Sürdürülebilir kalkınma için endüstriyel üretim sistemlerinin insan odaklı üretim sistemlerine dönüştürülmesi
Transforming industrial manufacturing systems to human-centered production systems for sustainable development
Yazar: ASİYE DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. LEVENT GÖKDEMİR
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İlmin, bilimin ve tekniğin zirve yaptığı dijital bir dünyada, dünya üretim
sistemlerinin üretim biçimi ve yönetim yaklaşımlarında iktisadi ve teknik ilerlemelerle
toplumların kronikleşmiş problemlerini eş zamanlı olarak yürütecek mekanizmaların
bulunmayışı ya da bu mekanizmaları harekete geçirecek küresel yönetişimin olmayışı
dünya üretim sistemlerinin insan odaklı ve sürdürülebilir olmasını engellemektedir.
Tarımdan sanayiye, sanayiden dijital çağa evrilen teknik ilerlemelerle dünyadaki
iktisadi yenilikleri hızlandıran gelişmeler, eldeki bu zengin kaynaklarla dünya ve bu
dünyanın içindekileri daha iyi bir konuma ulaştırarak ekonomik, sosyal, çevresel
yönden sürdürülebilirliği sağlaması gerekirken, artan ekonomik ve sosyal eşitsizlikler,
çevresel felaketler gibi sorunlar dünya gündemini daha fazla meşgul etmeye başlamıştır.
Dünya gündemini meşgul eden ve yok olmakta olan bir dünyaya doğru gidiş, tarım
toplumundan toplum 5.0'a dijitalizasyon sürecinin zirvesini yaşayan üretim
sistemlerinin ve yönetim yaklaşımlarının sonuçları itibariyle her açıdan sorgulanması
gerektiğini ortaya koymuştur. Çünkü tarımsal toplumdan toplum 5.0' a evrilerek gelinen
süreçte onca teknik ilerlemelere ve kazanımlara rağmen her endüstriyel üretim biçimi ve
yönetim yaklaşımları bir önceki endüstriyel dönemlerin yarattığı sorunlardan çok daha
fazla derinliğe sahip sorunlara yol açmıştır. Daha fazla gelir uğruna ürettikçe tükenen
emeğin, tükettikçe zenginleşen azınlıkların yarattığı kronik iktisadi eşitsizliğe dayalı
sosyal sorunlar ve çevresel felaketler, bilimsel ve teknik gelişmelerin zirve yaptığı
günümüzde geçmişe oranla daha sık konuşulur olmuştur. Çağın hastalığı belirlenmiş ve
hastalığı iyileştirebilecek reçete ortaya konmuş olmasına rağmen dijital çağın yüksek
teknolojili endüstrilerinin hastalığı tedavi etmeye yanaşmaması akıllara, ''ortaya çıkan
endüstri modelleri varoluşunu eşitsizliklere mi borçludur?'' sorusunu getirmektedir.
Bu kapsamda bu çalışmada tarım toplumuyla birlikte endüstri 1.0 dan toplum
5.0'a olmak üzere her bir dönemin üretim biçimi ve yönetim yaklaşımları ayrı ayrı incelenerek insan odaklı sürdürülebilir bir üretim sistemine ulaşılması amaçlanmaktadır.
Bu doğrultuda konuya ilişkin verilerin doküman analizi yöntemiyle, basılı kitaplar,
bilimsel makaleler, raporlar, gazete ve internet haberleri gibi kaynaklara başvurulması
sonucu oluşan çalışmada elde edilen veriler, tümevarım yöntemi, betimsel ve tarihsel
analiz yöntemi, karşılaştırmalı analiz yöntemi ve SWOT Analizi yöntemi kullanılarak
analiz edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Sürdürülebilirlik, Üretim Sistemleri, İnsan Odaklı Üretim Sistemi, Dijital dönüşüm, Otomasyon, İnsan Robot Etkileşimi

Abstract:
In a digital world where science, science and technology are at their peak, the
absence of mechanisms to handle the chronic problems of societies with economic and
technical advances in the mode of production and management approaches of world
production systems, or the absence of global governance to activate these mechanisms,
prevents world production systems from being human-oriented and sustainable.
Developments accelerating the economic innovations in the world with the technical
advances evolving from agriculture to industry, from industry to digital age, and
economic, social and environmental sustainability by bringing the world and its
contents to a better position with these rich resources began to occupy his agenda more
and more. The trend towards a vanishing world, which occupies the world agenda, has
revealed that production systems and management approaches, which are at the peak of
the digitalization process from agricultural society to society 5.0, should be questioned
in every aspect in terms of their results. Because, despite all the technical advances and
achievements in the process of evolving from agricultural society to society 5.0, each
industrial production style and management approaches have led to problems with much
more depth than the problems created by the previous industrial periods. Social
problems and environmental disasters based on chronic economic inequality created by
the labor that is depleted as they produce for the sake of more income, and by the
minorities who become richer as they consume, have become more talked about today
than in the past, when scientific and technical developments are at their peak. Despite
the fact that the disease of the age has been determined and the recipe that can cure the
disease has been put forward, the fact that the high-tech industries of the digital age do
not approach to treat the disease brings to mind the question 'Do the emerging industry
models owe their existence to inequalities?'
In this context, in this study, it is aimed to reach a human-oriented sustainable
production system by examining the production style and management approaches of each period, from industry 1.0 to society 5.0, together with the agricultural society. In
this direction, the data obtained in the study, in which the data on the subject were
obtained by document analysis method, by referring to sources such as printed books,
scientific articles, reports, newspapers and internet news, were analyzed using inductive
method, descriptive and historical analysis method, comparative analysis method and
SWOT Analysis method.

Keywords: Sustainability, Production Systems, Human-Centered Production System, Digital Transformation, Automation, Human-Robot Interaction