Toplu konutların günışığı ile aydınlanma ve dış ortamla görsel bağlantı açısından incelenmesine bir örnek: Suadiye sitesi
An examination example on daylight provision and view out in mass housing: Suadiye site
Yazar: DUYGU ZAHMACIOĞLU
Danışman: PROF. DR. LEYLA ÖZTÜRK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kapalı mekanların günışığı ile aydınlatılması, kullanıcıların kendini fizyolojik ve psikolojik olarak iyi hissetmesi, dış ortam ile görsel bağlantının kurulması, güneşlenme ve lamba ışığı için tüketilen enerjinin azaltılması bakımından önemlidir. Öte yandan, günışığı ile aydınlatmada güneş ışığının kamaşmaya yol açması ve hacim içinde yüksek ışıklılık karşıtlıkları oluşturması önlenmelidir. Hacimleri aydınlatan doğal ışığın nicelik ve dağılımı, yapının bulunduğu bölgenin iklimsel koşulları, yapı dışındaki yapay ve/ya da doğal engeller, yapıdaki yatay ve/ya da düşey girinti çıkıntılar, hacmin baktığı yön ve biçim, boyut gibi özelikleri, iç yüzeylerin renkleri, pencerelerin boyut, sayı ve duvar içindeki konumu, camın ışık geçirme çarpanı gibi birçok etkene bağlıdır. 
Yapıların günışığı ile aydınlatılmasına yönelik Avrupa Standardı EN 17037'de günışığından yararlanmanın ölçütleri; günışığı aydınlık düzeyi, güneşlenme, dış ortamla görsel bağlantı ve kamaşmanın sınırlanması olarak belirtilmiş ve her ölçüt ile ilgili kabul edilebilir minimum değerler verilmiştir. Yeni yapılacak bir yapının arazi içindeki yeri ve yönü, yapıdaki hacimlerin boyut ve biçimi ile pencerelerin çeşitli özellikleri belirlenirken bu ölçütlere ilişkin gereksinimlerin karşılanması beklenmektedir. Benzer biçimde, mevcut bir yapıdaki çeşitli hacimlerin günışığı açısından değerlendirmesinde de söz konusu ölçütlerin ne ölçüde karşılandığının saptanması gereklidir. 
Bu çalışmada, bir toplu konut yerleşiminin günışığı standardında belirtilmiş ölçütlerden ikisine, günışığını aydınlığının ve dış ortam ile görsel bağlantının sağlanmasına göre incelenmesi amaçlanmıştır. Belirtilen amaca yönelik olarak, kentsel dönüşüm kapsamında 2017 yılında tamamlanmış olan Kadıköy ilçesindeki Suadiye Sitesi ele alınmıştır. Üç blok ve 134 daireden oluşan yerleşimin çevresinde çok katlı yapılar mevcuttur. 
Çalışmanın ilk aşamasında, yapıları ve açık alanları ile tüm yerleşim DIALux evo aydınlatma programında üç boyutlu olarak modellenmiştir. Yerleşimin çevresindeki, dış engel özelliği taşıyan yapılar da kütlesel olarak model yerleşime eklenmiştir. Ardından, üç blokta yer alan toplam 496 hacim ilk aşamada günışığı aydınlığının sağlanması açısından incelenmiştir. Bu incelemede aydınlık düzeyi bakımından 'en az' koşulu referans alınmıştır.  Aydınlık düzeyi açısından minimum koşul hacmin çalışma düzleminin en az yarısında ≥300 lx ve en az %95'inde ≥100 lx aydınlığın sağlanmasıdır. Çalışmanın ikinci aşamasındaki inceleme yerleşimdeki tüm hacimler için dış ortam ile görsel bağlantının sağlanması bakımından yapılmıştır. Bu ölçüte göre yapılan inceleme, yatay görüş açısı, engel uzaklığı ve görünen katman sayısı olmak üzere üç alt başlık altında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında, ulaşılan sonuçlar yerleşim ve blok ölçeklerinde önce her bir ölçüt açısından ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Daha sonra tüm ölçütlerin göz önüne alındığı bir genel değerlendirme yapılmıştır. Bir başka deyişle, ele alınan her hacimde tüm ölçütlerin ne ölçüde karşılandığı saptanmıştır.
Çalışmanın sonunda, yeni yapılacak bir yapının ya da yapı grubunun arazi içindeki konumu ve yapıdaki hacimlerinin özellikleri belirlenirken günışığı ölçütlerine ilişkin gereksinimlerin karşılanmasına verilmesi gereken önem vurgulanmıştır.

Abstract:
Daylight illumination of interior side of the buildings is significant to feel good physiologically and psychologically for users. Moreover, in order to establish a visual connection with the external environment, to reduce the energy consumed for sunlight and lamp light. On the other hand, it should be avoided that sunlight could cause glare in daylight illumination and create high contrast in light. Quantities and distribution of natural light which illuminate volumes, depends on many factors. These factors are climatic conditions of the area where the building is located, artificial and/ or natural obstacles outside the buildings, horizontal and/ or vertical indentations in the buildings, direction and shape of the volume, characteristics such as dimension, the colors of the interior surfaces, the size of the windows, the number in the wall and the wall, the light transmittance factor of the glass. The criteria for utilizing from daylight in the European Standard EN 17037 for the illumination of buildings with daylight; daylight provision, exposure to sunlight, view out and protection from glare are given and acceptable minimum values are given for each criterion. The location and direction of a new structure within the land, the size and form of the volume in the structure and the various characteristics of the windows are expected to be compensated. Correspondingly, it is necessary to determine the extent to which these criteria are compensated in the evaluation of various volumes of an existing building in terms of daylight provision.
In this research, it is aimed to examine a mass house according to two of the criteria specified in daylight standard, daylight provision and view out. For the purpose of the project specified Suadiye Site in Kadıköy district, which was completed in 2017 within the scope of urban transformation, was investigated. The complex consists of three blocks and 134 flats. Also, the many multi story exist around the complex.
In the first phase of the study, the whole complex with its buildings and open spaces was modeled in three dimensions in the DIALux evo lighting program. Buildings with an external obstacle around the complex are also added to the model. Then, a total of 496 volumes in three blocks were investigated in order to provide daylight provision in the first stage. In this research, the 'minimum level' condition is taken as a reference for the terms of light level. In terms of light level, the minimum requirement is to provide ≥300 lx at least in at least 95% of the working plane of the volume and ≥100 lx in light. The second phase of the study was carried out to ensure the view out for all volumes in the complex. The examination according to this criterion was carried out under three subheadings: horizontal sight angle, outside distance of the view and number of layers to be sight (content of the view). In the final stage of the study, the results were evaluated separately for each criterion in the complex and block scales. Then, a general evaluation was made considering all the criteria. In other words, it was determined to what extent all the criteria were compensated in each volume.
At the end of the research, it was emphasized the importance to be given to compensate the requirements of daylight criteria when determining the characteristics of a new building or buildings group within the land and the volume of the buildings.