Metaforik söylem aracılığıyla geleneğin eleştirisi: Rorty ve Derrida
The critique of tradition by means of metaphorical discourse: Rorty and Derrida
Yazar: CEMRE UĞURAL YAMUÇ
Danışman: PROF. DR. IŞIL BAYAR BRAVO
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Derrida, Jacques = Derrida, Jacques ; Dil = Language ; Düşünce tarihi = Thought history ; Fikir gelenekleri = Tradition of thoughts ; Gelenekler = Traditions ; Kavramsal metafor kuramı = Conceptual metaphor theory ; Metafor = Metaphor ; Rorty, Richard = Rorty, Richard ; Sosyal eleştiri = Social criticism ; Ötekilik = Otherness

Özet:
Metaforik söylem, dil ve düşüncenin tarihsel olduğuna işaret eder. Tarihsel olan
metaforik, metaforik olan da tarihseldir. Bu düşünce iki yönlüdür: Birincisi metaforların
edebî unsurlar olarak görüldüğü klasik görüşlerin aksine, düşünce metaforlarla doludur.
İkincisi, metaforların olduğu semantik eksende hiçbir dil kullanımı ayrıcalıklı değildir,
aksine değişkendir. Dolayısıyla geleneksel felsefenin dilsel kanıtları da tarihteki
söylemlerden bazılarıdır. Bu yaklaşıma göre, Rorty'deki olumsal dil ve hakikat ilişkisinde
düşünce ve kavramlar zamanla değişebilen söylemlerdir. Birbirinin yerini alan söylemler,
metaforik süreç gibi anlamın geçmişten geleceğe farklı bağlamlara taşınmasıyla oluşur.
Mutlak referans sistemine bağlı olmaksızın dil, yeni ve farklı bağlamlar üretebilen
figüratif bir olgudur. Derrida'da ise yazı biçimli dilin fark ve erteleme hareketi olan
différance, metaforik kullanıma benzer şekilde anlamı sürekli taşır ve onun aşkınsallığını
sonlandırır. Böyle bir durumda, différance'ın metaforik yolla ilkel anlama dek izini
sürebileceğimiz, aynı zamanda alternatif bir okuma veya geleneğin bir eleştirisi olan
dilsel bir olgudan söz etmek mümkündür. Burada mutlak temel ya da köken barınmaz;
yalnızca kendisine yabancılaşmış, mutlaklığı parçalamış "öteki" olarak fark vardır. Dil
kullanımının daima bir başkasına göre metaforik kabul edildiği paradigmada, gerçekliği
farklı bakış açılarına göre yorumlama imkânı vardır. Geleneksel felsefi düşünce de
kendisine yabancılaşmış ve sonunda ötekileşmiş bir metaforik söylem, yani tarihsel bir
yorumdur.

Abstract:
Metaphorical discourse indicates that language and thought are historical.
Historical is metaphorical, and metaphorical is historical. This idea is twofold: First,
contrary to classical approaches on the mentality that metaphors are literary elements,
thoughts are filled with metaphors. Secondly, on the semantic axis in which metaphors
take place, no language use is privileged, rather it is variable. Thus, the linguistic
evidences of traditional philosophy are some of the discourses in history. Accordingly, in
the relation of contingent state of truth and language in Rorty, thoughts and concepts are
historical discourses that can change. Replacing each other, discources just like the
metaphorical process, are formed by transferring the meaning to different contexts from
past to the future. Regardless of certain reference system, language is a figurative
phenomenon that can produce different context. In derrida, différance which is difference
and deferral movement of the writing-formed language, similar to metaphorical use,
carries the meaning and ends its transcendentality. In such a case, it is available to speak
of a linguistic fact that we can trace différance back to primordial meaning
metaphorically, which is also an alternative reading or a criticism of tradition. There is
no certain foundation or origin, but only the "other" as a difference, alienating itself and
spoiling the absoluteness. In the paradigm considered of language uses are always
metaphorical to others, it is possible to interpret the reality from different perspectives.
Traditional philosophical thought is a metaphorical discourse too, in other words
historical interpretation, alienated to itself and eventually marginalised.