Yeni heterosiklik schiff-mannich bazlarının sentezi ve biyolojik özellikleri üzerine bir çalışma
A study on the synthesis and biological properties of the new heterocyclic schiff-mannich bases
Yazar: KENAN GÖREN
Danışman: PROF. DR. HAYDAR YÜKSEK
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: 4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on = 4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-one ; Antimikrobiyal aktivite = Antimicrobial activity ; Antioksidan aktivite = Antioxidant activity ; Mannich bazları = Mannich bases ; Schiff bazları = Schiff bases

Özet:
Bu tez çalışması dört bölümde yapılmıştır. Tez çalışmasının ilk bölümünde 8 adet 3-alkil(aril)-4-amino-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği sentezlenmiştir. Sentezlenen 3-alkil(aril)-4-amino-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşikleri, 3-metoksi-4-hidroksibenzaldehid ile reaksiyona sokularak literatürde bilinen 8 adet 3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-hidroksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği sentezlenmiştir. Sentezlenen bu Schiff   bazları Mannich reaksiyonuna göre formaldehit varlığında dört farklı sekonder aminle (morfolin, 4-piperidinkarboksamid, piperazin, 3-metilpiperidin) reaksiyonundan 29 adet yeni Mannich bazı elde edildi. 3-Alkil(Aril)-4-(3-metoksi-4-hidroksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiklerinin, morfolin ile reaksiyonundan 8 adet yeni 1-(morfolin-4-il-metil)-3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-hidroksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği, 4-piperidinkarboksamid ile reaksiyonundan 7 adet yeni 1-(4-piperidinkarboksamid-1-il-metil)-3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-hidroksbenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği, piperazin ile reaksiyonundan 7 adet yeni N,N'-bis-[3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-hidroksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on-1-il-metil]-piperazin bileşiği, 3-metilpiperidin ile reaksiyonundan 7 adet yeni 1-(3-metilpiperidin-4-il-metil)-3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-hidroksibenziliden-amino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği sentezlenmiştir.
Tez çalışmasının sentez bölümünün devamında, 3-metoksi-4-hidroksibenzaldehidin asetik anhidrit ile reaksiyonu sonucunda oluşan 3-metoksi-4-asetoksibenzaldehidin, 3-alkil(aril)-4-amino-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşikleri ile reaksiyonundan literatürde kayıtlı 7 adet 3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-asetoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği sentezlenmiştir. Ardından sentezi yapılan bu bileşikler Mannich reaksiyonuna göre formaldehit varlığında dört farklı halkalı sekonder aminle (morfolin, 4-piperidinkarboksamid, piperazin, 3-metilpiperidin) reaksiyonundan 26 adet yeni Mannich bazı sentezlenmiştir. Şöyle ki; 3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-asetoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiklerinin morfolin ile reaksiyonundan 7 adet yeni 1-(morfolin-4-il-metil)-3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-asetoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği, 4-piperidinkarboksamid  ile reaksiyonundan 6 adet yeni 1-(4-piperidin-karboksamid-4-il-metil)-3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-asetoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği, piperazin ile reaksiyonundan 7 adet yeni N,N'-bis-[3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-asetoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on-1-il-metil]-piperazin bileşiği, 3-metilpiperidin ile reaksiyonundan 6 adet yeni 1-(3-metilpiperidin-4-il-metil)-3-alkil(aril)-4-(3-metoksi-4-asetoksibenzilidenamino)-4,5-dihidro-1H-1,2,4-triazol-5-on bileşiği sentezlenmiştir.
Çalışmada sentezlenen toplam 55 yeni heteroksiklik bileşiğin yapıları FT-IR, 1H-NMR ve 13C-NMR yöntemleri kullanarak aydınlatıldı.
Çalışmanın üçüncü bölümünde sentezlenen yeni potansiyel biyolojik aktif Mannich bazlarının indirgeme gücü, serbest radikal giderme aktivitesi ve metal şelat aktivitesi yöntemleri kullanılarak in-vitro antioksidan özellikleri incelendi ve elde edilen sonuçlar kullanılan standart antioksidan bileşikler ile kıyaslanmıştır. 
