Sosyal bütçe anlayışı ve gelir dağılımını sağlamadaki rolü: Türkiye analizi
An understanding of social budget  and its role in enabling income distrubition: An analysis of Turkey
Yazar: GÜNGÖR ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. HALUK EGELİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe politikaları = Budget policies ; Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelir dağılımı politikaları = Income distribution policies ; Sosyal harcamalar = Social expenditurese

Özet:
Sosyal bütçe, sosyal kamusal gelir ve harcamalar ile kişilerin yaşam kalitesini arttırmayı hedefleyen bütçelemedir. Bu bütçelemenin iki yönü bulunmaktadır. Birincisi, sosyal harcama ile sosyal kamusal gelirden meydana gelen bir sosyal muhasebe sistemi olmasıdır. İkincisi; sosyal adalette, sosyal bütünleşmede, işsizlikle mücadelede, adil gelir dağılımının sağlanmasında, yaşam kalitesinin arttırılmasında ve yoksullukla mücadelede kullanılan orta vadeli plan olmasıdır. Sosyal bütçe kapsamında sosyal refah, beşeri sermaye, eğitim, sosyal güvenlik, sosyal sermaye, barınma, sürdürülebilir çevre, sağlık, istihdam, dinlenme, din ve kültür bulunmaktadır. Sosyal bütçenin gelir ve harcama olarak iki yönü bulunmaktadır. Sosyal bütçenin gelir kısmını sosyal kamusal gelir oluşturmaktadır. Sosyal kamusal gelirin toplanmasında; vergi adaleti, kayıtdışı ekonomi, vergi harcamaları etkili olmaktadır. Sosyal harcamalar kapsamında eğitim, sağlık, sosyal güvenlik ve istihdam harcamaları bulunmaktadır.
Sosyal bütçenin teorik temeli yaşam kalitesine dayanırken uygulama yönünü sosyal refah devleti meydana getirmektedir. Sosyal bütçe yaklaşımları arasında günümüzde cinsiyete duyarlı bütçeleme, katılımcı bütçeleme ve çocuklara yönelik bütçeleme bulunmaktadır.
Gelir dağılımında adalet, üretim faktörlerinin milli gelirden aldığı payların adil olmasını ifade etmektedir. Adil gelir dağılımının sağlanması devletlerin makro ekonomik amaçlarından biridir. Bu amacın gerçekleştirilmesinde en önemli araç sosyal bütçedir.
Çalışmanın ilk bölümünde gelir dağılımı kavramı ve teorik çerçevesi, ikinci bölümde sosyal bütçenin teorik, kavramsal ve uygulama yönü üzerinde durulmuştur. Çalışmanın son bölümünde Türkiye'deki sosyal bütçe anlayışının sosyal ve ekonomik gelişimi ile adil gelir dağılımı üzerindeki etkileri seçilmiş ülkelerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bütçe, Sosyal Harcama, Gelir Dağılımı, Adil Gelir Dağılımı.

Abstract:
Social budget is a budgeting method that aims to increase people's life quality with social public income and expenses. This type of budgeting consists of two aspects. Firstly, it is a social accounting system that is composed of social expenses and social public income. Secondly, it is a medium term plan used in social justice, social integration, fight against unemployment, enabling fair income distribution, increasing the quality of life and fight against poverty. Within the concept of social budgeting, there exists social welfare, human capital, education, social security, social capital, sheltering, sustainable environment, health, employment, recreation, religion and culture. Social budgeting has two aspects; namely income and expenses. The income section of a social budget consists of social public incomes. A fair taxation system, informal economy and taxation expenses affect the collection of social public incomes. Social expenses, on the other hand, consist of expenses regarding education, health, social security and employment.
While the theoretical foundation of social budget is based on the life quality, the implementation aspect consists of social welfare state. Gender responsive budgeting, participatory budgeting and child-directed budgeting can be listed to be among the social budgeting approaches.
Fair distribution of incomes means that the shares of production factors allocated from national income are equitable. Enabling fair income distribution is one of the macro economic aims of the states. The social budget is the most significant tool for fulfilling this aim.
In the first section in this study, the concepts of income distribution and its theoretical framework are explained. The theoretical, conceptual and implementation aspects of the social budget are elaborated in the second section. In the final section of the study, social and economic progress of social budget approach in Turkey and its effects on fair income distribution are comparatively evaluated with the selected countries.

Keywords: Social Budget, Social Expenses, İncome Distribution, Fair İncome Distribution.