Anadolu'da dairesel kesitli pişmiş toprak lahitler
Terracotta sarcophagi with a circular section in Anatolia
Yazar: DEFNE KUCUR
Danışman: PROF. DR. ELİF TÜL TULUNAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Lahitler = Sarcophage ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; Roma Dönemi = Roman Period

Özet:
2007 yılı kazı döneminde Nif Dağı Dağkızılca mevkii nekropolis alanında yapılan kazıda ortaya çıkarılan dairesel formlu pişmiş toprak lahit, Klazomenai Tipi Lahitler dışındaki pişmiş toprak lahitlerin araştırılmasının gerekliliğini ortaya koymuştur.
Araştırmanın konusu olan ?Dairesel Kesitli Pişmiş Toprak Lahitler?, içi boş yarım küre ya da kesik koni biçiminde baş kısmına ve baş kısmından ayak ucuna doğru daralan, silindirik bir gövdeye sahip lahitleri ifade etmektedir. 	Anadolu?nun neredeyse her müzesinde bir örneği bulunan, ancak günümüze kadar yeteri kadar araştırılmamış olan dairesel kesitli pişmiş toprak lahitlerin, Anadolu?daki Müzelerde incelemeleri yapılmış, 52 adet lahdin ve 10 adet kapağın katalogu hazırlanmıştır.  
Dairesel kesitli pişmiş toprak lahitler araştırılırken, form açısından benzerlik ve farklılıklarına göre tipler tespit edilmiştir. Bu lahitler; ?Silindirik Formlu Lahitler?, ?Füze / Torpido Formlu Lahitler?, ?Koza - Kozalak Formlu Lahitler? ve ?Kısmî Dairesel Kesitli Lahitler? olmak üzere dört ana tipe ayrılmışlardır. 
Yapılan araştırmada bu lahitlerin farklı bölgelerde, farklı tiplere sahip oldukları tespit edilmiştir. Yaptığımız bu tespitle, belli lahit tiplerinin belli bölgelerde kullanılmış olması, buralardaki yerel atölyelerin üretimlerine bağlı olabilir. Bazı lahit atölyelerinde seri üretim yapıldığı da lahitlerin üzerindeki işaretlerden anlaşılabilmektedir.
Lahitlerin tarihlendirmesinin yapılması, lahitlerin çoğunun kaçak kazılarda ele geçmiş olması, buluntularının olmaması, elimizde konteksti ile insitu bulunan lahitlerin az olması sebebiyle, oldukça zordur. Batı Anadolu?da ve Karadeniz?de Samsun çevresinde bulunan lahitlerin Hellenistik Döneme (M.Ö. 3. yy sonu - 2 yy başı), Batı Anadolu?nun iç bölgeleri, Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde bulunmuş lahitlerin ise Roma Dönemine (M.S. 1. yy - 2. yy) tarihlendiği görülmektedir.

Abstract:
A terracotta sarcophagus  with a circular section excavated from the necropolis site located in the vicinity of Dağkızılca district of Nif (Olympos) Mountain, indicated a need for further research on the terracotta sarcophagi which are different than the known Clazomenaian type terracotta sarcophagi.
?Terracotta Sarcophagi with a Circular Section? are the subject of this resarch.  They are distinguished by having a cylindrical body that gradually tapers from the head to toe, and their interior is either hollowed half-spherical or conical.  These sarcophagi are attested in almost every museum in Anatolia, but have not yet been adequately studied.  In this thesis, 52 such sarcophagi and 10 lids from various museums in Anatolia have been studied and catalogued.
Several types of forms have been identified through comparison of similarities and differences. These four types are: ?Cylindrical Sarcophagi?, ?Rocket/ Torpedoe shaped Sarcophagi?, ?Cocoon / Pine-cone shaped Sarcophagi? and ?Semi-circular-shaped Sarcophagi?.
 Through this research it has been observed that these different types of sarcophagi are found in different regions.  This fact indicates that certain sarcophagi types were locally produced in workshops in these regions. The marks on some of these sarcophagi further indicate that some workshops were mass producing these sarcophagi. 
Offering a date these sarcophagi is hard as most were discovered in illicit excavations, and only a few have originated from insitu archaeological contexts.  Those that come from Western Anatolia and Samsun in the Black Sea Region are dated to the Hellenistic Period (End of the 3rd century B.C.- beginning of the 2nd century B.C.), whereas those that come from the central regions of Western Anatolia, the Mediterranean Region and Central Anatolia are dated to the Roman Period (1st century A.D. - 2nd century A.D.)