Hasta aktivasyonu aracı rolde iken terapötik ittifakın tedaviye uyum ile ilişkisinde öz-yeterliliğin düzenleyici rolü
The moderating role of self-efficacy in the relationship between therapeutic alliance and treatment adherence, while patient activation plays a mediating role
Yazar: TUĞBA GÜL BAYNAL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. DERVİŞ BOZTOSUN
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Sağlık hizmet sunumunda sağlık profesyonellerinin yaklaşımına ve hastaların motivasyonuna bağlı olarak gelişen tedaviye uyumu, içsel ve dışsal bağlamda etkileyecek faktörlerin ele alınması önem arz etmektedir. Bu sebeple çalışma kapsamında tedaviye uyum sürecini etkilediği düşünülen terapötik ittifak, hasta aktivasyonu ve öz-yeterlilik kavramları incelenmiştir. Çalışmanın amacı, hasta aktivasyonu aracı rolde iken terapötik ittifakın tedaviye uyum ile ilişkisinde öz-yeterliliğin düzenleyici rolünün tespit edilmesidir. Tedaviye uyumun özellikle uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklar bağlamında önem arz etmesi sebebiyle örneklem grubunu kronik hastalıklara sahip hastalar ve kanser hastaları oluşturmaktadır. Kayseri'de yer alan kamuya ait hastaneler içerisinden amaçlı örnekleme tekniği ile seçilen toplamda 491 kişiye anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Veriler SPSS ve AMOS programları ile analiz edilmiştir. Veri seti üzerinde korelasyon ve regresyon analizleri ile Process Macro yöntemi ile aracı ve düzenleyici rollerin tespitine yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Analiz sonucunda hasta aktivasyonu aracı rolde iken terapötik ittifakın tedaviye uyum ile ilişkisinde öz-yeterliliğin düzenleyici rolünün olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla tedavi sürecinin temel amaçlarından birinin tedaviye uyumun sağlanması olduğu göz önüne alındığında, terapötik ittifakın uyumun sağlanmasında önemli bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Bu ilişki öz-yeterlilik düzenleyici rolde iken hasta aktivasyonu üzerinden gerçekleştirildiğinde ise tedaviye uyumun artmasında daha anlamlı sonuçlar vermektedir.

Abstract:
It is important to consider compliance with treatment, which develops depending on the approach of health professionals and the motivation of patients in the provision of health services, factors that will affect internal and external context. For this reason, the concepts of therapeutic alliance, patient activation and self-efficacy, which are thought to affect the treatment adherence process, were examined within the scope of the study. The aim of the study is to determine the moderating role of self-efficacy in the relationship between therapeutic alliance and treatment adherence while patient activation plays a mediating role. Since compliance with treatment is especially important in the context of diseases that require long-term treatment, the sample group consists of patients with chronic diseases and cancer patients. A survey was conducted on a total of 491 people selected by purposeful sampling technique from public hospitals in Kayseri. Data were analyzed with SPSS and AMOS programs. Correlation and regression analyzes were carried out on the data set, as well as analyzes to identify mediator and regulatory roles using the Process Macro method. As a result of the analysis, it was determined that while patient activation played a mediating role, self-efficacy had a regulatory role in the relationship between therapeutic alliance and treatment adherence. Therefore, considering that one of the main objectives of the treatment process is to ensure adherence with treatment, it was determined that the therapeutic alliance has an important effect on ensuring adherence. While self-efficacy has a moderating role in this relationship, when it was carried out through patient activation, a more meaningful result was obtained in increasing adherence with treatment.