Türk bankacılık sektöründe likidite ve karlılık ilişkisi
Liquidity and profitability relationship in Turkish banking sector
Yazar: MUHARREM AĞIRTMIŞ
Danışman: DOÇ. DR. EBUBEKİR MOLLAAHMETOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Likidite riski ve yönetimi yakın geçmişte hem bankacılık sektörünün hem de bankacılık otoritelerin üzerine yoğunlaştığı bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak 2008 yılında ABD'de başlayıp tüm dünyaya yayılan finansal kriz, bankalar için likiditenin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymuştur. Bu krizle birlikte bankacılıkta likidite üzerine araştırmaların, akademik ve düzenleyici çalışmaların sayısı artmaya başlamıştır. Diğer taraftan ise bankaların ticari bir işletme olması dolayısıyla temel amaçlarından biri olan karlılık, bankaların performans ölçütlerinin başında gelmektedir. Bu çerçevede, ihtiyatlılık üzerine kurulu likidite riski ve yönetimi ile risk üzerine kurulu karlılık arasındaki muhtemel ödünleşmenin, bankacılık faaliyetlerinin sürdürülebilirliği adına önemli bir araştırma konusu olduğu değerlendirilmektedir.
Bu çalışmanın ilk bölümünde likiditenin kavramsal çerçevesinin çizilmesinin ardından likidite kavramı, riski ve ölçümüne ilişkin hususlar ile konuya ilişkin uluslararası ve ulusal düzenlemeler incelenmektedir. İkinci bölümde ise kavramsal olarak karlılık ele alındıktan sonra bankacılıkta karlılık bileşenleri ve göstergelerine değinilmektedir. Ayrıca ikinci bölümde konu hakkında literatürdeki çalışmalar ele alınmaktadır. Üçüncü ve son bölümde ise likiditeye ilişkin göstergeler ile karlılık göstergeleri arasındaki ilişki panel veri yöntemiyle değerlendirilmiştir. 2010-2023 dönemine ait çeyreklik bazdaki verilerin kullanıldığı modellerde Türk bankacılık sektöründe yer alan 22 mevduat ve 6 katılım bankası kapsama dahil edilmiştir. Sektör, mevduat ve katılım bankalarının ayrı ayrı değerlendirildiği modellerde genel olarak tahmin sonuçları, likidite göstergelerinden son dönemdeki düzenlemelerle gelen ve bankalar tarafından uyum sağlanması gereken likidite karşılama oranı ile karlılık göstergeleri arasında negatif yönlü bir ilişki olduğu, literatürde kullanılan ve görece daha eski bir likidite göstergesi olan likit varlık/toplam varlık oranı ile karlılık göstergeleri arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu sonuçlarına ulaşılmaktadır.

Abstract:
Liquidity risk and its management have recently become significant topics of focus for both the banking sector and regulatory authorities. The financial crisis that began in the USA in 2008 and spread worldwide underscored the critical importance of liquidity for banks. Following this crisis, there has been an increase in research, academic studies, and regulatory efforts focusing on liquidity in banking. On the other hand, as commercial enterprises, one of the primary goals of banks is profitability, which is a key performance metric. In this context, possible trade-off between liquidity risk based on prudence and profitability based on risk is an important research topic, for the sustainability of banking activities.
In the first section of this study, after outlining the conceptual framework of liquidity, issues related to liquidity, liquidity risk and its measurement, as well as international and national regulations on the topic, are examined. After the second section addresses the concept of profitability, discusses the components and indicators of profitability in banking, and reviews related literature. In the third and final section, the relationship between liquidity indicators and profitability indicators is evaluated using the panel data method. The models utilize quarterly data from the period 2010-2023 and include 22 deposit banks and 6 participation banks in the Turkish banking sector. The models, which separately evaluate the sector, deposit banks and participation banks, generally indicate a negative relationship between profitability indicators and the liquidity coverage ratio introduced by recent regulations. Conversely, it is concluded that there is a positive relationship between profitability indicators and the liquid asset/total asset ratio, which is a relatively old liquidity indicator that is widely used in the literature.