Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sağlık harcamalarının farklı işsizlik senaryolarına dayalı olarak öngörülmesi: Bir simülasyon çalışması
Predicting of health expenditures covered by social security institution for various unemployment scenarios in Turkey: A simulative study
Yazar: TUNCAY KARA
Danışman: PROF. DR. AHMET BURÇİN YERELİ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Benzetim = Simulation ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sosyal Güvenlik Kurumu = Social Security Institution ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik kurumları = Social security institutions ; İstihdam = Employment ; İşsizlik = Unemployment

Özet:
Dünya genelinde, sağlık hizmetlerinin nicelik ve niteliğine ilişkin olarak sürekli artan
bir talep gözlemlenmektedir. Bu talep, gerekli sağlık hizmetlerinin karşılanmasında;
ülkelerin sosyal güvenlik sistemleri üzerinde finansal bir yük oluşmasını sonuç
vermiştir. Artan sağlık hizmetleri talebiyle iktisadi olarak başa çıkmak, ülkeler için
sosyal güvenlik kurumlarının sağlık harcamalarını izlemelerini de zorunlu kılmıştır. Bu
harcamalar üzerinde kontrolü sağlayabilmek için politika yapıcılar sağlık hizmetleri
taleplerini öngörür finansal tahmin raporlarına gerek duymaktadırlar. Yazına göre,
sağlık hizmetlerinde talebe yönelik insan davranışlarını etkileyen başlıca etmenler
arasında gelir yer almaktadır. Bu iktisadi bakıştan hareketle, hane halklarının sağlık
hizmetlerine ilişkin talep davranışlarını belirleyici etmenlerin başında gelir ve gelir
düzeyini belirleyen işsizlik olgusunun geldiğini düşünmek akılcı ve bilimsel olacaktır.
Bu çalışmada, iktisadi bakış açısıyla ülkede geliri etkilemesi muhtemel değişkenler
alınarak, farklı işsizlik düzeylerine göre 2016-2025 yılları arası Türk Sosyal Güvenlik
Kurumunun sağlık harcama düzeyleri öngörülmüştür. Çalışmada, işsizliğin hane halkı
davranışlarının biçimlenmesinde güçlü bir etken olduğu varsayılmıştır. İşsizliğin,
Türkiye'nin Sosyal Güvenlik Kurumunun sağlık harcamaları üzerinde düşük pozitif
yönlü etkisi olduğu saptanmıştır. Sonuçlar sağlık hizmetlerinden yararlanım politikaları
ve sağlıkta dışsallığın da etkisiyle, işsizliğin sağlık harcamalarını artırdığını
göstermektedir. Yüksek işsizlik düzeyi Sosyal Güvenlik Kurumunun daha fazla
harcama yapmasına yol açmaktadır. Eğer işsizlik düzeyi yüksek olursa, ailelerin geliri
düşerek, sosyo-ekonomik düzeyin kötüleşeceği kabul edilmektedir. Çünkü işsizlik,
yoksulluğu artırıcı etkisinin yanı sıra kişilerin sağlıklarını da etkilemektedir. Bireylerin
sağlık ve sağlık gereksinimleri üzerinde olumsuz etkisi olması muhtemel olan işsizlikle
mücadelenin sağlık düzeyine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Steadily growing demand related to health services' quantity and quality has been
observed in globe. This demand resulted a financial burden to all countries' social
security systems to provide necessary health services sufficiently. Dealing with this
increasing healthcare demands forced countries to glance at social security institutes'
health expenditures. To provide control on this expenditures, policy makers need
financial forecasting reports of healthcare demands. According to literature income is
placed as main factor among crucial factors what affects people's behaviour in market.
In this economical perspective, thinking income and unemployment issues as main
factors which affect household behaviours may will be rational and scientific. In this
study, for different unemployment levels of Turkey's made a prediction for Turkish
Social Security Institution's health expenditure levels for 2016-2025 years through
factors may affect income level. In study, Unemployment was assumed as effective
factor to shape households behavior. In results, it is detected that unemployment level
has slightly positive way effect on health expenditure of Social Security Institution of
Turkey. Results show that unepmloyment increase health expenditures via utilization
policies from health services and health externalities. High unemployment level brings
together high health expenditure of Social Security Institution. It is thought that if an
unemployment level is getting higher, in families' income level is getting decreased and
socio-economic conditions can be worse. Also, unemployment accelerate poverty in
public and probably this phonemenon effect individuals health. It is thought that
struggling with unemployment may make contribution to health levels because
unemployment potentially can affect individuals health and health needs in negative
way.