Diş hekimine başvuran hastalarin dental anksiyetelerinin karma yöntemle i̇ncelenmesi
Mixed method examination of dental anxiety of patients consulting the dentist
Yazar: HİLAL SÜRÜCÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN DURGU ; PROF. DR. EROL OZAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Hizmetleri İletişim Ana Bilim Dalı / Sağlık Hizmetlerinde İletişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Psikiyatri = Psychiatry ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Dental anksiyete = Dental anxiety ; Dental travmalar = Dental trauma ; Karma yöntemler = Mixed methods ; İletişim = Communication

Özet:
Tezin Başlığı: Diş Hekimine Başvuran Hastaların Dental Anksiyetelerinin Karma Yöntemle İncelenmesi
Amaç: Diş hekimine başvuran hastaların dental anksiyete düzeylerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi, yüksek ve düşük dental anksiyete düzeyinin sebeplerinin irdelenmesi, yaşadıkları anksiyetenin tedavilerine etkilerinin belirlenmesi ve sağlık ekibi ile kurulan iletişimin bu durum ile ilişkisinin ortaya çıkarılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Karma yöntemin Açımlayıcı Sıralı Tasarım desenindeki araştırma, Eskişehir Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutu örneklemini random örnekleme yoluyla belirlenen 415 hasta, nitel boyut örneklemini aykırı durum örneklemesi ile belirlenen yüksek ve düşük dental anksiyete düzeyine sahip 12 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, Katılımcı Bilgi Formu, Dental Korku Skalası (DKS) ve Görüşme Formu ile yüz yüze toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde, Bağımsız Gruplar t Testi, ANOVA, Tukey testi, çoklu kategorik lojistik regresyon; nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Hastaların DKS puanları 42.48±18.02 olarak bulundu. Yaş, cinsiyet, eğitim durumu, diş fırçalama alışkanlığı, diş hekimi ziyaret sıklığı, travma yaşama, dental komplikasyon ve diş hekimine gelme nedeni DKS puan ortalamasını etkileyen değişkenler olarak belirlendi. Hastaların kadın olmaları, daha önce diş travması yaşama durumu ve dental komplikasyon varlığının da yüksek seviye anksiyeteyi arttırdığı görülmüştür. Nitel analizlerden elde edilen bulgular 10 tema altında toplanmıştır. Her tema kendi altında alt temalar ve kategorilere ayrılmıştır. Duygular Fizyolojik etkiler gibi alt temalar bulunmuştur.
Sonuçlar: Çalışma sonucunda, hastaların düşük dental anksiyeteye sahip olduğu, dental anksiyetenin sosyodemografik özelliklerden etkilendiği görülmüştür. Sağlık profesyoneli hasta iletişiminin anksiyeteyi azaltmada etkili olduğu söylenebilir. Hastaların ortak noktasının hekim hasta iletişimi olduğu, hastanın hekimden neler beklediği, hastaların nelere dikkat etmesi gerektiği ve hastalar ile sağlık profesyonellerinin anksiyete yönetimi için yapması gerekenlere değinilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dental Anksiyete, Sağlık İletişimi, Karma Yöntem, Diş Hekimliği, Nitel Araştırma,

Abstract:
Title of the Thesis: A Mixed Method Investigation of Dental Anxiety in Patients Applying to the Dentist
Aim: The aim of this study is to determine the dental anxiety levels of patients who apply to the dentist and the factors that affect them, to examine the reasons for high and low dental anxiety levels, to determine the effects of the anxiety they experience on their treatment, and to reveal the relationship between this situation and the communication established with the healthcare team.
Materials and Methods: The research in the Exploratory Sequential Design design of the mixed method was conducted in Eskişehir Oral and Dental Health Hospital. The quantitative dimension sample of the research consisted of 415 patients determined by random sampling, and the qualitative dimension sample consisted of 12 patients with high and low dental anxiety levels determined by outlier sampling. The data of the research were collected face to face with the Participant Information Form, Dental Fear Scale (DFS) and Interview Form. In the analysis of quantitative data, Independent Groups t Test, ANOVA, Tukey test, multiple categorical logistic regression were used; content analysis was used in the analysis of qualitative data.
Results: The patients' DKS scores were found to be 42.48±18.02. Age, gender, education level, tooth brushing habit, frequency of dentist visits, trauma, dental complications and reason for visiting the dentist were determined as variables affecting the DKS score average. It was observed that the patients being female, having previous dental trauma and the presence of dental complications also increased high-level anxiety. Among the reasons for visiting the dentist, orthodontic procedures in particular significantly increased anxiety. The findings obtained from the qualitative analyses were collected under 10 themes. Each theme was divided into subthemes and categories. Subthemes such as Emotions and Physiological effects were found.
vi
Conclusion: As a result of the study, it was seen that patients had low dental anxiety and dental anxiety was affected by sociodemographic characteristics. It can be said that health professional patient communication is effective in reducing anxiety. It was mentioned that the common point of the patients is doctor-patient communication, what the patient expects from the doctor, what the patients should pay attention to and what the patients and health professionals should do for anxiety management.
Key words: Dental Anxiety, Health Communication, Mixed Methods, Dentistry, Qualitative Research