Çevreye duyarlı satın alma davranışını etkileyen etkenler üzerine karşılaştırmalı bir araştırma
A comperative research on the determinants of environmentally-friendly consumption
Yazar: MEHMET ALİ PAYLAN
Danışman: PROF. DR. İNCİ VARİNLİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İçinde bulunduğumuz zaman diliminde, dünyamızdaki bütün hayat biçimlerinin doğrudan etkilendiği bir çevre sorunu karşısında, bu sorunun hem sorumlusu hem de çözüm sahibi olarak tüketicinin sorumluluğu çok önemli bir yere sahiptir. Bu sebeple, bu tezin amacı; tüketiciyi çevreye duyarlı bir ürün satın alma davranışı göstermeye yönelten sebepleri ortaya koymaktır. 
Bu tez çalışmasında, çevreye duyarlı satın alma davranışını etkileyen bağımsız değişkenler dindarlık, çevresel değer, bireysel-kolektivist değer ve çevresel duyarlılık olarak belirlenmiştir. Bu araştırma karşılaştırmalı bir araştırmadır. Bu sebeple araştırma modeli ve hipotezler,  karşılaştırmalı bir çalışmaya olanak verecek şekilde biri yurt içinde yaşayan diğeri ise yurt dışında yaşayan yabancı tüketiciler olmak üzere iki ayrı örnek kütle üzerinden anket yolu ile toplanan veriler yardımı ile test edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, bireysel-kolektivist değer ve çevresel duyarlılık her iki örnek kütle için de davranışsal niyetler olarak adlandırılan çevreye duyarlı satın alma davranışını etkileyen değişkenler olarak belirirken, çevresel değerlerin ise, yurt içi  örnek kütle için davranışsal niyetler üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu, yurt dışı örnek kütle için ise anlamlı bir etkisinin olmadığı ortaya çıkmıştır. Dindarlığın ise yurt dışında yaşayan yabancıların oluşturduğu örnek kütle için davranışsal niyetler'i etkileyen bir bağımsız değişken olduğu buna karşılık Türkiye'de yaşayan örnek kütle için ise, çevreye duyarlı satın alma davranışı üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, ulaşılan sonuçlar üzerinden araştırmacılar, tüketiciler ve işletmeler için farklı öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this period of time, consumers' responsibility has an important role against the ecological problems which have been directly affected all life-forms in our world, not only as a responsible but also as a key to solution. For this reason, the dissertation aims to unveil the determinants of environmentally-friendly consumption.
This dissertation; religiousity, environmetal value, ındividualistic-collectivistic value and environmental self-efficacy were stated as independent variables that affect the behavioral intentions as a dependent variable. The research model and its hypothesis, since it is a compering research, are tested with data which were gathered from two distinct samples that one is the habitants live in Turkey and the foreigners outside Turkey.
The results of the dissertation shows that individualistic-collectivistic value and environmental-self efficacy significantly affect behavioral intentions for in both samples. Environmental value hasn't got a significant effect on behavioral intentions for foreigner's sample while another sample has got. When we look at the other independent variable, Religiosity, has a significant effect on behavioral intentions for foreigner's sample while the other sample hasnt got. Finally, the results of the dissertation made recommendations for researchers, consumers, and companies.