20. yüzyıl resim sanatının sahne tasarımına yansımaları
Reflections of 20th century paintings on stage design
Yazar: CEM ÇEVİKAYAK
Danışman: PROF. DR. SELDA KULLUK YERDELEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Kompozisyon = Composition ; Modern resim sanatı = Modern painting art ; Resim sanatı = Painting art ; Sahne tasarımı = Stage design ; Tasarım = Design

Özet:
XX. yüzyıl resim sanatı göz önüne alındığında birbirini hızla etkileyen, çığır açıcı yenilikler peşinde sanatçılar ve yüzyıllık bir süreçte, sanat tarihinde daha önce görülmemiş zenginlikte peş peşe ortaya çıkmış akımlar karşımıza çıkmaktadır. Yüzyılın başında ise tiyatro sahnesi üzerinde çağın görsel dilini yakalayacak türden yaratıcı dünyalar yaratmak çoğunlukla ressamlara nail olmuştur. Modern sanat dönemi sonrasında ise modern resim kompozisyonları ve dönemin sanat akımları dâhilinde oluşturulan özgün resim dilleri, gelecek dönemlerdeki profesyonel sahne tasarımcıları için yer yer görsel referans niteliği taşımıştır. Yıllar içerisinde çeşitli sahne tasarımcılarının farklı yöntemlerle bir modern resim kompozisyonunu sahne tasarımı etmeni veya kaynağı olarak kullanma tercihleri, zaman zaman sahneleme biçimlerine yenilikçi yaklaşımlar kazandırmıştır. Bu doğrultuda tiyatro eserinde bir yorumlama biçimi olarak referans alınan resim unsurları, sahnenin reji planlaması ve hacimsel yapısı göz önünde bulundurularak uygulanmıştır. Bu tarz bir tasarım yaklaşımında alıntılanan resim disiplinlerinden eserler, sahne tasarımını oluşturan kostüm, dekor, aksesuar ve ışık uygulamalarının parçalı yapısında bütünlüklü bir görünüm ve anlatı oluşturmak üzere katmanlı bir şekilde kullanılabilmektedir. Üretim aşamasından temsil aşamasına geçildiğinde ise tiyatro seyircisinin, sahne tasarımının temelini ve görsel kimliğini oluşturan resim referansını algılayabilmesi, alıntılanan modern resim eserinin özgünlüğü ve tanınırlığına bağlıdır. Sahne tasarımı alanında alıntılanan resim kompozisyonlarının iki boyutlu ve statik yapısının üç boyutlu, hareketli, canlı bir performansla tekrar biçimlendirilmesi görsel anlamda farklı dramatik yorumlamalara kapı açmaktadır. Çünkü tiyatro sahnesinde, dramatik anlatıya hizmet edebilecek ve sergilenen eseri görselleştirecek birçok yüzey, yöntem, katman ve teknolojik imkân mevcuttur. Araştırma dâhilinde seçilen sahne eserlerindeki modern resim alıntılama biçimleri ve tercihleri ele alınarak, sahne tasarımında görsel üretim ve dramaturjik yorumlama yöntemlerinin çözümlenmesi amaçlanmış ve sahne yapımları için geliştirilmiş yeni ışıklama ve görselleştirme teknolojileri örneklendirilerek yöntem önerileri üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The twentieth century advances so quickly that they disappear from view through the picture, they will come one after another that has gone through groundbreaking developments and will come before a hundred years of progress have come. At the turn of the century, creators were nailed in creating created worlds to be conceived to be conceived throughout the theater's stage. After the modern art period, the painting types and old original painting languages from this period were also visual candidates for future professional stage designers. different design of designs of various programs. The picture elements that are referenced as a development in a theatrical work exemplify the stage's stage direction and value structure. The uses of painting disciplines used in this type of design can be used in a way to create a fragmented integrity view and narrative of the integrity, decor, accessories and light applications used in the stage design. In this direction, it is expected that the visual identity of the theatrical work performed will harmonize homogeneously with the painting composition that creates the messages, textures and colors in the context of the content and add richness to the dramatic narrative. The reshaping of the two-dimensional and static structure of the painting compositions quoted in the field of stage design with a three-dimensional, moving, live performance opens the door to different dramatic interpretations in the visual sense. Because there are many surfaces, methods and layers that can serve the dramatic narrative and visualize the exhibited work on the theater stage. In this direction, it was aimed to analyze the methods of visual production and dramaturgical interpretation in stage design by considering the modern picture citation styles and preferences in the selected stage works, and method suggestions on new lighting and visualization technologies developed for stage productions were researched.