Diz osteoartritli bireylerde denge, fiziksel performans, eklem hareket açıklığı ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of balance, physical performance, joint range of motion, and quality of life in individuals with knee osteoarthritis
Yazar: MUHLİS YİĞİTCAN DAĞ
Danışman: PROF. DR. AHMET ERGÜN
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Fizyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Osteoartrit (OA) dünyada en çok görülen artrit çeşidi olup diz eklemi OA'da semptomatik olarak en sık etkilenen eklemdir. Özellikle yük taşıyan eklemlerde seyreden kıkırdak yıkımı, osteofit oluşumu ve subkondral skleroz ile karakterize noninflamatuvar kronik dejeneratif bir hastalıktır.
Çalışmanın amacı erken ve ileri seviye diz OA'lı hastaların denge, fiziksel performans, ağrı, eklem hareket açıklığı ve yaşam kalitesi parametrelerinin incelenmesi, birbirleriyle ilişkisi ve gruplar arası farkların karşılaştırılmasıdır.
Araştırmanın örneklemi Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Polikliniği'ne başvuran, Amerikan Romotoji Derneği ("American College of Rheumatology" – ACR) kriterleri içerisinde Kellgren Lawrence radyolojik evrelendirilmesine göre diz osteoartriti tanısı alan erken  (evre 1-2) ve ileri seviye (evre 3-4) olmak üzere 2 gruba ayrılan 40-65 yaş aralığındaki toplam 128 hastadan oluşturuldu. Çalışmada katılımcıların fiziksel özelliklerini ve sosyodemografik bilgilerini sorgulamak için hasta değerlendirme anketi, eklem hareket açıklığı (EHA) için gonyometrik ölçüm, ağrının değerlendirilmesinde Görsel Analog Skalası ("Visual Analog Skala" – VAS), fiziksel fonksiyonlarını değerlendirmek için Western Ontario ve McMaster Üniversitesi Osteoartrit İndeksi (WOMAC), yaşam kalitesini değerlendirmek için Kısa Form 36 ("Short Form 36" – SF36), dengeyi statik ve dinamik değerlendirmek için de Kinestetik Beceri Eğitim Cihazı 3000 ("Kinestetik Abilty Trainer" – KAT3000)  kullanıldı.
Osteoartrit seviyesi arttıkça hastaların fiziksel fonksiyonları, yaşam kaliteleri, diz fleksiyon açıları ve hem statik hem de dinamik denge puanlarının azaldığı, ağrı şiddetlerinin arttığı görüldü (p<0,001). Erken seviyedeki hastalarda WOMAC toplam puanı ile istirahat ve aktivite VAS puanları arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon gözlendi (p<0,05, sırayla r=0,248 ve r=0,259). İleri seviyedeki hastalarda istirahat VAS puanı ile SF-36 genel sağlık algısı arasında negatif yönlü zayıf korelasyon bulundu (p<0,05, r=0,278). Erken seviye hastalarda istirahat VAS puanı ile statik denge puanı arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon görüldü (p<0,05, r=0,252). Buna karşın ileri seviye hastalarda istirahat VAS puanı ile statik ve dinamik denge puanları arasında pozitif yönlü zayıf korelasyon görüldü (p<0,05, sırayla r=0,360 ve r=0,363). Erken seviye hastalarının EHA değerleri ile statik ve dinamik denge puanları arasında negatif yönlü zayıf düzeyde korelasyon bulundu (p<0,05, sırayla r=0,346 ve r=0,337). İleri seviye hastalarda ise EHA ile statik ve dinamik denge puanları arasında negatif yönlü orta düzeyde korelasyon vardı (p<0,05, sırayla r=0,548 ve r=0,652).
Sonuç olarak çalışmamızda VAS ağrı puanları, Womac puanları ve denge puanları erken seviyedeki hastalarda ileri seviyedeki hastalara göre daha düşük bulunurken eklem hareket açıklığı derecesi ve yaşam kalitesi ölçeği puanları erken seviyedeki hastalarda ileri seviyedeki hastalara göre daha yüksek bulundu.

Abstract:
Osteoarthritis (OA) is the most common type of arthritis in the world and the knee joint is the most commonly affected joint symptomatically in OA. It is a non-inflammatory chronic degenerative disease characterized by cartilage destruction, osteophyte formation and subchondral sclerosis, especially in load-bearing joints.
This study was conducted to examine the balance, physical performance, pain, range of motion and quality of life parameters of patients with early and advanced knee OA, their relationship with each other and comparison of the differences between the groups.
128 patients aged between 40-65 who applied to Baskent University Ankara Hospital Physical Therapy and Rehabilitation Polyclinic and were diagnosed with knee osteoarthritis according to Kellgren Lawrence radiological staging within the American College of Rheumatology criteria was formed and divided into 2 groups as early (stage 1-2) and advanced (stage 3-4). In the study, patient evaluation questionnaire was used to investigate the physical characteristics and sociodemographic information of the participants, goniometric measurement was used for joint range of motion (ROM), Visual Analogue Scale (VAS) was used to evaluate pain, Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index (WOMAC) was used to evaluate physical functions to evaluate quality of life Short Form 36 (SF-36) and Kinesthetic Ability Trainer (KAT 3000) device were used to evaluate balance statically and dynamically.
As the level of osteoarthritis increases the physical functions, quality of life, knee flexion angles and both static and dynamic balance scores of the patients decrease, while pain intensity increases (p<0.001). A weak positive correlation was observed between the WOMAC total score and the resting and activity VAS scores in early-stage patients (p<0.05, r=0.248 and r=0.259, respectively). A weak negative correlation was found between resting VAS score and SF-36 general health perception in advanced stage patients (p<0.05, r=0.278). There was a weak positive correlation between resting VAS score and static balance score in early stage patients (p<0.05, r=0.252). On the other hand, there was a weak positive correlation between resting VAS score and static and dynamic balance scores in advanced patients (p<0.05, r=0.360 and r=0.363), respectively. A weak negative correlation was found between ROM values and static and dynamic balance scores of early stage patients (p<0.05, r=0.346 and r=0.337, respectively). In advanced patients, there is a moderate negative correlation between ROM and static and dynamic balance scores (p<0.05, r=0.548 and r=0.652, respectively).
As a result, in our study, VAS pain scores, Womac scores, and balance scores were found to be lower in early-stage patients than in advanced-level patients, while joint range of motion and quality of life scale scores were found to be higher in early-stage patients than in advanced-level patients.