"parkinson hastalarında d-aminoasit oksidaz, aminoasit rasemaz ve plazma aminoasitleri"
D-amino acid oxidase, amino acid racemase and plasma aminoacids in parkinson's patients
Yazar: ZEYNEP EKER KURT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AYDIN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Parkinson hastalığı dopaminerjik nöronlarda ölüme sebep olan nörodejeneratif bir bozukluktur. Hastalığın henüz kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Ancak semptomlarını yavaşlatmak için tedavi yaklaşımları mevcuttur. Çalışmamızda, Parkinson hastalarında plazma amino asit, DAAO ve amino asit rasemaz düzeylerini belirlemek, bu biyomoleküllerdeki değişiklikleri izleyerek yeni çözümler üretmek ve literatüre katkı sağlaması amaçlandı.
Çalışmamızda Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalında Parkinson tanısı almış 47 gönüllü ile yaş ve cinsiyet açısından hasta grubuna benzerlik gösteren 43 sağlıklı gönüllüden venöz kan örnekleri alındı. Bu örneklerden elde edilen plazma amino asit düzeyleri Sıvı Kromatografisi-Tandem Kütle Spektrometrisiyle (LC-MS/MS), serum DAAO ve amino asit rasemaz düzeyleri ise ELISA yöntemiyle ölçüldü.
Hasta ve sağlıklı kontroller karşılaştırıldığında, hastaların serum amino asit rasemaz düzeyi değişmezken (p=0,952), DAAO düzeyinin azalma istatistiksel olarak anlamlı buldundu (p=0.000). Hastaların plazma örneklerinde glutamat ve aspartat başta olmak üzere alanin, arjinin, tirozin, treonin, prolin ve taurin amino asitlerinin düzeyi anlamlı şekilde değişti. Özellikle ROC analizlerimize göre prolin (AUC, 0.794), treonin (AUC, 0.780), taurin (AUC, 0.792) amino asitlerinin Parkinson hastalığı için güçlü bir ayırıma sahip olduğu belirlendi. 
 Bir molekülün yapı analizi için konformasyon oldukça önemlidir. Amino asitlerin D-L dönüşümünde görevli enzimler olan DAAO ve amino asit rasemazı araştırmak beyindeki çeşitli metabolik yolları anlamlandırmak adına önemli olacaktır. Çalışmamız hem Parkinson hem de diğer nörodejeneratif hastalıklarda amino asit metabolizmasını aydınlatmak adına beyin temelli ilaç çalışmaları için önemli bir kaynak oluşturacaktır.  Sonuç olarak verilerimiz DAAO enzimi düzeyinin Parkinson tanısı koymada bir biyobelirteç olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Parkinson's disease is a neurodegenerative disorder that causes death in dopaminergic neurons. There is no definitive treatment for the disease yet. However, treatment approaches are available to slow its symptoms. In our study, it was aimed to determine plasma amino acid, DAAO and amino acid racemase levels in Parkinson's patients, to produce new solutions by monitoring the changes in these biomolecules and to contribute to the literature.
In our study, venous blood samples were taken from 47 volunteers diagnosed with Parkinson's disease and 43 healthy volunteers who were similar to the patient group in terms of age and gender in the Neurology Department of Sivas Cumhuriyet University. Plasma amino acid levels obtained from these samples were measured by Liquid Chromatography-Tandem Mass Spectrometry (LC-MS/MS), serum DAAO and amino acid racemase levels were measured by ELISA method.
When patients and healthy controls were compared, the serum amino acid racemase level of the patients did not change (p=0.952), while the decrease in DAAO level was statistically significant (p=0.000). In the plasma samples of the patients, the levels of glutamate and aspartate, as well as alanine, arginine, tyrosine, threonine, proline and taurine amino acids, changed significantly. In particular, according to our ROC analysis, amino acids proline (AUC, 0.794), threonine (AUC, 0.780), taurine (AUC, 0.792) were determined to have a strong discrimination for Parkinson's disease.
Conformation is very important for the structure analysis of a molecule. It will be important to investigate DAAO and amino acid racemase, which are the enzymes involved in the D-L conversion of amino acids, in order to make sense of various metabolic pathways in the brain. Our study will be an important resource for brain-based drug studies to elucidate amino acid metabolism in both Parkinson's and other neurodegenerative diseases. In conclusion, our data suggest that DAAO enzyme level may be a biomarker in diagnosing Parkinson's.