Multipl skleroz hastalarında menstruasyon bozukluklarının sıklığı ve cinsiyet hormonlarının ölçümü
The frequency of menstrual disorders and measurement of sex hormones in multiple sclerosis patients
Yazar: ELİF DALGIÇ TÜRKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BANU ÖZEN BARUT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Cinsiyet hormonları = Sex hormones ; Menstrüal siklus = Menstrual cycle ; Menstrüasyon bozuklukları = Menstruation disturbances ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Giriş ve Amaç: Multipl Skleroz, çoğunlukla genç erişkinleri etkileyen; engellilik oluşturabilen kronik ve otoimmün özellikte bir nörolojik hastalıktır. Kadınlarda erkeklerin 2-3 katı görülmekte ve hastaların büyük bölümünü doğurgan yaştaki kadınlar oluşturmaktadır. Hastalık ve tedavi ajanlarına bağlı yaşanabilen olası zorluklar ve gelecek planlamaları hastalarda kaygı oluşturabilmektedir. MS'in kadın hastalarda menstruasyon düzenleri ve cinsiyet hormonlarını farklı şekilde etkileyebileceğine dair çeşitli çalışmalar mevcuttur. Biz de bu çalışmada MS hastaları ile sağlıklı kontrol grubundaki menstruasyon bozuklukları sıklığı ve cinsiyet hormon düzeylerini karşılaştırarak; hastalık ve kullanılan tedavi ajanlarının bu duruma etkilerini araştırmayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza katılan 91 kadın MS hastası ve aynı yaş grubundaki 91 sağlıklı kadın gönüllünün menstruasyon düzenleri sorgulandı; menstruasyon bozukluğu olup olmaması, var ise tipi kayıt edildi. Tüm katılımcılardan sikluslarının ikinci ya da üçüncü gününde kan alındı ve Folikül Uyarıcı Hormon (FSH), Luteinleştirici Hormon (LH) , Estradiol (E2), Prolaktin (PRL)  ölçümleri kemiluminesans yöntemi kullanan immun analiz cihazları ile çalışıldı. MS hastalarının EDSS skorları, hastalık tanısı sonrasında kullandıkları tüm tedavi ajanları kayıt altına alındı. 
Bulgular: Hasta ve kontrol grupları arasında menarş yaşı, menstruasyon bozukluğu sıklığı ve cinsiyet hormon seviyeleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Gruplar arasında evlenme oranları ve çocuk sayıları arasında da anlamlı fark izlenmedi. Tedavide kullanılan ajanlar incelendiğinde hiçbirinin araştırılan hormon seviyelerinde kontrol grubuna göre anlamlı farka neden olmadığı görüldü. Yapılan alt analizlerde hastalar yalnızca İnterferon kullanmış olan grup ve diğer tedavileri kullanılan hasta grubu olarak incelendiğinde; İnterferon grubunda serum prolaktin düzeylerinin ortalamaları; diğer ilaçların kullanıldığı gruptan yüksek bulundu.
Tartışma ve Sonuç: Çalışmada elde edilen bulgular bize MS'in ön planda menstruasyon düzeni ve fertiliteyle ilişkili olabilecek hormon seviyelerine belirgin olumsuz etkisinin olmadığını düşündürmüştür. Bu durumla ilgili olarak özellikle yeni tanı alan hastaların bilgilendirilmelerinin; kadın hastaların yaşam döngülerinin öngörülmesi ve hastalıkla ilgili gelecek kaygılarının azaltılmasında yarar sağlayabileceği kanaatindeyiz.
Anahtar Kelimeler: multipl skleroz, kadın, menstruasyon bozuklukları, cinsiyet hormonları

Abstract:
Objective: Multiple Sclerosis (MS) is a chronic autoimmune neurological disease mostly affecting young adults and can cause disability. MS is 2-3 fold frequent in women than in men and the majority of the patients are women in childbearing age. Patients may worry about probable difficulties arising from the disease and using medications, and concerned in making future plans.  Some studies have shown that MS can have an effect on menstruation cycle and sex hormones. The aim of this study is to reveal the effects of MS medications on menstrual irregularites and sex hormone levels by comparing MS patients with healthy controls. 
Material and Method: In this study 91 female MS patients and 91 healthy women of the same age group were asked about their menstrual irregularities, and if they had, the type was also recorded. Then, on the second or third day of the menstrual cycle, blood samples were drawn from all of the participiants and Follicle Stimulating Hormone (FSH), Luteinizing Hormone (LH), Estradiol (E2) and Prolactin (PRL) were studied by chemiluminescent immunoassay method. EDSS scores of MS patients and all of the medications used for MS treatment were also noted. 
Results:The results obtained have demonstrated that there was no statistical significance in menarche age, menstrual irregularities and sex hormones between two groups. No significant difference between two groups in marriage status and number of children was determined, either. After analysing all the medications that were used it was determined that none of them had a statistically significant relation with sex hormone levels. The patients were divided into two groups: those using Interferon and those not using Interferon. It was observed that in the group which used Interferon, the average of prolactin levels were higher than the other group not using Interferon.
Discussion and Conclusion: According to this study, MS does not have any prominent negative effect on sex hormone levels and fertility. Therefore it is important to inform particularly recently diagnosed female MS patients that this disease will not have a substantial effect in their lifespan and future plans.
Key words: multiple sclerosis, woman, menstrual irregularities, sex hormones.