Alkol ve madde bağımlılarının sosyodemografik özellikler çocukluk çağı travmaları başa çıkma yöntemleri ve kişilik özellikleri açısından karşılaştırılması
Comparison of sociodemographic properties, chilhood trauma, coping strategies and personality of alcohol and substance addictors
Yazar: ŞAFAK YALÇIN ŞAHİNER
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ENDER TANER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkolizm = Alcoholism ; Alkollü içkiler = Alcoholic beverages ; Kişilik = Personality ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Stresten kaçma reaksiyonu = Escape reaction ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuklar = Children

Özet:
Alkol ve madde kullanımı son yıllarda giderek artmakla beraber ülkemizin önemli sağlık sorunlarından biri haline gelmiştir. Alkol ve madde kullanımı sadece kullanan bireyi değil, aileyi ve toplumu derinden etkilediğinden fiziksel ve ruhsal sorunların yanında birçok sosyal, hukuki ve ekonomik soruna da yol açmaktadır. Kimlerin bağımlı olabileceğinin tespit edilmesi tam olarak mümkün olmamasına rağmen belirli bazı ortak özelliklerin varlığını söylemek de mümkündür. Bu özelliklerin belirlenmesinde çocuğun içinde bulunduğu aile ve ortam, halen içinde yaşadığı çevre ve bu çevrede üstlendiği rollerin yanında geçmiş yaşantısı ve geçirdiği çocukluk travmaları, başa çıkma tutumları ve kişilik özellikleri önemlidir.Bu çalışmada 51 alkol ve 31 madde bağımlısı hasta sosyodemografik özellikler, çocukluk çağı travmaları, başa çıkma yöntemleri ve kişilik özellikleri açısından kendi aralarında ve 40 bağımlı olmayan bireyle karşılaştırılmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Soru Listesi, Başa Çıkma Tutumları Değerlendirme Ölçeği ve Mizaç ve Karakter Envanteri uygulanmıştır.Madde ve alkol bağımlılığı grublarında erkek örneklem sayıca daha fazla bulunmuş; madde bağımlılığı grubunun yaş ortalaması alkol bağımlılığı grubunun yaş ortalamasına göre daha düşük bulunmuştur. Medeni durum, gelir düzeyi ve eğitim durumu değişkenleri kontrol grubunda alkol grubuna göre daha fazla iken, en düşük olarak madde grubunda saptanmıştır. Sigara kullanımı, ailede alkol veya madde kullanımı madde grubunda daha fazla gözlenirken en az kontrol grubunda gözlenmiştir. Çocukluk çağı travmaları açısından alkol ve madde grubunun bütün alt ölçek ve toplam puanları kontrol grubundan yüksekken, kendi aralarında belirgin bir fark saptanmamıştır. Başa çıkma tutumları gözden geçirildiğinde madde grubu alkol grubuna göre ölçeğinin soruna odaklanma ve duygusal açığa vurma, davranışsal olarak boşverme, geri durma, madde kullanma alt ölçeklerinde anlamlı derecede yüksek, plan yapma alt ölçeğinde ise anlamlı derecede düşük puan almıştır. Alkol bağımlıları ise kontrol grubuna göre sorunlara odaklanma ve duygusal açığa vurma, geri durma, kabullenme, madde kullanımı alt ölçeklerinde anlamlı derecede yüksek puan almıştır. Alkol ve madde bağımlılarında, uyuma yönelik olmayan duygu odaklı başa çıkma tutumlarının kontrol grubuna yüksek olduğu görülmüştür. Grupları Mizaç ve Karakter Envanteri açısından gözden geçirdiğimizde alkol ve madde bağımlıları kontrol grubu ile teker teker karşılaştırıldığında hasta gruplarının yenilik arayışı ve zarardan kaçınma alt ölçek puanları kontrol grubuna göre yüksek iken, kendi kendini yönetme alt ölçek puanları ise düşüktür. Ayrıca madde grubunda ek olarak ödül bağımlılığı ve işbirliği yapma alt ölçek puanları kontrol grubuna göre daha düşüktür.Sonuç olarak; kişinin yaşadığı çevre ve sosyal ortamı, aile yapısı, çocukluk çağı travmaları, baş etme tutumları ve kişilik özellikleri, kişinin alkol veya madde kullanımını etkileyen özellikler olduğu söylenebilir. Madde bağımlılığı daha kısa sürede ve genç yaşlarda başladığı için risk faktörleri atlanmamalıdır. Alkol ve madde bağımlılarında medikal tedavinin yanında baş etme tutumları ve kişilik özelliklerini değiştirmeye yönelik psikoterapotik müdahaleler, hastalığın tedavi sürecini olumlu yönde etkileyebilir. Alkol ve madde bağımlılığı uzun yıllar seyreden ve tedavisi güç hastalıklardır. Hastalığın tedavisinden ziyade önlenmesine yönelik koruyucu psikiyatrik yaklaşımlar gerekmektedir.

Abstract:
Alcohol and substance addiction is increasingly one of the major health problems of our country. Alcohol and substance addiction affects not only addictors but also their family and society resulting in physical and psycohological problems besides legal and economical problems. Detection of addictors is not always possible on the other hand some common properties are reported. Childhood family and surrounding environment, roles in society at the past and during daily life, childhood trauma and coping methods and personality are important datas in determing these properties.51 alcohol and 31 substance addictors are compared with 40 nonaddictors according to sociodemographic, childhood trauma and overcoming methods and personality in this study. Sociodeographcic data forms, childhood trauma asking lists and overcoming scale scores and temperament, character envanters are performed to the attendings.Alcohol and substance addictors are predominantly male, avarage age was younger in substances addictors than alcohol addictors. Marriage statüs, education and economic status were higher in control groupe, lowest level was reported in substances adddictors, Smoking, alcohol and substance intake level were higher in substance addictors family whereas it was detected lowest in control group. While total score and whole subscores calculations were higher than control group, there was no significant difference within alcolol and substance addictor groupes according to childhood traumas. At the coping strategies substance group get lower scores than the alcohol group on focus on and venting of emotions, behavioral disengagement, restraint: and planning subscales and get highers scores on substance use subscales. However in alcohol group get significant higher scores on acceptance subscales then substance group. Also both alcohol and substance group get higher scores than control group on emotion focused strageies which is maladaptive. When we compare alcohol and substance addictor group with controls according to temperament and character envanters, novelty seeking and selfavoidance subgroup scores were higher but selfgovernment subscores were lower in alcohol and substance adddictor group. Additionally, reward dependence and cooperation scores were lower in substance addictors than controls.İn conclusion; daily living and social environment, family structures, chilhood traumas, attitude of coping and personality are affecting features in alcohol and substance addiction. Because substance addiction observed in younger patient and begins within shorter duration of time, risk factors should not be skipped. Beside medical treatment, psychothrepatic interventions for attitude of coping and changing personlity may possitively affect treatment process. Because, alcohol and substance addiction treatment is time consuming and difficult, protective psychiatric approaches are mandatory for prevention.