Adana Karaisalı'da kırsal mirasın korunması ve sürdürülebilirliği: Aşağıbelemedik köyü örneği
Conservation and sustainability of rural heritage in Adana Karaisalı: The example of Aşağıbelemedik village
Yazar: ESRA NUR ORTAKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR UMAR
Adana Alparslan Türkeş Bilim Ve Teknoloji Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Adana-Karaisalı = Adana-Karaisalı ; Koruma = Conservation ; Kültürel miras = Cultural heritage

Özet:
Aşağıbelemedik, Türkiye'nin güneyinde, Adana ilinin Karaisalı ilçesine bağlı tarihi bir köydür. Köy, geleneksel taş evlerin özgün örneklerine sahip olması açısından önem taşımaktadır. Karaisalı bölgesinde özgünlüğünü koruyan ender köylerden olan bu köyün çalışma alanı olarak seçilmesinde etkili olan bir diğer ayırt edici özelliği de turistik bölgelere yakın olmasıdır. Geçmişte "Keşiştepe" olarak adlandırılan Aşağıbelemedik Köyü'nün büyük bir kısmı kayalık bir alana yerleşmiştir. Doğada kolay bulunması, ulaşılabilir ve ucuz olması nedeniyle; taş, evlerin yapımında kullanılan ana malzeme haline gelmiştir. Bu taş evleri yapan ustalar günümüzde hayatta olmadıkları için bu geleneksel yapım tekniğinin belgesel değeri bulunmaktadır. Yerel kültürün önemli bir parçası olan kırsal miras, binaların terk edilmesi veya bilinçsizce onarılması gibi etkenler nedeniyle tehdit altındadır. Somut mirasın yanı sıra gündelik yaşam pratikleri gibi somut olmayan miras unsurları da bu faktörlerden olumsuz etkilenmektedir. Günümüz koşullarına karşı savunmasız olması, kırsal mirasın korunması ve sürdürülebilirliği konusunda çalışmalar yapılmasını gerekli kılmaktadır. Aşağıbelemedik' in mevcut durumunu ve potansiyellerini anlamak için yerleşim ve yapı ölçeğinde analizler yerinde gözlem ve fotoğraflama yöntemleriyle yapılmıştır. Kendine has özelliği olan her yapı için envanter fişleri hazırlanmıştır. Ayrıca köyün sosyal, ekonomik ve fiziki durumunu belirlemek için bölge sakinleriyle görüşmeler yapılmıştır. Bu araştırmalar sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda Karaisalı ilçesinde kültürel ve doğal mirasın korunmasına yönelik bir kültürel rota planlaması fikri ortaya çıkmıştır. Aşağıbelemedik Köyü'nü ve çevresindeki turistik alanları içine alan bu kültürel rota sayesinde köyün kültürel ve doğal miras değerleri ile birlikte, köydeki hayatın yeniden canlandırılarak somut olmayan miras değerlerinin de korunması hedeflenmektedir. Aşağıbelemedik Köyü'nü koruma ve yaşatma amacı güdülerek yapılan çalışmalarda bütüncül bir koruma yaklaşımı benimsenmesi ve yöntem araştırmaları yapılırken toplumsal katılım ilkesinin göz önünde bulundurulması, bu süreçte dikkat edilmesi gereken ilkelerdendir. 

Anahtar Kelimeler: Aşağıbelemedik, kırsal miras, koruma, Karaisalı, kültürel rota

Abstract:
Aşağıbelemedik is a historic village located in southern Turkey and depending on Karaisalı which is a district of Adana province. The village has importance in terms of its ancient history and having unique examples of traditional stone houses. Aşağıbelemedik is among the rare villages that have preserved its originality in the Karaisalı region. Another distinctive characteristic of Aşağıbelemedik-which has an effective role in choosing this village as a case study- is being close to touristic areas. Aşağıbelemedik village which is called "Keşiştepe" in old times, settled on a rocky area. Because of easily found in nature, being reachable and cheap; stone has become the main material used in the construction of houses. The craftsmen who built these stone houses are not alive today so this traditional construction technique has documentary value. Rural heritage, which is an important part of local culture, is under threat due to factors such as abandonment or unconscious renovation of buildings. Besides tangible heritage, intangible heritage is also affected from these factors. Being vulnerable to today's conditions makes it necessary to work on the conservation and sustainability of the rural architectural heritage. To understand the current state and the potentials of the Aşağıbelemedik analyzes at the scale of settlement and building will be made through on-site observation and photographing methods. In addition, the survey method used and interviews to inhabitants made to determine the social, economic, and physical situation in the village. Inventory slips will be prepared for each stone house which has a unique characteristic. The scope of this research is to develop cultural tourism activities through planning a cultural route in the Karaisalı district to protect cultural and natural heritage. Therefore, a cultural route is planned which includes Aşağıbelemedik village and touristic areas around it. In conclusion, the tangible and intangible values of the rural heritage must be preserved as a whole. Also, appropriate heritage management methods should be developed in the conservation process involving local people.

Keywords: Aşağı Belemedik, rural heritage, conservation, Karaisalı, cultural route