Üçüncü kişinin fiilini üstlenmede üstlenenin hukuki konumu
The legal position of the promiser in the commitment of the third parties act
Yazar: ÖMER CEMRE KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. KADİR BERK KAPANCI
MEF ÜNİVERSİTESİ / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuki işlemler = Legal processes ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Kefalet = Suretyship ; Kefalet sözleşmesi = Suretyship contract ; Kredi garantileri = Credit guarantees ; Teminat = Guarantee ; Teminat mektupları = Letters of guarente ; Türk Borçlar Kanunu = Turkish Code of Obligations ; Türk borçlar hukuku = Turkish law of obligations ; Üçüncü kişiler = Third parties

Özet:
Üçüncü kişinin fiilini üstlenme (TBK m. 128) yapısını konu edinen tezimiz
temelde, üstlenenin borçları ve ödeme talebi karşısındaki savunmalarını konu
edinmektedir. Öncelikle, kurumun, genel yapısı tanıtılarak, tarihsel gelişimine ilişkin
açıklamalar getirilmektedir. Akabinde ise üçüncü kişinin fiilini üstlenmenin hukuki
niteliği öğreti ve yargı kararlarında yer alan tartışmalar dikkate alınarak ortaya
konulmaya çalışılacaktır. Bu noktada, özellikle, garanti sözleşmeleri ile olan ilişkisi
üzerinde de özel olarak durulmaktadır. Genel yapısı ve hukuki niteliği ortaya
konulduktan sonra üçüncü kişinin fiilini üstlenme sözleşmesinin özellikleri ve
geçerlilik şartları detaylı olarak izah edilecektir. Burada ise kurumun, TBK m. 603 ile
olan ilişkisi de ayrıca açıklanmaya muhtaçtır. TBK m. 603 yapının şekil ve geçerlilik
şartları noktasında büyük önem arz etmektedir. Genel kabul ise TBK m. 603
düzenlemesinin yollamasıyla TBK m. 583 ve 584'te yer alan kefaletin şekline ve
ehliyete ilişkin düzenlemelerin, üçüncü kişinin fiilini üstlenme sözleşmesi bakımından
da uygulanması yönündedir. İlgili düzenleme iki kurumu birbirine yaklaştırdığı için
her iki kurumun ayrımının tespit edilmesi de uygulama bakımından oldukça önemlidir.
Bu noktada ise kefaletin feri, üstlenme sözleşmesinin ise bağımsızlık özelliği bize
yardımcı olacak olup; iki kurumun ayrımı bakımından teminatın işbu özelliğinin tespit
edilmesi gerekecektir. Bunun yanı sıra, üçüncü kişinin fiilini üstlenme ile benzerlik
arz eden diğer yapılar ile olan ilişkisi de incelenerek farklı yönleri ortaya konulacaktır.
Böylece, düzenlemenin uygulama alanı ve kendisine özgü, diğer kurumlardan ayrılan
yönleri de daha rahat tespit edilebilecektir. Yine, garanti sözleşmesi ile birlikte üçüncü
kişinin fiilini üstlenmesi sözleşmesi ile adı sıklıkla anılan banka teminat mektupları ile
olan ilişkisi de değerlendirmeye alınacaktır.
Üçüncü kişinin fiilini üstlenme yapısını ete kemiğe büründürdükten sonra ise
üstlenenin borcu üzerinde durulacaktır. Özellikle, üstlenenin borcunun doğumunun ve
muaccel hale geldiği anın tespiti ile üstlenenin borcunun kapsamı belirlenmelidir.
Üstlenen, üçüncü kişiye ait bir riski üzerine almaktadır. Diğer bir ifade ile risk
neticesinde ortaya çıkacak olan zarar miktarından sorumlu olmaktadır. Bu bakımdan,
risk, meydana geldiği takdirde üstlenenin, alacaklının hangi zararlarından, ne oranda
sorumlu olacağının tespit edilmesi gerekecektir. Üstlenen, kendisinden talepte
bulunulduğu takdirde, kayıtsız şartsız bir ödeme borcu altına girmemektedir. O da her
borçlu gibi gerek genel hükümler çerçevesinde sözleşmenin geçersizliğine, gerek
üstlenme sözleşmesi kapsamında sahip olduğu defi ve itirazları gerekse de risk
meydana gelmediği takdirde riskin meydana gelmediğini öne sürerek ödemeden
kaçınabilecektir. Bunun sonucu olarak, alacaklı tarafından ödeme talebinde
bulunulduğu takdirde üstlenenin, ödemeden kaçınabileceği haller de arz edilecektir.
Üstlenenin, ödemeden kaçınmasını gerektiren bir halin var olmaması halinde
ödeme yapması gerekecektir. Bu noktada, üstlenenin, lehine teminat sağladığı (riskini
üzerine aldığı) kişiye hangi hal ve şartlarda başvurabileceğine de tezin son bölümünde
değinilmiştir. Son olarak ifade edilecektir ki, Avrupa Sözleşmeler hukukunun
(Principles of European Contract Law) yeknesaklaşması konusunda ortaya konulan
teminat hukuku özelindeki prensipler de ilgili yerlerde dipnot olarak çalışmamıza
eklenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Üçüncü kişinin fiilini üstlenme; üçüncü kişinin fiilini taahhüt; garanti sözleşmesi; banka teminat mektupları; kefalet sözleşmesi; kişisel teminat; karşı teminat (kontrgaranti).

