Bipolar bozukluğu olan çocuk ve ergenlerdemanik atak ve remisyon dönemlerinin bilişselişlev ve sosyal biliş açısından karşılaştırılması
Comparison of mania and remission periods inchildren and adolescents with bipolar disorderin terms of cognitive function and socialcognition
Yazar: CELAL YEŞİLKAYA
Danışman: PROF. DR. GÜL KARAÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
AMAÇ: Çalışmamızın amacı Bipolar Bozukluk tanılı çocuk ve ergenlerin nörobilişsel
işlevlerini ve sosyal bilişlerini değerlendirmektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırmamıza bipolar bozukluk tanılı 95 olgu ve 30 sağlıklı
kontrol dahil edilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan olgu rapor formu
aracılığıyla ailelerden ve çocuklardan sosyodemografik bilgiler edinilmiştir. Olgu ve
sağlıklı kontrollere Klinik Global İzlenim Ölçeği, Çocuklarda Genel Değerlendirme
Ölçeği, Young Mani Derecelendirme Ölçeği, Çocuklarda Depresyon Değerlendirme
Ölçeği ve Premorbid Uyum Ölçeği uygulanmıştır. Nörobilişsel özellikler ve sosyal
biliş; Rey İşitsel Sözel Öğrenme Testi, Sayı Dizisi Testi, Sayı Sembol Testi, Kontrollü
Sözcük Çağrışım Testi, Kategorik Akıcılık Testi, İşitsel Üçlü Sessiz Harf Sıralaması,
Görsel Kopyalama Testi, Stroop Testi, İz Sürme Testi, Wisconsin Kart Eşleme Testi,
Sürekli Performans Testi, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Gaf Testi ile; Premorbid
İşlevsellik ve Kristalize Zeka WISC-R ve WAIS-R Genel Bilgi alt testleri aracılığı ile
değerlendirilmiştir.
BULGULAR: 125 çocuk ve ergen (95 olgu ile 30 sağlıklı kontrol) çalışmaya dahil
edilmiştir. 55 olgu manik atak döneminde, 40 olgu yalnızca remisyon döneminde
değerlendirilmiş olup, atak döneminde değerlendirilen olgulardan 31 tanesi remisyon
döneminde yeniden değerlendirilmiştir. Bipolar bozukluğu olan olguların atak ve
remisyon dönemlerindeki tekrarlayan ölçümlerinde sosyal bilişi değerlendiren
Gözlerden Zihin Okuma Testi (p=0.028) ile Gaf Testi'nde (p=0.014); yürütücü
işlevleri değerlendiren İz Sürme Testi'nin tüm alt puanlarında (İST-A p= 0.001, İSTB p= 0.011, İST B-A p=0.030), Stroop Testi'nin Kelime Rengi Söyleme alt testinde

(p<0.001), Wisconsin Kart Eşleştirme Testi'nin Doğru (p=0.028) ve Yanlış Cevap
Sayısı (p=0.008) alt puanlarında; dikkati değerlendirmeyi amaçlayan Sürekli
Performans Testi'nin ise Hedef Doğruluğu (p=0.002) ile Omisyon Hatası (p=0.003)
alt puanlarında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlemlenmiştir. Birbirinden bağımsız
manik atak, remisyon ve sağlıklı kontrol grupları arası ölçümlerde ise bipolar bozukluk
tanılı olgular sağlıklı kontrollere kıyasla nörobilişin tüm alt alanlarında bozulma
göstermişlerdir. Manik atak olguları sağlıklı kontrollere göre Sözel Öğrenme ve
Bellek, Sosyal Biliş- Zihin Kuramı, Yürütücü İşlevler, Görsel Öğrenme ve Belleğe
dair tüm testler, İşlem Belleği ile ilişkili Sayı Sembolleri-Geri Testi ve ACT testi ile
global biliş faktöründe geniş etki boyutunda bozulma göstermişlerdir (d: 1.07-2.16).
