Alevilikte musahiplik geleneğinin köy-kent bağlamında değerlendirilmesi
The evaluation of the tradition of musahiplik in Alevism in the context of the village and city
Yazar: GÜLŞAH ERGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET FUAT LEVENDOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Toplumsal yaşamdan bireysel yaşama evrilen kent insanı, bu bireyselleşmeyi din ve inanç alanında da yaşar. Aydınlanma Çağı sonrası yenidünya düzeninde modern insan, bireysel yaşam ve özgürlüklerin merkezindedir. Bireyin aidiyet ve kimlik anlayışı artık dini, toplumsal ya da kültürel görünümler üzerinden değildir. Gündelik yaşamın dini içeriğinden ayrıldığı seküler anlayış, kentlerde yaşam alanı bulacaktır. Yaşanan ekonomik sorunlar ve teknolojik gelişmeler kültürel değişimleri tetiklemektedir. Bireyin inanç, gelenek anlayışı ve pratikleri değişime uğrar. Modern dünyada bireyin ihtiyaçları ve yaşam standartlarındaki değişim, kendini kültür ve inancın aktarımında da gösterir. Modern kentin içerisindeki bireyin sorun, ihtiyaç ve öncelikleri kırsalda yaşayan bireyden farklıdır. Bu farklılıkların musahiplik geleneğinin yaşatılmasında nasıl deneyimlendiği çalışmamızın odak noktasını oluşturmaktadır.
Bu çalışmada Çorum İli merkez Bahçelievler Mahallesi, Atçalı ve Gökçepınar Köylerinde musahiplik geleneği köy -kent bağlamında karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir. Alevilik inancında önemli bir yere sahip olan musahiplik erkânının yaşatılması, uygulanış biçimleri, köy ve kent yaşamında bu pratiğin nasıl farklılaştığı yorumlanmaya çalışılmıştır. Karma araştırma yöntemiyle yapılan saha çalışmamızda yarı yapılandırılmış sorular kullanılarak merkez ve köylerde toplam 150 katılımcıya anket çalışması uygulanmıştır. Bu anketlere dayalı olarak; elde edilen veriler Stata 17.0 programı yardımıyla frekans analizi, karşılaştırılmalı tablolar ve t testi ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarından görülmüştür ki; köyde yaşayan nüfus geleneğin pratiklerini, kentte yaşayanlara göre daha yoğun devam ettirmektedir. Musahiplik kurumunu yaşatma, inancın devam ettirilmesi ve aktarılması noktasında kırsaldaki Alevilerin daha istekli oldukları anlaşılmaktadır. Geleneğe daha bağlı bir yaşam biçimi sürdürdükleri görülmektedir.

Abstract:
individualization in the religious and cultural sphere as well. In the new world order after the age of Enlightenment, modern man is at the center of individual life and freedoms. The individual's sense of belonging and identity is no longer based on religious, social, or cultural views. Secular understanding, in which daily life is separated from its religious content, will find a living space in urban life. Economic and technological developments trigger cultural changes. The individual's beliefs and understanding of traditions and practices change. The needs and living standards of the individual in the modern world are also seen in the transmission of culture and belief in parallel with this change. The problems, needs, and priorities of an individual in a modern city are different from those of living in the countryside. The role of these differences in keeping the tradition of musahip alive is the focus of our study. In this study, the tradition of musahipism has been comparatively examined in the context of the village and city in Çorum city center Bahçelievler District, Atçalı and Gökçepınar Villages. It has been tried to determine the different attitudes in the village and city life, the way of implementation, perspectives, and the survival of the musahipism tradition, which has an important place in the Alevism belief. In this thesis, we have used qualitative research methods, and a questionnaire with semi-structured questions was applied to the 150 participants in the center and village. Based on these surveys; the obtained data have been analyzed by frequency analysis, comparative tables, and t-tests the based on Stata 17.0 program. It is seen from the results of the analysis that the population living in the village exhibits more loyal attitudes than the urban individuals in order to keep this belief alive