Hidrazin tespiti için reaktif bazlı floresan sensörlerin geliştirilmesi
Development of reagent-based ﬂuorescent sensors for the detection of hydrazine
Yazar: MUHAMMED YASİR ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET ÖZGÜR SAF
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Benzotiyazoller = Benzothiazoles ; Floresan = Fluorescence ; Flüoresan spektroskopisi = Fluorescence spectroscopy ; Hidrazinler = Hydrazines ; Sensörler = Sensors

Özet:
Hidrazin (N2H4), endüstride ve çeşitli alanlarda yaygın olarak kullanılan oldukça kararsız ve toksik bir maddedir. Bundan dolayı hidrazinin seçici, hassas ve hızlı bir şekilde tespit edilmesi oldukça önemlidir. Hem çevredeki hem de biyolojik sistemlerdeki N2H4 'ün tespit edilmesi için farklı mekanizma ve alıcı gruplara dayalı olarak birçok floresan sensör geliştirilmiştir. 
Bu çalışmada, hidrazin tespiti için florofor grup olarak benzotiyazol, ayrılan grup olarak ftalimid içeren 2-(2-(benzo[d]tiazol-2-il) fenil) izoindolin-1,3-dion (BTF) sensörü sentezlenmiştir. Sentezlenen floresan sensör 1H-NMR, 13C-NMR ve FT-IR ile karakterize edilmiştir. Sensörün seçicilik çalışmaları çeşitli anyonların (ClO4-, Cl-, NO2-, NO3-, AcO-, Br-, SO42-, I-), katyonların (Cu2+, Na+, Cd2+, Pb2+, Ba2+, Zn2+), biyolojik moleküllerin (Üre, L-Glutatyon, Pirolin) ve aminlerin (Amonyak, Trietilamin, Dietilamin, Heksametilendiamin, 1-Naftilmetilamin, 3-Metoksipiropilamin, o-Fenilendiamin) eklenmesiyle gerçekleştirilmiş ve sensörün yalnız hidrazine karşı seçici davrandığı belirlenmiştir. Sensörün floresans yoğunluğu, hidrazin miktarının kademeli olarak artırılmasıyla artmıştır. Sensör 200 eşdeğer hidrazin varlığında 200 dakika sonunda dengeye ulaşmıştır. Sensörün minimum tespit limiti (LOD) 46,03 µM olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, sensörün farklı pH 'lardaki performansı incelenerek floresans yoğunluğunun pH 7.4'te maksimum olduğu görülmüştür. Çözelti ve gaz fazındaki hidrazinin görsel olarak tespiti için TLC test şeritleri hazırlanmış ve iyi algılama sonuçları elde edilmiştir. N2H4 ile sensör arasındaki mekanizma HPLC tekniğiyle ortaya konulmuştur. Sensördeki ftalimid grubunun N2H4 ilavesiyle bileşikten ayrıldığı ve PET mekanizması yoluyla floresans ışımanın olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Hydrazine (N2H4) is a highly unstable and toxic substance widely used in industry and various fields. Therefore, selective, sensitive and rapid detection of hydrazine is very important. Many fluorescent sensors have been developed based on different mechanisms and acceptor groups for the detection of N2H4 in both environmental and biological systems.
In this study, 2-(2-(benzo[d]thiazol-2-yl) phenyl) isoindolin-1,3-dione (BTF) sensor containing benzothiazole as fluorophore group and phthalimide as leaving group was synthesized for hydrazine detection. The synthesized fluorescent sensor was characterized by 1H-NMR, 13C-NMR and IR. The sensor's selectivity studies are conducted on various anions (ClO4-, Cl-, NO2-, NO3-, AcO-, Br-, SO42-, I-), cations (Cu2+, Na+, Cd2+, Pb2+, Ba2+, Zn2+), biological molecules (Urea, L-Glutathione, Pyrroline) and amines (Ammonia, Triethylamine, Diethylamine, Hexamethylenediamine, 1-Naphthylmethylamine, 3-Methoxypyropylamine, o-Phenylenediamine) and it was determined that the sensor acts selectively only against hydrazine. The fluorescence intensity of the sensor increased with the gradual increase of the amount of hydrazine. The sensor reached equilibrium after 200 minutes in the presence of 200 equivalents of hydrazine. The minimum limit of detection (LOD) of the sensor was calculated as 46.03 µM. In addition, the performance of the sensor at different pHs was examined, and it was seen that the fluorescence intensity was maximum at pH 7.4. TLC test strips were prepared for the visual detection of hydrazine in solution and gas phases and good detection results were obtained. The mechanism between N2H4 and the sensor was revealed using HPLC. It was determined that the phthalimide group in the sensor was separated from the compound by the addition of N2H4 and there was fluorescence through the PET mechanism.