Türkiye demir cevherleri için referans malzeme üretimi ve geliştirilmesi
Production and development of reference materials for iron ores of Turkey
Yazar: FATİH TURAN
Danışman: DOÇ. DR. SEZAİ ŞEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Cevher Hazırlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Demir cevheri = Iron ore

Özet:
Dünya genelinde, cevher analizleri için sertifikalı referans malzemelere olan talep, malzeme çeşitliliği ve bulunabilirlik açısından arzı aşmaktadır. Kullanıcılar genellikle sınırlı seçeneklere sahip oldukları için mevcut en uygun malzemeyi kullanmak durumundadırlar. Türkiye'de demir cevheri analizlerinde kullanılan bir SRM, demir cevherinin element içeriğini sertifikalandıran bir malzeme, yerli olarak üretilmemektedir. Türkiye'de kullanılan demir cevheri SRM'leri yurtdışından tedarik edilmektedir.
Bu çalışmada, Türkiye'de üretilen cevherlerin kalite kontrol testlerinde ve bu cevherlerden elde edilen ürünlerin analizlerinde kullanılan malzemelerle aynı özelliklere sahip bir SRM'nin üretilmesi amaçlanmıştır. Üretimi planlanan SRM, hem demir hem de kükürt analizlerinde metot validasyonu, verifikasyonu, iç kalite kontrol çalışmalarında ve yeterlilik testlerinde kullanılabileceği değerlendirilmiştir.
SRM üretimi, ISO 17034 standardına uygun olarak planlanmış ve standardın öngördüğü ISO Guide 30, ISO Guide 31, ISO Guide 33 ve ISO Guide 35 rehberlerine çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Ülkemizde faaliyet gösteren ve maden analizleri yapan toplam 30 laboratuvarın katılımı ile bir yeterlilik test çevrimi, üretimi yapılan bu SRM ile gerçekleştirilmiştir.
Bu SRM, Türkiye'nin demir cevherlerinin mineralojik yapısıyla uyumludur ve DEU CRM-1071 adı ile üretimi sağlanmıştır.

Abstract:
Worldwide, there is a demand for certified reference materials for ore analysis that exceeds supply due to material diversity and availability. Users often find themselves constrained by limited options and are thus compelled to utilize the most suitable available material. In Turkey, an CRM (Certified Reference Material) used for iron ore analysis, a material certifying the elemental composition of iron ore, is not domestically produced. Iron ore CRM's used in Turkey are procured from abroad.
In this study, the goal is to produce an CRM with identical characteristics to the materials employed in the quality control tests of ores produced in Turkey and the analyses of products derived from these ores. The planned CRM's production has been evaluated for method validation, verification, internal quality control endeavors, and proficiency testing for both iron and sulfur analyses.
The production of the CRM has been planned in accordance with the ISO 17034 standard and executed within the framework of ISO Guide 30, ISO Guide 31, ISO Guide 33, and ISO Guide 35 guidelines prescribed by the standard. A proficiency testing cycle involving a total of 30 laboratories engaged in mining analyses in our country has been conducted with the participation of this newly produced SRM.
This CRM is compatible with the mineralogical structure of Turkey's iron ores and has been produced under the name DEU CRM-1071