Melazma hastalarındaki sistemik komorbiditeler ve güneşten korunma yöntemleri hakkındaki genel tutum ve bilgi düzeylerinin ölçülmesi
Measuring the general attitude and knowledge levels about systemic combidities and sun protection methods in patients with melasma
Yazar: MERVE TAŞ
Danışman: PROF. DR. SELMA EMRE ; DOÇ. DR. AHMET KESKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Melazma etiyolojisinin net olarak saptanamadığı birden fazla faktörün beraber hastalığa yol açabileceği düşünülen dermokozmetik bir hiperpigmentasyon hastalığıdır. Kronik ultraviyole maruziyeti, genetik yatkınlık, hormonal durumlar, gebelik gibi sebepler etkili olmasına rağmen melazmanın kesin etyolojisi hala bulunamamıştır. UV maruziyeti en çok suçlanan faktörtür. Biz bu çalışmamızda melazmaya neden olan sistemik komorbiditeleri ve güneşe maruziyete karşı hastaların genel tutum ve bilgi düzeylerini inceleyeceğiz.,
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Ankara Şehir Hastanesi Dermatoloji Polikliniğine 15.02.2023-15.04.2023 tarihleri arasında başvuran 18 yaşından büyük fasyal dermatozu ve deri kanseri dışında melazması olan hastalardan çalışma hakkında bilgilendirilmiş ve çalışmaya katılmayı kabul etmiş 140 gönüllü hasta üzerinde kesitsel tipte bir anket çalışması gerçekleştirildi. Toplamda 140 hastada gerçekleştirilen çalışmada, 21 soruluk bir anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Araştırmacıların sosyodemografik özellikleri, özgeçmiş ve soygeçmişleri, güneş maruziyetleriyle güneşten korunma tutumları sorgulandı. Melazma klinik şiddetinin belirlenmesi için Melazma Alan Şiddet İndeksi (MAŞİ) skorları 0-48 arasında puanlama yapılarak hesaplandı. Fitzpatrick sınıflandırması ile hastaların deri tipleri 1-6 arasında skorlandı. Hastaların güneşten korunma davranışları 'hiçbir zaman', 'nadiren, 'bazen' ile 'sık sık ve daima' şeklinde dört grupta değerlendirildi. Yarar algısı ve zarar algısı boyutlarından oluşan Karar Alma Ölçeği (KAÖ) ile hastaların güneşten korunma konusundaki kararlılıkları değerlendirildi. Veri analizi için SPSS 28 programı kullanıldı.
Bulgular: 119 kadın, 21 erkek olmak üzere çalışmaya toplam 140 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaşları 20-69 arasında ve ortalaması 43,2±11,4'tür. Hastaların melazma başlangıç yaşı 17-69 arasında ve ortalaması 34,7±10'dur. Hastaların melazma devam süresi ise 0,1-30 yıl ve ortalaması 8,5±6,3'tür. Hastaların yaşı ile melazma başlangıç yaşı (r=0.802, p<.01) arasında güçlü düzeyde ve melazma devam süresi (r=0.510) ile pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı ilişki elde edilmiştir. Hastaların yaşı arttıkça melazma başlangıç yaşı ve melazma devam süresi artmaktadır. Güneş kremi kullanma sıklığı ile yarar algısı puanları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı ilişki vardır (r=0.459, p<.01). Şapka kullanımı ile yarar algısı (r=0.167, p<.01) ve güneş gözlük kullanımı (r=0.381, p<.01) arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı ilişki elde edilmiştir. Hastaların yarar algısı puanları arttıkça güneş kremi kullanma, şapka kullanma ve güneş gözlüğü kullanma sıklıkları da artmaktadır. 
Hastaların cilt tipine göre hastaların MAŞİ puanları arasında anlamlı fark vardır (p<.05) ve cilt tipi 4-5 olan hastaların MAŞİ puan ortalaması cilt tipi 2-3 olanlardan daha yüksektir. Hastaların cilt tipine göre hastaların güneş kremi kullanım sıklığı ve güneş gözlüğü kullanım sıklığına göre anlamlı fark vardır (p<.05) ve cilt tipi 2-3 olan hastaların her iki tutum için ortalaması cilt tipi 4-5 olanlara göre daha yüksektir. Klinik tipine göre hastaların MAŞİ puanları arasında anlamlı fark vardır (p<.05) ve klinik tipi sentrofasyal olan hastaların MAŞİ puan ortalaması klinik tipi malar ve mandibular olanlardan daha yüksektir.
