Tip 2 diabetes mellitus hastalarında ilaç uyumunun yaşam kalitesine etkisi
The effect of medication compliance on the quality of life in type 2 diabetes mellitus patients
Yazar: FERDİ DAYAN
Danışman: PROF. DR. ESRA SAATÇI
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Dünya Sağlık Örgütü'nün sağlığı yeni bakış açısıyla, sadece hastalığın ve sakatlığın olmaması değil, bedensel, ruhsal ve sosyal olarak tam bir iyilik halinin olması şeklinde tanımlamasının ardından yaşam kalitesi konusunun önemi artmıştır. Diyabetik hastalarda yaşam kalitesinin tedavi sonucunun göstergesi olduğu genel olarak kabul edilmektedir. Tip 2 diabetes mellitusun tedavi kılavuzunda, birincil amacın yaşam kalitesinin iyileştirilmesi olduğu vurgulanmaktadır. Çalışmamızda birinci basamakta tip 2 diyabet hastalarının ilaç uyumunun yaşam kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.

	Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte bir çalışma olup 1 Ocak 2024- 28 Şubat 2024 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Çarkıpare Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 18-65 yaş arası tip 2 diyabet hastaları (n=165) dahil edildi. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Toplama Anketi, Diyabet Yaşam Kalitesi Ölçeği (DQOL) ve Modifiye Morisky Ölçeği (MMÖ) uygulandı.

	Bulgular: Çalışmamızda en genç katılımcı 27, en yaşlı katılımcı 65 yaşında olup yaş ortalamaları 54,2±7,5 yıl idi. Katılımcıların 92'si (% 55,8) kadın, 73'ü (% 44,2) erkekti. Çalışmamızda normal kilolu katılımcıların, obez grupta yer alan katılımcılara göre DQOL ölçek puanlarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p=0,042). Çalışmamızda diyabete bağlı komplikasyon gelişen katılımcılarda DQOL ölçek puanlarının, diyabete bağlı komplikasyon gelişmeyenlere göre anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlendi (p=0,002) Çalışmamızda, Diyabete Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği ortalama puanı 3.92±0,5 idi. Çalışmamızda MMTUÖ 'nde ilaç uyumu motivasyon düzeyi ortalama puanı 1,53±0,7 ve ilaç uyumu bilgi düzeyi 1,88±0,7 idi. MMTUÖ İlaç uyumu motivasyon düzeyi ölçek puanı ile DQOL diyabet hastalığı hakkında kaygı/endişe ölçek puanı arasında pozitif (doğrusal) yönlü zayıf bir ilişki olduğu tespit edildi (r=0,168). (p=0,031)

	Sonuç: Katılımcıların ilaç uyumu motivasyon ve bilgi düzeyi yüksekti. Birinci basamakta kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetlerine önem verilmesi, diyabet yönelik yeterli eğitimin verilmesi, kaliteli sağlık hizmetlerin sunulması, hekimlerin her vizitte hastaların tedavi uyumlarını sorgulaması ve açıklayıcı olması ilaç uyumu ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu etki yaratacaktır. 

Anahtar Kelimeler: diabetes mellitus, yaşam kalitesi, ilaç uyumu, Diyabete Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği, Modifiye Morisky Tedaviye Uyum Ölçeği, aile hekimliği

Abstract:
Aim: The importance of quality of life has increased after the World Health Organization defined health as a state of complete physical, mental and social well-being and not merely the absence of disease or infirmity. It is generally accepted that quality of life is an indicator of treatment outcome in diabetic patients. In the treatment guideline of type 2 diabetes mellitus, it is emphasized that the primary aim of the treatment is to improve the quality of life. In our study, we aimed to assess the effect of medication compliance on the quality of life in type 2 diabetes mellitus patients in primary care.

	Materials and Methods: Our cross-sectional study included type 2 diabetes patients (n=165) aged 18-65 years who applied to Çukurova University Çarkıpare Training Family Health Centre between 1 January 2024 and 28 February 2024. Sociodemographic Data Collection Questionnaire, Diabetes Quality of Life (DQOL) Scale and Modified Morisky Medication Adherence Scale (MMMAS) were used. 

	Results: In our study, the youngest participant was 27 years old and the oldest was 65 years old with a mean age of 54.2±7.5 years. Of the participants, 92 (55.8%) were female and 73 (44.2%) were male. It was found that the DQOL scale scores of patients with normal body weight were significantly higher than the obese patients (p=0.042). DQOL scale scores were significantly lower in patients with diabetes-related complications compared to those without diabetes-related complications (p=0,002). The mean DQOL scale score was 3.92±0.5 In our study, the mean score for motivation level for medication adherence in the MMMAS was 1.53±0.7 and the mean score for knowledge level for medication adherence was 1.88±0.7. There was a weak positive linear correlation between the DQOL anxiety/worry about diabetes disease scale score and MMMAS motivation level scale score (r=0.168) (p=0.031). 

	Conclusion: Participant's medication adherence, motivation and knowledge levels were high. Giving importance to preventive health services for individuals in the primary care, providing adequate education on diabetes, providing quality health services, and physicians questioning patients about their treatment compliance at every visit and being explanatory will have a positive impact on medication adherence and quality of life.

Keywords: Type 2 diabetes mellitus, Quality of life, medication adherence, Diabetes Quality of Life Scale, Modified Morisky Scale, family medicine