Farklı ihracat performansına sahip işletmelerdeki otantik liderlik algısının, yenilikçilik davranışı üzerindeki etkisinde girişimcilik yöneliminin aracılık rolü
The mediating role of entrepreneurial orientation in the effect of authentic leadership perception on innovation behavior in businesses with different export performance
Yazar: ALİ EMRE İŞLEK
Danışman: DOÇ. DR. NECLA ÖYKÜ İYİGÜN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Girişimcilik = Entrepreneurship ; Girişimcilik yönelimi = Entrepreneurial orientation ; Liderlik = Leadership ; Otokratik liderlik = Autocratic leadership ; Performans = Performance ; Yenilikçi davranış = Innovative behaviour ; İhracat = Export ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Dünya siyasi sınırlarının yeniden çizilmesi, ticari blokların kurulması, ikili ve bölgesel ticaret anlaşmaları, Dünya Ticaret Örgütünün kuruluşu ve ülkeler arası ticaret kurallarının düzenlenmesi ile yeni tüketim pazarlarının açılması, ihracatçı işletmeler için yepyeni fırsatlar yaratmıştır. Türkiye; 24 Ocak 1980 kararları ile "ithal ikameci" politikaların yerine döviz girişi sağlayacak, ihracata dayalı bir ekonomik model benimsemiştir. Alınan bu kararlar ve bugünlere kadar süregelen çalışmalar sonucunda Türkiye 1980 yılında gerçekleştirdiği yaklaşık 3 Milyar ABD doları ihracat rakamından 2019 yılı sonu itibari ile yaklaşık 172 Milyar ABD doları ihracat rakamına ulaşmıştır. Fakat aynı zaman diliminde dış ticaret açığımız da artmıştır. Bu dengenin ihracat lehine oluşabilmesinde, işletmelerin daha fazla yenilikçi ve girişimci olmalarının oldukça pozitif etki yaratabileceği değerlendirilmiştir. 
Bu araştırmada öncelikle Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) tarafından her yıl yayınlanan ilk 1.000 ihracatçı firma listesinde 2013 ile 2018 yılları aralığında kesintisiz olarak yer alan firmalar tespit edilmişlerdir. Daha sonra doğru bir ölçüm yapabilmek için bu 6 yıl içerisinde yine kesintisiz olarak ihracat satış ve toplam satış verilerini TİM ile paylaşan toplamdaki 97 firma listeden ayıklanmıştır. Ve son olarak bahsi geçen bu gurup içerisinden 2014 ile 2018 yılları aralığındaki ihracat satışları ve ihracat yoğunlukları birlikte artan ve azalan firmalar derlenmiştir. Böylece, ihracat performansı ölçümü literatüründe en çok kullanılan iki objektif finansal ölçeğin birlikte kullanılması ile iki ayrı kategori altında toplanan işletmeler için, otantik liderlik algısı ile yenilikçilik davranışı ve girişimcilik yönelimi arasındaki ilişki ve nihayetinde otantik liderlik algısının yenilikçilik davranışı üzerindeki etkisinde girişimcilik yöneliminin rolü hem ihracat performansı artan firmalar kategorisi için hem de ihracat performansı azalan firmalar kategorisi için ayrı ayrı araştırılabilmiştir. Araştırmanın sonucunda her iki kategori için otantik liderlik algısının hem yenilikçilik davranışı hem de girişimcilik yönelimi üzerinde anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişkisi olduğu ortaya çıkmıştır. Yine her iki kategori için otantik liderlik algısının yenilikçilik davranışı üzerindeki etkisinde girişimcilik eğiliminin anlamlı bir aracılık rolünün olmadığı görülmüştür. 
  
Anahtar Kelimeler: İhracat, İhracat Performansı, Otantik Liderlik, Yenilikçilik Davranışı, Girişimcilik Yönelimi

Abstract:
The redrawing of world political borders, the establishment of trade blocks, bilateral and regional trade agreements, the establishment of the World Trade Organization, the establishment of inter-country trade rules and the opening of new consumption markets have created new opportunities for exporting businesses. Then an export-based economic model was implemented that would allow foreign currency entry in place of "imported substitute" policies. 
As a result of all these efforts, Turkey has reached approximately 172 billion dollars export figure as of the end of 2019 from approximately 3 billion dollars in 1980. In order for this balance to occur in favor of exports, it has been evaluated that it will have a positive effect on enterprises to become more innovative and entrepreneurial. 
In this research, the first 1,000 exporting companies published by the Turkish Exporters' Assembly (TİM) each year were identified which were continuously in the list between 2013 and 2018.  Then, in order to make an accurate measurement, a total of 97 companies that shared export sales and total sales data continuously during these 6 years were extracted from the list of TİM. And finally, companies whose export sales and export intensities increased and decreased together between 2014 and 2018 were also compiled. Thus, the relationship between authentic leadership perception and innovation behavior and entrepreneurship orientation, and ultimately the role of entrepreneurship orientation in the impact of authentic leadership perception on innovation behavior could be investigated separately both for the category of companies with improved and reduced export performance, for the use of the two most commonly used objective financial scales in the export performance measurement literature.  
As a result of the research, it was revealed that authentic leadership perception has a significant and positive relationship on both innovation behavior and entrepreneurship orientation for both categories. It was also revealed that entrepreneurial orientation does not have a significant mediating role in the effect of authentic leadership perception on innovation behavior for both categories.

Keywords: Export, Export Performance, Authentic Leadership, Innovation Behavior, Entrepreneurship Orientation