Acil seviste pulmoner emboli tanısı konulan hastalarda laktat ve laktat klirensinin mortaliteyi öngörmedeki yeri
The role of lactate and lactate clearance in prediction of mortality in patients diagnosed in emergency pulmonary emboly
Yazar: YAVUZ SELİM BENZER
Danışman: DOÇ. DR. GÜLŞEN ÇIĞŞAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Emboli = Embolism ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism

Özet:
Amaç:  Laktat düzeyi tansiyon ve nabız gibi vital bulgular normal olsa dahi dolaşım bozukluğunun erken belirteci olarak önemli bir yere sahiptir. Yükselmiş laktatın mortalite tahmininde anlamlı olması, laktat düzeyi normal veya normale yakın olan hastalarda laktat klirensini daha ön plana çıkarmıştır. Bu bağlamda ülkemizde ve dünyada pulmoner emboli tanısı almış hastalarda laktat klirensinin mortaliteye etkisi üzerine çalışmalar kısıtlıdır. Bu çalışmada amacımız, hastanemize başvuran 18 yaş üstü pulmoner emboli tanısı alan hastalarda laktat ve laktat klirensinin erken ve geç dönem mortalite ile ilişkisini araştırmaktır. Sonuçlarımızı PE'li hastaların mortalite tahmininde kullanılan skorlama sistemleri ile karşılaştırmayı planladık.
Gereç ve Yöntem: Prospektif kesitsel olarak tasarlanan bu çalışma 01 Eylül 2020 – 01 Ağustos 2021 tarihleri arasında, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'nde yapıldı. Acil servise başvuran ve pulmoner emboli tanısı alan hastalar çalışmaya alındı. Hastaların risk faktörleri, vital bulguları, laktat (geliş ve 2. saatte) düzeyleri, toraks BT anjiyografi görüntüleri, ekokardiyografik görüntülemeleri incelendi. Elde edilen verilerilerle hastaların PESI skorları hesaplandı. Hastalar, hastane yatışları ve taburculukları sonrası da takip edildi. PTE tanısı aldıktan sonraki süreçte hastaların 24 saatlik, 7 günlük ve 30 günlük sağ kalım oranları hastane bilgi yönetim sistemi ve Sağlık Bakanlığı Ölüm Bildirim Sistemi kullanılarak bulundu. Olumsuz sonlanımlar hastaların kayıtlı telefon numaraları aranarak doğrulandı. Mortaliteyi öngörmede laktat düzeyi ve laktat klirensinin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığı değerlendirildi. 
Bulgular: PTE tanısı konulan 119 hastadan 77 hasta çalışmaya alındı. Olguların, 51'ini (%66.2) kadın hastaların oluşturduğu, ortalama yaşın ise 71.8 (±14.6, min. 35 – max. 96) olduğu görüldü. Hastaların 54 tanesi (%70.2) sağ kalırken, 23'ünde (%29.8) 30 gün içinde eksitus gerçekleşti. PESI, PE'li hastalarda mortaliteyi öngörmede anlamlı bulundu (p:0.002). PESI skorlamasının ROC eğrisi analizinde EAA 0.703 (%95 GA: 0.586 – 0.820) olarak hesaplandı. Hastalardan başvuru sırasında alınan 0. saat laktat düzeyi ve 2. saat laktat düzeyi, PE'li hastalarda 30 günlük mortaliteyi öngörmede sırasıyla p:0.009 ve p:0.002 ile anlamlı bulundu. Hastaların 0. saat laktat değeri için yapılan ROC eğrisi analizinde EAA 0.688 (%95 GA: 0.552 – 0.824) olarak hesaplandı. Hastaların 2. saat laktat değerleri için yapılan ROC eğrisi analizinde ise EAA, 0.722 (%95 GA: 0.586 – 0.857) büyüklüğünde bulundu. Laktat klirensi için yapılan istatistiksel analizler sonucunda PE'li hastalarının 30 günlük mortalitesini öngörmede laktat klirensinin anlamlı olmadığı görüldü (p:0.290). PESI, 0. saat laktat ve 2. saat laktat değişkenlerinin ROC curve eğrileri arasında mortaliteyi öngörmede anlamlı fark bulunamadı. Mortalite zamanında ise PESI skorlaması p:0.598 ile moralite zamanını tahmin edemiyorken, 0. ve 2. saat laktat düzeyleri mortalite zamanı ile korele bulundu (p:0.001, p:0.001). 

