Geniş bir lameller iktiyozis ailesinde klinik ve moleküler araştırmalar
Clinical and molecular investigation for lamellar ichthyosis in the wide family
Yazar: MEHMET AKGÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN ONAY
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Genetik = Genetics
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Genler = Genes ; Mutasyon = Mutation ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; İktiyozis = Ichthyosis

Özet:
İktiyozis, şiddetli cilt kuruluğu ile seyreden, deride yaygın pullanmanın görüldüğü heterojen bir grup hastalığa verilen isimdir. Bu hastalık, kalıtsal ve edinsel olarak gruplandırılabilir. Kalıtsal iktiyozis formları konjenital olabileceği gibi doğumdan sonra da bulgu verebilir. En sık görülen formu iktiyozis vulgaris olup, X'e bağlı iktiyozis, epidermolitik hiperkeratoz, eritrokeratoderma, iktiyozis linearis sirkumfleksia, lameller iktiyozis ve non büllöz konjenital iktiyoziform eritroderma gözlenebilen diğer iktiyozis formlarıdır.Lameller iktiyozis, 300.000 doğumda bir görülen otozomal resesif konjenital iktiyozis grubunda yer alan heterojen bir hastalıktır. Bu grubun diğer bir formu olan non büllöz konjenital iktiyoziform eritrodermadan ufak klinik farklılıklarla ayrım gösterir. Hastalık cinsiyet ayrımı gözetmeksizin kadın ve erkekte eşit oranda gözlenebilir. Klinik bulgular doğumla birlikte başlar ve ömür boyu sürer. Bebekler sıklıkla kollodion membran içerisinde doğarlar. Zamanla membran ayrılır ve tüm deri yüzeyi boyunca koyu gri-kahverengi, kalın, kenarları kalkık, ortadan yapışık skuamlar görülür. Palmoplantar keratoderma ve tırnak anomalileri görülebilir. Saçlı derinin tutulumuna bağlı olarak skatrisyel alopesi gözlenebilir. Ektropion hemen her vakada gözlenir ve tanısal bir bulgudur. Birçok vakada eklabium görülebilir. Hiperkeratozun ter bezlerinin fonksiyonlarını etkilemesine bağlı olarak hipohidroz ve değişik derecelerde sıcak intoleransı gözlenebilir. Histopatolojik bulgular lameller iktiyozis tanısı için non spesifiktir. Deri biyopsilerinde orta derece akantoz ile birlikte hiperkeratoz saptanır.Lameller iktiyozis genetik etiyolojisinden sorumlu tanımlanmış 6 adet gen bulunmaktadır. Bunlar; TGM1, NIPAL4, ABCA12, ALOXE3, ALOX12B ve CYP4F22 genleridir. TGM1 geninde gözlenen mutasyonların, lameller iktiyozis hastalığının gelişiminden % 50-60 oranında sorumlu olduğu görülmüştür. TGM1 geni, 14q11.2 bölgesinde lokalize 14.605 bç uzunluğunda 15 ekzonlu bir gendir. TGM1 geni, yaklaşık 89 kDa ağırlığında 817 aminoasit içeren transglutaminase 1 enzimini kodlar. Literatürde TGM1 geni ile ilgili yapılmış oldukça fazla çalışma bulunmaktadır ve yaklaşık 115 farklı mutasyon bildirilmiştir. NIPAL4 geni, otozomal resesif konjenital iktiyozis hastalığının gelişiminden sorumlu olduğu bildirilen yeni bir gendir. 5q33 bölgesinde lokalize 3157 bç uzunluğunda 6 ekzonlu bir gen olup, yaklaşık 44 kDa ağırlığında 404 aminoasit içeren transmembran proteinini kodlar. Literatürde NIPAL4 geni ile ilgili yapılan çalışmalarda yalnızca 6 adet mutasyon tanımlanmıştır.Çalışmamızda, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dermatoloji Anabilim Dalı polikliniğine başvuran, klinik ve histopatolojik bulguları sonucunda lameller iktiyozis tanısı konularak genetik danışma almak üzere Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Genetik Anabilim Dalına yönlendirilen aynı köyde yaşayan, 13 kadın, 10 erkek olmak üzere 23 hastanın moleküler genetik analizlerini planlandık. Bu amaçla, hastalığa en sık neden olan TGM1 ve NIPAL4 genlerinin moleküler analizlerini gerçekleştirdik.Lameller iktiyozis gelişiminde en fazla sorumlu olan, TGM1 geni için yapılan dizi analizi sonucunda 3 hastanın 1 tanesinde 3' UTR bölgesinde polimorfizm olduğu düşünülen heterozigot rs2229463(C>T) baz değişikliği saptandı.NIPAL4 geni dizi analizi sonucunda çalışmamıza katılan 23 hastanın 21 tanesinde ekzon 1'de homozigot M1T ( ATG>ACG ) mutasyonu tespit edilmiştir. Çalışmamıza katılan hastaların 2 tanesinde ekzon 1'de heterozigot M1T ve ekzon 6'da heterozigot G235R mutasyonları birleşik heterozigot olarak tespit edilmiştir.Bu çalışma lameller iktiyozis hastalığının genetik etiyolojisinin belirlenmesine yönelik Türkiye'de yapılan ilk çalışmadır. Bu çalışma ile aynı köyde yaşayan ve klinik ve histopatolojik olarak lameller iktiyozis tanısı konulan hastalarda moleküler genetik olarak kesin tanı konuldu. Bu çalışma sonrasında bu köyde yaşayan ve çalışmamıza katılmayan diğer bireylerinde kesin tanıları konulabilir. Aynı zamanda klinik bulgular göstermeyen ancak taşıyıcı olabileceği düşünülen bireylerde, moleküler çalışma ile taşıyıcılık gösterilerek etkin bir genetik danışma verilebilecek, taşıyıcılar arası evliliklerde gebelik durumlarında prenatal tanı planlanabilecek ve hasta çocuk sahibi olmaları engellenebilecektir.

