Çok düşük doğum ağırlıklı prematüre bebeklerin iki-üç yaş döneminde gelişimsel durumlarının ve gelişimlerini etkileyen etmenlerin araştırılması
A research on the developmental outcomes of and the factors that affect the development of very low birth weight preterm infants at 2-3 years of age
Yazar: BEDRİYE TUĞBA KARAASLAN
Danışman: PROF. DR. NECATE BAYKOÇ DÖNMEZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-prematür = Infant-premature ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Çok düşük doğum ağırlığı ile doğan prematüre bebeklerin üç yaş döneminde gelişimsel sorunlarının sıklığını, ev ortamında aldıkları şefkatli bakım ve uyaranların yeterliliğini ve gereksinimleri olan hizmetleri, ?Bebeklik ve Erken Çocukluk Dönemi Ruh Sağlığı ve Gelişimsel Sorunlar İçin Tanı Sınıflaması-DC:0-3R? kapsamında belirlemek amacıyla bu çalışma planlanmıştır. Araştırmanın deseni, kesitsel (cross-sectional), gözlemsel (observational, non-experimental) araştırma desenidir. 1 Ocak 2004 ? 31 Mart 2006 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi (çalışma grubunun tamamı olan 10 çocuk) ve Dr. Zekai Tahir Burak Kadın Sağlığı Eğitim-Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (çalışma grubunun %15.6'sı olan 20 çocuk) yatarak yoğun bakım tedavisi görmüş, 1500 gram ve altında doğum ağırlığı ile doğan, kronolojik yaşları 24-42 aylar arasında olan 30 bebek ve ailesi çalışma grubunu oluşturmuştur. Üç aşamalı yapılan değerlendirmede; birinci aşamada ev ortamında bebeği ve aileyi etkileyebilecek psikososyal etmenlerin değerlendirilmesi amacıyla Ev Ortamını Değerlendirme Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Bakımverenin Bebek Gelişimi Bilgisi Ölçeği kullanılmıştır. İkinci aşama, çocukların uluslararası sınıflandırma sistemine göre bedensel sağlık sorunlarını belirleyen çocuk hekimi değerlendirmesidir. Son aşamada, çocuk gelişim uzmanı tarafından Bayley Bebekler için Gelişimsel Değerlendirme Ölçeği-II ve III kullanılarak gelişim değerlendirmesi yapılmıştır. Yansızlığın sağlanması amacıyla uzmanlara diğer değerlendirme sonuçları hakkında bilgi verilmemiştir. Çalışma grubunu oluşturan çocukların 17'si (%56.7) kız; 13'ü (%43.3) erkektir. Doğum ağırlığı dağılımının ortanca değeri 1375 g (en düşük 650 g - en yüksek 1500 g; %25-75 aralığı: 1035g - 1462 g), doğum haftası dağılımının ortanca değeri 30.5 haftadır (en düşük 26 hafta - en yüksek 36 hafta; %25-75 aralığı: 29 - 33 hafta). Yaş dağılımının ortanca değeri ise, 38.5 aydır (en küçük 28 ay ? en büyük 42 ay; %25-75 aralığı: 30.75 ay ? 42.00 ay). Araştırma sonucunda, Bebeklik ve Erken Çocukluk Dönemi Ruh Sağlığı ve Gelişimsel Sorunlar için Tanı Sınıflaması I. Ekseninde, çocuklardan 1'inde yaygın gelişimsel bozukluk, 1'inde düzenleme bozukluğu saptanmıştır. Eksen II'de çocukların 19'unun (%63.3) anne-bebek ilişki sorunu ya da sorunlara yatkınlığının olduğu, Eksen III'de çocukların 10'unun (%33.3) en az bir alanda gelişimsel sorunu olduğu belirlenmiştir. Eksen IV'te dört veya daha fazla zorlayıcı durum belirlenen çocuk sayısı ise 16 (%53.3) olarak saptanmıştır. Eksen V'de çocukların 21'i (%70.0) en az bir alanda destek gereksinimindedir. Çalışma grubunu oluşturan çocukların gereksinimleri olduğu belirlenen hizmetleri sadece %54.6 oranında aldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar, çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerin ve ailelerinin izlenmesi ve desteklenmesi sürecine ışık tutması açısından değerlidir.Anahtar Kelimeler: Çok düşük doğum ağırlığı, prematüre, gelişim, tanı sınıflaması, psikososyal zorlayıcılar

Abstract:
This study aims to determine the frequency of developmental problems of very low birth weight children, the adequacy and efficiency of tender care and stimulation they are being provided with in the home environment and the services which they feel the necessity of by 3 years of age, within the context of ?Diagnostic Classification of Mental Health and Developmental Disorders of Infancy and Early Childhood ? DC:0-3R?. The design of the study is cross-sectional and non-experimental. The study sample included thirty 24-42 chronological month of age infants (and their families) with birth weights equal to or less than 1500 grams, who had been cared for in the pediatrics department, neonatal intensive care unit of Ankara University Medical School (10 children comprising the whole sample) and neonatal intensive care unit of Dr. Zekai Tahir Burak Women's Health Education and Research Hospital (20 children accounting for the 15.6% of the sample). In the three-stage evaluation administered, Home Observation for Measurement of the Environment Scale, Beck Depression Inventory and Caregiver Knowledge of Child Development Inventory were used in the first phase in order to evaluate the psychosocial factors that might affect the child and the family in home environment. The following phase was the pediatrician?s evaluation that determines children?s physical morbidities in respect of the international classification system. In the last phase developmental evaluation was conducted by a child development specialist using the Bayley Scales of Infant Development-Second and Third Edition. To avoid bias, the specialist was not given the information about the results of the other evaluation inventories. Of the children forming the study group, 17(56.7%) are female, 13(43.3%) are male. The median of the birth weight distribution is 1375 grams (the minimum and the maximum of which are 650 and 1500 grams, respectively; 25-75% interval: 1035-1462g), the median of the gestational age is 30.5 weeks (the minimum and the maximum of which are 26 and 36 weeks, respectively; 25-75% interval: 29-33 weeks). The median of the age distribution is 38.5 months (the minimum and the maximum of which are 28 and 42 months, respectively; 25-75% interval: 30.75-42.00 months). At the end of the research, in Axis I of DC:0-3R one of the children were diagnosed with `pervasive developmental disorder? and one with `regulation disorders of sensory processing?. Nineteen of the children (63.3%) were found to have tendency for parent-infant relationship problem in Axis II, 10 of the children (33.3%) were found to have problems in at least one field of development in Axis III. In Axis IV, the number of children diagnosed with four or more stressors was 16(53.3%). In Axis V, 21 children (70.0%) need support in at least one aspect. It was concluded that the children forming the study group received the services which are identified as their needs at a rate of 54.6%. These results are substantial in terms of lighting the way for the process in monitoring and supporting very low birth weight infants and their families.Key Words: Very low birth weight, preterm, development, diagnostic classification, psychosocial stressors