Aile danışmanlarının danışmanlık süreçleri, becerileri, karşılaştıkları sorunlar ve öz-yeterlilik düzeylerinin belirlenmesi
Determination of counseling processes, skills, problems and self-efficacy levels of family counselors
Yazar: MERVE NUR BOZKURT KARALI
Danışman: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Aile sorunları = Family problems ; Danışmanlar = Consultants ; Danışmanlık hizmetleri = Consulting services ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışma merkezleri = Psychological counseling centers ; Yeterlilik = Sufficiency ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu araştırmanın amacı aile danışmanlığı sertifikasına sahip olan aile danışmanlarının, danışmanlık süreçleri, sahip oldukları beceriler, karşılaştıkları sorunlar ve öz-yeterlilik düzeylerinin belirlenmesidir. Araştırma nicel araştırma tekniklerinden olan genel tarama modeliyle yapılmış betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini AÇSHB'nin belirlediği 2012 yılında yürürlüğe giren Gerçek Kişiler Ve Özel Hukuk Tüzel Kişileri İle Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Aile Danışma Merkezleri Yönetmeliği'ne uygun olarak aile danışmanlığı sertifikasına sahip, özel aile danışmanlık merkezleri ve özel psikolojik danışma merkezlerinde çalışan 257 aile danışmanı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından oluşturulan anket formu ve Johnson, Baker, Kopala, Kiselica ve Thompson (1989) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan "Danışman Öz Yeterlilik Ölçeği (DÖYÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS v25.0 programı, IBM AMOS ve R programlama dili kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada ölçek uyarlama çalışması yapıldığı için öncelikle dil geçerliliği incelenmiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenirlik analizi yapıldıktan sonra anket ve ölçeğe ilişkin verilerin çözümlenmesinde frekans, ki-kare testleri, Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testleri yapılmıştır.
Araştırmada aile danışmanlarının çoğunluğunun kadınlardan oluştuğu ve 40 yaşından küçük olduğu saptanmıştır. Katılımcıların büyük bir çoğunluğunun aile danışmanlığı sertifika eğitimi dışında başka bir eğitim aldığı ve en çok aldıkları eğitimin cinsel terapi olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan aile danışmanları danışmanlık süreçlerinde çoğunlukla çözüm odaklı aile danışmanlığı kuramını kullandıklarını, kendilerini en yetkin hissettikleri konunun iletişim olduğunu ve ailelerin kendilerine en çok iletişim konusunda başvurduğunu belirtmişlerdir. Araştırma sonuçlarına göre aile danışmanları yüksek öz yeterlilik düzeyine sahiptir. Daha uzun süre aile danışmanlığı yapanların, aile danışmanlığı eğitimi dışında başka eğitim alanların, danışmanlık süreçlerinde kuram ve tekniklerden yararlananların diğerlerine göre daha yüksek öz yeterliliğe sahip olduğu bulunmuştur.  Ayrıca Danışman Öz Yeterlilik Ölçeğinin (DÖYÖ) geçerlilik güvenirlik analizleri doğrultusunda ölçeğin iç tutarlılığının yüksek ve bu ölçeğe dayalı olarak verilecek kararların isabetli ve güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to determine the counseling processes, the skills they have, the problems they face and the self-efficacy levels of the family counselors who have family counseling certificate. The research is a descriptive study which is a general survey model which is one of the quantitative research techniques. The sample of the study consists of 257 family counselors working in private family counseling centers and private counseling centers, which have family counseling certificate in accordance with the regulation which was enacted in 2012 by the Ministry of Family Labor and Social Services. The data of the study were collected through a questionnaire form created by the researcher and  the Self Efficacy Scale (DÖYÖ) developed by Johnson, Baker, Kopala, Kiselica ve Thompson (1989) and adapted into Turkish by the researcher. The analysis of the data was done by using SPSS v25.0 program, IBM AMOS and R programming language. As the scale was adapted to Turkish, the validity of the language was examined. After the validity and reliability analysis of the scale, frequency, chi-square tests, Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis tests were performed to analyze the data related to the questionnaire and the scale.
In the study, it was found that the majority of the family counselors were women and were under the age of 40 years. It was determined that the majority of the participants received another training other than family counseling certificate training and the training they received the most was sexual therapy. Family counselors who participated in the research stated that they mostly used solution-oriented family counseling theory in their consultancy processes, that the subject they felt most competent about was communication and that that families applied to them with the most communication problems. According to the results, it was found that family counselors had high self-efficacy. It has been found that those who do more family counseling for a longer period of time, who take other trainings other than family counseling training, and who use the theories and techniques in the counseling process have higher self-efficacy than others. In addition, the internal consistency of the scale was high and the decisions to be given based on this scale were accurate and reliable in line with the validity and reliability analysis of the Counselor Self-Efficacy Scale (DÖYÖ).