Amasya II. Bayezid İl Halk Kütüphanesi'nde bulunan kırâat ve tecvid konulu yazma eserler
The manuscripts on qiraat and tajweed in Bayezid II Provincial Public Li̇brary of Amasya
Yazar: AZİM KARTAL
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR AKASLAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur’ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat İlmi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslamî ilimler içinde önemli bir yere sahip olan ve Kur'an tarihini de içinde barındıran kıraat ilminin Hz. Peygamber'in (s.a.s.) Cebrail (a.s.) ile ilk karşılaşmasıyla başladığını söylemek mümkündür. Sırasıyla sahâbe ve tabiînin aldığı bu emanet günümüze kadar birçok âlimin hem eserleri hem de yetiştirdikleri talebeleri vasıtasıyla aktarılagelmiştir. Tedvin yönü ile belirli dönemlerde inkıta yaşanmış olsa da hıfz geleneği ile bu ilim nesilden nesile aktarılmıştır. Eser yönünden ülkemizin zengin bir kaynak birikimine sahip olduğu ehlince malumdur. Bu eserlerin önemli bir bölümü ülkemizin muhtelif kütüphanelerinde bulunmaktadır. Bu kütüphanlerden biriside Amasya'da bulunmaktadır. Çalışmada Amasya şehrinin tarihi ve kültürel miras zenginliği göz önünde buludurularak Amasya II. Bayezid İl Halk Kütüphanesi'nde bulunan kırâat ve tecvid konulu yazma eserler ele alınmaktadır. Amasya Kütüphanesi bölge açısından da içerisinde barındırdığı yazma eserler bakımından önemli bir niteliğe sahiptir. Sadece İslamî ilimlerle alakalı yazma bulunmayan kütüphanede, mecmua içindeki risâleler ve mükerrer eserler de ayrı ayrı hesaba katıldığında 4000'den fazla nüsha bulunmaktadır. Mükerrer olanları ve mecmuaları tek bir eser saydığımızda ise 278 gibi bir rakam ortaya çıkmaktadır. Ulaşabildiğimiz kadarıyla Arapça, Farsça ve Osmanlıca olmak üzere kırâat ve tecvid konulu mükerrer nüshalar sayılmadığında 41 adet mensur ve manzum eser bulunmaktadır. Çalışmamızda bu eserlerin dili, içeriği, fiziki özellikleri, müellifi, müstensihi ve müelliflerin hayatları hakkında bilgiler verilmektedir. Alana dair yapılan çalışmalarda ilham kaynağı olabilecek bu telifât araştırmacılar için de yeni çalışma alanları ortaya koymaktadır. Çalışmada, Yazma Eserler Katalog kayıtları ve İsam veri tabanı karşılaştırılarak eserler not edilmiş ve mezkûr kütüphanede tarama yapılmıştır.

Abstract:
It is possible to say that qiraat (Qur'anic readings), which has an important place among Islamic sciences, has emerged as a knowledge with the first encounter of Prophet Muhammad with Gabriel. Transmitted by his companions and their followers respectively, the knowledge of qiraat has reached the present day through the works of important scholars and their students. Although there have been interruptions in the transmission through tadwin (writing) at certain times, this knowledge has been transmitted through the tradition of hifz (memorization). It is clear that our country has a rich accumulation of manuscripts on qiraat and s significant number of these manuscripts is also found in our libraries. This thesis examines the manuscripts on qiraat and tajweed (rules of Qur'an recitation) found in Bayezid II Library of Amasya by taking into account both the city's status as the city of princes and its historical and cultural heritage. On the other hand, the library holds an important position in the region both in terms of its manuscripts and its cultural value. Apart from manuscripts related to Islamic sciences, there are more than 4,000 works, including risala (treatises) and majmu'a (collected volumes), in the library. When we count the duplicates and journals as a single work, there are 278 works. As far as we can reach, there are 41 works in prose and poetry related to qiraat and tajweed in Arabic, Persian, and Ottoman Turkish, excluding the duplicate copies. This thesis examines the language, content, physical features, authors, and scribes of these works as well as the life of mentioned authors. As a source of inspiration for studies related to qiraat, these works offer new research areas. The manuscripts of the library are listed, and the list of manuscripts are compared with the published manuscript catalog records and the ISAM library database.