Kâr payı dağıtım politikasını etkileyen mikro ve makro etkenler: BİST 100 firmaları üzerine bir uygulama
Micro and macro impacts on distribution of profit margin policy: A practice of BIST 100 companies
Yazar: ERKAN DENDEŞ
Danışman: PROF. DR. YUSUF KADERLİ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Kar dağıtım politikaları = Dividend policies ; Kar payı = Dividend ; Panel regrasyon analizi = Panel regression analysis ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Şirketlerin kuruluş amaçlarından biri hiç şüphesiz kâr elde etmektir. Hissedarlar şirketlere yaptıkları yatırımların karşılığı olarak kâr payı geliri veya sermaye kazancı elde ederek kişisel servetlerini artırmak isterler. Şirketlerde yöneticiler şirket amaçları ile hissedarların amaçlarını dengelemeye çalışır. Kâr payı kararlarının hem şirket değerini hem de hissedarların servetini artırıcı etki yapması nedeniyle kâr payı politikasını etkileyen faktörlerin bilinmesi ve kararların buna göre alınması son derece önemlidir.
Bu çalışmanın amacı Borsa İstanbul (BİST) 100'de listelenen şirketlerin 2009-2018 yılları arasında kâr payı dağıtım politikasını etkileyen mikro ve makro faktörleri tespit etmektir. Bu amaçla literatürde bugüne kadar yapılan çalışmalar incelenerek mikro ve makro faktörler belirlenmiş ve oluşturulan hipotezler panel veri analiz yöntemi kullanılarak test edilmiştir.
Araştırmada bu amacı gerçekleştirmek için iki model geliştirilmiştir. Her iki modelin bağımlı değişkeni kâr payı dağıtım oranı olup, bağımsız değişkenler ise kârlılık, hisse başına kâr, yatırım fırsatı, büyüklük, likidite, borçluluk oranı, halka açıklık oranı, şirket yaşı, maddi varlık yapısı, ekonomik büyüme, enflasyon, faiz oranı ve döviz kuru olarak belirlenmiştir. Analiz sonucunda şirketlerin kâr payı dağıtım politikası ile kârlılık, büyüklük, borçluluk oranı, halka açıklık oranı ve enflasyon arasında negatif yönlü, hisse başına kâr, yatırım fırsatı, şirket yaşı, döviz kuru arasında pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Diğer yandan, şirketlerin kâr payı dağıtım politikası ile likidite, maddi varlık yapısı, ekonomik büyüme ve faiz oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.

Abstract:
Making profit is among the top most priorities of companies. Stockholders want to increase their wealth by gaining profit margin or capital increase in return for their investment in these companies. Administrators try to balance the targets of the company and stockholders. Profit margin policy contributes favorably both the value of company and stockholders' capital, which is of great importance that the factors affecting profit margin policy are to be recognized and decision makers should behave accordingly.
In this study we aim to find the micro and macro factors affecting the distribution of profit margin policy decisions of companies listed in Stock Market Istanbul 100 between 2009 and 2018. We find the micro and macro factors in the light of studies in the literature and test the hypothesis using panel data analysis.
We develop two models to use in the study. In the models, while the dependent variable is determined as the rate of dividend distribution, independent variables are profitability, earnings per share, investment opportunity, size, liquidity, rate of indebtness, free float rate, company age, tangible asset, economic growth, inflation, rate of interest and exchange rate. We found avoidant relationship between the dividend distribution and profitability, size, rate of indebtness, free float rate and inflation; on the other hand positive relationship is found between distribution of profit margin policy and earnings per share, investment opportunity, company age and exchange rate. Statistical significance is not found between distribution of profit margin policy of companies and liquidity, economic growth and rate of interest.