Normal işiten bir Türk anne ve ilköğretim çağındaki işitme engelli çocuğunun yemek hazırlama ve yemek yeme etkinliği esnasında etkileşimlerinin incelenmesi
An Invesigation of interactions of normally hearing Turkish mother and her primary school aged hearing impaired child during food preparation and eating activity
Yazar: NERİMAN ÇAKIR
Danışman: DOÇ.DR. YILDIZ UZUNER
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anneler = Mothers ; Yemek yeme becerisi = Individualized eating skills ; Yiyecek hazırlama = Food preparation ; Çocuklar = Children ; Özel eğitim = Special education ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children

Özet:
YÜKSEK LİSANS TEZ OZU NORMAL İŞİTEN BİR TÜRK ANNE VE İLKÖĞRETİM ÇAĞINDAKİ İŞİTME ENGELLİ ÇOCUĞUNUN YEMEK HAZIRLAMA VE YEMEK YEME ETKİNLİĞİ ESNASINDAKİ ETKİLEŞİMLERİNİN İNCELENMESİ Neriman ÇAKIR Özel Eğitim Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ocak-2000 Danışman: DoçJDr.Yıldız UZUNER Bu çalışmanın amacı, normal işiten bir anneyle işitme engelli kızının iletişimsel aktivitelerdeki etkileşimlerinin amacını ve stratejilerini incelemektir. Araştırmacı deseni "tek katılanlı niteliksel vaka çalışmasıdır". Araştırmaya katılanlar, ilköğretim yedinci sınıfa devam eden işitme engelli bir kız ile onun normal işiten annesidir. İşitme engelli kızın evde ve okulda kullandığı iletişim tarzı sözel olmayan stratejilere dayanmaktadır. Bu araştırma için veriler ailenin günlük rutinlerinde saha notlan, görüşmeler, odyo ve video teyp kayıtları ile toplanmıştır. Tüm veriler iletişimsel aktiviteler temel alınarak gözden geçirilmiş ve sınırlanmıştır. Seçilmiş video kayıtlarına mikroetnografik analiz tekniği uygulanmıştır. Ek olarak, niceliksel analiz yapılmıştır. Verilerin analizinde işitme engelli kızın dil gelişiminin normal akranlarına göre geri olduğu görülmüştür. Veriler dil gelişiminde işitme cihazından yarar sağlayamadığını göstermiştir. Ev ortamında gerçekleşen etkileşimlerde işitme cihazı takılmamaktadır. İşitme engelli kız anne, baba ve kardeşiyle iletişimsel aktivitelere katılmak ve etkileşim kurabilmektedir. Kız en çok anne ile etkileşime girmekte ve aktiviteleri paylaşmaktadır. Aktivitelerin mikro analizi anne ile kızı arasındaki etkileşimlerin kısa etkileşimler ve uzun etkileşimlerden oluştuğunu göstermiştir. Annenin ve kızının etkileşime girme amacı ile kullandıkları stratejiler belirlenmiştir.Bu çalışma, işitme engelli çocukların anne ve baba ile etkileşimleri alanında öncü çalışmalardan biridir. Bu araştırma modelinin deseni bir ailede iletişimsel aktivitelerde gerçekleşen etkileşimleri araştırma ve betimlemesini sağlamıştır. Anne işitsel-sözel yöntemle etkileşim kurmaya çalışmakta fakat işaret dilini de kabul etmektedir. Bu araştırma işitme engelli çocuk-işiten anne ve işiten anne-işiten çocuk etkileşimlerinin incelendiği doğal araştırmalara benzerlik gösteren sonuçlar vermiştir. Araştırma işitme engelli çocukların iletişimci olmaları konusunda kuramsal bakış açısı geliştirmeye yarayan sonuçlar sağlamıştır. Bu kuramsal bakış açısı, işitme engelli çocuğu olan işiten ana-babaların iletişim çabalarında rehberlik edebilir. Bu sonuçlar daha geniş katılanlı araştırmalara yöntemsel temel de sağlamıştır. Bu biriken bulgularla işitme engelli çocuklar için olası bir eğitim programı düzenlenebilir.

Abstract:
IV ABSTRACT The purpose of this study was to investigate the strategies used by a Turkish mother while interacting with her school aged hearing impaired daughter in a particular context. The desing was "a qualitative single subject case study". The data were collected through field notes, interviews, audio and video tape recordings during the daily routines of the mother and her daughter. All the data were reviewed and catalogued on the activities. Micro etnographic analysis were employed on the selected videotape segments. In addition, a qualitative analyses was conducted. According to the results, it was found that the child did not ware her hearing aids at home. Her language was delayed. Her speech intelligibility was poor. The child interacted mostly with her mother in their daily lives. Their cooking activity was videotaped. The activity continued smoothly. But the mother mostly used verbal+nonverbal strategies to make the child response to her contibutions. Some of her non verbal strategies were systematic signs that were easily understood by the girl. This naturalistic study is one of the pioneer in the area of hearing impairment, specifically, in the interactions of normally hearing mothers and hearing impaired children. It's results created positive perpectives for the proper use of hearing aids to develop oral language. In the light of these results, the implications for the mothers, and future investigations were also discussed in this report.