Arap Baharı sonrasında Rusya'nın Ortadoğu politikası
Russia's Middle East policy after the Arab Spring
Yazar: ZAUR SHIKALIYEV
Danışman: PROF. DR. YALÇIN SARIKAYA
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arap Baharı = The Arab Spring ; Avrasya = Eurasia ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Rusya = Russia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Аralık 2010'dа Tunus'ta bаşlаyаn ve "Arap Baharı" adı verilen halk hareketleri Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da birçok ülkeye yayıldı. Bu hareketler II. Dünya Savaşı'ndan sonra bölgede kurulan otoriter tek parti rejimlerini ya yıkmış, ya değişikliğe zorlamış, ya da bahsekonu devletleri iç savaş durumuna getirmiştir. Bu süreç şüphesiz son yıllarda dünyada yaşanan en önemli siyasî ve sosyal olaylardan biridir. Yangın yerine dönen Ortadoğu bölgesinde etkili olmak isteyen küresel güçler sürecin kendi doğrultularında evrilmesi için gayret etmektedir. Bu durum, çok kutupluluk söylem ve tartışmalarının ardından, akıllara Soğuk Savaş yıllarındaki vasıtalı mücadeleleri de getirmiştir. Rusya bu süreçte aktif rol almış, askeri müdahalelerle doğrudan veya vekil gruplar/örgütlerle dolaylı olarak birçok ülkede süreci kendi çıkarları doğrultusunda şekillendirmeye çalışmıştır.
Bu çalışmada Rusya'nın yeni dönemde uyguladığı Ortadoğu politikası, jeopolitik disiplini çerçevesinde incelenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak jeopolitik anlayışın gelişimi ele alınarak Rusya'nın dış politikası jeopolitik çerçevede değerlendirilmektedir. Klasik jeopolitik teoriler bakımından Rusya ne anlam ihtiva ediyordu ve çağdaş jeopolitik teoriler bakımından bu anlam nasıl bir değişim geçirdiği soruları üzerinde durulmaktadır.
Tezin son bölümü doğrudan doğruya Ortadoğu coğrafyasının tarihten günümüze Rusya için jeopolitik değerine odaklanarak Arap Baharı sürecinde bu değerin yeniden inşa edilmesi sorunsalını ele almaktadır. Bu cümleden, Tunus, Mısır ve Libya örneklerindeki tepkileri ile Suriye krizindeki konumu üzerinde daha ayrıntılı durulmaktadır.

Abstract:
The popular movements that started in Tunisia in December 2010 those called as the "Arab Spring" had spread to many countries in North Africa and the Middle East. These movements have either destroyed or forced the authoritarian party regimes, which were established after the II. World War or brought those states to a state of civil war. This process is one of the most important political and social events in the world in recent years. Global powers that want to be effective in the Middle East region, which has returned to a fire place, are trying to evolve the process in their own direction. This situation brought to mind the mediated struggles of the Cold War years, after the discourses and discussions of multipolarity. Russia took an active role in this process and tried to shape the process in many countries in line with its own interests, directly or indirectly with proxy groups/organizations through military interventions.
In this study, the Middle East policy implemented by Russia in the new period has been examined within the framework of its geopolitical discipline. In this context, firstly, the development of geopolitical understanding is discussed and Russia's foreign policy is evaluated within the geopolitical framework. It focuses on the questions of what Russia meant in terms of classical geopolitical theories and how this meaning has changed in terms of contemporary geopolitical theories.
The last part of the thesis focuses directly on the geopolitical value of the Middle East geography for Russia from history to the present, and deals with the problem of rebuilding this value in the Arab Spring process. From this sentence, his reactions in Tunisia, Egypt and Libya and his position in the Syrian crisis are discussed in more detail.