Abstract:
Ichthyosis is a term used to describe a group of heterogenic diseases where widespread desquamation is seen and progress with severe skin dryness. This disease can be classified as hereditary and acquired. The forms of Hereditary Ichthyosis can be congenital as well as being a postnatal finding. Its most frequently seen form is Ichthyosis Vulgaris and X-linked ichthyosis, epidermolytic hyperkeratosis, erythrokeratoderma, Ichthyosis linearis circumflexa, lamellar ichthyosis and non-bullous congenital ichthyosiform erythroderma are other observable forms.Lamellar ichthyosis is a heterogenic disease involving in the group of autosomal recessive congenital ichthyosis which is seen as one per 300.000 live childbirths. By small clinical differences, this group varies from non-bullous congenital ichthyosiform erythroderma which is another form. Disease, regardless of the gender, can be seen in both women and men equally. Clinical findings start with the birth and last life long. Infants are frequently delivered within collodion membrane. Over time, membrane separates and dark gray-brown, thick, edges-introverted, centrally-adhered squamae are seen along the entire skin. Palmoplantar keratoderma and fingernail anomalies can be seen. Cicatricial alopecia may be observed depending on the involvement of scalp. In almost every case ectropion is seen and is a diagnostic finding. Eclabium may be seen in many cases. Hypohidrosis and heat intolerance at varying degrees may be observed depending on the effect of hyperkeratosis on the functions of perspiratory glands. Histopathologic findings are non-specific for diagnose of lamellar ichthyosis. On the skin biopsies hyperkeratosis along with medium degree acanthosis is establish.There are 6 genes identified responsible for lamellar ichthyosis genetic etiology. These are TGM1, NIPAL4, ABCA12, ALOXE3, ALOX12B and CYP4F22. It was observed that the mutations seen in gene TGM1 are responsible for development of lamellar ichthyosis at a rate 50-60 %. TGM1 is 14.605 bp lenght, located in 14q11.2 region and has 15 exons. TGM1 encodes transglutaminase 1 enzyme containing 817 amino acids weighting approximately 89 kDa. In literature there are considerable numbers of studies carried out related to gene TGM1 and approximately 115 distinct mutations have been reported. NIPALH4 is a gene reported to be responsible for development of autosomal recessive congenital ichthyosis disease. It is located in 5q33 region, it is 3157 bp lenght and has 6 exons and encodes transmembran protein containing 404 amino acids weighting approximately 44 kDa. In literature, only 6 mutations were identified in studies carried out related to gene NIPAL4.In our study we planned molecular genetic analyses in 23 patients (13 women, 10 men) who live in the same village and referred to polyclinic of Dermatology Department of Ege University Medical Faculty. They received diagnose of lamellar ichthyosis as a result of clinical and histopathological findings and were transferred to Department of Medical Genetics, Ege University Medical Faculty for genetic counseling. For this purpose, we performed molecular analyses on the genes TGM1 and NIPAL4 which are the most frequent causes of the disease.In the mutation analysis performed related to gene TGM1 which is the most responsible gene for the onset of lamellar ichthyosis, no mutation was established on the exons scanned. Beside of this, mutation analsis performed for the NIPAL4 and novel homozygous M1T mutation was found 21 of the 23 total patients. In this study, we identified heterozygous M1T and G235R mutations at two siblings.This study is the first work directed toward identification of genetic etiology of lamellar ichthyosis disease in Turkey. Throug identification of the disease cousing mutations at NIPAL4 gene for this disease, making an exact diagnose of the disease, making risk assignments in terms of upcoming generations and thereby providing an effective genetic counseling would be possible.