Yalın tedarik zinciri kapsamında sanayi 4.0 için sektörel önceliklendirmenin bulanık çok kriterli karar verme yaklaşımıyla analizi
Sectoral prioritization analysis of industry 4.0 in the lean supply chain by using a fuzzy multi criteria decision making approach
Yazar: NURŞAH ALKAN
Danışman: PROF. DR. İHSAN KAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Elektronik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İlk Sanayi Devrimi'nden bu yana daha sonraki devrimler üretimde radikal değişimlere yol açmış ve şu an içinde bulunduğumuz, Dördüncü Sanayi Devrimi olarak adlandırılan Sanayi 4.0'ı ortaya çıkarmıştır. Sanayi 4.0, modüler yapılı akıllı fabrikalarda siber fiziksel sistemler ile fiziksel işlemleri izleyerek nesnelerin birbirleriyle ve insanlarla iletişime geçmesini ve bunun sonucu olarak da merkezi olmayan işbirlikçi kararlar verilmesini sağlar. Sanayi 4.0 kavramı dünyadaki endüstriler ve akademisyenler arasında en önemli imalat konularından biri olmasının yanı sıra şu anda tedarik zinciri ve lojistikte dahil olmak üzere tüm sektörleri etkileyebilecek potansiyele sahip bir konu haline gelmiş ve bu alanda birçok çalışma yapılmıştır. Bu yüzden, günümüzdeki rekabet koşullarında işletmelerin varlıklarını koruması ve sürdürmesi için Sanayi 4.0'ı organizasyonlarında uygulamaları kaçınılmaz olmuştur. Bu duruma bağlı olarak "Dijital tedarik zinciri" terimi endüstriyel dünyada ilk kez tanıtılan ve akademik alanda popülerliğini kazanan nispeten yeni bir kavram olarak ortaya çıkmıştır.
Yalın, katma değer yaratmayan israfları ve süreçleri ortadan kaldırmakla ilgilenerek daha az işgücü, ekipman, malzeme ve zaman ile katma değeri yüksek süreçler yaratmak anlamına gelmektedir. Dijital tedarik zinciri ortamında yalın yöntemlerin uygulanmasıyla tamamen özerk, hatasız ve ideal bir işlem akışına sahip küresel bir tedarik zinciri oluşturulması amaçlanmakta ve bu durum sektörlerin gelecekteki vizyonunu oluşturmaktadır. Bu çalışmada, yalın yönetim ile Sanayi 4.0 arasındaki etkileşim vurgulanmaya çalışılmakta ve yalın tedarik zinciri yaklaşımında Sanayi 4.0 için sektörel önceliklendirmenin çok kriterli karar verme yaklaşımı ile belirlenmesi amaçlanmaktadır. Değerlendirme sürecinde ortaya çıkan belirsizlikleri giderebilmek için bulanık mantıktan yararlanılmıştır. Özellikle belirsizlik ortamında daha kapsamlı ve daha doğru sonuçlar elde edebilmek, belirsizliğin etkisini en aza indirebilmek için bulanık mantığın yeni uzantısı olan Pisagor bulanık kümelerin kullanılması tercih edilmiştir. Çalışmada kullanılacak ana kriter ve alt kriterler belirlenerek sektörler değerlendirilmiş ve alternatifler arasında bir sıralama yapılmıştır. Kriterlere ait ağırlıkların hesaplanması ve alternatiflerin sıralanması için Pisagor bulanık analitik hiyerarşi süreci (PBAHS) yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda dört ana kriter ve on sekiz alt kriterden oluşan hiyerarşik bir yapı oluşturulmuş ve dört sektör için karşılaştırma yapılmıştır. Değerlendirme sonucunda yalın tedarik zinciri yaklaşımında Sanayi 4.0 dönüşümünü en iyi uygulayacak sektör olarak sanayi ve üretim sektörü belirlenmiştir. Sektörleri en çok etkileyen ana kriterin metodolojik kriteri olduğu alt kriterin ise müşteri odaklılık/iş modelleri geliştirme kriteri olduğu belirlenmiştir. Alternatifler sıralandıktan sonra ana kriterlerin ağırlıkları değiştirilerek duyarlılık analizi yapılmıştır. Böylece kriter ağırlıklarının sıralama üzerindeki etkisi analiz edilmiş ve mevcut durum ile farklı senaryolar karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Since the first Industrial Revolution, later revolutions have led to radical changes in production and have revealed Industry 4.0 which we are now in, called as the Fourth Industrial Revolution. Industry 4.0 enables to communicate with each other and with people of things and consequently to decentralized collaborative decisions made by monitoring physical processes with cyber physical systems in smart factories with modular structure. As well as being Industry 4.0 concept one of the most important manufacturing topics among industries and academicians in the world, it has now become a topic that has the potential to affect all sectors including supply chain and logistics and many studies have been carried out in this area. Therefore, in today's competitive conditions, it has been inevitable Industry 4.0 applications in their organizations, in order to protect and sustain their assets of enterprises. The term "digital supply chain" as depending on this situation has arisen as relatively a new concept that introduced for the first time in the industrial world and earning popularity in the academic area.
Lean means to create high added value processes with less labor, equipment, materials and time by dealing with eliminating wastes and processes that do not create added value. Along with implementation of lean methods in the digital supply chain environment, it is aimed to constitute a global supply chain with completely autonomous, faultless and ideal operation flow and this situation is created the future vision of sectors. In this study, the interaction between lean management and Industry 4.0 is worked to emphasize and it is aimed to determine with MCDM approach of sectoral prioritization for Industry 4.0 in lean supply chain approach. It has been benefited from fuzzy logic to be eliminated uncertainties arising in the evaluation process. Especially, it has been preferred to used of Pythagorean fuzzy sets that is the new extension of the fuzzy sets to can be minimized the effect of uncertainty, can be obtained more comprehensive and more accurate results in uncertainty environment. By determining the main criteria and sub criteria to be used in this study, the sectors have been evaluated and a ranking among the alternatives have been made. Pythagorean fuzzy analytic hierarchy process (PFAHP) method have been used to calculate the weights of the criteria and ranking the alternatives. In this context, a hierarchical structure consisting from four main criteria and eighteen sub-criteria have been used and comparison for four sectors have been made. As a result, industry and production sector has been determined as the best alternative. It has been also determined that main criterion affecting the sectors the most was the methodological criterion, sub-criterion was customer focus/business models development criterion. After being ranked alternatives, by changing the weights of the main criteria have been performed in sensitivity analysis. Thus, influence on ranking of the criterion weights have been analyzed and difference scenarios with the current situation have been compared.