Covid-19 pandemi döneminde yeme davranış bozuklukları ile Akdeniz diyeti bağlılık düzeyinin değerlendirilmesi
Evaluation of eating behavior disorders and the level of adherence to the Mediterranean diet during the Covid-19 pandemic period
Yazar: AYŞE NUR ELMASKAYA
Danışman: PROF. DR. FATMAGÜL YUR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; COVID 19 = COVID 19 ; Yeme davranışı = Eating behaviour

Özet:
Bu araştırma, COVID-19 pandemi sürecindeki duygu durumlarının bireylerde yeme davranış bozuklukları ile Akdeniz diyeti bağlılıkları üzerine etkisini ve bu etmenler arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı araştırma çalışması olarak planlanıp yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de yaşayan 18-65 yaş aralığında bulunan bireyler oluşturmuştur. Bu çalışma toplam 491(190'ı erkek, 301'i kadın) birey üzerinde yürütülmüştür. Çalışma verileri bireylerin sosyodemografik bilgilerine yönelik sorular, Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği(MEDAS), COVID-19 Korku Ölçeği(FCV-19S), Üç Faktörlü Yeme Ölçeği(TFEQ-R21), beslenme alışkanlıkları ile ilgili soruların yer aldığı bir form aracılığıyla online olarak elde edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen veriler Windows ortamında Statistical Package fort he Social Sciences(SPSS) 25.0 paket programı ile değerlendirilmiş ve tüm hesaplamalarda p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir.  Katılımcıların FCV-19S ile MEDAS ve TFEQ-R21 arasında aynı yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p<0.05). Katılımcıların TFEQ-R21alt boyutu bilişsel kısıtlama ile MEDAS ve FCV-19S arasında aynı yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p<0.05). Katılımcıların TFEQ-R21 alt boyutu duygusal yeme ile FCV-19S arasında aynı yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Katılımcıların TFEQ-R21 alt boyutu kontrolsüz yeme ile MEDAS arasında ters yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p<0.05). Katılımcıların TFEQ-R21 alt boyutu kontrolsüz yeme ile FCV-19S arasında aynı yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p<0.05). Sonuçta yetişkin bireylerde artan COVID-19 korkusunun TFEQ-R21 toplam puanını, duygusal yeme, bilişsel kısıtlama ve kontrolsüz yeme davranış düzeylerini arttırdığı, artan kontrolsüz yeme MEDAS uyumunu düşürdüğü ve artan bilişsel kısıtlama MEDAS uyumunu arttırma eğiliminde olduğu bulunmuştur. Artan FCV-19S artan MEDAS ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Pandemi süresince yetişin bireylerin hissettikleri korku seviyelerinin azaltılması, yeme davranışlarına pozitif anlamda etki edilerek MEDAS düzeylerinin arttırılması için disiplinler arası çalışmaların faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This research was planned and conducted as a descriptive research study in order to determine the effect of mood states during the COVID-19 pandemic process on eating behavior disorders and Mediterranean diet adherence in individuals and the relationship between these factors. The sample of the study consisted of individuals between the ages of 18-65 living in Turkey. This study was conducted on a total of 491(190 male, 301 female) individuals. The study data were obtained online through a form including questions about the sociodemographic information of individuals, Mediterranean Diet Adherence Scale(MEDAS), COVID-19 Fear Scale(FCV-19S), Three-Factor Eating Scale(TFEQ-R21), and nutritional habits. The data obtained as a result of the study were evaluated with the Statistical Package for the Social Sciences(SPSS) 25.0 package program in the Windows environment and p<0.05 was considered significant in all calculations. A statistically significant correlation was found between the participants' FCV-19S and MEDAS and TFEQ-R21(p<0.05). A significant correlation was found between the participants' TFEQ-R21 sub-dimension cognitive restriction and MEDAS and FCV-19S(p<0.05). A significant correlation was found between the participants' TFEQ-R21 sub-dimension emotional eating and FCV-19S(p<0.05). A significant inverse relationship was found between the participants' TFEQ-R21 sub-dimension, uncontrolled eating, and MEDAS(p<0.05). A significant correlation was found between the participants' TFEQ-R21 sub-dimension, uncontrolled eating, and FCV-19S(p<0.05). As a result, it was found that increased fear of COVID-19 in adults increased TFEQ-R21 total score, emotional eating, cognitive restriction and uncontrolled eating behavior levels, increased uncontrolled eating decreased MEDAS compliance, and increased cognitive restriction tended to increase MEDAS compliance. Increased FCV-19S was found to be associated with increased MEDAS. It is thought that interdisciplinary studies will be beneficial to reduce the level of fear felt by adults during the pandemic and to increase MEDAS levels by positively affecting their eating behaviors.