Din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin diğer dinlere ve din mensuplarına ilişkin yaklaşımları
Annäherung der Lehrer für Religionskultur und Ethik an die anderen Religionen und Religionsangehörigen
Yazar: AHMET YEMENİCİ
Danışman: PROF. DR. MUALLA SELÇUK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak bilgisi = Moral knowledge ; Din adamları = Clergymen ; Din eğitimi = Religious education ; Eğitim = Education ; Hristiyanlar = Christianies ; Hristiyanlık = Christianity ; Yahudiler = Jews ; Yahudilik = Judaism ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmenler = Teachers ; İnanç özgürlüğü = Belief freedom ; İslamiyet = Islam

Özet:
Araştırmada Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmenlerinin diğer dinlere ve din mensuplarına ilişkin yaklaşımları nitel bir araştırma deseni ile incelenmiştir. Araştırma evreni din kültürü / din dersine giren öğretmenlerden; örneklem ise yurtdışındaki, Türkiye'deki farklı dinlere mensup öğrencisi olan özel Türk - yabancı ve resmi okullarda görev yapan 12 öğretmenden oluşmuştur.Araştırma verileri kaynak taraması ve yarı yapılandırılmış sorularla öğretmenlerle derinlemesine yapılan görüşme yoluyla elde edilmiştir.Çalışmanın kavramsal çerçevesinde teolojiden pedagojiye öğretmenlerin yaklaşımlarını anlamak için dinî çeşitliliğe ilişkin yürütülen tartışmaların kavramsal olarak teolojik, sosyokültürel ve pedagojik olmak üzere üç farklı başlık altında ele alınabileceği sonucuna varılmıştır. Yine Kur'an'ı Kerim'in farklı inanç gruplarını ele alış biçimi ve bu çerçevede Kur'an ayetlerinden ortaya çıkan bağlamlar irdelenmiştir. Farklı inanç gruplarının varlığı, farklı inanç grupları, inançlara hakikat değeri biçmek ve dinde zorlamanın olmayışı Kur'an'ı Kerim'in farklı inanç gruplarını ele alış biçiminde ortaya çıkan temel bağlamlar olarak tespit edilmiştir. Kavramsal çerçevenin belirlenmesinde Hz. Muhammed'in farklı inanç gruplarıyla ilişki biçiminde örneklik oluşturacak yönleri ve çağdaş İslam ilahiyatında diğer dinlere ve mensuplarına ilişkin yaklaşımları yansıtacak üç tipik örnek irdelenmiştir.Öğretmen görüşmelerinden elde edilen bulgular sonucunda; hem zihinsel hem de günlük yaşamda bire bir yaşanan farklılıklarla karşılaşma pratiğinin diğer dinlere ve mensuplarına ilişkin yaklaşımlarında bir etken olduğu görülmüştür. Karşılaşma pratiği yaşayan öğretmenlerin yaklaşımlarında öncesi ve sonrasıyla belirgin bir farklılaşma yaşandığı anlaşılmıştır. Öğretmenlerin hizmetöncesinde ve hizmetiçinde aldıkları bilgilerin yeterli olmadığı dikkat çekmiştir. Farklılıkların sınıfta öğretimi ve faklı öğrenci özelliklerini dikkate alan değişik öğretim materyalleri hazırlama konusunda öğretmenlerin hizmetiçine ihtiyaç duydukları ortaya çıkmıştır. Ortak problem alanları-ortak zemin konusunda öğretmenlerin farkındalık içinde oldukları ve işbirliğine açık oldukları görülmüştür.

Abstract:
Das Thema ?die Annäherung der Lehrer für Religionskultur und Ethik an die anderen Religionen und Religionsangehörigen? wurde anhand eines qualitativen Forschungsentwurf untersucht. Das Forschungsfeld bilden die Lehrer für Religionskultur und Ethik. Die Stichprobe sind 12 Lehrer im Ausland in den türkischen und ausländischen privaten und staatlichen Schulen, die Schüler mit verschiedenen Religionszugehörigkeiten aus der Türkei unterrichten.Die Forschungsdaten wurden durch Quellenrecherchieren, halbstrukturierte Fragen, intensive Gespräche (Interviews) mit Lehrern erhoben.In dem begrifflichen Rahmen der Forschung ist man zu dem Ergebnis gelangen, dass die Diskussion hinsichtlich der religiösen Vielfalt unter drei verschiedenen Überschriften, nämlich theologisch, sozio-kulturell und pädagogisch, durchzuführen ist, um die Annäherung der Lehrer von Theologie an die Pädagogik zu verstehen.In dieser Forschungsarbeit wurden die Behandlungsweise der verschiedenen Glaubensgemeinschaften und die Kontexte, die sich aus den Koranversen herauskristallisieren, untersucht. Es wurde festgestellt, dass es verschiedene Glaubensgemeinschaften gibt, dass es nicht der Fall ist, den Glauben Wahrheitswert beizumessen und die Menschen zum Glauben zu zwingen. Dies wurde als Grundkontexte festgestellt, wie der Koran unterschiedliche Glaubensgemeinschaften betrachtet. Bei der Festlegung des begrifflichen Rahmens wurden drei typische Beispiele behandelt, die die Eigenschaften des Propheten Mohammed hinsichtlich seiner Beziehung zu den unterschiedlichen Religionen, die Annäherungen in der zeitgenössischen Islam-Theologie bezüglich der anderen Religionen und Religionsangehörigen wiederspiegeln. Es wurde darauf geachtet, dass diese musterhaft sind.Nach den Ergebnissen, die durch Gespräche (Interviews) mit Lehrern erhoben wurden, wurde festgestellt, dass die Menschen sowohl intellektuell (geistig) als auch im alltäglichen Unterschiede erleben. Diese Begegnung mit Unterschieden ist ein Faktor bei der Annäherung an die anderen Religionen und an die anderen Religionsangehörigen. Bei den Lehrern, die eine Begegnung erleben, wurde registriert, dass es zwischen ihren Annäherungen vorher und nachher Änderungen erlebt sind. Man hat gesehen, dass die Kenntnisse der Lehrer vor der Dienstaufnahme und während der Arbeit nicht ausreichend sind. Es hat sich herausgestellt, dass es für die Lehrer eine Fortbildung bezüglich der Materialentwicklung erforderlich ist, um in der Klasse (im Unterricht) den Unterschieden einen Platz einzuräumen und die unterschiedlichen Eigenschaften der Schüler zu berücksichtigen. Es wurde festgestellt, dass die Lehrer sich hinsichtlich des Themas gemeinsame Problemfelder ? gemeinsame Basis bewusst sind.