Sağlık alanında eğitim ve bilgilendirme amacıyla kullanılan broşürlerin okunabilirliğinin ve anlaşılabilirliğinin saptanması
Determination of the readability and understandability of brochures used for education and information in the field of health
Yazar: SEMİHA ASLI BOZKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL İNCE
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anlaşılabilirlik = Intelligibility ; Broşür = Brochure ; Okunabilirlik = Readability ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Sağlık eğitimi = Health education

Özet:
Amaç: Araştırma sağlık alanında eğitim ve bilgilendirme amacıyla kullanılan broşürlerin okunabilirliğinin ve anlaşılabilirliğinin saptanması amacıyla planlanmıştır.
Yöntem: Araştırma tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Okunabilirliğin değerlendirilmesi için, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kullanılan 33 broşür incelenmiştir. Anlaşılabilirliğin değerlendirmesi amacıyla kurumdaki polikliniklere başvurmuş 660 birey ve yakını, "Okuyucu Broşür Değerlendirme Formu" ile broşürleri değerlendirmiştir. Araştırma Aralık 2018-Ocak 2019 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve Ki-Kare analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmada incelenen 33 broşürün ortalama sözcük uzunluğu (OSU) 2,99±,22 hece ve ortalama tümce uzunluğu (OTU) 9,20±1,82 sözcük olarak hesaplanmıştır. Katılımcılar tarafından değerlendirilen broşürlerin Ateşman okunabilirlik puan ortalamaları 54,58±9,58'dir. Broşürlerin %30,3'ünün zor, %66,7'sinin orta güçlükte ve %3'ünün kolay okunabilir olduğu belirlenmiştir. Katılımcılar tarafından değerlendirilen broşürlerin Çetinkaya-Uzun okunabilirlik puan ortalamaları 32,09±5,86'dır. Çetinkaya-Uzun okunabilirlik formülüne göre yapılan sınıflandırmada broşürlerin %66,7'sinin engelli okuma, % 33,3'ünün eğitsel okuma sınıfında olduğu tespit edilmiştir. Broşürlerin Ateşman ve Çetinkaya-Uzun okunabilirlik sınıflamasına göre okunabilirlikleri ile tıbbi terimlerin anlamayı zorlaştırma durumu arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Araştırma sonucunca Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kullanılan broşürlerin okunabilirliklerinin zor olduğu ve broşürlerin büyük çoğunluğunu okumak için en az sekizinci sınıf eğitim düzeyinde olmak gerektiği saptanmıştır. Bu bağlamda broşürler okunabilirliklerinin daha kolay hale gelmesi için gözden geçirilmelidir. Broşürlerin anlaşılabilirliği tıbbi terimlerin sayısının azaltılması, tıbbi terimlerin Türkçe karşılıklarının açıklanması ve verilen bilgi miktarının hasta ihtiyacına uygun hazırlanması ile arttırılabilir.


Anahtar Kelimeler: Broşür, okunabilirlik, anlaşılabilirlik, sağlık, hasta eğitimi

Abstract:
Objective: The study was planned to determine the readability and understandability of the brochures used for education and information purposes in the field of health.
Method: The research was conducted as a descriptive type. In order to evaluate the readability, 33 brochures used in Health Science University Antalya Training and Research Hospital were examined. In order to evaluate the understandability of the brochures, 660 individuals who applied to polyclinics and their relatives in this hospital evaluated the brochures with the "Brochure Evaluation Form for the Reader" prepared in accordance with the literature. The study was conducted between December 2018 and January 2019. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis and Chi-Square analysis were used to evaluate the data.
Results: The average word length (AWL) of the brochures was calculated as 2.99±.22 syllables and average sentence length (ASL) as 9.20±1.82 words. The readability score according to the Ateşman's formula was 54.58 ± 9.58. It was determined that 30.3% of the brochures were difficult, 66.7% of them were in medium difficulty and 3% were easy to read. The average of Çetinkaya-Uzun readability of the brochures was 32.09±5.86. In the classification made according to the Çetinkaya-Uzun readability formula, it was found that 66.7% of the brochures were frustration level, and 33.3% of them were in the instructional reading level. A significant difference was found between the readability of the brochures according to Ateşman and Çetinkaya-Uzun readability classification and the difficulty of understanding medical terms (p <.05).
Conclusion: As a result of the research, it was found that the readability of the brochures used in Antalya Training and Research Hospital was difficult to read and people should be at least eighth-grade level to read the majority of the brochures. In this context, the brochures should be reviewed to make their readability easier. The understandability of the brochures can be increased by reducing the number of medical terms, explaining the Turkish equivalents of the medical terms and preparing the information given in accordance with the patient needs.


Keywords: Brochures, readability, understandability, health, patient education