Çocuk onkoloji hastalarında antineoplastik tedavi ve tümör ilişkili organ toksisitelerinin biyokimyasal ve epidemiyolojik veriler ile değerlendirilmesi
Evaluation of antineoplastic treatment and tumor-associated organ toxicity in pediatric oncology patients with biochemical and epidemiological data
Yazar: DÖNDÜ NUR TOKMAK
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE YEŞİL
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Onkolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Epidemiyoloji = Epidemiology ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Toksisite = Toxicity ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Kanser tüm dünyada yaygın bir sağlık problemidir ve Dünya'da her yıl 300.000'den
fazla çocuk kanser tanısı almaktadır. Çocukluk çağı kanserlerinin sağkalım oranı tedavideki
ilerlemeler ile önceki yıllara göre artmıştır ve bu durum kemoterapi ile ilişkili mortalite ve
morbiditeye neden olan toksisiteleri de beraberinde getirmiştir
Bu çalışmada Çocuk Hematoloji ve Onkoloji kliniğinde tanı alan, ayaktan ya da yatırılarak
kemoterapi verilen lenfoma ve solid tümörlü çocukların, tümörle ve kemoterapi ile ilişkili
olarak görülen organ toksisitelerinin biyokimyasal verilerle değerlendirilmesi ve hastaların
epidemiyolojik özellikleri ile olan ilişkisinin araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem:Çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr. Sami Ulus Kadın
Doğum,Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji ve
Onkoloji Bilim Dalında 01.01.2016-31.12.2020 tarihleri arasında, ayaktan ya da yatarak
kemoterapi alan lenfoma ve solid tümörlü hastaların dosyalarının retrospektif olarak
incelenmesiyle gerçekleştirildi. Kemoterapinin başı , ortası ve sonunda , kür öncesi ve sonrası
serum karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, ürik asit, total bilirubin, albumin, GGT, ALP,
elektrolit sonuçlarına hastaların tıbbi kayıtlarından ulaşıldı. Bu veriler yaş, cinsiyet, tanı,
kanser evresi, organ tutulumu, kemoterapi rejimi ve ilaçları, radyoterapi ve cerrahi, kan
grubu,doğum haftası,doğum kilosu, anne yaşına ve kemoterapi sürecine göre karşılaştırıldı.
Bulgular:Toplam 60 hasta analiz edildi, ortalama başvuru yaşı 84 ay (7 yaş), erkek/kız oranı
1.6 idi. En sık görülen kanserler lenfomalar %55 (n=33) [Hodgkin lenfoma %31.7 (n=19),
NHL %23.3 (n=14)], nöroblastom ve periferik sinir tümörleri %16.7 n=10) ve germ hücreli
tümörler %8,3 (n=5) idi. Hastaların %11.7'sinde kanserin sadece böbrek tutulumu, %
6.7'sinde sadece karaciğer tutulumu vardı.Hastaların tümüne kemoterapi, %53.3'üne (n=32)
cerrahi, %26.7'sine (n=16) radyoterapi uygulandı. En sık kullanılan antineoplastik ilaçlar
sırasıyla; antitümör antibiyotikler %95 (n=57), bitki kökenli ilaçlar %93,3 (n=56), ve
alkilleyici ajanlar %93,3 (n=56) idi.
Hepatotoksisite hastaların % 76'sinde (n=46), nefrotoksisite %36.7'sinde (n=22) saptandı.
Hepatotoksisite oranı, erkeklerde anlamlı olarak daha fazlaydı. NHL tanılı hastalarda
nefrotoksisite kemoterapi başında, ortası ve sonuna göre daha anlamlı olarak yüksek bulundu.
Nöroblastom ve periferik sinir kılıfı tümörü olan hastalarda nefrotoksisite oranı kemoterapi
sonunda, kemoterapi başına göre anlamlı olarak yüksek saptandı.Antimetabolit ilaç alan
grupta ise nefrotoksisite oranı kemoterapi sonunda, başı ve ortasına göre anlamlı olarak
yüksek saptandı.
Ürik asit yüksekliği %26.7 (n=16), hipoalbuminemi %20 (n=12), hiperbilirubinemi %18.3
(n=11), ALP yüksekliği %8.3 (n=5), GGT yüksekliği %21.7 (n=13) oranında saptandı.
Hiponatremi %36.7 (n=22) oranıyla en sık görülen elektrolit bozukluğuydu. Çalışmaya dahil
edilen 3 hasta kaybedildi.
Sonuç: Bu çalışmada çocukluk çağı lenfoma ve solid tümörlerinde kemoterapinin başlangıç
,ara dönem ve son kısmında organ toksisitesi, biyokimyasal ve elektrolit bozuklukları
değerlendirildi .Toksisite ve elektrolit bozukluklarının başvuru döneminde olmasının tümör
yükü ve organ tutulumuna, tedavi sonrası gelişmesi ise uygulanan kombine kemoterapilere
bağlı olduğu düşünüldü. Çalışmamızdan çıkan sonuçlar tedavi ilişkili yan etkilerin bilinmesi

