Rusça`da sözcük yapma yolları
Ways of word formation in Russian
Yazar: EVREN ÜSTOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. ZEYNEP BAĞLAN ÖZER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
ÖZET?Rusçada sözcük yapma yolları? adlı çalışmamız, yüksek lisans teziolarak hazırlanmıştır. Bu tezde, Rusçada sözcük yapma yolları, hem biçimselhem de anlamsal özellikler üzerinde durularak incelenmiştir.Tezimizin birinci bölümünü oluşturan ?Morfolojik Yolla SözcükYapımı? adlı bölümde, sözcük yapımı ve biçimbilgisi hakkında genel bilgiverildikten sonra, Rus dili sözcük yapımı sistemini oluşturan temelbirimlerden bahsedilmiştir. Rusçada sözcük yapımında kullanılan terimselifadeler, ortak köklü sözcük grupları, sözcüklerin birbirleriyle olanakrabalıkları anlatılmıştır.Sözcük yapma yolları anlatılırken önekler ve sonekler anlamlarıverilerek tanıtılmıştır. Yeni sözcük türetmek için elverişli olan eklerin hangileriolduğu tespit edilmiş, bu ekler aracılığıyla türetilmiş örnek sözcüklere yerverilmiştir. Bilindiği gibi; yalnızca birtakım eklerle köklerden sözcüktüretilmez, sözcük türetmenin başka yolları da vardır; bu nedenle birleştirmeyoluyla sözcük yapımı, kısaltma yoluyla sözcük yapımı, eksiz sözcük yapımıgibi sözcük yapma yolları üzerinde de durulmuştur.Tezimizin ikinci bölümünü oluşturan ?Semantik yolla sözcük yapımı?adlı bölümde ise; eş anlamlı, zıt anlamlı, eş adlı sözcükler, Rusçanındilbilgisel kuralları dikkate alınarak basit ve türemiş olarak gruplandırılmıştır.Rus dilindeki anlam değişmeleri (anlam daralması, genişlemesi) incelenmiş,bu değişimleri görebilmek için eski dönemlere başvurulmuştur. nsanlarındeğer yargılarının değişmesi sonucu sözcüklerde de değişimler olduğugörülmüştür. Sovyet ve Postsovyet dönemlerinde kullanılan sözcüklerinsemantik değerlendirmesi incelenmiştir. Rusça sözcük yapımında morfolojikve semantik yolların bağlantılı olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
ABSTRACTOur study ?Ways of word formation in Russian? is prepared as amaster-degree thesis. In this thesis, ways of word formation in Russian isinvestigated both morphologically and semantically.In the first section of our thesis ?Morphological way of word formation? ,after a brief information about word formation and morphology is given, thebasic units of word formation system in the Russian language are stated.Terms used in word formation in Russian, groups of cognate words, therelationships between words are stated.While the ways of word formation are explained, prefixes and suffixesare presented with their meanings. Productive affixes which are being usedfor new word formation are determined and examples of derived words bythese affixes are stated. As known; word derivation is not done only byadding some affixes to roots but also there are other ways of word derivation;for this reason, methods like word derivation by compounding, abbreviationand affixless word derivation are also metioned.In the second section of our thesis ?Semantic way of word formation?,synonyms, antonyms and homonyms are grouped as basic and derivedwords considering the grammar of Russian. Semantic changes in Russianlanguage (narrowing, widening of meaning) are investigated, past times arereferred to see these changes. Changes in words are observed as a result ofchanges in people?s value judgments. Words used in Soviet and Postsovietperiods are investigated semantically. It is shown that morphological andsemantical ways of word formation in Russian are related with each other.