Moda, sanat/sanatçı ilişkisinde sanatın nesnesi olarak kullanılan giysi tasarımında deneysel yüzey uygulamaları
Experimental surface applications in clothing design used as an object of art in fashion, art/artist relationship
Yazar: YONCA KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜL AYDIN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsanlar yaşamları boyunca çevresel koşullardan korunmak için örtünme ihtiyacı duymuştur. Koşulların ve iklimlerin değişmesi giysiyi çeşitlendirmiştir. Örtünme ihtiyacı giyinme kavramına dönüşmüştür. Koşullar ve sınıfsal statüler giysilerin de farklılaşmasına neden olmuştur. Giysi insan için bir ifade aracına, kimliğe dönüşmüştür.  Tasarlanan ve bireyin benliğine hitap eden giysiler kişiye özel olmuştur. Sanayi devrimi sonrasında hızla artan hazır giyim ihtiyacı tasarımcıların yol ayrımına olanak sağlamıştı.  Bu istekler beraberinde haute couture ve giyilebilir sanata zemin hazırladı. Tasarımcıların ekol ve akımlardan etkilenmesi, tasarımlarına yansımaktaydı. Tasarımcıların sanatçılarla ortak paydalarda buluşması, tasarlanan kostümlerden de gözlemlenebiliyordu.  Araştırılan bu tez kapsamında hemen hemen her dönemin sanat akımda, giysi de çeşitli rollerde karşımıza çıkmaktadır.  Dada akımı ve kavramsal sanat akımından çıkan kıvılcımlar giysiye sıçramış ve onu bir performans sanatçısının kostümü haline dönüştürmüştür. Bu dönüşüm öylesine güçlüydü ki giysi kimi zaman sanatçıya sanatçı ise giysiye dönüşmekteydi.  Önceleri hazır bir nesneden ibaret olan bu nesne (giysi) artık sanatın nesnesi olmuştur. Akımların çizgi, renk ve formları üretilen kostümlerde yer almış adeta giyilebilir birer sanat eserine dönüşmüştür.
 Bu tez çalışmasında moda tasarımcılarının ilham kaynağı olan sanat eserleri ve başta kübizm olmak üzere akımlar incelenmektedir. Literatür taramasıyla moda tasarımcılarının etkilendikleri sanat akımları irdelenerek, bulgularla bu etkilerin tasarımlarına nasıl yansıdığının saptanması amaçlanmıştır. Bu bağlamda tezin kavramsal çerçevesinde sanat akımlarından bahsedilerek moda tarihinden örnekler verilmiştir. Sonuç olarak bu tez çalışmasının sanat ve modanın birlikteliği ve ilişkisi açısından literatüre eklenmesi ve bu konu bağlamındaki birçok araştırmaya ışık tutacak bir kaynak olması amaçlanmaktadır.

Abstract:
People have felt the need to cover themselves to protect themselves from environmental conditions throughout their lives. Changing conditions and climates have diversified the clothing. The need to cover has turned into the concept of dressing. Conditions and class statuses have also caused differentiation of clothes. Clothes have turned into a means of expression and identity for people. The clothes designed and appealing to the personality of the individual have been personalized. The rapidly increasing need for ready-made clothing after the industrial revolution allowed designers to cross the road. These demands laid the groundwork for haute couture and wearable art. The designers' influence from schools and trends was reflected in their designs. The meeting of the designers with the artists on common grounds could also be observed from the designed costumes. Within the scope of this researched thesis, we see clothing in various roles in the art movement of almost every period. Sparks from the Dada movement and the conceptual art movement spread to the garment and turned it into a performance artist's costume. This transformation was so strong that the garment sometimes turned into an artist and an artist into a garment. This object (clothing), which used to be a ready-made object, has now become the object of art. The lines, colors and forms of the movements took place in the costumes produced and turned into wearable works of art.
 In this thesis, works of art that inspire fashion designers and movements, especially cubism, are examined. By examining the art movements that fashion designers are influenced by, it is aimed to determine how these effects are reflected in their designs with the findings. In this context, in the theoretical framework of the thesis, art movements are mentioned and examples from the history of fashion are given. As a result, it is aimed that this thesis study will be added to the literature in terms of the coexistence and relationship of art and fashion and to be a source that will shed light on many researches in the context of this subject.