Türk edebiyatında denemenin gelişiminde Cemal Süreya'nın yeri /
Yazar: ALİ UZUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NESRİN CANBEK MENGİ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Deneme = Essay ; Süreya, Cemal = Süreya, Cemal ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İkinci yenilikçiler = Second innovative

Özet:
Türk edebiyatı ve İkinci Yeni (1954-1964) hareketinin öncü şairlerinden biri olan Cemal Süreya (1931-1990), Türk edebiyatına ve  Türk kültürüne adını altın harflerle yazdırmış üretken bir şair ve yazardır. Cemal Süreya, her ne kadar şair kimliği ile tanınsa da, düz yazılarındaki denemeci tavrıyla da Türk edebiyatı deneme tarihinde önemli bir yere sahiptir.
"Türk Edebiyatında Denemenin Gelişiminde Cemal Süreya'nın Yeri" başlıklı bu tezde Cemal Süreya'nın, Şapkam Dolu Çiçekle, Günübirlikler, 99 Yüz İzdüşümler / Söz Senaryosu, Günler, Aydınlık Yazıları Paçal, Güvercin Cuntası, Türkçe Bilenin İşi Rast Gider, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Papirüs'ten Başyazılar, Folklor Şiire Düşman adlı eserlerinden yola çıkılarak, Cemal Süreya'nın Türk edebiyatında denemenin gelişimindeki yerinin belirlemesi amaçlanmıştır.
Cemal Süreya, düz yazılarını kaleme alırken Türk edebiyatına çeşitli yönlerden bakar. Sorunlara bir düşünür, bir deneme yazarı, bir şair olarak odaklanır; çözüm arar ve eleştirir. Denemelerinde çoğunlukla edebiyat ve dil üzerinde durur.
Üslup özellikleri bakımından incelendiğinde, Cemal Süreya'nın denemelerinde genel olarak eleştirel bir düşünüş egemendir. Yazar bazı denemelerinde ise, şair kimliğini gizleyemez ve şiirsel bir üslupla düz yazıyı iç içe geçirir.
Tezde, deneme türü ve Türk edebiyatında deneme türü kapsamlı olarak ele alınmış, çok kültürlü bir yaşam kesiti olarak Cemal Süreya'nın yaşam öyküsü ve yapıtları üzerinde durulmuştur. Cemal Süraya'nın şair kimliğinin arkasında kalan denemeci yönü çalışılarak, Türk edebiyatında kendisinden sonra gelişen deneme alanında öncü bir yazar/şair olduğu ortaya konulmuştur.

Abstract:
Cemal Süreya (1931-1990), one of the leading poets of Turkish literature and second new movement, is a prolific poet and writer who left his mark on Turkish literature and culture. Even though it is known to the poet identity, it has an important place in the history of Turkish Literature with its essayist style.
In this thesis, Cemal Süreya's books (Şapkam Dolu Çiçekle, Günübirlikler, 99 Yüz İzdüşümler / Söz Senaryosu, Günler, Aydınlık Yazıları Paçal, Güvercin Cuntası, Türkçe Bilenin İşi Rast Gider, Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi, Papirüs'ten Başyazılar, Folklor Şiire Düşman) have been studied. The aim of this course is to determine the place of the experiment in the development of Turkish Literature.
While writing his prose writings, he looks at Turkish literature from various perspectives and evaluates what he sees from his angles. He approaches problems as a thinker, an essayist, a poet, seeks solutions and criticizes them. In his essays he mostly focuses on literature and language.
When examined in terms of stylistic features, a critical thought is dominant in Cemal Süreya's experiments. In some essays, the poet cannot conceal his identity and interweaves a poetic style with plain writing.
In this thesis, the type of essay and the type of essay in Turkish literature have been handled extensively. As a multicultural life section, Cemal Süreya's life story and works are emphasized. The essayist behind Cemal Süraya's poet identity was studied and it was revealed that he was a pioneer writer / poet in the field of Turkish Literature.