Sürütme şeritlerinde yonga ve kesim artıklarının kullanılmasının toprak ve besin elementleri kaybına etkisi
The effects of wood chips and slash usage on soil loss and soil nutrients of skid trails
Yazar: MURAT YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ TÜRK
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Su erozyonu = Water erosion

Özet:
Bu tez çalışmasında, endüstriyel odun hammaddesinin tarım traktörleriyle sürütme şeritleri üzerinde sürütülmesi sonucunda oluşan yüzeysel erozyondan dolayı toprak kaybı incelenmiş ve toprak kaybını en aza indirmeye yönelik yonga ve dal-yaprak gibi kesim artıklarının kullanımının etkisi araştırılmıştır. Ayrıca sürütme şeritlerine yonga ve dal-yaprak serilmesinin toprağın besin durumuna etkisi de incelenmiştir. Çalışma alanında belirlenen sürütme şeritlerinde toplam 4 adet blok oluşturularak her bir bloğa 3'er adet yüzeysel akış parseli yerleştirilmiştir. Yüzeysel akış parsellerinden bir tanesi kontrol (K) için boş bırakılırken, diğerine yonga (Y) ve bir diğerine ise dal-yaprak (DY) yerleştirilmiştir. Sediment kaybını belirlemek için örnek alanlardan kontrol, yonga ve dal-yaprak parsellerinin her birinden 36'şar adet olmak üzere toplam 108 adet su örneği alınmıştır. Su örneklerinin taşınan askıda sediment miktarları laboratuvarda ölçülmüştür. Ayrıca parsellerdeki yağmurla çözülen ve akışa geçen bazı katyonların ve anyonların yüzeysel akış miktarının bulunması için her bir parselden 28'er adet olmak üzere toplam 84 adet su örneği alınmıştır. Alınan su örnekleri laboratuvara getirilerek iyon kromatografi (IC) cihazı ile analizleri yapılmıştır. Çalışma sonucunda, parsellerde taşınan ortalama askıda sediment miktarları kontrol parselinde 2,58 g m-2, yonga parselinde 1,61 g m-2 ve dal-yaprak parselinde 2,13 g m-2 olarak belirlenmiştir. Toprak kaybı miktarı kontrol parsellerinde dal-yaprak parsellerine göre yaklaşık 1,2 kat,  yonga olan parsellerine göre ise 1,6 kat daha fazla olduğu belirlenmiştir. Yapılan varyans analizi sonuçlarına göre; parsellerdeki sediment miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca Katyonların ve Anyonların her parsel için ortalama miktarları karşılaştırıldığında genel olarak kontrol parsellerine göre yonga parsellerinde 1,11-4,5 kat arasında ve dal-yaprak parsellerinde ise 1,08-3,46 kat arasında daha fazla olduğu bulunmuştur. Yapılan varyans analizi sonuçlarına göre; parsellerdeki sadece Magnezyum ve Florür miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık (p<0.05) bulunmuş diğerlerinde bulunmamıştır. Bu çalışma ile sürütme şeritlerinde meydana gelen yüzeysel erozyonu azaltmak için kesim artıklarının kullanılabileceği, sürütme şeritlerine yonga ve kesim artıklarının serilmesiyle orman toprağının onarılabileceği ve kimyasal bozulmaların azalabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
This study investigated the sheet erosion that occurs as a result of log skidding operations using a farm tractor on skid trails and the use of wood chips and slash in order to minimize the soil loss. The spreading of them on the skid trails were also investigated for the nutrient status of the soil. A total of four blocks (sample fields) were formed in four defined skid trails in the study area and three runoff plots were established in each block. One of the runoff plots was left empty as a control (CNT). Wood chips (C) was placed in the second plot and slash (S) in the third. A total of 108 water samples were taken from the sample fields, 36 from each of the control, wood chips and slash plots. Subsequently, the total amount of suspended sediment was measured in the laboratory. In addition to, water samples were also taken to the study area to determine the amounts of cations and anions in the surface waters. A total of 84 water samples were collected from the sample fields, 28 from each of the control, chip and slash runoff plots. They were taken from sample fields using ion chromatography (IC) instrument to analyse the amount of some plant nutrients in the laboratory. As a result, the average amount of suspended sediment transported in the CNT was found as 2.58 g m-2, in the C as 1.61 g m-2 and in the S as 2.13 g m-2. Therefore, the amount of soil loss in the control plots was about 1.2 times higher than in the slash plots and 1.6 times higher than in the wood chips plots. In this study, variance analysis results showed a statistically significant difference between the suspended sediment amount carried from the plots (p<0.05). The average amounts of cations and anions for each plot were compared, except for Lithium and Bromide. It was found that between chip plots is between 1.11 and 4.5 times higher than control plots and between slash plots is between 1.08 and 3.46 times. According to the results of variance analysis on plant nutrients; a statistically significant difference (p<0.05) was found between the amounts of Magnesium and Fluoride in the surface waters of the parcels. However, there was no statistically significant difference in the other (p>0.05). This study demonstrated that wood chip and slash can be used to reduce the sheet erosion that occurs in skid trails after log extraction. This study has shown that forest soil is repaired and chemical deterioration is reduced by laying wood chip and slash on the skid trails after extraction is finished.