Okul müdürlerinin liderliği ile öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi: Ankara örneği
Investigation of principals' leadership and teachers' burnout in terms of  some variables: Ankara case
Yazar: DİLEK ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Denetimi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ankara = Ankara ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul tükenmişliği = School burnout ; Okul yöneticileri = School administrators ; Tükenmişlik = Burnout ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Bu çalışmanın amacı Ankara'da görev yapan ortaöğretim okul müdürlerinin liderliği ve ortaöğretim öğretmenlerinin mesleki tükenmişliklerini bazı değişkenler açısından incelemektir. Araştırma Ankara ili merkezi ilçelerindeki ortaöğretim okullarında görev yapan 354 öğretmen ile 2018-2019 eğitim-öğretim yılında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Maslach ve Jackson'ın (1981)  geliştirdiği ve Ergin'in (1992) Türkçe' ye uyarlamasını yaptığı Maslach Tükenmişlik Envanteri; Bass ve Avolio (1995) tarafından geliştirilmiş olup Karip (1998) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği" ve araştırmacının geliştirdiği Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Ölçeklerin güvenirlik sonuçları kabul edilebilir düzeydedir. Veriler SPSS 20.0 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde, standart sapma,  aritmetik ortalama, t-testi, ANOVA testi, çoklu doğrusal regresyon ve korelasyon yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları; okul müdürlerinin yüksek düzeyde liderlik stiline sahip oldukları görülmüştür.  Okul müdürünün liderlik stillinin yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve mesleki kıdem değişkenlere göre anlamlı bir fark göstermediği fakat okul türü değişkenine göre anlamlı bir fark gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Anadolu Lisesi okul müdürlerinin Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi okul müdürlerinden daha çok liderlik davranışı sergiledikleri görülmüştür. Araştırmaya katılan öğretmenlerin tükenmişlik yaşamadıkları tespit edilmiştir. Cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve mesleki kıdem değişkenlerine göre öğretmenlerin tükenmişliğinde anlamlılık bulunmazken; okul türü değişkenine göre anlamlı olduğu görülmüştür. Anadolu Lisesi öğretmenlerinin Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğretmenlerinden daha çok tükenmişlik yaşadıkları gözlenmiştir. Okul müdürlerinin liderliği ile öğretmenlerin tükenmişliği arasında negatif yönlü, anlamlı ve düşük bir ilişki olduğunu görülmüştür. Okul müdürlerinin liderliğinin tükenmişliğin anlamlı bir yordayıcısı olduğu regresyon analizi ile ortaya çıkarılmıştır.
Anahtar sözcükler: liderlik stilleri, dönüşümcü liderlik, mesleki tükenmişlik

Abstract:
The aim of this study is to examine the leadership of secondary school principals in Ankara and the burnout of secondary education teachers in terms of some variables.The study was carried out with 354 teachers working in the secondary schools located in the central districts of Ankara province in 2018-2019 academic year. Relational model was used for the study. Maslach Burnout Inventory, developed by Maslach and Jackson (1981) and adapted into Turkish by Ergin (1992); Multi-Factor Leadership Scale, developed by Bass and Avolio (1995) and adapted into Turkish by Karip (1998) and Personal Information Form, developed by the researcher were used as the data collection tool. The reliability results of the scales are at acceptable level. Data were analyzed by SPSS 20.0 program. Arithmetic mean, standard deviation, t-test, ANOVA test, multiple linear regression and correlation were used to analyze the data.  According to the results, it has been observed that school principals has a high level of leadership style. It has been concluded that the school principals' leadership style did not indicate a significant difference according to gender, age, seniority and educational status but it indicated a significant difference according to school type variable. It is seen that the school principals of Anatolian High School had more leadership style than the principals of Vocational and Technical Anatolian High School. It is found out that teachers who participated in the study did not have burnout experience. According to variables the sex, age, seniority and educational status, it is concluded that the burnout of teachers did not difference significantly; but It is concluded that there is a significant difference according to the school type variable. It is observed that Anatolian High School teachers experienced more burnout than the Vocational and Technical High School teachers. There was a low, negative and significant relationship between the leadership of school principals and teachers' burnout. Regression analysis showed that the leadership of school principals was a significant predictor of teachers' burnout.

Keywords: leadership styles, transformational leader, job burnout,