Vitamin D profilaksisinin radyoterapiye bağlı akciğer hasarına etkisi
The effect of vitamin D prophylaxis on radiation induced pulmonary damage
Yazar: GÖZDE YAZICI
Danışman: DOÇ.DR. FERAH YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Fibroz = Fibrosis ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Bir steroid hormon olan vitamin D'nin kanser hücreleri üzerinde direkt sitotoksik etkisinin yanı sıra kemoterapi ve radyasyon duyarlılığını artırıcı etkisi de gösterilmiştir. Çeşitli in vivo ve in vitro çalışmalarda normal dokularda vitamin D'nin kollajen jel kontraksiyonunu önlediği, fibroblastların olgunlaşmasını hızlandırdığı, akciğerlerde tip II pnömositlerin çoğalmasını ve sürfaktan sentezini artırdığı, radyoterapiye bağlı damar geçirgenliğini azalttığı ortaya konmuştur. Bu çalışmada radyoterapi sırasında uygulanan vitamin D3'ün, radyoterapiye bağlı akciğer toksisitesinde koruyucu etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Çalışmada Wistar türü yetişkin sıçanlar dört gruba ayrılmıştır: Birinci grubu kontrol hayvanları, ikinci grubu vitamin D3 kontrol grubu oluşturmuştur. Üçüncü ve dördüncü gruptaki sıçanlara tek doz 20 Gy sağ hemitoraks radyoterapisi uygulanmıştır. İkinci gruptaki sıçanlara yalancı radyoterapiden, dördüncü gruptaki sıçanlara radyoterapiden bir gün önce subkutan 0.25 ?gr/kg/gün vitamin D3 başlanarak bu tedavi iki ay boyunca sürdürülmüştür. Sıfırıncı günde kontrol grubundaki dört sıçandan, 8. ve 12. haftalarda bütün gruplardan dörder sıçandan alınan kan örneklerinde TGF-ß1 düzeyleri çalışılmıştır. Sıfırıncı günde kontrol grubundan dört sıçandan, dördüncü haftada radyoterapi kolundan iki ve radyoterapi + vitamin D kolundan iki sıçandan, sekizinci ve on ikinci haftalarda bütün gruplardan dörder sıçandan alınan akciğer dokusu örneklerinde morfolojik incelemeler yapılmıştır. Sekizinci ve on ikinci haftalarda alınan akciğer kesitlerinde ışık mikroskobunda yapılan değerlendirmede ödem, kanama, toplam interstisyel iltihabi hücre sayısı, makrofaj infiltrasyonu, interstisyel ve perivasküler mast hücresi sayısı ve fibrozis gelişmesi bakımından radyoterapi kontrol grubuyla radyoterapi + vitamin D3 tedavisi verilen grup arasında istatistiksel olarak anlamlı herhangi bir fark saptanmamıştır. Ancak, elektron mikroskobu ile yapılan incelemelerde vitamin D'nin interstisyel inflamasyon bulgularını, kollajen depolanmasını ve bunlara bağlı interstisyel bölgenin kalınlaşmasını belirgin olarak azalttığı, alveol yapısını ve alveol duvarını döşeyen hücreleri dejenerasyondan koruduğu gösterilmiştir. Bu bulgular, vitamin D3'ün radyoterapiye bağlı akciğer hasarının azaltılmasında etkili olabileceğini göstermektedir.Anahtar kelimeler: vitamin D, fibrozis, radyasyon pnömonisi.

Abstract:
Vitamin D has been shown to have antineoplastic effect in several cancer cell lines. It also has a selective radio and chemosensitizing effect on tumor cells. The aim of this experimental study was to investigate whether vitamin D had a protective effect in the radiation induced pulmonary damage. For this purpose, adult Wistar rats were divided into 4 groups. The first group comprised control animals. The second group, which was administered 0.25 ?gr/kg/day vitamin D3 for 8 weeks, was the vitamin D control group. The rats in the third and fourth groups were given 20 Gy right hemithorax radiotherapy. The fourth group was given vitamin D3 treatment in addition to radiotherapy, starting from the day before the radiotherapy until the end of the eighth week. Light microscopic examinations performed at the eighth and twelfth weeks did not reveal any statistically significant differences between the radiotherapy control group and the radiotherapy plus vitamin D3 therapy group with regard to edema, bleeding, total interstitial cell count, macrophage infiltration, interstitial and perivascular mast cell count and, fibrosis. However, there was a significant difference between radiotherapy groups and the control ones regarding these parameters. Nevertheless, the electron microscopic examinations showed decreased interstitial inflammation and collagen deposition in the vitamin D group and, alveolar structure and the cells lining the alveolar walls were found to be protected. These results confirm that vitamin D has a beneficial effect on the radiation induced pulmonary toxicity.Key words: vitamin D, fibrosis, radiation pneumonia