Millî Eğitim Bakanlığında görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin sosyal medya bağımlılığı belirti şiddeti ile mesleki tükenmişlik ve depresif belirti şiddeti arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between social media addiction symptom severity and occupational burnout and depressive symptom severity among special education teachers working in the Ministry of National Education
Yazar: GÜRKAN KUYUMCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BAL
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Bağımlılık Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma Millî Eğitim Bakanlığı'nda görev yapan özel eğitim öğretmenlerinin sosyal medya bağımlılığı belirti şiddeti ile mesleki tükenmişlik belirtileri ve depresif belirtileri arasındaki ilişkiyi incelemek için yapılmıştır. Bunun yanında sosyodemografik özellikler açısından anlamlı farklılık olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. İstanbul ili Avcılar, Esenyurt, Beylikdüzü ilçelerinde görev yapan ve kolay örnekleme yöntemiyle seçilen yaklaşık 300 özel eğitim öğretmeni bu araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmada sosyodemografik verilerin yanı sıra Sosyal Medya Bağımlılık Yetişkin Formu, Maslach Mesleki Tükenmişlik Envanteri ve Back Depresyon Envanteri kullanılarak Google -form üzerinden veriler elde edilmiştir. Betimsel istatistikler fark testlerinden bağımsız gruplar için t-testi ile tek yönlü varyans analizi ve son olarak ilişki testlerinden Pearson Korelasyon (Two-tailed) analizi uygulanmıştır. Değişkenlerden cinsiyet ve eğitim durumu için bağımsız gruplar için t-testi yapılmıştır. Değişkenlerden yaş aralığı, sosyal medya kullanım süresi ve gelir durumları için ise tek yönlü varyans analizi (One-Way ANOVA) yapılmıştır. Gruplar arası farklılığın bilinmesi için çoklu karşılaştırma testlerinden Tukey kullanılmıştır. Son olarak SMB, MBT ve BD arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson Korelasyon (Two-tailed) analizi yapılmıştır.
   Verilerin analizi sonucunda erkek katılımcıların sosyal medya bağımlılık düzeylerinin kadın katılımcılara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu, eğitim düzeyine göre katılımcıların sosyal medya bağımlılık düzeylerinin benzer olduğu, yaş seviyesi düştükçe sosyal medya bağımlılığına daha yatkın olunduğu , sosyal medya kullanım süreleri artıkça sosyal medya bağımlılık belirtilerinin manidar bir şekilde arttığı, gelir seviyesi arttıkça sosyal medya bağımlılık belirtilerinin yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği'nin sanal iletişim ile Maslach Mesleki Tükenmişlik Envanteri'nin duyarsızlaşma alt boyutu arasında pozitif yönde düşük; 
SMB ölçeğinin sanal tolerans alt boyutu ile MMT ölçeğinin duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve düşük başarı hissi alt boyutunda pozitif yönde orta düzey anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Benzer bir ilişki de BD ölçeği ile SMB ölçeği sanal tolerans ve sanal iletişim alt boyutlarında görülmektedir. Dahası benzer düzey ve yönde ilişki BD ölçeği ile MMT ölçeğinin duygusal tükenme duyarsızlaşma ve kişisel başarı alt boyutlarında da vardır. Tüm bu bulgular, katılımcıların sosyal medya bağımlılıkları ile mesleki tükenmişlik düzeyleri artıkça depresyon düzeylerinin de artacağını gösterir.

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between social media addiction symptom severity, professional burnout symptoms, and depressive symptoms among special education teachers working in the Ministry of National Education. In addition, whether there is a significant difference in terms of sociodemographic characteristics was investigated. The relational screening model, one of the quantitative research methods, was used in the research. Approximately 300 special education teachers working in the districts of Avcılar, Esenyurt, and Beylikdüzü in Istanbul, selected through convenience sampling, constituted the sample of this study. In addition to sociodemographic data, data were obtained via the Google Form using the Social Media Addiction Adult Form, Maslach Burnout Inventory, and Beck Depression Inventory in the research. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) for independent groups, and finally Pearson Correlation (Two-tailed) analysis from correlation tests were applied. Independent samples t-test was conducted for the variables of gender and education status. One-way ANOVA was conducted for the variables of age range, duration of social media usage, and income status. Tukey multiple comparison tests were used to determine intergroup differences. Finally, Pearson Correlation (Two-tailed) analysis was conducted to determine the relationships between SMB, MBT, and BD. 
As a result of the data analysis, it was found that the social media addiction levels of male participants were significantly higher than those of female participants, participants' social media addiction levels were similar according to education level, susceptibility to social media addiction increased as age decreased, social media addiction symptoms significantly increased as social media usage time increased, and social media addiction symptoms intensified as income level increased. A positive low relationship was found between the Social Media Addiction Scale's virtual communication and the Emotional Exhaustion subscale of the Maslach Burnout Inventory. A positive moderate significant relationship was observed between the virtual tolerance subscale of the SMB scale and the Emotional Exhaustion, Depersonalization, and Reduced Personal Accomplishment subscales of the MBI scale. A similar relationship is also observed between the BD scale and the virtual tolerance and virtual communication subscales of the SMB scale. Furthermore, there is a similar level and direction of relationship between the BD scale and the Emotional Exhaustion, Depersonalization, and Reduced Personal Accomplishment subscales of the MBI scale. All these findings indicate that as participants' social media addiction levels and professional burnout levels increase, their levels of depression will also increase.