Etlik piliç kümeslerinde iklimlendirme parametrelerinin belirlenmesi için bir uzman sistemin geliştirilmesi
Development of an expert system for determining air conditioning parameters in broiler houses
Yazar: ÖMER FARUK GECESEFA
Danışman: PROF. DR. DERYA ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Etlik piliç üretiminde iklim koşulları ve kümes yapıları dikkate alınarak yapılan hesaplamalar büyük önem taşımaktadır. Ancak, bölgesel ve iklimsel ön kabullerle yapılan hesaplamalar sınırlı sonuçlar vermektedir.
Modern teknolojiyle etlik piliç kümesleri, dış etkilerden izole yapılar haline gelmiş ve kapasiteleri artmıştır. Üretim yapılacak ilin uzun yıllık ortalama saatlik iklim verilerini kullanarak yapılan hesaplamalar, daha hassas sonuçlar vermekte ve verimliliği artırmaktadır. 
Bu çalışmada, saatlik iklim verilerine dayanarak, kümeslerde bir yılda üretimin devam ettiği tüm saatler için ısı gücü gereksinimlerini hesaplayabilen, farklı tarihler, çeşitli yakıt türleri, fanlar, yalıtım malzemeleri ve kapasite değişikliklerine dayalı kombinasyonları simüle ederek kurulum öncesi uygun malzeme ve iklimlendirme alternatifleri sunabilen, üretim ve enerji maliyetleri ile ilgili yılın her saati için detaylı analizler sağlayabilen, bilimsel araştırmalar için veri sağlayabilen, işletme kurulumu öncesi ve sonrasında en uygun koşulları belirleyebilen, etlik piliç üreticilerine, kümes proje hazırlayıcılarına, akademisyen ve araştırmacılara rehberlik edebilecek Etlik Piliç Kümeslerinin İklimlendirilmesi (EPİK) adında bir yazılım geliştirilmiştir. Yazılımla elde edilen bulgulara göre Adana ili için Ocak ayında üretime başlayan bir kümeste yıl boyunca sadece 1., 2. ve 6.üretim periyotlarında ısıtma ihtiyacı belirlenmiştir.  Bu üç dönemde transmisyon, havalandırma ve soğutma gibi nedenlerden dolayı toplam ısı yükü kayıpları ∑▒〖Q_L=713.034 kWh〖 a〗^(-1)  〗 olurken, etlik piliçler tarafından ortama verilen toplam duyulur ısı yükü  ∑▒〖Q_h=710.068 kWh〖 a〗^(-1)  〗  , 2.üretim periyodunda  transmisyonla yapıdan kazanılan ısı yükü ∑▒〖Q_(T+)=74 kWh〖 a〗^(-1)  〗ve gerekli ısıl denge için etlik piliçler tarafından karşılanamayan ısı ihtiyacının mekanik ısıtma tarafından karşılanması toplamda ∑▒Q_mı   2.966 (kWh〖 a〗^(-1) )  olmuştur. Bu bağlamda, yazılımın simüle ettiği ve farklı üretim başlangıç tarihlerine göre yılın en soğuk saatine yönelik yapılan hesaplamalarda, üretimin farklı tarihlerde başlamasının, yıl boyunca ortaya çıkan enerji ihtiyaçlarını etkilediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler:	Etlik Piliç, Kümes, İklim Parametreleri, Saatlik İklim Verileri, EPİK Yazılımı.

Abstract:
poultry houses are of great importance. However, calculations made with regional and climatic preconceptions give limited results.
With modern technology, broiler houses have become structures isolated from external effects and their capacities have increased. Calculations based on the long-term average hourly climate data of the province where production will be made give more precise results and increase efficiency.
In this study, a software called Broiler Chicken House Air Conditioning (EPİK) has been developed, which can calculate heat power requirements for all hours of production in the houses in a year based on hourly climate data, simulate combinations based on different dates, various fuel types, fans, insulation materials and capacity changes, and offer suitable material and air conditioning alternatives before installation, provide detailed analyses for every hour of the year regarding production and energy costs, provide data for scientific research, determine the most suitable conditions before and after business installation, and guide broiler chicken producers, poultry house project developers, academicians and researchers. According to the findings obtained with the software, the heating requirement was determined only in the 1st, 2nd and 3rd production periods throughout the year for a poultry house that started production in January for Adana province. In these three periods, the total heat load losses due to reasons such as transmission, ventilation and cooling were ∑▒〖Q_L=713.034 kWh〖 a〗^(-1) 〗, while the total sensible heat load given to the environment by broilers was ∑▒〖Q_h=710.068 kWh〖 a〗^(-1) 〗, the heat load gained from the building by transmission in the 2nd production period was ∑▒〖Q_(T+)=74 kWh〖 a〗^(-1) 〗 and the heat need that could not be met by broilers for the necessary thermal balance was met by mechanical heating was ∑▒Q_mı   2.966 (kWh〖 a〗^(-1) ). In this context, in the calculations made for the coldest hour of the year according to the different production start dates simulated by the software, it was determined that starting production on different dates affected the energy needs throughout the year.
Keywords: Broiler Chicken, Poultry House, Climate Parameters, Excel Yazılım, EPIK Software.