Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin global krizlerden makro yapılarına göre etkilenme düzeylerinin araştırılması üzerine ampirik uygulamalar
Empirical applications on researching the levels of affection from global crises according to the macroeconomic structures of developing and developed countries
Yazar: MERVE ARSLAN
Danışman: PROF. DR. BELKIS SEVAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finans Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Finansal kriz = Financial crisis ; Küresel kriz = Global crises ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Makroekonomik faktörler = Macroeconomic factors ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Bu çalışmada OECD verilerine göre sınıflandırılmış seçili gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomilerin 2008 krizinden makroekonomik faktörlerine göre etkilenme düzeyleri araştırılmıştır. Çalışmada ilk olarak gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin makro faktörlerine göre krizden etkilenme düzeyleri ve makroekonomik faktörlerin zaman içindeki dinamik ilişkileri incelenmiştir. Ardından gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin hangi makroekonomik faktölerine göre krizden daha güçlü şekilde etkilendiği araştırılmıştır. Daha önce gerçekleşmiş olan krizlerden az gelişmiş ve gelişmemiş ülkeler daha çok etkilenmiş iken yeni nesil finansal krizlerden olan 2008 Mortgage Krizi'nden gelişmiş ülkelerin daha çok etkilenmiş olabileceği bu çalışmanın hipotezini oluşturmaktadır. Araştırmada 18 adet gelişmiş, 13 adet gelişmekte olan ülkenin 2008-2019 yılları arasında çeyrek dönemlik işsizlik oranları, enflasyon oranları, Cari Açık/GSYİH, DYY/GSYİH verileri kullanılarak VAR Analizi yöntemi uygulanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre işsizlik faktörüne göre krizi izleyen ilk dönemlerde gelişmekte olan ülkelerin güçlü şekilde daha çok etkilendiği ancak ilerleyen zamanlarda gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere nazaran daha fazla etkilendiği saptanmıştır. Enflayon oranı faktörüne göre elde edilen bulgulara göre gelişmekte olan ülkelerin bütün dönemlerde (-)  yönlü ve gelişmiş ülkelere nazaran tüm dönemlerde daha güçlü tepki geliştirdiği, gelişmiş ülkelerin verdiği tepkinin tüm dönemlerde (+) yönlü oluştuğu ve zaman içinde tepkinin şiddetinin azaldığı görülmektedir. Doğrudan yabancı yatırım düzeylerine göre krizden etkilenme düzeylerine bakıldığında krizin gerçekleşmesinden sonra gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere doğru sermayenin kaydığı anlaşılmaktadır. Cari işlemler dengesi/GSYİH değişenine göre krizden etkilenme düzeyleri ele alındığında tüm dönemlerde gelişmekte olan ülkelerin, gelişmiş ülkelere nazaran güçlü şekilde daha çok etkilendiği görülmektedir.

Abstract:
In this study, the impact levels of selected developed and developing countries, classified according to OECD data, from the 2008 crisis according to their macroeconomic factors were investigated. In the study, firstly, the level of being affected by the crisis according to the macro factors of developed and developing countries and the dynamic relations of macroeconomic factors over time were examined. Then, according to which macroeconomic factors developed and developing countries were more affected by the crisis, it was investigated. The hypothesis of this study is that while underdeveloped and underdeveloped countries were more affected by the previous crises, developed countries may have been more affected by the 2008 Mortgage Crisis, which is one of the new generation financial crises. In the research, VAR Analysis method was applied by using quarterly unemployment rates, inflation rates, Current Account Deficit/GDP, FDI/GDP data of 18 developed and 13 developing countries between 2008-2019. According to the findings obtained as a result of the analysis, it was determined that developing countries were affected more strongly in the first periods following the crisis according to the unemployment factor, but developed countries were affected more than developing countries in the following periods. According to the findings obtained according to the inflation rate factor, it is seen that the developing countries react more strongly in all periods in the (-) direction compared to the developed countries, and that the reaction of the developed countries is in the (+) direction in all periods and the severity of the reaction decreases over time. When we look at the level of being affected by the crisis according to the level of foreign direct investment, it is understood that after the realization of the crisis, the capital shifted from developed countries to developing countries. Considering the level of being affected by the crisis according to the current account balance/GDP variable, it is seen that developing countries were affected more strongly than developed countries in all periods.