Pestisit kalıntılarının giderilmesinde ultrases destekli farklı yıkama yöntemlerinin etkisi
The effect of ultrases-supported different washing methods on the removal of pesticide residues
Yazar: ARZU MERVE SUYABATMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASİN YAKAR
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Karbonatlar = Carbonates ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Limon suyu = Lemon juice ; Pestisitler = Pesticides ; Sirke = Vinegar

Özet:
Pestisitler; ürünü hastalık, zararlı ve yabancı otların zararlarından korumak, kaliteli üretimi güvence altına alabilmek amacıyla kullanılan önemli bir mücadele şeklidir. Ancak yoğun ve bilinçsiz bir şekilde kullanıldığında ise insan sağlığı ve çevre için önemli sorunlara neden olmaktadır. Tarımsal üretimde kullanılan pestisitler sebzelere nüfuz ederek ederek sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Bu kalıntıların giderilmesinde sadece yıkama yeterli olmayabilmektedir. Bu nedenle sebzelerdeki pestisit kalıntılarının gerek insan sağlığını gerekse gıda kalitesini etkilemeyecek bir yöntemle giderilmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmada sabit sıcaklıkta farklı süre ve konsantrasyonlarda ultrases destekli ve normal şekilde yıkama işlemleri uygulanmış ve bunların sonuçları değerlendirilmiştir. Elma yetiştiriciliğinde oldukça yaygın olarak kullanılan pestisitlere ait kalıntıların giderilmesi için; farklı özelliklere sahip, ev ortamında kolaylıkla bulunabilen kimyasal ve organik maddelerin kullanılmasıyla hazırlanan çözeltilerin, pestisit kalıntı giderimindeki etkinliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, elma örnekleri iki farklı grubuna ayrılmıştır. Birinci grupta, elma üretiminde sıkça kullanılan pestisitler (cypermethrin, spirotetramat) ile muamele edilen elmalar kullanılmıştır. İkinci gruptaki elmalar ise, birinci gruptaki elmalar ile aynı işleme tabi tutulduktan sonra oda sıcaklığında kurutulup, pestisit giderimindeki etkileri incelenmek istenen farklı çözeltiler ile yıkanmıştır. Yıkama işleminde kullanılan solüsyonlar; ev ortamında kolaylıkla bulunan karbonat, sirke ve limon suyunun belirli oranlardaki karışımları ile hazırlanmıştır. Her iki gruptaki elmalar QuEChERS yöntemi ile ekstraksiyon işlemine tabii tutulmuş ve ardından LC-MS/MS'de pestisit kalıntı miktar analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak, hazırlanan yıkama çözeltilerinin pestisit giderimindeki etkinliği, yıkama solüsyonlarının özelliklerinin farklı olmasından dolayı farklılık göstermiştir. Ayrıca yıkama çözeltilerinin pestisit giderme etkilerinin konsantrasyon ve süreye bağlı olarak değiştiği de saptanmıştır. Bu çalışma, evlerimizde bulunan bazı kimyasal ve organik maddelerden kolayca hazırlanabilecek yıkama çözeltilerinin, pestisit kalıntılarının giderimi için etkin bir yöntem olduğunu ve özellikle sirke ve limon suyunun %0,5'lik çözeltisinin ultrases desteği ile pestisit gideriminde oldukça etkili olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Pesticides; it is an essential form of struggle used to protect the product from diseases, pests, and weeds and to ensure quality production. However, when it is used intensively and unconsciously, it causes crucial problems for human health and the environment. Pesticides used in agricultural production cause health problems by penetrating vegetables. Washing alone may not be sufficient to remove these residues. For this reason, it is very important to remove pesticide residues in vegetables in a way that will not affect human health and food quality. In this study, ultrasound-assisted and normal washing processes were applied at a constant temperature at different times and concentrations, and their results were evaluated.  In this study, for the removal of residues of pesticides, which are widely used in apple growing, it was aimed to determine the effectiveness of the solutions prepared by using chemical and organic substances with different properties and easily found in the home environment. In the study, apple samples were divided into two distinct groups. In the first group, apples were treated with pesticides (cypermethrin, spirotetramat), which are frequently used. The apples in the second group were subjected to the same treatment as the apples in the first group, then dried at room temperature and washed with different solutions whose effects on pesticide removal were desired to be examined.  Solutions used in the washing process it is prepared with carbonate, vinegar, and lemon juice, which can be easily found in the home environment. Apples in both groups were extracted with the QuEChERS method, and then pesticide residue analyzes were performed in LC-MS/MS. As a result, the efficiency of the prepared washing solutions in pesticide removal differed due to the different properties of the washing solutions. In addition, it was determined that the pesticide removal effects of the washing solutions vary depending on the concentration and time. This study has shown that washing solutions that can be easily prepared from some chemical and organic substances in our homes are an effective method for the removal of pesticide residues and that a 0.5% solution of vinegar and lemon juice is particularly effective in pesticide removal with ultrasound.