Boşanmış ailelerdeki ergenlerin uyum düzeylerini ve sosyal becerilerini geliştirmeye yönelik bir grup rehberliği çalışmasının sınanması
An evaluation of a group counselling study improving adolescents' adjustment levels and social skills from divorced families
Yazar: BEYHAN MERİÇ
Danışman: PROF. DR. BETÜL AYDIN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Boşanmış aileler = Divorced families ; Ergenler = Adolescents ; Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Uyum güçlüğü = Adjustment problems

Özet:
Bu çalışmada, araştırmacı tarafından geliştirilen ve uygulanan grup rehberliği çalışmasının 9. sınıfa devam eden ve boşanmış ailelerden gelen ergenlerin uyum düzeylerini, sosyal becerilerini, problem çözme becerilerini ve benlik algılarını geliştirmeye etkisinin olup olmadığı sınanmıştır.Araştırmada tek grup öntest-sontest deneme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, İstanbul İli Kadıköy İlçesine bağlı Fenerbahçe Lisesi 9. sınıflarında öğrenim gören ve boşanmış ailelerden gelen 15 yaş grubundaki ergenler oluşturmuştur. Boşanmış ailelerden gelen 51 kişilik çalışma grubuna araştırmacı tarafından Türkçe'ye uyarlanan Raynolds Ergenler İçin Uyum Tarama Envanteri (REUTE) uygulanmıştır. Öğrencilerin Raynolds Ergenler İçin Uyum Tarama Envanterinden ve envanterin Anti Sosyal Davranış, Öfke Kontrol Problemi, Duygusal Sıkıntılar, Olumlu Benlik alt boyutlarından elde ettikleri puanlar REUTE profil çizelgesinde belirtilen ölçütlere göre tek tek incelenerek değerlendirilmiş, böylece öğrencilerin duygusal davranışsal uyum düzeyleri belirlenmiştir. Uygulama grubunu oluşturacak öğrencilerin belirlenmesinde Raynolds Ergenler İçin Uyum Tarama Envanteri (REUTE) esas alınmıştır. Öğrenciler, envanterden elde ettikleri toplam (T) puanlarına göre duygusal davranışsal uyum sorunları yüksek olandan hafif olana doğru sıralanmışlardır. REUTE değerlendirme çizelgesinde derecelendirilen toplam (T) skorlarına göre 70-94 puan aralığında olan ve şiddetli derecede psikolojik uyum sorunları gösteren üç öğrenci, 60-69 puan aralığında yer alan ve hafif/orta derecede uyum sorunları olan dört öğrenci, 60 puanın altında T skoru olup Duygusal Sıkıntılar alt boyutunda 70-94 puan arağında yer alan bir öğrenci ile uyum sorunu olmayan bir diğer öğrenci belirlenerek uygulama grubu oluşturulmuştur.Uygulama grubunu oluşturan öğrencilerle tek tek görüşülerek grup rehberliği çalışmasının amacı ve içeriği ile ilgili bilgiler verilmiş, çalışmaya katılmaya istekli olup olmadıkları öğrenilmiş, velileri ile görüşülerek çalışmanın içeriği hakkında bilgi verilmiş ve gerekli izinler alınmıştır.Uygulama grubunda yer alan öğrencilere grup rehberliği çalışması başlamadan önce ve çalışma tamamlandıktan sonra, uygulamanın etkililiğini belirlemede yardımcı olması amacıyla Ergenlerin Sosyal Becerilerini Değerlendirme Ölçeği (İKE), Problem Çözme Envanteri (PÇE), Piers-Harris'in Çocuklarda Öz Kavramı Ölçeği uygulanmıştır. Grup 10 hafta süreyle haftada bir gün 45 dakika süreyle toplanmıştır. Grup oturumları Fenerbahçe Lisesi Rehberlik Servisinde gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular şunlardır:Gerçekleştirilen grup rehberliği çalışması sonrasında Raynolds Ergenler İçin Uyum Tarama Envanteri (REUTE)'nin öntest-sontest toplam puanları arasında ve envanterin Öfke Kontrol Problemi, Duygusal Sıkıntılar, Olumlu Benlik alt boyutlarının öntest-sontest puanları arasında öntest lehine (p<.05) anlamlı bir fark vardır. Envanterin Anti Sosyal Davranış alt boyutunun öntest-sontest puanları arasında öntest lehine anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.Grup rehberliği çalışması sonrasında Ergenlerin Sosyal Becerilerini Değerlendirme Ölçeği (İKE)'nin öntest-sontest toplam puanları arasında ve ölçeğin Empati, Kendini Kontrol alt boyutlarının öntest-sontest puanları arasında sontest lehine (p<.05) anlamlı bir fark vardır. Ölçeğin Kişilerarası İlişkiler alt boyutu öntest-sontest puanları arasında sontest lehine anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.Grup rehberliği çalışması sonrasında Problem Çözme Envanteri (PÇE)'nin öntest- sontest toplam puanları arasında ve (PÇE)'nin Aceleci Yaklaşım, Kaçıngan Yaklaşım, Kendine Güvenli Yaklaşım alt boyutlarının öntest-sontest puanları arasında öntest lehine (p<.05) anlamlı bir fark vardır. Envanterin Düşünen Yaklaşım, Değerlendirici Yaklaşım, Planlı Yaklaşım alt boyutlarının öntest-sontest puanları arasında öntest lehine anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.Gerçekleştirilen grup rehberliği çalışması sonrasında Piers-Harris'in Çocuklarda Öz Kavramı Ölçeğinin öntest-sontest toplam puanları arasında ve ölçeğin Mutluluk, Davranış ve Uyma, Fiziksel Görünüm, Zihinsel ve Okul Durumu alt boyutlarının öntest-sontest puanları arasında sontest lehine (p<.05) anlamlı bir fark vardır. Piers-Harris'in Çocuklarda Öz Kavramı Ölçeğinin Kaygı ve Popülarite alt boyutlarının öntest-sontest puanları arasında sontest lehine anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.

