Obez çocuklarda nonalkolik yağlı karaciğer hastalığının değerlendirilmesi
Evaluation of nonalcoholi̇c fat liver disease in obese children
Yazar: MERVE TOSUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMRE ATABEK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Obezite = Obesity ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Amaç: Obezitenin önemli bir komplikasyonu olan nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı
(nonalcoholic fatty liver disease, NAFLD), çocuklarda kronik karaciğer hastalığının en sık
nedenlerinden birisidir. Obezite ile yakından ilişkili olan NAFLD varlığının ve derecesinin
saptanması oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı ekzojen obezite nedeniyle çocuk
endokrinoloji polikliniğimize başvuran hastaların dosyalarından retrospektif olarak obezite ve
NAFLD birlikteliğinin değerlendirilmesidir.
Yöntem: Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve
Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı polikliniğine 2017 Kasım ve
2022 Ocak tarihleri arasında ekzojen obezite tanısı alan 235 hasta çalışmaya dâhil edildi.
Vücut kitle indeksi (VKİ) ≥95. persentil üzerinde olanlar obez olarak değerlendirildi. Ekzojen
obezite tanımına uymayan ek hastalığı olan ve sendromik obez hastalar çalışmaya dâhil
edilmedi. Hastaların dosya kayıtlarından klinik, laboratuvar ve radyolojik bulguları incelendi.
Üst batın ultrasonografi (USG) sonuçlarına göre hepatosteatoz tanısı denetlendi. Verilerin
istatistiksel analizi, SPSS 27,0 paket programı (IBM SPSS, Chicago, IL, USA) kullanılarak
yapıldı. Verilerin normal dağılıma uygunluğu görsel (histogram ve olasılık grafikleri) ve
analitik yöntemler (Kolmogrorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri) kullanılarak incelendi.
Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen ekzojen obez hastaların yaş ortalaması 12,48±3,93
(min: 2,17-max: 20,17) yıl, %46,0'ı (n=108) kız, %54,0'ı (n=127) erkekti. Obez çocukların
tanı yaşı ortalaması 10,62±3,90 (min: 0,49-max: 17,83), ölçülen boy ortalaması 148,00±20,63
(min: 82,00-max: 188,20) cm, kilo ortalaması 68,35±26,65 (min: 14,00-max: 149,00) kg'dı.
v
Çocukların VKİ ortalaması 29,69±5,30 (min: 19,44-max: 52,21), VKİ-SDS (Standart
deviasyon skoru) ortalaması 2,34±0,51 (min: 1,47- max: 5,69) idi. Obez çocukların %55,7'si
(n=131) pubertal dönemdeydi. Fizik muayenede ekzojen obez çocukların %14,5'inde (n=34)
stria, %10,2'sinde (n=24) lipomasti, %8,5'inde (n=20) akantozis, %0,4'ünde (n=1)
jinekomasti, %0,4'ünde (n=1) abdominal yağlanma vardı. Üst batın USG ile %43,4'ünde
NAFLD tespit edildi. Obez çocuklarda stria görülenlerde karaciğer yağlanmasının
görülmeyenlere göre fazla olduğu bulunmuştur. Hastaların vücut kitle indeksindeki bir
birimlik artışın karaciğer yağlanma riskini 1,192 kat; alanin aminotransferaz (ALT)
değerindeki bir birimlik artışın karaciğer yağlanma riskini 1,039 kat arttırdığı tespit edildi.
Sonuç: Sonuçlarımıza göre ekzojen obez çocuklarda özellikle kız cinsiyet, fizik
muayenede stria varlığı ve biyokimyasal olarak ALT yüksekliği olanlarda görüntüleme
yöntemleri ile birlikte değerlendirme yapılmasının NAFLD tanısı için yol gösterici olduğunu
düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Obezite, nonalkolik yağlı karaciğer, çocuk, ultrasonografi,
hepatosteatoz

Abstract:
Objective: Nonalcoholic fatty liver disease, an important complication of obesity
(nonalcoholic fatty liver disease, NAFLD), is the most common chronic liver disease in
children is one of the reasons. The presence and degree of NAFLD, which is closely related
to obesity detection is very important. The objective of this study is to evaluate the association
of obesity and NAFLD retrospectively from the files of patients who applied to our pediatric
endocrinology outpatient clinic due to exogenous obesity.
Method: Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine, Pediatric Health
and Diseases Department, 235 patients diagnosed with exogenous obesity between November
2017 and January 2022 in the Department of Pediatric Endocrinology were included in the
study. The children who are above Body mass index (BMI) ≥95. percentiles were considered
obese. Syndromic obese patients with additional diseases that did not meet the definition of
exogenous obesity were included in the study. The clinical, laboratory and radiological
findings of the patients were analyzed from the file records. The diagnosis of hepatosteatosis
was checked according to the results of upper abdominal ultrasonography. Statistical analysis
of data was performed using the SPSS 27.0 package program (IBM SPSS, Chicago, IL, USA).
The conformity of the data to the normal distribution was examined using visual (histogram
and probability charts) and analytical methods (tests of Kolmogrorov-Smirnov/Shapiro-
Wilk).
Results: The mean age of the exogenous obese patients included in the study was
12,48±3,93 (min: 2,17-max: 20,17) years, 46,0% (n=108) female, 54,0% (n=127) male. The
vii
mean age at diagnosis of obese children is 10,62±3,90 (min: 0,49-max: 17,83), the mean
height measured 148,00±20,63 (min: 82,00-max: 188,20) cm, the mean weight was
68,35±26,65 (min: 14,00-max: 149,00) kg. The mean body mass index (BMI) of the children
was 29,69±5,30 (min: 19,44-max: 52,21), the mean BMI SDS (standard deviation score) was
2,34±0,51 (min: 1,47- max: 5,69). 55,7% (n=131) of obese children were pubertal period. On
physical examination, 14,5% (n=34) of exogenous obese children had striae, 10,2% (n=24)
lipomastia, 8,5% (n=20) acanthosis, 0,4% (n=1) had gynecomastia and 0,4% (n=1) had
abdominal fat. NAFLD was detected in 43,4% of them by upper abdominal USG. Fatty liver
was found to be higher in obese children with striae than in those without striae. It was
determined that a one-unit increase in the body mass index of the patients increased the risk
of fatty liver by 1.192 times; one-unit increase in ALT value increased the risk of fatty liver
by 1.039 times.
Conclusion: According to acquired results, it was thought that evaluation together with
imaging methods in exogenous obese children, especially in female gender, presence of striae
in physical examination and biochemically elevated ALT, would be a guide for the diagnosis
of NAFLD.
Keywords: Obesity, nonalcoholic fatty liver, child, ultrasonography, hepatosteatosis