Sosyal eşitlik ve sosyal adalet kavramlarının kamusal açık alanlar kapsamında incelenmesi
Examination of social equity and social justice concepts within the scope of public open spaces
Yazar: MUHİBE ASLI ALP
Danışman: DOÇ. DR. MERT EKŞİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kentlerde bulunan kamusal alanlar; kentlilerin fiziksel ve ruhsal sağlığına katkı sunan, rekreasyonel ihtiyaçlarını karşılayan, sosyalleşme imkanları oluşturan alanlardır. Parklar ise kentlerdeki en önemli yeşil alanlardır. 
Yeşil alanlar, kent içerisinde yapılardan arda kalan alanlar olarak değerlendirilen, kısıtlı bir kaynaktır. Bu alanların ihtiyaca ve nüfusa göre dengeli bir planlama ile kent sakinlerine ulaştırılması hem yerel yönetimlerin hem de tasarımcıların en önemli görevidir.    Bu kapsamda yeşil alanların kentlerdeki dağılımları, nitelikleri, büyüklükleri, erişilebilirlikleri gibi özelliklerinin topluma eşit ve adil olarak dağıtılması, son yıllarda karşımıza çıkan salgın koşullarıyla birlikte iyice önem kazanmıştır.
Bu çalışma kapsamında Beşiktaş ilçesinde bulunan parklar; sosyal eşitlik ve sosyal adalet ilkeleri bağlamında incelenmiş ve dağıtım, erişilebilirlik, yönetim ve halk görüşü açısından değerlendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda; ürün olarak parklar, yönetim olarak belediyeler ve kullanıcı olarak ise halk düşünülmüştür.
Çalışmanın birinci aşamasında mevcut durumun tespiti yapılmıştır. İkinci aşamada parkların idamesinden ve yönetiminden sorumlu belediyeler ile görüşülmüş ve verilen yanıtlar neticesinde çıkarımlar yapılmıştır. Üçüncü aşamada ise; parklara ilişkin halk görüşüne başvurulmuştur. Gerçekleştirilen çalışmada elde edilen bulgular ile değerlendirmelerde farklı bakış açılarından meydana gelebilecek değişkenlerin varlığını sorgulayabilmek, ilişki varlığının değerini ve önemini vurgulayarak bundan sonraki çalışmalar için öneriler sunmak hedeflenmektedir.
Çalışmanın sonucunda; Beşiktaş ilçesi genelinde park hizmetinin ulaştığı nüfusun değişken koşullarda erişiminin farklılaşabildiği görülmüştür. Özellikle bazı parkların nüfus baskısı yaşayabileceği, aslında bu durumun da mevcut park büyüklüğü ya da niteliği ile örtüşmediği düşünülmektedir. Belediyelerdeki uzmanların yanıtları benzerlik göstermektedir. Özellikle adil park dağılımı konusu ile bütçe, idame, katılım, erişilebilirlik, yürünebilirlik ve yönetim gibi konular ilişkilendirilmiştir. Tasarım ve planlama; bütçe, topoğrafya, kullanıcı yoğunluğu, erişilebilirlik, fonksiyonellik, istek ve beklentilerin tespiti konusu ile ilişkilendirilmiştir. İdame konusu ise; park büyüklüğü, bütçe, yönetim ve donatı elemanları konuları ile ilgili bulunmuştur. Kullanıcılar için yapılan değerlendirmeler sonucunda ise; kullanıcıların cinsiyeti, yaşı, gün içinde çalışma süreleri, medeni durumları, çocuk sahibi olma durumu gibi konularda istek, beklentiler, park kullanım biçimleri yönünden farklılaşmalar olduğu görülmektedir. Çalışmada park ihtiyacı varlığının aslında her kullanıcı için önemli olduğu ve günümüz koşullarında (yoğun çalışma saatleri, pandemi koşulları vb.) kendilerine yakın olan (örneğin; evlerine, iş yerlerine vb.) bir parka ihtiyaç duydukları sonucu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Public spaces in cities are areas that contribute to the physical and mental health of the citizens, meet their recreational needs and provide socialization opportunities. Yet, parks are the most important public green spaces in cities. 
Green areas are a limited resource that are considered as surplus areas in the city. It is the most important mission of both local governments and designers to deliver these areas to the residents of the city with a balanced planning regarding their needs and population density. In this context, the egalitarian distribution of green areas in the cities, such as their qualities, size, accessibility, etc., has gained importance with the pandemic conditions that have emerged in recent years.
Within the scope of this study, the parks in Beşiktaş district were evaluated in the context of social equity and social justice principles and evaluated in terms of distribution, accessibility, management and public opinion. In this context, parks are cosidered as products, whereas the municipalities as management and the public as users.
In the first stage of the study, the current situation was evaluated. In the second phase of the study, interviews were performed with the municipalities responsible for the maintenance and management of the parks and deductions were made as a result of the answers given. In the third phase; public opinion regarding the parks was consulted. With findings obtained in the study, it is aimed to question the existence of variables that may occur from different perspectives in the evaluations, to emphasize the value and importance of the existence of a relationship in between and to offer suggestions for future studies.
As a result of the study, it has been observed that the access of the population reached by the parking service in Beşiktaş district can differ under variable conditions. Especially, it was seen that some parks may experience population pressure, and this situation does not coincide with the size or quality of the existing park. The answers of the specialists in the municipalities are similar. Particularly, the issue of equatible park distribution has been associated with issues such as budget, maintenance, participation, accessibility, walkability and management. Design and planning is associated with budget, topography, user density, accessibility, functionality and determination of requests and expectations. The maintenance issue is related with the park size, budget, management and equipment. The evaluations made for the users revealed that there are differences in terms of requests, expectations, and park usage patterns in parameters such as gender, age, working hours during the day, marital status and having children. In the study, it was concluded that the need for parking areas is actually important for every user and that they need a park that is close to the spaces they spend time in their daily routine (i.e. homes, offices etc.) in today's conditions (busy working hours, traffic, pandemic conditions, etc.).