Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda progresif kas gevşeme egzersizlerinin uyku kalitesi üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of progressive muscle relaxation exercises on sleep quality in patients receiving hemodialysis treatment: A randomized controlled study
Yazar: HALİME GÖKHAN HAKVERİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA GÜNDOGDU
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Egzersiz = Exercise ; Kas germe egzersizleri = Muscle stretching exercises ; Kas gevşemesi = Muscle relaxation ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
Bu çalışma Kronik Böbrek Hastalığı (KBH) nedeniyle hemodiyaliz tedavisi alan   hastalara uygulanan progresif kas gevşeme egzersizlerinin (PKGE) uyku kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Araştırma 01 Mart- 30 Eylül 2022 tarihleri arasında Konya İli Özel Nefrotrans Karatay Diyaliz Merkezi'nde hemodiyaliz tedavisi alan hastalar ile randomize kontrollü araştırma şeklinde 38 deney, 38 kontrol grubu olmak üzere toplam 76 hasta ile tamamlandı. Deney grubunda olan hastalar, günde iki kez sekiz hafta süre ile PKGE uygulaması yaptı. Kontrol grubunda olan hastalar rutin bakımın dışında herhangi bir uygulama yapmadı.  Araştırmada veriler "Kişisel Bilgi Formu" ve "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile toplandı. Elde edilen verilerin istatiksel analizi IBM SPSS26 programında, iki bağımsız grup arasındaki farklılıkların değerlendirilmesinde, parametrik test ön şartlarını sağladığı durumda "Student's t Test"; sağlanamadığında ise "Mann Whitney–U testi" kullanıldı. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiye Fisher's Exact Test ve Ki Kare testleri kullanılarak yapıldı. Deney ve kontrol grubuna alınan hastaların sosyodemografik özellikleri benzerdi. PKGE girişimi yapılan deney grubunda PUKİ global uyku puanının olumlu yönde dördüncü ve sekizinci hafta ölçümlerinde kontrol grubuna göre azaldığı belirlendi (p<0,001). PKGE yapılan deney grubunda PUKİ öznel uyku kalitesi, uyku latansı, uyku süresi, uyku etkinliği, uyku bozukluğu, gündüz işlev bozukluğu alt boyutlarının puanının (uyku ilacı kullanımı alt boyutu hariç) kontrol grubuna göre sekizinci haftada olumlu yönde daha az olduğu belirlendi (p<0,001). Bu sonuçlar doğrultusunda hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda progresif kas gevşeme egzersizlerinin uyku kalitesini arttırdığı saptanmış olup PKGE hakkında hemodiyaliz tedavisi alan hastalara eğitim verilerek egzersizlerin öğretilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effect of progressive muscle relaxation exercises (PMRE) applied to individuals receiving hemodialysis treatment for Chronic Kidney Disease (CKD) on sleep quality. The study was completed between 01 March and 30 September 2022 in Konya Province Private Nephrotrans Karatay Dialysis Center with patients receiving hemodialysis treatment and a randomized controlled trial with 38 experimental and 38 control groups, a total of 76 patients. Patients in the experimental group performed PMRE twice a day for eight weeks. The patients in the control group did not perform any application other than routine care. In the study, data were collected with the "Personal Information Form" and the "Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI)". Statistical analysis of the data obtained In the IBM SPSS26 program, in the evaluation of the differences between two independent groups, "Student's t Test" if the parametric test prerequisites are met; If not, the "Mann Whitney-U test" was used. The relationship between categorical variables was made using Fisher's Exact Test and Chi-Square tests. Sociodemographic characteristics of the patients in the experimental and control groups were similar. As a result of the study, it was determined that the global sleep score of PSQI in the experimental group in which PMRE intervention was applied decreased positively compared to the control group in the fourth and eighth week measurements (p<0.001). It was determined that the scores of subjective sleep quality, sleep latency, sleep duration, sleep efficiency, sleep disturbance, and daytime dysfunction sub-dimensions of PSQI (except for the use of sleeping pills sub-dimension) were positively lower in the experimental group in which PMRE was applied, compared to the control group at the eighth week (p<0.001).  In line with these results, it has been determined that progressive muscle relaxation exercises improve sleep quality in patients receiving hemodialysis treatment, and it is recommended that PMRE should be taught to patients receiving hemodialysis treatment.