Döviz kuru oynaklığının cari işlemler hesabı üzerine etkisi
Effect of exchange rate volatility on current account
Yazar: ÖTÜKEN SÜNGER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERKAN AĞASLAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Cari işlemler = Current accounts ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Dış ticaret dengesi = Foreign trade balance ; GARCH model = GARCH model ; Mevsimsellik = Seasonality ; Ödemeler dengesi = Balance of payments

Özet:
Cari açık, en yalın ifade ile ihracat ile ithalat arasındaki fark anlamına gelmektedir. Ülke ekonomileri cari açığın pozitif bir görünüm sergilemesini, bir başka ifade ile yurt dışı satışlarının yurt dışı alışlarından fazla olması beklenilmektedir. Cari işlemler hesabını etkileyen döviz kurundaki oynaklık, döviz kurunun uzun dönemde yakınsadığı denge değeri çevresindeki geniş dalgalanmaya karşılık gelen bir terimdir. Cari açık üzerinde birçok faktör olumlu ya da olumsuz etkilere sahip olurken çalışma özelinde döviz kurundaki değişimlerin cari açık üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikli olarak kavramsal bir yaklaşımda bulunulmuş ve ödemeler dengesi olgusuna, cari işlemler hesabı dengesine, Döviz kuru ve döviz kuru sistemlerine, cari açığın sürdürülebilirliğine yer verilmiş, Türkiye'de cari işlemler dengesinin tarihçesine, mevcut cari işlemler açığının nedenlerine ve çözümüne yönelik önerilere yer verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde ise oynak olan seri döviz kurunun olması beklendiği için döviz kurunun günlük verileri her ay için 30 gözlem üzerinden ortalaması alındı ve veriler aylık seriye çevrildi. 1996 – 2023 dönemine ait döviz kuru ve cari işlemler açığı verileri kullanılarak GARCH Modeli ile analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda cari açık ile döviz kuru arasında iki yönlü bir ilişki olduğu ve bu değişkenlerden birinde meydana gelen değişimin diğer değişkendeki değişimi de tetiklediği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Denge, Döviz Kuru, Döviz, GARCH

Abstract:
The current account deficit, in its simplest terms, means the difference between exports and imports. It is expected that the current account deficit of the country's economies will exhibit a positive outlook, in other words, that foreign sales will exceed foreign purchases. The volatility in the exchange rate affecting the current account is a term that corresponds to the wide fluctuation around the equilibrium value that the exchange rate converges to in the long term. While many factors have positive or negative effects on the current account deficit, the study specifically aims to examine the effects of changes in the exchange rate on the current account deficit. In this direction, a conceptual approach was primarily taken and the phenomenon of balance of payments, current account balance, exchange rate and policies, sustainability of the current account deficit were included, the history of the current account balance in Turkey, the reasons for the current current account deficit and suggestions for its solution were included. In the fourth section of the study, since the volatile series exchange rate was expected, the daily data of the exchange rate were averaged over 30 observations for each month and the data were converted to a monthly series. The analysis was carried out with the GARCH Model using the exchange rate and current account deficit data for the period 1996- 2023. As a result of the analysis, it was concluded that there is a two-way relationship between the current account deficit and the exchange rate and that the change in one of these variables triggers the change in the other variable
Keywords: Balance, Current Account, Deficit, Foreign Exchange, GARCH