Yenilenmiş bloom taksonomisine göre biyoloji ders kitaplarındaki soruların ve biyoloji öğretim programı kazanımlarının incelenmesi
Examining biology textbook questions and biology curriculum learning outcomes according to the revised bloom's taxonomy
Yazar: İREM SU OÇAK
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN UZEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Biyoloji Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Biyoloji soruları = Biology questions ; Bloom taksonomisi = Bloom taxonomy ; Ders kitapları = Textbooks

Özet:
Bu araştırmanın amacı 9., 10., 11. ve 12. sınıf biyoloji ders kitaplarındaki ünite değerlendirme sorularının ve biyoloji öğretim programı kazanımlarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin bilişsel süreç ve bilgi boyutuna göre incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma materyalini MEB 2021-2022 eğitim-öğretim yılı 9., 10., 11. ve 12. sınıf biyoloji ders kitapları oluşturmaktadır. Araştırmanın bulgularında bütün kitaplarda bulunan toplam 658 sorunun %49,84'ünün anlama bilişsel boyutunda, %46,04'ünün kavramsal bilgi boyutunda yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Soru türlerine bakıldığında ise soruların %43,61'inin çoktan seçmeli soru türünde olduğu görülmüştür. Soruların bilişsel süreç boyutuna bakıldığında sonuçların altbilişsel becerileri ölçmede yoğunlaştığı, üstbilişsel becerilere hitap etmedikleri tespit edilmiştir. Bilgi boyutunun sınıf düzeylerine göre dağılımlarına bakıldığında ise hepsinde kavramsal bilgi boyutunun daha fazla olduğu görülmüştür. Toplam 91 adet kazanımın %62,63'ünün kavramsal bilgi boyutunda ve %68,13'ünün ise anlama bilişsel boyutunda yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda biyoloji ders kitaplarında bulunan soruların ve biyoloji öğretim programı kazanımlarının alt düzey beceriler üzerinde durduğu, üst düzey becerileri geliştirmekte yetersiz olduğu görülmüştür. Ünite ve bölüm sonu değerlendirme sorularının ve biyoloji öğretim programı kazanımlarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin bilişsel süreç ve bilgi boyutuna dikkat edilerek dengeli bir dağılımda hazırlanması önerilmektedir. Ayrıca öğrencilerde farklı düşünme becerilerini geliştirmek için soru çeşitleri de artırılabilir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the end-of-unit assessment questions in the 9th, 10th, 11th, and 12th grade biology textbooks and the learning outcomes of the biology curriculum in line with the cognitive process and knowledge dimensions of the Revised Bloom's Taxonomy. To this end, it used document analysis, which is a qualitative research method. The analysis material consisted of the 9th, 10th, 11th, and 12th grade biology textbooks of the 2021-2022 academic year. The analysis results showed that 49.84% of the 658 questions in all textbooks were concentrated on the understanding level of the cognitive process dimension, and 46.04% on the conceptual knowledge dimension. In terms of question types, 43.61% were multiple choice questions. According to the analysis of the questions in terms of the order of cognitive skills, the questions were more focused on measuring lower-order cognitive skills and did not address higher-order cognitive skills. Looking at the distribution of the knowledge dimension according to the grade levels, the conceptual knowledge dimension outweighed in all grades. Among a total of 91 learning outcomes, 62.63% were concentrated on the conceptual knowledge dimension and 68.13% were concentrated on the understanding level of the cognitive process dimension. The study results showed that the questions in the biology textbooks and the learning outcomes of the biology curriculum were mainly focused on lower-order skills and were inadequate to develop higher-order skills. Thus, a key recommendation could be to prepare end-of-unit and end-of-section assessment questions and the learning outcomes of the biology curriculum in a balanced distribution by paying attention to the cognitive process and knowledge dimensions of the Revised Bloom's Taxonomy. Question types could also be diversified to develop different thinking skills in students