Abstract:
This research examines whether the group counselling study that was developed and appliedto 9th grade divorced family adolescents had any effect in improving the adjustment levels,social skills, problem solving skills and self perception.In the research, pretest- posttest experimental model is used. The study group of the research consists of 15 year old adolescents who are enrolled in İstanbul Kadikoy Fenerbahce High School 9th grade, and who also come from divorced families. Raynolds Adolescent Adjustment Screening Inventory (RAASI) was adapted to Turkish by the researcher and for the 51 person research group RAASI was applied. The students? results for RAASI and its subdimentions, Anti Social Behavior, Anger Control Problems, Emotional Distress and Positive Self scores were studied one by one based on the RAASI profile chart measures, so that the students? emotional and behavioral adjustment levels can be obtained. Raynolds Adolescent Adjustment Screening Inventory was used as a base in deciding the students who were to form the application group. The students are ranked from high to low based on their Total(T) points obtained from the inventory for their emotional and behavioral adjustment problems. According to the T scores ranked in RAASI chart three students who scored between 70- 94 and also had severe psychological adjustment problems, four students who scored between 60-69 and had mild to moderate adjustment problems, a student emotional distress subdimention's point was higher than 70 and a student who showed no adjustment problems were chosen to form the application group.Each student in the application group was individually interviewed and the aim and contents of the group counseling study was explained and they were asked whether they volunteered for the study. The parents were also contacted and the necessary permissions were granted after they were explained the contents of the study.Raynolds Adolescent Adjustment Screening Inventory, Adolescent Social Skills Evaluation Scale, Problem Solving Inventory, Piers-Harris Children's Self- Concept Scale were applied to the students in the application group before and after the group counseling study.The group met for 45 minutes for 10 weeks, once a week. The group meetings were conducted in the counseling department of Fenerbahce HighSchool.The data obtained at the end of the research is as follows:At the end of the group study, RAASI pretest and posttest total scores and its subdimensions Anger Control Problems, Emotional Distress and Positive Self were a significant difference (p<.05) in favor of the pretest. RAASI Anti Social Behavior subsdimention pretest- posttest scores for the application group was no significant difference in favor of the pretest.Application group?s Adolescent Social Skills Evaluation Scale pretest- posttest scores and its subdimentions Empathy, Self Control showed a significant difference (p<.05) in favor of the posttest. Application group?s Adolescent Social Skills Evaluation Scale Interpersonal Relations? subdimension pretest- post test scores showed no significant difference in favor of the posttest.Following the group study, Problem Solving Inventory pretest- posttest total scores and its subdimentions Impatient Approach, Avoiding Approach and Self Esteem Approach were a significant difference (p<.05) in favor of the pretest. Application group?s Problem Solving Inventory?s Thinking Approach, Evaluating Approach and Planned Approach subdimensions pretest posttest scores showed no significant difference in favor of the pretest.Application group?s Piers-Harris Children's Self Concept Scale and scale's subdimensions Happiness, Behaviour and Confirmity, Physical Appearance and Mental and Scholar pretest- posttest scores were significant difference in favor of the posttest. Piers-Harris Children's Self Concept Scale's Popularity and Anxiety subdimensions pretest- posttest scores were no significant difference in favor of the post test.