Pulmoner embolide pulmonary embolism severity ındex (PESI) ve plazma laktatın otuz günlük mortaliteyi öngörüsü
Pulmonary embolism severity index (PESI) and plasma laktate predict thirty (30) days mortality in pulmonary embolism
Yazar: IŞIL DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE GÜNALP ENEYLİ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Emboli ve tromboz = Embolism and thrombosis ; Laktatlar = Lactates ; Mortalite = Mortality ; Plazma = Plasma ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu tez çalışması tek merkezde yürütülen, retrospektif, kesitsel ve gözlemsel bir çalışmadır. Çalışma 01 Ocak 2016- 31 Aralık 2017 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı'nında yürütüldü. İbn-i Sina Hastanesi erişkin acil servisine pulmoner emboli şüphesiyle başvuran ve Pulmoner Multi-Detektör Bilgisayarlı Tomografi (MDCT) tetkikiyle Akut Pulmoner Emboli tanısı almış hastalar geriye dönük olarak hastane belge yönetim sistemi ve hasta dosyaları üzerinden tarandı. Elde edilen hasta verileriyle PESI skoru hesaplandı, arter kan gazı analizinde laktat değeri, ekokardiyografide sağ ventrikül yüklenme bulguları, kan tetkiklerinde bakılan troponin, D-dimer, N terminal pro-BNP düzeyleri, hastanede yatışı esnasında enfeksiyon varlığına dair kültür incelemeleri verilerimiz arasına kaydedildi.Akut Pulmoner Emboli Tanısı aldıktan sonraki 30 günlük süreçte ölüm olup olmadığı hastane belge yönetim sistemi ve Sağlık Bakanlığı Ölüm Bildirim Sistemi'nden incelendi.30 günlük mortaliteyi öngörmede Laktat, PESI, troponin, Ekokardiyografide sağ ventrikül disfonksiyonu varlığı, hastada pulmoner emboliye eşlik eden enfeksiyon varlığının istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığı değerlendirildi. Çalışmamızda değişkenlerin bağımlı ve bağımsız oluşları Pearson ki kare testi ve Fisher kesin olasılık testi ile, 30 gün içinde ölüm üzerine etkili faktörler ise Logistik Regresyon yöntemiyle incelendi. Çalışmadaki ana sonlanım noktası olan 30 gün içinde mortaliteyi öngörmede PESI, laktat ve kombine (PESI ve laktat birlikte) kullanımın etkinliği Alıcı İşlem Karakteristiği (Reciever Operating Characteristics –ROC) eğrisi ve eğri altında kalan alan (EAA) ile incelendi. Hastaların yaşları 19 – 100 arasında (68.00± 16.867) idi. Akut Pulmoner Emboli tanısı alan 190 hastanın 40'ında (%21,1) 30 gün içinde ölüm gözlendi. Akut Pulmoner Emboli tanısı alan 190 hastanın 20 tane si Sınıf I grubunda, 22 tanesi Sınıf II grubunda olup bu gruplarda 30 gün içinde ölüm gözlenmemiştir ve mortalite oranı %0 dır. PESI Sınıf III de 38 hastanın 3'ünde (%7,9), PESI Sınıf IV grubunda olan 41 hastanın 7'sinde (%17,1), PESI Sınıf V grubunda olan 69 hastanın 30 unda (%43,5) 30 gün içinde ölüm gözlenmiştir. PESI sınıfları 30 günlük mortaliteyi değerlendirmede istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). PESI nin sensitivitesi %75, spesifitesi %74 saptandı. Laktat düşük olan 163 hastanın 28 inin (%17,2) 30 gün, laktat yüksekliği tespit edilen 27 hastanın ise 12'sinde (%44,4) 30 gün içinde ölüm gözlendi (p= 0,001). Plazma laktatın sensitivitesi %30, spesifitesi %90; PESI ve laktatın sensitivitesi %80, spesifitesi %71,3 bulundu. Logistik regresyon yöntemiyle laktat, PESI Sınıf IV ve PESI Sınıf V değeri analiz edildiğinde PESI varken laktatın mortaliteyi öngörmedeki katkısı istatiksel olarak anlamlıdır (p= 0.033).
Anahtar Kelimeler: laktat, PESI, mortalite, pulmoner emboli.

Abstract:
This is a retrospective, cross-sectional and observational study conducted in a single center. The study was carried out between January 1, 2016 and December 31, 2017 in the Department of Emergency Medicine, Faculty of Medicine, Ankara University. The patients who were admitted to the adult emergency department of Ibn-i Sina Hospital with suspicion of pulmonary embolism and who were diagnosed with Pulmonary Multi-Detector Computed Tomography (MDCT) and were diagnosed as Acute Pulmonary Embolism were retrospectively screened through hospital document management system and patient files. PESI score was calculated with patient data, lactate value in arterial blood gas analysis, right ventricular loading findings in echocardiography, troponin, D-dimer, N-terminal pro-BNP levels in blood tests, and culture studies on the presence of infection during hospitalization were recorded. In a 30-day period after the diagnosis of Acute Pulmonary Embolism, death was assessed by the hospital document management system and the Ministry of Health Death Notification System. Lactate, PESI, troponin, right ventricular dysfunction in echocardiography and the presence of infection in patients with pulmonary embolism were evaluated statistically. The data evaluated in our study; if the quantitative variables are normally distributed, mean ± standard deviation (SD), median (minimum value-maximum value) if not normally distributed, qualitative variables are expressed as frequency (%). Dependent and independent variables were calculated using Pearson chi-square test and Fisher exact probability test. Within 30 days, the effect factors on death were analyzed by logistic regression method. The efficiency of PESI, lactate and combined (PESI and lactate) use in the prediction of mortality within 30 days, which is the main endpoint in the study, was examined by the Reciever Operating Characteristics (ROC) curve and the area under the curve (EAA). The ages of the patients were between 19 and 100 (68.00 ± 16.867). Of the 190 patients diagnosed with Acute Pulmonary Embolism, 40 patients died within 30 days and the mortality rate was 21.1%. Of the 190 patients diagnosed with Acute Pulmonary Embolism, 20 were in the Class I group, 22 were in the Class II group and no deaths were observed within 30 days and the mortality rate was 0%. In PESI Class III, death was observed in 3 of 38 patients (7.9%). Seven patients (17.1%) died in 41 patients with PESI Class IV. Thirty of the 69 patients in the PESI Class V group (43.5%) died within 30 days. PESI classes were found to be statistically significant in evaluating the 30-day mortality (p <0.001). PESI sensitivity was 75% and specificity was 74%. Of the 163 patients with low lactate, 28 (17.2%) died in 30 days. In 12 patients (44.4%) of 27 patients whose lactate elevation was detected, death was observed in 30 days (p = 0.001). Plasma lactate sensitivity was 30%, specificity was 90%. The sensitivity of PESI + lactate was 80% and specificity was 71.3%. When the lactate, PESI Class IV and PESI Class V values were analyzed by logistic regression method, the contribution of lactate to predict mortality was found statistically significant (P = 0.033).
Keywords: lactate, PESI, mortality