Babaların duygu sosyalleştirme uygulamaları ve bu uygulamaların okul öncesi çocuklarının sosyal ve duygusal gelişimlerindeki rolü
Fathers' emotion socialization practices and the role of this practices to their preschool children's social and emotional development
Yazar: EMİNE KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DİLEK SARITAŞ ATALAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Baba-çocuk etkileşimi = Father-child interaction ; Babalar = Fathers ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Duygu sosyalizasyonu = Emotion socialization ; Gelişim psikolojisi = Development psychology ; Mizaç = Temperament ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sosyal gelişme = Social development ; Sosyal yeterlilik = Social competence

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul öncesi çocukların sosyal ve duygusal gelişimlerinde babalarının duygu sosyalleştirme uygulamalarının rolünü incelenmektir. Katılımcılar Ankara, İstanbul ve Denizli illerinden 30-84 ay arası çocuğu olan 149 anne ve babadan oluşmaktadır. Anne ve babaların duygu sosyalleştirme uygulamaları Olumsuz Duygularla Başa Çıkma Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Babaların destekleyici ve destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme uygulamalarını yordayan faktörleri belirlemek amacıyla, Çiftler Uyum Ölçeği, Kısa Semptom Envanteri, Temel Kişilik Özellikleri Envanteri, ve Ebeveynin Duygu Yönetimi Ölçekleri babalar tarafından doldurmuştur. Çocukların mizacı, duygu düzenlemesi ve sosyal yetkinliği anne ve babalar tarafından doldurulan Kısa Mizaç Ölçeği, Duygu Düzenleme Ölçeği ve Sosyal Yetkinlik ve Davranış Değerlendirme ölçekleri ile değerlendirilmiştir. Duygu sosyalleştirme uygulamalarında ebeveynin ve çocuğun cinsiyet farklılıklarını değerlendirmek amacıyla MANOVA kullanılmıştır. Bulgulara göre anne ve babalar destekleyici duygu sosyalleştirme uygulamalarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklı tutumlar sergilemektedir. Babaların destekleyici ve destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme uygulamalarını yordayan faktörleri belirlemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgulara göre babaların kişilik özellikleri (duygusal tutarsızlık ve uyumluluk/geçimlilik) ile babaların eşleri ile uyumu destekleyici duygu sosyalleştirme uygulamalarını anlamlı şekilde yordamaktadır. Öte yandan, babaların eğitim düzeyi, kişilik özellikleri (dışadönüklük) ve psikopatolojisi destekleyici olmayan duygu sosyalleştirme uygulamalarını anlamlı şekilde yordamaktadır. Araştırmanın ilerleyen kısımlarında babaların duygu düzenleme becerileri ile çocuklarının duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkide babaların duygu sosyalleştirme uygulamalarının aracı rolü ve babaların duygu sosyalleştirme uygulamaları ile çocuklarının sosyal yetkinliği ve psikolojik sorunları arasındaki ilişkide çocukların duygu düzenleme becerilerinin aracı rolü incelenmiştir. Son olarak, babaların duygu sosyalleştirme uygulamaları ile çocuğun sosyal ve duygusal gelişiminde çocuğun mizacının ve annelerin duygu sosyalleştirme uygulamalarının düzenleyici rolü ele alınmıştır. Araştırmanın analiz bulguları, alan yazın çerçevesinde tartışılmıştır.


Anahtar sözcükler: Duygu sosyalleştirme, babaya ilişkin sosyalleştirme, duygu düzenleme, sosyal yeterlik, mizaç ve okul öncesi çocukluk dönemi

Abstract:
The aim of the present study was to investigate the role of father's emotion socialization practices on children's social and emotional development. Participants were 149 Turkish fathers and mothers who have children aged between 30 and 84 months in Ankara, İstanbul and Denizli. Father's and mother's emotion socialization practices were assessed by Coping with Children's Negative Emotions Scale. Also, in order to find out the predictors of fathers' emotion socialization practices, fathers completed Dyadic Adjustment Scale, Brief Symptom Inventory, Basic Personality Traits Inventory and Parental Emotion Management Scale-PEMS scales. In order to measure children's temperament, emotional and social competencies, mothers and fathers completed Short Temperament Scale, Emotion Regulation Checklist and Social Competence and Behavior Evaluation questionnaires. To assess sex differences in parent's emotion socialization practices MANOVA was used. According to the results, mothers and fathers showed significantly different attitudes in supportive emotion socialization practices. Hierarchical regression analyses were conducted to examine the predictors of father's supportive and non-supportive emotion socialization practices. The results revealed that father's personality traits (neuroticism and agreeableness) and adjustment with their wives significantly predict their supportive reactions. On the other hand, fathers' educational level, personality trait (extraversion) and psychopathology significantly predict their non-supportive reactions. Then, mediating role of father's emotion socialization practices on the relation between father's emotion regulation and children's emotion regulation and mediating role of children's emotion regulation on the relation between father's emotion socialization practices and children's social competencies and problem behaviors (internalizing and externalizing behaviors) were examined. Lastly, the moderator roles of children's temperament and mother's emotion socialization practices on father's emotion socialization practices and children's social and emotional development were investigated. Findings were discussed in the scope of literature findings.



Keywords: Emotion socialization, paternal socialization, emotion regulation, social competencies, temperament and preschool childhood period