Engelli kadınların şiddete maruz kalma deneyimlerinin toplumsal cinsiyet perspektifiyle değerlendirilmesi
Evaluation of women with disabilities' experiences who were subjected to violence from a gender perspective
Yazar: EGE HAZAL YILDIZ YAZICIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. FATMA KAHRAMAN GÜLOĞLU
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Şiddet, insanlık tarihiyle iç içe gelişen toplumsal bir sorundur. Özellikle yaşadığımız
ataerkil dünyada, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin doğal bir sonucu olarak şiddete
maruz kalan grupların başında kadınlar yer almaktadır. Kadına yönelik şiddet alanında
yapılan çalışmalara ve istatistiksel verilere bakıldığında çoklu ayrımcılık yaşayan
gruplarla ilgili bilgilerin az olduğu görülmektedir. Özellikle engelli kadınların,
"kadın'' ve "engelli'' olma halini bir çifte baskı olarak deneyimledikleri için, her türlü
şiddet ve istismara maruz kaldıkları düşünülmektedir.
Bu nedenle araştırmada, engelli kadınların şiddete maruz kalma deneyimlerini nasıl
ifade ettiklerini keşfetmek ve bu deneyim üzerinde toplumsal cinsiyet olgusunun
etkisini anlayabilmek amaçlanmıştır. Nitel yöntem kullanılarak yapılan bu
araştırmada, feminist metodolojiyi temel alan toplumsal cinsiyet perspektifi odağa
alınmıştır. Araştırmanın öznelerine, kartopu örnekleme yoluyla ulaşılmıştır.
Araştırma, ortopedik engelli 10 kadın, işitme engelli 1 kadın, görme engelli 2 kadın,
görme ve işitme engelli 1 kadın ve görme, işitme ve süreğen hastalıktan kaynaklanan
engele sahip 1 kadın olmak üzere toplam 15 kadının katılımıyla gerçekleştirilmiştir.
Araştırmanın katılımcılarından, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler
aracılığıyla toplanan veriler, betimsel analiz ile çözümlenmiştir. Verilerin analiz
edilmesinde Max Qualitative Data Analysis (MAXQDA2022) nitel analiz yazılımı
kullanılmıştır.
Araştırmanın sonucunda, engelli kadınların hayatlarının her alanında ve anında şiddete
maruz kalabildiğine ulaşılmış olup; kadınların bu şiddet deneyiminde toplumsal
cinsiyet eşitsizliğinin büyük bir etken olduğu gözlemlenmiştir. Araştırmanın önemli
bulgularından birisi de "erişememe halinin'' de bir şiddet olarak deneyimlenmesidir.
Bu nedenle eşitlikçi, ihtiyaçları gözeten, kapsayıcı ve bütüncül sosyal politika ve
hizmet uygulamalarına gereksinim olduğu sonucu çıkarılmıştır. Özellikle şiddete
maruz kalan engelli kadınlarla yapılan çalışmalarda, feminist kuramın temel alınması
önemli ve gereklidir. Araştırma, bu bağlamda yapılabilecek öneriler ile
sonuçlandırılmıştır.
Anahtar kelimeler: Engelli kadın, Şiddet, Toplumsal cinsiyet perspektifi, Sosyal
hizmet

Abstract:
Violence is a social problem that intertwined with human history. Especially in the
patriarchal world we live in, women are leading groups exposed to violence as a
natural consequence of gender inequality. When the studies and statistical data in the
field of violence against women are examined, it is seen that there is insufficient
information about groups experiencing multiple discrimination. It is thought that
disabled women are exposed to all kinds of violence and abuse because especially
disabled women experience being a "woman'' and "disabled'' as double pressure.
For this reason, the aim of the study is to discover how women with disabilities express
their experiences of being exposed to violence and to understand the effect of gender
phenomenon on this experience. In this research, which was conducted by using the
qualitative method, the gender perspective based on feminist methodology was
focused. The subjects of the research were reached through snowball sampling. The
research was carried out with the participation of 15 women in the total, including 10
women with orthopedic disabilities , 1 woman with hearing impairment,2 visually
impaired women, 1 woman with visual and hearing impairment and 1 woman with
vision, hearing and chronic disability. The data is collected from the participants of the
research through semi-structured in-depth interviews were analyzed with descriptive
analysis. Max Qualitative Data Analysis (MAXQDA 2022) qualitative analysis
software was used to analyze the data.
As a result of the research, it has been reached that disabled women can be exposed to
instant violence in all areas of their lives ; It has been observed that gender inequality
is a major factor in this violence experience of women. One of the important findings
of the research is that the "state of being unable to reach'' is also experienced as a form
of violence. For this reason, it has been concluded that there is a need for egalitarian,
needs-conscious, inclusive and holistic social policy and service practices. It is
important and necessary to take the feminist theory as a basis, especially in studies
conducted with disabled women who are exposed to violence. The research has been
concluded with suggestions that can be made in this context.
Keywords: Disabled woman, Violence, Gender perspective, Social work