Şırnak asfaltit örneklerindeki inorganik bileşenlerin tayini ve SRM kullanılmasıyla validasyonu
Determination of inorganic components in the Sirnak asphaltite samples and validation by using SRM
Yazar: CELAL FİDAN
Danışman: PROF. DR. FIRAT AYDIN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Asfaltit = Asphaltite

Özet:
Sanayi ve endüstri alanında enerji kaynağı olarak önemli yer tutan kömürler ve asfalt türevi olan asfaltitler yakıldıktan sonra geriye atık olarak küllerini bırakırlar. Bu atık olan küllerin çevreye oldukça fazla zararı bulunmaktadır. Aynı zamanda bu küllerde metal oranı oldukça fazladır. Bu çalışmada, Şırnak yöresinde yeni tespit edilmiş madenlerden alınan asfaltitlerin, kül haldeki yapısının belirlenerek, küldeki metal tayini ve metalin bulunduğu yapının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Şırnak ta bulunan Harbul, Milli, Avgamasya, Seridahli ve Karatepe isimli 5 ayrı maden sahasından alınan asfaltit örnekleri, kül haline getirildikten sonra Bureau Communautaire de Reference (BCR), Tessier ve Stover ardışık ekstraksiyon yöntemleri ile analiz edilmiştir. Analizler Perkin Elmer Optima 2100-DV model ICP-OES cihazı ile yapılmıştır. Analizlerin doğruluk kontrolü aynı analiz yöntemleri ile European Commission Reference Material Incineration Ash (Sample no: 0158)  ve Polish Certifıed Reference Material Fine Fly Ash (CTA-FFA-1) isimli farklı, 2 Standart Referans Madde (SRM) numunesi kullanılarak yapılmıştır. SRM numunelerinin analizleri Agilent 7700X model ICP-MS  cihazı ile yapılmıştır. Yapılan analizlerin sonucunda, çevreye zararlı metallerin suda çok az çözündüğü tespit edilmiştir, bu nedenle metallerin suda çözünmeye bağlı olarak çevreye verdikleri zararların az miktarda olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Coals and asphaltites which are important sources of energy in industry and  industrial field leave their ashes as waste after burning. These waste ashes have a serious amount of damage to the environment. At the same time, the rate of metal in these ashes is quite high. In this study, it was aimed to determine the metals and the structure that have present the metals by determining the structure of the asphaltite ashs, that taken in newly discovered mines in Şırnak region. For this purpose, asphaltite samples which are taken from 5 different mine sites named Harbul, Milli, Avgamasya, Seridahli and Karatepe in Şırnak were analyzed with Bureau Communautaire Reference (BCR), Tessier and Stover squential extraction methods in ash form. Analyzes were performed with the Perkin Elmer Optima 2100-DV model ICP-OES device. The accuracy of the analyzes was checked by using the European Commission Reference Material Incineration Ash (Sample no: 0158)  and Polish Certifıed Reference Material Fine Fly Ash (CTA-FFA-1) named 2 diffent Standart Reference Material (SRM) samples with same methods. SRM samples analyzes were performed with the Agilent 7700X model ICP-MS device. As a result of these analyzes it has been found that the environmentally harmful metals are slightly dissolved in water, therefore the metal damage to the environment due to the water-solubility is found in little amount.