Eşrefoğlu Rûmî'nin Müzekki'n-nüfûs adlı eserinde metaforlar
Metaphors in the work of Eşrefoğlu Rumi named as Müzekkin-nüfûs
Yazar: FATMA BABAARSLAN
Danışman: PROF. DR. KAZIM SARIKAVAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Eşrefoğlu Rumi = Eşrefoğlu Rumi ; Metafor = Metaphor ; Müzekki`n-Nüfus = Müzekki`n-Nüfus

Özet:
Metaforlar, insanın kendini daha etkili ve güzel bir şekilde ifade etme isteğine bağlı olarak gelişen anlatım olanaklarıdır. İnsanlık tarihi kadar eski olan metaforik ifade kabiliyeti, tarih, din, sosyoloji, psikoloji, felsefe, edebiyat ve daha pek çok disiplin için malzeme üretmesi bakımından da son derece önemlidir. Metafor, özellikle edebiyat ve felsefede dilin ifade alanını zenginleştirmesi ve genişletmesi bakımından çokça kullanılmıştır. Eski Yunan'dan İslam düşünürlerine ortaçağdan günümüze pek çok filozof ve düşünür felsefenin zor ve anlaşılmayan meselelerinin anlatımında metafora başvurma yoluna gitmiştir. Bununla beraber mutasavvıf düşünürler de kendi düşünce dünyalarına özgü sembollerle ördükleri eserlerinde metaforlardan sıkça yararlanmışlardır. Bu çalışmada öncelikle metafor kavramının etimolojik kökeni ve terimsel anlamı verilmiş daha sonra metaforla ilişkili olan kimi kavramlara değinilmiştir. Metaforu etkileyen unsurlar ve metaforun kullanım amaçları ifade edildikten sonra bazı din ve kültürlerde metaforun öneminden bahsedilmiştir. Metafor ve felsefe arasındaki ilişki ayrıntılı bir şekilde incelendikten sonra Eşrefoğlu'nun yetiştiği kültürel zihniyeti yansıtması bakımından Osmanlı edebiyatının kuruluşundan Eşrefoğlu Rûmî'ye gelinceye kadar belli başlı eserlerdeki metaforik unsurlar değerlendirilmiştir. Son olarak Eşrefoğlu Rûmî'nin Müzekki'n-Nüfûs adlı eserinin metaforik açıdan incelemesi yapılmıştır.

Abstract:
Metaphores are the means of expression that develop depending on the desire of people to express themselves more effectively and beautifully. Metaphorical expression ability, which is as old as human history, is also very important in terms of producing materials for history, religion, sociology, psychology, philosophy, literature and many other disciplines. The metaphor has been used extensively in the enrichment and expansion of the language of expression, especially in literature and philosophy. From ancient Greece to the Islamic thinkers, from the middle ages, many philosophers and thinkers have gone to resort to the metaphor in the narration of the difficult and unrecognized matters of the philosophy. However, Sufi thinkers have often benefited from metaphors in their works, embodied by symbols specific to their own world of thought. In this study, primarily the etymological root and the semantic meaning of the concept of metaphor are given, and some concepts which are related to the metaphor are mentioned. The importance of metaphors in some religions and cultures has been mentioned since the elements affecting the metaphor and the intended use of the metaphor have been expressed. The relationship between metaphor and philosophy has been examined in detail and then the metaphorical elements in major works have been evaluated from the establishment of Ottoman literature to the arrival of Eşrefoğlu Rumi in terms of reflecting the cultural mentality of Eşrefoğlu. 
Finally, a metaphorical examination of the work of Eşrefoğlu Rumi's Müzekki'n-Nüfûs was made.