Atatürk Baraj Gölü'nde yaşayan istilacı balık türlerinin mtDNA COIve CYT B analizi
MtDNA COI and CYT B analysis of invasive fish species living in Ataturk dam lake
Yazar: AYNUR DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ARİF PARMAKSIZ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Atatürk Baraj Gölü = Atatürk Dam Lake ; Balıklar = Fishes ; Mitokondriyal DNA = Mitochondrial DNA ; İstilacı türler = Invasive species

Özet:
Teknolojinin gelişmesine bağlı olarak farklı ulaşım yolları keşfedilmiş ve coğrafik bölgeler arasında
yeni yollar ortaya çıkmıştır. Bu da birçok canlının bir ekosistemden diğerine geçişini hızlandırmış ve
istilacı türlerin ortaya çıkmasına neden olmuş. Dolayısıyla ekosistemde ciddi aksaklıkla ortaya
çıkmaya başlamıştır. Bu türlerden bazıları, Carassius gibelio ve carassius auratus 'tur. Bu türler doğu
Asya kökenli tatlı su balığıdır ve istilacı karakterlerinden ötürü güncel olarak dünyadaki iç su
sistemlerinin bir çoğunda görülmektedir. C. gibelio istilacı karakterindeki en temel biyolojik tehdit
üremesi, diğer balıkların besin ve yumurtalarına saldırmasıdır. Bu durum diğer balıkların ortamdaki
varlıklarını olumsuz etkilemektedir. C. auratus ise C. gibelio ile benzer özelliklere sahip olup ani
sıcaklık ve iklim değişikliklerine dayanıklı bir balık türüdür. Bu canlılar geniş bir tolerasyona sahip
olmalarından dolayı son zamanlarda Atatürk baraj gölünde artışlar tespit edilmiştir. Moleküler
biyoloji tekniğine dayanan yöntemler, istilacı karakterli tür populasyonlarının yayılma yollarını
anlamak ve kaynak populasyonlarını tespit edilmesi amacıyla kullanılan oldukça yararlı araçlar
olduğundan dolayı bu tez çalışmasında Atatürk Baraj Gölü'nde yaşayan istilacı balık türlerinin (C.
gibelio ve C.auratus) mtDNA COI ve cyt b markörleri ile dizileme tahlilleri yapılarak; türün
tanımlanmasını yapmak, elde edilen dizileri gen bankasına yüklemek suretiyle, buradaki verilerle
kıyaslama yapılarak nereden gelmiş olabileceği ile alakalı tahminler yürütülerek sonuçlar elde
edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada her iki türe ait 10'ar, toplamda 20 adet balık ile çalışılmıştır. DNA
ekstraksiyonu ticari kit ile yapılmıştır. İzolasyonu yapılan DNA bölgesi PCR tekniği ile çoğaltılarak
UV'de görüntülenmiş ve mtDNA COI ve Sitokrom b cyt b gen bölgeleri analizler yapılmıştır. Her iki
tür için mtDNA COI ve cyt b gen bölgeleri için sekanslar elde edilmiştir. Çalışma sonucunda gen
benzerlikleri ortaya çıkarılmıştır. C. gibelio türü için mtDNA COI bölgesi için daha evvel Türkiye'de
bulunan diğer bireylerle aynı haplotip tespit edilmesine karşın mtDNA cyt b gen bölgesi için daha
evvel tanımlanmamış yeni bir haplotip elde edilmiştir. C. auratus türüne ait elde edilen her iki
mtDNA markörüne ait sekansların gen bankasındaki sekanslarla %100 benzerlik gösteren bilgiler yer
aldığı görülmüştür. Buna göre bu balık türünün değişik kıtalarda ve ülkelerde her iki markör açısından
aynı olduğu, farklı bir varyasyon göstermediği ve yakın zamanda yayıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Depending on the development of technology, different transportation routes have been discovered
and new routes have emerged between geographical regions. This has accelerated the transition of
many living things from one ecosystem to another and has led to the emergence of invasive species.
Therefore, it started to emerge with serious disruption in the ecosystem. Some of these species are
Carassius gibelio and carassius auratus. These species are freshwater fish originating from east Asia
and are currently found in many of the world's inland water systems due to their invasive character.
The reproduction of the most basic reproductions in C. gibelio heather character, attacking other fish
food and eggs. This situation negatively affects the effects of fish in the environment.C. auratus, on
the other hand, has common characteristics with C. gibelio and is resistant to sudden temperature and
climate changes. Since these creatures have a wide tolerance, increases have been detected in the
Atatürk dam lake recently. In this thesis study, mtDNA COI and cyt species of invasive fish species
(C. gibelio and C. auratus) living in Atatürk Dam Lake are used in this thesis study, as methods based
on molecular biology techniques are very useful tools used to understand the spread paths of invasive
species populations and to determine source populations. by performing sequencing analyzes with b
markers; By defining the species and uploading the obtained sequences to the gene bank, the results
were tried to be obtained by making comparisons with the data here and making predictions about
where it might have come from. In the study, 10 fish belonging to both species and a total of 20 fish
were studied. DNA extraction was done with a commercial kit. The isolated DNA region was
amplified by PCR technique and visualized in UV and the mtDNA COI and Cytochrome b cyt b gene
regions were analyzed. Sequences for the mtDNA COI and cyt b gene regions were obtained for both
species. As a result of the study, gene similarities were revealed. Although the same haplotype was
determined for the mtDNA COI region of C. gibelio with other individuals previously found in
Turkey, a new haplotype was obtained for the mtDNA cyt b gene region, which has not been defined
before. It has been observed that the sequences of both mtDNA markers obtained from the C. auratus
species contain information that is 100% similar to the sequences in the gene bank. Accordingly, it
has been determined that this fish species is the same in terms of both markers in different continents
and countries, does not show a different variation and it has been detected spread recently