Türkiye'de ekonomi metinlerinin çevirisine İngilizce-Türkçe dil çifti bağlamında işlevsel bakış
A functional overview of translation of economic texts in Turkey between English and Turkish
Yazar: HARİKA KARAVİN YÜCE
Danışman: PROF. DR. ALEV BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Ekonomi metinleri = Economy texts ; Türkçe çeviri = Turkish translation ; Çeviri = Translation ; İngilizce = English ; İşlevsellik = Functionality

Özet:
Ekonomi metinlerinin çevirisi temel olarak finans, bankacılık, sigortacılık metinleri ile iş hayatında kullanılan kurumsal metinlerin çevirisini kapsamaktadır. Küreselleşme hareketleriyle birlikte çok uluslu şirketlerin kurulması ve uluslararası ticari faaliyetlerin yaygınlaşması ekonomi alanındaki çeviri etkinliğinin artmasına neden olmuştur. Bunun sonucu olarak çeviri sektöründe önemli iş hacmine sahip olan ekonomi çevirisi çevirmen ve araştırmacıların dikkatini çekmeye başlamıştır. Ekonomi çevirisiyle ilgilenen çevirmen ve araştırmacıların sayısı gün geçtikçe artış gösterse de bu alanda yapılan akademik araştırmaların diğer çeviri alanlarının gerisinde kaldığı gözlenmiştir. Bu çalışmanın amacı,  İngilizceden Türkçeye örnek çeviri metinler üzerinden Türkiye'deki ekonomi metinleri çevirisinin işlevselliğini sorgulamak ve bu uzmanlık alanına çeviribilimde dizgesel ve işlevsel bir üst bakış kazandırmaktır. Buradan hareketle, çalışmada İngilizce-Türkçe dil çiftinde üretilen çeviri ekonomi metinlerinde karşılaşılan edimsel, dilsel, kültürel ve biçemsel kısıtlar belirlenip, çeviribilimsel açıdan ele alınmıştır. Bütünceyi terim kullanımının en yoğun olduğu ekonomi raporları ile en az yoğun olduğu ekonomi dergileri oluşturmuştur. Bütünce kapsamındaki metinler işlevsel çeviri kuramları ve yaklaşımlarına göre incelenmiştir. İncelemeler sonucunda ekonomi metinleri çevirisinin işlevselliğinin dilsel, edimsel, kültürel ve biçemsel kısıtlara bağlı olduğu görülmüştür. Daha açık bir şekilde ifade etmek gerekirse, çevirilerin işlevselliğinin metin içi unsurlar kadar konu alanı bilgisi, metnin hitap ettiği kitlenin özellikleri, metin türü ve alt türünün özellikleri, çevirinin amacı, yayımlandığı yer ve zaman, çevirmenin araştırma becerisi gibi metin dışı unsurlardan da etkilendiği saptanmıştır.

Anahtar sözcükler: Uzmanlık Çevirisi, Ekonomi metinleri çevirisi, İşlevsellik, Çeviri kısıtları, Metin türü/alt türü, Metin içi unsurlar, Metin dışı unsurlar

Abstract:
Translation of economic texts mainly covers translation of financial, banking, insurance and institutional texts used in business life. Together with the impact of globalization, the establishment of multinational companies and proliferation of international trade activities led to an increase in translation activities of the economic field. As a result, economic translation that gained a significant workload in translation sector began to attract the attention of translators and researchers. Even though the number of translators and researchers that deal with economic translation has increased day by day, it has been observed that the academic studies carried out in this area have remained behind other translation areas. This study aims to question the functionality of translation of economic texts in Turkey by means of sample translated texts in the language pair of English-Turkish, and to create a systemic and functional overview for this field in translation studies. Thus, in the study, pragmatic, linguistic, cultural and stylistic constraints observed in translated economic texts produced in the language pair of English-Turkish were identified and dealt in terms of translation studies. The corpus was composed of economy reports that use terms most intensely and economy magazines that use terms least densely. The texts in the corpus were analyzed according to functional translation theories and approaches. As a result of the analyses, it was seen that the functionality of the translation of economic texts depends upon linguistic, pragmatic, cultural and stylistic constraints. To put it in a clearer way, it has been concluded that the functionality of translations are affected not only by textual factors, but also by extra-textual factors such as subject knowledge, characteristics of the audience, features of text type and sub-type, purpose of translation, time and place of publishing and research skills of translators.

Key Words: Specialized translation, Translation of economic texts, Functionality, Translation constraints, Text type/sub-type, Textual factors, extra-textual factors