Abdulla Şaik: Hayatı, sanatı ve şiirleri
Abdulla Shaig his life, his art and poetry
Yazar: ALİ EROL
Danışman: PROF.DR. ALEMDAR YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Biyografi = Biography ; Talıbzade, Abdulla Şaik = Talıbzade, Abdulla Şaik ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Bugün için şair, naşir, dramaturg, görkemli muallim, maarif ve medeniyet ha dimi gibi unvanlarla anılmakta olan Abdulla Saik Talıbzade (1881-1959), XX. yy' in ilk yarısında yaşanmış olan birçok siyasî, sosyal ve edebî gelişmenin şahidi olarak A- zerbaycan edebiyatında önemli bir yer tutar. Sanat hayatı boyunca eğitim sahasından, edebiyatın hemen hemen bütün türle rine varan çalışmaları ile Azerî toplumunu çağdaş değerlerle buluşturmaya çalışmış olan Saik, ülkesini ve insanlarını geleceğe hazırlamak için yoğun bir çaba içinde olmuştur. 1902 yılında Türkçe öğretmeni olarak göreve başlayan yazar, 32 yıllık meslek hayatı içerisinde, yeni müfredat pogramlarının hazırlanması, millî değerlerin yer aldığı ilk ders kitaplarının yazılması ve ilk millî sınıfların açılması çalışmalarına rehberlik etmiştir. Azerbaycan Çocuk edebiyatının esaslarının belirlenmesinde de aktif rol oyna yan Saik, yazdığı birçok eserinde genç neslin eğitim ve terbiyesi konusuna öncelik ta nımış, şiirlerinde didaktik bir yol izlemiştir. Bununla beraber hürriyet, insan hakları, sosyal adalet, kadın hukuku gibi güncel problemleri gündeme taşımasıyla da dikkat çekmiş olan yazar, bilhassa Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti döneminde kaleme aldığı şiirleri ile de, millî konulardaki hassasiyetini dile getirmiştir. Sanat hayatının ikinci safhasını oluşturan Sovyet Devri yıllarında medeniyet adına yapılan düzenlemeleri Azerî toplumu için tarihî bir fırsat olarak değerlendiren şair, bu yıllarda çalışan kesimin sosyal statüsündeki değişmeleri ve eğitim konusunda alman önlemlerin mahiyetim vurguladığı şiirleriyle dikkat çekmiştir. İkinci Dünya Savaşı yıllarında ise, halkının manevî duygularını diri tutmak amacı ile Azerbaycan'ın şanlı tarihine yönelerek epik bir söylem içine giren şair, bu yöndeki çalışmalarından dolayı ödüllendirilmiştir. Pedagojik ve edebî faaliyetleri ile halkının teveccühünü kazanmış olan Saik, iki kez milletvekili seçilmiştir.

Abstract:
Abdulla Shaig Talibzade (1881-1959) is one of the mosl eminent and prolific literary figures of contemporary Azerbaijani Literature. He is a poet, a writer, a dramatist, an excellent teacher, and a pursuer of modem education and civilization. The strength of his works is originated from his extensive life experience. His works are characterized by many important political, social and literary events he witnessed in his life time. Shaig pursued a life dedicated to Azerbaijani society. His works were meant to introduce modern values to his fellow citizens and ensure a happy future for his nation. His range of activites varied from education to writing in all literary forms. Shaig started his career as a Turkish teacher in 1902. Among his major accomplishments during 32 years of active working life we can cite: Writing student textbooks which had a stress on national values, preparing new school curriculum, and opening national classes for the first time in Azerbaijan. Shaig also played an important role in starting writing hooks for children in Azerbaijan. He emphasized the role of education and good breeding of the new generation and wrote didactic poems serving his purpose. However he also wrote about universal issues such as liberty, human rights, social justice, women rights which were topical issues at the time and expressed his feelings about his nation during Azerbaijani Democratic Republic. In the second part of his life as an artist, that is in Soviet period years, he wrote about working classes and their changing social status. In World War II he employed an epic style in order to keep Azerbaijani national spirit alive and wrote about great Azerbaijani history and received many awards. Shaig, also a member of the national assembly, remains one of the most popular writers in his people's eyes thanks to his pedagogical act ivil ies and literary works.