Çocuk acil serviste uygulanan endotrakeal entübasyonun klinik sonuçları
Clinical results of endotracheal intubation in pediatric emergency department
Yazar: BERNA AKGÜN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ANIL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Entübasyon = Intubation ; Entübasyon-intratrakeal = Intubation-intratracheal ; Epinefrin = Epinephrine ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Endotrakeal entübasyon (EE), havayolu yönetiminde havayolu açıklığını devam ettirmek için hastanın trakeasına endotrakeal tüpün yerleştirilmesidir. Yaşamı ciddi tehdit altında olan hastalarda uygulanır. Bu çalışmada, çocuk acil servisinde EE yapılmış hastaların klinik sonuçlarını etkileyen parametrelerin saptanması amaçlanmıştır. 
SBÜ İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Yandal Eğitim Kliniği'nde 2010-2016 yılları arasında EE yapılmış çocuk olguların demografik, klinik ve laboratuvar parametreleri geriye dönük olarak değerlendirildi. Olguların taburcu olurken klinik durumları Glaskow Outcome Score'na (GOS) göre skorlandı (1: ölüm; 2: bitkisel hayat; 3: şiddetli sakatlık; 4: hafif sakatlık; 5: iyi klinik sonuç). Ayrıca, GOS sonucu 1-2 olanlar "kötü sonuç" ve 3-5 olanlar ise "iyi sonuç" olarak gruplandırıldı.
Toplam 99 olgu (ortanca yaş: 17 ay; 25-75 persentil: 8-68 ay; %54,5 erkek, %45,5 kız) çalışmaya dahil edildi. 54 (%54,5) olgunun altt yatan kronik hastalığı vardı. Etiyolojide en sık nedenler şok (28 hasta), solunum yetmezliği (24 hasta), travma (20 hasta) ve status epileptikustu (16 hasta). Olguların 50'si (%50,5) kaybedildi. 63 (%63,6) olgu "kötü sonuç" olarak kategorize edildi. Ölen ve yaşayan olgular karşılaştırıldığında yaş, cinsiyet, etiyoloji, altta yatan kronik hastalık, EE zamanı (mesai içi / mesai dışı) ve saat dilimleri (08.00-17.00 / 17.00-24.00 / 24.00 – 08.00) açısından fark saptanmadı. Hızlı ardışık entübasyon uygulananlarda canlı taburcu olma oranı %77,6 (38 olgu), kardiyak arrest olgularında %22,4'dü(11 olgu) (p<0,001). Kaybedilen hastaların (GOS:1) lökosit, nötrofil, alanin transaminaz (AST), aspartat transaminaz (AST), üre, kreatinin, potasyum ve laktat düzeyleri daha yüksek (p<0,05); kan pH, bikarbonat ve baz fazlalılığı daha az saptandı (p<0,05). Ölen hastalara birden çok adrenalin ve bikarbonat yapma sıklığı daha fazlaydı (p<0,05). GOS'a göre "kötü sonuç" (63 olgu; %63,6) grubu "iyi sonuç" grubu ile karşılaştırıldı. Yaş, cinsiyet, etiyoloji, altta yatan kronik hastalık, EE zamanı ve saat dilimleri açısından fark saptanmadı (p<0,05).Hızlı ardışık entübasyon uygulanalarda iyi klinik sonuç ile taburcu olma oranı daha yüksekti (%80,6'a karşılık %19,4) (p<0,001). GOS'a göre kötü sonuç olarak kategorize edilenlerin trombosit sayıları düşük (trombositopeni açısından fark yok) ve ortalama trombosit hacim değerleri daha yüksekti (p<0,05); AST, ALT, üre, kreatinin ve potasyum değerleri yüksekti; pH, bikarbonat ve baz fazlalılığı daha azdı (p<0,05). GOS değeri ile trombosit sayısı, AST, ALT, kreatinin, potasyum ve laktat değeri ile uygulanan adrenalin sayısı arasında negatif yönde anlamlı korelasyon saptandı (p<0,05).  GOS değeri ile trombosit sayısı, AST, ALT, kreatinin, potasyum ve laktat değeri ile uygulanan adrenalin sayısı arasında negatif yönde anlamlı korelasyon saptandı (p<0,05). GOS değeri ile trombosit sayısı, bikarbonat ve baz fazlalığı değeri arasında pozitif yönde anlamlı korelasyon saptandı (p<0,05). Korelasyon katsayısının en yüksek değeri, GOS-adrenalin arasındaydı (p<0.001;r:-0,617).
