Türkiye ile Brezilya'da yükseköğretime geçiş sistemlerinin karşılaştırılması ve Brezilya'da üniversiteye giriş sınavlarında başarıyı etkileyen faktörlerin incelenmesi
Comparison of higher education entrance examinations in Turkey and Brazil and investigation of the factors affecting success in university entrance exams in and Brazil
Yazar: ROSEMEIRE MARIA DE SOUZA
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN GELBAL
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Brezilya = Brazil ; Eğitim sistemi = Education system ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Türkiye = Türkiye ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Yükseköğretim sistemi = Higher education system ; Üniversite giriş sınavları = University entrance examinations

Özet:
Araştırmanın amacı, Türkiye eğitim sistemi ile Brezilya eğitim sisteminini incelemek ve iki eğitim sisteminin benzerlik ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Aynı zamanda, Brezilya'da yükseköğretime geçiş amacıyla yapılan Ulusal Lise Sınavı (ENEM) verisinden faydalanarak matematik, fen bilimleri, sosyal bilimler ve dil derslerindeki akademik başarıya etki eden değişkenlerin modellenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini 2017 yılında yapılan ENEM'e giren 6731341 kişi oluşturmaktadır. Analiz yapılırken bu evrenden rastgele 10000 kişilik bir örneklem seçilmiş ve kayıp veriler temizlendikten sonra 9336 kişilik bir örneklem elde edilmiştir. Çalışma kapsamında oluşturulan akademik başarı modellerinin incelenmesinde yapısal eşitlik modeli analizi bu modellerin kadın ve erkeklerde benzer şekilde çalışıp çalışmadığını incelemek amacıyla çok gruplu yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Türkiye eğitim sistemi ile Brezilya eğitim sistemin incelenmesi ve eğitim sistemlerindeki benzerlik ve farklılıkların ortaya konulması amacıyla doküman analizi yapılmıştır. Sonuç olarak Brezilya eğitim sisteminde yükseköğretime geçiş için ENEM sınavı ve Türkiye eğitim sisteminde ise YKS sınavı yapılmaktadır ve her ikisi de ulusal düzeydedir. ENEM sınavında çoktan seçmeli soruların yanı sıra öğrencilerin kompozisyon becerilerini belirlemek amacıyla bir açık uçlu soru bulunurken YKS 2019 sınavında ise sadece çoktan seçmeli soruların bulunduğu görülmüştür. Matematik, fen bilimleri, sosyal bilimler ve dil derslerindeki akademik başarıyı açıklamak için bu derslerden birinin temel alındığın akademik başarı modeli kurulmuş ve seçilen dersler dışındaki dersler diğer derslerdeki akademik başarı olarak ele alınmıştır. Oluşturulan akademik başarı modellerinde okul teknolojisi, sözel beceri, sosyoekonomik durum değişkenlerinin ilgili başarı modelindeki temel dersi etkilemez iken diğer derslerdeki başarının ilgili başarı modelindeki temel dersi etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca oluşturulan modellerdeki ilişkilerin kadın ve erkeklerde benzer olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the educational system in Turkey and Brazil and to identify the similarities and differences in the educational system. At the same time, we sought to analyze the variables that affect the academic success of students entering Higher Education in Brazil through ENEM data. During the analysis, a random sample of 10000 people was selected from ENEM 2017 universe and a sample of 9.336 people was obtained after the missing data were cleaned. It used the Structural Equation Modeling technique with multi group analysis to determine if academic success models function similarly for men and women. An investigation and analysis of documents was carried out in order to reveal the similarities and differences in the educational systems of Turkey and Brazil. As a result, Brazil and Turkey have national exam models for entering the University education. Brazil is guided by ENEM while Turkey has YKS. It was highlighted that in the ENEM test students have multiple choice questions and an essay. Regarding the YKS 2019, it was observed that the exam has only multiple-choice questions. According to academic success models, the level of technological resources in the school, the verbal skills and the socio-economic level of the students do not affect academic success. In contrast, academic success in other disciplines positively impacts academic success in the higher education entry test. In addition, through multigroup analysis, it was demonstrated that there aren't significant differences between the academic results of men and women in university entrance exams.