Bediüzzaman Said Nursî'nin İttihad-ı İslâm düşüncesi
Thoughts of Bediüzzaman Said Nursi about İslamic unity
Yazar: ERDAL BOZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET KÜTÜK
Mardin Artuklu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Abdülhamid I = Abdülhamid I ; Araplar = Arabs ; Birlik = Unity ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Siyasi bütünleşme = Political integration ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Tarih = History ; İslam Birliği = Islamic Union ; İslamiyet = Islam ; Şeyhülislamlık = Şeyhulislam

Özet:
Potansiyel canlılığını her devirde koruyan ittihad-ı İslâm konusu son yıllarda yeniden ilgi merkezi olmuştur. Bu konudaki yanlış düşünce ve teşebbüsler, İslâm âlemi ve tüm dünya için ciddi sıkıntılara neden olacağından Müslümanların ve gayrimüslimlerin aydınlatılması çok önemlidir. Bu nedenle belirlenen konu hakkında yüz seksen eser incelenmiş, Türkiye'de ve dünyada etkisi hissedilen İslâm âlimi Bediüzzaman Said Nursî'nin ittihad-ı İslâm hakkındaki görüşleri irdelenmeye ve sentezlenmeye çalışılmıştır. Üzerinde çalışılan müellifin öncelikle biyografisi verilmiş, bilahare konu başlığı olan ittihad-ı İslâm'ın kavramsal çerçevesi, konu ile ilgili diğer eserlere de atıflar yapmak suretiyle çizilmeye çalışılmıştır.
Müellif, İslâm âleminin iptidailiği ve dağınıklığının nedenlerini Müslümanlardaki "cehalet, iftirak ve zaruret" olarak sıralar ve bunların "sanat, marifet ve ittifak" ile giderilebileceğini kaydeder. İttihad-ı İslâm mefkûresi için eğitim, hürriyet ve şûraya çok önem verirken, birliğin hayata geçirilmesi için öncelikle fert fert imanî kalitenin artırılması, sonra toplumların İslâm'a göre şekillenmesi ve en nihayetinde siyaset ve müesseseleşmeyi esas alacak bir silsile belirler. "Birleşik İslâm Cumhuriyetleri" tarifini ABD örneği ile modelleştirirken böyle bir birlikteliğin öncülüğünü Türkiye'nin yapabileceğini nedenleriyle açıklar. İnançsızlığın ve anarşinin önüne geçebilmek için bu birliğe Batı'nın da taraftar olması gerektiğini savunan Bediüzzaman, tüm inançların düşmanı anarşiye karşı diğer din mensuplarıyla ittifakı da zaruri görür. 
Müellifin hayatı, kitapları, makaleleri, konuşmaları ve eylemleri esas kaynak olarak incelenirken, talebeleri, onunla bir şekilde münasebeti olanların düşünce ve hatıraları, onun ittihad-ı İslâm düşüncesi hakkında yazanların fikirleri de çalışmamızda istifade ettiğimiz kaynaklar olmuştur. Risale-i Nur ve talebelerinin birliğin tahakkukunda önemli bir vazife göreceğini de dile getiren Bediüzzaman'ın ittihad-ı İslâm mefkûresi, uygulanabilirliğini halen kaybetmediği halde muhataplarının gayretlerini beklediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Islamic Unity maintains its vitality as a potential issue in every era has once again become the center of attention in recent years. Since  the misunderstandings and applications  can  easily cause misery for the whole  Islamic  World the enlightment  of  the non-muslim world  is very important  on  the subject. Because of this fragility, about hundred-eıghty source sare considered with the  works  of  Bediüzzaman Said  Nursi  who  is  effective  in  Turkey and world wide and the results tried to  be  synthesized. 
Author considers the causes of primivity and scatteredness  in  Islamic  World  as  three characteristics  of   Muslims which  as  illiteracy deviation and poverty and the solutions for these are alliance, ingenuity and craft.While giving importance to education, freedom and consultation, for the union  of  Islam, he  explains the sequence  of  remedy  as  the quality  of  belief  in  individuals, the shaping  of  society in  terms  of  Islam and then politics and the establishment  of  instutions  in  Islamic ways. 
While author's  life, books, articles, speeches and actions were examining  as  a  main source, his students, the thougths and memories  of  those who  had  a  relationship with him  in  anyway and also  his  ideas about Islamic unity has  been sources for  us. Target of Islamic Unity of Bediüzzaman  saying that  Risale-i  Nur  and  his  students would have  an important task on  the occurrence  of  unity, stil didn't lose its applicability  but  it  was explorated that the efforts  of  related people are expected.