Yabancı sermayeye sağlanan teşvikler ve ekonomik etkileri açısından 1990 sonrası Türkiye incelemesi
Analysis of Turkey after 1990 in terms of incentives provided to foreign capital and their economic impact
Yazar: MUSTAFA KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT İNAN
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Makroekonomik etki = Macroeconomic effects ; Teşvikler = Incentives ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırım teşvikleri = Investment incentives

Özet:
Üretimin küreselleşmesi ile birlikte yabancı sermaye yatırımları içerisinde yer alan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının önemi giderek artmaya başlamıştır. Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınmalarını gerçekleştirmesi için önemli rol aldığı yapılan araştırmalarca kanıtlanmıştır. Sermaye yetersizliği, bilgi açığı, teknoloji açığı, ödemeler dengesi açığı gibi faktörlerden dolayı gelişmekte olan ülkeler doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden ülkeler, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını çekmek için çeşitli politikaların uygulanması gerektiğinin farkındadırlar.
Çalışmada, Türkiye‟de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına verilen teşviklerin, bu tür yatırımların ülkeye çekilmesi için yeterli olup olmadığı incelenmiştir. Bu kapsamda 1990 ve sonrası Türkiye‟ye giriş yapan doğrudan yabancı sermaye yatırımların sektörlere ve ülkelere göre dağılımı istatistiksel veriler yardımıyla analiz edilmiştir. Yapılan analizler ile Türkiye‟de yatırım ortamının, doğrudan yabancı sermaye yatırımları açısından yeterli olup olmadığı ve yatırım ortamı için ne gibi düzenlemelerin yapılması gerektiği araştırılmıştır.
Yapılan çalışma sonucunda, doğrudan yabancı sermaye yatırımları girişinin arttırılması açısından sadece teşviklerin verilmesinin yeterli olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının istenilen düzeyde olabilmesi ve olumlu etkileri açısından, yabancı sermayeye sağlanan teşviklerle birlikte; ekonomik, politik ve yatırım ortamına ilişkin diğer faktörlerin birbiri ile uyumlu olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu uyumun çoğunlukla mümkün olduğu dönemlerde,doğrudan yabancı sermaye yatırımları girişinde artış ve aynı dönemde olumlu etkilerin yoğunluğu daha çok olmuştur. Diğer taraftan Türkiye‟de yabancı sermaye yatımlarının sektörel dağılımının son yıllarda sanayi sektöründen hizmetler sektörüne yöneldiği gözlemlenmiştir. Bu yüzden Türkiye‟de özellikle 1990 sonrası dönemde, incelenen seçilmiş ekonomik göstergeler kapsamında doğrudan yabancı yatırımlarının ülke ekonomisine etkilerinin sınırlı düzeyde kaldığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
With the globalization of production, the importance of foreign direct investment, which is included in foreign capital investments, has started to increase gradually. It has been proven by the researches that foreign direct investments play an important role in the economic development of developing countries. Developing countries need direct foreign capital investments due to factors such as capital insufficiency, information deficit, technology deficit, and balance of payments deficit. Therefore, countries are aware of the need to implement various policies to attract foreign direct investment.
In the study, the incentives given to foreign direct investment in Turkey is examined whether it is adequate for the withdrawal of such investments to the country. In this context, the distribution of foreign direct investment entering Turkey in 1990 and later by sectors and countries was analyzed with the help of statistical data.The analysis of the investment environment in Turkey, where foreign direct investment should be made in such regulations and investment environment, has investigated whether there is enough foreign capital investment or not.
As a result of the study, it has been seen that giving incentives only is not sufficient to increase the inflow of foreign direct investments. Therefore, in terms of achieving the desired level of direct foreign capital investments and their positive effects, together with the incentives provided to foreign capital; it was concluded that economic, political, and other factors related to the investment environment should be compatible with each other. During periods when this consistency was mostly.
possible, there was an increase in the inflow of foreign direct investment and a greater intensity of positive effects during the same period. On the other hand, it has been observed that the sectoral distribution of foreign capital investments in Turkey has shifted from the industry sector to the services sector in recent years. Therefore, it was concluded that the effects of foreign direct investments on the country's economy remained limited within the scope of selected economic indicators examined in Turkey, especially in the post-1990 period.