Uluslararası teknoloji yayılmasının yenilik performansı üzerine etkisi: Türk imalat sanayi üzerine bir uygulama
The effect of international technology spillovers on innovation performance: An application to Turkish manufacturing industry
Yazar: FİKRET BOSTAN
Danışman: PROF. DR. METİN KARADAĞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Teknoloji transferi = Technology transfer ; Teknoloji yayılımı = Technology spillover ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; Yeni teknolojiler = New technologies ; Yenilik = Innovation ; Üretim endüstrisi = Production industry

Özet:
Küreselleşen dünya ekonomisinde yoğunlaşan rekabet baskısı, sürekli büyümeyi hedefleyen ekonomilerin pazar paylarını daha da güçlendirmesini zorunlu hale getirmektedir. Bu ise günümüzde teknolojik yeniliklere ve bunların temel kaynağı olan bilimsel bilgiye sahip olmayı gerektirmektedir. Bu bağlamda çalışmanın temel amacı, uluslararası teknoloji yayılma kanallarının Türk imalat sanayinde faaliyet gösteren firmaların yenilik performansı üzerine etkilerini, teknoloji özümseme yeteneği ve yeni ürün satışları gibi göstergeler kullanarak incelemektir. Çalışmanın amacı doğrultusunda Yıllık İş İstatistikleri, Ar-Ge Faaliyetleri ve Yenilik Araştırması anketlerinden elde edilen yaklaşık 300.000 adet veri eşleştirilerek 2009–2015 dönemini kapsayan 311 firmaya ait 790 gözleme ulaşılmıştır. Sistem GMM tahmincisine dayalı olarak elde edilen sonuçlar, yurt içi Ar-Ge stoklarının ve özellikle teknoloji özümseme yeteneğinin firmaların yenilik performansı üzerinde anlamlı ve güçlü bir pozitif etkisi olduğunu göstermektedir. Yenilik performansı üzerinde en fazla etkiye sahip uluslararası yayılma kanalının doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) olduğu, bunun arkasından ise ihracat kanalının geldiği görülmektedir. Bununla birlikte, firma büyüklüğünün yenilik performansı üzerindeki anlamlı ve pozitif etkisi, ölçek ekonomileri ile yenilik performansı arasında pozitif yönlü bir ilişkinin varlığına işaret etmektedir. İhracat kanalıyla teknolojik bilgi yayılmasının yenilik performansı üzerine anlamlı ve pozitif etkisi, yerli firmalar ortalamanın üzerinde teknoloji özümseme yeteneğine sahip olduklarında çok daha güçlü bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Teknoloji transferi yoluyla bilgi yayılmasının yenilik performansı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken, ancak yüksek teknoloji özümseme yeteneğine sahip firmalar ekseninde anlamlı ve güçlü bir pozitif etkisi ortaya çıkmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımlar kanalıyla bilgi yayılması ise, sadece ortalamanın altında teknoloji özümseme yeteneğine sahip firmaların yenilik performansında büyük bir artış sağlamaktadır. Bununla birlikte, teknoloji özümseme yeteneği ve uluslararası yayılma kanallarının firmaların yenilik performansı üzerine etkileri sektörel teknoloji yoğunluğuna göre anlamlı düzeyde farklılıklar göstermektedir. Çalışma bulguları, daha çok orta-yüksek teknoloji yoğun endüstri kollarında faaliyet gösteren yerli firmaların yenilik performansı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu işaret etmektedir. Sonuç olarak, devlet özellikle orta-yüksek teknoloji yoğun sektörlerde yurt içi Ar-Ge faaliyetlerini ve en önemli uluslararası yayılma kanalı olan DYY'yi teşvik ederek yerli firmaların yeni ürün satışlarını artırmalı ve böylece kalıcı iktisadi büyümenin zemini oluşturulmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Uluslararası Teknoloji Yayılma Kanalları, Yenilik Performansı, Teknoloji Özümseme Yeteneği, Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Teknoloji Transferi

Abstract:
The increasing pressure of competition in a globalising world obligates the economies that aim to grow rapidly to strengthen their market share. This, on the other hand, requires technological innovation, and its primary source, scientific knowledge. Hence, the main aim of this study is to investigate the impact of the channels of technological spillovers on the innovation performance of the firms that operate in Turkish manufacturing industry by using technology absorptive capacity and new product sales as indicators. In this study, 790 observations that belong to 311 firms for the period of 2009-2015 are obtained by matching approximately 300.000 of the survey data of the Business Statistics, Research and Development Activities and Innovation. Findings estimated by the System GMM method indicate that domestic research and development stocks and particularly technology absorptive capacity have a significant and a strong positive effect on the innovation performance of the firms. The technology diffusion channel that has the biggest impact on the innovation performance is foreign direct investment (FDI), and, then, exports.  The positive and significant impact of the firm size on the innovation performance indicates the existence of a positive relationship between economies of scale and the innovation performance. The positive and significant impact of technological knowledge spillovers through exports becomes higher when the domestic firms have above average technological absorptive capacity. While knowledge spillovers through technology transfer does not have a statistically significant effect on the innovation performance, a positive and significant impact arises among firms that have high technology absorptive capacity. Knowledge spillovers through foreign direct investment increases the innovation performance of the firms only if they have technology absorptive capacity below average. Nevertheless, the effect of technology absorptive capacity and international diffusion channels on the innovation performance of firms varies significantly by the sectoral technological density. The findings of the study indicate that it is the firms, which operate in the industrial branches with the medium-high technological density that have a significant and a positive impact on the innovation performance. Consequently, the government should support domestic firms to increase new product sales by promoting R&D activities, and FDI which is considered to be the most important international spillovers channel. These two strategies can lead to a long-term economic growth especially when employed to support sectors with the medium-high technological density.

Keywords: International Technology Diffusion Channels, Innovation Performance, Technology Absorptive Capacity, Foreign Direct Investment, Technology Transfer