Restore edilen tarihi yapılarda metinlerarası okuma: Bir yöntem önerisi
Intertextual reading in restored historical buildings: A methodological proposal
Yazar: SERAP FAİZ BÜYÜKÇAM
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY ZORLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Metinlerin öncelleri ile kurdukları türlü ilişkilerle var oldukları düşüncesi üzerine temellenen
metinlerarasılık; öncel ve ardıl metinler arasındaki ilişkiler ağının keşfi ve bu ilişkilerin
anlamlandırılmasıyla ilgilenir. Esasında yazınsal olanın kapsamında yer alan metinlerarasılık,
mimarlık üretimi için de anlamlı kılınabilir. Mimarlığın metinlerarası bir üretim olduğu ve
metinlerarası yöntemleri barındırdığı, mimari yapıların metinlerarası okuma ile analiz edilebileceği
temel varsayımları üzerine kurgulanan bu tezde, mimarlık üretiminin metinlerarası olma halini
metinlerarası yöntemler dahilinde sorgulayarak ortaya koymak amaçlanmıştır. Metinlerarası ve
mimarlık ilişkisinin tartışmaya açıldığı bu çalışmanın, metinlerarası mimarlık okumaları için bir
kaynak olması hedeflenmiştir. Bu kapsamda tez çalışması, öncel ve ardıl ilişkilerin tartışmasız yer
aldığı restore edilen tarihi yapıların metinlerarası yöntemler aracılığıyla yeniden okunması üzerine
kurgulanmıştır. Tez çalışmasının ilk adımı; çalışmanın önemi, problemin belirlenmesi, çalışmanın
amaç ve kapsamı, araştırma yaklaşımı ve yönteminin yer aldığı Genel Bilgiler bölümüdür.
Metinlerarası ve metinlerarası yöntemlerin tanım, kapsam ve mimarlık disiplini ile ilişkileri Yapılan Çalışmalar 1 bölümünde ele alınmıştır. Yapılan Çalışmalar 2 bölümünde ise mimarlık disiplininde karşılıkları tanımlanan metinlerarası yöntemler (yenidenyazım, palempsest, kolaj, öyküsel dönüşüm, edimsel dönüşüm, montaj, alıntı, örtük alıntı, tamamlama, parodi, alaycı dönüştürüm, öykünme, indirgeme, genişletme) için hazırlanan kavramsal kılavuz ile örneklem yapıya ait detaylı bilgiler yer almaktadır. Bulgular ve İrdeleme bölümünde, metinlerarası yöntemlerle ilişkilendirilen ardıl ve öncel ilişkiler örneklem yapı üzerinden sınanmıştır. Sonuçlar ve Öneriler bölümünde ise mimarlığın metinlerarası bir üretim olduğu ve metinlerarası yöntemleri barındırdığına ilişkin temel varsayımların desteklendiği ve mimarlık üretiminin metinlerarası yöntemlerle okunabileceğine yönelik değerlendirmeler ile mimarlıkta metinlerarasının kapsamına ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Intertextuality is based on the idea that texts exist with various relations with their precedents and concerned with the discovery and interpretation of the network of relations between prior and later texts. Intertextuality is fundamentally used in literary context; however, it can also be helpful for architectural production. Built on the basic assumptions that architecture is an intertextual production incorporating intertextual methods and architectural structures can be analyzed through an intertextual reading, this study aims to investigate and reveal the intertextuality of architectural production by using intertextual methods. Accordingly, the study discusses the relations between intertextuality and architecture, thereby attempting to be a resource for intertextual architectural readings. Thus, this study is based on the re-reading of the restored historical buildings, which are unquestionably related to their precedents and antecedents, through intertextual methods. The first part of the study is the General Overview which includes the importance of the study, the identification of the research problem, the purpose and scope of the study, and the research approach and method. The chapter Previous Work 1 discusses the definition, interpretation and scope of intertextuality and intertextual methods, and the relations between intertextuality and architecture. The chapter Previous Work 2 involves detailed information of the sample building and provides a conceptual and visual guide that includes the conceptual equivalents of intertextual methods to the discipline of architecture. In the chapter Results and Discussion, prior and later relations associated with intertextual methods are tested on the sample building. The chapter Conclusion and Suggestions involves arguments supporting the basic assumptions that architecture is an intertextual production incorporating intertextual methods and architectural production can be read through intertextual methods. The chapter finally offers a number of suggestions for the intertextual context in architecture.