Bazı armut klon anaçları üzerine aşılı armut çeşitlerinin fidan gelişim performanslarının belirlenmesi
Determination of sapling growth performance of pear cultivars grafted on some pear clone rootstocks
Yazar: SEVGİ SERTTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÖZTÜRK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Armut = Pear

Özet:
Bu çalışma, 2017-2018 yılları arasında bazı armut klon anaçları üzerine aşılı armut çeşitlerinin aşı başarısı ve fidan gelişim performanslarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu çalışmada, 'Deveci', 'Williams', 'Santa Maria' ve 'Abate Fetel' armut çeşitleri Fox9, Fox11,  OHxF333 ve OHxF87 anaçları üzerine dilciksiz aşı yöntemiyle 18 Nisan 2018 tarihinde aşılanmıştır. Araştırmada % kuru madde miktarı dışında incelenen tüm parametreler üzerine anaçların ve çeşitlerin farklı düzeylerde etki ettiği saptanmıştır. Çalışma sonucunda anaçların aşı tutma oranı üzerine etkisi olmazken aşı sürme ve fidan yaşama oranı üzerine önemli etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Aşı başarısı üzerine çeşitlerin önemli etkisinin olduğu saptanmıştır. Araştırmada aşı tutma oranın %86.7-%100, aşı sürme oranın %80.0-%100, fidan yaşama oranının %77.8-%100 arasında olduğu belirlenmiştir. Aşı tutma ve aşı sürme oranları bakımından 'Santa Maria' ve 'Deveci' çeşitleri en iyi sonucu vermiştir. En yüksek fidan yaşama oranı 'Santa Maria' ve 'Deveci', en düşük ise 'Williams' çeşidinde belirlenmiştir. Fidan gelişme performansı üzerine anaçların önemli etkisinin olduğu belirlenmiştir. Anaç ortalaması bakımından aşı sürgünü uzunluğu en yüksek Fox9, en düşük ise OHxF333 anaçlarında belirlenmiştir. Çeşit ortalaması bakımından ise en yüksek aşı sürgünü uzunluğu 'Santa Maria' çeşidinde saptanmıştır. Araştırmada aşı sürgünü uzunluğunun 96.4 cm-135. 5 cm, aşı sürgünü çapının 17.60 mm-20.94 mm, ortalama yaprak alanının 12.46 cm2-20.17 cm2 arasında olduğu belirlenmiştir. Araştırmada en yüksek I. sınıf fidan oranı Fox11 anacı üzerine aşılı 'Deveci' çeşidinde saptanmıştır. Pazarlanabilir fidan oranı %74.6 ile %90.0 arasında değişkenlik göstermiştir. Çeşitler bakımından en yüksek pazarlanabilir fidan oranı 'Deveci' ve 'Santa Maria', en düşük ise 'Abate Fetel' çeşidinde belirlenmiştir. Araştırmada fidan kalite kriteri olarak 'Dickson Kalite İndeksi' ve 'Meyve Fidanı Kalite İndeksi' çeşitler arasında sırasıyla 21.3 – 28.8 ve 18.7-60.7; anaçlar arasında 20.9-26.5 ve 22.1-66.0 arasında değişiklik göstermiştir. Modern meyveciliğin gereği olan dallı fidanların kalitesinin belirlenmesinde 'Dickson Kalite İndeksi'ne göre 'Meyve Fidanı Kalite İndeksi'nin kullanımının daha yaralı olacağı sonucuna varılmıştır. Bu çalışmada incelenen çeşitlerin armut klon anaçları üzerinde başarılı olarak yetiştirilebileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the graft success and sapling development performances of pear cultivars grafted on some pear clone rootstocks during 2017-2018 years. In this study, 'Deveci', 'Williams, 'Santa Maria' and 'Abate Fetel' pear cultivars were grafted on Fox9, Fox11, OHxF333 and OHxF87 rootstocks by using a splice grafting method in 18th April 2018. In the study, rootstocks and cultivars had found significantly different effects on all parameters examined except for % dry matter. As a result of the study, rootstocks had a significant effect on the graft sprout ratio and the graft survival ratio of saplings while not having an effect on the graft take ratio. Cultivars had a significantly effect on graft success. In the study, graft take ratio ranged from 86.7% to 100%, the graft sprout ratio ranged from 80.0% to 100% and the sapling survival ratio ranged from 77.8% to 100%. 'Santa Maria' and 'Deveci' cultivars gave the best results in terms of graft take and graft sprout ratios. The highest sapling survival ratio was determined by 'Santa Maria' and 'Deveci', and the lowest by 'Williams'. Rootstocks had a significant effect on sapling development performance. In terms of rootstocks mean, the highest shoot length was in Fox9 and the lowest in OHxF333 rootstocks. In terms of cultivar mean, the highest shoot length was observed from 'Santa Maria' cultivar. In the study, the graft shoot length varied from 96.4 cm to 135cm, the shoot diameter varied from 17.60 mm to 20.94 mm and the average leaf area varied from 12.46 cm2 to 20.17 cm2. The highest first class sapling ratio was found in the 'Deveci' cultivar grafted on Fox 11 rootstock in the study. The marketable sapling ratio ranged from 74.6% to 90.0%. The highest marketable sapling ratio was observed from 'Deveci' and 'Williams' and the lowest in 'Abate Fetel' in terms of cultivars. In the study, the sapling quality as the Dickson Quality Index and the Fruit Sapling Quality Index were 21.3 - 28.8 and 18.7-60.7, respectively, among the cultivars; among the rootstocks were 20.9-26.5 and 22.1-66.0, respectively. It was concluded that the use of the 'Fruit Sapling Quality Index' would be more beneficial than the 'Dickson Quality Index' in determining the quality of branched saplings, which is a requirement of modern fruit growing. In this study, it was concluded that examined pear cultivars can be grown successfully on pear clone rootstocks.