Doğu ve Batı sanatında özne-nesne estetiği açısından portre geleneği
Portrait tradition in East and West art in terms of subject - object aesthetics
Yazar: NİLÜFER İLHAN
Danışman: DOÇ. DR. METİN UÇAR
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Resim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Batı sanatı =   ; Doğu sanatı = Eastern art ; Portre = Portrait ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Özne-nesne ilişkisi = Subject-object relation

Özet:
İnsanlık tarihi ile birlikte kendi iç gerçekliğini nesnelleştirmek için dış gerçekliğe başvuran insanoğlu, dış gerçekliğin görünen kısmı için kendi yüzünü betimleme eylemi olarak portre yapmaya yönelmiştir. Sanatın tarihi boyunca sanatçılar tarafından en çok ele alınan ve betimlenen bir konu olan portre, insanın temsili olarak, coğrafyalar arasında da farklı algı ve biçimlendirmelere neden olmuştur. Biçimlendirmedeki bu farklılıklar öznel ve nesnel yaklaşım açısından ele alındığında toplumların kültürel, dini, sosyal ve felsefi yapılarının belirleyici bir rol oynadığı görülmektedir. Bu çalışma, doğu ve batı olarak ayrılan coğrafyalarda, algılama biçimlerine bağlı olarak değişen ve betimlenen portre geleneğine odaklanmaktadır. Bu kapsamda tez, Doğu ve Batı sanatı içerisinde kendi geleneklerinden uzaklaşmadan, kendine özgü üretim içerisinde ele alınan portrelerin benzerlik ve farklılıkların irdelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda doğu ve batılı sanatçıların yapmış oldukları portreler özne-nesne estetiği açısından analiz etmeye çalışılmıştır. İncelenen eserler, literatür taraması ve doküman incelemesi yöntemiyle elde edilmiştir. Doğu ve batı coğrafyasının çok geniş olması nedeniyle yakın doğu ve Avrupa sanatından seçilen birer örnek üzerinden incelenmiştir. Elde edilen verilerde sanatçı ve eserlerinin doğu ve batı arasında görme ve betimleme anlayışlarında benzer ve farklılıklar olduğu görülmüştür. Konu kapsamında yapılan bireysel uygulamalar, sanatın bir ayrım ya da kutuplaşma değil, Doğu ve Batı'nın bir sentezi olarak insanlığın ortak değerlerine katkı sağlaması gerektiğini öngörmektedir.

Abstract:
Along with the history of humanity, human beings, applied to the external reality to objectivize their inner reality, tended to make portrait in the act of describing their own face for the visible part of the external reality. The most mentioned and described subject, portrait has caused perceptions and formations among geographies throughout art history as a common way of creation of humanity. These differences in the formation, when handled in terms of subjective and objective approach, seem to play vital role in cultural, religious, social and philosophical formations of societies. This work focuses on the tradition of portrait, changing and being described on the basis of the formation of perceptions in geographies, divided as East and West.  This thesis has been made in order to examine the differences and similarities in the face depictions, which are handled in their own production, in geographies where the aesthetic understanding of the East and West differ, without departing from tradition. For this purpose, the portraits, painted by Eastern and Western artists were tried to be analysed on the basis of subject and object aesthetics. The examined works have been gained by the way of literature scanning and document examination. They have been examined on one chosen sample from the Near East and European art due to being wide of eastern and western geography. In the data obtained, it was seen that the artist and his works were similar and different between east and west in their understanding of seeing and depicting. Individual studies conducted within this scope show and suggest that art should be seen as a common application field of humanity as a synthesis of east and west rather than a separation or polarization.