Uydu görüntüleri kullanılarak dünya genelindeki astronomik gözlemevlerinin atmosferinin istatistiksel analizi
Statistical analysis of the atmosphere of astronomic observatories using satellite images
Yazar: ZÜHAL KURT
Danışman: DOÇ. DR. NAZIM AKSAKER
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences ; Coğrafya = Geography ; İstatistik = Statistics
Dizin: Büyük veri = Big data ; Coğrafi veri sistemleri = Geographical data systems ; Coğrafi veri tabanları = Geographical databases ; Coğrafi veriler = Geographic datas ; Meteorolojik uydular = Meteorological satellite ; Sayısal görüntü işleme = Digital image processing ; Sayısal uydu verileri = Digital satellite data ; Sayısal veri = Digital data ; Uydu verileri = Satellite data ; İstatistiksel veri tabanı = Statistical data base

Özet:
Çalışmanın amacı, Dünya genelinde kurulmuş 2141 astronomik gözlemevi için uydu ve model verileriden elde edilen atmosferik katmanların: bulutluluk, yoğuşabilir su buharı, aerosol optik derinlik, dikey rüzgâr hızı ve 200h-Pa basınç seviyesindeki rüzgâr hızının istatistiksel ve zamansal olarak değerlendirilmesidir. Bunlara ek olarak gözlemevlerine ait enlem, boylam ve yükseklik bilgileri dâhil edilmiştir. Gözlemevlerine ait katmanların 2002-2020 yılları arasında günlük olarak elde edilen yaklaşık 100 TB'lık uzaktan algılama ve model verilerini içeren AstroGIS veritabanı kullanılmıştır. Gözlemevlerinin aylık ve yıllık ortalamaları oluşturulmuş ve zamansal değişimler incelenmiştir. Küresel olarak seçilmiş 9 profesyonel gözlemevinin sonuçları gösterilmiştir. Katmanların histogramları üretilerek genel dağılımları incelenmiştir. Katmanların normallik testleri yapılarak normallik varsayımı sınanmış ve bu sonuca göre korelasyon (Spearman (P)) değerleri yorumlanmıştır. Tüm gözlemevleri için ortalama bulutluluk, yoğuşabilir su buharı, aerosol optik derinlik miktarı, dikey rüzgâr hızı ve 200h-Pa basınç seviyesindeki rüzgâr hızı sonuçları sırasıyla  % 67, 13.85 mm, 1.81, 0.04 Pa s^(-1)  ve 21.06 m s^(-1) dir. Profesyonel gözlemevleri dışındaki tüm gözlemevleri incelediğimiz astronomik kriterler açısından uygun olmayan yerlerde kurulduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of the study is to evaluate the atmospheric layers obtained from satellite and model data for 2141 astronomical observatories established around the world: cloudiness, precipitable water vapor, aerosol optical depth, vertical velocity wind speed and wind speed at 200h-Pa pressure level statistically and temporally. In addition, latitude, longitude and altitude information of observatories are included. The AstroGIS database, which contains approximately 100 TB of remote sensing and model data obtained daily between 2002-2020, of the layers belonging to the observatories was used. Monthly and annual averages of the observatories were established and temporal changes were examined. Results from 9 globally selected professional observatories are shown. Histograms of the layers were produced and their general distributions were examined. The normality tests of the layers were tested and the normality assumption was tested and the correlation (Spearman (P)) values were interpreted according to this result. Yearly mean of cloud cover, precipitable water vapor, aerosol optical depth, vertical velocity wind speeds and wind speet at 200h-Pa pressure level for all observatories were % 69.65, 13.85 mm, Pa s^(-1)  and 21.06 m s^(-1) respectively. It has been determined that all observatories, except professional observatories, are established in places that are not suitable for the astronomical criteria we have examined.