Kronik hemodiyaliz hastalarında sarkopeni sıklığı ve sarkopenin yaşam kalitesine etkisi
The frequency of sarcopenia in chronic hemodialysis patients and its impact on quality of life
Yazar: BETÜL İVERENDİ
Danışman: PROF. DR. BEYZA MACUNLUOĞLU ATAKAN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Sancaktepe Şehit Prof.Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Kronik böbrek hastalığı sık görülen, morbiditesi-mortalitesi yüksek ve dünya genelinde yaygın bir hastalıktır. Kas kitlesi ve kas fonksiyonlarında kayıpla seyreden sarkopeni çeşitli mekanizmalarla hemodiyaliz hastalarında yaşam kalitesini olumsuz etkileyerek morbidite ve mortaliteyi artırabilir. Çalışmamızda hemodiyaliz tedavisi alan KBH hastalarında el sıkma kuvveti ve baldır çevresini ölçerek sarkopeni sıklığını araştırmayı ve bu hastalarda EQ-5D-5L ve KDQOL ölçeklerini kullanarak sarkopeninin bu hasta grubunda yaşam kalitesi üzerine etkisini araştırmayı amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Kasım 2022-Ekim 2023 tarihleri arasında Dialife Diyaliz Merkezi'nde hemodiyaliz tedavisi gören son dönem böbrek yetmezliği hastaları üzerinde prospektif olarak yapılmıştır. Hastaların; yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, gelir düzeyi gibi sosyo-demografik özellikleri, kronik hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, kronik böbrek hastalığı etiyolojisi, renal replasman tedavisinin başlandığı zaman ve haftada girdiği seans sayısı gibi tıbbi hikayesine ait özellikleri, hastaların diyaliz merkezinde bakılan hemogram ve biyokimyasal kan tetkikleri, boy, kilo, vücut kitle indeksi, bel çevresi, kol çevresi, baldır çevresi gibi antropometrik ölçümleri incelenerek kayıt altına alınmıştır. Hastalara sarkopeni tanısı için el dinamometresi ile el kavrama kuvveti ölçümleri yapıldı. Hastaların Mini Nutritional Assesment (MNA) skorları hesaplandı. Tüm hastalara EQ-5D-5L ve KDQOL ölçeği soruları soruldu ve kayıt altına alındı. Elde edilen veriler sonucunda; hastaların sosyo demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, komorbid hastalıkları, kullandığı ilaçlar, el kavrama güçleri, MNA skorları, EQ-5D-5L ve KDQO ölçeği sonuçları arasında karşılaştırmalar ve istatistiksel analizler yapılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya 108 (%69,2) erkek, 48 (%30,8) kadın olmak üzere toplam 156 hemodiyaliz hastası dahil edildi. Hastaların ortanca yaş değeri 69 (58-76) yıldı. Hastaların %7,7'sinde sarkopeni saptandı. Sarkopeni saptanan KBH hastalarının yaş ortalaması, sarkopeni olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı. Hastaların MNA toplam puanına göre %6,4'ü malnutre, %46,2'si riskli, %47,4'ü normal saptandı. MNA puanları ile el sıkma kuvveti ölçümleri arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon saptandı. El sıkma kuvvetine göre sarkopeni saptanan hastalarda; EQ-5D-5L puanları, EQ-5D-5L sağlık durumu puanları sarkopenisi olmayanlara göre anlamlı olarak daha düşük bulundu. EQ-5D-5L puanları ile el sıkma gücü arasında pozitif yönlü anlamlı korelasyon saptandı. Sarkopeni saptanan hastalarda; KDQOL değerlendirmelerinden fiziksel işlev puanları, duygusal sorunlara bağlı rol kısıtlılıkları puanları, duygusal olarak iyi hissetme puanları, sosyal işlev puanları, ağrı puanları ve genel sağlık puanları sarkopenisi olmayanlara göre anlamlı olarak daha düşük bulundu. El sıkma gücü ile KDQOL değerlendirmelerinden fiziksel işlev, fiziksel sağlığa bağlı rol kısıtlılıkları, duygusal sorunlara bağlı rol kısıtlılıkları, enerjik olma/tükenmişlik, duygusal olarak iyi hissetme, sosyal işlev, ağrı, genel sağlık ve sağlık değişikliği puanları arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptandı. MNA toplam puanına göre EQ-5D-5L ve KDQOL puanları karşılaştırıldığında; fiziksel sağlığa bağlı rol kısıtlılıkları ve sağlık değişikliği puanı haricindeki diğer tüm EQ-5D-5L ve KDQOL puanları ile MNA toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki saptandı. 

