Bekir Sıdkı Sezgin' in icrâ özelliklerinin süsleme, nüans, tecvid bağlamında analizi ve etütleştirilmesi
Analysing the performance characteristics of Bekir Sıdkı Sezgin in the context of ornamentation, nuance and tajwid and creating etudes
Yazar: METİN DURGUTLU
Danışman: PROF. DR. ERHAN ÖZDEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music
Dizin: Müzik = Music ; Müzik eğitimi = Music education ; Nüans = Nuance

Özet:
XX.yy.' ın en önemli Türk Mûsıkîsi ses icrâcılarından biri olan Bekir Sıdkı Sezgin, zengin mûsıkî kültür birikimi, üstün perde hakimiyeti, estetik ifade kompozisyonları ve geleneğe bağlı olmakla birlikte kendine has yeni icrâ anlayışıyla ortaya koyduğu icrâ tavrı ile Türk Mûsıkîsi ses icrâcılığındaki tavır eğitimi ve ediniminde ilk başvurulan ses icrâcılarındandır. Bu nedenle çalışmamızın ana örneklemi olan Bekir Sıdkı Sezgin' in icrâ özelliklerinin detaylı bir şekilde analiz edilerek yazılı bir kaynağa dönüştürülmesi, tavır kazanımına sunulacak katkı bakımından önem arz etmektedir. Bu çalışma, yöntemi, kapsamı ve içeriği itibariyle ses icrâcılığı alanında bir ilk olması bakımından da ayrıca önemlidir.
Bu bağlamda tavrın oluşumunda önemli bir yer tutan süsleme, nüans ve tecvîd unsurlarını eser icrâsında uygulayışındaki özgünlüğü ve ustalığı nedeniyle çalışmamızın kapsamı, Bekir Bey' in süsleme, nüans ve tecvîd üzerinden icrâ özelliklerinin analizi ve etütleştirilmesi olarak belirlenmiştir. Çalışmamızda, nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu doğrultuda nitel araştırma yöntemlerinden "tarama" modeli ve nicel araştırma yöntemlerinden ise "korelasyon deseni" kullanılmıştır.
Çalışmanın amacı ve kapsamı doğrultusunda ilk olarak üslûp-tavır, süsleme, nüans ve tecvîd hususları tarihsel ve kavramsal zeminde ele alınarak özetlenmiştir. Akabinde Bekir Sıdkı Sezgin' in örnek eser icrâlarında uygulamış olduğu icrâ-nota farklılığı, süsleme, nüans ve tecvîd kaideleri analiz edilerek bu icrâ unsurlarının mûsıkîdeki kullanımına dair tespit ve önerilerde bulunulmuş ve bu unsurların kullanım tercihleri alt başlıklarda ele alınarak yorumlanmıştır.
Takiben yapılan bu analiz ve tespitlerden istifade ile Bekir Sıdkı Sezgin' in icrâ özelliklerini ihtivâ eden ve tavır kazanım sürecine katkı sunması amaçlanan süsleme ve nüans içerikli etütler oluşturulmuştur. Hazırlanan bu etütler, etüt ve tavır değerlendirme ölçeği vasıtasıyla uzman görüşleri alınarak güvenirlilik ve alana sağlayacağı katkılar bakımından ayrıca sınanmıştır. Sonuç olarak, hazırlanan bu etütlerin uzman değerlendirmeleri neticesinde tavır edinimine ve alana katkı sağlayacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Bekir Sıdkı Sezgin, one of the most important Turkish Music vocal performers of the 20th century, is one of the first vocal performers to be referred to in the training and acquisition of manner in Turkish Music vocal performance with his rich musical cultural background, superior pitch mastery, aesthetic expression compositions and his performance manner, which is based on tradition but with his unique new performance understanding. For this reason, it is important to analyse the performance characteristics of Bekir Sıdkı Sezgin, the main sample of our study, in detail and turn them into a written source in terms of contribution to the acquisition of mannerism. This study is also important in terms of being a first in the field of vocal performance in terms of its method, scope and content.
In this context, the scope of our study was determined as the analysis and etudisation of Bekir Bey's performance characteristics through ornamentation, nuance and tajwîd due to his originality and mastery in the application of ornamentation, nuance and tajwîd elements, which have an important place in the formation of attitude. In our study, qualitative and quantitative research methods were used. In this direction, 'survey' model from qualitative research methods and 'correlation design' from quantitative research methods were used.
In line with the purpose and scope of the study, firstly, the issues of style-temperament, ornamentation, nuance and tajwîd are summarised on historical and conceptual grounds. Subsequently, Bekir Sıdkı Sezgin's performance-note differences, ornamentation, nuance and tajwid rules applied in his performances of sample works were analysed, determinations and suggestions were made regarding the use of theseperformance elements in music, and the usage preferences of these elements were discussed and interpreted under subheadings.
Subsequently, with the help of these analyses and determinations, etudes with ornamentation and nuance content, which contain Bekir Sıdkı Sezgin's performance characteristics and are intended to contribute to the process of attitude acquisition, were created. These etudes were also tested in terms of reliability and contribution to the field by taking expert opinions through etude and manner evaluation scale. As a result, it was concluded that these etudes will contribute to the acquisition of mannerism and the field as a result of expert evaluations.