Kronik böbrek hastalığında hemoglobin değişkenliği ile oksidatif stres ve inflamasyon arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of relationship between hemoglobin variability and oxidative stress and inflammation in chronic renal failure
Yazar: TÜLAY KUŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM TİRYAKİ
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Plazminojen aktivatörleri = Plasminogen activators ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Kronik böbrek hastalarında (KBH) morbidite ve mortalinenin en önemli sebebi kardiyovasküler hastalıklardır (KVH). Bu hastalarda sık görülen anemi, kardiyovasküler morbidite ve mortalite artışının önemli sebeplerindendir. Aneminin yanı sıra diyaliz hastalarında sık görülen hemoglobin (Hg) değişkenliğinin de morbidite, hastaneye yatış ve mortalitede artışa sebep olduğu gösterilmiştir. Ancak bunun mekanizması halen açıklanamamıştır.Üremik hastalarda artmış oksidatif stres ve inflamasyonla, kardiyovasküler hastalık ilişkisi tanımlanmıştır. Bunun yanı sıra artmış oksidatif stres ve inflamasyonun Hg değişkenliğinin de önemli bir sebebi olduğu bilinmektedir. Bu anormalliklerin Hg değişkenliğine sebep olurken aynı zamanda bu hastalarda görülen morbidite ve mortalite artışı ile ilişkili olması da olasıdır. Bu bağlamda çalışmamızda farklı Hg seyri olan hastalarda prooksidan (miyeloperoksidaz (MPO), nitrotirozin (NTY)), antioksidan (Total antioksidan kapasite (TAK)), inflamasyon (Interlökin-6 (IL-6), Hs-CRP), prokoagülan (Plazminojen aktivatör inhibitör tip 1 (PAI-1) aktivite) düzeylerinin incelenmesi planlandı.Bu konuda daha önce yapılan çalışmalara uygun olarak hemodiyaliz hastaları (n=114) son 6 aylık süredeki Hg seyrine göre 6 farklı gruba ayrıldı. Ayrıca bu gruba demografik ve klinik olarak uygun kontrol grubu (n=30) oluşturuldu.Grup 1 (n=10); Hg düzeyi devamlı 11 gr/dl altında olan hastalar, grup 2 (n=32); Hg düzeyi zaman zaman 11-12 gr/dl arasında zaman zaman da 11 gr/dl altında olan grup (alt limite yakın değişkenlik gösteren grup), grup 3 (n=19); Hg düzeyi 11-12 gr/dl arasında olan grup, grup 4 (n=15); Hg düzeyi zaman zaman 11-12 gr/dl arasında zaman zaman da 12 gr/dl üzerinde olan grup (üst limite yakın değişkenlik gösteren grup), grup 5 (n=26); Hg düzeyi geniş değişkenlik gösteren hastalar, grup 6 (n=12); Hg düzeyi devamlı 12 gr/dl üzerinde olan grup olarak tanımlandı.Diyaliz hastalarında ortalama prooksidan (MPO, NTY)(p<0.005), inflamasyon (IL-6, Hs-CRP)(p<0.01) ve prokoagülan (PAI-1 aktivite)(p<0.005) düzeyi kontrol grubuna göre yüksekken antioksidan (TAK) düzeyi düşüktü (p<0.01). Prooksidan, inflamasyon ve prokoagülan aktivite düzeyi grup 1'de (anemik) en yüksek iken, grup 6'da (Hg>12 gr/dl) en düşük bulundu (p<0.005). TAK ise anemik grupta en düşük, Hg normal grupta en yüksek saptandı. Hg düzeyi 11-12 gr/dl arasında olan stabil grup (grup 3), bu parametreler açısından morbidite ve mortalitenin en düşük olduğu bilinen Hg düzeyi normal gruba (grup 6) en fazla benzerdi.Grup 5'de (geniş dalgalanma gösteren hastalar) yine bu parametreler açısından morbidite ve mortalitenin en yüksek olduğu bilinen grup 1'e (anemik hastalar) benzerlik göstermekte idi. Bütün gruplarda bu parametrelerle eritropoietin (EPO) ve demir dozu ile herhangi bir korelasyon yoktu (p>0.05)Üremik hastalarda kardiyovasküler morbidite ve mortalite ile ilişkili, oksidatif stres, artmış inflamasyon ve prokoagülan aktivitenin, daha önceki çalışmalarda morbidite ve mortalite artışının gösterildiği değişken Hg seyri olan hastalarda da yüksek saptanması, muhtemel patogenetik bir ilişki olasılığını göstermektedir. Bu konunun netleşmesi adına uzun izlem süresi olan prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Cardiovascular diseases are the most important cause of mortality and morbidity in chronic renal failure. Anemia frequently seen in these patients is one of the most important cause of mortality and morbidity. Besides anemia, hemoglobin (Hg) variability also causes increase in morbidity, hospitalization and mortality. However, this mechanism cannot be explained yet.Relation between cardiovascular disease and oxidative stress and inflammation is described in uremic patients. Moreover, increase in oxidative stress and inflammation is known as one of the most important cause of hemoglobin variability. While these abnormalities causing hemoglobin variability, it?s likely to be related with increase in mortality and morbidity in these patients. In this context, to study levels of pro-oxidant (myeloperoxidase (MPO)), nitrotirosine (NTY), anti-oxidant (total anti-oxidant capacity (TAK)), inflammation (interleukin (IL-6, Hs-CRP)), procoagulant (Plasminogen activator inhibitor type 1 (PAI-1) activity) is planned in patients with variable hemoglobin levels.In light of the studies done on this subject, hemodialysis patients (n=114) broke down into different six groups according to Hg levels in last 6 months. Furthermore, a suitable control group (n=30) is composed according to acceptable demographic and clinical properties.Groups are described as group 1 (n=10); patients with Hg levels always less than 11 gr/dl, group 2 (n=32); patients with Hg levels sometimes between 11-12 gr/dl and sometimes less than 11 gr/dl (group shows variability close to inferior limit), group 3 (n=19); patients with Hg levels between 11-12 gr/dl, group 4 (n=15); patients with Hg levels sometimes between 11-12 gr/dl sometimes more than 12 gr/dl (group shows variability close to superior limit), group 5 (n=26); patients with Hg levels are wide-variable and group 6 (n=12); patients with Hg levels always more than 12 gr/dl.Avarage levels of pro-oxidant (MPO, NTY) (p<0.005), inflammation (IL-6, Hs-CRP) (p<0.01) and procoagulant (PAI-1 activity) (p<0.005) are higher than control group however, levels of anti-oxidant (TAK) (p<0.01) are lower than control group. Pro-oxidant, inflammation and procoagulant activity levels are highest in group 1 (anemic) and least in group 6 (Hg >12 gr/dl) (p<0.005). TAK is least in anemic group and highest in Hg normal group. Stable group (group 3) that Hg levels between 11-12 gr/dl is the most alike the normal Hg group (group 6) that is known as having least mortality and morbidity in terms of these parameters. Group 5 (patients with great fluctuations) is the most alike group 1 (patients with anemia) that is known as having highest mortality and morbidity in terms of these parameters. In all groups, there is no corelation between these parameters and erythropoetin and iron dosage (p>0.05).Oxidative stres, increased inflammation and procoagulant activity is related with cardiovascular mortality and morbidity in uremic patients, in recent studies, these parameters are shown as increased mortality and morbidity in patients with great variable Hg levels and so this shows a possible pathogenetic relationship. To clear this subject, prospective studies with longer follow-up are needed.