İnmeli hastalarda fiziksel aktivite düzeyini etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of factors affecting the level of physical activity in patients with stroke
Yazar: ŞEYMA NUR CELLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SANİYE AYDOĞAN ARSLAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Düşme kazaları = Accidental falls ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Hareket korkusu = Kinesiophobia ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; İnme = Stroke ; İnme rehabilitasyonu = Stroke rehabilitation

Özet:
Fiziksel aktivite, inme risk faktörlerini değiştirerek tekrarlayan inmeyi önlemede ve inme sonrası mortaliteyi azaltmada önemlidir. Fiziksel aktivitenin bilinen faydalarına rağmen inmeli bireyler arasında fiziksel aktiviteye katılım, genel popülasyondan önemli ölçüde daha düşüktür. İnmeli bireylerde fiziksel aktiviteyi engelleyen faktörlerin anlaşılması bireylerin fiziksel aktivite düzeyinin artırılması için önemlidir. Bu çalışmanın amacı inmeli bireylerde fiziksel aktivite düzeyini ve fiziksel aktivite düzeyi ile ilişkisi olabileceği düşünülen sosyodemografik özellikler, inmenin klinik özellikleri, egzersiz yarar/engel algısı, denge, düşme korkusu, yorgunluk, depresyon ve uyku kalitesini değerlendirmektir.
Çalışmaya hemorajik veya iskemik inme tanılı 78 birey dahil edildi. Çalışmaya katılan bireylerin fiziksel aktivite düzeyi Bedensel Engelliler için Fiziksel Aktivite Ölçeği (BEFAÖ) ile, egzersiz yarar/engel algıları Egzersiz Yararları/Engelleri Ölçeği(EYEÖ) ile, denge düzeyi Berg Denge Ölçeği (BDÖ) ile, düşme korkusu Uluslararası Düşme Etkinliği Ölçeği (FES-I) ile, yorgunluk düzeyi Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ile, depresyon düzeyi Beck Depresyon Envanteri (BDE) ile, Uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile değerlendirildi.
Yapılan korelasyon analizinde BEFAÖ ile FES-I puanları arasında negatif orta düzeyde bir ilişki saptandı (r=-0,515, p=0,001). BEFAÖ ile yaş, vücut kütle indeksi (VKİ), EYEÖ, BDÖ, YŞÖ ve PUKİ puanları arasında zayıf bir ilişki görüldü (sırasıyla r=-0,233, p=0,040; r=-0.286, p=0.011; r=-0,334, p=0.003; r=0,283, p=0.012; r=-0,328, p=0,003; r=-0,312, p=0,005). BEFAÖ puanları ile diğer değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı (p0,05). Kurulan regresyon modeli anlamlı bulundu (F=5.251; p<0.001). Modele dahil edilen bağımsız değişkenlerden FES-I'in (t=–2.322, p<0.05) ve uyku kalitesinin (t=–2.128, p<0.05)  fiziksel aktivite düzeylerini önemli ölçüde etkilediği saptandı. Bağımsız değişkenlerden FES-I ve uyku kalitesinin BEFAÖ'deki değişimin %34'ünü açıkladığı görüldü.
Bu çalışma sonucunda inmeli bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri düşük bulundu. Sonuçlarımıza göre inmeli bireylerde en fazla düşme korkusu ve uyku kalitesi fiziksel aktivite düzeyini olumsuz etkilemektedir. Yaş, VKİ,  egzersiz yarar/engel algısı, denge ve yorgunluk inmeli bireylerde fiziksel aktivite düzeyini etkileyen diğer faktörlerdir. Fiziksel aktivite düzeyini iyileştirmek için yapılan müdahalelerde bu faktörler dikkate alındığında tedavinin başarısının artacağı düşüncesindeyiz.
Anahtar Kelimeler: İnme, fiziksel aktivite, düşme korkusu, denge, uyku kalitesi

Abstract:
Physical activity is important in preventing recurrent stroke by changing stroke risk factors and reducing post-stroke mortality. Despite the known benefits of physical activity, participation in physical activity among people with stroke is significantly lower than in the general population. Understanding the factors that prevent physical activity in stroke patients is important to increase the physical activity level of individuals. The aim of this study was to evaluate the level of physical activity and the relationship between physical activity level and sociodemographic characteristics, clinical features of stroke, perception of exercise benefit/obstacle, balance, fear of falling, fatigue, depression and sleep quality in stroke individuals.
Seventy eight individuals with hemorrhagic or ischemic stroke were included in the study. The physical activity level of the individuals participating in the study was determined by the Physical Activity Scale for the Physically Disabled (PASIPD), the perception of exercise benefit/obstacle using the Exercise Benefits/Barriers Scale, the balance level by the Berg Balance Scale (BBS), the fear of falling by the International Fall Effectiveness Scale (FES-I), the level of fatigue was evaluated with the Fatigue Severity Scale (FSS), the level of depression was evaluated with the Beck Depression Inventory (BDI) and the sleep quality was evaluated with the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI).
In the correlation analysis, a moderate negative correlation was found between the PASIPD and FES-I scores (r=-0.515, p=0.001). There was a weak correlation between PASIPD and age, body mass index (BMI), Exercise Benefits/Barriers Scale, BBS, FES-I, PSQI scores (respectively r=-0,233, p=0,040; r=-0.286, p=0.011; r=-0,334, p=0.003; r=0,283, p=0.012; r=-0,328, p=0,003; r=-0,312, p=0,005). It was not statistically defined between the PASIPD scores and those from everyone else (p0.05). The established regression model was found to be significant (F=5.251; p<0.001). Among the independent variables included in the model, FES-I (t=–2.322, p<0.05) and sleep quality (t=–2.128, p<0.05) were found to significantly affect physical activity levels. It was seen that FES-I and sleep quality, which are independent variables, explained 34% of the change in PASIPD. 
As a result of our study, the physical activity levels of individuals with stroke were found to be low. According to our results, the fear of falling and sleep quality negatively affect the level of physical activity in individuals with stroke. Age, BMI, perception of exercise benefit/obstacle, balance and fatigue are other factors that affect physical activity level in stroke patients. Considering these factors in interventions to improve physical activity level, we think that the success of the treatment will increase. 
Keywords: Stroke, physical activity, fear of falling, balance, sleep quality