Antidepresan essitalopram ile aspirin, ibuprofen veya parasetamol arasındaki etkileşimlerin yoğunluk fonksiyonel teorisi kullanılarak incelenmesi
Investigation of interactions between the antidepressant escitalopram and aspirin, ibuprofen or paracetamol using density functional theory
Yazar: MUSA DABOE
Danışman: PROF. DR. CEMAL PARLAK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Genel Fizik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Her yıl farklı hastalıkları tedavi etmek için çok sayıda ilaç piyasaya sürülmektedir. Hastaların çoğu zaman birden fazla sağlık sorunu yaşaması, birden fazla ilaç kullanımını kaçınılmaz kılar ve ilaç – ilaç etkileşimi sorunu önem kazanır. Bu çalışmada, antidepresan essitalopram ve ağrı kesici veya ateş düşürücü ibuprofen, parasetamol veya aspirin (ve salisilik asit) arasındaki ilaç – ilaç etkileşimlerinin, yoğunluk fonksiyonel teorisi ve moleküllerdeki atomların kuantum teorisi ile incelenmesi hedeflenmiştir. Teorik zeminde elde edilen sonuçların klinik çalışmalara yön verme ihtimali mevcut çalışmanın motivasyonlarından biridir. Uzun zamandır kullanım imkânı bulan ve çok reçete edilen ilaçların yeni özellik ve etki alanlarının keşfi de söz konusudur. Sonuçlar, etkileşimleri takiben ilaçların aktivitesinin etkileşim ucuna göre değiştiğini göstermektedir. En reaktif ve en kararlı etkileşimler kullanım amacına göre değerlendirilebilir. İlaca benzerlik simülasyon çalışmaları ise essitalopram & parasetamol ve essitalopram & aspirin (ve salisilik asit) çiftlerinin oral olarak biyoyararlılığının tahmin edildiğini göstermektedir. Söz konusu ilaçların etkileşimlerine ilişkin daha fazla fikir edinmek için essitalopram, ibuprofen, parasetamol, essitalopram & ibuprofen ve essitalopram & parasetamol etkileşimleri için sırasıyla anti – depresanlar ve non – steroidal anti – inflamatuar ilaçlar için 6HIS ve 1PXX gibi proteinlere moleküler yerleştirme simülasyonu yapılmıştır. Hidrojen bağları, hidrofobik temaslar ve π...π etkileşimleri oluşturarak incelenen moleküler yerleştirme sonuçları (protein – ligand), bu ilaçların etkinliğinde potansiyel gelişmeler olduğunu göstermektedir.

Abstract:
A large number of drugs are introduced each year to treat different diseases. Most of the time, patients are suffering from more than one health problem which makes it unavoidable to use more than one drug and the problem of drug-drug interactions becomes relevant. In this thesis, the aim is to investigate drug-drug interactions between antidepressant escitalopram and analgesic or antipyretic ibuprofen, paracetamol or aspirin (and salicylic acid) by density functional theory and quantum theory of atoms in molecules. One of the motivations of the study is that the results obtained on the theoretical ground could help clinical studies. Also, there is the discovery of new properties and areas of action of these widely prescribed drugs that have been used for a long time. The results suggest that following the interactions, the activity of the drugs changes according to the sites of interactions. The most reactive and stable interaction can be evaluated according to the intended use. The in-silico drug-likeness research has shown that escitalopram & paracetamol and escitalopram & aspirin (and salicylic acid) couples are orally bioavailable. Moreover, to gain more insights into the interactions, the mentioned drugs and drug-drug couples (escitalopram, ibuprofen, paracetamol, escitalopram & ibuprofen, escitalopram & paracetamol) were docked with the potential targets (proteins) for antidepressants and non-steroidal anti-inflammatory drugs, namely 6HIS and 1PXX, an in-silico study. The molecular docking results (protein-ligand) have shown potential improvements in the effectiveness of the drugs after combining by forming hydrogen bonds, hydrophobic contacts and π...π stacking.