15 Temmuz darbe girişiminin sosyolojik ve teopolitik analizi
Sociological and theopolitical analyze of the July 15th coup attempt
Yazar: ERCAN ŞEN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY ÖNDER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
15 Temmuz askeri darbe girişimin faili olan FGH, 1970'lerden itibaren tarikat yapılanmasından farklı olarak hayatın her alanında sıkı bir hiyerarşi içerisinde örgütlenerek devlet kuruluşları içerisinde etkinliğini arttırmıştır. Muhafazakâr demokrat Ak Parti iktidarının ilk 10 yıllık döneminde (2002-2012) etkisini iyice arttırmış ve medya, eğitim, siyaset, emniyet, yargı gibi temel kurumlar üzerinde hegemonik bir etki yaratmaya başlamıştır. Halk İslâm'ının olanaklarını/bidatlarını ve İslâm dışı kaynakları da örgüt amaçları doğrultusunda kullanıp, paralel bir ezoterik inanış yaratarak onu İslâm olarak sunan, İslâmiyet ile ahlak arasındaki ilişkiyi amaçlarına alet eden bu dinî görünümlü fakat senkretik karakterli; uluslararası güç oyunlarının istihbari aparatı haline gelen FGH, sosyolojik ve teopolitik açıdan analiz edilmiştir. FG'nin kendisini Said Nursi'nin bir takipcisi olarak tanıtması, Said Nursi hakkında sosyolojik inceleme yapan Şerif Mardin'in teorik çerçevesinden yararlanmamızı da gerektirmiştir. Mardin'in de belirttiği gibi Weber sosyolojisinin başat özelliği karşılaştırmalarda farkları ortaya çıkarmaya yaramasıdır. Dolayısıyla 15 Temmuz darbe girişimine gösterilen direniş ve FGH'nin suçüstü yakalanması da bu farklılıklara dahildir. Bu çalışma FGH'nin dinî bir cemaate ve sonra kült bir dinî istihbarat örgütüne dönüştüğünün sosyolojisini ve teopolitik düşünce haritasını ortaya koymaya çalışmıştır.

Abstract:
FGM, which was the perpetrator of the July 15 military coup attempt, has increased its effectiveness within state institutions by organizing in a strict hierarchy in all areas of life, unlike the sect structure, since the 1970s. The conservative democratic AK Party increased its influence in the first 10 years of its rule (2002-2012) and began to have a hegemonic influence on basic institutions such as media, education, politics, police and judiciary. This religious-looking but syncretic character uses the opportunities/bi'ahs of Folk Islam and non-Islamic resources for the purposes of the organization, creates a parallel esoteric religion and presents it as Islam, and uses the relationship between Islam and morality for its purposes; FGM, which has become the intelligence apparatus of international power games, has been analyzed from a sociological and theopolitical perspective. Some FGM members showed remorse after the July 15, 2016 coup attempt; Only at the end of the process were they able to understand the reason for the community's organization equivalent to its military hierarchy and its parallel structure, the effect of indoctrination, and what the interfaith dialogue project meant. In this study, some confidential members of the FGM and some July 15 veterans were interviewed via social media. In addition to FG introducing himself as a follower of Said Nursi, Şerif Mardin, who made the first sociological study on Nursi, was also used. As Mardin stated, the main feature of Weber's sociology is that it helps to reveal differences in comparisons. Therefore, the resistance to the July 15 coup attempt and the FGM being caught red-handed are also included in these differences. This study has revealed the sociology and theopolitical thought map of FGM transformation into a religious community and then into a cult religious intelligence organization, and that it can be compared