İkinci Körfez Harekatı sürecinde ABD-Barzani-Talabani yakınlaşmasının Türkiye'nin güvenliğine etkileri /
Yazar: İSMAİL ALAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL ZEHİR
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
11 Eylül 2001'de ABD'ye yönelik eşzamanlı üçlü saldırılarla ortaya çıkan
gelişmeler ABD'ye tek yanlı uygulamalarla Irak'ı terörist örgütler ile
ilişkilendirebilecek bir ortam sağlamasına yol açmıştır. ABD, 1990-2003 yılları
arasında Irak'ta uyguladığı dayatma politikasından beklediği sonuçları alamayınca
göstermelik de olsa arkasına aldığı BM ve NATO'nun politik gücüyle Mart 2003'te
Irak'a askerî harekât düzenlemiştir.
Bu süreçte Türkiye, askeri harekâta katılıp katılmama yönünde iki seçenek
arasına sıkışmıştır. ABD ile stratejik ilişkiler çerçevesinde Türkiye'nin Avrupa
Birliği'ne girmesi için ABD'nin sarf ettiği çabaların ve Türkiye'ye yaptığı askeri
yardımların sürdürülebilirliği, Saddam Hüseyin sonrası yeniden yapılandırılacak
Irak'ta Türkiye'nin söz sahibi olarak Türkmenlerin varlığını ve geleceğini güven altına
alması, Kuzey Irak'ta kurulması olası Kürt devletini engellemesi askerî harekâta
iştirak etmeyi savunanların argümanları olmuştur. Buna karşın Türkiye'yi askeri
harekât dışında tutma çabasındaki bir kısım karar alıcılar da; halkın nezdinde
doğruluk ve güvenilirliklerini canlı tutma ve Müslüman bir ülkeye yapılan haksız bir
saldırı içerisinde yer almama noktasından hareket etmişlerdir. Sonunda, harekâta
katılmayı reddetme eğilimindeki karar alıcıların etkisiyle Türkiye, harekâta karşı Irak
topraklarının ve halkının bütünlüğünü esas alan uluslararası temel prensiplere ve
kurallara uygun bir pozisyon alarak Irak sorununun BM heyetince barışçıl yollarla
çözümlenmesini yönünde tavır almıştır. Bu şekilde Türkiye, savaştan doğabilecek
olası sonuçlara karşı çok yönlü bir siyaset takip etmeye çalışmıştır.
Ancak harekât için son derece stratejik öneme haiz Amerikan askerlerinin
Türkiye üzerinden Irak'a girişine onay verecek olan teskerenin TBMM'ce kabul
edilmemesi nedeniyle yaşanan bölgesel kriz Türkiye ile ABD arasında yıllardır
sürdürülen müttefiklik ilişkisini bir anda altüst etmiştir. Bu durum üzerine ABD,
harekât sürecinde kadim müttefiki Türkiye'ye sırtını dönerek Kuzey Iraklı Kürtleri
kontrollü şekilde kullanmış, Irak'ın fiili parçalanmasına zemin sağlamak üzere etnik
ve mezhepsel çatışmaları adeta kışkırtan bir politika izlemiştir. 
Bu gelişmeler, işgal süreciyle birlikte tarihsel avantajlar elde ederek etnik
taleplerini en üst düzeyde tutan ve oldukça organize bir durumdaki Kuzey Iraklı Kürt
grupların ekonomik, siyasi ve askerî alanlarda kazanımlar elde etmesine, Kürtlerin
aşırı taleplerine karşı koyabilecek Irak'taki yegâne güç olan Şii Arapların kendi
içlerinde bölünmelerine, Türkmenlerin ise yalnızlaşmalarına yol açmıştır.
Ne var ki; Irak Savaşını başlatırken bölgede komşuları için tehdit
oluşturmayan barışçıl bir rejim kuracağı iddiasında bulunan ABD, işgalden bu yanaTASNİF DIŞI
geçen süreçte henüz bu söylemini hayata geçirememiştir. İşgalin ardından Irak'ın
sosyal yapısı çözülmüş, güvenlik sorunları büyümüş, öngörülen siyasi yapıya
kavuşamamış bir karmaşa ülkesine dönüşmüştür. Irak'ın merkezî devlet yapısı
otorite boşluğu nedeniyle harekât öncesi döneme göre daha kötü hale gelmiştir.