Sonuç olarak, EE sıklıkla şok, solunum yetmezliği ve travma olgularında uygulanmaktadır. Üçüncü basamak acil servisinde tüm saat dilimlerinde klinik sonuçlar benzer olup aynı kalitede hizmet verilmektedir. Solunum ve kalp fonksiyonlarının düzelmesi uzadıkça hastanın sonuçları daha kötü olmaktadır.
Anahtar kelimeler: Endotrakeal entübasyon, hızlı ardışık entübasyon, adrenalin sayısı, Glaskow Outcome Score

Abstract:
Endotracheal intubation (EE) is the insertion of an endotracheal tube into the patient's trachea to maintain airway clearance in airway management. It is applied to patients whose life is seriously threatened. In this study, it was aimed to determine the parameters affecting the clinical outcomes of patients with EE in pediatric emergency department.
Demographic, clinical and laboratory parameters of children with EE between 2010-2016 were evaluated retrospectively in SBÜ İzmir Tepecik Training and Research Hospital Pediatric Emergency Department Training Clinic. Clinical status of discharged caseswerescored according to Glaskow Outcome Score (GOS) (1: death, 2: vegetative life, 3: severe disability, 4: mild disability, 5: good clinical outcome). Also, those with GOS outcome 1-2 were classified as "poor outcome" and those with 3-5 as "good outcome".
A total of 99 cases (median age: 17 months, 25-75 percentile: 8-68 months; 54.5% male, 45.5% female) were included in the study. 54 (54.5%) patients had underlying chronic disease. The most common causes were shock (28 patients), respiratory failure (24 patients), trauma (20 patients) and status epilepticus (16 patients). 50 cases (50.5%) were lost. 63 (63.6%) cases were categorized as "poor outcome". There was no difference in terms of age, sex, etiology, underlying chronic disease, EE time (day schift /night schift) and time zones (08.00-17.00 / 17.00-24.00 / 24.00 - 08.00). In rapid sequential intubation group, the rate of survival was 77.6% (38 cases) and in respiratory and/or cardiac arrest cases was 22.4% (11 cases) (p <0.001).Leukocyte, neutrophil, alanine transaminase (AST), aspartate transaminase (AST), urea, creatinine, potassium, and lactate levels were higher in the patients who died (GOS: 1) (p <0.05); blood pH, bicarbonate and basal excess levels were low (p <0.05). The ex patients needed more than 1 adrenaline and bicarbonate treatment(p <0,05). According to GOS, the "poor outcome" (63 cases, 63.6%) group was compared with the "good outcome" group. There was no difference in terms of age, sex, etiology, underlying chronic disease, EE time and time zones (p <0,05).The rate of discharge with good outcome was higher in rapid sequence intubation group (80.6% versus 19.4%) (p <0.001). Patients categorized as poor outcome had lower platelet counts (no difference in terms of thrombocytopeniaincidence) and higher mean platelet volume (p<0.05); AST, ALT, urea, creatinine and potassium values were higher; pH, bicarbonate and base excess were lower (p <0.05).There was a significant negative correlation between GOS and platelet count, AST, ALT, creatinine, potassium and lactate values and adrenaline levels (p <0,05).Significant correlation was found between GOS and platelet count, bicarbonate and basal excess value in the positive direction (p <0.05). The highest correlation coefficient was between GOS-adrenaline (p <0.001, r: -0.617).
In conclusion, EE is frequently used in cases of shock, respiratory failure and trauma. In a tertiary pediatric emergency service, clinical outcomes and quality of intervention are similar at all time zones. Abnormalities in basic laboratory tests were found to be helpful in predicting adverse clinical outcome. The longer recovery of respiratory and cardiac function is related with the worse patient outcome.
Key words: Endotracheal intubation, rapid successive intubation, number of epinephrine, Glaskow Outcome Score