Ezidilerde toplumsal hafızanın aktarımında sembol ve ritüellerin işlevi: Çilesiz köyü örneği
The function of symbols and rituals in the transmission of social memory among the Ezidis (Yazidis): The case of Çilesiz village
Yazar: LOKMAN KANIK
Danışman: PROF. DR. NALAN YETİM
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı Ezidilerde toplumsal hafızanın aktarımında kültürün temel bileşenlerinden olan sembol ve ritüellerin işlevlerinin neler olduğunu ortaya koymaktır. Ait oldukları toplumsal yapı içerisinde anlam kazanan semboller toplumsal yaşamı anlamlandırmada bir kavrayış sağlarken, ritüeller doğrudan kültürle ve toplumsal olanla ilişkili olup sembolik insan eylemleri oluşturarak, kültürün sürdürülmesini ve kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlar. Ezidilikle ilgili yapılan çalışmalar incelendiğinde çoğunlukla Ezidilik teolojisinin ve inanç esaslarının ön plana çıkarıldığı, kültür kısmının ise ihmal edildiği görülmektedir. Son yıllarda Ezidilerin Avrupa'ya yoğun göçü sonucunda ülkemizdeki Ezidi nüfusunun oldukça azaldığı görülmekte bu durum Ezidi toplumsal yapısı ve kültürüyle ilgili yapılacak böyle bir çalışmayı gerekli ve önemli kılmaktadır.   Bu anlamda Ezidilerde toplumsal hafızanın aktarımında sembol ve ritüellerin işlevlerinin ne olduğu araştırmamızın problemini oluşturmaktadır. Ezidiler gibi mensubu olunmayan bir topluluğu anlamak, tanımak, doğru ve güvenilir bilgiler elde edilmesini sağlamak alan çalışmasını gerektirir. Yapılan alan çalışmasının örneklemini Mardin ili, Nusaybin ilçesi, Çilesiz köyündeki Ezidiler oluşturmaktadır. Toplumsal yapı, kültür, gelenek, görenek, sembol ve ritüellerin sadece dışarıdan gözlem ve literatür taramasıyla anlaşılması mümkün olamayacağı için çalışmamızda nitel araştırma yöntemi ile katılımcı gözlem ve derinlemesine mülakat teknikleri kullanılmıştır. Literatürde yaptığımız çalışmayla ilgili bir çalışmanın olmamasından kaynaklı çalışmamızın keşfedici bir özelliği bulunmaktadır. Yapılan bu çalışmayla sınırlı olan kültür sosyolojisi literatürüne katkı sağlanacağı gibi yapılacak yeni çalışmalara da yol göstermesi anlamında değerlidir.

Abstract:
This study aims to examine the functions of symbols and rituals, which are the fundamental components of culture, in the transmission of social memory among the Ezidis. Symbols that gain meaning within their social structure provide an understanding in interpreting social life, while rituals, directly related to culture and the social, create symbolic human actions, ensuring the continuity of culture and its transmission from generation to generation. When examining studies related to Ezidism, it is often observed that the focus is on Ezidi theology and belief principles, neglecting the cultural aspect. As a result of the intense migration of Ezidis to Europe in recent years, it has been observed that the Ezidi population in Turkey has decreased considerably. Therefore, it is considerably important to conduct study on social structure and culture of the Ezidi. In this sense, the problem of the current research is to determine the functions of symbols and rituals in the transmission of social memory among the Ezidis. Understanding and recognizing a community like the Ezidis, to which one does not belong, requires a field study to obtain accurate and reliable information. The sample of the current field study consists of Ezidis in Çilesiz village, Nusaybin District, Mardin Province. Since understanding social structure, culture, tradition, custom, symbols, and rituals is not possible through external observation and literature review alone, qualitative research methods, including participant observation and in-depth interview techniques, were be used in the study. Due to the lack of literature related to the current study, this study has an exploratory feature. This study not only contributes to the literature of cultural sociology but also holds value in guiding future research.