Bipolar bozukluğu olan kadın hastalarda difüzyon tensör görüntülemenin değerlendirilmesi
Assesment of diffusion tensor imaging in female patients with bipolar disorder
Yazar: ESRA GÖKÇE
Danışman: DOÇ. DR. İ. ÖMER SAATÇİOĞLU
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anizotropi = Anisotropy ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Difüzyon = Diffusion ; Difüzyon manyetik rezonans görüntüleme = Diffusion magnetic resonance imaging ; Kadınlar = Women

Özet:
Giri: Bipolar bozukluun patogenezi henüz tam anlamıyla açıklanamamısa da, derin subkortikal ve periventriküler ak madde anormalliklerinin altta yatan nöral adisfonksiyonunun bir bileeni olduu ileri sürülmektedir. Difüzyon Tensor Görüntüleme (DTG) son dönemde psikiyatri hastalarında beynin deiik bölgelerini inceleme amacıyla kullanılmaya balanan, ak madde yapısını aratıran bir yöntemdir. Bu çalımanın amacı bipolar bozukluk tanısı ile takip edilen hastaların akut alevlenme döneminde elde edilen DTG bulgularının salıklı kontrollerle karılatırmak böylece hastalıın nörobiyolojisini aratıran çalımalara katkıda bulunmak, hastalıın klinik seyri ve tedavi protokollerinin yapılandırılmasına veriler salamaktır. Yöntem: Çalıma DSM-IV tanı kriterlerine göre bipolar bozukluk tanısı alan ve akut alevlenme döneminde olup, yatarak tedavi gören 20 kadın hasta ve 18 kontrol üzerinde yürütüldü. Hastalara Sosyodemografik Veri Formu (SDVF), DSM-IV Eksen I Bozuklukları çin Yapılandırılmı Klinik Görüme Formu (SCID-I), Young Mani Derecelendirme Ölçei (YMRS), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçei (HAM-D) ve Klinik Global zlem Formu (CGI) uygulandı. Hastalara akut atak döneminde DTG yapıldı ve elde edilen bulgular salıklı kontrol grubu ile karılatırıldı. Bulgular: DTG ölçümlerinde bipolar bozukluk grubunda kontrol grubuna göre korpus kallosum genu bölgesinde fraksiyonel anizotropi (FA) deerinde anlamlı derecede azalma izlenirken, görünür diffüzyon katsayısı (ADC) deerlerinde ise safrontal ak maddede anlamlı derecede azalma saptandı. Çalımamıza alınan hastalardan %90?ı manik epizod içerisindeydi. D epresif epizod geçirmekte olan hastalar dılanarak tekrarlanan analiz sonuçlarında korpus kallosum genu FA ve safrontal ak madde ADC deerlerinde saptanan gruplar arası anlamlı farklılık korundu. Mevcut ilaç tedavisinin DTG endeksleri üzerine etkisi incelendiinde duygudurum dengeleyici kullanan hastalarda korpus kallosum splenium ADC deerinin daha düük olduu, öte yandan antipsikotiklerin Klorpromazin edeer dozları ile sa ve sol singulat ak madde FA deerleri arasında negatif yönde anlamlı bir iliki olduu saptandı. Bipolar bozukluk grubunda ya ile korpus kallosum splenium ADC ve sol singulat ak madde ADC deerleri arasında, kontrol grubunda ise ya ile korpus kallosum genu FA deeri arasındaki anlamlı bir iliki saptandı. Ayrıca bipolar bozukluk grubunda eitim süresi ile korpus kallosum splenium FA deeri arasında pozitif bir iliki saptanırken, kontrol grubunda sa frontal ak madde FA deeri ile Veitim süresi arasında pozitif ve sol frontal ADC deeri ile eitim süresi arasında negatif bir iliki tespit edildi. Çalımamıza katılan bipolar hastaların hastalık balangıç yaları ve hastalık süreleri ile ak madde endeksleri arasında anlamlı bir iliki bulunmazken, hastane yatı sayıları ile sol temporal ak madde FA deeri arasında negatif bir iliki bulundu. Suisid giriimi öyküsü olan ve olmayan hastalar arasında sa frontal ak madde ADC ve korpus kallosum splenium ADC deerlerinde; ayrıca mevsimsel özellik gösteren ve göstermeyen hastalar arasında sol frontal FA, sol temporal ADC ve korpus kallosum splenium ADC deerlerinde anlamlı farklılık saptandı.Sonuç: Çalımamız bipolar bozukluu olan kadın hastalarda akut alevlenme döneminde yapılan DTG ölçümleri ile bipolar bozukluun nörobiyolojisinde ak madde deiikliklerinin rolüne dair önemli bilgiler vermektedir. Korpus kallosum genu ve sa frontal bölge ak madde deiiklikleri bu bulguların balıcalarıdır. Ya, eitim süresi, hastane yatı sayısı, hastalık dönemi, mevcut ilaç tedavisi, intihar öyküsü ve mevsimsellik gibi birtakım demografik ve klinik özelliklerin de ak madde endeksleri üzerine etkileri gösterilmitir. Anahtar kelimeler: Bipolar Bozukluk, Difüzyon Tensör Görüntüleme, Fraksiyonel Anizotropi, Görünür Difüzyon Katsayısı

