Yeşil yapı sertifika sistemlerinin kullanıcı gereksinimlerine ilişkin tasarım kararları bağlamında irdelenmesi: Breeam, leed ve well bina standartları
The study of green building certification system in context of design criterias regarding to the user requirements examples of breeam, leed and the well building standard
Yazar: CEYDA ÖLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE TUNA TAYGUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sağlık; insanın fiziksel, ruhsal ve sosyal açıdan tam bir iyi olma durumudur. Sağlıklı olmanın en temel koşulu; biyolojik, psikolojik ve sosyolojik gereksinimlerin eksiksiz ve/veya yeterli olarak karşılanmasıdır. İnsanların yaşamlarının %90'ını yapı içerisinde geçirdiği göz önüne alındığında, kullanıcıların gereksinimlerini yapı tarafından karşılanması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Çevre dostu yapı; kaynakları (enerji, su , yapı ürünleri) az tüketen, atıkları az üreten ve kullanıcı sağlığını bozmayan yapı olarak tanımlanmaktadır. Sürdürülebilir arazi planlaması; su ve enerji; iç ortam hava kalitesi; kullanıcı sağlığı ve konforu; ulaşım ve atıkların kontrolü; aydınlatma; akustik gibi birçok çevresel etmeni değerlendiren birçok sertifika sistemi bulunmaktadır. Bu etmenlerin değerlendirilmesi aşamasında 'kullanıcı sağlığını bozmayan' ilkesine yönelik ölçütlerin varlığı, tezin problemini oluşturmaktadır.
Çalışma kapsamında; var olan birçok yeşil yapı değerlendirme sistemi arasından öncül ve ilk olduğu için BREEAM, yaygın ve güncel kullanımda olan LEED ve kullanıcı sağlığını korumayı ve iyileştirmeyi hedefleyen WELL seçilmiştir. Yeşil yapı sertifika sistemleri; BREEAM New Construction 2016, LEED v4 ve WELL Bina Standardı v1.0 versiyonları ile, gereksinimler ise; kullanıcıya bağlı biyolojik, psikolojik ve sosyolojik; doğal ve yapma çevreye bağlı ve seçilen üç sertifikada da ortak ana ölçüt olan ısı, ses, su, hava, ışık ve yapının arazi seçimi ve yerleşimi çevresel etmenleri sonucu oluşan gereksinimler ile
sınırlandırılmıştır.
Kullanıcı gereksinimlerinin karşılanamaması sağlık açısından olumsuz sonuçlara neden
olur. Çalışma kapsamında karşılanamayan gereksinimler sonucu ortaya çıkan sağlık
sorunlarının/hastalıkların saptanabilmesi için literatür çalışması yapılmıştır. Sağlık
sorunlarının önlenmesi için saptanan kullanıcı gereksinimlerine dayandırılarak tasarım
kararları oluşturulmuştur. Oluşturulan tasarım kararlar, kapsam dahilinde olan sertifika
sistemlerinin ölçütleri ile karşılaştırmalı olarak irdelenmiş; bu ölçütlerin kullanıcı
üzerindeki biyolojik, psikolojik ve sosyolojik etkileri sorgulanmıştır.
Çalışma sonucunda, sertifikaların kullanıcı sağlığını korumaya yönelik değerlendirme
ölçütlerindeki eksiklikler/yetersizlikler saptanmış; bunların giderilmesi/iyileştirilmesi,
niteliğinin ve niceliğinin arttırılması, yenilikçi ve kapsamlı ölçütlerin geliştirilebilmesi
amacıyla öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Health is the completely wellness of a human upon all physical,mental and social
aspects. Meeting of biological, psychological and sociological requirements completely
and/or sufficiently is the most basic condition of being healthy. Since people spend
90% of their life indoors, the main function of a building should be providing a healthy
environment for users.
There are many certification systems that assess the environmental factors such as
sustainable land planning, water and energy, indoor air quality, occupants health &
comfort, transportaion, waste control, lighting and acoustic. The problem of thesis is
the existence of criterias for the principle of ''not deranging the health of occupants ''
during the assessment stage of these factors.
LEED and BREEAM which are currently and actively used in green building certification
systems, and The Well Building which aims to protect and improve human health in
buildings have been selected for this study. BREEAM New Construction 2016, LEED v4
and WELL Building Standard v1.0 versions have been selected for green building
certification systems. User requirements are set as in two parts such as depending on
the biological, psychological / sociolgic characteristics of the user and environmental
requirements such as thermal comfort, noise, water quality, air quality, environmental
site assessment.If the user requirements could not be provided sufficiently, many health problems may arise.
In the research; a literature study has been done in order to determine the health problems / diseases which are caused by unprovided requirements; design criterias have been created in order to prevent health issues based on the defined user requirements; design criterias that have been created crosschecked with the criterias of green building certification system with in the scope that identified. The biological, psychological and sociological effects on behalf of users have been deeeply researched. The biological, psychological and sociological effects of these criterias for users have been deeply researched.
As a result of this study, the deficiencies / inefficacies have been determined for assesment criterias in order to protect user health. Recommendations were made to eliminate / improve these deficiencies, to increase the quality and quantity, to develop innovative and comprehensive criteria.