Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı olan bireylerde fruktoz tüketiminin değerlendirilmesi
Evaluation of fructose consumption in individuals with non-alcoholic fatty liver disease
Yazar: ALİYE KUYUMCU
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE AKAL YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Fruktoz = Fructose ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Mısır şurubu = Corn syrup ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Kuyumcu A., Nonalkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı Olan Bireylerde Fruktoz Tüketiminin Değerlendirilmesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Diyetetik Programı, Bilim Uzmanlığı Tezi, Ankara, 2014. Bu çalışma,  nonalkolik yağlı karaciğer hastalığına (NAYKH) sahip bireylerin fruktozdan zengin besin  tüketim düzeyini  belirlemek ve bu düzeyin biyokimyasal parametreler ile antropometrik ölçümlerle olası ilişkisini saptamak amacıyla yürütülmüştür. Çalışmaya, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi gastroenteroloji polikliniğine başvuran ve batın ultrasonografi tetkiklerinde farklı derecelerde [grade 1 (hafif), grade 2 (orta derecede), grade 3 (şiddetli)] yağlanma tespit edilen 19-65 yaş arası 45 birey ve tetkiklerinde yağlanma saptanmamış olan 15 birey katılmıştır. Fruktozdan zengin besin tüketim sıklığı formu ve 24 saatlik besin tüketim kaydı araştırmacı tarafından katılımcılara uygulanmıştır. Bireylerin biyokimyasal bulguları, antropometrik ölçümleri ve fiziksel aktivite durumları değerlendirilmiştir. Yağlanma görülmeyen grubun yaş ortalaması 34±9.2 yıl, yağlanma görülen gruplardaki bireylerin yaş ortalaması ise 47±11.2 yıldır (p=0.009). Tüm gruplarda antropometrik ölçümler (BKİ, bel çevresi, bel/kalça oranı ) yağlanma derecelerinin artışıyla birlikte artmıştır ve istatistiksel açıdan önemlidir (p<0.001). Grade 2 ve grade 3 gruplarında, ürik asit düzeyleri referans sınırlardan yüksektir (p<0.001). LDL düzeyleri, yağlanma görülen tüm gruplarda normal sınırdan yüksektir (p=0.130). ALT düzeyi grade 2 ve grade 3 grubunda yüksek bulurken, AST düzeyi ise grade 3 grubunda en yüksektir (p<0.001). Yağlanma görülen gruplarda insülin direnci (HOMA-IR≥2.2) gözlenmiş ve gruplar arasındaki bu farklılık önemlidir (p=0.033). Fiziksel aktivite düzeyinde, gruplar arasında önemli bir fark yoktur (p=0.099). Alkolsüz gazlı içecek türlerinin ( gazoz ve kolalı içecek vb.) günlük tüketim ortalamaları grade 0 (8.7±5.7ml) grubunda en az,  grade 3 (291±335.55 ml) grubunda ise en fazla olarak bildirilmiştir (p=0.001). Yağlanma derecelerine göre bireylerin besinlerle aldıkları fruktoz miktarları;  yağlanma görülmeyen grupta en düşük, grade 2 ve grade 3 grubunda benzer miktarlarda ve diğer gruplara göre yüksektir (p<0.001). Bireylerin günlük diyetleriyle aldıkları sükrozdan gelen enerji düzeyi ise grade 2 ve grade 3 grubunda yüksek bulunmuştur (p<0.001). Bireylerin fruktoz tüketimleri ile çeşitli değişkenler arasındaki ilişkiye bakıldığında **BKİ , **bel çevresi , *bel/kalça oranı , *total kolesterol, **ürik asit , **ALT , *AST, **ALP, **çikolata tüketim miktarı, **hazır meyve suyu, *kolalı içecek ile fruktoz tüketimi arasında önemli pozitif bir ilişki belirlenmiştir (*p<0.05,**p<0.01). Yağlanma derecesi ile de fruktoz tüketimi arasında kuvvetli düzeyde ilişki saptanmıştır (r=0.979). Sonuç olarak, besinlerle alınan fruktozun aşırı tüketimi başta alkolik olmayan karaciğer yağlanması olmak üzere obezite, tip 2 diyabet, kalp damar hastalıkları, metabolik sendrom, hipertansiyon gibi hastalıklar için risk oluşturabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Fruktozun, günlük diyette tüketimi doğal kaynaklardan sağlanmalı ve aşırı tüketiminden kaçınılmalıdır.

Abstract:
Kuyumcu A., Evaluation of Fructose Consumption in Individuals with Non-Alcoholic Fatty Liver Disease, Hacettepe University, Health Science Institute, MSc Thesis in Dietetics, Ankara, 2014. This study was conducted to determine the level of fructose-rich foods consumption and  evaluate a possible relationship between fructose intake and biochemical parameters in blood, anthropometric measurements in individuals who had non-alcoholic fatty liver disease. In this study,  in varying degrees [grade1 (mild), grade 2 (moderate), grade 3 (severe)] steatosis detected 19 to 65 years old 45 individuals by abdominal ultrasonography examinations and 15 health individuals who were followed in Ankara Numune Education and Research Hospital Gastroenterology Clinic were included. Fructose-rich food frequency questionnaire and 24-hour dietary record forms were administered to volunteers by the researcher. The individuals' biochemical findings, anthropometric measurements and physical activity status were evaluated. The mean age of the healty subjects was 34 ± 9.2 years, while the mean age of the patients with NAFLD was 47 ± 11.2 years (p= 0.009). In all groups, anthropometric measurements (BMI, waist circumference, waist/hip ratio) increased with the increase in degree of hepatosteatosis and was statistically significant  (p<0.001). Uric acid levels in grade 2 and grade 3 groups were higher than the reference limits (p<0.001). LDL levels in patients with NAFLD were higher than normal limits in all groups (p=0.130). ALT levels were higher in grade 2 and grade 3 groups, while AST levels were highest in grade 3 groups (p<0.001). Insulin resistance (HOMA-IR≥2.2)  were observed in patients with NAFLD (p=0.033). Physical activity levels were not a significant difference among groups (p=0.099). The average daily consumption of carbonated soft drinks was least in grade 0 groups (8.7±5.7 ml), while it was the highest over-consumption in grade 3 groups (291±335.55 ml) (p=0.001). Fructose quantity which received food according to the degree of hepatosteatosis was the lowest in healty groups (grade 0), while in similar amounts and compared to other groups were higher in grade 2 and grade 3 groups (p<0.001). The energy level of sucrose in individuals with their daily diet were higher in grade 2 and grade 3 groups (p<0.001). Fructose consumption in individuals with relationships between variables regarding ** BMI ** waist circumference, * waist / hip ratio, * total cholesterol, ** uric acid, ** ALT, * AST, ** ALP, ** chocolate consumption, **fruit juice, *carbonated soft drinks was determined significant positive correlation (*p<0.05, ** p<0.01). There was significant positive correlations between the degree of hepatosteatosis and fructose consumption (r=0.979). As a result, the excessive consumption of fructose might be a cause of risk particularly non-alcoholic fatty liver disease, including obesity, type 2 diabetes, cardiovascular disease, metabolic syndrome, hypertension. Thus, daily dietary fructose intake should be supplied from natural resources.