Gökkuşağı alabalığı (oncorhynchus mykiss)'nın sperm kriyoprezervasyonunda (dondurulması) antioksıdanların kullanılması
Determination of the effect of antioxidants on the quality of cryopreserved semen in rainbow trout (oncorhynchus mykiss)
Yazar: FİLİZ KUTLUYER
Danışman: DOÇ. DR. MURATHAN KAYİM ; PROF. DR. MEVLÜT ARAS
Tunceli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 2014
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Çalışmada, gökkuşağı alabalığının (Oncorhynchus mykiss) spermatolojik parametreleri, sperma muhafazasında sulandırıcılara antioksidanların eklenmesinin etkisi, çözüm sonrası dölleme oranları ve motiliteleri incelenmiştir. Çalışma Keban Çırçır Alabalık Üretim Tesisi'nde bulunan 2 yaş ve üzeri boy ve ağırlıkları sırasıyla 36,6±2,23 cm ve 666,42±129,15 g, 18 erkek damızlık erkek ve yumurta temininde kullanmak için 3 yaş ve üzerinde dişi anaçlar (43,3±2,10 cm, 1498±25 g) kullanılmıştır. SCA (Sperm Class Analyser) cihazıyla 8 sperm kalite parametresi [hareketli sperma yüzdesi (%)], VCL (eğrisel hareket hızı, µ ms-1), VAP (ortalama hız, µ ms-1), VSL (doğrusal hareket hızı, µ ms-1), LIN [lineerlik (%)], STR (doğrusallık), ALH [yatay yer değiştirme (µ m)] ve BCF [sperm vuruş frekansı (Hz)] belirlenmiştir. Çalışmada motilitesi (>%90) yüksek olan spermalar kullanılmıştır. Sperma standart sulandırıcı ve bu sulandırıcıya farklı antioksidanlar (katalaz, superoksit dismutaz, peroksidaz, okside glutatyon, redukte glutatyon, L-methiyonin, ürik asit, L-askorbik asit, α-tokoferol, β-karoten ve karnitin) eklenerek oluşturulmuş 12 farklı sulandırıcıyla 1:10 oranında sulandırılmıştır. 12 sulandırıcı ile sulandırılmış olan sperma, sulandırıldıktan ve motiliteleri kaydedildikten sonra 0,25 ml'lik payetlere çekilmiş ve sıvı azot tankına yerleştirilerek dondurma işlemi gerçekleştirilmiştir. Payetler 1, 3 ve 6 ay sonunda 40°C'de 5 saniye sürede çözdürülmüş ve sperma kalite parametreleri belirlenmiştir. Çözdürülen spermayla yumurta dölleme işlemi yapılmıştır. Çözdürme sonucunda, L-metiyonin ve ürik asit ilavesinin motiliteyi arttırdığı belirlenmiştir (p<0,05). (±)-α-tokoferol ve ürik asit ilavesinin motilite süresini arttırdığı tespit edilmiştir (p<0,05). 1., 3. ve 6. ay sonunda çözüm sonrasında elde edilen bulgularda süreye bağlı olarak motilite ve motilite süresinin düştüğü belirlenmiştir. Döllenme ve açılma oranı, muhafaza edilen spermada taze sperma ile döllenenlerden düşük olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, antioksidan ilavesi motilite parametrelerini olumlu etkilemiştir.
Anahtar Kelimeler: Kriyoprezervasyon, alabalık, antioksidan, sperma.

Abstract:
In present study, it was examined whether addition of antioxidants to the cryopreservation extenders had an effect on semen post-thaw fertility and motility in rainbow trout and also the sperm characteristics post-thaw. Broods of (male: 36.6±2.23 cm, 666.42±129.15 g; female: 43.3±2.10 cm, 1498±25 g, +3 year old) were obtained from the ﬁsh farm Keban Trout Production Facility (Elazığ, Turkey). Sperm motility of the collected samples was evaluated by subjective estimations. Motility parameters were measured using an automated system, SCA (Sperm Class Analyser). Eight sperm motility parameters were chosen for analysis: MOT [percent of motile sperm (%)], VCL (curvilinear velocity, µ ms-1), VAP (average path velocity, µ ms-1), VSL (straight line velocity, µ ms-1), LIN [linearity (%)], STR (straightness), ALH [amplitude of lateral head displacement (µ m)] and BCF [beat cross frequency (Hz)]. Semen samples with a motility rate ≥90% were excluded from the experiment. Antioxidants were separately added to the extenders (one per experimental group): catalase, superoxide dismutase, peroxidase, oxidized glutathione, reduced glutathione, L-methionine, uric acid, L-ascorbic asid, α-tocopherol, β-carotene and carnitine. After dilution the semen (1:10) with 12 extenders was aspirated into 0.25 ml straws, the straws were placed on the tray, frozen for 10 min, and plunged into liquid nitrogen. Semen was stored for 1, 3 and 6 months in liquid nitrogen. For thawing, the straws were taken out of the container and thawed in 40 °C water for 5 sec. Thawed semen was immediately used for motility measurements and fertilization assays. Our results indicated that the post-thaw motility rate increased in extenders supplemented with L-methionine and üric acid (p<0.05). It was determined that the motility duration of frozen thawed semen increased in extenders supplemented with (±)-α-tocopherol and üric acid (p<0.05). The fertilization rate and the hatching rate of frozen sperm (1, 3 and 6 months) were lower than that of fresh sperm. Consequently, the tested antioxidants positively affected the motility parameters.
Key Words: Cryopreservation, trout, antioxidant, sperm.