Avrupa Birliği'nin Türkiye üzerinde dönüştürücü gücü
The transformative power of the European Union on Türkiye
Yazar: ERKİN KARACA
Danışman: DOÇ. DR. ALTUĞ GÜNAR
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler Soğuk Savaş döneminde,
Türkiye'nin 1959 yılında yaptığı ortaklık başvurusu ile başlamış; Türkiye'nin,
komünizmin yayılmasına karşı uyguladığı "denge politikası", bu başvuru ile resmen sona
ermiştir. Ortaklık müzakerelerinin ardından, 1963 yılında taraflar arasında ekonomik ve
hukuki bütünleşme temelinde bir ortaklık kurulması amacıyla Ankara Anlaşması
imzalanmış; ancak oluşturulan işbirliği, ortaklık hukuku dışında ilerlemiştir. Dolayısıyla,
hem uluslararası arenada hem de Türkiye ile Birlik ülkeleri arasında yaşanan sorunlar göz
önüne alındığında taraflar arasındaki ilişkiler, karşılıklı çıkarlar doğrultusunda devam
etmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, ortaklık ilişkilerinin başladığı tarihten
itibaren, Birliğin Türkiye üzerindeki dönüştürücü gücünü ve bu gücün sorunlar, dönüşüm
faaliyetleri, müzakere fasılları ve ortak politikalar kapsamında ne ölçüde kullanıldığını
analiz etmektir. Bu değerlendirme yapılırken, çeşitli kaynaklardan ve resmi raporlardan
elde edilen bilgiler doğrultusunda, tezde ulaşılan hipotez; taraflar arasındaki ilişkilerin
hukuki, ekonomik ve politik yönden ayrışmaya uğradığı ve Türkiye'nin Birliğe katılım
sürecinin AB'nin mevcut yakınsama yöntemlerinin ötesine geçerek özgün bir durum
aldığıdır. Bu nedenle tezde, devam etmekte olan süreçte, Türkiye'nin müzakere fasılları
ve seçilen üç ortak politikaya ne ölçüde uyum sağladığı ön plana çıkarılmıştır. Tezin
temel bulguları, diğer ülkelerin katılım süreçlerinden farklı olarak; ilişkilerin katılım
müzakereleri, Avrupalılaşma ve siyasi koşulluluk yoluyla değil, dış mekanizmalar
aracılığıyla ilerlediği ve bunlara rağmen Türkiye'nin AB ile yakın ilişkiler içerisinde
olmaya devam edeceğidir. Tez, ilişkilerin ortaklık hukuku dışında ilerlemesine ve
Türkiye'nin belirli dönemlerde Avrupa Birliği'nden uzaklaşmasına rağmen, Birliğin
Türkiye üzerinde dönüştürücü gücü olduğu sonucuna varmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Dönüştürücü Güç Mekanizmaları, Türkiye, Ortak
Politikalar, Reformlar.

Abstract:
The relations between Turkey and the European Union started during the Cold War period
with Turkey's application for association in 1959 and Turkey's "balance policy" against
the spread of communism officially ended with this application. Following the association
negotiations, the Ankara Agreement was signed in 1963 with the aim of establishing a
partnership between the parties on the basis of economic and legal integration. Therefore,
considering the problems experienced both in the international arena and between Turkey
and the Union countries, the relations between the parties continue in line with mutual
interests. In this context, the aim of this study is to analyse the transformative power of
the Union over Turkey since the beginning of the partnership relations and to what extent
this power has been used in the context of problems, transformation activities, negotiation
chapters and common policies. The hypothesis of this thesis, based on the information
obtained from various sources and official reports, is that the relations between the parties
have undergone a legal, economic and political divergence and that Turkey's accession
process to the Union has gone beyond the EU's existing convergence methods and has
taken on a unique situation. Therefore, in this thesis, the extent to which Turkey has
converged in terms of negotiation chapters and selected common policies in the ongoing
process is emphasised. The main findings of the thesis are that, unlike the accession
processes of other countries, relations have progressed not through accession
negotiations, Europeanisation and political conditionality, but through external
mechanisms and that Turkey will continue to have close relations with the EU despite
these. The thesis concludes that the Union has a transformative power over Turkey,
despite the fact that relations have progressed outside the association law and Turkey has
moved away from the European Union at certain periods.
Key Words: The European Union, Türkiye, The Mechanisms of Transformative Power,
Reforms, Common Policies of European Union.