19.yüzyıl'da Nasturiler (idari-sosyal yapı ve siyasi ilişkleri)
19th century in the Nestorians (administrative-social structure and political relations)
Yazar: MURAT GÖKHAN DALYAN
Danışman: PROF. DR. FAHRETTİN TIZLAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Tarih = History

Özet:
19. yüzyıl boyunca Nasturiler İran ve Osmanlı topraklarının sınır bölgelerindeyaşamlarını sürdürmüşlerdir. Bu bölgelerde yaşayan Nasturilerin üçte ikisi Osmanlıtopraklarında Van-Hakkâri arasında aşiretler olarak Melik adı verilen aşiret liderleri ileyaşamaktaydılar. Osmanlı Devleti'nde yaşayan Nasturiler coğrafyanın özelliğinden ve kendiyapılarından ötürü daha çok hayvancılıkla uğraşmaktaydılar. İran'da yaşayan üçte birlikkısım ise İran'ın kuzeyindeki Urmiye şehrinde yoğun olarak bulunmakta ve Hakkâri'dekikardeşlerinin aksine daha medeni yaşam sürmekte ve tarımla uğraşmaktaydılar.Nasturilerin yaşamış olduğu coğrafyada daha çok Kürtler, Ermeniler, Yahudiler veYezidiler ile ilişkide bulunuyorlardı. Bu gruplardan Nasturilerin Yezidiler ile Ermenilerarasındaki ilişkileri 19. yüzyılın ortalarına kadar kötü seyrederken yüzyılın sonundadüzelmeye başlamıştır. Kürtler ile olan ilişkilerinde ise daha önceleri ufak tefek olaylardışında belirli sorunları bulunmamaktaydı. Ancak bu ilişki 19. yüzyılın yarısından itibarenmisyonerlerin ve yabancı güçlerin etkisi ile bozulmuştur.. Nasturilerin bir arada yaşadığıdiğer bir topluluk olan Yahudiler ile olan ilişkilerinde ise onları daima geçmişten kalanolumsuz duygular yönlendirmiş ve bu da Nasturilerin onlarla ilişki kurmaktan kaçınmalarınaneden olmuştur.19. Yüzyılda Nasturiler, bağımsızlık için çeşitli devletlerle irtibata geçmişlerdir. Budevletler İngiltere, Fransa ve Rusya'dır. 19. yüzyılın sonuna Fransa ise ilk dönemlerdekimezhepsel ilişkiyi bırakarak siyasi olarak Nasturiler üzerinde nüfuz kazanmaya çalışmıştır.Nasturilerin 19. yüzyıldaki Avrupalı devletlerle olan ilişkileri onların 20. yüzyıldaki siyasalyaşamlarının belirlenmesinde önemli rol oynamıştır.Nasturilerin yaşam koşulları ve sınır bölgelerinde yaşamalarından dolayı zamanzaman çalışmak, kıtlıktan kurtulmak gibi nedenlerle çeşitli ülkelere göçler yapmışlardır. 19.yüzyılın ikinci yarsından itibaren bu Nasturi göçleri kalıcı olmaya başlamış ve Rusya gibiülkelere yerleşmeye başlamışlardır.Nasturilerin 19. yüzyıl sosyal gelenek ve göreneklerine bakıldığında dini özelliklerdışında daha çok Müslüman komşuları ile aynı ortak özellikleri taşımışlardır.Anahtar Kelimeler; Nasturiler, Mar Şamun, Hakkari, Urmiye, Osmanlı Devleti,

Abstract:
Throughout the 19th century, Nestorians sustained their lives on the boundary layersof the territories of Iran and the Otoman Empire. Two thirds of Nestorians who inhabited inthese regions lived with clan leader called Melik in the territories of the Otoman Empire,between the provinces of Van and Hakkari. Nestorians who were one of the subjects of theOtoman Empire were mostly engaged in animal-breeding on account of the geographicalfeatures and their social structure. On the other hand, one third of the Nestorians thatinhabited in İran were predominantly populated in the province of Urmiye. And to thecontrary to their brothers that lived in Hakkari, they led a more civilised life and wereengaged in farming.As the administrative structure in the 19th century, the social and religious leader ofall the Nestorians was Nestorian patriarch Mar Şamun. He was succeeded by a Nestoriansclan leader called Melik as social leader. Apart from the Meliks, İn teh 19th century isNestorian society, religius men were influential on religius an social issues.In their geography, they were in contact mostly Kurds, Armenians, Jews andYezidies. Out of these groups, Nestorians? relationships with Yezidies and Armenians wereabysmal until the early of the 19th century, then their relations got better in the late of thecentury. As for Kurds, they didn?t have spesific problems with them, except for trivial ones.However, of the from the beginning second half of the 19th century, these relations gotcorrupted by the effects of missionaries and external powers. Sheep theft and pasturedisagreement between both sides started to turn into permanent dispute. Nasturies were inbad relations with the Jews and they tried to avoid to contact them.Throughout the 19th century, Nestorians has developed good relationship with manycountries in order to get support for independence. The relations of Nestorians withEuropean countries during 19th century played important role to determine their politicalexistence during 20th century.Sometimes Nasturies had to emigrate to various countries on account of hard livingconditions, and the need to get rid of shortage of food. As from the begining of the secondhalf of 19th century, these Nasturi emigrations began to be permanent and they commencedto settle down permanently in some countries such as Russia.When Nasturies? 19th century social and traditional values are probed, they hadshared common ground with their moslem neighbours, except for religion. A commonground shared by themKey words; Nestorians, Mar Şamun, Hakkari, Urmiye, the Otoman Empire,