Kendinden memnun olma (Öz memnuniyet) ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide bireysel bütünlük duygusu ve aile bütünlük duygusunun aracılık rolü
The mediating role of sense of coherence and family sense of coherence in the relationship between self satisfaction and psychological symptoms
Yazar: MUHAMMET ALİ MERT
Danışman: PROF. DR. AYŞE REZAN ÇEÇEN EROĞUL
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın genel amacı kendinden memnun olma, psikolojik belirtiler (depresyon, anksiyete, somatizasyon), bireysel bütünlük duygusu ve aile bütünlük duygusu arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Bu genel amaç doğrultusunda çalışmada bu ilişkiler bağlamında kendinden memnun olma ile psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide bireysel bütünlük duygusu ve aile bütünlük duygusunun aracılık rolleri incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 18 yaş ve üzeri üniversite öğrencileri ile çeşitli meslek gruplarından yetişkinler oluşturmuş ve çalışmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada bireylerin, kendinden memnun olma düzeylerinin ölçülebilmesi için Kendinden Memnun Olma (Öz Memnuniyet) Ölçeği; psikolojik belirti (depresyon, anksiyete, somatizasyon) düzeylerinin ölçülebilmesi için Kısa Semptom Envanteri (Brief Symptom Inventory); bireysel bütünlük duygusunun ölçülebilmesi için Bireysel Bütünlük Duygusu Ölçeği (Sense of Coherence Scale); son olarak da aile bütünlük duygusunun ölçülebilmesi için Aile Bütünlük Duygusu Ölçeği (Family Sense of Coherence) kullanılmıştır. Ayrıca katılımcıların demografik özelliklerini anlayabilmek için araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmış, elde edilen veriler çalışma içerisinde betimlenmiştir. Araştırmada ele alınan değişkenler arasındaki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılarak test edilmiştir. Çalışmada kullanılan verilerin betimsel istatistikleri SPSS 25.0 paket programıyla analiz edilmiş, ölçüm modeli ve yapısal model ise Mplus 8.0 paket programıyla test edilmiştir. Araştırma sonucunda kendinden memnun olma, bireysel bütünlük duygusu ve aile bütünlük duygusu arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu saptanırken bu üç değişken ile psikolojik belirtiler arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır. Yapısal modelde kendinden memnun olmanın psikolojik belirtileri doğrudan yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu iki değişken arasında ilişkiye bireysel bütünlük duygusu ve aile bütünlük duygusu ayrı ayrı veya birlikte dahil edildiklerinde ise kendinden memnun olmanın psikolojik belirtileri yordama gücünün azaldığı ancak yordama gücünün hala anlamlı olduğu görülmüştür. Bu bulgular doğrultusunda, bireysel bütünlük ve aile bütünlük duygusunun kendinden memnun olma ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkide hem kısmi aracılık rolünde olduğu hem de birlikte çoklu aracılık rolünde oldukları tespit edilmiştir. Kendinden memnun olma hem bireysel bütünlük duygusu hem de aile bütünlük duygusu aracılığıyla psikolojik belirtileri dolaylı bir şekilde yordamaktadır. Tüm bulgulara ek olarak kendinden memnun olma, bireysel bütünlük ve aile bütünlük duygusunu doğrudan yordarken bireysel bütünlük ve aile bütünlük duygusu da psikolojik belirtileri doğrudan yordamaktadır.

Abstract:
The general aim of this study is to examine the relationships between self-satisfaction, psychological symptoms (depression, anxiety, somatization), sense of coherence, and family sense of coherence. In line with this general aim, the mediating roles of the sense of coherence and the family sense of coherence in the relationship between self-satisfaction and psychological symptoms were examined in the context of these relations. The sample of the study consisted of university students aged 18 and over and adults from various profession groups and quantitative research methods were used in the study. In the study, the Self-Satisfaction Scale was used to measure the self-satisfaction levels of individuals; Brief Symptom Inventory was used to measure the levels of psychological symptoms (depression, anxiety, somatization); Sense of Coherence Scale was used to measure the sense of coherence; Finally, the Family Sense of Coherence Scale was used to measure the family sense of coherence. In addition, the Personal Information Form prepared by the researcher was used in order to understand the demographic characteristics of the participants, and the data obtained were described in the study. Relationships between variables were tested using the Structural Equation Model (SEM). The descriptive statistics of the data used in the study were analyzed with the SPSS 25.0 package program, and the measurement model and the structural model were tested with the Mplus 8.0 package program. As a result of the research, it was determined that there were positive and significant relationships between self-satisfaction, the sense of coherence and the family sense of coherence, while there were negative significant relationships between these three variables and psychological sypmtoms. In the structural model, it was concluded that self-satisfaction directly predicted psychological symptoms. When the sense of coherence and the family sense of coherence were included separately or together in the relationship between these two variables, it was observed that the predictive power of self-satisfaction to psychological symptoms decreased, but self satisfaction's predictive power was still significant. In line with these findings, it has been determined that the sense of coherence and family sense of coherence are both partial mediators and multiple mediators in the relationship between self-satisfaction and psychological symptoms. Self-satisfaction indirectly predicts psychological symptoms through both the sense of coherence and the family sense of coherence. In addition to all findings, self-satisfaction directly predicts the sense of coherence and the family sense of coherence. The sense of coherence and the family sense of coherence also directly predicts psychological symptoms.