Ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin bilinçli farkındalık ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining psychological well-being levels of adolescents in terms of mindfulness and various variables
Yazar: BENGÜL ÖZYURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN AYDIN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada öncelikle ergenlerin psikolojik iyi oluş ve bilinçli farkındalık düzeylerinin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın bir diğer amacı ise ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeylerinin bilinçli farkındalık ve çeşitli değişkenler açısından yordanmasını test etmektir. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiş betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Siirt ili ve Baykan ilçesinde ortaokul ve lise kademesindeki ergenler oluştururken örneklemini ise ortaokul 8. ve lise 9. sınıfta okuyan 591 (256 kız, 335 erkek) ergen oluşturmaktadır. Araştırmada veriler ergenlerin demografik bilgilerini yansıtan Kişisel Bilgi Formu ile Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği'nden elde edilmiştir. Ergenlerden toplanan veriler SPSS 22 programına işlenerek yine bu program üzerinden yapılan Bağımsız Örneklemler İçin T Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi ve Hiyerarşik Regresyon Analizi ile test edilmiştir.
Araştırma sonucunda ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeyinin okul türü, başarı ortalaması, anne ve baba eğitim durumu, kardeş sayısı ve sosyoekonomik gelir düzeyi açısından farklılaştığı; yaş, cinsiyet ve sınıf düzeyi açısından farklılaşmadığı bulunmuştur. Ergenlerin bilinçli farkındalık düzeyinin ise okul türü ve başarı ortalamasına göre farklılaştığı; yaş, cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, kardeş sayısı ve sosyoekonomik gelir düzeyine göre farklılaşmadığı bulgusu elde edilmiştir. Psikolojik iyi oluş ve bilinçli farkındalık düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. İki aşamalı modelle gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizinde ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeyini ilk modelde başarı ortalaması ve sosyoekonomik gelir düzeyi; ikinci modelde ise sosyoekonomik gelir düzeyi, okul türü ve bilinçli farkındalık değişkenlerinin anlamlı olarak yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan analiz sonucunda psikolojik iyi oluşu en çok yordayan değişkenin bilinçli farkındalık (%11.7) olduğu ve ikinci modelde diğer değişkenlerle birlikte ergenlerin psikolojik iyi oluş düzeyini toplam %14.2 oranında açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen araştırma bulguları alanyazındaki diğer araştırmalar çerçevesinde tartışılarak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the psychological well-being and mindfulness levels of adolescents in terms of various demographic variables. This study also aimed to test the predictive roles of mindfulness and various demographic variables on psychological well-being levels of adolescents.
The research was a descriptive study carried out with the correlational survey method. While the population of the research was composed of secondary school and high school adolescents in Siirt, the sample consisted of 591 (256 female, 335 male) 8th and 9th graders of adolescents. In the study, the data were obtained from the Personal Information Form reflecting the demographic information of adolescents, Psychological Well-Being Scale and Mindfulness Scale. The data collected from adolescents were processed in SPSS 22 program and tested with Independent Samples T Test, One Way Variance Analysis (ANOVA), Pearson Correlation Analysis and Hierarchical Regression Analysis.
As a result of the research, while the psychological well-being level of adolescents differed in terms of school type, academic success, parent education level, number of siblings and level of socioeconomic income; it was not differed in terms of age, gender and grade level. On the other hand, although mindfulness level of adolescents differed in terms of school type and academic success; no difference was found in age, gender, grade level, parent education level, number of siblings and socioeconomic income. The results of the current study revealed that there was a positive and significant relationship between psychological well-being and mindfulness. The results of the hierarchical regression analysis, performed with the two-stage model, revealed that, while academic success and socioeconomic income levels were found to be a significant   predictors of psychological well being of adolescents in the first model, socioeconomic income level, school type and mindfulness variables were the significant predictors.  As a result of the analysis, it was concluded that mindfulness (%11.7) was found to be the major predictor of psychological well being of adolescents with %14.2 explained variance. The findings of the research were discussed in the light of the literature. Implications and recommendations were presented based for the future research and practitioners.