Don Juan'ın değişim ve dönüşümü
Transformation and metamorphosis of Don Juan
Yazar: ESRA KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MUKADDER YAYCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İspanyol Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışmada, İspanyol Altın Çağ yazarlarından, aynı zamanda bir din adamı olan Tirso de Molina tarafından ilk kez yaratılan Don Juan karakteri ve onun edebi bir mite dönüşme süreci ele alınmıştır. Salt dünya edebiyatında değil, sanatın çeşitli alanlarında da ifade biçimi bulan bu karakterin ve onun efsanesinin anlamı ve öneminin ortaya konması hedeflenmiştir. Çalışmanın odak noktasını, XX. yüzyılın ilk yarısında bu konuyu gerek kurgu gerekse deneme türündeki eserlerinde ele alan bazı yazar ve düşünürlerin görüşlerinin ortaya konması ve bunların karşılaştırmalı olarak incelenmesi oluşturur. Daha öncesinde ise bu edebi miti meydana getiren unsurların neler olduğu, ortaya çıktığı dönemin toplumsal arka planı ve tiyatro geleneği gibi meseleler incelenmiş; Don Juan karakterinin ortaya çıktığı ilk eser olan El Burlador de Sevilla y convidado de piedra/Sevillalı Dalgacı ve Taş Konuk'a öncülük etmiş olabilecek yazılı ve sözlü kaynaklar araştırılmıştır. Mitin sınırlarının İspanya'yı aşarak dünya edebiyatına kazandırılma süreci, uğradığı biçimsel veya anlamsal değişim ve dönüşüm gösterilmeye çalışılmıştır. Konu üzerine yazılmış binlerce eser olduğundan burada yalnızca mitin gelişimi içinde önemli yer tutan belli başlı eserlere değinilmiştir.
Çalışmamızın özünü oluşturan bölümde ise İspanyol yazarlardan Ortega y Gasset, Azorín, Maeztu, Unamuno, Marañon ve Zambrano'nun Don Juan konusu ile ilgili görüşleri önce ayrı ayrı ele alınmış, daha sonra ise yaklaşımlarındaki benzerlikler ile karşıtlıklar ortaya konmuştur. İspanya dışından ise Nietzsche'nin, ardından Kierkegaard ve Camus'nün görüşlerine yer verilmiştir. Özellikle XX. yüzyılda mitin doğduğu topraklardaki yeniden yaratım sürecini ateşleyen sebeplerin neler olduğu araştırılmıştır. Değişen zamana, koşullara ve eğilimlere bağlı olarak miti oluşturan bileşenlerden hangilerinin zamanla etkisini yitirdiği ya da hangilerine daha çok vurgu yapıldığı gösterilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, the character of Don Juan, created for the first time by Tirso de Molina, who is one of the Spanish Golden Age writers and a cleric at the same time, and its transformation into a literary myth are examined. The meaning and importance of this character and his legend are discussed not only in world literature but also in various fields of art. The main focus of the study is to reveal the views of some writers and thinkers that dealt with this matter in forms of fiction and prose works during the first half of the twentietht century, and to conduct a comparative analysis. Prior to this, aspects such as the elements that created this literary/theatrical myth, the social background of that period and the theater tradition are tackled in the written and oral sources that may have pioneered El Burlador de Sevilla y convidado de piedra, the first work where the character of Don Juan appeared. Mainly, the expansion process of the myth's boundaries into world literature by going beyond Spain, the formal or contextual changes and transformation it has undergone are scrutinized. Since there are thousands of works written on this subject, only the core examples that contributed to the development of the myth are studied.
In the main part of this study, Spanish writers such as Ortega y Gasset, Azorín, Maeztu, Unamuno, Marañon and Zambrano's views on Don Juan are firstly discussed, then the similarities or contrasts in their approaches have been revealed. Off Spain, the views of Nietzsche, Kierkegaard and Camus are included in the study. The reasons especially in the twentieth century that ignited the re-creation process where the myth was born are also examined. Further, the components of the myth which lost their effect over time or which have gained more emphasis depending on time, conditions and tendencies are discussed.