Erzurum ili hava kalitesinin değerlendirilmesi
Investigation of air quality in Erzurum province
Yazar: HASAN TAMER ALPARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERKAN BAYAR
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Teknolojileri Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışma, Ülkemizin Büyükşehirlerinden biri olan, karasal iklimin yaşandığı,
endüstriyel sanayinin fazla gelişmediği buna rağmen şehrin konumu, çarpık kentleşme
ve yoğun kış şartları nedeni ile hava kirliliğinin zaman zaman sınır değerleri aştığı
Erzurum ilinde hava kalitesinin araştırılması amacıyla yapılmıştır.
Çalışmanın materyalini, Çevre ve Şehircilik Bakanlığına ait şehrin belirli yerlerine
yerleştirilen 5 istasyon tarafından yayınlanan hava kirliliği günlük ölçüm sonuçları ve
Meteoroloji Genel Müdürlüğünden sağlanan meteorolojik veriler oluşturmuştur.
Araştırmada 2016-2017 kış dönemi incelenmiştir. Hava kirleticileri ile meteorolojik
parametrelerin eğilimleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ortaya koymak amacıyla SPSS
20 paket programı kullanılarak stepwise regresyon analizi yapılmıştır. Yapılan
regresyon analizi sonucunda hakim bağımsız değişkenin rüzgar hızı olduğu
belirlenmiştir. Bütün denklemlerde rüzgâr hızı kirlilik konsantrasyonlarını azaltıcı bir
etki yapmıştır. Yine aynı program yardımı ile korelasyon analizleri yapılmış ve bu
analizler grafiksel olarak gösterilmiştir.
Bu çalışma sonucunda Erzurum ilinde hava kirliliğinin ana kaynağının; ısınma amaçlı
kullanılan katı ve sıvı fosil yakıtlar ile egzoz gazları olduğu belirlenmiştir. Erzurum'da
kirliliği yönlendiren ve artıran bütün faktörlerin bertaraf edilmesi için acilen uygun hava
kirliliği yönetim planları ve eylem stratejileri geliştirilmelidir.

Abstract:
This study was conducted to investigation of air quality in the province of Erzurum of
the major cities of our country where air pollution occasionally exceed the limit values
and the industrial industry didn't developed much. Nevretheless, due to heavy winter
conditions, crooked urbanization and the city's position.
İn the study, the data were colected from the daily air pollution measurement results
published by 5 sataions located in certain parts of the city Environment ad Urban
Ministry and the meteorological data from the Directorate General of Meteorology. İn
the study were examined 2016-2017 winter season. Stepwise regression analysis was
conducted using the SPSS Package program to reveal trends in meteorological
parameters with air pollutants and the relationships between them. As a result of this
analysis, the dominant independent variable was determined to be the wind speed. In all
equations, the wind speed had a decreasing effect on pollution concentrations.
Correlation analyzes were performed with the same program help and this analyzes are
shown graphically.
İn conclusion, The main source of air pollution in the province of Erzurum was
determined to be derived from solid and liquid fossil fuels and exhaust gases used for
heating purposes. Appropriate air pollution management plans and action strategies
should be developed In order to eliminate all the factors that guide and increase the
pollution in Erzurum.