Nüzûl sırasına göre mekkî sûrelerde münâsebâtü'l-Kur'ân ilminin uygulaması – Alak Sûresi ile Sâd Sûresi arası
The implementation of the science of munâsabât al-Qur'ân in the makkî suras in relation to the order of nuzûl between Surah Alaq and Surah Sâd
Yazar: GÖKHAN TİRYAKİ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KAYHAN
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, nüzûl sırası esas alınarak ilk evre mekkî sûrelerinde münâsebât konusunu işlemeyi hedeflemiştir. Tez, bir giriş ve iki ana bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde araştırmanın önemi, amacı, konusu, yöntemi ve kaynaklarıyla birlikte kavramsal çerçevesi incelenmiştir. Birinci bölümde nüzûl sözcüğünün anlamı ve Kur'ân'ın tenzili sırasında Hz. Nebi (a.s)'ın muhatap olduğu durumlar açıklanmıştır. Bunların yanında nüzûl sırasını bilmenin faydaları ve nüzûl çeşitlerine de burada temas edilmiştir. Bir de sûrelerin isimlendirilişi, mekkî ve medenî şeklinde tasnifi ve bunun hikmetleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca bu araştırmada incelenen Alak-Sâd arası sûrelerin tasnifi yapılmıştır. Birinci bölümün sonunda çalışmanın ana konusunu oluşturan münâsebât ilminin tanımı, anlamı ve gayesiyle ilgili çeşitli meseleler tetkik edilmiştir. 
İkinci bölümde mekkî sûrelerin evrelere ayrılışı açıklanmıştır. Bu açıdan ilk evre sûreleri kendi içinde dört alt kısma ayrılmıştır. Bunlarda Mekke döneminin ilk evresinde inen otuz dokuz sûreyi oluşturmaktadır. Öncelikle her bir sûre hakkında genel bilgi verilmiştir. Daha sonra sûrelerin başıyla sonu arasındaki konu birliği incelenmiş, birbirleriyle olan münâsebât ilişkileri araştırılmıştır. Böylece Alak ile başlayıp Sâd ile biten ilk evre sûreleri âyetler bağlamında, sûreler bağlamında ve bir âyetin Kur'ân'ın tümüyle olan ilişkisine de kısmen temas edilerek, bu hususlar münâsebât bağlamında tetkik edilmiştir. Elde edilen verilerin yazıldığı sonuç kısmıyla da araştırma tamamlanmıştır.

            Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Nüzûl, Mekkî Sûreler, Münâsebât, Münâsebâtü'l-Kur'ân.

Abstract:
The objective of this thesis is to examine the subject of munâsâbât in the initial stage makkî surahs, with reference to the order of nuzûl. The thesis is comprised of an introduction and two principal chapters. The introduction covers the research's conceptual framework, significance, purpose, subject, method, and sources. In the first chapter, the meaning of the word nuzûl and the situations that the Prophet was addressed during the revelation of the Qur'ân are explained. In addition to these, the benefits of knowing the order of nuzûl and the types of nuzûl are also mentioned here. The suras' designation, their classification as Makki and Madani, and the reasoning behind this are also discussed. Furthermore, the classification of the surahs between Al-Alaq-Sâd analysed in this study has been made. At the end of the first chapter, various issues related to the definition, meaning and purpose of the science of munâsabât, which constitutes the main subject of the study, are examined.
          The second part discusses the division of the Makkî suras into phases, focusing on 39 surahs from the initial phase of the Meccan period. This section begins with general information about each surah, then analyzes the thematic unity between their beginnings and ends, as well as their interrelations (munâsebât). The suras, starting with Al-Alaq and concluding with Sâd, are examined in the context of verses and their connections within the Qur'ân. The research concludes with a summary of the findings.

           Key Words: Qur'ân, Nuzul, Makkî Suras, Munâsebât, Munâsebât al Qur'ân.