Sonuç: Acil serviste PE tanısı alan hastalarda plazma laktat düzey yüksekliğini mortalite ile ilişkili bulundu. Çalışmamızda PE'li hastalarda laktat klirensi mortalite ile ilişkili değildi. PE'li hastaların mortalite tahmininde plazma laktat düzey ölçümleri ile PESI skorlaması arasında anlamlı bir fark yoktu.

Anahtar Kelimeler: Akut pulmoner emboli, laktat klirensi, mortalite, PESI

Abstract:
Aim: Even if vital signs such as blood pressure and pulse are normal, lactate level has an important place as an early indicator of circulatory disorder. The significance of elevated lactate in the prediction of mortality made lactate clearance more prominent in patients with normal or near-normal lactate levels. In this context, studies on the effect of lactate clearance on mortality in patients diagnosed with pulmonary embolism in our country and in the world are limited. In this study, our aim is to investigate the relationship between lactate and lactate clearance and early and late mortality in patients over 18 years of age with a diagnosis of pulmonary embolism who applied to our hospital. We planned to compare our results with the scoring systems used to predict mortality in patients with PE.
Material and Method: This prospective cross-sectional study was conducted between 01 September 2020 – 01 August 2021, in T.C. It was performed at the Ministry of Health, University of Health Sciences, Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Training and Research Hospital, Emergency Medicine Clinic. Patients admitted to the emergency department and diagnosed with pulmonary embolism were included in the study. The patients' risk factors, vital signs, lactate levels (at arrival and at the 2nd hour), thorax CT angiography images, and echocardiographic imaging were examined. The PESI scores of the patients were calculated with the obtained data. The patients were followed up after their hospitalization and discharge. The 24-hour, 7-day and 30-day survival rates of the patients after the diagnosis of PTE were found using the hospital information management system and the Ministry of Health Death Notification System. Adverse outcomes were confirmed by calling the registered phone numbers of the patients. It was evaluated whether lactate level and lactate clearance were statistically significant in predicting mortality.
Results: Of the 119 patients diagnosed with PTE, 77 patients were included in the study. It was observed that 51 (66.2%) of the cases were female patients, and the mean age was 71.8 (±14.6, min. 35 – max. 96). While 54 (70.2%) of the patients survived, 23 (29.8%) died within 30 days. PESI was found to be significant in predicting mortality in patients with PE (p:0.002). In the ROC curve analysis of PESI scoring, AUC was calculated as 0.703 (95% CI: 0.586 – 0.820). The 0th hour lactate level and the 2nd hour lactate level obtained from the patients at admission were found to be significant in predicting 30-day mortality in patients with PE, with p:0.009 and p:0.002, respectively. In the analysis of the ROC curve for the 0 hour lactate value of the patients, AUC was calculated as 0.688 (95% CI: 0.552 - 0.824). In the analysis of the ROC curve for the 2nd hour lactate values of the patients, the AUC was found to be 0.722 (95% CI: 0.586 - 0.857). Statistical analyzes for lactate clearance showed that lactate clearance was not significant in predicting the 30-day mortality of patients with PE (p:0.290). No significant difference was found between the ROC curves of PESI, 0 hour lactate and 2 hour lactate variables in predicting mortality. At the time of mortality, PESI scoring with p:0.598 could not predict the time to morality, while 0th and 2nd hour lactate levels were correlated with mortality time (p:0.001, p:0.001).
Conclusion: High plasma lactate level was found to be associated with mortality in patients diagnosed with PE in the emergency department. In our study, lactate clearance was not associated with mortality in patients with PE. There was no significant difference between plasma lactate level measurements and PESI scoring in the estimation of mortality in patients with PE.

Keywords: Acute pulmonary embolism, lactate clearance, mortality, PESI