Elazığ-Harput müzik folkloru
The music folklor of Harput, Elazığ
Yazar: SAVAŞ EKİCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜRKER EROĞLU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Halk Bilim (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Elazığ-Harput = Elazığ-Harput ; Folklor = Folklore ; Müzik = Music ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
Türklerin Anadolu'daki en eski şehirlerinden biri olan Harput; müzik kültürü açısından da özel bir bölgedir. Kürsübaşları, bağlar, bahçeler, kaya ve havuz başları yöre sanatçısının gönlündekini dile getirdiği geleneksel sahnelerdir. Harput müziği; çalgıları, makamları ve icra sırasındaki kuralları ile de Türk müziği içerisinde ayrı bir zenginlik oluşturmaktadır. Her makamın kendi içerisinde mutlaka bir gazeli, hoyratı ve kırık havası vardır. Bu makamlar arasındaki geçişler de belirli kurallara bağlıdır. Harput müziğinde diğer bölgelerde olduğu gibi söz ön plandadır. Yörede bir dönem müslümanların çalgı çalmasının yasak derecesinde hoş görülmemesi sebebiyle çalgı ile uğraşanların büyük çoğunluğu gayri müslimlerdir. Harput türkü, şarkı ve uzun havalarını icra edenler ise, genellikle hafızlıktan gelen müslüman Türklerdir. Bu çalışmada; Harput müziğinin kökeni, yapısı ve icrası konusunda incelemeler neticesinde bilimsel yorum yapmak amaçlanmıştır. Fakat konu Harput müziğinin günümüzdeki en iyi icracılarından olan Enver Demirbağ'm repertuarı ile sınırlı tutulmuştur. 113 adet Harput ve Elazığ türküsü değişik icraları ile birlikte notaya alınarak çeşitti yönleriyle incelenmiştir. Bu incelemeler sonucunda Elazığ ve Harput türkülerinin en çok; 10/8 usûlde, 100 ile 119 metronom arasında, bir oktav ses genişliğinde, 4. ve 5. derece seslerinin güçlü olduğu, Uşşak veya Hüseyni makamına benzeyen bir yapıya sahip olduğu görülmüştür.

Abstract:
Harput which is one of the oldest provinces of the Turkish in Anatolia, is a special region from the angle of the music culture. The fronts of the chairs, vineyards, gardens, rocks and heads of the pools are the traditional stages in the hearts of the singers of the region. The music of Harput, has a different richness in the Turkish music by its music interments, tunes and the rules during the execution. Each tune has a ode, rustic and broken tune. The passing between these tunes are also related to some rules. The words are in the front plan in the Harput music as the other regions. Since the music intruments were not permitted for Muslims in the region, most of those who were involving with music were Christians. The persons who were conducting the Harput folk songs, songs and long tunes songs were among those who were coming from orators. In this work, scientific comments to be mede by researches are aimed in the subjects of the roots of Harput music, structure and execution. But, the subject is limited with the repertory of Enver DEMİRBAG who is the best execulors of the Harput music in our time. Nearly 1 13 pieces of Harput and Elazığ folk songs are researched together with their various execution and with their musical notes. At the end of these researches, the folk songs of Elazığ and Harput are used in 10/8 rules between 100 and 1 19 metronome with one octane voice wide and in the tunes of Uşşak and Hüseyni where the 4. and 5. voices are strong.