Ankara'da yaşayan ilköğretim çağı öncesi çocuklarda bisfenol-A maruziyetinin belirlenmesi
Determination of bisphenol a (BPA) exposure levels in preschool children in Ankara
Yazar: ÖZLEM TOPRAK İKİDAĞ
Danışman: PROF. DR. İSMET ÇOK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ankara = Ankara ; Bisfenol A = Bisphenol A ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuklar = Children ; İdrar = Urine ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Çevresel kimyasallara maruziyetin insan sağlığı üzerine olabilecek etkilerine yönelik genel bir endişe söz konusu olsa da, bu endişeler gelişmenin kritik dönemlerinde olan bebekler ve çocuklar gibi duyarlı topluluklar için özellikle önemlidir. BPA endokrin bozucu bileşiklerden biri olup, birçok tüketici ürününde tüm dünyada yaygın kullanımı nedeniyle günlük yaşamda son 30 yıl içinde önemli bir rol oynamıştır. BPA, zayıf östrojenik aktiviteye sahiptir ve α- ve β- nükleer reseptörlerin her ikisine ve plazma membranında bulunan östrojen reseptörlerine (ER) bağlanabilir. BPA'nın ayrıca tiroid hormon reseptörleri (THR) gibi diğer hormon reseptörleri ile etkileşimi de söz konusudur. Bu etkileşimleri nedeniyle, özellikle çocukluk çağında kalınan BPA maruziyetinin, ileride meydana gelebilecek sağlık problemlerinin oluşmasında önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Ayrıca, obezite gibi birtakım sağlık problemlerinin oluşmasında BPA'nın rolünün aydınlatılması adına çocuklardaki BPA düzeylerini tespit etmek, daha sonra yapılacak çalışmalara zemin hazırlayacaktır. Bu çalışmanın amacı, Ankara ilinde yaşayan 3-6 yaş çocukların (yaş ortalaması: 4.50±1.26) idrarlarında BPA düzeylerini belirleyecek bir ön araştırma yapmaktır. Bu amaçla, spot idrar örnekleri temin edildikten sonra (n: 125; erkekler n: 70, kızlar n: 55), BPA düzeyleri yüksek performanslı sıvı kromatografisi-tekrarlı kütle spektrometresi (HPLC-MS/MS) ile tayin edilmiştir. Çalışmada; çocuklardan alınan idrar örneklerinde BPA-Serbest (0.0119 µg/g kreatinin), BPA-GLU (0.0627 µg/g kreatinin) ve BPA-TOPLAM (0.1815 µg/g kreatinin) konsantrasyonları belirlenmiştir. Ankara'da yaşayan okul öncesi çağı çocuklarından alınan idrar örneklerinin %79'unda BPA-TOPLAM değeri tespit edilmiş olup değerler 0.00-1.84 µg/g kreatinin aralığındadır. BPA-Serbest ve BPA-GLU konsantrasyonları Erkekler  (BPA-Serbest: 0,0144 µg/g kreatinin, BPA-GLU: 0,0604 µg/g kreatinin) ve Kızlar (BPA-Serbest: 0.0087 µg/g kreatinin, BPA-GLU: 0.0657 µg/g kreatinin)  arasında karşılaştırılmış ve herhangi bir istatistiksel farklılık görülmemiştir (p>0.05). Diğer taraftan Erkekler (0.1126 µg/g kreatinin) ve Kızlar (0.2693 µg/g kreatinin) arasında BPA-TOPLAM düzeyleri karşılaştırılmış ve bu gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.05).

Abstract:
There is general concern regarding environmental chemical exposures and the impact these may have on human health, but this is particularly important for vulnerable populations such as infants and children during critical periods of development. Bisphenol A (BPA) is one of the endocrine disrupting chemicals and due to features and widespread usage of BPA in many consumer products all over the world, BPA has played an important role during the last 30 years in our daily life. BPA has weak estrogenic activity and binds both nuclear estrogen receptor (ER)α- and β-  and plasma membrane-bound ERs. Moreover, BPA has been shown to interact with other endocrine receptors, e.g., thyroid hormone receptors. Because of these reasons, BPA exposure especially during the childhood is important in terms of health effects that may occur in the future. Also, determination of BPA levels in children, in order to clarify the role of the BPA in health problems such as obesity will lay the groundwork for future studies. The aims of this study was to conduct a preliminary investigation of BPA in urine collected from 3-6 years old children (mean age:4.50±1.26) living in Ankara. For this purpose, after provided spot urine samples from children (n: 125; Boys n: 70, Girls n:55), BPA levels were determined by the high-performance liquid chromatography tandem mass spectrometry (HPLC-MS/MS). Free BPA (0.0119 µg/g creatinine), BPA β-D-glucuronide (BPA-GLU)(0.0627 µg/g creatinine) and total BPA(0.1815 µg/g creatinine) concentrations in the urine samples of children were determined in this study. Total BPA was detected in 79% of spot urine samples of preschool children from Ankara city, with concentrations ranging from 0,00 to 1,84 µg/g creatinine. Concentrations of Free and BPA-GLU were compared in Boys (Free BPA:0,0144 µg/g creatinine, BPA-GLU:0,0604 µg/g creatinine) and Girls groups (Free BPA:0.0087 µg/g creatinine, BPA-GLU:0.0657 µg/g creatinine)  among themselves, and no statistical significance was obtained (p>0.05). On the other hand Total BPA levels were statistically different between Boys (0.1126 µg/g creatinine) and Girls (0.2693 µg/g creatinine) groups (p<0.05).