Cinsiyetleri ve denetim odakları farklı lise öğrencilerinin uyum alanları ve yöntemlerinin incelenmesi /
Yazar: BİNNAZ KIRAN
Danışman: DOÇ.DR. OYA G. ERSEVER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1993
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Denetim odağı = Locus of control ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Uyum = Adjustment ; Öğrenciler = Students

Özet:
ii ÖZET Bu araştırmada, cinsiyetleri farklı içsel ve dışsal denetimli lise öğrencilerinin aile ilişkileri, sosyal ilişkiler ve coşkusal dengeliliği kapsayan uyum alanları ile uyma, gerçeğe uyum, duygusal durum ve liderlik özelliklerini kapsayan uyum yöntemleri puan ortalamaları arasındaki farklar incelenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni, olan uyum alanları ve uyum yöntemlerini ölçmek için H. Rerdie ve W. Layton (1957) tarafından geliştirilen ve Özoğlu (1980) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Minnesota Psikolojik Danışma Envanteri" (Ek-I) kullanılmıştır. Bağımsız, değişkenler denetim odağı ve cinsiyettir. Denetim odağını ölçmek için ise Nowicki-Strickland (1973) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye Yeşilyaprak (1988) tarafından uyarlanan "Nowicki- Strickland Denetim Odağı Ölçeği" (Ek-I T) kullanılmıştır. Bu çalışma Ankara ili Belediye sınırları içinde bulunan Ellinci Yıl, Kalaba ve İncirli liselerinin son sınıflarına devam edan 331 öğrenci üzerinde yapılmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda denetim odağı içsel ve dışsal olan kız ve erkek öğrenciler sınıflanmış uyum alanları ve uyum yöntemleri puan ortalamaları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırılmalarda denetim odağı içselİÜ ve dışsal olan kız ve erkeklerin uyum alanları ve uyum yöntemleri puan ortalamaları tek yönlü varyans analizi (F testi) ile çözümlenmiş, gözlenen farklar t-testi ile kontrol edilmiştir. Manidarlık düzeyi.05 olarak saptanımıştır. Araştırma sonuçlarına göre, denetinm odağının içsel olmasının uyum alanları ve uyum yöntemlerini olumlu yönde; dışsal olmasının ise uyum alanları ve uyum yöntemlerini olumsuz yönde etkilediği bulunmuştur. Bunun yanı sıra denetim odağı içsel olan kız ve erkeklerin uyum alanları ve uyum yöntemleri ile dışsal denetimli kız ve erkeklerin uyum alanları ve uyum yöntemleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Abstract:
iv SUMMARY In this research, the adjustment fields which con sists in family relationship, social relationship and emo tional stability and also adjustment methods which con sists in conformity, adjustment to reality, mood and leadership features of high school students of different sexes having internal and external locus of control have been studied. "Minnesota Counseling Inventory" {Appendix I) which is developed by R.Bedie and W.Layton (1957) and adapted to Turkish culture by ttsoglu (1980) is used to measure depen dent variable, adjustment fields and adjustment methods. Independent variable is locus of control (T/E) and sex. "Rotter's Internal/External (I/E) Scale" (Appendix T"H Which is developed by Now! ok i -Strickland (1973) and adapted to Turkish culture by Yeş i l yaprak (1988) is used to measure independent variable, internal /external Incus of control of this research. The study has been done on 331 high school students who are in their last year of Ellinci Yıl, Kalaba and incirli High School, within the municipality borders of Ankara. In accordance with i he purpose of this study i hegirls and boys students are classified according to ad justment fields and adjustment methods, such as general internal/ external locus of control mean scores of the groups are comperad and analyzed by single way of variance analysis (F tests) method, and differences are controlled with t-test. Accepted significant level is.05. As a result of the study, it was found out that internal locus of. control affects the adjustment fields and adjustment methods positively, where as external locus of control affects the adjustment fields and adjustment methods negatively. Besides, no significant difference has been found between adjustment fields and adjustment methods of the males and females with internal locus of control and adjustment fields and adjustment methods of the males and females with external locus of control.