Demir eksikliği anemisinin değerlendirilmesinde kullanılan testlerde ölçüm belirsizliği
Measurement uncertainty in tests used to evaluate iron deficiency anemia
Yazar: EBRU KARADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜNEŞ AK
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Ölçüm hataları = Measurement errors

Özet:
Amaç: Ölçüm belirsizliği, ölçülen büyüklüğe atfedilebilecek değerlerin dağılımını karakterize eden, ölçüm sonucu ile ilişkili bir parametredir. Ölçüm belirsizliği, test sonucunun gerçek değeri ne ölçüde temsil ettiğini gösterir. Ölçüm belirsizliğinin değerlendirilmesi klinik laboratuvarların kalitesinin arttırılmasına ve spesifik sonuçların yorumlanmasına katkı sağlar. Ölçüm belirsizliği, bir kan testi sonucunun kalitesinin kantitatif bir göstergesi olup, laboratuvar akreditasyonu için temel bir gerekliliktir. Uluslararası Standardizasyon Örgütü laboratuvarların ölçümünü yaptığı her test için ölçüm belirsizliğini hesaplamalarını ve klinisyenin isteği doğrultusunda raporlamak üzere hazır bulundurmalarını önerir. Bu çalışmada Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Biyokimya Laboratuvarı'nda çalışılan ve demir eksikliği anemisinin değerlendirilmesinde kullanılan testlerin ölçüm belirsizliklerinin hesaplanması amaçlandı.

Gereç ve Yöntem: Ölçüm belirsizliği hesaplaması için eritrosit, hemoglobin, hematokrit, MCV, MCH, MCHC, lökosit, trombosit, serum demiri, ansature demir bağlama kapasitesi, serum transferrin ve ferritin testlerinin Mayıs 2018 - Nisan 2019 tarihleri arasındaki iç ve dış kalite kontrol verileri kullanıldı. Nordtest kılavuzu örnek alınarak elde edilen ölçüm belirsizliği sonuçları uluslararası kabul görmüş izin verilebilir toplam hata limitleriyle (Westgard ve CLIA'88) karşılaştırıldı. 

Bulgular: Genişletilmiş ölçüm belirsizliği değerleri Sysmex XN-2000 cihazının sol ve sağ modülleri ile XN-3100 cihazının sol ve sağ modüllerinde sırasıyla eritrosit için %3.84, %2.17, %4.58, %1.61, hemoglobin için %2.61, %	2.31, %3.65, %1.75, hematokrit için %4.78, %5.89; %6.85, %7.02, MCV için %7.47, %6.00, %6.14, %7.48, MCH için %2.95, %1.91, %1.92, %1.93, MCHC için %5.80, %9.66, %5.27, %5.96, lökosit için %4.03, %3.86, %8.17, %6.02, trombosit için %12.72, %14.02, %10.98, %11.37;  demir için %9.71, ansatüre demir bağlama kapasitesi için %10.51, transferrin için %6.89 ve ferritin için %25 olarak hesaplandı. Genişletilmiş ölçüm belirsizliği sonuçları incelendiğinde hemoglobin, lökosit ve demir testlerine ait genişletilmiş ölçüm belirsizliği değerlerinin hem Westgard hem de CLIA'nın belirlediği izin verilebilir toplam hata limitlerinin içinde olduğu saptandı. 

Sonuç: Her laboratuvar analitik performansını takip etmek için ölçümünü yaptığı testlerin belirsizlik değerlerini hesaplamalı ve düzenli aralıklarla kontrol etmelidir. Ülkemizde en sık görülen anemi nedenlerinden biri olan demir eksikliği anemisinin değerlendirilmesinde kullanılan testlerin ölçüm belirsizliğinin hesaplanması ve bu değerlerin test sonuçları ile birlikte raporlanması klinik karar verme noktasında hekimin gücünü ve laboratuvar sonuçlarına duyduğu güveni arttıracak, hastalara verilen sağlık hizmetine önemli katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Aim: Measurement uncertainty is a parameter associated with the result of measurement, that characterises the dispersion of values that could reasonably be attributed to the measurand. The measurement uncertainty indicates how the test result represents the actual value. Evalution of measurement uncertainty contributes to the improvement of the quality of clinical laboratories and the interpretation of specific results. The measurement uncertainty is a quantitative indicator of the quality of a blood test result and is a fundamental requirement for laboratory accreditation. International Organization for Standardization recommends that laboratories calculate the measurement uncertainty for each test that they measure and have it available for reporting upon request of the clinician. In this study, we aimed to calculate the measurement uncertainties of the tests used in the evaluation of iron deficiency anemia in Ege University Faculty of Medicine Clinical Biochemistry Laboratory.

Methods: The measurement uncertainty for the erythrocyte count, hemoglobin, hematocrit, MCV, MCH, MCHC, leukocyte count, platelet count, serum iron, unsaturated iron binding capacity, serum transferrin and ferritin were estimated by using the internal and external quality control data between May 2018 and April 2019 according to the Nordtest method. The measurement uncertainty results were then compared with the international accepted total allowable error limits (Westgard and CLIA'88).

Results: The expanded measurement uncertainty values for the left and right modules of Sysmex XN-2000 and XN-3100 respectively were calculated as 3.84%, 2.17%, 4.58%, 1.61% for erythrocyte, 2.61%, 2.31%, 3.65%, 1.75% for hemoglobin, 4.78%, 5.89%, 6.85%, 7.02% for hematocrit, 7.47%, 6.00%, 6.14%, 7.48% for MCV, 2.95%, 1.91%, 1.92%, 1.93% for MCH, 5.80%, 9.66%, 5.27%, 5.96% for MCHC, 4.03%, 3.86%, 8.17%, 6.02% for leukocytes and 12.72%, 14.02%, 10.98%, 11.37% for platelets; 9.71% for iron, 10.51% for ansature iron binding capacity, 6.89% for transferrin and 25% for ferritin. The expanded uncertainty values of hemoglobin, leukocyte and iron were within the total allowable error limits determined by Westgard and CLIA.

Conclusion: Each laboratory should calculate the uncertainty values of the tests and check these values at regular intervals for monitoring analytical performance. Calculation of measurement uncertainty of the tests used in the evaluation of iron deficiency anemia, which is one of the most common causes of anemia in our country and reporting these values together with the test results will increase the physician's ability at the point of clinical decision making and the confidence in the laboratory results and will make a significant contribution to the health care provided to the patients.