Kütahya kent merkezindeki yayalaştırma projelerinin karşılaştırmalı değerlendirmesi
Comparative analysis of pedestrianization projects in Kütahya city center
Yazar: MERVE KAYMAZ
Danışman: DOÇ. DR. METHİYE GÜL ÇÖTELİ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kamusal mekanlar = Public places ; Kütahya = Kütahya ; Mekan = Space ; Yayalaştırma = Pedestrianization

Özet:
Geçmişten günümüze kadar gelinen süreçte kamusal alanlar, kentlerin gelişimini ve kentlilerin yaşam kalitesini etkileyen faktörlerden biri haline gelmektedir. Kamusal alanların temel elemanı olan sokaklar hareketli ve canlı mekânlardır. Sokaklara tarihsel süreçte farklı işlevler kazandırılarak, kamusal mekân kalitesinin artmasına yönelik çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalardan biri olan yayalaştırma uygulamaları kentlerin ihtiyacına ve yapısına özgü planlanarak kentlerin gelişimini etkilemektedir. Başarılı bir yayalaştırma çalışması olması adına belirlenen birtakım kamusal mekân kalitesi kriterleri ile çalışmalar değerlendirilmektedir.
Bu tez çalışmasında amaç, Kütahya kent merkezinde bulunan, Cumhuriyet ve Bekir Avlupınar Caddeleri yayalaştırılmış sokak uygulamalarını kamusal mekân kalitesi kriterleri bakımından karşılaştırmalı olarak değerlendirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, 2007 yılında yayalaştırılan ve tarihi kent merkezi ve kent meydanı arasında ticaret aksı olarak işleyen Cumhuriyet Caddesi(Sevgi Yolu) ile 2021 yılında yayalaştırılan ve kent merkezi çeperindeki konut alanında yer alan Bekir Avlupınar Caddesinde kamusal mekân kalitesi kriterleri tespit edilmiştir. Kütahya'daki yayalaştırılmış sokakların dünyadaki başarılı yayalaştırılmış sokak uygulamalarına göre nitelikleri belirlenmiştir. Bunun için fiziksel çevre analizleri yapılmış, kişisel ve ekolojik gözlem olmak üzere iki gözlem yöntemi kullanılmıştır. Gözlemler sonucunda oluşturulan puanlama sistemi ile çalışma alanları karşılaştırmalı değerlendirilerek mekân kalitesi ortaya koyulmuştur. Tüm analiz bulguları fotoğraf, tablo ve haritalar kullanılarak sunulmuştur.
Araştırmada Dünya'daki başarılı yayalaştırma uygulamalarından seçilen üç örnekler incelenmiş ve birçok teorisyenin ortaya koyduğu kamusal mekân kalitesi kriterleri açısından değerlendirilmiş, çalışma alanın kamusal mekân kalitesi kriterlerini taşıyıp taşımadığı tespit edilmiş ve böylece yayalaştırma çalışmalarının başarısı ortaya koyulmuştur. Araştırmanın bulgularından biri, Cumhuriyet Caddesinin erişim ve bağlantılar, kullanım ve aktiviteler açısından başarılı, Bekir Avlupınar Caddesinin konfor ve imaj, sosyallik kriterleri bakımından başarılı olduğudur. Kütahya şehir merkezinde uygulanan yayalaştırma çalışmalarının genel olarak kente olumlu yönde katkı sağladığı saptanmış ve yayalaştırma çalışmalarının bulunduğu yere ve mekânda bulunan kentsel elemanlara göre kullanıcı ve kullanım farklılığı olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda başarılı yayalaştırılmış sokak çalışmalarının belirli bir amaç doğrultusunda ve kentlerin yapısına uygun olarak tasarlanması durumunda mekânsal kalitesi yüksek kamusal mekânlar elde edileceği sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar kelimeler: Kamusal mekân, yayalaştırma, yayalaştırılmış sokak, mekân kalitesi, Kütahya.

Abstract:
From the past to the present, public spaces have become one of the factors affecting the development of cities and the quality of life of the citizens. Streets, which are the basic elements of public spaces, are dynamic and lively places. Until today, some efforts have been done to increase the quality of public spaces by giving different functions to the streets. One of these actions, pedestrianization affects the development of the cities by being planned according to the needs and structure of the cities. Successful pedestrianization practices are being assessed on a set of specific public spheres criteria.
This thesis aims to evaluate the pedestrianized street practices of Cumhuriyet and Bekir Avlupınar Streets comparatively, in the city center of Kütahya, in terms of public space quality parameters. A qualitative research method is used in this research. The public space quality criteria of Cumhuriyet Caddesi (Love Road), a trading axis between the historical city center and the city square, which was pedestrianized in 2007, and Bekir Avlupınar Street, which was located in the residential area at the periphery of the city center and pedestrianized in 2021were analyzed as case studies. The characteristics of both pedestrianized streets were determined according to the successful pedestrianized street practices around the world. For this, physical environmental analyzes were conducted, and two observation methods, personal and ecological observations, were used. With the scoring system created because of the observations, streets were evaluated comparatively and the quality of the space was revealed. All the findings were presented using photographs, tables, and maps.
In this study, selected three successful pedestrianized streets from the world were examined and determined whether the study areas met the public space quality criteria, terms of the public space quality criteria, which were put forward by some theorists, and therefore the success of the pedestrianization practices was shown. One of the findings of the research is that Cumhuriyet Street is successful in terms of access and connections, uses, and activities;Bekir Avlupınar Street is of comfort, image, and socialness criteria. It is determined that the pedestrianization works implemented in the city center of Kütahya contribute positively to the city in general. It has found that there are user and usage differences according to the location of the pedestrianized street and the urban furniture used in the public space design. As a result of this research, it has been concluded that if successful pedestrianized street works are designed in line with a specific purpose and accordance with the structure of cities, public spaces with high spatial quality will be obtained.

Keywords: Public space, pedestrianization, pedestrianized street, quality of space, Kütahya.