Stres yönetimi programına Bursa ilinde sanayi alanında çalışan personelin stres düzeyine etkisi
Influence of the stress management programme on the stress level of personal worked on industrial are in Bursa
Yazar: MUHAMMET ALİ ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN ALTINTAŞ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration

Özet:
İçinde bulunduğumuz çağda, teknolojik, ekonomik, sosyal, kültürel alandabirçok gelişme yaşanmıştır. Bu gelişmelerle birlikte, bundan yüz yıl önce ulaşılamayanyerlere rahatlıkla ulaşılmakta, tedavi edilemeyen hastalıklar rahatlıkla tedaviedilebilmekte, gelişmeler birkaç saniye içersinde dünyanın bir ucuna ulaşabilmektedir.Bu değişim ve gelişmeler öyle hızlı yaşanmaktadır ki insan buna uyum sağlamaktagüçlük çekmektedir. Bu gelişmeler ve değişim, birçok alanda insanoğluna faydasağlarken, hayatımızı bir o kadar da karmaşık hale getirmektedir. Bu karmaşıklık veyaşamın hızlılığı, insanoğlunun üstünde bir baskı ve gerilim oluşturmaktadır. Bu baskıve gerilim, günümüzde ?stres? olarak ifade edilmektedir.Günümüzde, yaşamını sürdürmek için çalışması gereken insanın günlük hayattakarşılaştığı tehlikeler, iş hayatında yaşadığı çatışmalar, rollerindeki belirsizlikler, ağırsorumlulukları, mekân ve yer sorunları, ağır iş yükü, iş güvensizliği, zaman darlığı ve işyetiştirme telaşı, vardiya çalışması, düşük ücret alması, karşılaştığı bürokratik engeller,çok sevdiği bir yakınının hastalanması, girmiş olduğu sınavlar, yaşadığı doğal afetler,ailesine yeni katılan bir bebek, işlerini zamanında yetiştirememe korkusu, ekonomiksıkıntılar gibi birçok faktör strese neden olmaktadır. Stres'in insanoğlunun sağlığını nederece tehdit ettiği, yapılan araştırmalarla ortaya çıkmaktadır. Stres bireyleri, fiziksel,duygusal, zihinsel, davranışsal, ekonomik ve sosyal olarak etkilemektedir. Bu nedenle,yaşamımızı birçok yönden etkileyen stresle sağlıklı mücadele yöntemlerininöğrenilmesi gerekmektedir.Bu araştırmada, stres konusu detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Teorik bilgilerintopluma faydalı olabilmesinin, ancak uygulamaya dökülmesiyle mümkün olacağıdüşünülmüş ve uzun bir çalışma sonucunda stres yönetimi programı geliştirilmiştir.Geliştirilen stres yönetimi programının etkililiğini denemek amacıyla Bursalinde, tekstil sanayi alanında faaliyet gösteren Minteks Fabrikası'nda 7 haftalık yarıdeneysel bir çalışma yapılmıştır. Programdan 10 gün önce fabrika çalışanlarınaalgılanan stres düzeyi ölçeği uygulanmış ve stres düzeyleri belirlenmiştir. Programagönüllü olarak katılmak isteyenler belirlendikten sonra, araştırmaya etki edecekdeğişkenleri kontrol altına alabilmek için, cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim, pozisyonve stres puanı göz önünde bulundurularak birbirine uyumlu 8'er kişilik iki grupoluşturulmuştur. Oluşturulan bu grupların homojenliği SPSS programında Mann-WhitneyU testi kullanılarak test edilmiştir.Deney grubuna, geliştirilen stres yönetimi programı 6 hafta boyunca uygulanmış,kontrol grubuna ise iş yoğunluğu nedeni ile stres yönetimi programıyla ilgisi olmayan ikioturum yapılmıştır. Program uygulandıktan sonra deney ve kontrol grubu üyelerine algılananstres düzeyi ölçeği tekrar uygulanmış, SPSS paket programında Mann-Whitney U Testi veWilcoxon Signed Ranks Testi kullanılarak değerlendirilmiştir.Elde edilen sonuçlar, deney grubunun öntest-sontest sonuçları arasında anlamlıbir fark olduğunu, yani stres düzeyi ortalamalarının düştüğünü, kontrol grubununöntest-sontest sonuçları arasında anlamlı bir fark olmadığını, yani stres düzeyiortalamalarının düşmediğini göstermiştir. Gruplar arası yapılan karşılaştırmada iseanlamlı bir fark bulunmuştur. Bu sonuçlar, araştırmacı tarafından geliştirilen stresyönetimi programının, stres düzeyini düşürmede etkili olduğunu göstermektedir.ANAHTAR SÖZCÜKLER (KEY WORDS)Stres, Stres Yönetimi Programı, Stres Düzeyi, Stresle Başetme.

Abstract:
In the era we live, many technological, economical, social, culturaldevelopments have been taken place. Through these developments, some places whichcouldn?t be reached one hundred years ago can be reached easily such as illness thatcouldn?t be cured, can be cured now; developments can reach to the other corners of theworld within a few seconds and so forth. These innovations are developed so fast thatpeople face some difficulties in adaptation to the changes. While these developmentsand changes are utilizing to mankind in many ways, these also make our life complex aswell. The complexity and speed of life raise difficulties on human life. Thesecompulsion and strain are indicated as stress.Nowadays, many factors such as dangers and disputes confronting with in theirdaily life and at work, obscurity in the roles, heavy responsibilities, heritage, theproblems about places, promotion, load of heavy work, absence of labour safety, timepoverty, and flurry of finishing work, working in a shift, low salary, bureaucraticdifficulties getting ill of our favourite relatives, examinations, disasters, a new baby to afamily, fear of not finishing our work on time and economical troubles by people whoneed to work for surviving, cause stress. The stress affects people physically,emotionally, mentally, economically and socially in behaviours. Because of this, weshould learn the healthy struggle methods against the stress which affects our life indifferent ways.In this research, the topic of stress is examined in details. It is thought thattheoretical information will be able to be useful if only it turns into practice, and thestress management programme is developed after a long time study.A half-experimental study lasting seven week was performed in Minteks factoryserviced on textile industry in Bursa in order to try the impression of the developedstress management programme. Ten days before application of our programme,Perceived Stress Scala is performed on workers and stress levels are determined. Afterdecision of volunteer to the programme, in order to control the variables influencing theresearch, two homogeneous groups are formed including eight people at each by meansof taking into account the features like age, sex, marital status, education, position andstress level. The homogeneity of groups were analysed by using SPSS 11.0 packageprogramme.Developed Stress Management Programme is applied to experimental group bysix weeks, but only two session is done to the control group because of the density ofwork. After practicing the programme, Perceived Stress Scala is performed again andthe results are evaluated by using Mann-Whitney U Test and Wilcoxon Signed RanksTest in SPSS 11.0 package programme.The results showed that there is a meaningful difference between pre-test andpost-test results of experimental group that is to say that the average stress leveldecrease, on the contrary there is no meaningful difference between pre-test and post-test results of control (check) group that is to say that the average stress level did notdecrease. A meaningful difference was found as compared to those groups. Theseresults show that Stress Management Programme developed by researcher is effective indecreasing the level of stress.KEY WORDSStress, Stress Management Programme, Level of Stress, Struggle with Stress