Fen bilimleri öğretmenlerinin Covid–19 salgını sürecinde çevrim içi uzaktan eğitime yönelik yeterlilik ve tutumlarının incelenmesi
Investigation of qualifications and attitudes of science teachers against online distance education during the Covid–19 epidemic
Yazar: İLKER TAŞKIN ŞIRAHANE
Danışman: PROF. DR. İSMAİL ÖNDER
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı bir anda sekteye uğrayan geleneksel eğitimin yerine hızlı bir biçimde adapte olunmaya çalışılan çevrim içi uzaktan eğitime yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin tutumları ve yeterliliklerinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda fen bilimleri öğretmenlerinin Covid–19 salgını sürecinde çevrim içi uzaktan eğitim yeterlilik ve tutumlarının çeşitli değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır.
Tarama modeli ile gerçekleştirilen çalışmanın örneklemi İstanbul ilinde devlet veya özel kurumlarda çalışan 253 fen bilimleri öğretmeninden oluşmaktadır. Özellikle pandemi koşullarıda göz önüne alınarak örnekleme daha kolay ulaşabilmek için örneklem seçkisiz örnekleme yöntemlerinden "uygun  örnekleme yöntemi" ile oluşturulmuştur. 
Yapılan araştırma dâhilinde katılımcılara ilişkin yaş, eğitim durumu, cinsiyet, mezun olunan fakülte, kurum ve okuldaki hizmet süresi, pandemi öncesi uzaktan eğitime ilişkin bilgi, pandemi öncesi öğrenci veya öğretmen olarak bir uzaktan eğitim uygulamasına katılım, bilgisayar kullanıcısı olarak seviye değişkenleri ile ilgili bilgiler demografik form ile uzaktan eğitime yönelik tutumlar ise Uzaktan Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği ile çevrim içi uzaktan eğitim yeterlilikleri ise Çevrim İçi Uzaktan Eğitim Öğretmen Yeterlilikleri Ölçeği ile toplanmıştır. Yapılan çalışmada analizler PASW 18.0 paket programı ile yüzde ve frekanslar hesaplanarak betimsel istatistikler sunulmuştur. Bunun yanında grup ortalamaları arasındaki farkların karşılaştırılması için bağımsız örneklem t – testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. ANOVA analizinde farkın hangi gruplar arasındaki farktan kaynaklandığını belirlemek için Tukey HSD testi kullanılmıştır.
Çalışmanın sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin yaşlarının 22 ile 63 arasında değiştiği ve uzaktan eğitime ilişkin tutumlarının orta düzeyde olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime karşı tutum toplam puanlarının mezun olunan fakülte ve eğitim durumu değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmektedir. Lisansüstü eğitim alan öğretmenlerin puan ortalamalarının lisans mezunlarına göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Aynı zamanda eğitim fakültesinden mezun öğretmenlerin puanlarının ortalamaları eğitim fakültesi haricinde fakültelerden mezun olanlara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Uzaktan eğitimin avantajları alt boyutunda da benzeri bir bulguya rastlanmıştır. Uzaktan eğitimin sınırlılıkları alt boyutunda ise erkek öğretmenlerin puan ortalamalarının kadın öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinden 1 ile 5 hizmet yılına sahip olanların uzaktan eğitime ilişkin tutum toplam puan ortalamasının 21 ve üstü hizmet yılına sahip olan öğretmenlerin puan ortalamasından daha yüksek olduğu görülmektedir. 
Fen bilimleri öğretmenlerinin çevrim içi yeterliliklerinin ise yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Yine çalışmadan elde edilen bulgulara göre fen bilimleri öğretmenlerinin çevrim içi öğretmen yeterlilikleri toplam puanlarıyla eğitsel yazılım geliştirme, uzaktan eğitim uygulamaları, içerik, öğretimi planlama ve uygulama, zaman alt boyutları ile cinsiyet, kurum, eğitim durumu ve mezun olunan fakülte açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Ayrıca teknoloji, iletişim, web tabanlı eğitime yönelik tutum alt boyutları ile cinsiyet, kurum ve eğitim durumu açısından anlamlı bir fark bulunamazken, eğitim fakültesi mezunu olan öğretmenlerin puan ortalamalarının eğitim fakültesi dışından mezun olan öğretmenlerin puan ortalamalarından yüksek olduğu görülmektedir. Fen bilimleri öğretmenlerinden 1 ile 5 hizmet yılına sahip olanların uzaktan eğitime ilişkin yeterlilik toplam puan ortalamasının ve teknoloji toplam puan ortalamasının 21 ve üstü hizmet yılına sahip olan öğretmenlerin puan ortalamasından daha yüksek olduğu görülmektedir. Fakat uzaktan eğitim uygulamaları, öğretimi planlama ve uygulama, iletişim, zaman, içerik alt boyutlarında hizmet süresi açısından fark bulunmamıştır.
