Modern çözümleme yöntemlerinin şiir çözümleme becerisine etkisi ve şiir öğretiminde kullanılabilirliği
The effects of modern analysis methods in poetry analysis skills and availability of the methods in teaching poetry
Yazar: ABDULKERİM KARADENİZ
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ GÜRSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Analiz = Analysis ; Analiz yöntemleri = Analysis methods ; Edebiyat = Literature ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Modern = Modern ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretim = Teaching ; Şiir = Poem

Özet:
Bu araştırmanın amacı, modern çözümleme yöntemlerinin, öğrencilerin şiir çözümleme becerisine etkisini ve şiir öğretiminde kullanılabilirliğini incelemektir. Bunun yanı sıra modern çözümleme yöntemleri ile şiir çözümlemenin, öğrencilerin, şiire karşı tutum, estetik duyarlılık, eleştirel düşünme, problem çözme ve yaratıcı düşünme becerileri üzerinde, uygulamalar öncesi ve sonrasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını araştırmaktır.Bu araştırmada, ön test ve son teste dayalı deneysel desen ile karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Karma yöntem araştırması, araştırmacının nicel ve nitel araştırma tekniklerini tek bir çalışma içerisinde birleştirdiği araştırma olarak tanımlanmaktadır. Buna göre nicel ve nitel veriler ayrı ayrı toplanmış, analiz edilmiş ve elde edilen veriler, sonuçta bir araya getirilmiştir.Araştırma, 2011-2012 eğitim-öğretim döneminde Ahi Evran Üniversitesi Türkçe Eğitimi Bölümü 2. sınıf öğrencileri (N=71) ile yürütülmüştür. Araştırmacı, 12 haftalık süreçte, Deney grubunda modern çözümleme yöntemleriyle, Kontrol grubunda ise geleneksel yöntem dediğimiz yazar merkezli inceleme yöntemiyle şiir çözümlemeleri yapmıştır. Uygulama öncesinde ve sonrasında öğrencilerin, şiire karşı tutumları, şiir çözümleme becerileri, estetik duyarlılıkları, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerilerini belirlemek amacıyla farklı veri toplama araçları kullanılmıştır. Bunlar Şiir Tutum Ölçeği, Şiir Çözümleme Becerisi Ölçeği, Estetik Duyarlılık Ölçeği, Eleştirel Düşünme Becerisi Ölçeği, Yaratıcı Düşünme Becerisi Ölçeği ve Problem Çözme Becerisi Ölçeğidir. Ayrıca süreç boyunca öğrencilerin çözümledikleri şiirleri değerlendirmek amacıyla Şiir Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Üniversitelerde görev yapan öğretim üyelerinin şiir öğretimi ve şiirle ilgili kuram ve yaklaşımlarla ilgili görüşlerini almak için Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır.Bulgular, hem modern çözümleme yöntemlerinin hem de geleneksel yöntemin, öğrencilerin şiire karşı tutum, şiir çözümleme becerisi, estetik duyarlılık, eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme becerileri üzerinde olumlu etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun dışında öğrencilerin uygulama öncesinde şiir çözümleme becerilerinin yetersiz düzeyde olduğu, uygulama sonrasında ise olumlu yönde bir değişimin gerçekleştiği görülmektedir. Deney ve Kontrol gruplarının şiir çözümleme becerileri karşılaştırıldığında ise özellikle son dönem şiirlerinin çözümlenmesinde, Deney grubu lehine anlamlı bir farklılığın olduğu saptanmıştır.Öğretim üyelerinin, şiir öğretimi ve şiirle ilgili kuram ve yaklaşımlar hakkındaki görüşleri incelendiğinde şiirle ilgili kuram ve yaklaşımların, şiir öğretiminde kullanılması gerektiği yönünde görüş bildirdikleri görülmektedir. Şiirle ilgili kuram ve yaklaşımların, şiir öğretiminde kullanılmasının, öğrencilere şiirden zevk alma, şiirin anlam dünyasına girme ve farklı bakış açıları geliştirme gibi özelliklerin kazandırılması adına önemli olduğu bu görüşlerin arasındadır. Bunun yanı sıra kullanılacak yöntemin, metnin niteliği ya da dönemin özelliklerine göre seçilmesi gerektiği, bazı öğretim üyeleri tarafından özellikle bir koşul olarak aranmaktadır.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the modern methods of analysis? availability in teaching poetry and their effects in students? poetry analyzing ability. Besides, it is to determine whether there is a significant difference in students? creative thinking skills, attitude towards poetry, aesthetic sensitivity, critical thinking and problem solving skills before and after the practice processes of the poetry analysis through modern analyzing methods.In this study an experimental design based on pre-text, post-test and a mixed method research have been used. Mixed method research is defined as a research that the researcher combines the quantitive and qualitative research techniques in a single study. Accordingly, the quantitive and qualitative data were collected separately, analyzed and the obtained data brought together ultimately.Research was carried out with Ahi Evran University Department Of Turkish Language 2nd grade students (N=71). The researcher in 12-week period analyzed poetry in experimental group through modern methods of analyzing, whereas in control group, through traditional method. To determine students? skills in analyzing poetry, students? creative thinking skills, attitude towards poetry, aesthetic sensitivity, critical thinking and problem solving, different data collecting instruments were used before and after the implementation process. These instruments are poetry attitude scale, the scale of ability to analyze poetry, aesthetic sensitivity scale, the scale of critical thinking skills, the scale of the creative thinking skills and the scale of problem solving skills. In addition, throughout the process in order to assess the poems, students analyze, a Poetry Rating Scale was used. Semi Structured Interview Forms were used to get views of academic staff who work in universities on the relevant theories and approaches of teaching poetry and poetry.Results reveal that both traditional and modern method of analyzing has a positive effect on students? creative thinking skills, attitude towards poetry, aesthetic sensitivity, critical thinking, problem solving and ability of analyzing poetry. In addition, it is observed that before the practice, students? skills of analyzing were inadequate, but following the practice process the change was in positive direction. In comparing the Experimental and Control groups with regard to skills of poetry analyzing, especially analyzing the latest period poems, a statistically significant difference has been observed in the experimental group.When the views of academic members on teaching poetry and relevant theories and approaches to poetry examined, we observe an agreement that relevant theories and approaches to poetry should be used in teaching poetry process. The use of relevant theories and approaches to poetry in teaching poetry promoted academicians? views which support, those methods maintain special attitudes such as students? joy over poetry, going into the poetry and gaining different perspectives. In addition, the method which will be used should be chosen according to the nature or the period of the text is a must condition especially sought by some academic members.