İbni Tağriberdi'nin el-Menhelü's-Sâfi ve'l-Müstevfi ba'de'l-Vâfi isimli Eserinin tasnifi ve incelemesi
The classification and investigation of Ibn Taghribirdi's el-Menhelü's-Sâfi ve'l-Müstevfi ba'de'l-Vâfi
Yazar: MEMİŞ KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH KAYA
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Memlükler = Mamluks ; İbn Tağribirdi = İbn Tağribirdi

Özet:
Türk-İslam ve Mısır tarihi içinde çok önemli bir yere sahip olan Memlûkler, kölelikten gelen insanların devleti yönetmesiyle de Dünya tarihinde ki yerini aldılar. Eyyubiler aracılığıyla Büyük Selçuklu mirasını devralarak Türk tarihinde yeni bir sayfa açtılar. Memlûkler'ın, Mısır'da Türkçe konuşmaları, Türkçe isim kullanmaları ve bazı Türk âdetlerini yaşatmaları devlete tam bir Türk Devleti kimliği kazandırmıştır. 
Moğollar'ın İslam dünyasında büyük bir kıyım ve yıkım yaptıkları dönemde önemli bir ilim merkezi olan Bağdat'ın yıkılmasından sonra yeni ilim merkezi Kahire olmuştur. Ayrıca Abbasi Halifeliği de, Mısır'da yeniden kurulmuştur. Bir yandan Moğol diğer yandan Haçlı zulmüne maruz kalan ilim adamlarının yeni sığınağı burası olmuştur. Bu değerli şahsiyetler birçok eser vücuda getirmek suretiyle Türk-İslam ve Mısır tarihine ışık tutmuşlardır. İslam tarihi boyunca hiç olmadığı kadar eser meydana getirilmiştir. İbnü'l-Kesir (1300-1373), İbn Haldun (1332-1406), Makrizi (1364-1442), el-Ayni (ö. 1451), İbn Tağrıberdi (1410-1470) gibi büyük şahsiyetler bu dönemde yaşamış ve eserler vücuda getirmişlerdir.
Çalışmamızda İbni Tağrıberdi'nin el-Menhelü's-Sâfi ve'l-Müstevfi ba'de'l-Vâfi adlı eserinde geçen isimlerin sınıflandırmasını yapmaya çalıştık. Müellif, bu eserde 14'ü kadın olmak üzere 2800'den fazla kişinin biyografisini yazmıştır. Yazıldığı dönemle ilgili Mısır, Anadolu, Kuzey Afrika, Kafkasya ve Orta Asya'nın siyasi, içtimai, iktisadi ve günlük hayatı hakkında önemli bilgiler vermektedir. Taht değişiklikleri, savaş ve barış süreçleri, veba, kıtlık, Nil Nehri'nin taşması gibi doğal afetler, halk arasında olan gündelik olayları da eserinde yazmak suretiyle dönemini aydınlatmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Memlûkler, Ebu Mehasin, İbni Tağrıberdi, el-Menhel

Abstract:
The Mamluks who has too important place in the Turk-Islam and Egypt history had their place in the history of the world with managing the state with their slave origin. The opened a new page in the Turkish history taking over the legacy of The Big Seljuks via Eyyubis. Speaking Turkish, using Turkish names and cherishing some Turkish mores gave them Turkish state identity.   
Cairo was the new center of knowledge after the demolition of Baghdad that was the centre of knowledge during the time of the big slaughtering and destruction of the Mongols in the Islamic world. This place was the new shelter of the scholars who was under the persecution of Mongol and The Crusaders. These valuable scholars kept light the history of Turk-Islam and Egypt with their works. Many works created which never made in the history of Islam.  Some big personalities like Ibn Kathir (1300-1373), Ibn Khaldun (1332-1406), al-Maqrizi (1364-1442), al-Ayni (ö. 1451), Ibn Taghribirdi (1410-1470) lived in this era and created books.     
In our work we tried to classify the names mentioned in the Ibn Taghribirdi's book named el-Menhelü's-Sâfi ve'l-Müstevfi ba'de'l-Vâfi. The writer had written the biographies of more than 2800 personalities, 14 of which were women. He delivered important information about the political, economic and daily life of Egypt, Anatolia, North, Caucasia and the Middle Asia in his times. He brightens his era via writing the throne changes, the processes of war and peace, and the natural disasters like plague, famine, the overflow of the Nile and the daily events between the people.     

Key words: Ibn Taghribirdi, Ebu Mehasin, el-Menhel, The Mamluks