Mülteci sorunuyla ilgili toplumsal algının oluşmasında medyanın rolü: Türk yazılı basınının toplumsal algıya etkisi
Role of media in creation of the public perception of refugee problem: Effects of Turkish press on the public perception
Yazar: NEVZAT SÜZEN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÇATALCALI CEYLAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Algı yönetimi = Perception management ; Gazetecilik = Journalism ; Gazeteler = Newspapers ; Mülteciler = Refugees

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'deki gazetelerin 2015-2024 yılları arasında mültecileri temsil etme biçimlerini inceleyerek önyargının medya dilinde nasıl tezahür ettiğini analiz etmektedir. Hürriyet, Milliyet, Yeni Şafak, Yeni Akit, Cumhuriyet ve Sözcü gazetelerinde yayımlanan haberlerdeki "klasik" ve "koşullu" önyargı kodları, mültecilere yönelik algının hangi temalar etrafında şekillendiğini ortaya koymuştur. Nitel bir araştırma olarak, MaxQda programında Tek Vaka, İki Vaka Modeli ve Kod matris analizleri ile gazeteler arasında yapılan karşılaştırmalar, mülteci meselesinin güvenlik, ekonomik maliyetler ve toplumsal uyum bağlamında ele alındığını göstermiştir. Özellikle Hürriyet ve Cumhuriyet gazetelerinde öne çıkan güvenlik kaygıları, mültecilerin tehdit unsuru olarak konumlandırıldığını vurgulamaktadır.
Gazetelerde kullanılan kod matris analizleri, haberlerde hangi önyargı kodlarının birbirleriyle bağlantılı olarak kullanıldığını ortaya koyarken, kelime bulutu analizleri ise mülteci konularında öne çıkan temel temaları gözler önüne sermiştir. Hürriyet ve Milliyet gibi gazeteler daha çok ekonomik kaygılar ve güvenlik risklerine odaklanırken, Yeni Şafak ve Yeni Akit gazeteleri, mültecilerin uyum sorunları ve toplumsal etkilerini ön plana çıkarmıştır. Sözcü ve Cumhuriyet gazeteleri ise mültecileri yük olarak ele alma eğilimindedir.
Genel olarak, gazetelerin mülteci temsilinde benzer bir güvenlik perspektifi ve tehdit algısı görülmektedir. Klasik önyargı kodlarının sıkça kullanılması, medya dilinin mültecilere yönelik olumsuz bir çerçeve sunduğunu göstermektedir. Bu analizler, medya temsillerinin toplumda mültecilere yönelik algıyı nasıl şekillendirebileceğine dair önemli çıkarımlar sunmaktadır. Araştırmanın bulguları, medya dilinin kamuoyunun mülteci konusundaki tutum ve önyargılarının oluşumunda oynadığı rolü vurgulamaktadır.
Doktora çalışmamızın giriş bölümünde bu araştırmanın konusu, araştırma yöntemi ve verilerin analizine dair bilgiler bulunmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde mülteci olmanın kavramsal çerçevesi ve mültecilik durumuna yönelik yaklaşımlara değinilmiş, göç teorileri üzerine olan kuramlara yer verilmiştir. İkinci bölümde ülkemizdeki Suriyeli mültecilerin durumu ile beraber Türk halkının Suriyeli mültecilere yaklaşımı hususu incelenmiş ve mültecilerin temel sorunlarına değinilmiştir. Üçüncü bölümde mülteci algısının oluşmasında medyanın rolüne söylem, haber söylemi ve gerçeklik perspektifinden bakılmıştır. Ön yargı kuramı ve ayrımcılık yine bu bölümün konusu oluşturmaktadır. Dördüncü ve çalışmanın sonuç kısmında araştırmanın değerlendirilmesi, gazetelerde mülteci temsillerini ve ön yargı kuramı ile beraber gazetelerin tek vaka, iki vaka, kod haritası ve kelime buluntu analizi ile doğrulanmasına geçilmiştir.

Abstract:
This research analyzes how prejudice is manifested in the media language by examining the way newspapers in Turkey represented refugees between 2015 and 2024. The "classical" and "conditional" prejudice codes in the news published in Hürriyet, Milliyet, Yeni Şafak, Yeni Akit, Cumhuriyet and Sözcü newspapers reveal the themes around which the perception of refugees is shaped. As a qualitative research, comparisons between the newspapers through Single Case, Two Case Model and Code matrix analyses in the MaxQda program showed that the refugee issue was handled in the context of security, economic costs and social cohesion. Especially in Hürriyet and Cumhuriyet newspapers, security concerns emphasize that refugees are positioned as a threat.
Code map analyses reveal which prejudice codes are used in conjunction in the news, while word cloud analyses highlight key themes in refugee topics. Newspapers such as Hürriyet and Milliyet focus more on economic concerns and security risks, whereas Yeni Şafak and Yeni Akit emphasize adaptation issues and social impacts. Sözcü and Cumhuriyet tend to depict refugees as a burden.
Overall, a similar security perspective and threat perception are evident in the newspapers' representation of refugees. The frequent use of classical prejudice codes indicates that the media language presents a negative framework toward refugees. These analyses provide significant insights into how media representations shape public perceptions of refugees. The study's findings underline the role of media language in forming public attitudes and prejudices towards the refugee issue.
The introductory part of this doctoral thesis includes information about the sub-ject and the method of the research along with the analysis of the data. In the first part of this study, the conceptual framework of being a refuge, and the approaches to the refugee situation have been pointed out and theories on migration have been included. In the second part, the situation of the Syrian refugees in our country and the attitude of the Turkish public towards them have been analysed and the basic complication and problems of the refugees have been mentioned. In the third part of the study, the role of the media on the forming of refugee perception has been examined from the perspective of discourse, news discourse and reality. Theory of prejudice and discrimination are also the topics of this part. The fourth and the final part of the study has been dedicated to the evaluation of the research, the representation of the refugees in the newspapers, the-ory of prejudice and the verification of the newspapers by single code, double code, code map and word finding analysis.