Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin öğrencilerin okuduğunu anlama becerisini geliştirmeye etkisi
The effect of the activities in middle school Turkish textbooks on developing the skills of students 'reading
Yazar: EZRA ÖZENÇ
Danışman: PROF. DR. CAHİT EPÇAÇAN
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Etkinlik = Efficiency ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Bu çalışma ortaokul 5-8. sınıflarda okutulan Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin değerlendirme bölümündeki okuduğunu anlama sorularının, öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerine etkisini incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yapılarak betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Çalışmada Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerde 1928 soru incelenmiş, incelenen soruların 964 tanesi okuduğunu anlama sorusu olarak değerlendirilmeye alınmıştır. Bu sorular Türkçe Öğretim Programı'ndaki okuma kazanımları dikkate alınarak kazanımların bilişsel basamakları tespit edilmiş, kazanımların bilişsel düzeyi belirlendikten sonra kazanımlara uygun hazırlanan sorular dört sınıf düzeyinde okuma öncesi, okuma sırası ve okuma sonrası etkinlikler şeklinde değerlendirilmiştir. Son olarak Türkçe ders kitabında bulunan okuduğunu anlama sorularının sınıf ve yaş düzeylerine uygunluğu açısından değerlendirilmiş, Chall'ın gelişim basamaklarına göre yorumlanmıştır. Araştırmanın sonucunda ortaokul 5-8. sınıf düzeyinde en fazla kavrama ve hatırlama basamaklarında sorular sorulduğu görülmüştür. Soruların Türkçe Öğretim Programı'ndaki kazanımların hedeflediği bilişsel beceri seviyelerine uygun olarak hazırlandığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf ve yaş düzeyi arttıkça soruların temsil ettiği bilişsel beceri seviyelerinde azalma olduğu görülmüş, ayrıca sorular hazırlanırken öğrencilerin sınıf ve yaş düzeylerinin dikkate alınmadığı sonucuna da ulaşılmıştır.      
Anahtar Kelimeler: Türkçe Öğretimi, Ders kitabı, Etkinlik, Okuma

Abstract:
This study examines the effect of reading comprehension questions in the evaluation section of texts in Turkish textbooks taught in middle school 5th and 8th grades on students' reading comprehension skills. In the research, descriptive analysis technique was used by making document analysis, one of the qualitative research methods. In the study, 1928 questions were examined in the activities in Turkish textbooks, and 964 of the examined questions were evaluated as reading comprehension questions. Considering the reading achievements in the Turkish Teaching Program, the cognitive steps of the outcomes were determined, the questions prepared in accordance with the outcomes were evaluated as pre-reading, reading order and post-reading activities at four grade levels. Finally, the reading comprehension questions in the Turkish course book were evaluated in terms of their suitability to class and age levels, and they were interpreted according to Chall's development stages. As a result of the study, it was seen that questions were asked mostly at the stages of comprehension and recall at the middle school 5th and 8th grades. It was concluded that the questions were prepared in accordance with the cognitive skill levels targeted by the acquisitions in the Turkish Teaching Program. As the class and age levels increased, it was observed that the cognitive skill levels represented by the questions decreased.
          Keywords: Turkish Teaching, Textbook, Activity, Reading