Anneler ve kızlarının güneşten yararlanma durumları ve beslenme alışkanlıklarının D vitamini ve diğer biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effect of mothers and daughters benefitting from sun and their nutrition habits on vitamin D and other biochemical parameters
Yazar: ELİF AKYILDIZLAR
Danışman: PROF. DR. İLHAN SATMAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Besin Analizleri ve Beslenme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Anneler = Mothers ; Beslenme = Nutrition ; Biyokimyasal olaylar = Biochemical phenomena ; Güneş ışığı = Sunlight ; Kadınlar = Women ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Akyıldızlar E. Anneler ve Kızlarının Güneşten Yararlanma Durumları ve Beslenme Alışkanlıklarının D Vitamini ve Diğer Biyokimyasal Parametreler Üzerine Etkisi. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İç Hastalıkları Anabilim Dalı. Doktora Tezi. İstanbul 2014.
Bu çalışmamızda derinin kafi miktarda D vitamini üretmesi için yüz ve el bileğinden itibaren açık bırakılan ellerin güneş ışığına maruz kalmasının yeterli olup olmadığının incelenmesi, tamamen örtülü kadınlarda D vitamini takviyesine gerek olup olmadığının araştırılması, ayrıca ülkemiz gibi güneşli bir ülkede yaşayan bireylerin beslenme alışkanlıklarının, D vitamini metabolizması üzerine etkilerini araştırmayı amaçladık. 

Vakalar rastgele seçilen, çalışmaya katılmaya gönüllü, tamamen sağlıklı görünen ve herhangi bir yakınması bulunmayan 30 anne ve onların 30 kızından elde edilmiştir. Anneler grubu geleneksel giyim tarzını benimsemiş iken, kızlar grubu tüm vücudu güneşe maruz kalabilen veya güneş görebilecek şekilde giyinenlerden oluşmuştur. Tüm katılımcılardan Temmuz ayında kan örnekleri alınmış ve çalışılmıştır. Ayrıca 3 günlük besin tüketimleri sorgulanmış, 25 (OH)D (D vitamini), parathormon (PTH), alkalen fosfataz (ALP), kalsiyum (Ca) ve diğer ilgili biyokimyasal parametreler ölçülmüştür.

Anneler grubunda 25(OH)D vitamini ortalama düzeyi, kızlar grubundan daha yüksek bulunmuştur ortalama (SD): 10.4 (4.1) ng/mL ve 26.2 (8.2) ng/mL, p=0.001. Tüm vakalarımızın serum Ca düzeyleri normal sınırlarda olup anneler grubunda Ca düzeyleri kızlar grubundan sayısal olarak daha düşük saptanmıştır. 

Benzer şekilde, serum ALP düzeyleri tüm vakalarda normal sınırlarda olup anneler grubunda kızlar grubuna göre sayısal olarak daha yüksektir. Serum PTH ortalama düzeyi anneler grubunda, kızlar grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (p=0.010). Genel olarak PTH ile 25(OH)D3 düzeyleri arasında negatif korelasyon saptanmıştır (r=-0.304, p=0.018).

Çalışma gruplarımızın D vitamini düzeyleri ile yaş, balık tüketimi ve güneşlenme süreleri arasında herhangi bir ilişki saptanmazken süt tüketimleri ve eğitim durumları istatistiksel olarak anlamlı ilişkili bulunmuştur (sırasıyla p=0.007 ve p=0.011).

Tüm vakalarımızın makronutrientler açısından yeterli ve dengeli beslendiği saptanırken besinlerle D vitamini alımının neredeyse hiç olmadığı saptanmıştır.

Kızlar grubunun %27'sinde (sadece 8 vakada) D vitamini düzeyi yeterli bulunduğu, diğer tüm vakalarda ise D vitamini düzeylerinin düşük olduğu saptanmıştır. Bu düşüklüğün ana nedenlerinin geleneksel giyim tarzının yanı sıra, güneşe maruz kalınan saatlerin genellikle öğleden sonraları olması, hava kirliliği ve besinlerle neredeyse hiç D vitamini alımının olmamasından kaynaklandığı düşünüyoruz.
Anahtar Kelimeler: D vitamini, giyim şekli, beslenme alışkanlıkları.

Abstract:
Akyıldızlar E. The effect of mothers and daughters benefitting from sun and their nutrition habits on vitamin D and other biochemical parameters. İstanbul University Institute of Health Science Department of Internal Medicine. PhD Thesis, Istanbul 2014.
The aim of our study was to examine whether the skin is able to produce sufficient vitamin D in people having only their faces and hands open and to investigate if wholly clothed women need vitamin D supplementation. Moreover, we also aimed to determine the effects of nutrition habits on vitamin D metabolism in people who live in a sunny country, like Turkey.

The data were collected from randomly assigned 30 mothers and their 30 daughters who were volunteer to participate in the study. All participants appeared healthy and were asymptomatic. 

Blood samples were drawn from all subjects during July and then studied. Besides, their three days food consumptions were collected via a questionnaire; 25(OH)D vitamin, alkaline phosphatase (ALP), calcium (Ca), parathormone (PTH) and other relevant biochemical parameters were measured.

The mean levels of serum 25(OH)D in the mothers group was higher than in the girls group mean (SD): 10.4 (4.1) ng/mL and 26.2 (8.2) ng/mL, p=0.001). Serum Ca levels were normal in all subjects but the mean Ca level was numerically lower than in the girls group.

Similarly, mean ALP in the mothers group was numerically higher in the than in girls group. The mean level of serum PTH in the mothers group was higher than in the girls group (p=0.010). In general, there was a negative correlation between the levels of PTH and 25(OH)D3.

No association was found between serum levels of 25(OH)D and, age, fish consumption, and sunbathing period of our subjects while milk consumption and education status were significantly associated with vitamin D levels in our study groups (p=0.007 and p=0.011, respectively).

In the context of macronutrients, all our subjects had a sufficient and balanced diet. However, there was almost no vitamin D intake through foods.

In the girls group only 27% (8 subjects) had sufficient levels of 25(OH)D but  serum vitamin D levels in all others subjects were quite low. 

We thought that besides the traditional clothing style (i.e. veil wearing) among women, limited sun exposure hours especially in the afternoon, air pollution and very limited availability of food fortification with vitamin D were the main reasons of vitamin D deficiency/insufficieny in our country.
Key words: vitamin D, clothing style, nutritional habits.