Arap dili ve belağatında mefuller (mefulu bihi-mefulu mutlak-mefulu fih-mefulu leh-mefulu maah)
In Arabic language (mefulu bihi-mefulu mutlak-mefulu fih-mefulu leh-mefulu maah)
Yazar: AHMET DAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NUSRETTİN BOLELLİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Belagat = Eloquence ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics

Özet:
Arap dilinde cümlenin iki temel unsuru vardır. Bu iki temel unsurdan birisine müsned, diğerine müsnedü'n ileyh denilir. Cümlede iki temel unsuru tamamlayan bir de yan unsurlar bulunur. Mefûller, cümlede fiil veya fiil gibi görev yapan kelimeler için tamamlayıcı görevini yapan yan unsurlardandır ve beş kısma ayrılır.1- Mefûl-ü mutlak: Arapçada fiillerin veya şibh-i fiillerin önüne gelip onları te'kit eden veya nevini ya da sayısını beyan eden mastarlardır.2- Mefûl-ü bih: Fâilin işlediği fiilden etkilenen isimdir.3- Meful-ü leh: Fiilin meydana geliş (hudûs) sebebini açıklamak için zikredilen bir mastardır.4- Meful-ü fih: Cümlede hadesin (olayın meydana gelişinin) zaman ve mekânını bildiren isme mefûlü fih denilir.5- Mefûl-ü ma'ah: Bir fiil veya şibhi fiil cümlesinden sonra, başında ?beraberlik? manasını ifade eden (? ) harfinin bulunduğu mansûb isime mefûl-ü ma'ah denilir.Demek ki mefûller sekiz konuda fiillerine hizmet eder ve onları bu konularda tamamlar. 1- Fiili te'kîd eder, 2- Fiilin çeşidini bildirir, 3- Fiilin sayısını bildirir, 4- Fiilden etkilenen şeyi bildirir, 5- Fiilin meydana geliş sebebini bildirir. 6- Fiilin zamanını bildirir, 7- Fiilin meydana geldiği mekânı bildirir, 8- Fiilin meydana gelmesinde beraberlik anlamı varsa bu anlamı da yine mefûl ifade eder.Cümlede yan unsur hükmünde oldukları için mefûllerde aslolan fiil ve failden sonra gelmesidir. Dolayısıyla mefûllerin cümle içerisinde bulunduğu kullanımlarda genel kuruluş şöyle olur: Fiil + fâil + mefûl.Ancak bazı anlamları elde etmek amacıyla bazen bu genel kullanımdan sapılarak mefûl, fiil ile fâilin arasına girebilir. Yahut her ikisinin başına geçerek cümle başında yerini alabilir.

Abstract:
In arabic language, sentence has two distinct parts. One of the elements is called musned, the other one is musnedu?n ileyh. There exists a complement which complete two fundemental parts. Mefûls are complements which has some duties for verbs or words looking like verbs and divided into five parts:1- Mefûl-ü mutlak: It is infinitive which places in front of şibh-i verbs or verbs, and express them or state species and numbers of verbs.2- Mefûl-ü bih: It is noun which is affected from verb subject do.3- Meful-ü leh: It is infinitive which express the reason of occuring event.4- Meful-ü fih: It is noun which express time and place of occuring event.5- Mefûl-ü ma?ah: After a verb and şibhi verb sentence, mansûb noun which contain (?) letter expressing a acompaniment meaning in front of the noun.That is, mefuls make contribution to their verbs for eight points and complete them about these points. 1- Emphasize verbs, 2- Express the types of verbs, 3- Express the number of verbs, 4- Express object which is affected from verbs, 5- Express the reason of occuring of events, 6- Express the time of verb, 7- Express the place of events on which occur, 8- If there is a acompaniment meaning during occuring, it express that meanining, as well.Mefuls place after verb and subject because of the fact that they are complement part of the sentence. Due to this, a general formulation of sentence including mefuls can be written as follows : Verb + Subject + mefûl.However, exceptionally meful can be between verb and subject to express some meanings. In other way, it can be in front of the subject and verb in a sentence.