Yenilenebilir enerji yatırımlarının analitik hiyerarşi süreci ile değerlendirilmesi
Evaluation of renewable energy investments by analytical hierarchy process
Yazar: SEMİH YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. VELİ AKEL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Enerji = Energy ; Yatırımlar = Investments ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
Çalışmamızın konusu, fosil enerji kaynaklarına göre çevreye ve insanlığa zararları çok daha az düzeylerde olan ve ayrıca sürdürülebilir bir gelecek için gerekli yenilenebilir enerji kaynaklarını konu alan yatırım projelerinin değerlendirilmesidir. Çalışmamızda jeotermal enerji, güneş enerjisi, hidroelektrik, rüzgâr enerjisi ve biyokütle enerjisi arasından yatırım için en uygun olan alternatifin belirlenmesinde çok kriterli bir karar verme tekniği olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılmıştır. Bu seçim probleminde kullanılacak kriterlerin oluşturulmasında ve sayısal verilerin toplanmasında literatürde yer alan bilimsel makalelerden, fizibilite raporlarından ve özel kuruluşlar tarafından yayımlanan raporlardan faydalanılmıştır. Kriterler, yatırım miktarı, yatırımın kurulum süresi, tesisin kullanım ömrü, bakım gideri, yenilenebilir enerji alternatiflerinin karbon salınımları, yatırımların geri ödeme süresi, yatırımlara verilen devlet teşvikleri, yenilenebilir enerji kaynaklarının teorik potansiyeli, yatırımların sağlayacağı istihdam ve yatırımların sosyal kabulü olarak belirlenmiştir. Belirlenen kriterlere göre her bir yatırım alternatifi değerlendirilmiştir. 
Kriterlerin öncelik sıralamasında ise en yüksek öncelik yatırım miktarına verilmiştir. Ardından sırasıyla; kaynak potansiyeli, karbon salınımı, yatırımın geri ödeme süresi, bakım gideri, kullanım ömrü, kurulum süresi, devlet teşvikleri, istihdam yaratma ve sosyal kabul olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre; yatırım miktarı, kurulum süresi, kaynak potansiyeli ve sosyal kabul kriterleri açısından ilk tercih olan güneş enerjisi yatırımı, en yüksek öncelik değerine sahip yatırım alternatifi olarak belirlenmiştir. Güneş enerjisinin ardından en yüksek öncelik değeri ise karbon salınımı kriterinde ilk tercih olan rüzgâr enerjisine aittir. Kullanım ömrü, bakım giderleri ve geri ödeme süresi kriterleri bakımından ilk tercih olan hidroelektrik üçüncü sırada yer alırken; biyokütle enerjisi dördüncü sırada yer almıştır. Sağlanan istihdam kriteri açısından ilk tercih olan jeotermal enerji ise en düşük nihai öncelik değerine sahip yatırım alternatifi olarak beşinci ve son sırada yer almıştır. 
Anahtar Kelimeler: Yenilenebilir Enerji, Enerji Yatırımları, Analitik Hiyerarşi Süreci

Abstract:
The subject of our study is the evaluation of investment projects that are less harmful to the environment and humanity than fossil energy sources and also focus on renewable energy resources required for a sustainable future. In our study, the Analytical Hierarchy Process (AHP) method which is a multi-criteria decision-making technique, was used to determine the most suitable alternative for investment among geothermal energy, solar energy, hydroelectric, wind energy and biomass energy. Scientific articles in the literature, feasibility reports and reports published by private organizations were used to create the criteria to be used in this selection problem and to collect numerical data. Criteria are determined as the amount of investment, the duration of the investment, the life of the facility, the maintenance cost, the carbon emissions of renewable energy alternatives, the payback period of the investments, the state incentives given to the investments, the theoretical potential of the renewable energy sources, the employment and the social acceptance of the investments. Each investment alternative was evaluated according to the determined criteria.
In the priority ranking of the criteria, the highest priority was given to the investment amount. Then respectively; resource potential, carbon emission, investment payback period, maintenance expense, lifetime, installation period, government incentives, employment creation and social acceptance. According to the results of the study; solar energy investment, which is the first choice in terms of the investment amount, installation time, resource potential and social acceptance criteria, has been determined as the investment alternative with the highest priority value. The highest priority value after solar energy belongs to wind energy, which is the first choice in carbon emission criteria. Hydroelectric, which is the first choice in terms of service life, maintenance costs and payback period, is in third place; biomass energy ranked fourth. Geothermal energy, which is the first choice in terms of the employment criteria provided, ranked fifth and last as an investment alternative with the lowest final priority value.
Keywords: Renewable Energy, Energy Investments, Analytical Hierarchy Process