Bir tüketim pratiği olarak gençlerin israf anlayışının kır-kent bağlamında karşılaştırılması: İzmir örneği
Comparison of young people's understanding of waste as a consumption practice in a rural-urban context: Example of İzmir
Yazar: EMİNE İDİL SAVUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNA FURAT
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Gençler = Youngs ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Kentler = Cities ; Kırsal bölge = Rural region ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours ; Tüketim kültürü = Consumption culture ; İsraf = Extravagance ; İzmir = Izmir ; İzmir-Ödemiş = İzmir-Ödemiş

Özet:
Tüketim en genel ifadeyle, bireylerin yaşamın her alanındaki ihtiyaçlarını
karşılaması olarak tanımlanmaktadır. Tüketim toplumunda teknolojinin ve
yaşam koşullarının geliştirilmesinin etkisiyle tüketim hızla artmaya
başlamıştır. Bu artışla birlikte tüketim, ihtiyaçları karşılamanın ötesinde bir
anlam ifade etmeye başlamıştır. Tüketim, statü ve sosyal ilişkiler için de
araç konumuna gelmiştir. Bu nedenle bireyler gösteriş için tüketim yapmaya
yönelmiştir. Tüketim kavramındaki bu değişimle birlikte daha çok ortaya
çıkmaya başlayan israf kavramı, tüketimde aşırılık ve boşa harcama olarak
tanımlanmaktadır. Tüketim toplumunda bir tüketim pratiği olarak görülen
israf davranışını, tüketimin en dinamik kesimi olan gençler üzerinden
incelemek, gençlerin israf anlayışlarının kır ve kentte nasıl farklılaştığını
açıklamak araştırmanın temel amacıdır. Tüketim ve israfın farklı türleri
olduğu için iki kavram arasındaki ilişkinin farklı çeşitleri mevcuttur. Bu
çalışmada israf kavramının giyim, gıda, enerji ve su israfı kapsamında ele
alınması planlanmıştır. Bu alanların hepsinin araştırmaya dahil edilmesi
gençlerin tüketim alışkanlıklarının ve israf davranışlarının incelenmesi
açısından daha geniş bir perspektif sunacağı için tercih edilmiştir. Ayrıca bu
kavramsal çerçeve, Baudrillard ve Veblen'in bu alandaki kuramsal
metinleriyle desteklenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi
kullanılarak İzmir'in merkezinde ve Ödemiş İlçesi'nin köylerinde yaşayan
20 katılımcı ile görüşülmüştür. Katılımcıların yaş aralıkları 18-30 olarak
belirlenmiştir. Katılımcılar kartopu örneklem tekniğiyle seçilmiştir. Yarı
yapılandırılmış görüşme yoluyla elde edilen veriler, kuramsal bakış açısıyla
belirlenen temalar çerçevesinde analiz edilmiştir. Verilerin analizi sırasında
Maxqda programı kullanılmıştır. Bu analizler doğrultusunda, çalışmanın en
temel sonucu; gençlerin tüketim ve israf anlayışının kır ve kent bağlamında
bazı farklılıklar gösterdiğidir. Ancak verilen yanıtlara bakıldığında, bu
farklılıklara rağmen israf anlayışının kırda ve kentte benzerlik gösterdiği görülmektedir.

Anahtar kelimeler: Tüketim, tüketim kültürü, israf anlayışı, kır-kent

Abstract:
Consumption is defined in the most general terms as meeting the needs
ofindividuals in every field. Consumption has started to increase rapidly with
the effect of the development of technology and living conditions in the
consumer society. Consumption has also become a tool for status and social
relations. For this reason, individuals tend to consume for show. The concept
of waste, which has started to be used more with this change in the concept of
consumption, is defined as excess and waste in consumption. The main purpose
of the research is to examine the waste behavior, which is seen as a
consumption practice in the consumption society, through the youth, who is the
most dynamic part of consumption, and to explain how the young people's
understanding of waste differs in rural and urban areas. Since consumption and
waste are different types, there are different kinds of relationship between the
two concepts. In thisstudy, the concept of waste is planned to be handled within
the scope of clothing, food, energy and water waste. The inclusion of all these
areas in the study was preferred because it would provide a broader perspective
in terms of examining the consumption habits and wasteful behaviors of young
people. In addition, this conceptual framework is supported by the theoretical
texts of Baudrillard and Veblen in this field. In the research, using the
qualitative research method, 20 participants living in the center of İzmir and
the villages of Ödemiş District were interviewed. The age range of the
participants was determined as 18-30. Participants were selected by snowball
sampling technique. The data obtained through the semi-structured interview
were analyzed within the framework of the themes determined from the
theoretical point of view. In line with these analyses, the most basic result of
the study is; young people's understanding of consumption and waste shows
some differences in the context of rural and urban. However, despite some
differences, the answers given in general show similarities in rural and urban areas.

Keywords: Consumption, consumption culture, sense of waste, rural-urban