Türkiye'deki hemşirelerin kronik hastalık durumları ve predispozan faktörlerin belirlenmesi
Chronic disease conditions  of nurses  in Türkiye and  determination of predisposing factors
Yazar: İKRA KIVRAK
Danışman: DOÇ. DR. SEBAHAT ATEŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil hemşirelik = Emergency nursing ; Adli hemşirelik = Forensic nursing ; Cerrahi hemşirelik =   ; Etik-hemşirelik = Ethics-nursing ; Kardiyovasküler hemşirelik = Cardiovascular nursing ; Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing

Özet:
Kronik hastalıklar ülkemizde ve dünyada mortalite, iş gücü ve verimlilik kaybında ilk sıralarda yer almaktadır. Hemşireler içinde bulundukları toplumun bireyi olmanın haricinde mesleki maruziyetleri açısından da  kronik hastalıklar için risk grubundadır. Artmış iş yükü ve vardiyalı çalışma, ilerlemiş mesleki yaş, kadın cinsiyet, doğrudan bakım vermeye ilişkin stresörler ve travmatik deneyimlerin hemşirelerin sağlığını bozduğu raporlanmaktadır. Hemşireler sağlık hizmet sunumundaki en büyük (%59) profesyonel grup olmanın yanında, toplumun her  ferdine doğumdan itibaren ve doğrudan bakım sunmaları nedeniyle sağlık hizmetlerinde ön sıradadır. Bu sebeple hemşirelerin sağlık sorunları yalnızca kendi yaşam kalitelerini etkilemekle kalmamakta; iş veriminin düşmesine, işe devamsızlık sebebiyle görevli oldukları kurumlarda ekonomik kayıpların yaşanmasına ve hepsinden önemlisi bakım verilen bireylerin riske girmesine yol açarak toplumu etkilemektedir. Buna karşın literatürde hemşirelerin kronik hastalık durumları ve hazırlayıcı faktörler konulu çalışmaya ulaşılamamıştır. Bu tanımlayıcı çalışmayla Türkiye'deki hemşirelerin kronik hastalık durumları ve predispozan faktörlerin belirlenmesi amaçlandı. Örneklem, G-power programında %95 güven aralığı ve %5 hata payıyla 1350 olarak saptandı. Veriler, 55 soruluk online veri toplama aracıyla 2023 yılı temmuz ve ekim ayları arasında toplandı. Hemşirelerin %48'i tanılı en az bir kronik hastalık bildirdi. Hemşireler arasında en çok venöz yetmezlik (%11.8), anksiyete bozukluğu (%10.6) ve astım (%5.5) saptandı. Lojistik regresyon analizinde değiştirilemeyen predispozanlar olarak; yaş, cinsiyet, ailede kronik hastalık öyküsü; değiştirilebilir davranışsal faktörler olarak; taze sebze tüketimi, günlük hareket düzeyi, stres tanımlaması, stresle baş etme durumu ile alkol kullanımı; çalışma koşullarına yönelik değiştirilebilir risk faktörleri olaraksa düzensiz vardiyayla çalışma, görev yeri ve görev, yetki, sorumluluk alanı dışındaki işlerin  talep edilmesiyle  kronik hastalık varlığı arasında anlamlı fark saptandı.

Abstract:
Chronic diseases rank first in mortality, labor force and productivity loss in our country and in the world. In addition to being members of the society they live in, nurses are also in the risk group for chronic diseases in terms of their occupational exposure. It is reported that increased workload and shift work, advanced professional age, female gender, stressors related to direct care, and traumatic experiences deteriorate the health of nurses. In addition to being the largest (59%) professional group in the provision of health services, nurses are at the forefront of health services because they provide direct care to every member of the society from birth. For this reason, nurses' health problems not only affect their quality of life; It affects society by causing a decrease in work efficiency, causing economic losses in the institutions they work in due to absenteeism, and most importantly, putting the individuals being cared for at risk. However, no study on nurses' chronic disease conditions and predisposing factors could be found in the literature. This descriptive study aimed to determine the chronic disease conditions and predisposing factors of nurses in Turkey. The sample size was determined as 1350 in the G-power program with a 95% confidence interval and a 5% margin of error. The data was collected between July and October 2023 with a 55-question online data collection tool. 48% of nurses reported at least one diagnosed chronic disease. Among nurses, venous insufficiency (11.8%), anxiety disorder (10.6%) and asthma (5.5%) were most frequently detected. As unchangeable predisposing factors in logistic regression analysis; age, gender, family history of chronic diseases; as modifiable behavioral factors; fresh vegetable consumption, daily activity level, definition of stress, coping with stress and alcohol use; As modifiable risk factors for working conditions, a significant difference was found between working irregular shifts, requesting work outside the place of duty, duty, authority and responsibility, and the presence of a chronic disease.