Kırsal ve kentsel alanlarda akıl hastalığı ve delilik olgusu
Mental illnes and madness in rural and urban areas
Yazar: MERVE BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. TUĞÇA POYRAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Delilik = Madness ; Kentler = Cities ; Kırsal alanlar = Rural areas ; Mental bozukluklar = Mental disorders

Özet:
Bu araştırma, kırsal ve kentsel alanlarda yaşayan bireylerin normal-anormal, delilik ve akıl hastalığı olgularını nasıl tanımladıkları ve bu şekilde nitelendirilen bireylerle nasıl ilişki ve etkileşim kurduklarını köy ve kent bağlamında karşılaştırmalı olarak ele almayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, bireylerin yaşadıkları mekânın ilişki dinamikleri ve kültürüyle ilişkili olarak deli ya da akıl hastası olarak nitelendirilen bireylerin damgalanma, sosyal dışlanma ve kabul süreçlerinin nasıl olduğunun anlaşılması hedeflenmektedir. Araştırma, kentsel alan olarak Ankara ve kırsal alan olarak ise Samsun'un Elmaçukuru Köyü'nde gerçekleştirilmiştir. Kentsel alan olarak Ankara'nın tercih edilmesinde hem büyükşehir hem de başkent olması sebebiyle kentsel ilişkilerin yoğunluğu, kırsal alan olarak Elmaçukuru Köyü'nün tercih edilmesinde ise, şehir merkezine uzak, izole bir dağ köyü olması sebebiyle kırsal ilişkilerin yoğunluğu etkili olmuştur. Nitel araştırma yönteminin uygulandığı araştırmada kentten ve köyden 8'er katılımcı olmak üzere toplamda 16 kişiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca araştırmanın kırsal sahasını oluşturan Elmaçukuru Köyü'nde katılımlı gözlem uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda köy ve kent ilişki dinamiklerine bağlı olarak, bireylerin akıl hastalığı ve delilik tanımlarına, kurdukları ilişkilerin mahiyetine ve damgalanmış bireyleri toplumsal dışlama ve kabul süreçlerine ilişkin anlamaya dönük sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
This research comparatively examines how individuals living in rural and urban areas define the phenomenon of normal-abnormal, insanity and mental illness, and how they relate and interact with individuals who are characterized as such.Within the scope of the research, it is aimed to understand how the stigma, exclusion and social acceptance processes of individuals who are described as insane or mentally ill in relation to the relationship dynamics and culture of the place they live.The research was carried out in Ankara and Samsun's Elmaçukuru Village.These places were chosen because they are places where urban and rural features are seen intensely.Since Ankara is both a metropolitan and capital city, urban relations are visible, and Elmaçukuru Village is a place where rural relations are more intense because it is an isolated mountain village far from the city center.In-depth interviews were conducted with 16 people in total, with 8 participants from the city and the village.In addition, participatory observation was made in Elmaçukuru Village, which constitutes the rural area of the research.As a result of the research, depending on the village and city relationship dynamics, the definitions of mental illness and insanity of individuals, the nature of the relationships they have established, and the conditions of exclusion and social acceptance of individuals have been reached.