Yeni nesil HILIC kolon kullanılarak bazı antiviral ilaçların farmasötik dozaj şekillerinden sıvı kromatografisi ile analizi
Liquid chromatographic analysis of some antiviral drugs by using new generation HILIC  columns from their pharmaceutical dosage forms
Yazar: CEM ERKMEN
Danışman: PROF. DR. BENGİ USLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: AIDS = AIDS ; Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; Doz-cevap ilişkisi-ilaç = Dose-response relationship-drug ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Lamivudine = Lamivudine ; Virüsler = Viruses ; İlaç değerlendirme = Drug evaluation ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Bu projenin amacı AIDS tedavisinde kullanılan ilaç etken maddelerinden abakavir, lamivudin ve zidovudin'in tayini için yeni nesil HILIC kolonları kullanılarak bir sıvı kromatografik yöntem geliştirmektir. Bu sebeple, çeşitli sabit fazlar denenerek maddelerin ayırımları için en iyi sabit faz belirlenmiştir. Diğer taraftan farklı hareketli faz kompozisyonları, farklı derişimlerde tampon çözeltiler, sıcaklık, akış hızı etkileri gibi deney şartları da optimize edilmiştir. Kinetex HILIC (150x4.6; 2.6 µm) (Phenomenex, ABD) kolon ve asetonitril: tampon çözelti (100 mM, amonyum asetat), 80: 20 (h/h) hareketli faz kompozisyonu kullanılarak iyi bir kromatografik ayırıma ulaşılmıştır. Analizler 25°C, 1mL dk-1 akış hızında ve 280 nm dalga boyunda gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmalar sonucunda optimum çalışma şartlarında, hızlı, basit, duyarlı, doğru, kesin, çevreci ve tamamen valide edilmiş analiz yöntemi geliştirilmiştir. Önerilen hızlı ve duyarlı HILIC yöntemi nükleozid ters transkriptaz inhibitörlerinden abakavir, lamivudin, zidovudin'in eş zamanlı miktar tayinleri için zaman almayan numune hazırlama işlemine sahip olmasından dolayı kalite kontrol laboratuvarlarında kolayca uygulanabilecektir. Geliştirilen stabilite göstergeli yöntem ilaç numunesine de uygulanmıştır. Böylece ilaç numuneleri gibi kompleks matrislerde yöntemin uygulanabilirliği de gösterilmiştir.

Abstract:
The aim of the project to develop a liquid chromatographic method using the new generation HILIC columns for the identification of abacavir, lamivudine and zidovudine from the drug active substances used in the treatment of AIDS. For this reason, the best stationary phase for the separation of substances has been determined by testing various stationary phases. On the other hand, experimental conditions such as different moving phase compositions, buffer solutions at different concentrations, temperature, flow rate effects are also optimized. A good chromatographic separation was achieved using Kinetex HILIC (150x4.6; 2.6 μm) (Phenomenex, USA) column and acetonitrile: buffer solution (100 mM, ammonium acetate), 80:20 (v / v) mobile phase composition. The separation was carried out at a flow rate of 25 ° C, 1 mL min-1 and a detection wavelength of 280 nm.
As a result of this study, fast, simple, sensitive, accurate, precise, environmentally and fully validated analysis method has been developed under optimum working conditions. The proposed rapid and sensitive HILIC method will be readily applicable in quality control laboratories since without a time-consuming sample preparation procedure for simultaneous quantification of nucleoside reverse transcriptase inhibitors like abacavir, lamivudine, zidovudine. The developed stability-indicating method was also applied to the pharmaceutical dosage forms. Thus, the feasibility of the method in complex matrices such as drug samples has also been demonstrated.