İlköğretim okulu yöneticilerinin öğretmenlerle aralarındaki çatışmaları yönetme yöntemleri
The pr,mary schools principals' managing methods of the conflicts with teachers
Yazar: AYHAN URAL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE CANAN ÇETİNKANAT
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Yöneticiler = Managers ; Yönetim = Management ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Bolu İli'nde 1996-1997 eğitim öğretim yılı itibarıyla açık olan ilköğretim okullarında görev yapan yöneticilerin; öğretmenlerle aralarındaki çatışmaları yönetmede, problem çözme, kaçınma, ödün verme, uzlaşma ve hükmetme yöntemlerini kullanma derecelerini ortaya çıkarmaktır. Betimsel nitelik taşıyan araştırmanın evreni; Bolu ili'nde 1996-1997 eğitim öğretim yılında 1. ve II. kademesi açık olan 61 ilköğretim okulu yöneticisi ile bu okulların I. ve II. kademelerinde görevli öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmada bilgi toplama aracı olarak anket kullanılmış ve elde edilen bilgiler, frekans, yüzde, t- testi, tek yönlü varyans analizi ve tukey testi istatistiksel yöntemleri kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına dayanılarak ulaşılan sonuçlara göre; ilköğretim okulu yöneticilerinin öğretmenlerle aralarındaki çatışmaları yönetmede problem çözme veIV uzlaşma yöntemlerine ilişkin davranışları her zaman; kaçınma yöntemine ilişkin davranışları genellikle ve arasıra; ödün verme yöntemine ilişkin davranışları arasıra gösterdikleri; hükmetme yöntemine ilişkin davranışları ise hiçbir zaman göstermedikleri görüşündedir. İlköğretim okullarının I. kademelerinde görevli öğretmenler; yöneticilerinin çatışmaları yönetmede problem çözme yöntemine ilişkin davranışları her zaman; uzlaşma, ödün verme ve kaçınma yöntemlerine ilişkin davranışları genellikle; hükmetme yöntemine ilişkin davranışları ise arasıra gösterdiği düşüncesindedir. İlköğretim okullarının II. kademelerinde görevli öğretmenler ise yöneticilerinin çatışmaları yönetmede problem çözme, kaçınma ve uzlaşma yöntemlerine ilişkin davranışları genellikle; ödün verme ve hükmetme yöntemlerine ilişkin davranıştan ise arasıra gösterdiği düşüncesindedir. İlköğretim okulu yöneticilerinin çatışmaları yönetmede kaçınma, ödün verme ve hükmetme yöntemlerini kullanmalarına ilişkin; yöneticilerle 1. ve 11. kademe öğretmenlerinin görüşleri arasında 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmazken, problem çözme ve uzlaşma yöntemlerinin kullanılmasına ilişkin yönetici görüşleri ile 1. ve 11. kademe öğretmenlerinin görüşleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Görevli oldukları ilköğretim kademesi, yöneticilik eğitimleri, yöneticilik kıdemleri, çalışmakta oldukları okuldaki yöneticilik süreleri, çalışmakta oldukları okuldaki öğretmen sayılan ve çalışmakta oldukları okulun bulunduğu yerleşim birimine göre, ilköğretim okulu yöneticilerinin çatışmaları yönetmede kullandıkları yöntemlere ilişkin görüşleri değişmezken, cinsiyetlerine göre kaçınma yöntemini kullanmalarına ilişkin görüşlerinde 0.05 düzeyinde anlamlı fark ortaya çıkmıştır. İlköğretim okullarının I. Kademelerinde görevli öğretmenlerin, mesleki kıdemleri, çalışmakta oldukları okuldaki görev süreleri, çalışmakta oldukları okuldaki öğretmen sayılan ve çalışmakta oldukları okulun bulunduğu yerleşim birimine göre yöneticilerinin çatışmaları yönetmede kullandıkları yöntemlere ilişkin görüşlerinde anlamlı fark yokken; cinsiyetlerine göre problem çözme yönteminin kullanılması ile eğitim durumlarına göre ödün verme yönteminin kullanılmasına ilişkin görüşlerinde 0.05 düzeyinde anlamlı fark bulunmuştur. İlköğretim okullarının II. kademelerinde görevli öğretmenlerin, eğitimleri, mesleki kıdemleri, çalışmakta oldukları okuldaki görev süreleri, çalışmakta oldukları okuldaki öğretmen sayılan ve çalışmakta oldukları okulun bulunduğu yerleşim birimine göre yöneticilerinin çatışmaları yönetmede kullandıkları yöntemlere ilişkin görüşleri arasında 0.05 anlamlılık düzeyinde fark bulunmuşken; cinsiyetlerine göre görüşlerinde ise fark bulunmamıştır.Anahtar Kelimeler: İlköğretim Okulu Yöneticileri, Çatışma Yönetimi

Abstract:
The purpose of the research is to discover the degree of principals' using the methods such as collaborating, avoiding, compensations, compromising and forcing in managing the conflicts between 8 years primary school principals and teachers who are working at primary schools in the educational term of 1996-1997 in Bolu. The population of this descriptive resarch includes principals and teachers from 61 primary schools which have both first and second step, (classes of the first 5 years and classes of the last 3 years) in the educational term of 1996-1997 in Bolu. Data which were collected by questionnaires were analyzed by using frequency, percent, t-test, variance analysis, tukey test statistical methods. It was obviovs that principals used the collaborating and compromising methods "always"; the avoiding method "usually" and "sometimes"; the compensation method "sometimes"; and the forcing method "never" in managing their conflicts with teachers.vıı It is obviovs that the teachers who teach at the first step (classes of the first 5 years) thought that principals had behaviours of collaborating "always"; behaviours of compromising, compensation and avoiding "usually"; and behaviours of forcing "sometimes" in managing the conflicts between their principals and the teachers. It is also seen that the teachers who teach at the second step (classes of the last 3 years) thought that principals had behaviours of collaborating, avoiding and compromising "usually"; behaviours of compensation and forsing "sometimes" in maneging the conflicts between their principles and the teachers. As a result of analysis of the data obtained, there hasn't been found the significant difference of the 0.05 level in the thoughts of principals, teachers of the first and second steps related to the methods of avoiding, compensation and forcing in managing the conflicts whereas there has been found a significant difference between the three groups related to the methods of collaborating and compromising. Principals' opinions about the methods to manage their conflicts with teachers were found not to change according to the steps they worked at, to the management education they had had, their priority in management, to the length of period of their working in their school, to the number of teachers in their school and to the settlement area at where the school and to the school exists, whereas there has been found a significant difference of the 0.05 level related to sex in using the method of avoiding. There isn't a significant difference in the opinions of teachers of the first step about the methods used by the principals to manage the conflicts according to the teachers' priority, their working period, the number of teachers and the settlement area at where the school exists. On the other hand teachers of the first step think that principals have a significantVM difference of the 0.05 level in using the method of collaborating according to teachers' sexes, and in using the method of compensation according to teachers' levels of education. There is a significant difference in the opinions of the teachers of the second step about the methods used by the principals to manage the conflicts according to the teachers' education, priority, their working period, the number of teachers and settlement area of the school whereas there isn't a meaningful discrimination according to the teachers' sexes.Key Words: Primary School Principals, Conflict Management.