Engelli bireylerde post travmatik büyüme ve ilişkili faktörler
Post traumatic growth and related factors in individuals with disabilities
Yazar: BAHAR YAVUZ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik algısı = Self perception ; Büyüme = Growth ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Pandemiler = Pandemics ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Travma = Trauma ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth

Özet:
Bu çalışmanın amacı doğuştan veya çeşitli durumlar sonrasında engelli olan kişilerde travma sonrası büyümeyi açıklamaktır. Kesitsel tipteki bu araştırmada Google Formlar üzerinden oluşturulan online ankete 146 kişi yanıt vermiştir. Veri toplamada Sosyo_Demografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Büyüme Ölçeği, Bilinçli Kendilik Farkındalığı Ölçeği ve Yetişkinler İçin Dayanıklılık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma verisinin analizinde IBM SPSS İstatistik Programı 26.0 kullanılmıştır. Araştırmaya 18-60 yaşları arasında toplam 146 kişi (ortalama yaş 33.4±8.8) katılmıştır. Büyümenin en çok kişisel dayanıklılık ve yeni olanaklar alt boyutlarında olduğu saptanmıştır. Çoklu regresyonda elde edilen sonuçlara göre; başkalarıyla ilişkiler açısından engelli olmayan çocuğa sahip olma durumu, gelir düzeyi, kaza, yangın veya patlamaya maruz kalma ve Yetişkinler İçin Dayanıklılık Ölçeği (YDÖ) alt testi olan sosyal kaynakların; yeni olanaklar açısından kişinin engelli çocuğa sahip olmama durumu ve YDÖ kendilik algısı alt testinin; kişisel dayanıklılık açısından YDÖ gelecek algısı ve kendilik algısının; manevi değişim açısından engelli çocuğa sahip olma durumu, eğitim düzeyi, engel oranı ve YDÖ aile uyumunun; hayata değer verme açısından ise eğitim düzeyi, kiminle beraber yaşandığının büyümeyi anlamlı düzeyinde açıkladığı belirlenmiştir (P<0.05). Yaş, nerede yaşandığı, ilkokulun nasıl bir okulda okunduğu, engel yaşı, engel durumu, engel nedeni, alınan destek, karşılaşılan tutumlar, pandemiyle ilişkili faktörler, Bilinçli Kendilik Farkındalık Ölçeğinden alınan puanların büyümeye bağımsız etkilerinin olmadığı saptanmıştır (P>0.05). Bulgulara dayalı olarak, doğuştan ve sonradan engelli olan kişilerde büyümenin desteklenmesi için doğru müdahale, hizmet ve destek mekanizmalarının yetkin ve sürdürülebilir bir şekilde planlanması önemlidir.

Abstract:
This study was carried out to explain post-traumatic growth in people with congenital or acquired disabilities. In this cross-sectional study, 146 people responded to the online questionnaire created via Google Forms. Socio-Demographic Knowledge Form, Integrative Self Knowledge Scale and Resilience Scale for Adults were used data analyses. The IBM SPSS Statistical Program 26.0 was used in the analysis of the research data. A total of 146 people, aged between 18-60 years, with a mean range  of 33.4±8.8 participated in the study. It has been observed that growth is mostly in the sub-dimensions of personal strength and new possibilities. According to the results obtained in the multiple regression, the growth was explained in our sample at the P<0.05 level by having a child without disability, income level, exposure to accident, fire or explosion, social resources in RSA and the state of having a child without disability in terms of relating to others; by perception of the self in RSA in terms of new possibilities; by the planned future and perception of the self of RSA in terms of personal strength; by the status of having a child without disability, education level, disability rate and family cohesion in the RSA in terms of spiritual change; and by the level of education and whom they live with In terms of appreciation of life. Results of multiple regressions with age, where he lived, what kind of school they attended primary school, age of disability, disability status, reason for disability, received support, attitudes encountered, factors related to the pandemic, structured style and social competence sub-dimensions of the Resilience Scale for Adults and the Integrative Self Knowledge Scale showed no significant effect explaining the growth (P>0.05). As a result, the importance of competent and sustainable planning of adequate interventions, service and support mechanisms has emerged in order to increase the traumatic growth of people with disabilities, both from birth and later.