Kütüphaneler için değişim yönetimi modeli
Change management model for libraries
Yazar: ASİYE KAKIRMAN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. TÛBA ÇAVDAR KARATEPE ; DOÇ. DR. OĞUZ İCİMSOY
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Değişim = Change ; Değişim analizi = Change analysis ; Değişim yönetimi = Change management ; Kütüphane hizmetleri = Library services ; Kütüphane yönetimi = Library management ; Kütüphanecilik = Librarionship ; Kütüphaneler = Libraries ; Modelleme = Modelling ; Yetkinlik ölçümü = Competency measurement

Özet:
Değişimi yönetmek, bütün kurum türlerine adapte edilebilir bir yapıya sahip olmakla birlikte standart bir süreç yapısına sahip değildir. Dolayısıyla değişim sürecinin her kurumun kendi yapısal özelliğine, iş yapış şekillerine ve faaliyet alanlarına bağlı olarak şekillenmesi, bu doğrultuda yönetilmesi gerekmektedir. Bu yönetim sürecinin, içinde bulunulan dönemin değişimi tetikleyen dinamikleri dikkate alındığında, belli bir model etrafında gerçekleşmesinin gerekli olduğu görülmektedir.Kütüphaneler için tasarlanmış olan değişim yönetimi modeli, CMML olarak adlandırılmıştır. CMML 5 ana modül, 17 alt bileşen, 31 faktör ve 235 kriterden oluşmaktadır. Modeli oluşturan modüllerin birbirine bağlı bir yapıda olması ve bu yapının bilgi ağı ile güçlendirilmesi sayesinde, kurumsal yapıda da önemli değişiklikler olacak; hiyerarşik bir yapının yerine bütün kütüphane çalışanlarının temsil edildiği ve katılımcı bir yaklaşım olan matris bir yapının teşekkül etmesi sağlanacaktır. Bu sayede kurumsal bilginin dikey yönlü değil, yatay olarak gidip gelmesi de sağlanmış olacaktır.Kütüphanenin artık sadece binasıyla özdeşleştirilemeyeceği, önemli olanın içerik ve hizmetler olduğu, içeriğin ise giderek kütüphane binasının dışına taştığı görülmektedir. Bu değişimin sadece koleksiyonla sınırlı olmaması, bunun yanı sıra kullanıcı eğitimi ve danışma hizmetlerinde de değişimin görülmesi, kütüphanenin hizmet sunumlarının sorgulanmasını ve değişimi yönetme yetkinliğinin analiz edilmesini gerekli kılmıştır.CMML'in modülleri, toplam 1000 puan edecek şekilde puanlandırılmıştır. Her modülün puanı alt bileşen, faktör ve kriterler açısından oluşturulmuştur. Kriterlerin puanlandırılması aşamasında 2 farklı kategoride uygulanan anketler, kütüphanecilerden elde edilen veriler ve uzmanlardan alınan puanlar neticesinde değişim yönetimi yetkinlik analizi ölçeği oluşturulmuştur. Değişim yönetimi yetkinlik analizi ölçeği, CMML'in modüllerini destekler niteliktedir. Bu sayede modeldeki modüller, analiz ölçeğindeki faktör ve kriterlerle irdelenecektir.CMML ve değişim yönetimi yetkinlik analizi ölçeğini uygulama alanı olarak Marmara Üniversitesi Merkez Kütüphanesi seçilmiştir. Bu uygulama ve sonuçları, modelin ve ölçeğin başarılı bir şekilde uygulanabildiğini ve ufak müdahalelerle bütün kütüphane türlerine uygulanabilirliğini kanıtlamıştır.Anahtar Kelimeler: Kütüphane, değişim, değişim yönetimi, değişim yönetimi yetkinlik analizi ölçeği, CMML.

Abstract:
Change management, while having a structure suitable for adapting to all kinds of institutions, does not have the character of a standard process. For this reason, it is necessary for each institution to adapt the process to its own structural characteristics and areas of activity and to manage it accordingly. It appears necessary that this management process is realised within a definite framework, which takes into consideration the dynamics that trigger change during the period at which the change takes place.The change model set out for libraries is known as the CMML. The CMML consists of 5 main components, 17 sub-components, 31 factors and 235 criteria. As the components that make up the model have a structure which is interdependent and strengthened by a network of information, important changes take place in the structure of the institution; in place of a hierarchic structure a matrix is created whereby all those who work in the library are represented. In this way, institutional information comes and goes, not vertically, but horizontally.Libraries are no longer defined solely as buildings; it seems that what is important are the contents and services the contents increasingly overflow the walls of the library building. This change is not confined only to the collection; at the same time change can be seen in the areas of user education and consultation services, making it necessary to question the way in which the library provides services and to analyse its competency to manage change.The components of the CMML have been awarded points, with a total of 1000 points. The points to be awarded to each component have been awarded by taking into consideration sub-components, factors and criteria. At the stage of awarding points to the criteria, two seperate surveys, which collect information from the library personnel and points awarded by experts are taken into account as a measure of competency. The measure of competency for analysing change management is one which supports the CMML component. In this way, the component which makes up the model examines the factors and criteria that will serve as a measure of the analysis.As an area in which the competency to manage change could be analysed, the Central Library of Marmara University was chosen. The application and results show that the model and measure can be succesfully employed, with small adjustments, be applied to all library types.Key words: Library, change, change management, change management model, scale of change management competency analysis, CMML, CMML-CS.