Eczacılık fakülteleri ve Türk ilaç sanayi açısından üniversite-sanayi iş birliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of university-industry collaboration from the perspective of faculties of pharmacy and the turkish pharmaceutical industry
Yazar: MUAMMER ÇALIKUŞU
Danışman: PROF. DR. GÜLBİN ÖZÇELİKAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Eczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; İşletme = Business Administration

Özet:
İş birliği, ortak bir amaç için birlikte çalışma anlamına gelmektedir. Üniversite-Sanayi İş Birliği (ÜSİB), yükseköğretim kurumları ile endüstri arasındaki etkileşimi ifade etmekte; bilgi ve teknoloji alışverişini teşvik etmektedir. ÜSİB, kuruluşların bilgi birikimini artırmanın uzun süredir kullanılan bir yoludur. Son dönemde bu iş birliklerinde önemli bir artış görülmektedir. Bu artış, sanayi ve üniversiteler üzerindeki baskıların birleşmesiyle ortaya çıkmaktadır. Hızlı teknolojik değişim, daha kısa ürün yaşam döngüleri ve küresel rekabet sanayi üzerinde baskı yaratırken; üniversiteler ise maliyet ve finansman sorunlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Bu baskılar, üniversitelerin öncü konumlarını sürdürebilmek için sanayi ile iş birliği yapma ihtiyacını artırmaktadır. 
Türkiye'deki Eczacılık Fakülteleri'nde görev yapmakta olan öğretim elemanları ve Türk İlaç Sanayi'nde yönetici pozisyonunda çalışmakta olan kişilerin iş birliğine yönelik tutum, fayda ve zorluk algılarının tespit edilmesi amacıyla yapılan bu tez çalışmasının evrenini, Türkiye'deki Eczacılık Fakülteleri'nde görev yapmakta olan 1723 öğretim elemanı ve Türkiye'de faaliyet gösterip üretim yapan 77 ilaç firmasının yöneticileri oluşturmaktadır. Evreni temsil edecek örneklem büyüklüğü; n0= [ (t x s) /d ]2 , n= [ n0 / (1+(n0 /N))]  formülü yardımıyla hesaplanarak öğretim elemanları için 314, ilaç sanayi yöneticileri için 64 olarak bulunmuştur.
Çalışmada veri toplama aracı olarak anket yöntemi kullanılmıştır. İlgili literatür taranarak akademisyen ve yöneticilere uygulanmak üzere çalışmanın amacına uygun madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşlerine başvurularak kapsam geçerliliği belirlenmiş ve pilot uygulama basamaklarının ardından iki ayrı ölçme aracı hazırlanmıştır. Araştırma verileri toplanmadan önce Ankara Üniversitesi Etik Kurulu'na başvurulmuş ve çalışma etik açıdan uygun bulunmuştur. Çalışma ile ilgili etik kurul izni alındıktan sonra araştırma verileri toplanmaya başlamıştır. Ölçme araçları, 2022 yılı Ocak-2023 yılı Ağustos ayları arasında internet üzerinden uygulanmıştır. Google Forms uygulaması kullanılarak, Eczacılık Fakültesi Dekanlıkları'na öğretim elemanlarına iletilmek üzere; Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği, İlaç Endüstrisi İşverenler Sendikası ve Türk İlaç Sanayi Derneği'ne ise üyelerine iletilmek üzere ölçme araçları ulaştırılmıştır. 
Çalışmaya 319 akademik personel, 71 ilaç sanayi yöneticisi katılmıştır. Akademik personelden toplanan veriye Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi, güvenilirlik analizi, normallik testleri, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon analizi yapılmıştır. İlaç sanayi yöneticilerinden toplanan veriye ise düşük örneklem büyüklüğü nedeniyle faktör analizi yapılamamış; güvenilirlik analizi, normallik testleri, bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve korelasyon analizi uygulanmıştır. 
Akademisyenlerden elde edilen verilere yapılan AFA sonucunda tutum ölçeğinin sanayi odaklı eğitim, iş birliği çıktıları ve iş birliği algıları olmak üzere 3 boyuttan; fayda ölçeğinin dolaylı fayda ve doğrudan fayda olmak üzere 2 boyuttan; zorluk ölçeğinin ise mevcut sorunlar, kurumsal zorluklar ve mevcut fırsatlar olmak üzere 3 boyuttan oluştuğu tespit edilmiştir. Akademisyenler ve yöneticilerin demografik özelliklerinin ölçek puanları ile anlamlı bir farklılık olup olmadığını tespit etmek amacıyla veriler normallik varsayımlarını karşıladığından bağımsız örneklem t-testi ve ANOVA testi kullanılmıştır.
