Tasarım kapsamında bilim kurgu eserlerinde tanımlanan kurgu ürünlerinin yakın gelecekte kullanıcıları yönlendirmesi üzerine bir inceleme
A design-context study on the guiding effect of fictive products presented in science fiction works on the near-future user attitudes
Yazar: NURULLAH KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EBRU GÜZELDEREN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Gelecek, insanlık tarihinin başlangıcından itibaren insanın kendisi için arzuladığı, iyi bir gelecek hedefiyle ulaşmaya çalıştığı zaman kavramı olarak düşünülmektedir. Konulan iyi bir gelecek hedefine ulaşmaya çalışılırken, zaman ilerlemeye devam edecektir. Zaman içinde ortaya çıkabilecek olumlu ve olumsuz gelişmeler yeni bir değer olarak belirlenen hedeflere yansıyacaktır. Ulaşılmak istenen hedefe eklenen her yeni değer, geleceği değiştirecek ve gelecek bir bilinmez olarak kalmaya devam edecektir.Çağlar boyunca bilim insanları, sanatçılar ve tasarımcılar gibi idealleri olanlar yaşadıkları dönemin etkileri ile olumlu ya da olumsuz gelecek zaman imajları oluşturmuşlardır. Geleceği öngörmek adına oluşturulan gelecek zamanın imajları, tasarım ve bilim kurgu ile kimi zaman bize geleceği tasvir etmektedir. Geleceğin tasvirini yapmak, yaşanmamış geleceğin bir hayalperestin düş gücü gibi görünse de gelecek zaman için kazanılmaya çalışılan edinimlerin arayışı olarak da düşünülmelidir. Bu düşünceyle, tasarımcılar ve bilim kurgu yazarları geleceğin nasıl olabileceğini çeşitli şekillerde öngörerek, nasıl bir çevrede yaşayacağımızı ve bu çevreye uygun nasıl ürünler ve hizmetlerden faydalanacağımızı anlatırlar. Özetle söylemek gerekirse, bilim kurgu bize geleceği önceden bildirerek arayışlarımız için cevaplar sunmaya çalışmaktadır. Bu özelliği yüzünden bilim kurgu sineması ile zaman yolculuğu yapar gibi geleceğe günümüzden bir pencere aralayıp bakabiliriz.Bilim kurgunun, edebiyat, sinema, oyunlar ile buluşması neticesinde beyinlerimizin algılayamayacağı bir geleceğin görsel sunumlarıyla, olması imkansız gibi görünen imajların algılanması sağlanır. Bilim kurgu edebiyatının açtığı yolu gözlerimizin önüne seren bilim kurgu sineması, türü bir adım daha öteye götürerek bizleri kahin gibi gerçekleşebilecek hayaller içindeki geleceğin dünyalarına sokar. Bilim kurgunun görsel şovunda bize lütfedilen gelecek gösterimleri ile ?Yarın için şimdiden neyi, niçin, nasıl yapmalıyız?? sorularının cevaplarını bulabiliriz. Tasarım da bu görselleşmenin en önemli unsurlarındandır. Bizlere bilim kurgu ile sunulan görsel gelecek dünyasının ürünlerinin tasarımcı üzerindeki etkisi ile tasarımcıların yön verebileceği yeni davranış biçimleri, geleceğimizi bugünden şekillendirmemize olanak sağlayabilir. Bilim kurgu sinemasının bizlere sunduğu yeni dünyalarda yaratılmış ürünler ve yaşam alanları ile o dünyada yaşayanlara kazandırılan eylemler bu dünyada yaşayan bizler için yaşanabilir gelecek kurgusunu gerçeğe dönüştürmek için motivasyon unsuru olması gerekliliğini göstermektedir. bilim kurgunun bir eleştirisel yapısı düşünüldüğünde her bir eserde kahramanlarına kazandırılmış her bir eylemin izleyicisine iyi bir gelecek için kazandırılmaya çalışılan bir davranış için mesaj olduğu düşünülebilir.Bilim kurgunun gelecek vizyonlarının, tasarımın gelecek senaryoları yaratabilme özellikleri ile birleştirilmesi, gelecek için yapılacak düzenlemelerde bize yol gösterici olarak görülmeli ve bilim kurgunun tasarım ekseninde yeni nesiller için bir öğretiye dönüşmesi düşünülmelidir. Gelecek senaryoları ile yeryüzündeki her türlü canlının yaşamsal hakları, teknolojik ve bilimsel gelişmeler ile doğa kanunlarının insan ve doğa arasındaki dengeyi koruyan çalışmaları şeklinde vurgulanarak bilim kurgu ve tasarım ilişkisi çerçevesinde geleceğin şimdiden tasarlanması sağlanabilir. Birçok bilim kurgu yazarının bilim temelli olduğu gerçeği, bilim kurgunun tasarım envanterine artı bir değer katacaktır. Dahası, tasarımcının kendi edinimlerinin sağlayacağı bakış açısının bu kaynaklardan beslenmesiyle, olaylara farklı açıdan bakmalarına yardımcı olacaktır. Tasarımcıya eğitim aşamasında sunulacak böyle bir avantaj, tasarımcının gelecek vizyonlarını geliştirerek, gelecek için farklı düşünmemize ve yaşanabilir bir gelecek için umutlarımızın artmasına yol açacaktır.

Abstract:
Since the beginning of history, the future is considered as the particular time concept that promises desirable life goals. Whereas the good future is achieved, time keeps progressing continuously. Both favorable and negative events that occur in this progress reflect new values reshaping these life goals. Consequently, the ever-changing goals alter the concept of future and the future remains in question.Throughout the ages, people with high ideals such as scholars, artists and designers created favorable and also negative future images through engaging the prevailing influences of diverse eras. The images of future provide us with certain depictions produced with means of design and science fiction. Throwing light on the future may seem to be the outcome of mere imaginative power; however, it is the seeking that explores future achievements. In this context, designers and science fiction authors predict the future in various ways that express the future environments with present products and services. In brief, science fiction is in pursuit of producing answers to our questions regarding the future. Due to this characteristic, for example, science fiction cinema may open new avenues in the creation of future concepts.The synthesis of science fiction with literature, cinema and games allow us to understand highly complex conceptions of future. This can be likened to an experience where one can travel forward in time through science fiction movies. The experience may let us question ?what? and ?how current efforts shall be performed today for the sake of tomorrow?? Design plays a major role in the visualization of the future. Moreover, the depiction of the future influences the creative world of designers to such a degree that designers may develop new forms of behaviors shaping the future from within today. The products, habitats and life patterns that constitute the fiction world may become a source of motivation for us to turn the dreams of the good future into reality. Considering the critical perspective of science fiction, some certain types of characters can be regarded as messages that give clue about appropriate behavior sets fulfilling the good future.The visionary side of science fiction may be strengthened with design scenarios. This can further facilitate the emergence of new ways where science fiction can act as a guide for the future. In this situation, future scenarios can include and champion ethical values such as ecological preservation. Many science fiction authors are from the background of different scientific fields. This fact can create additional value in terms of the relations between design and science fiction. Moreover, since designers build new standpoints by these resources, they can adopt fresh perspectives. Such an advantage in educational processes may help designers to develop original visions and this may further lead to the emergence of diverse understandings, fostering hopes for a future that is worth to live.