Dava konusunun devri
Transferring of the matter in dispute
Yazar: LEVENT BÖRÜ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Usül İcra İflas Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Dava konusu devri = Transferring of the matter in dispute ; Hukuk sistemi = Law system

Özet:
Bir hak veya mala sahip olan bir kişi, bu sahip olduğu hak veya mal üzerinde serbest bir şekilde tasarruf edebilir. Fakat söz konusu edilen bu hak veya mal bir davanın tarafları arasında bir çekişmeye (davaya) konu teşkil ederek, dava sırasında davanın taraflarından birisince devredilirse, bu devir ile maddi hukukta ortaya çıkan değişikliğin açılmış olan dava üzerindeki usuli etkisi medenî usul hukukunda dava konusunun devri kurumu ile çözülmesi gereken bir sorun olarak ortaya çıkar. Zira, böyle bir durumda, devreden tarafın dava konusu mal veya hak üzerindeki sıfatı üçüncü kişiye geçeceği için, davanın sıfat yokluğundan esastan reddedilmesi sonucunu doğurur ve davaya artık bu hâliyle devam edilemez.Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 125'e göre, davalı taraf dava konusunu dava sırasında bir üçüncü kişiye devrederse, davacı tarafın iki seçimlik hakkı söz konusu olmaktadır: 1-) Dilerse, devreden ile olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan üçüncü kişiye karşı davayı yöneltir; 2-) Dilerse, dava konusunu başkasına devretmiş olan tarafla arasındaki davayı, tazminat davasına çevirir. Dava konusu davacı tarafından devredilecek olursa, devralmış olan kişi, görülmekte olan davada kendiliğinden davacı yerine geçeceği ve dava kaldığı yerden devam edeceği için, davalının bir seçim hakkı yoktur. Görüldüğü üzere, dava konusunun devrinde öngörülen bu sisteme göre, devreden tarafın seçimi sonucunda, dava üçüncü kişiye yöneltildiği zaman taraf işlemi sebebine dayanan kanuni taraf değişikliği, tazminata çevrildiği zaman ise dava konusunda bir değişiklik, yani dava değişikliği ortaya çıkmaktadır. Ancak, davacının dava konusunu devretmesi halinde, taraf işlemi sebebine göre değil, kendiliğinden gerçekleşen bir kanuni taraf değişikliği söz konusudur.

Abstract:
A person having an interest or a good can dispose without constraint over this right or good. However if the right or good in question became a subject of action as a dissention is transferred during the proceedings by one of the party, procedural effect of concerned transfer on judgment which has a result in substantive law arises as a problem must be solved with the notion of the transfer of the matter in dispute in civil procedure law. Indeed, in such a case, the title to sue of transferee on the right or good which is object of the dispute will be surpassed to third person, this situation result in unfounded of action according to lack of title to sue and the action cannot be maintained in this state.According to art.125 of the code of Civil Procedure Law, if defendant transfers the object of the dispute to third person during the proceeding, suitor is entitled to two optional rights:1-) if he/she wishes, he/she can give up the action to transferee and conduct the action to third person taking over the object of the dispute 2-) if he/she wishes, he/she can convert the ongoing action between the suitor and transferee to an action for damages. If the object of the dispute is transferred by the suitor, transferor would be replaced automatically as a suitor in ongoing action and the action would be continued, defendant is not entitled to any optional rights. As is seen, according to system about the transfer of the matter in dispute is lead to, with regarding of selection of transferee, change of the party legally which is the result of the proceeding of party when the action is directed to third party, or change to object of the dispute when the action convert to an action for damages, in other words, amendment of action. But, if the suitor has transferred to the object of the dispute, the legally replacement of party will be automatically occurred, instead of proceeding of party.