Öğretmenlerin eleştirel düşünmeye yönelik bilişsel yapılarının incelenmesi
Investigating critical thinking cognitive structures in teachers
Yazar: FATTİME ASRİÇETİN
Danışman: PROF. DR. NAGİHAN YILDIRIM
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel yapı = Cognitive structure ; Düşünme = Thinking

Özet:
Günümüz eğitim sistemi bireylerin karşılaşılan problem durumlarına yönelik pratik çözümler üretmesini hedeflemektedir. Bireylerin zihninde var olan bilgileri ile karşılan durumlara yönelik çözümler üretebilmeleri için eleştirel düşünme becerisine sahip olmaları beklenmektedir. Öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesinde eğitim ve öğretim sürecinin önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu çalışma öğretmenlerin eleştirel düşünme kavramına yönelik kavramsal tanımlamalarının belirlenerek öğretmenlerin ilgili kavrama yönelik bilişsel yapılarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Nitel yaklaşım ve doküman analizi deseniyle yürütülen çalışmanın örneklem grubunu Aydın'ın Didim ilçesinde görev yapan farklı branştaki (Türkçe, Sosyal Bilgiler, Fen Bilimleri ve Matematik) 40 öğretmen oluşturmaktadır. İlgili alan yazın taranarak oluşturulan form, yarı yapılandırılmış mülakat soruları çalışmanın veri toplama araçlarını oluşturmaktadır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda; öğretmenlerin genel olarak eleştirel düşünmeye yönelik beceri temelli bir anlayışa sahip oldukları ancak eğilimlerin önemine yönelik farkındalıklarının olduğu, eleştirel düşünme kavramına yönelik bilişsel yapılarının benzer olduğu, eleştirel düşünmeyi kazandırmada kullanılan yöntem ve teknikler arasında en fazla beyin fırtınası ve soru cevap yöntemini kullandıkları ve öğretmenlerin yarısının öğrencilerin eleştirel düşünme becerisini geliştirmeye yönelik uyguladıkları etkinlikler açısından kendilerini yetersiz gördükleri tespit edilmiştir.

Abstract:
Today's education system aims for individuals to produce practical solutions to the problem situations encountered. Individuals are expected to have critical thinking skills in order to be able to produce solutions for the situations they face with the knowledge they have in their minds. The education and training process has an important place in the development of students' critical thinking skills. This study was conducted to determine teachers' conceptual definitions of the concept of critical thinking and to examine teachers' cognitive structures towards the related concept. The sample group of the study, which was conducted with a qualitative approach and document analysis design, consisted of 40 teachers from different branches (Turkish, Social Sciences, Science and Mathematics) working in Didim district of Aydın. The form created by reviewing the relevant literature and semi-structured interview questions constitute the data collection tools of the study. Content analysis was used to analyze the data obtained. As a result of the study, it was determined that teachers generally have a skill-based understanding of critical thinking, but they have awareness of the importance of dispositions, their cognitive structures towards the concept of critical thinking are similar, they mostly use brainstorming and question and answer method among the methods and techniques used to gain critical thinking, and half of the teachers consider themselves inadequate in terms of the activities they implement to develop students' critical thinking skills.