Tatlı Göl, Hersek ve Paradeniz lagünleri'nin zooplankton (Cladocera, Copepoda, Rotifera) türlerinin tespit edilerek, mevsimsel dağılımlarının incelenmesi
Determination of zooplankton (Cladocera, Copepoda, Rotifera) species of Tatlı Lake, Hersek and Paradeniz lagoons and analysis of their seasonal succession
Yazar: TOLGA TUGAYTİMUR
Danışman: PROF. DR. NURAY AKBULUT
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Tatlı Göl, Hersek ve Paradeniz Lagünleri'nde gerçekleştirilen bu tez çalışması kapsamında zooplankton türlerinin tespit edilerek (Cladocera, Copepoda, Rotifera), mevsimsel dağılımlarının ve popülasyon dinamiklerinin çevresel değişkenler ile birlikte belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, lagün göllerinin fizikokimyasal özellikleri belirlenmiş, zooplankton komünitesini oluşturan türler tespit edilmiş, tespit edilen bu türler sıklık, nispi bolluk, benzerlik, tür çeşitliliği ve tür düzenliliği indeksleri gibi parametreler kullanılarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte çevresel değişkenlerin ve zooplankton komünite indekslerinin birbiriyle olan ilişkisini değerlendirmek için Spearman Korelasyon analizi, çevresel değişkenler ile zooplanktonik organizmalar arasındaki ilişkiyi incelemek için RDA analizi yapılmıştır. 
Tez çalışması kapsamında Tatlı Göl Lagünü'nde 3 tanesi Cladocera, 1 tanesi Copepoda ve 40 tanesi Rotifera (5 tanesi cins düzeyinde) grubuna ait olmak üzere toplamda 44 takson tespit edilmiştir. Hersek Lagünü'nde 2 tanesi Copepoda (cins düzeyinde) ve 10 tanesi Rotifera (1 tanesi cins düzeyinde) grubuna ait olmak üzere toplamda 12 tür tespit edilmiştir. Paradeniz Lagünü'nde ise 1 tanesi Copepoda (cins düzeyinde) ve 7 tanesi Rotifera grubuna ait olmak üzere toplamda 8 tane takson tespit edilmiştir.
Tatlı Göl Lagünü'nde toplam zooplanktonun %1,38'i Cladocera, %0,86'sı Copepoda, %5,37'si nauplius ve %92,39'u Rotifera'ya ait bireylerden oluştuğu, Hersek Lagünü'nde toplam zooplanktonun %1,58'i Copepoda, %60,63'ü nauplius ve %37,79'u Rotifera'ya ait bireylerden oluştuğu, Paradeniz Lagünü'nde ise toplam zooplanktonun %27,71'i Copepoda, %57,63'ü nauplius ve %14,66'sı Rotifera'ya ait bireylerden oluştuğu tespit edilmiştir. Tatlı Göl Lagünü'nde Asplanchna priodonta, Brachionus angularis, Brachionus urceolaris, Keratella quadrata, Polyarthra dolichoptera ve Polyarthra vulgaris, Hersek Lagünü'nde Acartia sp., Paradeniz Lagünü'nde ise Calanipeda sp. kesin sabit türler olarak sınıflandırılmıştır. Tatlı Göl Lagünü'nde, Chydorus sphaericus, Diaphanosoma brachyurum, Alona rectangula, Calanipeda aquaedulcis, Ascomorpha saltans, Brachionus angularis, Filinia longiseta, Hexarthra intermedia, Keratella cochlearis, Polyarthra dolichoptera, Synchaeta oblonga ve Trichocerca iernis, Hersek Lagünü'nde Acartia sp., Brachionus plicatilis, Colurella obtusa, Epiphenes senta, Synchaeta grandis ve Synchaeta oblonga, Paradeniz Lagünü'nde ise Calanipeda sp., Keratella cochlearis, Keratella tropica, Synchaeta grandis ve Synchaeta pectinata gerçek dominat türler olarak sınıflandırılmıştır.
Tatlı Göl Lagünü'nde Shannon Çeşitlilik İndeksi (H') değeri 0,85-1,82 arasında, Margalef Çeşitlilik İndeksi (D) değeri, 1,13-1,40 arasında, Pielou İndeksi (J') değeri ise 0,29-0,73 arasında bulunmuştur. Hersek Lagünü'nde Shannon Çeşitlilik İndeksi (H') değeri 0,16-1,09 arasında, Margalef Çeşitlilik İndeksi (D) değeri, 0,16-0,39 arasında, Pielou İndeksi (J') değeri 0,29-0,73 arasında bulunmuştur. Paradeniz Lagünü'nde Shannon Çeşitlilik İndeksi (H') değeri 0,48-0,88 arasında, Margalef Çeşitlilik İndeksi (D) değeri, 0,20-0,34 arasında, Pielou İndeksi (J') değeri 0,54-0,92 arasında bulunmuştur. Genel olarak, komünitede bazı türlerin dominant olduğu ve türlerin komünite içerisinde homojen dağılmadığını doğrulamıştır. Üç lagün gölü için ayrı ayrı yapılan Sorensen Benzerlik İndeksine göre göllerin hepsinde istasyonlar arası benzerlik yüksek çıkmıştır.
