Romatoid artritli hastalarda mandibular kondil trabeküler yapısının fraktal analiz ile değerlendirilmesi
Evaluation of mandibular condyle trabecular structure in patients with rheumatoid arthritis using fractal analysis
Yazar: AYŞEGÜL TÜRKMENOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL TOLGA YÜKSEL
Uşak Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Absorpsiyometri-foton = Absorptiometry-photon ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Fraktal = Fractal ; Mandibular kondil = Mandibular condyle ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic ; Trabeküler kemik = Trabecular bone

Özet:
Fraktaller, farklı ölçeklerde değerlendirildiğinde kendine benzeme özelliğine sahip karmaşık geometrik şekillerdir. Son zamanlarda yapılan çalışmalarda sistemik hastalıkların teşhis ve takibinde fraktal analiz yöntemi kullanılmaktadır. Romatoid artrit (RA) periartiküler ve genel osteoporoza neden olmaktadır. Bu çalışmada, Dual enerji X-ışını absorptiometrisi (DEXA) taramasına göre gruplandırılan RA hastalarının panoramik radyograflarında mandibular kondil trabekül yapısı fraktal analiz ile değerlendirilmiştir. Ayrıca her hastaya ait femur boynu ve L1-L4 lomber vertebra T skorları ile fraktal boyut (FB)  değeri arasındaki uyum değerlendirilmiştir. Bu retrospektif çalışmaya DEXA taraması mevcut olan 100 RA hastası dahil edilmiştir. Hastalar DEXA'ya göre 33 normal, 33 osteopenik ve 34 osteoporotik RA olarak üç gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu normal değere sahip, hasta grubunun cinsiyet ve yaş kriterlerine uygun 33 kişiden oluşturulmuştur. Hastaların panoramik radyografları ImageJ v1.52a programına aktarılarak, mandibular kondilin trabeküler yapısının fraktal boyutu hesaplanmıştır. Veriler, SPSS (v24) paket programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda hasta grubunun her iki kondile ait FB değerleri ortalaması kontrol grubundan düşük bulunmuştur (p<0.001). Normal, osteopenik, osteoporotik RA hastaları ile kontrol grubunun her iki kondile ait FB değerlerinin ortalaması karşılaştırıldığında, RA grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmazken (p>0.05), kontrol grubunun FB değerleri RA gruplarından istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Hasta ve kontrol grubunda femur boynu ve L1-L4 lomber vertebra T skorları ile FB değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmaya göre, RA hastaları ile sağlıklı kişilerin ayrımının panoramik radyografi kullanılarak, fraktal analiz yöntemiyle yapılabileceği belirlenmiştir. DEXA sonuçları ile FB değerleri arasında korelasyon bulunmaması, küçük eklemlerin hastalıktan daha fazla etkilenmiş olduğunu düşündürmüştür. Sonuç olarak DEXA tetkiki mandibular kondile uygulanabilirse FB-DEXA arasındaki karşılaştırmanın daha anlamlı olacağı düşünülmüştür.

Abstract:
Fractals are complex geometric shapes with self-similarity when evaluated at different scales. In recent studies, fractal analysis method is used in the diagnosis and follow-up of systemic diseases. Rheumatoid arthritis (RA) causes periarticular and general osteoporosis. In this study, mandibular condyle trabecular structure was evaluated by fractal analysis on the panoramic radiographs of RA patients that grouped via Dual energy X-ray absorptiometry (DEXA) scans' results. In addition, the correlation between the femoral neck and L1-L4 lumbar vertebrae T scores and the fractal dimension (FD) value of each patient was evaluated. This retrospective study included 100 RA patients with DEXA screening. Patients were divided into three groups as 33 normal, 33 osteopenic and 34 osteoporotic RA according to DEXA results. The control group was composed of 33 people with normal values and in accordance with the gender and age criteria of the patient group. Panoramic radiographs of the patients were transfered in ImageJ v1.52a program and fractal dimension of the trabecular structure of the mandibular condyle was calculated. The data were analyzed using SPSS (v24). As a result of the analysis, the mean FD values of both condyle of the patient group were lower than the control group (p<0.001). When the mean of FD values of condyle of the normal, osteopenic, osteoporotic RA patients and control group was compared, there was no statistically significant difference between the RA groups (p>0.05), while the FD values of the control group were found statistically significantly higher than the RA groups (p<0.05). No statistically significant difference was found between femoral neck and L1-L4 lumbar vertebra T scores and FD values in the patient and control groups (p>0.05). According to the study, it has been determined that the separation of RA patients and healthy people can be made using fractal analysis using panoramic radiography. No correlation between DEXA results and FD values suggested that small joints were more affected by the disease. As a result, if the DEXA scan can be applied to the mandibular condyle, the comparison between FB-DEXA is thought to be more meaningful.