İnflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda kas iskelet sistemi bulguları ve hastalık aktivitesi ile ilişkisi
Musculoskeletal findings and association with disease activity in patients with inflammatory bowel disease
Yazar: MEHMET SÖĞÜT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLAY EKEN GEDİK
Adıyaman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Bağırsaklar = Intestines ; Crohn hastalığı = Crohn disease ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Kolit-ülseratif = Colitis-ulcerative ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Sakroileit = Sacroileitis ; Spondiloartrit = Spondylarthritis ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
İnflamatuar bağırsak hastalığı (İBH)'nın Ülseratif Kolit (ÜK) ve Crohn Hastalığı (CH) olmak üzere iki formu vardır.İBH, remisyon ve alevlenmelerle seyreden gastrointestinal sistemin kronik, enfeksiyöz olmayan inflamatuar hastalığıdır. İBH, esas olarak gastrointestinal sistemi (GİS) etkilemekle beraber eklemler, göz, cilt, pulmoner ve hepatobiliyer sistem tutulumları gibi ekstra-intestinal belirti ve bulgularla da seyredebilir. İBH'nda kas iskelet sistemi (KİS) yaygın olarak tutulmaktadır. KİS tutulumu İBH olan hastalarda en sık görülen ekstra-intestinal bulgu olup prevalansı %17 ile %39 arasında değişmektedir. Ortalama görülme sıklığı %25 civarındadır. Artrit, artralji, entezit, mekanik bel ağrıları, spondiloartropati, osteoporoz, fibromiyalji gibi KİS tutulumları görülebilmektedir. Bu tutulumların mekanizmaları tam olarak anlaşılmamış olmakla birlikte multifaktöriyel olduğu belirtilmektedir. Eklemlerde ve intestinal mukozada meydana gelen inflamasyonda ortak genetik ve immünojenik mekanizmaların rol oynadığı öne sürülmektedir. Bu çalışmanın amacı, İBH'nda KİS tutulumunun sıklığını değerlendirmek, bu tutulumları etkileyen faktörleri belirlemek ve hastalık aktivitesiyle ilişkilerinin olup olmadığını saptamaktır.
Bu çalışmaya Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Gastroenteroloji polikliniğinde İBH tanısı ile takip edilen 18-60 yaş arası 80 hasta dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, vücut kitle indeksi (VKİ), aile öyküsü, hastalık süresi, atak sıklığı, kortikosteroid kullanımı sorgulandı. Tam kan sayımı, biyokimya, sedimentasyon ve C-reaktif protein (CRP) gibi laboratuvarparametrelerine bakıldı. Hastalıkların GİS tutulum yeri histopatolojik olarak değerlendirildi.Ülseratif Kolit'te hastalık aktivitesi için SEO Klinik Aktivite indeksi, Crohn Hastalığı için Harvey-Bradshaw Klinik Aktivite indeksi kullanıldı. Kas iskelet sistemi bulgularından periferal artropati varlığı, Ankilozan spondilit (AS) ve izole sakroileit varlığı fizik muayene ve direk grafi ile değerlendirildi. Osteopeni ve osteoporoz tanıları içinLunar BTX -DEXA (Dual-EnerjiX-ray Absorbsiyometri) cihazı kullanıldı. Tüm katılımcıların kemik mineral yoğunluğu (KMY) ölçümü yapıldı.
Çalışmaya dahil edilen 80 hastanın 64'ü(%80) ÜK ve 16'sı(%20) CHtanılarına sahip idi. Çalışmaya katılanların 52'si (%65) erkek, 28'i (%35) kadındı. Hastaların yaş ortalaması 37,61 ±11,12 idi. Hastaların %20'sinde periferal artropati, %8,8'inde AS ve %22,5'indeizole sakroileit saptandı. L1-L4 KMY ölçümlerine göre %33,8 oranında osteopeni ve %27,5 oranında osteoporoz saptandı. Femur boyun KMY ölçümlerine göre ise %20 oranında osteopeni ve %1,3 oranında osteoporoz saptandı. Crohn Hastalığı'nda CRP değerleri Ülseratif Kolit'ten daha yüksek bulundu. Femur boyun KMY değerleri CH'nda, ÜK'e göre daha düşük bulundu. Erkek hastalarda Femur boyun KMY değerleri ile yaş arasında negatif korelasyon bulundu. ÜK hastalarında osteopeni ve distal kolit arasında anlamlı bir ilişki; osteoporoz ile pankolit arasında da pozitif bir korelasyon bulundu. ÜK hastalarında SEO hastalık aktivite indeksi hafif olanlarda, lomber DEXA grupları (normal, osteopenik ve osteoporotik) anlamlı bir şekilde daha fazla bulundu.
