Örnek olaya dayalı öğretimin fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre bilimi dersine yönelik akademik başarıları ve çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarına etkisi
The effect of case-based teaching on pre-service science teachers' academic achievements on environment course and awareness of environmental problems
Yazar: GİZEM ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. SAİT BULUT
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akademik başarı = Academic achievement ; Farkındalık = Awareness ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Çevre eğitimi = Environmental education ; Çevre sorunları = Environmental problems ; Örnek olaya dayalı öğrenme = Case based learning

Özet:
Bu araştırmada, örnek olaya dayalı öğretimin Fen Bilgisi öğretmen adaylarının Çevre Bilimi dersine yönelik akademik başarıları ve çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarına etkisi belirlenmiştir. Deneysel desenlerden ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılan ve nitel araştırma yöntemiyle desteklenen bu araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim-öğretim yılı Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi 3. sınıf Fen Bilgisi öğretmen adayları (72 kişi) oluşturmaktadır. Deney grubunda 37 kişi, kontrol grubunda ise 35 öğrenci bulunmaktadır. Deney grubunda örnek olay yöntemi kullanılırken kontrol grubunda anlatım yöntemi kullanılmış olup araştırma 10 hafta sürmüştür. Örnek olaya dayalı öğretimin öğretmen adaylarının akademik başarılarına etkisini belirlemek amacıyla "Çevre Bilimi Başarı Testi" ve "Çevre Sorunları Başarı Testi", çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarına etkisini belirlemek amacıyla ise "Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Ölçeği" uygulanmıştır. Ek olarak örnek olay yöntemi uygulanan deney grubu öğrencilerinden gönüllü olanların uygulama süreci ve sonrasına ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiş olup sonrasında "Görüş Formu" uygulanmıştır. Nicel verilerin analizinde bağımsız örneklemler t-testi ve bağımlı örneklemler t-testi kullanılırken nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde; Uygulama öncesinde deney ve kontrol gruplarına yöneltilen veri toplama araçlarının tümünde ön test sonuçlarına bakıldığında her iki grupta ön test puanları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmezken uygulama sonrasında gerçekleştirilen son testlerde deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Her iki grupta da yapılan ön test-son test karşılaştırması sonucunda ise son test puanları lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Grupların son test puanlarında oluşan anlamlı farklılığın etki büyüklüğü (eta-kare) araştırılmış olup deney grubundaki farklılığın etki büyüklüğünün kontrol grubundaki farklılığın etki büyüklüğüne göre daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme verilerine göz atıldığında ise öğrenciler örnek olayları olumlu ve olumsuz yönleriyle değerlendirmiş olup olumlu olarak farkındalık kazandırma, bilgilendirici, teorik bilgiyi pekiştirici, akılda kalıcı, ilgi çekici, merak uyandırıcı, etkileyici, şaşırtıcı, gündemi takip etme, aktif katılım sağlama, iletişim kurma, akran eğitimi, tartışma ortamı oluşturma, problem çözme, sorumluluk duygusu kazanma, davranış değişikliği, olayları karşılaştırma imkanı sağlama, çevreci gelecek nesiller yetiştirme, çevrenin önemsenmesi ve incelenmesi şeklinde; olumsuz olarak ise zaman alıcı ve uzun olduğu için yorucu buldukları gözlemlenmiştir. Ayrıca öğrencilere daha sonra yöneltilen görüş formundan elde edilen bulgular ile öğrencilerin yarı yapılandırılmış görüşmede verdikleri yanıtlar karşılaştırıldığında uygulama süreci sonrasında öğrencilere gündemi takip etme yönünden olumlu yönde etki etmeye devam ettiği görülmektedir. Araştırmanın sonucunda; Örnek olay yönteminin anlatım yöntemine göre daha etkili olduğu, Çevre Bilimi dersi akademik başarısını ve çevre sorunlarına yönelik farkındalığı arttırdığı, nitel verilerle de akademik başarıyı, çevre sorunlarına yönelik farkındalığı ve bilgi edinimini arttırdığı bunun yanı sıra devam ettirdiği (bilginin kalıcılığı) görülmekte olup ortaya çıkan bu sonuçlarla birlikte hem öğretmen adaylarına verilecek olan çevre eğitiminde hem de  öğretmen adayları mesleklerini icra etmeye başladıklarında çevre konularının öğrencilere öğretiminde akademik başarı, çevre sorunlarına yönelik farkındalık ve yukarıda belirtilen diğer olumlu yöndeki kazanımların elde edilebilmesi için örnek olay yönteminin çevre eğitimde daha çok göz önünde bulundurulması gerektiği kanısına varılmaktadır.

Abstract:
In this study, the effect of case-based teaching on pre-service science teachers' academic achievements and awareness of environmental problems was determined. Quasi-experimental design with pretest-posttest control group, which is one of the experimental designs, was used and supported by qualitative research method. 2018-2019 academic year, Akdeniz University Faculty of Education 3rd year pre-service science teachers (72 people) constitute this research's working groups. There are 37 in the experimental group and 35 students in the control group. While it was used the case-based learning in the experimental group, lecture-based learning was used in the control group. The research lasted 10 weeks. "Environmental Science Achievement Test" and "Environmental Problems Achievement Test" were applied to determine the effect of pre-service teachers on the academic achievements. "Awareness Scale for Environmental Problems" was applied to determine the effect of pre-service teachers on the awareness of environmental problems. Additionally, semi-structured interviews were conducted and "The Opinion Form" were applied to determine the opinions of the experimental group' students whose case study method was applied about implementation process and post. While independent samples t-test and paired samples t-test were used in analyzing quantitative data, descriptive analysis method was used in the analysis of qualitative data. According to the findings; while in before implementation all the tests a significant difference was not found between the control and experimental group pretest scores, in after implementation all the posttests a significant difference was found in the favor of the experimental group and a significant difference was found between the pretest-posttest scores in both groups in favor of the posttests. In addition, eta-squared values were explored, the experimental group's effect size was higher than the control group's. Looking at Semi-structured interview's datas; When the students evaluated the case studies with positive and negative aspects, they found it positively; awareness raising, informative, reinforcing theoretical knowledge, memorable, interesting, intriguing, surprising, impressive, following the agenda, active participation, contact, peer education, creating discussion board, problem solving, get a sense of responsibility, behavior change, providing the opportunity to compare events, raising an environmentalist next generation, caring for the environment and investigation and negatively; time consuming and tiring because it was long. In addition, when the opinion form's findings and semi-structured interview's findings were compared, it was observed that it has continued positive effect to the students in terms of following the agenda. As a result of the research; The case-based learning is more effective than the lecture-based learning, it enhanced academic achievement on environment course and awareness on environmental problems, similarly; qualitative data explained; advancement in awareness on environmental problems, knowledge acquisition and persistence of information. With these results; The case-based learning is essential to consider in pre-service teachers' environment course and when they teach environment course in their professions to acquisite academic achievement, awareness on environmental problems and other positive gains that mentioned above.