Isparta ve çevresindeki Selçuklu-Beylikler Dönemi yapıları (2 cilt) /
Yazar: NERMİN ŞAMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR DURUKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anadolu beylikleri = Anatolian principality ; Anadolu mimarisi = Anatolia architecture ; Isparta = Isparta ; Sanat tarihi = Art history ; Selçuklu mimarisi = Seljuks architecture

Özet:
İsparta, Göller Bölgesi adıyla bilinen ve Akdeniz Bölgesi 'nin batısında yer alan önemli bir yerleşim merkezidir. Eski çağlarda Pisidya bölgesi 'nin sınırlar) içinde kalan İsparta ve çevresi Bizans, Selçuklu, Beylik ler ve Osmanlı dönemlerinde sürekli yerleşime sahne, olmuştur. Bu çalışmada, İsparta'nın da dahil olduğu omiç ilçe ile bu yerleşimlere bağlı köylerdeki Selçuklu ve Beylikler dönemi eserleri incelenmiştir. İsparta'nın Selçuklu döneminde başkent Konya ile güneydeki önemli liman şehirlerinden Alanya ve Antalya arasında konumlanması önemini artırmıştır. İsparta ve çevresinde 14. yüzyılda Anadolu Beylikle rinden Hamidogulları Beyliği egemendir. İsparta'nın ilçelerinden önce Uluborlu, daha sonra Eğirdir Hamidogul ları Beyliği' ne başkentlik yapmıştır. Bugüne kadar İsparta ve ilçelerinin dahil olduğu Pisidya şehirlerinin eski çağlara yönelik tarihi ve eser leri ayrıntılı olarak tanıtılmıştır. Buna karşın, kon umu '/.ıı oluşturan Selçuklu ve Beylikler döneminin gerek tarihi, gerekse eserleri yeterince incelenmemiştir. Çalışmamızda, Selçuklu ve Beylikler dönemine ait olan yirmibir eser tanıtılarak, Anadolu'daki benzer örneklerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapı türlerine göre gruplandırdıgımı z eserler arasında üç med rese, biri medreseye bitişik, diğeri bağımsız iki türbe, dokuz hamam, bir ılıca, iki çeşme, üç han ve iki cami bulunmaktadır- Eserlerin çoğunluğu Eğirdir ve Uluborlu ilçelerinde bulunmaktadır. İsparta ve çevresindeki eserler plan şeması, mimari, malzeme- teknik ve süsleme özellikle-11 riyle Selçuklu ve Beylikler dönemi yapıları içinde önemli bir yere sahiptir.

Abstract:
İsparta is an important center, situated at the "Göller Bölgesi", in the west of the Mediterranean region. İsparta and its environment was a part of the Pisidian region during the ancient times, and, have also had wit nessed continious settlements during the Byzantine and Is lamic periods. Architectural works from the periods of Seljuk and Principalities in thirteen towns, including ' İsparta and its villages have been examined in this study. Being situated between Alanya and Antalya, the important ports on the Mediterranean coast, and Konya, the capital of the Seljuks, İsparta has become one of the most prominent cities in Anatolia. In the 14 th century, İsparta and its surroundings have been ruled by Hamidogullarx Principa lity. First Uluborlu, and then Eğridir, two villages of İsparta, became the capitals xmder the Hamidogul iari Principality. The history and architecture of Pisidian cities, including İsparta and its villages, have been studied in detail by the modern scholars. However, the 13 th - 14 th centuries of the region has hardly been investigated. In the present study, twenty-one edifices, consisting of three Madrasas, two tombs, nine baths, one hot spring, two fountains, three caravanserais and two mosques, erected in and around İsparta, Eğirdir and Uluborlu during the 13 th-14 th centuries have been examined and evaluted in comparison to the similar examples in Anatolia. It has been concluded that, in respect to general principles of the traditional plans, materials, construction techniques and decorative features of Anatolian Seljuk period, the architectural works of Hamidogul Ian Principality are typical examples of 14 th cehtury Anatolian architecture*.