Ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma becerileri ile okuma stratejileri bilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between secondary school students' critical reading skills and metacognitive awareness inventory of reading strategies levels
Yazar: HALİL İBRAHİM BAHADIR
Danışman: DOÇ. DR. CAFER ÇARKIT
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Bilişüstü okuma stratejileri = Metacognitive reading strategies ; Eleştirel okuma = Critcal reading

Özet:
Ortaokul öğrencilerinin eleştirel okuma becerileri ile okuma stratejileri bilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanan bu araştırma, nicel araştırma modellerinden korelasyonel araştırma deseniyle yapılmıştır. Araştırmada alt problemler kapsamında eleştirel okuma ve okuma stratejileri bilişsel farkındalığın cinsiyet, sınıf, ebeveyn eğitim durumu, evde kitaplığa sahip olma durumu, okul öncesi eğitim ve kitap okuma sıklığı değişkenlerine göre farklılık gösterme durumları da incelenmiştir. Araştırma Hatay ilindeki resmi ortaokullarda öğrenim gören basit seçkisiz örnekleme yoluyla belirlenen 1026 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri Eleştirel Okuma Ölçeği, Okuma Stratejileri Bilişsel Farkındalık Ölçeği ve öğrenci bilgi formuyla toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla çeşitli testlerle analiz edilip bulgular tablolarla sunulmuştur. Araştırma sonucunda öğrencilerin eleştirel okuma ve okuma stratejileri bilişsel farkındalık düzeyleri ile cinsiyet, sınıf, anne eğitim durumu, evde kitaplığa sahip olma durumu ve kitap okuma sıklığı değişkenleri arasında istatiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öğrencilerin baba eğitim seviyesinin eleştirel okumayı ve okuma stratejileri bilişsel farkındalığı etkilemediği; okul öncesi eğitim alma durumunun sadece okuma stratejileri bilişsel farkındalığı etkilediği görülmüştür. Eleştirel okuma ile okuma stratejileri bilişsel farkındalık düzeyi arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki tespit edilmiştir. Okuma stratejileri bilişsel farkındalığın eleştirel okuma açısından güçlü bir yordayıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research, which aims to examine the relationship between secondary school students' critical reading skills and their metacognitive awareness inventory of reading strategies, was conducted with relational screening method that is one of from quantitative research models.Within the scope of the sub-problems in the research, it was additionally examined whether critical reading and metacognitive awareness of reading strategies were found to differ according to the variables of gender, class, parental education level, having a library at home, pre-school education and frequency of reading books. The research was implemented with 1026 students studying in public secondary schools in Hatay province, who were determined through simple, random sampling. The research data were collected with Critical Reading Inventory, metacognitive awareness inventory of Reading Strategies and Student Information Form. The obtained data were analyzed with the SPSS program. As a consequence of the research, statistically significant findings were revealed between students' critical reading and reading strategies cognitive awareness levels and the variables of gender, class, parent's education level, having a library at home and frequency of reading books. It was determined that students' father education level did not affect critical reading and reading strategies cognitive awareness. It has been observed that the status of receiving preschool education affects only reading strategies and cognitive awareness. A strong positive correlation coefficient was detected between critical reading and metacognitive awareness level of reading strategies.It was reached a conclusion that metacognitive Awareness of Reading Strategies, from the point of critical reading, are a strong predictor.