Adölesanların mizaç özelliklerine göre dinledikleri müzik türlerinin belirlenmesi Trabzon ili örneği
Determining the types of music listened to by adolescents according to their temperament characteristics Trabzon province example
Yazar: ALİ KEMAL BULUT
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN YILDIZ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Adölesan dönem, kimlik arayışının, sosyal, duygusal ve ruhsal değişimlerin yoğun yaşandığı ve güçlü duyguların ortaya çıktığı bir yaşam evresi olarak kabul edilir. Bu süreçte adölesanlar, kendilerini ifade etmek, streslerini azaltmak, motivasyonlarını artırmak, odaklanmak, çalışmak ve sosyalleşmek gibi amaçlarla müziği kullanmaktadır. Müzik, bireyin iç dünyasını doğrudan yansıtmanın en güçlü ve en estetik yolu olarak bilinir. Farklı müzik türleri altta yatan farklı duyguların karşılığı olabilmektedir. Ancak henüz kimlik arayışında olan adölesanların mizaç özellikleri ile dinlemeyi tercih ettikleri müzik türleri arasında bir bağlantı kurulmadığı gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda bu çalışmanın amacı, adölesanların mizaç tiplerine göre dinledikleri müzik türlerinin belirlenmesidir.
Araştırmada nicel araştırma türlerinden olan tarama modeli kullanışmıştır. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı'nda Trabzon İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 22 devlet lisesine kayıtlı 693 12-18 yaş aralığındaki adölesan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında "Tanıtıcı Bilgi Formu" ve "Dokuz Tip Mizaç Ölçeği Ergen Formu (DTMÖ-E)" kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS (Statistical for Social Sciences) 26.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçları doğrultusunda; araştırmaya katılan adölesanların yaş ortalaması 15.66±1.18 olup; adölesanların %66.1'ini (n=458) kız, %33.9'unu (n=235) ise erkek katılımcılar oluşturmaktadır. Adölesanların %97,8'inin (n=678) müzik dinlemeyi sevdiği belirlenmiştir. Adölesanlar tarafından en çok tercih edilen üç müzik türü sırasıyla %37,8 oranla Türkçe Pop-Rock, %17,3 oranla Türk Halk Müziği ve %16,2 oranla Arabesk-Fantezi Müzik olarak tespit edilmiştir. Müzik dinlemeyi seven adölesanların DTM6 mizaç tipi eğilimlerinin yüksek olduğu bulunmuştur. Adölesanların müzik dinlemeyi sevme durumu ile DTM4 mizaç tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Adölesanların dinlemeyi tercih ettikleri müzik türlerine göre mizaç tipi eğilimleri incelendiğinde; Türk Halk Müziği, Türk Sanat Müziği, Türkçe Pop-Rock Müzik, Türk Rap-Hip-Hop Müzik, Yabancı Pop-Rock Müzik ve Yabancı Rap-Hip-Hop Müzik dinlemeyi tercih eden adölesanların DTM6 mizaç tipi eğilimlerinin daha yüksek olduğu ve bu kişilerin entelektüel dinginlik arayan, güvensiz hissetmeleri, hayal kırıklığına uğramaları nedeniyle gergin ve suçlayıcı davranış sergileyen bireyler olabilecekleri tespit edilmiştir. Arabesk-Fantezi Müzik dinlemeyi tercih eden adölesanların DTM4 mizaç tipi eğilimlerinin daha yüksek olduğu ve bu kişilerin duyguların anlamını arayan, aşırı duygulu ve empatik, özgünlük ve bireysellikten hoşlanan bireyler olabilecekleri saptanmıştır. Klasik Batı Müziği dinlemeyi tercih eden adölesanların DTM9 mizaç tipi eğilimlerinin daha yüksek olduğu ve bu kişilerin duyumsal-hareketsel konfor arayan, çatışmaktan kaçınan, ağırkanlı, sakin, uyumlu, barışçıl ve yumuşak huylu bireyler oldukları bulunmuştur. Adölesanların ortalama müzik dinleme süresi ile mizaç tipi eğilimleri arasındaki ilişki incelendiğinde; adölesanların müzik dinleme süresi arttıkça DTM4 ve DTM7 mizaç tipi eğilimlerinin de arttığı tespit edilmiştir. 
