Kars ili ve çevresindeki manevi halk inançlarının dinler tarihi açısından değerlendirilmesi
History of religions science department the evaluation of i̇ncorporeal folk cults in Kars province and i̇ts round in terms of history of religions
Yazar: İSHAK İŞÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAMZA ÜZÜM
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Dinler tarihi = History of religions ; Doğum = Delivery ; Efsaneler = Mythologies ; Eski Türk inançları = Old Turkish beliefs ; Evlilik = Marriage ; Halk bilimi = Folklore ; Halk inançları = Public beliefs ; Kars = Kars ; Sünnet = Circumcision ; Ölüm = Death

Özet:
"Kars İli ve Çevresindeki Manevi Halk İnançlarının Dinler Tarihi açısından Değerlendirilmesi" adlı tezimiz, incelediğimiz bölgenin manevi halk inanışlarıdır.
Bu çalışmayı yapmaktaki amacımız bölgede yaşayan halkın yaşattığı manevi inançları incelemek ve Dinler Tarihi açısından değerlendirmesini yapmaktır. Araştırmamız giriş bölümü hariç üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Kars İli'nin tarihi, coğrafi, sosyal ve kültürel yapısı verilmiştir. Birinci bölümde yörede yaşatılan halk inanışları doğum, evlenme, ölüm, sünnet, efsaneler, ikinci bölümde kabir ziyaretleri ile ilgili manevi halk inanışları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise yaşatılan halk inançlarına Dinler Tarihi ve Din Fenomenolojisi açısından değerlendirme yapılmıştır. Kars'ta İslam inancıyla birlikte birçok manevi halk inancı yaşamaktadır. Bu inançlar eski Türk inançlarının bir devamı niteliğindedir. Örneğin; ölüler için uygulanan aş dökmek, helva kavurmak Gök Tanrı/Ulu Tanrı ve Hun dönemine ait eski Türk inançlarıdır. Yas tutanların elbiselerini ters giymeleri, karalar bağlamaları, saç-baş yolarak ağlamalarının izlerine Manas Destanı'nda rastlanmaktadır. Kesik baş motifli efsaneler de, Türklerin yaşadığı hemen her yerde karşımıza çıkmaktadır. Kars'taki Celal Baba örneği, Kosova'da Gül Baba, Erzurum'da Abdurrahman Gazi, Ankara'da Hüseyin Gazi şeklinde, başı kesildiği halde savaşmaya devam eden kahramanlık örnekleridir.

ANAHTAR KELİMELER: Kars, Halk inançları, doğum, evlenme, ölüm, efsane, ziyaret

Abstract:
Our thesis named 'The Evaluation of İncorporeal Folk Cults in Kars Province and İts Round in terms of history of religions' is the incorporeal folk cults of region which we studied.
Our purpose in this study is to examine incorporeal folks which local community kept alive and to evaluate in terms of history of religions. Our study consists of three parts except introduction. İn the first part, folk cults which are kept alive in the region; birth, marriage,  death, circumcision,  Legends and in the second part, incorporeal folk beliefs related with grave calls. İn the third part, an evaluation of folk cults which are kept alive has been done in terms of history of religions and religion phenomenology. Many incorporeal folk cults have lived in Kars with İslam faith. These beliefs are like a quality of predecessor Turk cults. For example; making meal and blighting halva are predecessor Turk cults belong to Sky God-God the Lord and Hun periods. İt is possible to encounter the traces in  epic of manas of wearing clothes unfavorable, wearing mourning, tearing their hair out of the people who mourn. And also cut head legends seem in every places where Turks have lived. Celal baba in Kars, Gül Baba in Kosovo, Abdurrahman Gazi in Erzurum and Hüseyin Gazi in Ankara have continued to fight even if their heads were cut and they have been the most beautiful samples of this legend.
Keywords: Kars, folk beliefs, birth, marriage, death, legend, visit.