Kedilerde uygulanan farklı anestezi protokollerinde bispektral indeks monitörizasyonu (BİS) bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of bispectral index monitorization (BIS) findings at different anesthesia protocols in cats
Yazar: EYLEM BEKTAŞ BİLGİÇ
Danışman: DOÇ. DR. ALPER DEMİRUTKU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Ana Bilim Dalı / Cerrahi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation ; Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat) ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Genel anestezi; hastanın noksiyus ya da diğer uyarıları algılayamadığı, MSS kontrollü ve geri dönüşümlü bilinçsizlik halidir. Genel anestezideki hastada, bilinçsizlik, baskılanmış refleksler ve analjezi olmak üzere, anestezinin bileşenleri olarak adlandırılan bu üç kriter sağlanmış olmalıdır. Uygulanan genel anestezik ajanlanın etkisi ve konsatrasyonuna bağlı olarak oluşturulan MSS depresyonunun derecesi, anestezi derinliği olarak ifade edilir. Anestezi, hastada farkındalık, ağrı, hatırlama ve hareketsizliği sağlamanın yanısıra çok derin ya da yüzeysel olmamalıdır. Bu amaçla cerrahi prosedür boyunca hastanın bilinç durumu ve anestezi derinliğinin izlenmesi gerekir. Anestezi uygulaması sırasında vital fonksiyonların monitörler aracılığı ile izlenmesi ya da gözlenmesine monitörizasyon adı verilir ve hasta güvenliğini artırmak amacıyla, sıklıkla monitörizasyon yöntemlerine başvurulur. Günümüzde anestezi derinliğinin izlenmesinde fiziksel muayene yöntemleri kullanılsa da anestezi derinliğinin takibinde objektif yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır.
Bispektral İndeks Monitörizasyonu (BİS); MSS'nin izlenmesini sağlayan, EEG tabanlı özel bir monitörizasyon sistemidir ve anestezi derinliğinin objektif olarak değerlendirilmesini sağlar. BİS; EEG sinyallerini özel bir algoritma ile 0 ile 100 arasında bir değere dönüştürür. Genel anestezi sırasında bu değer 40-60 aralığında olmalıdır.
Bu doktora çalışmasında; 2018-2022 yılları arasında İstanbul Ünivetsitesi-Cerrahpaşa Veteriner Fakültesi Cerrahi Anabilim Dalı Kulak Burun Boğaz Kliniği'ne getirilen, yapılan muayeneler sonucunda Ventral Bulla Ostektomisi (VBO) yapılması endike olan 86 kedi kullanılarak, 100 VBO operasyonu yapıldı ve perioperatif dönemde BİS bulguları değerlendirildi. Hastalar rastgele 25'erli 4 gruba ayrıldı. 1. ve 2. gruptaki hastalara medetomidin HCl, indüksiyonda ise; 1. grupta ketamin HCl, 2. grupta propofol kullanıldı. 3. ve 4. gruptaki hastalara deksmedetomidin HCl, indüksiyonda ise 3. gruptaki hastalarda ketamin HCl, 4. gruptaki hastalarda, propofol kullanıldı. Preventif analjezi planlarak her hastaya preemptif olarak butorfanol, intraoperatif analjezi amacıyla ketamin adjuvant olarak uygulandı. Hastalar sedasyona alındıktan sonra BİS'in kendinden yapışkanlı sensörleri, frontal bölgeye, özel bir konfigürasyon ile yerleştirilerek ölçüme başlandı. Sırasıyla belirlenen 12 farklı zamanda BİS değeri ve konvansiyonel hastabaşı monitörü bulguları kaydedildi.
Anestezi derinliğinin subjektif göstergeleri olan palpebral refleks, korneal refleks, pupilla büyüklüğü gibi fiziksel muayene bulguları, KTDZ ve MMR gibi doku perfüzyonunu gösteren bulgular, farklı zamanlarda BİS monitörizasyonu bulguları ile değerlendirildi. Hemodinamik yanıtın anestezi derinliğini gösterdiği belirtilse de çalışmamızda BİS ile hemodinamik yanıtlar arasında sınırlı derecede bir korelasyon olduğu görüldü. İlk 8 zamanda, BİS ve vücut sıcaklığı arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki saptandı. BİS monitörizasyonu kontrolü ile sürdürülen anestezide, kedilerde belirtilmiş olan izofluranın MAK'sinden daha düşük dozda cerrahi anestezi sağlanarak, anestezi idamesinin sürdürüldüğü tespit edildi. Kullanılan anestezi protokolleriyle, literatür bilginin aksine ketaminin gerçek hipnotik durumu yansıttığı görüldü.
Anestezi derinliğini değerlendirmek amacıyla, oküler refleksler yaygın olarak kullanılmasına karşın göz problemi olan hastalarda başta BİS olmak üzere objektif MSS monitörizasyon yöntemlerinin kullanılması gerektiği kanaatindeyiz. Bulgularımızda, ortalama MAK yüzdesinin normal sınırların altında seyretmesinin, dengeli anestezi tekniğinin kullanılması ile ilişkili olduğu düşünmekteyiz. BİS bulguları da bu düşünceyi destekler niteliktedir.
