İbadetlerde kadınların erkeklerden farklı olduğu hükümlerin tahlili
The analysis of the judgments that women are different from men in worships
Yazar: SITKI BEYDİLLİ
Danışman: PROF. DR. DAVUT YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Erkekler = Men ; Kadınlar = Women ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Namaz = Prayer ; Oruç = Fasting ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanla ibadet arasında yakın bir ilişki vardır. Kulun yaratıcıya imandan sonra ilk görevi olan ibadet geniş kapsamlı bir kavramdır ve ibadet yapma sorumluluğunda insanın kadın veya erkek olması arsında fark yoktur. Ancak mükellefin kadın ve erkek olması bazı ibadetleri ifada hüküm farklılığını netice vermiştir. Bütün ibadetler bütün ayrıntılarıyla Kur'an'da yer almamaktadır. Bu sebeple hem onların sübutu hem de anlaşılmasında, dolayısıyla uygulamada farklı görüşler ortaya çıkmıştır. İbadetlerde kadınların erkeklerden farklı oldukları hükümlerin tahlilini konu aldığımız bu çalışmamızda "namaz, oruç-itikaf, zekât-fitre, hac ve kurban" ibadetleri konumuz açısından değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Ele alınan bu konular, dört fıkhî mezhebe göre ve onların klasik eserleri esas alınarak incelenmeye çalışılmış, bazen de diğer mezheplerin görüşlerine yer verilmiştir. 
İnsan ve ibadet ilişkisini ele aldığımız birinci bölümde insan için ibadetin önemi, ibadet yapmanın sebep ve neticeleri, ibadetin teşri' kaynakları ve içtihadın ibadetlerdeki yeri, yaratılışta ve kullukta kadın ve erkeğin durumu ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Namazda kadınların farklılıklarını ele aldığımız ikinci bölümde özel durumdaki kadınların namaz mükellefiyeti ile kadınların Cuma ve bayram namazı kılmakla mükellef olup olmadıkları incelenmiş ve görüş farklılıkları değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde oruçta, dördüncü bölümde zekât ve kurbanda, beşinci bölümde ise hac ibadetinde kadınlarla ilgili farklı hükümler ele alınmış ve bu farklılıklara mezheplerin yaklaşımları incelenmiştir.
Çalışmamızın sonucunda kadın ve erkeğin yaratılıştan gelen biyolojik ve psikolojik farklılıklarının her iki cinsin hem dünyevî görevleri hem de ibadetlerinde belirleyici nitelikte olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet farklılığının ibadetlerin esasında değil tatbikinde etkili olduğu ve olması gerektiği görülmüştür. Modernist ve feminist anlayışların İslam'daki kadın anlayışı ile pek örtüşmediği kanaatine varılmış kadın ve erkeğin her konuda eşit değil ancak eşdeğer olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: İbadet, Kadın, Namaz, Oruç, Zekât, Hac

Abstract:
There is a close relationship between man and worship. Worship, which is the first duty of the servant after belief in the Creator, is a comprehensive concept, and there is no difference in the responsibility of worshiping whether a person is a woman or a man. However, the fact that the amenable is male and female has resulted in the difference in provisions in performing some prayers. All worships are not included in the Qur'an in all their details. For this reason, different views have emerged both in their confirmation and understanding, and therefore in practice. In this study, in which we analyze the provisions that women are different from men in worship, "prayer, fasting-itikaf, zakat-fitre, pilgrimage and sacrifice" worships are evaluated in terms of our subject. These issues were tried to be examined according to the four sects of jurisprudence and their classical works, and sometimes the views of other sects were included.
	In the first part of our study, where we deal with the relationship between man and worship, the place and importance of ijtihad/studiousness in worship, the reasons and consequences of worshiping, the situation of men and women in creation and servitude are discussed and evaluated. In the second part, where we deal with the differences of women in prayer, the obligation of women in special situations to pray and whether women are obliged to perform Friday and Eid prayers are examined and different views are evaluated. In the third part, different provisions regarding fasting, in the fourth part in zakat and sacrifice, and in the fifth part in the pilgrimage worship, different provisions about women are discussed and the approaches of the sects to these differences are studied.
	As a result of our study, it has been determined that the innate biological and psychological differences of men and women are determinative in both the worldly duties and worship of both sexes. It has been seen that the gender difference is and should be effective in the practice, not in the essence of worship. It has been concluded that modernist and feminist understandings do not match with the understanding of women in Islam, and it has been concluded that women and men are not equal in all matters, but are equivalent.
	Key Words: Worship, Woman, Prayer, Fasting, Zakat, Hajj