Kanser hastalarında sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of health literacy on quality of life in cancer patients
Yazar: SERA GÜNEŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN TÜRKOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma kanser hastalarında sağlık okuryazarlığı düzeylerinin belirlenerek yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Metot: Bu araştırma kesitsel ve tanımlayıcı türde yapılmıştır. Araştırmanın verilerini 15.03.2023-23.08.2024 tarihleri arasında Erzurum'da Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Ayaktan Kemoterapi Ünitesi'ne başvuran kanser tanısı almış 1479 hasta oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini belirlemek için priori güç analizi yapılmış, 196 kişi ile tamamlanmıştır. Veriler, Hasta Tanıtım Formu, HLS-14, EORTC QLQ-C30 Version 3.0 Yaşam Kalitesi Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma, çarpıklık ve basıklık katsayıları, bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Post Hoc analizler için Bonferroni testleri, korelasyon ve linear regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların EORTC QLQ-C30 ölçeği Genel İyilik Hali alt boyutundan 32.31±19.53, Fonksiyonel Durum alt boyutundan 55.35±17.64, Semptom Kontrolü alt boyutundan 48.77±17.61 ve HLS-14 ölçeğinden 34.90±13.69 puanını aldıkları belirlenmiştir. Katılımcıların EORTC QLQ-C30 Genel İyilik Hali, Fonksiyonel Durum alt boyutu ile HLS-14 ölçeği alt boyutları arasında pozitif yönde zayıf, toplam puanı ile pozitif yönde orta seviyede bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların EORTC QLQ-C30 Semptom Kontrolü alt boyutu ile HLS-14 ölçeği alt boyutları arasında negatif yönde zayıf, toplam puanı ile negatif yönde orta seviyede bir ilişki olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak kanser hastalarının sağlık okuryazarlığı düzeyinin artması yaşam kalitesini olumlu yönde artırıcı etkiye sahiptir.
 Anahtar Kelimeler: Hemşire, kanser, sağlık okuryazarlığı, yaşam kalitesi

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the level of health literacy in cancer patients and to investigate its effect on quality of life. 
Material and Method: This study was cross-sectional and descriptive. The data of the study consisted of 1479 patients diagnosed with cancer who applied to Atatürk University Research Hospital Outpatient Chemotherapy Unit in Erzurum between 15.03.2023-23.08.2023. A priori power analysis was performed to determine the sample of the study, and it was completed with 196 people. Data were collected with Patient Introduction Form, HLS-14, EORTC QLQ-C30 Version 3.0 Quality of Life Scale. Arithmetic mean, standard deviation, skewness and kurtosis coefficients, independent groups t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Bonferroni tests for post hoc analyses, correlation and linear regression analysis were used in the analysis of the data.
Results: It was determined that the participants scored 32.31±19.53 in the General Well-being subscale, 55.35±17.64 in the Functional Status subscale, 48.77±17.61 in the Symptom Control subscale and 34.90±13.69 in the HLS-14 scale of the EORTC QLQ-C30. It was determined that there was a weak positive relationship between the EORTC QLQ-C30 General Well-Being, Functional Status sub-dimension and the sub-dimensions of the HLS-14 scale, and a moderate positive relationship with the total score. It was determined that there was a weak negative relationship between the EORTC QLQ-C30 Symptom Control sub-dimension and the sub-dimensions of the HLS-14 scale and a moderate negative relationship with the total score. 
Conclusion: As a result, increasing the level of health literacy of cancer patients has a positive effect on the quality of life.
 Keywords: Nurse, cancer, health literacy, quality of life