Bazı kültür bitkilerinin ımazamox sürüklenmesine tepkisinin belirlenmesi
Determination of some crops response to simulated imazamox drift
Yazar: BAYRAM USTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KARACA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ayçiçeği = Sunflower ; Buğday = Wheat ; Patates = Potato ; Sürüklenme = Drift ; Şeker pancarı = Sugar beet

Özet:
Bu araştırma, Imazamox aktif maddeli herbisitlerin sürüklenme neticesinde yaygın yetiştiriciliği yapılan hedef dışı bazı kültür bitkilerinde oluşabilecek zararların tespiti amacıyla 2019 ve 2020 yıllarında Konya ilinde Meram ve Çumra ilçelerinde çiftçi arazilerinde yürütülmüştür. Imazamox terkipli herbisitler özellikle fasulye, yonca gibi bitkilerde yabancı ot mücadelesinin yapıldığı Mayıs ayının son haftalarında yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle denemeler Mayıs ayı sonu ve Haziran ayı başında IMI toleransı olmayan, konvansiyonel buğday, ayçiçeği, şeker pancarı ve patates bitkilerinde gerçekleştirilmiştir.  Tesadüf deneme desenine göre parseller 2,5 m eninde, 10 m uzunluğunda ve 4 tekerrür olacak şekilde kurulmuştur. Imazamox terkipli ilaçlardan olan ve içerisinde 40 g/l Imazamox içeren herbisitin etiketinde yer alan en yüksek dozunun (125 ml/da, 5 g am/da), 1/100, 1/33, 1/10 ve 1/3 oranları denenmiştir. Yürütülen tarla denemeleri sonucunda Imazamox aktif maddesini içeren herbisitin farklı dozlarının etkileri bitkilere göre değişiklik göstermiş ve farklı karakteristik fitotoksitelere sebep olmuştur. 
Çalışmanın ilk yılında, Imazamox'un yalnızca 1/3 dozunda fitotoksisite görülmüş ve belirtilerin buğday tanelerinde buruşma ve pörsüme, kavuzlarda sararma ve tane dolumunda zayıflama şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Her iki yılda da yalnızca 1/3 dozda anlamlı verim kaybı görülürken, 2020 yılında verim düşüşü nispeten kısıtlı kalmıştır. 2019 yılında ise verim yaklaşık dörtte bire düşmüştür. Buğdayda kalite özellikleri üzerine ise Imazamox dozlarının önemli bir etkisi olmadığı belirlenmiştir. Şeker pancarında da Imazamox'a bitkinin tepkisi yıla göre değişiklik göstermiştir. İlk yıl 1/10 ve 1/3 dozlarda fitotoksisite belirtileri görülürken, ikinci yıl 1/33 dozda da belirtiler görülmüştür. 2020 yılında 1/3 dozda bitkilerin çoğunluğu ölürken, doz artışına bağlı olarak ciddi verim azalması görülmüştür. Kalite özellikleri Imazamox uygulamasından kısıtlı miktarda etkilenmiştir. Ayçiçeğinde de bitkilerin Imazamox'a tepkileri yıla göre değişmiş ve 2020 yılında yalnız 1/3 dozda fitotoksisite belirtisi görülürken, 2019 yılında 1/10 dozda da fitotoksisite belirtisi tespit edilmiştir. Her iki yılda da 1/3 dozda önemli verim azalması görülmüştür. Verim azalmasının bitki gelişiminin sınırlanmasına bağlı olduğu belirlenmiştir. Çalışılan ticari öneme sahip türler içerisinde Imazamox'un denenen tüm dozlarında en az etkilenen bitki patates olmuştur. 2019 yılında tüm dozlarda verim artışı oluşurken, 1/33 dozda verim artışı maksimum olmuştur. 2020 yılında ise en yüksek verim artışı1/3 dozda gerçekleşmiştir. 
Bu çalışma sonucunda Clearfield® grubu bir herbisit olan Imazamox'un Türkiye'de yetiştiriciliği yapılan önemli tarla bitkilerinde zarar eşikleri ortaya konulmuş ve hem çiftçiler hem de araştırmacılar için önemli sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
This research was carried out in farmer fields in 2019 and 2020 in order to determine the damage that may occur in some non-target crops that are widely grown as a result of the drift of Imazamox active ingredient herbicides. Herbicides with Imazamox composition are used intensively, especially in the last weeks of May, when weed control is carried out on plants such as beans and clover.  For this reason, the trials were carried out in late May and early June on conventional wheat, sunflower, sugar beet and potato plants without IMI tolerance. Plots were formed as 2.5 m wide, 10 m long and with 4 replications according to the randomized blocks trial design. 1/100, 1/33, 1/10 and 1/3 ratios of the highest dose (125 ml/da, 5 g ai/da) on the label of the herbicide containing 40 g/l Imazamox, which is one of the Imazamox regular drugs, were tested. As a result of the field trials, the effects of different doses of the herbicide containing the active ingredient Imazamox varied according to the plants and caused different characteristic phytotoxicities.
In the first year of the study, phytotoxicity was observed at only 1/3 dose of Imazamox, and symptoms were found to be wrinkling and wilting of wheat grains, yellowing of husks, and weakened grain filling. While significant yield loss was observed at only 1/3 in both years, yield reduction was relatively limited in 2020. In 2019, the yield decreased to about a quarter. It was determined that Imazamox doses did not significantly affect the quality characteristics of wheat. The plant's response to Imazamox varied according to the year in sugar beet. While symptoms of phytotoxicity were observed at 1/10 and 1/3 doses in the first year, symptoms were also observed at 1/33 doses in the second year. While most of the plants died in 1/3 dose in 2020, a severe decrease in yield was observed due to the dose increase. Quality characteristics were affected to a limited extent. In sunflower, the reactions of plants to Imazamox changed according to the year, and while phytotoxicity symptoms were observed at only 1/3 dose in 2020, phytotoxicity symptoms were detected at 1/10 doses in 2019. Significant yield reduction was observed at 1/3 dose in both years. It was determined that the yield reduction was due to the limitation of plant growth. Among the commercially important species studied, the potato was the least affected plant at all doses of Imazamox. While yield increased at all doses in 2019, the yield increase was maximum at 1/33 doses. In 2020, the highest yield increase occurred at 1/3 dose.
As a result of this study, the damage thresholds of Imazamox, a herbicide from the Clearfield® group, on important field crops grown in Turkey have been revealed, and meaningful results have been reached for both farmers and researchers.