Primer ailesel hiperlipidemi tanılı çocuk ve adölesanlarda demografik, klinik özellikler ve bunların mutasyon analizi sonuçlarıyla ilişkisi
The relationship between demographical, clinical properties and their mutation analysis results between children and adolescents with the diagnoses of primary familial hyperlipidemia
Yazar: İREM KAPLAN
Danışman: PROF. DR. HALİSE NESLİHAN ÖNENLİ MUNGAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Demografi = Demography ; Ergenler = Adolescents ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Kolesterol-LDL = Cholesterol-LDL ; Lipaz = Lipase ; Mutasyon = Mutation ; Çocuk = Child

Özet:
Amaç: Bu çalışmada primer ailesel hiperlipidemi tanılı hastaların demografik, klinik özellikleri ve aldıkları tedaviler yönünden araştırılması, genetik mutasyonlarının incelenmesi ve genotip-fenotip ilişkisi kurulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çukurova Üniveritesi Tıp Fakültesi Çocuk Metabolizma ve Beslenme Bilim Dalı Polikliniğinde primer ailesel hiperlipidemi tanısıyla takibe alınan ve bu çalışmanın yapıldığı Nisan 2014-Ekim 2015 tarihleri arasında poliklinik takibine gelen, çocuk ve adölesan 80 hastanın demografik özellikleri, özgeçmiş ve soy geçmiş özellikleri, klinik bulguları ve laboratuar verileri ve aldıkları tedaviler incelendi. Ayrıca hastalıktan sorumlu LDLR, LDLRAP1, Apo B, PCSK9, ABCG5, ABCG8, LPL, Apo C-II, Apo A-V, RP1, LIP1 genleri için mutasyon analizleri yapıldı.
Bulgular: Toplam 80 hastanın 42'si (% 52,5) kız, 38'i (% 47,5) erkekti. 30 hipertrigliseridemili hastada en sık olarak LPL geninde olmak üzere RP1, Apo C-II ve Apo A-V genlerinde mutasyon saptandı. 50 hiperkolesterolemili hastada ise en sık LDLR, ikinci sıklıkta ise LDLRAP1 geninde olmak üzere iki farklı gende mutasyon saptandı. Bu çalışmayla LPL geninde 5 yeni mutasyon, Apo A-V'te 1 ve LDLR geninde 4 yeni mutasyon tanımlandı. Familyal hipertrigliseridemili hastalarda en sık olarak LPL geninde c.557G>A ve c.953A>G mutasyonları birleşik heterozigot olarak bulundu. Familyal hiperkolesterolemili hasta grubumuzda literatürle benzer şekilde en sık mutasyon saptanan gen LDLR olarak bulunmuştur. En sık saptadığımız mutasyon ise LDLRAP1 geninde tanımlanan c.406C>T olarak gözlendi.
Sonuç: Primer ailesel hiperlipidemiler plazma lipit düzeylerindeki farklılıklara göre değişik klinik tablolara yol açan genetik geçişli metabolik bozukluklardır. Familyal hipertrigliseridemili hastalar rastlantısal olarak lipemik serum saptanması, karın ağrısı, hepatosplenomegali gibi bulgularla daha erken dönemde tanı almaktadırlar. Familyal hiperkolesterolemi tanısının kardiyovasküler etkilenimi azaltmak, sağ kalımı arttırmak için erken çocukluk döneminde konulması önemlidir. Farklı genetik mutasyonlar hastalığın klinik tablosuna değişen derecelerde etkide bulunabilir. Bu çalışma, ülkemizde primer ailesel hiperlipidemili çocuk ve adölesanlarda şu ana kadar yapılan en geniş kapsamlı ve en fazla genin incelendiği araştırmadır. 

Anahtar Kelimeler: Familyal hiperlipidemi, LDLR, LDLRAP1, LPL

Abstract:
Objective: In this study; to investigate the demographical, clinical properties and the treatments used, to examine genetic mutations and to obtain a genotype-phenotype relation in patients with the diagnoses of primary familial hyperlipidemia were intended.
Material and Method: The demographical features, personal and familial characteristics,  clinical findings and laboratory results were reviewed in eighty children and adolescents who were followed with the diagnoses of primary familial hyperlipidemia during the study period of April 2014 - October 2015 in Çukurova University Pediatric Metabolism and Nutrition Department. Also, the genetic mutations responsible for the disease were investigated. Mutation analysis were performed for the genes LDLR, LDLRAP1, Apo B, PCSK9, ABCG5, ABCG8, LPL, Apo C-II, Apo A-V, RP1, LIP1.
Results: Forty-two of all 80 patients (% 52,5) were females and 38 of them  (% 47,5) were males. From 30 of the patients with hypertriglyceridemia, mostly LPL gene and RP1, Apo c-II and Apo A-V gene mutations were detected. However, from 50 of the patients with hypercholesterolemia mostly had a mutation in LDLR and LDLRAP1 genes. With this study, 5 new mutations in LPL gene, 1 new mutation in Apo A-V gene and 4 new mutations in LDLR gene were defined.  In patients with familial hypertriglyceridemia the mutations of 557G>A and c.953A>G in LPL gene were found to be compound heterozygous mostly. LDLR gene is found to be mostly responsible gene in the familial hypercholesterolemia group, which is consistent with the literature. The most common mutation was c.406C>T which is defined in LDLRAP1 gene. 
Conclusion: Primary familial hyperlipidemias are metabolical disorders which cause different clinical conditions based on the differences between plasma lipid levels. Detection of random findings like lipemic serum, abdominal pain, hepatosplenomegaly are detected as earlier symptoms in patients with familial hypertriglyceridemia. It is crucial to diagnose familial hypercholesterolemiain earlier childhood period to decrease the cardiovascular effects and to increase the survival rate. Different genetic mutations might have variable influences on the clinical course of the disease. This study is the most comprehensive study examining a large number of genes in our country among children and adolescents who have primary familial hyperlipidemia.

Key Words: Familial hyperlipidemia, LDLR, LDLRAP1, LPL.