Sürdürülebilir cephe malzemesi seçimine yönelik bir kontrol listesi önerisi
A checklist proposal for sustainable facade material selection
Yazar: GÜLSÜM GÜLER GÜRKAN
Danışman: DOÇ. DR. SANİYE KARAMAN ÖZTAŞ
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Cephe malzemeleri = Facade materials ; Denetim = Control ; Sürdürülebilir mimari = Sustainable architecture ; Yapı malzemeleri = Building materials

Özet:
Dış ortam ve iç ortam arasında en fazla etkileşim hacmine sahip yapı
bileşenlerinden biri olan bina cephelerinde, sürdürülebilir malzeme seçimi diğer yapı
bileşenlerine göre, çevresel etki, enerji verimliliği ve teknik performans
değerlendirmesi açısından önemli bir strateji olarak ön plana çıkmaktadır. Ancak bu
konuyla ilgili Türkiye'de yapılan bilimsel çalışmaların eksikliği ve ilgili
yönetmeliklerin bulunmaması sebebiyle, mimar ve mühendisler tarafından
sürdürülebilir cephe malzemesi seçimi ihmal edilebilen bir konu olabilmektedir. Bu
amaçla, bu çalışmada ilk olarak mimar ve mühendisler için, yapıların ve yapı
malzemelerinin çevresel sürdürülebilirliği, yeşil bina sertifikasyon sistemleri ve yeşil
malzeme etiketleri ile alakalı teorik bir çerçeve sunulduktan sonra, sürdürülebilir
cephe malzemesi seçimi sırasında faydalanabilecekleri bir kontrol listesinin
geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda belirlenen ulusal ve uluslararası veri
tabanlarında, "sürdürülebilirlik (sustainability)", "cephe (facade)" ve "yapı
malzemeleri (building materials)" anahtar kelimeleri ile literatür taraması yapılarak
belirlenen toplam 52 adet bilimsel çalışma meta analizi yöntemi ile analiz edilmiş ve
bu bilimsel çalışmalardan kontrol listesini oluşturacak sürdürülebilir cephe
malzemesi seçim kriterlerinin ana kategori ve ölçütleri tespit edilmiştir. Tarama
sonucu, "hammadde verimliliği", "enerji verimliliği", "su verimliliği", "ekolojik
etkiler" ve "teknik performans" olmak üzere toplam 5 ana kategori altında toplam 36
adet ölçüt belirlenmiş, her bir ölçütün, hangi bilimsel çalışma ya da çalışmalardan
elde edildiği ve bilimsel çalışmalardaki sıklık analizi hesaplanarak, elde edilen
verilere göre önem dereceleri tespit edilmiştir.
Çalışmada, cephe malzemelerinin seçiminde sürdürülebilirliğin çevresel
boyutu değerlendirilerek, "hatırlatma" işlevi gören bir kontrol listesi oluşturulmuştur.
Hazırlanan kontrol listesi ile yapıların proje aşamalarındaki sürdürülebilir cephe
malzemesi seçimi sürecinde ortaya çıkan belirsizlik giderilerek, seçim kriterlerine
göre sistematik bir şekilde en uygun malzeme tercihi yapılabilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilirlik, Cephe, Yapı malzemeleri, Kontrol
Listesi.

Abstract:
In building facades, which is one of the building components with the highest
interaction volume between the exterior and interior environment, the selection of
sustainable materials comes to the forefront as an important strategy in terms of
environmental impact, energy efficiency and technical performance evaluation
compared to other building components. However, due to the lack of scientific
studies on this subject in Turkey and the lack of relevant regulations, the selection of
sustainable facade materials by architects and engineers can be a neglected issue. For
this purpose, in this study, after first presenting a theoretical framework for the
environmental sustainability of buildings and building materials, green building
certification systems and green material labels, it is aimed to develop a checklist that
they can benefit from during the selection of sustainable facade materials. In this
context, a total of 52 scientific studies, which were determined by searching the
literature with the keywords "sustainability", "facade" and "building materials" in the
national and international databases determined in this context, were analyzed by
meta-analysis method. The main categories and criteria of sustainable facade
material selection criteria, which will form the checklist from these scientific studies,
have been determined. As a result of the screening, a total of 36 criteria were
determined under 5 main categories as "raw material efficiency", "energy
efficiency", "water efficiency", "ecological effects" and "technical performance". The
importance levels were determined according to the obtained data by calculating the
frequency analysis in scientific studies.
In the study, a checklist that serves as a "reminder" was created by evaluating
the environmental dimension of sustainability in the selection of facade materials.
With the prepared checklist, the uncertainty that arises during the sustainable facade
material selection process in the project stages of the buildings is eliminated, and the
most suitable material can be selected systematically according to the selection
criteria.