Doğu ve Batı medeniyetlerine İsmail Gaspıralı'nın bakışı
The view of İsmail Gaspıralı to East and West civilizations
Yazar: BAĞDAGÜL YAZAR
Danışman: PROF. DR. ŞUAYİP KARAKAŞ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Batı medeniyeti = Western civilization ; Dil-kültür = Language-culture ; Doğu medeniyeti = Eastern civilzation ; Gaspıralı İsmail = Gaspıralı İsmail ; Toplum = Society ; İdeal toplum = Ideal society

Özet:
Bu çalışmamızda, Türklerin büyük muallimi İsmail Gaspıralı'nın Doğu-Batı medeniyetlerine bakışı, oluşturmak istediği ideal toplum yapısı, dil, kültür, eğitim, din ve toplum ilişkisi hakkındaki görüşlerini sistemli bir şekilde incelemeye çalıştık. Gaspıralı, genel olarak içinde bulunduğu toplumun yapısını bir bütün olarak ele almış, toplumsal dokuyu oluşturan kurumların iyileştirilmesine ve modern bir hüviyet kazanmasına yönelmiştir. Toplumsal birliğin sağlanması ve kuvvet kazanması bakımından toplumu oluşturan yapı ve değerlerin bir bütün olması yönünde yoğun faaliyetler içerisinde olmuştur. Çalışmamızda toplumsal birlikteliği oluşturan ve toplum hayatına yön ve şekil veren din olgusu da ele alınmıştır. Din, toplumsal hayatta farklı yönleriyle varlığını göstermektedir. Din, genel olarak toplumda bir zihniyet kazandırma, toplumu bütünleştirme, toplumsal düzeni sağlama işlevleri olarak yer almaktadır. İsmail Gaspıralı, dil ve kültür birliğini, toplumsal birliğin en önemli unsurları olarak görmüştür. Onun "dilde, fikirde, işte" birlik ilkesi, bütün faaliyetlerinin esas gayesini ortaya koymaktadır. İsmail Gaspıralı, toplumsal birliği oluşturmakla millet olma şuuruna yönelmiştir. O, gelişmiş toplumların en önemli özelliği olarak edebî bir dile sahip olmayı sürekli yinelemiştir. Toplumsal değerlerin nesilden nesile aktarılması, geçmişle bağların sürdürülmesi ve aynı millete mensup kişilerin birbirlerini anlaması açısından edebî dile büyük bir önem vermektedir.

Anahtar Kelimeler: İsmail Gaspıralı, Dil, Kültür, Medeniyet

Abstract:
In this study, we tried to systematically analyze the views of the great teacher of Turkey, Ismail Gaspıralı, on the view of East-West civilizations, the ideal society structure he wanted to create, language, culture, education, religion and society. Gaspıralı, generally handled the structure of the society in which it is located as a whole, and aimed to improve the institutions that make up the social fabric and to gain a modern identity. In terms of ensuring social unity and gaining strength, it has been involved in intensive activities in terms of integrating the structures and values that make up the society. In our study, the phenomenon of religion that forms social unity and gives direction and shape to the life of society is also discussed. Religion shows its existence in different aspects in social life. Religion is generally included in the society as a mentality, integrating society, and providing social order. İsmail Gaspıralı saw language and cultural unity as the most important elements of social unity. His principle of "language, idea, work" reveals the main purpose of all his activities. İsmail Gaspıralı turned to the consciousness of being a nation by forming social unity. He repeatedly had a literary language as the most important feature of developed societies. It gives great importance to the literary language in terms of transferring social values from generation to generation, maintaining ties with the past and understanding the people of the same nation.

Keyword: İsmail Gaspıralı, Language, Culture, Civilization