OECD ülkelerinin ekonomik özgürlük göstergelerinin k-ortalamalar kümeleme yöntemi ve gri ilişkisel yöntem ile analizi
Evaluating economic freedom criterias of OECD countries with grey relational analysis method and cluster analysis
Yazar: MELİKE TAŞCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM ÖZARI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik özgürlük = Economic freedom ; Gri ilişkisel analiz = Grey relational analysis ; K-ortalamalar yöntemi = K-means method ; Kümeleme yöntemi = Cluster method ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Bireyler günlük yaşamlarının çoğu aşamasında karar verme ile karşı karşıya kalmaktadırlar. Bu aşamada karar verecek olan birey, var olan tercihler arasından herhangi birini seçme, sınıflandırma ya da sıralama yaparak sorunu en kısa ve en doğru bir şekilde çözmeye çalışmaktadır. Karar verme süreçlerinde insanlar kendilerini sonuca ulaştırmaya yardımcı olacak tekniklerden yararlanmaktadırlar. Geliştirilen tekniklerden biri olan Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri sürecin sonuçlandırılmasında büyük fayda sağlamaktadır. Bu çalışmada OECD (Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü) üye ülkelerine 2015-2019 yılları için, ekonomik özgürlük endeksinde yer alan özgürlük ile direk ilişkili olan 6 gösterge dikkate alınarak, Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden Gri İlişkiler Analiz yöntemi ve Kümeleme Analiz yöntemlerinden hiyerarşik olmayan K-ortalamalar yöntemi olmak üzere iki farklı yöntem uygulanmıştır. Çalışmanın ana amaçlarından biri bu iki yöntemden elde edilecek bulguların uyumlu olup olmadığını gözlemlemek ve bu iki analiz yönteminin bu tür çalışmalarda da uygulanabileceğini vurgulamaktır.
Gri İlişkisel Analiz yöntemi ile ülkeleri bu kriterler dikkate alınarak en iyiden en kötüye sıralanarak, dönemsel farklılıklar değerlendirilmiştir.  K-ortalamalar kümeleme yöntemi uygulanarak ise yine aynı dönem aralığı için aynı kriterler dikkate alınarak ülkeler iki kümeye ayrıştırılmıştır. Böylelikle belirlenen dönem aralığında yer alan her yıl için benzer ülkeler belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışmada k-ortalamalar kümeleme yönteminin merkez seçim sorunsalı da dikkate alınarak, kümeleme analizi olası tüm başlangıç merkez verilerle gerçekleştirilip, sonuçlar görülme sıklıklarına göre karşılaştırılmıştır. 
Bunlara ek olarak, iki yöntemden elde edilen bulguların birbiri ile uyumlu olup olmadığı incelenmiştir. Bu bağlamda birbirine sıralamada yakın olan ülkelerin aynı kümede yer alıp almadığı ve benzer şekilde sıralamada uzak olan ülkelerin farklı kümelerde yer alıp almadığı değerlendirilmiştir.

Abstract:
Individuals are confronted with decision-making in most of the stages of their daily lives. At this part, the individuals, who will decide, try to solve the problem in the shortest and most accurate way by selecting, classifying or sorting any of the existing preferences. In decision-making process, people use techniques to achieve results. Multi-Criteria Decision Making Methods, which is one of the developed techniques, provides great benefits in finalizing the process. In this research, considering the 6 indicators directly related to in the economic freedom index for OECD (Economic Cooperation and Development Organization) member countries for the years 2015-2019, Grey Relations Analysis and Cluster Analysis are two different methods were applied. One of the main objectives of the research is to observe the concordance of the findings obtained from these two methods and to emphasize that these two analysis methods can be applicable in such researches.
Periodic differences were evaluated by grey relational analysis method by ranking the countries from the best to the worst by taking these criteria into consideration. By applying the K-means clustering method, countries were divided into two clusters by taking into account the same criteria for the same period. Thus, similar countries have been identified for each year within the specified period. Also, in this research, considering the central selection problem of clustering method, which was performed with all possible central data, the results were compared according to their frequency of occurrence.
In addition, the findings obtained from the two methods were examined to be compatible with each other. In this context, it is evaluated whether the countries which are close to each other are located in the same cluster and the countries which are distant from the ranking are included in different clusters.