Matematik eğitimi uzman ve öğretmenlerinin matematik okuryazarlığı kavramı hakkındaki düşünceleri
Opinions of mathematics education experts and teachers on the concept of mathematical literacy
Yazar: İLKNUR BİLGEÇ
Danışman: PROF. DR. EMİN AYDIN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Matematik okuryazarlığı içerisinde bulunduğu kültürden beslenen, toplumsal özellikleri barındıran ve ihtiyaç doğrultusunda problem durumlarını bu bağlamlar ile ele almaya uygun dinamik bir kavramdır. Bu sebeple her toplum için özgün bir anlam taşımaktadır. Bu çalışma matematik okuryazarlığının ülkemiz eğitim ve öğretim sisteminde nasıl tanımlandığını ortaya koymak amacıyla Delphi tekniği ile 2019-2022 yılları arasında İstanbul'da yürütülmüştür. Karma yöntem araştırmalarından keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen 11 matematik eğitimi uzmanı ve 23 matematik öğretmenini içeren çalışma grubu; matematik eğitiminde doktora derecesine sahip ve matematik okuryazarlığı üzerinde akademik çalışmada bulunmuş uzman ve en az 5 yıllık tecrübeye sahip, devlet okullarında görev yapan, matematik okuryazarlığı alanında bir çalışmada yer almış ya da şahsi ilgisi bulunan ortaöğretim matematik öğretmenlerini kapsar.
Delphi Tekniği alanyazında bir kavrama dair belirsizlik veya yetersiz bilgi söz konusu olduğunda, konunun uzmanlarından bilgi toplamak amacıyla bir dizi anketin ardışık olarak uygulandığı yapılandırılmış bir grup iletişim sürecidir. Veri toplama aracı olarak kullanılan ilk aşama anketi açık uçlu sorulardan oluşurken, ikinci anket ise ilk aşamada elde edilen cevapların içerik analizine tabi tutulmasıyla oluşturulmuştur. İkinci ve üçüncü aşamalarda görüş birliğine ulaşma durumu betimsel istatistik yardımıyla incelenmiştir. 
Analizler sonucunda, her iki katılımcı grup matematik okuryazarlığını temel matematik becerilerinden iletişim, matematikselleştirme, temsil, muhakeme ve müzakere, problem çözme stratejileri, matematik dili kullanımı ve matematiksel araç kullanımı ile ele alınması yönünde görüş birliği belirtmiştir. Matematik okuryazarlığının ölçme ve değerlendirilmesinde önerilen yöntemler uzun cevaplı yazılı yoklamalar ve problem çözmedir. Bu yöntemlere ek olarak uzmanlar sözlü imtihanlar, kavram haritaları, projeler ve şahsi görüşmeleri, öğretmenler ise çoktan seçmeli testler ve sınıf içi faaliyet değerlendirmenin kullanımını önermiştir. Bu kavramın geliştirilmesine yönelik çalışmaların öğretim, öğretim programı ve materyal boyutu, disiplinler arası yaklaşım, akran öğretimi, pedagojik önem, duyuşsal boyut ve öğretmen boyutu bileşenlerini içermesi gerektiği ifade edilmiştir. Bütüncül bir analizle, matematiksel ifade ve gösterimlerin okunması, anlamlandırılması ve bağlamın açıklanması gibi temel düzeydeki bazı becerilerin ön plana çıktığı tespit edilmiştir. Son olarak katılımcıların matematik okuryazarlığının problem çözme becerisi ile günlük hayat bağlamı içerisinde ele alınmasını uygun görmüştür.

Abstract:
Mathematical literacy is a dynamic concept that is nourished by the culture, contains social characteristics and is suitable for dealing with problems in these contexts in line with needs. For this reason, it has a unique meaning for every society. This study was carried out in Istanbul between 2019-2022 with the Delphi technique in order to reveal how mathematical literacy is defined in Turkey's education system. An exploratory sequential design from mixed-method research was used. The study group comprised 11 mathematics education experts and 23 mathematics teachers selected by the purposive sampling method. The experts hold a doctoral degrees in mathematics education and conducted academic work on mathematical literacy. Teachers have a minimum of 5 years of experience, have taken part in a study in mathematical literacy or have a personal interest. Participants work in public universities or schools.
The Delphi technique is a structured group communication process in which a series of questionnaires are applied sequentially in order to gather information from experts in the literature when there is uncertainty or insufficient information about a concept. While the first stage questionnaire used open-ended questions, the second survey was created by subjecting the answers obtained in the first stage to content analysis. In the second and third stages, the situation of reaching a consensus was examined with the help of descriptive statistics.
As a result, both participant groups agreed that mathematical literacy should be addressed with basic mathematical skills such as communication, mathematization, representation, reasoning and negotiation, problem-solving strategies, use of mathematical language and use of mathematical tools. Suggested methods for measuring and evaluating mathematical literacy are long-answer written exams and problem-solving. In addition to these methods, experts suggested the use of oral exams, concept maps, projects, and personal interviews, while teachers suggested the use of multiple-choice tests and classroom activity assessments. It was stated that the studies aimed at developing this concept should include the components of teaching, curriculum and material, interdisciplinary approach, peer teaching, pedagogical importance, and perceptional and teacher dimensions. A holistic analysis has determined that some basic skills such as reading and understanding mathematical expressions and representations and explaining the context come to the fore.