Sahih-i Buharî'de Beyân ilmi yönünden, Hz. Peygamberin (S.A.V.) Beliğ kelamının irşadı üzerindeki rolü
In the framework of Sahih-i Bukhari in the declaration the roll of Hz. Muhammed's perfect speeking on his guide
Yazar: HAMZA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN ÖZDEMİR ; YRD. DOÇ. DR. AHMET FEDAİOĞLU
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Beliğ = Belig ; Beyan = Statement ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Kelam = Islamic theology ; Sahih-i Buhari = Sahih-i Buhari

Özet:
İnsanları doğru yola davet etmek üzere, Arapça bir kitapla gönderilen Hz. Muhammed, (s.a.v.) yirmi üç küsur yıl gibi kısa bir zaman zarfında görevini ifa ederek, büyük bir İslam toplumunun oluşmasına vesile olmuştur. Ümmî bir elçi olmasına rağmen Veda hutbesinde yüz binleri aşan Müslüman bir topluluğa hitap etmiş olması, araştırmamızın ilham kaynağını oluşturmaktadır. Hz. Peygamber  (s.a.v.) in, kısa bir süre içinde, insanlarla güçlü ve başarılı bir iletişim kurması, Arap dilini beliğ bir şekilde kullanması, kullandığı dil anlatım tarzı, cevâmiu'l-kelim oluşu ve beyan sanatlarını ne kadar kullandığı, tezimizin sorununu oluşturmaktadır. O'nun Arap dilinde kullandığı üslubun irşatta oynadığı rolü araştırmak için, bu konuyu seçmiş bulunmaktayız. Tezimizde Hz. Peygamberin (s.a.v.) sözlerinde ve anlatım üslubunda kullandığı teşbih, mecaz, istiare ve kinaye sanatlarının irşadına katkısı araştırılmış, günümüz irşadına ışık tutması açısından, o'nun kullandığı anlatım üslubu, özellikleriyle tespit edilmeye çalışılmıştır. Hz. Peygamberin (s.a.v.)  Arap dilinin bütün anlatım özelliklerini güzel bir şekilde kullandığı, sözlerini hem dolaysız anlatımla, hem de teşbih, mecaz, istiare ve kinaye gibi dolaylı anlatımla ifade etmekte olduğu ve böylece, fasih kelamının etkisiyle, İslam toplumunun oluşmasına büyük katkı sağladığı anlaşılmaktadır. 
Hz. Peygamber'in ( s.a.v.) irşatta kullandığı etkili dilin iyi anlaşılması, Kuran'ın ve hadisin doğru anlaşılmasına vesile oması, başta camilerde verilen irşat hizmetlerinin geliştirilmesi olmak üzere, İslam bilimlerine katkı sağlaması açısından önem arz etmektedir.
Konunun araştırılmasında başvurulan metot, tümevarım metodudur. Bu metotla Hz. Peygamber' in,  (s.a.v.) irşatta kullandığı dil ve anlatım üslubunda, beyan sanatlarını nasıl ve ne ölçüde kullandığı detaylı bir şekilde araştırılmış, onun fasih dil kullanımının, irşadına olan etkileri ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu yöntemle, araştırmamızda şöyle bir yol izlenmiştir. Hz. Peygamberin ( s.a.v.) dil ve anlatım tarzı yönünden, nasıl bir donanıma sahip olduğu ve bu kabiliyeti elde etmesinde hangi fıtrî, tarihî ve kültürel etkenlerin rol oynadığı hadislerden araştırılmaya çalışılmıştır. Ayrıca hadis kaynaklarından, O'nun kullandığı mecaz, istiare ve kinaye anlatımları, başlıklar halinde araştırılmıştır. Hadisler incelenirken, mevzu bahis olan beyan sanatlarının gayeleri, bunların manaya kattığı zenginlikler üzerinde detaylı bir şekilde durulmuştur. Beyan ilminde, anlatım tarzlarının araştırma sahası, Buharî'nin el-Câmiu's- Sahîh isimli eseridir. İlgili sanatlar açıklanırken, bu hadis kitabından her sanata birkaç misal vermekle, konu sınırlı tutulmuştur.

Abstract:
The Prophet Hz. Muhammad (S.A.V.), who sent with the Arabic Quran to invite people the right way, accomplished his mission in a short period of time like twenty-three years, thus providing the formation of a great Islamic society. Despite being of unable to read and write, he addressed a Muslim community that surpasses hundreds of thousands in his farewell sermon is the inspiration for our research. Hz. Prophet Muhammad establish a strong and successful communication with people in a short time, has used Arabic language clearly, has used language expression style, has used literary expressions that express very verbally and has frequently used declaration of literary arts, the cause that had written this thesis. We have chosen this thesis to investigate the role that the language style of he plays in guidance.  The contribution of the arts of arts, metaphor, metaphor and reluctance that the Hz. Prophet used in his narrative style was searched and tried to be determined by his style style in terms of keeping light on today's world. Hz. Prophet used all the expressive qualities of the Arabic language in a beautiful way and used the indirect expression such as metaphor, metaphor, metaphor, and contradiction both in direct expression and in word. Thus, by the influence of the doctrine of the word of wisdom, which is his prophetic duty. The understanding of the effective language that the Hz. Prophet used in his guidance is important for the interpretation of the Qur'an and for the understanding of the hadith, in terms of contributing to the Islamic sciences, especially the development of the guidance services given in the glass.
The method referred to in the investigation of matter is induction method. With this method Hz. The Prophet is trying to elucidate the effects of the use of the facsimile language by exploring in detail the extent to which he uses and uses the art of declaration in his language and style of expression. With this method, our research has been conducted in the following way. Hz. It was started by investigating what type of equipment the Prophet had in terms of language and style of expression and what historical, cultural and other factors he had in achieving this ability. In addition, the metaphor, metaphor and quote narrative that he used were explored in the headings of Sahih Bukhari hadiths. While the hadiths are being examined, the goals of the art of betrayal, which is a matter of bet, have been thoroughly emphasized on the richness of the arts. It is the work of Bukhari's Câmiu'ssahîh which is the field of research of narrative styles in the knowledge of the word. While describing the related arts, each artisan will be limited to giving a few examples.