İnsan hakları ve elektronik gözetim
Human rights and electronic surveillance
Yazar: ÖZGÜN ÖZGER BÖLÜKBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİR AKYEŞİLMEN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bilgi çağı = Information age ; Gözetim = Surveillance ; Gözetim = Surveillance ; Kişisel veri = Personal data ; Mahremiyet = Privacy ; Yeni teknolojiler = New technologies ; Özel hayat = Private life ; Özel hayatın gizliliğinin korunması = Right of privacy and its protection ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Gözetim kavramı insanlık tarihi kadar eskiye dayanmaktadır. İlkçağlardan itibaren, iktidarlar ve egemenlik ilişkileri açısından gözetim pratikleri, insan yaşamının her alanına etki eden bir özelliğe sahip olagelmiştir. Enformasyon çağı olarak adlandırılan günümüzde ise, gözetim pratikleri hiçbir dönemde sahip olmadığı önemi kazanmıştır. Tümüyle yüksek teknolojinin imkanlarına dayalı bir karakteristiğe bürünen gözetim, artık sadece toplumsal denetimi sağlamakla yetinmemiştir. Dijital teknolojilerin kişisel veri işleme kapasiteleriyle birlikte kişiler, dijital kodun birer parçası haline gelmeye başlamıştır. Yeni enformasyon teknolojilerinin artan kullanım oranı ve amacı, gözetimi sıradan insanların da hayatına sokmuştur. Hepimizin hayatı her gün izlenmeye, kontrol edilmeye ve soruşturulmaya açık hale gelmiştir. Bu maruz kalma durumu, herkesin aklına kolayca gelebilecek bir konu olan mahremiyete önem atfetmiştir. Kimilerine göre gözetleme pratikleri bir mahremiyet ihlali olarak görülmezken, bazıları için ise bu durum bir mahremiyet ihlali olarak görülmektedir. Gözetlemenin tebaasına sunduğu güvenlik, hayatın hızlandırılması ve kolaylaştırılması gibi kimi avantajlar, gözetim altında bulunmayı mahremiyet ihlali olarak görmeyenlerin dayanak noktasıdır. Bu çalışmada gözetim kavramı; gözetimin tarihsel arka planı ve gözetim araçlarıyla birlikte incelenmiştir. Gözetimin insan haklarına etkisi ve yansımaları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Gözetim toplumunun en önemli sorunsalı olan mahremiyete yer verilerek, özel hayata vurgu yapılmıştır. Son olarak Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde konuyla ilgili görülen davalara yer verilerek çalışma noktalanmıştır. 

ANAHTAR KELİMELER: Gözetim, İnsan Hakları, Enformasyon Çağı, Kişisel Veri, Yeni Enformasyon Teknolojileri, Mahremiyet, Özel Hayat.

Abstract:
Surveillance concept dates back as old as history of humanity. Beginning from first ages, surveillance practices had property of every area of life with respect to governments and hegemony relationships. Surveillance practices gained importance which did not ever have before in our time which is called as information age. Surveillance plays the role of characteristics which is based on all opportunities of high technology. Individuals began to be part of digital code because of personal information process capacity of digital technologies. Increasing use of area and objective of new information technologies provided surveillance to enter into the ordinary people's life. All our life become available for monitoring, controlling every day and became ready for investigation. This exposure status had attributed importance to privacy which may easily come to people's mind.  Advantages such as security, speed and making life easier for its subjects are the main standing point of people who supports surveillance. In this study surveillance concept was discussed together with surveillance's historical back ground and surveillance tools. The impact of surveillance on human rights and its reflections are discussed in detail. Privacy which is the most important social problematic of surveillance was involved and private life is emphasized. Lastly cases which had action in European Court of Human Right were examined and study was completed. 

KEY WORDS: Surveillance, Human Rights, Information Age, Personal Information, New Information Technologies, Privacy, Private Life.