Sonuç: Melazma hastalarındaki sistemik komorbiditeleri ve güneşten korunma yöntemleri hakkındaki genel tutum ve bilgi düzeylerini incelediğimiz bu çalışmamızda birden çok faktörün melazmayı tetikleyebileceği görülmüştür. Ayrıca hastaların güneşten korunmada yetersiz bilgiye sahip oldukları görülmüştür. Güneşten korunma konusunda bilinç arttıkça ve korunma önlemleri arttıkça hastalık şiddeti azalmıştır. Hastalar bu konuda daha fazla eğitilmeli ve bilinçlendirilmelidir.

Abstract:
Introduction and Aim: Melasma is a dermocosmetic hyperpigmentation disease whose etiology is not clearly determined and thought to be caused by multiple factors together. Although factors such as chronic ultraviolet exposure, genetic predisposition, hormonal conditions, pregnancy are effective, the exact etiology of melasma has still not been found. UV exposure is the most blamed factor. In this study, we will examine the systemic comorbidities that may cause melasma and the general attitude and knowledge level of patients against sun exposure.
Material and Methods: A cross-sectional survey was conducted on 140 volunteers who were informed about the study and agreed to participate in the study, among patients older than 18 years of age with facial dermatosis and melasma other than skin cancer, who applied to the Ankara City Hospital Dermatology Polyclinic between 15.02.2023 and 15.04.2023. A 21-question questionnaire was applied by face-to-face interview technique. Sociodemographic characteristics, background and family history, sun exposure and sun protection attitudes of the researchers were questioned. In order to determine the clinical severity of melasma, Melasma Area Severity Index (MASI) scores were calculated by scoring between 0-48. The skin types of the patients were determined according to the. The skin types of the patients were scored between 1 and 6 with the Fitzpatrick classification. The sun protection behaviors of the patients were evaluated in four groups as 'never', 'rarely', 'sometimes' and 'often and always'. The patients' determination to protect themselves from the sun was evaluated with the Decision Making Scale (SSS), which consists of the perception of benefit and the perception of harm. SPSS 28 program was used for data analysis. 
Results: A total of 140 patients, 119 women and 21 men, were included in the study. The age of the patients was between 20-69 years and the mean was 43.2±11.4. The age of onset of melasma of the patients was between 17-69 and the mean was 34.7±10. The duration of melasma persistence of the patients was 0.1-30 years and the mean was 8.5±6.3. The duration of melasma persistence of the patients was 0.1-30 years and the mean was 8.5±6.3. There was a strong, moderate and significant correlation between the age of the patients and the age of onset of melasma (r=0.802, p<.01) and a positive, moderate and significant correlation with the duration of melasma persistence (r=0.510). As the age of the patients increases, the age of onset of melasma and the duration of melasma increase. There is a positive, moderate and significant relationship between the frequency of sunscreen use and the perceived benefit scores (r=0.459, p<.01). A positive, moderate and significant relationship was found between hat use and perceived benefit (r=0.167, p<.01) and sunglasses use (r=0.381, p<.01). As the benefit perception scores of the patients increase, the frequency of using sunscreen, hat and sunglasses also increases. 
There is a significant difference between the patients' MASI scores according to the skin type of the patients (p<.05), and the mean MASI score of the patients with skin type 4-5 is higher than those with skin type 2-3. There is a significant difference in the frequency of use of sunscreen and the frequency of use of sunglasses according to the skin type of the patients (p<.05), and the average for both attitudes of the patients with skin type 2-3 is higher than those with skin type 4-5. There is a significant difference between the MASI scores of the patients according to the clinical type (p<.05), and the mean MASI scores of the patients with the clinical type are higher than those with the clinical type malar and mandibular.  
Conclusion: In this study, in which we examined the systemic comorbidities and general attitudes and knowledge levels about sun protection methods in melasma patients, it was seen that multiple factors may trigger melasma. In addition, it was observed that the patients had insufficient knowledge about sun protection. As the awareness of sun protection increased and protection measures increased, the severity of the disease decreased. Patients should be educated and made more aware of this issue.