Bitkisel nitrat kaynaklarından ön dönüştürme ile elde edilen nitritin fermente sucukta kimyasal nitrit yerine kullanımı
The use of pre-converted nitrite from vegetable nitrate sources as nitrite substitute in fermented sucuk
Yazar: SÜEDA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. AYLA SOYER
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Ispanak = Spinach ; Kereviz = Celery ; Kırmızı pancar = Red beet

Özet:
Bu çalışmada, kimyasal nitrite alternatif olarak kereviz, kırmızı pancar ve ıspanaktan ön dönüştürme ile elde edilen doğal nitrit kaynaklarının sucuğun bazı fizikokimyasal, kimyasal ve mikrobiyolojik özellikleri üzerine etkileri üretim ve 3 ay depolama sırasında belirlenmiştir. Bu amaçla nitrit kaynağı içermeyen negatif kontrol (K), kimyasal nitrit içeren (150 mg/kg) pozitif kontrol (M1), %0,4 ön dönüştürülmüş kereviz tozu (M2), %1,2 ön dönüştürülmüş ıspanak tozu (M3), %3 ön dönüştürülmüş pancar tozu (M4) içeren 5 farklı sucuk grubu oluşturulmuştur.

Üretim süresince sucuklarda kurumaya bağlı olarak nem miktarında azalma, protein, yağ ve kül miktarlarında artma görülmüştür. Üretim sırasında, nitrit kaynağı içeren sucuklarda benzer ve K sucuklarından daha düşük pH, daha yüksek aw değerleri belirlenmiştir. Üretim ve depolama sonunda en düşük kalıntı nitrit K sucuklarda (sırasıyla 2,89 ve 2,63 mg/kg) belirlenmiştir. Nitrit kaynağı içeren sucukların kalıntı nitrit miktarları üretim sonunda 12,79-17,06 mg/kg, depolama sonunda 12,77-17,73 mg/kg arasında değişmiştir. Üretim sonunda 1,75-1,81 mg MDA/kg TBARM değerine sahip olan nitrit kaynağı içeren sucuklar TBARM oluşumunu önemli düzeyde azaltmıştır. Bitkisel nitrit kaynağı içeren sucuklarda K sucuklarından yüksek, kimyasal nitrit içeren sucuklar ile benzer düzeyde kür pigmenti ve toplam pigment miktarı belirlenmiştir. Bitkisel nitrit kaynağı içeren sucukların L* değerleri üretim sırasında kimyasal nitrit içeren sucuklar ile benzer iken a* değerleri en yüksek üretim süresince kimyasal nitrit içeren sucuklarda, depolama süresince ön dönüştürülmüş kereviz tozu içeren sucuklarda bulunmuştur. Toplam mezofil aerob bakteri, laktik asit bakteri ve koagülaz negatif kok bakteri sayıları tüm gruplarda benzer bir eğilim göstermiştir. Laktik asit bakteri sayısı, ön dönüştürülmüş bitkisel nitrit kaynağı ilaveli sucuklarda, K ve kimyasal nitrit içeren sucuklardan daha yüksek olmuştur. Kimyasal nitrit ve ön dönüştürülmüş nitrit kaynağı içeren sucuklarda patojen mikroorganizma belirlenmemiştir. Ön dönüştürülmüş kereviz, ıspanak ve kırmızı pancar tozu içeren sucukların duyusal değerlendirme puanları kimyasal nitrit içeren sucukların puanlarına benzer olmuştur. Bu sonuçlar, nitrit kaynağı olarak ön dönüştürülmüş sebze tozlarının kullanımı, üretim ve depolama sırasında sucukların mikrobiyal güvenirliğini, renk stabilitesini korumada ve oksidatif değişmeleri geciktirmede iyi bir alternatif olabileceğini göstermiştir.

Abstract:
In this study, the effects of pre-converted celery, red beet and spinach powders on some physicochemical, chemical and microbiological properties of sucuk were determined as an alternative to chemical nitrite during production and 3 months of storage. For this purpose, 5 different sucuk groups were formed: negative control (K) without nitrite source, positive control (M1) containing chemical nitrite (150 mg/kg), 0,4% pre-converted celery powder (M2), 1,2% pre-converted spinach powder (M3), 3% pre-converted red beet powder (M4). 

During the production, a decrease in moisture content and an increase in protein, fat and ash contents were observed in the sucuk samples due to drying. During production, similar and lower pH and higher aw values were determined in the groups containing a nitrite source than those of K. At the end of production and storage, the lowest residual nitrite was determined in the samples of negative control (2,89 and 2,61 mg/kg, respectively).  The residual nitrite amount of sucuk samples containing a nitrite source varied between 12,78-17,06 mg/kg at the end of production and 12,77-17,73 mg/kg at the end of storage. At the end of production, the sucuk samples containing nitrite source had significantly lower TBARS values with 1,75-1,81 mg MDA/kg. During production and storage, cure and total pigment amounts in the samples containing pre-converted nitrite were higher than those of K, and similar to the sucuk samples containing chemical nitrite. While L* values of the samples containing pre-converted nitrite source were similar to sucuk samples containing chemical nitrite during production, a* values were found the highest in the samples containing chemical nitrite during production and the samples containing pre-converted celery powder during storage period. Total mesophilic aerobic bacteria, lactic acid bacteria and coagulase negative cocci bacteria numbers showed a similar trend in all groups. The number of lactic acid bacteria was higher in M2, M3, and M4 than in K and M1. No pathogenic microorganisms were detected in the samples containing chemical nitrite and pre-converted nitrite sources. The sensory evaluation scores of the samples containing pre-converted celery, spinach, and beetroot powder were comparable to the samples containing chemical nitrite. These results showed that the use of pre-converted vegetable powders as a natural nitrite source can be a good alternative in providing the microbial safety, color stability and delaying oxidative changes of sucuk samples during production and storage.