Sezgisel temelli olasılık kavram yanılgılarına ilişkin görevlerde lise öğrencilerinin öz yeterlik algılarının incelenmesi
Investigation of secondary school students' perceptions of self efficiency in tasks relating to intuitively-based probabilistics misconceptions
Yazar: GÜLSÜM SEVİNÇ
Danışman: PROF. DR. FATİH KARAKUŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Okul türü = Type of a school ; Sınıf seviyesi = Grade level

Özet:
Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin sezgisel temelli olasılık kavram yanılgıları ile bu yanılgılara ilişkin öz yeterlik algıları arasında sınıf düzeyi, okul türü ve cinsiyete göre bir ilişki olup olmadığını incelemektir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelidir. Araştırmanın örneklemini Sivas ilinde bulunan ve amaçlı örnekleme yöntemine göre belirlenen üç farklı türdeki liselerde bulunan 9-12.  sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Bu amaçla Sivas ilinde bulunan Fen, Anadolu ve Meslek lisesinde bulunan 717 öğrenci ile çalışılmıştır. 
Araştırmada veri toplama aracı olarak Kustos ve Zelkowski (2013) tarafından geliştirilen sezgisel temelli olasılık görevlerinde öğrencilerin öz yeterlik algılarını (STOÖAA) belirlemeye yönelik çoktan seçmeli sorulardan oluşan bir anket kullanılmıştır. Araştırmada hem betimsel hem de çıkarımsal analiz yapılmıştır. Öğrencilerde sezgisel temelli olasılık kavram yanılgılarının sınıf düzeyi, cinsiyet ve okul türüne göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için ise ki-kare analizi yapılmıştır. Öğrencilerde sezgisel temelli olasılık kavram yanılgılarına yönelik öz yeterlik algılarının sınıf düzeyi, cinsiyet ve okul türüne göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek için Spearman sıra farkları korelasyon analizi yapılmıştır. 
Araştırmanın sonuçları her sınıf düzeyinde öğrencilerin çok azında olumlu ve olumsuz sonralık etkisi ve temsil kavram yanılgısının olduğunu göstermektedir. Bunun yanında örneklem büyüklüğünün etkisi ve basit ve birleşik olaylar kavram yanılgısına her sınıf düzeyinde oldukça fazla öğrencinin sahip olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak Fen lisesinde öğrenim gören öğrencilerin Anadolu ve Meslek liselerinde öğrenim gören öğrencilere göre daha az kavram yanılgısına sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Sezgisel temelli olasılık kavram yanılgılarına yönelik kız ve erkek öğrenciler arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Ayrıca öğrencilerin sezgisel temelli olasılık kavram yanılgılarına yönelik öz yeterlik algılarının oldukça yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine if there is a relationship between high school students' heuristic-based probability misconceptions and their self-efficacy perceptions concerning these misconceptions according to the grades, type of school and gender. The survey model, one of the quantitative research methods, is used in the research. The sample of the research was formed by 9-12 grades determined according to the purposeful sampling method in three different sorts of high schools in Sivas. Thereby, the study was conducted with 717 students from Science, Anatolian and Vocational high schools in Sivas. As the data collection tool, a survey consisting of multiple-choice questions to determine students' self-efficacy perceptions (STOÖAA) in heuristic-based probability tasks developed by Kustos and Zelkowski (2013) was used. In the research, both descriptive and inferential analysis were conducted.
	Chi-square analysis was applied to decide whether students' heuristic-based probability misconceptions make a difference according to grades, gender and school type or not. In order to determine weather students' self-efficacy perceptions regarding heuristic-based probability misconceptions differed according to grades, gender and school type, Spearman Rank Difference Correlation analysis was conducted. The results of the study indicates that a too small number of students at each grade level have positive and negative recency effects and representation misconceptions. Besides, many students at each grade had misconceptions about the effect of sample size and simple and compound events. Generally, students studying in Science high schools have fewer misconceptions than students studying in Anatolian and Vocational high schools was concluded. Regarding heuristic-based probability misconceptions, there was not a significant difference between male and female students. Further more, students' self-efficacy perceptions regarding heuristic-based probability misconceptions were pretty high consequently.