Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde Osmanlı Dönemi mihrapları (1515-1915)
The mihrabs of the Ottoman Period in the Southeastern Anatolia Region
Yazar: NEBİ BUTASIM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET TOP
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Dini mimari = Religious architecture ; Güneydoğu Anadolu bölgesi = Southeastern Anatolia region ; Mihrap = Mihrap ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Osmanlı Devleti, 1514-15 tarihinden itibaren Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne tamamen hakim olmuştur. Bu hakimiyet siyasal alanda olduğu gibi kültür ve medeniyet ekseninde de oluşmuştur. Osmanlı Devleti, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde var olan yapıları kullandığı gibi yeni yapılar da inşa etmiştir. Bu yapılarda Osmanlı merkez şemaları kullanıldığı gibi yerel özellikler ve yerel beylerin de etkilerini görmek mümkündür. Özellikle Diyarbakır ilinde merkezden gönderilen planların yanında detaylarda yerel etkiler açıkça görülmektedir. 
Güneydoğu Anadolu Bölgesi camilerinde diğer birimler olduğu gibi mihrablar özel bir konuma sahiptir. Mihraplar her ilde benzer özellikler taşımasına rağmen kendi içinde farklılıklara sahiptir.Güneydoğu Anadolu mihraplarını gruplamak gerekirse iki sınıf altında incelemek daha doğru olacaktır. birincisi tarihi sınıflama ikincisi ise bölgesel sınırlamadır. Tarihi sınırlama; Osmanlının Klasik dönem denilen dönem ile Batılılaşma dönemi şeklinde iki alt başlıkta incelenmektedir. Bölgesel sınıflamada ise Şanlıurfa, Mardin, Adıyaman ve Diyarbakır bir grupta, Kilis ve Gaziantep Diğer grupta kalmaktadır.Osmanlı mihraplarının ilden ile değişiklik göstermesi, Osmanlının Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde detaylarda ne denli zengin bir özgünlüğe sahip olduğunun göstergesidir.

Abstract:
The Ottoman Empire, the Southeastern Anatolia Region has been completely dominant since the 1514-15 year. This rule has been formed in the axis of culture and civilization as well as in the political sphere.The Ottoman Empire, as new works continue to use existing structures in the Southeastern Anatolia Region has also constructed. This structure has been applied in the post and the Ottoman central plan schemes; and also it made architectural plan schemes in the framework of local craftsmen were built. Diyarbakır is seen more particularly used as the plans are sent to centers in the province with details on the implementation of local style and typology is a reality also detected.
Southeastern Anatolia Region mosques as well as in other areas are one of the most important elements of the mihrab. Niches in each province of similarity with each other and may vary. Diyarbakır, Gaziantep, Şanlıurfa, Mardin, Kilis provinces such as the mihrab in a completely different view on the overlap, the details and decorations with each other in a special general scheme has been created with decorations and typologies.
Southeastern Anatolia's history and contemporary experience and influence of the arts community, and tradesmen details due to be away from the Ottoman capital Banin is relatively independent and Southeastern Anatolia mihrab (altar) for reasons such as failure to reveal a classic understanding of local craftsmen did not reveal a specific pattern and scheme.
Southeastern Anatolia Region of the Ottoman mihrab necessary to separate the seasonal or regional group should be grouped under two separate headings. The first title history, the latter should be handled locally.
Historical periods can be analyzed under two subheadings. The first period is the period from the Ottoman period that corresponds to the region dominated by the classical Ottoman period. The second period is the period corresponding to the period of Ottoman Westernization. Historically the second period; Is the time when the effects of Westernization period of the Ottoman Empire in the Southeast.
Regional or historical process outside the province also possible to make a classification on the basis of the Southeastern Anatolia Region. In case of classification of some provinces; Şanlıurfa, Mardin, Adıyaman and Diyarbakır mihrab in part, Kilis and Gaziantep is located in other sections. Şanlıurfa and Diyarbakır mihrabs of more Artuqid, Akkoyunlu Anatolian principalities character reflects, Mardin, Kilis and Gaziantep reflects Mameluke and Zengi character.
Quite extensive and detailed data about the niche hosting the Southeastern Anatolia, while imitating the classical period of Ottoman Westernization period and regional effects are also hosting the mihrab.This diversity is considered to be a general understanding of the Ottoman rule of fiction and details in the Southeastern Anatolia Region is evidence that he may be free of the artist and building owners.