Kahve mağazalarındaki atmosferik unsurların belirlenmesine yönelik ölçek geliştirme çalışması
Scale development to determine atmospheric features in coffee shops
Yazar: SONGÜL KILINÇ ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. SAVAŞ ARTUĞER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Atmosferik unsurlar = Atmospheric features ; Kahve = Coffee ; Kahvehaneler = Coffehouses ; Mağazalar = Stores ; Starbucks Coffee = Starbucks Coffee ; Yiyecek içecek sektörü = Food and beverage sector ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
Yiyecek-içecek sektöründe önemli bir yere sahip olan kahve mağazalarının sayısı  dünyada olduğu gibi Türkiyede her geçen gün artış göstermektedir. Bu artış dikkate alındığında müşterilerin kahve mağazalarını tercihlerinde etkili faktörlerden birisi olan atmosferik unsurlar, daha da önemli hale gelmektedir. Mevcut tez çalışmasında, kahve mağazalarındaki atmosferik unsurları belirlemeye yönelik ölçek geliştirilmesi amaçlanmaktadır. Geliştirilen ölçek ile hem literatüre katkı sunulması hem de sektördeki işletmelere yol göstermesi hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda, ilgili tez araştırmasında sırasıyla nitel ve nicel araştırma süreçlerinin bir arada yürütüldüğü karma yöntem yaklaşımlarından keşfedici sıralı desen yöntemi kullanılmıştır. Buna göre, araştırmanın nitel aşamasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak 12 katılımcıyla derinlemesine görüşmeler yapılmış ve elde edilen verilere içerik analizi uygulanmıştır. Nitel veri analizi sonucu elde edilen bilgiler ve literatür taramasından yola çıkarak taslak anket formu oluşturulmuş ve 45 katılımcı ile pilot uygulama yapılmıştır. Pilot uygulamadan elde edilen veriler ile yeniden düzenlenen ve son halini alan anket formu aracılığı ile Beşiktaş Starbucks kahve mağazalarındaki müşterilerden Açıklayıcı faktör analizi (AFA) için veri toplanmıştır. Elde edilen verilere AFA uygu-lanmış ve anket formunda yer alan bazı ifadeler çıkarılarak doğrulayıcı faktör analizi için tekrardan aynı örneklem grubundan veri toplanmıştır. İkinci defa toplanan veriler doğrulayıcı faktör analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonunda geçerliği ve güvenirliği sağlanmış, 17 ifade ve 5 faktörlü yapıdan oluşan Coffeescape ölçeği ge-liştirilmiştir. Coffeescape ölçeğindeki atmosferik unsurların; düzen, estetik, aydınlat-ma, personel ve teknoloji boyutlarından meydana geldiği belirlenmiştir. Ayrıca, Star-bucks kahve mağazasını ziyaret eden müşterilerin büyük çoğunluğunun 16-30 yaş aralığında ve üniversite düzeyinde eğitim seviyesine sahip oldukları tespit edilmiştir. Geliştirilen ölçeğin hem alan yazına hem de kahve sektöründeki işletmelere katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The number of coffee shops, which have an important place in the food and beverage sector, is increasing day by day in Turkey as in the world. Considering this increase, atmospheric factors, which are one of the effective factors in customers' preferences for coffee shops, have become more important. In the current thesis, it is aimed to develop a scale to determine the atmospheric elements in coffee shops. With the de-veloped scale, it is aimed both to contribute to the literature and to guide the busines-ses in the sector. For this purpose, exploratory sequential design method, which is one of the mixed method approaches in which qualitative and quantitative research pro-cesses are carried out respectively, was used in the related thesis research. Accordin-gly, in-depth interviews were conducted with 12 participants using a semi-structured interview form in the qualitative phase of the research, and content analysis was ap-plied to the obtained data. Based on the information obtained as a result of qualitati-ve data analysis and literature review, a draft questionnaire was created and a pilot scheme was performed with 45 participants. Data for Explanatory Factor Analysis (EFA) were collected from customers in Beşiktaş Starbucks coffee shops through the questionnaire form, which was rearranged and finalized with the data obtained from the pilot scheme. EFA was applied to the obtained data and some statements in the questionnaire were removed and data were collected from the same sample group again for confirmatory factor analysis. The data collected for the second time were subjected to confirmatory factor analysis. At the end of the research, the validity and reliability of the Coffeescape scale, consisting of 17 statements and a 5-factor struc-ture, was developed. It was determined that the atmospheric elements in the Coffeescape scale consist of order, aesthetics, lighting, personnel and technology dimensions. In addition, it was determined that the majority of customers visiting the Starbucks coffee shop are between the ages of 16-30 and have a university level edu-cation. It is thought that the developed scale will contribute to both the literature and the businesses in the coffee sector.