Memduh Ün ve Türk Sinemasındaki yeri
Memduh Ün and his place in Turkish Cinema
Yazar: ASLI GÜRBÜZ ŞATIROĞLU
Danışman: PROF. ASİYE KORKMAZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Biyografi = Biography ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema ; Ün, Memduh = Ün, Memduh

Özet:
Memduh Ün, 1920 yılında İstanbul'da doğmuştur. Tıp fakültesini üçüncü sınıfta bırakmış; bir yandan profesyonel olarak futbol oynarken bir yandan da çeşitli memurluklarda çalışmıştır. 1947 yılında tesadüfen Damga filmiyle oyuncu olarak sinemaya girmiştir.İlk filmi Düşman Âşıklar ile yönetmenliğe başlayan Memduh Ün, 1954?1958 yılları arasında koyu melodramlar yönetmiştir. Bir yandan da Dr. Arşavir Alyanak ile birlikte kurdukları Yakut Film'de yapımcılık yapmıştır. Sinemadaki ilk çıkışını 1958 yılında Üç Arkadaş ile gerçekleştirmiştir. 1960 yılında kurduğu Uğur Film ile yapımcılık hayatına devam etmiştir. Filmlerinde çocukluk yıllarından çok iyi tanıdığı mahalle yaşantısını, fakir ama iyi insanları başarıyla anlatmıştır. Kendine has dünyasını yansıttığı sıcak filmler seyirciyle başarılı bir şekilde buluşmuştur. Ancak yapımevini ayakta tutmak için zaman zaman ticari filmler de ortaya koymuştur.Hemen hemen her türde film üretmiştir. Bunlar arasında en fazla kenar mahalle insanlarının dünyasını anlattığı dram/melodram ve polisiye türlerinde başarılı olmuştur.Kurgudaki ustalığı sayesinde sinema dilini oldukça yetkin kullanan bir yönetmendir. Oyuncu takibini pan, tilt ve filmlerinde sıkça yer verdiği kaydırma hareketi ile sağlamıştır. Oyuncuların çerçeve içindeki hareketleriyle plan içi derinliğini başarıyla ortaya koymuştur. Alt açı, üst açı, eğik çerçeve ve yakın planlarla dramatik yapının altını çizmiştir. Oyuncu yönetimi oldukça başarılıdır. Çocuk oyuncularla verimli bir şekilde çalışmıştır. Filmlerinde fazla diyalogdan kaçınmıştır. Hareketli kamerası, ölçülü diyalogları, yalın ve akıcı sinema dili ve dinamik kurgusuyla üst üste sıkılmadan izlenebilen filmler ortaya koymuştur.Memduh Ün, hem ileri yaşlarında bile yönettiği filmlerle sinema tutkunu bir sanatçı; hem elli yılı aşkın süre devam ettirdiği yapımcılığıyla başarılı bir ticaret adamı; hem de yetiştirdiği yönetmen ve öğrencilerle iyi bir eğitimcidir.

Abstract:
Memduh Ün was born in 1920, in İstanbul. He dropped out medical school. After working in various civil servant positions, he entered the film sector by coincidence as an actor in 1947, with Damga.After his first film, Düşman Âşıklar, he directed deep melodramas between 1954?1958. He worked as a producer in Yakut Film, that he owned with Arşavir Alyanak. He had his first rise in cinema with Üç Arkadaş in 1958. He continued producing films in Uğur Film, founded in 1960. He sucessfully expressed neighbourhood life, destitute people. He directed warm films where he reflected his special world. He also produced some merchant films in order to keep his production company standing.He directed and produced in almost all types. But most successfull ones among them are dramas where he expressed destitute peoples? lives and detective stories.With the mastery in editing, he uses film language perfectly. He provides actor pursuing through pan, tilt and travelling. He presents scene perspective sucessfully. He emphasized dramatic structure with low level, high level, oblique frame and extreme close ups. He is very successful in actor directing. He worked with children actors efficiently. He avoided excessive dialogues. He produced enjoyable movies, with a moving camera, moderate dialogues, simple and smooth film language, dinamic editing.Memduh Ün, with the movies he directed in his advanced age, is a cinema passionate artist; with producing films over fifty years, is a successful business man; with the directors and students he disciplined, is a good educator.