Sodium omadin'in tatlısu bivalvleri üzerindeki toksik etkileri
Toxic effects of sodium omadine on the freshwater bivalves
Yazar: KEVSER YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİHA YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Biyosidal bir kimyasal madde olan sodyum omadin (sodyum piritiyon, NaOM), ekotoksikoloji araştırmalarında indikatör tür ve model organizma olarak kabul edilen iki farklı Bivalvia (midye) türünde uygulanmıştır. Dreissena polymorpha türünde yapılan akut toksisite deneyinde 96 saatlik LC50 değeri 0,243 µg/L olarak hesaplanmıştır. Akut toksisite bulgularımız, NaOM kimyasalının D. polymorpha için çok toksik olduğunu ortaya çıkarmıştır. Unio mancus türü üzerinde yapılan subletal testlerde 5 µg/L sodyum omadin dozuna 96 saat süreyle maruz kalan bireylerde total hemosit sayısı, kontrol grubuna göre deney grubunda artmıştır (p<0,05). MDA düzeyleri solungaç dokularında artış göstermiş (p>0,05), sindirim bezinde ise kontrole göre istatiksel olarak önemli düzeyde artmıştır (p<0,05). Deney gruplarındaki GSH seviyeleri de, hem solungaç ve hem de sindirim bezlerinde önemli düzeyde artmıştır (p<0,05). 5 µg/L sodyum omadine maruz kalan U. mancus dokuları histopatolojik olarak incelenmiştir. Kontrol grubuna ait midyelerin tüm dokuları ile deney grubundaki midyelerin gonadlar (ovaryum ve testisler), kas ve manto dokusunda herhangi bir histopatolojik bulguya rastlanmamıştır. Sindirim bezinde ise hidropik dejenerasyona, solungaçlarda ise hiperplasiye rastlanmıştır. Sindirim bezi, gonadlar ve solungaçlarda apoptozis belirlenmiştir. Apoptotik hücre sayısının, sindirim bezi ve testis dokularında kontrol grubuna göre çok daha yoğun olduğu saptanmıştır. Solungaç ve ovaryum dokularında ise önemli bir bulguya rastlanmamıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, NaOM maddesinin genotoksik etkiler yaratabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the ecotoxicological effects of sodium omadine (sodium pyrithione, NaOM), which is a biocidal chemical were investigated on two species of freshwater mussels which are considered as the selected indicator species and model organisms. In acute toxicity test on Dreissena polymorpha, LC50 value of 96 hours was calculated as 0,243 µg/L. Our acute toxicity findings revealed that NaOM chemical was very toxic to Dreissena polymorpha. Total hemocyte counts were increased in Unio mancus who were exposed to 5 µg/L NaOM for 96 hours in sublethal tests (p<0,05).  MDA levels were increased in gill tissues (p>0,05) whereas it were increased significantly in the digestive gland compared to control group (p<0,05). GSH levels in the experimental groups were also increased significantly in both gill and digestive glands (p<0,05). U. mancus tissues exposed to 5 µg/L sodium omadine were examined histopathologically. No histopathologic findings were found in all tissues of mussels of control group and gonads (ovaries and testes), muscles and mantle tissues of mussels in experimental group. Hydropic degeneration was found in the digestive gland and hyperplasia was found in the gills. Apoptosis occurring in the digestive gland, gonads and gills was determined. The number of apoptotic cells in the digestive gland and testis tissues were found to be much more intense than the control group. No significant findings were found in gill and ovarian tissues. According to the results, it was determined that NaOM substance could have genotoxic effects.