Aydın ili Nazilli ilçesi zeminleri sıvılaşma davranışının cbs ile incelenmesi
Investigation of liquefaction behavior of Nazilli district of Aydın province soils with gis
Yazar: MUSTAFA AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. İSA VURAL
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Dünya ve ülkemizin bir gerçeği olan depremler telafisi zor olan ve bazı zamanlarda telafisi mümkün olmayan maddi ve manevi kayıplara sebep olmaktadır. Bu sıkıntılara maruz kalan ülkeler yıllarca bu acıların yaralarını sarmakla zaman harcamaktadır. Halbuki yerinde ve zamanında yapılması gereken mühendislik ve uygulamaları dikkate alınarak tasarlamalar yapılsa depremlerden kaynaklı zararlar en aza indirilebileceği gibi sosyal ve ekonomik zorluklarla karşılaşılmayacaktır.
Depremden kaynaklanan hasara sebep olan önemli bir faktör olan zemin sıvılaşması, özellikle kohezyonsuz, suya doymuş kumlu ve siltli zeminlerde görülmektedir.  Bundan kaynaklı olarak, proje tasarımında zemin yapısının önemli olduğu ve zemine uygun proje yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Kapsamlı bir zemin araştırması yapılmadan veya zemin koşulları yanlış değerlendirilerek inşa edilen yapılar, betonarme olarak çok iyi inşa edilmiş olsalar bile önemli temel oturmaları, yapısal devrilmeler ve hasarlarla karşılaşabilmektedirler.
Bu çalışma kapsamında Türkiye deprem kuşağı üzerinde Türkiye Deprem Tehlike haritasına göre deprem riski yüksek olan ve inşaat sektörü açısından yapılaşmada hareketli olan Aydın ilinin 2. büyük ilçesi olan Nazilli ilçesinde zemin sıvılaşma haritası çıkarılmıştır. Literatür taramasında, 1900 ile 2006 yılları arasında büyüklüğü 6'yı aşan dört deprem olduğu belgelenmiştir. Bununla birlikte, 1960'tan önce her yirmi yılda bir en az bir önemli depremin tekrarlandığı görülmüştür. Bu çalışmada Nazilli İmar ve Şehircilik Müdürlüğü, Menderes Jeoloji Mühendisliği, Tralles Zemin Laboratuvarı ve Efe Zemin Laboratuvar firmalarından alınan 137 adet sondaj ve 64 adet araştırma çukuru noktasındaki veriler Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) 2018'e uygun GeoteknikPro programıyla sıvılaşma hesaplamaları yapılmıştır. Yapılan hesaplamalar neticesinde elde edilen veriler coğrafi bilgi sistemi (CBS) haritalama uygulamalarından MapInfo Programına aktarılarak haritalandırma çalışması yapılmıştır. Bu verilerle Nazilli ilçesine ait zemin sınıflandırması, düzeltilmiş SPT-N, ince tane içeriği (IDI), yeraltı su seviyesi (YASS) ve zemin sıvılaşma haritalandırılması yapılmıştır. Çalışma kapsamında deprem büyüklüğü de sıvılaşma analizleri için önemli bir ölçüt olduğundan yapılan örnek hesaplamalarla deprem büyüklüğünün sıvılaşmaya olan etkisine değinilmiştir. Analizler sonucunda Nazilli'nin şehir merkezinde aşağı Nazilli bölgelerinde genel olarak Siltli Kum (SM) zeminlere rastlanmış ve yeraltı suyundan dolayı bazı bölgelerinde sıvılaşma ihtimali olan zeminlere rastlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Zemin Sıvılaşma Haritası, Nazilli İlçesi, GeoteknikPro, CBS, MapInfo

Abstract:
Earthquakes, which are a reality of the world and our country, cause material and moral losses that are difficult and sometimes impossible to compensate for. Countries exposed to these troubles spend years healing the wounds of these pains. However, if designs were made taking into account the engineering and applications that should be done on-site and on time, the damages caused by earthquakes could be minimized and social and economic difficulties would not be encountered.
Soil liquefaction, which is an important factor causing damage caused by earthquakes, is especially seen in cohesionless, water-saturated sandy and silty soils. Therefore, it is understood that the ground structure is important in project design and a project should be made suitable for the ground. Structures built without a comprehensive ground survey or by incorrectly evaluating the ground conditions may encounter significant foundation settlements, structural collapses and damages, even if they are very well constructed with reinforced concrete.
Within the scope of this study, a soil liquefaction map was prepared in Nazilli district, which is the second largest district of Aydın province, which has a high earthquake risk according to the Earthquake Hazard Map of Turkey on the earthquake zone of Turkey and is active in construction in terms of construction sector. In the literature review, four earthquakes exceeding magnitude 6 were documented between 1900 and 2006. However, it was observed that at least one major earthquake was repeated every twenty years before 1960. In this study, the data obtained from the Nazilli Directorate of Zoning and Urban Planning, Menderes Geological Engineering, Tralles Soil Laboratory and Efe Soil Laboratory, 137 borings and 64 exploratory pits were used for liquefaction calculations with the GeoteknikPro program in accordance with the Turkish Building Earthquake Regulations (TBER) 2018. The data obtained as a result of the calculations were transferred to the MapInfo Program from geographic information system (GIS) mapping applications and mapping work was carried out. With these data, soil classification, corrected SPT-N, fine grain content (FGC), ground water level (GWL) and soil liquefaction mapping of Nazilli district were made. Since earthquake magnitude is also an important criterion for liquefaction analysis, the effect of earthquake magnitude on liquefaction was mentioned in the study. As a result of the analyses, Silty Sand (SM) soils were generally encountered in the lower Nazilli regions in the city center of Nazilli and soils with the possibility of liquefaction were encountered in some areas due to ground water.
Keywords: Ground Liquefaction Map, Nazilli District, GeoteknikPro, GIS, MapInfo