Isparta-Sütçüler yöresinde av türlerinin habitat uygunluk modellemesi
Mapping habitat suitability of game animals in Sütçüler district, Isparta
Yazar: HALİL SÜEL
Danışman: DOÇ. DR. KÜRŞAD ÖZKAN ; PROF. DR. İDRİS OĞURLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Biyoloji = Biology ; Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Maksimum entropi = Maximum entropy

Özet:
Bu tez çalışması, Isparta-Sütçüler yöresindeki av değeri olan memeli yaban hayvanı türlerinin var verileriyle çevresel ve iklim değişkenleri değerlendirilerek; habitat uygunluk modellemelerinin ortaya koyulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, Isparta Sütçüler Yöresinde 218 transekt üzerinde 1090 adet örnek alanda çalışılmıştır. Türlerin temsil kabiliyeti içinde toplam 6540 plot içersinde belirti, iz ve işaretler tespit edilerek envanter karnelerine işlenmiştir. Çevresel değişkenlerle ilgili veriler çalışma sahasına ait topografik haritalar ve anakaya haritası kullanılarak iklim verileri ise http://www.worldclim.org adresinden indirilen iklim haritaları ile oluşturulmuştur.

Çalışmada yöntem olarak; var verilerine dayalı çalışan maksimum entropi yaklaşımı temel alınmıştır. Bu bağlamda, öncelikle iklim değişkenlerine temel bileşenler analiz yapılarak ve iklim değişkenlerin sayısı azaltılmıştır. Yaban hayvanlarına ait veriler ve çevresel değişkenler MAXENT programında modelleme işlemi yapılmıştır. Her tür için modelleme aşamasında 10 katlı çapraz geçerlilik testi 10 tekrarlamalı olarak yapılmış ve her tekerrürün eğitim ve test sonuçlarının ROC değerleri kaydedilmiştir. ROC değerlerinin ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanarak bu değerlerle en uygun model seçilmiştir. Seçilen modelin geçerliliği ise jacknife ve eksiklik istatistikleri ile sorgulanmıştır. Son olarak; geçerli modellerin değerleri alınarak Global Mapper 15 programı yardımıyla da habitat uygunluk haritaları elde edilmiştir. 

Çalışma neticesinde elde edilen bulgular dikkate alındığında, Isparta Sütçüler Yöresi için Yaban keçisi, Yaban tavşanı, Yaban domuzu, Porsuk, Kaya sansarı, Kurt ve Tilki için habitat uygunluk modelleri elde edilmiştir. Bu yörede oluşturulan model haritalarda, türlerin dağılımını etkileyen en önemli çevresel değişkenler; yükselti, anakaya, en nemli üç ayın yağışı, yol ve dere olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: maksimum entropi, MAXENT, çevresel değişkenler, memeli av türleri, habitat uygunluk modellemesi

Abstract:
This study was carried out to create habitat suitability model of game animals associating by environmental, climatic factors and presence data of these species in Sütçüler-Isparta. For this purpose, 1090 sample plots on 218 transect were taken. All sings and footprints in total 6540 plots were determined and recorded to inventory cards to represent the species. Environmental variables were determined using by topographic and geological digital maps. Climatic variables were also supplied as climatic data using by the digital maps in http://www.worldclim.org data set. 

In the study, maximum entropy approach based on the presence data was considered. On this context, principal component analysis (PCA) was applied to reduce the climatic variables having high correlation each other. The main data on wild animals and environmental variables were subjected to modelling in MAXENT software. During the modelling stages, 10 times cross-validation test was applied to each species and ROC values of training and testing results for each iteration were recorded. The most appropriate model was chosen according to the average ROC and standard deviation values. The validity of this model was also tested Jacknife and Omission statistics. Finally, habitat suitability maps were generated using by the values of current models in Global Mapper 15 program. 

In this study, habitat suitability models for wild goat, hare, wild boar, badger, beech marten, gray wolf and red fox were obtained in Sütçüler district. According to habitat suitability maps, the altitude, bedrock, mean temperature of wettest quarter (BIO8), roads and streams were found as the most important environmental variables influencing the distribution of the species in the district. 

Keywords: maximum entropy, MAXENT, environmental factors, mammals Game Species, habitat suitability models