Türkiye işgücü piyasalarında cinsiyet eşitsizliğini belirleyen faktörler: Ampirik bir analiz
Factors determining gender inequality in Turkish labor markets: An empirical analysis
Yazar: GAMZE AYTUN
Danışman: DOÇ. DR. BURCU TÜRKCAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Kadın iş gücü = Women labour force ; Çalışan kadınlar = Working women ; Çalışmayan kadınlar = Unemployed women

Özet:
Sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında yer alan cinsiyet eşitliği kavramı toplumların sosyal ve ekonomik açıdan gelişmesi için kritik bir faktördür. Kadının ekonomideki yerinin tespiti ve analizi için ise incelenmesi gereken en temel yer hiç kuşkusuz işgücü piyasalarıdır. Geçmişten günümüze neredeyse tüm toplumlarda yerleşmiş olan ataerkil yapı ve dolayısıyla kadının toplumsal ve ekonomik hayattaki yerine yönelik genel algı, kadınların işgücü piyasalarına erkeklerin gerisinde bir varlık göstermelerine neden olmaktadır. Bu gerçeklikten hareketle bu çalışmanın amacı Türkiye işgücü piyasalarında cinsiyet eşitsizliği yaratan faktörlerin belirlenmesidir.
Çalışmanın birinci bölümünde sürdürülebilir kalkınma kavramının tarihçesi ve hedeflerine değinilmiştir. Bu hedeflerden biri olan cinsiyet eşitsizliği hedefi açıklanarak cinsiyet eşitsizliğini ölçmek için kullanılan endeksler açıklanmıştır. Ayrıca söz konusu endekslerin OECD üye ülkelerindeki değerleri incelenmiştir. Ardından işgücü piyasası kavramları açıklanarak kadının işgücüne katılımına engel olan kavramlar ele alınmıştır. Bu bağlamda birinci bölümde kadının işgücüne katılımını etkileyen faktörler açıklanmıştır ve bu faktörlerin Türkiye'deki durumu analiz edilmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde dünyada ve Türkiye'de cinsiyet eşitsizliği ile ilgili yapılan ampirik çalışmalar incelenmiştir. Literatür taramasının sonunda ilgili çalışmalar tablo halinde verilmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise Türkiye'de kadının işgücüne katılımını etkileyen faktörler 1991-2019 zaman aralığında elde edilen veri setleri ile zaman serisi analizi yapılmıştır. ARDL testi kullanılan bu çalışmada literatür ile hem aynı doğrultuda hem de farklı sonuçlar elde edilmiştir. Kadının işgücüne katılımına etki faktörlerin belirlenmesinde ele alınan değişkenler sırasıyla; doğurganlık oranı, kişibaşı gelirin büyüme oranı ve enflasyon oranı ve ticari açıklık endeksidir. Doğurganlık oranı kadının işgücüne katılım oranı üzerinde pozitif etkiye sahip iken, kişibaşı gelirin büyüme oranı ve enflasyon oranı negatif etkiye sahiptir. Diğer bir değişken olan ticari açıklık endeksi anlamlı bir etki ifade etmemiştir.
Anahtar kelimeler: Cinsiyet eşitsizliği, İşgücü piyasaları, Sürdürülebilir kalkınma, Ampirik analiz

Abstract:
The concept of gender equality, which is included in the sustainable development goals, is a critical factor for the social and economic development of societies. For the determination and analysis of women's place in the economy, the most basic place to be examined is undoubtedly the labor market. The patriarchal structure, which has been settled in almost all societies from the past to the present, and therefore the general perception of women's place in social and economic life, causes women to show a presence in the labor market behind men. Based on this reality, the aim of this study is to determine the factors that create gender inequality in the Turkish labor market.
In the first part of the study, the history and goals of the concept of sustainable development are mentioned. The gender inequality target, which is one of these targets, was explained and the indices used to measure gender inequality were explained. In addition, the values of these indices in OECD member countries were examined. Then, the labor market concepts are explained and the concepts that prevent women from participating in the labor force are discussed. In this context, in the first part, the factors affecting women's participation in the labor force are explained and the situation of these factors in Turkey is analyzed.  In the second part of the study, empirical studies on gender inequality in the world and in Turkey were examined. At the end of the literature review, the relevant studies are given in a table.
In the third part of the study, the factors affecting women's participation in the labor force in Turkey were analyzed with the data sets obtained between 1991 and 2019. In this study, in which ARDL test was used, both the same and different results were obtained with the literature. The variables discussed in determining the factors affecting women's participation in the labor force are; fertility rate, growth rate of per capita income and inflation rate, and trade openness index. While the fertility rate has a positive effect on the female labor force participation rate, the growth rate of per capita income and the inflation rate have a negative effect. Another variable, the trade openness index, did not show any significant impact.
Key Words: Gender inequality, Labor markets, Sustainable development, Empirical analysis.