65 yaş üstü bireylerde denge bozukluğu ve denge kaybının çeşitli faktörlerle ilişkisi
The relationship of balance disorders and loss of balance with various factors in individuals over 65
Yazar: TÜRKAN CENGİZ KAYHAN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Denge = Equilibrium ; Düşme kazaları = Accidental falls ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Geriatri = Geriatrics ; Postural denge = Postural balance ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
GİRİŞ ve AMAÇ: Demografik değişiklikler nedeniyle dünyada yaşlı nüfus hızla artmaktadır. Yaşlılarda denge bozukluğu sık karşılaşılan, morbidite ve mortalitesi yüksek olan düşme ile sonuçlanabilecek, işlevsel yetersizliğe yol açan önemli bir sağlık sorunudur. Bu çalışmada aile hekimliği kliniklerine herhangi bir nedenle başvuran, denge bozukluğu yakınması olmayan 65 yaş ve üstü bireylerde denge bozukluğu sıklığını tespit etmek, denge bozukluğu ile ilişkili olabilecek faktörleri saptamak amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Prospektif olarak yürütülmüş kesitsel ve tanımlayıcı tipteki araştırmaya S.B.Ü. Haydarpaşa Numune EAH Aile Hekimliği Poliklinikleri'ne 13.08.2020–13.09.2020 tarihleri arasında herhangi bir nedenle başvuran ve dahil edilme kriterlerini karşılayan, 65 yaş ve üstü 163 birey dahil edilmiştir. Katılımcılara; denge bozukluğu ile ilişkili olabilecek faktörleri ve sosyodemografik bilgileri sorgulamak için katılımcı bilgi toplama formu, dengeyi değerlendirmek için Tinetti Denge ve Yürüyüş Skalası (TDYS), beslenme durumunu değerlendirmek için Mini Nütrisyonel Değerlendirme Kısa Formu, uyku kalitesini değerlendirmek için Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve Microsoft Office Excel 2007 programları kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: 65–92 yaş aralığında 163 kişi çalışmaya alınmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 71,07±5,89 olup %51,5'i kadındır, %54,6'sı ilköğretim mezunudur, %81'i evlidir. TDYS puanı ortalaması 24,29±4,01'dir, %33,1'inde denge bozukluğu vardır. Düşme açısından %9,8'i yüksek, %23,3'ü orta risk grubundadır. İleri yaştakilerde (p<0,001), kadınlarda (p=0,007), düşme öyküsü olanlarda (p<0,001), düşme korkusu olanlarda (p<0,001), obezlerde (p=0,029), kronik hastalığı olanlarda (p=0,048), malnütrisyon riskinde olanlarda (p=0,026) ve uyku kalitesi kötü olanlarda (p<0,001) denge bozukluğu daha çok görülmektedir. MNA puanları ile TDYS puanları arasında korelasyon saptanmamıştır. Düzenli fiziksel aktivitede bulunanların TDYS puanları daha yüksek bulunmuştur (p=0,001). İlaç kullananlarla kullanmayanlar arasında TDYS puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olmamakla birlikte, kullanılan ilaç sayısı arttıkça TDYS puanları istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşmektedir (p=0,002).
SONUÇ: Çalışmamızda da saptandığı üzere denge bozukluğu yaşlılarda sık görülen, multifaktöriyel nedenli, düşme ile ilişkili önemli bir sağlık sorunudur. Bu nedenle denge bozukluğunun risk faktörlerini düşmelere sebep olmadan belirlemek ve bu risk faktörlerini minimuma indirmek önemlidir. Dengeyi güçlendirecek egzersiz programları, uyku kalitesinin iyileştirilmesine yönelik yaklaşımlar, nütrisyonel durumun değerlendirilmesi, obezitenin önlenmesi, kronik hastalıkların takibi, kullanılan ilaçların gözden geçirilerek polifarmasinin önüne geçilmesi yaşlılarda denge bozukluğunu önleyebilecek yaklaşımlardır.
Anahtar Kelimeler: denge bozukluğu, düşme, fiziksel aktivite, uyku kalitesi, yaşlı

Abstract:
Aim: The elderly population is rapidly increasing in the world due to demographic changes. Balance disorder in the elderly is a common health problem that can result in falls causing high morbidity, mortality and functional impairment. The aim of this study is to determine the frequency of balance disorders among individuals without a complaint of balance disorder seeking healthcare, aged 65 years of age and above and to determine the factors that may be associated with balance disorder.
Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study that was carried out prospectively, included 163 individuals aged 65 and older who applied to Health Sciences University Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital Family Healthcare Clinics for any reason between 13.08.2020 and 13.09.2020 and who met the inclusion criteria. The following forms were applied to participants with the face-to-face interview method: the participant information collection form was used to question various factors and sociodemographic information that may be associated with impaired balance, the Tinetti Gait and Balance Assesment Tool was used to evaluate balance, the Mini Nutritional Evaluation Short Form (MNA) was used to evaluate nutritional status, and the Pittsburgh Sleep Quality Index was used to evaluate sleep quality. The IBM SPSS Statistics 21.0 and Microsoft Office Excel 2007 programs were used for statistical analyses and calculations. The significance level was accepted as p<0,05.
Results: The study included 163 individuals aged between 65 and 92. The mean age of the participants was 71,07±5,89. Of the participants, 51,5% were women, 54,5% were primary school graduates and 81% were married. The mean Tinetti score was 24,29±4,01 and 33,1% of the participants had balance disorder. In terms of falling, 9,8% of them were in the high risk group while 23,3% were in the moderate risk group. Balance disorder and imbalance was more common among the elderly, females (p=0,007), those with a history of falling (p<0,001), those with a fear of falling (p<0,001), those with obesity (p=0,029), those with chronic diseases (0,048), those who were at risk of malnutrition (p=0,026) and poor sleep quality (p<0,001). No correlation was found between MNA and Tinetti scores. The Tinetti scores of those who joined in physical activities regularly were higher than those who didn't (p=0,001). There was no statistically significant difference between the Tinetti scores of those who used medications and those who did not. However, the Tinetti scores statistically significantly decreased as the number of drugs used increased (p=0,002).
CONCLUSION: As determined in the present study, balance disorder is a common health problem that has multifactorial causes, and is related to falls in the elderly. Therefore, it is important to determine the risk factors of balance disorders before they cause falls and to minimize these risk factors. Exercise programs that will strengthen balance, approaches to improve sleep quality, assessment of nutritional status, prevention of obesity, follow-up of chronic diseases and the prevention of polypharmacy by checking the drugs used are approaches that can prevent balance disorders among the elderly.
Keywords: Balance disorders, falling, physical activity, sleep quality, elderly