Uluslararası anlaşmazlıkların çözümünde AGİT'in rolü: Dağlık Karabağ olayı
OSCE's role on international dispute resolution: Nagorno-Karabakh case
Yazar: ABDULLAH BARUTCU
Danışman: PROF. DR. HASAN İBİCİOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Arabuluculuk = Mediation ; Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı = Conference for Security and Co-operation in Europe ; Dağlık Karabağ = Nagorno Karabakh ; Kafkasya = Caucasus ; Uluslararası anlaşmazlıklar = International conflicts ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Çatışma çözme = Conflict resolution

Özet:
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) , bugün kendisine üye olan 56 üye ülkesiyle dünya üzerinde en geniş coğrafyada hizmet veren bir güvenlik organizasyonudur.Yugoslavya ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin (SSCB) dağılmasıyla AGİT'e üye ülkelerin sayısı artmış ve ilk kez AGİT üyesi ülkelerin topraklarında çatışmalar yaşanmaya başlamıştır. AGİT bu dönemde ortaya çıkan çatışmalara çözüm bulmak maksadıyla çatışmaların önlenmesi, çatışmaların çözümlenmesi ve çatışma sonrası normal sürece dönülmesi konularına ağırlık vererek, teşkilatlanmasını bu yönde geliştirmiştir.Bu dönemde meydana gelen Dağlık Karabağ Sorunu'nun (DKS) çözüm görevi AGİT'e verilmiştir.DKS 1988 yılında ufak toplumsal olaylar şeklinde başlamıştır. 12 Aralık 1991'de, ?Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi? bağımsızlığını ilan ederek Bağımsız Devletler Topluluğu'na (BDT) üye olmak için başvuruda bulunmuştur. Bu tarihten sonra Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki çatışmalar şiddetlenerek 12 Mayıs 1994'te imzalanan ateşkes antlaşmasına kadar devam etmiştir.AGİT 1992 yılından itibaren soruna kalıcı çözüm bulabilmek için Minsk Süreci adı verilen arabuluculuk faaliyetlerini yönetmektedir. Soruna çözüm bulunamamış olması Kafkasya'nın güvenliğini etkilemekte ve ?Ne Savaş-Ne Barış? durumunun bozulma ihtimali gün geçtikçe artmaktadır.Bu çalışma, Giriş, Sonuç ve Öneriler kısımları hriç olmak üzere, beş bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında; çalışmanın konusu, amacı, önemi, sınırlılıkları ve içeriği açıklanmıştır. Birinci ve ikinci bölümlerde; AGİT'in kuruluşu, tarihsel gelişimi, organları, işleyiş yapısı, karar alma mekanizmaları, icra ettiği faaliyetler incelenerek AGİT kapsamlı olarak ele alınmış, güçlü ve zayıf yanları ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde; DKS tüm yönleriyle ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde; AGİT'in DKS ile ilgilenen mekanizmaları incelenerek, 20 yıllık süreçte icra edilen arabuluculuk faaliyetleri anlatılmıştır. Beşinci bölümde; DKS'nin AGİT odaklı çözüm süreci, Amerika Birleşik Devletleri Barış Enstitüsü'nün (USIP) Arabuluculuk Metodolojisi ile değerlendirmeye tabi tutulmuş, AGİT'in yapmış olduğu faydalı veya mahsurlu yaklaşımlar belirlenmiş ve mevcut durumda AGİT'in sürecin hangi noktasında bulunduğu tespit edilmiştir. Sonuç ve Öneriler kısmında; genel bir değerlendirme yapılarak çatışmanın nasıl çözümlenebileceği konusunda öngörüde bulunulmuştur.

Abstract:
OSCE (Organization of Security and Cooperation in Europe) has the largest geographic operation area on the world as a security organization with its 56 participating states.By the end of the Cold War, with the collapse of USSR and Yugoslavia lots of new states emerged. Most of these new states became a member of OSCE. Due to conflicts between most of newly emerged countries, OSCE faced with conflicts in its area. In this process OSCE, established new institutions and gave its attention to the conflict prevention, conflict resolution and post conflict period rehabilitation issues. In this process, conflict resolution responsibility of Nagorno- Karabakh case is given to the OSCE.At fist, Nagorno ? Karabakh Conflict (NKC) is started as a social incident in 1988. At 12 December 1991 ?Nagorno Karabakh Autonomous Region (NKAR)? declared its independence from Azerbaijan and applied to Commonwealth of Independent States (CIS) membership. After that conflicts among Azerbaijan and Armenia became more intense. These conflicts continued until the cease fire agreement which was signed in 12 May 1994.OSCE is managing the mediation efforts(Minsk Process) between Azerbaijan and Armenia from 1992 till now for peaceful resolution on NKC. Today there is a ?No War- No Peace? period in the region and this situation is an important threat for the Transcaucasia security.This dissertation is consisted of five chapters except Introduction, The Conclusion And Proposals parts. In the Introduction part; subject, aim, importance, restrictions and content of dissertation has explained. In the first and second chapters; OSCE?s history, OSCE?s organs, mechanism, decision making bodies, legal status, financial structure and field operations is described. In the third chapter; NKC is examined in detail by all of its aspects. In the fourth chapter; OSCE?s NKC related bodies and the Minsk Process (OSCE?s mediation efforts from 1992 till now) are explained. In the fifth chapter; OSCE?s mediation effort about NKC is evaluated under the light of USIP (United States Institute of Peace) mediation methodology. By evaluating the OSCE?s mediation efforts OSCE?s failed and beneficial activities are determined and OSCE?s position on the mediation efforts is made clear. In The Conclusion And Proposals Part; general evaluation about the issue is done and some foresights about the conflict is discussed.