Dışa açıklığın bölgelerin inovasyon performansına etkisi: Düzey 3 ve firma örneği
The effect of openness on the innovation performance of regions: Level 3 and the example of the firm
Yazar: KADER MUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT TUYSUZ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; İşletme = Business Administration
Dizin: Coğrafya = Geography ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Dışa açıklık = Openness ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; İnovasyon = Innovation

Özet:
Kalkınma kavramı toplumların hem niteliksel hem de niceliksel yönde değişmesine karşılık gelmektedir. Toplumlar ekonomik olarak büyürken, bunu yanında refah seviyelerinde de artış meydana gelmektedir. Günümüz dünyasında kalkınma için inovasyon yaratabilme kabiliyetine sahip olma, katma değerli ürünler üretme, yüksek teknoloji endüstrilerin varlığı gibi unsurlar önem kazanmaya başlamıştır. Dolayısıyla küresel rekabet ortamında ülkelerin rekabet edebilmelerini sağlayan en önemli unsurlardan birinin de inovasyon olduğu ifade edilebilir. Üniversiteler, Ar-Ge departmanları, teknoparklar vb. gibi yapılar inovasyonu yaratan önemli dinamiklerdir. Ancak bütün bunlar güçlü bir sermaye, iyi bir alt yapı gerektirmektedir. Türkiye gibi sermaye birikimi kısıtlı, gelişmekte olan ülkelerde inovasyon yaratımını ve bilgi üretiminin daha az maliyetle elde edilebilmesi önemlidir. Bu daha az maliyetli yollara bakıldığında, ihracat ve yabancı yatırımların bu konuda önemli araçlar olabileceği literatürde tartışılmaktadır. Öyle ki ihracat ile öğrenme ilişkisi ihracat yaparak öğrenme şeklinde kavramsallaştırılmıştır. Yukarıda ifade edilenlerden hareketle inovasyonu yaratan dinamiklerden birisi de dışa açıklık durumudur. Bu çerçevede bu araştırmanın amacı, dışa açıklığın inovasyonla ilişkisini anlamaktır. Bunun yanı sıra inovasyon üzerinde teknoloji düzeyinin etkili olup olmadığı da bu çalışma kapsamında araştırılacak bir diğer husustur. Dolayısıyla Türkiye'nin bölgesel olarak hem dışa açıklığı hem de teknoloji düzeyi ile inovasyon arasındaki ilişki istatistiksel olarak ortaya konulacaktır. 
Çalışmanın amacını gerçekleştirebilmek için bağımlı değişken olarak patent verisi kullanılmıştır. Bilindiği üzere patent verisi inovasyonun önemli göstergelerindendir. Çalışmada kullanılan üç bağımsız değişkenin ikisi dışa açıklığı ölçen ihracat ve doğrudan yabancı yatırım (DYY) miktarına ilişkin verilerden oluşmaktadır. Üçüncü değişken ise teknoloji düzeyidir. Bu çerçevede hem ihracat hem de DYY verisi üzerinden bir dışa açıklık endeksi oluşturulmuştur. Çalışmada veri olarak kullanılan bir diğer gösterge ise bölgelerin üretimdeki teknoloji düzeyidir. Bu çerçevede sektörel bazda ihracat verileri alınarak, söz konusu veriler OECD'nin yayınladığı NACE (4) kodlarına göre teknoloji düzeyi açısından sınıflandırılmış olup, bu değişkenler de regresyon analizine tabi tutulmuştur.
Araştırmanın bulguları, ihracata dayalı dışa açıklığın İnovasyonu pozitif yönlü ve anlamlı olarak yordadığını göstermektedir. Teknoloji düzeyinde ise düşük, orta düşük, yüksek teknoloji düzeyi inovasyonu yordamazken, orta yüksek teknoloji düzeyi inovasyonu yordayan bir değişken olarak belirmiştir. Çalışma dışa açıklık yoluyla, bilgi transferinin sağlanabileceğine ve inovasyona zemin hazırlayabileceğine ilişkin ipuçları vermektedir.

Abstract:
Societies for development will be enlarged both qualitatively and quantitatively. As societies prepare economically, the future is also planned for improvement. In today's world, factors such as having the ability to create innovation for development, producing value-added products, and the existence of high-tech industries have begun to gain importance. Therefore, it can be stated that one of the most important factors that enable countries to compete in a global competitive environment is innovation. Universities, R&D departments, technoparks etc. Structures such as these are important dynamics that create innovation . However, all these require a strong capital and a good infrastructure. In developing countries like Turkey, where capital accumulation is limited, it is important that innovation creation and knowledge production can be achieved at a lower cost. Considering these less costly ways, it is discussed in the literature that exports and foreign investments can be important tools in this regard. So much so that the relationship between export and learning has been conceptualized as learning by exporting. Based on the above, one of the dynamics that creates innovation is openness. In this context, the aim of this research is to understand the relationship between openness and innovation . In addition, whether the level of technology is effective on innovation is another issue to be investigated within the scope of this study. Therefore, Turkey's regional openness as well as the relationship between technology level and innovation will be revealed statistically.
In order to achieve the aim of the study, patent data was used as the dependent variable. As it is known, patent data is one of the important indicators of innovation . Two of the three independent variables used in the study consist of data on exports and foreign direct investment, which measure openness. The third variable is the technology level. In this framework, an openness index was created based on both export and FDI data. Another indicator used as data in the study is the technology level of the regions in production. In this framework , export data were taken on a sectoral basis, and the said data were classified in terms of technology level according to the NACE (4) codes published by the OECD, and these variables were also subjected to regression analysis.
The findings of the study show that export-based openness predicts Innovation positively and significantly. At the technology level, low, medium low, high technology level did not predict Innovation, while medium high technology level appeared as a variable that predicted Innovation. The study gives clues that knowledge transfer can be ensured and can pave the way for innovation through openness .