Erzurum ve çevresinde alpin vejetasyonunda yer alan bazı bitkilerin peyzaj mimarlığı çalışmalarında kullanım olanakları üzerinde bir araştırma
A research on use potential of some alpine plants in Erzurum and its surroundings in respect of landscape architecture studies
Yazar: FARİS KARAHAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. HASAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Alpin = Alpine ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Erzurum = Erzurum

Özet:
ÖZET Peyzaj planlamanın ana materyalini doğal bitkiler oluşturmaktadır. Ancak, Doğu Anadolu Bölgesinde ve özellikle Erzurum kentinde peyzaj düzenlemelerinde ekstrem iklim şartlan nedeniyle odunsu çalı ve ağaç türlerinin birçoğu kullanılamamaktadır. Erzurum yöresinde doğal olarak yetişen otsu bitkiler ise şimdiye kadar yeşil örtü oluşturmada yeterince kullanılmamıştır. Bu araştırma, Erzurum ve yakın çevresinde 1750-3176 m'ler arasında 15 farklı alan ve bu alanlar üzerindeki çeşitli yetişme ortamlarında 1997 ve 1998 yılları vejetasyon periyotlarında gerçekleştirilmiştir. Araştırma alanı Doğu Anadolu Bölgesi'nin yüksek ova ve dağlarını içerisine almaktadır. Araştırma alanında bulunan bitki türlerinin çoğunluğunu Irano-Turanian floristik bölge bitkileri oluşturur. Bu araştırma ile yörenin doğal otsu bitki potansiyelinin korunarak kullanıma sunulması amaçlanmıştır. Alpin bitkilerin yayılışları ve yetişme ortamları yerinde gözlemlerle beraber Braun- Blaunquet (1932)'nin transekt (hat) ve floristik analiz yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Araştırma alanı alpin ve subalpin bitkiler yönünden zengin bir potansiyele sahiptir. Yapılan çalışma sonucunda 32 familyaya ait 166 bitki türü için peyzaj mimarlığında kullanım olanakları değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda bu bitkilerin % 8.5'inin tek yıllık, % 6'sının iki yıllık, % 85.5'inin çok yıllık; % 15.3'ünün therophyt, % 48'inin hemicrophytophyt, % 23'ünün chameophyt, % 12.3'ünün geophyt ve % 1.4'ünün phanerophyt bitki türleri olduğu belirlenmiştir. 166 bitki türünün % 22.3 'ü endemik olup, endemiklerin % 51.35'i nadir ve tehdit altında, % 48.65'i tehdit altında değildir. Değerlendirme ile bitkilerin 14'ünün su bahçelerinde, 20'sinin çatı ve teras bahçelerinde, 34'ünün peyzaj onarım çalışmalarında, 32'sinin kaya ve kuru duvar bahçelerinde, 42 'sinin karayolu ve otoyol şev stabilizasyonunda, 41 'inin yerörtücü olarak, 45 'inin ise çiçek parterleri ve bitki kasalarında kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
11 SUMMARY Basic material consist of natural plants for landscape planning. Many species of woody shurb and tree cannot be used for landscape arrangements, due to severe climate conditions in Eastern Anatolia Region and especially Erzurum city. Natural herbaceous plants haven't been sufficiently used for creating green cover in Erzurum province so far. The research, at 1750-3176 m altitude, and studying with 15 different areas and various growing environments were carried out in Erzurum in 1997 and 1998 vegetation periods. Researh area occupies in high plains and mountains of Eastern Anatolia Region. Majority of plants species in the researh area were Irano-Turanian floristic region plants. The aim of this study was to determine and present using of natural harbeceous plant potential by conservating. Distribution and growing environment of alpine plants had been determined in insity by using transect and floristic analysis methods developed by Braun-Blaunquet (1932). Research area had a wealthy potential with alpine and supalpine plants. As a result of this research, 166 plant species had been determined for usable in landscape architecture. Of these 166 plants, 15 species were annual, 10 species were biannual, 141 species were perennial; 25 species were therophyt, 81 species were hemicrophytophyt, 38 species were chameophyt, 20 species were geophyt, 2 species were phanerophyt,; 37 species were endemics. Of these plants, 14 species are suitable for water garden, 20 species are suitable for roof and terrace garden, 34 species are suitable for landscape restoration works, 32 species are suitable for rock and dry wall garden, 42 species are suitable for highway and motorway plantation, other 41 species are suitable for groundcover, 42 species are suitable for flower parterre and plant boxes.