Okul öncesi eğitim programının ilkokula hazırlık açısından etkililiğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of early childhood curriculum  
in terms of readiness towards primary education
Yazar: AYŞENUR YAZAR
Danışman: DOÇ. DR. ERDOĞAN KÖSE
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, okul öncesi eğitim programının ilkokula hazırlık açısından etkililiğini belirlemek amacıyla karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel verileri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen birinci sınıf öğretmenlerinin öğrenci gözlemlerine göre doldurdukları öğrenci değerlendirme formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu; okul öncesi eğitim alan öğrencilere yönelik yapılandırılmış sınıf içi gözlem formu ve yarı yapılandırılmış veli görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde (2011-2012 eğitim-öğretim yılında)  okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 376 öğrenci okul öncesi eğitim programının uygulamadaki etkililiği açısından gözlemlenmiş ve bu öğrencilerden 116'sının velisi ile görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın ikinci bölümünde ise, okul öncesinde gözlem yapılan öğrencilerin 2012-2013 eğitim-öğretim yılında birinci sınıftaki durumları okul öncesi eğitim almayan öğrencilerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu anlamda, birinci sınıf öğretmenlerinin okul öncesi eğitim alan ve almayan öğrencileri değerlendirdikleri formlar öğretmenler tarafından doldurulmuştur. Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden ve etmeyen 520 öğrencinin durumu, birinci sınıf öğretmenleri tarafından her öğrenci için tek tek formlar doldurularak değerlendirilmiştir. Eş zamanlı olarak 80 birinci sınıf öğretmeni ile araştırmacı tarafından görüşmeler yapılmıştır. Gözlem ve değerlendirme formlarından elde edilen veriler üzerinde Ki-kare analizi, varyans analizi ve t testi yapılmıştır. Nitel veriler üzerinde ise betimsel analiz yapılmıştır. 
Elde edilen bulgularda, okul öncesi eğitim kurumuna devam eden öğrencilerin programda yer alan amaç ve kazanımları yüksek oranda edindikleri ve kazanımlarının ilkokul birinci sınıftaki başarılarına olumlu katkı sağladığı görülmüştür. Bu sonucu, birinci sınıf öğretmenlerinin ve velilerin görüşleri de desteklemektedir. Araştırma sonuçları, okul öncesi eğitimi alan ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin, almayanlara göre; psikomotor alan, sosyal-duygusal alan, bilişsel alan, dil alanı ve öz bakım becerilerinin gelişimleri açısından aralarında farklı olduğunu ve bu farkın okul öncesi eğitim alan öğrencilerin lehine olduğunu göstermektedir. Ayrıca okul öncesi eğitimin tüm sosyoekonomik durumlardaki okullardaki öğrencilerin gelişimlerine olumlu katkı sağladığı ve sosyoekonomik durumdan kaynaklanan ilkokuldaki hazır bulunuşluk farklılıklarının giderilmesine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.  Araştırmada elde edilen bu bulgular doğrultusunda, okul öncesi eğitim programının ilkokula hazırlık açısından etkili olduğu ve bu anlamda okul öncesi eğitim programının amacına ulaştığı söylenebilir. 

Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitim programı, ilkokula hazırlık, program geliştirme.

Abstract:
In this research; mixed method was used to determine the effectiveness of preschool education program in terms of preperation to primary school. In the research; student evaluation form which was developed by researcher and was filled in according to student observations by primary grade teachers, semi-structured conversation form,  classroom observation form, structured for students who study at preschool education, and semi-structured parent conversation form were used to collect quantitative and qualitative data. In the first part of the research (2011-2012 academic year)  376 student who continued pre-schoool educational institution were observed in terms of  effectiveness of preschool education program  in practice and conducted interview with 116 parents of these students. In the second part of the research; in 2012-2013 academic  year, the condition of the first grade students who have been observed in pre-school are examined by comparing with students who have not take pre-school education. In this sense; which were forms designed to evaluate first grade students whether they get pre-school education or not, are filled by their teachers. The cases of 520 first grade students both the ones who get pre-school education and the ones who doesn't get any are evaluated by their teachers one by one via filling forms for each student. At the same time the researcher  conducted interviews with 80 teachers. Chi square, varianve analysis and t-test on were applied  on the quantitive data obtained. Descriptive analysis test was applied on the qualitative data obtained. As a result of the findings, it has been observed that students who continue pre-school educational institution show a higher rate of development in terms of realizing aims and achivements in the program and these acquisitions contribute to achivement of students. First grade teacher's and parent's opinions supports this result. 
Research results have demonstrated that students who get pre-school education are different from ones does not get any in terms of psychomotor domain, social emotional domain, cognitive domain, linguistic field and development of self-care skills and these differences are in favor of the students who get pre-school education.  In addition, it has been resulted that pre-school education contributes positively to development of students at schools in different socio-ecenomic status and it contributes to resolve differences of readiness arising from socio-economic status in primary schools. In the light of evidence obtained in research; it can be said that pre-school education program is effective in terms of preparation to first grade and reach its educational purpose in this sense.

Keywords: Preschool education program, school readiness, curriculum development.