Türkiye'de protest müzik alt alanı – Kardeş Türküler örneği
Protest music sub-field in Turkey – the case of Kardeş Türküler
Yazar: OZAN EREN
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAYAN KOVANLIKAYA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kardeş Türküler = Kardeş Türküler ; Müzik = Music ; Müzik kültürü = Music culture ; Müzik sanatı = Music art ; Müzik sosyolojisi = Music sociology ; Protest müzik = Protest music ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Türküler = Folk songs

Özet:
Bu çalışmada iki farklı odak noktası bulunmaktadır. Öncelikle 1960'lardan başlayarak Türkiye'de protest müzik alt alanını tartışmak ve sorgulamak hedeflenmiştir. Daha sonra, yapısal tarih analizine dayanarak, farklı dillerde şarkı söylemeyi ve farklı bölgelerin dans pratiklerini yansıtmayı başarabilen Kardeş Türküler grubu üzerinden bir sosyolojik araştırma yürütülmüştür.
Müzik olgusunun tek taraflı, basit değerlendirmesinden kaçınmaya çalışmak interdisipliner çalışmaların gelişmesi için yeni yöntemlerin araştırılmasını tetiklemiştir. Her zaman sosyolojiyi müziğe veya müzikal olguyu yalnızca sosyolojik olguya indirgeme tehlikesi bulunmaktadır. Bu yüzden, çalışmanın başından itibaren bir müzik sosyolojisi oluşturmanın ne anlam ifade ettiği tartışılmıştır.
Bourdieu'cü sosyolojik sanat teorisi yapısal tarihin, siyasal alan ve müzik alanı gibi etkileşimli alanların, müzikal olgunun incelenmesinin ve belli bir alanı etkiyelen yapıların ve eyleyicilerin analizine adandığı için bu çalışmada Bourdieu'nün bütüncül yaklaşımı esas alınmıştır. Bu bağlamda, müzik sosyolojisinin tarihsel gelişimi, dünyada protest müziğin genel tarihi, Türkiye'de müzik sosyolojisine dair yapılan çalışmalar ve Türkiye'de protest müzik alt alanı incelenmiştir. 
Bu çalışma protest müziğin anlamının önceden verili alınamayacağını göstermektedir. 1960'ların ortalarından başlayarak Türkiye'de müzikal alanın yeni kuralları sunulmuştur. Bazı müzisyenler sorgulamaksızın bu kurallara raiyet etmişlerdir. Yani, değişen doxa'ya uygum sağlamışlardır. Müzik alanının yeni kurallaına riayet etmeyenler Türkçe folk ve rock müziği birleştiren sentez girişimine doğru yeni bir yol açmışlardır. Sonrasında, Taner Öngür Anadolu Pop düşüncesini ortaya atmıştır. Farklı dönemlerde, Türkiye'de müzik alanı politik alandaki gelişmelerden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmiştir. 1990'ların başlarına baktığımızdaysa, Türkiye'de kültürel hayat ve siyasal alan görece özerkliğe tanıklık etmiştir. Ancak, bu dönemde kültürel çoğulculuk hala tanınmamaktadır. Bu dönemde Kardeş Türküler grubu kültürel çoğulculuk ilkesine bağlı avangard bir grup olarak ortaya çıkmıştır. Bu sosyolojik çalışmada, grubun adında da anlaşılacağı üzere Türkiye'de kardeşlik türkülerinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Bourdieu, Türkiye'de protest müzik alt alanı, müzik alanı, Kardeş Türküler, müzik sosyolojisi

Abstract:
In this study, there are two main focus points. Firstly, it is aimed to discuss and interrogate the roots of protest music sub-field in Turkey starting from the 1960s. Then, based on structural history, a sociological research is conducted based on Kardeş Türküler which is known as a band achieving to sing in many different languages and reflect dance practices of different regions. 
Attempting to avoid a simple unilateral interpretation of musical phenomenon has triggered the search for new methods to improve interdisciplinary approaches. There is always a danger of reducing sociology to music, or musical phenomenon to solely sociological investigation. Therefore, near the beginning of the study, what it means to construct sociology of music is discussed. 
Considering that the Bourdieusian sociological theory of art is devoted to the analysis of structural history, interactive fields such as political field and musical field, the investigation of musical phenomenon and different structures and agencies influencing a certain field, in this study, Bourdieu's holistic approach is based on. In this respect, the historical development of sociology of music, the general history of protest music worldwide, studies on sociology of music in Turkey and the roots of protest music sub-field in Turkey are investigated.  
This study illustrates that the meaning of protest music cannot be taken for granted. Starting from the mid-1960s, new rules of the game in the musical field were being introduced in Turkey. Some musicians were obeying these new rules without questioning. In other words, they adopted themselves to the changing doxa. Those who didn't comply with the new rules of the musical field have opened a new path synthesizing Turkish folk and Rock. Then, Taner Öngür came up with the idea of "Anatolian Pop". Musical field in Turkey in different periods was directly or indirectly affected by the developments of political field. Looking at the early 1990s, the Turkish cultural life and political field in Turkey have witnessed a relative autonomy. However, cultural pluralism was still not appreciated in this period. In this period, Kardeş Türküler has emerged as an avant-garde music group based on the principle of cultural pluralism. This sociological study concludes that as the name of the band – Kardeş Türküler - emphasizes, songs of fraternity in Turkey is possible.  
Key Words: Bourdieu, protest music sub-field in Turkey, musical field, Kardeş Türküler, sociology of music