COVID-19 pandemisinin havayolu taşımacılığında tüketici davranışlarına olan etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of COVID-19 pandemic on consumer behaviors in air transport
Yazar: SERCAN BALCI
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA BAYRAKDAROĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu taşımacılığı = Airline transport ; Hava yolu ulaşımı = Air transportation ; Pandemiler = Pandemics ; Pazarlama = Marketing ; Tüketici davranışı = Consumer behavior

Özet:
Covid-19 hastalığı Dünya Sağlık Örgütü tarafından 11 Mart 2020'de pandemi olarak tanımlanmıştır. Bu virüs, ilk olarak Aralık 2019'da Çin'in Wuhan şehrinde tespit edilmiştir. Covid-19 hafif hastalıktan, şiddetli solunum yetmezliğine kadar farklı boyutlarda insanları etkileyebilen bir virüs olarak bilinmektedir. Bu virüs küresel olarak pek çok taşımacılık modunu etkilemiştir. Küreselleşmenin bu kadar uç noktalarda yaşandığı günümüzde taşımacılık ekonomik ve sosyal bir ihtiyaç olmuş, gelişen dünya ekonomisine paralel olarak taşımacılık faaliyetleri de önemini artırmıştır. Bu hizmetten maksimum düzeyde yararlanmak isteyen her tüketicinin ortak noktası yer ve zaman faydası kazanarak seyahat etmek olmuştur. Bu açıdan bakıldığında havayolu taşımacılığı sistemi diğer taşımacılık sistemlerine göre bariz bir şekilde öne çıkmış, bölgesel sınırları ortadan kaldırmıştır. Havayoluyla yolcu taşımacılığının dünyada ve Türkiye'de her geçen gün büyüme gösterdiği bilinmektedir. Bu büyüme ile birlikte sektördeki rekabet yoğunlaşmakta ve havayolu işletmeleri için müşteri memnuniyeti ile pazar payının artırılması kavramlarının giderek önemli hale geldiği görülmektedir. Buna bir araç olan havayolu taşımacılığında ise tüketici istek ve ihtiyaçlarının doğru bir şekilde belirlenerek, tüketicinin sorunlarına etkin ve verimli şekilde çözümler bulunabilmesi işletmelerin kârlılığı açısından büyük bir önem taşımaktadır. Havayolu taşımacılığı çok hassas bir sektör olup ekonomik kriz, çeşitli salgın hastalıklar, siyasi istikrarsızlıklar, alt yapı sorunları gibi faktörlerden kolay bir şekilde etkilenebilmektedir. Havayolu şirketleri kârlarını arttırmak için mevcut kapasite ve kaynaklarını etkin ve verimli kullanarak, üstün müşteri değeri ve müşteri memnuniyeti sağlayarak çeşitli rekabet stratejileri izlemektedirler. Havayolu ve havalimanı işletmecileri yolcu memnuniyetini sağlamak adına Covid-19 pandemisiyle mücadele kapsamında uçak ve havalimanı içerisinde çeşitli önlemler almaktadırlar. Bu önlemlerin çeşitliliği, etkinliği ve sürdürülebilirliğinin havayolu tüketicisinin davranışlarının doğru anlaşılmasına bağlı olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı Covid-19 pandemisinin havayolu taşımacılığında tüketici davranışlarına olan etkisini incelemek olup ortaya çıkartılacak bilgilerin havayolu işletmelerine, havalimanı terminal işletmelerine ve havacılık literatürüne önemli katkılarda bulunacağı düşünülmektedir. Çalışmanın evrenini Türkiye'de Covid-19 pandemisi başlangıcından 2020 yılı Mart ayından bu yana Antalya ve Muğla (Dalaman) havalimanlarından en az bir kere havayoluyla seyahat gerçekleştirmiş yerli yolcular oluşturmaktadır. Araştırma bulgularının analizi sonucunda pandemi döneminde havayoluyla seyahat eden yolcuların korkularının oluşturduğu farkındalıkların, yolcuların hijyen ile ilgili beklentileri, sosyal mesafe ve kontrol ile ilgili beklentileri üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu ve hijyenle ilgili beklentilerin de yolcu tutumları üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tüketici Davranışları, Havayolu Taşımacılığı, Havayolu Pazarlaması, Covid-19

Abstract:
Covid-19 disease was defined as a pandemic by the World Health Organization on March 11, 2020. This virus was first detected in Wuhan, China in December 2019. Covid-19 is known as a virus that can affect people of different sizes, from mild illness to severe respiratory failure. This virus has affected many modes of transport globally. Nowadays, when globalization is experienced at such an extreme point, transportation has become an economic and social need, and transportation activities have increased their importance in parallel with the developing world economy. The common point of every consumer who wants to benefit from this service at the maximum level has been to travel by gaining the benefit of space and time. From this point of view, the air transport system has stood out clearly compared to other transport systems and has eliminated regional borders. It is known that passenger transportation by air is growing every day in the world and in Turkey. With this growth, the competition in the sector is intensifying and it is seen that the concepts of customer satisfaction and increasing Sunday share are becoming increasingly important for airline enterprises. In addition, as a tool, it can be said that a correct understanding of consumer desires and needs is of great importance in terms of finding effective and efficient solutions to consumer problems. Airline transportation is a very sensitive sector and is easily affected by factors such as economic crisis, various epidemics, political instability, infrastructure problems. Airline companies follow various competitive strategies by using their existing capacities and resources effectively and efficiently to increase their profits, providing superior customer value and customer satisfaction. Airline and airport operators are taking various measures inside the aircraft and airport as part of the fight against the Covid-19 pandemic in order to ensure passenger satisfaction. It is believed that the correct understanding of the variety, effectiveness and sustainability of these measures depends on the correct understanding of the effectiveness of consumer behavior. The purpose of this study is to examine the impact of the Covid-19 pandemic on consumer behavior in airline transportation, and it is thought that the information to be revealed will make important contributions to airline operations, airport terminal operations and aviation literature. The universe of the study consists of domestic passengers who have traveled at least once from Antalya and Dalaman airports since the beginning of the Covid-19 pandemic in 2020 (March) to date. As a result of the analysis of the research findings, it was concluded that the awareness formed by the fears of passengers traveling by air during the pandemic period has a significant effect on passengers' expectations about hygiene, expectations about social distance and control. In addition, it was concluded that expectations about hygiene also have a significant effect on passenger attitudes.

Keywords: Consumer Behavior, Airline Transport, Airline Marketing, Covid-19