Hemşirelerin etik ilkelerdeki tutumu ile mesleki profesyonellik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Evaluation of the relationship between nurses' attitudes towards ethical principles and professionalism
Yazar: ESRA ALANDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUZAFFER BERNA DOĞAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırmada hemşirelerin etik ilkelerdeki tutumu ile mesleki profesyonellik arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini Yedikule Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi'nde çalışan 348 hemşire, örneklemini ise olasılıksız örneklem yöntemlerinden olan gelişigüzel örneklem yöntemi ile seçilen 202 hemşire oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, "Kişisel Bilgi Formu", "Etik İlkeler Tutum Ölçeği (EİTÖ)"ve "Meslekte Profesyonel Tutum Envanteri (MPTE)" kullanılarak yüz yüze ya da online olarak toplanmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılanların yaş ortalaması 29.62±6.99, meslekte çalışma süreleri ortalaması 7.03±7.07 ay, kurumda çalışma süreleri ortalaması 46.84±52.31 ay olarak bulunmuştur. 187'si (%92.6) eğitim döneminde etik ile ilgili ders almış, ders alanların 152'si (%81.3) ise aldıkları dersin meslek hayatlarında etkili olduğunu belirtmiştir. Mesleki profesyonellik düzeyi algısını 139'u (%68.8) 'oldukça profesyonel' olarak düşünmektedir. Katılımcıların yaşları ile EİTÖ Gizlilik-Sır saklama alt boyut puanları arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Alınan dersin meslek hayatlarında etkili olduğunu düşünme durumuna göre değerlendirildiğinde; dersin etkili olduğu düşünenlerin Adalet alt boyutu puanlarının etkili olduğunu düşünmeyenlerin puanlarından daha yüksek olduğu saptanmıştır. MPTE toplam puanları bakımından dersin etkili olduğu düşünenlerin puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Mesleki profesyonellik düzeyi algısına göre EİTÖ toplam puanları ve MPTE toplam puanları bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Gerçekleştirilen post-hoc değerlendirmeler sonucunda tamamen profesyonel olduğunu düşünenlerin puanlarının, biraz ve oldukça profesyonel olduğunu düşünenlerin puanlarından daha yüksek olduğu saptanmıştır. Oldukça profesyonel olduğunu düşünenlerin puanlarının da biraz profesyonel olduğunu düşünenlerin puanlarından daha yüksek olduğu saptanmıştır. MPTE toplam puanları ile EİTÖ Adalet, Zarar vermeme, Dürüstlük, Özerkliğe saygı, Yarar sağlama, Gizlilik-Sır saklama alt boyut ve toplam puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada hemşirelerin etik ilkeler tutumu arttıkça mesleki profesyonel tutumunun da arttığı ortaya çıkmıştır. Bu nedenle hemşirelikte profesyonelleşmenin sağlanabilmesi için hemşirelerin etik ilkeleri benimsemesi, hemşirelik eğitim programlarında ve mesleki kuruluşlarda öneminin vurgulanması, hemşirelik mesleğinin icra edildiği kurumlarda hemşirelerin de etik kurula dahil edilmesi, hemşirelik hizmetlerinin profesyonel ve etik standartlara uygun olarak sunulmasını sağlamak önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Mesleki Profesyonellik, Etik ilkeler, Tutum

Abstract:
Objective: This study aimed to determine the relationship between nurses' attitudes towards ethical principles and professionalism.
Materials and Method: The study population comprised 348 nurses in Yedikule Chest Diseases and Thoracic Surgery Training and Research Hospital. The sample consisted of 202 nurses selected randomly, one of the non-probability sampling methods. The data were collected face-to-face or online using the "Personal Information Form," "Ethical Principles Attitude Scale (EPAS)," and "Professional Professional Attitude Inventory (MPTE)."
Results: The mean age of the participants was 29.62±6.99 years, the mean duration of employment in the profession was 7.037±7.073 months, and the mean duration of employment in the institution was 46.84±52.31 months. One hundred eighty-seven of them (92.6%) had taken a course on ethics during their education period, and 152 (81.3%) stated that the course they took was influential in their professional lives. 139 (68.8%) perceived the level of professionalism as 'quite professional'. There was a statistically significant negative relationship between EITQ Confidentiality-Secrecy sub-dimension scores. Regarding the status of thinking that the course was influential in their professional lives, the EITQ Justice sub-dimension scores of those who thought that the course was practical were higher than those who did not think that the course was practical. A statistically significant difference was found in terms of MPTE total scores, and the scores of those who thought the course was practical were higher. According to the perception of the level of professionalism, there was a statistically significant difference in the total scores of the ECTS and MPTE. As a result of the post-hoc evaluations, it was found that the scores of those who thought that they were utterly professional were higher than the scores of those who thought that they were somewhat and entirely professional. It was also found that the scores of those who thought they were pretty professional were higher than those who thought they were somewhat professional. It was found that there was a statistically significant positive relationship between MPTE total scores and EITQ Justice, Do not Harm, Honesty, Respect for Autonomy, Benefit, Confidentiality-Secrecy sub-dimension, and total scores.
Conclusion: In this study, it was found that as the ethical principles attitude of nurses increased, professional professional attitude also increased. Therefore, to ensure professionalization in nursing, it is recommended that nurses adopt ethical principles, emphasize their importance in nursing education programs and professional organizations, include nurses in the ethics committee in institutions where the nursing profession is practiced, and ensure that professional and ethical standards provide nursing services.

Key Words: Nursing, Professionalism, Ethical Principles, Attitude.