Freedom House'un Türkiye basın özgürlüğü raporları (2005, 2010, 2015)
Freedom House's press freedom reports on Turkey (2005, 2010, 2015)
Yazar: SEVCAN KAYA
Danışman: PROF. DR. HİMMET HÜLÜR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Basın özgürlüğü = Press freedom ; Bireysellik = Individualism ; Düşünce kuruluşları = Think tanks ; Gazetecilik = Journalism ; Liberalizm = Liberalism ; Türk basını = Turkish press ; Özgürlük Evi Endeksi = Freedom House Index ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Demokratik toplumların vazgeçilmez unsurlarından biri olan basın özgürlüğü aynı zamanda sıklıkla
gündeme gelen tartışma konularından biridir. Ülkelerin basın özgürlüklerini gözlemleyen uluslararası
kuruluşların rapor, kitap, makale gibi yayınladıkları bir takım ampirik veriler kimi zaman bu tartışmalara
konu olmakla birlikte dünyada basın özgürlüğünün genel durumunu ortaya koyma açısından önemli bir
açığı da gidermektedir. Bu anlamda, küresel ölçekte her yıl yayınlanan basın özgürlüğü endeksleri,
ülkelerin basın özgürlüklerini değerlendirme ve zaman içindeki değişimlerini gösterme açısından pratik
ve faydalı bilgilendirme araçlarıdır. Söz konusu endeksler, ülkelerin basın özgürlüğüne ilişkin durumları
hakkında sistematik bir bakış açısı kazandırmanın yanısıra, basın hukukunun uygulanması ve yerel
politikaların geliştirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Bununla birlikte, dünya genelinde uygulanan
homojen bir ölçüm enstrümanı olması itibariyle bu endeksler, ülkelere özgü siyasi, ekonomik, sosyo
kültürel ve teknolojik farklılıkları dikkate alıp almadığı ile ilgili ulusal ve uluslararası düzeyde
tartışmalara konu olmaktadır. Küresel basın özgürlüğü endekslerinin metodolojisi, bu endeksleri
yayınlayan düşünce kuruluşlarının finansal bağımsızlığı, siyasi ve ideolojik alt yapısı gibi faktörlerin ne
derece göz önünde bulundurulduğuna ilişkin eleştiriler de siyasi ve akademik tartışma konularının
arasında sıkça yer almaktadır. Dünyada en yaygın kullanılan ve en sık atıf yapılan endekslerden biri
olan Freedom House Basın Özgürlüğü Endeksi'nin Türkiye'ye ilişkin verilerinin incelendiği bu çalışma,
nitel araştırma türlerinden betimsel analiz yöntemi ile yürütülmüştür. Çalışmanın amacı Türkiye'deki
basın özgürlüğünün uluslararası bir kuruluş tarafından nasıl ele alındığını incelemek ve buradan yola
çıkarak küresel ölçekli bir endeksin en çok hangi kriterler üzerinden ülkelerin basın özgürlüklerini
değerlendirdiğine ilişkin genel bir tablo ortaya koymaktır.

Abstract:
Freedom of the press, one of the indispensable elements of democratic societies, is also one of the
frequently discussed topics. Although some empirical data such as reports, books and articles published
by international organizations that monitor the freedom of the press of countries are sometimes the
subject of these discussions, they eliminate an important gap in terms of revealing the general situation
of the freedom of the press in the world. In this sense, press freedom indices published annually on a
global scale are practical and useful information tools in terms of evaluating the press freedoms of
countries and showing their changes over time. These indices provide a systematic perspective on the
situation of countries regarding freedom of the press, and play an important role in the implementation
of press law and the development of local policies. However, since these indices are a homogeneous
measurement instrument applied throughout the world, they are the subject of discussions at national
and international level regarding whether they take into account the political, economic, socio-cultural
and technological differences specific to the countries. Criticisms about the extent to which factors such
as financial independence, political and ideological infrastructure of think tanks publishing these indices
are taken into account and the methodology of the global press freedom indices are frequently among
the topics of political and academic discussion. This study, in which the most widely used in the world
and one of the most frequently cited Freedom House Press Freedom Index's reports on Turkey was
examined, was conducted with the descriptive analysis method, which is the one of the qualitative
research types. The aim of this study is to examine how it is handled by an international organization of
press freedom in Turkey and thus and to present a general picture on which criteria a global index
evaluates the freedom of the press of countries.