Çocuk yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda serum fosfor düzeyinin morbidite ve mortalite üzerine etkisi
The effect of serum phosphorus level on morbidity and mortality in patients hospitalized in the pediatric intensive care unit
Yazar: YILMAZ AKBAŞ
Danışman: DR. NİLGÜN ERKEK
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş:Bu çalışma, hastanemiz Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi'nde (ÇYBÜ)  izlenmiş hastalarda başvurudan itibaren farklı günlerde yapılmış olan ölçümlerle serum fosfor düzeylerindeki değişikliğin dağılımının ve hipofosfatemi sıklığının belirlenmesi, serum fosfor düzeylerindeki farlılıkların çeşitli klinik ve laboratuvar göstergeler, morbidite ve mortalite üzerinde etkisinin araştırılması amaçlanarak planlanmıştır.  
Gereç ve yöntem: Çalışmaya bir eğitim ve araştırma hastanesinin çocuk yoğun bakım ünitesi'nde 3 yıl boyunca izlenen, yaşları 1 ay ile 18 yıl arasında, en az 72 saat yatmış olan hastalar alındı. Fosfor metabolizması üzerinde etkili olabileceği bilinen kronik hastalığı olanlar, prematüre, diabetik ketoasidozu olanlar ile 72 saatten kısa yatışlar ve yeniden yatışı olanlar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların yaşları, cinsiyetleri, yatışa nedenleri, altta yatan hastalıkları, yatışında ve varsa 1-4. ve 5-10.günleri arasında bakılmış olan fosfor düzeyleri, yatışlarının ilk gününde tanımlanan klinik durumları (solunum yetersizliği, kalp yetersizliği, sepsis ve septik şok olarak), yatışlarındaki kilo ve yaşa uyan kilo z-skorları, beslenmeye başlandıkları gün, hesaplanan hedef kaloriye ulaştıkları gün, antiasit, diuretik, steroid ve inotrop kullanımları, mekanik ventilasyonda kalış süreleri, yatış süreleri, sonlanım durumları, yatışı takiben ilk 24 saatte hesaplanan PRISM (Pediatric Risk of Mortality) ve PELOD (Pediatric Logistic Organ Dysfunction) skorları kaydedildi. Yatış nedenleri; solunum sistemi hastalıkları, kardiyovasküler sistem hastalıkları, santral sinir sistemi hastalıkları, entoksikasyon, sepsis ve metabolik hastalıklar olarak sınıflandırıldı. Beslenmeye başlama günleri; ilk 3 gün ve 3 günden sonra olmak üzere 2 grup şeklinde incelendi. Hastaların hedef kaloriye ulaşma zamanları; erken (0-5 gün arasında) ve geç (5 günden sonra) olmak üzere 2 grupta incelendi.

Bulgular: Hastaların yatış ile 1-4.gün ortalama serum fosfor düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunurken, yatış ile 5-10.gün ve 1-4.gün ile 5-10.gün ortalama serum fosfor düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Hastaların antiasid, diüretik veya steroid tedavisi almış olması fosfor düzeylerinde ve fosfor düzeylerine göre hasta oranlarında anlamlı fark oluşturmadı, katekolamin tedavisi verilen hastalar ise 5-10.gün değerleri ile daha yüksek oranda hipofosfatemik grupta yer alıyordu. Yatış fosfor düzeyleri hipofosatemik ve hiperfosfatemik olanlar daha fazla mekanik ventilasyona ihtiyaç duymuştu ancak mekanik

ventilatörde kalış süreleri fosfor düzeylerine göre anlamlı değildi. 1-4.günde hipofosfatemik olanların hastanede ortalama yatış süreleri daha uzundu.

Mortalite, yatış, 1-4.gün ve 5-10.gün bakılan fosfor düzeylerine göre anlamlı fark gösteriyordu. Mortalite hipofosfatemik ve hiperfosfatemik olanlarda normofosfatemik olanlara göre belirgin şekilde yüksekti. En yüksek mortalite 5-10.günlerde hiperfosfatemik olanlarda (%75) saptandı. PELOD skorlarında sadece yatış fosfor düzeylerine göre anlamlı fark bulundu (p:0,04). Yatışlarında hipofosfatemik ve hiperfosfatemik olanların PELOD skorları normofosfatemik olanlardan daha yüksekti. Sepsis ve kardiyak yetmezlik varlığında hiperfosfatemik olan hasta oranı daha yüksekti.

Tartışma: Çalışmamızda hipofosfatemi kadar hiperfosfatemininde ÇYBÜ'nde yatan hastalarda ciddi bir problem olduğu tespit edilmiştir. Yatışlarında hiperfosfatemi saptanan hastalarda PELOD skoru anlamlı bir şekilde daha yüksekti. Hiperfosfateminin PELOD skoru açısından anlamlı fark yaratması bizim çalışmamızın gösterdiği önemli noktalarden biridir. Yatış değerlerine göre hipofosfatemik ve hiperfosfatemik hastalar anlamlı şekilde daha yüksek oranda mekanik ventilasyon ihtiyacı göstermiştir, bu da eşlik eden organ disfonksiyonlarının daha belirgin olması ile ilişkilendirilebilir. Ayrıca sepsis ve kardiyak yetersizliği olanlarda hiperfosfatemik olma oranı anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur. Hiperfosfatemi, sepsis ve kalp yetmezliğine eşlik edebilecek organ disfonksiyonları nedeniyle gelişmiş olabilir. Özellikle 5-10.gün hiperfosfatemik olan hastalarda mortalitenin daha yüksek olması buna bağlanabilir. Hipofosfatemi gibi hiperfosfatemininde çocuk yoğun bakım hastalarında ciddi problemler yaratabileceği unutulmamalıdır.

Abstract:
introduction: This study was planned with the aim of determining the distribution of changes in serum phosphorus levels and the frequency of hypophosphatemia, with measurements made on different days from admission to patients followed up in the Pediatric Intensive Care Unit (PICU) of our hospital, and to investigate the effects of differences in serum phosphorus levels on various clinical and laboratory indicators, morbidity and mortality.
Method
Patients' ages, genders, reason for admission, underlying
diseases, phosphorus levels examined on admission and
on the 1-4th and 5-10th-days, duration on mechanical
ventilation, duration of admission, final status and PRISM
and PELOD scores calculated in the first 24 hours of
admission were recorded.
Results
Mortality was distinctly higher for those who were
hypophosphatemic and hyperphosphatemic compared to
those who were normophosphatemic. The highest mortality
was identified in those who were hyperphosphatemic on the
5-10th-days. PELOD scores were only significantly different
according to admission phosphorus levels (p:0.04).
Conclusion
In our study, we identified that hyperphosphatemia is
a serious problem as hypophosphatemia for patients
who admitted to the PICU. Patients identified to be
hyperphosphatemic on admission had a significantly
higher PELOD score. The significant difference of
hyperphosphatemia in terms of PELOD score is one of
the important points shown in our study. It should not be
forgotten that like hypophosphatemia, hyperphosphatemia
may cause serious problems in pediatric intensive care
patients.