Karamanlıca Meryem Ana kitabı üzerinde yapısal bir çözümleme
A structural analysis on The Karamanli Turkish Book ofThe Virgin Mary
Yazar: MERVE GÜNALTAY BAŞAK
Danışman: PROF. DR. AYNUR KOÇAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİM ÖNDER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
0Karamanlı, anadili Türkçe olan ve Anadolu'da yaşayan Ortodoks halka verilen isimdir.  "Karamanlılar" adlandırmasının ilk defa Osmanlı Devleti yükselme döneminde kullanıldığı kabul edilir. Türkiye ve Yunanistan arasında yapılan nüfus mübadelesine kadar Karamanlılar Anadolu'nun Trabzon-Fırat-Toros-Silifke hattından batıya düşen kısmında, özellikle Kayseri, Nevşehir, Niğde, Konya bölgeleri ile Karadeniz'in sahil kısmı ve İstanbul'da, bir kısmı da Suriye, Balkanlar, Kırım ve Kıbrıs'ta yaşamışlardır. Karamanlıların, İstanbul'da yaşayanlarının çoğunluğu Samatya-Yedikule bölgesine yerleşmiştir. Mübadele sebebiyle Yunanistan'ın her tarafına dağılan diğer mübadiller gibi, Karamanlılar da bir iskân politikası güdülerek belirli bir bölgeye iskân edilmemiş, kendi beğendikleri yere/yerlere yerleşmişlerdir. Bugün Yunanistan'ın birçok bölgesinde hem topluluk olarak hem de bireysel olarak Karamanlılar varlıklarını sürdürmektedir. Türkçe konuşup yazan ve alfabe olarak Grek alfabesini kullanan Karamanlıların konuştukları dil, "Karamanlidika" olarak adlandırılır. Karamanlıca ve Karamanlı Türkçesi olarak da anılan bu dille yazılan çeşitli eserler mevcuttur. Karamanlıların kültürü, Anadolu'ya has çeşitlilikten payını alarak diğer halklardan da izler taşır. Özellikle, geçiş dönemi adet ve uygulamaları ile gündelik yaşamı renklendiren sözlü kültür ürünleri içerisinden örnekler sunmak mümkündür.  Karamanlılara ait yazılı eserler de mevcuttur. Bu eserler, genellikle İstanbul ve İzmir'de basılmış olup çoğu matbudur.  Bu ürünlerin bir bölümü günümüze dek ulaşmıştır. Bunlar içerisinde, dinî metinler, kiliselerde bulunan kitabeler, dergi ve gazeteler, telif romanlar gibi ürünler, şahsi ve halka açık kütüphaneler ile çeşitli araştırma merkezlerinde bulunmaktadır.  Evangelinos Misialidis'in sahibi olduğu Anatoli matbaasında basılan ve bu tezde incelenen metin ise, Yunanistan Konsolosluğunun dijital kütüphanesinden temin edilmiştir. Tezde öncelikle Hazreti Mariam'ın Terceme-i Hâli ve Bikir Kalması ile Theotokos İsimlenmesi (1902) adlı Karamanlıca metin Türkiye Türkçesine aktarılmış ve Karaman kültürü hakkında bilgi verilmiştir. Karamanlıca metnin dil, anlatım, içerik özellikleri ele alınmış ve Karamanlıların tarihi, dini, dili, sözlü kültürleri ile yazılı eserleri üzerinde durulmuştur. Bunların yanı sıra, Meryem Ana'nın hayatını konu edinen bu metin merkez alınarak kadın kahraman yolculuğu ekseninde yapısal bir inceleme yapılmıştır. Kadın merkezli olarak incelenen bu yapısal yaklaşımda, Maureen Murdock'un The Heroine's Journey: Woman's Quest for Wholeness (1990) isimli eseri esas alınmıştır. İnceleme sonucunda, Meryem Ana'nın hayatı ve yolculuğuna ilişkin bilgiler ile Murdock'un değerlendirmeye aldığı maddelerin büyük oranda örtüştüğü görülmüştür.

Abstract:
0Karamanli is the name given to the Orthodox people whose mother tongue is Turkish and who live in Anatolia.  It is accepted that the term "Karamanli" was first used during the rise of the Ottoman Empire. Until the population exchange between Turkey and Greece, the Karamanites lived in the western part of Anatolia from the Trabzon-Euphrates-Toros-Silifke line, especially in Kayseri, Nevşehir, Niğde, Konya regions, the coastal part of the Black Sea and Istanbul, and some of them lived in Syria, the Balkans, Crimea and Cyprus. The majority of the Karamanites living in Istanbul settled in the Samatya-Yedikule region. Like other immigrants who were scattered all over Greece due to the exchange, the Karamanites were not settled in a specific region by pursuing a settlement policy, but settled in the place(s) they liked. Today, in many regions of Greece, both as a community and individually, Karamanites continue their existence. The language spoken by the Karamanites, who speak and write Turkish and use the Greek alphabet as an alphabet, is called "Karamanlidika". There are various works written in this language, which is also known as Karamanli and Karamanli Turkish. The culture of the Karamanli people also bears traces of other peoples by taking its share from the diversity specific to Anatolia. In particular, it is possible to present examples of oral culture products that color daily life with transitional customs and practices.  There are also written works belonging to the Karamanids. These works were generally printed in Istanbul and Izmir and most of them are printed.  Some of these products have survived until today. Among these, religious texts, inscriptions in churches, magazines and newspapers, copyrighted novels, etc. can be found in private and public libraries and various research centers.  The text, which was printed in Anatoli printing house owned by Evangelinos Misialidis and analyzed in this thesis, was obtained from the digital library of the Greek Consulate. In the thesis, firstly, the Karamanli text titled Hazreti Mariam'ın Terceme-i Hâli ve Bikir Kalması ile Theotokos İsimlenmesi (1902) was translated into Turkey Turkish and information about Karaman culture was given. The language, expression and content features of the Karamanli text are discussed and the history, religion, language, oral culture and written works of the Karamanites are emphasized. In addition to these, a structural analysis was made on the axis of the heroine's journey by taking this text, which deals with the life of the Virgin Mary, as the center. In this woman-centered structural approach, Maureen Murdock's The Heroine's Journey: Woman's Quest for Wholeness (1990) was taken as a basis. As a result of the analysis, it was seen that the information on the life and journey of the Virgin Mary and the items evaluated by Murdock overlapped to a great extent.