Kadın yoksulluğunun sosyo-ekonomik önemi: Türkiye- Avrupa Birliği karşılaştırması
Socio-economic importance of the women poverty: Comparison between Turkey and European Union
Yazar: MELTEM BAYİR
Danışman: PROF. DR. MEVLÜDİYE ŞİMŞEK
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Kadınlar = Women ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Türkiye = Turkey ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Son yılların en fazla tartışılan konularından bir tanesi de yoksulluk olgusu olup; kadın yoksulluğu konusu ise gerek akademik, gerekse politik çevrelerde özenle izlenen ve çalışılan konulardan bir tanesidir. Bu çalışmanın amacı, kadın yoksulluğu ve kadın yoksulluğunu etkileyebileceği düşünülen ekonomik, sosyal ve politik göstergeler itibariyle Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri arasında karşılaştırma yaparak; Türkiye'deki kadınların Avrupa Birliği içerisinde yoksulluk itibariyle ve O'nu etkileyebilecek sosyo-ekonomik ve sosyo politik- durumlarını saptamaktır. Çalışmanın metodu karşılaştırmalı analiz yapmaya yönelik olup; kadın yoksulluğu ve kadınların sosyo-ekonomik ve sosyo -politik verileri TÜİK, EUROSTAT, Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı veri setlerinden elde edilmiştir. Belirtilen veriler itibariyle yapılan karşılaştırma daha ziyade 2000-2015 dönemini kapsamıştır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya genelden özele doğru yaklaşıp; önce genel olarak yoksulluk olgusu ele alınmıştır. Bu kapsamda, yoksulluğun kavramsal çerçevesi tartışılmış, daha sonra yoksulluk türleri üzerinde durulmuş, ardından, yoksulluk ölçüm yöntemleri ile sosyolojik ve ekonomik yönden yoksulluk kıstası incelenmiştir. İzleyen kısımlarda ise; kadın yoksulluğunun önemi, İktisat kuramlarının kadın yoksulluğuna bakışı, kadın istihdamındaki değişimler incelenmiştir. İkinci bölümde; Türkiye'de kadın yoksulluğu ve kadınların sosyo-ekonomik statüsü başlığı altında Türkiye'de kadın yoksulluğunun boyutu, Türkiye'de kadın istihdamının boyutu, Kadınların gelir dağılımı payları, iş gelirleri, kişi başına düşen brüt milli gelir tahmini, eğitim, sağlık, İnsani kalkınma ve politik göstergeler itibariyle çoğunlukla Türkiye'deki erkeklerle kıyaslanarak, Türkiye'deki kadınların mevcut durumları saptanmıştır. Diğer yandan, bu bölümde söz konusu saptamalar eşliğinde Türkiye'de kadın yoksulluğunun nedenleri ekonomik, sosyal ve politik anlamda değerlendirilmiştir. Bu bölümün son kısmında ise Türkiye'de kadın yoksulluğuna yönelik doğrudan veya dolaylı olarak çözüm odaklı politikalar ele alınmıştır. Bölümün temel amacı Türkiye'de kadın yoksulluğu ve bunu etkileyen sosyal, ekonomik ve politik açılardan Türkiye'deki kadınların durumunu, özellikle erkeklerle kıyaslamak suretiyle belirlemektir. Üçüncü bölümde ise kadın yoksulluğu bakımından Türkiye ve Avrupa Birliği karşılaştırması yapılmıştır. Bu kapsamda ilk olarak Avrupa Birliği'nin kadın yoksulluğuna ilişkin temel nitelikteki politikaları ele alınmıştır. Daha sonra çalışmanın esasını oluşturan kadın yoksulluğu bakımından Türkiye-Avrupa Birliği karşılaştırması yapılmıştır. Söz konusu karşılaştırma önce medyan gelir gruplarına göre kadın yoksulluğu bakımından yapılmıştır. Daha sonra, yine Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinde kadınların çalıştıkları halde yoksulluk riski altında olup olmadıklarını saptamak üzere yaş gruplarına göre yoksulluk riski oranları itibariyle karşılaştırma yapılmıştır. Bundan sonra, Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinde en zengin ve en yoksul kadınlar arasındaki gelir farkı dikkate alınarak karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca, gelirle ilgili olarak kadınların kişi başına gayri safi milli gelir tahmini değerleri itibariyle de karşılaştırma yapılmıştır. Söz konusu analizden sonra yine bu bölümde Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri arasında kadınların ekonomik statüsünü belirlemek için istihdam, kadın işverenler, kendi hesabına çalışan işçiler, tarım, endüstri ve hizmet sektörlerinde istihdam edilen kadın oranları ve kadın işsizlik oranları itibariyle karşılaştırma yapılmıştır. Ayrıca, Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkelerinde kadınların sosyal statüsünü belirlemek ve ülkeler arasında karşılaştırma yapmak amacıyla eğitim seviyesi itibariyle kadınların işgücüne katılımı, işsizlik oranları, ilk ve orta öğretim seviyesinden daha az eğitim seviyesinde olan