Fitik asitin deri üretiminde güç tutuşurluk üzerine etkisinin incelenmesi
The investigation of the effect of phytic acid on flame retardancy in leather production
Yazar: MÜGE DEVECİ TEKİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET METE MUTLU ; DOÇ. DR. CATALINA NATALIA YILMAZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Deri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deri Mühendisliği = Leather Engineering

Özet:
Döşemelik deriler, mobilya, havacılık, otomobil ve motosiklet gibi alanlarda kullanılan derilerden istenen bazı yüksek haslık özellikleri mevcuttur. Bu derilerden direkt olarak istenen özelliklerden birisi ise güç tutuşurluktur. Derilerin güç tutuşurluğunu sağlamak amacı ile ise ticari olarak halojen esaslı maddeler yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak son yıllarda gelişmeye devam eden çevre standartları, bu tip maddelerin kullanımını kısıtlamıştır. Dolayısı ile derilerin ve tekstil malzemelerinin güç tutuşurluğunu sağlamak için biyoesaslı maddelere yönlenilmiştir. Bu amaçla selülozik malzemeler ve yünde güç tutuşurluğun sağlanması amacı ile biyoesaslı bir madde olan fitik asit ile başarılı çalışmaların kaydedildiği görülmüştür. Bu sebeple çalışmada fitik asit esaslı retanaj maddelerinin deri üretiminde güç tutuşurluk üzerine etkisi incelenmesi amaçlanmıştır. Fitik asidin, derilerin güç tutuşurluğu üzerine etkisini incelemek amacı ile fitik asit, pentaeritrol, 1,2,3,4-bütan tetra karboksilik asit, sitrik asit, gliserol maddeleri ile çeşitli kombinasyonlar yapılarak 5 farklı retanaj maddesi sentezlenmiştir. Sentezlenen maddeler, krom tabaklanmış derilerin retanaj aşamasında deri ağırlığı üzerinden  %5 ve %10 oranlarında kullanılmıştır. Üretilen derilere yapılan test ve analizler sonucu fitik asit, gliserol ve sitrik asit kombinasyonu ile sentezlenen retanaj maddesi hariç olmak üzere sentezlenen retanaj maddelerinin derilerin güç tutuşurluğunu ve hidrotermal stabilitesini olumlu etkilediği görülmüştür. Diğer taraftan, sentezlenen güç tutuşurluk retanaj maddelerinin derinin mekanik ve fiziksel özelliklerinde kayda değer bir fark oluşturmadığı ortaya konmuştur.

Abstract:
There are some high fastness properties which have been requesting from leathers for upholstery leathers, furnitures, aviation, automobiles and motorcycles. One of these properties which have been directly requesting is flame retardancy. Halogen-based substances are widely used commercially in order to provide flame retardancy of leathers. However, these type substances have been rectricted for leathers and textiles by the determined environmental standards. Therefore, bio-based substances have been used to provide flame retardancy of leathers and textile materials. For this purpose, it has been observed that successful studies have been recorded with phytic acid as a bio-based substance, in order to provide flame retardancy in cellulosic materials and wool. For this reason, the aim of the study is to investigate the effect of phytic acid bases retanning agents on flame retardancy in leather production. In order to determine the effect of phytic acid on the flame retardancy of leathers, 5 different retanning agents were synthesized by making various combinations with phytic acid, pentaerythritol, 1,2,3,4-butane tetra carboxylic acid, citric acid and glycerol. The synthesized substances were used at the retanning stage of chrome tanned leathers at the rates of 5% and 10% based on the leather weight. As a result of the tests and analyses performed on the produced leathers, it was observed that the synthesized retanning substances positively affected the flame retardancy and hydrothermal stability of the leathers, except for the retanning substance synthesized with the combination of phytic acid, glycerol and citric acid. On the other hand, it was revealed that the synthesized flame retardant retanning substances did not create a significant difference in the mechanical and physical properties of the leathers.