Matematik öğretmenlerinin denk kesirler konusunun öğretimine ilişkin üstbilişsel bilgilerinin kavramsallaştırılması
Conceptualization of mathematics teachers' metacognitive knowledge about teaching equivalent fractions
Yazar: PINAR KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. İFFET ELİF YETKİN ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Üstbiliş, bilişsel pek çok süreç gibi öğrenme ve öğretim faaliyetlerinin de etkili bir şekilde yerine getirilmesinde önemli bir rol oynar. Öğretim faaliyetleri üzerine yürütülen çalışmalar, üstbilişin iki bileşeninden biri olan öğretmenlerin üstbilişsel deneyimlerine odaklanmış, diğer bileşen olan öğretmenlerin üstbilişsel bilgi yapılarını inceleyen araştırma sayısı daha sınırlı kalmıştır. Bu çalışmada, matematik öğretimi için gerekli üstbilişsel bilgi yapılarını incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda matematik öğretmenlerinin denk kesirler konusunun öğretimi sırasında işe koştuğu üstbilişsel bilgiler tanımlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden yapılandırmacı gömülü teori deseni kullanılmıştır. Çalışmaya teorik örnekleme yoluyla deneyimli ortaokul matematik öğretmenleri katılmış, veriler öğretmenler ile gerçekleştirilen bire bir görüşmeler, ders gözlemleri ve alan notları yoluyla toplanmıştır. Yapılandırmacı gömülü teori gereği veri analizi sürecinde elde edilen veriler ilk kodlamaya, odak kodlamaya ve teorik kodlamaya tabi tutulmuştur. Verilerden elde edilen bulgular doğrultusunda araştırmanın iki alt problemine ilişkin 9 teorik kod oluşturulmuştur. Bu teorik kodların 5'i araştırmanın birinci alt problemi olan matematik öğretmenlerinin denk kesirlerin öğretimi ile ilgili ne bildikleri hakkındaki farkındalıklarına ilişkin bulguları oluşturan, alan bilgisi, öğrenci, amaç, öğretim programı, öğretmen kimliği hakkında üstbilişsel bilgilerdir. Diğer 4 teorik kod ise araştırmanın ikinci alt problemi olan matematik öğretmenlerinin denk kesirlerin öğretimi ile ilgili görevlerini nasıl yerine getirdiği, öğretim karar ve eylemleri hakkındaki farkındalıklarına ilişkin bulguları oluşturan içeriği dönüştürme, sıralama, bağlantı kurma, ölçme ve değerlendirme hakkında üstbilişsel bilgilerdir. Elde edilen teorik kodların, ilk kodlama sürecinde elde edilen kanıtlarından yararlanarak tanımlamaları yapılmıştır. Çalışmada tanımlanan üstbilişsel bilgilerin birbirleriyle ve öğretmen bilgisi modellerinde tanımlanan bilgi boyutları ile ilişkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
This study aimed to examine the metacognitive knowledge structures required for mathematics teaching. The metacognitive knowledge that mathematics teachers use while teaching the subject of equivalent fractions has been defined. Constructivist grounded theory design, one of the qualitative research methods, was used in the study. Experienced middle school mathematics teachers participated in the study through theoretical sampling, and data were collected through one-on-one interviews with teachers, lesson observations and field notes. In accordance with the constructivist grounded theory, the data obtained during the data analysis process was subjected to initial coding, focus coding and theoretical coding. In line with the findings obtained from the data, 9 conceptual categories were created regarding the two sub-problems of the research. 5 of these theoretical codes are metacognitive knowledge about the domain, students, objectives, curriculum, and teacher identity, which constitute the findings regarding the first sub-problem of the study, that is, mathematics teachers' awareness of what they know about teaching equivalent fractions. The other 4 theoretical codes are metacognitive knowledge about content transformation, sequencing, making connections, and assessment and evaluation, which constitute the findings regarding the second sub-problem of the research, that is, how mathematics teachers perform their tasks related to teaching equivalent fractions, and their awareness of instructional decisions and actions. It was observed that the metacognitive knowledge defined in the study was related to each other and to the knowledge dimensions defined in the teacher knowledge models.