Tarihi çevrelerde kentsel kimlik-değişiminin eşik analizi: Trabzon'da bir deneme
Threshold analysis of change in urban identity in the historical environments: A case study in Trabzon
Yazar: SÜHEYLA BİRLİK
Danışman: Y.DOÇ.DR. HAMİYET ÖZEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentlerin oluşumu ve zamanla değişimi planlama kararları, koruma kararları veuygulamaları ile doğrudan bağlantılıdır. Ancak değişim her ne kadar yadsınamayan birsüreç ise de, ölçüsü kentin genel karakterini bozmaya ve hatta yok etmeye başladığındaçözümlenmesi zor sorunlarla karşılaşılmaktadır.Bu bağlamda, koruma-kimlik ilişkisi içinde, genelde bir kente özgü ayrıcalığınözelde tarihi çevrelerdeki sürekliliğin hangi sınırda kaybolacağını belirlemek amacıylakuramsal ve deneysel olarak geliştirilen bu çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır:Giriş bölümünde; amaç ve yöntem tartışılmıştır.Birinci bölümde; tarihi çevrenin sürekliliği açısından önemli olan kentsel kimlikkavramı, oluşumu ve değişimi tüm boyutlarıyla ele alınmış, insan-çevre etkileşimiincelenmiştir.İkinci bölümde; tarihi çevre özelinde ?Trabzon kenti kentsel sit alanları?, gelenekselsokak silüetini karakterize etmesi açısından geleneksel sivil mimariye ve sokaklara yönelikcephe etütleri geliştirilmiştir.Üçüncü bölümde; elde edilen tipolojilerden yararlanarak kentsel kimliği yansıtan birsanal-geleneksel sokak silüeti oluşturulmuştur.Dördüncü bölümde; yıkıp benzerini yapmakla özdeşleşmiş bir koruma anlayışı ilesilüetin zaman içinde meydana gelebilecek görsel ölçütlere ?malzemeâoran ve yükseklik?dayalı olası değişimleri üretilmiştir.Beşinci bölümde; tarihi çevrelerde kentsel kimlik değişiminin görsel çevre kalitesiaçısından mimari ölçekteki kontrolüne yardımcı olmak amacıyla, silüetin değişim öncesive sonrası görünümleri kent insanı/kullanıcı grubu tarafından değerlendirilmiş ve nihayetdeğerlendirme verileri ile değişimin hissedilir ?eşik? noktası belirlenmiştir.Son bölümde; sonuçlar ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The formation of the cities and their changes in the course of time are directly relatedto the planning, preservation decisions and their applications. However, though change isinevitable, it possesses some insoluble problems when the general character of the city isdistorted or even demolished.In this context, within preservation-identity relation, this study which is developedboth theoretically and practically for the purpose of determining the extent ofdisappearance of the privilege peculiar to a city in general and of the continuity in thehistorical environments in detail, consists of five main chapters:In the introduction chapter; aim and method are discussed.In the first chapter; the concept of urban identity that is important in terms of thecontinuity of the historical environment, its formation and change were studied in detail,human-environment interaction was investigated.In the second chapter; in the context of the historical environment ?Trabzon cityurban conservation areas?, facade studies related to the traditional houses and streets inorder to characterize the traditional street silhouette were developed.In the third chapter; by means of the typologies, an imaginary-traditional streetsilhouette which is characterized urban identity was designed.In the fourth chapter; possible changes based on the visual criterions ?materialârateand height? to occur in time of the silhouette in a preservation idea that is identical toreconstruction after being destroyed were produced.In the fifth chapter; the pre and post-views of the silhouette in order to help thearchitectural control in terms of the quality of the visual environment of change in urbanidentity in the historical environments were evaluated by the city people/user group and inthe end the threshold of the change was found out by means of the evaluation data.In the last chapter; results and suggestions are presented.