Okul öncesi öğretmenlerinin yön bulma stratejileri ile uzamsal kaygıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation between preschool teachers' wayfinding strategies and spatial anxieties
Yazar: LEYLA TOKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIK KAMARAJ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Uzamsal düşünme = Spatial thinking ; Yön bulma = Direction finding ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada; okul öncesi öğretmenlerinin iç ve dış mekanlarda kullandıkları yön bulma stratejileri ile uzamsal kaygı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamında; okul öncesi öğretmenlerinin yön bulma stratejileri ve uzamsal kaygı düzeylerinin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, on beş yaşına kadar yaşadıkları yerleşim yerleri, oyun oynadıkları mekanlar ve yalnız olarak evlerinden yürüyerek ya da bisikletle uzaklaşabildikleri mesafeler, daha önce yön bulma ile ilgili bir eğitim ya da etkinliğe katılıp katılmama durumları ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmaya 106 kadın, 2 erkek olmak üzere toplamda 108 okul öncesi öğretmeni katılmıştır. Araştırma verileri Demografik Bilgi Formu, Yön Bulma Örnek Olay Metinleri Formu ve Uzamsal Kaygı Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. Verilerin analizinde, araştırmacı tarafından hazırlanan Yön Bulma Örnek Olay Metinlerinin geçerlik ve güvenirlik analizinde Doğrulayıcı Faktör Analizi, Kaiser Meyer Olkin Örneklem Uygunluğu Ölçüsü, Bartlett's Küresellik Testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Yön Bulma Örnek Olay Metinleri Formu'nun güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmüştür. Yön bulma stratejileri ve uzamsal kaygı düzeylerinin demografik bilgiler ile ilişkisinin belirlenmesinde Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testleri kullanılmıştır. Yapılan analizlerde yön bulma stratejilerinin alt boyutları rota ve oryantasyon stratejisi ile cinsiyet, eğitim durumları, on beş yaşına kadar oyun oynanan mekanlar, yalnız olarak evinden yürüyerek ya da bisikletle uzaklaşabilecek en uzun mesafe, yön bulma eğitimi ve etkinliklerine katılma durumu değişkenleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Yön bulma stratejileri ile yaş ve on beş yaşına kadar yaşanılan yerleşim yeri değişkenleri ilişkisi incelenmesinde ise anlamlı bir farklılık görülmüştür. Uzamsal kaygı düzeyleri ile demografik bilgiler arasındaki ilişki incelendiğinde, uzamsal kaygı durumlarının cinsiyete, eğitim durumuna, on beş yaşına kadar yaşanan yerleşim yerine ve oyun oynanan mekanlara, yön bulma eğitimi ve etkinliklerine katılma durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Yapılan analizler sonucunda uzamsal kaygı ile yaş ve on beş yaşına kadar yürüyerek ya da bisikletle evden uzaklaşılan mesafe değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Yön bulma stratejilerinin alt boyutları rota ve oryantasyon stratejisi ve uzamsal kaygı düzeyleri arasındaki ilişkiyi saptamak için Spearman Korelasyon Testi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda uzamsal kaygı ile rota stratejisi arasında kuvvetli, pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Elde edilen sonuca göre rota stratejilerinin kullanımına bağlı olarak bireylerin uzamsal kaygılarının arttığı ya da azaldığı görülmüştür. Uzamsal kaygı ve oryantasyon stratejileri arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki bulunduğu gözlemlenmiştir. Buna göre oryantasyon stratejilerini kullanma oranı arttıkça uzamsal kaygının azalmakta olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study; It is aimed to determine whether there is a significant relationship between the wayfinding strategies that preschool teachers use indoors and outdoors and their spatial anxiety levels. In the scope of the research; Preschool teachers' wayfinding strategies and spatial anxiety levels were determined by gender, age, educational status, places of residence until the age of fifteen, places where they played games, and the distances they could walk or bike alone from their homes, whether they had previously attended a training or activity related to wayfinding. The relationship between participation and disagreement was examined. A total of 108 preschool teachers, 106 women and 2 men, participated in the research. Research data were collected through Demographic Information Form, Wayfinding Case Studies Form and Spatial Anxiety Scale. In the analysis of the data, Confirmatory Factor Analysis, Kaiser Meyer Olkin Sample Fit Measure, and Bartlett's Sphericity Test were used in the validity and reliability analysis of the Wayfinding Case Studies prepared by the researcher. As a result of the analyzes made, it has been seen that the Wayfinding Case Studies Form is a reliable measurement tool. Mann Whitney U Test and Kruskal Wallis Tests were used to determine the relationship between wayfinding strategies and spatial anxiety levels with demographic information. In the analyzes, no significant difference was found between the sub-dimensions of wayfinding strategies, the route and orientation strategy, and the variables of gender, educational status, places to play games until the age of fifteen, the longest distance that can be walked or biked alone from home, participation in wayfinding training and activities. A significant difference was observed when examining the relationship between wayfinding strategies and age and place of residence until the age of fifteen. When the relationship between spatial anxiety levels and demographic information was examined, it was seen that spatial anxiety levels showed statistically significant differences according to gender, education level, place of residence up to the age of fifteen, places where games were played up to the age of fifteen, and participation in wayfinding training and activities. As a result of the analyzes, no statistically significant difference was observed between the variables of spatial anxiety and age and the distance away from home by walking or cycling until the age of fifteen. Spearman Correlation Test was applied to determine the relationship between sub-dimensions of wayfinding strategies, route and orientation strategy, and spatial anxiety levels. As a result of the analyzes made, a strong, positively significant relationship was found between spatial anxiety and route strategy. According to the results obtained, it was seen that the spatial concerns of the individuals increased or decreased depending on the use of route strategies. It was observed that there was a negative significant relationship between spatial anxiety and orientation strategies. Accordingly, it was found that as the rate of using orientation strategies increased, spatial anxiety decreased.