Devletin konut sektörüne müdahalesinin emlak konut gayrimenkul yatırım ortaklığı üzerinden incelenmesi
Investigation of the state intervention to the housing sector on real estate investment trust
Yazar: CANSU PINAR
Danışman: ÖĞR. GÖR. FÜSUN ÇİZMECİ YÖREŞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yirminci yüzyılın başlarındaki hızlı ekonomik büyümenin ardından ekonomik sistem 1929 Büyük Buhranı ile derin bir krize girmiştir. 2. Dünya savaşı sonrası ise serbest piyasa sistemi, neoliberalizm etkisi altında işlerliğini sürdürmeye başlamıştır (Harvey, 2015).
Neoliberalizmin küresel bir fenomen olarak ortaya çıkışı 1979'da Margaret Thatcher'ın iktidara gelmesi ve Amerika'da Ronald Reagon'un ABD Başkanlığı görevine gelmesi ile gerçekleşmiştir. Teorik olarak neoliberalizm kavramı, piyasanın devlet denetiminden kurtulmasını ve kamu kuruluşlarının özelleştirilmesini ifade etmektedir. Pratikte ise neoliberalizm, devletin kendi eliyle piyasayı yaratması gerektiğini vurgulamaktadır. Neoliberalizmde esas olan devletin önemsizleştirilmesi değil, yeniden biçimlendirilmesidir (Harvey, 2007).
Peck& Tickle, neoliberalizmin devamlı süren bir inşaat sürecini temsil ettiğinden bahsetmektedir (2002). İnşaat sektöründeki iş hacmi, devamlı çalışan ve diğer sektörleri  tetikleyen mekanizması sektörün diğer sektörler arasında lokomotif bir sektör olarak işlev görmesini sağlamaktadır. Aynı zamanda; devletin çeşitli sübvansiyonlar, düzenlemeler ve vergiler gibi müdahale araçlarını kullanarak sermaye aktarımını sağlayacak ortamı oluşturmasına katkıda bulunmaktadır (Taşar ve Çevik, 2009).
Bu çalışmada, dünyada neoliberalizm etkisi altında devletlerin konut üretim sürecine nasıl dâhil oldukları; müdahale araçları ve yöntemleri üzerinden değerlendirilecektir. Devlet müdahalesi politikaları (Peck, 2016)'e göre; özelleştirme, serbestleştirme, piyasalaştırma, yapısal düzenlemeler ve bütçede kısıtlama politikalarıdır. Devlet müdahale araçları ise; vergiler, sübvansiyonlar ve düzenlemelerdir. Ülkeler bu bağlamda değerlendirildiğinde konut politikalarının ve müdahale araçlarının farklılaştığı görülmektedir. Türkiye'de ise konut üretim sürecini; konut üretiminin nasıl gerçekleştiği, devletin sürece dâhil olmasının ne derecede etkili olduğu, devletin dâhil olma yöntemini hangi yollarla gerçekleştirdiği incelenmiştir. Bu bağlamda TOKİ'nin iştiraki olan Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı tarafından özel sektör firmalarına 'Arsa Satışı Karşılığı Hâsılat Paylaşımı Yöntemi' ile ihaleye sunulan işlerin ekonomiye olan katkısının ne seviyede işlerlik kazandığı ve EKGYO ile özel sektör firmaların yaptıkları sözleşme süreçleri kapsamında değerlendirilmiştir.

Abstract:
After the rapid economic growth in the early twentieth century, the economic system entered into a deep crisis with the Great Depression of 1929. After the Second World War, the free market system began to operate under the influence of neoliberalism (Harvey, 2015).
The emergence of neoliberalism as a global phenomenon occurred in 1979 when Margaret Thatcher came to power and became the US President of Ronald Reagon in America. Theoretically, the concept of neoliberalism refers to the liberation of the market from state control and the privatization of public institutions. In practice, neoliberalism emphasizes that the state should create the market by its own hand. What is essential in neoliberalism is not the trivialization of the state, but its remodeling (Harvey, 2007).
Peck & Tickle mentions that neoliberalism represents an ongoing construction process (2002). The business volume in the construction sector, the mechanism that works continuously and triggers other sectors enables the sector to serve as a locomotive sector among other sectors. Same time; it contributes to the formation of an environment that will enable the transfer of capital by using the means of intervention such as various subsidies, regulations and taxes (Taşar and Çevik, 2009).In this study, it is studied that how the states are involved in the housing production process under the influence of neoliberalism in the world; the means and methods of intervention. According to the government intervention policies (Peck, 2016); privatization, liberalization, marketization, structural regulations and budgetary constraints. State intervention tools; taxes, subsidies and regulations. When the countries are evaluated in this context, it is seen that housing policies and intervention tools differ. The housing production process in Turkey; how housing production is realized, how effective the involvement of the state in the process, and the ways in which the state realizes the method of participation are examined. In this context, TOKI's subsidiary Emlak Konut Real Estate Investment Trust has been evaluated within the scope of the contractual activities of EKGYO and private sector firms and the contribution of the works submitted to the tender to the economy through the 'Revenue Sharing Method for Land Sale Revenue Sharing Method'.