Orhan Kemal'in hikâyelerinde eleştirel ve toplumcu gerçekçilik
Critical and socialistic realism in the stories of Orhan Kemal
Yazar: ÖZLEM BAŞBOĞA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FIRAT KARAGÜLLE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Gerçeklik = Reality ; Hikaye = Story ; Kemal, Orhan = Kemal, Orhan ; Sosyal gerçeklik = Social realizm ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu çalışmada yaygın olarak toplumcu gerçekçi ön kabulü ile eserleri ve edebi kişiliği değerlendirilmiş olan Orhan Kemal'in hikâyeleri eleştirel ve toplumcu gerçekçilik bağlamında tartışılmıştır. Eserlerinde gözlenen kimi yaklaşımların yanı sıra siyasi fikirleri sebebiyle de toplumcu gerçekçi yazar değerlendirilmesi yapılmış Orhan Kemal'in hikâyelerinin bu bağlamda durduğu nokta kuramcıların toplumcu gerçekçilik konusunda dile getirdikleri de dikkate alınarak kuramsal çerçevede belirlenmeye çalışılmıştır.
Tezin ilk bölümünde modern Türk hikâyeciliği ve Orhan Kemal'in hikâyeciliği el alınmış, gerek edebiyat tarihinin gerekse yazarın kendisinin hikâyeciliği hususunda söyledikleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde edebiyatta gerçekçilik yaklaşımları irdelenmiş, bu bağlamda realizm, natüralizm gibi yaklaşımlarla beraber özellikle eleştirel gerçekçilik ve toplumcu gerçekçilik konusunda bilgiler verilmiştir. Üçüncü Bölüm'de kuramsal tartışmalarımıza zemin oluşturacak olması sebebiyle Orhan Kemal'in hikâyelerinden alınan örneklerle hikâyelerdeki toplumsal konular ortaya konulmuştur. Dördüncü Bölüm'de ise İkinci Bölüm'deki bilgiler ışığında ve hikâyelerden alınan örneklerle yazarın edebi yaklaşımı eleştirel ve toplumcu gerçekçilik bağlamında tartışılmıştır. 


Anahtar Kelimeler: Orhan Kemal, Toplumcu gerçekçilik, Eleştirel gerçekçilik, Çelişki, Devrimci romantizm, Olumlu tip, Kapitalist sistem eleştirisi.

Abstract:
This study examines the stories of Orhan Kemal from a critical and socialistic realism who is actually known as socialistic realist in his all writing. His ideas have been studied with the pre-acceptance that he remains as a socialistic realism. Alongside with his political thoughts, I try to find out a theoretical framework for Orhan Kemal's position on regarding socialistic realism and elaborate the sayings of other theoreticians.
In the first chapter, I explain the modern Turkish storytelling as well as the storytelling of Orhan Kemal and bring attention to Orhan Kemal's sayings on literature and his own storytelling. In the second chapter, I elaborate realistic approaches in the literature and explore areas such as realism, naturalism and critical realistic and socialistic realistic. The third chapter includes some examples taken from Orhan Kemal's stories regarding social issues in order to make ground for the discussion of this thesis. In the last chapter, I argue whether he was a socialistic realism or critical realistic based on information given in the second chapter and some examples given from his stories. 


Keywords: Orhan Kemal, Socialistic realism, Critical realism, Contradiction, Revolutionary romanticism, Positive type, Critiques of capitalist system.