Nekrotizan enterokolit nedeniyle cerrahi takibe alınan hastalarda prognostik faktörler ve cerrahi izlem sonuçları
Determination of perinatal risk factors in the prevention ofsurgical necrotizing enterocolitis
Yazar: MEDİNE EZGİ ÖCAL
Danışman: PROF. DR. MÜJDEM NUR AZILI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Cerrahi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Cerrahisi = Pediatric Surgery
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebek-yenidoğmuş hastalıkları = Infant-newborn diseases ; Cerrahi = Surgery ; Drenaj = Drainage ; Enterokolit-nekrotizan = Enterocolitis-necrotizing ; Hasta takibi = Follow up studies ; Komplikasyonlar = Complications ; Periton = Peritoneum ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Prognoz = Prognosis

Özet:
GİRİŞ: Nekrotizan enterokolit (NEK), daha sıklıkla prematüre yenidoğanları etkileyen 1000
canlı doğumda bir görülen en önemli mortalite nedenlerinden biridir. Etyolojisinde perinatal
dönemde gebelik ve doğum sürecine ait faktörler, yenidoğan döneminde immatürite ilişki
etmenler, geçirilen enfeksiyon, eşlik eden komorbiditeler sayılabilir. Çalışmamız, mortalite ve
morbidite açısından önem arzeden NEK'in olası risk faktörlerini araştırmayı ve barsak ilişkili
uzun dönem komplikasyonlarını ortaya koymayı amaçlamıştır.
GEREÇ YÖNTEMLER: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi; Yenidoğan Ünitesi ve Çocuk
Cerrahisi'nin Ağustos 2019 ile Ağustos 2022 tarihleri arasında NEK tanısı konarak beraber
izlediği olguları kapsamaktadır. Geriye dönük çalışmamızda izlem ve takip süresince medikal
tedaviye ek olarak cerrahi tedavi yapılması gereken olgular demografik özellikleri, klinik ve
laboratuar bulguları, perinatal risk faktörleri değerlendirilerek kohort; medikal ve cerrahi grup
olarak ayrı iki grupta incelendi. İki grup birbiri ile karşılaştırılarak olası risk faktörleri
araştırıldı. Araştırma sonuçları istatistiksel olarak değerlendirildi.
BULGULAR: Çalışmamıza dahil edilen 173 NEK olgusunun %47'si erkekti. Olguların
%74'ünün 32 haftadan erken doğduğu, %6'sının ise term olduğu saptandı. Doğum tartısı 1500
gram altı düşük doğum ağırlıklı vakalar olgu serisinin %65 ini oluştururken, çok düşük
doğum ağırlıklı 1000 gram altındaki vakalar bu grubun %63'ünü (tüm NEK'lerin %41'i);
2500 gram üstü olgu grubu ise tüm NEK'lerin %8 ini oluşturmaktaydı).
Modifiye Bell Sınıflamasına göre 3 evre; doğum haftasına göre NEK gelişimi açısından
anlamlı farklılık izlenmedi (p=0.200). Doğum haftası küçüldükçe dren konulma olasılığının
arttığı saptandı (p=0.001). Kardiyak anomali varlığında olguların mortalite olasılığı %65,
kardiyak anomali olmadığında mortalitenin olmayışı anlamlı bulundu (p=0.001). PDA'sı
olmayan olgularda mortalite saptanmazken PDA varlığında NEK olgularında mortalite
belirgin şekilde artmış olarak tespit edildi (n= 72; %67) (p=0.005). Mortal seyreden olguların
%30'una cerrahi uygulanırken yaşayan olguların da %33'ünde cerrahi öyküsü mevcuttu,
dolayısıyla cerrahi tek başına bir risk faktörü olarak saptanmadı (p=0.648). Mortalite
sonuçlarının doğum haftası(28 hafta-34 olgu) ve doğum ağırlığı(<1000gr-42 olgu) arasında
doğrudan anlamlı bir ilişki saptanmıştır(p-<0.001). Mortal seyreden olguların ortalama doğum
tartısı 1146 gram iken, mortal seyretmeyen grupta 1476 gram idi. Cerrahi sayısı ile de

mortalite arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.296). NEK evresi arttıkça anlamlı şekilde
cerrahi oranı artmış bulundu (%60)(p-0001). Olguların 56'sı cerrahi girişim (%32) grubunda
değerlendirildi. NEK tanılı 27 olguya (%15) yatak başı dren işlemi yapıldı. Toplamda dren
konulan olgulardaki mortalite %74 olarak saptanmıştır. NEK nedeniyle cerrahi işlem yapılan
56 olgunın, 7'sine (%10) operasyon öncesinde yatak başı dren yerleştirme işlemi yapıldı.
