Dijital dönüşümün örgütsel performansa etkisinde inovasyon performansının ve örgütsel çevikliğin rolü
The role of innovation performance and organizational agility in the effect of digital transformation on organizational performance
Yazar: BURCU SÖNMEZTEKİN
Danışman: PROF. DR. EBRU GÖZÜKARA
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küresel bir dünyada rekabet halinde olan işletmeler pazardan daha fazla pay alabilmenin ve rekabet üstünlüğü sağlamanın peşindedirler. Pazar yapısının ve rekabet koşullarının hızlı değişmesi ve bu değişimin işletmelere geleceği tahmin edebilme ve strateji geliştirme konusunda yaşattığı zorluklar; yeni iş modelleri, esneklik, inovasyon, kalite ve kârlılık vb kavramlarının önem kazanmasını sağlamıştır. Bir organizasyonun sürekli adaptasyon gerektiren istikrarsız bir ortamda varlığını sürdürmesi ve sürdürülebilir bir rekabet avantajı elde etmesi için belli bazı yeteneklere sahip olması gerekir. Örgütsel Çeviklik yeteneği de onların en başında gelmektedir. Çevikliğin, işletmelerin inovatifliği ve rekabet üstünlüğü için hayati bir önem taşıdığı birçok araştırmacı tarafından vurgulanmaktadır. Örgütsel performans ise hem sağlanan rekabet üstünlüğünün korunmasında hem de sürdürülmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Zira bir örgütün varlığını sürdürmesi ve gelecekle ilgili önemli stratejik kararlar alması performansının başarısına göre belirlenmektedir. Özellikle son 20 yıldır yaşanan gelişmeler çarpıcı bir şekilde otomasyon, bulut bilişim, büyük veri ve analitiğin yaygınlaşmasını sağlayarak dünya ekonomisini dijital bir ekonomiye dönüştürmektedir. Bu yeni zorlu rekabet ortamındaki dijital pazarda hayatta kalabilen ve yeni ekonomik şartlara uyum sağlayabilen işletmeler; farklı dijital teknolojileri üretebilen, kullanabilen veya farklı şekilde pazarlayabilen kuruluşlar olmaktadır. Dijital dönüşüm, değişen iş ortamlarına yanıt veren proaktif ve nesnel bir süreçtir. Değişken iş ortamlarında büyüklük ve sektör fark etmeksizin çeşitli işletmelerin ayakta kalma ve daha güçlü şekilde faaliyetlerini sürdürebilmelerini sağlayan faktörlerin ne olduğu konusu daha geniş kapsamda incelenmeye devam etmektedir. Bu çalışmada dijital dönüşümün örgütsel performans üzerindeki etkisinin yanı sıra inovasyon performansının bu etki üzerindeki aracı rolü ve örgütsel çevikliğin düzenleyici rolü araştırılmıştır. Bu çerçevede ilgili literatürde araştırılmayan bazı boşluklar doldurulmaktadır.
Araştırma sektör ve işletme büyüklüğü fark etmeksizin kolayda örnekleme (convenience sampling) yöntemiyle seçilen 199 adet işletmede çalışan üst ve orta kademe yöneticilerin katılımıyla ve anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 26 ve SmartPLS 3.2.9 yazılım programları kullanılmıştır. Araştırma ile i)Dijital dönüşümün, İnovasyon performansını pozitif bir şekilde etkilediği, ii)İnovasyon performansının, Örgütsel performansı kısmi olarak pozitif bir şekilde etkilediği, iii)Dijital dönüşümün, Örgütsel performans üzerinde pozitif etkisinin olmadığı, iv) Dijital dönüşümün, Örgütsel performans üzerindeki etkisinde İnovasyon performansının Ürün inovasyonu boyutu üzerinden tam aracılık rolünün bulunduğu ve v)İnovasyon performansının Örgütsel performans üzerindeki etkisinde Örgütsel Çevikliğin kısmen düzenleyici etkisi olduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Dijital Dönüşüm, Örgütsel Performans, İnovasyon Performansı, Örgütsel Çeviklik.

Abstract:
Businesses competing in a global world seek to gain a greater share of the market and gain competitive advantage. The rapid change in market structure and competitive conditions and the difficulties this change poses for businesses in predicting the future and developing strategies; has enabled such concepts as new business models, flexibility, innovation, quality and profitability to gain importance. In order to survive in an unstable environment that requires constant adaptation and gain a sustainable competitive advantage, an organization must have certain capabilities. Ability of Organizational Agility is at the top of this capability list.  Organizational Agility ability is at the top of their list. Agility is emphasized by many researchers to be of vital importance for the innovation and competitive advantage of businesses. Organizational performance plays an important role in both protecting and sustaining the competitive advantage achieved. Likewise, the survival of an organization and its ability to make important strategic decisions about the future are determined by the success of its performance. The developments experienced, especially in the last 20 years, have dramatically transformed the world economy into a digital economy by ensuring the widespread use of automation, cloud computing, big data and analytics. Businesses that can survive in this new challenging competitive digital market and adapt to new economic conditions are the  organizations that can produce, use or market different digital technologies. Digital transformation is a proactive and objective process that responds to changing business environments. The issue of what factors enable various businesses, regardless of size and sector, to survive and continue their activities more strongly in changing business environments continues to be examined in a broader context. In this study, the effect of digital transformation on organizational performance, as well as the mediating role of innovation performance on this effect and the moderating role of organizational agility were investigated. In this context, some gaps that have not been investigated in the relevant literature are filled.
The research was carried out by survey method and with the participation of upper and middle level managers working in 199 businesses selected by convenience sampling method, regardless of sector and business size. SPSS 26 and SmartPLS 3.2.9 software programs were used to analyze the data. According to the research, i)Digital transformation positively affects innovation performance, ii)Innovation performance partially positively affects organizational performance, iii)Digital transformation does not have a positive effect on organizational performance, iv)Innovation performance has a full mediating role in the effect of digital transformation on organizational perfromance through the product innovation dimension and  v) Organizational agility has a partial moderating effect on the effect of  innovation performance on organizational performance.

Keywords: Digital Transformation, Organizational Performance, Innovation Performance, Organizational Agility.