Kalsiyum skorunun kardiyak volüm ve miyokard üzerine etkisi
The effect of calcium score on cardiac volume and myocardium
Yazar: BURHAN KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÖZ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Kalsiyum = Calcium ; Kardiyak volüm = Cardiac volume ; Miyokard = Myocardium

Özet:
Kalp hastalıklarının en yaygın gözlenen formu olan koroner arter hastalıkları (KAH) dünya genelinde ölüm nedenlerinin başında yer almaktadır. KAH'na neden olan ateroskleroz, koroner damarlarda lipid ve kalsiyum birikime bağlı damar lümeninin daralması veya aşınması olarak tanımlanmaktadır. Bilgisayarlı Tomografi (BT) Koroner Anjiyografi ile ölçülen kalsiyum skoru ateroskleroz riskinin değerlendirmesinde kullanılan yaygın ve güvenilir bir araçtır. Çalışmamızda kalsiyum skorunun kardiyak volüm ve miyokard kütlesi üzerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır.
Çalışmaya en az orta düzeyde koroner arter hastalığı riski nedeniyle BT anjiografi çekimi yapılmış, yaş ortalaması 53,21±12,62 olan 78 birey (25 kadın, 53 erkek) dahil edildi. Bireylerin demografik bilgileri ve biyokimyasal verileri dosyaları taranarak kaydedildi. BT görüntüleri üzerinden total kalsiyum skoru, ventrikül ile atrium volümleri, sol ventrikül miyokard kütlesi ve mitral kapak seviyesinden interventriküler septum kalınlığı hesaplandı.  
Bireylerin kalsiyum skoru ortalamaları 217,45 ±638,33 HU olarak ölçüldü. Kalsiyum skorunun yaş ile doğru orantılı olarak artış gösterdiği ve 61-85 yaş aralığında en yüksek düzeyde olduğu görüldü. Erkeklerin kalsiyum skoru düzeyinin, sol ve sağ ventrikül volüm, septum kalınlığı ve miyokard kütlesi ortalamalarının, kadınlardan anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptandı (p<0,05). Ayrıca kalsiyum skoru arttıkça septum kalınlığı ve miyokard kütlesinin arttığı, sol atrium volüm, septum kalınlığı ve miyokard kütlesi arttıkça ise ateroskleroz risk düzeyinin arttığı görüldü. Biyokimyasal değerleri incelendiğinde, açlık kan şekeri arttıkça kalsiyum skoru ve septum kalınlığı; kreatinin arttıkça kalsiyum skoru, sağ ventrikül volümü, septum kalınlığı ve miyokard kütlesinin arttığı; ancak eGFR arttıkça kalsiyum skoru, septum kalınlığı ve miyokard kütlesi; HDL arttıkça ise sağ ventrikül volümünün azaldığı tespit edildi. 
Bu çalışmada ateroskleroz tanısında sıklıkla kullanılan bir yöntem olan kalsiyum skoru ile kardiyak volüm ve miyokard kütlesi arasındaki ilişki net bir şekilde açıklanmıştır. Klinisyenlere erken tanılama ile risk faktörlerinin minimum seviyelere indirilip erken müdahale imkânı sağlayacağı, morbidite ve mortalite oranının azaltılmasında, hastalarının tedavilerinin planlamasında sonuçlarımızın yardımcı olacağı, literatüre sunduğumuz yeni bilgilerle daha sonraki çalışmalara yol göstereceği kanaatindeyiz.

Abstract:
The most common form of heart disease, coronary artery disease (CAD), is one of the leading causes of death worldwide. Atherosclerosis, which causes CAD, is defined as the narrowing or erosion of the coronary arteries due to the accumulation of lipids and calcium. Calcium score, measured by Computed Tomography (CT) Coronary Angiography, is a widely used and reliable tool for assessing the risk of atherosclerosis. This study aims to investigate the effects of calcium score on cardiac volume and myocardial mass.
The study included 78 individuals (25 females, 53 males) with an average age of 53.21 ± 12.62, who underwent CT angiography due to at least a moderate risk of coronary artery disease. The demographic and biochemical data of the participants were recorded through their files. CT images were used to calculate total calcium score, ventricular and atrial volumes, left ventricular myocardial mass, and interventricular septum thickness at the level of the mitral valve.
The average calcium score of the participants was measured at 217.45 ± 638.33 HU. It was observed that the calcium score increased proportionally with age, reaching the highest levels in the age group 61-85. The calcium score levels of males were found to be significantly higher than those of females for left and right ventricular volumes, septum thickness, and myocardial mass averages (p<0.05). Additionally, as the calcium score increased, septum thickness and myocardial mass also increased. Furthermore, an increase in left atrium volume, septum thickness, and myocardial mass was associated with a higher risk of atherosclerosis. When examining hemogram values, it was found that as fasting blood sugar increased, the calcium score and septum thickness also increased; as creatinine increased, the calcium score, right ventricular volume, septum thickness, and myocardial mass increased; however, as eGFR increased, the calcium score, septum thickness, and myocardial mass decreased. HDL cholesterol levels were inversely related to right ventricular volume.
This study provides a clear explanation of the relationship between calcium score, cardiac volume, and myocardial mass, which is frequently used in the diagnosis of atherosclerosis. We believe that our results will help clinicians in early diagnosis, reducing risk factors to a minimum, enabling early interventions, and ultimately reducing morbidity and mortality rates. Additionally, our findings will assist in treatment planning for patients and contribute to the literature, guiding future studies.