Çalışma ve öğrenim yaşamında kadınların toplumsal cinsiyet karşısında değer ve tutumları, otomotiv sanayi örneği
The value and attitudes of women towards gender in working and learning environment: A case of automotive industry
Yazar: RAMAZAN ÇARKI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ BALOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Yapı - Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı / Sosyal Yapı Sosyal Değişme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Teknik Eğitim = Technical Education ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kadınlar = Women ; Mesleki teknik eğitim = Vocational technical education ; Otomobil sektörü = Automobile sector ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çalışan kadınlar = Working women ; İş hayatı = Work life

Özet:
Ülkemiz ihracatında son 13 yıldır ilk sırayı alan otomotiv sanayi, dünyadaki genel eğilime uygun olarak kadın çalışanların istihdamını artırmayı talep etmektedir. Kadın çalışanlardan beklenen ise yetenek krizini aşmak ve verimliliği arttırmak üzerine odaklıdır. Kadınların otomotivle ilişik alanlarda istihdam edilmeleri ve görünür olmaları yaygın toplumsal cinsiyet rolleri ile düşünüldüğünde, sıra dışı durmaktadır. Geleneksel kalıplar bağlamında; otomotiv sektörü, onarım, araç bilgisi ve araç kullanımı gibi işler erkek işi kabul edilir ve kadınların bu işlerde yeterli olamayacağı düşünülür.
Benzer kalıpyargılar, kız öğrencilerin otomotivle ilişik bir bölüm olan, motorlu araçlar teknolojisi alanında ve mesleki ve teknik eğitim kurumlarında öğrenim görmeleri için de geçerlidir. Gerek kadın çalışanlar gerekse kız öğrenciler erkek egemen bir alanda var olamaya çalışmanın karşılığını, dikkate alınmama, yadırganma ve alay edilme olarak deneyimlemektedir. Böylece kadın çalışanlar ve kız öğrenciler çalışmak istedikleri birimlerden uzak kalmaktadırlar. Sektörde çalışırken ve alanda öğrenim görürken karşı karşıya kaldıkları ayrımcı uygulamaların, onlar üzerinde yıpratıcı sonuçları olmaktadır. Kadın çalışanların ve kız öğrencilerin toplumsal cinsiyet bağlamında yaşadıkları bu olumsuz deneyimler, onların söz konusu cinsiyet rollerine karşı daha duyarlı olmaları sonucunu ortaya çıkarmaktadır.
Sektörde çalışan kadınlar ve alanda öğrenim gören kız öğrenciler, toplumsal ve ekonomik dönüşümlerle kadın-erkek cinsiyet rolleri için de dengelerin değişmeye başladığını düşünmektedir. Bunun en önemli göstergelerini, kadınların çalışma hayatına etkin olarak katılması ve erkeklerin de hane içi görev ve sorumluluklarının eskiye oranla artması olarak belirtmektedirler. Bu ek olarak, cinsiyete dayalı toplumsal iş bölümünün çocuk sahibi olduktan sonra kadınlar tarafından makul karşılandığı da görülmüştür. 
Araştırmada, otomotiv sanayinin satış sonrası teknik servis alanında çalışan 20 kadınla, mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının, motorlu araçlar teknolojisi alanında öğrenim gören 20 kız öğrenciyle yüz yüze görüşmeler yapılarak veriler toplanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Otomotiv Sanayi, Motorlu Araçlar Teknolojisi Alanı, Cinsiyete Dayalı İş Bölümü, Tutumlar

Abstract:
The automotive industry, which has taken the first place in Turkey's exports for the last 13 years, demands an increase in the employment of female employees in accordance with the general trend in the world. What is expected of female employees is to overcome the talent crisis and increase productivity. The fact that women are employed and visible in automotive-related areas is unusual, given the common expectation of their gender roles. In the context of traditional patterns; jobs such as the automotive sector, repairs, vehicle information and vehicle use are considered male jobs and women are considered to be inadequate.
Similar stereotypes apply to the education of female students in the field of engine vehicles technology, vocational and technical education institutions, which are related to automotive sector. Both female employees and students experience the consequence of trying to exist in a male-dominated field  to be mocked and disregarded as out of place. Thus, female employees and students stay away from the units they want to work at. The discriminatory practices they face while working in the sector and studying in the field have detrimental consequences on them. These negative experiences of female employees and students in the context of gender cause that they are more sensitive to gender roles.
Female working in the sector and  students studying in the field think that balances have started to change for gender roles with social and economic transformations. The most important indicators of this are the active participation of women in the working life and the increase in the household duties and responsibilities of men. In addition, it was found that the gender-based social division of labor was considered reasonable by women after having children.
Data were collected through face-to-face interviews with 20 women working in the after-sales technical service area of the automotive industry and 20 girls studying in the field of engine vehicles technology in vocational and technical education institutions.
Keywords: Gender, Automotive Industry, Field of Engine Vehicles Technology, Gender-Based Division of Labor, Attitudes