İlköğretim 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olma değerlerinin öğretimi ve değerlere ilişkin öğrenci tutumlarının belirlenmesi
Teaching the values of love of nature and paying attention to hygiene and being healthy in the social studies course in the 4th grade of primary school and the determination of the attitudes of the children
Yazar: MUSTAFA TAHİROĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TURHAN ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Tutumlar = Attitudes ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Araştırmada, ilköğretim 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde ?doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olmaya önem verme? değerlerinin öğretimi ve öğrencilerin bu değerlere ilişkin tutumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla; doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olmaya önem verme değerlerinin kazandırılmasına yönelik hazırlanan etkinlikler uygulanmış; bu etkinliklerin öğrencilerin tutumlarına etkisi tespit edilmiş, öğrenci görüşleri ve uygulama süreci değerlendirilmiştir.Çalışmada, nitel ve nicel araştırma desenlerinin bir arada kullanılması sonucu oluşan ?karma yöntem? kullanılmıştır. Deneysel işlem; doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olmaya önem verme değerlerinin öğretimine yönelik hazırlanan etkinliklerin uygulanması için yapılan oturumlara katılan öğrencilerle, bu oturumlara katılmayan öğrencilerin tutumları arasındaki farkı ortaya koymak, ayrıca deney grubu öğrencilerinin deneysel işlem öncesi ve sonrası görüşlerini belirlemek amacıyla ön test son test kontrol gruplu deneme modeline göre gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın çalışma grubunu 2009-2010 öğretim yılında Aksaray Merkez ilçeye bağlı Yeşilova kasabasında bulunan İbrahim Ethem Baysal İlköğretim Okulu 4. sınıf öğrencileri ile Atatürk İlköğretim Okulu 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma grubu 45 öğrenciden oluşmaktadır. Bu öğrencilerin 22'si deney grubunda ve 23'üde kontrol grubunda yer almaktadır.Araştırma verileri, nicel ve nitel araştırma tekniklerine uygun olarak araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama araçları ile toplanmıştır. Bu bağlamda çalışma gruplarında yer alan öğrencilerin başlangıç seviyelerini belirlemek amacıyla ?Seviye Belirleme Testi?, öğrencileri tanımak amacıyla ?Kişisel Bilgi Formu?; öğrencilerin tutumlarını belirlemek amacıyla ?Doğa Sevisi, Temizlik ve Sağlıklı Olma Tutum Ölçeği?; öğrencilerin doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olmaya önem verme değerleri ile ilgili görüşlerini tespit etmek amacıyla ?Görüşme Formu? geliştirilmiştir.Araştırmada, nicel verilerin analizinde deney grubu ile kontrol grubunun tutumları arasındaki farkı ortaya koymak için gruplar arası karşılaştırmalarda ve cinsiyet değişkenine göre kız ve erkek denekler arası karşılaştırmalarda ilişkisiz örneklemler t-testinden yararlanılmıştır. Ailenin gelir durumu değişkenine göre ise denekler arası karşılaştırmalarda ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü varyans analizinden yararlanılmıştır. Nicel veri analizinde tutum ölçeğinde yer alan boyutlar ayrı ayrı analize tabi tutulmuş ve karşılaştırılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise görüşmelerden elde edilen veriler ile etkinliklerin uygulama sürecinden elde edilen veriler için betimsel analiz tekniği kullanılmıştır.Araştırma Sonucunda: değer eğitimi yöntemlerine uygun olarak geliştirilen etkinliklerin uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olmaya önem verme değerlerine ilişkin tutum puanlarının yükseldiği görülmektedir. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ön test ve son test sonuçlarına bakıldığında cinsiyet değişkenine göre deney grubu öğrencilerinin tutum puanları arasında; ölçeğin doğa sevgisi ve sağlıklı olma boyutlarında anlamlı bir fark olmadığı görülürken, temizlik boyutunda kız öğrencilerin lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Kontrol grubunda ise öğrencilerin cinsiyete göre doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olmaya önem verme değerlerine yönelik tutum puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Ailenin gelir düzeyi değişkenine göre deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ön test ve son test sonuçlarına bakıldığında öğrencilerin tutum puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Deney grubu öğrencilerin görüşlerinden ve uygulama sürecinden elde edilen bulgular analiz edildiğinde değerler eğitimi etkinliklerinin, öğrencilerin doğa sevgisi, temizlik ve sağlıklı olmaya önem verme değerlerine yönelik kazanım düzeylerini ve davranışlarını olumlu yönde etkilediğini söylemek mümkündür.Anahtar Kelimeler: Değer Eğitimi, Doğa Sevgisi, Temizlik ve Sağlıklı Olmaya Önem Verme, Tutum, Davranış, Kazanım, Değerler Eğitimi Etkinlikleri, Sosyal Bilgiler, İlköğretim.

