Cerrahi hemşirelerinin uyku kalitesi ve dikkat düzeyleri arasındaki ilişkininincelenmesi
The examination of the relationship between sleep quality and attention levels of surgical nurses
Yazar: AYŞE UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. SAİDE FAYDALI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index

Özet:
Meslek gereği vardiyalı çalışma durumunda olan hemşireler, alışılmış çalışma ve sosyal yaşamın dışında uyku uyanıklık döngüsünün bozulduğu bir çalışma temposu içerisindedir. Bu açıdan uyku problemleri sıklığının daha yüksek, uyku kalitesinin ise daha düşük olması kaçınılmazdır. Uyku kalitesinin sağlanamaması, dikkat ve konsantrasyonda azalmaya ve tıbbi hataların artmasına neden olabilmektedir. Bu çalışma hasta sirkülasyonun, riskli tedavi ve bakım uygulamalarının yoğun olduğu, dikkat ve konsantrasyonun önemli olduğu cerrahi alanlarda çalışan hemşirelerin uyku kalitesi ile dikkat düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacı ile gerçekleştirilmiştir.
Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türdeki çalışma, 06 şubat – 10 mart 2024 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi cerrahi klinikleri, cerrahi yoğun bakım üniteleri ve ameliyathanede çalışan 218 cerrahi hemşiresi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler "Soru Formu", "Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi" ve "d2 Dikkat Testi" kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin normal dağılıp dağılmadığı Shapiro Wilk normallik testi ile değerlendirilmiş ve ölçek skorlarının normal dağılıma uygun olmadığı bulunmuştur. Bu nedenle iki grubun karşılaştırılmasında Mann Whitney U Test, ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında ise Kruskal Wallis Test kullanılmıştır. Çoklu karşılaştırmalar Bonferroni düzeltmesi ile yapılmıştır. Sayısal değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon katsayısı ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın öncesinde katılımcıların bilgilendirilmiş onamları, ölçeklerin kullanımı için izinler, etik kurul onayı ve kurum izinleri alınmıştır. 
Araştırmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 31,80± 6,99 yıl olup, %75,7'si kadın ve %60,6'sı evlidir. Katılımcıların %78,4'ü lisans veya lisansüstü mezunudur. PUKİ ölçeği toplam skor ortalaması 8,84±3,63 puan olup, çalışanların %87,6'sının kötü uyku kalitesine sahip olduğu saptanmıştır. D2 dikkat testinin boyutlarında hemşirelerin toplam işaretleme sayıları (TN) ortalama 531,74±72,90, test performansı (TN-E) 452,97±69,80, konsantrasyon puanları (CP) 154,10±47,76 ve hata puanları (%E) 14,56±8,51 olarak bulunmuştur. Hemşirelerin iyi ya da kötü uyku puanına sahip olmalarının dikkat düzeyleri üzerinde etkisi bulunmamıştır. Hemşirelerin özelliklerine göre dikkat düzeyleri incelendiğinde ise; yaşı daha yüksek olanların konsantrasyon düzeylerinin azaldığı, hata puanlarının ise arttığı saptanmıştır. Test performansı ve konsantrasyon puanlarının10 yıl ve üzerinde deneyime sahip olanlarda, hata puanlarının ise 1 yıldan az deneyimi olanlarda anlamlı şekilde düştüğü saptanmıştır. Hemşire başına düşen hasta sayısı 7 ve üzerinde olanlarda, toplam işaretleme sayısı, test performansı ve konsantrasyon puanları daha düşük bulunmuştur. Son bir ayda hata yaptığını belirtenlerin hata puanı daha düşüktür (p<0,05). Uykusunun düzensiz olduğunu belirtenlerin toplam işaretleme sayıları anlamlı şekilde daha yüksekken (p<0,05), test performansı, konsantrasyon puanı ve hata puanlarında fark bulunmamıştır. Cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, aile tipi, bakım verilen bireyin varlığı, sigara ve alkol kullanımı, çay ve kahve tüketimi, çalışılan alan, vardiya şekli, fazla mesai yapma durumlarının dikkat düzeyleri üzerine etkisi bulunmamıştır. Hemşirelerin son bir ayda yaşadıkları sorunlar ile dikkat düzeyleri arasında da anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. 
