Ebeveyn kaybı yaşayan kişilerde psikolojik esneklik tepkisinin psiko - sosyal belirleyicileri: Kaybın koşulları, kişinin kendine, dünyaya, geleceğe yönelik algısı, algılanan sosyal destek ve başa çıkma stratejileri
Psycho - social determinants of resilience with people experienced parental loss: Condition of the loss, view of self, world and future, perceived social support and coping mechanisms
Yazar: ÖZLE KOYUNCU
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT IŞIKLI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Başa çıkma = Coping ; Ebeveyn kaybı = Parental loss ; Ebeveynler = Parents ; Esneklik = Flexibility ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik durum = Psychological status ; Psikososyal sorunlar = Psychosocial problems ; Sosyal destek = Social support ; Ölüm = Death

Özet:
Yakın olduğumuz bir insanın kaybı ölümün insan hayatındaki reddedilemez doğası sebebiyle sıkça karşılaşılan bir olgudur ve bu kayba kişilerin verdikleri tepkiler değişkenlik göstermektedir. Bonanno (2004) ölüme bağlı kayba verilen tepkilerin psikolojik esneklik, iyileşme, gecikmeli ve kronik olmak üzere 4 temel yol izlediğini ifade ederek, kayba verilen tepkilerin değişkenliğine vurgu yapmaktadır. Bonanno kayba gösterilen psikopatolojik tepkilerden ziyade, kayıp sonrası yüksek uyum ve en az psikopatolojiye işaret eden psikolojik esneklik tepkisi üzerinde durmuştur. Kayıp yaşayan kişilerin hangi bireysel özelliklerinin  kayıp sonrası psikolojik esneklik tepkiler vermesini sağladığını anlamak için bir Psikolojik Esneklik Modeli öne sürmüştür (Mancini ve Bonanno, 2009). Mevcut çalışma kapsamında ebeveyn kaybı yaşamış kişilerin kayıp sonrası psikolojik esneklik tepkileri vermelerinde belirleyici olan bireysel farklılıklar, bu bireysel farklılıklar ve psikolojik esneklik tepkisi arasında etkisi olan değişkenlerin incelenmesi, Psikolojik Esneklik Modeli'nin uyarlanan halinin Türkiye toplumunda test edilmesi amaçlanmıştır.  Psikolojik esneklik tepkisi mevcut çalışmada karmaşık yas düzeyi üzerinden tanımlanmıştır. 
Mevcut çalışmanın diğer bir amacı ise ebeveyn kaybı yaşamış kişilerde karmaşık yasın psiko-sosyal yordayıcılarını belirlemektir. Bu doğrultuda kişilerin bazı sosyo-demografik özellikleri, kaybedilen kişinin özellikleri, kaybın koşulları ve kaybın kişinin hayatına etkisinin karmaşık yas üzerindeki etkisinin incelenmesi hedeflenmiştir.
Araştırmaya en az 6 ay öncesinde ebeveyn kaybı yaşamış 379 kişi katılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, Psikolojik Esneklik Modeli'nden uyarlanan modelin veriye iyi uyum sağladığı görülmüştür. Ebeveyn kaybı yaşamış kişilerin benlik, dünya ve gelecek algısının (bilişsel üçlü)  karmaşık yas tepkilerine hem doğrudan hem de algılanan sosyal destek ve duygu odaklı başa çıkma stratejileri üzerinden etki ettiği bulunmuştur.
Kayıp yaşamış kişinin yaşı ve ölümden sonraki süre arttıkça karmaşık yas tepkilerinin azaldığı; kaybedilen kişinin mezarına yapılan ziyaret sayısı ve yaşam etkilenme düzeyi endeksinden alınan puanlar arttıkça, karmaşık yas tepkilerinin arttığı bulunmuştur. Karmaşık yas gösteren ve göstermeyen gruplar kaybın öznel zamanlaması açısından farklılık göstermiştir. Ölümü ani-sıralı olmayan olarak tanımlayan kişilerin daha fazla karmaşık yas belirti düzeyi gösterdiği ortaya konmuştur. Son olarak, karmaşık yas gösteren ve göstermeyen gruplar kişinin kaybın hayatını ne kadar etkilediğine dair algısı açısından farklılık göstermişlerdir. Analiz sonuçları kişilerin hayatlarının kayıptan etkilenme düzeyi arttıkça karmaşık yas açısından risk taşıdıklarını göstermiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış ve yas danışmanlığı sırasında özen gösterilmesi gereken, başa çıkma stratejileri ve yas olgusunun karmaşıklığını dikkate alma gibi klinik doğurgulara değinilmiştir.

Abstract:
As human beings, we encounter loss of loved ones in our lives due to undeniable nature of the death and how people react to loss varies significantly. Bonanno (2004) stresses variability in people's reactions to loss stating that reaction to loss follows mainly 4 trajectories which are resilience, recovery, chronic stress and delayed reactions. Rather than psychopathological reactions, Bonanno focuses on resilient trajectory indicating high adaptation and less psychological symptoms after loss. To understand which individual differences give rise to resilience in the face of death, Mancini and Bonanno (2009) proposed a model of resilience. Current study aimed to examine individual differences predicting resilience in the face of parental loss, and other factors' role between individual differences and resilience. Hypothesized model of resilience tested in population in Turkey. In the current study, resilience is operationally defined as complicated grief. 
Current study also aimed to examine psycho-social predictors of complicated grief. In this direction, psycho-demographic characteristics of the person faced parental loss, characteristics of the deceased, condition of the loss, and loss's impact on the lives of persons experienced parental loss were examined. 
379 people who faced parental loss 6 months beforehand the implemented survey participated our study. According to findings of this study, adapted version of hypothesized model of resilience fitted to data obtained from participants. It was found that view of self, world and future of the people who experienced parental loss predicted complicated grief both directly and indirectly through role of perceived social support and coping mechanisms.  
Findings of the study showed that as the age of the bereaved person and the time since the loss increased, complicated grief symptoms decreased; as number of the visits to deceased grave and loss's impact to people's lives increased, complicated grief symptoms increased also. Subjective timing of the loss was found to differ in people experiencing complicated grief comparing to people who did not. Participants who found the death of the parent sudden showed higher complicated grief. Lastly, participants perception of loss's impact on their lives was found to differ in people experiencing complicated grief comparing to people who did not. Results showed that perceiving loss's impact on life greater was the risk factor for complicated grief.
Findings of the study were discussed in the light of the current literature and   clinical implications as consideration of important points in grief counseling, coping mechanisms and complexity of complicated grief are mentioned.