Ulusal dış politikaların Avrupalılaşması: Ukrayna krizi çerçevesinde Almanya ve Fransa örneği
The europeanization of national foreign policies: The examples of Germany and France within the framework of Ukraine crisis
Yazar: ÖMER UĞUR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ARABACI
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma, Avrupa Birliği (AB) düzeyinde oluşturulan dış politika işbirliği süreçlerinin ulusal dış politikalar üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Avrupa bütünleşmesiyle ilgili mevcut literatürün büyük bir kısmı AB düzeyindeki gelişmeler ile ulusüstü kurumsallaşma ve politika yapma süreçlerinin üye ulus devletlere olan etkisini araştırmaya odaklanmıştır. Fakat Maastricht Antlaşması ile AB'nin kurumsal çatısı altında yer almaya başlayan dış politika alanı -üye ülkelerin kontrolünde olmasından dolayı- uzun bir süre bu incelemelerin dışında tutulmuştur. AB dış politikasının hükümetlerarası niteliğe sahip olmasına rağmen Maastricht Antlaşması'ndan sonra AB düzeyinde dış politika alanının genişlemesi ve kurumsal yapıların büyümesi, üye ülkelerin ulusal dış politikalarında önemli değişiklikleri meydana getirmeye başlamıştır. Bu bağlamda egemenlik kaygıları neticesinde üye ülkelerin kontrolünde olacak şekilde kurgulanan AB dış politikasının üye ülkelerin ulusal dış politikalarındaki değişimleri nasıl ve ne şekilde ortaya çıkardığı bu çalışmanın temel sorunsalını oluşturmuştur. Maastricht Antlaşması'ndan sonra ulusal dış politikaların artan bir şekilde AB düzeyindeki dış politika yapımının konusu olması bu sorunsalın açıklanmasını önemli hale getirmiştir. Bunun için AB bütünleşmesinin ve yaşanan gelişmelerin üye ülkelere olan etkilerini irdeleyen ve Avrupa bütünleşme sürecine farklı bir yaklaşım getiren Avrupalılaşma kavramından faydalanılmıştır. Ayrıca bu çalışma, Soğuk Savaşın ardından Avrupa'da tesis edilen barış ve istikrar için önemli bir tehdit oluşturan Ukrayna Krizi'ni bir vaka analizi olarak ele almıştır. Ukrayna Krizi'nde AB'nin Rusya'ya karşı değişen dış politikasının iki önemli üyesi olan Almanya ve Fransa'nın ulusal dış politikalarındaki değişimler de Avrupalılaşma kavramı çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Sonuç olarak AB düzeyindeki dış politika oluşturma süreçlerine üye ülkelerin sürekli olarak katılmasının, ulusal dış politikalarında bir dönüşüme neden olmasa bile önemli ölçüde bir değişime önayak olduğu görülmektedir. Bu değişim, AB düzeyinde kurumsal yapıların büyümesine yardımcı olurken üye ülkelerin ulusal dış politikalarının Avrupalışması için daha fazla bağlayıcı kararların alınmasına yol açmaktadır. Böylece üye ülkelerin ulusal dış politikalarının AB düzeyindeki dış politikadan etkilenmesi de söz konusu olmaktadır.

Abstract:
This study aims to investigate the effects of foreign policy cooperation processes laid down at European Union (EU) level on national foreign policies. Vast majority of the current literature on European integration focus on the impacts of developments at EU level, supra-national institutionalization and policy-making processes on member states. However, as the domain of foreign policy, which has been included within the institutional framework of the EU with the Maastricht Treaty, is under the control of member states, it has been excluded from these investigations for a long time. Even though the foreign policy of EU has an intergovernmental character, the expansion of the foreign policy domain and the development of institutional structures after the adoption of the Maastricht Treaty have introduced considerable changes in the national foreign policies of member states. In this context, the main problematic of this study is to examine how and in what ways EU foreign policy, which was designed to be under the control of member states as a result of concerns related with sovereignty, unveil the changes in member states' foreign policies. Providing an explanation for this problematic has become significant as national foreign policies have increasingly become the subject matter of foreign policy-making at EU level after the adoption of the Maastricht Treaty. In order to account for this problematic, the concept of Europeanization, which examines the effects of the EU integration processes and developments on member states and suggests a different approach to the European integration, was employed. Moreover, this study addressed the Ukraine crisis, which posed a considerable threat to European peace and stability in the post-Cold War era, as a case study. The changes in the national foreign policies of two prominent members of the European Union, Germany and France, towards Russia within the course of Ukraine crisis were also examined in the context of the Europeanization concept. Consequently, it is seen that constant participation of member states in the foreign policy-making processes at EU level initiates significant changes in member states' national foreign policies, even though it cannot cause a transformation of national foreign policies. While such change assists the growth of institutional structures at EU level, it also enables more binding decisions to be made for the Europeanization of member states' national foreign policies. Thereby, national foreign policies of member states become more likely to be influenced by the foreign policy at EU level.