Erişkin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu zemininde gelişen ruhsal sorunlar ve yordayan faktörler: Bir karşılaştırma çalışması
Mental problems and predictive factors developing on the basis of adult attention deficit and hyperactivity disorder: A comparative study
Yazar: FATMA KAYIM
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK ŞİMŞEK ; PROF. DR. MUHAMMED AYAZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada, yapılandırılmış klinik değerlendirme ile ilk kez Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı alan genç erişkinler ile sağlıklı kontrollerin ruhsal sorun şiddeti ve duygu düzenleme becerilerinin karşılaştırılması; genç erişkinlerde ruhsal sorunları yordayan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Yüksek öğrenime devam eden 1385 genç erişkin katılımcı ile gerçekleştirilen tarama çalışması sonucunda ilk kez DEHB tanısı konulan 75 katılımcı araştırmanın çalışma grubunu, çalışma grubu ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 75 katılımcı ise kontrol grubunu oluşturmuştur. DEHB ve eşlik eden psikopatolojiler DSM-5 Bozuklukları İçin Yapılandırılmış Klinik Görüşmenin Klinisyen Versiyonu (SCID-5/CV) ile belirlenmiştir. Katılımcıların DEHB şiddeti; Erişkin Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Özbildirim Ölçeği (ASRS), ruhsal sorun şiddeti; Kısa Semptom Envanteri (KSE) ve duygu düzenlenme güçlüğü; Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ) kullanılarak değerlendirilmiştir. Uygulanılan karşılaştırma analizlerinde, çalışma grubunda KSE ve DDGÖ puanlarının kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Çalışma grubunda DEHB dikkat alt puanı ile duygu düzenleme güçlüğünün ruhsal sorunlar üzerinde .62 yordama gücünün olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, DEHB'de ruhsal sorunların gelişiminde duygu düzenleme güçlüğünün birçok boyutunun önemli bir belirleyici olduğu ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: DEHB, ruhsal sorunlar, duygu düzenleme güçlüğü, eştanı

Abstract:
This study aims to determine the factors that predict mental problems in young adults by using structured clinical evaluation to compare the severirty of mental problems and emotion regulation skills of young adults firt- time diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and healty controls. As a result of the screening study carried out with 1385 young adult participants attending higher education, 75 participants firt-time diagnosed with ADHD formed the study group, and 75 participants paired for age and gender with the study group formed the control group. ADHD and accompaying psychopathologies were determined by Structured Clinical Interview for DSM-5 Disorders- Clinician Version (SCID-5/CV). ADHD severity of the participants is evaluated using the Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS), mental problem severity was evaluated using the Brief Symptom Inventory (BSI), and emotion regulation diffulties were evaluated using the Difficulty in Emotion Regulation Scale (DERS). As a result of the comparative analysis, it was determined that the BSI and DERS scores of the study group were higher than those of the control group. For the study group, ADHD attention sub-score and difficulty in emotion regulation score were found to have a predictive power of .62 on mental problems. As a result, it has been revealed that many dimensions of difficulty in emotion regulation are an important determinant in the development of mental problems in ADHD.
 
Key Words: ADHD, mental health problems, emotion regulation difficulties, comorbidity