Problem kurma becerisini geliştirmek için tasarlanan Problem Kurma Öğrenme Modeli'nin değerlendirilmesi
The assessment of Problem Posing Learning Model designed for the development of problem posing skill
Yazar: TUĞBA ÖRNEK
Danışman: PROF. DR. YASİN SOYLU
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Problem Kurma Öğrenme Modeli = Problem Posing Learning Model ; Problem kurma = Problem posing

Özet:
Amaç: Bu araştırmada problem kurma becerisini geliştirmek için tasarlanan Problem Kurma Öğrenme Modeli'nin (PKÖM) kesirlerle toplama ve çıkarma işlemine yönelik problem kurma etkinlikleri üzerinden ilköğretim matematik öğretmeni adayları ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Karma yöntem araştırması olarak tasarlanan bu araştırmanın deseni, müdahale desenidir. Bu araştırmanın çalışma grubunu deney grubunda 33, karşılaştırma grubunda 30 ilköğretim matematik öğretmeni adayı olmak üzere toplam 63 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Deney grubuna PKÖM'ye göre, karşılaştırma grubuna Problem Çözme Temelli Problem Kurma Öğretimi'ne (PÇTPKÖ-Polya'nın problem çözme basamakları ve problem kurma basamağına) göre problem kurma eğitimi verilmiştir. Nicel veriler Problem Kurma Testi (PKT), nitel veriler çalışma kâğıtları ve video kayıtları ile toplanmıştır. PKT'ye kurulan problemleri analiz etmek için bir puanlama yönergesi geliştirilmiştir. Nicel verilerin analizi için bağımsız (ilişkisiz) örneklemler t testi, bağımlı (ilişkili) örneklemler t testi ve etki büyüklüğü (eta kare) değerinden yararlanılmıştır. Nitel veriler PKÖM'nin her basamağında beklenen davranışlar ve kurulan problemlerde yer alan hatalar doğrultusunda analiz edilmiştir.

Bulgular: Müdahale öncesinde deney ve karşılaştırma grubunda yer alan öğretmen adaylarının problem kurma becerilerinin yeterli seviyede olmadığı belirlenmiştir. Müdahale sonrasında deney ve karşılaştırma grubunda bulunan öğretmen adaylarının problem kurma becerisinin geliştiği tespit edilmiştir. Ancak problem kurma becerisinin gelişmesinde PKÖM'nin, PÇTPKÖ'ye göre daha etkili olduğu görülmüştür. Hesaplanan etki büyüklüğü değerine göre bu etkinin yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. PKÖM'ye göre tasarlanan öğrenme ortamında sürecin başından sonuna doğru kurulan problemlerin niteliğinin genel olarak gelişme gösterdiği ve PKÖM'nin kavramsal anlamaya fayda sağladığı belirlenmiştir.

Sonuç: Tasarlanan modelin problem kurma becerisini geliştirdiği, kavramsal öğrenmeye fayda sağladığı, matematiksel dil becerisini geliştirdiği, problemlerin çözülebilirliğine olumlu bir etkisinin olduğu tespit edildiği için PKÖM'nin problem kurma öğretiminde kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: problem kurma, Problem Kurma Öğrenme Modeli, ilköğretim matematik öğretmeni adayları, kesirlerle toplama ve çıkarma işlemi

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to evaluate the Problem Posing Learning Model (PPLM), which is designed to develop problem posing skill, with prospective elementary mathematics teachers through problem posing activities for addition and subtraction operations with fractions.

Method: The research design of this study is the mixed methods intervention design. The sample of the current study consisted of 63 prospective elementary mathematics teachers, 33 prospective teachers in the experimental group and 30 prospective teachers in the comparison group. While the experimental group was presented problem posing treatment according to the PPLM, the comparison group was presented problem posing treatment according to Problem Solving Based Problem Posing Teaching (PSBPPT-Polya's problem solving stages and problem posing stage). Quantitative data were collected by means of Problem Posing Test (PPT) and, qualitative data were collected by worksheets and video recordings. A scoring rubric was developed to analyze the problems posed in the PPT. For the analysis of quantitative data, independent samples t-test, dependent samples t-test and effect size (eta square) were used. Qualitative data were analyzed in accordance with the expected behaviors at each stage of the PPLM, errors in the posed problems.

Findings: Before the intervention, it was determined that the problem posing skills of the prospective teachers in the experimental and comparison group were not sufficient. After the intervention, it was found out that problem posing skills of the prospective teachers in the experimental and comparison group developed. However, it was found that PPLM is more effective than PSBPPT for the development of problem posing skills. It was determined that this effect was at a high level according to to the calculated effect size value. Besides, it was determined that the quality of the problems posed from the beginning to the end of the process improved in the learning environment designed in accordance with PPLM. In addition, PPLM was determined as beneficial for conceptual understanding.

Result: Since, it was found out that the designed model developed problem posing skills, was useful for conceptual learning, improved mathematical language skills, and had a positive effect on the solvability of the problems, it was concluded that PPLM could be used in problem posing teaching.

Keywords: problem posing, Problem Posing Learning Model, prospective elementary mathematics teachers, addition and subtraction operations with fractions