Dördüncü sınıf fen bilimleri dersine yönelik hazırlanan resimli çocuk kitaplarının öğrencilerin akademik başarılarına ve okuma gelişimlerine etkisi
The effect of children's picture books prepared for the fourth grade science course on students' academic achievement and reading development
Yazar: IŞIL COŞKUN
Danışman: PROF. DR. RABİA SARIKAYA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Okuma becerileri = Reading skills ; Okuma düzeyi = Reading level ; Okuma kaygısı = Reading anxiety ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Ölçekler = Scales ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı fen bilimleri dersine yönelik hazırlanan resimli çocuk kitaplarının dördüncü sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve okuma gelişimlerine etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda karma yöntem araştırmalarından nicel ve nitel verilerin eş zamanlı toplandığı yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırma 2019-2020 eğitim öğretim yılında Kocaeli ili Körfez ilçesine bağlı bir devlet ilkokulunun dördüncü sınıfında okuyan 30 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun belirlenmesinde amaçsal örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme kullanılmış olup sınıf mevcudu, kadın-erkek katılımcı sayısının birbirine eşit olması, üçüncü sınıf genel akademik başarısı, Fen Bilimleri dersi ve Türkçe dersi akademik başarıları ölçüt olarak kabul edilmiştir. Bu çalışmada veri toplama araçları nitel ve nicel araçlar olmak üzere ayrı ayrı ele alınmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak; araştırmacılar tarafından geliştirilen ve güvenirliği 0,82 olarak hesaplanan "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi"; Yetişir ve Ceylan (2015) tarafından geliştirilen ve bu araştırma kapsamında güvenirliği 0,89 olarak hesaplanan "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği"; Dinçer ve Doğanay (2016) tarafından geliştirilen ve bu araştırmadaki güvenirliği 0,88 olarak hesaplanan "Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği"; Çeliktürk ve Yamaç (2015) tarafından geliştirilen ve bu çalışmadaki güvenirliği 0,97 olarak hesaplanan "Okuma Kaygısı Ölçeği" ile araştırmacı tarafından geliştirilen Ateşman (1997)'ın okunabilirlik formülüne göre hesaplanan ve okunabilirlikleri orta güçlükte bulunan "Cümle Doğrulama Testleri" kullanılmıştır. Bu çalışmada nitel veri toplama araçları olarak; araştırmacılar tarafından geliştirilen gözlem formları, yarı yapılandırılmış görüşme formları, öğrenci günlükleri ve araştırmacı günlükleri kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçlarının geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş, güvenirliği için ise Miles ve Huberman (1994)'ın önerdiği güvenirlik formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Bu araştırma kapsamında uygulamalara geçmeden önce dördüncü sınıf Fen Bilimleri Öğretim Programında yer alan "Maddenin Özellikleri" ünitesindeki anahtar kavramlar, bilimsel bilgiler ve ilgili kazanımları kapsayacak şekilde 7 bölümden oluşan resimli çocuk kitapları geliştirilmiştir. Resimli çocuk kitapları için hazırlanan öykülerin bilimsel açıdan kontrolünü yapmak, kazanımlarla uyumunu belirlemek amacıyla uzman görüşü alınmıştır. Hazırlanan resimli çocuk kitaplarının öğrencilerin akademik başarılarına, okuma kaygılarına, okuma gelişimlerine, fene yönelimlerine etkisini incelemek için "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi",  "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği", "Okuma Kaygısı Ölçeği" 30 dördüncü sınıf öğrencisine ön test olarak uygulanmıştır. Araştırma süreci, tüm ön test-son testlerin uygulanması ve öğrenci görüşmeleri yapılarak araştırmanın tamamlanması 10 hafta sürmüştür. Deney grubundaki öğrencilerle resimli çocuk kitapları kullanılarak 7 hafta süresince haftada 3'er saat fen bilimleri dersi işlenmiştir. Dersler araştırmacı tarafından yürütülmüş, sınıf öğretmeni ise araştırmaya gözlemci olarak katılmıştır. Resimli çocuk kitabıyla gerçekleştirilen her ders sonrasında nitel veri toplama araçları kullanılarak veri toplanmıştır. Bu kapsamda yapılandırılmış öğrenci günlükleri, araştırmacı günlükleri, öğrenci görüşmeleri ile elde edilen nitel veriler katılımcıların resimli çocuk kitapları ile fen öğrenmeye yönelik görüş ve düşüncelerini ortaya çıkarmak amacıyla kullanılmıştır. Uygulama sonrasında ön testte kullanılan nicel veri toplama araçları ve Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği çalışma grubunda yer alan 30 dördüncü sınıf öğrencisine son test olarak uygulanmıştır. Araştırma kapsamında nicel veri toplama araçlarından elde edilen veriler bağımlı (ilişkili) örneklem t testi ve ilişkili ölçümler için tek faktörlü varyans analizi (ANOVA); nitel veri toplama araçlarından elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir.  