Fibromiyalji sendromu tanılı hastalarda egzersizin İrritabl Bağırsak Sendromu ilişkili şikayetler üzerine etkisi
The effect of exercise on Irritable Bowel Syndrome related complaints in patients diagnosed with Fibromyalgia syndrome
Yazar: MAHMUD TÜRK
Danışman: PROF. DR. ŞENAY ÖZDOLAP ÇOBAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Fibromiyalji sendromu (FMS) sebebi net olarak bilinmeyen, kaslarda yaygın hassasiyet ve ağrı, uyku bozukluğu, bilişsel şikayetler ve baş ağrısı gibi şikayetlere yol açan beraberinde psikiyatrik problemler ve irritabl bağırsak sendromu (İBS) görülebilen bir hastalıktır. Fibromiyalji sendromu etiyolojisi ve eşlik eden komorbiditeler dikkate alındığında santral sensitizasyon sendromları arasında sayılabilir. Tedavide farmakolojik tedaviler kullanılabilse de egzersiz tedavinin temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. İrritabl bağırsak sendromu gaitanın sıklık ve şeklindeki değişimle ilişkili karın ağrısı, şişkinlik gibi şikayetlerin görüldüğü fonksiyonel gastrointestinal bir hastalıktır. İBS kesin tanısı için net bir test veya yapısal anomali saptanmaz. İBS etiyolojisi net olarak anlaşılamamıştır ancak beyin-bağırsak aksındaki değişimler suçlanmaktadır. İBS tedavisinde kullanılan ilaçların belirsiz etki düzeyleri ve kısa etki süreleri nedeniyle nonfarmakolojik tedavi yöntemleri popülerlik kazanmaktadır. Bu yöntemlerin en önemlilerinden biri egzersiz tedavisidir. 
Fiziksel aktivite her iki hastalığın tedavisinde de kullanılabilir, stres düzeyini ve çeşitli hastalıklarla ilişkili ağrı düzeyini de azaltır. Yapılan araştırmalar güçlendirme, yoga, tai chi gibi egzersizlerin FMS şikayetleri üzerine olumlu etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Her iki hastalığın tedavisinde de kullanılabilen aerobik egzersizler ise yüksek kanıt düzeyine sahiptir. Aerobik egzersizlerden özellikle yürüyüş egzersizinin faydalı olduğu ve bu tür aerobik egzersize hasta uyumunun ve devamlılığının yüksek olduğu saptanmıştır.
Bu çalışmanın amacı Fibromiyalji sendromu ve beraberinde irritabl bağırsak sendromu tanısı olan hastalarda aerobik yürüyüş egzersizinin irritabl bağırsak sendromu ilişkili gastrointestinal şikayetleri, yaygın vücut ağrısı ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini araştırmaktır.
Çalışmaya dahil edilen FMS ve İBS tanılı 40 hastadan 4'ü tedavi ve değerlendirme süreçlerini tamamlayamadığı için çalışmadan çıkarılırken toplamda 36 hasta çalışmayı tamamladı. Hastalar egzersiz (grup 1) ve kontrol (grup 2) grubu şeklinde iki gruba ayrıldı. Egzersiz grubundaki hastalara yürüyüş egzersizi verilirken kontrol grubundaki hastalardan çalışma öncesi fiziksel aktivite düzeylerine devam etmeleri istendi. Egzersiz grubundaki hastaların egzersizlerinin ilk iki haftası doktor gözetiminde merkez tabanlı treadmillde aerobik yürüyüş egzersizi şeklinde, sonraki 6 hafta ise yürüyüş ev egzersiz programı şeklinde önerildi. Yürüyüş egzersizi haftada en az 3 gün, günde 1 seans, en az 30 dakika olacak şekilde toplamda 8 hafta süresince önerildi. Hastalar tedavi öncesinde (0.hafta) ve tedavi sonunda (8.hafta) olmak üzere iki kez İBS semptom şiddet düzeyi, yaşam kalitesi ve fibromiyalji şikayetlerin düzeyi açısından değerlendirildi. İBS semptom şiddeti İBS semptom şiddet skalası (İBS-SSS), yaşam kalitesi SF-36, fibromiyalji ilişkili şikayetlerin düzeyi fibromiyalji etki anketi (FİQ) ile değerlendirildi. 
Çalışmamızda gruplar arası karşılaştırma yapıldığında grup 1 ve grup 2 başlangıç FIQ, İBS-SSS, SF-36 yaşam kalitesi parametreleri karşılaştırması değerlendirildiğinde gruplar arasında belirgin fark saptanmamıştır. Çalışmamızın 8.hafta değerlendirmesinde grup 1 ve grup 2 arasında İBS-SSS skoru ve SF-36 parametrelerinden sosyal işlevsellik, ağrı, genel sağlık algısı parametrelerinin skor ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. Çalışmamızın 8.hafta değerlendirmesinde gruplar arası karşılaştırmada grup 1 ve grup 2 arasında FIQ ölçeği skor ortalamalarında, SF-36 parametrelerinden  fiziksel fonksiyon güçlüğü, fiziksel rol güçlüğü, emosyonel rol güçlüğü, enerji/canlılık ve ruhsal sağlık parametrelerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. 
