Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 55-84 yaş arası bireylerde inme riskinin değerlendirilmesi
Evaluation of the risk of stroke in individuals between 55-84 years applied to the family HEALTH center
Yazar: ÖZGE DURAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç:Dünya Sağlık Örgütü tanımlamasına göre inme; ani olarak gelişen, 24 saatten daha uzun süren veya bu süre içerisinde ölüm ile sonuçlanan, vasküler sebeplerden başka görünür bir sebepolmaksızın gelişen fokal ya da jeneralize nörolojik defisittir. Günümüzde inme hem ülkemizde hem dünyada mortalite nedenleri arasında ikinci; morbidite nedenleri arasında üçüncü sıradadır.55 yaş sonrası her on yılda inme riski 2 katına çıkmaktadır. Aile hekimleri tarafından inme riskinin öngörülmesi,özellikle değiştirilebilir inme risk faktörlerinin kontrolü inmenin önlenmesinde önemli yer tutar. Bu çalışmanın amacı Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Büyükada Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran inme ve geçici iskemik atak öyküsü olmayan 55-84 yaş arası bireylerde 10 yıllık ortalama inme riskini hesaplamak, bu riskin ilişkili olduğu faktörleri saptamak, bireylerde inmenin önlenebilirliği açısından farkındalık oluşturmak ve gerekli koruyucu önlemleri alarak inme insidansının azalmasına katkıda bulunmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma populasyonunu, Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Büyükada Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran daha önce inme ve geçici iskemik atak öyküsü olmayan 55-84 yaş arası 300 gönüllü birey oluşturmaktadır.Araştırmacı tarafından hazırlanan veri toplama formunda araştırmaya katılan kişilerde sosyodemografik bilgiler, alışkanlıklar, tıbbi özgeçmiş-soygeçmiş, birinci basamakta kronik hastalık takibinde kullanılan rutin biyokimyasal parametreler,Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği kullanılarak beslenme tarzları, antropometrik ölçümler, kan basıncı ölçümü, elektrokardiyogramda sol ventrikül hipertrofisi ve atriyal fibrilasyon varlığı değerlendirilmiş, Modifiye Framingham İnme Risk Profili kullanılarak katılımcıların 10 yıl içerisinde ortalama inme geçirme riski hesaplanmış ve bu riskin ilişkili olduğu faktörler araştırılmıştır.

Bulgular:Çalışmaya dahil edilen katılımcıların %62.3 (n=187)'ü kadın, %37.7 (n=113)'si erkektir. Katılımcıların yaş ortalaması 64.4±7.6 yıl olarak bulunmuştur.Katılımcıların 10 yıl içerisinde ortalamainme geçirme riski yaşa göre beklenen inme riski ile kıyaslandığında katılımcıların %38.7(n=116)'sinin inme riski beklenen inme riskinden düşük; %4.6(n=14)'sının inme riski beklenen inme riskiyle eşit ve %56.7 (n=170)'sinin inme riski beklenen inme riskinden büyük olarak hesaplanmıştır.Katılımcıların inme riski ile eğitim durumu, kronik hastalık varlığı, ilaç kullanımı, sigara, hipertansiyon, diyabet, atriyal fibrilasyon, Mİ öyküsü, KAH, metabolik sendrom, hiperlipidemi, egzersiz yapma ve obezitearasında anlamlı farklılık saptanmıştır (sırasıyla p=0.019, p=0.000, p=0.000, p=0.045, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.004).
Sonuç: Katılımcıların tamamına yakınının 10 yıl içerisindeki ortalama inme geçirme riskinin yaşa göre beklenen risk ile eşit olmadığı saptanmıştır. Bu durum  Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri'ndeinme risk tahmin modellerinin kullanımının önemini göstermektedir. Birinci basamakta yapılan taramalar sayesinde yüksek riskli bireylerin tespiti ve değiştirilebilir inme risk faktörlerinin zamanında ve doğru kontrolü ile inme insidansınında azalma sağlanacağı ve bireylerin inmenin önlenebilirliği açısından farkındalıklarının artmasına katkıda bulunulacağı düşünülmektedir.
Anahtarkelimeler:Aile hekimi, Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği, Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, Framingham İnme Risk Profili, İnme

Abstract:
Aim: According to the definition of the World Health Organization; stroke is a focal or generalized neurologic deficit that develops suddenly, lasting longer than 24 hours, or resulting in death within this period, with no apparent cause other than vascular causes.Today, stroke is the second cause of mortality both in our country and in the world ranking third among the causes of morbidity. The risk of stroke doubles every ten years after the age of 55. Prediction of stroke risk by family physicians, especially control of modifiable stroke risk factors, has an important place in stroke prevention.The aim of this study is to calculate the 10-year average stroke risk in individuals aged 55-84 without a history of stroke and transient ischemic attack who applied to Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Büyükada Education Family Health Center, to determine the factors associated with this risk, to raise awareness about the preventability of stroke in individuals, and to contribute to the reduction of the incidence of stroke by taking the necessary protective measures.
Materials and Methods: The study population consists of 300 volunteers without previous history of stroke or transient ischemic attack between the ages of 55 and 84 who applied to Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital Büyükada Education Family Health Center.Sociodemographic information, habits, medical and family history, routine biochemical parameters used in the follow-up of chronic diseases in primary care, dietary styles using the Mediterranean Diet Adherence Scale, anthropometric measurements, blood pressure measurement, left ventricular hypertrophy in the electrocardiogram and the presence ofatrial fibrillation was evaluated, the mean stroke risk of the participants within 10 years was calculated using the Modified Framingham Stroke Risk Profile, and the factors associated with this risk were investigated in the data collection form prepared by the researcher.
Results: 62.3% (n=187) of the participants involved in the study were female and 37.7% (n=113) were male.The mean age of the participants was found to be 64.4±7.6 years.When the average risk of having a stroke within 10 years is compared with the expected stroke risk by age, 38.7% (n=116) of the participants had a lower stroke risk than expected; the stroke risk of 4.6% (n=14) was equal to expected, and the stroke risk of 56.7% (n=170) was calculated as greater than the expected stroke risk.A significant difference was found between the risk of stroke and education, chronic disease, drug use, smoking, hypertension, diabetes, atrial fibrillation, MI history, CAD, metabolic syndrome, hyperlipidemia, exercise and obesity (respectively p=0.019, p=0.000). , p=0.000, p=0.045, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.000, p=0.004).
Conclusion: It was determined that the average risk of stroke in 10 years for almost all of the participants was not equal to the expected risk according to age. This shows the importance of using stroke risk prediction models in Primary Health Care.It is thought that the detection of high-risk individuals and the timely and accurate control of modifiable stroke risk factors will reduce the incidence of stroke and contribute to increasing awareness of individuals in terms of stroke preventability, thanks to primary care screening.
Keywords: Family physician, Mediterranean Diet Scale, Primary Care, Framingham Stroke Risk Profile, Stroke