Özel eğitim öğretmenlerinin karşılaştıkları problem davranışlara yönelik kullandıkları yöntemlerin incelenmesi
Examination of the methods that special education teachers use for the problem behaviors they encounter
Yazar: BURCU BOZ BAŞPINAR
Danışman: PROF. DR. GÜLAY BEDİR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel eğitim öğretmenlerinin sınıflarında karşılaştıkları problem davranışlara yönelik olarak kullandıkları yöntemleri öğretmen görüşleri ve gözlem sonuçlarına dayanarak ortaya koymaktır.  Araştırma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemi amaçlı örnekleme türlerinden benzeşik örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini Kahramanmaraş Afşin İlçesi'nde görev yapan 30 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 2022-2023 eğitim-öğretim yılında toplanmıştır. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından hazırlanan demografik bilgiler formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve yarı yapılandırılmış gözlem formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın geçerlik ve güvenirliğini arttırmak amacıyla üçgenleme ve üye denetimi-katılımcı doğrulaması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri içerik analizi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda özel eğitim öğretmenleri ders sırasında ayağa kalkma, arkadaşına vurma, ağlama, sınıftan dışarıya çıkma gibi problem davranışlarla karşılaştıklarını belirtmişlerdir. Özel eğitim öğretmenleri karşılaştıkları problem davranışları önlemeye yönelik pekiştireç türlerini kullanma, öğrenciye sorumluluk verme, uyaran değişikliği yapmayı tercih ettiklerini; problem davranışlara müdahale stratejisi olarak ise ikinci tip ceza, ayrımlı pekiştirme, görmezden gelme ve sözel uyarıda bulunmayı kullandıklarını ifade etmişlerdir. Bulgular sonucunda özel eğitim öğretmenlerinin sınıf yönetimi konusunda sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Buna karşılık özel eğitim öğretmenlerinin problem davranışları önleme ve problem davranışlara müdahale stratejilerine yönelik her eğitim öğretim yılının başında uygulamalı eğitim almaları sınıf içerisinde problem davranışların ortaya çıkmasını önleyebilir. 

Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim, Özel Eğitim Gerektiren Birey, Problem Davranış

Abstract:
The purpose of this research is to reveal the techniques used by special education teachers for their problems based on teachers ideas and observation results. The research was carried oud using case study from qualitative research patterns. The sampliying of the research was determined by using the anologous samplying method from the samplying types for the purpose. The sample of the research consists of the 30 special education teachers working in Kahramanmaraş Afşin the data of the research were collected in 2022-2023 education and training. The data of the research were collect using the demographic information form prepared by the researcher and semi-structured interview form. Triangulation and member verification participant verification method were used to increase the validity and reliability of the purpose. The data of the research were analyzed using content analysis. As a result of the research, special education teachers stated that they encountered some problems, for instance standing up during class, hitting a friend, crying and leaving the classroom. Special education teachers stated that they prefer to use types of reinporcements to prevent problematic behaviours they encounter, give respansibility to the student, make stimulant changes as an intervention stratogy for problematic behaviours they prefer the second type of punishment, differential reinforcements, ignoring and verbal warning. As a result of the findings, it has been determined that special education teachers have problems with classroom management.  On the other hand, the fact that special education teachers receive practical training at the beginning of each education in academic year on strategies for preventing problematic behaviors and intervening in these behaviours may prevent the occurance of problematic behaviours in the classroom. 

Keywords: Special Education, A Person Who Requires Special Education, Problematic Behaviours.