Organofosfat bileşiği ethion un eritrosit reolojisindeki etkileri: Vinposetin ve karnozinin koruyucu rollerinin karşılaştırılması
The effect of organophosphate compounds on the erythrocyte: Comparison of protective roles of vinpocetine and carnosine
Yazar: TUBA TUNÇ
Danışman: PROF. DR. SAMİ AYDOĞAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Eritrositler = Erythrocytes ; Ethion = Ethion ; Karnozin = Carnosine ; Organofosfat = Organophosphate ; Vinposetin = Vinpocetine

Özet:
Organafosfat bileşikleri ile olan zehirlenmelerde, kanda oksijen taşıyan ve aynı zamanda sürekli oksidan strese maruz kalan eritrositlerin önemli ölçüde etkilendiği bilinmektedir. Özellikle eritrosit membranları, dolayısıyla onların reolojik özellikleri ve fonksiyonları değişmektedir. Diğer taraftan antioksidan özellikleri nedeniyle çeşitli hastalık ve şartlarda koruyucu olarak kullanılabilecek bileşikler vinposetin ve karnozindir. Amacımız, organafosfat bileşiklerinin eritrositlerin reolojik özelliklerine etkisini araştırmak, vinposetin ve karnozin gibi antioksidan özellikleri olan bu iki maddenin koruyuculuk özelliklerini incelemektir.
Çalışmada ağırlıkları ortalama 220±40 gr olan 4-5 aylık dişi Sprague Dawley sıçanlar kullanılmıştır. Kontrol gruplarına; %0.9? luk serum fizyolojik i.p.,mısırözü yağı gavaj yoluyla; ethion grubuna 0,2 mg/kg gavaj yoluyla; karnozin grubuna 10 mg/kg karnozin i.p.; karnozin+ ethion grubuna 10 mg/kg karnozin+ 0,2 mg/kg ethion; vinposetin grubuna 0,6 mg/kg ip. vinposetin; vinposetin+ ethion grubuna 0,6 mg/kg i.p. vinposetin +2 mg/kg ethion 10 gün boyunca uygulanmıştır. Koruyucu olarak uygulanan karnozin ve vinposetine, ethion uygulamasından bir gün sonra başlanmıştır. Alınan kan örneklerinde; hematolojik parametreler(eritrosit sayısı, hematokrit değeri, hemoglobin miktarı, ortalama eritrosit volüm değeri, ortalama eritrosit hemoglobin değeri, ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu) ile plazma potasyum düzeyleri, methemoglobin ve 2-3 DPG miktarları, eritrosit deformabilitesi ile % hemoliz değerleri ölçülmüştür.
Organofosfat toksisitesi oluşturulan grupta eritrosit sayısı ile hematokrit, hemoglobin ve MCV değerleri azalmış MCH ve MCHC ise artmıştır. Vinposetin, vinposetin+ ethion, karnozin ve ethion+ karnozin verilen gruplarda ise bu parametrelerin S.F. verilen kontrol grubu değerlerine yaklaştığı görülmüştür. Plazma potasyum düzeylerinde kontrole göre göre hafif bir düşüş varsa da anlamlı değildir. Ancak ethion verilen grupta % hemoliz ve methemoglobin düzeyleri artmış, 2,3- DPG düzeyi ise yükselmiştir. Karnozin verilmesi bu değerleri, % hemoliz hariç kontrol değerleri civarına yükseltmiştir. Vinposetin verilmesi ise plazma potasyum değerini kontrol grubu değerine yaklaştırmış, methemoglobin değeri düşüş göstererek kontrol grubuna yaklaşmıştır.  Eritrositlerin deformabilitesi ise, ethion verilen grupta bozulmuş, ancak karnozin ve vinposetin verilen gruplarda kontrol düzeyine yaklaşmıştır. Sonuç olarak; organafosfat verilen sıçanlarda, kanın hemodinamiğini etkileyen eritrosit reolojisindeki (özellikle eritrosit deformabilitesi) değişikliklerin, antioksidan olarak verilen karnozin ve vinposetinin verilmesinden sonra düzeldiği sonucuna varılmıştır. Karnozin ve vinposetinin, multi-fonksiyonel bir antioksidan olarak organafosfat zehirlenmelerinde komplikasyonların önlenmesinde ve tedavisinde kullanılabileceği gösterilmiştir.

Abstract:
In the poisoning of organophosphate compounds, erythrocytes, which transports the oxygen in the blood and which exposed to the stress of oxydant, considerably effected.
Especially, erythrocyte membranes and erythrocyte?s rheological properties are effected in a bad way.On the other hand, carnosine ans vinpocetine are used for antioxidant properties as a protector. Our aim is that to search the vinpocetine and carnosine items ability for being a protector for the organophosphate compounds and the erythrocytes rheological properties. 
In the study, the average were female sprague dawley rats which have a weight of 220±40 gr and age of 4-5 months. There were 7 experiment groups and every group have 10 rats.  To control group 1, 1cc %0,9 rate of normal saline; corn oil for the control group 2; 0,2 mg/kg ethion with a gavage way to the group of ethion for a duration of 10 days; 10mg/kg of line to the carnosine group for 10 days. Carnosine; 10mg/kg of carnosine line to the group of carnosine+ ethion  for 10 days. After the first day 0,2 mg/kg ethion with the way of gavage  for duration of 10 days; 0,6 mg/kg line to the group of vinpocetine for 10 days vinpocetine; 0,6mg/kg line to the group of vinpocetine+ ethion for 10 days. After the first day of application of the vinpocetine 0,2mg/kg ethion has been given in a way of gavage. In the groups, erythrocyte deformability, osmotic fragility of erythrocyte, plasm of potassium, hematological parameters( the number of erythrocyte, hematocrit, average value of erythrocyte volume,average value of the erythrocyte hemoglobin, average hemoglobin concentration of erythrocyte, blood platelet, leucocyte), 2-3 DPG and methemoglobin measurement has been done.
As a result, the rats, which takes organophosphate shows that the variances in erythrocyte rheology(especially the erythrocyte deformability) which effects the hemodynamics of the blood, the carnosine which is given as an antioxidant and vinpocetine effected the result in a good way.  Carnosine and vinpocetine are the multi-functional antioxidants and they can be used for the poisoning of the organophosphate for protecting from the complications and for the treatment.