Abstract:
Introduction: Even though the pathogenesis of bipolar disorder has not been fully elucidated, deep subcortical and periventricular white matter abnormalities are hypothesized as being components of the underlying neural network dysfunction. Diffusion Tensor Imaging (DTI) which has been recently used for analyzing different regions of the brain in psychiatric patients, is a research method for white matter structure. The aim of this study is to compare the DTI findings of the bipolar patients during acute exacerbation of their clinical symptoms, with those of the healthy controls. Results would contribute to the literature on neurobiology of bipolar disorder and provide important data for the clinical course and treatment algorithms of the disorder. Method: Twenty female patients diagnosed as bipolar disorder according to DSM-IV criteria and hospitalised during acute exacerbation of their clinical symptoms and eighteen healthy volunteer have been enrolled. All patients were administered sociodemographic data form, Young Mania Rating Scale (YMRS), Hamilton Rating Scale for Depression (HRSD) and Clinical Global Impression (CGI) scale. DTI was applied to bipolar patients with acute affective episodes and the results were compared to those of the healthy controls matched by age and sex. Results: Fractional anisotropy (FA) values were significantly lower in the genu of the corpus callosum of the patients with bipolar disorder than those of the healthy controls, as the apparent diffusion coefficient (ADC) values were found to be lower in the right frontal white matter of the bipolar disorder group compared to the control group. Eighteen out of twenty bipolar patients in our trial were in manic episode. The analysis excluding the patients in depressive episodes came up with the similar significant differences in FA values of genu of the corpus callosum and ADC values of the right frontal white matter. Examining the impact of current medication on DTI findings, we observed that bipolar patients taking mood stabilizers had reduced ADC values in the splenium of the corpus callosum; on the other hand negative correlation between the Klorpromazine equivalent doses of the antipsychotic drugs and FA values of bilateral cingulate white matter was significant. Correlation analysis revealed that ADC values VIIboth in the splenium of the corpus callosum and left cingulate white matter of the bipolar patients showed a significant correlation with age, whereas FA values in the genu of the corpus callosum of the healthy controls showed ignificant correlation with age. Moreover years of education was found to be positively correlated with FA valuesof the splenium of the corpus callosum of the bipolar patients, positively correlated with FA values of right frontal white matter and negatively correlated with ADC values of left frontal white matter of the healthy controls. Though there is no significant correlation between white matter indexes and age of onset or length of the illness, number of previous hospitalisations was found to be negatively correlated with FA values of left temporal white matter of the bipolar patients. There was significant difference in ADC values of right frontal white matter and the splenium of the corpus callosum between the patients with and without previous suicide attempts, and significant difference in ADC values of left temporal white matter and the splenium of the corpus callosum and FA values of left frontal white matter between the patients with and without seasonal pattern. Conclusion: Our thesis project giving DTI measures during the acute affective epizodes of the female bipolar patients, presents important findings regarding the role of white matter changes on neurobiology of the bipolar disorder. White matter changes in the genu of the corpus callosum and the right frontal region are the main findings. Some demographic and clinical characterictics including the age, years of education, number of previous hospitalizations, episode type, current medication, previous suicide attempts and seasonal pattern of the illness are also shown to be effective on the white matter indexes. Keywords: Bipolar Disorder, Diffusion Tensor Imaging, Fractional Anisotropy , Apparent Diffusion Coefficient