Türkiye, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri'nde çevre ve enerji politikalarının analizi
Analysis of environmental and energy policies in Turkey, The European Union and The United States
Yazar: GÜLBEN GÜLCAN PEHLİVANZADE
Danışman: PROF. DR. BİNNAZ ZEYNEP ZAİMOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Enerji = Energy ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Sürdürülebilir enerji = Sustainable energy ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Toplumların gelişiminde enerji tüketimi önemli bir rol oynamaktadır. Yenilenebilir Enerji Kaynakları günlük yaşam için hayati önem taşımaktadır ve enerji ile sanayi ürünleri, ekonomik büyümenin anahtarıdır (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2022). Bu nedenle, bir ülkenin enerji sektörünü yönetenler, enerjinin kesintisiz, güvenilir, zamanında, temiz ve ekonomik bir şekilde teminini sağlamak, aynı zamanda enerji kaynaklarını çeşitlendirerek enerji güvenliğini artırmak zorundadırlar.
Klasik enerji kaynakları ve eski teknolojilerin çevreye verdiği zararları önlemek ve enerjiye erişimi temin etmek amacıyla "sürdürülebilir kalkınma" kavramı ortaya çıkmıştır (Pamir, N 2005). Gelişmiş toplumlar, enerji kaynağı teminini ve üretimini esas alan planlamalardan vazgeçerek, enerji-ekonomi-ekoloji dengesini (3E) titizlikle gözeterek kaynak çeşitliliğini ve jeopolitik gerçekleri hesaba katan enerji güvenliği modellerini benimsemeye başlamıştır (Enerji Poltkaları ve Küresel Gelişmeler, emo.org.tr).
Son yirmi yılda Türkiye, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ülkeleri arasında enerji talebinin en hızlı arttığı ülkelerden biri olmuştur (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2022). Bu dönemde, elektrik ve doğalgaz talebindeki artışa bağlı olarak Türkiye, dünyada Çin'den sonra ikinci sırada yer almıştır. Dünya üzerinde ispatlanmış petrol ve doğal gaz rezervlerinin yaklaşık %60'ına komşu bir bölgede bulunan Türkiye, bölgesel bir doğal gaz ve elektrik pazarı haline gelmiştir.
Ancak, Türkiye enerji ihtiyacının yaklaşık %74'unu dışarıdan temin etmektedir (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2013). Türkiye'nin enerji stratejisinin çok yönlü yapısı ve enerjiye olan dışa bağımlılığı, uluslararası ilişkilerin bu alandaki önemini vurgulamaktadır.
ABD'nin enerji politikaları da dünya genelinde büyük etkilere yol açmaktadır. Özellikle enerji kaynaklarının kullanımı, enerji ticareti ve enerji bağımsızlığı gibi konularda ABD'nin aldığı kararlar, küresel enerji piyasalarını etkilemektedir (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2022). ABD'nin enerji politikaları, uluslararası ilişkilerde önemli bir role sahiptir ve özellikle enerji ihracatı ve ithalatı konularında diğer ülkelerle ilişkileri etkilemektedir.
Bu tez calismasinda, Türkiye, ABD, AB icin incelenen tüm senaryolar ve calismalarda net sıfır karbon hedefine ulasilabilmesi icin yenilenebilir enerjiye geçis imkanları belirlenmeye çalışılmıştır. Türkiye, Avrupa Birliği Ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri için yenilenebilir enerjiye geçişin; güçlü yönleri, zayıf yönleri, fırsatlar, ve tehditler EnergyPLAN ve SWOT analizi yöntemleri ile incelenmiştir

Abstract:
Energy consumption plays a pivotal role in the development of societies. Sustainable Energy Resources are vital inputs for daily life, and energy and industrial products are essential for economic growth (Ministry of Energy and Natural Resources, 2022). Consequently, those responsible for managing a country's energy sector must ensure the uninterrupted, reliable, timely, clean, and affordable supply of energy, as well as diversify energy sources to enhance energy security.
The concept of "sustainable development" has emerged in response to the need to prevent irreversible environmental damage caused by conventional energy sources and outdated technologies while ensuring access to energy as a fundamental human right under optimal conditions (Pamir, N 2005). Developed societies have transitioned from planning based solely on energy source acquisition and production to a planning approach that carefully considers the energy-economy-ecology balance (3E) while taking into account resource diversity and geopolitical realities (Energy Policies and Global Developments, emo.org.tr).
Over the past two decades, Turkey has experienced one of the fastest-growing energy demands among the member countries of the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) (Ministry of Energy and Natural Resources, 2022). During this period, Turkey ranked second in the world, following China, in terms of the increase in electricity and natural gas demand. Located in a region that holds approximately 60% of the world's proven oil and natural gas reserves, Turkey has become one of the largest natural gas and electricity markets in its region.
However, Turkey remains heavily dependent on energy imports, accounting for approximately 74% of its energy needs (Ministry of Energy and Natural Resources, 2023). The multifaceted nature of Turkey's energy strategy and its energy dependence emphasize the importance of international relations in this field.
U.S. energy policies have global ramifications, particularly in areas such as energy resource utilization, energy trade, and energy independence (Ministry of Energy and Natural Resources, 2022). U.S. energy policies play a significant role in international relations, impacting relationships with other countries, especially in matters related to energy exports and imports.
In Europe, there is uneven progress towards clean electricity, with both successes and challenges in transitioning to a low-carbon energy system. While the European energy sector has taken significant steps towards decarbonization, there has been limited progress in some countries, and much more progress is needed. Achieving a fully decarbonized energy system in Europe requires united efforts and coordination to address the challenges posed by fossil fuel dependence and climate change.