Akıllı şehir mobil uygulamaları için teknoloji kabul model önerisi
Technology acceptance model proposal for smart city mobile applications
Yazar: MUSAB TALHA AKPINAR
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ATAK
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Akıllı kentler = Smart cities ; Bilgisayar sistemleri = Computer systems ; Mobil uygulama = Mobile application ; Teknoloji kabul ve kullanım modeli = Acceptance and use of technology model ; Yönetim bilişim sistemleri = Management information systems

Özet:
Kısıtlı kaynaklara sahip olan Dünya'da, doğal kaynakların ve yaşam alanlarının gelecek nesillere aktarılabilmesi en temel sorunlardan biridir. Bu sorunların çözümü ise sürdürülebilirlik ilkelerine bağlı şehirler ve yaşam alanlarının oluşturulmasından geçmektedir. Tarih boyunca insanoğlunun kentlerde yaşama oranı sürekli artış göstermiş ve 2007 senesinde Dünya'daki nufusun yüzde 50'den fazlası şehirde yaşamaya başlamıştır. Özellikle teknoloji ile bütünleşmiş, akıllı sistemler ve nesnelerin internetine adapte olan şehirler çevreci, sürdürülebilir ve konforlu yaşam alanları sunmaktadır. Bu çalışmanın odak noktası akıllı şehirler ve sundukları mobil uygulamalardır. Akıllı şehirlerin sakinlerine ve misafirlerine yönelik mobil uygulamaların kullanım faktörlerini belirlemek ve kullanım miktarını ve niyetlerini ortaya koymak tezin birincil hedefidir. Çalışmaya ilham olan problem, akıllı şehir mobil uygulamalarının belirsizliği, teknolojik kabul anlamında eksikliği ve tutarsızlığı olmuştur. Bu çalışma çerçevesinde akıllı kent kavramının en önemli bileşenlerinden olan akıllı sistemlere ilişkin birçok çalışma incelenmiştir. İncelenen çalışmalar doğrultusunda akıllı kent mobil uygulamalarına ilişkin bir teknoloji kabul modeli oluşturulmaya çalışılmıştır. Yukarıda problem başlığı altında da belirtilen akıllı şehir mobil uygulamalarının hedef belirleme, kullanıcı arayüzü, menüler, kısayollar, bağlantılar ve içerik noktasında sıkıntı yaşamalarından dolayı kullanılıların kullanım miktarlarını ve niyetlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve modellenmesi büyük önem taşımaktadır. Çünkü gerek yerel yönetimler (belediye, valilikler ve bağlı kuruluşlar) gerekse özel şirketler (turizm şirketleri, seyahat şirketleri ve endüstriyel şirketler) henüz başlangıç aşamasında olan bu alanda önemli yatırımlar yapmakta ve pek çoğu da yapmak istemektedir. Tüm bu sorulara cevap vermek adına, nicel araştırma tekniklerinden survey metodu kullanılmış ve kesitsel bir çalışma yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, veri işleme adımlarının itina ile uygulanmasından sonra tanımlayıcı analizleri tamamlanmıştır. Ardından doğrulayıcı faktör analizi ile araştırmanın geçerliliği ortaya konulmuş ve yapısal eşitlik modeli ile modelin genel geçerliliği test edilmiştir. Sonuç olarak bu tez çalışması literatürdeki akıllı şehir mobil uygulamaları adaptasyonu adına yapılmış en kapsamlı çalışmalardandır ve akıllı şehir mobil uygulama kullanım faktörlerini ortaya koyarak sektörel anlamda da yatırımcılara ve uygulayıcılara yardımcı olacaktır.

Abstract:
In the world, which has limited resources, transferring natural resources and living spaces to future generations is one of the most fundamental problems. The solution to these problems is the creation of cities and living spaces that adhere to the principles of sustainability. Throughout history, the rate of human beings living in cities has increased and since 2007, more than half of the world's population has started to live in cities. Especially cities that are integrated with technology and adapt to smart systems and the internet of things offer environmentally friendly, sustainable and comfortable living spaces. The focus of this study is smart cities and the mobile applications they offer. The primary objective of the thesis is to determine the usage factors of mobile applications for the residents and guests of smart cities and to reveal their usage amount and intentions. The problem that inspired the study was the uncertainty, lack of technological acceptance and inconsistency of smart city mobile applications. Within the framework of this study, many studies on smart systems, which are one of the most important components of the smart city concept, have been examined. In line with the studies examined, a technology acceptance model for smart city mobile applications will be tried to be created. It is of great importance to determine and model the factors that affect the amount of use and intentions of users, since smart city mobile applications, which are also mentioned under the problem title above, have difficulties in target setting, user interface, menus, shortcuts, links and content. Because both local governments (municipalities, governorships and affiliates) and private companies (tourism, travel and industrial companies) are making significant investments in this field, which is still in its infancy, and many want to do so. The survey method, one of the quantitative research techniques, was used and a cross-sectional study was conducted. After the results obtained, the data processing steps were carefully applied, the descriptive analyzes were completed. Then, the validity of the research was revealed by confirmatory factor analysis and the general validity of the model was tested with the structural equation model. As a result, this thesis is one of the most comprehensive studies on smart city mobile applications adaptation in the literature and will help investors and practitioners in the sector by revealing smart city mobile application usage factors.