H. 1248-1253/M . 1832-1837 tarihli Rum Atik Berat ve Ahkâm Defterinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi
Transcription and evaluation of the Rum Atik Berat and Ahkâm Notebook dated 1832-1837
Yazar: FAYSAL UZKAN
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP KARATAŞ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ahkam Defterleri = Records of Provosions ; Divan-ı Hümayun = Imperial Council ; Gayrimüslimler = Non muslem ; Mahmud II = Mahmud II ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Rumlar = Rums

Özet:
Bu çalışmanın amacı Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim cemaatler için tutulan defterler içerisinde olan H. 1248-1253/M. 1832-1837 tarihli Rum Atik Berat ve Ahkâm Defteri'nin tüm hükümlerini transkripte etmek ve elde edilen bilgiler ışığında XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin hâkimiyetinde olan Rum Milleti'nin statüsünü değerlendirmektir.
Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Osmanlı Devleti'nde adalet mekanizmasının nasıl çalıştığına dair bilgiler verilip; adaletin tesisi bağlamında önemli bir organ olan Divan-ı Hümayun'un işleyişi ve statüsüne değinilmiştir. Daha sonra Osmanlı Devleti'nin arşiv ve defter tutma geleneği üzerinde durulmuş, bu çalışmaya konu olan H. 1248-1253/M. 1832-1837 tarihli Rum Atik Berat ve Ahkâm Defteri'nin yapısı ve içeriğinden bahsedilmiştir. Birinci bölümde klasik dönemde Osmanlı Devleti'nin gayrimüslim tebaasının yönetimi kapsamında Rum Milleti'nin durumu detaylandırılmış, Osmanlı Devleti'nin XIX. yüzyılda (Sultan II. Mahmut dönemi) gayrimüslim tebaanın idaresi kapsamında Rum Milleti'nin ve millet reislerinin statüsü hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise söz konusu olan defterdeki hükümlerin tam metin olarak Latin harflerine çevirisi yapılmıştır.
Sonuç bölümünde ise defterde yer alan hükümlerin genel bir değerlendirmesi yapılmış ve bu çalışmaya konu olan dönemde Osmanlı Deveti'nin Rum tebaaya dönük politikları irdelenmiştir. Bu bölümde hükümlerden çıkarılan sonuçlar yine hükümlerin muhtevasından hareketle yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Sultan II. Mahmud, Divan-ı Hümayun, Ahkâm Defteri, Rum Milleti

Abstract:
The aim of this study is to transcribe all the provisions of the Rum Atik Berat and Ahkâm Notebook dated 1832-1837, which are among the notebooks kept for non-Muslim communities and to evaluate the status of the Rum nation under the rule of the Ottoman State during XIXth century in the light of the information obtained.
The study consists of introduction and two parts. In the introduction part, information about how the justice mechanism works is given and the functioning and status of the Divan-ı Hümayun (The Sublime Porte), which is an important institution in the context of the establishment of justice, is mentioned. Than the Ottoman Empire's traditions of archiving and notebook-keping was emphasized. The structure and content of the Rum Atik Berat and Ahkâm notebook, dated 1832-1837, are the subject of this study. In the fırst chapter, the situation of the Rum nation is detailed within the scope of the management of the non-Muslim subjects of the Ottoman Empire in the classical period. Information was given about the status of the Ottoman Rum nation and the heads of the nation within the scope of the administration of non-Muslim subjects in the XIXth century. In the second part, the provisions in the notebook in guestion were translated into Latin characters as full text.
In the conclusion part, a general evaluation of the provisions in the notebook has been made and the policies of the Ottoman state towards the Rum nation during the period subject to this study have been examined. The conclusions drawn from the provisions in this section are again interpreted based on the content of the provisions.

Keywords: Ottoman Empire, Mahmud II, The Sublime Porte, Ahkâm Notebook, Ottoman Greeks