Realist kuram kapsamında Suriye krizindeki Rusya-İran işbirliğinin analizi
Analysis of Russia-Iran cooperation in the Syrian crisis within the framework of realist theory
Yazar: SANAZ YOUSEFI MOGHADAM
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN ERKAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Kendi içindeki büyük tartışmalara rağmen realist kuram uluslararası ilişkiler disiplininde başat teorik çerçeve olarak yerini korumaya devam etmektedir. Aktör olarak devleti merkezine oturtan bu kuram disiplinde farklı analiz düzeylerinde açıklayıcı teoriler sunmakta ve uluslararası ilişkileri anlamakta halen en yaygın şekilde başvurulan zemini oluşturmaktadır. Rusya-İran ilişkilerini hem genel olarak tüm kritik süreçlerde hem de özel olarak Suriye krizi bağlamında incelemek bakımından bu çalışma realist kuramı temel referans noktası ve zemini olarak kabul etmektedir. 

Bu bağlamda, sözkonusu çalışma Suriye krizinde Rusya-İran işbirliğini irdelemektedir. Başlangıçta, çatışmacı ve rekabetçi bir zeminde devam eden iki devlet ilişkileri somut anlamda Suriye krizinde işbirliğini kapsayan bir zemine kaymıştır. Rusya-İran ilişkilerinde Suriye krizinde gelişen bu işbirliği iki devlet arasında diğer ihtilaf konularını perdeleyen bir çerçeveye oturmuştur. 

Anılan çalışma iki devletin Suriye krizinde ortaya koymaya başladıkları ortak tutum ve işbirliğinin devletler arasındaki güç dağılımının (distribution of power) değişimi ile yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Diğer yandan, ortak tehdit algılamaları ve izolasyon ve yaptırımlara karşı ortak güvenlik arayışının iki devlet ilişkilerini belirlemede en etkili dinamik olduğunu vurgulamaktadır. Bu yönüyle sistemik açıklamalarıyla ön plana çıkan ve güç dağılımı ile güvenlik arayışını önceleyen neorealist yaklaşımın Suriye krizinde iki devlet arasında gelişen işbirliğinin açıklanmasında en uygun teorik çerçeve olduğunun altı çizilmektedir. 

Yukarıda bahsekonu sonuçlar ortaya konulurken Rusya-İran ilişkileri tarihi süreç içinde başlangıcından günümüze kadar kapsamlı olarak ele alınmaktadır.

Abstract:
Despite its significant internal debates, realist theory continues to maintain its position as the dominant theoretical framework in the discipline of international relations. This theory, which places the state at the center as the primary actor, offers explanatory theories at various levels of analysis within the discipline and remains the most commonly used framework for understanding international relations. In examining Russia-Iran relations both generally across all critical processes and specifically in the context of the Syrian crisis, this study adopts realist theory as its primary reference point and framework.

In this context, the study explores the Russia-Iran cooperation in the Syrian crisis. Initially, bilateral relations between the two countries, which continued on a confrontational and competitive basis, shifted to a cooperation-based framework in the context of the Syrian crisis. The Russia-Iran relationship has established a framework in the Syrian crisis that prioritizes cooperation due to security concerns and masks other points of conflict.

The study reveals that the joint stance and cooperation that the two countries have begun to demonstrate in the Syrian crisis are closely related to the changes in the distribution of power between states. On the other hand, it emphasizes that the shared perception of threats and the mutual search for security against isolation and sanctions are the most influential dynamics in determining the relations between the two states. In this respect, the study highlights that the neorealist approach, which stands out with its systemic explanations and prioritizes the distribution of power and security concerns, is the most appropriate theoretical framework for explaining the cooperation developed at Syrian crisis  between the two states.

As these results are presented, Russia-Iran relations are comprehensively reviewed from their inception to the present day.