İlişkili taraf açıklamaları ve Türkiye'deki şirketler üzerinde ampirik bir çalışma
Related parties disclosures and an empirical study on companies in Turkey
Yazar: ŞAFAK NUR COŞGUNARAS YİĞİT
Danışman: PROF. DR. AYDIN KARAPINAR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal raporlama = Financial reporting ; Raporlar = Reports ; Standartlar = Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; İlişkili taraf işlemleri = Related party transactions ; Şirketler = Companies

Özet:
Finansal tablo kullanıcıları için finansal raporların şeffaf ve güvenilir olması önemlidir.
Şeffaflığı arttırmak için açıklanması gereken bilgiler arasında ilişkili taraf işlemleri de
bulunmaktadır. İlişkili taraf işlemleri ile ilgili ülkemizde çeşitli kanunlar ve
düzenlemeler bulunmaktadır. Bu kanunlar ve düzenlemeler çerçevesinde ilişkili taraf
işlemlerinin en doğru şekilde açıklanması beklenmektedir. Fakat bazı durumlarda
şirketler kendi çıkarları doğrultusunda ilişkili taraf işlemlerini kötüye kullanabiliyorlar.
Yapılan çalışmalar incelendiğinde, yabancı literatürde yapılmış ilişkili taraf işlemlerine
ilişkin bazı ampirik çalışmaların sonuçlarına göre şirketlerin ilişkili taraflarla yaptıkları
işlemler sonucunda kazançlarının farklı yönlerden etkilendiği ve şirketlerin bu yolla
kazançlarını arttırıp azalttıkları görülmüştür. Türkiye'deki literatür incelendiğinde
ilişkili taraf işlemlerine ilişkin yeterince ampirik çalışmalar bulunamamıştır ve
Türkiye'deki şirketler üzerinde yapılacak çalışmanın diğer ülkelerdeki ile benzer olup
olmadığı merak konusu olmuştur. Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki işletmelerin
ilişkili taraf işlemlerinin artışındaki ya da azalışındaki kriterleri ve işletmenin
raporladığı ilişkili taraf işlemlerinin işletmenin kârlılığı ile ilişkili olup olmadığını
açıklamaktır. Bu kapsamda BİST'te işlem gören 285 şirketin 2015-2018 yılları
arasındaki verileri alınarak t testi, anova testi ve regresyon analizi ile analizler
yapılmıştır. Analizler sonucunda ilişkili taraf işlemlerinin artış ve azalışında etkili olan
bazı kriterler ortaya konulmuş ve ilişkili taraf işlemlerinin kârlılık üzerindeki etkisi
ölçülmüştür.

Abstract:
It is important for financial statement users that financial reports are transparent and
reliable. Information that needs to be disclosed to increase transparency also includes
related party transactions. There are various laws and regulations in our country
regarding related party transactions. Within the framework of these laws and
regulations, related party transactions are expected to be explained in the most accurate
way. However, in some cases, companies may misuse related party transactions for
their own benefit. When the studies are examined, according to the results of some
empirical studies on related party transactions in the foreign literature, it is seen that
the earnings of companies are affected by different aspects as a result of their
transactions with related parties. It has been observed that companies increase or
decrease their earnings by using these transactions. When the literature in Turkey is
examined, enough empirical studies on related party transactions have not been found
and it has been a matter of curiosity whether the study to be conducted on companies
in Turkey is similar to those in other countries. The purpose of this study is to explain
the criteria for the increase or decrease of the related party transactions of the
enterprises in Turkey and whether the related party transactions reported by the
enterprise are related to the profitability of the enterprise. In this context, the data of
285 companies traded in the BIST between the years 2015-2018 were taken and
analyzed by t test, anova test and regression analysis. As a result of the analyses, some
criteria that are effective in the increase and decrease of related party transactions were
determined and the effect of related party transactions on profitability was measured.