Su ürünleri işleme tesislerinde toplam kalite yönetimine ilişkin ampirik çalışma
Empirical study on total quality management in features processing facilities
Yazar: TUÇE ALTIN YİĞİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENNAN YÜCEL
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Su ürünleri sektörü = Aquatic products sector

Özet:
Su Ürünleri İşleme tesislerinde görev yapan yönetici ve çalışanların, toplam kalite yönetimi uygulamalarının incelenmesini amaçlayan bu araştırma, su ürünleri sektöründe ilk çalışma niteliğindedir. Araştırmanın amacı doğrultusunda Su Ürünleri İşleme tesislerinde toplam kalite yönetimi uygulamaları, kurumsal mensubiyet, performans ve bileşenleri arasındaki ilişkiyi inceleyen ampirik bir çalışma gerçekleştirilmiştir.
 Uzmanlar tarafından "sağlıklı besin" olarak nitelendirilen su ürünleri, üretimden tüketime çok geniş yelpaze sahiptir. Tüketimdeki talep, yatırımı kamçılamaktadır. Yatırımların önemli paydaşlarından Su Ürünleri İşleme teknolojilerinde de rekabeti artırmıştır. İşletmelerin rekabet ortamında varlıklarını sürdürebilmeleri, kaliteli ürün arzıyla doğru orantılıdır. Asırlar öncesi yaşamımıza giren kalite kavramı, son elli yılda Toplam Kalite Yönetimi olarak anlam kazanmıştır.
Araştırmanın evrenini Sinop, Mersin ve Muğla illerinde faaliyet gösteren Su Ürünleri İşleme tesislerinde yönetici ve çalışanlar oluşturmuştur. Araştırmada katılımcıların demografik, sosyo-okonomik durumlarının tespitinin yanında Likert tipi sorularla da toplam kalite yönetimi uygulamaları hakkında durum tespiti yapılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde, boyut indirgeyerek daha anlamlı faktörler elde edilmesi de amaçlanmıştır. Sahada uygulanan 26 değişken, faktör analizi ile 6 (altı) faktöre indirgenmiştir. Araştırmada Su Ürünleri İşleme tesislerinde toplam kalite yönetimi çalışanlara ait uygulama boyutları; "mensubiyeti", "görev ve sorumluluklar", "ücret politikası ve karar alma", "yöneticilerle iletişim", "işe alımlar", "yetki devri" kritik faktörleri kullanılmıştır. Bu faktörler toplam varyansın %70.724'ünü açıklamıştır. Yöneticilerden elde edilen verilerin değerlendirmesinde 3.41 eşik değerin altı sorunlu alan olarak tespit edilmiştir.
Su Ürünleri İşleme tesislerinde çalışanlarının performans, motivasyon ve memnuniyet düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Yöneticilerin hepsi, toplam kalite yönetimi ilkelerini işletmelerinde uygulamaktadırlar. Yöneticiler, çalışanlara verdikleri ücret politikalarının sorunlu alan olarak belirtmiş olup, verilen ücretlerin yeterli olmadığını düşünmektedir. Su ürünleri İşleme tesislerinde görev yapan yönetici ve çalışanların hakkında faktörlerin incelenmesinde güncel veri elde edilmiştir.
Araştırmanın; Su Ürünleri İşleme tesislerinde, toplam kalite yönetimi uygulamalarına ilişkin ilk ve tek ampirik çalışma niteliğinde olduğu göz önüne alındığında, bu çalışmanın daha ileri ve daha kapsamlı araştırmalar için temel oluşturması beklenmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: Toplam kalite, mensubiyet, müşteri memnuniyeti, çalışan memnuniyeti

Abstract:
This research, which aims to examine the total quality management practices of managers and employees working in Aquaculture Processing facilities, is the first study in the aquaculture sector. In line with the purpose of the research, an empirical study was conducted examining the relationship between total quality management practices, corporate affiliation, performance and its components in Aquaculture Processing facilities. Aquatic products, described as "healthy food" by experts, have a wide range from production to consumption. Demand in consumption stimulates investment. It has also increased competition in Aquaculture Processing technologies, one of the important stakeholders of the investments. The survival of businesses in a competitive environment is directly proportional to the supply of quality products. The concept of quality, which entered our lives centuries ago, has gained meaning as Total Quality Management in the last fifty years.
The population of the research consisted of managers and employees in Aquaculture Processing facilities operating in Sinop, Mersin and Muğla provinces.  In addition to determining the demographic and socio-economic status of the participants in the research, the situation about total quality management practices was also determined with Likert-type questions. In the analysis of the data obtained in the research, it was also aimed to obtain more meaningful factors by reducing the size. The 26 variables applied in the field were reduced to 6 (six) factors by factor analysis. In the research, the application dimensions of total quality management employees in Aquaculture Processing facilities are; The critical factors of "affiliation", "duties and responsibilities", "wage policy and decision-making", "communication with managers", "recruitment", "delegation of authority" were used. These factors explained 70.724% of the total variance. In the evaluation of the data obtained from the managers, below the threshold value of 3.41 was identified as a problem area.
It has been determined that the performance, motivation and satisfaction levels of employees in Aquaculture Processing facilities are higa. All managers apply total quality management principles in their businesses. Managers stated that the wage policies they give to employees are a problematic area and they think that the wages given are not sufficient. Current data was obtained by examining the factors about managers and employees working in seafood processing facilities.
The research; Considering that it is the first and only empirical study on total quality management practices in Aquaculture Processing facilities, it is expected that this study will form the basis for further and more comprehensive research.

Key words: Total quality, affiliation, customer satisfaction, employee satisfaction