Patolojik Satın Alma Taraması Türkçe uyarlaması ve patolojik satın almanın sosyodemografik özelliklere göre incelenmesi
Turkish adaptation of pathological buying screener and examination of the pathological buying according to sociodemographic variables
Yazar: GANİME TUBA DİKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP CEREN ACARTÜRK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Patolojik satın alma = Pathological buying ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Ölçekler = Scales

Özet:
Patolojik satın alma, bireylere psikolojik, sosyal ve maddi problemlere neden olan ve bireylerin davranışı kontrol etmekte güçlük yaşadıkları bir satın alma davranıştır. Bu çalışmada Müller, Trotzke, Mitchell, Zwaan ve Brand (2015) tarafından geliştirilen Patolojik Satın Alma Taramasının Türk kültüründeki geçerlik ve güvenilirlik özelliklerinin incelenmesi ve patolojik satın almanın sosyodemografik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmaya yaşları 18 ile 64 arasında değişen ((M=33.17, SS=9.62) 457 yetişkin katılımcı (286 kadın, 170 erkek ve 1 ikili olmayan) katılmıştır. Çalışmanın ilk kısmında Patolojik Satın Alma Taraması Türkçeye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Ölçeğin güvenilirlik özelliklerini sınamak için Cronbach's Alpha iç tutarlılık kat sayısı ve test tekrar test yöntemi uygulanmıştır. Geçerlik analizleri içinse yapı geçerliği, uyum geçerliği ve ölçüt bağıntılı yordama geçerliği test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre Patolojik Satın Alma Taramasının Türk kültüründe geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu bulunmuştur. Çalışmanın ikinci kısmında patolojik satın almanın sosyodemografik özellikleri incelenmiştir. Patolojik satın alma davranışının cinsiyete göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Çalışma örnekleminde patolojik satın alma davranışının yaygınlığı %5.4 olarak hesaplanmıştır. Araştırma bulguları alanyazın çerçevesinde değerlendirilmiş ve tartışılmıştır.

Abstract:
Pathological buying is the behavior that causes individuals psychological, social and financial problems, and individuals experience difficulties in controlling their behavior. The purpose of this study was to examine the validity and reliability of Pathological Buying Screening which is developed by Müller, Trotzke, Mitchell, Zwaan ve Brand (2015) into Turkish culture and to examine the sociodemographic characteristics of pathological buying. 457 adult participants (286 females, 170 males and 1 non-binary) between the ages of 18 and 64 (M=33.17, SD=9.62) participated in the study. In the first part of the study, Pathological Buying Screener was adapted to Turkish and psychometric properties were analyzed. In order to test reliability, Cronbach's Alpha internal consistency coefficiency and test retest reliability were examined. Also, in order to test validity, construct validity, concurrent validity and criterion related predictive validity were tested. The results showed that Pathological Buying Screener were found to have good validity and reliability characteristics in Turkish culture. The second part of the study, the socio-demographic characteristics of pathological buying were examined. The results showed that pathological buying behavior did not differ according to gender. The prevalence of pathological buying behavior was found as 5.4% in the study sample. The findings were evaluated and discussed in the light of the literatüre.