Gıda fabrikasyon atıklarından aktif karbon üretimi ve soya yağını ağartma performansının incelenmesi
Production of activated carbon from food fabrication waste and investigation of bleaching performance in soybean oil
Yazar: YASEMİN DERMANLI
Danışman: PROF.DR. ÖZGÜL EVRANUZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalısmada, ceviz, Antep fıstıgı ve fındık kabuklarından, H3PO4 kullanılarak, havaatmosferinde kimyasal aktivasyonla aktif üretilmistir. Bu amaçla ögütülmüs,kurutulmus ceviz, Antep fıstıgı ve fındık kabukları H3PO4 (%85'lik) ile 1:3 (g:ml)oranında karıstırılmıs oda sıcaklıgında 24 saat bekletildikten sonra ve bekletilmeden külfırınında 3000, 4000, 5000C'de 2 saat aktive edilmistir. Yıkama islemi sonrasında, iyotsayısı, yüzey fonksiyonel grupların titrasyonu ve fenol adsorpsiyonu analizleriyapılmıstır. Ayrıca bu aktif karbonlar, soya yagının agartılma prosesinde kullanılarakyagdaki minor komponentleri (renk, peroksit, serbest yag asitleri, fosfolipid)adsorplama performansları incelenmis ve referans örnek olarak seçilen Tonsil FF 210ile kıyaslanmıstır. Aktivasyon sıcaklıgının artması ile aktif karbon numunelerinin iyotsayısı degerleri artmıstır. En yüksek iyot sayısı, ceviz kabugundan 5000C'de 2 saataktivasyon ile elde edilen aktif karbonda bulunmustur. Aktivasyon sıcaklıgının artısı ileaktif karbonların yüzey asitliginin azaldıgı ve fenol adsorpsiyonunun arttıgısaptanmıstır. Fenol adsorplama kapasiteleri fındık>ceviz>Antep fıstıgı seklindebulunmustur. Ham soya yagının agartılmasında en yüksek performansı cevizkabugundan 5000C'de 2 saat aktivasyon ile elde edilen aktif karbon göstermistir. Aktifkabonların renk açma oranları %64,6-%8,7 arasında degismektedir. Tonsil FF 210'unrenk açma oranı %53,5 olarak saptanmıstır. Bütün aktif karbonlar, serbest yag asitlerive peroksit adsorpsiyonunda Tonsil FF 210'dan daha yüksek performansgöstermislerdir. Fosfolipid adsorpsiyonunda, Antep fıstıgı kabuklarından 3000 ve4000C'de üretilen aktif karbonlar hariç bütün aktif karbonların Tonsil FF 210'dan dahabasarılı oldugu bulunmustur.Anahtar Kelimeler: Aktif karbon, Gıda fabrikasyon atıkları, Kimyasal aktivasyon,Agartma, Soya yagı.

Abstract:
In this study, activated carbons were produced from walnut, pistachio and hazelnutshells by chemical activation using H3PO4, in air atmosphere. For this purpose dried,ground walnut, pistachio and hazelnut shells was mixed with H3PO4 (85 %) in ratio of1:3 (wt:vol) and the mixture was activated at 3000, 4000, 5000C for 2 hours in a mufflefurnace either directly or after 24-hour?soaking-time at room temperature. Afterwashing the iodine number, titratable surface functional groups and phenol adsorptionvalues of activated carbons produced were determined and their ability to adsorbminor components (color, peroxide value, free fatty acid, phospholipid content) fromcrude soybean oil was tested and compared to those of Tonsil FF 210. An increase inactivation temperature increased the iodine number of activated carbons. Walnut shellsactivated at 5000C for 2 hours exhibited the highest iodine number. It was observed thatincreasing the activation temperature decreased the surface acidic groups and increasedthe phenol adsorption of activated carbons. The sequence of phenol adsorption capacityof activated carbons obtained in this study was: hazelnut>walnut>pistachio. Activatedcarbon produced from walnut shell at 5000C for 2 hours gave the highest bleachingperformance. Bleachability values of activated carbons were between 64,6%-8,7%whereas bleachability value of Tonsil FF 210 was 53,5%. All activated carbons exhibitedhigher free fatty acids and peroxide adsorption than Tonsil FF 210. Phospholipidsadsorption of the activated carbons except for for those obtained from pistachio shells at3000 and 4000C were higher than that of Tonsil FF 210.Keywords: Activated Carbon, Food Fabrication Waste, Chemical Activation, Bleaching,Soybean Oil.