Üçüncü basamak bir sağlık kuruluşunda kalıtsal trombofili testlerinin çalışılması: Güncel klavuzlar eşliğinde endikasyon uyumu ve maliyet analizinin belirlenmesi /
Yazar: HAKAN AKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SERDAL KORKMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Trombofili = Thrombophilia ; Tromboz = Thrombosis

Özet:
Amaç: Bu çalışma kalıtsal trombofili testlerinin kılavuzlara uygun istenilip istenilmediğini belirlemek, kalıtsal trombofili paneli çalışılan hastaların test sonuçlarına göre tedavi planının değişip değişmediğini ortaya çıkarmak, klinik yarar ve ekonomik maliyetler açısından değerlendirme yapmak ve kılavuzlara uygun istenilmeyen trombofili testlerinin maliyetini belirlemek amacıyla planlanmıştır.
Metod: Nisan 2018 ile Nisan 2020 tarihleri arasında çeşitli klinikler tarafından kalıtsal trombofili testleri istenilmiş 266 hasta retrospektif-kesitsel nitelikteki çalışmamıza dahil edildi. Araştırma dizaynına uyan hastalar belirlendikten sonra dosya kayıtları incelendi ve eksik kalan bilgilerin öğrenilmesi için hastalarla, hastane telefonu üzerinden görüşülüp gerekli bilgiler elde edildi. Kalıtsal trombofili paneli istemi için endikasyon kriterleri güncel kılavuzlar eşliğinde belirlendi. Endikasyon uyumu olan ve olmayan testlerin oranı ve maliyeti hesaplandı.
Bulgular: Kalıtsal trombofili açısından taranan 266 hastadan  % 5,27' sinde endikasyona uygun olarak istem yapılmıştı. Endikasyona uygun test istemi yapılan 14 hastanın % 71,4' ü kadın, %28,5' i erkek idi. Endikasyona uygun test en sık serebral trombozun araştırılması için istenilmiş olup, uygun test istemi test yapılanların % 2,26' sı idi. Kalıtsal trombofili test istemi hastaların % 94,73' ünde endikasyon dışı olarak istenilmiştir. Endikasyon dışı kalıtsal trombofili testi en sık düşük nedeninin araştırılması için istenilmiş olup oran % 39,2 idi. Endikasyona uygun istenilen kalıtsal trombofili testlerinin toplam maliyeti 3066,27 TL iken, endikasyon dışı istenilen kalıtsal trombofili testlerinin maliyeti 47957,79 TL olarak bulundu.
Sonuç: Kalıtsal trombofili testlerinin büyük oranda endikasyon dışı istenildiği ve sonuç olarak da maliyetlerin gereksiz artışına neden olduğunu ortaya koyduk. Çalışmamızın önemli bulgularından bir diğeri de test sonuçlarının tromboz nedeniyle takipli hastalarda tedaviyi etkilemediğinin gösterilmiş olmasıdır. Gereksiz çalışılan testler hem maliyeti arttırmakta hem de hastalar açısından bakıldığında ömür boyu sürebilecek endişeye neden olabilmektedir. Kalıtsal trombofili test istemi güncel kılavuzların önerisi doğrultusunda yapılmalı ve test sonuçlarının, özellikle bu konuda, uzman kişilerce değerlendirilmesi gerekmektedir. 
Anahtar Kelimeler:  Kalıtsal trombofili, Tromboz, Emboli, Test, Endikasyon, Maliyet.

Abstract:
Aim: This study has been planned in order to determine whether hereditary thrombophilia tests are requested in accordance with the guidelines, to reveal whether there is any change for the treatment plan of the patients whose hereditary thrombophilia panels are analyzed, to make evaluation in terms of clinical benefits and economic costs, and to determine the cost of unwanted thrombophilia tests in accordance with the guidelines.
Method: 266 patients whose hereditary thrombophilia tests were requested by various clinics between April 2018 and April 2020, were included in our retrospective-cross-sectional study. After determining the compatible patients with the research design, the file records were examined, and the necessary information was obtained by making phone calls to the patients to get the missing information. Indication criteria for hereditary thrombophilia panel request were determined in accordance with current guidelines. The rate and cost of tests with and without indication compliance were calculated.
Results : 5.27% of 266 patients screened for hereditary thrombophilia were requested in compliance with the indication. 71.4% were female and 28.5% were male of the 14 patients who were requested for test in compliance with the indication. The test compliant the indication was most frequently requested for the cerebral thrombosis analysis and the rate was 2.26% of those who were requested for compliant test. Hereditary thrombophilia test was requested out of indication for 94.73% of patients. The out-of-indication hereditary thrombophilia test was most frequently requested to investigate the cause of miscarriage, and the rate was 39.2%. While the total cost of hereditary thrombophilia tests requested for the compliant indication was 3066.27 TL, the cost of the tests requested out-of-indication was 47957.79 TL.
Conclusion: It has been demonstrated that hereditary thrombophilia tests are requested out-of-indication to a large extent and consequently cause unnecessary cost increase. Another important finding of our study shows that the test results do not affect the treatment in follow-up of thrombosis patients. Unnecessary tests increase the cost on one hand, and cause anxiety that can last a lifetime for patients as well. The hereditary thrombophilia test request should be arranged in line with the suggestions of current guidelines and the test results should be evaluated especially by the experts in this field.
Keywords:  Hereditary thrombophilia, Thrombosis, Embolism, Test, Indication, Cost.