Türkiye kıyı suları boyunca Akdeniz midyesinde (Mytilus galloprovincialis Lamarck, 1819) ağır metal seviyelerinin izlenmesi
Monitoring of heavy metal levels in Mediterranean mussel (Mytilus galloprovincialis Lamarck, 1819) along Turkish coastal waters
Yazar: NURDAN TURANLI
Danışman: DOÇ. DR. KENAN GEDİK
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Birikim = Accumulation ; Eser elementler = Trace elements ; Monte Carlo benzetimi = Monte Carlo simulation ; Mytilus galloprovincialis = Mytilus galloprovincialis ; Risk = Risk

Özet:
Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili ve nüfus yoğunluğu kıyı bölgelerine sıkışmıştır. Bu sebeple, kıyı sularında yaşayan sucul organizmalar uzun süredir devam eden antropojenik baskıların altındadır. Bu çalışmada Türkiye'nin Karadeniz, Marmara Denizi ve Ege Denizi kıyı sularında 23 farklı bölgeden örneklenen Akdeniz midyelerinde (Mytilus galloprovincialis) As, Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, V ve Zn'nin alansal dağılımı ile çocuk ve yetişkin tüketiciler için riskler değerlendirmelerinde bulunuldu. Midyelerde bulunan eser elementlerin ortalama konsantrasyonları şu şekilde sıralandı; Zn (39,75 mg kg-1)>Cu (1,95 mg kg-1)>As (1,84 mg kg-1)> Pb (0,99 mg kg-1) > Ni ( 0,65 mg kg-1) > Cr (0,62 mg kg-1) > V (0,47 mg kg-1) > Cd (0,08 mg kg-1). Faktör analizi, eser elementlerin çoğunlukla antropojenik kökenli olduğunu ortaya koydu. 10 örnekleme istasyonunda Pb değerlerinin Avrupa Birliği'nin izin verdiği limitlerin üzerinde olduğu tespit edildi. Tahmini haftalık alım miktarı, FAO/WHO Gıda Katkı Maddeleri Ortak Uzman Komitesi limitlerini aşmazken, çocuklarda As için hesaplanan Hedef Tehlike Katsayısının >1 olduğu saptandı. ABD Çevre Koruma Ajansı'na göre As için yüksek tüketim oranlarında yetişkinler ve çocuklar için yaşam boyu kanser riski (KR) kabul edilemez limitlerin (>10-4) üzerinde olduğu belirlendi. Monte Carlo simülasyonu, midye tüketimine bağlı olarak yetişkin (%62,98) ve çocuklarda (%97,24) As'nin neden olduğu KR'yi doğruladı.  

Anahtar Kelimeler: Monte Carlo simülasyonu, iz elementler, risk, birikim

Abstract:
Turkey borders three seas and the most populous locations are squeezed into the coastal territories. Thus, organisms living in these aquatic territories are under longstanding anthropogenic pressure. Hence, this study investigated the consumption outcomes leading to potential child and adult health risks along with the spatial distribution of As, Cd, Cr, Cu, Ni, Pb, V, and Zn in the Mediterranean mussels (Mytilus galloprovincialis) sampled at 23 different stations from the Black Sea, the Sea of Marmara, and the Aegean Sea coastal waters of Turkey. The mean concentrations of trace elements found in the Mediterranean mussels followed Zn (39.75 mg kg-1) > Cu (1.95 mg kg-1) > As (1.84 mg kg-1) > Pb (0.99 mg kg-1) > Ni (0.65 mg kg-1) > Cr (0.62 mg kg-1) > V (0.47 mg kg-1) > Cd (0.08 mg kg-1). Factor analysis revealed that trace elements were mostly derived from anthropogenic sources. Pb values were found to be above the permissible European Union limits at 10 sampling stations. While the estimated weekly intake did not exceed the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives limits, the target hazard quotient for As was found >1 for children. The lifetime cancer risk (CR) for adults and children was unacceptable (>10-4) at high consumption rates for As according to US Environmental Protection Agency. Monte Carlo simulation confirmed a CR to adult (62.98%) and children (97.24%) mussel consumers caused by As.  

Keywords: Monte Carlo simulation, trace elements, risks, accumulation