Basit yaralanmalar ile başvuran çocuklarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship of attention deficit hyperactivity disorder in children with simple injuries
Yazar: CANAN SERTDEMİR BATBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BURKAY YAKAR
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Çocuklarda basit yaralanma riski olmakla birlikte Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda bu risk daha da artmaktadır. Bu çalışmada amacımız, basit yaralanmalar ile hastanemize başvuran 6-12 yaş arası çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu görülme sıklığını araştırmak ve elde edeceğimiz verileri normal populasyondaki çocuklardan oluşan grupla karşılaştırmaktır.  
Çalışmada basit yaralanması olan 80 çocuk ile basit yaralanması olmayan 80 sağlıklı çocuk DEHB düzeyi açısından karşılaştırılmıştır. Araştırmaya dahil edilen çocukların ebeveynlerine; Sosyodemografik Veri Formu ve Conner's Ana-baba Derecelendirme Ölçeği (CADÖ-48) ve Turgay DEHB Belirti Tarama Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 paket programı ile değerlendirilmiş olup veriler sayı, yüzde, ortanca (minimum-maksimum) verilmiştir. Çalışmada Kikare, Mann Whitney U ve Spearman korelasyon analizleri kullanılmış olup p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir.  
Travma olan grupta bulunanların Turgay-aşırı hareketlilik (p=0,001), Turgay-toplam (p=0,015) ve Conners-hiperaktivite (p=0,001) puanı travması olmayanların puanından anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur. Gruplar arasında diğer puanlar açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Turgay dikkat eksikliği puanı ile Turgay aşırı hareketlilik ve Conners ölçek puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüştür. Turgay aşırı hareketlilik ile Conners puanları (Conners-psikosomatik bozukluk hariç) arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon görülmüştür. Turgay toplam puan ile Conners puanları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki görülmüştür. 
Sonuç olarak bu çalışmada basit yaralanması olan çocuklarda hiperaktivite puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu durumda sık basit yaralanma travması olan çocukların DEHB açısından değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Aynı zamanda DEHB tanılı çocukların da evde veya dışarda basit yaralanmalara karşı önlem alınarak kontrol altında tutulması faydalı olacaktır.

Anahtar Kelimeler: DEHB, Basit yaralanma, dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik

Abstract:
Although there is a risk of simple injury in children, this risk increases even more in children with Attention Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD). The our aim of this study is to investigate the frequency of attention deficit hyperactivity disorder in children aged 6-12 years who applied to our hospital with minor injuries and to compare the data we will obtain with the group consisting of children in the normal population. 
In the study, 80 children with a minor injury and 80 healthy children without a any injury were compared in terms of ADHD level. To the parents of the children included in the study; Sociodemographic Data Form and Conner's Parent Rating Scale (CPRS-48) and Turgay Attention Deficit Hyperactivity Disorder Assessment Scale were given to be filled.  The data obtained as a result of this study were evaluated with the help of the SPSS package program and the percentage, median, minimum and maximum values were presented. Chi-square, Mann Whitney U and Spearman correlation analysis were used in the study and p<0.05 was accepted as a significance level.
Turgay-hyperactivity (p=0.001), Turgay-total (p=0.015) and Conners-hyperactivity (p=0.001) scores in the trauma group were found to be significantly higher than the scores of those without trauma. Turgay-hyperactivity (p=0.001), Turgay-total (p=0.015) and Conners-hyperactivity (p=0.001) scores in the trauma group were found to be significantly higher than the scores of those without trauma. There was no significant difference between the groups in terms of other scores (p>0.05). A positively and significant correlation was observed between Turgay attention deficit score and Turgay hyperactivity and Conners scale scores. There was a significant positive correlation between Turgay hyperactivity and Conners scores (except for Conners-psychosomatic disorder). There was a significant positive correlation between Turgay total score and Conners scores.
As a result, in this study, it was observed that hyperactivity scores were higher in children with minor injuries. For this reason, it is important to evaluate children with frequent minor injury trauma in terms of ADHD. At the same time, it would be beneficial to keep children with ADHD under control by taking precautions against minor injuries at home or outside.

Keywords: ADHD, Minor injury, attention deficit, hyperactivity