Üstün zekâlı ve yetenekli çocukların akran ilişkilerine sosyal beceri eğitim programının etkisinin incelenmesi
Examining the effects of social skills training on the gifted and talented children's peer relations
Yazar: SIRMA SEDA BAPOĞLU DÜMENCİ
Danışman: PROF. DR. PROF.DR.FİGEN GÜRSOY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran = Peer ; Akran etkileşimi = Peer interactions ; Akran ilişkileri = Peer relationships ; Sosyal beceri = Social skill ; Sosyal beceri eğitimi = Social skills training ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Bu araştırma, akran ilişkileri ölçeğinin geliştirilmesi ve sosyal beceri eğitiminin Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Bilim Sanat Merkezlerinde eğitim almakta olan, 6. ve 7. sınıfa devam eden üstün zekâlı ve yetenekli çocukların akran ilişkilerine etkisinin olup olmadığının saptanması amacıyla yapılmıştır. Ankara il merkezinde bulunan Bilim Sanat Merkezinde eğitim almakta olan 6. ve 7. sınıf toplam 18 çocuk araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen doğrultusunda nicel ve nitel yöntemler bir arada kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan  "İhtiyaç Belirleme Formu", "Akran İlişkileri Ölçeği" ve "Genel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Nitel verilerinin toplanmasında ise öğretmen ve ailelere uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Deney grubunda yer alan çocukların akran ilişkilerini arttırmaya yönelik hazırlanan sosyal beceri eğitimi programı, üç ay süre ile haftada iki yarım gün toplam 24 oturum uygulanırken; kontrol grubundaki çocuklar kendi eğitim programlarına devam etmiştir. Nicel veriler incelendiğinde deney grubunda yer alan çocukların, kontrol grubunda yer alan çocuklara göre akran ilişkileri ölçeği alt boyutlarından iletişim, etkileşim, güven ve toplam puan türünde anlamlı (p<.05) bir farklılık oluşturduğu belirlenmiştir. Nitel verilerin incelenmesinde ise deney grubuna sosyal beceri eğitim programının etkililiğini belirlemek için çocukların sınıf öğretmenleri ve aileleri ile derinlemesine görüşme yapılmış, analizinde MaxQda 12 içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel sonuçları incelendiğinde ise, deney grubunda yer alan öğretmenlerin ve ailelerin son görüşmelerinde akran ilişkilerinin gelişimine yönelik iletişim, etkileşim, birliktelik ve güvene yönelik alanlarda farkındalık geliştirdiği sonucu elde edilmiştir. Elde edilen bu bulgular literatür çalışması eşliğinde tartışılmış ve çeşitli öneriler getirilmiştir.

Abstract:
This research aims to improve the peer relationships scale and to define whether there is an effect of social skills training on the gifted and talented children who are already 6th. and 7th. grade students at the Bilim ve Sanat Merkezleri ( Science and Art Centres) of Ministry of National Education. The research group of the study is 18 6th and 7th grade children from Ankara Bilim ve Sanat Merkezi. In the research, pre- and post tests are used in a controlled group experimental style with both qualitative and quantitative research methods. The quantitative inputs are gathered by the 'Needs assessment form, 'peer relationships scale' and 'general information sheet' which are all improved by the researcher. For the qualitative inputs, the semi-structured interview forms are used for the teachers and the families. The children in the experimental group are in a 24 sections of social skills training programme of two and half day for three months to improve their peer relations, meanwhile, the children in the control group continue their own trainings. As the quantitative results are evaluated, a meaningful difference of (p<.05) is examined in the sub-elements of 'peer relationships scale' such as communication, interaction, trust and in the total scores of the experimental group's children compared to the control group. In order to examine the qualitative inputs, interviews are realised with the children's form tutors and families in the aim of defining the effectiveness of the social skills training programme for the experimental group and for the analysis MaxOda 12 content analysis is used. When the qualitative results are examined, after their last interviews, the teachers and the families in the experimental group improve awareness in communication, interaction, unity and trust for peer relations. The findings of the research are discussed within a literature review and various suggestions and proposals are brought forward.