Liselere geçiş sistemi 2019 matematik testindeki maddelerin cinsiyet ve okul türüne göre madde yanlılığının incelenmesi
Examination of item bias based on gender and school type in the mathematics test of the 2019 high school entrance system
Yazar: SERAP ÇATMA
Danışman: DOÇ. DR. AYFER SAYIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı; 2019 LGS (Liselere Geçiş Sistemi) matematik alt test maddelerinin Mantel-Haenszel (MH), Lojistik Regresyon (LR) ve SIBTEST (Simultaneous Item Bias Test) yöntemlerine göre cinsiyet ve okul türü (devlet – özel) açısından farklı örneklem büyüklüklerinde Değişen Madde Fonksiyonu (DMF) gösterip göstermediğini tespit etmek ve DMF'li maddelerin yanlılık gösterip göstermediğini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak ölçme değişmezliği analizleri, sonrasında DMF analizleri yapılmış en son olarak da DMF gösteren maddelerin yanlılık çalışması gerçekleştirilmiştir.  Araştırmanın evrenini 2019 yılında yapılan LGS'ye giren 1.029.555 8.sınıf düzeyindeki öğrenci oluştururken örneklem grubunu sınava giren öğrencilerden A kitapçığını cevaplandıran 10 bin öğrenciden rastgele seçilen 1000, 2000 ve 5000 öğrenci oluşturmaktadır. Ölçme değişmezliği için Çoklu Grup Doğrulayıcı Faktör Analizi (ÇGDFA) yapılmış, DMF analizleri için MH, LR ve SIBTEST yöntemleri kullanılmış, DMF gösteren maddelerin yanlılık araştırması için 10 uzmanın görüşü alınmış ve uzman görüşleri içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Ölçme değişmezliği ve DMF analizleri öncesinde Doğrulayıcı Faktör Analizleri (DFA) yapılmış ve DFA sonucunda üç örneklem büyüklüğü için X2, RMSEA, SRMR, TLI ve CFI değerlerine bakılarak model veri uyumunun iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Ölçme değişmezliği analizleri sonucunda cinsiyete ve okul türüne göre LGS 2019 matematik alt testinin tüm ölçme değişmezlik düzeylerinin karşılandığı belirlenmiştir. DMF analizleri sonucunda cinsiyete göre MH yöntemi ile 1 maddedin kızlar lehine, LR yöntemi ile 5 maddenin kızlar lehine DMF gösterdiği, SIBTEST yöntemi ile DMF gösteren maddenin olmadığı saptanmıştır. Okul türüne göre MH yöntemi ile 4 maddenin üçünün özel okul lehine birinin ise devlet okulu lehine, LR yöntemi ile 5 maddenin dördünün özel okul lehine birinin ise devlet okulu lehine, SIBTEST yöntemi ile de 5 maddenin dördünün özel okul lehine birinin devlet okulu lehine DMF gösterdiği tespit edilmiştir. DMF gösteren maddelerin tümünün A düzeyinde DMF gösterdiği bulunmuş, DMF gösteren maddelerin yanlılık analizi için uzman görüşleri alınarak yapılan içerik analizi sonucunda uzmanlar DMF belirlenen toplam 11 maddeden üçü için özel okul lehine yanlı olabileceği yönünde fikir belirtmişlerdir.

Abstract:
The present study is conducted to ascertain whether 2019 LGS Mathematics subtests indicate DIF in different sample sizes in terms of the gender of the students and school types (public-private) according to the Mantel-Haenszel (MH) Logistic Regression (LR)  and SIBTEST (Simultaneous Item Bias Test) methods.  Determining DIF in the subtests and specifying the item bias in the subtests is another purpose of the study. In accordance of this purpose, as a begining, measurement invarience and DIF analyzes were examined and finally bias study of the sub tests including DIF was carried out. The study population consisted of 1.029.555 8 th  grade students who took the LGS and the sample group included 1000 2000 and 5000 randomly-chosen students from 10000 students who took the LGS and  answered the questions in only  A booklet. Multi-group confirmatory factor analysis (MGCFA) was carried out to analyse the measurement invarience. MH, LR and SIBTEST methods were used to analyze the DIF. For the bias study of the subtests in which DIF was determined, the expert opinions was taken into account and these expert opinions were evaluated by the content analyse method.  In advance of analyzes of DIF and measurement invarience, confirmatory factor analysis (CFA) was carried out and in consequence of this analysis, by assessing RMSEA, SRMR, TLI and CFI values,  ıt was observed that model data fit for three sample sizes was at good level.  As a consequence of measurement invariance analyses, in terms of gender and school type, it was concluded that in the 2019 LGS Mathematics subtests,  all measurement invariance levels were fulfilled. As a result of DIF analyzes conducted by MH method, in term of gender,  ıt was determined that 1 item was in favour of female students; with LR method 5 items were in favour of female students.  On the other hand, ıt was not spotted any DIF with SIBTEST method.  In term of school type, with MH method ıt was concluded that three of four items were in favour of private school and one of four items was in favour of govermental school.  With the LR method, it was observed that four of five items were in favour of private school and one of five items was in favour of govermental school. With the SIBTEST method, four of five items were in favour of private school and one of five items was in favour of govermental school. It was concluded that all of the items in which DIF was determined indicated level A DIF. It was concluded that three items indicated item bias as a consequence of the content analysis method conducted by taking expert opinions to analyze the items in which DIF was indicated for 11 items.