NPY gen polimorfizmleri ve alkol bağımlılığı arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of association between NPY gene polymorphisms and alcoholism
Yazar: HAYRİYE AKEL
Danışman: PROF. DR. EROL AKSÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Alkol bağımlılığı farklı klinik ve etiyolojik özellikler gösteren, genetik temele sahip, kronik ve yineleyici, biyokimyasal bir bozukluk olup, içme ve içmeme dönemleri ile değişik özellikler göstermektedir. Alkol bağımlısı, fiziksel ya da psikolojik sıkıntısını gidermek için alkol tüketir ve sonunda alkollü içecek tüketimi hastanın fiziksel, zihinsel, sosyal ve ekonomik hayatını engelleyecek boyutlara ulaşır. 
Alkol kullanımı binlerce yıldır var olmakla birlikte ülkemizde alkole bağlı sorunlarda bir artış olduğu dikkat çekmektedir. Moleküler genetik alanında kaydedilen önemli gelişmeler sonucunda, psikiyatrik bozuklukların genetik yönlerine olan ilgi artmaktadır. Alkol, sigara ve diğer psikoaktif madde bağımlılığının genetik yönleri son yıllarda çalışılmış ve aday genlerle ilgili önemli bilgiler edinilmiştir. Kişilerin sahip oldukları bireysel bağımlılık risklerini saptamak, etkili tedavi ve önleme programları geliştirmek için alkol bağımlılığının genetik temellerini anlamak gereklidir. 
Bireyi alkol kötüye kullanımı, alkolizm ve alkolle ilişkili bozukluklardan koruyan ya da yatkın hale getiren bir dizi faktör vardır. Bunlar; alkolün kolayca ulaşılabilir olması, fiyatı, bireyin sosyokültürel, psikolojik, fizyolojik ve genetik yapısıdır. Genlerin alkolizm etiyolojisinde önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Alkolizmde genetik faktörleri belirlemeye yönelik en sık yapılan çalışmalar aile çalışmaları, ikiz çalışmaları, evlat edinme çalışmaları ve yüksek risk gruplarını ele alan çalışmalardır.
Alkol bağımlılığı ile ilgili sorumlu aday genlerden bir tanesi de nöropeptit Y (NPY) genidir. Bu gen, merkezi sinir sisteminde yaygın olarak ifade edilen ve kortikal heyecanlanma, stres yanıtı, gıda alımı, sirkadyan ritimleri ve kardiyovasküler fonksiyonlar dahil olmak üzere birçok fizyolojik süreci etkileyen bir nöropeptidi kodlar.   Alkol tüketiminin NPY tarafından düzenlendiği kanıtlarla desteklenmektedir.  İnsanda saptanan NPY varyasyonları potansiyel olarak alkol tüketimi ve dolayısıyla alkol bağımlılığı riskini artırmaktadır. 
Farklı popülasyonlarda yapılan çalışmalar, NPY geninde gözlenen rs16139 ve rs16147 polimorfizmlerinin alkol bağımlılığı riski ile ilişkili olduğunu göstermiştir. NPY gen polimorfizmleriyle alkol bağımlılığı arasındaki ilişki, farklı populasyonlarda çalışılmıştır, ancak bugüne kadar ülkemizde böyle bir çalışma mevcut değildir. Bu çalışma NPY geninde rs16139 ve rs16147 polimorfizmlerinin alkolizmle ilişkisini kendi toplumumuzda ortaya koymayı amaçlamaktadır. 
