Zaman kavrayışının sosyal temelleri ve uygulamalı bir sosyolojik çözümleme denemesi: Bursa örneği
The Social origins of the time conception and a sociological time use survey analysis: The case of Bursa
Yazar: AYŞE YILDIZ
Danışman: PROF.DR. FÜGEN BERKAY
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
GENEL SOSYOLOJ VE METODOLOJ ANAB L M DALISOSYOLOJ B L M DALIZAMAN KAVRAYIŞININ SOSYAL TEMELLER VE UYGULAMALI B R SOSYOLOJ KÇÖZÜMLEME DENEMES : BURSA ÖRNEĞAyşe YILDIZ(Yüksek Lisans Tezi)Zaman, tanımlanması oldukça güç bir kavramdır. Dolayısıyla bu çalışma, onutanımlamak çabasına düşüp, ?ne?? sorusuyla yaklaşıp onu bir kafesin içine hapsederek ufakbir delikten gözetlemek yerine; daha çok ?nasıl ve neden?? sorusunu sorarak, uygulamalıolarak zamanı kendi aurasında inceleme çabasındadır.Zaman tartışmaları, ilkçağlardan günümüze zaman kavramını anlayabilmek (veaçıklayabilmek) için, sorulmuş milyonlarca soruya cevap bulma girişimlerinin tarihidir. Butezde, zamanın anlaşılabilmesi için sorulması gereken ilk sorunun `zamanın kökeni' olduğudüşünülmektedir. Bu soruya verilebilecek cevabın bulunmasının, insanların zaman üzerindekive zamanın insanlar üzerindeki dönüştürücü etkisi konusunda açıklayıcı olacağıdüşünülmektedir. Bu yapılırken de, insanların zamanı algılama ve yaşama biçimlerinin hayattarzlarını ele veren en önemli ipuçlarından biri olduğu düşünüldüğünden farklı toplumkesimlerinin zamanı nasıl algılayıp yaşadıkları da Bursa örneği çevresinde incelenmekte veirdelenmektedir.Özellikle Endüstri Devrimi, Modernite ve fizik bilimindeki gelişmeler, günümüzdezamanın sorgulamadan kabul edilmesine ya da zamanın bizim dışımızda fiziğin birnesnesiymiş gibi algılanmasına neden olmuştur. Bu çalışmada yapılmak istenen, zamankavrayışının aslında toplumsal ihtiyaçlara cevap vermek için uygarlık süreci içerisindeinsanlar tarafından oluşturulmuş bir kurum olduğunu temellendirmektir.Birinci bölümde, zaman kavramı, kavramı çevreleyen unsurlarla anlaşılmaya veanlatılmaya çalışılmıştır. Bu yapılırken de farklı düşünürlerin zaman üzerindeki yorumlarınada yer verilmiştir.kinci bölümde, zaman kavrayışını ortaya çıkaran nedenler araştırılmış. lk takvimçalışmalarının yapıldığı antik uygarlıklardan günümüze, toplumların zamanı nasıl algıladıklarıve zamanı nasıl formülleştirdikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Zaman kavramı açısındantarihsel dönüm noktalarının yaşandığı toplum ve dönemler seçilmiştir. Toplumların zamankavramını nasıl biçimlendirdiklerinin yanında, zaman kavrayışındaki değişimlerin toplumlarınbilinçleri üzerindeki dönüştürücü etkisi de göz önünde bulundurulmaya çalışılmıştır.Üçüncü bölümde ise zaman kavrayışı Türkiye tarihi açısından ele alınmıştır. Türklerinkullandıkları takvimler aktarılmış, Osmanlı dönemindeki yenilikler ortaya konulmuş,cumhuriyetle birlikte yapılan takvim devrimi ve zaman kavrayışı açısından önemibelirlenmeye çalışılmıştır. Bu bölümde son olarak da, Bursa'da zaman incelenmiş, Bursa saatkulelerinin tarihçesi sunulmuştur. Ayrıca Bursa'da yaşayan farklı toplum kesimlerden alınanörneklemle yapılan mülakat çalışması ve zaman kavrayışı açısından yorumu da çalışmayaeklenmiştir.Sonuç kısmında ise tüm ele alınanlar özetlenmiş ve toplu bir değerlendirmeyapılmıştır.ANAHTAR KEL MELER (KEY WORDS)Zaman, takvim, saat, Modernite, Bursa.Danışmanı: Prof. Dr. Fügen BERKAY Sayfa sayısı: 148

Abstract:
THE SOCIAL ORIGINS OF THE TIME CONCEPTION AND ASOCIOLOGICAL TIME USE SURVEY ANALYSIS: THE CASE OF BURSAABSTRACTIt is very hard to explain the concept of time. This thesis aims to study time in its ownaura by asking the questions of ?how?? and ?why?? with the time use survey method. Thediscussions about time are attempts of answering the questions about time through the history.This thesis firstly questioning the beggining of time from the dawn of history. The answer ofthis question led us to find out the effect of time on society and also effect of society on time.The use of time is one of the key points show us people?s everyday life-circle and how societylive. So in this study, we search different stratums of society how they manage their own time.Especially Industrial Revolution, Modernity and the developments on physics madepeople believe that time is like a material that we can measure it that independent from thesociety. In this study we try to make clear that time is a constitution constructed by societythrough history.In the first chapter, we try to understand and explain the concept of time. Therefore wecollect different philosopher?s opinions about time. Also time-related conceptions wereexplained.In the second chapter, we search the concepts which have construct time during thehistory, and we ask from the ancient times, when the first calendar studies were, made untilnow, how society perceived and formulated time. We chose especially the turning points inthe history of time. This part intends to show how societies construct the institution of timeduring the history.The third part of the thesis we deal with the use of time in Turkey. The calendarswhich were used by Turks in Ottoman Empire were briefly presented. After the foundation ofrepublic there are a lot of changes of time conception and calendar system we can name themas revolution. At the last part of the study, the results of time use survey that we made inBursa was presented.At the conclusion, we summarize the social origins of the concept of time.(Time, calendar, watch, Modernity, Bursa)Supervisor: Prof. Dr. Fügen BERKAY 148 Leaves.