Roma imparatorluk dönemi'nde aile hukukuna ilişkin düzenlemeler
Regulations about family law in the Roman Empire period
Yazar: GÖKÇE SERİM
Danışman: PROF. DR. AHMET NADİ GÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aile = Family ; Aile hukuku = Family law ; Aile yapısı = Family structure ; Boşanma = Divorce ; Evlilik = Marriage ; Kadın hakları = Women rights ; Kadınlar = Women ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma hukuku = Roman law ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire

Özet:
Bu çalışmanın konusunu, Roma'nın Eski Hukuk Dönemi'ndeki aile yapısıyla, İmparatorluk Dönemi'nde değişen aile yapısının karşılaştırılması; bunlar arasındaki farklılıklar ve meydana gelen değişimin hukuki, siyasi ve ekonomik sebeplerinin incelenmesi oluşturmaktadır.
Roma'nın Eski Hukuk Dönemi'nde bir pater familias hâkimiyeti altında toplanan kişiler aileyi ve bu aileler de Roma devletini oluşturmaktaydı. Pater familias'ın aile bireyleri üzerindeki hak ve yetkileri sonsuzdu. Pater familias'a aile bireyleri üzerinde bu hak ve yetkileri veren hâkimiyet türüne patria potestas denmekteydi. 
Bu dönemde evlilikler patria potestas hâkimiyetine benzer bir hâkimiyet türü olan manus'lu şekilde yapılıyordu; boşanmalar nadirdi. Kadınların hukuki ve sosyal statüsü oldukça düşük bir seviyedeydi. 
Cumhuriyet Dönemi'nde sınırların genişlemesiyle Romalılar farklı fikirlerle tanıştılar ve zenginleştiler. Pater familias'ın hak ve yetkileri sınırlandı. İnsanlar evlenmekten ve çocuk sahibi olmaktan kaçınmaya başladılar; boşanmalar arttı. Bu durum, Eski Hukuk Dönemi'ndeki aile yapısının parçalanmasına sebebiyet verdi. Cumhuriyet Dönemi'nden itibaren imparatorlar, hukuki düzenlemelerle bozulan bu yapıyı düzeltmeye çalıştılar.
Bu düzenlemeleri, İmparator Augustus'un, evlilikle ilgili çıkarttığı Lex Iulia De Maritandis Ordinibus ve Lex Papia Poppea ile, zinalarla ilgili çıkarttığı Lex Iulia De Adulteriis Coercendis başlattı. İlerleyen süreçte imparatorlar, nesebi düzgün olmayan çocukların neseplerini tashih eden, kadına boşanma hakkı tanıyan, pater familias'ın sahip olduğu yaşam ve ölüm hakkını sınırlayan, çocuk ve annenin birbirlerine mirasçı olabilmelerini sağlayan düzenlemeler yaptılar.

Abstract:
The subject of this thesis is to compare family structure in Ancient Law Period of Rome and changing family structure in Empire Period; to analyze differences between them and legal, political and economical reasons of emerging changes and differences.
In Ancient Law Period of Rome, the persons under the authority of a pater familias constituted a family and these families constituted Roman state. Rights and competences of the pater familias on the persons in the family were infinite. The kind of authority which gave pater familias these rights and competences on the persons in the family was called patria potestas.
In this period marriages were made with manus which was a kind of authority similar to authority of patria potestas; divorces were rare. Legal and social statue of women was in a quite low level.
In Republic Period with the expansion of boundaries, Romans met different ideas and got rich. Rights and competences of pater familias were restricted. People started to avoid getting married and having children; divorces increased. This situation caused a decay of family structure in Ancient Law Period. Beginning from Republic Period, emperors tried to reform this disrupted structure with legal regulations.
These regulations started with Emperor Augustus who regulated Lex Iulia De Maritandis Ordinibus and Lex Papia Poppea about marriage, Lex Iulia De Adulteriis Coercendis about adultery. Ongoing period emperors made regulations which legitimated illegitimate children, gave women right to divorce, restricted the right of pater familias' life and death, gave the mother and child the right to be heir each other.