Bir anlatım biçimi olarak sirk sanatları ve Cirque Du Soleil
The circus arts as a method of expression and Cirque Du Soleil
Yazar: PINAR ALEV
Danışman: PROF. MEHMET BİRKİYE ; DOÇ. DR. SELEN KORAD BİRKİYE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Sirk = Circus ; Tiyatro = Theatre ; Şenlikler = Festivals

Özet:
Sirkin tarihsel gelişimi içerisinde tiyatro sanatıyla buluşmasıyla ortaya çıkan çağdaş sirk kavramı ve bu buluşma sonucunda ortaya çıkan yeni bir anlatım biçimi olarak sirk tiyatrosu kavramı günümüzde çok sayıda insan tarafından bilinir hale gelmiştir. Ülkemiz topraklarında eski uygarlıkların kalıntılarıyla beraber özellikle Osmanlı'da yükselişe geçen ve Avrupa'ya da ön ayak olduğumuz sirk sanatları Batı'da gösterdiği gelişimi gösteremediği gibi kaybolmaya yüz tutmuştur. Geleneksel Osmanlı Şenlikleri içerisinde yer alan bu sanat formu günümüzde yapılan araştırmalarla birlikte karşımıza yeniden çıkmaya başlamış ve Avrupa'da gelişen fiziksel tiyatro formunun Türkiye içerisinde de yükseliyor olması sirk sanatlarına yeniden bir ivme kazandırmıştır. Ancak akademik bir altyapının tam anlamıyla oluşturulamaması ve çağdaş sirk sanatçılarının yeterli destek bulamayışı nedeniyle hala bir alt kültür ögesi olarak Türkiye içerisinde varlık oluşturmaya çalışmaktadır. Batı'da; sirk sanatları büyük bir gelişme göstererek devlet tarafından desteklenmeye başlamış ve bu desteğe ek olarak sanatçı yetiştirmek adına okullar açılmıştır. Bu gelişimle beraber çok sayıda çağdaş sirk tiyatrosu ekibi ortaya çıkmıştır. Bu ekiplerden en önemlisi olarak gösterebileceğimiz Cirque Du Soleil tüm dünyada yaptığı gösterilerle sirk sanatlarını bir anlatım biçimi olarak kullanmaktadır. Tiyatroyla harmanladığı gösteriler insanın en ilkel dürtüsü olan oyun oynama güdüsünü beslerken aynı zamanda kullandığı göstergelerle duyguların açığa çıkmasını sağlamaktadır.
Bu çalışma, yapılan literatür taramasıyla sirk sanatlarının ülkemizde ve Avrupa bazında gelişimini araştırmakla beraber tiyatro sanatıyla buluşması sonucu ortaya çıkan çağdaş sirk sanatlarının yeni bir anlatım aracı olarak kullanılması üzerine yoğunlaşmaktadır. Bunun için öncelikle sirk kavramanın ne olduğu ve tarihsel gelişimine yer verilmiş, Türkiye ve Avrupa arasında bir kıyas yapılmıştır. Buna ek olarak bir anlatım yöntemi olarak sirk sanatlarını tiyatro içerisinde kullanan tiyatro kuramcıları ve insanlarından bahsedilmiştir. Çağdaş sirk ve onunla beraber ortaya çıkan sirk tiyatrosu kavramı incelenerek dünyada en çok bilinen topluluklardan biri olan Cirque Du Soleil'in seçilen altı gösteriminin incelemesiyle beraber tiyatroyu sirk içerisinde kullanarak oluşturduğu yeni anlatım biçimine değinilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Sirk, Çağdaş Sirk, Osmanlı Şenlikleri, Sirk Tiyatrosu, Fiziksel Tiyatro, Geleneksel Sirk

Abstract:
In the historical development of circus, at a point its meeting with theatre, emerges the concept of contemporary circus. As an outcome of this meeting, a new form of artistic expression, the "circus theatre" has taken hold and known by masses. In the borders of our countries residues of ancient civilizations, circus theatre expecially had an uptrend in the Ottoman empire era. In that era, we pioneered this form in Europe. Now, without the process of development of its western counterpart, circus theatre is facing the danger of disappearence. When it was taking part in the traditional Ottoman festivals, the circus theatre starts to resurface with recent researches. With the ascension of Europe's physical theatre developments brought a new momentum to the art herein. Yet, because of the failure on building an proper academic infrastracture and lack of support for the contemporary circus arts, circus theatre still struggles to find a presence in Turkey as an element of subculture. In the west, circus arts are showing a great development due to governmental support and funding. Therefore there are schools builded for the sake of training the artists. With those developments lots of contemporary circus companies have emerged. Cirque De Soleil, with its worldwide stage productions, could be exampled as one of the most important company as its majesticly professional usage of circus arts as a form of expression. With the shows blended with theatre, while feding the most primal impulse of humanity, the impulse to play, at the same time manages to reveal the many emotions via the indicators has been used. This study, with a literature scan, focuses on the development of circus arts and its mergence with the art of theatre as a usage of a new form of expression both in the World and in our country. In addition, theatre theorists and people who use circus arts in theatre as a method of expression are mentioned in this study.
With the examination of contemporary theatre and circus theatre who emerges with that, the examination of six selected production of globally known company Cirque Du Soleil, the new form of expression they utilised via the usage of theatre inside the circus is been mentioned.

Keywords: Circus, Contemporary Circus, Ottoman Festivals, Circus Theatre, Physical Theatre, Traditional Circus.