Mütareke Dönemi'nden erken Cumhuriyet Dönemi'ne istanbul'da sosyal ve ekonomik hayatta kadının yeri
Women in social and economic life in istanbul from Armistice Period to Early Republic Period
Yazar: AYŞEGÜL YAĞÇI
Danışman: PROF. DR. MEHTAP ÖZDEĞER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik hayat = Economic life ; Kadın hareketleri = Women movements ; Kadın-erkek eşitliği = Equality of women and men ; Kadınlar = Women ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Sosyal kimlik = Social identity ; İstanbul = Istanbul

Özet:
İstanbul'da yaşayan kadınların sosyal ve ekonomik hayatlarını konu edinen bu çalışmada 1918 – 1950 dönemindeki tarihsel gelişim incelenmiştir. Belirtilen tarih aralığında hem dünyadaki hem İstanbul'daki sosyolojik ve ekonomik gelişmeler demografik açıdan değerlendirilmiş, dönemin önemli sosyolojik sorunları tespit edilmiştir. Araştırmanın başlangıç tarihi olan 1918 İstanbul'un işgal altında olduğu mütareke döneminin başlangıcıdır. Şüphesiz ki yüzyıllar boyu özgürlüğün simgesi olan bir şehrin işgal altına alınması sosyolojik ve ekonomik boyutlarda çarpıcı sonuçlar doğurmuştur. İşgal yıllarında şehir hayatında özellikle kadınların sosyal ve ekonomik açıdan nasıl etkilendiği çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Çalışmada demografik anlamdaki bu değişimlerin toplumun sosyolojik ve kültürel kimliğinin değişmesinde ve şekillenmesinde ne denli etkili olduğu araştırılmıştır.
Araştırmanın temelinde Mütareke Dönemi yıllarından itibaren Erken Cumhuriyet Dönemi'ne kadar geçen süre içerisinde şehirdeki sosyal ve ekonomik hayatın ne ölçüde etkilendiği ve değiştiği incelenmiştir. Özellikle kadınların bu süreç içerisinde nasıl bir hayat sürdükleri, kadınların ekonomik hayata katılımlarının başlangıcının nasıl olduğu araştırılmış, bu süreç zarfında aktif olan kadınların hayatları ve bu kadınların kurmuş oldukları dernekler ve dergiler incelenmiştir. Son olarak bu süreç içerisinde aktif kadınların aldıkları eğitim ve döneme faaliyetleri ile damga vuran, sosyal hayata önemli katkılar sağlayan öncü kadınların hayatı ele alınmaktadır.
 Bu araştırma döneme ilişkin kadınlara özel basılan gazetelerden, dönemle ve konuyla ilgili basılan kitaplardan yararlanılarak hazırlanmıştır.
Araştırma sonucunda dünyadaki tüm savaş dönemlerinde yaşandığı gibi Mütareke Dönemi İstanbul'unda da kadın hareketlerinin hem dünyadaki hem de ülkedeki genel ekonomik ve siyasi yapıdan etkilenerek artış gösterdiği görülmüştür. Ayrıca eğitimde fırsat eşitliğini yakalamış kadınların da erkekler kadar hatta yeri geldiğinde onlardan daha da başarılı olabildikleri gözlemlenmiştir. Bu durum ünlü düşünür Platon'un kadın erkek eşitliğine ilişkin insanları cinsiyetlerine göre değil aldığı eğitim ve yeteneklerine göre konumlandırmanın doğru olduğu görüşünü haklı çıkarmaktadır.

Abstract:
The historical development of 1918-1950 period is examined in this study which is about the social and economic lives of women living in Istanbul. The sociological and economic developments both in the world and in Istanbul have been evaluated demographically in the mentioned date interval and important sociological problems of the period have been determined. The beginning date of this study; 1918 is the beginning of the armistice period in which Istanbul is under occupation. Undoubtedly, the occupation of a city that has been the symbol of freedom for centuries has had striking results in sociological and economic dimensions. In the years of occupation, how social and economic aspects of women are affected especially in urban life constitute an important part of the study. In this study, it has been investigated how these changes in demographic terms affect the sociological and cultural identity of society.
	In this study, it has been examined that how the social and economic life in the city has been affected and changed from the armistice period until the early republic period. In particular, the life of women in this process, the beginning of the participation of women in economic life was investigated. Also it has been examined the life of the women who are active during these period and the associations and journals, magazines that established by these active women. Finally, during the menton period, the education of the active women has been studied and the life of the pioneer women who make a significant contribution to social life are examined.
	This research has been prepared by using newspapers published for women in the period, and also using the periodicals and books published on the subject.
	As a result of the research, just like in all wartime periods in the World, it has been seen that the women's movements have been increased and affected by both the World and general economic and political structure of the country during the armistice period of Istanbul. In addition, it has been observed that women who have achieved equal opportunities in education can be as successful as men and even more successful than men in some areas. This fact justifies the notion that Plato's position on the subject of equality between men and women is not correct according to their sex but rather according to their education and skills.