Okul öncesi dönem çocuklar için yeme davranışı değerlendirme ölçeğinin Türk çocuklarına uyarlanması
Adapting the children?s eating behavior inventory in preschool period for Turkish childern
Yazar: HATİCE ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. YILDIZ GÜVEN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Yemek yemek = Eating ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı Çocuklarda Yeme Davranışları Değerlendirme Ölçeği'nin Türk Çocuklarına uyarlanmasıdır. Çocuklarda Yeme Davranışı Değerlendirme Ölçeği, Lynda A. Archer tarafından 1990 yılında Kanada'da geliştirilmiş ve standardize edilmiştir. Test 40 maddeden oluşmaktadır ve 2-12 yaş arası normal gelişim gösteren ve otizm tanısı konmuş çocukların yeme davranışlarını değerlendirmeyi ve karşılaştırmayı amaçlamaktadır.Araştırmanın çalışma grubunu 26 resmi ilköğretim okuluna ve bağımsız anaokullarına devam eden 4-6 yaş arası 322 okul öncesi dönem çocuğu oluşturmaktadır.Çocuklarda Yeme Davranışı Değerlendirme Ölçeği'nin Türk Çocuklarına Uyarlanması çalışmasında ilk olarak yapılan güvenirlik ve faktör analizleri sonucunda test 28 maddeye indirgenmiştir. Anket altı alt boyuttan (Çocuğun Sergilediği Olumlu Yeme Davranışları, Çocuğun Yemek Esnasında Sergilediği Olumsuz Yeme Davranışları, Çocuğun Yemek Zamanı Dışında Sergilediği Olumsuz Yeme Davranışları, Anneye Ait Görüş ve Davranışlar, Çocuğun Yemek Hazırlanmasına İlişkin Davranışları ve Yemek Esnasında Çocuk Açısından Oluşan Olumsuz Durumlar) oluşmaktadır. Ölçeğin test-tekrar test çalışmaları, ilk uygulamadan 4 hafta sonra yapılmış ve ölçeğin güvenilir olduğu görülmüştür.Elde edilen verilere göre yeme davranışının; çocuğun cinsiyetine (Çocuğun Yemek Hazırlanmasına İlişkin Davranışları alt boyutunda), baba yaşına (Çocuğun Yemek Esnasında Sergilediği Olumsuz Yeme Davranışları alt boyutunda), anne ve baba eğitim düzeyine (Çocuğun Yemek Zamanı Dışında Sergilediği Olumsuz Yeme Davranışları, Çocuğun Sergilediği Olumlu Yeme Davranışları ve Çocuğun Yemek Esnasında Sergilediği Olumsuz Yeme Davranışları alt boyutlarında) ve sosyo-ekonomik duruma (Çocuğun Sergilediği Olumlu Yeme Davranışları, Çocuğun Yemek Esnasında Sergilediği Olumsuz Yeme Davranışları ve Çocuğun Yemek Zamanı Dışında Sergilediği Olumsuz Yeme Davranışları alt boyutlarında) göre anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Kız çocuklarının erkek çocuklara göre yemek hazırlanmasına ilişkin daha olumlu davranışlar sergiledikleri görülmüştür. Babanın yaşı arttıkça, anne ve babanın eğitim düzeyi yükseldikçe ve sosyo ekonomik durum yükseldikçe çocuğun yeme davranışları olumlu yönde etkilenmektedir. Çocuğun yaşı ve annenin yaşı değişkenlerine yönelik istatistiksel açıdan anlamlı bir fark görülmemiştir. Normal çocuklarla yaygın gelişimsel bozukluğu bulunan çocukların yeme davranışlarının karşılaştırılmasına ilişkin analiz sonuçlarında da anlamlı bir fark görülmemiştir.Anahtar Sözcükler: Çocuklarda Yeme Davranışı Değerlendirme Ölçeği, çocuklarda yeme davranışı, okul öncesi dönem, yaygın gelişimsel bozukluk.

Abstract:
The aim of this research is adapting The Children?s Eating Behavior Inventory for Turkish children. The Children?s Eating Behavior Inventory was developed and standardized by Lynda A. Archer in 1990, in Kanada. The test consists of 40 items and aims to assess and compare the eating behavior of children between 2-12 years normally developing children and children diagnosed with autism.The searching group of this resarch consist of 322 pre-school children between 4-6 years, continuing 26 public elementary schools and independent preschools.In Adaption of The Children?s Eating Behavior Inventory For Turkish Children, firstly, at the and of the reliability and factor analysis, the item number of The Children?s Eating Behavior Inventory has been reduced from 40 to 28. The questionnaire consists of six sub-dimensions ( The Child's Positive Eating Behaviors, Negative Eating Behaviors Shown By Child During The Meal, Negative Eating Behaviors Shown By Child After The Mealtime, Opinions and Behaviors of Mother, Child's Behavior Related to Food Preparation and Adverse Conditions in Terms of Child at The Mealtime ). The test-retest studies was made 4 weeks after the first application and the inventory was determined to be reliable.According to the results of the research, it is apperant that the childrens eating behaviors are differ according to the child?s gender (in sub-dimension of Child's Behavior Related to Food Preparation), the age of father (in sub-dimension of Negative Eating Behaviors Shown By Child During The Meal), mother?s and father?s educational level (in sub-dimensions of Negative Eating Behaviors Shown By Child After The Mealtime, The Child's Positive Eating Behaviors and Negative Eating Behaviors Shown By Child After The Mealtime), and the economic level (in sub-dimensions of The Child's Positive Eating Behaviors, Negative Eating Behaviors Shown By Child During The Meal and Negative Eating Behaviors Shown By Child After The Mealtime). On the behavior preparation of food, girls have more pozitive behaviors than boys. As the father's age, mother's and father's educational level and socio-economic status increases, the child's eating behavior is influenced by a positive way. For variables of the child's age and mother's age a significant difference was not found statistically. It is apperant that the children with pervasive developmental disorder and normally developing children?s eating behaviors are not significantly differ.Keyword: The Children?s Eating Behavior Inventory, the eating behavior in children, preschool period, pervasive developmental disorder