Eğitim (din eğitimi) açısından sebilürreşad ve ictihad dergilerinin incelenmesi ve karşılaştırılması
Examination and comparison of sebilürreşad and i̇ctihad magazines in terms of education (religious education)
Yazar: ABDULLAH DUMAN
Danışman: PROF. DR. HAMİT ER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dergiler = Magazines ; Din eğitimi = Religious education ; Eğitim tarihi = Educational history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sebilürreşad dergisi = Sebilürreşad magazine ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history ; İctihad mecmuası = Ictihad magazine

Özet:
Sebîlürreşâd ve İctihad, II. Meşrutiyet'ten Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar önemli siyasi ve sosyal olaylara yakından tanıklık etmişlerdir. Dergiler geniş yayın yelpazesine, seçkin yazar kadrosu ve büyük okuyucu kitlesine sahiptir. Sebîlürreşâd İslâmcı, İctihad batıcı kimliği ile ön plana çıkmıştır. Din eğitimi, birey ve toplumu ilgilendiren bir alan olduğundan dergilerin yazar kadrosunda bulunan isimler diğer alanlarda olduğu gibi bu yönde de felsefi ve entelektüel bir perspektif çizmişlerdir. Böylece formal ve informal yönleri ile din eğitimi Sebîlürreşâd ve İctihad'da yerini almıştır. Din eğitimi tarihi araştırmalarında, dergicilik faaliyeti içerisinde II. Meşrutiyet Dönemi ile ilgili olarak daha çok Sebîlürreşâd üzerinden okumaların yapıldığı, İctihad üzerinden karşılaştırmalı bir çalışmanın yapılmadığı görüldüğünden bu çalışma ile dönemin din eğitimi sorunlarına daha geniş bir perspektiften bakma imkânı sağlanmıştır. Araştırmada, dergilerdeki din eğitimi yazı ve makalelerin tespitinde dokümantasyon metodu, içerik analizi ve monografi oluşturma yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışma ile farklı ideolojilere sahip iki derginin din eğitimi konularında daha çok benzer fikirlere sahip oldukları ve kısmen birbirinden uzak fikir ve tezler ileri sürdükleri görülmüştür.

Abstract:
Sebîlürreşâd and İctihad closely witnessed important political and social events from the 2nd Constitutional Era to the first years of the Republic. Magazines had a wide range of publications, distinguished writers and a large readership. Sebîlürreşâd stood out with its Islamist identity, and İctihad with its Westernist identity. Since religious education is a field that concerns the individual and society, the writers of the magazines had drawn a philosophical and intellectual perspective in this direction, as in other fields. Thus, religious education with its formal and informal aspects took its place in Sebîlürreşâd and İctihad. In the history of religious education research, in the scope of magazine publishing, since it is seen that more readings have been made on Sebîlürreşâd regarding the 2nd Constitutional Era, and that no comparative study has been conducted on the İctihad, it is possible to look at the religious education problems of the period from a wider perspective with this study. In the research, documentation method, content analysis and monograph creation methods were used in the determination of religious education essay and articles in journals. With this study, it is seen that two magazines with different ideologies had more similar views on religious education and put forward ideas and theses that were partially distant from each other.