Kurum avukatlarının etik ideoloji düzeylerinin ve örgüte bağlılıklarının örgütsel sinizm açısından incelenmesi
The analysis of the ethical ideology levels of corporate lawyers and their organizational commitment in terms of organizational cynicism
Yazar: ZEYNEP CEREN NURATA
Danışman: PROF. DR. MÜGE ERSOY KART
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın hedef kitlesini Ankara'da kamu sektöründe istihdam edilen avukatlar oluşturmaktadır. Avukatlar tarafından savunma hizmetlerinin sunulması ve adaletin teminine katkı sağlanması hukuk devleti olmanın gereği ve sonucudur. Bu hizmetler vatandaşlara sunulabildiği ölçüde idareye karşı da sunulmalıdır. Ülkemizde idare lehine savunma eylemlerinde bulunan meslek grubu kamu avukatlarıdır. Kamu avukatlarının örgütsel sinizm, örgütsel bağlılık ve etik ideoloji yaklaşımlarını ölçmeye yönelik Türkiye'de yapılmış bir çalışma olmaması nedeniyle mevcut çalışmaya ihtiyaç duyulmuş ve Ankara'da kamu kurum ve kuruluşlarında faaliyet gösteren kamu avukatlarının etik ideoloji düzeyleri ile örgütsel sinizm tutum ve davranışları arasındaki ilişkiler ve bu ilişkide örgütsel bağlılığın aracı rolü olup olmadığının saptanması bu çalışmanın amacı olarak belirlenmiştir. 

Araştırma kitlesini Ankara'da çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan, iletişim bilgilerine ulaşılan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 337 kamu avukatı oluşturmaktadır. Katılımcılar içerisinde kadınların oranı (%57.9), erkeklere göre (%42.1) daha yüksektir. Katılımcıların %75'ten fazlasının orta yaş grubuna (30-49 yaş arası) mensup olduğu görülmüştür. Katılımcılar arasında evli olanlar (%74.8) çoğunluktadır. Kurumda çalışma süresine göre dağılımdaki ağırlığın 6-10 yıl arası (%32.9) kurumda çalışma süresine sahip katılımcılardan oluştuğu görülmektedir. Mesleki kıdeme göre dağılım incelendiğinde, 11-15 yıl arası mesleki kıdemi olanların (%26.4) ağırlıklı olduğu görülmektedir.

Araştırma bulguları sonucunda, araştırmaya konu değişkenler olarak belirlenen örgütsel bağlılık, örgütsel sinizm ve etik ideoloji arasında kamu avukatları açısından anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür (p > 0.05). Bunun üzerine alternatif bir model oluşturularak değişkenlerin alt boyutları arasındaki ilişkiler sınanmıştır. Bilişsel sinizmin devam bağlılığını yordayıp yordamadığı ve idealizmin bu ilişkide aracı rolü olup olmadığı test edilmiş, anlamlı ilişkilere ulaşılmıştır. 

Örgütsel bağlılık, örgütsel sinizm ve etik ideoloji değişkenlerinin yapılan analizler sonucu demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiği de tespitler arasında yer almaktadır. Etik durum ölçeği ve görececilik alt boyutu; yaş, çalışma süresi ve mesleki kıdeme göre farklılık göstermektedir. Örgütsel bağlılık düzeyinin alt boyutlarından devam bağlılığının yaşa ve eğitim düzeyine göre, normatif bağlılığın medeni duruma göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Örgütsel sinizmin duyuşsal sinizm alt boyutunun cinsiyete göre, genel örgütsel sinizm düzeyi ve davranışsal sinizm alt boyutunun yaş gruplarına göre, davranışsal sinizm alt boyutunun medeni duruma göre, genel örgütsel sinizm düzeyi ve duyuşsal ve davranışsal sinizm alt boyutlarının eğitim düzeyine göre, genel örgütsel sinizm ve tüm alt boyutlarının çalışma süresine göre, genel örgütsel sinizm ve davranışsal sinizm düzeyinin mesleki kıdeme göre anlamlı farklılık gösterdiği bu çalışma kapsamında yapılan tespitlerdir. 

