Filyos Vadi Projesi'nin ekonomik etkileri: Sosyal Hesaplar Matrisi analizi
Economic impacts of Filyos Valley Project: Social Accounts Matrix analysis
Yazar: ERSİN ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÖZTÜRK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Enerji = Energy ; Ulaşım = Transportation ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Filyos Limanı = Filyos Port ; Gelir çarpan analizi = Income multiplier analysis ; Sosyal hesaplar matrisi = Social accounting matrix

Özet:
Enerji ve ulaşım sektörleri her ekonomi için kilit sektör durumundadır. Enerji üretim maliyetleri içinde önemli yer kaplamakta ve ülkeler uyguladıkları enerji politikaları ile rekabet avantajı sağlamaktadır. Ulaştırma sektörü ise üretimin daha etkin ve verimli olmasını sağlayan lokomotif sektör durumundadır. Bu nedenle ülkeler, küresel ticarette rekabet için enerji arz güvenliğini sağlayacak projeler geliştirirken, aynı zamanda küresel ticaretin yaklaşık %85'inin gerçekleştiği denizyolu taşımacılığı kapsamında limanlarını lojistik ve üretim faaliyetlerinin birlikte yürütüldüğü akıllı konseptler haline dönüştürmektedirler.  Türkiye'de de enerji ve ulaşım politikalarına önem verilerek çok sayıda proje uygulanmaktadır. Bu projeler arasında en önemlilerinden biri Filyos Vadi Projesidir. Türkiye, Sakarya Gaz Sahasından çıkarılan doğal gazın yüksek teknolojili üretime dönüştürüleceği Filyos Endüstri Bölgesi ile akıllı konseptle faaliyete geçmesi beklenen Filyos Limanını içinde barındıran Filyos Vadi Projesi'ni küresel ölçekli bir model hayaliyle hayata geçirmiştir. Türkiye için bir vizyon projesi olan Filyos Vadi Projesinin ne tür iktisadi sonuçlar ortaya çıkaracağı mutlaka cevaplanması gereken bir sorudur. 
 Bu kapsamda çalışmada, Filyos Vadi Projesinin Türkiye ekonomisine olası etkileri Sosyal Hesaplar Matrisi modeli ile incelenmiştir. Analiz için üç farklı senaryo kurgulanmıştır. Ulaştırma yatırımlarının ihracat üzerindeki doğrudan ekonomik etkileri Filyos Limanı, yerli doğalgazın sağlayacağı girdi maliyet avantajının ekonomik etkileri ise Filyos Endüstri Bölgesi özelinde analiz edilmiştir. Son olarak doğal gazın tüketim sürecine aktarılması ile oluşacak ekonomik etkiler incelenmiştir. Analiz sonucunda doğrudan ihraç gelirlerinin arttırılmasına yönelik politika önerisinin, en yüksek oranda büyüme verilerini, en düşük ithal bağımlılık seviyesini, en fazla emek, sermaye faktör kazancını, hanehalkı ile şirket-kurumlar için en yüksek gelir artışını sağladığı ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Energy and transport sectors are key sectors for every economy. Energy occupies an important place in production costs and provides competitive advantage in countries with the energy costs they apply. The transportation sector is the locomotive sector that enables production to be more effective and efficient. For this reason, while countries are developing projects to ensure energy supply security for competition in global trade, they are also transforming their ports into smart concepts where logistics and production activities are carried out together within the scope of maritime transportation, where approximately 85% of global trade takes place. Many projects are being implemented in Turkey, with emphasis on energy and transportation policies. One of the most important of these projects is the Filyos Valley Project. Turkey has implemented the Filyos Valley Project, which includes the Filyos Industrial Zone, where the natural gas extracted from the Sakarya Gas Field will be converted into high-tech production, and the Filyos Port, which is expected to become operational with a smart concept, with the dream of a global-scale model. What kind of economic results the Filyos Valley Project, which is a vision project for Turkey, will produce is a question that must be answered.
 In this context, the possible effects of the Filyos Valley Project on the Turkish economy were examined with the Social Accounts Matrix model. Three different scenarios were designed for analysis. The direct economic effects of transportation investments on exports were analyzed specifically for Filyos Port, and the economic effects of the input cost advantage provided by domestic natural gas were analyzed specifically for Filyos Industrial Zone. Finally, the economic effects that will occur by transferring natural gas to the consumption process are examined. In conclusion the analysis, it was revealed that the policy proposal to increase direct export revenues provided the highest growth data, the lowest level of import dependency, the highest labor and capital factor gain, and the highest income increase for households, companies - institutions.