Gemlik körfezi fitoplankton türlerinin zamana bağlı 
değişimleri ve ortamın ekolojik özellikleri
Temporal changes of phytoplankton species in the gulf of 
Gemlik and ecological properties of the environment
Yazar: MUHARREM BALCI
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN BALKIS
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Gemlik Körfezi?nde fitoplankton türlerini, bolluklarını ve ortamın ekolojik özelliklerini
belirlemek amacıyla, Haziran 2010-Mayıs 2011 döneminde gerçekleştirilen çalışma
sonucunda Cyanophyceae, Dinophyceae, Dictyochophyceae, Bacillariophyceae ve
Chlorophyceae sınıfları olmak üzere toplam beş fitoplankton grubu saptanmıştır.
Cyanophyceae sınıfına ait cins seviyesinde 2 tür (% 1,30), Dinophyceae sınıfına ait
dokuzu cins düzeyinde 83 tür (% 53,90), Dictyochophyceae sınıfına ait 3 tür (% 1,95),
Bacillariophyceae sınıfına ait onbeşi cins düzeyinde 64 tür (% 41,55) ve Chlorophyceae
sınıfına ait cins seviyesinde 2 tür (% 1,30) olmak üzere toplam 154 fitoplankton taksonu
kaydedilmiş ve bu taksonlardan 5?i Türkiye denizleri için yeni kayıt (Amphisolenia
laticincta, Cochlodinium sp., Gynogonadinium aequatoriale, Heterocapsa rotundata ve
Metaphalacroma sp.) olarak verilmiştir.
Çalışma süresince deniz suyu sıcaklığı 8,11 (Mart 2011, ist. 5, 20 m) - 29,30 oC
(Ağustos 2010, ist.11) arasında, tuzluluk ? 15,93 (Ekim 2010, ist. 3) ve ? 38,65
(Eylül 2010, ist. 3), çözünmüş oksijen değeri ise 2,06 mg l-1 (Haziran 2010, ist. 3, 50 m)
ve 15,55 mg l-1 (Mayıs 2011, ist. 4, 0,5 m) arasında değişim göstermiştir. Tuzluluk
değerleri incelendiğinde, Akdeniz suyunun etkisi 30 m?den itibaren görünmeye
başlarken, tüm örnekleme dönemi dikkate alındığında bu etki 30 ve 50 m derinliklerinde
Temmuz 2010 ve Ocak 2011 dönemleri arasında belirginleşmiştir.
Çalışma süresince orta hattaki dikey örneklemenin yapıldığı istasyonlarda, Nisan
2011?de, yüzeyden 50 m derinliğe kadar özellikle 1, 2 ve 3 numaralı örnekleme yapılan
istasyonlarda Nitrit+Nitrat-N değerlerinin en yüksek seviyelerde olduğu gözlenirken
NH4?N miktarları 0,02?1,83 ?g-at l-1, PO4-P değerleri 0,02 ?g-at l-1 (Şubat 2011) ile
2,96 ?g-at l-1 (Haziran 2010) arasında değişim göstermiştir. Çalışma süresince dikey
örneklemenin yapıldığı istasyonlarda ölçülen silikat-Si değerleri 0,08 ?g-at Si l-1 (Ocak
2010) ve 38,11 ?g-at Si l-1 (Mart 2011) aralığında değişim göstermiştir.
Çalışma sonucunda Gemlik Körfezi için klorofil-a değerleri temel alınarak yapılan su
kalitesi analizinde çalışma süresince yalnızca 30 ve 50 m?lerde yüksek su kalitesi ve
oligotrofik durum ile iyi su kalitesi ve düşük mezotrofik durum saptanmıştır.
Çalışmanın genelinde 0,5-20 m aralığında klorofil-a yoğunluklarındaki mevsimsel
farklılıklardan dolayı düşük su kalitesi ve yüksek mezotrofik ile kötü su kalitesi ve
ötrofik durum ortaya çıkmıştır.

Abstract:
As a result of the study, which was carried out to determine the abundance of the
phytoplankton species and ecological characteristics of the environment in the Gulf of
Gemlik, total of five phytoplankton groups inlcudes Cyanophyceae, Dinophyceae,
Dictyochophyceae, Bacillariophyceae and Chlorophyceae classes were detected.
In the study, 2 species at genus level belong to the class Cyanophyceae (1.30%), nine
genus in of 83 species belong to the class Dinophyceae (53.90%), 3 species belong to
the class Dictyochophyceae (1.95%), fifteen genus in of 64 species belong to the class
Bacillariophyceae (41.55%), and two species at genus level belong to the class
Chlorophyceae (1.30%) were recorded. Total of 154 phytoplankton species were
detected and 5 new species (Amphisolenia laticincta, Cochlodinium sp.,
Gynogonadinium aequatoriale, Heterocapsa rotundata and Metaphalacroma sp.)
WERE is provided as new record for the Turkish Seases.
During the study, seawater temperature between 8.11 (March 2011, st. 5, 20 m) and
29.30 oC (August 2010, st.11), salinity between ? 15.93 (October 2010, st. 3) and ?
38.65 (September 2010, st. 3), dissolved oxygen between 2.06 mg l-1 (Jun 2010, st. 3,
50 m) and 15.55 mg l-1 (May 2011, st. 4, 0.5 m) have changed. The effect the
Mediterranean water according to salinity values started to appear of more than 30 m
from, this effect is taken into account all the sampling period of 30 and 50 m deep in the
periods between July 2010 and January 2011 have been noticed.
During the study, the amounts of NH4-N to be 0.02 to 1, 83 mg-at l-1, PO4-P values
0.02 mg-at l-1 (February 2011) at the 2.96-mg l-1 (June 2010) ranged while. Where the
vertical sampling stations during the study period silicate-Si values measured at 0.08
mg-Si l-1 (January 2010) and 38.11 mg-at Si l-1 (March 2011), the range has changed.
During the study period, the highest levels of nitrite + nitrate-N values was observed at
the vertical sampling station, especially 1, 2 and 3, from the surface to a depth of 50 m
in April 2011. The maounts of NH4?N, PO4-P and SiO4-Si were ranged as 0,02?1,83
?g-at l-1, 0,02-2,96 ?g-at l-1 and 0.08-38,11 ?g-at Si l-1 at the vertical sampling stations.
As a result of study the analysis of the water quality for the Gulf of Gemlik based on
chlorophyll-a values, high water quality and oligotrophic status, good water quality and
low mesotrophic status at only 30 to 50 meters was detected during teh study. In the
study, low water quality and high-mesotrophic, bad water quality and eutrophic
situation has arisen at water column between 0,5-20 m due to the differences in seasonal
changes in chlorophyll-a densities.