İlkokul matematik ders kitaplarının kök değerler açısından incelenmesi
Examination of primary school mathematics textbooks in terms of stem values
Yazar: ÖZGE ÜREYEN ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET FATİH ÖZMANTAR
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics

Özet:
Araştırmanın amacı, ilkokul matematik ders kitaplarının matematik dersi öğretim programında yer alan kök değerler açısından incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın veri toplama sürecinde, 2022-2023 yıllarında okullarda kullanılan Milli Eğitim Bakanlığı'na ait 1, 2, 3 ve 4. sınıf matematik ders kitapları incelenmiştir. Ders kitaplarından toplanan veriler, nitel araştırma veri analizi yöntemlerinden olan betimsel ve içerik analizi ile ifade edilmiştir. Betimsel analiz aşaması ile kitaplarda yer alan kök değerler belirlenmiş ve bu kök değerlerden hangi ünitelerde, ne kadar bahsedildiği, kök değerlerin nasıl yer aldığı tespit edilmiştir. Bu süreçte veriler, içerik analizine tâbi tutulmuştur. Araştırma kapsamında öğretim programında yer alan kök değerler çerçevesinde (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik) ilkokul matematik ders kitaplarında bulunan;  konular, konuşma balonları, bilgi kutusu, oyun zamanı, birlikte yapalım, sıra sizde, ünite değerlendirme, hatırlayalım, çalışalım, öğrenelim, acaba öğrendik mi? , eğlenelim, etkinlik, örnek, yapalım, bölüm değerlendirme) bölümleri incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda toplamda 856 bölüm belirlenmiş ve bu bölümler içerisinde en çok kök değerin; 1. sınıfta 'birlikte yapalım' , 2. sınıfta 'öğrenelim' , 3. sınıfta 'bölüm ve konu başlıkları' , 4. sınıfta ' hatırlayalım ve çalışalım' kısımlarında olduğu saptanmıştır. Ayrıca incelenen ilkokul matematik ders kitapları içerisinde en çok sevgi kök değerine; en az ise dostluk, dürüstlük ve vatanseverlik kök değerlerine vurgu yapıldığı görülmüştür. Sınıf düzeylerine göre ise; 1. sınıfta 'vatanseverlik ve dürüstlük'; 2. sınıfta 'vatanseverlik ve dostluk'; 3. sınıfta 'saygı, vatanseverlik ve dostluk'; 4. sınıfta 'dostluk ve dürüstlük' değerlerine ait mesaj iletimine rastlanılmamıştır. Buna bağlı olarak araştırmanın sonucunda,  incelenen 2022-2023 MEB yayınları ilkokul matematik ders kitaplarının kök değerleri, istenilen yeterlilikte yansıtmadığı görülmüştür. Aynı zamanda, içerik kapsamında bulunan kök değerlerin ders kitaplarına dağılımının yeterli eşitlikte yapılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to examine primary school mathematics textbooks in terms of root values in the mathematics curriculum. For this purpose, document analysis method, one of the qualitative research designs, was preferred. During the data collection process of the research, 1st, 2nd, 3rd and 4th grade mathematics textbooks belonging to the Ministry of National Education used in schools between 2022-2023 were examined. The data collected from the textbooks were made with descriptive and content analysis, which are qualitative research data analysis methods. With the descriptive analysis stage, the root values in the books were determined and it was determined in which units and how much these root values were mentioned and how the root values were located. In this process, the data was subjected to content analysis. Within the scope of the research, within the framework of the root values included in the curriculum (justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism and helpfulness) in primary school mathematics textbooks; topics, speech bubbles, information box, playtime, let's do it together, it's your turn, unit evaluation, let's remember, study, learn, I wonder if we learned? , let's have fun, activity, example, let's do, section evaluation sections were examined. As a result of these examinations, a total of 856 sections were determined and the most root value among these sections was; It was determined that in the 1st grade, "let's do it together", in the 2nd grade "Let's learn", in the 3rd grade "sections and topics", in the 4th grade "Let's remember and study". In addition, among the primary school mathematics textbooks examined, the root value of love is the most; The least emphasis was placed on the root values of friendship, honesty and patriotism. According to grade levels; 'patriotism and honesty' in grade 1; 'patriotism and friendship' in 2nd grade; 'respect, patriotism and friendship' in 3rd grade; In the 4th grade, no message transmission related to the values of 'friendship and honesty' was encountered. Accordingly, as a result of the research, it was seen that the examined 2022-2023 MEB publications did not reflect the root values of the primary school mathematics textbooks with the desired proficiency. At the same time, it was concluded that the distribution of the root values included in the content to the textbooks was not made in sufficient equality.