İnşaat sektöründe adam-saat değerlerinin hesaplanmasında verimliliği etkileyen faktörlerin çalışanlar açısından değerlendirilmesi
Evaluation of factors, which affects human productivity on calculation of man-hour values by workers in construction sector
Yazar: TOLGAHAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYNUR KAZAZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Teknolojinin ve bilgi sistemlerinin hızlı ve sürekli olarak geliştiği dünyamızda birçok üretim sektörü insan emek gücünü arka plana almaya çalışmakta, normal şartlar altında insanların yaptığı üretim faaliyetlerini makinalara yaptırmaya başlamaktadır. Yeterli sermaye sahibi olan üreticiler aynı makineleri bütün şirketler gibi temin edebilmekte ve aralarındaki rekabet savaşını sürdürmeye çalışmaktadırlar. Bu durumda, üreticiler arasındaki rekabette fark yaratacak unsurlar daha çok önem kazanmakta ve maliyetleri düşürmede ana faktör rolü oynamaktadır. Bu faktörler arasında şüphesiz ilk sırayı insan emeği ve işgücü almaktadır. Henüz makinaların yapamadığı, insani yetenek ve muhakeme yapma zorunluluğu gerektiren işlerde insan, üretimin önemli bir parçası olarak sistemde yerini almaktadır. Bilindiği gibi inşaat sektörü, her projede farklı uygulamalar gerektiren, yeni çözümler keşfedilmesini zorunlu kılan, sabit ve aynı seri üretimden uzak bir sektördür. Diğer sektörlerin aksine, inşaat sektöründe insan işgücü üretim sürecinde başrolü oynar. Bu nedenle insan işgücünün maksimum verimle değerlendirilmesi önemli olmaktadır. Bu çalışmada İşgücü verimliliğinin arttırılması amacıyla işgücü verimliliğine etki eden etmenler inşaat sektöründe yönetici konumunda çalışanlardan (Mühendis, formen, müdür v.b…) ziyade sahada fiziki olarak çalışan insanlardan yararlanılarak belirlenmeye çalışılmıştır.
Bu amaçla DSİ Bünyesindeki 5 adet Sulama Barajı ve İletim Hattı Projesinde çalışan 126 kişi ile (Usta, yardımcıları ve normal işçiler) mülakatlar yapılmış ve sonuçlar çeşitli istatistikler metotlar vasıtasıyla değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında uygulanan araştırma yöntemlerinin, sahada beden gücü ile çalışan şantiye çalışanlarına uygulandığı unutulmamalıdır.
Çalışmanın ilk bölümünde, inşaat sektöründeki işgücü verimliliğini etkileyen faktörlerin belirlenmesi, tanımlanması ve ayrıntılı olarak irdelenip anket sonuçları doğrultusunda önerilerde bulunulması amaçlanmış, sonuç olarak Türk inşaat sektöründe çalışan işgücünün verimliliğe etki eden 4 faktör arasında iş görenlerin verimlilikleri üzerinde en büyük etkiye sahip olanı örgütsel faktörler olarak belirlenmiştir. Daha sonra  
sırasıyla ekonomik faktörler, fiziksel faktörler ve sosyo-psikolojik faktörler gelmektedir. Bu sıralama daha önce Ulubeyli ve Kazaz (2004) tarafından yapılmış olan ve aynı anketin inşaat sektöründe yönetici konumunda çalışan personele uygulandığı çalışmada da aynı bulunmuştur.
Yukarıda belirtilen ve 4 faktör grubu başlığı altında ayrıntılı bir biçimde üzerinde durulan 37 etmen ele alındığında ise, saha çalışanlarının işgücü verimliliği üzerinde en yüksek etkiye sahip olduğu saptanan ilk 10 etmen; Sigortalı olma, ücretlerin zamanında ödenmesi, işçilere ödenen ücret miktarları, şantiyedeki yemekhane ve yatakhane şartları, şantiyedeki güvenlik ve sağlık şartları, şantiye yönetimi, düzenli iş akışı (planlama), şantiyedeki iş disiplini, çalışırken dinlenme araları verilmesi ve işini kaybetme endişesi şeklinde sıralanmaktadır.
