Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde diksiyon
Diction in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: GİZEM GÜLEN
Danışman: PROF. DR. YILDIZ KOCASAVAŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Diksiyon = Diction ; Ses bilgisi = Phonetic ; Telaffuz = Pronunciation ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, dört temel beceri olan "dinleme, konuşma, okuma ve yazma"yı temel almaktadır. Dil öğreticilerinin önceliği, bu dört temel disipline katkı sağlayacak genel veya her biri için özelleştirilebilecek çeşitli alıştırma modelleri oluşturmaktır. Elbette bu amaç göz ardı edilemez fakat Türkçenin sesletimindeki bazı farklılıklar başlı başına bir disiplin konusudur ve bu da "diksiyon" başlığı altında toplanır. Bu özel alan doğrultusunda geliştirilen araştırmanın amacı, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen bireyin, Türkçeyi daha düzgün telaffuz ederek -ana dili Türkçe olan bireyler kadar olamasa da- etkili Türkçe konuşabilmesine ve iletişim becerilerini geliştirebilmesine katkı sağlamaktır. 
Doğru iletişime uzanan yolda dildeki anlamlı birimleri oluşturan seslerden yola çıkarak çalışmada öncelikle "fonetik" kavramı üzerinde durulmuş; Türkçedeki her bir sesin nasıl çıkarıldığı, sesten kelimeye uzanan çizgide meydana gelen ses olayları nedenleri ile açıklanmıştır. "Diksiyon" bölümünde ise "Türkçe yazıldığı gibi okunan bir dildir" kuralı dışında bulunan sesletimdeki istisnalar araştırılmış; bu durumlar literatür çerçevesinde kurallaştırılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın esas kısmını oluşturan son bölümünde de Ankara Üniversitesi Türkçe ve Yabancı Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde (TÖMER) yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitapları" bu doğrultuda incelenmiş ve Türkçe diksiyonun yabancılara öğretilebilmesi için yeni, özgün alıştırma örnekleri, öğretim modeli ve öneriler sunulmaya çalışılmıştır. Oluşturulan alıştırmalar, "sesletimler" dosyasındaki ses kayıtları ile de desteklenmiştir.

Abstract:
Teaching Turkish as a foreign language is based on four basic skills; listening, speaking, reading and writing. The priority of language teachers is to create exercise models which could contribute to these skills in general or those which could be specialised for each of them. There is no doubt that this purpose cannot be ignored; however, the variations in the pronunciation in Turkish is research field itself, ad can be categorised under the title "diction". The purpose of the present research, which is developed under this particular field, is to contribute to individuals learning Turkish as a foreign language to speak Turkish effectively, although not so well as Turkish native speakers, and to improve their communicative skills.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        
In the study, considering the sounds, which form the meaningful units for a true conversation, the main focus was established on "phonetics", the articulation of all sounds in Turkish and all the occurings taking place between the sound and the word was explained with their reasons. In "Diction" section, the misconception that Turkish is read as it is written was disproved and some exceptions in pronunciation was researched. All these rules were also structured regarding the literature. In the main part of the research, which is the last section, "Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitapları" by Ankara University Turkish and Foreign Languages Research and Application Center (TÖMER) was investigated accordingly as a course book utilised while teaching Turkish to foreigners, and new, original exercise types and suggestions were presented so that diction of Turkish can be taught to foreigners. The exercises are supported by the audio recording files which are called "pronunciations".