Uçucu yağı alınmış bitki posalarının sürdürülebilirlik bağlamında serigrafi baskıda kullanılabilirliği
Usability of essential oil extracted plant pulp in screen printing in the context of sustainability
Yazar: KARTAL MURAT AYVAZ
Danışman: DOÇ. DR. MENEKŞE SUZAN TEKER
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Problem cümlesi; "Uçucu Yağı Alınmış Bitki Posalarının Sürdürülebilirlik Bağlamında Serigrafi Baskıda Kullanılabilirliği" olan çalışmanın amacı, geleneksel yöntemlerle halihazırda gerçekleştirilen doğal baskı işlemlerinin endüstriyel boyutta uygulanabilmesi için serigrafi baskı yardımıyla bir teknik geliştirmek olarak belirlenmiştir. Uçucu yağı alınmış, kurutulmuş bitki posalarından elde edilen doğal boyaların serigrafi baskı tekniği ile tekstil yüzeyine aktarılması ve yeterli haslıkların sağlanması ile doğal boyaların endüstriyel boyutta kullanımının mümkün olacağı öngörülmüştür.
Bu çalışmada serigrafi baskının geleneksel kumaş baskı tekniklerine bir alternatif olarak sunulmasının yanı sıra bitki posalarından elde edilen doğal boyaların kullanımı ile sürdürülebilirliğe olumlu katkıların sağlanması amaçlanmıştır. Bu da çalışmanın önemini artırmaktadır.
Araştırma yaklaşımlarının farklı sınıflandırmaları vardır. Bunlar felsefe açısından "temel ve uygulamalı", metodoloji açısından "niceliksel, niteliksel ve karma" olarak sınıflandırılabilir. Nicel yöntem sayısal verileri, nitel yöntem sözel verileri ve karma yöntem hem sayısal hem de sözel verileri kullanır (Alkan vd., 2019). Uygulamalı araştırma, var olan bir sorunu çözmeyi, bir durumu daha iyi hale getirmeyi ve iyileştirmeyi amaçlar. Araştırmacı, problem çözmede belirli bir amaca yöneliktir. Bu tür araştırmalarda problemlerin fiilen çözülmesi sonucu vardır (Karasar, 2014). Araştırma-geliştirme türü araştırmalarda amaç, problemin çözümünde kullanılabilecek ürünleri ortaya çıkarmaktır (Bedük, 2012). Felsefi olarak, bu araştırma "hem temel hem de uygulamalı" bir yaklaşımı benimsemiştir.
Metodoloji açısından; "nicel araştırma yöntemlerinden betimsel araştırma yöntemi" kullanılmıştır. Betimsel yöntem, araştırılacak problemin mevcut durumunu ortaya koymayı
amaçlar (Sönmez ve Alacapınar, 2011). Bu bağlamda öncelikle çalışma için gerekli literatür taraması yapılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda ilgili tesislerden uçucu yağı alınmış bitki özleri temin edilmiş, kumaşlar arındırma ve mordanlama işlemlerinden geçirilmiş, boya hazırlama işlemleri yapılmış ve boyalar serigrafiye uygun hale getirilmiş, desen tasarımları yapılmış ve serigrafi baskı işlemleri yapılmıştır. Son olarak baskı kalıpları hazırlanmış, selüloz ve protein bazlı kumaşlara baskılar yapılmış ve laboratuvar ortamında (Tirebolu IL-CA Bitkisel Ürünler Ar-Ge Üretim Tesisleri) gerekli haslık testleri yapılmıştır.
Sonuç olarak, uçucu yağı alınmış bitki posalarından elde edilen doğal boyaların serigrafi tekniği ile kumaşa aktarılabildiği, yıkama ve sürtünme haslık değerlerinin yeterli seviyede olduğu tespit edilmiştir. İlgili haslık testleri laboratuvar ortamında yapılarak uygun sonuca ulaşılmış olan test sonuçları ilgili bölümlerde tablolar halinde paylaşılmıştır.
Çalışma süreç ve amaç açısından şöyle özetlenebilir:
• Uçucu yağı alınmış bitki posalarından doğal boya elde edilmesi
• Elde edilen doğal boyaların serigrafi baskıda kullanılabilir hale getirilmesi
• Serigrafi baskı tekniği ile bir yüzeye aktarılan doğal boyaların haslık değerlerinin yeterli düzeye ulaştırılması
• Serigrafi tekniği ile doğal boyaların tekstil sektöründe endüstriyel ölçekte kullanımına öncü olunması
• Bu bağlamda sürdürülebilirliğe olumlu katkıların sağlanması
Tüm bunlara ek olarak serigrafi baskı tekniğinde standart olarak uygulanan emülsiyonlu baskı tekniğinin dışında bu çalışma kapsamında deneysel olarak keşfedilen emülsiyonsuz baskı tekniği çalışmanın ilgili bölümlerinde detaylı olarak aktarılmıştır.

Abstract:
The aim of the study, the problem statement of which is; "Usability of Essential Oil Extracted Plant Pulp in Screen Printing in the Context of Sustainability", is determined as developing a technique with the help of screen printing in order to apply natural printing processes, which are currently carried out with traditional methods, in an industrial dimension. It is envisaged that it will be possible to use natural dyes in industrial scale by transferring the natural dyes obtained from dried plant pulps with the screen printing technique to the textile surface and providing sufficient fastness.
In this study, in addition to presenting screen printing as an alternative to traditional fabric printing techniques, it is aimed to make positive contributions to sustainability with the use of natural dyes obtained from plant pulps. This increases the importance of the study.
There are different classifications of research approaches. These can be classified as "basic and applied" in terms of philosophy and "quantitative, qualitative and mixed" in terms of methodology. Quantitative method uses numerical data, qualitative method uses verbal data, and mixed method uses both numerical and verbal data (Alkan et al., 2019). Applied research aims to solve an existing problem, to make a situation better and to improve it. The researcher is oriented towards a specific purpose in problem solving. In this type of research, problems are actually solved (Karasar, 2014). In research-development type research, the aim is to create products that can be used in solving the problem (Bedük, 2012). Philosophically, this research adopted a "both basic and applied" approach.
In terms of methodology; "descriptive research method among quantitative research methods" was used. The descriptive method aims to reveal the current status of the problem to be researched (Sönmez & Alacapınar, 2011). In this context, first of all, the necessary
literature review was conducted for the study. In line with the data obtained, essential oil plant extracts were obtained from the relevant facilities, fabrics were subjected to purification and mordanting processes, dye preparation processes were carried out and dyes were made suitable for screen printing, pattern designs were made and screen printing processes were carried out. Finally, printing molds were prepared, cellulose and protein-based fabrics were printed and the necessary fastness tests were carried out in the laboratory environment (Tirebolu IL-CA Herbal Products R&D Production Facilities).
The study can be summarized as follows in terms of process and purpose:
- To be able to use natural dyes obtained from essential oil extracted plant pulps in screen printing technique
- To bring the fastness values of natural dyes transferred to a surface with screen printing technique to a sufficient level
- To be able to use natural dyes on an industrial scale through screen printing technique,
- To make positive contributions to sustainability by using natural dyes on an industrial scale in the textile sector
In addition to all these, in addition to the emulsion printing technique applied as standard in screen printing technique, the emulsion-free printing technique discovered experimentally within the scope of this study is described in detail in the relevant sections of the study.