Çocukluk çağı kaza ve yaralanmalarında ailelerin bilgi ve davranışlarının belirlenmesi
Determination of the information and behavior of the families in childhood accidents and injuries
Yazar: MEHMET TAHİR CENGİZ
Danışman: DOÇ. DR. FESİH AKTAR
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Farkındalık = Awareness ; Kazalar = Accidents ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Giriş ve Amaç: Kazalara bağlı olarak oluşan yaralanmalar, en önemli önlenebilir
pediatrik morbidite ve mortalite sebeplerinden biridir. En sık görülen kaza türlerine göre
risk faktörlerini bireylere ve yaşa özgü olarak tanımlamak, risk faktörlerini ortadan
kaldırmak, kontrol programları geliştirmek ve kaza gerçekleştiğinde yapılması
gerekenler için acil eylem planları hazırlamak gerekir. Bu çalışmada, çocukluk çağı
kaza ve yaralanmalarında ailelerin bilgi ve davranış düzeylerinin belirlenmesi
amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipteki çalışmamıza Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı'nda takipli 341 dâhil edilerek çocukların
ebeveynleri ile 10 Ekim 2019 ile 20 Aralık 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür.
Çalışmada çocukların yaşı, cinsiyeti, ebeveynlerin sosyodemografik özellikleri, evde
yaşayan birey sayısı, çocuk sayısı, evde yaşayan engelli sayısı ve ailede kazaya bağlı
ölen veya engelli yaşayan kişi mevcudiyeti gibi tanımlayıcı anket sorularının yanı sıra,
Amerikan Pediatri Akademisi (APA) web sitesinde yayınlanan ve 0-1 yaş, 1-4 yaş ve 4-
9 yaş arasındaki çocuklar için hazırlanmış kısa soru ve cevapların Türkçe 'ye
uyarlanması ile edilen anket formları ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak veriler
toplanmıştır.
Bulgular:0-1 yaş arası çocuğu olanlarda; Evinde çalışan bir duman alarmı bulundurma
oranı çalışan annelerde, yükseköğretim mezunu olan babalarda ve kız çocuğu ve bir
veya iki çocuğu olan ebeveynlerde daha yüksek oranda idi. Ev hanımlarında çalışan
annelere göre çocuğun boynuna emzik veya kolye takma oranı daha yüksekti. Bebek
araba koltuğu kullanma oranı, yükseköğretim mezunu olan babalarda, çalışan annelerde,
kız çocuğu ve bir veya iki çocuğu olan ebeveynlerde ve evdeki kişi sayısı az olan
ailelerde daha yüksek idi.1-4 yaş arası çocuğu olanlarda; Banyoda elektrikli alet
kullanma oranı yükseköğretim mezunu babalarda ve evdeki birey sayısı az olan
ailelerde daha fazla idi. Çocuğunun oyuncaklarını güvenlik riskine karşı her zaman
kontrol etme oranı yükseköğretim mezunu babalarda, bir veya iki çocuğu olan
ebeveynlerde ve evdeki birey sayısı daha az olan ailelerde daha yüksek idi. Çocuklarına
kontrolleri dışında yüzmelerine asla izin vermeme oranı yükseköğretim mezunu
babalarda daha fazla idi.4-9 yaş arasında çocuğu olanlarda; Çocuğun her bisiklete
bindiğinde kask takma oranı yükseköğretim mezunu ve yaşı küçük babalarda, çalışan 
v
annelerde, bir veya iki çocuğu olan ebeveynlerde ve evdeki birey sayısı daha az olan
ailelerde daha yüksek idi. Çocuklarında at binme etkinliğine çoğunlukla katılma oranı
yükseköğretim mezunu babalarda ve çalışan annelerde daha fazla idi. Çocuğu
tekne/kayıktayken her zaman can yeleği giyenlerin oranı yükseköğretim mezunu
babalarda, çalışan annelerde, bir veya iki çocuğu olan ebeveynlerde ve evdeki birey
sayısı daha az olan ailelerde daha yüksek idi.
