Total diz protezi hastalarına algoritma rehberliğinde verilen bakımın düşme ve iyileşmeye etkisi
The effect of algorithm-guided care provided to total knee prosthesis patients on fall and recovery
Yazar: SİBEL ARSLAN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRİYE İLKAY GÜNER
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Hasta güvenliği hedeflerinden biri olan düşmeler önlenmediğinde yaralanmaya ve ölüme yol açmaktadır. Bu araştırma düşme riski yüksek total diz protezi ameliyatı olan hastalara kanıta dayalı algoritma rehberliğinde verilen bakımın düşme, hareket korkusu, düşme korkusu ve ameliyat sonrası iyileşme indeksi üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapıldı. Araştırma, bir şehir hastanesi ve bir devlet hastanesinin ortopedi kliniklerinde 20.01.2024-04.06.2024 tarihleri arasında randomize, kontrollü ve deneysel olarak yürütüldü. Çalışmanın örneklemini düşme riski yüksek total diz protezi ameliyatı olan 56 hasta oluşturdu. Hastalar müdahale (n=28) ve kontrol (n=28) grubu olarak ikiye ayrıldı. Araştırmaya katılan tüm hastalara "Hasta Soru Formu", "Ameliyat Sonrası İyileşme İndeksi(ASİİ)", "Tampa Kinezyofobi Ölçeği(TKÖ)", "Uluslararası Düşme Etkinlik Skalası(UDES)" uygulandı. Araştırmacılar tarafından hazırlanan "Düşme Önleme Algoritması" müdahale grubu hastalarında uygulandı. Hastaların gruplara göre demografik özellikleri ve İtaki 2 başlangıç puanlarında anlamlı fark olmadığı (p>0.05), ameliyat sonrası yatış sürelerinde anlamlı bir fark olduğu (p<0.05),  müdahale grubundaki bireylerin ameliyat sonrası yatış süresinin kontrol grubuna göre daha düşük olduğu görüldü. Sadece kontrol grubunda 2 hastada düşme görüldü (p>0.05). ASİİ toplam puanın gruplara göre fark gösterdiği (p<0.001), müdahale grubunun ASİİ puanının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu görüldü. ASİİ grup/zaman etkileşimi incelendiğinde, fiziksel alt boyut puan ortalamasında anlamlılık saptandı (p<0.05). Ayrıca TKÖ ve UDES toplam puanlarının gruplara göre fark gösterdiği tespit edildi (p<0.001). TKÖ ve UDES grup/zaman etkileşimleri anlamlı bulunmadı (p>0.05). Sonuç olarak algoritma rehberliğinde verilen bakım hastaların fiziksel semptomlarında etkili olup, fiziksel iyileşmeyi kolaylaştırdı. Algoritma rehberliğinde bakım verilen hastaların ameliyat sonrası sıfırıncı gün ilk mobilizasyon (yatak içinde oturma, yatak kenarında oturma, ayağa kalkma) öncesinde ve taburculuk öncesinde hareket korkularının daha az olduğu ve daha erken taburcu oldukları belirlendi. Algoritma rehberliğinde bakım verilen ve verilmeyen hastaların zaman içerisinde düşme ve hareket korkularının azalması benzer bulundu. Düşme önleme algoritmasının farklı kurumlarda ve daha geniş örneklem üzerinde uygulanması önerilebilir.

Abstract:
Falls, one of the patient safety goals, lead to injury and death if not prevented. This study was conducted to determine the effect of evidence-based algorithm-guided care given to patients who will undergo total knee replacement surgery with a high risk of falling, on falling, fear of movement, fear of falling and postoperative recovery index. The research was conducted as a randomized, controlled and experimental study in the orthopedic clinics of a city hospital and a state hospital between 20.01.2024 and 04.06.2024. The sample of the study consisted of 56 patients who would undergo total knee replacement surgery with a high risk of falling. The patients were divided into two groups: experimental (n=28) and control (n=28) groups. "Patient Questionnaire", "Postoperative Recovery Index (ASII)", "Tampa Kinesiophobia Scale (TKÖ)", "International Fall Effectiveness Scale (UDES)" were applied to all patients participating in the study. The "Fall Prevention Algorithm" prepared by the researchers was applied to the experimental group patients. There was no significant difference between the groups in terms of the patients' demographic characteristics and Itaki 2 initial scores (p>0.05), ıt was observed that there was a significant difference in the postoperative hospitalization period (p<0.05), and the postoperative hospitalization period of the individuals in the experimental group was lower than the control group. A fall was observed only in 2 patients in the control group (p>0.05). It was observed that the ASII total score differed between the groups (p<0.001), and the ASII score of the experimental group was lower than the control group. When the ASII group/time interaction was examined, significance was found only in the physical subscale mean score (p<0.05). Additionally, it was determined that TKÖ and UDES total scores differed between groups (p<0.001). TKÖ and UDES group/time interactions were not found to be significant (p>0.05). As a result, algorithm-guided care was effective in patients' physical symptoms and facilitated physical recovery. It was determined that patients who received algorithm-guided care had less fear of movement and were discharged earlier, before the first mobilization (sitting in the bed, sitting on the edge of the bed, standing up) and before discharge on the zero postoperative day. It was found that the fear of falling and movement decreased over time in patients who were and were not given algorithm-guided care. It may be recommended to apply the fall prevention algorithm in different institutions and on a larger sample.