Azerbaycan Cumhuriyeti Bilesuvar ili tarım topraklarının verimlilik durumlarının araştırılması
Investigation of fertility status of agricultural soils in Bilesuvar province of The Republice of Azerbaijan
Yazar: PERVİZ İSMAYİLLİ
Danışman: PROF. DR. AYDIN ADİLOĞLU
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Besin elementleri = Nourishment elements ; Makro element = Macro element ; Toprak analizi = Soil analysis ; Toprak verimliliği = Soil fertility

Özet:
Bu çalışmada Azerbaycan Cumhuriyeti Bilesuvar ili sınırları içerisinde bulunan köylerin tarım topraklarındaki bazı makro ve mikro besin elementleri ve toprağın bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri değerlendirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda, Bilesuvar ilindeki tarım arazilerinden 267 farklı noktadan alınan toprak örneklerinde bazı makro ve mikro besin elementlerinin analizleri yapılmış ve bu analiz sonuçları literatürdeki besin elementi sınır değerleri ile karşılaştırılmıştır. Değerlendirmeler sonucunda, toprak örneklerinin yarayışlı P, değişebilir K, Ca, Mg, yarayışlı Fe, Cu, Zn ve Mn içerikleri sırası ile 25,9-437 mgkg-1; 688-3667 mgkg-1, 4480-95579,4 mgkg-1, 627-3733 mgkg-1, 20-158 mgkg-1, 2,6-21,5 mgkg-1; 0,6-11,9 mgkg-1 ve 81-456 mgkg-1 arasında bulunmuştur. Organik madde içeriği toprakların % 50,93'ünde 'az' olarak değerlendirilmiştir. Toprakların % 63,30'u kireçli, % 71,16'sı çok tuzlu ve % 95,13'ü hafif alkali olarak tespit edilmiştir. Aynı zamanda yarayışlı fosfor (P), değişebilir potasyum (K), kalsiyum (Ca) ve yarayışlı mangan (Mn) bitki besin elementi içerikleri toprak örneklerinde 'çok fazla' bulunmuştur. Yarayışlı bakır (Cu) ve çinko (Zn) içerikleri bütün toprak örneklerinde 'yeterli' seviyede bulunurken, demir (Fe) içeriğinin 'yüksek' seviyede olduğu görülmüştür. Değişebilir Magnezyum (Mg) bitki besin elementi % 77,53 oranında 'fazla' bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Toprak Verimliliği, Toprak Analizi, Makro Besin Elementi, Mikro Besin Elementi

Abstract:
In this study, some macro and micro nutrients and some physical and chemical properties of the soil in the agricultural lands of the villages within the borders of Bilesuvar province of the Republic of Azerbaijan were evaluated. For this purpose, some macro and micro nutrient analyzes were made in soil samples taken from 267 different agricultural lands in Bilesuvar province and the results of these analyzes were compared with the nutrient limit values in the literature. As a result of the evaluations, the contents of available P, exchangeable K, Ca, Mg, available Fe, Cu, Zn and Mn in the soil content were found between the values of 25,9-437 mgkg-1, 688-3667 mgkg-1, 4480-95 579,4 mgkg-1, 627-3733 mgkg-1,20-158 mgkg-1, 2,6-21,5 mgkg-1; 0,6-11,9 mgkg-1 and 81-456 mgkg-1, respectively. Organic matter content was evaluated as 'low' in 50.93 % of the soils. It was determined that 63.30 % of the soils are calcareous, 71.16 % very salty and 95.13 % slightly alkaline. At the same time, plant nutrient contents of available phosphorus (P), exchangeable potassium (K), calcium (Ca) and manganese (Mn) were found to be 'too much' in soil samples. Available copper (Cu) and zinc (Zn) contents were found to be 'sufficient' in all soil samples, while iron (Fe) contents were found to be 'high'. Exchangeable magnesium (Mg) plant nutrient element was found to be 'excess' at the rate of 77.53 %.

Keywords: Soil Fertility, Soil Analysis, Macro Nutrient Element, Micro Nutrient Element