Alzheimer tipi demans ve karışık tip demans hastalarında apati ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi /
Yazar: EBRU ÇOBANOĞLU
Danışman: PROF. DR. ENGİN DUDU TURAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Apati = Apathy ; Demans = Dementia ; Demans-vasküler = Dementia-vascular ; Duygu = Emotion ; Komorbidite = Comorbidity

Özet:
Giriş ve amaç: Apati demansın her evresinde görülebilen ve bakımveren yükünde artma, bilişsel gerileme ve tedaviye yanıtsızlık ile ilişkili bir nöropsikiyatrik sendromdur. Bu çalışmada, Alzheimer tipi demans ile vasküler ve karışık (Alzheimer tipi demans ve vasküler demans) tipte demans hastalarında apati şiddetinin karşılaştırılması; apatinin vasküler etmenler, komorbid tıbbi durumlar, demansın diğer nöropsikiyatrik belirtileri ve demans şiddeti ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca bu çalışmada Apati Değerlendirme Ölçeği'nin demans hastalarında apatinin değerlendirilmesinde kullanılıp kullanılamayacağının tespit edilmesi de hedeflenmiştir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 81'i Alzheimer tipi demans, 30'u vasküler ve karışık tipte demans olmak üzere 111 ayaktan demans hastası ve yakını ile bir bakımevinde kalan 31 sağlıklı yaşlı birey alınmıştır. Demanslı ve sağlıklı yaşlı kişilere Standardize Mini Mental Test, Saat Çizme Testi, Sözel Bellek Süreçleri Testi; bakımverenlere İşlevsel Faaliyetler Anketi, Bilgilendiriciye Uygulanan Bilişsel Kayıp Anketi, Nöropsikiyatri Envanteri uygulanmıştır. Depresyon demans grubunda Cornell Demansta Depresyon Ölçeği (CDDÖ), sağlıklı gönüllülerde ise Yaşlılarda Depresyon Ölçeği ile; apati düzeyi ise Apati Değerlendirme Ölçeği klinisyen formu ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların vasküler risk faktörleri ve tıbbi komorbidite düzeyleri belirlenmiştir. 
Bulgu ve sonuçlar: Alzheimer ile vasküler-karışık tip demans grupları arasında  apati düzeyleri ve vasküler etmenler bakımından anlamlı fark bulunmamıştır. Obez olmayan demans hastalarında daha yüksek apati düzeyleri bulunması dışında vasküler risk faktörleri ve komorbidite düzeyi ile apati arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Apati düzeyleri; depresyon/disfori, anormal motor davranış ve iştah değişiklikleri dışında nöropsikiyatrik belirtilerle ve CDDÖ ile değerlendirilen depresyon ile ilişkili bulunmazken; demans şiddeti ve nöropsikolojik testlerle değerlendirilen bilişsel kayıp ve işlevsellikteki bozulma ile ilişkili bulunmuştur. Apati Değerlendirme Ölçeği demans hastalarında apati şiddetini değerlendiren geçerli ve güvenilir bir ölçek olup, klinisyen formu hasta yakınlarından bilgi alınarak uygulanabilir. Çalışma daha büyük bir örneklem ile tekrarlanırsa anlamlı sonuçlar elde edilebilir.

Abstract:
Background and objective: Apathy is a neuropsychiatric symptom which can exist in all stages of dementia and is related to caregiver distress, cognitive decline and treatment non-response. In this study, we aimed to compare the apathy scores between demented elderly people with Alzheimer's Disease and vascular-mixed type (Alzheimer's type and vascular type) dementias. Other objectives of this study are to assess the relationship between the severity of apathy and vascular factors, comorbidity, other neuropsychiatric symptoms and severity of dementia. Also we aimed to investigate the usefulness of the clinician form of Apathy Evaluation Scale in demented elderly.
Materials and methods: A total of 111 demented elderly outpatients (81 with Alzheimer's Disease and 30 with vascular-mixed type dementia) and their caregivers, and 31 institutionalized healthy elderly individuals were included. Both healthy and demented subjects were evaluated with Mini Mental State Examination, Clock Drawing Test and Verbal Memory Processes Test while Functional Activities Questionnaire, The Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the Elderly and Neuropsychiatric Inventory were administered by the caregivers. Depression was assessed with Cornell Scale for Depression in Dementia (CSDD) in demented patients and with Geriatric Depression Scale in healthy subjects. Apathy was evaluated with Apathy Evaluation Scale clinician form. Vascular risk factors and medical comorbidity levels were investigated. 
Outcomes: Neither apathy scores nor vascular risk factors varied between Alzheimer's type and vascular-mixed type demented groups. Vascular factors except obesity which pointed out that non-obese patients had higher levels of apathy and comorbidity levels were not related with the severity of apathy. Apathy levels did not correlate with depression evaluated with CSDD and neuropsychiatric symptoms except depression/dysphoria, aberrant motor behaviours and changes in appetite. However, apathy was correlated with the severity of dementia and cognitive decline evaluated with neuropsychological assessment tools. Apathy Evaluation Scale was found to be a reliable and valid scale for the assessment of apathy in demented patients. Clinician form of Apathy Evaluation Scale can be applied via informant interview. Larger sample sized studies can show positive results.