Daha önce Ulubeyli ve Kazaz (2004) tarafından yapılan ve bu tez çalışmasından farklı olarak anketlerin inşaat sektöründeki teknik ve idari yönetici konumundaki çalışanlara uygulandığı çalışmada elde edilen sonuçlar, bu tez çalışmasında elde edilen sonuçlar ile beraber değerlendirildiğinde, işgücü verimliliğine etki eden en önemli ilk 10 etmen arasından kesişen etmenler; Şantiye yönetimi, ücretlerin zamanında ödenmesi, düzenli iş akışı (planlama), şantiyedeki iş disiplini ve işçilere ödenen ücret miktarı olarak bulunmuştur.
Çalışmanın diğer bölümünde inşaat sektöründe planlama ve projelendirme aşamalarında yoğun bir biçimde ihtiyaç duyulan adam-saat değerlerinin bazı iş kalemleri için güncellenmesi ve bazı iş kalemleri için ise ilk olarak oluşturulması hedeflenmiştir. Analiz sonuçlarından da anlaşılacağı gibi B.F.A. değerleri sektörün ihtiyaç duyduğu güncel değerleri yansıtmamaktadır. Söz konusu değerler, sadece sektör yöneticilerinin görüşleri değil, işi direkt olarak kendi el emeğiyle yapan saha çalışanlarının da görüşleri alınarak oluşturulmalıdır.
Çalışmanın temel amaçları arasında, insan emeğinin başrol oynadığı inşaat sektöründe, işgücü verimliliğinden maksimum düzeyde yararlanılması için gereken tedbirlerin alınabilmesi için sektör profesyonellerine yardımcı olmak, sektöre öncü olacak yeni ve değişik projelerin planlanmasında güncellenmiş adam-saat değerleri ile kesin takvimlendirme yapılabilmesini sağlamak ve maliyetlerin minimum düzeyde tutulabilmesi  yer almaktadır. Ayrıca bu çalışmanın inşaat sektörü üzerinde yapılacak muhtemel akademik çalışmalar için bir basamak özelliği göstermesi temenni edilmektedir.

Abstract:
Today's world has a fast ratio of development in technology and information systems. Moreover, most of the production sectors have already started new researches to make the machines take the first role in production process. The productors which have plenty of funds are able to provide same high technology machines and go on competition. In this case, the facts which are going to expose differences between productors are  being more important and being first factors to decrease costs. By all means, among these factors, human workforce and productivity are placing in the first line of the list. Especially, to carry out the works which have to be performed by humans makes human workforce an irreplaceable agent in production systems. As known, the construction sector requires new applications, new discoveries in every new project. By contrast with other production sectors, humans play the leading role in production period. So that, getting the maximum efficiency from human workforce is critical. In this study, to determine the factors which have effects on human workforce productivity, polls are applied to the construction workers on the construction site.
Investigations are carried out at 5 different agricultural irrigation projects which are inspected by the General Directorate of State Hydraulic Works. Interviews are performed with 126 construction workers. And the obtained results are analysed by the aid of various statistical methods.
In the first part of the study, the determination, description and iteration of factors which are affecting human workforce is aimed and as a result Organizational factors are hold down as the first among 4 different factor groups. In turn in order, Economical,  Socio-Psychological and Physical factors are following the Organizational factors. This sequencing of 4 different factors were the same as Ulubeyli and Kazaz's (2004) researches.
Between those 4 factors mentioned above; 37 different agent in total are analysed in order to determine their amount of effects on human productivity. In the long run; carrying insurance, being paid on time, the amount of salaries, dormitory and dining hall conditions, security and health conditions, management of construction site, planning, work discipline, giving breaks to rest and worry for losing job are placing in the first 10 the most important agents.
When the results of this study and results of Ulubeyli and Kazaz's (2004) study are evaluated together; 5 agents are retained in common in two different studies. These are; management of construction site, being paid on time, planning, work discipline and amount of salaries. The fact which must be emphasized that; in this study, interviews are made with workers who are working by their physical power in construction site. However, in Ulubeyli  and Kazaz's (2004) study the same interviews were applied to technical and managerial workers like engineers, chiefs, formen etc.
In the second part of the study, updating of man-hour values for some different branches of construction production are aimed. Also, new man-hour values for 2 branches are prepared for the first time by this research. As it is clearly understood from the results of analyses, current values for man-hour which are used physically are not enough to satisfy construction sector's needs. Therefore, these values mentioned above must be obtained by the help of workers who are materializing production physically in construction pitch beside the help of other technical and managerial factors.
Among the purposes of this study; helping to sector professionals to get maximum efficiency from workers, making construction planning and scheduling more certain by new updated man-hour values, and keeping the costs in minimum rate takes part. Additionally, it is hoped that this study becomes a pavement for new academical researches.