Yoksullukla mücadele ve İslam dininde yoksulluğa bakış
Struggle against poverty and aspect of poverty in Islamic religion
Yazar: MERVE TUTUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ZİŞAN KARA
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Faiz = Interest ; Sadaka = Charity ; Yoksulluk = Poverty ; Zekat = Alms ; İslam ekonomisi = Islamic economy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Yoksulluk, insanlığın var olduğu zamandan beri yaşanmaktadır. Yoksulluğun önlenmesi için birçok uluslararası ve ulusal kurum ve kuruluş bir takım politikalar uygulanmış ve uygulamaktadır. Yoksulluğun neden kaynaklandığı ülkelere göre değişebildiği gibi bireylerin yoksulluğu algılayış biçimlerine göre de değişmektedir. Çalışmada iktisadi ve İslami bir yaklaşım çerçevesinde yoksulluk ve yoksullukla mücadele açıklanmaya çalışılmıştır.  İktisadın rasyonel, bireysel çıkarı düşünen bir anlayışına karşılık İslam dininin yardımlaşmayı ve bireysel çıkar yerine toplumu düşünen bir anlayışa sahip olmasının yoksulluğun önlenmesinde daha etkili olabileceği anlayışı dikkat çekmektedir. Bu durum Homo Economicus ve Homo Islamicus varsayımlarının karşıtlığı içinde yoksullukla mücadeleyi farklılaştırabilmektedir. İslami yaklaşım çerçevesinde Kur'an-ı Kerim ve sünnette birçok yerde yoksul, kimsesiz ve ihtiyaç sahibi kimselerin gözetilerek yoksulluğun olabildiğince ortadan kaldırılmasına yönelik bir yaklaşım vurgulanmaktadır.
İslam dini yoksulluğu önlemek amacıyla birçok uygulamada bulunmaktadır. Bu uygulamalardan biri zekât ve sadaka vermektir. Zekât, zengin kesimin mal varlığından alınıp yoksul kesime aktarılmasıyla gerçekleşmektedir. Sadaka da kişinin kendi istediğiyle yoksul kesimin ihtiyaçlarını gidermek için maddi yardımda bulunmasıdır. Her ikisinde de amaç yoksul kesimin ihtiyaçlarını karşılamak olmaktadır. Kişinin çalışıp bir gelir elde etmesi de yoksulluğun önlenmesinde önemli bir yere sahip olmaktadır. Faiz de yoksulluğa neden olarak yoksul ile zengin arasındaki açığı artırdığı için yasaklanmıştır.
Çalışmada yoksullukla mücadele konusunda hali hazırda izlenen iktisadi sistemin uygulamadaki yetersizliğine karşılık İslam dininin yol gösterdiği uygulamalarının etkinlik sağlayıp sağlamayacağı vurgulanmış, çalışma Kur'an ve sünnetten yararlanarak belgesel kaynak tarama yöntemi kullanılarak hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Yoksullukla Mücadele, İslam Ekonomisi

Abstract:
Poverty has been experienced ever since humanity existed. Policies have been implemented by many international and national institutions and organizations to prevent poverty. The reason why poverty originates may vary depending on the countries, as well as the way individuals perceive poverty. In the study, the ways of fighting poverty and poverty are tried to be explained within the framework of an economic and Islamic approach. It is point out the religion of Islam is more effective in preventing poverty because it has a rational understanding of economics that considers individual interests, and the religion of Islam has an understanding that considers society instead of helping each other. This situation may differentiate the struggle against poverty in the contrast of homo economicus and homo Islamicus assumptions. Within the framework of the Islamic approach, an approach towards eliminating poverty as much as possible is emphasized in many places in the Quran and Sunnah by taking care of the poor, desperate and needy people.
The religion of Islam has many applications in order to prevent poverty. One of these practices is to give zakat and charity. Zakat is realized by taking the wealth of the rich people and transferring them to the poor. Alms is the financial aid of a person to meet the needs of the poor on his own will. In both, the aim is to meet the needs of the poor. Working and earning an income has an important place in preventing poverty. Interest is also banned as it causes poverty and increases the gap between the poor and the rich.
In the study, it was emphasized whether the practices guided by the religion of Islam will provide efficiency in response to the inadequacy of the economic system currently followed in combating poverty, and the study was prepared by using the documentary source scanning method using the Quran and circumcision.

Keywords: Poverty, Combating Poverty, Islamic Economy