Petrol fiyatı oynaklığı ve petrol fiyatı oynaklığının işsizlik göstergeleri üzerinde etkisi: Türkiye örneği
Oil price volatility and its effect on unemployment indicators volatility: The case of Turkey
Yazar: DİLEK ADAŞLIK
Danışman: DOÇ. DR. HAMDİ EMEÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Türkiye gibi gelişmekte olan ve aynı zamanda petrol ithal eden ülkeler enerji sektöründe büyük payı bulunan petrole dolaylı ya da doğrudan bağımlıdır. Enerji sektörü sanayi, üretim ve sermayeden oluşmaktadır. Bir ülkenin kalkınması ve sürdürülebilirliği için enerji sektörünün önemi çok büyüktür. Ülkelerin kalkınması ve gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesinde dikkat çeken unsurlardan biri olan işsizliğin, enerji sektörüyle bağlantısı ne kadar dolaylı gibi görünse de aslında doğrudan bağlantılıdır. 
Ülkemizde genç nüfusun fazla olması işe olan ihtiyacı arttırmakta, artan petrol fiyatları zincirleme olarak meydana gelen işsizliği tetiklemektedir. Bu durum ülke içinde istihdam dengesini olumsuz yönde etkilemektedir.
Özellikle petrol ithal eden ülkelerdeki petrol fiyatlarındaki artış enflasyonun ve girdi çıktılarının maliyetlerinde yükselişe sebep olurken kamu harcamalarında, vergi gelirlerinde ve bütçe üzerinde olumsuz etkilere neden olur. Petrolün yenilenemeyen kaynak olması, petrol fiyatlarında zaman zaman fiyat şoklarına sebep olmaktadır. Bunun sonucunda dünya ve ülke ekonomisinin hızının düşmesi, işsizlik ve enflasyonu arttırmaktadır. İşveren vergi yüküyle daha az işçi çalıştırmak isteyeceğinden işçiler daha az ücret karşılığı daha çok iş yapmak zorunda kalacaklardır. 
Çalışmada, 1 Ocak 2006 ve 1 Haziran 2016 tarihleri arasındaki İşsizlik Oranı için Türkiye İstatistik Kurumu, Petrol fiyatı için Brent Petrol fiyatının aylık tablo değerlerinden yararlanılarak aylık veri seti oluşturulmuştur. Oluşturulan serilerde değişmeler gözlemlenerek, işsizlik oranı oynaklığı modellenmiş ve işsizlik oranı oynaklığı üzerinde petrol fiyatı oynaklığının etkisi incelenmesi amaçlanmıştır. Oynaklığın modellenmesi amacıyla Otoregresif Koşullu Değişen Varyans (ARCH) modelleri kullanılmış ve uygun model belirlenmiştir. Model tahminlenirken GED, Normal ve Student-t dağılımları kullanılmıştır. Uygun modeli belirlemek için Log-Olabilirlik, AIC ve SIC model seçim kriterleri kullanılmıştır. Model seçim kriterlerine göre en uygun model GARCH(1,1) Normal Dağılımla tahmin edilen modeldir. Petrol fiyatı oynaklığının işsizlik göstergelerinden işsizlik oranı üzerinde modellemesi sonucunda pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
Developing and also petroleum importing countries like Turkey and also importing petroleum are directly or indirectly dependent on oil, which has a large share in the energy sector. Energy sector means industry, production, capital. The importance of the energy sector for the development and survival of a country is very great. Unemployment, which is one of the striking factors in determining the development and development levels of the countries, is directly affected even though its connection to this sector is seen indirectly.
In our country, the young population is increasing the need for jobs, increasing oil prices are triggering unemployment as a chain. This situation affects the balance of unemployment in a negative way in the country.
Especially in oil import countries, the increase in oil prices results in an increase in the cost of inflation and input and output; and has a negative effect on public expenditures, tax revenues and budget. The fact that oil is a non-renewable source causes price shocks in oil prices from time to time. As a result of this, the national economy, the world economy's Speed has fallen, unemployment has increased, inflation has increased. The employer will want to employ less workers with the tax burden, and workers will have to do more for less wages. 
In this study, the monthly data set was created using TURKSTAT for unemployment rate between January 1, 2006 and June 1, 2016 and Fred for oil price. In the series, the changes were observed and the unemployment rate volatility modeled and the effect of oil price volatility on unemployment rate volatility was investigated. In order to model volatility, Autoregressive conditional variation (ARCH) models were used and the appropriate model was determined. Normal distribution was used. AIC, SIC and log-likelihood model selection criteria were used to determine the appropriate model. According to the model selection criteria, the most appropriate model is the GARCH(1,1) normal distribution. As a result of the modelling of the unemployment rate among the indicators of oil price volatility, it has been determined that it has a positive effect on the unemployment rate