Peygamberdevelerinin doğal bir populasyonunda cinsel kanibalizmin eşey oranı üzerindeki etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of sexual cannibalism on sex ratio in a natural population of praying mantis
Yazar: KAAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HASAN SEVGİLİ
Ordu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Popülasyon biyolojisi = Population biology ; Popülasyon dinamiği = Population dynamic ; Popülasyon yoğunluğu = Population density

Özet:
Cinsel kanibalizm bir eşeyin diğerini besin olarak tüketme davranışıdır ve bu olay popülasyon içerisinde çarpık eşey oranlarına neden olabilmektedir. Peygamberdevelerinde cinsel kanibalizmin popülasyon içerisindeki eşey oranına etkisi yeterince aydınlatılamamıştır. Konuyla ilişkili çalışmalar yalnızca benzer fenolojiye sahip ve doğada cinsel kanibalizm gösterdiği bilinen türler üzerinden ele alınmıştır. Kanibalizmin popülasyon içerisindeki olası etkileri farklı fenolojiye ve beslenme tarzına sahip türler üzerinden daha iyi aydınlatılabilir. Şimdiye kadar incelenen peygamberdevesi türlerinden farklı bir fenolojiye sahip olan Empusa fasciata'nın doğada kanibalizm davranışı gösterdiğine dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Bu çalışmada cinsel yaymamlığın yaygın olduğu Mantis religiosa ve kanibalizm davranışının yaygın olmadığı iddia edilen E. fasciata'da, esaret altında kanibalizm test edilmiş ve doğal popülasyonlardaki eşey oranları takip edilmiştir. Esaret altındaki M. religiosa'da 30% oranında kanibalizm görülürken, E. fasciata'da 7.14% oranında cinsel kanibalizm saptanmıştır. Fakat doğada M. religiosa'da eşeyler arasında ve aynı eşeyde kanibalizm gözlemlenirken, E. fasciata 'da cinsel kanibalizme dair bir kanıt bulunamamıştır. Bu çalışma sonucunda M. religiosa'nın nimfal döneminde ve ergin aşamada üreme dönemine kadar erkek eğilimli eşey oranı gözlenirken; üreme döneminde ise erkek eğilimli olan eşey oranı aniden itibaren dişi eğilimli hale gelmiştir. E. fasciata'nın nimfal döneminde 1:1'e yakın olan eşey oranı ergin aşamaya doğru dişi yanlılığına kaymış ve ergin dönemde dişi eğilimli devam etmiştir. Bu sonuç ile M. religiosa'da Kanibalizmin erişkin dönemdeki popülasyonun eşey oranını şekillendirmede etkili olduğu şeklinde yorumlanabilirken; E. fasciata'da farklı faktörler nedeniyle eğilimli eşey oranı açığa çıkması beklenmektedir.

Abstract:
Sexual cannibalism is the behavior of one sex to consume the other for food, and this event can cause skewed sex ratios within the population. The effect of sexual cannibalism on the sex ratio in the population has not been adequately clarified, and related studies have only been studied on species with similar phenology and known to exhibit sexual cannibalism in nature. The possible effects of cannibalism within the population can be better clarified on species with different phenology and diet. There is no evidence that Empusa fasciata, which has a different phenology from the mantid species studied so far, exhibits cannibalistic behavior in nature. In this study, cannibalism was tested with two different diets and phenologies in Mantis religiosa, where cannibalism is common, and E. fasciata, where cannibalism is common, and sex ratios in natural populations were followed. In captive conditions, 30% cannibalism was observed in M. religiosa, while 7.14% sexual cannibalism was detected in E. fasciata, but in nature, inter-sexual and intra-sexual cannibalisms were observed in M. religiosa, while no evidence of cannibalism was found in E. fasciata. As a result of this study, a male-biased sexual ratio was observed in M. religiosa from the nymphal stage to the reproductive period in the adult stage; During the reproductive period, the male-biased sex ratio suddenly became female-biased. The sexual ratio of E. fasciata, which was close to 1:1 in the nymphal period, shifted to female bias towards the adult stage and continued with female bias in the adult stage. With this result, it can be interpreted that cannibalism in M. religiosa is effective in shaping the sex ratio of the adult population; Biased sex ratio is expected to occur in E. fasciata due to different factors.