Bitkisel yağlardan etanol ekstraksiyonu ile serbest yağ asitlerin giderilmesinde elde edilen ekstrakt fazından kimyasal yöntem kullanarak çözücü geri kazanımı
Solvent recovery by a chemical process from extract phase obtained from deacidification of vegetable oil by ethanol extraction
Yazar: BURCU KAZAR
Danışman: DOÇ. DR. HALE GÜRBÜZ ; PROF. DR. ZEYNEP SELMA TÜRKAY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Bitkisel yağlar = Plant oils ; Sabunlar = Soaps ; Serbest yağ asitleri = Free fatty acids ; Sıvı-sıvı özütlemesi = Liquid-liquid extraction ; Yeniden kazanma = Recycling ; Çözücüler = Solvents

Özet:
Bitkisel yağlarda asitliğin giderilmesinde, kirliliğe ve çevresel problemlere neden olmayan, daha az enerji ve kimyasalların kullanıldığı alternatif yöntemler gündemdedir. Çözücü ekstraksiyonu yöntemi, geleneksel olarak uygulanan diğer yöntemlere göre daha hafif proses koşullarında gerçekleşebildiği için dikkat çekmektedir. Birçok çalışma kısa zincirli alkollerin, özellikle etanol, kullanılarak yöntemin uygulanabilirliğini göstermektedir. Çözücü geri kazanımı ise düşük sıcaklıklarda distilasyon veya buharlaştırma ile kolayca gerçekleştirilebilmesine rağmen asitlik giderme işleminin bütününe bakıldığında en yüksek maliyetli basamaktır. Bu nedenle çalışmada, bitkisel yağlardan asitliğin giderilmesinde çözücü ekstraksiyonu teknolojisinin kullanıldığı durum için özellikle çözücü geri kazanımı aşaması dikkate alınarak bu basamak için alternatif bir yöntem incelenmiştir. İncelenen yöntem, alkol (etanol) fazındaki serbest yağ asitlerinin kalsiyum hidroksit kullanılarak kalsiyum sabunları halinde çöktürülmesine dayanmaktadır. Bu amaçla, çözücü geri kazanımı işleminde yağın asitliğinin, ekstrakt fazda bulunabilecek safsızlıkların, ekstraksiyonda kullanılan etanolün su içeriğinin etkisi ve karıştırma hızının, kalsiyum hidroksidin serbest yağ asidine oranının etkisi deneysel olarak saptanmıştır.

Abstract:
The present trend in the deacidification of edible oils is using alternative methods, which avoid pollution and ecological problems, use minimum energy and chemicals. Solvent extraction is a promising alternative for deacidification of edible oils, since it can be performed under more mild conditions in comparison to the traditional methods. Several studies have already shown that, this method is feasible when using short-chain alcohols, especially ethanol, as solvent. Even though solvent recovery of extract stream can be easily carried out by evaporation or distillation at low temperatures, this step has the maximum economic impact on the whole deacidification process. Therefore, in this work the deacidification of vegetable oils by the solvent extraction technology, with special attention being given to the recovery of solvent by an alternative solvent recovery method was studied. The suggested method of solvent recovery is based on the precipitation of free fatty acids in the alcohol (ethanol) phase as calcium soaps by using calcium hydroxide as precipitating agent. For this aim, effects of the oil acidity, impurities and water content of ethanol on the extraction, effects of stirring rate and calcium hydroxide / free fatty acid ratio on the solvent recovery were determined experimentally.