0-2 yaş çocukların annelerinin çocukluk çağı aşıları hakkındaki bilgi düzey ve tutumları
Knowledge level and attitudes of mothers of 0-2 year old children about childhood vaccinations
Yazar: MUSTAFA KURT
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anneler = Mothers ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Tutunma = Holding ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
AMAÇ: Aşı karşıtlığının toplumda giderek artması ve pandemiye neden olan yeni bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkması üzerine, bulaşıcı hastalıkları önlemek amacıyla yapılan çocukluk çağı aşıları hakkında 0-2 yaş çocukların annelerinin bilgi ve tutumlarına etki eden faktörleri tespit etmek ve eksikliklerin giderilmesine yardımcı olmaktır.
GEREÇ YÖNTEM: Araştırma etik kurul onamı alındıktan sonra 1 Aralık 2020- 1 Ocak 2021 tarihleri arasında, Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi, Gaziosmanpaşa Hürriyet Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı  Türkçe bilen, 18 yaş üstü, çalışmaya katılmayı kabul eden 0-2 yaş çocuk anneleri alındı. Katılımcılara ilk bölümde sosyo-demografik özellikleri ile ilgili 12 soru, ikinci bölümde aşılar hakkındaki bilgi düzeyini ölçen 10, tutum ile ilgili  14 sorudan oluşan anket yüz yüze veya telefonla görüşme yöntemi ile yapıldı. Bilgi düzeyini ölçen soruların yüzde 70 ve üzerini doğru cevaplayan katılımcıları bilgi düzeyi yeterli olarak kabul edildi. Çalışmanın yapılacağı Eğitim ASM'ye kayıtlı 0-2 yaş çocuk sayısı 465' tir. %95 güven aralığında %5 hata payı ile minimum 211 kişi gerektiği hesaplanan çalışma 211 kişi ile yapıldı.
BULGULAR: 105'i kız, 106'sı erkek çocuğu olan annelerin %42,2'sinin yaşının 20-29 arasında, %52,1'inin 30-39 arasında meslekleri incelendiğinde; %69,2'sinin ev hanımı, eğitim durumları incelendiğinde; %24,6'sının lise, %34,1'inin üniversite  mezunu olduğu gözlenmiştir. Çalışmaya katılan çocukların %41,2'sinin 1. çocuk, %38,4'ünün 2. çocuk olduğu, ailelerin %41,2'sinin 3501-5000 TL arasında olduğu gözlenmiştir. Çalışmaya katılanların %98,1'i  aşının bulaşıcı hastalıklardan korunmak için yapıldığını, Çalışmaya katılanların %100'ü aşıların yan etkisi olarak ateş cevabını verirken olguların %62,6'sı  yeni doğmuş bir bebeğe ilk aşısının doğum sonrası hemen yapıldığını belirtti. Annelerin sadece %67,8'i rutin aşılar öncesi tıbbi olarak yeterince bilgilendirildiğini düşündüğünü belirtmiştir ve olguların %98,1'i çocuğunun aşılarının yaşına uygun olduğunu belirtmiştir. Çalışmaya katılanların %95,7'si özel aşıların olduğunu bildiğini belirtirken; %96 ile rota virüs aşısı en çok bilinen aşı olmuştur. Olguların %53,1'i çocuklarına ücretli aşı yaptırdığını belirtirken, aşı yaptıranların %99,1'i  rota virüs aşısı yaptırdığını belirtmiştir. Ücretli aşı yaptırma ile annenin mesleği, eğitim durumu, çocuğun doğum sırası ve ailenin geliriyle arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır. Ücretli aşı yaptırmayan olguların %39,4'ü yaptıracak maddi güce sahip olmadığı için yaptırmadığını belirtmiştir. Olguların çocukluk çağı aşılarına ilişkin bilgi düzeyi sorularından aldıkları puanlar 45 ile 100 arasında değişmekte olup, ortalama 74,88±11,21 olarak saptanmıştır. Bilgi düzeyinin anne mesleği, eğitim durumu, ailenin toplam geliriyle istatistiksel anlamlı fark bulundu.  Çalışmaya katılanların %98,5'i aşının gerekli olduğunu, olguların %98,6'sı aşılar hakkında bilgiyi doktor/ebe/hemşireden aldığını belirtmiştir yine olguların %10,9'u aşılar ile ilgili olumsuz düşüncelerinin olduğunu ve kaynaklarının %78,3'ü internet olduğunu belirtmiştir. Olguların aşıları yaptırmama/erteleme sebebi olarak %37,1'i pandemi nedeniyle hasta sayılarının azalmasını beklediğini ve sonrasında yaptırdığını belirtmiştir.
