Yasa kavramsallaştırması üzerinden Karl Marx'ın epistemolojisini okumak
Reading Karl Marx's epistemology with conceptualization of law
Yazar: MEHMET NURİ DURMAZ
Danışman: PROF. DR. ALAEDDİN DİNÇ ALADA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Epistemoloji = Epistemology ; Felsefe = Philosophy ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Marks, Karl = Marks, Karl ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Sosyal gerçeklik = Social realizm ; Toplumsal gerçekçi eğilim = Social reality tendencies

Özet:
Karl Marx, düşüncelerini ifade ederken sıklıkla yasa kavramsallaştırmasına başvurmuştu. Hatta magnum opus'u Kapital'e başlarken "modern toplumun ekonomik hareket yasası"nı ortaya çıkarmayı amaçladığını söylemişti. En yakın çalışma arkadaşı Friedrich Engels de onu ebediyete yolcularken mezarı başında yapmış olduğu konuşmada, Marx'ın dünya-tarihsel önemini "artı-değer yasası" ve "insan tarihinin gelişme yasası" olmak üzere iki yasa bulmuş olmasına dayandırmıştı. Peki, Marx yasalardan neyi kast ediyordu? İşte bu çalışma bu sorunsalı dert ediniyor, yasa kavramsallaştırmasını bir fırsat kabul edip Marx'ın epistemolojisini okumaya çalışıyor. 
Yasa kavramsallaştırması üzerinden Marx'ın epistemolojisinin ortaya konması çabası, aynı zamanda Marx'ın ontolojisinin tartışılmasını da beraberinde getirir. Ontoloji ile epistemolojinin bir arada düşünülmesi bir zorunluluktur. Ontolojiden söz edilmeden epistemolojiden söz edilemez. Ontoloji, epistemolojinin kurucu zeminidir. Bu nedenle çalışmada ontoloji ile epistemolojinin bir aradalığına vurgu yapan ve onto-epistemoloji olarak ifade edilen bir izlekte yol alınmıştır. Bu bağlamda Marx'ın ontolojisini tartışma işi kurucu bir mesele olarak alınmış, Marx'ın "semptomatik ilişkisel ontoloji" olarak ifade edilebilecek bir ontolojiye sahip olduğu savunulmuştur. Marx'ın yasa kavrayışının bu onto-epistemoloji yoluyla ele alınabileceği ortaya konmaya çalışılmıştır.
Marx'ın semptomatik ilişkisel ontolojisinin belirleyiciliğinde içeriklendirdiği yasa kavramsallaştırması, pozitivizmin yasalarından farklıdır. Marx'ın yasaları, teleolojik ve mutlak aşamacı değildir. Tarihsel ve yapısal-sistemik kısıta sahip olduğundan şematik bir evrenselliğin ifadesi olarak ele alınamaz. Marx, teknik bir zaman anlayışına değil bilakis toplumsal bir zaman anlayışına sahip olduğundan Marx'ın sözünü ettiği yasalar zaman-mekanı da dışlamaz. Marx'ın yasaları, kadim meselelerden biri olan özne-yapı geriliminde de iradeyi etkisiz elemana dönüştüren bir niteliğe sahip değildir, bilakis insanlığın iradi eylem kapasitesinin ve menzilinin içerisinde yer alan ve mutlak kesinlik ifade etmeyen yasalardır. Tüm bu özelliklere sahip bir yasa kavrayışına sahip olan Marx, toplumsal gerçekliğin yasalarının peşindedir.

Abstract:
Karl Marx has often referred to the conceptualization of law when he states his ideas. Moreover he pointed out that he aims at showing "the economic law of motion of modern society" in the foreword of his magnum opus, Das Kapital. His closest workmate Friedrich Engels described world-historically importance of Marx as an inventor of "law of surplus value" and "development law of humankind's history" at the funeral speech when he paid his last respects to his friend. So, what does Marx mean by laws? This study aims to clarify this problematique by accepting the conceptualization of law as an opportunity to read Marx's epistemology.
The endeavour to reveal Marx's epistemology with conceptualization of law requires also a discussion on Marx's ontology. It is an obligation to consider epistemology and ontology together. It is almost impossible to discuss about one of them without considering the other one. Ontology is constitutive ground of epistemology. It is impossible to discuss about one of them without considering the other one. Based on that,  this study proceeded by tracing the onto-epistemology which emphasiss the association of ontology and epistemology. In this regard, Marx's ontology has been handled as a constitutive question and it has been argued that Marx has an ontology which can be described as "symptomatic relational ontology". It was tried to reveal that tackling with the understanding of Marx on law is possible by the way of this onto-epistemology.
The conceptualization of law of Marx, which he adds content with his symptomatic relational ontology, is different from the laws of positivism. Marx's laws are not teleological and have no absolute stages. His conceptualization of law could not be treated as a simple statement of schematic universality, because it has historical and structural-systemic limits. The laws of Marx do not exclude time-place, as he does not have a technical time comprehension, rather he has a social-time comprehension. Marx's understanding on law does not disregard the will of humankind within the omnitemporal debate on the agency-structure tension. Indeed laws of Marx concern about voluntary action of human kind and are embedded in capacity to act and range perception of humankind. Thus these laws do not state any absolute certainty. Marx, who has such an understanding on law, seeks after the laws of social reality.