Kısa hastalık algısı ölçeği'nin (Brief illness perception questionnaire) dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı 8-17 yaş çocuk ve ergenlerde Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması /
Yazar: BURCU GEDİK
Danışman: DOÇ. DR. DOÇ DR CANER MUTLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hastalık algısı = Illness perception ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
ÖZET
Amaç: Orijinal dili ingilizce olan Brief Illness Perception Questionnaire ölçeğini Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanılı 8-17 yaş çocuk ve ergenlerde Türkçe'ye uyarlamak üzere psikometrik özelliklerini belirlemek, geçerlilik ve güvenilirliğini test etmektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamıza 8-17 yaş arasında DSM-5 tanı ölçütlerine göre DEHB tanısı konulan 106 çocuk dâhil edilmiştir. Sosyodemografik bilgiler veri formuyla çocuk ve ebeveynlerinden alınmıştır. Katılımcıların kendileri prolinguistik uyarlama sonrası düzenlenen Kısa Hastalık Algısı Ölçeği, Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği-Çocuk Formu(ÇİYKÖ) ve Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş-Çocuk Formu(ÇADÖ-Y) ebeveynleri ise çocukları hakkında Turgay DSM-IV kökenli Yıkıcı Davranış Bozuklukları Belirti Tarama Ölçeği ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği-Ebeveyn Formunu doldurmuşlardır. Ayrıca tüm katılımcılara araştırmacı tarafından Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi adlı yarı yapılandırılmış görüşmenin Şimdiki ve Geçmişe Yönelik Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu alt modülü uygulanmıştır.
Bulgular: Yapılan faktör analizi sonucuna göre ölçek; Faktör 1; madde 1-2-5-6-8 ve Faktör 2; madde 3-4-7 olmak üzere iki alt faktörden oluşmaktadır. Ölçek cronbach-alpha değerleri ise total α = 0,508, birinci faktör(hastalığı anlama) α = 0,679, ikinci faktörün(hastalığı kontrol etme) α = 0,309 olduğu bulunmuştur. Sırasıyla ön test ölçek toplam-faktör 1-faktör 2 skorları ile son test ölçek toplam-faktör 1-faktör 2 skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede pozitif ilişki (p<0,001) olduğu bulunmuştur. Ölçek toplam puanları ile Turgay/Karşı olma karşıt gelme Turgay /davranım bozukluğu alt ölçekleri ve ÇADÖ-Y tüm alt ölçekleri arasında istatistiksel anlamlı derecede pozitif(p<0,05), ÇİYKÖ-Çocuk toplam puan ve alt ölçekleri ile istatistiksel anlamlı derecede negatif(p<0,05) ilişkili olduğu bulunmuştur. Ayrıca yapılan çoklu doğrusal regresyon analizine göre, ölçek toplam puanlarının ÇİYKÖ-Çocuk(F=11,32, p<0,001)/Ebeveyn(F=2,84, p=0,041) ve
ÇADÖ-Y(F=6,90, p<0,001) tarafından istatistiksel açıdan anlamlı derecede açıklandığı bulunmuştur.
Sonuç: Elde edilen ölçeğe ait psikometrik veriler incelendiğinde kısa hastalık algısı ölçeğinin geçerlilik düzeyinin orta düzeyde-güvenilirlik düzeyinin ise düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Bu durumda ölçek DEHB tanılı çocuk ve ergenlerde takip ve tedavi uyumu açısından önem arz eden hastalık algılarını belirlemek amacıyla alt faktör düşük güvenilirliği göz önüne alınarak klinik uygulamalarda kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler: Hastalık Algısı, Kısa Hastalık Algısı Ölçeği, Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, DEHB, Geçerlilik, Güvenilirlik, Hastalık Şiddeti, Yaşam Kalitesi, Komorbidite
İletişim: burcuersoygedik@gmail.com

Abstract:
ABSTRACT
Objective: Our research aims to determine the psychometric properties and validity/reability of the Brief Illness Perception Questionnaire to make it applicable for aged 8-17 with a diagnosis of ADHD
Method: A total of 106 children between the ages of 8-17 who were diagnosed with ADHD according to DSM-5 diagnostic criteria were included in our study. Sociodemographic information was obtained from the child and their parents with a data form. Children and adolescents completed the Brief llness Perception Questionnaire prepared after the prolinguistic adaptation, Pediatric Quality of Life Scale-Child Form(Pediatric QoL) and the Revised Children's Anxiety and Depression Scale-Child Form(RCADS), and parents completed the Turgay DSM-IV-Based Disruptive Disruptive Behavioral Disorders Screening and Rating Scale and Pediatric Quality of Life Scale-Parent Form. In addition, the sub-module of Current and Retrospective Attention Deficit and Hyperactivity Disorder of the semi-structured interview the Kiddie Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia (K-SADS), was administered to each child by the researcher.
Results: According to the result of factor analysis, the questionnaire consist of two sub-factors; Factor 1; item 1-2-5-6-8 and Factor 2;item, 3-4-7. The cronbach-alpha values of the questionnaire were found to be total α = 0.508, the first factor (understanding the disease) α = 0.679, and the second factor (controlling the disease) α = 0.309. A statistically significant positive correlation (p <0.001) was found between the pre-test questionnaire total-factor 1-factor 2 scores and the post-test questionnaire total-factor 1-factor 2 scores, respectively. Questionnaire total scores and Turgay / ODD and Turgay / CD subscales and all RCADS-Child subscales were statistically significantly positive (p <0.05), and the total score and subscales of Pediatric QoL-Child were statistically significantly negative (p <0, 05) was found to be associated. In addition, according to the multiple linear regression analysis, the total scores of the questionnaire were explained statistically significant by the Pediatric QoL-Child (F = 11.32, p <0.001) / Parent (F = 2.84, p = 0.041) and RCADS-Child (F = 6.90, p <0.001) scores
Conclusion: When the psychometric data of the scale were examined, it was observed that the validity level of the brief illness perception questionnaire was medium and the reliability level was low. In this situation, the scale can be used in clinical practice considering the low reliability of the sub-factor in order to determine the illness perceptions, which are important for follow-up and treatment compliance in children and adolescents with ADHD.
Keywords: Illness Perception, Brief Illness Perception Questionnaire, Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ADHD, Validity, Reliability, Illness Severity, Quality of Life, Comorbidity
Contact: burcuersoygedik@gmail.com