Prenses Atiye Köşkü restorasyon projesi
Restoration project for the Summer Residence of Princess Atiye
Yazar: FÜSUN ECE FERAH
Danışman: PROF. DR. AYŞE ZEYNEP AHUNBAY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
PRENSES ATİYE KÖŞKÜ RESTORASYON PROJESİ ÖZET 1900 yılında Avukat Fevzi Bey tarafından yaptırılan Prenses Atiye Köşkü, Kadıköy ilçesi Feneryolu semtinde Haydarpaşa-İzmit demiryolu hattına bitişik yedi dönümlük bir bahçe içerisinde yer almaktadır. Bir süre yazlık olarak kiraya verilen yapı 1910 yılında Sultan II.Abdülhamid' in oğlu Abdülkadir Efendi tarafından satın alınmış, 1924 yılında saltanat mensuplarının yurtdışına çıkarılmalarının ardından da son Mısır Hidivi Abbas Hilmi Paşa' nın eşi İkbal Hanım'a satılmıştır. Prenses Atiye, Abbas Hilmi Paşa ve İkbal Hanım' in kızlarıdır. Özgün tasarımında bahçe içinde müştemilat, kapalı çardak, arabalıklar, Abdülkadir Efendi'ye ait müzik odası, iki adet kaskatlı havuz, metal konstrüksiyonlu kameriye ve çok sayıda ağaç olduğu bilinmektedir. Günümüzde bunların bir kısmı yok olmuş, bir kısmı yeniden yapılarak özelliklerini yitirmiştir. 1978 yılında "korunması gerekli sivil mimarlık örneği" olarak tescil edilen yapının bahçesine 1986 yılında alınan bir kararla iki adet onyedişer katlı apartman inşa edilmiş, bu sırada bahçedeki ağaçların bir kısmı kesilmiştir. Apartmanların inşa edilebilmesi için ön koşul olarak köşkün bakım ve onarımının zorunlu kılınması sonunda doğru olmayan birtakım müdahaleler yapılmış, yapının özgün detaylarına zarar verilmiştir. Bu tarihten sonra ise yapı boş bırakılarak kaderine terk edilmiştir. Köşk, Osmanlı Devleti' nin yüzünü batıya döndüğü bir dönemde inşa edilmiştir. Yoğun arsa spekülasyonu ve rant hırsı nedeniyle yakın tarihimizin sosyal yapısını ve beğenilerini yansıtan bu döneme ait birçok yapı yıkılarak yerlerine çok katlı apartmanlar yapılmış yada büyük değişiklikler yapılarak özgün nitelikleri yok edilmiştir. Pek çoğu ise bakımsızlık nedeniyle yok olmak üzeredir. Prenses Atiye Köşkü, günümüze nispeten iyi durumda ulaşmış bir örnek olması sebebiyle tez konusu olarak seçilmiş ve sahip olduğu tarihi ve estetik değerleri gelecek nesillere aktarması amacıyla restorasyon projesi hazırlanması öngörülmüştür. Öncelikle yapının 1/50 ölçekli rölövesi çıkarılmış ve çizimler fotoğraflarla desteklenmiştir. Eşzamanlı olarak, yapının bulunduğu çevre ve yapıldığı döneme ilişkin yazılı ve görsel kaynaklar taranmış ve köşkün ayrıntılı tanımı yapılmıştır. Yapının özgün durumu ve zaman içinde geçirdiği değişimler yapıdan elde edilen verilere, görsel ve yazılı dokümanlara ve benzer yapılara dayanılarak belirlenmiş ve bunlar 1/50 ölçekli restitüsyon çizimleri ile desteklenmiştir. Son aşamada yapı için uygun bir işlev belirlenmiş ve yapının bu yeni işleve uyarlanması ve çağdaş konfor koşullarına ulaşması için gerekli müdahale tipleri ortaya konmuştur. XVI

Abstract:
RESTORATION PROJECT FOR THE SUMMER RESIDENCE OF PRINCESS ATİYE SUMMARY Summer residence of Princess Atiye, which dates from 1900, is situated in a garden of 7000 sqm adjacent to the "Haydarpaşa-İzmit" railroad, at Feneryolu quarter of Kadıköy district. Originally it was built for Lawyer Fevzi Bey. After being rented for a couple of years, it was sold to Abdülkadir Efendi, son of Sultan Abdiilhamid II, in 1910. After 1924, when the Ottoman royal family was forced to leave the country, jkbal Hanım, wife of the last Khedive of Egypt - Abbas Hilmi Paşa- bought the house. Princess Atiye was the daughter of Abbas Hilmi Paşa and İkbal Hanım. It is known that there were originally an annex, a closed arbor, two garages, a music room built by Abdülkadir Efendi for practising the violin, two cascaded pools, a metal framed brellis and many trees in the garden. Today some of these are demolished and some are rebuilt and lost their authenticities. After 1986 two apartment blocks of 17 storeys each were built in the garden although the house had been inscribed as a historic building in 1978. Because it was necessary to restore the house before any building activity, some bad interventions were made to the house and its original details were damaged. After this, it was deserted. The building was constructed when the Ottoman Empire turned to face the Western civilisation. Many houses, that reflects the social structure and tastes of this period were torn down and high buildings were erected on their sites; some were changed in a way that their authenticity was totally destroyed. The Summer Residence of Princess Atiye is chosen as the thesis subject because it is relatively a better preserved example and it deserves to be handed over to the future generations with its historic and aesthetic value. The study started with documenting the extant situation of the building with drawings and photographs. Written and visual information about the district and the period the residence was built in was gathered and a detailed description of the building was made synchronously. The original appearance of the building and the changes that occurred in the course of time is verified depending on the data the building provides, written and visual information and similar buildings from 19th and early 20th centuries. Finally a suitable new function and interventions for the rehabilitation and modernisation of the building are determined. xvii