Menopoz döneminde bitkisel ürünlerin kullanımına dair bir değerlendirme
An evaluation of the use of herbal products in the menopausal period
Yazar: CEREN ARSLAN TAŞKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ŞEN UTSUKARÇİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkisel ürünler = Vegetable products ; Cinsel bozukluklar = Sex disorders ; Cinsel işlev bozukluğu-fizyolojik = Sexual dysfunction-physiological ; Etnobotanik = Ethnobotany ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Menopoz = Menopause ; Östrojenler = Estrogens

Özet:
Kadınlar hayatları boyunca çeşitli cinsiyet hormonlarının etkisi altında fizyolojik değişimlerle yaşlarına göre çeşitli evrelerden geçmektedirler. Kabaca 15-45 yaşları arasındaki prodüktif dönemde yumurtalıklar yumurtlama ile beraber siklik olarak östrojen, progesteron ve az miktarda testosteron üretmektedir. Prodüktif cinsel yaşamın bitmesi demek olan menopozdan sonra yumurtalıklarda hormon üretimi yapılamamaktadır. Hormonların dengeli salınması sağlıklı bir reprodüktif ve cinsel yaşamın olmasını sağlarken, eksiklik ve dengesizliği çeşitli jinekolojik şikayet ve cinsel fonksiyon bozukluklarına yol açmaktadır. Hormonal dengesizliklerde kimyasal hormon tedavisinin yanı sıra giderek artan miktarda fitoterapötik ajanlardan yararlanılmaktadır. 
Bu çalışmada Anadolu'da kadınların menopozal dönem şikayetlerine karşı  kullandıkları bitkiler ele alınmıştır. Etnobotanik çalışmalar veritabanlarında tarandıktan sonra halk arasında kadın hastalıklarında kullanılan bitkiler ve kullanılış yöntemleri, içerik ve biyolojik aktiviteleri incelenmiştir. Kadınların hormonal düzeylerine etki eden bitkiler, özellikle menopoz döneminde vazomotor semptomlar, duygudurum değişiklikleri, cinsel fonksiyon bozuklukları, genitoüriner sendrom, obezite ve osteoporoza karşı etkinliği bulunan, afrodizyak olarak etkinliği tercih edilen bitkiler  değerlendirilmiş ve bunun ışığında yapılan bilimsel çalışmalar incelenmiştir. Kadınların menopoz dönemindeki şikayetlerinde ve onunla beraber gelen cinsel isteksizlik ile ilgili kullanılabilecek ya da çalışmaların ilerletilmesinin yararlı olacağı bitkilerin saptanması hedeflenmiştir.

Abstract:
Women go through various phases  of physiological changes according to their ages throughout their lives under the influence of various sex hormones. During the productive period, which is roughly between the ages of 15 and 45, ovaries produce estrogen, progesterone, and a small amount of testosterone along with the ovulation cycle. After menopause, which means the end of the reproductive period, hormone production can no longer be made in the ovaries. While the balanced release of hormones ensures a healthy reproductive and sexual life, its deficiency and imbalance manifests itself through various gynecological and sexual dysfunctions. In addition to the chemical hormone therapy, recently the  trend to use phytotherapeutic agents against hormonal deficiency and imbalances has   increased.
In this study, the plants traditionally used by the Anatolian women against menopausal  complaints are investigated. After scanning the research databases for ethnobotanical studies, the plants used in gynecological diseases and their methods of use, contents and biological activities are identified and examined in detail. The plants that affect the hormonal levels, particularly the ones that are effective during the menopausal period against vasomotor symptoms, mood changes, sexual dysfunction, genitourinary syndrome, obesity and osteoporosis, and that are preferred for their aphrodisiac activity, have been surveyed and scientific studies covering these plants have been evaluated. 
The study has aimed to determine the plants that could be utilized for the relief of menopausal complaints and improve the loss of sexual desire, or that have  the potential to benefit from further research.