Düşük maliyetli havayolu işletmelerinde maliyet liderliği stratejisinin derin öğrenme yöntemiyle analizi
Analysis of cost leadership strategy in low cost airlines with deep learning method
Yazar: ZEHRA YARDI
Danışman: DOÇ. DR. EMRE OZAN AKSÖZ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Derin öğrenme = Deep learning ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Hava yolu ulaşımı = Air transportation ; Maliyet = Cost ; Maliyet liderliği stratejisi = Cost leadership strategy ; Porter Modeli = Porters model ; Rekabet stratejileri = Competition strategies ; Sivil havacılık = Civil aviation ; İş modelleri = Business models

Özet:
İnsanların farklı ülkeleri görme, yeni kültürler keşfetme ve iş ilişkileri nedeniyle yaptıkları tüm seyahatler turizmin küresel boyutta büyümesini sağlamıştır. Bu hızlı büyümeye havayolu işletmelerinin de katkısıyla uzaklar yakın olmuş birçok ülke merkez (hub) haline gelmiş, yolcular sadece tanınmış ülkeleri değil diğer ülkelere de kolaylıkla ulaşır olmuştur. Havayolu endüstrisini etkileyen serbestleşme hareketleriyle de havayolu işletmelerinin sayısı ile rekabette artmıştır. Bu işletmeler zamanla çeşitlenerek farklı iş modellerini benimsemiştir. Havayolu işletmelerinde genel olarak görülen iş modelleri; geleneksel, düşük maliyetli, tarifesiz ve bölgesel havayolu iş modelidir. Bu araştırmanın konusunu oluşturan düşük maliyetli havayolu işletmeleri sektörde rekabet için maliyet liderliği stratejisini uygulamaktadır. Araştırma kapsamında kendilerini düşük maliyetli 
olarak tanımlayan havayolu işletmelerinin maliyet liderliği stratejisini uygulayıp uygulamadıkları, hangi noktalarda benzerlik, hangi noktalarda farklılık gösterdikleri ve bu havayolu işletmelerinin uyguladıkları stratejinin sosyal medyadaki algılarını ne yönde etkilediği soruları ele alınmıştır. Karma yöntem kullanılarak yapılan araştırmada veriler iki şekilde derlenmiştir. Öncelikle havayolu işletmelerinin yayınlamış oldukları raporlar doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Aynı zamanda havayolu işletmelerinin maliyet liderliği stratejisine yönelik algısının belirlenmesi aşamasında duygu analizi yapılmış ve doğruluğunu ölçmek için ise derin öğrenme algoritmaları (RNN, LSTM, Bi-LSTM, GRU) kullanılmıştır. Araştırma bulgularından yola çıkarak Ryanair'in düşük maliyetli havayolu işletmesi olarak izlemiş olduğu maliyet liderliği stratejisini çoğu alanda daha doğru olarak uygulamış olduğu fakat sosyal medyada oluşan algılarda memnuniyet düzeyinin daha düşük olduğu, Pegasus'un ise yüksek memnuniyet oranlarına sahip olmasına rağmen maliyet liderliği stratejisini etkin olarak uygulamadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
All the travels that people make to see different countries, discover new cultures and business relations have contributed to the growth of tourism on a global scale. With this rapid change including the development of air transportation, distances have become less of an issue. It has become the hub of many countries and passengers, it is accessible not only to well-known countries but also to other countries. The airline industry has been affected by deregulation movements and competition has increased with the proliferation of airlines. Airline companies have diversified over time and adopted different business models. The existing models are traditional, low-cost, charter and regional airline business models. Low-cost airline companies, which are the subject of this research, apply the cost leadership strategy to compete in the sector. In this research, various effects of applying low cost business models by airline companies are presented. In addition, differences and similarities between strategies and their effects from social media perceptions are also discussed. The data were compiled in two ways in the research conducted using the mixed method. First of all, the reports published by airline companies were examined by document analysis method. At the same time, sentiment analysis was conducted to determine the perception of airline companies towards cost leadership strategy. Deep learning algorithms (RNN, LSTM, Bi-LSTM, GRU) were used to measure the accuracy of sentiment analysis. Based on the research findings, it has been found that Ryanair, as a low-cost airline, has implemented the cost leadership strategy more 
accurately in most areas, but the level of satisfaction in perceptions on social media is lower than Pegasus. On the other hand, it has been concluded that Pegasus, has not implemented its cost leadership strategy effectively, despite its high satisfaction rates.