Haydar Aliyev döneminde Azerbaycan Cumhuriyetinin dış politikası (1993-2003)
The foreign policy od Azerbaijan Rebuplic in the Haydar Aliyev period (1993-2003)
Yazar: BAHADUR KARIMOV
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İLKER AKTÜKÜN İSTANBUL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
18 Ekim 1991 tarihinde ?Azerbaycan'ın Devlet Bağımsızlığı? ile ilgili anayasamaddesinin kabul edilmesinden bu yana 15 yılı aşkın bir süre geçmektedir. Bu tarih,Azerbaycan'ın kalkınma sürecinde çok önemli bir yer tutmaktadır. Elbette halkınyerine ikamesi mümkün olmayan milli bir serveti olan bağımsızlığının korunmasıonun elde edilmesinden daha ağır ve mürekkeptir. Bunu Azerbaycan'ın bağımsızlıkilanı sonrası yaşadığı süreç bir daha açıkça ortaya koymaktadır.Azerbaycan'ın bağımsızlığını pekiştirmesi için, önünde çözmesi gerekenönemli sorunlar bulunuyordu. Zira doksanlı yılların başlarında Ayaz Mütellibov veEbülfez Elçibey'in cumhurbaşkanlıkları dönemindeki yönetim zaafı, Dağlık Karabağsorunu ve etnik bağlamda ayrılıkçı oluşumlar Azerbaycan halkını bir bunalıma doğruitmişti. Yapılan seçimler sonucu 1993 yazında otuz yıldan fazla devlet idareciliğitecrübesine sahip olan Haydar Aliyev'in cumhurbaşkanı seçilmesi ile birlikte ülkeyönetiminde önemli değişikler meydana geldi. H. Aliyev iktidara geldiği ilkdönemde çok yönlü bir diplomasi izlemiş, aynı zamanda ülke içindeki karışıklıklarıçözerek istikrarı sağlamaya çalışmış ve bunu da başarmıştır. H. Aliyev, eski birdevlet adamı olarak E. Elçibey'e göre çok daha gerçekçi, bölgedeki dengeleriyakından bilen bir görünüm çizmiştir. Bu anlamda H. Aliyev İran ve özellikle deRusya politikasında çok daha dikkatli bir tutum sergilemiştir.Bu çalışmada, Haydar Aliyev iktidarının dış politikası analiz edilerek belirli birçerçeveye oturtulmağa çalışılmıştır. Bu bağlamda, Aliyev dönemi Azerbaycan dışpolitikası, dört ülkeyle (ABD, Rusya, İran, Türkiye) ilişkiler bazında ele alınmıştır.

Abstract:
15 years have passed since the date when the constitutional law regarding ?theState Independency of Azerbaijan? was accepted in 18 October 1991. This date has avery important place on the development process of Azerbaijan. Certainly, it is verydifficult for a nation to protect its independence than to gain it. This is evident againfrom the period after the declaration of independence in Azerbaijan.In that period, many problems had to be solved in order to consolidate of theAzerbaijani independence. Because at the beginning of 1990?s during the presidencyof Ayaz Mütellibov and Ebülfez Elçibey the weakness of governing structures, theMountainous Karabakh War and ethnic separatist movements pushed the Azerbaijanipeople toward the crises. After the elections in the summer of 1993, Haydar Aliyevwho had more than thirty years experience in state affairs came to power and thennew changes happened in politics. In his first days he conducted multi-dimensionaldiplomacy, at the same time solved internal disorder and tried to provide stability; itcan be said he was successful in this period. As a former experienced statesman H.Aliyev was more realistic in taking into account regional power balance than E.Elçibey was. In this sense, Aliyev was very careful in policies towards Iran andespecially Russia.This work analyses the foreign policy during the Aliev period and tries to setthe certain framework. In this context, the foreign policy analysis contains relationswith four states (USA, Russia, Iran and Turkey).