Dijital emek ve sosyal medya: Fenomenler ve takipçileri üzerine bir inceleme
Digital labor and social media: An Examination of influencers and their followers
Yazar: FURKAN ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. ŞAHİNDE YAVUZ
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations

Özet:
Dijital platformların hızla büyümesi, yeni iş alanlarının ve gelir modellerinin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu bağlamda, sosyal medya fenomenleri, içerik üretimi ve marka iş birlikleri aracılığıyla önemli bir ekonomik aktör haline gelmiştir. Fenomenler, kendilerini birer marka olarak konumlandırarak geniş bir takipçi kitlesi oluşturmakta ve bu kitleyle sürekli etkileşim halinde bulunmaktadır. Takipçiler, fenomenlerin içeriklerine verdikleri tepkiler ve etkileşimleriyle bu ekosistemin bir parçası haline gelmektedir. Fenomenlerin takipçileriyle kurdukları bağ, onların güvenilirliklerini ve etki alanlarını artırırken, aynı zamanda dijital emek süreçlerinin sürdürülebilirliği açısından da kritik bir rol oynamaktadır. Dijital emek, yaratıcı içerik üretimi, sürekli çevrim içi olma zorunluluğu, takipçi kitlesiyle etkileşim ve kişisel yaşamın sergilenmesi gibi unsurları içermektedir. Bu süreçler, fenomenlerin sosyal sermayelerini artırmak ve gelirlerini maksimize etmek için büyük önem taşımaktadır. Dolayısıyla sosyal medya fenomenlerinin dijital emek süreçleri, geleneksel emek anlayışını yeniden değerlendirmemizi gerektiren yeni dinamikler sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, sanal kültürün şekillendiricisi ve bu kültürün ürünü olan sosyal medya fenomenlerinin dijital emek süreçlerini ve takipçileriyle olan etkileşimlerini kapsamlı bir şekilde incelemektir. Ayrıca bu çalışmada fenomenlerin kendilerini nasıl konumlandırdıklarını ve algıladıklarını, ürettikleri içeriklerin takipçiler ve tüketiciler tarafından nasıl değerlendirildiğini ve bu içeriklerin sosyal medya kullanıcılarının motivasyonları üzerinde bir etkisi olup olmadığını anlamak hedeflenmiştir. Bu amaçla nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış derinlemesine tekniği kullanılan çalışmada sosyal medya fenomenleri ve takipçi/tüketici olmak üzere iki ayrı örneklem grubu belirlenmiştir. Öncelikle 35 takipçi/tüketici ile görüşmeler gerçekleştirildikten sonra katılımcıların işaret ettiği 11 sosyal medya fenomenine ulaşarak görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler, deşifre edilerek MAXQDA 2020 programı ile çözümlenmiştir. Son olarak, üretici, ürün ve tüketici bağlamında yürütülen bu araştırmada, sosyal medya fenomenlerinin içerikleri Goffman'ın dramaturjik benlik analizi kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre, sosyal medya fenomenleri ve takipçileri arasındaki ilişkilerin sadece pazarlama odaklı olmadığını, karşılıklı etkileşim ve anlam inşası süreçleriyle derinleştiği görülmüştür. Dijital emeğin ödenen ve ödenmeyen boyutları, fenomenlerin sermaye sistemindeki rolünü ve takipçilerin bu süreçte nasıl anlam inşa ettiklerini açıklamaktadır. Bu etkileşimler, sosyal medyanın kültürel ve ekonomik dönüşümüne katkı sağlamaktadır. Mevcut literatürde üreticiyi, ürünü ve tüketici ilişkisini bir arada ele alan bir çalışmanın olmayışı bu araştırmanın özgün değerini oluşturmaktadır

Abstract:
The rapid growth of digital platforms has led to the emergence of new business opportunities and revenue models. In this context, social media influencers have become significant economic actors through content creation and brand collaborations. Positioned as brands themselves, influencers build large followings and engage continuously with their audiences. Followers become part of this ecosystem through their reactions and interactions with influencer content. The bond influencers establish with their followers enhances their credibility and influence, crucial for the sustainability of digital labor processes. Digital labor encompasses elements such as creative content production, constant online presence, interaction with followers, and showcasing personal life. These processes are essential for influencers to increase their social capital and maximize their earnings, presenting new dynamics that require a reevaluation of traditional labor concepts. The aim of this study is to comprehensively examine the digital labor processes of social media influencers, who shape virtual culture and are products of this culture, along with their interactions with followers. Additionally, the study seeks to understand how influencers position and perceive themselves, how their content is evaluated by followers and consumers, and whether this content influences the motivations of social media users. Employing a qualitative research approach using semi-structured in-depth interviews, the study identifies two distinct sample groups: social media influencers and followers/consumers. After conducting interviews with 35 followers/consumers and subsequently reaching out to 11 identified social media influencers, the data was transcribed and analyzed using MAXQDA 2020 software. Finally, within the context of producer, product, and consumer relationships, the study employs Goffman's dramaturgical self-analysis to examine influencer content. Findings suggest that relationships between influencers and followers involve mutual interaction and meaning construction processes beyond mere marketing, highlighting paid and unpaid dimensions of digital labor, influencers' roles within the capital system, and how followers construct meaning in this process. These interactions contribute to the cultural and economic transformation of social media. The study's unique contribution lies in its comprehensive approach to examining producer-product-consumer relationships, an area not extensively covered in current literature.