Muhammed el-Medenî'nin Risâle fî Beyâni mâ Vaka'a min'el-Evhâmi fi Sıhâhi'l-Cevherî adlı eserinin edisyon kritiği
The critical edition of Muhammed el-Medeny's book that named Risalah fi Beyani ma Vaqaa min el-Evham fi Sihah el-Jawhary
Yazar: UĞUR KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR YILMAZ
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Cevheri = Cevheri ; El-Firuzabadi = Al-Firuzabadi ; Muhammed Medeni = Muhammed Medeni

Özet:
Çalışmamız Arap dilinin Osmanlı dönemi öğrenim ve öğretim tarihi içinde önemli bir yer tutan Osmanlı medreselerinde yetişmiş çok yönlü bir âlim olan Muhammed el-Medenî'nin Risale fî beyâni mâ vaka' min'el-evhâmi fî sıhâhi'l-Cevherî adlı eserinin tahkikli neşrini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Muhammed el-Medenî Osmanlı döneminde yaşamış, yazdığı eserlerden çok yönlü bir âlim olduğu anlaşılan ve o dönemde oldukça meşhur olmuş bir âlimdir. Bir süre Medine'de ikamet ettiği için bu nisbeyi almıştır.
Lugat alanında yazılmış olan, Fîruzâbâdî'nin el-Kāmûsu'l-muhit adlı eserinde Cevherî'nin Tacu'l-luga adlı eserine yöneltmiş olduğu eleştirileri bir araya getiren, zaman zaman Fîruzâbâdî'nin Cevherî'ye yöneltmiş olduğu eleştirilerinde haklı ya da haksız olduğuna dair Muhammed el-Medenî'nin görüşlerini de ifade ettiği bu eser luğat alanında iki temel eser olan bu iki kitap üzerinde yapılan bir çalışma olması hasebi ile önemlidir.
Çalışmamızın giriş bölümünde; luğat ilmi hakkında tarihi ve teknik bilgi verdikten sonra luğat alanında Arap âleminde Türkiye'de ve Batı Dünyasında yapılmış çalışmalara kısaca yer verilmiştir. Birinci bölümünde, Muhammedd el-Medenî, Fîruzâbâdî ve Cevherî'nin hayatı hakkında bilgi verildikten sonra Çalışmamıza konu olan Risale fî beyâni mâ vakaa min'el-evhâmi fî sıhâhi'l-Cevherî adlı eser tanıtılmış, eserin Müellif'e aidiyeti konusu, eserin mevcut nüshası tanıtılmış ve edisyon kritik çalışmamızda takip edilen yöntem hakkında bilgi verilmiştir. ikinci bölümde eserin tahkikli neşri yapılmıştır.

Abstract:
Our study aims to make a critical edition of Risale fî beyâni maâ case 'min'el-evhâmi fî Sıhâhi'l-Cevherî by Muhammad al-Madani, a versatile scholar who grew up in Ottoman madrasas, who had an important role in the history of education and teaching of the Arabic language throughout the Ottoman history.
Muhammad al-Madani was a scientist who lived in the Ottoman period, from whose works one can understand that he is a versatile scholar and who became very famous at the time. He received this Arabic name since he lived in Medina for a while.
The work, which is categorized as a dictionary, provides a compilation of the criticisms that Fîruzâbâdî made in his work "el-Kāmûsu'l-muhit" with reference to Cevherî's "Tacu'l-luga" and occasionally, he gives his disagreeing and agreeing opinions on the criticism. It is significant in the sense that it combines the two fundamental works in the field of dictionary writing.
In the introduction of our study, after giving information about the historical and technical knowledge about Islamic lexicography, the studies conducted in the Arabic and Western world, and Turkey in the field of Islamic lexicography is briefly mentioned. In the first part, after giving information about the lives of Muhammed al-Madani, Fîruzâbâdî, and Cevherî; the subject of our study, Risale fî beyâni mâ casea min'el-evhâmi fî Sıhâhi'l-Cevherî was introduced and the ownership of the work to the author is discussed. In the second part, the current copy of the work is introduced and in our critical edition study, the information about the methodology followed in the study is given. In the third chapter, a critical edition of the work was included.