Doğrusal olmayan büyüme modelleri ve özilişkinin incelenmesi: Simmental X GAK melezi sığırlarda bir uygulama
Nonlinear growth models and the study of autocorrelation: an application of simmental X SAR crossbred cattle genotypes
Yazar: CEMİL ÇOLAK
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET N. ORMAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics

Özet:
88 ÖZET Doğrusal Olmayan Büyüme Modelleri ve Özilişkinin İncelenmesi: Simmental X GAK Melezi Sığırlarda Bir Uygulama Bu çalışma, Simmental x Güney Anadolu Kırmızısı (GAK) sığır ırkı Gı ve FıxGı melezlerinden alman çeşitli vücut ölçülerine ait büyüme eğrisi modellerinin oluşturulması amacıyla yapılmıştır. Ayrıca tahmin edilen büyüme eğrisi modellerinin artıklarında ortaya çıkabilecek özilişkinin araştırılarak ortadan kaldırılması hedeflenmiştir. Çalışmada Gı ve FixGi genotiplerinde sırasıyla 8 ve 52 baş olmak üzere toplam 60 baş sığırın canlı ağırlık, cidago yüksekliği, vücut uzunluğu, göğüs çevresi, göğüs derinliği ve incik çevresine ilişkin veriler kullanılmıştır. Büyüme sürecinin tanımlanmasında Lojistik, Gompertz, Richards ve Monomoleküler büyüme modelleri kullamlmıştır. Altı değişken için Gı ve FixGi genotiplerine ait bireysel büyüme eğrisi modelleri tahmin edilmiştir. Baza modellerin artıklarında özilişki tespit edilerek, ortadan kaldırılmış ve özilişkisiz yeni modeller tahmin edilmiştir. Her iki genotip için genel büyüme eğrileri oluşturabilmek için büyüme eğrisi parametrelerinin ortanca değerleri kullamlmıştır. Her iki genotip için genel büyüme eğrileri çizilmiştir. Büyüme eğrisi modellerinin uyum iyiliği, hata kareler ortalaması, belirleme katsayısı ve iterasyon sayısı değerleri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada kullanılan bütün değişkenlerde her model için belirleme katsayısı değerleri % 96-99,9 olarak bulunmuştur. İncelemeler sonucunda, canlı ağırlık, cidago yüksekliği, vücut uzunluğu, göğüs çevresi, göğüs derinliği ve incik çevresi için Gı genotipinde en uygun modeller sırasıyla; Lojistik, Richards, Lojistik, Gompertz, Gompertz ve Lojistik olmuştur. FixGi genotipi için aynı sıralama; Lojistik, Lojistik, Lojistik, Richards, Richards ve Lojistik olarak belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Büyüme modeli, doğrusal olmayan regresyon, özilişki, sığır, simmental, GAK.

Abstract:
89 SUMMARY Nonlinear Growth Models and The Study of Autocorrelation: An Application of Simmental X SAR Crossbred Cattle Genotypes This study was carried out to obtain growth curve models of the various body measurements of Simmental x Southern Anatolian Red (SAR) crossbred cattle Bi and FixBi genotypes. Also, it was aimed to inspect the autocorrelation of the residuals from the growth curve models and to eliminate the autocorrelation. The number of catties having Bi and FixBi genotypes were 8 and 52 heads respectively, totally 60 heads. The data of live weight, wither height, body length, chest circumference, chest depth, cannon bone circumference of these catties were recorded. Logistic, Gompertz, Richards and Monomolecular growth curve models were used to define the growth pattern. The invidual growth curve models of each genotypes were estimated for six variables explained above. The autocorrelation was detected in some of the residuals from the invidual growth curve models. The autocorrelation was eliminated and new models were estimated Median values of growth curve parameters were used to obtain general growth curve models. General growth curves were drawn for each genotypes. Goodness of fit of the growth curve models was determined by mean square error, determination coefficient and iteration number values. The values of determination coefficients of each models for all variables were estimated between 96-99,9 %. It was concluded that the best models of Bi genotype for live weight, wither height, body length, chest circumference, chest depth, cannon bone circumference were Logistic, Richards, Logistic, Gompertz, Gompertz and Logistic in sequence. The same arranging for FixBi genotype was Logistic, Logistic, Logistic, Richards, Richards and Logistic. Key Words: Growth model, nonlinear regression, autocorrelation, cattle, simmental, sar.