Banka çalışanlarının stresle başetme yöntemleri ve ruh sağlık düzeyleri (T.C. Ziraat Bankası A.Ş. örneği)
Methods of coping with stress and mental health level of bank workers (sample of T.C. Ziraat Bank)
Yazar: NURİ KÜRŞAT KALE
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSTAFA KOÇ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Ruh sağlığı = Mental health

Özet:
Arastırmanın amacı banka çalısanlarının (T.C. Ziraat Bankası) ruh saglıkdüzeylerini ve stresle bas etme yöntemlerinin neler oldugunu belirlemektir.Arastırmanın diger bir amacı da banka çalısanlarının demografik özelliklerine göreruh saglık düzeylerinin ve stresle bas etme yöntemlerinin degisip degismediginibelirlemektir. Arastırma survey tarama yöntemiyle gerçeklestirilmistir. Arastırmanınçalısma grubu 299 bireyden olusmakta olup; 126'sı kadın (%42,1) ve 173 erkektir.79'u bekar (%26,4) ve 220'si evli (%73,6)'dir. Yaslarına göre; 21 kisi 25 ve dahaasagı yasa (%7,0), 63'ü 26-30 arası yasa (21,1), 64'ü 31-35 arası yasa (%21,4), 47'si36-40 arası yasa (%15,7), 50'si 41-45 arası yasa (%16,7), 46'sı 46-50 arası yasa(%15,4) ve 8'i 51 ve yukarı yasa (%2,7) sahiptir. Egitim düzeylerine göre 35'ininlise (%11,7), 230'u üniversite mezunu (%76,9) ve 34'ü lisans üstü (%11,4) egitimesahiptir. Görev yaptıkları birime göre ise 5 kisi genel müdürlükte (%2,7), 26 kisibölge baskanlıklarında (%6,7), 57 kisi merkez subelerde (%19,1) ve 214 kisi de ilçemerkezlerindeki baglı subelerde (%71,6) çalısmaktadır. Hizmet sürelerine göre ise 39kisi 1-5 yıl arası hizmet süresine (%13,0), 106 kisi 6-10 yıl arası hizmet süresine, 36kisi 11-15 yıl arası hizmet süresine (%12,0), 46 kisi 16-20 yıl arası hizmet süresine(%15,4) ve 72 kisi 21 ve yukarı hizmet süresine (%24,1) sahiptir. Algılanan sosyoekonomikdüzeye göre ise 38 kisi düsük (%12,7), 237 kisi orta (%79,3) ve 24 kisiyüksek (%8,0) seklinde dagılmaktadır.Arastırmada veriler SCL-90 Belirti Tarama Testi ve Stresle BasaçıkmaTutumları Envanteri ölçegi yardımıyla toplanmıstır. Veriler SPSS for Windows paketprogramı yardımı ile analiz edilmistir. Bulgular;1. Banka çalısanlarının (T.C. Ziraat Bankası) ruh saglık düzeyleriincelendiginde somatizasyon, kisiler arası duyarlık, depresyon,paranoid düsünce ve obsesif kompulsif bozuklukla ilgili belirtileresahip oldukları bulunmustur.iv2. Banka çalısanlarının stresle basa çıkma yöntemi olarak sırasıyla aktifplanlama, bilissel yeniden yapılandırma, dine sıgınma, dıs yardımarama ve kaçma duygusal-eylemsel oldugu bulunmustur.3. Banka çalısanlarının cinsiyetleri ile ruh saglık düzeylerikarsılastırıldıgında kadın çalısanların somatizasyon, obsesifkompulsif,kisiler arası duyarlık, depresyon, paranoid düsüncesemptomlarına sahip oldukları, erkelerin ise obsesif-kompulsif, kisilerarası duyarlık, depresyon ve paranoid düsünce semptomlarına sahipoldukları bulunmustur. Erkek çalısanların genel ruh saglık düzeylerinkadın çalısanlardan daha iyi oldugu bulunmustur. Bütün alt ölçeklerve genel ruh saglık düzeyleri arasındaki fark P<0,05 düzeyindeanlamlı degildir.4. Banka çalısanlarının medeni durumları ile ruh saglıgı semptomlarınasahip olma ve genel ruh saglık düzeyleri karsılastırıldıgında bekarçalısanların genel ruh saglık düzeyleri evli çalısanlara göre daha iyioldugu bulunmustur.5. Banka çalısanlarının genel ruh saglık düzeyleri yas degiskenine göreincelendiginde; 31-35, 41-45 ve 46-50 yas arası çalısanlarının ruhsaglık düzeyleri diger yas gruplarındaki bireylerden daha olumsuzdurumdadır. Bütün semptomların yas grupları ile yapılankarsılastırmada banka çalısanlarının ruh saglık düzeyleri arasındakifark P<0,05 düzeyinde manidar degildir.6. Egitim düzeyi arttıkça ruh saglıgı düzeylerinde de düzelme oldugugörülmekle birlikte genel ruh saglıgı açısından bakıldıgında üniversiteveya yüksek okul mezunu olan bireylerde ruh saglıgının diger egitimdüzeylerine sahip bireylere göre daha iyi durumda olmadıgıbulunmustur.7. Banka çalısanlarının