Göçmen kökenli üç kuşak kadın yetişkinde kuşaklaraşırı travma geçişi ve psikopatoloji aktarımı
Transgenerational transmission of trauma and transfer of psychopathology across three generations of immigrant-origin women
Yazar: BARIŞHAN ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ ÖZTÜRK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Psikoloji = Psychology

Özet:
İşlevsel, empatik ve yenilikçi bireylerden oluşan, gelişim odaklı ve entegre bir toplum ideali için modern psikotravmatoloji prensiplerini temel alarak Öztürk tarafından geliştirilen dissoanaliz kuramı, özellikle zorunlu göçlerin bireysel ve kolektif boyutlarda kuşaklaraşırı bir yayılım gösteren travmatik ve dissosiyatif dinamikleri tetikleyebileceğini ifade etmektedir. Bu psikososyal dinamiklerin kuşaklaraşırı travma geçişi ve psikopatoloji aktarımı vasıtasıyla disfonksiyonel ardışık kuşaklar yaratımı sürecinde yanlış çocuk yetiştirme stillerinin ve dolayısıyla aile içi dinamiklerin başat rol oynadığı görülmektedir. Modern psikotravmatoloji paradigmaları, Öztürk'ün dissoanalitik kuramı ve psikanalitik kuram çerçevesinde yapılandırılan bu tez çalışmasının başlıca amacı, göçmen kökenli üç kuşak kadın yetişkinde çocukluk çağı travmaları ve dissosiyasyon düzeylerinin kuşaklaraşırı geçiş ve aktarım boyutundaki ilişkisinin hem objektif hem de projektif ölçme araçlarıyla değerlendirilmesidir.
Çalışmamızın deney grubunda aralarında kan bağı bulunan, göçmen kökenli, birinci kuşağın bizzat göç ettiği üç kuşaktan toplam 108 kadın yetişkin (36 anneanne, 36 anne ve 36 torundan oluşan 36 aile), kontrol grubunda ise aralarında yine kan bağı bulunan, ailelerinde göç öyküsü bulunmayan, üç kuşaktan toplam 108 kadın yetişkin (36 aile) yer almaktadır; araştırmamızın örneklemi 216 yetişkin kadından oluşmaktadır. Araştırmamızın verileri, araştırmacı ve danışmanı tarafından oluşturulan Demografik Bilgi ve Görüşme Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği, Çocuk Yetiştirme Tutumları Ölçeği, Çocukluk Çağında Kötüye Kullanılma ve İhmal Soru Formu ve projektif testler olan Rorschach Testi ile Tematik Algı Testi kullanılarak toplanmıştır. Projektif testlerin yorumlanmasında Fransız Ekolü'nün içerik analizi yöntemi ve kodlama sistemi uygulanmıştır.
Araştırma bulguları Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği toplam puan ortalamasının göçmen kökenli grupta 36.49 iken ailesinde göç öyküsü bulunmayan kontrol grubunda 28.71 olduğunu; göçmen kökenli kadınların istatiksel açıdan daha fazla çocukluk çağı travması bildirdiğini göstermektedir. Benzer şekilde Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği toplam puan ortalamaları deney grubunda 27.02, kontrol grubunda ise 14.94 olarak tespit edilmiş; göçmen kökenli kadınların istatiksel açıdan yine daha fazla dissosiyatif yaşantı bildirdiği görülmüştür. Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği ve Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği toplam puanlarının deney grubunun birinci kuşağında sırasıyla 38.11 ve 28.50, ikinci kuşağında sırasıyla 35.75 ve 26.36, üçüncü kuşağında da sırasıyla 35.61 ve 26.22 olduğu, bu toplam puanlar arasında kuşaklaraşırı boyutta istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Araştırmamızın temel sonuçlarından biri, çocukluk çağında zorunlu göç travmasına maruz kalmış kadınların ailelerinde iki ardışık kuşak boyunca benzer oranda çocukluk çağı travması ve dissosiyatif yaşantı bildirimi olduğunu göstermektedir. Travma ve dissosiyasyon yaşantılarının öznelerin bilinçdışı düzeydeki etkilerini incelemek amacıyla Rorschach Testi'nde travmatik içerik endeksi, Tematik Algı Testi'nde travmatik ve dissosiyatif içerikli yanıt sayıları karşılaştırılmıştır. Projektif testlerden elde edilen bulgular, göçmen kökenli kadınların ortalama travmatik içerik endeksi oranlarının (19.70), Tematik Algı Testi travmatik ve dissosiyatif içerikli yanıt sayılarının (sırasıyla 3.66 ve 1.26) kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha yüksek olduğunu göstermektedir. Dahası, birinci kuşaktan ikinci kuşağa, ikinci kuşaktan da üçüncü kuşağa travmatik içerik endeksi oranları, travmatik ve dissosiyatif yanıt sayıları arasında istatistiksel olarak fark yoktur.
Bu çalışma, zorunlu göç travmasının üç kuşak kadın yetişkinde, göç yaşantısı bulunmayan diğer üç kuşak kadın yetişkinle karşılaştırmalı olarak hem objektif hem projektif metotlarla, dissoanalitik perspektiften değerlendirmesi açısından özgün bir bilimsel araştırmadır. Ayrıca doktora tezimiz, Rorschach Testi'nde travma yaşantısının standardize bir göstergesi olarak travmatik içerik endeksinin test edilmesi ve ön bulgularının raporlanması bakımından projektif yöntemi benimseyen psikanalitik alanyazına katkı sunması açısından oldukça önemlidir. Baskı ve kontrol odaklı, çağdışı, yanlış çocuk yetiştirme stilleri vasıtasıyla gözlenen kuşaklaraşırı travma geçişi ve kuşaklaraşırı psikopatoloji aktarımının temel taşıyıcı unsurları olarak çocukluk çağı travmalarının nötralizasyonunu sağlamak için bireysel ve toplumsal ölçekte etkin, hızlı ve kapsayıcı akademik ve klinik bir duruş olarak dissoanalitik kuramın örseleyici yaşantıları önleme stratejilerinden faydalanılmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Göç; travma; dissosiyasyon; kuşaklaraşırı travma geçişi; kuşaklaraşırı psikopatoloji aktarımı; aile psikolojisi; aile psikopatolojisi; çocuk yetiştirme stilleri; Rorschach Testi; Tematik Algı Testi

