Mezial temporal skleroz olgularında korpus kallozumun ve beyin korteksinin antropometrik ölçümlerle değerlendirilmesı
Evaluation of the corpus callosum and brain cortex in patient with mesial temporal sclerosis with anthropometric measurements
Yazar: HAMDULLAH ERK
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÖNDER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Epilepsi-temporal lob = Epilepsy-temporal lobe ; Manyetik rezonans = Magnetic resonance

Özet:
Amaç:  Mezial temporal sklerozlu olgularda, temporal lob dışında birçok anatomik bölgede etkilenmeler izlenmektedir. Bu çalışmada, Mezial Temporal Sklerozlu olgularda korpus kallozum (KK), beyin korteks kalınlıkları ve kortikal volümetrik ölçümler ile lezyonun lateralizasyonunun bu ölçümler üzerindeki etkisini araştırmayı amaçladık.  

Gereç-Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2016 ile Haziran 2023 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesinde kraniyal Manyetik Rezonans Görüntüleme ve elektroensefalografik bulguları ile "mezial temporal skleroz/hippokampal skleroz"  tanısı doğrulanan hastalar dahil edildi. Hasta grubu ile aynı yaş ve cinsiyette baş ağrısı nedeni ile beyin MR görüntülemesi mevcut olan ve normal olarak raporlanan hastalar üzerinden kontrol grubu oluşturuldu. Olgularda hippokampal sklerozun olduğu taraf not edildi. Korpus kallozumun alan ölçümleri sagittal kesitteki görüntüler üzerinden Witelson bölümleme yöntemi ile yapıldı.  Online erişim ile T1 ağırlıklı görüntüler üzerinden vol2Brain uygulaması ile volümetrik ve kortikal kalınlık ölçümleri otomatik olarak yapıldı.  Hasta grubunun ve lateralizasyona göre oluşturulan hasta gruplarının (sağ ve sol MTS) ölçümlerinin kontrol grubu ile karşılaştırılması için bağımsız örneklem t testi, normal dağılım göstermeyen değişkenler için ise Mann-Whitney U testi kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS v26.0 programı kullanılarak yapıldı. "p değeri" 0.05'in altında olan bulgular istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 

Sonuçlar: Çalışmaya 60 MTS tanılı hasta ve aynı yaş/cinsiyette 60 olgudan oluşan kontrol grubu dahil edildi. Hastaların 29'u sağ taraflı MTS (R-MTS), 27'si Sol MTS(L-MTS) grubunda olup 4 hastada ise bilateral MTS bulunmaktaydı.  Kontrol grubu ile MTS grubu arasında KK'un rostrumu ve KK uzunluğu arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (sırasıyla p=0,757, p=0,113).  Hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde korpus kallosumun genu,anterior/orta/posterior korpus, isthmus, splenium alanları ve orta kalınlık ile splenium kalınlık ölçümlerinin düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca anterior ve posterior KK ile KK'un toplam alanı da hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır. R-MTS'li hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla KK genu, isthmus ve spleniumun alan ölçümlerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür.(sırasıyla p=0,008, p=0,047, p= 0,014). Rostrum, anterior/orta/posterior korpus'ta R-MTS grubunda ölçümler düşük olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değildir. Anterior KK 'un R-MTS ve kontrol grubu karşılaştırıdığında istatistiksel olarak anlamlı fark göstermediği(p=0,092), buna karşın posterior KKve KK'un toplam alanının R-MTS grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür (sırasıyla p= 0,014, p=0,009). KK uzunluğu ve orta kalınlık anlamlı farklılık göstermezken(sırasıyla p=0,752, p=0,298) splenium kalınlığının (p=0,002) R-MTS grubunda anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür. L-MTS'li hasta grubunda ise kontrol grubuna kıyasla rostrum alanı ve KK uzunluğu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (sırasıyla p=0,951, p=0,107).Diğer KK segmentlerinin ( genu, anterior/orta/posterior korpus, isthmus ve splenium), anterior ve posterior KK'un ve toplam KK alanının L-MTS grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu izlenmiştir. Ayrıca orta ve splenium kalınlığının da L-MTS grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük ölçüldüğü görülmektedir. 
MTS olgularında presantral girus, postsantral girus ile sensoryal ve motor korteksi ilgilendiren diğer giral yapılarda kortikal kalınlığın azaldığı izlenmektedir. L-MTS grubunda hem volümetrik özellikle de kortikal kalınlıkta azalmanın daha yaygın ve derin olduğu görülmektedir.

