Pamukkale Üniversitesi Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 15-49 yaş arası evli kadınların acil kontrasepsiyon yöntemleri hakkındaki bilgi düzeyleri ve davranışları
Knowledge levels and behaviors about emergency contraception methods of married women aged 15-49 who apply to Pamukkale University Hospital Family Medicine Polyclinic
Yazar: SİNEM BAYINDIR
Danışman: PROF. DR. AYSUN ÖZŞAHİN ; PROF. DR. TAMER EDİRNE
Pamukkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Denizli = Denizli ; Doğum kontrolü = Contraception ; Evli kadınlar = Married women ; Kadınlar = Women ; Kontraseptif ajanlar = Contraceptive agents ; Kontraseptif ajanlar-kadın = Contraceptive agents-female ; Kontraseptif cihazlar-kadın = Contraceptive devices-female

Özet:
İstenmeyen gebelikler önemli bir halk sağlığı sorunudur ve aile planlaması yöntemlerinin uygun şekilde kullanılması ile önlenebilir. Acil korunma yöntemlerinin gerektiğinde kullanımını sağlamak da bu istenmeyen gebeliklerin önlenmesinde ikinci bir şans sağlar. Bu çalışmada Pamukkale Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 15-49 yaş arası evli kadınların acil kontraseptif yöntemler hakkındaki bilgi düzeylerinin, davranışlarının ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Tanımlayıcı tipteki bu araştırmanın evrenini Pamukkale Üniversite Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 15-49 yaş arası evli kadınlar oluşturmaktadır. Örneklem seçilmemiş evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırma grubunun sosyodemografik ve obstetrik özelliklerini, acil kontrasepsiyon hakkındaki bilgilerini ve acil kontraseptifleri kullanım durumlarını sorgulayan 30 soruluk anket formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS-22 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler kategorik değişkenler için sayı, yüzde; sürekli değişkenler için aritmetik ortalama ve standart sapma ile verilmiş olup kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Ki-kare testi kullanılmıştır.
Araştırmaya 361 kişi katıldı. Araştırma grubunun yaş ortalaması 37,50 ± 7,87 idi. Çalışmamıza katılanların %56,5'i acil kontrasepsiyon kavramını duymuştur. Duyanların %79,4'ü acil korunma yöntemleri hakkında bilgisi olduğunu belirtmiştir. Acil kontrasepsiyon kavramını duyma oranı 26-35 yaş grubu arasında olanlarda, eğitim düzeyi daha yüksek olanlarda, geliri giderinden fazla olanlarda, gebelik öyküsü olmayanlarda ve aile planlaması yöntemi kullananlarda daha yüksek bulunmuştur. Eğitim düzeyi daha yüksek olan kadınlar daha yüksek oranda acil korunma yöntemleri hakkında bilgisi olduğunu ifade etmiştir. Acil korunma yöntemleri hakkında bilgisi olduğunu söyleyenlerin en çok sağlık personeli, arkadaşlar ve internet/sosyal medya/TV'den bilgi aldıkları bulunmuştur. En çok bilinen yöntem ertesi gün hapıdır. Acil korunma yöntemleri hakkında bilgisi olduğunu söyleyenlerin %57,4'ü oral acil kontraseptiflerin korunmasız ilişki sonrası 72 saat içinde alınması gerektiğini bilmiştir, %8,0'i RİA'nın ilk 5 gün içinde uygulanması gerektiğini bilmiştir, %60,5'i oral acil kontraseptiflerin yan etkilerini bilmemektedir. Çalışmaya katılanların %20,5'i en az 1 kez acil korunma yöntemlerinden herhangi birini kullanmıştır. En sık kullanılan yöntem ertesi gün hapıdır. Araştırma grubunun %52,4'ü ihtiyacı olduğunda acil korunma yöntemlerini kullanmayacağını belirtmiştir. Kullanmama sebepleri en sıklıkla acil korunma yöntemlerinin yan etkiler ve yeterli bilgiye sahip olmamaları olarak gösterilmiştir. Aile planlaması hizmeti sırasında her kadın acil kontraseptif yöntemler hakkında bilgilendirilmeli, etki ve yan etkileri anlatılmalı, gerektiğinde doğru ve uygun şekilde kullanmaları sağlanmalıdır.

Abstract:
Unwanted pregnancies are an important public health problem and can be prevented by appropriate use of family planning methods. Ensuring the use of emergency contraception methods when necessary also provides a second chance to prevent these unwanted pregnancies. In this study, it was aimed to determine the knowledge level of married women between the ages of 15-49 who applied to Pamukkale University Family Medicine Polyclinics, their behaviors and the factors affecting them.
The population of this descriptive study consists of married women between the ages of 15-49 who applied to Pamukkale University Family Medicine Polyclinics. An attempt was made to reach the entire universe of which the sample was not selected. As a data collection tool, a 30-question questionnaire questioning the sociodemographic and obstetric characteristics of the research group, their knowledge about emergency contraception and their use of emergency contraceptives was used. SPSS-22 package program was used to evaluate the data. Descriptive statistics were given with numbers and percentages for categorical variables, arithmetic mean and standard deviation for continuous variables and the chi-square test was used to compare categorical variables.
361 people participated in the research. The mean age of the research group was 37.50 ± 7.87. 56.5% of the participants in our study heard about the concept of emergency contraception. 79.4% of those who heard stated that they had knowledge about emergency prevention methods. The rate of hearing about the concept of emergency contraception was found to be higher in those aged between 26-35, those with higher education levels, those with a higher income than those without a history of pregnancy and those using family planning methods. Women with a higher education level stated that they had more knowledge about emergency prevention methods. It has been found that those who say they have information about emergency prevention methods mostly get information from health personnel, friends and internet/social media/TV. The most well-known method is the morning after pill. 57.4% of those who said they knew about emergency contraception methods knew that oral emergency contraceptives should be taken within 72 hours after unprotected intercourse, 8.0% knew that IUD should be applied within the first 5 days. 60.5% of them do not know the side effects of oral emergency contraceptives. 20.5% of the participants in the study used any of the emergency contraception methods at least once. The most commonly used method is the morning after pill. 52.4% of the research group stated that they would not use emergency protection methods when needed. The most common reasons for not using it are the side effects of emergency prevention methods and the lack of sufficient information. During the family planning service, every woman should be informed about emergency contraceptive methods, their effects and side effects should be explained, and they should be used correctly and appropriately when necessary.