Diabetes mellitus hastalarında osteoporoz sıklığı ve trabeküler kemik skoru ile erken teşhis
The frequency of osteoporosis in patients with diabetes mellitus and EARLY diagnosis with trabecular bone score
Yazar: GİZEM KARATAŞ KILIÇCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP CANTÜRK
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Kırıklar-kemik = Fractures-bone ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Spinal kırıklar = Spinal fractures ; Trabeküler kemik = Trabecular bone ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Nüfusun yaşlanmasıyla birlikte diyabet sıklığı da gün geçtikçe artmaktadır. Diyabetin kemik üzerine olan etkileri nedeniyle diyabetik hastaların osteoporoz ve frajilite kırıkları açısından taranması gerekmektedir. 
Amaç: Osteoporoz taramasında kullanılan mevcut yöntem DXA ile diyabet hastalarındaki osteoporoz, osteopeni, vertebra fraktürü sıklığını tayin etmek, buna neden olabilecek metabolik değişkenlerin, bunu öngörmede kullanılabilecek yeni yöntemlerden TBS yönteminin kullanılarak, diyabet ve kemik sağlığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir.
Yöntemler: Bu kesitsel çalışmaya 120 diyabet hastası, 130 sağlıklı kontrol grubu dâhil edilmiştir. Her iki grupta osteoporoz, osteopeni sıklığını değerlendirmek için DXA verileri kullanıldı. Vertebra fraktürünü belirlemek için lateral torakolomber grafileri değerlendirildi. Gruplar yaş, cinsiyet, BKİ, sigara ve alkol kullanımı, renal, tiroid ve karaciğer fonksiyon testleri, serum elektrolitleri, hemogram parametreleri, kemik döngü belirteçleri, D vitamini düzeyleri, KMY ve TBS skorları ve vertebral fraktür varlığı açısından karşılaştırıldı.
Sonuç: diyabet grubunda osteoporoz sıklığı %13,3, osteopeni sıklığı %39,2 ve frajilite fraktürü sıklığı %63,2 bulunmuş olup tüm parametreler için kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek sonuçlar elde edilmiştir (p değeri sırasıyla 0,006-0,022-<0,001). Lomber ve femur KMY değerlerinde diyabet ve kontrol grubu arasında fark saptanmamasına rağmen (p değeri sırasıyla: 0,606-0,065), TBS ölçümleri diyabet grubunda anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır (0,013). Hastalarımızda DM'a bağlı trabeküler kemik kalitesinin azaldığı sonucuna varılmıştır. Kemik yapım belirteçlerinden osteokalsin düzeyi diyabetik grupta kontrole göre anlamlı olarak daha düşük saptanmıştır (<0,001). Gruplar arasında kemik spesifik ALP ve CTX düzeyleri açısından anlamlı fark görülmemiştir (p değeri sırasıyla 0,061-0,708).
     Diyabet hastalarının takiplerinde DXA ile KMY ölçümü yeterli olmamaktadır. Lateral vertebra grafileri ve TBS ölçümleri anlamlı sonuçlar vermektedir.
Anahtar kelimeler: Diabetes mellitus, Osteoporoz, Trabeküler Kemik skoru, Vertebra Fraktürü, Kemik döngü belirteçleri

Abstract:
Introduction: The prevalence of diabetes is increasing day by day with the aging of the population. Due to the effects of diabetes on bone, diabetic patients should be screened for osteoporosis and fragility fractures.
Objective: The aim of this study is to determine the frequency of osteoporosis, osteopenia, and vertebral fracture in diabetic patients with DXA, the current method used in osteoporosis screening,  to defıne the metabolic variables that may cause osteoporosis and to evaluate the relationship between DM and bone health by using the TBS method, which is one of the new methods that can be used to predict osteoporosis.
Methods: 120 diabetic patients and 130 healthy controls were included in this cross-sectional study. DXA data were used to evaluate the incidence of osteoporosis and osteopenia in both groups. Lateral thoracolumbar radiographs were evaluated to determine the vertebral fracture. The groups were compared in terms of age, gender, BMI, smoking and alcohol use, renal, thyroid and liver function tests, serum electrolytes, hemogram parameters, bone turnover markers, vitamin D levels, BMD and TBS scores, and the presence of vertebral fracture.
Conclusion: The frequency of osteoporosis was 13.3%, the frequency of osteopenia was 39.2%, and the frequency of fragility fracture was 63.2% in the diabetic group, and significantly higher results were obtained for all parameters compared to the control group (p value was 0.006-0.022-<0.001, respectively). Although no difference was found between diabetes and control groups in lumbar and femoral BMD values (p value: 0.606-0.065, respectively), TBS measurements were found to be significantly lower in the diabetes group (0.013). It was concluded that trabecular bone quality decreased due to DM in our patients. Osteocalcin level, one of the bone formation markers, was found to be significantly lower in the diabetic group than in the control group (<0.001). There was no significant difference between the groups in terms of bone specific ALP and CTX levels (p value 0.061-0.708, respectively).
      BMD measurement with DXA is not sufficient in the follow-up of diabetic patients. Lateral vertebral radiographs and TBS measurements give meaningful results.
Key words: Diabetes mellitus, Osteoporosis, Trabecular Bone score, Vertebral Fracture, Bone turnover markers