Dijital dönüşüm ve Endüstri 4.0 olgunluk modeli: Türkiye çimento sektörü üzerine bir uygulama
Digital transformation and Industry 4.0 maturity model: An application on Turkish cement sector
Yazar: GÖKCE YÜCE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENDER GÜRGEN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Endüstri 4.0 = Industrial 4.0 ; Olgunluk modeli = Maturity model ; Sayısal dönüşüm = Digital transformation ; Çimento sektörü = Cement sector

Özet:
Günümüzde küresel rekabet ortamının yarattığı baskının en fazla hissedildiği alanlardan
birisi üretim alanıdır. Özellikle üçüncü endüstri devrimi sonrası yaşanan gelişmeler sonucu
üretim ölçekleri artmış, dolayısıyla arz artmıştır. Arzdaki bu artış, maliyetlerin sürekli
azaltılmasını zorunlu kılmıştır.
Maliyet odaklılığın azami seviyeye ulaşması, işgücü maliyetlerinin çok düşük olduğu
Uzakdoğu piyasalarını ön plana çıkarmıştır. Küresel piyasalardaki Uzakdoğu hakimiyetine,
mevcut maliyetlerle karşı koyamama kaygısı ile yeni bir endüstri devriminin tanımlanması
Avrupa ülkeleri tarafından ortak görüş olarak benimsenmiştir. 2011 yılında Almanya'da,
Dünya'nın en büyük ticaret fuarlarından biri olan Hannover Messe'de tanıtımı yapılan "Endüstri
4.0" kavramı, bu alanda çok ses getirmiştir.
Bu çalışmanın amacı, çimento sektöründe özelleşmiş bir Endüstri 4.0 olgunluk modeli
ortaya koymak ve örnek bir firma üzerinde bu modeli uygulamak, sonuçları irdelemektir. Bu
kapsamda, 2019 yılında hisseleri Borsa İstanbul'a kote olan 16 çimento üretim şirketinin
çalışanları hedef kitle olarak belirlenmiş ve bir anket gerçekleştirilmiştir. Anket sonuçlarına
göre, dijital olgunluk boyutlarının ağırlıkları ve firmaların bu boyutlarda hangi seviyede
oldukları belirlenmiştir. Örnek bir çimento üretim firmasında yapılan uygulama ile, boyutların
detaylı içerikleri, mevcut durumları ortaya konmuştur. Firmanın olgunluk seviyeleri Türkiye
ortalaması ile karşılaştırılmıştır. Sonraki aşamada, belirlenen stratejiye göre gelişim önceliği ve
gelişim planları ortaya konmuştur.
Sonuçta; çimento sektörü özelinde otomasyon varlığı, 100 puan üzerinden 96,25 puan
ile en yüksek ağırlığa sahip boyut, 16,02 puan ortalaması ile ürünün kişiselleştirilmesi en düşük
ağırlığa sahip boyut olarak belirlenmiştir. Türkiye çimento sektörünün, en yüksek olgunluk
seviyesine sahip olduğu boyut 3,13 puan ile "IT (Bilgi Teknolojileri) ve veri güvenliği", 1,00
puan ortalaması ile "Ürünlerin Dijital Özellikleri" en düşük olgunluk seviyesine sahip boyut
olarak belirlenmiştir. Boyutlara ilişkin olgunluk seviyelerinin, boyut ağırlıkları ile
ağırlıklandırılması sonucunda elde edilen endekse İngilizce çimento sektörü olgunluk modeli
anlamına gelen "Cement Industry Maturity Model" kelimelerinin baş harfleri ve 4. Sanayi
devrimini temsilen 4.0 rakamının bir araya getirilmesi ile elde edilen CIMM 4.0 endeksi adı
verilmiştir. Türkiye'de çimento üretimi alanında faaliyet gösteren şirketlerin ortalama CIMM 4.0
endeksi 2,26 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Today, one of the areas where the pressure created by the global competitive
environment is felt most in the production area. As a result of the developments, especially after
the third industrial revolution, the production scales increased, so the supply increased. This
increase in supply has made it necessary to reduce costs continuously.
The maximum cost focus has brought Far Eastern markets to the fore where labor costs
are very low. With the concern of not being able to resist the Far Eastern dominance in global
markets with the current costs, the definition of a new industrial revolution has been adopted
by European countries as a common view. The concept of "Industry 4.0", which was introduced
in Germany in 2011 at Hannover Messe, one of the biggest trade fairs of the world, made a
tremendous impact in this area.
The purpose of this study is to present an Industry 4.0 maturity model specialized in the
cement sector, to apply this model on a sample company and to examine the results. In this
context, employees of 16 cement production companies whose shares are listed on Borsa
Istanbul in 2019 were determined as the target audience and a survey was conducted.
According to the survey results, the weight of digital maturity dimensions and the level of
companies in these dimensions were determined. Detailed contents and current situations of
the dimensions were revealed with the application made in a sample cement production
company. Firm's maturity levels were compared with the average of Turkey. In the next stage,
development priority and development plans were determined according to the determined
strategy.
After all; In the cement sector, the presence of automation has been determined as the
dimension with the highest weight with 96.25 points out of 100 points, and personalization of
the product with an average of 16.02 points. Turkey's cement industry, the highest maturity
level with that size with 3,13 points, "IT (Information Technology) and data security", with 1.00
average score of "Digital Properties of the product" is defined as size with the lowest maturity
level. The index obtained as a result of weighting the maturity levels of the dimensions with the
size weights is called the CIMM 4.0 index, which is obtained by combining the initials of the
words "Cement Industry Maturity Model", which means the English cement industry maturity
model, and the number 4.0 representing the 4th industrial revolution. CIMM 4.0 average index
of companies operating in the cement production in Turkey was determined to be 2.26.