Sosyal bilgiler ders kitaplarının Paris İklim Anlaşması çerçevesinde incelenmesi
Examination of social studies textbooks within the framework of the Paris Climate Agreement
Yazar: YUNUS ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE KILIÇOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
2004 yılı içerisinde, Anayasa'nın 90. Maddesine; "Temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası anlaşma hükümleri esas alınır" tümcesinin eklenmesi, uyuşmazlıkların aşılmasında milletlerarası sözleşmelerin bağlayıcılığını açıkça ortaya koymuştur. Bu bağlamda Paris İklim Anlaşması; Kyoto Protokolü'nün ve yeni iklim rejimi çerçevesinin yerini almış olmasından dolayı, tarihin en kapsamlı iklim krizi yönetim anlaşması olarak adlandırılmaktadır. Nitekim anlaşma 6 Ekim 2021 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından da imzalanmış ve resmî gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sosyal bilgiler dersi, çevre sorunlarının çözümünü gaye edinen çevre bilinci gelişmiş bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda sosyal bilgiler ders kitaplarında çevre ile ilgili, güncelliğini koruyan uluslararası sözleşmelerin yansıma durumunu incelemek önemlidir. Bu düşünceden hareketle bu çalışmanın amacı; Türkiye'nin taraf olduğu Paris İklim Anlaşması'nın sonuçlarının, 5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarına yansımalarının ne düzeyde olduğunun tespit edilmesi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın verileri 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Türkiye genelinde ortaokul 5, 6 ve 7. sınıf seviyesinde okutulan ve Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu tarafından uygun görülen sosyal bilgiler ders kitaplarından elde edilmiştir. Araştırma nitel bir çalışma olarak planlanmış ve doküman incelemesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda tüm sınıf düzeylerinde en fazla veriye "Temel Ekolojik Kavramlar", "Sürdürülebilir Kalkınma" ve "Sosyal Adalet ve İklim Adaleti" kategorilerinde ulaşılmıştır. Sosyal bilgiler ders kitaplarında "Küresel Isınma ve İklim Değişikliği", "Gıda ve Tarım Güvenliği" ve "Çevre Sorunlarının Çözümünde Teknoloji Kullanımı" kategorilerinde Paris İklim Anlaşması'nın sonuçlarını içeren içeriklere yeteri kadar yer verilmediği saptanmıştır. Ayrıca sosyal bilgiler ders kitaplarında, farklı öğrenme alanları ve sınıf düzeylerinde, Paris İklim Anlaşması'nın sonuçlarını içeren kazanımlara yeteri kadar yer verilmediği tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda, Paris İklim Anlaşması sonuçlarını içeren ders içeriklerine, tüm öğrenme alanları ve sınıf düzeylerinde daha fazla yer verilmesinin gerekliliği ve sosyal bilgiler ders kitaplarının küresel ısınma ve iklim değişikliği, çevre eğitimi, gıda ve tarım güvenliği ve çevre sorunlarının çözümünde teknolojinin kullanılması gibi başlıklarla desteklenerek revize edilmesinin gerekliliğine yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler ders kitabı, Paris İklim Anlaşması, Küresel ısınma 
  ve iklim değişikliği, Sürdürülebilir kalkınma
Sayfa Adedi: xx+160
Danışman: Doç. Dr. Gökçe KILIÇOĞLU

Abstract:
In 2004, the addition of the sentence "In case of disputes that may arise due to the fact that international agreements and laws regarding fundamental rights and freedoms contain different provisions on the same subject, the provisions of international agreements shall be taken as basis" to Article 90 of the Constitution, clearly demonstrated the binding nature of international agreements in overcoming disputes. In this context, the Paris Climate Agreement is called the most comprehensive climate crisis management agreement in history, as it replaced the Kyoto Protocol and the new climate regime framework. As a matter of fact, the agreement was also signed by the Turkish Grand National Assembly on October 6, 2021 and entered into force by being published in the official newspaper. Social Studies course aims to raise individuals with environmental awareness towards the solution of environmental problems. In this context, it is important to examine the reflection of current international agreements regarding the environment in social studies textbooks. Based on this idea, the aim of this study was determined to investigate the reflection of the results of the Paris Climate Agreement, to which Turkey is a party, on 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks. The data of the research were obtained from social studies textbooks taught at the 5th, 6th and 7th grade levels of secondary schools throughout Turkey, with the approval of the Board of Education and Discipline of the Ministry of National Education in the 2023-2024 academic year. The research was planned as a qualitative study and was carried out by document review method. The data obtained was analyzed using the descriptive analysis technique. As a result of the study, the most data at all grade levels was obtained in the categories of "Basic Ecological Concepts", "Sustainable Development" and "Social Justice and Climate Justice". It has been determined that social studies textbooks do not include enough content containing the results of the Paris Climate Agreement in the categories of "Global Warming and Climate Change", "Food and Agricultural Security" and "Use of Technology in Solving Environmental Problems". In addition, it has been determined that the course achievements that include the results of the Paris Climate Agreement are not included sufficiently in social studies textbooks at different learning areas and grade levels. As a result of the research, it was emphasized that the course contents that include the results of the Paris Climate Agreement should be included more in all learning areas and grade levels; and suggestions have been made to revise social studies textbooks with titles such as global warming and climate change, environmental education, food and agricultural safety and the use of technology in solving environmental problems.
 

 
Key Words: Social studies textbook, Paris Climate Agreement, Global warming and climate change, Sustainable development

Page Number: xx+160
Supervisor: Doç. Dr. Gökçe KILIÇOĞLU