Son İnterglasyal'deki deniz seviyesi değişimlerinin TIMS U/Th tarihleme metoduyla belirlenmesi
Determination of the Last Interglacial sea-level changes by TIMS U-Series dating methods
Yazar: ERDEM BEKAROĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN YİĞİTBAŞIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Deniz seviyesi = Sea level ; Değişim = Change ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Kuvaterner = Quaternary ; Rekonstrüksiyon = Reconstruction ; Son İnterglasyal = Last Interglacial ; Su seviyesi = Water level ; TIMS U/Th metodu = TIMS U/Th method

Özet:
Bu çalışmada, Sondan Bir Önceki Deglasyasyon (T II) ve Son İnterglasyal (Sİ) sırasındaki deniz seviyesi değişimlerinin doğrudan belirlenebilmesi ve meydana gelen deniz seviyesi değişimlerinin kesin ve doğru bir kronolojisinin oluşturulması açısından en iyi jeolojik-jeomorfolojik gösterge olan sığ su mercan resifleri incelenmiştir. Karayipler'de tektonik olarak yükselen bir ada olan Barbados'un güneybatı bölümündeki Sİ resif terasından örneklenen çok sayıda mercan resifi içerisinden 40'tan fazla mercan numunesi yüksek çözünürlüklü TIMS U/Th metoduyla tarihlenmiştir.Elde edilen sonuçlar, T II'nin 137-134 bin yıl öncesi arasında meydana gelen ilk deniz seviyesi yükselimiyle hızlandığını göstermektedir. Deniz seviyesinin glasyal düzeyinden (-80/-100 m) -20 metreye yükseldiği bu dönemdeki deniz seviyesinin yükselim trendi 130 bin yıl önce kesintiye uğramış ve deniz seviyesi tekrar glasyal düzeyine inmiştir. Barbados mercanlarının 130-129 bin yıl önce, deniz seviyesinin -20 metreden -1 metreye yükseldiğini kaydetmesi, bu deniz seviyesi salınımının oldukça ani ve hızlı olduğunu göstermektedir. T II'nin bitişini ve Sİ'nin başlangıcını ifade eden mercan örnekleri, 128 bin yıl önce deniz seviyesinin +2-4 metreye eriştiğini ve bu yüksek düzeyin kesintisiz olarak 3-4 bin yıl sürdüğünü göstermektedir. Resif terasındaki mercan numuneleri Sİ'nin ortasında bin yıllık ani bir deniz seviyesi salınımının varlığını göstermektedir. İklim sistemindeki ani bir kararsızlığı gösteren bu olay sonrasında deniz seviyesi tekrar +2-4 metrelik yüksek düzeyine erişmiştir. Mercan resifi kayıtları, Sİ yüksek deniz seviyesinin 119-117 bin yıl önce sonlandığını, bu sırada deniz seviyesinin -8 metreye düştüğünü göstermektedir.T II'nin başlangıcından Sİ'nin sonuna kadar olan yaklaşık 20 bin yıllık dönem, orbital ve suborbital ölçekteki deniz seviyesi değişimleriyle karakterize olmaktadır. Sİ'nin ortasındaki ani deniz seviyesi salınımının varlığının, zamanlamasının ve magnitüdünün bu çalışmadaki keşfi, ilk defa, suborbital ölçekli deniz seviyesi değişimlerinin sadece glasyal ve interstadyal dönemlerde değil, buzularası dönemlerde de hüküm sürmüş olduğunu göstermektedir. Holosen deniz seviyesinin bugünkü seviyesine eriştiği 6 bin yıl öncesinden günümüze dek durağanlığını korumuş olması, Sİ ile Holosen arasındaki başlıca ayrılığa işaret etmektedir.

Abstract:
In this study, I have investigated shallow water coral reef species, the most appropriate geological-geomorphological proxy of the sea-level changes, for the direct determination of the sea-level changes during the Penultimate Deglaciation (T II) and the Last Interglacial (LI). In order to establish accurate and precise chronology of the sea-level changes during the time period of interest, I have applied high resolution TIMS U/Th dating for more than 40 coral samples collected from the LI reef terrace located on the SW part of the Barbados, the tectonically uplifting island in the Caribbean Sea.Results show that the T II accelerated between 137 and 134 ka BP with the initial rise in sea-level, during which sea-level rose to -20 m from its glacial level (-80 m). The rising trend of the sea-level further interrupted by a rapid drop in sea-level to its glacial level again at 130 ka BP. Barbados corals captured the sea-level rise from -20 m to -1 m between 130-129 ka BP, which indicates that the sea-level fluctuation at the termination of the penultimate glacial period was very rapid and abrupt. Coral samples from LI reef unit capturing the termination of penultimate deglaciation and the onset of the LI period, show that the sea-level reached +2-4 m around 128 ka BP and remained at this level for 3-4 ka. 230Th ages obtained from coral samples in the reef unit suggest that the middle of the LI period is characterized by a millennial scale, relatively large and abrupt sea-level fluctuation. Shortly after the pronounced rapid sea-level fluctuation that resulted from short-term instability in the climate system, sea-level reached its high stand level again. Coral records show that the LI sea-level high stand terminated and the sea-level fell to -8 m around 119-117 ka BP.The period from the onset of T II to the end of the LI period is characterized by orbital and suborbital-scale sea-level changes. In this study, the discovery of the mid-LI sea-level fluctuation and the determination of its timing and magnitude reveal that the suborbital-scale sea-level variations are features not only for glacial and interstadial periods but also for interglacial periods. Since the present sea-level has been stabile for the last 6 ka, we conclude that the LI and the Holocene might be substantially different from each other.