1638 ve 1639 numaralı Nüfus Defterlerine göre Hüdavendigâr Eyaleti Kütahya Sancağı Tavşanlı Nahiyesinin demografik yapısı
Demographic structure of the Hüdavendigar Province's Kütahya Sanjak Tavşanlı Subdistrict according to Population Books No. 1638 and 1639
Yazar: MEHMET KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. ARİF KOLAY
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Demografi = Demography ; Tarih = History
Dizin: Defterler = Registers ; Demografik yapı = Demographic structure ; Hüdavendiğar = Hüdavendiğar ; Kütahya-Tavşanlı = Kütahya-Tavşanlı ; Nüfus = Population ; Nüfus Defterleri = Population Surveys ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
Devletler ileriye dönük planlamalar yapabilmek için her zaman nüfus verilerine ihtiyaç duymuşlardır. Osmanlı Devleti'nin de özellikle XIX. Yüzyılın ikinci çeyreğinden itibaren nüfus verilerine ihtiyaç duyduğu yapılan nüfus sayımlarından anlaşılmaktadır. 1826 yılında II. Mahmud tarafından Yeniçeri Ocağına son verilip yerine yeni bir ordunun kurulması ve özellikle de bu ordunun ihtiyaç duyduğu insan gücünün karşılanması devlet için oldukça öncelikli bir konu olmuştur. Modern manada ilk nüfus sayımının II. Mahmud tarafından 1831 yılında yaptırıldığı bilinmektedir. Bu sayımlarla devlet bir taraftan Müslüman ahali içerisinden askerlik vasıflarını taşıyan nüfusu tespit ederken bir yandan da gayrımüslim ahaliden vergi mükelleflerini tespite çalışmıştır. II. Mahmud'un yaptırdığı nüfus sayımı ve ileleyen dönemlerdeki nüfus yoklamalarını bu bağlamda değerlendirmek doğru olacaktır.
Bu çalışma Hüdâvendigâr Eyaleti Kütahya Sancağı Tavşanlı Nahiyesinin 1834 ve 1842 yıllarında yapılan nüfus sayımına ait 1638 ve 1639 numaralı nüfus defterlerinin incelenmesi ile ortaya çıkmıştır. Öncelikle bu iki nüfus defterinin transkripsiyonu yapılmış ve elde edilen verilerin tablo ve grafikler kullanılarak değerlendirilmesi yapılmıştır.
Tavşanlı Nahiyesine ait iki nüfus defterinde, Tavşanlı'nın mevcut dört mahallesi ve yirmibeş köyünde yaşayan Müslüman erkek nüfusun yaşları, boy, sakal, bıyık, meslek, özür vb. birçok fiziksel özelliği ile askerliğe uygun olup olmadıkları ile ilgili detaylı bilgilere ulaşmak mümkün olmaktadır.
	
Anahtar Kelimeler: Tavşanlı Nahiyesi, Nüfus Defteri, Kütahya, Tahrir, Askerlik

Abstract:
In history, all the states have always needed population data to make forward looking plans. It has been understood from the censuses that the Ottaman Empire had needed population data, especially since the second quarter of the 19th century. It was important that the janissary army was closed and a new army was established in its place by II. Mahmud in 1826. It is known that the first census in the modern sense was made by II. Mahmud in 1831. Owing to these censuses, the stade identified both the Muslim people who could do military service and the non-Muslim people who could have collected taxes from these people. It would be correct to evaluate the censuses made by II. Mahmud in this contex and the censuses in the following periods.
This study has emerged by examining the population registers numbered 1638 and 1639, belonging to the census made in 1834 and 1842 of the Kütahya Sanjak Tavşanlı Subdistrict of Hüdavendigar Province. First of all, these two population registers were transcribed and obtained data were evaluated using tables and graphics. 
In these two population registers of the Tavşanlı District, there were 4 neighborhood and 25 villages of the region. We can find detailed information in these registers about Muslim people whether they are suitable for military service with this many physical features like height, beard, mustache, occupation, disability, etc.

Key Words: Tavşanlı District, population registers, Kütahya, tahrir, military service