Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye'sinin dünya kapitalizmiyle eklemlenme süreçleri üzerine bir karşılaştırma: 1854-1913 ve 1980-2001
A comparative study on the processes of Ottoman and Republican Turkey's participation in the global capitalism: 1854-1913 and 1980-2001
Yazar: BAHRİ MERT DEMİR
Danışman: PROF. DR. DİNÇ ALADA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; IMF = IMF ; Kapitalizm = Capitalism ; Küreselleşme = Globalization ; Liberalizm = Liberalism ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu tez çalışması temelde dünya kapitalizmi ile Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiye'sinin ilişkisini incelemektedir. 19. yüzyılda Osmanlı'nın dünya kapitalizmine eklemlenmesi sürecinde ortaya çıkan sonuçların, Türkiye'nin 1980'lerde bir süreç içinde başlayan dünya kapitalizmine eklemlenmesinde de ortaya çıkması, çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. İki dönemde de ekonominin büyümesi umuduyla, biraz da dış baskılarla başlatılan bir dışa açılma sürecinin sonunda ekonomi büyük bir çöküntü yaşamıştır. Katlanarak artan ve ödenemez hale gelen dış borç, ekonomide ithal malların egemenliği, ithal edilen sermaye ve yabancıların ekonomide karar verici hale gelmesi, her iki dönemin de ortak özelliğidir. Kapitülasyonlar ile kısmen başlayan, 1838 yılında Baltalimanı Ticaret Antlaşması ile farklı bir boyut kazanan, Osmanlı'nın dünya kapitalizmine eklemlenmesi sürecinin sonunda, devlet borç batağına saplanmış, Duyun-u Umumiye İdaresi adı altında ekonomisi yabancıların hakimiyetine geçmiştir. Cumhuriyet Türkiye'si için de 1980 yılında başlayan dışa açılma ve dünya kapitalizmine eklemlenme süreci, Osmanlı deneyimine benzer sonuçlar yaratmıştır. Borç batağına saplanan Türkiye, pek çok ekonomik kriz yaşamış, çareyi IMF'nin kendisine önerdiği politikalarda aramıştır. Yaşanan her krizle birlikte IMF, Türkiye'nin ekonomisine daha fazla müdahil olmuş, sonunda da Türkiye'nin ekonomi politikaları üzerinde karar verici hale gelmiştir.

Abstract:
This thesis study primarily examines the relationship of the global capitalism with Ottoman and Republican Turkey. The effects of the joining of Ottoman Empire into the global capitalism in the 19th century were also seen in the process of joining to the global capitalism in Turkey starting from around 1980s, which constitutes the focus of this study. In both periods, the economy experienced a great collapse at the end of the outward opening process, started with the expectation of economic growth, and by foreign pressure to some extent. The foreign debt which grew apace and became unpayable, the dominance of imported goods in the economy, the imported capital and foreigners becoming decision makers in the economy are common characteristics of both periods. The process of Ottoman Empire's joining into the global capitalism, which began partly with the Capitulations, gained a different aspect in 1838 after Treaty of Balta Limanı. Following this process, the state got trapped by debt, its economy was ruled by the foreigners under the name of Public Debt Administration. The process of outward opening and joining into the global capitalism started in 1980, caused results for the Republican Turkey similar to Ottoman experience. Turkey, getting caught up in a debt trap, experienced many economic crises and looked for solutions through economic policies suggested by IMF. With each crisis, IMF interfered much more with the Turkish economy, and finally became the decision maker in Turkey's economic policies.