Çalışan kadınlarda eksik istihdamın yordayıcılarının çalışma psikolojisi kuramına dayalı olarak incelenmesi
Examination of the predictors of underemployment among working women based on psychology of working theory
Yazar: EMİNE NEVRA NURENGİN
Danışman: PROF. DR. AYŞENUR BÜYÜKGÖZE KAVAS
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, çalışan kadınlarda eksik istihdamın yordayıcılarının Çalışma Psikolojisi Kuramı Modeline dayalı olarak incelemektir. Bu bağlamda, ekonomik kısıtlılıkların, yaşam boyu ötekileştirilme deneyimlerinin ve çalışma iradesinin öznel eksik istihdamı ne ölçüde açıkladığını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, yaşları 20 ile 64 arasında değişen 304 çalışan kadın oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Ekonomik Kısıtlılıklar Ölçeği, Yaşam Boyu Ötekileştirilme Deneyimleri Ölçeği, Çalışma İradesi Ölçeği, Öznel Eksik İstihdam Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizi için SPSS 25 ve AMOS 24 programları kullanılmıştır. Analizlerden önce olası kayıp veriler, aykırı değerler incelenmiş ve normallik testleri yapılmıştır. Verileri betimlemek amacıyla tanımlayıcı istatistiklerden yararlanılmış, ekonomik kısıtlılıklar, yaşam boyu ötekileştirilme deneyimleri, çalışma iradesi ve öznel eksik istihdam değişkenleri arasındaki ilişkiyiortaya çıkarmak için korelasyon analizleri yapılmıştır.Veri analizinde t-testi, korelasyon analizi ve Çalışma Psikolojisi Kuramına dayalı olarak önerilen modelin test edilmesi amacıyla AMOS 24 programı kullanılarak yol analizi yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, ekonomik kısıtlılıklar ile yaşam boyu ötekileştirilme deneyimleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu; ekonomik kısıtlılıklar ile çalışma iradesi arasında negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu; yaşam boyu ötekileştirilme deneyimleri ve çalışma iradesi arasında ise anlamlı bir ilişki olmadığı bulunmuştur. Ekonomik kısıtlılıklar, yaşam boyu ötekileştirilme deneyimleri ve öznel eksik istihdam arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu; çalışma iradesi ile öznel eksik istihdam arasında negatif ve anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Yol analizi bulguları incelendiğinde, ekonomik kısıtlılıklar ve yaşam boyu ötekileştirme deneyimlerinin öznel eksik istihdamın anlamlı birer yordayıcısı olduğu, ancak yaşam boyu ötekileştirilme deneyimleri ile öznel eksik istihdam arasındaki ilişkide çalışma iradesinin aracılık rolünün bulunmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, ekonomik kısıtlılıklar ile eksik istihdam arasındaki ilişkide çalışma iradesinin bir aracılık rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Modele göre, ekonomik kısıtlılıklar ve yaşam boyu ötekileştirilme deneyimleri, öznel eksik istihdamın %28'ini yordamaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgular, ilgili alanyazınına dayalı olarak tartışılmış ve önerilerilerde bulunulmuşur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the predictors of underemployment among working women based on the Psychology of Working Theory (PWT). In this context, the study seeks to determine the extent to which economic constraints, lifetime experiences of marginalization, and work volition explain subjective underemployment. The sample consists of 304 employed women aged between 20 and 64. Data collection instruments include the Economic Constraints Scale, Lifetime Marginalization Experiences Scale, Work Volition Scale, Subjective Underemployment Scale, and a Demographic Information Form. Data were analyzed using SPSS 25 and AMOS 24 software. Prior to analysis, potential missing data, outliers, and normality tests were examined. Descriptive statistics were used to summarize the data, and correlation analyses were conducted to explore the relationships between economic constraints, lifetime marginalization experiences, work volition, and subjective underemployment. For the data analysis, t-tests, correlation analyses, and path analysis using the AMOS 24 program were conducted to test the model proposed based on the Psychology of Working Theory. According to the findings of the study, a positive and significant relationship was found between economic constraints and lifetime marginalization experiences, while a negative and significant relationship was observed between economic constraints and work volition. However, no significant relationship was found between lifetime marginalization experiences and work volition. Additionally, a positive and significant relationship was found between economic constraints, lifetime marginalization experiences, and subjective underemployment, while a negative and significant relationship was found between work volition and subjective underemployment. Path analysis results indicated that both economic constraints and lifetime marginalization experiences are significant predictors of subjective underemployment. However, work volition did not mediate the relationship between lifetime marginalization experiences and subjective underemployment. Furthermore, work volition played a mediating role in the relationship between economic constraints and subjective underemployment. According to the model, economic constraints and lifetime marginalization experiences account for 28% of the variance in subjective underemployment. The findings were discussed in light of the relevant literature, and recommendations were provided.