Tedaviye dirençli depresyon hastalarında çift konili bobin kullanılarak dorsomedial prefrontal kortekse uygulanan transkraniyal manyetik uyarım tedavisi ve buna ilişkin mikroyapısal beyin değişikliklerinin incelenmesi
Investigation of transcranial magnetic stimulation treatment applied to the dorsomedial prefrontal cortex using a double-cone coil and associated microstructural brain changes in treatment-resistant depression patients
Yazar: ELİF BURCU ERSUNGUR ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. BURÇ ÇAĞRI POYRAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaçlar: Majör depresif bozukluk (MDB), dünya genelinde yetiyitimiyle giden tıbbi tablolar arasında üst sıralarda yer alan ve özellikle depresif duygudurum, günlük aktivitelere karşı ilgi veya haz kaybıyla kendini gösteren bir hastalıktır. Karmaşık bir patofizyolojiye sahip MDB, güncel bir yaklaşım olarak beynin yapısal ve işlevsel bağlantısallığında görülen anormalliklerle kavramsallaştırılmaktadır. Bu karmaşık bozukluğun tedavisinde antidepresanların ve psikoterapilerin yeterli klinik etkiyi oluşturamaması, klinisyenleri yeni tedavi araştırmalarına yönlendirmiştir. Bu çalışmada, etkinliği kanıtlanmış yeni tedavi yöntemlerinden biri olan tekrarlayıcı transkraniyal manyetik uyarımın (TMU'nun) bir varyantı olan aralıklı teta burst uyarımın (aTBU) beynin yapısal bağlantısallığındaki etkilerinin ve bu etkilerin klinik yanıt ile korelasyonun araştırılması amaçlanmıştır. Ayrıca hastaya özel en uygun tedavi yönteminin seçilebilmesi için, tedavi seçimini kolaylaştıracak biyolojik belirteçlerin belirlenmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kapsamında tedaviye dirençli depresyon tanısı ile takip edilen 21 hasta seçilmiş ve TMU tedavisine alınmıştır. TMU tedavisinde hastalara çift konili bobin ile aTBU protokolü 20 veya 30 seans boyunca uygulanmıştır. Tedavi öncesinde Maudsley Evrelme Modeli ile hastaların tedaviye direnç seviyesi belirlenmiştir. Ayrıca tedavi öncesinde ve tedavi boyunca haftalık olarak Hamilton Depresyon Ölçeği (HDÖ), Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9), Hızlı Depresif Belirti Envanteri Öz bildirim Formu (HDBE-ÖF), Beck İntihar Düşüncesi Ölçeği (BİDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ) ve Klinik Global İzlenim Ölçeği (CGI) uygulanarak hastanın klinik yanıtı takip edilmiştir. Tüm bunlara ek olarak tedavi öncesinde ve sonrasında hastalara difüzyon tensor görüntüleme (DTI) yapılmış, ak madde mikroyapıları ve bu yapıların tedavi ile değişimleri incelenmiştir. Uygun istatiksel analizler yapılarak veriler değerlendirilmiştir.
IX
Bulgular: aTBU ile anterior singulat korteks, dorsomedial prefrontal korteks, anteriomedial prefrontal korteks ve orbitofrontal korteks başta olmak üzere prefrontal yapılar, amigdala ve insula düzeyinde yapısal bağlantısallıkta değişim olduğu görülmüştür. Ayrıca, sol hemisferde orbitofrontal korteks ile subgenual singulat korteks arasındaki bağlantının tedavi öncesi FA değerinin tedavi yanıtını öngörebileceği bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışma, çift konili bobin ile uygulanan aTBU'nin etkisini inceleyen ve bu etkiyi DTI analiz yöntemleri kullanarak belirlenen mikroyapısal anormalliklerle ilişkilendiren ilk kapsamlı çalışma olma özelliğini taşımaktadır. Çalışma, tedavi yanıtının başlangıçtaki belirleyicilerine ve aTBU'nun beynin yapısal bağlantısallığına etkilerine dair değerli bilgiler sunmaktadır.
Anahtar kelimeler: majör depresif bozukluk, tedaviye dirençli depresyon, transkraniyal manyetik uyarım, difüzyon tensor görüntüleme

Abstract:
Objectives: Major depressive disorder (MDD) is a leading cause of disability worldwide, characterized by symptoms such as a persistently low mood and a loss of interest or pleasure in daily activities. MDD is currently understood to involve abnormalities in the brain's structural and functional connectivity, highlighting its complex pathophysiology. The limited effectiveness of antidepressants and psychotherapies in treating this complex disorder has led clinicians to seek new treatment options. This study investigates the effects of intermittent theta burst stimulation (iTBS), a variant of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS) that has proven efficacy, on structural brain connectivity and its correlation with clinical responses. Additionally, this study aims to identify biological markers that can assist clinicians in choosing the most appropriate treatment method for each patient.
Materials and Methods: This study involved 21 patients diagnosed with treatment-resistant depression who received rTMS treatment. iTBS were applied to these patients using a double-cone coil over 20 or 30 sessions. Before the treatment, the Maudsley Staging Method (MSM) was utilized to assess the resistance level of each patient. Patients were monitored weekly throughout the treatment period using several assessment tools, including the Hamilton Depression Rating Scale (HDRS), Patient Health Questionnaire-9 (PHQ-9), Quick Inventory of Depressive Symptomatology-Self-Report (QIDS-SR), Beck Scale for Suicide Ideation (BSS), Beck Anxiety Inventory (BAI), and the Clinical Global Impression Scale (CGI) to evaluate their clinical response. Diffusion tensor imaging (DTI) was conducted on patients before and after treatment to investigate white matter microstructures and treatment-induced changes.

Results: The iTBS treatment led to changes in the structural connectivity of prefrontal regions, including the anterior cingulate cortex, dorsomedial prefrontal cortex, anteriomedial prefrontal cortex, and orbitofrontal cortex, as well as the amygdala and insula. Additionally, The pre-treatment FA value of the connection between the orbitofrontal cortex and the subgenual cingulate cortex in the left hemisphere has been found to predict treatment response.
Conclusion: This study is the first comprehensive investigation of the effects of iTBS applied using a double-cone coil and its relationship to microstructural abnormalities identified through DTI analysis. The research offers valuable insights into the factors influencing treatment response and the impact of iTBS on brain structural connectivity.
Keywords: major depressive disorder, treatment-resistant depression, transcranial magnetic stimulation, diffusion tensor imaging