Tanzimat'tan I. Dünya Savaşı'na kadar Osmanlı'da birahaneler ve birahanecilik (İstanbul ve İzmir örneği)
Pubs and barkeeping from Tanzimat to World War I in Ottoman empire (case of Istanbul and Izmir)
Yazar: İHSAN ERDİNÇLİ
Danışman: PROF. DR. FAHRETTİN TIZLAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkoller = Alcohols ; Batılılaşma = Westernization ; Biracılık sektörü = Brewing industry ; Birahaneler = Pubs ; Kültür = Culture ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; İstanbul = Istanbul ; İzmir = Izmir ; İçkiler = Drinks

Özet:
Batılılaşma hareketlerinin Tanzimat halkasını çıkış noktası kabul eden bu çalışma, birahanelerin ve birahanecilik faaliyetlerinin Osmanlı günlük yaşamında üstlendiği rolü, I. Dünya Savaşı'na kadar İstanbul ve İzmir eksenli olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır. Birahaneler ve birahanecilik faaliyetleri, doğrudan içki kültürünün bir parçası olduğu için de, öncelikle Osmanlı içki kültürünün ortaya konmasına odaklanılmıştır.İçki kültürünün ortaya çıkışındaki en temel faktörlerden biri, Osmanlı'daki gayrimüslim nüfusun varlığıdır. Fethedilen topraklardaki gayrimüslim unsurlara İslamî esaslar çerçevesinde muamele edilerek kendi kültürlerini sürdürmelerine imkân tanınması, muazzam bir içki kültürünün oluşumunu da beraberinde getirmiştir. Bu içki kültürünün temelini de, meyhaneler oluşturmuştur. Bira ve birahanelerse, Batılılaşma hareketinin sonucu olarak Osmanlı içki kültürüne girmiştir. Bira ve birahaneler, siyasî gelişmelerden de etkilenmiştir. Almanlara duyulan hayranlık, bir yandan biraya olan rağbeti arttırırken, diğer yandan da birahanelerin konumunu güçlendirmiştir.Birahaneler, müşteri kitlesi bakımından meyhanelerden farklı bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Birahanelerin müşteri kitlesi, üst tabakaya mensup kişiler olduğu ve bu yüzden kavga, adam yaralama ve öldürme olaylarına az rastlandığı için, birahanelere kapanış saatleri ve eğlence türleri açısından tolerans tanınmıştır. Fakat yine de birahanelerde, sarhoşluğun etkisiyle suç işlenmiş, kavgalar çıkmıştır. Birahaneler, aynı zamanda suçlu kişilerin gizlendikleri ve anarşistlerin toplantılar düzenledikleri yerler haline gelmiştir.Birahaneler, sadece biranın içildiği yerler olmadığı gibi, bira da sadece birahanelerde içilmemiştir. Birahanelerde, biranın yanı sıra şarap, konyak gibi farklı türde içkiler de tüketilmiştir. Ayrıca birahaneler, müşterilerine, Doğu ve Batı mutfağından yemeklerle de hizmet vermiştir. Birahanelerin önemli bir özelliği de, yerli ve yabancı gazeteler bulundurmasıydı. Birahanelerin bu şekilde çok çeşitli alanlarda hizmet vermesi ve müşteri kitlesinin genellikle üst tabakaya mensup kişilerden oluşması, onu Osmanlı içki kültüründe önemli bir konuma taşımıştır.Anahtar KelimelerOsmanlı İmparatorluğu, Gayrimüslim, İçki kültürü, Meyhane, Yasak, Batılılaşma, Bira, Birahane, İstanbul, İzmir.

Abstract:
This study which deems Tanzimat, a phase of Westernization movements, as its starting point aims to reveal the role that pubs and barkeeping played in Ottoman daily life until World War I on the axis of Istanbul, Izmir. Since pubs and barkeeping activities are parts of alcoholic drink culture, it was primarily focused on disclosing the alcoholic drinks culture during Ottoman period.One of the basic factors in the emergence of alcoholic drinks culture is the existence of non-muslim communities in the Ottoman Empire. Treating the non-muslim communities in the conquered lands within the framework of Islamic principles and allowing them to maintain their own culture brought about the emergence of an enormous alcoholic drinks culture. And the taverns formed the basis of this alcoholic drinks culture. Beer and pubs entered the alcoholic drinks culture as a result of the Westernization movement in the Ottoman Empire. Beer and pubs were also affected from the political developments. Admiration for Germans both increased the demand for beer and strengthened the status of the pubs.Pubs were subject to an evaluation different from that of taverns concerning the customer mass. Because the customer mass of the pubs is composed of high ranking people and thus there were fewer incidences of fighting, injuring, and murder, they were shown tolerance regarding the closing time and kinds of entertainment. However, crimes were committed in the pubs under the influence of drunkenness, and fights took place. In the meantime, pubs turned into places where the criminals hid and the anarchists held meetings.Pubs were not the only places where the beer was drinken, nor beer was drinken exclusively in pubs. Besides beer, various alcoholic drinks such as wine, cognac, and brandy were also consumed in pubs. In addition, pubs served meals of Oriental and Western cuisines to their customers. Another important characteristic of the pubs was that they provided local and foreign newspapers. Serving in a variety of fields and having a customer profile of high ranking people put the pubs on an important status of alcoholic drinks culture in the Ottomans.Key WordsThe Ottoman Empire, Non-muslim, Alcoholic Drinks Culture, Tavern, Prohibition, Westernization, Beer, Pub, Istanbul and Izmir.