Kanserli bireylerde ağrı ve ağrı ile başetme yöntemlerinin değerlendiirilmesi
The evaluation of pain and methods of coping with pain in cancer patients objective
Yazar: FÜSUN AFŞAR
Danışman: DOÇ. DR. RUKİYE PINAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
2. ÖZET Kanserli bireylerde çok yaygm görülen ağrı günümüzde 5. yaşam bulgusu olarak kabul edilmektedir. Kanserli bireylerde ağrı ve ağrıyı etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi, bireylerin rahatlığının sağlanmasında son derece önemlidir. Tanımlayıcı nitelikteki bu araştırma kanserli bireylerde ağrının değerlendirilmesi ve ağrıya yönelik başetme yöntemlerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, 1 Nisan - 1 Haziran 2001 tarihleri arasında İstanbul-Lütfü Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde tedavi gören ve araştırmayı kabul eden 112 kanserli birey oluşturmuştur. Araştırma verileri bilgi formu ile ağrı tamlama ve başetme yöntemlerini değerlendirme formu kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin yorumlanmasında; yüzdelik dağılımlar, ki-kare, t testi, varyans analizi ve pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Olgularımızın %55.49 ü erkek, %65.1' i ilköğrenimli ve %78.6' sının gelir düzeyi yetersiz olup; %31.3' ü akciğer kanseri, büyük çoğunluğu (%76) 0-1 yıldır kanserli ve %42.9' unun metastazı bulunmaktadır. Olguların ağrıları büyük oranda gövdede (%63.4) toplanmakta, %20.5' i ağrıyı yanıcı olarak nitelendirmekte, %67' sinin ağrısı stresle artmakta, %92' sinin ağrısı analjezik kullanmakla azalmakta ve en fazla fiziksel aktivitede azalma (%73.2) ağrıya eşlik etmektedir. Kabul edilebilir ağn şiddeti (p<0.05) ve ağrının sözel ifadesinde (p<0.05) erkeklerin, duygusal ifadesinde (p<0.05) ise kadınların lehine farkların olduğu; kadınlarda bulantı-kusma (p<0.05) ve iştahsızlığın (p<0.05) ağrıya daha fazla eşlik ettiği saptanmıştır. Gelir-gider durumu ile ağrının en kötü (p<0.05) ve en az (p<0.01) zamandaki şiddetinin geliri giderini karşılayanların lehine olduğu; geliri giderini karşılayanların sürekli ağrılarının (pO.001) beklenenden daha az olduğu ve ağrıyla başetme yöntemlerinden dikkati başka yöne çekmeyi (p<0.05) daha fazla kullandıkları; geliri giderini karşılamayan bireylerde irritabilite (p<0.05) ve ağlamanın (p<0.05) ağrıya daha fazla eşlik ettiği saptanmıştır. Metastaz ile ağrının şu andaki (p<0.01), en kötü (p<0.05) ve en az (p<0.01) zamandaki şiddetleri arasında metastazı olanların aleyhine farkların olduğu ve sosyal aktivitede azalmanın (p<0.05) metastazıolanlarda ağrıya daha fazla eşlik ettiği saptanmıştır. Ayaktan kemoterapi görenlerde oturmanın (p<0.05) ağrıyı beklenenden daha fazla arttırdığı; masaj (p<0.05), hareket (p<0.05) ve ortam değişikliğinin (p<0.001) ağrıyı beklenenden daha fâzla azalttığı; hastanede yatanlarda ağrıyla başetme yöntemlerinden analjezik kullanımı (p<0.05) ve yatıp/dinlenmenin (p<0.05) daha fazla tercih edildiği ve sosyal aktivitede azalmanın (p<0.01) ağrıya daha fazla eşlik ettiği saptanmıştır. Gruplar arasında anlamlı fark bulunmamasına rağmen ağrı değişkenlerinin medeni durum, öğrenim düzeyi, tanı ve tedaviye göre farklılıklar gösterdiği belirlenmiştir. Etkili ağrı yönetiminde kanserli bireylerle çalışan sağlık ekibine rehber olacağı düşünüldüğünden, kanser ağrısının hemşireler tarafından düzenli olarak değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
SUMMARY Pain which is very common among individuals with cancer is nowadays considered as the fifth vital finding. The assessment of pain and of the factors affecting it is of great significance in providing relief for patients with cancer. This descriptive research is aimed at evaluating pain as suffered by patients with cancer and at determining how such pain could be managed. The survey was carried out in the Istanbul-Lütfu Kırdar Training hospital between the dates of l'st April - l'st June, 2001 and it covered a sample of 112 cases, who volunteered to participate. The data were obtained by means of two forms of General Information and Description and Coping Methods of Pain. Percentage distribution, chi-square, t test, variance analysis and Pearson's correlation test were made use of in interpreting the data. 55.4% of our cases were males, 65.1% had an elementary school education and 78.6% had a low income. 31.3% had lung cancer, 76% had cancer for a period of 0-1 year and 42.9% were suffering from the metastatic type of the disease. Most of patients had pain in the trunk (63.4%), 20.5% described their suffering as a burning pain, the pain of 67% increased under stress, that of 92% decreased by taking analgesics, and in 73.2% a decrease in physical activity was the most common symptom which accompanied pain. It has been found out as a result of this survey that, having a reasonable level of pain (p<0.05), the male cases were in a better position compared to the female and were superior to them in verbal expressing their pain (p<0.05). However, the female group were at an advantage in emotionally expressing it (p<0.05). In female group pain was accompanied more by dizziness-vomiting (p<0.05) and loss of appetite (p<0.05) than by other symptoms. The worst pain (p<0.05) and the least pain (p<0.01) of those patients with a higher income than their expenses were better than other group. The constant pain of those patients with a higher income than their expenses (p<0.001) was less than expected, and in coping with their pain, they were understood to employ the distraction method more than the other ones (p<0.05). It was determined that pain was accompanied more by crying and irritability than by other symptoms 4(p<0.05) in patients with a lower income. The study has revealed that there was a relation between metastasis and the severity of the pain in its present pain (p<0.01), worst pain (p<0.05) and least pain (p<0.01), and so the metastatic cases were at a disadvantage. In this group, pain was accompanied more by a decrease in social activities (p<0.05) than by other symptoms. The outpatients receiving chemotherapy were noted to have a higher than expected level of pain in the sitting position (p<0.05), whereas massaging (p<0.05), making movements (p<0.05) and a change of environment (p<0.001) helped decrease pain more than expected. It was discovered that taking analgesics (p<0.05) and lying down/resting (p<0.05) were preferred more by the inpatients, and that their pain was accompanied more by a decrease in social activities (p<0.01). Although the values of the groups did not correlate significantly, they, nevertheless demonstrated an almost clear relation between pain and such variables as marital status, level of education, and diagnosis and treatment received. It is hoped that this study will be of some use to the medical staff working to find an effective way of managing the pain of patients with cancer, and it is suggested that cancer pain would be regularly evaluated by nurses.