Türkiye'de yandere ıslahı çalışmalarında örgütsel yapı
Organizations for torrent control works in Turkey
Yazar: MUSTAFA DAL
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN E. ÇELİK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman İnşaatı ve Transportu Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Orman Bakanlığı = Ministry of Forestry ; Orman Genel Müdürlüğü = General Directorate of Forestry ; Orman Kanunu = Forest Law ; Orman yönetimi = Forest management ; Ormancılık = Forestry

Özet:
Türkiye'de Cumhuriyet öncesi dönemde, 1869 yılında çıkarılan orman nizamnamesi ile birlikte, yararlanmaya bir düzen getirilmekle birlikte erozyonla mücadeleye ihtiyaç görülmediği ve bu kavramdan söz edilmediği anlaşılmaktadır. Orman dışı ağaçlandırma çalışmaları ilk kez 1911 yılında çıkartılan bir kararname ile teşvik edilmiştir. 1908 ? 1920 yılları arasında erozyona maruz kalan alanlarda gençleştirme kesimleriyle ormanların ıslahının sağlanması yoluna gidilmiştir.Cumhuriyet döneminde, 1923 ile 1937 yılları arasında çeşitli kanunlar çıkartılmasına ve Atatürk Orman Çiftliği ağaçlandırma faaliyetlerinde bulunulmasına rağmen sel kontrolu konularında yasal bir düzenleme ve çalışma yapılmamıştır. 1937 yılında çıkarılan 3116 sayılı ilk orman yasası ile sel önleme çalışmaları devletin görevleri arasında sayılmıştır. Ancak sel ve taşkınların önlenmesi için ilk çalışmalar 1955'te Tokat Behzat deresi yukarı havzasının ıslahı ile başlamıştır. 1957 yılında OGM Toprak Muhafaza ve Mer'a Islahı Tatbikat Grup Müdürlükleri ve 1969 yılında AGM kurularak yan dere ıslah çalışmalarında önemli sonuçlar alınmıştır.1969 yılında kurulan Orman Bakanlığı 1981 yılında kapatılmış ve yerini Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığı almıştır. 1991 yılında Orman Bakanlığı yeniden kurulmuş, ancak 2003 yılında yapılan son değişiklikle Çevre ve Orman Bakanlığı'na dönüştürülmüştür. Örgütsel üst yapıdaki değişiklikler gibi Orman kanunlarında da zaman içinde değişimler göze çarpmaktadır. 3116 sayılı kanun 6831 sayılı kanun ile değiştirilmiş ve en son 6831 sayılı kanunun yan dere ıslah çalışmaları ile ilgili olan 58. maddesi 2003 yılında değiştirilerek Çevre ve Orman Bakanlığına koordinatörlük görevi verilmiştir.1960'lı yıllarda hem OGM hem DSİ yukarı havzada hem yamaç hem de yatak ıslahı yapmıştır. 1969 yılında DSİ, Topraksu ve OGM arasında yan dere ıslahı konusunda ortak çalışmalar yapılmasına yönelik bir protokol düzenlenmiş yamaç ıslahını AGM, yatak ıslahını DSİ üstlenmiştir. 1969 yılında başlayan kurumsal işbirliği, reorganizasyonla AGM'nin kapatılmasından sonra 1984 yılında DSİ ve OGM arasında düzenlenen protokol ile yenilenmiştir.1995 yılında Milli Ağaçlandırma ve Seferberlik Kanunun kabulü ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolu konusunda bir çok bakanlık, ordu, üniversiteler, genel müdürlükler ve DSİ görevlendirilmiştir. Çevre ve Orman Bakanlığı, çalışmaları 2007 yılında başlayan ancak 2008 yılında ivme kazanan ağaçlandırma seferberliği konulu eylem planını Başbakanlığın genelgesi ile yürürlüğe koymuş ve birçok kamu kurum ve kuruluşuna ve sivil toplum örgütlerine görev vermiştir.Kuruluşların gerek adının gerekse sayılarının değiştirilmiş olması, reorganizasyonlar, eski örgütsel yapının yeniden benimsenmesi, sel ve erozyon kontrolu konusunda istikrarlı bir örgütsel yapıya kavuşulamadığını göstermektedir. Reorganizasyonlar sonucunda güzel işleyen işbirliğinin de bozulduğu görülmektedir. Özellikle yurdumuzun büyük bir bölümünde etkisini gösteren erozyonu önleme çalışmalarını yürüten bu kuruluşların sayı ve kapasitelerinin artırılması beklenirken açılıp kapatılmaları elde edilebilecek başarı oranını azaltmıştır.

Abstract:
Although utilization of forested areas has been arranged by forest regulations that legislated in 1869, term of ?erosion control? has not been referred. Afforestation works out of the forests have been encouraged by an ordinance firstly in 1911. Forest improvement has been provided with regeneration cuttings in the areas exposed to erosion between the years of 1908-1920.On the other hand, after foundation of new republic of Turkish Government, although some afforestation works and legislations between the years 1923 and 1937, there was no legal regulation and work about torrent control. In 1937, torrent control have become one of the duty of the state whereby the first forest law (no. 3116) legislated. But torrent control works have been started in the upper watershed of Tokat Behzat Creek in 1955. In 1957 Soil Conservation and Range Improvement Application Department and in 1969 General Directorate of Afforestation and Erosion Control have been established and important results obtained in torrent control.Ministry of Forestry has been established first in 1969 but evolved to Ministry of Agriculture and Forestry in 1981. In 1991 Ministry of Forestry has been reestablished and in 2003 changed to Ministry of Environment and Forestry. Forest laws also have been changed in time. The law no. 3116 has been changed to the law no. 6831 and finally according to 58th article of the law no. 6831, Ministry of Environment and Forestry has been assigned as coordinator on torrent control works in 2003.In 1960?s both General Directorate of State Hydraulic Works (DSI) and General Directorate of Forestry (OGM) have reclaimed slope and stream bed in the upper watershed. A protocol has been arranged between DSİ and OGM and General Directorate of Soil and Irrigation Works (TOPRAKSU) for cooperation about torrent control in1969. A new cooperation protocol has been signed between DSİ and OGM due to AGM was closed according to reorganization in 1984.In 1995, many of ministries, army, universities, general directorates and DSİ have been assigned to afforestation and torrent control by acceptance MASK act. Ministry of Environment and Forestry has enforced The Afforestation Action Plan which has begun in 2007 and gained speed in 2008, by prime ministry circular.Changes in name and number of the institutions, reorganizations, turn backs show that institutions couldn?t have a consistent organizational structure about torrent control. It is shown that running cooperation was broken by the founding and closing of institutions frequently decreased the success rate, while it has been expected to increase the number and capacity of institutions, which carry out the studies about torrent control especially effecting large part of our country.