Kronik ilaç tedavisi alan hastalarda tedavi uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of medication adherence in Turkish patients with chronic diseases
Yazar: NORA SAMUELYAN
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL OKUYAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Kronik ilaç tedavisi alan hastalardaki tedavi uyum oranları ve uyumsuzlukla ilişkili kasıtsız ve kasıtlı engellerini incelenmesi ve tedavi uyumsuzluğuyla ilişkili uygulama (kasıtsız) engellerinin belirlenmesi için geliştirilmiş ölçeğin Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Gözlemsel bu çalışma İstanbul'daki özel bir hastanenin dahiliye polikliniğinde Ağustos 2022 ile Mart 2023 gerçekleştirilmiştir Tedavi uyumu İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ile hesaplanmıştır. Kasıtlı engeller İlaçlar Hakkındaki İnançlar Ölçeği kullanılarak; kasıtsız engeller Uyuma İlişkin İlaç Uygulama Engelleri Anketi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 380 hasta dahil edilmiştir. Katılımcıların %43,9'u erkek ve %22,6'sinde polifarmasi olduğu tespit edilmiştir. 274 (%72,1) hastanın tedaviye uyum göstermediği belirlenmiştir. İlaçlar Hakkındaki İnançlar Ölçeği toplam puanı ile İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği toplam puanı arasında anlamlı negatif korelasyon görülmüştür (r= -0.294; p<0,01). İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği toplam puanı ile Uyuma İlişkin İlaç Uygulama Engelleri Anket toplam puanı arasında anlamlı negatif ilişki (r=-0,525; p<0,001) görülmüştür. 
Sonuç: Çalışmamızda kronik hastalıklara sahip her dört hastadan yaklaşık üç tanesinin ilaçlarını reçete edildiği gibi kullanmadıkları tespit edilmiştir. İleride geliştirilecek klinik eczacılık hizmetleri kronik hastalığı olan hastalardaki hem kasıtlı hem de kasıtsız engellere göre geliştirilmesi gerektiği ortaya konmuştur. Uyuma İlişkin İlaç Uygulama Engelleri Anketi'nin Türkçe versiyonunun kasıtsız tedavi uyumu sorunlarını tespit etmek için kullanabileceği bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Tedavi uyumu, kasıtlı engeller, kasıtsız engeller, kronik hastalıklar, klinik eczacı

Abstract:
Objective: It is aimed to evaluate the medication adherence rate and unintentional and intentional barriers related to nonadherent to medications among patients with chronic diseases and assess the psychometric properties of the Turkish version of the scale, which was developed to determine the (unintentional) barriers to practice related to nonadherent to medications. 
Materials and Methods: This observational study was carried out in the internal medicine outpatient clinic of a private hospital in Istanbul from August 2022 to March 2023. Medication adherence evaluated with Medication Adherence Report Scale. Intentional barriers assessed with Beliefs about Medicines Questionnaire. Medication Practical barriers to Adherence Questionnaire was used for unintentional barriers.
Results: The study included 380 patients. 43,9% of participants were male and 22,6% had polypharmacy. Two hundred seventy-two (72.1%) was nonadherent to medications. There was a significant negative correlation between total scores of the Beliefs about Medicines Questionnaire and the Medication Adherence Report Scale (r= -0,294; p<0,01). A significant negative correlation (r=-0,525; p<0,001) was found between the Medication Adherence Report Scale and Turkish version of Medication Practical barriers to Adherence Questionnaire. 
Conclusion: In our study, it was determined that almost every three out of four patients with chronic diseases did not use their medications as prescribed. It has been revealed that clinical pharmacy services to be developed in the future should be developed according to both intentional and unintentional barriers in patients with chronic diseases. It has been determined that the Turkish version of the Medication Practical barriers to Adherence Questionnaire can be used to detect unintentional medication adherence problems.
Keywords: Medication adherence, intentional barriers, nonintentional barriers, chronic diseases, clinical pharmacist