Öğrencilerin canlı çevrimiçi derslerdeki dikkat ve duygu değişimlerinin görüntü işleme teknolojisiyle incelenmesi
Examining of students' attention and emotion changes in live online lessons with image processing technology
Yazar: EMİRHAN GÜLEN
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL GÖKTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dikkat = Attention ; Duygu = Emotion ; Görüntü işleme yöntemleri = Image processing methods ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Çevrimiçi eğitim = Online education ; Çevrimiçi öğrenme = Online learning

Özet:
Amaç: Bu çalışma kapsamında canlı ders ortamında öğrencilerin duygularını ve dikkat düzeylerinin duygusal hesaplama alanında kullanılan görüntü işleme teknolojisi ile belirlenmesi ve öğrencilerin duygularını etkileyen unsurların ortaya çıkarılmasını amaçlanmaktadır. Bu amaca ulaşabilmek için geliştirilen (Duygu ve Dikkat Takip Sistemi) platformu geliştirilmiştir. Diğer amaçlardan biri ise DUTAS platformu aracılığıyla elde edilen verilerin tahmin gücünü belirlemektir.
Yöntem: Canlı ders ortamında öğrencilerin duygularının belirlenmesi ve öğrencilerin duygularının etkilendiği unsurların ortaya çıkarılmasını amaçlayan bu çalışmada karma araştırma yöntemi altında açıklayıcı araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda deneysel araştırma deseni, nitel boyutta ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Atatürk Üniversitesi Eğitim Fakültesi ve İktisadi İdari Bilimler Fakültesinde lisans ve yüksek lisans düzeyindeki toplam 40 öğrenciden oluşmaktadır. Örneklem belirlenirken seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemi seçilmiştir. DUTAS verileri, anket, gözlem formu, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile veriler toplanmıştır. Toplanan verilerin analizi için betimsel analiz ve bağımlı guruplar t testi ve içerik analiz yöntemleri kullanılmıştır. 
Bulgular: DUTAS platformu öğrencilerin şaşkınlık, üzüntü, asabiyet, korku, iğrenme, mutluluk, nötr'ü ve dikkat düzeyini güvenilir oranda doğru ölçtüğünü, yorgunluk ve diğer karmaşık durumların (Çözümlenmeyecek derecede karmaşık duygular) ise ölçümünde hata payının yüksek olduğunu yani güvenirliğinin düşük olduğu belirlenmiştir. Öte yandan öğrencilerin canlı ders esnasında duygularını etkileyen unsurların genellikle öğretim üyesi ile ilgili unsurlar (öğretim üyesinin davranışları, ses tonu, iletişim becerileri, teknik yeterlilikleri) olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğrenciler akranlarından, canlı derse bağlandığı ortamdan, yaşanan teknik problemler gibi farklı unsurlardan da etkilenmektedir.
Sonuçlar: DUTAS platformu öğrencilerin duygularını yüksek oranda doğru algılamaktadır. Öte yandan öğrencilerin duygu ve dikkat düzeylerini etkileyen unsurların, benzer çalışmalar ile paralellik gösterdiği sonucuna varılmıştır. Bu ve buna benzer platformlar birçok farklı duygu hesaplama yöntemleri kullanılarak öğrencilerin duygu ve dikkat düzeylerinin belirlemesi için kullanılabilir.

Abstract:
Purpose: Within the scope of this study, it is aimed to determine the emotions and attention levels of the students in the live lesson environment with the image processing technology used in the field of emotional calculation and to reveal the factors that affect the emotions of the students. In order to achieve this aim (Emotion and Attention Tracking System) platform was developed. One of the other purposes is to determine the predictive power of the data obtained through the DUTAS platform.
Method: In this study, which aims to determine the emotions of the students in the live lesson environment and to reveal the elements that affect the emotions of the students, an explanatory research design was used under the mixed research method. Experimental research design was used in the quantitative dimension of the research, and case study design was used in the qualitative dimension. The sample of the research consists of 40 undergraduate and graduate students in Atatürk University, Faculty of Education and Faculty of Economics and Administrative Sciences. While determining the sample, purposive sampling method was chosen from non-random sampling methods. Data were collected with DUTAS data, questionnaire, observation form, semi-structured interview form. For the analysis of the collected data, descriptive analysis, dependent groups t test and content analysis methods were used.
Findings: It was determined that the DUTAS platform measured students' surprise, sadness, irritability, fear, disgust, happiness, neutrality, and attention level reliably, and that the margin of error in the measurement of fatigue and other complex situations (unresolved complex emotions) was high, that is, its reliability was low. On the other hand, it has been revealed that the factors affecting the emotions of the students during the live lesson are generally the factors related to the lecturer (the lecturer's behaviors, tone of voice, communication skills, technical competencies). In addition, students are affected by different factors such as their peers, the environment where they are connected to the live lesson, and the technical problems experienced.
Conclusions: The DUTAS platform perceives students' emotions with a high degree of accuracy. On the other hand, it was concluded that the factors affecting students' emotion and attention levels were in parallel with similar studies. This and similar platforms can be used to determine the emotion and attention levels of students by using many different emotion calculation methods.