Şücaaddin Velî Ocağı Alevî geleneğinde Türk din mûsikîsi
Turkish religious music within the Alevi Tradition of Sucaaddin Veli Ocagi
Yazar: ANIL MERT
Danışman: PROF. DR. MEHMET TIRAŞCI
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Din Musikisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışmada, Eskişehir ili Seyitgazi ilçesine bağlı Arslanbeyli köyü merkezli Şücaaddin Velî Ocağı Alevî geleneğinde yer alan Türk din mûsikîsi uygulamaları ve icra edilen eserlerin müzikal özelliklerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmada, durum çalışması deseninde nitel araştırma yaklaşımı esas alınmıştır. Veri toplama sürecinde, belge incelemesi, mülakat, katılımcı gözlem, video kaydı ve derleme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, içerik analizi, müzikal analiz ve nicel analiz yöntemleriyle ele alınarak araştırmanın amacına uygun bir şekilde metin, tablo, grafik ve notalara dönüştürülmüştür. Nitel veriler emik ve etik bakış açısıyla yorumlanmıştır. Araştırmanın kaynak kişileri olarak belirlenen Şücaaddin Velî Ocağı postnişini ve zâkiri ile yapılan mülakatlarda, topluluğun Tür din mûsikîsi uygulamaları ve Alevî geleneği hakkında ayrıntılı bilgiler elde edilmiştir. Farklı cem erkânlarındaki müzik icraları gözlemlenmiş ve bu icralar video kayıtlarıyla belgelenmiştir. Kaynak kişilerle yapılan derleme çalışmalarında cemlerde icra edilen 54 eser tespit edilmiştir ve bilgisayar ortamında notaya alınmıştır. Araştırma sonucunda, Şücaaddin Velî Ocağı Alevî geleneğinde Tür din mûsikînin rolü ve işlevi, cem erkânında müziğin icra ediliş biçimi, cem zâkirinin rolü ve işlevi, bağlamanın gelenekteki yeri ve önemi tespit edilmiştir. Cem erkânlarında icra edilen nefes, düvaz imam, tevhîd, semah nefesi ve mersiye türündeki eserlerin usûl, makam ve ezgisel özellikleri ortaya konmuştur. Bu çalışma, ocak sistemini dikkate alarak, Alevî gelenekte cem erkânında icra edilen mûsikîyi ele alan ve Türk din mûsikîsi alanında gerçekleştirilen ilk çalışma olma özelliği taşımaktadır. Araştırma kapsamında, cem erkânlarında icra edilen 30 yeni eser ilk kez kayıt altına alınmıştır. Bu çalışmanın, alana önemli katkılar sağlayacağı ve ilgili literatüre özgün bir kaynak oluşturacağı öngörülmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal the Turkish religious music practices and musical characteristics of the compositions performed in the Alevi tradition Sucaaddin Veli Ocagi, centered in Arslanbeyli village of Seyitgazi district of Eskisehir province. The research is based on a qualitative research approach in the case study design. In the data collection process, document analysis, interviews, participant onservation, video recordings and compilation methods were used. The data collected in the research were analyzed by content analysis, musical analysis and quantitative analysis methods and transformed into text, tables, graphics and notes in accordance with the purpose of the research. Qualitative data were interpreted from emic and ethical perspectives. The postnisin and zakir of Sucaaddin Veli Ocagi were identified as the resource persons of the research. During the interviews with the resource persons, detailed information was obtained about the Turkish religious music practices of the community and the Alevi tradition. Music performances in different cem rituals were observed and documented with video recordings. In the compilation studies conducted with the resource persons, 54 compositions performed in the cem rituals were identified and notated in computer environment. As a result of the research, the role and function of Turkish religious music in the Alevi tradition of Sucaaddin Veli Ocagi, the performance of music in cem rituals, the role and function of the zakir, the place and importance of the baglama instrument in the tradition were determined. The rhythmic, maqam and melodic characteristics of the compositions in the genres of nefes, duaz imam, tevhid, semah nefes and mersiye performed in cem rituals have been revealed. This study is the first study in the field of Turkish religious music that deals with the music performed in cem rituals in the Alevi tradition, taking into account the ocak system. Within the scope of the research, 30 new compositions performed in cem rituals were recorded for the first time. It is foreseen that this study will make significant contributions to the field and will constitute an original source to the related literature.