Hemşirelikte cam asansör olgusu: Yönetici hemşirelerin toplumsal cinsiyet algısı bağlamında bir araştırma
The phenomenon of glass elevator in nursing: A study in the context of administrator nurses' gender perception
Yazar: BUSE TÜRKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE EŞKİN BACAKSIZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; Çalışan kadınlar = Working women

Özet:
Bu çalışmada kadın ağırlıklı mesleklerde erkeklerin örgüt hiyerarşisinde hızla yükselmesini ifade eden cam asansör kavramının hemşirelik mesleği özelinde, yönetici hemşirelerin toplumsal cinsiyet algıları bağlamında incelenmesi amaçlandı. Tanımlayıcı ve karşılaştırmalı nitelikteki çalışmanın örneklemi bir özel dal derneği üyeleri ile İstanbul ilindeki üç hastanede çalışan toplam 134 yönetici hemşireden oluştu. Veriler Ekim 2018-Ocak 2019 tarihleri arasında toplandı. Veri toplama aracında Örnek Aday Özgeçmişleri, Tanıtıcı Bilgi Formu, Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği ve Kadının Çalışmasına Karşı Tutum Ölçeği yer aldı. Araştırmanın gerçekleştirilebilmesi için etik kurul onayı, kurum izinleri ve bilgilendirilmiş gönüllü onamları alındı. Araştırmaya katılan hemşirelerin çoğu kadın (%88,1), evli (%64,2), lisans mezunu (%61,9) ve alt kademe yöneticiydi (%47,0). Yönetici hemşireler bir üst pozisyona terfi ettirmek için kendilerine sunulan iki kadın iki erkek aday arasından çoğunlukla erkekleri (%64,2) seçti. Yönetici hemşirelerin hiçbir kişisel ve mesleki özelliği tercih ettikleri adayın cinsiyeti konusunda anlamlı fark oluşturmadı. Ayrıca tercih edilen adayın cinsiyetine göre toplumsal cinsiyet algısı ve kadının çalışmasına karşı tutum ölçek puanları karşılaştırıldığında istatistiksel açıdan anlamlı fark olmadığı saptandı (p>0,05). Yönetici hemşirelerden 17'si aday tercih nedenini açıklarken cinsiyet etmenine değinmişti ve bunlardan dokuzu (%56,0) erkek aday, beşi (%29,4) kadın aday yönelimliyken üçü (%17,6) cinsiyetin tercihleri üzerinde etkisi olmadığını belirtmekteydi. Elde edilen bulgular sonucunda yönetici hemşirelerin çoğunun terfi ettirmek için erkek adayları tercih etmelerine karşın kişisel ve mesleki özeliklerinin, toplumsal cinsiyet algılarının veya kadının çalışmasına karşı tutumlarının tercihleri üzerinde etkili olmadığı belirlenmiştir. Hemşirelik mesleğinde cam asansörün varlığı ortaya konmuş olmasına karşın bu durumun nedenlerine yönelik daha derinlemesine araştırmalara gereksinim vardır.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the glass elevator which refers fast movement into positions of men in working in a female-dominated origin occupation in occupational hierarchy, in the context of gender perceptions of manager nurses. The sample of this descriptive and comparative study consisted of 134 manager nurses who are members of a special branch society or working in three different hospitals in Istanbul. Data were collected between October, 2018 and January, 2019. The data collection tool consisted of a sample Candidate Curricula Vitae, Introductory Information Form, Perception of Gender Scale, and Attitudes towards Women Work Roles Scale. Ethics committee approval, institution permissions and informed volunteer consent forms were taken to be able to conduct the research. Most of the participants were women (88.1%), married (64.2%), graduate degree (61.9%) and first-line manager (47.0%). Manager nurses generally chose men (64.2%) among two women and two men candidates to promote to a higher level. Any personal or professional characteristics of manager nurses did not show statistically significant difference for their choice of the candidates' sex. Moreover, it was found that there is no statistically significant difference among sex of prefered candidate according to the gender perception and attitudes towards women work roles (p>0.05). 17 of manager nurses mentioned gender factor while they were explaining the reason of their preference of candidate and 9 of them (56.0%) were men candidate tendency, 5 of them (29.4%) were woman candidate tendency and 3 of them (17.6%) indicated that was no effect of gender on their preference. According to the result of the research, although manager nurses usually prefer men candidates to promote, it was stated that it was no effect of personal and professional characteristics, gender perception or attitudes towards women work roles on their preference. Despite existence of glass elevator as proved, detailed researches about the reasons of this situation should be conducted.