Farklı büyüme düzenleyicilerinin Salvia Sclarea'da sekonder metabolitler üzerine etkileri
Effect of different growth regulators on secondary metabolites in Salvia Sclarea
Yazar: MERVE GEBEŞ
Danışman: PROF. DR. SEMİHA ERİŞEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Bitki büyüme düzenleyicileri = Plant growth regulators ; Metabolitler = Metabolites ; Salvia sclarea = Salvia sclarea ; İn vivo = In vivo

Özet:
Salvia sclarea antibakteriyel, antiseptik, antifungal, antikanserojen, antiinflamatuar özelliklere sahip tıbbi bir bitkidir. Sahip olduğu değerli metabolitlerin üretimini arttırmak amacıyla yapılan in vitro çalışmalarda bitki büyüme düzenleyicilerinin etkili olduğu ortaya konulmuştur. Bu çalışmada in vivo ortamda S. sclarea bitkisine uygulanan farklı konsantrasyonlarda (25, 50, 100mg/L) 4 farklı bitki büyüme düzenleyicinin (BAP, KIN, TDZ, m-T) bitki büyüme ve gelişimi ile sekonder içeriğe etkileri değerlendirilmiştir. Bitki büyüme ve gelişimi yaprak sayısındaki artış, yaprak ile yaprak saplarının yaş ve kuru ağırlıkları bakımından değerlendirilmiştir. Uygulamalar sonucunda bitki büyüme düzenleyicilerinin yaprak sayısının artışı bakımından anlamlı farklılığa neden olmadığı fakat yaprak ve yaprak saplarının yaş ve kuru ağırlıklarına etkisinin istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. BAP ve KIN bitki büyüme ve gelişimi üzerinde benzer etkiye sahip iken ve m-T'nin diğerlerine göre daha yüksek oranda arttırıcı etki gösterdiği belirlenmiştir. Uygulamalar sonrası kurutulmuş yaprak ve yaprak saplarının hekzan ekstreleri hazırlanarak içerikleri GK/MS ile analiz edilmiştir. Ekstrelerde yüksek oranda yağ asidi türevleri ile terpen ve n-alkan türevleri tespit edilmiştir. Sekonder metabolit içeriğinin uygulanan BBD çeşidi ve konsantrasyonuna bağlı olarak kalitatif ve kantitatif olarak değiştiği, yaprak ve yaprak sapında bu etkilerin farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar m-T'nin bitki büyüme ve gelişimini arttırmada daha etkili olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte sekonder metabolitlerin üretiminde bitki büyüme düzenleyici uygulamalarının farklılık göstermesi nedeniyle istenilen metabolitin üretiminde her bir metabolit için uygun bitki büyüme düzenleyicisinin tespit edilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Salvia sclarea is a medicinal plant with antibacterial, antiseptic, antifungal, anticarcinogenic, anti-inflammatory properties. Plant growth regulators have been shown to be effective in in vitro studies to increase the production of valuable metabolites. In this study, the effects of 4 different plant growth regulators (BAP, KIN, TDZ, m-T) applied to S. sclarea plant in vivo at different concentrations (25, 50, 100 mg/L) on plant growth and development and secondary content were evaluated. Plant growth and development was evaluated with the increase in the number of leaves, the fresh and dry weights of leaves and petioles. As a result of the applications, it was determined that the plant growth regulators did not cause a significant difference in terms of the increase in the number of leaves, but the effect on the fresh and dry weights of the leaves and petioles showed a statistically significant difference. It was determined that BAP and KIN had similar effects on plant growth and development, and m-T had a higher enhancing effect than the others. After the applications, hexane extracts of the dried leaves and petioles were prepared and their contents were analyzed by GK/MS. High levels of fatty acid derivatives and terpene and n-alkane derivatives were detected in the extracts. It was determined that the content of secondary metabolites changed qualitatively and quantitatively depending on the type and concentration of PGR applied, and these effects differed in leaves and petiole. The results obtained showed that m-T was more effective in increasing plant growth and development. However, since plant growth regulator applications differ in the production of secondary metabolites, it is necessary to determine the appropriate plant growth regulator for each metabolite in the production of the desired metabolite.