Tavuklarda (Gallus domesticus) deneysel toksoplazmozis
Experimental toxoplasmosis in chicken (Gallus domesticus)
Yazar: BUĞRA AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. AYHAN ATASEVER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Patolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Patoloji = Pathology
Dizin: Gallus domesticus = Gallus domesticus ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Histopatoloji = Histopathology ; Toksoplazma = Toxoplasma ; Toksoplazmoz = Toxoplasmosis ; Toxoplasma gondii = Toxoplasma gondii ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Bu çalışmada, tavuklarda deneysel toksoplazmozis oluşturulması; klinik, patolojik (histopatoloji ve immunohistokimya) tekniklerle doku lezyonlarının belirlenmesi, bunların karşılaştırılması ve patogenezi amaçlanmıştır. Çalışmada, 2 aylık yaşta 175 tavuk oral, parenteral ve onların kontrolleri olarak 7 gruba ayrılmıştır. Oral ve parenteral kontrole (Grup I, III) 0,5 ml serum fizyolojik, Grup II, intraperitoneal (İP) (Grup IV), intramuskuler (İM) (Grup V), intrakardiyak (İK) (Grup VI), intraserebral (İS) (Grup VII)'lara 0,5 ml'sinde 105 takizoit içeren inokulum verilmiştir. Grup II'de 3, Grup IV'te 2,  Grup VI'te 4 adet tavukta sebepsiz ölümler ve Grup VII'de ki; 2 tavukta akut toksoplazmozis bağlı konvulsion, ataksi ve tremor gibi sinirsel semptomlar ve ölüm şekillenmiştir. Grup VII'de ki tavukların tamamında toksoplazmozise ilişkin sinir sistemi lezyonları görülürken; 5 tavukta takizoitler ve bradizoitler HxE boyamasıyla ve immuno-peroksidaz boyamasında 8 tavukta beyinde T. gondii antijeni de saptanmıştır. Ancak 3'ünün kalp ve 4 tanesinin iskelet kasında myokarditis ve myozitis belirlenirken immunoperoksidaz boyamada T.gondii antijeni tespit edilememiştir.  Grup IV'deki tavukların 4'ünün iskelet ve 6'sının kalp kasında, Grup V'deki tavukların 6'sının iskelet ve 3'ünün kalp kasında fokal myozitis ve myokarditis dikkati çekti. Grup IV'de bir tavukta kalp kasında bradizoit kisti HxE boyamasında tespit edilmiştir. Grup VI'daki tavukların 3 tanesinin kalp kasında fokal myokarditis ve immunohistokimyasal boyamada bradizoit kistleri tespit edildi. Grup IV, V,VI ve VII'da diğer organlarda fokal olarak hepatitis, pankreatitis, interstisyel nefritis, pneumonitis ve bezli midede yangı alanları görüldü. Grup IV'de splenitis ve enteritis görülen farklı lezyonlardı.
Sonuç olarak; bu deneysel toksoplazmozis çalışmasında intraserebral grupta hem makroskopik hemde mikroskobik enfeksiyon tespit edilirken, intraperitoneal grupta bir hayvanda kalp kasında bradizoit kisti HxE boyamasında görülürken, İP ve İM grupta oluşan lezyonların deneysel enfeksiyonla ilişkisi immunoperoksidaz teknikle doğrulanamamıştır. İntrakardiyak grupta HxE boyamasında takizoit ve bradizoit formları görülemezken, immunoperoksidaz boyamasında bradizoit kist formu tespit edilmiştir. Peros grupta HxE ve immunoperoksidaz boyamada toksoplazmozis ilişkin lezyon ve etkene rastlanmamıştır. Çalışmada İP, İM ve İK yolla etkenin verilmesiyle oluşması beklenen lezyonların istenilen düzeyde şekillenmemesi; çalışmada kullanılan insan orijinli T. gondii RH suşu'nun pasajlama işlemleri sonucu zayıflamış olabileceğini düşündürmüştür. Bu nedenle, kanatlılarda yapılacak benzer çalışmalarda, patojenitesi yüksek insan ya da hayvan orjinli Toxoplasma gondii suşu kullanmanın daha yararlı olacağı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
In this study, induction of experimental toxoplasmosis in chickens aged 2 months; determination of tissue lesions using clinical, pathological (histopathology and immunohistochemistry) techniques, their comparison and pathogenesis are aimed. In the study, 175 chickens at the age of 2 months were divided into 7 groups as oral, parenteral and their controls. 0.5 ml saline solution for oral and parenteral control (Group I, III), Group II, intraperitoneal (IP) (Group IV), intramuscular (IM) (Group V), intracardiac (ICa) (Group VI), intracerebral (IC) (Group VII) were given an inoculum containing 105 tachyzoites in 0.5 ml. 3 in Group II, 2 in Group IV, 4 in Group VI causeless deaths and in Group VII; Neural symptoms such as convulsion, ataxia and tremor and death occurred due to acute toxoplasmosis in 2 chickens. While nervous system lesions related to toxoplasmosis were observed in all chickens in Group VII; In 5 chickens, tachyzoites and bradyzoites were detected in the brain by HxE staining and immunoperoxidase was staining in 8 chickens. However, while myocarditis and myositis were detected in the heart muscle of 3 and skeletal muscle of 4, T. gondii antigen was not detected in immunoperoxidase staining. Focal myositis and myocarditis were noted in the skeletal muscle of 4 chickens in Group IV and in the heart muscle of 6 chickens in Group V, in the skeleton of 6 and in the cardiac muscle of 3 in the Group V chickens. In group IV, a bradyzoites cyst in the heart muscle of a chicken was detected in HxE staining. Focal myocarditis and bradyzoite cysts in immunohistochemical staining were detected in the heart muscle of 3 chickens in Group VI. In groups IV, V, VI and VII, focal hepatitis, pancreatitis, interstitial nephritis, pneumonitis and inflammation areas in the stomach with glands were observed in other organs. Splenitis and enteritis were different lesions in Group IV. 
As a result; In this experimental toxoplasmosis study, both macroscopic and microscopic infections were detected in the intracerebral group, while a bradyzoites cyst in the heart muscle of an animal in the intraperitoneal group was observed in HxE staining, the relation of lesions in the IP and IM groups with the experimental infection could not be confirmed by immunoperoxidase technique. While tachyzoite and bradyzoites forms could not be seen in HxE staining in intracardiac group, bradyzoites cyst form was detected in immunoperoxidase staining. In the Peros group, lesions and agents related to toxoplasmosis were not found in HxE and immunoperoxidase staining. In the study, the lesions that are expected to be formed by the experimental route (IP, IM and ICa) of the agent are not formed at the desired level; human origin T. gondii RH strain used in the study may have been weakened as a result of passaging procedures. Therefore, in similar studies to be carried out in poultry, it was concluded that it would be more beneficial to use a human or animal origin Toxoplasma gondii strain with high pathogenicity.