Majör depresif bozuklukta farmakoterapinin bilişsel işlevler üzerine etkilerinin araştırılması
Study of the effects of pharmacotherapy on cognitive functions in major depressive disorder
Yazar: CANSU ÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. SÜHEYLA DOĞAN BULUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; Duloksetin = Duloxetine ; Vortioksetin = Vortioxetine

Özet:
Giriş ve Amaç: Majör depresif bozukluk toplumda sık görülen, ataklarla seyreden ve işlevsellik kaybına neden olan önemli bir ruhsal hastalıktır. Dikkat, bellek, yürütücü işlevler gibi bilişsel alandaki zorluklar depresyonun hem akut hem remisyon dönemlerinde izlenmektedir. Eşlik eden bilişsel kusurlar önemli derecede işlevsellik kaybına neden olmakta ve yeni bir depresif atak geçirme riskini artırmaktadır. Bu araştırmada etki mekanizması farklı gruptan olan duloksetin ve vortioksetin tedavilerinin bilişsel işlevler üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma 35 vortioksetin, 34 duloksetin kullanan MDB tanısı olan hasta ve 34 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 103 katılımcının katılımı ile 8 haftalık izlem çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya ait veriler sosyodemografik veri formu, Hamilton depresyon derecelendirme ölçeği (HAM-D), Hamilton anksiyete derecelendirme ölçeği (HAM-A), klinik global izlenim ölçeği (KGİ), Stroop TBAG (Temel Bilimler Araştırma Grubu) formu, iz sürme testi (TMT) ve işitsel sözel öğrenme testi (AVLT) ile ölçek ve testlerin araştırmacı tarafından uygulanması ile elde edilmiştir.
Bulgular: Yapılan istatistiksel analizler sonucunda depresif bireylerin akut dönemde dikkat, işlem hızı, bellek ve yürütücü işlevleri değerlendiren testlerde sağlıklı kontrollere göre daha kötü performans gösterdikleri saptanmıştır. Tedavinin 8.haftasında duloksetin kullanan hastalarda işlem hızı, dikkat, bellek işlevlerinde iyileşme izlenmiştir. Duloksetin kullanan hastalarda yürütücü işlevlerde anlamlı değişiklik izlenmemiştir. Tedavinin 8. haftasında vortioksetin kullanan hastalarda işlem hızı, dikkat, bellek, çalışma belleği ve yürütücü işlev gibi değerlendirilen tüm bilişsel alanlarda anlamlı iyileşme tespit edilmiştir.
Sonuç: Depresif bireyler önemli bilişsel güçlükler yaşamaktadır. Hem duloksetin hem vortioksetinin bilişsel işlevler üzerinde olumlu etki gösterdiği saptanmıştır. Her iki ilaç grubunu karşılaştırdığımızda vortioksetin kullanan hasta grubunda dikkat, kısa süreli bellek ve yürütücü işlevlerde düzelmenin duloksetin kullanan hasta grubuna göre daha belirgin olduğu anlaşılmaktadır.
Anahtar kelimeler: Depresyon, bilişsel işlevler, duloksetin, vortioksetin

Abstract:
Introduction and aims: Major depressive disorder is an important mental illness that is common in the community, progresses with attacks and causes loss of functionality. Cognitive difficulties such as attention, memory and executive functions are observed in both acute and remission periods of depression. Ongoing cognitive deficits cause significant loss of functionality and increase the risk of having a new depressive episode. In this study, it was aimed to investigate the effects of duloxetine and vortioxetine treatments, which have different mechanisms of action, on cognitive functions.
Method: The study was carried out as an 8-week follow-up study with the participation of a total of 103 participants, 35 of whom were vortioxetine, 34 of whom were duloxetine using patients with MDD and 34 healthy controls. Data belonging to the study were obtained with sociodemographic data form, Hamilton rating scale of depression (HAM-D), Hamilton rating scale of anxiety (HAM-A), the scales of clinical global impression (CGI), Stroop TBAG form, trail making test (TMT) and auditory-verbal learning test (AVLT); scales and tests were carried out by the researcher.
Results: As a result of the statistical analyzes, it was determined that depressed individuals performed worse in tests evaluating attention, processing speed, memory and executive functions in the acute period compared to healthy controls. At the end of 8 weeks of treatment, improvement in processing speed, attention, and memory functions were observed in patients using duloxetine. No significant changes were observed in executive functions in patients using duloxetine. At the end of 8 weeks of treatment, significant improvement was detected in all evaluated cognitive domains such as processing speed, attention, memory, working memory and executive function in patients using vortioxetine.
Conclusion: Depressed individuals experience significant cognitive difficulties. It has been determined that both duloxetine and vortioxetine have positive effects on cognitive functions. When we compare both drug groups, it is understood that the improvement in attention, short-term memory and executive functions in the patient group using vortioxetine is more significant than the patient group using duloxetine.
Keywords: Depression, cognitive functions, duloxetine, vortioxetine