Yerel yönetimlerin ölüm sonrası hizmetlerinden memnuniyet: İstanbul Büyükşehir Belediyesi örneği
The satisfaction with the postmortem services of local goverments: The case of Istanbul Metropolitan Municipality
Yazar: ONUR KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN KÖKTAŞ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cenaze hizmetleri = Funeral services ; Dayanışma = Solidarity ; Yerel yönetimler = Local administrations ; Ölüm = Death

Özet:
Çalışmanın amacı, yerel yönetimlerin ölüm sonrası hizmetlerinin, yakınlarını kaybeden bireyler arasında dayanışmasına sağladığı katkıyı ve bu hizmetlere yönelik memnuniyetin incelenmesidir. Bu bağlamda, yakınlarını kaybetmiş bireylerin belediyelerin sunduğu cenaze hizmetlerinin memnuniyet ve dayanışmaya olan etkisini ne ölçüde hissettikleri incelenmiştir. Veriler anket uygulanarak toplanmıştır. Araştırmanın evreni, İstanbul ili sınırlarında yaşayan ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından sunulan cenaze hizmetlerinden yararlanan bireylerdir. İstanbul'un geniş coğrafi alanı, 39 ilçede yaşayan cenaze yakınlarına ulaşmanın ekonomik ve zaman açısından zorluğu ve yüksek nüfus yoğunluğu göz önünde bulundurularak, daha etkin ve temsil edici sonuçlar elde edebilmek amacıyla tabakalı-kümeli sistematik örneklem yöntemi kullanılmıştır. İstanbul'un 12 ilçesi 3 farklı kümede değerlendirilmiştir. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının hesapladığı sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi endeksi (SEGE) çerçevesinde ilk aşamada İstanbul ilçeleri düşük, orta ve yüksek sosyoekonomik statüye göre tabakalandırılmış ve ikinci aşamada bu ilçelerden örneklem seçilmiştir. Örneklem seçiminde her bir ilçedeki cenaze sahiplerini seçmek için sistematik örneklem yöntemi uygulanmıştır. Tabakalar İstanbul ilçelerinin SEGE kapsamında üç kategoride gruplandırılması iken, kümeler üç kategorideki ilçe gruplarından sistematik bir yöntemle örnek seçimidir. 
Düşük SEGE için Sultangazi ve Arnavutköy; orta SEGE için Üsküdar, Beylikdüzü, Esenyurt ve Bağcılar, ve yüksek SEGE için Şişli, Beşiktaş, Kadıköy, Bakırköy, Fatih ve Başakşehir örneklemde yer almıştır. 600 kişiye uygulanan anket formundan derlenen veriler analiz edilmiştir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından sunulan ölüm sonrası cenaze hizmetleri ile bu hizmetlerden yararlanan cenaze yakınları arasında olumlu bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Katılımcılar, İBB'nin sunduğu cenaze hizmetlerinin beklentilerini karşıladığını, özellikle ücretsiz sunulan kurumsal hizmetlerin, bu zorlu süreçte yaşadıkları yükleri hafiflettiğini belirtmişlerdir. Bu durumun, cenaze yakınları arasında dayanışma ve işbirliğinin artmasına ve güçlenmesine katkı sağladığı ifade edilmiştir. Elde edilen bu değerlendirmeler, istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur.
Ölümün kaçınılmaz gerçekliğinden hareketle, belediyelerin sunduğu cenaze hizmetlerinin, cenaze yakınlarının yaşadığı zorlukları hafifletmede önemli bir rol oynadığı değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, yerel yönetimlerin sunduğu cenaze hizmetlerinden duyulan memnuniyetin yüksek olması ve bu hizmetlerin cenaze yakınları arasındaki dayanışmaya olan katkısının olumlu bir ilişkide olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, cenaze hizmetlerinin kritik bir rol oynadığını ve önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, yakınlarını kaybeden bireyler arasındaki dayanışmanın sağlanmasında yerel yönetimlerin cenaze hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması ve bu hizmetlerin teknolojik imkanlar kullanılarak geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the contribution of local governments' post-mortem services to the solidarity among individuals who have lost their loved ones, as well as to assess the level of satisfaction with these services. In this context, the extent to which bereaved individuals perceive the impact of funeral services provided by municipalities on their satisfaction and solidarity has been explored. Data was collected by applying a survey. The population of the research is individuals living within the borders of Istanbul province and benefiting from the funeral services offered by Istanbul Metropolitan Municipality (IMM). Considering the wide geographical area of Istanbul, the economic and time difficulty of reaching the relatives of the deceased living in 39 districts, and the high population density, the stratified-cluster systematic sampling method was used in order to obtain more effective and representative results. 12 districts of Istanbul were evaluated in 3 different clusters. Within the framework of the socioeconomic development level index (SEGE) calculated by the Ministry of Industry and Technology, in the first stage, Istanbul districts were stratified according to low, medium and high socioeconomic status, and in the second stage, a sample was selected from these districts. In sample selection, a systematic sampling method was applied to select funeral owners in each district. While layers are the grouping of Istanbul districts into three categories within the scope of SEGE, clusters are the selection of samples from district groups in three categories with a systematic method.
Sultangazi and Arnavutköy for low SEGE; Üsküdar, Beylikdüzü, Esenyurt and Bağcılar were included in the sample for medium SEGE, and Şişli, Beşiktaş, Kadıköy, Bakırköy, Fatih and Başakşehir for high SEGE. Data compiled from the survey form applied to 600 people were analyzed.
The study revealed a positive relationship between the post-mortem funeral services provided by the Istanbul Metropolitan Municipality (İBB) and the bereaved families who benefited from these services. Participants stated that İBB's funeral services met their expectations, particularly highlighting that the institutional services provided free of charge alleviated the burdens they experienced during this challenging time. It was noted that this situation contributed to the increase and strengthening of solidarity and cooperation among the bereaved. These evaluations were found to be statistically significant.
Considering the inevitable reality of death, it is concluded that the funeral services provided by municipalities play a significant role in alleviating the difficulties faced by the bereaved families. In this context, it was found that there is a positive relationship between the high level of satisfaction with the funeral services provided by local governments and their contribution to solidarity among the bereaved families. This underscores the critical role and importance of funeral services. Consequently, it is concluded that ensuring the continuity of local government funeral services and enhancing these services using technological means is essential in fostering solidarity among bereaved individuals.