmaların atık depolama/bertaraf maliyet kaydına ait bilgi durumu, ürünlerin daha az ambalaj kullanarak paketlenmesi, ürün ambalajlarında geri dönüştürülebilir/yeniden kullanılabilir malzeme kullanımı, çalışanların geri kazanım/atık azaltma konusunda bilgilendirilmesi, müşterilerin atık azaltma konusunda bilgilendirilmesi ve ürün depolama sırasında malzeme paketlerinin zarar görmediği bilgisi ile kaynak verimliliği arasında ise anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Firmaların büyük bir çoğunluğunun malzeme verimliliklerinin iyi ve yüksek derecede olduğu hesaplanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Atık, Atık Yönetimi, Maliyet Düşürme, Verimlilik, Kaynak Verimliliği

Abstract:
Companies make use of many resources in order to produce various waste materials that occur during the production processes. Correct management of waste and efficient use of resources provide companies with significant advantages.
In this thesis study; first of all, the status of the companies in waste management, the waste management practices of the companies, and the resource efficiency relationship were determined. In addition, in this study, the amount of waste and the evaluation methods of these wastes, material efficiency, and the effect of waste recycling on raw material costs were also investigated.
As a result of the study, it was observed that the companies operating in Tekirdağ textile industry fulfill their waste management practices at a very good level. It was determined that there is a significant relationship between ISO 14001 Environmental Management Certificate ownership, the situation of designing/producing a product with the same function using less raw material, the situation of making process changes to reduce the raw material, the size of the number of employees and the level of turnover and resource efficiency. However, no significant relationship was found between the information status of companies regarding waste storage/disposal cost records, packaging of products using less packaging, use of recyclable/reusable materials in product packaging, informing employees about recycling/waste reduction, informing customers about waste reduction, and ensuring that material packages are not damaged during product storage and resource efficiency. It was calculated that the material efficiency of the majority of the companies is good and high.
Keywords: Waste, Waste Management, Cost Reduction, Efficiency, Resource Efficiency