Depreme dayanıklı geleneksel konutlar: Sakarya - Hendek örneği
Earthquake resistant traditional houses: Sakarya Hendek sample – model
Yazar: ZEYNEP BERRE KARA
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM VATAN
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mekan Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Bir ülkenin kültür seviyesini, günümüze kadar ulaşan tarihi ve kültürel miras değerleri belirler. Geleneksel konut mimarisi, günümüze ulaşmış kültürel miras değerlerinden biridir. Endüstrinin gelişmesiyle yeni teknolojilerin ortaya çıkması, modern yaşamı beraberinde getirerek geleneksel doku ve konutların unutulmaya yüz tutmasına neden olmuştur.
Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde bulunan ve tarih boyunca büyük depremlere maruz kalan Sakarya ili, geleneksel konutlar açısından oldukça zengin bir mirasa sahiptir. Günümüze kadar geçirmiş olduğu büyük depremler bilinmektedir. Bunların içinden en son geçirdiği büyük deprem, 17 Ağustos 1999 Marmara depremdir. 1999 Marmara depreminde meydana gelen yıkımların büyük bir bölümünün betonarme yapılar olduğu ve geleneksel konutlar az hasar aldığı bilinmektedir. Bu sebeple, geleneksel konut mimarisinde kullanılan yapım teknolojilerinden çıkarılacak derslerin, günümüz teknolojisine ışık tutması için bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Tez çalışması kapsamında, Sakarya sınırları içerisinde yer alan, Hendek ilçesindeki geleneksel konutlar incelenmiştir. İlçe, iklim ve coğrafi açıdan kendine özgü geleneksel konutlara sahip olduğundan, geleneksel konutların yapımında kullanılan malzemeler ve taşıyıcı sistemler açısından ele alınmıştır. Çalışmada, Kocaeli Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından tescillenen geleneksel yapılar tespit edilmiştir. Tespit edilen yapılarda kullanılan malzemeler, taşıyıcı sistemi, yapının depremler sonrasında ayakta kalması ve mevcut halini hala koruyan geleneksel konut teknolojisi incelenerek bu teknolojinin günümüz teknolojilerine ışık tutması amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Geleneksel Konut, Deprem, Sakarya, Hendek, Deprem davranışı, Geleneksel yapım teknolojisi

Abstract:
Intellectual level of a country is determined by historical and cultural heritage values that have survived to the present day. Traditional residential architecture is one of the cultural heritage values that have survived to the present day. The emergence of new technologies with the development of industry has brought modern life with it, causing traditional construction technologies to be forgotten.
Sakarya province, which is located on the North Anatolian Fault Line and has been exposed to major earthquakes throughout history, has a very rich heritage in terms of traditional houses. The major earthquakes it has experienced until today are known. The last major earthquake among them was the 17 August 1999 Marmara earthquake. It is known that most of the severly damaged buildings in the 1999 Marmara earthquake were reinforced concrete structures and traditional houses suffered minor damage. For this reason, this study has been carried out to shed light on today's technology from the lessons to be learned from the construction technologies used in traditional residential architecture. Within the scope of the thesis, traditional houses in Hendek district, located within the borders of Sakarya, were examined. Since the district has its own traditional houses in terms of climate and geography, the materials used in the construction of traditional houses and structural systems are discussed. In the study, traditional structures registered by Kocaeli Cultural Heritage Preservation Board were studied and documented. It is aimed to shed light on today's technologies by examining the materials used in the studied structures, the structural system, the structure's survival after earthquakes and the traditional construction technology that still maintains its current state.

Keywords: Traditional House, Earthquake, Sakarya, Hendek, Earthquake behavior, Traditional construction technology.