Postmastektomi evre 2 lenfödem tanılı hastalarda komplet dekonjestif tedavi (KDT)'ye eklenen, ekstrakorporeal şok dalga tedavisi (ESWT)'nin ve düşük yoğunluklu lazer tedavisi (LLLT)'nin ekstremite hacmi, ağrı şiddeti, fonksiyonel durum ve yaşam kalitesi üzerine etkileri
Effects of extracorporeal shock wave therapy (ESWT) and low intensitylaser therapy ((KDT)) added to complete decongestive therapy (LLLT) onextremity volume, pain intensity, functional status and quality of life inpatients with postmastectomy stage 2 lymphedema
Yazar: BİLGE BÜŞRA CEYLAN
Danışman: PROF. DR. PINAR BORMAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç: Bu çalışmada meme kanseriyle ilişkili lenfödemde standart tedavi olan
konvansiyonel KDT'ye eklenen ESWT ve LLLT'nin hastaların ekstremite hacmi,
ağrı şiddeti, fonksiyonel durumu ve yaşam kalitesi üzerine etkilerini karşılaştırmalı
olarak değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya meme kanseriyle ilişkili evre 2 lenfödemi olan 66 kadın
hasta dahil edilmiş ve hastalar randomize şekilde üç gruba ayrılmıştır. Birinci gruba üç
hafta boyunca haftada beş gün toplam 15 seans olacak şekilde MLD, kompresyon
bandajı, cilt bakımı, lenfödem egzersizlerinden oluşan konvansiyonel KDT programı
uygulanmıştır. İkinci gruba konvansiyonek KDT'ye ek olarak ilk iki haftada 2 seans son
haftada 1 seans olmak üzere toplam 5 seans ESWT uygulanmıştır. Üçüncü gruba ise
konvansiyonel KDT yanında haftada 3 seans toplam 9 seans LLLT uygulanmıştır.
Tedavi öncesi ve 3 haftalık tedavi sonunda; hastaların perometre ile ölçülen ekstremite
hacimleri, VAS ile değerlendirilen ağrı şiddetleri, fonksiyonel durumu gösteren DASH
skorları ve yaşam kalitesini değerlendiren LYMQOL-kol skorları kaydedilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 54.56 ± 5.28 yıl olan 66 hasta dahil edilmiştir.
Bireylerin çoğu ilkokul mezunu ve evli olarak kaydedilmiştir. Çalışmaya katılan
hastaların VKİ ortalaması 27.36 ±1.64 kg/m 2 olup büyük kısmı fazla kilolu olarak
değerlendirilmiştir. Hastaların cerrahi öyküleri incelendiğinde yarısından fazlasının
meme koruyucu cerrahi geçirdiği izlenmiştir (% 69.6). Hastaların tümüne aksiler lenf
nodu diseksiyonu uygulanmış ve büyük çoğunluğu radyoterapi (%87.8) ve kemoterapi
almıştır (%81.8). Aynı zamanda pek çok hasta (%74.2) hormon terapi almaya devam
etmektedir. Bütün gruplarda tedavilerin bitiminde lenfödemli ekstremite hacmi ve ağrı
şiddetinde istatistiksel anlamlı azalma izlenmiştir. Üç grupta da fonksiyonel durumu
gösteren DASH skorunda ve yaşam kalitesini değerlendiren LYMQOL-kol anketi alt
birimlerinde anlamlı düzelmeler görülmüştür. Her 3 grubun VAS ile değerlendirilen ağrı şiddetlerindeki azalma istatistiksel olarak benzer bulunmuştur. Üçüncü grup olan
KDT'ye ek LLLT alan grupta perometre ile ölçülen lenfödem hacminde birinci grup
olan ve sadece KDT alan gruba göre istatistiksel olarak daha fazla azalma izlenmiştir.
Üçüncü grupta; ikinci grup olan KDT ve ESWT alan gruba ve birinci gruba göre
fonksiyonel durumda anlamlı olarak daha fazla iyileşme kaydedilmiştir. İkinci ve üçüncü
grupta yaşam kalitesindeki düzelmeler birinci gruba göre anlamlı şekilde daha fazla
bulunmuştur. Yaşam kalitesindeki iyileşme ikinci ve üçüncü grup arasında benzer
kaydedilmiştir.
