Okul öncesi eğitimde öğrenme merkezlerinin mevcut durumunun ve kullanımının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of the current situation and use of learning centers in preschool education according to teachers' opinions
Yazar: KEVSER DURMAZ
Danışman: PROF. DR. ŞENEL ELALDI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öğrenme merkezi = Learning center

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin kullanmış oldukları öğrenme merkezlerinin mevcut durumu ve kullanımını öğretmen görüşlerine göre incelemektir. Karma yöntemle açıklayıcı sıralı desen çerçevesinde planlanan araştırmada, nicel boyutta tarama ve nitel boyutta durum çalışması deseni kullanılmıştır.  Araştırmanın örneklemi, basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle 2023-2024 akademik yılında Türkiye'deki resmi ve özel kurumlarda görev yapan, çalışmaya gönüllü katılmayı kabul eden 130 nicel,106 nitel veri sağlayan okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Veriler, araştırmacı tarafından alanyazın taramasıyla elde edilen bilgiler doğrultusunda geliştirilen anket ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde yüzde, frekans ve ki-kare testlerinden yararlanılarak SPSS 22.0 istatistiksel analiz programı kullanılmış, nitel verilerde içerik analizi MAXQDA 2024 yazılımıyla gerçekleştirilmiştir.
Nicel analizler sonucunda elde edilen bulgular, çoğu katılımcının sınıf mevcuduna uygun ve optimal çeşitte materyale sahip olduğunu, bu materyallerin güncel duruma göre yenilendiğini göstermektedir. Öğrenme merkezlerinin sınıf içindeki konumlandırması uygun olup, komşu merkezlerle uyumludur ve kaza riski taşımamaktadır. Blok, kitap ve sanat merkezleri genellikle yeterli bulunurken, müzik, fen ve dramatik oyun merkezlerinin geliştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Merkezlerin estetik, temizliği kolay çocukların erişebileceği yükseklikte ve öğretmen tarafından her noktasının görülebilir olduğu, ayrıca 2013 MEB programına uygun olarak oluşturulduğu ortaya çıkmıştır.
Cinsiyete göre yapılan analizlerde, kadın katılımcılar materyal imkânlarını daha olumlu değerlendirirken, erkek katılımcılar bu imkânları daha düşük bulmuştur. Ayrıca kadın katılımcılar, öğrenme merkezlerinin estetik ve temizliğinin yapılabilir olduğunu belirtmiştir.
Okul türüne göre yapılan analizlerde, ilkokul ve meslek lisesine bağlı anaokulu öğretmenleri sınıflarındaki merkezlerin genişliğini yetersiz bulurken, özel eğitim uygulama anaokulu ve ortaokula bağlı anasınıfı öğretmenleri merkezlerin yeterli genişlikte olduğunu belirtmiştir. 
Nitel analizler, mevcut koşulların öğrenme merkezlerinin etkili kullanımı için yetersiz olduğunu ve iyileştirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Materyallerin çeşitliliği, yeterliliği, sınıfın fiziki durumu ve yönetimsel sorunlar bu bağlamda öne çıkmıştır. 
Bulgular sonucunda, okul öncesi eğitim kurumlarında öğrenme merkezlerinin tasarımında öğretmen görüşlerinin dikkate alınması, merkezlerin içeriğinin ve tasarımının iyileştirilmesi, materyal çeşitliliğinin artırılması ve düzenli olarak güncellenmesi önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the current state and use of learning centers used by preschool teachers based on teachers' opinions. The research, planned within the framework of an explanatory sequential design with a mixed-method approach, utilized a survey design for the quantitative dimension and a case study design for the qualitative dimension. The sample of the research consists of 130 preschool teachers providing quantitative data and 106 preschool teachers providing qualitative data, who were working in official and private institutions in Turkey during the 2023-2024 academic year and who volunteered to participate in the study. Data were collected through a questionnaire and a semi-structured interview form developed based on information obtained through a literature review. For the analysis of quantitative data, percentages, frequencies, and chi-square tests were used with the SPSS 22.0 statistical analysis program, while qualitative data were analyzed with content analysis using MAXQDA 2024 software.
The findings from the quantitative analysis indicate that most participants have materials suitable for the class size and of optimal variety, and that these materials are updated according to the current situation. The positioning of learning centers in the classroom is appropriate, compatible with neighboring centers, and does not pose a risk of accidents. While block, book, and art centers are generally found to be sufficient, it has been noted that music, science, and dramatic play centers need to be developed. It has been revealed that the centers are aesthetic, easy to clean, at a height accessible to children, visible from every point by the teacher, and created in accordance with the 2013 Ministry of National Education (MEB) program.
In analyses based on gender, female participants evaluated material availability more positively, while male participants found it less satisfactory. Additionally, female participants indicated that the aesthetics and cleanliness of the learning centers are feasible.
In analyses based on school type, teachers in primary schools and kindergartens associated with vocational high schools found the centers in their classrooms to be insufficient in size, while teachers in special education practice kindergartens and pre-kindergartens affiliated with secondary schools found the centers to be adequately spacious.
Qualitative analyses have revealed that the current conditions are inadequate for the effective use of learning centers and need improvement. The diversity of materials, adequacy, the physical condition of the classroom, and administrative issues have emerged as prominent factors in this context.
As a result of the findings, it is recommended to consider teachers' opinions in the design of learning centers in preschool education institutions, to improve the content and design of the centers, to increase material diversity, and to regularly update the materials.