Çalışma bağımlılığının davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemiyle olan ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship of work addiction with behavioral inhibition/activation system
Yazar: HACER BETÜL BASATEMÜR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranışsal aktivasyon sistemi = Behavioral activation system ; Davranışsal inhibisyon sistemi = Behavioral inhibition system ; Ölçekler = Scales ; İşe bağımlılık = Workaholism ; İşkolik = Workaholic

Özet:
Türkiye Salgın Dönemi Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Haritası Projesi (TURBAHAR COVID-19) kapsamında yürütülmekte olan bu çalışmada çalışma bağımlılığı ile davranışsal inhibisyon sistemi/davranışsal aktivasyon sistemi arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi form, Bergen İş Bağımlılığı Ölçeği (BWAS) ve Davranışsal İnhibisyon Sistemi/Davranışsal Aktivasyon Sistemi Ölçeği (DİS/DAS) kullanılmıştır. Toplanan veriler bu proje için oluşturulan özel bir yazılım sistemiyle çevrim içi (online) ortamda toplanmıştır. Çalışmaya dahil olan 20808 kişinin 7369'u Bergen İş Bağımlılığı Ölçeğini (BWAS) tam olarak doldurmuştur. 7369 katılımcının %59,5'i (n=4381) kadın, %40,5'i erkektir (n=2988). Türkiye için analiz sonuçları genelleyebilme imkânı sunmaktadır. Katılımcıların çalışma/iş bağımlılık düzeyleri ve DİS/DAS seviyeleri cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, medeni durum, yaşanılan yer, sigara kullanımı, daha önce psikiyatrik yardım alma durumu değişkenleri kapsamında karşılaştırılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 21 programı kullanılmış ve sosyodemografik değişkenlere dair betimleyici istatistikler, değişkenler ile düzeylerin karşılaştırılmasında kullanılan bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi(ANOVA) ve çalışma/iş bağımlılığı-DİS/DAS seviyeleri arasındaki ilişkiyi gösteren korelasyon analizi sonuçları sunulmuştur. Çalışmanın bulgularına göre cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi ve medeni durumun, sigara kullanma durumu ve daha önceden psikiyatrik tedavi alma durumu çalışma/iş bağımlılığı için birer yordayıcı olabileceği (p<.05); yaşanılan yerin çalışma bağımlılığı için bir yordayıcı olamayacağı sonucuna ulaşılmıştır (p>.05). Çalışma bağımlılığı ile DİS/DAS arasındaki ilişkiyi gösteren korelasyon analizi sonuçlarına göre, çalışma bağımlılığı DİS/DAS tüm alt ölçek puanları arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptanmıştır (Davranışsal İnhibisyon alt ölçeği (r: 0.193, p<.001), Ödüle Duyarlılık alt ölçeği (r: 0.099, p<.001), Eğlence Arayışı alt ölçeği (r: 0.119, p<.001) ve Dürtü alt ölçeği (r: 0.091, p<.001) arasında anlamlı ve pozitif ilişki olduğu bulunmuştur). Çalışmadan elde edilen bulgular sunulmuş olup literatür bağlamında tartışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: çalışma/iş bağımlılığı, işkolik, işkoliklik, DİS/DAS, TURBAHAR

Abstract:
In this study conducted within the extent of the Turkey Epidemic Addiction and Mental Health Map Project (TURBAHAR COVID-19), the relationship between work addiction and behavioral inhibition system/behavioral activation system was examined. Sociodemographic information form, Bergen Work Addiction Scale (BWAS), and Behavioral Inhibition System/Behavioral Activation System Scale (BIS/BAS) were used as data collection tools in the study. The collected data were collected online with a special software system for this project. Of the 20808 people included in the study, 7369 fully completed the Bergen Work Addiction Scale (BWAS). Of the 7369 participants, 59.5% (n=4381) were female and 40.5% (n=2988) were male. For Turkey, the analysis results provide the opportunity to generalize. Participants' work addiction levels and DS/DAS levels were compared within the scope of variables such as gender, age, education level, marital status, place of residence, smoking, and previous psychiatric help. SPSS 21 program was used for the analysis of the data, and the results of the descriptive statistics on sociodemographic variables, independent samples t-test used to compare variables and levels, one-way analysis of variance (ANOVA) and correlation analysis showing the relationship between work addiction-BIS/BAS levels were presented. According to the findings of the study, gender, age, education level and marital status, smoking status and previous psychiatric treatment may be predictors of work addiction (p<.05); It was concluded that the place of residence cannot be a predictor of work addiction (p>.05). According to the results of the correlation analysis showing the relationship between work addiction and BIS/D,BAS, a positive and significant relationship was found between all subscale scores of work addiction BIS/BAS (Behavioral Inhibition subscale (r: 0.193, p<.001), Reward Sensitivity subscale (r: 0.099, p<.001), Fun-Seeking subscale (r: 0.119, p<.001), and Impulse subscale (r: 0.099, p<.001) : 0.091, p<.001) was found to be significant and positive.). The findings obtained from the study are presented and discussed in the context of the literature.

Key words: work addiction, workaholic, workaholism, BIS/BAS, TURBAHAR