Türkiye 8. sınıf matematik ders kitabındaki etkinliklerin bilişsel düzeylerinin programdakilerle ve ülkeler arası karşılaştırılması
An international comparison of level of cognitive demands of the tasks in Turkey's 8th grade mathematics curriculum and textbook
Yazar: HANDE REÇBER
Danışman: DOÇ. DR. RENAN SEZER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel düzey basamakları = Cognitive level skills ; Ders kitapları = Textbooks ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Kitaplar = Books ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Okuma etkinlikleri = Reading activities ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin 8. sınıf matematik öğretim programında bulunan konular temel alınarak Türkiye'nin 8. sınıf öğretim programı ile Türkiye'yi temsil eden 8. sınıf matematik ders kitabındaki ve bu kitap ile ABD'yi ve Singapur'u temsil eden ders kitaplarındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeylerinin karşılaştırılmasıdır. Araştırmanın verileri doküman analizi yapılarak toplanmış, etkinlikler Smith ve Stein'in (1998) geliştirdiği ve daha sonra Stein, Smith, Henningsen ve Silver'ın (2000) güncelleştirdiği bilişsel istem düzeylerine göre kodlanmıştır. Karşılaştırmanın sonuçlarına göre ders kitaplarındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeyleri ile ülkelerin uluslararası değerlendirmelerdeki matematik başarısı arasındaki ilişki de incelenmiştir.Elde edilen sonuçlara göre yüksek düzey bilişsel istem gerektiren etkinlik oranı Türkiye'nin öğretim programında %87 iken ders kitabında %76'dır. Buna göre ders kitabındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeyi, öğretim programında öngörülenin altındadır. Ülkelerin ders kitapları açısından bilişsel istem düzeyi yüksek etkinlik bulundurma oranları Türkiye, ABD ve Singapur ders kitapları için sırasıyla %76, %86 ve %92'dir. Yüksek bilişsel istem kategorileri içinde en üst düzey olan matematik yapma düzeyinde etkinlik bulundurma oranları da aynı sırayla %4, %29 ve %39'dur. Bu sonuçlara göre Türkiye'nin 8. sınıf matematik ders kitabının hem yüksek düzeyde bilişsel istem gerektirme, hem de matematik yapma düzeyinde etkinlik bulundurma oranının diğer ülkelere göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Ülkelerin ders kitaplarındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeyi ile TIMSS ve PISA'daki matematik başarıları karşılaştırıldığında ders kitaplarında bilişsel düzeyi yüksek etkinliklerle karşılaşan öğrencilerin uluslararası değerlendirmelerdeki başarısının da yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca, yüksek düzey bilişsel istem kategorilerine kendi içinde bakıldığında ders kitaplarında matematik yapma etkinlikleri ile karşılaşan öğrencilerin uluslararası değerlendirmelerdeki başarısının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlara paralel olarak, Türkiye'nin ders kitaplarındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeyinin artırılması, özellikle matematik yapma düzeyinde etkinliklere daha çok yer verilmesi tavsiye edilmiştir.Anahtar Sözcükler: Etkinlik, bilişsel istem düzeyi, QUASAR, matematik ders kitapları, 8. sınıf, uluslararası karşılaştırma, TIMSS, PISA, Türkiye, ABD, Singapur.

Abstract:
The aim of this study was to compare the levels of cognitive demands of the tasks in Turkey?s 8th grade mathematics curriculum and mathematics textbooks, and the levels of cognitive demands of the tasks in textbooks that represent Turkey, US and Singapore, based on the topics related to Turkey?s 8th grade mathematics curriculum. The data were collected via document analyses, by coding the tasks according to the framework of the level of cognitive demands, developed by Smith and Stein (1998), and later updated by Stein, Smith, Henningsen and Silver (2000). The relationship between the levels of cognitive demands in textbooks and the mathematics performance of the countries in the international assessments was also analyzed.The findings revealed that whereas the rate of tasks that have higher-level cognitive demands in Turkey?s 8th grade mathematics curriculum is %87, it is %76 for the textbook. So, the level of cognitive demands of the tasks in the textbook is below the level which was prescribed in the curriculum. The rates of the tasks in the textbooks that have higher-level cognitive demands are %76, %86 and %92 respectively for Turkey, US and Singapore. The rates of the tasks at the level of doing mathematics, the highest possible level, were found to be %4, %29 and %39 for each country?s? textbooks, respectively. As a result, it was determined that both the rates of tasks that have higher-level cognitive demands and the rate of tasks at the level of doing mathematics for Turkey?s 8th grade mathematics textbook are below that of other countries. A high correlation between the level of cognitive demands of the tasks in the textbooks of the countries and their mathematics performances in TIMSS and PISA was found. This means that the students who have tasks that have higher-level of cognitive demands in their textbooks perform better in international assessments. Also, the students who have tasks at the level of doing mathematics instead of procedures with connections in their textbooks, perform better in international assessments. Based on these results, it is recommended that Turkey?s textbooks should include tasks that have higher levels of cognitive demands, especially tasks at the level of doing mathematics.Key Words: Task, level of cognitive demand, QUASAR, mathematics textbooks, 8th grade, international comparisons, TIMSS, PISA, Turkey, US, Singapore.