Yücel Çakmaklı sineması örneğinde dînî ve mânevî temalar
Religious and spiritual themes in the example of the cinema of Yücel Çakmakli
Yazar: HAMİDULLAH GENÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ ULVİ MEHMEDOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dini davranışlar = Religious conducts ; Dini duygular = Religious feelings ; Film = Film ; Film yapımcılığı = Film production ; Maneviyat = Spirituality ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Çakmaklı, Yücel = Çakmaklı, Yücel ; İslamiyet = Islam

Özet:
Türk Sineması Manakiler, Weinberg, Uzkınay ve Ertuğrul'un emekleriyle kurulur. Bu 
süreçte siyâsî erklerden kimi zaman destek kimi zaman da köstek görür. Tiyatrocu etkisinden 
Kenç ile 1950'lerde kurtulan, Akad ile ilk ciddî sıçramasını yapan ve Ün, Seden, Erksan ve 
Refiğ gibi isimlerle formlarını oturtup kurulan Yeşilçam geleneğine, Çakmaklı da 1960'larda 
önce sinema yazıları, derken set gezileri ve nihâyet yönetmen yardımcılığı sırasıyla angaje olur.
Tasavvufî köklerden beslenerek büyütülen ve İslâmî bir eğilimi hep koruyan Çakmaklı, 
sinemanın "yararlı bıçak" nevinden sayılabilmesi için İslâmî özü sinematik ve sanatsal 
formların önünde görerek 1968'le berâber beyaz perdeye ürün vermeye başlar. Bu çabasıyla 
ezilen, sesi çıkmayan ve Cumhuriyet rejimiyle güçlü bağlar kuramamış İslâmcı kesimin sesi 
ve projektörü olacaktır.
Askerî darbeler, koalisyon dönemleri, ekonomik ve siyâsî krizler ve savaşların yanısıra,
sinemadaki dindar beklentilerini gişede paraya çeviren têcimsel filmler, yumuşak porno veyâ 
psikolojik, teşhirci kadın filmlerinin Türk toplumundaki etkilerini yakından gözlemleyen 
Çakmaklı bu gidişata fikrî tutumu lehine têsir etmek için kendisi gibi düşünen arkadaşlarıyla 
işbirliği yaparak başkalarının projelerinde mêmurluk yapmaktansa icrâcı bir kimlikle sinemaya 
atılır ve bir kısım genci de bu doğrultuda eğitip yetiştirir.
Türkiye'deki dindar yapımların daha iyi anlaşılabilmesi noktasında Yücel Çakmaklı 
sinemasının dînî ve mânevî analizi çok mühimdir. İşte bu sebeple çalışmamızda Çakmaklı'nın 
izini yaşadığı zaman diliminde sürmüş bulunmaktayız.
Çakmaklı Sineması'yla ilgilendiğimiz bu çalışmada film ve döküman analizi ile nitel 
araştırma yöntemleri ön plandadır. Bilgilerimize literatür taraması ve birincil kaynaklar 
incelemesiyle; yâni makâle, tez, özgün çalışma, film, bilimsel bildiri ve röportajların 
taranmasıyla ulaşılmıştır. Böylece hazırlanan temel, ikincil kaynaklarla, yâni otobiyografiler, 
ansiklopedi maddeleri, tedvin edilmiş makâle ve kitaplar ile sanatsal dergi yıllıkları yardımıyla 
güçlendirilmiştir. Sonuçta Çakmaklı yapımları referans çalışmalar, gazeteci-sinema yazarları, 
araştırmacılar, sinema yönetmen-oyuncu-teknik emekçileri tanıklığında ele alınmıştır.
Ham verilerimiz ayırıcı özellik ve dönemlere göre ayrılarak birtakım başlıklara dâhil 
edilmiştir.
Çalışmamızda insicamlılık ve bilimsel etik kurallarına uyularak ve dahî bilimsel yol 
göstericilere danışılarak sonuç ve önerilere ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yücel Çakmaklı, Türk Sineması, Millî Sinema, Dînî ve Mânevî 
Temalar, İslâm, Sanat, Sinema.

Abstract:
The Turkish Cinema was to be established out of the labors by Manakis, Weinberg, 
Uzkinay and Ertugrul. Within this process it was supported from time to time as well as it was 
stonewalled by the political powers. During '60s first with his motion picture reviews, then 
visiting the film sets, and finally working as an assistant director, Cakmakli engages with 
Yesilcam tradition that shakes off the authority of the drama stage thanks to Kenc during the 
'50s, that leaps forward for the first time by virtue of Akad, and finalizes its forms owing to 
the likes of Un, Seden, Erksan ve Refig. Nourished and raised on the sufic roots, and always 
successful in preserving an Islamic inclination, Cakmakli, in order for the cinema to be seen of 
the "beneficial kind of knife" regarding the Islamic core over the cinematic and the aristic 
forms starts producing for the motion picture screen from 1968 on. By his endeavors he 
becomes the voice and the headlight of the Muslim bodies that were persecuted, aphonic, and 
couldn't ever had established strong ties with the republic.
Inter alia military coup d'état, coalition governments, economic and political crises, and 
wars, after observing closely the effects the mercantile films that convert the religionist 
expectations into actual money in the box office, the soft porn films or the psychological, 
slightly nudist / "flasher" feminine films had on the Turkish society, Cakmakli, in order to 
exercise effect on this state of affairs for the good of his intellectual position, alining himself 
with his like-minded friends, enters upon a career in cinema with an executive identity instead 
of receiving orders in others' projects, and also guides certain younkers in this direction.
In relation to the effort of understanding the religionist productions in Turkey, the 
analysis of the Cinema of Yucel Cakmakli from the perspective that is religious and spiritual 
is so momentous. Ipso facto, in this study we are follow Cakmakli's trace back to the time he 
lived during.
In the study upon the Cinema of Cakmakli, the film and the document analysis as well 
as the qualitative research methods were of primary relevancy. The data was acquired by means 
of the literature review and the primary resources, such as the articles, the academic 
dissertations, the authentic studies, the films, the interviews and the academic papers. Upon 
this basis, there we subjoined the subsidiary resources, such as the autobiographies, the articles 
of the encyclopedias, the compilations of articles and books, and the yearbooks of art journals.
All in all, Cakmakli's products were approached by the attestations of the testimonial studies, 
the journalists-the cinema critics, the researchers, the directors-the stars-technical laborers.
The raw data was attached to a number of chapters based on some distinctive features 
and periods. 
This study was chimed in perfectly with the ordonnance for consistency and the 
scientific ethics as far as possible, and also the scientific advisors were conferred with. Thus, 
sundry endings, and several pieces of advices were garnered.
Keywords: Yucel Cakmakli, Turkish Cinema, National / Religious Cinema, 
Religious and Spiritual Themes, Islam, Art, Cinema.