İslam Ceza Muhakemesi Hukukunda beyyine külfeti ve ispata hakim esaslar
Burden of proof and principles dominating in proof in the criminal procedures of Islam
Yazar: SAHİP BEROJE
Danışman: PROF.DR. HAMZA AKTAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Delil = Evidence ; Suç = Crime ; Yargılama = Judgement ; İslam ceza hukuku = Islamic criminal law ; İslam hukuku = Islamic law ; İspat = Proof ; İspat yükü = Burden of proof

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ İSLÂM CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA BEYYİNE KÜLFETİ ve İSPATA HAKİM ESASLAR Sahip BEROJE Danışman: Prof. Dr. Hamza AKTAN Erzurum - 1999. Sayfa: 342 Jüri: Prof. Dr. Hamza AKTAN "İslâm Ceza Muhakemesi Hukukunda Beyyine Külfeti ve İspata Hakim Esaslar" isimli tezimiz dört bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde önce Beyyine, Beyyine Külfeti ve İspat kavranılan işlenmiştir. Tarihi gelişimi içerisinde belli başlı hukuk sistemlerinin ceza muhakemesindeki ispat olayına bakışı kısaca verilmiştir. Bundan sonra Kur'an ve Sünnet naslannda beyyine külfeti ve ispata hakim kılınması gereken esaslar araştırılmıştır. Beyyine külfetine esas teşkil eden naslann fıkıh literatüründe nasıl anlaşıldığı verildikten sonra, mesele ceza muhakemesinin karakteri açısından irdelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde Muhakeme kavramı, ceza muhakemesi hukukunun gayesi, delil sistemleri ve bu hukukun üzerinde konsensüse varılmış bulunan temel ilkeler açısından İslâm Ceza Muhakemesi Hukukuna hakim kılınması gereken ispat esasları ele alınmıştır. Bu bölümdeki konunun daha iyi anlaşılması için, bazı konular önce günümüz ceza muhakemesi hukukunda ele alındığı şekliyle verilmiştir. Bundan sonra İslâm Ceza Muhakemesi Hukuku açısından meseleye kaynaklık eden naslar ve ictihadlar ile ceza muhakemesi hukukunda bu konuda hakim olan esasların neler olabileceği, hangi noktalarda günümüz ceza muhakemesi hukuku ile örtüştüğü, hangi noktalarda ayrıldığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, İslâm Ceza Muhakemesi Hukukunda ispatta baş vurulabilecek deliller incelenmiştir. Özellikle ceza davaları açısından bu delillerin ispat değeri üzerinde durulmuştur. Klasik anlayışa göre kabul edilen delillerin dışında kalan delillerin de ispatta kullanılıp kullanılamayacağı, kullanılabilecekse hangi şartlarla kullanılabileceği ile ilgili farklı görüşler, naslann gayesi (makasıd-ı şerîa) ve günümüz hukuk anlayışı açısından ele alınmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde ise, ispat faaliyetinde ceza muhakemesi hukukuna yardımcı olan kriminalistik (iz bilimi), adlî tıp, sorgu taktik ve teknikleri gibi ilimlerin ispat açısından önemi, bu bilim ve tekniklerle ne şekilde delil toplanabileceği teknik detaylara girilmeden verilmiştir. Nihayet suçun ispatı için muhakeme süreci boyunca toplanan delillerin nasıl değerlendirileceği, birbirini tutmayan deliller arasındaki çelişkinin (tearuz) giderilmesi hususlan incelenmiş ve nihâî hüküm safhasına kadar izlenmesi gereken esaslara yer verilerek konu bitirilmiştir.

Abstract:
II ABSTRACT DOCTORATE THESIS BURDEN OF PROOF AND PRINCIPLES DOMINATING IN PROOF IN THE CRIMINAL PROCEDURES OF ISLAM Sahip BEROJE Supervisor: Prof. Dr. Hamza AKTAN Erzurum - 1999. Page: 342 Jury: Prof. Dr. Hamza AKTAN Our theses called "Burden of Proof and Principles Dominating in Proof in the Criminal Procedures of Islam" consists of four sections. In the first section we have respectively touched on the conceptions such as proof, burden of proof and evidence. The point of views of juridicial systems in the development of their histories were presented briefly. After that the fundementals dominating the proof and burden of proof in the verses of Koran and Sunnah have been the focus of our concern in the study. After giving the verses wich are essential to the burden of proof in the literature of Islamic understanding (fiqh), the problem was handled interms of the characteristics of criminicel jurisdiction. In the second section jurisdiction conception, the purpose of criminal jurisdiction, proof systems and the main princippeles on which a consensus was reached about such laws, together wiht the proof fundementals dominating the Islamic criminicel prosedüre in law, were analysed. The topics in this section, in order to be much more amplified, were given in the context of the current criminal procedures in law; then we have determined those verses referring this particular subject and the parallellism between the current and the seriptural criminal prosedures as well as giving the distinctive points between them. In third section, the evidences to be referred for proof in the laws of Islamic criminal procedures. We have particularly focused on the proof value of these evidences interms of criminal lawsuits. We have put in to discussion whether the evidences other than those accepted by the conventional wisdom can be used in proof and in case they are applicable, under which conditions their applicability would be possible in the contects of distinct views were handled in terms of the purpose of verses and the present understanding of law. In the fourth section, without entering in to the details, we have developed arguments about criminality, juridicial medicine, the tactics and techniques of interrogation to be helpful for proof activities in the criminal procedures of law in terms of the significance of proof, and determined how we could possibly collect evidences by these prosudures. We have at last analysed same points for clearing out the contradictions between the incoherent and irrelevant evidences for a just revaluation during juridicial process.