Üretim ve hizmet işletmelerinde faaliyete dayalı maliyet sisteminin çeşitli yönleriyle incelenmesi: Bir kamu kurumunun yemekhanesinde uygulama
An analysis of activity-based cost system in manufacturing and service enterprises: An application in a public institution's dining center
Yazar: ÖZNUR POLAT
Danışman: PROF. DR. VEYİS NACİ TANIŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Faaliyete dayalı maliyetleme =   ; Hizmet işletmeleri = Service organizations ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Yemekhaneler = Refectories ; Yiyecek içecek hizmetleri = Food and beverage services ; Yiyecek içecek işletmeleri = Food and beverage operations ; Üretim = Production ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Geçtiğimiz yüzyıl itibariyle tüm dünya pazarlarında olduğu gibi ülkemizde de yaşanan köklü değişimler, yeni üretim ortamlarının oluşumuna öncülük ederek; üretim ortamlarında otomasyonun yaygınlaşması, üretimin her aşamasında bilgisayar kontrolündeki makinelerin kullanılmaya başlanmasının önünü açmıştır. Zaman içinde emek yoğun işletmeler yerini teknoloji yoğun işletmelere bırakmıştır. Bilgiye daha hızlı ve daha kolay ulaşılabilmesi mümkün olmuştur. Bu gelişmeler, işletmeleri daha kaliteli, ucuz ve hızlı üretim yapmaya yönelttiği gibi esnek üretim ortamlarına zemin hazırlamış ve küresel rekabet olgusunu da tetiklemiştir. Sürekli değişen ve gelişen dünya ekonomik koşulları ile birlikte işletmeler yoğun bir rekabet ortamının içerisine girmişlerdir. Bu durum, işletmelerin üretmeyi ya da sunmayı planladıkları ürün ya da hizmetlerin birim maliyetlerini doğru ve gerçeğe en yakın şekilde hesaplamalarını zorunlu kılmıştır. 
İşletmelerin küresel ekonomi şartlarında hizmet veya ürün fiyatlama ile ilgili doğru karar verebilmeleri, üretilen malın veya hizmetin maliyetini gerçeğe en yakın olarak tespit edebilmeleri gerekir. Bu noktada işletmelerin, satış fiyatını ve yöneticilerin planlama ve kontrol süreçlerine ışık tutacak kararları en doğru ve rekabet ortamına en uygun şekilde saptaması için üretimde kullanılan maliyet unsurlarını tam ve gerçekçi olarak belirlemeleri gerekir. 
	"Üretim ve Hizmet İşletmelerinde Faaliyete Dayalı Maliyet (bundan sonra FDM olarak ifade edilecektir.) Sisteminin Çeşitli Yönleriyle İncelenmesi: Bir Kamu Kurumunun Yemekhanesinde Uygulama" adı verilen bu çalışmada, geleneksel yöntemlerin yetersiz yönlerini ortadan kaldıran FDM sisteminin uzun vadede kuruma sağlayacağı faydaya vurgu yapılarak karar alınması, hem üretim hem de hizmet işletmelerinde ne ölçüde geliştirilebileceği ile maliyetlerin nasıl daha sağlıklı hesaplanarak yöneticilerin stratejik kararlar almasına yardımcı olabileceği hususları göz önünde tutularak önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. 

Anahtar kelimeler: FDM, Birim Maliyet, Toplam Maliyet

Abstract:
Radical changes in our country, as in all world markets after the 1980s, leading the formation of new production environments; the widespread use of automation in production environments, has paved the way for the use of computer-controlled machines at each stage of production. Over time, labor-intensive enterprises have been replaced by technology-intensive enterprises. The information has been made faster and easier to access. These developments have not only led enterprises to produce better quality, faster and cheaper, it also enabled the formation of flexible production environments and triggered an understanding of global competition. With the ever-changing and evolving world economic conditions, enterprises have entered an intense competitive environment. This situation has made it necessary for enterprises to calculate the unit costs of the products or services they plan to produce or offer, accurately and closely to reality.
Enterprises should be able to make the right decision on service or product pricing in global economy conditions, and to determine the cost of the produced goods or service as closely as possible. At this point, in order to determine the sales price and the decisions that will shed light on the planning and control processes of the managers in the most accurate and competitive environment, the cost elements used in production should be determined exactly and realistically.
In this study called ''Investigation Of Activity-Based Cost (hereinafter referred to as FDM) System In Manufacturing And Service Enterprises With Various Aspects: An Application In A Public Institution's Cafeteria'', the importance of the FDM system, which eliminates the inadequacies of traditional methods, has been tried to be revealed by emphasizing its long-term benefit to the institution, to what extent it can be improved in both manufacturing and service enterprises, and how it can help managers to make strategic decisions by calculating costs healthier.

Key Words: ABC, Unit Cost, Total Cost