Türkmenistan-İran ilişkileri ve 19.yüzyılda bölge üzerinde Rusya-B.Britanya mücadelesi
The relations of Turkmenistan and İran,and Russia-Great Britain conflictions the central Asia region (in 19.century)
Yazar: FOROUZAN MOEİN
Danışman: PROF. DR. DOĞU ERGİL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
ÖzetOrta-Asya bölgesi, özellikle 19. yüzyıl'da, emperyalist güçlerin çıkarçatı malarına sahne olmu tur. Türkmenler'le ran ili kileri ise yine bu iki süper gücünmenfaatleri yönünden geli mi ve sonuçta Türkmenistan'ın Rusya'ya ilhakedilmesiyle ba ka ekle dönü mü tür.ran-Türkmen ili kilerini incelerken, bütün bölge olaylarını da bir ekildeara tırıp genel bir sonuç çıkarmamız gerekiyor. Orta-Asya üzerinde, Rus- ngiliz çıkarçatı ması ran'ı ve Türkmen halkını da yakından etkilemi tir.Viyana Kongresi'nde, Avrupa güçleri, Avrupa'da hükümetlere arasında dengekurulması ve hiçbir devletin, tek güç haline gelmesine izin verilmemesi üzerinde anla tılar.Rusya, yayılmacı politikasını artık Avrupa'ya do ru yapamıyaca ını (özellikleKırım Sava ı'nda aldı ı yenilgiden sonra) anlayınca, bu defa ciddi olarak ilgi vedikkatin Orta-Asya'ya çevirdi.19.Yüzyıl, iki emperyalist güç olan, Çarlık Rusya ile B.Britanya'nın, bölgedekiyayılmacı politikalarının, hızlı bir ekilde geli ti i zamana rastgelmektedir. Bu iki güç, birtaraftan birbirine kar ı, öte yanda bölge devletlerine kar ı geli tirdikleri siyasi tavırlarla birortam yaratıp kendi çıkarlarını temin etmek için her yola ba vurmu lardır.ngilizler'in, Hindistan ve oradaki büyük çıkarlarını için bölgede izlediklerisavunma politikasına kar ı, Ruslar'ın yayılmacı politikaları sonucu, Türkmenler'inya adıkları topraklar da dahil olmak üzere, Batı-Türkistan denilen geni bir bölge, Ruslartarafında istila edildi. Bu dönem, ran'ı, Kaçar sülalesinden ahlar Yönetiyor ve hükümetiniç politikadaki zaaflarının dı ili kilerde yansımasını görüyoruz.Türkmenler ise, kendi aralarındaki anla mazlıklar ve sürekli yapılan sava larlau ra ırken, bölgedeki güç ve iktidar bo lu u Rusya tarafından doldurulmu oluyordu.19.Yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl ba larında artık, ran ile Türkmenistanili kileri, ran-Rus ili kileri adı altında ekil de i tirmi ve Rusya, ran ile sınırkom usu olmu tu.

Abstract:
SUMMARYThe Central Asia region became the stage for the conflict of interests of the imperialistpowers in particularly the 19th century. The relationships between Turkmens and Irandeveloped in the direction of the interests of the two super powers, and to ok another fromwith annexation of Turkmenistan to Russia eventually.When examining Iran- Turkmen relations, one needs to study the whole regionalevents and draw a general conc1usion. The Russian-British conflict of interest overthe Central Asia affected closely Iran and Turkmen people as well.At the Vienna Congress, the European Powers agreed to establish a balance among thegovemments in the Europe and not to allow any state to become the sole power.Seeing that she can no longer apply her expansionist policy towards the Europe (especially afterbeing defeated in the Crimean War), Russia turned her attention to Central Asia, seriously this time.The 19th century coincides with rapid development of the expansionist policies of theTsarist Russia and the Great Britain, two imperialist powers, in the region. The twopowers left no stones unturned to ensure their own interests by creating anenvironment with the political attitudes they developed towards each other on the onehand, and towards the regional states on the other hand.The Russian expansionist policies against the defensive policy followed by the Britishin the region in order not to lose India and their big interests there resu1ted ininvasion by the Russians of the wide region called the Westem Turkistan, inc1udingthe territories where the Turkmens lived.In that period, the Shahs from "Kaçar" dynasty ruled Iran, and the govemment'sweaknesses in the domestic policy were reflected onto foreign relations. WhileTurkmens struggled with disputes among themselves und unending wars, the powervacuum in the region was filled by Russia.In the Iate 19th Century and early 20th century, the relations between Iran andTurkmenistan were transfonned into Iran-Russia relations, and Russia bordered Iran.