Türk ebru sanatında hayvan figürlü ebrular ve günümüzdeki uygulamaları
Animal-patterned marbling in Turkish marbling art and its applications today
Yazar: ALİ ÇALIŞIR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ EROĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Halı, Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Ana Sanat Dalı / Halı-Kilim Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Türk kâğıt süsleme sanatı olarak bilinen Ebrunun kelime kökeni olarak kitap
kabı anlamındaki "Ebre" sözcüğü anlamında kullanıldığı ileri sürülmektedir. Ebruda
kullanılan malzemelerin tamamına yakını, ebru sanatçısının kendisi tarafından
hazırlanmaktadır. Bu malzemelerin hazırlanma yöntemine dair teknik bilgiler,
ustadan çırağa kuşaklar boyunca aktarılmaktadır.
Ebru sanatı da diğer Türk İslam sanatları gibi, Allah'ın kâinat ta var olan
mükemmel tecellilerini yakalayıp onları insanlara sunmayı bir görev edinmiştir. Bu
yüzden uzun asırlar boyunca daha nonfigüratif çalışmaların hâkim olduğu ebru
alanına, figüratif çalışmalar, 20. yüzyılın başında Necmettin Okyay'ın geliştirdiği
çiçek formlarıyla girmiştir. Hayvan ve insan figürlerinin de ebru da yapılmaya
başlamasıyla yeni bir yön ve hız kazanmıştır.
Geçmiş dönemlerde yapılan ebrulara bakıldığında kısıtlı imkânlarla en iyisi
yapılmaya ve en iyi örnekler verilmeye çalışılmıştır.
Günümüz ebrucularında ise malzeme kalitesinin artması ebru yapanların
artması vesilesi ile ebru figürlerinde durağanlıktan çıkma ve yeni arayışlara yönelme
isteği ile yeni formlar denenmiş ve çok başarılı sonuçlar ortaya çıkmıştır.
Ebru sanatına gönül veren sanatçılar sürekli aynı formları tekrar etmenin
sanatta kısır döngüye yer açtığını görerek yeni arayışlara girmiş ve özü kaybetmeden
yeni formlara yönelmiştir.
Necmeddin Okyay'ın çiçekli ebru denemesiyle yeni bir akımın eşiğine gelen
Türk ebru sanatı gelenekçi ve yenilikçi olarak ikiye ayrılmış ve yenilikçi kanat,
geleneği bozmadan yeni formlar yapmaya başlamışlardır
Yenilikçi akıma uyan ebrucular yeni çiçek formlarının gelişmesini kısmen
tamamlamış ve bir adım daha atarak hayvan figürleri denemeye ve yapmaya
başlamışlardır.
Ebru sanatıyla uğraşanlara bakıldığında sadece belli bir bölgede değil,
yerkürenin her yerinde yenilikçi kanat da ebru yapanların hayvan figürlü ebru yaptığı
gözlemlenmektedir.
Bu çalışmanın amacı, tüm yönleriyle çağdaş Türk ebru sanatında hayvan
figürlerini incelemek ve gelecek nesillere bu farkındalığı kalıcı hale getirmektir.

Abstract:
The origin of the word Ebru, known as Turkish paper art, is "Ebre", meaning
book cover, and is claimed for commercial purposes. Almost all of the materials used
in marbling are prepared by the marbling artist himself. Technical information
regarding the preparation method of these materials is passed on from master to
apprentice through generations.
Ebru art, like other Turkish-Islamic arts, has taken it as a duty to capture the
perfect manifestations of Allah in the universe and present them to people. For this
reason, in the marbling region, where nonfigurative warriors dominated for many
centuries, figurative works emerged with the flower forms developed by Necmettin
Okyay at the beginning of the 20th century. It gained a new direction and speed
when animal and human figures started to be made in marbling.
In the past, marbling was tried to be done in the best possible way with
limited resources, and those without the best examples were not allowed.
In today's marbling, with the technological increase of the material, the
degree of change of the marbling artists, and the desire to get out of stagnation in
marbling forms and turn to new searches, new forms have been tried and very
successful results have emerged.
Artists who devoted themselves to the art of marbling saw that it created a
vicious circle in art that constantly repeated the same forms, so they entered into new
searches and turned to new forms without losing the essence.
Turkish marbling art, which came to the depth of a new flow with Necmeddin
Okyay's floral marbling experiment, was divided into traditional and extremely two,
and new forms started to be made without disrupting the wings and order.
Awakening to the innovative movement, marbling artists comprehensively
completed the products of new flower forms and took another step and started to
experiment and make animal figures.
According to those who are engaged in the art of marbling, marbling with
animal figures can be observed not only in a certain region, but also in parts of the
world.
The aim of this product is to complete the animal figures in contemporary
Turkish marbling art with its entire process and to make this awareness permanent
for future generations.