Cürdânî'nin el-Cevâhirü'l-Lü'lüiyye adlı eserindeki hadis şerh metodu
Hadith commentary method in Jurdany's al-Jawahir al-Luluiya
Yazar: MEHMET RAŞİT SAĞLAM
Danışman: DOÇ. DR. NURULLAH AGİTOĞLU
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Cürdânî tarafından kaleme alınan el-Cevâhirü'l-lü'lüiyye fi şerhi erbaʿîne'n-Neveviyye, Nevevî'nin el-Erba'ûn adlı eserine yapılmış bir şerh çalışmasıdır. Bu çalışma, Nevevî'nin eserinin telif edilme amacına uygun olarak son derece veciz ve sade bir dille yazılmış olmasının yanında muhtevasını oluşturan argümanların zenginliğiyle de dikkat çekmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise incelenen şerhlerin karakteristik özelliği olan ayet, hadîs ve arap şiiriyle istişhad metodu el-Cevâhirü'l-lü'lüiyye'de de son derece yoğun bir şekilde kullanılmıştır. Ayrıca hadîs şerhinde görülmek istenen hadîslerden delil getirme en fazla kullanılan yöntem olmuştur. Hülasa hadîslerden en üst seviyede istifade etmek amacıyla bütün yöntemler kullanılmış olup, bu yöntemlerin yanında hikaye ve kıssadan hisselerle şerh süslenmiştir. Ayrıca argümanların yanında tasavvufun nefsi tezkiye edici yönünden faydalanılarak birtakım sufi ve zahid kimselerin söz ve hayatlarından kesitler aktarılmıştır. Böylece hadîslerden anlaşılmak istenen mesaj manevi bir boyut kazanarak daha etkili bir şekilde aktarılmıştır. Her hadîs şerhinin sonunda rivayetten çıkarılan dersleri de zikretmiş olması, eserin vaaz ve irşada yönelik hazırlandığını göstermektedir.
Ancak Cürdânî'nin eserinde kullanmış olduğu israiliyyata ait haberler ile istişdah amacıyla seçtiği hadîslerin sıhhati konusunda mütesahil davrandığı belirtilmesi gereken başka bir durumdur. Bunların dışında şerhin amacına uygun olarak başarılı bir şekilde ortaya koyduğu yöntemin de takdir edilmesi gereken bir durum olduğu da bilinmelidir.

Abstract:
al-Jawahir al-luluiya fi sharh al-arbain al-nawawia, written by Jurdany, is the commentary study for al-arbaun by Nawawy. This study is not written in terse and simple according to Nawawy's piece of copyright but also takes attention variation of the arguments which forms the contents. Verse, hadith and istishad method with Arabic poetry that are observed the second part of our work, are exceptionally dense used in al-Jawahir al-luluiya. Especially, bringing evidence became the most used method that expected to see in hadith commentary. On purpose of utilizing the summation hadiths, all of the methods have been used and additionally beside these methods, share of the story and tales have adorned. Besides these arguments couple of sections have been transferred from the lives and words of mystics and ascetics while making use of the mysticism's refinement to nafs. Thus the thing that needs to be understood from the hadiths have been transferred effectively while gaining spiritual dimension. Mentioning the learned lesson from every single hadiths' rumor shows us that piece was prepared to sermon and guidance.
However; it needs to be indicated that the news belongs to Israel which is used in Curdani's pieces and the accuracy of hadiths which were chosen for representing were used. Except those it should be known that the method, which put forth successfully according to commentary's aim, needs to be appreciated.