Ratlarda perinatal stresin enterik sinir sistemi üzerine olan etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of perinatal stress in the enteric nervous system in rats
Yazar: ECE ALİM
Danışman: PROF. DR. İSMAİL NADİR GÜLEKON
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Perinatoloji = Perinatology ; Prenatal distres = Prenatal distress ; Sinir sistemi = Nervous system ; Stres = Stress ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Enterik sinir sistemi, gastrointestinal sistemde "bağırsakların beynini" oluşturan ve merkezi sinir sisteminden bağımsız olarak işlev gören nöronların bir araya gelmesiyle oluşmuş bir sistemdir. Enterik sinir sistemi içerisinde sinir hücreleri (enterik nöronlar) ve destekleyici (glial) hücreler, küçük kümeler halinde, sinir lifi demetleriyle birbirine bağlanan enterik ganglionlarda gruplandırılır. Enterik ganglionlar, iki ana pleksus olan plexus myentericus ve plexus submucosus ile bazı küçük pleksuslarda toplanmışlardır. Nöroksin, presinaptik nöronal hücre adezyon proteinidir ve postsinaptik nöroligin proteini ile bağlanırlar. Nöroliginlere bağlı olan nöroksin izoformları, örneğin sinaps spesifikasyonu, oluşumu, olgunlaşması ve plastisitesinde rol oynayan eksitatör ve inhibitör sinapslarda trans-sinaptik kompleksler oluşturabilirler. 'Stres', vücut öz dengesini tehdit eden veya vücudun bu şekilde algılandığı bir durum olarak tanımlanır. Enterik sinir sistemi motilite, viseral duyu, sekresyon, absorpsiyon, immün ve epitel bariyer fonksiyonunu içeren çok sayıda gastrointestinal fonksiyon üzerinde düzenleyici kontrol sağlar. Bu nedenle, ESS fonksiyonundaki değişiklikler, stresle ilişkili gastrointestinal bozukluklarında merkezi bir patofizyolojik süreci temsil eden, derin klinik semptomlarına yol açabilir. Çalışmamızda, perinatal stresin, farklı embriyonik günlerdeki ratların enterik sinir sisteminde (ESS) nöroligin-1 ve nöroksin IIα üzerine olan etkilerin araştırılması amaçlanmıştır. Genel bir değerlendirme ile, prenatal stresin duodenum, jejenum, ileum, kolon duvar kalınlığını, epitel yüksekliğini, kript derinliğini arttırdığı, postnatal stresin ise, duvar kalınlıkları, epitel yükseklikleri ve kript derinliklerinde negatif yönde etki göstererek azalttığı görülmüştür. Stres gruplarında kontrol gruplarına göre immunreaktivite yoğunluk yüzdeleri ve pozitif hücre sayılarında düşüş dikkat çekicidir. Bu düşüşte prenatal ve/veya postnatal stresin bir etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The enteric nervous system is a system formed by the combination of neurons that form the "brain of the intestines" in the gastrointestinal tract and function independently of the central nervous system. In the enteric nervous system, nerve cells (enteric neurons) and supporting cells (glial cells) are grouped into small clusters in enteric ganglia that are connected by bundles of nerve fibers. Enteric ganglia are collected in the two main plexuses, myenteric (Auerbach) and submucosal (Meissner) plexus. Neurexin is a presynaptic neuronal cell adhesion protein, and they bind with neuroligin, the postsynaptic protein. Neurexin isoforms that are linked to neuroligins may form trans synaptic complexes in excitatory and inhibitory synapses that play a role in, for example, synapse specification, formation, maturation, and plasticity. 'Stress' is defined as a condition that threatens body self-balance. The enteric nervous system provides regulatory control over a large number of gastrointestinal functions, including motility, visceral sensation, secretion, absorption, immune and epithelial barrier function. Therefore, changes in ESS function can lead to deep clinical symptoms, representing a central pathophysiological process in stress-related gastrointestinal disorders. In our study, we aimed to investigate the effects of perinatal stress on neuroligin-1 and neurexin IIα in the enteric nervous system (ESS) of rats on different embryonic days. With a general evaluation, it was observed that prenatal stress increased duodenum, jejunum, ileum, colon wall thickness, epithelial height, crypt depth, and postnatal stress negatively decreased by wall thicknesses, epithelial heights, and crypt depths. It is noteworthy that the stress reactivity density percentages and positive cell numbers decreased in the stress groups compared to the control groups. It was concluded that prenatal and/or postnatal stress had an effect on this decrease.