Kıvrımlı kanallarda yan savak deşarj kapasitesinin domínguez yaklaşımı ile belirlenmesi
Determi̇nati̇on of the si̇de wei̇r di̇scharge capaci̇ty by the domínguez approach i̇n curved channels
Yazar: ESRA YILDIRAN
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET EMİN EMİROĞLU
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Yan savaklar veya yanal savaklar inşaat ve çevre mühendisliği projelerinde
(örneğin; taşkın kanallarında, sulama sistemlerinde, birleşik sistem kanalizasyon
sistemlerinde, baraj rezervuarlarında ve su alma yapılarında) yaygın bir şekilde
kullanılmaktadır. Yan savaklar fazla suları taşkın kanallarına (toplama kanallarına) veya
suyun belirli bir kısmını bir açık kanala veya bir yapıya çevirirler. Yan savaklar genellikle
dikdörtgen enkesitlidir. Bundan başka; üçgen, trapez, açılı ve labirent savak tipleri de
mevcuttur. Labirent yan savaklar yeni bir tiptir ve son yıllarda oldukça popülerdir.
Bu çalışmada, üçgen labirent yan savaklar klasik yan savakların yerine
kullanılmıştır. Üçgen labirent yan savakların debi katsayıları Domínguez yaklaşımı
kullanılarak belirlenmiştir. Literatürde bu yöntemle üçgen labirent yan savakların deşarj
kapasitesinin belirlenmesinde Domínguez yaklaşımının kullanıldığına rastlanmamıştır. Bu
açıdan özgünlüğe sahiptir.
Bu çalışma; üçgen labirent yan savakların laboratuvar ortamındaki model deney
setlerinden elde edilen veriler TÜBİTAK 104M394 no'lu projeden alınarak kullanılarak
hazırlanmıştır. Deney verileri kıvrımlı bir kanala aittir. Deneyler farklı labirent yan savak
tepe açıları, savak açıklıkları ve farklı savak yükseklikleri için yürütülmüştür.
Deneyler, kıvrımlı kanalda L=25, 50 ve 75 cm savak uzunluğuna sahip, p=12, 16 ve
20 cm kret yüksekliklerinde,θ =45°,θ =60°, θ=90°, θ=120°, θ=150° labirent savak kıvrım
tepe açıları için ve kıvrımlı kanalda 𝑎=30°, 60°, 90°, 120°, 150° kıvrım merkez açılarında
deneyler yapılmıştır.
Bu çalışmada, deney modelinden elde edilen veriler kullanılarak debi katsayısının
hem Froude sayısına göre hem de boyutsuz nap yükü değerine [(𝑦1−𝑝)/𝑝] göre değişimi
belirlenmiştir.
Sonuç olarak, Domínguez metodu Schmidt ve De Marchi yaklaşımlarıyla
karşılaştırıldı. Yapılan detaylı karşılaştırmalar neticesinde Domínguez metodunda verilerin
çok daha az saçıldığı görülmüştür. Bu nedenle, Domínguez metodu üçgen labirent yan
savakların debi katsayısının belirlenmesinde güvenle kullanılabileceği sonucuna
varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yan savak, Üçgen labirent yan savak, Domínguez yaklaşımı

Abstract:
SUMMARY
Master Thesis
DETERMİNATİON OF THE SİDE WEİR DİSCHARGE CAPACİTY BY THE
DOMÍNGUEZ APPROACH İN CURVED CHANNELS
Esra ULUCAN
Firat University
Institute of Science and Technology
Department of Civil Engineering
2017,56
The lateral weirs, or side weirs, are commonly used in civil and environmental
engineering project (e.g., flood channels systems, irrigation systems, combine sewerage
systems, dam reservoirs and intake structures. Side weirs mostly convey excess flows into
a collection channel or to divert a certain water into a diversion open channel. Side weirs
are commonly rectangular in shape. Moreover, there are a lot of side weir shapes (e.g.,
triangular side weir, oblique side weir, labyrinth side weir). Labyrinth side weirs are a new
weir type and it is quite popular in recent years.
In the current study, the triangular labyrinth side weirs have used instead of
conventional side weirs. Discharge coefficient of the triangular labyrinth side weir has
been determined using Domínguez approach. The scope of discharge capacity of the
labyrinth side weirs using Domínguez approach is not available, within our knowledge, in
the literature. Therefore, this issue is original.
In the study, laboratory experiment data from TÜBİTAK project (104M394) were
used in order to determine by using Domínguez approach the discharge coefficient of the
triangular labyrinth side weirs. The experimental data belong to a curved channel for
different labyrinth side weir apex angle, opening length of weir, height of the crest.
At the experiments, the weir opening lengths (L) were taken as 25, 50 and 75 cm.
The weir crest heights (p) were 12, 16 and 20 cm. The labyrinth side weir apex angles (θ)
were 45°, 60°, 90°, 120°, and 150°. Moreover, the angle of bend center (𝑎) were 30°, 60°,
90°, 120° and 150°.
VII
In this study, the variation of the discharge coefficient values according to Froude
number was studied in detail. Moreover, the variation of the discharge coefficient values in
accordance with the values of dimensionless nappe load [(𝑦1−𝑝)/𝑝] was evaluated.
As a conclusion, Domínguez method was compared with Schmidt and De Marchi
approaches. It can be seen that the values at Domínguez method are scattered very less
than the other approaches. Thus, Domínguez method can be used safely for determining of
the discharge coefficient of the labyrinth side weirs.
Key words: Side weir, triangular labyrinth side weir, Domínguez approach