Tiyatroda multimedya kullanımı ve günümüz tiyatrosuna etkisi: Çirkin oyunu örneği
Use of multimedia in theater and its impact on today's theater: The example of the Freak play
Yazar: BURHAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZER ANAR
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Güzel Sanatlar Ana Sanat Dalı / Sanat Politikaları ve İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Tiyatro, 2500 yılı aşkın tarihi boyunca toplumsal gelişmelerin tiyatro sanatının metin formunda kendine yer bulduğu gibi aksesuar, makara, yaylı sistem zamanla ışık, ses, görüntü ve benzeri teknolojik araçları anlatım aracı olarak sahne tasarımına dahil ettiği gözlemlenir.  Türkiye'de multi-sanatsal çalışmaların sayısında geçtiğimiz yıllar içinde belirli bir düzeyde artış olduğu söylenebilir. Fakat dünya düzeyinde bu oran çok azdır. Multi-sanatsal çalışmaların az kullanımının nedenleri; altında yatan ekonomik veya altyapısal etkiler olabileceği gibi yönetmen, dramaturg, oyuncu gibi profesyonellerin bakış açısı ve disiplinlerarası uyumlanma düzeyi de etkili olabilmektedir. 

Bu tezin ilk bölümünde tiyatro tarihinde teknolojinin ve multimedya kullanımının tarihsel gelişimi incelenecektir. Bu incelemede tiyatroda multimedya öncesi dönem, multimedya kullanımın başlangıç dönemi, gelişimi ve günümüz dünyasında ve ülkemizde tiyatroda multimedya kullanımı örnekleri literatür araştırmaları üzerinden derlenerek ortaya konulacaktır. Tezin ikinci bölümünde ise 2023 yıllında prömiyer yapan tiyatroda multimedya örneği olarak gözlemlenen Firuze Engin'in yazdığı, Güray Dinçol'un yönettiği Dolkun Production yapımı olan Çirkin adlı tiyatro oyununun üretim sürecinde bulunan profesyoneller ve oyunu izleyen seyircilerden alınan geri bildirimler incelenecektir. 

Bu araştırmada nitel yöntem olan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme yöntemi uygulanmıştır. Tiyatroda multimedya kullanımında; farklı mesleklerin multimedya kullanımına bakış açısı, Çirkin oyununun multimedya çalışmaları içindeki konumunun ne olduğu, projede farklı meslek gruplarının disiplinlerarası ve multimedya ile uyumlanması, sahne ve dekor tasarımında kullanılan malzemeler, ekonomik etkiler ve seyirci geri bildirimleri bu tezin bulgularını oluşturmaktadır. Sonuç bölümünde Türkiye'de tiyatroda multimedya kullanımının tiyatro üretimine katkısı, zorlukları, geliştirilmesi gereken yönleri, seyirci üzerindeki etkisi tartışılacaktır. 

Anahtar Sözcükler: Tiyatro, Multimedya, Kapsayıcı Medya (Immersive), Tiyatroda Multimedya Kullanımı, Firuze Engin, Çirkin Oyunu

Abstract:
Throughout its history of more than 2500 years, it is observed that social developments have found a place in the text form of theater art, as well as accessories, pulleys, spring systems, light, sound, image and similar technological tools have been included in stage design as a means of expression.  It can be said that the number of multi-artistic works in Turkey has increased to a certain extent in recent years. However, this rate is very low at the world level. The reasons for the low use of multi-artistic works may be the underlying economic or infrastructural effects, as well as the perspective of professionals such as directors, dramaturgs, actors and the level of interdisciplinary harmonization. 

In the first part of this thesis, the historical development of technology and multimedia use in the history of theater will be examined. In this examination, the pre-multimedia period in the theater, the initial period of multimedia use, its development and examples of multimedia use in the theater in today's world and in our country will be compiled through literature research. In the second part of the thesis, the feedbacks received from the professionals in the production process and the audience watching the play Freak, written by Firuze Engin, directed by Güray Dinçol and produced by Dolkun Production, which was premiered in 2023, will be examined as an example of multimedia in the theater. 

In this research, semi-structured in-depth interview method, which is a qualitative method, was applied. The findings of this thesis include the perspective of different professions on the use of multimedia in theater, the position of the play Freak in multimedia studies, the interdisciplinary and multimedia adaptation of different professional groups in the project, the materials used in stage and decor design, economic effects and audience feedback. In the conclusion, the contribution of the use of multimedia in theater in Turkey to theater production, its difficulties, aspects that need to be developed, and its impact on the audience will be discussed. 

Keywords: Theater, Multimedia, Immersive Media, Multimedia Use in Theater, Firuze Engin, The Play Freak