Türk siyasal hayatında silahlı kuvvetlerin politik gücü
Political power of armed forces in Turkish political life
Yazar: AHMET DENİZ ÇEKİÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIL ARPACI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Askeri müdahale = Military intervention ; Ordu-devlet ilişkileri = military-State relations ; Silahlı kuvvetler = Armed forces ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi tarih = Political history ; Türk Ordusu = Turkish Army ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Ordunun Türk devletinde ve toplumunda daima merkezi bir yeri olmuştur.
Türk güvenlik kültüründe baskın söylem geleneksel olarak devletin
korunmasına odaklanmıştır ve ordunun ana görevi devleti dış ve iç
düşmanlara karşı savunmak olmuştur. Modern Türkiye'nin tarihsel bağlamı
aslında TSK'nın Türkiye Cumhuriyeti'ni koruma ve bir tür siyasi role sahip
olma konusunda ayrıcalıklı konumu üzerinden inşa edilmiştir. Modernleşme
projesi, tarihi yönlerinin yanı sıra, orduyu cumhuriyetçi değerlerin
korunmasını, esas olarak rejimin laik karakterini üstlenebilecek ana güç
unsuru olarak görmüştür. İlk askeri müdahale olan 27 Mayıs darbesinden
sonra, ordu yalnızca politik gücünün zirvesine çıkmamış aynı zamanda
yapılan düzenlemelerle bu politik gücünü sürdürmesine imkân oluşturacak
yasal zemin de oluşturulmuştur. 27 Mayıs darbesinden başlayarak on yıl
aralıklarla ordu siyasete ya bizzat doğrudan bir şekilde meşru hükümetleri
devirerek yönetimi eline almış ya da 1971 Muhtırası, 28 Şubat MGK
kararları gibi dolaylı yollardan siyaseti etkisi altına almıştır. Bununla
birlikte, bu darbelerin her birini takiben ordu, gücünü Türk siyasi hayatının
en önemli aktörlerinden birine dönüştüren anayasal ve yasal değişiklikler
yoluyla artırmıştır. 15 Temmuz 2016 yılında gerçekleşen darbe girişiminden
sonra yapılan düzenlemelerle ordu üzerindeki sivil kontrol pekiştirilmiştir.
Yapmış olduğumuz bu çalışma ile Cumhuriyet dönemi ordu siyaset ilişkileri
incelenecek olup, bu ilişkilerde ordunun politik gücü irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler; Türkiye, Türk Silahlı Kuvvetleri, Askeri Darbe, Muhtıra

Abstract:
The army always had a central place in the Turkish state and society.
Dominant discourse in Turkish security culture has traditionally focused on
the protection of the state, and the principal mission of military has been to
defend the state against external and internal enemies. The historical context
of the modern Turkey is actually built over duty of the TAF to protecting
the Republic of Turkey and its politically privileged role. The modernization
project, besides its historical aspects, saw the army as the basic power that
could mainly assume the secular character of the regime. After the May 27
military coup, which was the first military intervention, the army not only
reached the top of its political power, but also the legal ground that would
enable it to continue this political power with the arrangements made.
Beginning with the May 27 coup, the military had took over the government
at ten-year intervals, either by directly overthrowing legitimate governments
directly or under the influence of politics through indirect ways such as the
1971 Memorandum or the February 28 decisions. Nevertheless, following
each of these coups, the army had enhanced its strength through
constitutional and legal changes that turned it into one of the most
significant actors of Turkish political life. After the coup attempt on July 15,
2016, civilian control over the army was reinforced by regulations. With this
study we have done, the political relations of the Republican era will be
examined, and the military's power in these relationships will be
scrutinized.

Keywords; Turkey, Turkish Armed Forces, the Military Coup, Memorandum