Çalışmanın son bölümünde sentezlenen yeni bileşiklerin in-vitro antimikrobiyal etkileri agar kuyucuk yöntemi kullanılarak 6 farklı mikroorganizmaya (Bacillius Subtilis, Bacillus cereus, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella pneumonia, Staphylococcus aureus, Escherichia coli) araştırıldı ve elde edilen veriler değerlendirildi.

Abstract:
This thesis study has been done in four parts. In the first part of the thesis study, 8 pcs 3-alkyl(aryl)-4-amino-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-one compound synthesized. The synthesized 3-alkyl(aryl)-4-amino-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-one compound synthesized known 8 pcs 3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-hydroxybenzylideneamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-on compound by reacting with 3-methoxy-4-hydroxybenzaldehyde. According to the Mannich reaction of these synthesized Schiff bases, 29 new Mannich bases were obtained from the reaction of four different secondary amines (morpholine, 4-piperidinecarboxamide, piperazine, 3-methylpiperidine) in the presence of formaldehyde. 3-Alkyl(Aryl)-4-(3-methoxy-4-hydroxybenzylideneamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-ones; from reaciton with morpholine, 8 pcs new 1-(morpholin-4-yl-methyl)-3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-hydroxybenzylideneamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-one, from reaciton with 4-piperidinecarboxamide, 7 pcs new 1-(4-piperidinecarboxamide-1-yl-methyl)-3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-hydroxybenzylideneamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-one, from reaction with piperazine, 7 pcs new N,N'-bis-[3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy)-4-hydroxybenzylideneamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-on-1-yl-methyl]-piperazines, from reaciton with 3-methylpiperidine 7 pcs new 1-(3-methylpiperidin-4-yl-methyl)-3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-hydroxybenzylideneamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-one, compounds synthesized.
In the continuation of the synthesis department of the thesis study, 7 pcs 3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-acetoxybenzylideneamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazol-5-one compound which registered in the literature, synthesized from reaction with 3-alkyl(aryl)-4-amino-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-one compounds of 3-methoxy-4-acetoxybenzaldehyde formed as a result of the reaction with acetic anhydride of 3-methoxy-4-hydroxybenzaldehyde. 
Then, according to the Mannich reaction of these compounds which synthesized, 26 new Mannich bases synthesized in the reaction of four different cyclic secondary amines (morpholine, 4-piperidinecarboxamide, piperazine, 3-methylpiperidine) in the presence of formaldehyde. Namely; 3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-acethoxybenzylidenamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-on compounds from reaction with morpholine 7 new 1-(morpholine-4-il-methyl)-3-alkyly-4-methox-4-asethoxybenzylidenamine-4-5-one compound, 6 new 1-(4-piperidine-carboxamide-4-il-methyl)-3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-acethoxybenzylidenamino)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-on compounds from the reaction with 4-pyridine carboxamide, 7 new N,N'-bis-[3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-acetoxybenzylidenamine)-4,5-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-on-1-il-methyl]-piperazine compounds from the reaction with piperazine and from the reaction with 3-methylpiperidine, 6 new 1-(3-methylepiperidin-4-il-methyll)-3-alkyl(aryl)-4-(3-methoxy-4-acethoxybenzylidenamine)-4-dihydro-1H-1,2,4-triazole-5-on compounds were synthesized.
The structures of 55 new heterocyclic compounds which synthesized in the study were elucidated using FT-IR, 1H-NMR and 13C NMR methods.
In the third part of the study, by using the reducing power, free radical scavenging activity and metal chelate activity methods of the synthesized new potential biological active Mannich bases were examined their in-vitro antioxidant properties and the obtained results were compared with the standard antioxidant compounds which used.
In-vitro antimicrobial effects of new compounds which synthesized in the last part of the study were researched against 6 different microorganisms (Bacillius Subtilis, Bacillus cereus, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella pneumonia, Staphylococcus aureus, Escherichia coli) using the agar well method and The obtained data were evaluated.