İran'ın Birinci Pehlevi döneminde entelektüellerin söyleminde etnik gruplar (Ayende dergisi örneği)
Ethnic groups within the dicourse of intelectuals of First Pahlavi period of Iran (Ayende periodical)
Yazar: HADI ALAMLI
Danışman: PROF. DR. ERDAL AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ayende dergisi = Ayende periodical ; Dergiler = Magazines ; Entelektüel = Intellectual ; Etnik gruplar = Ethnic groups ; Pehleviler Dönemi = Pehleviler Period ; İran = Iran

Özet:
1906-19011 tarihli İran Meşrutiyet Devrimi sırasında yaygın olan çoğulcu, özgürlükçü ve eşitlikçi politikalarına ulaşamayan İranlı entelektüellerin acı yenilgisi, gelecek nesillerin Reza Han Pehlevi'yi destekleyerek yukarıdan aşağıya politikalarına yönelmesine neden oldu. Böylece, ulusal kimliğe ve onun tarihsel köklerine yapılan vurgu İran'ın gelişmesi ve istikrarının tek yolu haline geldi. Ayrıca, modern ulus devletin inşası, Pehlevi hanedanının tahta çıkmasıyla senkronize edildi ve ulus inşa düşüncelerinin "bir ulus, bir devlet, bir dil" politikasına göre büyümesine yol açtı. Bu aydınlar Aydınlanma Despotizmini (Estebdad-e Monavvar) veya Erudite Dictator'ı (Diktator-e Alem) İran'ın kaotik politik bağlamının tek kurtuluş yolu olarak görüyorlardı. İranlı entelektüel düşüncelerinin Rıza Han politikalarına uyumu, bu dönemde İran'ın politik ve sosyal tarihindeki önemli rolünü ortaya koyuyor.
Bu entelektüeller, siyasi göç veya eğitim nedeniyle İran dışında yaşayıp ve Ayende, Kaveh, Name-ye Farangestan ve Iranshahr gibi dergilerde batı medeniyeti, dini hoşgörü, iktidar yapısı, kadınların statüsü ve İran'daki gerekli reformları tartışıyorlardı. Onlar, çoğunlukla İran'ın İslam öncesi tarihi ve kimliği ile ilgili olarak, millet, anavatan ve İran kimliğinin belirli bir tanımını yeniden inşa etmeye çalıştılar.
Eleştirel söylem analizi yöntemini benimseyen ve harekete geçiren bu çalışma, farklı etnik kökenleri içeren çok çeşitli bir toplumun kalbinden birleşmiş bir tek ulus oluşturmaya çalışan bu aydınların söylemindeki kavramları incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, bu araştırma 1925-1926 yılları arasında Ayende dergisinde yayınlanan yazıları ve makaleleri incelemektedir. Sonuç olarak, bu çalışma yalnızca İran'daki Fars etnik yapısının özdeş özelliklerine dayanan modern ulus-devlet oluşumunun, Farsça olmayan etnik grupları diğerleri ve dışarıdakiler olarak nasıl kategorize ettiğini göstermektedir. Bu, İran'daki mevcut ayrımcılık ve çatışmaların tarihsel köklerini araştırmak için çok önemlidir.

Anahtar kelimeler: İran, Pehlevi Dönemi, Etnik Guruplar Entelektüeller, Ayende Dergisi

Abstract:
During the Iranian Constitutional Revolution of 1906-19011, the bitter defeat experience of Iranian intellectuals, who failed to achieve their prevalent pluralist, libertarian, and equalitarian policies, caused the next generations' inclination towards the top-down policies by supporting Reza Khan Pahlavi.
As such, the emphasis on the national identity and its historical roots became the only way to the development and stability of Iran. Furthermore, the construction of modern nation-state was synchronized with coming Pahlavi dynasty to the throne, leading to the growth of the nation building thought according to the "one nation, one state, one language" policy. These intellectuals saw Enlightening Despotism (Estebdad-e Monavvar) or Erudite Dictator (Diktator-e Alem) as the only salvation way of Iran's chaotic political context. The compliance of Iranian intellectual's thoughts with the policies of Reza Khan, reveals their important role in the political and social history of Iran during this era. Accordingly, this generation, living outside Iran due to political migration or education and published periodicals like Ayende, Kaveh, Name-ye Farangestan and Iranshahr, in which they discussed West civilization, religious tolerance, power structure, women's status and the necessary reforms in Iran. They attempted to reconstruct a specific definition of nation, motherland, and Iranian identity mostly through referring to Pre-Islamic history of Iran and identity. Adopting critical discourse analysis mothed, this study aims to examine concepts in the discourse of these intellectuals who were trying to reconstruct a united single nation out of the heart of a highly diverse society that included different ethnicities. In accordance with this purpose, this study analyzes the writings and articles which were published in Ayende periodical which was published during 1925-1926. As a result, this study shows how the formation of modern nation-state based exclusively on the identical features of Persian ethnicity in Iran categorized non-Persian ethnic groups as others and outsiders. This is essential to investigate the historical roots of current discrimination and conflicts in Iran.
Key Words: Iran, Pahlavi Period, Ethnic Groups, Intellectuals, Ayende Periodical