Gebelere yönelik çocuk ihmal ve istismarı önleme programının farkındalık düzeylerine etkisi
The effect of child neglect and abuse prevention program for pregnants on awareness levels
Yazar: DAMLA ÖZÇEVİK SUBAŞİ
Danışman: PROF. DR. AYŞE FERDA OCAKÇI
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Gebelik = Pregnancy ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Sosyal Bilişsel Teori'ye temellendirilmiş çocuk ihmal ve istismarı önleme programının gebelerin farkındalık düzeylerine etkisini belirlemektir. Ön test-son test kontrol gruplu randomize kontrollü çalışma, Temmuz-Aralık 2022 tarihleri arasında bir aile sağlığı merkezinde 15 deney ve 15 kontrol grubu olmak üzere toplam 30 gebe ile yürütülmüştür. Deney grubundaki katılımcılara 'Sosyal Bilişsel Teori temelendirilmiş Çocuk İhmal ve İstismarı Önleme Programı' uygulanmıştır. Araştırmanın verileri Gebe Bilgi Formu, Yenidoğan Bilgi Formu, Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği ve Çocuk İstismarı Potansiyeli Envanteri kullanılarak üç aşamada toplanmıştır. Her iki gruba da girişimden hemen önce ön test, girişimden bir ay sonra son test ve girişimden üç ay sonra tekrar test uygulanmıştır. Gruplar, gebelerin bireysel özellikleri yönünden homojen dağılım göstermiştir. Araştırmada deney grubunun Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği toplam puanları ön teste göre, son test ve tekrar test puanları anlamlı oranda yükselirken (p<0.05), kontrol grubunun farklılık göstermemiştir (p>0.05). Girişimden sonra deney grubunun Ebeveynlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Farkındalık Ölçeği toplam puanları, kontrol grubuna göre anlamlı oranda yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca, deney grubunun Çocuk İstismarı Potansiyeli Envanteri ön test puanlarına göre, son test ve tekrar test puanları anlamlı oranda azalmıştır (p<0.05). Sonuç olarak, önleme programına katılan gebelerin çocuk ihmal ve istismarı farkındalıklarının arttığı ve çocuk istismarı potansiyellerinin anlamlı oranda düştüğü bulunmuştur. Girişimden üç ay sonra uygulanan tekrar teste göre eğitimin gebelerin artan çocuk ihmal ve istismarı farkındalıkları ve azalan çocuk istismar potansiyelleri üzerindeki etkisinin devam ettiği söylenebilir. Araştırmada etkililiği gösterilen Sosyal Bilişsel Teori'ye dayalı bu eğitim programının gebelik takip programına dahil edilerek uygulanması önerilir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of child neglect and abuse prevention program based on Social Cognitive Theory on the awareness levels of pregnant women. The randomized controlled study with pretest-posttest control group was conducted in a family health center between July and December 2022 with a total of 30 pregnant women, 15 of which were in the experimental group and 15 in the control group. The "Social Cognitive Theory Based Child Neglect and Abuse Prevention Program" was applied to the participants in the experimental group. The data of the study were collected in three stages by using the Pregnant Information Form, the Newborn Information Form, the Child Neglect and Abuse Awareness Scale for Parents and the Child Abuse Potential Inventory. The pre-test just before the intervention, the post-test one month after the intervention, and the re-test three months after the intervention were applied to both groups. The groups showed a homogeneous distribution in terms of the individual characteristics of the pregnant. In the study, the total scores of the Child Neglect and Abuse Awareness Parents Scale of the experimental group increased significantly compared to the pretest, posttest and retest scores (p<0.05), while the control group did not differ (p>0.05). After the intervention, the Child Neglect and Abuse Awareness Parents Scale total scores of the experimental group were found to be significantly higher than the control group (p<0.05). In addition, according to the Child Abuse Potential Inventory pretest scores of the experimental group, posttest and retest scores were significantly decreased (p<0.05). As a result, it was found that the awareness of child neglect and abuse increased and the child abuse potential decreased significantly pregnant who participated in the prevention program. According to the re-test applied three months after the intervention, it can be said that the effect of the education on the increasing awareness of child neglect and abuse and decreasing child abuse potential of the pregnant continues. It is recommended that this training program based on Social Cognitive Theory, which was shown to be effective in the research, be included in the pregnancy follow-up program.