Tarihi haritalama kapsamında savaş coğrafyasının coğrafi bilgi sistemleri destekli modellenmesi
Geographic information systems aided modeling of war geography in the scope of historical mapping
Yazar: KEMAL KÖŞE
Danışman: PROF. DR. ALPER ÇABUK ; PROF. DR. ZAFER KOYLU
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Haritalama = Mapping ; Savaş alanları = Battlefields ; Tarihi coğrafya = Historical geography

Özet:
Tarihi savaş alanları, metinsel kaynaklardan mekânsal ifadeler çıkartılarak interaktif haritalar üzerinden daha anlaşılır bir şekilde meraklılarına aktarılabilir. Özellikle son yirmi yılda Coğrafi Bilgi Sistemleri'nin (CBS) tarih alanında kullanılması önemli bir kazanım olmuştur. Tarihsel olayları anlatan metinlerde ifade edilen sayısal verilerin veri tabanlarına işlenmesi ile tarih biliminin dijitalleşmesi yönünde önemli bir adım atılmış olur. CBS'nin tarih alanında kullanılması ile; tarih meraklılarına tarihi mekânsal olayları ve olaylar arası örüntüleri gerçeğe yakın bir şekilde görselleştirme imkânı sağlamıştır.
Bu çalışmada; I. Dünya Savaşı'nın yüzüncü yılı kapsamında Avrupa ve Amerika'da, savaş alanları üzerine yapılan çalışmalar incelenerek CBS temelinde savaş coğrafyalarının görselleştirilmesi ve interaktif sunum teknikleri hakkında literatür taraması yapılmıştır. Daha sonrasında tez konumuz olan Birinci İnönü Muharebesi'nde; Batı Cephesi Komutanlığı ve 24. Tümen Komutanlığı cerideleri, birlik konumları, arşiv belgeleri ve hava fotoğrafları ile siperler belirlenmiş olup ArcGIS Pro programı "Military tools" uygulaması ile birliklerin zamansal ve mekânsal yer değişimleri tematik haritalar üzerinden sunulmuştur.

Abstract:
Historical battlefields can be conveyed to the enthusiasts in a more understandable way through interactive maps by extracting spatial expressions from textual sources. Especially in the last two decades, the use of geographic information systems (GIS) in the field of history has been an important gain. The digitalization of the science of history has been achieved by processing the numerical data expressed in the texts describing historical events into databases. The use of GIS in the field of history; History buffs are provided with the opportunity to visualize historical spatial events and patterns between events in a realistic way. Due to the centennial of the first world war in Europe and America, studies on battlefields were examined and a literature review was conducted on the visualization of war geographies and interactive presentation techniques on the basis of geographic information systems. In this study, in the First Inonu Battles; By examining the records of the Western Front Command and the 24 Division Command, the positions of the units, archival documents and aerial photographs were examined, and the trenches were determined, and their positional definition was made. By using the ArcGIS Pro application, the temporal and spatial displacements of the units were presented on thematic maps.