Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda etiyolojik faktörlerin değerlendirilmesi: Serumda bor ve 
selenyum düzeyleri
Assessment of etiologic factors in children with 
attention deficit hyperactivity disorder: Serum levels 
of boron and selenium
Yazar: ELİF DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK MISTIK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) çocukluk çağının en yaygın
psikiyatrik bozukluğudur. Dikkat, konsantrasyon, hareket ve dürtü kontrolünde
bozukluk ile karakterizedir ve sıklıkla erişkinlikte de devam eder. Hastalık çocuğu,
ailesini, okul ve sosyal çevresini olumsuz olarak etkiler. Bu nedenle önemli bir halk
sağlığı problemidir.
Etiyolojisi multifaktöriyeldir, çeşitli genler, biyolojik ve çevresel faktörlerin
etkileşimi sonucu oluştuğu düşünülmektedir.
Eser element eksikliği, multifaktöryel nedenlere bağlı ve etiyolojisi tam olarak
aydınlatılmamış bir bozukluk olan DEHB'nun etiyolojisinde rol oynayabilir. Eser
elementlerden selenyum ve borun beyin gelişimi ve kognitif fonksiyonlar üzerine
olumlu etkileri bilinmektedir.
Bu çalışmada DEHB olan çocuklarda sosyodemografik özelliklerin etiyolojideki yeri
ve serum selenyum ve bor düzeylerinin DEHB'daki rolünün belirlenmesi
amaçlanmıştır.
Çalışma grubuna DSM-IV DEHB kriterlerini karşılayan 30 çocuk ve kontrol grubu
olarak sağlıklı 20 çocuk alınmıştır. Sosyodemografik veri anketi, yıkıcı davranım
bozuklukları için DEHB semptomlarını belirlemek amacıyla DSM-IV'e dayalı tarama
ve değerlendirme ölçeği, Conners öğretmen değerlendirme ölçeği, Conners aile
değerlendirme ölçeği çocukların ebeveynleri ve öğretmenlerine doldurtulmuştur,
kognitif foksiyonlar için Wechsler çocuklar için zeka ölçeği uygulanmış ve serum
selenyum ve bor düzeyleri atomik absorbsiyon spektrofotometri yöntemiyle
ölçülmüştür.
Cinsiyet dışında, sosyodemografik verilere bakıldığında DEHB ve kontrol grubu
arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Uygulanan ölçeklerde puanların tümü DEHB
grubunda anlamlı olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca DEHB grubunda Wechsler 
x
Çocuklar için Zeka ölçeği performans zeka puanları kontrollerden düşük
bulunmuştur.
Serum selenyum ve bor düzeyleri de DEHB grubunda belirgin olarak düşük tespit
edilmiştir, bu düşüklük istatistiksel olarak anlamlıdır. Bu sonuçlar, DEHB olan
çocuklarda antioksidan enzim savunma sistemi işlevlerinde azalma olduğunu ve bu
nedenle biriken serbest radikallere bağlı olarak beyin dokusunda örselenmenin
olabileceğini destekleyebilir.
Sonuç olarak bu çalışma, bu konuda yapılacak olan geniş örneklemli araştırmalar için
bir basamak olabilir

Abstract:
Attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) is the most commonly diagnosed
psychiatric disorder of childhood. It is characterized by deficits in attention,
concentration, activity and impulse control and often persist into adult life. Disorder
is impacted of child, his or her family, schools and social life negatively. For these
reason it is a major public health problem.
Etiology of ADHD is multifactorial, it is thought to result from the combined effects
of several genes, and interactions with the biologic and environment factors.
Trace elements, although the exact etiology of ADHD remains unknown and
multifactorial, may have role in ADHD etiopathogenesis. Selenium and boron are
trace elements; they act evolution of brain and cognitive function positive.
In this study it was aimed to determine the sociodemographic characteristics and the
rol of selenium and boron in ADHD etiology.
The study group was consisted of 30 children met DSM-IV criteria for ADHD and
healthy 20 children constituted the control group. Sociodemographic information
form, DSM-IV based child and adolescent behavior disorders screening and rating
scale, Conners rating scales for parents and Conners rating scales for teachers were
completed by parents and teachers of the children to assess ADHD symptoms,
cognitive functions were evaluated using Wechsler intelligence scale for childrenrevised
(WISC-R) test and serum selenium and boron level have been measured with
atomic absorbtion spectrophotometry method for each child.
As there were no significant difference between study and control groups for
sociodemographic characteristics other them gender. All scores of scales rating the
ADHD symptoms of children in the study group were significantly higher than 
xii
normals. In addition, ADHD group demonstrated poor score on performance rating of
WISC-R when compared with the control group.
Serum selenium and boron levels of children with ADHD were significantly lower
than normals, it was statistically significant.
These results could suggest that children with ADHD have poor activity of
antioxidant enzyme system, for that reason free radicals accumulation could be
damaged brain tissue.
At a result, this study may be a step for large sample researches