Sonuçlar: Çalışmamızda el sıkma kuvveti ve baldır çevresi ölçümlerini kullanarak hemodiyaliz hastalarında sarkopeni sıklığını % 7,7 bulduk. Sarkopenisi olan hemodiyaliz hastalarında yaşam kalitesi ölçekleri ile yaptığımız değerlendirmelerde yaşam kalitesini daha düşük bulduk. El sıkma gücü arttıkça yaşam kalitesi skorlarında yükselme olduğunu gözledik. Ayrıca hemodiyaliz hastalarının %6,4'ünde malnutrisyon, %46,2'sinin de malnütrisyon açısından riskli olduğunu bulduk. Yine beslenme durumu göstergelerinde iyileşme oldukça, yaşam kalitesi paremetrelerinde de düzelme olduğunu gösterdik. Çok merkezli ve daha çok hastayı içeren kapsamlı çalışmalarda elde edilecek sonuçlarla el sıkma kuvveti hemodiyaliz hastalarında yaşam kalitesinin bir göstergesi olarak kullanılabilir.

Abstract:
Objective: Chronic kidney disease is a common disease with high morbidity and mortality and is widespread worldwide. Sarcopenia, which progresses with loss of muscle mass and muscle functions, can negatively affect the quality of life in hemodialysis patients and increase morbidity and mortality through various mechanisms. In our study, we aimed to investigate the frequency of sarcopenia by measuring hand grip strength and calf circumference measurement in CKD patients receiving hemodialysis treatment and to investigate the effect of sarcopenia on the quality of life in this patient group by using the EQ-5D-5L and KDQOL scales.

Material and Method: This study was conducted prospectively on end-stage renal failure patients receiving hemodialysis treatment at Dialife Dialysis Center between 2022-2023. Patients';Socio-demographic characteristics such as age, gender, marital status, education level, income level, characteristics of the medical history such as chronic diseases, medications used, etiology of chronic kidney disease, when renal replacement therapy was started and the number of sessions per week, hemogram and biochemical blood tests of the patients examined in the dialysis center, anthropometric measurements such as height, weight, BMI, waist circumference, arm circumference, and calf circumference were examined and recorded. Hand grip strength measurements were performed on the patients using a hand dynamometer to diagnose sarcopenia. Mini Nutritional Assesment (MNA) scores of the patients were calculated. All patients were asked EQ-5D-5L and KDQOL scale questions and recorded. As a result of the data obtained; Comparisons and statistical analyzes were made between the patients' socio-demographic characteristics, anthropometric measurements, comorbid diseases, medications, hand grip strength, MNA scores, EQ-5D-5L and KDQO scale results.

Results: A total of 156 hemodialysis patients, 108 (69.2%) males and 48 (30.8%) females, were included in the study. The median age of the patients was 69 (58-76) years. Sarcopenia was found in 7.7% of the patients. The median age of sarcopenic patients was statistically significantly higher than that of patients without sarcopenia. According to the MNA total score of the patients, 6.4% were found to be malnourished, 46.2% were at risk, and 47.4% were normal. We found a significant positive correlation between MNA scores and handgrip strength measurements. In patients with sarcopenia detected according to hand grip strength; EQ-5D-5L scores and EQ-5D-5L health status scores were found to be significantly lower than those without sarcopenia. There was a significant positive correlation between EQ-5D-5L scores and hand grip strength values. In patients with sarcopenia; according to KDQOL evaluations, physical function scores, role limitations scores due to emotional problems, emotional well-being scores, social function scores, severe scores and general health scores were found to be significantly lower than those without sarcopenia. There was a positive significant correlation between hand grip strength values and physical function, role limitations due to physical health, role limitations due to emotional problems, energetic/exhaustion, emotional well-being, social function, pain, general health and health change scores. When EQ-5D-5L and KDQOL scores were compared according to the MNA total score; we have found a significant relationship between all EQ-5D-5L and KDQOL scores except for the physical health-related role limitations and health change score and the MNA total score.

Conclusions: In our study, we found the frequency of sarcopenia in hemodialysis patients to be 7.7% by using hand grip strength and calf circumference measurement.In our evaluations using quality of life scales in hemodialysis patients with sarcopenia, we found the quality of life to be lower. We observed that as hand grip strength increased, quality of life scores increased. We also found that 6.4% of hemodialysis patients were malnourished and 46.2% were at risk for malnutrition. We also showed that as nutritional status indicators improved, quality of life parameters also improved. With the results obtained in multicenter and comprehensive studies involving more patients, hand grip strength can be used as an indicator of quality of life in hemodialysis patients.