Ağır kombine immün yetmezlikli hastaların retrospektif olarak incelenmesi
Retrospective examination of severe combined immune deficiency patients
Yazar: SEVİM BÜŞRA KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ KELEŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Lenfopeni = Lymphopenia ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İmmün sistem = Immune system ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency ; İmmün yetmezlik sendromları = Immunologic deficiency syndromes ; İmmünoglobülin G = Immunoglobulin G

Özet:
Ağır kombine immün yetmezlik; lenfositlerin gelişim ve fonksiyonlarında bozuklukla giden primer immün yetmezlik olup bir pediatrik acildir. İlk 2 yaşta hematopoetik kök hücre nakli yapılmadığında mortal seyretmektedir. Bu çalışma ile son 20 yıllık süreçte kliniğimizde ağır kombine immün yetmezlik tanısı ile takip edilmiş olan hastaların klinik ve laboratuvar bulgularının retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlandı.     
Çalışmamızda Ocak 2001-Aralık 2020 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Çocuk İmmunoloji-Alerji Bilim Dalı'nda ağır kombine immün yetmezlik tanısı ile 2 yaş altında başvurusu bulunan hastaların verileri retrospektif olarak incelendi. Hastaların başvuru şikayetleri, fizik muayeneleri, laboratuvar tetkikleri, tedavileri değerlendirildi. 
Çalışmaya 67 hasta dahil edilmiş olup olguların %53,7'si erkek (n=36) ve %46,3'ü kız (n=31) idi. Hastaların tanı yaş ortalaması 6,30 ± 5,65 (1 - 24) ay, tanıda gecikme süresi ortalaması 3,3 ± 3,88 (0 - 24) ay, toplam takip süresi ortalaması ise 27,95 ± 42,46 (0 - 168) ay idi. En sık başvuru şikâyetleri öksürük (%29,05), ateş (%18,8) ve ishal – kusma (%18,8) idi. Oral moniliazis %62,5 (n = 40), organomegali (%69), egzamatöz döküntü (%65,5) ve tonsil hipoplazisi (%61,3) en sık saptanan fizik muayene bulgularıydı. Genetik mutasyon 34 (%50,7) hastada bulundu. Adenozindeainaz enzim eksikliği en sık saptanan genetik defekti idi. Bunu artemis gen defekti, rekombinaz aktive edici genler 1/2 ve interlökin 2 reseptör gen defektleri izlemekteydi. Lenfopeni (%87,5) bu hastalarda en sık saptanan anormal laboratuvar bulgusu idi. Hastaların hepsi 2 yaş altında ağır enfeksiyon kliniği ile başvurmuş olup tüm hastaların altısı hariç (üçü ağır kombine immun yetmezlik, üçü kombine immun yetmezlik) hepsinde lenfosit sayısı 3000 /mm3'ün altında idi. 35 hastaya hematopoetik kök hücre nakli yapıldı. Hematopoetik kök hücre nakli olmayan ve bilgilerine ulaşılabilen 26 hastanın hepsinin (%100) öldüğü saptandı. Nakil olan 35 hastanın 15'i kaybedildi. Hayatta kalan hastaların sağ kalım süresi 53,60±45,75 ay idi.
Ağır kombine immun yetmezlik erken tanı ve tedaviyle sağ kalım oranı yüksek olan bir pediatrik acildir. Hastaların klinik ve laboratuvar bulguları altta yatan genetik defekte ve anneden geçen lenfositlerin varlığına bağlı değişkenlik göstermektedir. Her ne kadar ağır kombine immun yetmezlik için tanı kriteri olarak CD3+ T lenfosit sayısının 300/mm3 altında olması kabul edilse de bazı genetik defektlerde lenfopeni çok derin olmayabilir. İlk 2 yaş altında tekrarlayan enfeksiyon, oral moniliazis, egzamatöz döküntü ve açıklanamayan organomegali varlığı ile başvuran ve lenfosit sayısı 3000/mm3 olan hastalarda ağır kombine immun yetmezlik tanısı mutlaka akılda bulundurulmalıdır. Ayrıca 2 yaşından küçük hastalarda organomegali nedeni araştırılırken eğer lenfopeni de eşlik ediyorsa ağır kombine immun yetmezlik de akılda bulundurulmalıdır.

Abstract:
Severe combined immunodeficiency is a primary immune deficiency leading to impaired development and function of lymphocytes, and a pediatric emergency. It is mortal if hematopoietic stem cell transplantation is not performed in the first 2 years of age. The aim of this study was to retrospectively evaluate the clinical and laboratory findings of the patients who were followed up in our clinic with the diagnosis of severe combined immunodeficiency for the last 20 years.
In our study, the data of patients under the age of 2 with the diagnosis of severe combined immunodeficiency, who applied to Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty, Division of Pediatric Allergy and Immunology between January 2001 and December 2020, were retrospectively analyzed. The complaints at the admission, physical examinations, laboratory tests and treatments of the patients were evaluated.
67 patients were included in the study, of which 53.7% were male (n=36) and 46.3% were female (n=31). The mean age at the diagnosis of was 6.30 ± 5.65 (1 - 24) months, the mean delay in the diagnosis was 3,3 ± 3,88 (0 - 24) months, and the mean total follow-up period was 27.95 ± 42.46 (0 - 168) months. The most common complaints were cough (29.05%), fever (18.8%), and diarrhea-vomiting (18.8%). The most common physical examination findings were oral moniliasis 62.5% (n = 40), organomegaly (69%), eczematous rash (65.5%), and tonsil hypoplasia (61.3%). Genetic mutation was found in 34 (50.7%) of the patients. The most common genetic defect was adenosine deaminase enzyme deficiency, then followed by artemis gene deficiency, recombinase activating gene1/2, and interleukin 2 receptor gene defects. The most common abnormal laboratory finding was lymphopenia (87.5%) in these patients. All the patients under the age of 2 were admitted with the clinic of severe infection, and the lymphocyte count was below 3000/mm3 in all patients, except for six (three severe combined immunodeficiency, and three combined immunodeficiency). Hematopoietic stem cell transplantation had been performed in 35 patients. It was determined that all the 26 patients (100%) who did not have hematopoietic stem cell transplant and whose information could be accessed died. Who suffered hematopoietic stem cell transplant of the 35 transplanted patients, 15 died. The survival time of the surviving patients was 53.60±45.75 months.
Severe combined immunodeficiency is a pediatric emergency with a high survival rate with early diagnosis and treatment. The clinical and laboratory findings of the patients vary depending on the underlying genetic defect and the presence of maternally transmitted lymphocytes. Although CD3+ T lymphocyte count below 300/mm3 is accepted as the criterion for the diagnosis of severe combined immunodeficiency, lymphopenia may not be very deep in some genetic defects. The diagnosis of severe combined immunodeficiency should be kept in mind in patients with a lymphocyte count lower than 3000/mm3 who present with recurrent infection, oral moniliasis, eczamatous rash, and unexplained organomegaly under the first 2 years of age. In addition, when investigating the cause of organomegaly in patients younger than 2 years of age, if lymphopenia is accompanied, the severe combined immunodeficiency should be kept in mind, too.