Daimi diş jerminin süt dişi köklerinde apikal açıklığın lokalizasyonu üzerine etkisinin cone beam bilgisayarlı tomografiler üzerinde değerlendirilmesi
Cone beam computerized tomographic evaluation of the effect of permanent tooth germ on localization of apical foramen of deciduous teeth
Yazar: ALİ EMRE ZEREN
Danışman: PROF. DR. ŞAZİYE SARI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental pulpa boşluğu = Dental pulp cavity ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Süt dişleri = Tooth deciduous ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Daimi Diş Jerminin Süt Dişi Köklerinde Apikal Açıklığın Lokalizasyonu Üzerine Etkisinin Cone Beam Bilgisayarlı Tomografiler Üzerinde Değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı, daimi diş jerminin süt dişi köklerinin altında veya arasında bulunduğu pozisyonun, apikal açıklığın konumu ile ilişkisi olup olmadığının ve buna bağlı olarak süt dişlerinde kanal çalışma boyunun belirlenmesinde daimi diş jerminin referans olarak kullanılıp kullanılamayacağının araştırılmasıdır. Bu amaçla, özel bir görüntüleme merkezinde daha önceden çeşitli amaçlarla 5-8 yaş arasındaki 13 çocuktan alınmış CBBT görüntülerinde 30 alt süt azı dişi ve altlarındaki daimi diş jermi değerlendirilmiştir.
Çalışmada öncelikle, her bir kök kanalı için süt dişinin apikal açıklığı (AA) ve süt dişinin kök apeksi (KA), her süt dişi furkasyonunun en koranal noktası (F), her bir kök kanalı için daimi diş jerminin süt dişi köküne en yakın mesafede olduğu nokta (JEN) ve daimi diş jerminin kuron apeksi (JKA) olmak üzere 5 referans noktası belirlenmiştir. Bu noktaların konumları CBBT görüntülerinin aksiyal kesitleri üzerinde mm cinsinden kaydedilmiştir. Ardından 30 alt süt azı dişine ait 115 kök kanalı, daimi diş jerminin süt dişi köklerinin altında veya arasında bulunduğu konuma göre 3 gruba ayrılmıştır. Daimi diş jerminin süt dişi köklerinin altında yer aldığı 14 kök kanalı Grup 1'e, daimi diş jerminin süt dişi kökleri arasında yükselme seviyesinin kök apeksini aştığı fakat apikal 1/3'ü geçmediği 51 kök kanalı Grup 2'ye, daimi diş jerminin süt dişi kökleri arasında yükselme seviyesinin apikal 1/3'ü aştığı fakat apikal 2/3'ü geçmediği 50 kök kanalı ise Grup 3'e dahil edilmiştir.
Daimi diş jermi kökler arasında yükseldikçe apikal açıklığın da onunla uyumlu bir şekilde koronal yönde ilerleyip ilerlemediğinin anlaşılması amacıyla Grup 1, Grup 2 ve Grup 3'te JKA - KA ile KA - AA mesafesi arasındaki korelasyon değerlendirilmiştir.
Ardından daimi diş jerminin süt dişi kökleri arasında yükselme seviyesine bağlı olarak, AA'nın konumunda ortaya çıkacak değişiklikleri KA, JEN ve JKA'ya göre değerlendirmek amacıyla;
1- KA referans alındığında AA'nın
a- KA ile KA'nın 1 mm koronaline kadar olan aralıkta (KA + 1mm),
b- KA ile KA'nın 2 mm koronaline kadar olan aralıkta (KA + 2mm) ve
c- KA ile KA'nın 3 mm koronaline kadar olan aralıkta (KA + 3mm) konumlanma oranı
Grup 1, Grup 2 ve Grup için ayrı ayrı belirlenmiştir. 2- JEN ve JKA referans alındığında AA'nın
a- JEN'in 1 mm koronaline ve 1 mm apikaline kadar olan aralıkta (JEN ± 1mm) ve
b- JKA'nın 1 mm koronaline ve 1 mm apikaline kadar olan aralıkta (JKA ± 1mm) konumlanma oranı Grup 2 ve Grup 3'te ayrı ayrı belirlenmiştir.
Çalışmanın JKA - KA ile AA - KA mesafesi arasındaki korelasyona ilişkin sonuçları, Grup 1 ve Grup 3'te bu iki mesafe arasında istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon bulunmadığınıı (r= 0,236 ve p>0,017), Grup 2'de ise JKA - KA mesafesi ile AA - KA mesafesi arasında istatistiksel olarak anlamlı ve aynı yönlü bir korelasyon olduğunu göstermiştir (r= 0,474 ve p<0,017). Bu durum sadece daimi diş jerminin kök apeksini aşarak apikal 1/3 seviyesine kadar yükseldiği olgularda (Grup 2), apikal açıklığın jermin yükselmesi ile uyumlu bir şekilde koronale doğru yer değiştirdiğini göstermektedir.
