Ortaokul sosyal bilgiler ders kitaplarının okuryazarlıklar bakımından incelenmesi
Investigation of middle school social studies textbooks in terms of literacy skills
Yazar: HASAN SAMET BERBER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE TÜRE
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education

Özet:
Sosyal bilgiler bilimsel yolları kullanarak bilgiye ulaşabilen ve ulaştığı bilgiye eleştirel yaklaşabilen, sosyal bilimlerin ürettiği bilgileri günlük yaşamında kullanabilen bireyler yetiştirmeyi amaçlayan bir çalışma alanıdır. Sosyal bilgiler eğitiminin doğasında insan vardır ve insan odaklı olan sosyal bilimlerin içeriğinden yararlanmaktadır. Sosyal bilgiler disiplinlerarası bir yaklaşımla sosyal bilimlerin içeriğinde yer alan bilgi ve becerileri bireylere kazandırmayı amaç edindiği için okuryazarlık becerileri sosyal bilgiler için önemli bir yere sahiptir. Bu araştırmanın amacı 2018 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan okuryazarlık becerileri doğrultusunda, MEB tarafından 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı için hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında okuryazarlık becerisi kazandırmaya yönelik içeriğe yer verilme durumunun incelenmesidir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yönteminin benimsendiği araştırmada, MEB tarafından 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı için hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitapları doküman olarak kullanılmıştır. Alanyazında yer alan çalışmalarda belirtilen okuryazarlık boyutları unsurlarına göre temaların belirlendiği bir veri toplama aracı oluşturulmuştur. Araştırmanın verileri bu veri toplama aracında yer alan temalar göz önünde bulundurularak betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda MEB tarafından 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı için hazırlanan 5., 6. ve 7. sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında en fazla yer verilen içeriğin politik okuryazarlık temaları ile ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte araştırmada sosyal bilgiler 6. sınıf ders kitabında dijital okuryazarlık temaları ile ilgili içeriğe yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Sözcükler: Sosyal bilgiler, Okuryazarlık, Ders kitabı.

Abstract:
Social studies is a field of study that aims to educate individuals who can reach and critically approach the information they reach by using scientific means and who can use the information produced by social sciences in their daily life. Social studies education is inherently human and benefits from the content of the social sciences, which are human-oriented. Literacy skills have an important place for social studies, as social studies aims to provide individuals with the knowledge and skills in the content of social sciences through an interdisciplinary approach. The aim of this study is to examine the content of the 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks prepared by the Ministry of National Education for the 2018-2019 academic year in line with the literacy skills included in the 2018 Social Studies Education Program. In this research, one of the qualitative research methods, the document analysis method was adopted. In the study, the social studies 5th, 6th and 7th grade textbooks prepared by the Ministry of National Education for the 2018-2019 academic year were used as documents. A data collection tool has been created in which themes are determined according to the elements of literacy dimensions specified in the studies in the field. The data of the research was analyzed using descriptive (deductive) analysis method, taking into account the themes in this data collection tool. As a result of the research, it was found out that the most content that was included in the 5th, 6th and 7th grade social studies textbooks prepared by the Ministry of Education for the 2018-2019 academic year was related to political literacy themes. In addition, it was concluded that the content related to digital literacy themes was not included in the social studies 6th grade textbook. 
Keywords: Social studies, Literacy, Textbook.