Milli Savunma Bakanlığı kullanımında bulunan kamu konutlarının mevcut durumunun değerlendirilmesi: MSB Oran Lojmanları örneği
Evaluation of the currentconditions public housing under the use of Ministry of National Defence:Case of MSB Oran Public Housing
Yazar: EMEL KÖSE
Danışman: PROF. DR. EROL DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Konut sorunu veya daha geniş ifadeyle barınma sorunu, ilk insandan günümüze insanların hayatında öncelikli sorunlar arasında yer almıştır. Birçok ülkede sanayi devrimi ile birlikte kırsal yerleşimlerden kentlere göç eden işçilerin barınma sorununa çözüm olarak ortaya çıkan kamu konutu (lojman) kavramı, Osmanlı İmparatorluğunda cami ve demiryolu gibi kamusal alanlarda görevli personelin barınma ihtiyacını karşılamak için gündeme gelmiş ve kullanılmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra, Anadolu'da görev yapan personelin ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde konutun olmaması, barınma ve devamında konut sorununu gündeme getirmiştir. Son yıllarda kamu konutu kavramı gerek ödenen kira bedelinin piyasa rayiçlerine göre nispeten düşük kalması, gerekse kamu personeline sağladığı faydalar yönlerinden tartışma konusu olmaktadır. Bu araştırmada konut ve barınma politikaları incelenmiş, kamu personeli ve özellikle askeri personel için konuta duyulan ihtiyaç, mevzuatın gelişim süreci ile birlikte ele alınmış, kamu konutlarının ülke ekonomisine sağladığı fayda ile yüklerin ortaya konulması için Milli Savunma Bakanlığına tahsisli konutların sayısı, gelir-gider dengesi ve personelin yararlanma oranları incelenmiştir. Son olarak personelin aileleriyle birlikte ikamet amaçlı kullandığı Ankara ili, Çankaya ilçesi, Dumlupınar mahallesindeki Milli Savunma Bakanlığı Oran Lojmanlarının mevcut durumu ile eskiyen ve yıpranan binaların yerinde dönüşümü mevzuat bağlamında değerlendirilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre Cumhuriyetin ilanı ile birlikte uygulanmaya başlanan kamu konutlarının özellikle kamu personelinin yaşadıkları konut sorunundan dolayı kamu konutları politikasından ayrı ele alınamayacağı değerlendirilmiştir. Örnek olarak incelenen Oran Lojmanlarının kentsel dönüşüm projesi ile yenilenmesinin maliyeti ile bireylere ve bulunduğu yerleşim yerindeki gayrimenkul projelerine sağlayacağı katkı tartışılmış ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından alana yönelik olarak yapılan imar planından hareketle proje önerisi ortaya konulmuştur. Ülke güvenliğinde aktif görev alan personelin, ailesiyle birlikte ülkenin her yerinde güvenli ve bakım-onarım ihtiyacı olmayan lojmanlarda barınma ihtiyacının karşılanması, görevine rahat odaklanabilmesi ve ailesinin emniyet altında olmasının sağlayacağı motivasyon dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda gerek incelenen Oran lojmanlarının, gerekse yeterli parsel büyüklüğü ve imar hakkına sahip diğer lojmanların dönüşüm proje alanı olarak ilan edilmesinin, yapılaşma yoğunluğunun çevredeki parseller ile aynı düzeyde tutulmasının, proje geliştirme işinin ilgili Bakanlıklar ve üniversitelerden alınacak destek ile yapılmasının, inşaatın Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmesinin ve işletme döneminde lojman alanının yönetiminin profesyonel tesis yönetimi firmalarına bırakılmasının ekonomik ve sosyal fayda sağlayabileceği vurgulanmalıdır.

Abstract:
Housing or, in a broader sense, the shelter problem, has been among the primary concerns in human life from the earliest times to the present. The concept of public housing (quarters), which emerged as a solution to the housing problem of workers migrating from rural settlements to cities during the Industrial Revolution in many countries, came into prominence and use in the Ottoman Empire to address the housing needs of personnel assigned to public spaces such as mosques and railways. Following the establishment of the Republic, the lack of housing at a level to meet the needs of personnel serving in Anatolia brought the housing issue to the agenda. In recent years, the concept of public housing has become a subject of debate due to the relatively low rent compared to market values and the benefits it provides to public employees. This research examines housing and shelter policies, addresses the need for housing, especially for military personnel, along with the development of legislation. The number of housing units allocated to the Ministry of National Defense, the balance of income and expenses, and the utilization rates of personnel are analyzed to present the benefits and burdens of public housing on the country's economy. Finally, the current status of the Oran Public Housing of the Ministry of National Defense in Dumlupınar neighborhood, Çankaya district, Ankara, where personnel reside with their families, is evaluated in the context of legislation, considering the deteriorating condition of the aging buildings.
According to the research findings, it has been evaluated that the public housing policy, initiated with the proclamation of the Republic, cannot be considered separately from the housing issues experienced by public personnel. The cost of the urban transformation project for the Oran Public Housing examined as an example, has been discussed to the contribution it would make to individuals and real estate projects in the local settlement. A project proposal has been formulated based on the zoning plan developed by the Ministry of Environment, Urbanization, and Climate Change for the area. It should be acknowledged that meeting the housing needs of personnel actively engaged in national security, along with their families, in public housing that do not require security and maintenance across the country, can enhance their focus on duties and provide motivation, ensuring the safety of their families. In this context, the declaration of both the scrutinized Oran Public Housing and others with sufficient parcel size and zoning rights as transformation project areas, maintaining building density at the same level as surrounding parcels, developing the project with support from relevant ministries and universities, having the construction executed by the Mass Housing Administration, and entrusting the management of the public housing to professional facility management companies during the operational period should be emphasized as measures that could yield economic and social benefits.