Üçağızlı Mağarası insanlarına ait dişlerin paleoantropolojik analizi
Paleoanthropological analysis of human teeth from Üçağizli Cave
Yazar: İSMAİL BAYKARA
Danışman: PROF. DR. ERKSİN GÜLEÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Paleoantropoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Dental antropoloji = Dental antropology ; Dişler = Teeth ; Paleoantropoloji = Paleoanthropology ; Üçağızlı Mağarası = Üçağızlı Cave ; İnsan = Human

Özet:
Üçağızlı Mağarası, Hatay ili, Samandağı ilçesinin Meydan Köyünde ve deniz seviyesinden 18 m yükseklikte yer alan bir mağaradır. Mağara'daki ilk çalışmalar Minzore Deroche 1989-1991 yıllarında gerçekleştirilmiştir. Daha sonraki kazı çalışmaları Erksin Güleç tarafından 1997 yılında başlatılmıştır ve günümüzde de devam etmektedir. Yapılan AMS radyo karbon tarihlendirmeleri mağaranın 29.000-41.000 yılları arasında yaklaşık 12.000 yıl boyunca sürekli kullanıldığını göstermektedir. Üçağızlı Mağarası erken Üst Paleolitik döneme ait iki farklı kültürü bir arada barındırmaktadır. En üst katmanları oluşturan B1-B3 ve C tabakaları Levant'ın Ahmarian olarak isimlendirilen Erken Üst Paleolitik kültürüne ait taş alet topluluğuna sahiptir. F-I tabakaları ise Öncül Üst Paleolitik döneme ilişkin taş aletleri içermektedir. D ve E tabakaları Öncül üst paleolitik ve erken Üst paleolitik kültürlerinin bir arada barındıran geçiş kültürüne sahiptir. Üçağızlı Mağarası'nın erken üst paleolitik tabakalarından elde edilen molar dişler farklı kültür katmanlarından çıkarılmıştır. Üç 2 numaralı dm2 dişi E tabakasından, Üç 4 numaralı dm2 dişi F tabakasından, Üç 7 numaralı dm2 dişi B1B4 tabakasından, Üç 9 numaralı dm2 dişi F tabakasından ve son olarak Üç 10 numaralı M3 dişi F tabakasından bulunmuştur. Bu tez kapsamında incelenen Üçağızlı Mağarası süt ve daimi molar dişlerinin morfolojik ve ölçülemeyen dental karakterler açısından modern insanlara benzediği tespit edilmiştir. Üçağızlı dişlerinin metrik değerleri tüm Geç Pleistosen ve günümüz modern insanlarından daha büyüktür. Bu nedenle, bu çalışmada Üçağızlı sakinleri arkaik özelliklere sahip Homo sapiens olarak tanımlanmıştır.

Abstract:
Üçağızlı Cave is located on the Mediterranean coast in the Hatay province of south-central Turkey. The Upper Paleolithic deposits preserved within Üçağızlı Cave span a period of approximately 12,000 years. AMS radiocarbon dates indicate that the sequence of layers in Üçağızlı Cave represents the temporal interval between roughly 41,000 and 29,000 uncalibrated radiocarbon years BP. The cave was discovered by M. Deroche in 1989, it was excavated only two seasons. The following excavations done by E. Gulec since 1997 and it is still going on. Two principal cultural components are represented in Üçağızlı Cave. The first, more recent component closely resembles the Ahmarian complex known from other sites in the Levant. The second, earliest of these corresponds to the so-called Initial Upper Paleolithic phase, equivalent to ``transitional?? or Emirian industries previously identified in other Southern of Levantine sites. In this study, Molar tooth are described from early upper Paleolithic site of Üçağızlı Cave. Identified tooth are found from different layers as; Üç 2 dm2 teeth from layer E, Üç 4 dm2 teeth from layer F, Üç 7 dm2 teeth from layer B1B4, and Üç 9 M3 teeth from layer F. As a result, non-metric tooth morphology and morphologies of the deciduous and adult tooth from Üçağızlı Cave shows modern humans? characters. The measurement of tooth is bigger than both late Pleistosen and living human population. Thus, Üçağızlı Cave inhabitants were Homo sapiens who have some archaic character.