Bazı badem çeşitlerinin agromorfolojik ve biyokimyasal özellikleri üzerine Çöğür ve GF 677 anaçlarının etkisi
The effect of seedling and GF 677 rootstock on agromophological and biochemical properties of some almond cultivars
Yazar: KENAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. MÜTTALİP GÜNDOĞDU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Anaçlar = Rootstocks ; Badem = Almond tree ; Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Fenolik bileşikler = Phenolic compounds ; Flavonoidler = Flavonoids ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu çalışma, GF-677 klonal anacı ile Garrigues çöğür anaçlarının üzerine aşılanmış 11 badem çeşidinin (Ferragnes, Ferraduel, Glorieta, Felisia, Süper Nova, Guara, Lauranne, Ne Plus Ultra, Moncayo, Marta ve Bertina) agromorfolojik ve biyokimyasal özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla 2020 ve 2021 yıllarında yürütülmüştür. 
Anaçların, çeşitlerin çiçeklenme ve hasat tarihleri üzerine etkileri çeşitlere göre farklılık göstermiş ve GF-677 anacı üzerine aşılanmış bazı çeşitlerin çiçeklenme tarihlerinde Garrigues anacı üzerine aşılananlara nazaran 7-8 günlük gecikmeler görülmüştür. GF-677 anacına aşılanmış çeşitlerin Garrigues anacına aşılanmış çeşitlere oranla daha yüksek verim (2020 yılında 6.45 kg/ağaç Bertina/GF-677; 5.49 kg/ağaç Bertina/Garriues; 2021 yılında 14.52 kg/ağaç Bertina/GF-677; 13.53 kg/ağaç Bertina/Garriues) verdiği belirlenmiştir. Ayrıca GF-677 anacına aşılanmış çeşitlerin taç genişliği ve taç yüksekliği bakımından Garrigues anacına aşılanmış çeşitlere nazaran daha kuvvetli ağaçlar oluşturduğu saptanmıştır.
Fenolik bileşiklerden Gallik asit miktarı en yüksek Marta/GF-677 (9.32 mg/kg) çeşidinde saptanırken, en düşük olarak Ferragnes/Garrigues  (1.11 mg/kg) çeşidinde ölçülmüştür. Ayrıca organik asitlerden ölçülebilen en yüksek okzalik asit değeri 9.43 mg/100 g olarak GF-677 anacı üzerine aşılanmış Ferragnes çeşidinin meyvelerinde; en düşük olarak Garrigues anacına aşılanmış Felisia (2.39 mg/100 g) çeşidinde belirlenmiştir.
Araştırmada incelenen badem çeşitlerinin meyve içeriklerinde en fazla bulunan fenolik bileşik kateşin, yağ asidi ise oleik asit olarak belirlenmiştir. Çalışmada en yüksek kateşin miktarı 59.07 mg/kg olarak Laurenne/Garrigues kombinasyonunda ölçülürken, en yüksek oleik asit oranı % 83.06 olarak GF-677 anacı üzerine aşılanmış Ferraduel çeşidinde saptanmıştır. Ayrıca anaç-çeşit kombinasyonları içerisinde GF-677 anacı üzerine aşılanlarda oleik asit içeriği daha yüksek bulunmuştur.

Abstract:
This study was carried out to determine the effects on agromorphological and biochemical properties of almond cultivars (Ferragnes, Ferraduel, Glorieta, Felisia, Süper Nova, Guara, Lauranne, Ne Plus Ultra, Moncayo, Marta, and Bertina) grafted on GF-677 clonal and Garrigues seedling rootstocks that conducted in 2020 and 2021 years.  
The effects of rootstocks on flowering and harvest dates of cultivars differed according to cultivars, and some cultivars grafted on GF-677 rootstock showed 7-8 days delay in flowering dates compared to those grafted on Garrigues rootstock. Varieties grafted on GF-677 rootstock had higher yields than varieties grafted on Garrigues rootstock (6.45 kg/tree Bertina/GF-677 and 5.49 kg/tree Bertina/Garriues in 2020; 14.52 kg/tree Bertina/GF-677 and 13.53 kg/tree Bertina/Garriues in 2021). In addition, it was determined that varieties grafted on GF-677 rootstock formed stronger trees in terms of stem width and stem height compared to varieties grafted on Garrigues rootstock.
Among the phenolic compounds, gallic acid amount was determined the highest in Marta/GF-677 (9.32 mg/kg) variety, and lowest in Ferragnes/Garrigues (1.11 mg/kg) variety. Furthermore, the highest oxalic acid value measured from organic acids was 9.43 mg/100 g in the fruits of Ferragnes variety grafted on GF-677 rootstock; the lowest was determined in Felisia (2.39 mg/100 g) grafted on Garrigues rootstock.
The most abundant phenolic compound in the fruit contents of almonds was determined as catechin, and the fatty acid was determined as oleic acid. In the study, the highest amount of catechin was measured in Laurenne/Garrigues variety as 59.07 mg/kg, while the highest oleic acid ratio was 83.06% in Ferraduel variety grafted on GF-677 rootstock. In addition, among the rootstock-varieties combinations, oleic acid content was found to be high in more of those grafted on GF-677 rootstock.