Erken çocukluk döneminde sosyal-bilişsel beceriler: Çocuğun performansı ve ebeveyn raporunun kıyaslanarak incelenmesi
Social-cognitive skills in early childhood: Comparing the child's performance and parent report
Yazar: YAREN KÜBRA KARAASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA CANSU PALA DEDEOĞLU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Gelişim psikolojisi = Development psychology

Özet:
Erken çocukluk dönemi sosyal-bilişsel becerilerin geliştiği kritik bir dönemdir. Bu dönemde çocukların gelişen becerileri ölçülürken, çocuklarla uygulanan testler kadar çeşitli ölçeklerden faydalanılarak ebeveynden de bilgi alınmaktadır. Sosyal-bilişsel becerilerin ölçümüne ilişkin alanyazını incelendiğinde, ebeveyn raporları ile çocukların performansları arasında tutarsızlıkların olduğu görülmüştür. Yapılan bu araştırmada 4-6 yaş arasındaki çocukların sosyal-bilişsel (yürütücü işlev, zihin kuramı ve duygu düzenleme) beceri performansları ile ebeveynlerin bildirdiği sosyal-bilişsel beceri raporları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, İzmir ilinde farklı anaokullarına devam eden 205 çocuk ve ebeveyninden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Dönemi Yönetici İşlevler Ebeveyn Formu, Çocuklarda Sosyal Anlayış Ölçeği ve Duygu Ayarlama Ölçeği kullanılmıştır. Çocukların sosyal-bilişsel beceri performansları için ise, Gece-Gündüz Görevi, Boyut Değiştirerek Kart Eşleme Görevi, İleri ve Geri Sayım, Corsi Blok Testi, Beklenmedik Yer, Beklenmedik İçerik ve Görünüş Gerçeklik Görevi ve Hediye Bekleme Görevi uygulanmıştır. Yapılan ilk analizler sonucunda, çocukların sosyal-bilişsel beceri performanslarında sadece hediye bekleme görevinde yaşa bağlı farklılıklar olduğu ve çocukların yaşı büyüdükçe duygu düzenleme becerisinin arttığı görülmüştür. Ebeveyn raporu ve çocuk performansı karşılaştırıldığında ise, çocukların performanslarının ebeveynlerin bildirdiği çalışma belleği ve duygu düzenleme becerileri ile ilişkili olmadığı; ancak ebeveynin bildirdiği ketleyici kontrol becerisi ile çocukların görünüş-gerçeklik görevindeki performansları arasında ilişki olduğu görülmüştür. Yapılan regresyon analizleri sonucunda ise, çocukların görünüş-gerçeklik puanlarının ebeveynin bildirdiği ketleme puanını yordadığı görülmüştür.  Araştırmanın sonuçları, ebeveynlerden alınan bilgiler ile çocukların performansları arasında tutarsızlıklar olduğunu destekler niteliktedir. Sonuçlar, erken çocukluk döneminde gelişen beceriler hakkında bilgi alırken çocuğun performansına dayalı bilgi kaynaklarına ve çoklu yönteme başvurmanın önemine dikkat çekmektedir.

Abstract:
Early childhood is a critical period for the development of social-cognitive abilities. The measurement and the development of these abilities are so intertwined and dependent on whether the information is obtained from young children themselves or their parent. The scales that are use for parental reports whereas there are many tasks in employ as well for children's performance. There is an ongoing debate in debate the literature on the subject suggests that there might be inconsistencies between parent reports and children's performances. This study examined the relationship between the social-cognitive (executive function theory of mind and emotion regulation) performances of children aged 4-6 and the parental reports on the same constructs by using prominent examples of the measurement in the literature. Demographic Information Form, Childhood Executive Function Inventory, Social Understanding Scale in Children, and Emotion Regulation Scale were used in this study. For children's social-cognitive skill performances, Day-Night Task, Dimensional Change Card Sort Test, Digit Span Test, Corsi Block Test, Unexpected Place, Unexpected Content and Appearance Reality Task, and Gift Expectation Task were applied. The preliminary analysis showed that there was no gender effects on, children's social-cognitive any performances. However, there was an age effect on the gift expectation task of emotion regulation. Moreover, there was no relationship between working memory and emotion regulation skills reported by parents and children's performance, inhibitory control skills reported by parents were found to be related to children's appearance reality skill performance. As a result of the regression analyses, it was seen that the children's appearance-reality scores predicted the inhibition score reported by the parents. The result of the research support that there are inconsistencies between the information received form parents and children's performances. The results contribute to the importance of using more information sources and multiple methods obtaining information about the skills that develop in early childhood.