Sosyal destek ve beş faktör kişilik özelliklerinin genel erteleme davranışına etkisi
Effects of social support and five factor personality traits on general procrastination behavior
Yazar: NALAN KOÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE SARUHAN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmanın amacı, 18 yaş ve üstü bireylerde sosyal destek ve genel erteleme
davranışı arasındaki ilişkide beş faktör kişilik özelliklerinin aracılık ilişkisinin
incelenmesidir. Bu amaçla 18 yaş ve üstü bireylerin genel erteleme davranışları
üzerinde etkili olan değişkenler incelenmiştir.
Araştırma modeli olarak ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın
örneklemini 18 yaş ve üstü 404 katılımcı oluşturmaktadır. Bu katılımcıların 246'sını
kadınlar, 158'ini erkekler oluşturmaktadır.
Katılımcılara araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu, Çok
Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Ölçeği, Genel Erteleme
Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde aritmetik ortalama, standart sapma,
bağımsız örneklem t-testi, ANOVA, korelasyon analizi, çoklu regresyon analizi
kullanılmıştır. Beş faktör kişilik özelliklerinin aracılık etkisini ölçmek için aracılık
analizi yapılmıştır. Araştırmanın analizleri sonucunda kişilik özellikleri ayrı bir
şekilde genel erteleme davranışını etkilerken, sosyal destek ayrı bir şekilde genel
erteleme davranışını etkilememektedir. Aracılık analizi sonucunda algılanan sosyal
destek düzeyinin Arkadaş boyutunun Genel erteleme davranışı ile ilişkisinde Beş
Faktör Kişilik Özellikleri alt boyutlarından Dışa Dönüklük, Nevrotiklik ve
Uyumluluk kişilik özelliklerinin kısmi aracı rolü vardır bulgusuna ulaşılmıştır.
Cinsiyet açısından ölçek farklılıklarına baktığımızda kadınların sosyal destek
ortalamalarının erkeklerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Bekarların genel
erteleme eğilimi, evlilere göre daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Genç
yetişkinlerin genel erteleme düzeyleri orta yetişkin ve ileri yetişkinlere göre
yüksektir bulgusuna ulaşılmıştır. Beş Faktörlü kişilik özellikleri alt boyutlarının
genel erteleme üzerine etkisi incelendiğinde ise Nevrotiklik, Öz Disiplin,
Uyumluluk, Dışa Dönüklük alt boyutlarının, genel erteleme davranışını anlamlı
yönde etkilediği görülmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to examine the mediating relationship of the five-
factor personality traits in the relationship between social support and general procrastination behavior in individuals aged 18 and above. To achieve this goal, variables influencing the general procrastination behavior of individuals aged 18 and above were investigated.
A relational screening model was used as the research model. The sample of
the study consisted of 404 participants aged 18 and above, including 246 females and
158 males.
Participants were administered a Demographic Information Form,
Multidimensional Perceived Social Support Scale, Five Factor Personality Scale, and
General Procrastination Scale prepared by the researcher. Arithmetic mean, standard
deviation, independent samples t-test, ANOVA, correlation analysis, and multiple
regression analysis were used for data analysis. Mediation analysis was conducted to
measure the mediating effect of five-factor personality traits. The analyses of the
study revealed that personality traits affect general procrastination behavior
separately, while social support does not affect general procrastination behavior
separately. As a result of the mediation analysis, it was found that the perceived
social support level, particularly the Friend dimension, plays a partial mediating role
in the relationship between general procrastination behavior and sub-dimensions of
the Five Factor Personality Traits, including Extraversion, Neuroticism, and
Agreeableness. In terms of gender differences, it was observed that the social support
averages of women were higher than those of men. The study found that the general
procrastination tendency of singles is higher than that of married individuals.
Additionally, the procrastination levels of young adults were found to be higher than those of middle-aged and older adults. When examining the impact of subdimensions of the Five-Factor Personality Traits on general procrastination, it is observed that Neuroticism, Self-Discipline, Agreeableness, and Extraversion subdimensions significantly affect general procrastination behavior.