Diş hekimlerinde postüral alışkanlık ve farkındalık düzeyinin kas iskelet sistemi problemleri, ağrı şiddeti, yorgunluk ve yaşam kalitesi düzeyi ile ilişkisi
The relationship between postural habits and awareness level and musculoskeletal system problems, pain severity, fatigue and quality of life level in dentists
Yazar: BERAY GÖKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MANOLYA ACAR
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Diş hekimleri uzun süre statik pozisyonda çalışmak zorunda kaldıkları için çalışma sırasında postür farkındalıklarını kaybedebilirler ve tedaviye odaklanarak doğru duruşu koruyamayabilirler. Bu durum, kas iskelet sistemi ağrıları, postüral deformiteler, çabuk gelişen yorgunluğa sebep olabilmektedir ve yaşam kalitesinin olumsuz etkilenmesi ile sonuçlanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, diş hekimlerinin postür bilinci ve alışkanlıkları ile kas iskelet sistemi problemleri, ağrı şiddeti, yorgunluk ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Bu çalışma, meslekte en az bir yılını doldurmuş, aktif olarak çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü yaş ortalaması 33.76±9.31 yıl olan 103 diş hekimi üzerinde gerçekleştirildi. Katılımcılara, Google Forms aracılığı ile Sosyodemografik bilgi formu, Postüral alışkanlık ve farkındalığı belirlemek için Postüral Alışkanlıklar ve Farkındalık Ölçeği (PAFÖ), kas iskelet sistemi problemlerini için Nordic Kas İskelet Sistemi Anketi, yorgunluk düzeyi için Yorgunluk Şiddet Ölçeği ve yaşam kalitesi için Çalışanlar için Yaşam Kalitesi Ölçeği ve ağrı şiddeti için Sayısal Ağrı Skalası değerlendirmeleri uygulandı. PAFÖ değerleri ile NKİSA, YŞÖ ve ÇYKÖ ve SAS skorlarının ilişkisi pearson korelasyon ve regresyon analizi ile gerçekleştirildi. PAFÖ duruş alışkanlıkları farkındalığı alt boyutu dışında diğer PAFÖ alt boyutlar ile YŞÖ, NKSİA ve SAS skoru arasında anlamlı ilişkilerin olduğu görüldü (p<0,05). ÇYKÖ tükenmişlik düzeyi ile PAFÖ tüm alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). YŞÖ düzeylerine PAFÖ duruşu bozan faktörlerin farkındalığı (β=-0,51, p=0,01) ve ergonomi farkındalığı (β=-0,38, p=0,001) düzeylerinin anlamlı olarak etki ettiği görüldü. PAFÖ duruşu bozan faktörlerin farkındalığı (β=-0,14, p=0,01)  ve genel PAFÖ düzeylerinin (β=-0,28, β=-0,38)  SAS skoruna en önemli etki eden değişkenler olduğu belirlendi. ÇYKÖ tükenmişlik düzeyine PAFÖ duruşu bozan faktörlerin farkındalığının (β=-0,24, p=0,01) ve toplam skorunun (β=-0,32, p=0,03 ) anlamlı olarak etki ettiği görüldü. NKSİA tüm alt boyut skorlarına PAFÖ duruşu bozan faktörlerin farkındalığı ve toplam skorunun anlamlı bir şekilde etki ettiği görüldü (p<0,05).  
Bu bulgular ışığında, postüral farkındalığı yüksek olan diş hekimlerinin daha az kas-iskelet sistemi problemi, ağrı, yorgunluk yaşadığı ve daha yüksek bir yaşam kalitesine sahip olduğu belirlendi. Çalışmamızın sonuçlarının, diş hekimlerinin mesleki performanslarını iyileştirmek ve mesleklerini daha sürdürülebilir hale getirmek için postüral farkındalık oluşturma ve bu bilinci artırma yönünde önemli katkılar sağlayacağını ve alanda çalışan sağlık profesyonellerine yol göstereceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Dentists may lose their posture awareness during work as they are required to work in static positions for long periods, and they may not maintain proper posture while focusing on treatment. This can lead to musculoskeletal pain, postural deformities, rapid onset of fatigue, and negatively impact their quality of life. This study aims to investigate the relationship between dentists' posture awareness and habits, musculoskeletal problems, pain severity, fatigue, and quality of life. This study was conducted on 103 dentists, who have been actively working for at least one year and voluntarily participated, with an average age of 33.76±9.31 years. Participants were evaluated using a sociodemographic information form via Google Forms, the Postural Habits and Awareness Scale (PHAS) to determine postural habits and awareness, the Nordic Musculoskeletal Questionnaire (NMQ) for musculoskeletal problems, the Fatigue Severity Scale (FSS) for fatigue level, the Quality of Life Scale for Workers (QLSW) for quality of life, and the Numerical Pain Scale (NPS) for pain severity. The relationships between PHAS values and NMQ, FSS, QLSW, and NPS scores were analyzed using Pearson correlation and regression analysis. Significant relationships were found between the PHAS sub-dimensions, except for the PHAS postural habits awareness sub-dimension, and the QLSW, NMQ, and NPS scores (p<0.05). A statistically significant relationship was found between the PHAS all sub-dimensions and the burnout level of the QLSW (p<0.05). The PHAS awareness of factors disrupting posture (β=-0.51, p=0.01) and ergonomics awareness (β=-0.38, p=0.001) were found to significantly affect FSS levels. The PHAS awareness of factors disrupting posture (β=-0.14, p=0.01) and total PHAS levels (β=-0.28, β=-0.38) were determined to be the most significant variables affecting NPS score. The PHAS awareness of factors disrupting posture (β=-0.24, p=0.01) and the total PHAS score (β=-0.32, p=0.03) were found to significantly affect the burnout level of the QLSW. The PHAS awareness of factors disrupting posture and the total score significantly affected all sub-dimension scores of the NMQ (p<0.05). In light of these findings, it was determined that dentists with high postural awareness experience fewer musculoskeletal problems, pain, and fatigue, and have a higher quality of life. We believe that the results of our study will contribute significantly to creating and increasing postural awareness to improve the professional performance of dentists and make their profession more sustainable, providing guidance to healthcare professionals working in the field.