İnfografik temelli öğrenme etkinliklerinin öğrencilerin algoritma geliştirme başarısına, eleştirel düşünme becerisine, görsel okuryazarlık yeterliliğine ve motivasyonuna etkisi
The effect of infographic-based learning activities on students' algorithm development success, critical thinking skills, visual literacy qualification and motivation
Yazar: NİLGÜN SAKAR
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEL AYBEK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Algoritmik işlemler = Algorithmic tradings ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Motivasyon = Motivation ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; İnfografik = Infographic

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinde infografik temelli öğrenme etkinliklerinin öğrencilerin algoritma geliştirme başarısına, eleştirel düşünme becerisine, görsel okuryazarlık yeterliliğine ve motivasyonuna etkisini incelemek ve öğrenme-öğretme sürecinde infografiklere ilişkin öğrenci görüşlerini belirlemektir. Araştırma, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem ile gerçekleştirilmiştir. 
Araştırmanın nicel çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Niğde ili Çamardı ilçe merkezine bağlı bir devlet ortaokulunda öğrenim gören 20'si deney, 20'si kontrol grubu olmak üzere 40 ortaokul beşinci sınıf öğrencisi, nitel çalışma grubunu ise deney grubunda yer alan 20 öğrenci oluşturmaktadır. Bu araştırmada beşinci sınıf öğrencileri ile çalışılmasının nedeni, Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinin yalnızca beşinci ve altıncı sınıflarda zorunlu olmasıdır. 
2019-2020 eğitim - öğretim yılı ikinci döneminde, 58 beşinci sınıf öğrencisi ile 5 hafta 12 ders saati süren bir pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. 2 Kasım 2020 tarihinde 5. ve 9. sınıflarda yüz yüze eğitimin başlaması ile asıl uygulamaya başlanmıştır. Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersinin yüz yüze eğitimde yer almaması nedeniyle yalnızca araştırmada kullanılan ölçekler ve başarı testi yüz yüze uygulanmıştır. 9 Kasım 2020 tarihinde deney ve kontrol grubunun dersleri araştırmacı tarafından, 8 hafta boyunca EBA üzerinden Zoom toplantı programı kullanılarak online gerçekleştirilmeye başlanmış ve her bir ders Zoom programında kayıt altına alınmıştır. Deney grubunda infografik temelli etkinliklerin yer aldığı ders planları, kontrol grubunda ise MEB Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi öğretim programı ders planları kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel verileri Kişisel Bilgi Formu, Eleştirel Düşünme Ölçekleri (EDÖ), Görsel Okuryazarlık Ölçeği (GOÖ),  Motivasyon Düzeyini Belirleme Ölçeği (MDBÖ), Algoritma Geliştirme Başarı Testi (AGBT), deneysel işlem öncesinde ön-test ve deneysel işlem sonrasında son-test olarak uygulanmasıyla toplanmıştır. Nitel verilerin toplanması amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu, öğrenci ve araştırmacı günlüklerinden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler ile T testi, ANOVA ve ANCOVA testleri kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi ile çözümlenmiştir.
Araştırmanın nicel sonuçları incelendiğinde infografik temelli öğrenme etkinlikleri uygulanan deney grubu ile mevcut yöntemin kullanıldığı kontrol grubu öğrencilerinin Algoritma Geliştirme Başarı Testi puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğuna ulaşılmıştır. Bu bulgu infografik temelli etkinliklerin öğrencilerin algoritma geliştirme başarı düzeylerini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. 
Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Eleştirel Düşünme Ölçekleri puanları incelendiğinde infografik temelli öğrenme etkinlikleri uygulanan deney grubu lehine, ölçeğin tamamında ve Analiz, Yorumlama, Açıklama ve Öz düzenleme alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Değerlendirme ve Çıkarım alt boyutlarında ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bu doğrultuda deney grubuna uygulanan infografik temelli etkinliklerin Eleştirel Düşünme Ölçeğinin analiz, yorumlama, açıklama ve öz düzenleme alt boyutlarında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Görsel Okuryazarlık Ölçeği puanları incelendiğinde infografik temelli öğrenme etkinlikleri uygulanan deney grubu lehine, ölçeğin tamamında ve Görsel Yorumlayabilme, Günlük Hayatta Karşılaşılan Görsel Mesajları Ayırt Edebilme, Araçları Kullanarak Görsel Üretebilme, Görsellerdeki Mesajları Algılayabilme alt boyutlarında anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Ofis Yazılımları Kullanarak Görselliğe Önem Verebilme ve Basılı Görsel Materyalleri Tanımlayabilme alt boyutlarında ise anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Analiz sonucunda deney grubunda uygulanan infografik temelli öğrenme etkinliklerinin öğrencilerin görsel okuryazarlık yeterliliklerini olumlu yönde etkilediğine ulaşılmıştır.
Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Motivasyon Düzeyini Belirleme Ölçeği puanları incelendiğinde ölçeğin tamamında ve Dış Motivasyon alt boyutunda anlamlı bir farklılık olduğuna, İç Motivasyon alt boyutunda ise anlamlı bir farklılık olmadığına ulaşılmıştır. Bu bulgu deney grubunda uygulanan infografik temelli öğrenme etkinliklerinin öğrencilerin motivasyon düzeylerini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. 
Araştırmanın deney grubundaki öğrenciler ile görüşme, öğrenci ve araştırmacı günlüklerinden elde edilen nitel sonuçlarında incelendiğinde öğrencilerin infografik denildiğinde akıllarına ne geldiğine yönelik olarak "resimler", "renkler", "şekiller", "bilgi", "yazılar", "hikâye", "düzen", "sadelik", "Piktochart" ve "Powerpoint" kavramlarını kullandığına ulaşılmıştır. Öğrencilerin görüşlerinde daha çok infografik kavramı ile ilgili olarak görsel öğelere yer verdiklerine ulaşılmıştır. İyi bir infografik hangi öğelerin olması gerektiğine yönelik olarak öğrenci görüşleri incelendiğinde, öğrencilerin infografiklerde görsel öğelerden "resimler", "renkler", "yazı tipi", "şekiller" ve "ikonlar"; içerik öğelerinden "başlık", "yazı" ve "hazırlayan"; tasarım ilkelerinden "hizalama", "sadelik" ve "vurgulama" olması gerektiğini ifade ettiklerine ulaşılmıştır. Öğrencilere infografiklerin derslerde kullanılmasına ilişkin ne düşündükleri sorulduğunda, derslerde infografik kullanmanın faydalı olduğunu aynı zamanda eğlenceli olduğunu, öğrenmeyi sağladığını, öğrendiklerini aktarabilmeyi ve zamandan tasarruf sağladığını dile getirmişlerdir. Öğrencilerin infografik hazırlamaya yönelik görüşleri incelendiğinde, infografik hazırlamanın tüm öğrencilerin hoşlarına gittiğine ulaşılmıştır. Bunun nedeni olarak da öğrencilerin büyük bir çoğunluğu, yeni bir şey öğrenmenin, uğraşmanın, eğlenceli olmasının ve hazırlamasının güzel olduğunu ifade etmiştir. Öğrencilerin infografik hazırlamayı kolaylaştıran etmenlere yönelik görüşleri incelendiğinde öğrencilerin birçoğu kullandıkları uygulamaların (PowerPoint ve Piktochart) özelliklerinin infografik hazırlamayı kolaylaştırdığını belirtmiştir. Ayrıca hazırlamayı öğrenmenin, konuyu beğenmenin, dersi dikkatli dinlemenin ve görselleri sevmenin, bunlarla birlikte taslak oluşturma ve plan yapmanın da infografik hazırlamayı kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak öğrencilerin infografik hazırlamayı zorlaştıran etmenlere yönelik görüşleri incelendiğinde öğrencilerin büyük çoğunluğu düzenleme yapmanın, uygun görsel bulamamanın ve tasarıma karar verememenin tasarım sürecini zorlaştırdığını ifade ettiğine ulaşılmıştır. 
Anahtar kelimeler: İnfografik, algoritma geliştirme, eleştirel düşünme, görsel okuryazarlık, derse yönelik motivasyon

Abstract:
The main purpose of this research is to examine the effects of infographic-based learning activities on students' algorithm development success, critical thinking skills, visual literacy proficiency and motivation in Information Technologies and Software course, and to determine student views on infographics in the learning-teaching process. The research was carried out with a mixed method in which qualitative and quantitative research methods were used together. 
The quantitative study group of the research consisted of 40 secondary school fifth grade students, 20 of whom were in the experimental group and 20 of them in the control group, who were studying in a public secondary school in the Camardı district center of Niğde province in the 2020-2021 academic year, and the qualitative study group was 20 students in the experimental group. The reason for working with fifth grade students in this research is that Information Technologies and Software course is compulsory only in fifth and sixth grades.
