Aspartam, sakarin, sükraloz ve asesülfam-k tatlandırıcılarının glukoz toleransı üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determination of the effects of aspartame, saccharin, sucralose, and acesulfam-k on glucose tolerance
Yazar: ŞAZİYE ECEM ÖRKÜ
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Aspartam = Aspartame ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Sakkarin = Saccharin ; Tatlandırıcılar = Sweeteners ; İnkretin = Incretin ; İnsülin = Insulin

Özet:
Bu çalışma ile düşük kalorili/kalori içermeyen tatlandırıcıların glukoz toleransı ve inkretin salınımı üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 2 Nisan ve 9 Mayıs 2019 tarihleri arasında 19-30 yaş arası yetişkin, sağlıklı, beden kütle indeksi (BKİ) normal aralıkta olan (18.5-24.9 kg/m2), normoglisemik ve gönüllü 42 kadın birey ile tamamlanmıştır. Araştırmaya katılan bireyler rastgele 4 eşit gruba (sakarin, sükraloz, aspartam+asesülfam-K, kontrol) bölünerek katılımcılardan 4 hafta süresince her gün bir kez su ve tatlandırıcı karışımını içmeleri istenmiştir. Araştırmaya katılan tüm bireyler tarafından demografik özelliklerinin, genel alışkanlıklarının, beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivite düzeylerinin sorgulandığı bir anket formu doldurulmuş ve belirli aralıklarla 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı alınmıştır. Ayrıca araştırmanın başında ve sonunda antropometrik ölçüm ve biyokimyasal analizleri gerçekleştirilmiştir. Bireylere 3 saatlik insülin eşlikli OGTT uygulanmış ve alınan açlık kanlarında HbA1c ve GLP-1 analizi yapılmış ve HOMA-IR hesaplaması yapılmıştır. Çalışma başlangıç ve sonunda yapılan antropometrik ölçümler yönünden grup içi ve gruplar arası fark saptanmamıştır (p>0,05). Bireylerin çalışma süresince besin tüketimlerinde anlamlı bir değişim olmadığı gözlemlenmiştir (p>0,05). Başlangıca göre son ölçümler karşılaştırıldığında bireylerin açlık, birinci, ikinci ve üçüncü saat glukoz ve insülin ölçümlerindeki değişim anlamlı değildir (p>0,05). HbA1c ölçümlerindeki değişimler ve HOMA-IR hesaplamaları bakımından da gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0,05). GLP-1 düzeyleri değerlendirildiğinde çalışma sonundaki ölçümler bakımından gruplar arası fark bulunmamıştır (p>0,05); ancak sükraloz ve aspartam+asesülfam-K grubundaki GLP-1 ölçümlerindeki düşüşün anlamlı bulunması dikkat çekicidir (p<0,05). Sonuç olarak, 4 haftalık düzenli kullanım ile düşük kalorili/kalori içermeyen tatlandırıcıların glukoz toleransını etkilemediği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study it is aimed to determine the effects of low/no-calorie sweeteners on glucose tolerance and incretin release. The study was conducted between 2nd April and 9th May 2019 on 42 healthy, 19-30 year old, normoglycemic, female volunteers with normal weight and BMI (18.5-24.9 kg/m2). Volunteers were randomly divided into 4 groups (saccharin, sucralose, aspartame+acesulfame-K, control) and asked to drink the water and sweetener mixture once a day for 4 weeks. A questionnaire including demographic characteristics, general habits, nutritional habits and physical activity levels was filled out by all individuals participating in the study, and a 24-hour food recall was obtained from individuals three times at regular intervals. In addition, anthropometric measurements and biochemical analyzes were performed at the beginning and end of the study. 3-hour insulin accompanied OGTT was applied to individuals, and HbA1c and GLP-1 analysis were performed in fasting blood samples and HOMA-IR was calculated from fasting blood glucose and insulin values. Anthropometric measurements made at the beginning and end of the study were not statistically different between groups. Food recalls taken during study period results were similar between groups. At the end of the study the changes in individuals' fasting, first, second and third hour plasma glucose and insulin levels were not significant. There was no statistically significant difference between the groups in terms of changes in HbA1c measurements and HOMA-IR values. There was no statistically significant difference between groups when the GLP-1 levels were evaluated at the end of the study. However, it is noteworthy that the decrease in GLP-1 levels in sucralose and aspartame+acesulfame-K group is significant (p <0.05). In conclusion, it has been determined that low/no-calorie sweeteners do not affect glucose tolerance with regular use during the study period of 4 weeks.