Türkiye'de belediyenin gelişimi
The development of the municipalities in Turkey
Yazar: YASİN ARDIÇ
Danışman: PROF. DR. ERBAY ARIKBOĞA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yerel Yönetimler Ana Bilim Dalı / Mahalli İdareler ve Yerinden Yönetim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tarihsel gelişim = Historical development ; Yerel yönetimler = Local administrations

Özet:
Osmanlı'nın kadı, vakıf ve lonca kurumları üzerinden yönettiği şehir hayatında,
18.yy ile beraber önemli sosyo-ekonomik dönüşümler meydana gelmiştir. Yerelde meydana
gelen dönüşümlerin yanında, askeri ve ekonomik gücünü kaybetmeye başlayan Osmanlı'da
merkezi idare zayıflamış ve vergileri toplayamaz hale gelmiştir. Osmanlı, taşrada vergilerin
düzenli bir şekilde toplanmasını sağlamak amacıyla kurduğu muhassılık meclisleri yerel
yönetim kurumların kuruluş sürecini başlamıştır. 19.yy'a gelindiğinde ise Galata-Beyoğlu
semtinde Altıncı Belediye Dairesi kurulmuş ve ilk modern belediye doğmuştur. Cumhuriyet
dönemiyle farklı bir aşamaya geçen yerel yönetimler süreç içinde giderek güçlenmiş, merkezi
idarenin idari vesayet yetkisi zayıflamıştır. 1970'li yıllarda ortaya konan "toplumcu
belediyecilik" anlayışıyla Türk belediyecilik anlayışına yeni bir model kazandırılmıştır. Bu
model daha katılımcı ve üretici konumunda olan bir belediyenin varlığını savunmaktadır.
2000'li yıllarda kamu yönetiminde ortaya çıkan yeni kamu yönetimi anlayışı yerel
yönetimleri doğrudan etkilemiş ve 2004 yıllında yapılan yerel yönetim reformunda varlığını
hissettirmiştir. Küreselleşmeyle beraber sermaye akışının büyük kentlerde yarattığı değişim
ve dönüşüm, 2012 yılında Büyükşehir Belediyelerinin yapısında ciddi değişimler yaratmıştır.
Bu değişimi yansıtan 6360 sayılı kanun ölçek ekonomisini baz alarak büyük şehirlerin
yönetilmesi için gerekli hukuki altyapıyı sağlamıştır.
Altıncı Belediye Dairesi ile Türk yönetim sistemine giren modern belediyecilik
anlayışı, süreç içinde meydana gelen sosyo-ekonomik ve siyasal değişimlerle farklı evrimler
geçirmiştir. Türk belediyeciliğin geçirdiği değişim ve dönüşümleri ele alan bu çalışma,
tarihsel açıdan farklı dönemlerde ortaya çıkan belediyecilik anlayışlarına odaklanmaktadır.
Farklı dönemlerin sahip olduğu ekonomik, sosyal ve siyasal koşullar farklı belediyecilik
anlayışlarının doğmasına neden olmuştur. Çalışma, belediyecilik tarihini, farklı belediyecilik
anlayışlarının doğmasına neden olan ekonomik, sosyal ve siyasal koşullarla birlikte
incelemektedir. Farklı dönemlerde farklı belediye sistemlerine geçiş nedenleri, anayasa ve
kanunla gelen değişiklikler, sisteme yöneltilen olumlu ve olumsuz değerlendirmeler ışığında
çalışma sonuçlandırılmaktadır.

Abstract:
It consists of important socio-economic transformations in the classical period city
life, which was ruled by the Ottoman foundations and guild institutions, in the 18th century.
In addition to the local transformations, the Ottoman central administration is weakened and
unable to collect taxes. The Ottomans were born in Galata-Beyoğlu district in the 19th
century, with the work of the muhussılık parliaments established in the provinces, in the
district of Galata-Beyoğlu, the first modern municipality was born. Local governments, which
have gone to a different stage with the Republican era, have gained power in the process, and
the administrative tutelage power of the central administration has been weakened. With the
"producer municipalism" approach put forward in 1970, the manufacturer brought a new
model to the Turkish municipality model. The new public administration approach that will
emerge in operational management in 2004. The change and transformation created by the
capital flow in the big cities with the globalization created serious changes to be made by the
metropolitan municipalities in 2012. With the applicable law of 6360, a different model was
created for the management of large cities with scale economy.
The understanding of modern municipality, which entered the Turkish administration
system with the Sixth Municipal Department, has evolved with the socio-economic and
political changes occurring in the process. This study, which deals with the changes and
transformations that Turkish municipality has undergone, focuses on the understanding of
municipality that emerged in different periods of history. The economic, social and political
conditions of different periods have led to the emergence of different municipalities. The
study examines the economic, social and political conditions that led to the emergence of
different municipalities. The study is concluded in the light of the reasons for transition to
different municipal systems in different periods, changes in the constitution and the law, the
final version of the system, positive and negative evaluations directed to the system.