Ekoturist etiğinin değerlendirilmesi: Bir ölçek uyarlama çalışması
Evaluation of ecotourist ethics: A scale adaptation study
Yazar: SUAT ULUSOY
Danışman: DOÇ. DR. MURAT KOÇYİĞİT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekoturizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Doğa turizmi = Nature tourism ; Ekoturizm = Ecotourism ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Çevre turizmi = Environmental tourism

Özet:
Sorumlu bir seyahat biçimi olan ekoturizmin başarısı, ekoturistlerin duyarlı davranışlarına bağlıdır. Ekoturistlerin; ekoturizmin etik prensiplere uygun davrandıkları varsayılsa da gerçekten böyle olup olmadığını tespit etmek için somut verşihtiyaç duyulmaktadır. Bu gerekçelerle hazırlanan çalışmanın amacı, Nowaczek tarafından ekoturistlerin etik davranışlarını ve düşüncelerini ölçmek için geliştirilen Ekoturist Etik Ölçeği (EEÖ)' ni Türk dili ve kültürüne uyarlamaktır. Ölçek, teleoloji, deontoloji ve varoluşçu etik boyutlarına sahip 24 maddeden oluşmaktadır. Çalışmada veriler farklı meslek gruplarına mensup 422 kişiden elde edilmiştir. Uyarlama aşamasında ölçek maddeleri uzmanlar tarafından Türkçe 'ye çevrilmiş ve Türk diline uygunluğu incelenmiştir. Geri çeviri yöntemi ile orijinal ölçek ile arasındaki tutarlılığa bakılmıştır. Ölçeğin faktör yapısını test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılmıştır. Mevcut yapının doğruluğu iki farklı model ile test edilmiştir. DFA sonucunda Model 1'in, Model 2'ye görece daha iyi uyum göstergeleri ürettiği görülmüştür. Elde edilen iyi uyum göstergeleri genel olarak iyi ve mükemmel düzeydedir. Güvenirlik için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmış ve bulunan .80 ölçeğin güvenilir olduğunu göstermiştir. Ölçeğin güvenilirliği ayrıca Spearman Brown iki yarı test korelasyonu ile hesaplanarak ortaya konmuştur. Analiz sonuçları ölçekten elde edilen puanlara yönelik güvenilirlik ve geçerlilik kanıtlarının yüksekliğini ortaya koymaktadır. Bu durum, Türk kültürüne uyarlanan Ekoturist Etik Ölçeği'nin Türkiye bağlamında kullanılabileceği kanıtlanmıştır.

Abstract:
The success of ecotourism, which is a responsible form of travel, depends on the sensitive behaviour of the ecotourists. Although it is assumed that the ecotourists behave in accordance with ethical behaviours there is a need to test whether this is the case. In this aspect, this study aims to adapt the Ecotourist Ethics Scale (EES), developed by Nowaczek to measure the ethical behaviors and thoughts of ecotourists, into Turkish language and culture. The scale consists of 24 items with ethical dimensions of teleology, deontology and existentialism.  The data were obtained from 422 people of different occupations. In the adaptation, the scale items were translated by the experts. Confirmatory Factor Analysis was performed to test the factor structure of the scale. The accuracy of the existing structure has been tested with two different models. CFA results reveal that Model 1 has produced better fit indicators than Model 2. The resulting fit indicators are generally good to excellent. Cronbach Alpha values were calculated for reliability and .80 result has proved that the scale is reliable. The reliability of the scale was also calculated with the Spearman Brown two-half test correlation and the scale was found to be reliable. The results reveal the high level of reliability and validity. So, it has been proven that the EES adapted to Turkish culture can be used in the context of Türkiye.
Keywords: Ecotourist, ethics, scale adaptation