Yöresel yemek sadakati ölçeğinin geliştirilmesi
Development of local food commitment scale
Yazar: ASİL ÇAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. İSMAİL TOKMAK
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
İnsanlığın var olması ile yemek yeme ihtiyacı da en temel ihtiyaçlardan bir tanesi olarak ön plana çıkmaktadır. Önceleri sadece hayatta kalmak amacıyla görülen yemek yeme olgusu zamanla değişme uğramıştır. Lezzet arayışının meydana çıkması ile sadece temel ihtiyaç olarak değil aynı zamanda değişik deneyimlerin odak noktası haline gelmiştir. 
Harcanabilir gelir ve boş zaman sahibi bireylerin artması ile turist kavramı ortaya çıkmıştır. Seyahat imkânlarının yaygınlaşması ve daha kolay ulaşılabilir hale gelmesi sayesinde bireyler sadece ülke içerisinde değil aynı zamanda ülkeler arası dolaşım fırsatı elde etmişlerdir. 
Son yıllarda ise gastronomik unsurlar destinasyonlar için bir rekabet avantajı olarak görülmeye başlanmıştır. Ancak Türk mutfağı uluslararası arenada hak ettiği değeri görmemektedir. Araştırma kapsamında elde edilen veriler incelendiğinde, ziyarete gelen turistlerin Türk mutfağı hakkında yeteri kadar bilgi sahibi olmadıkları ve birincil ziyaret amaçların boş zaman veya tatil oldukları tespit edilmiştir. 
Yöresel yemekler ile ilgili alanyazın incelendiğinde, turistlerin veya yerel halkın yöresel yemeklere karşı olan tutumları ölçülmüş, her bir deneyim ayrı bir zaman diliminde ele alınmıştır. Ancak turizm kapsamında yöresel yemeklerin anlık durumlarından ziyade uzun vadeli değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Ayrıca alanyazında yabancı uyruklu turistlere yapılan çalışmalar sınırlıdır. 
Aydın ili Kuşadası bölgesinde yapılan araştırmada veriler yerel turist rehberi ve araştırmacının kendisi tarafından toplanmıştır. Toplamda 808 veri formu toplanmış, formların kontrolü esnasında 26 form elenerek 782 veri seti üzerinden araştırma icra edilmiştir.
Yapılan analizler neticesinde iki boyutlu bir yapı elde edilmiştir. Birinci boyut "Deneyim", ikinci boyut "Benimseme" olarak tanımlanmıştır. Elde edilen verilerin doğrulaması yapısal eşitlik modellemesi ile yapılmış ve boyutlar arasında anlamlı ve olumlu bir ilişki tespit edilmiştir.
Ölçüm aracı turistik destinasyonlarda bulunan yiyecek ve içecek işletmeleri için bir rehber olacak, turistlerin tutum ve davranışlarının yorumlanmasına imkân verecek, aynı zamanda turistlerin sadakat seviyelerini artırmaya yönelik tedbirler alınmasını sağlayarak turizmden elde edilen gelirlerin artmasını sağlayacaktır.

Abstract:
Since the beginning of the human existence, the need to eat comes to the fore as one of the most basic needs. The phenomenon of eating, which was previously seen only for survival, has evolved over time. With the emergence of the search for taste, it has become not only a basic need but also the focus of different experiences.
With the increase in individuals with spendable income and leisure, the concept of "tourist" has emerged. As travel opportunities have become widespread and more easily accessible, individuals have had the opportunity to move not only within the country but also between countries. 
In recent years, gastronomic elements have begun to be seen as a competitive advantage for destinations. However, Turkish cuisine does not receive the value it deserves in the international arena. When the data drawn from within the scope of this research was examined, it was determined that the visiting tourists did not have enough information about Turkish cuisine and their primary visit purpose was leisure or vacation. 
As the literature on local foods was examined, the attitudes of tourists or local people towards local foods were measured and each experience was elaborated in a separate period. However, within the scope of tourism, it is thought that local foods should be evaluated in the long term rather than their immediate situation. Additionally, the studies including foreign tourists are limited in the literature. 
In the research conducted in Kuşadası region of Aydın province, data were collected by a tourist guide and the researcher himself. A total of 808 data forms were collected, and during the examination of the forms, 26 forms were eliminated, and the research was conducted on 782 data sets.
As a result of the analyses, a two-dimensional structure was captured. The first dimension is defined as "Experience", and the second dimension is defined as "Internalize". By means of the structural equation modelling, the data obtained was verified and a significant and positive relationship was detected between the dimensions.
The measurement tool will be a guide for food and beverage enterprises in tourist destinations, will allow the interpretation of tourists' attitudes and behaviors, and will also increase tourism revenue from tourism by ensuring that required measures are taken to increase the loyalty levels of tourists.