Sosyal bilgiler ders kitapları tarih konularının içerik düzenleme ilkelerine uygunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of history textbooks in social issues according to content editing principles
Yazar: AYSUN ÇELEBİ
Danışman: DOÇ. DR. AKSU BORA
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Bölümü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Tarih = History ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İçerik = Content

Özet:
Bu araştırmada, sosyal bilgiler ders kitapları (4., 5., 6., 7. sınıf) tarih konularının içerik düzenleme ilkelerine uygunluk düzeyi değerlendirilmiştir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Sınıf öğretmenlerine ve sosyal bilgiler öğretmenlerine alanyazının taranması ve uzman görüşünün alınmasıyla geliştirilmiş, ders kitaplarının içerik düzenleme ilkelerine uygunluğunun değerlendirilmesi anketi uygulanmıştır. Anket uygulamasının çalışma grubunu, öğretmenlere olan ulaşım kolaylığı nedeniyle Denizli/Bekilli, İstanbul/Maltepe, Kocaeli/Gebze ve Yozgat/Akdağmadeni'nde bulunan okullarda görev alan öğretmenler oluşturmaktadır. Bu öğretmenlerin okuttuğu sosyal bilgiler ders kitaplarının hangileri olduğu öğrenilerek ders kitaplarının, doküman incelemesi yöntemi yoluyla betimsel analizi yapılmış ve bunun için de alanyazının taranması ve uzman görüşünün alınması ile geliştirilmiş olan bir kontrol listesinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular; kazanımlarla tutarlılık, aynı sınıfta okutulan diğer derslerle ilişkilendirme, öğrenme-öğretme, alıştırma ve görsel düzen ilkelerine uygunluk alt problemleri temelinde birleştirilerek yorumlanmıştır.Çalışma; giriş, kuramsal açıklamalar ve ilgili araştırmalar, yöntem, bulgular ve yorumlar, sonuçlar ve öneriler olmak üzere beş ana bölümden oluşmaktadır.Öğretmenlerin en fazla katıldıkları görüşlerin belirlenmesi ve ders kitaplarının betimsel analizi sonucunda, ders kitapları içeriğinin kazanımları büyük oranda yansıttığı; yansıtmayan bölümlerde ise bunun sebebinin konuların sınırlandırılmaması ve bununla bağlantılı olarak ayrıntılı bilgilere yer verilmesi, birkaç boyutu kapsayan kazanımlarda (siyasi yaşam, sosyal yaşam vb.,), kazanımın bir boyutuna yönelik bilgilere daha fazla yer verilirken diğer boyutlara kısaca değinilmesi, eksik bilgilerin bulunması olarak belirlenmiştir. Ders kitapları içeriği diğer derslerle ilişkilendirme yapılarak, bağlantısı kurularak sunulmuştur. Ders kitaplarında bazı konuların başlıkları ve alt başlıklarının birbirleriyle uyumlu olmadığı, özetlere yer verilmeyen ders kitaplarının bulunduğu, öğrencinin çıkarımda bulunmasına yönelik sorulara yer verilmiş olmasına karşın bunların vardama ilkesine uygun bir şekilde sunulmamış olduğu ve daha çok geçmişi kestirmeye yönelik sorulara yer verildiği tespit edilmiştir; bu boyutların dışında ders kitaplarının öğrenme-öğretme ilkelerine uygun olduğu belirlenmiştir. Hazırlık soruları, alıştırma ilkelerine uygun olarak oluşturulmuştur. Ancak değerlendirme sorularında, öğrencilerin henüz kazanmadıkları bilgi, tutum ve davranışları kazandırmaya teşvik etmesi ve araştırma, inceleme konularının bulunması gerektiği yönlerinde sorunların bulunduğu tespit edilmiştir. Ders kitapları genellikle görsel düzen ilkelerine uygun olmakla birlikte, uygun olmayan yanı ise bazı görsellerin baskı açısından sorunlu ve boyutlarının küçük olmasıdır.Anahtar Kelimeler: Ders kitapları, İçerik, Öğretmen görüşleri, Sosyal Bilgiler, Tarih.

Abstract:
In this research, social studies textbooks (4th, 5th, 6th, 7th grade) evaluated compliance with the principles on issues of content regulation. In this research, both quantitative and qualitative research methods were used together. Classroom teachers and teachers of social studies and expert opinion of the paper receipt scanning, developed the principles of editing the content of textbooks assess the compliance questionnaire. The study group of the survey administration, teachers are involved, due to the ease of transportation in Denizli/Bekilli, Istanbul/Maltepe, Kocaeli/Gebze and Yozgat/Akdagmadeni at the official teachers in schools. What are the social studies textbooks used by these teachers learned that the books, descriptive analysis was prepared by the method of document review and expert opinion for that of the paper is scanned and a check list was developed to be used. The findings; gains consistency, the same class taught in association with other classes, the learning-teaching, training and compliance with the principles of sub-problems based on combining the visual layout is interpreted.The study, introduction, theoretical explanations and research, methods, findings and interpretations, conclusions and recommendations to be composed of five main sections.Determination and views of the teachers participating in most textbooks as a result of descriptive analysis, the gains largely reflect the content of textbooks; reflect the sections of the cause of it confined to the issues and to include detailed information in connection with it, including some the size of earnings (political life , social life and so on.,), gain more information on the size of a given briefly addressed other dimensions, is determined as the presence of incomplete information.Other subjects by associating the content of textbooks, establishment of connectivity is presented. Headings and sub headings in textbooks in some subjects is not compatible with each other, not in the textbooks containing summaries, questions for the student's presence in the given inference vardama although they are not submitted in accordance with the principle and asked for more history in the estimate were given;these dimensions were created outside of textbooks appropriate to the principles of learning-teaching. Preparatory questions, in accordance with established principles of exercise. However, there were problems in evaluation questions, students not having gotten yet knowledge, attitudes and behaviors to encourage and give the research, study subjects should have directions. Textbooks usually accordance with the principles of visual order, but not suitable for printing, it's problematic for some of the images and the size is small.Key Words: Textbooks, Content, Teacher opinions, Social Studies, History.