Edebî yönden Cerîde Dergisinin incelenmesi
Researchi̇ng Ceri̇de Magazi̇ne in li̇terary aspect
Yazar: AYŞE AKDEMİR ÖRNEKKOL
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ŞENGÜL
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ceride gazetesi = Ceri̇de newspaper ; Dergiler = Magazines ; Edebi inceleme = Literary analysis ; Meşrutiyet II = Constitutional Monarcy II ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
Osmanlı Devleti 19.yy'da yüzünü Batı'ya dönerek modernleşme sürecini başlatmıştır. Tanzimat ile başlayan basın hayatı Türk edebiyatının gazete ve dergiler çerçevesinde gelişmesine vesile olmuştur. Basının hızla gelişmesi neticesinde daha önce Türk edebiyatında rastlanmayan edebî türler, edebî sahaya girmiş ve ilk örneklerini vermeye başlamıştır. Türk toplumu için demokratikleşmenin önemli bir adımı olan İkinci Meşrutiyet'in ilanı basın ve edebiyat alanında farklı gelişmelere yol açmıştır. Uzun süren baskı ve sansür döneminden sonra ilan edilen İkinci Meşrutiyet, Türk basında gazete ve dergi sayısında patlamaya yol açar. "Hürriyet, müsâvât, meşrutiyet" düşüncelerini yayın merkezine alan yüzlerce mecmua yayın hayatına girer ve birçoğu çok kısa sürede yayın hayatına veda eder. Tez konumuz olan Cerîde bu dönemde (16 Ekim 1908-19 Ağustos 1909) ortaya çıkan mecmualardan biridir.
Bu çalışma, Cerîde mecmuasının edebiyat dünyasındaki yeri ve mecmuanın çıktığı dönemdeki önemini tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmamızın temelini mecmuadaki edebî türler oluşturmaktadır. Tez dört bölümden meydana gelmektedir. Bölümlere geçilmeden önce 20.yy başlarında Osmanlı basını ve dönemin siyasî, sosyal olayları hakkında bilgi verilerek bir giriş yapılmıştır. Birinci bölümde Cerîde mecmuasının özellikleri verilerek yayın macerası, yazar kadrosu, mecmuanın edebî boyutu anlatılmıştır. İkinci bölüm, Cerîde'de bulunan edebî türlerin tasniflenmesine ayrılmıştır. Üçüncü bölümde, tasniflenmiş olan edebî türler şekil ve muhteva açısından değerlendirilmiştir. Son bölüm ise mecmua da bulunan edebî metinler Latin alfabesine çevrilmiştir.
Cerîde mecmuası üzerinde yapılan bu çalışma; basın tarihi, meşrutiyet dönemi edebiyatı, dönemin şair ve yazarlarının Türk edebiyatına katkısı açısından önem arz etmektedir.


 Anahtar Sözcükler: İkinci Meşrutiyet, edebî türler, Türk basını, Cerîde

Abstract:
In the 19th century Ottoman Empire began the process of modernization by setting its sight on the West. The press life that began with Tanzimat (Reform) era contributed to the development of Turkish literature with in the frame of newspapers and magazines. As a result of the quick development of the press, the literary genres not seen in the Turkish literature before got into literary area and began to give their first examples.  Being an important step of democratization for Turkish society, proclamation of the Second Constitutionalism resulted in various developments in press and literature areas. The Second Constitutionalism that was proclaimed after a long period of oppression and censorship caused a boom in newspaper and magazine numbers in Turkish press. Hundreds of magazines that put the ideas of "freedom, equality, constitutionalism" to the center of their publications entered press life and in a short span of time, most of them took leave in press life. Being the subject of this thesis, Cerîde was one of those magazines that emerged in this period (16 October 1908-19 August 1909).
 This study aims at determining the place of Cerîde Magazine in literature life and its importance during the period when it was published. Basics of this study are comprised of literary genres in the magazine. The study is consisted of four episodes. Before the first period, information about Ottoman press in the early part of 20th century and political and social events of that time is given. In the first episode, the characteristics of Cerîde Magazine are presented and its publication adventure, staff of authors, literary aspect is explained. In the second episode, literary genres in the magazine are classified. In the third episode, the literary genres classified are evaluated according to structure and content. In the last episode, literary texts in the magazine are translated into Latin alphabet. 
This study on Cerîde magazine presents importance in press history, Constitution period literature, the contribution of the poets and authors to Turkish literature of the period. 



Keywords: Second Constitutionalist Period, literary genres, Turkish press, Cerîde