Alternatif haber dili arayışları: Barış gazeteciliği ve hak haberciliği perspektifinden Türkiye'deki Suriyeli mülteci haberleri
Search of alternative news language: From peace journalism and right journalism perspective Syrian refugee news in Turkey
Yazar: FATMA TÜRKKOL
Danışman: PROF. DR. GÜL BATUŞ
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Barış = Peace ; Barış gazeteciliği = Peace journalism ; Gazetecilik = Journalism ; Haberler = News ; Mülteciler = Refugees ; Suriye = Syria

Özet:
Bu çalışmada anaakım medyanın ekonomi politik yapısını eleştiren, alternatif bir habercilik pratiğini ortaya koymak için yayın yaptıklarını belirten haber portallarının metinleri ile içinde bulundukları ekonomi politik yapıların izini taşıyan anaakım medyanın metinleri yan yana getirilmiştir. Böylece, konusu Suriyeli mülteciler olan haber metinleri üzerinden iki yapının metinleri karşılaştırılmış, anaakım medyanın içeriklerine karşı alternatif bir alanın kurulup kurulamadığı ortaya konmak istenmiştir. Cumhuriyet, Sabah ve Sözcü gazeteleri ile anaakım medyanın habercilik pratiği karşısında alternatif bir alan açmak için yayın yaptıklarını belirten Bianet, Diken ve T24 haber portalları çalışmanın örneğini oluşturmaktadır.

Barış gazeteciliği ve hak haberciliği, haberin toplanma ve yazım pratiğinde temel değişiklikler yapılması gerekliliğine dair duyulan ihtiyacın sonucudur. Anaakım medyanın ekonomi politik ilişkileriyle şekillen, etik sınırlarını ve haber değeri kavramını buna göre belirleyen bir yapıya karşı, varoluşsal ve pratik bir karşı çıkıştır. Bu yaklaşımların uygulama alanındaki çıktısı, haber konusu olmaya değer görülmeyen hususlara odaklanabilen, haber kaynağını resmi makamlarla sınırlamayan, olayın bizzat muhataplarını önceleyen, tarafları ilan edip ayrıştırmayan, her türden çözüm önerisini dikkate alan, habere konu olan olayı tarihinden koparmayan ve ana odaklanmayan, sayıları haberin kendisi haline getirmeyen bir haber metni olmalıdır. "Eleştirel Söylem Analizi" yönteminin kullanıldığı çalışmanın sonunda, anaakım medyada yer alan haber metinlerinin, resmi kurumların açıklamalarını temel alan, ırk, cinsiyet, inanç ve sınıf ayrımlarının görüldüğü, hedef gösteren, ayıran, tarafları ilan edip bu anlamsal yapıyı yayan bir anlatıya sahip olduğu görülmüştür. Bunun yanında alternatif habercilik yapmak idealiyle yayın yaptıklarını belirten haber portallarının, barış gazeteciliği ve hak haberciliği konusunda literatüre katkı sağlıyor olsalar da Suriyeli mülteciler hakkında, özellikle iç politikayı ilgilendiren konularda, politik kararlara muhalif olurken alternatif habercilik dillerinden uzaklaştıkları, anaakım medyanın habercilik diline yaklaştıkları görülmektedir.

Abstract:
In this study, the texts of Mainstream Media (MSM) which bear the marks of structures of political and economical system they are in, are juxtaposed with the texts of news portals which express their aim of broadcast as to criticize MSM and produce an alternative journalism. Thus, in order to manifest if an alternative area against MSM is achieved, these media structures are compared on the basis of news texts about Syrian Immigrants. Newspapers such as Cumhuriyet, Sabah and Sözcü are taken as samples of MSM while news portals Bianet, Diken and T24 are chosen as samples of alternative media.

Peace Journalism and Rights Journalism are consequents of neccesity of basic differences in ways of news collecting and writing in practice. They are existential and applied protests against a media structure whose moral limits and newsworthiness depend on current political and economical system. Output of the approaches above will be news texts are focused on subjects whose newsworthiness are denied by MSM with various sources farther than official authorities. Peace and Rights Journalism texts are also expected to consider every suggestions of solution on the event without declaring and/or discrimination of sides. On the other hand these texts will not focus on an event at a moment ignoring history of the event. In this study, critical discourse analysis is used and concluded as following. In MSM news texts whose news sources were mostly official authorities, a discriminative language was observed over race, gender, religion and class. Beside of discriminative language, declaring, targeting and separation of sides are also observed in the MSM samples. In spite of contribution to the literature on Peace and Rights Journalism, in alternative media samples, the language of news was observed to get further from the alternative media language while get close to the MSM language especially in the texts on domestic politics about Syrian Immigrants.