Dinamik yetenekler yoluyla değer yaratmanın rekabet avantajı ve firma performansı üzerindeki etkisi
The impact of value creation through dynamic capabilities on competitive advantage and firm performance
Yazar: MERVE VURAL ALLAHAM
Danışman: PROF. DR. CEMAL ZEHİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Firma performansı = Firm performance ; Karma değer yaratma = Hybrid value creation ; Stratejik yetenek = Strategic talent ; Sürdürülebilir rekabet = Sustainable competition ; Yönetsel yetenekler = Governance capabilities ; Örgütsel yetenek = Organizational capabilities

Özet:
Dinamik yetenek, kaynak temelli yaklaşımın (RBV) dinamik piyasa koşullarına genişletilmesinin bir ürünüdür ve firmanın hızla değişen koşullara uyum sağlaması için kaynakları yeniden yapılandırma becerisini ifade eder. Kaynak temelli bakış açısının dinamik ve hızla değişen piyasa koşullarına cevap vermede yetersiz kaldığını düşünen araştırmacılar dinamik yetenek kavramını önermiştir. Firmanın teknik ve yapısal olan mevcut temel yeteneklerinin, çevresel ve teknolojik değişimin bir sonucu olarak dinamizm kazanması, dinamik yetenekler olarak nitelendirilir. Dinamik yeteneklerin, firmanın değer yaratmak için hızlı hareket ederek kaynaklarını yeniden yapılandırma yeteneğini ifade ettiği düşünülmektedir. Bu çalışma, rekabet avantajı ve firma performansı boyutlarını bir araya getirirken dinamik yetenek ve değer yaratma konusundaki sınırlı araştırma literatürünü genişletmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın amacı, değer yaratma sürecinde dinamik yeteneğin rolünün kapsamlı bir analizini sağlamaktır. Özellikle rekabet avantajı ve firma performansı üzerindeki etkilerine odaklanmakta ve değer yaratmanın aracılık rolünü anlamayı amaçlamaktadır. Dinamik yeteneklerin algılanma, yakalama ve dönüştürme boyutlarının vurgulandığı çalışma, bu alt boyutların değer yaratma sürecinde fonksiyonel, deneyimsel, sembolik ve maliyet değer türleri üzerindeki etkisinin ölçülmesine odaklanmaktadır. Araştırmanın evreni Türkiye'de faaliyet gösteren firmalardan ve araştırmanın örneklemi İstanbul'da faaliyet gösteren firmalardan oluşmaktadır. Araştırmanın uygulamasında kullanılmak üzere 379 firmadan 786 ankete ulaşılmıştır. Regresyon modeli kurularak model SPSS PROCESS MACRO programı ile test edilmiştir. Bulgular, dinamik yeteneğin değer yaratma süreci üzerindeki pozitif ve anlamlı etkisini ortaya koymaktadır. Ayrıca çalışma, firmanın müşterilerine değer yaratmak için dinamik yeteneklerinden faydalanmasının, rekabet avantajı ile firma performansı arasındaki ilişkide aracı bir rol oynadığı sonucuna varmıştır. Bu sonuçlar, firmaların sürdürülebilir rekabet avantajını ve performansını şekillendirmede dinamik yeteneğin ve değer yaratmanın önemli rolünü vurgulamaktadır.

Abstract:
Dynamic capability is a product of extending the resource-based view (RBV) to dynamic market conditions and denotes the firm's ability to reconfigure resources to adapt to rapidly changing conditions. Researchers, who perceive the resource-based view as inadequate in responding to dynamic and rapidly changing market conditions, have proposed the concept of dynamic capability. The existing core competencies of the firm, which are technical and structural, gaining dynamism as a result of environmental and technological change, are termed dynamic capabilities. It is believed that dynamic capabilities express the ability of the firm to rapidly reconfigure its resources to create value. This study aims to expand the limited research literature on dynamic capability and value creation while bringing together the dimensions of competitive advantage and firm performance. The objective of the study is to provide a comprehensive analysis of the role of dynamic capability in the value creation process, particularly focusing on its effects on competitive advantage and firm performance and aiming to understand its mediating role in value creation. The study, which highlights the dimensions of perception, comprehension, and transformation of dynamic capabilities, focuses on measuring the impact of these sub-dimensions on functional, experiential, symbolic, and cost value types in the value creation process. The population of the research consists of firms operating in Turkey, and the sample of the research consists of firms operating in Istanbul. A total of 786 surveys were collected from 379 firms for the implementation of the research. A regression model was established and tested using the SPSS PROCESS MACRO program. The findings reveal the positive and significant impact of dynamic capability on the value creation process. Furthermore, the study concludes that the firm's utilization of dynamic capabilities to create value for its customers plays a mediating role in the relationship between competitive advantage and firm performance. These results underscore the significant role of dynamic capability and value creation in shaping firms' sustainable competitive advantage and performance.