II. Abdülhamid dönemi Balkan siyaseti (1876-1908)
The Balkan policy in the period of the Second Abdulhamid (1876-1908)
Yazar: HARUN FENERCİ
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR ARSLANYÜREK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Doğu ve batı arasında önemli bir köprü olan, birçok etnik gurubu bir arada barındıran,
büyük devletlerin hedefinde ve çıkar odağında bulunan Balkanlar; Avrupa Devletleri ve
Rusya için önemli olduğu gibi Osmanlı Devleti için de çok önemli bir yere sahipti. Çok
zor bir dönemde ve zor şartlar altında tahta geçen II. Abdülhamid, Osmanlı Devleti'nin
yıkılmasını engellemek ve devletin birliğini sağlamak amacıyla büyük devletler
arasında denge siyaseti yürütmüş, onların arasındaki ayrılıklardan istifade ederek
ülkesinin çıkarları için mücadele etmiştir. II. Abdülhamid, Osmanlı Devleti'nin
Avrupa'daki parçası ve önemli bir üssü olan Balkanlar ile ilgili önemli tasarruflarda
bulunmuş buradaki karışık durumu idare etmesini bilmiştir. Büyük devletlerin ve
Balkan devletlerinin çıkarlarının hiçbir zaman örtüşmeyeceğine inanan II. Abdülhamid,
onların arasındaki ayrılıkları desteklemiştir. II. Abdülhamid, Rusya'ya karşı
Avusturya'ya destek vermiş, Bulgarlara karşı Yunanlılara ılımlı yaklaşmış, İngilizlere
karşı Almanlar ile iş birliği yapmıştır. II. Abdülhamid, Uzakdoğu'dan Balkanlar'a,
Türkistan'dan Mağrib'e kadar İslam Birliği politikasını etkin bir şekilde kullanmış ve
Halifeliğin gücünü İslam Coğrafyasının her tarafında hissettirmiştir. Ülkenin içinde
bulunduğu zor şartlardan dolayı merkezi otoriteyi güçlendirip, bürokrasiye, güvendiği
insanları getirmiş ve hafiye teşkilatını dünyanın her tarafında çok etkin bir şekilde
kullanmıştır. Bu uygulamalarından dolayı, döneminde ve günümüzde II. Abdülhamid,
otoriter ve baskıcı olarak eleştirilmiştir. Her şeye rağmen ülkenin içinde bulunduğu zor
durumları iyi analiz ederek gemisini sağ salim bir şekilde yürütmesini bilen II.
Abdülhamid, 33 yıl süren padişahlığı döneminde savaştan uzak durmuş ve barış yanlısı
politikalar yürütmüştür. Tahtan indirildikten kısa bir süre sonra ülkenin içine düştüğü
zor durumlar II. Abdülhamid'in politikalarının ne kadar yerinde olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Abdülhamid, Denge, Balkanlar, Hafiye, Halifelik, Panislamizm, Panslavizm.

Abstract:
As an important bridge between the east and the west The Balkans which hosts many
ethnic groups together, is the target and the center of interest of the major countries;
while it was important for European countries and Russia, it also had a very important
place for the Ottoman State. Abdulhamid The Second, who came to the throne in a very
difficult period and under difficult conditions, carried out a policy of balance between
the major countries in order to prevent the collapse of the Ottoman State and to ensure
the unity of the state, and fought for the interests of his country by taking advantage of
the differences between the major countries. Abdulhamid The Second made important
savings on the Balkans, which was a part of the Ottoman Empire in Europe and an
important base, and knew how to manage the messy situation there. Believing that the
interests of the major countries and the Balkan states would never coincide,
Abdulhamid The Second supported the differences between them. Abdülhamid The
Second supported Austria against Russia, approached the Greeks moderately against the
Bulgarians, and cooperated with the Germans against the British. Abdulhamid The
Second used the Islamic Union policy effectively from the Far East to the Balkans, from
Turkistan to the Maghreb and made the power of the Caliphate felt all over the Islamic
Geography. Due to the difficult conditions of the country, he strengthened the central
authority, brought the people he trusted to the bureaucracy and used the spy agency very
effectively all over the world. Because of these practices, Abdulhamid The Second was
criticized as authoritarian and oppressive during his time and today. Despite everything,
Abdulhamid The Second, who knew how to run his ship safely by analyzing the
difficult situations the country was in, stayed away from war during his 33-year
sultanate and carried out pro-peace policies. Very difficult situations, wars and disintegration the country fell into shortly after being deposed showed how appropriate The Second Abdulhamid's policies were.

Keywords: Abdulhamid, Balance, Balkans, Spy, Caliphate, Pan-Islamism, Panslavism.