Ultrason ile yaş tayini sesamoid ve ulnar kemiğin değerlendirilmesi
Forensic age estimation based on ultrasound, ulna and sesamoid bone evaluation
Yazar: ENES EMRE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BORA BÜKEN
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli tıp = Forensic medicine ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; Yaş tayini = Age determination

Özet:
Amaç:
Adli Tıpta yaş tayini ceza veya medeni kanunu ilgilendiren pek çok durumda gerekli
olup özellikle gebelik gibi klasik yaş tayini metodlarının yanında radyasyon içermeyen
yaş tayini yöntemlerinin kullanılması gereken olgularda sesamoid ve ulnar kemiğin
ultrasound ile değerlendirilmesinin Türk çocuklarında uygulanabilirliğinin bilimsel
olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Ulaşılabilen literatürde yaş tayini amacıyla ulna
kemiğinin evrelendirilmesi ve ultrasonografik olarak değerlendirilmesine yönelik
herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışmamızda her iki cinsiyete ait ulna ve
sesamoid kemiklerin hangi yaşlarda hangi gelişim düzeyinde olduklarının araştırılması
amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem:
Çalışmamızda 2019 yılı mart ayı ile 2020 yılı nisan ayı arasında Düzce Üniversitesi
Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne çeşitli nedenler ile başvurmuş (ilaç yazdırma,
muayene olma vs) 4-21 yaş aralığında 216 gönüllü kişinin (107 kız, 109 erkek) ulna ve
1. Parmak Metakarpofaringeal(MKP) eklem üzerindeki sesamoid kemiğine yönelik
ultrasonografik değerlendirme yapılmıştır. Bu amaçla ulna gelişimi tarafımızca 6 evreye
ayrılmış ve sesamoid kemiğin ossifiye olup olmadığı değerlendirilmiştir. Kemik
gelişimine engel olabilecek nitelikte kronik bir hastalığı olanlar, bakılan bölgede (sol el
bileği ve el) kemik kırığı öyküsü olanlar, obezite (kilo persentil değeri 97'nin üzerinde
olan olgular) ya da gebelik geçmişi olanlar ve bir yıl veya daha fazla süre ile kronik ilaç
kullanımı olan olgular çalışmanın dışında tutulmuştur.
Bulgular:
Evre 5 ulna epifiz gelişimi 12 yaşın altında hiçbir kız ve erkek cinsiyette görülmedi.
Evre 6 ulna epifiz gelişimi ise 15 yaşın altında hiçbir kız ve erkek cinsiyette görülmedi.
Ulna epifiz kemiğinin evre iki gelişimi ilk olarak erkeklerde 6,4 yaşında, kızlarda 4,7
yaşında evre 3 ilk olarak erkeklerde 8,2 yaşında kızlarda 7,5 yaşında, evre 4 ilk olarak
erkeklerde 9,5 yaşında kızlarda 8,6 yaşında, evre 5 ilk olarak erkeklerde 13,8 yaşında
kızlarda 12,0 yaşında evre 6 ilk olarak erkeklerde 17,2 yaşında kızlarda 15,2 yaşında
saptandı. Median yaş değerleri ise evre 2 kızlar için 6,9 erkekler için 8,7, evre 3 kızlar
için 9,1 erkekler için 10,7, evre 4 kızlar için 11,2 erkekler için 13,4, evre 5 kızlar için
15,4 erkekler için 16,9, evre 6 kızlar için 18,9 erkekler için 19,1 olarak bulundu. Her bir

