Psikolojik dışlanma deneyimine maruz kalmanın anlık alkol içme istekliliği üzerindeki etkisinin öz kontrol düzeyi açısından incelenmesi
Effects of ostracism experience on sudden alcohol craving in relation to self control
Yazar: MERVE DEMİRSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALP GİRAY KAYA
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Dışlanmışlık = Debauchery ; Kötü alışkanlıklar = Bad habits ; Psikolojik dışlanma = Ostracism ; Zararlı alışkanlıklar = Harmful habits ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz kontrol = Self-control

Özet:
İnsanlar için başka kimse veya kimseler tarafından kabul edilmek, onay görmek, mevcut sosyal ilişkilerini korumak ve yeni sosyal bağlar kurmak oldukça önemlidir. Aksi şekilde, birey veya bireyler tarafından kabul görmemek, onaylanmamak, dışlanmak ve görmezden gelinmek insanlar üzerinde ciddi bir stres kaynağı olarak görülmektedir. Bu araştırmada, dışlanma deneyimine maruz kalan bireylerin anlık alkol içme istekliliğinin incelenmesi ile birlikte bu süreçte bireylerin benlik düzenleyici mekanizmalarının ne derece etkili bir rol üstlendiğinin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışmanın örneklemini İstanbul Arel üniversitesinde öğrenim görmekte olan 48'i kadın, 46'sı erkek olmak üzere toplamda 94 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmada dışlanma deneyimi sanal top (cyberball) ve hatırlama (recall) paradigmaları kullanılarak sağlanmıştır. Araştırmada başvurulan diğer veri toplama araçları ise, sosyo demografik bilgi formu, kısa öz kontrol ölçeği (BSCS) ve bağımlı değişken ölçümü için alkol içme istekliliği anketi kısa formu (ACQ-SF-R) kullanılmıştır. Ayrıca katılımcılara anlık alkol içme istekliliklerini ölçümlemek amacıyla tek bir soru yöneltilmiştir. Araştırmanın istatistiksel analizlerinde değişkenlere bağlı olarak t-testi, kovaryans (ANCOVA) analizi, hiyerarşik regresyon analizi ve pearson korelasyon testi uygulanmıştır. Araştırmada yürütülen t-testi analizlerinin sonuçlarına göre, alkol içme istekliliği kısa formu alt boyutlarından duygusallık ve zorlayıcılık alt boyutlarına erkek katılımcıların kadın katılımcılardan daha yüksek cevaplar verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Alkol kullanım sıklığına ilişkin t-testi analizi incelendiğinde, katılımcıların alkol kullanım sıklıkları ile araştırmadaki tüm alt ölçekler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu sonucu elde edilmiştir. Manipülasyon kontrol analizi sonuçlarına göre, dışlanma ve dahil olma deneysel koşulları etkili bir şekilde çalışmıştır.
Çalışmanın en başında hedeflendiği üzere katılımcılarda alkol içme istekliliği açısından dahil olma veya dışlanma deneysel koşulunda yer almaları arasında anlamlı bir farklılaşma olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca bireylerin benlik düzenleyici süreçlerinin ne derece rol üstlendiğini tespit etmek amacıyla yürütülen analiz sonuçları incelendiğinde, öz kontrol değişkeninin istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmanın en başında amaçlandığı şekilde, dışlanma deneysel koşulunun bireylerin anlık alkol içme isteklilikleri üzerinde etkili bir değişken olduğunu söylemek mümkündür. Deneysel koşulun (dahil olma/dışlanma) etkili bir faktör olmasıyla birlikte katılımcılara uygulanan paradigmalar (sanal top/hatırlama) arasında alkol içme istekliliği üzerinde herhangi bir farklılaşmaya rastlanılmamaktadır 
Anahtar Kelimeler: Psikolojik Dışlanma, Sanal Top Paradigması, Hatırlama Paradigması, Öz Kontrol

Abstract:
For humans, being accepted and recognized by others, preserving their current social relationships and creating new social ties are extremely important. Otherwise, not being accepted and recognized by others, being excluded and ignored among others are regarded as serious stressors for humans. In this study, it is aimed to examine the sudden alcohol craving in individuals subjected to exclusion experience in relation with the role of "self-control mechanisms" of these individuals has in this process. Sample of the study consists of a total of 94 participants (48 females, 46 males) studying at İstanbul Arel University. Exclusion experience was administered via cyberball and recall paradigms. Other data collection tools used in the research are socio-demographical information form, The Brief Self- Control Scale (BSCS) and Alcohol Craving Questionnaire- Short Form- Revised (ACQ-SF-R) for dependent variable measurement. Besides, the participants were asked a single question to measure their alcohol craving levels. T-tests, covariance (ANCOVA) analysis, hierarchical regression analysis and Pearson correlation tests were applied on the data in order to test the hypothesis of the study. According to the results of the conducted t-test, answers of the male participants were higher than of female participants in the emotionality and compulsivity sub-dimensions of Alcohol Craving Questionnaire-Short Form-Revised test. When the t-test results for alcohol consumption frequency were examined, statistically meaningful differences in terms of alcohol consumption frequency between all sub-scales used in the study were found. The results of manipulation check analysis showed that, experimental manipulations of exclusion and inclusion worked effectively.
A meaningful difference between the exclusion and inclusion experimental conditions were found in terms of alcohol craving in participants, as it was targeted in the beginning of this study. Additionally, the results of the analysis conducted to determine the importance of self-control mechanisms on reactions to ostracism in terms of sudden alcohol craving revealed a significant effect of self-control measures.
As it was targeted in the beginning of this research, it is very much possible to say that experimentally induced exclusion is an experience with a remarkable impact on the individuals' alcohol cravings. As much as the experimental condition (exclusion/inclusion) is an effective factor, the paradigms applied to induce exclusion on the participants (cyberball and recall) showed no meaningful difference on the alcohol cravings.
Key words: Ostracism, Cyberball Paradigm, Recall Paradigm, Self- control