Kendine zarar verme davranışı olan ergenlerde duyu profili, duygu düzenleme güçlükleri ve yürütücü işlevlerin incelenmesi
Investigation of sensory profile, emotion regulation difficultes and executive functions in adolescents with nonsuicidal self injury
Yazar: ÇİSEM ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. IŞIK GÖRKER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Çalışmamızda, kendine zarar verme davranışı (KZVD) olan ergenler sosyodemografik
veriler, klinik özellikler, duyu profili, duygu düzenleme güçlükleri ve yürütücü işlevler
açısından değerlendirilmiş, sağlıklı kontrollerle karşılaştırılmıştır.
Çalışmamızın örneklemini, 12-18 yaş ergenler ve bir bakımvereni oluşturmaktadır.
Araştırma grubu olarak, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh
Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne 18.10.2022-18.04.2023 tarihleri arasında başvuran veya
halen polikliniğimizde takip edilmekte olan, son 1 yılda en az 5 defa olmak üzere kendine zarar
verici davranışı olan 60 ergen alınmıştır. Sağlıklı kontrol grubu olarak, Trakya Üniversitesi Tıp
Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Genel Pediatri Polikliniği'nde değerlendirilen
çalışmamızın dahil edilme kriterlerini karşılayan 55 ergen alınmıştır. Araştırmaya dahil edilen
tüm olgular ve bakım verenleri ile ayrı ayrı görüşme yapılmış ve araştırmacı tarafından
sosyodemografik veri formu doldurulmuştur. KZVD grubuna dahil edilen olgulara, Okul Çağı
Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam
Boyu Versiyonu-DSM 5-Türkçe Uyarlaması ve Kendine Zarar Verme Davranışı
Değerlendirme Envanteri uygulanmıştır. Tüm olgulara; Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon
Ölçeği Yenilenmiş Çocuk Formu (ÇADÖ-Y), Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği Kısa
Formu (DDGÖ-16) ve Adölesan/Yetişkin Duyu Profili (AYDP); bakım verenlerine ise
Yürütücü İşlevleri Davranışsal Değerlendirme Envanteri Ebeveyn Formu (BRİEF)
uygulanmıştır. KZVD grubundaki ergenler, Okul Çağı Çocukları için Duygulanım
Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu- DSM 5-
Türkçe Uyarlaması'nda saptanan birincil tanılarına göre alt gruplara ayrılmıştır.
Çalışmamızda, KZVD grubundaki ergenlerin tespit edilen birincil tanılarına göre, 
%48,3'ü depresyon bozuklukları, %30'u anksiyete bozuklukları ve %21,6'sı yıkıcı davranış 
bozuklukları grubuna alınmıştır. KZVD olan ergenlerde; en sık kendine zarar verme 
yönteminin sert bir yere veya kendine vurma ve kesme davranışı olduğu, en sık kullanılan 
KZVD işlevinin afekt regülasyonu olduğu saptanmıştır. KZVD alt grupları arasında KZVD'nin 
kendini cezalandırma işlevi açısından anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). AYDP'nin düşük 
kayıt ve duyusal hassasiyet kadranında, KZVD grubu, sağlıklı kontrollerden anlamlı olarak 
daha yüksek puanlar almıştır (p<0,001). KZVD grubunun ÇADÖ-Y, DDGÖ-16 ve BRİEF alt 
ölçeklerinde aldığı puanlar, sağlıklı kontrollerden anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur.
DDGÖ-16'nın açıklık ve dürtü puanlarının, KZVD'yi yordayıcı özellik gösterdiği tespit 
edilmiştir. KZVDDE'nin otonom işlevlere bağımsız olarak etki eden değişkenlerin, DDGÖ16'nın dürtü ve kabul etmeme puanları olduğu; KZVDDE'nin sosyal işlevlerine bağımsız 
olarak etki eden değişkenin, BRIEF'in izleme puanları olduğu bulunmuştur. Çalışmamızda 
kullanılan ölçeklerin birbiri ile korelasyonuna bakıldığında; KZVD sergileyen ergenlerin total 
anksiyete ve depresyon puanları ve duygu düzenleme güçlükleri arttıkça duyu profilinde düşük 
kayıt, duyusal hassasiyet ve duyusal kaçınma sergilemelerinin arttığı tespit edilmiştir.
