Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma programının psikotik hastaların ailelerinin ruhsal durum ve bakım yüküne etkisi
The effect of mindfulness-based stress reduction program on mental status and care burden of psychotic patients' families
Yazar: MÜNEVVER BOĞAHAN
Danışman: DOÇ. DR. SERPİL YILMAZ ; PROF. DR. MUALLA YILMAZ
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma psikotik hastalığı olan bireylere bakım veren ailelere uygulanan Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı'nın ruhsal sağlık parametrelerine ve bakım yüküne etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma tek merkezli, prospektif (ön test-son test-1.ay ve 3. ay takip), iki kollu (1:1), randomize kontrollü deneysel tasarımdadır. Araştırmanın örneklemini iki toplum ruh sağlığı merkezine kayıtlı psikotik hastalığı olan bireye bakım veren 50 aile bireyi (çalışma grubu=25, kontrol grubu=25) oluşturmuştur. Araştırmanın deneysel kaydı prospektif olarak ClinicalTrils.gov adresinden yapılmış olup NCT05245305 numarası alınmıştır. Çalışma grubuna Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği, Beck Umutsuzluk Ölçeği, Öz Şefkat Ölçeği - Kısa Formu, Zarit Bakıcı Yük Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde değerleri, ortalama, standart sapma, Pearson-χ2 testi, Bağımsız örneklemler için t-testi, Repeated Measures ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Uygulama sonrası çalışma grubunda yer alan ailelerin durumluk-sürekli kaygı, umutsuzluk ve bakım yükü düzeylerinin kontrol grubuna göre son-test, 1. ve 3. ay takip testlerinde anlamlı olarak azaldığı; öz şefkat düzeylerinin ise anlamlı olarak arttığı saptanmıştır (p<0.05). Uygulama sonucunda bakım veren ailelerin durumluk-sürekli kaygı, umutsuzluk, bakım yükü düzeylerinin düşmesi, öz şefkat düzeylerinin artması müdahalenin etkili olduğunu göstermiştir. Araştırmanın bulguları doğrultusunda psikotik hastalığı olan bireylere bakım veren aileleri desteklemek ve güçlendirmek amacıyla Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Programı'nın belirli aralıklarla uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to determine the effect of the Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) Program, which is applied to families who care for individuals with psychotic illness, on mental health parameters and care burden. The study is in a single-center, prospective (pretest-posttest-1st month and 3rd month follow-up), two-armed (1:1), randomized controlled experimental design. The sample of the study consisted of 50 family members (study group=25, control group=25) who gave care to individuals with psychotic illness registered in two community mental health centers. The experimental registration of the study was made prospectively from ClinicalTrils.gov and the number NCT05245305 was taken. MBSR Program was applied to the study group. Personal Information Form, State-Trait Anxiety Scale, Beck Hopelessness Scale, Self-Compassion Scale-Short Form, Zarit Caregiver Burden Scale were used as data collection tools. Frequency, percentage values, mean, standard deviation, Pearson-χ2 test, t-test for independent samples, Repeated Measures and Mann-Whitney U test were used in the analysis of the data. The state-trait anxiety, hopelessness and care burden levels of the families in the study group after MBSR decreased significantly in the post-test, 1st and 3rd month follow-up tests compared to the control group; self-compassion levels were found to increase significantly (p<0.05). As a result of the intervention, the decrease in the levels of state-trait anxiety, hopelessness, care burden, and the increase in the self-compassion levels of the caregiving families showed that the intervention was effective. In line with the findings of the study, it is recommended that the MBSR be applied at regular intervals in order to support and strengthen the families who care for individuals with psychotic illness.