Kelam`da ecel problemi
Le Probleme du therme de la vie dans la theologie musulmane
Yazar: NAMIK KEMAL OKUMUŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET AKBULUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Din = Religion
Dizin: Kader = Destiny ; Kelam = Islamic theology ; Rızık = Rızık ; Ölüm = Death ; Özgürlük = Freedom ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kader problemi insanlığın en önemli problemidir. Bu sorunu çözebilmek için kader inancını doğrudan etkileyen ecel, rızık ve insanın özgürlüğü anlayışımızı daha tutarlı bir duruma sokmak zorundayız. Birinci bölümde daha ziyade kavramsal yapı incelenmiştir. Ecel, kelime an lamı itibariyle "zaman, süre, vakit" anlamlarına gelmektedir. İnsan gibi hem so rumlu hem de özgür bir varlık için sözkonusu edildiğinde ise bu kavram iki farklı boyutu içermektedir. Birincisi, insan cinsine verilen ve cinsin yaşam kabiliyetini ifade eden eceldir. İkincisi ise, şartlarla düzenlenmiş olan müsemma ecel alanıdır. Bu iki kullanımın da hem anonim hem de lügat ifadeleri vardır. Bunlar kültür or tamlarına göre çok çeşitli anlamlara da bürünmüşlerdir. Kur'an-ı Kerim' de ecel kavramı bir kaç anlam kümesi oluşturmuştur. İkinci bölümde ağırlıklı olarak işlenen husus, Allah'ın ecel kavramını ne şekilde kullan dığının tesbitidir. Nesnel olarak vakit kavramı, toplumların eceli için konulmuş süre ve sosyal ilişkilerdeki karşılıklı belirlemeler bu kavramın seküler kullanımla rını ifade etmektedir. Klasik kelam ekollerinin bu konuyu tartışmalarındaki esas neden, konunun ahlâki yönünü ifade eden "maktul" yani öldürülenin durumudur. Allah'ın iradesi, ilmi kudreti ve yaratması insanın özgürlüğüne zarar vermeyecek şekilde düzenlenmiştir. Üçüncü bölümde ise bilimsel verilerin ışığı altında insan ömrünün durumu incelenmiştir. Ömrü artırıcı nedenler, yiyecek ve tıbbi gelişmelerin hepsi, insan cinsi için konulmuş olan potansiyel ecel imkanını değiştirebilen etkenlerdendir. Kim ömrünün artmasını isterse bu gibi değişim sağlayıcı nedenlere başvurmak zorundadır. Allah'ın kaderi de bu yöndedir.

Abstract:
Le probleme de la destinee est le plus important probleme de l'humanite. Pour le resoudre, nous sommes obliges de maintenir la stabilite de notre sens du therme de la vie, des subsistances, et de la liberie de I'homme qui influencent directement la foi de la destinee. Dans la premiere partie, on a traite, notamment, la structure conceptuelle. Le therme de la vie, d'apres le sens signifie "le temps, la duree, la saison". Lorsqu'on I'attribue & I'homme qui est en possession d'une part de la responsabilite et d'autre de la liberte, alors elle comprend deux differentes dimensions. La premiere c'est le therme de la vie qui explique la faculte de vivre, attribute â I'espece humaine. La seconde, c'est celui du domaine du therme fixe, dispose par des conditions. L'utilisation de ces deux thermes ont des significations anonimes et didactiques. Celles-ci se sont appropriees des sens divers selon leur utilisation parmi les milieux culturels. La notion du therme de la vie a forme quelques groupes de sens dans le Cöran. Dans la deuxieme partie, on a notamment etudie la façon dont le Dieu s'est pris pour l'utilisation de la notion du therme de la vie. D'une maniere concrete, la notion de temps signifie l'utilisation seculaire de cette notion et les manifestations mutuelles quant â la dureeet les relations sociales, etablies pour le therme de la vie des peuples. La cause principale des discussions par les grands classiques de la theologie musulmane, concerne "la victime" c'est â dire I'etat du tue qui represente I'ethique de I'affaire. La volonte, la prescience divine, la puissance et la creation de Dieu fonctionnent de maniere a ne pas compromettre la liberte de I'homme. Quant a la troisieme partie, on a etudie I'etat de la vie de I'homme, a I'aide des donnees scientifiques. Les motifs prolongeant la vie, les subsistances et tous les progres de la medecine sont des actions pouvant changer la possibilite potantielle du therme de la vie, cree pour I'espece humaine. Quiconque voudrait prolonger sa vie est oblige de s'adresser a ces causes assurant de tels changements. La destinee de Dieu est dans ce sens.