Basın ve canlı kaynaklara göre Çorum olayları (1980)
According media and live sources Çorum events (1980)
Yazar: NESİMİ ŞAHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ÜNÜVAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Ülkemizde yaşanan 1960 askerî darbesi ve 1971 muhtırasının ardından sivil siyaset koalisyon ve azınlık hükümetleri tarafından yürütülmeye çalışılmış, bu hükümetler Türkiye'nin sorunlarını çözmekte başarılı olamamışlardır. Halkın ekonomik zorluklarla mücadele ettiği 1970-1980 arası dönemde üniversite öğrencilerinin liderliğini yaptığı sağ-sol çatışmaları her geçen gün şiddetini artırmış ve zamanla olaylar halkın geneline yayılmıştır. Sokaklar, eğitim kurumları, iş yerleri sağ-sol olaylarının yoğun şekilde yaşandığı yerler haline gelmiştir. Asker ve polisin olaylara müdahalesi yeterli olmamış, siyasilerin ülke yönetimindeki tutumları şiddetin artmasına neden olmuştur. 1978'de Kahramanmaraş'ta Alevilere yönelik saldırılar yaşanmış, güvenlik güçlerinin olaylara müdahale etmemesi saldıran ve savunma halinde olan grupların karşılıklı mücadelesine ve gücüne dayalı bir çatışma ortamı doğurmuştur. Maraş olayları ile birlikte ülkenin dört bir yanında devam eden olaylar her geçen gün daha fazla insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur. 27 Mayıs 1980 tarihinde MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Gümrük ve Tekel Eski Bakanı Gün Sazak'ın suikast sonucu hayatını kaybetmesi üzerine ülke genelinde var olan çatışma ortamı şiddetlenmiş, bu olumsuz durumdan en fazla etkilenen illerden birisi de Çorum olmuştur. Güz Sazak'ın Çorum ile hiçbir alakası olmamasına rağmen Çorum'da önce sağ-sol sonra Alevi-Sünni şeklinde yaşanan ve onlarca kişinin hayatını kaybetmesine neden olan olaylar yaşanmıştır. Olayların başlangıcı ile ilgili farklı iddialar, Çorum olayları süresince asker ve polisin tutumu, hastanelerin durumu, TRT'nin yaptığı hatalı yayınlar, mülki amirlerin aldığı kararlar tartışmaların odak noktasını oluşturmaktadır. Çorum halkının birlik ve beraberliğine, şehrin maddi ve manevi dokusuna büyük zarar veren bu olayların etkisi günümüzde hâlâ görülmektedir. Gazi Caddesi sembolik bir sınır konumunda olup Alevi ve Sünni halkın oturduğu mahalleleri birbirinden ayırmaktadır. Son yarım yüzyıldaki bu ayrışım ancak yeni kuşakların birbirini anlaması ve ötekileştirici bir tutum içinde olmamaları ile çözülebilecektir.

Anahtar sözcükler: Çorum olayları, sağ-sol, Alevi-Sünni, 1980

Abstract:
After the military coup of 1960 and the memorandum of 1971, civilian politics in Turkey was tried to be carried out by coalition and minority governments, but these governments were not successful in solving Turkey's problems. In the period between 1970 and 1980, when the people were struggling with economic difficulties, the right-left conflicts led by university students increased their intensity day by day and in time the events spread to the general public. Streets, educational institutions and workplaces became places where right-left incidents were intensely experienced. The intervention of the military and the police was not sufficient and the attitudes of politicians in the administration of the country led to an increase in violence. In 1978, Alevis were attacked in Kahramanmaraş and the lack of intervention by the security forces led to a conflict environment based on the mutual struggle and power of the attacking and defending groups. The incidents that continued all over the country after the Maraş incidents caused more and more people to lose their lives every day. On 27 May 1980, MHP Deputy Chairman and former Minister of Customs and Monopoly Gün Sazak lost his life as a result of assassination and the conflict environment throughout the country intensified and Çorum was one of the provinces most affected by this negative situation. Although Güz Sazak had nothing to do with Çorum, first right-left and then Alevi-Sunni incidents took place in Çorum which caused dozens of people to lose their lives. Different claims about the beginning of the events, the attitude of the military and the police during the Çorum events, the situation of the hospitals, the erroneous broadcasts made by TRT and the decisions taken by the local authorities constitute the focal point of the discussions. The effects of these events, which caused great damage to the unity and solidarity of the people of Çorum and to the material and spiritual fabric of the city, are still seen today. Gazi Street is a symbolic border, separating the neighbourhoods inhabited by Alevi and Sunni people. This separation in the last half century can only be solved if the new generations understand each other and do not adopt a marginalising attitude. 

Keywords: Çorum events, right-left, Alevi-Sunni, 1980