Çalışmanın apikal açıklığın kök apeksi ile ilişkili aralıklarda konumlanma oranına ilişkin bölümünün sonuçları AA'nın; Grup 1'de kök kanallarının %100'ünde KA + 2mm, Grup 2'de %90,2'sinde KA + 3mm, Grup 3'te ise %74'ünde KA + 3mm aralığında konumlandığını göstermiştir. Çalışmanın apikal açıklığın daimi diş jermi ile ilişkili aralıklarda konumlanma oranına ilişkin bölümünün sonuçları A A 'nın; Grup 2'de kök kanallarının %66,7'sinde JEN ± 1mm ve %49'unun JKA ± 1mm referans aralığında, Grup 3'te ise %16'sında JEN ± 1mm ve %8'inin JKA ± 1mm referans aralığında konumlandığını göstermiştir. AA'nın KA + 1mm, KA + 2mm, KA + 3mm, JEN ± 1mm ve JKA ± 1mm referans aralıklarında konumlanma oranları genel olarak değerlendirildiğinde, tüm gruplarda apikal açıklığın konumunu belirlemek için kök apeksinin referans olarak alınmasının doğru bir yaklaşım olacağı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, kanal çalışma boyunun; daimi diş jerminin süt dişi kökünün altında konumlandığı durumlarda kök apeksinin 2 mm koronalinde, süt dişi kökünün apikal 1/3 seviyesinde konumlandığı durumlarda kök apeksinin 3 mm koronalinde, süt dişi kökünün apikal 2/3 seviyesinde konumlandığı durumlarda ise kök apeksi referans alınarak 3 mm'den daha koronal seviyede sonlandırılmasının en uygun yaklaşım olacağını söylemek mümkündür.

Abstract:
Aim of this study is the evaluation of the spatial relation between primary molar apical foramen level and permanent tooth germ, and investigation of possibility of using permanent tooth germ as a reference point to determine root canal working length of primary teeth. For this reason thirty primary lower molars and permanent tooth germs underneath were evaluated on cone beam computerized tomography (CBBT) images previously obtained for various purposes from 13 children ranging from 5 to 8 years of age.
In the first place 5 reference points were identified on axial plane of CBBT images and their positions were recorded in millimeters as follows: apical foramen of each root canal of the primary tooth (AA), root apex of each root canal of the primary tooth (KA), most coronal point of the furcation of the primary tooth (F), crown apex of the permanent tooth germ (JKA), most coronal point of the permanent tooth germ closest to the primary tooth root for each root canal (JEN). In the second place 115 root canals of 30 primary lower molar teeth were divided into 3 groups according to the spatial relation between permanent tooth germ and root of primary tooth. Group 1 consisted of 14 root canals with permanent tooth germ located below the roots of primary molars. Group 2 consisted of 51 root canals with permanent tooth germ located between root apex and apical one third of root. Group 3 consisted of 50 root canals with permanent tooth germ located between apical one third and apical two thirds of root.
In order to identify whether the apical foramen translocate coronally in harmony with permanent tooth germ translocating coronally; correlation between the distance between JKA-KA and AA-KA was evaluated in all groups.
In order to identify the termination of working length with respect to KA, JEN and JKA reference points;
Percentage of translocation of AA in all groups 1.betweenKAand upto1mmfromKA(KA+1mm) 2.betweenKAand upto2mmfromKA(KA+2mm) 3.betweenKAand upto3mmfromKA(KA+3mm) 
Percentage of translocation of AA in Group 2 and Group 3
1. between 1 mm coronal and 1 mm apical of JEN (JEN ± 1 mm)
2. between 1 mm coronal and 1 mm apical of JKA (JKA ± 1 mm) were calculated
There was no correlation between JKA-KA and AA-KA in Group 1 and Group 3 (r= 0,236 and p>0,017); but positive correlation was found in Group 2 (r= 0,474 and p<0,017). This indicates that root canals with permanent tooth germ located between root apex and apical one third of root, apical foramen and permanent tooth germ translocate in harmony with respect to primary tooth apex.
In Group 1, AA was located at KA +2 mm in 100 % of cases; in Group 2, AA was located at KA + 3 mm in 90.2% of cases; in Group 3, AA was located at KA + 3 mm in 74% of cases. In Group 2, AA was located at JEN ± 1 mm in 66.7 % of cases, at JKA ± 1 mm in 49 % of cases; in Group 3, AA was located at JEN ± 1 mm in 16 % of cases; at JKA ± 1 mm in % 8 of cases. This indicates that root apex as a reference point may give clearer identification than permanent tooth germ to predict the position of apical foramen.
As a result, termination of root canal working length could be determined as follows; 2 mm coronally with respect to root apex, in cases with permanent tooth germ located below roots of primary tooth; 3 mm with respect to root apex, in cases with permanent tooth germ located between root apex and apical one third of root; more than 3 mm coronally with respect to root apex in cases with permanent tooth germ located between apical one third and apical two thirds of root.