Çalışmamızda grupların kendi içindeki değerlendirmesinde grup 1'de başlangıç ve 8.hafta değerlendirmesi skor ortalamaları karşılaştırıldığında İBS-SSS, FİQ ve SF-36 parametrelerinden sosyal işlevsellik ve ağrı skor ortalamaları arasından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı. SF-36 parametrelerinden fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, emosyonel rol güçlüğü, enerji/canlılık, ruhsal sağlık ve genel sağlık algısı skorlarının ortalamarı arasından 0. ve 8. hafta değerlendirmeleri arasında anlamlı fark saptanmadı. Grup 2'de başlangıç ve 8.hafta değerlendirmesi skor ortalamaları karşılaştırıldığında İBS-SSS, FİQ ve SF-36 parametrelerinde belirgin fark saptanmadı. 
Aerobik yürüyüş egzersizinin irritabl bağırsak sendromu ve fibromiyalji sendromu tanılı hastalarda yaşam kalitesi, yaygın vücut ağrısı ve gastrointestinal yakınmalar üzerine olumlu etkileri olabileceğini düşünmekle birlikte egzersizin uzun dönem etkilerinin değerlendirilebilmesi için daha uzun süreli takiplerin yapıldığı çalışmalara ihtiyaç duyulduğu kanaatindeyiz.

Abstract:
Fibromyalgia is a disease whose cause is not clearly known and which causes complaints such as widespread tenderness and pain in the muscles, sleep disturbance, cognitive complaints and headache, accompanied by psychiatric problems and irritable bowel syndrome. Considering the etiology of fibromyalgia syndrome and accompanying comorbidities, it can be considered among the central sensitization syndromes. Although pharmacological treatments can be used in treatment, exercise is considered as one of the basic components of treatment. Irritable bowel syndrome is a functional gastrointestinal disease in which complaints such as abdominal pain and bloating associated with changes in stool frequency and shape are seen. There is no clear test or structural abnormality for the definitive diagnosis of irritable bowel syndrome. The etiology of IBS is not clearly understood, but changes in the brain-gut axis have been implicated. Non-pharmacological treatment methods are gaining popularity due to the uncertain effect levels and short duration of action of the drugs used in the treatment of IBS. One of the most important of these methods is exercise therapy.
Physical activity can be used in the treatment of both diseases, it also reduces the level of stress and the level of pain associated with various diseases. Studies have shown that exercises such as strengthening, yoga, and tai chi have a positive effect on FMS complaints. Aerobic exercises, which can be used in the treatment of both diseases, have a high level of evidence. Among the aerobic exercises, it has been determined that especially fast-paced walking exercise is beneficial and patient compliance and continuity in this type of aerobic exercise is high.
The aim of this study is to investigate the effects of aerobic fast-paced walking exercise on irritable bowel syndrome-related gastrointestinal complaints, generalized body pain and quality of life in patients with fibromyalgia syndrome and concomitant irritable bowel syndrome diagnosis.
Three of 40 patients with FMS and IBS included in the study were excluded from the study because they could not complete the treatment and evaluation processes, and a total of 36 patients completed the study. The patients were divided into two groups as exercise and control groups. While the patients in the exercise group were given aerobic fast-paced walking exercise, the patients in the control group were asked to continue their pre-study physical activity levels. The first two weeks of the exercises of the patients in the exercise group were recommended as aerobic walking exercise on the center-based treadmill under the supervision of a doctor, and the next 6 weeks as a fast-paced walking home exercise program. Walking exercise was recommended at least 3 days a week, once a day, for at least 30 minutes, for a total of 8 weeks. The patients were evaluated in terms of IBS symptom severity level, quality of life and fibromyalgia complaints level twice, before the treatment (week 0) and at the end of the treatment (week 8). IBS symptom severity was evaluated with the IBS symptom severity scale (IBS-SSS), quality of life SF-36, and the level of fibromyalgia-related complaints using the fibromyalgia impact questionnaire (FIQ).
In our study, no statistically significant difference was found between the mean scores of SF-36 quality of life parameters such as Physical Function, Physical Role Difficulty, Emotional Role Difficulty, Energy/Vivacity, Mental Health and General Health Perception scores in both the exercise and control groups in terms of 0th and 8th week evaluations. In the control group, there was no significant improvement in other sub-parameters of SF-36, irritable bowel syndrome symptom severity scale scores and fibromyalgia impact questionnaire scores between the first and last evaluation. A statistically significant improvement was found between the first and last evaluation in the Social Functioning and Pain parameters of quality of life in the exercise group. A statistically significant decrease was found in the comparison of the 0th and 8th week IBS-SSS scores of the patients included in the exercise group. Again, a significant improvement was found in the mean scores of the fibromyalgia impact questionnaire in the exercise group when the first and last evaluation were compared.
Although we think that aerobic fast-paced walking exercise may have positive effects on quality of life, widespread body pain and gastrointestinal complaints in patients with irritable bowel syndrome and fibromyalgia syndrome, we believe that studies with longer follow-ups are needed to evaluate the long-term effects of exercise.