Lise öğrencilerinin tanrı algılarının bağlanma kuramı çerçevesinden incelenmesi
Examining high school students perceptions of god from the framework of attachment theory
Yazar: MUHAMMET YUSUF EZGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAHSİN KULA
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bağlanma teorisi, bebek ve anne arasındaki ilişki türünün hayati öneme sahip olduğu ve kişilik üzerinde kalıcı yaşam boyu süren bir etkisi olduğunu varsayar. Bağlanma teorisinde genel olarak güvenli, kararsız ve kaçıngan bağlanma olmak üzere üç ayrı bağlanma türünün olduğu görülür. Bağlanma teorisi ile Tanrı algısı incelendiğinde bu iki olgu arasında önemli bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bu konuda iki temel hipotez ortaya atılmıştır; telafi ve ikame hipotezi. Telafi hipotezi, Kirkpatrick, ebeveynleriyle güvenli bağlanma gerçekleştiremeyen bireylerin, bu eksikliği "sevgi dolu, kişisel ve ulaşılabilir bir Tanrı'ya inanarak telafi etmeye eğilimli olduklarını belirtmiştir. İkame hipotezi, bağlanma ilişkisinin kalıcı olduğu ilk kurulan örüntülerin yaşam boyu devam ettiğini belirtmektedir.
Araştırma, bağlanma kuramının lise öğrencilerinin Tanrı algısı üzerinde ne tür etkilere sahip olduğunu incelenmektedir. Diyarbakır ilinde lise öğrenimi gören 748 öğrenciye uygulanmıştır. Tanrı'ya Bağlanma Envanteri, Yetişkin Bağlanma Ölçeği, Tanrı'ya Bağlanma Ölçeği, Sosyal Karşılaştırma Ölçeği ve sosyo demografik bilgileri edinmek amacıyla kişisel bilgi formu uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar, temel varsayımımız olan ikame hipotezini doğrulamaktadır. Güvenli bağlanan bireyler, Tanrıyla güvenli, güvensiz bağlanan bireylerin ise Tanrıyla da güvensiz bir bağ kurdukları görülmüştür. Sosyo-demografik faktörlerin Tanrı'ya bağlanma üzerinde önemli bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Kadınların erkeklere kıyasla Tanrı'ya daha güvenli bağlandıkları belirlenmiştir. Demokratik aile tutumuna sahip bireylerin, otoriter tutum sergilenen bireylere kıyasla Tanrı ile daha güvenli bağlandıkları görüldü. Namaz kılma sıklığı arttıkça, Tanrı'ya olan güvenli bağlanma davranışları da artmaktadır. Bunun yanında, dua etmenin kaygılı ve kaçıngan bağlanma tarzlarını azalttığı ve Tanrı'ya daha güvenli bir bağlanma sağladığı ortaya çıkmıştır. Katılımcıların, dini gruplara katılım sıklığının artması ile Tanrı'ya daha güvenli bağlandıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
Attachment theory assumes that the type of relationship between the baby and the mother is of vital importance and has a permanent lifelong effect on personality. In attachment theory, it is generally seen that there are three different types of attachment: secure, ambivalent and avoidant attachment. When the perception of God is examined with attachment theory, it has been determined that there is a significant relationship between these two phenomena. Two basic hypotheses have been put forward on this subject; compensation and substitution hypothesis. The compensation hypothesis states that individuals who cannot establish a secure attachment with their parents tend to compensate for this deficiency by believing in a "loving, personal and accessible God". The substitution hypothesis states that the first established patterns in which the attachment relationship is permanent continue throughout life.
The study examines the effects of attachment theory on high school students' perception of God. It was applied to 748 high school students in Diyarbakır. The Attachment to God Inventory, Adult Attachment Scale, Attachment to God Scale, Social Comparison Scale and a personal information form were applied to obtain socio-demographic information. The results obtained confirm our basic assumption, the substitution hypothesis. It was observed that individuals with secure attachment established a secure bond with God, while individuals with insecure attachment established an insecure bond with God. It was determined that socio-demographic factors had a significant effect on attachment to God. It was determined that women were more securely attached to God compared to men. It was observed that individuals with a democratic family attitude were more securely attached to God compared to individuals with an authoritarian attitude. As the frequency of prayer increases, the behaviors of secure attachment to God also increase. In addition, it was revealed that prayer reduces anxious and avoidant attachment styles and provides a more secure attachment to God. It was found that participants became more securely attached to God as their frequency of participation in religious groups increased.