Özel sağlık sektöründe inovasyon: Özel sağlık sektöründe inovasyon ve finansal performans ilişkisi
Innovation in private health sector: Innovation in private health sector and financial performance relation
Yazar: CEREN TOPRAK
Danışman: PROF. DR. NERMİN ÖZGÜLBAŞ ; DOÇ. DR. ALİ SERHAN KOYUNCUGİL
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Yenilik = Innovation

Özet:
Sağlık sektörü, tüketici gereksinimleri ve teknolojideki hızlı değişimden en çok etkilenen sektörler arasındadır. Bu değişim ürün kullanım sürelerini kısaltmakta, hizmet kalitesini artırmakta ve piyasaya yeni ürünlerin ve hizmetlerin sürülmesini hızlandırmaktadır. Piyasaya sürülen yeni hizmet ve ürünlerin yanı sıra mevcutların bileşimine yeni özellikler ekleme ve bileşimini değiştirme yollarıyla piyasaya yenilenmiş hizmet ve ürünler de sunulmaktadır. Firmaların ürünlerini, hizmetlerini ve üretim yöntemlerini değiştirmeleri ve yenilemeleri süreci ?yenilik? ya da ?inovasyon? olarak adlandırılmaktadır. Firmalar için inovasyon, verimliliği ve karlılığı arttırdığından, yeni pazarlara girilmesini ve mevcut pazarın büyütülmesini sağladığından çok önemli bir rekabet aracıdır. Verimli, karlı ve rekabet gücü yüksek firmaların faaliyet gösterdiği ekonomiler kalkınır, gelişir ve küresel ölçekte rekabet avantajı kazanır. Dolayısıyla, ülkeler için inovasyon, istihdam artışını, sürdürülebilir büyümeyi, toplumsal refahı ve yaşam kalitesini garantileyen en önemli faktördür. İnovasyonun değişimi, öğrenmeyi ve başarıyı beraberinde getiren yapısı ile birlikte riskli bir iş olduğu da yadsınamaz bir gerçektir. Bu riskler daha çok maddi değer, zaman ve itibar kaybı gibi riskler olarak kendini gösterirken sağlık sektöründe inovasyon, insan hayatını tehdit eden riskleri de gündeme getirmektedir. Ancak yinede inovasyon sağlık sektörü için yaşamsal bir öneme sahiptir. Sağlık sektöründeki yenilik ve ilerlemeler insan hayatı ve yaşam kalitesini doğrudan etkilemektedir. Nüfusun artması ve giderek yaşlanması sonucunda hastalık yapısı ve buna bağlı olarak da sağlık bakım ihtiyaçları değişmesi, bunun yanı sıra gelir seviyesinin yükselmesi, teknolojik ilerlemeler ve toplumun tamamının kapsanmasını hedefleyen sağlık sigortası sistemlerinin tüm ülkelerde giderek yaygınlaştırılması, daha iyi sağlık hizmetine olan talebi artırmakta ve böylece de özel sağlık sektörünün önünü açmaktadır. İnovasyonun amacı yeniliğe yönelmenin yanında rekabet avantajı kazanmak dolayısıyla da güçlü ve başarılı bir organizasyon olarak finansal performansı artırmaktır.
Bu çalışmada; Türkiye?deki özel sağlık sektöründe gerçekleştirilen inovasyon faaliyetlerinin belirlenmesi, özel sağlık sektöründeki firmaların finansal durumlarının değerlendirilmesi, özel sağlık sektöründeki inovasyon faaliyetleri ile finansal performans arasındaki ilişkinin tespit edilmesi ve inovasyon durumuna göre şirketlerin profillendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamına T.C. Merkez Bankası?nda 2002-2011 yılları arasında verisi bulunan tüm medikal şirketler, ilaç firmaları ve özel hastaneler alınmıştır. Çalışmada, örneklem çekilmeden, analize elverişli verinin tamamı kullanılmıştır. İnovasyon faaliyetlerini belirlemek için firmaların inovasyon durumlarına göre tanımlayıcı istatistikleri alınmış; finansal performans durumu için oran analizi; inovasyon ve finansal performans arasındaki ilişkinin tespit edilmesi için kikare bağımsızlık testi ve son olarak inovasyon durumuna göre şirketlerin profillendirilmesi için veri madenciliği yöntemlerinden CHAID Karar Ağaçları yöntemleri kullanılmıştır.
