Razınihan ile Mahifiruze Sultan Hikayesi üzerine mukayeseli bir inceleme /
Yazar: DENİZ GEDİK
Danışman: DOÇ. DR. İSMET ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk hikayeleri = Folk tales ; Hikaye = Story ; Razınihan ile Mahifiruze Sultan Hikayesi = Razınihan ile Mahifiruze Sultan Story ; Türk halk hikayeleri = Turkish folk stories

Özet:
Çalışmanın giriş bölümünde, Râzınihân ile Mâhıfirûze Sultan Hikâyesi'ni konu alan ya da dolaylı yoldan da olsa bahseden eserleri gösterdik. Böylece hikâyenin Türk edebiyatındaki yerini tespit etmeye çalıştık. Birinci bölümde hikâyenin yazma ve taşbaskı metinlerini tespit ettik. Hikâyenin Lâtin harflerinde yapılan yayınlarını da değerlendirdik. Süleyman Tevfik Özzeroğlu'nun, Râzınihân ile Mâhıfirûze Sultan Hikâyesi'ni Lâtin harfli baskısının orijinal metinlerine daha yakın olduğunu tespit ettik. İncelememizde üçüncü varyant olarak kullandık. Ancak taşbaskı varyantta, yazma varyanta göre farklılıklar bulunduğunu ve Süleyman Tevfik Özzeroğlu varyantının ise yazıldığı dönem itibariyle değişikliklere uğradığını; "Padişah" kelimesi yerine "vali", "şehzade" kelimesi yerine "beyzade" kullanıldığını tespit ettik. Varyantlar arasındaki bu farklar; sözlü gelenekten yazıya geçirilen hikâyelerin az da olsa değişikliğe uğradığını göstermektedir. Hikâye epizotlarına göre mukayese edilip varyantlar arasıdaki farklılıklar ve aynîlikler tespit edildi. Hikâyenin şiirlerinin incelenmesinde, epizot sırası dikkate alındı ve şiirler arasındaki farklar tablolarla gösterildi. Hikâyenin motifleri, Stith Thompson'un "Motif Index of Folk Literature" isimli eserinden yararlanılarak incelendi ve motiflerin karşılıkları bulunarak katalogdaki yerleri gösterildi. Hikâyedeki kalıp sözler yine bu bölümde gösterildi. Daha sonraki bölümlerde hikâyenin; konusuna göre Türk halk hikâyeleri içinde kahramanı muhayyel olan aşk hikâyesi olduğu ve şekli yapısının biyografik halk hikâyesi olduğu tespit edildi. Son olarak da hikâyenin masal kaynaklı olduğu ve 17. yüzyıldan sonraki bir zamanda teşekkül ettiği sonucuna varıldı.

Abstract:
In the introduction part of the study, we indicated the masterpieces which are directly or indirectly written on Râzinihân and Mâhıfirûze Sultan's Story. Therefore, we tried to determine the place of the story in the Turkish literature. We clarified the versions of the story on papers and stones. We evaluated the publications of the story in Latin alphabet. We noticed that the publication of Râzinihân and Mâhıfirûze Sultan's Story by Süleyman Tevfik Özzeroğlu in Latin alphabet is much closer to originals of the story. However, there are differences between the paper and stone variants and the variant of Süleyman Tevfik Özzeroğlu had been changed in the period when it was written; instead of the word "Padişah", the word "governor" was used, instead of "şehzade", the word "beyzade" was used, according to our determinations. The differences among the variants demonstrate that the stories which are transformed from verbal to written form are changed. The story was compared according to its episodes and the differences and similarities were defined. The line of episodes was considered on the examination of the poems of the story and the differences among the poems were indicated in the tables. The motifs of the story were examined in accordance with the work of Stith Thompson called "Motif Index of Folk Literature" and reflections of the motifs were found and indicated place of them from the catalogue. The matrix descriptions in the story were indicated in this part, as well.140 In the following parts, the story was defined as the love story with imaginary hero and it is the biographic folk story in terms of its form. Finally, the result was reached as the story was originated from a folk tale and generated after the 17th Century.