İmalat sanayiinde rekabet edebilirilik ve karmaşıklık: Ülkelerarası bir analiz
Competitiveness and complexity in manufacturing industry: A cross-country analysis
Yazar: UĞUR AYTUN
Danışman: DOÇ. DR. YILMAZ KILIÇASLAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Karmaşıklık = Complexity ; Rekabet = Competition ; Rekabet koşulları = Competition conditions ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Rekabet yönetimi = Competition management ; Sabit piyasa payı analizi = Constant market share analysis ; Uluslararası ticaret = International trade ; Üretim endüstrisi = Production industry

Özet:
Rekabet edebilirlik kavramı iktisat biliminde sıkça kullanılmakta ve anlamı uzun zamandan beri tartışılmaktadır. Yapılan tanımlar çeşitli açılarına göre farklılaşmasına rağmen, bunlardaki ortak vurgu yaşam standartlarının artırılırken dış ticarette nispi etkinliğin önemidir. Bu çalışmada ilk olarak Türkiye'nin ve seçili ülkelerin çeşitli teknoloji yoğunluklarındaki alt sektörlerinin dünya ihracat paylarındaki değişimin kaynakları 1990-2014 dönemi için BACI verileri kullanılarak pay-değişim analizleri yoluyla araştırılmış ve rekabet edebilirlik bileşeninin bu değişimlerdeki en belirleyici bileşen olduğu görülmüştür. Bununla beraber, son yıllarda hızlı ihracat artışı kaydeden Çin ve Vietnam ile yüksek teknoloji endüstrilerinde İrlanda dünya piyasalarında talebi artan ürünlerdeki uyum performansı  sayesinde sektör paylarını daha fazla artırmışlardır. İkinci olarak, bir ekonominin imalat sanayiindeki sahip olduğu endüstri-spesifik ve genel düzeydeki yeteneklerin (yapabilirliklerin) farklı teknoloji yoğunlukları altında rekabet edebilirlik ile ilişkisi araştırılmıştır. UNIDO verilerinin de dahil edildiği tahmin sonuçları, teknoloji yoğun endüstrilerde yapabilirliği temsil eden sektör-spesifik karmaşıklığın rekabet edebilirliğe diğer endüstrilere göre daha fazla katkı sağladığını göstermiştir. Düşük teknolojili endüstrilerde ise makro düzeydeki karmaşıklık rekabet edebilirliğin pozitif ve anlamlı bir belirleyicisidir. Son olarak, endüstri-spesifik karmaşıklığın temel belirleyicilerinin de endüstrinin beşeri sermaye, piyasa yapısı ve yüksek gelirli ülkelerin ithalat yoğunluğu olduğu tespit edilmiştir.


Anahtar Sözcükler: Rekabet Edebilirlik, İmalat Sanayii, Karmaşıklık, Sabit Pazar Payı Analizi, Türkiye

Abstract:
Competitiveness concept has been often used in economics and what it means has been debated for a long time. Though definitions have varied by different perspectives, common emphasis is importance of relative efficiency in trade performance while enhancing the living standards. In this study, first of all, sources of changes in the world export shares of sub-sectors under different technology categories for Turkey and selected countries were examined through shift-share analysis by using BACI dataset for the period 1990-2014 and seen that competitiveness term is most dominant component in the changes. However, China and Vietnam which they experienced rapid export growth and Ireland in high-tech industries have raised their market share further in most periods via adaptation performance to world markets in the products which have increasing demand. Second, relationship between industry-specific and nationwide capabilities of a country and competitiveness under different technology intensities of manufactuting industry has been investigated. Estimation results including UNIDO dataset showed that industry-specific complexity representing the capabilities provides more contribution to competitiveness in technology intensive industries, compared to other industries. Moreover, general complexity is positive and significant determinant of low-tech industries. Finally, human capital, market structure and import intensity of high-income countries have been found as main drivers of industry-specific complexity for technology intensive industries.


Keywords: Competitiveness, Manufacturing Industry, Complexity, Capabilities,Constant Market Share Analysis, Turkey