Serebral palsi tanısı 0lan çocukların ebeveynlerine verilen sağlıklı yaşam biçimi davranışları eğitiminin etkisinin değerlendirilmesi
Evaluating the effect of given healthy lifestyle behaviors education to the parents of children with cerebral palsy
Yazar: SÜMEYYE KAYA
Danışman: PROF. DR. RANA YİĞİT
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Davranış = Behavior ; Hemşireler = Nurses ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Serebral palsi = Cerebral palsy ; Yaşam tarzı = Life style ; Çocuklar = Children

Özet:
Serebral Palsi, çocukların birçok yönüyle gelişimini olumsuz etkileyen, yaşam kalitesini düşüren yaygın motor fonksiyon bozuklukları ile bilişsel, duyusal, algısal bozuklukların görülebildiği bir tablodur. Yaşam boyu devam eden, tekrarlı kriz dönemlerinin yaşandığı bu tablo çocuk ve çocuğun mikro çevresini oluşturan ailesini birçok yönüyle etkilemektedir. Bu koşullarda ebeveynlerin ruhsal, fiziksel, sosyal açıdan sağlık sorunları yaşadıkları bilinmektedir.
Araştırma, serebral palsi tanısı olan çocukların ebeveynlerine verilen sağlıklı yaşam biçimi davranışları eğitiminin değerlendirilmesi amacıyla yarı deneysel ön test-son test tasarımında gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 02.01.2019-13.08.2019 tarihleri arasında Mersin'de bulunan Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri'nde eğitim gören 3-18 yaş arası 119 çocuk ebeveyni dahil edilmiştir. Analizlerde bağımlı gruplar t-testi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, pearson korelasyon analizi kullanılmıştır.
Ebeveynlerin % 94,1'i kadın, %89,9 'u evli ve %89,1'i çalışmamaktadır ve %72,2'si ortaokul  ve altında eğitim almıştır. Yaş ortalamaları 38,46'dır. Çocukların engellilik dereceleri %40 ve %100 arasında değişmektedir. Ebeveynlerin SYBDÖ II puan ortalamaları 129,29±17,62'dir. Ebeveynlerin eğitim düzeyleri, aylık gelirleri, çocuk sayısı ve kronik hastalık durumu gibi özelliklerine göre eğitim öncesi ve sonrası SYBDÖ II puan ortalamaları arasında bir farklılık yoktur(p<0,05). Ebeveynlerin yaşı arttıkça aldıkları toplam ölçek puanları artmış(p<0,05), çocukların engellilik dereceleri arttıkça ölçek puan ortalamaları azalmıştır(p<0,05). Ebeveynlere verilen eğitim sonrası SYBDÖ puan ortalamaları ve alt boyutlardan aldıkları puanlar artmıştır(p<0,05).
Bu sonuçlar doğrultusunda; rehabilitasyon ve özel eğitim gereksinimi bulunan çocukların ebeveynlerinin sağlığının korunması ve geliştirilmesi konusunda yapılan eğitici uygulamaların sağlık davranışları üzerinde etkili olduğu söylenebilir. Çocuk ve ebeveynlerin bir bütün olarak değerlendirilmesi ve aileye verilen sağlık hizmetlerinin multidisipliner şekilde geliştirilmesi, ileri araştırmalar ve projeler yürütülmesi önerilebilir.

Abstract:
Cerebral Palsy is a condition in which common motor dysfunctions and cognitive, sensory and perceptual disorders can be seen which adversely affect the development of children in many aspects and decrease the quality of life. This life-long, repetitive crisis period affects many aspects of the child and the family that child's micro environment. In these conditions, it is known that parents experience negative health outcomes in terms of mental, physical and social aspects.
The research was carried out in a quasi-experimental pre-test and post-test design in order to determine and develop healthy lifestyle behaviors of parents of children diagnosed with cerebral palsy. The study included 119 parents of children between the ages of 3-18 who were educated at the Special Education and Rehabilitation Centers in Mersin between 02.01.2019-13.08.2019. In the analysis, dependent groups t-test, independent sample t-test, one-way variance analysis, pearson correlation analysis were used with descriptive statistics such as mean, percentage, minimum-maximum values.
94.1% of the parents are women, 89.9% of them are married and 89.1% of them are not working and 72.2% of them received education in secondary school and below. The average age is 38.46. The degree of disability of children varies between 40% and 100%. The parents' mean scores of HLBS were 129.29 ± 17.62. There was no difference between the mean scores of HLBS II according to the characteristics of parents such as education level, monthly income, number of children, and chronic disease status (p<0.05). As the age of the parents increased, the total scale scores they received increased (p<0.05), and as the degree of disability of children increased, the mean scores of the scale decreased (p<0.05). After the education given to the parents, the mean scores increased (p<0.05).
According to study results; It can be said that educational practices on the protection and promotion of health that parents of children who have rehabilitation and special education may affect health behaviors. It may be suggested that children and parents should be supposed as a whole and that the health services provided to the family should be developed with multidisciplinary, and further researches and projects will be carried out.