Sjörgen sendromlu hastalarda genomik instabilitenin sitogenetik bir biomarker olan kardeş kromatid değişim sıklığı yöntemiyle araştırılması
Investigation of genomic instability of patients with sjögren's syndrome by using sister chromatide exchange analysis
Yazar: SERTAN ERGUN
Danışman: PROF.DR. HAKKI TANYELİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
ÖZET Sjogren Sendrom (SS)'lu hastalarda %5'e varan oranlarda lenfoma geliştiği bilinmektedir. Bu hasta grubunda lenfoma gelişimi için bazı pozitif indikatörlerin varlığı bildirilmiştir. Kardeş Kromatid Değişim (KKD) sıklığının analizi sofistike bir sitomoleküler bir teknik olup, klastogensitenin, genotoksisitenin veya genetik instabilitenin araştırıldığı çalışmalarda kullanılmaktadır. Artmış KKD sıklığı günümüzde artmış kanser riskini ifade eden erken mutajen etkinin biomarkeri olarak kabul edilmektedir. Çalışmamızda, KKD sıklığı analizini kullanılarak lenfoma gelişimi bulunmayan SS'li hastalarda (n=30), tedavisine başlanmamış lenfoma hastalarında (n=15) ve sağlıklı kontrol grubu bireylerinde (n=15) genetik instabilite değerlendirilmiştir. İncelemelerimiz sonunda metafaz başına ortalama KKD sıklıkları SS'li hastalar için 7.771 ±1.495, lenfoma hastalan içi 8.799±0.754 ve sağlıklı kontrol grubunu oluşturan bireyler için 6.645±1.558 olarak bulunmuştur. Üç grubun KKD değerleri istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir (F=9.291; p=0.0001). SS'li hasta ve sağlıklı kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0.107).SS'li hasta grubu ile lenfomalı hasta grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı (p=0,007), lenfomalı hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubu arasında istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı (p=0.0001) fark bulunmuştur. Çalışmamızda SS'li hasta grubumuzda kesim noktasından yüksek KKD sıklığına sahip 18 hasta, KKD sıklığı lenfoma hastalarının ortalama KKD sıklığından yüksek 5 hasta (% 16.66), KKD değeri kesim noktası değeri üstü, ANA, Ro ve La pozitifliği bulunan ve KKD sıklığı lenfoma hastalarının ortalama KKD sıklığından yüksek 3 hasta (%10) bulunmaktaydı. Çalışmamızda değerlendirdiğimiz bu dört parametre göz önüne alındığında SS'li 3 hasta lenfoma gelişimi açısından 'risk grubunu' oluşturuyordu. Bu sonucun doğrulanabilmesi için, bu hastaların lenfoma gelişimi açısından uzun yıllar takiplerinin yapılması gerekliliğini savunmaktayız. İleride yapılacak çalışmalarda, KKD sıklığı analizi ile birlikte malign transformasyonda belirleyici olduğu düşünülen diğer parametrelerin de değerlendirilerek sonuçların böyle yorumlanması gerekliliğine inanıyoruz. Anahtar Kelimeler: Sjogren Sendromu, Kardeş Kromatid Değişim Sıklığı, Genetik İnstabilite, Lenfoma Gelişimi 99

Abstract:
SUMMARY Investigation of Genomic Instability of Patients with Sjogren's Syndrome by using Sister Chromatide Exchange Analysis It is known that upto 5% of all Sjogren's Syndrome (SS) patients can develop lymphoma. There are some positive indicators for monitoring the develpment of lymphoma in this patient group reported. Sister Chromatide Exchange (SCE) analysis is a sophisticated cytomolecular technic and has found usage in studies in which genotoxicity and genetic instability are evaluated. High frequency of SCE is regarded as a biomarker of early mutagenic effect suggesting increased risk of cancer. We evaluated the genetic instability of SS patients with no sysntops of lymphoma (n=30) who consitute our study group, untreated lymphoma patients (n=15) and healthy controls (n=15) who consitute our control groups by using SCE analysis. We found the mean value of SCE analysis for the groups with SS, with untreated lymphoma and healthy controls respectively as 7.771±1.495, 8.799±0.754, 6.645±1.495. There was statistically significant differences were detected between three groups (p=0.0001). Statistically significance differences occurs between SS patients and lymphoma patients (p=0.007) and also between lymphoma patients and healthy controls (p=0.0001). There were 18 patients with SS whose SCE frequencies were higher than the cut point in this group itself, five patients with SS (16.66%) whose SCE frequencies were higher than the mean value of SCE frequency of lymphoma patients and three patients (10%) whose ANA, Ro and La positive and SCE frequency were higher than the mean value of SCE frequency of lymphoma patients. We think that those three patients constitute 'risk group for developing lymphoma when these four parametres were taken into consideration. This result can only be verified by the follow-up of long periods of these patients. We believe that in studies like this results should be interpreted by evaluating of the other parametres which play important roles in malign transformation. Keywords: Sjogren's Syndrome (SS), Sister Chromatide Exchange (SCE), Genetic Instability, Lymphoma Development 100