Sonuç: MTS olgularında hem korpus kallozum ve hem de neokortikal kalınlık ve volümetrik ölçümlerde spesifik bölgelerde azalmalara sebep olduğu ve lezyonun lateralizasyonu da bu etkileşimde ayrı bir faktördür.
Anahtar Kelimeler: Mezial temporal skleroz, temporal lob epilepsisi, korpus kallozum, neokortikal kalınlık

Abstract:
Purpose: In mesial temporal sclerosis (MTS) cases, effects are observed in many anatomical regions other than the temporal lobe. In this study, we aimed to investigate corpus callosum (CC), cerebral cortex thickness and cortical volumetric measurements in patients with MTS, and the effect of the lateralization of the lesion on these measurements.

Materials-Methods: Patients whose diagnosis of "mesial temporal sclerosis/hippocampal sclerosis" was confirmed with cranial Magnetic Resonance Imaging and electroencephalographic findings at Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital between January 2016 and June 2023 were included in our study. A control group was formed from patients of the same age and gender as in the patient group, who had brain MRI scans due to headache and were reported as normal. In the paitent group, the side of hippocampal sclerosis was noted. Area measurements of the CC were calculated using the Witelson segmentation method on sagittal MRI images. Volumetric and cortical thickness measurements were made automatically with the vol2Brain application on T1-weighted images with online access. Independent samples t test was used to compare the measurements of the patient group and the patient groups created according to lateralization (right and left MTS) with the control group, and Mann-Whitney U test was used for variables that did not show normal distribution. Statistical analyzes were performed using SPSS v26.0 program. Findings with a "p value" below 0.05 were considered statistically significant.

Results: 60 patients diagnosed with MTS and a control group of 60 patients of the same age/gender were included in the study. 29 of the patients were in the Right-sided MTS (R-MTS), 27 were in the Left MTS (L-MTS) group, and 4 patients had bilateral MTS. There was no significant relationship between the rostrum of the CC and the length of the CC between the control group and the MTS group (p=0.757, p=0.113, respectively). It was observed that the genu, anterior/middle/posterior corpus, isthmus, splenium areas and middle thickness and splenium thickness measurements of the CC were statistically significantly lower in the patient group compared to the control group. In addition, the anterior and posterior CC and the total area of the CC were found to be statistically significantly lower in the patient group compared to the control group. It was observed that the area measurements of the CC genu, isthmus and splenium were statistically significantly lower in the R-MTS patient group compared to the control group (p = 0.008, p = 0.047, p = 0.014, respectively). Although the measurements in the R-MTS group in the rostrum, anterior/middle/posterior corpus are low, they are not statistically significant. It was observed that anterior CC did not show a statistically significant difference in the patient and control groups (p = 0.092), whereas the total area of the posterior corpus callosum and CC was statistically significantly lower in the R-MTS group compared to the control group (p = 0.014, p=0.009, respectively). While CC length and median thickness did not show any significant difference (p=0.752, p=0.298, respectively), splenium thickness (p=0.002) was found to be significantly lower in the R-MTS group. No significant relationship was detected between rostrum area and corpus callosum length in the L-MTS patient group compared to the control group (p = 0.951, p = 0.107, respectively). Other CC segments (genu, anterior/middle/posterior corpus, isthmus and splenium ) , anterior and posterior CC and the total CC area were statistically significantly lower in the L-MTS group compared to the control group. In addition, it was observed that the middle and splenium thickness were measured to be statistically significantly lower in the L-MTS group.
In MTS cases, it is observed that cortical thickness decreases in the precentral gyrus, postcentral gyrus and other gyral structures related to the sensory and motor cortex. It appears that the decrease in both volumetric and cortical thickness is more widespread and profound in the L-MTS group.
Conclusion: In MTS cases, it causes decreases in specific regions in both CC and neocortical thickness and volumetric measurements, and the lateralization of the lesion is also another factor in this interaction.