Yeni gıdaların tüketiminde gıda neofobisi etkisi: Yetişkin bireylerin sosyo-demografik özelliklerine bağlı olarak gıda neofobi düzeyinin ölçülmesi ve yiyecekte çeşitlilik arayışlarının araştırılması
The effect of food neophobia on the consumption of new foods: Measuring the level of food neophobia of adults depending on their socio-demographic characteristics and investigating their search for diversity in food
Yazar: MERVE ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY GÖK
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi Ana Bilim Dalı / Gastronomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Amaç: Yeni gıdaların tüketiminde gıda neofobisi etkisini araştırmak amacıyla yapılan bu
araştırmada, Türkiye'de yaşayan yetişkin bireylerin gıda neofobisi düzeyleri ölçülmüş
ve yiyecekte çeşitlilik arayışları incelenmiştir. Literatür bilgileri çerçevesinde, bu
çalışmanın amacı yetişkin bireylerin sosyo-demografik özelliklerine bağlı olarak gıda
neofobi düzeylerini ve yiyecekte çeşitlilik arayışlarını ölçmektir. Elde edilen verilerle
birlikte, yetişkin bireylerin gıda neofobisi ve yiyecekte çeşitlilik arayışı düzeyleri
arasındaki ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca, bu ilişkinin sosyo-demografik özellikler
üzerindeki istatistiksel anlamlılığı gözlemlenmiştir.
Yöntem: Bu çalışmada yetişkin bireylerin gıda neofobisi ve yiyecekte çeşitlilik
arayışlarını incelemek amacıyla anket tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın
örneklemini, Türkiye genelinde ikamet eden 18-64 yaş aralığında yetişkin bireyler
oluşturmuştur. Araştırmaya katılmaya gönüllü olanlardan pilot çalışmada 177, ana
çalışmada ise 428 kişi yer almıştır.
Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla 'Besin Neofobisi Ölçeği (FNS)' ve
'Yiyecekte Çeşitlilik Arama Eğilimi (VARSEEK)' ölçeklerinden yararlanılmıştır.
Sosyo- demografik özellikleri belirlemeye yönelik sorular ile birlikte, yetişkin bireylerin
demografik özelliklerinin gıda neofobisi seviyeleri ve yiyecekte çeşitlilik arayışı
düzeyleri arasındaki farklılıklar istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Yetişkin bireylerin besin neofobisi ve yiyecekte çeşitlilik arayışı düzeyleri
ölçümlerinden elde edilen veriler ve analizler sonucunda; katılımcıların besin neofobi
düzeyleri arttıkça yiyecekte çeşitlilik arama eğilimlerinin azaldığı tespit edilmiştir. Elde
edilen bu veriye göre, bireylerin besin neofobisi düzeylerinin yiyecekte çeşitlilik
aramaları üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Katılımcıların besin neofobisi
puanlarının yaş gruplarına göre farklarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüş,
18-29 ve 40-49 yaş grubundaki bireylerin diğer yaş gruplarına kıyasla besin neofobisi
düzeyinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Medeni durumlara göre besin neofobisi
farkının istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüş; bekar katılımcıların besin
neofobisi seviyesinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların besin neofobisi
düzeylerinin diğer demografik özelliklere göre farklılaşmadığı belirlenmiştir.
Yiyecekte çeşitlilik arama düzeylerinden elde edilen veriler ve analizler
incelendiğinde; 18-29 yaş aralığındaki katılımcıların yiyecekte çeşitlilik arama
düzeylerinin, diğer yaş gruplarına göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca
katılımcıların yiyecekte çeşitlilik arama düzeylerinin diğer demografik özelliklere göre
farklılaşmadığı belirlenmiştir.
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçlarının, gıda neofobisini azaltmaya ve yiyecekte
çeşitlilik eğilimini arttırmaya yönelik stratejiler geliştirilmesine katkı sağlayabileceği
düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Gıda Neofobisi, Yeni Gıdalar, Yiyecekte Çeşitlilik Arayışı,
Tüketici Tutumları.

Abstract:
Purpose: This study aimed to investigate the effect of food neophobia on the
consumption of novel foods. In this study, food neophobia levels of adult individuals
living in Turkey were measured and their search for variety in food was examined.
Within the framework of the literature, the aim of this study is to measure the
levels of food neophobia and food variety seeking of adult individuals depending on
their socio-demographic characteristics. With the data obtained, the relationships
between food neophobia and variety seeking levels of adult individuals were
determined. In addition, the statistical significance of this relationship on socio-
demographic characteristics was observed.
Method: In this study, a questionnaire survey was used to examine adult individuals'
food neophobia and variety seeking in food. The sample of the study consisted of adults
between the ages of 18-64 residing in Turkey. Among those who volunteered to
participate in the study, 177 people took part in the pilot study and 428 people in the
main study.
'Food Neophobia Scale (FNS)' and 'Tendency to Seek Variety in Food
(VARSEEK)' scales were used to collect the data of the study. Along with questions to
determine socio-demographic characteristics, the differences between the demographic
characteristics of adult individuals and their levels of food neophobia and variety
seeking in food were statistically evaluated.
Results: As a result of the data and analyses obtained from the measurements of food
neophobia and variety seeking levels of adult individuals; it was determined that as the
food neophobia levels of the participants increased, their tendency to seek variety in
food decreased. According to this data, it was observed that individuals' levels of food
neophobia had a significant effect on their tendency to seek variety in food. The
differences of the participants' food neophobia scores according to age groups were
statistically significant, and it was determined that individuals in the 18-29 and 40-49
age groups had lower levels of food neophobia compared to other age groups. The
difference in food neophobia according to marital status was statistically significant; it
was determined that single participants had lower levels of food neophobia. It was
determined that the food neophobia levels of the participants did not differ according to
other demographic characteristics.
When the data and analyzes obtained from the levels of seeking variety in food
were examined; it was determined that the levels of seeking variety in food of the
participants between the ages of 18-29 were higher than the other age groups. In
addition, it was determined that the participants' levels of seeking variety in food did not
differ according to other demographic characteristics.
Conclusion: It is thought that the results of this study may contribute to the development
of strategies to reduce food neophobia and increase the tendency to diversity in food.
Keywords: Food Neophobia, New Foods, Seeking Variety in Food, Consumer Attitudes