Araştırmada problemin daha iyi anlaşılması için her iki veri türünden gelen bulgular birleştirilerek yorumlanmıştır. Bu araştırma sonucunda çalışma grubundaki öğrencilerin "Maddenin Özellikleri Akademik Başarı Testi"nden aldıkları ön test ortalama puanlarıyla (x̄ = 11,33 + 2,94) son test ortalama puanları (x̄ = 18,03 + 2,84) arasında son test lehine istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Fen Öğrenmeye Yönelim Ölçeği" ön test ortalama puanları (x̄ = 132,20 + 22,33) son test ortalama puanlarından  (x̄ = 132,53 + 17,33) daha düşük olmasına rağmen ön ve son test arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.  Çalışma grubundaki öğrencilerin "Okuma Kaygısı Ölçeği" ön test ortalama puanları (x̄ = 69,36 + 32,96) ve son test ortalama puanları (x̄ = 56,20 + 31,64) arasında anlamlı bir farklılık olmamasına rağmen son test ortalama puanlarında bir düşüş (okuma kaygısında azalma) olduğu tespit edilmiştir. Çalışma grubundaki öğrencilerin "Öğretim Materyaline İlişkin Motivasyon Ölçeği" son test puanlarına göre 1 öğrencinin orta düzey motivasyona (%3,33), 11 öğrencinin yüksek düzeyde motivasyona (%36,67) ve 18 öğrencinin çok yüksek düzeyde motivasyona (%60) sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma kapsamında dördüncü sınıf maddenin özellikleri ünitesine yönelik hazırlanan 7 adet resimli çocuk kitabı ve bu kitaplarla işlenen dersler hakkındaki öğrenci görüşleri de değerlendirilmiştir. Buna göre öğrenciler resimli çocuk kitaplarının büyük oranda dikkat çekici ve eğlendirici olduğunu, bu kitaplarla ders işlemekten hoşlandıklarını, derslerin bu şekilde işlenmesine devam edilmesini istediklerini, farklı derslerde de resimli kitapların kullanılması gerektiğini ve resimli çocuk kitapları sayesinde fen bilimleri derslerine yönelik olumlu düşüncelere sahip olduklarını belirtmişlerdir. Bu çalışmanın sonucunda elde edilen veriler ışığında; hem fen bilimleri hem de farklı derslerin kazanımlarına yönelik resimli çocuk kitapları hazırlanarak farklı değişkenler kullanılarak, farklı araştırma yöntem ve desenleriyle bu kitapların etkililiğinin araştırılması önerilebilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of picture books prepared for science courses on the academic achievement and reading development of fourth grade students. For this purpose, a mixed methods research approach, convergent parallel design in which quantitative and qualitative data are collected simultaneously was used. The study was conducted with 30 fourth grade students in a public elementary school in the Körfez district of the city of Kocaeli during the 2019-2020 academic year. Criterion sampling which is a type of purposeful sampling was used in determining the study group, and the criteria included class size, equal number of male and female participants, third-grade general academic success, science course academic success and Turkish course academic success. In this study, the data collection tools are discussed separately as qualitative and quantitative tools. The quantitative data collection tools used in this study included: "Properties of Matter Academic Achievement Test" with a reliability value of 0.82 developed by researchers, "Science Learning Orientation Scale" developed by Yetişir & Ceylan (2015) and that has a reliability value of 0.89, "Instructional Materials Motivation Scale" with a 0.88 reliability value developed by Dinçer & Doğanay (2016), "Reading Anxiety Scale" with a reliability of 0.97 developed by Çeliktürk & Yamaç (2015) and "Sentence Verification Tests" developed by the researcher, calculated according to Ateşman's (1997) readability formula and found to be moderate level, were used. Observation forms and semi-structured interview forms developed by the researchers, student journals