Özel tüketim vergisi kanununun vergi adaleti açısından incelenmesi
Investigation of the special consumption tax law in terms of tax justice
Yazar: MAHMUT TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. AHMET KESİK
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Geçmişten günümüze ekonominin en önemli problemlerinden biri gelir dağılımı konusudur. Çağımızda ekonomik, siyasi ve sosyal birçok açıdan gelir paylaşımındaki adaletsizlikler hem ülkemizde hem de dünyada büyük bir problem olarak süre gelmektedir. Nitekim son yapılan araştırma sonuçlarına göre; en yüksek eşdeğer hane halkı kullanılabilir fert gelirine sahip yüzde 20'lik grubun toplam gelirden aldığı pay bir önceki yıla göre 1,2 puan artarak % 47,5'e yükselirken, en düşük gelire sahip yüzde 20'lik grubun aldığı pay 0,3 puan azalarak % 5,9'a düştüğü görülmüştür. Gelir paylaşımı ölçümlerinde önemli bir parçası olan Gini katsayısı Türkiye'de 2022 yılında 0,415 olmuştur ve bu oran göstermektedir ki gelir adil paylaşılmamaktadır. Gelir paylaşımında adaletli olunması hükümetlerin iktisat politikalarının amaçlarından en önemlisidir ve bu amaç için kullanılan araçlardan biriside vergi politikasıdır. Bu politikalara göre adaletli bir vergi dağılımı yapılmalıdır.
Ülkemizde vergi kalemlerinin temeline bakıldığında vergi kalemlerinin çoğunun şahısların kazanç durumuna bakılmadığı için gelir paylaşımı açısından olumsuz vergiler olarak bilinen dolaylı vergiler olduğu ve bununda önemli kısmının özel tüketim vergisi olduğu görülmektedir. Bu çalışma, özel tüketim vergisi kanunun vergi adaleti açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Vergi kalemlerinin gelirin yeniden dağılımında adaletli olunması için bazı temel özellikler bulunmaktadır. Bu özelliklere göre Türkiye'deki özel tüketim vergisi kalemlerinin içeriğinin incelendiği çalışmada bu vergi kaleminin gelir paylaşımı açısından olumsuz özelliklerinin daha ağır bastığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda gelir paylaşımı açısından bazı olumlu özellikleri de bulunan özel tüketim vergisinin bu yönünün daha iyi hale gelmesi amacıyla çalışma sonucunda bazı öneriler de bulunulacaktır.

Abstract:
One of the most important problems of the circular economy of the past is emerging. In our age, injustice in income sharing in many economic, political and social aspects continues to be a major problem both in our country and in the World. As a matter of fact, according to recent research; The payment from the total income of the 20 percent group with the highest equivalent houshold current individual income increased by 1.2 points compared to the previous year, reaching 47.5%, while the payment fort he 20 percent group with the lowest income increased by 0.3 points. It was observed that the number of points decreased to 5.9%. The Gini total, which is an important part of sharing measurements, was 0.415 in 2022 in Turkey and this ratio shows that income is not shared fairly. Being fair in reveue sharing is the most important goal of the goverment's economic policies an one of the tools used for this purpose is tax policy. According to these policies, a fair tax emerges. 
The basic systems of tax items show that most of the tax items are indirect taxes, known as negative taxes, since the income sharing of individuals is not impaired and a significant part of it is special consumption tax. This study examines the special consumption tax law in terms of tax justice. There are some basic features to ensure fairness in the income re-conditions of tax items. When the content of special consumption tax items in Turkey was examined compares to this period, it was found that the revenue sharing of these advanced tax items was outweighed due to their negative effects. Some suggestions will be made as a result of the study in order to improve this aspect of the special consumption tax, which has some positive features in terms of potential revenue sharing.