Kanserin teşhis ve tedavisine yönelik yeni tip silisyum ftalosiyaninlerin sentezi ve özelliklerinin incelenmesi
Synthesis and characterization of new type silicon phthalocyanines for diagnosis and treatment of cancer
Yazar: ASUMAN DAKOĞLU GÜLMEZ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT DURMUŞ
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Kanser, vücuttaki dokulardan birine ait bir veya birkaç hücrenin normal özelliklerinin dışında bir değişim göstererek kontrolsüz çoğalması ile meydana gelen ve genellikle tümör (kitle) oluşumuna sebep olan en öldürücü hastalıklardan biridir. Günümüzde klinik tedavilerde kullanılan geleneksel tedavi yöntemlerinin dezavantajlarından dolayı, yeni kanser tedavi yöntemlerinin gelişmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Fotodinamik terapi (PDT) kanserle mücadelede geleneksel tedavi yöntemleri arasında yan etkilerinin az olması nedeniyle gelecek vaat eden tedavilerin başında gelmektedir.
PDT ile kanser tedavisinin temelinde ışık bulunmaktadır. Bu tedavi için gerekli olan diğer gereksinimler ise ışık ile aktive olabilen fotoduyarlaştırıcı adı verilen maddeler ve oksijendir. Uzun dalga boyunda (yakın IR) ışığı absorbe edebilecek fotoduyarlaştırıcıların (ftalosiyanin gibi) geliştirilmesi PDT için son derece önemlidir. Aksiyel pozisyonda sübstitüent içeren silisyum ftalosiyaninler PDT için iyi sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Son yıllarda çok fonksiyonlu yeni fotoduyarlaştırıcıların geliştirilmesi üzerine yoğun çalışmalar yapılmaktadır. Kanser tedavisinin gereksinimlerini karşılamak için birden çok fonksiyonel grup içeren yeni fotoduyarlaştırıcılar geliştirilmektedir. Bu amaçla çeşitli aminoasitler, kemoterapi ajanları ve hedefleme bileşikleri yaygın olarak kullanılmaktadırlar.
Bu tez çalışmasında, fotoduyarlaştırıcı olarak kullanılan silisyum ftalosiyanin bileşiğinin biotin, kumarin ve gemsitabin bileşikleriyle sübstitüe edilerek kanser tedavisinde hedefleme, görüntüleme ve kemoterapi amaçları için kullanılabilecek çok fonksiyonlu fotoduyarlaştırıcı bileşiklerinin sentezlenmesi hedeflenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Kanser, Silisyum Ftalosiyanin, Fotodinamik Terapi, Biotin, Gemsitabin, Kumarin, Fotoduyarlaştırıcı, Hedefleme.

Abstract:
Cancer is one of the most fatal diseases that usually cause tumor (mass) formation and occur with uncontrolled proliferation, with a change outside normal properties of one or more cells of the tissues in the body. Today, new cancer treatments are needed to develop because of the disadvantages of conventional cancer treatments that used in the clinical applications. Photodynamic therapy (PDT) is the most promising method among the others because it has the least side effects. 
The basis of the cancer treatment by PDT depends on light irradiation. The other necessary requirements for this treatment are photosensitizers which can be activated by light and oxygen. It is extremely important for PDT to develop photosensitizers (such as phthalocyanines) which can absorb light at long wavelength region show (near IR). Silicon phthalocyanines which containing substituent at the axial positions give good results for PDT. Recently a lot of studies are made related to the development of multifunctional new fotosensitizers. These photosensitizers have been developed that contain multiple functional groups to supply the needs of cancer treatment. Various amino acids, chemotherapy agents and targeting compounds are widely used for this purpose.
 In this thesis, it is aimed to synthesize multifunctional photosensitizer compounds including targeting, imaging and chemotherapy agents such as biotin, coumarin and gemcitabine for cancer treatment by substituting of silicon phthalocyanine.

Key words: Cancer, Silicon Phthalocyanine, Photodynamic Therapy, Biotin, Gemcitabine, Coumarin, Photosensitizer, Targeting.