İnsan kaynakları uygulamalarında türk işletmeleri ile uluslararası işletmelerin etkileşiminin rolü: Çoklu vaka analizi
The role of the interaction of turkish businesses and international businesses in human resources practices: Multiple case analysis
Yazar: AYŞEGÜL VAYISOĞLU ZORLU
Danışman: PROF. DR. SENAY YÜRÜR ; PROF. DR. OKTAY KOÇ
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmada Türk işletmelerinin insan kaynakları uygulamalarında, etkileşimde bulundukları uluslararası işletmelerden nasıl etkilendiklerini ortaya koyabilmek amaçlanmıştır. Bu etkinin nasıl gerçekleştiğinin tespit edilebilmesi için "Uluslararası işletmelerle etkileşim içerisinde olan Türk işletmelerinin insan kaynakları uygulamaları, bu işletmeler arasındaki karşılıklı bağımlılık ilişkisine göre hangi açılardan nasıl etkilenmektedir?" sorusuna cevap aranmıştır.
Nitel bir araştırmanın yapıldığı çalışmada, Türkiye'de faaliyet gösteren ve uluslararası işletmelerle etkileşimde olan on üç işletmenin idari kadrodaki yöneticileriyle görüşme yapılmıştır. Görüşmeye, etkileşim nedeniyle uluslararası işletmelerden insan kaynakları uygulamaları açısından etkilendiğini kabul eden on işletmeyle devam edilmiştir. 
Elde edilen veriler öncelikle, işletme bazında insan kaynakları uygulamalarında ortaya çıkan değişim kapsamında tasnif edilmiştir. Sonrasında Türk işletmelerinin etkileşimde bulunduğu uluslararası işletmeye olan bağımlılık ilişkisi tespit edilmiş ve bu ilişkilerde Türk işletmeyi insan kaynakları uygulamaları hususunda değişime götüren etkiler, katılımcıların ifadeleri kodlanarak bulunmuştur. Sonrasında işletme bazında elde edilen veriler çoklu vaka analizi stratejisiyle çözümlenmiştir. 
Veri toplama kapsamındaki işletmelerin uluslararası işletmelerle etkileşiminin insan kaynakları uygulamaları üzerindeki etkisinin, uluslararası işletmelerle olan bağımlılık ilişkileri neticesinde ortaya çıkan etki şekilleri ile gerçekleştiği tespit edilmiştir. Farklı seviyelerdeki bağımlılık ilişkilerinde, Türk işletmelerinin farklı insan kaynakları uygulamalarında farklı düzeylerde değişim yaşadıkları görülmüştür. Yüksek bağımlılık ilişkisinde insan kaynakları uygulamalarında etkilenme düzeyi yüksek olurken, bağımlılık ilişkisi azaldıkça bu etkilenmenin de genel olarak azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. İşletmelerin mevcut İK uygulamaları olgunluğunun; etkileşimde bulundukları dönemde, daha az ya da daha çok sayıda uygulamada etkilenmelerine sebep olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bağımlılık ilişkisine göre ortaya çıkan etki şekillerinde yüksek bağımlılık ilişkisinde zorlayıcı ve bilişsel, orta bağımlılık ilişkisinde öykünme öğrenme, öneri ve beklenti, düşük bağımlılık ilişkisinde ise güven eksikliği, öneri ve beklenti etkileri tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal how Turkish businesses are affected by the international businesses they interact with in their human resources practices. In order to determine how this effect is realized, "How are the human resources practices of Turkish businesses interacting with international businesses affected in terms of the interdependence between these businesses?" the answer to the question has been sought.
In the study, in which a qualitative research was conducted, interviews were conducted with the executives of thirteen businesses operating in Turkey and interacting with international businesses. The interview continued with ten businesses who admitted that they were affected by international businesses in terms of human resources practices due to interaction.
The data obtained were primarily classified within the scope of the change in human resources practices on the basis of the enterprise. Afterwards, the relationship of dependency on the international business with which Turkish businesses interact was determined and the effects that led to a change in the human resources practices of the Turkish business in these relationships were found by coding the expressions of the participants. Afterwards, the data obtained on the basis of the enterprise were analyzed with a multiple case analysis strategy.
It has been determined that the effect of the interaction of the enterprises within the scope of data collection with international enterprises on human resources practices is realized by the forms of influence that emerge as a result of their dependency relations with international enterprises. It has been observed that Turkish businesses experience different levels of change in different human resources practices in different levels of dependency relations. It has been concluded that while the level of influence in human resources practices is high in a high dependency relationship, this influence generally decreases as the dependency relationship decreases. The maturity of the existing HR practices of the enterprises; It has been concluded that during the period when they interact, it causes them to be affected in less or more applications. Compelling and cognitive effects were found in the high dependency relation, imitation learning, suggestion and expectation in the medium dependency relation, and lack of trust, suggestion and expectation effects in the low dependency relation.