Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Sigara Bırakma Polikliniğinin uzun dönem sonuçları
Long-term outcomes of Smoking Cessation Outpatient Clinic interventions in Recep Tayyip Erdogan University Chest Diseases Department
Yazar: SEMİH ALTUNSOY
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK KARADOĞAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Nikotin = Nicotine ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Tütün = Tobacco

Özet:
Amaç: Tütün bağımlılığı; günümüzde küresel olarak oldukça yaygın olup, en sık görülen hastalıkların gelişiminde risk faktörü olması ile, morbidite ve mortaliteye önemli derecede katkı sağladığından artık 'Salgın' olarak tanımlanmaktadır. Sigara içen bireylerin sigarayı bırakması ve nüksün önlenmesi büyük önem arz etmektedir. Sigara bırakma polikliniklerinin başarısı, yapılan çalışmalar ve bu konudaki kararlılık sayesinde tütün kontrolünü ülkemizde hedeflenen seviyeye taşıyacaktır. Çalışmamızın amacı; sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin kısa dönem ve uzun dönem takiplerinde bırakma başarılarını ölçmek, sigara bırakma başarısını hastalara planlanan farmakoloji çeşidine, tedavi uyumuna ve bireylerin sosyo-demografik verilerine göre değerlendirmek, başarıya etkili faktörleri belirleyerek; ülkemizde tütün kontrolü girişimlerine ve planlamalarına katkıda bulunmaktır.
Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Ocak 2018 ile Mayıs 2019 tarihleri arasında Rize Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Göğüs Hastalıkları Kliniği bünyesinde hizmet vermekte olan Sigara Bırakma Polikliniğine başvuran, yaşları 18 ila 76 arasında değişen hastalar incelendi. İlk başvuru anında sigara kullanım anamnezleri, sosyo-demografik verileri ve nikotin bağımlılık düzeyleri tespit edilip hangi farmakolojik tedavi ile izlem planlandığı not edildikten sonra, 2 yıllık süreç akabinde telefon görüşmesi sağlanabilen hastalar çalışmaya dahil edildi. Sigarayı bırakmaya etkili faktörler ve tedaviye uyuma etkili faktörler çok değişkenli regresyon analizi ile incelendi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplan 425 hastanın yaş ortalaması 38 ±12 idi, %73,4'ü erkek, %26,6'sı kadınlardan oluşmaktaydı. En sık görülen üç ek hastalık kardiyovasküler, pulmoner ve psikiyatrik hastalıklar idi. Hastaların sigara anamnezlerine göre ortalama 22,4 ± 16,8 paket/yıl sigara öyküleri vardı ve hastalar FNBT skoruna göre %65 yüksek, %13 orta, %22 düşük derecede nikotin bağımlısı idi. Hastaların %47'sine vareniklin, %48'ine nikotin replasman tedavisi (NRT), %5'ine her iki tedavi birlikte (kombine) verilmişti. Hastalar başlanan bu farmakolojik tedavi yöntemlerini ortalama 44.3 ± 19,4 gün kullanmışlardı. Vareniklin kullanma süreleri ortalama 45,66 ± 19,5 gün, NRT kullanma süreleri 40,48 ± 17,9 gün ve kombine tedavi kullanma süreleri 66,5 ± 15,5 gün
iv
idi (p<0,05). Tedaviye uyum ile ilişkili faktörler çok değişkenli regresyon analizi ile incelendiğinde; tedaviye uyumlarına etkili faktörler; yaşın büyük olması, Fagerström skorunun düşük olması, tedavi sırasında yoksunluk semptomu göstermemek, tedavi sırasında kilo alımı-iştah artışı-kabızlık semptomu göstermemek, sigarayı bırakmada başarılı olmak olarak saptandı. (p<0,05). Hastaların ikinci yıl sonunda sigarayı bırakma durumları şöyleydi; %20,5 bırakmış, %50,1 hiç bırakamamış, %19,5 kısa dönemde bırakmış ancak yeniden başlamıştır (nüks). Sigara bırakmaya etkili faktörler çok değişkenli analizde incelendiğinde; başvuru anındaki Fageström Nikotin Bağımlılık Testi skorunun düşük olması, planlanan farmakolojik tedaviyi kullanma süresinin uzun olması, tedavi sırasında uyku bozukluğu-kabus görme semptomu göstermek, kilo alımı-iştah artışı-kabızlık semptomu göstermek ile yoksunluk semptomu göstermemek ve öğrenci olmamak olarak tespit edildi. (p<0,05).
