Nöronavigasyon eşliğinde endoskopik ve mikroskopik retrosigmoid suboksipital serebellopontin köşe yaklaşımlarının boyalı kadavrada incelenmesi
Neuronavigation guided detailed endoscopic and microscopic investigation of the anatomy of the cerebellopontine angle on human cadaver heads with colored-silicon-filled vasculature
Yazar: EMRE ZORLU
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT DÜZ
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Anatomi = Anatomy ; Nöroloji = Neurology ; Nöroşirürji = Neurosurgery

Özet:
Serebellopontin köşe nöroşirurji cerrahisinde önemli alanlardan biridir. Serebellopontin köşe yaklaşımları içersinde retrosigmoid suboksipital yaklaşım en çok tercih edilen yaklaşımdır. Bu çalışmada renklendirilmiş silikon ile vasküler yapıları doldurulmuş insan kadavra başlarında serebellopontin köşe anatomisinin nöronavigasyon eşliğinde endoskopik ve mikroskopik olarak ayrıntılı incelenmesi, cerrahi görüş sahası açısından endoskopik ve mikroskopik yaklaşımların değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada formalin fikse olarak temin edilen dört adet insan kadavra başı kullanıldı. Kadavra başları vasküler yapıları renklendirilmiş silikon ile dolduruldu. Nöronavigasyon için kadavra başlarına beyin manyetik rezonans görüntüleme yapıldı. İki taraflı olarak dört kadavra başında sekiz serebellopontin köşe anatomisi nöronavigasyon eşliğinden endoskopik ve mikroskopik retrosigmoid suboksipital yaklaşım ile incelendi.
Serebellopontin köşe nörovasküler yapılarının anatomik ilişkilerine göre Rhoton'un tanımladığı üst, orta ve alt nörovasküler komplekslere endoskopik ve mikroskopik retrosigmoid suboksipital yaklaşım yapıldı. Aksiyal planda en medial ile en lateral cerrahi görüş sahası ve sagittal planda en üst ile en alt cerrahi görüş sahası arası açı ölçümleri (çalışma açısı) gerçekleştirildi. Üst Kompleks için mikroskopik ölçüm ortalaması 30,13±0,48˚, endoskopik ölçüm ortalaması 34,38±0,63˚ bulundu. Orta kompleks için mikroskopik ölçüm ortalaması 24,88±0,48˚, endoskopik ölçüm ortalaması 26,50±0,41˚; Alt kompleks için mikroskopik ölçüm ortalaması 30,13±0,63˚, endoskopik ölçüm ortalaması 34,25±0,65˚ saptandı. Sagittal Plan için mikroskopik ölçüm ortalaması 51,88±1,70˚, endoskopik ölçüm ortalaması ise 63,50±1,08 bulundu.
Endoskopik retrosigmoid suboksipital yaklaşımın, mikroskopik yaklaşıma göre hem aksiyal hem de sagittal planda daha geniş bir çalışma açısı sunduğu, bu sayede cerrahi el aletlerinin kullanım alanının genişlediği sonucuna varıldı. Serebellopontin köşe lezyonlarında endoskop kullanımının anatomik yapılarının hızlı tanınmasını sağladığı, daha çok anatomik detay verdiği, saklı kalan tümör parçalarının görülebilmesini mümkün kıldığı değerlendirildi.

Abstract:
Cerebellopontine angle is one of the important areas in the neurosurgery practice. Retrosigmoid suboccipital approach is the most favored approach among all cerebellopontine angle approaches. In this study, neuronavigation guided detailed endoscopic and microscopic investigation of the anatomy of the cerebellopontine angle on human cadaver heads with colored-silicon-filled vasculature, and evaluation of the endoscopic versus microscopic approaches in regard to surgical exposure and visualization are aimed. 
In the study, four formalin-fixed-cadaver heads were used. Colored silicon was injected in the vasculature of the cadaver head specimens. For neuronavigation, magnetic resonance imaging studies were performed.  Anatomies of a total of eight cerebellopontine angles on four cadaver heads were examined using both endoscopic and microscopic retrosigmoid suboccipital approach under neuronavigation guidance.  
Upper, middle and inferior neurovascular complexes that were described by Rhoton according to anatomic relations of these structures were exposed via   endoscopic and microscopic retrosigmoid suboccipital approach. The farmost medio-lateral exposure angles in the axial planes, and angles between uppermost and lowermost surgical exposure in the sagittal planes (working angles) were measured. 
For the upper complex, average exposure-angle measurements of the microscopic approach was 30,13±0,48˚, and endoscopic approach was 34,38±0,63˚. For the middle complex, average exposure-angle measurements of the microscopic approach was 24,88±0,48˚, and endoscopic approach was 26,50±0,41˚, where the inferior complex average exposure-angle measurements of the microscopic approach was   30,13±0,63˚, and endoscopic approach was 34,25±0,65˚. In sagittal plane, average of exposure-angle measurements for microscopic approach was 51,88±1,70˚, and endoscopic approach was 63,50±1,08. 
It was shown that endoscopic retrosigmoid suboccipital approach procured a wider working angle from the vantage point of the surgeon both in axial and sagittal planes and thus provided wider working room for operative hand tools. To conclude, we evaluated that the use of endoscope in cerebellopontine angle lesions helped to recognize anatomic structures faster, yielded more anatomic details, and revealed the hidden remaining tumor tissue