Van Saray ağzı (İnceleme/metin/sözlük)
Van Saray dialect (Review/text/dictionary)
Yazar: NURSEN ANKAY
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM GÜL
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bir toplumun varlığının en büyük sembolü, onu ortak bir payda etrafında toplayan ve kutsal değerlerinin taşıyıcısı olan dilidir. Toplumun içindeki maddi ve manevi değerleri oluşturan ve yarınlara taşıyan dilin, bölgeden bölgeye, yöreden yöreye değişen ağız özellikleri, bir dilin bilinmezlerinin kilit noktasıdır. Ağız araştırmaları, bir milletin kültürüne ve tarihine ışık tutarak milli değerlerini yansıtması bakımından büyük önem taşıyan çalışmalardır. Bir bölgede veya yörede konuşulan yerel ağız özelliklerinin toplanarak incelendiği bu çalışmalar; ayrıca Türk dilinin geçmişinden bugününe gelenek, görenek, din, sanat ve tarihine açılan bir penceredir.
Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunan Van ilinin Saray ilçesinin ağız özelliklerinin derleneceği bu çalışma; Giriş, İnceleme, Metinler ve Sözlük başlıklarından oluşan ana bölümlerle kurulmuştur. Giriş bölümünde, yapılan çalışmanın amacı, hedefi ve yöntemlerinden söz edildikten sonra Van ili ve Saray ilçesi detaylı bir biçimde tanıtılmıştır. İnceleme bölümünde, Ses Bilgisi ve Biçim Bilgisi alt başlıkları altında yöreden toplanan veriler, ses bilimsel ve yapı bilimsel açılardan ele alınmıştır. Metinler bölümünde, Saray ilçesinden derlenmiş olan ve çeviri yazı işaretleri ile yazıya geçirilmiş olan veriler, metne aktarılmış olarak gösterilmiştir. Sözlük bölümünde ise metinlerdeki Türkiye Türkçesi yazı dilinden farklı söyleyiş ve biçime sahip sözcük ve sözcük grupları açıklanmıştır. 
Bu çalışmanın konusu, yapılan araştırmalar sonucunda Van'ın Saray ilçesinin ağız özelliklerine yönelik bu nitelikte bir çalışmanın henüz yapılmamış olması ile belirlenmiştir. Çalışmada, duru söylemlerin derlenmesi için, araştırma sahasının tarihî değerleri ve etnik kökeni üzerinde durulmasına dikkat edilmiştir. Böylece ağız araştırmalarına bir katkı sunmak istenilerek bu yönde bir eksikliğin giderilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
The greatest symbol of the existence of a society is its language, which gathers it around a common denominator and is the carrier of its sacred values. The dialect characteristics of the language, which constitutes the material and spiritual values in the society and carries them to the future, are the key point of the unknowns of a language. Dialect studies are studies that are of great importance in terms of reflecting national values by shedding light on the culture and history of a nation. These studies, in which the local dialect features spoken in a region or area are collected and axamined; It is also a window to the tradition, custom, religion, art and history of the Turkish language from its past to its present.
	This study, which will compile the dialect features of Saray district of Van province in the Eastern Anatolia Region of Turkey; It was established with main sections consisting of Introduction, Review, Texts and Dictionary. After mentioning the aim, target and methods of the study in the introduction part, the province of Van and Saray district has been introduced in detail. In the analysis section, the data collected from the region under the subtitles of Phonology and Morphology are discussed in terms of phonology and structural science. In the Texts section, the data compiled from the county of Saray and transcribed with transcription signs are shown as transcribed into the text. In the Dictionary part, the words and word groups that have different pronunciation and form from the Turkey Turkish written language in the texts are explained.
	The subject of this study has been determined as a result of the researches, since a study of this nature has not yet been conducted on the dialect characteristics of the Saray district of Van. In the study, attention was paid to focus on the historical values and ethnic origin of the research area in order to compile clear discourses. Thus, it is aimed to make a contribution to dialect researches and to eliminate a deficiency in this direction.