Irak'ta yaşayan farklı etnik ve dini kökenlere mensup gruplar arasındaki gerginlik ve
çatışma ortamı, Irak'ın üniter yapısını çökertmiş, Irak'ın kuzeyinde otonom bir bölge
oluşmuştur. Öte yandan Kuzey Irak'lı Kürt gruplar harekâtın kendilerine sağladığı
avantajları kalıcı kazanımlara dönüştürme stratejilerinin bir parçası olarak Irak'ın
kuzeyine konuşlanmış etnik ayrılıkçı terör örgütü PKK'ya açık/örtülü desteklerini
arttırarak sürdürmüşlerdir. Irak'taki tüm bu gelişmeler bölgesel dengeleri, başta
Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin içyapılarını ve ABD'nin küresel pozisyonunu
etkilemiştir.
Harekâtla birlikte Türkiye'nin ABD ve Irak'la ilişkileri dinamik bir şekilde
yeniden tanımlanırken, bölgede etkinliği artan devlet dışı aktörler, gerek iç politikada
gerekse dış politikada ön plana çıkmıştır. Türkiye'yi özellikle güvenlik bağlamında
etkileyecek olan husus, Irak'ın üniter yapısı ile bağlantılı olarak kuzeydeki Kürt
oluşumunun gelişimi ve bölgedeki Türkmenlerin konumudur. Zira ister bağımsız bir
devlete dönüşsün, isterse otonom bir bölgede özerk yapıda kalsın kuzey Irak'lı
Kürtlerin yönelimleri ve temel politikaları bölge ülkeleriyle birlikte Türkiye'yi
etkilemeye devam edeceği açıktır.
Irak'ın kuzeyindeki gelişmelerin Türkiye'nin iç dinamiklerine etnik ve ideolojik
açılardan yansıması Irak'ın kuzeyinden Türkiye'ye yönelik alışılagelmiş
konvansiyonel özelliklerdeki tehditlerden farklı olarak asimetrik karakter taşıyan
farklı türde bir tehdidi ortaya koymaktadır. Keza; önceleri Türkiye için sadece bir dış
politika sorunu olan Irak meselesinin özellikle Türkiye'nin kendi Kürtleriyle ilişkileri ve
Irak'ın kuzeyiyle etkileşimleri çerçevesinde bir iç politika sorununa evrildiğini
söyleyebiliriz. 
Açıklamalarımızın ışığında şunu söyleyebiliriz ki; bugün gelinen noktada Irak
işgalden sonra her ne kadar barış ve demokrasi temelinde yeniden kurgulanmaya
çalışılmışsa da; güvenlik bağlamında Türkiye-ABD-kuzey Irak'lı Kürtler ilişkisi
ekseninde kısa ve orta vadede sürekli bir istikrarsızlık kaynağı olma potansiyeli
taşımaktadır. Kuzey Irak'taki gelişmeler özellikle Türkiye'nin iç siyasetindeki ayrılıkçı
Kürt meselesini tetiklemesi, devletin üniter yapısı ve bekası gibi temel varoluş
unsurlarına tehdit oluşturması bakımından hayati önem taşımaktadır. Uluslararası
sistemin yapısındaki dönüşüm ve sistem içerisinde özellikle ABD'nin pozisyonunun,TASNİF DIŞI
bölgeye ilişkin siyasi hedef ve stratejisinin Irak'ın geleceğini yakından etkileyeceği
açıktır.
Bu çerçevede çalışmamız öncelikle; İkinci Körfez Harekâtı'nın sonuçları ve
beraberinde getirdiği sorunların ne yönde gelişebileceği tartışmalarına bir perspektif
kazandırma kaygısı taşımaktadır. Bununla birlikte, belirsizliğin hüküm sürdüğü
bölgedeki gelişmelerin ne yönde evrilebileceğini öngörme noktasında, Türkiye'nin
karşılaşabileceği olası sorunlar ile alınabilecek tedbirlere dikkat çekmeyi
hedeflemektedir. Nihayetinde bölgede değişen dengeler ve ortaya çıkan yeni
durumlara karşı Türkiye için olası politika alternatifleri belirlenmeye çalışılacaktır

Abstract:
With the September 11, 2001 attacks on the United States the improvements
provided United States an environment in Iraq has led to associate with terrorist
organizations due to one-sided execution. U.S., in Iraq between 1990-2003, could
not get the results expected by the policy of coercion applied by the military
operations in Iraq in March 2003, with the back of the dummy power UN and NATO
organized political power. In this process, Turkey has jammed in between two
options in the direction of joining the armed forces. 
