T.B.M.M.'nde ilk kadın milletvekilleri ve faaliyetleri
The first women members of parliament at Turkish Republic and their activities
Yazar: ASLI APA
Danışman: PROF. DR. İLHAN YERLİKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Kadınlar = Women ; Milletvekili = Deputy ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; TBMM = Turkish Grand National Assembly

Özet:
Kadın toplumun aynasıdır. Toplumların kalkınabilmesi ancak kadım sosyal ve siyasal hayatta etkin kılmakla mümkün olur. Türk kadınının sosyal hayattaki konumu dönem dönem farklılık göstermiştir. Bu farklılığın temel nedeni daha çok etkileşim içerisine girdikleri kültürden kaynaklanır. Orta Asya Türk tarihinde kadın hayatın her alanında etkindir. Hakan'ın yanında yer alır. Devletle ilgili alınacak kararlarla görüşlerine yer verilir. İslam, Bizans ve İran kültürünün etkisiyle Türk kadınının sosyal hayatında önemli değişmeler başlar. Özellikle Bizans kültürünün etkisiyle gelişen "harem" anlayışı Türk sosyal hayatının içine girer ve bununla beraber kadın sosyal hayattan yavaş yavaş soyutlanmaya başlar. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde her alanda görülen gerileme kadın hayatında da görülür. Ancak 1839'daki yenileşme hareketinin temelini oluşturan Tanzimat Fermanı kadın hayatında da değişikliklere zemin hazırlar. Meşrutiyet döneminde bu değişim hız kazanır. Özelikle Genç Türkler, kadının eğitiminde fırsat eşitliğini ve üretimde etkinliğini savunur ve kadınların sempatisini kazanır. Eğitim, evlilik ve miras konusunda yeni düzenlemelere gidilir. Türk kadının çalışma hayatına girmesinin nedeni ise Osmanlı Devleti'nin son dönemlerindeki ağı savaşlardır. Savaşlar nedeniyle erkek nüfus azalmış iş gücüne olan gereksinim artmıştır. Kadın bu anlamda erkeğin boşalttığı yeri doldurur. Türk kadınına sosyal, ekonomik ve siyasal hakları tam manasıyla Cumhuriyet döneminde verildi. Kadınlara 1930'da Belediye seçimlerine katılabilme hakkı verildi. 4 Aralık 1934 yılında ise Seçme ve Seçilme hakkı tanınarak kadınların siyasete katılması sağlandı. 1935 yılında yapılan genel seçimlerde V. Dönem Milletvekili olarak (biri ara seçimle olmak üzere) 18 kadın milletvekili Meclis'e girdi. Bu milletvekillerinin çoğu Milli Mücadele'de görev almış, dönemin aydın, seçkin batı kültürünü benimsemiş kadınlardı. Bu milletvekillerinin içinden sadece Hatı Çırpan (Ankara) köy kökenlidir ve diğer milletvekillerinden farklı bir eğitim seviyesindedir. Kendisi okuma yazmayı sonradan öğrenmiştir. Diğer bir milletvekilimiz Şebike İnsel'de çiftçilikle uğraşmıştır.V Kadın milletvekillerimizin sadece bir kaçı Meclis 'te aktif siyaset yapmıştır. Bu milletvekillerimiz "Eğitim, Sağlık, Kadın Hakları, Kültür, Dış Politika" gibi önemli konularda görüş belirtmişlerdir. Daha sonraki dönemlerde çok partili hayata geçilmesine rağmen Meclis'e giren kadın milletvekili sayısı azaldı. Kadın siyasetten uzaklaştı. Günümüzdeki kadına örnek olması açısından ilk kadın milletvekilleri Türk Demokrasi hayatında önemli yer teşkil eder. Anahtar Kelimeler: Kadın, Milletvekili, Siyaset, Seçim, Meclis.

Abstract:
Women are the mirrors of societies. Development of the societies are possible with activating women in social and political life. The position of the Turkish women in social life shows differences in different periods. The main reason of these differences is sourced by the culture, that they interact. In the Turkish History Of Central Asia women are active in every field of the life. Their ideas are featured about the decisions which will be taken about the government. Some important changes start with t he effect of Muslim, Byzantine and Persian Culture in the social life of Turkish women. The growth of Harem life which iş affected especially from the Byzantium culture, goes into the Turkish social life and this slowly makes women isolated from the social life. The recession which is seen in all the fields during the last periods of Ottoman Empire, also appears in the of women. However, The Period Of Reforms that form the basis of modernization movement also prepare the ground for alterations in the life of women. During the Constitutional Period, these alterations gain speed. Especially Young Turkish support the equality of opportunity in education and activity in production for women and these make them acquire the womens sympathy. They also make new arrangements concerning the subject matters of education, mariage and inheritance. The reason for womens entering into the working life was the graue Wars' m the last periods of the Ottoman Empire. Because of the wars the population of men decreased and the need for the working increased so women took the place of men in this sense. The social, economic and political rights were given to the Turkish Women during the Republican Period. He right for joining the Municipality elections was given to women in 1930. the right of choose and to be choosen was given to women on 4th December, 1934 and joining of women to the political life was ensured. In the general elections which were done in the year 1935, 1 8 women d eputies j oined the National Assembly as the deputies of the 5th period. Most of these members of the Parliament took part in the war of Independence and they were the educated, distinguished women of that period and they also adopted the western culture. Among these deputies onlyVII Hatı Çırpan was from village and had a different level of education from the others. She learned reading ad writing later. Also, Şebike İnsel, one other deputy, did farming. Only a few of these members of the Parliament worked actively in the National assembly. These members stated their idegs about important matters such as "Education, Health, The Rights of Women, Culture and Foreign Policy". Although in the later periods, many political parties were formed, the number of the women deputies was decreased. The women receded from politics. The first women members of the Parliament have a great importance as they set modals for the women of today. Key Words: Woman, Nation Agent, Politics, Election, Assembly