Hamilelerin anne ve bebek ağız-diş sağlığı hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi ile ilgili anket çalışması
A survey study on the evaluation of the knowledge levels of the mothers and infants about oral-dental health
Yazar: AYSU ÖZALTAY
Danışman: DOÇ. DR. BUĞRA ÖZEN
Altınbaş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Anketler = Questionnaires ; Ağız = Mouth ; Ağız sağlığı = Oral health ; Bilgi = Knowledge ; Gebelik = Pregnancy

Özet:
Hamilelikte hormonal değişimlerden dolayı ağız sağlığına verilen önemin arttırılması gerekmekte ve bu süreç doğru yönetilmediği takdirde, anne adayında ağız ve diş hastalıkları görülürken yeni doğanda da erken doğum ya da düşük doğum ağırlığı gibi problemlerle karşılaşılmaktadır. Hem hamilelik süresince ağız bakımına önem verilmeli hem de hamileler yenidoğan ağız bakımını bu süreçte öğrenmelidirler. Anne adaylarının bebeklerde ve çocuklarda ağız ve diş bakımı hakkında bilgi düzeylerinin öğrenilmesi ve buna yönelik eğitici, bilgilendirici çalışmalar yapılması toplum ağız sağlığı açısından gelişimi destekleyecektir. 
Bu araştırmada; hamilelerin kendi ağız sağlıkları ve bebek ağız-diş sağlığı ile ilgili bilgi düzeylerini ölçmek, bilgilendirme yaparak sonrasında bu bilgilendirmenin etkinliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. İstanbul'daki 7 farklı hastanenin kadın doğum polikliniklerindeki hastalara bilgi ölçme amacıyla hazırlanan anket yöneltilmiştir. Anket içeriğinde hamilelerin anne ve bebek ağız-diş sağlığı hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek amaçlı beş bölümden oluşan genel bilgi sorularının yer aldığı ilk kısım ve sonrasında 44 soru hazırlanmıştır. İlk anket soruları hamilelere yöneltildikten sonra, hazırladığımız anketteki soruların birçoğunun cevabını içeren bilgilendirici broşür dağıtılmıştır. Broşürün okunması rica edilerek tekrar bilgi düzeylerinin ölçülebilmesi için hamilelere ulaşılacağı bilgisi paylaşılmıştır.
Anket yapılarak broşür dağıtılan hamilelere, ortalama 1 aylık süre sonrasında telefonla aranarak ilk anketteki soruların bazıları ve ilave olarak iki soru daha yöneltilmiştir. Böylece bilgi düzeylerindeki değişimi ölçmek ve karşılaştırma yapmak amaçlanmıştır. Yapılan istatistik testleri sonucu, ilk ankette 311 hamile kadının anne ve bebek ağız- diş sağlığı bilgi düzeylerine bakıldı. İkinci ankette ise bilgilendirme sonrası ulaşılan 247 kişide broşürün bilgilendirmeye katkısına ve broşür öncesi - sonrası bilgi düzeyi farklılıklarına bakılmıştır.
Karşılaştırmalar sonucu bilgilendirme metodunun değerlendirilmesi, toplum ağız-diş sağlığının geliştirilmesi için broşür ile bilgilendirme yönteminin etkinliği, bilgi eksikliklerinin hangi konularda olduğu belirlenmiştir. Broşür bilgilendirmesi sonucu hamilelerin ağız- diş sağlığı bilgi düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluştuğu görülmüştür. Hamilelerin eğitim seviyelerinin bilgi düzeyinde etkili olduğu, broşür okuma oranlarının ise eğitim düzeyiyle bağlantısı olmadığı saptanmıştır.
Ülkemizde hamilelerin hem kendilerinin hem de yenidoğanın ağız diş sağlığı ile ilgili yeterince bilgiye sahip olmadığı saptanmış olup, bu konuda doğru ve gerekli bilgiye ulaşamadıkları da belirlenmiştir. Çalışmamızda broşür eğitiminin bilgi sağladığı aynı zamanda diğer eğitim araçlarıyla da bilgilendirmenin arttırılması gerektiği sonucu çıkartılmıştır. 
Anahtar kelimeler: Hamile, bebek, ağız-diş sağlığı, anket, sağlık eğitimi

Abstract:
It is necessary to give importance to oral health during pregnancy due to the hormonal changes and if this process is not managed properly, oral and dental diseases can be seen in the expectant mother and problems such as premature birth or low birth weight are encountered. During their pregnancy, expectant mothers should give importance to their oral care and also they should learn about newborn oral and dental care. Learning the knowledge levels of expectant mothers about oral and dental care in babies and children and carrying out educational and informative studies regarding this topic will support development in terms of public oral health.
In this research, it was aimed to evaluate the knowledge level of pregnant women about their own oral health and infant oral health, to inform them about this topic and then to measure the effectiveness of this information provided. A questionnaire, prepared to measure information, was directed to the patients in the obstetrics polyclinics of 7 different hospitals in Istanbul. In the content of the questionnaire, the first part of general information questions consisting of five parts and the other part of 44 questions were prepared in order to measure the knowledge levels of pregnant women about mother and baby oral-dental health. After the first questionnaire questions were directed to the pregnant women, informative brochures containing the answers to many of the questions in the questionnaire we prepared were distributed. Pregnant women were asked to read the brochure and they were informed that they would be contacted again in order to remeasure their level of knowledge.
Pregnant women, for whom brochures were distributed through surveys, were called after 1 month later and asked some of the questions in the first questionnaire with two additional questions. Thus, it was aimed to measure the change in their knowledge levels and make comparisons. With statistical tests performed, in the first questionnaire, the knowledge levels of 311 pregnant women about mother and baby oral health were examined. In the second survey, the differences in the level of knowledge before and after the brochure and its contribution to informative approach were examined in 247 people who were reached after the information. 
As a result of the comparisons, the effectiveness of the brochure as an information method for the improvement of oral and dental health and the subjects on which the society's lack of knowledge were determined. As a result of the information given by the brochure, it was observed that there was a statistically significant difference in the oral-dental health knowledge levels of pregnant women. It was determined that the education level of pregnant women was effective at the level of knowledge, but the rate of reading brochures was not related to the education level. 
In our country, it has been determined that pregnant women do not have adequate information about the oral and dental health for both themselves and the newborn, moreover they can not reach accurate and necessary information on this issue. In our study, it was concluded that brochure education provides information and also it should be improved with other educational tools.
Keywords: Pregnant, baby, oral health, questionnaire, health education