Patlatma kaynaklı sarsıntı ve gürültü analizi için bir bilgisayar programı geliştirilmesi
Development of a computer program for analysis of vibration and noise caused by blasting
Yazar: ERDEM KAZAN
Danışman: PROF. DR. HAMDİ AKÇAKOCA
Dumlupınar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Bu çalışmada, maden işletmelerinde ve patlatma uygulamalı temel kazılarında sıklıkla uygulanan patlatma işlemlerinin neden olduğu çevresel sorunlardan yer sarsıntısı ve gürültünün çevresel etkilerinin analizi ve değerlendirmesi amacıyla bir bilgisayar programı geliştirilmiştir.
Yer sarsıntısı analizi için gerekli olan saha sabitlerinin tespit edilebilmesi amacıyla regresyon analizleri uygulanması gereklidir. Bilindiği gibi regresyon analizlerinin elle yapılması zor ve zaman alıcı işlemler gerektirmektedir. Bunun için bilgisayar yardımı olmadan saha sabitlerinin el hesaplarıyla tespit edilmesi uzun işlemler gerektirmektedir. Yine bilgisayar yardımıyla hızlı, güvenilir ve sistematik bir biçimde analiz ve hesaplamalar yapılıp grafik oluşturma işlemleri büyük bir kolaylıkla yapılabilmektedir. Bu doğrultuda geliştirilen bilgisayar programı, patlatma işlemine ait yapılan titreşim ölçümlerine regresyon analizi uygulayarak saha sabitlerine ulaşır ve bu sabitlerle ilişkili olan %95 ve %50 tahmin limitli denklemleri elde eder. Bu denklemlere ait olan doğru grafiklerini oluşturarak kontrollü ve verimli patlatma tasarımı için gerekli olan değerleri hesaplar. Yapılan analiz sonuçlarını kullanarak yönetmeliklerde müsaade edilen en yüksek parçacık hızı sınır değerleri için gecikme başına kullanılabilecek maksimum patlayıcı miktarlarını içeren tabloları ve çeşitli hasar kriterlerine göre grafik çıktılarını oluşturabilmektedir. Elde edilen bu değerler ile saha durum tespiti yapılması ve ilgili sahada ileride yapılacak olan patlatma uygulamaları için tahmini değerlere ulaşabilmektedir. Diğer taraftan sahada ölçülen gürültü değerlerini yönetmeliklerde belirtilen sınır değerlere göre karşılaştırmasını yapabilmekte ve ayrıca literatürde kabul görmüş tahmin formüllerini kullanarak taş savrulması hesaplamaları yapabilmektedir.

Abstract:
In this study, computer based software was developed to analysis and  evaluation the environmental effectly including ground vibration and noise issues causity by blasting in open pit and applied blasting ground excavation.
Regression analysis are required to carry out the field coeffidents for analysis of ground vibration.As it is known that regression analysis are difficult while they are applied without computer aid and also it takes sometimes. For that reason without computer aid, it needs long therm period process to carry out the field coeffident calculator. It can be more reliable to calculate this parameters using computers and also it is fast and safe. For this purpose, the developed software can reach field coeffections applying regression analysis in to vibration measurements belonging to blast process and finds out 95% and 50% estimations limited formulas related with this coeffections. It also calculates necessery values for blast design which are under control and effective using lineer graphics in formulas. Maximum blasting amounts tables can be created for each delays of highest fine speed values using analysis result in permitted regulations and also graphical layouts can be created according to different damage criterions. Field case determination with the values and data for next blasting operations can be done. On the other hand, compares between noise values available for regulations in field and limitations values given in regulations can be investigated and moreover, stone skid calculations using estimated formulas accepted by literature can be made.