Suç ekonomisiyle mücadelede mali istihbarat yapılanma modeli önerisi
Financial intelligence structuring model proposal in the fight against crime economy
Yazar: MURAT KAYA
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ENGİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Bu tez, ülkemizde suç ekonomisiyle mücadelede mali istihbarat paylaşımının ve kurumlar arası mali istihbarat koordinasyonunun etkin ve verimli işlemesi yönünde hukuki, kurumsal, teknolojik ve etik sorunları incelemeyi ve hukuki ve kurumsal bir çerçeve içinde çözüm yollarını tartışmayı amaçlamaktadır. Ülkemizde suç ekonomisiyle mücadele kapsamında, merkezi mali istihbarat birimi olarak MASAK, kara para aklama ve terörün finansmanı (ML/TF) ile mücadele kapsamında mali istihbarat elde eden, analiz eden ve ilgili kurumlarla paylaşan merkezi bir yapı olarak kurulmuş olmakla birlikte görev tanımı (özellikle kara para aklama suçunun konusunun birçok öncül suç kategorisinden elde edilen gelirler olması itibariyle) tüm ekonomik suçları kapsamaktadır. Bu nedenle, suç ekonomisiyle mücadelede hayati öneme sahip birçok mali istihbarat, gerçek ve tüzel kişilerden ve kamu kurum ve kuruluşlarından, MASAK'a ulaşmaktadır. Bu yönüyle MASAK, suç ekonomisiyle mücadele sahasında görev alan kamu kurumlarına mali istihbarat sağlayabilecek bir yapıya sahiptir. Bununla birlikte ülkemizde mali istihbarat paylaşımının ve kurumlar arası mali istihbarat koordinasyonunun etkin ve verimli işlemesi yönünde hukuki, kurumsal, teknolojik ve etik sorunlar bulunmaktadır. MASAK koordinasyonunda kamu sektör kuruluşları ve özel sektör yükümlü kuruluşlar arasında bilgi paylaşımı başta olmak üzere, ortak çalışma modellerinin geliştirilmesi, bu kapsamda kurumlar arası istihbari ve operasyonel iş birliğini sağlayacak örgütlenme modelleri çerçevesinde güçlü ve etkili mali istihbarat yapılanması oluşturulması ve suç ekonomisiyle mücadele müşterek entegre mali istihbarat ağının yüksek güvenlikli bir model çerçevesinde oluşturulması ve geliştirilmesi, ülkemizin suç ekonomisiyle mücadele kapasitesinin güçlendirilmesini sağlayacaktır. Çalışmamızda, Türkiye'de suç ekonomisinin boyutları ve suç ekonomisiyle mücadelenin genel çerçevesi incelenmekte ve değerlendirilmekte, suç ekonomisiyle mücadelenin hukuki çerçevesi uluslararası sözleşmelere uyum kapsamında ele alındıktan sonra, suç ekonomisiyle mücadelede mali istihbarat yapılanma modeli, hukuki ve kurumsal çerçevede FATF Tavsiyelerine uyum ve FATF tarafından Türkiye'ye yönelik yapılan değerlendirme ve derecelendirmeler ışığında incelenmekte, MASAK Koordinasyonunda kolluk ve istihbarat birimleri, adli birimler, ilgili kamu ve özel sektör kurum ve kuruluşları arasında suç ekonomisiyle mücadelede bilgi paylaşımı başta olmak üzere, iş birliği ve koordinasyon modelleri, örnek ülke uygulamalarından da yararlanmak suretiyle tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Suç Ekonomisi, Suç Ekonomisiyle Mücadele, MASAK, Mali İstihbarat Yapılanması, Bilgi Paylaşımı, Koordinasyon, Koordinasyon Kurulları, Alt Komiteler, Ortak Çalışma Grupları, Ortak Eylem Planları, Ortak Görev Gücü, Müşterek Mali İstihbarat Ağı.

Abstract:
This thesis aims to examine legal, institutional, technological and ethical problems and discuss solutions within a legal and institutional framework for the effective and efficient operation of financial intelligence sharing and inter-institutional financial intelligence coordination in the fight against the criminal economy in our country. Within the scope of combating the criminal economy in our country, MASAK, as the central financial intelligence unit, was established as a central structure that obtains, analyzes and dissemainates financial intelligence with relevant institutions within the scope of combating money laundering and terrorist financing (ML/TF). It covers all economic crimes (as the subject of money laundering crime is the proceeds obtained from many predicate crime categories). For this reason, financial intelligence, which is of vital importance in the fight against the criminal economy, reaches MASAK from individuals and legal persons and public institutions and organizations. In this respect, MASAK has a structure that can provide financial intelligence to public institutions involved in the fight against the criminal economy. However, there are legal, institutional, technological and ethical problems in our country regarding the effective and efficient functioning of financial intelligence sharing and inter-institutional financial intelligence coordination. Developing joint working models, especially information sharing, between public sector organizations and private sector obliged parties under the guidance and coordination of MASAK, creating a strong and effective financial intelligence structuring within the framework of organizational models that will ensure inter-institutional intelligence and operational cooperation, and jointly integrated financial institutions that can combat the criminal economy. Establishing and developing the intelligence network within the framework of a high-security model will strengthen Turkey's capacity to combat the criminal economy. In our study, the dimensions of the criminal economy in Turkey and the general framework of the fight against the criminal economy are examined and evaluated. After the legal framework of the fight against the criminal economy is discussed within the scope of compliance with international agreements, the financial intelligence structuring model in the fight against the criminal economy is examined in the light of the evaluations and ratings made for Turkey by FATF, in compliance with the FATF Recommendations in the legal and institutional framework and then discussed cooperation and coordination models under the guidance and leadership of MASAK, -especially information sharing between law enforcement and intelligence units, judicial units, relevant public and private sector institutions and organizations- in the fight against the criminal economy, by taking advantage of exemplary country practices.
Key Words:Crime Economy, Fight Against Crime Economy, MASAK, Financial Intelligence Structure, Information Sharing, Coordination, Coordination Boards, Sub-Committees, Joint Working Groups, Joint Action Plans, Joint Task Force, Joint Financial İntelligence Network.