Türkiye`de 1980 sonrası ortaya çıkan oluşumlar sürecinde Türk resim sanatı /
Yazar: SAMET DOĞAN
Danışman: DOÇ. MÜMTAZ SAĞLAM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Resim sanatı = Painting art ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Türkiye'de 1980' den bu yana sosyal, ekonomik ve kültürel alandaki değişimleri genel olarak iki nedene bağlamak mümkündür. Birincisi 12 Eylül 1980 Askeri Darbesinin ortaya koyduğu neden - sonuç ilişkisi; ikincisi ise bu tarihten itibaren iktidarın uyguladığı liberal ekonomi politikasıdır. 1 2 Eylül Askeri Darbesi'yle beraber toplumsal alandaki ideolojik gruplaşmalar ve siyasal kutuplaşmalar ortadan kalkmış, yerini apolitik bir sürece bırakmış, böylelikle 1980 öncesinin gündemini kaplayan siyasal alan yerini farklı yönelim ve ilgi alanlarına bırakmıştır. Değişimin ana kaynağı durumunda olan ve 1980 sonrasında uygulamaya konan liberal ekonomi politikası ise geleneksel sosyal devlet anlayışını ortadan kaldırmış ve bu da toplumsal alanda değişimlere neden olmuştur. Bununla beraber teknolojik gelişmeler bağlamında ortaya çıkan kitle iletişim araçları da bu değişime hızlandırıcı bir boyut katmıştır. Toplumsal alandaki değişimler genel olarak geleneksel değer yargılarında ve birey - toplum ilişkilerinde kendini hissettirmiştir. Paranın 1980 sonrasında hemen hemen herşeyin üstünde önem kazanması, eskiden beri süre gelen dayanışma, dürüstlülük gibi kavramların ikinci plana itilmesine neden olmuş ve buna paralel olarak ahlak anlayışları, insan ilişkileri değişime uğramıştır. Bunlarla beraber doğudan büyük şehirlere göçler hızlanmış, böylece büyük şehirlerdeki kozmopolitik durum üst seviyelere tırmanmıştır. 80 sonrası değişimler kültürel alanda da kendini hissettirmiş, farklı kültür tanımlan ve kavramları gündeme gelmiştir. Bunlardan "arabesk" belki de 80 sonrasına damgasını \-uran en önemli kültürel oluşumdur. Türkiye'de yakın zamana kadar mahrem kabul edilen, adı konmamış alan bu dönemde kamuoyunun gündemine gelmiştir. 80 sonrasında mideolojiler yerini birçok alanda dallanıp budaklanan imajlara bırakmış ve imaj belki de 80'lerin kimliğini belirlemiştir adeta. 80'lerde gündeme gelen liberalizm bu dönemde resim sanatının belli bir piyasa oluşturmasını sağlamıştır. Resim, alınıp-satılan bir nesne, bir gayrimenkul niteliği kazanmıştır. Böylelikle galeri sayılan günden güne artmış ve belli bir pazar oluşumunu sağlamıştır. Bununla beraber özel kuruluşların resim sanatına yönelik ilgileri artmış ve kurumlaşmış bir çok etkinliğin gündeme gelmesine neden olmuştur. Bu etkinlikler, ülke genelinden uluslararası düzeyde yapılan etkinliklerle de alanını genişletmiştir. 1980 sonrası değişimlere koşut olarak sanatçılarda ve üretimlerinde yeniye ilişkin değişimler ve dönüşümler yaşanmıştır. Bunda uluslararası düzeyde yaşanan değişimlerin de önemli ölçüde etkileri olmuştur. Bu dönem sanatçılarında göze çarpan en önemli özellik olarak geçmiş dönemlerin grup hareketlerinin yerini bireysel düzeyde etkinliklere bırakmasıdır. Sanatçıların toplumsal ve ülkesel gerçeklere yönelik ilgileri bu dönemde bireysel bir "iç çözümlemeler" mantığına indirgenmiştir. Bunun yanısıra cinsellik olgusuna, insan ilişkilerine ve ekolojik dengenin korunmasına yönelik ilgiler artmış, üretimler bu yönde ağırlık kazanmıştır. Bu dönem resimlerinde genel olarak teknik ön plana çıkmış, içerikten önce renksel ve biçimsel arayışlar ağırlık kazanmıştır. İlk kez 1975'te mimaride ortaya çıkmış olan Post - Modernizm kavramı 1980 sonrasında uluslararası düzeyde plastik sanatları da kapsama alanına almıştır. Modernizme bir tepki olarak ortaya çıkan Post - Modernizm plastik sanatlarda teknik ve malzeme olanaklarını genişletmiştir. Post - Modern anlayış çerçevesi içersinde sanatçı kendisine çevre ve tarihin sağladığı tüm öğe ve simgeleri özgürce kullanma olanağına sahip olmuştur. ivPost - Modem bir bağlam içerisinde değerlendirebileceğimiz Kavramsal Sanat 1 980 sonrası plastik sanatlarımızda oldukça yaygınlık kazanmıştır. Sanatçılar geleneksel resim ve heykel kavramlarının dışında irdelenmesi gereken üç boyutlu yapıtlarıyla sanatın anlamı, sanatsal yaratma işlemini, görsel yanılsamanın gerçeklerini sorgulamayı amaçlarlar.

Abstract:
This researchment presents an extensive investigation about socio - political statement of Turkey after 1980 and its effects to Turkish paintings considering the reason-result relations during this historical period. In the first part of the study the socio-political situation of Turkey before 1980, and the developments of paintings was discussed. The later parts of the thesis, the changings and transformings of the socio- politicals content of Turkey and arising new formations of painting art, after 1980's Turkey and the worlds was studied. VI