Geleneksel Türk hat sanatı'nın çok dokunuşlu ekran uygulamasıyla yeniden okunması: Gömülü ses
Re-reading of traditional Turkish khatt art through multi-touch application: Embedded sound
Yazar: ADVİYE AYÇA ÜNLÜER
Danışman: PROF. DR. OĞUZHAN ÖZCAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Arayüz programı = Interface program ; Arayüz tasarımı = Interface design ; Arayüzler = Interfaces ; Türk hat sanatı = Turkish handwriting art ; Yazı sanatı = Calligraphy ; Çok dokunuşlu ekran teknolojisi = Multi-touch display technology

Özet:
İnteraktif medya tasarımında yenilikçi fikirler üretme yollarından biri, kültürlerin geçmişte oluşturdukları `biçimsel' çözümlerden ilham almaktır. Bu bağlamda geliştirilen projede, Geleneksel Türk Hat Sanatı'nın uygulama metodları ve felsefesinin günümüz teknolojik olanaklarıyla birlikte yeni etkileşim yöntemleri için esin kaynağı olup olamayacağı araştırılmaktadır.Bilindiği gibi Hat, ölçülü ve estetik yazma sanatıdır. Uzun ve zorlu bir eğitimden geçerek ehliyet kazanan sanatçılar, ele alınan metni metaforik bir forma sokarak görsel bir kompozisyon oluşturmaktadırlar. Bir Hat eserinin, ilk bakışta göze çarpan lekesel simge ve kompozisyonu oluşturan sözcüklerin yanı sıra sanatçının çizgi üslubundaki duygusal ifadenin biçimlendirdiği bir dinamizme de sahip olduğu görülmektedir. Kaligrafik çizginin arkasında yatan bu dinamizmin ve ruhun hissedilebilmesi için, Hat'tın performans sürecinin yeniden deneyimlenmesi gerektiği düşünülmektedir. Bu amaçla, günümüz teknolojisi çok-dokunuşlu ekranda bir arayüz geliştirilerek deneysel bir performans süreci tasarlanmıştır. Bu süreçte kullanıcının, doğru nefes ve ritmi yakalayarak Hattat'ın hareketinin akışkanlığını önceden sezinlemesini sağlayacak bir takım ipuçlarıyla, var olan bir kompozisyonu yeniden yaratması amaçlanmıştır. Kompozisyon gerçekleştirilirken kullanıcının el hareketleri ve hızı doğal jestler olarak kabul edilmiş ve bunlar notalar ve diğer duysal özelliklerle eşlemlendirilmiştir. Duysal yönlendirmede, nefesle aynı süre ve aynı değişkenlikte devam eden, Tasavvuf'a ait üflemeli bir çalgı olan Ney sesi kullanılmıştır.Geleneksel Hat'tın yeniden yaratımı için yenilikçi bir öneri getiren çalışmada, kompozisyon sürecinin algısal olarak deneyimlenmesi sağlanmıştır. Çizim aşamasında ses ve görsel eş-zamanlı olarak yönlendirici özelliğe sahiptir. Böylece, hem Hat'taki görsel kompozisyonun işitsel çıktısı, hem de müziğin görsel notasyonunu elde edebileceğimiz interaktif bir yapı oluşturulmuştur.Hem unutulmaya yüz tutmuş bir sanata kolay ulaşılabilir ve çağdaş bir bakış açısı getirmek, hem de etkileşim tasarımına var olanlardan daha doğal bir çözüm önermek iddiasında olan çalışma, geleneksel çözümlerin yeniden okunması ve güncel teknolojiye uyarlanması ile yenilikçi fikirler üretilebileceğini bir kez daha göstermiştir.

Abstract:
One of the methods of coming up with innovative ideas in the area of interactive media design is getting inspiration from cultures? formal solutions throughout history. Within this context, we research whether methods and philosophy of Traditional Turkish Calligraphy named as `Khatt? can be inspirational for contemporary interaction methods, when combined with today?s technological possibilities.`Khatt? is the art of aesthetic and measured lettering. Khatt, which gets its origins from the philosophy of Sufism/Tasawwuf, can be properly applied only after a long and difficult training. Master artists (Khattats) develop a visual composition by blending a given text in to a metaphorical form. A work of Hat not only presents a group of words that make up a composition with a symbol that stands out; but also involves a dynamism formed by the emotional expression of the drawing technique. Traditionally, it is beleived that, in order to feel dynamism and spirit lying beneath the calligraphic line, it is necessary to re-perform a Khatt work. This paper is about the idea of designing an experimental performance interface, using contemporary multi-touch technology.In this process, it is aimed for the user to catch the right rhythm and exhalation, then imitate the `Hattat?s (the Hat artist) flow of movements with the help of certain clues with high predictability, and finally recreate a composition. While doing so, the movements and speed of the user?s hand, are considered natural gesture commands and mapped to musical notes and other auditory attributes. For the auditory orientation, the sound of a wind instrument called `ney? has been chosen. Demonstrating the same space of time and variability with the exhalation, ney is an instrument originating from the philosophy of Tasawwuf as a visual concept as well as a musical one.In this study, which offers an innovative way to recreate Traditional Khatt, a perceptional experience of the composition process is provided. In the application process of such project, sound and image take part in the orientation simultaneously. Consequently the result revealed after experimental studies can be defined as `a contemporary auditory output of a visual composition in Khatt? and also in another point of view `a new interpretation to the visual notation of music?.In this research project, we argue that with the use of the re-reading method, we can achieve an accesible and contemporary point of view to an artform which is bound to be forgotten, while offering a more natural way of gestural interaction.