ve izleminin önemini ortaya koymaktadır. Onkoloji hastalarını tedavi eden hekimlerin tümör
ya da kemoterapi ilişkili toksisiteler konusundaki bilgilerinin güncel ve yeterli olması
gereklidir.
Anahtar kelimeler: Kanser ,çocuk , kemoterapi, toksisite

Abstract:
Objective: Cancer is a common health problem all over the world and more than 300,000
children are diagnosed with cancer every year. The survival rate of childhood cancers has
increased with advances in treatment compared to previous years, and this has brought
toxicities associated with chemotherapy that cause mortality and morbidity.
In this study, it was aimed to evaluate the organ toxicities associated with tumor and
chemotherapy in children with lymphoma and solid tumors diagnosed in the Pediatric
Hematology and Oncology clinic and given outpatient or inpatient chemotherapy with
biochemical data and to investigate the relationship with the epidemiological characteristics of
the patients.
Materials and Methods: The study was carried out by retrospectively examining the files of
patients with lymphoma and solid tumors who received outpatient or inpatient Dr.Sami Ulus
Gynecology, Obstetrics and Pediatrics Training and Research Hospital, Department of
Pediatric Hematology and Oncology. The results of serum liver and kidney function tests, uric
acid, total bilirubin, albumin, GGT, ALP and electrolytes were obtained from the medical
records of the patients at the beginning, middle and end of the chemotherapy, before and after
the cure. These data were compared according to age, gender, diagnosis, cancer stage, organ
involvement, chemotherapy regimen and drugs, radiotherapy and surgery, blood type, birth
week, birth weight, maternal age and chemotherapy process.
Results: A total of 60 patients were analyzed, mean age at presentation was 84 months (7
years), male/female ratio was 1.6. The most common cancers were lymphomas 55% (n=33)
[Hodgkin lymphoma 31.7% (n=19), NHL 23.3% (n=14)], neuroblastoma and peripheral nerve
tumors 16.7% n=10), and germ cell tumors 8% .3 (n=5). 11.7% of the patients had only renal
involvement, 6.7% had liver involvement only. Chemotherapy was applied to all patients,
surgery was applied to 53.3% (n=32) and radiotherapy was applied to 26.7% (n=16). The
most commonly used antineoplastic drugs are respectively; antitumor antibiotics were 95%
(n=57), plant-derived drugs were 93.3% (n=56), and alkylating agents were 93.3% (n=56).
Hepatotoxicity was detected in 76% (n=46) of the patients and nephrotoxicity in 36.7%
(n=22). The rate of hepatotoxicity was significantly higher in males. Nephrotoxicity was
found to be significantly higher at the beginning, middle and end of chemotherapy in patients
with NHL. In patients with neuroblastoma and peripheral nerve sheath tumor, the rate of
nephrotoxicity was found to be significantly higher at the end of chemotherapy than at the
beginning of chemotherapy. In the group receiving antimetabolite drugs, the rate of
nephrotoxicity was found to be significantly higher at the end of chemotherapy than at the
beginning and middle of chemotherapy.
Elevated uric acid 26.7% (n=16), hypoalbuminemia 20% (n=12), hyperbilirubinemia 18.3%
(n=11), ALP elevation 8.3% (n=5), GGT elevation 21.7% (n=13) . Hyponatremia was the
most common electrolyte disorder with a rate of 36.7% (n=22). Three patients included in the
study died.
Conclusion: In this study, organ toxicity, biochemical and electrolyte disorders were
evaluated at the beginning, intermediate and final stages of chemotherapy in childhood
lymphoma and solid tumors.

It was thought that the presence of toxicity and electrolyte disorders in the admission period
was related to the tumor burden and organ involvement, and the post-treatment development
was due to the combined chemotherapy. The results of our study reveal the importance of
knowing and monitoring treatment-related side effects. Physicians treating oncology patients
should have up-to-date and sufficient knowledge of tumor or chemotherapy-related toxicities.
Keywords: Cancer, child, chemotherapy, toxicity