Kanser hastalarında uyku kalitesinin değerlendirilmesi
The assesment of sleep quality in cancer patients
Yazar: ŞÜHEDA KALENDER
Danışman: DOÇ. DR. GÜLBEYAZ CAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırma, kanser hastalarının uyku kalitesini ve uyku kalitesini etkileyen faktörleri değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Mart 2014-Temmuz 2014 tarihleri arasında Amerikan Hastanesi'nde 160 hastanın katılımı ile gerçekleştirilen bu çalışmaya kanser tanısı konmuş, okur-yazar olan, iletişim sorunu olmayan, çalışmaya katılmayı kabul eden hastalar alınmıştır. Çalışmaya ilişkin veriler; Hasta Bilgi Formu ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılarak hasta ile yüz yüze yapılan tek görüşme sonucunda elde edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesinde Ki-kare, Mann Withney U, Kruskal Wallis, Korelasyon ve Regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmelerde anlamlılık düzeyi <0,05 olarak kabul edilmiştir.
Yaş ortalaması 53 olan çalışma grubumuzda kadın ve erkek oranı birbirine yakındı. Hastaların çoğu evli ve gelir düzeyi orta derecede iyidi. Çalışmaya katılan hastaların çoğu tanı konduktan sonra uyku düzenlerinde değişiklik olduğunu, sabah mutsuz uyandığını ve gün içinde kendilerini uykulu hissettiklerini ifade etti. Hastaların %69,4'ünde PUKİ puanı >5 idi ve PUKİ bileşen puanları kapsamında hastaların genellikle uykuya dalmada sorun yaşadığı ve uykusuzluğa bağlı günlük yaşam aktivitelerinin olumsuz etkilendiği belirlenmiştir.
Yapılan değerlendirme sonucunda uyku sorunlarının 66 yaş üstü olan, gelir durumu çok iyi olan, depresyon tanısı almış olan, tedavi günü uykusuzluk yaşamış olan, kortizon ve psikotik ilaç kullanan ve ağrısı olan hastalarda daha fazla olduğu saptanmıştır. Logistik regresyon analizi sonucunda antipsikotik ilaç kullanımının, kortizonlu ilaç kullanımının, gelecek korkusunun ve 66 yaşından büyük olmanın kanser hastalarında uyku bozukluğuna neden olan en önemli değişkenler olduğu saptanmıştır.
Sonuç olarak kanser hastalarında pek çok neden ile ilişkili uykusuzluk önemli bir sorun ve varlığı kanser tanısının konması ile değerlendirilmeye başlanmalı ve yönetiminde etkili girişimler erken dönemde planlanmalıdır.

Abstract:
This defining quality research, was carried out to evaluate sleep quality and factors which affect sleep quality. Research has been conducted between March 2014 – July 2014 in American Hospital, 160 patients participated in who are diagnosed with cancer, literate, non communication problems and volunteered to join research. Datas about research has been obtained by using Pittsburgh Sleep Quality Index and patients diagnosis form at once face to face meeting. To assess datas at the end of the research Chi Square Test, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson Corelation, Regression Analyze has been used. Statistical order of significance has bee accepted <0,05.
Our research group's age average was 53 and male/female amount was close to each. Most of the patients were married and their income level were average good income. Most of the patients, who participated in research, stated that after diagnosis their sleep order changed, woken up unhappily in the morning and felt themselves sleepy during the daytime. %69,4 of patients PUKİ point was >5 and in the scope of PUKİ component point, they had problems falling down to sleep and depending on insomnia their daily activities were affected negatively.
As a conclusion of assesment sleep problems are more frequently confronted who are above 66 years old, have good income, lived insomnia during the treatment day, use cortisone and psychotic medicine. As the conclusion of logistic regression analyze, antipsychotic medicine usage, cortisone medicine usage, future anxiety and being above 66 years old, are the most important variables which caused sleep disorder for cancer patients.
As a result insomnia is an important problem for cancer patients and related to many other issues and after cancer diagnose should start to assesments and for its management effective initiatives should be planned in earlier periods.