Güney Fırat Havzası Birecik kesimindeki kuş popülasyonları ve bazı türlerin biyolojileri
Bird populations and biology of some species in the Birecik section of the Southern Euphrates Basin
Yazar: GÜLÇİN ÖZKINACI
Danışman: DOÇ. DR. NURİ KAAN ÖZKAZANÇ
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada Şanlıurfa ili Birecik ilçesi Güney Fırat Havzasında bulunan kuş türlerinin tespiti, popülasyon büyüklükleri ve çalışma alanında yaptıkları dağılımlar araştırılmaya çalışılmıştır. Tez konusunun belirlenmesinden sonra Ocak 2023 ile Aralık 2023 tarihleri arasında yapılan yaklaşık bir yıllık bir arazi çalışması ile daha önceden yapmış olduğumuz gözlemlerin değerlendirilmesi neticesinde çalışma alanında 17 takıma ait 45 familyadan toplamda 134 farklı kuş türünün bölgede yayılış yaptığı belirlenmiştir. 
Tespit edilen kuş türlerinden Passeriformes takımı 57 farklı tür ile sahada en fazla türe sahip olan takım olarak belirlenmiştir. 23 farklı türün kaydedildiği Charadriiformes takımı çalışma alanında en fazla türe sahip olan ikinci takım olurken, on farklı türün tespit edildiği Pelecaniformes takımı üçüncü sırada yer almıştır. Anseriformes takımı alanda dokuz türle izlenilmiştir. Türlerin diğer takımlara göre dağılımı ise şu şekilde sıralanmaktadır; Accipitriformes Columbiformes ve Coraciiformes takımları beşer tür, Guriformes takımı dört tür, Galliformes takımı üç tür, Apodiformes, Falconiformes, Podicipediformes, Suliformes ve Strigiformes takımları ikişer tür ve Ciconiiformes, Piciformes ve Upupiformes takımlarının ise çalışma alanında sadece birer tür olduğu görülmüştür.
Çalışma alanında tespit edilen kuş türlerinden 41 adedi yerli kuş türü niteliğindedir. 29 kuş türü kış göçmeni olarak bölgeyi ziyaret ederken, 27 farklı tür ise yaz göçmeni olarak bölgede bulunmaktadır. Çalışmalar sırasında 20 farklı türün bölgede göç sırasında tespit edilen geçit kuş türü olduğu görülmüştür. Bunlar dışında çalışma bölgesinde bazı türlerin farklı zamanlarda ve farklı noktalarda iki değişik nitelik sergiledikleri göze çarpmaktadır. Çalışma alanı içinde bu özelliklerde olan 17 türden 6 tür kış göçmeni ve geçit, 6 tür yaz göçmeni ve geçit, 3 tür yerli ve geçit, 2 tür ise yerli ve kış göçmeni olarak değerlendirilmiştir. Belirlenen noktalarda kuş türlerinin varlığı, popülasyon zenginliği ortaya koyulmuştur. Bu sayede alanın tanıtımına (ekoturizme) katkı sağlanılacağı düşünülmüştür. Bunun yanı sıra alanı tehdit eden durumlara karşı koruma gerektiren düşünceler ortaya konulmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Fırat, gözlem, kuş, popülasyonlar

Abstract:
In this study, it was tried to determine the bird species in the South Euphrates Basin of Birecik district of Şanlıurfa province, their population sizes and their distribution in the study area. After the determination of the thesis subject, it was determined that 134 different bird species in total from 45 families belonging to 17 orders belonging to 45 families were found to be distributed in the study area as a result of the evaluation of the observations we had previously made with a field study of approximately one year between January 2023 and December 2023. 
Among the identified bird species, the Passeriformes order was determined as the order with the highest number of species in the field with 57 different species. While the Charadriiformes order, with 23 different species, was the second order with the most species in the study area, the Pelecaniformes order, with ten different species detected, ranked third. The Anseriformes order was observed in the area with nine species. The distribution of species according to other orders is as follows; Accipitriformes, Columbiformes and Coraciiformes orders have five species each, Guriformes order has four species, Galliformes order has three species, Apodiformes, Falconiformes, Podicipediformes, Suliformes and Strigiformes orders have two species each and Ciconiiformes, Piciformes and Upupiformes orders have only one species in the study area.
Among the bird species identified in the study area, 41 of them are native bird species. While 29 bird species visit the region as winter migrants, 27 different species are summer migrants. During the studies, 20 different species.

Keywords: Birds, Fırat, observation, populations