Hazar Denizi'nin hukuki statüsü ve Türk Dış Politikası
Legal status of the Caspian Sea and Turkish Foreign Policy
Yazar: ABDULLAH BERK KURTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. VOLKAN TATAR
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Hazar Denizi çok uzun yıllardır önemli bir konumdadır. Coğrafi konumu ve sahip olduğu doğal kaynaklar sayesinde önemini her geçen gün artırmaktadır. Kıyıdaş devletler siyasal ve ekonomik açıdan bu kadar önemli bir konumda olan Hazar Denizi'nde hakimiyet kurma çabası içerisine girmişlerdir. 1991 yılına kadar Rusya ve İran arasında paylaşılan ve iki hakimli bir deniz konumunda olan Hazar Denizi bu tarihten sonra ortaya çıkan yeni bağımsız cumhuriyetler ile tekrar gündeme gelmiştir. Oluşan yeni düzen kıyıdaş ülkelerin yanı sıra uluslararası aktörler ile Türkiye'nin de dikkatini çekmiştir. Kıyıdaş ülke sayısının beşe yükselmesi ile Hazar Denizi'nin statü sorunu ortaya çıkmış ve kıyıdaş ülkeler çeşitli argümanlar öne sürmüşlerdir. Kıyıdaş ülkeler arasında anlaşmaya varılamayan en önemli nokta Hazar Denizi'nin nasıl tanımlanacağı olmuştur. Hazar bir deniz mi yoksa göl olarak mı tanımlanacak sorusu iddiaların temelini oluşturmuştur. İlerleyen yıllarda Hazar Denizi'nin statüsü hakkında ikili anlaşmalar olsa da tam bir uzlaşıya varılamamıştır. 12 Ağustos 2018 tarihine gelindiğinde kıyıdaş beş ülke ortak bir uzlaşıya varmışlardır. Hazar Denizi'nin hukuki statüsü belirlenmiş ve beş ülke arasında paylaşılmıştır. Hazar Denizi'nin hukuki statüsünün belirlenmesi için yaşanan tüm süreç kıyıdaş ülkelerin yanı sıra Türkiye'yi de ilgilendirmektedir. Tarihsel bağlarının bulunduğu cumhuriyetler ile ilişkilerinin şekillenmesi ve Hazar Denizi'nin sahip olduğu enerji kaynaklarına erişim Türkiye'nin bölgeye olan politikasını da önemli ölçüde etkilemektedir.

Abstract:
The Caspian Sea has been in a very important location for a long time. Thanks to its geographical location and natural resources it has, its importance has been increasing day by day. Riparian States were in struggle for gaining dominion over the Caspian Sea which is in a quite important position both politically and economically. The Caspian Sea which had been shared between Russia and Persia unti 1991 gained currency with the new free states emerging after that year. This new formation drew the attention of not only the riparian states but also the international actors and Türkiye. When riparian states's number increased to five, The Caspian Sea's status problems arose and riparian states asserted several arguments. The most important issue that the riparian states could not agree was how to identify the Caspian Sea. The question whether the Caspian Sea should be identified as a sea or lake forms the basis of the claims. In the upcoming years, an agreement could not be reached although there was bilateral agreements about the Caspian Sea's status. Five riparian states  accorded a treatment on 12 August 2018. The legal status of the Caspian Sea was determined and it was apportioned among five states. The whole process to determine the status of the Caspian Sea concerns not only the riparian states but also Türkiye. Getting shaped of the relationships with the republics that it has historical bonds and access to natural resources the Caspian Sea has have significantly influenced the Türkiye's policy towards the region.