Tekirdağ tarihi kent merkezi kimliği bağlamında kentsel iç mekanların keşfi için bir model önerisi
A model proposal for the exploration of urban interiors in the context of the identity of tekirdag historical city center
Yazar: TALİA ÖZCAN AKTAN
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZYAVUZ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Tekirdağ, geçmişten günümüze liman kenti olmanın yanı sıra, tarihi nitelikleri ile de kimlik kazanmış bir kenttir. Modern dünyada kaybolan değer bakımından tarihi kimliği korumak, kentleri birbirinden ayıran yegane nitelikleri kavramak bakımından önemlidir. Tekirdağ kent merkezinin tarihi kimliğini korumak, vurgulamak ve geleceğe aktarmak tezin temel amacıdır. Kentsel iç mekanlar, tarihi "yer"leri öne çıkaran, kentlinin geçmişten günümüze aidiyet geliştirdiği, ayırt edilebilir vb. mekanlar olarak, tarihi kent kimliğini aktarmada önemli rol üstlenirler. Bu bağlamda kentsel iç mekan kavramı peyzaj mimarlığı kapsamında, tarihi kent kimliği ile ele alınmıştır. Tekirdağ tarihi kent merkezinde yer alan kentsel sit alanı ve peyzaj mimarlığı disiplininin ana konusu olan açık kamusal mekanlar, tezin kapsamını oluşturmuştur. Tez, kentsel iç mekan ve tarihi kent kimliği kavramlarını ilişkisel olarak ele almakta ve kuramsal bir çıkarım sunmaktadır. Kuramsal temeller ve ilişkilere dayanarak Tekirdağ tarihi kent merkezinin açık kamusal mekanlarında morfolojik yöntemlerle ve sözlü tarih görüşmeleri ile alan çalışmaları yürütülmüştür. Morfolojik yöntemler ile tarihi kent merkezinde günümüzde yer alan mevcut kentsel iç mekanlar ortaya konmuş; sözlü tarih görüşmeleri ile anılarda yer bulan, geçmişteki kentsel iç mekanlar keşfedilmiştir. Veri sentezlerine dayanan model önerisi ile, tarihi kimlik mekanlarında oluşan/oluşmuş kentsel iç mekanların hangi yapısal ve beşeri düzlemlerde araştırılacağına dair bir altlık sunulmuştur. Tekirdağ tarihi kent merkezi kimliği bağlamında kentsel iç mekanların keşfi için geliştirilen model önerisi, tarihi kent merkezindeki kentsel iç mekanların keşif yollarını işaret eden bir yol haritası sunmaktadır. Geliştirilen model, tarihi kent merkezinde mevcut kentsel iç mekanlar ile anılardaki kentsel iç mekanlar arasında bir karşılaştırma yapılmasına ve devamlılık gösteren, dönüşen ve kesintiye uğrayan kentsel iç mekanların keşfedilmesine olanak tanımıştır. Tarihi kimliği korumak, vurgulamak ve geleceğe aktarmak için kentsel iç mekanların potansiyelleri de böylece, sentez ve sonuç bölümlerinde değerlendirilmiştir. Tez, öncelikle Tekirdağ tarihi kent kimliği çalışmalarına, sonra da tarihi kent kimliğini konu edinen çeşitli kentlere, disiplinlere, kent çalışmalarına, akademik çalışmalara ve pratiklere kentsel iç mekanları bir araç olarak sunarak, tarihi kimliğin korunması ve aktarılması doğrultusunda yol gösterici niteliktedir.

Abstract:
In addition to being a port city from the past to the present, Tekirdağ has developed a sense of identity through its history. Understanding the distinctive qualities that set towns apart from one another and preserving historical identity in terms of lost values are crucial in the current world. Preserving, highlighting, and passing on the Tekirdağ city center's historical identity to the future is the primary goal of the thesis. Urban interior spaces are crucial in communicating the city's historical character because they serve as distinct locales that emphasize historical "places," where citizens have formed a sense of belonging from the past to the present. In this context, the concept of urban interior has been addressed within the scope of landscape architecture, focusing on historical urban identity. The thesis's scope has been shaped by the open public spaces in the urban site situated in Tekirdağ's historical city center, which are the primary focus of the landscape architecture discipline. The thesis provides a theoretical inference and discusses the ideas of urban interior and historical city identity in connection to one another. Based on theoretical foundations and relationships, field studies have been conducted in the open public spaces of the historical city center of Tekirdağ using morphological methods and oral history interviews. Morphological methods have shown the current urban interiors in the historical city center and urban interiors from the past have been uncovered through oral history interviews. With the proposed model based on data synthesis, a foundation has been provided for investigating urban interiors formed in historical identity spaces across various structural and human dimensions. The model proposal developed for the exploration of urban interiors in the context of the identity of the historical city center of Tekirdağ offers a roadmap indicating the paths for exploring urban interiors in the historical city center. The model has made it possible to compare the current urban interiors in the historic city center with the urban interiors in memories, as well as to investigate continuous, transformed, and interrupted ones. Thus, the synthesis and conclusion sections have assessed the potential of urban interiors for maintaining, highlighting, and passing on historical identity to the future. By presenting urban interiors as a tool for the preservation and transmission of historical identity, the thesis primarily guides the context of Tekirdağ's historical urban identity studies, which in turn guide various cities, disciplines, urban studies, academic works, and practices that address historical urban identity.