Fatih ilçesi İmrahor Mahallesi'nde tarihi çevre koruma çalışması
Conservation project of imrahor neighborhood in Fatih district
Yazar: SENİHA DENİZ SARICIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. CEYLAN İREM GENÇER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentsel ölçekte daha önce çalışılmamış olan Yedikule semti, İstanbul Tarihi Yarımada'nın güney ucunda yer alır.  2700 yıldır yerleşme alanı olarak kullanılan Yedikule, Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemleri'nin özelliklerini yansıtan özgün anıtsal ve sivil mimarlık örneklerini barındırır. Yedikule'nin sahip olduğu tarihi ve kültürel değerlerinin belirlenmesi, bu değerlerin korunması ve sıhhileştirilmesi tez çalışmasının amacıdır. Anıtsal ve sivil mimarlık örneklerinin yoğun olarak görüldüğü İmrahor Camisi ile Yedikule Zindanları arasında kalan bölge çalışma alanı olarak belirlenmiş, Yedikule İstasyon Sokak ve İmrahor Caddesi ile çalışma alanının sınırları kesinleştirilmiştir. Tez çalışması 7 bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır.
Tez çalışmasının Giriş bölümü tez konusuyla ilgili temel bilgileri içermektedir. Literatür Özeti, Çalışmanın Amacı ve Bulgular giriş bölümünü takip etmektedir. İkinci bölüm ise Yedikule'nin Tarihi Yarımada içindeki konumuna ilişkin uzamsal verilerin incelendiği bölümdür. Bu bölümde alanın yeri ve sınırları tanımlanmakta olup jeolojik yapısı, iklimi, bitki örtüsü, bölgeye ulaşım, sosyal ve ekonomik yapısı hakkında edinilen bilgiler açıklanmaktadır. Üçüncü bölümde ise Yedikule'nin ve içinde bulunduğu Tarihi Yarımada'nın tarihsel süreç içinde geçirdiği değişimler incelenmiştir. Tarihsel gelişimi, Byzantion-Roma ve Bizans, Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet Dönemi olarak üç dönemde ele alınmıştır.  
Dördüncü bölümde Yedikule'nin ve yakın çevresinin sahip olduğu tarihi sivil ve anıtsal yapılar tanıtılmıştır. Geleneksel sivil mimarlık örnekleri ise cephe, çıkma, pencere, kapı, yapılarda kullanılan dekoratif öğeler ve yapıların yapım tekniği ve malzeme kullanımı bakımından ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bölgede yapımı 1950'lere tarihlenen kat apartmanları yaygın bir şekilde görülmektedir. Müstakil aile konutlarından apartmanlara geçişin önemli sembolü olan bu yapılar cephe tasarımları, malzeme seçimleri ve gabarileri açısından bölgedeki tarihi dokuyla uyumludurlar. 20. yüzyıl mirası bakımından korunması gerekli bu yapılar hakkında da genel bilgiler bu bölümde verilmiştir. Beşinci bölümde ise çalışma alanı ile sınırlanan alandaki tüm yapılara ait detaylı belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Alandaki sokakların dokuları ve yapıların çevreleri irdelenmiştir. Yerinde fotoğraf çekimleri yapılarak mevcut durum ve değişimler tespit edilmiştir. Yapı tipleri, kat yükseklikleri, özgün cephe ve kütle durumlarının korunmuşluğu, yapım sistemleri ve strüktürel durumları açısından sınıflandırılmış olup, veriler 1/1000 plan üzerine işlenmiştir. Alanda yaşayan 20 hane ile anket çalışması yapılarak belirtilen fiziksel analizlere ek olarak bölgedeki sosyal dokuya dair verileri de elde edilmiştir. Altıncı bölümde Yedikule ile ilgili yasal düzenlemeler derlenmiş ve incelenmiştir. Yedinci bölümde ise yapılan araştırma, analiz, belgeleme çalışmaları ışığında Yedikule'nin İmrahor Mahallesi ve yakın çevresini kapsayan alandaki geleneksel dokuyu korumaya yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Yedikule district, which has not been studied previously in the urban scale, is located at the southern end of the Historic Peninsula of Istanbul. Yedikule, which has been used as a settlement area for 2700 years, contains original examples of monumental and civil architecture reflecting the characteristics of Byzantine, Ottoman and the Republic Periods. The aim of this thesis is to document the historical and cultural values of Yedikule and to protect and developed these values. The area between İmrahor Mosque and Yedikule Dungeons, where the examples of monumental and civil architecture are vast, was determined as the study area. The area is inbetween Yedikule Station Street and İmrahor Street. The thesis consists of 7 chapters and the conclusion section.
The Introduction part of the thesis covers the basic information about this study. Literature Review, Purpose and Findings of the Study are succeeding part of introductory. The second part is the section where spatial data related to Yedikule's position in the Historic Peninsula is examined. In this section, the position and boundaries of the area is defined and the obtained information about the geological structure, climate, vegetation, transportation to the region, social and economic structure are presented. In the third chapter, the changes of historical peninsula in which Yedikule is located are studied. Its historical development has been handled in three periods as Byzantion-Roman and Byzantine, Ottoman Period and the Republic Period.
In the fourth chapter, historical civil and monumental structures in Yedikule and its neighboring districts are introduced. The examples of traditional civil architecture are explained in detail in terms of facades, console, windows, doors, decorative elements, construction technique and material used in buildings and structures. In the region, the apartment buildings, which were built in the 1950s, are widely seen. These buildings, which are important symbols of the transition from the single family detached houses to multi-storey housing units are in harmony with the historical texture in the region in terms of facade designs, material selections and height. General information about these structures which need to be preserved in terms of 20th century heritage is given in this section. In the fifth chapter, detailed documentation studies carried out for all structures in the study area are explained. Fabric and structures of the streets in the area are discussed. On-site photographs were taken and the current situation and changes were analyzed. Building types are classified in terms of floor heights, preservation of original facade and general conditions, construction methods and structural conditions. All observations are projected in drawings on a scale of 1/1000. In addition to the physical analysis, data on the social fabric in the area have been obtained through a survey which is answered by 20 residents living in the area. In the sixth chapter, the legal regulations regarding Yedikule were compiled and analyzed. In the seventh chapter, in the light of the research, analysis and documentation studies, suggestions have been developed to preserve the traditional texture in the area covering the Imrahor District of Yedikule and its close surroundings.