Sürdürülebilir çevre dostu geri kazanım süreci: Muz atıkları ve simbiyoz yaklaşım
Sustainable environmentally friendly recovery process: Banana waste and symbiosis approach
Yazar: GÖZDE ACAR ÜRESİN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÇELEBİ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Gıda kaybı ve israfı evrensel bir sorun olup, muz gibi birçok meyve ve sebze önemli
miktarda tüketilmektedir. Hem tüketim hem de üretim süreçlerinde çöp olarak
nitelendirilen yoğun bir atık açığa çıkmaktadır. Bu atıkların geri dönüştürülmesi ve
sürdürülebilir ekolojik bir çevre için kullanılması çok önemlidir. Modern toplumlarda,
evlerden ve endüstrilerden kaynaklanan gıda atıkları, yetersiz kullanımı ve
sürdürülebilir geri dönüşümün bulunmaması nedeniyle kritik bir çevresel sorun olarak
kabul edilmektedir. Özellikle muz gibi meyve atıklarının sürdürülebilir şekilde
değerlendirilmesi, Birleşmiş Milletlerin sürdürülebilir kalkınma hedefleri kapsamında
değerlendirilmelidir. Üretim sürecinde oluşan atıkların çevresel etkilerinin azaltılması,
doğal kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanması ve ekonomik fayda elde edilmesi
insanlığın elinde olan bir durumdur. Aslında çöp döngüsü içerisinde ve hasat
sonucunda açığa çıkan muz atıkları birçok alanda kullanılabilir. Gıda ve tarımsal
atıkların çoğunluğu organiktir ve bunların sıfır atık veya simbiyotik yaklaşıma göre
toplanması ve değerlendirilmesi çok önemlidir. Türkiye'de muz üretimi ağırlıklı olarak
Akdeniz Bölgesi'nde gerçekleşmekte olup, üretim sonrası ürünler etkin bir şekilde
değerlendirilememektedir. Bu kapsamda muz sahte gövde atığının ele alındığı tez
çalışmasında sürdürülebilir kalkınma hedefi (SKH-12) kapsamında bu atığın durumu
ve kullanım alanları uluslararası ölçekte incelenmiş olup, Türkiye'deki mevcut
uygulanabilirlik Antalya ili Alanya ilçesi özelinde ele alınmıştır. Bu kapsamda, muz
sahte kökün özellikleri, ülkelere göre üretim miktarları, tesis odaklı uygulama ve genel
kullanımların değerlendirmesi ve öneriler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Geri kazanım, Gıda atığı, Muz Sahte Gövde, Sürdürülebilirlik,
Simbiyoz Yaklaşım
Mart, 2024; 56

Abstract:
Food loss and waste are a universal problem and many fruits and vegetables, such as
bananas, are consumed in significant quantities. Both consumption and production
processes generate a large amount of waste, which is characterized as garbage. This
waste must be recycled and utilized for a sustainable ecological environment. In
modern societies, food waste from households and industries is recognized as a critical
environmental problem due to its underutilization and lack of sustainable recycling.
Sustainable utilization of fruit waste, especially bananas, should be considered in the
context of the United Nations' sustainable development goals. It is in the hands of
humanity to reduce the environmental impact of wastes generated during the
production process, to ensure the sustainability of natural resources, and to obtain
economic benefits. Banana waste generated in the waste cycle and as a result of
harvesting can be used in many areas. The majority of food and agricultural wastes are
organic, and it is very important to collect and utilize them according to a zero-waste
or symbiotic approach. Banana production in Turkey is predominantly in the
Mediterranean region and post-production products are not effectively utilized. In this
context, in this thesis where banana pseudo stem waste is discussed, the status and
utilization areas of this waste within the scope of the sustainable development goal
(SDG-12) are examined on an international scale and the current applicability in
Turkey is analyzed.
Keywords: Recovery, Food waste, Banana Fake Stem, Sustainability, Symbiosis
Approach
Mart, 2024; 56