Finansal yenilik ve teknolojilerinin dış ticaret üzerindeki hukukî etkisi
Legal effect of financial innovation and technologies on foreign trade
Yazar: ALİ RIZA YAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VAHİT FERHAN BENLİ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Hukuku ve Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Blockchain = Blockchain ; Finans = Finance ; Finansal teknolojiler = Financial technologies ; Finansal yenilikler = Financial innovations ; Fintek = Fintech ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Ticaret hukuku = Commercial law ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Her ân yaratılan bir kâinatta ve gayesine doğru ilerleyen zamanda hayatını idame ve ikame ettirme mecburiyetinde olan insanoğlunun bidayetten gelip nihayete giden en temel iaşe şekillerinden biri de ticaret olmuş, "tacir" vasfını âdeta ezelden haiz olan "insan"ın tanımı; câri iktisadî anlayışlara göre paralellik arzetmiştir.
Son beş yüzyılımızın neredeyse bütün değer ve atıflar sistemine hâkim olan Batı'nın dönem dönem mahiyet değiştiren insan tanımları, âdeta bütün insanlığın ortak "tanım"ı hâline gelmiştir.
Bir dönemin fâni bir bireyi olup vasalların serfi, Tanrı- Kral'ın da tebâsı olarak hayatını idame ettiren Batı insanı'nın tanımı Rönesans, reform ve hümanizm mihverli değişmiş olup rasyonel bireyliğe oradan da günümüze/ transhümanizme kadar evrilmiştir.
Bir dönem her türlü yapıp-etmeleri gayet öngörülebilen rasyonel bireylerden müteşekkil olan bir cemiyette insan; "homo-economicus", hukuk; mihverinde "kapital'in olduğu "burjuva hukuku", devlet de tamamen tahayyülî bir gerçeklik olan "egemenlik teorileri" içinde tanımlanırken, günümüz; post-truth, insan; "trans-hüman", hukuk; "kriptografik hukuk", devlet de "mevcudiyet ve meşruiyetini temellendirme sancısı yaşayan bürokratik bir aygıt" olarak tanımlanır hâle gelmiştir.
Mekanik dünya telâkkisinin yerini holografik bir dünya telâkkisine bıraktığı bir vasatta değerler de yeniden değerlendirmeye muhtaç bir görünüm arzetmekte, bu muhtaçlıktan iktisadî bir değer birimi ifâde eden para da nasibini almakta, insan, hukuk, devlet gibi câri para vasıflandırmaları da gerçekliğini yitirmektedir.
Bir yönüyle "olması gereken"i ihtar edip öbür yönüyle "olan"ı tanzim eden ve hayat gibi her dem dinamik olması gereken hukuk, akıp giden reel hayatı şablonlara hapsetmeden tanzim etme mükellefiyeti altındadır.
Bu mükellefiyetin en net görüldüğü alanlardan biri de kuşkusuz; ticarî hayattır. Finansal yenilik ve teknolojilerin hemen her şeyin âdeta yegâne belirleyeni hâline geldiği günümüzde, gerek blok zincir teknolojisinin ve gerekse kripto para olgusunun dış ticarete sunduğu imkân ve potansiyel bu tezde izah ve kritik edilmiştir.

Abstract:
Trade has become one of the basic subsistence forms since birth to death of human who must continue and substitute his life in created universe and in time progressing towards its purpose, the definition of "human" having the qualification of "trader" almost from the pre-eternity shows parallelism according to current financial understanding.
The human definitions which change their natures and are identified by West being dominant on almost all values and references system in the last five century, become a common "definition" of almost all humanity.
The definition of West human who is a mortal individual of a period and survives its life as the vassal of God-King, has changed as Renaissance, reform  humanism and evolved from rational individuality till present/transhumanism.
In a community consisting of rational individuals whose actions can be clearly foreseen in a period, human is identified as "homo-economicus", law is identified as "bourgeois law" having "capital" in its nature, state is identified within "sovereignty theories" which is a complete imagined reality while, post-truth, human is identified as "trans-human", law is identified as "cryptographic law", state is identified as "a bureaucratic tool which has a pain in grounding its existence and constitutionalism".
In an environment where mechanical world concept leaves its place to a holographic world concept, values has an appearance as if they are in need of re-evaluation, money which is an economical value unit, also gets its share from this necessity, current money qualifications such as human, law and state lose its reality.
Law which requires to warn "sine qua non" in one side and to organize "ex post" in other side and to be always dynamic like life, is under the liability of organizing outgoing real life without detaining it to templates.
One of the fields where this liability is most clearly seen is obviously commercial life. In present day where financial innovations and technologies become almost the sole determinant of everything, the potential and opportunity submitted by block chain technology and crypto money phenomenon to foreign trade is explained and criticized in this thesis.