Leylâ İpekçi'nin eserlerinde estetik, sanat ve edebiyat eğitimi
Aesthetic, art and literature education in the works of Leylâ İpekçi
Yazar: ELİF GÖKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TATCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanat eğitimi = Art education ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İpekçi, Leyla = İpekçi, Leyla

Özet:
Geçmişten günümüze aktarılan değerlerin bugün ve yarın için anlamlı olması onların olması gerektiği gibi korunmasından ve geleceğe aktarılmasından geçer. İnsanoğlunun yaşayış, inanış ve düşünüş biçimleri de geçmişten geleceğe aktarılmaya devam etmektedir. Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi bu anlamda bilinçli okuryazarlığı, tarih şuurunu ve estetik ve sanatsal eğitimi, bir arada önceleyen bir alandır. Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi öğretmen ve öğrenci yetiştirme konusunda kültürel, toplumsal ve evrensel öneme sahiptir. Edebiyat, insan duygu ve düşüncelerinin estetik bir şekilde yansıtıldığı sözlü veya yazılı ürünlerin bütünü olarak tanımlanır. Estetik zevk ve sanatsal kaygı edebiyat için önemlidir. Yetiştirilen nesillerin bu kaygıyı taşımadan öğrendikleri bilgiler yaşama dönük ve faydalı olamayacaktır. Okuyan ve okuduklarını belli bir eleştiri süzgecinden geçirebilen, olaylara farklı açılardan yaklaşabilen, içinde yaşadığı toplumun değerlerine bağlı aynı zamanda evrensel insani değerleri kendinde barındıran bir nesil yetiştirmek Türk Dili ve Edebiyatı dersi amaçları içerisindedir. Bu çalışmanın Leyla İpekçi üzerinde yoğunlaşmasının sebebi, yazarımızın estetik sanat ve edebiyat eğitimi konularında önemli ve kayda değer fikirler ortaya koymuş olmasıdır. Yazılarında değindiği konular ve önemle üzerinde durduğu meseleler, gençlere, araştırmacılara ve edebiyatçılara farklı bir bakış açısı kazandıracak niteliktedir. Bu çalışmayla Leyla İpekçi'nin görüşleri doğrultusunda alanda yeni olabilecek daha doğrusu şimdiye kadar bir örneği görülmemiş bir roman üslubu/türü ve bu türün edebiyat eğitimine katkıları ile ilgili bilgiler elde edilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde çalışmanın problem durumu, amacı, önemi açıklanmış; hangi varsayım ve sınırlılıklara dayandığı açıklanmıştır. Ayrıca bu bölümde çalışmanın temel noktalarını oluşturan kavramların tanımları açıklanmıştır. Çalışmanın merkezini oluşturan temel kavramlar hakkında tanımlamalar yapılmıştır. İkinci bölümde çalışmanın kavramsal çerçevesini oluşturan Leyla İpekçi'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölüm çalışmanın yöntem bölümüdür. Bu bölümde çalışmanın araştırma modeli, evren ve örneklemi, verilerin toplanması ve analizi açıklanmıştır. Dördüncü bölümde çalışma sonucunda ulaşılan bulgulara yer verilmiştir. Bulgularda estetik, sanat ve edebiyat eğitimi olarak iki ana başlıkta incelenen veriler uygun alt başlıklara ayrılarak ulaşılan veriler yorumlanmıştır. Yazarın tüm eserlerinde öne çıkmış düşünceleri, romanlarında ortak olan birbirini tamamlayan kavramlar belli bir sınıflandırma içerisinde incelenmiştir. Tevhid sanatı, tevhid romanı, romanlarındaki imgelerin dönüşümü, hâl dilinin romana yansıması, "sevgili" kavramından hareketle Leyla İpekçi'ye göre eğitsel ve sanatsal gerçekler açıklanmaya çalışılmıştır. Eğitime ve sanata dair önemli çıkarımları medeniyet algısı üzerinden irdelenmiştir. Beşinci bölümde sonuç başlığı altında İpekçi'nin edebiyat ve sanat görüşleri doğrultusunda edinilen sonuçlar sıralanmıştır.

Abstract:
For the values transferred from the past to the present to be meaningful for today and tomorrow, it is necessary to protect them as they should be and transfer them to the future. The way of life, belief and thinking of human beings continue to be transferred from the past to the future. In this sense, Turkish Language and Literature Education is a field that prioritizes conscious literacy, historical consciousness and aesthetic and artistic education together. Turkish Language and Literature Education have cultural, social and universal importance in raising teachers and students. Literature is defined as the whole of oral or written products in which human feelings and thoughts are reflected in an aesthetic way. Aesthetic pleasure and artistic concern are important to literature. The knowledge that the grown generations learn without this concern will not be life-oriented and useful. It is within the scope of the Turkish Language and Literature course to raise a generation who reads and can pass a certain criticism on what they read, can approach the events from different angles, adhere to the values of the society in which they live, and at the same time embody universal human values. The reason why this study focuses on Leyla İpekçi is that our author has put forward important and remarkable ideas on aesthetic art and literature education. The subjects' mentions in her writings and the issues she focuses on are of a quality that will give young people, researchers and men of letters a different perspective. In the first and second parts of the study, the importance and purpose of this study on Leyla İpekçi's views on aesthetic art and literature education are explained. The assumptions and limitations of the study are stated. The basic concepts that form the center of the study are defined. In order to provide information and to understand her works better, information about her life, art and literary works are given. The ideas of the author that came to the fore in all her works and the concepts that complement each other in her novels were examined in a certain classification and artistic facts have been tried to be explained. Important inferences about education and art are given through the perception of civilization.