Örtüaltı domates yetiştiriciliğinde topraktan ve yapraktan ticari amino asit uygulamalarının kalite ve verim üzerine etkileri
The effects of commercial amino acid applications through soil and leaves on quality and crops in greenhouse tomato cultivation
Yazar: HÜSEYİN SERDAR EKŞİ
Danışman: DOÇ. DR. İLKER SÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Antalya ilinin Kumluca ilçesinde yapılan bu çalışmada, son yıllarda tarımsal
üretimde kullanımı artan amino asidin, örtü altı domates yetiştiriciliğinde yapraktan,
topraktan ve hem topraktan hem de yapraktan yapılan farklı uygulamalarla en uygun
dozaj ve uygulamayı tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmanın yapıldığı üretici serasında
güzlük domateste, yapraktan (0, 50, 100 ve 200 ml), topraktan (0, 500, 1000 ve 2000 ml)
ve hem yapraktan ve hem de topraktan olmak üzere üç farklı şekilde uygulanmıştır. Bu
üç farklı uygulamadaki farklı amino asit dozlarının bitki, meyve ve toprakta ne gibi
değişimlere sebep olacağı tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmadaki 16 farklı konu üç
tekerrürlü olarak toplamda 48 parselde yürütülmüştür.
Araştırma sonucunda yapılan değerlendirmelerde; topraktan 1000 ml ve
yapraktan 200 ml amino asit uygulamalarında bitki başına düşen toplam verimde kontrol
uygulamasına göre %49'luk bir artış tespit edilmiştir. Yalnız topraktan uygulanan 1000
ml'lik amino asit uygulamasında; ortalma meyve çapı 65.44 mm, ortalama meyve ağırlığı
131.57 g, sadece yapraktan 200 ml amino asit uygulamasında ortalama meyve ağırlığı
131.67 g, ortalama meyve çapı 65.43 mm ile en yüksek değerler tespit edilmiştir. Meyve
örneklerinin analizileri sonucunda; topraktan 1000 ml uygulamasında toplam azot %3.28,
topraktan 500 ml aminoasit uygulamasında meyvenin fosfor ve çinko kapsamı sırasıyla
%0.30 ve 20.05 mg kg-1, yalnız yapraktan 200 ml uygulamasında toplam azot %3.19
değerleri en yüksek olarak bulunmuştur. Topraktan 2000 ml ve yaprakta 100 ml amino
asit uygulandığında ise meyvenin demir kapsamı 28.67 mg kg-1 ile en yüksek değer elde
edilmiştir. Yaprak örneklerinde yapılan analizler sonucunda; topraktan 1000 ml
uygulamasında toplam azot % 3.33, topraktan 2000 ml amino asit uygulamasında
yaprakların fosfor ve mangan kapsamı sırasıyla % 0.28 ve 120.80 mg kg-1, yapraktan 200
ml uygulamasında toplam azot % 3.29 toplam mangan 122.23 mg kg-1 ve yapraktan 100
ml uygulamasında %0.28 değerleri en yüksek olarak bulunmuştur. Topraktan 2000 ml ve
yapraktan 200 ml amino asit uygulandığında ise yaprakların demir kapsamı 41.00 mg kg-
1 ile en yüksek değer tespit edilmiştir. Toprak örneklerinde yapılan analizler sonucunda
0-20 cm toprak derinliğinde; en yüksek organik madde miktarı (%5.16) ve toplam azot
değeri (%0.36) topraktan 2000 ml amino asit uygulamasından elde edilmiştir. 20-40 cm
toprak derinliğinde; en yüksek organik madde kapsamı (%4.97), toplam azot içeriği
(%0.34), fosfor içeriği (171.70 mg kg-1), potasyum içeriği (1.27 me 100-1 g) topraktan
2000 ml amino asit uygulamasından elde edilmiştir. Tüm uygulama verileri değerlendirildiğinde, topraktan 1000 ml ile birlikte yapraktan da 200 ml interaksiyon
uygulamasının etkileri diğer uygulamalara göre istatistiksel olarak önemli olduğu
belirlenmiştir.
Tüm bu veriler ışığında, hayvansal atıklardan elde edilen bir ürünün tarımsal
üretimde verim, kalite ve bazı gelişme parametrelerinde artış sağladığı, ayrıca atıklardan
geri dönüştürülerek hem toprak, su kaynaklarına ve çevreye yaratabileceği
olumsuzlukların önüne geçilebileceği hem de ekonomik kazanç sağlamasına katkı
sağlayabileceği ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study conducted in Kumluca district of Antalya province, it is aimed to
determine the most appropriate dosage and application of amino acid, which has been
used in agricultural production in recent years, with different applications made from leaf,
soil and both soil and leaf in greenhouse tomato cultivation. In the grower greenhouse
where the study was conducted, it was applied in three different ways: on autumn tomato,
leaf (0, 50, 100 and 200 ml), soil (0, 500, 1000 and 2000 ml), and both leaf and soil. It
has been tried to determine what kind of changes the different amino acid doses in these
three different applications will cause in the plant, fruit and soil. 16 different topics in the
study were carried out in three replications in a total of 48 plots.
In the evaluations made as a result of the research; In the application of 1000 ml
amino acid from the soil and 200 ml from the leaf, an increase of 49% was determined in
the total yield per plant compared to the control application. In the amino acid application
of 1000 ml applied only from the soil; Average fruit diameter 65.44 mm, average fruit
weight 131.57 g, average fruit weight 131.67 g, average fruit diameter 65.43 mm in 200
ml amino acid application only from the leaf, the highest values were determined. As a
result of the analysis of fruit samples; Total nitrogen was found to be 3.28% in 1000 ml
application from the soil, the phosphorus and zinc content of the fruit in 500 ml amino
acid application were 0.30% and 20.05 mg kg-1, respectively, and the total nitrogen
values were found to be the highest in 200 ml application alone. When 2000 ml of amino
acid was applied in the soil and 100 ml in the leaf, the highest value was obtained with
28.67 mg kg 1 of the fruit. As a result of the analysis made on leaf samples; Total nitrogen
3.33% in 1000 ml application from soil, phosphorus and mangan content of leaves in
2000 ml amino acid application respectively 0.28% and 120.80 mg kg 1, total nitrogen
3.29% in foliar application of 200 ml total manganese 122.23 mg kg 1 and in leaf
application 100 ml 0.28% values were found to be the highest. When 2000 ml of amino
acid was applied from the soil and 200 ml from the leaf, the iron content of the leaves
was found to be the highest with 41.00 mg kg-1. As a result of the analyzes made on soil
samples, at a soil depth of 0-20 cm; The highest amount of organic matter (5.16%) and
total nitrogen value (0.36%) were obtained from 2000 ml of amino acid application from
the soil. 20-40 cm deep of soil; The highest organic matter content (4.97%), total nitrogen
content (0.34%), phosphorus content (171.70 mg kg 1), potassium content (1.27 me 100-
1 g) were obtained from the soil application of 2000 ml of amino acids. When all the
application data were evaluated, it was determined that the effects of the interaction of 1000 ml from the soil and 200 ml from the leaf were statistically significant compared to
other applications.
In the light of all these data, it has been demonstrated that a product obtained from
animal wastes increases yield, quality and some development parameters in agricultural
production, and can also be recycled from waste, preventing negative effects on soil,
water resources and the environment, and contributing to economic gain.