Ortaokul Türkçe Öğretim Programı'nın (2019) dijital okuryazarlık bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of secondary school curriculum (2019) in the context of digital literacy
Yazar: ZEYNEP BEYZA GÜR
Danışman: DOÇ. DR. SERAP NUR DUMAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul Türkçe Öğretim Programı'nın (2019) dijital okuryazarlık bağlamında öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerine göre değerlendirilmesidir. Araştırmamızın deseni durum çalışmasıdır. Bu sebeple Türkçe Dersi Öğretim Programı (2019) (TÖP) ve Türkçe ders kitabı ile doküman incelemesi yapılmıştır. Aynı zamanda bu konuda öğrenci, öğretmen ve veli görüşleri ile nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. TÖP (2019) bağlam boyutunda dijital okuryazarlığa sadece iki bölümde yer verildiği tespit edilmiştir. Kazanım boyutunda öğretmen görüşleri incelendiğinde yetersiz imkânlar, öğretmenlerin inisiyatifi ve veli ön yargısı kategorileri çıkmıştır. Programın kendisine bakıldığında ise kazanımların %7, 89'u dijital okuryazarlık ile ilgili olduğu görülmüştür. En çok kazanım okuma becerisinde bulunmaktadır. Ölçme değerlendirme boyutunda dinleme becerisinde dijital okuryazarlık daha etkindir. Eğitim durumu boyutunda "Öğrenme ve Öğretme Yaklaşımı" bölümünde bir kez dolaylı olarak yer verilirken "Uygulamada Dikkat Edilecek Hususlar" bölümünde doğrudan bir kez dolaylı olarak da iki kez dijital okuryazarlığa yer verilmiştir. Öğretmenlerden alınan bulgulara göre akıllı tahta kullanımı, web sayfaları, seminer çalışmaları ve öğretmen inisiyatifleri eğitim durumlarını etkilemektedir. Ölçme Değerlendirme boyutuna ilişkin dijital okuryazarlığa sadece dinleme becerisinde yer verildiği görülmüştür. Ders kitabında dijital okuryazarlığa "Sonraki Derse Hazırlık" kısmında daha fazla yer verilmiştir. Tema Sonu Ölçme Değerlendirme ve Metin bölümlerinde dijital okuryazarlığa hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. Kazanımların ders kitaplarına yansımasında üç yüz on beş etkinlikten dijital okuryazarlık ile ilgili olan etkinlik sayısının on dört olduğu tespit edilmiştir. En çok etkinliğin okuma becerilerinde olduğu görülmüştür. Yazma becerisinde hiç etkinlik olmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin kullanmayı en çok sevdikleri araç mesajlaşmadır. Öğrenciler ortalama 2-3 saat aralığında dijital ortamlarda vakit geçirmektedirler. En çok doğru iletişim kurmaya özen göstermektedirler. Öğrenciler dijital ortamlarda kendilerini mutlu hissetmektedirler. Dijital ortamın güvenli olmasına dikkat etmektedirler. Öğrencilere göre Türkçe dersinde dijital okuryazarlığa yeterince yer verilmemektedir. Velilere göre öğrencilerin dijital kullanımları kontrolsüzdür. Hem veliler hem öğrenciler hem de öğretmenlere göre öğrenciler en çok sosyal medya ortamlarında vakit geçirmektedirler. Velilere göre öğrencilerin sosyal medyada yaklaşık 3-5 saat aralığında vakit geçirdikleri ve sosyal medyayı en çok eğlence maksadıyla kullandıkları görülmektedir. Veliler öğrencilerini bu ortamda takip etmekte ve öğrenciler en çok kendi fotoğraflarını paylaşmaktadırlar. Veliler ve öğrencilerin dijital okuryazarlık tanımları birbirinden farklıdır. Velilere göre dijital okuryazarlık dijital araçları kullanabilmek iken öğrencilere göre sosyal medyayı kullanmaktır. Veliler Türkçe dersiyle dijital okuryazarlık açısından en çok okuma becerisi arasında ilişki olduğunu ifade etmişlerdir. Velilere göre dijital okuryazarlık öğrencinin çağının şartlarına uyum sağlayabilmesi için gereklidir. Öğretmenlere göre Türkçe dersi ile dijital okuryazarlık birbiri ile ilişkilidir. Öğretmenler öğrencilerin dijital ortamı sık sık kullandığını ifade etmiştir. TÖP (2019)'de dijital okuryazarlık kazanımlarından en çok farklı kaynakları sorgulama becerisi gelişmektedir. Bu doğrultuda öğretmenler dijital okuryazarlık ile ilgili şu önerilerde bulunmuştur: Kaynaklar bireysel farklılıklara göre olmalı, içerikler çok yönlü olmalı, kitaplarda medya metinleri olmalı, bir tema tamamen dijital okuryazarlığa ayrılmalı, sosyal medya kullanımına ilişkin kazanımlar gelmelidir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the secondary school Turkish Curriculum (2019) according to the opinions of digital literacy teachers, students and parents. Therefore, Turkish Curriculum (2019) (TTC) and Turkish Textbook and document review were carried out. At the same time, the qualitative research method was used with the opinions of students, teachers, and parents. The interview technique, one of the qualitative research methods, was used. TTC (2019) found that digital literacy was included in only two sections in the context dimension. When teacher opinions were examined in the achievement dimension, insufficient opportunities, teachers' initiative, and parent prejudice codes emerged. Looking at the program itself, it was seen that 7.89% of the gains were related to digital literacy. The greatest achievement is in the ability to read. Digital literacy is more effective in listening skills in assessment and evaluation. In the dimension of educational status, digital literacy was included indirectly once in the section "Learning and Teaching Approach", while directly once and indirectly twice in the section "Considerations in Practice". According to the findings obtained from teachers, the use of smart boards, web pages, seminar studies, and teacher initiatives affect their educational status. It has been seen that digital literacy related to the assessment and evaluation dimension is included only in listening skills. In the textbook, more space is given to digital literacy in the section "Preparation for the Next Lesson". It has been found that digital literacy is not included at all in the Assessment and Evaluation and Text sections at the End of the Theme. In the reflection of the achievements on textbooks, it has been determined that the number of activities related to digital literacy is fourteen out of three hundred and fifteen activities. It was found that the most activity was in reading skills. It has been found that there is no activity in the writing skill at all. They spend time in digital media in the range of 2-3 hours. They take care to communicate correctly the most. Students feel happy in digital environments. They pay attention to ensuring that the digital environment is secure. According to the students, digital literacy is not given enough space in the Turkish lesson. According to parents, students' digital use is uncontrolled. According to both parents, students, and teachers, students spend the most time in social media environments. According to parents, students spend between the range of 3-5 hours on social media, students use digital media for entertainment. Parents follow their students in this environment and students share their photos the most. The definitions of digital literacy of parents and students are different from each other. According to parents, digital literacy is the ability to use digital tools, while according to students, it is the use of social media. Parents stated that there is a relationship between the Turkish lesson and reading skills mostly in terms of digital literacy. According to parents, digital literacy is necessary for a student to adapt to the conditions of his/her age. According to teachers, Turkish lessons and digital literacy are related to each other. Teachers have stated that students use digital media frequently. In TTC (2019), the ability to question different sources develops the most from digital literacy achievements. In this respect, teachers have made the following suggestions about digital literacy: Resources should be based on individual differences, content should be versatile, there should be media texts in books, a theme should be completely devoted to digital literacy, and achievements related to social media use should come.