Kaynak bağımlılığı parametreleri ile firma performansı ilişkisinde üretici-tedarikçi arası ilişkisel normların aracı etkisi
The intermediary effect of the producer-supplier relational norms on the relationship between resource dependence parameters and company performance
Yazar: KUDRET ÇELTEKLİGİL
Danışman: DOÇ. DR. MİNE MUKADDES AFACAN FINDIKLI
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Firma performansı = Firm performance ; Kaynak bağımlılığı = Resource dependence ; Performans = Performance ; Tedarikçi ilişkiler = Supplier evaluation ; Tedarikçiler = Suppliers ; Üreticiler = Producers

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, kaynak bağımlılığı ve işlem maliyetleri teorilerinden hareketle işletmelerin kaynak bağımlılığı parametrelerinin üretici-tedarikçi ilişkisine nasıl etki ettiğini ve kaynak bağımlılığı parametreleri ile üretici tedarikçi arasındaki ilişkisel normlar ve firma performansı arasındaki ilişkileri araştırmaktır. Çalışma hem işlem maliyetleri hem de kaynak bağımlılığı teorisi bağlamında bazı örgütsel parametrelerin firma performansına nasıl etki ettiğini incelemektedir. Literatürde benzer çalışmalarda kaynak bağımlılığı parametreleri ile üretici tedarikçi arasındaki ilişkisel normları nasıl etkilediğine yönelik çalışma bulunmaktadır. Ancak kaynak bağımlılığı ve işlem maliyetleri teorisinin parametrelerinin performansını nasıl etkilediği bu parametreler ile ilk kez bu araştırma ile çalışılmıştır. Araştırmanın evrenini; üretim sektöründe farklı alt sektörlerde görev yapan işletme yöneticileri; örneklemini ise 2017 yılı Mayıs ve Aralık ayları arasında bu sektörlerde çalışmakta olan toplam 314 yönetici oluşturmuştur. Araştırma verilerinin toplanmasında yüz yüze ve bireysel anket yönteminden faydalanılmıştır. Araştırma gözlenen değişkenlerinin teorik olarak öngörülen faktör bileşenlerine ayrışmasını incelemek, ölçeklerin geçerlik ve güvenilirliklerini ortaya koymak adına Keşifsel ve Doğrulayıcı Faktör Analizleri gerçekleştirilmiştir. Ardından araştırma modeli ve ilgili hipotezler Yapısal Eşitlik Modellemesi tekniği yardımı ile test edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, kaynak bağımlılığı parametrelerinden özgün varlıklar ve teknolojik belirsizlik ile firma performansı arasındaki ilişkide üretici tedarikçi arası ilişkisel normların aracı rolü olduğu gözlenmiştir. Bu sonuç, genel ve operasyonel düzlemde özgün varlıklar geliştiren firmaların üretici ve tedarikçileri ile etkin ve faydalı ilişkiler geliştirmesi yolu ile firma performansının arttırılabileceğini göstermiştir. Ayrıca teknolojik belirsizliğin hâkim olduğu sektörlerde firmalar arası ilişkilerin güçlendirilmesinin kazan-kazan stratejisi etkisi ile firma performansını geliştirebileceği de açığa çıkarılmıştır. Sonuçlar detaylı olarak çalışmada sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this research is to investigate how the resource dependency parameters of the firms influence the producer-supplier relationship, and to investigate the relationship between the resource dependency parameters and the relational norms and the firm performance between the producer and the supplier, based on the theories of resource dependence and transaction costs. The study examines how some organizational parameters affect firm performance in terms of both transaction costs and resource dependency theory. In the literature, there is a study on how resource dependency parameters affect the relational norms between producer and supplier in similar studies. However, this study investigates how parameters of resource dependency and transaction costs theory affect performance, for the first time with this research. The universe of research constitutes business managers who work in different sub-sectors in the manufacturing sector while its sample constitutes 314 executives working in these sectors between May and December 2017. Face-to-face and individual questionnaire methods were used to collect research data. Exploratory and Confirmatory Factor Analyzes were conducted to investigate the separation of the observed variables into the theoretically predicted factor components and to demonstrate the validity and reliability of the scales. Then the research model and related hypotheses were tested by means of Structural Equation Modeling technique. As a result of the study, it has been observed that the relationship norms between the producer-supplier have an intermediary role in the relationship of original assets and technological uncertainty with firm performance. This result has shown that firm performance can be improved by developing effective and useful relationships with manufacturers and suppliers of companies that develop unique assets on the general and operational level. It is also emphasized that strengthening the relations between firms in sectors where technological uncertainty prevails can improve firm performance by the effect of win-win strategy. In the study, these results are presented in detail.