Amerika Birleşik Devletleri- Çin Halk Cumhuriyeti ilişkileri
The Relations between the United States of America and the People's
Yazar: SÜEDA ÖZDEMİR ÇİMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ SAMİR MERDAN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Asya Pasifik bölgesi = Asia Pacific region ; Asya ve Pasifik Ekonomik İşbirliği = Asia-Pacific Economic Cooperation ; Ticaret savaşları = Trade war ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Çin = China ; İş birliği = Cooperation

Özet:
Bu tezde, Amerika Birleşik Devletleri'yle (ABD) Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) arasındaki
ilişkilerin gelişimi ele alınarak dış politika kavramı çerçevesinde değerlendirilmesi yapılmıştır.
Bu çerçevede Soğuk Savaş döneminde ve sonrasında iki devlet arasındaki politik, ekonomik
ve güvenlik boyutlu ilişkilerin incelenmesiyle bu ilişkilerdeki olumlu ve olumsuz gelişmelerin
belirlenmesi; 11 Eylül 2001 tarihindeki terör saldırılarından sonra başlayan yeni süreçte ikili
ilişkilerin değerlendirilmesi ve son olarak da bu ilişkilerin hem ABD hem de ÇHC dış politikası
bağlamında incelenmesi bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Tezde, hem ABD'nin hem de
ÇHC'nin temel dış politika öncelikleri ve sorunları kapsamında iki devlet arasındaki ilişkilerin
bilimsel analizi yapılmıştır. Bu bağlamda iki devlet arasındaki ilişkiler başlangıçta ÇHC'nin
uyguladığı tek bir tarafa yaslanma politikasından dolayı rakiplik çerçevesinde gelişim
göstermişse de 1970'lerde yumuşayarak yakınlaşma dönemine girmiş ve 1980'lerde de özellikle
ÇHC'de ekonomik reformların gerçekleştirilmesi gibi olumlu gelişmelerle yakınlaşmadan
iş birliği sürecine yönelmiştir. Fakat ÇHC'de gerçekleşen Tiananmen olayları, ikili ilişkilerin
bozulmasına ve 1990'larda belirsizlik döneminin yaşanmasına neden olmuştur. 2000'lere
gelinirken de ikili ilişkiler olumlu gelişmelerle tekrar canlanma dönemine girmiş ve 2010'larda
ise ticaret savaşlarıyla daha rekabetçi bir hâle gelmiştir. Bu durum, hem ÇHC'nin yürüttüğü
ekonomi politikasına hem de ABD'nin Asya-Pasifik'e ve özellikle de ÇHC'ye yönelik
politikasına dayandırılabilir. Böylece ÇHC'nin yürüttüğü ekonomi politikasının etkisi, dünyanın
ikinci büyük ekonomik gücü hâline gelerek ABD'ye rakip olmasına yol açmıştır. ABD'nin
Asya-Pasifik'e ve özellikle de ÇHC'ye yönelik politikasıysa çıkarlarına ve hedeflerine uygun
olarak inşa edilmiş ve yürütülmüştür.
Anahtar Kelimeler: ABD, ÇHC, Asya-Pasifik, yakınlaşma, iş birliği, canlanma, ticaret
savaşları.

Abstract:
This thesis analyzes and evaluates the development of relations between the United States
of America (USA) and the People's Republic of China (PRC) within the framework of the
concept of foreign policy. Within this framework, the thesis examines the political, economic,
and security relations between the two states during and after the Cold War period, identifies
the positive and negative developments in these relations, evaluates the bilateral relations
in the new process that began after the terrorist attacks of September 11, 2001, and finally
examines these relations in the context of both USA and PRC foreign policy. In the thesis,
a scientific analysis of the relations between the two states has been made in the context of the
main foreign policy priorities and problems of both the USA and the PRC. In this context,
although the relations between the two states initially developed within the framework of
rivalry due to the PRC's one-sided policy, they entered a period of rapprochement by softening
in the 1970s and turned from rapprochement to cooperation in the 1980s, especially with positive
developments such as the realization of economic reforms in the PRC. However, the Tiananmen
protests in the PRC led to a deterioration in bilateral relations and a period of uncertainty in
the 1990s. In the 2000s, bilateral relations were revived with positive developments and became
more competitive with trade wars in the 2010s. This can be attributed to both the PRC's economic
policies and the USA policy toward the Asia-Pacific region and the PRC in particular. For
example, the impact of the PRC's economic policy has led it to become the second largest
economic power in the world, rivaling the USA. The USA policy toward the Asia-Pacific
region and the PRC in particular has been constructed and implemented in accordance with its
interests and goals.
Keywords: USA, PRC, Asia-Pacific, rapprochement, cooperation, revival, trade war.