Matematik öğretiminde öğretmenlerin öğrencilerinin öğrenme gelişimlerini fark etme becerisini inceleyen araştırmaların sistematik incelenmesi
A systematic review of studies on teacher noticing regarding students learning progress in mathematics teaching
Yazar: FATIMA ORAL
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN SAĞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fark etme becerisi, öğretmenlerin sahip olması gereken temel mesleki becerilerden birisidir ve sınıfta öğretmenlerin öğrencinin matematiksel düşüncelerinden önemli olanlarını, öğrenme öğretme ilkeleriyle ilişkilendirerek, öğretiminde birtakım düzenlemeler yapması olarak tanımlanır. Bu araştırmanın amacı 2002-2022 yılları arasında Türkiye'de matematik öğretiminde fark etme becerisiyle ilgili yapılmış makale ve tezleri sistematik olarak incelemek ve bu konudaki eğilimin yönünü tespit etmektir. Bu bağlamda çalışmaların, amaçları, fark etme becerisi düzeyinin incelenmesinde kullanılan yöntemleri, fark etme becerisi bileşenleri, fark etme analiz çerçeveleri, yöntem bilgisi ve sonuçları incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda YÖK Ulusal Tez Merkezi, TR Dizin, Google Akademik, Taylor Francis, ERIC, Springer veri tabanları taranmıştır. Bu kapsamda 50 tane (20 tez, 30 makale) çalışma incelenmiştir. Çalışmalar yayın sınıflama formundaki temalara (yazarın adı ve yayın yılı, yayın türü, çalışmanın amacı, fark etme düzeyini inceleme yöntemi, fark etme becerisi bileşenleri, fark etme analiz çerçevesi, araştırma yöntemi ve deseni, çalışma grubu ve büyüklüğü, veri toplama aracı, veri analiz türü ve sonuçları) göre kodlanmıştır. Veri toplama yöntemi olarak doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizinde içerik ve betimsel analiz teknikleri birlikte kullanılmıştır. Bulgulara göre video kulüp, öğretmen eğitimi dersleri, fakülte okul iş birliği, modelleme etkinlikleri, eylem araştırması, ders imecesi, Story Circles modeli ve öğrenme yörüngeleri gibi mesleki gelişim uygulamalarıyla fark etme becerisinin gelişiminin incelendiği belirlenmiştir. Fark etme beceri düzeyinin belirlenmesinde daha çok video analiz ve çözüm kâğıtları kullanılmıştır. Araştırmacıların büyük çoğunluğunun fark etme becerisi bileşenlerini bütüncül olarak ele aldığı tespit edilmiştir. Araştırmacılar fark etme becerisinin gelişimini ve düzeyini belirlerken daha çok Jacobs, Lamb ve Philipp'in (2010) ve Van Es'in (2011) analiz çerçevesini kullanmıştır. Ayrıca çalışmalarda çoğunlukla nitel araştırma yöntemlerinin ve durum çalışması deseninin kullandığı tespit edilmiştir. Ortaokul matematik öğretmeni adaylarıyla ve küçük çalışma gruplarıyla yürütülen çalışmaların çoğunlukta olduğu belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak daha çok video kaydı, görüşme ve yansıtıcı rapor kullanılmıştır. Çalışmaların sonuçları incelendiğinde öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin fark etme becerisi düzeylerinin düşük olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının öğrencilerin matematiksel düşüncelerine yönelik dikkatlerinin iyi olduğu fakat yorumlama düzeylerinin düşük ve çözüme yönelik önerilerinin yüzeysel olduğu belirlenmiştir. Mesleki gelişim uygulamalarının fark etme becerisinin gelişiminde etkili olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen eğitimi programlarının fark etme becerisinin gelişimini sağlayacak şekilde gözden geçirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Noticing skill is among the leading professional skills that teachers must have, and it is described as re-organizing teaching techniques by noticing students' important mathematical opinions in the class and relating them to learning-teaching principles. The aim of this research is to examine articles and dissertations conducted on noticing skills in maths teaching in Turkey between 2002-2022 systematically and determine the tendency in this subject. Relevantly, the aim of the studies, methods used in examining levels of noticing skill, components of noticing skill, noticing analysis frames, methodology, and its consequences were examined. In accordance with the aim of the study, Higher Education Institution National Thesis Centre (YÖK), TR Index, Google Academic, Taylor Francis, ERIC and Springer databases were used. In this concept, as 20 dissertations and 30 articles, in total 50 researches were examined. Researches were coded according to the themes of publishing categorization forms (name of the author and publishing year, type of publishing, the aim of the research, examining the methodology of noticing level, components of noticing level, analysis frame of noticing, research method and design, sample and scale of the research, data collection tool, data analysis type and its results). As a data collection tool, the document examining technic was used. Both content analysis and descriptive analysis methods were used together while analyzing data. According to findings, by means of professional development practices such as video clubs, teacher education lessons, faculty-school cooperation, modelling activities, action research, lesson cooperation, Story Circles model and learning circles, it was determined that noticing skill was examined. In the determination of noticing skill level, mostly, video analysis and solution cards were used. It was found that a big majority of the researchers discussed components of noticing skill holistically. While determining noticing skill progress and level, researchers used the analysis frames of Jacobs, Lamb, and Philipp (2010) and Van Es (2011). In addition, it was found that qualitative research techniques and case study design were used generally. It was clearly seen that researches conducted with secondary school maths teacher nominees and studies done with a smaller scale of groups are in the majority. As a data collecting tool, video records, interviews, and reflective reports were used mostly. When the results of the studies were examined, it was understood that noticing skill level of teachers and teacher nominees was low. Besides, it was stated that teachers' and teacher nominees' attention towards students' mathematical opinions was good.  On the other hand, their commenting levels were low, and suggestions for solutions were superficial. It was understood that professional development practices were effective in the progress of noticing skills.  As a result, it is suggested that teacher education programs must be providing and support teachers noticing skill progress.