Epilepsi öz-yönetim ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması
Validity and reliability of the turkish version of the epilepsy self management scale
Yazar: KÜBRA YENİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZELİHA TÜLEK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Epilepsi = Epilepsy ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Ölçekler = Scales ; Öz denetim = Autocontrol

Özet:
Bu araştırma epilepsili hastaların öz-yönetim davranışlarını değerlendirmek için Dilorio  ve ark. tarafından geliştirilmiş olan "Epilepsi Öz-Yönetim Ölçeği"nin (Epilepsy Self Management Scale) Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğini belirlemek amacıyla yapıldı. Çalışma Şubat-Eylül 2014 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Epilepsi Polikliniği'nde yüz yüze görüşme ile gerçekleştirildi. Metodolojik araştırma niteliğinde olan bu çalışmada örneklem grubunu 18 yaş üstü, iletişim kurulabilen, epilepsi tanısı kesinleşmiş, epilepsi dışında yaşam kalitesini etkileyecek tıbbi bir sorunu olmayan 194 hasta oluşturdu. Son 2 yıldır nöbetsiz olan hastalar gruba dahil edilmedi. Ölçek, kapsam geçerliğini değerlendirmek üzere nöroloji alanında çalışan dokuz uzmanın görüşüne sunuldu, öneriler doğrultusunda son şekli verildi. Otuz sekiz maddeli ve Likert tipindeki ölçek, dil çeviri ve kapsam geçerliği çalışmalarından sonra on kişilik bir gruba uygulandı, gerekli değişikliklerden sonra uygulamaya geçildi. Yapı geçerliği için Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi yapıldı. Faktör analizi sonucunda ölçeğin on üç faktörlü yapıya dağıldığı ve faktör yükü 0,30'dan düşük olan yirmi madde olduğu saptandı. Ölçeğin madde-toplam puan korelasyon katsayıları 0,020 ile 0,515; alt boyut toplam puanlarının korelasyon katsayıları 0,096 ile 0,735 arasında saptandı. İç tutarlık analizinde Cronbach alfa güvenirlik katsayısı tüm ölçek için 0,740; alt boyutlar için 0,573 ile 0,673 arasında bulundu. Ölçek ve alt boyutlarının zamana göre değişmezliğini değerlendirmek için test-tekrar test yapıldı, her iki uygulama arasında fark olmadığı belirlendi (p>0,05). Sonuç olarak "Epilepsi Öz-Yönetim Ölçeği"nin Türkçe versiyonunun Türk toplumunda kullanımı için iyileştirme çalışmalarının yapılması gerektiği saptandı. 

Anahtar Sözcükler: Epilepsi, Epilepsi Öz-yönetim Ölçeği, Geçerlik ve Güvenirlik.

Abstract:
This research has been conducted to determine the validity and reliability of the Turkish version of the "Epilepsy Self Managemet Scale" developed by Dilorio et al. to evaluate self management behaviours of patient with epilepsy. The study has been carried out through face-to-face interviews between February-September 2014 at the Epilepsy Outpatient Clinic, Department of Neurology, Istanbul Faculty of Medicine, Istanbul University. As a methodological research, this study has constituted its sample a group of 194 patients with age above 18, able to communicate, having diagnosis of definite epilepsy, without any medical problems that may affect the quality of life. Patients seizure-free for 2 years were excluded from the group. For linguistic validation, an expert panel of nine academics was formed, and the Turkish form was finalized according to their recommendations. The thirty-eight item Likert-type scale was applied to a group of 10 persons, following language translation and content validation processes, and was implemented following necessary changes. Exploratory and Confirmatory Factor Analysis was performed for construct validity. It was determined by factor analysis that the scale consisted of thirteen factors and twenty items that factor loadings less than 0.30. Item-total score correlation coefficients of the scale have been determined to be in the ranges 0.020 and 0.515, and correlation coefficients of sub-scale items and sub-scale total scores to be in the range 0.096 and 0.735. For internal consistency analysis, Cronbach alpha reliability coefficient was determined to be 0.740 for the whole scale and between 0.573 and 0.673 for the sub-scales. The test was repeated to evaluate the invariance of the scale and its sub-scales with respect to time, no difference between two implementations was determined (p> 0.05). As a result it was determined that Turkish version of the "Epilepsy Self Management Scale" needs further refinement to be used in studies.

Key Words: Epilepsy, Epilepsy Self Managemet Scale, validity and reliability.