İstanbul ilinin Anadolu yakasının jeomorfolojik özellikleri
Geomorphological faetures of the Anatolian side of Istanbul province
Yazar: EMRE ÖZŞAHİN
Danışman: PROF. DR. DENİZ EKİNCİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmanın amacı, tamamen yeni tektonik dönemde gelişmiş etken ve süreçlerin sonucunda oluşmuş olan İstanbul?un Anadolu yakasının jeomorfolojik özelliklerinin açıklanmasıdır.Bu amaç kapsamında ilgili literatür detaylı bir şekilde taranmış ve elde edilen bulgular çeşitli analizler ve arazi çalışmaları ile doğrulanmıştır. Çalışma haritalarının oluşturulduğu ve harita analizlerinin gerçekleştirildiği kısımda, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile Uzaktan Algılama (UA) yöntem ve tekniklerinden yararlanılmıştır. Ayrıca jeomorfolojik oluşum ve gelişim özelliklerinin daha sağlıklı bir şekilde irdelenmesi için OSL yaşlandırma yöntemi kullanılarak, bazı akarsu ve denizel taraçalar tarihlendirilmiştir.
Çalışma sonunda, birbirinden farklı çok çeşitli yerşekilleri ile polisiklik (çok devreli) özellikler gösteren ve bu bakımdan değişik morfolojik gelişim ile farklı etmen ve süreçlerin eseri olan inceleme sahasının uzun ve kesintili bir süreç yaşamış topografyaya sahip olduğu anlaşılmıştır. Alt Ordovisiyen?de ilk litolojik istifin birikmesi ile başlayan zaman olgusu, Orta-Üst Miyosen?de Marmara Denizi civarında sağ yanal atımla ilgili yamulmanın başlaması ve doğudan bakıldığında inceleme sahasının yatay bir eksen etrafında saat yönünde dönmesiyle, yani kuzeye doğru çarpılmasıyla devam etmiştir. Jeomorfolojik gelişimde röliyef terslenmesi olarak değerlendirilebilecek olan bu durum sonucunda gerçekleşen çarpılma, drenajın yeni bir enerji kazanarak yer yer kendi ürünlerinin içine gömülen vadiler oluşturmasına neden olmuştur. Böylece, inceleme sahası güncel jeomorfolojik şekline kavuşmuştur. Ancak bu jeomorfolojik döngü günümüzde hâlâ devam etmektedir.


Anahtar Kelimeler: Jeomorfolojik Özellikler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Uzaktan Algılama (UA), OSL yaşlandırma, İstanbul

Abstract:
Current study aims to investigate the geomorphologic features of the Anatolian side of Istanbul; a product of elements and processes developed in the new tectonic period.In line with this aim, a detailed literature reviews was undertaken and the obtained findings were validated with the help of several analyses ands field studies. Geographical Information Systems (GIS) and Remote Sensing (RS) methods and techniques were utilized in study maps generation and analyses phases. In addition, OSL (Optically Stimulated Luminescence) dating process was undertaken to investigate the geologic formation and development characteristics in a healthier manner and some river and marine terraces were dated. The results of the study show that the study field has a topography with polycyclic characters with various landforms which underwent a lengthy and discontinuous process based on various morphological development and different elements and processes Time concept which started with the collection of first lithological stowage in LowerOrdovician continued with northward distortion resulted from the counter clockwise rotation of the study field?s horizontal axis when looked form the east and with the initialization of deformation with the help of the right lateral discharge in the vicinity of Marmara Sea in Middle-Upper Miocene. Distortion resulted from this situation called relief inversion in geomorphologic development caused the formation of valleys embedded in their products as a result of new energy obtained by drainage. Therefore, the study field obtained its current geomorphologic shape. The geomorphologic cycle however still continues today.


Keywords: Geomorphological Features, Geographical Information Systems (GIS), Remote Sensing (RS), OSL (Optically Stimulated Luminescence) dating, İstanbul