7-oksokumarin substitue metalli metalsiz ftalosiyanin bileşiklerinin sentezi
The synthesis of 7-oxocoumarin substitued metallo and metal-free phthalocyanine
Yazar: AHMET ARIBAL
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BULUT
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Kumarin ve türevleri antikanserojenik, antifungal, antikoagulan ve etkin fluoresan verme gibi birçok özellikleri olan, yararlı farmakolojik aktivite gösteren doğal bileşiklerin önemli bir sınıfını oluştururlar.Sentetik makrohalkalı bileşik olan ftalosiyaninler boya ve pigment olarak matbaa mürekkeplerinde, plastik ve metal yüzeylerin renklendirilmesinde, lazer teknolojisinde, yarı iletkenlik ve nonlineer optik özellikler gösterdiği için teknolojinin birçok alanında bunların yanı sıra fotodinamik kanser tedavisi ve kimyasal sensör gibi alanlarda kullanılmaktadır.Ftalosiyaninler genellikle mavi, yeşil renkli, yüksek ısıya, ışığa dayanıklı kimyasal olarak kararlı fakat çözünürlüğü çok az olan bileşiklerdir. Bu nedenle ftalosiyanin sentezinde çözünürlüğü yüksek ürünler elde etmek önem kazanmaktadır.Yapılan bu çalışmada, yeni 7-hidroksi-4-hidroksimetilkumarin türevi metalsiz ftalosiyaninler ve ftalosiyanin metal kompleksleri sentezlendi.İlk aşamada, etil-4-kloroasetoasetat ve rezorsinol kullanılarak Pechmann Reaksiyonu ile 7-hidroksi-4-klorometilkumarin sentezlendi. Elde edilen bileşik hidroliz edilerek 7-hidroksi-4-hidroksimetilkumarin elde edildi. 7-hidroksi-4-hidroksimetilkumarin, 4-nitroftalonitril ile 7-(3,4-Disiyanofenoksi)-4-hidroksimetilkumarin bileşiği sentezlendi.Iİkinci aşamada bu bileşik hekzanol içinde lityum metali ile ısıtılmasıyla kumarin türevi metalsiz ftalosiyanin ve Zn(AcO)2.2H2O ile solventsiz ortamda ısıtılması yoluyla kumarin türevi çinko metalli ftalosiyanin elde edildi. Elde edilen ftalosiyanin türevleri çeşitli çözücülerle yıkanarak saflaştırıldı.7-(3,4-Disiyanofenoksi)-4-hidroksimetilkumarin türevi metalsiz ftalosiyanin hekzilbromür ile alkillenerek nonpolar çözücülerde çözünürlüğü arttırıldı.Sentezlenen bileşiklerin yapıları UV/VIS, FT-IR, spektrumlarıyla aydınlatıldı.

Abstract:
Coumarin and derivatives which are an important class of natural compounds having pharmaceutical activities, have many properties such as anticarcinogenecity, antifungal, anticoagulant and dispersed fluorescent.Phthalocyanines having a great technological potential in areas related to intrinsic semiconductors, nonlinear optics and laser technology are synthetic macrocyclic compounds used as press ink as a dye and pigment, and surface colorant for metal and plastic as well as chemical sensor and photodynamic reagents for cancer therapy .Generally, phthalocyanines are compounds which are blue, green colour, thermally and chemically stabile but less soluble. For that reason, the synthesis of high soluble phthalocyanines are extremely important.In this study, 7-hydroxy-4-hydroxymethylcoumarin derivatives of metal-free and metallophthalocyanines were synthesized.In the first part of study , 7-hydroxy-4-chloromethylcoumarin was synthesized using ethyl-4-chloroasetoasetat and rezorsinol according to the Pechmann Reaction. 7-hydroxy-4-hydroxymethylcoumarin was obtained by hydrolysis of 7-hydroxy-4-chloromethylcoumarin.7-(3,4-dicyanophenoxy)-4-hydroxymethylcoumarin which was synthesized by the reaction of 4-nitropthalonitryle and 7-hydroxy-4-hydroxymethylcoumarin .In the second part of this study coumarin derivative of metal-free and Zinc phthalocyanine were obtained from 7-(3,4-dicyanophenoxy)-4-hydroxymethylcoumarin in hexanol with lithium metal and by heating the 7-(3,4-dicyanophenoxy)-4-hydroxymethylcoumarin in solvent-free media respectively. The phthalociyanine derivatives were purified by washing with several solvents.The solublity in nonpolar organic solvents of 7-(3,4-dicyanophenoxy)-4-hydroxymethylcoumarin derivative of metal-free phthalocyanine was increased by alkylation with hexylbromide.The structure of compounds were characterized by UV/VIS and FT-IR spectra.