Ankara Vakıf Eserleri Müzesi'nde bulunan tezhipli eserlerin süsleme özelllikleri
Ornamental characteristics of illuminated manuscript in Ankara Foundation Art Museum
Yazar: GÜLŞEN ASLAN ELKIRAN
Danışman: PROF. DR. VİLDAN ÇETİNTAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Ankara Vakıf Eserleri Müzesi = Ankara Museum of Foundation Pieces ; Süslemeler = Ornamentations ; Tezhib sanatı = Illumination art

Özet:
Bu çalışmada, bir belge oluşturmak üzere Ankara Vakıf Eserleri Müzesi'nde sergilenen tezhipli eserlerin teknik, motif, renk, kompozisyon ve üslup özellikleri açısından incelenerek çizimler yolu ile tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında Müzede Bulunan Tezhiple süslenmiş Kuranı Kerimler, Vakfiyeler, Mesnevi, Şarhül Şifa ve Delailül Hayrat esas alınmıştır. Bu çalışma, betimsel bir çalışma olmuştur.Araştırmanın çalışma evrenini, Ankara Vakıf Eserleri Müzesinde depo ve teşhirde yer alan ?tezhipli eserler? oluşturmuştur. Araştırmanın örnekleminde ise Ankara Vakıf Eserleri Müzesinde bulunan ?28 adet tezhipli eser? yer almıştır. Bu çalışmada; nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan veriler, çeşitli kütüphanelerden yazılı kaynaklar taranarak elde edilmiştir.Bulgular ve yorumdan oluşan dördüncü kısımda araştırmanın eserlerin incelenmesine dayanan ve tarafımızdan yapılan fotoğraf çekimi, ölçü alımı, çizimler ile tezhiplerin süsleme özellikleri tek tek gözlem formlarına işlenmiş ve formlardan edinilen bilgiler ışığında süsleme özelliklerine göre tablolar oluşturulmuştur. Tabloların değerlendirilmesi sonucunda ulaşılan bulgular yorumlanmıştır.28 adet tezhipli eserin incelendiği araştırmada; 1 adet Delailül Hayrat, 1 adet Şifayı Şerif, 1adet Şerhül Şifa, 1 adet Mesnevi, 9 adet Kuran-ı Kerim ve 15 adet Vakfiyede bulunan tezhipler süsleme özelliklerine göre incelenmiştir. Beşinci bölüm olan sonuç ve öneriler kısmında ise araştırmada elde edilen sonuçlara yer verilmiş ve bu sonuçlardan faydalanarak önerilerde bulunulmuştur.Yapılan araştırmada en çok penç motifinin daha sonra tığ, rumi ve hatayi motiflerinin, en az ise çengel ve vazo motiflerinin kullanıldığı tespit edilmiştir.En çok altın rengi ve lacivert tonlarının kullanıldığı, en az ise gri, eflatun ve kahverengi renklerinin kullanıldığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The aims of this study are to examine the illuminated works exhibited at the Ankara Museum of Foundational Arts, in terms of technical properties, motif, color, composition and stylistic features, and to identify these studies by way of drawings in order to create a document. This is a descriptive study based on the illuminated manuscripts of Quran, charters of foundations, Şerh-uş Şifa and Delail-ul Hayrat which are exhibited in the museum.The population of the study is consisted of the "illuminated books" which are exhibited or stored in Ankara Museum of Foundational Arts. The sampling of the study is consisted of the 28 illuminated works in Ankara Museum of Foundational Arts. This study used qualitative research methods. The data, obtained from written documents throughout various libraries.In the 4th part of the study which consists of results and interpretations we created tables to present the data obtained from photographs taken by ourselves, measuring, drawings and decorative features of illuminations recorded by us. The 28 illuminated works including 1 Delail-ul Hayrat, 1 Şifayi Şerif, 1 Şerh-üş Şifa, 1 masnavi, 9 Quran and 15 charters of foundation were examined in terms of ornamentation properties. In the fifth part of the study we presented the findings and results, and our recommendations based on these results.In our study, we observed that the penç motifs were used most frequently and then tığ (crochet), rumi and hatai motifs respectively and hook and vase motifs were used less frequently. We also detected that gold and dark blue colors were used most frequently and grey, purple and brown colors were used at the least.