Bulgaristan göçmeni yaşlılarda sosyal ağ ve sosyal destek
Social support and social network for elder migrants from bulgaria
Yazar: HÜLYA ÇETİN
Danışman: YRD. DOÇ. AYNUR UYSAL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma Bulgaristan göçmeni yaşlıların algılanan aile ve arkadaş desteğini, sosyal ağın büyüklüğünü belirlemek ve bunlar ile sosyo-demografik, göç, sağlık durumu özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacı ile yapılmış tanımlayıcı-ilişkisel bir alan araştırmasıdır. Araştırma İzmir'e bağlı Menderes İlçesinin Görece Beldesi'nde (Göçmen Konutları) Ekim-Aralık 2008 tarihleri arasında yürütülmüştür.Araştırmanın evrenini Görece Beldesinde yaşayan 65 yaş ve üzeri Bulgaristan göçmeni 332 yaşlı oluşturmuştur. Araştırmada örneklem yoluna gidilmeyerek tüm evrene ulaşılmaya çalışılmıştır, yaşlıların %90.36'sı araştırmaya katılmışlardır(n=300). Araştırma verileri araştırmacı tarafından yüzyüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırmaya katılan yaşlıların sosyo-demografik, sağlık ve göçe ilişkin özellikleri araştırmacı tarafından hazırlanan ?Tanıtıcı Bilgi Formu? kullanılarak elde edilmiştir. Ayrıca göçmen yaşlıların algılanan sosyal desteğini ve sosyal ağını belirlemek amacı ile ?Algılanan Aile Desteği Ölçeği?, ?Algılanan Arkadaş Desteği Ölçeği?, ?Sosyal Ağ Listesi? kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS 15.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularının analizinde; tanımlayıcı verilerde sayı-yüzde dağılımları, yaşlıların sosyal ağ büyüklüğü, algılanan aile ve arkadaş desteği puanları ile bu puanları etkileyebileceği düşünülen sosyo-demografik, sağlık, göç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesinde Student T Test, Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis Test, Tek Yönlü Varyans Analizi, ve One Samples Test, Korelasyon ve Regresyon Analizi kullanılmıştır.Göçmen yaşlıların yaş ortalaması 73.0 ? 5.94 ve %57.3'ü kadın, %22.3'ü okur-yazar değildir, yalnızca %1.3'ü yüksekokul/fakülte mezunudur. Yaşlıların %65.7'si evli, %55'i eşle birlikte, %11.0'ı yalnız yaşamaktadır. Yaşlıların %10'unun herhangi bir sosyal güvencesi yoktur. %85.0'ı emekli, emekli olanların %78.0'ı Bulgaristan emeklisidir ve %74.7'si ?gelirini giderinden az? olarak ifade etmektedir.Yaşlıların %89.7' sinin hekim tarafından tanısı konulmuş en az bir kronik hastalığı vardır. En yaygın kronik hastalık %50 oranında hipertansiyondur. Yaşlıların %71.3'ü en az bir yardımcı aygıt kullanmaktadır. Yaşlıların %90.6 sı herhangi bir sağlık sorunu olduğunda herhangi bir sağlık kurumuna başvurduğunu, %66.7'si ilk başvurulan kurum olarak sağlık ocağını belirtmişlerdir. Yaşlıların %70.7'si siyasal zorunluluk sebebi ile göç etmişlerdir. Ve %68.7'si 20 ve üzeri yıl önce Bulgaristan'dan göç etmiştir.Yaşlıların aile desteği puan ortalaması 28.38 ? 8.91, arkadaş desteği puan ortalaması 18.41 ? 11.33 ve iki puan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır(p<0.01). Sosyal ağ büyüklüğü ise ortalama13 ? 4.48 kişiden oluşmaktadır.Yaşlıların sosyal ağının büyüklüğü ile algılanan aile ve arkadaş desteği puan ortalaması arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p<0.05).Göçmen yaşlılarda algılanan aile desteği puanını birlikte yaşadığı kişiler, medeni durum, yaşadığı yere uyum, akrabalarla görüşme, gelir durumu değişkenleri etkilemektedir (p<0.05). Algılanan aile desteği puanındaki değişimin %19'u buradaki beş bağımsız değişkenle açıklanabilir (R²=0.190). Yaş, yaşam memnuniyeti ve sağlık durumunu algılama ise algılanan aile desteği puanını etkileyen, önemsiz bağımsız değişkenlerdir(P>0.05)Göçmen yaşlılarda algılanan arkadaş desteği puanını yaşam memnuniyeti, göç yılı, sağlık durumu değişkenleri etkilemektedir(p<0.05). Algılanan arkadaş desteği puanındaki değişimin %14'ü buradaki üç bağımsız değişkenle açıklanabilir(R=0.140). Yaşadığı yere uyum, göç etme nedeni, gelir durumu, yaşanan güçlük gibi değişkenler ise algılanan arkadaş desteğini etkileyen önemsiz değişkenlerdir(P>0.05).Göçmen yaşlılarda sosyal ağın büyüklüğünü yaşadığı yere uyum, yaşam memnuniyeti, yaşadığı güçlük, akrabalarla görüşme gibi değişkenler etkilemektedir(p<0.05). Sosyal Ağdaki değişimin %11'i buradaki dört bağımsız değişkenle açıklanabilir(R=0.111).Göç yılı, gelir durumu gibi değişkenler ise sosyal ağın büyüklüğünü etkileyen önemsiz değişkenlerdir.Bu bulgular sonucunda şu önerilerde bulunulmuştur. Yaşlıların sosyal destek yapılarının yaşlıların sağlık durumu yönünden bir gösterge olarak dikkate alınması, yaşlıları değişen toplum yapısı içerisinde sorunlarına ve gereksinimlerine en iyi şekilde cevap verebilmek, aile ve toplumla bütünleşmelerini, daha rahat ve mutlu yaşamalarını sağlamak için yeni hizmet modellerinin geliştirilmesi önerilmiştir.Anahtar sözcükler: Sosyal Destek, Sosyal Ağ, Göç, Bulgaristan Göçmeni, Yaşlıe-mail: hulyacetince@yahoo.com

Abstract:
