Erzurum ilinde ikamet eden zorunlu eğitime tabi yabancı uyruklu öğrencilerin eğitim sorunları
Educational problems of foreign students residing in Erzurum subject to compulsory education
Yazar: TARKAN MUĞLU
Danışman: PROF. DR. MİZRAP POLAT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Erzurum = Erzurum ; Eğitim sorunları = Education problems ; Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Uyum = Adjustment ; Yabancı uyruklu öğrenciler = Foreign domestic students

Özet:
Türkiye Asya ile Avrupa arasında coğrafi yönden köprü konumundan, hükmettiği toprakların el değiştirmesinden ve komşu coğrafyalarda yaşanan siyasi ve askeri sorunlardan dolayı tarih boyunca göç almış bir ülkedir. Son zamanlarda Suriye Arap Cumhuriyeti'nde meydana gelen iç savaş olmak üzere Ortadoğuda yaşanan siyasi, sosyal ve ekonomik değişimler sonucunda Türkiye Cumhuriyeti kitlesel bir göçe maruz kalmıştır. Göç hem göçmenler hem de göçe uğrayan yerlerde yaşayan insanlar açısından siyasi, sosyal, ekonomik ve eğitsel bir dizi sorunların yaşanmasına sebebiyet vermektedir. Kuşkusuz bu sorunlardan en fazla etkilenen ve özellikle savaşın ve göçün yarattığı travmaları derinden hisseden grup çocuklardır. Çocukların göçe bağlı sorunları ve travmaları sağlıklı bir şekilde atlatıp göç edilen yere uyum sağlamaları, dil öğrenmeleri, bilgi, beceri ve yeteneklerini geliştirmeleri aynı zamanda kayıp bir neslin de yaşanmaması için kullanılabilecek en önemli araç eğitimdir.
Bu çalışmada çeşitli sebeplerle Türkiye'ye göç etmiş yabancı uyruklu öğrencilerin yaşadıkları eğitim sorunlarını görünür kılmak, öğrencileri merkeze alarak onlara sunulan eğitim hizmetlerini, eğitime erişim durumlarını ve eğitim-öğretimde karşılaştıkları sorunları tespit etmek amaçlanmıştır. Erzurum ili çalışma sahası olarak seçilmiştir. Erzurum ilinde yaşayan ve Erzurum Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi liselerde eğitim gören 60 yabancı uyruklu göçmen öğrenci çalışmamızın evrenini oluşturmuştur. Yabancı öğrenciler ağırlıklı olarak Afganistan, Suriye ve İran uyrukludur. Araştırmamızın verileri yarı yapılandırılmış yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiş müteakiben veriler belirli anahtar kelimeler altında tasnif edilip araştırma soruları da dikkate alınarak yorumlanmıştır.
 Bu çalışmada göçmen öğrencilerin eğitim sürecinde karşılaştıkları sorunları, Türk eğitim sistemine nasıl baktıkları, eğitim sürecinde nelerle karşılaştıkları ve eğitim sorunlarına yönelik olası çözüm önerileri tartışılmıştır. Araştırmanın sunduğu, göçmen öğrencilerin eğitim faaliyetlerinin niteliğinin tespiti ve karşılaştıkları mevcut zorlukları giderme önerileri bu tartışmalardan elde edilmiştir.
Göçün olumsuz sonuçlarına en fazla maruz kalan ve özellikle eğitime yönelik sorunların gerçek öznesi olan öğrencilerle görüşülmesi neticesinde elde edilen verilere dayanan çalışmamızın Erzurum il özelinde özgün sonuçlara ulaştığı kanaatindeyiz. 
Araştırmamızda göçmen öğrencilerin en çok dil sorunu, uyum ve aidiyet sorunları, dışlanma ve ötekileştirilme sorunları, ekonomik sorunlar ve anadilde eğitimin olmamasından kaynaklı sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin eğitim politikasından, programlardan ve uygulanmasından kaynaklı sorunlar ve geçici koruma statüsüne sahip olmalarından kaynaklanan belirsizliğin getirdiği sorunlar gibi doğrudan ve dolaylı olarak eğitimi etkileyen sorunları yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Göçmen Çocuklar, Göçmen Eğitimi, Eğitim Politikaları, Eğitim Sorunları, Uyum ve Aidiyet.

Abstract:
The Republic of Turkey is a country that has received immigration throughout history due to its geographical position as a bridge between Asia and Europe, and the change of hands of the lands it rules, and the political and military problems experienced in neighboring geographies. Migration causes a series of political, social, economic, and educational problems for both immigrants and people living in places of immigration. Recently, as a result of the political, social and economic changes in the Middle East, especially the civil war that took place in the Syrian Arab Republic, the Republic of Turkey has been exposed to a mass migration. Undoubtedly, children are the group the most felt the traumas of war and migration. Education is the most important tool for children to overcome migration-related problems and traumas in a healthy way, adapt to the place of migration, learn languages, develop their knowledge, skills, and abilities, and avoid the loss of their generation.
In this study, it was aimed to make visible the educational problems and experiences of foreign students who have migrated to the Republic of Turkey due to various reasons and determine the educational services, their access to education, and problems they face in education and training. Erzurum was chosen as the study area.  60 immigrant students studying in official high schools affiliated with the Ministry of National Education formed the cluster of our study. Immigrant students are mainly from the Islamic Emirate of Afghanistan, the Syrian Arab Republic, and the Islamic Republic of Iran. After the data of our research was obtained using the semi-structured face-to-face interview technique, the data were classified under certain keywords and interpreted by considering the research questions. 
In this study, the problems that immigrant students encounter in the education process, how they view the Turkish education system, and possible solutions for education problems were discussed. The recommendations of the research to determine the quality of the educational activities of immigrant students and to overcome the current difficulties they face were obtained from these discussions.
We believe that our study, which was based on the data obtained as a result of interviewing the students who were most exposed to the negative consequences of migration and especially the real subject of the problems related to education, reached unique results in Erzurum.
In our research, it has been determined that immigrant students mostly experience problems with language, adaptation and belonging, exclusion and marginalization, economic, and a lack of education in their native language. Moreover, it has been concluded that the students experience problems that directly or indirectly affect education including problems arising from education policy, programs and their implementation, and problems caused by the uncertainty caused by having temporary protection status. 
Keywords: Immigrant Children, Immigrant Education, Educational Policies, Educational Problems, Integration and Belonging.