Eğitimin imkanı bağlamında ahlak (Gazzâlî örneği)
Ethics in the context of the possibility of education (Ghazali example)
Yazar: ŞEFİK BIRMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ÖZALP
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak eğitimi = Moral education ; Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Gazzali = Gazali

Özet:
İnsan ontolojik mahiyeti gereği kendi varlık sebebi ve doğasını sorgulayarak varoluşunu problematize eden tek canlıdır. Bu sorgulama sürecinde eğitim ile ahlak kavrayışları kişinin oluş/dönüşüm sürecinde kendini tanımlama ve eylemlerini anlamlandırma çabalarında esasî bir rol oynamaktadır. Ahlakî değişim/dönüşüm olanağının eğitimi mümkün kılan bir düşünsel zemine işaret ettiğini ortaya koymak ve dolayısıyla disiplinimizin teorik arka planına katkıda bulunmak amacıyla elinizdeki bu metin İslâm düşünce geleneğinin müstesna şahsiyetlerinden Gazzâlî'nin ahlak anlayışını ele almaktadır. Mütefekkir; ahlakı insanın düşünce ve eylemlerinde kendiliğinden zuhur eden bir içsel eğilim olarak tanımlamış, bu tanımıyla özgün bir ahlak teorisi ortaya koymuştur. Ona göre insan doğuştan iyi ve ahlakî güzellikleri hayata geçirme kapasitesine sahip olsa da ahlakî eylemleri edinmek için gayret ve çaba şarttır. Çalışmada nitel bir yöntem kullanılmış olup Gazzâlî'nin metinleri içerik analizi, yorumlama ve değerlendirme teknikleriyle incelenmiş, ahlak ve eğitimin karşılıklı olarak birbirlerini dönüştürme potansiyelleri ele alınmıştır. Bu bağlamda insanın ahlakî eylemlerini ve düşüncelerini eğitim aracılığıyla değiştirerek bir gelişim sürecine girmesi mümkün görünmektedir. Ahlak ve eğitim arasındaki bu etkileşim her iki unsurun da birbirini dönüştüren dinamikler olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Dolayısıyla düşünürün fikirsel yapısına göre ahlakî değişim veya gelişim eğitim yoluyla gerçekleştirilebilecek bir dönüşüm süreci olarak değerlendirilebilir. Ahlak ile bu karşılıklı bağlantı, eğitimin insan için oluşturucu/dönüştürücü bir karaktere sahip olduğuna ve nihayeti itibariyle de imkanına atıfta bulunur.

Abstract:
Due to its ontological nature, human beings are the only living beings that problematize their existence by questioning their own reason for existence and nature. In this questioning process, education and moral concepts play an essential role in the person's efforts to define himself and make sense of his actions in the process of formation/transformation. In order to demonstrate that the possibility of moral change/transformation points to an intellectual basis that makes education possible and therefore to contribute to the theoretical background of our discipline, this text deals with the moral understanding of Ghazali, one of the exceptional figures of the Islamic tradition of thought. Contemplative; He defined morality as an internal tendency that occurs spontaneously in human thoughts and actions, and with this definition, he put forward a unique moral theory. According to him, although humans have the inherent capacity to realize good and moral beauties, diligence and effort are necessary to acquire moral actions. A qualitative method was used in the study, and Ghazali's texts were examined with content analysis, interpretation and evaluation techniques, and the potentials of morality and education to mutually transform each other were discussed. In this context, it seems possible for a person to enter a development process by changing his moral actions and thoughts through education. This interaction between morality and education shows that both elements function as dynamics that transform each other. Therefore, according to the intellectual structure of the thinker, moral change or development can be considered as a transformation process that can be achieved through education. This interconnection with morality refers to the fact that education has a constructive/transformative character for humans and, ultimately, to its possibility.