Ergenlerin sosyal medya bağımlılıkları ile önem arayışları arasındaki yordayıcı ilişkiler
Predictive relationships between social media addiction and quest for significance of adolescents
Yazar: TUĞÇE TEMİZ ÇALIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKREM SEDAT ŞAHİN
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Davranışsal bağımlılık = Behavioral addiction ; Ergenlik = Puberty

Özet:
Önem arayışı, bireylerin kendilerini önemli ve değerli hissetmeleri ve bireyin başkasının gözünde de önemli ve değerli olduğunu hissetmesi, içinde bulunduğu grupta sevilen, sayılan ve tanınan biri olma arzusudur. Bireyin önem arayışına yönelmesi için bu ihtiyacın tetiklenmesi gerekir. Önem arayışı, mevcut önemde kayıp hissi, önemi kaybetmeye ilişkin tehdit ve önem kazanmaya teşvik olmak üzere üç yoldan harekete geçirilir. Kimlik geliştirme sürecinde olan ergen birey önemsendiği, değer gördüğü, sevildiği, saygınlık kazandığı ortamlarda bulunmayı tercih eder. Kendini daha rahat ifade ettiği sosyal medya ergen bireyin bu ihtiyaçlarını karşılamak için yöneldiği bir platformdur. Ergen birey aktifleşen önem arayışını sosyal medyada bulunduğu süre zarfında tatmin eder ve bu sürenin artışı ile birlikte sosyal medya bağımlılığı ortaya çıkabilir.  Bu araştırmanın amacı ergenlerin sosyal medya bağımlılıkları ile önem arayışları arasındaki yordayıcı ilişkileri tespit etmektir. Araştırmaya lise öğrenimine devam eden (378 kadın ve 229 erkek) toplam 607 ergen birey katılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Sosyal Medya Bağımlılık Ölçeği, Önemlilik Arayışı Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde iki boyutlu ilişkisiz örneklem ortalamaları arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını test etmek için t testi, ikiden çok grupların örneklem ortalaması arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını test etmek için ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Ayrıca araştırmanın bağımsız değişkeni olan sosyal medya bağımlılığı ile bağımlı değişkeni önem arayışı arasındaki ilişki basit doğrusal regresyon ile incelenmiştir. Araştırma sonucunda ergen bireylerin cinsiyet, ailenin gelir düzeyi, ebeveynin evlililik durumu, algılanan akademik başarı ve sosyal medyada geçirilen süre değişkenlerine göre önem arayışlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Buna ek olarak sınıf düzeyi, algılanan anne tutumu, algılanan baba tutumu ve sosyal medya kullanım amaçları değişkenlerine göre önem arayışlarında anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Ergen bireylerin sosyal medya bağımlılıkları ve önem arayışları arasında anlamlı ve pozitif orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar literatür ışığında tartışılarak yorumlanmıştır. Ayrıca bu araştırmanın sonuçları doğrultusunda araştırma ve uygulamaya yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Quest for significance is the desire of individuals to feel themselves important and valuable, to feel that they are important and valuable in the eyes of others, and to be loved, respected and recognized in their group. This need must be triggered for an individual to engage in quest for significance. Quest for significance is activated in three ways: a sense of loss of current significance, a threat of losing significance and an incentive to gain significance. Adolescents in the process of identity development prefer to be in environments where they are important, valued, loved and respected. Social media, where they express themselves more easily, is a platform that adolescents turn to in order to meet these needs. The adolescent satisfies his/her activated quest for significance during the time he/she is on social media and social media addiction may emerge with the increase in this period.  The purpose of this study is to determine the predictive relationships between adolescents' social media addictions and their quest for significance. A total of 607 adolescents (378 female and 229 male) attending high school participated in the study. Relational survey method, one of the quantitative research methods, was used. Social Media Addiction Scale, Significance Quest Scale and Personal Information Form were used as data collection tools. In the analysis of the data, t-test was used to test whether the difference between the means of two unrelated samples was significant, and one-way analysis of variance (ANOVA) was used to test whether the difference between the sample means of more than two groups was significant. In addition, the relationship between the independent variable of the study, social media addiction, and the dependent variable, quest for significance, was examined by simple linear regression. As a result of the research, a significant difference was found in the quest for significance of adolescents according to gender, family income level, parental marital status, perceived academic achievement and time spent on social media. In addition, no significant difference was found in quest for significance according to grade level, perceived mother's attitude, perceived father's attitude and social media usage purposes. A significant and positive moderate relationship was found between adolescents' social media addictions and quest for significance. The results obtained from the research were discussed and interpreted in the light of the literature. In addition, in line with the results of this study, recommendations for research and practice are presented.