Sipâhizâde Ahmed'in Gazavat-nâme-i Cezîre-i Girit ve Zadre isimli eseri(değerlendirme-transkripsiyon)
Sipahizade Ahmed'in Gazavat-name-i Cezire-i Girit ve Zadre (assessment-transcription )
Yazar: MÜRVET ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. MUZAFFER DOĞAN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Bölümü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Tarih = History
Dizin: Bosna = Bosnia ; Gazavat-name-i Cezire-i Girit ve Zadre = Gazavat-name-i Cezire-i Girit ve Zadre ; Girit = Crete ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Sipahizâde Ahmed = Sipahizâde Ahmed

Özet:
Osmanlı döneminde kaleme alınmış olan yazma eserler üzerinde yapılan çalışmaların, Osmanlı tarihinin aydınlatılması ve yeni bilgilerin elde edilmesi açısından katkıları büyüktür. Bu sebeple bu tür eserlerin ortaya çıkarılarak, araştırmacıların hizmetine sunulması büyük önem arz etmektedir. Bizim çalışmamızın konusunu içeren eser; XVII. yüzyıl Girit, özellikle Bosna tarihine katkı sağlaması açısından değer taşımaktadır.Sipâhî-zâde Ahmed Efendi'nin kaleme aldığı Gazâvatnâme-i Cezîre-i Girit ve Zadre adlı eser, Sultan İbrahim döneminde Girit Adası'nın muhâsara edildiği 1055/1645 yılından başlar. Akabinde ise, ilk önce Girit daha sonra da Bosna sınırında gerçekleşen muhârebeler, buraya tayin edilen serdarların isimlerinin başlığı altında, sırasıyla anlatılır. Bundan sonra eserde genel olarak 1055/1645 tarihinden itibaren Bosna'da meydana gelen olaylar aktarılır. Eserin sonlarına doğru ise Köprülü Mehmed Paşa'nın 1068/1657 Erdel seferindeki Yanova Kalesi fethi tasvir edilir. Eserin isminden muhtevasının Girit olduğu intibası verilmekteyse de asıl olarak Bosna sınırında gerçekleşen mücadeleler anlatılmıştır.İlmiye kökenli olan Sipâhî-zâde Ahmed Efendi, Bosna bölgesinde kadılığın dışında çeşitli görevler yapmıştır. Ayrıca eserinde anlattığı seferlerin bir kısmına bizzat katılmış ve devrin ileri gelen devlet adamları ile yakın temas içinde olmuştur. Gazâvatnâme-i Cezîre-i Girit ve Zadre'nin hem müellifin bizzat müşâhedelerine hem de olaylara şâhid olanların tanıklıklarına dayandığı için XVII. yüzyıl Osmanlı tarihine önemli ve orjinal katkılarda bulunmaktadır.

Abstract:
The studies which have been made on the literary work of Ottoman epoch have been an important contribution in terms of enlightening Ottoman history and discovering new information. For that reason, it is really important to reveal such literature and put it into service of researchers. The literary work including our study is of great important for the purpose of making a contribution to the XVII century Crete history, especially Bosnian history.Gazâvatnâme-i Cezîre-i Girit ve Zadre, the literary work written by Sipâhî-zâde Ahmed Efendi, dates back 1055/1645, when Crete island was besieged at Sultan Ibrahim period. Subsequently, First the wars made at Cretan border and then at Bosnian border are narrated in turn under the names of Ottoman commanders who were appointed to those places. Then in the literary work , generally the happenings which occured as of 1055/1645 are passed on. Ad finem of the literary work, the conquest of Yanova at Erdel wartime by Köprülü Mehmed Pasha is depicted. In spite of the impression made with the name of the literary work that the contents were related to Crete, as a matter of fact, the combats fought at Bosnian border are narrated.Sipâhî-zâde Ahmed Efendi, who was trained at the madrasah, served in various positions apart from working as a magistrate. In addition, he fought in some of the battles that he narrated in his literary work and was in contact with the very important statesmen in his era. Because Gazâvatnâme-i Cezîre-i Girit ve Zadre are based both on the author?s remarks and the testimonies of the people who witnessed to the events, they have made a great and original contribution to the XVII century Ottoman history.