Tarımsal karstik bölgeler için yeraltısuyu kirlilik riski değerlendirmesi: Antalya-Altınova bölgesi uygulaması
Assessment of vulnerability of groundwater to pollution in agricultural karstic regions: Antalya Altinova region application
Yazar: AHMET ÇİL
Danışman: PROF. DR. AYŞE MUHAMMETOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Karstik yeraltı suyu (YAS) kaynaklarının kirliliğe karşı korunması özel önem taşımaktadır. Bu tezin amacı, yoğun tarımsal faaliyetlerin gerçekleştirildiği karstik bölgelerdeki YAS kalitesinin kirliliğe karşı korunması için YAS hassasiyeti ve kirletici analizleri kullanılarak YAS risk değerlendirilmesinin yapılması ve YAS risk haritalarının oluşturulmasıdır. Bu çalışmaların yapılması için çalışma alanı olarak yoğun tarım ve seracılık faaliyetlerinin olduğu Antalya Altınova bölgesi seçilmiştir. Gerçekleştirilen arazi çalışmalarında belirlenen sondaj kuyularından fiziko-kimyasal parametreler mevsimsel olarak yerinde ölçülmüş, tarımsal faaliyetler hakkında veri toplanmış, akiferin hidrojeolojik özelliklerinin belirlenmesi vb. çalışmaları yürütülmüştür. YAS kalitesinin fiziksel, kimyasal ve bakteriyolojik parametreler açısından kapsamlı analizi ile mevcut durumu belirlenmiş, toprak analizleri ile alansal veri elde edilmesi sağlanmıştır. Elde edilen verilerden ArcGIS yazılımı kullanılarak gerekli veri tabanları oluşturulmuştur.  YAS risk değerlendirmesi, YAS kirlilik hassasiyeti ve kirletici unsur değerlendirmesine bağlı olarak gerçekleştirilmiştir. Gerçek hassasiyet değerlendirmesi ve haritalaması için PI, COP, EPIK, DRASTIC ve SINTACS yöntemleri kullanılmış ve farklı yöntemlerin sonuçları karşılaştırılmıştır. Kirletici unsur değerlendirmesinde arazi kullanım haritaları ve saha çalışmalarındaki gözlem sonuçlarından yararlanılmıştır. Yapılan gözlemler ve elde edilen bulgular doğrultusunda YAS kalitesinin korunması için öneriler sunulmuştur.  
Uygulanan bilimsel yöntemler, tarımsal karstik akiferlerde sürdürülebilir YAS kalitesinin korunması için bir yaklaşım oluşturmaktadır. Bu çalışmada kullanılan yaklaşım ve elde edilen sonuçlar, tarımsal kaynaklı nitrat kirliliğinin azaltılmasına, nitrata hassas bölgelerin belirlenmesine ve iyi tarım uygulamalarının geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Protection of karstic groundwater resources against pollution gain a special importance. The aim of the thesis is to develop an integrated approach for management of groundwater quality in karstic agricultural regions using groundwater vulnerability and hazard analysis and create groundwater risk maps. Antalya Altınova region was chosen as the pilot study area for this work due to presence of intensive agricultural and greenhouse activities. Within the monitoring study, seasonal in-situ measurements of physico-chemical parameters, data collection for agricultural activities, hydrogeological surveys, etc. were conducted from the pre-determined groundwater sampling wells. Comprehensive analyses of groundwater quality for physical, bacteriological and chemical parameters including pesticides and soil analyses have been conducted during the field studies. Using the collected data sets, the necessary databases were created using ArcGIS software. Groundwater risk assessment was conducted using intrinsic vulnerability and hazard analyses. Intrinsic vulnerability assessment and mapping were accomplished using PI, COP, EPIK, DRASTIC and SINTACS methods and the achieved results were compared. Hazards were defined based on land-use maps and observations from site surveys. All the activities and results were compiled together to give recommendations for protection of groundwater quality. 
The applied tools provide an integrated approach for sustainable groundwater quality management in agricultural karstic aquifers. The applied approach and the achieved results contribute to reduction of nitrates from agricultural sources, designation of nitrate vulnerable zones and use of good farming practices.