Serada, laboratuarda ve doğal ortamda tutulan ticari üretilmiş Bombus terrestris L. kolonilerinin ana ve erkek arı üretimi bakımından karşılaştırılması
Comparison of queen and male production in commercially produced Bombus terrestris L. colonies under the laboratory, greenhouses and wild conditions
Yazar: RAHMAN SAKLI
Danışman: PROF. FEHMİ GÜREL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Hayvan Yetiştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bombus terrestris L. türü arılar hem doğal hem de kültüre alınan bitkilerin önemli tozlaştırıcılarındandır ve son yıllarda kitlesel olarak üretilerek özellikle sera bitkilerinin tozlaşmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. B. terrestris kolonilerinin ticari tozlaştırıcı olarak yaygın kullanımından kısa bir süre sonra, seralardaki kolonilerde üretilen ana arıların sera dışına çıkarak doğal florada yuva kurabileceği ve yayılabileceği anlaşılmıştır. Bu çalışmada, B. terrestris kolonilerinin seralardan doğal floraya yayılma potansiyeli konusunda bilimsel veri elde emek amacı ile yaklaşık 50 işçi arı içeren ticari üretilmiş 45 adet B. terrestris kolonisi rastgele üç gruba ayrılmış ve sera, laboratuvar ve doğal yaşam ortamlarında koloni ömrü sonuna kadar tutulmuşlardır. Başta ana arı sayısı olmak üzere koloni ağırlık değişimi, toplam birey sayısı, toplam pupa sayısı gibi koloni özellikleri belirlenmiş ve gruplar karşılaştırılmıştır.  Laboratuvarda tutulan koloniler (60.27  37.05) seralarda (17.73  8.02) ve doğal ortamında (25.00  31.01) tutulan kolonilere oranla sırasıyla yaklaşık 3.5 ve 2.5 kat daha fazla ana arı üretmişlerdir. Benzer şekilde, laboratuvarda tutulan koloniler (40.60  15.44) seralarda tutulan kolonilerden (10.73  9.32) önemli ölçüde fazla ana arı pupası üretmişlerdir (p<0.01). Nektar ve polen toplama faaliyeti, polen miktarı ve çeşitliliği kolonilerde üretilen ana arı miktarını etkilemiştir. Seralarda tutulan kolonilerin laboratuvarda tutulan kolonilere oranla daha az ana arı üretmiş olmalarına karşın, her yıl yüz binlerce koloninin seralarda kullanıldığı dikkate alındığında seralarda kullanılan kolonilerden kaçan bireylerin doğal ekosisteme olumsuz etkileri olacaktır. Bu nedenle, seralardaki kolonilerde üretilen ana ve erkek arıların sera dışına çıkışını engelleyecek etkili önlemlere ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
Bombus terrestris L. is an important pollinator bee species of wild flora as well as agricultural crops. After the start of the mass production, commercially reared B. terrestris colonies have been used on a large scale for pollination of crops especially greenhouse crops. Shortly after their widely commercial use for pollination, it was recognized that B. terrestris queens (gynes) released from commercial colonies have become established and spread in the wild. This study aimed to obtain the scientific data on the spreading potential of B. terrestris colonies from greenhouses to wild. A total of 45 commercially produced B. terrestris colonies containing one queen and 50 workers were randomly divided into three groups and kept in their natural habitat, greenhouse, and laboratory conditions until the end of colony life span. We determined the reproductive outputs (focusing on the numbers of gynes and gyne pupae produced), the colony weight change and the total number of adult gynes and gyne pupae produced in colonies and compared the groups. Colonies in the laboratory produced (60.27  37.05) on average 3.5 times and 2.5 times more queens (gynes) than colonies in the greenhouse (17.73  8.02) and field (25.00  31.01) respectively. Similarly, laboratory colonies produced significantly more gyne pupae (40.60  15.44) than in the greenhouse colonies (10.73  9.32) (p<0.01). The results show that foraging and quantity and diversity of pollen influence the number of gynes produced. Although greenhouse colonies produced less gynes than laboratory colonies, considering the large quantities of colonies used in greenhouse each year escaping bees from greenhouses could have serious impacts on natural ecosystems. Therefore, effective measures to restrict the escape of males and gynes from greenhouses are needed.