ABAD'ın sumal kararı bağlamında rekabet ihlâli halinde şirketler topluluğunda sorumluluk rejiminin belirlenmesi
Determination of the liability regime in corporate group in case of competition violation in the context of ABAD's sumal decision
Yazar: SENA GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. CAFER EMİNOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 195 ila 209. maddelerinde şirket topluluklarına yönelik hükümler sevk edilerek hâkim ve bağlı şirket veya şirketler arasındaki ilişki; şeffaflık, hesap verilebilirlik ve menfaat dengesi temelinde kurallara bağlanmış ve hâkimiyetten kaynaklanan sorumlulukların belirginleştirilmesi amaçlanmıştır. Ancak şirketler topluluğunun karmaşık ve iç içe geçmiş yapısı göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu düzenlemeler kapsamına girmeyen bazı durumlar ortaya çıkabilmektedir. Nitekim bunlardan birisi de rekabet hukukundan doğan sorumluluktur. Şirket topluluğunun organizasyonel yapısı kapsamında, rekabet ihlâlleri çeşitli şekillerde gerçekleşebilecektir. Rekabet ihlâli başlı başına bir hukuka aykırılık teşkil etmekte olup bu hukuka aykırılıktan idari ve özel hukuk bağlamında iki tür sorumluluk doğmaktadır. Bu kapsamda, şirketler topluluğunun organizasyonel yapısı içerisinde rekabet ihlâli söz konusu olduğunda nasıl bir sorumluluk rejiminin işletileceği önem arz etmektedir. 

Şirketler hukuku temel olarak ticari işletme kavramı çerçevesinde şekillenmiş olmakla birlikte rekabet hukukununda temel süje teşebbüstür. Teşebbüs kavramı tanımlanırken ekonomik bütünlük ilkesi benimsenmiş olup bir iktisadi varlığın hukuki yapısı değil, iktisadi kontrolü ve ekonomik bir bütün teşkil etmesi üzerinde durulmaktadır. Bu minvalde, şirketler topluluğu teşebbüs olarak değerlendirilebilecektir. Bu husus özellikle de 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması bakımından önem arz etmektedir. 

Bu kapsamda, bu tez çalışmanın konusunu esas olarak şirket topluluklarında rekabet ihlâlinden ötürü hâkim şirketin sorumluluğuna gidilip gidilemeyeceğinin (aşağıdan yukarıya sorumluluk), yahut hâkim şirketin rekabet ihlâlinden ötürü bağlı şirketin sorumluluğuna gidilip gidilemeyeceğinin (yukarıdan aşağıya sorumluluk) tespiti oluşturmaktadır. Bu bağlamda bir değerlendirme yapılırken ise ilk defa, belirli şartların varlığı halinde, rekabet ihlâlinden kaynaklanan özel hukuk kaynaklı tazminat talepleri bakımından, hâkim şirketin rekabet ihlâlinden bağlı şirketin de müteselsilen sorumlu olabileceğinin belirtildiği ABAD'ın Sumal kararı da ayrıca incelenecektir.

Abstract:
In Articles 195 to 209 of Act No. 6102, the relationship between the parent company and subsidiaries is governed by rules on the basis of transparency, accountability and balance of interests, and it is aimed to clarify the responsibilities arising from dominance. However, considering the complex structure of corporate groups, some situations that do not fall within the scope of the said regulations may arise. In fact, one of these is the liability arising from competition law. Within the scope of the organizational structure of the corporate group, competition violations may occur in various ways. Two types of liability arise from competition violations in the context of administrative and private law. In this context, it is important what kind of liability regime will be implemented when there is a competition violation within the organizational structure of the corporate groups.

While company law is basically shaped around the concept of commercial enterprise, the main subject of competition law is the enterprise. When defining the concept of enterprise, the economic integrity principle is adopted, and the focus is not on the legal structure of an economic entity, but on its economic control. In this context, corporate groups can be considered as an enterprise. This issue is especially important in terms of the implementation of the provisions.

In this context, the subject of this thesis is mainly to determine whether the parent company can be held responsible for the competition violation of the subsidiary (upward liability), or whether the subsidiary can be held responsible for the competition violation of the parent company (downward liability). In this context, while making an assessment, the ECJ's Sumal decision will also be examined separately; which states that, in the presence of certain conditions, a subsidiary may also be jointly and severally liable for a competition violation of the parent company's anticompetitive conduct, in terms of private law compensation claims arising from a competition violation.