Libya'da arpa üretiminin ekonomik analizi
Economic analysis of barley production in Libya
Yazar: ADIM AHMAD SEEDI BARKAH
Danışman: PROF. DR. HASAN VURAL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Son yıllarda meydana gelen ekonomik krizler, savaşlar ve iklim değişikliği dünyada birçok ülke gıda güvencesizliğine sebep olmuştur. Bu durum Libya nüfusunun %10'unu insani yardıma muhtaç hale getirmiştir. Bu nedenle, Libya'nın tahıl tüketiminin büyük ölçüde ithalata bağımlı olduğu ve ülke ekonomisinde çok önemli bir yere sahip olduğu görülmektedir. Arpa özellikle güney Libya Fizan bölgesinde en fazla yetiştirilen bitkidir. Çünkü Libya'nın yaşadığı kuraklık koşulları göz önüne alındığında arpanın diğer tahıl ürünlerine göre daha iyi bir seçim olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma, arpa üretimini etkileyen en önemli faktörler, Ubari ili örnek alınarak arpa üretiminin durumu ve pazarlama sorunları ve Libya'da arpa üretiminin gelişmesi, bazı değişkenlerin analiziyle 2004-2022 tarihleri arasında incelenmiştir. Bu amaca yönelik olarak Ubari ilindeki arpa üretimi yapan 80 çiftçiyle yüz yüze anketlerin verileri ki-kare testi ve basit regresyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Araştırma sonuçlarında çiftçilerin %93,8'inin erkek ve eğitim düzeyleri genellikle düşük olup,  %28,8'i okuryazar seviyesindedir. Arpa ekim alanlarını belirleyen en önemli faktörlerin sulama sistemi (%25) ve üretim maliyetleri (%21,5) olduğu tespit edilmiştir. Arpa üretimini engelleyen en önemli faktörlerin arasında satış fiyatların düşüşü(%23) olduğu belirlenmiştir. Pazarlama sürecinde ise çiftçilerin %81,3'ünün sorun yaşadığı belirtilmiştir.  Arazi büyüklüğü ortalama 12,75 hektar olup, arpa üretimi ortalaması 1,20 ton/hektardır. 2004-2022 yılları arasında arpa üretimi ve tarım alanında azalma, İthalatta ise artış gözlemlenmiştir. Arpa üretim alanlarının genişletilmesi ve modern tarım tekniklerinin teşvik edilmesi, Libya'nın gıda güvencesini artırabilir. Tarım kooperatiflerinin desteklenmesi ve çiftçilere yönelik eğitim programları düzenlenmesi, Libya'nın kendi arpa ihtiyacını karşılamasına, tarım sektörünün büyümesine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Arpa, Libya, Üretim, Ubari, Ekonomik analizi.

Abstract:
In recent years, economic crises, wars, and climate change have led to food insecurity in many countries globally. 10% of the population of Libya needs humanitarian aid because Libya is heavily dependent on imports for grain consumption. Barley is the most cultivated cereal crop in Libya because barley is resistant to harsh conditions considering the drought conditions Libya is experiencing. This research was conducted to determine the most important factors affecting barley production, to know the status of barley production, and marketing problems, and to analyze some variables by taking Ubari province as an example. It also examined the development of barley production in Libya between 2004 and 2022. For this purpose, questionnaires of 80 farmers engaged in barley production in Ubari province were evaluated using chi-square, t-test, and simple regression analysis. 
In the results, it was determined that 93.8% of the education level of farmers is generally low and 28.8% of them are literate. The most important factors determining barley cultivation areas were irrigation system 25%, and production costs 21.5%. The most important factor preventing barley production was the decrease in sales prices by 23%. 81.3% was the marketing process. The average land size is 12.75 hectares and the average barley production is 1,20 tons/hectare. Between 2004 and 2022, there is a decrease in barley production and agricultural area and an increase in imports. Expanding barley production areas and promoting modern agricultural techniques can improve Libya's food security. Supporting agricultural cooperatives and organizing training programs will help Libya meet its own barley needs and reach a self-sufficient level.

Key words: Barley, Libya, Production, Ubari, Economic analysis