Lübnan'daki Filistinli mültecilerde travma sonrası stres bozukluğu, psikolojik dayanıklılık ve dini başa çıkma
Post-traumatic stress disorder, psychological resilience and religious coping among Palestinian refugees in Lebanon
Yazar: DEVLET ERDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP SAĞIR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
İsrail-Filistin savaşından sonra Filistinlilerin göç ettiği bölgelerden biri de Lübnan'dır. Göç, savaş gibi birçok zorlu durumla karşı karşıya kalan bu dikkat çekici kitle ile ilgili bilimsel araştırmaların yapılması önemli bir ihtiyaç olarak değerlendirilmektedir. Bu kapsamda Filistinlilerin, maruz kaldıkları travmatik olaylar sonrasında kişilerdeki psikolojik değişimleri gözlemlemek amacıyla gerçekleştirilen bu araştırmada; Lübnan'a göç eden ve burada farklı kamplarda ikamet eden Filistinli mültecilerin travma sonrası stres bozukluğu, psikolojik dayanıklılık ve dini başa çıkma düzeylerini belirlemek amaçlanmaktadır. Ayrıca, çalışmanın hedeflerinden biri de travma sonrası stres bozukluğu, psikolojik dayanıklılık ve dini başa çıkma arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada, Lübnan'da farklı kamplarda yaşayan 257'si kadın, 254'ü erkek olmak üzere 18 yaş ve üstü 511 bireye ulaşılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı araştırmada katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Travmatik Olaylar Listesi, İslami Dindarlığın Psikolojik Ölçeği (PMIR), Harvard Travma Envanteri (HTE) ve Connor-Davidson Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (CD-PDÖ) uygulanmıştır. Elde edilen bulguların değerlendirmelerini yapabilmek için Bu araştırmada verilerin analiz aşamasında independent simple t-test, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve pearson korelasyon katsayısına bakılarak analizler gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda kadınların Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) puanlarının ortalaması, erkeklerin TSSB puan ortalamalarına kıyasla daha yüksek bulunmuştur. Aynı şekilde, erkeklerin olumlu dini başa çıkma puanları ortalaması, kadınların olumlu dini başa çıkma puan ortalamalarına göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yaşın artmasıyla birlikte, katılımcıların TSSB düzeyinde bir azalma gözlemlenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler, katılımcıların TSSB ile olumlu dini başa çıkma düzeyleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu, olumsuz dini başa çıkma ve dini çatışma ile pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, TSSB ile psikolojik dayanıklılık arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik dayanıklılık ile olumlu dini başa çıkma arasında anlamlı olmayan ancak olumsuz dini başa çıkma ve dini çatışma ile anlamlı bir ilişki olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
Lebanon is one of the regions where Palestinians migrated after the Israeli-Palestinian war. It is considered to be an important need to conduct scientific research on this remarkable group of people who face many difficult situations such as migration and war. In this context, this study, which was conducted to observe the psychological changes in Palestinians after the traumatic events they were exposed to, aims to determine the levels of post-traumatic stress disorder, psychological resilience and religious coping of Palestinian refugees who migrated to Lebanon and reside in different camps here. In the study, a total of 511 individuals living in different camps in Lebanon, including 257 women and 254 men, aged 18 and over, were reached. In this quantitative study, Personal Information Form, Traumatic Events List, Psychological Scale of Islamic Religiosity (PMIR), Harvard Trauma Inventory (HTI) and Connor-Davidson Psychological Resilience Scale (CD-PBS) were applied to the participants. In this study, independent simple t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and Pearson correlation coefficient were used to analyze the data. As a result of the analyses, the mean Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) scores of women were found to be higher than the mean PTSD scores of men. Similarly, the mean positive religious coping scores of men were higher than the mean positive religious coping scores of women. With the increase in age, a decrease in the PTSD level of the participants was observed. The data obtained in the study reveals that there is a significant negative relationship between PTSD and positive religious coping levels of the participants, while there is a significant positive relationship with negative religious coping and religious conflict. In addition, there was a significant relationship between PTSD and psychological resilience. There was no significant relationship between psychological resilience and positive religious coping, but there was a significant relationship with negative religious coping and religious conflict.