Ekoköy dönüşüm projelerinin toplum sürdürülebilirlik değerlendirmesi kapsamında irdelenmesi: Bursa ili örneği
Examination of ecovillage transition projects within the scope of community sustainability assessment: The case of Bursa
Yazar: OSMAN ZEYBEK
Danışman: PROF. DR. ELMAS ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Bursa = Bursa ; Ekoköy = Ecovillage ; Ekolojik planlama = Ecological planning ; Konut projeleri = Housing projects ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Ekoköyler, Dünya'da en çok uygulama örneği görülen sürdürülebilir yerleşim modellerinden biridir. İlk örneğinin 1931 yılında İzlanda'da görüldüğü ekoköyler, 1990'lı yıllardan itibaren literatüre girmiştir. 1996'da Küresel Ekoköy Ağı'nın kurulmasının ardından sayıları hızla artan ekoköyler, niyet komünleri tarafından boş bir arazide kurularak ya da mevcut bir köy yerleşimini ekoköye dönüştürerek oluşturulabilmektedir. Kuramsal temeller kapsamında ekolojik planlama ve tasarım ilkelerine değinilmiş, geleneksel yerleşmelere yönelik tanım ve özelliklere yer verilmiş, sürdürülebilir yerleşim modelleri tanıtılarak ekokentlerden ekoköy uygulamalarına kadar farklı ölçeklerde, Dünya'da yaygın olarak uygulanan sürdürülebilir yerleşim modellerinden bahsedilmiştir. 

Bu araştırmada Bursa köylerinin ekoköy dönüşüm potansiyelleri ortaya konmuş, bu amaç doğrultusunda Küresel Ekoköy Ağı tarafından geliştirilen Toplum Sürdürülebilirlik Değerlendirmesi kriterleri kullanılmıştır. Toplum Sürdürülebilirlik Değerlendirmesi, sürdürülebilirliği ekolojik, sosyal ve manevi olmak üzere üç boyut, 21 bölüm, 151 soru ve 900 değerlendirme kriteri üzerinden köylerin ekoköye dönüşme potansiyellerini sayısal bir veriye dönüştürmek amacı ile hazırlanmış kapsamlı bir kontrol listesidir. Araştırma kapsamında arazi etüt – analiz çalışmalarını yürütmek üzere Bursa İli kapsamında 2 kıyı, 2 ova ve 2 dağ köyü olmak üzere toplam 6 köy seçilmiştir. İncelenen köylerin ekoköy dönüşüm potansiyellerinin artırılmasına, Türkiye'de uygulanan ekoköy dönüşüm projelerine ve Toplum Sürdürülebilirlik Değerlendirmesi'nin Türkiye köylerine adapte edilme sürecine yönelik değerlendirmeler yapılmış ve öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Ecovillages are the most common, sustainable settlement model in the world. Ecovillages, the first example was seen in Iceland in 1931, have appeared in the literature with the term "ecovillage" since the 1990s. The number of ecovillages has increased rapidly after establishing the Global Ecovillage Network in 1996. Ecovillages can be established by the intentional communities on empty land or converting an existing village into an ecovillage. Environmental problems and climate change, which cause an increase in studies on sustainable settlement models, are mentioned, and developments in the idea of ecovillage are examined through environmental movements worldwide and in Turkey. Ecological planning and design principles are associated with sustainable settlement models. The most frequently applied sustainable settlement models globally at different scales from eco-city to ecovillage are mentioned.

In this research, Community Sustainability Assessment developed by the Global Ecovillage Network was used to reveal the ecovillage transformation potential of Bursa villages. Community Sustainability Assessment is a comprehensive control list prepared to transform the potential of villages to turn into ecovillages into numerical data, based on three dimensions of sustainability ecological, social, and spiritual, 21 sections, 151 questions, and 900 evaluation criteria. Within the scope of the research, a total of 6 villages, two coastal, two plain, and two mountain villages, were selected in Bursa province to carry out land survey and analysis studies. In line with the findings, it has been determined that Eskikaraağaç Village has the highest ecovillage transition potential. Evaluations were made, and suggestions were developed to increase the ecovillage transition potential of the examined villages, the ecovillage transition project implemented in Turkey, and the Community Sustainability Assessment adaptation process for Turkish villages.