İş uyuşmazlıklarında bir uzlaşma yöntemi olarak bireysel iş arabuluculuğunun işçi haklarının korunmasına etkisi
Individual job mediation as a method of reconciliation in labor disputes its impact on the protection of workers' rights
Yazar: GÜLENDAM SOYLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET CÜNEYT ARMAĞAN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları ve Çalışma İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Arabuluculuk = Mediation ; Hakların korunması = Protection of rights ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; Uzlaşma = Reconciliation ; Uzlaşma kurumları = Comprimise institutions ; Çalışma hakları = Rights to work ; İş mahkemeleri = Labour courts ; İş uyuşmazlıkları = Labour disagrement ; İşçiler = Workers

Özet:
7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu' nun zorunlu arabuluculuk sistemini dava şartı olarak düzenlemesi ile işçi-işveren tarafları arasında yaşanan iş uyuşmazlıklarının çözümü açısından yargı yolu öncesinde barışçıl yöntemler ile çözüme gidilmesine öncelik verilmiştir. Türkiye' de iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk sistemi, daha önce yürürlükte olan kanunlarda toplu iş uyuşmazlıklarına yönelik düzenlenmiş, ancak; bireysel iş uyuşmazlıklarında da yeniliğe gidilerek belirli konularda başvurulması zorunlu hale getirilmiştir.   Kanun bireysel iş uyuşmazlıkları ve toplu iş uyuşmazlıklarına dayanan konularda ve işe iade konularında zorunlu arabuluculuk sitemini dava şartı olarak düzenlemiş ancak; iş kazası ve meslek hastalıkları ile sosyal sigortalar kanununa dayanan hakları zorunlu arabuluculuk kapsamına almamıştır. Öte yandan; iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk sürecinin etkin bir şekilde yönetilmesi konusunda başta hukukçu olma şartıyla; iş hukukunda uzman arabuluculuk sistemine geçilmiş olup, çeşitli eğitim programlarına yer verilmektedir. İşçinin işveren tarafı karşısındaki güçsüz konumu nedeniyle zorunlu arabuluculuk sürecinde talep ve ihtiyaçlarını dile getirmesi ve süreç içerisinde aktif rol alması konusunda endişeler bulunmaktadır. Ancak; işçinin kendi hakları konusunda yeterli düzeyde bilgi sahibi olduğu yönünde görüşler hakimdir. Diğer taraftan; zorunlu arabuluculuk sürecinde işçinin, tarafsız üçüncü kişi olan arabulucunun yönetiminde, eşitlik ve özgüven duygusuna sahip olabileceği yönünde görüşler bulunmaktadır. Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşmaya varmaları kendi kararlarına bırakılmış, anlaşmaya varılamaması halinde yargıya başvurma yolu açık tutulmuştur. Arabuluculuk sistemi, gönüllülük esasına dayanması sebebiyle zorunlu hale getirilmiş olması; özellikle işveren karşısında güçsüz konumda olan işçi açısından çeşitli tartışmalara yol açmıştır.

Abstract:
With the Law no. 7036 on labor courts regulating mandatory madiation system as a condition for litigation, priority has been given to the settlement of disputes by the employer before the judiciary trough peaceful settlement methods. Turkey's mediation system of labor dispute regulated in the laws previously in force for collective labor disputes, however; individual business disputes have also been renewed. The law regulates the compulsory mediation system as a condition for litigation in matters related to individual labor and collective labor disputes and return to work, but does not include the issues of occupational diseases and issues subject to social insuarance law in the scope of mandatory mediation. On the other hand; provided that he is primarily a lawyer on the effective management of the mediation process in labor disputes; expert mediation system has been introduced in labor law and various training programs are included. Due to the weak position of the worker against the employer side, there are concerns about the necessity of voicing the demands and needs of the mediation process and taking an active role in the process. But; There is a view that the worker has sufficient knowledge of his rights. On the other hand; In the process of compulsory mediation, there is a view that the mediator, a neutral third person, may have a sense of equality and self-confidence in the management of workers. The parties have reached their own decisions in the process of mandatory madiation,the decision of the parties left to the agreement can not be reached the way to apply to the judiciary. The fact that the mediation system has been made compulsory on the basis of voluntarism has let to various controversies, particularly in terms of the powerless employer.