Turistik destinasyonlarda kıyı alanlarının koşullu taşıma kapasitesini değerlendirmeye yönelik bir uygulama geliştirilmesi
Development of an application for evaluating the conditional carrying capacity of coastal areas in touristic destinations
Yazar: ONUR SELÇUK
Danışman: PROF. BEYKAN ÇİZEL
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Taşıma kapasitesi = Carrying capacity

Özet:
Bu tez çalışmasının ana amacı turizm yazınında taşıma kapasitesi kavramını bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektir. Taşıma kapasitesinin farklı teori ve kavramlarla ilişkisi araştırılmış, taşıma kapasitesi ile ilgili tanımlamalar, boyutları ve tarihsel gelişim süreci incelenmiştir. Ardından kapsamlı hibrit bir sistematik literatür derlemesi çalışması yürütülmüştür. Sistematik taramaya dahil edilen çalışmalar PRISMA protokolü ile belirlenmiş, ardından bahsedilen konuları kapsamlı bir şekilde araştırılmak için TCM ve ADO çerçevesi kullanılmıştır. TCM çerçevesi ile çalışmaların teori, bağlam ve metodoloji gibi daha çok teknik ve bilimsel yönü değerlendirilmiştir. ADO ile çalışmaların bulguları ve bunların birbirleriyle olan ilişkileri araştırılmıştır. Bunun ötesinde, sistematik literatür taraması kapsamındaki çalışmaların akademik yayıncılık anlamında kalitesini değerlendirmek için bir rubrik değerlendirme çalışması gerçekleştirilmiştir. 
Taşıma kapasitesinin tanımı, tarihsel gelişimi ve sistematik derleme çalışmalarından yararlanarak sahil alanlarında taşıma kapasitesini hesaplamaya imkân sunacak bir uygulama geliştirilmiştir. Uygulamanın geliştirilebilmesi için yöntem kısmında Enrique Navarro Jurado ve arkadaşlarının (2013) önerdiği alan temelli, kaynak temelli ve sosyal temelli yaklaşım benimsenmiştir. Alan ve kaynak temelli yaklaşım için Cifuentes (1992) tarafından geliştirilen yöntem kullanılmıştır. Sosyal taşıma kapasitesini değerlendirmek için bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçek geliştirme süreci Guttman ölçekleme yaklaşımı ile yürütülmüştür. Uygulamanın arka planında çalışacak algoritma, formül ve işlemler belirlendikten sonra uygulamanın oluşturulması aşamasına geçilmiştir. Excel VBA platformunda uygulama tasarlanmış, ara yüz tasarımı ve kodlamalar ile inşa edilmiştir. Nihayetinde uygulamanın sınamasını yapmak için Konyaaltı sahili örnek vaka olarak kullanılmıştır. Sahille ilgili veriler ikincil kaynaklar ve saha gözlemi ile toplanmış ve uygulamada analizler yapılmıştır. Sahilin taşıma kapasitesi değerlendirme raporu bulgularına göre fiziksel taşıma kapasitesi 581.333 kişi, çevresel için 297.883 kişi, yönetim kapasitesi 259.036, sosyal taşıma kapasitesi 168.759 kişi ve nihai olarak koşullu taşıma kapasitesi 168.759 kişi olarak sonuçlanmıştır.

Abstract:
This thesis's primary goal is to assess the notion of carrying capacity in tourism literature from a broad perspective. The definitions, dimensions, and historical development process of carrying capacity are discussed in order to explore the relationship between carrying capacity and various theories and concepts. After that, a thorough hybrid systematic literature review was carried out. The PRISMA technique was used to identify the studies that were included in the systematic review. The TCM and ADO frameworks were then utilized to further analyze these difficulties. The TCM framework evaluated the studies' more scientific and technical components, including theory, methodology, and context. The study's conclusions and their connections were examined using ADO. The quality of the research included in the systematic literature review was evaluated in terms of academic publishing using a rubric.
 A software has been developed to calculate the carrying capacity in coastal areas using historical development, definitions of carrying capacity, and systematic review studies. Enrique Navarro Jurado and colleagues (2013) offered an area-based, resource-based, and social-based strategy, which was incorporated into the program's development methodology. Utilizing the area- and resource-based approach, Cifuentes (1992) devised a strategy. To evaluate social carrying capacity, a scale was created. The Guttman scaling approach was used to carry out the scale development process.
After determining the algorithms, formulas and processes that will work in the background of the program, the creation of the application was started. The program was designed in Excel VBA platform and built with interface design and coding. Finally, Konyaaltı beach was used as a case study to test the program. Data on the beach was collected through secondary sources and field observation and analyzed in the program. According to the findings of the carrying capacity assessment report, the physical carrying capacity of the beach is 581,333 people, 297,883 people for environmental, 259,036 people for management, 168,759 people for social and finally 168,759 people for conditional carrying capacity.