Sonuç olarak; bu çalışmada hemşirelerin çoğunluğu kötü uyku kalitesine sahip olsa da uyku kalitesi ile dikkat düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.  Hemşirelerin d2 dikkat testi sonuçlarını yaşın, deneyimin, hemşire başına düşen hasta sayısının artmasının, düzensiz uykunun, tedavi ve bakım sırasında hata yapmanın etkilediği saptanmıştır. Bu sonuçlar dikkate alınarak ilerleyen yaş, deneyim ve bakım verilen hasta sayısı dikkate alınarak yeterli hemşire istihdamının planlanması dikkat ve konsantrasyonu sağlamak için önemli görülmektedir.

Abstract:
Nurses, who work shifts due to their profession, are in a work tempo where the sleep-wake cycle is disrupted outside of their usual work and social life. In this respect, it is inevitable that the frequency of sleep problems is higher and sleep quality is lower. Failure to provide sleep quality can lead to a decrease in attention and concentration and an increase in medical errors. This study was conducted to examine the relationship between sleep quality and attention levels of nurses working in surgical areas where patient circulation, risky treatment and care practices are intense, and attention and concentration are important.
The descriptive and correlational study was conducted with 218 surgical nurses working in Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital surgical clinics, surgical intensive care units and operating rooms between February 06 and March 10, 2024. Data were collected using the "Questionnaire", "Pittsburgh Sleep Quality Index" and "d2 Attention Test" with face-to-face interview technique. The normal distribution of the data was assessed using the Shapiro Wilk normality test, and it was found that the scale scores were not normally distributed. Therefore, the Mann Whitney U Test was used to compare two groups, and the Kruskal Wallis Test was used to compare more than two groups. Multiple comparisons were made with the Bonferroni correction. Relationships between numerical variables were evaluated with the Spearman correlation coefficient. Informed consent, permissions for the use of the scales, ethics committee approval, and institutional permissions were obtained from the participants before the study. 
The average age of the nurses participating in the study was 31.80±6.99 years, 75.7% were female, and 60.6% were married. 78.4% of the participants had a bachelor's or master's degree. The total PSQI scale score average was 8.84±3.63 points, and 87.6% of the employees were found to have poor sleep quality. In the dimensions of the D2 attention test, the nurses' total marking numbers (TN) were found to be 531.74±72.90 on average, test performance (TN-E) 452.97±69.80, concentration scores (CP) 154.10±47.76 and error scores (%E) 14.56±8.51. The nurses' good or bad sleep scores had no effect on their attention levels. When the attention levels of the nurses were examined according to their characteristics, it was found that the concentration levels of those who were older decreased and their error scores increased. It was found that test performance and concentration scores significantly decreased in those with 10 years and more experience, while error scores decreased in those with less than 1 year of experience. The total marking numbers, test performance and concentration scores were found to be lower in those with 7 and more patients per nurse. Those who stated that they made errors in the last month had lower error scores (p<0.05). While the total number of markings of those who stated that their sleep was irregular was significantly higher (p<0.05), no difference was found in test performance, concentration score and error scores. Gender, education level, marital status, family type, presence of an individual receiving care, smoking and alcohol use, tea and coffee consumption, field of work, shift type and overtime working were not found to have an effect on attention levels. There was also no significant relationship between the problems experienced by nurses in the last month and their attention levels.
As a result; although the majority of nurses in this study had poor sleep quality, no significant relationship was found between sleep quality and attention levels. It was determined that the d2 attention test results of nurses were affected by age, experience, increasing number of patients per nurse, irregular sleep and making mistakes during treatment and care. Considering these results, planning sufficient nurse employment considering increasing age, experience and number of patients receiving care is considered important to ensure attention and concentration.