Sonuç olarak; kaynaklar BİS monitörizasyonunun kedilerde anestezik derinliği yansıtmadığı, insanlara kıyasla daha düşük BİS değerleri gösterdiğini belirtse de bulgularımız BİS monitörizasyonun, kedilerde anestezi derinliğinin izleminde kullanılabilecek güvenilir bir yöntem olduğunu ve insanlarda kullanılan BİS skalasının kedilerde de doğruluğunu kanıtlamıştır. BİS monitörizasyonu; gerçek hipnotik durumun anlık olarak izlenmesini sağlayarak hastanın bireysel farklılıklarına uygun, minimum dozda ilaç kullanımı ile hızlı uyanma ve derlenmeyi sağlamıştır.
Anahtar kelimeler: Anestezi, Anestezi Derinliği, Bispektral İndeks Monitörizasyonu (BİS), Kedi, Monitörizasyon

Abstract:
General anesthesia; is a CNS-controlled and reversible state of unconsciousness in which the patient is unable to perceive nociceptive or other stimuli. In the patient under general anesthesia, these three criteria, called the components of anesthesia, including unconsciousness, suppressed reflexes and analgesia, must be fulfilled. The degree of CNS depression created depending on the effect and concentration of the applied general anesthetic agents is expressed as depth of anesthesia. Anesthesia should not be excessively deep or superficial, as its purpose is to provide the patient with unconsciousness, pain relief, amnesia, and immobility. Therefore, monitoring the patient's level of consciousness and depth of anesthesia throughout the surgical procedure is essential. The observation or monitoring of vital functions during anesthesia application is referred to as monitoring, and various monitoring methods are often employed to enhance patient safety.
Bispectral Index Monitorization (BIS) is a specialized monitoring system based on electroencephalography (EEG) that enables the monitoring of the central nervous system (CNS)
and provides an objective assessment of anesthesia depth. BIS transforms EEG signals into a numerical value ranging from 0 to 100 using a specific algorithm. During general anesthesia, the BIS value should ideally be within the range of 40 to 60.
In this PhD study; between 2018 and 2022, 100 VBO operations were performed using 86 cats that were brought to Istanbul University-Cerrahpaşa Faculty of Veterinary Medicine, Department of Surgery, Ear Nose and Throat Clinic, and as a result of the examinations, Ventral Bulla Ostectomy (VBO) was indicated, and BIS findings were evaluated in the perioperative period. The patients were randomly divided into 4 groups of 25 each. Patients in groups 1 and 2 received medetomidine HCl in induction; Ketamine HCl was used in the 1st group, and propofol was used in the 2nd group. Dexmedetomidine HCl was used in the patients in the 3rd and 4th groups, ketamine HCl was used in the patients in the 3rd group, and propofol was used in the patients in the 4th group. Preemptive analgesia was planned for each patient, and butorphanol was administered preventively, while ketamine was used as an adjuvant for intraoperative analgesia. After sedation, self-adhesive sensors were placed on the frontal region in a specific configuration for measurement. BIS values and conventional monitor findings were recorded at 12 predefined time points.
Physical examination findings such as palpebral reflex, corneal reflex, pupillary size, which are subjective indicators of the depth of anesthesia, and findings indicating tissue perfusion such as CRT and MMC, were evaluated with BIS monitoring findings at different times. Although the hemodynamic response is considered an indicator of anesthesia depth, our study revealed a limited correlation between BIS and hemodynamic responses. In the first 8 time points, a statistically significant positive relationship was observed between BIS and body temperature. During the anesthesia, which was maintained under the control of BIS monitoring, it was determined that the anesthesia was maintained by providing surgical anesthesia at a dose lower than the specified MAC of isoflurane in cats. Contrary to existing literature knowledge, the study indicated that ketamine reflects a true hypnotic state based on the anesthesia protocols employed.
Although ocular reflexes are widely used to evaluate the depth of anesthesia, we believe that objective CNS monitoring methods, especially BIS, should be used in patients with eye problems. In our findings, we consider that the average MAC percentage being below normal limits is associated with the use of a balanced anesthesia technique. The BIS findings also support this idea.
In conclusion; although sources state that BIS monitorization does not reflect anesthetic depth in cats and shows lower BIS values compared to humans, our findings have proven that BIS monitorization is a reliable method that can be used to monitor the depth of anesthesia in cats and the BIS scale used in humans is also accurate in cats. BIS monitorization allows realtime monitoring of the true hypnotic state, ensuring rapid awakening and recovery with minimal drug usage tailored to individual patient differences.
Keywords: Anesthesia, Cat, Depth of Anesthesia, Bispectral Index Monitoring (BIS), Monitoring