Aminonaftol birimleri taşıyan kiral kaliks[4]aren türevlerinin sentezi ve enantiyomerlerin tanınmasında kullanılması
Synthesis of chiral calix[4]arene derivatives bearing aminonaphthol units and their use in the recognition of enantiomers
Yazar: MUSTAFA DURMAZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILMAZ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Aminofenoller = Aminophenols ; Enantiyomerik tanıma = enantiomeric recognition ; Kaliksarenler = Calixarenes ; Manyetik rezonans spektroskopi = Magnetic resonance spectroscopy ; Spektrofotometri-ultraviyole = Spectrophotometry-ultraviolet ; Sıvı membranlar = Liquid mambranes ; Ulaştırma = Transportation

Özet:
Bu çalışmada literatürdeki prosedürlere göre dört enantiyosaf (1, 2, 4 ve 6) ve bir rasemik aminonaftol (5) türevi sentezlendi. Rasemik aminonaftol (5), yüksek enantiyomerik fazlalık (ee) ile enantiyomerlerine yarıldı. Aminonaftol türevleri kaliks[4]arenin dibrom türevleri (8?10) ile etkileştirilerek kiral kaliks[4]aren türevleri (11?21) elde edildi. Elde edilen ürünler kristallendirme, kolon kromatografisi ya da her ikisi ile saflaştırılarak yapıları FTIR, 1H NMR, 13C NMR, DEPT ve 2D COSY teknikleriyle aydınlatıldı. Optikçe aktif bileşiklerin çevirme açıları ölçüldü. Bu reseptörlerin çeşitli karboksilik asitlerle enantiyoseçici tanıma özellikleri 1H NMR ve UV/Vis spektroskopisi kullanılarak araştırıldı. Reseptörlerin kiral materyallere karşı farklı tanıma özellikleri gösterdikleri ve konak (host) ile konuk (guest) arasında 2:1 ya da 1:1 komplekslerin oluştuğu belirlendi. Bileşik 12'nin mandelik asitin enantiyosaflığını belirlemede kiral NMR yarma reaktifi olarak kullanılabileceği gösterildi. Ayrıca, kiral kaliks[4]aren türevlerinin varlığında sıvı membrandan bazı amino asit metil esterlerinin (fenil glisin, fenil alanin ve triptofan metil ester) ve mandelik asitin transport çalışmaları yapıldı.

Abstract:
In this study, according to literature procedures four enantiopure (1, 2, 4 and 6) and one racemic (5) aminonaphthol derivatives have been synthesized. Racemic aminonaphthol 5 has been resolved to its enantiomers in high enantiomeric excess (ee). Then, coupling of these aminonaphthols with the corresponding calix[4]arene dibromide derivatives 8?10 led to the formation of the target molecules 11?21. The compounds were obtained after crystallization, column chromatography or both. The structures of the synthesized compounds were identified by FTIR, 1H NMR 13C NMR, DEPT, 2D COSY and optical rotation measurements were also included. The enantioselective recognition of these receptors with various carboxylic acids has been studied by 1H NMR and UV/Vis spectroscopy. The receptors exhibited different chiral recognition abilities towards some enantiomers of chiral materials and formed 2:1 or 1:1 complexes between host and guest. Also it has been found that chiral calix[4]arene 12 could be used as chiral NMR solvating agent to determine the enantiopurity of mandelic acid. In addition, the transport of amino acid methyl esters (phenylglycine, phenylalanine and tryptophan methyl esters) and mandelic acid were studied through liquid membrane in the presence of chiral calix[4]arene derivatives.