Klonal sarıçam (Pinus sylvestris L.) tohum bahçesinde tohum özellikleri için kalıtım derecesi
Heritability of seed characters in a clonal seed orchard of scots pine (Pinus sylvestris L.)
Yazar: CANPOLAT KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEBİ BİLİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mühendislik Bilimleri Bölümü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Klon = Clon ; Tohum ağırlığı = Seed weight ; Tohum bahçesi = Seed orchard ; Tohum kalitesi = Seed quality ; Tohum meşceresi = Seed stand

Özet:
Bu çalışma, Araç-Kastamonu tohum meşceresi orijiniyle Taşköprü-Kastamonu'da 30 klon ve 1987 ramet ile 1995 yılında tesis edilen Sarıçam tohum bahçesinden elde edilen tohumlar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Elde edilen tohumların boy, en, kalınlık ve ağırlıkları belirlenerek kalıtım derecesi tahmin edilmiş ve özellikler arasındaki fenotipik ve genotipik ilişkiler ile tohum özelliklerine ebeveynin etkisi araştırılmıştır.Çalışma sonucunda, ortalama tohum boyu 5.1 mm, tohum eni 2.9 mm, tohum kalınlığı 1.7 mm ve tohum ağırlığı 0.012 g olarak belirlenmiştir. Yapılan varyans analizi sonucunda klon ve rametler arasında tohum boyutu bakımdan istatistiksel bakımdan anlamlı fark bulunurken, tohum ağırlığı bakımından fark olmadığı ortaya çıkmış, klon x ramet etkileşiminin tohum boyutu için önemli olduğu belirlenmiştir. Babanın tohum boyuna %8, tohum eni ve kalınlığına %9, tohum ağırlığına ise %21 etki yaptığı belirlenmiş olup bu etki göz önüne alındığında, ebeveyn etkisinde tohum özellikleri üzerinde annenin etkisinin daha önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Tohum boyu, çapı, tohum kalınlığı ve ağırlığına ilişkin kalıtım derecesi sırasıyla, 0.520, 0.356, 0.592 ve 0.428 olarak tahmin edilmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda, özellikler arasında istatistiksel bakımdan anlamlı fenotipik ve genotipik ilişkiler bulunmuştur.Çalışma sonuçlarıyla, türün ıslah (tohum kaynaklarının tescil ve tesisi vb.) ve fidanlık tekniği (kaliteli fidan yetiştirme vb.) çalışmalarına katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Abstract:
This study was carried out on seeds harvested from a Scots pine seed orchards, originated from Arac-Kastamonu seed stand, established at Taskopru-Kastamonu consisting of 30 clones and 1987 grafts in 1995. Broad-sense heritability, phenotypic and genotypic relations among length, width, thickness and weight of seed, and also parental effect on the characters were investigated.Averages of length, width, thickness and weight of seed were 5.1 mm, 2.9 mm, 1.7 mm and 0.012 g, respectively. There were significant differences among clones and grafts for seed size, while there was no difference among clones and grafts for seed weight according to results of analysis of variance. Besides although clonex graft interaction is significant for seed size, it was not significant for seed weight. Effect of unknown father was 8% on length, 9% on width and thickness, and 21% on weight of seed. It showed that effect of mother was higher than that of father. Broad sense heritability was estimated 0.520, 0.356, 0.592 and 0.428 for length, width, thickness and weight of seed, respectively. Significantly phenotypic and genotypic relations were found among the characters.Results of the study were discussed based on breeding (e.g. selection and establishment of seed sources) and nursery practice (e.g. production of quality seedling) of the species.Key words: Clone x graft interaction, seed orchard, seed length, seed weight, relation.