Dicle nehrin de yaşayan Carasobarbus luteus, Capoeta trutta ve Garra variabilis türlerinin biyolojisi üzerine araştırmalar
The investigations on the biology of Carasobarbus luteus, Capoeta trutta ve Garra variabilis species living in tigris river
Yazar: SERBEST BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. ERHAN ÜNLÜ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products ; Zooloji = Zoology
Dizin: Hidrobiyoloji = Hydrobiology

Özet:
Bu çalışmada Dicle Nehir sistemi içindeki Bismil lokalitesinde yaygın dağılım gösteren bıyıklı balık türlerinden Carasobarbus luteus (Heckel, 1843), Capoeta trutta (Heckel, 1843) ve Garra variabilis (Heckel, 1843)?in eşey dağılımı, boy ve ağırlık olarak büyüme ile büyüme oranları, kondisyon faktörü, eşeysel olgunluk yaşı ve boyu, üreme zamanı, yumurta verimi gibi bazı biyolojik özellikleri araştırılmıştır.
C. luteus?un incelenen örnekleri II-IX yaş grupları arasında dağılım göstermiştir. Örnekler % 45 oranında dişi ve % 55 oranında erkek bireylerden oluşmuş olup, dişi-erkek oranı 1 : 1,22 olarak hesaplanmıştır. Çatal boy uzunlukları ile vücut ağırlıkları dişilerde 104-271 mm ve 22-354 g, erkeklerde ise 103-200 mm ve 20-182 g arasında değişmektedir. Boy-ağırlık ilişkisi dişi ve erkek bireylerde sırasıyla; Log W = -4,7314 +3,0113 Log FL (r2 = 0,9274) P < 0,001, ile Log W = -4,7631 +3,0263 Log FL (r2 = 0,9390) P < 0,001 olarak hesaplanmıştır. Kondisyon faktörü değerleri dişi ve erkek bireylerde sırasıyla; K = 1,52 ± 2,62, K = 1,51 ± 2,41 olarak belirlenmiştir. von Bertalanffy yaş-boy ilişkisi denklemi dişi ve erkek bireylerde sırasıyla; Lt = 40,09 [1-e-0,087036 (t+1,55004)], Lt = 38,14 [1-e-0,080056 (t+2,34838)] şeklinde hesaplanmıştır. Üreme zamanının mayıs ve temmuz ayları arasında olduğu tespit edilmiştir. Bu periyotta su sıcaklığı 21,4 oC ile 31 oC arasındadır. Yakalanan örneklerin yumurta sayısı 5266 ? 78416 arasında, yumurta çapı ise 0,24 mm (Ağustos 2012) ile 1,45 mm (Mayıs 2013) arasında değişmektedir. Araştırma boyunca elde edilen C. luteus bireylerinin dişi ve erkek bireylerine ait hesaplanan ortalama GSI değerleri sırasıyla 0,9 - 8,72 ile 0,85 - 7,05 arasında değişmektedir. Eşeysel olgunluğa ulaşma yaşı ile boyu; dişilerde III yaş ve 16,5 cm ,erkeklerde ise II yaş ve 21,2 cm olarak bulunmuştur.
