Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğrenme ortamlarında portfolyo kullanımı: Bir eylem araştırması
Using portfolio assessment in life studies and social studies learning environment: An action research
Yazar: GÖZDE ÖZBEK ÇELİK
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KABAPINAR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Portfolyo tekniği = Portfolio technique ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenme ortamı = Learning environment ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Günümüz dünyasında bilgiye olan bakış açısının ve bilginin üretim şeklinin değişmesi ile eğitim kavramının içindeki pek çok bileşen değişime uğramıştır. Yenilenen eğitim programlarında etkisini gösteren yapılandırmacı öğrenme kuramı, her bireyin kendine özgü özellikleri, deneyimleri, öğrenme stilleri ve yetenekleri olduğunu savunmaktadır. Yapılandırmacı yaklaşımın etkileri öğretim programlarının amaçlarından öğrenme-öğretme süreçlerine, öğretim yöntem ve tekniklerinden ölçme ve değerlendirme boyutlarına kadar yansımıştır. Bu bağlamda yapılandırmacı yaklaşımın felsefesine uygun alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarından biri olan portfolyo değerlendirme yaklaşımının Hayat Bilgisi ve Sosyal Bilgiler Öğretim Programları' nda sıkça anıldığı söylenebilir. Portfolyo değerlendirme yaklaşımının, sadece sonucu değil süreci de değerlendirmesi, değerlendirmeyi bütüncül bir yapı haline getirmesi,  farklı öğrenme stillerine sahip öğrencilerin beceri ve yeteneklerini ölçme ve değerlendirmede uygun bir zemine sahip olması önem arz etmektedir. Araştırmada devlet okulu ve özel okulda, öğretmenler tarafından uygulanan portfolyo değerlendirme yaklaşımının niteliğini ortaya çıkarmak ve daha nitelikli uygulamalar yapılması adına bir perspektif sunmak adına gerçekleştirilen araştırmada, araştırmacının da araştırma sürecine dahil olması sebebi ile araştırma "eylem araştırması" deseninde gerçekleştirilmiştir. Araştırma, nitel bir çalışmadır. 
Devlet okulu ve özel okuldan seçilen 2. ve 4. sınıf düzeyinde ders okutan sınıf öğretmenleri, öğrencileri ve veliler araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Araştırma sorularına yanıt bulmak amacıyla, anket, ön test- son test, öğretmen günlükleri, öğrenci anketleri, veli anketleri, öğrenci portfolyoları kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen bilgiler, nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizine tabi tutulmuştur. Öğrenci portfolyoları, araştırmacı tarafından geliştirilen "Portfolyo Değerlendirme Rubriği" ile değerlendirilmiştir. Araştırma sonunda, devlet okulu öğretmenlerinin sınıf mevcutlarının kalabalıklığı, zamansal yetersizlikler, müfredattaki yoğunluk; özel okul öğretmenlerinin zamansal yetersizlikler ve konu yoğunluğu nedeniyle portfolyo değerlendirme yaklaşımının değerlendirme öğesini tam olarak çalıştıramadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenciler açısından bakıldığında, her iki gruptaki öğrencilerin portfolyo çalışması ile öğrenme heyecanı duydukları, eğlendikleri, öz güvenlerinin geliştiği, kendileriyle gurur duydukları, portfolyonun hatıra kalacağı ve portfolyo çalışmasını çok sevdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Veliler ise çocuklarının, portfolyo değerlendirme yaklaşımı ile pek çok alanda geliştiklerini ve portfolyolarına çok büyük bir değer atfettiklerini ifade etmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: 
Ölçme ve değerlendirme, portfolyo değerlendirme yaklaşımı, yapılandırmacılık, sosyal bilgiler, hayat bilgisi

Abstract:
Most of the components in education have changed with the alteration of information production and viewpoint for knowledge in today's world. Constructivist learning theory which shows the effect on renewed education programs asserts that each person has specific features, experience, learning styles and abilities. The constructivist approach has affected the aims of the curriculum, learning and teaching processes, teaching methods and techniques, and also measurement and evaluation. Therefore, because it is one of the alternative assessment approaches which are appropriate for the philosophy of the constructivist approach, the portfolio assessment often takes a part in "Life Studies" and "Social Studies" lessons. In portfolio assessment approach, it is important evaluating not only result but also process, making holistic assessment, having a proper condition for the evaluation of the skills and abilities of the students with different learning styles. In this study, it is aimed to reveal the features of portfolio assessment applied by the teachers in both public school and privacy school, and also to present a perspective for making more qualified implementations. Due to the fact that the researcher is included in the research process, this study is carried out as "Action Research". It is qualitative research. 
Teachers, students and parents chosen from 2nd and 4th grades in public and privacy schools are the working group of the study. In order to answer the questions of research, it is used questionnaire, pre-test and final test, teacher diaries, student surveys, parent surveys and student portfolios. The information obtained from the data collection tools is examined by content analysis. Student portfolios are evaluated "Portfolio Assessment Rubric" developed by the researcher. At the end of the study, it is concluded that the teachers can not exactly run the evaluation component of the portfolio assessment because of overcrowding of classrooms, temporal deficiencies, density in the curriculum for the public schools, and deficiencies in time, intensity in the subjects for the privacy schools. According to the viewpoints of the students, it is concluded that thanks to the portfolio, the students in both groups are excited in learning, have fun, develop their self-confidence, are proud of themselves and love the working of portfolio. Moreover they can keep their portfolios in memories. According to the parents, they express that their children can develop themselves in many fields with the portfolio assessment and they give great importance on their children's portfolios. 

Key words: 
Measurement and Evaluation, Portfolio Assessment Approach, Constructivism, Life Studies, Social Studies.