Komplikasyon olarak 23(%41) olguda adezyon gelişirken, 11(%20) olguda ostomi
problemleri, 10(%18) olguda yara yeri dehissensi, 6(%10) olguda striktür, 2(%3) olguda
anastomoz kaçağı gelişti.
NEK tanılı olguların tanı öncesinde klinik ve kan kültürleri geriye dönük tarandığında; 119
(%68) tanesinde sepsis etkeni saptanmamış olup kan kültüründe üreme saptanmış olup
olguların çoğunda (12 olgu,%57'si) gram pozitif etken izole edilmiştir. Cerrahi işlem yapılan
bir grup olguda (%14) sadece eksplorasyon ve drenaj harici işlem yapılmazken, diğer grupta
(%21) eksplorasyonda tek alanda nekroz ve/veya perforasyon mevcuttu. Diğer grup olan
multiple alanda nekroz ve/veya perforasyon içeren olgu serisi ise %61'ini oluşturuyordu. Bir
olgu NEK totalis olarak değerlendirildi. Olguların %21'ine rezeksiyon anastomoz ve ostomi
açılma işlemi uygulandı. Ostomi kapatılması ise ortalama 5.46 ayda gerçekleştirildi.
Değişkenlerle kıyaslama yapıldığında doğum ağırlığına göre dört grupta incelendiğinde
striktürlü vakaların %62'sinin 1000 gram altı grupta olduğu görüldü, ancak doğum tartısı ile
anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.806). Evre ile cerrahi operasyon gereksinimi arasında (Evre 3
%75, Evre 1 %6) anlamlı ilişki olduğu görüldü (p=0.001) ancak NEK evresi ile striktür varlığı
arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.387).
SONUÇ: NEK olgularının geriye dönük değerlendirmesinde; doğum ağırlığı, doğum sonrası
entübasyon, kardiyak patoloji varlığı ve dren konulmasının mortalite üzerine etkili olduğu;
NEK evresi artışı ile cerrahi gerekliliği ve şeklinin, sayısının ve dren konulması ile
mortalitede artış olması, doğum ağırlığının tanı gününde etkili olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Aim: Necrotizing enterocolitis (NEC), particularly when surgical therapy is required, remains
a potentially fatal illness. The aim of the study was to determine the predisposing factors
related to the development of NEC for preventing mortality and morbidity.
Methods: This is a retrospective study of neonates who were evaluated and treated with the
diagnosis of NEC between August 2019 and August2022. Demographic features, perinatal
risk factors, associated major cardiac anomalies, the requirement of inotropes,
breastfeeding/formula feeding, details of conservative follow-up and surgical interventions,
mortality rate, presence of short bowel syndrome, stricture, and ileocecal valve were
evaluated.
Results: One hundred and seventy-three patients with the diagnosis of NEC were divided into
medical and surgical groups. The surgical group consisted of 70 patients with a mortality rate
of 47.1% and the medical group consisted of 103 patients with a mortality rate of
32.1%(p<0.05). Advanced severely ill (Stage 3) significantly increased the rate of surgical
treatment (respectively; p=0.001, p=0.03). Breastfeeding significantly reduced the need for
surgery (18/78; 23%; p=0.03). The requirement for bedside peritoneal drain placement or
standard laparotomy, the probability of multiple surgeries, the rate of mortality significantly
increased with Modified Bell Classification increase (p<0.05).
Conclusion: The requirement of inotropes, entubation at first days of life, cardiac
comorbidity and applied peritoneal drainage were determined as risk factors for mortality . In
addion to Severe stage for NEC and requirement inotropes at first week of life are risk factor
for surgical inteventiones. No significant risk factor for stricture development was detected.