Ağaçlı-İstanbul maden sahalarında sahil çamı (Pinus pinaster aiton.) ağaçlandırmalarında bazı ölü örtü ve toprak özellikleri
Some forest floor and soil properties of maritime pine (Pinus pinaster aiton) plantations on mine lands in Agacli-Istanbul
Yazar: HAKAN SEVER
Danışman: DOÇ.DR. ENDER MAKİNECİ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Toprak İlmi ve Ekoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Toprak özellikleri = Soil properties

Özet:
Agaçli-Istanbul'da bulunan açik kömür maden ocagi isletmeleri faaliyetleri sonucu çokgenis alanlarda tahrip edilmis alanlar yaratmistir. Bu alanlarin rehabilitasyonu amaciyla,Prof. Dr. M. Dogan KANTARCI'nin danismanliginda, 1988 yilinda agaçlandirmaçalismalarina baslanmistir. Alanda 12 kadar agaç türüne yer verilmistir. Fakat bu agaçtürleri içerisinde esas agirligi sahil çamlari (Pinus pinaster Aiton.) olusturmaktadir.Bu çalisma, Agaçli (Istanbul) maden ocagi artik materyalleri üzerinde 2005 yilinda sahilçami (Pinus pinaster Aiton.) agaçlandirmalarindan alinan 14 deneme alaninda (400 m2)gerçeklestirilmistir. Deneme alanlarinda tüm agaçlarin boylari, gögüs yüksekligindeki(1,3 m) çaplari ve dip çaplari (0,3 m) ölçülerek ortalama çap, ortalama boy ve siklikbelirlenmistir. Ölü örtü örnekleri her örnek alandan 20x20 cm2'lik alandan alinmistir.Toprak örnegi alimi ve örnekleme amaciyla her deneme alaninda toprak çukuruaçilmistir. Toprak örnekleri 0-1 cm, 1-3 cm, 3-5 cm, 5-10 cm, 10-20 cm, 20-30 cm, 30-40 cm ve 40-50 cm'den olmak üzere 8 derinlik kademesinden alinmistir. Ölü örtüörneklerinde birim alanda agirlik (tüm ölü örtü ve ölü örtü tabakalari), toplam azot,organik madde ve kül (mineral madde) özellikleri belirlenmistir. Toprak özelliklerindenhacim agirligi, ince toprak (< 2mm) agirligi, toprak reaksiyonu (pH), organik karbon(Corg), toplam azot (Nt) ile kum, toz ve kil oranlari belirlenmistir.Arastirma ile, dikimlerden 17 yil sonra, agaçlarin ortalama boyunun 7,37 m, ortalamagögüs çaplarinin 12,07 cm olmustur ve hektardaki ortalama agaç sayisinin 1932 adetoldugu belirlenmistir. Ortalama ölü örtü toplam agirligi 17973,2 kg/ha olarakbulunmustur. Ölü örtüde biriken toplam azot miktari 113,90 kg/ha, toplam organikmadde miktari 14640,92 kg/ha ve toplam kül (mineral madde miktari) miktari 3332,29kg/ha olarak belirlenmistir. 10 cm toprak derinligine kadar organik karbon, toplam azotve toprak reaksiyonu degerlerinde belirgin egilimler gözlenmistir. Toprak derinlikkademeleri içinde organik karbon ve toplam azotun en yüksek degerleri en üst (0-1 cm)toprak derinliginde ölçülmüstür (Corg= % 1,77, Nt= % 0,096). Bu toprak derinlikkademesinden 10 cm toprak derinligine kadar hem toplam azot hem de organik karbonoranlari azalmakta, pH degerleri ise yükselmektedir.Sahil çami agaçlandirma alani elde edilen bulgular açisindan degerlendirildiginde;sahayi kaplayan bir kapalilik ve sikligin olustugu, ölü örtü birikiminin ve ölü örtüayrismasinin devam ettigi, bunlara bagli olarak ta toprakta organik karbon ve azotoranlarinda artis oldugu söylenebilir.

Abstract:
Mining operations on open coal mines in Agaçli- Istanbul caused severly degraded landsin broad extent. To rehabilitate these degraded lands, plantations on this area began in1988 in advisory of Prof. Dr. M. Dogan KANTARCI 12 tree species planted, however,the most planted tree species is maritime pine (Pinus pinaster Aiton.).This study was carried out in 14 sample plots randomly selected in maritime pine (Pinuspinaster Aiton.) plantations planted in open coal mine spoils. Field study was completedin 2005. In each sample plot; tree heights, tree diameters (0,3 m and 1,3 m) weremeasured. Forest floor samples were collected from 400 cm2 area in each sample plot.Soil profiles were dug in sample plots to collect soil samples. Soil samples were takenfrom 8 different soil layers (0-1 cm, 1-3 cm, 3-5 cm, 5-10 cm, 10-20 cm, 20-30 cm, 30-40 cm and 40-50 cm) via steel soil corers. On forest floor samples; unit mass, totalnitrogen (Nt), organic matter (loss on ignition) and ash (mineral matter) properties werefound. On soil samples; bulk density, fine soil weight (<2 mm), soil acidity (pH),organic carbon (Corg), total nitrogen (Nt), and sand, silt and clay rates were determined.As a result, 17 years after plantations, average tree height 7,37 m, mean tree diameter(breast height diameter) 12,07 and stand density (in hectares) 1931. Total forest flooraccumulation determined as 17973,2 kg/ha. Total nitrogen, organic matter and ash(mineral matter) amounts of forest floor were 113,90 kg/ha, 14640,92 kg/ha and3332,29 kg/ha respectively. Organic carbon (Corg), total nitrogen (Nt) and soil acidity(pH) show certain trends down to 10 cm soil depth. Among soil layers, the highestlevels of organic carbon (% 1,77) and total nitrogen (% 0,096) were found in 0-1 cmsoil layer. Both organic carbon rates and total nitrogen rates increase, pH valuesdecrease from 0-1 cm to 5-10 cm layer.In conclusion, according to results obtained maritime pine plantations; plantationdensity and canopy crown covered the area with efficient, accumulation anddecomposition of forest floor undergo simultaneously, and depending on these changesorganic carbon and total nitrogen rates in soil increase.