Sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi farklı iki bölgedeki aile sağlığı merkezlerine başvuran gebelerde yaşam kalitesi ve etkileyen faktörler
Quality of life and affecting factors in pregnant women applying to family health centers in two regions with different socioeconomic development levels
Yazar: ELANUR GÜZEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA KILINÇ
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: 

Bu çalışma, sosyoekonomik gelişmişlik düzeyinin farklı olduğu iki bölgede yaşayan gebelerde; sosyoekonomik gelişmişlik düzeyinin yaşam kalitesi üzerindeki etkisi konusunda bilgi edinmek ve yaşam kalitesini etkileyen diğer faktörleri belirlemeyi amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: 
Araştırma, Diyarbakır İl merkezinde bulunan Bağlar ve Kayapınar ilçelerindeki aile sağlığı merkezlerine kayıtlı gebeler üzerinde gerçekleştirilen kesitsel bir çalışmadır. SEGE 2022 sınıflamasına göre Bağlar ilçesi 3. Kademede, Kayapınar ilçesi ise 2. Kademede yer almaktadır. Çalışma, her iki ilçeden seçilen birer aile sağlığı merkezi üzerinden yürütülmüştür. 
Araştırmanın evreni, Bağlar Körhat Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 200 gebe ve Kayapınar Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 236 gebe olmak üzere toplamda 436 gebeden oluşmaktadır. Ancak, çalışmaya katılmaya gönüllü olan ve Aile Sağlığı Merkezlerine herhangi bir nedenle başvuran toplam 316 gebe ile yürütülmüştür. Katılımcıların 189'u Bağlar Körhat Aile Sağlığı Merkezi'ne, 127'si ise Kayapınar 15 Temmuz Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlıdır. Veriler, 15.05.2024-15.06.2024 tarihleri arasında toplanmış olup, araştırmacılar tarafından yüz yüze görüşmelerle elde edilmiştir. Verilerin toplanmasında, araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik ve obstetrik özelliklere yönelik bir veri formu ile Dünya Sağlık Örgütü'nün Yaşam Kalitesi Kısa Ölçeği (WHOQOL-BREF) kullanılmıştır.
Bulgular: 
Bağlar grubunda olanların okuryazar olmama oranı , Kayapınar grubunda bulunanların okuryazar olmama oranından istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulundu.
Sosyoekonomik gelişmişik düzeyi düşük grupta olan gebe ve eşlerinin profesyonel meslek mensubu olma oranı, sosyoekonomik gelişmişik düzeyi yüksek grupta bulunan gebeler ve eşlerinin oranından anlamlı şekilde düşük bulundu. Bağlarda olanların çalışmama oranı, Kayapınar'da olanların oranından anlamlı şekilde yüksek bulundu. 
Bağlar grubunda bulunan gebelerin, aile tiplerinin geniş aile olma oranı, Kayapınar grubundakilerin oranından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu.
Gebelerin ilçelere göre WHOQOL-BREF ölçeği temel alan puan ortalamaları incelendiğinde; fiziksel alan puanı Bağlar grubunda (12,89 ± 2,45), Kayapınar grubuna (14,34 ± 3,06) göre; psikolojik alan puanı Bağlar grubunda (13,89 ± 2,46), Kayapınar grubuna (15,27 ± 2,51) göre; sosyal alan puanı Bağlar grubunda (13,18 ± 3,57), Kayapınar grubuna (14,42 ± 3,54) göre; çevresel alan puanı Bağlar grubunda (13,07 ± 2,70), Kayapınar grubuna (15,79 ± 2,40) göre; istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olarak tespit edilmiştir.
Sosyal güvence, gelir düzeyi ve eşlerin eğitim durumu gibi faktörler, yaşam kalitesinde belirleyici olmuştur.
Hanede yaşayan kişi sayısı, gebelik sayısı ve yaşayan çocuk sayısı gibi faktörler yaşam kalitesinin çeşitli alanlarında negatif ilişkilere sahiptir.

