Mimar Sinan camilerinde kubbenin akustik açıdan belgelenmesi: Kadırga Sokollu Mehmet Paşa camii örneği
Documentation of the dome's acoustic aspects in Mimar Sinan's mosque: The example of Kadirga Sokollu Mehmet Pasa mosque
Yazar: SERHAN TUNCER
Danışman: PROF. DR. NURAY ÖZASLAN
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry ; Mimarlık = Architecture ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Helmholtz rezonatörleri = Helmholtz resonators

Özet:
Mimar Sinan'ın mimariye yaptığı yenilikçi katkıları kapsamında, yapı akustiği ile ilgili sorunları da gözettiği ve bu doğrultuda Sinan camilerinin tasarımında, akustiğin de bir belirleyici olduğunu söylemek mümkündür. Bu çalışmada Mimar Sinan camilerindeki iç bükey üst örtü elemanlarının, hacim akustiğine olan etkisi açısından, ileri teknolojiler kullanılarak belgelenmesi amaçlanmıştır. 
	Çalışma alanı olarak Kadırga Sokollu Mehmet Paşa Camii seçilmiştir. Cami, hacim akustiği açısından yapılmış ölçümlerde optimum değerleri sağlamış olmasının yanı sıra, üst örtüdeki iç bükey elemanlarda bulunan, yayınlarda ses kabı olarak geçen kapların ağızlarının açıkta olması sebebiyle tercih edilmiştir. Bu ses kaplarının bulundukları konum itibariyle ulaşılabilir olmaması ve boyutlarının oldukça küçük olması, iskele kurmadan ölçümleme yapılmasını imkansız hale getirmektedir. Bu nedenle belgelemenin yersel lazer tarayıcı ile yapılmasına karar verilmiştir. 
Yapılan belgeleme çalışması sonucunda, yayınlarda ana kubbedeki rezonatör ağızları olarak geçen 36 adet anomalinin delik olmadığı tespit edilmiş, bunlar dışında, yapıda tespit edilen 163 adet deliğin ise hacim akustiğine etki edebilecek özellikleri bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, çalışma sonucunda yersel lazer tarayıcıların, kültür varlıklarının belgelenmesinde, konvansiyonel yöntemlere göre çok daha hızlı ve hassas sonuçlar verdiği ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Besides his numerous innovative contributions to architecture, Mimar Sinan drew significant attention to the acoustics of mosque design by his mosques with optimum reverberation time values and high level of speech audibility and intelligibility. This thesis aims to document the acoustics aspects of domes and semi-domes in Mimar Sinan's mosques, using advanced technologies. 
Kadırga Sokollu Mehmet Paşa Mosque has been selected due to its optimum reverberation time and resonators which are openly observable in the domes enabling direct measurements. Measurements with conventional methods on these resonators require building a scaffold which consumes considerable time and inhibits mosque's function. Because of these reasons, a terrestrial laser scanner has been used for documentation of the entire dome structure.  As a result of this study, it was revealed that 36 of the anomalies measured in the main dome are actually not cavities although they are referred as resonators. In total, 163 cavities spotted in all concave structure in the ceiling. However, these cavities are too small to have an effect on acoustics. Another result of the study is; terrestrial laser scanners are more effective than conventional measurement methods in documentation of cultural heritage.