Mukatil B. Süleyman'ın (V.150/767) Esbab-ı Nüzul rivayetlerini kullanımı -Mekki sureler örneği-
Muqatil B. Sülayman's (D.150/767) usage of the Asbab al-Nuzul narrations -Sample of the Meccan suras-
Yazar: ESRA USTA
Danışman: PROF. DR. AHMET NEDİM SERİNSU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Esbab-ı nüzul = Esbab-ı nüzul ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mekki sureler = Meccan suras ; Mukatil bin Süleyman = Mukatil bin Süleyman ; Rivayetler = Rumours ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu araştırmada Mukâtil b. Süleyman'ın (ö.150/767) günümüze ulaşan en eski, Kur'ân-ı Kerîm'i baştan sona tefsir eden ilk tam tefsir kitabı olan Tefsîru Mukâtil b. Süleyman'da naklettiği esbâb-ı nüzul rivayetlerinin tasnifi yapılmıştır. Çalışmanın derinliği açısından Medine'ye hicretten önce vahyedilen Mekkî surelerdeki esbâb-ı nüzul rivayetleri incelenmiştir. Tespit edilen esbâb-ı nüzul rivayetleri üç kategori altında tasnif edilmiştir. Bu rivayetlerin ne kadarının yaşanmış tarihe ne kadarının da bu yaşanmışlık üzerine yapılan değerlendirmelere ait olduğu tetkik edilmiştir. Müfessir, ayetlerin bağlamıyla birlikte anlaşılmasını önemsemiş ve sebeb-i nüzul rivayetlerini sibak-siyakı göz önüne alarak nakletmiştir. Her sözün bir bağlamı olduğu ve dolayısıyla Kur'ân ayetlerinin de bir yaşanmışlığa hitap ettiğini gözler önüne sermiştir. Tefsîru Mukâtil b. Süleyman, erken dönem tefsir faaliyetlerinin bir numunesi olması hasebiyle hem Kur'ân ayetlerinin sahih anlamını tespit etmek hem tefsir ameliyesinin tarihini tetkik etmek ve hem de esbâb-ı nüzul rivayetlerinin nasıl aktarıldığını tasvir etmek açılarından önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Kurân-ı Kerîm, Erken Dönem Tefsir Faaliyetleri, Mekkî Sureler, Esbâb-ı Nüzul, Esbâb-ı Nüzul Rivayetleri, Esbâb-ı Nüzul Değerlendirmeleri, Vahiy-Vakıa Münasebetine İşaret Etmesi Bakımından Esbâb-ı Nüzule Benzer Rivayetler

Abstract:
In this research, the reasons of the revelation (asbāb al-nuzūl) narrations transmitted in Tafsīru Muqātil b. Sulayman which is Muqātil b. Sulayman's (d.150/767) the oldest and first complete tafsīr work comprising interpretation of the Qur'ān-ı Karīm from beginning to end which has reached today were classified. For the profundity of the research, asbāb-ı nuzūl narrations in Makkī suras which were revealed before emigration to Madinah were scrutinized. The detected asbāb-ı nuzūl narrations were classified in three categories. It was examined that how much of them belong to the real history and how much of them belong to the evaluations on the life experiences. The exegete took cognizance of understanding verses within their contexts and conveyed the asbāb al-nuzūl narrations by considering verses' siyāq-sibāq. Every statement Muqātil pointed up has a context and so the verses of the Qur'ān address to the life experiences. In consequence of being a sample of early tafsīr activities, Tafsīru Muqātil b. Sulayman is substantial to detect the authentic meanings of the verses of the Qur'ān and to scrutinize the tafsīr activities and to describe how the asbāb al-nuzūl narrations were transferred.
Keywords: Qurān-ı Karīm, Early Period of Tafsīr Activities, Meccan Suras, the Reasons of the Revelation, the Reasons of the Revelation Narrations, the Reasons of the Revelation Evaluations, the Narrations Resembling the Reasons of the Revelation in Regards of Referring to the Relations Between the Revelation and Fact