Orman yollarının kalite değerlendirmesine yönelik ölçüt ve göstergelerin belirlenmesi
Determining criteria and indicators for quality assessment of forest roads
Yazar: NEVZAT ADA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET EKER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada; proje ölçeğinde bir orman yolunun kalite düzeyinin belirlenebilmesi amacıyla orman yolları için kalite kavramının tanımlanması, yol kalitesini ortaya çıkaran bileşenlerin tarif edilmesi, bir yol ağının kaliteli olup olmadığına karar vermede etkili olacak ölçüt ve gösterge setlerinin ortaya çıkarılması ve bunları bir değerlendirme listesi haline dönüştürerek örnek bir yol ağının kaliteli olup olmadığına nasıl karar verileceğine ilişkin bir yöntembilimin geliştirilmesi amaçlanmıştır.Orman yolu kalite değerlendirmesinde kullanılan ana ölçütler; sürdürülebilir orman yönetimi ölçütleri de olan ekonomik, ekolojik ve sosyal ölçütler ile bu çalışmayla ilave edilmiş teknik ölçütlerden oluşmaktadır. Ekonomi ana ölçütünde 2 alt ölçüt, 5 gösterge ve buna bağlı 24 adet değişken/faktör; ekoloji ana ölçütünde 4 alt ölçüt, 13 gösterge ve buna bağlı 50 adet değişken; sosyal ana ölçütünde 3 alt ölçüt, 8 gösterge ve buna bağlı 17 adet değişken; teknik ana ölçütünde ise 3 alt ölçüt, 6 gösterge ve buna bağlı 34 adet değişken kullanılmıştır.Kalite ölçüt ve gösterge setinin uygulanabilirliği; Ağlasun Orman İşletme Şefliği (Burdur) planlama birimi sınırları içindeki hâlihazır toplam 260+550 km uzunluğundaki 61 adet B Tipi Tali Orman Yolu üzerinden test edilmiştir. Çalışma sonucunda; bu planlama birimindeki orman yollarının ekolojik, ekonomik, sosyal ve teknik açıdan orta kalitede olduğu tespit edilmiştir.Geliştirilen orman yolu kalite değerlendirme yöntemiyle; proje bazında bir orman yolunun ve orman yol ağının kalite düzeyinin etkin olarak belirlenebilmesi mümkündür. Böylelikle; yol standart rotalarının seçimi, yol bakım-onarım önceliklerinin belirlenmesi, potansiyel risklerin tahmin edilmesi ve transport maliyetlerinin hesaplanması için bir kalite katsayısının geliştirilmesinde bu yöntemin sonuçları kullanılabilir nitelik taşımaktadır.

Abstract:
In this study it was aimed to develop a methodology to determine the quality level and conceptual framework for forest roads, to describe the components of road quality, to create the criteria and indicators sets that are effective on decision making on the quality of the forest road and how to decide if a road segment and network is quality or not by putting all these in a assessment list.The main criteria that were used in the assessment of road quality which were the criteria of sustainable forest management were economical, ecological, social-institutional and technical criteria that were added in this study. Economic main criterion has 2 sub-criteria, 5 indicators and 24 factors/variables; ecology main criteria has 4 sub-criteria, 13 indicators and 50 factors, social main criteria has 3 sub-criteria, 8 indicators and 17 factors, and technical main criteria has 3 sub-criteria, 6 indicators and 34 factor those depends on itThe usage of quality criteria and indicator set was tested on Ağlasun Forest Planning Unit having 206+550 km long and 61units of B type forest roads. As a result of this study, it is found out that the roads in this planning unit has a middle quality level regard to economic, ecologic, social and technical aspects.It is possible to determine the quality degree of a forest road and forest road network by using the enhanced forest road quality assessment method. In this way, this study?s results can be used for choosing the standard routes, determining the priority of road maintenance, supposing the potential risks and for developing a quality coefficient to estimate the transportation costs.