Doğal afetler ve kamu maliyesi ilişkisi: G-20 ülkelerine yönelik panel veri analizi
The relationship between natural disaster and public finance: Panel data analysis for G-20 countries
Yazar: TUGAY ARSLAN
Danışman: PROF. DR. SERPİL AĞCAKAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Doğal afetler, sosyoekonomik ve mali sonuçları olan, büyük maliyetler ortaya çıkarabilen dışsal risk unsurlarıdır. Bu risklerle mücadele edebilmek adına ülkelerin makroekonomik ve mali yapıları önem arz etmektedir. Bu bağlamda kamusal politikaları afet riskini dikkate alarak oluşturmak, afet zararlarını azaltmayı sağlayan önemli bir mücadele yöntemidir.
Bu çalışmada, G-20 ülkeleri konu edilerek ekonomik gelişmişliği birbirine yakın ülkeler baz alınmıştır. Böylece dünya ekonomisinin yaklaşık %85'ini oluşturan G-20 ülkelerindeki kamu mali unsurlarının önemli bir kriz unsuru olan doğal afet zararlarına etkisi ölçülmek istenmiştir. Literatür incelemesinde, G-20 ülke grubuna yönelik bir çalışmaya rastlanmamıştır.
Çalışmada, gelişmiş ve üst orta gelire sahip G-20 ülkelerinde doğal afetler ve makroekonomik unsurlar arasındaki ilişki ile kamu maliyesi unsurlarının doğal afet zararlarına etkisi "panel veri analizi" yöntemiyle ölçülmek istenmiştir. Dolayısıyla doğal afetlerin kamu maliyesi unsurları ile ilişkisi kapsamında, literatürde yer alan ampirik çalışmalar özelinde görülen boşluk doldurulmaya çalışılmıştır. Yapılan incelemede 1992-2021 dönemi 19 adet G-20 ülkesinin yıllık verileri kullanılmıştır. Çalışmada afetten etkilenen kişi sayısı verisi, doğal afetlerle ilgili literatürde sıklıkla faydalanılan EM-DAT (Acil Durum Olay Veri Tabanı - The Emergency Event Database) üzerinden sağlanmıştır.
Araştırmanın sonuçlarına göre kamu harcamaları ve bütçeleme, doğal afetler dolayısıyla oluşan zararları etkilemektedir. Birincil kamu harcamalarında görülen artış, afet zararlarını istatistiksel olarak %10 anlamlılık düzeyinde azaltmaktadır. Bir kamu harcaması türü olan ve esasen kamu borçlanmasının maliyeti niteliğindeki kamu borç faiz ödemeleri ise doğal afet zararlarını arttırmaktadır. Bu etki ise %1 düzeyinde anlamlıdır. Bütçe dengesinde görülen artışlar ise %1 düzeyinde anlamlılık düzeyinde afet zararlarını azaltmaktadır. Borçlanmanın ise doğal afet zararlarına istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. GSYH'de görülen ters U şeklindeki etkileme ise başlangıçta GSYH'de görülen artışların afet zararlarını azalttığını, bir süre sonra ekonomilerin gelişmişlikleri arttıkça sosyoekonomik yapı, toplumsal refah gibi unsurlar da gelişeceğinden afet zararlarının da bir tepe noktasından sonra azalmaya başladığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, nüfus ve alan değişkenleri de incelenmiş, ancak bu değişkenlerin afet zararlarına istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı görülmüştür.

Abstract:
Natural disasters are external risk factors that have socioeconomic and financial consequences and can cause great costs. To cope with these risks, the macroeconomic and financial structures of countries play a critical role. In this context, the creation of public policies that consider disaster risk is a crucial method of mitigating disaster damage.
In this study, G20 countries were selected based on their economic development levels. Thus, the impact of public finance elements in G-20 countries, which constitute approximately 85% of the world economy, on the natural disaster damages, which are an important crisis factor, was intended to be measured. In the literature review, no study was found regarding the G-20 country group about the relationship.
The study has aimed to measure the relationship between natural disasters and macroeconomic factors and the impact of public finance elements on natural disaster damages in developed and upper middle-income G-20 countries by using the "panel data analysis" method. Therefore, an attempt has been made to fill the gap seen in the empirical studies in the literature within the scope of the relationship between natural disasters and public finance elements. In the analysis, annual data of 19 G-20 countries between 1992 and 2021 were used. The data on the number of people affected by the disaster was provided through EM-DAT (The Emergency Event Database), a commonly used database in the disaster related literature.
According to the results of the research, public expenditures and budgeting affect the damage caused by natural disasters. The increase in primary public expenditures statistically reduces disaster damage at a 10% significance level. Interest paid on public debt, which are a type of public expenditure and essentially the cost of public borrowing, increase natural disaster losses. This effect is significant at the 1% level. Increases in the budget balance reduce disaster losses at a significance level of 1%. There was no statistically significant effect of debt on natural disaster losses. As for the inverted U-shaped effect observed in GDP suggests that increases in GDP initially reduce disaster damage, but after a while, as the economies develop, factors such as socioeconomic structure and social welfare will also improve, and thus disaster damages begin to decrease after a peak point. Finally, population and area variables were also examined, but it was observed that these variables did not have a statistically significant effect on disaster damage.