Dijitalleşmenin kayıtdışı ekonomiye etkileri
Effects of digitalization on the informal economy
Yazar: İMDAT ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF TEMÜR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik etki = Economic effect ; Kayıt dışı ekonomi = Informal economy ; Sayısal ekonomi = Digital economy ; Sayısallaştırma = Digitization

Özet:
Dünyada son yüz yılda teknoloji yetişilmesi mümkün olamayan bir hızda ilerlemiş ve bilgi iletişim teknolojisi ciddi bir şekilde gelişme kaydetmiştir. Bu gelişmeler ile birlikte dünyada dijitalleşme ve dijital ekonomi kavramlarının kullanımı da her geçen gün artmaktadır.  Dijitalleşmenin ve teknolojinin gelişmesiyle, ulusal sınırlar ortadan kalkmış ve geleneksel ekonominin yerini dijital ekonomi almıştır. Dijital ekonominin gelişme kaydetmesi ile birlikte ülkelerin bu ekonomiyle ilgili yasal mevzuatında eksiklikler meydana gelmiştir.  Geleneksel ekonomi ile ilgili olarak hazırlanan bu mevzuatlar dijital ekonomi için yetersiz kalmıştır. Dijital ekonominin yaygınlaşmasıyla birlikte kayıt dışılık da artış göstermiştir. Ülkeler dijital ekonominin, vergilendirilememesi boşluğunu doldurmak ve kayıt dışılığı azaltmak için mevzuatlarında değişiklikler yapmak zorunda kalmışlar özellikle dijital ekonominin vergilendirilmesi için mevzuat çalışmaları yapmaya başlamışlardır.Ayrıca, dijitalleşme ile birlikte bilgi ve iletişim teknolojisinin de gelişmesiyle artış gösteren e-hizmetler sayesinde, kayıtlı ekonomiye geçiş daha kolaylaşmış ve mükelleflerin takip edilmesi vergilerin daha şeffaf ve verimli bir şekilde toplanması kolay hale gelmiştir. Bununla birlikte geliştirilen ödeme sistemleri ve ödemelerin dijital ortamlarda yapılması ile mükelleflerin takip edilmesi daha kolaylaşmakta ve kayıt dışılık daha az seviyelere indirilmektedir.
Bu çalışmada dijitalleşmenin ve dijital ekonominin gelişmesi ile birlikte kayıt dışılığın nasıl etkilendiği ele alınmıştır. Ülkelerin dijital ekonominin vergilendirilmesi için yaptıkları mevzuat çalışmaları araştırılmıştır. Özellikledijitalleşmenin, kayıt dışı ekonominin azaltılmasında sunmuş olduğu avantajlar incelenmiş ve dijital ekonominin gelişmesi kayıt dışı ekonomiye yapmış olduğu etki araştırılmıştır.

Abstract:
It has emerged with the advancement of technology in the last century in the world at a speed that cannot be reached and the serious development of information communication technology. Along with these developments, the use of the concepts of digitalization and digital economy in the world is increasing day by day. With the development of digitalization and technology, national borders have disappeared and the traditional economy has been replaced by the digital economy. With the development of the digital economy, there have been deficiencies in the legal legislation of countries related to their economies. These legislations prepared for the traditional economy were insufficient for the digital economy. With the increase in the digital economy day by day, informality has also increased. Countries have had to make changes in their legislation in order to fill the void of taxation of the digital economy and reduce informality, and they have made legislative work especially for the taxation of the digital economy. Thanks to e-services, which have increased with the development of information and communication technology along with digitalization, the transition to the formal economy has become easier and it has become easier to track taxpayers and collect taxes more transparently and efficiently. In addition, with the payment systems developed with digitalization, it becomes easier to follow the taxpayers and the informality is reduced to lesser levels by making the payments in digital environments. In this study, it is examined how informality is affected by the development of digitalization and digital economy. Legislation studies of countries for the taxation of the digital economy have been researched. In addition, the advantages of digitalization in reducing the informal economy were examined and the effect of the development of the digital economy on the informal economy was investigated.