İşyeri maneviyatı ve örgütsel adaletin örgütsel bağlılık, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkileri
The effects of workplace spirituality and organizational justice on organizational commitment, job satisfaction and turnover intention
Yazar: ŞENOL ATAKUL
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR KÖKALAN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Maneviyat = Spirituality ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention ; İşyeri = Work place

Özet:
Bilim insanları örgüt teorilerinde neoklasik ya da post-pozitivist bir bakış açısı geliştirerek insan faktörünü önceleyen teorileri sonraki çalışmalarla ortaya koymuş olsalar da insani ve manevi değerlere gereken önemin çalışma hayatında yeterince yer verilmemesi işletmelerde halen büyük bir sorun olarak devam etmektedir. Aslında bu sorun, üretimin en önemli unsuru olan emek hakkının hem işgören hem de işveren olarak farkına varılması ve mükâfatını görmesiyle çözülecektir. "Emek" başlı başına bir değerdir, çalışanın alın teri işletmenin bel kemiğidir. Çalışan bir insan hayatına bakıldığında neredeyse bir günün yarısını işyerinde geçirmektedir. Bu durumda sosyal ilişkilerimiz de dâhil yaşantımızı çok yönlü etkileyen iş yaşamımız için hayatımızın merkezinde olduğu söylenebilir. İşimizi yaşamımızın kalan diğer alanlarından ayrı görmek çok güçtür, zamanımızın büyük kısmını işte geçiririz. İşyerinde çalışanın kendini değerli hissetmesi, anlamlı bir iş yaptığını bilmesi işletme ile çalışanı bütünleştirecek, gelişimi için onu motive edecek ve ulvi bir hizmet yaptığı düşüncesi ile kendini aşacak gayret içerisine sokacaktır. Bu durum işletmelerin verimini de olumlu yönde etkileyecektir. Öyleyse işletmelerin uzun yıllar ve verimli bir şekilde sektörde varlıklarını koruyabilmeleri için çalışanlarının hayatlarının büyük bir kısmını geçirdikleri iş yerlerinde motivelerinin yüksek ve örgüt hedefleri için çalışan bireyler olmaları için uygun bir işyeri maneviyatına ve örgütsel adalet algısına ihtiyaç vardır. Dolayısıyla işgörenlerin işyeri maneviyatı ve örgütsel adalet algılarının örgütsel bağlılıkları, iş tatminleri ve işten ayrılma niyetlerini ne kadar etkilediği yöneticilerin de ajandasında tutmaları gereken önemli bir konu olarak değerlendirilmelidir. Bu bağlamda bu tezin konusunu işyeri maneviyatı ve örgütsel adaletin örgütsel bağlılık, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkilerini analiz etmek oluşturmuştur. Çalışmada alanyazında yapılan çalışmalar ışığında maneviyat, işyeri maneviyatı, adalet, örgütsel adalet, örgütsel bağlılık, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti kavramlarının tanımları yapılmıştır. Çalışma kapsamında, kavramlar alt boyutları ile ele alınmış ve bağımsız değişkenlerin (işyeri maneviyatı ve örgütsel adalet) bağımlı değişkenlere (örgütsel bağlılık, iş tatmini ve işten ayrılma niyeti) etkisi ayrı ayrı incelenmiştir.

Abstract:
Although scientists have developed a neoclassical or post-positivist perspective in organizational theories and put forward the theories that prioritize the human factor with subsequent studies, the lack of adequate attention to human and spiritual values in working life still continues as a major problem in businesses. In fact, this problem will be solved by being able to realize the right of labor, which is the most important element of production, as both the employee and the employer, and seeing its reward. "Labor" is a value in itself, the sweat of the employee is the backbone of the business. Looking at the life of a working person, he spends almost half of a day at work. In this case, it can be said that our business life, which affects our life in many ways, including our social relations, is at the center of our lives. It is very difficult to see our work separate from the rest of our lives, we spend most of our time at work. The employee's feeling of value in the workplace, knowing that he/she is doing a meaningful job will integrate the business with the employee, motivate him/her for his/her development and put him/her into an effort to surpass himself with the thought that he/she is doing a sublime service. This will positively affect the productivity of the enterprises. Therefore, in order for businesses to maintain their existence in the sector for many years and efficiently, there is a need for an appropriate workplace spirituality and perception of organizational justice in order for their employees to be highly motivated and working for organizational goals in the workplaces where their employees spend most of their lives. Therefore, the extent to which employees' perceptions of workplace spirituality and organizational justice affect their organizational commitment, job satisfaction and turnover intention should be considered as an important issue that managers should keep in their agenda. In this context, the subject of this thesis is to analyze the effects of workplace spirituality and organizational justice on organizational commitment, job satisfaction and turnover intention. In the study, definitions of the concepts of spirituality, workplace spirituality, justice, organizational justice, organizational commitment, job satisfaction and turnover intention were made in the light of studies in the literature. Within the scope of the study, the concepts were discussed with their sub-dimensions and the effects of independent variables (workplace spirituality and organizational justice) on dependent variables (organizational commitment, job satisfaction and turnover intention) were examined separately.