Bir fabrikada çalışan işçilerde psikososyal risklerin değerlendirilmesi
Psychosocial risks assessment of workers of a factory
Yazar: NESRİN USTA
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM ÇAĞLAYAN
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Fabrikalar = Factories ; Psikososyal risk = Psychosocial risk ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Çalışanlar = Workers ; İşçiler = Workers

Özet:
Bir Fabrikada Çalışan İşçilerde Psikososyal Risklerin Değerlendirilmesi
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Kocaeli Çayırova' da faaliyet gösteren bir fabrikada çalışan işçilerin, sosoyodemografik özellikleri ve psikososyal risklerinin saptanması ve bu özelliklerin algılanan sağlık   durumu , hastalık nedenli devamsızlık durumları ile son bir yıl içinde yaşanan iş kazası geçirme sıklığı ile ilişkisinin incelenmesidir.
Yöntem: Kesitsel tipte araştırma tekniği kullanılmıştır. Araştırmada örneklem hesaplanmamış 380 çalışanın tamamının katılımı amaçlanmıştır. Çalışmada araştırmacı tarafından hazırlanan ve sosyodemografik bilgileri içeren veri formu ile birlikte Kopenhag Psikososyal Risk Değerlendirme Ölçeği (KOPSOR-TR)  kullanılmıştır. 264 kişinin veri formu çalışmaya alınmıştır. Çalışanların kronik hastalık varlığı, algılanan sağlık durumu, sağlık ilişkili işe devamsızlık ve iş kazası geçirme durumu sorgulanmıştır.
Bulgular:  %74,4 erkek, %25,6 kadın olmak üzere 281 gönüllü çalışmaya katılmıştır. 264 kişinin veri formları değerlendirilmiştir. Psikososyal riskler açısından, çalışma hızı, nicel talepler, duygusal talepler, gelişme olanağı eksikliği, rol çatışması, liderlik kalitesi eksikliği, üstlerinden sosyal destek eksikliği, topluluk duygusu eksikliği, güven eksikliği, iş doyumu eksikliği KOPSOR alt boyutlarında yüksek puanlar tespit edilmiştir. Günlük çalışma süresinin 8 saatten fazla olması, vardiyalı çalışma, yöneticilik görevinin olması ve kronik hastalık varlığında KOPSOR alt ölçek puanları anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır (p˂0,005). Çalışılan bölüm, eğitim düzeyi ve kronik hastalık varlığı son bir yılda 7 gün ve üzeri devamsızlığı etkileyen faktörler olarak saptanmıştır.
Sonuç:  Çalışma grubumuzda yüksek seviyede eğitimli, üretimde çalışan, yöneticilik görevi bulunan, vardiyalı çalışma yapan, algılanan sağlığı orta/kötü olanların KOPSOR ölçeği ile saptanan psikososyal risk puanları yüksektir. Nicel talepler, işe etki eksikliği, gelişme olanağı eksikliği, işin anlamsızlığı, yeterli bilgilendirme (öngörülebilirlik) eksikliği, tanınırlık eksikliği, liderlik kalitesi eksikliği, akranlarından sosyal destek eksikliği, güven eksikliği, adalet ve saygı eksikliği ve tükenmişlik psikososyal riskleri absenteism üzerine etkilidir.

Anahtar Kelimeler: Absenteism, psikososyal risk değerlendirmesi, çalışan sağlığı

Abstract:
Psychosocial Risks Assessment of Workers of a Factory
Purpose: The purpose of this study is to determine the sociodemographic characteristics and psychosocial risks of the workers of a factory operating in Çayırova Kocaeli, and to examine the relationship of these characteristics with perceived health status, sickness absence and work related incidence rate over the course of last year.

Methodology: Cross sectional research design is employed in this study. The study is aimed to include all the employees as opposed to determining a sample group. The study is conducted by the use of The Copenhagen Psychosocial Questionnaire (COPSOQ) and the sociodemographic data form that has been prepared by the researcher. Perceived health status, sickness absence and work related incidence rate have been questioned. 

Findings: 281 volunteers participated in the study. %74.4 of the participants are male and %25.6 are female. 264 data forms have been evaluated in total. In terms of psychosocial risks, medians have been found to be high in the following COPSOQ dimensions: work pace, quantitative demands, emotional demands, lack of possibilities for development, role conflicts, lack of quality in leadership, lack of social support from supervisors, lack of sense of community at work, lack of trust and lack of job satisfaction. In the case of daily working hours exceeding 8 hours, working in shifts, managerial duties and chronic illnesses, the COPSOQ scale scores have been found to be significantly high (p<0.005). Department of work, level of education and chronic illnesses have been determined to be the factors that are affecting the absences of 7 days and more.

Result: In our study group, participants with higher educational background, manufacture department duties, managerial duties, shift working, and medium or poor perceived health status have higher psychosocial risk scores based on the COPSOQ scale. The following psychosocial risks; quantitative demands, lack of influence at work, lack of possibilities for development, lack of meaning of work, lack of predictability, lack of recognition, lack of quality of leadership, lack of social support from colleagues, lack of trust, lack of organizational justice and burnout are effective on absenteeism. 

Keywords: Absenteeism, Job Satisfaction, perceived health status, risk scores, burnout