Kuzey Makedonya Cumhuriyeti geleneksel  kadın giyimi
Macedonia traditional Turkish women's clothing and accessories
Yazar: ASLIHAN TURAN
Danışman: PROF. DR. MELDA ÖZDEMİR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Geleneksel giysiler = Traditional cloths ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Giysiler = Clothes ; Kadın giysileri = Woman clothing ; Kuzey Makedonya = North Macedonia ; Makedonya = Macedonian

Özet:
Giyim, insanoğlunun var olması ile doğan bir yaşam şekli, kültürü olmuştur. Giyinmek ilk
çağlarda korunmak ve örtünmek ihtiyacından doğmuş, daha sonra estetik unsurlar ile vazgeçilmez
bir zevk ve uğraş haline gelmiştir. Ayrıca coğrafi koşullar, cinsiyet, yaşam tarzı ve kültür etkisi ile
tarih boyu değişime uğramış ve ekonomik durum da giyim kuşam tarzında belirleyici bir unsur
olmuştur. Köklü bir tarihi mirası olan Osmanlı İmparatorluğundan, Cumhuriyet'e geçiş sürecinde
değişim göstermiş ve bu değişim Kuzey Makedonya'da geleneksel Türk kadın kıyafetlerinde de
kendini göstermiştir. Osmanlı giyim kuşamı, altı yüzyıl boyunca, benzer biçimdeki giyimlerden
oluşmuştur. Avrupa modasının endüstrileşmesi ile birlikte tüm dünyaya yaydığı giyim şekli XIX.
yüzyılın sonunda, Kuzey Makedonya'da büyük değişiklik göstermiştir. Kuzey Makedonya'da 6,
Türkiye'de 3, müzenin depolarında, sandıklarda bulunan XIX. ve XX. yüzyıl başlarına ait kırsal
kesim kadın giyimi, kent kesimi kadın giyimi ve törenlerde giyilen kadın giyimi olmak üzere 3
başlık altında toplanarak incelenmiştir. Kuzey Makedonya'da kırsal kesim giyim parçaları, uzun
gömlek (göynek), şalvar (çintiyan), yelek, mintan, dolama, fıta/önlük, kuşak, baş örtüsü (mumi),
yün çorap ve çarık, Kuzey Makedonya'da kent kesim giyim parçaları, gömlek (göynek), şalvar
(çintiyan/polalı çintiyan), yelek, mintan, fıta/önlük, kuşak, gümüş kemer, baş örtüsü (krep), kolye,
ince çorap, siyah alçak topuklu ayakkabı. Kuzey Makedonya'da Tören giyim parçaları, (göynek),
şalvar (çintiyan/polalı çintiyan), yelek, mintan, cübbe, salta/kaftan (pirpiri), salta, entari, üçetek,
fıta/önlük, kuşak, ipek şal kuşak, gümüş kemer, baş örtüsü (krep), tepelik, alınlık, kolye, ince
çorap, siyah alçak topuklu ayakkabı. Giyim ürünlerinde kullanılan malzeme, renk, desen, süsleme
tekniği ve konusu özelliklerinin araştırılması, gün yüzüne çıkarılması ve belgelenmesi, özgünlüğü
açısından bu konuda ilgili kişilerin resmi ve özel kurumların dikkatini çekmek; bu belgelerin
tanıtılmasına, yaşatılmasına ve bundan sonraki araştırmalara ışık tutarak yazılı kaynak
oluşturmasına katkıda bulunacağı düşünülmektedir

Abstract:
Clothing has been a way and culture of life since the very beginning of humankind. Clothing
first served as protection and cover, and proceeded to become an indispensable taste and
endeavor with aesthetical aspects. Geographical conditions, gender, lifestyle and culture
transformed clothing in the course of history, and economical conditions have also been
determinant in clothing styles. The transformation of Ottoman Empire with its rich historical
legacy into Turkish Republic had an impact on clothing, which can be observed in the
traditional Turkish women's clothing in Macedonia. Ottoman clothing style consisted of
similar outfits through six centuries. Industrialization of European fashion at the end of 19th
century had an extensive influence all over the world, and Macedonia was also transformed
by it. This thesis focuses on outfits from 19th and 20th century found in the chests in the
storehouses of six museums in Macedonia, and three museums in Turkey. The samples are
categorized into three groups: Dresses of rural women, dresses of urban women, and
ceremonial women's dresses. Rural women's dresses include long shirts (göynek) and
shalwars (çintiyan) worn as the first layer; vests, chainses, aprons, belts; headscarfs (mumi) as
headwear; wool socks and sandals as footwear. Urban women's dresses include shirts
(göynek), shalwars (çintiyan and polalı çintiyan), silver belts, crapes, and necklaces as
outerwear; thin socks and low-heeled shoes as footwear. Ceremonial clothes include shirts,
shalwars, vests, chainses, tabards, robes (pirpiri), thobes, three-skirts, belts, silk waistcloths,
silver belts as outerwear; crapes, combs, forehead garments, necklaces as headwear; wool
socks, thin socks, black low-heeled shoes as footwear. The present thesis aims at researching
and documenting the materials, colors, patters, ornamentations used in clothes; attract the
attention of related public and private institutions and organizations; and contributing to the
accumulation of academic sources for further studies and promotion of original samples.