Non-alkolik yağlı karaciğer hastalarında ve sağlıklı bireylerde antropometrik ölçümlerin, akdeniz diyetine uyumun ve biyokimyasal parametrelerin değerlendirilmesi
Evaluation of anthroopometric measurements, adaptation to mediterranean diet and biochemical parameters in non-alcolic fat-liver patients and healthy individuals
Yazar: TUBA ONAY
Danışman: PROF. DR. ASLI UÇAR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver

Özet:
Bu çalışmanın amacı; NAYKH olan ve sağlıklı bireylerde hangi antropometrik ölçümün (BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, bel kalça oranı, boyun çevresi, bel boy oranı, vücut şekil indeksi, vücut yuvarlaklık indeksi, visseral yağlanma indeksi) daha iyi bir gösterge olduğunu, Akdeniz Diyeti'ne uyumu ve biyokimyasal parametreleri değerlendirmektir. Çalışma 30-64 yaşları arasında 41 non-alkolik karaciğer yağlanması tanısı alan ve 41 sağlıklı birey ile Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nin gastroenteroloji polikliniğinde yürütülmüştür. Çalışmada bireylere sosyo-demografik özelliklerin, beslenme alışkanlıklarının, NAYKH ile ilgili genel bilgilerin, antropometrik ölçümlerin, biyokimyasal parametrelerin, Akdeniz Diyeti'ne uyumun (PREDİMED), besin tüketim sıklığının ve 3 günlük besin tüketim kaydının sorgulandığı anket formu yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Çalışmada sağlıklı bireylerin %63,4'ünün, NAYKH olan bireylerin %48,8'inin kadın olduğu; sağlıklı bireylerin yaş ortalamasının 42,1410,29 ve NAYKH olan bireylerin yaş ortalamasının 46,9310,50 yıl olduğu belirlenmiştir. Sağlıklı bireylerin PREDİMED toplam puan ortalamaları (5,832,14); NAYKH olan bireylerden (5,021,85) daha yüksektir (p>0,05). Ayrıca PAL değeri sınıflandırmasına göre; NAYKH olan bireylerde yatağa veya sandalye bağımlı sınıflandırmasına giren bireyler olduğu ve NAYKH olan bireylerin fiziksel olarak daha az aktif oldukları belirlenmiştir (p>0,05). Çalışmada NAYKH olan bireylerin trigliserit, VLDL kolesterol, AST, ALT ve GGT seviyelerinin sağlıklı bireylerden daha yüksek, HDL kolesterol seviyelerinin ise daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı olan bireylerin vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, bel boy oranı, kalça çevresi, bel kalça oranı, boyun çevresi, vücut yağ kütlesi, vücut şekil indeksi, vücut yuvarlaklık indeksi ve visseral yağ indeksi ortalamalarının sağlıklı bireylerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Çalışmanın sonucunda NAYKH olan bireylerde kullanılabilecek en yüksek performans kriterlerine sahip antropometrik ölçümler sırası ile; bel çevresi, BKİ, bel boy oranı, vücut yuvarlaklık indeksi ve visseral yağlanma indeksi olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak; NAYKH için risk altındaki bireylerin bu antropometrik ölçümler kullanılarak diyetisyenler kontrolünde takip edilmesinin, Akdeniz Diyeti'ne teşvik edilmelerinin ve fiziksel aktivite düzeylerini arttırmalarının hastalığın seyrini, gelişimini ve komplikasyonlarını önlemede etkili rol oynayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study; Which anthropometric measurement (BMI, waist circumference, hip circumference, waist/hip, neck circumference, waist/height, body shape index, body roundness index, visceral adiposity index) is a better indicator in healthy individuals with NAFLD, compliance with the Mediterranean diet and to evaluate biochemical parameters. The study was carried out in the gastroenterology outpatient clinic of Ankara Gülhane Training and Research Hospital with 41 healthy individuals diagnosed with non-alcoholic fatty liver disease between the ages of 30-64. In the study, a questionnaire form that questioned socio-demographic characteristics, nutritional habits, general information about NAFLD, anthropometric measurements, biochemical parameters, adherence to the Mediterranean diet (PREDİMED), frequency of food consumption and 3-day food consumption record was applied to the individuals by face-to-face interview method. In the study, 63,4% of healthy individuals and 48,8% of individuals with NAFLD were female; it was determined that the mean age of healthy individuals was 42,1410,29, and the average age of individuals with NAFLD was 46,9310,50 years. PREDIMED total mean score of healthy individuals (5,832,14); It is higher than individuals with NAFLD (5,021,85) (p>0,05). In addition, according to the PAL value classification; It was determined that individuals with NAFLD were classified as bed- or chair-bound, and individuals with NAFLD were less physically active (p>0,05). In the study, individuals with NAFLD had higher triglyceride, VLDL cholesterol, AST, ALT and GGT levels than healthy individuals, and lower HDL cholesterol levels (p<0,05). It was determined that the averages of body weight, BMI, waist circumference, waist/height, hip circumference, waist/hip, neck circumference, body fat mass, body shape index, body roundness index and visceral fat index of individuals with NAFLD were higher than healthy individuals (p<0,05). As a result of the study, the anthropometric measurements with the highest performance criteria that can be used in individuals with NAFLD are respectively; waist circumference, BMI, waist/height ratio, body roundness index and visceral adiposity index. In conclusion; It is thought that following the individuals at risk for NAFLD under the control of dietitians using these anthropometric measurements, encouraging the Mediterranean diet and increasing their physical activity levels will play an effective role in preventing the course, development and complications of the disease.