genel ruh saglık düzeyleri incelendiginde baglısubede çalısan bireylerin genel ruh saglık düzeyleri diger birimlerdeçalısan bireylerden iyi durumda olmadıgı bulunmustur. Ruh saglıkvdüzeylerine iliskin puan ortalamaları arasındaki fark istatistikselolarak P<0,05 düzeyinde anlamlı degildir.8. Genel ruh saglıkları çalısma süreleri ile karsılastırıldıgında 6-10 ve 21ve yukarı hizmet süresine sahip bireylerin diger yas gruplarından iyiolmadıgı bulunmustur. Genel ruh saglıgı ve alt ölçek puanları arasındayapılan karsılastırmada 6-10 yıl hizmet süresine sahip bireylerin öfkeve düsmanlık puan ortalamaları 16-20 yıl kıdemdekilerdenfarklıdır.(F=3,58(4-294), P<0,05).9. Genel ruh saglık düzeyi incelendiginde sosyo-ekonomik düzeyi düsükolan bireylerin alarm verdigi söylenebilir. Alt ölçek puanlarınınalgılanan sosyo-ekonomik düzey ile farklılasıp farklılasmadıgınailiskin yapılan analizler sonucunda (F=2,64(2-296), P<0,05) Bu sosyoekonomikdüzeyi düsük ile sosyo-ekonomik düzeyi yüksek olanlarınöfke ve düsmanlık puanları arasından kaynaklanmaktadır.10. Kadın ve erkek çalısanların stresle basa çıkma yöntemleri arasındafark olup olmadıgını test etmeye yönelik yapılan analizler sonucu dısyardım arama davranısları arasındaki fark (t=2,37(297), P<0,05)düzeyinde anlamlıdır. Kadın çalısanlar dıs yardım arama stresle basetme davranısını erkeklerden daha fazla kullanmaktadırlar. Kaçmaduygusal eylemsel bas etme yöntemini kadın çalısanların dahaagırlıklı olarak kullandıkları (t=4,81(297), P<0,001) bulunmustur.11. Banka çalısanlarının stresle basa çıkma yöntemlerinin medenidurumlarına göre farklılasıp farklılasmadıgına iliskin yapılanistatistiksel islemler sonucunda stresle basa çıkma yöntemleri altölçek puanları arasındaki fark istatistiksel olarak (P>0,05) anlamlıdegildir.12. Banka çalısanlarının yasları ile stresle basa çıkma alt ölçek puanlarıarasında fark olup olmadıgına iliskin yapılan analizler çalısanlarınyasları ile dıs yardım arama puanlar arasındaki fark (F=3,01(6-292),viP<0,05) düzeyinde anlamlıdır. Diger alt ölçek puanları yas arasındafark (P>0,05) anlamlı degildir.13. Banka çalısanları stresle basa çıkma alt ölçek puanlarının egitimdüzeylerine göre farklılasıp farklılasmadıgına iliskin yapılan analizleran az bir alt ölçek puanının bir egitim düzeyinde digerlerinden(F=3,80(2-296), P<0,05) farklı oldugu bulunmustur. Bu fark lisemezunlarının kaçma biyo-kimyasal puanlarının lisans üstü egitimesahip bireylerin puanlarından( P<0,05) kaynaklanmaktadır.14. Banka çalısanlarının çalıstıkları birimlere göre stresle bas etmeyöntemlerinin farklılasmakta mıdır? Sorusuna yanıt aramak içinyapılan analizler sonucu herhangi bir birim çalısanını stresle basaetme sürecinde kullandıkları yöntemler arasında istatistiksel olarakfark (P>0,05) bulunamamıstır.15. Banka çalısanlarının hizmet sürelerine göre stresle bas etmeyöntemlerinin farklılasmakta mıdır? Sorusuna yanıt aramak içinyapılan analizler sonucu 1-5 yıl ve 11-15 yıl kıdeme sahip bireylerin21 ve yukarı kıdeme sahip bireylerden dıs yardıma daha fazla basvurdukları (F=5,44(4-294), P<0,001) bulunmustur. 11-15 ve 21+ kıdemesahip bireylerin aktif planlama puan ortalamaları arasındaki fark(F=5,56(4-294), P<0,001) düzeyinde anlamlıdır. 11-15 ve 21+ kıdemesahip bireylerin aktif puan ortalamaları daha yüksek bulunmustur.16. Banka çalısanlarının algıladıkları sosyo-ekonomik düzeye göre streslebas etme yöntemlerinin farklılasmakta mıdır? Sorusuna yanıt aramakiçin yapılan analizler dıs yardım arama puan ortalamaları birbirindeistatistiksel olarak anlamlı bir sekilde farklılasan sosyo-ekonomikdüzeyi orta ve yüksek olanlardır. Sosyo-ekonomik düzeyi orta olanlarsosyo-ekonomik düzeyi yüksek olanlara göre dıs yardım aramadavranıslarını daha fazla göstermektedir.17. Banka çalısanlarının stresle bas etme ruh saglıgına iliskin semptomlararasındaki iliski incelendiginde; dine sıgınma ile kisiler arası duyarlık,viiparanoid düsünce ve psikotizm arasında iliski bulunmustur. Dısyardım arama ile bütün alt ölçekle arasında anlamlı iliskibulunmustur. Kaçma duygusal eylemsel ile bütün alt ölçekler arasındaönemli bir iliski bulunmustur. Kaçma biyo-kimyasal ile bütün altölçekler arasında önemli bir fark bulunmustur.

