Akademisyen mühendislerin bilgi arama davranışlarına bilgi teknolojilerinin etkisi: Bilkent Üniversitesi örneği
The impact of information technologies on the information seeking behaviour of academic engineers: Bilkent University model
Yazar: BURCU TANRIKULU
Danışman: DOÇ.DR. NAZAN ÖZENÇ UÇAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
ÖZET TANRIKULU, Burcu. Akademisyen Mühendislerin Bilgi Arama Davranışlarına Bilgi Teknolojilerinin Etkisi: Bilkent Üniversitesi Örneği, Yüksek Lisans, Ankara, 2006. Bilgi teknolojilerinde yaşanan değişimler bilimsel bilgi ortamım değiştirmekte; bilgi kanal, kaynak ve hizmetlerini elektronik ortamda çeşitlendirmektedir. Bu teknolojiler, üniversite Kütüphanelerinin bilimsel iletişimdeki rollerini de değişikliğe uğratmakta; kütüphanelerin sundukları bilgi hizmetlerini elektronik ortama yönlendirmektedirler. Bilgi teknolojilerinde yaşanan bu gelişmelere bağlı olarak etkilenen bilgi sistemi, kullanıcıların bilgi gereksinimlerini ve bilgi arama davranışlarını değişikliğe uğratmaktadır. Üniversite kütüphaneleri, bilimsel ve teknik bilgiye ihtiyaç duyan mühendis kullanıcılarına bilgi hizmeti sunarken, hizmetlerini kullanıcıya yaklaştırma amacı gütmektedirler. Bu doğrultuda, üniversite kütüphanelerinin bilgi teknolojilerinde yaşanan değişimleri takip ederek; mühendislerin bilgi arama davranışlarındaki değişimleri izlemeleri giderek önem kazanmaktadır. Bu çalışma kapsamında, bilgi teknolojilerinin özellikle akademisyen mühendislerin bilgi arama ve kullanma davranışlarında yaptığı değişiklikler araştırılmaktadır. Bunun için akademisyen mühendislerin, bilgi teknolojilerinin sunduğu tüm olanakları kullanarak bilgi gereksinimlerini karşılamalarında bilgi kanal ve kaynaklarım kullanma, iletişim kurma (resmi / resmi olmayan) ve bilgi merkezlerini kullanma özelliklerinde yaşanan tüm değişimler ile ilgili bulgular değerlendirilmektedir. Araştırmamızın problemi şu şekilde belirtilmektedir: "Bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmeler sonucunda, bilginin bulunduğu ortamın elektroniğe yönelmesi, üniversite kütüphanelerinin bilimsel iletişimdeki geleneksel rollerini değişikliğe uğratmaktadır. Bu değişimin kullanıcı odaklı olarak incelenmesi ve elde edilen sonuçlara göre hizmetlerin değerlendirilmesi gerekmektedir."11 Araştırmamızın problemine bağlı olarak saptanan hipotezi ise şu şekilde belirtilmektedir: "Bilgi ve iletişim teknolojilerinin etkisiyle akademisyen mühendislerin, - Bilgi arama alışkanlıkları, - Meslektaşlarıyla iletişim şekilleri, - Bilgi kaynağı tercihleri, - Bilgi erişim yollan, - Üniversite kütüphanesini kullanma alışkanlıkları ve - Üniversite kütüphanesinin sunduğu bilgi hizmetleri ile ilgili beklentileri değişmektedir." Araştırmamızda betimleme yöntemi kullanılmaktadır. Bunun doğrultuda, Bilkent Üniversitesi'nde görev yapmakta olan 267 akademisyen mühendis deneğe anket uygulanmış, 249 denekten yanıt alınmıştır (%93,2). Araştırmamızın sonucunda elde edilen bulgular ve literatürdeki bilgiler ışığında elde edilen sonuçlar şunlardır: p Bilgi teknolojileri sayesinde mühendislerin bilgi ihtiyaçları, tercih ettikleri bilgi kaynağı türleri değişmektedir. ? Bilgi arama ve yayın tarama yollan elektronik ortama yönelmekte, internet günlük hayatlarında yoğun olarak kullanılmaktadır. Arama motorları, en önemli bilgi erişim araçlarından biri olarak kullanılmaktadır. p Meslektaşlarıyla iletişim özellikleri değişmektedir. p Üniversite kütüphanesi genelde kütüphane web sayfası üzerinden kullanılmakta ve tercih edilen bilgi kaynaklan da yine kütüphane web sayfası üzerinden erişilebilir nitelikte olmaktadır. p Mühendislerin, üniversite kütüphanesinin sunduğu elektronik hizmet beklentileri bulunmaktadır. Yukarıda belirtilen hipotez, araştırmamızın sonucunda doğrulanmıştır. Anahtar sözcükler: Bilgi teknolojileri, bilgi arama davranışları, bilgi davranışları, bilgi arama, bilgi edinme, bilgi gereksinimi, mühendisler, teknik bilgi.

Abstract:
İÜ ABSTRACT TANRIKULU, Burcu. The impact of infonnation technologies on the information seeking behavior of academic engineers: Bilkent University model, MA, Ankara, 2006. The Changes of information technologies change the scientific information environment, and diversify the information channels, sources and services in an electronic environment. These technologies, also change the roles of the academic libraries in scientific communication and direct these libraries' services to the electronic environment. Due to these technologies, the information system which is affected, change information needs and information seeking behavior of library users. While academic libraries are serving to their engineering users, who needs technical and scientific information, they intend to make their services more closer to their users. in spite of that, the importance of following the changes on the information technologies and the changes of the information seeking behavior of engineers are getting important for academic libraries. in this study's coverage, the importance of information technologies on the information seeking and using behaviors of academic engineers is investigated. Because of this, it is evaluated that the types of using of information channels, information sources, formal and informal communication types, also using of the academic libraries of academic engineers at Bilkent University while gathering their information needs by using the whole advantages of information technologies. The problem of our study is being determined like that: "Due to the changes of the information technologies, the environment, in which the information exists, tends to the electronic format, so it changes the roles of the university libraries in the scientific communication. These changes need to be investigated as user centered and the library services need to be evaluated according to the results."IV The hypothesis of our study which is determined according to the problem is that: "Due to the infonnation technologies, academic engineers' -Information retrieval habits, -Types of the communications among their colleagues, -Preferences of the infonnation sources, -Ways of the infonnation retrieval, -Habits of the use of the university library, -Expectations of the library services which the university library serves is changing." The survey method is used in the study. in this context, the questionnaire was sent to 267 academic engineers who work at the Bilkent University, and 249 (93,2 %) of them replied it. The results which we göt according to the data of the survey and the information in the literatüre is that: a Due to the information technologies, the information needs and the perceptions of information sources of engineers are changing. n The way of information seeking and searching of engineers turn to the electronic environment, the internet is used much in their daily lives. Also, search engines are used as a main information gathering tool. n The communication ways of engineers are changing. n Engineers prefer to use the university via the library web site, also the information sources they choose are on the library web site. n Engineers have some expectations from the university library on the library's electronic services. Above mentioned hypothesis is approved according to the result of the research. Keyvtords: information technology, infonnation seeking behavior, information behavior, information seeking, information gathering, information needs, engineers, technical information.