Tekstil endüstrisinde kullanılan bazı tekstil boyalarının drosophila melanogaster' de toksik ve genotoksik etkilerinin araştırılması
Research of some textile dyestuffs' used in textile industry toxic and genotoxic effects on drosophila melanogaster
Yazar: NİHAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. ŞİFA TÜRKOĞLU
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology ; Genetik = Genetics

Özet:
Bu çalışmada tekstil endüstrisinde kullanılan on boyar maddenin (reaktif mavi 19, reaktif kırmızı 120, reaktif siyah 5, direkt siyah 22, asit sarı 199, bazik kırmızı 46, dispers sarı 119, asit kırmızı 266, asit mavi 113 ve bazik sarı 28) Drosophila melanogaster' in ömür uzunluğu, yaşama yüzdesi, dişi ve erkek bireylerde yavru döl sayısı üzerine olan etkileri araştırılmıştır. Deneylerde Drosophila melanogaster'in yabanıl tipi kullanılmıştır. Elde edilen verilerle ilgili istatistiksel analizler SPSS ( Statistical Package for the Social Sciences) 15.0 programı ile yapılmıştır. Yaşama yüzdesinin belirlenmesi için farklı konsantrasyonlarda hazırlanan kimyasallar (10, 20, 30, 40 ppm) larvalara besin yoluyla uygulanmıştır. Bazik sarı 28, dispers sarı 119 ve reaktif mavi 19 boyar maddelerinin larvalara uygulanan tüm konsantrasyonları kontrol grubuna göre yaşama yüzdesini azaltırken, asit mavi 113 ve direkt siyah 22 yaşama yüzdesini arttırmıştır. Ömür uzunluğu için ise; Drosophila melanogaster'in dişi ve erkek populasyonlarında ayrı ayrı çalışılmıştır. Pupadan çıkan aynı yaşlı (1- 3 günlük) çiftleşmemiş bakire dişi ve erkek sinekler farklı konsantrasyonlarda (10 ppm, 20 ppm, 30 ppm, 40 ppm) kimyasal içeren besiyerlerinde beslenmiştir. asit mavi 113, asit kırmızı 266, asit sarı 199, bazik sarı 28, direkt siyah 22, reaktif siyah 5 ve bazik kırmızı 46 boyar maddeleri dişi ve erkek bireylerde ömür uzunluğunu azaltırken, reaktif mavi 19 ve reaktif kırmızı 120 boyar maddeleri dişi ve erkek bireylerde ömür uzunluğunun artmasına sebep olmuştur. Ayrıca tüm gruplarda dişi bireylerin erkek bireylere oranla daha uzun yaşadığı tespit edilmiştir. Etkisi araştırılan boyar maddelerin dişi ve erkek bireylerde yavru döl sayısı üzerine olan etkilerini tespit etmek için her uygulama grubunda, bir deney setinde sadece dişi bireylere kimyasal uygulanırken, aynı uygulama grubuna ait diğer deney setinde yalnızca erkek bireylere kimyasal uygulanmıştır. Çiftleştirilen sineklerden elde edilen F1 dölündeki yavru sayıları belirlenmiştir. Asit mavi 113, bazik kırmızı 46, bazik sarı 28, dispers sarı 119 ve reaktif mavi 19 boyar maddeleri dişi bireylerde yavru döl sayısını arttırırken, asit kırmızı 266, asit sarı 119, direkt siyah 22 ve reaktif kırmızı 120 boyar maddelerinin uygulanan tüm konsantrasyonlarında dişi bireyler kontrol grubuna göre daha az sayıda yavru döl vermiştir. Erkek bireylere kimyasal uygulanması sonucu oluşan F1 dölünde, asit kırmızı 266, asit sarı 119, bazik kırmızı 46, bazik sarı 28, direkt siyah 22 ve dispers sarı 119 boyar maddeleri yavru sayısında azalmaya sebep olurken reaktif siyah 5 ve reaktif mavi 19 boyar maddeleri yavru sayısını arttırmıştır. Asit mavi 113 ve reaktif kırmızı 120 boyar maddeleri ise yalnızca yüksek dozlarda toksisiteye sebep olmuştur. Boyar maddelerin  erkek bireylere uygulanması sonucunda F1 dölündeki yavru sayısına olan etkisi kimyasal uygulanan dişi bireylerden daha hassas bulunmuştur.

Abstract:
In this study, ten substances are used in textile industry (reactive blue 19, reactive red 120, reactive black 5, direct black 22, acid yellow 199, basic red 46, dispers yellow 119, acid red 266, acid blue 113 ve basic yellow 28 effects have been investigated on Drosophila melanogaster' s life span, survival rate, number of first generation male and female individuals. Drosophila melanogaster' s wild type has been used in experiments. Statistical analyses related with obtained data has been done with SPSS (Statistical Package for the Social Sciences)  15.0 programme. Chemicals prepared in different concentrations (10 ppm, 20 ppm, 30 ppm and 40 ppm) have been applied to the larvae with nutrients to determine survival rate. It has been observed that basic yellow 28, dispers yellow 119 and reactive blue 19 dyestuffs' all concentrations applied to larvae decreased the life span according to control group and these concentrations increased survival rate of acid blue 113 and direct black 22. For life span, it has been worked in Drosophila melanogaster' s male and female individuals one by one. Same aged (1-3 days) and not mated virgin female and male individuals which came out from pupae have been fed in medium which contains chemicals with different concentrations (10 ppm, 20 ppm, 30 ppm and 40 ppm). Acid blue 113, acid red 266, acid yellow 199, basic yellow 28, direct black 22, reactive black 5 and basic red 46 caused to decrease lifespan in male and female individuals, mean while reactive blue 19 and reactive red 120 dyestuffs caused to increase lifespan in male and female individulas. Also in every group, it is determined that female individuals live longer in comparison to male individuals. To identify dyestuffs' effects on first generation male and female individuals, in every application group only females have been exposed to chemicals on the other hand in other experiment set belongs to same application group only males have been exposed to chemicals. Younger individual numbers in F1 progeny obtained from mated flies have been determined. It has been observed that acid blue 113, basic red 46, basic yellow 28, dispers yellow 119 and reactive blue 19 increased first generation numbers in females, females gave fewer amount of first generation according to the control group in all aplied concentrations of acid red 266, acid yellow 119, direct black 22 and reactive red 120. In F1 progeny resulted from chemical application to male individuals, acid red 266, acid yellow 199, basic red 46, basic yellow 28, direct black 22 and dispers yellow 119, caused to decrease in younger individual number, on the other hand reactive black 5 and reactive blue 19 dyestuffs increased the younger individual number. Acid blue 113 and reactive red 120 dyestuffs caused toxicity only the higher doses. It has been observed that, in result of dyestuffs have been applied to male individuals, dyestuffs' effect on younger individual number in F1 progeny is more sensitive than female individuals which have been exposed to chemicals.