Kur'an'ı anlamada bağlamın rolü ve meallerdeki bağlamsal sorunlar
The role of context in understanding the Qur'an and contextual problems in qur'anic translation
Yazar: FATİH TİYEK
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN PAZARBAŞI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Bağlam = Context ; Dilbilim = Linguistics ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Meal = Meaning ; Tefsir = Commentary

Özet:
Kur'an ayetlerini anlamada dikkate alınması gereken en önemli unsurlardan biri de bağlamdır. Zira bağlam, iç ve dış bağlam ayırımından da anlaşılacağı üzere metnin anlaşılmasına etki eden hem metin içi ilişkiler ağını hem de metin dışı ilişkiler ağını ihtiva etmektedir. İhtiva ettiği bu unsurlarla da anlamanın doğru olmasına katkı sağlamaktadır. Çünkü anlama sadece dilbilimsel analizden ibaret değildir. Dildeki değişim olgusu, mecazî anlatım ve çokanlamlılık gibi hususlar ile Kur'an'ın sahip olduğu metinsel ve tarihsel özellikler dilbilimsel analizin bağlamla da desteklenmesini gerektirmektedir. Zira ayet/pasaj bütünlüğü, konu bütünlüğü, genel Kur'anî bütünlük ile nüzul sebepleri, nüzul ortamı ve nüzul sonrası gelişmelerle ilgili doğru bilgiler ve tespitler adeta anlamanın doğruluğu ile yanlışlığı arasındaki çizgiyi temsil etmektedir. Bunlarla ilgili titiz çalışmalara dayanan tespitler kastedilen anlamın yakalanmasında önemli rol oynamaktadır. Tersi ise problemli anlamalara ve tercümelere sebep olmaktadır.  Meallerde var olan birçok problemli çeviri de buna açıkça işaret etmektedir. Dış bağlam olarak ayetlerin arka planı ile ilişkisini, iç bağlam olarak ise ayetlerin hem genel Kur'anî bütünlük hem de öncesi ve sonrasıyla ilişkisini görmezden gelip anlamı sadece lafızda aramak yapılan tercümeyi muhatap açısından anlaşılmaz ifadeler haline getirmektedir. Bu yüzden amaca hizmet edecek doğru bir tercümede hem dilbilimsel ilkeler hem de bağlamsal unsurlar dikkate alınmalıdır.

Abstract:
One of the most important elements to be taken into consideration is the context to understand the meanings of the verses of the Qur'an. Because the distinction is clear from the context of internal and external context to the understanding of the text and the text inside the network of relationships that affect both text contains a network of external relations. By containing these elements, ıt contributes to properly understanding of the meaning. Because meaning is not just the linguistic analysis. Qur'an and owned by the textual and historical linguistic analysis with context also requires supporting due to changings the phenomenon in language, figurative language, and polysemy. Because verse integrity, subject integrity, general Qur'anic integrity and the reasons of the revelation of the Qur'an, the condition of revelation, developments after revelations and accurate information about revelatin of Qur'an and findings represent the line between correctness and the error of meaning. Related these studies that based on the findings play important role to capture intended meaning. The opposite of this causes misunderstandings and problematic translation. Many problematic translations in Quran translation also clearly indicate this fact. As outside the context, ignoring the background verses and the relationship between the internal context as the verse of the general Qur'anic integrity both before and after the relationship and looking for the meaning only in words make translation incomprehensible expressions for interlocutors. That's why a translation and linguistic policies that will serve the purpose as well as the contextual factors must be taken into account.