Kent içi raylı sistemlerde hat bakımı ve işletme maliyetleri
Track maintenance and operating costs of public railway sysyems
Yazar: MUSTAFA TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇAKIROĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: İşletme maliyeti = Operation cost

Özet:
Ülkemizde son yıllarda nüfus yoğunluğunun ve buna bağlı olarak trafik yoğunluğunun fazla olduğu şehirlerde trafik yoğunluğunu azaltmak ve çevreye duyarlı bir toplu taşıma yapmak için kentiçi raylı sistemlerin arttığı görülmektedir. Yapılan raylı sistemlerin işlevlerini yerine getirebilmesi ve sürekliliği için bu sistemlerin sürekli olarak bakımının yapılması gerekmektedir.Bakım çalışmalarının nasıl ve hangi yöntemlerle yapıldığı ve bakım maliyetlerinin ne kadar olduğu bir raylı sistem için en önemli kriterlerdendir.Bu çalışmada İstanbul kentiçi raylı sistemler olan Tramvay, LRT (Hafif Raylı Sistem) ve Metroda yapılan kritik koruyucu bakım çalışmalarının nasıl ve hangi periyotlarda yapıldığı ve çıkabilecek arızaların nasıl giderileceği düzeltici bakım kapsamında anlatılmıştır. Ayrıca incelenen kentiçi raylı sistemlerin 5 yıllık (2005-2009) yılları arasında taşıdığı yolcu sayıları ve toplam bakım maliyetleri çıkarılmıştır. Yıllık taşınan yolcu sayısı göz önüne alınarak her bir sistem için yıllık yolcu başına bakım maliyetleri göz önüne serilmiştir.İncelenen üç raylı sistemin bakım maliyetlerine bakıldığında üstyapı sistemi doğru olarak seçilen sistemlerin bakım maliyetlerinin daha az olduğu görülmektedir. Kentiçi raylı sistemlerde hat bakımları gündüz hat enerjili olduğundan dolayı gece yapılmaktadır. İleriki yıllarda nüfus artışı ve buna bağlı olarak artan trafik artışı göz önüne alındığında, bakım süreleri kısalacağından dolayı yatırım maliyeti yüksek olup bakım maliyeti düşük olan betona tespitli üstyapı sistemlerinin seçilmesi daha doğru olacaktır.Bu çalışmada ayrıca kentsel raylı sistemlerin işletme maliyetleri de incelenmiştir. Çalışmada tramvay sistemi olarak Eminönü-Zeytinburnu hattı, hafif metro sistemi olarak Aksaray-Havaalanı hattı ve metro olarak da Taksim-4.Levent hattı incelenmiştir. Çalışmada bu hatların işletmecisi olan İstanbul Ulaşım A.Ş. den alınan maliyet tabloları kullanılmıştır. Bu tablolar işletme maliyeleri alt başlıklarına göre ve bazı kabuller yapılarak yeniden ayrıştırılıp düzenlenmiştir. Çalışmada kullanılan yolculuk bilgileri, araç kilometreleri, yapılan bakım ve tüketilen elektrik miktarı gibi diğer veriler de İstanbul Ulaşım A.Ş.'nin ilgili birimlerinden alınmıştır.Çalışmanın daha sonraki bölümünde, kentsel raylı sistemlerin maliyetleri enerji, personel, bakım onarım, tesis, yönetim giderleri gibi alt başlıklar altında, İstanbul Ulaşım A.Ş.'den ve alt birimlerinden alınan maliyet tabloları incelenmiş, bu tablolara ve bu tablolardan elde edilen değerlere göre sistemlerin birim maliyetleri hesaplanmıştır. Sonuç bölümünde ise çalışma konusu kentsel raylı sistemlerin hat bakımı ve işletme maliyetleri açısından hangisinin daha karlı bir yatırım olacağı belirlenmiştir.

Abstract:
Nowadays; there is an increase of rail transit systems in the Turkish cities which have crowded population and high-level traffic volume. The main goal is to decrease traffic volume and have public transportation systems which have environmental sensitive. Certainly, there should be continuous maintenance for urban railway systems to increase their life.The important criteria for the maintenance are how and which methods are used in and cost of maintenance.In this study, railway maintenance practices are explained for the Istanbul LRT, Metro and Tram systems. This study contains; periods and methods for the critical preventative maintenance and the fixing methods for the failures. In addition, Total cost of the maintenance and carried passengers sum for a year has been studied between 2005 and 2009 years. And finally, cost of the maintenance obtained according to per passenger for each rail transit system yearly.When we look at the maintenance costs for the three railway systems examined, it seems that properly selected superstructure systems have less maintenance costs. In urban railway systems track maintenance is being done at nights because of the daytime electrified train operation. For the future, if we take the population growth and proportionally increasing traffic jam into account, maintenance time will decrease and investment cost will increase and thus low cost slab track systems will be more suitable for railways.Also in this study operating costs of urban rail systems are reviewed. The rail transit systems considered in the study are Eminönü- Zeytinburnu tram, Aksaray-Havaalanı light rail system and Taksim-4.Levent metro system. The operating cost tables of Istanbul Ulaşım A.Ş, the operator of rail transit lines, are used. These cost tables are reviewed and restored according to the operating costs items considered in this study. Vehicle-km, passenger, electric consumption, maintenance data used in this cost study are taken from departments of Istanbul Ulaşım A.Ş.In the studies next sections, operating costs of the rail systems introduced in the second section are examined according to cost tables taken from Istanbul Ulaşım A.Ş. and its sub units and unit costs of these rail systems are obtained from these data?s. In conclusion suggestions are made to improve the accuracy of the calculation of operating costs and track maintenance of rail transit systems in Istanbul.