Yazılı kültür bağlamında hatırlama ve kültürel bellek: Örnek bir okuma olarak Ahmet Hamdi Tanpınar
Reminiscence in literacy and cultural memory:a case study on Ahmet Hamdi Tanpinar
Yazar: MUHAMMED EMİR İLHAN
Danışman: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hatırlama = Remembering ; Kültür = Culture ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Tanpınar, Ahmet Hamdi = Tanpınar, Ahmet Hamdi ; Yazılı kültür = Written culture

Özet:
Bu çalışmada halkbilimi, felsefe, antropoloji, psikoloji gibi birçok farklı disiplinden hareketle sözlü-yazılı kültür, hatırlama ve bellek kavramlarına yaklaşılmaktadır. Bu kavramlara Ahmet Hamdi Tanpınar üzerinden halkbilimsel bir yaklaşım sergilenecektir. Birinci bölümde yazılı kültür kavramı tanımlandıktan sonra, sözlü kültürden yazılı kültüre geçişte değişen ve dönüşen unsurlar incelenecektir. Bu unsurlar arasında başta dil ve sonra sırasıyla zaman ve mekân algısındaki değişim, bilinç ve düşünme biçimlerindeki değişim; bellek kullanımlarındaki değişim ve edebi düşüncede anlatının tür ve biçim açısından değişimi üzerinde durulmaktadır. İkinci bölümde ise gelenek ile modernleşme kavramları Tanpınar'ın edebî düşüncesi açısından ele alınacaktır. Tanpınar'ın "devam zinciri" fikri, geleneğin yeniden inşası nazarından bir modernleşme ya da yenileşme çabası olarak alınmış olacak; bu süreçte de "kültürel bellek" hem geleneğin taşıyıcısı hem de inşasını üstlenecek bir başvuru mercii olacaktır. İkinci bölümün devamında ise esas olarak Tanpınar'ın edebî düşüncesini oluşturan "kültürel bellek" kavramına ilişkin örnek çözümlemeler yapılacaktır. Bu çözümlemeler onun şiir, roman, hikâye ve tüm yazılarındaki hatırlama temelinde kurduğu estetik düşüncesi merkezinde yapılacaktır. Sonuç bölümünde ise, Tanpınar'ın yazılı kültür ürünleriyle ortaya koyduğu edebî düşüncesinde hatırlama estetiğinin bir kültürel bellek olduğunu; bu belleğin sözlü kültürden yazılı kültüre değin süren bir devamlılık içinde, bir kültürel miras aktarımı olduğu yönünde bir çıkarım yapılacaktır. Bu çıkarımın da halkbilimsel açıdan bir değerinin olduğu ve o değerlerin neler olduğu sonucuna ulaşılmış olacaktır.

Abstract:
In this study, the concepts of oral-literacy culture, remembrance and memory will be approached from many different disciplines. A folkloristic approach through Tanpınar will be presented on these concepts. In first part, after concept of literacy defined, the elements that changed during transition oral culture to literacy will be examined. These changes are primarily language; then respectively change in consciousness and way of thinking, changes in the usage of memory, changes in narrative in literary ideas in its forms and type. In the beginning of second part the concepts of tradition and modernization will be examined through Tanpınar's literary idea. Tanpınar's "continued chain" idea will be considered as an effort of reform and modernization in reconstruction of the tradition and in this process "cultural memory" will be both carrier of the tradition and reference authority of construction of the tradition. After sample analysis will be made of the concept that constitute the literary idea of Tanpınar's "cultural memory". This analysis will held at central aesthetic considerations of his poetry, novels, stories and articles he established on the basis of reminiscence. In conclusion, an inference will be present considering that recall aesthetics is a cultural memory; and this is a transfer of cultural heritage made from oral culture to written culture consistently. This come through this inference is also a value in terms folkloristic and what values are they.