Ardahan
Damal bölgesinde Gözükızıl ocağı üzerine nitel bir araştırma / A qualified research on Gözükizil ocağı in Ardahan/Damal region
Yazar: CANSU AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL AKSOY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Alevi Bektaşi Kültürü Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Aleviler = Alawis ; Alevilik = Alawiism ; Ardahan-Damal-Gözükızıl = Ardahan-Damal-Gözükızıl ; Dedelik = Dedelik ; Dinler tarihi = History of religions ; Ocaklar = Ocaks ; Türkmenler = Turkomans ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Alevilik inançta ve uygulamada sahip olduğu farklı özellikleriyle kültürel alanlara da etki etmesinden dolayı dikkat çeken bir konudur. Bu çeşitlilik içerisinde Alevilik nedir?, Aleviler kimlerdir? sorularına çok farklı cevaplar verilmektedir. Bu çeşitlilik Aleviliği anlamak isteyenler için kafa karışıklığı ve kavram kargaşasını ortaya çıkarmaktadır. Bu sebeple araştırmada öncelikle Aleviliğin temelini oluşturan "ocak kavramı" ele alınmıştır. Bu yapının iyi anlaşılmaması sonucu yine farklı düşüncelere sebep olabilir. Bu husuta baktığımızda Alevi inanç önderleri olan her dedenin bağlı olduğu bir ocak ve bu ocağında bağlı olduğu başka bir ocak vardır. Bu sebeple inanç sistemleşmiş ve yok olması engellenmiştir. Bu yüzdendir ki Alevi inancı sürekliliğini temelde dedelere ve ocak örgütlenmelerine borçludur. Geleneksel olarak her Alevi bir ocağa mensuptur. Bu ocak kişinin sadece dinî ihtiyaçlarını gidermekle kalmayıp toplumun sosyal ve kültürel alanını da etkilemekte ve kontrol etmektedir ancak inanç merkezli Alevilik, şehirleşmeyle yerini kimlik merkezli bir Aleviliğe bırakmaya başlamıştır. Bunda yaşanılan göçler sonucu oluşan entegrasyon süreci de etkili olmuştur. Günümüzde geleneksel Alevilik olarak adlandırılaninanç, özünü daha çok köylerde yaşatmaktadır. Bu çalışmada da Damal'da  yaşayan Türkmen Alevilerinin büyük bir kısmının bağlı olduğu Gözükızıl Ocağı ele alınmıştır. Yöredeki Alevi dedeleri ile yapılan derinlemesine mülakatlara ve dedelerden elde edilen tarihî belgelere dayanılarak Gözükızıl Ocağına ait şecere, ocağın kurucusu olan Sultan Gözükızıl'a ait menkıbeler ve söz konusu ocağın tarihî gelişimi ilediğer birtakım hususiyetleri tespit edilmeye çalışılmakla birlikte ocağın cem erkânı ve günümüze kadar yürütülen ritüelleri ele alınmıştır.

Abstract:
Alawism is a subject in belief and practice that has different characteristics, draws attention because of having an impact on cultural sites. In this diversity, What is Alawism? Who are the Alevites?  very different answers are given to these questions. This diversity reveals confusion and confusion for those who want to understand Alawism. For this reason, in the research, the concept of the hearth, which is the basis of Alawism, was dealt with. The consequence of not understanding this structure is that it can lead to different ideas. When we look at this, there is a quarry where everybody of Alawi faith is connected, and another quarry to which it belongs. For this reason, belief is systemized and prevented from being destroyed. In this respect, the Alawism belief is borrowed from the continuity of the foundation, basically from their leaders and the quarry organizations. Traditionally, each Alawi is a member of a family. This quarry does not only relieve the religious needs of the individual, but also influence and control the social and cultural sphere of the society, but faith-centered Alawism has begun to relocate its place to an identity-centered Alawi. Immigration experienced because of this integration process was also effective. Today, traditionally called Alawism, faith is living in the villages more. In this study, it is dealt with Gözükızıl organisation that most of the Turkmen alevists living in Damal are connected. Based on the in-depth interviews made with the leaders of the alevist and the historical documents obtained from the grandfathers, the genealogy of Gözükızıl organisation, the belongings of Sultan Gözükızıl, the founder of the house and the historical developments of the organisation are tried to be determined and it was obtained some rituals.