Yüksek yapılarda cephe biçimlenmesini etkileyen taşıyıcı elemanların strüktürel analizi
Structural analysis of the bearing elements affecting the facade shaping in high-rise buildings
Yazar: FİRDEVS KOZAN
Danışman: ÖĞR. GÖR. ASENA SOYLUK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Geçmişten günümüze teknolojinin gelişmesiyle birlikte mimari açıdan dikkat çekici ikonik yüksek yapılar oluşturulmuştur. Araştırmada yükseklik problemi karşısında sunulan çözümler irdelenerek, tarihsel süreç içerisinde yüksek yapılarda strüktürel elemanların cephe biçimlenmesi üzerindeki etkisi gösterilmek istenmiştir. Çalışmanın temel amacı, yüksek yapıların dile getirmek istediklerini strüktür vasıtasıyla cephede 'nasıl' anlattıklarını keşfetmek, taşıyıcı elemanların cephe biçimlenmesi üzerindeki etkin katkısını değerlendirmek ve yüksek yapıların cephe biçimlenişi üzerinden bir kuramın okumalarını yapmaktır. Bu bağlamda dile getirilen anlatımın çıkış noktasını oluşturan kavramsal çerçevesi, 19.yy kuramcı ve mimarlarından Robert Kerr'in 18 Ocak 1869 tarihinde 'Royal Institute of British Architecture'da yaptığı konferansta 'Architecturesque' başlıklı konuşmasında bahsettiği malzeme ile elde edilen anlamlar başlığı altında ele alınan strüktürün süsleşmesi, süsün strüktürleşmesi, süslenmiş strüktür ve süsleşmiş konstrüksiyon düşüncesidir. Robert Kerr mimarlığı bina+architecturesque olarak matematiksel bir örüntüye oturtmuştur. Ona göre arkitekturesque, mimari tasarımın vazgeçilmez örüntü elemanlarının kullanımı belirlediği 4 temel tanımlamadan oluşmaktadır. Tez kapsamında bu örüntü, strüktür ve süsün yüksek yapıların cephe kurgusu üzerindeki yüzeysel, biçimsel ve kütlesel hareketlerinin irdelenmesini gerektirmiş ve araştırmanın sınırlarını belirlemiştir. Böyle bir çalışmanın kavramsal çerçevesini doğrulamak ve uygulamasını örneklendirmek için 10 adet strüktürü dışarıdan okunan yüksek yapı örneği incelenmiş ve cephe-strüktür düzeni-süsleme kurgusu değerlendirilmiştir. Okumalar ve seçilen 10 adet örnek yapı incelemeleri ışığında, çalışma alanını oluşturan 3 farklı cephe sistemi tasarlanmış ve cephenin var oluşuna sebep olan taşıyıcı elamanların yatay yükler altında dinamik davranış analizlerinin yapılması çalışmanın yöntemini oluşturmuştur. Cephe kurgusundaki strüktür ve süs diyalektiği, yüksek yapıların cephe biçimlenmesi üzerindeki dinamik davranış etkilerinin yadsınamayacağı, Kerr'in kuramında belirtildiği gibi anlamlı mimarlığın strüktürünü açıkça ifade etmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The advancement of technology from past to present has led to the erection of architecturally striking and iconic high-rise buildings. This study aims to show the effects of structural elements on the facade shaping in high-rise buildings in the historical process by examining the solutions offered against the "high-rise" problem. The main purpose of the study is, however, to discover how high-rise buildings tell what they intend to reflect on the facade by means of the structure, to evaluate the effective contribution of the bearing elements to the facade shaping and to make the reading of a theory over the facade shaping of the high-rise buildings. The conceptual framework that constitutes the starting point of the expression raised in this context is the thought structure ornamentalized, ornament structuralized, structure ornamented and ornament of constructed discussed under the heading of meanings obtained by the material mentioned in the 19th-century theorist and architect Robert Kerr's speech titled 'Architecturesque' on 18 January 1869 during his conference at the 'Royal Institute of British Architecture'. Robert Kerr puts the architecture on a mathematical pattern as building+architecturesque. According to Robert Kerr, architecturesque consists of 4 basic definitions where the use is determined by the indispensable elements of pattern of the architectural design. Within the scope of the thesis, this pattern requires examination of the superficial, formal and mass movements of the structure and ornament on the facade design of high-rise buildings and sets the boundaries of research. In order to verify the conceptual framework and exemplify the application of such a study, 10 high-rise building samples with an externally-read structure were examined and the facade-structural layout-ornament setup was evaluated. In the light of the readings and the examinations of the 10 selected sample buildings, 3 different facade systems forming the field of study were designed, and the method of study was designated as making the analysis of dynamic behaviors under horizontal loads of the bearing elements which lead to the existence of the facade. It was concluded that the dialectic of structure and ornament in the facade setup and the effects of dynamic behaviors on the facade shaping of high-rise buildings cannot be denied and as is stated in Kerr's theory, the meaningful architecture's structure should be expressed clearly.