Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru kararları kapsamında çevre hakkı
Environmental right under the decisions on individual application of the Constitutional Court
Yazar: YASİN GÜRKAN
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLA SUZAN GÖKALP
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Bireysel başvuru = Individual application ; Uluslararası hukuk = International law ; Çevre hakkı = Environmental rights ; Çevre hukuku = Environmental law

Özet:
Bu çalışmamızda hem ülkemizin hem de dünyanın gündeminde giderek artan bir şekilde yer edinen çevre hakkı kavramı incelenmiş ve Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru kararlarında bu hakka yaklaşımı ele alınmıştır.  Çevre hakkı, kavram olarak açıklanmaya çalışılmış, çevre hakkının unsurları ve bu hakkın temelini teşkil eden ilkeler ifade edilmiştir. UIuslararası hukukta çevre hakkı konusu, son dönemde çevreyle alakalı kabul edilen en mühim uluslararası metin olan Aarhus Sözleşmesi'ne ağırlık verilerek anlatılmaya çalışılmıştır. Türk hukukunda da çevre hakkının yeri ve gelişimi ayrı bir başlık altında işlenmiştir. Çevre hakkının tesisinde oldukça mühim olan usulî araçlar, bilgi edinme, halkın katılımı ve başvuru hakkı ayrı başlıklar altında ayrıntılı olarak incelenmiştir. Başvuru hakkının içerisinde yer alan Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru teorik olarak anlatılmıştır. Bireysel başvuru konusu AİHM ve Anayasa Mahkemesi'nin çevre hakkı ile alakalı verdiği kararlarla desteklenerek kişi bakımından yetki, konu bakımından yetki ve hakkın sınırlandırılması olarak da isimlendirilen üç aşamalı test kuralı çerçevesinde çalışmada ele alınmıştır. Doğrudan AİHS ve ek protokollerinde geçmeyen çevre hakkı diğer temel haklarla irtibatlandırılarak bireysel başvuruya konu edilmektedir. Çevre hakkını işleyen, ilave bir protokolün kabulü ile beraber bu hak bağımsız olarak başvuru konusu olabilecektir.

Abstract:
In this study, the concept of the environmental rights, which is increasingly on the agenda of both our country and the world, is examined and the approach of the Turkish Constitutional Court to this right in individual application decisions is discussed. Environmental rights are tried to be explained as a concept, the elements of environmental rights and the principles that form the basis of this right have been expressed. Environmental right in international law is tried to be explained in the light of Aarhus Convention, which is recently considered the most important international convention related to the environment. The place and development of environmental rights in Turkish law is analysed under a separate title. Very important procedural tools in the establishment of environmental rights, which are the right to obtain information, the participation of the public and the right to apply are examined in detail under separate titles. Individual application to the Turkish Constitutional Court, which is included in the right of application, is explained theoretically. Individual application has been discussed in the study within the framework of the three-stage test rule, which is also named as authority in terms of person, authority in terms of subject and limitation of the right, within the framework of the decisions of the EHRC and the Turkish Constitutional Court regarding the right to the environment. The environmental right, which is not directly mentioned in the European Convention on Human Rights and its additional protocols, is linked to other fundamental rights to be subject of individual application. With the adoption of an additional protocol on environmental rights, this right may be the subject of an individual application independently.






Dans cette étude, le concept du droit à l'environnement, qui est de plus en plus à l'ordre du jour de
notre pays et du monde, est examiné et l'approche de la Cour constitutionnelle de la Turquie à ce droit
dans les arrêts d'application individuelles est discutée. Le concept du droit à l'environnement a été
tenté d'être expliqué, les éléments du droit à l'environnement et les principes qui constituent la base de
ce droit ont été exprimés. Le droit de l'environnement dans le droit international a été tentée d'être
expliquée à la lumière de la Convention d'Aarhus, qui est récemment considéré le texte international
le plus important lié au droit de l'environnement. La place et l'évolution du droit de l'environnement
en droit turc est aussi examiné sous un titre séparé. Les outils procéduraux très importants dans
l'établissement du droit à l'environnement, qui sont du droit d'obtenir des informations, de la
participation du public et du droit de recours sont examinés en détail sous des titres séparées. Le
recours individuel devant la Cour constitutionnelle de la Turquie, qui est une des droits de recours, est
expliquée théoriquement. Le recours individuel est analysé dans l'étude dans le cadre de la règle du
test en trois étapes, qui est également désignée comme autorité en termes de personne, autorité en
termes de sujet et limitation du droit, dans le cadre des décisions de la CEDH et la Cour
constitutionnelle turque concernant le droit à l'environnement. Le droit de l'environnement, n'ayant
pas directement mentionné dans la Convention européenne des droits de l'homme et ses protocoles
additionnels, est fait l'objet d'un recours individuel en créant les liens avec d'autres droits
fondamentaux. Avec l'adoption d'un protocole additionnel sur le droit de l'environnement, ce droit
pourra faire l'objet d'un recours individuel de manière indépendante.