Uluslararası Bakalorya diploma programı uygulayan özel okul kütüphanelerinde kütüphane hizmetleri
The private schools which apply to international Baccalaureate programme and library services
Yazar: OKAN KOÇ
Danışman: PROF. DR. H. SEKİNE KARAKAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Kütüphane hizmetleri = Library services ; Kütüphaneler = Libraries ; Okul kütüphaneleri = School libraries ; Uluslararası Bakalorya Programı = International Bacalaureate Program

Özet:
İçinde bulunduğumuz çağda toplum, sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda değiştikçe, bireyin bilgiyle olan ilişkisi de yeni bir boyut kazanmaya başlamıştır. Bireyin bilgi gereksinimi ve bilgi arama davranışını etkileyen teknolojik unsurlar her alanda olduğu gibi okul kütüphanelerini de kapsamaktadır. Gelişen bilgi teknolojileri, okul kütüphanelerini, hizmet verdiği kullanıcı grubunun becerileri, beklentileri ve bilgi gereksinimleri doğrultusunda hizmet tasarlamaya zorunlu hale getirmiştir.
Okul kütüphaneleri; eğitim ve öğretim faaliyetleri içerisinde aktif olarak yer alan, kullanıcısı için gerekli her türlü bilgi kaynağını toplayan ve düzenleyen, parçası bulunduğu eğitim kurumunun hedeflerine ve kullanıcı beklentilerine paralel hizmetler üretmeyi amaçlayan, çağın gereklerine uygun bilgi teknolojilerini kullanıcısının hizmetine sunan toplumsal kurumlardır. Gelişen toplum düzeninde okul kütüphaneleri de geniş kullanıcı gruplarını kapsayacak şekilde hizmetler üretmek ve kullanıcılarının bilgi gereksinimlerini karşılamak zorundadır.
Türkiye'de okul kütüphaneleri konusunda bir takım akademik çalışmalar ve yasal mevzuat yer almasına rağmen, okul kütüphanelerinin Türk Milli Eğitim Sistemi içerisindeki rolü ve etkinliği tam olarak anlaşılamamış ve bu birimler eğitimin destekleyicisi olarak görülmemiştir. Okul kütüphanelerini daha aktif olarak eğitimin içerisine dahil eden ve önemi kavrayan Uluslararası Bakalorya Diploma Programı uygulayan özel okullar, uygulamış olduğu  öğrenci merkezli eğitim anlayışıyla, çağın şartlarına uygun modern okul kütüphaneciliğinin temellerinin atıldığı eğitim kurumlarıdır. Bu kurumlardaki okul kütüphanesi hizmetlerinin özelliklerini değerlendirmek amacıyla, araştırma hipotezi olarak:"Türkiye'de Uluslararası Bakalorya Diploma Programı uygulayan özel okul kütüphanelerinde çağın gereklerine uygun kütüphanecilik hizmetleri yürütülmekte ve kütüphane eğitim içerisinde aktif olarak rol almaktadır." görüşü sınanmıştır.
Betimleme yönteminin kullanıldığı araştırmada veriler literatür incelemesi, anket, görüşme ve gözlem tekniklerinden yararlanılarak elde edilmiştir. Ankara'daki Uluslararası Bakalorya Diploma Programı uygulayan 7 özel okuldan örneklem olarak seçtiğimiz 4 okulda 233 öğrenciye anket uygulanmıştır. 2 kütüphaneciyle konumuzla ilgili olarak görüşmeler yapılmıştır. Okul kütüphanesi hizmetleri gözlem yapılarak incelenmiştir. Anketlerle elde edilen bulgular değerlendirilerek yorumlanmış ve böylelikle hipotez kanıtlanmıştır.
Bu çalışmada, eğitim ve öğretim sürecinde daha aktif rol alması gereken okul kütüphaneciliğinin Uluslararası Bakalorya Diploma Programı uygulayan özel okullardaki mevcut durumu, özellikleri ve yeterliliği değerlendirilerek karşılaşılan sorunlara çözüm önerileri sunulmaktadır. 
Gerçekleşmesi beklenen temel önerimiz, Uluslararası Bakalorya Diploma Programı uygulayan özel okul kütüphanelerinin ve kütüphanecilik hizmetlerinin model alınarak, yurt çapında uygulanmasıdır.

Anahtar Kelimeler: Okul kütüphanesi, Okul kütüphanesi hizmetleri, Uluslararası Bakalorya Diploma Programı,

Abstract:
As the society has changed in terms of social, cultural and economic in the last century, the interactions of people with information has also started to gain a new perspective. The technological issues affecting  people's need and search for information includes school libraries as in all areas. Developing information technologies has urged school libraries to design services in line with  abilities, expectations and needing for information of the user group.
School libraries are social institutions taking place actively in education services, collecting and arranging all kind of information that necessary for  its user, aiming at producing services  for the purposes of the education institute as a member of it and user's expectations, offering information technologies to its user's service  in paralel with the current  time. In developing society order, school libraries has to produce services involving wide range of user's group and meet their need of information, too. 
Despite the fact that there are several academic studies and legal regulations on school libraries in Turkey, the role's of school libraries and its' efficiency in Turkish National Education System hasn't been fully  comprehended and these institutions haven't been seen as a supporter of education. Private schools,involving school libraries in education more actively by giving much importance and appling to International Baccalaureate Programme with the concept of student – centered teaching , are education institutions that base on  modern school librarianship in accordance with the lastest time'snecessities. In order to evaluate the features of school library services in these institutions, as a research hypothesis:  "In Turkey, private school libraries, applying to International Baccalaureate Programme, have been carried out librarianship services in accordance with the necessities of the latest time and library has actively taken a role in eduation. " view tested.
Using descriptive method in the research, datum has been attained by literature review, questionnaire, interview and observation techniques. As a sample in 7 private schools applying International Baccalaureate Programme in Ankara,  4 different schools and 233 students were applied to questionnaire. There had been a meeting on our topic with two librarians. School library services had been observed and analysed. Findings attained by the questionnaire was evaluated and in this way the hypothesis was proved.
In this study, the currect situation of school library  in private schools which has to take a more active role in education process applied  International Baccalaureate Programme, characteristics and sufficiencies are evaluated and offered solution suggestions to encountering problems.
Our basic suggestion hoped to actualize is to take  the libraries of private schools which apply to International Baccalaureate Programme and library services as a model and to apply them in nationwide.

Key Words:  School Library, School Library Services, International Baccalaureate Programme