Muhammed el-Gazzâlî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve hadis anlayışı
The life, scientific personality and understanding of hadit of Muhammad Ghazali
Yazar: REMZİ UYANIK
Danışman: PROF. DR. HACI MUSA BAĞCI
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Gazzali = Gazali ; Hadis = Hadith ; Rivayetler = Rumours ; Sünnet = Sunna ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada, tenkitçi bir hadis anlayışına sahip olan Muhammed Gazzâlî'nin hayatı, ilmi kişiliği ve genel hadis görüşü, özellikle kendisinin kaleme aldığı eserler incelenerek ele alınmıştır. 
Yapılan araştırma ve kaynak taramaları neticesinde, çağdaş ilim adamı Muhammed Gazzâlî'nin ilmi kişiliği ve hadis anlayışı ile ilgili neredeyse yok denecek kadar çok az akademik çalışmanın yapıldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte fikir ve düşünceleriyle, memleketi Mısır ve İslam dünyasına damgasını vuran Gazzâlî'nin hadis anlayışının araştırılıp tespit edilmesi akademik olarak büyük önem arz etmektedir. Tarafımızdan yapılan incelemede; Gazzâlî'nin daha çok Kur'an ilimlerine yönelik çalışmaları olmakla birlikte, hadis sahasında da söz sahibi olduğu ve bu alanda da birkaç eser yazdığı saptanmıştır. Kaleme aldığı bu eserlerde hadis ve sünnete İslam'ın ikinci kaynağı olarak baktığı ve özellikle âhâd hadislerin Kur'an, mütevâtir ve amelî sünnet, akıl-bilim ve tarihi gerçekler bağlamında değerlendirilmesi gerektiğini belirttiği tespit edilmiştir. Ne yazık ki Gazzâlî, hadis ile ilgili düşüncelerinden dolayı şiddetle eleştirilip hadisleri hafife almak ve inkâr etmekle itham edilmiştir.
Bütün bu inceleme ve tetkiklerin sonucunda; Gazzâlî'nin, hadisleri hafife alıp inkâr ettiği bir yana dursun, tam aksine, kendisinin gerçek bir hadis mudafii olduğu, hadis tartışmalarında klasik hadis anlayışının dışına çıkmakla birlikte, bu tartışmalarda itidal yolunu tutup ifrat ile tefrit arasında yer aldığı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
In this study, the life, scientific personality and general hadith opinion of Mohammed Ghazali, who has a critical sense of hadith, were examined especially by examining the works he wrote.
As a result of research and resource scans, it was determined that almost nonexistent academic studies were carried out on the scientific personality and hadith understanding of the contemporary scholar Mohammed Ghazali. However, it is of great academic importance to investigate and identify Ghazali's understanding of hadith, which has made its mark on Egypt and the Islamic world where he lives with his ideas and ideas. In the examination carried out by us, it was determined that Ghazali had a say in the hadith field and wrote several works in this field, although he was mostly studying the Quran. In these works, it was determined that he looked at hadith and circumcision as the second source of Islam and specifically stated that the hadiths should be evaluated in the context of the Qur'an, ritual circumcision, mind-science and historical facts. Unfortunately, Ghazali was strongly criticized for his thoughts on the hadith and accused of underestimating and denying the hadiths.
As a result of all these examinations and studies, let alone that Ghazali underestimates and denies hadiths, on the contrary, he is a true mudafi of hadiths, although he goes beyond the classical hadith understanding in hadith discussions, he takes the path of moderation in these discussions and takes place between the excess and tephrit it has been concluded that it has taken.