Yapılan analizler doğrultusunda; özel sağlık sektöründe bulunan özel hastaneler, ilaç firmaları ve medikal firmaların likidite, sermaye yapısı, etkinlik ve karlılık durumları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında yer alan özel sağlık sektörünün temsil eden 526 firmanın  % 88,4'ünün (465 firma) inovatif faaliyet göstermezken % 11,6?sının  (61 firma ) inovatif faaliyet göstermekte olduğu, inovatif firmaların % 7,4'ünün (39 firma) finansal performansının iyi olduğu, inovatif faaliyet göstermeyen firmaların  ise % 66?sının (347 firma) finansal performansı iyi olduğu tespit edilmiştir.  Özel sektördeki firmaların tümü dikkate alınarak yapılan analizlerde finansal performans ile inovasyon arasında istatistiksel açıdan önemli bir ilişki bulunamamışken medikal firmaların finansal performansı ile inovasyon arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, CHAID Karar Ağacı ile özel sağlık sektöründe yer alan firmaların finansal profilleri; inovatif olma ve olmama durumuna göre 10 farklı profilde ortaya koyulmuştur. 
Elde edilen sonuçlara göre özel sağlık sektörünün inovasyon faaliyetlerine yeterince önem vermediği ve medikal firmalar hariç inovasyona bağlı olarak bir finansal performans gelişimi göstermediği tespit edilmiştir. Özel sağlık sektörünün Ar-Ge departmanlarına daha çok kaynak ayırması, gelişen ve değişen teknolojiyi takip etmeleri ve inovasyon konusuna daha da eğilmeleri şarttır. Çalışmada ayrıca, inovatif olmayan firmaların benchmarking tekniği ile inovatif firmaların profillerini dikkate alarak finansal stratejiler geliştirmesi de önerilmektedir.

Abstract:
Health sector is one of the sectors that influenced so much by the swift changes in technology. These changes shorten the products? usage times, increase the quality of services and hasten the placing of new products and services on the market. Beside new products and services placed on the market,  refurbished products and services can be released to market with adding new features to existing products and changing their compositions. The process of changing and renewing products, services and production methods is referred to ?innovation?.  For companies, innovation is a very important competition tool because it increases productivity and profitability; also it provides entry into new markets and enlarges the existing market. The economies which have efficient, profitable and competitive firms operating progress develop and gain a competitive advantage on a global scale. Hence innovation is the most important factor for countries that guarantees employment growth, sustainable growth, social welfare and the quality of life.  It is an undeniable fact that innovation is risky but it brings evolution, learning and success. These risks manifest themselves as mostly loss of economic value, time and reputation moreover in health sector it brings the risks that threaten human life. But still innovation has a crucial importance for health sector. The innovation and progress in health sector directly affect the human life and its quality. With the increase of population and the ratio of old population, structure of illness and the needs of health has changed. Furthermore, income level is increased, technology is developed and health system is changed for cover all the population day by day. This increases the demand for better health system and provides advancement for private health sector. The purpose of innovation, move toward innovation in addition gaining competitive advantage thus increase the financial performance by being a strong and successful company.
The purpose of this study is determining the innovation in Turkey?s private health sector, evaluating the financial states of the firms in private sector, determining the relationship between innovation in private health sector and financial performance and profiling firms by using their innovation states. Research environment is composed by medical firms, pharmaceutical companies and private hospitals which have data at T.C. Merkez Bankası between the years 2002 and 2011. In the study all of the data which is suitable for analysis is used without sampling. For determining the innovation, descriptive statistics according to innovation states of companies are taken. For determining financial performance state, ratio analysis is used. For determining the relationship between innovation and financial performance Chi-squared Test of Association is used. For profiling with innovation state, data mining method CHAID decision trees methods are used. 
According to analyzes; liquidity, financial structure, activeness and profitability states of private hospitals, pharmaceutical companies and medical firms are comparatively analyzed. In the scope of study, it is determined that  %88.4 of 526 (465 companies) private health sector companies  don?t do any innovative activities, %11.6 of them (61 companies) do innovative activities, %7.4 of innovative companies (39 companies) have a good financial performance, %66 of non-innovative companies (347 companies) have a good financial performance.  The analyzes done by considering all private sector companies could not result into any statistical relation between financial performance and innovation, yet an important statistical relation between financial performance and innovation of medical companies it is determined. Moreover financial profiles of the private sector companies are stated with 10 different profile with considering their innovation by CHAID Decision Tree. 
From the results, it is determined that private health sector does not give enough importance to innovation activities and does not have a financial performance increase by innovation except medical firms. Private health sector should make more provision for their RD departments, track the technology that is changing, look into innovation subject more. Moreover in this study non-innovative companies are offered to pay attention to the innovative companies? profiles with benchmarking technique and using that observations determine financial strategies.