Hemşirelerin işlerine karşı tutumlarının belirlenmesi
Defining the attitudes of nurses towards their jobs
Yazar: SERAP ALTUNTAŞ
Danışman: Y.DOÇ.DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
ÖZET HEMŞİRELERİN İŞLERİNE KARŞI TUTUMLARININ BELİRLENMESİ Araştırma, hemşirelerin işlerine karşı tutumlanm belirleyerek, tutumlarım etkileyen faktörleri ortaya koymak amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırma evrenini İstanbul ili Avrupa yakasında bulunan tüm hastaneler oluşturmakta olup, bu hastanelerden 1 üniversiteye bağlı 2 Hastanesi, 2 Sosyal Sigortalar Kurumu Hastanesi, 2 Sağlık Bakanlığı Hastanesi ve 4 Özel Hastane olmak üzere toplam 10 hastane örneklem grubunu oluşturmuştur. Araştırma örneklemine, ölçeğin geçerlilik - güvenirliliği açısından kota örnekleme yöntemine göre 800 hemşire alınmıştır. Veri toplama aracının hazırlanmasındal980'de Ayşe Can Baysal tararından hazırlanan 60 maddelik likert tipi tutum ölçeği esas alınarak, bu ölçeğin işin içeriği kısmının sağlık hizmetleri ve hemşirelik hizmetlerinin özelliklerine göre yetersiz olduğu düşünülmüş ve uzman görüşü doğrultusunda 14 madde daha eklenmiştir. Verilerin toplanmasında ön uygulama ile test edilerek düzenlenen toplam 74 maddelik işe karşı tutum ölçeği ile hemşirelerin sosyo-demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 17 soruluk anket formu kullanılmıştır. Araştırmada 666 kişiden veri toplanabilmiş, ancak anket formlanmn eksik doldurulması nedeniyle 615 anket üzerinden istatistiksel analizler yapılmıştır. Veri toplama aracının geçerlilik - güvenirliliği için ınadde toplam puan korelasyonu analizi ve cronbach qc çözümlemesi yapılmış olup, iç tutarlılık katsayısı 0.92 bulunmuştur. Verileriıı değerlendirilmesinde frekans dağılımı, yüzdelik hesaplaması, tek yönlü varyans analizi ( ANOVA), t testi, Kruskal Wallis ve ileri analiz için Tukey HSD testinden yararlamlmıştır. Hemşirelerin çoğunun 30 yaş ve altında, ön lisans mezunu, bekar, servis hemşiresi, 5 - 9 yıl arasında mesleki deneyimli olduğu belirlenmiştir. Hemşirelerin çoğunun mesleği isteyerek seçtiği, hemşire olarak kısmen mutlu olduğu, iş değiştirmeyi düşünmedikleri, yeniden hemşireliği seçmek istemedikleri, mesleWerinin sosyal hayatlarını kısmen etkilediğini düşündükleri, hemşirelerin çoğunun 69çalıştıkları birimde kendi isteğiyle ya da kurum tarafından kendi isteği dışında görevlendirildikleri ve günde ortalama 6-10 hastaya bakım verdikleri saptanmıştır. Hemşirelerin % 88.8 gibi bir çoğunluğunun ( 174 - 271) orta düzeyde tutum puanı aldıkları belirlenmiştir. Özel hastanede çalışan, 30 yaş ve altındaki, lisans ve lisansüstü mezunu, evli, yönetici olan, 20 yıl ve daha fazla meslekî deneyimli, mesleği isteyerek seçen, hemşire olarak çalışmaktan mutlu olan, iş değiştirmeyi düşünmeyen, yeniden hemşirelik mesleğini seçmek isteyen ve hemşirelik mesleğinin sosyal hayatı etkilemediğini düşünen hemşirelerin işe karşı daha olumlu tutum sergiledikleri belirlenmiştir. Çalıştığı birimde kurum tarafından kendi isteği dışmda görevlendirilen ve günlük ortalama 20 ve daha fazla sayıda hastaya bakım veren hemşirelerin işe karşı daha olumsuz tutuma sahip oldukları saptanmıştır. Sonuç olarak, İstanbul ili Avrupa yakasındaki Üniversite Hastanelerinde, Özel Hastanelerde, Sosyal Sigortalar Kurumu Hastaneleri'nde ve Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelerde çalışan hemşirelerin işlerine karşı orta düzeyde bir tutuma sahip oldukları; yaş, eğitim durumu, medeni durum, kurumdaki pozisyon, deneyim, mesleği isteyerek seçme, hemşire olarak çalışmaktan mutlu olma, iş değiştirmeyi düşünme, hemşirelik mesleğinin sosyal hayatı etkileme durumu, çalışılan birimde görevlendirilme şekli ve balom verilen hasta sayısı gibi faktörlerin hemşirelerin işlerine karşı tutumlanm etkilediği söylenebilir. Anahtar kelimeler: Tutum, iş, hemşire 70