Abstract:
The dissoanalytic theory, developed by Öztürk, based on modern psychotraumatology principles for the ideal of a development-oriented and integrated society consisting of functional, empathetic and innovative individuals, states that forced migrations, in particular, can trigger traumatic and dissociative dynamics that transgenerationally spread at individual and collective dimensions. It is seen that negative child-rearing styles and therefore intra-family dynamics play a dominant role in the process of creating dysfunctional successive generations through the transgenerational transmission of trauma and psychopathology of these psychosocial dynamics. The main purpose of this thesis, structured within the framework of modern psychotraumatology paradigms, Öztürk's dissoanalytic theory and psychoanalytic theory, is to evaluate the relationship between childhood traumas and dissociation levels in the transgenerational transition and transmission dimension in three consecutive generations of female adults with immigrant origin, adopting both objective and projective measurement tools.
The experimental group of our study includes a total of 108 female, immigrant-origin adults from three consecutive generations (36 families), where the first generation migrated themselves, and the control group includes a total of 108 female adults from three consecutive generations (36 families) without a history of immigration in their families; the sample of our research, thus, consists of 216 adult women. The data of our research were collected using the Demographic Information and Interview Form created by the researcher and the advisor, the Childhood Trauma Questionnaire, the Dissociative Experiences Scale, the Parenting Styles Questionnaire, the Childhood Abuse and Neglect Questionnaire, and the projective tests, namely the Rorschach Test and the Thematic Apperception Test. The findings obtained from the projective tests were interpreted with the content analysis method and coding system of the French School.
Research findings show that the mean total score of childhood trauma is 36.49 in the immigrant origin group, while it is 28.71 in the control group with no family history of immigration, and that women with immigrant origin report statistically more childhood trauma. Similarly, the total mean score of dissociative experiences was found to be 27.02 in the experimental group and 14.94 in the control group, and it was observed that women with immigrant origin reported statistically higher levels of dissociative experiences. It was found that the mean childhood trauma and dissociative experiences total scores were respectively 38.11 and 28.50 in the first generation of the experimental group, 35.75 and 26.36 in the second generation, and 35.61 and 26.22 in the third generation, and there was no statistically significant difference between these total scores on a transgenerational level. One of the main results of our research shows that the families of women who were exposed to forced migration trauma in their childhood report similar rates of childhood trauma and dissociative experiences across two consecutive generations. In order to examine the effects of trauma and dissociation experiences at the unconscious level, the Traumatic Content Index in the Rorschach Test and the number of responses with traumatic and dissociative content in the Thematic Apperception Test were compared. Findings from the projective tests show that the mean traumatic content rates (19.70) and the numbers of traumatic and dissociative content responses in the Thematic Apperception Test (3.66 and 1.26, respectively) of immigrant-origin women are statistically higher than those of the control group. Moreover, there is no statistical difference between traumatic content rates and the number of trauma and dissociation responses from the first generation to the second generation, and from the second generation to the third generation.
This research is an original scientific study in terms of evaluating the trauma of forced immigration in three consecutive generations of female adults, in comparison with the other three consecutive generations of female adults without immigration experience, from a dissoanalytic perspective, with both objective and projective methods. In addition, it is very significant in terms of contributing to the psychoanalytic literature that adopts the projective method in terms of testing the Traumatic Content Index as a standardized indicator of psychological trauma in the Rorschach Test and reporting its preliminary findings. Dissoanalytic theory should be utilized as an effective, rapid and comprehensive academic and clinical stance on individual and social dimensions in order to ensure the neutralization of childhood traumas as the main carrier elements of transgenerational transmission of trauma and psychopathology observed through oppression and control-oriented, anachronistic, negative child-rearing styles.
 
Keywords: Immigration; trauma; dissociation; transgenerational transmission of trauma; transgenerational transmission of psychopathology; family psychology; family psychopathology; child-rearing styles; Rorschach Test; Thematic Apperception Test