Sınıf öğretmenlerinin yetkinlik algısı ile matematik öğretimi kaygısı arasındaki ilişkide iletişim becerilerinin aracılık rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of communication skills in the relationship between classroom teachers' perceptions of competence and mathematics teaching anxiety
Yazar: HELİN ŞİLAN PEKTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BARS
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Matematik, öğrenci başarısı açısından büyük bir öneme sahip olduğundan, öğretmenlerin bu konuda yaşadıkları kaygı eğitim kalitesini ve öğrencilerin öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyebilir. Aynı zamanda, öğretmenlerin kendilerini mesleki olarak yetkin hissetmeleri hem eğitim süreçlerinin başarısı hem de öğrencilerle etkili bir iletişim kurmaları açısından kritik bir unsur olabilir. Bu bağlamda, öğretmenlerin iletişim becerilerinin kaygılarını nasıl etkilediğini ve yetkinlik algılarıyla nasıl ilişkili olduğunu anlamak önem taşımaktadır. Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin mesleki yetkinlik algıları ile matematik öğretme kaygıları arasındaki ilişkide iletişim becerilerinin aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır.
Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır ilindeki devlet ilkokullarında görev yapan 523 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği, Matematik Öğretimi Kaygısı Ölçeği ve Ohio Öğretmen Yetkinlik Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde öğretmenlerin demografik değişkenlere ilişkin bilgilerini ortaya çıkarmak için betimsel istatistiklerin (frekans, yüzde) yanı sıra İlişkisiz Örneklemler için t Testi (Independent Samples t Test), tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson Korelasyon Analizi ve Hayes'in SPSS Process Macro eklentisinde yer alan Model 4 ile aracılık analizi gerçekleştirilmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgular, sınıf öğretmenlerinin iletişim becerileri ile matematik öğretme kaygıları arasında negatif bir ilişki olduğunu göstermektedir. Öğretmenlerin daha güçlü iletişim becerilerine sahip olduklarında matematik öğretimi konusundaki kaygılarının azaldığı görülmektedir. Ayrıca, öğretmenlerin iletişim becerileri ile yetkinlik algıları arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Bu durum, öğretmenlerin iletişimde başarılı olduklarında kendilerini daha yetkin hissettiklerini göstermektedir. Bir diğer bulgu ise, matematik öğretme kaygısı ile yetkinlik algısı arasında güçlü bir negatif ilişkinin varlığıdır. Matematik öğretme konusunda yüksek kaygıya sahip öğretmenlerin, kendilerini mesleki açıdan daha az yetkin hissettikleri tespit edilmiştir.
Araştırma iletişim becerilerinin, yetkinlik algısı ile matematik öğretme kaygısı arasındaki ilişkide aracılık rolü oynadığını ortaya koymuştur. Buna göre, yüksek yetkinlik algısına sahip öğretmenler daha etkili iletişim becerileri sergilemekte ve bu durum matematik öğretme kaygılarının azalmasına katkı sağlamaktadır. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin mesleki yetkinliklerini artırmaya yönelik uygulamaların yanı sıra, iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik çalışmaların da matematik öğretme kaygısını azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir.
Araştırmanın sonuçları öğretmenlerin matematik öğretme kaygısı ile yetkinlik algıları arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. İletişim becerileri, bu ilişkiyi olumlu yönde etkileyerek öğretmenlerin kaygılarını azaltmada ve yetkinlik algılarını artırmada önemli bir aracılık rolü oynamıştır. Bu doğrultuda, öğretmenlerin iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik eğitimlerin artırılması ve bu becerilerin mesleki gelişim programlarında daha fazla vurgulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu tür çalışmalar, öğretmenlerin hem kaygılarını azaltmalarına hem de kendilerini daha yetkin hissetmelerine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Mathematics holds significant importance in terms of student success, and the anxiety that teachers experience in this area can negatively impact both the quality of education and students' learning processes. Additionally, teachers' perceptions of their professional competence are critical for the success of educational processes and for establishing effective communication with students. In this context, it is important to understand how teachers' communication skills affect their anxiety and how they are related to their perceptions of competence. This study aims to examine the mediating role of communication skills in the relationship between primary school teachers' perceptions of professional competence and mathematics teaching anxiety.
The study group consists of 523 primary school teachers working in state primary schools in the Diyarbakır province of Turkey. The data collection tools used in the research include the Communication Skills Assessment Scale, the Mathematics Teaching Anxiety Scale, and the Ohio Teacher Competence Scale. In the analysis of the data, descriptive statistics (frequency, percentage) were used to reveal the teachers' demographic variables, along with Independent Samples t-Test, One-Way ANOVA, Pearson Correlation Analysis, and mediation analysis using Model 4 of Hayes' SPSS Process Macro plugin.
The findings of the study reveal a negative relationship between teachers' communication skills and mathematics teaching anxiety. It was observed that when teachers had stronger communication skills, their anxiety about teaching mathematics decreased. Additionally, a positive relationship was found between teachers' communication skills and their perceptions of competence. This indicates that teachers who are more effective in communication tend to feel more competent in their profession. Another finding was the strong negative relationship between mathematics teaching anxiety and perceptions of competence. Teachers with high levels of mathematics teaching anxiety were found to feel less competent in their professional roles.
The study showed that communication skills play a mediating role in the relationship between competence perceptions and mathematics teaching anxiety. Teachers with higher perceptions of competence demonstrated more effective communication skills, which in turn contributed to a reduction in mathematics teaching anxiety. The findings suggest that interventions aimed at improving teachers' professional competence, as well as programs focused on enhancing communication skills, could be effective in reducing mathematics teaching anxiety.
The results of the study highlight a strong relationship between teachers' mathematics teaching anxiety and their perceptions of competence. Communication skills positively influenced this relationship, playing a key mediating role in reducing anxiety and increasing perceptions of competence. Based on these results, it can be concluded that training programs aimed at improving teachers' communication skills should be enhanced, and these skills should be more emphasized in professional development programs. Such initiatives will contribute to reducing teachers' anxiety and help them feel more competent in their roles.