Türkiye'de hükümet sistemi olarak cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin değerlendirilmesi
Evaluation of Turkish presidential government system as a government system
Yazar: ALİ ERBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA TÜZEN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Küresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Başkanlık sistemi = Presidency system ; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Hükümet sistemi = Government system ; Parlamenter sistem = Parliamentary system ; Siyasal sistem = Political system ; Yarı başkanlık sistemi = Semi-presidential systems

Özet:
Türkiye'de özellikle son 30-40 yıldır hükümet sistemi hakkında tartışmalar yaşanmaktadır. Bu doğrultuda parlamenter sistemde revizyonlar yapılarak mı yoksa başkanlık sisteminin getirilmesi mi gerektiği üzerine uzman görüşleri bulunmakta ve pek çok kişi tarafından siyasal sistemdeki temel sıkıntının parlamenter sistem uygulamasından kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Bahsi geçen bu tartışmalar neticesinde ülkemizde başkanlık sisteminin tesis edilmesi gerektiğine ilişkin görüşler artmış ve AK Parti iktidarı tarafından hükümet sistemi değişikliğine yönelik bir anayasa değişikliği teklifi hazırlanmıştır. Bu teklif de mecliste onaylanarak, yapılan referandum neticesinde kabul olmuş ve yeni sisteme "cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi" adı verilmiştir. Bu bağlamda, bu çalışma kapsamında cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi incelenerek, diğer hükümet sistemleri ile karşılaştırılması ve Türkiye için uygulanabilirliğinin analizinin yapılması amaçlanmıştır.  

Bu çalışmada başkanlık, yarı başkanlık ve parlamenter hükümet sistemleri ayrı ayrı dünyadaki örnekleri üzerinden detaylı olarak incelenmiştir. Ayrıca Türk siyasal tarihinde yürürlüğe konulan anayasaların öngördüğü hükümet sistemleri açıklanmıştır. Bunun ardından cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin detayları analiz edilmiş ve diğer hükümet sistemleri ile olan benzerlikleri ve farklılıkları tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'deki siyasal kültür çerçevesinde cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin Türkiye'de genel olarak uygulanabilir bir hükümet sistemi olduğu kanısına varılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, Başkanlık Sistemi, Yarı Başkanlık Sistemi, Parlamenter Sistem, Türkiye

Abstract:
For the last 30-40 years, there have been many debates on governmental system in Turkey. In this respect, political experts have made comments on whether some revisions should be made in parliamentary system or presidential system should be implemented, and many experts have asserted that the main problem of the political system is resulted from parliamentary system practices. As a result of these discussions, opinions on establishment of presidential system in Turkey have increased, and the government of Justice and Development Party have prepared a constitutional amendment package for changing the governmental system. This package was approved by Turkish national assembly and accepted through referendum. The new governmental system was named as presidential government system. In this context, this study aims to investigate the presidential government system, compares it with other governmental systems and analyzes its applicability in Turkey. 

In this study, presidential, semi presidential and parliamentary government systems were separately investigated in detail with reference to the relevant examples in the world. Moreover, the governmental systems authorized by each constitution in Turkish political history were explained. Then, the details of presidential government system were analysed, and its similarities and differences with other governmental systems were determined. It has been concluded, that according to the political culture of Turkey, the presidential government system can be applicable in Turkey. 

Key Words: Presidential Government System, Presidential System, Semi Presidential System, Parliamentary System, Turkey