EFQM mükemmellik modeli girdi kriterlerinin yenileşim performansı ve kurumsal performansa etkisi ile kurum kültürünün düzenleyici rolü üzerine bir araştırma
A research on the effect of the EFQM excellence model enablers on innovation performance and corporate performance with moderator role of organizational culture
Yazar: BURAK TEKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ATAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Değişen ve gelişen dünyada, örgütlerin sürdürülebilir rekabet gücü elde edebilmeleri, sundukları ürün ve hizmetlerde mükemmelliği hedeflemeleri ve bunun için üstün bir çaba sergileyebilmeleri ile yakın ilişkilidir. Mükemmelliği hedefleyen örgütler, yol gösterici bir takım stratejik araçlara ihtiyaç duymaktadır. Avrupa Kalite Yönetimi Vakfı (European Foundation for Quality Management) tarafından geliştirilen EFQM Mükemmellik Modeli dünya çapındaki örgütlere kılavuzluk eden, genel kabul görmüş en önemli ve gelişmiş modellerden biridir. Bu model örgütlerin süreç ve kaynaklarını etkili bir yönetim anlayışıyla en iyi şekilde değerlendirmelerini sağlayarak kurumsal ve yenileşim performanslarını artırmalarına yardımcı olmaktadır. Aynı zamanda, örgütlerin tutum ve davranışlarını önemli ölçüde etkileyen kurum kültürünün EFQM Mükemmellik Modeli'nin uygulamadaki başarısında önemli bir güce sahip olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmada EFQM Mükemmellik Modeli'nin 5 girdi kriterinin (liderlik, çalışanlar, strateji, işbirlikleri ve kaynaklar ile süreçler, ürünler ve hizmetler), yenileşim performansı ve kurumsal performansa etkisi ile bu ilişkide kurum kültürünün düzenleyici rolünün ortaya konulması hedeflenmiştir. Bu amaçla Türkiye'de özel sektörde faaliyet gösteren orta ve büyük ölçekli işletmelerde çalışan farklı pozisyonel düzeydeki yöneticiler üzerinde anket yöntemi kullanılarak bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde 402 adet geçerli anket sayısına ulaşılmıştır. Araştırma bulgularında, EFQM mükemmellik modeli girdi kriterlerinin yenileşim performansı ve kurumsal performansa etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucu elde edilmiştir. Kurum kültürünün ise, EFQM mükemmellik modeli girdi kriterlerinin yenileşim performansı ve kurumsal performansa etkisinde düzenleyici role sahip olduğu ve aynı zamanda kısmi aracılık rolü üstlendiği de görülmüştür.

Abstract:
In a changing and developing world, organizations' ability to achieve sustainable competitiveness is closely related to targeting excellence in the products and services they offer and making a superior effort to achieve this. Organizations aiming for excellence need a set of guiding strategic tools. Developed by the European Foundation for Quality Management, the EFQM Excellence Model is one of the most important and advanced models that guides organizations around the world. This model helps organizations to increase their corporate  and innovation performance by enabling them to evaluate their processes and resources in the best way with an effective management approach. At the same time, it is thought that the organizational culture, which significantly affects the attitudes and behaviors of the organizations, may have an important power in the success of the EFQM Excellence Model in practice. In this study, it is aimed to reveal the effect of the EFQM Excellence Model's 5 enablers (leadership, people, strategy, partnerships and resources with processes, products and services) on innovation performance and corporate performance and the moderatory role of organizational culture in this relationship. For this purpose, a field study was conducted on managers at different positional levels working in medium and large-sized enterprises operating in the private sector in Turkey, using the survey method. During the data collection process, 402 valid survey numbers were reached. In the research findings, it was concluded that the effect of EFQM excellence model enablers on innovation performance and corporate performance was statistically significant. On the other hand, it has been seen that organizational culture has a moderatory role in the impact of EFQM excellence model enablers on innovation performance and corporate performance, and also plays a partial mediatory role.