Yüksek glukozun trombositlerde oksidatif/nitrozatif strese ve apoptoza etkisi
The effects of high glucose on the oxidative/ nitrosative  stress and apoptosis in platelets
Yazar: NAZLI GÜL ALTINDİŞ
Danışman: PROF. DR. AZİZE ŞENER
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Apoptozis = Apoptosis ; Glükoz = Glucose ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Kollajen = Collagen ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Trombosit agregasyonu = Platelet aggregation ; Trombosit aktivasyonu = Platelet activation

Özet:
Trombosit aktivasyonu ve agregasyonunda meydana gelen değişiklikler kardiyovasküler hastalıkların gelişiminde önemli rol oynar. Trombositler, hiperglisemik hasar için önemli bir hedeftir, fakat hasarın altında yatan mekanizmalar tam olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışmada in vitro şartlarda yüksek glukoz düzeyine maruz kalan trombositlerde meydana gelen değişiklerde oksidatif/ nitrozatif stresin ve apoptotik olayların rolü araştırılmıştır.
Çalışmamızda dinlenme halinde veya kollajenle aktive trombositler fizyolojik glukoz konsantrasyonu olarak 5 mM, patofizyolojik glukoz konsantrasyonu olarak 25 mM glukozla inkübe edildi. Ayrıca antioksidan kuersetin reaktif oksijen türlerinin rolünü (ROT) araştırmak amacıyla kullanıldı.  Apoptoz göstergesi olarak, hücre içi kalsiyum düzeyleri, kaspaz-3 aktivasyonu, mitokondriyal apoptoz göstergeleri olarak sitozolik sitokrom-c, Bax ve Bcl-2 protein düzeyleri ölçüldü. ROT, lipit peroksidasyonu (LPO), nitrik oksit (NO), nitrotrozin (NT) düzeyleri, ileri glikozilasyon ürünleri (AGE) düzeylerindeki değişiklikler ve trombosit agregasyonu incelendi.
Yüksek glukozun dinlenme halindeki ve aktive trombositlerde NO üretimini ve NT düzeylerini artırarak nitrozatif strese neden olduğu görüldü (p<0.05).Yine yüksek glukozun özellikle aktive trombositlerde ROT, LPO ve AGE düzeylerinde de artışa sebep olduğu görüldü (p<0.05). Yüksek glukoz dinlenme halindeki trombositlerde apoptozu uyarmazken aktive trombositlerde kalsiyum salınımı, kaspaz-3 aktivasyonu artışına ve Bcl-2 protein düzeylerinde azalmaya neden oldu.  Ancak Bax ve sitokrom-c düzeyinde değişikliğe neden olmadı. Kuersetinle  yüksek glukoz kaynaklı trombosit agregasyonundaki ve oksidatif/nitrozatif stres düzeylerinde artışın baskılandığı gözlendi. Kuersetin kalsiyum salınımındaki artışı, kaspaz- 3 ve Bcl-2 düzeylerindeki değişiklikleri de önledi. 
Sonuç olarak, yüksek glukoz özellikle aktive trombositlerde oksidatif/nitrozatif stres artışına ve muhtemelen ölüm reseptörleri yoluyla trombosit apoptozuna neden olmaktadır. Bu etkilerde kollajen aktivasyonu sonucu artan ROT  rol oynamaktadır.



Anahtar Kelimeler: Yüksek glukoz, Trombosit, Apoptoz, Kollajen, Nitrozatif stres.

Abstract:
Platelets are an important target for hyperglycemic damage, but the mechanism isn't fully understood. In this study,we investigated the influence of high glucose on oxidative/nitrosative stress and apoptosis in resting or collagen activated platelets.
In our studies,  resting or activated platelets with collagen incubated with 5 mM glucose as physiological concentration or 25 mM glucose as  pathophysiological concentration.  Quercetin, were used to investigate the role of reactive oxygen species (ROS). Indicators of  common apoptosis as, intracellular calcium , caspase-3 activation and indicators of  mitochondrial apoptosis as cytosolic cytochrome-c , Bax and Bcl-2 protein levels were measured. ROS, Lipid peroxidation(LPO), Nitric Oxide(NO), Nitrotyrosine(NT), Advanced glycation end-products(AGE) and also changes in the levels of platelet aggregation was examined.
High glucose in platelet NO, NT, LPO  and the increase was caused by AGE (p<0.05). This increase was markedly observed in activated platelets. In apoptotic process, the high glucose didn't  induce apoptosis in  resting platelets. In activated platelets, high glucose decreased calcium release, caspase-3 activation increased Bcl-2 protein levels,  but Bax and cytochrome-c levels was ineffective. Quercetin in presence of high glucose caused  decrease in  levels of platelet aggregation and oxidative/nitrosative stress. Quercetin also  increased in calcium release, caspase-3 activites and decreased  the levels  of Bcl-2.
As a result, high glucose particulary increases  oxidative/nitrosative stress and causes apoptosis in the collagen activated platelets. Collagen mediated ROS production plays imported  role in these effects .



Keywords: High Glucose, Platelets, Apoptosis, Collagen, Nitrosative stress.