Hamidiye Ticaret Mektebi
Hamidiye Commercial School
Yazar: AYŞENUR ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. ARZU TERZİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim tarihi = Educational history ; Hamidiye Ticaret Mektebi = Hamidiye Commercial School ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Ticaret eğitimi = Commercial education ; Ticaret liseleri = Commercial High School ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history

Özet:
Osmanlı Devleti'nde XVIII. yüzyıl ile birlikte başlayan yeni eğitim kurumları açma düşüncesi Tanzimat Fermanı'nın ilanı ile hızlanmış ve devlet dâhilinde zamanın ihtiyacına göre bir biri ardına eğitim kurumları açılmaya başlanmıştır. Devrin ihtiyacına binaen açılmasına karar verilen mektepler arasında Ticaret Mektebi de bulunmaktadır. Memleketin ticaretini ileri seviyeye taşıyacak, geliştirecek ticaret erbabı ve malumat yetiştirmek adına açılmasına karar verilen Ticaret Mektebi için ilk teşebbüs 1861 tarihinde Ticaret Nezâreti tarafından gerçekleştirilmiş ancak başarılı olunamamıştır. Bu tarihten sonra Maârif Nezâreti tarafından iki teşebbüste bulunulmuşsa da devletin ilk Ticaret Mektebi 1883 tarihinde Ticaret Nezâreti tarafından kurulmuş ve 28 Ocak 1884'te resmen eğitime başlamıştır. Sultan II. Abdülhamid'in himayesinde kurulduğu için Hamidiye Ticaret Mekteb-i Âlisi adını alan mektep ekonomik nedenlerden dolayı Ticaret Nezâreti'nden alınıp Maârif Nezâreti'ne bağlandıysa da yaşadığı sorunlar neticesinde 1890 yılında kapatılmıştır. 1894 yılında Maârif Nezâreti tarafından aynı amaç doğrultusunda başka bir binada yeniden kurulan mektebin ders programı da değiştirilerek eğitime başlamıştır. Meşrutiyet döneminde ise Sultan II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi ile adı değişmiş ve Ticaret Mekteb-i Âlisi adını almıştır. 1914 yılında yeniden teşkilatlanmaya giden mekteb Kısm-ı Evvel ve Kısm-ı Sani, olarak ikiye ayrılmıştır. Ayrıca yine bu dönemde mektep bünyesinde bir de kızlar için "İnas Ticaret Şubesi" kurulmuştur. 1920 tarihinde mektep Ticaret Nezâreti'ne bağlanmış, kendi içerisinde yeniden bir teşkilatlanmaya gitmiştir. 1925 yılında ise Kısm-ı sani Sultanahmet'teki Ziraat Orman ve Maadin Nezâreti binasına taşınmış ve "Ulum-ı Âliye-i Ticariye mektebi" adını almıştır."

Abstract:
The thought of opening new schools which started in Ottoman Empire together with XVIII sped up with the announcement of the rescript of Gülhane and education institutions started to be opened one after another according to the needs of the time within the empire. There is Trade School which is among the schools which were decided to be opened according to the needs of the era. The first attempt for Trade School which was decided to be opened to grow trade experts and information which would develop the trade of the country and take it towards advanced levels was made by Trade Ministry in 1861 but could not be achieved. After then, even if the first attempt was made by Trade ministry, the first Trade School of the country was set up by Trade Ministry in 1883 and started education officially on 28 January 1884. Because it was founded under the care of Sultan II. Abdülhamid, the school got the name of Hamidiye Ticaret Mekteb-i Âlisi. Because of economic reasons, it was taken from Trade Ministry and connected to Education Ministry but as a result of economic reasons it suffered, it was closed in 1890. The school was set up in another building with the same purpose again in 1894 by Education Ministry, its curriculum was changed and started education. During Constitutional Period, its name was changed after Sultan Abdülhamid II was dethroned and took the name of Ticaret Mekteb-i Âlisi. The school was restructured in 1914 and divided into two, Kısm-ı Evvel and Kısm-ı Sani. In addition, in this period, "İnas Ticaret Şubesi (Trade Branch)" was set up for girls within the school. The school was connected to Trade Ministry in 1920, and restructured within. Kısm-I Sani moved to Agriculture, Forestry and Mining Ministry building in Sultanahmet and took the name of "Ulum-ı Âliye-i Ticariye mektebi"