İkinci dil olarak Türkçe öğretiminde zekâ oyunlarıyla sözcük öğretimi
Teaching vocabulary with intelligence games in teaching Turkish as a second language
Yazar: DERYA AKÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRCAN EYÜP
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Mülteciler = Refugees ; Suriyeliler = Syrians ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Zeka oyunları = Mind games ; İkinci dil = Second language ; İkinci dil öğretimi = Second language teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokula devam eden mülteci öğrencilere ikinci dil olarak Türkçe öğretiminde zekâ oyunlarıyla sözcük öğretiminin etkililiğini araştırmaktır. Araştırmada nicel veriler ağırlıkta olup nitel verilerle desteklendiği için araştırma karma yöntemin açımlayıcı sıralı deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel bölümünde deneysel modellerden "ön test son test kontrol gruplu deneysel model" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde ise görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2019-2020 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Beyoğlu ilçesinde MEB'e bağlı bir ilkokulda öğrenim göre 40 mülteci öğrenciden oluşmaktadır. Bu öğrencilerin tamamı Suriyeli'dir. Öğrenciler belirlenirken eşleştirme yöntemi kullanılmış, 2018-2019 eğitim öğretim yılının sonunda yapılan Türkçe Yeterlilik Sınavı'ndan alınan puanlara göre 20 kişilik deney ve kontrol grubu oluşturulmuştur. Deney grubunda Türkçe sözcüklerin öğretimi zekâ oyunları ile yapılırken kontrol grubunda mevcut olan ders kitabındaki etkinlikler üzerinden yapılmıştır. On hafta süren deneysel çalışmada, deney grubuna her hafta sözcük öğretimine katkısı olabileceği önceden belirlenen zekâ oyunları uygulanmıştır. Araştırmada nicel verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen "Sözcük Bilgisi Başarı Testi' kullanılmıştır. Bu başarı testi deney ve kontrol grubundaki öğrencilere hem deney öncesi hem de deney sonrası uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Sözcük başarı testlerinden elde edilen bulguların analizinde grupların ön test- son test başarı puanlarını ve cinsiyet değişkenine göre alınan puanlarını karşılaştırmak amacıyla Mann Whitney-U testi kullanılmıştır. Grupların kendi içindeki uygulama öncesi ve sonrası puanlarının farkına bakılması amacıyla Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, deney ve kontrol grubunun başarı ön test ortalama puanları arasında anlamlı bir fark görülmemiş, başarı son test ortalama puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Deney grubunun ön test sonuçlarında erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre daha başarılı olduğu ancak son test sonuçlarında erkek ve kız öğrenciler arasında başarı farkının olmadığı tespit edilmiştir. Kontrol grubunun hem ön hem son test sonuçlarında erkek ve kız öğrenciler arasında başarı farkının olmadığı görülmüştür. Çalışmanın nitel verilerini toplamak için araştırmacı tarafından hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Görüşmeler sadece deney grubunda yer alan 20 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. Öğrencilerin zekâ oyunları kullanımına yönelik görüşleri incelendiğinde ise tüm öğrencilerin zekâ oyunlarını sevdiği, derslerde zekâ oyunlarının kullanılmasını eğlenceli ve güzel bulduğu, yeni şeyler öğrenmede ve zekâyı geliştirmede yararlı olduğunu düşündükleri ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin çoğunun zekâ oyunlarıyla oynarken bir problem yaşamadığı belirlenmiş, problem  
yaşayan yedi öğrencinin ise kuralları anlamada sorun yaşadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun derslerde zekâ oyunlarının kullanılmasını yararlı bulduğu ve tamama yakınının zekâ oyunlarıyla öğretimin yeni sözcükler öğrenmelerine katkı sağladığını düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Zekâ oyunu, Sözcük öğretimi, İkinci dil olarak Türkçe öğretimi, Mülteci öğrenciler

Abstract:
The aim of this research is to investigate the effectiveness of word teaching with intelligence games in teaching Turkish as a second language to refugee students attending primary school. Since the quantitative data are dominant in the study and supported by qualitative data, the research was conducted with the exploratory sequential design of the mixed method. In the quantitative part of the study, one of the experimental models, "experimental model with pre-test post-test control group" was used. In the qualitative part of the study, interview technique was used. The research was carried out with 40 refugee students studying at a primary school affiliated to the Ministry of National Education in Beyoğlu district of Istanbul during the 2019-2020 academic year. All of these students are Syrian. While determining students, matching method was used, and an experimental and a control group of 20 people was formed according to the scores obtained from the Turkish Proficiency Exam held at the end of the 2018-2019 academic year. While intelligence games were applied in teaching Turkish words in the experimental group, the activities in the textbook were applied in the control group. In the experimental study, which lasted for ten weeks, pre-determined intelligence games that could contribute to the teaching of words were applied to the experimental group every week. In the research, "Word Success Test" developed by the researcher as a quantitative data collection tool and "Semi-Structured Interview Form" was used as a qualitative data collection tool. The data obtained were analyzed by using the SPSS 22 package program. In the analysis of the findings obtained from the word success tests, Mann Whitney-U test was used to compare the pretest-posttest success scores of the groups and the scores obtained according to the gender variable. Wilcoxon Signed Ranks Test was used to look at the difference between the groups before and after the application. As a result of the study, no significant difference was observed between the achievement pretest mean scores of the experimental and control groups, and there was a significant difference between the achievement posttest mean scores in favor of the experimental group. In the pre-test results of the experimental group, it was determined that male students were more successful than female students, but there was no difference between the male and female students in the post-test results. It was observed that there was no difference in success between male and female students in both the pre and post test results of the control group. To collect the qualitative data of the study, the "Semi-Structured Interview Form" prepared by the researcher was used. The interviews were conducted only with 20 students in the experimental group. In the analysis of qualitative data, content analysis was used. When the opinions of the students about the use of intelligence games were examined, it was revealed that all students enjoyed the intelligence games, they found the use of intelligence games fun and beautiful 
in the lessons, and they thought it was useful in learning new things and improving intelligence. It was determined that most of the students did not have a problem while playing with intelligence games, and seven students who had problems were observed to have problems in understanding the rules. It was concluded that the majority of students found the use of intelligence games useful in lessons and that almost all of them thought that teaching with intelligence games contributed to learning new words.

Keywords: Intelligence game, Word teaching, Turkish as a second language, Refugee students