Likya Bölgesi'nde Karabel Asarcık'taki Erken Bizans Dönemi yerleşimi
The Early Byzantine settlement at Karabel-Asarcık in region of Lycia
Yazar: BÜLENT İŞLER
Danışman: PROF. SEMA DOĞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Bilimi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Erken Bizans Dönemi = Early Byzantine Period ; Likya = Lycia ; Mimari = Architectural ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Yerleşim = Settlement ; Yerleşim özellikleri = Settlement characteristics

Özet:
Tez konusunu oluşturan Karabel Asarcık'taki yerleşim, Karabel Köyü'nde tarihteki adıyla Likya Bölgesi'nin orta kısmında, Myra Antik kentinin yaklaşık 12 km. kuzeyindeki, 1004 metre rakımlı bir tepe üzerindedir.Karabel Asarcık'taki yerleşim, Doğu ve Batı Asarcık olarak adlandırdığımız, iki ayrı yapı grubundan oluşur. Her iki yapı topluluğu da ayrı iki yerleşim gibi görünür. Birer çevre duvarı ile kuşatılan her iki yerleşimde konutlar, işlikler ve sarnıçlar vardır. Her iki yerleşim de 6. yüzyıla tarihlenir.Doğu Asarcık bir çevre duvarı içinde farklı seviyelerde birbirine bitişik veya bağımsız yapılardan oluşmaktadır. Farklı zamanlarda inşa edilmiş, kareye yakın düzgün olmayan dikdörtgen planlı yapılar arasında küçük avlular ile dar sokaklar bulunur. Doğu Asarcık'ın yaklaşık 100 metre güneybatısındaki Batı Asarcık, bir çevre duvarı içinde, farklı zamanlarda inşa edilen birbirine bitişik veya bağımsız yapılardan oluşmaktadır. Yapılar, aralarındaki dar sokaklarla birbirinden ayrılır. Yapı topluluğunun güneybatısındaki kilise, üç yapraklı yonca planlı bema ve üç nefli naos bölümlerinden oluşur. Kilisenin kuzeyindeki yapılar kilise ile ilişkili görülür. Kuzeydeki mekânlar içinde belirlenen baskı kolu yuvaları, zeytinyağı veya şarap işliklerinin varlığına işaret eder. Batıdaki iki katlı olduğu anlaşılan mekânlar ise olasılıkla konut olarak kullanılmıştır. Kilisenin kuzeyine bitişik tek nefli vaftizhane; güneyinde mezar odası olduğu düşünülen iki kare planlı mekân bulunur.Likya'nın pek çok yerinde arkeolojik ve tarihsel araştırmalar devam etse de, bu çalışmaların çoğu antik kentlerde ve onların yakın (teritorium) çevresinde yoğunlaşmaktadır. Büyük kentlerin dışında köy ve çiftlik yerleşimleri üzerine araştırma ve yayınlar sınırlıdır. Bölgenin Bizans Dönemi, yüzey araştırmaları ve kazı çalışmaları ile aydınlanmaktadır. Projemiz kapsamında bölgedeki Bizans yerleşim ve yapılarının yerinde incelenmesi, konumuz olan Asarcık'taki yerleşimin mimari özelliklerini ve işlev sorununu çözmemizde yardımcı olacaktır.Çalışmamızın amacı, Asarcık Tepesi'ndeki yerleşimde yer alan yapıları çizim ve fotoğraflar eşliğinde belgelemek, tanıtmak, sorunlarını ortaya koymak bölge mimarisindeki yerini değerlendirmektir. Çalışmalarımız sırasında yerleşimin fiziksel dokusu saptanarak, yapıların tarihlendirme ve işlev ile ilgili sorunları ortaya konulmuş, bu sorunlar için çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The subject of this proposed project, the settlement at Asarcık is in the village of Karabel, situated on a hill 1004 meters high and about 12 km. north of the antique city of Myra, in the center of medieval Lycia region.The remains of edifices of the settlement at Asarcık can be grouped as Eastern and Western Asarcık. Each group of buildings seems to be an independent settlement. Both are surrounded by city walls, have dwellings, mills and cisterns and both are dated to the 6th century.Eastern Asarcık has several buildings either near or attached to one another and situated at diverse altitudes enclosed by a circuit wall. Among the rectangular and/or almost square planned edifices there are small courtyards and narrow streets. Western Asarcık, ca. 100 meters to the southwest of Eastern Asarcık, has a circuit wall enclosing several buildings, some standing separately others attached to another building and constructed at different times. The buildings are connected to one another by means of narrow streets. The church to the southwest of the complex has a triconchos plan type with a bema and a three-aisled nave. The remains to the north of the church seem to be related (belong) to the church. The holes probably for a press arm, in the northern rooms indicate the existence of olive oil or wine production. The western rooms that might have had two stories seem to be used as dwellings. Attached to the north of the church there is single- naved baptisterium; on its south two square rooms that might have served as burial places.Although there are several archaeological excavations in many parts of Lycia, most of them are in antique cities or in their vicinity. Except for the larger cities, there is hardly any information about the village and farm settlements. Our knowledge on the Byzantine existence in the region is limited to the reports of field surveys or excavations. Therefore, it is important to intensify research works on these settlements that can help us to understand the regional architecture.The purpose of this study is to document the remains of all the buildings of the settlement at Asarcık Tepesi, by pictures and drawings, as well as to try to make them known. It is also important to present and discuss all problems that will come out during our excursions. Our final goal is to evaluate our architectural data with the intention to find out the importance of the settlement for the history of architecture. During field surveys we will try to find out the physical texture formed by the buildings, problems related to dating and function will be presented together with suggested solutions.