Yoğun bakım hastalarında basınç yarası oluşumunda predispozan faktörlerin etkisi: Retrospektif bir çalışma
The effect of predisposing factors in the development of pressure ulcers in intensive care patients: a Retrospective study
Yazar: ZEHRA ECE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA İLTUŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Çalışma 'Yoğun Bakım Hastalarında Basınç Yarası Oluşumunda Predispozan Faktörlerin Etkisini belirlemek amacıyla retrospektif, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarımdadır.
Çalışma evrenini, 1 Ocak-31 Aralık 2023 tarih aralığında Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi ve Reanimasyon, Genel Cerrahi, İç Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitelerinde yatan 380 hasta oluşturdu. Çalışma örneklemini oluşturan çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan 323 hastanın arşiv dosyaları retrospektif olarak tarandı. Veri toplamada "Hasta Bilgi Formu" ve "Braden Basınç Yarası Riski Değerlendirme Ölçeği" kullanıldı. Verilerin analizinde Independent Sample-t test (t-tablo değeri), Mann-Whitney U" test (Z-tablo değeri), Pearson-χ2, Binary (ikili) Lojistik Regresyon yöntemi, Backward LR modeli, frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler kullanıldı. Araştırma öncesinde etik kurul izni ve kurum izinleri alındı, hasta bilgilerinin mahremiyetine özen gösterildi.
Yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda basınç yarası oluşumunda ileri yaş, uzun yatış süresi, enfeksiyon varlığı, inkontinans, kullanılan medikal cihaz sayısı, inotrop desteği, CVP, SpO2, PaCO2, düşük hemoglobin, hematokrit ve albümin değerleri, yüksek CRP ve üre düzeyleri, düşük Braden risk skoru gibi parametrelerin etkili olduğu saptandı. Bu çalışmada basınç yarası olan hastalarda basınç yarası olmayan hastalara göre enfeksiyonun 15 kat, inkontinansın 2,2 kat daha fazla olduğu saptandı. BKİ'deki her bir birimlik artış ileri evre basınç yarası oranını %20,8 artırmaktaydı. Braden risk skorundaki her bir birimlik artış basınç yarasında %52,9 azalmayla ilişkiliydi. Bununla birlikte basınç yarası olan hastalar ile basınç yarası olmayan hastalar arasında cinsiyet, kronik hastalık sayısı, sürekli ilaç kullanımı, sistolik ve diyastolik kan basıncı, ortalama arter basıncı, nabız ve vücut sıcaklığı ile basınç yarası arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.
İleri yaşta, uzun süredir yatan, enfeksiyonu ve inkontinansı olan, hemodinamisi stabil olmayan, düşük Braden risk skoru ve Glasgow koma skoru, yüksek CRP ve üre düzeyi, düşük albümin, hemoglobin ve hematokrit değerleri olan hastalar basınç yarası açısından yüksek risklidir ve bu hastalarda basınç yarası önleyici girişimlere öncelik verilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Yoğun Bakım Ünitesi, Basınç Yarası, Hemşirelik Bakımı.

Abstract:
The study was retrospective, descriptive and correlational design to determine the effect of predisposing factors on pressure sore formation in intensive care patients.
The study population consisted of 380 patients hospitalized in Anesthesia and Reanimation, General Surgery, Internal Medicine Intensive Care Units of Konya Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital between January 1 and December 31, 2023. The archival files of 323 patients who met the inclusion criteria were retrospectively reviewed. "Patient Information Form" and 'Braden Pressure Wound Risk Assessment Scale' were used for data collection. Independent Sample-t test (t-table value), Mann-Whitney U" test (Z-table value), Pearson-χ2, Binary Logistic Regression method, Backward LR model, frequency tables and descriptive statistics were used for data analysis. Ethics committee approval and institutional permissions were obtained before the study, and care was taken to protect the privacy of patient information.
It was found that parameters such as advanced age, long hospitalization period, presence of infection, incontinence, number of medical devices used, inotropic support, CVP, SpO2, PaCO2, low hemoglobin, hematocrit and albumin values, high CRP and urea levels, low Braden risk score were effective in the formation of pressure sores in patients hospitalized in the intensive care unit. In this study, infection was 15 times more likely and incontinence was 2.2 times more likely in patients with pressure sores compared to patients without pressure sores.
Each unit increase in BKI was associated with a 20.8% increase in the rate of advanced pressure ulcers. Each one-unit increase in Braden risk score was associated with a 52.9% decrease in pressure sores. However, there was no statistically significant difference between patients with pressure sores and patients without pressure sores in terms of gender, number of chronic diseases, continuous medication use, systolic and diastolic blood pressure, mean arterial pressure, pulse rate, body temperature and pressure sores.
Patients with advanced age, long hospitalization, infection and incontinence, unstable hemodynamics, low Braden risk score and Glasgow coma score, high CRP and urea levels, low albumin, hemoglobin and hematocrit values are at high risk for pressure ulcers and pressure ulcer preventive interventions should be prioritized in these patients.
Keywords: Intensive Care Unit, Pressure Wound, Nursing Care.