Arapçada cem'u teksîr olgusu /
Yazar: İBRAHİM GÜNGÖR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDULHADİ TİMURTAŞ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Çoğullar = Plurals

Özet:
Şüphesiz Arapça özellikle Kur'ân dili olması münasebetiyle her konuda çok geliş-miş bir dildir. Bu dilin çok önemli bir gelişme kaydettiği konulardan biri de çoğul konusu-dur. Çoğul konusunun Arapçada tartışma konusu olmasının tarihi Hassan b. Sabit r.a. e kadar götürülmektedir. Bu uzun geçmiş, onun hem bu dildeki önemini hem de gelişimini göstermektedir. Bu öneminden dolayı biz de Yüksek Lisans Tezi olan bu çalışmamızda çoğulun önemli bir kısmı olan kırık çoğul konusunu ele aldık.
Araştırmalarımız neticesinde vardığımız sonuçları şu şekilde özetleyebiliriz. Arap-çada çoğul öncelikle iki kısma ayrılmaktadır. Düzenli çoğul ve kırık çoğul dediğimiz dü-zensiz çoğul. Düzenli çoğul: müfredden çoğul yapılınca müfredin herhangi bir değişime uğramadığı çoğuldur. Konumuz olan kırık çoğul ise: müfredden çoğul yapılınca müfredin bir şekilde değişime uğradığı çoğuldur. Bu da azlık çoğulu ( cem'u kılle) ve çokluk çoğulu ( cem'u kesre) olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Azlık çoğulu sadece üç, on ve aralarındaki sayıları ifade ederken çokluk çoğulu on birden başlayarak sınırsız sayıları ifade eder. 
	Azlık çoğulun اَفْعِلَة- اَفْعاَل- اَفْعُل- فِعْلَة     şeklinde dört kalıbı vardır. Geri kalan kırık çoğulun tüm kalıpları çokluk çoğulu içindir. Düzenli çoğul ise ihtilaflı olmakla beraber sahih olan onun mutlak olmasıdır. Yani onda azlık ve çokluk gibi bir ayırım söz konusu değildir. Ayrıca azlık ve çokluk çoğulların her ne kadar kalıpları belliyse de çoğu zaman birbirlerinin yerine kullanılırlar. 
	Kırık çoğulun i'rabı müfred ismin i'rabı gibidir. Bu kısımdan olan siyeğu'l-munteha'l-cumu' dediğimiz nihai çoğulun kalıpları gayrı munsarif olup cerr ve tenvin ka-bul etmemektedirler. Özne, yüklem, zamir ve ismi işaret uyumu konusunda ise akıl sahiple-ri için olup olmadıklarına bakılır: şayet gayrı akıl sahipleri içinse o zaman müfred müennes muamelesi görür. Ama akıl sahipleri içinse, o zaman erilliği (müzekkerliği) ve dişilliği (müennesliği) dikkate alınır ve bunların çoğuluna uygun kelimeler kullanılır.

Abstract:
It is surely beyond doubt that Arabic is an improved language in every respect because of being Language of Koran. One of the subjects of development of this language is plural subject.  As a question of debate, the plural subject history goes to Hassan B. Sabit (ra) .This long history indicates both its importance in Arabic and its development. Because of its big importance, we handle the broken plural in plural subject for our postgraduate thesis.
In consequence of our researches, we can summarise results as follows. In Arabic, Plurals are divided into two parts. One is regular plurals, and other one is broken (irregular) plurals. The Regular Plurals: It is a kind of plural that Müfredden is changed as Müfredin when we do it plural. And this is divided into two part as lesser broken plural (cem'u kılle) and greater broken plural (cem'u kesre). The lesser broken plural indicates on something between three and ten in number, but greater broken plural indicates on something greater than eleven in number.
There are four patterns of lesser plural as أفعِلة – أفعال – أفعُل – فِعْلة  Other all patterns in broken plural are for greater plural. The regular plural is certain in satisfactory evidence. Therefore, there is no discrimination between lesser or greater plural. Besides, lesser and greater plurals are often used interchangeably regardless patterns.
İ'rabı müfred of broken plural is like name of İ'rabı. The certain patterns of this plural as called siyeğu'l-munteha'l-cumu' are "gayrı munsarif " and they do not accept "cerr" and "tenvîn". For subject, verb, pronoun and name demonstrative harmony, it is considered if they are rational or not. If they are not rational, the "müfred" is treated as müennes. But, if they are for rational, their masculinity or femininity is considered and appropriate words are used of their plural.