Kozmetik ürünlerde çeşitli organik maddelerin belirlenmesi için farklı mikroekstraksiyon yöntemlerinin geliştirilmesi
Development of different microextraction methods for the determination of various organic substances in cosmetic products
Yazar: ASLIHAN DALMAZ
Danışman: DOÇ. DR. SEZEN SİVRİKAYA ÖZAK
Düzce Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğal ve Bitkisel Ürünler / Kozmetik Ürünler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Yeşil kimya, ilkelerinin uygulanması ve genişletilmesi yoluyla sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunabilecek yeni bir felsefi yaklaşımdır. Yeşil kimya yaklaşımının kuralları dikkate alınarak yeni analitik metodolojiler ortaya çıkmıştır. Bu yeni analitik metodolojilerin bazılarında, yeşil ve organik çözücü kullanılmayan bir ekstraksiyon yöntemi geliştirmek için, çalışmalarda numune ön işlem proseslerine ultrasonik destekli sıvı-sıvı mikroekstraksiyon ya da vorteks destekli sıvı-sıvı mikroekstraksiyon ile birlikte sıvı-sıvı mikroekstraksiyon, magnetik katı faz mikroekstraksiyonu uygulanmaktadır. Son zamanlarda, magnetik katı faz ekstraksiyon (magnetik nano-metal oksitleri içeren), sıvı-sıvı mikroekstraksiyon (supramoleküler çözücüleri içeren) ve derin ötektik çözücü bazlı mikroekstraksiyon, hızlı ve basit ölçüm, düşük hacimde organik çözücü tüketimi ve yüksek konsantrasyon oranı ile literatürlerde popüler olan yeşil numune ön zenginleştirme teknolojilerindendir. Magnetik katı-faz mikroekstraksiyon yönteminde, mükemmel adsorpsiyon kapasiteleri ve kimyasal özellikleri nedeniyle magnetik nanopartiküller ekstraksiyon ve ayırma alanlarında kullanılmak üzere son dönemlerde oldukça tercih edilmektedir.
Tez çalışmasında, kozmetik ürünlerden, farklı mikroekstraksiyon yöntemleri (derin ötektik çözücü bazlı, magnetik nanopartikül adsorpsiyon bazlı, supramoleküler çözücü bazlı) kullanılarak çeşitli organik maddelerin ekstraksiyonu gerçekleştirilmiştir. Sentezlenen magnetik zeolit nanokompozitin yapısı Fourier Dönüşümlü Infrared Spektroskopisi (FT-IR), X-ışını Kırınım Analizi (XRD) ve Enerji Dispersif X-ışınları Analizi (EDAX) gibi, morfolojileri ise Taramalı Elektron Mikroskop (SEM) yöntemleri ile incelenmiştir. Ayrıca sıvı-sıvı mikroekstraksiyon yöntemi kullanılırken sentezlenecek olan derin ötektik çözücünün yapısı da FT-IR spektroskopisi ve TGA analizi ile karakterize edilmiştir. Ayrıca geliştirilen mikroekstraksiyon yöntemleri için gerekli optimizasyon parametreleri belirlenmiştir. Bu yöntemler sonucu elde edilen ekstraksiyon fazları Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (HPLC) cihazı kullanılarak analiz edilmiştir.

Abstract:
Green chemistry is a new philosophical approach that can contribute to sustainable development through the application and extension of its principles. New analytical methodologies have emerged taking into account the rules of the green chemistry approach. In some of these new analytical methodologies, liquid-liquid microextraction, magnetic solid phase microextraction, liquid-liquid microextraction in combination with ultrasonically assisted liquid-liquid microextraction or vortex assisted liquid-liquid microextraction are applied to sample pre-treatment processes in studies to develop a green and organic solvent-free extraction method. Recently, magnetic solid-phase extraction (involving magnetic nano-metal oxides), liquid-liquid microextraction (involving supramolecular solvents) and deep eutectic solvent-based microextraction are among the green sample pre-enrichment technologies popular in the literatures with fast and simple measurement, low volume of organic solvent consumption and high concentration ratio. In magnetic solid-phase microextraction method, magnetic nanoparticles have recently been highly preferred for use in extraction and separation due to their excellent adsorption capacity and chemical properties.

In this thesis, extraction of various organic substances from cosmetic products using different microextraction methods (deep eutectic solvent based, magnetic nanoparticle adsorption based, supramolecular solvent based) was carried out. The structure of the synthesized magnetic zeolite nanocomposite was investigated by Fourier Transform Infrared Spectroscopy (FT-IR), X-ray Diffraction Analysis (XRD) and Energy Dispersive X-ray Analysis (EDAX), and their morphology was investigated by Scanning Electron Microscopy (SEM). In addition, the structure of the deep eutectic solvent to be synthesized while using liquid-liquid microextraction method was also characterized by FT-IR spectroscopy and TGA analysis. In addition, the optimization parameters required for the developed microextraction methods were determined. The extraction phases obtained as a result of these methods were analyzed using High Performance Liquid Chromatography (HPLC).