Sosyal kaytarma davranışının mesleki tükenmişlik üzerine etkisi: Sağlık çalışanlarına yönelik bir araştırma
The Effect of Social Loafing Behavior on Occupational Burnout: A Research on Health Professionals
Yazar: RAHMAN AYYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ZÜHREM YAMAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Amaç:Bu araştırma bir sağlık kurumunda görev yapmakta olan sağlık personellerinin sosyal kaytarma davranışının mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkinin hesaplanması amaçlanmıştır.
Önemi: Sağlık kurumları içinde birçok meslek grubunu bulunduran kurumlardır. Sağlık kurumları hizmetlerini meslek gruplarıyla hasta ve yakınlarına hizmetlerini sunmaktadır. Hizmet insan sağlığını bütüncül olarak etkilemektedir. Hizmeti sunarken meslek grupların ve meslek gruplarının içinde de gruplar oluşturularak çalışmalarını sürdürmektedir. Çalışanlar performansları sağlık kurumunun performansını da etkilemektedir. Kurumda çalışanlar görevlerinin önemini anlamaması performanslarını da bu yönde etkilenmektedir. Grup çalışmalarında, bireysel performanslar grup performansını etkilemektedir. Gruptaki çalışan sayılarının artması bireysel performanslarda azalmaya sebep olabilir, bireysel performanslardaki azalmalardan dolayı, gruptaki diğer üyeler fazladan performans göstererek işi bitirmek durumda kalacaktır. Kurumlarda eşit görev dağılımının olmaması ve bireysel performansların azalması, çalışanlarda tükenmişliğin artmasına neden olur. Tükenmişlik oranının artması, kurum verimliğini olumsuz etkilemektedir.  Araştırmada, sosyal kaytarma davranışının mesleki tükenmişliğe etkisini ve sorunlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır
Gereç ve Yöntem: Araştırma, sağlık kurumundaki personeller üzerine yapılmıştır. Araştırmada, kurumdaki 271 çalışan üzerinde uygulanmıştır. Anket uygulanmadan önce araştırma onam formunda gönüllük esasını sözel ve yazılı olarak bildirilmiştir. Araştırmanın evreni 669 kişiden oluşmaktadır. Sosyal kaytarma ölçeği 1992 yılında Jennifer M. George geliştirdiği 10 maddelik ölçeğe Liden ve ark. 3 madde ekleyerek grupsal değerlendirme yapan ölçek oluşturmuşlardır. Liden ve arkadaşlarının geliştirdiği bu ölçeğin cronbach alfa değeri 0.96'dır. Maslach tükenmişlik ölçeği, Christina Maslach ve Susan Jackson (1986) tarafından 22 maddeden oluşan ölçeği geliştirmişlerdir. Ölçek 3 ayrı boyutta değerlendirilmektedir. Boyar (2011) yaptığı çalışmada iç tutarlık katsayılarını duygusal tükenme 0.84, kişisel başarı 0.73 ve duyarsızlaşma 0.74 bulmuştur. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilerek yorumlanmıştır.
Bulgular: Araştırmada katılımcıların %47,2'sini kadınlar, %56,8'ini erkekler oluşturmaktadır. Araştırmaya katılanların çoğunluğunu %48,3 ile hemşire grubu oluşturmaktadır. Algılanan gelir durumunun %54,2'si iyi olarak değerlendirmektedir. Katılımcıların %69'unu üniversite mezunu oluşturmaktadır.
Sonuç: Araştırmada sosyal kaytarma ölçeği ile yaş, cinsiyet, algılanan gelir durumu ve meslek grubu arasında anlamlı bir farklık vardır(p<0,05). Ortalama üzeri aş grubunda olanların, yaş ortalama altı yaşlara göre sosyal kaytarma puanlarının fazla olduğu görülmüştür. Hemşirelerin kaytarma puan ortalamasının idari personellerin kaytarma puan ortalamasından fazla olduğu görülmüştür. Duygusal tükenme alt boyutunda, algılanan gelir durumu ve meslek arasında istatistiksel anlamlılık saptanmıştır(P<0,05). Araştırmada sosyal kaytarma ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutu arasında anlamlı ilişki vardır(P<0,05). Elde edilen bilgiler doğrultusunda, meslek grupları ve gelir durumları üzerine yapılacak düzenlemeler kaytarma ve tükenmişliği azaltacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Aim: The aim of this study was to measure the relationship between social loafing behaviors and occupational burnout of health care personnel working in a health institution.
Importance: Health institutions include various occupational groups. These institutions provide services to occupational groups and to patients and their relatives. The service provided here affects human health as a whole. While providing the service, it performs its activities by forming sub-groups within and among occupational groups. Furthermore, the performance of the employees also affects the performance of the health institution itself. In the cases that employees in the organization do not consider the importance of their duties, their performance is also affected. In the group work, individual performances affect group performance. The increase in the number of employees in the group may lead to a decrease in individual performances, and as a consequence of this, other members in the group may have to perform extra performance in order to complete the job. Lack of equal distribution of tasks in organizations and the decrease in individual performances lead to increased occupational burnout in employees. The increase in burnout rate then negatively affects the productivity of the institution. The aim of the study is to determine the effects and problems of social loafing on professional burnout.
Materials and Methods: The research was conducted on the personnel (271 employees in total) in a health institution. Before applying the questionnaire, the required oral and written consent was obtained. The population of the research consists of 669 people. A 10-item Social Loafing Scale was developed by Jennifer M. George in 1992 and three additional items were added by Liden et al. which produced a scale that can be applied for group evaluation. The Cronbach Alpha value of this scale developed by Liden et al. is 0.96. The Maslach Burnout Scale was developed by Christina Maslach and Susan Jackson (1986), and consists of 22 items. The scale is evaluated in three different dimensions. Boyar (2011) found the internal consistency coefficients as 0.84 for emotional exhaustion, 0.73 for personal success, and 0.74 for depersonalization. The data obtained in the study were analyzed and interpreted with SPSS 25.0 software program.
Findings: 47.2 % of the participants were female and 56.8 % were male. The majority of the participants (48.3%) were nurses. 54.2% of the participants perceive their income as good. 69% of the participants have a university degree.
Conclusion: A significant difference was found between the social distinction scale and age, gender, perceived income status and the occupational group (p <0.05). It was found that the social loafing scores of those in the above-average age group were higher than the below-average age group. It was observed that the average social loafing score of nurses was relatively higher than the average score of administrative staff. In the emotional exhaustion sub-dimension, statistically significant difference was found between perceived income status and occupation (p <0.05). Further, a significant relationship was found between the social loafing and emotional exhaustion and depersonalization sub-dimensions (p<0.05). In the light of the information obtained, it is suggested that arrangements on occupational groups and income status shall help reduce social loafing behavior and occupational burnout and thus enhance corporate productivity.