Ekonomik büyüme, finansal gelişmişlik ve lojistik performans ilişkisinin küresel rekabet gücü üzerindeki etkileri: Avrupa Birliği ve Avrupa Birliği aday ülkeleri örneği
Effects of the relationship of economic growth, financial development and logistics performance on global competitiveness: The case of the European Union and European Union candidate countries
Yazar: ÖMER KEHRİBAR
Danışman: DOÇ. DR. SAMET EVCİ
Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Entegre lojistik modeli = Integrated logistics model ; Küresel Rekabet Endeksi = Global Competitiveness Index ; İç finansman = Internal financing

Özet:
Son dönemlerde sıklıkla yaşanan finansal krizler, pandemi veya doğal afetler gibi önemli olayların ekonomik boyutlarının çok ciddi düzeyde olması nedeniyle finans ve lojistik sektörünün ülke ekonomileri için çok değerli olduğu inancı günden güne artmaktadır. Bu sebeple finansal gelişmişliğin, yükselen bir değer olan lojistik faaliyetlerin ve her zaman etkin olan ekonomik büyümenin küresel rekabet üzerindeki etkilerinin incelenmesi de önem kazanmıştır. Finansal gelişmişlik, ülkelerin veya bölgelerin küresel rekabet düzeyini belirleyen faktörlerden biri olarak, makroekonomik ortam, kurumlar, eğitim kalite ve seviyesi, işgücü ve mal piyasası verimliliği, teknolojik gelişme, iş inovasyonu ve özelleşmesi gibi konularda önemli etkilere sahiptir. Lojistik, üreticileri ve tüketicileri hem yerel hem de küresel pazarlarda bir araya getirerek toplum için yüksek düzeyde verimlilik ve refahın elde edilmesine katkıda bulunur. Ülkelerin küresel rekabet gücü için gelişmiş lojistik performansının önemi, lojistik ve finansal gelişmişlik arasındaki karşılıklı ilişkiden dolayı her geçen gün daha da önem kazanmıştır. Teorik olarak, yüksek düzeydeki finansal gelişmişlik; üretkenliği arttırır, ticareti kolaylaştırır, riski azaltır ve sermaye sağlar. Çalışmada kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modeli ile finansal gelişmişlik değişkeni beş faktör, diğer değişkenler dört faktörle ölçülmüştür. Avrupa Birliği ve Avrupa Birliği Aday Ülkeleri örneklem olarak seçilmiş ve kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modeli ile 2008-2022 yılları arası verileri incelenmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgular hipotez kısmında önerilen yedi hipotezin beşini desteklemiştir. Buna göre ekonomik büyümeden finansal gelişmişliğe doğru pozitif bir ilişki olduğu hipotezi ve ekonomik büyümeden lojistik performansa doğru pozitif bir ilişki olduğu hipotezi reddedilmiştir. Diğer hipotezlere ilişkin yol analizi sonuçları hipotezleri desteklemektedir. Sonuç olarak değişkenlerin hem bağımsız değişken olarak hem de bağımlı değişken olarak oluşturulan tek bir gizil değişken altında küresel rekabeti anlamlı ve pozitif desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The belief that the finance and logistics sector is very valuable for national economies is increasing day by day due to the serious economic dimensions of major events such as financial crises, pandemics or natural disasters. For this reason, it has become important to examine the effects of financial development, logistics activities, which are a rising value, and economic growth, which is always effective, on global competition. Financial development, as one of the factors determining the level of global competitiveness of countries or regions, has significant effects on macroeconomic environment, institutions, quality and level of education, labor and goods market efficiency, technological development, business innovation and privatization. Logistics contributes to achieving high levels of productivity and prosperity for society by bringing producers and consumers together in both local and global markets. The importance of improved logistics performance for countries' global competitiveness has become increasingly important due to the interrelationship between logistics and financial development. Theoretically, a high level of financial development increases productivity, facilitates trade, reduces risk and provides capital. In the study, the financial development variable is measured by five factors and other variables are measured by four factors with the partial least squares structural equation model. European Union and European Union Candidate Countries were selected as the sample and the data for the period 2008-2022 were analyzed with the partial least squares structural equation model. The findings of the analysis supported five of the seven hypotheses proposed in the hypothesis section. Accordingly, the hypothesis that there is a positive relationship between economic growth and financial development and the hypothesis that there is a positive relationship between economic growth and logistics performance are rejected. Path analysis results for the other hypotheses support the hypotheses. As a result, it is concluded that the variables significantly and positively support global competition both as independent variables and under a single latent variable created as a dependent variable.