Üniversite öğrencilerinin psikolojik yardım alma tutumlarının incelenmesi
The investigation of university students' psychological help seeking attitudes
Yazar: İSMAİL YELPAZE
Danışman: PROF. DR. AYDOĞAN AYKUT CEYHAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kişilik özellikleri = Personality traits ; Kültürel özellikler = Cultural characteristics ; Otomatik düşünce = Automatic thoughts ; Psikolojik yardım = Psychological help ; Stresle başetme = Coping with stress ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinin psikolojik yardım almaya yönelik tutumlarının doğasını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu temel amaç çerçevesinde ilk önce üniversite öğrencilerinin tutum düzeyleri ve görüşleri betimlenmiştir. Sonrasında üniversite öğrencilerinin kişilik özellikleri, otomatik düşünceleri, kültürel özellikleri ve stresle başa çıkma yöntemlerinin, onların profesyonel psikolojik yardım almaya yönelik tutumlarını nasıl yordadığı incelenmiştir. Ayrıca bu değişkenlerin yordayıcılıkları daha önce psikolojik yardım alan ve almayan gruplar açısından da incelenmiştir. Araştırma, Anadolu Üniversitesinde öğrenim gören 739 (%61.4) kadın, 493 (%38.4) erkek ve cinsiyetini belirtmeyen 2 kişi olmak üzere toplam 1284 öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ölçme aracı olarak; Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği-Kısa Formu, Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği, Otomatik Düşünceler Ölçeği, IND-COL Ölçeği ve Başa çıkma Tarzları Ölçeği kullanılmıştır. Nicel ve nitel verilerin elde edildiği çalışmada nicel veriler için Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Nitel verilerin analizi ise tümevarımsal analiz ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin psikolojik yardım almaya yönelik tutumlarının orta düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, nitel veriler öğrencilerin psikolojik yardım almaya yönelik görüşlerinin ekonomik etkenler, algı hataları, danışmanların yetkinliği, kendini açma, yardım alma deneyimi, alternatif çözüm yolları ve danışmanın faydasına ilişkin inanç olmak üzere yedi ana tema altında olduğunu ortaya koymuştur. Öğrencilerin psikolojik yardım almaya yönelik tutumlarında, onların kişilik özelliklerinden negatif değerlilik, uyumluluk, yeniliğe açıklık ve sorumluluk; toplulukçu kültür özelliği, stresle başa çıkma yöntemlerinden kendini saklama, sosyal destek ve kaçınma ile cinsiyet anlamlı birer yordayıcı olarak bulunmuştur. Bu değişkenlerin yordayıcılıkları daha önce psikolojik yardım almış grupta incelendiğinde negatif değerlilik, yeniliğe açıklık ve kendini saklamanın anlamlı birer yordaycıı olduğu bulunmuştur. Son olarak daha önce psikolojik yardım almamış grupta ise kişilik özelliklerinden negatif değerlilik, uyumluluk, yeniliğe açıklık ve sorumluluk; toplulukçu kültür özelliği, başa çıkma yöntemlerinden kendini saklama, sosyal destek ve kaçınma ile cinsiyet önemli birer yordayıcı olarak bulunmuştur. Sonuç olarak öğrencilerin psikolojik yardım almaya yönelik tutumlarında onların kişlik özelliklerinin, kültürel özelliklerinin, başa çıkma yöntemlerinin ve cinsiyetlerinin önemli rol oynadığı söylenebilir.

Abstract:
This study has attempted to present the nature of the university students' psychological help seeking attitudes.  For this purpose, firstly the levels of university students' help seeking attitude and opinions have been described.  And then, their personality traits, automatic thoughts, cultural characteristics and stress coping strategies have been examined in terms of how they predict their professional psychological help seeking attitudes.   Moreover, the predictabilities of such variables have also been examined for the groups that have previously sought psychological help and the groups have never sought psychological help in the past.   The study has been conducted with the participation of a total of 1284 students studying in Anadolu University, namely 739 female students (61.4%), 493 male students (38.4%) and 2 students who did not state their gender.    As measuring tools, Attitude Towards Seeking Professional Psychological Help Scale-Short Form, Basic Personality Traits Inventory, Automatic Thoughts Scale, IND-COL Scale and Ways of Coping Questionary have been used.  Having obtained qualitative and quantitative data in the study, the Pearson correlation analysis and hierarchical regression analysis have been used evaluate the quantitative data.  The analysis of the qualitative data, however, has been carried out by using an inductive analysis.  The study findings suggest that the students' psychological help seeking attitudes are at a moderate level.  Moreover, the qualitative data shows that the students' opinions for seeking psychological help are gathered under seven main themes that include economical factors, perception errors, counselors' competency, self-disclosure, experience of seeking help, alternative coping strategies and expected benefit from the consultant.   As predictors of the psychological help seeking attitude, however, the following student personality traits have been found to be statistically significant predictors: negative valence, conscientiousness, openness to experience and agreeableness; and keep to self, social support and escape-avoidance coping strategies; collectivistic culture characteristic, and gender.     When the predictabilities of such variables have been examined in the group that has previously sought psychological help, the following personality traits have been found to be statistically significant predictors: negative valence, openness to experience and keep to self.  Finally, in the group that has never sought psychological help, the following personality traits have been found to be significant predictors: negative valence, agreeableness, openness to experience and conscientiousness; keep to self, social support and escape-avoidance coping strategies; collectivistic culture characteristic, and gender.  As a conclusion, it can be argued that the personality traits, cultural characteristics, stress coping methods and gender of the students play a significant role in shaping up their psychological help seeking attitudes.