Âşık tarzı şiir geleneğindeki elifnâmelerde tasavvufi motifler
Sufi motifs in elifnames in the minstrel style poetry tradition
Yazar: MUHAMMET SÜMER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN NURİ KARADAYI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aşık edebiyatı = Minstrel literature ; Aşıklar(Aşıklık geleneği) = Minstrel tradition ; Tasavvuf edebiyatı = Literature of mysticism ; Tasavvufi unsurlar = Mystical elements ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk tasavvuf edebiyatı = Turkish mysticism literature ; Şairler = Poets

Özet:
Türk Edebiyatı'nda harflerle ilgili söz hünerlerinin yer aldığı türlerden biri de elifnâmelerdir. Eski dönemlerden itibaren kullanılan, bilhassa dinî-tasavvufî muhtevalarda eser veren şairlerin kullandığı bir tür olan elifnâmeler, harflerin şiirlerde "elif" harfiyle başlayıp "ye" harfine kadar veya "ye" harfiyle başlayıp "elif" harfine kadar sıralanmasıyla ortaya çıkan manzum eserlerdir. Harf sembolizminin yoğun bir şekilde yer aldığı türlerden biri olan elifnâmeler, Âşık Tarzı Şiir Geleneği içerisinde de geniş bir kullanım alanına sahip olmuştur. Âşık Tarzı Şiir Geleneği'nde, âşıkların ustalıklarını gösterdikleri bir tür olarak karşımıza çıkan elifnâmelerde, tasavvufî tema ve motiflerin yoğun bir şekilde işlendiği görülmektedir.   
Bu çalışmada Âşık Tarzı Şiir Geleneği içerisinde yetişen ve elifnâmelerinde tasavvufî motifleri yoğun bir şekilde işleyen âşıkların kısaca hayatları, tarikat çevreleriyle olan irtibatları ve elifnâmelerindeki tasavvufî muhteva ele alınmıştır. Elifnâmelerdeki harflerin, tarikat çevrelerinde yer alan ve tasavvuf kültürüne âşina olan âşıklarda tasavvufî çağrışımlar yaptığı anlaşılmaktadır. Âşıklar, tasavvufî düşüncenin ve tarikat çevrelerinin etkisiyle duygu ve düşüncelerini elifnâmelerinde tasavvufî motiflerle ârifâne ve sûfiyâne bir eda ile dile getirmişlerdir. Bu noktada harfler, âşıkların dilinde önemli bir tasavvufî sembol olmuştur.

Abstract:
Elifnames are one of the genres in which the vocabulary skills about letters take place in Turkish literature. Elifnames, which are a genre used by poets who have started to be written in our literature since ancient times, especially those who work in religious-mystical content, are verse works that emerge by arranging the letters starting with the letter "elif" until the letter "ye" or starting with the letter "ye" until the letter "elif". Elifnames, which are one of the genres in which letter symbolism is heavily involved, have also had a wide area of use within the Minstrel Style Poetry Tradition. In the tradition of Minstrel Style Poetry Tradition, it is seen that mystical themes and motifs are intensely processed in elifnames, which appear as a genre in which the minstrels show their mastery.
In this study, the lives of the minstrels who grew up in the Minstrel Style Poetry Tradition and used sufistic motifs intensively in their elifnames, their relations with the sect circles and the mystical content in their elifnames were discussed. It is understood that the letters in the elifnames have sufi connotations in the minstrels who are in the sect circles and are familiar with the sufi culture. The minstrels expressed their feelings and thoughts with mystical motifs in their elifnames in a wise and mystic tone, under the influence of mystical thought and cult circles. At this point, letters have become an important mystical symbol in the language of lovers.