Türkiye'de Alevi siyaseti örneği: Türkiye Birlik Partisi (1966?1981)
An example of alevist politics in Turkey: The Unity Party of Turkey (1966?1981)
Yazar: MURAT YÜMLÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİYE DİNÇER KOÇAK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu tez, Türkiye'de, Cumhuriyet dönemi Alevi siyasallaşmasının örgütlü temsil mekanizmalarını karşılayan ilk örnekler arasında sayılabilecek Türkiye Birlik Partisi'nin, siyasal hayattaki yerini, siyasallaşma karakteristiklerini incelemek amacıyla hazırlanmıştır.Çalışma kapsamında, Aleviler ve Aleviliğin, tarihsel süreçteki dönüşümü, tabi olunan rejim merkezi yönetimleriyle kurulu ilişkiler Bektaşilik ve Kızılbaşlık ana alt damarları üzerinden meydana gelen ayrışma ekseninde ele alınmış, topluluk ve kimliğin tarihsel karakterlerinin Osmanlı Dönemi son evresi, milli mücadele dönemi ve erken cumhuriyet dönemindeki kodları genel geçer reddiye ve eklemlenme postülatlarının eleştirilmesiyle değerlendirilmeye çalışılmıştır.Ayrıca, çok partili hayata geçişle ivme kazanarak, toplumsal yapıya daha etkin biçimde nüfuz eden göç, kentleşme, haberleşme ve yaygın eğitim olanaklarıyla eğitim seviyesinin yükselmesi olgularının ve Demokrat Parti'nin (DP) temsil ettiği siyasal iktidarın zamanla kazandığı Sünni?otoriteryen karakter kodlarının yarattığı olumsuz algının da etkisiyle belirginleşen siyasallaşma karakteristiğinin, Alevilerin örgütlü siyasallık sürecinin ivmelenmesinde etkili olduğu, yanı sıra 1960 sonrası görece özgürlükçü ve örgütlenme imkânlarını genişleten anayasal çerçeve, toplumsal ve siyasal atmosfer etkisindeki belirleyiciler üzerinden TBP'nin kuruluşu değerlendirilmiştir.Bu çerçevede, partinin kuruluşuna ilişkin yaklaşımlar ele alınarak Alevi siyasallaşmasının örgütlülük arayışları değerlendirilmeye çalışılmıştır. Partinin katıldığı genel seçimlerde elde ettiği sonuçlar üzerinden Alevi geleneksel soy hiyerarşisinin Alevi siyasal mobilizasyonunu yönlendirici etkisi değerlendirilmiş, Alevilik içindeki ana alt damarlardan Bektaşiliğin etkinleştiği ve ayrıştığı iki ana siyasallık karakteristiği üzerinden şekillenen parti karakterinin Alevilik ve siyaseti tarihindeki yeri, Türkiye siyasal tarihindeki yeri araştırılmıştır.Son bir değerlendirme yapmak gerekirse, Alevi siyasallığının parçalılığını ve salt mezhepsel karakter üzerinden yürümeyen karakteristiğini somutlayan parti, Türkiye siyasal hayatında mezhepsel saiklerin harekete geçtiği bir eşitsizlikci zemine ilişkin tarihsel kesitin özgün bir parçasını oluşturmuştur.

Abstract:
This thesis has been prepared by the purpose of investigating one of the first examples matching the organized representational mechanisms of Alevi politicization, Unity Party of Turkey?s (UPT) political characteristics and the position in Turkish political life.In scale of the study, the transformation of Alevilik and Alevis on the historical period has been regarded by the divergence axis which processed on two main sub-divisions Bektaşilik and Kızılbaşlık; also has been targeted to evaluate the historical characteristics of Alevis and their identities on the codes of late Ottoman era, national struggle and early republican periods by the criticization of the generally accepted objectional and jointing postulates.It?s also evaluated that the politicizing characteristic which has been siginified by the influence of pejorative perception created by the, gained in time, Sunni-authoritarian characteristic codes of political power represented by the Democratic Party (DP) and the phenomena such as the increasing level of education via the widespreadening of education oppurtunities, communication, urbanization, immigration which affect the social structure more effectively, accelerated the process organizatory politicization; additionaly evaluated the foundation of UPT over some determinants by the influence of socio-political atmosphere and the relatively libertarian constitutional framework which has been enlarging the organizational opportunities.In this context, by taking the models to approach to the foundation of the party, the search for Alevist politicization has been put on evaluation trial. Over the results gained from the general elections that the party attended, the directional way of Alevi traditional hereditary hierarchy on the Alevist political mobilization has been evaluated. The position of the character of party which has been shapened by the two main politically characteristic of converging and diverging Bektashism, one of the main sub arteries in Alevism, has been researched in Alevism and Alevist political history, Turkish political life.As a conclusionary evaluation if needed, the party, which has been concretizing the fragmentedness and the not-only processing character on denominational factor of Alevist politicization, has composed an original part of the historical section of Turkish political life related to the unegalitarian platform on which the denominational motives have been mobilised.