Manisa Şehzadeler Eğitim Araştırma Toplum Sağlığı Merkezi bölgesinde erişkinlerde sağlık okuryazarlığı düzeyinin belirlenmesi
Determination of health literacy level among adults in the district of Şehzadeler Community Health Center in Manisa
Yazar: VECİHE YAĞMUR ŞEN UĞUR
Danışman: PROF. DR. PINAR DÜNDAR
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Manisa = Manisa ; Sağlık = Health ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Araştırma ile Manisa'nın Şehzadeler ilçesinde yaşayan 18 yaş ve üstü erişkinlerde sağlık okuryazarlığı düzeyinin ve etkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma sahada yürütülen kesitsel bir çalışmadır. Araştırma evreni Manisa ili Şehzadeler İlçesinde ikamet etmekte olan tüm 18 yaş ve üzeri nüfus olan 126.752 yetişkinden oluşmaktadır. Örnek büyüklüğü Epi-info-Statcalc programında yetersiz sağlık okur yazarlığı prevalansı (% 24.5), % 95 güven aralığı % 5 hata payı ve 1.45 desen etkisi ile hesaplanan 412 olarak bulunmuştur. Araştırmada küme örnekleme yöntemi kullanılmış, araştırmada katılım oranı % 81.5 (n=336) olarak gerçekleşmiştir. Araştırmaya katılan kişilerin sağlık okuryazarlığı düzeyi Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (The European Health Literacy Survey (HLS-EU)-47 soru) kullanılarak değerlendirilmiştir. Veri analizinde Ki kare testi, T Testi, Anova Testi, Kruskal Wallis Testi, Mann-Whitney Testi, Logistik Regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan kişilerin yaş ortalaması 46.7±15.6,   %72.0'si kadın, % 68.8'i alt sosyal sınıf, %75.3'ü evli, %11.6'sı eğitimsiz, %8.7'sinin eşi eğitimsiz, %5.2'si sağlık güvencesinden yoksun, %24.2'si bir işte çalışmakta ve % 61.0'ının geliri giderine eşittir. Araştırma grubunun Genel Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puanına göre % 27.1'i yetersiz, % 48.8'i sorunlu, % 21.6'sı yeterli ve % 2.4'ü mükemmel düzey sağlık okuryazarlığı düzeyine sahiptir. Sosyodemografik değişkenler ve yaşam biçimi özelliklerinin hemen hepsi ile sağlık okuryazarlığı arasında tek değişkenli analizlerde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Sağlık hizmet kullanımı açısından da düşük sağlık okuryazarlığı ile daha fazla poliklinik başvurusu, daha fazla hastanede yatış ve daha fazla acil başvurusu ilişkilidir. Çok değişkenli analiz sonucunda düşük sağlık okuryazarlığı ile ileri yaş, düşük eğitim düzeyi, düşük gelir, alt sosyal sınıf, göç etme ve hastaneye yatış sıklığının fazla olması modelde anlamlı değişkenler olarak kalmıştır
Sonuç: Sonuç olarak araştırma grubunun neredeyse yarısının sağlık okuryazarlık düzeyi sorunlu, %27.1'i de yetersiz düzeydedir.  Sadece %24.1'inin yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu bulunmuştur.  İleri yaş, düşük gelir, düşük eğitim düzeyi ve düşük sosyal statünün sağlık okuryazarlığı düzeyini olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca düşük sağlık okuryazarlığı düzeyi sağlık hizmet kullanımında hastaneye yatış sıklığını artırmaktadır.

Abstract:
Determination of Health Literacy Level among Adults in the District of Şehzadeler Community Health Center in Manisa
Object: The aim of this study was to determine the effective factors and level of Health Literacy among 18 years old and older adults living in the province of Manisa.
Materials and Method: This cross-sectional study is conducted in population consisted of 126.752 adults who was aged 18 years and older in Şehzadeler Community Health Center in Manisa. Sample size of the study was determined as 412 adults according to 95% confidence interval, 5% sampling error, expected frequency of inadequate health literacy as 24.5% and design effect 1.45 in Epi-info-Statcalc program.   Cluster sampling method was used in the research. The participation rate in the survey was 81.5% (n = 336). The health literacy level of the participants was assessed using the  European Health Literacy Survey Questionnaire (HLS-EU-47). Chi square test, T test, Anova test, Kruskal Wallis test, Mann-Whitney test, Logistic regression analysis were used for data analysis.
Results: The mean age of the participants was 46.7 ± 15.6, 72.0 %  female, 68.8 % lower social class, 75.3 % married, 11.6 %  uneducated, 5.2% not having  health insurance. Among all participants, 27.1 % showed inadequate HL, 48.8 % problematic HL, 21.6 % sufficient HL, and 2.4 % excellent HL. HL was associated with almost all sociodemographic variables and lifestyle characteristics. Low health literacy was associated with more admissions to 1-day clinics, more admissions emergency department and more hospitalization. As a result of multivariate analysis, low health literacy was significant associated with age, low educational level, low income, low social class and more hospitalization in the model.
Conclusion:
As a result, the health literacy level of almost half of the research group is problematic and 27.1% inadequate. Only 24.1% were found to have adequate level of health literacy. Higher age, low income, low educational level and low social status are affecting the level of health literacy negatively. In addition, low health literacy is related to the frequency of hospitalization for health service use.