Sonuç:
Sigara bırakma polikliniğimizin iki yıllık takiplerini içeren uzun dönem sonuçlarını incelediğimiz çalışmamızın sonucuna göre sigara bırakma başarı oranı %20,5 olarak saptanmıştır. Farmakolojik tedavi seçeneklerine göre bırakma başarısı veya tedaviye uyum arasında anlamlı fark izlenmemiştir. Sigara bırakma başarısına etkisi olan faktörler göz önüne alınarak sigara bırakma poliklinik hizmetlerinin standartlarının güncellenmesi gerekmektedir.

Abstract:
Objective: Tobacco addiction; It is now quite common globally and is now defined as "epidemic" as it is a risk factor in the development of the most common diseases and contributes significantly to morbidity and mortality. It is of great importance for individuals who smoke to quit smoking and prevent relapse. The success of smoking cessation outpatient clinics will bring tobacco control to the targeted level in our country, by the light of the studies and determination in this regard. The purpose of our study is to assess smoking cessation success in short and long term follow-up of individuals who applied to smoking cessation outpatient clinic, to evaluate smoking cessation success according to the type of pharmacologic treatment, treatment adherence and socio-demographic data of the individuals, by determining the factors affecting the success; to contribute to tobacco control initiatives and planning in our country.
Materials and Methods: Patients between the ages of 18 and 76 who applied to the Smoking Cessation Outpatient Clinic of Rize Recep Tayyip Erdogan University Chest Diseases Clinic between January 2018 and May 2019 were examined. Patients who could be contacted after a 2-year period were included in the study, after their smoking history, socio-demographic data, and nicotine addiction levels were determined at the time of first admission and the pharmacological treatment they planned to follow-up was noted. Factors affecting smoking cessation and adherence to treatment were examined using multiple regression analysis.
Findings: The mean age of the 425 patients included in the study was 38 ± 12, 73.4% were men and 26.6% were women. The three most common comorbidities were cardiovascular, pulmonary and psychiatric diseases. The patients had an average smoking history of 22.4 ± 16.8 pack / year according to their smoking history, and the patients were 65% high, 13% moderate, and 22% low nicotine addictors according to the Fagerström test score. Varenicline was given to 47% of the patients, nicotine replacement therapy (NRT) to 48%, and both treatments (combined) to 5%. The patients used these pharmacological treatment methods for an average of 44.3 ± 19.4 days. The mean duration of varenicline use was 45.66 ± 19.5 days, the duration of NRT use was 40.48 ± 17.9 days, and the
vi
duration of combined therapy was 66.5 ± 15.5 days (p <0.05). When the factors related to adherence to treatment were examined by multivariate regression analysis; factors affecting their adherence to treatment are as follows; older age, low Fagerström score, not reporting withdrawal symptoms during treatment, not reporting weight gain-increased appetite-constipation symptoms during treatment, and being successful in quitting smoking. (p <0.05). The smoking cessation status of the patients at the end of the second year was as follows; 20.5% quit, 50.1% never quit, 19.5% quit in the short term but resumed (relapse). The factors affecting smoking cessation are examined in multivariate analysis are as follows; the low Fageström Nicotine Dependency Test score at the time of admission, the long duration of using the planned pharmacological treatment, sleep disturbance-nightmare symptoms during treatment, weight gain-increased appetite-constipation symptoms, not showing withdrawal symptoms and not being student (p <0.05).
Results: According to the results of our study that we examined the long-term results of our smoking cessation outpatient clinic, which included two-year follow-ups, the smoking cessation success rate was 20.5%. There was no significant difference between pharmacological treatment options in terms of quitting success or adherence with treatment. Considering the factors that affect smoking cessation success, the standards of smoking cessation outpatient services should be updated.