Özel Hukuk ilişkisinde çalışan buluşları
Employee inventions in Private Law relationship
Yazar: FEYYAZ ALPTUĞ MEMİŞOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. ALİ NECİP ORTAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Buluş = Discovery ; Fikri mülkiyet hukuku = Intellectual property law ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Patent hakkı = Patent right ; Çalışanlar = Workers ; Özel hukuk = Private law ; İcat = Invention

Özet:
Fikri mülkiyet hakları, insan zihninin ve ruhunun ortaya koyduğu ürünler olmalarından dolayı hukuki alanda çok geniş bir koruma imkânına sahiptir. Fikir ürünlerinin yeterli bir korumaya sahip olmadığı, yeni buluşların teşvik edilmediği bir ülkede yeterli teknoloji üretimi de gerçekleştirilememektedir. Fikri ve sınai haklar, günümüzde çok önemli bir ekonomik faktör olarak ön plana çıkmaktadır. Birçok ülke bu hakların korunumu ile ilgili olarak çalışmalar yapmakta, bu hakların korunmasına önem vermektedir. Bireylerin buluşları üzerinde sahip oldukları haklar, doktrinde fikri hak olarak adlandırılmaktadır. Buluşlar genellikle bir eşya üzerinde somut hale gelirler. Yine de bu somutlaşma, fikri ürünün soyut ve gayrimaddi olma özelliğine halel getirmeyecektir. Buluş hakkı sahibi, başkalarından kendi hakkına saygılı olmaları için yapma ve yapmama niteliğindeki çeşitli davranışlarda bulunmalarını talep edebilmektedir. Buluşun sağladığı hukuki korumadan faydalanabilmek için patent adı verilen hukuki kurumdan yararlanılmaktadır. Patent, mevcut bir buluşa ilişkin bildirimdir. Patent hakkı, patent sahibine kullanma ve ekonomik olarak değerlendirme gibi birtakım olumlu haklar tanımaktadır. Ayrıca patent sahibi kişi, üçüncü kişilerin söz konusu buluş üzerindeki fiillerini önleme yetkisine sahiptir. Buluş üzerindeki hakkın, kendine özgü (sui generis), gayri maddi nitelikte, hak sahibine tekelci yetkiler veren mutlak bir hak olduğu söylenebilir. Bu çalışmada, fikri ve sınai haklarla bağlantılı olarak çalışan buluşları konusu ele alınmıştır.

Abstract:
Since they are product that reflect a person's mind and soul, intellectual property rights are under extensive legal protection. In the countries that do not protect intellectual properties and encourage new inventions sufficiently, technology production does not occur in necessary magnitude. Intellectual property rights are a major economic factor today. Many countries make activities to protect those rights and view them as crucial. Rights individuals have on their inventions are intellectual rights and they are generally solidified on a property. However, this solidification do not damage intellectual property's stature of being intangible. The person that holds property rights can demand others to respect his or her rights by acting or not acting in certain ways. To make use of legal protection an invention brings, the legal structure called patent is made use of. Patent is a notice of a present invention. The right of patent brings its owner several beneficial rights such as the right of usage in economic activities. Moreover, patent holder has the right to prevent activities of third parties on the invention. Right held on the invention is an absolute right that is unique (sui generis), intangible, granting monopolist rights for the right owner. In this study, employee inventions subject has been considered, which is linked to intellectual property rights.