Parasal büyüme, enflasyon, paranın dolaşım hızı ve belirsizlikleri arasındaki ilişkiler: Türkiye örneği (1987?2007)
The relationship between monetary growth,inflation, money velocity and their uncertainties: Turkish case (1987?2007)
Yazar: ESRA ŞENGÖR ŞENALP
Danışman: PROF. DR. ERDİNÇ TELATAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Enflasyon = Inflation ; GARCH model = GARCH model ; Paranın dolaşım hızı = Money velocity ; Parasal genişleme = Monetary expansion ; Çok değişkenli model = Multivariate model

Özet:
Çalışmanın amacı, Türkiye'de 1987-2007 yılları arasındaki dönem için, 1982 yılında ABD'deki büyük dolaşım hızı düşüşü üzerine ortaya atılan iddialar sonucu oluşan, parasal büyüme değişkenliğinin (belirsizliğinin) paranın dolaşım hızında düşmeye yol açması anlamındaki Friedman'ın dolaşım hızı hipotezinin geçerliliğini ve enflasyon ile dolaşım hızı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Türkiye, diğer pek çok ülkede gözlemlenmeyen yüksek enflasyon dönemi yaşamış ve ardından bir dezenflasyon süreci içerisine girmiştir. Bu durum Türkiye'yi ilgi çekici bir analiz haline getirmektedir.Çalışmada, kullanılan değişkenlerin belirsizlikleri olarak nitelendirilebilecek olan değişen varyanslarının, oynaklıklarının hesaplanmasına olanak tanıması nedeniyle çok değişkenli bir GARCH modeli kullanılmıştır. Böylece, 1987 ? 2007 yılları arasındaki dönemin tamamı ve 1987 ? 2001 ile 2001 ? 2007 yılları arasında kalan iki alt dönem için değişkenlerin düzey değerleri ve bu değişkenlerdeki belirsizlikleri göstermesi açısından varyansları kullanılarak Granger nedensellik testleri yapılmıştır.Bu çalışmanın bulgularından birisi, enflasyon oranının enflasyon belirsizliğinin nedeni olduğunu göstermesidir. Böylece enflasyon oranlarında düşmenin sağlanması bu belirsizliği azaltıcı bir etki gösterecek, iktisadi birimlerin ekonomiye duydukları güvende artışa neden olacaktır. Bir başka bulgu ise, Türkiye'de döviz tevdiat hesaplarının öneminin bir göstergesidir. Uygulanan para politikaları döviz tevdiat hesaplarının etkisi düşünülerek uygulanmalıdır. Ayrıca, Friedman hipotezinin, düşük enflasyon döneminde M2Y para tanımı için geçerli olduğu ortaya çıkmıştır. Parasal büyüme değişkenliğindeki artışlar, para politikasının ara hedefi olarak parasal büyüklüklerin kullanımını etkileyecektir. Paranın dolaşım hızı para politikasından bağımsız olarak düşünülemeyecektir.İktisadi birimlerin davranışlarında ortaya çıkan belirsizliklerin iktisadi değişkenler üzerindeki etkilerinin farklı parasal tanımlamalar için ve içinde bulunulan iktisadi ortamın özelliklerine göre farklılaşabileceği ortaya çıkartılmıştır. Bu anlamda doğru ve etkin bir para politikası uygulanabilmesi için iktisadi ortamın temel özelliklerinin dikkate alınması gerekecektir.

Abstract:
The aim of this study is to test Friedman?s velocity hypothesis that relates the great velocity decline in USA in 1982 to money growth variability and the link between inflation and velocity in Turkey for the period between 1987 and 2007. In this sense, Turkey is somewhat different from other countries because Turkey had experienced a high inflation period and afterwards a disinflationary period. This situation makes this country an interesting case.A multivariate GARCH model is used in this study which gives the opportunity to calculate the changing variances, volatilities as variables uncertainties. For the 1987 ? 2007 period and the sub periods of 1987 ? 2001 and 2001 ? 2007 by using the level values and variances of variables, the Granger causality tests have been carried out.One of the findings of this study is the inflation rate causes inflation uncertainty for Turkish data. In this manner, a decline in the inflation rates will reduce this uncertainty and increase the confidence of economic agents to the economic system. Another finding shows the importance of foreign exchange deposit account. This account should be considered in the application of monetary policy. Another conclusion is that the Friedman?s velocity hypothesis holds for M2Y in disinflationary period. So, increases in monetary growth variability will affect monetary aggregates as intermediate targets of the monetary policy. Money velocity can not be considered regardless of monetary policy.This study shows the effect of uncertainties in the behavior of economic agents on economic variables. These uncertainties show variability for different monetary aggregates and the characteristics of the economic environment. In this sense, in order to apply a proper and functioning monetary policy, the main characteristics of economic environment should be taken into account.