Milli Mücadele'de Aydın Sancağı
Sanjak of Aydin in the National Struggle
Yazar: ÖZTÜRK KART
Danışman: PROF. DR. NURİ KÖSTÜKLÜ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Aydın = Aydın ; Kurtuluş Savaşı = Independence War ; Kuva-yı Milliye = Kuva-yı Milliye ; Milli Mücadele = National Struggle

Özet:
Osmanlı Devleti'nin son dönem idari yapılanmasında merkezi İzmir'deki Aydın Vilayeti'ne bağlı olan Aydın Sancağı, önemli bir tarım ve ticaret kenti olarak İzmir'le beraber Birinci Dünya Savaşı sonundaki paylaşım planlarına konu olmuştur. Müttefikler arasında daha önce yapılan gizli antlaşmalarda İtalya'ya bırakılmış olan bölge, savaş sonundaki Paris Barış Konferansı'nda İngiltere'nin desteğiyle Yunanistan'a bırakılmıştır. Böylece Aydın Sancağı, 15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgalinin hemen ardından 27 Mayıs 1919 tarihinde Yunanistan tarafından işgal edilmiş ve Aydın'da 7 Eylül 1922 tarihine kadar devam edecek olan işgal ve direniş dönemi başlamıştır.

Bu çalışmada Yunan işgalinin öncesinde Aydın'daki idari, askeri ve sosyal durum, halkın işgale karşı tepkileri, işgallere karşı yapılan yerel örgütlenme çalışmaları, Kuva-yı Milliye ile düzenli ordu birliklerinin faaliyetleri ele alınmıştır. Çalışma sırasında halkın düzenli ordu ve Kuva-yı Milliye'ye bakışı, bölgedeki düzenli orduyu temsil eden 57. Tümen Komutanlığı ile Kuva-yı Milliye arasındaki ilişkiler, bunların işgal kuvvetlerine karşı yürütülen askeri harekat üzerindeki etkisi üzerinde ayrıca durulmuştur.

Çalışmada ayrıca Yunanistan ve İtalya'nın bölge üzerindeki rekabeti ve işgal süresince bunun sahadaki sonuçları, 57. Tümen Komutanlığı ile Kuva-yı Milliye'nin İstanbul Hükümeti ile ilişkileri, bölgedeki azınlıkların işgal dönemindeki faaliyetleri incelenmiştir. İşgal döneminde Yunan işgal güçlerinin sebep olduğu katliam ve mezalimler ile işgale karşı direnişte şehit olanlar ayrı bir başlıkta ele alınmıştır.

Abstract:
Aydın Sanjak was a sanjak whose center was affiliated to Aydın Province in İzmir in the last period administrative structure of the Ottoman Empire. Aydın Sanjak, as an important agricultural and commercial city, was the subject of the sharing plans at the end of the First World War, together with İzmir. The region, which had been left to Italy in the previous secret agreements between the Allies, was ceded to Greece with the support of Britain at the Paris Peace Conference at the end of the war. Thus, Aydın Sanjak was occupied by Greece on 27 May 1919, right after the occupation of İzmir on 15 May 1919, and the period of occupation and resistance that would continue until 7 September 1922 in Aydın began.

In this study, the administrative, military and social situation in Aydın before the Greek occupation, the reaction of the people against the occupation, the local organization efforts against the occupation, the activities of the Kuva-yı Milliye and the regular army units were discussed. During the study, the view of the people towards the regular army and the Kuva-yı Milliye was examined. In addition, the relations between the 57th Division Command, which represents the regular army in the region, and the Kuva-yı Milliye, and impact of this relation on the military operation against the occupation forces are emphasized.

In the study, the rivalry of Greece and Italy in the region and its results during the occupation, the relations of the both 57th Division Command and the Kuva-yı Milliye with the Istanbul Government, and the activities of the minorities in the region during the occupation period were examined. The massacres and atrocities caused by the Greek occupation forces during the occupation period, and those who were martyred in the resistance against the occupation are discussed under a separate title.