Abstract:
The aim of this research is to determine what are the mental healthlevels of bank emplees and how to cope with the methods of stress. Anotheraim of this study research is to determine whether the bank employees?mental health levels and the way to cope with method of stress arechanging or not according to their demograhpic characteristics,. Theresearch has been done with the method of cross-hatching survay. Thegroup of the research consisted of 299 people; 126 of them were women and173 men. 79 of them were not married and 220 were married. According totheir ages 21 of them were 25 years old and younger ; 63 of them were 26-30; 64 were between 31-35 years old; 47 of them were between 36-40 ages;50 of them were 41-45 ages; 46 of them were 46-50 ages; and 51 of themwere 51 and older. According their aducational level, 35 of them were highschool, 230 of them were university, and 34 of them were master degreelevel. According to their afficiate, 5 people were general manager,26 ofthem were in local presidency, 57 persons were in the head offices and 214of them were working in county town branch Office. According to theirlenght of service , 36 persons worked 1-5 years; 106 persons 6-10 yearsworking ; 36 persons 11-15 years of working; 46 persons 16-20 yearsworking, and 72 persons 21 and long working period. According toperceived socio-economic level , 38 persons were low, 237 persons wereawerage, and 24 persons were high range.The research data was collected with the assistance of IndicationScanning Test SCL-90 and Behaviours to Cope With the Stress inventoriesscales.The data analysed by the help of SPSS for Windows packetprogramme.1. It was found when analysıng the mental health level of thebank workers( TC Ziraat Bank),the workers have symptoms such as ;ixsomatisation, sensibility between the individual, deppression, paranoidthoughts and obsesive compulsive.2. It was sensitive and operational found as the method to copewith stress of the bank workers were active planning, cognitive reconfigure,shelter to religion, getting outer assistance, and escape in turn.3. When comparing the bank workers as gender with mentalhealth; the female workers have symtoms like, obsesive-compulsive ,sensibility between the individual, depression and paranoid thoughts. It wasfound that male workers? general mental health level according to femaleworkers were better. The diffirences was not significant P<0,05 levelbetween all sub-scale and general mental health level4. When comparing the bank workers? marital Status with thesemptoms of mental health they have and general mental levels, the singleworkers? general mental health levels were found much better than marriedworkers?.5. When examining the bank workers according to age variable;the workers between the ages 31-35, 41-45 and 46, 50 workers? mentalhealth level were more negative state than the other age ingividual group. Inthe comparison made with all ages group sympton, the disticiton betweenbanks? workers? mental health level was not significant in the rank P<0,005.6. It was seen that when the education level increase the mentallevel improve but, when seen from general mental health aspect; The mentalhealth of the individuals graudated from the university and vocational highschool weren?t in good situation according to other educational levelindividuals.7. It was found that when examinig the bank workers? generalmentel health level, the general mental health level of the individualsworking in the affiliated firm was not in good situation than the individualsworking on other units. The diffirences were not significant P<0,05 levelbetween