Stratejik iletişim yönetiminin sürdürülebilirliğe ve sağlık okuryazarlığına katkısı: Deneysel bir çalışma
The contrubition of strategic communication management to sustainability and health literacy: An experimental study
Yazar: FİGEN SABIRCAN
Danışman: PROF. DR. AYLA OKAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Sağlık = Health ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Stratejik iletişim yönetimi = Strategic communication management ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İletişim = Communication ; İletişim yönetimi = Communication management

Özet:
Sağlık Okuryazarlığı, sağlıkla ilgili bilgilere ulaşma, anlama ve bu bilgileri
kullanarak sağlıkla ilgili doğru karar verebilme becerisidir. Sağlık okuryazarlığı
düzeyi, sağlığı etkileyen tüm faktörlerle ilişkisi ve toplumun sağlık statüsünün
iyileştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu yüzden Dünya Sağlık Örgütü,
sağlık okuryazarlığını önemli bir politika konusu olarak değerlendirmektedir. Sağlık
okuryazarlığı, bireylerin sağlık hizmetlerini doğru kullanma, sağlık geçmişlerini doğru
ifade etme, kişisel bakımlarını yapma ve kronik hastalıkları yönetme becerilerini
doğrudan etkilemektedir. Sağlık okuryazarlığı konusunda yapılan araştırmalar,
düşük sağlık okuryazarlığına sahip bireylerin koruyucu sağlık hizmetlerinden
(aşılama, tarama) daha az yararlandığını, rutin sağlık kontrollerini yaptırmadığını,
hastaneye daha fazla başvurduğu ve acil servisleri daha fazla kullandığını ortaya
koymaktadır. Tüm bu unsurlar, sağlık giderlerinin artmasına neden olmaktadır.
Sağlık giderlerindeki artış, sağlık sisteminin sürdürülebilirliği ve sağlık
hizmetlerinin verimliliğini etkilemektedir. Bireylerin ve buna bağlı olarak toplumların
sağlıklı olabilmesi, sağlık sisteminin sürdürülebilirliği ile bağlantılıdır. Ülkeler ve
hükümetler, sağlığa ayrılan kaynakların verimli ve etkin kullanılmasının sağlanması
ve sürdürülebilir bir sağlık sisteminin oluşturulmasında, sağlık okuryazarlığının
önemini kavrayarak geliştirilmesi için çalışmalar yapmaya başlamıştır. Yaşlı nüfusun
tüm dünyada artması, globelleşme nedeniyle yeni sağlık risklerinin ortaya çıkması,
sağlık hizmetlerinde pazarlamanın kabul edilmesi, özel sağlık pazarının gelişmesi ve
son yıllarda sağlık konularına olan ilginin artması bireyler açısından da sağlık
okuryazarlığını önemli hale getirmiştir.
Türkiye'de genel sağlık hizmetleri sisteminde yapılan köklü değişiklikler ve
toplumun sağlık konusundaki beklentilerinin değişmesi, bireylerin sağlık
konusundaki rollerini de arttırarak sağlık okuryazarlığının önem kazanmasına neden
olmuştur. Sağlık okuryazarlığının geliştirilmesinde, üç önemli potansiyel müdahale 
noktası olarak Sağlık Sistemi, Eğitim Sistemi ve Kültür-Toplum belirlenmiştir. Sağlık
okuryazarlık düzeyini sağlık sistemi içinde yapılacak çalışmalar, alınan eğitim ve
içinde yaşanılan toplum ve kültür kadar iletişim de etkilemektedir. Günümüzde
bireyler, sağlıkla ilgili bir çok enformasyonu farklı iletişim yöntemleriyle elde
etmektedir. Bu iletişim yüzyüze iletişim şeklinde olabileceği gibi kitle iletişim araçları
vasıtasıyla da gerçekleşebilmektedir. Çalışmada, sağlık okuryazarlığının
geliştirilmesinde, iletişimin önemine yeterince değinilmemesi sorunsalından hareket
edilmektedir. Çalışma, sağlık sisteminin sürdürülebilirliğe etkisi çerçevesinde sağlık
okuryazarlığı düzeyinin yükseltilmesinde, stratejik iletişim yönetimin etkili olduğunu
ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu sorunsal ve amaç çerçevesinde, stratejik
iletişimin sağlık okuryazarlık düzeyini yükseltmede etkili olduğu varsayımından
hareketle açıklayıcı bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Deneysel yöntem uygulanan
çalışmanın veri toplama tekniği, sağlık okuryazarlık düzeyini ölçmek için geliştirilmiş
bir ölçek ve soru formu olarak belirlenmiştir. Yapılan araştırma neticesinde, stratejik
iletişim yönetiminin, sağlık okuryazarlığını yükseltmede etkin bir role sahip olduğu
anlaşılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Okuryazarlık, Sağlık Okuryazarlığı, Sürdürülebilirlik, Stratejik
İletişim Yönetimi

Abstract:
ealth literacy is the capacity to obtain, understand and use healthcare
information to make appropriate health decisions. Level of health literacy has a
significant role in its association with all factors, which have impact on health, and
improving the health status of society. Therefore, World Health Organization
considers health literacy as an important policy matter. Health literacy directly has
an impact on individuals' capacity to use healthcare services appropriately, report
their medical history correctly and perform self-care as well as manage chronic
diseases. Studies on health literacy demonstrate that people with low levels of
health literacy benefit less from preventive healthcare services (vaccination,
screening, etc.), skip routine check-ups, refer to hospitals more often and use
emergency department services more frequently. All these factors result in
increased healthcare expenditures.
The increase in healthcare expenditures has impact on the sustainability of
healthcare systems and the efficiency of healthcare services. Wellbeing of
individuals and thereby, of societies, is associated with the sustainability of the
healthcare system. Countries and governments have acknowledged the importance
of health literacy to ensure the efficient and effective use of healthcare resources
and to create a sustainable healthcare system, and have initiated the studies to
improve health literacy. Increase in world aging population, emerging healthcare
risks associated with the globalization, adoption of marketing in healthcare services,
growth of the private healthcare market and the increased interest in healthcare
issues in recent years have reinforced the importance of health literacy among the
individuals as well. The fundamental changes implemented in general healthcare practices in
Turkey and the changing expectations of the society in terms of healthcare have
extended the role of individuals in healthcare, leading to increased importance of
health literacy. Healthcare System, Education System and Culture-Society have
been specified as the potential three key intervention points to improve health
literacy. Level of health literacy is influenced by the studies within the healthcare
system the education and the society and culture involved as well as the
communication. Today, people obtain healthcare information through several
different routes of communication. This communication may be face-to-face or by
means of media. The present study is based on the problem of insufficient focus on
the importance of communication in improving health literacy. This study aims to
demonstrate the effectiveness of strategic communication management in raising
the level of health literacy within the scope of its influence on healthcare system
sustainability. Within the framework of this problem and aim, an explanatory study
has been conducted based on the assumption that strategic communication is
effective in raising the level of health literacy. Data collection technique of the study
employing an experimental method has been specified as a scale and questionnaire
developed to assess the levels of health literacy. Conclusion of the study indicates
an efficient role of strategic communication management in raising the level of
health literacy.


Keywords: Literacy, Health Literacy, Sustainability, Strategic Communication
Management