Türkiye'de çeşitli bölgelerde yetiştirilen havuçlardaki ( Daucus carota ) bazı mikro ve makro elementler ile ağır metal düzeylerinin belirlenmesi
Determination of some micro and macro elements and heavy metal levels in carrots ( Daucus carota ) grown in various regions in Turkey
Yazar: ZEYNEP DEMİRHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLBİN ERDOĞAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Daucus = Daucus ; Elementler = Elements ; Eser elementler = Trace elements ; Havuç = Carrot ; Spektroskopi = Spectroscopy

Özet:
Amaç: Havuç Türkiye'de ve dünyada geniş çapta üretimi ve tüketimi olan sebzelerden biri olup vitamin ve mineraller açısından zengin bir sebze olup insan bünyesindeki zararlı maddelerin uzaklaştırılmasını sağlayarak kanın temizlenmesi gibi yararlı etkileri olduğu bilinmektedir. Bir kök sebzesi olduğundan insan aktiviteleri ve çeşitli antropojenik kaynaklardan kaynaklanan topraklarda bulunan eser elementleri ve kirletici toksik ağır metalleri bünyesinde biriktirme potansiyeline sahiptir. Bu biriken elementlerin bir kısmı yararlı iken bir kısmı ise toksik olup, bu elementlerin eksikliğinde ve fazlalığında olumsuz etkiler ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada Türkiye' nin çeşitli bölgelerinde yetiştirilen havuçlarda mikro (Fe, Mn, Zn, Cu), makro (Ca, K, Mg) ve diğer bulunması toksik olabilecek elementlerin (Cr, Cd, Al, Pb) düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Analiz için kullanılacak olan havuç Türkiye'de üretiminin yapıldığı başlıca iller olan Ankara, Konya ve Hatay' dan temin edilmiştir. Temin edilen havuç örnekleri mikrodalga çözünürleştirme yöntemi ile çözünürleştirilmiştir. Daha sonra örneklerdeki element içerikleri alevli AAS ile tayin edilmiştir. Sonuçlar ortalama  SD olarak ifade edilmiştir. LOD, LOQ ve % GK değerleri hesaplanarak validasyon çalışması gerçekleştirilmiştir.
Bulgular ve Sonuçlar: Sonuçlara göre havuç örneklerindeki metal miktarları TGK ve WHO/FAO' daki izin verilen limit değerlere bakıldığında Al, Cd, Mn, Pb ve Cr üst limit değerlerin altında bulunmuştur. TGK ve WHO/FAO' ya göre Fe, Zn, Cu, Ca, K, Mg miktarları da olması gereken limit değerlerin arasındadır. Sonuçlar, metallerin faydalı ve zararlı etkileri dikkate alınarak bakıldığında limitlerin altında ve arasında çıkması insan sağlığı açısından rahatlıkla tüketilebilir olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Aim: Carrot is one of the most widely produced and consumed vegetables in Turkey and in the world. It is a vegetable rich in vitamins and minerals. It is known to have beneficial effects, such as cleaning blood, by removing harmful substances from the human body. Since it is a root vegetable, it has the potential to accumulate trace elements and pollutant toxic heavy metals found in soils originating from human activities and various anthropogenic sources. While some of these accumulated elements are beneficial, some of them are toxic and they have negative effects on the deficiency and excess of these elements. In this study, Turkey's carrots grown in various regions, were aimed to determine the level of trace elements in the micro, macro and toxic levels.
Materials and Methods: The carrot to be used for the analysis was obtained from Ankara, Konya and Hatay. Carrot samples were solubilized by microwave solubilization. The element contents in the samples were determined by FAAS. The results were compared according to international standards. Results are given as the average mean  SD. LOD, LOQ and % Recovery values were calculated and validation study was performed.
Results and Conclusions: According to the results of carrot samples compared to the amounts of metal in the TGK and WHO/FAO the limit values allowed in, Al, Cd, Mn, Pb and Cr were found to be below the values for upper limit. According to TGK and WHO/FAO Fe, Zn, Cu, Ca, K, Mg amounts are between the required limit values. According to the results, considering the beneficial and harmful effects of metals, the fact that they are below and between the limits shows that they are easily consumable in terms of human health.