Buğday bitkilerinde (Triticum sp. L.) haploid ve diploid embriyo yapılarının karşılaştırmalı anatomisi
The comparative of haploid and diploid embryo structures in general wheats (Triticum sp. L.)
Yazar: ARZU ÖZKARA
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM SAVAŞKAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada; Triticum aestivum L. (Gün 91) ve Triticum durum Desf. (Mirzabey) olmak üzere iki farklı buğday çeşidinden diploid ve haploid embriyo elde edilmesi ve bu embriyoların morfolojisinin, boyutlarının ve anatomisinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Diploid embriyo uygulamaları için bitkiler tozlaşmadan sonraki 18-21. güne kadar yetiştirilmiş olup kontrol, dicamba ve 2,4-D grupları oluşturulmuştur. Haploid embriyo elde etmek için, cinsler arası melezleme ile embriyo kurtarma tekniği kullanılmış ve buğday çeşitleri mısır (Zea mays L.) polenleriyle tozlaştırılmıştır. Haploid embriyoları desteklemek için, dicamba ve 2,4-D sentetik oksinleri kullanılarak iki uygulama grubu oluşturulmuştur. Elde edilen diploid ve haploid embriyoların mikroskobik ölçümleri gerçekleştirilmiş, en ve boy olarak isimlendirilen iki farklı düzlem tespit edilmiş ve istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.Elde edilen diploid embriyolarda yapılan ölçümler sonucunda; Gün 91 çeşidinde dicamba uygulanan grupta embriyo enindeki azalma, 2,4-D uygulanan grupta ise embriyo boyundaki azalma istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.05 ve p<0.01). Mirzabey çeşidinde p<0.05 seviyesinde 2,4-D ile muamele edilen grupta embriyo boyundaki azalmanın önemli olduğu saptanmıştır. Haploid embriyo uygulamalarında kullanılan embriyo kurtarma metodu ile % 0.52 haploid embriyo elde edilmiştir. Tüm gruplardaki diploid embriyolar ve elde edilen haploid embriyoların anatomik kesitleri alınmış ve karşılaştırmaları yapılmıştır. Diploid embriyoların boyutunun en ölçümünde % 60.68, boy ölçümünde ise % 47.52 oranında haploid embriyolardan büyük olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study was to compare the morphology, anatomy and sizes of diploid and haploid embryos derived from two different wheat varieties, Triticum aestivum L. (Gün 91) and Triticum durum Desf. (Mirzabey). For diploid embryos, plants were grown until earing time, dicamba and 2,4-D were also applied to spikes in flowering period, and embryos were collected after 18th-21st days of following pollination. For haploid plants, embryo rescue technique was used to derive haploid embryos by using intergenic crosses between both wheat varieties used and corn (Zea mays L.). Two different synthetic auxins were also used to support of haploid embryo production. Two different microscopic measuretment, width and length, were taken in each of embryo obtained, and the findings were analysed statistically.According to the results of the measurements; the decreasing in width of embryo in dicamba treatment group and also in length of embryo in 2,4-D treatment group were found to be different significantly (p<0.05 and p<0.01) in Gün 91 wheat variety. On the other hand, in Mirzabey, the decreasing of embryo length was also found to be shorter significantly (p<0.05) in 2,4-D treatment group than that of other groups studied. Only 0.52% haploid embryos were be able to obtain in intergenic crosses in all treatment groups. It was found that the measured sizes of diploid embryos were bigger than that of the haploid embryos as follow: width (60.68%) and length (47.52%) .