24 Ocak 2020 Elazığ depremi'nin nokta konumlarındaki değişimlerin PPP yöntemi ile araştırılması
Investigation of January 24, 2020 Elaziğ earthquake changes inpoint locations with PPP method
Yazar: SÜMEYYE KUŞCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKE DENİZ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: GPS = Global Positioning System

Özet:
Türkiye, tektonik plaka hareketlerine maruz kaldığı için, belirli noktalardaki konumlar zamanla değişmektedir. Gelişen teknoloji sayesinde bu değişimlerin hızı kolayca belirlenebilmektedir. Bu çalışmada, depremlerden önce ve sonra meydana gelen konum değişimleri hesaplanarak, depremlerin bu noktalara etkisi incelenmiştir.

24 Ocak 2020'de Doğu Anadolu fay hattı üzerinde bulunan Pütürge segmentinde meydana gelen deprem bölgesi çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Elazığ bölgesinde bulunan sabit nokta konumlarında yatay ve düşey eksende önemli değişimlere yol açan bu deprem sonucunda meydana gelen değişimleri belirlemek için, Uluslararası GNSS Servisi (IGS) istasyonlarından ve Türkiye Ulusal Sabit GPS Ağı-Aktif (TUSAGA-Aktif) istasyonlarından alınan veriler kullanılmıştır. 12 Ocak 2020 - 8 Şubat 2020 tarihleri arasında 28 günlük gözlem verileri değerlendirilmiştir.

GPS ve GLONASS uydu sistemleri kullanılarak Net_Diff yazılımı ile GNSS verileri analiz edilmiştir. TUSAGA-Aktif noktalarının koordinatları, IGS noktaları sabit alınarak hesaplanmıştır. RINEX formatına çevrilen GNSS verileri hazır hale getirildi. CODE tarafından üretilen ürünler hassas uydu yörünge ve saat düzeltmeleri için kullanılmıştır. 

Deprem etkisiyle oluşan konum değişiklikleri, belirtilen çalışma alanında kesintisiz gözlem yapan 10 TUSAGA-Aktif istasyonunun koordinatları belirlenerek tespit edilmiştir.
Yapılan değerlendirme sonucunda PPP (Hassas Nokta Konum Belirleme Yöntemi) ile sonuçlar ELAZ ve MLZ1 istasyonları üzerinde etkili olmuştur. Deprem bölgesinde 10 TUSAGA-Aktif istasyonu düşünülmüştür fakat 2 istasyona ait verilerin alınmıştır. Diğer istasyonların deprem anını ölçmediği için veri kayıpları mevcuttur. 12 Ocak – 8 Şubat 2020 tarihleri arasında depremin etkilediği iki istasyon ELAZ ve MLZ1 istasyonlarına ait hareketlilikler gözlemlenmiştir. ELAZ istasyonunda 23 Ocak, 24 Ocak (deprem anı), 25 Ocak tarihlerinde yatayda ± 0.37 mm, düşeyde ± 0.28 mm, yükseklikte ± 1 m hareketlilik belirlenmiştir. MLZ1 istasyonun da ise 23 Ocak, 24 Ocak, 25 Ocak tarihlerinde yatayda iki hareketlilik gözlenmiştir. MLZ1 istasyonu deprem anında 24 Ocak tarihinde yatayda ± 0,5 mm, düşeyde ± 0.10 mm, yükseklikte ± 0.5 mm hareketlilik gözlemlenmiştir. MLZ1 istasyonun ait depremden sonraki gün 25 Ocak tarihinde yatayda ± 0.3 mm, düşeyde ±0.4 mm ve yükseklikte  ± 1.5 mm değişimler gözlemlenmiştir.  

Sonuç olarak açık kaynaklı kod yazılımı Net_Diff ile ağ değerlemesi yapılarak deprem alnında etki eden şiddetli deprem sonucunda noktalardaki değişimler gözlemlenmiştir. Bu hareketin daha detaylı araştırılması uygun bulunmuştur. Verilerde oluşan boşluklar nedeniyle veri analizinde sorunlar çıkmaktadır. Değerlendirme ve analiz için bilimsel yazılımın kullanılması gerektiği görülmektedir.

Abstract:
Since Turkey is exposed to tectonic plate movements, the positions at certain points change over time. Thanks to developing technology, the speed of these changes can be easily determined. In this study, the location changes that occur before and after earthquakes were calculated and the effects of earthquakes on these points were examined.
The earthquake region that occurred in the Pütürge segment on the Eastern Anatolian Fault Line on January 24, 2020 was determined as the study area. In order to determine the changes that occurred as a result of this earthquake, which caused significant changes in the horizontal and vertical axes in the fixed point locations in the Elazığ region, data obtained from the International GNSS Service (IGS) stations and the Turkish National Permanent GPS Network-Active (TUSAGA-Active) stations were used. 28-day observation data between January 12, 2020 and February 8, 2020 were evaluated.

GNSS data were analyzed with Net_Diff software using GPS and GLONASS satellite systems. The coordinates of the TUSAGA-Active points were calculated by taking the IGS points as fixed. The GNSS data converted to RINEX format was prepared and ocean tidal loading calculations were made. The products produced by CODE were used for precise satellite orbit and clock corrections. The position changes caused by the earthquake were determined by determining the coordinates of 10 TUSAGA-Active stations that made uninterrupted observations in the specified study area.As a result of the evaluation, the results were effective on ELAZ and MLZ1 stations with PPP (Precise Point Positioning Method). 10 TUSAGA-Active stations were considered in the earthquake region, but data belonging to 2 stations were taken. Since the other stations did not measure the moment of the earthquake, there were data losses. Between January 12 and February 8, 2020, movements belonging to the two stations affected by the earthquake, ELAZ and MLZ1 stations, were observed. 
In the ELAZ station, movements of ± 0.37 mm horizontally, ± 0.28 mm vertically, and ± 1 m in height were determined on January 23, January 24 (earthquake moment), and January 25. At MLZ1 station, two horizontal movements were observed on January 23, January 24, and January 25. At MLZ1 station, during the earthquake, ±0.5 mm horizontal, ±0.10 mm vertical, and ±0.5 mm height movements were observed on January 24. At MLZ1 station, the day after the earthquake, ±0.3 mm horizontal, ±0.4 mm vertical, and ±1.5 mm height changes were observed on January 25.
As a result, by performing network evaluation with the open source code software Net_Diff, changes at points were observed as a result of the strong earthquake affecting the earthquake area. It was deemed appropriate to investigate this movement in more detail. Problems arise in data analysis due to gaps in the data. It is seen that scientific software should be used for evaluation and analysis.