Ortaokul öğrencilerinin geri dönüşüm davranışlarının incelenmesi
Examining Recycling Behaviors in Secondary Schools
Yazar: GÜLNUR YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MERYEM SELVİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Nüfus artışı, sanayileşme, kentleşme, turizm, özelliklede atık miktarındaki artış çevre sorunlarının önemli nedenleri olarak görülmektedir. Çevre sorunlarını ortadan kaldırmak için çevre dostu yöntemler geliştirmek çok önemlidir. Bu çevre dostu yöntemlerden biri geri dönüşümdür.Geri dönüştürülebilen ürünlerin kullanılması ve atıkların geri dönüşüme kazandırılması çevre sağlığını iyileştirmeye yönelik önemli adımlardandır.

Araştırmanın birinci amacıortaokul öğrencilerinin geri dönüşüm davranışlarını etkileyen yordayıcıları tespit etmek için geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmektir. Çalışmanın diğer amacı ise ortaokul öğrencilerindeki geri dönüşüm davranış değişkeninin bu yordayıcılarla ilişkisini tespit etmektir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Öğrencilerin geri dönüşüm davranışlarını etkileyebilecek özyeterlilik, şimdiki geri dönüşüm davranışı,öznel ve sosyal normlar, öznel bilgi, geçmiş davranışlar, algılanan davranış kontrolü, geri dönüşüme yönelik tutum, çevresel endişe, hükümet politikaları ve durumsal faktörlerin her biri için formlar oluşturulmuştur. Oluşturulan formların pilot çalışması Ankara'da bir ortaokulda 7. ve 8. sınıfında öğrenim gören 600 kişiye yüz yüze uygulanmıştır. Bu taslak formlar analizler sonucunda kendi içinde 10 madde öznel norm, 10 madde öznel bilgi, 14 madde geri dönüşüme yönelik tutum, 5 madde çevresel endişe ve 10 madde şimdiki geri dönüşüm davranış ölçeği şeklinde belirlenmiştir. Geçerliği ve güvenirlik analizleri yapıldıktan sonra öznel norm, çevresel endişe, öznel bilgi, şimdiki geri dönüşüm davranışı ve geri dönüşüme yönelik tutum ölçekleri olarak Ankara ili Mamak ilçesinde bulunan bir ortaokulda 285 kişiden oluşan 7. ve 8. sınıf öğrencisine yüz yüze uygulanmıştır. Araştırma sonuçları öznel bilgi, çevresel endişe, geri dönüşüme yönelik tutum ve şimdiki geri dönüşüm davranışının geri dönüşüm davranışının pozitif yordayıcısı öznel normun ise geri dönüşüm davranışının negatif yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
Population growth, industrialization, urbanization, tourism, and especially the increase in the amount of waste are seen as important causes of environmental problems. It is very important to develop environmentally friendly methods to eliminate environmental problems. One of these environmentally friendly methods is recycling. Using recyclable products and recycling waste are important steps to improve environmental health.

The first aim of the research is to develop a valid and reliable scale to identify predictors affecting the recycling behavior of secondary school students. The other purpose of the study is to determine the relationship between the recycling behavior variable in secondary school students and these predictors. Relational screening model was used in the research. Forms were created for each of the self-efficacy, current recycling behavior, subjective and social norms, subjective knowledge, past behavior, perceived behavioral control, attitude towards recycling, environmental concern, government policies, and situational factors that may affect students' recycling behavior.The pilot study of the created forms was applied face to face to 600 students in the 7th and 8th grades of a secondary school in Ankara. As a result of the analysis, these draft forms were determined as 10 items subjective norm, 10 items subjective knowledge, 14 items attitude towards recycling, 5 items environmental concern and 10 items current recycling behavior scale. After validity and reliability analysis were performed, subjective norm, environmental concern, subjective knowledge, current recycling behavior and attitude towards recycling scales were applied face to face to 285 7th and 8th grade students in a secondary school in Mamak district of Ankara. The research results revealed that subjective knowledge, environmental concern, attitude towards recycling and current recycling behavior are positive predictors of recycling behavior, while subjective norm is a negative predictor of recycling behavior.