Within the framework of the strategic relations with the United States to enter
the European Union military assistance to Turkey in the United States consume
efforts and sustainability, re-configure the post-Saddam Hussein Iraq and Turkey
have a say in the future to secure the presence of the regiment inclusion prevent the
possible establishment of Kurdish state in northern Iraq to participate in military
action were the arguments of the proponents.
However, some decision-makers in Turkey in an effort to exclude military
action, before the accuracy and reliability of the people alive and to take part in an
attack on a Muslim was unfair according to them and this was thstrong held. Finally,
with the influence of decision-makers tend to refuse to participate in attacks at
Turkey, against Iraq operation based on the integrity of the territory and its people by
taking positions in accordance with international fundamental principles and rules to
resolve the Iraq problem by peaceful means in the direction of the UN council has
taken a stand. In this way, Turkey, the possible consequences that may arise from
the war against tried to follow a multi-faceted policy.
However not given approval of the Turkish General Assembly of the
extremely strategically important operations of American soldiers to enter Iraq
through Turkey, for many years due to the ongoing alliance between the regional
crisis in the relationship between Turkey and the United States had been turned
upside down at a time. In that era the United States turning your back from its
ancient ally Turkey exploiting the Iraqi Kurds in order to ensure a floor acted in a
manner followed a policy of almost provoking.de facto disintegration of Iraq's ethnic
and sectarian conflicts. TASNİF DIŞI
These developments, along with the process of occupation getting the
historical advantages of ethnic demands of the state holding the highest level and
highly organized the Kurdish groups caused acquiring in northern Iraq, economic,
political and military the only power able to resist the extreme demands of the Shiite
Arabs themselves divisions of the Turkmen led to the left them alone.
However the claim of starting the Iraq War not constitute a threat to its
neighbors in the region to be a peaceful regime established by the U.S., however in
the period since the invasion has not yet implemented in this discourse. And then
dissolved in the social structure of the occupation of Iraq, the security issues raised,
projected political structure of the country has turned into a mess. Iraq's preoperational due to lack of authority by the central government structure has become
much worse. Between groups belonging to different ethnic and religious
backgrounds living in Iraq tension and conflict in Iraq collapsed unitary structure,
composed of an autonomous region in northern Iraq. 
On the other hand, permanent gains in northern Iraqi Kurdish groups, the
benefits of this conversion campaign strategies deployed as part of the ethnic
separatist terrorist organization PKK in northern Iraq on covert/uncovert support
increasingly continued. The regional balance of all these developments,In Iraq
especially to Turkey microstructures and the global position of the United States
affected countries in the region mainly affected.
Along with the Turkey's relations with USA and Iqaq re-defined in a dynamic
manner, increasing the effectiveness of non-state actors in the region, and thus both
domestic politics and foreign policy came to the fore. Especially in the external
security context of the issues that will affect Turkey, the Kurdish north of Iraq in
connection with the formation of unitary structure development and the location of
the Turkmen in the region. Because, whether it will turn into dependent or
independent or autonomous structure, northern Iraqi Kurdish autonomous region,
basic policy orientations together with the other countries in the region is expected
to continue to affect Turkey.
Ethnic, and ideological aspects of the developments in northern Iraq
reflection of the internal dynamics of Turkey from Northern Iraq to Turkey as distinct
from the usual conventional properties of asymmetric threats, the threat of characterTASNİF DIŞI
reveals a different type of bearing. Likewise, the past is a foreign policy issue for
Turkey, which is not only the issue of Iraq, especially within the framework of
Turkey's own Kurds relationships and interactions of northern Iraq say evolved from
a domestic policy issue.
We can say that in the light of the statement, today, at this point on the basis
of peace and democracy in Iraq after the invasion, although tried re-construct the
security context of the Turkey-US-Iraqi Kurds in northern axis of the short and
medium term relationship has the potential to become a permanent source of
instability. 
Developments, especially in northern Iraq, the Kurdish issue in Turkey's
domestic politics, separatist trigger, the survival of the state as a unitary structure
and pose a threat in terms of the basic elements of existence is vital. Transformation
in the structure of the international system, and in particular the U.S. position in the
system, the political objectives and strategy for the region is closely affect the future
of Iraq.
In this context, our work first, second Gulf of Operation results and to gain
perspective on the problems stemming from the discussions can flourish in what
direction are concerned. However, developments in the region dominated by
uncertainty in predicting the direction of the point of would be evolved, Turkey aims
to draw attention to the measures that can be taken to encounter potential
problems. Finally, the changing balances in the region and the possible policy
alternatives for Turkey against the emergence of new situations will be determined.