Kentsel alan düzenlemelerinde alternatif uygulama yöntemleri ve sonuçların analizi
Alternative application methods in an urban area arrangement and the analysis of the results
Yazar: ARJAN SH. AL. OMAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞABAN İNAM
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Kentsel alanlar sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel nedenlerle gelişmekte ve nüfus artışı yaşamakta, beraberinde yeni yerleşim alanlarına ya da mevcut yerleşimin iyileştirilmesine ihtiyaç duymaktadır. Kentsel dönüşüm uygulamaları ise bu gereksinimlere var olan yerleşim alanların yeniden üretilmesi ile bir çözüm yolu sunmaktadır. 
Türkiye?de özellikle 1950?li yıllar sonrasında yaşanan göçler ve gecekondu yapılaşmalar kentsel mekan üretimini olumsuz yönde etkilemiş; bu durum çarpık kentleşme, sağlıksız koşullar ve sosyo-kültürel yapı sorunlarına sahip tabakalaşmanın oluşumuna neden olmuştur. Aynı zamanda, kentsel yayılma ile tarım topraklarının da arsalaşmasına neden olmuştur. Buna bağlı olarak, arsa ve arazi düzenleme uygulamaları Türkiye?de özellikle planlı gelişme çalışmalarının başlaması ve 3194 sayılı İmar Kanunu ile gündeme gelmiş ve tüm yerel yönetimlerde bir planlı gelişme dönemi başlamıştır.
Kentsel alanlarda mekânsal değişim; kentin dinamiklerini oluşturan sosyal, ekonomik, planlama ve tasarım,  yönetişim ve çevresel yapının değişmesiyle oluşmaktadır. Bu değişimin beraberinde getireceği sorunlara çözüm üretirken hem kentlerin her geçen gün artan nüfusuna paralel olarak mevcut yerleşimlerin geliştirilmesi sağlanmalı, hem de kentsel dinamiklerin değişimi ile oluşan sorunlara çözüm üretilmelidir. 
Günümüz dünyasında yerleşimlerde yaşanan bir süreç olan kentsel değişim ve dönüşüm, ülkemizde de kentleşmeye yönelik yaklaşımların yeniden gözden geçirildiği; düzenli, sağlıklı ve sürdürülebilir kent mekânlarının oluşturulmasının ifade edildiği; bu bağlamda mevcut imar planlarının ve uygulamasının sorgulanarak yeniden içerik kazandırılacağı bir dönem olarak algılanmalıdır. Bu sebeple, kentlere ?yaşayan yerleşimler? olgusunu verecek olan imar planlaması ve uygulaması ile ortaya çıkarılacak doğal, kültürel, tarihi, ekolojik, tarımsal amaçlı korumaya ve afete karşı dayanıklı yapılaşma modellerinin ortaya konulması, olası kaçak ve gecekondu yapılaşmaların getireceği çarpık kentleşmelerin önüne geçilmesi, bu yolda kurumsal iletişim ve sorumlulukların yeniden değerlendirmeye alınması birincil ödevimiz olmalıdır.
Bu çalışmada, kentsel mekânın iyileştirilerek geliştirilmesi gerekliliği, kentsel mekân üretiminde imar planı uygulamalarının rolü, uygulamada yaşanan mevcut ya da olası sorunların giderilmesi ve sürdürülebilir kentsel mekânların üretilmesine ilişkin öneriler sunulmuştur. 

Anahtar kelimeler: İmar, Şehirleşme, İmar planı uygulaması, Kentsel mekân, Arsa ve arazi düzenlemesi, Sürdürülebilir kentsel gelişme.

Abstract:
Urban areas develop due to socioeconomic and sociocultural reasons, experience population growth and herewith need improvement of new residential areas or   existing settlement. And urban transformation applications offer a remedy to reproduce existing residential areas for these requirements.

Immigrations and slum constructions experienced in Turkey especially after 1950s influenced production of urban space negatively; this situation caused unplanned urbanization, bad conditions and emergence of stratification with problems of sociocultural structure. It also resulted in landing of agricultural soils with urban sprawl. Accordingly, applications of plot and land smoothing rules started especially planned development works in Turkey and became a current issue with Construction Law No 3194, so a planned development began in all the local governments.
Spatial variation in urban areas; constitutes with the change of social and economic planning and design, governance and environmental structure which forms urban dynamics. While this  produces solutions for problems brought along with variation, both development of existing settlements must be provided in parallel with population increasing with each  passing day and solution must be produced for problems due to change of urban dynamics.
In today?s world, urban change and urban transformation which is a process experienced in settlements must be perceived as a period in which approaches to urbanization in our country are also reviewed; in which constitution of regular, healthy and sustainable urban spaces are pointed out; and in this context, in which available zoning plans and applications would be inquired and given insight again. Therefore, it must be our primary task to expose settlement models resistant to disaster and having a natural, cultural, historical, ecological, agricultural protection purpose which will reveal existing zoning plans and applications that would imply the fact of ?living settlements?; to prevent unplanned urbanization due to shanty settlements and slum constructions; and to reassess institutional communication and responsibilities on this. 
In this study, it is presented related to improvement and development needs of urban spaces, the role of zoning plan applications in production of urban space, removing existing or probable problems experienced in application and the production of sustainable urban spaces. 

Key words: Zoning, Urbanization, Zoning Plan Application, Urban Space, Plot and Land Arrangement, Sustainable Urban Development