COVID-19 pandemisinin Türkiye'deki sağlık çalışanı kadınların aile içi sorumluluklarına etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic on the family responsibilities of women healthcare workers in Turkey
Yazar: CEMRE GÜL MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA DAĞ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Dijital öyküleme = Digital storytelling ; Ev içi emeği = Domestic labor ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık personeli = Health personnel ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çalışan kadınlar = Working women

Özet:
2019 yılında bir halk sağlığı sorunu olarak ortaya çıkan Covid-19 pandemisi toplumsal birçok etkiyi ardından getirmiştir. Hastalığın bulaş durumunu azaltabilmek için insanları evde kalmaya yönlendirme ve eğitim alanına, sosyal yaşama ve çalışma yaşamına gelen çeşitli kısıtlamalar ve değişiklikler sebebiyle kamusal alanın hane içine taşındığı bir süreç yaşanmıştır. Tüm bu kısıtlamalar ve yaşama dair değişiklikler hane içinde geçirilen sürenin artmasına ve hane içinde toplumsal cinsiyet rollerinin ve ücretsiz ev içi emeğin yoğun olarakdeneyimlenmesine neden olmuştur. Bu durum kadın sağlık çalışanları açısından değerlendirildiğinde ise hem Covid-19 ile iş yaşamlarında verdikleri mücadele hem de hane içindeki yaşam deneyimleri daha güç bir hal almıştır. Bu çerçevede bu araştırma,  Covid-19 pandemisinin, Türkiye'deki sağlık çalışanı kadınların, ev işleri ve bakım emeği kapsamında, aile içi sorumluluklarına etkilerini ve Covid-19 sürecinde sağlık çalışanı kadınların farklı yaşam deneyimlerini dijital hikaye anlatımı ile ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.Belirtilen amaç doğrultusundayorumlayıcı fenomenolojik analizyönteminin kullanıldığı araştırmada feminist metodolojiye bağlı kalınmıştır. 

Ölçüt örnekleme yöntemi ile Covid-19 sürecinde çalışmış ve 18 yaş altı çocuğu olan sağlık çalışanı (psikolog, hemşire, sosyal hizmet uzmanı)10 kadına ulaşılmıştır. Araştırmanın veri toplama araçları olan sağlık çalışanı kadınların ürettikleri dijital hikayeler, atölye öncesi uygulanan Kişisel Bilgi Formu ve Atölye Sonu Görüş Formunun içerik analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, Covid-19'un toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini yeniden ürettiği, kadın sağlık çalışanlarının ücretsiz ev içi emeğe ayırdıkları süreyi arttırdığı ve bunun sonucu olarak kadın sağlık çalışanlarının kendilerine ayırdıkları kişisel zamanlarında azalmanın yaşanmasına sebep olduğu bulunmuştur. Ayrıca araştırmada, dijitalhikaye anlatımınınkullanımına bağlı olarak kadın sağlık çalışanlarının sosyalleşmelerine, iyilik hallerine katkı sağladığı ve dijital okuryazarlıklarının geliştiğine ilişkin sonuçlara ulaşılmıştır. 

Son olarak dijital hikaye anlatımı kullanılarak kadın sorunlarının, özne olan kadınlarla birlikte ortaya çıkartılması için araştırmacılara ve Covid-19 döneminde sağlık çalışanı kadınların yaşadıkları zorluklar göz önünde tutularak olası yeni bir kriz/salgın süreci için planların hazırlanması için politika yapıcılara öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Covid-19, sağlık çalışanı kadın, toplumsal cinsiyet, ücretsiz ev içi emek, dijital hikaye anlatımı, yorumlayıcı fenomenolojik analiz

Abstract:
The Covid-19 pandemic, which emerged as a public health problem in 2019, has brought many social effects. In order to reduce the risk of contagiousness of the pandemic, there has been a process of directing people to stay at home due to various restrictions and changes in the field of education, social and working life.All these restrictions and changes in the life, have led to an increase in the time spent in the household and an intense experience of gender roles and unpaid domestic labor within the household.When this situation is evaluated in terms of women healthcare workers, they did both struggle at work due to Covid-19 and with their life experiences in the household have become more difficult. This thesis investigates the effects of Covid-19 on healthcare worker women, particularly on their intensified housework responsibilities and care work. Digital storytelling have been employed to explore diverse experiences. For this purpose, in this study, the Interpretive Phenomenological Analysis method was used, adhering to the feminist methodology.

With the criterion sampling method, 10 health workers (psychologists, nurses, social workers) who worked during the Covid-19 process and had children under the age of 18, were reached. The research findings were achieved by analyzing the content of the digital stories produced by the women health workers, the Personal Information Form (that was applied before the workshop) and the Workshop Opinion Form (that was applied after the workshop). According to the results of the analysis, it was found that Covid-19 reproduced gender inequalities, increased the time allocated to unpaid domestic labor by women health workers, and as a result, caused a decrease in the personal time allocated to women health workers. In addition, depending on the use of digital storytelling from the research, it was concluded that women healthcare workers contributed to their socialization and well-being and that their digital literacy improved.  

Finally, suggestions were presented to practitioners and policy makers, such as discussing women's problems with women who are the subjects with digital storytelling, revealing solutions with people who are subjects, and creating plans for a new crisis/epidemic process that may occur by addressing the difficulties experienced by healthcare workers during the Covid-19 period.

Keywords: Covid-19, women healthcare workers, gender, unpaid domestic labor, digital storytelling, interpretive phenomenological analysis (IPA)