Doğrudan yabancı yatırımların cari açık üzerindeki etkisi (2000-2018): Türkiye örneği
Effect of foreign direct investments on current account deficit (2000-2018): Case of Turkey
Yazar: SEDA ÖZNUR
Danışman: DOÇ. DR. ALİ PETEK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Bu çalışmada doğrudan yabancı yatırımların cari açık üzerindeki etkisi 2000-2018 yılları baz alınarak araştırılmıştır. Türkiye'nin 2000:Q1- 2018:Q4 dönemi verileri kullanılarak doğrudan yabancı yatırım ile cari açık arasındaki ilişki, Granger Nedensellik analizi ile uzun ve kısa dönem analizleri yardımıyla test edilmiştir. 2000 sonrası uygulanan Güçlü Ekonomiye Geçiş programının da etkisiyle ülke ekonomisindeki cari açık seyri günümüze yakın yılların verileri kullanılarak analiz edilmiş ve literatüre güncel bir çalışmanın eklenmesi amaçlanmıştır.
Yapılan analiz bulgularına göre, cari açıktan doğrudan yabancı yatırımlara tek yönlü bir nedensellik bağı tespit edilmiştir. Ayrıca cari açığı etkileyen ve dış ticaret kalemlerinden olan ihracat ve ithalat değişkenleri de analize dahil edilmiş olup her ikisinin de cari açığı etkilediği ve bu değişkenlerden cari açığa bir nedensellik bağının olduğu ampirik olarak desteklenmiştir. Bu analizinde sonuçlarına paralel olarak; cari açık, doğrudan yabancı yatırımlar, ithalat ve ihracat verileri arasında iki eşbütünleşme ilişkisi bulunmuş olup, cari açık ile doğrudan yabancı yatırımlar ve ihracat arasında pozitif, ithalat arasında negatif ilişkiye ulaşılmıştır. Uzun ve kısa dönem analizleri sonucu literatürü destekler nitelikte bulunmuş ve sapmaların 2,5 ( ortalama 6 ay) dönemde ortadan kalkarak uzun dönem dengesine ulaşacağı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the effect of foreign direct investments on the current account deficit has been investigated based on the years 2000-2018. The relationship between foreign investment and the current account deficit using Turkey's data for the period 2000:Q1- 2018:Q4 has been tested with the help of Granger Causality analysis and long and short-term analysis.With the effect of the Transition Program for Strengthening The Economy implemented after 2000, the current account deficit in the country's economy has been analyzed using the data of recent years and it is aimed to add an up-to-date study to the literature.
According to the analysis findings, a one-way causality link was detected from the current account deficit to foreign direct investments. In addition, export and import variables affecting the current account deficit and foreign trade items were included in the analysis and it was empirically supported that both affect the current account deficit and that there is a causal link between these variables to the current account deficit. In parallel with the results of this analysis; Two cointegration relations have been found between current account deficit, foreign direct investments, import and export data. Additionally a positive relationship between current account deficit and foreign direct investments and exports, and a negative relationship between imports and current account deficit. As a result of the long and short term analyzes, it was found to support the literature and it was determined that the deviations would disappear in 2.5 (average 6 months) period and reach the long term balance.