Sahra altı Afrika ülkelerinde dış yardımların kalkınmaya etkisi: İslam kalkınma bankası örneği
The effect of foreign aid on development in Subsaharan African countries: The case of the islamic development bank
Yazar: AHMET BİÇER
Danışman: DR. AHMET TIKTIK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı / İslam Ekonomisi ve Uluslararası Finans Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik kalkınma = Economic development ; Faizsiz finans kurumları = Interest-free finance institution ; Kalkınma finans kurumları = Development finance institutions ; Makroekonomi = Macroeconomy ; İslam ekonomisi = Islamic economy

Özet:
Dış yardımlar genel itibariyle bir ülke veya uluslararası kuruluş tarafından başka bir
ülkeye veya kuruluşa sağlanan kredi, bağış ve iş birliği destekleridir. Bu anlamda
ülkelerin kalkınma süreçlerini teşvik ederek ekonomik ve sosyal gelişimlerine
yardımcı olması hedeflenen yardımcı unsurlardır. Dış yardımlar bir yandan alıcı
ülkelerin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik sağlanırken, diğer yandan donör
kuruluşların kendi amaç ve hedeflerine uygun bir pozisyonda yürütülmüşlerdir. Bu
durum dış yardımların performansını doğrudan etkilemektedir. Çalışmamızda en
temelde dış yardım ve kalkınma arasındaki ilişki ve bu kapsamda İslam Kalkınma
Bankası yardımlarının performansı Sahra altı Afrika ülkelerine ait veriler üzerinden
incelenmiştir. Sabit etkiler yöntemi kullanılarak yapılan panel veri analizinde İslam
Kalkınma Bankası'na üye 20 Sahra altı Afrika ülkesinin 29 yıllık 9 bağımsız ve bir
bağımlı değişkene ait verileri kullanılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar itibariyle dış
yardımların bir sürekliliğinin bulunduğu, temel ihtiyaçlara yönelik alanlarda önemli
sayılacak faaliyetlerin gerçekleştirildiği fakat etkilerinin daha çok yerel düzeyde ve
mikro ölçekte kaldığı görülmüştür. Bu sebeple ilgili ülkelerdeki kalkınma adımlarının
ancak bir kısmı dış yardım etkisi ile gerçekleşmiştir ve yapılan tüm dış yardımlara
rağmen söz konusu ülkelerde insani gelişme henüz istenen seviyeye ulaşamamıştır. Bu
geri kalışın birçok sebebi olmakla beraber kalkınmanın gerçekleşebilmesi için dış
yardımların dışında geliştirilmesi ve değiştirilmesi gereken başlıklar olduğu bu sebeple
dış yardımlar ile ilgili bir paradigma değişikliğinin gerekliliği yönündeki iddia
desteklenmiştir.

Abstract:
Foreign aid (Official Development Aid or Official Development Assistance) is
generally credit, donation and cooperation support provided by a country or
international organization to another country or institution. In this sense, they are
supporting elements that are aimed to help the economic and social development of
countries by promoting their development processes. While foreign aid was provided
to meet the needs of the recipient countries, it was also carried out in accordance with
donor countries and organizations own goals and objectives. This situation directly
affects the development performance of foreign aids. In our study, the relationship
between foreign aid and development, and in this context, the performance of Islamic
Development Bank (IsDB) aids were examined through the data of sub-Saharan
African countries. Using the fixed effects method, panel data analysis was conducted
by using data belonging to 29 independent and one dependent variables of 20 subSaharan African countries, which are members of the Islamic Development Bank.
However, only a part of this progress has been made with the effect of foreign aid, and
despite all foreign aid, human development in these countries has not yet reached the
desired level. Although there are many reasons for this drawback, various suggestions
have been made in other fields and topics that can be developed and changed apart
from foreign aid. Finally, claims that a paradigm shift regarding foreign aid is
necessary was supported