Toplu konut projeleri ve sistematik kentsel tasarım ilkeleri ile sosyal donatıların değerlendirilmesi-Kayaşehir örneği
Mass housing projects and an assesment of urban social facilities with systematic urban design principles-Kayaşehir case
Yazar: BUKET ÇELEN
Danışman: PROF. DR. GÜZİN KONUK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Nüfusun artışı ile birlikte kentlerdeki fiziksel, ekonomik ve sosyal yapıda değişlikler, beraberinde barınma ihtiyacındaki artışını da getirmiştir. Barınma ihtiyacının artması konut açığı sorununu meydana getirmiştir. Bu sorunu çözmeye yönelik çalışmalar içinde kısa zamanda üretilen ve daha ekonomik olduğu savunulan toplu konut üretim şekli önemli yer tutmaktadır. Bu hızlı üretim modelinde yalnızca insanların barınma yapılarının yanında kullanıcıların sosyalleşebilecekleri alanlar oluşturmak son derece önemlidir.
Bu çalışmanın amacı, kullanıcının ihtiyacı doğrultusunda barınma sorununu çözmek aynı zamanda kentsel donatı öğelerinin insan ölçeğinde algılanmasını sağlamaktır. Bununla birlikte kentsel mekânların barınma, eğlenme, dinlenme, ulaşım gibi işlevlerin birlikte gerçekleştiği mekânlar bütünü olarak tasarımda rol alması gerektiğinin önemi vurgulanmıştır.
Bu çalışmada izlenen yöntemde, kütüphanelerde ve arşivlerde literatür taraması yapılması ile birlikte ikincil kaynak taramalarının yapılmıştır. Yerinde yapılan fotoğraflamalarla olumlu ve olumsuz hususların tespiti yapılmıştır. Yapılan araştırma ve gözlemlerin arşivlenerek belirli bir sistematik düzen içerisinde tasnif edilmesinden oluşmaktadır.
Toplu konut alanları ile oluşturulan kent parçalarında, planlama, kentsel tasarım ve mimari kriterlerin bir uyum içinde olmasına her zaman önem verilmelidir. Bu uyum dikkate alındığında özellikle kentsel donatı öğelerinin, çağın gereklerine uygun konfor şartlarını sağladığı, kullanıcıların yaşam kalitesini etkin bir şekilde arttırdığı gözlemlenmiştir.
 Söz konusu çalışma sonucunda bu hususlar göz önünde bulundurularak toplu konut yerleşmelerindeki kentsel donatı öğelerinin ne tür özelliklere sahip olması gerektiği gibi sorulara yanıt vermektedir. Bu amaçla sistematik kentsel tasarım ilkelerinin açıklanarak tasarım için dikkat edilmesi gereken bilgilere yer verilmiştir. Bu ilkeler doğrultusunda Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca uygulaması gerçekleştirilen İstanbul İli Başakşehir ilçesi, Kayabaşı 17. Bölge Toplu Konut Yerleşimi örneği sistematik kentsel tasarım ilkeleri doğrultusunda incelenmiştir. 
Anahtar Kelimeler; Erişim-Bağlantı, Konfor-İmaj, Kullanım-Aktivite, Sosyalleşme, Kimlik

Abstract:
Along with increase of population, changes in pyshical, economical and social structure come along with shelter need. Shelter need caused housing shortage problems. Mass housing-that is claimed economic and fast produced-has an important place in the efforts to solve this problem. It is fundemental that creating social places beside buildings.
The aim of this thesis is to solve shelter problem in accordance with the user's needs and  to enable perception of urban facilities in human scale. The importance of the need urban spaces (in a holistic way; facilities like shelter, recreation, transportation that is working together)to take part as accompanied in  design is also emphasized.
The method in this thesis has three parts. First part of the method is literature review. Second part of the method is fieldwork with photography and the detection of positive and negative ways of the mass housing projects.  Third part of the method is classification of the researches and the observations in a systematic way.
In urban areas that is created with mass housing projects, it is important to create harmony between urban design, planning, architectural criterias and policies.  It is observed that projects with that harmony provides for the requirements of the appropriate comfort conditions, to increase the quality of life of users in an effective manner.
By thinking user needs, comfort conditions, quality of life; this thesis give answers what kind of features urban facilities in urban mass housing projects should have. With this aim systematic urban design principles and the important issues for design are explained. In accordance with these principlesa case area in İstanbul,Başakşehir named 17.Bölge Toplu Konut Yerleşimi,applied by TOKİ (Housing Development Administiration) examined with the systematic urban design principles.
Key Words:  Access-Link, Comfort-Image, Usage-Activity, Socializing,  Identity.