İstanbul metropoliten alanının kuzeybatı yönündeki büyüme sürecinin sürdürülebilir kalkınma bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation in the context of the sustainable development of the growth process in the northwest direction of the Istanbul metropolitan area
Yazar: RUŞENA SÜRÜCÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE ÇAKIR KIASIF
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sanayi Devrimi'yle birlikte gelişen teknoloji; üretim faaliyetlerinde insan gücünden makine gücüne geçişi sağlamış, üretimde yaşanan bu köklü dönüşüm ise kısa zaman içerisinde tüm dünyaya yayılarak, ülkelerin ekonomik ve toplumsal yapısını büyük ölçüde etkilemiştir. Makinelerin gelişimi üretimi, ulaşım ve demiryolu faaliyetlerinin gelişimi ise hammadde teminini kolaylaştırmıştır. Böylelikle kentlerde hızla gelişmeye başlayan sanayi faaliyetleri, işlerini kaybeden kırsal kesim için istihdam sağlamış ve kırdan kente göçü beraberinde getirmiştir.
Ülkemizde bu süreçten en çok etkilenen kent İstanbul olmakla birlikte, 1950'li yıllardan sonra İstanbul nüfusunda göç nedeniyle hızlı bir artış yaşanmıştır. Hızlı nüfus artışıyla ortaya çıkan gereksinimlerin planlı bir şekilde karşılanamaması, barınma ihtiyacının giderilmesinde yasadışı yapılaşmaları geliştirmiştir. Yasadışı yapılaşma süreci, sanayi ve ulaşım faaliyetlerinde yaşanan gelişmelerle birlikte kent çeperinde hızla yayılmaya devam etmiştir. 
1980'lerden sonra İstanbul'da planlama sürecine girilmiş ve büyümenin kontrollü sağlanması hedeflenmiştir. Bu dönemden sonra geliştirilen planların bir kısmı uygulanırken bir kısmı farklı gerekçelerle yürürlükten kaldırılmıştır. Planlarda belirtilen en önemli konulardan biri İstanbul'un, güney yönünde doğu-batı ekseninde gelişmesi gerektiğidir. Kuzey yöndeki orman alanları, tarım alanları ve su havzaları imardan kaçınılması gereken bölgeler ilan edilmiştir. Ancak özel girişimler, devlet desteği ve yerel yönetim kararları ile yapılan projeler kentin kuzey yönde büyümesine zemin hazırlamıştır. Bu büyüme kent genelinde bir takım çevresel, sosyal ve ekonomik etkilere sebep olmuştur.	
Bu çalışmanın amacı; kentin kuzeybatı yönündeki büyüme sürecini sürdürülebilir kalkınma bağlamında değerlendirerek olası çevresel, ekonomik ve sosyal etkilerini ortaya koymaktır. Çalışma sırasında kentin büyüme eksenleri literatür taramasında sırasıyla ele alınarak, kuzeybatı yönündeki mekânsal büyümenin başlamasına sebep olan etkenler ve devam eden süreç alanyazın taraması ile tespit edilip bulgular bölümünde değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda, kuzeybatı yönündeki büyüme sürecinin ekonomik, sosyal ve çevresel kalkınma arasında dengeli bir biçimde ilerleme kaydetmediği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Developing technology with the Industrial Revolution; It enabled the transition from manpower to machine power in production activities, and this radical transformation in production spread to the whole world in a short time and greatly affected the economic and social structure of the countries. The development of machinery has facilitated production, and the development of transportation and railway activities has facilitated the supply of raw materials. Thus, the industrial activities that started to develop rapidly in the cities provided employment for the rural people who lost their jobs and brought migration from the countryside to the city.
Although Istanbul is the city most affected by this process in our country, there has been a rapid increase in the population of Istanbul after the 1950s due to migration. The inability to meet the needs arising from the rapid population growth in a planned way has developed illegal settlements in meeting the need for housing. The illegal construction process continued to spread rapidly in the city periphery with the developments in industry and transportation activities.
After the 1980s, the planning process was started in Istanbul and it was aimed to ensure controlled growth. While some of the plans developed after this period were implemented, some were repealed for different reasons. One of the most important issues stated in the plans is that Istanbul should develop on an east-west axis in the south direction. Forest areas, agricultural areas and water basins in the north have been declared areas to be avoided. However, projects made with private initiatives, government support and local government decisions paved the way for the city to grow in the north. This growth has caused some environmental, social and economic effects throughout the city.
The aim of this study; The aim is to evaluate the growth process in the northwest of the city in the context of sustainable development and to reveal its possible environmental, economic and social effects. During the study, the growth axes of the city were dealt with respectively in the literature review, the factors causing the beginning of the spatial growth in the northwest direction and the ongoing process were determined by the literature review and evaluated in the findings section. As a result of the evaluation, it was concluded that the growth process in the northwest direction did not progress in a balanced way between economic, social and environmental development.