Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru kararlarında yakalama ve gözaltı /
Yazar: RECEP İBRAHİMOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP LEVENT KORKUT
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ülkemizde anayasa yargısına geçiş 1961 tarihli Anayasa ile sağlamış olmasına rağmen bireysel başvuru yapma hakkı 2010 yılı Anayasa değişikliği ile kabul edilmiştir. Bireysel başvuru hakkının kabul edilmesini hukuk devleti ilkesine olan inanç ve bağlılığın bir göstergesi olarak kabul etmek mümkündür. Bireysel başvuru hakkı, sadece bireylerin uğramış olduğu hak ihlallerini gidermekle kalmayıp kamu otoritelerinin hukuk dışı davranışlarını düzelterek insan haklarına saygılı bir devlet yapısını inşa etmeyi de amaçlar. Yakalama ve gözaltı işlemlerinin tutuklamaya oranla oldukça kısa bir zaman dilimini kapsaması ve kişilerin bütün dikkat ve enerjisini tutukluluktan veya mahkûmiyetten kurtulmaya yöneltmesi, bu işlemler sırasında meydana gelen hak ihlallerinin önemsizmiş gibi algılanmasına sebep olabilmektedir. Yine kişiler, kamu gücü ile ilk kez yakalama ve gözaltı işlemleri sırasında karşı karşıya geldikleri ve olayın şokunu üzerlerinden atıncaya kadar da bu süreçler, genelde, tamamlanmış olduğu için yakalama ve gözaltı süreçlerinde meydana gelen hak ihlallerinin yeterince farkına varılamamaktadır. Oysa bu sürecin sağlıklı işlemesi devamındaki kovuşturma sürecinin sıhhatine etki edeceği gibi olası hak ihlallerinin de önüne geçecektir. Bu çalışmada, anayasa yargısının bir kolu olan bireysel başvuru kapsamında ve kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı özelinde yakalama ve gözaltı işlemleri sırasında ileri sürülen hak ihlali iddialarına karşı Anayasa Mahkemesi'nin tutumu inceleme konusu yapılarak, bu sürece ilişkin uygulamalara ve olası hak ihlallerine ışık tutulmaya çalışılacaktır. 
Anahtar Kelimeler: Anayasa Yargısı, Bireysel Başvuru, Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı, Yakalama, Gözaltı.

Abstract:
Although the transition to the Constitutional Judiciary in our country was ensured by the 1961 Constitution, the right to make an individual application was accepted with the 2010 Constitutional Amendment. The acceptance of the right of individual application has once again demonstrated the belief and commitment to the principle of the rule of law. The right of individual application not only eliminates the rights violations suffered by individuals, but also helps to build a state structure that respects human rights by correcting the unlawful behavior of public authorities. The fact that the processes of arrest and detention cover a very short period of time compared to detention and that people direct all their attention and energy to getting rid of detention or conviction may cause violations of rights that occur during these processes to be perceived as insignificant. Again, the violations of rights that occur during the arrest and detention processes are not sufficiently aware of, as these processes are generally completed until people come face to face with the public force for the first time during the arrest and detention procedures and until they get over the shock of the incident. However, the healthy functioning of this process will not only affect the health of the prosecution process, but also prevent possible violations of rights. In this study, the attitude of the Constitutional Court towards the alleged violation of rights during the arrest and detention proceedings within the scope of Individual Application, which is a branch of the Constitutional Judiciary, and in particular of the right to personal freedom and security, will be examined and the practices related to this process and possible violations of rights will be tried to shed light on.
Keywords: Constitutional Jurisdiction, Individual Application, Personal Security and Right to Freedom, Arrest, Detention.