Kentsel mekan-birey etkileşimi: Kentsel mekana affekt üzerinden bakmak
Urban space-individual interaction: Reading urban space through affect
Yazar: BENEK ÇİNÇİK
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN KAHVECİOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Birey = Individual ; Etkileşim = Interaction ; Kentsel mekan = Urban space

Özet:
Çalışmanın temel amacı kentsel mekan-birey etkileşimini bütüncül (holistik) bir bakış açısıyla okumaya çalışmak ve paralel olarak yapılan deneyle bir okuma yöntemi geliştirmektir. Kentsel mekan-birey etkileşimini, kentsel mekanın bireyler üzerindeki etkisi üzerinden araştırmayı hedefleyen çalışmada, kentteki gündelik hayat bir laboratuvar olarak ele alınmıştır. Bu laboratuvarda araştırma yapmak için kullanılan temel araç; kısaca ?içinde bulunulan çevreye verilen duygusal tepkiler? olarak tanımlanabilecek ?affekt? kavramıdır. Bu kavram ?Gündelik hayatta kent kullanıcısının maruz kaldığı, içinden geçtiği kısacası deneyimlediği kentsel peyzaj kullanıcı üzerinde nasıl bir etkide bulunur, ne gibi ruh hallerini (affektleri) tetikler, nasıl bir iz bırakır" gibi sorular aracılığıyla belirlenmiştir. Kentsel mekana ve kentsel mekanı biçimlendiren etmenlerden biri olarak mimarlık pratiğine, yalnızca mimarlık disiplini içerisinden bakmak ve araştırmak yeterli değildir; zira kentsel mekan da mimarlık pratiği de ekonomi, politika, teknoloji, kültür gibi parametrelerin etkisi altında şekillenir. Metropolleri biçimlendiren, kentsel mekanın ve dolayısıyla kentsel mekan üretim pratiklerinin kimi zaman aracı, kimi zaman sahnesi olduğu bu makro ölçekli dinamikler çalışmada ?üstyapı? olarak olarak tanımlanmıştır. Kentsel peyzaja benzer biçimde, kentin kullanıcısı ve biçimlendiricilerinden biri olarak bireylerin psikolojik dünyaları da dışşal makro-sosyal peyzajdaki değişimlerin etkisi altındadır. Kısacası üstyapı-mekan ve birey arasında dinamik, yoğun, karşılıklılığa dayanan bir ilişki vardır ve tüm bu bileşenler ve aralarındaki ilişkiler ağı bir bütünü oluşturur.Kentsel mekanlar, kendisini ve bireyi saran makrokozmoz ile içsel dinamiklere sahip birey arasında kimi zaman aracı, kimi zaman yönlendirici kimi zaman ise ilişkiyi engelleyici bir pozisyondadır. Çalışmada kentsel mekanın ve mimarlığın bu bağlamdaki olası pozisyonları ve nasıl bir arayüz olarak çalıştığı, üstyapı-mekan-affekt ilişkisi üzerinden kente bakarak araştırılmıştır.

Abstract:
This study aims to research individual-urban space interaction through the influence of urban space on individuals. It treats daily life in the city as a laboratorial environment, and the basic tool to conduct research in this laboratory is ?affect?. This concept is determined while asking questions such as ?How does urban landscape that city user passes through, is exposed to, experiences; influence him/her; what kind of psychological states (affects) does it trigger?? Urban space as well as architectural practice are shaped by parameters such as economics, politics, technology and culture; therefore it is not sufficient to examine and research urban space and architectural practice -as one of the factors that forms urban space- through the mono perspective that architectural discipline provides. Urban space and their manufacturing practices are both tools and stages for the macro scale dynamics that shape metropolises; these dynamics are defined as ?superstructure? in this study. Similarly to urban landscape, individuals -as both users and elements that shape the city- and their psychologies are under the influence of changes occurring in macro-social landscape. Briefly, there is a dynamic, intense and reciprocal relationship between superstructure, space and individual; and these elements and the relationship network between them constitute a whole. Urban space can serve as a medium, a guide or even an inhibitor between the macrocosmos that surrounds the users and their innerselves. The possible positions of urban space and architecture in this context are researched via reading the city through superstructure-space-affect relationship.