Renat Muhammediev'in "Kěneriy Çitlěk Ḳoşı" (Kanarya Kafes Kuşu) adlı romanından hareketle çağdaş Tatar Türkçesinin dil özellikleri
The linguistic features of contemporary Tatar Turkish, based on the Canary Cage Bird, the novel by Renat Muhammediev
Yazar: ÖZLEM ÖZMEN GÜMÜŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA SİBEL BAYRAKTAR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Dil özellikleri = Language features ; Muhammediev, Renat = Muhammediev, Renat ; Roman = Novel ; Tatar edebiyatı = Tatar literature ; Tatarca = Tatar language

Özet:
Tarihî Kıpçak Türkçesinin bugün en önemli temsilcilerinden biri Tatar Türkçesidir. Çalışmamızda Çağdaş Tatar Edebiyatının yaşayan en büyük romancılarından Renat Muhammediev'in 1989 yılında kaleme aldığı, Kěneriy Çitlěk Ḳoşı (Kanarya Kafes Kuşu) adlı ünlü romanı üzerine dil incelemesi yapılması amaçlanmıştır. Çalışmamız Giriş, İnceleme, Metin, Dizinler ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş kısmında Tatar Türkleri, Tatar Edebiyatı, Tatar Türkçesi, Renat Muhammediev'in Hayatı, Eserleri ve Metin Hakkında bilgi verilmiştir. İnceleme kısmında Metinde Dikkat Çeken Dil Özellikleri başlığı altında imla ve gramer olarak dikkat çeken kullanımlar incelenmiş, Dizinler Hakkında başlığında dizinler ile ilgili genel bilgi verilmiştir. Metin kısmında, romanın transkripsiyon yapılmış metni, Dizinler kısmında ise, Söz Dizini, Ek Dizini, Özel İsimler Dizini ve Sıklık Sözlüğü yer almaktadır. Sıklık Sözlüğü içinde Harf Tipi Sıklığı, Ünlü - Ünsüz Harf Sıklığı, Kalın - İnce Ünlü Harf Sıklığı, Düz - Yuvarlak Ünlü Harf Sıklığı, Geniş - Dar Ünlü Harf Sıklığı, Sedalı - Sedasız Ünsüz Harf Sıklığı, Sürekli-Süreksiz Ünsüz Harf Sıklığı, Harf Sıklığı, Hece İçi Harf Sıklığı, Hece Tipi Sıklığı, Hece Sıklığı, Kelime Tipi Sıklığı, Kelime Sıklığı, Tersten Sıralı Kelime Sıklığı, İsim Sıklığı, Fiil Sıklığı bulunmaktadır. Sonuç bölümünde ise çalışmanın sonucunda elde ettiğimiz veriler değerlendirilmiştir.

Abstract:
Today, one of the most important representatives of historical Kipchak Turkish is Tatar Turkish. In our study, it is aimed to make a linguistic analysis on the famous novel Kěneriy Çitlěk Ḳoşı (Canary Cage Bird) written in 1989 by Renat Muhammediev, one of the greatest living novelists of Contemporary Tatar Literature. Our study consists of Introduction, Analysis, Text, Indexes and Conclusion. In the Introduction, the information about Tatar Turks, Tatar Literature, Tatar Turkish, Renat Muhammediev's Life, His Works and Text was given. In the Analysis section, the remarkable usages were examined in terms of spelling and grammar, under the title of Remarkable Language Features in the Text, and general information about the indexes was given under the title of On Indexes. In the Text part, the transcription of the text of the novel, and in the Indexes part, the Word Index, the Affix Index, the Proper Names Index and the Frequency Dictionary are included. The Frequency Dictionary includes Letter Type Frequency, Vowel - Consonant Frequency, Bold - Front Vowel Frequency, Unrounded - Rounded Vowel Frequency, Wide - Narrow Vowel Frequency, Voiced - Unvoiced Consonant Frequency, Continuous - Discontinuous Consonant Frequency, Letter Frequency, In-Syllable Letter Frequency, Syllable Type Frequency, Syllable Frequency, Word Type Frequency, Word Frequency, Reverse Order Word Frequency, Noun Frequency, Verb Frequency. In the Conclusion part, the data obtained as a result of the study was evaluated.