Böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda ilaç kullanımının incelenmesi ve klinik eczacılık hizmetlerinin değerlendirilmesi
Investigation of drug use and evaluation of clinical pharmacy services in patients with renal impairment
Yazar: ÖZGE ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. FİKRET VEHBİ İZZETTİN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Bu çalışma ile genel dahiliye servisinde yatmakta olup böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda ilaç kullanımının incelenmesi, ilaç ile ilişkili sorunların (İLİS) tespiti ve çözümünde klinik eczacılık hizmetlerinin değerlendirilmesi ve renal doz ayarı gerektiren ilaçların kullanımında klinik eczacının bilgilendirme ve müdahalesinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışma, Kasım 2021-Kasım 2022 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin Genel Dahiliye servisinde yürütülen prospektif, yarı-deneysel bir çalışmadır. Araştırma üç ardışık dönemde alınan hasta grupları ile yapılmış olup hastalar İLİS tespiti, renal doz ayarı gerektiren ilaçların kullanımı ve uygunluğu açısından incelenmiştir. Klinik eczacı ilk grupta herhangi bir müdahalede bulunmazken ikinci grupta hastaların bakımından sorumlu hekimlere sık kullanılan ilaç gruplarında renal doz ayarlamaları ile ilgili bilgilendirme sunumu yapmış ve hastalar bu sunum sonrası çalışmaya dahil edilmiştir. Üçüncü grupta ise klinik eczacı doğrudan serviste yer alarak hastalardaki İLİS'leri tespit etmiş ve bunların çözümüne yönelik girişimlerde bulunmuştur. İLİS sınıflandırması, PCNE (Pharmaceutical Care Network Europe) V9.1'e göre yapılmıştır.
Çalışmaya toplam 160 kişi dahil edilmiştir. Kontrol, eğitim ve müdahale grubundaki hastaların yaş ortalaması sırasıyla 73,1±10,3; 75,6±8,49 ve 74,5±10,1 olarak tespit edilmiştir. Hastalarda en sık görülen komorbiditeler sırasıyla hipertansiyon, diyabet, koroner arter hastalığı, atrial fibrilasyon ve kalp yetmezliği olmuştur. Gruplarda tespit edilen İLİS sayısı sırasıyla 238, 195 ve 169'dur. Çalışma sırasında müdahale grubundaki 80 İLİS'e yönelik 156 öneride bulunulmuştur. Bu önerilerin 154'ü (%98,71) hekimler tarafından kabul edilmiştir. Gruplar arasında toplam İLİS ve renal disfonksiyon ile ilişkili İLİS sayısı açısından sayısal farklılıklar görülse de istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Kontrol ve müdahale grupları arasında renal disfonksiyon ile ilişkili İLİS tespit edilen hasta sayısında ise istatistiksel açıdan anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05).
Çalışmamızda tespit edilen İLİS ve buna yönelik girişimlerin kabul oranının yüksek olması klinik eczacının, böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastalarda ilaç kullanımının ve hasta sonuçlarının iyileştirilmesine katkısı olduğunu göstermektedir. Gruplar arasında toplam İLİS ve renal fonksiyon bozukluğu ile ilişkili İLİS açısından sayısal azalmalar gözlenmiştir. Kontrol ve müdahale grupları arasında renal disfonksiyon ile ilişkili İLİS tespit edilen hasta sayısında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Bu sonuçlara göre klinik eczacının özellikle böbrek fonksiyon bozukluğu olan hastaların tedavisinde, sağlık ekibinin içinde yer almasının hasta sonuçlarının iyileştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aims to assess drug use, identify, and resolve drug-related problems (DRPs) and evaluate clinical pharmacy services in patients with renal impairment who are admitted to the internal medicine ward. Additionally, the study aims assess the involvement and education provided by the clinical pharmacist in the use of drugs that require renal dose adjustment.
The study is a prospective, quasi-experimental study conducted in the General Internal Medicine ward of a university hospital between November 2021 and November 2022. The study was conducted with patient groups taken in three consecutive periods, and the patients were evaluated regarding the DRPs, and the use of drugs that require renal dose adjustment. In the first group, the clinical pharmacist did not make any interventions. However, in the second group, patients were included in the study after an educational presentation about renal dose adjustments in the frequently used drug groups to the physicians responsible for the care of the patients. In the third group, the clinical pharmacist played an active role in the ward by identifying and resolving DRPs through direct interventions. DRPs were classified according to PCNE (Pharmaceutical Care Network Europe) V9.1.
In this study, 160 patients with an average age of 73,1±10,3; 75,6±8,49 and 74,5±10,1 in control, education, and intervention groups respectively. The most common comorbidities observed in patients were hypertension, diabetes, coronary artery disease, atrial fibrillation, and heart failure, respectively. A total of 238, 195, and 169 DRPs were detected in three groups, respectively. During the study, the clinical pharmacist made 156 recommendations for 80 DRPs in the intervention group. Of these recommendations, 154 (98.71%) were accepted by the physicians. Numeric differences were observed between the groups in terms of the total number of DRPs and DRPs related to renal dysfunction; however, no significant difference was found statistically (p>0.05). However, there was a statistically significant difference in the number of patients with DRPs associated with renal dysfunction between the control and intervention groups (p<0.05).
The high acceptance rate of DRPs and interventions detected in our study shows that the clinical pharmacist contributes to the improvement of patients' drug use and patient outcomes. Numerical reductions in total DRPs and DRPs associated with renal dysfunction were observed between groups. There was a significant difference between the control and intervention groups in the number of patients associated with renal dysfunction. According to these results, it is thought that the clinical pharmacist's involvement in the healthcare team, especially in the treatment of patients with kidney dysfunction, will contribute to improving patient outcomes.