65 yaş üzeri yetişkin hastaların periyodik sağlık muayeneleri ile ilgili bilgi düzeyinin sorgulanması ve yaptırma düzeyleri
Questioning the level of knowledge and the levels of applying about periodic health examinations of adult patients over 65 years of age
Yazar: METEHAN CESUR
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Fizik muayene = Physical examination ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Giriş: Aile hekimlerinin en önemli görevlerinden biri koruyucu hekimliktir. Aile hekimleri periyodik sağlık muayenesi izlemleri sayesinde bağlı bulundukları nüfustaki kişileri, şikayetleri olmasa bile değerlendirme şansı bulabilmektedir. Bu çalışmada 65 yaş üzeri yetişkin yaş grubu hastaların periyodik sağlık muayeneleri ile ilgili bilgi düzeyleri ve yaptırma durumları incelenmiştir.
Gereç ve Yöntem:  Kesitsel Tanımlayıcı prospektif  anket çalışması olarak yapıldı.  İstanbul Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş üzeri 3628 yetişkin birey arasından merkezimize 01.09.2020 tarihinden 01.03.2021 tarihine kadar başvuran 346 kişiye Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık Muayeneleri ve Tarama Testleri rehberine  dayanarak oluşturulan anket formları verildi, yüz yüze görüşmeler yapıldı.  İstatiksel analiz için SPSS 24.0 Windows programı kullanıldı. Değerlendirme sonuçları kategorik değişkenler için sayı, yüzde olarak verildi. Sayısal değişkenler için tanımlayıcı analizler ortalama, standart sapma, minimum, maksimum olarak verildi. Alt grup analizlerinde bağımsız gruplarda tanımlanan kategorik değişkenlerin oranları Ki-Kare Analizi ile karşılaştırıldı. İstatiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0.05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 65 yaş üzeri yetişkin hasta sayısı 346 olup katılımcıların yaş ortalaması 72,13±6,16 yıl iken beden kitle indeksi 27,49±3,85 kg/m2 olarak saptandı. Çalışmamıza katılanların %59'u  kadın, %78'i evli, %60,4'ü okula gitmemiş ya da ilkokul mezunuydu. %17,6'sının sigortası yoktu. Katılımcıların %21,8'i sigara kullanırken %66,76'sı hiç alkol kullanmamıştı. %6,61'inin kronik hastalığı vardı. Katılımcılarda en sık rastlanan kronik hastalık hipertansiyondu (%37,5). Katılımcıların ailelerindeki kronik hastalıklar incelendiğinde yine ilk iki sırada hipertansiyon ve diyabetes mellitus bulunuyordu (%50,8, %26,7). Katılımcıların büyük bir kısmının aile hekimi vardı (%95,07). %46,24'ü ayda bir kez aile hekimine başvurmaktaydı. Katılımcıların %59,25'i periyodik sağlık muayenesi hakkında bilgilendirme için en etkili yöntemin Aile Hekimliği olduğunu ifade etti. Katılımcıların %45,66'sı periyodik sağlık muayenesi ile ilgili hiç bilgilendirdiniz mi sorusuna evet olarak yanıt verdi. Katılımcılar en çok doktor tarafından bilgilendirildiğini belirtti (%79,38).  Katılımcıların %63,87'si düzenli periyodik sağlık muayenesi yaptırmıyordu. Periyodik sağlık muayenesi yaptırmayanların en sık gerekçesi gerekliliğine dair yeterli bilgisinin olmamasıydı. Periyodik sağlık muayenesi yaptıranların belirttiği en sık neden ise erken teşhis olanağı sağlaması idi. Katılımcıların büyük bir çoğunluğunun 65 yaş üstü aşılar hakkında bilgisi vardı (%71,88). Katılımcıların %45,5'i konjuge pnömokok aşısı, %54,5'i influenza aşısı yaptırmıştı. Katılımcılardan düzenli spor yapanların kronik hastalık oranı %49,5 iken yapmayanların kronik hastalık oranı %72,6 idi. Erkek katılımcıların 12,76±4,16 doğru ortalaması varken kadınlarda 11,24±3,81'di. 
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda periyodik sağlık muayenesi ile ilgili toplumun yeterince bilgi sahibi olmadığı görüldü. Hasta olmayan kesimi de sıklıkla görebilen aile hekimlerinin 65 yaş üzeri yetişkinlerin periyodik sağlık muayenesi ile ilgili daha çok bilgilendirilmesi, bu bilgiler ışığı altında  toplumun aile hekimleri aracılığıyla aydınlatılması ve bu konudaki eksikliğin önüne geçilmesi gerekir.
Anahtar Kelimeler: Periyodik sağlık muayeneleri, aile hekimliği, koruyucu hizmetler

Abstract:
Introduction: One of the most important duties of family physicians is preventive medicine. Family physicians can find the chance to evaluate the people in the population they are affiliated to, even if they do not have complaints, thanks to periodic health examination follow-ups. In this study, the level of knowledge about periodic health examinations of adult patients over 65 years of age and their status of having it done were examined.
Materials and Methods: A Cross-Sectional Descriptive prospective survey was conducted. Istanbul Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu City Hospital registered 65 years the Family Health Center 3628 adults from our center 01.09.2020 Date of the applicant until 01/03/2021 346 people in Turkey Public Health Agency of Family Medicine Practice in the proposed periodic health examination and the scan were given questionnaires formed the basis of the test directory , face-to-face meetings were held. SPSS 24.0 Windows program was used for statistical analysis. Evaluation results were given as numbers and percentages for categorical variables. Descriptive analyzes for numerical variables were given as mean, standard deviation, minimum, and maximum. In subgroup analyzes, the ratios of categorical variables defined in independent groups were compared using Chi-Square Analysis. Statistical significance level of alpha was accepted as p <0.05.
Results: The number of adult patients over 65 years of age participating in the study was 346, while the mean age of the participants was 72.13 ± 6.16 years, while the body mass index was found to be 27.49 ± 3.85 kg / m2. 59% of the participants in our study were women, 78% were married, 60.4% did not go to school or graduated from primary school. 17.6% of them had no insurance. While 21.8% of the participants were smoking, 66.76% had never used alcohol. 6.61% had a chronic disease. The most common chronic disease in the participants was hypertension (37.5%). When the chronic diseases in the families of the participants were examined, the first two places were hypertension and diabetes mellitus (50.8%, 26.7%). Most of the participants had family physicians (95.07%). 46.24% of them applied to the family doctor once a month. 59.25% of the participants stated that the most effective method for informing about periodic health examination is Family Medicine. 45.66% of the participants answered yes to the question whether you have ever informed about the periodic health examination. Participants stated that they were informed mostly by the doctor (79.38%). 63.87% of the participants did not have regular periodic medical examinations. The most common reason for those who did not have periodic health examinations was that they did not have enough information about their necessity. The most common reason stated by those who had periodic health examinations was that it provided early diagnosis. The vast majority of the participants knew about the vaccines over 65 (71.88%). 45.5% of the participants had conjugated pneumococcal vaccine and 54.5% had influenza vaccine. Among the participants, the rate of chronic disease of those who do sports regularly was 49.5%, while the rate of chronic disease of those who do not do was 72.6%. While male participants had a correct average of 12.76 ± 4.16, it was 11.24 ± 3.81 for women.
Conclusion: As a result of our study, it was seen that the society did not have enough information about periodic health examinations. Family physicians, who can see the non-sick population frequently, should be informed more about the periodic health examination of adults over the age of 65, the society should be enlightened by family physicians in the light of this information and the deficiency in this matter should be prevented.
Keywords: Periodic health examinations, family medicine, preventive services