Yeniçağa Gölü'ndeki (Bolu) tatlısu kefali (Squalius cephalus (L., 1758)) ve kadife (Tinca tinca L., 1758) balıklarının populasyon dinamiğinin incelenmesi
Investigation of population dynamics of chub (Squalius cephalus (L., 1758)) and tench (Tinca tinca L., 1758) in Yenicaga Lake (Bolu)
Yazar: SAVAŞ KILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. Z. ARZU BECER ÖZVAROL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada; Yeniçağa Gölü'nden Mart 2009- Temmuz 2010 tarihleri arasında örneklenen tatlısu kefali (S. cephalus) ve kadife balıklarının (T. tinca) büyüme ve üreme özellikleri ile ölüm oranları incelenmiş, stok büyüklüğünün tahminiyle stoktan en verimli şekilde faydalanılabilmesi için uygun av gücü, ürün ve biyokütle belirlenmiştir. Ayrıca, göl suyunun bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri araştırılmış, göl suyunun balık yaşamı açısından uygunluğu irdelenmiştir. Yeniçağa Gölü'nden örneklenen 729 talısu kefalinin yaşları I-VIII arasında dağılım göstermiş, % 74,9'unun dişi % 25,1'inin ise erkek olduğu, çatal boylarının 12,8 cm ile 34,6 cm arasında, ağırlıklarının ise 31,8 g ile 643,1 g arasında değiştiği saptanmıştır. Tüm bireyler için von Bertalanffy büyüme parametreleri L?= 36,88 cm, W?= 713,01 g, k= 0,248, t0= -1,278 ve b= 3,109 olarak belirlenmiştir. Tüm bireyler için ortalama kondisyon faktörü (KF) 1,48± 0,01 olarak hesaplanmıştır. İlk eşeysel olgunluk boyu dişi ve erkek tatlısu kefali bireylerinde sırasıyla 19,2 cm ve 15,3 cm olarak hesaplanmıştır. Üreme döneminin Nisan-Temmuz ayları arasında olduğu, yumurta çapının 1,29 mm ve ortalama yumurta veriminin 25349 adet/ birey olduğu belirlenmiştir. Toplam ölüm katsayısı (Z) 0,68 yıl-1, doğal ölüm katsayısı (M) 0,50 yıl-1, balıkçılık nedeniyle olan ölümlerin katsayısı (F) 0,18 yıl-1, stok işletme oranı (E) 0,27 yıl-1, yaşama oranı (S) % 50,14 olarak hesaplanmıştır. Yeniçağa Gölü'nden araştırma dönemi boyunca 24209 adet (4800 kg) tatlısu kefalinin avlandığı ve bir av döneminde gölde 108369 adet (16770 kg) tatlısu kefalinin bulunduğu hesaplanmıştır. Yeniçağa Gölü'ndeki tatlısu kefali stoğundan en verimli şekilde yararlanılabilmesi için mevcut av gücünün % 87 artırılmasıyla 5709 kg ürün elde edilebileceği saptanmıştır.Yeniçağa Gölü'nden örneklenen 291 kadife balığının yaşları I-IX arasında dağılım göstermiş, % 60,5'inin dişi ve % 39,5'inin erkek olduğu saptanmıştır. Çatal boyları 10,9 cm ile 41,5 cm arasında, ağırlıkları 24,0 g ile 1127,2 g arasında değişmiştir. Tüm bireyler için von Bertalanffy büyüme parametreleri L?= 44,19 cm, W?= 1304,46 g, k= 0,236, t0= -0,342 ve b= 2,999 olarak belirlenmiştir. Tüm bireyler için ortalama kondisyon faktörü (KF) 1,55± 0,01 olarak bulunmuştur. İlk eşeysel olgunluk boyu dişi ve erkek kadife balığı bireylerinde sırasıyla 21,4 cm ve 19,8 cm olarak hesaplanmıştır. Üreme döneminin Haziran-Temmuz ayları arasında olduğu, yumurta çapının 0,85 mm ve ortalama yumurta veriminin 198249 adet/ birey olduğu belirlenmiştir. Toplam ölüm katsayısı (Z) 0,55 yıl-1, doğal ölüm katsayısı (M) 0,46 yıl-1, balıkçılık nedeniyle olan ölümlerin katsayısı (F) 0,09 yıl-1, stok işletme oranı (E) 0,16 yıl-1, yaşama oranı (S) % 57,86 bulunmuştur. Yeniçağa Gölü'nden araştırma dönemi boyunca 8344 adet (4350 kg) kadife balığının avlandığı, bir av döneminde gölde 130204 adet (43317 kg) kadife balığının bulunduğu hesaplanmıştır. Bu stoktan en verimli şekilde yararlanılabilmesi için mevcut av gücünün % 203 artırılmasıyla 8793 kg ürün elde edilebileceği saptanmıştır.Yeniçağa Gölü'ndeki örnekleme noktalarından elde edilen analiz sonuçlarına göre bazı aylarda amonyum, nitrit ve fosfat değerlerinin yüksek bulunmasına karşın balık yaşamı açısından bir tehlike oluşturmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