C. trutta?nın incelenen örnekleri I-VI yaş grupları arasında dağılım göstermiştir. Örnekler % 68,3 oranında dişi ve % 31,7 oranında erkek bireylerden oluşmuş olup, dişi-erkek oranı 1 : 0,47 olarak hesaplanmıştır. Çatal boy uzunlukları ile vücut ağırlıkları dişilerde 127-270 mm ve 28-280 g, erkeklerde ise 135-235 mm ve 28-212 g arasında değişmektedir. Boy-ağırlık ilişkisi dişi ve erkek bireylerde sırasıyla Log W = -4,6845 + 2,9303 Log FL (r2 = 0,9142) P < 0,001, Erkek : Log W = -4,7784 + 2,9746 Log FL (r2 = 0,8897) P < 0,001 olarak hesaplanmıştır. Kondisyon faktörü değerleri dişi ve erkek bireylerde sırasıyla; K = 1,47 ± 1,537, K = 1,334 ± 1,524 olarak belirlenmiştir. von Bertalanffy yaş-boy ilişkisi denklemi dişi ve erkek bireylerde sırasıyla; Lt = 35,36 [1-e-0,082817 (t+4,82738)], Lt = 28,82 [1-e-0,12380 (t+4,40235)] şeklinde hesaplanmıştır. Üreme zamanının mayıs ve haziran ayları arasında olduğu tespit edilmiştir. Bu periyotta su sıcaklığı 21,4oC ile 31 oC arasındadır. Yakalanan örneklerin yumurta sayısı 1730 ? 9227 arasında, yumurta çapı ise 0,18 mm (Ekim 2012) ile 0,62 mm (Haziran 2013) arasında değişmektedir. Araştırma boyunca elde edilen C. trutta bireylerinin dişi ve erkek bireylerine ait hesaplanan ortalama GSİ değerleri sırasıyla 0,7 - 2,95 ile 0,9 - 14,5 arasında değişmektedir. Eşeysel olgunluğa ulaşma yaşı ile boyu; dişilerde III yaş ve 18,2 cm, erkeklerde ise II yaş ve 13,8 cm olarak bulunmuştur.
G. variabilis?in incelenen örnekleri II-VII yaş grupları arasında dağılım göstermiştir. Örnekler % 85 oranında dişi ve % 15 oranında erkek bireylerden oluşmuş olup, dişi-erkek oranı 1 : 0,18 olarak hesaplanmıştır. Çatal boy uzunlukları ile vücut ağırlıkları dişilerde 95-162 mm ve 14-76 g, erkeklerde ise 105-151 mm ve 14-54 g arasında değişmektedir. Boy-ağırlık ilişkisi dişi ve erkek bireylerde sırasıyla : Log W = -5,1080 + 3,15558 Log FL (r2 = 0,7489) P < 0,001, Log W = -4,8392 + 3,0153 Log FL (r2 = 0,6159) P < 0,001 olarak hesaplanmıştır. Kondisyon faktörü değerleri dişi ve erkek bireylerde sırasıyla; K = 1,17 ± 3,28, K = 1,02 ± 2,46 olarak belirlenmiştir. von Bertalanffy yaş-boy ilişkisi denklemi dişi ve erkek bireylerde sırasıyla; Lt = 33,75 [1-e-0,04001 (t+7,34612)], Lt = 35,17[1-e-0,034345(t+21,6588)] şeklinde hesaplanmıştır. Üreme zamanının mayıs ve haziran ayları arasında olduğu tespit edilmiştir. Bu periyotta su sıcaklığı 21,4 oC ile 31 oC arasındadır. Yakalanan örneklerin yumurta sayısı 2877,7? 999,7 arasında, yumurta çapı ise 0,29 mm (Ağustos 2012) ile 1,75 mm (Nisan 2013) arasında değişmektedir. Araştırma boyunca elde edilen C. trutta bireylerinin dişi ve erkek bireylerine ait hesaplanan ortalama GSİ değerleri sırasıyla 2 - 27 ile 0,9 - 12,5 arasında değişmektedir. Eşeysel olgunluğa ulaşma yaşı ile boyu; dişilerde IV yaş ve 18,9 cm, erkeklerde ise IV yaş ve 14,6 cm olarak bulunmuştur.

Abstract:
In this study, some biological characteristics such as sex distribution, growth and growth rate of length and weight, condition factor, age and length of sexual maturity, egg production rate in species of Carasobarbus luteus (Heckel, 1843), Capoeta trutta (Heckel, 1843) and Garra variabilis (Heckel, 1843) which are commonly distributed around Bismil locality in Tigris River system. 
