Bazı korunga (Onobrychis viciifolia SCOP.) çeşit ve populasyonlarında mikrosatellit belirteçleri kullanılarak genetik çeşitliliğin belirlenmesi
Determination of genetic diversity in sainfoin (Onobrychis viciifolia SCOP.) variaties and populations using microsatellite markers
Yazar: SELMAN ÖZKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEHİYE BANU BİLGEN
Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Baklagiller içerdikleri vitamin, mineral ve proteinlerce zengin olmalarıyla hayvan beslenmesinde dünyada ve ülkemizde yaygın bir şekilde yem bitkisi olarak kullanılmaktadır. Ülkemizin özellikle İç ve Doğu Anadolu bölgelerinde yaygın bir şekilde yetiştiriciliği yapılan korunga (Onobrychis viciifolia Scop.), hayvan beslenmesinde, toprağın yapısını iyileştirmede ve arılar için nektar kaynağı olarak kullanılmaktadır. Korunganın genetik yapısı hakkında literatürde çok az bilgi bulunmakta ve bununla beraber genetik yapıyı belirlemede ve ıslah çalışmalarında kullanılabilecek belirteç sayısıda azdır. Bu çalışmada ülkemizin tescilli çeşitleri Özerbey ve Lütfübey'de, Kırşehir bölgesinden elde edilmiş yerel populasyonlarda (Kırşehir-1, Kırşehir-2) ve Bulgaristan'dan elde edilmiş olan Pleven populasyonunda 10 SSR lokusu (OVK036, OVK094, OVK125, OVM033, OVK161, OVM125, OVK046, OVM061, OVK174, OVK101) kullanılarak çeşit ve populasyonların genetik yapısı incelenmiştir. Çalışmada kullanılan SSR lokuslarının tamamı polimorfik olarak saptanmıştır. Analiz edilen 91 örnekte 10 lokus için toplam 68 allel saptanmıştır. Genetik çeşitlilik parametrelerinden, lokus başına düşen ortalama allel sayısı (Na = 1,365), etkili allel sayısı (Ne = 1,348), Shannon Sabiti (I = 0,322), Nei'nin genetik çeşitlilik değeri (h = 0,210) ve Nei'nin tarafsız çeşitlilik değeri (uh = 0,222) hesaplanmıştır. Populasyonların genetik çeşitliliğinin büyük oranda (%92) populasyon içerisinde olduğu, populasyonlar arası çeşitliliğin ise çok düşük olduğu (%8) gözlenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen UPGMA dendrogramına göre birbirine yakın bulunan Özerbey ve Lütfübey bir grup, Pleven ve Kırşehir-2 ayrı bir grup olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, çalışılan populasyonların genetik yapıları hakkında önemli bilgiler vermiştir. Ayrıca korungada yapılacak olan moleküler genetik çalışmalarına ışık tutacak, bundan sonraki araştırmalarda kaynak niteliğinde rol oynayacak niteliktedir.

Abstract:
Species of Leguminosae (Fabaceae) family, which are rich in the vitamins, minerals and proteins, are widely used as animal feed in the world and also in our country. The sainfoin (Onobrychis viciifolia Scop.), which is widely grown in our country especially in the Central and Eastern Anatolian regions, is used for animal feed, improving the structure of soil and nectar source for bees. There were little information in the literature about genetics of the species and also only few genetic markers are available for genetic structure analysis and breeding studies. In this study, genetic structure of two cultivars (Özerbey and Lütfübey) and three populations (Pleven, Kırşehir-1 and Kırşehir-2) were investigated using 10 SSR loci (OVK036, OVK094, OVK125, OVM033, OVK161, OVM125, OVK046, OVM061, OVK174, OVK101). All of the SSR loci used in the study were polymorphic. A total of 68 alleles were identified for 10 loci in 91 samples analyzed. Genetic diversity parameters such as; mean number of alleles per locus (Na = 1.365), effective allele number (Ne = 1,348), Shannon information index (I = 0.322), Nei's genetic diversity level (h = 0.210), and Nei's unbiased genetic diversity level (uh = 0,222) were calculated. It was observed that the genetic diversity of the populations was mainly due to within population variation (92%) and the remaining portion was due to variation between populations (8%). According to the UPGMA dendrogram obtained from the study, Özerbey and Lütfübey occurred in one cluster, Pleven and Kırşehir-2 populations occurred in the second cluster. The results obtained from this study provided important information on the genetic structure of the studied sainfoin populations. It will also provide significant contribution to the molecular genetic studies in sainfoin and related species.