Afganistan'da demokratik cumhuriyet dönemi siyasi ve sosyal hayat 1978-1992
Political and social life of Afghanistan in the period of democratic republic 1978-1992
Yazar: MOHAMMAD JAWAD NİKİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY YILMAZ DİKO
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Cumhuriyet = Republic ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Demokrasi = Democracy ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi tarih = Political history ; Sosyal hayat = Social life

Özet:
İnsanoğlu tarih boyunca başından geçen önemli olayları ve tecrübeleri gelecek nesillere aktarma gayreti içerisinde olmuştur. Bu tarihî birikim ve anlatılar yazının icadına kadar daha çok sözlü ve görsel imgelerle sağlanırken, yazının icadıyla birlikte, insanlar kendileri açısından önemli olan olayları yazıp kaydetmişlerdir. İlk tarihsel veriler ortaya konulmaya başladığında tarihteki önemli olayların dikkat çekici ve çarpıcı tanımlarla ifade edilmiştir. Bu bağlamda, 20. yüzyıl siyasi tarihinin en önemli olaylarından biri kabul edilen Afganistan Savaşı'nı nitelendirmek için sıklıkla kullanılmış çarpıcı ve çekici tanımlamalar görülmektedir.
Bu çalışmada, Afganistan'ın bu özel döneminin siyasi ve sosyal tarihi araştırılmıştır. Artık tarihin yalnızca siyasi tarihten ve hatta siyasi tarihin de yalnıcza yönetici elitin tarihinden ibaret bir alan olmadığı neredeyse herkes tarafından kabul edilmektedir. Şüphesiz, tek tip bir tarih algısı yerine farklılıkların, iniş çıkışların ve hatta çatışmaların olduğu bir tarih anlayışı ve bu bağlamda farklı disiplinlerden de beslenerek ele alınan çalışmalar tarihi kesinlikle daha renkli ve ufuk açıcı hale getirecektir.  
Bu çalışmada aslında "28 Nisan 1978 tarihinde yaşanan Savr darbesiyle Afganistan Demokratik Halk Partisi'nin iktidara gelmesi, Sovyet müdahalesi ve sonrasında ne olmuştur" sorusunun cevabı bulunmaya çalışılmıştır.  Bu çerçevede, Afganistan yakın tarihi temelinde monarşi döneminden cumhuriyet dönemine kadar tarihsel sürecin genel bir değerlendirmesi, bu dönemde Marksist-Leninist düşüncenin yayılması ve Sovyetler Birliği'nin Afganistan'da nüfuz kazanması, ADHP'nin oluşumu ve gelişimi, Savr darbesi, Sovyet askeri müdahalesi ve sonrası etki ve sonuçları analiz edilmiştir.

Abstract:
For centuries, human kind has had an effort of transferring the moral lessons to the next generations learned from significant events that has been experienced in the course of history. While these narrations had been produced mostly with oral and visual images till the invention of writing, special situations began to be recorded in the aftermath of the invention of writing. When the first historical data began to be revealed, important events in history were expressed with remarkable and striking definitions. In this context, similar definitions often used to characterize the Afghanistan War- which is considered one of the most important events of the 20th century political history- are seen.
In this study, the political and social history of this special period of Afghanistan has been investigated. It is now almost accepted that history is not just a political history, and even political history is not just a history of the ruling elite. Certainly, rather than a uniform sense of history, a history understanding of differences, fluctuations, and even conflicts, and in this context, feeding from different disciplines will certainly make the works more colorful and vivid.
In this study, it has been tried to find the answer to the question of what happened after the Savr coup which People's Democratic Party of Afghanistan come to power with, the Soviet intervention and what happened after. In this context, general evaluation of historical process of Afghanistan from monarchy to republic period, the spread of Marxist-Leninist thought and the influence of the Soviet Union in Afghanistan,  PDPA formation and development, Savr coup, Soviet military intervention was examined and its effects and results were analyzed.