Yaşlı diyabet hastalarının kırılganlık durumlarına göre ilaç-ilaç etkileşimleri, antikolinerjik ilaç yükü ve ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of drug-drug interactions, anticholinergic drugload and medication compatibility of elderly diabetes patientsaccording to their fraility status
Yazar: SEDA DURMAZ
Danışman: PROF. DR. ELA KADIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Klinik Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Geriatri = Geriatrics

Özet:
65 yaş ve üzeri hastalarda kronik hastalıklar ve geriatrik sendromlar oldukça yaygın
görülmektedir. Kırılganlık birden fazla organ sisteminde fizyolojik rezerv ve işlevin
azalmasından kaynaklanan savunmasızlık durumudur. Polifarmasi 'kişiye eş zamanlı çoklu
ilaç uygulaması' şeklinde ve ilaç-ilaç etkileşimleri, uygunsuz ilaç kullanımı ve fazla sayıda
ilaç kullanımı gibi farklı durumları tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Polifarmasi ve
kırılganlık ilişkisinde önemli olan faktörler ise polifarmasiye bağlı olarak gelişen ilaç
etkileşimleri, azalan ilaç uyumu ve artan antikolinerjik ilaç yükü sayılabilir. Diabetes
mellitus (DM), glukoza yanıt olarak insülin sekresyonunun bozulması ve hiperglisemi ile
karakterize bozulmuş insülin duyarlılığından kaynaklanan metabolik bir hastalıktır ve
kırılganlığa benzer şekilde, genetik ve edinsel faktörlerin karmaşık etkileşiminden
kaynaklanır. Çalışmamızda 65 yaş ve üzeri DM hastalarının kırılganlık durumuna göre
polifarmasi, ilaç etkileşimleri, antikolinerjik ilaç yükü ve hastaların ilaç tedavisine uyumu
açısından değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmamız geriatri polikliniğine ayaktan başvuran
65 yaş ve üzeri 222 DM hastasının gönüllü katılımı ile gerçekleştirildi. Hastaların sosyo-
demografik özellikleri, kronik hastalıkları, kullandıkları ilaçlar kayıt edildi. Klinik
Kırılganlık Ölçeği (KKÖ), Morisky Tedavi Uyum Ölçeği-8 (MTUÖ-8), Antikolinerjik İlaç
Yükü hesaplama aracı ve ilaç-ilaç etkileşimi tarama aracı kullanıldı. Hastalar KKÖ ölçeğine
göre değerlendirildiğinde % 59,90'ı kırılgan; %40,09'u ise kırılgan olmayan grupta yer aldı.
Çalışmamızda kırılgan ve kırılgan olmayan diyabet hastaları polifarmasi ve ilaç-ilaç
etkileşimleri açısından değerlendirildiğinde anlamlı farklılık olmadığı tespit edildi (p>0,05).
Hastalar düşme öyküsü ve egzersiz yapma açısından değerlendirildiğinde iki grup arasında
istatistiksel anlamlı farklılık olduğu tespit edildi (p<0,001). Hastaların %82,4'ünde
polifarmasi mevcut olduğu tespit edildi. Kırılgan olan ve kırılgan olmayan hasta grupları
tedaviye uyum ve antikolinerjik ilaç yükü açısından karşılaştırıldığında ise istatistiksel
olarak anlamlı farklılık olduğu tespit edildi (p<0,05). Kırılgan grupta yer alan hastalar daha
fazla antikolinerjik ilaç yüküne sahipti. Kırılgan hastaların % 76,69'u kırılgan olmayan
hastaların % 49,43'ünde ACB riski olduğu tespit edildi. Kırılgan grupta yer alan hastaların
tedaviye gösterdiği uyum, kırılgan olmayan hasta grubuna daha düşüktü. Çalışmamızın
sonuçları yaşlı DM hastalarının tedavi ve bakım sürecinde; kırılganlık durumu varlığı,
kullanılan ilaçlar, antikolinerjik ilaç yükü riski ve tedaviye gösterilen uyumun, hastaların
düzenli takibi ile daha başarılı bir şekilde yönetilebileceği böylece hastaların olumsuz
sağlık olayları yaşama riskinin azaltılabileceğini göstermektedir. İlaçlar reçete edilirken
kırılgan ve kırılgan olmayan yaşlı hastalar arasında farklılıklar olabileceği hekim ve diğer
sağlık profesyonelleri tarafından akılda tutulmalıdır. Gelecek araştırmalarda kırılganlık
durumu ile polifarmasi , ilaç-ilaç etkileşimleri , antikolinerjik ilaç yükü ve tedaviye uyum arasındaki ilişkiyi daha belirgin ortaya koyan randomize çalışmalar yapılması önerilir.

Abstract:
Chronic diseases and geriatric syndromes are quite common in patients aged 65 and over.
Frailty is a state of vulnerability resulting from reduced physiological reserve and function
in multiple organ systems. Polypharmacy is a term used to describe different situations such
as drug-drug interactions, inappropriate drug use, and excessive drug use. Important factors
in the relationship between polypharmacy and frailty include drug interactions due to
polypharmacy, decreased drug compliance, and increased anticholinergic drug burden.
Diabetes mellitus is a metabolic disease resulting from impaired insulin sensitivity,
characterized by impaired insulin secretion in response to glucose and hyperglycemia, and,
similar to frailty, results from a complex interaction of genetic and acquired factors. Our
study aimed to evaluate DM patients aged 65 and over in terms of polypharmacy, drug
interactions, anticholinergic drug burden, and patient compliance with drug therapy,
according to their frailty status. Our study was carried out with the voluntary participation
of 222 DM patients aged 65 and over who applied to the geriatric outpatient clinic. The
socio-demographic characteristics of the patients, their chronic diseases, and the medications
they used were recorded. Clinical Frailty Scale (CFS), Morisky Treatment Compliance
Scale-8 (MMAS-8), Anticholinergic Drug Burden calculation tool and drug-drug
interaction screening tool were used. When the patients are evaluated according to the CFS
scale, 59.90% are fragile; 40.09% were in the non-frail group. In our study, when frail and
non-frail diabetic patients were evaluated in terms of polypharmacy and drug-drug
interactions, no significant difference was found (p>0.05). When the patients were evaluated
in terms of fall history and exercise, a significant difference was found between the two
groups (p<0.001). It was determined that 82.4% of the patients had polypharmacy. When the
frail and non-frail patient groups were compared in terms of treatment compliance and
anticholinergic drug burden, a statistically significant difference was found (p<0.05).
Patients in the frail group had a higher anticholinergic drug burden. It was determined that
76.69% of frail patients and 49.43% of non-frail patients had ACB risk. Compliance with
treatment by patients in the frail group was lower than in the non-frail patient group. The
results of our study during the treatment and care process of elderly DM patients; It shows
that the presence of frailty, medications used, risk of anticholinergic drug burden, and
compliance with treatment can be managed more successfully with regular follow-up of
patients, thus reducing the risk of patients experiencing adverse health events. When
prescribing medications, physicians and other healthcare professionals should keep in mind
that there may be differences between frail and non-frail elderly patients. In future
research, it is recommended to conduct randomized studies that more clearly reveal the relationship between frailty and polypharmacy, drug- drug interactions, anticholinergic drug burden and treatment compliance.