Pozitif psikolojik sermayenin lider-üye etkileşimi vasıtasıyla bireysel performansı etkilemede örgütsel destek ile örgütsel prestij algılarının rolü: Perakende sektöründe bir araştırma
The role of positive psychological capital on effecting individual business performance through leader-member exchange, perceived organizational support and perceived organizational prestige: A research on retail sector
Yazar: FATİH ASLANER
Danışman: PROF. DR. H. İNCİ ERDEM ARTAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ev tekstili = Home textile ; Lider-üye etkileşimi = Leader-member exchange ; Perakende sektörü = Retail sector ; Performans = Performance ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Prestij = Prestige ; Örgütsel algı = Organizational perception ; Örgütsel destek = Organizational support ; Örgütsel itibar = Organizational prestige ; İş performansı = Job performance

Özet:
Bu çalışmanın amacı bir örgütte çalışanlar mutluysa, yöneticileriyle etkileşimleri sağlıklıysa, özgüvenleri yerindeyse, olumsuz durumlara karşı bile iyimserliklerini ve umutlarını koruyorlarsa, bu azim ve dayanıklı çalışmanın iş performanslarına nasıl yansıdığını incelemek ve özellikle lider-üye etkileşiminin performans sonuçlarına etkisini ortaya çıkarmaktır. Kavramsal olarak açıklamak gerekirse; bu çalışmada çalışanların sahip oldukları pozitif psikolojik sermayeyle bireysel performans algıları ve iş performansları arasındaki ilişki gözlenmiş, lider-üye etkileşiminin bu ilişki üzerindeki aracı etkisi incelenmiş ve ilave olarak örgütsel destek ve örgütsel prestij algılarının bu etkileşimdeki düzenleyici rolü araştırılmıştır. Araştırma, Türkiye ev tekstili organize perakende sektörü evreninde ülkenin en büyük ev tekstili firmasının mağaza çalışanları örneklemi üzerinde yapılan bir anket ile gerçekleştirilmiştir. Çalışanların pozitif psikolojik sermaye düzeylerini ölçmek amacıyla Luthans ve arkadaşları tarafından geliştirilen psikolojik sermaye ölçeği; lider-üye etkileşimine ilişkin algı düzeylerini tespit etmek üzere Liden ve Maslyn tarafından geliştirilmiş çok boyutlu lider-üye etkileşim ölçeği,  örgütsel destek algı düzeylerini ölçmek için Eisenberger ve arkadaşları tarafından geliştirilen ölçek,  örgütsel destek algı düzeylerini ölçmek için Mael ve Ashforth tarafından geliştirilen ölçek ve bireysel performans algı düzeylerini araştırmak üzere, Erben tarafından geliştirilen bireysel performans algısı ölçeği kullanılmıştır. Çalışanların performans puanları olarak mağazada aynı işi yapan bireylerin mağaza satış hedefi gerçekleşme yüzdeleri ve bağımsız firma tarafından hazırlanan gizli müşteri mağaza ziyareti değerlendirme puanı yüzdelerinin aritmetik ortalaması kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre pozitif psikolojik sermaye, lider-üye etkileşimi üzerinden bireylerin performans algısını etkilerken hem pozitif anlamda hem de negatif anlamda doğru orantılı olarak çalışanların performans sonuçlarını da etkilemektedir. Bu etkileşimde, liderin pozitif veya negatif katkısının performans algılarını ve sonuçlarını pozitif ve kuvvetli şekilde etkilediği saptanmış ancak örgütsel destek ve örgütsel prestij algılarının düzenleyici rollerinin olmadığı gözlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine how the perseverance work of employees and especially leader-member exchange affect their business performance, if the employees in an organization are happy, their interactions with their managers are healthy, they have self-confidence, and they maintain their optimism and hopes even against negative situations. Conceptually, in this study, the relationship between the positive psychological capital of the employees and their perceptions of individual performance and work performance was observed, and the mediator effect of leader-member exchange on this relationship was examined. Moreover, the moderator roles of perceived organizational support and perceived organizational prestige on this relation were observed. Home textile retail sector of Turkey was taken as universe and the employees of the biggest company in this sector were taken as sample of this universe in order to conduct the questionnaire of the research. In order to measure the results of questionnaires; the positive psychological capital scale developed by Luthans et al., the multidimensional leader-member exchange scale developed by Liden and Maslyn, perceived organizational support scale developed by Eisnberger et al., perceived organizational prestige scale developed by Mael and Ashforth and the perception of individual performance scale developed by Erben were used. As employees' performance scores, the arithmetic average of store monthly sales targets realization percentage and the percentage of monthly mystery shopper evaluation points, prepared by an independent company, were used. According to the findings, positive psychological capital affects individuals' perceptions of performance through leader-member exchange and affects the business performance results of employees both positively and negatively. In this interaction, it was determined that the positive or negative contribution of the leader affected the perceived business performance and performance results positively and strongly. However, perceived organizational support and perceived organizational prestige do not affect this relation with their moderator roles.