Antiepileptik olarak valproik asit veya karbamazepin kullanan hastalarda nefrotoksisitenin belirlenmesi
Research of nephrotoxicity in epileptic patients who are used valproic acid or carbamazepine
Yazar: CENGİZ HAVALI
Danışman: PROF. DR. KIVILCIM GÜCÜYENER
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antikonvülsanlar = Anticonvulsants ; Epilepsi = Epilepsy ; Glomerüler filtrasyon = Glomerular filtration ; Karbamazepin = Carbamazepine ; Nefrotoksisite = Nephrotoxicity ; Valproik asit = Valproic acid

Özet:
Epilepsi çocukluk çağının sık görülen kronik nörolojik hastalıklarından biri olup tedavisinde bir ya da birkaç AEİ en az iki yıl bazense ömür boyu kullanılır. Birçok ilaçta olduğu gibi AEİ ile de birçok organ sistemi üzerinde çeşitli yan etkiler ortaya çıkabilmektedir. Fakat AEİ'lerin renal yan etkileri son zamanlarda gündeme gelmeye başlamıştır. Sık kullanılan ilaçlar arasında olmaları nedeniyle VPA ve KBZ'nin nefrotoksisitesi açısından çeşitli çalışmalar yayımlanmış ve özellikle tübülotoksik olduklarına dair bulgulara ulaşılmıştır.Glomerüler hasarlanma açısından önemli olan belirteçlerden birisi GFH ölçümüdür. GFH tespitinde altın standart yöntem radyonüklid maddeler (inülin, iotalamate, EDTA, DTPA) kullanılarak yapılan çalışmalardır. 24 saatlik idrarda CrCl ile ve Cr değerine dayalı pratikte kullanılan formüllerle hesaplanan GFH ölçümleri klinikte sık kullanılan yöntemlerdendir. Fakat Cr'nin birçok faktörden etkilenmesi nedeniyle yerine daha hassas ve güvenilir belirteçler aranmaya başlanmıştır. Sistatin C son yıllarda gündeme gelen ve giderek Cr yerine, daha yüksek duyarlılık özelliği nedeniyle güvenle kullanılabileceğine dair birçok çalışmanın yayımlandığı bir parametredir. Ve tıpkı Cr'de olduğu gibi GFH saptanmasına yönelik pratik formüller geliştirilmiştir. Tübüler hasar belirteçleri açısından ise yine son yıllarda birçok yeni enzimler ve proteinler keşfedilmiş olup bunlardan birisi tübüler hücre lizozomlarında bulunan NAG enzimidir ki tübüler zedelenme ile idrara normalden fazla miktarda geçmektedirBu çalışmada en az 3 ay, en fazla 2 yıl öncesinden epilepsi tanısı konarak KBZ (24 hasta) veya VPA (30 hasta) başlanmış olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma başlangıcında ve aynı ilaçla ve klinik tabloyla takibine devam edilen hastalarda üç ay sonrasında serum Cr, sistatin C, spot idrarda İNAG/Cr değerleri saptanmış, Cr, sistatin C ve her ikisininde beraber kullanıldığı üç ayrı formülle GFH değeri tespit edilmiştir.Elde edilen sonuçlarda: serum Cr, sistatin C, hesaplanan GFH değerlerinde anlamlı bir patolojik değer saptanamazken İNAG/Cr düzeylerinin her iki ilaç grubunda kontrol grubuna göre anlamlı derecede artış gösterdiği bulunmuştur. Sonuçta nefrotoksik ilaçlar söz konusu olunca önemli oranda karaciğerde metabolize olan VPA ve KBZ ilk aşamada akla gelmeyen ilaçlardandır. Fakat bu ilaçların, giderek artan sayıda çalışmayla desteklenen ve bu çalışmayla da teyid edilen tübülotoksik etkileri, klinisyenleri artık bu yan etki açısından da dikkatli davranmaya, belli aralıklarla özellikle yüksek dozda ve/veya çoklu ilaç rejimi dahilinde ilaç kullanan ve bilinen herhangi başka bir nefrotoksisite riski ya da renal hassasiyeti olan hastalarda temel böbrek fonksiyon testleriyle kontrole teşvik etmelidir.

Abstract:
Epilepsy is a common neurologic disorder of children. One or multiple antiepileptic drugs (AED) are prescribed at least two years long, occasionally lifelong in treatment of epilepsy. Various side effects of AEDs may appear during treatment in many organ systems as well as other drugs. But recently nephrotoxicity of AEDs has been to come to order. Valproic acid (VPA) and carbamazepine (CBZ) is frequently to be administered in epilepsy treatment. In terms of nephrotoxicity of VPA and CBZ, various studies has been published. These investigations have been especially revealed about tubulotoxic effects.Glomerular filtration rate (GFR) measurement is a marker of glomerular damage. Gold standart method of GFR measurement is measured as the urinary or plasma clearance of an ideal filtration marker such as inulin or of alternative exogenous markers such as iothalamate, EDTA, DTPA and iohexol. Measurements with 24- hour CrCl and practical formulae based on serum Cr level are widely used for to determine GFR. But creatinin levels are to be influenced several factors. In recent years plasma Cystatin C (Cys C) has been proposed as a better marker of GFR than serum creatinine. And practical formulas based Cys C for GFR measurements have also been enhanced. In recent years several tubular enzymes and proteins have been investigated for determine tubular cell damage. NAG is a tubular cell lysosomal enzymes. If tubular damage is revealed NAG is delivered to urine more than normal amounts .In this study, the patients who are prescribed VPA (30 patients) and CBZ (24 patients) as diagnosed epilepsy (minimum three months, maximum two years ago) were included. Serum Cr, Cys C, spot urine NAG/Cr (UNAG/Cr) levels of patients who are in same clinical prognose were researched at initiation of study and after three months from beginning of study .Three GFR formulae with Cr, Cys C and combination of together were used for to determine GFR. Consequently, Serum Cr, Cys C and GFR values were stated normal range according to patient ages. However UNAG/Cr levels were stated more elevated than control group in both drug taking groups. Recognized realities regarding nephrotoxicity of VPA and CBZ are a few. Because VPA and CBZ are being metabolizes predominantly by liver. But tubulotoxic side effects of these drugs were verified with several studies and supported with this study. After this time clinicians must take into consideration these side effects probability and supervision for with essential kidney function tests intermittently for the patients who take high and/or multiple AEDs and has additional nephrotoxic risky