Değerler-tüketim ilişkisinde materyalizm ve değer-eşya temsilinin aracı rolü
The madiating role of materialism and value-good symbolization in the association of values and consumption.
Yazar: FATMA SEVGİLİ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM CESUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Değerler = Values ; Eşyalar = Goods ; Materyalizm = Materialism ; Portre = Portrait ; Tüketim = Consumption ; Tüketim davranışları = Consumption behaviours

Özet:
Araştırmanın temel amacı değerler ve tüketim davranışları arasındaki ilişkileri incelemek; bu ilişkide aracı değişkenler olarak ön görülen materyalizm ve değer-eşya temsilinin rolünü açığa çıkarmaktır. Değerler Schwartz'ın (1994) kuramında yer alan Özaşkınlık, Özgenişletim, Yeniliğe Açıklık ve Muhafazacı Yaklaşım boyutları olarak ele alınmıştır. Homer ve Kahle'nin (1988) öne sürdüğü değer-tutum-davranış modeli kapsamında; bireysel değerler-materyalizm-alışveriş, bireysel değerler-değer eşya temsili-alışveriş değişkenleri arasındaki çoklu ilişkiler incelenmiştir.Bu amaç doğrultusunda araştırma, yaşları 18-66 arasında değişen 485 (314 kadın, 171 erkek) katılımcıdan ele edilen veriler üzerinden yapılmıştır. Katılımcılara; Demografik Bilgi Formu, Portre Değerler Anketi, Değer-Eşya Temsili Anketi, Materyalizm Ölçeği ve Tüketim Alışkanlıkları Anketi uygulanmıştır.Çalışmadaki hipotezleri sınamak amacıyla ise Kısmi Korelasyon Analizi ve Hiyerarşik Doğrusal Aracı Regresyon Analizi kullanılmıştır.Bulgulara göre; alışveriş sıklığı Özgenişletim değer grubu ile pozitif yönde ilişkili iken; Özaşkınlık değer grubu ve Muhafazacı Yaklaşım değer grubu ile negatif yönde ilişkilidir. Değer grupları ile sahip olunan eşya sayısı arasındaki ilişkilere bakılığında ise, sadece Muhafazacı Yaklaşım değer grubu ile eşya sayısı arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür.Özgenişletim, Özaşkınlık ve Muhafazacı Yaklaşım gruplarının alışveriş sıklığı ile ilişkisinde materyalizmin aracı rolüne dair yapılan analiz sonuçları; materyalizm devreye girdiğinde alışveriş sıklığı ve değerler arasındaki ilişkinin anlamlılığının ortadan kalktığını; yani her üç değer grubunda da değerler ve alışveriş sıklığı arasındaki ilişkide materyalizmin tam aracı rolünde olduğunu göstermektedir. Araştırmada yer alan değerler-materyalizm-eşya sayısı, bireysel değerler-değer eşya temsili-alışveriş sıklığı ve bireysel değerler-değer eşya temsili?eşya sayısı değişkenlerinden oluşan modeller, Hiyerarşik Doğrusal Aracı Regresyon Analizi için gerekli ölçütler karşılanamadığından test edilememiştir.Anahtar kelimeler: Tüketim, Portre Değerler, Materyalizm, Sembolik Tüketim.

Abstract:
The main aim of this study is to investigate the relationship betwen values and consumption, and to adduce the mediating roles of materialism and value-good symbolization in this association. Values have been investigated through Schwartz's (1994) main value dimensions in his Theory of Human Values: Self-Enhancement, Self-Transcendence, Openness to Change and Conservation. Through the scope of Homer and Kahle's (1988) Value- Attitude-Behavior model; the multiple relations and nomological network between the variables individual values-materialism-shopping, individual values- value good symbolization-shopping were investigated.The study was conducted on 485 participants (314 females, 171 males), whose ages varied between 18-66. The data was gathered through the administration of the Survey including a demographic information form, Schwartz's Portrait Values Questionnaire, Value-Good Symbolization Questionnaire, Materialism Scale and Consumption Habits Survey.In order to test the hypotheses, partial correlation analysis and hierarchical linear mediated regression analysis were used as statistical methods.The results showed that shopping frequency is positively related with Self Enhancement, while its associations with Self-Transendence and Conservation were negative. When the relationship between set of values and the quantity of the owned goods were taken into consideration, it was seen that only Conservation is related with the quantity of the owned goods.In the analyses conducted to reveal the mediating role of materialism between values, Self-Enhancement, Self-Transendence and Conservation, and frequency of shopping; it was found that when materialism was entered in the regression equation, the standardized regression coefficients of the values became insignificant, showing that materialism fully mediated the relationship between values and the frequency of shopping. The other models of the reserach, could not be tested since the prerequisites of the mediation analysis were not elicited.Key Words: Consumption, Portrait Values, Materialism, Symbolic Consumption