5
cinsiyet için sesamoid kemik görülen bireylerin %50'sine karşılık gelen yaş değerini
saptamak amacıyla uygulanan probit regresyon analizi (p50) sonucu sesamoid kemiğin
kızlardaki p50 değeri 10,2 erkeklerde 12,7 saptandı. Bireylerin ulna ve sesamoid kemik
incelemeleri tek bir hekim tarafından yapıldı. Ayrıca çalışmadan rasgele seçilen 149
bireyin (%69) ulna ve sesamoid kemik değerlendirmesi ikinci hekim tarafından da
yapıldı iki hekim arasında ulna için istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde uyum
sesamoid için iyi düzeyde uyum saptandı. (Ulna için ICC=0,941 p<0,001) (sesamoid
için Kappa=0, 0,784).
Tartışma ve Sonuç:
Çalışmamızda sesamoid kemiğin ulna gelişiminde belirli bir evreye karşılık geldiği ve
ulna gelişiminde evre 4'ü fiili olarak iki bölüme ayırabileceği düşünülmüş olup,
sesamoid kemiğin çok geniş bir zaman aralığında ortaya çıkması toplumda küçük bir
oranda da olsa hiç oluşmayan kişilerin bildirilmesi sebebiyle yaş tayininde kesin bir
gösterge olarak kullanılamayacağı düşünülmüştür. Bunun yanında 12 yaşının altında hiç
evre 5 görülmemesi ve 15 yaşın altında hiç evre 6 görülmemesi adli tıp için önemli yaş
sınırları olan 12 ve 15 yaşın değerlendirilebilmesinde kullanılabilir. Ultrasonografik
değerlendirme kolay ulaşılabilir olması kısa süre içerisinde vücudun farklı
bölgelerindeki kemikleri değerlendirmeye elverişli olması, gebelere uygulanabilmesi ve
radyasyon içermemesi sebebiyle yaş tayini için uygun bir araçtır. Bu konuda daha fazla
çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Purpose
Forensic age estimation is necessary in many cases concerning criminal or civil law.
Especially in situations that are not suitable for using classical age estimation methods
such as pregnancy. For this cases we believe it is necessary to evaluation of sesamoid
and ulnar bone by ultrasound. In the available literature, no study was found for
ultrasonographic evaluation of the ulna for age determination. In our study, it was aimed
to investigate at what ages and developmental levels of ulna and sesamoid bones by
using ultrasound.
Material method
In our study, we evaluated the volunteers between the ages of 4-21 who applied to
Düzce University Training and Research Hospital for various reasons between March
2019 and April 2020. Cases with a chronic disease, a history of bone fractures in left
wrist, those with a history of obesity (those with a weight percentile value above 97) or
a history of pregnancy, and patients with chronic medication use for a year or more
were excluded. Evaluation was made on 216 (107 girls, 109 boys) volunteer cases that
met the criteria. Ultrasonographic evaluation was performed for the sesamoid bone of
the fist Metacarpophalangeal (MKP) joint and distal epiphysis of the ulna. For this
purpose we created a classification for ulna development including six stages and
determine whether the sesamoid bone is ossified.
Findings
Development of stage 5 ulna epiphysis was not seen in any female or male gender under
12 years of age. Development of stage 6 ulna was not seen in any female or male gender
under the age of 15. Stage 2 was first seen at the age of 6,4 for boys 4,7 for girls stage 3
was first seen at 8,2 years old for boys and 7,5 years old for girls, stage 4 was first seen
at 9,5 years old for boys and 8,6 years old for girls, stage 5 was first seen at the age of
13,8 for boys and 12,0 for girls, stage 6 was first seen at the age of 17,2 for boys and
15,2 for boys. Median age values were found to be 6.9 for girls and 8.7 for boys for
stage two, 9,1 for girls and 10,7 for boys for stage tree, 11,2 for girls and 13,4 for boys
for stage four, 15,4 for girls and 16,9 for boys for stage five, 18,9 for girls and 19,1 for
boys for stage six. The P50 value (method of probits) corresponded to the chronological
age at which 50% of the population had a visible sesamoid. It was 12.7 years for boys

7
and 10.2 years for girls. Ulna and sesamoid bone examinations of the volunteers were
done by a single researcher. In addition, 149 randomly selected individuals (69%) were
evaluated for ulna and sesamoid bone by second researcher. There was a significant and
good level of aggrement for ulna (ICC=0,941 p<0,001) and substantial aggrement for
the sesamoid (Kappa=0,784) between the two researchers.
Discussion and conclusions
In our study, it was thought that the sesamoid bone corresponds to a certain stage in the
development of the ulna epiphysis and that the ulna epiphysis stage 4 can actually
divide into two parts whether sesamoid bone was seen. However, according to the
results we obtained, it was thought that the sesamoid bone could not be used as a
definite indicator in age determination due to its occurrence in a very wide time interval.
In addition, no stage five were seen under the age of 12 and no stage six were seen
under the age of 15. This can be used to evaluate 12 and 15 years of age, which are
important age limits for forensic medicine. Ultrasonographic evaluation is a convenient
tool for age determination because it is easily accessible, it is suitable for evaluating
bones in different parts of the body in a short time, it can be applied to pregnant women
and it does not contain radiation. For this reason, more studies are needed in this area.