Diyabet tanısı alan bireylerde insülin enjeksiyonu ve parmak delme korkusunu etkileyen faktörler
Factors affecting the fear of insulin injection and finger punching in individuals diagnosed with diabetes
Yazar: GAYE DEMİRTAŞ ADLI
Danışman: PROF. DR. GÜLBEYAZ CAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Enjeksiyonlar = Injections ; Fobiler = Phobic disorders ; Korku = Fear ; İnsülin = Insulin ; İğneler = Needles

Özet:
Araştırma, diyabetli bireylerin insülin enjeksiyonu ve parmak delme korkusunu etkileyen faktörleri belirleyebilmek amacıyla; kesitsel, ilişki arayıcı ve tanımlayıcı nitelikte bir çalışma olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya insülin tedavisine yeni başlayan 122 hasta  alındı.  Veriler Tanımlayıcı  Hasta Formu, Diyabetlilerde  Kendi  Kendine Enjeksiyon  ve  Test  Yapma  Korkusu  Sorgulama  Formu  (D-FISQ)  ile  elde  edildi. Verilerin  değerlendirilmesinde  tanımlayıcı  istatistikler,  Mann-Whitney   U   testi, Kruskal-Wallis H testi ve Spearman korelasyon kullanıldı. Ölçek puanları üzerindeki etkili  faktörler  çoklu  doğrusal  regresyon  analizi  ile  değerlendirildi.  p<0,05  değeri istatistiksel olarak önemli kabul edildi. Çalışma grubunun %56,6'sını erkek hastalar oluşturdu.  Kadınların  kendi  kendine  enjeksiyon  yapma  korku  (enjeksiyon),  kendi kendine test yapma korku (test) ve toplam korku (toplam) puanları istatistiksel olarak erkeklerden  yüksek  olduğu  saptandı  (p<0,001).  Yaş,  cinsiyet  ve  ağrı  deneyimi hastaların enjeksiyon korkunu etkileyen önemli değişkenlerdi. Bir birimlik yaş artışı ile  enjeksiyon  korku  puanın  0,13  puan  azaldığı  ve  erkeklere  kıyasla  kadınların enjeksiyon korku puan ortalamaları 2,11 puan yüksekti. Yaş, cinsiyet, hastanın kimle yaşadığı ve geçmişte kan bağışı değişkenlerinin kendi kendine test yapma korkusunu etkileyen önemli değişkenler olduğu belirlendi. Bir birimlik yaş artışı ile test korku puanının  0,18  puan  azaldığı  ve  erkeklere  kıyasla  kadınların  test  korku  puanları ortalama 3,358 puan, tek yaşayanların test korku puanları aile bireyleri ile yaşayanlara göre ortalama 4,711 puan, ve kanbağışı yapmayanların test korku puanları kan bağışı yapanlara göre 2,572 puan yüksek olduğu saptandı. Sonuç  olarak,  diyabetli  bireylerin  insülin  enjeksiyonu  ve  parmak  delme korkusunu  etkileyen  en  önemli  faktörlerin  yaş,  cinsiyet,  geçmiş  ağrı  deneyimi, hastanın kimle yaşadığı ve geçmişte kan bağışı değişkenlerinin olduğu görüldü.

Anahtar Kelimeler: Diyabet, Enjeksiyon korkusu, İğne fobisi, İnsülin enjeksiyonu.

Abstract:
Research; In order to determine the factors affecting the fear of insulin injection and finger punching of individuals with diabetes; The study was conducted as a cross-sectional,  relation-seeking  and  descriptive  study.  The  study  was  conducted  on  122 patients  who  had  just  started  insulin  therapy.  Data  were  obtained  through  The Descriptive   Patient   Form,   The   Diabetic   Self-Injection   and   Fear   of   Testing Questionnaire Form (D-FISQ). Descriptive statistical methods used in the evaluation of  data  are  Mann-Whitney  U  test,  Kruskal-Wallis  H  test  and  Spearman  correlation. The factors affecting the scale scores were evaluated with multiple linearregression analysis. Value of   p<0.05 was considered statistically significant.Study  group; 56.6%  of  the  patients  are  male  patients.  Fear  of  self-injection (injection), fear of self-testing (test) and total fear (total) scores of women were found to be statistically higher than men (p<0.001). Age, gender, and pain experience were important variables that affected patients' fear of injections. With a one-unit increase in age, the injection fear score decreased by 0.13 points, and the mean injection fear score of women was 2.11 points higher than that of men. It was determined that the patient's  age,  gender,  living  with  whom  and  blood  donation  history  were  important variables affecting the fear of self-testing. It is seen that the fear test score decreases by 0.18 points with an increase in age by one unit, and the fear test scores of women compared to men are on average 3,358 points, the fear test scores of those living alone are 4,711 points compared to those living with family members, and the fear test scores of those who do not donate blood are 2,572 compared to those who donate blood score, it was determined that those with more pain experience were 3,156 points higher on average than those with less fear of injection.As  a  result,  it  was  seen  that  the  most  important  factors  affecting  the  fear  of insulin  injection  and  finger  punching  in  individuals  with  diabetes  were  age,  gender, pain experience, living with whom and blood donation history.

Keywords: Diabetes, Fear of injection, İnsulin injection, Needle phobia.