Mekân sosyolojisi bağlamında kitap kafelerin insan ve mekân etkileşimi açısından incelenmesi: Ankara örneği
Examining the relationship between human and space in the context of sociology of space through book cafes: The case of Ankara
Yazar: SERAP KAYALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİH ÇOBAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara = Ankara ; Kamusal mekanlar = Public places ; Kitap kafeler = Book cafes ; Sosyalleşme = Socialization ; İnsan-mekan ilişkisi = Human-space relationship

Özet:
Kamusal mekânlar, toplumun üyelerini bir araya getiren ve gündelik hayatın akışının
rahatlıkla gözlemlenebildiği alanlardır. Türkiye'de özellikle 1960'lardan sonra mekânın
değişimi sonucu sosyalleşme aracı olan kafeler de dönüşüm geçirmiş ve popülerlik kazanmıştır. Son yıllarda kitap ve kahve kültürünü bir arada sunan kitap kafeler popüler bir mekân olarak öne çıkmıştır. Bu tez, insan ve mekân etkileşimini kitap kafeler üzerinden
sosyolojik olarak incelemektedir. Tez, günümüzde yaşanan kentsel değişimle birlikte mekânlarda hangi dönüşümlerin yaşandığını, toplumsal pratiklerin nasıl değiştiğini, toplum ve mekân arasındaki ilişkinin nasıl bir boyut kazandığını kitap kafeler aracılığıyla ele almaktadır. Araştırmanın iki temel sorusu mekânsal yeniden üretim ile birlikte insanların etkileşiminin nasıl gerçekleştiği ve insanları mekânlarda buluşturan ortak noktanın ne olduğudur.
Bu tezin amacı, değişen mekânsal pratiklerin insanlar üzerindeki etkilerini incelemek ve
mekânların nasıl bir etkileşim aracı olarak kullanıldığını kitap kafeler üzerinden ortaya
koymaktır. Araştırma insanların kanaatleri, algıları, duygu ve düşünceleri, tecrübeleri gibi öznel verilere dayandığından nitel bir araştırmadır. 16 kişi ile yarı yapılandırılmış
görüşmelere dayanan bu araştırmanın örneklemini Ankara'daki kitap kafeler oluşturmaktadır.
Araştırmanın vardığı sonuçlar şu şekilde özetlenebilir: kitap kafelerin genel kullanım şekli sosyalleşme bağlamında gerçekleşmektedir. Ayrıca, kitap kafeler kültürel birikime, bireysel gelişime ve tüketim biçiminde değişikliğe farklı biçimlerde katkılarda bulunmaktadır.

Abstract:
Public places are spaces where members of a society meet and where the flow of
everyday life can be easily observed. In Turkey, particularly from the 1960s onward, with the change in public places, cafe shops have also been transformed and become quite popular. In this process, coffee shops known as book cafes have come to the fore as a favorite public place of gathering. These coffee shops bring together the cultures of both book reading and drinking coffee. This study is a sociological investigation of human-public place interactions with particular attention to book cafes. Through its focus on book cafes, this thesis attempts to shed light on the following questions: as a result of urban transformations, what kind of changes has been observed in public places? What shifts have social practices gone through? What kind of dimensions has the relationship between society and public places acquired? In other words, sociologically speaking, how does social interaction take place as a result of spatial reproduction? What is the shared point that brings human beings in public places?
The aim of this thesis is to analyze the impacts of changing spatial practices on human
beings. Moreover, with a specific focus on book cafes, this study aims to show the ways in
which public places are used as a tool of social interaction. Based on subjective data such as opinions, perceptions, emotions as well as experiences of human beings, this research is a qualitative study. Based on the conduct of semi-structured interviews with 16 participants, this study's sample is drawn from book cafes found in Ankara. This study concludes that the common ways of the use of book cafes are in the context of socialization. Likewise, this study finds out that book cafes contribute to cultural accumulation, individual development as well as a change in the mode of consumption.