Tek parti döneminde toprak reformu uygulamaları ve siyasi çözüm arayışları
Land reform practices in the single party period and the search for political solutions
Yazar: MUSTAFA ERSAGUN DALAN
Danışman: PROF. DR. İSMET TÜRKMEN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Yeni kurulan cumhuriyet, siyasî, ekonomik ve sosyal konularda milletin rejimle olan 
bağlarını güçlendirmek amacıyla önemli gelişmeler kaydetmiştir. Bu süreçte, siyasî, 
sosyal, ekonomik ve kültürel konuları içeren toprak meselesi, çözülmesi gereken öncelikli 
sorunlardan biri haline gelmiştir. 1930'lu yıllarda çıkarılan kanunlarla bu meseleye 
yönelik adımlar atılmış olsa da tam bir reform gerçekleşmemiştir. Dâhiliye, Sıhhat ve 
İçtimai Muavenet Vekâletleri tarafından hazırlanan toprak reformu tasarıları, muhalefetin 
ve büyük toprak sahiplerinin tepkisiyle ve yaklaşan II. Dünya Savaşı gibi nedenlerle 
hayata geçirilememiştir. 1945'te çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ise hem siyasî
hem de teknik altyapı sorunları nedeniyle istenilen sonuçları vermemiştir. Bu tez 
çalışması, 1920-1945 yılları arasında gerçekleşen toprak dağıtım uygulamalarını ele 
almaktadır ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı 
Cumhuriyet Arşivi belgeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi zabıt tutanakları, süreli 
yayınlar, telif ve tetkik eserlerinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Çalışmamızın giriş 
bölümünde, toprak reformu kavramına odaklanılmış ve Türkiye'de bu reformun neden 
gerekli olduğuna dair sebepler tartışılmıştır. Birinci bölümde, Osmanlı Devleti'nden 
Cumhuriyet Dönemi'ne kadar tarım ve ekonomi alanındaki gelişmelerin genel bir 
panoraması sunulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, 1920-1945 yılları arasında 
gerçekleştirilen toprak dağıtım uygulamaları ve hazırlanan toprak kanun tasarıları 
hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde, Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu hakkında 
bilgi verilerek Mecliste yaşanan siyasî tartışmalara yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Toprak, Toprak Kanunu, Cumhuriyet Halk Partisi, TBMM.

Abstract:
The newly established republic made significant progress in political, economic and 
social issues in order to strengthen the nation's ties with the regime. In this process, the 
land issue, including political, social, economic and cultural issues, became one of the 
priority problems to be solved. Although steps were taken to address this issue with the 
laws enacted in the 1930s, a complete reform was not realized. The land reform drafts 
prepared by the Ministries of Interior, Health and Social Welfare could not be realized 
due to the opposition's and large landowners reactions and the approaching World War 
II. The Farmer Land Law enacted in 1945 did not yield the desired results due to both 
political and technical infrastructure problems. This thesis deals with the land distribution 
practices that took place between 1920 and 1945 and is based on the documents of the 
Republican Archives of the Presidency of the Republic of Turkey, minutes of the Grand 
National Assembly of Turkey, periodicals, copyright and research Works. The 
introductory part of our study focuses on the concept of land reform and discusses the 
reasons why this reform is necessary in Turkey. In the first chapter, a general panorama 
of the developments in agriculture and economy from the Ottoman Empire to the 
Republican Era is presented. In the second part, information is given on the land 
distribution practices and the land law drafts prepared between 1920 and 1945. In the 
third part, information on the Farmer Land Law is given and the political debates in the 
Parliament are included.

Keywords: Land, Land Law, Republican People's Party, Grand National Assembly of Turkey.