Bir üniversite hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının ve mevcut erişkin aşılanma durumlarının tespiti ve değerlendirilmesi
Detection and evaluation of awareness and present situations of adult vaccinations of patients attending to a university hospital family medicine outpatient clinics
Yazar: HİLAL CANDAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE SELDA TEKİNER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Farkındalık = Awareness ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Giriş ve Amaç: Son yüzyıl içerisinde görülen tıbbi gelişmeler ile infeksiyon hastalıkları önemli ölçüde kontrol altına alınmıştır. Bu amaçla infeksiyon zincirini kırmaya yönelik çalışmalar içerisinde erişkin bağışıklamanın çok önemli bir rolü bulunmaktadır. Çalışmamızda, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran hastaların erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeylerini, bu aşılarla aşılanma oranlarını saptamak, erişkin bağışıklama hakkında bireylerin farkındalıklarının arttırılmasına ve aşılama oranlarında artış sağlanmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma için 1 Ağustos 2016-30 Eylül 2016 tarihleri arasında, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne başvuran 18-65 yaş arası, psikiyatrik hastalık tanısı olmayan kişilerden ankete katılımları rica edilmiştir. Katılmayı kabul eden 279 kişiye; 6 adet sosyodemografik soru, 26 adet bireylerin erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeyi ve erişkin aşılanma durumlarını değerlendirme amaçlı olmak üzere toplam 32 sorudan oluşan anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi SPSS v15.0 for Windows paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmada tek yönlü varyans analizi ya da Ki-kare testi kullanılmıştır. Sonuçlar p<0,05 için istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya toplam 279 gönüllü katılmış olup, bunların 187'si (%67) kadın, 92'si (%33) erkektir. Çalışmaya katılanların yaş ortalamasının 38,3510,637 olduğu hesaplanmıştır. Çalışmaya katılanların 36'sının (%16,9) sağlık personeli olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılanların en çok bildiği aşıların grip, hepatit B ve tetanoz aşıları olduğu ve en çok da doktor aracılığıyla bilgi sahibi olunduğu görülmüştür. 209 kişinin (%74,9) herhangi bir erişkin aşısını yaptırdığı ve en çok yaptırılan erişkin aşılarının da tetanoz, hepatit B ve grip aşısı olduğu görülmüştür. Çalışmaya katılanlardan 97'sinin (%34,8) grip aşısını erişkinlikte en az 1 kez yaptırdığı, yaş grupları ile arasında anlamlı fark olduğu, 40 yaş ve üzerinde grip aşısının yaptıranların oranının arttığı görülmüştür (p=0,036). Çalışmaya katılanlardan 59 kişinin (%21,1) erişkinlikte pnömokok aşısının gerekli olduğunu düşündüğü, yaş grupları arasında anlamlı fark olduğu, 50 yaş ve üzerinde pnömokok aşısının erişkinlikte gerekli olduğunu düşünenlerin oranının arttığı görülmüştür (p=0,022). 83 kişinin de (%29,7) HPV aşısının erişkinlikte gerekli olduğunu düşündüğü ve cinsiyet, eğitim seviyesi ve meslek ile aralarında anlamlı fark olduğu görülmüştür. HPV aşısının gerekli olduğunu düşünenlerin %89,2'si kadın olup (p<0,01), eğitim seviyesi lise ve üzerine doğru arttıkça HPV aşısının gerekli olduğunu düşünenlerin oranı artmaktadır (p=0,011). Sağlık personelinin çoğunluğunun da erişkinlikte HPV aşısının gerekli olduğunu düşündüğü görümüştür (p=0,002). Benzer şekilde hepatit B aşısının erişkinlikte gerekli olduğunu düşünenlere bakıldığında sağlık personelinin çoğunluğunun gerekli olduğunu düşündüğü (p=0,001) ve eğitim seviyesi arttıkça da hepatit B aşısının gerekli olduğunu düşünenlerin oranının arttığı görülmektedir (p=0,019).
Sonuçlar: Çalışmamızda katılımcıların çoğunun erişkin aşılarının gerekli olduğunu düşündüğü ve erişkin aşılarından herhangi bir tanesini yaptırdığı görülmüştür. Ancak buna rağmen HPV ve 50 yaş üzerinde pnömokok, grip aşısı yaptıranların oranının yeterli düzeyde olmadığı, hatta zona aşısı yaptıran hiç kimsenin olmadığı görülmüştür. Sağlık çalışanları da dahil en çok bilinen ve en çok yaptırılan aşıların grip, tetanoz ve hepatit B aşıları olduğu görülmüştür. Sağlığın korunması ve arttırılması için multidisipliner bir ekip çalışması uygulayan aile hekimliğinin, erişkin bağışıklama konusunda bireylerin eğitilip bilinçlendirilmesi ve aşılama önünde engel teşkil eden unsurların tespiti ve ortadan kaldırılması için gerekli eğitimlerin verilmesi açısından anahtar role sahip olduğu ise açıktır.

