İlaç endüstrisinde bir fabrikanın standartlara uygun bir şekilde çalıştığını kanıtlayacak bir doğrulama aracının önerilmesi ve geliştirilmesi /
Yazar: İSA KAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT GÜNERİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İlaç endüstrisi, hastalıkları iyileştirmek, önlemek veya semptomları hafifletmek
amacıyla farmasötik ilaçları keşfeden, geliştiren, üreten ve pazarlayan bir
endüstridir. İlaç şirketleri ilaçların test edilmesini, doğrulamasını,
patentlenmesini ve pazarlanmasını düzenleyen çeşitli yasa ve regülasyonlara
tabidir.
Toplumların sağlık durumlarını izleyen, sağlık politikalarını geliştiren ve
kaynaklarını etkin bir şekilde kullanmak amacıyla sağlık göstergelerin takibini
sağlayan Ekonomik İş birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) verilerine göre ülkelerin
sağlık harcamaları yıldan yıla artmaktadır.
2022 yılında ABD'de kişi başı 1.901 dolar değerinde ilaç satışı gerçekleşmiştir.
Önde gelen diğer ülkelerden İsviçre 834, Kanada 764, Almanya 715 dolar
değerinde kişi başı ilaç satışına sahiptir. Türkiye, 91 dolar ile 2022 yılında kişi başı
ilaç satışının en düşük gerçekleştiği OECD ülkesi olmuştur.
Toplam 1,5 trilyon dolar kapasiteye ulaşan ilaç endüstrisindeki şirketlerin
regülasyon uyumsuzluğu ve iyi imalat uygulamaları koşullarını sağlamayan ilaç
üretim tesislerinin varlığı veri bütünlüğü, hasta güvenliği ve ürün kalitesi için büyük
risk barındırmaktadır. Örnek olarak 2019'dan bu yana FDA tarafından özellikle
lider konumda yer alan ilaç şirketlerine gönderdiği 3.125 uyarı mektubu bu durumu
özetler niteliktedir. Uyarı mektupları, FDA araştırmacıları tarafından ilaç üretim
tesislerinde yapılan denetimler sonucunda FDA düzenlemelerini önemli ölçüde
ihlal ettiğini göstermektedir.
İlaç etken maddelerin paketlenmiş ilaca dönüşüp son kullanıcıya ulaşması
sürecinde çeşitli proses ve sistemler kullanılmaktadır. Geçmişten günümüze çoğu
sistemler kâğıt tabanlı yürüdüğü için veri bütünlüğünü, ürün kalitesini ve hasta
sağlığını olumsuz etkilemektedir. Regülasyon uygunsuzluklarının temelinde yatan
bu sebeplerden dolayı uyumsuzlukları minimize etmek, veri manipülasyonlarını en
aza indirmek ve iş süreçlerini daha efektif hale getirmek gerekmektedir. Özellikle
üretim, kalite kontrol, paketleme, ulaşım, finans gibi kritik departmanların ilgili
operasyonlarının doküman yönetimlerini dijital ortama aktarması süreçlerin takip
edilebilirliğini, veri güvenliğini ve veri bütünlüğünü sağlamak için önemli bir adım
olmuştur.
Doğrulama/Kalifikasyon süreci bir ilaç tesisi için bu kritik departmanlardan bir
tanesidir. Dijital dönüşüm ile belirtilen departmanların doğrulama süreçlerinin
dijital uygulamalar üzerinden takip edilmesini, yatırımların bu tarafa yoğunlaşarak
regülasyonlarla uyumlu olma çabasını artırmak gerekmektedir.
Belirtilen departmanların, proses ve sistemlerin/ekipmanların dijital doğrulaması ile
izlenebilirlik yüksek seviyede artıracaktır. Yıldan yıla artan sağlık harcamalarının
üretim tesislerinin regülasyonlara tam uyumlu hale gelmesini, ürünlerin kalitesini
ve veri bütünlüğünü sağlaması için itici bir güç olacaktır

Abstract:
The pharmaceutical industry is an industry that discovers, develops, manufactures,
and markets pharmaceutical drugs to cure, prevent or relieve symptoms of diseases. 
Pharmaceutical companies are subject to various laws and regulations
governing the testing, validation, patenting and marketing of drugs.
According to the Organization for Economic Cooperation and Development
(OECD), which monitors the health status of societies, develops health policies and
monitors health indicators to use resources effectively, countries' health
expenditures are increasing year by year.
In 2022, pharmaceutical sales in the US amounted to 1,901 dollars per capita.
Among other leading countries, Switzerland, Canada, Germany, and Germany have
per capita pharmaceutical sales of 834, 764 and 715 dollars, respectively. Turkey
was the OECD country with the lowest per capita pharmaceutical sales in 2022 with
91 dollars.
The regulatory non-compliance of companies in the pharmaceutical industry, which
has a total capacity of USD 1.5 trillion, and the existence of pharmaceutical
manufacturing facilities that do not meet good manufacturing practice requirements
pose great risks to data integrity, patient safety, and product quality. As an example,
the 3,125 warning letters sent by the FDA to be leading pharmaceutical companies
since 2019 summarize this situation. The warning letters are the result of
inspections conducted by FDA investigators at pharmaceutical manufacturing
facilities, showing significant violations of FDA regulations.
Various processes and systems are used to transform pharmaceutical active
ingredients into packaged medicines and deliver them to the end user. Historically,
most of these systems have been paper-based, negatively impacting data integrity,
product quality and patient health. Due to these underlying reasons for regulatory
non-compliance, it is necessary to minimize non-compliance, minimize data
manipulation and make business processes more effective. Especially for critical
departments such as production, quality control, packaging, transportation, and
finance, transferring the document management of the relevant operations to the
digital environment has been an important step to ensure traceability of processes,
data security and data integrity.
Validation/Qualification process is one of these critical departments for a
pharmaceutical facility. With the digital transformation, it is necessary to follow the
validation processes of the specified departments through digital applications and
increase the effort to comply with the regulations by focusing investments on this
side.
Digital validation of the specified departments, processes and systems/equipment
will increase traceability at a high level. Increasing healthcare expenditures from
year to year will be a driving force for production facilities to become fully
compliant with regulations, ensuring the quality of products and data integrity.