İmmünoterapi uygulanan kanser hastalarında orem öz bakım eksikliği kuramına temellendirilmiş hemşirelik girişimlerinin semptom yönetimi, bakım ihtiyaçları ve yaşam kalitesine etkisi
The effects of nursing interventions based on orem self-care deficit theory on symptom management, care needs and quality of life in cancer patients receiving immunotherapy
Yazar: MEVLÜDE ERGEN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ARIKAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; immünoterapi uygulanan kanser hastalarında Orem Öz Bakım Eksikliği Kuramına temellendirilmiş hemşirelik girişimlerinin semptom yönetimi, bakım ihtiyaçları ve yaşam kalitesine etkisini değerlendirmektir.
Yöntem: Bu randomize kontrollü deneysel çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbı Onkoloji biriminde yapılmıştır. Çalışma girişim grubuna (n=29) ve kontrol grubuna (n=29) hasta alınarak, Ocak 2023 ile Aralık 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Veriler, Öz Bakım Eksikliği Kuramına Temellendirilmiş Kişisel Bilgi Formu, Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği, Destekleyici Bakım Gereksinimleri Ölçeği- Kısa Formu, Öz Bakım Gücü Ölçeği ve EORTC QLQ-C30 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplanmıştır. Girişim grubundaki hastalara bireysel Immuno-SelfCare protokolü kapsamında; tedavi öncesi yüz yüze hasta eğitimi ve immünoterapi eğitim kitapçığının verilmesi, tedavi süresince oluşan semptomlar için Semptom Yönetimi Kartı oluşturulması, yüz yüze ve telefonla danışmanlık yapılması sağlanmıştır. Kontrol grubundaki hastalar hastanede verilen rutin bakımı almıştır. Girişim ve kontrol grubu hastalarının ölçümleri, tedavi öncesi ve 12. haftanın sonunda yapılmıştır.
Bulgular: Girişim ve kontrol grubunun sosyo-demografik özellikler benzerdi (p>0.05). Immuno-SelfCare girişim grubunun kontrol grubuna göre; semptom yönetimde psikolojik alt boyutu puan ortalamalarının daha düşük olduğu (p<0.05), destekleyici bakım gereksinimlerinin daha az olduğu (p<0.05), öz bakım gücünün arttığı (p<0.05), yaşam kalitesinde semptom puanın azaldığı ve genel sağlık durumunun daha iyi olduğu bulunmuştur (p<0.05). 
Sonuç: Immuno-SelfCare girişim protokolünün; semptom yönetimini sağladığı, destekleyici bakım gereksinimlerini azalttığı, özbakım gücünü arttırdığı ve yaşam kalitesini arttırdığı görülmüştür. Bireysel uygulanan Immuno-SelfCare protokolünün  kullanılması ve yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Bakım İhtiyaçları, Kanser İmmünoterapisi, Onkoloji Hemşireliği, Öz Bakım Eksikliği, Semptom Yönetimi, Yaşam Kalitesi.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate the effects of nursing interventions based on the Orem Self-Care Deficit Theory on symptom management, care needs and quality of life in cancer patients receiving immunotherapy.
Method: This randomized controlled trial was conducted in the Medical Oncology Unit of Antalya Training and Research Hospital of the University of Health Sciences. The study was conducted between January 2023 and December 2023, with patients in the intervention group (n=29) and the control group (n=29). Data were collected with the Personal Information Form based on the Self-Care Deficit Theory, Memorial Symptom Assessment Scale, Short Form of Supportive Care Needs Scale, Self-Care Agency Scale, and EORTC QLQ-C30 Core Quality of Life Questionnaire. Within the scope of the individual Immuno-SelfCare protocol for patients in the intervention group; face-to-face patient education and immunotherapy training booklets were provided before treatment, a Symptom Management Card was created for symptoms occurring during the treatment, and face-to-face and telephone counseling was provided. Patients in the control group received routine care provided in the hospital. Measurements of the intervention and control group patients were made before treatment and at the end of the 12th week.
Results: The socio-demographic characteristics of intervention and control groups were similar (p>0.05). The Immuno-SelfCare intervention group was found to have lower mean scores in the psychological sub-dimension of symptom management (p<0.05), less supportive care needs (p<0.05), increased self-care ability (p<0.05), decreased symptom scores in quality of life and better general health status (p<0.05).
Conclusion: The Immuno-SelfCare intervention protocol has been shown to provide symptom management, reduce supportive care requirements, increase self-care ability, and improve quality of life. The use and dissemination of the individually applied Immuno-SelfCare protocol is recommended.
Key words: Care Needs, Cancer Immunotherapy, Oncology Nursing, Self-Care Deficiency, Symptom Management, Quality of Life.