Çalışmamızın sonuçları, duyusal uyaranları düzenleyip, günlük aktivitelere uyumlu 
çıktılar elde etmekte sorun yaşayan ergenlerin, özellikle değişken durumlar karşısında duygusal 
yanıtlarını düzenlemekte zorlandıkları ve bu nedenle, KZVD gibi uyumsuz baş etme 
stratejilerine yöneldiklerini göstermektedir.

Abstract:
In our study, adolescents with nonsuicidal self injury (NSSI) were evaluated in terms of 
sociodemographic and cninical characteristics, sensory profile, emotion regulation difficulties 
and executive functions, and compared with healthy controls.
The sample of our study consists of 12-18 year old adolescents and a caregiver. As the 
research group, 60 adolescents were recruited, those who applied to Trakya University Faculty 
of Medicine Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic between 18.10.2022-
18.04.2023 or are still being followed up in our outpatient clinic, who have self-harming 
behavior at least 5 times in the last 1 year. As the healthy control group, 55 adolescents who 
met the inclusion criteria of our study, which were evaluated in Trakya University Faculty of 
Medicine Pediatrics General Pediatrics Outpatient Clinic, were recruited. Separate interviews 
were conducted with all the cases and their caregivers included in the study, and a 
sociodemographic data form was filled in by the researcher. Affective Disorders and 
Schizophrenia Interview Schedule-Now and Lifetime Version-DSM 5-Turkish Version for 
School-Age Children and Inventory of Statements About Self Injury were applied to the 
subjects included in the NSSI group. All adolescents participating in the study completed the 
Revised Child Anxiety and Depression Scale (RCADS-CV), Emotion Regulation Scale-Brief 
Form (DERS-16), Adolescent/Adult Sensory Profile (AASP). One caregiver of each adolescent 
participating in the study completed the Behavior Rating Inventory of Executive FunctionsParent Form (BRIEF). Adolescents in the NSSI group were divided into subgroups according 
to their primary diagnosis determined in the Affective Disorders and Schizophrenia Interview 
Schedule-Now and Lifetime Version-DSM 5-Turkish Version for School-Age Children.
In our study, 48.3% of the adolescents in the NSSI group were included in the depression 
disorders subgroup, 30% anxiety disorders subgroup and 21.6% disruptive behavior disorders 
subgroup according to their primary diagnoses determined according to the Affective Disorders 
and Schizophrenia Interview Schedule-Now and Lifetime Version-DSM 5-Turkish Version for 
School-Age Children. It was determined that the most common method of NSSI in adolescents 
with NSSI was cutting and hitting a hard place or self, and the most frequently used NSSI 
function was affect regulation. There was a significant difference between NSSI subgroups in 
terms of self punishment function of NSSI (p<0,05). In the low registration and sensory 
sensitivity quadrant of the AASP, the NSSI group scored significantly higher than the healthy 
controls (p<0.001). The scores of the NSSI group on the RCADS-CV, DERS-16 and BRIEF 
subscales were found to be significantly higher than the healthy controls. It was determined that 
the clarity and impulse scores of the DERS-16 were predictive of NSSI. It was found that the 
variables that affect intrapersonal functions independently are the nonaccept and impulse scores 
of DERS-16, and the variable that affects interpersonal functions independently is the monitor 
scores of BRIEF. Considering the correlation of the scales used in NSSI group with each other; 
it has been determined that as the total anxiety and depression scores and emotion regulation 
difficulties of adolescents exhibiting NSSI increase, they exhibit low registration, sensory 
sensitivity and sensory avoidance in the sensory profile.
The results of our study show that adolescents who have problems in modulating 
sensory stimuli appropriately and obtaining outputs compatible with daily activities have 
difficulty in regulating their emotional responses, especially in the face of variable situations, 
and therefore they tend to maladaptive coping strategies such as NSSI.