Türkiye'de 1990'lı yıllarda çağdaş sanatta eleştirel yaklaşımlar
Critical approaches in contemporary art in Turkey in the 1990s
Yazar: ZEYNEP ARIKAN
Danışman: YRD. DOÇ. MUAMMER BOZKURT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Dışa açılma = Outward orientation ; Modern sanat = Modern art ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Paradigma = Paradigm ; Postmodernizm = Postmodernism ; Sosyopolitik yapı = Socio-political structure

Özet:
1990'lı yıllar Türkiye modern sanatında keskin bir değişimin yaşandığı bir döneme işaret etmektedir. Bu dönem, ?batıya bakma ve batıdaki akımları ülkede uygulama? pratiğinin terk edilmeye başlandığı, dönemin sosyo-politik olaylarına doğrudan referans veren, politik referansları açık nitelikte üretimlerin ortaya çıktığı ve küresel sanat ortamıyla hem üretim hem de düşünsel anlamda daha önceki dönemlerde hiç olmadığı kadar eşzamanlılığın yakalandığı bir dönem olmuştur. Elbette Türkiye modern sanat tarihi içinde günün sosyo-politik olaylarına referans veren, eleştirel işler yapılmış, uluslararası sanat ortamıyla etkileşime giren üretimler olmuştur. Fakat 90'lı yılları kendinden önceki dönemlerden farklı kılan şey, 80'li yıllarla birlikte dünyadaki gelişmelerle paralel şekilde Türkiye tarihinde yaşanan kırılmanın bir parçası olarak modern sanatın da önemli bir değişim geçirmiş olmasıdır. Bu dönemde küçük gruplar ve oluşumlar etrafında yürütülen çeşitli eleştirel pratikler ?çağdaş sanat? alanını oluşturmuş ve mevcut sanat ortamından ayrılarak kendine farklı bir alan açmıştır. Çağdaş sanat alanının kendini yerleşik sanat ortamından farklı bir yerde konumlandırması ve yerleşik sanat ortamından tamamen kopmasına paralel olarak politik içeriğin dozunun arttığı işleri görülmüştür. Türkiye sanatında 90'lı yıllar, işte bu politik damarın kendine mevcut sanat ortamından farklı bir alan açtığı bir döneme işaret eder. Bu çalışmanın temel sorusu da 90'lı yıllarda çağdaş sanat alanında politize olmuş üretimlerin ortaya çıkmasını sağlayan etmenlerin ne olduğudur.90'lı yıllarda çağdaş sanat üretimini anlamak açısından belirleyici olan etmenler üç ana başlık altında ele alınacaktır: neoliberalizm, postmodern paradigma ve Türkiye'de dönemin sosyo-politik bağlamı.

Abstract:
1990?s indicates a period in which an intensive change took place in the history of modern art in Turkey. This period is characterized by giving up of the practice of ?applying artistic styles of the west to the local context?, proliferating of artistic production that refers directly to the socio-political events and with explicit socio-political references, and being contemporaneous with global art environment in terms of artistic and intellectual production that has never been before. Naturally, there has been artistic production which had socio-political references of the period and which interacted with the international art environment in the history of modern art in Turkey. Nevertheless, what makes 90s different from the previous decades is that, modern art transformed dramatically as part of the rupture that took place in the 80?s in the history of Turkey, which is in line with the emerging developments globally. In this period, development of critical practices by small groups of people, gave birth to ?contemporary art? as a separate field from the current art establishment. In parallel with the positioning of contemporary art as a separate field, different from the art establishment and the rupture between the two fields, the content became more political. The decade of 90?s in Turkish history of art, indicates a period in which this political stance opened a separate field apart from the present establishment. Therefore, the main question of this thesis would be the factors that generated politically engaged artistic production in the 90?s.The factors that are seminal in understanding the contemporary artistic production of the 1990?s will be studied under three main topics: neoliberalism, postmodern paradigm and the socio-political context of the period.