Neo-klasik iktisattan evrimci iktisada yenilik politikalarındaki dönüşüm ve Türkiye'deki gelişimi
Transformation in innovation policies from neo-classical economics to evolutionary economics and its development in Turkey
Yazar: YİĞİT KAYMAK
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN KARAHAN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüzde bir ülkenin sürdürülebilir ekonomik büyümesinin ve refah düzeyinin
temel belirleyicisi yenilik yapabilme becerisidir. İktisatçılar,
verimlilik artışına dayalı ekonomik büyüme sürecinde teknolojik yeniliklerin oynadığı rolü
ortaya koymuşlardır. Böylece, ülkelerin yenilik yaratma yeteneğini artırmaya yönelik
politikalar büyük önem kazanmıştır. Bunun sonucunda, yenilik politikalarının analizi ve etkin
tasarımına yönelik araştırmalar literatürde yaygın hale gelmiştir.
Bu araştırma kapsamında, Türkiye'de uygulanan yenilik politikaları neo-klasik ve
evrimci yaklaşımların oluşturduğu teorik çerçeveden yararlanılarak analiz edilmiştir. Bu
bağlamda, Beş Yıllık Kalkınma Planları ile Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu toplantılarına
ilişkin politika belgeleri incelenmiştir. Öncelikle 1963-2028 dönemine ait on iki adet Beş
Yıllık Kalkınma Planında Türkiye'nin teknoloji ve yenilik politikası yönelimine ilişkin
tespitler yapılmıştır. Daha sonra, yine aynı amaçla, 1989-2016 yılları arasındaki yirmi dokuz
adet Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu toplantı kararı gözden geçirilmiştir.
Bu analizler sonucunda, Türkiye'de yenilik politikalarının genel anlamda neo-klasik
yaklaşıma dayalı olarak tasarlandığı belirlenmiştir. Evrimci yaklaşımının yenilik politikalarına
ilişkin ileri sürdüğü görüşler ise, politika belgelerinde oldukça sınırlı bir biçimde yer almıştır.
Türkiye'nin günümüzde yenilik kapasitesini yeterince geliştiremediği göz önüne
alındığında, önümüzdeki dönem politika tasarımlarında neo-klasik yaklaşımdan ziyade
evrimci prensiplere göre hareket edilmesi gerektiği açıkça ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede,
gelecekte ulusal yenilik sisteminin etkinleştirilmesi, politika karmaları ve misyon odaklı
politikalar Türkiye'nin yenilik kapasitesini geliştirmesi açısından önem taşımaktadır. Daha da
önemlisi, belirli teknoloji alanlarında yaratılan kamu girişimleri bu sürecin önemli
tamamlayıcı unsurları olacaklardır.

Abstract:
Today, the core determinant of a country's sustainable economic growth and welfare
level is the ability to innovate. Economists
have set forth the role played by technological innovations in the process of economic growth
resulting from increased productivity. Thus, great importance has been given to policies
aimed at enhancing the ability of countries to create innovation. As a result, the studies on the
analysis and effective design of innovation policies have become widespread in the literature.
Within the scope of this research, the innovation policies implemented in Turkey are
analyzed using the theoretical framework of Neo-classical and Evolutionary approaches. In
this context, the policy documents regarding the Five-Year Development Plans and the
Supreme Council of Science and Technology meetings are examined. Firstly, the
determinations are made concerning Turkey's technology and innovation policy orientation in
twelve Five-Year Development Plans for the period of 1963-2028. Then, for the same
purpose, twenty-nine Supreme Council of Science and Technology meeting decisions
between 1989 and 2016 are reviewed.
As a result of this analysis, it is determined that innovation policies in Turkey have
been generally designed based on the neo-classical approach. The views suggested by the
evolutionary approach toward innovation policies have been included in policy documents in
a limited way.
Given that Turkey has not already sufficiently develop its innovation capacity, it is
clear that the future policy design should be based on the principles of the evolutionary
approach rather than the neo-classical approach. As a consequence, making the national
innovation system effective, policy mixes and mission-oriented policies have been of great
importance to improve Turkey's innovation capacity. More importantly, public
entrepreneurship in certain technology areas will be an important complementary in this
process.