Okul Öncesi Öğretmenliği Lisans Programı yeterliliklerinin belirlenmesi ve yeterliliklere dayalı bir program değerlendirmesi
Determination of qualifications for Preschool Teacher Education Program and curriculum evaluation
Yazar: DİNÇER BİÇER
Danışman: DOÇ. DR. BERNA ASLAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs

Özet:
Okul öncesi dönem, çocukların bedensel, zihinsel ve ruhsal gelişimi açısından eğitim sürecinde önemli bir yere sahiptir. Çocukların hızla geliştikleri bir dönem olan okul öncesi dönem insan yaşamının ve diğer eğitim düzeylerinin temelini teşkil eder. Okul öncesi dönemin zorunlu eğitim düzeylerindeki öğrenci başarısının yanı sıra sosyal ve bireysel özelliklerin gelişimi ile ilişkili olduğu bilinmektedir.
Bu araştırmada Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Avustralya'da geliştirilen okul öncesi öğretmen eğitimi mesleki yeterliliklerinin Türkiye'de MEB tarafından geliştirilen program yeterlilikleriyle karşılaştırılması, bir okul öncesi öğretmenliği lisans programı yeterlilikler önerisi geliştirilmesi ve lisans programındaki derslerin önerideki yeterlilikler ile örtüşme düzeyi açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'deki eğitim fakültelerinin okul öncesi öğretmenliği anabilim dallarında görev yapan öğretim üyeleri oluşturmuştur. Yeterlilikler önerisinin geliştirilme sürecinde dokuz öğretim üyesi ile görüşme yapılmış ve 100 öğretim elemanının görüşü alınmıştır. Araştırmanın verileri, bir görüş alma formu ve çevrimiçi anket ile toplanmıştır.
Yeterlilikler önerisinin geliştirilme sürecinde ilk olarak çalışmaya dâhil edilen ülke ve kurumlarca geliştirilen mesleki yeterlilikler incelenerek doküman analizi yapılmış ve Birinci Yeterlilikler Taslağı oluşturulmuştur. Daha sonra, birinci taslak ile ilgili alan uzmanlarının görüşleri alınmış, yeterlilikler üzerinde önerilen değişiklik ve düzenlemeler yapılarak İkinci Yeterlilikler Taslağı hazırlanmıştır. Son olarak, taslak ile ilgili Türkiye genelindeki öğretim elemanlarının görüşü alınarak Okul Öncesi Öğretmenliği Lisans Programı Yeterlilikler Önerisi geliştirilmiştir. Ayrıca, YÖK tarafından geliştirilen okul öncesi öğretmenliği lisans programı, geliştirilen önerideki yeterlilikler bağlamında değerlendirilmiştir.
Araştırma sonucunda, lisans programının başta öğrenmeyi desteklemeye ilişkin yeterlilikler ve sağlık güvenlik ve beslenme ile ilgili yeterlilikler olmak üzere tüm yeterlilik alanlarında geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Ayrıca programın öğretmenlik mesleğini benimseme, öğretmenlik kimliğine sahip olma, öğretmenlik mesleğinin değerini toplumda savunma, mesleki uygulamalarını sürekli iyileştirme gibi üst düzey ve duyuşsal becerilerin öğretmen adaylarına kazandıracak şekilde geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir.
Araştırmanın sonuçları doğrultusunda, programın eksik olduğu belirlenen yönleri üzerinde geliştirilen yeterlilikler önerisi dikkate alınarak program geliştirme çalışmaları yapılması, programdaki üst düzey ve duyuşsal beceriler kazandırmayı hedefleyen ders sayısının artırılması, eksikliği belirlenen yeterlilikleri kazandırmaya yönelik derslerin programa eklenmesi önerilmiştir.

Abstract:
Preschool period has a significant place in education process in terms of children's physical, intellectual and mental development. Preschool period during which children develop rapidly constitutes the basis of human life and other levels of education. It is well-known that preschool period is interrelated with student achievement in compulsory education and developlent of social and personal traits.
This study aims to compare professional competencies of preschool teacher education developed in United States of America, United Kingdom and Australia with program competencies developed by Ministry of National Education in Turkey to develop a preschool teacher education bachelor program competencies proposal. Also it aims to evaluate the courses in the program in terms of correspondence to the competencies in the proposal.
Survey method was applied in the study. The study group consists of faculty members working for preschool teacher training departments of faculties of education in Turkey. During the process of development of the competencies proposal, nine faculty members were interviewed and opinions of 100 faculty members were obtained. The data was gathered with an opinion collection form and an online survey.
In the first stage of the development process of the competencies proposal, Professional competencies developed in the countries included in the study were reviewed via document analysis and First Preschool Teacher Education Bachelor Program Competencies Draft was formed. Then, opinions of experts on the first competencies draft were acquired, the proposed changes and revisions were made and Second Preschool Teacher Education Bachelor Program Competencies Draft was prepared. Finally, opinions of academic staff in Turkey on the draft were acquired and Preschool Teacher Education Bachelor Program Competencies Proposal was developed. Besides, preschool teacher education program developed by Council of Higher Education was evaluated in context of the competencies in the proposal developed.
As a result of the study, it was determined that preschool teacher education program must be developed mainly on competencies on supporting learning and competencies on health, safety and nutrition and all other areas. Besides, it was found out that the preschool teacher education program must be developed in a way to make teacher candidates acquire high level affective competencies such as possessing teacher identity, supporting the value of the teaching profession in society and continuous professional development.
In the light of the findings of the study, it was recommended that program development studies must be conducted on the inadequate aspects of the program taking the competencies proposal developed into account, the number of courses involving practice as well as courses aiming to develop high level and affective competencies must be increased and courses must be added to enhance competencies found to be insufficient in the program.