Azerbaycan'da Sünnî ve Caferî ilişkileri: Astara iline bağlı Penser köyü örneği
The relations between Sunni and Jafari in: Azerbaijan in the sample the Penser village of Astara city
Yazar: NURLAN ESİMOV
Danışman: PROF. DR. HARUN YILDIZ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Caferilik = Caferism ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Mezhepler = Sects ; Sünni düşünce = Sunni thought ; Sünnilik = Sunnism ; İnançlar = Beliefs ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Azerbaycan'ın güneyinde bulunan Astara şehrine bağlı Penser köyünde yaşayan Sünnî ve Caferîler arasındaki ilişkileri, dini hayatları ekseninde ortaya koymak ve bu ilişkinin farklı yönlerini değişik tezahürlerle ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada mülakat ve anket teknikleri kullanılmıştır. Araştırma bölgemiz olan Penser köyü Hazar denizinin kıyısında olup, Astara iline bağlı şehir merkezinden yaklaşık 20 km uzaklıkta yerleşmektedir. Penser köy halkı, mezhep olarak Sünnî ve Caferî mezheplerden oluşmaktadır. Sünnî çevreler, itikadi anlamda Eş'arî olup fıkhî konularda Şafiî mezhebine bağlıdırlar. Köydeki Caferî toplulukların dinî hayatının merkezinde Caferî fıkhı bulunmaktadır.  
Çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, problem durumu, amacı, kullanılan metot, zamanlama vb gibi konular üzerinde durularak bilgiler verilmiştir. 
Çalışmamızın ilk bölümünde Azerbaycan'daki Sünnî ve Caferîlerin tarihi ele alınıp bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Daha sonra bu bölümün sonunda günümüz Azerbaycan'ında İslam üzerinde durulmuştur. 
İkinci bölümde ise, Azerbaycan'ın Astara İline bağlı Penser köyü hakkında bilgiler üzerinde durduktan sonra Astara şehrinin genel özellikleri, Penser köyünün cağrafi durumu, demografik yapısı, ortak sosyal mekanları, araşatırma grubunun genel özellikleri gibi konular ele alınarak bilgiler verilmeye çalışılmıştır. 
Araştırmamızın üçüncü bölümü olan ana bölümde ise, Penser köyündeki dinî hayat ekseninde Sünnî ve Caferî ilişkileri ele alınmıştır. Bu çerçevede köyde yaşayan Sünnî ve Caferî çevrelerin yaşadıkları dinî hayatın inanç ve ibadet boyutlarıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Yine bu bölümde Caferîlikte diğer inanç esasları ile halk inançları ve batıl inançlar üzerinde durulmuştur. Son olarak ekler kısmında görüşme yaptığımız kişilerin listesi, mülakat ve anket soruları, Astara ve Penser köyünü gösteren haritalara ve araştırma bölgemiz olan Penser köyüyle ilgili resimler verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is presenting the relations between Sunni and Jafari people living in Penser village connected to Astara City in terms of religious life and finding out different perspectives of these relations with different appearings. In this study, interview and questionnaire techniques are used. The Penser village, our research region, is located near the Caspian Sea and away 20 kilometers from citycenter of Astara. The people of Penser village consist of Taleshis completely. In terms of sects, the village consists of Sunni and Jafari people. The religious life center of Jafari people is Jafari fiqh. 
Our study consists of introduction and three sections. In the introduction, informations are given by dwelling on problem status, aim, the method, timing etc.
At the first section of our study, it's aimed to give informations about the history of Sunni and Jafari people in Azerbaijan. Then, at the end of this section, Islam in today's Azerbaijan is dealt with. 
At the second section, after dwelling on the informations about The Penser Village of Azerbaijan's Astara City, it is tried to give informations about Penser Village's geographic condition,  demographic structure, common social places and the general features of research group. 
At the third and the main section of our study, the relations between sunni and Jafari people in the axis religious life of Penser Village is dealt with. In this context, informations are given about the faith and worship dimensions of Sunni and Jafari people living in the village. Also in this section, we tried to dwell on the subjects of other faith principles in Jafarism and folk and supersitious beliefs. Finally, at the appendices section, the list of people with whom we interviewed, the interview and questionnaire questions, the maps showing Astara and Penser Village and the pictures about Penser village that our research region are given.