Zühd anlayışına 20. yy.'dan  bir yaklaşım: Prof. Dr. Esad Coşan örneği
An approach from 20th  century to the concept of Zuhd: The example of Prof. Dr. Esad Coşan
Yazar: YASEMİN KAPUSUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU EYLÜL YALÇINKAYA
Üsküdar Üniversitesi / Tasavvuf Araştırmaları Enstitüsü / Tasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Coşan, Mahmud Esad = Coşan, Mahmud Esad ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tasavvuf = Mystic ; Zühd = Asceticism ; İslamiyet = Islam

Özet:
Prof. Dr. Mahmud Esad Coşan, XX. yüzyılın önemli ilim adamı, akademisyen ve mütefekkirlerindendir. Esad Coşan bütün bu vasıflarının yanında sosyo-kültürel alandaki çalışma ve faaliyetleri ile dikkat çeken mühim bir şahsiyettir. Meslek hayatı boyunca Türk-İslâm Edebiyatı alanında sayısız eserler vermiş ve birçok talebe yetiştirmiştir. Esad Coşan özellikle hadis ve zühd literatürüne yönelik okumaları ile dikkat çekmektedir. Çalışmamızda Esad Coşan'ın zühd literatürüne yönelik yaptığı çağdaş ve güncel değerlendirmeleri incelenmiştir. Onun zühd hakkındaki görüşlerininin neden  öneminli olduğu bağlamında hayatı, eserleri ve görüşleri ele alınmıştır. Kur'ân'da tavsiye edilen,yüz çevirme, terk etme gibi anlamlara gelen zühd kelimesi, Kur'ân-ı Kerim'de bir yerde geçer. Bununla birlikte dünya hayatından yüz çevirerek manevî değerlere yönelmeye yönelik tavsiyeler birçok âyette yer almaktadır. Zühd kökeni asr-ı saâdette Hz. Peygamber (a.s.) ve ashabının yaşantısına dayanır. Bu tavır sahabe, tabiûn ve tebe-i tabiîn dönemlerinde muhafaza edilerek sonraki nesillere aktarılmış, bunun neticesinde hicrî ilk iki asırda birçok zühd okulu ortaya çıkmıştır. Takip eden asrılarda (III-IV) zühd okullarının sistemleştiği ve müdevven bir ilim olarak tasavvuf ilminin ortaya çıktığı görülür. Dönemin klasik eserlerinde zühd, seyr ü sülûkta bir makam olarak konumlandırılmıştır. Bu  çalışmada öncelikle, tarihi süreç içerisinde ve yakın dönem araştırmalarına konu olduğu şekliyle zühd kavramı hakkında bilgi verilmiş, daha sonra Mahmud Esad Coşan'ın ilgili literatüre yönelik değerlendirmeleri incelenmiştir. Esad Coşan'ın  zühd anlayışının ferdi ve içtimai olmak üzere iki yönünün olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Prof. Dr. Mahmud Esad Coşan was an eminent scholar, academic and thinker of the twentieth century. He also renowned for his works and activities in the socio-cultural field. He penned countless works in the field of Turkish-Islamic Literature and trained a number of students over the course of his professional life. Esad Coşan's readings of Hadith and the literature pertaining to the concept of zuhd are of particular significance. In this study, Esad Coşan's analyses of the literature pertaining to zühd, which represent a more recent and contemporaneous approach, has been examined. In order to understand the reason behind the importance of his thoughts; his life, works and thoughts have been issued. The word zuhd, which carries meanings of 'turning one's back' and 'abandoning', is mentioned once in the Qur'an. However the concept of one's turning back to the worldly life and living according to spiritual values is addressed by many verses of The Qur'an. The roots of the concept of zuhd stretch back to the time and the lives of the Prophet (s.a.w.) and the Companions. As a concept, a way of life and a set of values, it was adopted by the Companions and their successors and passed on to subsequent generations. A number of schools of zuhd had emerged in the first two centuries of the post-hijra era. Over the following centuries (3rd and 4th century, hijri), the zuhd schools became more systematised and the science of tasavvuf/Sufism had emerged as a field with a compiled literature. In the foundational texts of the period, zuhd is characterised as a stage upon the spiritual path. This study first explored the concept of zuhd as seen in recent studies as well as in the historical context. And then, Mahmud Esad Coşan's evaluations of the relevant literature are identified and examined. It has been discovered that Esad Coşan's understanding of zuhd with two sides, namely, personal and social sides.