Çocuk yoğun bakım ünitesinde şok nedeniyle sıvı resüsitasyonu yapılan hastalarda hemodinamik parametreler eşliğinde beyin ve böbrek doku oksijenizasyonunun near infrared spektroskopi (NIRS) ile takibi /
Yazar: BURCU AYGÜN
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE NİLÜFER ÖZTÜRK
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beyin = Brain ; Böbrek = Kidney ; Hemodinamikler = Hemodynamics ; Oksijen satürasyonları = Oxygen saturation ; Reanimasyon = Resuscitation ; Spektrum analizi = Spectrum analysis ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Yoğun bakım üniteleri-pediyatrik = Intensive care units-pediatric ; Şok = Shock

Özet:
Amaç: Çalışmamızda, şok nedeniyle sıvı resüsitasyonu yapılan hastalarda hemodinamik parametreler eşliğinde beyin ve böbrek doku oksijenizasyonunu Near İnfrared Spektroskopi (NIRS) ile takip etmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız prospektif ve gözlemsel bir çalışma olarak planlandı. Çalışma için etik kuruldan onay alındı Çalışmaya BAPKO tarafından (SAG-C-TUP-131216-0524) destek sağlandı. Ocak 2016-Eylül 2016 tarihleri arasında, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinde şok nedeniyle sıvı resüsitasyon desteği verilen 1 ay-18 yaş arası 25 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların sıvı yükleme öncesi ve sonrası bilateral beyin ve böbrek NIRS değerleri, vital bulguları, kan gazı parametreleri, mortalite skorları karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 25 hastanın 11'i (%44) erkek, 14'ü (%56) kızdı. Hastaların ortalama yaşı 47,9 ± 45,6 ay ve ortalama ağırlıkları 14,1 ± 9,4 kg'dı. Hastaların %64'ünde (n=16) böbrek doku oksijen saturasyonu beyine göre daha yüksekti. Hastaların %48'inde (n=12) sağ- sol beyin doku oksijen saturasyon farkı %10'dan fazlaydı. %36 (n=9) hastanın da sağ-sol böbrek doku oksijen saturasyon farkı %10'dan fazlaydı. Hastaların %36' sı (n=9) yoğun bakım takibi esnasında öldü. Hastaların sıvı yükleme sonrası ortalama beyin (sol-sağ) ve böbrek (sol-sağ) doku oksijen saturasyonlarında artış izlendi (p=0,027-p=0,04, p=0,04-p=0,01). Laktat seviyesindeki azalma, sistolik ve diyastolik kan basıncındaki artış istatiksel olarak anlamlı saptandı. Solunum sayısı, SpO2, kalp tepe atımı ve baz açığına göre, sıvı öncesi ve sonrasında anlamlı fark saptanmadı. Hastaların sağ ve sol taraf doku oksijen saturasyonu arasında fark izlendi. Fark beyin için anlamlı iken (p=0,046), böbrekler için anlamlı saptanmadı. Sağ kalan hastaların sıvı yükleme öncesi ortalama beyin ve böbrek doku oksijen saturasyonları ölenlerden daha yüksek olmasına rağmen, aralarında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Sıvı yükleme sonrasında sağ kalanların bilateral beyin ve böbrek doku oksijen saturasyonları anlamlı olarak arttı. Ölenlerde ise doku oksijen saturasyonlarında artış olmadı. Sağ kalan ve ölen hastalar karşılaştırıldığında sağ kalanlarda yükleme sonrası sağ-sol beyin doku oksijen saturasyonları anlamlı olarak arttı (p= 0,019, p=0,01). Ölen hastaların mortalite skorları yaşayanlara göre daha yüksekti (p<0,005).
Sonuç: Çalışmamız şoktaki çocuklarda beyin NIRS değerlerinde taraf farkı olduğunu göstermekte ve doku oksijenizasyonunda müdahale sonrası artışın prognostik belirteç olabileceğini desteklemektedir. Literatürde çift taraflı ölçüm takibi yapılan şok çalışması bulunmaması nedeniyle tek taraf incelemelerinin güvenilirliği sorgulanmalıdır. Bu nedenle ileride yapılacak geniş çaplı çalışmalar için de bilateral monitorizasyonun önemli olabileceğini vurgulamak isteriz.

Abstract:
Objective: We aimed to study the effects of fluid resuscitation on cerebral and renal tissue oxygenation via double sided Near Infrared Spectroscopy monitoring along with hemodynamic and laboratory parameters (lactate and base deficit) in pediatric shock patients. Materials and Method: This was a prospective, observational study with institutional and BAPKO (SAG-C-TUP-131216-0524) grant approval. We compared vital signs, blood gas parameters, mortality scores, cerebral and renal NIRS values before and after fluid resuscitation in a tertiary PICU (Marmara University Pendik Training and Research Hospital) between January 2016-September 2016. Results: Twenty five patients were included, of which 36 % (n=9) died. There were 11 (44%) males and 14 (56%) females (mean age 47,9 ± 45,6 months, mean weight 14,1 ± 9,4 kg). Renal tissue oxygen saturation was higher than brain saturation in 64% (n=16) of patients, The difference between left and right brain tissue oxygen saturation was more than 10 % in 12 (48%) patients whereas the difference between left and right renal tissue oxygen saturation was more than 10% in 9 (36%) chıldren. Cerebral (left-right) and renal (left and right) tissue oxygen saturations increased significantly after fluid resuscitation (p=0,027-p=0,004, p=0,004-0,01). The decline in lactate level and the increase in systolic and diastolic blood pressures was statistically significant. There was no significant relationship between respiratory rate, SpO2, heart rate and base excess values before and after resuscitation. There was a differences in cerebral and renal NIRS values between right and left sides in shock patients. The difference was statistically significant for brain (p = 0.046). Although the mean brain and renal tissue oxygen saturations of the survivors were higher than non-survivors before fluid bolus, the difference was not significant. In survivors, bilateral brain and renal saturations increased significantly after fluid bolus. In non-survivors, there was no significant change. The mortality score's of the non-survivors were higher than survivors (p<0,005). Conclusion: Our study reveals that there are significant right and left sided differences in cerebral tissue oxygenation in children with shock, and that a positive response to fluid bolus with increasing brain NIRS values may have a prognostic value in this setting. To our knowledge there is no other study using bilateral tissue NIRS monitoring in pediatric shock, therefore our findings may challenge previous literature using unilateral monitoring, and call for future studies of larger scale performed with bilateral monitoring.