Deniz ticaretinin geliştirilmesinde ulaştırma ağları için ilgi analizleri: Türkiye-Almanya-Çin uygulaması
The relationship analysis for transportation networks in development of maritime trade: An aplication on Turkey-Germany-China
Yazar: İSMAİL BİLGE ÇETİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜLDEM CERİT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Denizcilik İşletmeleri Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Denizcilik = Marine ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Almanya = Germany ; Deniz ticareti = Sea trade ; Lojistik = Logistics ; Türkiye = Turkey ; Ulaştırma = Transportation

Özet:
Asya ve Avrupa arasındaki ticaret sürekli bir artıs içerisindedir. Bazı endüstrilerdeürünlerin büyük bir çogunlugu maliyet üstünlügü saglamaları nedeniyle Uzak Dogu'daüretilmekte, dogrudan Avrupa'ya ihraç edilmektedir. Ancak, bazı endüstrilerde nihai ürünlerpazar durumunda olan Avrupa içerisinde ya da Avrupa'ya yakın bölgelerde üretilmektedir. Budurum ürünün hacim ya da agırlık kazanması nedeniyle mahreçte üretiminin üretici içinavantajlı olmamasından kaynaklanmaktadır. Türkiye'de de benzer bir durum söz konusudurve bazı ürünlerin yarı mamul bölümleri Uzak Dogu'dan temin edilip, Türkiye'dekifabrikalarda nihai ürüne dönüstürüldükten sonra Avrupa'ya ihraç edilmektedir.Bu çalısmada, deniz ticaretinin gelistirilmesi kapsamında Türkiye'nin üzerinden veçevresinden geçen zengin ulastırma agları üzerinde Çin'den gelen yarı mamullerin ve digerürünlerin, dagıtımının yapıldıgı veya ürüne dönüstürüldükten sonra nihai ürünün Almanya'yayollandıgı bir lojistik merkez olup olamayacagının analizi yapılmıstır. Yer seçim kararıkonusunda özellikle fabrika yeri seçimi ve dagıtım merkezi yeri seçimi konusunda çok sayıdanicel ve nitel yöntem kullanılmıstır. Çalısmada yer seçim teorileri esas alınmıstır. Türkiye'ninulastırma agları üzerindeki lojistik merkez olma potansiyelinin uygunlugunun ölçülmesiamacıyla çoklu bir metodoloji kullanılmıstır. lk olarak uygulama alanı olarak elektrikelektronik endüstrisi seçilerek Türkiye'nin Çin ve Almanya arasında ulastırma maliyetleriaçısından uygun bir noktada olup olmadıgını test eden bir yöneylem arastırması metodu olanAgırlık Merkezi yöntemi uygulanmıstır. kinci olarak, ulastırma agları üzerinde lojistikmerkez yer seçim degiskenlerinin tespiti amaçlı olarak literatür taramaları ve düzenli hatkonteyner acenteleri, sanayi kurulusları ve dıs ticaret sirketleri temsilcileri ile yüz yüzegörüsmeler gerçeklestirilmistir. Bu nitel çalısmalardan elde edilen degiskenleri test etmekamacıyla Türkiye'deki denizcilik, lojistik ve dıs ticaret isletmelerinden olusan örneklem grubuile bir saha arastırması gerçeklestirilmistir. Bu çalısmada Türkiye ile Yunanistan, Bulgaristanve Romanya lojistik merkez yer seçim degiskenleri açısından karsılastırılmıstır.Degiskenlerin örneklem kapsamında degerlendirilmesi ile elde edilen veriler frekansdagılımı, faktör analizi ve regresyon analizi yöntemleri ile ilgi analizlerine ve karsılastırmalıanalizlere tabi tutulmustur.Çalısma kapsamında Türkiye'nin Çin-Almanya ulastırma agları ekseninde bir lojistikmerkez olma potansiyeli incelenmis ve bu potansiyelin deniz ticaretinin gelisimine etkilerikesifsel ve tanımlayıcı arastırmalarla analiz edilmistir.

Abstract:
There has been a steady increase in the trade between Asia and Europe. A greatmajority of products in some industries are produced in the Far East, for as they providecertain cost advantages, and directly exported to Europe. In some other industries, however,the final stages of production are completed in the consumer markets that are completed in theconsumer markets that are, in this case, Europe itself or the regions close to Europe. The basicreason behind this practice is that completing all stages of production at the origin would notbe advantageous for the producer as the products would gain further weight and volume. Asimilar practice is experienced in Turkey as well, i.e., certain semi-finished products areprovided from Far East; they are completed and turned into final products in plants in Turkeyand then exported to Europe.The purpose of this research is to carry out an analysis aiming to clarify whetherTurkey could be a logistics center, contributing to the promotion of the maritime trade byutilizing the transport networks passing within and around it, through which the semi-finishedand various other products originated from China could be distributed or turned into finishedproducts and then shipped to Germany. Concerning site selection decision making,particularly in making decisions on selecting places for plants and distribution centers, anumber of qualitative and quantitative methods are utilized. This study considers the siteselection theories as bases for the research. The aim behind using a multi-staged methodologyis to measure to what extent Turkey has a potential to be a logistics center on the transportnetworks. First, to test whether Turkey is located at a location between China and Germany interms of transport costs, an operational research approach, the Center of Gravity Method, isused. Second, to determine the variables related with selecting places for logistics centers onthe transport networks, along with utilizing the relevant literature review, certain interviewsare carried out, with representatives of container shipping lines? agencies as well as industrialand trade companies. Besides, using the variables determined through such qualitativeresearches, a field study is carried out in a sample of Turkey based container shipping,logistics and foreign trade companies. Furthermore, through this research, Turkey, Greece,Bulgaria, and Romania are compared in terms of the variables regarding site selection forlogistics centers.The data received through the field study has been subject to further relationshipanalysis as the frequency analysis, factor analysis, regression analysis and also comparativeanalysis.Throughout this research, the potential of Turkey to be a logistics center the on theChina-Germany transport networks is examined and the likely effects of this potential on thepromotion of maritime trade are analyzed with descriptive and exploratory researches.