and researcher journals were used as the qualitative data collection tools in this study. Expert opinions were sought for the validity of qualitative data collection tools, and the reliability formula suggested by Miles and Huberman (1994) was used for reliability. Within the scope of this study, prior to implementation, children's picture books consisting of 7 chapters were developed to cover the key concepts, scientific knowledge, and related outcomes in the "Properties of Matter" chapter in the fourth grade Science Curriculum. Expert opinion was obtained to scientifically evaluate the stories prepared for children's picture books and to determine their compatibility with the outcomes. In order to examine the effects of the children's picture books on students' academic achievement, reading anxiety, reading development, and science orientation, "Academic Achievement Test", "Science Learning Orientation Scale", and "Reading Anxiety Scale were implemented as pre-test on 30 4th grade students. The research process was completed in 10 weeks with the implementation of all pre-test and post-tests and student interviews. Science lessons were conducted with students in the experiment group using picture books for 7 weeks and 3 hours a week. The lessons were conducted by the researcher, and the classroom teacher participated in the study as an observer. Data were collected using qualitative data collection tools after each lesson conducted with a children's picture book. In this context, the qualitative data obtained through the structured student journals, researcher journals, and student interviews were used to capture the opinions and thoughts of the participants about learning science with children's picture books. After the implementation, the quantitative data collection tools used in the pre-test and the Motivation Scale for Instructional Material were administered as a post-test to 30 4th grade students in the study group. Within the scope of this study, the data obtained from quantitative data collection tools were analyzed by completing a dependent sample t-test and a one-factor analysis of variance (ANOVA) for correlated measures while the data obtained from qualitative data collection tools were analyzed using content analysis. In the study, the findings from both data types were combined and interpreted to better understand the problem. The results of the study showed that there was a statistical difference between the pre-test mean scores (x̄ = 11.33 + 2.94) and the posttest mean scores (x̄ = 18.03 + 2.84) of students in favor of the posttest. Although the pre-test mean scores (x̄ = 132.20 + 22.33) of the students in the study group were lower than the post-test mean scores (x̄ = 132.53 + 17.33) in the "Science Learning Orientation Scale", the difference between the pre and post-tests was statistically not significant. Although there was no significant difference between the "Reading Anxiety Scale" pre-test mean scores (x̄ = 69.36 + 32.96) and post-test mean scores (x̄ = 56.20 + 31.64) of the students in the study group, there was a decrease in reading anxiety. According to the post-test scores of the "Instructional Material Motivation Scale" of the students in the study group, it was found that 1 student had medium level of motivation (3.33%), 11 students had high level of motivation (36.67%) and 18 students had a very high level of motivation (60%). Within the scope of this study, students' opinions on the 7 children's picture books prepared for the 4th grade level chapter on properties of matter and the lessons taught with these books were also evaluated. According to the findings, students stated that picture books for children are remarkable and entertaining to a great extent, that they like lessons taught with these books, that they want the lessons to be continued this way, that they should use picture books in different lessons, and that they have positive thoughts about science lessons thanks to the picture books. In the light of the data obtained in this study, by preparing illustrated children's books in alignment with the outcomes of both science and different courses, further research is recommended with different variables, research methods and designs to examine the effectiveness of these books.