Gidya, leonardit ve kompostun çinko adsorpsiyon özelliklerinin belirlenmesi
Determination of zinc adsorption properties of gyttja, leonardite and compost
Yazar: MUHAMMED ALHASHEMI
Danışman: PROF. DR. KADİR SALTALI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Leonardit ve kompost toprak düzenleyicisi olarak kullanılan materyallerdir. Gidya ise Afşin-Elbistan Termik Santralı havzasında rezervi yaklaşık 4.8 milyar ton olan %30-40 kireç ve % 40-50 organik madde içeren bir materyaldir. Bu materyaller organomineral gübre yapımında kullanılmaktadır. Çinko bitkilerin mutlak ihtiyaç duyduğu mikro bitki besin elementlerinden birisidir. Türkiye topraklarının yaklaşık % 49'unda bitkiler tarafından alınabilir çinko (Zn) noksanlığına rastlanmaktadır.  Bu çalışmanın amacı, organomineral gübre yapımında kullanılan gidya, leonardit ve kompostun Zn adsorpsiyon özelliklerini belirlemektir. Çalışma laboratuvar koşullarında yürütüldü. Optimum adsorpsiyon koşullarını belirlemek için adsoprsiyonu etkileyen faktörlerden pH, tanecik iriliği, sıcaklık, çalkalama süresi ve çözelti konsantrasyonunun etkisi belirlenmiştir. Daha sonra  optimum koşullarda linear Langmuir ve Freundlich izotermi kullanılarak adsorpsiyon özellikleri saptanmıştır. Langmuir izotermine göre maksimum sorpsiyon kapasitesi (qmax) gidya için  14,10 mg g-1, leonardit için  13,74 mg g-1 ve kompost için 15,67 mg g-1 bulunmuştur. Sonuç olarak,  gidya, leonardit ve kompostun Zn sorpsiyon değerleri Langmuir ve Freunlich izotermine uyum göstermiştir. Bu materyallerin maksimum adsorpsiyon kapasiteleri (qmax) birbirine çok yakındır. Bu veriler dikkate alındığında, 1 kg organik materyalin  yaklaşık 15 gr Zn  tutabileceği görülmektedir. Organomineral gübre üretiminde ve sürdürülebilir Zn gübrelemesinde bu temel verilerin dikkate alınmasında fayda vardır.

Abstract:
Leonardite and compost are used as soil regulator materials. Gyttja is a material which contains 30-40% lime and 40-50% organic matter with a reserve of approximately 4.8 billion tons in Afşin-Elbistan Thermal Power Plant basin. These materials are used in the production of organomineral fertilizers. Zinc (Zn) is one of the micro plant nutrients that plants need.  Available Zn deficiency is observed in approximately 49% of Turkish soils. The aim of this study is to determine the Zn adsorption properties of gidya, leonardite and compost used in organomineral fertilizer production. The study was conducted under laboratory conditions. In order to determine the optimum adsorption conditions, the effect of pH, particle size, temperature, shaking time and solution concentration were determined. Then, adsorption properties were determined using linear Langmuir and Freundlich isotherm under optimum conditions. According to Langmuir isotherm, the maximum sorption capacity (qmax) was found to be 14.10 mg g-1 for gidya, 13.74 mg g-1 for leonardite and 15.67 mg g-1 for compost. In conclusion, gidya, leonardite and compost Zn sorption values were consistent with Langmuir and Freunlich isotherms. The maximum sorption capacity (qmax) of these materials is very close to each other. When these data are taken into consideration, it is seen that 1 kg of organic material can hold about 15 g Zn. It is useful to take these basic data into account in organomineral fertilizer production and sustainable Zn fertilization.