Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile okul iklimi arasındaki ilişki
The relationship between ethical leadership behaviors of school administrators and school climate
Yazar: ŞEYMA TELCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HARUN KAHVECİ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile okul iklimi arasındaki ilişkiyi öğretmen görüşlerine göre incelemeyi amaçlayan bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma, 2022-2023 Eğitim-Öğretim yılında Trabzon ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan 412 gönüllü öğretmen ile gerçekleştirilmiştir.  Çalışma grubunu belirlemek için seçkisiz örnekleme yöntemlerinden basit seçkisiz (tesadüfi) örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu, Yılmaz (2005) tarafından geliştirilen "Etik Liderlik Ölçeği (ELÖ)" ve Canlı, Demirtaş ve Özer (2018) tarafından geliştirilen "Okul İklimi Ölçeği'' kullanılmıştır.  Verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Verilerin dağılımın normalliğine karar vermek için Shapiro-Wilk Testi uygulanmış, verilerin normal dağılım göstermediği göz önüne alınarak non parametrik testlerden Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve Spearman Korelasyon Analizleri yapılmıştır. 
Araştırma bulgularına göre okul yöneticilerinin etik liderlik davranışlarının iletişimsel etik, iklimsel etik ve davranışsal etik alt boyutlarında yüksek düzeyde, karar vermede etik alt boyutunda ise düşük düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları öğretmenlerin cinsiyet, yönetici ile çalışılan süre, görev yapılan ilçe değişkenlerine göre incelediğinde anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte etik liderlik davranışları öğretmenlerin yaş, kıdem, okul türü değişkenlerine göre incelendiğinde anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen görüşlerine göre okul ikliminin demokratiklik ve okula adanma, liderlik ve etkileşim, başarı etkenleri ve samimiyet alt boyutlarında yüksek düzeyde, çatışma boyutunda ise orta düzeyde olduğu görülmüştür. Okul iklimi öğretmenlerin yaş, kıdem, yönetici ile çalışılan süre, okul türü, görev yapılan ilçe değişkenlerine göre incelendiğinde anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte cinsiyet değişkenine göre okul iklimi incelendiğinde samimiyet alt boyutunda anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Kadın öğretmenler erkek öğretmen görüşlerine göre samimiyet alt boyutunda okul ikliminin daha yüksek düzeyde olduğunu ifade etmiştir. Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin etik liderlik davranışları ile okul iklimi arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, which aims to examine the relationship between the ethical leadership behaviors of school administrators and school climate according to teachers' opinions, the relational survey model, one of the quantitative research methods, was used. The research was carried out with 412 volunteer teachers working in official kindergartens, primary schools, secondary schools and high schools affiliated to the Ministry of National Education in the province of Trabzon in the 2022-2023 academic year. Simple random sampling method, one of the random sampling methods, was used to determine the study group. Personal Information Form created by the researcher, "Ethical Leadership Scale (ELÖ)" developed by Yılmaz (2005) and "School Climate Scale" developed by Yaşam, Demirtaş and Özer (2018) were used to collect data in the research. SPSS 22 package program was used in the analysis of the data. Shapiro-Wilk Test was applied to determine the normality of the distribution of the data, and considering that the data did not show normal distribution, Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis Test and Spearman Correlation Analysis were performed, which are non-parametric tests.
According to the research findings, it was concluded that the ethical leadership behaviors of school administrators were at a high level in the sub-dimensions of communicative ethics, climatic ethics and behavioral ethics, and at a low level in the ethical sub-dimension of decision-making. When the ethical leadership behaviors of school administrators were examined according to the variables of teachers' gender, working time with the administrator, and the district where they worked, it was seen that there was no significant difference. However, when ethical leadership behaviors of teachers were examined according to age, seniority and school type variables, it was concluded that there was a significant difference. According to the teachers, it was seen that the school climate was at a high level in the sub-dimensions of democracy and dedication to the school, leadership and interaction, success factors and sincerity, and at a medium level in the conflict dimension. When the school climate was examined according to the variables of teachers' age, seniority, time worked with the administrator, type of school, and the district where they worked, it was determined that there was no significant difference. However, when the school climate was examined according to the gender variable, it was seen that there was a significant difference in the sincerity sub-dimension. Female teachers stated that the school climate is at a higher level in the sincerity sub-dimension than male teachers. According to the teachers, it was concluded that there is a positive and significant relationship between the ethical leadership behaviors of school administrators and the school climate.