Ekmeklik kırik buğday çeşidi (Triticum aestivum Var. Delfii) ile yapay mutant genotiplerinin verim ve verim öğeleri yönünden karşılaştırılması
Comparison of Kirik bread wheat (Triticum aestivum Var. Delfii.) and its artificial mutant lines in terms of yield and some yield properties
Yazar: MEHMET FATİH ATAMAN
Danışman: PROF. DR. BİLAL DENİZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Erzurum ekolojik koşullarında 2011-2012 yetiştirme döneminde yürütülmüştür. Araştırmada, ekmeklik Kırik buğday çeşidi ile bundan elde edilen 32 mutant hattın M4 generasyonunda verim ve bazı verim öğeleri incelenmiştir.
Ekmeklik Kırik buğday çeşidinde ekim-olgunlaşma dönemi 327,3 gün iken mutant hatlarda 325,0-330,3 gün arasında değişmiş ve Kırik çeşidi ile erkenci mutant hatlar arasındaki fark önemli bulunmuştur. Kırik çeşidinde bitki boyu 119,7 cm olmuş, mutant hatlarda ise 110,3-124,7 cm arasında değişmiştir. Kısa boylu SMH 26, SMH 30, SMH 7 ve SMH 3'ün yatmaya dayanıklılık yönünden oldukça ümitvar olduğu gözlenmiştir. Kırik buğday çeşidinde tane verimi 339,80 kg/da iken mutant hatlarda 269,33-451,47 kg/da arasında değişmiş ve yüksek tane verimli SMH 26 ile arasındaki fark önemli bulunmuştur. Kırik buğday çeşidinde bin tane ağırlığı 47,74 g olmuş, mutant hatlarda ise 41,88-49,94 g arasında değişmiş ve 4 mutant hat ile arasındaki fark önemli bulunmuştur. Kırik çeşidinde ham protein oranı %12,03 iken mutant hatlarda %11,28-14,39 arasında değişmiş ve 23 mutant hat ile arasındaki fark önemli olmuştur.
Sonuç olarak, bazı mutant hatlar tane verimi, ham protein oranı ve yatmaya dayanıklılık yönünden standart çeşide göre üstünlük sağlamıştır. Özellikle 26, 3, 7 ve 22 nolu mutant hatların yatmaya dayanıklı, tane verimi ve ham protein oranı yüksek yeni mutant buğday çeşitlerinin geliştirilmesi yönünden oldukça ümitvar oldukları kanısına varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out under the ecological conditions of Erzurum in 2011-2012 growth season. In the research,the yield and some yield properties of alternative Kırik bread wheat cultivar at M4 generation of 32 mutant lines were compared .
Sowing-maturity period in Kırik bread wheat cultivar was 327,3 days while it ranged from 325,0 to 330,3 days in mutant lines and the difference between the standard cultivar and early mutant lines were found to be significant. The plant height in Kırik cultivar was 119,7 cm and it ranged between 110,3-124,7 cm in mutant lines. SMH 26, SMH 30, SMH 7 and SMH 3 with short height were observed to be promising in terms of lodging resictance. While the grain yield in Kırik bread cultivar was 3398,0 kg/ha, it was 2693,0 to 4514,0 kg/ha in mutant lines and the difference between SMH 26 with high grain yield and Kırik cultivar was found to be significant. The kernel weight in Kırik bread culltivar was 47,74 g and it ranged between 41,88 to 49,94 in mutant lines and the difference between Kırik cultivar and 4 mutant lines were found to be significant. While crude protein rate in Kırik bread wheat cultivar was 12,03%, it was between 11,28 to 14,39% in mutant lines and the difference between many mutant lines and Kırik bread cultivar was found to be significant.
 As a result, some mutant lines were better than standart bread cultivar in terms of high grain yield, crude protein rate and lodging tolerance. Especially SMH 26, SMH 3, SMH 7 and SMH 22 were found to be promising in the development of new mutant bread wheat cultivars with high grain yield, crude protein rate and lodging tolerance.