Tekirdağ ili buğday ekim alanlarında ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.) çeşitlerinde görülen tahıl virüs hastalıklarının buğday kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması
Primary investigation of cereal virus diseases effects on yield and quality of winter bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars in the wheat growing areas in Tekirdağ
Yazar: SABRİ SERCAN DAYAN
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA İLBAĞI
Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki hastalıkları = Plant diseases ; Bitki virüsleri = Plant viruses ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Ekmeklik kalitesi = Bread quality ; Kışlık buğday = Bread wheat

Özet:
Tekirdağ İlinin Merkez Karaevli ve İnecik Köyleri ile Yarapsan Çiftliğinde kurulan tarla denemelerinde 8 farklı kışlık ekmeklik buğday çeşitlerinde tahıl virüs hastalıklarının kalite üzerine etkilerinin saptandığı bu çalışma 2011-2012 yılı üretim döneminde gerçekleştirilmiştir. Üç farklı lokasyonda, farklı ekim tarihlerinde ekimi gerçekleştirilen 8 farklı kışlık ekmeklik buğday çeşitlerinden; Tina, Esperia, Guadalupe, Flamura-85, Albatros, Krasunia, Syrena, Sagittario çeşitlerinden toplanan 200 adet buğday yaprak örnekleri DAS-ELISA testine tabi tutulmuşlardır. Testlenen 200 adet yaprak örneğinden 60 adedinde Barley yellow dwarf virus-PAV (BYDV-PAV), Barley yellow dwarf virus-MAV (BYDV-MAV), Cereal yellow dwarf virus-RPV (CYDV-RPV), Wheat streak mosaic virus (WSMV), Wheat dwarf virus (WDV) ve Brome mosaic virus (BrMV)?lerinin varlığı saptanmıştır. Testlenen buğday yaprak örneklerinde Maize dwarf mosaic virus (MDMV) ve Sugarcane mosaic virus (SCMV)?leri tespit edilmemiştir. Virüs enfeksiyon oranları açısından ikinci ekimlerin gerçekleştirildiği Kasım ve Aralık aylarındaki ekimlerde düşük enfeksiyon oranları buğdayda geç ekim tarihinin önemini ortaya koymuştur. Deneme alanlarındaki 8 farklı kışlık ekmeklik buğday çeşitlerinden toplanan 200 farklı dane örnekleri 9 ayrı kalite analiz testlerine tabi tutulmuşlardır. Kalite analiz testleri sonucunda tahıl virüs hastalıklarının özellikle danenin yapısını doğrudan etkilediği gibi bin dane, hektolitre ağırlıklarında önemli düşüşlere neden olmuştur. Gluten ve toplam protein miktarlarında ise artışlar kaydedilmiştir. Ancak protein miktarlarındaki artışın aksine protein kalitesini belirleyici sedimantasyon ve hamur enerji değerleri ise virüs hastalıklarından olumsuz etkilenmiştir.

Abstract:
In order to determine the effects of cereal virus diseases on the yield quality of 8 winter bread wheat cultivars, field trails were established in Karaevli, Inecik villages and Yarapsan Farm located in Central district of Tekirdağ during the growing season of 2011-2012. Field experiments were established in three different locations by sowing the winter bread wheat cultivars of Tina, Esperia, Guadalupe, Flamura-85, Albatros, Krasunia, Syrena and Sagittario at different sowing dates. 200 wheat leaf samples were collected from plots and tested for the diagnosis of 8 cereal viruses by employing DAS-ELISA method. As a result of DAS-ELISA tests, Barley yellow dwarf virus-PAV (BYDV-PAV), Barley yellow dwarf virus-MAV (BYDV-MAV), Cereal yellow dwarf virus-RPV (CYDV-RPV), Wheat streak mosaic virus (WSMV), Wheat dwarf virus (WDV) and Brome mosaic virus (BrMV) were identified in 60 out of 200 samples. There were no Maize dwarf mosaic virus (MDMV) and Sugarcane mosaic virus (SCMV) infected samples. Late sowing dates in November and December revealed the low virus infection rates display the importance of this measure for the control of cereal virus diseases. Totally 200 different grain samples collected from  8 winter bread wheat cultivars in the field were tested for the 9 different quality parameters. The quality analysis tests revealed that virus diseases affected the structure of grain directly by reducing 1000 grain weight and hectoliter weight significantly. The content of gluten and the total amount of protein were increased. Because of virus infection increases in protein amount on the contrary protein quality, sedimentation values and dough energy values were reduced.