Parsiyel kalça protezi uygulanan hastalarda abdominal masajın boşaltım aktivitesi ve solunum fonksiyon testleri üzerine etkisi
The effect of abdominal massage on bowel activity and respiratory function tests in patients with partial hip replacement
Yazar: CANAN KANAT
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY ALTUN UĞRAŞ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, parsiyel kalça protezi (PKP) uygulanan hastalarda abdominal masajın boşaltım aktivitesi ve solunum fonksiyon testleri (SFT) üzerine etsini belirlemek amacıyla yapıldı. 
Tek merkezli, prospektif, iki kollu (1:1), randomize kontrollü deneysel klinik araştırmanın örneklemini Eylül 2021-Nisan 2022 tarihleri arasında bir üniversite hastanesinin ortopedi ve travmatoloji kliniğine yatan, PKP uygulanan 78 hasta oluşturdu. Randomizasyonla çalışma ve kontrol grubuna atanan hastalardan çalışma grubuna (n=39) PKP sonrası sabah ve akşam öğünlerinden en az 30 dakika sonra, 15 dakika abdominal masaj uygulandı. Kontrol grubuna (n=39) ise rutin hemşirelik bakımı uygulandı. Araştırmada veriler, PKP öncesi, sonrası ilk akşam, 1., 2. ve 3. günlerde abdominal masaj uygulama öncesi ve sonrası, Boşaltım Aktivitesi Formu ve Solunum Fonksiyon Testi Formu (FVC, FEV1, FEV1/FVC) kullanılarak değerlendirildi. Verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistikler, Pearson-χ2 testi, bağımsız gruplarda t-testi ve Man Whitney U testi kullanıldı. 
Araştırmada, çalışma ve kontrol grubundaki hastalar karşılaştırıldığında; çalışma grubundaki hastaların PKP sonrası 1. gün akşam, 2. gün sabah abdominal masaj uygulamasından önce ve sonra intraabdominal basınç (İAB) değeri ortalamalarının kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Çalışma grubundaki hastaların PKP sonrası ilk akşam ve 1. gün sabah-akşam uygulamadan önce ve sonra, 2. gün sabah-akşam ve 3. gün sabah uygulamadan sonra bağırsak sesleri ortalamalarının kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Çalışma grubundaki hastaların bağırsak seslerinin geri dönüş zamanının ve ilk defekasyona çıkma zamanının kontrol grubundan anlamlı olarak daha düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Çalışma grubundaki hastalara PKP sonrası 1., 2. ve 3. günlerde kontrol grubundan anlamlı olarak daha az laksatif uygulandığı tespit edildi (p<0,05). Çalışma ve kontrol grubundaki hastalar karşılaştırıldığında; çalışma grubundaki hastaların PKP sonrası 1. ve 2. gün sabah-akşam, 3. gün sabah FVC değeri ortalamalarının; PKP sonrası 2. gün sabah-akşam FEV1 değeri ortalamalarının kontrol grubundan anlamlı olarak yüksek olduğu belirlendi (p<0,05).
Araştırma; PKP uygulanan hastalara hemşireler tarafından uygulanan abdominal masajın İAB'ı, laksatif kullanım sayısını azaltırken; bağırsak seslerini, STF değerlerini arttırdığını ve bağırsak seslerinin geri dönüş zamanı ile ilk defekasyon zamanını kısalttığını ortaya koydu.

Abstract:
This study was aimed to determine the effect of abdominal massage on bowel activity and pulmonary function tests (PFT) in patients undergoing partial hip replacement (PHR). 
The sample of the single-center, prospective, two-arm (1:1), randomized controlled experimental clinical trial consisted of 78 patients undergoing PHR who were admitted to the orthopedics and traumatology clinic of a university hospital between September 2021 and April 2022. Among the patients randomly assigned to the experimental and control groups, the experimental group (n=39) received abdominal massage for 15 minutes at least 30 minutes after morning and evening meals after PHR. The control group (n=39) received routine nursing care. The data were evaluated using the Bowel Activity Form and Pulmonary Function Test Form (FVC, FEV1, FEV1/FVC) before and after abdominal massage before and on the first evening, on the 1st, 2nd and 3rd days after PHR. Descriptive statistics, Pearson-χ2 test, independent samples t-test and Man Whitney U test were used to analyze the data.
When the patients in the experimental and control groups were compared, it was determined that the mean intra-abdominal pressure (IAB) values of the patients in the study group before and after the abdominal massage application in the evening on day 1 and in the morning on day 2 after PHR were significantly lower than those in the control group (p<0.05). It was determined that the mean bowel sounds of the patients in the experimental group on the first evening and on the 1st day after PHR before and after the application in the morning and evening, 2nd day after the application in the morning and evening and 3rd after the application in the morning, were significantly higher than the control group (p<0.05). The time to return of bowel sounds and the time to first defecation were significantly lower in the experimental group than in the control group (p<0.05). Patients in the experimental group were administered significantly less laxatives than the control group on the 1st, 2nd and 3rd days after PHR (p<0.05). When the patients in the experimental and control groups were compared, it was determined that the mean FVC values of the patients in the experimental group in the morning-evening on the 1st and 2nd days and in the morning on the 3rd day after PHR and the mean FEV1 value in the morning-evening on the 2nd day after PHR were significantly higher than the control group (p<0.05).
The study showed that abdominal massage which applied by nurses to patients undergoing PHR decreased IAB and the number of laxative use, increased bowel sounds, PFT values, and shortened the return time of bowel sounds and the time of first defecation.