Çarpık kentleşmenin deprem riski açısından Bursa Soğanlı bölgesi örneginde incelenmesi
A research on unhealthy urbanization in terms of earthquake risks in the case of Bursa Soganlı region
Yazar: FİTNAT OLGUN
Danışman: PROF. DR. NİLUFER AKINCITÜRK
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tarihin ilk çağlarından beri barınma ve toplu yaşama içgüdüsü ile var olaninsanoğlu, geçirdiği evrim paralelinde mağara ve ağaç kovuklarında başlayan yaşamserüvenini günümüzün modern kentlerine kadar taşımıştır. Bu sürecin gelişiminde yanikırsal yaşamdan kentsel yaşama geçişte toplumların geçirdiği gelişmeler itici ve çekicigüçler olarak etkin faktör olmuştur. Bu gelişmelerin başında insanlığın sanayitoplumuna geçişi gelmektedir. Sanayi toplumuna geçişle birlikte ulaşım imkânlarıartmış, kentlerin insanlara sunduğu imkân ve hizmetler artmış, sanayinin ihtiyaçduyduğu iş gücü ile kırdan kente göç yani kentleşme olgusu ortaya çıkmıştır. Ülkemizdeyaşanan kentleşme süreci ve izlenen politikalar ve verilen yanlış kararlar ile çarpıkolarak yaşanmış ve yaşanmaktadır. Çarpık kentleşmenin düşük yaşam standartları veolumsuz çevre koşulları dışında taşıdığı en büyük risk de ortaya çıkan deprem riskidir.Çalışmanın amacı, çarpık kentleşmenin yarattığı deprem risklerinin yapısalölçekte belirlenmesi ve alınması gereken önlemlerin tespitidir. İkinci bölümde,depremin tanımı, oluşumu, Türkiye ve Bursa'nın depremselliği araştırılmıştır. Tezinüçüncü bölümünde Türkiye'nin kentleşme süreci ve bu süreç içerisinde depremolgusunun yeri, verilen planlama ve yerleşim kararları incelenmiştir. Dördüncü bölümdeçarpık kentleşmenin neden olduğu yapısal problemler, deprem riskini arttıran faktörlerüzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde, kentlerde deprem zararlarının azaltılması içindeprem öncesi, anı ve sonrasında yapılması gereken çalışmalar anlatılmaktadır. Altıncıbölümde alan çalışmasına konu olan Soğanlı Bölgesi Kanalboyu Caddesi'ndeki bir yapıadasındaki yapılar deprem risklerinin belirlenmesi için hazırlanan analiz föyü ileincelenmiş, alandan seçilen riskli yapılardan biri daha detaylı olarak deprem riskiaçısından değerlendirilmiştir. Yapılan analiz sonucunda Soğanlı Bölgesi'nin kaçakyapılaşma sonucunda büyük riskler taşıdığı ve bölge ile ilgili önlem alınması gerektiğibelirlenmiştir. Çalışma sonucunda ise, yurtdışında afet yönetiminde deprem öncesi riskazaltma çalışmalarına önem verilirken, ülkemizde bununla ilgili yapılan çalışmalarınyetersiz olduğu, çarpık kentleşme sonucunda ortaya çıkan riskli yapıların büyüktehlikeler taşıdığı üzerinde durulmuştur.Anahtar Kelimeler: Çarpık Kentleşme, Deprem, Afet Yönetimi, Güvenlikli Yapı

Abstract:
From the beginning of the first ages of history, human beings, with the instinctof sheltering and living together, have carried his living adventure from caves andhollows of trees to modern cities. In the development of this period, in other words inthe transition of rural life to urban life, appealing and repulsive forces have been activefactors of the developments that society has passed through. In the beginning of thisdevelopment there is human beings passing to industrial society. By passing intoindustrial society, transportation facilities, opportunities and services that the citiessubmitted to people are increased. Feeling the need for productive power of industry,migration from rural to urban areas, in other words the fact of urbanization hasappeared. The urbanization period in our country is crooked because of the politics thatare followed and the wrong decisions. The biggest risk of unhealthy urbanization is notlow living standarts and negative environmental conditions but also the earthquake risk.The aim of this project is to define earthquake risks caused by unhealthyurbanization on structural scale and to set the precautions that should be taken. In thesecond part the definition of earthquake, its formation, seismic zones of Turkey andBursa is searched thoroughly. In the third part of the thesis Turkey?s urbanization periodand the place of earthquake facts in this period are given, planning and settlementdecisions are examined. In the fourth part, the structural problems as a result ofunhealthy urbanization and the factors increasing earthquake risks are studied. Thestudies that should be done before, during and after the earthquake to reduce thedamages are explained in the fifth part. In the sixth part the analyis report which isformed to emphasize the earthquake risks of buildings which are in the area of SoganlıRegion, Kanalboyu Altıngül street is observed and a building which is chosen betweenthese risky buildings is examined deeply. At the end of the analysis it is seen that in theSoğanlı region, there are a lot of risks as a result of unlicensed construction andprecautions must be taken. It?s also observed that precautions that are taken before theearthquake reduces the risks as a part of disaster management in European countrieswhereas the studies in our country are not sufficiant. The risks that buildings havebecause of crooked urbanization are explained.Key words: Unhealthy urbanization, Earthquake, Disaster Management,Security Building