Çifte dezavantajlılık bağlamında Türkiye'de ikamet eden yabancı uyruklu engellilerin sosyal sorunları: Ankara ili örneği
Social problems of foreign-national disabled individuals living in Turkey within the context of double-disadvantageousness: Ankara city sample
Yazar: GİZEM ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLÜFER ÖZTÜRK AYKAÇ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu tezin amacı çifte dezavantajlılık bağlamında Türkiye'de ikamet eden yabancı uyruklu engellilerin sosyal sorunlarının belirlenmesidir. Nitel desende hazırlanan çalışma kapsamında yapılandırılmış bir görüşme formu hazırlanarak yabancı uyruklu engellilerle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcı bireyleri, amaçlı örnekleme teknikleri ile belirlenmiştir. Çalışmanın teorik kısmında ve verilerin yorumlanmasında göç teorilerinden ve engellilik teorilerinden faydalanılmıştır. Yabancı uyruklu engellilerin sorunlarına daha geniş bir çerçeveden bakmak ve bütün olarak resmetmek için örnekleme farklı uyruklar dâhil edilmiş olup uyruğu Afganistan, Filistin, Irak, İran, Somali, Sudan, Suriye olan on sekiz birey ile görüşmeler yapılmış, bu görüşmeler neticesinde veri doygunluğuna ulaşılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler derinlemesine analiz edilmiş ve tematik olarak yorumlanmıştır. Tez çalışmasının bulguları ilgili temalar bağlamında başlıklandırılarak sunulmuştur. Bu bağlamda elde edilen bulgularda "uyum sorunları, toplumsal dışlanma, eğitime ulaşma, dil bariyeri, sağlık hizmetlerine erişim, ulaşım, iş gücüne katılım ve ekonomi, fiziksel çevre, resmî kurumlar hakkında bilgi yetersizliği, uyruklar arası sorunlar" konularında sosyal sorunlar yaşandığı görülmüştür. Başlıkta geçen çifte dezavantajlılığın tüm katılımcılarda göçmenlik ve engellilik kimliği üzerinden tecrübe edildiği gözlemlenmiş, hatta kadın katılımcılarda bu durumun üçlü bir dezavantajlılığa dönüştüğü anlaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda ise yabancı uyruklu bireyler için sağlıklı bir sosyal hayata sahip olmaları ve sosyal uyum süreçleri için atılacak adımlara yönelik ve deneyimlemiş oldukları sosyal sorunların çözümü için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Çifte dezavantajlılık, yabancı uyruklu, göç, engellilik, sosyal sorun.

Abstract:
The aim of this thesis is to determine the social problems of foreign disabled people residing in Turkey in the context of double disadvantage. Within the scope of the study prepared in a qualitative pattern, a structured interview form was prepared and interviews were held with foreign disabled people. Participating individuals of the research were determined by purposeful sampling techniques. Migration theories and disability theories were used in the theoretical part of the study and in the interpretation of the data. In order to look at the problems of foreign disabled people from a broader perspective and portray them as a whole, different nationalities were included in the sample and interviews were conducted with eighteen individuals whose nationalities were Afghanistan, Palestine, Iraq, Iran, Somalia, Sudan and Syria, and as a result of these interviews, data saturation was reached. The data obtained from the interviews were analyzed in depth and interpreted thematically. The findings of the thesis study are presented under headings in the context of relevant themes. In this context, the findings obtained show that there are social problems such as adaptation problems, social exclusion, access to education, language barrier, access to health services, transportation, participation in the workforce and economy, physical environment, lack of information about official institutions, and problems between nationalities. It was observed in the title that double disadvantage was experienced by all participants through immigration and disability identities, and it was even understood that this situation turned into a triple disadvantage in female participants. As a result of the study, suggestions were presented for foreign nationals to have a healthy social life and steps to be taken for social adaptation processes and to solve the social problems they have experienced.

Keywords: Double disadvantage, foreign national, disability, migration, social problem.