Bireylerin dini gruplara katılma ve bağlanmalarındaki psikolojik faktörler
Psychological factors in participation and attachment of individuals to religious groups
Yazar: SELMA DEDE
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KUŞAT
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy ; Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cemaatler = Communities ; Cemaatçilik = Communitarianism ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini gruplar = Religious groups ; Dini hareketler = Religious movements ; Dini hayat = Religious life ; Psikolojik analiz = Psychological analysis ; Psikolojik durum = Psychological status ; Psikolojik faktörler = Psychological factors

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı, bireylerin dini gruplara katılma ve bağlanmalarındaki psikolojik faktörleri fenomenolojik bir yaklaşımla yorumlamaktır.
Bireylerin ve toplumların hayatını etkileyen önemli unsurlardan birisi de dindir. Bu nedenle günümüz toplumunda farklı şekillerde ve isimlerde dini gruplaşmalar bulunmaktadır. Özellikle günümüz bireyselleşen dünyasında bireylerin dini gruplara yönelimindeki psikolojik faktörler araştırma açısından önemlidir.
Araştırma, giriş, araştırmanın alanı ve metedolojisi hakkında bilginin verildiği;grup, dini grup kavramlarının açıklandığı ve psikolojik faktörler hakkında teorik bilginin verildiği birinci bölüm, mülakat sonucunda elde edilen bulguların fenomenolojik bir yaklaşımla incelendiği ikinci bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır.
Araştırmanın evrenini 2018-2019 yıllarında Kayseri'de ikamet eden Nakşibendilik, Menzil ve Rifailik gruplarına mensup bireyler oluşturmaktadır. Bu evren içerisinde amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen otuz katılımcıyla mülakat yapılmıştır. Mülakat yarı yapılandırılmış on dört sorudan oluşturulmuştur. Araştırmada mülakat sonucunda elde edilen verilerin gruplandırılmasında Nvivo 12 programı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular fenomenolojik yaklaşımla incelenmiştir.
Araştırma sonucunda bireylerin dini gruplara katılma ve bağlanmalarında çeşitli psikolojik faktörleri kullandıkları görülmüştür. Bireyler aynı anda birçok faktörün etkisiyle dini gruplara katılabilmektedir. Gruba katılım sağlandıktan sonra bireylerin ihtiyaçları dini gruplar tarafından karşılanıyorsa gruba bağlılık yaşanmaktadır. Araştırmanın bulgular kısmında bireylerin dini gruplara katılma ve bağlanmalarında anlamlı bir hayat, kendini geliştirme, grup psikolojisi, aidiyet duygusu, ölüm korkusu, dini daha iyi yaşama isteği ve dinin terapi işlevi görmesinin etkili olduğu görülmüştür. Aynı zamanda dini grupların yaptığı zikir, hatme, rabıta gibi uygulamalar gruba katılımda rol oynayan önemli faktörlerden birisidir.

Abstract:
The general purpose of this study is to discover the psychological factors in participation and attachment of individuals to religious groups with phenomenological approach.
Religion is one of the important factors affecting the individuals and social lifes. Therefore, in today's society there are some religious groups in different forms and names. Especially in today's individualized world, psychological factors in individuals' orientation towards and affiliate with in religious groups are important for research. 
The research consists of an intoduction, two main chapters and conclusion. In introduction, the scope and methodology of research are given. In the first chapter. group, religious group concepts, the theoretical information about psychological factors are introduced, the second chapter consists of the evaluation of findings collected by interviews with a phenomenological approach. The conclusion points to the general results the research.
The population of the study consists of individuals belonging to Nakşibendilik, Menzil and Rifailik groups who live in Kayseri in 2018-2019. Thirty participants were identified by purposive sampling method. The interview was composed of fourteen semi-structured questions. Nvivo12 program was used to evalvate data obtained from interview. The findings were examined with phenomenological approach.
As a result of the study, it was seen that individuals use various psychological factors in joining religious groups. Individuals can join religious groups under the influence of many factors at the same time. If the needs of individuals are met by religious groups there will be a participation to the group. In the findings part of the study, it was seen that meaningful life, self-improvement, group psychology, sense of belonging, fear of death, desire to live religion better and the function of religion as therapy were effective in joining and joining religious groups.The practice of religious groups such as dhikr, hatme, and imbalance is one of the important factors in the participation of the group.