Sürdürülebilir eski sanayi alanı (brownfield) koruyarak canlandırma kavramı ve karadağ örneği
Sustainable Brownfield Regeneration and The Case of Montenegro
Yazar: JASMINA VUKIC
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESER YAĞÇI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tezin amacı, Brownfield Alan yeniden canlandırma kavramını ve Karadağ'daki planlama pratiğindeki varlığını incelemektir. Sürdürülebilir Brownfield canlandırma nispeten yeni bir kavramdır, ancak dünya çapında bir dizi araştırmanın ve politikanın dikkatini çekmiştir. Brownfield alanları, çevrelerinde çoğunlukla ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda kentsel çevrenin bozulmasıyla görülen bir dizi olumsuz etki yaratabilir. Bu araştırma, bu konumların potansiyelini keşfetmeyi ve brownfield rejenerasyonunun olası sonuçlarını incelemeyi amaçlamaktadır.  
Karadağ bağlamında brownfield terimi yeni ve teoride ve profesyonel uygulama henüz sağlanamamıştır. Karadağ'daki kapsamına girilebilen alanlar genellikle ihmal ediliyor ve zayıf kurumsallaşma ve fazla güçlenmiş ekonomik çıkarlar nedeniyle aşırı derecede işgal edilmiş olan yeşil alan sahalarına daha fazla ilgi gösterilmektedir. Karadağ'daki brownfield alanlar çoğunluğu şehir merkezinde ve cazip şehir mekanlarında yer almakta olup bu konuya daha fazla ilgi duyulması ihtiyacını artırmaktadır. 
Seçilen konuyu kavramak için yazılı literatürün bir taraması yapılmıştır. Teorik çerçeveden sonra araştırmanın analitik kısmı, brownfield canlandırmanın önde gelen örneklerini incelemeye adanmıştır. Teorik ve proje ölçekli incelemeden alınan dersler, brownfield alanlarını koruyarak canlandırma için Mimari Kavramsal bir model oluşturmak için kullanılmıştır. Araştırmanın son kısmı, Karadağ'daki brownfields ortaya çıkışları, kapsamları ve ulusal stratejiler, politikalar ve planlama pratiğindeki statülerinin incelenmesidir. 
Bu araştırma, Brownfield canlandırmanın yalnızca bir yerin kimliğine ve ruhuna özen gösterilmesi, özellikle mevcut fiziksel yapıya karşı hassas olunması ve kurulmuş sosyal ilişkilere zarar verilmemesi halinde başarılı bir canlandırma olabileceğini göstermiştir. Bazı kültür odaklı canlandırma süreçlerinin yan etkileri olan soylulaştırma ve turistikleşmenin potansiyel etkilerinden kaçınmak için süreç, işbirlikçi ve disiplinler arası bir planlama biçimiyle düşünceli bir şekilde ele alınmalıdır.

Abstract:
The purpose of this thesis is to examine the concept of Sustainable Brownfield Regeneration as well as its presence in planning practice in Montenegro. Sustainable Brownfield Regeneration is a relatively new concept, but it has drawn attention of a number of researches and policies around the world. Brownfields can produce a number of negative effects on their surrounding mainly seen through the deterioration of the urban environment in economic, social and cultural sense. This research aims at discovering the potential of these locations and examine the possible outcomes of Brownfield regeneration.  
In the Montenegrin context, the term Brownfield is new and a process of implementation in theory and professional practice is yet to be achieved. Brownfields in Montenegro are generally neglected, and more attention is given to the Greenfield sites which, due to poor institutionalization and overpowered economic interests are being excessively occupied. The majority of Brownfields in Montenegro are located in the city centre and attractive city locations, which increases the need for attention of this particular issue even more. 
In order to comprehend the selected topic a review of the written literature has been done. After the theoretical framework, analytical part of the research was dedicated to examining prominent examples of Brownfield regeneration. Lessons learned from the theoretical and project-scale examination have been used to establish an Architectural Conceptual model for Brownfield Regeneration. The last part of the research is an examination of Brownfields in Montenegro, their emergence, scope as well as their status in national strategies, policies and planning practice. 
This research showed that Brownfield Regeneration can have a prerequisite for success only as a process in which particular care of the identity and spirit of a place is taken, and being especially sensitive to the existing physical structure, without disturbing the established social relationships. The process must be thoughtfully approached through a collaborative and interdisciplinary forms of planning in order to avoid the potential effects of gentrification and touristification which are side-effects of some culture-led regeneration processes.
Key words: Brownfield, Brownfield Regeneration, Sustainability, Montenegro