Öğretmenlerin çok kültürlü yeterlik algılarının incelenmesi
The investigation of teachers' perceptions of multicultural competence
Yazar: CANAN BULUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALPER BAŞBAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokratik tutum = Democratic attitude ; Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yeterlilik = Sufficiency ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı çeşitli değişkenlere göre öğretmenlerin çok kültürlü yeterlik algılarının belirlenmesidir. Bu amaç dahilin de öğretmenlerin cinsiyet, yaşamının büyük bir bölümün geçirdiği yerleşim yeri, kıdem, okul türü ve demokratik tutum bağımsız değişkenlerine göre çok kültürlü yeterlik algıları incelenmiştir. Çalışmaya, 2012-2013 öğretim yılında İstanbul ili Avrupa yakasında bulunana Bahçelievler, Bakırköy ve Bağcılar ilçelerindeki resmi ilkokul, ortaokul, genel ve mesleki-teknik lisede görev yapan 413 öğretmen katılmıştır. Veriler Başbay ve Kağnıcı (2011) tarafından öğretim elemanlarına yönelik geliştirilen "Çok kültürlü Yeterlik Algıları Ölçeği" ve Gözütok (1995) tarafından geliştirilen "Demokratik Tutum Ölçeği" ile toplanmıştır. Çok kültürlü yeterlik algıları ölçeğinin bu araştırma kapsamında kullanılabilmesi için güvenirlik ve geçerlik çalışması yapılmış; ölçeğin, Cronbach Alpha güvenilir katsayısı 0,93, DFA için elde edilen değerler ise NNFI= 0,95; NFI= 0,93; CFI= 0,95; RMSEA= 0,068 olarak bulunmuştur. Elde edilen veriler ışığında ölçeğin değiştirilmeden öğretmenlerle de kullanılabilecek bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Araştırma bulgularına dayalı olarak, öğretmenlerin çok kültürlü yeterliklerini ve bu yeterliği oluşturan farkındalık, bilgi ve beceri boyutlarında kendilerini "yeterli" algıladıkları bulunmuştur. Ayrıca öğretmenlerin çok kültürlü yeterlik algılarının yaşamlarının büyük bir bölümünü geçirdikleri yerleşim yeri, kıdem ve okul türü değişkenlerine göre farklılaştığı fakat cinsiyete göre değişim göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Kültürel çeşitliliğin belirgin olarak artmaya başladığı yerleşim yerlerinde yaşamının büyük bir bölümün geçiren öğretmenlerin çok kültürlü yeterlik algılarının arttığı, kıdemleri arttıkça da çok kültürlü yeterlik algılarının azaldığı bulunmuştur. Lise öğretmenlerinin çok kültürlü yeterlik algıları ilkokul ve ortaokul öğretmenlerine göre daha yüksek bulunmuştur. Öğretmenlerin çok kültürlü yeterlik algıları ile demokratik tutumları arasında ise pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır.



Anahtar Sözcükler: Çok kültürlü eğitim, öğretmen yeterlikleri, çok kültürlü öğretmen yeterlikleri, demokratik tutum.

Abstract:
The basic aim of this research is determining teachers' multicultural proficiency perception depending on various variants. With this aim teachers' multicultural proficiency perception is examined according to these independent variants: gender, the city where teachers spend most of their lifes, severance, the type of school and democratic attitude.  413 teachers who works at primary schools, secondary schools, high schools and occupational technical high schools district which are on the European side of İstanbul in 2012-2013 educational term have taken part in this research. Data of this research has been collected via perceptions of multicultural competence scale which was developed for lecturers by Başbay and Kağnıcı (2011) and democratic attitude scale developed by Gözütok (1995). In order to be able to use the perceptions of multicultural competence scale fort his research firstly the study of reliability and validity has been made; the scale's Cronbach Alpha reliability coefficient has been calculated as 0,93,  values obtained for DFA has been calculated as NNFI= 0,95; NFI= 0,93; CFI= 0,95 ; RMSEA= 0,068 . With help of the data collected it has been determined that the scale has a structure which can be used for teachers without making any change. Based on findings of this research it has been seen that teachers percieve themselves "highly enough" on multicultural competence and awareness which constitutes this competences, aspects of knowledge and skills. What's more it has been concluded that there are differences between theachers' perceptions of multicultural competence and awareness which constitutes this proficiency, perception on knowledge and skills according to these variants: cities they spend most of their lives, severances and type of school but there has been no differences according to gender. İt has been seen that there is a positive relation between teachers' multicultural competence perception and their democratic attitudes.



Key Words: Multicultural education, teachers' competences, multicultural teachers' competences, democratic attitude.