Mimari eserlerin geometrik süslemelerinin analizi: Ankara ili Anadolu Selçuklu dönemi artırılmış gerçeklik uygulama örneği
Analysis of geometric decorations of architectural works: Ankara province, Anatolian Seljuk period augmented reality application example
Yazar: ÖZGÜN DEVRİM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜVEN MERAL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks

Özet:
Geçmişten günümüze kadar gelen tarihi eserler, yapıldıkları dönemler hakkında insanlık ailesine ışık tutmaktadır.  Türkler oluşturdukları eserlerin süsleme sanatları konusunda, Türk medeniyetinin egemen olduğu alanlarda çok fazla kaynaktan ve kültürlerin sanat deneyiminden etkilenmiştir. Eserlerinde renk, desen, motif, kompozisyon gibi bileşenler açısından Türk hassasiyeti ve seçkin sanat zevki ile özgün bir yapı oluşturma imkânını her daim başarmışlardır. Bu şeklide bugüne kadar gelen güçlü ve etkili bir sanat bilgisi, tarzı yapılandırmışlardır. Türk yapılarında süsleme sanatı, insan ile doğa sevgisi merkezli, kültürel ve sosyal tecrübelerin neticesinde gelişerek günümüze kadar ulaşmaktadır. Çalışmamda günümüze kadar gelebilmiş olan ve bünyesinde Selçuklu tarzı bezeme örneklerini barındıran Alaaddin Cami (Muhyiddin Mesud), Ahi Şerafettin (Aslanhane) Cami ve Ahi Elvan Camilerinin minber ve mihrapları üzerinde yoğun olarak yer alan geometrik desenler incelenmiş, mihrap ve minber üzerinde farklı bölümlerde yer alan desenlerden birer örneklem üzerinde çözümleme ve çizim analizleri gerçekleştirilmiştir. Cami içerisinde yer alan geometrik desenlerin oluşumunda sonsuz kombinasyon içeren kompozisyon yaklaşımları, simetrik düzenlenişi dikkat çekmekte ve görenleri hayran bırakmaktadır. Geometrik desenlerin çözümlenmesi ve çizilmesinde, Jay Bonner'in savunucusu olduğu ve bazı geleneksel uygulamalardan hareketle geliştirdiği, desen üretimi konusunda kullanılan metotlardan olan Poligonal Teknik (Temas halinde çokgenler) kullanılmıştır. İncelenen eserlerde yer alan geometrik desenlerin meydana getirilmesinde izlenen yöntemler incelenmiş ve Auto-cad programında çizim aşamaları gösterilmiştir. Geometrik desenlerin çizim aşamaları video formatında interaktif uygulamaların yer aldığı ara yüz çalışması, Vuforia AG uygulama kiti ve Unity oyun motoru üzerinde gerçekleştirilmiştir. Oluşturulan desen çözümleme videoları ve AG teknolojisi desteği ile incelenen eserlerin estetik boyutunun yanı sıra, desenlerin oluşum süreci ile ilgili bilgi birikimine sahip olunması, bu mekânlara olan ziyaretlerin daha etkili, faydalı ve etkin olması amacıyla bir AG mobil uygulaması hazırlanmıştır.

Abstract:
Historical artifacts from the past to the present shed light on the human family about the periods in which they were made. The Turks have been influenced by many sources and the artistic experience of cultures in the areas where Turkish civilization is dominant, regarding the decorative arts of the works they have created. They have always succeeded in creating an original structure with Turkish sensitivity and distinguished artistic taste in terms of components such as color, pattern, motif, composition in their works. In this way, they have structured a strong and effective art knowledge and style that has survived to this day. The art of ornamentation in Turkish buildings has reached the present day by developing as a result of cultural and social experiences, centered on the love of people and nature. In my study, the geometric patterns on the pulpits and altars of Alaaddin Mosque (Muhyiddin Mesud), Ahi Şerafettin (Aslanhane) Mosque and Ahi Elvan Mosques, which have survived to the present day and contain examples of Seljuk style decoration, were examined, and the patterns on the altar and pulpit in different sections were examined. Analysis and drawing analyzes were carried out on one sample each. Composition approaches that include endless combinations in the formation of geometric patterns in the mosque, its symmetrical arrangement attract attention and fascinate those who see it. Polygonal Technique (Polygons in Contact), which is one of the methods used in pattern production, which Jay Bonner advocated and developed based on some traditional applications, was used in the analysis and drawing of geometric patterns. The methods followed in the creation of geometric patterns in the examined works were examined and the drawing stages were shown in the Auto-cad program. The interface work, which includes interactive applications in video format, for the drawing stages of geometric patterns, was carried out on the Vuforia AG application kit and the Unity game engine. An AR mobile application has been prepared in order to gain knowledge about the formation process of patterns and to make visits to these places more effective, beneficial and effective, as well as the aesthetic dimension of the works examined with the support of the created pattern analysis videos and AR technology.