Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların annelerine koçluk desteğiyle sunulan karşılıklı taklit eğitiminin anne ve çocuk davranışları üzerindeki etkililiği
The effectiveness of reciprocal imitation training on mother and child behaviours provided with coach support to mothers of children with autism spectrum disorder
Yazar: KADRİYE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ARZU ÖZEN
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihinsel Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveynler = Parents ; Erken eğitim = Early intervention ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Taklit becerileri erken çocukluk döneminde çocuğun gelişiminde önemli beceriler arasında yer almaktadır. Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklar ise taklit becerilerini sergilemekte tipik gelişim gösteren akranlarına kıyasla sınırlı davranışlar sergilemektedirler. Bu çalışmada bu sınırlılıktan yola çıkarak annelere Karşılıklı Taklit Eğitimi (KTE) kapsamında sunulan koçluk uygulamasının OSB olan çocuklarının taklit becerilerini edinimi üzerindeki etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Ayrıca, uygulama sona erdikten sonra annelerin koçluk desteğiyle öğrendikleri KTE uygulamasını ne düzeyde kullandıkları ve araştırmaya katılan annelerin çalışmanın sosyal geçerliliğine yönelik görüşleri ele alınmıştır. Çalışma üç anne-çocuk çifti ile gerçekleştirilmiştir. Annelerin yaşı 29–38 arasında, çocukların yaşı ise 24–48 ay arasındadır. Araştırma tek-denekli araştırma modellerinden çiftler (anne-çocuk) arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli iç içe olacak biçimde iki kez tasarlanarak uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları koçluk uygulamasının, annelerin KTE uygulamasını kullanmayı öğrenmeleri, uygulama sona erdikten sonra KTE uygulamasını korumaları ve farklı ortamlara genelleyebilmeleri üstünde etkilerinin bulunduğunu göstermiştir. Aynı zamanda koçluk desteğiyle sunulan KTE uygulamasının çocukların nesneli eylem ve jest taklidi becerilerini edinmeleri, edindikleri bu becerileri farklı ortam ve rutinlere genellemeleri üzerinde de etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri annelerin koçluk uygulamasıyla KTE uygulamasına ilişkin olumlu görüş beyan ettiklerini göstermektedir.

Abstract:
Imitation skills are among the important skills in a child's development in early childhood. Children with autism spectrum disorder (ASD) exhibit limited imitation skills and limited behavior compared to their typically developing peers. Based on this limitation, this study aimed to examine the effects of the coaching application offered to mothers within the scope of Reciprocal Imitation Training (RIT) on the acquisition of imitation skills of their children with ASD. In addition, after the training ended, the level of use of the RIT intervention that the mothers learned with the support of coaching and the views of the mothers participating in the study on the social validity of the study were discussed. The study was carried out with three mother-child pairs. The age of mothers is between 29 and 38, and the age of children is between 24 and 48 months. The research was implemented by designing and implementing the multiple probe model with pairs (mother-child) probes design, one of the single-subject research models, nested within each other. The study's findings showed that the coaching practice affected the mothers' learning to use the RIT intervention, maintaining the RIT practice after the intervention ended, and generalizing it to different environments. At the same time, it has been determined that the RIT application offered with coaching support is effective on children's acquisition of object and gesture imitation skills, and on their generalization of these acquired skills to different environments and routines. The social validity data of the study show that the mothers expressed a positive opinion about the coaching and RIT applications.