Kireçlemenin asit topraklarda inorganik fosfor fraksiyonları üzerine etkisi
The effect of liming on the inorganic phosphorus fractions in acid soils
Yazar: JEAN CLAUDE TUYISENGE
Danışman: PROF. DR. VELİ UYGUR
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Fosfor bitkiler için mutlak gerekli aynı zamanda mutlak noksanlığı olan elementlerden birisidir. Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde tarımsal üretimde kullanılan asidik azotlu gübreler sonucunda topraklar giderek asitlenmekte ve verimleri düşmektedir. Bu tip topraklar kireçlenerek tekrar verimliliğini kazanabilmektedir. Topraklarda pH fosforun yarayışlılığını ve jeokimyasal fraksiyonlar arasındaki dağılımını önemli derecede değiştirmektedir. Bu bağlamda bu çalışmada, inkübasyon çalışması ile değişen oranlarda yapılan kireçlemenin fosfor fraksiyonları üzerine 6 aylık zaman içeresindeki etkisi incelenmiştir. Denemede toplam 11 adet asit karakterli toprak kullanılmıştır. Toprakların kireç ihtiyacı belirlendikten sonra 150 g toprak üzerine kireç ihtiyacının %0 (kontrol), %50, %75 ve %100 olacak şekilde topraklara üç tekerrürlü olarak analitik CaCO3 uygulanmıştır. Denemeden kireçleme sonrası toprakların pH' sında 6 aylık sürede fosforun yarayışlılığı ve fraksiyonlar arasındaki geçişler kademeli ekstraksiyon ile inkübasyonun 7, 15, 30, 60, 120, 150 ve 180. günlerinden sonra incelenmiştir. Kireçleme ile özellikle yarayışlılığı yüksek olan fraksiyonlar arasında önemli geçişler meydana gelmiştir. Bu geçişler toprakların fiziko-kimyasal özellikleri, uygulanan kireç miktarı ve zamanın bir fonksiyonu olarak farklılık göstermiştir. Fraksiyonlar arası ilişkilerde uzun dönemde yapılan gübreleme uygulamalarının ilişkileri belirleyen en önemli unsur olduğu gözlenmiştir. Sonuçlar kireçleme uygulamaları ile asit topraklarda P nin yarayışlılığı ve hareketliliğinin kısmen de olsa kontrol edilebileceğini göstermiştir.

Abstract:
Phosphorus is an essential element for plants. It is also one of elements under absolute deficiency. As a result of the acidic nitrogenous fertilizers used in agricultural production in the Black Sea Region of Turkey, soils gradually become acidified and their productivity decreases. The fertility of this type of soils can be reclaimed by liming practices. Soil pH changes the availability of soil phosphorus and its distribution among the geochemical fractions. It is in such context that this study examined the effect of liming on phosphorus fractions over a period of 6 months by an incubation study. A total of 11 acidic soils was used in the experiment. After determining the lime requirement of the soils, analytical CaCO3 was applied to 150 g of soil at 0% (control), 50%, 75% and 100% of the lime requirement. Each application was done in 3 replications. The trial was established in a 11 x 4 factorial design in random plots. The avalability of phosphorus and the interfraction mobility were investigated by a sequential extraction procedure after 7, 15, 30, 60, 120, 150 and 180 days. An interfraction mobility was evident in relatively plant available fractions. These transformations were found to be a function of physico-chemical properties of soils, lime application rate, and incubation period. The relationships between the different fractions were largely driven by long-term fertilization. Overall, liming practices can be an efficient tool for partial control of P availability and mobility in acid soils.