İzmirli Muhammed b. Veli ve Mesâilü'l-Hilâfiyyât Beyne'l-Eş'ariyyeti ve'l-Mâtürîdiyyeti isimli eserinin tahkik ve tahlili
تحقيق وتحليل الكتاب المسمى "المسائل الخلافية بين الأشعرية والماتريدية" لمحمد بن ولي الإزميري
Yazar: SAİT HİCAZİ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Akaid = Akait ; Ehl-i sünnet = Ehl-i sunna ; Eş`ari = Eş`ari ; Kelam = Islamic theology ; Maturidi = Maturidi ; Mezhepler = Sects ; Muhammed bin Veli bin Resul el -Kırşehiri = Muhammed bin Veli bin Resul el -Kırşehiri ; Tevhid = Tevhid ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kelâm ilmi müslümanlar nezdinde en ince ve en çok dikkat edilmesi gereken ilimdir, zira bu ilme dair her bir söz, altın terazisinden daha hassas bir terazide ölçülür. Bu terazide hataya yer yoktur, çünkü bu hatalar bazen küfre sebep olur. Bu yüzden küçük ya da büyük herhangi bir ihtilaf, araştırma, inceleme ve tedkiki hak eden bir meseledir. Bundan hareketle, fırka ve mezhepleri karşılaştırıp, akidelerini ve görüşlerini araştırmak, bu ilmin en önemli rükunlarından biri olarak kabul edilmiştir. Bu sebeple Mâtürîdî ve Eş'arî mezheplerinden her birini karşılaştırmalı olarak çalışmak kendisinden istiğna edilemeyecek temel bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü Ehl-i sünnet kelâmının temsilcileri bu iki mezheptir. Şaşırtıcı olan şey ise söz konusu iki mezhebin birbirlerini tekfir etmemiş, Ehl-i sünnetdışı görmemiş ve bid'at ehli olarak kabul etmemiş olmasıdır. Bu konu kuvvetli ilim ve derin zekaya sahip bir şahsın araştırma ve çalışmasına ihtiyaç duyan bir olgudur. el-Mesâilü'l-hilâfiyye beyne'l-Eşâira ve'l-Mâturîdiyye adlı eserin yazarı Muhammed b. Veli b. Resul el-Kırşehîrî el-İzmîrî de işte böyle bir şahıstır. Müellif söz konusu eserinde Mâtürîdîler ve Eş'arîler arasında ihtilaflı olan altmış yedi meseleyi bir araya getirmiş olup, önemine binaen bu kitabın tahkiki araştırmamızın konusunu teşkil etmiştir.

Abstract:
Theology for Muslims is considered one of the most accurate and dangerous sciences. As every word in it is measured by a finer scale than gold scales, there is no room for error in it as it may lead to disbelief. Therefore any disagreement, small or large, is a matter worthy of study, contemplation and scrutiny. From this basis the comparative studies between denominations and sects along with their differences in their beliefs and statements are among the most important pillars of this knowledge. For this reason the comparative study of each of the Ash'ari and Maturid doctrines was a fundamental and indispensable topic as they are the exclusive representatives of the science of Sunni theology. What is amazing, also, is that neither of them pronounced rulings of disbelief on the other, nor accusations of heresy, as well as not considering these differences outside the scope of the Sunnis. This is a phenomenon that needs, when talking about it, person who enjoys abundant knowledge and deep understanding, which was distinguished by the erudite scholar Muhammad bin Wali bin Rasul al-Qayrashhari al-Izmiri, author of the book " Issues of Difference Between the Ash'ari and Maturids," in which he combined (67) differences between the two schools. Based on this, his book was chosen to be the subject of research in this master's thesis coupled with presenting an analytical study of the differences between Ash'ari and Mâtürîdîsm in light of this valuable book.