Orta gelir tuzağından çıkışta maliye politikasının rolü: Türkiye örneği
The role of fiscal policies in getting out of the middle income trap: The case of Turkey
Yazar: BAŞAK NUR ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA YILDIRAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Liberal ekonomi = Liberal economy ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Orta gelir tuzağı = Middle income trap ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Küreselleşme ile ortaya çıkan liberal politikalar ülkelerin ekonomik yapısında
farklılıklar oluşturmuştur ve dış ticaretin yaygınlaşması, ticarette katma değerli ürünlerin
ihracatının artması ülkelerin uyguladıkları kamu politikalarında da değişiklikler meydana
getirmiştir. Üretimde yüksek teknoloji, Ar-Ge faaliyetleri, nitelikli istihdam gibi faktörleri
gelişmemiş ülkelerin, katma değerli ürün üretememesi ve kamu politikalarını üretime yeterli
düzeyde entegre edememesi büyümede durağanlaşmanın olmasına neden olarak ülkelerin orta
gelir tuzağına yakalanma ihtimallerini artmıştır.
Ülkelerin orta gelir tuzağına yakalanmasına etki eden faktörler benzer olmasına
rağmen orta gelir tuzağından çıkış için uygulanması gereken politika ve stratejiler ülkelerin
mali ve siyasi yapısına göre farklılık göstermektedir. Bu bilgiler ışığında çalışmada orta gelir
tuzağının tanımı ve tespitine yönelik yaklaşımlar incelenmiştir. Türkiye ekonomisinin 1980
yılı öncesi ve sonrası dönemleri itibariyle makroekonomik, sektörel verileri incelenerek
ülkemizin orta gelir tuzağında olduğu tespit edilmiştir. Türkiye ekonomisinin tuzağa
yakalanmasına etki eden faktörlerin yüksek teknoloji düzeyiyle üretim, beşeri sermaye, dış
ticarette rekabetçi yapı, Ar-Ge faaliyetlerinin yeterli düzeyde olmaması tespitinde bulunulmuş
ve ilgili faktörlerin kalkınma planları kapsamında değerlendirilmesi yapılmıştır. Yüksek gelir
grubundaki ülkelerle Türkiye' nin dış ticaret, teknoloji düzeyi, Ar-Ge faaliyetlerinin
karşılaştırılması ve stratejik sektör tespitleri değerlendirilmesi yapılarak orta gelir tuzağından
çıkışta yol gösterici olması amaçlanmıştır. Son olarak Türkiye' nin orta gelir tuzağından çıkış
kapsamında stratejik politikaların hiyerarşik sınıflandırması yapılmıştır ve tuzaktan çıkış için
stratejik sektör tespiti ve ilgili sektörlerde maliye politikası araçlarından teşvik ve harcama
politikaları kapsamında kısa ve uzun vadeli politika önerileri ile Türkiye'nin orta gelir
tuzağından çıkması mümkün olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Liberal policies that emerged with globalization have created differences in the
economic structure of countries. With the spread of foreign trade and the increasing
importance of exports of value-added products in trade, changes have occurred in public
policies. The possibility of being caught in the middle income trap has increased due to the
inability of countries with undeveloped factors such as high technology in production,
research and deveolopment activities, qualified employment to produce value-added products
and the stagnation in growth.
Although the factors affecting countries being caught in the middle income trap are
similar according to their economic structure, the policies and strategies to be implemented to
get out of the middle income trap differ according to the financial and political structure of the
countries.
In the light of this information, approaches to the definition and detection of the
middle income trap are examined in this study. By examining the macroeconomic and sectoral
data of the Turkish economy before and after 1980, it has been determined that our country is
in the middle income trap. It has been determined that the factors affecting the Turkish
economy's being caught in the trap are production with high technology level, human capital,
competitive structure in foreign trade, research and deveolopment activities are not at a
sufficient level, and the relevant factors are evaluated within the scope of development plans.
It is aimed to guide the way out of the middle income trap by comparing foreign trade,
technology level, research and deveolopment activities and strategic sector determinations of
Turkey and high-income countries. Finally, a hierarchical classification of strategic policies
has been made within the scope of Turkey 's exit from the middle income trap, and it has been
concluded that it is possible for Turkey to get out of the middle income trap with strategic
sector determination for exiting the trap and short and long term policy recommendations
within the scope of incentive and expenditure policies, which are among the fiscal policy tools
in the relevant sectors. has been reached.