Osmanlı zamanından günümüze miras kalan Tokat bakırcılığı ve bakır eşyalar
Coppering in Tokat and copper goods in dailly life durring the XIX th century
Yazar: SERPİL YAZAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM AYKUN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bakır, birçok medeniyet tarafından silah yapımında, el sanatlarında, mutfak eşyası üretiminde ve süs eşyası yapımında kullanılmıştır. Bakır Osmanlı Devleti döneminde öncelikle gündelik yaşamda evlerde, özellikle mutfaklarda sıkça kullanılmıştır. Bunun dışında sikke yapımında, tencere, sahan, leğen, ibrik, tepsi, takı gibi eşya yapımında, bronz top dökümünde kullanımı bakırın önemini daha da arttırmıştır. Osmanlı tereke kayıtlarında bakır eşyaların bolca yer aldığı görülmüştür. Örneğin kadı sicillerinde bulunan tereke kayıtlarında hemen her evde sahan, tas, sini, kazan gibi bakır eşyaların bulunduğu görülmektedir. Öyleyse Türk mutfak kültüründe bakırın önemli bir yeri olduğu, buna bağlı olarak kalaycılık sektörünün de önemli bir yer tuttuğu belirtilmelidir. Tokat ili özellikle Osmanlı Devleti döneminde adeta bakır işleme merkezi olarak öne çıkmıştır. Çeşitli mutfak, banyo ve ev eşyaları farklı ihraç ürünleri Tokat'ta bakırcılar tarafından işlenmiştir. Osmanlı Devleti döneminde bakırcılık ekonomik olarak oldukça önemli bir yere sahiptir. Bakır işletmeciliğinin önemli bir göstergesi olarak bu dönemde Tokat'ta açılmış olan Tokat Kalhanesi şehrin önemini arttırmıştır. Kalhane ya da dökümhane, ham madenin ayrıştırılıp diğer maddelerden temizlendiği saf haldeki madenin ergitilerek külçe haline getirildiği ocaklı yerlerdir. Bu çalışma kapsamında 19. yüzyılda Tokat ilinde bakırcılık ve gündelik yaşamda bakır eşyalar incelenmiş, bakır işlemeciliğine dair bilgi verilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Copper has been used by many civilizations in making weapons, handicrafts, kitchen utensils and ornaments. During the Ottaman Empire period, copper was used frequently used in daily life, especially in homes, especially in kitchens. Apart from this, the use of copper in the making of coins, pots, pans, basins, pitchers, trays, jewelry and bronze ball casting has increased the importance of copper. It has been observed that coper items were abundant in Ottoman estate records. For example, in the inheritanc records in the kadi registers, it is seen that almost every house has copper items such as a pan, a bowl, a tray and a cauldron. Therefore, it should be noted that copper has an important place in Turkish culinary culture, and accordingly the tinsmith industry has an important place. The province of Tokat was used as the center of copper, especially during the Ottoman Empire period. Various kitchen, bathroom and household goods and different export products were processed by coppersmiths in Tokat. During the Ottoman Empire period, coppersmith had a very important place economically. Tokat smelter, which was opened in Tokat during this period as an important indicator of copper mining, increased the importance of the city. Smelters or foundries are places with furnaces, where the raw metal is separated and cleaned from other substances, and the pure mineral is melted and turned into ingots. Within the scope of this study, coppersmithing and copper items in daily life in Tokat province in the 19th century were examined and information about copper processing was tried to be given.