Panik bozukluğu hastalarında obsesif inanışlar ve üst bilişlerin incelenmesi
The investigation of metacognitive beliefs and obsessive beliefs in patients with panic disorder
Yazar: GÜL KIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESEF ERCÜMENT YERLİKAYA
Çağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Obsesif inanışlar = Obsessive beliefs ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Panik bozukluk = Panic disorder ; Ölçekler = Scales ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın amacı üst bilişler ve obsesif inanışlar arasındaki ilişkileri
incelemek ve panik bozukluğu olan ve olmayan kişilerin üst bilişlerini ve obsesif
inanışlarını karşılaştırmaktır. Araştırma, özel bir psikiyatri kliniğinde panik bozukluğu
tanısı koyulmuş 42 kişi ve herhangi bir psikiyatrik hastalığı olmayan 45 kişi ile
gerçekleştirilmiştir. Panik bozukluğu tanısı almış olan gruba, panik bozukluğu
şiddetlerini belirlemek amacıyla Panik Bozukluğu Şiddet Ölçeği (PBŞÖ) uygulanmıştır.
Her iki gruba katılımcıların kişisel bilgilerini belirlemeyi amaçlayan, araştırmacı
tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, katılımcıların üst bilişlerini belirlemek
amacıyla Üst Bilişler Ölçeği (ÜBÖ-30) ve katılımcıların obsesif inanışlarını belirlemek
amacıyla Obsesif İnanışlar ölçeği (OİÖ-44) uygulanmıştır. Katılımcıların ölçeklerden
aldıkları puanların cinsiyetlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenirken, bağımsız
gruplar t-testi yapılmıştır. Buna göre, panik bozukluğu hastalarının üst biliş ölçeğinden
aldıkları puanların ve panik bozukluğu şiddetlerinin cinsiyete göre değişmediği
bulunmuştur (p>.05). Hasta ve kontrol gruplarının ölçeklerden aldıkları puanları
karşılaştırırken bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır. Buna göre, hasta grubunun,
obsesif inanışlarının ve obsesif inanışların alt boyutu olan sorumluluk/tehlike beklentisi
inanışlarının kontrol grubundan daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<.05). Obsesif
inanışların alt boyutu olan düşüncelere verilen önem/düşüncelerin kontrolü ve
mükemmeliyetçilik/kesinlik inanışlarının hasta ve kontrol grupları arasında değişmediği
bulunmuştur (p>.05). Hasta grubunun kontrol grubuna göre genel olarak üst bilişsel
inanışlarının daha yüksek olduğu ve bilişsel farkındalık, düşünceleri kontrol ihtiyacı ve
kontrol edilemezlik ve tehlike inanışlarının da kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu
bulunmuştur (p<.01). Olumlu inanış ve bilişsel güven inanışları ise iki grup arasında farklılaşmamıştır (p>.05). Panik bozukluğu hastalarının obsesif inanışları, üst bilişleri
ve panik bozukluğu şiddetleri arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson korelasyon
katsayıları hesaplanmıştır. Buna göre, panik bozukluğunun şiddeti ile obsesif inanışlar
ve üst bilişler arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>.05). Panik bozukluğu
hastalarının obsesif inanışları ve üst bilişleri arasındaki ilişkilere bakıldığında ise panik
bozukluğu hastalarının obsesif inanışları ve üst bilişleri arasında güçlü bir ilişki
bulunmuştur (p<.01). Alt boyutlar değerlendirildiğinde; üst bilişin alt boyutlarından
bilişsel güven ve obsesif inanışın alt boyutlarından mükemmeliyetçilik/kesinlik
inanışları arasında anlamlı ilişki bulunmamış (p>.05) fakat bunun dışında diğer alt
boyutların birbiri ile ilişkili olduğu bulunmuştur (p<.01).

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the metacognition and obsessive beliefs in
patients with panic disorder and the relationship between metacognitions and obsessive
beliefs. This study was conducted in private psychiatric clinic with 42 people with panic
disorder diagnosed and 45 people without any psychiatric disease. The Personal
Information Form that developed by the researcher including the personal information
about the participants, the Meta-Cognitive Scale (MCQ-30) to measure the
metacognitive beliefs and the Obsessive Beliefs Questionnaire (OBQ-44) to measure
the obsessive beliefs of the participants was applied to both groups. In addition, the
Panic Disorder Severity Scale (PDSS) was used to measure the severity the panic
disorder in the group diagnosed with panic disorder. Independent groups t-test was used
to examine whether the scores of the participants differed according to their gender. It
was found that the severity of panic disorder of the patient group did not change
according to their gender (p>.05). According to the scores obtained from the
matcognition scale; there was no difference between panic disorder patients' genders
(p>.05). Comparison of the scores of the patient and control groups obtained from the
scales and subscales was calculated by independent groups t-test. According to the
analysis; the patient group was found to have higher obsesive beliefs and
responsibility/threat estimation beliefs than the control group (p<.05). It was found that
the importance/control of thoughts and perfectionism/certainty beliefs did not differ
between patients and control groups (p>.05). In general, panic disorder patient's
metacognitive beliefs was higher than the control group (p<.01). It was found that the
patient groups' cognitive self-consciousness, need for control thoughts and the
uncontrollability and danger beliefs were more intense than the control group (p<.01). 
ix
Positive beliefs and cognitive confidence beliefs did not differ between the two groups
(p>.05). Pearson correlation coefficients were calculated to examine the relationship
between obsessive beliefs, metacognition, and panic disorder severity. According to
analyses, there was no significant relationship between the severity of panic disorder,
obsessive beliefs and between the severity of panic disorder and metacognitions
(p>.05). A strong relationship was found between obsessive beliefs and metacognitions
(p<.01). Subscales were evaluted; it was found that cognitive confidence belief from the
subscale of metacognitions was not related to perfectionism/certainty subscale from the
obsessive beliefs (p>.05). But, all other subscales were related to each other (p<.01).