Diyabet hastalarında eş uyumunun HbA1c variabilitesine etkisi
The effect of spousal concordance on HbA1c variability in diabetic patients
Yazar: BETÜL AYDOĞDU ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. MİRAÇ VURAL KESKİNLER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Aile uyumu = Family concinnity ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Evlilik uyumu = Marital adjustment ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Çift uyumu = Appropriateness of couples ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Diyabet tedavisinde eş uyumu yaşam tarzı değişikliklerini kolaylaştıran veya karmaşık hale getiren bir faktör olabilir. Bu çalışmada Tip 2 diyabeti olan evli bireylerin evlilikteki uyumlarıyla HbA1c variabiliteleri arasındaki ilişki incelendi. Aynı zamanda eş uyumunun bireylerin sosyodemografik özellikleri ile ilişkisi de araştırıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 20.05.2022-20.10.2022 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın Şehir Hastanesi Endokrinoloji Bölümü Diyabet Obezite Polikliniği ve Genel Dahiliye Polikliniklerinde tedavi almakta olan, çalışmaya katılmayı kabul eden, en az iki yıldır Tip 2 Diyabet hastalığı olan ve evliliği iki yıldan uzun süredir devam eden 500 hasta dahil edildi.
Çalışmaya katılan tüm hastalara sosyodemografik bilgileri içeren 14 soruluk Kişisel Bilgi Formu dolduruldu ve 32 soruluk Çiftler Uyum Ölçeği (DAS) yapıldı. Hasta dosyaları taranarak HbA1c seviyeleri ve BKİ'leri kaydedildi. Son 2 yılda en az 4 HbA1c ölçüm sonucu olan 422 hasta çalışmaya alındı.
Çalışmamızda variabilite hesabı için iki farklı model belirlendi. Ardışık HbA1c ölçümleri arasındaki %0.5'lik artış ya da azalış HbA1c de anlamlı değişkenliğin varlığı olarak tanımlandı. Birinci modelde HbA1c ölçümlerindeki variabilite sayıları hesaplandı ve gruplandırıldı. Kişinin tüm ölçümleri arasında değişkenlik yok, 1 değişkenlik, 2 değişkenlik, >2 değişkenliği olan şeklinde gruplar oluşturuldu. İkinci modelde ise HbA1c değerleri kullanılarak bir HbA1c variabilite skoru (HVS) hesaplandı. Ardışık ölçümler arası variabilite sayısı (artış ya da azalış) ölçüm sayısına bölündü ve sonra 100 ile çarpıldı. Analiz edebilmek için puanlar dört kategoriye ayrıldı. Model-2 ye göre hesaplanan HbA1c variabilite skoru (HVS) ile ölçek puanı arasındaki korelasyona bakıldı.
 
Bulgular: Çalışmaya 328 (%65.6) kadın ve 172 (%34.4) erkek alındı. Hastaların ortalama yaşı 55.1 (±8.8) yıl, ortalama diyabet süresi 10.9 (±7.33) yıldı. Çalışmada Çiftler Uyum Ölçeği ile variabilite skoru arasındaki korelasyona bakılmıştır. Spearman korelasyon analizine göre Çiftler Uyum Ölçeği ile variabilite oranı arasında anlamlı doğrusal ilişki saptanmamıştır (r=0.005, p=0.92). Model 1 ve Model 2'de ölçek puanı ortancasına göre; ortalamanın altında (<118) ve üstündeki (>118) hastalar karşılaştırılmış olup gruplar arasında anlamlı fark görülmedi (sırasıyla p=0.11, p=0.30). Model-1 ve Model-2'ye göre ölçek puanları ve variabilite arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla; p=0.15, p=0.29).
Model 1'e göre dört grup arasında BKİ açısından anlamlı fark görüldü (p=0.04). Post-hoc karşılaştırmalarda BKİ; variabiltesi ikiden fazla olan grupta variabilite olmayan gruba kıyasla daha düşük bulundu. Model 2'ye göre HVS skoru 0-25 arasında olanların çoğu kadındı (p=0.02). Yaş, eğitim, çalışma şekli ve gelirde anlamlı fark saptanmadı. Eş uyum puanı ve sosyodemografik bilgiler karşılaştırmasına göre ölçeği yanıtlayan erkeklerin DAS puanı kadınlardan yüksek bulundu (p<0.001). Emekli grubun eş uyum puanı çalışmayan gruba göre daha yüksekti (p<0.001). Çalışmaya katılan hastaların gelir seviyesi arttıkça DAS puanlarının arttığı görüldü. 10 bin altı kazanan grupla 10-25 bin arası kazanan grup arasında anlamlı farklılık vardı (p=0.02). Eşi çalışmayan grubun ortanca DAS puanı, eşi çalışan gruba göre daha yüksekti (p<0.001). Evlenme şekline bakıldığında anlaşarak evlenen grup ve görücü usulü-zorla evlenen grup arasında (p=0.02) ve görücü usulü/isteyerek evlenen grup ve görücü usulü/zorla evlenen grup arasında anlamlı fark görüldü (p=0.001). İnsülin dışı enjektabl ilaç kullanan grubun DAS puanı ortancası, kullanmayan gruba göre daha düşük bulundu (p=0.002).
Sonuç: Çalışmamızın sonucunda her 10 diyabetli bireyin dokuzunda variabilite olduğu görülmüştür. Bu variabiliteyle DAS skoru arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır.

