Küreselleşme, yaşam beklentisi, politik istikrarsızlık ve terörün dış ticarete etkisi: Panel veri analizi
The effect of globalization, life expectation, political instability and terror on foreign trade: Panel data analysis
Yazar: HAYRİYE AYDIN CANLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUFAN SARITAŞ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gelecek beklentisi = Future expectations ; Küreselleşme = Globalization ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Siyasal istikrarsızlık = Political instability ; Terör = Terror ; Uluslararası ticaret = International trade ; Yaşam süresi = Lifetime ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Dış ticaret birçok yazına, araştırmaya ve ankete bağımlı veya bağımsız değişken olarak konu olmuş içeriği ve etkileri oldukça geniş bir konudur. Ticaret insanoğlunun varoluşundan hemen sonra tüketim toplumundan üretim toplumuna geçişle fazla üretimin ne yapılacağı sorusu ile başlayıp günümüze uzanmıştır. Yerleşik hayata geçen insanoğlu ile tarım toplumu, makineleşme ve fabrikalaşma ile sanayi toplumu ve nihayetinde teknoloji gelişimi ve yayılımı ile bilgi toplumu çağını yaşamaktayız. Bu geçişlerin en büyük etmeni küreselleşmedir. Özellikle İkinci dünya Savaşı ardından yıkılan ekonomik düzen ve kaybedilen nüfus tekrarının yaşanmaması için ülkeleri birbirine yakınlaştırmış ve birlik olmaya zorlamıştır. Birlik olan ülkeler siyasi ve ekonomik anlaşmalar ile ticaret hacimlerini arttırma hedefi ile büyüme ve kalkınmalarını desteklemişlerdir. Küreselleşmenin yanında dış ticarete etki edebilecek; yaşam beklentisi, terör ve politik istikrarsızlık bu tezin amacını oluşturmaktadır. Bu çalışmada 2002-2017 döneminde OECD ülkelerinde küreselleşme, yaşam beklentisi, politik istikrar ve terörün, dış ticarete etkisi araştırılmıştır. Yöntem olarak araştırmada kullanılan veri tipi, ülkeler boyutunu farklı yıllar itibariyle ele aldığı, bir diğer deyişle panel veri olduğu için panel veri analizi kullanılmıştır. Panel veri analiz yaklaşımlarından da Genelleştirilmiş En Küçük Kareler (GEKK) yöntemi tercih edilmiştir. Çalışma sonucunda küreselleşme artışının ve yaşam beklentisi artışının dış ticareti arttırdığı buna karşılık politik istikrarsızlık ve terör eylemleri azalışının dış ticareti arttırdığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
Foreign trade has been the subject of many articles, researches and surveys as dependent or independent variables, and its content and effects is a very wide topic. Trade started with the question of what to do with excess production with the transition from consumer society to production society right after the existence of human beings and reached today. We live in the age of the agricultural society with the settled human beings, the industrial society with mechanization and factory, and ultimately with the development and dissemination of technology. The biggest driver of these transitions is globalization. In particular, the economic order that collapsed after the Second World War and the lost population brought countries closer to each other and forced them to be united. The countries that are the Union have supported their growth and development with the aim of increasing their trade volumes with political and economic agreements. Besides globalization, it can affect foreign trade; life expectancy, terror and political instability constitute the purpose of this thesis. In this study, the effects of globalization, life expectancy, political stability and terrorism on foreign trade in OECD countries in the period of 2002-2017 were investigated. As the method, panel data analysis was used because the type of data used in the study deals with the dimension of countries by different years, in other words, is panel data. Among the panel data analysis approaches, the Generalized Least Squares (GEKK) method was preferred. As a result of the study, it was observed that the increase in globalization and the increase in life expectancy increased foreign trade, while the decrease in political instability and terrorist acts increased foreign trade.