Davranışsal ketlenme ve erişkin mizaç özelliklerinin anksiyete üzerindeki etkisinin incelenmesi
The effect of behavioural inhibition and adult temperament characteristics on anxiety
Yazar: BERNA OK
Danışman: PROF. EMİNE OYA SORİAS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anksiyete bozuklukları = Anxiety disorders ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Kaygı = Anxiety ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Sosyal kaygı = Social anxiety

Özet:
Anksiyete bozukluklarının oluşmasında rol oynayan biyolojik ve psikososyal faktörler klinik psikoloji alanında çalışan araştırmacıların öteden beri ilgisini çeken önemli bir konu olmuştur. Anksiyete bozukluklarının etiyolojisinde yer alan bu faktörlerin ortaya çıkarılması, bozuklukların erken dönemde teşhis edilip önlenmesi ve etkili tedavi yöntemlerinin bulunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmada, mizaç özellikleri ile birbirinden farklı üç temel anksiyete belirtisi olan, endişe, sosyal anksiyete ve kaygı duyarlığı arasındaki ilişki incelenmiştir. Normal örneklemden toplam 546 kişiden alınan verilerin analizi sonucu elde edilen bulgulara göre, anksiyete açısından yüksek risk taşıyan kişilerin düşük risk taşıyan kişilere göre daha fazla olumsuz duygu ve davranışsal ketlenme yaşadıkları ve daha az dışadönük ve iradeli kontrol özelliğine sahip oldukları bulunmuştur. Ayrıca, sosyal kaygıyı yordayan mizaç özellikleri, yüksek seviyede davranışsal inhibisyon, düşük düzeyde dışadönüklük, yüksek düzeyde olumsuz duygu ve düşük düzeyde iradeli kontrol, duyarlığa yönelme ve dürtü; kaygı duyarlığını yordayan mizaç özellikleri arasında yüksek seviyede davranışsal inhibisyon, eğlence arayışı ve olumsuz duygu ve düşük seviyede dışadönüklük ve son olarak da endişe şiddetini ise yüksek düzeyde davranışsal inhibisyon ve olumsuz duygu, düşük düzeyde dışadönüklük ve iradeli kontrol olarak bulunmuştur.

Abstract:
Nowadays, the biological and psychosocial factors that play an important role on development of anxiety disorders are taken attention by many clinical psychology researchers. These factors are important for not only early detection and prevention, but also to find effective treatment methods. In current research, the relationship between temperament characteristics and worry, social anxiety and anxiety sensitivity is investigated. The participants constitute of 546 people from normal population. According to analysis of data, the high risk group in terms of anxiety have more negative affect and behavioral inhibition and less extraversion and effortful control than low risk group in terms of anxiety. Moreover, the predictors of social anxiety are high behavioral inhibition, low extraversion, high negative affect, low effortful control, orienting sensitivity and impulsivity. The predictors of anxiety sensitivity are high behavioral inhibition, fun seeking and negatie affect and low extraversion. Lastly, the predictors of worry are high behavioral inhibition and negative affect, low extraversion and effortful control.