Arap Denizi'ndeki alg patlamaları ve çöl tozlarının ilişkisi
The relationship between desert dust and the algal bloom in the arabian sea
Yazar: ALMİLA NUR ARSUNAR
Danışman: PROF. DR. AHMET CEMAL SAYDAM
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Sayısal uydu verileri = Digital satellite data ; Çöl tozu = Desert dust

Özet:
Sanayi devrimiyle beraber artan sera gazları ve buna bağlı olarak yükselen ortalama sıcaklık nedeniyle hem sera gazı salınımlarının önlenmesine/azaltılmasına yönelik teknolojik iyileştirmeler, hem de atmosferdeki CO2 miktarının azaltılmasına yönelik bilimsel çalışmalar gerçekleştirilmektedir. Bu çalışma kapsamında da fitoplanktonların CO2 tutum potansiyelleri göz önüne alınarak Arap Denizi'nde özellikle kuzeydoğu muson döneminde yaşanan alg patlamaları ve bu patlamalarla çöl tozlarının ilişkisinin ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu kapsamda Amerika Birleşik Devletleri'nin Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA)'nin erişime sunduğu SeaWiFS, Aqua ve Terra MODIS uydu verilerinden 1997'den itibaren Aerosol Optik Derinliği (AOD) ve klorofil-a verileri derlenmiş, her bir Kuzeydoğu Muson (KDM) dönemi için zaman serileri incelenmiş ve korelasyonları hesaplanmıştır. Ayrıca, 2013 yılından bu yana KDM dönemlerinde Arap Denizi'nde yaşanan toz taşınımı ve alg patlamaları gerçek renkli uydu görüntüleriyle analiz edilmiştir. Buna göre bazı dönemlerde orta veya yüksek pozitif korelasyon (2000-01 KDM'de r=0,55 (p<.001), 2008-09 KDM'de r=0,48 (p<.001), 1999-2000 ve 2005-06 KDM'de r=0,41 (p<.001), 2013-14 KDM'de r=0,39 (p<.001)) elde edilse de genel olarak Arap Denizi'nde KDM dönemi için AOD ve klorofil a verileri arasında anlamlı düzeyde korelasyon tespit edilememiştir. Bununla birlikte, KDM dönemlerinde tek tek ele alınan toz taşınımı vakalarından 10 ila 20 gün sonra alg patlamalarının oluştuğu uydu görüntüleriyle ortaya konulmuştur

Abstract:
Since the industrial revolution increase in the amount of greenhouse gases and average temperature thereof resulted in efforts to prevent/mitigate greenhouse gas emissions and researches on reducing CO2 present in the atmosphere. It is also intended with this study to put forward the relationship between the algal blooms in the Arabian Sea especially in north eastern monsoon period with desert dust taking into consideration the CO2 uptake potential of phytoplanktons. In this regard, Aerosol Optical Depth (AOD) and chlorophyll-a data since 1997 from The National Aeronautics and Space Administration (NASA)'s SeaWiFS, Aqua and Terra MODIS instruments collected, analyzed their time series and correlated for each Northeast Monsoon (NEM) period. Additionally, dust transport and algal blooms in Arabian Sea since 2013 are analyzed by true color satellite images. There obtained medium or high positive correlations in a few NEM periods (2000-01 NEM period r=0,55 (p<.001), 2008-09 NEM period r=0,48 (p<.001), 1999-2000 and 2005-06 NEM periods r=0,41 (p<.001), 2013-14 NEM period r=0,39 (p<.001)). However, no significant correlation found in general between AOD and chlorophyll-a for NEM periods of Arabian Sea in general. On the other hand, analysis of individual episodes in NEM by satellite images revealed that algal blooms take place 10 to 20 days on average after dust transport events.