Travma hastalarında farklı mekanik koruyucu yöntemlerin kullanımının venöz tromboemboli gelişme riskine etkisi
The effect of different mechanical prevention methods on risk of venous thromboembolism in trauma patients
Yazar: DİLEK ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY ALTUN UĞRAŞ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Tromboembolizm = Thromboembolism ; Varis çorapları = Compression stockings ; Venöz tromboz = Venous thrombosis ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Araştırma, travma hastalarında kullanılan farklı mekanik koruyucu yöntemlerin venöz tromboemboli (VTE) gelişme riskine etkisini belirlemek için yapıldı. 
Randomize kontrollü deneysel araştırma Mayıs 2017-Eylül 2018 tarihleri arasında Anesteziyoloji ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YBÜ) travma nedeniyle yatan ve çalışma kriterlerine uyan 42 hasta ile yürütüldü. Araştırmada, bir gruba (n=21) aralıklı pnömotik kompresyon cihazı (PKC), diğer gruba (n=21) ise antiembolitik çorap (AEÇ) YBÜ'ne yattıkları ilk günden itibaren yedi gün uygulandı. Hastaların VTE riskinin belirlenmesinde kullanılan Wells  puanı, D-dimer ve arteriyel kan gazı [parsiyel oksijen basıncı (PaO2), parsiyel karbondioksit basıncı (PaCO2)], uygulama öncesi, uygulamanın 1., 3. ve 7. gününde ölçüldü. Verilerin analizde, tanımlayıcı istatistikler, ki-kare, bağımsız gruplarda t testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (ANOVA), çoklu karşılaştırmada Bonferroni-Dunn testi kullanıldı.
Araştırmada PKC ya da AEÇ  uygulamasından önce, uygulamanın 1., 3. ve 7. günlerinde hastaların tümünün VTE riski, Wells puanına göre düşük ve orta riskte olup hiçbir hasta yüksek riskli olarak sınıflandırılmadı. PKC ve AEÇ kullanılan hastaların Wells puanı; D-dimer ve PaCO2 ortalamalarında zamana göre ve birbirleri ile karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05). PKC kullanılan hastaların uygulamanın 1. günündeki PaO2 ortalamasının; AEÇ kullanılan hastaların uygulama öncesi PaO2 ortalamasının, uygulama sonrası 7. günden anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulundu (p<0,05). PKC ve AEÇ kullanılan hastaların PaO2 ortalamaları arasında ise anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).
Bu araştırma, düşük ve orta düzeyde VTE riskine sahip travma hastalarında YBÜ'ne yatıştan itibaren erken dönemde hemşireler tarafından uygulanan AEÇ ve PKC gibi mekanik koruyucu yöntemlerin, VTE gelişimini engellediğini ve iki yöntem arasında fark olmadığını gösterdi.
Anahtar kelimeler: Venöz tromboemboli, travma, antiembolitik çorap, aralıklı pnömotik kompresyon cihazı, hemşire, yoğun bakım ünitesi.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of different mechanical prevention methods used in trauma patients' risk of venous thromboembolism (VTE).
The sample of this randomized controlled trial study consisted of 42 patients who were hospitalized due to trauma in the Anesthesiology and Reanimation Intensive Care Unit (ICU) of a university hospital between May 2017 and September 2018 and who met the inclusion criteria. In the study, intermittent pneumatic compression devices (IPC) were applied to one of the groups group (n=21) while anti-embolism stockings (AES) were applied to the other group (n=21) for seven days beginning from the first day of their stay in the ICU. In order to determine the patients' risk of VTE, Wells score, D-dimer and arterial blood gas [partial oxygen pressure (PaO2), partial carbon dioxide pressure (PaCO2)] were measured before the application and on the 1st, 3rd and 7th days of the application. Data were analyzed using descriptive statistics, chi-square, the independent samples t test, repeated measures analysis of variance (ANOVA), and the Bonferroni-Dunn test for multiple comparisons.
Before the application of IPC or AES and on the before, after 1st, 3rd and 7th days of the application, all the patients were found to have low and moderate risk of VTE risk according to the Wells scores and no patients were classified as high risk. There was no significant difference between the Wells scores, D-dimer and PaCO2 of the patients who were applied IPC and AES were compared at the time points (p>0.05). However, the PaO2 mean of the IPC patients on the 1st day of the application and the PaO2 mean of the AES patients before the application were significantly higher than their means on the 7th day following the application (p<0.05). Nevertheless, no significant difference was found between the PaO2 means of the IPC and AES patients (p>0.05).
This study showed that mechanical prevention methods such as AES and IPC applied by nurses in the early period beginning from ICU hospitalization in trauma patients with low and moderate VTE risk prevented VTE development and there was no difference between the two methods.
Key Words: Venous thromboembolism, trauma, anti-embolism stockings, intermittent pneumatic compression devices, nurse, intensive care unit.