Maliye politikası kurallarının iktisadi ve mali performans üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of fiscal policy rules on economic and financial performance
Yazar: MERVE YOLAL EROĞLU
Danışman: PROF. DR. COŞKUNCAN AKTAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Ekonomik performans = Economic performance ; Finansal performans = Financial performance ; IMF = IMF ; Maastricht Anlaşması = Maastricht Agreement ; Mali disiplin = Financial dicipline ; Mali kural = Fiscal rule ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Performans = Performance

Özet:
1929 Büyük Buhran'ın tüm dünyada etkisini göstermesiyle birlikte yeni bir iktisadi anlayış olan ve devletin ekonomiye sınırsız müdahale etme yetkisi veren Keynesyen İktisat doğmuştur. Keynesyen iktisat çerçevesinde gelişen fonksiyonel maliye anlayışı ihtiyari maliye politikalarının yasal zeminini oluşturmuştur. Uygulanan genişletici maliye politikalarına bağlı olarak yaşanan mali disiplinsizliğin ekonomik etkileri ise 1973 Petrol Krizi neticesinde ortaya çıkan stagflasyon olgusu ile kendini göstermiştir. Küresel olarak tüm devletleri etkileyen stagflasyon Keynesyen iktisat anlayışının eksikliklerini ve yetersizliğini ortaya koymuş ve bu anlayışın terk edilmesi ile sonuçlanmıştır.
1970'li yıllarda mali disiplini yeniden tesis etmek amacıyla kurallı maliye politikalarının uygulanmasına yönelik adımlar atılmıştır. İktisadi ve mali performansı etkileyen maliye politikası araçlarına yönelik gerek sayısal gerekse prosedürel birtakım sınırlandırmalar oluşturan mali kurallar getirilmiştir. 1990'ların başına kadar beş ülke mali kuralları uygularken, 1990'dan itibaren mali disiplini sağlamak ve sürdürmek amacını taşıyan ve bu konuda mali kuralların önemini anlayan ülke sayısı artış göstermiş ve mali kurallar günümüze dek ekonomide vazgeçilmez bir araç haline gelmiştir.
Bu çalışmanın amacı mali kuralların iktisadi ve mali performans üzerinde meydana getirdiği etkileri ortaya koymaktır. Bu kapsamda mali kuralların evrimsel sürecine yer verilerek türleri ve özellikleri ele alınacak, yasal dayanaklarından, avantaj ve dezavantajlarından bahsedilecektir. Mali
kuralların iktisadi ve mali performans üzerindeki etkileri ise yapılan ampirik çalışmalar ışığında ele alınacaktır. Ayrıca gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ve Türkiye'de uygulanan mali kurallara ve bunların ekonomik göstergelere yansıması da değerlendirilecektir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar mali kuralların kabul edilmesi ve uygulanmasının ardından makro-ekonomik göstergelerin olumlu bir seyir izlemeye başladığını ve mali disiplini artırıcı bir etkiye sahip olduğu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Mali Kural, Maastricht Anlaşması, Mali Disiplin, Uluslararası Para Fonu.

Abstract:
With the effect of the Great Depression of 1929 all over the world, Keynesian Economics, which is a new economic understanding and gives the state the authority to intervene in the economy, has emerged. The understanding of functional finance, which developed within the framework of Keynesian economics, formed the legal basis of discretionary fiscal policies. The economic effects of fiscal indiscipline due to the expansionary fiscal policies applied showed themselves with the phenomenon of stagflation that emerged as a result of the 1973 Oil Crisis. The stagflation, which affects all states globally, revealed the deficiencies and inadequacies of the Keynesian understanding of economics and resulted in the abandonment of this understanding. 
In the 1970s, steps were taken to implement regular fiscal policies in order to re-establish fiscal discipline. Fiscal rules have been introduced that create both numerical and procedural limitations on fiscal policy instruments that affect economic and financial performance. Until the early 1990s, only five countries implemented fiscal rules. Since 1990 the number of countries that aim to provide and maintain fiscal discipline and understand the importance of fiscal rules has increased. Fiscal rules have become an indispensable tool in the economy until today. 

The aim of this study is to reveal the effects of fiscal rules on economic and financial performance. In this context, the evolutionary process of fiscal rules will be included, their types and characteristics will be discussed, and their legal basis, advantages and disadvantages will be mentioned. The effects of fiscal rules on economic and fiscal performance will be discussed in the light of empirical studies. In addition, the fiscal rules applied in developed and developing countries and Turkey and their reflection on economic indicators will also be evaluated. The findings obtained from the study show that after the adoption and implementation of the fiscal rules, macro-economic indicators started to follow a positive course and had an increasing effect on fiscal discipline. 

Keywords: Fiscal Rule, Maastricht Treaty, Fiscal Discipline, IMF.