Sonuç olarak lisansüstü eğitim alan, eğitim fakültesinden mezun ve hizmet yılı 1 ile 5 yıl arasındaki fen bilimleri öğretmenlerinin uzaktan eğitime ilişkin tutumlarının ve çevrim içi uzaktan eğitim yeterliliklerinin daha yüksek olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Uzaktan Eğitim, Fen Bilimleri Öğretmenleri, Tutum, Yeterlilik, Covid-19.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the attitudes and competencies of science teachers in lower-secondary schools toward the online distance eduction which was emerged as a result of an unanticipated interruption in face-to-face education during the COVID-19 pandemic. In line with this purpose, it was aimed to determine whether science teachers who teach in lower secondary schools during the Covid-19 outbreak differed in their attitudes and competencies toward online distance education according to various variables.
The sample of the study, which was carried out with the screening methodology, consists of 253 science teachers working in public or private institutions in the province of Istanbul. To reach the sample more easily, especially during the pandemic conditions, the sample was formed using the convenience sampling method which is one of the non-random sampling methods.
With the demographic form, data on the variables of age, gender, academic background (having an undergraduate degree or graduate degree), graduated faculty (education faculty or not), duration of service in the institution or school, knowledge of distance education before the pandemic, participation in a distance education as a student or teacher before the pandemic, and the proficieny level of computer use were collected. The Attitudes towards Distance Education Scale was used to examine attitudes toward distance education, and the Online Distance Education Teacher Competencies Scale was used to identify online distance teaching teacher competencies. By utilizing the PASW 18.0 package program, the percentages and the frequenceies were computed; and the descriptive results were reported. Moreover, to compare the mean differences between teacher groups independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were employed. Following the ANOVA analysis, the Tukey HSD test was used to determine the teacher groups that significantly differed.
It was found out that the participants range in age from 22 to 63, and they have moderate level of opinions regarding online distance education. It is evident that the average attitude score of teachers significantly differ according to the graduated faculty and academic background variables. Additionally, it was shown that teachers with graduate degrees scored on average more favorably than those with bachelor degrees. It is also clear that teachers with degrees from the faculty of education perform better on average than those with degrees from faculties other than the faculty of education. On the sub-dimension of the attitude scale titled "Advantages of Online Distance Education," similar findings were obtained. However, the average scores of male teachers are higher than those of female teachers on the attitude scale's sub-dimension entitled "Limitations of Online Distance Education''. Furthermore, it has been shown that compared to teachers with 21 or more service years, science teachers with 1 to 5 service years have a more positive attitude toward distance learning.
It is found that teachers' online teaching competencies are at high level. According to the findings obtained from the study, the total scores of online teaching competencies of science teachers did not significantly differ according to the variables of gender, institution, academic background and graduated faculty. Furthermore, the sub-dimensions of the scale which are educational software development, distance education applications, content, instructional planning & implementation, and time did not show significant differences between the teacher groups. Although there was no statistically significant difference in the sub-dimensions of technology, communication, and attitude toward web-based teaching according to the variables of gender, institution, and educational status, it was found that teachers who graduated from the faculty of education had higher average scores than teachers who did not. It can also be noticed that science teachers with 1 to 5 service years had higher average scores than teachers with 21 or more service years in terms of their competencies in online distance education and technology. However, the sub-dimensions which are distant education applications, instructional design and implementation, communication, time, and content did not show any significant differences according to the service duration of the teachers.
As a result, it can be said that science teachers with graduate degrees, who have graduated from the college of education, and whose service year is between 1 and 5 years have greater levels of competency and more positive attitudes toward distance education. 
Key Words: Distance Education, Science Teachers, Attitude, Competency, COVID-19.