İskeletsel sınıf ı yapıya sahip bireylerde yüzün vertikal yönde incelenmesi
Vertical examination of the face in patients with skeletal class i structure
Yazar: AYÇİN SELÇUK ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. DİLEK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental oklüzyon = Dental occlusion ; Dentofasiyal yapı = Dentofacial structure ; Kraniyofasiyal yapı = Craniofacial morphology ; Maloklüzyon-angle sınıf I = Malocclusion-angle class I ; Ortodonti = Orthodontics ; Sefalometri = Cephalometry

Özet:
Bu çalışmada sagittal yönde yüz iskelet yapısının normal olduğu iskeletsel Sınıf I vakaları, vertikal yönde normodiverjan, hipodiverjan ve hiperdiverjan olarak gruplandırarak birbirleri ile karşılaştırmak ve kraniodentofasial yapılardaki farklılıkları belirlemek hedeflenmiştir. Ayrıca normodiverjan, hipodiverjan ve hiperdiverjan gruplarda ayrı ayrı dental olarak anomalinin mevcut olduğu ve olmadığı alt grupları karşılaştırarak, kompenzasyonların nereden kaynaklandığının araştırılması da amaçlanmıştır.Çalışmaya ANB açıları 0-4° arasında olan 450 (190 erkek, 260 kadın) Sınıf I birey seçilmiştir. Ana gruplar vertikal yönde SN/GoGn açısına göre (1. Grup: Normodiverjan SN/GoGn açısı >27º- <37º, 2. Grup: Hipodiverjan SN/GoGn açısı ? 27º, 3. Grup: Hiperdiverjan SN/GoGn açısı ? 37º), alt gruplar ise overbite miktarına göre gruplandırılmıştır. (overbite miktarı 5 mm ve yukarısında olan bireyler dental derin kapanış, 0 mm den az olan bireyler dental açık kapanış) Bireylere ait tedavi öncesi lateral sefalometrik filmlerde iskelet, yumuşak doku ve dentoalveoler yapılara ait 34 açısal, 38 boyutsal ve 4 oransal olmak üzere 76 parametrenin ölçümü yapılmıştır.çalışmaya dahil edilen bireyler pubertal ve postpubertal iskeletsel gelişim dönemlerindedir. Çalışmaya dahil edilen bireylerin daha önce ortodontik tedavi görmemiş olması, kraniyofasial anomali ve dudak-damak yarığına sahip olmaması şartları aranmıştır.Araştırmada, üçlü gruplar arasında kraniofasial ve dentoalveoler yapılara ait ölçümlerin benzer ya da farklı olup olmadıklarını test etmek amacıyla; normal dağılan değişkenlerde One Way ANOVA Test, normal dağılmayan değişkenlerde ise Bonferroni düzeltmeli Kruskal Wallis H Test uygulanmıştır. Subgruplar arası farklılık incelenirken ise; üçlü gruplar için normal dağılan değişkenlerde One Way ANOVA Test, normal dağılmayan değişkenlerde ise Kruskal Wallis H Test uygulanmıştır. İkili gruplar için normal dağılan değişkenlerde Student- t Test, normal dağılmayan değişkenlerde ise Mann Whitney U Test uygulanmıştır.Ana gruplar kıyaslandığında, hiperdiverjan grupta diğer gruplara göre morfolojik farklılığın daha fazla olduğu, yüz iskeletinin vertikal yön boyutları arttıkça, kafa kaidesi-mandibuler düzlem açısı, palatal düzlem açısı-mandibuler düzlem açısı da artış göstermektedir. Bu açıların artmasıyla overbite değerleri azalmakta, gonial açı değerleri artmakta, ramus mandibula boyutu azalmaktadır. Ön yüz yükseklikleri de bu açılara paralel olarak artma göstermektedir. Vertikal boyutların artmasıyla birlikte, sagittal yönde yüz tipi daha retrognat hale gelmekte, yüzün sagittal yön boyutları azalmaktadır. Yüz iskeletinin vertikal boyutları azaldıkça maksilla ve mandibulanın kafa kaidesine göre daha ileride konumlandığı, sagittal yöndeki boyutların arttığı belirlenmiştir. Hiperdiverjan bireyler, hipodiverjan bireylere göre artmış üst molar, alt ve üst keser dentoalveoler yükseklik değerlerine sahiptir.Alt gruplar kıyaslandığında, hiperdiverjan açık kapanışlı grupta iskeletsel anomalinin şiddetinin daha fazla olduğu görülmektedir. Alt gruplar arasında anomalinin kompanze olduğu ve olmadığı bireyleri kıyasladığımızda, kompenzasyon daha çok dentoalveoler yapılarda, daha az iskelet yapılardadır. Hiperdiverjan açık kapanışlı bireylerde mandibuler düzlem ve kaideler arası açı daha yüksektir. Alt ön yüz yüksekliği artmıştır. Maksillanın anterior rotasyonu ve mandibulanın posterior rotasyonuna bağlı, alt ve üst keser protrüzyonları gözlenmiştir. Keserler arası açı azalmıştır. Posterior ve anterior maksiller ve mandibuler dentoalveoler yükseklikler artış göstermiştir. Fakat anterior dentoalveoler yükseklik artışı açık kapanışı kompanze etmekte yetersiz kalmıştır.Anahtar kelimeler: Hiperdiverjan, Hipodiverjan, İskeletsel Sınıf I, Kompenzasyon, Normodiverjan, Sefalometri, Vertikal yön.

