Ankara eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arasındaki kadın hastalarda COVİD-19 pandemi sürecindeki menstruasyon değişikliklerinin incelenmesi
Evaluation of menstruation changes during the COVİD-19 pandemic in female patients between 18-45 years who applied to Ankara education and Research Hospital Family medicine polyclinic
Yazar: ESMA ÖZTÜRK TAPSIZ
Danışman: PROF. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Menstruel siklus birçok faktörden etkilenebilen karmaşık bir döngüdür. 2019 yılında başlayan COVID-19 pandemisinden en çok etkiklenen gruplardan birinin kadınlar olduğu görülmüştür. Bu süreçte COVID-19 hastalığı, COVID-19 aşıları, COVID-19 stresi ve menstrüel siklusu etkileyen diğer faktörlerin farklı mekanizmalar ile menstrüel döngüyü etkilediği ve siklusta bazı değişiklikler meydana getirdiği belirlenmiştir. Çalışmamızda Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arasındaki kadın hastalarda COVID-19 pandemi sürecindeki menstruel siklus değişikliklerini ortaya koymak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma prospektif, gözlemsel ve analitik tipte bir çalışmadır. Araştırmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arasındaki 259 kadın hasta dâhil edildi. Katılımcılara menstrüasyon döngüsünü etkileyen sosyodemografik veriler, COVID-19 pandemisi sürecinde menstrüasyon döngüsünü etkileyen risk faktörlerini sorgulayan sorular ve COVID-19 pandemisi öncesi, COVID-19 hastalığı sonrası ve COVID-19 aşılaması sonrası menstrual siklus özelliklerini inceleyen bir anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Veriler IBM SPSS 27.0 paket programı ile analiz edildi.
Bulgular: Katılımcılardan COVID-19 hastalığı geçirenlerin %36,2'sinde ortalama 1,6±1,0 siklus boyunca, COVID-19 aşısı olanların %39,2'sinde ortalama 2,2±1,9 siklus boyunca menstrual siklus değişikliği saptandı. COVID-19 geçiren katılımcılardan %37,6'sında siklus sıklığında değişiklik, %4,7'sinde menstrual kanama gününde artış, %7,9'da kanama miktarında artış ve %9,6'sında ara kanama olduğu belirlendi. COVID-19 aşısı olan hastalardan %40,1'inde siklus sıklığında değişiklik, %5,6'sında kanama süresinde uzama, %12,3'ünde kanama miktarında artış ve %7,6'sında ara kanama saptandı. Çalışmamızda aşı sonrası gelişen menstral siklus değişikliklerinin aşı türü ile ilişkisi olduğu ve mRNA aşısı ile aşılananların %63,9'unda menstrual değişiklik olduğu belirlendi. Menstrual siklustaki değişikliklerin sigara kullananlarda, daha yoğun egzersiz yapanlarda, sezaryen öyküsü olanlarda, ailesinde menstrual siklus değişikliği yapabilecek hastalık öyküsü olanlarda ve COVID-19 korkusunda artış olanlarda daha fazla görüldüğü belirlendi.
Sonuç: Küresel pandemi olarak tanımlanan COVID-19 pandemisi bütün toplumu etkilemekle beraber kadın üreme sağlığıını da birçok açıdan etkileyen fökterlerden birisi olmuştur. Çalışmamızda COVID-19 hastalığı, COVID-19 aşıları, COVID-19 korkusu ile menstrual siklus değişiklikleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve pandemi döneminde hastalık ve aşıya bağlı geçici mentrual siklus değişiklikleri olduğu saptandı. Literatürde COVID-19 pandemisinin kadın üreme sağlığı üzerindeki etkileri konusunda kısıtlı sayıda çalışma yer aldığıdan pandeminin menstrüel siklus üzerindeki etkilerine dair yeterince bilimsel kanıt bulunmamaktadır. Bu nedenle daha ileri ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Aşı, Pandemi, Menstruel siklus, Menstruasyon değişiklikleri

Abstract:
Aim: The menstrual cycle is a complex cycle that can be affected by many factors. It has been observed that one of the groups most affected by the COVID-19 pandemic, which started in 2019, is women. In this process, it has been determined that COVID-19 disease, COVID-19 vaccines, COVID-19 stress and other factors affecting the menstrual cycle affect the menstrual cycle with different mechanisms and cause some changes in the cycle. In our study, it was aimed to reveal the menstrual cycle changes during the COVID-19 pandemic in female patients between the ages of 18-45 who applied to the Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics.
Material and Method: The research is a prospective, observational and analytical type of study. 259 female patients between the ages of 18-45 who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics were included in the study. Sociodemographic data affecting the menstruation cycle, questions questioning the risk factors affecting the menstruation cycle during the COVID-19 pandemic, and a questionnaire examining the menstrual cycle characteristics before the COVID-19 pandemic, after the COVID-19 disease and after the COVID-19 vaccination were applied to the participants by face-to-face interview technique. Data were analyzed with IBM SPSS 27.0 package program.
Results: Among the participants, menstrual cycle changes were detected for an average of 1.6±1.0 cycles in 36.2% of those who had COVID-19 disease, and for an average of 2.2±1.9 cycles in 39.2% of those who were vaccinated with COVID-19. It was determined that 37.6% of the participants who had COVID-19 had a change in the frequency of the cycle, 4.7% had an increase in the menstrual bleeding day, 7.9% had an increase in the amount of bleeding, and 9.6% had intermittent bleeding. Changes in cycle frequency were found in 40.1% of patients with COVID-19 vaccine, prolongation in bleeding time in 5.6%, increase in the amount of bleeding in 12.3%, and breakthrough bleeding in 7.6%. In our study, it was determined that the menstrual cycle changes that developed after the vaccine were related to the type of vaccine and that 63.9% of those vaccinated with the mRNA vaccine had menstrual changes. It was determined that changes in the menstrual cycle were more common in smokers, those who exercised more intensely, those with a history of cesarean section, those with a family history of disease that could change the menstrual cycle, and those with an increased fear of COVID-19.
Conclusion: The COVID-19 pandemic, which is defined as a global pandemic, has been one of the factors affecting women's reproductive health in many ways, as well as affecting the whole society. In our study, it was determined that there was a significant relationship between COVID-19 disease, COVID-19 vaccines, fear of COVID-19 and menstrual cycle changes, and there were temporary menstrual cycle changes due to the disease and vaccine during the pandemic period. Since there are limited studies on the effects of the COVID-19 pandemic on female reproductive health in the literature, there is not enough scientific evidence about the effects of the pandemic on the menstrual cycle. Therefore, further and comprehensive studies are needed.

Key Words: COVID-19, Vaccine, Pandemic, Menstrual cycle, Menstrual changes