Yükseköğretimin finansmanı ile üniversite sıralaması ve memnuniyet düzeyi ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship of financing higher education, university ranking and satisfaction level: Case study of Turkey
Yazar: SAADET ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. NACİ TOLGA SARUÇ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yükseköğretimin Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Yükseköğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Maliye = Finance
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Finansman = Financing ; Finansman yöntemleri = Financing methods ; Türkiye = Türkiye ; Yükseköğretim = Higher education ; Üniversite sıralaması = University ranking ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Yükseköğretimin kapasitesinin her geçen gün genişlemesi yükseköğretimin maliyetinin artmasına neden olmuş; bu durum da gelişmiş yada gelişmekte olan pek çok ülke için yükseköğretimde finansman sorununu ortaya çıkarmıştır. 

Bireylere ve toplumlara sağladığı sosyal ve ekonomik katkılar nedeniyle ülkeler yükseköğretim sistemlerini geliştirme eğilimindedirler. Finansman sorunun yükseköğretimi doğrudan etkileyen bir sorun olmasından ötürü yükseköğretimde yapılan reform çalışmalarının önemli bir kısmı da yükseköğretimin finansmanı ile ilgilidir. 

Ülkemizde de yükseköğretimin geliştirilmesi ve finansmanı üzerinde farklı çalışmalar gerçekleştirilmekte ve zaman zaman yükseköğretimin finansmanı ile ilgili uygulamalarda değişiklikler yapılmaktadır. 

Bu çalışmanın amacı, kamu ve vakıf üniversitelerinin finansman yöntemlerinin akademik performans sıralamaları ve memnuniyet araştırmalarındaki düzeyleri göz önünde bulundurularak karşılaştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme metodunu kullanılarak öncelikle yükseköğretimin hizmet ve finansmanı ile ilgili kavramsal çerçeve paylaşılmış, konuyla ilgili yapılan çeşitli bilimsel çalışmalara değinilmiştir. Bulgular kısmında yükseköğretim kurumlarının akademik performansları, memnuniyet düzeyleri ve finansman yöntemleri kamu ve vakıf üniversiteleri özelinde incelenmiştir. Sonraki bölümde elde edilen bulgular alanda daha önce yapılmış çalışmalar ışığında   tartışılmış ve çeşitli sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlar göz önünde bulundurularak yükseköğretim ile ilgili politika geliştiricilere ve akademik çalışmalar yapanlara yönelik  çeşitli öneriler dile getirilmiştir. 

Sonuç olarak; Türkiye'de kamu üniversitelerinde kullanılan kamusal finansman yöntemi kaynak sıkıntısı ve finansal özerklik sorunları yaratmaktadır. Bu durum kamu üniversitelerinde okuyan öğrencilerin üniversite eğitimi deneyimlerine dair memnuniyet düzeylerinin düşük olmasını etkileyebilmektedir. Ayrıca öğrenim ücretleri ile yükseköğretimin finansmanının öğrenciler tarafından paylaşıldığı akademik performans bakımından da üst sıralarda yer alan vakıf üniversitelerinde öğrencilerin memnuniyet düzeyleri kamu üniversitelerine kıyasla daha yüksektir. Maliyet paylaşımına dayanan finansman uygulamaları kamu üniversitelerinde öğrenci memnuniyet düzeylerinin yükseltilmesinde yararlı olabilir.

Abstract:
Developments in higher education increased the cost of education. As a result, higher education finance problems occurred in many different countries regardless of their economic conditions. 

Finance problems are the most important issues in higher education affecting different areas in the system. Because of the social and economic benefits of higher education, governments tend to support and expand their higher education system. Thus, reforms have been carried out to improve higher education systems have involved actions related to finance of higher education. Turkey also has been working on such developments to improve Turkish Higher Education System. Those developments have brought changes in policies applied to higher education finance models. 

The aim of this study is to compare the current financing methods of public and foundation universities in Turkey by considering their academic performance rankings and their satisfaction research level. Document analysis method which is one of the qualitative research methods was used and first, the conceptual framework related to the higher education and higher education finance was provided. In the findings, academic performances, satisfaction levels and financing methods of higher education institutions were examined in public and foundation universities. The obtained findings were discussed in the light of previous studies and various conclusions were reached in the next sections. Taking into consideration these findings and conclusions, various ideas were suggested for policy makers and further academic studies.  

As a result; state funding model used for funding state universities causes financial austerity and source problems in Turkey.  It also affects satisfaction level of students regarding their higher education experiences in state universities. Additionally, comparing to the state universities satisfaction levels academically successful foundation universities are higher.  Therefore, finance models like cost sharing might be affective to increase the satisfaction level of state universities.