Okul yöneticilerinin dağıtılmış liderlik davranışlarının incelenmesi
Analysis of distributed leadership behaviours of school administrators
Yazar: YUSUF OĞUZ KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN FERDA BEYTEKİN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez kapsamında okul yöneticilerinin dağıtılmış liderlik davranışlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2019-2020 öğretim yılında İzmir ili Buca, Konak, Menderes, Gaziemir ilçelerinde yer alan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokul, ortaokul, Anadolu lisesi, mesleki ve teknik Anadolu lisesi ve Anadolu imam hatip liselerinde görev yapan öğretmenlerden oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise; Buca, Konak, Menderes, Gaziemir ilçelerinde kolay ulaşılabilir örneklem yöntemiyle seçilen 18 ilkokul, 22 ortaokul, 8 Anadolu lisesi, 8 Anadolu imam hatip lisesi, 8 Anadolu meslek lisesi olmak üzere toplamda 64 resmi okulda görev yapan 606 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, Özkan ve Çakır (2017) tarafından geliştirilen "Dağıtılmış Liderlik Ölçeği" adlı ölçek kullanılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin demografik bilgilerine ilişkin verileri toplayabilmek için "Kişisel Bilgi Formu" oluşturulmuştur. Araştırma verilerinin nicel araştırma teknikleriyle çözümlenmesi sonucu elde edilen bulgular bağlamında; öğretmen görüşlerine göre, okul yöneticilerinin dağıtılmış liderlik davranışlarının orta düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Buna ek olarak, öğretmenlerin; okul yöneticilerinin dağıtılmış liderlik davranışlarına ilişkin görüşlerinin cinsiyet, yaş, eğitim durumu, mesleki kıdem, mezun oldukları fakülte değişkenlerinde anlamlı farklılık oluşturmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Okul yöneticilerinin dağıtılmış liderlik davranışları ortalamalarının formal yapı alt boyutunda en yüksek, amaç birliği alt boyutunda en düşük ortalamaya sahip olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, branş değişkeninde; formal yapı alt boyutunda, mesleki dersler branşındaki öğretmenler lehine; amaç birliği, iş birliği ve güven, sorumluluk paylaşımı, teşvik ve girişim alt boyutlarında ise okul öncesi öğretmenlerinin lehine anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin görevli oldukları okul türü değişkeninde, formal yapı alt boyutunda mesleki ve teknik Anadolu liselerinde görev alan öğretmenler lehine anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin dağıtılmış liderlik davranışlarının okul büyüklüğü değişkeninde, sorumluluk paylaşımı alt boyutunda, orta büyüklükteki okullar lehine anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Within the scope of this study, it has been aimed to analyze the distributed leadership behaviours of the school administrators. In the study, descriptive survey model, one of the quantitative research models, has been used. The universe of the study, in 2019 – 2020 educational year, is composed of the teachers working at official primary schools, secondary schools, Anatolian high schools, vocational and technical Anatolian high schools and Anatolian religious high schools, located in the province of İzmir, in the districts of Buca, Konak, Menderes, Gaziemir, Bornova and Karabağlar. The sample of the study is made up of 606 teachers working at a total of 64 official schools, located in the districts of Buca, Konak, Menderes, Gaziemir, Bornova and Karabağlar, including 18 primary schools, 22 secondary schools, 8 Anatolian high schools, 8 Anatolian vocational and technical high schools, 8 Anatolian religious high schools, which have been selected via convenient sampling. As for the data collection tool, the scale, named as "Distributed Leadership Scale", developed by Özkan and Çakır (2017), has been used. Besides, "Personal Information Form" has been created in order to collect the data regarding the demographic variables. Within the scope of the findings obtained as a result of the analysis of the data of the study via quantitative research techniques, it has been concluded, in accordance with the views of the teachers, that the distributed leadership behaviours of the school administrators are at a moderate level. In addition, the finding that the views of the teachers upon the distributed leadership behaviours of the school administrators have not resulted in a significant difference as for the variables of gender, age, educational level, professional tenure and the faculty graduted from has been reached. The averages of the distributed leadership behaviours of the school administrators have been found the highest in the sub - dimension of formal structure and the lowest in the sub – dimension of the goal unity. Besides, as for the branch variable, it has been concluded that while there is a significant difference for the teachers of vocational courses in the sub  – dimension of formal structure, the significant difference exists for the preschool teachers in the sub – dimensions of goal unity, cooperation and trust, responsibility sharing, encouragement and entrepreneurship. As for the variable of the type of the school that the teachers work at, in the sub – dimension of formal structure, a significant difference has been found for the teachers working at vocational and technical Anatolian high schools. As for the school size variable, it has been concluded that the distributed leadership behaviours of the school administrators make a significant difference for the medium – size schools in the sub – dimension of responsibility sharing.