Özerk benlik ile karşılıklı bağımlılık arasındaki ilişkide algılanan ebeveyn kabul-reddi ve romantik ilişki inançlarının aracı rolü
The mediating role of perceived parental acceptance-rejection and romantic relationship beliefs in the relationship between autonomous self and codependency
Yazar: ŞEYMA NUR ŞAFAK
Danışman: PROF. DR. BAKİ DUY
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, özerk benlik ile karşılıklı bağımlılığın alt boyutları (duyguları bastırma, kendini feda etme ve kişilerarası kontrol) arasındaki ilişkide ebeveyn kabul-reddi ve akılcı olmayan romantik ilişki inançlarının aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 315'i (%71,6) kadın 125'i (%28,4) erkek olan yaş ortalaması 21,5 ve standart sapması 2,25 olarak dağılım gösteren 440 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanılmasında Bileşik Karşılıklı Bağımlılık Ölçeği, Özerk-İlişkisel Benlik Ölçeği, İlişki İnançları Ölçeği, Yetişkin Ebeveyn Kabul-Ret Ölçeği Kısa Formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Araştırmada veri analizinde Jamovi 2.3.28 ve R programı içerisinde bulunan "lavaan" paketinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, karşılıklı bağımlılık puanları kendini feda etme ve kişilerarası kontrol alt boyutlarında cinsiyete göre anlamlı düzeyde farklılaşırken, duyguları bastırma alt boyutunda anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur. Gerçekleştirilen aracılık analizlerine göre, özerk benlik ile duyguları bastırma arasındaki ilişkide yalnızca ebeveyn reddinin aracılık rolü anlamlı bulunmuştur. Benzer biçimde özerk benlik ile kendini feda etme arasındaki ilişkide yalnızca akılcı olmayan romantik ilişki inançlarının aracılık rolü anlamlı bulunmuştur. Son olarak, özerk benlik ile kişilerarası kontrol arasındaki ilişkide hem ebeveyn reddinin hem de romantik ilişki inançlarının aracı rolü anlamlı bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili alanyazın ile tartışılmış ve gelecek araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the mediating role of parental acceptance-rejection and irrational romantic relationship beliefs in the relationship between the autonomous self and the sub-dimensions of copendence (suppression of emotions, self-sacrifice, and interpersonal control). The study group of the research consists of 440 university students, 315 (71.6%) of whom are female and 125 (28.4%) of whom are male, with a distribution of 21.5 years of age and a standart deviation of 2.25. The Composite Codependence Scale, Autonomous-Relational Self Scale, Relationship Beliefs Scale, Adult Parent Acceptance-Rejection Scale Short Form, and a personal information form developed by the researcher were used to collect the data. Jamovi 2.3.28 and the "lavaan" package in the R program were used in data analysis. Analysis yielded that while there was a significant difference in the self-sacrifice and interpersonal control sub-dimensions of codependence by gender, the emotion suppression sub-dimension did not differ. Mediation analysis revealed that only parental rejection significantly medaited the relationship between autonomous self and emotional suppression. Likewise, irrational romantic relationship beliefs significantly medaited the relationship between autonomous self and self-sacrifice. Finally, both parental rejection and irrational romantic relationship beliefs mediated the relationship between autonomous self and interpersonal control significantly. The findings the research were discussed regarding the relevant literature and suggestions were made for further research.