Görsel algılamanın fotoğraf izlenmesi ile etkileşimi
The interaction of visual perception with viewing photos
Yazar: KAZIM HİLMİ OR
Danışman: PROF. OZAN BİLGİSEREN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı / Fotoğraf Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Etkileşim = Interaction ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğrafçılık = Photography ; Görsel algılama = Visual perception ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Görüntü izleme = Image viewing ; Sanat eğitimi = Art education ; İzleme = Monitoring

Özet:
Benzeri bugüne kadar yapılmamış olan bu araştırmanın amacı, izleyen bireylerin
fotoğraftaki deneyimlerine göre izlenen fotoğrafların insanların görsel algıları üzerine
etkilerini incelemektir. Bunun sonucunda fotoğraf eğitiminde içerik olarak nereye
bakılması gerektiği konusunda bilgilere ulaşılması hedeflenmektedir. Fizyolojik
olarak sadece merkezdeki 1 derece açıda net gören göz, istemsiz ve istemli tarama
hareketleri ile net algılamayı gerçekleştirir. Sabit baktığı düşünüldüğü sırada bile
saniyede 1.000 hareket yapan gözün hareketleri sadece eye tracker ismi verilen göz
takip cihazları ile takip ve kayıt edilebilir. Fotoğraf eğitiminde eğiticiler fotoğrafta
nereye baktıklarını tarif ederek usta-çırak ilişkisi içinde bir eğitim verirler. Göz takip
cihazları ile eğiticilerin tam olarak nereye, ne kadar süre ile v.s. baktıklarını veya neyi
takip ettiklerini saptayarak, fotoğraf eğitimini elde edilen veriler ile yönlendirmek
mümkün olabilir. Bu amaca yönelik olarak duayen veya deneyimli fotoğrafçılara,
fotoğraf öğrencilerine ve her iki grubun yaş ve genel eğitim olarak eşdeğer kontrol
gruplarına dört farklı test akışı içinde (fotoğraf yarışma jürisi, fotoğraf dikkat testi,
fotoğraf izleme ve göz ile kadraj çizme) toplam 24 fotoğraf 5-7 saniye süre ile
gösterildi ve testeler sırasında deneklerin göz takip cihazı ile göz hareketlerinin
ölçümleri yapıldı. Fotoğraf yarışma jürisi testinde duayen grup ile kontrol grubu
arasında hem "Kalsın-Gitsin" yaklaşımında, hem de göz takibinde on fotoğraftan
sadece birinde fark tespit edildi. Dikkat testinde bazı fotoğraflarda duayenlerin daha
fazla doğru yanıt verdiği, göz takip cihazı ile de bazı parametrelerde fark oluştuğu
tespit edildi. Fotoğraf öğrencisi ile kendi kontrol grubu arasında fark saptanamadı.
Dikkat testindeki ölçümlerde gruplar arasında değil, doğru yanıtları vermiş aynı grup
üyeleri arasında doğru yanıt için bakılması gerekn yere bakma konusunda farklar tespit
edildi. Tanınmış fotoğrafları izleme senaryosunda fotoğraf deneyiminden çok, cinsiyet
v.b. başka etkenlere bağlı olarak farklar tespit edildi. Göz tarama cihazı eşliğinde
fotoğraf kadrajlama ise, kısmen başarılı oldu. Daha detaylı ölçüm yapan göz takip
cihazları ve kullanıcıların alışması ile ileride kullanılabilecek bir yöntem haline
gelebilir. Sonuç olarak fotoğraf duayeni, fotoğraf öğrencisi ve yaş ve eğitim eşdeğeri
kontrol gruplarında genelde benzer göz takibi ve fotoğraf jürisi kararları saptanmıştır.
Bu durum resim sanatında olduğu gibi, fotoğraf sanatında da insanlar arasında bir
konsensüs oluşmuş olduğunu düşündürmektedir. Bazı fotoğraflarda ve detaylarda ise
fark bulunmuş olması, farklı senaryolar ve farklı teknikteki fotoğraflar ile farklı
sonuçlara ulaşılabileceğini düşündürdü.

Abstract:
The aim of this study, which is the first one in his category, is to examine the effects
of watching photographs on the visual perception of people in accordance to their
experience in photography. The findings should be used in photography education.
Physiologically the only 1 degree angle sharply seeing area in centre of the visual field
of the eye makes scanning movements to have sharp visual perception. About 1.000
eye movements every second even in the fixating eye can be tracked and recorded with
eye movement tracking devices which are called eye trackers. In photography
education, trainers give an education in master-apprentice relation to photography
students by describing where they have to look at the photographs. Where exactly and
how long experienced photographers look at may bring new education possibilities. It
may be possible to provide training in this regard by understanding what they are
looking at or what they are following. A total of 24 photographs were displayed for 5-
7 seconds each in four different tests (photo contest jury, photographic attention test,
photo viewing and eye-framing drawing) to the doyen photographers, photography
students and their age and education matched control groups. In all subjects eye tracker
measurements and recordings made during the tests. In the photo contest jury test, in
only one of ten photographs a difference was found in "Take or Leave" session
between doyens and their control group. There were no differences in photography
students and their control group in "Take or Leave" approach and eye scanning. In the
attention test, it was determined that some doyen photographers gave more accurate
answers and that there was a difference in some parameters in measurements with the
eye tracking device. In the test "watching well-known photographs", other factors than
photographic experience like gender etc. has been found to be important. Photo
framing in conjunction with an eye tracker device was partially successful. With more
sophisticated eye tracking devices and the familiarity of the users, it can become a
method that can be used in the future. In the photographic attention test there were no
differneces between the groups and their control groups, but in the all groups the ones
who have given the right answers were teh ones who fixated in the answer areas.
Doyens of photography, photography students and age and education equivalent
control groups gave mostly similar decisions and similar eye tracking records in the
tests. This suggests that there is a consensus among people in society about judging
and watching photographs in society. The difference in some photographs and details
suggests that different tests and different technical photographs could lead to different
results.