Farklı bitki örtüsü altındaki topraklarda katalaz, üreaz ve fosfataz aktivitelerinin belirlenmesi
Determination of catalase, urease, phospatase activities in soils under different
Yazar: BERİL İZTAN KOÇAK
Danışman: PROF. DR. FARİZ MİKAİLSOY ; DOÇ. DR. ERHAN ERDEL
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kurak- yarı kurak iklime sahip olan Iğdır Bölgesi'nde, topraklar yoğun tarımsal üretim altındadır. Bölgede tarla bitkileri ekim alanı 534.138 dekar, nadas alanı 40.994 dekar, sebze alanı 57.902 dekar ve meyve bahçelerinin bulunduğu alan 53.244 dekardır. Yörede mısır, buğday ve yonca bitkilerinin yetiştiriciliği çok yaygın olarak yapılmaktadır. Buğday ekilen alan 134.735 dekar, mısır ekilen alan 33.526 dekar ve yonca ekilen alan ise 186.410 dekardır. Bu çalışmanın amacı farklı bitki örtüsü altındaki toprakların enzim aktivitelerini belirlemektedir. Bu sebeple bu çalışmada, buğday, mısır ve yonca yetiştirilen arazilerden toprak örnekleri alınmıştır. Alınan örnekler üzerinde katalaz, üreaz ve fosfataz aktiviteleri belirlenmiş ve bitki örtüsünün enzim aktivitesi üzerine etkisi değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda; en yüksek üreaz enzim aktivitesi tarım yapılmayan (kontrol) topraklarında, en yüksek katalaz enzim aktivitesi, fosfataz enzim aktivitesi, organik karbon içeriği ve kütle yoğunluğu yonca yetiştiriciliği yapılan topraklarda elde edilmiştir. Toprak özelliklerini iyileştirmesi bakımından çalışılan bitkiler arasında en yüksek fosfataz aktivitesi, katalaz aktivitesi, organik karbon içerikleriyle yonca bitkisi öne çıkmaktadır. Buğday ve mısır bitkileri arasında ise buğdayın toprak özelliklerini iyileştirmede daha etkili olduğu belirlenmiştir. Baklagil yem bitkisi olan yoncanın toprak özellikleri üzerindeki olumlu etkilerinin belirlenmesi yanında kütle yoğunluğu üzerindeki olumsuz etkisi de dikkat çekmektedir. Bu sebeple yonca yetiştiriciliği yapılan alanlarda kütle yoğunluğunu azaltıcı uygulamalar yapılmalıdır.

Abstract:
In the Iğdır Region, which has an arid-semi-arid climate, the lands are under
intensive agricultural production. In the region, the field cultivation area is 534,138 decares,
the fallow area is 40,994 decares, the vegetable area is 57,902 decares, and the area with
orchards is 53,244 decares. The cultivation of corn, wheat and alfalfa plants is very
common in the region. The area sown with wheat is 134,735 decares, corn is 33,526
decares, and alfalfa is 186.410 decares. The aim of this study is to determine the enzyme
activities of soils under different vegetation. For this reason, soil samples were collected
under wheat, corn and alfalfa growing areas in this study. Catalase, urease and alkaline
phosphatase activities were determined on the samples and the effect of vegetation type on
soil enzyme activities were evaluated. As a result of the analyzes; the highest urease
activity was obtained in non-agricultural (control) soils, the highest catalase activity,
phosphatase activity, organic carbon content and bulk density were obtained under alfalfa
vegetation. As a result of the analyses; alfalfa stands out with the highest phosphatase
activity, catalase activity, organic decarbonization content among the plants studied in
terms of improving soil properties. It has been determined that wheat is more effective in
improving soil properties among wheat and corn. Alfalfa, which is a legume fodder plant,
has positive effects on soil properties as well as negative effect on bulk density. For this
reason, applications should be made to reduce the bulk density in alfalfa cultivatied areas.