Görsel sanatlarda yapay zeka ve yaratıcılık ilişkisi /
Yazar: BEYZA PAKSIN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET FEYZİ KORUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Görsel sanatlar = Visual arts ; Sanatsal yaratıcılık = Artistic creativity ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Yaratıcılık = Creativity ; Yeni teknolojiler = New technologies

Özet:
Günümüzde yapay zeka teknolojileri her alanda yaygın bir biçimde kullanılmaktadır. Dünya çapında muazzam boyutta dijital veri üretimi ve bu veriye kolayca ulaşabilme imkanı yapay zeka alanında gerçekleştirilen bilimsel çalışmaları hızlandırmıştır. Klasik programlamadan farklı olarak veriden öğrenerek kendini dönüştüren algoritmalar birçok alanda faaliyet göstermektedir. Algoritmaların deneyimden öğrenerek kendini iyileştirip yazılımcının yönlendirmesi dışında çıktı üretebilme kapasitesi, yapay zekanın yaratıcılık ile ilişkilendirilmesine neden olmuştur. Yapay zekanın ne kadar yaratıcı olabileceği, yapay zeka üretiminin geleneksel makina üretiminden farkının ne olduğu ve de insanın yaratma edimiyle ne tür benzerliklere sahip olduğu araştırılmaktadır.
Yeni bir değer ortaya koymak olarak tanımlanabilen yaratıcılık; geleneksel anlamda insanın akıl, bilinç, bilinçdışı, kendinin farkındalığı, benlik, sezgi, algı ve duygularını kapsayan öznelliği; onu çevreleyen nesnel dünya ile kurduğu anlam ilişkisi ve tarihsel şahitliğinin birlikteliği ile ortaya çıkar. İnsanın deneyimleyerek öğrenme ve gelişme sürecini taklit edebilen yapay zeka yaratıcı sürecin belirli öğelerini biçimsel olarak oluşturabilmektedir.
Bu çalışmanın amacı yapay zekanın sanat görünümlü imge üretiminin yaratıcılık ile ilişkisini araştırmaktır. Sanat tarihindeki mevcut sanat imgeleri ile eğitilen ve bu doğrultuda sayısız türev üretebilen algoritmaların ortaya çıkardığı imgeler biçimsel olarak yeni ve farklı olarak yorumlanabilmektedir. Bu imgelerin izleyici üzerindeki etkisi ve güncel sanat ve sanat tarihindeki eserlere biçimsel benzerlikleri yaratıcılık değerlendirmelerinde etkili olmaktadır. Bu çalışma, yaratıcı gibi görünme ile yaratıcılık arasındaki farklılıkları sanatçıların deneyimleri ve yaklaşımları ile yapay zeka sistemlerinin amacı ve çalışma prensiplerini karşılaştırarak ortaya koymayı hedeflemektedir. Hakikat ve sahte arasındaki anlam ilişkisi yaratıcılık ve yaratıcı gibi görünme arasında yeniden biçimlendirilir. Tarihsel tanıklığı olmayan yaratıcı görünümlü imgenin anlamını hakikat bağlamında sorgulanır.

Abstract:
Nowadays, artificial intelligence technologies are widely used in every field. Global production of tremendous digital data and it's accessibility has sped up scientific studies in artificial intelligence. Algorithms that transform themselves by learning from data, unlike classical programming, operate in many areas. The ability of algorithms to improve themselves through learning from experience and produce outputs without developer's driving caused the fact that artificial intelligence is correlated with creativity. It is explored how creative artificial intelligence can be, what differentiates artificial intelligence production from traditional machine manufacturing, and what kind of similarities it has with human creation.
Creativity, which can be defined as introducing a new value; traditionally, emerges with the togetherness of human being subjectivity which embraces mind, consciousness, unconsciousness, self-awareness, intuition, perception and emotions; the relationship of signification which is established with the objective world that surrounds it and the historical testimony. Artificial intelligence, which can imitate the process of learning and progress by experience, which inherently belongs to human being and generate formally particular elements of the creative process.
The purpose of this study is to investigate the relationship between art-like image production of artificial intelligence and creativity. Images generated by algorithms that are trained with image sets from art history and able to produce consequently numerous derivatives can be interpreted formally new and different. The impression of these images on the viewer and their formal similarities to images in contemporary art and art history are effective in creativity evaluation. This study aims to reveal the differences between creative-like appearance and creativity by comparing the experiences and approaches of artists with the purpose and working principles of artificial intelligence systems. The relationship of signification between truth and fake is reshaped between creativity and appearing to be creative. And the meaning of the creative-looking image that has no historical testimony is questioned in the context of truth.