Yeni genişletilmiş sürdürülebilir lojistik performans endeksinin oluşturulması üzerine bir araştırma
A research on construction of a new expanded sustainable logistics performance index
Yazar: ABDULLAH TÜZEMEN
Danışman: PROF. DR. FEHİM BAKIRCI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
Lojistik performans endeksi (LPE) ülkelerin gelişimlerinin lojistik sektördeki teknolojik, fonksiyonel ve altyapıya yönelik yönlerini değerlendirmektedir. Bahsi geçen bu boyutlardan ötürü LPE, kapsamlı bir değerlendirme aracı olmaktan göreceli olarak uzaktır. Çünkü LPE ülkelerin lojistik sektördeki performanslarını sosyal, operasyonel ve çevresel açıdan değerlendirmez. Ayrıca LPE, değerlendirilecek ülkeler hakkında uzman görüşleri temel alınarak oluşturulmuştur. Dolayısıyla söz konusu ülkelerin değerlendirme sürecine insan faktörü (uzman görüşü) dâhil edildiği için LPE'nin tarafsızlığı ve nesnelliği tartışmaya açık bir konu olagelmiştir. LPE'nin doğası gereği içerdiği sakıncaları ortadan kaldırmaya yönelik literatürde bazı çalışmalar mevcuttur. Ancak yeni performans endeksi öneren literatürdeki çalışmaların hepsi kısmen ya da tamamen nitel değişkenlerden yararlanmıştır. Bu yüzden literatürdeki mevcut çalışmalar da öznel olma eğilimine sahiptir. Söz konusu çalışmalar aynı zamanda önermiş oldukları endekslerin boyutlarını keyfi olarak ağırlıklandırmaktadırlar. Bundan ötürü söz konusu çalışmalarda hangi boyutun lojistik performans etkinliği üzerinde daha çok etkiye sahip olduğunun tespiti mümkün olamamaktadır. Dolayısıyla bu çalışmanın amacı yeni bir lojistik performans endeksi önererek LPE'nin bahsi geçen sakıncalarını ortadan kaldırmaktır. 
Bu çalışmada önerilen ve 9 alt ve 4 ana boyuta sahip olan Yeni Genişletilmiş Sürdürülebilir Lojistik Performans Endeksi (YGSLPE)  OECD ülkelerinin lojistik sektöründeki performansını ekonomik, sosyal, çevresel ve operasyonal açılardan değerlendirir ve böylece ülkelerin lojistik faaliyetlerinin toplumsal, sosyal, operasyonel ve çevresel boyutlarını da ele alır.  Böylece YGSLPE daha kapsamlı bakış açısı ile OECD ülkelerinin lojistik performanslarına yönelik daha geniş bir anlayış sunma eğilimine sahiptir.  YGSLPE yalnızca nicel verilere dayandığı için mevcut LPE'nin öznel olma sakıncasını içermemektedir. Ayrıca çalışmada önerilen yeni LPE'ye ait alt boyutlar keyfi olarak ağırlıklandırılmamıştır. Keyfi ağırlıklandırma yerine bu çalışmada yöntem olarak söz konusu alt boyutların ülkelerin lojistik performans etkinliği üzerindeki etkileri BOOTSTRAP analizine başvurularak açık bir şekilde belirlenmiştir.  YGSLPE'ye göre ülkeler sıralanırken VZA'nın süper etkinlik modelinden yararlanılarak sıralanmıştır. Bu durumda ABD lojistik performans etkinliği açısından ilk sırada yer alırken İsviçre son sırada yer almıştır. 
  Çalışmanın sonucuna göre YGSLPE'nin bazı alt boyutlar ülkelerin lojistik etkinliğinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmişken bazı boyutlar ise k üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, yapılan Kendall's tau-b sıralama korelasyon testinin sonucuna göre YGSLPE ile LPE arasında anlamlı bir ilişki olmadığı (p>0,05) tespit edilmiştir. Buna göre iki endeksin birbirlerinin alternatifi olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimler: Lojistik Performans Endeksi, Ulaşım, Karbon Salınımı, Enerji Kullanımı, Sürdürülebilirlik, Etkinlik

Abstract:
Logistics performance index (LPI) is a tool for measuring and comparing countries' logistics performance.. The dimensions of LPI mainly evaluate technological, functional and infrastructural aspects of countries' advancements in logistics sector. Because of these dimensions, LPI tends to be incomplete. Because it lacks social, operational and environmental aspects of countries' performances in the logistics sector.  And, secondly; LPI is created based on experts' opinions on the countries to be evaluated. Therefore, it may lack impartiality and can be bias because the human factor (experts' opinions) is involved in the evaluation process of countries in question. There are some studies in literature to overcome these two main drawbacks and other drawbacks which LPI inherently contains. But, to the best of our knowledge, all the studies in the literature constructing or suggesting an alternative index to LPI draw upon qualitative variables in part or whole. Therefore, those studies tend to be bias too. And they also weight the dimensions of their index hypothetically. That is why, it is not clear which dimension has stronger impact on studies' suggested logistics performance efficiency compared to other dimensions in the related studies. Therefore, the purpose of this study is to overcome as many drawbacks of LPI as possible. New Expanded Sustainable Logistics Performance Index (NESLPI) which is suggested in the study has 9 sub-dimensions and 4 main dimensions. These 4 main dimensions are economic, social, environmental and operational aspects of NESLPI.  These main dimensions evaluate economic, social, operational and environmental aspects of OECD countries' performance in logistics sector. So, this more thorough view in the study tends to provide a wider angle to gain insights into logistics performance of OECD countries. And all data drawn upon in the study are solely based on quantitative variables and no experts' opinions have been utilized so that the study can be unbiased and impartial. Furthermore, sub-dimensions of the suggested logistics performance index in this study are not weighted hypothetically. But their impact on logistics performance efficiency has been determined by utilizing BOOTSRAP analysis. And super efficiency model of DEA has been utilized to rank logistics perfromance efficiency in a clear way. According to the results of the study U.S has the highest level of performance while Switzerland has the lowest level of performance in logistics sector. 
 Sub-dimensions of NESLPI have a positive and significant effect on logistics efficiency while some other sub-dimensions have negative and significant effect on logistics efficiency. 
And lastly, according to Kendall's tau-b ranking correlation test, there is no significant relationship (p>0,05) between LPI and NESLPI which means NESLPI can be utlized as an alternative to LPI.  
Keywords: Logistics Performance Index, Transport, Carbon Emission, Energy Use, Sustainability, Efficiency,