Bazı makarnalık buğday ve Aegilops tauschii melezlerinden elde edilmiş sentetik buğdayların tarımsal özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A study on the determination of agricultural characteristics of synthetic wheats obtained from crossing of durum wheat with Aegilops tauschii
Yazar: ENGİN KEKEÇDİL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA YILDIRIM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, makarnalık buğday ve Aegilops tauschii melezlerinden elde edilmiş 5 sentetik buğday ve 4 ticari ekmeklik buğday genotipi kullanılmıştır. Sentetik ekmeklik buğdayların ticari ekmeklik buğdaylara kıyasla bazı yaprak ve başak özellikleri, üst boğum arası uzunluğu ve bitki boyu, hasat indeksi ve bitki dane verimi karakterleri incelenmiştir. Deneme 2017 yılında Ziraat Fakültesi Deneme Arazisi'nde tesadüf blokları denme desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.
İncelenen özelliklerden bayrak yaprağı boyu, yaprak alanı, kardeş sayısı, biyolojik verim, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi 1000 tane ağırlığı ve bitki verimlerine ait genotipler varyansı %1 düzeyinde ve başakta başakçık sayısına ait genotipler varyansı ise %5 düzeyinde önemli bulunmuştur. Genotipler arasında başak uzunluğu, üst boğum arası uzunluğu ve bitki boyu özellikleri açısından fark bulunamamıştır. Sentetik buğdaylar grup ortalamasına göre yaprak alanı, başak uzunluğu, üst boğum arası uzunluğu, bitki boyu ve kardeş sayısı özellikleri açısından ticari çeşitlere kıyasla daha yüksek değerler vermişlerdir (sırasıyla; 2.99 cm2, 9.45 cm, 22.69 cm, 57.20 cm ve 12 kardeş/bitki). Bayrak yaprağı boyu, biyolojik verim, başakta başakcık sayısı, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi, bitki verimlerini ve 1000 tane ağırlığı özellikleri açısından ticari çeşitler daha iyi değerlere sahip olmuşlardır (sırasıyla; 18.5 cm, 32.3 g, 17.97 başakcık/başak, 27.76 tane/başak, 1.67 g, %35.76, 11.38 g ve 48.09 g). İncelenen özelliklerden çıkarılan sonuca göre, sentetiklerin ticari çeşitlere kıyasla tarımsal açıdan zayıf oldukları ve ileri ki ıslah çalışmaları ile daha arzu edilir değerlere ulaştırılması mümkün görülmektedir.

Abstract:
In this study, 5 synthetic and 4 commercial bread wheat genotypes obtained from durum wheat and Aegilops tauschii hybrids were used. Some leaf and spike characteristics, length of upper internode and plant height, harvest index and plant grain yield of synthetic bread wheats were investigated compared to commercial bread wheat. The trial was established in 2017 at the Experimental Field of the Faculty of Agriculture with 3 replication in a randomized complete block design. 
Genotypic variances were found at 1% levels for number of tillers, flag leaf lenght and area, biological yield, grain number per spike, grain weight per spike, harvest index, 1000 grains weight and plant yields and at 5% for spikelet number per spike. There was no difference among genotypes in terms of spike length, length of upper internode and plant height. According to group means, synthetic wheats had higher values in terms of flag leaf area, spike length, length of upper internode, plant height and number of tillers (2.99 cm2, 9.45 cm, 22.69 cm, 57.20 cm and 12 tillers/plant, respectively), and also commercial varieties had better values in terms of flag leaf length, biological yield, number of spikelets per spike, number of grains per spike, grain weight per spike, harvest index, plant yields and 1000 grains weight (18.5 cm, 32.3 g, 17.97 spikelets/spike, 27.76 grains/spike, 1.67 g, 35.76%, 11.38 g ve 48.09 g, respectively) compared to synthetics. According to the results obtained from the features examined, synthetic wheats are not good desirable agricultural characteristics compared to commercial wheats and they should be improved for more desirable values by further breeding studies.