Tarihi yapıların iyileştirilmesinde izlenebilecek yapısal kontrol sistemi: Cizre Kırmızı Medrese örneği
Structural control system that can also be monitored in the improvement of historical buildings:The example of Cizre Red Medrasah
Yazar: HEDİYE SARIYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT TURGAY ARPACIOĞLU ; PROF. DR. MUSTAFA ÖZGÜNLER ; PROF. DR. SEDEN ACUN ÖZGÜNLER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışma, mevcut yapı stoku üzerinde çağdaş yaşam koşullarının doğurduğu ihtiyaçlar nedeniyle yapılan müdahaleleri ve koruma ve restorasyon çalışmalarında, tarihi yapılarda oluşan bozulma, hasarlar ve çağdaş ihtiyaçlardan doğan müdahale yöntemlerini ele almaktadır. Özellikle günümüzde yaygın şekilde kullanılan çağdaş müdahale yöntemleri açıklanan çalışmada, güncelliğini kaybetmiş eski geleneksel müdahale tekniklerine de yer verilmiştir. Birinci bölümde Tezin amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanarak, çalışmanın ana hatları ortaya konmuştur.
İkinci bölümde, koruma ve restorasyon sürecinde yapılara yapılan müdahaleler açıklanmış, Yapı özelinde ve çevre özelinde yapılan müdahaleler olarak iki gruba ayrılarak aktarılmıştır. Yapı üzerinden yapılan müdahaleler yapısal müdahaleler, malzeme müdahaleleri ve çağdaş gereksinim müdahaleleri olarak üçe ayrılmış çevre üzerinde yapılan müdahaleler de zemin müdahaleleri, afete yönelik müdahaleler, hava şartlarından koruma müdahaleleri ve yakın çevre müdahaleleri olarak dört gruba ayrılmıştır. 
Yapı müdahalelerinden Yapısal müdahaleler; Temel, Duvar, döşeme, taşıyıcı sistem elemanları, üst örtü elemanları ve çatı elemanları olarak sınıflandırılmış, elemanlarda bozulmalara neden olan etkenler açıklanarak yapılan müdahaleler anlatılmıştır. Malzeme müdahaleleri taş, tuğla, kerpiç, ahşap, metal, harç, sıva olarak ayrılmıştır. Malzemede bozulmalara neden olan etkenler açıklanarak yapılan müdahaleler anlatılmıştır. Çağdaş gereksinim müdahaleleri ise plan müdahaleleri, enerji etkin müdahaleler,  teknik sistem müdahaleleri ve altyapı ve tesisat müdahaleleri olarak ayrılmıştır. Çevre müdahalelerinden zemin müdahaleleri zemin iyileştirme ve yük aktarma yöntemleri, afete yönelik yapılan müdahaleler sismik müdahaleler ve yangına karşı müdahaleler, hava şartlarından koruma müdahaleleri, örtü-kabuk sistem müdahaleleri ve drenaj müdahaleleri, yakın çevre müdahaleleri peyzaj müdahaleleri ve niteliksiz yapıların ayıklanması olarak her biri iki başlık altında toplanmıştır.
Üçüncü bölümde, tez kapsamında vaka olarak seçilen yapının konumu, tarihçesi, mimari özellikleri, restitüsyon dönemleri ve restorasyon öncesi tespit edilen hasar durumu anlatılmıştır.
Dördüncü bölümde vaka olarak incelenen yapıda restorasyon sürecinde uygulanan müdahaleler oluşturulan sınıflandırma sistemine göre değerlendirilmiş müdahalelerin belirleme süreci uygulanma aşamaları ve sonuçları belirtilerek her müdahalenin yanlış ve doğru etkileri açıklanmaya çalışılmıştır
Beşinci bölümde tez yönteminde oluşturulan müdahale sınıflandırma sistemine göre "Restorasyon Müdahaleleri Analiz Föyü" tasarlanmıştır. Üçüncü bölümde örnek restorasyon çalışmasında uygulanan müdahaleler tasarlanan föye göre değerlendirilerek müdahalelerin analizi yapılmıştır.

Abstract:
This study deals with the interventions made on the existing building stock due to the needs arising from contemporary living conditions, and the intervention methods arising from the deterioration, damage and contemporary needs in historical buildings in conservation and restoration works. In the study where contemporary intervention methods, which are widely used today, are explained, old traditional intervention techniques that are out of date are also included. In the first chapter, the purpose, scope and method of the thesis are explained and the outlines of the study are revealed.
In the second section, the interventions made to the buildings during the conservation and restoration process are explained and divided into two groups: interventions specific to the structure and interventions specific to the environment. The interventions made on the building are divided into three groups as structural interventions, material interventions and contemporary needs interventions, and the interventions made on the environment are divided into four groups as ground interventions, disaster-oriented interventions, weather protection interventions and close environment interventions.
Structural interventions are; They are classified as foundation, wall, floor, carrier system elements, top cover elements and roof elements, and the factors that cause deterioration in the elements are explained and the interventions are explained. Material interventions are divided into stone, brick, adobe, wood, metal, mortar and plaster. The factors that cause deterioration in the material are explained and the interventions are explained. Contemporary needs interventions are divided into plan interventions, energy efficient interventions, technical system interventions and infrastructure and installation interventions.
  Among the environmental interventions, ground interventions are ground improvement and load transfer methods, disaster interventions are seismic interventions and fire interventions, weather protection interventions, cover-shell system interventions and drainage interventions, close environment interventions are landscape interventions and elimination of unqualified structures. gathered under.
In the third chapter, the location, history, architectural features, restitution periods and damage detected before restoration of the building selected as a case in the thesis are explained.
In the fourth chapter, the interventions applied in the restoration process in an exemplary structure were evaluated according to the classification system created as a method, and the wrong and right effects of each intervention were tried to be explained by stating the determination process, application stages and results of the interventions.
In the fifth chapter, "Restoration Interventions Analysis Sheet" was designed according to the intervention classification system created in the thesis method. In the third section, the interventions applied in the sample restoration study were evaluated according to the designed sheet and the interventions were analyzed.