Sağlık okuryazarlığının meme ve serviks kanseri erken tanı davranışlarına etkisi
The effect of health literacy on breast and cervical cancer early diagnosis behaviors
Yazar: EDA KİRACILAR ÇOLBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA YÜKSEL KOÇAK
Hitit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Meme kanseri =   ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms ; Ürogenital neoplazmlar = Urogenital neoplasms

Özet:
Bu çalışma 18-65 yaş arası kadınlarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin meme ve serviks kanseri erken tanı davranışlarına etkisininin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Araştırma Hitit Üniversitesi- T.C. Sağlık Bakanlığı Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine 01.06.2019-01.01.2020 tarihleri arasında başvuran 18-65 yaş arası, evli veya cinsel yönden aktif 395 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında Tanıtıcı Bilgiler Soru  Formu ve Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (ASOY- TR) kullanılmıştır. 
Araştırmaya katılan kadınların Avrupa Sağlık Okuryazarlık Ölçeği puan ortalaması 32,43 ± 7,36 olup kadınların %40,3'ünün sağlık okuryazarlığı düzeyinin sorunlu- sınırlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. Avrupa Sağlık Okuryazarlık Ölçeği puanı ortalaması ile kadınların klinik meme muayenesinin ne olduğunu bilme, tarama/ kontrol amaçlı klinik meme muayenesi yaptırmada hekim cinsiyetinin kadın olmasının önemi, jinekolojik muayene yaptırma, Pap-smear testini bilme, daha önce Pap-smear testi yaptırma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu belirlendi (p<0,05).
Sonuç olarak, meme ve serviks kanseri bilgi ve erken tarama uygulamalarının yetersiz olduğu, yetersiz sağlık okuryazarlığı düzeyinin kanser taramalarına katılımın engellediği belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, Serviks kanseri, Sağlık okuryazarlığı, Erken Tanı, Hemşire

Abstract:
This study was conducted as a descriptive study to determine the effect of health literacy level on breast and cervical cancer early diagnosis behaviors in women between the ages of 18 and 65.
The study was carried out with 395 married or sexually active women between the ages of 18-65 who applied to the Gynecology and Obstetrics Policlinic of the Hitit University- Ministry of Health Erol Olçok Training and Research Hospital between 01.06.2019-01.01.2020. Introductory Information Questionnaire and European Health Literacy Scale (ASOY-TR) were used to collect research data.
The European Health Literacy Scale mean score of the women participating in the study was 32.43 ± 7.36, and it was determined that 40.3% of the women had a problematic-limited level of health literacy. There was a statistically significant difference between the mean score of the European Health Literacy Scale and knowing what the clinical breast examination of women is, the importance of being a female physician in having a clinical breast examination for screening/control purposes, having a gynecological examination, knowing the Pap-smear test, and having a Pap-smear test before. significant difference was determined (p<0.05).
As a result, it was determined that breast and cervical cancer information and early screening practices were insufficient, and insufficient health literacy level prevented participation in cancer screenings.
Key Words: Breast cancer, Cervical cancer, Health literacy, Early diagnosis, Nursing