Bipolar bozukluk tanılı hastalarda valproat monoterapisi öncesi ve sonrası görsel uyaranlara ilişkin potansiyellerin incelenmesi
Event related potentials to visual stimuli in patients with bipolar disorder before and after valproate monotherapy
Yazar: AYŞEGÜL ÖZERDEM
Danışman: PROF. DR. EROL BAŞAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyofizik = Biophysics
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Biyofizik = Biophysics ; GABA = GABA ; Glütamik asit = Glutamic acid ; Salınım = Oscillation ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual ; Valproik asit = Valproic acid

Özet:
Amaç: Bipolar bozukluk bilişsel yetilerde bozulmayla giden bir beyin hastalığıdır. Olaya ilişkin osilatuar aktivite beynin bütüncül çalışmasını tanımlar ve yansıtır. Çalışmanın amacı bipolar bozukluk tanılı hastalarda valproat ile tedavi öncesi ve sonrası olaya ilişkin osilatuar aktiviteyi incelemektir. Hastalığın farklı dönemlerinde beynin verdiği osilatuar yanıtların birbirinden ve sağlıklı bireylerden farklı olacağı ve tedavi sonrası sağlıklılarınkine yaklaşacağı hipotezlenmiştir.Yöntem: Görsel odd-ball paradigmasında olaya ilişkin potansiyeller (OİP) 20 ilaçsız (10 ötimik, 10 manik/hipomanik) hastada altı haftalık valproat monoterapisi öncesi ve sonrası sağlıklılarla karşılaştırmalı olarak ölçüldü. OİP'lerin dijital filtrelenmesiyle farklı frekanstaki osilatuar yanıtlar elde edildi. Analizlerde yinelenen ölçümler ANOVA, Wilcoxon, Mann Whitney U ve Spearman korelasyon testleri kullanıldı.Bulgular: Manik/hipomanik hastalarda oksipital beta (18-30 Hz) yanıtları kontrollere göre anlamlı derecede yüksek idi (p: 0.014) ve tedavi sonrası azaldı (p: 0.009). Sağlıklılardaki alfa yanıtının (8-13 Hz) arkada önlere göre daha yüksek oluşu hastalarda yoktu. İkinci ölçümde sağlıklılarda frontal alfa yanıtları yükselmiş, hastalarda ise aynı kalmıştı. Tedavi sonrası hastalarda anterior temporal (p: 0.038) ve oksipital (p: 0.027) alfa yanıtları tedavi öncesinde göre anlamlı ölçüde azalmıştı. Ötimik hastaların tedavi öncesi sağlıklılara göre sol frontal delta (0.5-3.5 Hz) yanıtları anlamlı derecede yüksek idi (p: 0.03). Valproatla tedavi sonrası delta yanıtları frontal Fz (p: 0.04) F3 (p: 0.03), ve temporal T3 (p: 0.02), T4 (p: 0.01), T5 (p: 0.01) kanallarda azaldı.Sonuçlar: Bipolar hastalar hastalığın farklı dönemlerinde uyarana farklı osilatuar yanıt verirler. Valproatın bu durum üzerinde seçici ve düzeltici bir etkisi görülmektedir. Bu, ilacın GABA/glutamat sistemini module edici ve nöron koruyucu etkisiyle ilişkili olabilir.

Abstract:
Objectives: Cognitive dysfunction in bipolar disorder is evident. Event related oscillatory activity indicates integrative brain functioning.The study aimed to assess event related oscillatory activity in bipolar disorder before and after valproate monotherapy. We hypothesized that oscillatory responses would differ at different phases of illness and become closer to that of controls after treatment.Methods: Event Related Potentials (ERPs) to target stimuli in visual odd-ball paradigm in 10 manic/hypomanic, 10 euthymic, medication free patients were measured before and after six weeks of valproate monotherapy in comparison to healthy controls. Different frequency band responses were obtained by digital filtration of ERPs. Repeated measures ANOVA, Wilcoxon, Mann Whitney U and Pearson correlation tests were used for statistical analysis.Results: Manic patients showed significantly higher baseline occipital beta (18-30 Hz) responses than controls (p: 0.014) which reduced significantly (p: 0.009) after treatment. Patients were devoid of the occipito-frontal alpha (8-13 Hz) dominance presented by the controls. Only healthy controls displayed a significantly increased frontal alpha response at the second assessment. Post-treatment anterior temporal (p: 0.038) and occipital (p: 0.027) alpha responses were significantly lower than baseline. Euthymics had significantly higher baseline left frontal (p: =0.03) delta (0.5-3.5 Hz) response than controls. Frontal Fz (p: 0.04) F3 (p: 0.03), and temporal T3 (p: 0.02), T4 (p: 0.01), T5 (p: 0.01) delta responses decreased significantly after valproate.Conclusions: Bipolar patients show disturbed and different oscillatory response pattern at different phases of illness on which valproate shows a selectively corrective effect. This may be related to modulation of GABA/glutamate and valproate?s neuroprotective effect.