Sonuç: Çalışmamızda çocukların yaşı, ebeveynlerin eğitim düzeyi ve çalışma oranları
arttıkça ailenin bilgi ve güvenli davranışları artarken ebeveynlerin yaşı ve evde yaşayan
çocuk sayısı arttıkça ailenin bilgi ve güvenli davranışları azalmakta idi. Ailelerin
sergilediği güvenli davranışlardan en sık olanları evde sigara içmeme, çocukların yüzme
ve at binme eğitimleri alması ve güvenli dalış/su kurallarını bilmesi, tekne/kayıkta
çocukların can yeleği giymesi idi. Ailelerin sergilediği güvenli olmayan davranışlardan
en sık olanları yaşanılan yerde duman alarmı bulunmaması, bebek/çocukların evde ve
küvet/havuz olan yerlerde yalnız bırakılması, çocukların arabada arkaya ve güvenli
biçimde (araba koltuğu vs.) oturmaması ve bisiklet kullanımında her zaman kask
takmama idi.

Abstract:
Background and Aim:Injuries due to accidents consist of the most important
preventable pediatric morbidity and mortality. According to the most common types of
accidents, it is necessary to define risk factors for individuals and age, to eliminate risk
factors, to develop control programs and to prepare emergency action plans for what
should be done when an accident occurs. In this study, it was aimed to determine the
knowledge and behavior levels of families in childhood accidents and injuries.
Material and Methods:Our cross-sectional study was conducted between 10 October
2019 and 20 December 2019 with the parents of children with follow-up in Dicle
University School of Medicine,Child Health and Diseases of Department.In addition to
descriptive survey questions such as the age, gender, socio-demographic characteristics
of parents, the number of children living at home, the number of children, the number of
children with disabilities living in the family, and the presence of people living or living
with a disability in the family, the study published on the American Academy of
Pediatrics (APA) Data were collected by using face-to-face interview technique with
questionnaire forms adapted to Turkish for short questions and answers prepared for
children between the ages of 1, 1-4 and 4-9.
Results: In children with 0-1 year old; The rate of having a smoke alarm working at
home was higher in working mothers, higher education graduates, and girls and parents
with one or two children. The rate of wearing a pacifier or necklace on the neck of the
child was higher than the mothers working in housewives. The baby car seat use rate
was higher in fathers with higher education graduates, working mothers, parents with
girls and one or two children, and families with fewer households. In children with ages
1-4; The rate of using electrical appliances in the bathroom was higher in fathers with
higher education and in families with fewer households. The rate of always controlling
their child's toys for safety risks was higher in fathers with higher education, parents
with one or two children, and families with fewer households. The rate of never
allowing their children to swim outside their control was higher in fathers of higher
education graduates. Those who have children between the ages of 4-9; Every time the
child was on a bicycle, the rate of wearing a helmet was higher among graduates of
higher education, younger fathers, working mothers, parents with one or two children,
and families with fewer households. The rate of mostly attending horse riding activities
vii
was higher among fathers and working mothers. The proportion of those who always
wear a life vest when their child was on a boat / boat was higher in fathers with higher
education, working mothers, parents with one or two children, and families with fewer
households.
Conclusion: In our study, as the age of the children, the level of education and working
rates of the parents increased, the information and safe behaviors of the family
decreased, and as the age of the parents and the number of children living at home, the
information and safe behaviors of the family decreased. The most common of the safe
behaviors exhibited by the families were not smoking at home, training of children
swimming and horse riding and knowing the safe diving / water rules, and wearing
children's lifejackets on boats / boats. The most common unsafe behaviors that families
exhibit were the absence of smoke alarms in the living area, leaving babies / children
alone at home and in the areas where there was a bathtub / pool, children not sitting in a
car safely (car seat, etc.) and not always wearing a helmet.