Ophisops elegans menetries, 1832 (Squamata:Lacertidae)'de sıcaklık düzenlemesi
Thermoregulation of Ophisops elegans menetries, 1832 (Squamata:Lacertidae)
Yazar: SEZER DIBLAN
Danışman: PROF. DR. SELİM SÜALP ÇAĞLAR
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Davranış = Behavior ; Ekoloji = Ecology ; Lacertidae = Lacertidae ; Sürüngenler = Reptiles ; Sıcaklık = Temperature

Özet:
Karasal ektoterm canlılar vücut sıcaklıklarını çeşitli davranışlarla düzenlerler. Davranışsal sıcaklık düzenlemesi olarak adlandırılan bu düzenleme, sıcaklık düzenleme etkinliği hesaplanarak gösterilebilmektedir. Bu çalışmada Ophisops elegans bireylerinin arazi şartlarında faaliyet gösterdikleri dönem içerisinde vücut sıcaklıklarının ve morfolojik parametrelerinin ölçümleri yapılmış ve buna ek olarak faaliyet gösterdikleri mikro-habitatlarda ortam sıcaklığı, yüzey sıcaklığı, güneş ışınımı gibi çevresel parametreler kaydedilmiştir. Ayrıca alandaki mikro-iklim verileri hem veri kaydediciler ile hem de çevrimiçi destekli mikroiklim yazılım programları ile elde edilmiştir. Sonrasında O. elegans türünün sıcaklık tercihi laboratuvar ortamında ölçülerek, daha önce ölçülen değerler ile birlikte değerlendirilip sıcaklık düzenleme davranışının etkinliği hesaplanmıştır. Düzenleme davranışları gözlemlenmiş, morfolojik karakterler ile olan ilişkisi incelenmiştir. Ek olarak araştırma yapmayı kolaylaştırabilecek termal görüntüleme yolu ile sıcaklık ölçüm yöntemleri de sınanmıştır. Sonuç olarak O. elegans'ın vücut sıcaklığı üzerinde en etkili parametrelerin çevre ve yüzey sıcaklığı olduğu görülmüştür. Yapılan çalışmalar sonucunda 1'e yaklaştıkça belirgin olduğu anlamına gelen sıcaklık düzenleme etkinliğinin O. elegans türü için yaklaşık 0,82 gibi oldukça yüksek bir değere sahip olduğu görülmüştür. Bu durum O. elegans'ın faaliyet zamanı içerisinde oldukça yüksek bir etkinlikle davranışsal sıcaklık düzenlemesi yaptığını göstermektedir. Termal kamera ile ölçüm sonuçları da vücut sıcaklığına en yakın ve güvenli ölçüm noktasının burun (snout) olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Terrestrial ectotherm organisms regulate their body temperatures through various behaviors. Behavioral thermoregulation can be demonstrated by calculating the effectiveness of thermoregulation. In this study, body temperatures and morphological parameters of individuals of the Ophisops elegans species were measured during the period they were active in field conditions, and in addition, environmental parameters such as air temperature, substrate temperature, and solar radiation were recorded in the micro-habitats they inhabited. Afterwards, microclimate data in the area were obtained both with dataloggers and online supported microclimate software programs. Following this, the preferred temperature of the O. elegans species was measured in the laboratory environment and the effectiveness of thermoregulation was calculated. Behavioral thermoregulation was observed and its relationship with morphological characters was examined. Lastly, temperature measurement methods via thermal imaging, which can ease research, have also been tested. The results show that the most influential parameters on the body temperature of O. elegans were the environmental and substrate temperatures. The effectiveness of thermoregulation for the O. elegans species has been calculated as a significant value of 0.82, indicating that it becomes more evident as it approaches 1. This shows that O. elegans makes behavioral thermoregulation with a very high efficiency during activity time. Thermal camera measurement results showed that the closest and safest measurement point to body temperature is the nose.