Finansal piyasalarda kıymetli metallerin rolünün belirlenmesi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomiler üzerine ampirik bir uygulama
Determining the role of precious metals in financial markets: An empirical application on developed and developing economies
Yazar: MİRSARİYYA AGHALAROVA
Danışman: PROF. DR. GÜLFEN TUNA
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Altın piyasası = Gold market ; Ekonomik etki = Economic effect ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Gelişmiş ülkeler = Developed countries ; Kıymetli madenler = Precious metals ; Modern portföy teorisi = Modern portfolio theory ; Optimum portföy = Optimal portfolio ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Finansal piyasalarda mevcut olan finansal yatırım araçlarına alternatif olarak ortaya çıkan kıymetli metaller, son dönemlerde zirveye doğru yükselmeye devam ederek yatırımcıların dikkatini çekmeyi başarmıştır. Eskiden para yerine kullanılan kıymetli metaller günümüzde finansal piyasalarda meydana gelen belirsizlik ve olumsuzluklar sebebiyle makroekonomik risklere karşı korunma ve güvenli liman faktörlerine uygun değerlendirilerek portföy çeşitlendirilmesinde yer almaktadır.
Bu çalışmada günümüz itibariyle önemli bir yatırım aracına dönüşen kıymetli metallerin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin geleneksel ve İslami hisse senedi piyasalarına etkisi incelenmiş, bu bağlamda yatırım stratejisi açısından optimal portföyler oluşturulmuştur. Söz konusu varlıklar ve piyasalar arasındaki ilişkiyi incelemek için Maki eşbütünleşme testi kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlarla kovaryans matrisleri kurulmuş ve portföylerin ağırlık, standart sapması, getirileri Excel'in Çözücü eklentisi vasıtasıyla hesaplanmıştır. 2002-2019 yılları arasında kıymetli metaller ile geleneksel ve İslami hisse senedi piyasaları arasındaki uzun dönem ilişkisinin varlığı esas alınarak, Markowitz modeline göre portföy optimizasyonu yapılmıştır.
Analiz sonuçlarını daha nete indirgemek için üç farklı yatırımcı tipi hedef seçilmiştir. Kıymetli metal fiyatlarını baz alarak hisse senedi piyasalarına yatırım yapan birinci ve ikinci tip yatırımcılar için gelişmekte olan ülkelerin İslami hisse senedi piyasalarının en avantajlı yatırım aracı olarak performans gösterdiği ortaya çıkmıştır. Hem dört kıymetli metal hem de hisse senedi piyasasına yatırım yapmak isteyen üçüncü tip yatırımcılar için ise gelişmiş ülkelerin İslami hisse senedi piyasaları daha avantajlı olduğu görülmüştür.
Günümüzde yatırımcılar kıymetli metalleri özellikle kriz zamanlarında güvenli bir liman veya riskten korunma aracı olarak portföylerine eklemektedir. Çalışma sonucunda uluslararası finansal piyasalarda portföy çeşitlendirmesi yapan hem bireysel hem kurumsal bir yatırımcı için gümüş, platin ve paladyumdan ziyade altının her zaman gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için güvenli liman görevi gördüğü kanıtlanmıştır. Buna göre altın genel olarak finansal piyasalarda etkin bir portföy çeşitlendirme aracı olarak kullanılabilir.

Abstract:
Precious metals emerging as an alternative to financial investment instruments available in financial markets have managed to attract the attention of investors by continuing to rise towards the top in recent years. Precious metals that used in place of money in the past, take part in portfolio diversification by considering factors as hedging against to macroeconomic risks and safe haven due to the uncertainties and turmoils occuring in the financial markets today.
This study examines effect of an important investment tool as of today, precious metals on conventional and Islamic stock markets of developed and emerging countries. In this context, optimal portfolios have been created in terms of investment strategy. Maki cointegration test was used to examine the relationship between the said assets and the markets. With the obtained results, covariance matrices were established and the weights, standard deviations and returns of the portfolios were made using the Solver add-on of Excel. Portfolio optimization was made according to the Markowitz model, based on the existence of a long-term relationship between precious metals and traditional and Islamic stock markets between in 2002-2019.
Three different investor type targets were selected in order to make clear of the results of analysis. It has been revealed that Islamic stock markets of emerging countries perform as the most advantageous investment tool for type 1 and type 2 investors that invest in stock markets based on precious metal prices. Islamic stock markets of developed countries have been found to be more advantageous for the third type of investors that want to invest in both the four precious metals and stock markets.
Today, investors add precious metals to their portfolios as a safe haven or hedging tool, especially in times of crisis. As a result of the study, it has been proven that gold, rather than silver, platinum and palladium, always serves as a safe haven for developed and emerging countries for both individual and institutional investors for diversify their portfolio in international financial markets. Accordingly to this, gold can generally be used as an effective portfolio diversification tool in financial markets.