Philadelphia negatif kronik miyeloproliferatif neoplazili olgularda trombotik komplikasyonlar; sıklığı, risk faktörleri ve inflamatuar göstergeler ile ilişkisi
Thrombotic complications in Philadelphia-negative chronic myeloproliferative neoplasms: Frequency, risk factors, and their association with inflammatory markers
Yazar: GÖZDE YARAŞIR AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN YOKUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Polisitemia vera (PV), Esansiyel trombositoz (ET), primer miyelofibrozis (PMF) ve sınıflandırılamayan miyeloproliferatif neoplazi (MPN-U) kemik iliğinde hematopoetik kök hücrelerin aşırı proliferasyonu sonucu ortaya çıkan kronik miyeloproliferatif neoplazilere (MPN) örnektir. Tromboz, bu hastalarda önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Çalışmamızda Philadephia-negatif kronik MPN tanılı 296 hastada trombotik komplikasyonlar; sıklığı, risk faktörleri ve inflamatuar göstergeler ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlandı. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 2010-2022 yılları arasında İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Polikliniği'nden takipli Dünya Sağlık Örgütü'nün kriterlerine göre Philadelphia kromozomu negatif kronik MPN tanısı kesin olan hastalar çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların tanıları, tanı alma tarihleri, son vizit tarihleri, ölüm zamanları, tanı anındaki yaşı, cinsiyeti, genetik mutasyonları, aldıkları tedavi rejimleri, eşlik eden komorbiditeleri, trombotik olay bulguları, ultrasonografi bulguları, tanı anı ve bir yıllık takip ve tedavi sonrası laboratuvar parametreleri (lökosit, hemoglobin, nötrofil, lenfosit, platelet, C-reaktif protein, laktat dehidrogenaz, albumin), nötrofil/lenfosit oranı sistemik immün inflamatuar indeks (SII), prognostik nutrisyonel indeks (PNI) gibi inflamatuar indeksler hastanenin veri tabanı ve hasta dosyaları incelenerek derlendi. 
Bulgular: Çalışmamızda 296 Philadelphia-negatif MPN tanılı hasta incelenmiştir. Tanı dağılımlarında %33,4'ü (n=99) PV, %33,8'i (n=100) ET, %9,1'i (n=21) MF ve %23,6'sı (n=70) ise MPN-U idi. Hastaların %60,5'i (n=179) erkek ve %39,5'i (n=117) kadındır. Hastaların ortalama yaşları 55,7 ± 15,2 yaş idi. Son durumda hastaların sağkalım oranı %83,1 (n=246) idi. 183 hastanın genetik mutasyon verisine ulaşılmış olup ET grubunda 2 hastada kalretikülin (CALR) mutasyonu, sınıflandırılamayan MPN grubunda ise 1 hasta miyeloproliferatif lösemi virüsü onkogeni (MPL) mutasyonu, 139 hastada Janus Kinaz-2 (JAK-2) mutasyonu saptandı. 41 hastada JAK-2 mutasyonu negatif saptandı. Hastaların %87,5'inde (n=259) tromboz gelişimi yok iken %12,5'inde (n=37) tromboz vardı. Tromboz gelişen hastaların %32,4'ünde (n=12) arter, %62,2'sinde (n=23) ven ve %5,4'ünde (n=2) ise arter+ven trombozu mevcuttu. Çalışmamızda venöz tromboz daha yüksek oranda görülmüştür. Tromboz geçiren 37 hastanın 16'sı PV tanılı, 9'u ET tanılı, 4'ü PMF tanılı ve 8'i MPN-U tanılı idi. 
Sonuç: Çalışmamızda tromboz ile yaş, cinsiyet, tanı dağılımı, sağ kalım süresi, hepatomegali /splenomegali varlığı ve uygulanan tedaviler açısından anlamlı ilişki görülmedi. Çalışmamızda inflamatuar durum belirteçlerinden CRP, nötrofil-lenfosit oranı (NLO) ve SII ile tromboz arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Çalışmamızda inflamatuar durum belirteçlerinden PNI ile tromboz arasında anlamlı ilişki saptanmış olup literatürle uyumlu olarak inflamasyon ve tromboz arasındaki ilişkiyi desteklemektedir.

Anahtar kelimeler: Kronik Myeloproliferatif Neoplazi, Tromboz, İnflamasyon

Abstract:
Introduction and Purpose: Polycythemia vera (PV), essential thrombocythemia (ET), primary myelofibrosis (PMF) and unclassifiable myeloproliferative neoplasms (MPN-U) are chronic myeloproliferative neoplasms (MPN) resulting from excessive proliferation of hematopoietic stem cells in the bone marrow. Thrombosis is a major cause of morbidity and mortality in these patients. The aim of this study was to determine the incidence, risk factors and association between thrombotic complications and inflammatory markers in 296 patients with Philadelphia-negative chronic myeloproliferative neoplasms.
Materials and Methods: Patients diagnosed with Philadelphia chromosome-negative chronic myeloproliferative neoplasms according to World Health Organization criteria and treated at the Hematology Clinic of Istanbul Education and Research Hospital between 2010 and 2022 were included in this study. The patient data, including diagnoses, diagnosis dates, date of last visit, date of death, age at diagnosis, gender, genetic mutations, treatment regimens received, comorbidities, thrombotic event findings, Ultrasound findings and laboratory parameters (white blood cell count, hemoglobin, neutrophils, lymphocytes, platelets, C-reactive protein, lactate dehydrogenase, albumin), ınflammatory indices such as neutrophil/lymphocyte ratio, systemic immune inflammatory index (SII), prognostic nutritional index (PNI) at the time of diagnosis and after 1 year of follow-up were compiled using the hospital's database and patient records.
Results: This study examined 296 patients diagnosed with Philadelphia-negative MPN. In the distribution of diagnoses, 33.4% (n=99) were PV, 33.8% (n=100) were ET, 9.1% (n=21) were MF and 23.6% (n=70) were MPN-U. 60.5% (n=179) of patients were male and 39.5% (n=117) were female, with a mean age of 55.7 (SD: 15.2). The overall survival rate of patients at final evaluation was 83.1% (n=246). Genetic mutation data were available for 183 patients, with CALR mutations in 2 ET patients, MPL mutation in 1 MPN-U patient and JAK-2 mutation in 139 patients. The JAK-2 mutation was found to be negative in 41 patients. In 87.5% of patients (n=259) there was no thrombosis, while 12.5% (n=37) had thrombosis. Of the patients with thrombosis, 32.4% (n=12) had arterial thrombosis, 62.2% (n=23) had venous thrombosis and 5.4% (n=2) had both arterial and venous thrombosis, with venous thrombosis occurring more frequently. Of the 37 patients who had thrombosis, 16 were diagnosed with PV, 9 with ET, 4 with PMF and 8 with MPN-U.
Conclusion: In this study, no significant association was found between thrombosis and age, gender, diagnosis distribution, survival time, presence of hepatomegaly, presence of splenomegaly, and treatments used. In this study, no significant association was found between CRP, neutrophil/lymphocyte ratio and SII, which are inflammatory markers, and thrombosis. However, a significant association was found between thrombosis and PNI, one of the markers of inflammatory status, confirming the literature on the association between inflammation and thrombosis.

Keywords: Chronic myeloproliferative neoplasms, thrombosis, inflammation