Fen bilgisi öğretmenlerinin laboratuvar uygulamaları ile ilgili yeterlilikleri, tutumları ve karşılaşılan problemler
Competencies of science teachers on laboratory applications  and problems encountered
Yazar: AYŞE KESKİN GEÇER
Danışman: PROF. DR. RAŞİT ZENGİN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Laboratuvar çalışmaları = Laboratory studies ; Tutumlar = Attitudes ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretim sorunları = Teaching problems ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma, fen bilgisi öğretmenlerinin laboratuvar uygulamalarındaki yeterlilikleri ve uygulamalar sırasında karşılaşılan sorunları belirlemek ve sorunların çözümü ile ilgili genel bir bakış açısı oluşturabilmek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma tarama modelinde kurgulanmış betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın yöntemi nicel ve nitel yaklaşımların bir arada kullanıldığı karma araştırma yöntemidir. Çalışma 2013–2014 eğitim öğretim yılında Bitlis il, ilçe ve köylerinde görev yapan 110 fen bilgisi öğretmenleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Laboratuvar Uygulamaları Yeterlilik Ölçeği, Laboratuvar Tutum Ölçeği, Fen Eğitiminin Bugünkü Durumu Hakkında Görüşler Formu ve Öğretmenlerin Laboratuvar kullanımlarına ilişkin görüşlerini belirleme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde nicel ve nitel analiz teknikleri kullanılmıştır. Nicel veriler frekans, yüzde, bağımsız gruplar t testi, Anova, korelasyon teknikleri ile analiz edilmiş, hesaplamalar SPSS 21 paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada öğretmenlerin açık uçlu sorulara verdiği cevaplar nitel analiz teknikleri kullanılarak yapılmıştır. Bu amaçla öğretmenlerin cevapları kodlama ile benzer kategorilere ayrılmış, elde edilen veriler betimsel olarak incelenmiştir. Araştırma sonunda; öğretmenler, Fen Bilimleri derslerinde, laboratuvarları kullanmanın öğrencilerin derse ilgisini çekme ve etkili öğrenme sağlamadaki önemini açıkça ifade etmişlerdir. Fen bilimleri dersi öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik yeterlilik görüşleri incelendiğinde; genel olarak laboratuvara karşı olumlu tutum içinde oldukları laboratuvar yöntemlerini ve tekniklerini bilme ve uygulama noktasında kendilerini yeterli buldukları belirlenmiştir. 
Fen bilimleri dersinde öğretmenlerin, laboratuvar uygulamaları ile ilgili yeterlilik düzeyleri cinsiyet, mesleki kıdem, görev yapılan okulun bulunduğu yerleşim birimi, mezun olunan fakülte, hizmet içi eğitime katılma durumu değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Fen bilgisi öğretmenliği, biyoloji, kimya, fizik öğretmenliği ve alanlarından mezun olan Fen bilimleri dersi öğretmenlerinin mezun oldukları bölüme göre laboratuvar çalışmalarına yönelik yeterlilik görüşleri arasında anlamlı bir farklılığın bulunmadığı belirlenmiştir. Fen bilimleri dersinde öğretmenlerin, laboratuvar tutumlarının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterdiği ve buna göre erkek öğretmenlerin, kadın öğretmenlere kıyasla, laboratuvar tutumlarının, anlamlı bir farkla, daha olumlu olduğu tespit edilmiştir. Laboratuvar kullanma sıklıkları açısından öğretmenlerin laboratuvar tutumları anlamlı olarak farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin laboratuvar tutumlarının mesleki kıdem, görev yapılan okulun bulunduğu yerleşim birimi, mezun olunan fakülte ve hizmet içi eğitime katılma durumu açısından farklılaşmadığı gözlenmiştir. Bununla beraber, öğretmenlerin, laboratuvarlardaki araç-gereçleri yeterince tanımadıkları, kullanamadıkları ve bu araç-gereçlerin bakım ve onarım bilgisine sahip olmadıkları, laboratuvar yöntemini uygulamada kullanılan öğretim yöntem ve tekniklerini derslerde yeterince kullanamadıkları sonucuna ulaşılmıştır.




Anahtar Kelimeler: Fen Bilgisi Öğretmenleri, Laboratuvar Uygulamaları, Karşılaşılan Güçlükler, Laboratuvar Yeterlilikleri, Laboratuvar Tutumları.

Abstract:
This study was conducted in order to determine the competencies of science teachers in laboratory applications and the problems encountered during the applications and to create a general view on the solution of the problems. This research is a descriptive study that has been constructed in the screening model. The research method is a mixed research method in which quantitative and qualitative approaches are used together. The study was conducted with 110 science teachers working in Bitlis province, district and villages in 2013-2014 academic year. As a means of data collection in research; Personal Information Form, Laboratory Appropriateness Scale, Laboratory Attitude Scale, Opinions Form about the Present Situation of Science Education and the Forms of Teachers' Opinions about Laboratory Uses were used. Quantitative and qualitative analysis techniques were used in the analysis of the data. Nicel Quantitative data were analyzed by frequency, percentage, independent groups t test, Anova, correlation techniques and calculations were performed by SPSS 21 packet program. The answers given by teachers to open-ended questions in the study were made using qualitative analysis techniques. For this purpose, teachers' answers were divided into similar categories by coding, and the obtained data were analyzed descriptively. At the end of researchteachers clearly stated that the use of laboratories in science lessons is important for attracting attention and ensuring effective learning. When science teachers' proficiency ideas for laboratory studies are examined; genel they are in a positive attitude towards the laboratory, it was determined that the teachers knew the laboratory methods and techniques and found themselves sufficient at the point of application.
In science class, the proficiency levels of the teachers about the laboratory practices do not show any significant difference according to the variables such as gender, occupational seniority, residential unit where the school is located, graduated faculty, in-service training participation. It has been determined that there is no meaningful difference between the proficiency opinions of science teachers who graduated from science, biology, chemistry, physics teacher education and their field of study. In science class, the teachers' attitudes towards the laboratory are significantly different according to the sex, and according to this, the laboratory attitudes of male teachers, compared to the female teachers, are more significantly favorable. Laboratory attitudes of teachers differ significantly in terms of frequency of laboratory use. It has been observed that the laboratory attitudes of the teachers do not differ in terms of occupational seniority, residential unit where the school is located, graduated faculty and participation of in-service training. However, it has been concluded that teachers do not know and can not use equipment in laboratories enough and they do not have the knowledge of maintenance and repair of these tools, during the lessons they can not use teaching methods and techniques used in application of laboratory method adequately.





Key Words: Science Teachers, Laboratory Practices, Difficulties Encountered, Laboratory Competencies, Laboratory Attitudes.