Sürdürülebilir yaşama yönelik çevre eğitimi aracı olarak ekolojik ayak izinin uygulanması ve değerlendirilmesi
Application and evaluation of ecological footprint as an environmental education tool towards sustainable life
Yazar: ÖZGÜL KELEŞ
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA AYDOĞDU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Bu çalışmanın amacı, fen ve teknoloji dersi öğretmen adaylarınınsürdürülebilir yaşama yönelik farkındalık, tutum ve davranışlarını değiştirmede çevreeğitimi aracı olarak kullanılan ekolojik ayak izi uygulamalarının etkisiniincelemektir.Bu çalışmada, tek grup öntest-sontest araştırma modeli kullanılmıştır.Araştırma, 2006-2007 eğitim-öğretim yılında, Gazi Üniversitesi Gazi EğitimFakültesi İlköğretim Bölümü Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı'nda öğrenimgören üçüncü sınıf toplam 49 öğretmen adayına uygulanmıştır. Araştırmanınuygulanması sırasında öğretmen adaylarına sürdürülebilir yaşam ve ekolojik ayak izikonularında öğrencilerin aktif katılımını içeren, öğrenci merkezli öğretim etkinlikleridüzenlenmiştir.Araştırmada veri toplama aracı olarak ?Çevre Eğitimi Anketi? ve ?EkolojikAyak İzi Hesaplama Anketi? kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının ekolojik ayakizleri web-tabanlı ekolojik ayak izi hesaplama aracı kullanılarak hesaplanmıştır.Öğretmen adaylarının ekolojik ayak izlerini azaltma yolları konusundaki görüşlerialınmıştır. Görüşme sonucu ortaya çıkan veriler içerik analiziyle sistematik birşekilde çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi için SPSS(Statictical Package for Social Sciences Program, Version 10.0) paket programı veMicrosoft Excel elektronik tablo programları kullanılmıştır. İstatistiksel verianalizinde, korelasyon yöntemi ve ilişkili örneklem t-Testi kullanılmıştır.ivYapılan analizlerden elde edilen sonuçlar şunlardır:? Öğretmen adaylarının sürdürülebilir yaşama yönelik farkındalık, tutum vedavranış puanlarının çevre eğitimi aracı olarak ekolojik ayak izi uygulamasısonrasında artmış olduğu görülmektedir. Bu sonuç, sürdürülebilir yaşamayönelik öğretmen adaylarının farkındalık, tutum ve davranışlarınındeğiştirilmesinde çevre eğitimi aracı olarak ekolojik ayak izi uygulamasınınetkili olduğunu göstermektedir.? Ekolojik ayak izi hesaplamaları sonucunda öğretmen adaylarının ekolojikayak izine etkiyi en çok gıda tüketimi alanı yaparken en az ulaşım alanınınkatkıda bulunduğu görülmüştür.? Yapılan görüşmeler sonucunda, öğretmen adaylarının ekolojik ayak izleriniazaltma yolları konusunda yaşam tarzlarında değişimler gerektiren ve tüketimtercihlerini tekrar gözden geçirmelerini sağlayan önerilerde bulunduklarıtespit edilmiştir.Araştırma sonunda sürdürülebilir yaşama yönelik çevre eğitimi aracı olarakekolojik ayak izi uygulamalarının daha uzun süreçte, geniş örneklemler ve farklıdeğişkenler üzerinde uygulanması konularında önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to analyze the impact of ecological footprintapplications used as a tool of environmental education on changing the awareness,attitudes and behaviors of science and technology education teacher candidatestowards environment and sustainable life.Research model of single group pre-test?post-test was used in this study. Theresearch was applied on 49 third grade pre-service teachers studying in GaziUniversity Faculty of Education Science Education Program in the 2006-2007academic year. While applying the research, activities which are based on the issuesof sustainable life and ecological footprint and include the active participation ofstudents, and were student-centered, were applied for teacher candidates.In the research, ?Environmental Education Survey? and ?Ecological FootprintMeasurement Survey? were used as data collection tools. The Ecological Footprintof pre-service teachers were calculated, using web-based Ecological FootprintCalculator. SPSS (Statistical Package for Social Sciences Program, Version 10.0)package program and Microsoft Excel electronic table programs were used toanalyze the data collected from the research. In the analyzing of statistical data,correlation method and paired samples t-Test were used.viFollowing results are obtained from analyzes:? It was seen that awareness, attitude and behavior points of the teachercandidates rose on the phase of post-test. That result shows that applying ecologicalfootprint is an environmental education tool effective in changing the awareness,attitudes and behaviors of the teacher candidates towards environment andsustainable life.? It was observed that teacher candidates made biggest contribution tothe Ecological Footprinting while consuming food and smallest contribution intransportation.? As a result of interviews, it was determined that the teacher candidateswere making suggestions leading them to the revision of their consumption choicesand requiring them to make changes in their lifestyles.At the end of the research, some suggestions were made concerning theapplication of ecological footprint education in larger groups and different variablesto raising the awareness of the society in the subjects of environment and sustainablelife.