OECD ülkelerinde reel döviz kuru ile dış ticaret arasındaki ilişki
Relationship between real exchange rate and foreign trade in OECD countries
Yazar: ERSEL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. CEMAL ERDEM HEPAKTAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Birim kök testleri = Unit root tests ; Döviz kuru = Exchange rate ; Eşbütünleşme testleri = Cointegration tests ; Nedensellik testleri = Causality test ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Küreselleşmenin artmasıyla birlikte ekonomik açıdan dünya adeta büyük bir pazar haline gelmiş, ülkeler dış ticaretten daha fazla avantaj elde etmek için kıyasıya rekabet içerisine girmiştir. Bu rekabet ortamında serbest dış ticaretin dövizle yapılıyor olması da döviz kurunu, dış ticaret açısından oldukça önemli bir faktör haline getirmiştir. Bu nedenle; döviz kurundaki aşırı dalgalanmaların, ihracat ve ithalatı doğrudan ve hızlı bir şekilde etkilemesi dış ticarette dengesizliğin oluşmasına, dış ticaret dengesizliği ise ulusal ekonomik istikrarın bozulmasına neden olmaktadır. 
Bu bağlamda ele alınan söz konusu çalışmanın birinci bölümünde, döviz kuru kavramları, döviz piyasalarında denge döviz kurunun oluşumu ve etkileyen faktörleri, döviz kurunun belirlenmesine yönelik teorik yaklaşımlar ve döviz kuru sistemlerine yer verilmiş, ikinci bölümde dış ticaret kavramları, dış ticaretin türleri, nedenleri, etkileyen faktörleri, avantajları ve dezavantajları, dış ticaret politikası ve teorilerinin neler olduğu açıklanmış, üçüncü bölümde ise OECD ülkelerinde reel döviz kuru ve dış ticaret arasındaki ilişkinin panel veri analizi yöntemiyle ekonometrik testi yapılmıştır. Çalışmada, 35 OECD ülkesinin 1995-2020 yılları arasındaki yıllık verilerinden derlenen 910 gözlemli veri seti kullanılmıştır.
Çalışma kapsamında sırasıyla: Yatay Kesit Bağımlılık ve Homojenlik Testi, İkinci Nesil CADF (Cross-Sectional Augmented Dickey Fuller-Kesit Açısından Genişletilmiş Dickey Fuller) Birim Kök Testi, Westerlund LM Bootstrap Eşbütünleşme Testi, AMG (Arttırılmış Ortalama Grup Tahmincisi-Augmented Mean Group Estimator) Uzun Dönem Katsayı Tahminci Yöntemi ve Dumitrescu ve Hurlin Nedensellik Testinin ardından, genel bir değerlendirme yapılarak çalışma sona erdirilmiştir.
Yapılan panel çalışmasına göre OECD ülkelerinde reel döviz kuru, ihracat ve ithalat arasında hem nedensellik, hem de uzun dönemli eşbütünleşik bir ilişkinin varlığı tespit edilmiş, reel döviz kurunda meydana gelen artışın ihracat oranlarında yukarı yönlü artışa, ithalat oranlarında ise aşağı yönlü bir azalışa neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the increase of globalization, the world has become a big market in terms of economy, countries have entered into a fierce competition in order to obtain  more advantage from foreign trade. In this competitive environment, the fact that free foreign trade is carried out with foreign exchange has made the exchange ratea very important factor in terms of foreign trade. In this context; Excessive fluctuations in the exchange rate directly and rapidly affect exports and imports, causing imbalance in foreign trade, and foreign trade imbalance, which leads to the deterioration of national economic stability. 
In the first part of this study, which is discussed in this context, exchange rate concepts, the formation of the equilibrium exchange rate in foreign exchange markets and the factors affecting it, theoretical approaches to the determination of the exchange rate and exchange rate systems are included, in the second part of study, the concepts of foreign trade, types of foreign trade, reasons, affecting factors, advantages and disadvantages, foreign trade policy and theories are explained, in the third part of study, the relationship between real exchange rate and foreign trade in OECD countries is tested economic by panel data analysis method. In the study, data sets with 910 observations compiled from the annual data of 35 OECD countries between 1995-2020 were used.
Within the study, respectively: Cross-Section Depensency Test, Homogeneity Test, CADF (Cross-Sectional Augmented Dickey Fuller) Unit Root Test, Westerlund LM Bootstrap Cointegration Test, AMG (Augmented Mean Group Estimator) method, Dumitrescu ve Hurlin Causality Test were performed, and after the tests performed, a general evaluation was made and the study was concluded.
According to the panel study, a strong relationship between real exchange rate, exports and imports in terms of both causality and long-term cointegration has been detected in OECD countries, It was concluded that the increase in the real exchange rate caused an upward increase in export rates and a downward decrease in import rates.