The examined samples of C. luteus were distributed between II-IX years age. The % 45 of the samples were female and % 55 of the samples were male and female-male rate was calculated as 1:1.22. mid-caudal length and weight of females variated between 103-271 mm and 22-354 g and between 103-200 mm and 20-182 g in males. The correlation of length-weigth between males and females were calculated as Log W = -4.7314 +3.0113 Log FL (r2 = 0.9274) P < 0.001, and Log W = -4.7631 +3.0263 Log FL (r2 = 0.9390) P < 0.001.The condition factor in female and male individuals were determined as; C = 1.52 ± 2.62, C = 1.51 ± 2.41 respectively. The von Bertalanffy correlation between age-length in female-male individuals was; Lt = 40.09 [1-e-0.087036 (t+1.55004)], Lt = 38.14 [1-e-0.080056 (t+2.34838)] respectively. It was determined that the reproduction period was between May and July. The water temperature at this period was between 21.4oC and 31oC. The egg number of captured samples varieted between 5266-78416 and egg diameter varieted between 0.24 mm (August 2012) and 1.45 (May 2013). The average GSI value of female and male C. luteus individuals varieted between 0.9 - 8.72 and 0.85 - 7.05 respectively. It was determined that Sexual maturity age and length for females were age III and 16.5 cm length and for males were age II and 21.2 cm length.
The examined samples of C. trutta were distributed between I-VI years age. The % 68.3 of the samples were female and % 31.7 of the samples were male and female-male rate was calculated as 1:0.47. mid-caudal length and weight of females variated between 127-270 mm and 28-280 g and between 135-235 mm and 28-212 g in males. The correlation of length-weigth between males and females were calculated as Log W = -4.6845 + 2.9303 Log FL (r2 = 0.9142) P < 0.001, Log W = -4.7784 + 2.9746 Log FL (r2 = 0.8897) P < 0.001, respectively. The condition factor in female and male individuals were determined as; C = 1.47 ± 1.537, C = 1.334 ± 1.524 respectively. The von Bertalanffy correlation between age-length in female-male individuals was; Lt = 35.36 [1-e-0.082817 (t+4.82738)], Lt = 28.82 [1-e-0.12380 (t+4.40235)] respectively. It was determined that the reproduction period was between May and June. The water temperature at this period was between 21.4 oC and 31 oC. The egg number of captured samples varieted between 1730 ? 9227 and egg diameter varieted between 0.18 mm (October 2012) and 0.62 mm (June 2013). The average GSI value of female and male C. trutta individuals varieted between 0.7 - 2.95 and 0.9 - 14.5 respectively. It was determined that Sexual maturity age and length for females were age III and 18.2 cm length and for males were age II and 13.8 cm length.
The examined samples of G. variabilis were distributed between II-VII years age. The % 85 of the samples were female and % 15 of the samples were male and female-male rate was calculated as 1:0.18. mid-caudal length and weight of females variated between 95-162 mm and 14-76 g and between 105-151 mm and 14-54 g in males. The correlation of length-weigth between males and females were calculated as Log W = -5.1080 + 3.15558 Log FL (r2 = 0.7489) P < 0.001, Log W = -4.8392 + 3.0153 Log FL (r2 = 0.6159) P < 0.001, respectively. The condition factor in female and male individuals were determined as; C = 1.17 ± 3.28, C = 1.02 ± 2.46 respectively. The von Bertalanffy correlation between age-length in female-male individuals was; Lt = 33.75 [1-e-0.04001 (t+7.34612)], Lt = 35.17[1-e-0.034345(t+21.6588)] respectively. It was determined that the reproduction period was between May and June. The water temperature at this period was between 21.4 oC and 31 oC. The egg number of captured samples varieted between 2877.7? 999.7 and egg diameter varieted between 0.29 mm (August 2012) and 1.75 mm (April 2013). The average GSI value of female and male G. variabilis individuals varieted between 2 - 27 and 0.9 - 12.5 respectively. It was determined that Sexual maturity age and length for females were age IV and 18.9 cm length and for males were age IV and 14.6 cm length.