This research is a descriptive and correlational fieldwork to examine the perception of migrant elders from Bulgaria about family and friend support; to determine the size of their social network and to examine the relationship between all these and their socio-demographic, emigrational and health characteristics. The researcher was conducted in the small town of Görece (Migrant Houses), which is connected to İzmir?s Menderes district, between October and December 2008.The population of the research includes 332 elders over the age 65, who are all migrated from Bulgaria and currently lives in Görece. There is no sample chosen for the research but all the universe was tried to be included to the survey. 90.36 percent of elders participated in the research (n=300). The researcher maker interviewed face to face with the participants. Data about the participants socio-demographic, emigrational and health characteristics were collected by the use of ?Introductory Information Form.? Moreover, to measure the perception of elders about social support and social network, ?The scale for perception of family support,? ?The scale for perception of friend support,? and ?Social network list? were used. The collected data were analyzed by the use of SPSS 15.0 program package. Student T Test, Mann- Whitney U Test, Kruskal Wallis Test, One Way Anova, One Samples Test and Correlation and Regression Analysis were all used to examine the dispersion of number-percentage in descriptive data, the expansion of social network of elders, the points for the perception of family and friend support, and the relation between socio-demographic, emigrational and health characteristics that can affect the points.The age average of elders is 73.0 ? 5.94, while 57.3 percent of them are women. The percentage of illiterate migrants is 22.3 percent, while the percentage of university graduates is only 1.3. Meanwhile 65.7 percent of them are married, 55 percent are living with their spouse, and 11 percent lives alone. Ten percent of elders are not under the coverage of social insurance. The percentage of retired ones is 85 percent, while 78 percent of these migrants are retired from Bulgaria and 74.7 percent of them say their income is less than their expenses.The percentage of elders who have at east one diagnosed chronic disease is 89.7 percent, while the most widespread disease is high blood pressure. 71.3 percent of elders use at least one supportive apparatus. 90.6 percent of elders say they apply to a medical institution when they have a health problem and 66.7 percent say this institution is the village clinic. 70.7 percent of elders migrated for political reasons and 68.7 of them migrated from Bulgaria 20 or more years ago.The average points for family support is 28.38 ? 8.91, while it is 18.41 ? 11.33 for friend support. And there is also a statistically meaningful difference between those two points ( p<0.01). The size of social network consists of approximately 13 ? 4.48 people. There is a positive and meaningful relation between the size of social network of elders and the average points for friend support (p<0.05).The point for the perception of family support is affected by some variables, which are people living with the elders, martial status, harmony with the place he/she lives, seeing relatives, and income (p<0.05). Nineteen percent of the change in points of family support perception can be explained by these five independent variables (R²=0.190). Age, life satisfaction, and perception of one?s health situation are insignificant independent variables affecting family support points (P>0.05).The point for the perception of friend support is affected by happiness from life, the year of migration and health situation (p<0.05). Fourteen percent of the change in the perception of friend support can be explained by these three independent variables (R=0.140). Harmony with the place he/she lives, the reason for migration, income level and difficulties they face are the insignificant independent variables that affect the friend support perception (P>0.05).The size of social network are affected by variables like harmony with the place he/she lives, happiness with life, difficulties he/she faced and seeing relatives (p<0.05). 11 percent of the change in social network can be explained by these four variables (R=0.111). Variables like the year of migration, and income are insignificant variables that affect the size of the network.These offers were made in conclusion of these data: taking social support structures of elder people as an indicator for their health situation, responding in its best to the needs and problems of elders in changing social structure, making them to integrate with family and society and developing new service models for a better and happier life.Key Words: Social Support, Social Network, Migration, Migrant from Bulgaria, Elder.e-mail: hulyacetince@yahoo.com