İstanbul güney şelfi günümüz çökellerinin tanımı ve taşınımı
Sea bottom sediment characteristics and transportation at the southern shelf of Istanbul Strait
Yazar: KORAY BAŞEĞMEZ
Danışman: PROF. DR. ŞABAN BEDRİ ALPAR
İstanbul Üniversitesi / Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü / Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; İşletme = Business Administration
Dizin: Deniz alanları = Maritime areas ; Jeomorfoloji = Geomorphology ; Morfolojik özellikler = Morphological properties ; Çökeller = Sediments ; Çökelti özellikleri = Sedimentologic properties ; İstanbul = Istanbul ; Şelf = Shelf

Özet:
Kıyı alanları ve bünyesinde bulunan sulak alanlar kıta ile deniz arasındaki tampon bölgelerdir.Bu bölgeler başlangıç ortamı üzerinde çökelleri bir yerden başka bir yere taşıyarak etki yapan hidrodinamik koşullar, iklim değişimleri ve biyojeokimyasal faktörler tarafından denetlenirler. Çökel taşınımının da jeomorfolojik, hidrodinamik ve biyojeokimyasal süreçler üzerinde doğrudan ve önemli bir etkisi vardır. Dalga, akıntı ve gelgit gibi fiziksel kontrol süreçlerinin koy, körfez, haliç ve şelf alanı yapıları gibi değişik jeomorfolojik sistemler üzerindeki etkileri ve bu süreçlerin taban çökelleri ile etkileşiminin belirlenmesi bu döngüleri anlamamız açısından önemlidir.
Bu Yüksek Lisans tez çalışması kapsamında; İstanbul Boğazı ile doğrudan ve dolaylı
etkileşimli İstanbul güney şelfinin karakteristik morfolojik yapısı üzerindeki günümüz deniz tabanı çökellerinin özellikleri, tekstürel yapıları ve bölgesel dağılımları irdelenmiştir. Deniz tabanı yüzey çökellerindeki karbonat ve toplam organik karbon yüzdesi dağılımları belirlenmiştir. Tane boyutu parametrelerini giriş verileri olarak kullanan çökel taşınım modelleri kullanılarak deniz tabanı net çökel taşınımı kestirilmektedir. Buna göre denizel ortama sediment girişlerinin kısa derelerden ve İstanbul Boğazı üzerinden olduğu belirlenmiştir. Çalışma sahasında deniz tabanı çökellerinin taşınımını sağlayan fiziksel süreçlerin başında Boğaz jet çıkışı ile doğrudan ve dolaylı ilişkili akıntı sistemleri ve ayrıca özellikle güneyli rüzgârların sebep olduğu dalga enerjisi gelmektedir. Tez çıktıları birçok farklı amaç için hazırlanacak çevre etki değerlendirme çalışmalarına önemli giriş parametreleri oluşturmaktadır.

Abstract:
Coastal areas, mostly integrated with wetlands, are buffer zones between the sea and the
continent. These regions are controlled by hydrodynamic conditions, which move sediments
from one place to another, climate changes and biogeochemical factors. Meanwhile sediment
transportation has direct and significant impacts on the geomorphic, hydrodynamic and
biogeochemical processes. Therefore, it is important to understand the effects of the physical control processes such as waves, currents and tides on the various geomorphological systems like bays, gulfs, estuaries and shelf areas; as well as to determine the interaction of these processes with the bottom sediments.
Under the scope of this Master thesis; we have analyzed the textural characteristics of the sea bottom surficial sediments and their regional distribution on the southern exit of the İstanbul(Bosphorus) Strait. The percentages of total carbonate and total organic carbon distributions were determined. Net sediment transport patterns on the shelf have been estimated by using sediment transport models which use the granulometric parameters. The sediment inputs are from short streams and the strait itself. The most important physical processes controlling the sediment transport at the sea bottom of the study area may be suggested as the jet stream at the exit of the İstanbul Strait, its indirect associated current systems and finally the wave energy especially caused by persistent southern winds. An another outcome of this thesis is to constitute important input parameters on the future environmental impact assessments to be prepared for many different purposes.