Türkiye'de organik tarımsal üretim ve pazarlama faaliyetleri yapan üretici örgütlerinin incelenmesi
Investigation of producer organizations engaged in organic agricultural production and marketing activities in Türkiye
Yazar: ŞEYMA KAHVECİ AKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. YENER ATASEVEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de 1980'li yılların ortasında özellikle Avrupa ülkelerinden gelen talepler doğrultusunda başlayan organik tarım faaliyetleri aradan geçen yıllar içerisinde inişli çıkışlı da olsa ilerleme kaydederek ticari öneme sahip bir konuma gelmiştir. Günümüzde Türkiye'nin organik tarımsal üretimi hem iç pazar hem de ihracat pazarında kendisine alıcı bulabilmekte ve söz konusu pazarlar çeşitlenerek genişlemeye devam etmektedir. Organik tarım pazarındaki olumlu gidişata rağmen üretici kanadında destekleme yöntemi, politika değişimleri, maliyet artışları, teknik zorluklar ve benzeri gerekçelerle organik tarımdan çıkışlar görülmektedir. Bu tez çalışması Türkiye'de organik tarımsal üretimde yaşanan zorlukların üstesinden gelinmesi noktasında küçük ölçekli üreticileri bir araya getiren kooperatif ve üretici birliklerinin üretim ve pazarlama faaliyetlerinde üstlenmiş oldukları rolleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Organik Üretim Yapan İşletmeler listesinden yararlanarak ulaşılan 29 üretici örgütü ile yüz yüze ve telekonferans yönetimiyle anket görüşmeleri gerçekleştirilerek veriler toplanmıştır. Anket çalışmasından elde edilen sonuçlar Microsoft Excel programıyla analiz edilmiştir. Bu çalışmalar sonucunda ulaşılan bulgular arasında; organik üretici örgütlerinin %58,72'sinin hiç istihdam yapmadığı veya yalnızca bir personelinin olduğu, %48,28'inin temel gelirinin ürün satışlarından elde edildiği, %55,17'sinin yalnızca ilçe ölçeğinde üretim ve pazarlama faaliyetlerini yürüttüğü, %51,72'si organik tarım için gerekli olan girdi temini konusunda zorluklar yaşadığı yer almaktadır. Sonuç olarak, Türkiye'deki organik tarım üretici örgütlerinin üretim ve pazarlama aşamalarında ortaklarına/üyelerine hizmet sunarken eksikliklerinin bulunduğu, kamu başta olmak üzere çeşitli fon kaynakları tarafından desteklenmeleri gerektiği görülmektedir. Organik tarım pazarının gelişme sürecinde bulunduğu Türkiye'de, maliyet ve üretim planlaması konusundaki sorunların giderilmesi adına üniversite, kalkınma ajansları ve üretici örgütü koordinasyonunda eğitim ve uygulama programları geliştirilmesi üretimde sürdürülebilirliğin sağlanması ve iyi uygulama örneklerinin gelişmesi adına faydalı olacaktır.

Abstract:
Organic farming activities in Türkiye, which started in the middle of the 1980s, especially in line with the demands from European countries, have made progress in the intervening years, albeit with ups and downs, and have reached a position of commercial importance. Today, Türkiye's organic agricultural production is able to find buyers both in the domestic and export markets and these markets continue to diversify and expand. Despite the positive trend in the organic agriculture market, there are exits from organic agriculture on the producer side due to support methods, policy changes, cost increases, technical difficulties, and similar reasons. This thesis aims to reveal the roles of cooperatives and producer associations that bring together small-scale producers in production and marketing activities to overcome the difficulties experienced in organic agricultural production in Türkiye. For this purpose, data were collected by conducting face-to-face and teleconference interviews with 29 producer organizations reached by using the list of Organic Production Enterprises of the Ministry of Agriculture and Forestry. The results obtained from the research were analyzed with the Microsoft Excel program. Among the findings obtained because of these studies; 58.72% of organic producer organizations have no or only one employee, 48.28% of them derive their main income from product sales, 55.17% of them carry out production and marketing activities only at the district scale, 51.72% of them have difficulties in the supply of inputs required for organic agriculture. As a result, it is seen that organic agriculture producer organizations in Türkiye have deficiencies in providing services to their partners/members at the production and marketing phases and that they need to be supported by various funding sources, especially by the public. In Türkiye, where the organic agriculture market is in the development stages, it would be beneficial to provide training and implementation programs in coordination with universities, development agencies and producer organizations in order to overcome the problems in cost and production planning in order to ensure sustainability in production and to develop good practice examples.