Midyat (Mardin) ilçesinde bazı yerel üzüm genotipleri ve ampelografik özelliklerinin belirlenmesi
Identification of some local grape genotypes and ampelographic features in Midyat (Mardin) district
Yazar: CUMA UÇAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SETTAR ÜNAL
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; 2019-2020 yılları arasında Mardin ili Midyat ilçesinde yetiştiriciliği yapılan mahalli üzüm çeşitlerinin Ampelografik özelliklerinin uluslararası normlara göre ayrıntılı olarak tanımlaması için ile yürütülmüştür.
Çalışmada; büyük ölçüde IBPGR, OIV ve UPOV tarafından hazırlanarak 1983 yılında yayınlanan "Descriptors for Grape" adlı yayından faydalanılmış olmakla beraber 1989 yılında yayınlanan "Minimal Descriptor List for Grapevine Varieties" adlı bir yayından da yararlanılmıştır.
Mardin ilinin Midyat ilçesine bağlı mahallelerinde ve köylerinde tespit edilen 28 üzüm çeşidi, 77 karakter bakımından değerlendirilmiştir. Ayrıca ilçenin iklim özellikleri ve uygulanan bağcılık tekniğine değinilmiştir.
Araştırmaya konu çeşitlerde; sürgün ucunun açık, sülük dizilişinin kesikli, çekirdek kenarlarında çıkıntıların olmaması bu çeşitlerin Vitis vinifera L. türüne ait olduklarını göstermiştir. Tüm çeşitlerde sürgün pozisyonu yarı dik; sürgün/çubuk'ta boğum ve boğumaraları tüysüz; yaprak sapı yatık tüysüz; meyve eti renksiz, tane çekirdekli ve yıllık dalda yüzey çizgili olarak bulunmuştur. Sürgün ve çubuk, yaprak, salkım, tane ve çekirdeklere dair diğer özellikler de çeşitler arasında farklılıklar gösterirken bunların aynı çeşitte, hatta aynı omcada dahi farklı olabileceği gözlemlenmiştir.
Yörede yetiştirilen üzüm çeşitleri genellikle sofralık olarak tüketilmekle beraber kuru üzüm, pekmez, pestil gibi ürünler de değerlendirilmektedir.

Abstract:
This study was carried out with the aim of defining in detail the ampelographic characteristics of local grape cultivars grown in Midyat district of Mardin province between 2019-2020 according to international norms.
In the study; the Prepared by IBPGR, OIV and UPOV in 1983, the publication called "Grape Descriptors" was used and the other one was benefited from a publication called "Minimal Descriptive List for Grape Varieties" in 1989.
28 grape cultivars identified in the neighborhoods of Midyat district of Mardin province were evaluated in terms of 77 characters. In addition, the climatic characteristics of the district and the viticulture technique applied were mentioned.
In the cultivars subject to research; The shoot tip is open, the sequence of tendrils is interrupted, and the absence of prominences of seed edge showed that these cultivars belong to the Vitis vinifera L. species. The shoot position in all cultivars was semi-vertical; there was no peculiarity of petiole sinüs and prostrate hairs on petiol; Fruit flesh was found to be colorless, berry was seeded and it was in striated class on the cane surface. While other features related to shoots and canes, leaves, bunches, berries and seeds also differ between cultivars, it has been observed that they may differ in the same cultivar, even in the same vine.
Although the grape varieties grown in the region are generally used for table, they are also used in the production of local products such as raisins, molasses, 
churchkhela and fruit pulp.