SONUÇ: Çalışmamızda annelerin bilgi düzeyinin genel olarak yeterli olduğu gözlemlenmiştir. Aşı ile önlenebilir hastalıkların günümüzde az sayıda görülmesi ya da hiç görülmemesi nedeniyle ebeveynler tarafından bu hastalıkların öneminin unutulmaması, rehavete kapılmalarının engellenmesi amaçlanmalıdır. Annelerin ve sağlık personellerinin aşı hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları geliştirilmelidir. Pandemi sürecinde aşı için yapılan çağrıların bundan sonra da devam ederek aşı yaptırmayan ya da tereddütü olan ailelerin akıllarındaki soru işaretleri giderilerek toplum sağlığı için gönüllü olarak aşılanmalarının yolları aranmalıdır.

Abstract:
AIM: To determine the factors affecting the knowledge and attitudes of the mothers of 0-2 year-old children about childhood vaccinations to prevent infectious diseases, and to help eliminate the deficiencies, as the anti-vaccination is increasing in the society and new infectious diseases that cause pandemics.
MATERIAL-METHODS: After the approval of the research ethics committee, between December 1, 2020 and January 1, 2021, Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu City Hospital, Gaziosmanpaşa Hürriyet Education Family Health Center registered mothers of children over the age of 18 who spoke Turkish and agreed to participate in the study, aged 0-2. In the first part, the participants were interviewed with 12 questions about their socio-demographic characteristics, 10 questions about the level of knowledge about vaccines in the second part, and 14 questions about attitudes. The knowledge level of the participants who answered 70% and above of the questions measuring the level of knowledge correctly was accepted as sufficient. The number of children aged 0-2 registered to the Education FHC is 465. The study, which was calculated to require a minimum of 211 people with a 5% margin of error at a 95% confidence interval, was conducted with 211 people.
RESULTS: When the professions of 42.2% of the mothers with 105 girls and 106 boys are between the ages of 20-29 and 52.1% between 30-39; 69.2% of them are housewives, when their educational status is examined; It was observed that 24.6% of them were high school graduates and 34.1% were university graduates. It was observed that 41.2% of the children participating in the study were the first child, 38.4% were the second child, and 41.2% of the families were between 3501-5000 TL. 98.1% of the participants in the study stated that the vaccine was made to protect against infectious diseases, 100% of the participants in the study responded with fever as a side effect of the vaccines, while 62.6% of the subjects stated that the first vaccine was given to a newborn baby immediately after birth. Only 67.8% of the mothers stated that they were medically informed enough before routine vaccinations, and 98.1% of the cases stated that the vaccines of their children were appropriate for their age. While 95.7% of the participants in the study stated that they knew that there were special vaccines; With 96%, the rotavirus vaccine was the most well-known vaccine. While 53.1% of the cases stated that they had paid vaccines for their children, 99.1% of those who had vaccinated stated that they had the rota virus vaccine. The relationship between paid vaccination and the mother's occupation, educational status, birth order of the child and family income is statistically significant. 39.4% of the cases who did not have paid vaccines stated that they did not have it because they did not have the financial power to do so. The scores the cases got from the questions about the level of knowledge about childhood vaccines ranged from 45 to 100, and the average was found to be 74.88 ± 11.21. A statistically significant difference was found between the level of knowledge and the mother's occupation, education level, and total family income. 98.5% of the participants in the study stated that the vaccine was necessary, 98.6% of the subjects stated that they received information about the vaccines from the doctor / midwife / nurse. ü stated that it was internet. 37.1% of the cases stated that the reason for not having / postponing the vaccines was that they expected the number of patients to decrease due to the pandemic and then had them.
CONCLUSİON:In our study, it was observed that the knowledge level of mothers was generally sufficient. Since there are few or no vaccine-preventable diseases, parents should not forget the importance of these diseases and prevent them from being compromised. The knowledge and attitudes of mothers and healthcare professionals about vaccination should be improved. During the pandemic process, the calls for vaccination should continue from now on and the question marks in the minds of families who do not have vaccination or hesitate should be resolved and ways should be sought for voluntary vaccination for public health.