Özel ve kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin izharcılık (whistleblowing) tutumları üzerine bir çalışma
A study on whistleblowing attitudes of nurses working for public and private
Yazar: FATMA TAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER L. ANTALYALI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Devlet hastaneleri = State hospitals ; Etik = Ethics ; Hastaneler = Hospitals ; Hemşireler = Nurses ; Sağlık = Health ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık sektörü = Health sector ; Whistleblowing = Whistleblowing ; Özel hastaneler = Private hospitals

Özet:
İzharcılık, bireylerin etik değerleri sonucu ortaya çıkmış ve örgütlerdeki etik dışı olayların olumsuz sonuçlarını engellemek amacıyla gerçekleştirilen bir eylemdir. Sağlık örgütlerinde insan hayatı söz konusu olduğundan izharcılık bu kurumlarda oldukça önemlidir. 
Bu çalışmada hemşirelerin kamu hastanelerinde veya özel hastanelerde çalışmalarının izharcılık tercihlerine etkisi olup olmadığının tespiti amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda izharcılığın kavramsal çerçevesi anlatılmış ve izharcılığın türleri, süreci, olumlu ve olumsuz yönleri incelenmiştir. İzharcılıkla ilgili Dünya'da ve Türkiye'deki yasal düzenlemeler sorgulanmıştır. Konuyu daha anlaşılır kılmak için izharcılık örnekleri de çalışmaya dâhil edilmiştir. İkinci bölümde sağlık sektörü ve izharcılık çerçevesinde sağlık çalışanlarının izharcılık sürecinde aldıkları rol, izharcılık ve bilgi asimetrisi ilişkisi, izharcılık ve etik ilişkine değinilmiştir. Son olarak sağlık alanında yaşanan izharcılık örnekleriyle bu konuda yapılan çalışmalara yer verilmiştir.
Çalışmanın analiz kısmında; hemşirelerin izharcılık kararlarıyla etik değerleri arasındaki ilişki ele alınmıştır. Araştırmanın evreni Isparta'da devlet ve özel hastanelerde çalışan hemşirelerden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında toplam 280 hemşireye ulaşılmıştır. Araştırmada İzharcılık ve Etik Felsefe Anketi kullanılmasının yanında literatür taraması yapılmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda özel hastanelerde ve kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin izharcılık tercihleri sıralamasının aynı olduğu saptanmıştır. Fakat özel hastanede çalışana hemşireler, kamu hastanesinde çalışan hemşirelere oranla daha fazla içsel ve anonim izharcılığı tercih ettikleri tespit edilmiştir. Özel hastanede çalışan hemşirelerin daha fazla relativist tavırlar sergileyeceği sonucuna ulaşılmış ayrıca etik değerler ile izharcılık arasında ilişki tespit edilmiştir. Hemşirelerin izharcılık sürecinde etik değerleri göz önünde bulundurarak hareket ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Özetle cinsiyet, medeni hal, tecrübe, eğitim durumu ve toplam gelir seviye ile izharcılık ve etik değerler arasında ilişkiler ele alınmıştır.

Abstract:
Whistleblowing, which is an action aiming at preventing adverse outcomes of ethical events in the organizations, has emerged as a result of indivials' ethical values. In health organizations, whistleblowing is so important due to the health of people.
This study aims to determine whether working in private and government hospital effect or don't effect nurses' preference of whistleblowing. According to this aim, the concept of whistleblowing and the types of whistleblowing was explained with negative and positive sides of whistleblowing. Legal arrangements about whistleblowing in world and Turkey were interrogated. Examples were given to explain the concept better. In second section, the role of health personals on the processing of whistleblowing, the relation between whistleblowing and information asymmetry, the relation between whistleblowing and ethical relation were investigated. In last section, examples about whistleblowing and studies in health area were studied.
In the analysis section, the relationship between nurses' decisions and ethical issues was examined. The area of study was the private hospital and government hospital in Isparta. There were 280 nurses in the study. In investigation, Whistleblowing and Ethical Philosophy survey was used and also literature scanning was made.
As a result of this study, nurses' preferences about whistleblowing are same both at private and government hospital. But nurses at private hospital prefer more inner anonymous than nurses at government hospital. Nurses at private hospital act more relativist and also the relationship between ethical values and whistleblowing was found. We found at the result of the study, nurses at the process of whistleblowing   consider ethical issues. To sum up, the relationship between whistleblowing with gender, marital status, level of income and ethical issues was investigated.