Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığında pankreas ekzokrin yetmezliğinin değerlendirlmesi
Evaluation of pancreatic exocrine insuffiency in nonalcoholic fatty liver disease
Yazar: MÜGE KURUL YENİAY
Danışman: PROF. DR. CANAN ALKIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
AMAÇ: Nonalkolik yağlı karaciğer hastalarında (NAYKH'da) pankreasta meydana gelen yağlanma bu hastalarda pankreas ekzokrin yetmezliğine sebep olmaktadır. Hem bu ekzokrin yetmezliğe bağlı olarak hem de nonalkolik yağlı karaciğer hastalığın kendisinin metabolik sendromun hepatik tezahürü olması nedeniyle obezite, tip 2 Diabetes Mellitus ve kötü glisemik kontrol bu tabloya sık eşlik etmektedir. Yaptığımız bu çalışmada biyopsi ile tanı konmuş nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı olan hastalarda pankreas ekzokrin yetmezliği sıklığı ve bu ekzokrin yetmezlik derecesinin hastanın rutin bakılan biyokimyasal tetkikleri ile ilişkisi araştırılmıştır.
GEREÇ YÖNTEM: Çalışmamıza biyopsi ile tanı almış 97 NAYKH ve 50 kişilik kontrol grubu alındı. Bu olgularda rutin poliklinik kontrolünde bakılan tetkikler dışında gaita fekal elastaz ölçümü çalışıldı. Hastaların sonuçları, karaciğer biyopsilerinin histopatolojik değerlendirilmesi ile karşılaştırıldı.
BULGULAR: Hastaların 62'si (%63.9) kadın, 35'i (%36.1) erkek olup; kontrol grubunun 32'si (%64) kadın, 18'i (%36) erkekti. Yaş ortalamaları hasta grubun 44.7±13.6; sağlıklı kontrol grubunun 45.9±15.2 olarak hesaplandı. NAYKH olanlarda 35 kişi (%36.1'sı) diabetik iken; 62'si (%63.9'u) nondiabetikti. Yapılan değerlendirmede NAYKH tanılı hastaların %22.7'sinde pankreas ekzokrin yetmezliği saptanırken, sağlıklı kontrol grubunun %6'sında pankreas ekzokrin yetmezliği tespit edilmiştir (p:0,01). Bakılan veriler arasında fekal elastaz ile yaş (r:-0.24 p:0,003), plazma açlık glukozu (r:-0.225 p:0,006), HOMA-IR (r:-0.311 p<0,001), HBA1C (r:-0,341 p<0,001), insülin (r:-0.283 p:0,001) arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. Bakılan metabolik parametreler arasından fekal elastaz ile en kuvvetli korelasyon HBA1C ile tespit edildi. Histopatolojik değerlendirme ve fekal elastaz düzeyleri arasında yapılan değerlendirmede fekal elastaz ile steatozis derecesi (r:-0,206 p:0,043), inflamasyon derecesi (r:-0,255 p:0,012), NAYKH Aktivite Skoru (r:-0,261 p:0,01) ve Steatoz Aktivite Fibrozis skoru (r:-0,278 p:0,006) arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı tespit edildi. NAYKH içerisindeki steatohepatit tespit edilen ve edilmeyen gruplar arasında pankreas ekzokrin yetmezliği görülme sıklığı açısından anlamlı fark tespit edilmemiştir (sırasıyla %23.5, %20.7; p:0,76). Çok değişkenli regresyon analizinde NAYKH varlığı; pankreas ekzokrin yetmezliği varlığını yaş, cinsiyet ve diabet varlığından bağımsız olarak predikte etmekteydi (OR:4.892, p:0,021).
SONUÇ: Çalışmamızda hastalarda pankreas ekzokrin yetmezliğini göstermek için fekal elastaz kullanılmış olup; NAYKH varlığının pankreas ekzokrin yetmezliğini predikte ettiği tespit edilmiştir. 
ANAHTAR KELİMELER: NAYKH, fekal elastaz, pankreas ekzokrin yetmezliği, steatohepatit

Abstract:
AIM: In nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) patients, the steatose of pancreas causes pancreatic exocrine insufficiency. Obesity, type 2 diabetes mellitus and poor glycemic control are frequently accompanied by this exocrine insufficiency and nonalcoholic fatty liver disease because of its hepatic manifestation of metabolic syndrome. In this study, we investigated the relationship between the incidence of pancreatic exocrine insufficiency and degree of exocrine insufficiency with routine biochemical tests in patients with nonalcoholic fatty liver disease diagnosed with biopsy.
MATERIALS AND METHODS: Biopsy-diagnosed 97 NAYKH and 50 control groups were included in this study. In these cases, fecal elastase measurement was performed in addition to routine examinations. The results of the patients were compared with the histopathological evaluation of liver biopsies.
RESULTS: 62 (63.9%) of the patients were female and 35 (36.1%) of the patients were male. 32 (64%) of the control group were female and 18 (36%) of the control group were male. Average age of the patient group was 44.7 ± 13.6; healthy control group was calculated as 45.9 ± 15.2. 35 people (36.1%) were diabetic in NAFLD; 62 people (63.9%) were nondiabetic. In the evaluation, pancreatic exocrine insufficiency was detected in 22.7% of patients with NAFLD, whereas pancreatic exocrine insufficiency was detected in 6% of healthy control group (p: 0,01). Among the data, there was a statistically significant negative correlation between fecal elastase with age (r: -0.24 p: 0.003), plasma fasting glucose (r: -0.225 p: 0.006), HOMA-IR (r: -0.311 p <0.001), HBA1C (r: -0.341 p<0,001), insulin (r:-0.283 p:0,001). Among the metabolic parameters, the strongest correlation with fecal elastase was determined by HBA1C. In histopathological evaluation and evaluation of fecal elastase levels were found statistically significant negative correlation between fecal elastase with the degree of steatosis (r: -0,206 p: 0,043), the degree of inflammation (r: -0,255 p: 0,012), NAFLD Activity Score (r: -0,261 p: 0,01) and Steatosis Activity Fibrosis score (r: -0.278 p: 0.006). There was no significant difference in the incidence of pancreatic exocrine insufficiency between the groups with and without steatohepatitis in NAFLD (Respectively %23.5, %20.7; p:0,76).The presence of NAFLD in multivariate regression analysis; pancreas predicted the presence of exocrine insufficiency was predicted independently of age, sex and diabetes mellitus.
CONCLUSION: Fecal elastase was used to demonstrate pancreatic exocrine insufficiency in patients and the presence of NAFLD has been found to predict pancreatic exocrine insufficiency.
KEY WORDS: NAFLD, fecal elastase, exocrine pancreas insufficiency, steatohepatitis