Sosyal bilgiler öğretimi programındaki değerler bağlamında Atatürk'ün nutkunun incelenmesi
Analysis of Atatürk's passion in the context of values in the social knowledge education program
Yazar: HAMZA UYANIK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKKAYA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Nutuk = Speech ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Sosyal bilgiler öğretimi programlarında değerler eğitimi özellikle 2005 yılından itibaren daha önemsenerek yer almaktadır. Bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı resmi ideoloji ile birlikte evrensel değerlerinde nesillere benimsetilmesi amaçlanmaktadır. Edebi metinler değerler eğitiminde etkili bir şekilde kullanılan araçlardır. Nutuk'ta hem edebi hem de tarihi bir eser olması sebebiyle sosyal bilgiler öğretimi programlarında etkili bir biçimde kullanılabilecek bir eserdir. Nutuk, yakın Türk tarihinin Türk milletinin kurtuluş destanını ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin kuruluşunu tüm sosyal, siyasi ve askeri yönleriyle bizzat kurtuluş mücadelesini organize eden ulu önderimiz Mustafa Kemal Atatürk'ün kendi kalemiyle ele aldığı eserdir. Nutuk Atatürk tarafından yazıldığı tarihte çok akıcı bir Türkçe kullanılarak ele alınmıştır. Nutuk Atatürk'ün şahsi hayatını karıştırmadan sadece siyasi ve askeri hatıralarını vesikalarıyla birlikte ortaya koyduğu tarihi ve edebi bir metin olma özelliği taşımaktadır. Bu çalışmada veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Nutuk içinde Milli Eğitim Bakanlığı Sosyal Bilgiler Öğretimi programlarında tanımlanan on sekiz adet değerin işlenip işlenmediği araştırılmış, bu incelemeyle Nutuk içinde yer alan bu değerlerin sosyal bilgiler öğretiminde kullanımının artırılması hedeflenmiştir. Araştırmanın sonucunda bu değerlerden en çok vurgulananlardan başlayarak sırasıyla bağımsızlık, özgürlük, vatanseverlik, barış, dayanışma, sorumluluk, eşitlik, çalışkanlık, bilimsellik, aile birliğine önem verilmesi değerlerinin olduğu görülmüştür. Dürüstlük, yardımseverlik, estetik, duyarlılık, sevgi, saygı ve tasarruf değerlerinin ise Nutuk'un genel ruhu içinde varolmakla birlikte ayrıca işlenmedikleri tespit edilmiştir. Bunun sebebi vatanın ve milletin zor durumda olduğu bir milli mücadele ortamında öncelikle bağımsızlık, özgürlük ve vatanseverlik değerlerinin ön plana çıkmış olması olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
In social studies education programs, values education has been placed more importantly, especially since 2005. In this context, it is aimed to make generations adopt universal values together with the official ideology of the Ministry of National Education. Literary texts are tools used effectively in values education. Since Nutuk is both a literary and historical work, it is a work that can be used effectively in social studies teaching programs. Speech, near the Turkish history of salvation saga of the Republic of Turkey and the Turkish nation state institutions all social, political and military aspects of personally liberation struggle, who has organized the great our leader is the work of Mustafa Kemal Ataturk's dealt with his own pen. The Nutuk has been handled in a very fluent Turkish at the time it was written by Atatürk. Speech is a historical and literary text in which Atatürk put forward his political and military memories together with his documents without confusing his personal life. In this study, using the document analysis technique, it was investigated whether eighteen values defined in the Ministry of National Education Social Studies Education programs are processed in Nutuk, and with this examination, it was aimed to increase the use of these values in Nutuk in social studies teaching. As a result of the research, it was seen that there are values of independence, freedom, patriotism, peace, solidarity, responsibility, equality, diligence, scientificity, and giving importance to family unity, starting with the most emphasized of these values. It has been determined that although benevolence, sensitivity, honesty, aesthetics, respect, love and saving values exist within the general spirit of Nutuk, they are not processed separately. The reason for this is thought to be that the values of independence, freedom and patriotism have come to the fore in an environment of national struggle where the homeland and the nation are in a difficult situation.