Türkiye Türkçesinde empati dili (Söylem çözümlemesi)
Language of empathy in Turkish (Discourse analysis)
Yazar: SEZERGÜL YIKMIŞ
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN BOZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Empati = Empathy ; Söylem bilim = Discourse science ; Söylem çözümleme yöntemi = Discourse analysis method ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish

Özet:
Empati ve söylem çözümlemesi farklı disiplinlere ait iki kavramdır. Bu çalışma disiplinler arası bir yaklaşımla bu iki kavramı aynı konu başlığı altında birleştirmiştir. Farklı kavramların metinlerdeki görünümünü tespit eden söylem çalışmaları vardır fakat bu çalışma sadece empati üzerine yoğunlaştığı için alan açısından önemlidir.
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde empatinin ne olduğu hakkında bilgi verildikten sonra kafa karışıklığını önlemek açısından empatinin ne olmadığı, basamakları ve empati seviyeleri üzerinde duruldu. Araştırmanın ikinci bölümünde söylem, söylemin unsurları, oluşumu ve kuralları; üçüncü bölümünde ise söylem çözümlemesi, söylem çözümlemesinde kullanılan yaklaşımlar hakkında bilgi verildi. Çalışmanın dördüncü bölümü çözümleme aşamasıdır. Fransız bilim adamı Foucault, söylemlerin yorumlamalarından yapılan çıkarımların bilgiyi oluşturduğunu ifade eder ve her söylemde kullanılabilecek tek bir söylem çözümlemesi yöntemi fikrine karşı çıkar; yöntemlerin araştırmacının amaçlarına ve söylemin özelliklerine göre değiştirilip geliştirilebileceğine işaret eder. Bu yaklaşım doğrultusunda Gee'nin söylem çözümleme yöntemi kullanılarak Ahmet Ümit'in Kırlangıç Çığlığı (2018) romanı, Van Dijk'in söylem çözümleme yöntemi ile Oya Armutçu'nun Müebbet Israrı adlı haber metni, Halliday'in Sistemli Fonksiyonel Linguistik çözümleme yöntemi ile Lipton Ice Tea İç, Kolaya Kaçma ve Özenle Seçilen Bal-Balparmak reklamları incelenmiştir. Değerlendirme ve sonuç aşamasında ise çözümleme sonucunda elde edilen bulgular eşliğinde kuram ve dilbilgisel temelli değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
Empathy and discourse analysis are two concepts of different disciplines. This study combines these two concepts under the same topic with an interdisciplinary approach. There are discourse studies that determine the appearance of different concepts in the texts but this study is important for the field as it focuses only on empathy.
The study consists of four parts. In the first part, after giving information about what empathy is, in terms of preventing confusion, 'what empathy is not' is discussed. Also, the steps and levels of empathy are argued. In the second part, discourse, elements, formation and rules of discourse and in the third part, information about discourse analysis and approaches used in discourse analysis are given. The fourth part is the analysis phase of the practice on the texts. Foucault, the French scientist, states that inferences from the interpretations of discourses form information and and opposes the idea of a single discourse analysis method that can be used in each discourse. He also indicates that the methods can be changed and developed according to the aims of the researcher and the characteristics of the discourse. In line with this approach, by using Gee's discourse analysis method, Ahmet Ümit's 'Kırlangıç Çığlığı' (2018) novel, by using Van Dijk's discourse analysis method Oya Armutçu's 'Müebbet Israrı' news text and with Halliday's Systematic Functional Linguistics analysis method 'Lipton Ice Tea İç', 'Kolaya Kaçma' and 'Özenle Seçilen Bal-Balparmak' ads were analyzed. In the evaluation and conclusion part, theory and grammar-based evaluations were conducted with the findings of the analysis.