II. Balkan Savaşı ile I. Dünya Savaşı arasında Osmanlı'da çocukluğun politik inşası 1913-1914 (Çocuk Duygusu ve Çocuk Dünyası dergileri üzerine bir inceleme)
Between The Balkan War II and The World War I political construction of childhood in ottoman 1913-1914 (A study on "Çocuk Duygusu" and "Çocuk Dünyasi" magazines)
Yazar: ERDAL ARIKAN
Danışman: PROF. DR. CENK REYHAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Dergiler = Magazines ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sosyal inşaa = Social construction ; Türk çocukları = Turkish children ; Çocuk Duygusu dergisi = Çocuk Duygusu magazine ; Çocuk Dünyası dergisi = Çocuk Dünyası magazine ; Çocuk dergileri = Child magazines ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Çocuk kelimesi, bireyin yetişkinlik öncesi dönemini niteleyen biyolojik bir kavram iken çocukluk; çocuğun algılanışı ve yetiştirilme biçimine ilişkin toplumsal bir kavramdır. Çocukluk kavramına yüklenilen anlamlar, biçilen roller tarih boyunca her dönemde farklılık göstermiştir. Aydınlanma Dönemi sonrası başta Avrupa olmak üzere toplumların modern anlamda değişip dönüştürülme sürecinde çocukluğun politik olarak inşa edildiği görülmüştür. Aynı şekilde Osmanlı'da da modern toplumun dönüştürülmesinde çocukluğun politik olarak inşa edilmesi önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışmamızda Osmanlı toplumsal değişiminin en önemli tarihsel aralığını teşkil eden 1913-1914 yıllarına odaklanılmıştır. Bu yıllarda çıkarılmış olan Çocuk Duygusu ve Çocuk Dünyası dergileri üzerinden çocukluğun politik olarak nasıl inşa edildiği incelenmiştir. Çalışmada ilk olarak 19. yüzyıla kadar Avrupa'da çocukluğun politik inşa süreci incelenmiştir. Daha sonra Osmanlı'da Tanzimat Dönemi'nden başlayarak 1913 yılına kadar söz konusu sürecin nasıl gerçekleştiği ele alınmıştır. Bir sonraki bölümde ise çocuk dergiciliğinin Avrupa'da ve Osmanlı'daki tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilerek, çalışmamızın ana kaynakları olan Çocuk Duygusu ve Çocuk Dünyası dergileri genel hatlarıyla incelenmiştir. Dördüncü ve beşinci bölümlerde bu iki dergideki "politik inşa" imgelerinin yer aldığı metinler detaylı bir şekilde ele alınıp değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Balkan Savaşları sonrası 1913-1914 yıllarında "Osmanlı çocuğu" fikrinden vazgeçilip, "milliyetperver" ve "Türk çocuğu" imgeleri üzerinden çocukluğun politik olarak yeniden inşa edildiği incelenilen metinler üzerinden tespit edilmiştir.

Abstract:
While child word is a biological concept that point out the pre-adult period of people; childhood is a social concept related to the perception and upbringing of children. The meanings and roles assigned to the concept of childhood have differed in each period throughout history. It was seen that childhood was politically constructed in the process of modernization ve transformation of societies, primarily in Europe, after the Enlightenment Period. Likewise, in the Ottoman Empire the political construction of childhood played an important role in transforming modern society. This study focuses on the years 1913-1914, which constitute the most important historical period of Ottoman social change. Through Çocuk Duygusu and Çocuk Dünyası magazines, published in those years, how childhood politically constructed was examined. In the study, firstly, the political construction process of childhood in Europe until the 19th century is examined. Then, how this process took place in the Ottoman Empire from the Tanzimat Period until 1913 is discussed.In the next chapter, it was given the information about the historical development of children magazine's in Europe and the Ottoman Empire, and the magazines the main sources of our study, Çocuk Duygusu and Çocuk Dünyası, are studied in outline. In the fourth and fifth chapters, the texts containing images of "political construction" in these two journals are discussed and evaluated in detail. As a result, it was determined through the studied texts that the idea of "Ottoman child" was abandoned in the years of 1913-1914 after the Balkan Wars, and childhood was politically reconstructed through images of "nationalist" and "Turkish child".