Belâgat açısından İbn Hacer el-Askalânî'nin Fethu'l-Bârî Bi-Şerhi Sahîhi'l-Buhârî adlı eseri
The work of Ibn Hajar al-Asqalani's Fath al-Bari in terms of thetoric
Yazar: NAFİZ BAYRAKCI
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN KAZAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Kur'an-ı Kerim'in Hz. Peygamber'e indirildiği gibi, onun da hayatta iken söylediği sözlerin bir kısmı ezberlenmiş, izin verilenlerin ise az bir kısmı yazıya geçirilmiş ve manayla rivayet edilmiştir. Bu özellikleri sebebiyle Hz. Peygamber'in hadislerinin doğru anlaşılması büyük bir önem arz etmiş ve bu doğrultuda hadis ilmi gelişmiştir. Hicrî üçüncü asırda yazılan ve Kur'an-ı Kerim'den sonra ikinci derecede İslam ilimlerinin kaynağı kabul edilen Sahih-i Buhârî, İslam medeniyetinin ilk devrelerinin önemli bir ürünüdür. Sahih-i Buhârî'ye şerh yazan âlimlerden biri de İbn Hacer el-Askalânî'dir (ö. 852/1449). İbn Hacer, Fethu'l-bârî bi-şerhi Sahîhi'l-Buhârî adlı eserinde Sahih-i Buhârî'nin hadislerini kıraat, lügat, fıkıh, kelam, nahiv, sarf ve belâgat ilimleri açısından detaylı bir şekilde incelemiştir. Farklı kaynaklardan yararlanarak önceki âlimlerin görüşlerini dikkate almış ve belirli bir metot ve üslup kullanarak hadisleri şerh etmiştir. İbn Hacer ayrıca, şerh ettiği hadisin sıhhat derecesini belirtmiş ve Sahih-i Buhârî'de yer alan rivayet farklılıklarına da değinmiştir, diğer hadis kaynaklarıyla karşılaştırmalar yaparak bu konuda detaylı açıklamalar sunmuştur. İbn Hacer, şerh ettiği hadiste geçen kelimeleri ve cümleleri, meânî, beyân ve bedi' ilimleri açısından da detaylı bir şekilde incelemiştir. Kelimelerin ve cümlelerin taşıdığı derin manaları ve ifade biçimlerini açıklamış, edebi sanatların kullanımını da değerlendirmiştir. Üslûp, yazarların düşüncelerini ve anlatmak istediklerini yazıya veya söze aktarırken kullandıkları kendilerine özgü anlatım tarzını ifade eder. Üslûp; İlmî, hitâbî ve edebî diye üç başlık altında incelenmektedir. Bu çalışmada, İbn Hacer'in Fethu'l-Bârî adlı eserinde kullandığı üslûp özellikleri ve başvurduğu belagat sanatları sistematik bir şekilde tahlil edilmiş ve incelenmiştir. İbn Hacer'in kullandığı üslubun detaylı bir şekilde tetkik edilmesi ve örneklerle açıklanması üzerinde odaklanılmıştır.

Abstract:
The Qur'an, revealed to Prophet Muhammad (peace be upon him), and his own statements during his lifetime were partially memorized, with only a few authorized ones written down and transmitted with their meanings. Due to these characteristics, it became crucial to understand the Prophet's (peace be upon him) hadiths accurately, leading to the development of the science of hadith. Hadith scholars placed great emphasis on understanding the Prophet's (peace be upon him) words, actions, and endorsements (approvals), employing specialized scientific methods for detailed examinations in this field. Sahih al-Bukhari, written in the third century Hijri and considered secondary only to the Qur'an in Islamic sciences, is a significant product of early Islamic civilization. This important work has seen numerous commentaries, particularly in the 9th Hijri and 15th Gregorian centuries. One of the scholars who wrote a commentary on Sahih al-Bukhari is Ibn Hajar al-Asqalani (d. 852/1449). Ibn Hajar, known for his expertise in hadith, served in various roles such as teaching, preaching, issuing religious verdicts, and judging, earning him the title 'Emîrü'l-mü'minîn fi'l-hadîs'. Among his notable works is the commentary on al-Bukhari's Sahih, titled Fath al-Bari. In this work, Ibn Hajar meticulously analyzed the hadiths of Sahih al-Bukhari within the frameworks of recitation (qira'at), language (lugha), jurisprudence (fiqh), theology (kalam), grammar (nahw), morphology (sarf), and eloquence (balagha). He analyzed the words and sentences of the hadiths from the perspectives of meanings, expressions, and literary arts (badi'). His study delved deeply into the profound meanings conveyed by words and expressions, evaluating the use of literary arts. Style refers to the unique manner in which authors convey their thoughts and intentions through writing or speech. This style typically reflects the authors' personal preferences, education, experience, and conforms to the academic and cultural norms of their time. Styles are categorized into three main types: scientific, rhetorical, and literary. The study systematically analyzed and examined Ibn Hajar's style and the rhetorical devices employed in his work Fath al-Bari.