Endüstriyel alanların dönüşümü, kentsel mekana etkileri: Beykoz Kundura ve Deri Fabrikası için bir dönüşüm senaryosu
Transformation of industrial areas, effects to urban space: a transformation scenario for Beykoz Shoe and Leather Factory
Yazar: HİKMET BURAK TOLGA
Danışman: DOÇ.DR. TÜLİN GÖRGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yirminci yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan küresel kriz ve bunun sonucu değişen dünyadengeleri, ağır sanayinin gelişmiş toplumların coğrafyasından 3. dünya ülkeleri coğrafyalarınakaymasına neden olmuştur. Üretimin kentlerden uzaklaşmasıyla kent içinde kalan endüstriyelalanlar, kentlerin yeniden yapılanma sürecinde yeniden kullanımlarıyla önemli bir rolüstlenmişlerdir. Endüstriyel alanlar, endüstri arkeolojisi disiplininin ortaya çıkmasıyla kültürelmiras olarak kabul edilerek koruma altına alınmış ve bu disiplin çerçevesinde yapılançalışmalarla dönüştürülerek kullanıma sunulmuştur.Dünyadaki endüstriyel alan dönüşüm örneklerinde, dönüşümün temel stratejileri; endüstrininkentte yaptığı tahribatın ortadan kaldırılmasını sağlamak, üretim sürecinde kentten uzak kalanbölgeyi kentle bütünleştirmek, bunları sağlarken de endüstriyel mirasın korunarak geleceknesillere görsel ve deneysel olarak doğru aktarılmasını sağlamaktır. Dönüşüm alanlarınınkentler arası rekabette kentin tanıtımına ve sosyal çevreye katkıda bulunması dahedeflenmektedir. Türkiye'deki dönüşüm örneklerinde yapıyı koruma ve anıtlaştırmaçabalarına rağmen, endüstri arkeolojisi disiplininin yerleşmemiş olmasından dolayı yapılarınteçhizatlarıyla bir bütün halinde korunması olgusu yoktur.Sahip olduğu coğrafi özellikler nedeniyle bir çok eski endüstri tesisinin kurulduğuİstanbul'un Beykoz ilçesi, sahip olduğu bu endüstriyel mirasların tarihi çevresiyledeğerlendirilmesi durumunda bölgenin kente bulunabileceği katkı dolayısıyla önemli birpotansiyele sahip görünmektedir.İşlevi sona eren Beykoz Kundura ve Deri Fabrikası, 200 yıllık geçmişiyle önemli bir endüstriarkeolojisi alanıdır ve kentin suyla buluştuğu önemli bir noktadadır. Fabrika alanının Beykozkıyı şeridiyle, tarihi alanlarla ve diğer eski endüstri alanlarıyla beraber değerlendirilerekkültürel bir dizgiye oturtulmasını öngören dönüşüm senaryosu, bölgeyi kentin önemli odaknoktalarından biri haline getirebilecektir.Anahtar kelimeler: Endüstriyel alanların dönüşümü, endüstri arkeolojisi, Beykoz Kundurave Deri FabrikasıJÜRİ:1. Doç. Dr. Tülin GÖRGÜLÜ (Danışman) Kabul Tarihi: 09.10.20062. Doç. Dr. İclal DİNÇER Sayfa Sayısı: 1693. Doç. Dr. Cengiz CAN

Abstract:
The global crisis that arises in the second half of the twentieth century and the world?schanging stability causes a displacement of heavy industry from the geography of developedcommunities to the third world countries. The industrial areas inside the cities that remainfrom the secession of production, play an important role with their reuse in the process ofrestructuring the cities. By the coming on the scene of industrial archaelogy discipline,industrial areas are accepted as cultural heritage, so they are conserved and they arerepresented to the usage by transforming with the studies around this discipline.In the world cases of transformation of industrial areas, basic transformation strategies are;providing the disappearance of the damage that causes in the city, integrating the region keptclear of town in the process of production with the city, while achieving these strategies thetransference of industrial heritage to the next generations is to be provided accurate by visualand empirical. It is also aimed industrial areas contribute to the advertisement of town at theintercity competition and to the social environment. Despite efforts of conserving andmonumentalizing the structure at the transformation cases in Turkey, there is no fact of wholeprotection with all apparatus of the structures because of nonestablished discipline ofindustrial archaeology.Many old industrial instutions founded at and by the reason geographical characteristic itowns, Istanbul?s Beykoz district seems it has an important potential because of contribution tothe city while if it is assessed with the environmental history of Beykoz?s industrial heritages.Expired Beykoz Shoe and Leather Factory is an important industrial archaeology area with its200 year past and it is placed an important point that the city meets with water. By evaluatingthe factory area with Beykoz shoreline, historical areas and the other old industrial areas, thetransformation scenario predicting put into cultural string, should turn that area into the one ofthe focal point of the city.Keywords: Transformation of industrial areas, industrial archaeology, Beykoz Shoe andLeather FactoryJURY:1. Doç. Dr. Tülin GÖRGÜLÜ (Supervisor) Date: 09.10.20062. Doç. Dr. İclal DİNÇER Page: 1693. Doç. Dr. Cengiz CAN