Abstract:
SUMMARY DEFINING THE ATTITUDES OF NURSES TOWARDS THEIR JOBS This research was planned descriptively to define the attitudes of the nurses towards their jobs and to identify the factors that are influential on their attitudes. The scope of the research covered all the hospitals located in the European side of Istanbul City, and a total of 10 hospitals were included in the study ( two hospitals one of which was a university, two SSK1 hospitals, two hospitals bound to the Ministry of Health, and four private hospitals). According to the quota sampling and to ensure validity-reliability, 800 nurses were included in the study. The 60-question likert-type attitude scale, developed by Ayşe C. Baysal in 1980, was based on during the development of the data-gathering tool. However, suggesting that the "content of the job" section was inadequate as for health services and nursing services, the researchers added 14 additional items in the light of expert views. An attitude towards job scale of 74 items improved by pre-tests and a 17-item questionnaire to define the socio-demographical characteristics of the nurses were used in the evaluation of the data. Data could be gathered from 666 nurses, however 615 of the questionnaire forms could be used in the statistical analysis due to incomplete filling of the forms. For the validity-reliability of the data gathering tool, item total score correlation analysis and cronbach qc analysis were performed, and the interior coherence coefficient was found as 0.92. Frequency dispersion, percentage calculations, one-way variance analysis (ANOVA), t-test, Kruskal Wallis and Tukey HSD test for advanced analysis were used for the evaluation of the data. It was defined that the majority of the nurses were of ages 30 and below, single, had pre- graduate degrees, were service nurses, and had professional experience of 5-9 years. SSK: Institute of Social Insurances 71Most of the nurses chose this profession willingly and were partially content of working as a nurse. They did not plan to change their career but they said they wouldn't choose being a nurse if were given another chance. They believed that their profession partially affected their social lives. Most of them had been positioned in their units willingly, or unwillingly by the institutions and they provided care for 6-10 patients daily. The majority of the nurses (88.8%) had mediocre attitude scores (174 - 271). Nurses who were employed at private hospitals, were 30 and below, who had licence and post-graduate degrees, had 30 years or more professional experience, who willingly chose the profession, who were happy to be a nurse and did not plan to chance their job, who would choose nursing again and who did not think that their profession affected their social life were defined to display better attitudes towards their jobs. On the other hand, those who were unwillingly positioned at their units by the institution and who cared 20 or more patients daily had more negative attitudes towards the job. As a result, the nurses employed at the university hospitals, private hospitals, SSK hospitals and at hospitals bound to the Ministry of Health located in the European side of Istanbul were defined to have mediocre level of attitudes towards the job; their attitudes being affected by age, educational status, marital status, position at the institution, experience, having willing choose the profession, being happy of nursing, considering a career change, the level with which the nursing profession affected their social life, position in the employed unit, and the number of patients being served daily. Key Words: Attitude, job, nurse 72