Mehmet Nuri Uygun'un hayatı, dini musiki çalışmaları ve besteleri
The life of Mehmet Nuri Uygun, his religious music studies and compositions
Yazar: YUNUS EMRE İPEK
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖNCEL
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyografi = Biography ; Müzik = Music
Dizin: Dini müzik = Religious music

Özet:
Güzel sanatların bir dalı olan mûsiki, beşerin duygu, düşünce ve yaşayışını sese dökerek aktarma sanatı manasına gelmektedir. Bu yönüyle mûsikî insanoğlunun gerek ilahi gerekse beşerle olan irtibatını sağlayan önemli bir araç olarak kullanılmaktadır. İlahi olanın evrendeki tezahürünü anlamaya ve ifade etmeye çalışan mûsiki ilmi, ses bakımından evrensel olup, üslup bakımından yöreseldir. Dünya üzerinde bulunan her toplumun dini anlayışı içerisinde kendine özgü bir mûsiki tavrı oluşmuştur. Bu oluşumlardan biri olan Türk mûsikisi, farklı mekânlarda farklı bir tavırla farklı eserlerle var olmuştur. Bu mekânlardan birisi de tekkelerdir. Tekkeler, Türk mûsikisinin bir dalı olan dini mûsikiye güfteler kazandırması, besteler yapması ve mûsikişinas yetiştirmesi açısından önemli yapılardır. Dini mûsikinin birçok türünün icra edildiği bu yapılarda kadim medeniyetimizin eğitim ve öğretim sistemi meşk usulü eğitim verilmektedir. Bu usul ile pek çok mûsikişinas yetişmiştir. Bu mûsikişinaslardan birisi de neyzen, bestekâr, hanende, akademisyen, şeyh Mehmet Nuri Uygun'dur. Yapılan bu çalışma dini mûsiki dalında önemli çalışmalar yapmış, şümullü bir mûsikişinas Mehmet Nuri Uygun hakkındadır. Çalışmada Mehmet Nuri Uygun'un hayatı, dini mûsiki çalışmaları ve besteleri incelenmiştir. Çalışma doküman incelemesi ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler ışığında Nuri Uygun'un tekke mûsikisi üzerine önemli çalışmalar yaptığı, akademik dünyada çok sayıda öğrenci yetiştirdiği, bununla birlikte derleme ve beste çalışmaları yaparak kıymetli eserleri bu alana kazandırdığı bulgusuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonucunda; Nuri Uygun'un hem alaylı hem mektepli olarak Türk din mûsikisi alanına yıllarca hizmet ettiği, öğreticilik yaptığı, bu alanda önemli sanatçıların gözetiminde kendini yetiştirdiği, mûsiki dünyasının hem hanendesi hem sazendesi hem de bestekârı olarak çok önemli
katkısının olduğu aşikârdır. Bu açıdan gelecek nesillerin bu kıymetli hazineden istifade etmesi adına ve özellikle dini mûsikî sahasına yapılacak çalışmalara katkı sunması adına bu mütevazı çalışma ele alınmıştır.

Abstract:
Music, which is a branch of fine arts, means the art of conveying the feelings, thoughts and lives of human beings by pouring them into sound. In this respect, music is used as an important tool that provides human beings with both the divine and human beings. The science of music, which seeks to understand and express the manifestation of the divine in the universe, is universal in sound and local in style. Every society in the world has had its own musical attitude within its religious understanding. Turkish Music, one of these formations, has existed in different places with different works with a different attitude. One of these places is the tekkes. Tekkes are important structures in terms of bringing lyrics to religious music, which is a branch of Turkish music, composing and raising music. In these buildings, where many types of religious music are performed, education is given in the style of the education and training system of our ancient civilization. Many musicians were raised with this method. One of these musicians was neyzen, composer, singer, academician, sheikh Mehmet Nuri Uygun. This study is about Mehmet Nuri Uygun, a musician who has made important studies in the field of religious music. In this study, Mehmet Nuri Uygun's life, religious music studies and compositions were examined. The study was carried out with qualitative research methods such as document review and semi-structured interview method. In the light of the data obtained, it was found that Nuri Uygun made important studies on tekke music, raised many students in the academic world, and brought valuable works to this field by making compilation and composition studies. As a result of the study; It is obvious that Nuri Uygun has served the field of Turkish Religious Music for many years as both a regiment and a school, that he has been a teacher, that he has trained himself under the supervision of important artists in this field, and that he has made a
very important contribution to the music world as both a singer, a sazende and a composer. In this respect, this modest work has been discussed in order for future generations to benefit from this precious treasure and especially to contribute to the studies to be carried out in the field of religious music.