Manik atak olguları remisyondaki olgularla karşılaştırıldığında yürütücü işlevler ile
dikkat alanlarında ve global biliş faktöründe orta etki boyutunda bozulma göstermiştir
(d: 0.51-0.78).
SONUÇ: Bipolar bozukluk olgularının takipleri sırasındaki tekrarlı nörobilişsel
ölçümlerinde, olguların manik atak dönemlerinde remisyon dönemine göre sosyal
bilişte anlamlı düzeyde bozulma gözlenmiştir. Yürütücü işlevlerin manik atakta
remisyon dönemine göre bozulma gösterdiği saptanmıştır. BB olgularında işlem
belleğinde bozulma gözlenmiş, fakat bu bozulma manik atak sırasında daha yüksek bir
boyutta gözlenmemiştir.
Anahtar Kelimeler: Bipolar Bozukluk, Nörobiliş, Sosyal Biliş, Manik Atak,
Remisyon

Abstract:
PURPOSE: Our study aims to evaluate neurocognitive function and social cognition
in children and adolescents with bipolar disorder.
METHOD: Our research included 95 patients diagnosed with bipolar disorder and 30
healthy controls. Sociodemographic information was taken from children and their
parents who were included in the study, using a sociodemographic data form prepared
by the researcher. Clinical Global Impression Scale, Child General Assessment Scale,
Young Mania Rating Scale, Child Depression Rating Scale and Premorbid Adjustment
Scale were applied to patients and healthy controls. Neurocognitive and Social
cognitive properties were evaluated with Rey Auditory Verbal Learning Test, Digit
Span Test, Digit Symbol Test, Controlled Word Association Test, Category Fluency
Test, Auditory Consonant Trigrams, Visual Copy Test, Stroop Test, Trail Making
Test, Wisconsin Card Sorting Test, Continious Performance Task, Reading Mind Eyes
Test, Faux Test; premorbid functioning and crystallized intelligence were evaluated
with Information subtests of the WISC-R and WAIS-R.
RESULTS: 125 children and adolescents (95 cases and 30 healthy controls) were
included in the study. 55 cases were evaluated during the manic episode, 40 cases were
evaluated only during the remission period, and 31 of the cases evaluated during the
mania period were re-evaluated during the remission period. A statistically significant
difference was observed in the repeated measurements of bipolar disorder patients
during mania and remission periods in the Reading Mind in the Eyes Test (p=0.028)
and Faux Test (p=0.014), which evaluate social cognition; in all sub-scores of the Trail
Making Test, which evaluates executive functions (TMT-A p= 0.001, TMT-B p=
0.011, TMT B-A p=0.030), in the Word Colour subtest of the Stroop Test (p<0.001),
In the Number of Correct Responses (p=0.028) and Incorrect Responses (p=0.008)
subscores of the Wisconsin Card Sorting Test; target accuracy (p = 0.002) and
xi
omission error (p = 0.003) sub-scores of the Continuous Performance Test, which aims
to evaluate attention. In independent measurements between manic episode, remission
and healthy control groups, bipolar disorder cases showed impairment in all
subdomains of neurocognition compared to healthy controls. Compared to healthy
controls, manic episode cases showed impairment with a large effect size in Verbal
Learning and Memory, Social Cognition- Theory of Mind, Executive Functions, all
tests of Visual Learning and Memory, Digit Span Test- Backwards subtest and ACT
test which are related to Working Memory, and global cognition factor (d: 1.07-2.16).
Compared to cases in remission, manic episode cases showed moderate effect size
impairment in executive functions, attention and global cognition factor (d: 0.51-0.78).
CONCLUSION: In repeated neurocognitive measurements during the follow-up of
bipolar disorder cases, a significant impairment in social cognition was observed
during the manic episodes compared to the remission period. It has been determined
that executive functions are impaired in manic episodes compared to the remission
period. Impairment in working memory was observed in BD cases, but this impairment
was not observed to a higher extent during manic episodes.
Keywords: Bipolar Disorder, Neurocognition, Social Cognition, Manic Episode,
Remission
Contact: celalyesilkaya94@gmail.com