İslam tarihinde sosyal ve siyasi hadiselerde dini referanslara yapılan atıflar (M. 610-680)
References to religious argument in social and political events in the history of Islam (610-680)
Yazar: MERVE CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. CAFER ACAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Dini bilgi = Religious knowledge ; Dini eğilimler = Religious tendencies ; Dini unsurlar = Religious elements ; Siyasi olaylar = Political events ; Sosyal olaylar = Social events ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Din, insanlık tarihinin bir olgusudur ve bu olgu insanlığın temel düzlemini oluşturan bir çizgi halinde günümüze kadar uzanmıştır. İnanç değerleri, toplumları şekillendiren araç olarak insanoğlu tarafından hayatlarının her alanında kullanılmıştır. Kullanılan bu değerler, sosyal ve siyasi alanda etkin rol oynarken; yöneticiler ve halk dini çatı altında ilahi referanslardan destek alarak söz ve davranışlarına güç kazandırmışlardır. Din, dinin oluşturduğu iklimde yaşanır. İslam tarihinde Risâlet Dönemi ile başlayan bu iklimde, çeşitli hadiseler meydana gelirken insanlar bu iklimin bilincinde olarak dini referanslardan destekle, sosyal ve siyasi hayatlarını şekillendirmişlerdir. Dini referanslar ilk dönemde bireysel hayat düzenine zemin oluştururken zamanla devletlerin yönetim anlayışının ve meşrû düzenin inşasında aktif rol oynamıştır. Hz. Peygamber'in tebliğ ettiği İslam dini, cahiliye adetlerini kökünden değiştirmiştir. Gücü ve iktidarı elinde bulunduran bazı Arap kabileleri bu çağrıya ilk isyan edenler olurken zamanla İslâm dini, Arap coğrafyasına nüfuz ederek ve kendi iklimini oluşturmuştur. İnsanların dayanak aldıkları eski kabile gelenekleri ortadan kaldırılarak yerine yeni hayat düzeni kurulmuştur. Hz. Peygamber'le başlayan bu düzen, O'nun vefatı ile yeni bir boyut kazanmıştır. Onun vefatından sonra Müslümanların tasarruflarını ve tercihlerini belirlemede, ayet ve hadislere dayanmaları ve gönderme yapmaları; sosyal ve siyasi hayatın barış ve düzenini sağlamak içindir. Çalışmamız, aktif şekilde istifade edilen dini referansların ilk dönemde oluşum ve sonraki dönemlerde kullanım şekillerini bir araya getirmeyi hedeflemektedir. Çalışmanın başlangıcında, günümüzde kadar uzanan bu referansların, ilk oluşum ve kullanım şekilleri tarihi vesikalarla ortaya koyularak amaç ve sonuçları açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın devamında ise, Risâlet sonrası dönemde sosyal ve siyasi alanda kullanılan referanslar bir araya getirilerek, dini referansların teşekkül etme süreci ayrıntılarıyla ele alınmıştır.

Abstract:
Religion is a matter of fact in the history of humanity and it has reached the present day as a line that forms the fundamental plane of humanity. Belief values ​​have been used by human beings in every aspect of their lives as a tool that shapes societies. While these values ​​used play an active role in the social and political field; The rulers and the people strengthened their discourse and actions by receiving support from divine references under the religious roof. Religion is lived in the atmosphere created by religion. In this atmosphere, which started with the Risâlet Period in the history of Islam, while different events were taking place, people shaped their social and political lives with the support of religious references, being aware of this atmosphere. Though religious references formed the basis for the individual life order in the first period, they played an active role in the construction of the understanding of government and the legitimate order of the states over time. From the message of the Prophet, the religion of Islam changed the traditions of ignorance from the coat. While some Arab tribes, who held power and potency, were the first to rebel against this call, the religion of Islam penetrated the Arab geography and created its own atmosphere. The tribal traditions prevailing in this geography were replaced by the preaching of the religion of Islam, and a new life order was established. This order, which started with the Prophet, gained a new dimension with his death. After his death, Muslims relying on verses and hadiths and making references in determining their savings and preferences; to ensure peace and order in social and political life. The selection of references in the initial state and the figures in use is utilized. The purpose of the study, as well as the use of these references, the first formation and the general evaluation, and the purpose of its emergence can be explained. In the post-hereditary period, those used in the social and political fields were brought together and discussed with the formation of religious references.