Almanya'da yaşayan III. kuşak Türklerde sık kullanılan kod aktarım türleri - Bir söylem analizi
Often used forms of code-switching in III. generation Turks living in Germany - A discource analysis
Yazar: TUĞBA ALBAYRAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ERDOĞAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics
Dizin: Almanca = German ; Almanya = Germany ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Dış Türkler = Turkish diaspora ; Kod değiştirimi = Code switching ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Türkler = Turks ; Türkçe = Turkish ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
Dillerin birbirleriyle etkileşimi iki dillilik ya da çok dillilik olgusunu meydana getirmiştir. Birden fazla dil ya da dil türüne hâkim olan bireyler iki ya da çok dilli olarak adlandırılmaktadır. Söz konusu kişiler konuşmaları esnasında diller arasında geçiş yapmaktadırlar ve bu geçiş kod aktarımı olarak tanımlanmaktadır. Bu doğrultuda iki dilli bireylerin, diller arasındaki geçişleri farklı şekillerde gerçekleştirmesiyle kod aktarımı çeşitli türlerine ayrılmıştır. İki dil koduna sahip bireylerin bir dile ait sözcükleri bir başka dil içerisinde kullanmasıyla tümceiçi kod aktarımı, bir dilde başlayıp bitirdiği cümlenin devamında gelen cümleye, bir diğer dilde başlamasıyla tümcelerarası kod aktarımı türü ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte bir söylem içerisinde diğer dile ait ünlemlerin, kalıp ifadelerin vb. kullanılmasıyla ise tümcedışı kod aktarımı meydana gelmektedir.
1970'li yıllardan önce iki dilli veya çok dilli insanların bu dil davranışı araştırmacılar tarafından bir yeteneksizlik olarak görülmüş ve yeterince ilgi görmemiştir. Ancak daha sonra kod aktarımı büyük önem kazanmış ve araştırma alanı genişlemiştir.
Bu çalışmada, Türkçe-Almanca iki dilli bireylerin en sık hangi kod aktarım türüne başvurdukları incelenmektedir. Çalışmada kullanılan verilere günümüzde sıklıkla kullanılan sosyal medya platformu YouTube üzerinden ulaşılmıştır. Burada Türkçe-Almanca iki dilli bireylerin yapmış olduğu 400 adet yorum toplanmış, türlerine göre sınıflandırılarak yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Türkçe-Almanca konuşan iki dillilerin en çok tümcelerarası kod aktarım türüne başvurdukları gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kod Aktarımı, Kod Aktarım Türleri, İki Dillilik, Türkçe-Almanca Kod Aktarımı

Abstract:
The interaction of languages with each other has created a phenomenon of bilingualism or multilingualism. Individuals who dominate multiple languages or language types are called bilingual or multilingual. They switch between languages during conversations, and this transition is defined as code-switching. Accordingly, the code-switching is divided into various types by the speakers performing transitions between languages in different ways. With the speaker using words of one language in another language intra-sentential code-switching, which begins in one language and begins the sentence that is followed by the sentence it finishes in another language, inter-sentential code-switching occurs. The extrasentential code-switching occurs when the speaker uses exclamations, patterns, etc. in one discourse.
Before the 1970s, the behavior of this language of bilingual or multilingual people was seen by researchers as an incompetence and was not sufficiently interesting. However, then code-switching became very important and the field of research expanded.
In this study, it is examined which type of code-switching is most commonly in Turkish-German bilingual individuals. The data used in this study was accessed through the social media platform YouTube, which is used frequently today. Here 400 comments made by Turkish-German bilingual individuals were collected and classified according to their types. According to the results obtained, the Turkish-German bilingual speakers were most highly admitted to the inter-sentential code-switching.

Keywords: Code Switching, Code Switching Types, Bilingualism, Turkish-German Code Switching