1844-1845 (h.1260-1261) tarihli temettuat defteri'ne göre Uluborlu Kazası'nın sosyal ve ekonomik yapısı
The social and economic structure of Uluborlu Town in accordance with temettuat defters dated 1844-1845 (h.1260-1261)
Yazar: SAMİ SİNAV
Danışman: Y.DOÇ.DR. BEHSET KARACA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Nüfus = Population ; Tarım = Agriculture ; Vergiler = Taxes

Özet:
Osmanlı devletinin 19. yüzyıl toplum yapısını anlamamıza yardımcı olacak bu çalışma, sadeceH.1260-1261 tarihlerindeki Uluborlu'yu anlatan bir eser olarak değerlendirilmemelidir. Makroekonomik altyapının on beş yirmi yılda dahi değişmediği göz önüne alındığında bu çalışmanın, 19.yybaşlarından yüzyılın sonlarına kadar, 1800'lü yılların ekonomik ve sosyal yapısını ortaya çıkaracak birçalışma olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Günümüz sosyal ve ekonomik koşullarının altyapısının da bu yıllarda atıldığını düşünecek olursak konunun sosyal ve ekonomik tarih açısındanönemi anlaşılacaktır. Bu nedenle yerel tarih adına yapılan sosyal ve ekonomik tarih çalışmaları oldukçaönem kazanmıştır. Biz de 1844?1845 yıllarında Konya Eyaleti'ne bağlı Hamid Sancağı kazalarındanUluborlu'nun toplumsal ve iktisadi yapısını araştırarak bu hedefe katkıda bulunmaya çalıştık.Çalışmamızda ana kaynak olarak 10594 numaralı Uluborlu Temettuat defterinden faydalandık.Osmanlı Devleti'nin vergi kaynakları ve mükelleflerini tespit amacıyla, taşrada, büyük bir gayret vehassasiyetle uygulanmış olan Temettuat sayımları, 19. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin sosyal ve ekonomikyapısı ile ilgili bilgi vermektedir. Ancak amacı sadece vergi düzenlemeleri yapmak olan bu sayımlardakurumlar ve idari yapı gibi konular incelenmemiştir. Bu konudaki eksiklikler diğer arşiv kaynakları vetetkik eserlerle tamamlanmaya çalışılmıştır.Dört bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, Uluborlu adının kökeni ve anlamıaçıklanmaya çalışıldı. Yörenin ilkçağlardaki tarihine kısaca değinildi. Ardından ilçenin Selçuklular,Beylikler ve Osmanlı'ya ilhak dönemlerine ilişkin özet bilgi verildi. Daha sonra 1400'lerden 1800'lerekadar Uluborlu'nun özet tarihi anlatıldı. Ek olarak tapu tahrir defterlerine göre kazanın 1500'lüyıllardaki durumu gözler önüne serildi. Böylece temel kaynağımız olan Uluborlu Temettuat Defteri'nindeğerlendirmesine geçildi. Burada Tanzimat sonrası idari ve mali reformlara girilerek, dönemin vergidüzeni ve tahrirlerin yapılışı konuları ele alındı. Bu tahrirler içinde yer alan Temettuat tahrirleri vekayıtların tutulduğu Temettuat defterleri hakkında ayrıntılı bilgi verildi.Çalışmamızın, ikinci bölümünde 19.yüzyılda kazanın nüfusuna, idare ve toplum yapısına,eğitim, dini yapı ve meslek grupları konularına yer verildi. Ayrıca, vilayet salnamelerine göreUluborlu'nun genel yapısı hakkında bilgiler verildi.Üçüncü bölümde Uluborlu'nun ekonomik faaliyetlerinden tarım, hayvancılık, dokumacılık veticaret konularına değinildi. Özellikle tarım yapılan toprak miktarı ve ziraati yapılan ürünler türlerinegöre tablo ve grafikler yardımıyla değerlendirildi. Ardından, hayvanlar sınıflandırılarak türlerine görehayvancılık faaliyetleri ele alındı.Dördüncü bölümde ise 19. Yüzyıl ortalarında Uluborlu kazasının ekonomik yapısınadeğinilerek, gelir getiren faaliyetler, menkul ve gayr-i menkul gelir kaynakları, alınan vergiler,vergilerin çeşitleri ve bunların dağılımı üzerinde duruldu.Bu çalışma ile 19. yüzyıl ortalarında bir kaza olan Uluborlu'nun, Osmanlı'nın son dönemindekitarihi aydınlatılmaya çalışıldı.Anahtar Kelimeler: Uluborlu, Temettuat, Hane, Nüfus, Ekonomi, Tarım, Hayvancılık, Öşür,Vergi.

Abstract:
This study which will be helpful to understand the structure of society of the Ottoman State inthe 19th Century should not only be seen as a study depicting Uluborlu between the dates of H.1260-1261. Taking into consideration that the macroeconomic infrastructure does not change even fifteen ortwenty years, it should not be a mistake to claim that this study is to reveal the economic and socialstructure of the years 1800s from the beginning to the end of 19th Century. The importance of the issuein terms of social and economic history will be comprehended if one considers that the infrastructure oftoday?s social and economic conditions were formed in those days. Therefore social and economichistory studies done for the local history have gained importance on a large scale. Thus, we havecontributed to this objective by researching the social and economic structure of Uluborlu county ofHamid Sanjak, dependent on the province of Konya between 1844-1845.It has been used Uluborlu Temettuat Defter no.10594 as the main source of our study. TheTemettuat censuses which have been executed in a great effort and sensitivity in the provinces in orderto determine the tax sources and taxpayers in the Ottoman State gives information about social andeconomic conditions of Ottoman State in the 19th century. However, the issues such as institutions andadministrative structures have not been examined because the aims of such censuses were to make taxarrangements only. The lack of information with regard to that matter has been tried to be completedwith other archive sources and studies.In the first chapter of our study, consisting of four chapters it has been tried to explain wherethe name of Uluborlu came from and its meaning. It has been mentioned about the history of this landin the early ages. After then, relating to Seljuks, belonging to the Beyliks and annexation period ofOttomans. From the 1400s to the 1800s Uluborlu?s history in summary has been explained. In additionto the title deeds registration based on Uluborlu?s condition in the 1500s. Thus, it is passed over toevaluate Uluborlu Temettuat Defter. Here it has been entered to the administrative and financial reform.The matters of tax order and the ways of organizing registration defters (tahrir) have been taken intoconsideration. Detailed information has been given about Temettuat Defters on which the registers werekept.In the second chapter, population, administration and the structure of society, education,religious structure and occupation groups have been provided. Furthermore general information hasbeen given about Uluborlu according to Province Almanacs (Vilayet Salnameleri).In the third chapter the agriculture, animal husbandry, textile industry and commerce inUluborlu have been studied. Especially the amount of land cultivated and the crops grown wereevaluated with the help of tables and graphs in accordance with their sorts.In the fourth chapter, it has been studied the economic structure of Uluborlu in 19th Centuryand examined the activities bringing revenues, revenue sources of movable goods and real estates, thetaxes collected and the types of taxes and distribution of taxes mentioned.With this study, the history of Uluborlu in the last period of Ottoman State in the mid 19thCentury has been tried to enlighten.Key Words: Uluborlu, Temettuat, Household, Population, Economy, Agriculture, AnimalHusbandry, Tithe (öşür), Tax.