Görme yetersizliği olan üniversite öğrencilerinin yabancı dil öğreniminde karşılaştıkları zorluklar
The challenges encountered by visually impaired university students in foreign language learning
Yazar: ÖZGE KARA
Danışman: PROF. DR. YAPRAK TÜRKAN YÜCELSİN TAŞ ; PROF. DR. NURCAN DELEN KARAAĞAÇ
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fransız Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Görme duyusunun ön plana çıkarıldığı yabancı dil öğretim yöntem ve stratejilerinin uygulanmasına yönelik eğitim alan yabancı dil öğretmenleri, görme yetersizliği olan öğrencilere yapılması gereken uyarlamalar konusunda çoğunlukla eksik kalmaktadır çünkü öğretmenin uzmanlığı ile görme yetersizliği olan öğrencilerin ihtiyaçları uyuşmamaktadır. Bu durum, görme yetersizliği olan öğrencinin yabancı dil öğrenme sürecini olumsuz etkilemekte ve zorluklar ile karşılaşmasına neden olmaktadır. 
Bu araştırma, görme yetersizliği olan üniversite öğrencilerinin yabancı dil öğrenirken karşılaştıkları zorlukları saptamayı amaçlamaktadır. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada, nitel araştırma desenlerinden olan fenomenolojik araştırma deseni uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini görme yetersizliği olan öğrenciler oluştururken, örneklemini 2020-2021 akademik yılında Türkiye'de lisans ve lisansüstü eğitimlerine devam eden görme engelli üniversite öğrencileri oluşturmaktadır. Bu doğrultuda, çalışmaya 30 üniversite öğrencisi katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak görüşme yapılmıştır. Araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yapılan görüşmelerin analizinde, betimsel analiz uygulanmış ve bilgisayar destekli nitel veri analiz programı olan MAXQDA programı kullanılmıştır. 
Yapılan görüşmeler sonucu görme yetersizliği olan öğrencilerin yabancı dil öğrenirken çeşitli zorluklar ile karşılaştıkları saptanmıştır. Bu zorluklar içerisinde; kaynaklar, dil becerileri ve öğretmen ile ilgili zorluklar katılımcıların en sık ifade ettiği durumlar olmuştur. Kaynaklar ile karşılaşılan zorlukların erişilebilir kaynak eksikliğinden, dil becerilerindeki zorlukların uyarlama yapılmamasından, öğretmen ile ilgili zorlukların ise öğretmenin görme engelli öğrencilerin eğitimindeki bilgi ve deneyim eksikliğinden kaynaklandığı saptanmıştır. Bu temel zorluklara ek olarak olarak, katılımcıların ifade etmiş olduğu diğer zorluklar ise yine bu üç temel konu ile ilintili olarak ortaya çıkmaktadır. Katılımcılar ile yapılan görüşmelerde, yapılan uygulamaların saptanması ile görme yetersizliği olan öğrencilere yabancı dil öğretiminde sunulan imkanlar belirlenmeye çalışılmıştır. Yapılan uygulamaların çoğunlukla öğretmen tarafından yapıldığı saptanmıştır. Öğretmen tarafından yapılan uygulamalar; kaynakların dijitalleştirilmesi, öğrenciyle ek çalışmalar yapılması, manevi destek olunması, iş birliği yapılmasını kapsamaktadır. Ancak katılımcıların yarısına yakını, ihtiyaç duyulmasına rağmen herhangi bir uygulama yapılmadığını belirtmiştir. Üniversiteler tarafından yapılan uygulamalar ise kısıtlı kalmış olup asistan öğrenci görevlendirilmesi en sık yapılan uygulama olmuştur. Katılımcıların beklentilerinde, karşılaşılan zorluklara paralel veriler elde edilmiştir. Öğretmen, materyal ve kurumlardan olan beklentiler, eğitimin en temel ögelerine işaret etmektedir. Elde edilen bu veriler, görme yetersizliği olan öğrencilere yabancı dil eğitiminin yetersiz kaldığını göstermektedir. Başarılı bir yabancı dil eğitimi için kurumların desteği ile profesyonel ve kalıcı uygulamalar gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: görme engelli, görme yetersizliği olan öğrenciler, yabancı dil eğitimi, görme engelliler için yabancı dil eğitimi, zorluklar, özel eğitim.

Abstract:
Foreign language teachers who receive training on the implementation of foreign language teaching methods and strategies that emphasize the sense of sight are often lacking in the adaptations that need to be made to students with visual impairments. Because the teacher's expertise does not match the needs of visually impaired students. This situation negatively impacts the foreign language learning process for students with visual impairments, leading to various challenges.
This study aims to identify the challenges encountered by university students with visual impairments in learning foreign languages. A qualitative research approach was employed, by utilizing a phenomenological research design. The study's population consisted of students with visual impairments, while the sample comprised university students with visual impairments enrolled in undergraduate and postgraduate programs during the 2020-2021 academic year in Turkey. Accordingly, 30 university students participated in the study. Data collection was conducted through interviews. Descriptive analysis was applied to analyze the interviews, utilizing the MAXQDA computer-assisted qualitative data analysis software.
The findings reveal that students with visual impairments face various challenges when learning foreign languages. Among these challenges, issues related to resources, language skills, and teacher related difficulties are most frequently expressed by the participants. The challenges related to resources are due to lack of accessible materials, while language skill difficulties result from the lack of adaptations. Teacher related challenges are attributed to lack of knowledge and experience in educating students with visual impairments. Additionally, other challenges expressed by participants are closely related to these three primary issues. Through the interviews with participants, it is aimed identify the practices implemented in foreign language teaching for students with visual impairments and the opportunities provided. Most of the practices are found to be carried out by teachers, including digitizing resources, conducting additional study sessions with students, providing emotional support, and fostering collaboration. However, nearly half of the participants indicate that no adaptations are made despite the need. The practices carried out by universities remain limited, and the appointment of assistant students is the most common practice. Participants' expectations provide data parallel to the challenges encountered. Expectations from teachers, materials, and institutions point to the fundamental elements of education. The obtained data indicates that foreign language education for students with visual impairments is inadequate. For successful foreign language education, institutional support and professional, sustainable practices are essential.
Keywords: visual impairment, students with visual impairments, foreign language education, foreign language education for the visually impaired, challenges, special education.