Türkiye'nin Karadağ siyasetinde Neo-Osmanlıcılık
Neo-Ottomanism in Türkiye's foreign policy in montenegro
Yazar: AMAR SADIKOVIC
Danışman: PROF. DR. NURCAN ÖZGÜR BAKLACIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma, Neo-Osmanlıcılık tartışmaları bağlamında Türkiye'nin bir Balkan
ülkesi olan Karadağ'a yönelik dış politikasını ve bu politikaların orada yaşayan
Müslüman nüfusa yansımasını araştırmaktadır. Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu
yana geçen özellikle son yirmi yılda, Türkiye'nin Balkanlara yönelik dış politikasında
ciddi bir gelişme meydana gelmiştir. Bölgede Neo-Osmanlıcı politika tartışmaları
ortaya çıkmıştır. Türkiye Cumhuriyeti devleti, bölgenin istikrarı için hem önemli bir
ortak hem de yerel Müslümanların çıkarlarının koruyucusu olarak bölgede faaliyet
göstermektedir. Bu çalışmada, Türk dış politikasının Karadağ'da iki koldan
yürütüldüğü anlaşılmaktadır: bir tarafta, Karadağ'daki hükümet ve şirketlerle
ekonomik, altyapısal ve diğer iş birlikleri (pragmatik unsur), diğer tarafta ise ülkedeki
Müslüman nüfus ile kültürel ve tarihsel ilişkiler (duygusal unsur) şeklindedir. Bu iki
boyut bu çalışmada dört bölümde ele alınmaktadır. İlk bölüm kullanılan araştırma
yöntem ve stratejisini açıklayıp çalışmanın geri kalanının dayandığı kavramsal ve
metodolojik çerçeveyi oluşturmaktadır. İkinci bölüm, Türkiye'nin bölgedeki yumuşak
güç politikasının "Neo-Osmanlıcı" olarak tanımlamamasını tartışmakta ve Türkiye
devletinin bölge siyasetinin Karadağ Müslümanları üzerindeki etki ve kapsamını
açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümleri, esasen
Karadağ'ı bir vaka olarak ele almakta ve okuyucuya ülkeyi tanıtmaktadır. Üçüncü
bölümde, Karadağ'daki Müslümanların tarihsel, kültürel, iktisadi ve etno-psikolojik
ortamı analiz edilerek okuyucu Karadağ'ın toplumsal iklimine aşina edilmektedir.
Dördüncü kısım, farklı ekonomik, siyasi ve tarihsel faktörler arasındaki eğilimleri esas
alarak Ankara-Podgoritsa ilişkilerini ve Ankara'nın Karadağ Müslümanları üzerindeki
siyasi, ekonomik, sosyal, dini ve kültürel etkisini analiz etmeye çalışmaktadır.
Anahtar kelimeler: Türkiye, yumuşak güç, Neo-Osmanlıcılık, Müslümanlar,
Karadağ

Abstract:
This work is an attempt to contribute to the understanding of the relations
between the contemporary Turkish state and the Muslim minority population living in
the Balkan country of Montenegro. Through application of a plethora of economic and
soft-power tools, Turkish foreign policy efforts towards the Balkans have increased
since the end of the Cold war, and especially during the last two decades. Ankara has
established itself as an important partner for the stability of the region as well as an
aspiring protector of local Muslims' interests. Turkish foreign policy in the country is
understood in this paper to be conducted in a twofold manner: that is, through business,
infrastructural and other cooperation with Montenegrin government and companies
(pragmatic element), and through keeping cordial relations with the local Muslim
minority (emotional element). The four chapters of the paper provide a conceptual
frame of the elaboration. The first chapter explains the methodology used and sets up
a theoretical framework upon which the remainder of the work leans. Along with the
effort to prove or disprove the label "neo-Ottomanist" in description of Turkish softpower policy in the region, the second chapter aims to explain the motives and reach
of Ankara's influence Montenegrin Muslims. The third and fourth part essentially
constitute a case study of Montenegro. Local Muslims, despite comprising
demographic minority in the country, constitute an important political factor, thus
drawing interest from Ankara. In the third chapter, by analysing the historical and
ethno-psychological milieu in which Montenegrin Muslims/Bosniaks, find
themselves, the work aims to introduce the reader to Montenegrin social climate. The
fourth part, by presenting the current trends and networks between relevant factors as
a part of broader Ankara-Podgorica relations, attempts to ascertain Ankara's political,
economic, social, religious and cultural influence on Montenegrin Muslim community.
Key words: Türkiye, soft power, Neo-Ottomanism, Musli