Şizofrenili bireylerde sanal gerçekliğin katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal beceri üzerindeki etkinliği; randomize kontrollü çalışma
The effectiveness of virtual reality on participation, quality of life, visual and social skills in individuals with schizophrenia - randomized controlled study
Yazar: MEHMET ÇETİNKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERKAN TORPİL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy
Dizin: Davranış tedavisi = Behavior therapy ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Sosyal beceri = Social skill ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu çalışma, Şizofrenili bireylerde sanal gerçeklik müdahalesinin katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal beceriler üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla  planlandı. Çalışmamıza, Aksaray Eğitim ve Araştırma Hastanesi Toplum Ruh Sağlığı Merkezine başvuran 42 Şizofreni tanılı birey dahil edildi. Katılımcılar rastgele randomizasyon kullanılarak iki gruba ayrıldı. Bireylerin yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durumu ve mesleği ile ilgili sosyodemografik bilgileri alındıktan sonra Sosyal İşlevsellik Ölçeği (SİÖ), Aktivite Öz Değerlendirmesi Ölçeği (AÖDÖ), Motor Beceriden Bağımsız Görsel Algı Testi-3 (MBBGAT-3) ve Nottingham Sağlık Profili (NSP) kullanılarak beceriler değerlendirildi. Değerlendirme sonrası her iki gruba da 8 hafta haftada 2 gün 45 dakikalık seanslardan oluşan kişi merkezli ergoterapi müdahale programı uygulandı. Ek olarak sanal gerçeklik müdahale grubuna 8 hafta haftada 2 gün 45 dakikalık sanal gerçeklik müdahalesi uygulandı. Yapılan ilk değerlendirmede iki grup arasında SİÖ'de sosyal çekilme, bağımsızlık düzeyi/yetkinlik ve bağımsızlık düzeyi/performans maddelerinde, NSP genel toplam maddesinde, AÖDÖ ve MBBGAT-3'te müdahaleler arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Müdahaleler sonrasında yapılan değerlendirmelerde her iki grupta da katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal becerilerin anlamlı bir şekilde geliştiği belirlendi (p<0,05). SİÖ'de öncül sosyal etkinlikler, boş zamanları değerlendirme, bağımsızlık düzeyi-performans maddelerinde müdahaleler arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark saptanmamıştır (p>0,05). NSP'de Genel Toplam maddesinde müdahaleler arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark saptanmamıştır (p>0,05). AÖDÖ ve MBBGAT-3'te müdahaleler arasında istatistiksel olarak herhangi bir fark saptanmamıştır (p>0,05). SİÖ'de sosyal çekilme, kişilerarası işlevsellik, bağımsızlık düzeyi yetkinlik ve iş/meslek maddelerinde Sanal Gerçeklik Müdahalesi grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde olumlu yönde bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). NSP'de ağrı, duygusal reaksiyonlar, uyku, sosyal izolasyon, enerji maddeleri incelendiğinde Sanal Gerçeklik Müdahalesi grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde olumlu yönde bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). NSP'de fiziksel aktivite maddesi incelendiğinde Kişi Merkezli Ergoterapi Müdahalesi grubu lehine diğer gruba göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde olumlu yönde bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Bu iki müdahalenin katılım, yaşam kalitesi, görsel ve sosyal beceriler üzerinde olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiş olup her iki müdahalenin de şizofrenili bireylerin rehabilitasyonunda kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: ergoterapi; görsel beceri; katılım; sanal gerçeklik; sosyal beceri; yaşam kalitesi

Abstract:
This study was planned to examine the effectiveness of virtual reality intervention on participation, quality of life, visual and social skills in individuals with schizophrenia. Our study included 42 individuals diagnosed with schizophrenia who applied to the Aksaray Training and Research Hospital Community Mental Health Center.  Participants were divided into two groups using randomization. After obtaining the sociodemographic information about the age, gender, educational status, marital status and occupation of the individuals, the skills were evaluated using the Social Functioning Scale (SFIS), Occupational-Self-Assessment Scale (OSA), MVPT-3 and Nottingham Health Profile (NHP). After the evaluation, a client-centered occupational therapy intervention program consisting of 45-minute sessions twice a week for 8 weeks was applied to both groups. In addition, a 45-minute virtual reality intervention was applied to the virtual reality intervention group, 2 days a week for 8 weeks. In the first evaluation, no statistical difference was found between the interventions in the social withdrawal, independence level/competence and independence level/performance items in SIS, NHP grand total item, OSA and MVPT-3 (p>0.05). after the interventions, it was determined that participation, quality of life, visual and social skills improved significantly in both groups (p<0.05), no difference was found(p>0.05). No statistical difference was found between the interventions in the First Total item in NHP (p>0.05). No statistical difference was found between the interventions in OSA and MVPT-3 (p>0.05). It was determined that there was a statistically significant and positive difference between VR Intervention in social withdrawal, interpersonal functionality, independence level competency and job/occupational items in SDS compared to the other group (p<0.05). NHP' When pain, emotional reactions, sleep, social isolation, and energy items were examined, it was determined that the Virtual Reality Intervention had a statistically significant positive difference compared to the other group (p<0.05). When the physical activity item in NHP was examined, it was determined that the Client-Centered Occupational Therapy Intervention had a statistically significant positive difference compared to the other group (p<0.05). It was determined that these two interventions had positive effects on participation, quality of life, visual and social skills, and it was found that both interventions could be used in the rehabilitation of individuals with schizophrenia.

Keywords: occupational therapy, visual skills, participation, virtual reality, social skills, quality of life