Anahtar Kelimeler: erişkin, bağışıklama, farkındalık

Abstract:
Objective: With medical developments seen in the last century, infectious diseases had been considerably under control. For this purpose, adult immunization has a crucial role in efforts to break the chain of infection. In our study, it was aimed to determine the level of knowledge about adult vaccinations, the rates of immunization with these vaccinations, increase the awareness of the individuals about adult immunization and the vaccination rates of the patients who applied to Ankara University School of Medicine Department of Family Medicine outpatient clinics.
Materials and Methods: Patients between the ages 18-65, who has never been diagnosed with a psychiatric disease and admitted to Ankara University School of Medicine Department of Family Medicine outpatient clinics between August 1 and September 30, 2016 were asked to participate to the survey. The survey including 32 questions (6 questions about demographical characteristics and 26 questions about the knowledge of adult vaccinations and the status of adult immunization) was applied to the persons who agreed to participate. The collected data were analyzed by using SPSS Version 15.0 for Windows program. One-way variance analysis or Chi-square test was used for comparison between the groups. Any p- value less than 0.05 was considered statistically significant.
Results: 187 (%67) female and 92 (%33) male, in total of 279 people were participated to the study. The mean age of the participants was 38,35 ± 10,637. It was seen that 36 (16.9%) of the participants were health care workers. It was observed that; influenza, hepatitis B and tetanus were the most commonly known vaccines and most of the participants had knowledge about vaccines through a doctor. 209 (74.9%) of the participiants had at least one adult vaccination and the most common ones were tetanus, hepatitis B and influenza vaccination. It was found that 97 (34.8%) of the participants had influenza vaccination at least once in adulthood and that there was a significant difference between age groups (p = 0,036). It was found that 59 participants (21.1%) consider pneumococcal vaccination necessary in adulthood and there was a significant difference between age groups (p = 0.022); suggesting that the proportion of those who think that pneumococcal vaccination is necessary in adulthood was seen to increase in the age group of 50 years and over. 83 (29.7%) of the participants thought HPV vaccination was necessary for adulthood and there was a significant difference between groups in terms of gender, education level and occupation (p <0.01). 89.2%of those who think that HPV vaccination is necessary were women and the rate of those who think that HPV vaccination is increasing as the education level increases over high school (p = 0.011). It was also found that The majority of health care workers also think that HPV vaccination is necessary in adulthood (%52,9). Similarly, the major proportion of the participants who consider hepatitis B vaccination to be necessary for adulthood were health care providers (%88,2) and as education level increases, portion of the people who think that hepatitis B vaccination is necessary also increases.
Conclusions: In our study, it was seen that most of the participants thought that adult vaccinations were necessary and that they were vaccinated with at least one of the adult vaccinations. But despite that, HPV and pneumococcal vaccination rates over 50 years have not been enough, and no one has ever had a zona zoster vaccination. It was seen that the most common known and performed vaccinations among all participants including healthcare professionals, were, influenza, tetanus and hepatitis B vaccines. It is clear that the family medicine, practicing a multidisciplinary team work for the protection and promotion of health, has a key role in educating and raising awareness of individuals about adult immunization and providing necessary training to identify and remove obstacles to vaccination.

Key Words: adult, vaccination, awareness