Okul öncesi eğitim alan çocukların yürütücü işlev becerilerinin devam ettikleri eğitim programlarının yapılandırılma düzeyine göre karşılaştırılması
Comparison of executive function skills in preschool children based on the level of structuring of their continuing education programs
Yazar: NAZLI ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. HALE KOÇER
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma; okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan yarı yapılandırılmış ve çok yapılandırılmış eğitim programlarına devam eden çocukların yürütücü işlev becerilerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel karşılaştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya İlinin Konyaaltı ilçesinde yer alan bağımsız resmi anaokuluna (çok yapılandırılmış program uygulayan) ve özel eğitim kurumuna (yarı yapılandırılmış program uygulayan) devam eden 60-72 aylık toplam 99 çocuk oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sezgin (2016) tarafından geliştirilen ''Baş-Ayak-Diz Omuza Dokunma Yönergeleri (BADO-DY)  ve Çiftçi (2020) tarafından geliştirilen "Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlev Envanteri (ÇDYİE)" kullanılmıştır. Veriler parametrik ve parametrik olmayan yöntemlerle analiz edilmiştir. Gruplar arası farklılıklar bağımsız gruplar için t-testi, Mann Whitney U testi ile incelenmiştir. Araştırma bulgularında çocukların devam ettikleri eğitim programlarının yapılandırılma düzeyine göre BADO puanları arasında yarı yapılandırılmış eğitim programlarına devam eden çocukların lehine istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görülmüştür. Cinsiyet değişkenine göre incelendiğinde yarı yapılandırılmış eğitim programı uygulayan okula giden kız çocuklarının BADO puanlarının çok yapılandırılmış eğitim programı uygulayan okula giden kız çocuklarından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. ÇDYİE alt boyutlarından çalışan bellek ve ketleyici kontrol puanlarına bakıldığında ise çok yapılandırılmış eğitim programı uygulayan okul lehine anlamlı düzeyde farklılık olduğu bulunmuştur. Yarı yapılandırılmış eğitim programı uygulayan okula giden çocuklar arasında cinsiyet değişkenine bakıldığında kız çocukların erkek çocuklarından daha yüksek puan aldıkları çok yapılandırılmış eğitim programı uygulayan okula giden çocuklar arasında ise cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Literatür incelenerek araştırma bulguları tartışılmış ve önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, Düşünme Becerileri, Okul Programları, Yürütücü İşlevler

Abstract:
This study was conducted to compare the executive function skills of children attending semi-structured and highly structured educational programs in preschool institutions. The research employed a relational comparison model, a quantitative research method. The study group consisted of a total of 99 children aged 60-72 months, attending an independent public kindergarten (which implements a highly structured program) and a private educational institution (which implements a semi-structured program) located in the Konyaaltı district of Antalya Province. The data collection tools used in the research were the 'Head-Shoulder-Knees and Toes Touching Guidelines (HTKS)' developed by Sezgin (2016) and the 'Childhood Executive Function Inventory (CHEXI)' developed by Çiftçi (2020). The data were analyzed using parametric methods. Differences between groups were examined using independent samples t-tests and Mann-Whitney U tests. The research findings revealed a statistically significant difference in HTKS scores between children attending semi-structured educational programs and those attending highly structured programs, in favor of the children in the semi-structured programs. When examining the variable of gender, it was found that the HTKS scores of girls attending semi-structured programs were significantly higher than those of girls attending highly structured programs. Looking at the sub-dimensions of the CHEXI, significant differences were found in favor of the highly structured program regarding working memory and inhibitory control scores. Among children attending semi-structured programs, girls scored higher than boys, whereas no significant gender-related differences were found among children attending highly structured programs. The research findings were discussed based on the literature, and recommendations were provided.
Keywords: Preschool Education, Thinking Skills, School Programs, Executive Functions