İstanbul'daki "Arap" otizm merkezlerinde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara verilen eğitim hizmetlerinin ve programların kalitesinin uluslararası standartlara göre değerlendirilmesi
Evaluation of the quality of educational services and programs provided to children with autism spectrum disorder in "Arab" autism centers in Istanbul according to international standards
Yazar: NOUR JARRAR
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN AVCI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, İstanbul'daki Arap Otizm Merkezlerinde (Özel Eğitim Merkezleri) otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sağlanan eğitim hizmetleri ve programlarındaki kalite düzeyini, bu merkezlerde çalışan özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerine dayanarak uluslararası kalite standartlarına göre değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Nicel araştırma deseninin kullanıldığı araştırmanın veri toplama sürecinde anket tekniği kullanılmış ve elde edilen veriler SPSS 24,0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmaya OSB'li çocukların eğitimlerinde görev yapan 90 özel eğitim öğretmeni katılmıştır.  
 Sonuçlar, değerlendirilen altı uluslararası kalite standardına göre İstanbul'daki Arap otizm merkezlerinde otizm spektrum bozukluğu olan çocuklara sağlanan eğitim hizmetleri ve programlarındaki kalite düzeyinin genel puanının, ortalama uygulanabilirliğin yüksek (M=3.88) olduğunu göstermiştir. Kalite düzeyi alt standartların ortalamaları en yüksek hizmetler ve programlar standartında (M=4,15 ), ardından tanımlama ve değerlendirme standartında  (M=3,99), eğitim ortamı standartında (M=3,83), öz değerlendirme standartında (M=3,55), yönetim ve çalışanlar standartında (M=3,45), en son  ailenin katılımı, desteği ve bilgilendirilmesi standartında (M=3,27) gerçekleşmiştir. Bunun yanında, genel kalite düzeyi ile değişkenler (cinsiyet, yaş grubu, eğitim durumu, deneyim yılı, merkez türü) arasında bir fark olmadığı tespit edilmiştir.
Araştırmanın sonunda, OSB'li çocuklara sağlanan hizmetlerin ve eğitim programlarının kalite düzeyiyle ilgili ana kriterlerin her biri üzerinde uzmanlaşmış çalışmalar yapılması önerilmiştir. Buna ek olarak, özel eğitim merkezleri için öz değerlendirme kriterleri ve OSB'li çocukların ailelerinin katılımı, desteği ve bilgilendirilmesi için daha derinlemesine çalışmalar yapılması ve çözümler sunulması önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Değerlendirilme, Kalite, Standart, Hizmetler ve Programlar.

Abstract:
The objective of this study is to assess the quality of educational services and programs provided to children with autism spectrum disorders in Arab Autism Centers (Special Education Centers) in Istanbul in accordance with international quality standards. These standards are based on the opinions of special education teachers working in these centers. A quantitative research design was employed to collect data for this study, and the data obtained were analyzed using the SPSS 24.0 program. The study included the participation of 90 special education teachers who are engaged in the education of children with ASD. 
The findings revealed that the overall quality score of educational services and programs provided to children with ASD in Arab autism centers in Istanbul, based on the assessment of six international quality standards, was 3.88, which is above the average applicability threshold. The mean scores of the quality level sub-standards were highest in the services and programs standard (4.15), followed by the identification and assessment standard (3.99), educational environment standard (3.83), self-assessment standard (3.55), management and staff standard (3.45), and finally family involvement, support and information standard (3.27). Furthermore, no significant differences were observed between the overall quality level and the variables of gender, age group, education level, years of experience, and center type.
Upon conclusion of the research, it was recommended that specialized studies be conducted on each of the primary criteria pertaining to the quality of services and educational programs for children with ASD. Moreover, further comprehensive studies should be conducted, and solutions provided for the self-assessment criteria for special education centers and the participation, support, and information of families of children with ASD.
Keywords: Autism Spectrum Disorder, Assessment, Quality, Standard, Services and Programs.