Gelişmişlik senaryolarına dayalı Türkiye ve seçilmiş avrupa birliği ülkeleri için karbondioksit salınımlarındaki belirleyici faktörlerin incelenmesi
Decomposition of decisive factors in carbon-dioxide 
emissions for Turkey and selected european union 
countries based on the development scenarious
Yazar: EMİNE YAĞIZ GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. TAYFUN BÜKE
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Enerji Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Bu çalışma çerçevesinde karşılaştırmalı olarak Fransa, Polonya ve Türkiye'nin enerji kullanımı sonucu oluşan karbondioksit emisyonlarını etkileyen faktörler ele alınmıştır. Bu faktörler karbon yoğunluğu, enerji yoğunluğu, ekonomik aktivite ve nüfus temel faktörleri olarak 1971-2012 yılları arasında ve 2012-2050 yılları için ileriye yönelik olarak incelenmiştir. Bu faktörlerin karbondioksit salınımlarındaki etkileri ortaya çıkarılarak elde edilen sonuçlara göre özellikle Türkiye için politika önerilerinde bulunulmuştur. İleriye yönelik analizlerde referans senaryo ile Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli tarafından hazırlanan A2 ve B1 senaryoları için artış hızları kullanılarak geleceğe yönelik yorumlar yapılmıştır. Belirtilen faktörlerin analizlerinde Logaritmik Ortalamalı Divisia Endeks yöntemi ve CurveExpert Professional 2.3.0 programından faydalanılmıştır.
Elde edilen sonuçlar ışığında ekonomik aktivite etkisi ve nüfus etkisinin geleceğe yönelik senaryolarda enerji kaynaklı CO2 emisyonlarını arttırıcı etki yaptığı apaçık görülmektedir.
Polonya'nın A2 ve B1 senaryoları verileri ile yapılan ayrıştırma analizlerinde ekonomik aktivite etkileri karşılaştırıldığında sırasıyla 306.3145 (%184) Mton CO2 ve 271.9023 (%660) Mton CO2 değerleri hesaplanmıştır. Sonuçlar, diğer ülkeler ile enerji kaynaklı CO2 emisyonu bağlamında karşılaştırıldığında diğer iki ülkeye göre daha olumsuz etkilendiği söylenebilir. Bu bağlamda ülke ekonomilerinin gelişmesi ancak bu gelişmenin çevreci ekonomik politikalara yönlenmesi zorunluluğu görülmüştür. Nüfus etkisi için ulaşılan sonuçlarda ise 2012-2050 döneminde ise artış hızlarının Türkiye ve Fransa için yıllık ortalama %9, Polonya için ise yıllık ortalama %10 şeklinde gerçekleşmesi umulmaktadır. Çalışma sonucunda görünen bir diğer önemli sonuç enerji kaynaklı CO2 emisyonlarının azaltılması için uygulanacak politikaların özellikle karbon yoğunluğu ve enerji yoğunluğu üzerinde yoğunlaşması gerekliliğidir. Çünkü yapılan ayrıştırma sonuçlarında, karbon yoğunluğu etkisinin ve enerji yoğunluğu etkisinin salımların azalmasında etkin rol oynadığı görülmektedir.

Abstract:
In this context, a comparative study is conducted for the factors that contribute to changes in energy-related CO2 emissions in France, Turkey and Poland. These main factors are namely carbon intensity, energy intensity, economic activity and population which identified between 1971 and 2012, and also for the period 2012 –2050 as a prospective study. According to the results obtained by subtracting out the effect of these factors on carbon dioxide emissions has been made in policy recommendations for Turkey. In prospective analysis, reviews are made by the growth rates of reference scenario and the scenarious prepared by the Intergovernmental Panel on Climate Change are A2 and B1. The factors mentioned are analyzed by using Log Mean Divisia Index Method and CurveExpert Professional 2.3.0 program. As a result of the prospective scenarious, it is evident that energy related CO2 emissions are increased by economic activity effect and population effect. Economic activity effects of Poland are calculated 306.3145 (184%) Mton CO2 and 271.9023 (660%) Mton CO2 by the data of A2 and B1 scenarious, respectively. Compared with other countries in the context of energy-related CO2 emissions it is said to be adversely affected than the other two countries. Also countries must develop the economy, but this development must be directed to environmentally friendly economic policies have been seen. The growth rate of the population effect annual average of 9% for Turkey and France while Poland is expected to take place in the form of an annual average of 10% during the 2012–2050. Another important result of the study appear in the energy policy to be applied to the reduction of CO2 emissions needs to be concentrated on carbon intensity and energy intensity. Because all the decomposition results show that the effect of carbon intensity and energy intensity effects play an active role in the reduction of emissions.