Putin Döneminde Rusya Federasyonu'nun 'yakın çevre' politikası: (2000-2008)
Russia's 'near abroad' policy Under Putin: (2000-2008)
Yazar: ERHAN CANİKOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAYDAR ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bölgesel politikalar = Regional policies ; Putin, Viladimir = Putin, Viladimir ; Rusya = Russia ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası işveren organizasyonlar = International employer organizations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Sovyetler Birliği yaklaşık 45 yıl boyunca dünyanın iki süper gücünden biriydi. Sovyetleri süper güç yapan unsurlar ağırlıklı olarak ABD ile stratejik dengeyi sağlayan nükleer gücü, ordusu, müttefikleri, BM Güvenlik Konseyi üyeliği ile jeopolitik görüşe göre dünya anakarasındaki hakimiyetiydi. Rusya Federasyonu, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Birliğin resmi halefi oldu. Nüfusunun azalmasına ve coğrafi yönden küçülmesine karşın uluslararası kuruluşlardaki etkin konumunu ve stratejik gücünü korudu. Yine de 1990'lı yıllarda kaosun eşiğine gelmekten sakınamadı. Rusya'yı kaosa getiren faktörler; enerji gelirlerinin azalması, ekonomik, askeri teknoloji ve bilimsel açıdan Batı'nın gerisinde kalması, iç istikrarsızlıklar, ayrılıkçı hareketler, merkezi yönetimin zayıflığı ve daha önemlisi Avrasya kalpgahını, yani zengin enerji kaynaklarına sahip Orta Asya ve Güney Kafkasya'yı kaybetmesiydi. Rusya'nın bu durumu geri çevirebilmesi için güçlü bir lidere ihtiyacı vardı. O lider 2000-2008 yıllarında üst üste iki dönem devlet başkanlığı yapan Vladimir Putin'den başkası değildi. Putin istihbaratçı kimliği ile ülkesinin zayıf ve güçlü taraflarını, hasımlarını, yöntemlerini ve onları alt etme yollarını son derece iyi biliyordu. Putin'in ihtiyaç duyduğu kuvvet, federal merkezi güçlendirmek, Rus toplumunun güçlü lider etrafında toplanma geleneğini canlandırmak ve enerji kaynakları üzerinde denetime sahip olmaktan geçiyordu. Putin, Kuzey Kafkasya'da ayrılıkçı hareketleri bastırıp Moskova'nın elini güçlendirirken, `Yakın Çevre'de nüfuzunu arttırma stratejisine yöneldi. Dolayısıyla hem ülkesinin güney sınırlarını güvence altına aldı hem de bölgenin enerji kaynakları üzerinde söz sahibi olmak suretiyle Batı'ya karşı konumunu güçlendirdi. Böylece güvenlik doktrinlerinde hedef olarak koyduğu ABD'nin tek taraflı müdahalelerinin sınırlandırıldığı, eşitliğe ve çok taraflılığa dayalı yeni bir dünyanın kurulması yolunda önemli katkı sağladı.

Abstract:
Soviet Union had been one of the two super powers for almost 45 years. There were important factors which made Soviet Union a super power such as its nuclear power which provided strategic balance against the U.S. army, its allies, its membership in the UN Security Council and, according to the geopolitical view, its dominance over the Heartland. Russian Federation became the official successor of the Soviet Union. Although Russia lost its Soviet?s population and vast land after the dissolution, it still held great power through its nuclear arsenal and effective position in the international organizations. However Russia couldn?t avoid the chaotic situation. Russia lagged behind the West in economic, military technology and scientific spheres. Its energy revenues fell down sharply. It suffered much because of domestic instability, separatism, lack of central authority and more importantly its loss of Eurasian Heartland, namely Central Asia and Transcaucasia both of which had rich hydrocarbon sources. Russia needed a strong leader to stop this negative course. It was no one but Vladimir Putin who presided Russia two consecutive terms between 2000-2008. As a former intelligence colonel, and later as the director of Federal Security Service, he was well aware of the strength and weakness of his country and its enemies. He knew what methods Russian rivals preferred to use and how to defeat them. He needed moral and material power which vested in Russian culture-gathering around a strong leader, a strong federal center, and control on energy sources, respectively.As Putin suppressed separatist movements in the North Caucasus and consolidated central power, he started to impose Moscow?s influence in the `Near Abroad? as part of his strategy . By doing so, not only did he secure southern borders against foreign threats, but by controlling the region?s energy sources, he strengthened Russia?s position against the West as well. So, to a great extent, he managed to stop the unilateral actions of the U.S. around the world and helped to the opening of a new era based on equality and multipolarity both of which were his future vision of the world reflected in the security doctrines.