Göreme Saklı kilise belgeleme çalışmaları ve koruma önerileri
Documentation studies and protection proposals for Göreme Saklı church
Yazar: SÜMEYYE ERTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA KADERLİ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kapadokya Bölgesi'nin mimari dokusunda önemli bir yere sahip olan kaya oyma
kiliseler, yapıldıkları dönemin sosyal, ekonomik ve dini yapısını gösteren, tarihi ve estetik
değerleri ile korunmalarını gereken kültürel birer varlık olarak önemli bir yere sahiptir.
4. yüzyılda önemli bir dini merkez olarak karşımıza çıkan Kapadokya Bölgesi'nde çok
sayıda kilise ve manastır bulunmaktadır. Monastik yaşam süren dini topluluklar için
yerleşim merkezi olan Göreme Vadisi içerisindeki dini mekânlar ise 10. ve 11. yüzyıllar
arasında tarihlendirilmektedir.
Teze konu olan kaya oyma tekniği ile yapılmış olan Saklı Kilise, Göreme Açık Hava
Müzesi'nin 500 m batısındaki aşağı vadide yer almaktadır. Bu çalışmada Saklı Kilise'nin
güncel durumu, tarihsel gelişiminin incelenmesi, yakın çevresinde bulunan manastır
mekânları ile birlikte mimari belgeleme çalışmaları, yapısal bozulmaları ve nedenlerinin
araştırılarak bu kültürel mirasın geleceğe güvenle aktarılabilmeleri için korunma önerileri
geliştirilmesi hedeflenmektedir.
Tezin giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı ve tez yöntemi açıklanmıştır. Beş bölümden
oluşan tez kapsamında ise Kapadokya Bölgesi'nin konumu ve tarihsel gelişimi,
geleneksel yapı türleri, manastır oluşumları incelenerek, Saklı Kilise ve çevresinin
mimari yapısı değerlendirilmiştir. Sonuç olarak yapıdaki bozulma nedenleri incelenerek,
koruma önerileri getirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kapadokya, Göreme, Saklı Kilise, Mimari Koruma

Abstract:
Rock-carved churches, which have an important place in the architectural texture of the
Cappadocia region, have an important place as cultural assets that show the social,
economic and religious structure of the period in which they were built, and should be
protected with their historical and aesthetic values. There are many churches and
monasteries in the Cappadocia Region, which appeared as an important religious center
in the 4th century. Religious sites in Göreme Valley, which is a settlement center for
religious communities with monastic life, are dated between the 10th and 11th centuries.
Saklı Church, built with the rock carving technique that is the subject of the thesis, is
located on the lower valley, 500 m west of Göreme Open Air Museum. In this study, it is
aimed to develop conservation suggestions in order to examine the current status of the
Saklı Church, its historical development, architectural documentation studies with the
monasteries located in its vicinity, structural deterioration and its causes, and to transfer
this cultural heritage safely into the future.
In the introduction part of the thesis, the purpose, scope and method of the thesis are
explained. Within the scope of the thesis consisting of five chapters, the location and
historical development of the Cappadocia Region, traditional building types, monastic
formations were examined and the architectural structure of the Saklı Church and its
surroundings were evaluated. As a result, the reasons for the deterioration in the structure
were examined and protection suggestions were brought.
Key Words: Cappadocia, Göreme, Saklı Church, Architecture Conservation