Otizmli çocuğu olan ebeveynlerin otizme yönelik söylemleri
Discourses of parents with austistic children on autism
Yazar: DİLEK DEMİRBAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UMUT ŞAH
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Ötekileşme = Otherisation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, otizm tanısı almış çocuğu olan ebeveynlerin otizme ve otizmli çocuklarına dair ne tür açıklamalarda bulunduklarını ve bu açıklamalarına kaynaklık eden "açıklayıcı repertuarların" neler olduğunu incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, 4 ile 11 yaşları arasında otizmli çocuğu olan, İstanbul'da yaşayan 10 ebeveynle yarı-yapılandırılmış birebir derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler, katılımcıların onayı dahilinde ses kayıt cihazıyla kaydedilmiş ve daha sonra yazıya aktarılmıştır. Görüşme metinleri "söylem analizi" ile analiz edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan söylem analizi, Wetherell ve Potter'ın (1988) "açıklayıcı repertuarlar" yaklaşımına dayanmaktadır. Görüşmelerin analizi sonucunda, ebeveynlerin otizme yönelik açıklamalarına kaynaklık eden 6 farklı repertuara ulaşılmıştır: "Farklılık olarak otizm", "tıbbi problem olarak otizm", "engel/yetersizlik olarak otizm", "dini imtihan olarak otizm", "ötekileştirilme deneyimi olarak otizm", "kişisel gelişim imkanı olarak otizm". Katılımcıların açıklamalarına kaynaklık eden bu repertuarların, otizme yönelik toplumsal söylemlerle bağlantılı olduğu kadar katılımcıların dini inançları ve bireysel deneyimleriyle de ilişkili olduğu görülmektedir. Buna göre, katılımcılar, otizmli bir çocuğa sahip olma durumunu zorlayıcı ve yıkıcı bir durum olarak tanımlarken bir yandan da bu durumla baş etmede dini inanç alanından ve bireysel gelişim söyleminden destek almaktadırlar.

Anahtar Kelimeler: Otizm, ebeveyn kabulü, ötekileştirme, söylem analizi, açıklayıcı repertuarlar

Abstract:
The purpose of this study is to examine the parent's explanations about autism and find out the interpretative repertoires used as discursive resources for these explanations who have a child with autism. Within this aim, semistructured individual interviews were conducted with 10 parents who live in Istanbul and who have a child diagnosed with autism and aged between 4 and 11 years old. Interviews were recorded and then transcribed. Interview texts were analyzed through "discourse analysis" which is based on Wetherell and Potter's (1988) "interpretive repertoires" approach. As a result of the analysis, 6 different interpretative repertoires were obtained: "Autism as diversity", "autism as a medical problem", "autism as handicap/inability", "autism as a religious testing", "autism as marginalisation", "autism as a self-improvement opportunity". It can be said that these interpretative repertoires are associated with societal discourses about autism as well as with the participants' individual experiences. While the participants describe the situation of having an autistic child as challenging and 
devastating, they get support from religious discourse and "individual improvement" discourse.

Keywords: Autism, parental acceptance, marginalisation, discourse analysis, interpretative repertoires