In the second semester of the 2019-2020 academic year, a pilot study was conducted with 58 fifth grade students, lasting 5 weeks and 12 hours. The actual practice started with the start of face-to-face education in the 5th and 9th grades on November 2, 2020. Since the Information Technologies and Software course is not included in face-to-face education, only the scales and achievement test used in the research were applied face-to-face. The lessons of the experimental and control groups started to be held online by the researcher for 8 weeks using the Zoom meeting program over EBA and each lesson was recorded in the Zoom program on November 9, 2020,. Lesson plans with infographic-based activities were used in the experimental group, and lesson plans from the Ministry of National Education Information Technologies and Software course curriculum were used in the control group. 
	Quantitative data of the study were collected by applying Personal Information Form, Critical Thinking Scales, Visual Literacy Scale, Motivation Level Determination Scale, Algorithm Development Achievement Test, pretest before the experimental process and posttest after the experimental process. Semi-structured interview form, student and researcher diaries were used to collect qualitative data. In the analysis of quantitative data, descriptive statistics, T test, ANOVA and ANCOVA tests were used. Qualitative data were analyzed by content analysis. 
When the quantitative results of the research were examined, it was found that there was a significant difference in favor of the experimental group between the Algorithm Development Achievement Test scores of the experimental group in which infographic-based learning activities were applied and the control group students in which the current method was used. This finding shows that infographic-based activities positively affect students' algorithm development success levels. 
When the Critical Thinking Scale scores of the experimental and control group students were examined, it was found that there was a significant difference in favor of the experimental group in which infographic-based learning activities were applied, in the whole scale and in the Analysis, Interpretation, Explanation and Self-regulation sub-dimensions. There was no significant difference was found in the Evaluation and Inference sub-dimensions. In this direction, it was concluded that the infographic-based activities applied to the experimental group were effective in the analysis, interpretation, explanation and self-regulation sub-dimensions of the Critical Thinking Scale.
When the Visual Literacy Scale scores of the experimental and control group students were examined, it was found that there was a significant difference in the whole scale and in the sub-dimensions of Visual Interpretation, Distinguishing Visual Messages Encountered in Daily Life, Producing Visuals Using Tools, Perceiving Messages in Images, in favor of the experimental group in which infographic-based learning activities were applied. There was no significant difference in the sub-dimensions of Giving Importance to Visuality Using Office Software and Identifying Printed Visual Materials. There was no significant difference in the sub-dimensions of Giving Importance to Visuality Using Office Software and Identifying Printed Visual Materials. As a result of the analysis, it was concluded that the infographic-based learning activities applied in the experimental group positively affected the visual literacy competencies of the students.
When the Motivation Level Determination Scale scores of the experimental and control group students were examined, it was found that there was a significant difference in the whole scale and in the Extrinsic Motivation sub-dimension, but there was no significant difference in the Intrinsic Motivation sub-dimension. This finding shows that the infographic-based learning activities applied in the experimental group positively affect the motivation levels of the students. 
When the interviews with the students in the experimental group of the research are examined in the qualitative results obtained from the student and researcher diaries; It was concluded that they used the concepts of "pictures", "colors", "shapes", "knowledge", "texts", "story", "order", "simplicity", "Piktochart" and "Powerpoint". It was found that students mostly included visual elements related to the concept of infographic. When the students' opinions about which elements should be a good infographic are examined, it is seen that the visual elements in the infographics; "images", "colors", "font", "shapes" and "icons"; "title", "article" and "prepared by" content items; from design principles; It has been reached that they stated that there should be "alignment", "simplicity" and "emphasis". When the students were asked what they thought about the use of infographics in the lessons, they said that using infographics in the lessons is useful and at the same time fun, enabling learning, transferring what they have learned and saving time. When the students' views on preparing the infographic were examined, it was found that all of the students liked the infographic preparation. As the reason for this, the majority of the students stated that it is good to learn, engage, have fun and prepare something new. When the students' views on the factors that facilitate the preparation of infographics are examined, most of the students stated that the features of the applications they use (PowerPoint and Piktochart) make it easier to prepare the infographic. In addition, it was concluded that learning to prepare, liking the subject, listening carefully to the lesson and liking the visuals, along with drafting and planning, facilitates the preparation of infographics. Finally, when the students' views on the factors that make it difficult to prepare an infographic, it was found that the majority of the students stated that making arrangements, not finding suitable images and not being able to decide on the design made the design process difficult.
Key Words: Infographic, algorithm development, critical thinking, visual literacy, motivation for the lesson