Türkiye'de ilköğretim programlarında çevre için eğitimin yeri ve önemi
The place and importance of education in primary programmes for environment in turkey
Yazar: NAZMİYE KARPUZ SEYİS
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ŞAHİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Çevre = Environment ; Çevre bilinci = Environmental consciousness ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Bu çalışmada, 2005- 2006 Eğitim- Öğretim yılında yenilenen ilköğretim programı ders kitaplarında çevre bilinci oluşturmaya yönelik ne tür çalışmaların yer aldığı tespit edilerek programda çevre eğitiminin yeri ve öneminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla incelenen ders kitaplarından Hayat Bilgisi, Fen ve Teknoloji, Sosyal Bilgiler, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ve Görsel Sanatlar ders kitaplarında çevre için eğitim amaçlı kazanım ve etkinlikler tespit edilmiştir. Türkçe ders kitaplarında ise çevre içerikli metinler ve bu metinlerle ilgili çalışmalar incelenmiştir.Çevre eğitimi için kazandırılması hedeflenen kazanımlar sınıf düzeyine ve derslere göre gruplandırılmıştır. Bu amaçla Hayat Bilgisi, Fen ve Teknoloji ile Sosyal Bilgiler dersinde yer alan çevre eğitimi amaçlı kazanım ve etkinlikler tespit edilerek sınıf düzeyine göre gösterdikleri değişikliler belirlenmiştir. Çevre bilinci oluşturmaya yönelik kazanımların yer aldığı diğer disiplinler olarak Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ile Görsel Sanatlar ders kitapları incelenmiştir. Çeşitli çevre içerikli okuma metinlerinin yer aldığı Türkçe dersinde çevre bilinci oluşturmak amaçlı çalışmalar belirlenmiştir.Çalışma nitel bir çalışma olup doküman analizi yaklaşımı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda ilköğretimde temel olarak çevre için eğitime Hayat Bilgisi, Fen ve Teknoloji ile Sosyal Bilgiler dersinde yeterli düzeyde kazanım ve etkinliklerle yer verildiği, bununla birlikte Görsel Sanatlar, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisinde çeşitli kazanımlara, Türkçe dersinde konuyla ilgili şiir ve metinlere yer verildiği görülmüştür. Kazanım ve etkinliklerin sınıf seviyesine göre gelişimsel özellik gösterdiği, tekrarlardan kaçınılarak sıkıcılıktan uzak ve sarmallık ilkesine uygun olduğu görüldü. Yaşanan aksaklıkların pratikte programın uygulayıcıları tarafından giderilmesi gibi çeşitli öneriler getirilmiştir.Anahtar Kavramlar: Çevre İçin Eğitim, Çevre Bilinci, İlköğretim Ders Kitapları

Abstract:
In the study, it has been aimed to identify the place and importance of environmental education in the programme by identifying what kinds of studies there have been to form the environment consciousness in primary education programme course books which have been renewed in 2005-2006 educational year. For this purpose, the acquisitions and activities for educating the environment have been identified in the course books of Social Science, Science and Technology, Religious Science and Visual Arts. The texts related to the environment in Turkish course books and the researches about these texts have been analyzed.Acquisitions which have been aimed to be reached for the environment have been classified according to the level and the subjects. For this purpose, by identifying the acquisitions and activities in Social Science, Science and Technology course books aiming to educate the environment, the changes according to the level of the classes have been set. Religious Science and Visual Arts course books in which there are acquisitions aiming to form the environmental consciousness have been analyzed. In Turkish lessons in which there are different kinds of environmental reading texts, the studies have been identified in order to form the environmental consciousness.The study is a qualitative one and the document analysis approach has been used in it. According to the diagnosis got from the study, there are enough acquisitions and activities in the Social Science, Science and Technology lessons; moreover it has been realized that there are different acquisitions in Visual Arts, Religious Science and there are poems and texts related to the subject in Turkish lessons. It has been seen that acquisitions and activities have developing features according to the level of the class and they are far from the prolixity as there are not much repetitions. Different suggestions have been made such as eliminating the breakdowns.Key Words: Education for the Environment, Environmental Consciousness, PrimaryEducation Course Books