2000 sonrası Türkiye sinemasında gayrimüslimler
Non-muslims in the cinema of Turkey after 2000
Yazar: CAN ÖKTEMER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EREN YÜKSEL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Gayrimüslimler = Non muslem ; Sinema = Cinema ; Sinema tarihi = Cinema history ; Türk sineması = Turkish cinema ; Yeşilçam = Yeşilçam

Özet:
Bu çalışmada 2000 sonrası Türkiye sinemasında gayrimüslimlerin temsilleri, sinema ve tarih ilişkisi perspektifiyle, bellek, temsil, tarih kavramları üzerinden çözümlenmiştir. Çalışmada filmlerin yapım yıllarındaki toplumsal ilişkiler de göz önünde bulundurulmuş ve 2000 sonrası Türkiye sinemasında gayrimüslim temsillerinde yaşanan değişimlerin ve filmlerin tarih ve bellekle ilişkisinin ne tür bir çerçevede ele alındığı, filmlerin nasıl bir politik söylem ortaya koyduğu değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, 2000'li yıllarda Türkiye'de değişen politik atmosferin, farklı tarih yazımı metodolojileri ışığında geçmişin sorgulanabilir hale gelmesinin, Türkiye sinemasında azınlık temsillerine ve geçmişin inşasına dair bir söylem değişikliği yarattığı varsayımı üzerinden, 2000 sonrası Türkiye sinemasında gayrimüslimleri konu edinen iki belgesel ve  iki kurmacadan oluşan dört film, Hermana, Saroyan Ülkesi, Rüzgârın Hatıraları ve Bulutları Beklerken yukarıda sıralanan tartışmalar çerçevesinde analiz edilmiş ve şu sonuçlara ulaşılmıştır.

Çalışmada ele alınan filmler, Türkiye'nin yakın tarihini eleştirel bir şekilde ele almış ve bir tür karşı bellek anlatısı kurarak, milliyetçi söylemlerle ve ayrımcı politikalarla yüzleşme pratiği sunmaya çalışmıştır. Bu doğrultuda filmler Türkleştirme politikalarına ve kültürel asimilasyona yönelik eleştiri getirmiştir. Ayrıca filmler Yeşilçam'da ağırlıklı olarak gerçek dışı ve olumsuz kodlamalarla gösterilen azınlıkların, tarihsel ve kültürel gerçeklere uygun bir şekilde temsil edilmesini mümkün kılmıştır.

Abstract:
Employing the concepts of memory, representation, and history, this study analyses the representation of the non-Muslims in the Cinema of Turkey after 2000 through the perspective of the relations between history and filmmaking. The study also takes into consideration the reconstruction of the past and the social relationships of the period when the films were produced, and examines within which frameworks the changes in the representation of non-Muslims , the relations between history and memory were seen in the post-2000 Cinema of Turkey, and which political discourses were put forward in the films. In this context, the study assumes that the changes in the political atmosphere in the 2000s, and the new possibility of questioning the past in the light of different historiographical methodologies led to a shift in the discourse of the representation of minorities and the reconstruction of the past. Based on these assumptions and within the framework mentioned above, this study scrutinizes two documentaries and two fictional films centring minorities produced in the post-2000 Cinema of Turkey (Hermana, Saroyan Land, Memories of the Wind and Waiting the Clouds) and reaches the following conclusions:

The films examined in the study have a critical approach to the recent history of Turkey, and build a sort of a counter-memory narrative. The films thus try to present a practice of facing the nationalist discourses and discriminatory policies. In this regard, they voice criticism of Turkification policies and cultural assimilation. Moreover, the films enable the representations of minorities which had been predominantly depicted unrealistically and negatively in the conventional Cinema of Turkey (Yeşilçam) to be in line with the historical and cultural realities.