Diyabetik hasta popülasyonunda metabolik ve inflamatuar parametrelerin non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı ve fibrozis-4 skoru ile ilişkisi
The relationship between metabolic and inflammatory parameters and fibrosis-4 score in the diabetic patient population with non-alcoholic fatty liver disease
Yazar: İBRAHİM ŞENEL YALÇIN
Danışman: DOÇ. DR. YASİN ŞAHİNTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Fibroz = Fibrosis ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Ölçekler = Scales ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Amaç: Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı; alkol kullanımı ile ilişkili olmayan karaciğerde anormal derecede yağ birikimiyle seyreden bir hastalıktır. Erişkin popülasyonda Avrupa ve ülkemizde kronik karaciğer hastalığının en sık nedenleri arasında gösterilmektedir. Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı ve bununla ilişkili tip 2 diyabetes mellitus, metabolik sendrom, hipertansiyon, obezite, dislipidemi ve hiperürisemi gibi hastalıkların altında yatan esas sorumlu mekanizma insülin direncidir. Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı görülme sıklığı giderek artmaktadır. Çalışmamızda tip 2 diyabetes mellitus hasta popülasyonunda, non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı açısından taranma sıklığının hesaplanması ve fibrozis-4 skoruna göre risk grupları arasında hepatosteatoz düzeyleri, inflamatuar ve metabolik parametreler arasındaki ilişkinin gösterilmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda şubat 2021 ile nisan 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye polikliniklerinde tip 2 diyabetes mellitus ile takip edilen hastaların dosyaları retrospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya 1349 tip 2 diyabetes mellitus hastası dahil edildi. Hastalardan hepatobiliyer ultrasonografi istenme oranı %37,1 (n=501) olarak tespit edildi. Ultrasonografi istenen 501 hastanın %9,8'inde (n=49) hepatosteatoz gözlenmezken, %27,3'ünde (n=137) grade 1, %44,1'inde (n=221) grade 2 ve %18,8'inde (n=94) ise grade 3 hepatosteatoz saptandı. Ultrasonografi yapılan hastalar fibrozis-4 skoruna göre risk gruplarına ayrılıp değerlendirildiğinde; 101 hastanın yüksek riskli (FIB-4≥1,3) olduğu bulundu. Hastalarda yüksek riskli fibrozisi belirlemedeki en değerli parametrenin artan diyabet süresi olduğu görüldü.
Sonuç: Sonuçlarımız tip 2 diyabetes mellitus hastalarının non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı açısından yetersiz ve geç tarandığını düşündürmektedir. Hastaların diyabetes mellitus tanısıyla birlikte non-alkolik karaciğer hastalığı açısından taranması ve yüksek risk grubunda olan hastaların non-alkolik steatohepatit, hepatosellüler karsinom gibi komplikasyonlar açısından ileri tetkik açısından değerlendirilmesi ve sevk zincirinin başlatılması erken tanı ve tedavi açısından önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Diyabetes mellitus, diyabet süresi, fibrozis-4 skoru, hepatik fibrozis, non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı

Abstract:
Aim: Non-alcoholic fatty liver disease is characterized by abnormal accumulation of fat in the liver that is not associated with alcohol use. It is one of the most common causes of chronic liver disease in Europe and in our country in the adult population. Insulin resistance is the main responsible mechanism underlying non-alcoholic fatty liver disease and related diseases such as type 2 diabetes mellitus, metabolic syndrome, hypertension, obesity, dyslipidemia and hyperuricemia. The incidence of non-alcoholic fatty liver disease in patients with type 2 diabetes mellitus is increasing. In this study, it is aimed to calculate the frequency of screening for non-alcoholic fatty liver disease in the type 2 diabetes mellitus patient population and to show the relationship between hepatosteatosis levels, inflammatory and metabolic parameters between risk groups according to fibrosis-4 score.
Materials and Methods: In our study, the files of patients who were followed up with type 2 diabetes mellitus in the internal medicine outpatient clinics of Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital between February 2021 and April 2021 were evaluated retrospectively.
Results: 1349 type 2 diabetes mellitus patients were included in the study. The rate of requesting hepatobiliary ultrasonography from the patients was 37.1% (n=501). While hepatosteatosis was not observed in 9.8% (n=49) of the 501 patients who were requested for ultrasonography, grade 1 was detected in 27.3% (n=137), grade 2 in 44.1% (n=221) and grade 3 hepatosteatosis in 18.8% (n=94). When patients who have undergone ultrasonography were divided into risk groups according to fibrosis-4 score and evaluated; 101 patients were found to be at high risk (FIB-4≥1.3). It was seen that the most valuable parameter in determining high-risk fibrosis in patients was the duration of increased diabetes.

Conclusion: Our results suggest that patients with type 2 diabetes mellitus are screened poorly and late for non-alcoholic fatty liver disease. Screening of patients for non-alcoholic liver disease with the diagnosis of diabetes mellitus and evaluation of patients in the high-risk group for complications such as non-alcoholic steatohepatitis, hepatocellular carcinoma in terms of further examination and initiation of the referral chain are important for early diagnosis and treatment.
Keywords: Diabetes mellitus, duration of diabetes, fibrosis-4 score, hepatic fibrosis, non-alcoholic fatty liver disease