Kentiçi toplu taşımada hafif raylı sistem ve otobüs işletme maliyeti değerlendirmesi: Kayseri örneği
Operating cost evaluation of urban light rail system and bus: Kayseri example
Yazar: İBRAHİM ANBAR
Danışman: PROF. DR. ALİ OSMAN ATAHAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Toplu taşıma sistemleri, kişisel araçların kullanılmadığı, halka açık ulaşım sistemleridir. 
Toplu taşımacılık şehir içi veya şehirlerarası birden fazla yolcunun enerji tasarrufu ile bir yerden 
başka bir yere taşınmasını amaçlamaktadır. Ülkemizde kent içi toplu taşıma 3 Eylül 1872`de Dersaadet Tramvay Şirketi işletmesinde Galata-Tophane-Kabataş-Beşiktaş-Ortaköy atlı tramvay hattıyla başlamıştır. Otobüs ulaşımı ise 1926`da Beyazıt-Karaköy arasında Renault-Scania otobüsleri ile başlamıştır.Sanayinin gelişmesiyle birlikte yeni yerleşim planlarının yapılması yeni ulaşım 
sistemlerine ihtiyaç duyulmasına sebep olmuştur. Bu sistemlerin zamanla kapasiteleri ve 
çeşitliliği arttırılmış, sistemler planlama ile optimize edilmeye başlanmıştır. Bu optimizasyon 
toplu taşıma araç kullanım analizi ve yolcu talepleri doğrultusunda yapılan işletme 
planlamalarından oluşmaktadır. İşletme planlaması mevcut sistem için kaynakların en verimli 
şekilde kullanılmasını sağlamaktadır. İşletme bakım giderleri ile araç maliyetleri dikkate 
alınarak yapılacak optimizasyon çalışmasıyla planlanan seferlerin en ekonomik şekilde 
gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. İşletme planlaması ile hem yolcu ve personel memnuniyeti 
hem de personel ve araç tasarrufunun sağlanması kısıtları dikkate alınmaktadır. Bu çalışmanın amacı Kayseri ili hafif raylı sistemleri ile otobüs işletme maliyetlerinin incelenerek karşılaştırmalarının yapılmasıdır. Çalışmada tramvay sistemleri olarak T1 hattı, T2 
hattı, T3 ve T4 hattı incelenmiştir. Otobüs sistemi için Kayseri Şehir içi ve ilçe taşımacılığı 
otobüs hatları fazlarıyla birlikte incelenmiştir. Çalışmada Kayseri Ulaşım AŞ'den alınan veriler ışığında bazı kabuller ve varsayımlar yapılmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünün devamında gelen ikinci bölümde Kayseri toplu taşıma sistemlerine ait bilgiler verilmektedir. Üçüncü bölümde metodoloji açıklanmıştır. Dördüncü bölümde üçüncü bölümde açıklanan metodolojiye göre Kayseri`deki tramvay ve otobüs sistemlerinin İşletme maliyeti analizleri yapılmıştır. Bu analizde yine Kayseri Ulaşım AŞ'den alınan enerji, bakım-onarım, personel ve yönetim giderleri gibi alt başlıklara ait maliyet verileri dikkate alınmıştır. Sonuç bölümünde iki farklı ulaşım sisteminin işletme maliyetlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmanın sonunda karar vericilere yardımcı olması amacıyla Toplu taşıma sistemlerin İşletme maliyeti ve yatırım planlarına 
yönelik optimizasyon çalışmalarına ait sonuçlar sunulmuştur.

Abstract:
Public transportation systems are public transportation systems where personal vehicles 
are not used. Public transportation aims to transport multiple passengers within the city or 
intercity from one place to another with energy saving. With the development of industry, new settlement plans have led to the need for new transportation systems. The capacities and diversity of these systems have increased over time, and the systems have begun to be optimized through planning. This optimization consists of public transportation vehicle usage analysis and operational planning in line with passenger demands. Business planning ensures the most efficient use of resources for the existing system. The aim is to carry out the planned trips in the most economical way with the optimization work to be carried out by taking into account operating maintenance expenses and vehicle costs. With business planning, both passenger and staff satisfaction and personnel and vehicle savings constraints are taken into account. The aim of this study is to examine and compare the light rail systems and bus operating costs of Kayseri province. In the study, T1 line, T2 line, T3 and T4 lines were examined as tram systems. For the bus system, Kayseri urban and district transportation bus lines were examined together with their phases. Data received from Kayseri Transportation Inc. was used in the study.The study consists of five chapters. In the second section following the introduction, information about Kayseri public transportation systems is given. In the third section, the methodology is explained. In the fourth chapter, operating cost analyzes of tram and bus systems in Kayseri were made according to the methodology explained in the third chapter. In this analysis, cost data of subheadings such as energy, maintenance-repair, personnel and management expenses received from Kayseri Transportation Inc. were taken into consideration. In the conclusion section, the operating costs of two different transportation systems are compared. At the end of the study, the results of optimization studies for operating costs and investment plans of public transportation systems are presented to help decision makers.