İstanbul'da bir kamu hastanesinde maliyet analiz çalışması
Cost analysis study in a public hospital in İstanbul
Yazar: TUNCAY PALTEKİ
Danışman: PROF. DR. ATIF AKDAŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management

Özet:
Sağlık hizmetinin sunumunda önemli bir role sahip olan hastaneler, sağlık harcamalarının büyük oranda gerçekleştiği yerlerdir. Buna karşılık, ülkemizde büyük kısmı kamu tarafindan verilen sağlık hizmetinin maliyetlendirilmesi konusunda yeterli çalışma ve veri bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı; ülkemizde bu konuda yeterli çalışma bulunmadığı kabulünden hareketle, kamusal veya özel sağlık hizmeti sunmakta olan hastanelerde, maliyetlerin maliyet yerleri itibariyle ve hastane fonksiyonel departmanları bazında izlenebilmesi, toplam ve birim hizmet üretim maliyetlerinin hesaplanması ve ayrıntılı maliyet analizlerinin yapılabilmesidir. Maliyet analiz çalışması 2002 yılının tamamım kapsamıştır. Bu çalışmada hastanenin mali ve hizmet faaliyetleri ile ilgili belgeler kullanılmıştır. Yapılan çalışma ile maliyet muhasebesi için bir model oluşturma hedeflenmiştir. Uygulamada öncelikle hastanenin tüm harcamaları kapsama alınmıştır. Bununla birlikte esas üretim yerlerinin direkt ve endirekt tüm maliyetlerine ulaşılmıştır. Daha sonra ise biyokimya laboratuarı tarafından gerçekleştirilen hizmetlerin birim maliyetleri ortaya çıkarılmıştır. Maliyet muhasebesi ilkeleri ışığında, giderlerin izlenmesinde gider türü, gider yeri ve gider taşıyıcısı sürecinin uygulanması gerekmektedir. Öncelikle gider türleri gider yerlerine direkt ya da endirekt olarak yüklenmelidir. Gider yerlerine aktarılan endirekt giderler dağıtım anahtarları kullanılarak maliyetleme ortaya konmuştur. Üretim Maliyeti içerisinde gider yerleri; Esas Üretim Gider Yerleri ve Yardımcı Hizmet Gider Yerleri olmak üzere iki ana grupta toplanmıştır. Sonuç olarak, tüm dünyada sağlık harcamalarının ileri boyutlara ulaştığı bir dönemde ülkemiz hastanelerinde maliyet analizinin yapılmasının önemi üzerinde durulmuş ve bu konuda uygulamaya yönelik bir model ortaya konmuştur. Bununla birlikte esas üretim yerlerinin tanımlaması, ülkemiz fiyatlandırma uygulamalarına göre yapılmıştır. Bu sayede yapılacak birim maliyet analizleri ile her yıl Maliye ve Sağlık Bakanlıklarının ortaklaşa ortaya çıkardıkları sağlık hizmetlerinin birim fiyatlarının doğru tespit edilebilmesi sağlanabilir. Ayrıca ister kamu isterse özel sağlık işletmeleri olsun kendi maliyet muhasebe yapılanmalarım oluşturduklarındahizmet maliyetlerini kontrol altına almaları mümkün olacaktır. Özellikle kamu kurumlarında kaynak israfı dikkate alındığında verimsiz ve performansı düşük sağlık işletmelerinde buna yönelik müdahalelerin yapılmasını sağlayarak kamusal kaynakların doğru kullanılması mümkün olacaktır.

Abstract:
Hospitals have important role in the utilization of health care and also are the number one places in the expenditure of health care related costs. Unfortunately, there is not enough data and study available in the literature in our country regarding the cost of health care which is mainly driven by the social security system. Considering the lack of scientific studies on this subject, the aim of this study is to follow the costs in where they originated in hospitals and also to follow the costs according to the functional activities in different departmants of hospitals. Therefore, it would be possible not only the calculate the total health care costs but also costs of health care on per unit. This will allow us to make detailed analysis of total costs. Cost analysis has been covered for the year of 2002. Hospitals' financial documents originated from the health care delivered to its customers have been used for this particular study. It has been aimed to create a model for cost-accountancy with this study. All expenses have been taken into consideration primarily. Direct and indirect costs have been reached in each production unit in the hospital. Costs of the services produced by the laboratory are also calculated. Under the principles of cost-accountancy, each type of expenditure, duration of expenditure point and carrier for each expenditure should be carried out. Expenditure types should be added into expenditure points directly or indirectly. Indirect expenditures have been transferred to expenditure points and costing has been calculated using distribution keys. Expenditure points in production costs have been gathered under two main groups: Main Production Expenditure Points and Auxiliary Care Expenditure Points. As a conclusion, it has been strongly emphasized the importance of making a cost analysis in hospitals in our country in the era of skyrocket health care expenditures throughout the world and a model has been created for this purpose. On the other hand, identification of main production points has been carried out in accordance with the billing policies of our country. This approach would be helpful to Ministry of Health and Ministry of Finance Health in the calculation process of health care prices per unit. All health care providers, whether they are private orgovermental, would control their health care costs in a more efficient way. Considering the waste of limited financial sources in public institutions, it could be possible to utilize these sources by allowing the interventions which are necessary for the improvement of non-efficient and low-performance health care institutions. This would make cost-effective utilisation of limited financial sources in public health care institutions.