Akademik yazma zanaatı: Sosyoloji alanı üzerine bir araştırma
The craft of academic writing: A study on the field of sociology
Yazar: SEFA ALTAY
Danışman: PROF. DR. MUSA ÖZTÜRK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi sosyolojisi = Information sociology ; Bilim sosyolojisi = Science sociology ; Mesleki sosyoloji = Sociolog of profession

Özet:
Akademik yazma pratiği, akademik alanın bilgi düzeyinde kurucu unsuru olduğu kadar akademisyenlerin akademik alanda var olmalarının ve meşruiyet elde etmelerinin ana etmenidir. Sosyoloji alanı üzerine gerçekleştirilen bu araştırma, akademik yazma pratiğinin kuramsal, yöntemsel, ulusal ve küresel sosyoloji paradigması, akademik alandaki stratejiler, akademik ağlar vb. unsurların bağlamında ele almaktadır. Böylesi bir bağlam, akademik alanı var eden ve ona devamlılık kazandıran ana unsur olan "bilgi"nin üretilmesinin koşullarını; akademisyeni çevreleyen mekanizmaları, yapıları ve akademisyenin habitusu ekseninde düşünmeyi gerektirmektedir. Araştırmada; akademik alanda gerçekleşen akademik yazma pratiğinin, sosyolog akademisyenlerin bireysel, mesleki ve kurumsal düzeylerdeki motivasyon kaynakları, akademisyenlerin geliştirdikleri stratejileri, kurumsal yapıların akademik yazma pratiğini etkileme biçimlerini, üniversite kurumunun dönüşümünü ilişkisellikleri ve ulusal ve küresel bilim paradigması bağlamındaki değerlendirmesi sunulmaktadır. Araştırmada akademik yazma pratiği sosyoloji alanı özelinde soruşturulmaktadır. Araştırma metodolojik ve kuramsal düzeyde Bourdieu sosyolojisi ve yöntemsel olarak da Layder'in "uyarlayıcı kuramı" kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Saha verileri yarı yapılandırılmış mülakatlar ile toplanmıştır. Bu bağlamda 26 sosyolog akademisyenle mülakatlar gerçekleştirilmiş, elde edilen veriler kuramsal ve yöntemsel imkanlar dahilinde analiz edilirken nitel veri analizi yazılımı olan MAXQDA'dan faydalanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda akademik yazma pratiğinin bireysel düzeyde zanaat yönü, mesleki düzeyde zorunluluk, kurumsal düzeyde ise baskı aracı oluşu vurgulanmıştır. Bununla birlikte ulusal ve küresel sosyolojik epistemik cemaatin, akademik yazma pratiğini yönlendiren ve manipüle eden gücü ifade edilmiştir. Bu cemaat; bilim nesnesine, üniversiteye, dergi ağına hükmeden bir konumda bulunmaktadır. Fakat bunlarla birlikte araştırmada, akademisyenin bireysel çabalarının hâkim paradigmayı esneten rolü de alanların ve habitusların karşılıklı ilişkiselliği ekseninde tartışılmıştır. Sonuç olarak akademik yazmayı farklı bağlamları, alt disiplinleri ve ilişkisellikleri içerisinde anlayamaya ve analiz etmeye çalışan bu araştırma, akademik yazmanın üzerindeki örtüyü aralama çabası olarak ifade edilebilir.

Abstract:
Academic writing practice is not only the constitutive element of the academic field at the level of knowledge, but also the main factor for academics to exist and gain legitimacy in the academic field. This research on the field of sociology deals with academic writing practice in the context of theoretical, methodological, national and global sociological science paradigm, strategies in the academic field, academic networks, etc. Such a context requires thinking about the conditions of the production of 'knowledge', which is the main element that brings the academic field into existence and gives it continuity, on the axis of the mechanisms and structures surrounding the academic and the habitus of the academic. In this study, the motivation sources of sociologist academics at individual, professional and institutional levels, the strategies developed by academics, the ways in which institutional structures affect the practice of academic writing, the transformation of the university institution, and the evaluation of the academic writing practice in the context of the national and global science paradigm are presented. In the research, academic writing practice is investigated in the field of sociology. The research was conducted using Bourdieu's sociology at the methodological and theoretical level and Layder's 'adaptive theory' methodologically. Field data were collected through semi-structured interviews. In this context, interviews were conducted with 26 sociologist academics, and MAXQDA, a qualitative data analysis software, was used to discuss and analyse the data obtained within the theoretical and methodological possibilities. As a result of the analysis of the data, it was emphasised that academic writing practice is a craft at the individual level, a necessity at the professional level, and a means of pressure at the institutional level. In addition, the power of the national and global sociological epistemic community that directs and manipulates the practice of academic writing was expressed. This community is in a position to dominate the object of science, the university and the journal network. However, in addition to these, the role of the academician's individual endeavours in stretching the dominant paradigm is also discussed in the research on the axis of the interrelationality of fields and habituses. As a result, this research, which understands and analyses academic writing within the relationality of different contexts and sub-disciplines, can be expressed as an effort to lift the veil on academic writing.