Okul öncesi öğretmenlerinin matematik eğitimi sürecinde kullandıkları matematik dilinin incelenmesi
Examination of math language used by preschool teachers in mathematics education process
Yazar: GÜLŞAH ERİNCİK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM DOĞAN TEMUR
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel dil = Mathematical language ; Matematiksel kavramlar = Mathematical concepts ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers

Özet:
Okul öncesi dönemdeki çocuklar matematiksel kavram ve becerileri dil yoluyla anlamlandırırlar. Okul öncesi öğretmenlerinin matematiksel kavramları iyi tanımaları, matematik öğretimine ilişkin yeterli bilgi ve beceriye sahip olmaları ve çocukların gelişim özelliklerine uygun yöntemlerle matematik dilini kullanmaları, çocukların matematiksel becerilerinin gelişimine katkı sağlayacaktır. Bu nedenle okul öncesi öğretmenlerinin matematik eğitimi sürecinde kullandıkları matematik diline ilişkin yöntemlerin ve görüşlerin ortaya konması ayrı bir önem arz etmektedir.

Okul öncesi matematik eğitimi sürecinde öğretmenlerin matematik dilini kullanım durumlarını, bu konudaki deneyimlerini ve yöntemlerini incelemeyi amaçlayan bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu Eskişehir ilinde görev yapmakta olan dört okul öncesi öğretmeninden oluşturulmuştur. Verilerin toplanmasında çeşitleme stratejisi benimsenmiş, görüşme ve gözlem teknikleri ayrı ayrı kullanılarak veriler toplanmıştır. Görüşme verilerinin analizi fenomenografik yöntemle; gözlem verileri ise betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir.

Yapılan araştırma sonucunda öğretmenlerin matematik etkinliklerinde ön öğrenmeleri değerlendirmeye dönük sorulara sıklıkla yer verdikleri, ölçme ve grafik kavramı etkinliklerinde çocukların seviyelerinin üstü dil kullandıkları, sayı ve işlem kavramı etkinliklerinde günlük yaşamdan yararlanıcı bir dil kullandıkları ve etkinlikleri farklı etkinlik türleri ile bütünleştirdikleri, değerlendirme sürecinde zayıf kaldıkları görülmüştür. Öğretmenlerin genel olarak sürecin öznesi konumunda olduğu ve akran iletişiminden yararlanmadıkları anlaşılmıştır. Gözlem ve görüşme sonuçlarında öğretmenlerin kısa ve net anlaşılır, seviyeye uygun ifade kullanımı ile alakalı görüşlerinde gözlem sonuçları ile tutarsızlık olduğu anlaşılmıştır. Öğretmenlerin gözlemlenen etkinliklerin tamamını farklı türdeki etkinliklerle bütünleştiremedikleri görülmüştür. Görüşme sonuçlarıyla gözlem sonuçlarının bu noktada tutarsızlıklar içerdiği fark edilmiştir. Öğretmenlerin gerekli gördüğü kazanımlar içinden beceriler kazanımının yer alması noktasında ve matematik etkinliklerini günlük yaşama uyarlayabilme noktasında uygulamaları ile görüşlerinin uyumlu olduğu anlaşılmaktadır.

Anahtar kelimeler: Matematik dili, matematiksel kavram, okul öncesi eğitimi

Abstract:
Preschool children make sense of mathematical concepts and skills through language. Therefore, how preschool teachers use language in mathematics activities is closely related to the development of mathematical meaning of children.Preschool teachers play an important role in mathematical concepts and skills acquisition of children.. Having a good knowledge of mathematical concepts and sufficient knowledge and skills about mathematics teaching, and using mathematical language being suitable the developmental characteristics of children by  preschool teachers contribute to children's interest and curiosity towards mathematics, to learn mathematical concepts correctly and to develop mathematical skills. Therefore, it is of particular importance to reveal the methods and opinions related to the mathematical language used by preschool teachers in mathematics education process.

In this study, which aims to examine the teachers' use of mathematics language, their experiences and methods in this subject, case study method which is one of the qualitative research designs was used. The study group was composed of four preschool teachers working in Eskişehir province. Diversification strategy was performed in the collection of data, and data were collected by using interview and observation techniques separately. Analysis of interview data was performed by phenomenographic method; Observation data were analyzed by descriptive analysis method.

As a result of the research, it was found that teachers frequently included questions about evaluating pre-learning in mathematics activities, used language above levels of children in measurement and graphic concept activities, benefited from daily life in the concept of number and process activities, integrated activities with different types of activities and remained weak in the evaluation process. It was understood that the teachers were in general the subject of the process and did not benefit from peer communication. It was observed that the results of observations and interviews showed consistency or not. It was observed that teachers could not integrate all observed activities with different types of activities. It was noticed that the interview results and the observation results included inconsistencies at this point. It is understood that the opinions of the teachers are compatible with their applications in terms of the acquisition of skills among the achievements that they deem necessary and in order to adapt their mathematics activities to daily life.

Keywords: Mathematical language, mathematical concept, preschool education