Yetişkin Bireylerde Duygusal İştah Durumu ve Yeme Davranışının Beden Algısı ve Uyku Kalitesi Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi
Emotional appetite state and eating behavior examining its effect on body perception and sleep quality in adults
Yazar: ESRA NUR ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. LALE SARİYE AKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beden algısı = Body image ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Uyku = Sleep

Özet:
Bu çalışma, yetişkin bireylerde duygusal iştah durumu ve yeme davranışının beden algısı ve uyku kalitesi üzerindeki etkisinin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Çalışma, Ankara'da yaşayan 20-64 yaş aralığında 245 kadın (%63,8) ve 139 erkek (%36,2) olmak üzere toplam 384 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Bireylerin verileri Duygusal İştah Ölçeği, Hollanda Yeme Davranışı Ölçeği, Beden Algısı Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi kullanılarak hazırlanan anket formu aracılığıyla yüz yüze toplanmıştır. Katılımcıların antropometrik ölçümleri kendi beyanları esas alınarak kaydedilmiştir. Beden kütle indeksi verileri araştırmacı tarafından hesaplanmıştır. Veriler değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerden ve fark testlerinden yararlanılmıştır. Duygusal İştah Ölçeği'ne göre kadın bireylerin toplam (87,92±25,19) ve olumsuz (46,79±19,88) duygusal iştah puanları erkek bireylerin toplam (95,68±31,69) ve olumsuz (53,30±22,34) duygusal iştah puanlarından anlamlı şekilde daha düşük olarak saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin olumsuz duygusal iştah puanlarıyla beden kütle indeksleri karşılaştırıldığında zayıf (36,73±16,72) ve obez (54,30±22,35) gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Beden kütle indeksi arttıkça olumsuz iştah puanının arttığı sonucuna ulaşılmıştır (p<0,05). Hollanda Yeme Davranışı Ölçeği'ne göre erkek bireylerin ve düşük beden kütle indeksine sahip olan bireylerin kısıtlayıcı yeme alt ölçek puanı anlamlı şekilde daha az olarak belirlenmiştir (p<0,05). Beden Algısı Ölçeği'ne göre kadın bireylerin ve yüksek beden kütle indeksine sahip olan bireylerin beden algısı seviyesinin anlamlı bir şekilde daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin duygusal yeme ve dışsal yeme davranışlarıyla beden algısı arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Duygusal iştah durumu ve yeme davranışlarıyla uyku kalitesi arasında ise anlamlı bir ilişki elde edilememiştir (p>0,05). Dengeli ve yeterli beslenme, ideal vücut ağırlığını koruma, duygu durumlarına doğru yanıtlar geliştirme ve beden görünümü yerine beden işlevselliğine odaklanma sonucunda duygu durumları ve beden algısıyla yeme davranışı arasında sağlıklı bir ilişki kurulabilmektedir.

Abstract:
This study was planned to examine the effects of emotional appetite state and eating behavior on body perception and sleep quality in adult individuals. The research was conducted with a total of 384 voluntary participants, including 245 women (63,8%) and 139 men (36,2%) aged 20-64 living in Ankara. The data of individuals were collected face-to-face through a questionnaire form prepared using the Emotional Appetite Scale, Dutch Eating Behavior Questionnaire, Body Image Scale, and Pittsburgh Sleep Quality Index.  Anthropometric measurements of the participants were recorded based on their statements. Body mass index data were calculated by the researcher. Descriptive statistical methods and difference tests were utilized in data evaluation. According to the Emotional Appetite Questionnaire, female individuals' total (87,92±25,19) and negative (46,79±19,88) emotional appetite scores exhibited significantly lower than male individuals' total (95,68±31,69) and negative (53,30±22,34) scores (p<0,05). Belong to individuals negative emotional appetite scores and body mass indexes were compared, the founded difference between the underweight group (36,73±16,72) and obese group (54,30±22,35) difference to be statistically significant (p<0,05). It was concluded that the negative appetite score increased as the body mass index increased (p<0,05). According to the Dutch Eating Behavior Questionnaire, the restrictive eating subscale scores among male individuals and individuals with low body mass index were determined to be significantly lower (p<0,05). According to the Body Perception Scale, the body perception levels of female individuals and individuals with a high body mass index were found to be significantly lower (p<0,05). A significant negative relationship was identified between individuals' emotional and external eating behaviors and body perception (p<0,05).  No significant relationship was found between "emotional appetite state and eating behaviors" and sleep quality (p>0,05). A healthy relationship can be established between emotional states and body perception with eating behavior by eating a balanced and adequate diet, maintaining ideal body weight, developing correct responses to emotional situations, and focusing on body functionality rather than body appearance.