4 - 24 ay çocuklarda demir profilaksisine uyumun anemi gelişimine etkisi
Iron supplementation in 4-24 months of children effect on development of anemia
Yazar: GAMZE AVCI
Danışman: DOÇ. DR. OYA BALTALI HIDIR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Profilaksi = Prophylaxis ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Demir eksikliği anemisi tüm dünyada özellikle gelişmekte olan ülkelerde en sık nutrisyonel eksiklik olup, demir eksikliğinin çocuklarda oluşturduğu fiziksel ve kognitif değişiklikler üzerine olumsuz etkilerinin önlenmesi, ileri yaşam sağlığı açısından önemlidir. Bu çalışmada 4-24 ay çocuklarda profilaksi kullanım ve anemi oranlarına bakmak, etkileyen faktörleri araştırmak amaçlanmıştır. 
Materyal-Metod: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yürütüldü. Çalışmanın evrenini, 2019 yılı Ekim- 2020 yılı Şubat aylarında Çocuk Sağlığı ve İzlem Polikliniği'ne başvuran ebeveynler ve onların 4-24 aylık çocukları oluşturdu. Anket çalışmasına katılmayı kabul eden kan sayımı verilerine ulaşılan 300 ebeveyn çalışmaya dahil edildi. Ebeveynlere sosyodemografik özellikler, çocuğun yaşı, cinsiyeti, takiplerine düzenli başvurup başvurmadığı, beslenme özellikleri, profilaktik demir ilacı türü, başlama zamanı, dozu, kullanım şekilleri ve yan etkilerine ilişkin soruları kapsayan 29 soruluk bir anket uygulandı. Elde edilen veriler Shapiro Wilk ve Levene Testi, veri analizi yapılırken, iki grup karşılaştırması için Bağımsız 2 grup t testi, önşartlar sağlamadığında ise Mann Whitney-U testi kullanıldı. Kategorik veriler Fisher's Exact Test ve Ki Kare testi ile analiz edildi. Testlerin %90 anlamlılık düzeyi için p<0,05 değeri kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen 300 çocuğun %55'i erkekti. Yaş ortanca değeri 13 ay, annelerin yaş ortalaması 30,26±5,5 idi. Annelerin %39,7'si lise ve üzeri eğitim düzeyine sahipti. Çalışma grubumuzun %92,3'ü demir profilaksisi almaktaydı, ancak düzenli ve uygun dozda profilaktik preparat kullanımı, sadece çocukların %33,1'inde (n=93) saptandı. Çocukların %37,3'ünde demir eksikliği anemisi tespit edildi. Yeterli miktar olarak değerlendirilen haftada 3-5 gün, en az bir öğün kırmızı et tüketimi çalışma grubumuzda sadece %12,7 oranında bildirildi. Annenin eğitim düzeyi, ailedeki çocuk sayısı, haftalık kırmızı et tüketimi, doğru (düzenli-uygun doz) profilaksi kullanımı anemi gelişiminde etkili faktörler olarak bulundu (p<0,05).
Sonuç: Çalışma grubumuzun büyük çoğunluğu profilaksi almakla beraber düzenli ve yeterli kullanım oranları düşük, kırmızı et tüketiminin oldukça yetersiz olduğu ve buna bağlı olarak anemi oranlarımızın yüksek olduğu gözlenmiştir. Profilaksiye rağmen anemi oranlarının yüksek olması nedeniyle ilacın düzenli ve uygun dozda verilip verilmediğinin yakından izlenmesi, çocuğun doğru beslenmesi yönünde annelerin bilgilendirilmesi ve eğitilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 
       
Anahtar kelimeler: anemi, çocukluk çağı, demir eksikliği, profilaksi

Abstract:
Aim: Iron deficiency anemia is the most common nutritional deficiency in the world, especially in developing countries, and preventing the negative effects of iron deficiency on physical and cognitive changes in children is important for advanced life health. In this study, We aimed to investigate the relationship between anemia rates and iron supplementation and the affecting factors in 4-24 months children.
Material-Method: The cross-sectional descriptive study was carried out at the Health Sciences University Izmir Tepecik Training and Research Hospital. The universe of the study was composed of the parents and their 4-24-month-old children who applied to the Child Health and Follow-up Polyclinic between October 2019 and February 2020. 300 parents who agreed to participate in the survey study were included in the study. A questionnaire consisting of 29 questions was applied to the parents, which included questions about sociodemographic characteristics, age, gender of the child, whether he applied for follow-ups regularly, nutritional characteristics, type of prophylactic iron drug, starting time, dosage, usage patterns and side effects. The data obtained were Shapiro Wilk and Levene Test, while analyzing the data, Independent 2 group t test was used for the comparison of the two groups, and the Mann Whitney-U test was used when the prerequisites were not met. Categorical data were analyzed with Fisher's Exact Test and Chi-Square test. A value of p <0.05 was accepted for the 90% significance level of the tests.
Results: 45% of the children included in the study were girls and 55% were boys. The median age was 13 months. The average age of the mothers was 30,26±5,5 years, and 39,7% of mothers had high school or higher education levels. 92.3% of our study group received iron prophylaxis, but regular and appropriate dose use of prophylactic preparations was found only in 33.1% (n = 93) of the children. Iron deficiency anemia was found in 37.3% of the children. Consumption of at least one red meat meal 3-5 days a week, which is considered to be sufficient, was reported only in 12.7% of our study group. Maternal education level, weekly red meat consumption, correct (regular-appropriate dose) prophylaxis were found to be effective factors in the development of anemia (p <0.05).
Conclusions: Although the majority of our study group received prophylaxis, it was observed that regular and sufficient usage rates were low, red meat consumption was quite insufficient and, consequently, our anemia rates were high. It was concluded that due to the high rates of anemia despite prophylaxis, it is necessary to closely monitor whether the drug is given regularly and in appropriate doses, and to inform and educate mothers about proper nutrition of the child.
       
            Keywords: anemia, childhood, iron deficiency, prophylaxis