İdiyopatik maküler hol cerrahisinin retina tabakaları ve mikrovasküler yapıları üzerine etkilerinin optik koherens tomografi ile araştırılması
Investigation of the effects of idiopathic macular hole surgery on retinal layers and microvascular structures using optical coherence tomography
Yazar: SEDA MADEN MERCAN
Danışman: PROF. DR. EMİN KURT
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Giriş ve amaç: İdiyopatik maküler hol (MH) retinada vertikal olarak tüm katları içine alan, foveal nörosensoryal retina defektidir. Tedavisi cerrahidir ve amaç anatomik olarak MH'nin kapanması, fonksiyonel olarak da görme keskinliğinin artmasıdır. Arka segmentin beslenmesinden retinal ve koroidal damarlar sorumludur. Cerrahi müdahale ile arka segment yapılarında çeşitli değişiklikler olmaktadır. Bu çalışmadaki amacımız MH cerrahisinin retina ve koryokapillaris tabakaları ve mikrovasküler yapıları üzerine etkilerini optik koherens tomografi anjiografi (OKTA) ile araştırmaktır.
     Gereç ve yöntemler: Çalışmaya Manisa Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniği retina polikliniğine başvuran ve MH nedeniyle opere edilen 35 hastanın 35 gözü dahil edildi. Hastalar ameliyattan sonra 6-24. aylarda 6 x 6 mm'lik maküla kesitleriyle yüzeyel kapiller pleksus (YKP) vasküler dansiteleri (VD), derin kapiller pleksus (DKP) VD'leri, maküla kalınlıkları, foveal avasküler zon (FAZ) parametreleri, subfoveal koroid kalınlıkları (sfKK), koryokapillariste akım alanları, dış retina akım alanları OKTA kullanılarak ölçüldü. Hastaların diğer gözleri ve kontrol grubu gözlerinin OKTA ölçümleri ile kıyaslandı. 
     Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 22'sine pars plana vitrektomi + internal limitan membran (İLM) soyulması + gaz tamponad ameliyatı, 13'üne pars plana vitrektomi + temporal İLM flep + gaz tamponad ameliyatı uygulandı. Opere gözler, diğer ve kontrol grubu gözleriyle ve kendi içerisinde İLM eksizyon ve İLM flep grubu olarak oluşturulan alt gruplar birbiriyle karşılaştırıldı. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 65,23±5,83 (51-79) yıl idi. Hastaların 22'si (%62,9) kadın, 13'ü (%37,1) erkekti. EİDGK, ameliyat sonrası ameliyat öncesine göre anlamlı bir artış gösterdi (p<0.001). Aynı şekilde İLM eksizyon ve İLM flep gruplarında da EİDGK, ameliyat sonrası ameliyat öncesine göre anlamlı bir artış gösterdi (sırasıyla p<0,001 ve p=0,004). Opere olan MH'li gözler ile opere olmayan diğer gözleri karşılaştırıldığında foveal ve perifoveal YKP VD'lerde anlamlı bir farklılık görülürken (p<0,001 ve p=0,008), YKP tüm alan ve parafoveal VD değerleri gruplar arasında anlamlı fark göstermedi. Opere MH'li gözler ile diğer gözler karşılaştırıldığında yalnızca DKP foveal VD anlamlı bir farklılık gösterdi (p<0,001). FAZ alanı iki grup arasında anlamlı fark gösterirken (p<0,001), SMK ve sfKK ölçümleri ise istatistiksel olarak anlamlı fark göstermedi. Hastanın cerrahi geçiren gözüyle diğer gözü karşılaştırıldığında dış retina kan akım alanı ve KKA anlamlı bir farklılık göstermedi (sırasıyla p=0,055 ve p=0,233). Opere gözler ve kontrol grubunda tüm alan, parafovea, perifovea YKP ve DKP VD'leri anlamlı olarak düşük bulundu (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p<0,001 ve p<0,00, p=0,014, p<0,001). sfKK da kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olarak tespit edildi (p<0,001). İLM eksizyon ve İLM flep grupları arasında, sfKK İLM flep grubunda anlamlı derecede düşük bulunurken (p=0,048), tek operasyon olan gözler ve reoperasyon olan gözler arasında sadece DKP parafoveal VD'de anlamlı fark bulundu (p=0,013). Preoperatif EİDGK değerleri ile YKP tüm alan VD arasında orta düzeyde negatif (r=0,392) ve anlamlı (p=0,02) bir korelasyon bulundu. Benzer şekilde preoperatif EİDGK değerleri ile YKP perifoveal VD arasında orta düzeyde negatif (r=0,388) ve anlamlı (p=0,021) bir korelasyon bulundu. 
