Otizm spektrum bozukluğu tanılı okul öncesi çocuklarda duyusal işlemleme bozuklukları ile beslenme davranışı, uyku alışkanlıkları ve antropometrik özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relation between sensory processing disorder and sleeping habits, feeding behaviour and anthropometric characteristic in children with autism spectrum disorder
Yazar: DERYA AĞAR
Danışman: PROF. DR. GÜL KARAÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Uyku = Sleep

Özet:
AMAÇ:  OSB tanılı çocukların duyusal problemleri; beslenme düzenleri, uyku rutini, banyo alışkanlıkları, sosyal etkinlikler gibi pek çok alanda gündelik hayatlarını negatif olarak etkileyip, işlevselliklerini bozabilmektedir.  Biz de bu çalışmada, Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı olan okul öncesi çağdaki çocuklarda duyusal işlemleme bozukluklarının beslenme davranışı, uyku alışkanlıkları ve antropometrik özellikler ile olası ilişkilerinin incelenmesini amaçlamaktayız.
GEREÇ VE YÖNTEMLER: Çalışmamıza DSM-5'e göre Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı almış toplam 60 olgu ile kontrol grubu olarak ise OSB tanılı kardeşi olan etkilenmemiş 40 çocuk dahil edilmiştir. Psikiyatrik değerlendirmeler sosyodemografik veri formu, duyu profili duyusal işlem modülü (DP), Sorun Davranış Kontrol Listesi (SDKL), Davranışsal Pediatrik Besleme Değerlendirmesi Ölçeği (DPBDÖ), Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA),  Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) ve DSM-5 OSB tanı kriterleri kullanılarak yapılmıştır.
BULGULAR: Çalışmamızda OSB olgu grubu ve kardeş grubu arasında yapılan antropometrik ölçümlerin karşılaştırmasına göre; OSB ve kardeş grubu arasında ortalama boy, kilo, beden kitle indeksi (BKİ), baş çevresi ve bel çevresi ölçümleri yanında persentil hesaplamaları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. OSB olgu grubu ve kardeş grubu arasındaki duyusal işlem puanları karşılaştırıldığında; OSB grubunda duyma işlemi, görme işlemi, vestibüler işlem, oral duyusal işlem, çoklu duyusal işlem ve dokunma işlemi puanları kardeş grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük bulunmuştur.  OSB grubunda ÇUAA toplam puanının, yatma zamanı puanının, uyku davranışı puanının ve ÇUAA uyanınca uyanık kalma süresinin kardeş grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmıştır. OSB grubunda SDKL irritabilite, letarji, stereotipi ve hiperaktivite alt bölümleri toplam puanlarının, kardeş grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek olduğu saptanmıştır.
SONUÇ: Bulgularımız, OSB tanılı çocuklarda duyu profili ile uyku alışkanlıkları, beslenme davranışları ve davranışsal bozukluklar  arasında anlamlı bir ilişki olduğunu açıkça göstermektedir. Ancak çalışmamızda kardeşlerin duyusal bozukluklar açısından OSB tanılı olgulardan etkilenmediği görülmüştür. Bulgularımız OSB tanılı çocuklarda gözlemlenen davranışsal ve duyusal zorlukların, beslenme ve uyku problemleri ile nasıl iç içe geçtiğini ve bu etkileşimlerin çocuğun genel sağlığı ve yaşam kalitesi üzerindeki önemli etkilerini ortaya koymuştur. 
Anahtar kelimeler: Beslenme Davranışı, Duyu Profili, Otizm Spektrum Bozukluğu, Uyku Bozuklukları

Abstract:
OBJECTIVE: Autism Spectrum Disorder (ASD) is a lifelong neurodevelopmental disorder that becomes apparent usually in the second year of life, characterized by restricted and repetitive patterns of behavior, interests, and activities, and presents with delays in language and social development as well as differences and losses in cognitive development. It is thought that early environmental stimuli affect brain development and that problems in the sensory processing system, along with a lack of related early experiences, hinder the development of a sense of self in individuals with ASD. Sensory problems in children with ASD can negatively affect their daily lives in many areas such as eating patterns, sleep routines, bathing habits, and social activities, impairing their functionality. In this study, we aim to examine the possible relationships between sensory processing disorders and eating behavior, sleep habits, and anthropometric features in preschool-aged children diagnosed with autism spectrum disorder.
MATERIAL AND METHODS: The study included a total of 60 patient children who applied to the Istanbul Bakirkoy Prof. Dr. Mazhar Osman Mental Health and Neurological Diseases Training and Research Hospital, Child and Adolescent Psychiatry outpatient clinic between April 2023 and December 2023, agreed to participate in the study, and were diagnosed with Autism Spectrum Disorder according to DSM-5 as the case group. As the control group, 40 unaffected children who have siblings diagnosed with ASD were included. 
RESULTS: When comparing the sensory processing scores between the ASD and sibling groups; the score for all subgroup  in the ASD group was found to be statistically significantly lower compared to the sibling group. The total score for the Children's Sleep Habits Questionnaire (CSHQ), total bedtime score, total sleep behavior score, and the duration of staying awake upon waking up in the ASD group were found to be statistically significantly higher compared to the sibling group. In the ASD group, the total scores for the Aberrant Behavior Checklist (ABC), irritability, lethargy, stereotype and hyperactivity were found to be statistically significantly higher compared to the sibling group.
CONCLUSIONS: Our findings clearly demonstrated a significant relationship between sleep habits, nutritional behaviors, behavioral disorders, and sensory profiles in children diagnosed with ASD. However, we observed that siblings are not affected by sensory disorders, sleep, and nutritional behaviors. In addition, our results reveal how behavioral and sensory difficulties observed in individuals with ASD are intertwined with nutritional and sleep problems,and highlight the significant impacts of these complex interactions on individuals' overall health and quality of life. Therefore, it has been shown that treatments for children with ASD should not only focus on core symptoms but also address the wide spectrum of challenges individuals face, such as sensory processing issues, nutrition, and sleep patterns, through holistic, individualized strategies.
Key Words: Autism Spectrum Disorder, Feeding Behaviour, Sensory Profile, Sleep Disorders