Abstract:
In this study it is aimed to group the skeletal Class I cases with normal face skeletal structure in sagittal direction vertically as normodivergent, hypodivergent and hyperdivergent and to compare these with each other and to specify the differences in the craniodentofacial structures. It is also aimed to compare the subgroups with and without dental anomaly separately in normodivergent, hypodivergent and hyperdivergent groups and to investigate where the compensation arises from.450 (190 males, 260 females) Class I patients with ANB angles between 0-4° have been selected for the study. The main groups have been grouped according to vertical SN/GoGn angle (1st Group: Normodivergent SN/GoGn angle >27º- <37º, 2nd Group: Hypodivergent SN/GoGn angle ? 27º, 3rd Group: Hyperdivergent SN/GoGn angle ? 37º), the subgroups have been grouped according to overbite amount. (Individuals with overbite amount 5 mm and above as dental deep bite, those with less than 0 mm as dental open bite). In the pre-treatment lateral cephalometric films of the individuals the measurement of 34 angular, 38 dimensional and 4 proportional parameters of skeleton, soft tissue and dentoalveolar have been carried out.The patients included in the study are in their pubertal and post-pubertal skeletal development periods. At the patients included in the study the conditions of not having had any orthodontic treatment before, having no craniofacial anomaly and no cleft lip-palate.In the study, in order to test whether the measurements of craniofacial and dentoalveolar structures between groups of three are similar or different, in the variables with normal distribution the One Way ANOVA Test, in those variables that are not distributed normally the Bonferroni corrected Kruskal Wallis H Test have been conducted. While investigating the differences between the subgroups, in the variables with normal distribution for groups of three the One Way ANOVA Test, in those variables that are not distributed normally the Kruskal Wallis H Test have been conducted. For groups of two in variables with normal distribution the Student- t Test, in those variables that are not distributed normally the Mann Whitney U Test have been conducted.When the main groups are compared, in the hyperdivergent group, it is observed that, the morphologic difference is more than the others compared to the other groups, and as the vertical dimensions of the facial skeleton increase, the cranial base - the mandibular plane angle, the palatal plane angle-mandibular plane angle also increase. As these angles increase, their overbite values decrease, the gonial angle values increase and the ramus mandibula dimension decreases. Parallel to these angles, the anterior facial heights display an increase. As the vertical dimensions increase, the face type becomes more retrognathic sagittally and the sagittal direction dimensions of the face decrease. It has been determined that as the vertical dimensions of the facial skeleton decrease, the maxilla and mandibula are located further according to the cranial base and that the dimensions in sagittal direction increase. Compared to the hypodivergent patients, the hyperdivergent patients have increased upper molar, lower and upper incisor dentoalveolar height values.When the subgroups are compared, it is observed that in the hyperdivergent open bite group, the strength of skeletal anomaly is more than the others. When the patients with compensated and non-compensated anomaly in the subgroups are compared, compensation is more in the dentoalveolar structures and less in the skeletal structures. In the patients with hyperdivergent open bite patients, the angle between the mandibular plane and the bases is higher. The lower anterior facial height has increased. The anterior rotation of maxilla and lower and upper incisor protrusions related to the posterior rotation of mandibula have been observed. The angle between the incisors has decreased. The posterior and anterior maxillar and mandibular dentoalveolar heights have displayed an increase. However, the increase in anterior dentoalveolar height was insufficient to compensate the open bite.Key words: Cephalometry, Compensation, Hyperdivergent, Hypodivergent, Normodivergent, Skeletal Class I, Vertical direction.