Türkiye'de finansal istikrarsızlık konusunun Post Keynesyen açıdan analizi
Analysis of financial instability in Turkey from a Post Keynesian perspective
Yazar: EMRE UZUN
Danışman: PROF. DR. BAKİ DEMİREL
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Post Keynesyen-Minskyen finansal istikrarsızlık hipotezine göre kapitalist ekonomiler doğası gereği istikrarsız ve kırılgandır. Kapitalist ekonomilerde, ekonomide yer alan aktörlerin içgüdüsel davranışlarında meydana gelen değişmelerin sonucu olarak ekonomik büyüme dönemlerinde finansal kriz ortaya çıkmaktadır. Hyman Minsky, bize yatırım yapmanın iyi beklentilere sahip olduğu zaman genellikle en yüksek risk alma vaktinin geldiğini göstermektedir.

Ekonomik büyümenin yaşandığı ilk dönemlerde kendi kendinden güç alan ve kendini besleyen iyimserlik sonucunda borçlanma, kar oranlarıyla birlikte yükselmektedir. Borçlanma düzeyinin yükselmesi, artması ile beraber büyümenin ileri dönemlerinde finansal varlıklar finansal yükümlülükleri karşılamakta bir hayli zorluk çekmektedir. Bunun sonucu olarak sistemin içinde veya dışında gelişen olay veya şok, varlık fiyatlarının gelecekteki beklentiler hakkındaki bekleyişleri değiştirmektedir ve böylece finansal kriz tetiklenmektedir.

İstikrarlı ve kurumsal bir yapıda kar fırsatlarının finansal yatırımcılara açık olması, finansal aracıların karlarını maksimum noktaya çekmek için finansal yenilikler yapması ve para otoritelerinin yasal ve yönetsel müdahaleleri, finansal sistemi içinde bulunduğu mevcut sağlam bir yapıdan kırılgan bir yapıya geçmesine neden olmaktadır. 

Finansal istikrarsızlık ekonomik faaliyetleri olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Bu etki zamanla yerini krize bırakmaktadır. Finansal olarak gelişmemiş ve sıkça krize rastlayan bir ekonomide büyüme olumsuz yönde etkilenmektedir. Ekonomik büyümenin yaşandığı ilk dönemlerde kendi kendinden güç alan ve kendini besleyen iyimserlik sonucunda borçlanma, kar oranlarıyla birlikte yükselmektedir. Borçlanma düzeyinin yükselmesi, artması ile beraber büyümenin ileri dönemlerinde finansal varlıklar finansal yükümlülükleri karşılamakta bir hayli zorluk çekmektedir. Bunun sonucu olarak sistemin içinde veya dışında gelişen olay veya şok, varlık fiyatlarının gelecekteki beklentiler hakkındaki bekleyişleri değiştirmektedir ve böylece finansal kriz tetiklenmektedir.

Bu tez, finansal istikrarsızlığın tanımını, nedenlerini ve sonuçlarını derinlemesine inceleyerek, Türkiye'deki finansal krizlerin dinamiklerini açıklamayı amaçlamaktadır. Finansal istikrarsızlık, ekonomik sistemlerin sürdürülebilirliğini tehdit eden bir olgu olarak tanımlanmakta ve Minsky'nin finansal istikrarsızlık hipotezi bu süreçte önemli bir çerçeve sunmaktadır. Minsky'nin teorileri, ekonomik aktörlerin risk alma eğilimleri, finansal davranış biçimleri ve bu davranışların krizlere yol açma mekanizmalarını açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Post Keynesyen, Finansal istikrarsızlık, Kriz, Türkiye krizleri, Minsky

Abstract:
According to the Post Keynesian-Minskyan financial instability hypothesis, capitalist economies are inherently unstable and fragile. In capitalist economies, financial crises occur during periods of economic growth as a result of changes in the instinctive behaviour of the actors in the economy. Hyman Minsky, in fact, shows us that it is usually time to take the highest risk when investing has good prospects.

In the first periods of economic growth, borrowing increases along with profit rates as a result of self-reinforcing and self-feeding optimism. As the level of borrowing rises and increases, financial assets have considerable difficulty in meeting financial liabilities in the later periods of growth. As a result, events or shocks that occur inside or outside the system change expectations about the future prospects of asset prices, thus triggering a financial crisis.

The fact that profit opportunities are open to financial investors in a stable and institutionalised structure, financial intermediaries make financial innovations to maximise their profits, and legal and managerial interventions by monetary authorities cause the financial system to move from its current robust structure to a fragile structure.

Financial instability adversely affects economic activities. This effect is replaced by a crisis in time. In a financially underdeveloped economy that frequently encounters crises, growth is adversely affected. In the early periods of economic growth, borrowing increases along with profit rates as a result of optimism that is self-empowering and self-feeding. As the level of borrowing rises and increases, financial assets have great difficulty in meeting financial liabilities in the later periods of growth. As a result, an event or shock that occurs inside or outside the system changes expectations about the future prospects of asset prices, thus triggering a financial crisis.

This thesis aims to explain the dynamics of financial crises in Turkey by analysing the definition, causes and consequences of financial instability in depth. Financial instability is defined as a phenomenon that threatens the sustainability of economic systems and Minsky's financial instability hypothesis provides an important framework in this process. Minsky's theories explain the risk-taking tendencies of economic actors, their financial behaviours and the mechanisms by which these behaviours lead to crises.

Keywords: Post Keynesian, Financial instability, Crisis, Turkish Crises, Minsky