Bilgilendirme ve simülasyon uygulamalarının lise öğrencilerinin özel gereksinimli öğrencilere yönelik sosyal kabul düzeylerine etkisi
The effect of information and simulation practices on high school students' social acceptance levels towards students with special needs
Yazar: BEKİR ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ŞAHBAZ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, normal gelişim gösteren lise öğrencilerine yönelik hazırlanan bilgilendirme ve simülasyon uygulamalarının özel gereksinimli bireylerin sosyal kabul düzeylerine etkisini belirlemektir. Araştırmada bunun yanı sıra çalışma grubunda yer alan lise öğrencilerinin, özel gereksinimli bireylere yönelik sosyal kabul düzeylerinin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2022-2023 eğitim öğretim yılında, İzmir ilinde, üç farklı türde lisenin 9., 10., 11. ve 12. sınıflarında öğrenim gören 149 kız ve 183 erkek olmak üzere toplam 332 normal gelişim gösteren öğrenciden oluşmaktadır. Bu öğrencilerden 166'sı kontrol grubunda, 166'sı ise deney grubunda yer almıştır. Araştırmada uygulanan program, özel gereksinimli bireyler hakkında bilgilendirme ve farklı özel gereksinimli gruplarla ilgili altı simülasyon uygulamasından oluşmaktadır. Araştırmanın verileri, Kişisel Bilgi Formu, Sosyal Kabul Ölçeği Lise (SKÖ-L) Formu, Sosyal Geçerlilik Veri Toplama Aracı ve Uygulama Güvenirliği Veri Toplama Formu ile toplanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizleri SPSS 28.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde, Kolmogorov-Smirnov testi, Skweness-Kurtosis testi, Pearson ki kare testleri, Bağımsız Örneklem t-testi, Bağımlı Örneklem t-testi, Tek Yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Etki büyüklüğü için Cohen'in (d) değeri belirlenmiştir. Ayrıca sosyal geçerlilik verilerinin betimsel analizi yapılmıştır.
Araştırma sonucunda, normal gelişim gösteren lise öğrencilerine yönelik hazırlanan bilgilendirme ve simülasyon uygulamalarının, özel gereksinimli bireylerin sosyal kabul düzeylerine artırmada etkili olduğu ve büyük düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırmada sosyal geçerlilik verilerine göre normal gelişim gösteren lise öğrencilerinin çalışmalara katılmaktan memnun oldukları, çalışmanın özel gereksinimli bireylere yönelik empati duygularını geliştirdiği, özel gereksinimli bireylerle ilgi doğru bilgilendirme edindikleri ve ön yargılarını değiştirmede etkili olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen diğer bir sonuç ise normal gelişim gösteren lise öğrencilerinin, özel gereksinimli bireylere yönelik sosyal kabul düzeylerinin demografik değişkenlerden yaşa, okul türüne, sınıf düzeyine, sosyo-ekonomik düzeye, anne-baba eğitim düzeyine, ailede özel gereksinimli birey bulunma durumuna ve yakın çevresinde özel gereksinimli birey bulunma durumuna göre farklılaşmadığı, sadece deney grubu öğrencilerinin cinsiyet değişkenine göre kızlar lehine farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the effect of information and simulation applications prepared for high school students with normal development on the social acceptance levels of individuals with special needs. In the study, a quasi-experimental model with pre-test post-test control group was used. In addition, it was aimed to determine if the levels of social acceptance of high school students in the study group towards individuals with special needs differed according to demographic variables. The study group of the research consisted of a total of 332 normally developing students (149 girls and 183 boys) studying in the 9th, 10th, 11th and 12th grades of three different types of high schools in Izmir province during the 2022-2023 academic year. Of these students, 166 were in the control group and 166 were in the experimental group. The program applied in the study consisted of information about individuals with special needs and six simulation applications related to different groups with special needs. The data of the study were collected with Personal Information Form, Social Acceptance Scale High School (SAS-H) Form, Social Validity Data Collection Tool and Application Reliability Data Collection Form. The data obtained in the study were analyzed using SPSS 28.0 package program. Kolmogorov-Smirnov test, Skweness-Kurtosis test, Pearson chi-square tests, Independent Sample t-test, Dependent Sample t-test, and One-Way ANOVA test were used to analyze the data. Cohen's (d) value was determined for effect size. In addition, descriptive analysis of social validity data was conducted.
As a result of the research, it was determined that the information and simulation applications prepared for high school students with normal development were effective in increasing the social acceptance levels towards individuals with special needs and had a large effect size. According to the social validity data in the study, it was determined that high school students with normal development were satisfied with participating in the studies, the study improved their feelings of empathy towards individuals with special needs, they received accurate information about individuals with special needs and it was effective in changing their prejudices. Another result obtained in the study was that the social acceptance levels of high school students with normal development towards individuals with special needs did not differ according to demographic variables such as age, school type, class level, socio-economic level, parental education level, the presence of individuals with special needs in the family and the presence of individuals with special needs in their immediate environment, and only the experimental group students differed in favor of girls according to the gender variable.