Abstract:
The topic of this thesis called The Legal Position of the Promiser in the
Commitment of the Third Parties Act essentially consist of promiser's debts and
defenses. First of all, the general structure of institution is introduced and explanations
about its historical background are given. Then, legal nature of commitment of third
parties' acts are presented in order to doctrine and judicial decisions. At this point, its
relationship with guarantee contracts is also specially emphasized. After presented
general structure and legal nature, the characteristics and validity terms of the
institution will be explained in detail. In this respect, TCO 603 has vital role, and it has
of great importance in terms of the shape and validity requirements of the structure.
The general acceptance is that the arrangements regarding the validity conditions and
ability of the suretyship agreement in TCO 583 and 584 should also be applied in terms
of the contract to undertake the act of the third party with the sending of the regulation
TCO 603. Since the relevant regulation brings the two institutions closer together, it is
also very important to determine the distinction between the two institutions in terms
of practice. The main differences between them are that whether it is primary or
ancillary guarantee. According to them, suretyship is ancillary and commitment of
third parties act is the primary guarantee. In addition to this, its relationship with other
structures that are like assuming commitment of the third parties act will be examined
and its different aspects will be revealed. Thus, the application area of the regulation
and its specific aspects that differ from other institutions can be determined more
easily. Also, guarantee agreement and bank letters of guarantee, which is be mentioned
with commitment of third parties act, will be evaluated.
After embodying the structure of the commitment of third parties act, the debt
of the promiser will be emphasized. In particular, the scope of the promisor's debt
should be determined with the determination of the birth of the debt and the moment
when it becomes due. The promiser undertakes a third parties' risk. In other words, it
is responsible for the amount of damage that will take place because of the risk. In this
respect, it will be necessary to determine which damages the promiser will be liable
for and to what extent, if the risk occurs. Also, the promiser's debts do not an
unconditional debts obligation if requested from creditor. Like every debtor, promisor
will be able to avoid payment by contractual invalidity within the framework of
general provisions, invalidity of the scope of commitment of third parties act and also
if the risk does not occur, he can on the basis this. As a result of this, if the creditor
demand payment, there will be some defenses in which the promisers can avoid
payment.
The promiser will have to be fulfill his debt if there is no condition that requires
promiser to avoid payment. At this point, it is also mentioned in the last part of the
thesis under which conditions and conditions the promiser can recourse to the third
person for whom promisor provides collateral (for which she takes the risk). Finally,
it will be stated that the principles specific to the law of personal security (guarantee),
which were set forth on the uniformization of the Principles of European Contract Law,
have also been added to our work as footnotes in the relevant places.

Keywords: Commitment of third parties act; guarantee contract; bank letters of guarantee; suretyship; personal guarantee; personal security; counter guarantee.