Ülseratif Kolit ve Crohn hastalıklarını takip eden Gastroenteroloji kliniklerinin kas iskelet sistemi tutulumunu değerlendirip Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kliniklerine yönlendirmesi,KİS tutulumları açısından erken tanı ve tedavi olanağı sağlayacaktır. Ayrıca tedavi gecikmesini önleyerek komplikasyonların oluşmasını engelleyecektir.

Abstract:
There are two forms of inflammatory bowel disease (IBD), ulcerative colitis (UC) and Crohn's disease (CD).IBD is a chronic, non-infectious inflammatory disease of the gastrointestinal tract with remission and exacerbations. Although IBD mainly affects the gastrointestinal system, it can also progress with extra-intestinal signs and symptoms such as joints, eye, skin, pulmonary and hepatobiliary system involvement. Musculoskeletal system is commonly involved in IBD. Musculoskeletal involvement is the most common extra-intestinal finding in patients with IBD and its prevalence ranges from %17 to %39. The average incidence is around %25. Musculoskeletal system involvements such as arthritis, arthralgia, enthesitis, mechanical low back pain, spondyloarthropathy, osteoporosis, fibromyalgia can be seen. Although the mechanisms of these involvements are not fully understood, it is stated that they are multifactorial. It has been suggested that common genetic and immunogenic mechanisms play a role in inflammation occurring in the joints and intestinal mucosa. The aim of this study is to evaluate the frequency of musculoskeletal involvement in IBD, to determine the factors affecting these involvements, and to determine whether they are associated with disease activity.
In this study 80 patients, 18-60 years of age,who were followed up with the diagnosis of IBD in Adıyaman Training and Research Hospital Gastroenterology outpatient clinic were included.Patients' age, gender, smoking and alcohol use, BMI, family history, disease duration, frequency of attacks, and corticosteroid use were questioned. Laboratory parameters such as complete blood count, biochemistry, sedimentation and C-reactive protein (CRP) were examined. The gastrointestinal system involvement of the diseases was evaluated histopathologically.SEO Clinical Activity index was used to evaluate disease activity in UC and Harvey-Bradshaw Clinical Activity index was used in CD. Among the musculoskeletal system findings, the presence of peripheral arthropathy, ankylosing spondylitis (AS) and isolated sacroileitis were evaluated with physical examination and direct radiograph. Lunar BTXDual-Energy X-ray Absorptiometry (DEXA) device was used for the diagnosis of osteopenia and osteoporosis. Bone mineral density (BMD) measurements of all participants were performed.
Of 80 patientsincluded in the study,64(%80) were ÜK and 16(%20) were CD. Of the study participants, 52 (%65) were male and 28 (%35) were female.The mean age of the patients was 37,61±11,12 years. Peripheral arthropathy was detected in 20%, AS in 8.8% and isolated sacroileitis in 22.5% of the patients. According to L1-L4 BMD measurements, %33,8 of patients had osteopenia and %27,5 of patients had osteoporosis. According to Femur neck BMD measurements, %20 of patients had osteopenia and %1,3 of patients had osteoporosis. CRP values were higher in Crohn's disease than in Ulcerative colitis.Femur neck BMD values were found to be lower in CD than in UC.A negative correlation was found between age and Femur neck BMD values in male patients. A significant correlation was found between osteopenia and distal colitis in UC patients, and a positive correlation was also found between osteoporosis and pancolitis.Lumbar DEXA groups (normal, osteopenic and osteoporotic) were found to be significantly higher in UC patients with a mild SEO disease activity index.
Evaluating musculoskeletal involvement in Gastroenterology clinics, which are following UC and Crohn's patients, and referring them to Physical Medicine and Rehabilitation clinics will provide early diagnosis and treatment opportunities in terms ofmusculoskeletal involvement.It will also prevent the occurrence of complications by preventing the delay of treatment.