Gölcük göleti balıklarının deri ve kas dokularında PAH seviyelerinin belirlenmesi
Determination of PAHs levels in the skin and muscle tissues of Gölcük lake fish
Yazar: GAMZE GÜLTOPU
Danışman: PROF. DR. DURAN KARAKAŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Balıklar = Fishes ; Mangal = Barbecue ; Polisiklik aromatik hidrokarbonlar = Policyclic aromatic hydrocarbons ; Sedimanlar =

Özet:
Bu tez kapsamında Bolu İlinde bulunan Gölcük Göleti Tabiat Parkındaki balıkların deri ve kas dokularındaki çok halkalı aromatik hidrokarbonların (PAH'ların) mevsimsel değişimlere göre ve mangal, barbekü gibi çevresel kirletici faktörlere göre seviyelerinin belirlenmesi sağlanmıştır. Bu çalışmada ortam ve canlılar üzerindeki en önemli kirleticilerden olan PAH'ların yaz ve ısınma sezonu (kış) olmak üzere iki dönemde yapılmıştır. Gölcük Göleti balık dokuları ve referans çalışma alanlarındaki balık dokularında ölçülen PAH düzeyleri karşılaştırılmış ve mangallı piknik aktivitelerinin önemli bir PAH kaynağı olduğu ortaya konulmuştur.  Gölet kompozit su örneklerinde ve sedimanlarında ölçülen PAH'ların gölette yaşayan balıklarda PAH bileşiklerinin birikim yapmasına neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan diagnostik (tanılama) oranı hesaplamalrına göre Gölcük Tabiat Parkı'nın ağırlıklı olarak mangallı piknik aktivitelerinden kaynaklanan PAH'lardan etkilendikleri belirlenmiştir. Bu çalışmada yaz ve kış dönemlerinde ölçülen PAH miktarları referans alanlarından daha yüksek miktarda bulunmuştur. Çalışma sonucuna göre Gölcük Göletinde yapılan mangal aktivitesinden kaynaklanan PAH'ların balıkların deri ve kas dokularında birikim yaptığı ve mangalın PAH oluşumunda etkili bir kaynak olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Within the scope of this thesis, the levels of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in the skin and the muscle tissues of fish samples in Gölcük Lake taking place in the Gölcük Nature Park, in Bolu Province, were determined with respect to seasonal changes and environmental pollution factors such as barbecue and grilling aktivities. In this study, PAHs, which are the most important pollutants on the environment and living organisms, were carried out in two periods as summer and heating season (winter). The PAH levels measured in the fish tissues of Gölcük Lake and the fish tissues in the reference study areas were compared and it was revealed that the barbecue picnic activities are an important source of PAHs. It was concluded that PAHs measured in lake composite water samples and sediments cause bio-accumulation of PAH compounds in fish living in the pond. According to the diagnostic ratio calculations, it has been determined that Gölcük Nature Park is mainly affected by PAHs originating from barbecue picnic activities. In this study, the amount of PAH measured in summer and winter periods was found to be higher than the reference areas. According to the results of the study, it was determined that PAHs resulting from the barbecue activity in Gölcük Pond bio-accumulate in the skin and muscle tissues of the fish and that barbecue is an effective source in the formation of PAHs.