Kültürel belleğin aktarıcısı olan ninnilerde ve atasözlerinde aile inşası
Construction of family by the lullabies and proverbs as transmitters of cultural memory
Yazar: NAİLE İREM ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ AYŞE OĞUZHAN BÖREKCİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Aile = Family ; Atasözleri = Proverbs ; Kültürel bellek = Cultural memory ; Ninni = Lullaby ; Toplumsal bellek = Social memory

Özet:
Bireylerinin yaşadıkları zamanın geleneklerinin ve toplumu şimdiki zamandaki hâline getiren geçmişin öğretilerinin devam ettirilmesinin yolu, çocuklara kültürel belleğin aktarımından geçmektedir. John Locke'un insanların doğuştan hiçbir bilgi ve doğru taşımadığını, bütün bilgilerini deneyimleriyle elde ettiğini ifade etmek için kullandığı 'tabula rasa' görüşünden yola çıkan kültürel bellek ile ilgili yaklaşımlar üzerinden ilerlendiğinde; çocukların zihinleri ve belleklerinin adeta boş levha (tabula rasa) gibi olduğu söylenebilmektedir. Dünyaya nasıl bakacağı ve olayları nasıl anlamlandıracağı zaman içerisinde bu levhayı doldurduğu görüşlerle şekillenmektedir. Çocuğun doğduğu günlerden itibaren düzenli olarak dinlediği ninniler ve atasözleri de bu levhanın dolması için atılan ilk adımlardan olmaktadır. Bu nedenle tanımlanırken sadece uykuya dalma yollarından biri olarak sınıflandırmanın yeterli olmadığı ninnilerin verdikleri mesajlar ve geçmiş anlatıları, kültürel belleğin yeni nesle aktarımı konusunda oldukça önemlidir. Aynı zamanda çocuğuna belleği aktaran rolündeki anneler de söyledikleri ninnilerdeki öğretileri benimsemekte ve genel geçer kabuller olarak içselleştirebilmektedir. Çocukluktan yaşlılığa kadar pek çok evrede başvurulan atasözleri de ninnilerle aynı görevi görerek nasihat bildiren vecizler olmakla beraber kültürel kimliği ve belleği nesilden nesle aktarmaktadır. Çalışma süresince ninnilerin ve atasözlerinin kültürel belleği aktardıkları ve aile inşasını gerçekleştirdikleri varsayımıyla yola çıkılarak tematik kodlara göre seçilen ninniler ve atasözleri betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. İncelenen ninnilerde ve atasözlerinde mikro ölçekte aileyi daha büyük ölçekteyse toplumu şekillendirici mesajların yer aldığı gözlenmiştir. Örneklemde yer alan ninnilerde ve atasözlerinde; kadın ve erkek rolleri üzerine, milliyetçilik ve askerlik üzerine, din üzerine öğretilerin varlığı gözlemlenerek ailelerin bu çerçevede nasıl inşa edildiği yorumlanmıştır.

Abstract:
The way to sustain the past disciplines that transform the time and the society that an individual is born into its present shape is to transfer the cultural memory to the children. If we set off from John Locke's idea "tabula rasa" which he used to express that humans do not carry any knowledge or concept of right and derive their knowledge from their experience; the mind and memory of a child resembles a clean slate (tabula rasa). The child's world view and how it interprets the events will be shaped by the opinions it fills the slate within time. The proverbs and lullabies that the child is regularly exposed to are the first steps of filling that slate. For this reason, the past stories and the messages hidden in the lullabies which are often considered a method to ease the drifting off the sleep are in vital importance in the transmission of the cultural memory to the next generation. Also, mothers, who play the role of the transmitter of the memory embrace the disciplines in the lullabies, sing and internalize them as de facto acceptances. Proverbs alongside being admonitory succinct which are applied by in various phases from childhood to elderliness, perform a duty of transmitting the cultural identity and memory from generation to generation just like lullabies. During this study, how lullabies and proverbs transmit the cultural memory and how they perform the construction of the family is examined through a descriptive analysis method. It was observed that messages shaping family structure in microscale and community on macro-scale took place in the idioms and lullabies which were analyzed. In the lullabies and idioms analyzed as an example, it was examined that an observation of the male and female roles, nationalism and military services and how these features affect the construction of the families.