Tokat-Zile koşullarında bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and quality of some bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars under Tokat-Zile conditions
Yazar: AHMET GÖKHAN GÖY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ SAKİN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Triticum aestivum = Triticum aestivum ; Verim = Yield ; Ürün kalitesi = Product quality

Özet:
Bu çalışma, bazı ekmeklik buğday çeşitlerinin Tokat-Zile koşullarında verim ve kalite unsurlarının belirlenmesi amacıyla 2013-2014 vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Araştırmada materyal olarak 20 ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşidi kullanılmıştır. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Toplam 60 (20x3) parselden oluşan denemede her bir parselin alanı 3,6 m2 (0,8 m x 4,5 m)' dir. Ekim sıklığı m2'de 500 bitki olacak şekilde ayarlanmıştır. Ekim, 5 Kasım 2013 tarihinde yapılmıştır. Dekara 10 kg N ve 6 kg P2O5 hesabıyla gübre verilmiştir. Azotun yarısı ekimle birlikte, diğer yarısı ise sapa kalkma dönemi öncesinde verilmiştir. Fosforun tamamı ekimle birlikte uygulanmıştır. Araştırmada başaklanma süresi, olgunlaşma süresi, bitki boyu, metrekarede başak sayısı, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, tek başak verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, hasat indeksi, protein miktarı, zeleny sedimantasyon değeri incelenmiştir. Bir yıllık sonuçlar doğrultusunda tane verimi bakımından çeşitler arasında önemli farklılıklar bulunmuş, verim 199,4 – 333,2 kg/da arasında değişmiştir. En yüksek tane verimi 333,2 kg/da ile Sönmez-2001, en düşük ise 199,4 kg/da ile Yubileynaya-100 çeşidinden elde edilmiştir. Öte yandan, en yüksek protein oranı Esperia ve Ekiz çeşitlerinden elde edilmiştir. Karahan-99, Yubileynaya-100, Syrena Odes'ka ve Yakar-99 çeşitleri zeleny sedimantasyon değeri bakımından öne çıkmıştır. Bu sonuçlara göre, yüksek tane verimi ve aynı zamanda yüksek protein oranına sahip olan Ekiz ve Bezostaja çeşitlerinin Tokat-Zile şartları için ümitvar olduğu sonucuna varılımıştır.

Abstract:
This study was conducted to determine yield and quality components of some bread wheat cultivars in Tokat-Zile conditions during 2013-2014 growing seasons. In the experiment, twenty bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars were used. The experiment was designed as a Randomized Complete Block Design with three replications. It was consisted of 60 (20 x 3) plots. Each plot was formed to 3.6 m2 (0.8 m x 4.5 m). Seeds were sown with a density of 500 plants per square meter. Sowing was performed by hand on November 5th, 2013. Fertilizer rates were applied as 100 kg N and 60 kg P2O5 per hectare. All of the phosphorus fertilizer was applied at sowing while half the nitrogen fertilizer was given at sowing and the other half prior to jointing stage. In this study, heading period, maturity period, plant height, the number of spike per square meter, spike length, the number of seed per spike, spike yield, 1000 seed weight, test weight, harvest index, protein content of seed, zeleny sedimentation were evaluated. Significant differences were among the cultivar for grain yields. Grain yield of the cultivars were varied from 199.4 to 333.2 kg/da. The highest grain yield (333.2 kg/da) was obtained from cultivar Sönmez-2001, while cultivar Yubileynaya-100 has produced the lowest grain yield 199.4 kg/da. On the other hand, the highest protein contents were obtained from cultivars Esperia and Ekiz. Karahan-99, Yubileynaya-100, Syrena Odeska and Yakar-99 were prominent cultivars in zeleny sedimentation. According to results, it was concluded that cultivars Ekiz and Bezostaja was promising for Tokat-Zile conditions in high grain yields and satisfactory grain protein contents.