Denim kumaşın lif sanatında metropol yapılar üzerinden çözümlenmesi
An analytical exploration of denim fabric in fiber art through the lens of metropolitan structures
Yazar: AHMET DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. EVREN KAVUKCU
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Endüstriyel yapılar = Industrial structures ; Keten kumaşlar = Linen fabrics ; Mekansal yapılar = Spatial structures ; Pamuklu tekstil = Cotton textile

Özet:
Amaç: Bu araştırma kapsamında denim kumaşı, malzemenin kullanım amacı doğrultusunda metropol kent, kültür ve sanat ilişkisi bağlamında özgün çalışmalar üretmek amacıyla tercih edilmiştir. Denim kumaşı özünde; toplumsal farkındalık, doğal kaynakların korunması, çevreye bilinçsizce atılan malzemelerin dönüşümünü, sürekli kendini yenileyen moda sektöründeki tüketimi ve metropol kent kültüründe farklı sosyo-kültürel özelliklere sahip bireylerinin yaşam biçimi ve alanları gibi konuları, malzemenin tüketimiyle ilişkilendirilerek, ileri dönüşüm 
(upcycling) tekniği aracılığıyla çevresel açıdan sürdürülebilir bir yaşam biçimi oluşturulması hedeflenmiştir. Bu bağlamda tez sürecinde eser-metin olarak üretilen özgün çalışmalar, sürdürülebilir kent bilinci doğrultusunda hem çevresel zararlara dikkat çekmekte hem de doğal kaynakların korunması adına ileride ortaya çıkabilecek sorunlara karşı toplumsal farkındalık geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Araştırma literatür taraması kapsamında, kitap ve dergi gibi basılı kaynakların yanında dijital ortamlarda sunulan veri kaynakları üzerinden yapılan incelemeler üzerinden şekillenmiştir. Yanı sıra sanat alanında uygulama temelli bir araştırma yöntemi olan A/R/tografi yöntemi kullanılarak desteklenmiştir.
Sonuç: Denim kumaşının farklı kullanım alanlarında gösterdiği çeşitlilik, onu zamanla sosyo-kültürel yaşamın bir parçası haline getirmiş; taşıdığı anlamlarla birlikte sınıfsız bir kumaş olarak kimlik kazanarak küresel ölçekte yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır. Söz konusu yaklaşımın, denim kumaşının sanatsal kullanımına da yansıdığı gözlemlenmiştir. Sanat içinde toplumsal anlamlar taşıyan bir sembol olarak kullanılmasının yanı sıra, bir ifade aracı olarak da kültüre işaret ettiği görülmüştür. Sonuç olarak, denim kumaşını sanatsal bir nesneye dönüştüren tüm üretimlerde, sanatçıların yaşamış oldukları sosyo-kültürel ve psiko-sosyal koşulların, malzemenin farklı biçimde ve anlamlarda yorumlanmasında doğrudan veya dolaylı olarak etkili olduğu saptanmıştır. Bu durum, denim kumaşının her sanatçı tarafından farklı anlamsal ve biçimsel bir öğe olarak kullanılmasına neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler: Denim Kumaşı, Lif Sanatı, Metropol Yapılar, Sürdürelebilir Kent, Kültür, Kentsel Mekân.

Abstract:
Purpose:This study examines the use of denim fabric as a primary material for producing original artworks within the framework of metropolitan city, culture, and art relations. Denim, in its essence, is associated with themes such as social awareness, the preservation of natural resources, the transformation of waste materials unconsciously discarded into the environment, the continuous consumption driven by the ever-evolving fashion industry, and the lifestyles and spatial dynamics of individuals from diverse socio-cultural backgrounds in metropolitan cultures. By linking these themes to the consumption of denim and utilizing the upcycling technique, the research aims to propose an environmentally sustainable mode of living. In this context, the original works produced in the form of artwork-texts during the thesis process aim to raise awareness of environmental harm while contributing to the development of social consciousness regarding the future consequences of unsustainable resource use. These works operate within the scope of sustainable urban awareness.
Method:The research was conducted through a literature review encompassing printed materials such as books and journals, as well as digital resources. Additionally, the study is supported by the A/R/tography method—a practice-based research approach in the field of art—which combines artistic creation with critical inquiry.
Findings: The versatility of denim across different application areas has enabled it to become an integral part of socio-cultural life. Over time, denim has acquired a classless identity and has achieved global recognition due to the meanings it conveys. This conceptual positioning is reflected in its artistic use. In addition to serving as a symbolic medium carrying social meanings within art, denim also functions as a tool of cultural expression. As a result, it has been identified that the socio-cultural and psycho-social experiences of artists directly or indirectly influence the ways in which denim is interpreted in artistic productions—both formally and semantically. This has led to denim fabric being used as a unique expressive element by each artist, shaped by individual perspectives and contexts.
Keywords: Denim Fabric, Fiber Art, Metropolitan Structures, Sustainable City, Culture, Urban Space.