Sonuç: Meme kanseriyle ilişkili lenfödemin altın standart tedavisi olan konvansiyonel
KDT uygulanan bireylerin tümünde ekstremite hacmi ve ağrı şiddetinde azalma,
fonksiyonel durum ve yaşam kalitesinde düzelmeler saptanmıştır. Konvansiyonel
KDT'ye eklenen LLLT'nin ekstremite hacmini azaltmakta ve fonksiyonel durum ile
yaşam kalitesini iyileştirmede tek başına uygulanan KDT'ye göre daha faydalı olduğu
izlenmiştir. Konvansiyonel KDT'ye eklenen ESWT'nin de fonksiyonel durum ve yaşam
kalitesini iyileştirmede tek başına konvansiyonel KDT uygulamasına göre daha faydalı
olduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlara göre lenfödem tedavisinde kullanılan ve standart
tedavi yöntemi olan KDT'ye ek olarak LLLT veya ESWT uygulanması, evre 2
lenfödemi bulunan hastalarda lenfödem hacminde daha fazla azalma, fonksiyonel durum
ve yaşam kalitesinde daha anlamlı iyileşmeler sağlaması açısından faydalıdır; bu
uygulamaların rutin klinik pratikte daha yaygın kullanılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Lenfödem, Meme kanseri, Komplet Dekonjestif Tedavi,
Ekstrakorporeal Şok Dalga Tedavisi, Düşük Yoğunluklu Lazer Tedavisi,
Fonksiyonel Durum, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Aim: This study aimed to comparatively investigate the effects of ESWT and LLLT added
to conventional CDT (which is the standard treatment for breast cancer-related
lymphedema) on patients' limb volume, pain intensity, functional status and quality of life.
Materials and Methods: 66 female patients with breast cancer-related stage 2
lymphedema were included to the study and the patients were randomly divided into
three groups. The first group received conventional CDT program consisting of
MLD, compression bandage, skin care and lymphedema exercises, for a total of 15
sessions, five days a week for three weeks. In addition to conventional CDT, ESWT
was applied to the second group for a total of 5 sessions, 2 sessions in the first two
weeks and 1 session in the last week. In the third group, LLLT was applied for a total
of 9 sessions, 3 sessions per week, in addition to conventional CDT. Before the
treatment and at the end of the 3-week treatment, the patients' extremity volumes
were measured by perometer, pain intensities determined by VAS, functional status
evaluated by DASH and quality of life assessed by LYMQOL-arm were recorded.
Results: 66 women with the mean age of 54.56 ± 5.28 years were participated. The majority
of individuals were primary school graduates and married. The average BMI of the patients
was 27.36 ±1.64 kg/m2 and the many of them were overweight. The surgical history of the
patients indicated that more then half of them had breast-conserving surgery (69.6%). All
patients underwent axillary lymph node dissection and the great number of them received
radiotherapy (%87.8) and chemotherapy (%81.8). The majority were receiving hormonal
therapy (%74.2). A statistically significant decrease in lymphedematous extremity volume
and pain intensity was observed at the end of the treatments in all groups. Significant
improvements were seen in the DASH score, which indicated functional status, and the
LYMQOL-Arm questionnaire subunits, which evaluated quality of life, in all three groups.
The decrease in pain intensity assessed by VAS in all 3 groups was found to be statistically similar. In the third group, which received LLLT in addition to CDT, a statistically
significant decrease in the lymphedema volume was observed compared to the first group,
which received only CDT. In the third group; a significantly greater improvement in
functional status was noted compared to the second group, receiving CDT and ESWT, and
compared to the first group. Improvements in the quality of life were found to be
significantly greater in the second and third groups than in the first group. The improvement
in quality of life was similar between the second and third groups.
Conclusion: The gold standard treatment of breast cancer-related lymphedema is
conventional CDT which were applied in all groups. Extremity volume and pain intensity
decreased and functional status and quality of life were improved in all individuals. The
LLLT added to conventional CDT was more beneficial than CDT only group, in reducing
limb volume and improving functional status and quality of life. ESWT added to
conventional CDT has also been found to be more beneficial in improving functional
status and quality of life than in CDT applied solely.According to these results, applying
LLLT or ESWT in addition to CDT, which is the standard treatment method used in
lymphedema, is beneficial in terms of providing further reduction in lymphedema volume
and more significant improvements in functional status and quality of life; These
applications are recommended to be used commonly in routine clinical practice.
Keywords: Lymphedema, Breast Cancer, Complete Decongestive Therapy,
Extracorporeal Shock Wave Therapy, Low Level Laser Therapy, Functional Status,
Quality of Life