Batı karadeniz bölgesinde ölü odunlar üzerinde gelişen briyofitler ve ekolojileri
Deadwood-dwelling bryophytes of the western black sea region and their ecologies
Yazar: AYŞE DİLEK UNAN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ÖREN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Bitki ekolojisi = Plant ecology

Özet:
Bu çalışma ile Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz Bölümü'nde yer alan Bartın, Bolu, Düzce, Karabük, Kastamonu ve Zonguldak illerinde bulunan ölü odunlar üzerinde gelişen briyofitler ve bu briyofitlerin çeşitliliğine etki eden çevresel değişkenler araştırılmıştır.
Briyofit örneklerinin teşhisi sonucunda, Batı Karadeniz Bölgesi'nde bulunan ölü odunlar üzerinde ciğerotlarından 22 familyaya ait 35 ve karayosunlarından 31 familyaya ait 107 olmak üzere, toplam 142 briyofit taksonunun yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Bu taksonlardan Calypogeia suecica (Arnell & J.Perss.) Müll.Frib., Scapania apiculata Spruce ve S. glaucocephala (Taylor) Austin, Türkiye ve Güneybatı Asya briyofit florası için, Syzygiella autumnalis (DC.) K.Feldberg, Váňa, Hentschel & Heinrichs ise Henderson'un Türkiye briyofitleri için geliştirdiği kareleme sistemine göre alanın içerisinde bulunduğu A2 karesi için ilk kez kaydedilmiştir. Tüm türler açısından 3. derecede çürümüş, çok nemli Fagus kütüklerinin, lignikol türler açısından ise 4. derecede çürümüş, çok nemli Abies kütüklerinin en fazla biyolojik çeşitliliğe sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. TWINSPAN ve DCA analizleri sonucunda, kütüklerin ve taksonların dört temel gruba ayrıldığı ve bu grupların ayrılması üzerinde en etkili ekolojik parametrelerin istasyonun deniz seviyesinden yüksekliği ve kütüğün çürüme derecesi olduğu belirlenmiştir. Oluşan gruplar sırasıyla Hypnum cupressiforme - Homalothecium sericeum topluluğu, Isothecium alopecuroides - Brachytheciastrum velutinum topluluğu, Herzogiella seligeri - Dicranum scoparium topluluğu ve Rhizomnium punctatum - Sanionia uncinata topluluğu olarak isimlendirilmiştir.

Abstract:
With this study, deadwood-dwelling of Bartın, Bolu, Düzce, Karabük, Kastamonu, and Zonguldak provinces in the Western Black Sea Region, and environmental variables affecting the diversity of these bryophytes were investigated.
After the identification of bryophyte samples, it was determined that 35 liverwort taxa belonging to 22 families, and 107 moss taxa belonging to 31 families inhabits deadwood in the Western Black Sea Region. Among these taxa, Calypogeia suecica (Arnell & J. Perss.) Müll.Frib., Scapania apiculata Spruce, and S. glaucocephala (Taylor) Austin were recorded for the bryophyte flora of Turkey and Southwest Asia, and Syzygiella autumnalis (DC.) K. Feldberg, Váňa, Hentschel & Heinrichswas reported for the first time for A2 square according to the grid system developed by Henderson for Turkish bryophytes. It has been revealed that Fagus woody material that very humid and decayed to the 3rd degree the highest biodiversity in terms of all species, and terms of lignicolous species, very humid Abies woody material decayed to the 4th degree have the highest. As a result of TWINSPAN and has been revealed that logs and taxa are divided into four basic groups and the most effective ecological parameters on the separation of these groups are the altitude of the collecting point and the decay class of the log. The groups formed named Hypnum cupressiforme var. cupressiforme- Homalothecium sericeum community, Isothecium alopecuroides- Brachytheciastrum velutinum community, Herzogiella seligeri - Dicranum scoparium community, and Rhizomnium punctatum - Sanionia uncinata community, respectively.