İlkokul 4. ve 5. sınıfa devam eden normal ve işitme engelli öğrencilerde benlik kavramının gelişiminin incelenmesi
Development of self-concept of the hearing impaired and normally hearing children attending the 4th and 5th grades of primary school
Yazar: EBRU TANJU
Danışman: DOÇ. DR. NİLÜFER DARICA
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Benlik = Ego ; Sağırlık = Deafness ; Çocuk gelişimi = Child development ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Bu çalışma, ilkokul 4. ve 5. sınıfa devam eden işitme engelli çocuklar ile normal işiten çocukların benlik kavramlarının karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. İşitme engelli 39, normal işiten 40 öğrenci basit tesadüfi örnekleme tekniği ile araştırmaya seçilmiştir. Toplam denek sayısını 33 kız, 46 erkek olmak üzere 79 öğrenci oluşturmuştur. Araştırma örneklemini oluşturan işitme engelli öğrencilere, "İşitme Engelliler İçin Benlik Kavramı Skalası"; normal işiten öğrencilere ise "Normal İşiten Çocuklar İçin Benlik Kavramı Skalası" uygulanmıştır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde, "Ortalamalar Arasındaki Farkın Önemlilik Testi" kullanılmıştır. Bu test sonucunda; örneklem grubunu oluşturan normal işiten ve işitme engelli öğrencilerin, kişisel benlik kavramlarına ilişkin aldıkları puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.(p<0.05) Normal işiten ve işitme engelli öğrencilerin, fiziksel benlik kavramlarına ait puanlar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.(p<0.05) İşitme engelli öğrenciler ile normal işiten akranlarının akademik benlik kavramlanna ilişkin puanlan arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır.(p>0.05) Nonnal işiten ve işitme engelli öğrencilerin, öğretmenlerini algılamalanna yönelik sosyal benlik kavramı puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.(p>0.05) Örneklem grubunu oluşturan öğrencilerin, ailelerini algılamalarına yönelik sosyal benlik kavramına ilişkin puanlan arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.(p<0.05) Normal işiten ve işitme engelli öğrencilerin, akranlannı algılamalarına yönelik sosyal benlik kavramı puanları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.(p>0.05) 93İşitme engelli çocukların işiten akranlarını, normal işiten çocukların ise işitme engelli akranlarım algılamalarına yönelik sosyal benlik kavramlarına ait puanlan arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.(p<0.05) Örneklem grubunu oluşturan işitme engelli öğrenciler ile normal işiten öğrencilerin genel benlik kavramına ilişkin puanlan arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.(p<0.05) İşitme engelli çocukların sağlıklı benlik kavramı geliştirmelerinde içinde bulundukları çevrede kabul görmelerinin, hoşgörü, sevgi ve anlayışla karşılanmalarının, yetersiz olduğu alanlarda destek almalarının olumlu etkilerinin olduğu düşünülerek, bu alanda çalışan öğretmenlerin tavır ve tutumlarında işitme engelli çocuklara karşı daha olumlu olmaları gerekmektedir. İşitme engelli çocukların normal okullarda entegre eğitime katılmaları, akademik ve sosyal alanlarda yarar sağlayabilecek bir etmendir. Öğretmenler bu çocuklan kabullenmenin ve desteklemenin yanı sıra entegre ortamlarda normal işiten çocuklan da bu yönde güdüleyici olmalıdırlar. İşitme engelli çocukların benlik kavramlarının olumlu yöndeki gelişiminde diğer bir etken de anne-baba tutumlarıdır. Genellikle kabullenmiş, çocuğuna karşı sevecen, bağımsız ve başarılı olmaları yönünde destekleyici ailelerin çocuklarının daha sağlıklı benlik kavramı geliştireceği düşünülebilir. İşitme engelli çocuklarda başarılı benlik imajının gelişmesinde gerek anne-babaların, gerek eğitimcilerin bu çocuklara akranları ile birlikte başarılı olabilecek ortamlar sunmaları, onlara başarı duygusunu yaşatmaları önemlidir. İşitme engelli çocukların özürüne ilgi duyma, iletişim kurma, özürlü olduğu için yardımcı olma ve acıma yerine onlara insan oldukları için değer vermek, başkalarının da kendileriyle gurur duyduklarını hissettirmek sağlıklı benlik gelişiminde önemli rol oynayacaktır.

Abstract:
This study has been carried out to compare the self concepts of the hearing-impaired and normally hearing children attending the 4th and 5th grades of primary school. 39 hearing-impaired children and 40 normally hearing children have been selected for the study with simple random sampling technique. Of the 79 subjects, 33 were girls and 46 were boys. "Self Concept Scale for the Hearing Impaired" has been applied to the hearing-impaired subjects and "Self Concept Scale for the Normally Hearing" has been applied to the normally hearing subjects. For statistical analysis of the data obtained, "The Test for the Significance of the Difference Between Averages" has been used. It has been found that the difference between the self concept scores of the normally hearing and hearing-impaired students is statistically significant.(p<0.05) As a result of the test made for the significance of the difference between the averages, the difference between the physical self-concept scores of the normally hearing and hearing-impaired students has been found to be statistically significant.(p<0.05) It has been found that the difference between the academic self-concept scores of the hearing-impaired students and of their normally hearing peers is statistically insignificant.(p>0.05) It has been found that the difference between the scores obtained by the normally hearing and hearing-impaired students on the social self-concept related with their perceptions of their teachers is statistically insignificant. (p>0.05) It has been found that the difference between the scores obtained by the two groups of students on the social self-concept related with their perceptions of their families is statistically significant.(p<0.05) 95According to the results of the test made for the significance of the difference between the averages, the difference between the scores obtained by the normally hearing and hearing-impaired students on the social self-concept related with their perceptions of their peers has been found to be statistically insignificant.(p>0.05) It has been found that the difference between the social self- concept scores of the hearing-impaired children concerning their perception of their hearing peers, and the social self-concept scores of the normally hearing children concerning their perceptions of their hearing-impaired peers is statistically significant.(p<0.05) According to the results of the test made for the significance of the difference between the averages, the difference between the scores obtained by the hearing-impaired and normally hearing children on the general self-concept has been found to be statistically significant. (p<0. 05) Considering that acceptance of the hearing-impaired children in their environment, treating them with tolerance, affection and understanding, supporting them in the areas they are inadequate would have positive effects upon their development of a healty self-concept, the teachers working in this area should have more positive behaviors and attitudes towards the hearing-impaired children. Having the hearing- impaired children incorporated in integrated education in normal school is a factor which can prove beneficial in academic and social areas. Besides accepting and supporting such children, the teachers in integrated environments should also motivate the normally hearing children in this direction. Attitude of parents is another factor involved in the development of a positive self-concept in hearing impaired children. It can be surmised that generally a healthier self-concept would be developed by the children belonging to accepting, warm families which support them to be independent and successful. 96For development of a successful self-image in hearing-impaired children, it is important that their parents, educators and peers presents them the environments which would enable them to be successful, and have them experience this feeling of success. Being interested in the defect of hearing-impaired children, establishing communication, being helpful due to their impairment, appreciating their worth as a human being instead of pitying them, and having them feel that others are proud of them would play an important role in their development of a healty self-concept.