İbn Mu'tî (Ö.628/1231) ve nahiv ilmi açısından ed-Durretu'l-Elfiyye adlı eseri
Ibn Mu'tî and the ed-Durretu'l-Elfiyye work in terms of grammer science
Yazar: MUHAMMED SEYFEDDİN ERİKCİ
Danışman: PROF. DR. HASAN SOYUPEK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; El-Elfiyye = Al-Alfi̇yyah ; Söz dizim = Syntax ; İbn Mu`ti = İbn Mu`ti

Özet:
Bu çalışma, "İbn Mu'tî ve Nahiv İlmi Açısından ed-Durretu'l-Elfiyye Adlı Eseri" başlığını taşımaktadır. Mağrib'te dünyaya gelip daha sonra doğuya göç ederek ilmî faa-liyetlerine burada devam eden İbn Mu'tî (ö. 628/1231), başta nahiv olmak üzere sarf, kıraat, lügat ve diğer ilimlerde gerek mensûr gerekse manzûm birçok kıymetli eser kale-me almıştır. Sonraki devirlerde de bu ilmin gelişimine büyük katkılar sağlamıştır. 
Onun, nahiv ilmini şiirsel bir üslupla anlattığı ed-Durretu'l-Elfiyye adlı manzume-si, nahiv alanında kaleme alınan eserler için adeta bir dönüm noktası olarak kabul edil-miştir. Arap dili öğretiminde temel eser olarak okutulmuş, öğrenciler tarafından ezber-lenmiş ve birçok âlim tarafından eser üzerinde şerh türü çalışmalar yapılmıştır.  
Bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde nahiv ilminin or-taya çıkış serüveni hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde İbn Mu'tî'nin hayatı, ilmî kişiliği ve yazdığı eserler ele alınmıştır. ikinci bölümde ise Elfiyye geleneğinin ortaya çıkı-şı ve ed-Durretu'l-Elfiyye'nin nahiv ilminde yerinin belirlenmesi amacıyla eserin bölümle-ri, içeriği, istişhad metodu, İbn Mu'tî'nin konu anlatımında kullandığı üslupları ve bu alanda kendinden önceki fikirler karşısındaki tutumu konu edilmiştir. Ayrıca eser üze-rinde yapılan çalışmalara değinildikten sonra nahiv öğretimi açısından eserin değeri tes-pit edilmeye çalışılmıştır.
Araştırma süresince tasnif yöntemine başvurulmasının yanı sıra, İbn Mu'tî'nin bu eserinin nahiv ilmine ve öğretimine katkılarını tespit bağlamında analitik yöntemin kulla-nılmasına da gayret edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Arapça, ed-Durretu'l-Elfiyye, Didaktik Şiir, İbn Mu'tî, Nahiv.

Abstract:
This work carries the title of "Ibn Mu'tî and the Ed-Durretu'l-Elfiyye work in Terms of Grammar Science". Ibn Mu'tî (d. 628/1231), who came to the world in the Maghrib and then migrated to the east and continued to his scientific activities there, wrote many valuable works in the first instance about grammar, reciting and dictionary and many other sciences, both written in verse and in prose, and provided in the fol-lowing ages big contribution to the development of these sciences. His poem entitled "ed-Durretu'l-Elfiyye", in which he narrated the science of grammar in a poetic style, was accepted as a turning point for the works in the grammar area and was taught as a basic work in Arabic language teaching, memorized by students, and studies as explana-tions have been done upon it by many scholars.
This study is composed of an introduction and two parts. In the introduction, in-formation was given about the emergence of the identity of grammar. In the first part, Ibn Mu'tî's life, scientific personality, and works he wrote were discussed; In the second part, the parts of the work, the content, the method of witnessing, the styles used by Ibn Mu'tî in the narration of the subject, and his attitude towards the previous ideas in this field are used as subject in order to determine the emergence of the tradition of the El-fiyye and the determination of its place in the grammar science.  Furthermore, after men-tioning the studies made on this work, we tried to determine the value of this work in terms of teaching grammar. In addition to using the method of classification during the research, we also tried to use the analytical method in the context of determining the contributions of the work of Ibn Mu'ti to the grammar science and teaching.

Key Words: Arabic, ed-Durretu'l-Elfiyye, Didactic poem, İbn Mu'tî, Grammar