Sivil toplum kuruluşlarında gönüllülük: Deniz Feneri Derneği Ankara Şubesi örneği
Volunteerism in non-governmental organisations: Deniz Feneri Association Ankara Branch case
Yazar: HAYRULLAH MURAT SOYTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FİLİZ DEMİRÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Gönüllü kuruluşlar = Voluntary organizations ; Gönüllü çalışanlar = Voluntary workers ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Yönetişim = Governance

Özet:
Bu araştırmayla STK'larda gönüllü olarak yer alan bireylerin neden gönüllü çalışmaya yönlendikleri, hangi duygu ve düşüncelerin bunda rol oynadığı, yapılan gönüllü çalışmanın niteliği ve niceliği belirlenmeye çalışılmıştır. Bununla beraber, gönüllülerin geliştirilmeye çalışılan neoliberal refah yönetişimi modeline ilişkin değerlendirmeleri ve gönüllü çalıştıkları STK ile ilgili düşüncelerine de yanıt aranmıştır.Nicel yaklaşıma sahip araştırmada betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda Deniz Feneri Derneği Ankara Şubesi'nde sosyal inceleme gönüllüsü olarak gönüllü çalışmalara katılan 70 kişiye ulaşılmıştır.Derneğin sosyal inceleme gönüllülerinin orta yaş grubundaki erkeklerin ağırlıkta olduğu, il doğumlu ve en uzun süre ilde yaşamış, eğitim seviyesi yüksek, ekonomik durumları iyi ve iş, evlilik gibi hayatın belli geçiş aşamalarını tamamlamış kişilerden oluştuğu bulunmuştur.Gönüllülerin, gönüllü çalışmaya hayırseverlik ve iyilik yapma ekseninde yaklaştıkları görülmektedir. Derneğin kurumsal yapısının, yardım faaliyetlerinin Türkiye genelindeki yaygınlığının ve gönüllülerin inanç ve değerlerine yakın duruşunun derneğe gönüllü olunmasını etkilediği, kişisel ilişkilerin ve derneğin televizyon programının gönüllüleri dernekte gönüllü çalışmaya yönlendirdiği bulunmuştur.Gönüllülerin ve derneğin sosyal hizmet mesleğinin önemli parçası olan sosyal incelemeye profesyonelliği dışlayacak şekilde yaklaşmaları ise önemli bir sorun olarak göze çarpmaktadır. Profesyonelliğin dışlanmasıyla uyumlu olarak gönüllülerin yoksulluğu yapısal nedenlerden daha çok ahlaki tezler doğrultusunda değerlendirdikleri ve yoksulluğa çalışma ahlakı eksikliğinden kaynaklı bireysel bir sorun olarak yaklaştıkları görülmektedir.Refah yönetişimi anlayışıyla da uyumlu olarak gönüllülerin, sosyal sorunların çözümünde devlet, STK'lar ve özel sektörün işbirliğini göreve çağırdıkları bulunmuştur. Gönüllülerin, STK'ların devletin yerine getirmesi gereken hizmetleri üstlenmesine olumlu yaklaştıkları ve savunuculuk faaliyetleri yerine hizmet üretmelerini daha önemli bulmaları ise göze çarpmaktadır. Bu yaklaşımın vatandaşlık hakkı olarak, profesyonel meslek elemanları tarafından tespiti yapılan ve ihtiyacı olanlara ulaştırılan sosyal yardım anlayışını da dışladığı görülmektedir. Bu bulgular doğrultusunda sivil toplumda gönüllülüğün, sosyal hizmet sunumunda profesyonellik ve hak kavramlarını arka planda bırakarak toplumsal adaletsizliğin artmasında etkisinin olabileceği ve bunu pekiştirebileceği söylenebilir.

Abstract:
The study mainly aims to show what the factors that orientated individuals to do voluntary work in Non-Governmental Organisations are, as well as with which tendencies they do voluntary work, and what qualitative and quantitative aspects the voluntary work has. Further, it aims to demonstrate volunteers? evaluations on a would-be neo-liberal welfare governance model and what they think about the Non-Governmental Organisation, where they do voluntary work.The study employs a descriptive research model with a quantitative approach. For the purposes of the study, 70 volunteers from the Ankara Branch of Deniz Feneri Association have been reached. All of those people involve with the studies as a social investigation volunteer.It has been concluded that the social investigation volunteers of the Association are mainly middle-aged men, who were born in the Province and have been living in the Province for a long period and who come from higher education and good income levels and are employed and married individuals.It is seen that volunteers adopt a philanthropic and benevolent approach to voluntary work. Among the motivating factors behind the work of the volunteers in the Association are the institutional structure of the Association, its widespread charity works throughout Turkey and the fact that it defends parallel beliefs and values with those of the volunteers, as well as personal relationships and the TV programme of the Association.The exclusive approach to professionalism in social investigation, as adopted by both the volunteers and the Association, although this is an important part of the social work as a profession, appears to be a significant gap. Based on this exclusive approach to professionalism, it appears that the volunteers see poverty a matter of morality rather than it being arisen from structural reasons and an individual problem arising from the lack of work morals.In accord with welfare governance understanding, volunteers make a call to the Government, Non-Governmental Organisations and the private sector to find a solution to social problems. It seems that volunteers take a positive approach to Non-Governmental Organizations? adopting the services, which the Government must provide, as its primary responsibility, and that they consider that it will be more considerable if the Non-Governmental Organizations produce service rather than being on the advocacy side. This approach, however, appears to exclude social relief understanding, which is determined by professionals and delivered to needy people, as a right to citizenship. Based on the above findings, the main concern with civil society volunteerism is that it has an exclusive approach to professionalism and social rights understanding and therefore that it might have an impact on the increase of social injustice and increase this.