Tane mısırın nem içeriğinin belirlenmesinde farklı tip tahıl nem ölçüm cihazlarının performanslarının karşılaştırılması
Comparison of the performance of different types of grain moisture measurement devices in determining moisture content of grain corn
Yazar: YELİZ ACUN
Danışman: PROF. DR. SONGÜL GÜRSOY
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tahılların hasat, hasat sonrası işleme, depolama ve pazarlama aşamalarında önemli fiyat ve
kalite parametrelerinden biri olarak dikkate alınan tane nem içeriklerinin doğru ve hızlı bir
şekilde belirlenmesi tarımsal üretimde oldukça önemli konular arasında yer almaktadır.
Günümüzde tahılların nem içeriğini belirlemede elde taşınabilen portatif farklı tip nem
ölçüm cihazlarının piyasada yaygın bir şekilde kullanıldığı görülmektedir. Bu cihazların
doğruluk ve hassasiyetlerinin belirlenmesi ve bu değişkenler üzerindeki etkili faktörlerin
araştırılması, cihazların kalibrasyonu ve ölçüm performanslarının artırılmasına önemli
oranda katkı sağlayacaktır. Bu çalışmada, Türkiye piyasasında yaygın olarak kullanılan bazı
tahıl nem ölçüm cihazlarının, farklı nem ölçüm aralıklarındaki doğruluk ve hassaslık
dereceleri test edilmiştir. Ayrıca, bu cihazların ölçüm doğruluk ve hassasiyetlerine etki eden
parametreler irdelenmiştir. Bu amaçla, üç farklı ticari nem ölçüm cihazı (PM-450 dökmeli,
Wile 55 Sıkmalı, Pfeuffer HE Lite Kırmalı) altı farklı nem içeriğine sahip (%11-12, %16-17,
%20-21, %24-25, %28-29 ve %30-31 y.a.) tane mısırın nem içeriğini belirlemede
kullanılmıştır. Bu ölçüm cihazlarından elde edilen verilerin doğruluk dereceleri ve hata
oranları, referans fırın yöntemi kullanılarak test edilmiştir. Ayrıca, ürün sıcaklığı ve
çeşitlerin cihazların ölçüm sonuçlarına etkisi araştırılmıştır. Mısır çeşidinin nem ölçüm
cihazı sonuçlarına etkisini belirlemek amacıyla, nem içeriği %12-13 (y.a) olan yedi farklı
mısır çeşidinin PM-450 cihazının ölçüm sonuçları ile referans fırın kurutma yöntemi
karşılaştırılmıştır. Aynı şekilde, %16 oranında nem içeriğine sahip mısır taneleri, dört farklı
sıcaklığa (17-18 °C, 20-21 °C, 25-26 °C, 32-33 °C) getirilerek elde edilen örneklerin PM450 cihazı ölçüm sonuçları, referans fırın yöntemiyle elde edilen sonuçlar ile
karşılaştırılmıştır. Çalışma sonucunda, tane mısırın nem içeriği, sıcaklık ve çeşit
özelliklerinin nem ölçüm aletlerinin doğruluk ve hassasiyetlerinin üzerinde önemli etkiye
sahip olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, tahılların nem içeriğini belirlemede kullanılan bu
cihazların ürün özelliklerine göre doğru ve hassas ölçüm yapabilecek şekilde kalibre
edilmelerinin oldukça önemli olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
Accurate and fast determination of grain moisture content, which is considered as one of the
important cost and quality parameters in the harvesting, post-harvest processing, storage and
marketing stages of grains, is among the very important issues in agricultural production.
Nowadays, different types of hand-held portable moisture measuring devices are widely used
in the market to determine the moisture content of grains. Determining the accuracy and
sensitivity of these devices and investigating the factors affecting these variables will
significantly contribute to the calibration and performance of the devices. In this study, the
accuracy and sensitivity levels of some grain moisture measuring devices commonly used in
the Turkish market at different moisture measurement ranges were tested. Additionally, the
parameters affecting the measurement accuracy and sensitivity of these devices were
examined. For this purpose, three different commercial moisture measuring devices (KETT
PM-450 Pouring, Wile 55 Squeeze, Pfeuffer HE Lite grinding) were used to determine the
moisture content of corn kernels in six different moisture ranges ((%11-12, %16-17, %20-21,
%24-25, %28-29 and %30-31 w.b.). The accuracy and error rates of the data obtained from
these measuring devices were tested using the reference oven method. Additionally, the
effect of product temperature and types on the measurement results of the devices was
investigated. In order to determine the effect of corn variety on the moisture measurement
device results, the measurement results of the PM-450 device of seven different corn
varieties with moisture content of 12-13% were compared with the reference oven drying
method. Likewise, PM-450 measurement results of samples obtained by bringing corn grains
with 16% moisture content to four different temperatures (17-18 °C, 20-21 °C, 25-26 °C, 32-
33 °C) was compared with the results obtained with the reference oven method. As a result
of the study, it was seen that the moisture content, temperature and variety characteristics of
corn kernels had a significant effect on the accuracy and sensitivity of moisture measuring
instruments. Therefore, it has been observed that it is very important to calibrate these
devices that used to determine the moisture content of grains to make accurate and precise
measurements according to product characteristics.