Alışveriş merkezleri rekabet etkisinin cbs ile belirlenmesi: İstanbul örneği
Shopping centers' competiton effects using gis: Istanbul
Yazar: PINAR ERASLAN
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL KILIÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Bu çalışmada; alışveriş merkezlerinin (AVM) birbirlerine olan rekabet etkisi Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ve İstatistiki yöntemler kullanılarak belirlenmiştir. Çalışma alanı tüm İstanbul ilini kapsamaktadır. 
İstanbul'da bulunan mevcut alışveriş merkezleri ve inşaat halindeki alışveriş merkezlerine ait kiralanabilir alan, mağaza sayısı, otopark kapasitesi, koordinat bilgileri internet üzerinden ve alışveriş merkezlerine ait hazırlanan çeşitli yıllık raporlardan toplanmıştır. CBS analiz araçları ve istatiksel yöntemler birlikte analizin yorumlanmasında kullanılmıştır. 
Ölçüt katmanlarının hazırlanabilmesi için İstanbul ili ilçe, mahalle sınırları, arazi kullanımı, mahalle detayında demografik veriler, detaylı ulaşım ağı verisi ve alışveriş merkezleri koordinat bilgileri kullanılmıştır. Tüm veri katmanlarının analize detaylı bir katkı sağlayabilmesi amaçlı Grid sistemi kullanılmıştır. İstanbul ili 1 km x 1 km gridlere ayrılmıştır. Mahalle ölçeğinde var olan nüfus verisi, grid ölçeğine aktarılmıştır. 
Grid üzerinde nüfus verisinin hassas olabilmesi için mahalle alanından arazi kullanıma ait yerleşik nüfusun yaşamadığı; askeri kurumlar, enerji üretim dağıtım, kültürel tesisler, resmi kurum, sanayi ve üretim alanları, spor tesisleri, su, kanalizasyon, çöp, tarihi ve turistik tesisler, tarımsal üretim alanları, ticaret alanları, yeşil alanlar, dini tesisler, alışveriş, eğitim kurumları, sağlık kurumları, demiryolu, denizyolu, karayolu verileri çıkarılmıştır. 
Her alışveriş merkezine gidebilecek potansiyel nüfus Huff modeli kullanılarak hesaplanmıştır. Alışveriş merkezlerine ait genel bilgiler (kiralık alan, mağaza sayısı vb)  kullanılarak özelliğine göre alışveriş merkezi çekicilik puanı hesaplanmıştır. Kullanılan verilerin büyüklükleri farklı ölçeklerde olduğu için, veriler z-skoru kullanılarak standardize edilmiştir. Grid merkezlerinin alışveriş merkezlerine uzaklıkları ulaşım ağı üzerinden gerçek trafik yasakları göz önünde bulundurularak hesaplanmıştır. 
Huff modeli kullanılarak önce mevcut alışveriş merkezlerine gelebilecek nüfus hesaplanmış, daha sonra inşaat halindeki alışveriş merkezlerinin açıldığı varsayılarak tekrar bu hesaplama yapılmıştır. Mevcut alışveriş merkezlerinin ne kadar nüfus kaybedeceği belirlenmiştir. Bu farktan doğan orana rekabet etkisi adı altında değerlendirilmiştir. Sonuç olarak mevcut alışveriş merkezlerinin kaybedeceği potansiyel nüfus miktarına göre ne kadar rekabetten etkileneceği yeni bir model ile belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, competition effects of shopping centers are studied using Geographical Information Systems (GIS) and Statistic Methods. Field of study includes the whole Istanbul Area.
The active shopping malls' and under construction shopping malls' gross leasable area (GLA), store number, parking lot capacity, location information are collected from internet or various annual shopping center reports. Geographical Information System (GIS) analysis tools and statistical methods are used  for interpretation of the analysis.
For preparation criteria layers; Istanbul's district, neighbourhood boundries, land use, demographic data in neighbourhood level, detailed transportation network data and shopping centers' coordinate information are used. For contribution to the analysis; all data layers are converted to a Grid system.  Istanbul land is splitted into 1000*1000 meter grids. Demographic information which is in neighbourhood level is converted to grid scale.
For the precise distribution of demographic data; the part of land used includes no settled land such as military areas, energy production areas, cultural facilities, governmental agencies, industrial areas, sport facilities, water, sewages, rubbish, historical and touristic facilities, agricultural production areas, trade centers, green fields, religious facilities, shopping, education establishments, health centers, railways, seaways and highway layers.
Potential population which possibly can visit shopping centers is calculated by using Huff Model. Attractiveness Score is calculated by using Shopping Center's general information (gross leasible, store count, etc.). Since data size is of different scales, data are standardized by using z-score. The Distance between grid centers and shopping centers are calculated by using transportation network consideration of realistic traffic laws.
First of all, potential population which can visit active shopping centers is calculated by using Huff Model, then this is recalculated by considering under construction shopping centers as if they were active. The rate of population that the current shopping malls might lose is determined. The rate loss caused by this difference is called Competition Effect. As a result, the effect of competition on the active shopping centers is determined.