Ebeveynlerin engeli olan çocuklarını COVID-19'dan koruma yöntemleri ile hastalığın bulaşma riskine yönelik kaygı düzeyleri
Anxiety levels of parents regarding the risk of transmission of the disease with the methods of protecting their disabled children from COVID-19
Yazar: EMRAH DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜRKAN KADİROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anksiyete = Anxiety ; Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability

Özet:
Amaç: Ebeveynlerin engeli olan çocuklarını COVID-19'dan koruma yöntemleri ile hastalığın bulaşma riskine yönelik kaygı düzeylerini belirlemektir.
Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı, ilişki arayıcı yapılmıştır. Araştırma, Van ilinde özel bir Rehabilatasyon Merkezi'nde, 5 Kasım 2020 – 5 Haziran 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, Van il merkezinde yer alan 15 Rehabilitasyon Merkezleri oluşturdu. Örnekleme, basit rastgele örnekleme yöntemi ile belirlendi. Kura yöntemi ile belirlenen rehabilitasyon merkezine başvuran ve engeli olan çocuğa sahip ebeveynler araştırmanın örneklemini oluşturdu (S=139). Örneklemde evrenin tamamına ulaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma %71,94 katılımla tamamlanmıştır (S=100). Veriler, Soru Formu ve Durumluluk Kaygı Ölçeği (DKÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, medyan (min-max), Skewness, Kurtosis değerleri ve Pearson Korelasyon Katsayısı tespit edilmiştir. Araştırmada etik kurul izni ve gerekli kurum izni yazılı olarak alınmıştır.
Bulgular: Ebeveynlerin eğitim durumu açısından DKÖ puan ortalaması, ilköğretim grubunda 43.46±5.18, lise grubunda 39.43±6.71, üniversite ve üzeri grubunda ise 38.15±4.96 olarak bulundu (p=0.001). Ebeveynlerin gelir gider algısı açısından DKÖ puan ortalaması, geliri giderden fazla grupta 39.43±7.94, geliri giderine denk grupta 42.79±9.44 ve geliri giderinden düşük grupta 47.25±7.75 şeklinde belirlendi (p=0.02). Ebeveynlerin %55'inin COVID-19'dan korunma yöntemlerini yetersiz bulduğu saptandı (p=0.031). Engeli olan çocuğun yaşı ile DKÖ arasında istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki tespit edildi (p<0.05).
Sonuç: Araştırmada ebeveynlerin eğitim düzeyi ve gelir düzeyi azaldıkça,   durumluluk kaygılarının arttığı sonucuna ulaşıldı. COVID-19'dan koruma yöntemlerini yetersiz gören ebeveynlerde durumluluk kaygı yüksekti. Ayrıca, engeli olan çocuğun yaşı artıkça ebeveynlerin durumluluk kaygısı azaldı.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, ebeveyn, engeli olan çocuk, kaygı, koruma yöntemleri

Abstract:
Aim: The aim of this research was to examine the relationship between the preventative measures taken against COVID-19 in the families of disabled children and their anxiety levels about the risk of transmission of the disease.
Material and Method: The study was conducted as a descriptive, correlational, research. The research was carried out at the special rehabilitation center in Van province between November 5, 2020 and June 5, 2021. The population of the research consisted of 15 Rehabilitation Centers located in the city center of Van. Sampling was determined by simple random sampling method. Parents with a disabled child who applied to the rehabilitation center determined by the lottery method formed the sample of the study (S=139). In the sampling, it was aimed to reach the whole population. The research was completed with a 71.94% participation rate (N=100). A Questionnaire Form and the State-Trait Anxiety Inventory (STAI) were used for data collection. In the analysis of the data, number, percentage, mean, standard deviation, median (min-max), Skewness and Kurtosis values, and Pearson Correlation Coefficient were used. The necessary permissions for conducting the study were obtained from the ethics committee and the institution in writing.
Results: In the education level analysis of the parents, the mean STAI score was found to be 43.46±5.18 in those with primary school education, 39.43±6.71 in those with high school education, and 38.15±4.96 in those with college or higher level education (p=0.001). In terms of income-expenses perception of the parents, the mean STAI score was found to be 39.43±7.94 in those with more income than expenses, 42.79±9.44 in those with an income equal to expenses, and 47.25±7.75 in those with less income than expenses (p=0.02). It was observed that 55% of the parents found the protective measures against COVID-19 inadequate (p=0.031). A statistically significant and negative correlation was found between the age of the disabled child and STAI score (p<0.05).
Conclusion: In the study, it was concluded that as the education and income levels of the parents decreased, their state-trait anxiety levels increased. State anxiety level was high in parents who saw inadequate protection from COVID-19. In addition, there was a negative relationship between the age of the disabled child and the state-trait anxiety level of the parents.

Keywords: Anxiety, COVID-19, disabled child, parent, protection measures