İran'ın nükleer silahlanma girişimleri
Iran's nuclear armamament initiatives
Yazar: YASİN TERKOS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞAN ŞAFAK POLAT
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Nükleer enerji = Nuclear energy ; Nükleer silahlar = Nuclear weapons ; İran = Iran

Özet:
İran'ın uzun bir süredir uluslararası toplum ve kuruluşlardan gizli bir şekilde nükleer silah üretme amaçlı yürüttüğü nükleer enerji programının, 2002 yılında ülkedeki yönetime muhalif bir örgüt tarafından dünya kamuoyuna ifşasıyla birlikte, konuyla ilgili olarak başta Birleşmiş Milletler (BM) ve önde gelen küresel güçler tarafından bu ülkeye siyasi, ekonomik ve ticari alanlarda sürekli ve kapsamlı bir biçimde ambargo ve yaptırımlar uygulanmaya başlamıştır.
2015 yılına gelindiğinde ise İran ile P5+1 (ABD, İngiltere, Fransa, Rusya, Çin + Almanya) olarak anılan ülkeler arasında uzun süren diplomatik müzakerelerin sonunda, İran'ın nükleer enerji programını sınırlandıran ve bunun karşılığında da bu ülkeye uzun yıllar uygulanan ekonomik ambargo ve yaptırımları aşamalı şekilde kaldıran nükleer bir antlaşma imzalanmıştır. Ancak son dönemde ABD-İran-İsrail arasındaki geriliminin yeniden tırmanması ve ABD'nin anılan antlaşmadan çekilmesiyle birlikte İranlı karar alıcılar, yeniden antlaşma öncesindeki nükleer programa dönebileceklerini ifade etmişlerdir. Bu gelişmeler bir yandan mevcut statükonun değişme ihtimalini gösterirken, diğer yandan da İran'a ilişkin bölgesel ve küresel anlamdaki endişelerin yeniden artmasına neden olmaktadır.
Çalışmada, İran'ın nükleer enerji programı başlangıcından günümüze dek incelenerek, meselenin uluslararası hukuk çerçevesinde bir değerlendirmesi yapılmış ve nükleer silaha sahip olacak bir İran'ın Batı ve bölge ülkelerine olan etkileriyle (siyasi, ekonomik, güvenlik) bu ülkelerin meseleye ilişkin yaklaşımları ortaya konulmuştur.

Abstract:
The "Nuclear Energy Program" that Iran has been conducting   without knowledge of the international community and organizations was aimed at producing nuclear weapons. In 2002 its implementation was revealed to the world   by an opposing organization within the country. As a result, the United Nations (UN) and major global powers started placing continuous and comprehensive embargoes and sanctions to impact the political, economic and commercial spheres.
In 2005, as a result of long negotiations between Iran and the so called P5+1 countries (US, UK, France, Russia, China + Germany) a nuclear agreement that limited Iran's "Nuclear Energy Program" and in return for this gradually removes economic sanctions and embargoes that had been applied to this country for many years was signed. However, with the recent escalation of tensions between the US-Iran-Israel and the withdrawal of the US from the mentioned treaty, Iranian decision-makers have stated that they will be able to return to the nuclear program before the treaty again. These developments, on the one hand, are likely to change the current status quo, on the other hand causing regional and global concerns about Iran to rise again.
In this study, the Iranian "Nuclear Energy Program" was examined from its implementation to date and was assessed with regards to international law. the effects (political, economic and security) of Iran possessing nuclear weapons have been presented from the perspective of the regional and western players.