Şeflik tekniği bakımından iktus ve orkestra çalgılarının ses üretimi
Ictus and production of sound of instruments in terms of conducting technique
Yazar: HELİN BEYSÜLEN
Danışman: PROF. RENGİM GÖKMEN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Kompozisyon ve Orkestra Şefliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Ses üretimi ve süreci, birçok farklı faktörün birleşimi sonucu ortaya çıkan bir fiziksel
olgudur. Bu olgu, özellikle zaman kavramı bağlamında şeflik tekniğiyle birleştiğinde ve
kolektif bir yapı olan orkestrayla işbirliği içerisinde gerçekleştirildiğinde, süreç daha da çok
boyutlu hale gelmektedir. Ses üretim sürecinin şeflik tekniği açısından anlaşılabilmesi için,
genellikle sanatçılardan araştırılması beklenmeyen zaman kavramı, insan algısı ve sesin
oluşum süreci gibi fiziksel yasalara dayanan bilgilerin incelenmesi gerekmektedir. Zira
şeflik tekniğinde ses üretiminin hangi hareketlerle gerçekleştiği ve bu hareketlerin
enstrümanların ses üretim sürecine etkileri, ancak bu bilgilerin edinilmesiyle daha doğru bir
yaklaşımla açıklanabilecektir. Bu noktada, şeflik tekniğinde vuruş kalıplarının içinde
gerçekleşen yolculukta ses üretiminin elde edildiği genel bir bilgi olarak kabul edilmektedir.
Ayrıca, şefin ön almasına olanak veren hazırlık hareketi de literatürde yer almaktadır. Bu
çalışma, her bir vuruşun bir sonraki vuruşa bağlanma sürecinde teknik açıdan neler
gerçekleştiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, hazırlık hareketi ve bu harekete
dahil olan mikro hazırlık hareketi ile vuruşlar arasındaki bedensel hazırlığın ses üretim
sürecindeki rolü incelenerek, şeflik tekniği ve orkestra enstrümanlarının ses üretim süreci
ayrıntılı bir biçimde ele alınması amaçlanmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Şeflik, şeflik teknikleri, zaman kavramı, ses üretimi, orkestra
enstrümanları.

Abstract:
Sound production and process is a physical phenomenon resulting from the combination of
various factors. When this phenomenon is combined with conducting technique, especially
in the context of the concept of time, and when it is realised in cooperation with the orchestra,
which is a collective structure, the process becomes even more multidimensional. In order
to understand the sound production process in terms of conducting technique, information
based on physical laws such as the concept of time, human perception and the formation
process of sound, which are generally not expected to be investigated by artists, should be
analysed. Because the movements through which sound production takes place in
conducting technique and the effects of these movements on the sound production process
of instruments can only be explained with a more accurate approach by obtaining this
information. At this point, it is accepted as a general knowledge that sound production is
achieved in the journey that takes place within the beat patterns in the conducting technique.
Furthermore, the preparatory movement that allows the conductor to take the lead is also
included in the literature. This study aims to examine what happens technically in the process
of connecting each beat to the next beat. In this study, by analysing the role of the preparatory
movement and the micro-preparatory movement included in this movement and the physical
preparation between the beats in the sound production process, the conducting technique and
the sound production process of orchestral instruments are aimed to be discussed in detail.
Keywords: Conducting, conducting techniques, concept of time, sound production,
orchestral instruments.