Abstract:
Introduction and Objective: Spousal concordance in diabetes treatment may be a factor that facilitates or complicates lifestyle changes. In this study, the relationship between spousal concordance and HbA1c variability of married individuals with Type 2 diabetes was examined. At the same time, the relationship between spousal concordance and sociodemographic characteristics of individuals was also investigated.
Tools and Methods Used: 500 patients who had Type 2 Diabetes for at least two years and whose marriage has been ongoing for more than two years and who were receiving treatment in Ministry of Health Göztepe Prof. Dr. Süleyman Yalçın City Hospital Endocrinology Department Diabetes Obesity Polyclinic and General Internal Medicine Polyclinics between 20.05.2022 and 20.10.2022 participated in the study.
All patients participating in the study completed a 14-question Personal Information Form containing sociodemographic information, and a 32-item DAS (Dyadic Adjustment Scale) scale was administered. Patient files were scanned and HbA1c levels and BMIs were recorded. 422 patients with at least 4 HbA1c measurement results in the last 2 years were included in the study.
In our study, two different models were determined for variability calculation. A 0.5% increase or decrease between consecutive HbA1c measurements was defined as the presence of significant variability in HbA1c. In the first model, variability numbers in HbA1c measurements were calculated and grouped. Groups were formed as "no variability among all measurements of the individual", "1 variability", "2 variability", ">2 variability". In the second model, an HbA1c variability score (HVS) was calculated using the HbA1c values. The number of variabilities between consecutive measurements (increase or decrease) was divided by the number of measurements and then multiplied by 100. For analysis, scores were divided into four categories. The correlation between the HbA1c variability score (HVS) calculated according to Model-2 and the scale score was examined.
 
Results: 328 (65.6%) women and 172 (34.4%) men were included in the study. The mean age of the patients was 55.1 (±8.8) years, and the mean diabetes duration was 10.9 (±7.33) years. In the study, the correlation between the Dyadic Adjustment Scale and the variability score was examined (n=422). According to the Spearman correlation analysis, no significant linear relationship was found between the Dyadic Adjustment Scale and the variability ratio (r=0.005, p=0.92). According to the median of the scale score in Model 1 and Model 2; The patients below (<118) and above the mean (>118) were compared and no significant difference was observed between the groups (p=0.11, p=0.30, respectively). No statistically significant difference was found between scale scores and variability according to Model-1 and Model-2 (p=0.15, p=0.29, respectively).
According to Model 1, there was a significant difference between the four groups in terms of BMI (p=0.04). It was found from the post-hoc comparisons that BMI is lower in the group with more than two variability compared to the group without variability. According to Model 2, most of those with HVS scores between 0-25 were women (p=0.02). There was no significant difference in age, education, working type and income. According to the comparison of spouse adjustment score and sociodemographic information, the DAS scores of the men who answered the scale was found to be higher than the women (p<0.001). Spousal concordance score of the retired group was higher than the non-working group (p<0.001). It was observed that the DAS scores of the patients participating in the study increased as the income level increased. There was a significant difference between the group that earned less than 10 thousand and the group that earned between 10 and 25 thousand (p=0.02). The median DAS score of the unemployed group was higher than the group with a working spouse (p<0.001). Considering the type of marriage, there was a significant difference between the arranged marriage group and the arranged-forced marriage group (p=0.02), and between the arranged/voluntary marriage group and the arranged/forced marriage group (p=0.001). The median DAS score of the group using non-insulin injectable drugs was found to be lower than the group not using (p=0.002).

Conclusion: As a result of our study, it was observed that 9 out of 10 diabetic individuals had variability. No significant correlation was found between this variability and the DAS score.