Türkiye'de afet yönetimi ve idarenin sorumluluğu
Responsibility for disaster management and administration in Turkey
Yazar: GÜLCAN AZİMLİ ÇİLİNGİR
Danışman: PROF. DR. ZEHREDDİN ASLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Kamu hukuku = Public law ; Sorumluluk = Responsibility ; Sorumluluk yükleme = Responsibility attiribution ; Türkiye = Turkey ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility

Özet:
Kamu hizmeti niteliği taşıdığından şüphe bulunmayan ve bu bağlamda idarenin sorumluluğunu gerektiren afetlerin, ilk olarak kavramsal ve kuramsal çerçevesi çizilmeye çalışılmış, ardından afet yönetiminin tanımı ve afet çeşitleri ile afet yönetimi aşamaları ve idare hukuku açısından afet kavramı ele alınmış, ayrıca merkezi ve yerel düzeyde afet yönetimi örgütlenmesinin ayrıntılı olarak incelenmesi; bunun yanı sıra anayasal ve yasal düzenlemelere ek olarak  ulusal ve uluslararası boyutta örnek yargı kararları eşliğinde afetlerden dolayı idarenin sorumluluğuna ilişkin tespitlerin bir bütün olarak ele alınmasına çalışılmıştır.    
Çalışmanın birinci bölümünde, afetlerle ilgili genel kavramlar ve tanımların yanı sıra, afet yönetim sistemi ve afet yönetiminin aşamaları üzerinde durulmaktadır. Bu bağlamda afetler, doğa kaynaklı ve insan kaynaklı olmak üzere iki başlıkta ele alınmaktadır. Afet yönetimi aşamaları ise, risk ve kriz yönetimi aşamaları başlıkları altında ayrıntılı bir şekilde incelenmektedir. 
Çalışmanın ikinci bölümünde; Türkiye'de afet yönetimi örgütlenmesinin tarihsel ve yasal anlamda gelişimi ele alınmakta, afet yönetim sistemimizde dönüm noktası olarak değerlendirilen 1999 Marmara depremi öncesi ve sonrası dönemde ülkemizde var olan afet yönetiminin kurumsal yapısı mukayeseli olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, afet sonrası yaşanma ihtimali olan kayıpları en aza indirilmesi amacıyla afete dayanıklı yapıların yapılması, dayanıksız olan mevcut yapıların, özellikle konutların güçlendirilmesi ve depreme dayanıklı hale getirilmesi yönünde bir konut yenileme politikasının geliştirilmesi, izlenmesi zorunluluk arz ettiğinden; 2000 yılı ve sonrası en önemli yasal gelişmelerden biri olarak mevzuatımızda yer alan kentsel dönüşümün ilk olarak genel bir değerlendirilmesi yapılmaya çalışılmış, ardından afet zararlarının ve kentsel risklerin bulunduğu alanlarda. gerçekleştirilen kentsel dönüşüm uygulamaları ve konuya ilişkin yasal düzenlemeler üzerinde durulmuştur. 
Çalışmanın üçüncü bölümünde, idarenin sorumluluğu ilkesi ve afetlerde bu sorumluluğun nasıl ele alınması ve uygulanması gerektiği hususu ile idarenin sorumluluğu ilkesi, şartları, sorumluluk çeşitleri ve idarenin sorumluluğu ilkesi kapsamında afetlerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Çalışmanın bu bölümünde, idarenin sorumluluğu risk yönetimi ve kriz yönetimi aşamasında, 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında ve mücbir sebep ve beklenmeyen hal kavramları bağlamında olmak üzere dört başlık altında ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır.
Hem 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında, hem de mücbir sebep ve beklenmeyen hal kavramları bağlamında önceleri mücbir sebep olarak ele alınıp idarenin sorumluluğu yoluna gidilmeyen, ancak son yıllarda, özellikle 1999 Marmara depremi sonrası, doğa kaynaklı afetlerin mücbir sebep olarak kabul edilmemesi şeklinde idare aleyhine değişen durum, ulusal ve uluslararası hukuk bağlamında örnek kararlarla öncellikle yaşam hakkı ve mülkiyet hakkı kapsamında bu bölümde ele alınmıştır.
Tezin sonuç bölümünde ise; ülkemizdeki afet yönetim sisteminde yapılması öngörülen hukuksal ve idari düzenlemeler, afet öncesinde alınacak önlemler ile ülkemiz afet yönetim sisteminin geliştirilmesi ve etkinleştirilmesi ile idarenin afet dolayısıyla sorumluluğunun nasıl ele alınması gerektiğine ilişkin, yargı kararlarından örneklerle, tespit, değerlendirme ve önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
In the second part of the study; Of disaster management organization in Turkey are discussed development in the sense of historical and legal, that is considered a turning point in our disaster management system in the 1999 Marmara earthquake before and after the period is considered as a comparative institutional structure of the existing disaster management in our country.In the third part of the study, the evaluation of the disasters within the scope of responsibility principle of the administration, conditions, types of responsibility and responsibility of the administration and the principle of responsibility and how this responsibility should be handled and applied in disasters were made. In this part of the study, the responsibility of the administration is discussed in detail under four headings under the Law No. 6306 on the Transformation of Disaster Risk Areas and in the context of force majeure and unexpected situations.Both within the scope of the Law No. 6306 on the Transformation of Disaster Risk Areas and in the context of the force majeure and unexpected circumstances, the responsibility of the administration was not considered before, but in recent years, especially after the 1999 Marmara earthquake, nature-related disasters were not accepted as force majeure. in the context of national and international law in the context of the right to life and property rights.In the conclusion part of the thesis; The legal and administrative arrangements envisaged in the disaster management system in our country, measures to be taken before the disaster, development and efficiency of the disaster management system in our country and how the responsibility of the administration for the disaster should be handled, determination, evaluation and suggestions are given.