Fibromiyalji sendromlu ve romatoid artritli hastalarda D vitamini düzeylerinin yaşam kalitesine etkisinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of vitamin D levels on quality of life in patients with fibromyalgia syndrome and rheumatoid arthritis
Yazar: HİLAL UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. FATMA GÜLÇİN URAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: Fibromiyalji sendromu (FMS), yaygın kas ve kemik ağrısı, sabahları yorgun uyanma, uyku problemleri, duygudurum bozuklukları ile seyreden yaşam kalitesini büyük ölçüde etkileyen kronik noninflamatuvar bir hastalıktır. Romatoid artrit (RA) özellikle küçük eklemlerin simetrik tutulumu, sabah tutukluğu, eklemlerde deformite ve sistemik bulgularla seyredebilen kronik inflamatuvar bir hastalıktır. D vitamini ise kas iskelet sistemi, santral sinir sistemi ve immun sistem üzerinde çeştli etkileri olan bir hormondur. Bu çalışmada vitamin D düzeylerinin fibromiyalji sendromlu ve romatoid artritli hastalarda ağrı, yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon üzerine etkilerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Çalışma gruplarımızı, 18-65 yaş aralığında, herhangi bir nedenle bakılan 25-hidroksivitamin D [25(OH)D] düzeyleri 30ng/dl altında tespit edilmiş FMS ve RA tanılı 30'ar kadın hasta oluşturdu. Hastalar 1 Mart 2019- 1 Ağustos 2019 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniğine başvuran hastalar arasından seçildi. FMS tanısı 2016 Amerikan Romatoloji Birliği (ACR) tanı kriterlerine göre, RA tanısı ise 2010 ACR tanı kriterlerine göre konuldu. Hastalar ağrı için, Vizüel Analog Skala (VAS) istirahat ve hareket skorlarıyla; yaşam kalitesi için, Kısa Form-36 (SF-36) ölçeği ile; anksiyete ve depresyon için, Beck depresyon anketi ve Hastane Anksiyete ve Depresyon ölçeği (HADÖ) ile değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan FMS ve RA hastalarının yaş, vücut kitle indeksi (VKI), semptom süresi ve 25(OH)D düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktu. Çalışmaya katılan FMS hastalarının ağrı skorları (VAS hareket, VAS istirahat, SF-36 ağrı alt parametresi) RA hastalarına göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu. 25(OH)D düzeylerinin ağrı skorlarına etkisi FMS hastalarında RA hastalarına göre anlamlı yüksek bulundu. 25(OH)D düzeylerinde yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon skorları açısından her iki hastalık arasında anlamlı fark yoktu.
Sonuç: D vitamini eksiklik ve yetersizliğinin FMS hastalarında ağrı skorlarını RA hastalarına göre daha çok etkilediği saptanırken, her iki hastalıkta da D vitaminin yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon üzerine benzer etkileri olduğunu saptanmıştır.

Abstract:
Objectives: Fibromyalgia syndrome (FMS) is a chronic non-inflammatory disease that affects the quality of life to a great extent and is accompanied by diffuse muscle and bone pain, waking tired in the morning, sleep problems and mood disorders. Rheumatoid arthritis (RA) is a chronic inflammatory disease that can present with symmetrical involvement of small joints, morning stiffness, joint deformity and systemic findings. Vitamin D is a hormone with various effects on the musculoskeletal system, central nervous system and immune system. The aim of this study was to compare the effects of vitamin D levels on pain, quality of life, anxiety and depression in patients with fibromyalgia syndrome and rheumatoid arthritis.
Materials and Methods: Our study groups consisted of 30 women aged between 18-65 years who were diagnosed with FMS and RA, whose 25 hydroxyvitamin D [25(OH)D] levels were detected below 30ng / dl when tested for any reason. The patients were selected from the patients who applied to the Physical Medicine and Rehabilitation outpatient clinic of Ankara City Hospital between 1 March 2019 and 1 August 2019. FMS was diagnosed according to the 2016 American Collage of Rheumatology (ACR) diagnostic criteria and RA was diagnosed according to the 2010 ACR diagnostic criteria. Patients were evaluated with Visual Analogue Scale (VAS) at rest and with movement scores for pain; for quality of life, with Short Form-36 (SF-36) scale; for anxiety and depression, with Beck Depression Inventory and Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) were used.
Results: There was no significant difference between age, body mass index (BMI), symptom duration and 25(OH)D levels of the FMS and RA patients. Pain scores (VAS with movement, VAS at rest, SF-36 pain sub-parameter) of  FMS patients who participated in the study were significantly higher than RA patients. The effect of 25(OH) D levels on pain scores was significantly higher in FMS patients than in RA patients. There was no significant difference in 25(OH) D levels between the two diseases in terms of quality of life, anxiety and depression scores.
Conclusions: While vitamin D deficiency and insufficiency were found to affect pain scores more in FMS patients than RA patients, vitamin D had similar effects on quality of life, anxiety and depression in both diseases.