Kistik fibrozis tanısı olan çocukların ve annelerinin psikiyatrik özellikleri
Psychiatric characteristics of children with diagnosis of cystic fibrosis and their mothers
Yazar: GÜLSER ŞENSES DİNÇ
Danışman: PROF. DR. FATİH ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Anneler = Mothers ; Kistik fibroz = Cystic fibrosis ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Psikiyatrik durum derecelendirme ölçekleri = Psychiatric status rating scales ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Psikososyal uyum = Psychosocial harmony ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışmada, kistik fibrozis (KF) tanılı çocuklar ile farklı bir kronik hastalığa sahip kronik bronşiektazili (KB) çocuklar ve sağlıklı akranları yaşam boyu psikopatoloji varlığı ve psikopatoloji türü açısından karşılaştırılmış ve araştırma grubunda psikopatoloji gelişimi üzerinde etkili olabileceği düşünülen bazı klinik değişkenler incelenmiştir. Çalışmada KF tanısı ile izlenen 7-16 yaş arası 35 çocuk değerlendirilmiştir. KB tanılı 28 çocuk ve herhangi bir tıbbi kronik hastalığı olmayan 40 çocuk ise kontrol gruplarını oluşturmuştur. Araştırma ve kontrol grupları çocukların yaş ve cinsiyetleri ve ailelerin sosyoekonomik-sosyokültürel düzeyleri açısından eşleştirilmiştir. Araştırma kapsamındaki tüm çocuk ve ergenlerle psikiyatrik rahatsızlıkları taramak amacıyla K-SADS (Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children; Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi) kullanılarak klinik görüşme yapılmıştır. Çalışmaya katılan tüm çocuk ve ergenler tarafından Çocuklar için Depresyon Ölçeği, Çocuklar için Durumluk - Sürekli Kaygı Envanteri, Coopersmith Özsaygı Envanteri, Anne Baba Tutum Ölçeği, Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği ve anneleri tarafından Belirti Tarama Listesi, Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği, Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği, Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin anne baba formunu doldurmaları istenmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda, KF'li çocuklarının kontrol gruplarındaki çocuklara göre daha fazla oranda psikiyatrik tanı aldığı görülmüştür. KF'te anksiyete bozuklukları ve depresyon en sık görülen hastalıklardır. Gruplar arasında her bir psikiyatrik tanının görülme oranları incelendiğinde, KF ve KB grubunda tüm tanıların görülme oranları benzerken bu hastalık gruplarında sağlıklı gruba göre depresyon, ayrılık kaygısı bozukluğu ve anksiyete bozuklukları daha yüksek olarak saptanmıştır. KF'nin şiddeti arttıkça depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğunun arttığı gözlenmiştir. Ayrıca ergenlerde daha yüksek oranda depresyon bulunmaktadır. KF ve KB gruplarının toplam özsaygı, genel özsaygı, sosyal özsaygı ve yaşam kalitesi puanları sağlıklı kontrollere göre daha düşük bulunmuştur. KF ve KB grubundaki annelerin Belirti Tarama Listesi'nde genel belirti düzeyi daha yüksek bulunmuştur. KF ve KB'li çocukların annelerinde aşırı koruyuculuk ve sıkı disiplin puanları sağlıklı akranlarından daha yüksektir. KF grubunda, psikopatolojisi olan annelerde uyum bozucu baş etme yollarının kullanımı daha fazla olarak saptanmıştır. Bu çalışmada KF'li çocuklarda annenin ruh sağlığının ve başa çıkma yollarının psikopatoloji gelişimi üzerinde etkili olabileceği bulunmuştur. Ek olarak hastalık şiddetinin, depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğu gibi bazı özgül psikopatolojilerin gelişiminde katkısı olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte kronik ve ölümcül hastalığın ergenlik döneminde depresyon gelişimi için önemli bir risk faktörü olduğu belirlenmiştir. Psikopatoloji gelişiminde önemli olabilecek diğer risk etkenlerinin ve ölümcül hastalığa özgü stres etkenlerinin belirlenmesi için daha geniş örneklemi inceleyen izlem çalışmalarına gereksinim duyulmaktadır.Anahtar Kelimeler: Kistik Fibrozis, psikopatoloji, psikososyal uyum, anne stresi

Abstract:
In this study, children with the diagnosis of Cystic Fibrosis (CF), were compared with control groups of children with Chronic Bronchiectasis (CB) and healthy peers for psychopathology. The variables that contribute to the development of psychopathology were also examined. 35 children aged between 7-16 with a diagnosis of CF and 28 children with CB and 40 healthy children were evaluated. The study and control groups were matched for age, sex and socioeconomic-sociocultural status. All children and adolescents were interviewed using K-SADS (Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School Aged Children). All subjects completed Children's Depression Inventory, State - Trait Anxiety Inventory for Children, Coopersmith Self-Esteem Inventory and Parent Attitude Scale. Parents were asked to complete Pediatric Quality of Life Inventory, Symptom Checklist-90-Revised (SCL-90-R), Parental Attitude Research Instrument (PARI), COPE Inventory and parent form of Pediatric Quality of Life Inventory. Children with CF had more psychiatric disorders compared to control groups. Anxiety disorders and depression were the most common disorders in the CF group. When the frequency of each psychiatric disorder was examined, CF and CB groups were similar but when these two groups were compared with healthy controls, depression, separation anxiety disorder and anxiety disorders were higher among CF and CB groups. As the severity of CF increases, the rate of depression and generalized anxiety disorder increased. Adolescents had higher rate of depression. Total self-esteem, general self-esteem, social self-esteem and quality of life scores were lower for CF and CB groups compared to healthy controls. Mothers of children with CF and CB reported higher general symptom scores at Symptom Checklist (SCL-90-R) and had higher overprotective mothering and strict discipline scores than mothers of healthy children. In CF group mothers with psychopathology had more disadaptive coping strategies. In this study it has been found that maternal mental health and cooping strategies may affect the development of psychopathology on children with CF. Additionally it was shown that severity of illness might contribute to the development of psychopathology like depression and generalized anxiety disorder. Chronic and fatal illnesses were found as an important risk factor for the development of depression among adolescents. In order to determine important risk factors and stress factors specific to fatal disorder for the development of psychopathology, it is necessary to conduct follow-up studies with larger sample size.Key Words: Cystic Fibrosis, psychopathology, psychosocial adaptation, maternal stress.