Yapılan çalışmada Spearman Korelasyon Analizi sonuçlarına göre bazı çevresel değişkenlerin birbirleri ile ve kommünite indeksleriyle pozitif ya da negatif ilişkilerinin bulunduğu, RDA analizi sonuçlarına göre ise bazı zooplankton türlerinin dağılımında çevresel değişkenlerin ve örnekleme aylarının etkili olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Within the scope of this study carried out in Tatlı Lake, Hersek and Paradeniz Lagoons, it was aimed to determine zooplankton species (Cladocera, Copepoda, Rotifera) and to determine their seasonal distributions and population dynamics together with environmental variables. During the study the physicochemical properties of the lagoon lakes were determined, the species forming the zooplankton community were identified, and these species were evaluated using environmental parameters such as frequency, relative abundance, similarity, species diversity, and species evenness indices. In addition, Spearman Correlation Analysis was performed to assess the relationship between environmental variables and zooplankton community indices, and RDA Analysis was conducted to examine the relationship between environmental variables and zooplanktonic organisms.Within the scope of the thesis study, a total of 44 taxa were identified in Tatlı Lake Lagoon, including 3 Cladocera, 1 Copepoda (at the genus level), and 40 Rotifera (5 at the genus level). In Hersek Lagoon, a total of 12 species were identified, including 2 Copepoda (at the genus level) and 10 Rotifera (1 at the genus level). In Paradeniz Lagoon, a total of 8 taxa were identified, including 1 Copepoda (at the genus level) and 7 Rotifera.
In Tatlı Lake Lagoon, 1.38% of the total zooplankton consisted of Cladocera, 0.86% Copepoda, 5.37% nauplius, and 92.39% Rotifera whereas in Hersek Lagoon, 1.58% of the total zooplankton consisted of Copepoda, 60.63% nauplius, and 37.79% Rotifera. Finally, in Paradeniz Lagoon, 27.71% of the total zooplankton consisted of Copepoda, 57.63% nauplius, and 14.66% Rotifera. In Tatlı Lake Lagoon, species such as Asplanchna priodonta, Brachionus angularis, Brachionus urceolaris, Keratella quadrata, Polyarthra dolichoptera, and Polyarthra vulgaris were classified as definite fixed species. In Hersek Lagoon, Acartia sp. was classified as a definite fixed species, while in Paradeniz Lagoon, Calanipeda sp. was classified as a definite fixed species. In Tatlı Lake Lagoon, the dominant species were Chydorus sphaericus, Diaphanosoma brachyurum, Alona rectangula, Calanipeda aquaedulcis, Ascomorpha saltans, Brachionus angularis, Filinia longiseta, Hexarthra intermedia, Keratella cochlearis, Polyarthra dolichoptera, Synchaeta oblonga and Trichocerca iernis whereas in Hersek Lagoon Acartia sp., Brachionus plicatilis, Colurella obtusa, Epiphenes senta, Synchaeta grandis and Synchaeta oblonga were dominant. Last of all, in Paradeniz Lagoon Calanipeda sp., Keratella cochlearis, Keratella tropica, Synchaeta grandis ve Synchaeta pectinata were classified as real dominant species. 
Shannon Diversity Index (H') values in Tatlı Lake Lagoon ranged from 0.85 to 1.82, Margalef Diversity Index (D) values ranged from 1.13 to 1.40, and Pielou Index (J') values ranged from 0.29 to 0.73. In Hersek Lagoon, Shannon Diversity Index (H') values ranged from 0.16 to 1.09, Margalef Diversity Index (D) values ranged from 0.16 to 0.39, and Pielou Index (J') values ranged from 0.29 to 0.73. In Paradeniz Lagoon, Shannon Diversity Index (H') values ranged from 0.48 to 0.88, Margalef Diversity Index (D) values ranged from 0.20 to 0.34, and Pielou Index (J') values ranged from 0.54 to 0.92. Overall, it was confirmed that certain species were dominant in the community, and the species were not evenly distributed within the community. According to the Sorensen Similarity Index conducted separately for the three lagoon lakes, the similarity between stations was found to be high in all lakes.
Finally, according to the results of the Spearman Correlation Analysis, it was found that certain environmental variables have positive or negative relationships with each other and with community indices. Additionally, the results of the RDA analysis revealed that environmental variables and sampling months have significant effects on the distribution of certain zooplankton species.