Deneysel total uyku yoksunluğu modelinde lavandula angustifolia uçucu yağının beynin uyku-uyanıklık bölgelerinde nörotransmitter ifadelerine etkisi
Effects of lavandula angustifolia essential oil on the sleep-wake regions of the brain in an experimental total sleep deprivation model effect on neurotransmitter expressions
Yazar: ARZU YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA SAYGIN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Lavandula angustifolia = Lavandula angustifolia ; Lavanta = Lavender ; Sıçanlar = Rats ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Uyku yoksunluğu = Sleep deprivation

Özet:
Uyku canlılar için hayati bir önem taşıyan fizyolojik süreçtir. Bu süreçte oluşan herhangi bir problem total uyku yoksunluğuna sebep olur. Bu çalışmadaki amacımız; total uyku yoksunluğu oluşturulan sıçanlarda Lavanta angustifolia'nın (Tıbbi lavanta) farklı dozlarını, inhalasyon yolu ile kullanarak uyku latansına ve uykunun nöronal mekanizmasına olan etkilerini araştırmak.
Çalışmada 48 adet erkek Sprague-Dawley sıçan beş gruba ayrıldı. Total uyku yoksunluğu (TUY) işlemi tüm gruplara uygulandı. Kontrol grubuna yapılan TUY uygulamasında protokole uygun olarak diğer gruplara nazaran farklı bir platform kullanıldı. Kontrol grubu (K) (n:8): 0,5 ml saline inhalasyon yolu ile verildi ve TUY prosedürü uygulandı. Alprazolam (A) ilaç grubu (n:10) pozitif kontrol grubu olarak belirlendi. Alprazolam maddesi 0,25 mg/kg intraperitoneal yolu ile verildi. Lavanta 1(L1) (n:10): 0,3 ml lavanta, Lavanta 2 (L2) (n:10): 0,5 ml lavanta ve Lavanta 3 (L3) (n:10): 1 ml lavanta inhalasyon yoluyla 20 gün boyunca uygulandı. 
Beyin dokusunda locus coeruleus, basal forebrain ve preoptik alanlarda mikroskobik olarak incelendiğinde kontrol grubunda beyin dokusunda hiperemi ve ödem ile nöronlarda dejeneratif değişiklikler dikkati çekti. Alprazolam grubunda dejeneratif değişikliklerin önemli oranda azaldığı gözlendi (p<0,05). Locus coeruleus, basal forebrain ve preoptik alanlarında c-fos, asetil kolin esteraz, GABA, α2-adrenerjik reseptör ekspresyonlarında, L1, L2 ve L3 gruplarında kontrol ve alprazolam grubuna yakın bir artış gözlendi (p<0,05). 
Sonuç olarak, Lavandula angustifolia'nın 0,3, 0,5, 1 ml dozlarının etkisinin yaklaşık aynı olduğu bulunmuştur. Uyku bozukluklarında kullanılan Alprazolam maddesinin iyileştirici etkisine yakın bir etki göstermiştir. Tıbbi lavantanın bu etkisi, potansiyel doğal bir inhalasyon ilacı olma olasılığına önemli bir katkı sağlamıştır.

Abstract:
Sleep is a vital physiological process for living things, and any problem that occurs in this process causes sleep disturbance. Our aim in this study; To investigate the effects of different doses of Lavender Angustifolia (Medical lavender) on sleep latency and neuronal mechanism of sleep in rats with sleep disorders by inhalation.
In the study, 48 male Sprague-Dawley rats were divided into five groups. The total sleep deprivation (SD) procedure was applied to all groups. In the SD application to the control group, a different platform was used following the protocol compared to the other groups. Control group (F) (n:8): 0.5 ml saline was given by inhalation, and the SD procedure was applied. Alprazolam (A) drug group (n:10) was the positive control group. Alprazolam was given at 0.25 mg/kg intraperitoneally. Lavender 1(L1) (n:10): 0.3 ml lavender, Lavender 2 (L2) (n:10): 0.5 ml lavender and Lavender 3 (L3) (n:10): 1 ml lavender by inhalation It was applied for 20 days.
When the locus coeruleus in the brain tissue, basal forebrain, and preoptic areas were examined microscopically, hyperemia and edema in the brain tissue and degenerative changes in the neurons were noted in the control group. It was observed that degenerative changes were significantly reduced in the alprazolam group (p<0.05). Increased c-fos, acetylcholine esterase, GABA, and α2-adrenergic receptor expressions were observed in the locus coeruleus, basal forebrain, and preoptic areas L1, L2, and L3 groups close to the control and alprazolam groups (p<0.05).
As a result, the effect of 0.3, 0.5, and 1 ml of Lavender Angustifolia was approximately the same. It has shown an effect close to the curative effect of Alprazolam, which is used in sleep disorders. This lavender's effect significantly contributed significantly to its potential as a natural inhalation drug.