Çalışma sonucunda erkek ve kadın akademisyenler arasında tutum, fayda ve zorluk algılarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Akademik unvanlara göre profesörlerin iş birliğine yönelik zorluk algılarının, araştırma görevlileri ve doktor öğretim üyelerine; mesleki kıdemlere göre ise 21 yıl ve üzeri kıdeme sahip olan akademisyenlerin iş birliğine yönelik zorluk algılarının 15 yıl ve altında kıdeme sahip olan akademisyenlere göre anlamlı olarak daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Doğu Anadolu Bölgesi'nde çalışmakta olan akademisyenlerin zorluk algılarının İç Anadolu ve Marmara Bölgesi'ndeki akademisyenlere, Karadeniz Bölgesi'ndeki akademisyenlerin ise İç Anadolu Bölgesi'ndeki akademisyenlere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. İlaç sanayinde çalışmakta olan yöneticilerin cinsiyet, mesleki kıdem ve firmadaki çalışmaları süreleri açısından iş birliğine yönelik tutum, fayda ve zorluk algılarında anlamlı bir farklılık bulunmamış; yöneticilerin çalışmakta oldukları pozisyonlara göre ise alt kademe yöneticilerin zorluk algılarının, orta ve üst kademe yöneticilere göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Günümüzde üniversiteler, nitelikli profesyoneller yetiştirmenin yanı sıra bilgi üretmek zorundadır. Teori ve pratiğin birleşimi, öğrenme sürecini hızlandırmakta; bilginin üretim alanına transferini kolaylaştırmaktadır. Sonuç olarak, son yıllarda ÜSİB hakkında çok sayıda araştırma olmasına rağmen, bu tarz iş birliklerinin şartlandırıcı değişkenleri ve kolaylaştırıcıları hakkında daha derinlemesine bilgi edinmek için araştırmaların genişletilmesi ve geliştirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Collaboration means working together towards a common goal. University-Industry Collaboration (UIC) refers to the interaction between higher education institutions and the industry, promoting the exchange of knowledge and technology. UIC has long been a method for organizations to enhance their knowledge base. Recently, there has been a significant increase in these collaborations. This rise is due to the combined pressures on both industry and universities. Rapid technological changes, shorter product life cycles, and global competition create pressure on the industry, while universities face cost and funding issues. These pressures increase the need for universities to collaborate with the industry to maintain their leading positions.
The universe of this thesis study, which aims to determine the attitudes, benefits, and challenges perceived by faculty members working at Faculties of Pharmacy in Türkiye and individuals working in managerial positions in the Turkish Pharmaceutical Industry towards collaboration, consists of 1723 faculty members working at Faculties of Pharmacy in Türkiye and the managers of 77 pharmaceutical companies operating and producing in Türkiye. The sample size representing the population was calculated using the formula; n0= [ (t x s) /d ]2 , n= [ n0 / (1+(n0 /N))]  and found to be 314 for faculty members and 64 for pharmaceutical industry managers.
The study used a survey method as the data collection tool. A pool of items appropriate for the study's objective was created by reviewing relevant literature and intended to be applied to academicians and managers. The content validity was determined by consulting experts, and two separate measurement tools were prepared following pilot implementation steps. Before collecting the research data, an application was submitted to the Ethics Committee of Ankara University, and the study was deemed ethically appropriate. After obtaining ethical approval for the study, data collection began. The measurement tools were administered online between January 2022 and August 2023. Using Google Forms, the measurement tools were sent to the Faculties of Pharmacy Deanships to be forwarded to the faculty members, and to the Association of Research-Based Pharmaceutical Companies, the Pharmaceutical Manufacturers Association of Turkey, and the Turkish Pharmaceutical Industry Association to be distributed to their members.
The study included 319 academic staff and 71 pharmaceutical industry managers. The data collected from the academic staff were subjected to Exploratory Factor Analysis (EFA), Confirmatory Factor Analysis, reliability analysis, normality tests, independent sample t-tests, one-way variance analysis (ANOVA), and correlation analysis. Due to the small sample size, factor analysis could not be performed on the data collected from the pharmaceutical industry managers; however, reliability analysis, normality tests, independent sample t-tests, ANOVA, and correlation analysis were conducted.
EFA conducted on the data obtained from the academicians revealed that the attitude scale consists of three dimensions: industry-focused education, collaboration outcomes, and collaboration perceptions. The benefit scale consists of two dimensions: indirect benefits and direct benefits. The difficulty scale consists of three dimensions: current issues, institutional challenges, and existing opportunities. To determine whether there are significant differences in scale scores based on the demographic characteristics of academicians and managers, independent sample t-tests and ANOVA tests were used, as the data met normality assumptions.
The study found significant differences in attitudes, benefits, and difficulty perceptions between male and female academicians. Professors' perceptions of collaboration difficulties were significantly lower compared to research assistants and assistant professors. Additionally, academicians with 21 years or more of professional experience had significantly lower perceptions of collaboration difficulties compared to those with 15 years or less of experience. Academicians working in the Eastern Anatolia Region had higher perceptions of difficulties than those in the Central Anatolia and Marmara Regions, while academicians in the Black Sea Region had higher perceptions of difficulties than those in the Central Anatolia Region. Among managers working in the pharmaceutical industry, there were no significant differences in attitudes, benefits, and difficulty perceptions regarding collaboration based on gender, professional experience, or duration of employment at their firms. However, based on their positions, lower-level managers had significantly higher perceptions of difficulties compared to middle and upper-level managers.
Today, universities must not only train qualified professionals but also generate knowledge. The combination of theory and practice accelerates the learning process and facilitates the transfer of knowledge to the production field. As a result, although there has been a significant amount of research on University-Industry Collaboration (UIC) in recent years, it is necessary to expand and enhance studies to gain deeper insights into the conditioning variables and facilitators of such collaborations.