Kastamonu Ferhat Paşa ve Atabey Gazi Camileri`nin hazirelerindeki mezar taşları
The grave stone in the inner court of the Kastamonu Ferhat Pasha and Atabey Gazi mosques
Yazar: EROL UĞRAŞKAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSTAFA YILDIRIM
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Milletimizin sahip olduğu yüksek kültür değerlerimizden biri olan mezar taşları, milletimizin geçirmiş olduğu kültür safhalarını göstermesi bakımından son derece değerlidir. Mezar taşları bulunduğumuz toprağın doğal tapusudur. Pazırık Kurganları, Orhun Kitabeleri, Ahlât mezar taşları ve diğer tarihi mezar taşları kültürümüz hakkındaki birçok bilgiyi safha safha anlatmaktadır.Mezar taşlarının söz konusu önemine binaen araştırma konumuzu ?Kastamonu Ferhat Paşa ve Atabey Gazi Camilerinin Hazirelerindeki Mezar Taşları? olarak belirledik. Araştırmamıza konu olan hazirelerdeki mezar taşlarının kitabe ve motiflerindeki orijinallik ayrıca bu taşlar üzerinde hiç çalışma yapılmamış olması bizim bu konuyu seçmemizdeki diğer bir etken oldu. Bu suretle çalışma alanımıza giren eserleri Türk-İslâm San'atları Tarihi disiplini çerçevesinde inceleyip tespit ve tescil etmek istedik.Tezimiz hazırlanırken ilk aşamada konuyla ilgili bilgileri derleme ve değerlendirme kapsamında, Kastamonu ile ilgili kaynaklara ve mezar taşları ile ilgili çalışmalara ulaşılarak ön bilgiler elde edilmiştir.İkinci aşamada arazi çalışması yapılmıştır. Tezimizin konusu olan Kastamonu Ferhat Paşa ve Atabey Gazi Camileri'nin Hazireleri gezilerek 115 mezar tespit edilmiştir. İnceleme yapılan hazirelerdeki mezarların hepsi kataloğa alınmamış, baştaşı, ayaktaşı veya sandukası sağlam olanlar kataloğa dâhil edilmiştir. Atabey Gazi Camii Haziresinde 13, Ferhat Paşa Camii Haziresinde 17 mezar ayaktaşı veya baştaşı olmamasından dolayı kayda geçirilmemiştir. Fakat bu mezarların yerleri, hazirelerin vaziyet planlarında gösterilmiştir. Her iki Hazirede de mezarların renkli fotoğrafları çekilerek bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Uygun görülen, mezar taşları gözlem fişine göre tanımlanmıştır. Gözlem fişinde katalog no, resim no, tarihi, malzemesi, hattın türü, başlığı, mesleği, kime ait olduğu, kitabesi, forum ve süslemesi ile kitabe ve kitabelerin Türkçe yazımlarına yer verilmiştir.Çalışmamız; araştırmamızın amaç, önem ve yöntemlerinin yer aldığı giriş bölümünün ardından, mezar taşlarının kültür ve sanat tarihi açısından değerlendirildiği bir bölüm, çalışmamıza konu olan hazirelerin bulunduğu coğrafyayla ilgili tarihi bilgilerin yer aldığı bir bölüm ve söz konusu kitabelerin analizi ile ilgili bölümlerden oluşmaktadır.

Abstract:
Grave stones which are one of the highly values of our nation are very important because of their value in showing the phases passed by our nation. Grave stones are the natural land registry of the land we live on. The Pazırık cairn, the Orhun tablets, the Ahlat grave stones and other historical grave stones are telling us the story of our cultural history.Because of the above mentioned importance of grave stones, we have chosen our topic as ?The grave stones of the inner court of Kastamonu Ferhat Pasha and Atabey Mosques?. The originality of the ornaments on the grave stones and tablets and because this topic was not previously studied was important in our choosing this topic. In this way we tried to fix those works in the frame of the discipline of the Turkish Islamic Arts and History Science.In the first stage, within the context of collecting and evaluating information about this dissertation, we gathered previous information about Kastamonu and the grave stones.In the second stage, we made an land work. We discovered 115 grave stone in the courts of the two mentioned mosques. Only the graves who have undamaged head and foot stones were added to our examination. But also those graves place were mentioned on the court plan. All graves photos were taken and added to the dissertation text. Admissible grave stones were defined according to their register cards written by us. These fields were mentioned on the register card: the card number, picture number, date, material, type of calligraphy, the headline, occupation, the owner of the grave, its ornaments and the Turkish texts on the tablets.Our work starts with and introduction. The first part deals with the importance of the grave stones in the history of arts and culture. The second part is about the areas and the history of the places of the gravestones. The last part deals with the analysis of the tablets and gravestones.