Bir üniversite hastanesinde çalışanlarda psikososyal risk etmenlerine maruziyetin iş kazalarına etkisi
Effects of health care workers's exposure to psychosocial risk factors on occupational accidents in a university hospital
Yazar: ÖZGE AKSOY
Danışman: PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Mesleki maruziyet = Occupational exposure ; Psikososyal risk = Psychosocial risk ; Psikososyal risk = Psychosocial risk ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık personeli = Health personnel ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş kazaları = Occupational accidents

Özet:
Giriş ve amaç: İş kazası, çalışan sağlığını etkileyen en önemli risklerden biridir. Sağlık çalışanları iş kazaları ve psikososyal etmenler açısından riskli bir gruptur. Bu araştırmanın amacı, bir üniversite hastanesinde iş kazası açısından yüksek riskli birimlerde çalışanlarda psikososyal risk etmenlerine maruziyetin iş kazalarına etkisini belirlemektir.
Yöntem: Araştırma kohort tipinde olup iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada çalışanların psikososyal risklere maruziyeti, ikinci aşamada ise izlem süresince iş kazası geçirme durumları ele alınmıştır. Bağımlı değişken 6 aylık izlem süresi içinde iş kazası geçirmedir. Temel bağımsız değişken, psikososyal risk etmenlerine maruziyettir. Diğer bağımsız değişkenler sosyodemografik özellikler (yaş, cins, eğitim durumu, medeni durum, gelir algısı), çalışma yaşamı özellikleri (görev, çalışılan birim, haftalık çalışma saati, kurumda toplam çalışma süresi, mesai düzeni) ve sağlık durumu özellikleridir (kronik hastalığı durumu, psikiyatrik hastalık durumu, psikiyatrik tedavi alma durumu). Tanımlayıcı bulgular yüzde, ortalama (standart sapma) ve ortanca (çeyreklerarası aralık) ile sunulmuştur. Veri çözümlemesinde Mann Whitney U testi, Pearson Ki-Kare testi, Fisher'ın Kesinlik testi ve Kaplan-Meier sağkalım analizi ve Cox regresyon analizi kullanılmıştır. p değerinin 0.05'in altında olması istatistiksel anlamlılık olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Belirlenen 353 çalışandan 277'si araştırmaya katılmıştır (yanıtlanma oranı=%78.5).  8 kişi verinin analize uygun olmadığı gerekçesiyle izlemden çıkarılmıştır.  6 aylık izlem süresi içinde bildirilmiş iş kazası sıklığı %10.0'dır (n=27). Kan alma biriminde çalışmanın ve işte özgürlük eksikliğinin iş kazası geçirmeyi riskini artırdığı tespit edilmiştir.
Sonuç: İş kazası bildiriminin artırılmasına yönelik stratejiler geliştirilmedir. İş kazalarının önlenmesine yönelik planlamalarda, çalışılan birim ve psikososyal risklere maruziyet göz önünde tutulmalıdır. 
Anahtar sözcükler: iş kazası, psikososyal riskler, sağlık çalışanının sağlığı, KOPSOR

Abstract:
Introduction and Aim: Occupational accident is one of the most important risk affecting workers health. Healthcare workers are at risk in terms of occupational accidents and psychosocial risk factors. The aim of this research was to establish the effects of psychosocial risk factors on occupatinal accident in the units with high risk of occupational accident.
Method: The research was cohort type and it was carried out in two stages.  We evaluated workers' exposure to psychosocial risks firstly and then workers were followed up 6 months for an occupational accident. The dependent variable was ''having an occupational accident during 6 months follow-up period''. The main independent variable was ''exposure to psychosocial risk factors''. The other independent variables were socioeconomic characteristics (age, sex, educational status, marrital status, income perception), work characteristics (job, working unit, weekly working hour, total working time in the hospital, type of work shift) and health status (having a chronical disease, having a psychiatric disease, receiving a psychiatric treatment. Descriptive finding were presented by percentage, mean (standart deviation) and median (interquartile range). Mann Whitney U test, Pearson Chi-Square Test, Fisher's Exact Test, Kaplan-Meier Survival Analysis and Cox Regression Analysis were used for data anaylsis. p value lower than 0.05 was accepted level for significance.
Results: 277 of the 353 workers who were working at the selected units participated in the research (response rate=78.5%). 8 workers were excluded from follow-up because their data was inappropriate for analysis. The frequency of work accidents reported during the 6-month follow-up period was 10.0% (n = 27). It has been found that working in the blood collection unit and lack of freedom at work increase the risk of having an occupational accident.

Conclusion: Strategies to increase occupational accident reporting should be developed. In planning for the prevention of occupational accidents, the working units and psychosocial risk exposure should be considered.
Keywords: occupational accident, psychosocial risk factors, health care workers' health, COPSOQ