Matematik öğretmen adaylarının matematiksel okuryazarlık özyeterlikleri, evrensel fen okuryazarlılıkları ve dijital okuryazarlık öz-yeterlilikleri arasındaki ilişki
A study on teacher candidates: The relationship between STEM, literacy perceptions and real performances
Yazar: BÜŞRA GÖÇEMEN
Danışman: PROF. DR. SEVİNÇ MERT UYANGÖR
Balıkesir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; FeTeMM = STEM ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Uluslararası Matematik ve Fen Araştırmasında Eğilimler = Trends in International Mathematics and Science Study ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief

Özet:
Bu çalışmada geleceğe yön verecek olan öğretmen adaylarının matematik okuryazarlık düzeylerinin, matematiksel okuryazarlık öz yeterliklerinin, evrensel fen okuryazarı olma durumlarının ve dijital okuryazarlık öz yeterliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan Matematik Öğretmenliği ve İlköğretim Matematik Öğretmenliği bölümü 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Bu çalışmada "Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlık Öz-yeterliliği Ölçeği", "Evrensel Fen Okuryazarlığı Ölçeği", "Matematik Okuryazarlığı Öz Yeterlik Ölçeği" ve "Matematik Okuryazarlığı Başarı Testi" kullanılmıştır. Uluslararası alanda yapılan PİSA ve TIMSS gibi uygulamalar matematik ve fen alanlarına dikkat çekmektedir. Uzun zamandır literatürde yer alan STEM kavramı fen, matematik ve teknoloji alanlarına odaklanmaktadır. Bir süredir dünyayı etkisi altına alan Covid-19 pandemisi sürecinde eğitimde çeşitli aksaklıklar yaşanmış ve öğretmenlerin alan bilgisinin yanında teknoloji bilgisininde önemli olduğu görülmüştür. Bu çalışma ile öğretmen adaylarının matematik okuryazarı, fen okuryazarı ve dijital okuryazarı bireyler olmalarına dikkat çekilmek istenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmen adaylarının çoğunun orta seviyede bir matematik okuryazarlığına sahiptir. Katılımcıların matematik okuryazarlık özyeterlikleri uygun seviyedededir. Matematiksel okuryazarlık düzeyi ile matematiksel okuryazarlık özyeterliği puanları karşılaştırıldığında aralarında herhangi bir ilişki bulunamamıştır. Öğretmen adaylarının evrensel fen okuryazarlığı testinden aldıkları puanlara incelendiğinde yarısından fazlasının yüksek ve çok yüksek düzeyde puanlar aldığı görülmüştür. Dijital Okuryazarlık Özyeterliliği Ölçeğinden alınan puanlara bakıldığında öğretmen adaylarının ölçekten yüksek puanlar aldığı ve dijital okuryazarlık özyeterliliklerinin yukarı seviyede olduğu görülmüştür. Katılımcıların evrensel fen okuryazarlık ve matematiksel okuryazarlık öz yeterlilikleri arasında pozitif yönlü korelasyon;  evrensel fen okuryazarlığı ile dijital okuryazarlık özyeterliği arasında pozitif yönlü korelasyon; matematiksel okuryazarlık öz yeterliği ile dijital okuryazarlık özyeterliği arasında pozitif yönlü korelasyon bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the mathematics literacy levels, mathematical literacy self-efficacy, universal science literacy status and digital literacy self-efficacy of prospective teachers who will guide the future. The sample of the study was taken from the Department of Mathematics Teaching and Elementary Mathematics Teaching, which is studying at a state university 4. the class consists of students. In this study, "Pre-Service Teachers' Digital Literacy Self-efficacy Scale", "Universal Science Literacy Scale", "Mathematics Literacy Self-Efficacy Scale" and "Mathematics Literacy Achievement Test" will be used. International applications such as PISA and TIMSS draw attention to the fields of mathematics and science. The concept of STEM, which has been in the literature for a long time, focuses on the fields of science, mathematics and technology. During the Covid-19 pandemic that has been affecting the world for some time, there have been various educational failures and it has been seen that technology knowledge is important in addition to teachers' field knowledge. In this study, it was aimed to draw attention to the fact that pre-service teachers are math literate, science literate and digital literate individuals. According to the results obtained from the research, most of the pre-service teachers have a medium level of mathematical literacy. Mathematical literacy self-efficacy of the participants is at an appropriate level. When the mathematical literacy level and mathematical literacy self-efficacy scores were compared, no relationship was found between them. When the scores of the pre-service teachers from the global science literacy test were examined, it was seen that more than half of them got high and very high scores. Considering the scores obtained from the digital literacy self-efficacy scale, it was seen that the pre-service teachers got high scores from the scale and their digital literacy self-efficacy was at a high level. Positive correlation between participants global science literacy and mathematical literacy self-efficacy; positive correlation between global science literacy and digital literacy self-efficacy; a positive correlation was found between mathematical literacy self-efficacy and digital literacy self-efficacy.