Çukurova koşullarında mısır (Zea mays L.)ve soya (Glycine max (L) Merrill)'nın birinci ve ikinci ürün olarak birlikte yetiştirilmesinin verim ve bazı tarımsal karakterlere etkisi üzerinde araştırmalar /
Yazar: MUSTAFA OKANT
Danışman: PROF.DR. TURAN SAĞLAMTİMUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1992
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Birinci ürün = Primary crop ; Ekim sıklığı = Seeding density ; Mısır = Maize ; Soya = Soybean ; Tarla bitkileri = Field crops ; Verim = Yield ; Çukurova bölgesi = Çukurova region ; İkinci ürün = Secondary crop

Özet:
ÖZET Adana'da mısır ve soyanın birinci ve ikinci ürün olarak değişik birlikte yetiştirme sistemlerinde tane verimine etkilerini saptamak amacı ile yapılan bu çalışma; 1990 ve 1991 yıllarında Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü uygulama arazisinde yürütülmüştür. Deneme; Kombine tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamak olarak kurulmuştur. Araştırmada uygulanan ekim sistemleri aşağıdadır. 1. Sal' mısır (70x20) 2. Saf soya (70x5.0) 3. 1M+ İS (20+2.5) 4. I M+ İS (20+5.0) 5. 1M+ İS (15+2.5) 6. 1M+1 S (15+5.0) 7. 1M+ IS (10+2.5) 8. 1M+1S (10+5.0) 9. 2M+2S (20+2.5) 10. 2M+2S (20+5.0) 11. 2M+2S (15+2.5) 12. 2M+2S (15+5.0) 13. 2M+2S (10+2.5) 14. 2M+2S (10+5.0) Birlikle yetiştirme sistemleri mısır ve soya yoğunluğuna bağlı olarak mısır bitkisinde verim artışına, soya bitkisinde verim azalmasına neden olmuştur. Birinci Ürün Mısır : Bitki boyu, bitki çapı ve ilk koçan yüksekliği birlikte yetiştirme sistemlerinde mısır sıklıklarından etkilenmemiştir. Tür içi rekabet nedeni ile koçan sayısı, koçan boyu, koçan çapı, koçan ağırlığı, bin tane ağırlığı, tane verimi ve ham134 protein veriminde mısır sıklıklarından etkilenmiş, bu etkileşimde artış görülmüştür. Artan mısır sıklığı ile olgunlaşma süresi uzamıştır. Mısır tane veriminden lM+lS(20+2.5) birlikte yetiştirme sistemlerinde %1 8.8 ile %35. 1 oranında artış gerçekleşmiştir. İkinci Ürün Mısır : Bitki çapı ve bin tane ağırlığı uygulamalarda mısır sıklıklarında etkileşimi olumsuz etkilenmiştir. Mısır bitkilerinin kendileri ile rekabeti sonucu diğer karakterleri mısır sıklıklarından olumlu şekilde etkilenmişlerdir. İkinci ürün mısır tane veriminin lM+lS(20+5.0) birlikte yetiştirme sisteminde artış oranı %0.53 ile %44.0 arasındadır. Birinci Ürün Soya : Dal sayısı, bakla sayısı, baklada tohum sayısı, tane verimi ve ham protein verimi tüm yetiştirme sistemlerinde soya ve mısır bitkisinin sıklığı ile gölgeleme etkisi saf yetiştirmeye göre olumsuz etkilenmişlerdir. Diğer tüm özelliklerde ise önemli artışlar gözlenmiştir. Mısır sıklığının artışı, gölgeleme ve olumsuz rekabeti artırmıştır. İkinci Ürün Soya : Bakla sayısı, baklada tohum sayısı, bitki başına tohum verimi, tane verimi ve ham protein verimi değerlerinin ekim sistemlerinde bitki sıklıklarından etkilenmediği, diğer karakterlerin ise ekim sistemlerini etkilediği saptanmıştır. Alan Eşdeğerlik Oranı : (LER) bakımından en yüksek değerin 1. ve 2. ürün olarak denemenin her iki yılında ve iki yıllık verilerde, tüm birlikle yetiştirilen sistemlerde yüksek bulunmuş olup, l.ürün 1990'da lM+lS(15+5.0) sisteminde 1.73, 1991'de 1.68, iki yıllık verilerde 1.66, 2. ürün 199()'da lM+LS(20+5.0) sisteminde 1.46, 1991'de 1M+1S ve 2M+2S( 15+2.5) sistemlerinde 1.30, iki yıllık verilerde lM+lS(20+5.0) sisteminde del.33 olarak saptanmıştır.

Abstract:
13 SUMMARY This study was carried out at the Çukurova University, Agriculture faculty field crop deperiment experimental fields to determine the effect of different intercrop of soybean and maize as a main on double crop. Field trials were conducted in a randomized complete block desing with 4 replication. Following intercrop system were used. 1. Pure maize (70x20) 2. pure soybean (70x5.0) 3. 1M+ IS (20+2.5) 4. IM+ IS (20+5.0) 5. 1M+1 S (15+2.5) 6. 1M+İ S (15+5.0) 7. 1M+ IS (10+2.5) 8. 1M+1 S (10+5.0) 9. 2M+2S (20+2.5) 10. 2M+2S (20+5.0) 11. 2M+2S (15+2.5) 12. 2M+2S (15+5.0) 13. 2M+2S (10+2.5) 14. 2M+2S (10+5.0) There was a steadly increase in maize yield depending on the increase in planting density of maize, in cotrast there was a decrease in soybean yield. Main crop maize; Plant height, steam diameter, first ear setting distance from ground, were not significantly elected by plant density in intercrop. Depending on the compatetion among maize plants, ear number, ear lenghth, ear diameter, ear weight, 1000136 grain weight, seed yield and protein yield were significantly effected. The increasing plant densities were increased the duration of maturity in maize crop intercrop increased the maize seed yield lM+lS(20+2.5) system 18.8-35.1% respectively. Double Crop Maize : Stem diameter, 1000 grain weignt significantly but negatively effeclted by plant densities of maize crop. As a result of compatition among the maize plant, other yield components positively but significantly effected by increased plant densities The percent increase of maize yield was lM+kS(20+5.0) system 0.53-44.0% in intercrop. First Crop Soybean : Branch number, pod number, seed number/pod, seed yield, and protein yield were negatively effected in all intercrop, if compare to pure soybean. Other characters investigated in this study were positively effected by intercrop. Increasing maize density were shaded to soybean. Double Crop Soybean : Pod number, seed number/pod, seed yield per plant, seed yield, and protein yield were negatively effected from plant density, other charecters investigated none significant bath, this study were positively effected by intercrop. Land Equivalent Ratio : Intercropping maize and soybean higher increase all systems of first and double crop. There were first crop in the 1990 lM+lS(15+5.0) system LER degreas>1.73, and 1991 1.68 and 1.66, from the double crop 1990 1M+1S (20+5.0) system LER degreas>1.46, and 1991 1M+1S and 2M+2S(15+2.5) systems 1.30 and two years data 1M+1SC20+5.0) system 1.33.