Matematik öğretmenlerinin ve ilköğretim matematik öğretmen adaylarının zekâ oyunlarına yönelik algılarının metaforlar yoluyla belirlenmesi
Determining the perceptions of math teachers and elementary mathemati̇cs teachers cancidate about intelligent games through metaphors
Yazar: YUNUS ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ONUR ALP İLHAN
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Metafor = Metaphor ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Zeka oyunları = Mind games ; Zeka oyunları dersi = Puzzles and games course ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Zekâ oyunlarının öneminin son yıllarda arttığını gösteren önemli bir ölçüt de, Milli
Eğitim Bakanlığının Zekâ Oyunları dersini 2013 yılında ortaokullar için seçmeli ders
olarak uygulamaya almasdır. Seçmeli Zekâ Oyunları dersini ortaokullarda farklı
branşlarda, bu alanda eğitim almış ve gerekli sertifikaya sahip öğretmenler yürütmektedir.
Bu dersi hali hazırda yürüten matematik öğretmenleri ve ileride yürütecek olan ilköğretim
matematik öğretmen adaylarının zekâ oyunlarına yönelik algılarının tespit edilmesi
önemli görülmüştür.
Bu araştırma, ortaokullarda görev yapan matematik öğretmenlerinin ve ilköğretim
matematik öğretmeni adaylarının zekâ oyunlarına yönelik algılarının metaforlar
aracılığıyla belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma
yöntemi kullanılmıştır. Kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle belirlenen araştırmanın
örneklemini, Kayseri ili merkez ilçelerinde ortaokullarda görev yapan 171 matematik
öğretmeni ve Erciyes Üniversitesi Ziya Eren Eğitim Fakültesi Matematik ve Fen Bilimleri
Bölümü İlköğretim Matematik Eğitimi Anabilim Dalı'nda öğrenim gören 113 öğretmen
adayı oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanması için hazırlanan anket formu,
ortaokullarda görev yapan matematik öğretmenleri ve ilköğretim matematik öğretmeni
adayları için ayrı ayrı düzenlenmiştir. Matematik öğretmenleri için hazırlanan ankette
cinsiyet, kıdem, öğrenim durumu ve zekâ oyunları dersinin daha önceden yürütülüp
yürütülmediğini belirleyecek dört adet öncül soru yer almaktadır. İlköğretim matematik
öğretmeni adayları için hazırlanan ankette ise cinsiyet, sınıf düzeyi, ağırlıklı not
ortalaması ve zekâ oyunlarına yönelik ilgilerinin olup olmadığını belirleyecek dört öncül
soru bulunmaktadır. Hazırlanan iki ankette de ortak olan ve araştırmanın ana veri kaynağını oluşturan soru; "Zekâ oyunları... gibidir/benzer. Çünkü…" şeklinde
hazırlanmıştır. Araştırmanın verileri nitel veri analiz yöntemlerinden içerik analizi
yardımıyla analiz edilmiştir.
Araştırma sonucunda, ortaokullarda görev yapan matematik öğretmenlerinin en sık ifade
ettikleri metaforlar, labirent, bulmaca, ceviz ve matematik iken; ilköğretim matematik
öğretmeni adaylarının en sık ifade ettikleri metaforlar ise, hayat, satranç, jimnastik ve
labirenttir. Ayrıca, ortaokullarda görev yapan matematik öğretmenleri ve ilköğretim
matematik öğretmen adaylarına ait dokuz kavramsal kategoriden sekizi
(geliştirici/destekleyici, karmaşık ve sistematik/planlı, bağlayıcı, sürükleyici,
düşündürücü, rahatlatıcı/mutluluk verici, eğlenceli) ortaktır.

Abstract:
An important criterion showing that the importance of intelligence games has increased in
recent years is that the Ministry of National Education implemented the Intelligence Games
course as an elective course for secondary schools in 2013. The Elective Intelligence Games
course is conducted by teachers who have received training in different branches in secondary
schools and have the necessary certificates. It was deemed important to determine the
perceptions of the mathematics teachers who are currently conducting this course and the
elementary school mathematics teacher candidates who will conduct this course in the future,
towards intelligence games.
This study was carried out with the purpose of determining the perceptions of mathematics
teachers working in secondary schools and elementary mathematics teacher candidates towards
intelligence games through metaphors. Qualitative research method was used in the research.
The sample of the study, which was determined by the easily accessible sampling method,
consisted of 171 mathematics teachers working in middle schools in central districts of Kayseri
and 113 teacher candidates studying at the The Department Of Mathematics And Science
Education at Erciyes University Ziya Eren Education Faculty. The scale prepared to collect the
data of the research was prepared separately for the mathematics teachers working in secondary
schools and the elementary mathematics teacher candidates. In the scale prepared for
mathematics teachers, there are four preliminary questions that will determine gender, seniority,
educational status and whether the intelligence games course has been conducted before. In the
scale prepared for primary school mathematics teacher candidates, there are four preliminary
questions that will determine whether they are interested in gender, grade level, weighted grade average and intelligence games. The question common to the two questionnaires and
constituting the main data source of the study; "Brain games … are like / similar. Because… "
was prepared in the form. The data of the research were analyzed with the help of content
analysis, one of the qualitative data analysis methods.
As a result of the research, while the most frequently expressed metaphors by mathematics
teachers working in secondary schools were maze, puzzle, walnut and mathematics; The most
frequently expressed metaphors by elementary mathematics teacher candidates are life, chess,
gymnastics and labyrinth. In addition, eight of the nine conceptual categories (developer /
supportive, complex and systematic / planned, binding, engaging, engaging, thoughtprovoking, relaxing / pleasurable, fun) belonging to middle school mathematics teachers and
primary school mathematics teachers are common.