Özel gereksinimli çocuklara sahip ebeveynlerin aile stres düzeyi ile aile yılmazlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of family stress level and family resilience levels of parents with children with special needs in terms of various variables
Yazar: CHAIRI APTOUL CHALIM
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP AKKUŞ ÇUTUK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Stres = Stress ; Stres faktörleri = Stress factors ; Yılmazlık = Resiliency ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel gereksinimli çocuklara sahip ebeveynlerin aile stres
düzeyi ile aile yılmazlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir.
Araştırma kapsamında özel gereksinimli çocuğa sahip ailelerin sosyodemografik
özellikleri (yaş, cinsiyet, sosyo-ekonomik durum, eğitim düzeyi ve çocuğun engel
türü), stres düzeyleri ve aile yılmazlık düzeyleri arasında anlamlı bir fark olup
olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Buna ek olarak hangi değişkenlerin aile
üyelerinin stres düzeylerini ve yılmazlık düzeylerini etkilediği de araştırılmıştır.
Araştırma modeli olarak genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli
kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak, "Kişisel Bilgi Formu", "Aile Yılmazlık
Ölçeği (AYÖ)" ve ''Aile Stresini Değerlendirme Ölçeği'' kullanılmıştır. Öncelikle
değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere "Pearson momentler çarpım
korelasyon katsayısı" hesaplanmıştır. Araştırmanın bulguları annelerin stres
düzeyinin babalarınkinden anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermiştir. Bu
araştırmada özel gereksinimli çocuğa sahip anne ve babanın stres düzeyinin yaşa,
eğitim düzeyine, çocuğun engel türüne ve sosyo-ekonomik düzeyine göre
farklılaşmadığı bulunmuştur. Aile yılmazlık düzeyleriyle ilgili olarak ise anne ve
babanın yılmazlık düzeylerinin belirtilen değişkenlere göre farklılaşmadığı
bulunmuştur. Son olarak da katılımcıların aile stresini değerlendirme ölçeğinden
aldıkları puanlar ile aile yılmazlık düzeyi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı
bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli çocuk, anne baba stres düzeyi, aile yılmazlık düzeyi

Abstract:
This study aims to investigate the family stress and resilience levels of parents with
children with special needs in terms of various variables. Within the scope of the
research, it was aimed to examine whether there is a significant difference between
the variables mentioned in the socio-demographic characteristics (age, gender,
marital status, education level and diagnosis of the child) and family resilience status
of families with special needs children. In addition, it was also investigated which
variables affected the stress levels and resilience levels of family members. The
relational survey model, which is one of the general survey models, was used as the
research model. As data collection tools, the "Personal Information Form", "Family
Resilience Scale" and "Family Stress Assessment Scale" were used. First, the
"Pearson product-moment correlation coefficient" was calculated to determine the
relationship between the variables. According to the results gained from the research,
the stress grade of mothers is significantly higher than fathers. The findings of this
research have represented that the stress grade of mothers is higher than fathers' at a
significant level. In this study, it has been discovered the stress grade of parents with
special needs children does not differentiate according to age, educational level,
obstacle type of the child, and socioeconomic level. In respect of family resilience
grade, the family resilience grade of the mother and father has been found not to
differ according to the stated variables. Finally, it has been seen that the assessment
scale scores of the family stress obtained by participants and the family resilience
grade do not correlate with each other.

Keywords: Child with special needs, parent stress level, family resilience level