Sistemik lupus eritematozuslu hastalarda hiperkalemi sıklığı ve nedenlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of hyperkalemia frequency and causes in patients with systemic lupus erythematosus
Yazar: AFIDA MAMMADOVA
Danışman: PROF. DR. DÖNDÜ ÜSKÜDAR CANSU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Asidoz-renal-tubular = Acidosis-renal-tubular ; Hiperkalemi = Hyperkalemia ; Lupus eritematozus-sistemik = Lupus erythematosus-systemic ; Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases

Özet:
Sıklığı ve Nedenlerinin Değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp 
Fakültesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir 2022. 
Sistemik lupus eritematozus (SLE) etyolojisi bilinmeyen, kronik, sistemik otoimmun 
bir hastalıktır. SLE cilt tutulumundan hayatı tehdit eden organ tutulumlarına kadar 
farklı klinik tablolarla seyredebilen bir hastalıktır. Hiperkalemi ise yaşamı tehdit 
edici sonuçlara yol açabilen önemli bir elektrolit bozukluğudur. SLE seyrinde 
hiperkalemi nedenleri şimdiye kadar araştırılmamıştır. Çalışmamızın amacı SLE 
hastalarında hiperkalemi sıklığı ve nedenlerini değerlendirmekti. Bu amaçla 
Romatoloji bölümünde SLE tanısı ile takip edilen, hiperkalemisi olan hastalar 
retrospektif olarak değerlendirildi. Çalışmaya dahil edilen 35 hastanın (30 kadın, 5 
erkek) yaş ortalaması 35,17±18,03 yıl, hastalık süresi 8,51±6,59 yıl idi. Kümülatif 
olarak hastalarda görülen en sık klinik bulgu %85,7 ile artralji/artrit idi. Hastaların 
%97,1'inin hidroksiklorokin (HCQ) ve %88,6'sının steroid tedavisi aldığı görüldü. 
Çalışmamıza alınan hastaların %28,6'sında hafif (ortalama 5,77±0,13 mEq/L), 
%25,7'sinde orta (ortalama 6,26±0,15 mEq/L) ve %45,7'sinde şiddetli (ortalama 
7,39±0,70 mEq/L) hiperkalemi görüldü. En sık hiperkalemi nedeni %45,7 ile renal 
hasar/renal yetmezlik idi. Bunu %25,7 ile ilaçlar, %8,6 ile hormonal nedenler, %8,6 
ile psödohemoliz ve %11,4 ile diğer nedenler izlemekteydi. İlaçlar arasında en sık 
nedenler renin-anjiotensin-aldosteron sistemini bloke eden ilaçlardı. 2 (%5) hastada 
hiperkalemi renal tübüler asidoz (RTA) tip 4'e bağlandı. Sonuç olarak, SLE seyrinde 
hiperkalemi, genel toplumda görüldüğü gibi en çok renal hasar/hastalığa bağlı olarak 
ortaya çıkmaktadır. Bunun yanında SLE'li hastalarda RTA tip 4 de hiperkaleminin 
önemli bir nedenidir.

Anahtar Kelimeler: Sistemik lupus eritematozus, hiperkalemi, renal tubuler asidoz

Abstract:
Patients with Systemic Lupus Erythematosus. Eskişehir Osmangazi University 
Faculty of Medicine Department of Internal Medicine Specialization Thesis in 
Medicine, Eskishehir 2022. Systemic lupus erythematosus (SLE) is a chronic, 
systemic autoimmune disease of unknown etiology. SLE is a disease that can 
progress with different clinical manifestations, from skin involvement to lifethreatening organ involvement. Hyperkalemia is an important electrolyte disturbance
that can lead to life-threatening consequences. The causes of hyperkalemia 
developing in the course of SLE have not been investigated until now. The aim of 
our study was to evaluate the frequency and causes of hyperkalemia in SLE patients. 
For this purpose, patients with hyperkalemia who were followed up with the 
diagnosis of SLE in rheumatology department were evaluated retrospectively. The 
mean age of 35 patients (30 females, 5 males) included in this study was 
35.17±18.03 years, and the disease duration was 8.51±6.59 years. Cumulatively, the 
most common clinical finding in patients was arthralgia/arthritis with 85.7%. It was 
observed that 97.1% of the patients received hydroxychloroquine (HCQ) and 88.6% 
of them received steroid therapy. Mild hyperkalemia was observed in 28.6% (mean 
5.77±0.13 mEq/L), moderate hyperkalemia in 25.7% (mean 6.26±0.15 mEq/L), and 
severe hyperkalemia in 45.7% (mean 7.39±0.70 mEq/L) of the patients included in 
our study. The most common cause of hyperkalemia was renal damage/renal 
insufficiency with 45.7%. This is followed by drugs with 25.7%, hormonal reasons 
with 8.6%, pseudohemolysis with 8.6% and other causes with 11.4%. Among the 
drugs, the most common causes were drugs that block the renin-angiotensinaldosterone system. Hyperkalemia was attributed to renal tubular acidosis (RTA) 
type 4 in 2 (5%) patients. As a result, hyperkalemia in the course of SLE is mostly 
due to renal damage/disease as seen in the general population. In addition, RTA type 
4 is also an important cause of hyperkalemia in patients with SLE.

Key Words: Systemic lupus erythematosus, hyperkalemia, renal tubular acidosis