Muş ve Bitlis illeri ev tozu akarlarının yayılışı ve sistematiği üzerine çalışmalar
Studies on distribution and systematic of the house dust mites of Muş and Bitli?s provinces
Yazar: MEDENİ AYKUT
Danışman: PROF. DR. Ö. KÖKSAL ERMAN ; PROF. DR. SALİH DOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada Mayıs 2010 - Şubat 2012 tarihleri arasında Bitlis ve Muş illerinden toplanan ev tozu örneklerinden Astigmata, Oribatida ve Prostigmata takımlarından 12 familyaya ait toplam 30 tür tespit edilmiştir. Bu türlerden; Dermatophagoides aureliani, D. siboney, Acaropsellina docta, Cosmochthonius lanatus, C. plumatus ve Ramusella fasciata Türkiye faunası için yeni kayıttır. 

Tespit edilen akar türlerinin örneklerimiz üzerinden tanımları yapılarak özgün resimleri çekilmiş, vücut ölçümleri yapılmış, Türkiye ve dünyadaki yayılışları verilmiş; takım, familya, cins ve tür teşhis anahtarları düzenlenmiştir.

Araştırma boyunca incelenen 1040 ev tozu örneğinin 751?i (%72,21) akar bakımından pozitif bulunmuştur. Çalışma alanında; Dermatophagoides pteronyssinus (%77,21), Lepidoglyphus destructor (%9,18), Acarus siro (%4,63), ve Tyrophagus putrescentiae (%1,64) baskın türler olarak kaydedilmiştir.

Çalışmada elde edilen verilerin istatistikî analizlerine göre; bir gram tozdaki ortalama akar sayısı ile nem, evde yaşayan birey sayısı, evin rakımı, aylık süpürme sayısı, ısınma şekli, alerjik rahatsızlık durumu ve yerleşim yeri çeşidi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuşken; mevsimsel dönem, sıcaklık, evin yapısı ve evin yaşı ile akar sayısı arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Ev tozu akarı, Astigmata, Dermatophagoides, yeni kayıt, Bitlis, 
Muş, Türkiye.

Abstract:
In this study house dust samples were collected between May 2010 and February 2012 from Bitlis and Muş Provinces. A total of 30 species belonging to 12 families of Astigmata, Oribatida and Prostigmata orders have been determined. Of these Dermatophagoides aureliani, D. siboney, Acaropsellina docta, Cosmochthonius lanatus, C. Plumatus and Ramusella fasciata are new records for the Turkish fauna. 

The morphological characters of identified mite species, the measurements of body and original photos, their distributions on the Turkey and world have been given, and it has been remarked systematical aspect, arranged keys for orders, families, genera and species.

751 (72, 21%) of 1040 dust samples which investigated during the study were found positive with mites. At the investigation area, it was recorded that Dermatophagoides pteronyssinus (77, 21%), Lepidoglyphus destructor (9, 18%), Acarus siro (4, 63%) and Tyrophagus putrescentiae (1, 64 %) were the dominant species.

According to the statistical analysis of the data from the investigation, it was found that there was a significant relationship between average mite number per g dust and humidity, number of persons living in the house, altitude of the house, number of monthly cleaning, type of air conditioning of the house, status of allergic diseases and type of settlement. However, there wasn?t any meaningful relationship between, average mite number per g dust and seasons, temperature, the structure of the house and the age of the house.
Keywords: House dust mite, Astigmata, Dermatophagoides, new record, Bitlis, Muş, Turkey