Çitlembik (Celtis australis L.) genotiplerinin çimlenmesine ekim öncesi işlemlerin etkisi ve farklı yetiştirme ortamlarında fidan büyüme özelliklerinin belirlenmesi
Effects of presowing treatments on germination of european hackberry (Celtis australis L.) genotypes and determining theire seedling growth characteristics on different growing substrates
Yazar: AYŞE DURAK
Danışman: PROF. DR. OSMAN KARAGÜZEL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Büyüme özellikleri = Growth characteristics ; Celtis australis = Celtis australis ; Çimlenme = Germination ; Çitlembik = Hackberry

Özet:
Bu çalışma, Antalya'nın Serik İlçesinde bulunan Celtis australis genotiplerinin çimlenmesine ekim öncesi işlemlerin etkisi ve farklı yetiştirme ortamlarındaki fidan büyüme özelliklerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Çalışma 2 aşamada gerçekleştirilmiş, ilk aşamada 5 genotipten alınan C. australis tohumlarına uygulanan ekim öncesi işlemlerin çimlenme özelliklerine olan etkisi tespit edilmiştir. Bu kapsamda sağlanan tohumların yarısı meyve etli, diğer yarısı ise meyve etleri tohumdan ayrılarak muhafaza edilmiş ve tohum dormansisinin meyve etine bağlı olarak değişim gösterip göstermediği saptanmıştır. Diğer bir uygulamada ise 60 ve 90 gün soğuk ıslak katlamada tutulan tohumların iki farklı çimlendirme ortamında (kağıt havlu ve torf) laboratuvar koşullarında çimlenme özellikleri belirlenmiştir. Bu denemeler süresince çimlenme oranı, çimlenme enerjisi, çimlenme indeksi, çimlenme oranlarının zamana göre değişimi, ortalama çimlenme süresi, kök uzunluğu, gövde uzunluğu, kök ve gövde kuru ağırlıkları tespit edilmiştir. Çimlenme testlerinde yapılan uygulamalar sonucunda C. australis tohumlarının tohum dormansisinin meyve etine bağlı olarak değişim göstermediği, katlama uygulanmayan tohumların çimlenmediği, bazı genotiplerde çimlendirme ortamlarına bağlı olarak çimlenme oranlarının değiştiği belirlenmiştir. En yüksek çimlenme oranı  (%74,66) 90 gün +4°C'de katlamada kalan torf çimlendirme ortamında çimlenme testine tabi tutulan GT5 genotipinde tespit edilmiştir.
Çalışmanın ikinci aşamasında C. australis tohumlarından elde edilen fidanların Torf+kum (2:1 hacimsel), Mantar Kompost atığı+kum (2:1 hacimsel), Torf+perlit (2:1 hacimsel) ve Tınlı toprak+çiftlik gübresi+kum (2:1:1 hacimsel) yetiştirme ortamlarında büyüme özellikleri belirlenmiştir. Deneme süresince bitki boyu, gövde çapı, yaprak sayısı, yan dal sayısı, kök ve gövde kuru ağırlıkları ile yaprak besin elementi içerikleri saptanmıştır. C. australis fidanları en iyi büyüme özelliklerini mantar kompost atığı+kum (2:1 hacimsel) ve Tınlı toprak+çiftlik gübresi+kum (2:1:1 hacimsel) yetiştirme ortamında göstermiş ve incelenen bitki büyüme özellikleri bakımından genotipler arasında önemli farklılıklar olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of presowing treatments on germination of Celtis australis genotypes native to Serik district of Antalya province and their growth characteristics on different growing substrates.
The study was conducted in two main experimental stages. In the first stage, effects of seed storage (0, 15 and 30 days) with or wihtout fleshy fruit tissues on germination of C. australis genotypes was determined as the first experiment. In the second experiment of the first stage, effects of stratification time (for 0, 60 and 90 days) and germination media (paper towel, peat) in petri dishes were tested. During the germination experiments, germination rate, germination energy, germination index, mean germination time, length of stem and root and dry weights of stem and root measured and counted. No germinations were recorded in C. australis seeds stored (for 0, 15 and 30 days) with or without fleshy fruit tissues at room temperature. Results from stratification treatments indicated that all seeds from C. australis genotypes had physiological dormancy and increase stratification time increased germination rates in all genotypes used the experiment. Also there were significant differences between genotypes related to the scarification time and media. The highest germination rate (% 74,7) was recorded for GT5 genotype scarified for 90 days at +4 ° C and germinated in peat.
In the second stage of study growth characteristics of C. australis seedlings from 5 genotypes on four different growing substrates consisted of loamy soil+ well fermented manure+ sand (2:1:1 by volume), perlite+ peat (2:1 by volume), peat+ sand (2:1 by volume) and spend mushroom compost+ sand (2:1 by volume) under a resitricted fertigation program. In this experiment, plant height, stem diameter, leaf number, the number of secondary branches, dry weights of root and stem, and nutrient contents of leaves were determined. The best results for growth characteristics of Celtis australis seedlings were recorded on mixture of spent mushroom compost+sand (2:1 by volume) and loamy soil+well fermented manure+sand (2:1:1 by volume) and there was significant differences between genotypes in terms of plant growth characteristics invested in the study.