Ürtiker ile başvuran hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients presenting with urticaria
Yazar: ABDURRAHİM ATİK
Danışman: PROF. DR. EMİNE VEZİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Ürtiker, çocuklarda sık görülen ve yaşam kalitesini etkileyen bir deri reaksiyonudur. Bu çalışmada, ürtiker tanısıyla değerlendirilen pediatrik hastaların akut ve kronik ürtiker olarak sınıflandırılması ve kronik ürtiker açısından risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, başvurusunda akut ürtiker sınıfında olup, kronik ürtikere dönüşen hastalarda bu geçişi etkileyen faktörlerin incelenmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya, 01 Ocak 2020 ile 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk İmmünolojisi ve Alerji Hastalıkları Kliniği'nde ürtiker tanısı konulup takip edilen 0- 18 yaş arası 1010 hastanın verileri geriye dönük olarak incelenmiştir. Hastalar akut ve kronik olarak sınıflandırılmış, yaş, cinsiyet, tetikleyiciler, eşlik eden alerjik hastalıklar ve diğer klinik özellikler açısından karşılaştırılmıştır. Akut ürtikerden kronik ürtikere geçiş gösteren hastalarda bu duruma etki eden faktörler analiz edilmiştir.
Bulgular: Hastaların %82,1'i akut ürtiker; %17,9'u kronik ürtiker olarak sınıflandırılmıştır. Çocuk Alerji poliklinik değerlendirmesi sonrasında, akut ürtiker vakalarının %69,4'ünde, kronik ürtiker vakalarının ise %60,2'sinde etiyoloji belirlenememiştir (p<0.001). Nihai etiyolojiler açısından, enfeksiyonlar %21,1 ile akut ürtikerde daha yaygınken, kronik ürtikerin etiyolojisinde fiziksel ajanlar %30,9 ile daha yüksek oranda yer almıştır (p<0,001). Akut ürtikerden kronik ürtikere dönüşen hastaların yaş ortancası 14,2 (10-16,6) yıl olup, akut ürtiker grubundaki yaş ortancasından 6,5 (3,3-11,6) yıl anlamlı derecede yüksektir (p<0,001).Yaşın artmasının, kronik ürtiker riskini yaklaşık 3 kat arttırdığı bulunmuştur [OR:2,874; GA:2,259-3,659; p <0,001]. Nihai etiyoloji olarak enfeksiyonlar %30,1 ile 1-6 yaş grubunda daha yaygınken, fiziksel ajanlar %15,8 ile 12 yaş ve üzeri grupta daha sık gözlenmiştir (p=0,024). Eşlik eden alerjik hastalıklar, akut ürtikerli çocuklarda (%29,9), akut ürtikerden kronik ürtikere giden çocuklara kıyasla (%13,2) daha sık bulunmuştur (p=0,026). Deri prick testin sonuçlarına göre, atopi oranları akut (%27,8) ve kronik ürtiker (%31,7) arasında farklılık göstermemiştir (p=0,368).
Sonuç: Akut ürtikerde enfeksiyonlar, en yaygın etiyolojik faktörler olarak saptanırken, kronik ürtikerde fiziksel ajanlar daha sık görülmektedir. Enfeksiyonlar 1- 6 yaş grubunda daha yaygınken, fiziksel ajanlar 12 yaş ve üzeri grupta daha sık olarak gözlemlenmiştir. Hem akut ürtiker hem de kronik ürtiker vakalarının büyük bir kısmında etiyolojik nedenin belirlenemediği görülmüştür. Yaşın artması, kronik ürtiker gelişimi için yaklaşık üç kat daha yüksek bir riskle ilişkilendirilmiştir. Bu bulgular, pediatrik ürtikerin alt tipleri arasındaki farklılıkların daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunabilir. Elde edilen sonuçların, literatüre katkı sağlaması ve gelecekte yapılacak araştırmalar için bir temel oluşturması beklenmektedir.
Anahtar kelimeler: Akut ürtiker, kronik ürtiker, yaş, enfeksiyonlar, fiziksel ajanlar

Abstract:
Objective: Urticaria is a common skin reaction in children that affects quality of life. This study aimed to classify pediatric patients diagnosed with urticaria into acute and chronic types and identify risk factors for chronic urticaria. Additionally, it aimed to examine the factors influencing the transition from acute urticaria to chronic urticaria in patients initially diagnosed with acute urticaria.
Materials and Methods: Data from 1010 patients aged 0-18 years who were diagnosed with urticaria and followed up at the Pediatric Immunology and Allergy Diseases Clinic of Health Sciences University Ankara Training and Research Hospital between January 1, 2020, and December 31, 2022, were retrospectively analyzed. Patients were classified as acute or chronic urticaria, and comparisons were made based on age, sex, triggers, comorbid allergic diseases, and other clinical characteristics. Factors affecting the transition from acute to chronic urticaria were also analyzed.
Results: Of the patients, 82.1% were classified as acute urticaria, and 17.9% as chronic urticaria. After pediatric allergy clinic evaluation, the etiology could not be determined in 69.4% of acute urticaria cases and 60.2% of chronic urticaria cases (p<0.001). Regarding definitive etiologies, infections were more common in acute urticaria (21.1%), while physical agents were predominant in chronic urticaria (30.9%) (p<0.001). The median age of patients who transitioned from acute to chronic urticaria was 14.2 (10-16.6) years, significantly higher than the median age in the acute urticaria group, 6.5 (3.3-11.6) years (p<0.001). Increasing age was associated with an approximately threefold higher risk of chronic urticaria [OR: 2.874; CI: 2.259-3.659; p<0.001]. Infections were more prevalent in the 1-6 age group (30.1%), while physical agents were more common in patients aged 12 and older (15.8%) (p=0.024). Comorbid allergic diseases were more frequent in children with acute urticaria (29.9%) compared to those who transitioned from acute to chronic urticaria (13.2%) (p=0.026). Skin prick test results showed no significant difference in atopy rates between acute (27.8%) and chronic urticaria (31.7%) (p=0.368).
Conclusion: Infections were identified as the most common etiological factors in acute urticaria, whereas physical agents were more frequently associated with chronic urticaria. Infections were more common in the 1-6 year age group, while physical agents were predominantly observed in patients aged 12 years and older. A significant portion of both acute and chronic urticaria cases had an undetermined etiology. Increasing age was associated with a threefold higher risk of developing chronic urticaria. These findings may contribute to a better understanding of the differences between pediatric urticaria subtypes and are expected to provide a foundation for future research in this field.
Keywords: Acute urticaria, chronic urticaria, age, infections, physical agents