Beden ve toplumsal iktidar: Anoreksiya deneyimi /
Yazar: AYLA ZAMAN
Danışman: DOÇ. DR. TEMMUZ GÖNÇ ŞAVRAN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anoreksi = Anorexia ; Anoreksi nervosa = Anorexia nervosa ; Beden = Body ; Modernite = Modernity ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; İktidar = Government ; İktidar ilişkileri = Government relations

Özet:
Bu çalışmada modern öncesi dönemlerde de farklı isimlerle bilinen anoreksiya nervosa sosyolojik olarak incelenecektir. Modern dönem ve modern dönem sonrası olan postmodern dönemde daha bilinir hâle gelmiştir. Erkeklerden çok kadınlarda gelişme göstermektedir. Bu nedenle bu çalışmada sağlık konusuyla sadece biyolojinin, tıbbın değil aynı zamanda sosyolojinin de ilgilendiği ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır. Bu yeme bozukluğu erkeklerden daha çok kadınlarda görüldüğü için bu çalışmada daha çok beden ve kadın bedeni üzerine yoğunlaşılacaktır. Bu nedenle bu çalışmaya anoreksiya nervosayı deneyimleyen yedi kadın dâhil edilmiştir. Bu yedi kadınla ayrı ayrı ve sırasıyla; Eskişehir (iki birey), Trabzon (bir birey), Kocaeli (iki birey) , Ankara (bir birey)'da ve daha sonradan tekrar Eskişehir (bir birey)'de yapılmış olan derinlemesine görüşmeler dâhilinde nitel bir çalışma yapılarak bulgular elde edilecektir.
 Bu çalışmada anoreksiya nervosayı erkeklerden daha çok kadınların deneyimlemesinin altında yatan sebepler ortaya çıkarılarak sosyolojik bir değerlendirme yapılması amaçlanmaktadır. Özellikle ataerkil sistemin getirmiş olduğu, bireylere vermiş olduğu kalıplaşmış rollere bağlı olarak beden kavramının algılanışı kadın ve erkekte farklılaşmaktadır. Bu farklılaşmaya bağlı olarak güzel olmanın nitelikleri de iki cinsiyet tarafından farklı algılanmaktadır. Özellikle kadınlara dayatılan güzellik kriterleri ve bu kriterlere uyma çabası sağlığı bozacak çeşitli davranışlara yol açabilmektedir. Bireyin içerisinde yaşadığı toplum, toplumu oluşturan gruplar, başta medya ve aile olmak üzere toplumsal kurumlar bireyin sağlıkla ilgili davranışlarını ve dolayısıyla sağlığını etkilemektedir. Yeme bozuklukları da sadece biyolojik bir bozukluk olarak görülmemeli, toplum tarafından koşullandırılan kadınların kendilerine dayatılan normlara uyma çabasının aşırı bir ucu olarak görülmelidir. Diğer bir deyişle anoreksiya nervosa sadece fiziksel ve bedensel bir olgu değildir. Bu çalışma anoreksiya neevosa teşhisi konmuş olan kadınların deneyimlerine odaklanmakta, bu yeme bozukluğu öncesinde, sırasında ve sonrasında deneyimlerindeki benzerlik ve farklılıkları ortaya çıkarmaya çalışmakta, bireyleri bu yeme bozukluğuna iten nedenlerin ve bu bozuklukla başetme stratejilerinin neler olduğunu sosyolojik açıdan değerlendirmeye çalışmaktadır.

Abstract:
In this study, the experiences of women with anorexia nervosa will be sociologically examined. Being seen more among women then men, anorexia nervosa is an eating disorder and a condition that became more recognized in the modern and postmodern period. This study focuses on female body and aims to describe the experiences prior to anorexia, the disease process and afterwards. The study draws on the data of a field research. The research is a qualitative research in phenomenological research design. The sample contains seven women who had experienced and diagnosed with anorexia nervosa. With this seven women in-depth interviews were made in Eskişehir, Trabzon, Kocaeli and Ankara. With this seven women in-depth interviews were made where in Eskişehir (two women), in Trabzon (one women), in Kocaeli (two women), in Ankara (one women) and than again in Eskişehir (one women). 
This study aims to examine the relation between gender, body and anorexia nervosa. The influence of the patriarchal system, consumerism, mass media and family on the process of anorexia nervosa will be discussed. The perceptions and suppositions about the ideal body and beauty differs between men and women, and this difference can be said to be the base of the fact that anorexia is seen more among women then men. Gender, thus, is the key to understand the relation of anorexics with their bodies. The findings of this study shows that the main reason behind this eating disorder is the stereotypes and norms about female body and the social pressures directed at conforming these norms. The study also indicates that health is a holistic concept and physical health can not be separated from mental and social health.