Türkiye ile G20 ülkelerinde kamu sağlık harcamalarının sağlık çıktıları üzerindeki etkileri: Panel nedensellik analizleri
Effects of public health expenditures on health outcomes in Turkey and G20 countries: Panel causation analysis
Yazar: ÖZGE ERSEZER
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN ÜLGEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülke ekonomilerinin gelişmesi ile sağlık düzeyleri arasında yakın bir ilişki söz konusudur. Ülkelerin bütçelerinden sağlık harcamalarına ayırdıkları paylar gelişmişliklerine göre farklılık göstermektedir. Sağlık bilincinin gelişmesi, teknolojik gelişmeler, yaşam süresi, gelir düzeyi, toplumun değer yargıları, şehir hayatı gibi etmenler sağlık harcamalarını belirlemektedir. Ülkelerin yıldan yıla artan sağlık harcamaları maliyetlerin etkili yönetilebilmesi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada sağlıkla ilgili tanımlamalar yapıldıktan sonra Türkiye'de ki sağlık politikaları tartışılmış ve sağlık harcamaları analiz edilmiştir. Ardından G20 ülkeleri, sahip oldukları sağlık sistemlerine göre sınıflandırılmış ve sağlık harcamaları değerlendirilmiştir. Son bölümde de ekonometrik analizlere yer verilmiştir. 
G20 ülkelerinin 2000-2020 yılları arasındaki toplam kamu sağlık harcamaları ve bu sağlık harcamalarının sağlık çıktılarına olan etkisi Yatay Kesit Bağımlılık Testi ve Delta Homojenlik Testi, Hadri- Kuruzomi Panel Birim Kök Testi ve CADS-CISP Panel Birim Kök Testi, GengenBach Urbain ve Westerlund Panel Eşbütünleşme Testi ve son olarak Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) Panel Nedensellik Testleri ile analiz edilmiştir. Dünya Bankası'ndan alınan veriler ile yapılan bu analizde sağlık çıktısı olarak doğumda beklenen yaşam süresi, anne ölüm oranı, bebek ölüm hızı, 5 yaş altı çocuk ölüm hızı kullanılmıştır.

Abstract:
There is a close relationship between the development of country economies and health levels. The shares that countries allocate from their budgets to health expenditures vary depending on their development. Factors such as the development of health awareness, technological developments, life expectancy, income level, society's value judgments and city life determine health expenditures. Increasing health expenditures of countries from year to year are important for effective cost management. In this study, after health-related definitions were made, health policies in Turkey were discussed and health expenditures were analyzed. Then, G20 countries were classified according to their health systems and their health expenditures were evaluated. In the last section, econometric analyzes are included.
Total public health expenditures of G20 countries between 2000-2020 and the impact of these health expenditures on health outcomes Cross-Section Dependency Test and Delta Homogeneity Test, Hadri-Kuruzomi Panel Unit Root Test and CADS-CISP Panel Unit Root Test, GengenBach Urbain and Westerlund Panel Cointegration Test and finally Emirmahmutoğlu and Köse (2011) Panel Causality Tests. In this analysis conducted with data from the World Bank, life expectancy at birth, maternal mortality rate, infant mortality rate, and child mortality rate under 5 years of age were used as health outcomes.