Şule Gürbüz'ün eserlerinde varoluş problemleri
Existence problems in Sule Gurbuz's works
Yazar: ESRA SULTAN EFELER
Danışman: DOÇ. DR. NURİ SAĞLAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Edebiyat ve felsefe, birbirine varoluş problemlerinin kapsamlı ve derinlikli bir şekilde ortaya çıktığı alanlarda eklemlenir. Şule Gürbüz de edebiyat-felsefe ortaklığı bağlamında insanı merkeze alarak kendi ifadesiyle "kendine keskin bir bakışla bakma" yöntem ve izleğiyle varoluş problemlerini eserlerinde sorgulamıştır. Felsefî meselelerin edebî eserler vasıtasıyla ete kemiğe büründürüldüğü bu eserlerde; varlık, zaman, insan, hayat, ölüm, yabancılaşma, yalnızlık, aidiyetsizlik, hayatın seyircisi olma, kendilik arayışı ve benlik inşası gibi varoluş problemleri eserlerin kurucu ögesi olarak karşımıza çıkmaktadır. 
Varlığın kendini açık etmesi "zaman" vesilesiyle olur. Varlığın özünü oluşturan zamanın anlaşılması, varlığın anlaşılmasına imkân sağlayacaktır. Bu bağlamda zamanın da aslî özelliği olan geçicilik vesilesiyle anlaşılabildiği görülür. Gürbüz'ün insandan hareketle tüm bu varoluş problemlerine dair sorgulamalar geliştirdiği eserlerinde "zamanın anlama mesafesi" olduğu anlayışı temelde yer alır. Bu anlayışı "Âdem'le akran olma" ifadesiyle tanımlayan Gürbüz, kişinin anladığı kimsenin zamanını başlatmasıyla onunla çağdaş olabileceği anlayışını inşa etmiştir. Bu bağlamda tüm zamanların da tek bir "ân"da toplanabilmesinin örneklendirildiği bu durum, bir insanda da tüm âlemin birikmesi anlayışına işaret eder. Tüm bunların dayandığı nokta ise "zamanın farkında" olarak ve kendilik arayışı içerisinde "kendini bil"erek varlığın anlamlandırılma çabasıdır.

Abstract:
Literature and philosophy are articulated in areas where existential problems arise in a comprehensive and profound way. Sule Gurbuz, in the context of literature-philosophy partnership, has questioned the problems of existence in her works by focusing on humans and, in her own words, with the method and theme of "looking at oneself with a sharp look". In these works, philosophical issues are fleshed out through literary works; Existential problems such as being, time, human, life, death, alienation, loneliness, lack of belonging, being a spectator of life, search for self and self-construction appear as the founding elements of the works.
 It is through "time" that existence reveals itself. Understanding time, which constitutes the essence of existence, will enable the understanding of existence. In this context, it is seen that time can be understood through its essential feature, temporality.
The understanding that "time is a distance of understanding" is at the core of Gurbuz's works, in which he develops questions about all these existential problems based on humans. Defining this understanding with the expression "being a peer with Adam", Gurbuz built the understanding that a person can be contemporary with the person he understands by starting the time of the person he understands. In this context, this situation, which exemplifies the gathering of all times in a single "moment", points to the understanding of the accumulation of the entire universe in a person. The basis of all of this is the effort to make sense of existence by being "aware of time" and "knowing yourself" in search of self.