Sonuç ve Öneriler:

Araştırma bulgularına göre, Bağlar ilçesindeki gebelerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyinin, Kayapınar ilçesindeki gebelere göre daha düşük olduğu ve bu sosyoekonomik dezavantajların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, gebelik planlama durumu, yaşayan çocuk sayısı, gebelik sayısı ve hanede yaşayan kişi sayısının yaşam kalitesini etkileyen çevresel faktörler arasında olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmada genel olarak gebelerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi arttıkça ve yaşam koşulları iyileştikçe gebelerin yaşam kalitelerinin arttığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gebelik, Yaşam Kalitesi, Sosyoekonomik Gelişmişlik

Abstract:
Purpose: 
This study aimed to obtain information about the effect of socioeconomic development level on quality of life and to determine other factors affecting quality of life in pregnant women living in two regions with different socioeconomic development levels.
Materials and Methods:
The study was a cross-sectional study conducted on pregnant women registered to family health centers in Bağlar and Kayapınar districts in Diyarbakır city center. According to SEGE 2022 classification, Bağlar district is located in the 3rd tier and Kayapınar district is located in the 2nd tier. The study was conducted through one family health center selected by lottery method from both districts. 
The population of the study consisted of a total of 436 pregnant women, 200 pregnant women registered to Bağlar Körhat Family Health Center and 236 pregnant women registered to Kayapınar Family Health Center. However, the study was conducted with a total of 316 pregnant women who volunteered to participate in the study and applied to the Family Health Centers for any reason. Of the participants, 189 were registered to Bağlar Körhat Family Health Center and 127 were registered to Kayapınar 15 Temmuz Family Health Center. The data were collected between 15.05.2024-15.06.2024 and were obtained by face-to-face interviews by the researchers. A data form on sociodemographic and obstetric characteristics prepared by the researchers and the World Health Organization's Quality of Life Short Scale (WHOQOL-BREF) were used to collect the data.


Findings:

The rate of illiteracy in the Bağlar group was statistically significantly higher than the rate of illiteracy in the Kayapınar group.
The rate of professional occupation of pregnant women and their spouses in the group with low socioeconomic development level was significantly lower than the rate of pregnant women and their spouses in the group with high socioeconomic development level. The rate of not working in Bağlar was significantly higher than the rate in Kayapınar. 
The proportion of pregnant women in the Bağlar group whose family type was extended family was statistically significantly higher than the proportion in the Kayapınar group.
When the mean scores of the pregnant women based on the WHOQOL-BREF scale were examined according to the districts; the physical domain score was found to be statistically significantly lower in the Bağlar group (12.89 ± 2.45) compared to the Kayapınar group (14.34 ± 3.06); the psychological domain score was found to be statistically significantly lower in the Bağlar group (13.89 ± 2.46) compared to the Kayapınar group (15.27 ± 2.51); the social domain score was found to be statistically significantly lower in the Bağlar group (13.18 ± 3.57) compared to the Kayapınar group (14.42 ± 3.54); and the environmental domain score was found to be statistically significantly lower in the Bağlar group (13.07 ± 2.70) compared to the Kayapınar group (15.79 ± 2.40).
Factors such as social security, income level and educational status of spouses were determinant in quality of life.
Factors such as the number of people living in the household, number of pregnancies and number of living children have negative relationships in various areas of quality of life.
Conclusion and Recommendations:
According to the findings of the study, it was determined that the socioeconomic development level of pregnant women in Bağlar district was lower than that of pregnant women in Kayapınar district and these socioeconomic disadvantages negatively affected the quality of life. In addition, pregnancy planning status, number of living children, number of pregnancies and number of people living in the household were found to be among the environmental factors affecting quality of life. In this study, it was concluded that as the socioeconomic development level of pregnant women increases and living conditions improve, the quality of life of pregnant women increases.


Keywords: Pregnancy, Quality of Life, Socioeconomic Development