Yapısöküm yöntemi bağlamında deneysel tipografi uygulamalarının incelenmesi
Investigation of experimental typography applications in the context of deconstruction method
Yazar: İBRAHİM AÇIKGÖZ
Danışman: DOÇ. HAŞİM ARİF BAĞCIVAN
Mersin Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Başlangıçta bir metin okuma yöntemi olarak Derrida tarafından ortaya atılmış ve daha sonra 'yapının' analitik olarak incelenmesini öne süren yapısöküm yöntemi, birçok alanda uygulamaya konmuştur. Amaç; 'bütünü' parçalarına ayırıp; alt birimler arasındaki ilişkinin incelenerek, çelişkilerin ortaya çıkarılmasıdır. Bu yöntem, grafik tasarım alanı özelinde de irdelenmiştir.
Yapısökümde; farklılıklar belirlenir ancak bu farklılıkların bir sentezi üzerine düşünülür ayrıca sabit bir sonuç çıkarılma kaygısı da taşınmaz. Salt tipografik ögelerin farklılıklarını inceleyen ve beraber kullanımının deneysel çalışmalarını yapan postmodern düşünceye sahip David Carson, Neville Brody, Wolfgan Weingart gibi tasarımcılar, tipografik bir çalışmadaki farklılıkları (değişik tırnak yapıları, harf yapısındaki incelik kalınlık değerleri veya harflerin içindeki boşlukların kullanımı gibi…) tekrar ele alıp mevcut paradigmaların dışına çıkarak deneysel tasarımlar ortaya koymuşlardır. Pierre Bernard, Zuzana Licko gibi postmodenist tasarımcılar postmodern dönemin ilkelerine uygun (özellikle postmodernizmin bir mutlaklık oluşturup dayatma fikrine karşı olan ilke) deneysel yöntemlerin araştırılması ve geliştirilmesi için çalışmalar gerçekleştirmiştir. 
"Yapısöküm Yöntemi Bağlamında Deneysel Tipografi Uygulamalarının İncelenmesi" adlı tez, beş bölümden oluşmaktadır. Bu bölümlerde tipografi alanındaki deneycilik stilleri ve denemelerdeki hedefler, dönemlere göre karşılaştırılmıştır. Örneğin modern dönem öncesi tipografik denemelerdeki kaygı ile modern ve postmodern dönemde yapılan deneysel tipografideki yöntem farklılıkları, örnekler üzerinden karşılaştırılarak açıklanmıştır. Ayrıca, deneysel tipografik tasarımlar üretmek için yapısökümün grafik tasarım alanı için neden uygun bir yöntem olduğunun tespiti ile aktarılmaya çalışılmıştır. 
İncelemeye dayalı bu tezin ana problemi: "Yapısöküm yöntemi nedir?", "Bu yöntem uygulanırken ilkeler neler olmalıdır?", ve "Yapısökümcü bir tutumla deneysel tipografik çalışmalar nasıl gerçekleştirilebilir?" soruları örnekler verilerek cevaplanmıştır. Tezin uygulama bölümünde, incelenmiş olan yapısöküm yöntemi ve belirlenmiş olan ilkelere örtüşen harf tasarımları oluşturulmuştur.  Yapısöküm, yeni deneysel tipografik çalışmalar için hem yeni tasarım fikirleri ortaya çıkarırken hem de mevcut kuralların analitik bir metotla tekrar gözden geçirilmesine olanak sağlayarak grafik tasarımın bilimsel (nesnel) yanının unutulmamasını sağlamaktadır.

Abstract:
The deconstruction method, which was initially put forward by Derrida as a text reading method and later suggested the analytical examination of 'structure', was put into practice in many fields. Aim; breaking the 'whole' into its parts; It is to reveal contradictions by examining the relationship between subunits. This method has also been examined specifically in the field of graphic design.
In deconstruction; Differences are identified, but a synthesis of these differences is considered, and there is no concern for drawing a fixed conclusion. Designers with postmodern thought, such as David Carson, Neville Brody, and Wolfgan Weingart, who examine the differences of pure typographic elements and make experimental studies of their use together, reconsider the differences in a typographic work (such as different serif structures, thinness and thickness values in the letter structure, or the use of spaces within the letters...) They have come up with experimental designs that go beyond existing paradigms. Postmodenist designers such as Pierre Bernard and Zuzana Licko carried out studies to research and develop experimental methods in accordance with the principles of the postmodern period (especially the principle against the idea of postmodernism creating and imposing an absolute).
The thesis titled "Examination of Experimental Typography Applications in the Context of Deconstruction Method" consists of five chapters. In these sections, experimentalism styles in the field of typography and the goals of the experiments are compared according to periods. For example, the methodological differences between the concerns in pre-modern typographic experiments and the experimental typography made in the modern and postmodern periods are explained by comparing them through examples. Additionally, it has been tried to explain why deconstruction is a suitable method for the field of graphic design to produce experimental typographic designs.
The main problems of this examination-based thesis are: "What is the deconstruction method?", "What should be the principles when applying this method?", and "How can experimental typographic studies be carried out with a deconstructionist attitude?" The questions were answered by giving examples. In the application part of the thesis, letter designs that coincide with the examined deconstruction method and the determined principles were created. Deconstruction ensures that the scientific (objective) side of graphic design is not forgotten by both revealing new design ideas for new experimental typographic studies and allowing existing rules to be reviewed with an analytical method.