COVİD-19 pandemi öncesi ve COVİD-19 pandemi sonrası Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde kanser tanılı hastaların yakınlarında yaygın anksiyete düzeylerinin kıyaslanması
Comparison of generalised anxiety levels in the relatives of patients diagnosed with cancer at Akdeniz University Faculty of Medicine before and after the COVID-19 pandemic
Yazar: BİLAL SEPET
Danışman: PROF. DR. MELAHAT AKDENİZ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
COVİD 19 pandemi öncesi ve Covid-19 pandemi sonrası Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde kanser tanılı hastaların yakınlarında yaygın anksiyete düzeylerinin kıyaslanması
          Amaç: Bu çalışma ile tıbbi Onkoloji polikliniğine başvuran hastaların yakınları üzerinde yapılmıştır. Kanser tanısı almış hastaların yakınlarına yaygın anksiyete ölçeği (YAB-7) uygulanarak COVID-19 pandemisi öncesi ve Pandemi sonrasında yaygın anksiyete düzeylerinde anlamlı artış olup olmadığı araştırılmıştır.
       Gereç ve yöntem: Çalışmada toplanan verilerin analizi, istatistiksel yazılım paketi SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences – IBM®) kullanılarak yapıldı. YAB-7 ölçeği puanlarının normal dağılıma uygunluğunun belirlemesi için basıklık ve çarpıklık katsayıları incelendi. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testi ile incelendi. Ölçek puanının basıklık ve çarpıklık değerlerinin +1,5 ile -1,5 arasında olması normal dağılım için yeterli kabul edildi.
       Bulgular: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Onkoloji Kliniği'nde tedavi alan 214 hasta yakını katıldı. Katılımcıların %62,1'i kadın; yaş ortalaması 46,37±13,818; ortanca yaş 46'ydı. Psikiyatrik hastalığı, hipertansiyonu, kardiyak aritmisi, tiroid hastalığı, periferik arter hastalığı, migren tanısı olan katılımcılarda Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorlarının olmayanlara göre yüksek olduğu saptandı. Kronik hastalığı olan katılımcılardan sadece tip 2 diyabeti olan katılımcılarda Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorları olmayanlara göre düşüktü. Kadın katılımcıların erkek katılımcılara göre Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı. Post-hoc Bonferroni düzeltmesi sonrası gruplar arası karşılaştırmada; ailesi ile yaşayan bireylerin eşi ile yaşayan bireylere göre Covid-19 sonrası dönemde daha yüksek YAB-7 skorları olduğu ve  YAB-7 skorlarının Covid-19 sonrası Covid-19 öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı saptandı. Covid-19 öncesi ve sonrası YAB-7 skorlarının değişimine yönelik yapılan incelemede; 122 katılımcının Covid-19 sonrası skorunun öncesi skorundan daha yüksek olduğu, 25 kişinin Covid-19 sonrası skorunun öncesi skoruna göre daha düşük olduğu, 67 kişide ise değişiklik olmadığı saptandı. Covid-19 önceki dönemde YAB-7 skorlarının 0 ile 19 arası değiştiği, ortalamasının 3,4±3,94 olduğu, çoğu değerin 0 ile 10 arasında değiştiği saptandı. Covid-19 sonrası dönemde ise YAB-7 skorlarının 0-21 arası değiştiği, ortalamasının 6,3±6,23 olduğu, çoğu değerin 0 ile 10 arasında olduğu saptandı. Covid-19 sonrası skor ortalaması öncesine göre daha yüksek bulundu.
       Sonuç: Kanser tanısı almış hastaların yakınlarında Covid-19 öncesi dönemde YAB-7 skorlarının Covid-19 sonrası döneme göre anlamlı olarak yüksek olması kanser hastası yakınlarının pandemi döneminde sevdikleri için kaygılandıklarını göstermektedir. Bu kaygının nedenini pandemi döneminde kronik hastalığı ve kanseri olan kişilerde mortalite oranının yüksek olması büyük olasılıktır. Birinci basamakta çalışan aile hekimlerinin hem pandemi döneminde ham de normal zamanlarda kanser hastası yakınlarına destek olması, bilgilendirme yapması, sorularını anlaşılır şekilde yanıtlaması bu kişilerin kaygılarını azaltabilir.  
       Anahtar kelimeler: COVID-19 Pandemisi, yaygın anksiyete bozukluğu, hasta yakını, kanser, YAB-7

Abstract:
Comparison of generalised anxiety levels in the relatives of patients diagnosed with cancer at Akdeniz University Faculty of Medicine before and after the COVID-19 pandemic
          Objective: This study was conducted on the relatives of patients who applied to the medical oncology outpatient clinic. By applying the generalised anxiety scale (GAD-7) to the relatives of patients diagnosed with cancer, it was investigated whether there was a significant increase in generalised anxiety levels before and after the COVID-19 pandemic.
       Materials and methods: The data collected in the study were analysed using the statistical software package SPSS 27 (Statistical Package for the Social Sciences - IBM®). The kurtosis and skewness coefficients were analysed to determine the conformity of the GAD-7 scale scores to normal distribution. The conformity of continuous variables to normal distribution was analysed by Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests. The kurtosis and skewness values of the scale score between +1.5 and -1.5 were considered sufficient for normal distribution.
       Results: The study included 214 relatives of patients receiving treatment at the Oncology Clinic of Akdeniz University Hospital. 62.1% of the participants were female; mean age was 46.37±13.818 years; median age was 46 years. Participants with psychiatric disease, hypertension, cardiac arrhythmia, thyroid disease, peripheral arterial disease, migraine were found to have higher GAD-7 scores before and after Covid-19 than those without. Among the participants with chronic diseases, only participants with type 2 diabetes mellitus had lower GAD-7 scores before and after Covid-19 than those without. Female participants had significantly higher pre- and post-Covid-19 GAD-7 scores than male participants. In the comparison between groups after post-hoc Bonferroni correction; it was found that individuals living with their families had higher GAD-7 scores in the post-Covid-19 period compared to individuals living with their spouses, and GAD-7 scores increased statistically significantly after Covid-19 compared to pre-Covid-19. In the examination of the change in GAD-7 scores before and after Covid-19; it was found that 122 participants had a higher post-Covid-19 score than the pre-Covid-19 score, 25 participants had a lower post-Covid-19 score than the pre-Covid-19 score, and 67 participants had no change. In the pre-Covid-19 period, GAD-7 scores ranged between 0 and 19, the mean was 3.4±3.94, and most values ranged between 0 and 10. In the post-Covid-19 period, it was found that the GAD-7 scores ranged between 0-21, the mean was 6.3±6.23, and most values were between 0 and 10. The mean score after Covid-19 was found to be higher than before.
       Conclusion: The fact that the GAD-7 scores of the relatives of patients diagnosed with cancer were significantly higher in the pre-Covid-19 period compared to the post-Covid-19 period shows that relatives of cancer patients are concerned about their loved ones during the pandemic period. The reason for this anxiety is the high mortality rate in people with chronic diseases and cancer during the pandemic period. Family physicians working in primary care can reduce the anxiety of these people by supporting, informing, and answering their questions in an understandable way both during the pandemic period and in normal times.  
       Key words: COVID-19 pandemic, generalised anxiety disorder, patient relatives, cancer, GAD-7.