Din eğitimi öğretmenlerinin eğitim alanındaki uygulamalarının eleştirel pedagoji bağlamında incelenmesi
An examination of the practices of religious education teachers in the context of critical pedagogy
Yazar: TUBA KURT
Danışman: PROF. DR. MUHİDDİN OKUMUŞLAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Din eğitimi = Religious education

Özet:
Bu çalışmanın amacı, din eğitimi öğretmenlerinin eğitim alanındaki yaklaşım ve uygulamalarını eleştirel pedagoji ilkeleri bağlamında incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, "Eleştirel pedagojinin ilkeleri ve onun felsefi temellerini oluşturan esaslar din eğitimi öğretmenlerinin uygulamalarına nasıl yansımaktadır?" sorusuna yanıt aranmıştır. Araştırmanın genelinde nitel yaklaşım tercih edilmiş; çalışma nitel araştırma yönteminin fenomenoloji deseni kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Konya'nın üç merkez ilçesi olan Selçuklu, Meram ve Karatay'da görev yapan 22 Ortaöğretim DKAB ve İHL Meslek Dersleri öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri, eleştirel pedagoji ilkelerini temel alarak hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Verilerin analizinde MAXQDA programı kullanılarak betimsel analiz yapılmıştır. Araştırma sonucunda, ülkemizin örgün din eğitimini çerçeveleyen öğretmen yeterliliklerinin eleştirel pedagoji açısından "politik eğitim", "demokratik eğitim", "diyalojik eğitim" ve "problem temelli eğitim" idealleri bağlamında anlam kazandığı görülmüştür. Ayrıca çalışma grubunda yer alan öğretmenlerin eğitimdeki yaklaşımları ve uygulamalarından yola çıkarak "eleştirel eğitim" ve "özgürlükçü eğitim" algılarının gözden geçirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın bulguları, sonuçları ve sınırlılıkları göz önüne alınarak din eğitimi öğretmenleri için eleştirel pedagoji okuryazarlığının gerekli olduğu önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Din eğitimi, Eleştirel pedagoji, Örgün eğitim, Öğretmen yeterliliği, Nitel yöntem

Abstract:
The aim of this study is to examine the approaches and practices of religious education teachers in the field of education in the context of critical pedagogy principles. In line with this purpose, an answer to the question "How are the principles of critical pedagogy and its philosophical foundations reflected in the practices of religious education teachers?" was sought. A qualitative approach was preferred throughout the study; the study was conducted using the phenomenology design of the qualitative research method. The study group of the research consisted of 22 Secondary Vocational Religious Culture and Moral Knowledge and Imam Hatip High School Vocational Courses teachers working in Selçuklu, Meram and Karatay, the three central districts of Konya in the 2022-2023 academic year. The data of the study were collected with a semi-structured interview form prepared based on critical pedagogy principles. Descriptive analysis was performed using the MAXQDA program to analyze the data. As a result of the research, it was seen that the teacher competencies that frame the formal religious education of our country gained meaning in the context of the ideals of "political education", "democratic education", "dialogical education" and "problem-based education" in terms of critical pedagogy. In addition, it was concluded that the perceptions of "critical education" and "libertarian education" should be reviewed, based on the educational approaches and practices of the teachers in the study group. Considering the findings, results and limitations of the study, it is suggested that critical pedagogy literacy is necessary for religious education teachers.

Keywords: Religious education, Critical pedagogy, Formal education, Teacher competence, Qualitative approach