Hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri ile basınç yaralanması yönetimi öz yeterliliklerinin değerlendirilmesi
Nurses' occupational fatigue exhaustion levels and assessment of pressure ulcer management self-efficacy
Yazar: ELİF AÇAR
Danışman: DOÇ. DR. TUBA ŞENGÜL
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Mesleki yorgunluk tükenmişlik, hemşireler arasında yaygın olan kişinin aile, sosyal ve iş hayatını etkileyen geniş kapsamlı bir sorundur. Hemşirelerin basınç yaralanması yönetimindeki öz yeterliliği, verilen sağlık hizmetinin kalitesini artırarak basınç yaralanmalarının önlenmesine katkıda bulunur. Bu çalışma hemşirelerin mesleki yorgunluk ve tükenmişlik düzeylerinin basınç yaralanması yönetimi öz yeterlilikleri üzerine etkisini incelenmek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, İstanbul'da bulunan bir eğitim araştırma hastanesi ve bir vakıf üniversitesi hastanesinde çalışan hemşireler ile Türkiye genelinde çalışan stoma ve yara bakım hemşireleri arasından araştırmaya gönüllü olan toplam 682 hemşire oluşturmuştur. Katılımcıların sosyodemografik ve mesleki özelliklerine ilişkin soru formu, Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği ve Basınç Yaralanması Yönetimi Öz Yeterlilik Ölçeği kullanılarak veriler toplanmıştır. İstatistiksel analizler için NCSS 2007 programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, Kruskall-Wallis, Spearman's Korelasyon ve çoklu lineer regresyon analizi kullanılmıştır. Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği alt boyutlarından kronik ve akut yorgunluk puan ortalaması orta-yüksek düzeyde, toparlanma puan ortalaması ise ortalamanın biraz üzerinde saptanmıştır. Basınç Yaralanması Yönetimi Öz Yeterlilik Ölçeği toplam puan ortalaması ortalamanın altında tespit edilmiştir. Hemşirelerin mesleki yorgunluk tükenmişlik düzeyleri; cinsiyet, çalışma düzeni, mesleği isteyerek seçme durumu, uyku kalitesi ve kendine zaman ayırabilme durumuna göre anlamlı farklılıklar göstermektedir (p<0,05). Hemşirelerin basınç yaralanması yönetimi öz yeterliliği ise eğitim durumu, çalışma pozisyonu, stoma ve yara bakım hemşireliği sertifikalı olma, basınç yaralanmasına ilişkin eğitim alma ve basınç yaralanması ile ilgili gelişmeleri takip etme durumuna göre anlamlı farklılıklar göstermektedir (p<0,05). Basınç yaralanması hakkında bilgi düzeyi ile basınç yaralanması yönetimi öz yeterliliği arasında pozitif yönde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu bulgular, hemşirelerin iş yaşam kalitesini iyileştirmek ve sağlık hizmetlerinin kalitesini artırmak için mesleki yorgunlukla başa çıkma stratejilerinin geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, hemşirelerin mesleki yorgunluk ve tükenmişlik düzeylerinin yönetilmesi, basınç yaralanması yönetimi öz yeterliliğini artırarak klinik sonuçlarda önemli bir iyileşme sağlayabilir.

Abstract:
Occupational fatigue exhaustion constitute a widespread issue among nurses, impacting their personal, social, and professional lives. Nurses' self-efficacy in pressure injury management contributes to the prevention of pressure injuries, consequently enhancing the quality of healthcare services. This study aimed to investigate the impact of nurses' levels of occupational fatigue exhaustion on their self-efficacy in pressure injury management through descriptive and correlational analysis. A total of 682 nurses voluntarily participated, including those from a training and research hospital and a foundation university hospital in Istanbul, as well as wound care and stoma nurses nationwide. Data were collected using sociodemographic questionnaires, the Occupational Fatigue Exhaustion Recovery Scale, and the Pressure Ulcer Management Self-Efficacy Scale. Statistical analyses included descriptive statistics, Shapiro-Wilk, Mann-Whitney U, Kruskall-Wallis, Spearman's correlation, and multiple linear regression analysis using NCSS 2007 software. The findings revealed moderate to high levels of chronic and acute fatigue, with slightly above-average recovery scores. The mean score for Pressure Injury Management Self-Efficacy was below average. Significant differences in nurses' levels of occupational fatigue exhaustion were observed based on gender, work schedule, career choice, sleep quality, and personal time availability (p<0.05). Additionally, nurses' self-efficacy in pressure injury management varied significantly based on education level, job position, certification in wound care and ostomy nursing, receiving education on pressure injuries, and keeping up with advancements in pressure injury care (p<0.05). A positive and statistically significant relationship was found between knowledge of pressure injuries and self-efficacy in pressure injury management. Overall, these results suggest that addressing occupational fatigue exhaustion among nurses is crucial for improving their self-efficacy in pressure injury management, thereby potentially leading to significant enhancements in clinical outcomes and the quality of healthcare services.