Eser sahibinin manevi hakları ve korunma yolları
Moral rights of the author and methods of protection
Yazar: ESRA KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. HERDEM BELEN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Edebi eserler = Literary works ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Manevi haklar = Moral rights ; Mimari eserler = Architectural works ; Müzik eserleri = Music works ; Sınai mülkiyet hakları =   ; Telif hakları = Copyrights

Özet:
Eser, sahibinin hususiyetini taşıyan, Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda sayılan ilim ve edebiyat, musiki, sinema veya güzel sanat eseri kategorilerinden birine dâhil olan, duyu organlarıyla algılanabilecek şekilde somutlaşan fikri çaba ürünüdür. Kanun eser türlerini sınırlı sayıda saymıştır. Eser sahibi ise eseri meydana getiren, hususiyetini esere yansıtan ve yaratma eylemi ile ipso iure bu sıfatı kazanan gerçek kişidir. 

Kanun eser sahibine bazı mutlak ve inhisari yetkiler tanımaktadır. Bu haklar manevi ve mali olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Mali haklar işleme, çoğaltma, yayma, temsil, işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı ve pay ve takip hakkı olarak kanunda sayılmıştır. Manevi haklar ise umuma arz yetkisi, adın belirtilmesi yetkisi, eserde değişiklik yapılmasını menetmek ve  malik ve zilyede karşı eser sahibinin hakları olmak üzere dört alt başlığa 
ayrılmaktadır.

Sınırlı sayıda sayılmış olan manevi hakların ihlali halinde ise kanun koyucu hem hukuki hem cezai müeyyideler öngörmüştür. Manevi haklara devam eden bir tecavüz halinde tecavüzün ref'i, tecavüz sona ermiş fakat tecavüzün tekrarının muhtemel olduğu hallerde tecavüzün men'i davası açılabilecektir. Manevi haklara tecavüz halinde ortada bir zarar ve tecavüz edenin kusuru olmak kaydıyla manevi ve maddi tazminat davaları da açılabilecektir. Son olarak manevi hakları ihlal edilen eser sahibi haksız temin edilen karın kendisine iadesini de isteyebilecektir. Eser sahibi uyuşmazlığın çözümü için mahkemeler yerine ihtiyari arabuluculuk veya tahkim yoluna da başvurabilecektir. 

Anahtar Kelimeler: Eser, eser sahipliği, manevi haklar, hukuk davaları, 
arabuluculuk, tahkim

Abstract:
The work is the product of intellectual effort, embodied in a way that can be perceived by the senses, that is included in one of the categories of science and literature, music, cinema or fine art work, which is the property of its owner, and is counted in the Law on Intellectual and Artistic Works. 

The law counted the types of works in a limited number. The owner of the work, on the other hand, is the real person who creates the work, reflects its characteristics on the work and gains this 
title with the act of creating ipso iure.The law grants some absolute and exclusive powers to the author of the work. These rights are divided into two as moral and financial. Financial rights are counted as the right to process, reproduce, disseminate, represent, transmit signs, sound 
and/or image to the public, and share and follow-up rights. Moral rights, on the other hand, are divided into four sub-headings: the authority to make public submission, the authority to specify the name, the prohibition of changes in the work, and the rights of the owner of the work against the owner and the possessor.

In case of violation of moral rights, which are listed in a limited number, the legislator has envisaged both legal and penal sanctions. In case of an ongoing infringement on moral rights, a lawsuit can be filed for the ref of the rape, and for the prohibition of the rape in cases where the rape has ended but the repetition of the rape is probable. In case of violation of moral rights, lawsuits for moral and material damages may also be filed, provided that there is damage and the fault of the infringer. Finally, the owner of the work whose moral rights have been violated may also demand the return of the unfairly obtained profit. The owner of the work whose moral rights have been violated may also apply to optional mediation or arbitration instead of the courts for the resolution of the dispute.

Keywords: Work, authorship, moral rights, litigation, mediation, arbitration.