Başarılı yaşlanma ve travmatik yaşantılar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of relationships between successful aging and traumatic lives
Yazar: RABİA ÇAKMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE PARLAKOĞLU
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başarılı yaşlanma = Successful aging ; Depresyon = Depression ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Travma = Trauma ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, başarılı yaşlanma ve travmatik yaşantılar arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırmada nicel araştırma modellerinden korelasyon yöntemi kullanılmıştır. Çalışmaya katılan 97 yaşlı (65 yaş ve üstü) bireye, kartopu örnekleme yöntemi ile Google Forms aracılığıyla ulaşılmıştır. Verilerin toplanmasında Demir-Çelebi (2020) tarafından geliştirilen Başarılı Yaşlanma Ölçeği, Ertan (1996) tarafından geçerlik güvenirliği yapılan Geriatrik Depresyon Ölçeği Kısa Formu, Boysan ve diğerleri (2017) tarafından Türkçe'ye çevrilen Yaşam Olayları Kontrol Listesi Listesi-5 ve araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS-22 istatistik programı kullanılmıştır. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi, t-testi, Mann Whitney U, Kruskal Wallis Analizi, demografik değişkenler için betimsel istatistik kullanılmıştır. 65-91 yaş aralığındaki örneklemin ortalama yaşı 71.4±5.9 olup bireylerin %55.7'i kadın, %44.3'si erkektir. Yapılan analiz sonuçlarına göre başarılı yaşlanma düzeyi ile geriatrik depresyon düzeyi arasında istatiksel açıdan negatif yönlü anlamlı bir ilişki görülmektedir (r = -.636 , p < 0.01). Yaş, medeni durum, gelir seviyesi, algılanan sağlık durumu, bireylerin kiminle yaşadıkları, fiziksel/kronik ve ruhsal rahatsızlığın varlığı başarılı yaşlanma ile ilişkili bulunmuştur (p<0.05). Katılımcılar arasında en fazla bizzat yaşanılan iki travmatik deneyim, sırasıyla doğal afet ve herhangi bir başka çok stresli olay veya deneyim olarak ifade edilirken, doğal afet deneyimi, yangın deneyimi, yaşamı tehdit eden hastalık ya da yaralanma deneyimi başarılı yaşlanma ile pozitif yönde anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Ciddi bir kaza, zehirli maddeye maruz kalma, fiziksel veya silahlı saldırıya uğrama, bir savaş bölgesinde çatışmaya girme veya ateş altında kalma, ciddi ızdırap çekme travmatik yaşantıları ile başarılı yaşlanma arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Başarılı Yaşlanma, Travma, Travmatik Yaşantı

Abstract:
The aim of the study is to examine the relationship between successful aging and traumatic experiences. In this study, the correlation method, one of the quantitative research models, was used. 97 elderly individuals (65 years and over) participating in the study were reached through the snowball sampling method via Google Forms. Successful Aging Scale developed by Demir-Çelebi (2020), Geriatric Depression Scale Short Form, which was validated and reliable by Ertan (1996), Life Events Checklist-5, which was translated into Turkish by Boysan et al. (2017), Personal Information prepared by the researcher were used for data collection. SPSS 22 statistical program was used to analyze the data. One-way analysis of variance, t-test, Mann Whitney U, Kruskal Wallis Analysis, descriptive statistics for demographic variables were used in the analysis of the data. The average age of the sample in the 65-91 age range is 71.4 ± 5.9, 55.7% of the individuals are women and 44.3% are men. According to the analysis results, there is a statistically significant negative correlation between successful aging level and geriatric depression level (r = -.636, p <0.01). Age, marital status, income level, perceived health status, with whom the individuals live, presence of physical / chronic and mental illness were found to be associated with successful aging (p <0.05). Successful Aging Scale total scores did not differ significantly in terms of gender (p> 0.05). While the two most personally experienced traumatic experiences among the participants are expressed as natural disaster and any other very stressful event or experience, natural disaster experience, fire experience, life-threatening illness or injury experience have been positively associated with successful aging (p <0.05). No significant relationship was found between traumatic experiences of a serious accident, exposure to a toxic substance, physical or armed attack, fighting in a war zone or being under fire, severe suffering and successful aging.
Key Words: Successful Aging, Trauma, Traumatic Experience