Multipl Skleroz'lu bireylerde yorgunluk, kognisyon ve anksiyete seviyelerinin motor imgeleme üzerine etkisi: Kontrollü çalışma
The effect of fatigue, cognition, and anxiety levels on motor imagery in individuals with multiple sclerosis: a controlled study
Yazar: BATUHAN DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. KADİRHAN ÖZDEMİR
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Merkezi sinir sisteminin kronik inflamatuar bir hastalığı olan Multipl Skleroz (MS), genellikle 2. ve 4. dekat arasındaki bireyleri etkiler. Çalışmamızın amacı, MS tanılı bireylerdeki yorgunluk, kognisyon ve anksiyete düzeylerinin motor imgeleme yeteneği ile ilişkisini araştırmaktır. İkincil amacımız ise, MS tanılı bireyler ile sağlıklı bireyler arasındaki yorgunluk, kognisyon, anksiyete düzeyleri ve motor imgeleme yeteneğini karşılaştırmaktır.
Çalışmaya EDSS skoru 1,5-5,5 arasında olan 36 MS tanılı birey ile 36 sağlıklı birey dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik ve klinik bilgileri oluşturulan değerlendirme formuna kaydedildi. Yorgunluğu değerlendirmek için Modifiye Yorgunluk Etki Ölçeği (MYEÖ), kognitif düzeyi değerlendirmek için İşitsel Modalitede Adımlandırılmış Dizisel Toplama Testi (PASAT), depresyon ve anksiyeteyi değerlendirmek için Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) ve motor imgeleme seviyesini değerlendirmek için de Hareket İmgeleme Anketi-3 (HİA-3), Kinestetik ve Görsel İmgeleme Anketi (KGİA) kullanıldı. Ayrıca, mental Kronometre yöntemi ile belirlenen TUGΔ değeri hesaplandı. 
MS tanılı bireylerin toplam MYEÖ skoru Toplam KGİA ve HİA-İçsel görsel imgeleme, HİA-Dışsal görsel imgeleme ve HİA-Kinestetik imgeleme skorları arasında negatif yönde orta derecede ilişki (sırasıyla r=-0,653 p<0,001, r=-0,441 p=0,007, r=-0,556 p<0,001, r=-0,416 p=0,012) bulundu. MS tanılı bireylerin PASAT skoru ile KGİA, HİA-İçsel görsel imgeleme, HİA-Dışsal görsel imgeleme ve HİA-Kinestetik imgeleme skorları arasında ve TUGΔ skorları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,005). MS tanılı bireylerin HADÖ-Anksiyete skoru ile Toplam KGİA, HİA-Dışsal görsel imgeleme ve HİA-Kinestetik imgeleme skorları arasında negatif yönde düşük (zayıf) derecede ilişki (sırasıyla r=-0,342 p=0,041, r=-0,338 p=0,044, r=-0,380 p=0,022) bulundu.  MS tanılı bireyler ile sağlıklı bireylerin ortalama yorgunluk değerleri (sırasıyla MYEÖ=37,56±21,82, MYEÖ=20,14±11,71) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,001). MS tanılı bireyler ile sağlıklı bireylerin ortalama kognisyon değerleri (sırasıyla PASAT=41,36±11,58, PASAT=43,94±7,32) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,263).  MS tanılı bireyler ile sağlıklı bireylerin ortalama anksiyete değerleri (sırasıyla HADÖ-Anksiyete=6,47±4,69, HADÖ-Anksiyete=5,53±3,2) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı (p=0,323).  MS tanılı bireyler ile sağlıklı bireylerin ortalama mental kronometre değerleri (sırasıyla TUGΔ=47,56±33,6, TUGΔ=41,42±23,58) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,365). MS tanılı bireyler ile sağlıklı bireylerin ortalama KGİA değerleri (sırasıyla KGİA=133,53±19,13, KGİA=143,44±12,44) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p=0,012). MS tanılı bireylerin ortalama HİA değerleri (HİA-İçsel Görsel İmgeleme skoru 5,34±0,76, HİA-Dışsal Görsel İmgeleme skoru 5,43±0,72 ve HİA-Kinestetik İmgeleme skoru 4,85±0,72 ve sağlıklı bireylerin ortalama HİA değerleri (HİA-İçsel Görsel İmgeleme skoru ise 5,97±0,61, HİA-Dışsal Görsel İmgeleme skoru ise 6±0,58 ve HİA-Kinestetik İmgeleme 5,72±0,76) arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu gözlendi (p<0,001). 