Bu çalışmada, Türk popülasyonunu tanımlayan bir örneklemde, NPY geninin +1128 T/C pozisyonunda ve NPY promotor bölgesinde -485 T/C pozisyonunda yer alan polimorfizmler ile alkol bağımlılığı arasındaki ilişki araştırılmıştır. Bu araştırmada iki çalışma grubu bulunmaktadır. Bunlar, alkol bağımlıları ve kontrol grubudur. Çalışmamızda, bu gruplardaki kişilerden kan örnekleri alınmış ve bu örneklerden genomik DNA izolasyonu yapılmıştır. Bu DNA örneklerinden, belirtilen gen bölgelerindeki SNP lokalizasyonlarını kapsayan ilgili bölgeler PCR ile çoğaltılmış ve çoğaltılan fragmentler, seçilen uygun restriksiyon enzimleriyle kesilerek her bireyin tek nükleotit polimorfizmleri tespit edilmiştir. NPY (+1128) T/C polimorfizminde; TT, TG ve GG genotipleri ve alel frekansları incelenmiş ve istatistiksel değerlendirmeler sonucu, kontrol ve alkol bağımlılığı grupları arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir (p<0,05). Gruplar arasında C aleli taşıma oranları, kontrol için %6,8; hasta grubu için %4.23 bulunmuştur. NPY (-485) T/C polimorfizminde de; TT, TC ve CC genotipleri ve alel frekansları incelenmiş ve yapılan istatistiksel çalışmada, kontrol ve alkol bağımlılığı grupları arasında anlamlı bir fark gözlenmiştir (p <0,05). C aleli taşıma oranı kontrol grubunda %49,5; alkol bağımlılığı grubunda ise %51,4 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Alcohol dependence is a chronic, relapsing biochemical disorder that has hetoregenous clinical and etiological features with genetic basis and have a variable course that is frequently characterized by periods of remission and relapse. Alcohol addict consumes alcohol to reduce his physical or psychological distress and finally consumption of alcohol reaches dimension that block patient's physical, mental, social, and economic life. 
Although alcohol has been consumed for thousands of years, alcohol related problems have been increasing in our country recently. As a result of new findings on the area of molecular genetics, there is growing interest on the genetic aspects of psychiatric disorders. Genetic aspects of dependence of alcohol, tobacco and other psychoactive substances have recently been studied and important information about the candidate genes is obtained. Understanding the genetic basis of alcohol addiction is crucial to characterize individuals' risk and to develop efficacious prevention and treatment strategies. Recent studies have also begun to focus on the molecular mechanisms and epigenetics of alcohol addiction. 
There are a series of factors which may all interact in predisposing or protecting an individual against alcohol abuse, alcoholism and alcohol-related disorders: the availability of alcohol, the price, an individual's socio-cultural, psychological, physiological, and genetic make-up. Genes have long been suspected to play a role in the aetiology of alcoholism. Among the most common strategies employed thus far to identify hereditary factors in alcoholism are family studies, twin studies, adoption studies and high risk groups.
NPY is one of the candidate genes responsible for alcohol dependence. This gene encodes a neuropeptide that is widely expressed in the central nervous system and influences many physiological processes, including cortical excitability, stress response, food intake, circadian rhythms, and cardiovascular function.
Alcohol consumption is regulated by NPY and it is supported by evidence.Human NPY variation could potentially increase risk of alcohol dependence. Studies with different populations showed that rs16139  (1128T/C) and rs16147(-485 T/C) (NPY polymorphisms) are associated with alcohol dependence.
The relationship between NPY gene polymorphisms and alcohol dependence has been studied in different populations, but so far such a study is not available in our country. This study aims to reveal the relationship between NPY gene polymophisms (rs16139, rs16147) and alcohol dependence in Turkish population.
This study included two groups: alcohol dependent people and healthy individuals. Blood samples were taken from groups and genomic DNA was isolated from these samples. Single nucleotide polymorphisms (SNP) were analyzed by PCR (Polymerase Chain Reaction) and RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism) methods in DNA samples. For NPY +1128T/C polymorphism; TT, TC and CC genotype and alele frequencies were analyzed and the differences in genotype and alele frequencies were not found significant between the groups (p<0,05). Between the groups C alele carriage rates were found 6,8% for control; 4,23%  for alcoholic groups. For NPT -485 T/C polymorphism; TT, TC and CC genotype and alele frequencies were analyzed and the differences in genotype and alele frequencies were found meaningful between the groups (p<0,05). Between the groups; C alele carriage rates were found 49,5% for control; 51,4% for aloholic groups.