Türkçe'nin ilk gazetesi Orhun Kitabelerine iletişim bilimi açısından bir bakış
The first Turkish newspaper Orkhun Inscriptions from the perspective of communication science
Yazar: AHMET KANBUR
Danışman: PROF. DR. ERSİN ÖZARSLAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Gazetecilik = Journalism ; Halkla ilişkiler = Public relations ; Orhun Yazıtları = Orhun Inseriptions ; Reklamcılık = Advertising ; Reklamlar = Advertisements ; İletişim = Communication

Özet:
Orhun Kitabeleri, Göktürk Devleti yöneticilerinden; Köl-Tigin, Bilge Kağan ve Tunyukuk'un yaşanan olaylar hakkında bilgi vermek, devirleri ve devletleri hakkındaki tecrübe, görüş, düşünce ve kanaatlerini ifade etmek, bütün gelişmeleri kayıt altına almak amacı ile yazdırıp diktirdikleri kitabelerdir. Türklerin dili, tarihi, sanatı, harsı ve zihniyeti bakımından büyük önem taşıyan Orhun Kitabeleri, aynı zamanda; Köl-Tigin, Bilge Kağan ve Tunyukuk adına dikilmiş birer abidedir. Orhun Kitabeleri'nin dil, tarih, edebiyat, sanat ve hars bakımından taşıdıkları önem ve değer kadar, iletişim bilimi açısından da değer ve öneme sahip oldukları ortaya konulmalıdır. Orhun Kitabeleri, neşir yoluyla bilim dünyasına açıldığı zamandan bugüne değişik açılardan pek çok araştırmacının ilgi, merak ve dikkatlerinin konusu olmuştur. Kitabelerin bilim, sanat ve hars dünyasındaki cazibesi bugün de devam etmektedir. Bu çalışma, kitabe metinlerin, günümüz iletişim bilimi açısından değerlendirmesi gayesine yöneliktir. Çalışmanın genel çerçevesini, Orhun Kitabeleri'ne ait metinlerin günümüz iletişim bilimi yöntemleriyle incelenmesi, taşıdığı mesajın iletişim bilimi açısından ortaya konması düşüncesi oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. İletişim dili açısından incelenen metinlerde elde edilen bulgular, günümüz iletişim sahasının habercilik, halkla ilişkiler, reklamcılık örnekleri ile karşılaştırılarak açıklamaları ile birlikte dikkatlere sunulacaktır. Kitabe metinlerinde geçen cümleler incelenip değerlendirilecek ve günümüzde kullanılan haber dili, halkla ilişkiler çalışmaları ve reklamcılık çalışmalarının benzer yönleri belirtilecektir. Bu sayede, kitabelerin dikili birer abide olmalarının yanında, dikildikleri devirde bir iletişim malzemesi, yani bir gazete, bir halkla ilişkiler ve reklam aracı niteliği taşıdığı sonucuna varılacaktır.

Abstract:
The Orkhun Inscriptions are the inscriptions written by the administrators of the Göktürk State, Köl-Tigin, Bilge Kağan and Tunyukuk for the purpose of giving information about the events, expressing their experiences, opinions, thoughts and opinions about their periods and states and recording all the developments. Orhun Inscriptions, which are of great importance in terms of the language, history, art, ambition and mentality of the Turks; Köl-Tigin, Bilge Kagan and Tunyukuk are monuments erected in the name. It should be demonstrated that the Orkhun Inscriptions have value and importance in terms of communication science as well as their importance and value in terms of language, history, literature, art and ambition. The Orkhun Inscriptions have been the subject of interest, curiosity and attention of many researchers from different angles since the time it was opened to the world of science through publication. The appeal of the inscriptions in the world of science, art and ambition continues today. This study aims to evaluate the inscriptions in terms of contemporary communication science. The general framework of the study is to examine the texts of Orkhun Inscriptions with the methods of communication science and to present the message in terms of communication. In this study, one of the qualitative research methods, document analysis method was used. The findings obtained in the texts examined in terms of communication language will be presented to the attention with their explanations by comparing them with the examples of journalism, public relations and advertising. The sentences in the inscriptions will be examined and evaluated and similar aspects of the news language, public relations and advertising studies used today will be indicated. In this way, it will be concluded that the inscriptions are not only a monument, but also a communication material, a newspaper, a public relations and advertising tool.