Troas bölgesi arkaik ve klasik dönem mimari terrakottaları
Archaic and classical architectural terracottas from the Troad
Yazar: RESMİYE BÜŞRA AY
Danışman: PROF. DR. TURAN TAKAOĞLU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkaik Dönem = Archaic Period ; Klasik Dönem = Classical Period ; Mimari = Architectural ; Mimari eserler = Architectural works ; Mimari yapı = Architectural structure ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; Troas bölgesi = Troas region

Özet:
Bu çalışmanın konusunu Troas Bölgesi'nde Arkaik ve Klasik Dönem'e tarihlenen yerleşimlerde tespit edilen mimari terrakotta buluntular oluşturmaktadır. Önceki yıllarda bölgenin bazı kentlerinde kazı ve araştırmalar yapılmıştır. Ancak mimari terrakotta buluntularının yeterince araştırılmaması ve çalışılmaması sebebiyle bölgenin mimari terrakotta buluntu zenginliği anlaşılamamıştır. Bu nedenle tez kapsamında bölgedeki 33 yerleşimde yüzey araştırması ile Assos ve Smintheion kazılarında depo çalışması yapılmıştır. Ayrıca Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi, İstanbul Arkeoloji Müzesi ve Troya Müzesi'ndeki Arkaik ve Klasik Dönem'e tarihlenen mimari terrakotta buluntular incelenmiştir. Bu sayede bölgedeki kentlerde özellikle Arkaik Dönem'de pişmiş toprak mimari kaplamaların yaygın şekilde kullandığı ve Klasik Dönem boyunca da bu anlayışın sürdürüldüğü saptanmıştır.
Mimari terrakottalar buluntular işlevlerine göre gruplanarak bezeme üslubu olarak yakın olan örnekleri ile karşılaştırma yapılmıştır. Böylece tüm bölge genelinde mimari terrakottaların kullanıldığı yapılar, bezeme çeşitliliği, bölge dışından olası kültürel etkileşimlerin yapılardaki terrakotta kaplamalara etkisi gibi önemli konular araştırılmıştır. Bölgedeki mimari terrakottalar sayesinde Aiol ve Ion etkilerinin net bir şekilde ayrılabildiği alanlar ile birlikte, özellikle güney Troas'ta Lidya etkisi ile kuzey Troas'ta Frig ve Pers etkisinin daha yaygın olduğu tezin içerisindeki ilgili bölümlerde bulgular üzerinden açıklanmıştır. Tüm bu etkileşimin yanı sıra en önemli faktör bölgenin özellikle Arkaik Dönem'de dışardan gelen yeni kültürel oluşumları kendi bünyesine adapte ederek yerelliğini korumuş olmasıdır.
Tapınak alanı olduğu bilinen alanlarda üst yapıya dair fikir yürütebilmek adına terrakotta kaplamalar üzerinde detaylı çalışmalar yapılmıştır. Akropol olarak düşünülen fakat yeterli kalıntı olmadığı için tapınak ya da kutsal alan önerisi yapılamayan kentlerde de tespit edilen mimari terrakotta parçaların kullanım alanına göre olası Arkaik ya da Klasik Dönem tapınaklarının varlığından söz edilmiştir.

Abstract:
The subject of this study is the architectural terracotta finds retrieved in the cities in the Archaic and Classical in the Troas Region. In the previous years, excavations and research have been carried out in some cities of the region. However,  the richness of the architectural terracottas of the region could not be understood because the identified architectural terracotta finds were not research and studied enough.For this reason, within the scope of the thesis, the were carried out survey in 33 settlements and studies in the Assos and Smintheion excavations. In addition, architectural terracotta finds were studied dating to the Archaic and Classical Periods in Bodrum Museum of Underwater Archeology, Istanbul Archeology Museum and Troy Museum. Thus, it was revealed that in the region used architectural revetments extensively, particularly in the Archaic Period and this practice was maintained throughout the Classical Period.
The architectural terracottas  were grouped according to their functions, and compaired with the examples featuring similar decoration styles. Thus, important subjects such as the buildings in which architectural terracotta is used, the diversity of decoration, the effect of possible entraregional cultural interactions on the terracotta revetments in the buildings were investigated. It is explained through the findings in the relevant sections of the thesis that the Lydian influence is prominent in the southern Troad in particular and the Phrygian and Persian influences in the northern Troad, along with the areas where the Aeolian and Ionic influences are clearly discernible thanks to the architectural terracottas in the region. In addition to all this interaction, the most important factor was preserved the locality of the region, especially in the Archaic Period, by adapting new cultural formations coming from outside its own structure.
Detailed studies were carried out on the terracotta revetments in order to suggest the superstructure in areas known to be the temple areas. The temples or sanctuaries not be suggested due to the absence of sufficent remains most of cities, but remarked existence of possible Archaic or Classical Period temples according to terracotta fragments usage area.