Ömer b. Abdulaziz'in hutbelerinin Arap Dili ve edebiyatındaki yeri ve Değeri
The place and importance of Omar İbn Abdulaziz's khutbahs
Yazar: İBRAHİM IŞIK
Danışman: ÖĞR. GÖR. MUHAMMET TASA
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Ömer b. Abdilaziz, H. 63 yılında Medine'de doğmuştur. Ömer b. Abdülaziz'in annesi Ümmü Asım, babası Abdülaziz b. Mervan'dır. Ömer b. Abdilaziz, gençliğinden itibaren ilim tahsil eden ve öğrendikleriyle amel eden bir zattır. Gençliğinde Medine'nin önemli âlimlerinden dersler alarak geçirmiştir. Daha sonra Medine valiliği yapmıştır. Medine valiliğinden azledildikten sonra kısa bir süre sonra Emevî halifelerinin sekizincisi seçilmiştir. Halifeliği döneminde varlık içindeyken hiçbir şeyi yokmuş gibi yaşamıştır. Devletin malını kendi ihtiyaçları için kullanmamıştır. Özellikle Allah korkusunun çok fazla oluşu devlet yönetimine de yansımıştır. Hutbelerinde ve mektuplarında en fazla değindiği konu Allah korkusudur.Siyasi karışıklıkların çok fazla olduğu bir dönemde halife olmuştur. Uygulamalarıyla halkın beğenisini kısa sürede kazanmıştır. Halkın yönetime bakışını değiştirmiştir.Ömrünü dünya hayatından daha ziyade ahiret hayatını düşünerek geçirmiştir. Halkının da bu şekilde yaşamasını temenni etmiştir. Hutbelerinde ve mektuplarında ahiret hayatını ilgilendiren konulara ağırlık vermiştir.Ömer b. Abdilaziz'in hutbe ve mektupları muhteva yönünden incelendiğinde, genelde Allah korkusu, fakirlere yardım, Kuran'ın hükümlerine uyma, Peygamberin sünnetine itaat, günahlardan kaçınmak, ahiret hayatı gibi konuların vurgulandığı görülmüştür.Ömer b. Abdilaziz'in hutbe ve mektupları şekil yönünden incelendiğinde, hutbelerine farklı şekillerde giriş yaptığı görülmüştür. Mektuplarına genelde besmele ile giriş yapmıştır. Hutbelerine ise bazen, hamd ile başlarken, bazen dua ile bazende doğrudan konuya giriş yapmıştır. Hutbelerinde ve mektuplarında konu bütünlüğü korunmuştur.Ömer b. Abdilaziz'in hutbe ve mektupları üslup ve dil açısından incelendiğinde lafızla ilgili süsleme sanatlarından, seci' ve iktibâs sanatlarına rastlanmıştır.Ma'na ile ilgili süsleme sanatlarından tıbak ve müra'atü'n-nazir sanatlarına rastlanmıştır. Tevriye, istihdam, taksim gibi sanatlara rastlanmamıştır.

Abstract:
Umar Ibne Abdul Aziz was born in Madinah in the sixty-third year of Hijrat. His mother was Ummi Asiman and his father was Abdul Aziz Ibne Mervan.He was a person who learnt scholarship and had his deen upon the learning he achieved during his youth. He spent his youth on taking courses from Madinah's prominent scholars. Afterwards he became the governor of Madinah. After being discharged from being the governor he was elected as the eight Umavi caliphs. During his caliphate, although he was quite rich he lived a life as if he had nothing at all. He didn?t use national property for his needs. Especially his fear of Allah was seen on the government of the states too. His fear of Allah also made him to deal with mostly with this subject in his letters and khutbahs.He became a caliph during a time when there was quite a lot political upheaval. And with his applications he was approved by the society in a short time by doing these. He changed the society's view towards the government.When Umar Ibne Abdul Aziz's khutbahs and lettes analyzed according to their contents, his emphasis on the subjects like, fear of Allah, helping poor, avoiding sins Judgments of Qoran, obedience to Sunnah of Prophet and Ahirat life is seen.When Umar Ibne Abdul Aziz?s hutbahs and letters analyzed by manner it?s seen that he starts his khutbahs in different ways. He usually starts his letters with Basmala. At his khutbahs at times he starts with Dua (prayer) or he directly starts with the topic. He saved the topics in dignity in his letters and khutbahs.When Umar Ibne Abdul Aziz's letters analyzed by manner and language he used these arts; rhyme, iqtibas, tavriyah istihdam and tasim