Bireysel ve takım sporlarında HPA ve kalp atım hızı değişkenliği arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between HPA and heartrate variation in individual and team sports
Yazar: BURAK ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. YILDIRIM KAYACAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı / Antrenörlük Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Bireysel sporlar = Individual sports ; Egzersiz = Exercise ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Hipotalamo hipofizeal sistem = Hypothalamo hypophyseal system ; Kalp hızı = Heart rate ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Takım sporları = Team sports

Özet:
Amaç: Bu çalısmanın amacı, adölesan erkek bireysel ve takım sporu sporcularında hipotalamus-hipofiz adrenal ekseni (HPA) ve kalp atım hızı değişkenliği (KHD) arasındaki ilişkinin incelenmesi ve gruplar arasındaki farkın belirlenmesidir.
Materyal ve Metot: Çalışmaya yaşları 13-16 arasında olan basketbol, judo, atletizm, futbol ve beyzbol (n=25) sporcuları ve sedanter sağlıklı erkek gönüllüler (n=15)  katılmıştır. Katılımcılara aerobik kapasite testi olarak Yoyo testi uygulanmış, tüm katılımcılardan test öncesi ve sonrası tükürük örnekleri ve elektrokardiyogram (EKG) kayıtları alınmıştır. KHD kayıtları TLC 5000 holter ile gerçekleştirilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıklarda T testi ve parametreler arasındaki ilişkileri incelemek için pearson korelasyonu kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan adölesanlarda, bireysel ve takım sporu yapanlarda yoyo testi öncesi kortizol değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Bireysel sporcularda test öncesinde Min. R-R ve AVRR arasında; takım sporcularında test sonrasında Max. R-R, AVRR, SDNN, RMSSD, VLF, LF, HF; sedanterlerde test sonrasında RMSSD ve HF parametreleri MaxVO2 parametresi ile ilişkili tespit edilmiştir (p<0,05). Herhangi bir grupta test öncesi ve sonrasında kortizol değerleri ile KHD değerleri arasında istatistiksel olarak bir anlamlılık görülmemiştir (p>0,05). 
Sonuç: Adölesan erkeklerde bir aerobik kapasite testine verilen kortizol ve KHD bulgularında bireysel/takım sporcular ile sedanterler arasında bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. KHD parametreleri bütün gruplarda MaxVO2 parametresi ile ilişkisi gözlenmiştir. Non-invaziv bir uygulama olarak KHD parametreleri sporcu seçiminde ve performans değerlendirilmesinde kullanılabilecek pratik bir yöntem olarak tavsiye edilmektedir.      

Anahtar Sözcükler: Kortizol, Kalp atım hızı değişkenliği, Egzersiz

Abstract:
Aim: This study aimed to investigate the relationship between heart rate variability (HRV) and hypothalamic-pituitary-adrenal (HPA) axis activity in adolescent male individual and team sport athletes and to determine the differences between the groups. 
Materials and Methods: The study included basketball, judo, athletics, football, and baseball athletes (n=25) aged 13-16 and sedentary healthy male volunteers (n=15). The Yoyo test was used as an aerobic capacity test, and saliva samples and electrocardiogram (ECG) recordings were taken from all participants before and after the test. HRV recordings were performed using the TLC 5000 holter. The t-test was used to analyze differences between groups, and Pearson correlation was used to examine the relationships between parameters. The level of significance was set at p<0.05. 
Results: The findings showed that there was a statistically significant difference in cortisol levels before the Yoyo test between individual and team sport athletes (p<0.05). In individual athletes, Min. R-R and AVRR were related to MaxVO2 before the test, while in team athletes, Max. R-R, AVRR, SDNN, RMSSD, VLF, LF, HF were related to MaxVO2 after the test, and in sedentary individuals, RMSSD and HF were related to MaxVO2 after the test (p<0.05). No statistically significant correlation was found between cortisol levels and HRV values in any group before or after the test (p>0.05). 
Conclusions: In conclusion, this study found that there was no difference in cortisol and HRV responses to an aerobic capacity test between individual/team sport athletes and sedentary individuals in adolescent males. HRV parameters were found to be related to MaxVO2 in all groups. HRV parameters can be recommended as a practical method for use in athlete selection and performance evaluation as a non-invasive application.

Keywords:  Cortisol, Heart rate variability, Exercise