This study growth and reproduction properties and mortality rates of chub (S. cephalus) and tench (T. tinca) were sampled from the lake of Yenicaga between March 2009 and July 2010 investigated, by the estimation of stock size, suitable fishing effort, product and biomass determined to utilize most efficient way. Moreover, some physical and chemical properties of lake water were investigated, suitability of lake water scrutinized in terms of fish life. Age of 729 chub which were sampled from Yenicaga Lake distributed between I-VIII, were determined as 74.9 % of female, 25.1% male, fork-length were determined between 12.8 cm and 34.6 cm, weigth varied between 31.8 g and 643.1 g. For all individuals von Bertalanffy growth parameters were determined as L?= 36.88 cm, W?= 713.01 g, k= 0.248, t0= -1.278 and b= 3.109. For all individuals average condition factor (CF) was calculated as 1.48± 0.01. First sexual maturity length of female and male chub were calculated as 19.2 cm and 15.3 cm respectively. Reproduction period was between the months April to July, egg diameter 1.29 mm and average egg yield were determined to be 25349 unit/ individual. Total mortality coefficient (Z) 0.68 year-1, natural mortality coefficient (M) 0.50 year-1, fishing mortality coefficient (F) 0.18 year-1, stock exploitation rate (E) 0.27 year-1, survival rate (S) were calculated as 50.14 %. During the survey period were calculated that 24209 unit (4800kg) chub fished from the Lake of Yenicaga and in one fishing season 108369 unit (16770 kg) chub were found in the lake. To benefit from chub stock in Yeniçağa Lake most efficently, by increasing the current fishing effort 87 % determined that 5709 kilos of product could be obtained. Age of 291 tench which were sampled from Yenicaga Lake distributed between I-IX, were determined as 60.5 % of female, 39.5 % of male. Fork-length and weight varied between 10.9 cm to 41.5 cm, 24.0 g and 1127.2 g respectively. For all individuals von Bertalanffy growth parameters were determined as L?= 44.19 cm, W?= 1304.46 g, k= 0.236, t0= -0342 ve b= 2.999. For all individuals average condition factor (CF) was calculated as 1.55± 0.01 First sexual maturity length of female and male tench were calculated as 21.4 cm and 19.8 cm respectively. Reproduction period was between June to July, egg diameter 0.85 mm and average egg yield were determined to be 198249 unit/ individual. Total mortality coefficient (Z) 0.55 year-1, natural mortality coefficient (M) 0.46 year-1, fishing mortality coefficient (F) 0.09 year-1, stock exploitation rate (E) 0.16 year-1, survival rate (S) were calculated as 57.86 %. During the research period 8344 (4350 kg) tenches which were caught from Lake of Yenicaga, was calculated that in one fishing season 130204 unit (43317 kg) tench were found in the lake. To benefit from this stock most efficiently, by increasing the current fishing effort 203 % were determined that 8793 kilos of product could be obtained.According to the result of the analyses which were obtained from the sampling points in Yenicaga Lake, despite some months ammonium, nitrite and phosphate values were found high, were determined that caused no danger in terms of fish living.