Kök değerlere ilişkin sosyal bilgiler öğretmen adaylarının algıları: Nitel bir araştırma
Perception of social studies teacher candidates ragarding the root values: A qualitative study (Post graduate thesis)
Yazar: SİNEM ÇENGEL
Danışman: DOÇ. DR. BAHADIR KILCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Metafor = Metaphor ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmada, 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programında yer alan kök değerleri (adalet, sabır, saygı sevgi, sorumluluk, dostluk, dürüstlük, öz denetim, yardımseverlik ve vatanseverlik) Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının nasıl algıladıklarını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda; öğretmen adaylarının kök değerlere ilişkin geliştirdikleri metaforlar, çizdikleri resim/karikatürler ve kök değerlere yönelik öğretmen adayları ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminde tarama modelinde gerçekleştirilen araştırmada kök değerlere yönelik mecazlar yoluyla veri toplama, yarı yapılandırılmış görüşme ve doküman analizi birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu amaçlı örneklem yoluyla belirlenen 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Gazi Üniversitesinde eğitim gören 170 sosyal bilgiler eğitimi lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Elde edilen verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; sınıf farkı gözetilmeksizin öğretmen adaylarının çoğunun kök değerleri olmazsa olmaz unsur, temel oluşturan ve eksikliğinde olumsuzluk oluşturan olarak algıladıkları görülmektedir. Bunun yanı sıra öğretmen adaylarının tamamına yakınının kök değerleri olumlu düzeyde algıladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Olmazsa olmaz unsur kategorisindeki öğretmen adaylarının sınıf düzeyi yükseldikçe temsil sayısının azaldığı görülmektedir. Görüşme yapılan on öğretmen adayının kök değerlere ilişkin bilgilerinin eksik olduğu ifadelerinden tespit edilmiştir. Kök değerleri tahmin yoluyla ifade eden görüşmeciler genel değerler olarak ifade ederek kök değerlerin gerekli olduğu görüşünü ortaya koymuştur. Kök değerlerin nasıl kazandırılacağına ilişkin çoğunluk etkinlik ve edebi türler ile kazandırılacağı şeklinde görüş belirtmiştir. Kök değerlerin aynı zamanda bizi biz yaparak vatana hayırlı bireyler olmayı, insanlar arası iletişimi, devamlılığı ve huzur ortamını oluşturduğunu belirterek kök değerlere yönelik olumlu düzeyde görüş dile getirmişlerdir. Araştırma sonuçlarına dayalı olarak kök değer konusunun farklı şekillerde ele alınmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Eğitimi, Kök Değerler, Metafor

Abstract:
In this study, it is aimed to determine how social studies teacher candidates perceive the root values (justice, patience, respect and love, responsibility, friendship, honesty, self-control, helpfulness and patriotism) in the 2018 Social Studies Curriculum. In accordance with this purpose; the metaphors regarding the root values developed by teacher candidates, their drawings/cartoons and the semi-structured interviews with them regarding the root values were examined. In the research conducted with the scanning model in the qualitative research method, data collecting through metaphors for the root values, semi-structured interview and document analysis were used together. The study group of the research consists of 170 undergraduate students who are determined through purposeful sampling and who are studying social studies education at Gazi University in the spring term of 2018-2019 academic year. Content analysis were used in the analysis of the obtained data. According to the results obtained from the research; regardless of the grade, it is seen that most of the teacher candidates perceive the root values as the sine qua non elements forming the basic and that creates negativity in the absence. In addition, it was concluded that almost all of the teacher candidates perceive the root values at a positive level. It is seen that as the grade of the teacher candidates in the category of sine qua non rises, the number of the representatives decreases. It was determined that the knowledge of ten teacher candidates regarding the root values are insufficient from their statements. The interviewers who expresses the root values by estimation stated them as the basic values and expressed that they are necessary. About how to gain the root values, the majority stated that they can be gained by activities and literary genres. They also expressed positive views by saying that the root values help us to become socially beneficial individuals by leading us to the right path, to establish communication and continuation between people and creating tranquility. Based on the results of the research, suggestions on dealing the subject of the root values in different ways were made.

Key Words: Social Studies Education, Root Values, Metaphor