Türkiye'nin ve Çin'in ihracatının ekonomik karmaşıklık ve karşılaştırmalı üstünlük perspektifinde analizi
Analysis of Türkiye's and China's exports in the perspective of economic complexity and comparative advantage
Yazar: PELİN NUR SÖZAL
Danışman: PROF. DR. BİROL ERKAN
İskenderun Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Ülkelerin gelişmişlik düzeylerini ve küresel rekabet güçlerini ifade eden birçok gösterge olsa da 'Ekonomik Karmaşıklık Endeksi' bu göstergelerden belki de en önemlisidir. Ekonomik karmaşıklık kavramı mal ve hizmetlerin sadece hammadde, işgücü ve sermaye kullanarak geliştirilemeyeceğini ifade etmektedir. Zira söz konusu girdileri bir araya getirirken bilgi, yenilik, Ar-Ge ve katma değer kazandırarak çıktı elde edilmesi gerekir. Ancak bu durumda ürün daha orijinal ve karmaşık hale gelir. Bununla beraber ülkeler istikrarlı bir şekilde aynı ürünleri üreterek ve karşılaştırmalı üstünlük elde ederek kalkınamaz ve rekabet gücü elde edemez. Bu nedenle ülkelerin yenilikçi bir bakış açısıyla katma değeri yüksek, orijinal ve dünyada ender bulunabilir ürünler üretip ihraç etmesi gerekir. Aynı zamanda ülkelerin daha karmaşık ve rekabetçi ürünlerle küresel piyasalara hitap edebilmesi için hem ihraç edilen ürün çeşidinin yüksek hem de dünyanın tüm coğrafyalarına yayılıyor olması gerekmektedir. Kısacası ülkelerin küresel piyasalarda karşılaştırmalı rekabet avantajı elde edebilmesi için ekonomik karmaşıklık düzeylerini düzeltmeleri elzemdir.
Bu doğrultuda bu yüksek lisans tezinin amacı öncelikle ekonomik karmaşıklık ve Ekonomik Karmaşıklık Endeksi kavramlarını güncel ülke örnekleriyle ortaya koyabilmektir. Bununla beraber çalışmada dünyada gelişmekte olan ülkelerin öncülerinden Türkiye ve Çin'in küresel rekabet güçlerinin ve karşılaştırmalı üstünlüklerinin ekonomik karmaşıklık bazında analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda dünyada ekonomik karmaşıklık düzeyi en yüksek ve en düşük 10 ürünü ihracatında Türkiye ve Çin'in karşılaştırmalı üstünlüklerini analiz edilebilmesi için Michaely Endeksi kullanılmıştır. 1993-2022 dönemine ilişkin yapılan analizler sonucunda elde edilen Michaely Endeks sonuçlarına göre hem Türkiye'nin hem de Çin'in en karmaşık 10 ürün ihracatında küresel rekabet avantajı bulunmamaktadır. Bu durum gerek ihracat gerekse ekonomik büyüklük bağlamında görece güçlü olan iki ülke açısından da ekonomik kalkınma bağlamında handikap oluşturmaktadır. Bununla beraber Ekonomik Karmaşıklık Endeks skorlarına göre hesaplamanın yapıldığı yılların neredeyse tamamında Çin'in Ekonomik Karmaşıklık Endeksi Türkiye'ninkinden daha yüksektir.

Abstract:
Although there are many indicators that express the development levels and global competitiveness of countries, the 'Economic Complexity Index' is perhaps the most important of these indicators. The concept of economic complexity states that goods and services cannot be developed using only raw materials, labor and capital. Because, when bringing these inputs together, output must be obtained by adding knowledge, innovation, R&D and added value. Only in this case the product becomes more original and complex. However, countries cannot develop and gain competitiveness by consistently producing the same products and gaining comparative advantage. For this reason, countries need to produce and export high value-added, original and rare products in the world from an innovative perspective. At the same time, the variety of exported products must be high and spread to all geographies of the world in order for countries to appeal to global markets with more complex and competitive products. In short, it is essential for countries to improve their levels of economic complexity to gain comparative competitive advantage in global markets.
In this regard, the aim of this master's thesis is primarily to reveal the concepts of economic complexity and Economic Complexity Index with current country examples. In addition, the study aims to analyze the global competitiveness and comparative advantages of Turkey and China, one of the leading developing countries in the world, on the basis of economic complexity. In this context, the Michaely Index was used to analyze the comparative advantages of Turkey and China in exporting the 10 products with the highest and lowest levels of economic complexity in the world. According to the Michaely Index results obtained as a result of the analysis for the period 1993-2022, both Turkey and China do not have a global competitive advantage in the 10 most complex product exports. This situation creates a handicap in terms of economic development for both countries, which are relatively strong in terms of both exports and economic size. However, according to economic complexity index scores, China's economic complexity index was higher than Turkey's in almost all of the years in which the calculation was made.