Bu tez çalışması, (a) örgütsel davranış alanında kamu avukatlarını hedef alan nadir çalışmalardan biri olmasının yanı sıra, (b) kamu avukatlarının etik ideoloji ve örgütsel sinizm ile örgütsel bağlılık alt boyutları arasındaki ilişkiler ve bu değişkenlerin bireysel faktörlerden nasıl etkilendiğinin ortaya çıkarılması ve (c) sunduğu çıktılar dolayısıyla Ankara Barosu ve TBB gibi avukatlık meslek örgütlerinin kamu avukatlarına ilişkin ileriye dönük uygulama ve stratejilerine katkı sağlaması açılarından önem arz etmektedir. Bu nedenle söz konusu çalışmanın, gelecekte yapılacak akademik çalışmalar ile meslek örgütleri tarafından geliştirilecek politikalara yön verme konusunda katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
The main target of this study consists of lawyers employed in the public sector in Ankara. Providing defense services by lawyers and contributing to the provision of justice is a necessity and the result of being a State of Law. To the extent that these services can be offered to citizens, they should also be offered to the administration. In Türkiye, the professional group that takes defense actions in favor of the administration is the government lawyers. Since there is no study conducted in Türkiye to measure the organizational cynicism, organizational commitment, and ethical ideological approaches of government lawyers, the current study is very important. This study aimed to determine the relationships between ethical ideology levels and organizational cynicism attitudes and behaviors of government lawyers performing in public institutions and organizations in Ankara and whether the level of organizational commitment has a mediating role in the relationship between ethical ideology and organizational cynicism. 

The research population consists of 337 government lawyers whose contact information was obtained among those who volunteered to participate in the research. The proportion of women among the participants (57.9%) is higher than men (42.1%). It was observed that more than 75% of the participants belonged to the middle age group (between 30-49). Among the participants, the majority are married (74.8%). When the distribution according to the duration of employment in the organization is examined, it is seen that most of the distribution consists of participants who have worked in the organization for 6 to 10 years (32.9%). When the distribution according to professional seniority is examined, it is seen that those who have 11-15 years of professional seniority are predominant (26.4%).

As a result of the research findings, it was observed that there was no significant relationship between organizational commitment, organizational cynicism, and ethical ideology, which were determined as the variables subject to the research, in terms of public lawyers (p > 0.05). Thereupon, an alternative model was created and the relationships between the subdimensions of the variables were tested. It was tested whether cognitive cynicism predicted continuance commitment and whether idealism had a mediating role in this relationship, and as a result, significant relationships were determined.

As a result of the analyses, it was also determined that organizational commitment, organizational cynicism, and ethical ideology variables differ according to demographic variables. The EPQ and relativism subdimension vary according to age, working period, and professional seniority. It has been determined that continuance commitment varies significantly according to age and education level, and normative commitment varies significantly according to marital status. The affective cynicism differs by sex, the general organizational cynicism level and behavioral cynicism differ by age groups, the behavioral cynicism differs by marital status, the general organizational cynicism level and the affective and behavioral cynicism subdimensions differ by education level, general organizational cynicism and all its subdimensions differ significantly according to working period, and general organizational cynicism and behavioral cynicism levels differ significantly according to professional seniority.

In addition to (a) being one of the unique studies targeting government lawyers in the field of organizational behavior, (b) revealing the relationships between the subdimensions of ethical ideology, organizational cynicism, and organizational commitment levels of government lawyers and how these variables are affected by individual factors, this study is considered as important in terms of contributing to the future practices and strategies of professional organizations such as Ankara Bar Association and Union of Turkish Bar Associations due to the outputs it provides. Therefore, it is expected that the study in question will contribute to future academic studies and direct the policies developed by professional organizations.