Beslenme davranışının tip 2 diabetes mellitus risk değerlendirmesine etkisi
Effect of nutritional behavior on type 2 diabetes mellitus risk assessment
Yazar: MERVE ERTOP ÇOLAK
Danışman: DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş: Diyabet; azalmış insülin salgısı, periferik dokularda insülin direnci veya ikisinde birden meydana gelen bozukluklar nedeniyle kanda glukoz artışı ile karakterize ve çoklu sistem tutuluma neden olan bir metabolizma bozukluğudur. Diyabetin sıklığı dünyada ve ülkemizde giderek artmakla beraber gün geçtikçe daha ciddi bir sağlık sorunu haline gelmektedir. Bu çalışma, yetişkin bireylerin beslenme davranışı ile Tip 2 diyabet riski ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı türde bir çalışma olup 15.06.2024-15.09.2024 tarihlerinde SBÜ Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-65 yaş aralığındaki nondiyabetik bireyler dahil edildi. Diyabet, psikiyatrik hastalık veya beslenme bozukluğu tanısı almış hastalar çalışma dışı bırakıldı. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Finlandiya Diyabet Risk Skoru(FINDRISK) ve Yetişkin Yeme Davranışı Ölçeği(YYDÖ) uygulandı. İstatistiksel olarak p <0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 272 kişi dahil edildi. Yaş ortalaması 41,3±12,0 olan katılımcıların %66,2'si kadın ve %33,8'i erkekti. Katılımcılar normoglisemik ve prediyabetik olarak 2 gruba ayrıldı. Gruplar arasında sosyodemografik özelliklerden yaş, vücut ağırlğı ve bel çevresi açısından anlamlı fark izlendi. YYDÖ'deki "Açlık" ve "Duygusal Aşırı Yeme" puanları prediyabetik hastalarda normoglisemik gruba göre anlamlı yüksek bulundu. YYDÖ'deki "Yavaş Yeme" puanı ise normoglisemik hastalarda prediyabetik gruba göre anlamlı yüksek bulundu. YYDÖ'nün bazı alt boyutlarına verilen cevaplar ile bireylerin 10 yıllık Tip 2 diyabet risk puanları arasında anlamlı ilişki saptandı. FINDRISK'e göre "Yüksek/Çok yüksek" riskli katılımcıların "Açlık" ve "Duygusal Aşırı Yeme" puanları yüksek iken, "Yavaş Yeme" puanları düşük bulundu. YYDÖ'nün diğer alt boyutları ile Tip 2 Diabetes Mellitus riski arasında belirgin bir ilişki izlenmedi. Ayrıca YYDÖ'nün prediyabeti öngörme yeteneği FINDRISK ile kıyaslandı.
Sonuç: Çalışmamıza göre duygusal yeme, dışsal yeme, hızlı yeme gibi davranışlar diyabet gelişiminde önemli risk faktörlerindendir. Çalışmamız beslenme alışkanlıklarının diyabet riskini etkiledğini savunan diğer çalışmaları desteklemektedir. YYDÖ'nün prediyabeti öngörme yeteneği daha geniş örneklemlerle çalışılan ek araştırmalar ile tartışılmalıdır.
 
Anahtar Kelimeler: Diyabet, Beslenme davranışı, Risk değerlendirmesi

Abstract:
ABSTRACT

Introduction: Diabetes is a metabolic disorder characterized by elevated blood glucose levels due to reduced insulin secretion, insulin resistance in peripheral tissues, or both, leading to multi-system involvement. The prevalence of diabetes is steadily increasing worldwide and in our country, becoming a more severe health issue over time. This study aims to examine the relationship between eating behavior and Type 2 diabetes risk in adults.
Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study included non-diabetic individuals aged 18-65 who visited the Family Medicine Clinic at SBÜ Atatürk Sanatorium Education and Research Hospital between 15.06.2024 and 15.09.2024. Patients with a diagnosis of diabetes, psychiatric illness, or eating disorders were excluded. Participants completed the Sociodemographic Information Form, the Finnish Diabetes Risk Score (FINDRISK), and the Adults' Eating Behaviour Questionnaire (AEBQ). Statistical significance was set at p <0.05.
Results: A total of 272 participants were included. The average age was 41.3±12.0, with 66.2% female and 33.8% male participants. Participants were divided into two groups: normoglycemic and prediabetic. Significant differences were observed in age, body weight, and waist circumference between the groups. In AEBQ, scores for "Hunger" and "Emotional Overeating" were significantly higher in the prediabetic group than in the normoglycemic group, while the "Slow Eating" score was significantly higher in the normoglycemic group. Significant correlations were found between responses to certain AEBQ subscales and 10-year Type 2 diabetes risk scores. According to FINDRISK, participants at "High/Very High" risk had higher "Hunger" and "Emotional Overeating" scores, while "Slow Eating" scores were lower. No significant relationship was found between other AEBQ subscales and the risk of Type 2 Diabetes Mellitus. Additionally, AEBQ's ability to predict prediabetes was compared with FINDRISK.
Conclusion: According to our study, behaviors such as emotional eating, external eating, and fast eating are significant risk factors for diabetes development. Our study supports other research suggesting that eating habits affect diabetes risk. Further studies with larger samples should explore AEBQ's ability to predict prediabetes.
 
Keywords: Diabetes, Eating behavior, Risk assessment