Yabani asma (Vitis vinifera ssp. silvestris) genotiplerineait üzümlerin fitokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of phytochemical properties of grapes belonging to wild grape (Vitis vinifera ssp. silvestris)genotypes
Yazar: SELMA AKYILDIZ
Danışman: Assoc. Prof. Dr. DİLEK KARATAŞ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bağ Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki fenolikleri = Plant phenolics

Özet:
Bu araştırma, Diyarbakır, Elazığ ve Siirt illerinden toplanarak Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Bağcılık Araştırma ve Uygulama Alanında koruma altına alınmış yabani asma (Vitis vinifera ssp. silvestris) parselindeki, 8 yabani asma genotipinin (E2, K1, L7, M1, M2, M5, M6, P1) fitokimyasal özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Ayrıca yabani asma genotiplerinde fiziksel (tane eni ve boyu (mm), salkım eni ve boyu (mm)) ve kalite özellikleri (suda çözünebilir kuru madde (SÇKM), pH ve TA (titrasyon asitlği (g/l) bakımından da incelenmiştir. Buna ek olarak çalışmada enzim aktiviteleri de incelenmiştir. DPPH yönteminde antioksidant aktivite en yüksek M6 yabani asma genotipine ait çekirdek örneğinde 573,78 µg/ml olarak bulunmuştur. ABTS yöntemi kullanılarak elde edilen sonuçlara göre en yüksek antioksidan aktivitesi 171,60 µg/ml ile L7 yabani asma genotipine ait ekstrede tespit edilmiştir. CUPRAC yönteminde ise en yüksek antioksidan aktivitesi 65,9531 µg/ml ile E2 yabani asma genotipine ait çekirdek ekstresinde bulunmuştur. Tüm bu sonuçlar dikkate alındığında genel olarak çekirdeklere ait ekstre örneklerinde, kabuklu meyve eti ekstre örneklerine göre daha yüksek antioksidan aktivitesi tespit edilmiştir. Elde edilen enzim aktivite sonuçlarına göre çalışılan genotiplerde AChE, BChE ve tiyoüre enzimleri aktif bulunmamıştır. En yüksek kollajenaz enzim inhibisyon aktivitesi, 21.34 µg/ml ile P1 yabani asma genotipinin meyve (kabuk ve meyve eti) ekstresinden elde edilmiştir. Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde asmanın tarihi kültür sürecine ve literatüre katkı sağlamak; sağlık, farmakoloji, kozmetik gibi alanlarda üzümün faydalarından yararlanmak ve bağcılıkta yabani genotiplerin ıslah çalışmalarında gen kaynağı olarak kullanımı yönündeki çalışmaları teşvik ederek, yabani asmaların güçlü kalıtımsal özelliklerinin belirlenip sonraki jenerasyona aktarımını sağlayacak çalışmaların önünü açmak amacıyla yürütülmüştür. Bu bölgede çalışılan yabani asma genotiplerinin antioksidan kapasiteleri, fenolik bileşikleri ve enzim aktiviteleri konusunda daha önce yapılmış herhangi bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle bu çalışma ilk olması açısından büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
This research, was conducted to determine the phytochemical properties of 8 wild vine genotypes (E2, K1, L7, M1, M2, M5, M6, P1) in the protected wild vine (Vitis vinifera ssp. silvestris) parcel in the viticulture research and application area of Dicle University Faculty of Agriculture, horticulture department, collected from Diyarbakır, Elazığ and Siirt provinces. In addition, physical (grain width and length, cluster width and length) and characteristics (Total soluble solids-TSS), pH and TA (titratable acidity (g/l) were studied in wild grape genotypes. In the DPPH method, the highest antioxidant activity was found as 573.78 µg/ml in the seed sample the M6 wild grape genotype. In the CUPRAC method, high antioxidant activity was found in the kernel extract belonging to the E2 wild vine genotype with 65.9531 µg/ml. Considering all these results, in general, higher antioxidant activity was determined in the extract samples of the seeds compared to the extract samples of the fruit pulp. Within the scope of this study, AChE and BChE (galantamine equivalent) enzymes were analyzed, but enzyme activities were not realized in the studied genotypes. Urease enzyme activity was analyzed in order to examine the inhibition effect on urease enzyme in fruit (pulp and skin) and seed extracts of wild vine grape genotypes. Urease enzyme inhibition activity analysis was performed by taking thiourea equivalent and urease enzyme inhibition effect was not realized in wild grape genotypes studied. Elastase and collagenase enzyme inhibition activity was analyzed by taking epicatechin gallate equivalent. According to the findings, the highest collagenase enzyme inhibition activity was obtained from the fruit (bark and fruit pulp) extract of the P1 wild vine genotype with 21.34 µg/ml.  This study contributes to the history, cultural policies and literature of grapevine in the Southeastern Anatolia Region; The benefits of grapes are utilized in areas such as health, pharmacology and cosmetics, and studies on the use of wild genotypes as genetic resources in breeding studies in viticulture are encouraged and carried out in order to expand the regime of strong hereditary combination of wild vines and their transfer to subsequent production. There have not been any previous studies on the antioxidant capacities, phenolic compounds and enzyme activities of wild vine genotypes in this region. For this reason, this study is of great importance in terms of being the first.