Türk tekstil sektöründe akıllı tekstil üretimi ve termokromik boyalar ile baskı tasarımları
Smart textile production and print design with thermocromic dyes in the Turkish textile industry
Yazar: ESRA SEÇİM
Danışman: PROF. DR. H. FERİHA AKPINARLI
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Akıllı malzemeler = Intelligent materials ; Akıllı tekstil = Smart textile ; Baskı = Print ; Baskı teknikleri = Printing techniques ; Boyalar = Dyes ; Tekstil = Textile ; Tekstil sektörü = Textile sector ; Tekstil tasarımı = Textile design ; Termokromizm = Thermochromism

Özet:
Teknolojik gelişmeler ışığında malzeme sahasında ileri seviyeyi temsil eden akıllı malzemelerin bir ürün grubu da renk değiştiren boyarmaddelerdir. Çeşitli uyarılara tepki olarak renklerini değiştiren kromik materyaller bulunmaktadır. Kromik materyaller, dış uyarıya maruz kaldığında renk değişimi gösterebilen boya ve pigmentler olarak tanımlanmaktadır. Bu materyaller özellikle renk değişiminin tersinir ve kontrollü olduğu durumlarda kullanılmaktadır. Türkiye'de akıllı tekstil üretimi yapan firmaların incelenmesi, termokromik boyalarla yapılan uygulama çalışmaları ve tasarım çalışmaları olmak üzere çalışma üç aşamadan olumaktadır. Çalışmada tarama ve deneme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın Türkiye'de akıllı tekstil üretimi yapan firmaların incelenmesini kapsayan birinci aşamasında araştırma evrenini Türkiye'de akıllı tekstil üretimi yapan 2019 yılında kayıtlı olan 219 tekstil firması oluşturmaktadır. Örneklem ise; Akıllı tekstillerin günümüzde ki durumu ile ilgili bilgiler verebilecek işletmelerden araştırma yöntemine uygun olan ve araştırmanın sürdürülmesine izin veren 30 tekstil işletmesidir. Araştırmanın termokromik boyalarla yapılan uygulama çalışmalarını kapsayan ikinci aşamasının evrenini ise, akıllı tekstil malzemelerin bir türü olan kromik malzemeler oluştururken, kromik malzemelerden 31°C'de değişkenlik gösteren, ısı ile rengi değişen termokromik bazlı akıllı boyalar örneklem olarak seçilmiştir. Termokromik boyalar kullanılarak çeşitli boya ve baskı uygulamaları gerçekleştirilmiş ve boya karakteristiğine dair sonuçlar elde edilmiştir. Primitivizm teması ile 15 adet desen tasarımı yapılarak termokromik boyalarla serigrafi baskı yapılmıştır. Çalışma, akıllı tekstil alanında faaliyet gösteren firmalara ilişkin bilgi edinmek, ürettikleri yeni kumaş tasarımlarını inceleyerek bilgi kataloğu oluşturmak ve bu doğrultuda akıllı materyal olan termokromik boyalar ile inovatif tekstil ürünleri ortaya çıkararak, devlet kurumlarının sektörün geleceğine yönelik ortaya koyduğu politikaların gerçekleşmesine katkıda bulunması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
In light of technological developments, a product group of smart materials that represent an advanced level in the material field are color-changing dyestuffs. There are chromic materials that change their color in response to various stimuli.Hromic materials are defined as dyes and pigments that can change color when exposed to external stimulation. These materials are used especially when the color change is reversible and controlled. The study consists of three stages: examination of companies engaged in the production of smart textiles in Turkey, application studies with thermochromic dyes and design studies. Screening and trial models were utilized in the study. 219 textile companies registered in 2019 constitute the research basis in the first phase of the research covering the examination of companies engaged in smart textile production in Turkey.To illustrate, It is the 30 textile enterprises which can provide information about the current situation of smart textiles, which are suitable for the research method and allow the continuation of the research. In the universe of the second phase of the research, which covers application studies with thermochromic dyes, chromic materials, which are a type of smart textile materials, thermochromic-based smart dyes, which vary with heat at 31°C from chromic materials, were selected as a sample. Various dyeing and printing applications were carried out by using thermochromic dyes and results regarding dye characteristics were obtained. 15 pattern designs were made with the theme of primitivism and screen printed with thermochromic dyes.  The study is important in terms of obtaining information about companies operating in the field of smart textiles, creating an information catalog by examining the new fabric designs they produce and creating innovative textile products with thermochromic dyes, which are smart materials, in order to contribute to the realization of the policies put forward by state institutions for the future of the sector.