Tarla bremsstrahlung foton tesisi için detektör parametrelerinin belirlenmesi
Determination of detector parameters for tarla bremsstrahlung photon dacility
Yazar: HÜSEYİN OZAN TEKİN
Danışman: PROF. DR. İSKENDER AKKURT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Türkiye'de bilimsel amaçlı araştırma-geliştirme (AR-GE) faaliyetlerinde
kullanılması için projelendirilen ve bu anlamda Türkiye'de ilk tesis olan Türk
Hızlandırıcı Merkezi projesinde hayata geçirilecek olan ilk tesis TARLA (Turkish
Accelerator and Radiation Laboratory at Ankara) Türkiye'nin ilk radyasyon ısınım
kaynağı olması açısından önemli bir yere sahiptir.
Bu çalışmada, TARLA'da faaliyet gösterecek tesislerden birisi olan bremsstrahlung
foton tesisinde yapılması planlanan çalışmalar için detektör optimizasyonları
yapılmıştır. Bremsstrahlung foton tesisi içerisinde yapılması planlanan ve izotop
tanımlanması, malzeme analizi gibi bir çok konuda kullanılan Nükleer Rezonans
Floresan (NRF) deneyleri simüle edilmiş ve elde edilen toplam foton akısı ve en
fazla foton akısının elde edildiği noktalara göre konum optimizasyonu yapılmıştır.
Çalışma sonunda elde edilen foton akısının detektör pozisyonuna göre değiştiği
görülmüştür. Ayrıca tez çalışmasında elde edilen optimum konuma göre de optimum
çalışma zamanı belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, demet hattının geliş doğrultusuna
göre –z eksenindeki bir noktada optimum koordinat belirlenmiştir. Ayrıca çoklu
istatistiksel çalışmalar ile optimum çalışma süresinin de 10-11 saat aralığında olduğu
görülmüştür. Tez çalışmasında modellenen HPGe ve NaI(Tl) detektörlerinin
kalibrasyon hesaplamaları yapılmış ve verimliliği elde edilmiştir. Tez çalışmasında
son olarak bazı numuneler için bir takım NRF deneyi çalışmaları simüle edilmiş ve
sonuçlar deneysel verilerle karşılaştırılmıştır.

Abstract:
TARLA, which is the first facility to carry out in the Project of Turkish Accelerator
Centre, which has been planned to be established primarily in Turkey, is very important
in terms of being the first source of radiation ray in Turkey.
In this study, optimization of detectors has been done for bremsstrahlung photon
facility which is one of planned facility in TARLA. Nuclear Resonance fluorescence
(NRF) experiments which frequently used as a method of isotope identification and
material analysis in recent years in the world has been simulated. At the end of
simulation study, we obtained that optimized detector position by obtain maximum
total photon flux. At the end of study we also see that total photon flux amount were
varied by the detector position. We determined the optimum run time for simulation
by using optimum detector position. As a result of this study, we determined the
optimum detector coordinate at the -z axis according to the direction of arrival of the
beam-line. Furthermore, optimal working time was determined by using multiple
statistically methods in the range of 10-11 hours. In this thesis modeled detector's
HPGe and NaI(Tl) calibration calculations performed and efficiency of the detector
is obtained. In this study an NRF experiment simulation has been done for samples
and the results are compared with experimental datas.