Türkiye'de kırsal kalkınmada sosyal inovasyon
Social innovation in rural development in Turkey
Yazar: PEYMAN UYSAL
Danışman: PROF. DR. AHMET ALİ KOÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Sosyal sermaye = Social capital ; Sosyal yenilikçilik = Social innovative

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı Türkiye'de yerel aktörler öncülüğünde ve yerel halkın katılımı ile kırsal/bölgesel sorunlarına yeni ve sürdürülebilir çözümler geliştirmesi olarak tanımlanabilecek sosyal inovasyonun belirleyicilerini ortaya koymaktır. Bu amaca yönelik olarak 15 ilde 22 ilçede 341 kırsal kalkınma paydaşı ile anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Örneklem medyada ve akademik araştırmalarda kırsal kalkınmada başarılı örnekler olarak sunulan  ilçelerdir. Seçilen ilçelerde yapılan anketlerden elde edilen verilerin analizi sonucunda örneklemin oluşturan bölgelerde ortaya konulan kırsal kalkınma faaliyetlerinin; i) endojen kalkınmaya mekansal yaklaşım kapsamında birer sosyal inovasyon örneği olarak kabul edilip edilemeyeceğinin ortaya konulması ve ii) eğer bunlar kırsal alanda sosyal inovasyon örnekleri olarak kabul edilir ise,  bu sosyal inovasyonların gerçekleşmesinde temel belirleyicilerin (ön koşulların) saptanması çalışmanın başlıca odaklandığı sorunsallardır. 
Anket verilerine göre kırsal kalkınmada sosyal inovasyon olarak tanımlanan faaliyetlerin önkoşullarını belirlemeye yönelik yapılan Faktör Analizi sonucu sekiz faktör belirlenmiştir. Bu faktörler toplam varyansın  %64'ünü açıklamaktadır. Faktörler arasında ilk sırada "sosyal sermaye faktörü" olarak adlandırılan faktör yer almakta olup varyansın tek başına  yaklaşık %38'ini açıklamaktadır. Diğer faktörler ise sırasıyla Politikalar ve Olanaklar Faktörü, Altyapı Faktörü, Yöreye Özgü Sermaye Faktörü, Kırsal Turizm Faktörü, Tarımsal Potansiyel Faktörü, Ürün, Maliyet ve Gelir Faktörü ve Toplumsal Cinsiyet ve Güçlendirme Faktörü olarak belirlenmiştir.
Bu bağlamda kırsal alanlarda yaşayan bireylerin, kırsal alanları diğerlerinden ayıran içsel kalkınma potansiyelleri (sosyal, doğal, tarihi ve kültürel sermaye) hakkındaki farkındalıklarının artırılmasının önemli olduğu görülmektedir. Kırsal alandaki kalkınma paydaşlarının bu potansiyelleri en etkin biçimde nasıl ve ne şekilde açığa çıkarabilecekleri konusunda bilinçlendirilmeleri önemlidir. Kırsal alanlarda kalkınma yolunda ilerleme kaydettirecek sosyal inovasyonların ortaya çıkması için sosyal sermayenin güçlendirilmesine yönelik politikalar geliştirilmelidir.

Abstract:
The primary aim of this study is to reveal the preconditions of social innovations in rural development in Turkey which can be defined as enhancing new and sustainable solutions to rural/regional problems with the participation of local communities and the leadership of local actors. In order to determine the drivers (preconditions) of social innovation in rural development, a face to face survey is conducted in 15 cities, 22 counties to 341 rural development stakeholders. The sample includes counties which are presented as successful examples of rural development in turkey at media and in academic research. From the results of the analysis of data obtained from the survey, the rural development activities in the selected rural areas, it is aimed to find out i) whether they can be accepted as social innovation examples according to the territorial approach to endogenous rural development; ii) if so, what the main drivers (preconditions) of these social innovations are.
As a result of the factor analysis which is done to determine the drivers (preconditions) of the rural development activities that are accepted as social innovations according to the data, eight facrtors are determined. These factors explain 64% of total variance. The first factor is determined to be social capital factor explaining 38% of the total variance. The other factors are found to be policies and opportunities factor; infrastructure factor; local capital factor; rural tourism potential factor; agricultural potential factor; product, cost and income factor; social gender and empowerment factor respectively.
In this context, policy makers, academics and investors representing private sector have important duties to increase the awareness of local community members about the endogenous development potentials (social, natural, historic and cultural capital) and make them conscious about how they will be able to reveal these potantials efficiently. In order to make a progress in the way of rural development, policies that will increase social capital levels of rural areas should be developped and implemented.