Buradan hareketle; farklı mizaç tip eğilimi gösteren adölesanların tercih ettikleri müzik türleri belirlenmiştir. Bu tercihlerin, adölesanların kimlik arayışı ve duygusal ihtiyaçları doğrultusunda şekillendiği düşünülmektedir. Bu durumu saptamak için kanıt düzeyi yüksek ileri çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Adolescence is considered as a life stage in which the search for identity, social, emotional and spiritual changes are intense and strong emotions emerge. In this process, adolescents use music to express themselves, reduce stress, increase motivation, focus, study and socialise. Music is known as the strongest and most aesthetic way of directly reflecting the inner world of the individual. Different types of music can correspond to different underlying emotions. However, it has been observed that there is no connection between the temperament characteristics of adolescents who are still in search of identity and the types of music they prefer to listen to. Accordingly, the aim of this study is to determine the types of music that adolescents listen to according to their temperament types.
The survey model, which is one of the quantitative research types, was used in the study. The sample of the study consists of 693 adolescent students between the ages of 12-18 enrolled in 22 state high schools affiliated to Trabzon Provincial Directorate of National Education in the 2023-2024 academic year. 'Introductory Information Form' and "Nine Types of Temperament Scale Adolescent Form (NTTS-A)" were used to collect the research data. The data obtained within the scope of the research were analysed using SPSS (Statistical for Social Sciences) 26.0 package programme.
In line with the results of the study, the average age of the adolescents participating in the study was 15.66-1.18 years; 66.1% (n=458) of the adolescents were girls and 33.9% (n=235) of the adolescents were boys. It was determined that 97.8% (n=678) of the adolescents liked listening to music. It was determined that 97.8% (n=678) of the adolescents liked listening to music. The three most preferred music genres by adolescents were Turkish Pop-Rock with 37.8%, Turkish Folk Music with 17.3% and Arabesque-Fantasy Music with 16.2%. It was found that adolescents who liked to listen to music had a high tendency of NTT6 temperament type. It was determined that there was a statistically significant difference between adolescents' liking to listen to music and NTT4 and NTT6 temperament types. When the temperament type tendencies of adolescents were examined according to the types of music they preferred to listen to, it was found that adolescents who preferred to listen to Turkish Folk Music, Turkish Art Music, Turkish Pop-Rock Music, Turkish Rap-Hip-Hop Music, Foreign Pop-Rock Music and Foreign Rap-Hip-Hop Music had higher DTM6 temperament type tendencies and these individuals may be individuals who seek intellectual serenity, feel insecure, feel nervous and exhibit accusatory behaviour due to disappointment. It was determined that adolescents who preferred to listen to Arabesque-Fantasy Music had a higher tendency of DTM4 temperament type and these individuals may be individuals who seek the meaning of emotions, are overly emotional and empathic, and enjoy originality and individuality. It was found that adolescents who preferred to listen to Western Classical Music had higher DTM9 temperament type tendencies and these individuals were found to be individuals who sought sensory-motor comfort, avoided conflict, were slow, calm, harmonious, peaceful and mild-mannered. When the relationship between the average duration of music listening and temperament type tendencies of adolescents was examined, it was found that as the duration of music listening increased, the DTM4 and DTM7 temperament type tendencies of adolescents also increased. 
From this point of view, the music genres preferred by adolescents with different temperament types were determined. It is thought that these preferences are shaped in line with the adolescents' search for identity and emotional needs. Further studies with high level of evidence are needed to determine this situation.