Konya ilinde organik gıda tercihini etkileyen faktörler ve tüketici eğilimlerinin belirlenmesi
Determination of factors affecting organic food preference and consumer trends in Konya
Yazar: DİLEK URAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİTHAT DİREK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Konya = Konya ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Bu çalışma ile Konya il merkezinde potansiyel ve mevcut organik gıda tüketicilerinin; demografik özelliklerini, satın alım davranışlarını, tüketim eğilimlerini, tüketimlerini etkileyen faktörleri, organik tarım konusundaki bilinç düzeylerini, satın alma nedenlerini ve ne sıklıkta satın aldıklarını, organik gıdalar için ek bir ödeme yapmaya razı olup olmadıklarını belirleyerek, organik tarımla ilgilenen firmalara, yerel yöneticilere ve çiftçilere bilgi sağlamak ayrıca organik gıda tüketimini arttırmaya yönelik stratejilerin belirlenmesi konusunda sektöre katkıda bulunmak hedeflenmiştir. Organik gıda tüketimi hususundaki genel algıyı görebilmek için, toplamda 21 sorudan oluşan bir anket hazırlanmıştır. Çalışmanın örnek büyüklüğü Basit Tesadüfi Olasılık Örneklemesi yöntemine göre 384 olarak hesaplanmış, toplamda ise 553 kişiden veri toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS 26.0 programında analiz edilmiştir. Anket sonuçlarının analiz edilmesi aşamasında bütün sorulara ait alınan cevapların frekans ve yüzdesel frekans tabloları düzenlenerek sonuçlar değerlendirilmiştir. Sonraki aşamada kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesinde Ki kare testleri kullanılmıştır. Sıralı değişkenler arasındaki ve sıralı değişkenler ile sürekli değişkenler arasındaki ilişkiler ise Spearman korelasyon testi ile değerlendirilmiştir.
 Analizler sonucunda katılımcıların %8.5'inin organik gıda terimini bilmediği, %17.4'ünün bildiği halde hiç tüketmediği, %74.1'inin ise bildiği ve tüketmekte olduğu belirlendi. Tüketicilerin %31.8'inin haftada bir kez organik ürün satın aldığı ve en sık satın aldığı ürün/ürün grubunun %27.6 ile sebze ve meyveler olduğu belirlendi. Tüketicilerin organik bir gıda satın almalarındaki en önemli nedenlerinin sağlık için faydalı olması olduğu, satın almama sebeplerinin ise fiyatlarının yüksek olması olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada tüketicilerin organik ürün satın alma sıklığı ile cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sayısı ve aylık gelirleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken eğitim durumu ve çalışma durumları arasında anlamlı ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. Tüketicilerin organik ürün satın alma nedenleriyle ilgili ifadelere katılım düzeyi ile yaş, eğitim durumları, çocuk sayısı, aylık gelirleri arasında anlamlı ilişkilerin bulunduğu tespit edilmiştir. Tüketicilerin organik ürün tüketmek için geleneksel ürünlere göre ilave fiyat farkı ödemeye gönüllü olma durumları ile aylık ortalama gelirleri arasında ise anlamlı ilişki olmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak organik ürünler ve konvansiyonel ürünler arasındaki fiyat farkının azaltılması, tüketicilerin ekolojik üretim hakkında bilgi seviyesi ve farkındalığının artırılması ve organik ürün satış yerlerinin sayısının artırılarak tüketicilerin organik ürünlere ulaşmasının kolaylaştırılması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, demographic characteristics of organic food consumers residing in Konya city center, their purchasing behaviors, consumption trends, factors affecting their consumption, their level of awareness about organic agriculture, their reasons for purchasing and how often they buy, are willing to make an additional payment for organic food. It is aimed to determine whether they are not. In this way, information can be provided to companies interested in organic agriculture, local managers and farmers, and it can contribute to the sector in determining strategies to increase organic food consumption. In order to see the general perception about organic food consumption, a questionnaire consisting of 21 questions in total was prepared. The sample size of the study was calculated as 384 according to the Simple Random Probability Sampling method, and data were collected from 553 people in total. Research data were analyzed in SPSS 26.0 program. During the analysis of the survey results, the frequency and percentage frequency tables of the answers to all questions were arranged and the results were evaluated. In the next step, Chi-square tests were used to determine the relationships between categorical variables. The relationships between ordinal variables and between ordinal variables and continuous variables were evaluated with the Spearman correlation test.
As a result of the analyzes, it was determined that 8.5% of the participants did not know the term organic food, 17.4% did not consume it even though they knew it, and 74.1% knew and consumed it. It was determined that 31.8% of the consumers buy organic products once a week and the most frequently purchased product/product group is vegetables and fruits with 27.6%. It has been determined that the most important reason for consumers to buy an organic food is that it is beneficial for health, and the reason for not purchasing is the high price. In the study, while there was no significant relationship between the frequency of consumers purchasing organic products and gender, age, marital status, number of children and monthly income, it was determined that there was a significant relationship between education and employment status. It has been determined that there are significant relations between the level of participation of the consumers in the statements about the reasons for purchasing organic products and their age, educational status, number of children, and monthly income. It has been determined that there is no significant relationship between the willingness of consumers to pay additional price difference to consume organic products and their monthly average income. As a result, it is recommended to reduce the price difference between organic products and conventional products, to increase the level of knowledge and awareness of consumers about ecological production, and to increase the number of organic product outlets to facilitate consumers' access to organic products.