Tıp fakültesi öğrencilerinin hekimlik mesleğine adanmışlığı, kariyer stresi ve hekimliğe karşı tutumlarının incelenmesi
Investigation of medical faculty students' commitment to the medicine profession, career stress and attitudes to medicine
Yazar: TÜLİN MERCAN
Danışman: PROF. DR. HİKMET YAZICI
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Mesleki rehberlik = Vocational quidance ; Mesleki stres = Vocational stress ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Çalışma psikolojisi = Psychology of work ; Öğrenciler-tıp = Students-medical ; Üniversite öğrencileri = University students ; İşe gönülden adanma = Work engagement

Özet:
Dünyanın en saygın mesleklerinden biri olan hekimlik, Türkiye'de genel olarak akademik başarı düzeyi yüksek olan öğrenciler tarafından tercih edilmektedir. Nitekim yüzbinlerce öğrencinin girmiş olduğu sınavlarda bu mesleğe tercihleri arasında yer verebilmek, ilk elli bin kişi arasında yer alma koşuluna bağlanmıştır. Hekimlik eğitiminin verildiği tıp fakültelerini kazanmanın güçlüğü yanında, altı yıllık süreyi kapsayan eğitim-öğretim deneyimleri de çeşitli zorlukları kapsamaktadır. Hekimlik mesleğinin tercih edilmesinde ilgi, yetenek, tutum ve kişilik özellikleri yanında çeşitli ailesel ve çevresel değişkenlerin de etkisi bulunmaktadır. Hem bu değişkenler hem de öğrenme sürecindeki farklı yaşantılar hekimlik mesleğiyle ilgili tutumları şekillendirmede öncelikli öneme sahiptir. Tutumların olumlu yönde geliştirilmesi üzerinde çeşitli değişkenlerin etkisi bulunmaktadır. Hekimlik mesleğine adanmışlık ve kariyer stresi bunlardan ikisidir. Bu bağlamda bu çalışmanın temel amacı; hekim adaylarının mesleğe karşı tutumları ile kariyer stresleri, mesleğe adanmışlıkları arasındaki ilişkileri incelemektir.
Bu çalışma nicel araştırma desenlerinden korelasyonel ve nedensel karşılaştırma yöntemine uygun olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın araştırma grubu Türkiye'deki farklı üniversitelerde eğitim gören 486 tıp fakültesi öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Kariyer Stresi Ölçeği, Hekimlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği ve Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Hekimlik Mesleğine Adanmışlık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi için Jamovi 2.4.8.0 paket programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon teknikleri kullanılmıştır.
Çalışmadan elde edilen başlıca sonuçlara göre hekimlik mesleğine adanmışlık (β=,80, p<,001) ve kariyer stresi (β=-,18, p<,001) hekimlik mesleğine yönelik tutumları anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Kız öğrencilerin mesleğe dönük olumlu tutumları erkeklerin tutumlarından anlamlı düzeyde yüksektir (U=21611, p<,05, d=,217). Mesleğe yönelik tutumlar sınıf düzeyine bağlı olarak anamalı bir farklılık göstermemektedir.
Bu çalışmadan ortaya çıkan sonuçlar hekimlik mesleğine dönük tutumların bazı psikolojik değişkenlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışmanın bulguları benzer gruplar üzerinde yapılan çalışmaların bazı bulguları ile tutarlılık gösterirken, bazılarından farklılaşmaktadır. Mesleği tercih gerekçeleri ve öğrenme deneyimleri benzerlik ve farklılık kaynakları üzerinde etkili olabilmektedir. Çalışmanın sonuçları hekimliğe dönük tutumlar üzerinde psiko-sosyal değişkenlerin etkili olduğunu ve hekimlik eğitiminde bunların da dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
Medicine, one of the most respected professions in the world, is generally preferred by students with high academic success levels in Turkey. As a matter of fact, in the exams taken by hundreds of thousands of students, being able to include this profession among their preferences is conditioned on being among the first fifty thousand people. In addition to the difficulty of getting into medical faculties where medical education is provided, educational experiences covering a period of six years also include various difficulties. In addition to interest, ability, attitude and personality characteristics, various familial and environmental variables also affect the choice of the medical profession. Both these variables and different experiences during the learning process are of primary importance in shaping attitudes towards the medical profession. Various variables have an impact on the positive development of attitudes. Dedication to the medical profession and career stress are two of them. In this context, the main purpose of this study is; To examine the relationships between physician candidates' attitudes towards the profession, their career stress, and their dedication to the profession.
This study was designed in accordance with the correlational and causal comparison method, which are quantitative research designs. The research group of the study consists of 486 medical faculty students studying at different universities in Turkey. Personal Information Form, Career Stress Scale, Attitude Towards the Medical Profession Scale and Medical Faculty Students' Dedication to the Medical Profession Scale were used as data collection tools. Jamovi 2.4.8.0 package program was used to analyze the data obtained from the research. Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis test, Pearson Product Moment Correlation analysis and Multiple Linear Regression techniques were used to analyze the data.
According to the main results obtained from the study, dedication to the medical profession (β=.80, p<.001) and career stress (β=-.18, p<.001) significantly explain attitudes towards the medical profession. Female students' positive attitudes towards the profession are significantly higher than male students' attitudes (U=21611, p<.05, d=.217). Attitudes towards the profession do not show significant differences depending on grade level.
The results of this study show that attitudes towards the medical profession are related to some psychological variables. While the findings of the study are consistent with some findings of studies conducted on similar groups, they differ from others. Reasons for choosing a profession and learning experiences can have an impact on the sources of similarities and differences. The results of the study show that psycho-social variables are effective on attitudes towards medicine and that these should also be taken into account in medical education.