Nörofinans perspektifinden yatırımcı önyargılarının incelenmesi: Deneysel bir çalışma
Examination of investor biases from a neurofinance perspective: An experimental study
Yazar: GÖKBERK BAYRAMOĞLU
Danışman: PROF. DR. DİLEK DEMİRHAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Deneysel finans = Experimental finance

Özet:
Standart finans teorileri, yatırımcıların rasyonel davrandıklarını kabul etmekte ve piyasaların etkin olduğunu savunmaktadır. Ancak finansal piyasalarda sık sık görülen fiyat köpükleri ve anomaliler, bu varsayımları sorgulanır hale getirmiştir. Finansal piyasalarda yaşanan olumsuzluklar, piyasaların etkin olmadığı ve irrasyonel yatırımcı davranışlarının arbitraj işlemleri ile ortadan kaldırılamadığı görüşünü güçlendirmiştir. Bu durum, finans teorilerini ve yatırımcı davranışlarını, başta psikoloji olmak üzere farklı disiplinlerin katkısıyla inceleyen davranışsal finans alanının gelişmesini desteklemiştir. 
Finans biliminde paradigma değişimine neden olan davranışsal finans, yatırımcıların sıklıkla irrasyonel kararlar verdiklerini ve genellikle de bu kararların farkında olmadıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca yatırımcıların rasyonel davrandıklarını düşünmelerine yol açan çeşitli davranışsal önyargılara sahip olduklarını kabul etmektedir. Bu tez kapsamında, göz izleme (eye-tracking) yöntemi kullanılmış ve davranışsal finansta farklı şekillerde incelenen portföy çeşitlendirmesine nörofinans perspektifinden yaklaşılmıştır.
Çalışmada çeşitlendirmenin duygusal uyarılma, yatırımcı memnuniyeti ve yatırım kararları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Bulgularımız, negatif korelasyonlu hisse senetlerinden oluşan portföylerin, pozitif korelasyonlu olanlara kıyasla hem kazanç hem de kayıp alanlarında daha yüksek duygusal uyarılmaya yol açtığını ortaya koymaktadır. Bunun nedeni pozitif korelasyonun yatırımcılar için daha akıcı (fluent) görünmesidir. Daha yüksek duygusal uyarılma, zayıf çeşitlendirmeyi önemli ölçüde tahmin etmektedir. Yine yatırımcı memnuniyeti de bir portföydeki hisse senetleri arasındaki korelasyondan önemli ölçüde etkilenmektedir. Yatırımcılara aynı nihai getiriyi sağlayan çeşitlendirilmiş ve çeşitlendirilmemiş portföyler sunulduğunda, çeşitlendirilmiş portföyler kazanç alanında daha düşük memnuniyete yol açarken, kayıp alanında daha yüksek memnuniyete sağlamaktadır.

Abstract:
Standard finance theories assume that investors behave rationally and argue that markets are efficient. However, frequent price bubbles and anomalies in financial markets have called these assumptions into question. The negative developments in financial markets have strengthened the view that markets are not efficient and that irrational investor behaviour cannot be eliminated by arbitrage transactions. This situation supported the development of behavioural finance, which examines financial theories and investor behaviour with the contribution of different disciplines, especially psychology. 
Behavioural finance, which caused a paradigm shift in finance, reveals that investors often make irrational decisions and are often unaware of these decisions. It also acknowledges that investors have various behavioural biases that lead them to think that they behave rationally. In this study, eye-tracking method is used and portfolio diversification, which is examined in different ways in behavioural finance, is approached from the perspective of neurofinance.
The study analyses the effects of diversification on emotional arousal, investor satisfaction and investment decisions. Our findings reveal that portfolios consisting of negatively correlated stocks lead to higher emotional arousal in both gain and loss domains compared to positively correlated stocks. This is because positive correlation appears more fluent to investors. Higher emotional arousal significantly predicts poor diversification. Investor satisfaction is also significantly affected by the correlation between stocks in a portfolio. When investors are presented with diversified and non-diversified portfolios that provide the same final return, diversified portfolios lead to lower satisfaction in the area of gains and higher satisfaction in the area of losses.