Etial 160 alüminyum alaşımının kokil kalıba dökümünde erbiyum elementi ilavesinin etkisinin incelenmesi
The effect of the additional erbium alloy element on mold casting of Eti̇al 160 aluminum alloy
Yazar: ÇAĞRI GÜLTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÇOLAK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN TABAK
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Makine Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Alüminyum döküm endüstrisinde, alaşım özelliklerini geliştirmek gelişen teknoloji gereksinimlerine bağlı olarak önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Etial 160 alaşımına erbiyum elementi takviyesiyle sıvı metal temizliği, akıcılık ve mekanik özellikler üzerindeki etkilerinin kapsamlı deneysel çalışmalarla incelenmesidir. Dökümler kokil kalıba döküm yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Deneylerde, Etial 160 alüminyum alaşımına farklı oranlarda Erbiyum (Er) elementi takviyesinin alaşımın karakteristiğine etkileşimi araştırılmıştır. Çalışmada, Er takviye oranı %0,03, %0,05 ve %0,1 olarak kokil kalıplara dökümler yapılmıştır. Deneylerde vakum altında katılaştırma (RPT), K-mold kalıbı, mekanik test kalıbı, farklı kesit kalınlıkları olan 4 kanallı akıcılık kalıbı ve spiral akıcılık kalıbı tercih edilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde Er ilavesinin alaşım akıcılık özelliklerine olumsuz etki ettiği, sıvı metal ilerleme mesafelerinde azalma olduğu görülmüştür. Mekanik test sonuçları açısından Er ilavesi alaşım özelliklerinin geliştirilmesine katkı sağladığı tespit edilmiştir. Yapılan denelerde ilavesiz dökümde 153 MPa olan çekme gerilmesi maksimum %0,1 Er ilaveli dökümde 236 MPa' a kadar çıktığı belirlenmiştir. % uzama değerlerinde 3,04 uzamadan Er ilavesi sonucu 4,56 seviyelerine ulaşıldığı tespit edilmiştir. Er ilavesinin mikroyapı incelemeleri sonucu yapının değiştiği gözlenmiştir.

Abstract:
In the aluminum casting industry, improving alloy properties is important due to developing technological requirements. The aim of this study is to investigate the effects of Erbium element addition to Etial 160 alloy on liquid metal cleanliness, fluidity and mechanical properties through comprehensive experimental studies. Castings were carried out by permanent mold casting method. In the experiments, the interaction of Erbium (Er) element addition to Etial 160 aluminum alloy at different rates on the alloy characteristics was investigated. In the study, castings were made in permanent molds with Er addition rates of 0.03%, 0.05% and 0.1%. In the experiments, reduced pressure test (RPT), K-mold, mechanical test mold, 4-channel fluidity mold with different section thicknesses and spiral fluidity mold were preferred. When the results were examined, it was seen that Er addition had a negative effect on alloy fluidity properties and a decrease in liquid metal advance distances. In terms of mechanical test results, it was determined that Er addition contributed to the improvement of alloy properties. In the experiments, it was determined that the tensile stress, which was 153 MPa in the casting without addition, increased to 236 MPa in the casting with a maximum of 0.1% Er addition. It was determined that the elongation values reached 4.56 levels as a result of Er addition from 3.04% elongation. It was observed that the structure changed as a result of microstructure examinations of Er addition.