Eşitsizliklerin iktisadi dinamiklerinin ekonofizik yaklaşım ile analizi
Analysis of economic dynamics of inequalities with the econophysics approach
Yazar: MEHMET ÖZYİĞİT
Danışman: PROF. DR. İSMAİL MAZGİT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonofizik = Econophysics ; Eşitsizlik = Inequality ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Goodwin büyüme iş çevrimleri modeli = Goodwin?s  business cycle model ; İstatistiksel dağılım = Statistical distribution

Özet:
Bu çalışma, eşitsizlik olgusunu ekonofizik yaklaşımı bağlamında tartışmaktadır. Çalışmanın amacı, mülkiyet ilişkilerine bağlı olarak toplumsal yeniden üretim sürecinde, iktisadi ve toplumsal koşullara göre tanımlanan iktisadi eşitsizliklerin dinamiklerini incelemektir. Eşitsizlik olgusu literatürde çoğunlukla çok disiplinli bir yaklaşımla ele alınmasına karşın fen bilimlerinin geliştirdiği yaklaşımlar oldukça ihmal edilmiştir. Bu nedenle incelemeyi gerçekleştirmek için esas olarak fizikçiler tarafından açıklanan yasa, geliştirilmiş olan teori ve metotların iktisadi sorunların incelenmesi amacıyla kullanımına dayanan disiplinler arası yeni bir araştırma alanı olan ekonofizik yaklaşım tercih edilmiştir.
Eşitsizliklerin iktisadi dinamiklerinin incelenmesinde iktisadi büyüme çevrimlerinde, ekonomik değişkenlerin birbiriyle çevrimsel ve içsel şekilde etkileşim içinde olduğu; çevrimin, şansa veya koşula bağlı dışsal şoklarla değil modelin determinist değişkenlerinin dinamik karşılıklı etkileşimi sonucu ortaya çıktığı; sınıflar arasındaki dağılımsal çatışmaların ürettiği içsel çevrimleri açıklayan sermaye ve emeğin ulusal gelirdeki pay mücadelelerine ilişkin iki sınıflı bir model olan Goodwin büyüme çevrimleri kullanılmıştır.
Türkiye ekonomisinin 2002-2019 dönemi için hanehalkı bütçe araştırmasından elde edilen fert gelirleri kullanılarak verinin istatistiksel dağılım yapısı ortaya konmuş, gelir verisinin dağılımsal yapısından hareketle Goodwin modelinin temel değişkenleri olan istihdam oranı ve işgücünün payı değişkenleri hesaplanmıştır.
Elde edilen bulgulara göre, Türkiye ekonomisinde gelirin iki rejimli bir dağılım yapısına sahip olduğu tespit edilmiştir. 2002-2013 yılları için Türkiye ekonomisinde bir Goodwin çevrimi gözlenmiştir. Ayrıca model, Türkiye ekonomisi için 2002 sonrası dönemde tartışılan istihdam yaratmayan büyüme olgusuyla tutarlı bir sonuç üretmektedir. İncelenen dönemde hesaplanan Gini ve Pareto katsayılarına dayanarak Türkiye ekonomisinde makroekonomik politika olarak orta gelir düzeyindeki hanehalklarından düşük ve yüksek gelir düzeyine sahip hanehalklarına doğru kaynak aktarım mekanizmaları üzerinden eşitsizlik dinamiklerinin yeniden üretildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study discusses the phenomenon of inequality in the context of Econophysics. The aim of the study is to examine the dynamics of economic inequalities defined by economic and social conditions in the social reproduction process depending on property relations. Although the phenomenon of inequality is mainly handled with a multidisciplinary approach in the inequality literature, the approaches developed by the natural sciences are mostly neglected. For this reason, the Econophysics approach, which is a new interdisciplinary research field based on the use of the laws, developed theories and methods, which are explained by physicists for the purpose of examining economic problems, was preferred in order to carry out the study.
In the analysis of the economic dynamics of inequalities, economic variables interact with each other cyclically and internally in economic growth cycles; that the cycle is not caused by chance or contingent external shocks, but as a result of the dynamic interplay of the deterministic variables of the model; Goodwin growth cycles, a two-class model of the struggles of capital and labour for the share of national income, are used to explain the internal cycles produced by the distributional conflicts between classes.
The statistical distribution structure of the data was revealed by using the individual incomes obtained from the household budget survey for the 2002-2019 period of the Turkish economy, and the employment rate and the share of the labour force variables, which are the main variables of the Goodwin model, were calculated based on the distributional structure of the income data.
According to the findings, it has been determined that the income in the Turkish economy has a two-regime distribution structure. A Goodwin cycle was observed in the Turkish economy for the years 2002-2013. In addition, the model produces a result consistent with the non-employment growth phenomenon discussed in the post-2002 period for the Turkish economy. Based on the Gini and Pareto coefficients calculated in the examined period, it has been concluded that inequality dynamics are reproduced through resource transfer mechanisms from middle-income households to low and high income households as a macroeconomic policy in the Turkish economy.