Farklı hasarlara maruz bırakılan asansör halat ve kayışlarının mekanik özelliklerinin deneysel olarak incelenmesi
Experimental investigation of mechanical properties of elevator ropes and belts exposed to different damages
Yazar: HÜSEYİN SEKMEN
Danışman: PROF. DR. YUSUF AYTAÇ ONUR
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Günlük hayatın akıĢında çokça önemi olan asansörlerin insan yaĢamını kolaylaĢtırmak adına tartıĢmasız yeri çok kıymetlidir. Çok katlı yapıların temel taĢları arasında yer alan asansör sistemleri, katlar arasındaki ulaĢımı sağlamakta ve insan hayatının her anında yer almaktadır. Bunun yanında modern çağın en önemli taĢıma araçlarından biri olarak da asansörler vazgeçilmez bir yere sahiptir. Bu sebeple asansörlerde güvenlik son derece önem arz etmektedir. Ancak günümüzde meydana gelen asansör kazaları can ve mal güvenliğini ciddi bir Ģekilde tehdit edecek düzeyde olup insan yaĢamını tehlikeye atmamak adına özellikle asansör halatları ve kayıĢları bu sistemlerde çok önemli bir yere sahiptir. Her mekanizmada olduğu gibi asansör parça ve ekipmanlarında zamanla eskimeler ve deformeler oluĢmaktadır. Bundan dolayı zamanla gerilmeler ve zorlamalar oluĢarak halat ve kayıĢlarda tahribatlara neden olacak ve dayanımını azaltacaktır. Bu tez çalıĢmasında, yapılan deneyler sayesinde, oluĢan hasar çeĢitlerinin halat ve kayıĢ dayanımına etkileri incelenmiĢtir.
Asansörlerdeki halat ve kayıĢların ömürleri, dayanımları belirli parametreler kullanılarak belirlenmiĢtir. Sıcaklık, deniz suyu, korozyona bağlı deformasyon bunlardan bir kaçıdır. Bu parametrelere bağlı olarak çelik halatlarda ve kayıĢlarda ayrı ayrı hasarlar oluĢturularak oluĢan sonuçlar deneysel olarak incelenmiĢ ve karĢılaĢtırılmıĢtır. Böylece bir asansör halatının ve kayıĢının çekme dayanımının, uğradığı hasar çeĢidine ve bu hasar çeĢidinin seviyesine göre nasıl değiĢtiği incelemiĢtir.
Çelik halatlar üzerinde hasarlar verilerek deneysel çalıĢmalar çok az yapılmıĢtır. Bunun yanında kullandığımız asansör kayıĢı ile herhangi bir hasar oluĢturulup bir model ile karĢılaĢtırılması yapılmamıĢtır. Bunun için, mevcut kayıĢ ve halatlara laboratuvar ortamında hasarlar verilip testler gerçekleĢtirilmiĢtir. Elde edilen sonuçlar asansör ve imalat sektörüne faydalı, bilim yolunda yürüyen araĢtırmacılara referans olduğu düĢünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Asansör kayıĢları, asansör halatları, çelik halatlar, çekme mukavemeti

Abstract:
The undisputed place of elevators, which is very important in the flow of daily life, is very valuable in order to facilitate human life. Elevator systems, which are among the cornerstones of multi-storey buildings, provide transportation between floors and take place in every moment of human life. In addition, elevators have an indispensable place as one of the most important transportation vehicles of the modern age. For this reason, safety in elevators is extremely important. However, elevator accidents occurring today seriously affect the safety of life and property. Especially elevator ropes and belts have a very important place in these systems in order not to endanger human life. has. As with every mechanism, aging and deformations occur in elevator parts and equipment over time. Therefore, over time, stresses and strains will occur and cause damage to ropes and belts and reduce their strength. In this thesis study, the damage caused by the experiments The effects of different types on rope and belt strength were investigated.
The lifetimes and strengths of ropes and belts in elevators are determined by using certain parameters. Temperature, sea water, deformation due to corrosion are a few of them . Depending on these parameters, separate damages were created on steel ropes and belts, and the results were experimentally examined and compared. Thus, it has been examined how the tensile strength of an elevator rope and belt changes according to the type of damage and the level of this type of damage.
Experimental studies have been done very little by damaging the steel ropes. In addition, no damage was created with the elevator belt we used and no comparison was made with a model. For this, the existing belts and ropes were damaged in the laboratory environment and tests were carried out. The results obtained are thought to be beneficial to the elevator and manufacturing sector, and a reference to researchers walking the path of science.
Keywords: Elevator ropes, tensile strength, steel wire rope, elevator belts