İş güvenliği uzmanları için iş sağlığı ve güvenliği hizmet alanları yetkinlik belirleme ölçeği geliştirilmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik sonuçları
Development of occupational health and safety service areas competencation scale for occupational safety experts: Validity and reliability results
Yazar: FİLİZ KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. PINAR BAYKAN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı iş güvenliği uzmanlarının İSG hizmet alanlarına yönelik yetkinlikleri belirlemek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Bu çalışma metodolojik tasarımda desenlemiştir ve yetkinlik tanımından yola çıkarak iş güvenliği uzmanlarının İSG hizmet alanlarına yönelik yetkinlikleri, uygulama sürecindeki verimliliğini sağlayan özelliklerine göre kavramsallaştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 447 iş güvenliği uzmanı oluşturmaktadır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçek maddelerinin 6 faktör altında topladığı tespit edilmiştir. Bu faktörler kişisel performans, olay yönetimi, strateji, iş sağlığı güvenliği ve mevzuatı, pozitif güvenlik kültürü geliştirme ve risk yönetimidir. Doğrulayıcı faktör analizi yapılarak R2 değerleri 0.217 ile 0.671 arasında değer alarak maddelerin boyutları kuvvetli bir şekilde açıkladığı görülmüştür. ISGYO'ya ait model uyum iyiliği katsayılarının (χ2/df=2.097, RMSEA= .07, GFI=.93, AGFI= .95, NFI= .93, IFI= .91, CFI= .91, SRMR= .06) kabul edilebilir sınırlarda çıktığı ve modelin iyi uyum gösterdiği görülmüştür. Yapılan doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarına göre ölçeğin faktör dağılımları doğrulanmıştır. Ölçeğin güvenirlik çalışması kapsamında Cronbach Alfa iç tutarlılık güvenirlik katsayıları 6 faktör için sırasıyla 0.906, 0.857, 0.836, 0.791, 0.839 ve 0.761 çıkmıştır. Bu sonuçlara göre ölçeğin alt boyutlarının güvenirliklerinin çok iyi ve iyi derece güvenilir oldukları görülmüştür. Ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı 0.956 çıkmıştır. Bu sonuç modelin çok iyi derecede güvenilir olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular neticesinde geliştirilen ölçeğin iş güvenliği uzmanlarının İSG hizmet alanlarında sabit olmaları gereken yetkinlikleri ölçebilmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmüştür.

Abstract:
The main aim of this research is to develop a valid and reliable measurement tool to determine the competencies of occupational health and safety (OHS) professionals in the field of OHS services. This study was patterned in methodological design and based on the definition of competence, the competencies of occupational safety specialists in OHS service areas were conceptualized according to their features that ensure their performance in the implementation process. The study group of the research consists of 447 OHS professionals. Exploratory factor analysis revealed that the scale items were grouped under 6 factors. These factors are personal performance, incident management, strategy, occupational health safety and legislation, positive safety culture development, and risk management. Confirmatory factor analysis was conducted, and the R2 values ranged from 0.217 to 0.671, indicating that the items strongly explained the dimensions. The goodness-of-fit indices of the model belonging to OHS services (χ2/df = 2.097, RMSEA = .07, GFI = .93, AGFI = .95, NFI = .93, IFI = .91, CFI = .91, SRMR = .06) were within acceptable limits, indicating a good fit of the model. According to the results of the confirmatory factor analysis, the factor distributions of the scale were confirmed. In the reliability study of the scale, Cronbach's alpha internal consistency reliability coefficients were found to be 0.906, 0.857, 0.836, 0.791, 0.839, and 0.761 for the 6 factors, respectively. Based on these results, it can be seen that the reliability of the sub-dimensions of the scale is very good and good. The overall Cronbach's alpha coefficient of the scale was found to be 0.956. This result indicates that the model is highly reliable. In conclusion, the developed scale, based on the findings obtained, is seen as a valid and reliable measurement tool for assessing the competencies that OHS professionals should possess in OHS service areas.