Orhan Pamuk'un romanlarında üçgen arzu
Triangular desire in Orhan Pamuk's novels
Yazar: RAMIL AHMADOV
Danışman: PROF. DR. HANDAN İNCİ ELÇİ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Girard, Rene = Girard, Rene ; Pamuk, Orhan = Pamuk, Orhan ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel ; Üçgen arzu = Triangular desire

Özet:
Fransız edebiyat kuramcısı Renê Girard, 1961 yılında yayınladığı Romantik Yalan ve Romansal Hakikat: Edebi Yapıda Ben ve Öteki adlı kitabında dünya edebiyatının temel klasik romanlarını inceleyerek bir "Üçgen Arzu" modeli oluşturur. Buna göre, karakterler arasındaki ilişkiler ağı üzerinden romanın yapısı ve anlatı gücü üzerinde yorumlar geliştirir. "Üçgen arzu" kuramında arzulanan bir "nesne" (kişi, durum, vb) arzulayan bir "özne" ve bir de arzuyu "dolayımlayan" (harekete geçiren) yer alır. Bu kurama göre, "özne"nin arzusu çoğunlukla saf değildir, kaynağında bir "dolayımlayıcı" yer alır. Arzunun kendiliğinden ortaya çıkması ile bir "dolayımlayıcı" tarafından ortaya çıkarılması romanın niteliğini belirleyen bir durumdur. Örneğin, bir roman arzunun kendiliğindenliğini yüceltiyorsa "romantik", bu yüceltimi kurcalıyor ve arzunun "dolayımlanmış" niteliğini açığa çıkarıyorsa "romansal" eserdir.
Orhan Pamuk'un Romanlarında Üçgen Arzu adlı çalışmanın Giriş bölümünde Orhan Pamuk'un seçtiğimiz romanlarının bu kurama uygunluğu üzerinde durulmuş, Girard'ın Romantik Yalan ve Romansal Hakikat adlı kitabında ortaya koyduğu "üçgen arzu" kuramı hakkında bilgi verilmiş, yazarın gönderme yaptığı felsefi kavramlar açıklanmıştır. Daha sonra Orhan Pamuk'un Sessiz Ev, Kara Kitap, Yeni Hayat, Masumiyet Müzesi ve Kırmızı Saçlı Kadın romanlarında Girard'ın "üçgen arzu" diye kavramsallaştırdığı ilişki ağı saptanmış, bu üçgenlerin romanın yapısındaki yerini sorgulamak amacıyla karakterlerin arzularının ne kadar özgün, ne kadar taklit olduğu, arzunun kimden ve nasıl kaynaklandığı incelenmiştir. Bu romanlardaki "üçgen arzu"nun yanı sıra karakterlerde etkin bir şekilde görülen "ressentiment", "mutsuz bilinç", "bozuk inanç" gibi kavramlar üzerine de yorumlar yapılmıştır. Sonuç bölümünde elde edilen verilerden yola çıkarak bu romanlarındaki "dolayım" ilişkisinin değerlendirmesi yapılmıştır. Kaynaklar bölümünde ise tezi yazarken faydalanan kitaplar, makaleler, tezler alfabetik bir şekilde sıralanmıştır.
Bu çalışmada Orhan Pamuk'un romanları "üçgen arzu" kuramına göre incelenmiş ve sonuçta "romansal" roman sınıfına girdikleri saptanmıştır. Tezin amacı, Orhan Pamuk'un romanlarına "üçgen arzu" kuramını uygulayarak bu eserlerin niteliği üzerine bir sonuca ulaşmak ve yeni bir okuma biçimi kazandırmaktır.

Abstract:
A French literary theorist, René Girard, creates a "triangular desire" model by studying basic classic novels of world literature in his book, Mensonge Romantique et Vêritê Romanesque, published in 1961. Therefore, relationship between characters develops interpretations of the novel's structure and narrative power. In the "triangular desire" model, there is a "subject" that desires an "object" (person, situation, etc.) and a "mediator". According to this scheme, the desire of the subject is not pure, and there is an intermediary in the source. It is a condition that determines the nature of the novel, which is revealed by the spontaneous appearance of an argument and by an arbiter. For example, if a novel honors the spontaneity of its supply, "romantic" fuels this glorification and "romanesk" works if it exposes the implied nature of supply.
In the Introduction section of Orhan Pamuk's "Triangular Desire" in his novels, information was given about the theory of "triangular desire " that Renê Girard's Mensonge Romantique et Vêritê Romanesque published in his book and the philosophical concepts that the author referred to were explained. Later, in the novels Silent House, Black Book, New Life, Innocence Museum and Red-haired woman by Orhan Pamuk, Girard's conceptual network of "triangular desire" was determined. In order to question the place of these triangles in the novel's structure, the imitation, the supply of who and it is investigated. In addition to the "triangular desire" in these novels, comments on concepts such as "ressentiment", "unhappy consciousness", "bad faith" have been made. From the results obtained in the conclusion section, the relation of "mediation" in these novels was evaluated. In the resources section, books, articles, and theses that benefit from writing the thesis are listed alphabetically.
Orhan Pamuk's novels were studied according to the theory of "triangular desire" and it was found that they belong to the "novel" novel class. The aim of the thesis is to apply the theory of Deceit Desire to Orhan Pamuk's novels, to reach a conclusion on the quality of these works and to give them a new reading form.