Genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz (ESBL) üreten mikroorganizmalarla gelişen üriner enfeksiyonlu çocukların klinik ve laboratuvar bulguları
Clinical characteristics and laboratory findings of children with urinary tract infections caused by extended spectrum beta-lactamases (ESBL) producing microorganisms
Yazar: MERYEM SEDA BOYRAZ
Danışman: PROF. DR. ALİ BÜLENT CENGİZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Bakteriler = Bacteria ; Beta laktamazlar = Beta lactamases ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuklar = Children ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections ; İlaçlara direnç = Drug resistance ; İlaçlara direnç-mikrobiyal = Drug resistance-microbial

Özet:
Boyraz Meryem Seda, Genişlemiş Spektrumlu Beta-laktamaz (ESBL) Üreten Mikroorganizmalarla Gelişen Üriner Enfeksiyonlu Çocukların Klinik ve Laboratuvar Bulguları, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlık Tezi, Ankara 2014.
Genişlemiş spektrumlu beta laktamaz (ESBL) üreten mikroorganizmalarla gelişen üriner sistem enfeksiyonları (ÜSE'ler) önemli bir sağlık sorunudur. ESBL pozitif mikroorganizmalarla gelişen ÜSE'si olan çocukların klinik ve laboratuvar özelliklerini ve ESBL pozitif enfeksiyon açısından risk faktörlerini değerlendirmek için planlanan çalışmamıza 0-17 yaş grubundaki toplumdan kazanılmış ÜSE'si olan vakalar (158 hastanın ESBL pozitif 178 atağı; 162 hastanın ESBL negatif 166 atağı) dahil edilmiştir.
ESBL pozitifliği erkeklerde daha fazladır (p=0,046). İdrarda koku ve huzursuzluk ESBL pozitif grupta, hematüri ise ESBL negatif grupta daha fazla bulunmuştur (p=0,006 ve p=0,019). Semptom süresi ESBL pozitif grupta daha uzundur (p<0,001). İdrar incelemesinde lökosit sayısı ESBL negatif grupta daha fazladır (p=0,001). Lökositoz ve periferik yaymada polimorfonükleer lökosit hakimiyeti ESBL pozitif grupta daha az saptanmıştır (p=0,002 ve p<0,001). Her iki grupta en fazla izole edilen bakteri E. coli'dir. 
ESBL pozitif grupta aminoglikozidlere, kinolonlara, nitrofurantoine, TMP-SMZ'ye direnç daha fazladır. Altta yatan üriner sistem hastalığı, ÜSE için profilaktik antibiyotik kullanımı ve son 3 ay içinde hastanede yatış hikayesi ESBL pozitif ÜSE gelişiminde bağımsız risk faktörü olarak belirlenmiştir. ESBL pozitif ÜSE gelişme riskinin altta yatan bir üriner sistem hastalığı varlığında 2,22 kat (p=0,013), profilaktik antibiyotik kullanımında 2,71 kat (p=0,01) ve son 3 ay içinde hastanede yatma durumunda 3,35 kat (p=0,006) arttığı belirlenmiştir. 
ESBL pozitif grupta negatif gruba göre ultrasonografide daha fazla anormal bulgu saptanmıştır (p=0,005). ESBL pozitif gruptaki hastaların hastanede daha uzun süre yattığı belirlenmiştir (p=0,044).
ÜSE'si olan çocuk hastalar değerlendirilirken ESBL pozitif hastaların klinik özelliklerinin farklılık gösterebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Altta yatan üriner sistem hastalığı olan, profilaktik antibiyotik kullanan ve son 3 ayda hastanede yatan çocuklarda antibiyotik seçimi artmış ESBL pozitif enfeksiyon riski dikkate alınarak yapılmalıdır.
Anahtar kelimeler: Üriner sistem enfeksiyonu, ESBL üreten bakteri, çocuk, risk faktörleri, klinik özellikler, antibiyotik direnci

Abstract:
Boyraz Meryem Seda, Clinical Characteristics and Laboratory Findings of Children with Urinary Tract Infections Caused by Extended Spectrum Beta-lactamases (ESBL) Producing Microorganisms, Hacettepe University, Faculty of Medicine, Thesis in Pediatrics, Ankara 2014.
The urinary tract infections (UTI) caused by extended spectrum beta-lactamases (ESBL) producing microorganisms are an important general health problem.
In this study, the community acquired UTI cases from 0-17 age group were included in order to investigate the clinical characteristics and laboratory findings of the children with UTIs caused by ESBL positive microorganisms and to evaluate associated the risk factors. Total of 178 urine samples from 158 patients with positive ESBL and 166 urine samples from 162 patients with negative ESBL were included in this study.
The ESBL positive UTIs were more common among male patients (p=0,046).  While the discomfort and urine odor were more common in ESBL positive group, hematuria was found to be more common in ESBL negative group (p=0,019 and p=0,006). The duration of symptoms was longer in ESBL positive group (p<0,001). In urinary analysis, the number of leukocyte was higher in ESBL negative group (p=0,001). Leukocytosis and polymorphonuclear leukocyte proportion in peripheral smear were lower in ESBL positive group (p=0,002 and p<0,001). E.coli was the most isolated microorganism in both groups. The resistance rates to aminoglycosides, quinolones, nitrofurantoin, trimethoprim-sulfamethoxazole were higher in ESBL positive group.
Logistic regression analysis identified the underlying urinary tract condition, UTI antimicrobial prophylaxis and history of hospitalization in the last three months as independent risk factors, increasing the risk 2,22-fold (p=0,013), 2,71-fold (p=0,01) and 3,35-fold (p=0,006), respectively for ESBL-positive UTI.
More abnormal ultrasonography findings were found in ESBL positive group when compared to the ESBL-negative group (p=0,005).  The mean duration of hospitalization for patients with ESBL-positive UTI was significantly longer than that for patients with ESBL-negative UTI.
While evaluating the children with UTI, it should be taken into consideration that ESBL positive patients may have different clinical characteristics. The ESBL positive infection risk should be taken into consideration while choosing the antibiotics for children who have underlying urinary tract condition, who used prophylactic antibiotic, or who have been hospitalized in the past three months.
Keywords: Urinary tract infection, ESBL-producing bacteria, pediatric patients, risk factors, clinical characteristics, antibiotic resistance.