mental health average point level.x8. It is found that when comparing general mental health with thelength of working, the individuals having 6-10 and 21 and longer servicelifeweren?t better than the other age groups. In the comparison madebetween general mental health and sub-sclale points, the anger and hostilitypoint average were different between 6-10 years service-life and 16-20years. (F=3,58(4-294), P<0,05).9. When analysing general mental health level, it can be said thatlow socoi-economic level individuals were giving alarm. According theanalysis result made on undergoing a change or not with socio-economiclevel sensed of sub-scale points. (F=2,64(2-296), P<0,05) This take root fromthe points of anger and hostility of the socio-economic level low individualswith the high socio-economic level individuals.10. With the result analysis made in orther to test whether therewere difference methods cope with the stress between man and woman. Thedifference between searching outer assistances and behaviors ` were(t=2,37(297), P<0,05) in the meaningful level. It was found that the womenworkers were using much more the methods of escape, emotional,operational and cope with. (t=4,81(297), P<0,001)11. In the results of statistical process made in order to undergo achange or not the methods to cope with the stress of the bank?s workersaccording to their marrital status, the method to cope with the stresses subsclaediffirecies between them was not logical statistically (P< 0,05).12. About the analysis made whether there were diffirencesbetween the cope with stress sub-scale points and the ages of the bankworkers, The diffirences between worker?s age and outer assistances was(F=3,01(6-292), P<0,05) level meaningful.13. It was found that at least one sub-scale point on oneeducational level differe from others according the analysis made toundergo a change or not according bank workers cope with the stres subscalepoint as per different educational levels. This difference emanete thexiindividuals having the points of high school graduated escape bio-chimacalfrom post graduate education points.(P<0,05)14. Do the methods cope with the stress of the bank workersundergo a change according to units they were working? In order to getanswer to this analysis result , it was found difference as statistical betweenthe methods they used to cope with the stress process (P<0,05) of any unitworkers.15. Do the methods cope with the stress of the bank workersundergo a change according to lenght of services? In order to get answer tothis analysis result, it was found that 1-5 years and 11-15 years lenght ofservice individuals consult much more outer assistances than the individualhaving 21 years and over lenght of service. The individual having between11-15 years and 21+ lenght of service?s active planning point averagesdistinction was in the level (F=5,56(4-294), P<0,001) meaningful. The activepoint average of the individual between 11-15 and 21+ lenght of servicewere found much higher.16. Do the methods cope with the stress of the bank workersundergo a change according to socio-economic level they perceive? In orderto get answer to this analysis result , they are the socio-economic levelsmedium and high that undergo a change each other as statisticly expressiveouter assistances searching point average. The one having medium socioeconomiclevel denominat much more outer assistances searching behaviourthan the high socio-economic level ones.17. When examining the relation between the bank workers? copewith stress and mental health, it was found relation between individuals andshelter to religion; and paranoid thoughts and psychotism. It was found ameaningful relation between outer assistances and all sub-scales. It wasfound an important relation between escape operational and all sub-scales. Itwas found an important difference between escape bio-chemical and all subscales.