Öğretmenlerin psikolojik iklim algıları ile duygusal emek davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study of the relationship between teachers' psychological perceptions and emotional labor behaviors
Yazar: RESUL ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. ESRA TÖRE
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Psikolojik iklim = Psychological climate

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin psikolojik iklime yönelik algıları ile duygusal emek davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma modeli ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın evreni Kırklareli ilinin Lüleburgaz ilçesinde görev yapan 1.423 öğretmendir. Araştırmanın örneklemi ise seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile ulaşılan 408 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları, Psikolojik İklim Ölçeği ve Duygusal Emek Ölçeğidir.
Araştırmada elde edilen bulgulara göre; psikolojik iklimin alt boyutlarında öğretmenlerin destekleyici yönetim, örgütsel katkı ve onaylanma ile rol belirginliği algıları yüksek düzeyde; kendini ifade edebilme algıları ise orta düzeyde bulunmuştur. Öğretmenlerin okullarındaki psikolojik iklime yönelik toplam algıları ise olumlu iklim olarak belirlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin yüzeysel rol yapmaları çok nadir, derinden rol yapmaları çoğu zaman ve doğal duygularını göstermeleri ise her zaman olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerin duygusal emek gösterme düzeyi ise bazen olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerin psikolojik iklim algıları yaşlarına, cinsiyetlerine, kıdemlerine ve okulda çalışma yıllarına göre farklılaşmazken; medeni durum, okuldaki görev ve okul türü değişkenlerine göre farklılaşmaktadır. Evli öğretmenlerin destekleyici yönetim algıları düzeyinin bekâr öğretmenlerinkinden yüksek olduğu bulunmuştur. Okul yöneticilerinin destekleyici yönetim, kendini ifade edebilme, rol belirginliği ve psikolojik iklim algıları öğretmenlere göre daha yüksek bulunmuştur. Okul öncesi ve ilkokul öğretmenlerinin örgütsel katkı ve onaylanma algıları lise öğretmenlerinin algılarından daha yüksektir. Öğretmenlerin duygusal emek düzeyleri medeni durumları, okul düzeyleri ve okulda çalışma yıllarına göre farklılaşmazken; yaş, cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre farklılaşmaktadır. 51 yaş ve üstü öğretmenlerin yüzeysel ve derinden rol yapma düzeylerinin ve duygusal emeklerinin 31-40 yaş arası öğretmenlerinkinden yüksek olduğu belirlenmiştir. Erkek öğretmenlerin yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve duygusal emek düzeylerinin kadın öğretmenlerden yüksek olduğu belirlenmiştir. Kadın öğretmenlerin ise doğal duygular düzeyleri ise erkek öğretmenlerinkinden daha yüksektir. Okul yöneticilerinin yüzeysel rol yapma, derinden rol yapma ve duygusal emek düzeylerinin öğretmenlerinkinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin doğal duygular düzeyinin ise okul yöneticilerinden yüksek olduğu bulunmuştur. 21 yıl ve üstü kıdemi olan öğretmenlerin yüzeysel rol yapma düzeylerinin 11-15 yıl arası ve 16-20 yıl arası öğretmenlerin düzeyinden yüksek olduğu, 21 yıl ve üstü kıdemi olan öğretmenlerin derinden rol yapma ve duygusal emek düzeylerinin 11-15 yıl arası öğretmenlerin düzeyinden yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin psikolojik iklim algıları ile duygusal emek davranışları arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiş; örgütsel katkı ve onaylanmanın yüzeysel rol yapma ve doğal duygular boyutlarını yordadığı, destekleyici yönetimin ise derinden rol yapma boyutunu ve duygusal emek davranışlarını yordadığı belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the relationship between teachers' perceptions of psychological climate and emotional labor behaviors. The research model is the correlational survey model. The population of the research is 1,423 teachers working in Lüleburgaz district of Kırklareli province. The sample of the research consists of 408 teachers who were reached by easily accessible sampling method, one of the non-random sampling methods. Personal Information Form, Psychological Climate Scale and Emotional Labor Scale were used as data collection tools in the research.
According to the findings of the research; in the sub-dimensions of psychological climate, teachers' perceptions of supportive management, organizational contribution and approval, and role clarity are at high levels; Their perception of self-expression was found to be at a medium level. Teachers' total perceptions of the psychological climate in their schools were determined as positive climate. In the study, it was determined that teachers rarely act superficially, act deeply most of the time, and always show their natural emotions. Teachers' level of emotional labor was determined as sometimes. While teachers' psychological climate perceptions do not differ according to their age, gender, seniority and years of working at the school; It varies according to marital status, school duty and school type variables. It was found that the level of supportive management perceptions of married teachers was higher than the level of single teachers. School administrators' perceptions of supportive management, self-expression, role clarity and psychological climate were found to be higher than teachers. Preschool and primary school teachers' perceptions of organizational contribution and approval are higher than the perceptions of high school teachers. While teachers' emotional labor levels do not differ according to their marital status, school level and years of working at the school; It varies according to age, gender and seniority variables. It was determined that the levels of superficial acting, deep acting and emotional labor of teachers aged 51 and over were higher than the levels of teachers aged 31-40. It was determined that male teachers' levels of superficial acting, deep acting and emotional labor were higher than female teachers. Female teachers' natural emotion levels are higher than male teachers'. It was determined that school administrators' levels of superficial acting, deep acting and emotional labor were higher than those of teachers. It was found that teachers' natural emotions level was higher than school administrators. The superficial acting levels of teachers with 21 years of experience and above are higher than the levels of teachers with 11-15 years of experience and 16-20 years of experience, and the deep acting and emotional labor levels of teachers with 21 years of seniority and above are higher than the levels of teachers with 11-15 years of experience. has been determined. In the study, significant relationships were determined between teachers' psychological climate perceptions and emotional labor behaviors; It was determined that organizational contribution and approval predicted the superficial acting and natural emotions dimensions, while supportive management predicted the deep acting dimension and emotional labor behaviors.