Bazı ağır metal uygulamalarının in vitro ortamda çoğaltılmış juvenil Pistacia lentiscus L. (sakız ağacı) eksplantlarında triterpenoit miktarları üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of some heavy metal applications on the triterpenoid quantities of juvenile mastic tree (Pistacia lentiscus L.) proliferated in in vitro medium
Yazar: HATİCE AKKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE AYAZ TİLKAT
Batman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Bu çalışmada, geleneksel tıpta birçok hastalığın tedavisinde kullanılan ve tıbbi olarak değerli sekonder
metabolitleri içeren Pistacia lentiscus L. (Sakız ağacı) bitkisinin farklı konsatrasyonlarda bazı ağır metal
(elisitör) uygulamalarının in vitro koşullarda bu bitkinin triterpenoit miktarları ve çeşidi üzerine
etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Bu bağlamda sakız ağacına ait olgun tohumlar 1mg/L IBA destekli MS besi ortamında çimlendirilmiş,
elde edilen jüvenil sürgünler 1 mg/l BAP, 0.5 mg/L GA3 ile destekli MS besi ortamında prolifere
edilmiştir. Aksenik stok materyallerden, yaklaşık 1 cm uzunluğunda alınan sürgünler 1, 2 ve 4 mg/L
olmak üzere 3 farklı konsantrasyonda bakır nitrat, gümüş nitrat, nikel nitrat, kurşun nitrat ve kobalt klorür
içeren 1 mg/L BAP ve 0.5 mg/L GA3 destekli MS besi ortamında kültüre alınmıştır. Kültür
başlangıcından itibaren 28 gün sonra gövde ile yaprak kısımları oda sıcaklığında kurutularak etanol
ekstreleri hazırlanmış ve LC-MS/MS ile GC-MS analizleri yapılmıştır.
Ağır metal elisitasyonu sonucunda P. lentiscus L. yaprak ve gövde ekstrelerinin antikanser özelliği
bilinen ursonik, moronik, oleononik, mastikadienolik, oleonolik ve ursolik asit triterpenlerine ait
miktarlarının kontrol gruplarına oranla artış gösterdiği ayrıca kontrol grubunda bulunmayan bazı
triterpenoit bileşiklerin de sentezlendiği tespit edilmiştir. Ağır metal elisitasyonunun jüvenil sürgünlerin
kontrol grubuna oranla ortalama gövde sayısını ve gövde oluşturma kapasitesini azalttığı, ortalama gövde
uzunluğunu ise arttırdığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Pistacia lentiscus L., in vitro, ağır metal, triterpenoit

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the effects of some elicitor applications in different
concentrations on the production of triterpenoid quantities of Pistacia lentiscus L.(Mastic tree), which
contain valuable secondary metabolites, this plant in vitro conditions.
In this context, mature seeds of mastic trees which are surface sterilized were germinated in MS
supplemented 1mg/L IBA and the obtained juvenile shoots were proliferated in MS medium
supplemented with 1mg/L BAP, 0.5 mg/L GA3. Shoots taken about 1 cm in length from axenic stock
materials were cultured in MS medium supplemented with 1 mg/L BAP, 0.5 mg/L GA3 and copper
nitrate, silver nitrate, nickel nitrate, lead nitrate and cobalt chloride at 1, 2.and 4 mg/L concentrations
seperately. After 28 days from the beginning of culture, stem and leaf parts were dried at room
temperature and ethanol extracts were prepared and analyzed by LC-MS / MS with GS-MS.
As a result of the heavy metal elicitation, amounts of Ursonic, Moronic, Oleononic,
Masticadienolic, Oleonolic and Ursolic acid triterpenes which are known anticancer properties of leaf and
stem extracts of P. lentiscus L. are increased compared to the control groups and some triterpenoid
compounds not in the control group are also synthesized. It has been determined that heavy metal
elicitations reduces the average number of shoot and stem forming capacity and increases the average
stem length of juvenile shoots compared to the control group.

Key words: Pistacia lentiscus L., in vitro, heavy metal, triterpenoid