kadınların oranı, lisans ve dengi seviyesindeki kadınların oranı, Yüksek lisans ve doktora mezunu kadınların oranı, kadınların sosyal dışlanmışlık oranları, doğurganlık hızı, doğumda beklenen yaşam süresi, anne ölüm oranları, AIDS ve HIV hastalığı nedeniyle ölüm oranları ve kadınlarda insani kalkınma seviyesi gibi konular ele alınmıştır. Bu bölümün son kısmında ise yine Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri arasında politik açıdan karşılaştırma yapmak için ve kadınların politik statüsünü belirlemek için parlamentoda kadınların sandalye oranı ve kadın bakan oranı dikkate alınmıştır. Sonuç kısmında, ulaşılan karşılaştırma bulguları ve Türkiye için kadın yoksulluğunu azaltmak adına ekonomik, sosyal ve politik anlamda öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Phenomenon of poverty is one of the most hotly debated topics in recent years; and particularly the female poverty has received significant attention in academic and policy discussions. The aim of this study is to compare Turkey and EU countries in the context of women's poverty and the political, social and economic indicators which may affect female poverty. For this purpose, we employ a comparative analysis as a research methodology and use data of female poverty and related socio-economic and socio-political indicators for the period 2000-20015, extracted from the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT), the Statistical Office of the European Union (Eurostat), the World Bank (WB) and the United Nations Development Program (UNDP) databases. This study is mainly a collection of three chapters. Specifically, in the first chapter, we analyze the phenomenon of poverty in a general to specific procedure. In this context, we first discuss the conceptual framework of poverty, the types of poverty, poverty measurement methods, and poverty criterion in sociological and economical context. Then, in the following sections, we examine the importance of female poverty, the place of female poverty in economic theory and the changes in female employment. The second chapter compares men and women in Turkey in terms of the extent of poverty and employment, share in income distribution, the average pay, per capita gross national income, education, health, human development and political indicators. In this context, on the other hand, we assess the economic, social and political causes of women's poverty in this chapter. Finally, the last section of the chapter discusses the policy recommendations to combat female poverty. The third chapter focuses on Turkey and European Union comparison for women's poverty. In this sense, first of all, we analyze essential policies of EU against women's poverty. Then, we compare Turkey and EU in terms of female poverty. Particularly, first, we compare Turkey and EU based on female poverty according to median income groups.  Second, Turkey and EU are compared in terms of poverty risk rate according to age groups to determine if women are at risk of poverty even though they work. Third, we compare Turkey and EU considering income gap between richest and poorest women as well as estimations regarding to per woman gross national income. We also make a comparison, to determine the economic status of women, with respect to employment, female employers, self-employed workers, female employment rates in agricultural, industrial and service sectors, and female unemployment rates. On the other hand, to determine the social status of women, another comparison is made in terms of women's participation in workforce, unemployment rates, the proportion of women with lower level of education than primary and secondary education, the proportion of women with bachelor and equivalent schools degree, the proportion of women with graduate and postgraduate degree, the rates of social exclusion of women, fertility rates, life expectancy at birth, the rates of maternal death, death rates due to AIDS and HIV, and the level of human development for women. Finally, in the last section of this chapter, to determine the political status of women, we compare Turkey and EU according to the rate of seats hold by women in the parliament and the rate of female ministers. Finally, the concluding section of this study presents the findings of the comparative analysis, and discuss the economic and social policy recommendations to reduce female poverty in Turkey.