Kentsel mekanda ara kavramı: Sivas Atatürk Bulvarı üzerinden bir değerlendirme
The concert of in-between in urban space: An evaluation on Sivas Atatürk Boulevard
Yazar: MERVE SAYICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DUYGU TURGUT
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel mekan = Urban space

Özet:
Kentsel mekân, toplumsal pratiklerin kentteki ilişkiler bütünüdür; eşzamanlılığa, bir araya gelmelere, çakışmalara ve karşılaşmalara tanıklığıyla toplumsal ortaklaşmaların yeridir. Ara mekânın kentsel mekândaki varlığı geçit, eşik ve arayüz nitelikleri dolayısıyla kamusal alanda tanımlanacak bu tür ortaklaşmaların mekânsal koşullarını sağlamaktadır. Bu bağlamda günümüz kentlerinde kentin yere özgü kimliğini ortaya çıkarmak amacıyla yapılan araştırmalar adına çalışma, kent ortamında kentlinin gündelik hayatına temas eden, kendine özgü toplumsal ve mekânsal kimlik kazanan kentsel ara mekânları önermektedir. Çalışma kapsamında öncelikle, ara nosyonunun mekân bağlamında incelendiği bir literatür taraması gerçekleştirilerek tez çalışmasının kavramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Kavrama yönelik dokuz kuramcının yaklaşımları, ana özellikleri doğrultusunda üç başlık altında toplanmıştır: eşik mekân, üçüncü mekân ve çelişkili mekân. Bu çalışma, kentsel mekânda "ara" kavramının tanımladığı anlam çeşitliliğini irdelemek amacıyla, öncelikli kentsel mekân tipi olarak sokak arayüzü ile tasarlanmış veya tasarlanmamış kentsel ara mekânların kesişim noktası olan pasaj yapılarını ele almaktadır.
Pasajlar, tüketim odaklı birer kentsel mekân olmanın ötesinde; toplum taleplerinin kolektif olarak ifade edildiği ve bireylerin etkileşimde bulunduğu gündelik eylem alanları olarak topluluğa özgü bir mekân niteliği taşır. Kullanıcısı adına kente ait kamusal hareketliliği iç mekânda, yapı ölçeğinde tanımlamaktadır. Bu nedenle üçüncü bölümde, kentsel ölçekte ara mekân kavramı pasaj yapıları üzerinden ele alınır; kentsel mekânda toplumsal eylemler ve faaliyetler aracılığıyla kamusal katılım alanları olarak incelenmektedir. Dördüncü bölümde, pasaj yapılarının ara mekân ve sokak arayüzleri olarak kentteki varlığı, biçimleri ve işlevlerinin kentli davranışları ve kamusal süreklilikle olan ilişkisi, Sivas Atatürk Bulvarı ve çevresinde gerçekleştirilen bir alan çalışmasıyla irdelenmektedir. Alan araştırmasının amacı; pasaj yapılarının bulundukları cadde veya sokaktaki mekânsal algısının kent kimliğindeki rolünü, gündelik hayatta kamusal hareketlilikle olan ilişkisini ve yapıların kamusallık stratejilerini gözlemlemektir. Bu tez çalışması; kentsel mekâna tasarım aşamasında eklenen ara mekânların, kullanım aşamasında olası kamusallıklar ve toplumsal ortaklaşmalar adına müşterek mekân olma potansiyelini bir adım ileri taşımak amacıyla örneklem alanındaki pasajların kentlilerin gündelik hareketliliği, tercihleri ve yönelimleri üzerindeki etkilerini irdelemektedir.
Anahtar Kelimeler: Ara Mekân, Kentsel Mekân, Gündelik Hayat, Pasaj, Sivas Atatürk Bulvarı

Abstract:
Urban space represents the entirety of relationships formed through social practices within a city; as a witness to simultaneities, convergences, overlaps, and encounters, it is the locus of social collectivity. The presence of intermediary spaces in urban areas, with their qualities as passages, thresholds, and interfaces, provides the spatial conditions for these types of collectivities to manifest in public spaces. In this context, the study proposes urban intermediary spaces characterized by unique social and spatial identities that intersect with urbanites' daily lives to contribute to research aimed at uncovering place-specific identities within contemporary cities. The conceptual framework of the thesis was established by conducting a literature review on the notion of the "intermediary" within spatial contexts. Nine theorists' approaches to the concept were grouped under three main categories based on their core characteristics: threshold spaces, third spaces, and contradictory spaces. This study examines passages as primary urban spaces designed or undesigned at the intersection of urban intermediary spaces, specifically through street interfaces, to explore the diversity of meanings encapsulated by the concept of the "intermediary" in urban settings. Beyond serving as consumption-oriented urban spaces, passages embody collective spaces where societal demands are collectively expressed, and individuals engage in daily activities and interactions. These structures define public mobility within interior spaces on a building scale.
Thus, in the third chapter, the concept of the intermediary space on an urban scale is examined through passages, analyzing these structures as venues for public engagement through social actions and activities in urban spaces. The fourth chapter investigates the presence, forms, and functions of passages as intermediary spaces and street interfaces within the city, as well as their relationship with urban behaviors and public continuity, through a field study conducted around Sivas Atatürk Boulevard and its surroundings. The field research aims to observe the role of passages in spatial perception within the urban identity, their relationship with public mobility in daily life, and their strategies for fostering publicness. This thesis ultimately examines the potential of intermediary spaces introduced during the design phase to advance common spaces that support possible collectivities and public interactions during their use phase. The impact of passages within the sample area on urbanites' daily mobility, preferences, and orientations is analyzed to highlight the potential of intermediary spaces to foster communal practices and publicness.
Keywords: In between space, Urban Space, Daily Life, Passage, Sivas Atatürk Boulevard