Stratejik insan kaynakları yönetiminde kurumsallaşma ve örgütsel bağlılık: Gıda sektöründe bir araştırma
Institutionalization and organizational commitment in strategic human resources management: An investigation in the food sector
Yazar: ESİN CEYLAN ŞAŞMAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET DİKEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Gıda sektörü = Food sector ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Bu araştırmanın amacı, gıda ürünleri imalatı yapan işletmelerdeki üst yönetimin stratejik insan kaynakları yönetimi uygulamalarını, kurumsallaşma algılarını ve örgütsel bağlılık düzeylerini belirlemek, ayrıca kurumsallaşma ve örgütsel bağlılık ilişkisini çalışanlar perspektifinde incelemektir. Araştırma evrenini 2019 yılı içerisinde İSO İlk 1000'de yer alan 194 gıda ürünleri imalatı yapan işletme oluşturmaktadır. Ancak bu dönemde COVID-19 Pandemisi nedeniyle 39 işletmeye ulaşılmış olup 17 işletmeden olumlu dönüş alınmıştır. 17 üst kademe yöneticiden yarı yapılandırılış mülakat tekniğiyle ve bu işletmelerdeki 784 çalışandan anket tekniği ile veriler elde edilmiştir. Çalışanların bakış açısını içeren nicel analizlerde yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Elde edilen verilere göre kurumsallaşmanın tüm alt boyutlarının örgütsel bağlılğın alt boyutları üzerinde etkili olduğu, ancak profesyonelleşme ve örgüt yapısının duygusal bağlılık üzerinde istatistiksel açıdan olumlu etkisi olmadığı belirlenmiştir. Yöneticilerin bakış açısını içeren nitel analizlerde elde edilen verilen Maxqda 2022 ile analiz edilmiştir. Elde edilen verilere göre stratejik insan kaynakları yönetimi uygulamalarına yönelik insan kaynaklarının stratejik uygulamaları (8 kod) ve işletme stratejilerinin belirlenmesi (5 kod) alt temalara sahip olduğu, kurumsallaşmanın 9 kod ile açıklandığı, örgütsel bağlılığın literatüre uygun şekilde duygusal bağlılık (4 kod), devam bağlılığı (4 kod) ve normatif bağlılık (4 kod) boyutlarıyla açıklandığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this research is to identify strategic human resource management practices, perceptions of institutionalization, and levels of organizational commitment of top management in food manufacturing enterprises, and to examine the relationship between institutionalization and organizational commitment from the employees' perspective. The research population consists of 194 food products manufacturing enterprises listed on ISO Top 1000 in 2019. However, due to the COVID -19 Pandemic during this period, 39 companies were reached, of which 17 responded positively. Data were collected from 17 senior executives through semi-structured interviews and from 784 employees of these enterprises through questionnaires. In the quantitative analysis which consists the perspective of employees, structural equation modeling was used. Based on the obtained data, it was found that all sub-dimensions of institutionalization have an effect on the sub-dimensions of organizational commitment, but professionalization and organizational structure do not have a statistically positive effect on emotional commitment. The data obtained in the qualitative analysis, consisting of the managers' perspective, was analyzed using Maxqda 2022. From the data obtained, it was found that the strategic practices of human resources management had the subthemes of strategic practices of human resources (8 codes) and determination of business strategies (5 codes), institutionalization was explained with 9 codes, and organizational commitment was explained with the dimensions of emotional commitment (4 codes), continuance commitment (4 codes), and normative commitment (4 codes), dimensions in accordance with the literature.