MS tanılı bireylerde yorgunluk ve anksiyete ile motor imgeleme yeteneği arasında negatif ilişki vardır. Ayrıca MS tanılı bireylerde sağlıklı bireylere göre görsel (görüntünün netliği) ve kinestetik (görüntünün yoğunluğu) imgelemenin etkilenmiştir ve MS tanılı bireylerde yorgunluğun farklı alt kategorilerde dahi sağlıklı kişilerden anlamlı olarak daha yüksektir. MS'li bireylerin en çok yakındığı şikayetlerin başında gelen yorgunluğun yapılacak düzenli değerlendirme ve rehabilitasyon programları ile MS tanılı bireylerin motor imgeleme yeteneğini nasıl etkileyeceğinin araştırılmasını önermekteyiz.

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is a chronic inflammatory disease of the central nervous system that primarily affects individuals between the ages of 20 and 40. The purpose of this study is to investigate the relationship between fatigue, cognition, anxiety levels, and motor imagery ability in individuals with MS, as well as to examine the relationship between fatigue, cognition, anxiety levels, and motor imagery ability in healthy individuals. Second aim, the study aims to compare the motor imagery ability between individuals with multiple sclerosis and healthy individuals.
The study included 36 individuals diagnosed with MS with EDSS scores between 1.5 and 5.5 and 36 healthy controls. Socio-demographic information and clinical data of the participants were recorded using an assessment form specifically designed for MS patients and healthy individuals. To assess fatigue, the Modified Fatigue Impact Scale (MFIS) was used, while the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) was employed to evaluate depression and anxiety levels. The Paced Auditory Serial Addition Test (PASAT) was administered to assess cognitive functioning, and the Movement Imagery Questionnaire-3 (MIQ-3), Kinesthetic and Visual Imagery Questionnaire (KVIQ), and Mental Chronometry method were utilized to evaluate motor imagery levels.
There was a moderate negative correlation between the total MFIS score and the total KVIQ and MIQ-Internal visual imagery, MIQ-External visual imagery and MIQ-Kinesthetic imagery scores of individuals with MS (r=-0.653 p<0.001, r=-0.441 p=0.007, r=-0.556 p<0.001, r=-0.416 p=0.012, respectively). No significant correlation was found between the PASAT score and KVIQ, MIQ-Internal visual imagery, MIQ-External visual imagery and MIQ-Kinesthetic imagery scores and TUGΔ scores of individuals with MS (p>0.005). A low (weak) negative correlation (r=-0.342 p=0.041, r=-0.338 p=0.044, r=-0.380 p=0.022, respectively) was found between the HADS-Anxiety score and the Total KVIQ, MIQ-External Visual Imagery and MIQ-Kinesthetic Imagery scores of individuals with MS. In this study, a statistically significant difference was found between the mean fatigue values of individuals diagnosed with MS and healthy individuals (MFIS =37.56±21.82, MFIS =20.14±11.71, respectively) (p<0.001). There was no statistically significant difference between the mean cognition values of individuals with MS and healthy individuals (PASAT=41.36±11.58, PASAT=43.94±7.32, respectively) (p=0.263).  No statistically significant difference was found between the mean anxiety values of individuals diagnosed with MS and healthy individuals (HADS-Anxiety=6.47±4.69, HADS-Anxiety=5.53±3.2, respectively) (p=0.323).  No statistically significant difference was found between the mean mental chronometer values (TUGΔ=47.56±33.6, TUGΔ=41.42±23.58, respectively) of individuals with MS and healthy individuals (p=0.365). There was a statistically significant difference between the mean KVIQ values (KVIQ =133.53±19.13, KVIQ=143.44±12.44, respectively) of individuals with MS and healthy individuals (p=0.012). The mean MIQ values of individuals diagnosed with MS (MIQ -Internal Visual Imagery score 5.34±0.76, MIQ -External Visual Imagery score 5.43±0.72 and MIQ-Kinesthetic Imagery score 4.85±0. 72 and healthy individuals (MIQ -Internal Visual Imagery score 5.97±0.61, MIQ-External Visual Imagery score 6±0.58 and MIQ-Kinesthetic Imagery 5.72±0.76), a statistically significant difference was observed (p<0.001).
There is a negative relationship between fatigue and anxiety and motor imagery ability in individuals with MS. In addition, visual (clarity of the image) and kinaesthetic (intensity of the image) imagery were affected in individuals with MS compared to healthy individuals, and fatigue in individuals with MS was significantly higher than healthy individuals even in different subcategories. We suggest to investigate how fatigue, which is one of the most common complaints of individuals with MS, will affect the motor imagery ability of individuals diagnosed with MS through regular evaluation and rehabilitation programmes.