Ionia Bölgesi'nde Arkaik Dönem Athena kültü
Athena cult in Archaic Ionia
Yazar: NUJİN GÜRBEY
Danışman: DOÇ. DR. KENAN EREN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Adak = Vow ; Arkaik Dönem = Archaic Period ; Athena = Athena ; Ionia-kent devletleri = Ionia-city governments ; Kült = Cult ; İyonya = Ionian

Özet:
Tanrıça Athena şehrin koruyucu tanrıçası, aynı zamanda savaş, zanaat ve kadına ait ev işlerinden sorumlu bakire tanrıçadır. Athena'nın erken bir formu, Knossos'tan Linear B yazıtında, "Atana Potinja" olarak görülmektedir. 
Uzun süre Kıta Yunanistan'ın bir uzantısı olarak değerlendirilmiş olan Batı Anadolu, hem Antik Yunan Kültürü'nün siyasi tarihinin önemli olaylarının gerçekleştiği bir coğrafya, hem de bu kültürü besleyen önemli kaynaklardan biri olmuştur. Ionia'yı Batı Anadolu'da bir yer olarak sunan antik kaynakların ilk olarak M.Ö. 6. yüzyılda görülmesi, bu dönemde Ionialıların ana yurdu konusunda algıda bir değişiklik olduğunu göstermektedir. Kıta Yunaistan'dan Batı Anadolu'ya gerçekleştiği düşünülen Ion Göçü ve sonrasında kurulmuş olan kentler ile ilgili bilgi veren antik referanslar da bu döneme tarihlenmektedir. Söz konusu kentlerin çoğunda ele geçmiş olan arkeolojik veriler, bu kentlerin, bahsedilen göçten uzun zaman önce kurulmuş olduklarını göstermektedir. Ionia Bölgesi'ndeki pek çok kentte Athena Kültü bulunmaktadır. Tanrıçaya adanmış tapınaklar, çoğunlukla Bronz Çağı'nda yerleşim görmüş alanlarda inşa edilmişlerdir. M.Ö. 7. ve 6. yüzyıllarda karşımıza çıkan Athena Tapınakları, toplulukların yeniden şekillendiği bir dönemde, kutsal alanların da yeniden organize edildiğini göstermektedir. Athena Kültü, Arkaik Dönem'de Ionia Bölgesi'nde oluşturulmaya çalışılan ortak bir kültürün odak noktasında bulunmuştur. Tapınaklar için seçilen yerlerde, mimaride ve adak hediyelerinde ortak bir standart bulunmadığından, ortak bir kültür yaratma çabasına rağmen, kentlerin yerel geleneklerinin devam ettiği görülmektedir.

Anahtar kelimeler: Athena, Ionia, Arkaik Dönem, Kült, Adak Hediyeleri.

Abstract:
Athena, as the virgin goddess of war and craftmanship, is the protector of cities and women household. An early form of Athena is mentioned on Linear B tablets from Knossos, as "Atana Potinja".
Considered as an extension of continental Greece for a long time, West Anatolia has been both a geography where the important events of the political history of Ancient Greek culture took place and an important source of nurturing this culture. The ancient sources, which present Ionia as a place in Western Anatolia, were first encountered in the 6. century B.C., indicating a change in the perception of the Ionians about their homeland in this period. Ancient references that give information about the Ionian migration, which is tought to have taken place from continental Greece to Western Anatolia, are also dated to this period. According to thsese references, the Ionian cities were established after the migration. The archaeological data obtained in most of the cities in question show that these cities were established long before the mentioned migration. Athena cult is found in many cities in the Ionian region. Temples dedicated to the Goddess were mostly built in areas that were inhabited during the Bronze Age. The Temples of Athena, which appeared in the 7. and 6. centuries B.C., show that at a time when communities reshaped, the sacred areas were also reorganized. Athena cult was found at the focal point of a common culture that was tried to be established in the Ionian Region in the Archaic Period. Despite the effort to create a common culture, the local traditions of the cities seem to persist, as there is no common standart in the locations chosen for Athena temples, in architecture or votive gifts. 
Keywords: Athena, Ionia, Archaic Period, Cult, Votive Gifts.