Bizans tasvir sanatında üç bilge kral (Üç müneccim kral)
Three wise kings (three astrologers kings) in Byzantine depiction art
Yazar: JÜLİDE AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE TOK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans sanatı = Byzantine art ; Müneccim = Astrologers ; Tasvir = Description ; Tasvir sanatı = Depicting art ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Dört kanonik incil arasında sadece Matta İncili'nin anlattığı o son derece parlak
yıldız ve bu yıldızı yeni doğan Mesih ile ilişkilendiren müneccimler, Hristiyan
ikonografisinin en gizemli konularından biridir. Müneccimler hakkındaki bilgilere Matta
İncili'nin yanı sıra, bazı apokrif incillerden ve yine apokrif kaynaklardan ulaşılmaktadır.
Ancak mevcut kaynaklarda geçen bilgiler son derece sınırlıdır. Bunun yanı sıra,
araştırmacıların müneccimlerin kim oldukları ve nereden geldiklerine dair ortaya
koydukları görüşlerde sadece birer tahminden öteye geçememiştir. Onların kim oldukları
kadar, Hz. İsa için getirdikleri altın, tütsü ve mürden oluşan hediyeleri de ayrı bir tartışma
konusudur. Bu hediyeler arasında özellikle mürün Mısır'da defin işlemleri sırasında
kullanılmış olması, araştırmacılar tarafından değerlendirilmiş ve bu hediyenin yeni doğan
birine armağan edilmesinin ne kadar doğru olduğu üzerine düşünceler ortaya konmuştur.
Aynı zamanda bu hediyelerin, Adem ve Havva cennetten kovulduktan sonra, Tanrı'nın
onlara gönderdiği hediyeler ile aynı olması dikkat çeken bir konudur.
Müneccimler ve onların hikayesi ile ilgili pek çok soru günümüzde dahi net olarak
cevaplanamamış olsa da, onlar yine de Hristiyan ikonografisinin en çok işlenen
konularından biridir. Müneccimlere ait episod, onların kutsal yıldızı görmesi, Kral
Hirodes'in huzuruna çıkmaları, Mesih'e ulaşmak için yaptıkları yolculuk, Hz. İsa için
getirdikleri hediyelerini sunmaları, dönüş yolculukları, meleğin rüyalarına girmesi ve
farklı yollardan yurtlarına dönmeleri şeklinde altı temel başlık içermektedir. Bizans
Tasvir Sanatı içinde bu hikayeler arasında onları en çok Kral Hirodes'in Huzurunda,
Hz. İsa'ya ulaşmak için yaptıkları yolculuk (Müneccimlerin Yolculuğu) ve onları
sunum ritüelinde (Müneccimlerin Tapınması ) gösteren tasvirler hayata geçirilmiştir.
Hristiyan ikonografisinde müneccimlere ait en erken tasvirler M.S. 3. yüzyıla
tarihlendirilen katakompların duvarlarında ve aynı döneme tarihlendirilen
sarcophaguslarda yer almaktadır. Sadece katakomplar ile sarcophaguslarla sınırlı
kalmayan onların hikayesi, Hz. İsa'nın doğumuyla ilgili ikonografik tasvirlerin
bulunduğu hemen her alanda kesintisiz olarak resmedilmiştir. Bizans Devleti'nin tarih
sahnesindeki rolü sona erdikten sonra da, müneccimlerin öyküsü Avrupa'lı sanatçıların
eserlerinde vücut bulmaya devam etmiş ve bu gizemli anlatı günümüze kadar taşınmıştır.

Anahtar Kelimeler: İkonografi, müneccim, yıldız, Gaspar, Melchior, Balthassar

Abstract:
Exceedingly a bright Star which has been mentioned only in Matthew amongst
four canonic Bibles, and the Magi who correlated that Star with a new born Messiah are
ones of the most mysterious subjects in Christian iconography. It is possible to find
informations about the Magi through some apocrypha Bibles and apocyrpha sources as
well as Matthew Bible. However, the informations that are mentioned in the existed
sources are extremely limited. On the other hand, views which were put forwarded by
researchers such as who the Magi were and where they came from have never gone
beyond their predictions. Besides, it is another matter of debate that some gifts were
brought by the Magi to Jesus Christ such as gold, incense and myrrh as much as who the
Magi exactly were. Amongst these gifts, especially the fact that the myrrh was used
during funeral processes in Egytp have been evaluated by the researchers, and the views
about "how right thing that gift was bestowed to someone who had been newly born"
were put forwarded. At the same time, it is remarkable that these gifts are the same
presents sent by God to Adam and Eve, just after the both were expelled from the paradise.
 Although many questions about the Magi and their stories have never been
clearly answered until today, they are still one of the most frequently studied subjects in
Christian iconography. The episode related to the Magi includes six basic headlines such
as how that they saw the Holy Star, how that they came into King Hirodes' presence, their
journey to reach for Messiah, how that they offered their gifts to Jesus Christ, their
journey to return, how that they saw an angel in their dreams and that they returned their
home through different paths. In Byzantine Depiction Arts, the depictions that widely
demonstrated the Magi were frequently came to realize through "In the Presence of King
Hirodes", the journey to reach for Jesus Christ ('Journey of the Magi'), and their offering
ritual (Adoration of the Magi) amongst these stories.
 In Christian iconography, the earliest depictions about the Magi figured exist
on walls of catacombs that are dated to B.C. 3th century and on sarcophaguses which are
dated to the same period as well. Their stories which are not only limited to catacombs
and sarcophagus were uninterreptudly described in almost all fields presenting
iconographic depicts about birth of Jesus Christ. Even after the role of Byzantine Empire
in the satage of history came to an end, the story of the Magi continued to come into existance in the work of arts of the European artists and that mysterious narration has
been conveyed to the present.

Key Words: Iconography, astrologers, star, Gaspar, Melchior, Balthassar