Psikolojik belirtilerin yordayıcıları olarak ölüm kaygısı, anlamsızlık, belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik esneklik
Death anxiety, meaninglessness, intolerance of uncertainty and psychological flexibility as predictors of psychological symptoms
Yazar: FATMA SALİHA ATABAY GAZİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VOLKAN KOÇ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Tez çalışmasında psikolojik belirtilerin yordanmasında ölüm kaygısı, anlamsızlık, 
belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik esnekliğin rolü incelenmiştir. Çalışmanın 
örneklemi 18-68 yaş aralığında bulunan 396 kişiden oluşmaktadır. Katılımcıların 
263'ü (%66,41) kadın ve 133'ü (33,59) erkektir. Araştırma kapsamında bireylerin, 
psikolojik belirti, ölüm kaygısı, anlamsızlık, belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik 
esneklik düzeyleri incelenmiştir. Veri toplamak amacıyla Demografik Bilgi Formu, 
Kısa Belirti Ölçeği, Ölüm Kaygısı Ölçeği, Yaşamda Anlam Ölçeği, Belirsizliğe 
Tahammülsüzlük Ölçeği ve Kabul ve Eylem Formu-II kullanılmıştır. Demografik bilgi 
formunun içerisinde yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum ile ilgili sorular 
bulunmaktadır. Psikolojik belirtiler, ölüm kaygısı, yaşamda anlamın varlığı, yaşamda
anlam arayışı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik esneklik değişkenleri 
arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon tekniği 
değerlendirilmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucuna göre psikolojik belirtiler, 
ölüm kaygısı, yaşamda anlamın varlığı, yaşamda anlam arayışı, belirsizliğe 
tahammülsüzlük ve psikolojik esneklik arasında 0,22 ile 0,71 aralığında istatistiksel 
açıdan anlamlı derecede ilişkiler bulunmaktadır. Ölüm kaygısı, yaşamda anlamın 
varlığı, yaşamda anlam arayışı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik esnekliğin 
psikolojik belirtileri yordama düzeylerini değerlendirmek için hiyerarşik regresyon 
analizi yapılmıştır. İlk adıma ölüm kaygısı, ikinci adıma yaşamda anlamın varlığı ve 
yaşamda anlam arayışı, üçüncü adıma ise belirsizliğe tahammülsüzlük, dördüncü 
adıma psikolojik esneklik dahil edilmiştir. Psikolojik belirtilerin yordanmasına ilişkin 
yapılan hiyerarşik regresyon analizine göre ölüm kaygısı, yaşamda anlamın varlığı, 
yaşamda anlam arayışı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve psikolojik esneklik birlikte 
psikolojik belirtileri yordamaktadır. Son olarak değişkenlerin cinsiyete ve eğitim 
düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığına bakılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular 
literatür ışığında tartışılmıştır.

Anahtar kelimeler: Psikolojik Belirtiler, Ölüm Kaygısı, Yaşamda Anlam, Belirsizliğe Tahammülsüzlük, Psikolojik Esneklik

Abstract:
In this thesis, the role of death anxiety, meaninglessness, intolerance of uncertainty
and psychological flexibility in predicting psychological symptoms was investigated. 
The sample of the study consists of 396 individuals between the ages of 18-68. The
participants were 263 (66.41%) female and 133 (33.59%) male. Within the scope of 
this research, psychological syptoms, death anxiety, meaninglessness, intolerance of 
uncertainty and psychological flexibility levels were examined. Demographic 
Information Form, The Brief Symptom Measure-25, Turkish Death Anxiety Scale, 
Meaning in Life Questionnare, The Intolerance of Uncertainty Scale and Acceptance
and Action Questionnaire-II were used for data collection. In the demographic 
information form, there are questions about age, gender, education level, relationship 
status. The relationships between psychological syptoms, death anxiety, meaning of 
life, search for meaning, intolerance of uncertainty and psychological flexibility were 
evaluated using the Pearson's Product Moment Correlation technique. According to 
the results of the correlation analysis show that, psychological syptoms, death anxiety, 
meaning of life, search for meaning, intolerance of uncertainty and psychological 
flexibility there is a statistically significant correlation with in the range of 0.12 and 
0.47. Hierarchial Regression Analysis was conducted to evaluate the predictive levels 
of death anxiety, meaning of life, search for meaning, intolerance of uncertainty and 
psychological inflexibility for the death anxiety. The first step included death anxiety, 
the second step included the existence of meaning in life and the search for meaning 
in life, the third step included intolerance of uncertainty, and the fourth step included 
psychological flexibility. Looking at the results of hierarchical regression analysis, it 
was found that death anxiety, meaning in life, search for meaning, intolerance of 
uncertainty and psychological flexibility predicted 51% of obsessions in a statistically
significant way. Finally, a study was conducted to determine whether the variables
differed according to gender and education. At the end of the study, the findings were 
evaluated by considering the information in the literature.

Keywords: Psychological Syptoms, Death Anxiety, Meaning in Life, Intolerance of Uncertainty, Psychological Flexibility