Alyssum nezaketiae aytaç & h. duman (nezaket kevkesi)'nin in vitro koşullarda çoğaltımı
In vitro micropropagation of Alyssum nezaketiae Aytaç & H. Duman (nezaket kevkesi)
Yazar: SEVDE BÜŞRA AKIN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SEZGİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Alyssum = Alyssum ; Doku kültürü = Tissue culture ; Endemikler = Endemics ; Köklendirme = Rooting ; İn vitro = In vitro

Özet:
Bu çalışmada, kurak ve yarı kurak alanlara sahip Çankırı ilinde, lokal endemik olarak yetişmekte olan Uluslararası Doğa Koruma Birliği (International Union for Conservation of Nature (IUCN)) verilerine göre CR (Kritik Seviyede Nesli Tehdit Altında) kategorisine aday olduğu bilinen A. nezaketiae türünün tür devamlılığının in vitro çoğaltım teknikleri ile sağlanarak bazı abiyotik stres şartlarına toleranslarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçla, A. nezaketiae'nin in vitro yöntemle çoğaltımı için 2 farklı temel besin ortamı için [a) Murashige ve Skoog (MS) b) Woody Plant Medium (WPM)], katılaştırıcı olarak gelrite kullanılmış, ortamlara 6 sitokinin ve 6 oksin [a) 6-benzylaminopurine (BAP)-(0 mg/L, 0,5 mg/L, 1 mg/L) b) Kinetin (KIN)-(0 mg/L, 0,5 mg/L, 1 mg/L) c) Indol-3-asetik asit (IBA)-(0 mg/L, 0,25 mg/L, 0,5 mg/L) d) α-naftalenasetik asit (NAA)-(0 mg/L, 0,25 mg/L, 0,5 mg/L)] dozunun yer aldığı 36 farklı kombinasyonda hazırlanan büyümeyi düzenleyici madde ile karbon kaynağı olarak 30 g/L sakaroz ilave edilmiş ve ortamın pH'ı 5.7'ye ayarlanmıştır. In vitro çoğaltım aşamasında kallustan sürgün rejenerasyonu (8) en iyi KIN (0,5 mg/L) + NAA (0,5 mg/L) BDM kombinasyonu sahip WPM besin ortamında, en fazla sürgün sayısı (5,8) ve maksimum sürgün uzunluğu (0,86) KIN (0,5 mg/L) + IBA (0,5 mg/L) BDM kombinasyonuna sahip WPM besin ortamında elde edilmiştir. Köklendirme aşamasında ise en iyi kök sayısı (21,75) ile maksimum kök uzunluğuna (0,65) ve en iyi sürgün sayısına (1,4) KIN (0,5) + IBA (0,5) BDM dozunun bulunduğu ortamda ulaşılmıştır. Ayrıca tüm denemelerde MS besin ortamı en iyi sonucu vermiştir. En iyi sürgün ve kök gelişimi gösteren bitkiler aklimitizasyon aşamasına alınmış ancak bitkiler dış koşullara uyum gösterememiştir.

Abstract:
In this study A. nezaketiae which is known to be a candidate for the CR (Critical Endangered) category according to the International Union for Conservation of Nature (IUCN) data, which grows locally endemic in the province of Çankırı, which has arid and semi-arid areas, was investigated. It is aimed to determine the tolerance of some abiotic stress conditions by ensuring the continuity of the species with in vitro propagation techniques. For this purpose, for in vitro propagation of A. nezaketiae, 2 different basal media [a) Murashige and Skoog (MS) b) Woody Plant Medium (WPM)], gelrite was used as a solidifier, 6 cytokinins and 6 auxins [a) 6 -benzylaminopurine (BAP)-(0 mg/L, 0.5 mg/L, 1 mg/L) b) Kinetin (KIN)-(0 mg/L, 0.5 mg/L, 1 mg/L) c) Indole-3 -acetic acid (IBA)-(0 mg/L, 0.25 mg/L, 0.5 mg/L) d) α-naphthaleneacetic acid (NAA)-(0 mg/L, 0.25 mg/L, 0.5 mg/L)] 30 g/L sucrose was added as a carbon source with the growth regulator prepared in 36 different combinations including the dose of the drug and the pH of the medium was adjusted to 5.7. During the in vitro propagation process, the best shoot regeneration from callus (8) was achieved in WPM medium with the combination of KIN (0.5 mg/L) + NAA (0.5 mg/L) BDM. The maximum shoot number (5.8) and maximum shoot length was obtained in WPM medium with a combination of (0.86) KIN (0.5 mg/L) + IBA (0.5 mg/L). In the rooting phase, the best root number (21.75) and the maximum root length (0.65) and the best shoot number (1.4) were achieved in the medium with KIN (0.5mg/L) + IBA (0.5mg/L) BDM dose. In addition, MS medium gave the best results in all trials. The plants showing the best shoot and root development were taken to the acclimatization stage, but they could not adapt to the external conditions.