Abstract:
In the research, it was aimed to determine teaching the values of ?love of nature and paying attention to hygiene and being healthy? and the attitudes of the children towards these values. Activities that were prepared with the intention of gaining the values of love of nature and paying attention to hygiene and being healthy were carried out, the effect of these activities on the attitudes of the children was determined, and the ideas of the children and the implementation period were evaluated for that purpose.In the study, ?mixed method?, which is formed as a result of using qualitative and quantitative research patterns, was used. Experimental procedure was performed with the purpose of revealing the difference between the attitudes of the students who participated in the sessions of activities that were prepared with the intention of gaining the values of love of nature and paying attention to hygiene and being healthy and those who did not participate in these sessions, and determining the ideas of the students in the experimental group before and after the experimental procedure, according to pre-test and post-test control group testing model.The study group of the research comprises of the 4th grade students of İbrahim Ethem Baysal Primary School and the 4th grade students of Atatürk Primary School in Yeşilova town of Aksaray Central province. The study group consists of 45 students. 22 of these students are included in the experimental group and 23 in the control group.The data of the research was collected developed by the researcher in accordance with qualitative and quantitative research techniques by data collecting tools. In this respect, ?Placement Test? was developed in order to determine the starting level of the students involved in the study groups, ?Personal Information Form? was developed in order to get to know the students, ?Attitude Scale for Love of Nature, Hygiene and Being Healthy? was developed in order to determine the attitudes of the students, ?Interview Form? was developed in order to determine the students? ideas about values of love of nature and paying attention to hygiene and being healthy.In the research, during the analysis of quantitative data in comparisons between groups for the purpose of determining the differences between the attitudes of the experimental group and the control group and in comparisons between female and male subjects depending on gender variable, t-test for unbound samples was used. In comparisons between subjects depending on the variable of income state of the family, single-factor variance analysis was used. Dimensions that were included in the attitude scale in quantitative data analysis were analyzed and compared separately. In the analysis of qualitative data, for the data obtained from the interviews and from the implementation of the activities, descriptive analysis technique was used.As a result of the research: It was observed that there was an increase in the attitude scores for values of love of nature and paying attention to hygiene and being healthy of the students in the experimental group where activities developed according to value education methods were carried out. When the pre-test and post-test results of the students in experimental group and the control group were considered, it was observed that there is not a meaningful difference between attitude scores of experimental group students in the aspects of love of nature and being healthy depending on gender variable, on the other hand, there was a meaningful difference in favor of the female students in the aspect of hygiene. In the control group, it was observed that there was not a meaningful difference between attitude scores of the students in terms of values of love of nature and paying attention to hygiene and being healthy depending on gender. When the pre-test and post-test results of the experimental group and control group depending on the variable of income state of the family were analyzed, it was found out that there was not a meaningful difference between the attitude scores of the students. When the data obtained from the ideas of the experimental group students and the implementation process were analyzed, it is possible to say that value education activities have a positive effect on the acquisition levels and behaviors of the students in terms of values of love of nature and paying attention to hygiene and being healthy.Keywords: Value Education, Love of Nature, Paying Attention to Hygiene and Being Healthy, Attitude, Behavior, Acquisition, Value Education Activities, Social Studies, Primary Education.