Tüm yönleriyle morkaraman koyunları
All characteristics of morkaraman sheep
Yazar: MEHMET ŞERİF KAYALIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET BİNGÖL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Canlı ağırlık = Live weight ; Morkaraman koyunları = Morkaraman sheeps ; Süt verimi = Milk yield

Özet:
Bu çalışma, Morkaraman koyunlarıyla yapılmış araştırmaları incelemek ve ortaya çıkan sonuçları değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Şimdiye kadar Morkaraman ırkının morfolojik özellikleri, yapağı, süt, et ve döl verimi, laktasyon süreleri, canlı ağırlık artışı ve yem tüketimleri, besi gücü ve karkas kalitesi, çeşitli ırklarla melezlemeleri sonucunda elde edilen özellikler üzerinde birçok çalışma yapıldığı ortaya çıkmıştır.Morkaraman ırkı, var olan koyunlarımızın % 21.5'ini oluşturmaktadırlar. Sivas ve Malatya illerinin doğusundan Kars ve Van'a kadar olan geniş bir bölgede yetiştirilmektedirler. Ancak daha çok Erzurum, Van, Ağrı, Kars ve Muş illerinde yaygın olarak yetiştirilirler. Doğu Anadolu bölgesi koyun varlığı Türkiye koyun varlığının % 30.6'sını oluşturmaktadır. Doğu Anadolu bölgesi koyun varlığının ise % 61.1'ini Morkaraman ırkı koyunlar oluşturmaktadır.Yapılan araştırmalar sonunda Morkaraman koyunlarında genel olarak koç katımı Eylül ve Ekim; doğum Şubat ve Mart aylarında gerçekleşmektedir. Kuzular 2-3 aylık yaşta sütten kesildikten sonra koyunlarda sağım işleri başlar. Koyunlarda yaklaşık 2-3 ay süre sağım yapılmaktadır.Morkaraman koyunlarının bazı temel verim özelliklerine ilişkin yaklaşık ortalamalar şöyle sıralanabilir: Canlı ağırlık 55 kg, kuyruk ağırlığı 4 kg, laktasyon süt verimi 55 l, laktasyon süresi 145 gün, ikiz doğum oranı % 5 ve yapağı verimi 2 kg'dır. Morfolojik özellikleri ise, cidago yüksekliği 70, sırt yüksekliği 68, sağrı yüksekliği 69, vücut uzunluğu 65, göğüs genişliği 18, ön sağrı genişliği 18.5, orta sağrı genişliği 21, ön incik çevresi 7.4, arka incik çevresi 9.05, bacak yüksekliği 38.7, baş uzunluğu ve genişliği 22.4 ve 12.5 ve kulak uzunluğu 14.7 cm olarak bildirilmiştir. Morkaraman koyunlarının besi gücü ve karkas özelliklerine ilişkin bilgiler ise; günlük canlı ağırlık artışı 220 g, günlük kaba ve kesif yem tüketimi 5.5 kg, 1 kg canlı ağırlık artışı için yem tüketimi 6 kg, karkas ağırlığı 30 kg, karkas randımanı % 50, but ağırlığı 2.2 kg, sırt-bel ağırlığı 1.5 kg, ön kısım ve boyun ağırlığı 6.4 kg olarak bulunmuştur.Morkaraman ırkı koyunlarının ülkemiz koyun varlığı içerisinde önemli bir yeri olduğu dikkate alınarak ırkın verimlerinin ıslahına yönelik bilimsel araştırmaların sürdürülmesi gerekmektedir.

Abstract:
This study was conducted to investigate and to evaluate the previous researches on Morkaraman sheep breed. It was observed that the researches were generally focused on morphological characteristics, fleece, milk, meat and reproductive traits, lactation period, live weight gain, feed consumption, feedlot performance and carcass quality of Morkaraman and the crosses.The Morkaraman breed consisted of 21.5 % Turkish sheep population. This breed is raised in Sivas, Malatya, Kars and Van the eastern provinces of Turkey. However, they are generally raised in cities of Erzurum, Van, Ağrı, Kars and Muş in Turkey. Eastern Anatolia sheep population consisted of 30.6 % Turkish sheep population, and 61.1 % Eastern Anatolia sheep population is Morkaraman breed.According to researches, season of mating take places in September and October, with lambing in February and March. Lambs are weaned at about 2-3 months of age, after ewes are milked. The milking period is 2-3 months in ewes.Averages of some characteristics of the Morkaraman ewes are assigned as follows: Body weight 55 kg, tail weight 4 kg, lactation milk yield 55 l, lactation period 145 days, twining rate 5 %, greasy fleece weight 2 kg. For morphological characteristics, withers height 70, back height 68, rump height 69, body length 65, chest width 18, rum width (front) 18.5, rump width (middle) 21, cannon circumference (front) 7.4, cannon circumference (back) 9.05, leg height 38.7, head length and head width 22.4, and 12.5, ear length 14.7 cm. Mean values of fattening performance and carcass characteristics of Morkaraman sheep from various researches as follows; daily live weight gain 220 g, daily concentrate feed consumption 5.5 kg, concentrate consumptions per 1 kg live weight gain 6 kg, carcass weight 30 kg, dressing percentage 50 %, leg weight 2.2 kg, back-lion 1.5 kg and, neck and thorax weight 6.4 kg.It is necessary to be continued scientific researches for improving characteristics of yield by attention a considerable breed within presence of sheep in our country.