Tasavvufun teşekkülüne dair bir eser olarak Edebü'l-mülûk ve kaynak değeri
Adab al-mulûk as a Work on the Formation of Sufism and Its Source Value
Yazar: İSMAİL ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HACI BAYRAM BAŞER
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ebu Mansur el-İsfahani = Ebu Mansur el-İsfahani ; Edebü'l-müluk = Adab al-muluk ; Tasavvuf = Mystic ; Tevekkül = Resignation ; Zühd = Asceticism

Özet:
Tasavvufun tedvin süreci olarak sayabileceğimiz hicrî IV. asrın sonları ile VI. asrın başlarına kadarki dönemde tasavvuf mirasını meseleleriyle, yöntemiyle ve maksadıyla derleyen ve sistemli bir şekilde sunmaya çalışan bir tasavvuf literatürü oluşmuştur. Bu zaman aralığında yaşamış sûfîlerden Ebû Mansûr el-İsfahânî'nin yazınsal çalışmaları da döneme katkı sunmuş niteliktedir. Bu çalışmalarından bir tanesi Edebü'l-mülûk'tur. Ebû Mansûr, ele aldığı meseleleri kendine has ifade biçimiyle tamamen özgün sayılabilecek düşüncelerle ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra her meseleyi zâhir-bâtın ikiliği yönünden irdelemiştir. Bu yönleriyle Edebü'l-mülûk diğer tasavvuf eserleri arasında önemli bir yere sahiptir. Çalışmamızda Edebü'l-mülûk'ün bu döneme olan katkıları, diğer eserlerle de mukayeseli bir şekilde ele alınmaya çalışılacaktır. Üç bölüme ayırdığımız çalışmamızın birinci bölümünde Edebü'l-mülûk'ün müellifini, tarihini, kaynaklarını ve içeriğini tespit etmeye çalıştık. İkinci bölümde Edebü'l-mülûk'a göre tasavvufun ilimler hiyerarşisindeki konumu, muhatapları, konusu, yöntemi gibi temel meselelerine ve bazı tartışmalı konularına değinmeye gayret ettik. Üçüncü bölümde ise Edebü'l-mülûk'ün, tasavvufun diğer tedvin dönemi eserleri arasındaki önemini, özgünlüğünü ve katkılarını seçtiğimiz eserlerle mukayeseli bir şekilde sunmakla beraber, yine bu bölümde Edebü'l-mülûk'ün özgün yazım geleneğini yansıtan bazı konuları işlemeye çalıştık.

Abstract:
Sufism literature that compiles and systematically presents the Sufism heritage with its issues, methods and purposes has been formed in the period between fourth and sixth centuries AH, which can be seen as formation period of Sufism. The literary works of Abû Mansûr al-Isfahânî, who was a Sufi who lived in this period, also contributed to the period. One of these works is Adab al-mulûk. Abû Mansûr set forth the issues he dealt with in his own way of expression, with thoughts that could be considered completely original. In addition, he examined every issue he dealt with in terms of the duality of zahir-bâtın. With these aspects, Adab al-mulûk has an important place among other Sufism works. In our study, the contributions of Adab al-mulûk to this period will be dealt with in a comparative way with other works. In the first part of our study, which we divided into three parts, we tried to determine the author, history, sources and content of Adab al-mulûk. In the second part, we tried to touch upon the main issues such as the position of Sufism in the hierarchy of sciences, addresses, subject, method and some controversial issues according to Adab al-mulûk. In the third part, while we present the importance, originality and contributions of Adab al-mulûk among the works of Sufism and other works in comparison with the works we have chosen, again in this section, we tried to cover some subjects that reflect the original writing tradition of Adab al-mulûk.