Dokumalarda ve takılarda görülen nazar motifleri
Evil eye motifs seen on textile products and jewelry
Yazar: FİGEN BAYKAL ERTEM
Danışman: DOÇ. DR. AYSEN SOYSALDI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Dokumalar = Weavings ; El sanatları = Handicrafts ; Motifler = Motifs ; Nazar = Glance ; Nazarlıklar = Charm ; Takılar = Jewellerys ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Bu çalışmada halk kültürümüzde halen yaşayan el sanatları ürünlerinden olan dokuma ve takılarda ki tespit edilen nazar ve nazarlıklarla ilgili çeşitli motifler incelenmiştir ve nazar konusunun insanın yaratıcılığına ve kültürün zenginliğine ne derece katkısı olduğunun anlaşılması amaçlanmıştır.Araştırma sonucunda görülmüştür ki nazar olgusu hem batıl inanç, hem dini inanç sisteminde yeri olan nadir olgulardandır, nazar motifleri geleneksel sanatlarımızda en çok kullanılan motif grubudur. Günümüzde tüm dünyada aynı amaçla kullanılan nazar boncukları ise Türk kültürünün yayılması açısından çok büyük rol üstlenmekte, ister moda amaçlı ister inanç amaçlı olsun nazar boncuğunun her alanda kullanıldığı görülmektedir.Tespit edilen El sanatları ürünlerinden halı, kilim ve takılarda kullanılan nazar motifleri genelde aynı anlamları içeren hemen hemen aynı formlarda yapılan motiflerden oluşmaktadır. Hem takılarda hem de dokumalarda kullanılan motiflerin başında göz motifi gelmektedir.Takılarda ve dokumalarda kullanılan ortak motifler göz, tarak, muska ve 4 yön motifi, sadece takılarda kullanılan motif at nalı, sadece dokumalarda kullanılan motiflerse çengel, pıtrak ve bukağı olduğu görülmektedir.Araştırmada tespit edilen dokumalarda ve takılarda nazar motifleri hem süsleme amaçlı hem de korunma amaçlı olarak kullanılmaktadır.Geleneksel el sanatlarımızın da en önemli simgelerinden oluşan nazar simgeleri ve objeleri toplumumuzda önemini koruduğu sürece kültürümüz yaşayacak ve yaşatılacaktır.

Abstract:
In this work, several motifs seen on textile products and jewelry related to our folk culture were investigated and contribution of this subject to the cultural richness and human creativity were studied.As the result of this work, it was seen that evil eye fact is both false belief and religional belief. Evil eye motifs are the most used motifs in our traditional arts. In present time, evil eye beads are most used in the world and they have an important role for spreading Turkish Culture. Whether for fashion or for belief, evil eye bead is being used in every area.The evil eye motifs used on carpets, pileless carpets and jewelry, generally have the same meaning and same shape. The motifs seen on both jewelry and textile products are primarily eye motif.Collective motifs used on jewelry and textile products are eye, comb, amulet and 4 direction motifs, the motif used on only jewelry is horseshoe and the motifs used only on textile products were seen to be mainly fruit and fetter.In the search of evil eye motifs on jewelry and textile, it was seen that evil eye motifs are being used for the aim of both decoration and protection.The evil eye symbols which are the most important symbols and objects of our traditional hand arts, will survive and be survived as far as they have their importance in our society.