Eşcinsel insan hakları: Sosyal baskınlık yönelimi, sistemi meşrulaştırma, yükleme karmaşıklığı açısından bir inceleme
Homosexual human rights: an investigation from the perspective of social dominance orientation, system justification and attributional complexity
Yazar: ECEM ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. DERYA HASTA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Atıf karmaşıklığı = Attributional complexity ; Eş cinsellik = Homosexuality ; Sistemi Meşrulaştırma Kuramı = System Justification Theory ; Sosyal baskınlık = Social dominance ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu araştırmada cinsel yönelim temelinde bir azınlık grubu olarak sistemde dezavantajlı konuma sahip olan eşcinsellerin insan haklarına yönelik tutumlar ele alınmıştır. Araştırmada örneklem grubu olarak 18-64 yaş arası heteroseksüel bireylerden (N=305; K=193, E=112) ölçüm alınmıştır. Baskın grup üyesi olan bu bireylerin eşcinsel insan haklarına destek düzeyi ile sosyal baskınlık yönelimi, sistemi meşrulaştırma ve yükleme karmaşıklığı değişkenleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmada ayrıca katılımcıların genel olarak insan haklarına destek düzeyi ile eşcinsel insan haklarına destek düzeyi arasında anlamlı bir fark olup olmadığına bakılmıştır. Katılımcıların eşcinsel insan haklarına yönelik desteklerinin ölçülmesi amacıyla bu çalışma kapsamında Türkçe'ye uyarlanan Lezbiyen ve Gey İnsan Hakları Destek Ölçeği (LGİHDÖ) kullanılmıştır. Geçerlik-güvenirlik analizleri 273 üniversite öğrencisinden (K=183, E=90) oluşan ayrı bir örneklem grubu ile gerçekleştirilen LGİHDÖ, "Ayrımcılık Karşıtlığı" ve "Sivil Hak ve Özgürlükler" adı verilen iki faktörlü bir yapı göstermiştir. 
	Gerçekleştirilen analiz sonuçlarına göre eşcinsel insan haklarına verilen destek düzeyini yaş, cinsiyet, sosyal baskınlık yönelimi ve sistemi meşrulaştırma değişkenleri negatif yönde yordarken, yükleme karmaşıklığının pozitif yönde yordadığı belirlenmiştir. Bu ilişkilere ek olarak, sosyal baskınlık yönelimi ve eşcinsel insan haklarına yönelik tutumlar arasındaki ilişkide sistemi meşrulaştırma ve yükleme karmaşıklığı değişkenlerinin aracı rol oynadığı görülmüştür. Bireylerin eşcinsel insan haklarına yönelik desteklerinin genel olarak insan haklarına verdikleri destek düzeyinden anlamlı olarak daha düşük olduğunun belirlenmesinin yanı sıra, söz konusu bu farkın sosyal baskınlık yönelimi, sistemi meşrulaştırma ile birlikte arttığı görülmüştür.  Ayrıca, kadınların ve eşcinsel bir arkadaşı olan katılımcıların eşcinsel insan haklarına daha yüksek düzeyde destek verdikleri saptanmıştır.

Abstract:
With an approach to homosexuals as a sexual minority group which is considered as disadvantaged in the societal system, this paper aims to examine the relationships between the attitudes of heterosexuals towards homosexual human rights and their level of social dominance orientation, system justification and attributional complexity. Utilizing a sample composed of 305 heterosexual individuals aged 18-64 to assess these relationships, the participants' support for homosexual human rights and for human rights in general were also compared to investigate whether a significant difference exists. 
	In line with the expectations of the study, regression analysis showed that while age, gender, social dominance orientation and system justification negatively predicts support for homosexual human rights, attributional complexity predicts positively. Moreover, the path analysis revealed that the relationship between social dominance and support for homosexual human rigths were mediated by both system justification and attributional complexity. Women and the participants with a homosexual friend were found to have higher levels of support for homosexual human rights. Additionally, the participants' support for homosexual human rights were significantly lower than their support for human rights in general and this difference was positively corelated to social dominance orientation and system justification.