Sağlık kuruluşlarında insan faktörü mühendisliğinin önemi ve hasta güvenliği alanında uygulama örnekleri
Importance of human factors engineering in healthcare and implementation in patient safety
Yazar: ÖZLEM YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. CANAN ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Güvenlik = Security ; İnsan faktörü = Human factor ; İnsan hataları = Human errors

Özet:
Bu çalışmanın amacı, insan faktörü mühendisliğinin hasta güvenliği alanında uygulanması ile ilişkili süreçleri aktararak hastanelerde hasta güvenliğinin iyileştirilmesi açısından önemini ve ilişkisini tanımlamaktır. İlişkisel tarama modelinde tasarlanan araştırmanın evreni İstanbul ili Avrupa yakasındaki sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık çalışanlarından oluşmaktadır. Bu evren içerisinden amaçlı örnekleme yoluyla seçilen 310 sağlık çalışanı çalışmaya gönüllü olarak katılmışlardır. Çalışmada geliştirilen ?İnsan Faktörü Mühendisliğinin Hasta Güvenliği Alanında Uygulanması Ölçeği? ve ?Kişisel Bilgi Formu? veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. ?İnsan Faktörü Mühendisliğinin Hasta Güvenliği Alanında Uygulanması Ölçeği?, sağlık çalışanlarının insan faktörü mühendisliğinin hasta güvenliği alanında uygulanmasına ilişkin algılarını belirlemek üzere geliştirilmiş 5'li Likert tipi toplam 66 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin Lawshe içerik geçerliği, yapı geçerliğinin belirlenmesi için gerekli olan Kaiser Meyer Olkin ve Bartlett analizi hesaplanmıştır. Faktör analizi sonrasında ölçeğin beş faktörden oluştuğu saptanmıştır; ?İlaç Yönetimi?, ?Bina Yönetimi?, ?Cihaz Yönetimi?, ?Bakım Ortamı?, ?Güvenlik Kültürü?dür. Araştırmanın veri analizinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü Varyans Analizi, non-parametrik Kruskal Wallis-H testi ve Pearson çarpım momentler korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda genel olarak, sağlık çalışanlarının insan faktörü mühendisliğinin hasta güvenliği alanında uygulanmasına ilişkin olarak en yüksek düzeyde ?İlaç Yönetimi? alt boyutunu, en düşük düzeyde ise ?Güvenlik Kültürü? alt boyutunu algılamaktadır. Ayrıca sağlık çalışanlarının insan faktörü mühendisliğinin hasta güvenliği alanında uygulanmasına ilişkin algıları genel olarak sıklıkla düzeyindedir. Bu doğrultuda insan faktörü mühendisliğinin hasta güvenliği alanında uygulanmasına ilişkin algıların ve bununla birlikte uygulama örneklerinin önümüzdeki yıllarda artması, ?Güvenlik Kültürü?nün gelişmesinin buna katkıda bulunacağı söylenebilir.

Abstract:
Aim of this study is to define human factors engineering importance and relationship in improving patient safety at hospitals by communicating related patient safety processes. Relational cross-hatching model was used to design research in sampling universe of healthcare staff working at Europe, Istanbul. 310 healthcare staff selected via purposive sampling participated. ?Implementation of Human Factors Engineering in Patient Safety Scale? and ?Personal Data Form? was used for data gathering. ?Implementation of Human Factors Engineering in Patient Safety Scale? consisted of 66 items, 5 grade Likert scale type, developed to determine healthcare staff perceptions regarding human factors engineering implementations in patient safety. Lawshe content validity, Kaiser Meyer Olkin and Barlett analysis was calculated for the scale. Following factor analysis, it was determined that scale consisted of five factors; ?Medication Management?, ?Facility Management?, ?Equipment Management?, ?Care Environment?, ?Safety Culture?. In data analysis, independent group t-test, one-way Variance Analysis, non-parametric Kruskal Wallis-H testi and Pearson moment correlation analysis were used. As a result, healtcare staff perceived ?Medication Management? sub-dimension at highest level, and ?Safety Culture? at lowest as means of human factors engineering implementation in patient safety. Also, perceptions of staff regarding implementation of human factors engineering in patient safety are at level frequent in general. In summary; as implementation of human factors engineering in patient safety field increases in future, and improvement of ?Safety Culture? will have an effect on this improvement.