ASSURE Öğretim Tasarım Modeli ile hazırlanmış proje geliştirme eğitiminin özel yetenekli öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine, epistemolojik inançlarına ve proje geliştirme yeterliklerine etkisi
The impact of project development training prepared with the ASSURE Instructional Design Model on the scientific process skills, epistemological beliefs, and project development competencies of specially talented students
Yazar: ÖZGE GÖKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. GÜN BİNZET
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çağdaş eğitim sisteminin amacı, bireyleri araştıran ve sorgulayan konumuna getirerek bilgiyi anlamlı bir şekilde öğrenmelerini sağlamaktır. Öğrenenler, çevresindeki teknolojik ve bilimsel gelişmeleri takip ederek problemleri tanımlamalı ve bilimsel süreç becerilerini kullanarak çözüm üretmelidirler. Özel yetenekli öğrencilerin eğitiminde, belirlenen problemler doğrultusunda projeler geliştirmek önemlidir. Bu süreç, bilgiyi kullanma ve eleştirel düşünme becerilerini artırır. Öğretim modellerinden destek alınarak planlanan ve teknolojinin de dâhil edildiği ASSURE öğretim tasarımı, öğrenme verimliliğini artırmayı amaçlamaktadır. Bu araştırmada belirlenen eksiklikler ve ihtiyaçlar doğrultusunda özel yetenekli öğrencilere yönelik teknolojiyle zenginleştirilmiş ASSURE öğretim tasarım modeli ile hazırlanmış proje geliştirme eğitiminin bilimsel süreç becerilerine, epistemolojik inançlarına ve proje geliştirme yeterliklerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın da nicel ve nitel verilerin birlikte kullanılacağı karma yöntem araştırmalarından yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılan araştırmanın örneklemini, Gaziantep İl'inde bulunan bir Bilim ve Sanat Merkezi'nde öğretime devam eden ortaokul ve ortaöğretim öğrencileri oluşturmuştur. Araştırma süresince deney gruplarına teknolojiyle zenginleştirilmiş ASSURE öğretim tasarım modeli ile hazırlanmış proje geliştirme eğitimi, kontrol gruplarına mevcut yöntem uygulanmıştır. Nicel verilerin toplanması için veri toplama araçları olarak Bilimsel Süreç Becerileri Testi, Bilimsel Epistemolojik İnançlar Ölçeği, Proje Hazırlama Şablonu kullanılmıştır. Geliştirilen Proje Değerlendirme Formu ile hazırlanan projelerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Nitel verilerin toplanması için proje geliştirme eğitimi öncesi ve sonrasında öğrencilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler ve uygulamayı gerçekleştiren öğretmenler ile de uygulamaya yönelik yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Teknoloji ile zenginleştirilmiş ASSURE öğretim tasarım modeli ile hazırlanan ve uygulanan proje geliştirme eğitiminin özel yetenekli öğrencilerin bilimsel süreç becerileri üzerinde anlamlı farklılık olduğu ancak deney grubu lehine bu farklılığın daha yüksek olduğuna ulaşılmıştır. Bilimsel epistemolojik inançları bakımından ölçeğin gelişim ve gerekçe alt boyutlarında deney grubu lehine, kaynak alt boyutunda her iki grupta da anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin hazırladıkları projelerin "Proje Değerlendirme Ölçeği"'nden aldıkları puanların sonucunda deney grubunu ve kontrol grubunu oluşturan katılımcıların ön test son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılığın olduğu ve deney grubunda yer alan katılımcıların lehine daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde ulaşılan temalar ile onların bilimsel süreç becerilerinin ve bilimsel epistemolojik inançlar ölçeğinin alt faktörleri birbirleri ile örtüşmektedir. Uygulayıcı öğretmenler ile yapılan görüşmelerde öğretmenlerin süreci kontrol etmede, öğrencileri yönlendirmede ve öğrencilerin hazırbulunuşluklarına, ilgi alanlarına göre içeriği düzenlenebilmesinin öğrenci motivasyonunu artırdığı çıkarımına ulaşılmıştır. 
Özel yetenekli öğrencilerin proje hazırlama ve geliştirme süreçlerine sürecinde olumlu ve önemli katkı sağlayacağı düşünülen teknoloji ile zenginleştirilmiş ASSURE öğretim tasarım modeline yönelik hazırlanan proje geliştirme eğitimlerinin her öğretim seviyesine ve eğitim alanına uygun olarak hazırlanarak kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of modern educational systems is to foster meaningful learning by engaging individuals in inquiry and critical thinking processes. Learners are expected to identify problems by staying abreast of technological and scientific advancements in their surroundings and to generate solutions using scientific process skills. In the education of gifted students, developing projects aligned with identified problems is crucial, enhancing their ability to use knowledge and critical thinking skills. Supported by instructional models, the ASSURE instructional design, which incorporates technology, aims to enhance learning efficiency. This research aims to determine the impact of technology-enriched ASSURE instructional design-based project development training on the scientific process skills, epistemological beliefs, and project development competencies of gifted students, addressing identified deficiencies. Utilizing convergent parallel mixed-methods design, quasi-experimental pretest-posttest control group design was employed, with middle and high school students attending a Science and Art Center in Gaziantep Province comprising the sample. Throughout the study, experimental groups received project development training prepared using the technology-enriched ASSURE instructional design model, while control groups followed the existing method. Quantitative data were collected using instruments such as the Scientific Process Skills Test, the Scientific Epistemological Beliefs Scale, and a Project Preparation Template. Evaluation of the projects was conducted using a developed Project Evaluation Form. Semi-structured interviews were conducted with students before and after the project development training, as well as with teachers involved in the implementation. The results revealed a significant difference in scientific process skills among the experimental and control groups, with a higher difference favoring the experimental group. Concerning scientific epistemological beliefs, significant differences were observed in the development and rationale subscales in favor of the experimental group, while a significant difference was noted in the resource subscale for both groups. Additionally, a statistically significant difference was found between the pretest and posttest scores of the participants in terms of the Project Evaluation Scale, with higher scores observed in the experimental group. Themes identified through student interviews corresponded with the subfactors of scientific process skills and scientific epistemological beliefs. In interviews with implementing teachers, it was inferred that controlling the process, guiding students, and adjusting content based on student readiness and interests enhanced student motivation. Therefore, it is recommended that project development training prepared according to the technology-enriched ASSURE instructional design model, believed to contribute positively to the project preparation and development processes of gifted students, be tailored to each educational level and field of study.