Farklı hedef yönelimlerine sahip unilig erkek basketbolcularının algılanan liderlik davranışı ve antrenör davranışlarını değerlendirmelerinin karşılaştırılması
Comparison of perceived leadership behavior and coaching behavior assessment on uni-league men basketballers have different goal orientations
Yazar: ALİ İLHAN BARUT
Danışman: DOÇ. DR. TURHAN TOROS
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenör = Trainer ; Basketbol = Basketball ; Basketbolcular = Basketball players ; Hedef yönelimleri = Goal orientations ; Liderlik = Leadership

Özet:
Bu araştırmanın amacı, farklı hedef yönelimlerine sahip (görev ve ego yönelimi) erkek
basketbolcuların antrenör(liderlik) davranışlarını nasıl algıladıklarını ve nasıl değerlendirdiklerini ortaya koymak, yaş ve deneyim açısından farklılıklarını incelemektir.
Bu araştırmaya üniversiteler arası erkek basketbol liginin (Unilig) 47 takımında oynayan erkek
basketbolcular katılmıştır. Çalışmaya gönüllülük ve gizlilik esasına uygun olarak 382 sporcu katılarak araştırmanın grubunu oluşturmuştur. Verilerin toplanabilmesi için araştırma grubuna sırasıyla Sporda Ego ve Görev Yönelimi Ölçeği, Sporda Liderlik Ölçeğinin (C) formu olan Sporcunun Antrenör Davranışları Algılaması Formu ve Sporcular için Antrenör Davranışlarını Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada verilerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov- Smirnov ile test edilmiş, veriler parametrik testlerle analiz edilmiştir. Normal dağılıma sahip özelliklerin 2 grupta karşılaştırılmasında Student t testi, 2'den fazla grupta karşılaştırılmasında Tek yönlü varyans analizi (ANOVA), çok yönlü varyans analizi (MANOVA) ve LSD çoklu karşılaştırma testleri kullanılmıştır. Sayısal değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı ile test edilmiştir. Geçerlik ve güvenirliğin test edilmesi amacı ile Cronbach alfa katsayıları hesaplanmıştır. Tanımlayıcı istatistik olarak sayısal değişkenler için ortalama±standart sapma, kategorik değişkenler için ise sayı ve % değerleri verilmiştir. İstatistiksel
analizler için SPSS Windows version 24.0 paket programı kullanılmış ve P<0.05 istatistiksel olarak
anlamlı kabul edilmiştir.
Araştırma bulgularına göre görev ve ego yönelimi ortalama puanları arasında, algılanan liderlik
davranışları alt boyutları ortalama puanları arasında yaş açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Antrenör davranışı değerlendirme alt boyutlarından sadece fiziksel antrenman ve planlama boyutuortalama puanları arasında yaş açısından anlamlı bir farklılık saptanmıştır(t=1,987, p <0,05). Görev yönelimi ortalama puanları(F=6,176, p <0,05) ve ego yönelimi ortalama puanları(F=13,450, p <0,05) arasında sporcuların deneyim yılı açısından aralarında anlamlı farklılık saptanmıştır. Algılanan liderlik davranışı alt boyutları olan otokratik davranış(F=12,631, p <0,05), pozitif geribildirim (F=3,883, p <0,05), demokratik davranış(F=5,229, p <0,05)puanları arasında deneyim açısından anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Antrenör davranışı değerlendirme alt boyutu olan fiziksel antrenman ve planlama(F=4,133, p <0,05), yarışma stratejisi (F=6,177, p <0,05), olumlu antrenör davranışı (F=15,737, p <0,05), olumsuz antrenör davranışı (F=11,172, p <0,05) ortalama puanları arasında deneyim açısından anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır. Görev yönelimi ortalama puanları yüksek ve ego yönelimi ortalama puanları düşük basketbolcuların puanları ile algılanan liderlik davranışları olan demokratik davranış (F=7,480, p <0,05), eğitim öğretim davranışı (F=7,694, p <0,05) ve Sosyal destek davranışı(F=6,731, p <0,05) alt boyutları
arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Ego yönelimi ortalama puanları yüksek ve görev yönelimi
ortalama puanları düşük olan basketbolcuların puanları ile algılanan liderlik davranışları olan otokratik davranış (F=7,168, p <0,05) ve pozitif geribildirim davranışı(F=6,763, p <0,05) alt boyutları arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Görev yönelimi yüksek ve ego yönelimi ortalama puanları düşük olan basketbolcuların puanları ile antrenör davranışı değerlendirme alt boyutları olan fiziksel antrenman ve planlama(F=53,691, p <0,05), zihinsel hazırlık(F=19,266, p <0,05), hedef belirleme(F=70,687, p<0,05), yarışma stratejisi(F=144,754, p <0,05) ve olumlu antrenör davranış(F=57,177, p <0,05) alt boyutları arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Ego yönelimi yüksek ve görev yönelimi düşük ortalama puanları düşük basketbolcuların puanları ile antrenör davranışı değerlendirme alt boyutları olan teknik beceri öğretimi (F=3,502, p<0,05), ve olumsuz antrenör davranışı(F=6,566, p <0,05) alt boyutları arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır.
