Sosyal destek algısı ve öz yeterlilik düzeyinin depresyonla baş etme stratejileri üzerine etki
Effect of perceived social support and self-efficacy levels on coping strategies in depression
Yazar: TANSEL PINAR BÜYÜKÇAVDAR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BAŞTÜRK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Sosyal destek = Social support ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç: Majör Depresyon rahatsızlığının etiyolojisi incelendiğinde psikososyal etkenlerin varlığı yadsınamaz düzeydedir. Sosyal destek algısı, öz yeterlilik düzeyi, baş etme tutumları ve depresyon hastalığı çok boyutludur. Daha önce yapılan benzer çalışmalarda depresyon hastalarında daha düşük öz yeterlilik düzeyinin bulunduğu, öz yeterlilik düzeyinin algılanan sosyal destek ile ilişkisinin olduğu ve bu iki ölçeğin depresyon hastalığının oluşumunda ve sürekliliğinde risk faktörü olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada sosyal destek algısı ve öz yeterlilik düzeyinin depresyonla baş etme stratejileri üzerine etkileri incelenecektir.
Gereç ve yöntem: Majör depresif bozukluk tanısı ile takip edilen, yaşları 18-65 arasında değişen 50 (33 kadın, 17 erkek) hasta ve 50 (33 kadın, 17 erkek) sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya alınan bütün hastalara ve kontrollere, Öz Yeterlilik Ölçeği (ÖYÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇASDÖ), Başaçıkma Tutumları Değerlendirme Ölçeği (COPE)  ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Bu psikometrik test sonuçlarının hasta ve kontrollerdeki düzeyi ve farklılık gösterip göstermediği, hastalarda sosyodemografik ve klinik özelliklerle ilişkisi ve unipolar depresyonda birbirleri ile olan ilişkisi araştırılmıştır.
Bulgular: Hastalarda Beck Depresyon Ölçeği puanları kontrollere göre yüksek, Öz Yeterlilik Ölçeği puanları kontrollere göre düşük tespit edilmiştir. Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek alt ölçek puanları ve toplam puanları hastalarda kontrol grubuna göre daha düşük tespit edilmiştir. Hastalarda Başaçıkma Tutumları Değerlendirme Ölçeği toplam puanı düşük, alt maddelerinden davranışsal boşverme, madde kullanımı ve alt ölçeklerinden işlevsel olmayan başaçıkma yüksek tespit edilmiştir. Eğitim süresi arttıkça depresyonla başaçıkma azalmaktadır. Beck Depresyon Ölçeği puanı ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puanları ve yararlı sosyal destek kullanımı puanı arasında negatif ilişki, inkar ve madde kullanımı puanları arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Sosyal destek ve öz yeterlilik arttıkça depresyonla başaçıkmanın daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çok boyutlu algılanan sosyal destek ve öz yeterlilik arasında karşılıklı pozitif ilişki tespit edilmiştir.
Sonuç: Bu çalışmada sosyal destek algısı ve öz yeterlilik düzeyinin depresyonla başaçıkma ile ilişkili olabileceği gösterilmiştir. Çalışma doğrultusunda kişinin sosyal destek kaynaklarına yönelik algısı, sosyal destek ve öz yeterlilik düzeyi değiştirilerek hastalığın oluşması, sürekliliği ve tekrarlama sıklığı en aza indirilebilir. Relaps sayısı ve hastanedeki yatış süresinin uzunluğu depresyon gibi kronik rahatsızlıkların şiddetini gösterir. Bununla birlikte düşük öz yeterlilik düzeyinin ve sosyal destek algısının yetersiz olmasının hastalığın tekrarlama sıklığını ve hastanede yatış süresini artırdığı söylenebilir ve bu durum da kişinin öz yeterlilik düzeyini etkiler yani karşılıklı bir sebep sonuç ilişkisi doğar. Bu bir kısır döngü haline gelir.

Abstract:
Aim: When etiology of major depression is examined, presence of psychosocial factors is undeniably important. Perception of social support, self-efficacy level, coping strategies and presence of depression are all multi-dimensional. Previous similar studies reported lower self-efficacy levels in patients with depression, a relation between self-efficacy level and perceived social support and that these two measures are risk factors in occurrence and progress of depression. This study aims to evaluate the effects of perceived social support and self-efficacy levels in coping strategies of depression.
Materials and methods: This study included 50 patients (33 female and 17 male) who were followed-up with major depression diagnosis and 50 healthy controls (33 female and 17 male), all aged between 18-66 years. Self-Efficacy Scale (SES), Multi-Dimensional Perceived Social Support Scale (MDPSSS), Coping Attitudes Scale (COPE) and Beck Depression Scale (BDS) were used for evaluation in both patients and controls included in the study. Whether results of these tests show differences between patients and controls, their relation with sociodemographic and clinical features and their relation with each other in unipolar depression were evaluated.
Results: Beck depression scale scores were higher in patients comparing to controls, while self-efficacy scores were lower in patients than controls. Multi-Dimensional Perceived Social Support Scale scores and total scores were identified lower in patients than controls. Total scores of Coping Attitudes Scale in patients were low, but sub-scale scores such as behavioral ignorance, substance abuse and non-functional coping were identified higher. As period of education increases coping with depression decreases. A negative relation was identified between Beck Depression Scale scores with Multi-Dimensional Perceived Social Support Scale scores and beneficial social support use scores; while there was a positive relation between denial and substance abuse scores. As social support and self-efficacy improve coping with depression improves. A bilateral positive relation was identified between multi-dimensional perceived social support and self-efficacy.
Conclusion: In this study, it is shown that perceived social support and self-efficacy level might be related to coping with depression. In accordance with the study, occurrence, progress and recurrence of the disease can be minimized by improving self-efficacy level, social support and perception of social support sources. Number of relapses and duration of hospital stay indicate severity of chronical diseases such as depression. Nevertheless, one can say that insufficient self-efficacy level and perceived social support might increase the number of relapses and duration of hospital stay and thus effect self-sufficiency level of the patient and result in a cause and effect relation. This becomes a vicious cycle.