Türkiye'de yaşanan gecekondulaşma süreci ve çözüm arayışları: Ankara örneği
The process of gecekondu fact in turkey and solving proposals: The case of Ankara
Yazar: SELCEN MUTLU
Danışman: PROF.DR. AYŞEGÜL MENGİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Ankara = Ankara ; Kentsel yenileme = Urban redevelopment

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de gecekondu olgusunun gelişimi ve gecekonduyagüncel bir çözüm önerisi olarak getirilen kentsel dönüşüm projeleriincelenirken, örnek kent olarak Ankara seçilmiştir. Ankara örneğinde DikmenVadisi Konut ve Çevre Geliştirme Projesi ve Kuzey Ankara Girişi (EsenboğaProtokol Yolu) Projesi irdelenmiştir.Nüfusu imkanlar ?ndan daha h?zl? artan kentler, göçlerle kente gelennüfusun barınma gereksinimlerini meşru yollarla karşılayamayınca?gecekondulaşma? kentsel mekanda boy göstermektedir. Dolayısıyla; göç,kentleşme ve gecekondulaşma arasında yakın bir ilişki vardır. Gecekondu aynızamanda toplumsal anlamda, kırsal niteliklerden kentsel niteliklere geçişisimgeleyen bir geçiş kültürüdür. Bunun yanı sıra, gecekondulular, kentlebütünleşme çabasında tampon mekanizma işlevi gören, kendilerine özgüdayanışma ağları (aile, akrabalık, hemşehrilik ilişkileri) içine girerler. Builişkilerin ekonomik, kültürel ve siyasi işlevleri vardır. Dolay?s?yla, gecekonduolgusu, sadece mekansal boyutuyla değil; toplumsal ve kültürel niteliğiyle deanlaşılması gereken önemli bir konudur.Gecekondulaşma tarihine baktığımızda, kentleşme tarihimiz kadareskilere dayanmakta olduğu görülmektedir. Bu süreç içinde, gecekondu vegecekondulunun sorunlar? çözümden uzak, etkin olmayan politikalarla ve yasaldüzenlemelerle halledilmeye çalışılmış; ancak, gecekondu yapımının önüne123geçilememiştir. Özellikle 1980'den sonraki gelişmeler, kentsel toprakkullan m nda kamu yarar kavram n n unutularak, ? ? ? ? ? kentlerde arsaspekülasyonuna neden olmuş ve gecekonduculuk verilen tavizler dolayısıylaörgütlü bir meslek haline gelmiştir. Sonuçta, plansız, düzensiz ve sağlıksızkentler ortaya çıkarken yasalara saygılı davranan vatandaşlar budavranışlarından caydırılmıştır.Günümüzde, kentsel toprakların sınırına ulaşmasıyla gecekondusorununun bittiği, sorunun adının artık gecekondu dönüşümü olduğuvurgulanmaktad?r. Gecekondu sorununa güncel bir çözüm önerisi olarakgetirilen kentsel dönüşüm projeleri, kentlerimizin gecekondu ve çöküntüalanlar?n?n yeniden üretilerek kente kazand?r?lmas?n? amaçlamaktad?r. Kentseldönüşüm projeleri, aslında, dönüşüm alanlarının ekonomik, sosyal, fiziksel veçevresel yapısının uzun vadeli olarak iyileştirilmesini hedefler. Ancak buprojeler, yerel yönetimler ve farklı çıkar grupları için bir gelir kaynağınadönüşmeye başlamıştır. Dolayısıyla asıl hedeften bir sapma söz konusudur.Ayrıca, kentsel dönüşüm projelerinin uzun vadedeki uygulama sonuçlarının,kentte farkl? sorunlara yol açacağı söylenmektedir

Abstract:
The objective of this study is to examine the process of ?gecekondu? factin Turkey and an actual solving proposal for ?gecekondu? which is urbanregeneration Project. Ankara has been taken as a case study in this thesis.Dikmen Valley Project and North Ankara Entrance (Protocol Road) UrbanRegeneration Project have been studied.There is a close relationship between migration, urbanization andgecekondu. Gecekondu has a social meaning, it has its own culture. Andgecekondu people have solidarity relationships with their family, relatives andcompatriots. These relationships have economic, cultural and politic functions.Therefore, we can say that gecekondu fact has not only a residential but also asocial, economic, cultural and environmental dimentions and it is an importantsubject that is necessary to understand.When we look the history of gecekondu, we can see that its history is asold as urbanization?s. In this process, the problems of gecekondu andgecekondu people are tried to solve with inactive policies and legal procedures,but constructing gecekondu can?t be stopped. Especially after 80s, publicinterest has been forgotten using of urban lands and it cause of urban landspeculation. Because of giving concessions to gecekondu constructers, makinggecekondu become an orginized method.125In the long run, while disordered, unplanned and distorted cities havearosen, citizens who are respectful to laws have been renounced their attitude.A current solving proposal for the gecekondu problem is urban regenerationprojects which aim to reproduce the gecekondu and slum areas to regain tocities. Essentially; urban regeneration projects aim to improve this areassocially, economically, physically and environmentally. But they have started tobe transformed into a profit source for different interest groups and localadministration. It is necessary to pay attention the point that regenerationprojects should serve not only physical but also social solutions to this problem.Furthermore, it is said that these projects? practice conclusions cause differentproblems in cities in the long term.