Jeotermal seralarda domates üretiminin ekonomik analizi: Afyonkarahisar ili örneği
Economic analysis of tomato production in geothermal greenhouses: A case study of Afyonkarahisar province, Turkey
Yazar: AHMET ÖLMEZ
Danışman: PROF. DR. VECDİ DEMİRCAN
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye'de jeotermal sera alanı toplam 3908 dekardır. Araştırmanın yürütüldüğü Afyonkarahisar ili Türkiye'de jeotermal sera alanı bakımından 3. sırada (%17.01) yer almaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de jeotermal seracılık bakımından yüksek bir potansiyele sahip olan Afyonkarahisar ilinde jeotermal seralarda domates üretim faaliyetinin ekonomik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu çalışmanın ana materyalini, Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesinde jeotermal seralarda üretim yapan 20 üretici ile yüz yüze görüşülerek anket yöntemi ile toplanan orijinal nitelikli veriler oluşturmuştur. İşletmeler tam sayım yöntemine göre belirlenmiştir. İşletmelerin sahip oldukları arazi büyüklükleri birbirinden farklılık gösterdiğinden, popülasyonu homojen duruma getirmek için işletmelerin gruplara ayrılarak incelenmesi gerektiğine karar verilmiştir. Buna göre, işletmeler 1. grup (1-30 dekar; 11 işletme) ve 2. grup (31+ dekar; 9 işletme) olarak sınıflandırılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre üreticilerin ortalama sera alanının 39.85 dekar olduğu ve tüm üreticilerin topraksız tarım kültürüne göre üretim yaptıkları belirlenmiştir. Tüm işletmeler ortalamasına göre domates veriminin 50.05 ton/dekar olduğu hesaplanmıştır. Jeotermal seranın dekara tesis maliyetinin 479 176.41 TL olduğu ve bunun büyük bir bölümünü sera inşaatı maliyetinin (%73.80) oluşturduğu belirlenmiştir. Tüm işletmeler ortalamasına göre dekara düşen gayrisafi üretim değeri 170 415.81 TL olarak hesaplanmıştır. Tüm işletmeler ortalamasına göre dekara düşen brüt kar 102 424.62 TL, net kar 49 016.01 TL ve nispi kar 1.40 olarak bulunmuştur. Karlılık kriterlerine göre hem 1. grup, hem de 2. grup kar elde etmiş olduğu belirlenmiştir. Ancak 2. gruptaki işletmelerin 1. gruptaki işletmelere göre karlılık göstergeleri bakımından daha avantajlı oldukları saptanmıştır.

Abstract:
The total geothermal greenhouse area is 3908 decares in Turkey. Afyonkarahisar province where the research was conducted is ranked 3rd (17.01%) in terms of geothermal greenhouses area in Turkey. The purpose of this study was to carry out an economic analysis for tomato production in geothermal greenhouses in Afyonkarahisar province which has a high potential with regards to geothermal greenhouse production.The primary material of the study consisted of original data collected by face-to-face questionnaires conducted with 20 producers carrying out their geothermal greenhouse production activities at Sandıklı district of Afyonkarahisar province.  Enterprises are determined according to the full counting method. Since the sizes of the areas owned by the enterprises differed, it was decided to classify them into different groups in order to ensure that the study population is homogeneous. Accordingly, enterprises were classified as group 1 (1-30 decares; 11 enterprises) and group 2 (31+ decares; 9 enterprises). 
According to the results of the research, it was determined that the average greenhouse area was 39.85 decares and all farms produce according to the soilless agricultural culture. According to the average of all farms, tomato yield was calculated to be 50.05 ton/decare. The establishment cost per decare of geothermal greenhouses was 479 176.41 Turkish Lira (TL) and the majority of this expense consisted of greenhouse construction cost (73.80%). Gross product value per decare was 170 415.81 TL according to the average of all enterprises. Whereas general gross profit, net profit, and relative return per decare were 102 424.62 TL, 49 016.01 TL, and 1.40 respectively. According to the profitability criteria, it was determined that both the 1st group and the 2nd group made a profit. However, it was determined that the producers in the 2nd group were more advantageous than the producers in the 1st group in terms of profitability indicators.