İstanbul çevre düzeni planında öngörülen arazi kullanışlarının doğal mekana getirdiği çevresel risklerin irdelenmesi
Evaluation of environmental risk of land use decisions on natural space which are proposed in Istanbul environment master plan
Yazar: NAZLI KAYA
Danışman: PROF. DR. SEMRA ATABAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de yaşanan ekonomik ve sosyal değişimler kentlerde de etkisini göstererek yaşam mekanları anlayışında değişime ve dönüşüme sebep olmuştur. Kentsel ve kırsal mekan arasındaki ayrım belirginleşerek nüfus kentsel mekanlarda yer seçmiştir. 1960'lı yıllardan itibaren planlı bir döneme giren Türkiye hızlı bir kalkınma çabası ile yatırımlarını Marmara bölgesinde yoğunlaştırmıştır. Marmara Bölgesi'ndeki yatırımların sahip olduğu özellikler doğrultusunda İstanbul büyük bir nüfus olgusu ile karşılaşmıştır. Doğal eşiklere dayanan yerleşim alanları nüfusun ihtiyacı olan doğal kaynakları yok etme noktasına getirmiş ve getirmektedir. 
Çevresel mekandaki olumsuzlukları engellemek ve yapılaşmaya yön vermek amacıyla oluşturulan yasal mevzuat ve yasal mevzuata dayandırılarak yapılan plan çalışmaları insan-doğa çelişkisini büyüterek doğal eşikleri ortadan kaldırmaktadır.
15.06.2009 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanan 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı "sürdürülebilir" ve "yaşanabilir" bir kent yaklaşımıyla yola çıkmış olmasına rağmen plan kararlarında ve hükümlerinde bu yaklaşımlar yerini otonom kararlarla ekonomik yönelişlere bırakmıştır.
Yasal mevzuattaki boşluklar ve yetki karmaşası doğal kaynakların ekonomik kaygılarla kullanıma ve yapılaşmaya açılmasına olanak vermektedir.  Bu nedenle tez çalışmasında İstanbul'un sahip olduğu doğal eşikler göz önünde bulundurularak koruma-kullanma dengesini sağlayan, nüfusun ihtiyaçlarını karşılayan, yaşanabilir ve sürdürülebilir bir kent kalkınması ve gelişmesi için vazgeçilmez bir yöntem olan "Ekolojik Planlama" yaklaşımının gerekliliği vurgulanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelime: Çevre Düzeni Planı, Arazi Kullanım, Yasal Mevzuat, Doğal Eşikler, Ekolojik Planlama, Peyzaj Planlama

Abstract:
Since the 1950s, the economic and social changes in Turkey effect the urban nature in the cities and it has led to changes and transformation. While the distinction between urban and rural areas have been becoming evident, the population has been concentrated in urban areas. Since the  1960s, with the planned urban development period in Turkey, the investments have accreted in the Marmara region along with the rapid national development initiative. İstanbul has  encountered with a large amount of population in accordance with the kinds of investments in the Marmara region.While residental areas  has been leaning upon natural threshols, natural resources has become the point of extinction.
Legislation, which was designed to prevent negative environmental effects on environment and to give direction planned urban development, and planning studies, which was based on the legislation, were magnifying the human-natura contradiction and have eliminated the natural thresholds. 
İstanbul Environment Master plan, which was approved on 15.06.2009 by İstanbul Metropolitan Municipality. At the beginning, even though the main purpose of the İstanbul Environment Master Plan seem to defend claiming "sustainable" and "livable" city approach, the planning decisions contain economic orientation with autonomous orders. 
Caps of legislation and conflicts  between the institutions trigger using natural resources with the economic concerns. Therefore in this study was taken the natural thresholds of İstanbul into account.ın the light of this background, this study has been tried to emphasize that the method of "Ecological Planning" is an indispansable method, which has been providing the balance between protection and usage of natural sources for livable and sustainable urban development and improvement.

Keywords: Environmental Master Plan, Land Use, Legislation, Natural Threshold, Ecological Planning, Landscape Planning