Öğretmenlerin yönetici yeterlilik algıları ileörgütsel vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişki
Relati̇onshi̇p between teachers' percepti̇ons of admi̇ni̇strati̇ve competenci̇es and organi̇zati̇onal ci̇ti̇zenshi̇p levels
Yazar: AYSUN DEMİRTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN KARATAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, öğretmenlerin yönetici yeterlilik algıları ile örgütsel vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Araştırma, Antalya'nın beş merkez ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda görevli 13.820 öğretmeni kapsamaktadır. Örneklem olarak, 375 öğretmen gönüllü olarak çalışmaya katılmıştır. Katılımcılar, kişisel bilgilerini, okul müdürlerinin yeterlikleri ölçeğini ve örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeğini içeren bir anket doldurmuştur. Okul Müdürlerinin Yeterlikleri ölçeği, liderlik, yöneticilik, iletişim, problem çözme ve karar alma boyutlarında müdürlerin yeterliliklerini değerlendirirken; Örgütsel Vatandaşlık Ölçeği (ÖVD) ise yardımseverlik, vicdanlılık, nezaket, sportmenlik ve sivil erdem gibi gönüllü davranışları ölçmektedir.
Veriler istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiş ve okul müdürlerinin yeterlilik düzeylerinin öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışlarını etkilediği bulunmuştur. Yeterli ve etkili liderler, öğretmenlerin motivasyonunu ve iş memnuniyetini artırarak, olumlu bir okul kültürü oluşturur ve işbirlikçi bir ortam sağlar. Bu, öğretmenlerin meslektaşlarına yardım etme, okula bağlılık gösterme ve genel işleyişe katkıda bulunma gibi gönüllü davranışlarını teşvik eder.
Öte yandan, yetersiz ve etkisiz liderler, öğretmenlerin motivasyonunu ve iş memnuniyetini düşürür. Zayıf bir okul müdürü, olumsuz bir okul kültürü oluşturur, iletişim ve güven eksikliğine yol açar, destekleyici bir ortam sağlayamaz. Bu, öğretmenlerin gönüllü davranışlarını sergileme isteğini azaltır. Bu bulgular, okul müdürlerinin yeterlilik düzeylerinin örgütsel vatandaşlık davranışına olan etkisini ortaya koymakta ve müdürlerin yeterliliklerini artırma çabalarının, öğretmenlerin örgüte olan bağlılıklarını artıracağını göstermektedir.

Abstract:
This study examines the relationship between teachers' perceptions of managerial competence and their levels of organizational citizenship. The research encompasses 13,820 teachers working in schools affiliated with the Ministry of National Education in five central districts of Antalya. A sample of 375 teachers voluntarily participated in the study. Participants filled out a questionnaire that included sections on personal information, the School Principals' Competence Scale, and the Organizational Citizenship Behavior Scale.
The School Principals' Competence Scale evaluates principals' competencies in leadership, management, communication, problem-solving, and decision-making. The Organizational Citizenship Behavior Scale (OCB) measures voluntary behaviors such as altruism, conscientiousness, courtesy, sportsmanship, and civic virtue. Data were analyzed using statistical methods, revealing that principals' competence levels significantly impact teachers' organizational citizenship behaviors. Competent and effective leaders enhance teachers' motivation and job satisfaction, creating a positive school culture and a collaborative environment. This encourages teachers to engage in voluntary behaviors like helping colleagues, showing commitment to the school, and contributing to its overall functioning.
On the other hand, incompetent and ineffective leaders decrease teachers' motivation and job satisfaction. A weak principal fosters a negative school culture, leading to a lack of communication and trust, and fails to provide a supportive environment. This reduces teachers' willingness to exhibit voluntary behaviors. These findings highlight the impact of school principals' competence levels on organizational citizenship behavior and suggest that efforts to improve principals' competencies can increase teachers' commitment to the organization.