Irak'ta sanatçı olmak: Savaş öncesi ve sonrasında resim sanatı
Being an artist in Iraq: Before and after the war in the painting arts
Yazar: DANA MOHAMMED OTHMAN OTHMAN
Danışman: PROF. DR. UŞUN TÜKEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Genel Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Batılı anlamda Irak resim sanatının başlangıcı yirminci yüzyılın ilk çeyreğinde başlamaktadır. Özellikle Birinci Dünya Savaşı ile Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasından sonra Irak, doğrudan Avrupa kültür ve sanatının etkisi altına girmiştir. İngilizlerin Irak'ı işgali ve Osmanlı ordusunda görev yapan asker ressamların Irak'a dönüşü ile teknik ve üslup açısından Avrupa sanat okullarına dayanan ve çalışmaların tamamen Batılı bir gelenekte formüle edildiği yön, sanat ortamında hâkim olmuştur. Ayrıca sanat eğitimi almak için Batı'ya giden sanatçıların dönüşüyle İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Irak sanatı modern bir sanata doğru evrilmiştir. Sonrasında, Iraklı bir kimliğe sahip çağdaş bir sanatı oluşturma çabasına girişilmiştir.
Ayrıca Batı Bloku ve Sovyetler Birliği arasındaki Soğuk Savaş sırasında dünya çapında gerçekleşen değişimlerle birlikte Irak'ta birbiri ardına birkaç darbe yapılmış, bunun sonucunda Irak'ın siyasi rejimi diktatörlüğe dönüşmüştür. Bu diktatör rejim yurt içinde şiddetli davranışlarla birlikte çevredeki ülkelerle kanlı savaşlara girer. Bu rejimin yaptığı savaşlar ve şiddetli davranışlar nedeniyle sanatçılar başta olmak üzere entelektüel kitleden birçok insan Irak'tan ayrılmıştır. 
Bir sanat tarihi araştırması olarak bu tezde 1945'ten itibaren Irak'ta batılı anlamda sanatın siyasal ve toplumsal koşulları göz önünde bulundurularak özellikle ülkenin 1980'de başlayan savaş trajedisine odaklanılmıştır. Savaş öncesi ve sonrası Irak'ta sanatçı olmanın dinamikleri ile bu süreç içinde gelişen resimsel üsluplar ve temalar tezin konusunu oluşturmuştur. Tez ayrıca çeşitli nedenlerle ülke dışına çıkmış olan sanatçıların pozisyon ve duruşlarını da yurt içindeki çalışmalarla karşılaştırmalı olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Bu tez çalışmasının birinci bölümünde tarihsel perspektif içinde Irak sanatı anlatılacaktır. Irak çağdaş sanatının kültürel ve tarihsel boyutları ile birlikte Irak çağdaş resminin başlangıcı ve Krallık dönemindeki sanatsal gelişmeler de anlatılmaktadır. İkinci bölümde, Irak'ta savaş öncesi sanatsal gelişimi ve çevre etkileri ile birlikte Irak sanatının Cumhuriyet dönemi ve sanatçı örnekleri de incelenmektedir. Üçüncü bölüm, savaş sonrası Irak resim sanatı ile dönemin sanatçılarına odaklanmakta, son olarak dördüncü bölümde ise yurt dışında yaşayan Iraklı sanatçılar incelenmektedir. 
Sonuç olarak savaş öncesi Iraklı sanatçılar başlangıçta öğretmen pozisyonunda yer almışlar, siyasal ve toplumsal duruşlar yerine renk ve tekniğe odaklanmışlardır. Irak'ın gelişmesiyle birlikte sanatçılar, yavaş yavaş duruş sahibi olup, daha çok sosyal ve yerel temalara önem vermişler, kültürel mirası çağdaş üsluplarla birleştirmişlerdir. Fakat savaş sonrasındaki sanatçıların çoğu bir diktatörün propaganda aracı haline gelmiş, duruş sahibi olan sanatçıların çoğu yurt dışına kaçmışlardır. Ayrıca dönemin çalışmaları daha çok dışavurumculuk ve sembolizm etkili, gizli anlamlar taşıyan eserler üretmektedir. Bunlarla birlikte Irak'ta çeşitli nedenlerle yurt dışına göç eden sanatçılar daha serbest bir şekilde çalışmış ve Irak'ta yaşanan her trajedinin karşısında eleştirel bir duruşa sahip olduklarını ortaya koymuşlardır. Yurt içindeki sanatçılar, ancak diktatörlük döneminden sonraki yıllarda, bağımsız bir sanatçının pozisyonunda olan biri gibi Irak'ta yaşanan durumları eleştirebilmiştir.

Abstract:
The beginning of Iraqi painting in the Western sense begins in the first quarter of the twentieth century. Especially after the collapse of the Ottoman Empire with the First World War, Iraq has come under the direct influence of European art and culture. By the occupation of Iraq by the British and the return of the soldier painters who served in the Ottoman army to Iraq, the trend that was based on European art schools in terms of technique and style and formulated its works in a completely Western tradition, dominated the painting art environment. Furthermore, with the return of artists who went to the West to study art education and after the Second World War, Iraqi art has moved towards becoming a modern art. 
In addition, during the Cold War between the Western Bloc and the Soviet Union, a series of consecutive coups took place in Iraq, coinciding with global changes. As a result, Iraq's political system turned into a dictatorship. Despite the regime's violent behavior domestically, it engaged in bloody wars with neighboring countries. Due to these wars and the regime's oppressive actions, many people, including artists and intellectuals, left Iraq.
In this thesis, which is an art history study starting from 1945, considering the political and social conditions of art in the western sense in Iraq. The main focus is on the war tragedy that started in 1980. The thesis explores the dynamics of being an artist in Iraq before and after the war, as well as the painterly styles and themes that developed during this period. The thesis also aims to evaluate the positions and stances of who have gone abroad for various reasons, in comparison with domestic works. In the first chapter of this thesis, Iraqi art will be discussed within a historical perspective. Along with the cultural and historical dimensions of Iraqi contemporary art, the beginning of Iraqi contemporary painting and its artistic developments in the kingdom period are also explained. In the second chapter, the artistic development and environmental effects in Iraq before the war, as well as the republican period of Iraqi art and artist examples are examined. The third chapter focuses on Post-War Iraqi Painting and the representative artists of the period. Finally, in the fourth chapter, Iraqi artists who living abroad are examined.
As a result, pre-war Iraqi artists were initially in a teacher position, and color and technique became more important to them than political and social stances. Additionally, with the development of Iraq, artists gradually evolved into artists with their own stances and focused more on social and local themes, as well as combining cultural heritage with contemporary styles. However, most of the artists after the war became tools of a dictator's propaganda, and many artists who presented their own stances fled abroad. Moreover, the works of that period predominantly produced works with hidden meanings, such as expressionism and symbolism. Alongside these, the artists who migrated abroad for various reasons in Iraq were able to work more freely and revealed their critical stance against every tragedy that took place in Iraq. Furthermore, the artists within the country, in the years after the dictatorship period, have shown that they were able to criticize the situations in Iraq from the position of a free artist.