     Sonuç: MH cerrahisi sonrası OKTA verileri hastaların diğer gözleriyle karşılaştırıldığında FAZ alanı ve YKP VD değerlerinde belirgin bir azalma olmaktadır. Kontrol gözler ile karşılaştırıldığında ise hem YKP hem de DKP de belirgin azalma görülmektedir. Postoperatif EİDGK değerleri SMK ve KKA ile negatif korelasyon göstermektedir. MH cerrahisinin mikrovasküler yapılar üzerindeki etkilerini ve bunların EİDGK ile ilişkisini göstermek için daha geniş örneklem büyüklüğü ve daha uzun takip süresi olan çalışmalara ihtiyaç vardır.
     Anahtar kelimeler: Maküler hol, optik koherens tomografi anjiyografi, yüzeyel kapiller pleksus, derin kapiller pleksus, foveal avasküler zon, koroidal kan akımı.

Abstract:
Introduction and Aim: Idiopathic macular hole (MH) is a vertical full-thickness defect of the foveal neurosensory retina. Its treatment is surgical, aiming at anatomical closure of the macular hole and functional improvement in visual acuity. The nourishment of the posterior segment is provided by retinal and choroidal vessels. Surgical intervention induces various changes in the posterior segment structures. This study aims to investigate the effects of macular hole surgery on retinal and choriocapillaris layers as well as microvascular structures using optical coherence tomography angiography (OCTA).
     Materials and Methods: This study included 35 eyes of 35 patients who underwent surgery for MH at the Retina Clinic of Manisa Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital. Postoperative measurements were performed at 6-24 months using 6x6 mm macular sections. Parameters such as vascular densities (VD) of the superficial capillary plexus (SCP) and deep capillary plexus (DCP), macular thickness, foveal avascular zone (FAZ) parameters, subfoveal choroidal thickness (SFCT), choriocapillaris flow areas, and outer retinal flow areas were evaluated using OCTA. The measurements were compared with the patients' fellow eyes and a control group.
      Results: Among the participants, 22 underwent pars plana vitrectomy (PPV) with internal limiting membrane (ILM) peeling and gas tamponade, while 13 underwent PPV with temporal ILM flap and gas tamponade. Operated eyes were compared with fellow and control eyes. Additionally, two subgroups were formed based on ILM excision and ILM flap techniques. The mean age of the patients was 65.23 ± 5.83 years (range: 51-79). Of the patients, 22 (62.9%) were female, and 13 (37.1%) were male.
     Postoperative best-corrected visual acuity (BCVA) showed a significant improvement compared to preoperative values (p<0.001). Significant improvements in BCVA were also observed within both the ILM excision (p<0.001) and ILM flap groups (p=0.004). Comparing operated eyes with fellow eyes, significant differences were observed in foveal and perifoveal SCP VD (p<0.001 and p=0.008, respectively), while there was no significant difference in whole-image or parafoveal SCP VD. A significant difference in foveal DCP VD was noted between operated and fellow eyes (p<0.001). FAZ area also demonstrated a significant difference between the groups (p<0.001), while SFCT and SFCT measurements showed no statistically significant differences.
     When operated eyes were compared with the control group, all SCP and DCP VD values were significantly lower in operated eyes (p<0.001). SFCT and choriocapillaris flow areas were also significantly reduced compared to the control group (p<0.001 and p=0.036, respectively). In subgroup analysis, SFCT was significantly lower in the ILM flap group compared to the ILM excision group (p=0.048). The only significant difference between single-operation eyes and reoperated eyes was found in parafoveal DCP VD (p=0.013). Preoperative BCVA showed a moderate negative correlation with whole-image SCP VD (r=-0.392, p=0.02) and perifoveal SCP VD (r=-0.388, p=0.021).
     Conclusion: Postoperative OCTA findings demonstrate a significant reduction in FAZ area and SCP VD compared to fellow eyes. When compared to the control group, both SCP and DCP showed notable decreases in vascular densities. Postoperative BCVA values negatively correlated with SFCT and choriocapillaris flow areas. Larger sample sizes and longer follow-up studies are needed to elucidate the impact of macular hole surgery on microvascular structures and their relationship with visual outcomes.
     Keywords: Macular hole, optical coherence tomography angiography, superficial capillary plexus, deep capillary plexus, foveal avascular zone, choroidal blood flow.