Lösemi hastalarının ruhsal sorunları ve stresle başa çıkma tarzları
Mental problems of leukemia patients and their styles of coping WİTH stress
Yazar: BETÜL ÇOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL POLAT
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Lösemi = Leukemia ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Ruh sağlığı = Mental health ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management

Özet:
Bu araştırma lösemi hastalarında görülen ruhsal sorunları ve stresle başa çıkma tarzlarını belirlemek amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki bu çalışma Eylül 2020-Nisan 2021 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın evrenini Gaziantep il merkezinde bulunan SANKO Üniversitesi Hastanesi Hematoloji Servisi'nde yatarak tedavi gören lösemi hastaları oluşturdu. Çalışma, araştırmaya katılmayı kabul eden 120 hasta ile tamamlandı. Veriler "Kişisel Bilgi Formu'', '' Kısa Semptom Envanteri (KSE)''ve '' Stresle Başa Çıkma Ölçeği (SBÇÖ)'' aracılığıyla yüz yüze toplandı. Çalışmada hastaların %61,7'si erkek, yaş ortalaması 50,4±17,8 yıl, % 45'i 56 yaş ve üstündedir. Hastaların % 30,8'ine Akut Miyeloid Lösemi(AML) tanısı konduğu, % 35'inin 2. Evrede olduğu ve % 35'inin tanı sürelerinin 6-12 ay aralığında olduğu saptandı. SBÇÖ toplam puanının ortanca, minimum, maksimum değeri 40,5 (20-67), kendine güven yaklaşımı 10 (1-21), iyimser yaklaşım 7 (1-15), çaresiz yaklaşım 10 (0-24) ve boyun eğici yaklaşım puanının ortanca, minimum, maksimum değeri 8 (2-17)'dir. KSE toplam puanının ortanca, minimum, maksimum değeri 76 (15-167); anksiyete 14 (0-44); depresyon 20,5 (3-43), olumsuz benlik 13 (0-42), somatizasyon 17 (3-27) ve hostilite puanının ortanca, minimum, maksimum değeri 8,5 (0-27)'dir. Rahatsızlık Ciddiyet İndeksi(RCİ), Belirti Toplam İndeksi(BTİ) ve Semptom Rahatsızlık İndeksi(STİ) alt boyut puanlarının ortanca, minimum, maksimum değerleri sırasıyla 1,43 (0,28-3,15), 37 (7-53), 2,08 (1,18-3,39)'dir.  SBÇÖ toplam ölçek puanı ile Depresyon (r=0,210) alt ölçek boyutu ile pozitif yönlü zayıf; Somatizasyon (r=-0,255), Hostilite (r=-0,181) ve BTİ (r=-0,180) ölçek puanları ile  ters yönlü zayıf bir ilişki olduğu belirlendi (p<0,05). KSE toplam ölçek puanı ile BTİ (r=0,879) ölçek puanı ile pozitif yönlü kuvvetli, STİ (r=0,671) ölçek puanı ile ise pozitif yönlü orta düzey bir ilişki olduğu belirlendi (p<0,05). Lösemi hastalarında ortaya çıkan  ruhsal sorunlar ve başetme gücünde azalma, bir çok sorunla yüz yüze kalmalarına neden olabilmektedir. Bu noktada, tedavi süreçleri boyunca uzman psikiyatri hemşiresi tarafından psikososyal gereksinimlerinin değerlendirilmesi, tanı süresi uzamış ve metastaz varlığı olan hastaların fiziksel, psikolojik ve günlük yaşamı destekleyici bakım gereksinimlerinin planlanması önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Lösemi; Ruhsal Sorunlar; Stresle Başa Çıkma; Psikiyatri Hemşireliği

Abstract:
This research was conducted to determine the mental problems observed in leukemia patients and their styles of coping with stress. This descriptive and cross-sectional study was carried out between September 2020 and April 2020.  Leukemia patients hospitalized in the Hematology Service of the SANKO University Hospital located in the city center of Gaziantep formed the population of the study. The study was completed with 120 patients who accepted to participate in the research. The data were collected face to face via "Personal Information Form", "Brief Symptom Inventory (BSI)" and "Coping with Stress Scale (SSS)". 61.7% of the patients were male, the mean age was 50.4±17.8 years, and 45% were 56 years and older in the study.  It was determined that 30.8% of the patients were diagnosed with Acute Myeloid Leukemia (AML), 35% were in the 2nd stage, and the diagnosis period of 35% was between 6-12 months. The median, minimum, and maximum values of the total score of SSS are 40.5 (20-67), the self-confidence approach is 10 (1-21), the optimistic approach is 7 (1-15), the helpless approach is 10 (0-24), and the submissive approach score is median, minimum, maximum value is 8 (2-17). The median, minimum, and maximum value of BSI total score was 76 (15-167); anxiety 14 (0-44); depression is 20.5 (3-43), negative self is 13 (0-42), somatization is 17 (3-27) and the median, minimum and maximum value of hostility score is 8.5 (0-27). The median, minimum and maximum values of the RCI, positive symptom total (BTI) and symptom total index (STI) sub-dimension scores are 1.43 (0.28-3.15), 37 (7-53), 2.08 (1.18-3.39), respectively. SSS total scale score and Depression (r=0.210) subscale were positively weak; Somatization (r=-0.255), Hostility (r=-0.181) and BTI (r=-0.180) scale scores were found to have a weak inverse correlation (p<0.05). It was determined that there was a strong positive correlation with the BSI total scale score and the BTI (r=0.879) scale score, and a moderately positive relationship with the STI (r=0.671) scale score (p<0.05). Mental problems appeared in leukemia patients and their reduction of coping power can cause them to face many problems. At this point, evaluation of psychosocial needs by a specialist psychiatric nurse throughout the treatment process, planning the physical, psychological and daily life supportive care needs of patients with prolonged diagnosis and the presence of metastases is important.
Keywords: Leukemia; Mental Problems; Coping with Stress, Psychiatric Nursing