Kars Arkeoloji Müzesi'ndeki Roma İmparatorluk dönemi sikkeleri
Roman Empire coins in Kars Archaeology Museum
Yazar: RABİA GÖREN
Danışman: PROF. DR. ALİ YALÇIN TAVUKÇU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
Kars Arkeoloji Müzesi'ndeki Roma Dönemi Sikkeleri adlı bu çalışmada 120 adet sikke incelenmiştir. İncelenen sikkelerde 33 imparator ve 2 imparatoriçe görülmektedir. Bunların dışında korozyona uğradığı için okunamayan 2 adet sikke mevcuttur. Toplamda 120 sikkenin en erken tarihlisi Augustus (MÖ 27-MS 14) dönemine, en geç tarihlisi ise II. Theodosius dönemine aittir. Çalışmada, II. Constantius  (MS 337-361) 23 sikkeyle sayıca en fazla yer alan imparatordur. Julia Domna ve Severina birer adet sikkeleriyle yer alan imparatoriçelerdir. İncelenen sikkelerin geç döneme doğru ilerledikçe sayılarında artışlar görülmektedir. Bir adet sikkeye sahip olan imparatorları kronolojik sıraya göre sıralarsak; Otho (MS 69), Traianus (MS 98-117), Antoninus Pius (MS 138-161), Licius Verus (161-169), Caracalla (MS 198-217), I.Philippus (MS 244-249), Trebonianus Gallus (MS 251-253), Severina (MS 274), Numerianus (283-284), Diocletianus (284-305), I.Constantius Chlorus (MS 293-306), Maximianus II (MS 310-313) ve Crispus (MS 316-326) yer almaktadır.
Çalışmada yer alan sikkelerin ön yüzlerine baktığımızda 8 farklı tip görülmektedir. Bunlardan en kalabalık grubu 41 adet sikkeyle Diademli Büst oluşturmaktadır. 1 adet imparatoriçe büstü diademli olarak verilmiştir. İkinci grubu ise Şua/Işın Taçlı oluşturmaktadır. Ayrıca sikkelerin arka yüzlerinde Tanrılar, Tanrıçalar ve Kahramanlar, Personifikasyonlar, Mimari Öğeler ve Karışık Yaratık tasvirleri kullanılmıştır. Jüpiter ve Virtus sayıca en fazla olan tiplerdir.
Lejantlar Bölümünde sikke yuvarlağının etrafını çevreleyen Latince yazılara yer verilmiştir. Ayrıca darphaneleri belirtmek amaçlı kesim kısmında ve boşluklarda da bu yazılara rastlamaktayız. Bu darphaneler içinde en fazla sikke sayısına sahip olan Lugdunum'dur. Darphaneye ait toplam 12 adet sikke bulunmaktadır. En az sayıda basımı olan 1 adet ile Aquileia, Siscia ve Tripolis darphaneleridir.
Çalışmaya ek olarak Antik Dönemde kullanılan bir darphanenin veriler ve kaynaklar ışığıyla hareketle modellemesi yapılarak metin içerisine yerleştirilmiştir.

Abstract:
In this study with the title of "Roman Period Coins in Kars Archaeological Museum" 120 coins have been examined. 33 Emperors and 2 Empresses are seen on the coins which have been examined. Apart from these, there are 2 unreadable coins because of corrosion. The coin which has the earliest date among 120 coins is attributed to the period of Augustus (27 BC-14 AD) and the latest one belongs to Theodosian II. In the study, Constantius II (337-361 AD) is the emperor who takes the largest place with the number of 23 coin Julia Domna and Severina are also empresses with one coin in the study. An increase in the number of coins has been observed with the passing of date. When we list the emperors chronologically who have one coin in the study; Otho (AD 69), Trajan (AD 98-117), Antoninus Pius (AD 138-161), Licius Verus (161-169), Caracalla (AD 198-217), Philippus I (AD 244-249), Trebonianus Gallus (251-253), Severina (274 AD), Numerianus (283-284), Diocletian (284-305), Constantius I Chlorus (293-306), Maximianus II (310-313 AD) and Crispus ( AD 316-326) are the name
When we look at front face of the coins in the study, 8 different types are seen. Diademli Bust is the first most common group with 41 coin Only 1 empress bust is given as a diadem. The second most common group is composed of Şua/Bar Crowned. In addition, depictions of Gods, Goddesses and Heroes, Personifications, Architectural Elements and Mixed Creatures have been used on the reverse of the coin Jupiter and Virtus are the most numerous type
In the Legends Section, there are Latin inscriptions which surround the coin circle. In addition, we come across these inscriptions on the cutting parts and empty places of the coins in order to indicate their mint Among these mints, Lugdunum has the highest number of coin There are 12 coins in total which belongs to this mint. With 1 coin, the mints of Aquileia, Siscia and Tripolis have the least number of edition
In addition to the study, a mint used in the Ancient Period was modeled in the light of data and sources and has been placed in the text.