Alzheimer hastalığında apolipoprotein e genotipinin incelenmesi ve vasküler risk faktörleriyle ilişkisi
Analysis of apolipoprotein e genotypes in alzheimer's disease and the relationship about vascular risk factors
Yazar: MEHLİKA PANPALLI ATEŞ
Danışman: PROF. DR. YAHYA KARAMAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Apoproteinler = Apoproteins ; Genotip = Genotype ; Risk faktörleri = Risk factors ; Vasküler hastalıklar = Vascular diseases

Özet:
Alzheimer hastalığı (AH), demansın en sık görülen nörodejeneratif nedeni olarak kabul edilmektedir. AH patogenezi hala tam olarak aydınlatılamamıştır ancak genetik ve çevresel faktörler arasındaki karmaşık etkileşim olduğuna inanılıyor. AH?nın gelişimine katkıda bulunabilir tüm potansiyel risk faktörlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu bakış açısından bakıldığında, erken tanı ve birincil veya ikincil önlemenin uygulanmasında, genetik faktörler çok önemlidir. Dolayısı ile AH?nın etyopatogenezinde vasküler risk faktörleri ve ApoE genotiplemesi giderek önem kazanmaktadır.
Bugüne kadar çok az araştırma AH olan hastalarda vasküler risk faktörleri ve ApoE ?4 alleli etkileşimini incelemiştir. Bu çalışmanın amacı HT, DM, hiperlipidemi, iskemik kalp hastalığı, obezite, alkol ve sigara kullanımı, ateroskleroz, homosistein yüksekliği, B12 vitamini ve folik asit düşüklüğü gibi vasküler risk faktörlerinin AH ile ilişkisini değerlendirmektir.
Bu çalışmaya, Gazi üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Nöroloji Demans polikliniğinde NINCDS-ADRDA kriterlerine göre `?Muhtemel AH?? tanısı almış 44 hasta ile intrakranial dejeneratif hastalığı olmayan, nöroloji polikliniğine başvuran aynı yaş grubunda randomize, gönüllü 51 kişi kontrol grubu olarak kabul edilmiştir.
Bu çalışmada risk faktörü olarak düşük eğitim seviyesi, sigara kullanımı, hiperlipidemi, yüksek serum total kolesterol düzeyleri ve hiperhomosisteinemi AH?da kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Bunun yanında, Alzheimer Hastalarında, ApoE ?4 alleli taşıyan hastaların taşımayanlar ile
karşılaştırıldığında daha ileri yaşta oldukları ve kognitif test skorlarının daha belirgin etkilendiği bulundu.
Vasküler risk faktörleri AH klinik bulgularının başlamasından yıllar önce dejenerasyona zemin hazırlamaktadır. Tedavisi mümkün faktörler olması nedeniyle vasküler risk faktörleri, etiyolojisi aydınlatılamamış ve kesin tedavisi bulunamamış AH?nın önlenmesi açısından önemli görülmelidir. ApoE ?4 allel varlığının hem vasküler risk faktörlerini arttırdığı, hem de direkt olarak AH?nı etkilediği düşünülmektedir. Çok büyük olasılıkla, gelecekteki mevcut tedavi için, klinikte hastaların tanımlamasında biyolojik belirteçlerden ve risk faktörü olan genlerden daha sıklıkla faydalanılacaktır.

Abstract:
Alzheimer?s disease (AD) is considered to be the most common neurodegenerative cause of dementia. AD pathogenesis is still to be elucidated but it is believed to be the complex interaction between genetic and environmental factors. It is necessary to study all potential risk factors which may contribute to its development. From the point of view of early diagnosis and potential application of primary or secondary prevention, genetic factors are considered to be the most important. Therefore, its vascular risk factors and ApoE genotyping in etiopathogenesis have become increasingly important.
To date, little research has examined the interaction between vascular factors and the ApoE ?4 allele in AD patients. Therefore, the aim of this study is to evaluate the relationship between the ApoE-e4 alleles and the vascular risk factors such as hypertension, diabetes mellitus, hyperlipidemia, ischemic heart
disease, obesity, smoking and alcohol consumption, atherosclerosis, elevated homocysteine, and low vitamin B12 and folic acid.
For this study, 44 patients who applied to the dementia unit at Gazi University, Faculty of Medicine Department of Neurology with `?Probable AD?? diagnosed with NINCDS-ADRDA criteria were examined, and 51 same-aged randomly selected voluntary participants who applied to neurology polyclinic and who did not have any intracranial degenerative disease were taken as the control group.
In this study, it was found that as risk factors for AD low education level (p=0,004), smoking (p=0,000), Hyperlipidemia (p=0,000), high serum total cholesterol levels (p=0,012), and hyperhomocysteinemia (p=0,000) were significantly more meaningful when compared to the control group. In addition, when Alzheimer Disease?s patients with ApoE ?4 allele are compared with the ones without, it was found that they were older and their cognition tests scores were more prominently affected.
Vascular risk factors lead up to degeneration years before the AD clinical symptoms? begin. The etiology and definitive treatment of AD is not yet clarified or found. For the prevention of AD, vascular risk factors should be considered important due to the fact that they can be treated. It is believed that the presence of ApoE ?4 allele both increases the vascular risk factors and directly affect AH. Very likely, biological markers and risk factor genes will be more frequently utilized in the characterization of individual patients in the clinical setting for future available treatment.