Kentsel lojistiğin son kilometre dağıtım ağ yapısında mikro tesis yer seçimi ve çok aktörlü yaklaşımla teslimat alternatiflerinin belirlenmesi
Micro facility location and determination of delivery alternatives with multi-actor approach in the last mile distribution network structure of urban logistics
Yazar: TÜRKAN MÜGE ÖZBEKLER
Danışman: DOÇ. DR. ARZU KARAMAN AKGÜL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Lojistik = Logistics ; Tesis yer seçimi = Site selection ; Teslimat = Delivery ; İnovatif teslimat alternatifleri = Innovative delivery alternatives ; İşbirliği = Cooperation

Özet:
Günümüzde e-ticaret ve kişisel teslimatlara yönelik talep artışı ile beraber kentsel
alanlarda yürütülen lojistik süreçlerin ekonomik, sosyal ve çevresel açılardan
kapsayıcı şekilde planlanması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Özellikle kentsel lojistiğin
son adımı olan ve tüketiciye teslimat sürecini içeren son kilometre lojistiği, verimsiz
operasyonel süreçler kaynaklı yüksek taşıma maliyetlerinin yanı sıra ticari araçlar
kaynaklı trafik sıkışıklığı ve hava kirliliği gibi negatif dışsallıklar ile kent
paydaşlarının olası faydalarını ve kentlerin yaşanabilirlik seviyesini olumsuz yönde
etkilemektedir. Bu çalışma, son kilometre dağıtım ağ yapısının konsolidasyon stratejisi
temelinde işbirlikçi iş yapış biçimleri üzerinden kurgulanması ve sürdürülebilir lojistik
süreçler ile iyileştirilmesine yönelik bir çözüm önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Bu kapsamda, kentin tüm paydaşları açısından kazan-kazan temelli bir fayda yaratımı
vaat eden mikro-konsolidasyon dağıtım platformlarının son kilometre dağıtım ağ
yapısına entegrasyonu ve mikro tesis çıkışlı konsolide yüklerin son tüketiciye
sürdürülebilir teslimat alternatifleri ile dağıtımı konuları çalışmada ele alınan odak
noktalarıdır. Bunun paralelinde, İzmir ili kapsamında mikro-konsolidasyon merkezi
bir yer seçim problemi açısından ele alınarak tesisin kurulması için en uygun ilçenin
belirlenmesi sağlanmıştır. Ayrıca, kent içi sürdürülebilir teslimat alternatiflerinin
belirlenmesi aşamasına tüm kent lojistiği paydaşları dâhil edilmiş ve çalışmada
kurgulanan alternatifler farklı teslimat şekilleri ve inovatif teslimat stratejilerinin
birleştirilmesi ile ortaya konularak kent paydaşları tarafından beklentileri dâhilinde
değerlendirilmiştir. Çalışmada karma araştırma yöntemi benimsenmiş ve farklı analiz
yöntemlerinden temel olarak Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV), Coğrafi Bilgi
Sistemleri (CBS), Çok Aktörlü Çok Kriterli Analiz (MAMCA) ve Nitel Analiz
yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda ulaşılan bulgular ışığında, İzmir ili
kapsamında en uygun mikro-tesis yer seçimi adına Çiğli ilçesi ve takiben Bayraklı ve
Buca ilçeleri belirlenmiştir. Buna ek olarak, kurgulanan teslimat senaryolarından
bütünleşik senaryo özellikle ekonomik ve sosyal açılardan lojistik hizmet sağlayıcılar,
alıcılar ve göndericiler tarafından, itme merkezli oluşturulan senaryo ise sosyal ve
çevresel beklentiler odağında yerel kamu otoritesi ve şehir sakinleri açısından en
yüksek faydayı yaratan senaryo olarak seçilmiştir.

Abstract:
With the increase in demand for e-commerce and personal deliveries, the necessity of
planning the logistics processes carried out in urban areas from economic, social, and
environmental perspectives has emerged. The last-mile logistics, which is the last step
of urban logistics, create negative externalities such as traffic congestion, air pollution,
and high transportation costs due to inefficient operational processes. This situation
adversely affects the potential benefits of city stakeholders and the liveability level of
the cities. This study aims to develop a solution to build the last-mile distribution
network structure based on the consolidation strategy through a collaborative manner
and improving it through sustainable logistics processes. In this context, integrating a
micro-consolidation distribution platform into the last-mile distribution network
structure and delivering consolidated loads from micro-facility to the end consumer
with sustainable delivery alternatives are the study's focal points. With regard, the
micro-consolidation center within the province of İzmir was handled in terms of the
location-based problem, and the most suitable district was determined. Besides, the
study's alternative scenarios were put forward by combining different delivery
methods and innovative delivery strategies and were evaluated by city stakeholders
within their expectations. The mixed research method was adopted to benefit from
different analysis methods such as the Multi-Criteria Decision Making (MCDM),
Geographic Information Systems (GIS), Multi-Actor Multi-Criteria Analysis
(MAMCA), and Qualitative Analysis methods. Consequently, Çiğli district and then
Bayraklı and Buca districts were determined as the most suitable micro-facility
location within the province of İzmir. Also, the integrated scenario among the delivery
scenarios was found beneficial by logistics service providers, buyers, and shippers
from economic and social aspects. In contrast, the push-based scenario was chosen as
the scenario that creates the highest benefit for the local public authority and city
residents socially and environmentally.