Ortaokul öğrencilerinin "ortak miras" kavramına ilişkin metaforik algıları
Metaphorical perceptions of secondary school students regarding the concept of "common heritage"
Yazar: FADİMANA RABİA BÜYÜKDİKMEN
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA CEVRİYE ÖZKARAL
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin "ortak miras" kavramına ilişkin algılarını metaforlar aracılığıyla tespit etmektir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nitel araştırma desenlerinden olgu bilim (fenomenoloji) kullanılmıştır. Araştırma Konya ilinde bulunan 5 ortaokulda, 2021-2022 eğitim öğretim yılında 6. ve 7. sınıflarda öğrenim gören 296 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırma ile ilgili verileri toplamak amacıyla birinci kısmı öğrencilerin  cinsiyet bilgilerini, ikinci kısmı "Ortak miras …..… gibidir, çünkü ……." cümlesini içeren bir form kullanılmıştır. Toplanan veriler anlamlı ve sistematik yapılara dönüştürülmek üzere 'içerik analizi' işlemlerine tabi tutulmuştur.
Araştırma verilerinin analizleri sonucunda, öğrencilerinin ortak miras kavramını 136 yakın metafor ile açıkladıkları tespit edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin ortak miras kavramını açıklamak için, en çok kitap, hazine ağaç, ip, su, zaman, zincir, altın, güneş, ışık, elmas, bilgi, bina, deniz, dünya, gen, kumbara, telefon, yemek, anne-baba, arkadaş, ay, bağ, birleştirici, dağ, emek, fener, göl, internet, kalem, kültür, merdiven, para, akarsu, anı, antika, ayna, değer, flash bellek, hediye, köprü, mücevher, öğretmen, resim, tarihi eser, teknoloji, uzay ve yol metaforlarını kullandıkları tespit edilmiştir.
Öğrenciler tarafından ifade edilen metaforların ortak özellikleri göz önünde bulundurularak 20 farklı kategori oluşturulmuştur. Buna göre, 'Geçmiş ve gelecek bağlantısı açısından ortak miras' kategorisi37, 'öğreticilik açısından ortak miras' kategorisi 37, 'değerlilik açısından ortak miras' kategorisi 32, 'birikerek/çoğalarak ilerleme bakımından ortak miras' kategorisi 30, 'nesilden nesile aktarım açısından ortak miras' 22,'yol göstericilik açısından ortak miras' 18,'süreklilik açısından ortak miras' 16,'evrensellik açısından ortak miras' 16, 'birleştiricilik açısından ortak miras' 15, 'kalıcılık bakımından ortak miras' 14, 'gelişme gösterme açısından ortak miras' 11, 'paylaşımcılık açısından ortak miras' 11,'fayda sağlama açısından ortak miras' 10, 'emeksellik açısından ortak miras' 6, 'önemlilik açısından ortak miras' 5, 'kapsayıcılık açısından ortak miras' 5, 'aşamalılık bakımından ortak miras' 5, 'tamamlayıcılık açısından ortak miras' 4'kolaylaştırıclık açısından ortak miras' 2 metafor içermektedir.
Çalışmada son olarak, öğrencilerinin ortak miras kavramını açıklamak geliştirdikleri metaforlar kategorilerinin öğrencilerin cinsiyetlerine göre nasıl farklılaştığı incelenmiş ve kategorilere göre bazı farklılıklar ortaya çıktığı belirlenmiştir.
Çalışmada, öğrencilerin ortak miras kavramına ilişkin metaforları daha çok somut ya da nesnel olgu veya kavramlarla ifade ettikleri görülmüştür. Örneğin, şiir, roman vb. edebi ve soyut kavramlar çok daha az kullanılmıştır. Bu doğrultuda, ortaokul ders içeriklerinde öğrencilerin soyut ve edebi kavramları geliştirebilmelerine yönelik iyileştirmeler yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to determine secondary school students' perceptions of the concept of "common heritage" through metaphors. Qualitative research method was used in this study. Phenomenology, one of the qualitative research designs, was used. The research was carried out with 296 students studying in 6th and 7th grades in the 2021-2022 academic year in 5 secondary schools in Konya. In order to collect the data related to the research, the first part is the gender information of the students, the second part is "Common heritage is like …..… because ……." A form containing the sentence was used. The collected data were subjected to 'content analysis' processes to transform them into meaningful and systematic structures.
As a result of the analysis of the research data, it was determined that the students explained the concept of common heritage with 136 close metaphors. According to the results of the analysis, the students mostly used books, treasure tree, rope, water, time, chain, gold, sun, light, diamond, knowledge, building, sea, world, gene, piggy bank, telephone, food, etc. to explain the concept of common heritage. parent, friend, moon, bond, connective, mountain, labor, lantern, lake, internet, pen, culture, ladder, money, stream, memory, antique, mirror, value, flash memory, gift, bridge, jewellery, teacher It has been determined that they use the metaphors of painting, historical artifacts, technology, space and road..
Considering the common features of the metaphors expressed by the students, 20 different categories were created. Accordingly, the category 'common heritage in terms of past and future connection'37, 'common heritage in terms of teaching' 37, 'common heritage in terms of value' category 32, 'common heritage in terms of progress by accumulation' 30, 'common heritage in terms of transmission from generation to generation'. heritage' 22, 'common heritage in terms of guiding' 18, 'common heritage in terms of continuity' 16, 'common heritage in terms of universality' 16, 'common heritage in terms of unity' 15, 'common heritage in terms of permanence' 14, 'common heritage in terms of development' 14, 'common heritage in terms of development' 16 'inheritance' 11, 'common heritage in terms of sharing' 11, 'common heritage in terms of utility' 10, 'common heritage in terms of labor' 6, 'common heritage in terms of significance' 5, 'common heritage in inclusiveness' 5, 'common heritage in gradualism' ' 5, 'common heritage in terms of complementarity' 4 'common heritage in terms of facilitation' contains 2 metaphors.
Finally, in the study, it was examined how the categories of metaphors developed by the students to explain the concept of common heritage differ according to the genders of the students and it was determined that some differences emerged according to the categories.
In the study, it was seen that the students mostly expressed the metaphors related to the concept of common heritage with concrete or objective facts or concepts. For example, poetry, novels, etc. Literary and abstract concepts were used much less frequently. In this direction, it is suggested that improvements should be made in secondary school course content so that students can develop abstract and literary concepts.