Acil durumlarda beslenme rehberinin geliştirilmesi
Development of A guideline for nutrition in emergencies
Yazar: SEDA SERTDEMİR
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Acil durum yönetimi = Emergency management ; Acil durumlar = Emergencies ; Anketler = Questionnaires ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Gaziantep = Gaziantep ; Gıda güvencesi = Food security ; Hatay = Hatay ; Suriyeliler = Syrians

Özet:
Bu çalışma, acil durumlarda beslenme alanında yapılan insani yardım müdahaleleri için kapsamlı bir rehber sunmak amacıyla yapılmıştır. Çalışma; rehber ve pilot proje olmak üzere iki kısımdan oluşmaktadır. Rehber niteliğindeki kısımda; uluslararası kabul gören ve acil durumlar için tasarlanmış rehber ve dökümanlardan faydalanılarak; insani yardım sistemi, acil durumlarda beslenme ve gıda güvencesi değerlendirme tipleri, göstergeleri ve müdahale yöntemleri derlenmiştir. Pilot proje olan ikinci kısımda, Gaziantep ve Hatay'da Suriyeli  ve Türkiyeli halklar için gıda güvencesi ile anne, bebek ve küçük çocuk beslenme (IYCF) değerlendirmesi yapılmıştır. Değerlendirmenin amacı mevcut projeleri ihtiyaca yönelik düzenlemek ve yeni beslenme projelerine öneri sağlamaktır. Uluslararası kabul görmüş beslenme ve gıda güvencesi göstergelerine göre Türkçe ve Arapça anket hazırlanarak iki aşamalı küme örneklemesi uygulanmıştır. Gıda güvencesi için toplam 1873 haneye ve IYCF değerlendirmesi için 385 anneye ulaşılmış, sonuçlar göstergelere göre değerlendirilmiştir. Gıda güvencesi göstergesi olan gıda tüketim skoru 105 üzerinden Suriyeli hanelerde 56,6 ve Türkiyeli hanelerde 79,1' dir. IYCF değerlendirmesi için Suriyeli ve Türkiyeli bebek ve çocuklarda sırasıyla; emzirmeye erken başlama %54 ve %55, 6 aya kadar sadece anne sütü ile beslenme  %40 ve %53, mama ile beslenme %39 ve %26, zamanında ek gıdalara geçiş oranı %64 ve %82, besin çeşitliliğini ölçen minimum besin çeşitliliği  %36 ve %56'dır. İki topluluk arasında sadece anne sütü ile beslenme, minimum besin çeşitliliği, sıklığı ve kabul edilebilir beslenme göstergeleri arasında anlamlı bir fark ( p<0.05) bulunmuştur. Bu sonuçlara göre beslenme farkındalık artırma müdahaleleri, beslenme uzmanı ve hizmetlerinin artırılması, tarım gibi gelir getirici müdahaleler ile entegre edilmiş beslenme müdahale yöntemleri önerilmiştir.

Abstract:
This study was conducted to provide a comprehensive guide for humanitarian response in the field of nutrition in emergencies. The study consists of a guideline and pilot project. The first part compiled from internationally accepted guidelines and practices for emergencies; is divided into the humanitarian system, nutrition and food security assessment types, indicators, and interventions in emergencies. The second part presents the pilot project "Food Security and Maternal, Infant and Young Child Feeding (IYCF) Assessment" conducted with Syrian and Host Communities in Gaziantep and Hatay to provide suggestions for new and existing nutrition projects. A questionnaire was prepared in Turkish and Arabic according to internationally accepted nutrition and food security indicators and two-stage cluster sampling was applied. A total of 1873 households for food security and 385 mothers were surveyed for the IYCF assessment. The food consumption score, an indicator of food security, is 56.6 for Syrian and 79.1 for Turkish households out of 105. For Syrian and Turkish infants and young children respectively IYCF results are 54% and 55% for early initiation of breastfeeding, 40% and 53% for exclusive breastfeeding, 39% and 26% for formula feeding, 64% and 82% for introduction of solid, semi-solid foods, 36% and 56% for minimum dietary diversity. There were significant differences (p<0.05) among two populations in terms of exclusive breastfeeding, minimum dietary diversity, meal frequency, and acceptable diet indicators. Based on findings, nutritional awareness raising interventions, increasing the presence of nutritionists and nutrition services, integrated nutrition interventions with agricultural income generation have been suggested.