Oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetli bireylere birinci basamakta uygulanan diyabet eğitimi ve kısa mesaj hatırlatmalarının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of the efficacy of diabetes training and short message reminders applied in primary care to i̇ndividuals with type 2 diabetes who were using oral antidiabetic
Yazar: TÜRKAN AKYOL GÜNER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLHAN COŞANSU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabet komplikasyonları = Diabetes complications ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Eğitim = Education ; Hastalar = Patients ; Hipoglisemi = Hypoglycemia ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Kısa mesaj = Short message ; Mesaj = Message ; Sağlık eğitimi = Health education ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetlilere birinci basamakta uygulanan diyabet eğitiminin ve kısa mesajlarla ile yapılan hatırlatmaların hasta sonuçları üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla ön test-son test kontrol gruplu deneysel tasarım kullanılan çalışma, Zonguldak Merkez'de bulunan bir aile sağlığı merkezinde yapıldı. Dahil edilme kriterlerine uyan, çalışmaya katılmayı kabul eden 101 tip 2 diyabetli bireyin verileri diyabetli hasta tanılama formu, Çok Boyutlu Diyabet Ölçeği, Diyabet Öz-bakım Ölçeği ve WHO (5) İyilik Durumu Ölçeği ile toplandı, metabolik ve antropometik ölçümleri yapıldı. Ardından sonuçlara bakılmaksızın randomizasyon yöntemi ile deney (n:50) ve kontrol (n:51) grupları oluşturuldu. Oluşturulan deney grubuna 5 modülden oluşan 2 oturum halinde diyabet eğitim programı uygulandı, eğitim sonunda hazırlanan diyabet eğitim kitapçıkları verildi ve 6. aya kadar SMS ile haftada iki kez hatırlatma mesajları gönderildi. Hem deney hem de kontrol grubu katılımcılarının 3. ve 6. ayda ölçek değerlendirilmeleri ile metabolik ve antropometrik ölçümleri tekrarlandı. Deney grubunun HbA1c ve açlık kan şekeri (AKŞ) değerinde, kan lipid değerleri gibi metabolik kontrol göstergelerinde 3. ve 6. ay değerlendirilmelerinde istatistiksel olarak azalma olduğu gözlendi (p˂0,05). Bununla birlikte deney grubunun kan basıncı değerlerinde, antropometrik ölçümlerinde, kullanılan ölçek puanlarında, tedaviye uyumunda ve diyabet kontrolüne ilişkin davranışlarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı değişiklikler olduğu belirlendi (p˂0,05). Oral antidiyabetik kullanan tip 2 diyabetli bireylere uygulanan diyabet eğitim programının ve ardından gönderilen hatırlatma SMS'lerinin hasta sonuçlarını iyileştirmede etkili olduğu görülmüştür ve 1. basamak sağlık kurumlarında diyabetli bireylerde bu tür eğitim programlarının ve hatırlatma SMS'lerinin kullanılması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler:  Tip 2 Diyabet, Oral Antidiyabetik, Birinci basamak, Eğitim, Kısa mesaj

Abstract:
The study was carried out in a family health center located in Zonguldak Center in order to evaluate the effects of diabetes education and short messages on the results of the reminders given to type 2 diabetics using oral antidiabetics and to evaluate the effects of pre-test and post-test control group on the results of the patient. The data of 101 type 2 diabetic subjects who met the inclusion criteria and accepted to participate in the study were collected by means of diabetic patient assessment form, Multidimensional Diabetes Scale, Diabetes Self-Care Scale and WHO (5) Goodness Scale, and metabolic and anthropometry measurements were performed. The data of 101 type 2 diabetic individuals who met the inclusion criteria and accepted to participate in the study were collected by means of diabetes diagnosis form, Multidimensional Diabetes Scale, Diabetes Self-Care Scale and WHO (5) Goodness Scale, and metabolic and anthropometric measurements were performed. Regardless of the results, experimental (n: 50) and control (n: 51) groups were formed by randomization method. The experimental group took 2 sessions of structured diabetes education program consisting of 5 modules, recieved diabetes education booklets and was sent twice a week reminder messages by SMS until 6 months. Metabolic and anthropometric measurements were repeated at the 3rd and 6th months of both experimental and control groups. There was a significant decrease in the HbA1c and fasting blood glucose (FBS) levels of the experimental group in the evaluation of metabolic control indicators such as blood lipid values at the 3rd and 6th months (p <0.05). However, there were statistically significant changes in blood pressure values, anthropometric measurements, used scale scores, treatment adherence and diabetes control behaviors compared to the control group (p <0.05). At the end of the study, the control group was given a structured diabetes education program and training manuals were given.
The structured diabetes education program administered to individuals with type 2 diabetes using oral antidiabetic agents, followed by reminder SMSs, has been shown to be effective in improving patient outcomes, and it may be advisable to use such training programs and reminder SMSs in people with diabetes in primary care settings.

Key Words: Type 2 Diabetes, Oral Antidiabetic, Primary care, Education, Short message