Tüketici hukuku çerçevesinde haksız ticari uygulamalar
Unfair commercial practices within the framework of consumer law
Yazar: ALPER ÇAĞLAR KOYUNCU
Danışman: PROF. DR. MURAT TOPUZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Haksız ticari uygulamalar = Unfair commercial practices ; Reklamlar = Advertisements ; Tüketici hakları = Consumer rights ; Tüketici hukuku = Consumer law

Özet:
Tüketiciye yönelik ticari uygulamalar ortalama tüketicilerin bir mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde bozmaya elverişliyse haksız ticari uygulama olarak kabul edilmiştir.  Girişimciler tüketicileri bir sözleşmenin tarafı olmaya ikna etmek için değişik ticari uygulamalarda bulunabilmekedir. Bunu yaparken ise kimi zaman hukuka aykırı davranışlar sergileyebilmektedirler. Hukuka aykırı ticari uygulamalar içerisinden haksız ticari uygulamalara sıklıkla başvurulabilmektedirler. 
Avrupa Birliği tüketici hukukunda ticari uygulamaların haksız biçimde uygulanmasını engelleme adına 2005/29/AK Sayılı Tüketiciye Yönelik Haksız Ticari Uygulama Direktifi yürürlüğe girmiştir. Türk hukukunda da aynı amaçla, söz konusu direktif örnek alınarak, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği çıkarılmıştır. Haksız ticari uygulamalar aldatıcı ticari uygulamalar ve saldırgan ticari uygulamalar olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca, Direktif ve Yönetmelik ekinde aldatıcı ve saldırgan ticari uygulamaların birçok örneğinin bulunduğu bir "kara listeye" yer verilmiştir. Bu hallerin her halükarda haksız ticari uygulama olduğu kabul edilmiştir. Bu uygulamaların varlığı halinde aldatıcı eylem, aldatıcı ihmal ve saldırgan ticari uygulamanın tanımlarındaki unsurlarının somut olayda araştırılmasına gerek olmaksızın haksız olduğu kabul edilmiştir. 
Türk hukukunda haksız ticari uygulamalara karşı hukuki ve idari yönden yaptırımlar getirilmiştir. Tüketici haksız ticari uygulamarın etkisiyle sözleşmeye taraf olmuşsa veya zarara uğramışsa ayıplı mal ve ayıplı hizmete ilişkin hukuki yaptırımlara başvurabilir. İdari yaptırımlar bakımından ise tüketicinin zarar görme ihtimalinin ortaya çıkması yeterli görülmüştür. İnceleme ve yaptırım mercii olarak ise bir idari kuruluş olan Reklam Kurulu tayin edilmiştir. Haksız ticari uygulamalara yönelik verilen kararlarla da tüketiciler korunmaya çalışılmaktadır.

Abstract:
Bussiness to consumer commercial practices shall be unfair if it is appropriate to materially distort the economic behaviour with regard to the product of the average consumer. Traders may use several commercial practices to persuade consumers to become a party to a contract. While doing this, sometimes they use unlawful practices. Among the unlawful commercial practices, they frequently use unfair commercial practices.
In order to prevent unfair commercial practices in the European Union consumer law, the Unfair Commercial Practices for Consumers Directive 2005/29/EC entered into force. In Turkish Law, Commercial Advertising and Unfair Commercial Practices Regulation has been enacted in order to protect consumers against unfair commercial. In Turkish Law for the same purpose, by taking the directive as an example, Commercial Advertisement and Unfair Commercial Practices Regulation has been enacted. Unfair commercial practices are classified as misleading commercial practices and aggressive business practices. In addition, a "black list" of many examples of misleading and aggressive commercial practices are included in the Annex to the Directive and Regulation. For the possibility of existing of those practices, without the necessity of researching the elements in the definitions of misleading act, misleading omission or aggressive commercial practice in the, shall in all circumstances be regarded as unfair.
Civil and administrative sanctions have been into force against unfair commercial practices in Turkish law. If the consumer has become a party to the contract or has incured loss due to unfair commercial practices, may apply for civil law sanctions regarding defective goods and defective services. For administrative sanctions, the emergence of the possibility of likely to materially distort consumers economic behaviour is deemed sufficient. As an administrative institution, The Board of Advertisement has been appointed as the investigation and sanction authority. The consumers are aimed to be protected by these decisions regarding unfair commercial practices.