Seçilmiş bir Türk popülasyonunda koronal-periapikal durum, kök kanalları ve kök kanal dolgu kalitesinin değerlendirilmesi; bir retrospektif kıbt çalışması
Evaluation of coronal-periapical status, root canals and root canal filling quality in A selected Turkish population; A retrospective cbct study
Yazar: TUNA YOLÜÇ
Danışman: PROF. DR. BULEM ÜREYEN KAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Endodonti = Endodontics ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Kök kanal dolgu materyalleri = Root canal filling materials ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Periapikal doku = Periapical tissue ; Periodontitis = Periodontitis ; Türk popülasyonu = Turkish population

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı KIBT görüntülerinde dişlerin koronal ve periapikal durumları, kök kanal tedavisi uygulanmış dişlerin kök kanallarının morfolojisi ve kök kanal dolgularının kalitesinin incelenmesi ve değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Toplamda 369 hastanın 1489 dişini içeren KIBT görüntüleri çalışmaya dahil edildi. Dişlerin koronal ve periapikal durumları, kök kanal tedavisi uygulanmış dişlerin kök kanallarının morfolojisi ve kök kanal dolgularının kalitesi COPI ve ETTI indeksleri kullanılarak değerlendirildi. Gözlemci içi ve gözlemciler arası uyum Cohen'in kappa testi ile ölçüldü (p=0,05). COPI ve ETTI indekslerinin her kategorisi dişlerin lokalizasyonlarına ve tiplerine göre Pearson Ki-Kare testi ile analiz edildi (p=0,05). Çalışmada dişin lokalizasyonu, diş tipi ve ETTI indeksindeki kategoriler bağımsız değişken olarak alındı ve periapikal lezyon büyüklüğü multinominal regresyon analizi ile tahmin edildi (p=0,05)
Bulgular: Değerlendirilen dişlerde kök kanal tedavisi görülme sıklığı %15,7, apikal periodontitis görülme sıklığı %19,1 olarak izlendi. Apikal periodontitis sıklığı kök kanal tedavisi uygulanmış dişlerde %66,8, kök kanal tedavisi uygulanmamış dişlerde ise %10,2 olarak gözlemlendi. Periapikal lezyon varlığı ve büyüklüğü kök kanal tedavisi bulunmadığı durumlarda en sık anterior dişlerde kök kanal tedavisinin bulunduğu durumlarda en sık molar dişlerde gözlendi (p<0,05). Kök kanal tedavisi uygulanmamış dişlerde diş tipi ve dişin bulunduğu dental ark kemik yıkımının lokalizasyonu ve koronal sızdırmazlık için istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Kök kanal tedavisi uygulanmış dişlerde diş tipi ve dişin bulunduğu dental ark periapikal lezyonun varlığı ve büyüklüğü için istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Kök kanal tedavisinin kalitesinin değerlendirildiği tüm kategorilerde (L=kök kanal dolgusunun uzunluğu, H=kök kanal dolgusunun homojenitesi, CS=koronal sızdırmazlık, CF=komplikasyonlar/hatalar) teknik hatalar ve koronal bütünlük kaybı en sık molar (L için %56,1, H için %60,6, CS için %72,7 ve CF için %45,5) dişlerde izlendi. Kök kanal tedavisinin kalitesi periapikal lezyon varlığı ve lezyon boyutuyla ilişkilendirildi.
Sonuçlar: Kök kanal tedavisi uygulanmamış dişlerde periapikal lezyon varlığı ve büyüklüğü, periapikal lezyon varlığında kemik yıkımının lokalizasyonu ve koronal sızdırmazlık diş tipinden ve dişin bulunduğu dental arktan etkilenmektedir. Kök kanal tedavisi uygulanmış dişlerde periapikal lezyon varlığı ve büyüklüğü diş tipinden ve dişin bulunduğu dental arktan, kemik yıkımının lokalizasyonu ise diş tipinden etkilenmektedir. Ayrıca kök kanal tedavisinin kalitesi periapikal lezyonun varlığı ve büyüklüğü ile ilişkilidir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine and evaluate the coronal and periapical conditions of the teeth, the morphology of the root canals of root canal treated teeth and the quality of root canal fillings on CBCT images.
Material and Methods: CBCT images of 1489 teeth of 369 patients in total were included in the study. Coronal and periapical conditions of teeth, root canal morphology of root canal treated teeth and quality of root canal fillings were evaluated using COPI and ETTI indices. Intra-observer and inter-observer agreement was measured with Cohen's kappa test (p=0.05). Each category of COPI and ETTI indices was analyzed by Pearson Chi-Square test according to the localization and type of teeth (p=0.05). The localization of the tooth, tooth type and categories in the ETTI index were taken as independent variables, and the size of the periapical lesion was estimated by multinomial regression analysis (p=0.05).
Results: The prevalence of root canal treatment in the evaluated teeth was 15.7%, and the prevalence of apical periodontitis was 19.1%. The prevalence of apical periodontitis was observed as 66.8% in teeth with root canal treatment and 10.2% in teeth without root canal treatment. The presence and size of the periapical lesion was observed most frequently in anterior teeth in the absence of root canal treatment, and most frequently in molar teeth in cases where root canal treatment was present (p<0.05). In teeth that did not undergo root canal treatment, the type of tooth and the dental arch in which the tooth is located were found to be statistically significant for localization of bone destruction and coronal sealing (p<0.05). In root canal treated teeth, tooth type and dental arch in which the tooth is located were found to be statistically significant for the presence and size of the periapical lesion (p<0.05). In all categories in which the quality of root canal treatment was evaluated (L=length of root canal filling, H=homogenity of root canal filling, CS=coronal seal, CF=complications/failures), technical errors and loss of coronal integrity were most common in molars (56.1% for L, 60.6% for H, 72.7% for CS and 45.5% for CF). The quality of root canal treatment was correlated with the presence of periapical lesion and lesion size.
Conclusions: The presence and size of the periapical lesion in untreated teeth, the localization of bone destruction in the presence of periapical lesion, and the coronal sealing are affected by the type of tooth and the dental arch in which the tooth is located. The presence and size of the periapical lesion in root canal treated teeth is affected by the type of tooth and the dental arch in which the tooth is located, and the localization of bone destruction is affected by the type of tooth. Furthermore, the quality of root canal treatment is related to the presence and size of the periapical lesion.