Farklı hedef yönelimlerine(görev ve ego yönelimi) sahip basketbolcuların algılanan liderlik
davranışı ve antrenör davranışları değerlendirme açısından aralarında anlamlı ilişki olup farklı alt
boyutları arasında da anlamlı farklılıklar saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine how male basketball players perceive and evaluate their
coach (leadership) behaviors with different goal orientations (task and ego orientation), in terms of age and experience. Male basketball players who played in 47 teams of university-to-university men's basketball league (Unilig) participated in this research. 382 athletes participated in the study in accordance with the principle of volunteering and confidentiality. In order to be able to collect the data, Ego and Task Orientation in Sport Questionnare, Leadership for Sport Scale and Coach Behavior Assessment Scale were applied to the research group respectively. The normal distribution of the data in the study was tested with Kolmogorov-Smirnov and the data were analyzed by parametric tests. Student t test was used to compare normal distribution in 2 groups. One way variance analysis (ANOVA), multivariate analysis of variance (MANOVA) and LSD multiple comparison tests were used in comparison of more than 2 groups.Relations between numerical variables were tested by Pearson correlation coefficient. Cronbach's alpha coefficients were calculated for the purpose of testing for validity and reliability. The descriptive statistics were mean ± standard deviation for numerical variables and the numbers and% values for categorical variables. SPSS Windows version 24.0 packet program was used for statistical analysis and P <0.05 was
considered as statistically significant. According to research findings, there was no significant difference between average scores of task and ego orientation, perceived leadership behaviors subscales and mean scores in terms of age. A significant difference was found only in the physical training and planning dimension average scores from the coach behavior evaluation sub-dimensions in terms of age (t=1,987, p<0,05). Significant differences were found between the mean scores of task orientation (F = 6,176, p <0,05) and ego orientation mean scores (F = 13,450, p <0,05) There was a significant relationship between perceived leadership behavior subscales (F = 12,631, p <0,05), positive feedback (F = 3,883, p <0,05), democratic behavior (F = 5,229, p<0,05). It was determined that there was a significant difference in terms of physical trainning and planning (F = 4,133, p <0,05), competition strategy (F = 6,177, p <0,05), positive personal rapport behavior (F = 15,737, p <0,05) , and negative personal rapport (F = 11,172, p <0,05). Democratic behavior(F = 7,480, p<0,05), education and attitude behavior (F = 7,694, p <0,05) and social support behaviors,
which were perceived leadership behaviors with high average score of task orientations and low ego
orientation mean scores (F = 6,731, p <0,05) sub-dimensions were found significant differences. (F =
7,168, p <0,05) and positive feedback behavior (F = 6,763, p <0,05), which were perceived leadership
behaviors and basketball players with high ego orientation average scores and low task orientation
averages significant differences were found. Significant differences were found between physical training and planning (F = 53,691, p <0,05), mental preparation (F = 19,266, p <0,05), goal setting (F = 70,687, p<0.05), the competition strategy (F= 144,754, p <0,05) and positive personal rapport (F = 57,177, p<0,05) and were high average score of task orientations and low ego orientation mean scores. Significant differences were found between technical skills(F = 3,502, p <0,05), and negative personal rapport (F =6,566, p <0,05) and were high average score of ego orientations and low task orientation mean scores of basketball players. There were significant differences between sub dimensions. There is a significant relationship between perceived leadership behaviors and coach behaviors of basketball players with different goal orientations (task and ego orientation) and significant differences were found between different sub-dimensions.