Datça (Muğla) ilçesinde doğal olarak yetişen bademlerin (Amygdalus communis L.) seleksiyonu
Selection of native almonds (Amygdalus communis L.) growing in Datca (Mugla) district
Yazar: TURGUT BOZKURT
Danışman: PROF. DR. SEZAİ ERCİŞLİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2013-2014 yılları arasında Muğla İli Datça İlçesinde doğal olarak yetişen badem popülasyonu içerisinde geç çiçeklenen ve meyve özelliği bakımından üstün özelliklere sahip badem tiplerinin belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Bu amaçla, popülasyonunun tamamı taranarak 66 tip ön seleksiyonla belirlenmiştir. Değiştirilmiş tartılı derecelendirme yöntemine göre bunlar içerisinden 15 tip ümitvar olarak seçilmiş ve detaylı incelemeleri yapılmıştır. 
Datça ekolojisinde seçilen bademlerin ilk çiçeklenme tarihi 4 Ocakta başlarken, çiçeklenme sonu 31 Ocak olarak belirlenmiştir. İlk çiçeklenme 4-23 Ocak, tam çiçeklenme 9-27 Ocak ve çiçeklenme sonu ise 14-31 Ocak arasında değişmiştir.
Datça Yarım adasındaki ümitvar olarak belirlenen 15 badem tipinin kabuklu meyve ağırlı 2,00 g ile 7,97 g arasında değişmiştir. Kabuklu meyve iriliğine göre 7 tipin orta iri,5 tipin ufak, 2 tipin çok iri ve 1 tipin ise iri olduğu belirlenmiştir. İç meyve ağırlı 1,04 g ile 2,11 g arasında değişmiştir. İç meyve iriliğine göre 8 tipin çok iri, 3 tipin iri, 1tipin ufak, 3 tipin ise orta iri olduğu belirlenmiştir. 1 ons'a giren meyve sayısı 13,41 ile 27,21 arasında, iç randıman ise %21,76 ile %66,50 arasında değişmiştir. Seçilen badem tiplerinin kabuk özelliklerine göre 10 tipin çok sert (taş badem), 2 tipin sert badem, 2 tipin orta sertlikte ve 1 tipin ise ince kabuklu bademler grubuna girdiği belirlenmiştir. Ağaç şekli bakımından ise 9 tipin dik yayvan, 5 tipin yayvan, 1 tipin ise çok yayvan olduğu tespit edilmiştir.
Badem de seleksiyon çalışmaları sonucunda belirlenen üstün özelliklere sahip badem tiplerinin çoğaltılarak ve değişik ekolojilerde adaptasyonlarının denenmesi ülke ekonomisi açısından ayrıca önem arz etmektedir.

Abstract:
This study was carried out between the years 2013-2014 in order to determine the almond types which have late-flowering and superior properties in terms of the fruit characteristics in the naturally grown almond population in Datça district of Muğla Province. For this purpose, the whole population was screened and identified with 66 types of pre-selection. 
According to the modified weighted grading method, 15 of these were selected as hopeful and detailed examinations were made. The first flowering date of selected almonds in Datça ecology started on January, and the post bloom was determined as January 31. The first flowering changed between the dates on 4-23 January, full flowering on 9-27 January and the post bloom on 14-31 January. 
The husked fruit weight of 15 almond species which were identified as hopeful in Datça peninsula ranged from 2,00 g to 7,97 g. According to the husked fruit size, it was determined that 7 types were in medium size, 5 types were small, 2 types were very large. The internal fruit weight ranged from 1,04 g to 2,11 g. In terms of the inner fruit size, it was identified that 8 types were very large, 3 types large, 1 types were small and 3 types as medium size. The number of the fruits in 1 ounce ranged from 13,41 to 27,21. The internal production ranged from 21.76%to 66.50%. According to the shell characteristics of the selected almond types, it was specified that 10 types were very hard (stone almond), 2 types were hard almond, 2 types were in medium hardness and 1 type in the group of thin husked almonds. In terms of the tree shape, it was determined that 9 types were steep flat, 5 types flat, 1 type very flat. 
Almond selection studies are extremely important in determining these types. It is also important that the almond types which have superior characteristics determined as a result of selection studies in almond be replicated and the adaptations tested in various ecologies in terms of the national economy.