Antepfıstığında ( P. vera L.) sakız salgısı (mastika) ile aşı tutumu arasındaki ilişkiler
Relation ship betweet buddings success and mastic resin in pistachio (P. vera L. )
Yazar: YEŞİM OKAY
Danışman: PROF.DR. A. İLHAMİ KÖKSAL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1994
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antep fıstığı = Pistachio ; Aşılar = Vaccines ; Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Sakız salgısı = Mastic resin

Özet:
P. vera ve P. khinjuk ile P. atlantica türlerinin tümünde mastika reçinesinin salgı kanallarında bulunduğu ve kanalların sadece kabuk dokusunda, floemde dizili halde yer aldıkları belirlenmiştir. Salgı kanallarının çeperlerinin bez hücreleri ile çevrili olduğu ve etraflarında sklerankima hücrelerinin bulunduğu görülmüştür. Yeni oluşan salgı kanallarının kambiyumun hemen üzerinde aktif floemde yer aldıkları ve zamanla kabuğun dışına doğru itildikleri gözlenmiştir. Gaziantep ve Ankara'da arazi ve sera koşullarındaki tüm türlerde hem kanal alanları, hem de birim ağırlığa düşen mastika miktarının çöğür yaşma ve kalınlığına ilişkin olarak genel bir artış eğilimi gösterdiği belirlenmiştir. Mastika salgı miktarı, genel bir sonuç olarak, ilkbahar aylarında (Mart-Nisan) artmış, bunu izleyen Haziran ortası-Ağustos aylarında görülen duraklamadan sonra, yeniden artış göstermiştir. Kimi hallerde, sonbahar aylarında gözlenen çok kısa bir durgunluk döneminden sonra, mastika miktarı vegetasyon sonuna kadar yeniden artmıştır. Aşı uygulamalarının gerçekleştirildiği dönemlerde, salgı miktarının azlığı veya çokluğu ile aşıların tutma oranları arasında doğrudan bir ilişki bulunamamıştır. Bununla birlikte, elde edilen veriler, aşı uygulamalarının mastika salgısının en düşük düzeylerde bulunduğu dönemlerde ve en az kesimlerle yapılmasının uygun olacağını göstermiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Antepfıstığı, aşı zamanı, aşı yöntemi, mastika salgısı, antepfıstığı morfolojisi

Abstract:
Mastic resin is observed in secretion canals of all Pistacio species studied, P.vera. P. khinjuk and P. atlantica. It is observed that these canals are located in the phloem tissue aliqued in rows. The sides of the canals are covered with secretion cells and surrounded by schlerenchyma cells. Newly formed secretion canals are observed within the secondary phloem, near to the cambium and it is observed that they evaginate to the periphery. At Gaziantep and at Ankara in both open fields and under greenhouse conditions the canal areas and amounth of mastic show a tendency to increase according to the age and thickness of the seedlings in all species. The results in general show that the amount of mastic increased in the spring (March-April). After a small changes in the amount of mastic from the period between June and August, secretion increased again. In some cases, the amount of mastic secretion also increased up to the end of the vegetative growth period after a very small decrease was observed during the autumn months. No direct correlation between the amount of mastic secretion an the percentage bud taking on the seedlings could be found. However, the results of all experiments show that budding practices on pistachios should be done when the mastic secretion is the lowest and the cuttings on the seedlings are minimized. KEY WORDS: Pistachio, budding time, budding method, mastic resin, morphology of pistachio.