Davranışsal iktisat bağlamında tüketicilerin ilaç tüketiminde israfa yönelik davranışlarının analizi: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma
Analysis of consumer's behavior towards waste drug consumption in the context of behavioral economics: A research on Kutahya Dumlupinar University students
Yazar: ÜMRAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ERGİN UZGÖREN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Tüketiciler = Consumers ; Çoklu doğrusal regresyon = Multiple linear regression ; Üniversite öğrencileri = University students ; İlaç tüketimi = Drug consumption ; İsraf = Extravagance

Özet:
Sağlık harcamaları, bireye daha uzun ve sağlıklı yaşama imkanı verir. Devletler, sağlıklı yaşam hakkını tüm fertlere ulaştırabilmek için ilaçlara önemli miktarlarda yatırım yapmaktadırlar. Bu hususta ekonomiye fazla yük binmemesi açısından, ekonomik israfın önlenebilmesi için en etkili tedavi-en düşük maliyetli ilaç hesaplanmasının yapılması gerekmektedir. En etkili tedavi için de AİT (Akılcı İlaç Tüketimi) davranışının yaygınlaşması gerekmektedir. AİT davranışının ilk basamağını doktorlar oluşturur. Etkin tedavi için hastanın yaşına, kilosuna ve hastalığına uygun ilaç yazmalıdır ve uygun dozu belirlemelidir. AİT davranışının ikinci basamağında eczacı bulunmaktadır. Eczacı, reçetesiz ilaç satmamakla yükümlüdür. AİT davranışının üçüncü basamağı hastalardır ve hastaya düşen görevler ise; genel olarak ilaçları zamanında almak, doktorun tavsiye ettiği şekilde ve sürede kullanmak olarak özetlenebilir. Özellikle tamamı kullanılmayan ve kutusu bile açılmadan son kullanma tarihi geçen ilaçlar ilaç israfına neden olmaktadır.

Bu çalışmada, Dumlupınar Üniversitesi İİBF öğrencilerinin AİT davranışlarını değerlendirmek ve AOİT (Akılcı olmayan ilaç tüketimi) davranışı sonucu ortaya çıkan israfı ölçmek amacıyla, literatürde yapılmış çalışmalardan derlenerek bir ölçek çalışması uygulanmıştır. Ölçek çalışması sonucunda ekonometrik bir model kurularak çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, AİT davranışı, doktorun muayenedeki tutumu, AİT davranışında yan etkenler ve ilacı satın alma davranışlarının AOİT davranışı sonucu ortaya çıkan israf üzerinde etkisi olduğu bulguları elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Tüketici Davranışları, İlaç Tüketiminde İsraf, Akılcı İlaç Tüketimi, Akılcı Olmayan İlaç Tüketimi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi

Abstract:
Health expenditures allow the individual to live more healthier and longer. States are investing considerable amounts of drugs in order to ensure the right to a healthy life to all individuals. In order to prevent economic wastage, it is necessary to make the most effective treatment - the lowest cost drugs calculation in order to prevent over-consumption of the economy. For the most effective treatment, rational drug use behavior needs to be widespread. The first step of rational drug use behavior is the doctor. For effective treatment, the physician should write the appropriate drugs for the age, weight and disease of the patient and determine the appropriate dose. The second step of rational drug use behavior is pharmacist. The pharmacist is obliged not to sell drugs without prescription. The third step of rational drug use behavior is patients and the duties of the patient can be summarized as follows;  to buy drugs on time and use in the manner and time recommended by the doctor. Particularly drugs, which are not all fully used and expired before the box is opened, cause a waste of drug.

In this study, it is aimed to evaluate rational drug use behaviors of Dumlupınar University of the Faculty of Economics and Administrative Sciences of  students and to measure the drug wastage caused by irrational drug use behavior. Therefore, a scale was applied by using previous studies. After the scale study, an econometric model was established and multiple linear regression analysis was performed. As a result of the analysis, rational drug use behavior, the attitudes of the doctor in the examination against patients, side effects in rational drug use behavior and d purchase behavior has been found to be effective on drug wastage.

Keywords: Behavioral Economics, Consumer Behavior, Waste of Drug, Rational Drug Use, Irrational Drug Use, Multiple Linear Regression Analysis