Z kuşağı ayakkabı tercihi üzerinden gösterişçi tüketim; İzmir örneği
Consumption through the Z generation shoe preference; Izmir case
Yazar: HÜSEYİN EMRE DEMİRBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT TAHA BİLİŞİK
İstanbul Kültür Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gösterişçi tüketim = Conspicuous consumption ; Kuşak çatışması = Generation clash ; Kuşaklar = Generations ; Kültür = Culture ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Tüketim kültürü = Consumption culture ; Z kuşağı = Generation Z ; İzmir = Izmir

Özet:
Bireyler hayatı deneyimlerken daima karşılaştıkları kavramları tanımlı hale getirmeye
çalışırlar. Her ne kadar bütün kavramların literatürde genel geçer bir karşılığı mevcutsa da
hayatta insan sayısı kadar yorum olduğu hakikati de su götürmez bir gerçektir. Konuya bir de
zaman faktörü eklendiğinde işler iyice karışır. Zira bir kuşak için ayıp karşılanan davranışlar
zaman içerisinde bir sonraki kuşak için normallik kazanabilir. Bu görecelilikle muhatap
olunduğunda bireylerin birbirini anlaması güçleşir. Fakat kabulleniş devreye girdiğinde bu olası
çatışma nispeten kırılacaktır. Kültür sanılanın aksine yozlaşmaz. Sadece dönüşür. Neticesinde bir
kuşağın davranış kalıplarını 'doğru' yahut 'yanlış' şeklinde yargılamak saldırganlıktan öte
gitmeyecektir. Kuşaklar yaşadıkları kendilerinden sonraki nesille sağlıklı etkileşim kurabilmek için
içerisinde yaşadıkları çağı takip etmek durumundadırlar.
Z Jenerasyonu çağdaşlarından etkilenerek lüks ayakkabı tercihleriyle gösterişçi tüketim
yapmaktadır. Z kuşağının lüks tüketim tercihinde kendi yaşıtları Youtuberların etkisi büyüktür. Z
Kuşağı Kendi kazancını kendisi elde etmediği için kontrolsüz lüks tüketime daha yatkındır. Bu
çalışmada, insan türünün son sürümüne karşılık gelen z kuşağı, tüketim alışkanlıkları üzerinden
anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Ekonomik açıdan ailesine bağlı olan bireylerin kolaylıkla ve
kontrolsüzce lüks tüketime harcadıkları para onlar için ne ifade etmektedir? Kuşaklar arası
ihtiyaç tanımları nasıl değişmiştir ve bu tanım çeşitliğinin kuşaklar arası iletişime yansımaları ne
olmuştur? Peki, bu değişen anlamlar silsilesinden üretici firmalar nasıl etkilenmiştir? Z kuşağının
yaşam tarzı, hayat beklentisi ve buna mukabil sahne bulan gösterişçi tüketim merakının
sosyokültürel etkileri sebepleriyle beraber araştırılmıştır. Parayı kendileri kazanmayan gençlerin
gösterişçi tüketimi çok daha kolay yaptıkları ve bu davranışın da arkasında sosyal bir getirim
amacı güttükleri teorisinden yola çıkılarak üretilen hipotez yukarıdaki araştırma sorularıyla da
desteklenmiştir. Hipotez, Z kuşağının lüks mağazalarda kendilerini yansıtan daha fazla ürün ile
karşılaşması ve buna bağlı olarak z kuşağı ve tercih ettikleri lüks mağazalar arasındaki etkili
iletişimin sağlamasının amaçlanmasıdır. Olasılığa dayalı örnekleme tekniklerinden orantılı
tabakalı örneklem yöntemiyle İzmir'deki 16-25 yaş arası İzmir'de ikamet eden 355 bireye nicel
araştırma yöntemlerinden anket yöntemi uygulanmıştır. SBSS yardımıyla anket sonuçlarının kişi
görüş grafik analizleri çalışmanın içerisinde yer bulmaktadır. Çalışma her ne kadar z kuşağı
özelinde yapılsa da esasında çalışmanın hedef kitlesi z kuşağıyla bağlantısı olan bütün
toplumdur.

Abstract:
Individuals always try to define the concepts they encounter while experiencing life.
Although all concepts have a generally accepted equivalent in the literature, it is an indisputable
fact that there are as many interpretations as there are people in life. When the time factor is
added to the subject, things get complicated. Because behaviors that are considered shameful
for one generation may become normal for the next generation over time. When faced with this
relativity, it becomes difficult for individuals to understand each other. But this potential conflict
will be relatively broken when acceptance comes into play. Contrary to popular belief, culture
does not degenerate. It just transforms. As a result, judging the behavior patterns of a
generation as 'right' or 'wrong' will go no further than aggression. Generations have to follow
the age in which they live in order to interact with the next generation in a healthy way.
Generation Z is influenced by their contemporaries and consumes conspicuously with their
luxury shoe preferences. The influence of their peers Youtubers in the luxury consumption
preference of the Z generation is great. Generation Z is more prone to uncontrolled luxury
consumption because they do not earn their own income. In this study, the generation z, which
corresponds to the last version of the human species, has been tried to be interpreted through
consumption habits. What does the money that individuals who are economically dependent on
their families easily and uncontrollably spend on luxury consumption mean for them? How have
the definitions of intergenerational needs changed, and what has been the reflection of this
diversity of definitions on intergenerational communication? So, how have the manufacturing
companies been affected by this series of changing meanings? The lifestyle, life expectancy and
the socio-cultural effects of the conspicuous consumption curiosity of the Z generation were
investigated together with their reasons. The hypothesis that was produced based on the theory
that young people who do not earn their own money make conspicuous consumption much
more easily and that they pursue a social return behind this behavior is also supported by the
above research questions. The hypothesis is that the Z generation will encounter more products
that reflect themselves in luxury stores, and accordingly, it is aimed to provide effective
communication between the Z generation and the luxury stores they prefer. With the
proportional stratified sampling method, one of the probability-based sampling techniques, the
survey method, one of the quantitative research methods, was applied to 355 individuals
residing in İzmir between the ages of 16-25. With the help of SBSS, the personal opinion graphic
analyzes of the survey results are included in the study. Although the work is done specifically
for the z generation, in fact, the target audience of the work is the whole society that has a
connection with the z generation.