TRC2 bölgesindeki KOBİ'lerin kurumsallaşma düzeylerinin belirlenmesi ve insan kaynakları yönetimine etkisinin araştırılması
Determining the institutionalization level of SMEs in the TRC2 region and investigating effect on human resources management
Yazar: BARAN AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BİLEN
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
İşletmeler; toplumsal ihtiyaçları karşılamak üzere kurulmuş ekonomik birimlerdir. Ayrıca kâr elde ederek yaşamlarını devam ettirmek isterler. Kurumsallaşma ise, işletmelerin sürekliliklerinin sağlanmasında önemli bir faktördür. Bunun yanında, rekabet avantajı elde etmelerini sağlayacak en önemli unsur insan kaynaklarıdır. Kurumsallaşma boyutlarına baktığımızda karşımıza; formalleşme, kültürel güç, profesyonelleşme, şeffaflık, tutarlılık ve sosyal sorumluluk gibi kavramlar çıkmaktadır. Bunlar da işletmelerde insan kaynakları ile yakından ilgili kavramlardır.
KOBİ'ler ise bazı kriterlere göre büyüklükleri belirlenmiş işletmelerdir. KOBİ'ler ekonomilerin lokomotifi olmaları dolayısıyla ülkeler ve bölgeler açısından oldukça önem arz etmektedirler.  KOBİ'lerde    kurumsallaşma ihtiyacı özellikle belirli bir büyüklüğe ulaştıktan sonra ortaya çıkmaktadır. İnsan kaynağı, tüm işletmelerde olduğu gibi KOBİ'lerde de rekabet avantajı sağlayacak en önemli unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu avantajı en üst düzeye çıkarabilmek için insan kaynakları yönetiminin işletmelerde kurallara bağlı bir şekilde yürütülmesi faydalı olacaktır. İşletmelerde kurumsallaşma ve insan kaynakları yönetimi arasında bir etkileşim söz konusu olmaktadır.  Özellikle, KOBİ'lerde insan kaynakları yönetiminin başarılı olabilmesi için kurumsallaşma düzeylerinin artmasının katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 
Bu kapsamda, çalışmamızda İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına göre oluşturulmuş, Şanlıurfa ve Diyarbakır illerinden oluşan Düzey 2 bölgelerinden TRC2 Bölgesindeki KOBİ'lerde kurumsallaşmanın insan kaynakları yönetimine etkisini araştırmak üzere, tabakalı örnekleme yöntemi ile kurumsallaşma ve insan kaynakları yönetimi ölçekleri işletmelerin sahip ya da yöneticilerine uygulanmıştır. Elde edilen verilerle, bazı demografik değişkenlere göre kurumsallaşma durumları karşılaştırılmış, insan kaynakları yönetimi ile kurumsallaşma arasındaki ilişki ve kurumsallaşmanın insan kaynakları yönetimi üzerindeki etkisi dikkate alınarak t testi, korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak; TRC2 Bölgesindeki işletmelerin kurumsallaşma algı düzeyleri yüksek çıkmıştır.  İllere göre kurumsallaşma düzeyleri incelendiğinde, Diyarbakır ilindeki araştırmaya katılan işletmelerin kurumsallaşma algı düzeylerinin, Şanlıurfa ilindeki işletmelerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Ayrıca, araştırmaya katılan işletmelerde kurumsallaşma faktörlerinin, insan kaynakları yönetimi uygulamaları üzerinde önemli ölçüde pozitif ve anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Enterprises; are economic units established to meet social needs. They also want to continue their lives by making a profit. Institutionalization is an important factor in ensuring the continuity of enterprises. In addition, the most important factor that will enable them to gain competitive advantage is human resources. When we look at the dimensions of institutionalization; concepts such as formalization, cultural power, professionalization, transparency, consistency and social responsibility emerge. These are concepts that are closely related to human resources in enterprises.
SMEs, on the other hand, are enterprises which size is determined according to some criteria. SMEs are very important for countries and regions since they are the locomotive of economies. The need for institutionalization in SMEs arises especially after reaching a certain size. Human resources emerge as the most important factor that will provide competitive advantage in SMEs as in all businesses. In order to maximize this advantage, it will be beneficial to conduct human resources management in businesses in a legal manner. There is an interaction between institutionalization and human resource management in businesses. Especially, it is thought that increasing the level of institutionalization will contribute to the successful management of human resources in SMEs.
In this context, the stratification sampling method and institutionalization and human resource management scales were applied to the owners or managers of enterprises in order to investigate the effect of institutionalization on human resources management in SMEs in TRC2 Region, which is one of the Level 2 regions consisting of Şanlıurfa and Diyarbakır provinces. Based on the data obtained, the institutionalization situations were compared according to some demographic variables, t test, correlation and regression analyzes were conducted by taking into consideration the relationship between human resources management and institutionalization and the effect of institutionalization on human resources management. As a result; The level of institutionalization perception of the enterprises in the TRC2 Region has been high. When the institutionalization levels by provinces are examined; It is seen that the level of institutionalization perception of the enterprises participating in the research in Diyarbakır is higher than the enterprises in Şanlıurfa. In addition, it has been determined that institutionalization factors have a significant positive and significant impact on human resource management practices in the companies participating in the research.