Kur'an tefsirinde sahabenin görüş farklılıkları
The different approaches of companions of the prophet to the Qur'anic commentary
Yazar: MEHMET ZEKİ SÜSLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ GALİP GEZGİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Din = Religion

Özet:
Sahâbe tefsîri, tefsîr tarihi boyunca en önemli konuma sahiptir. Çünkü sahâbe, âyetlerin nüzûlüne şahit olmuş, Kur'ân hakkındaki bilgilerinin çoğunu doğrudan Hz. Peygamber'den almıştır. Fakat gerek aklî melekelerin tabiî olarak birbirine eşit olmaması, gerekse farklı ortamlarda bulunmaları gibi nedenlerden ötürü, aralarında bazı görüş farklılıkları ortaya çıkmıştır. Sâhâbenin tefsirdeki görüş farklılıklarının neredeyse tamamı, ihtilâfın meşrû sayıldığı ahkâm konuları ile ilintilidir. Bunun dışında kalanlar ise, bir manayı farklı şekillerde ifade etme tarzındadır. Görüş farklılıklarının en çok görüldüğü yerler ise âyetlerin nuzûl sebebini tespit etmede ve nesh konularında karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca bazı sûrelerin Mekkî veya Medenî oluşu hakkında ve müteşâbih âyetler kapsamında ele alınan mukatta' harflerinin tefsîri hususunda da sahâbe arasında farklı görüşler tezahür etmiştir.Tefsîrde sahâbenin farklı görüşler ortaya koymasının bazı sebepleri vardır. Bu sebeplerin başında; lafzın veya cümlenin hakikî veya mecazî anlamda olma ihtimali, umum veya hususluk, müşterek olarak birçok anlamı ifade etmesi durumu, zamirin merciinin belli olmaması ve âyette hazfın olma ihtimali gibi luğavî nedenler gelmektedir. Bunların yanı sıra, kıraat farklılıkları, aynı konuda Hz. Peygamber'den değişik rivâyetlerin gelmesi sebebiyle her sahâbînin farklı bir rivâyeti esas almış olması, sahâbe arasındaki kültür ve anlayış farklılıkları da sahâbenin tefsirde farklı görüşlere sahip olmasının etkenlerindendir.Anahtar Sözcükler: Kur'ân, Tefsir, Sahabe, Görüş Farklılığı, İfade

Abstract:
Due to the fact that the companions of the Prophet were eyewitnesses to the revelation of chapters of the Qur?an and luck of gathering informations about it directly from the Prophet, the approaches of the companions about verses of the Qur?anic commentary has been of a vital importance during the historical period of tafseer. Not only having different perception skills but also growing in diverse environment have caused to forming different approaches and sentiments about comentary of Qur?anic verses among themselves. These differences are almost related to the judgement issues in which controversy are considered as normal. The rest of these differences stem from different expressions of a meaning. Determination of the reason for revealing Qur?anic verses called sebeb-i nuzul and the issue of cancelations of some of them called nesh are those in which most of the diverse sentiments are expressed. In addition to that the matter of some chapters of Qur?an are whether related with Mecca or Medine and the comments on hurufu mukatta? which are considered as mutashabih also cause different sentiments among al Ashab.There are some reason for revealing various sentiments about commentary of verses.Possibility of the meaning of a verse metaphorical or real, general or non-general, of having multimeanings, cloudiness of the referance of pronouns and possibility of being taken out of some words from verses due to the grammer rules are some of them. In addition to these, variant readings of verses, accepting different rivayets as a basis which are transmitted from the Prophet, diffirent cultural background and perception ability of the companions of Him also some reasons for getting diverse sentiments about tafseerKey Words: The Qur?an, Commentary, Companions of the Prophet, Difference of Opinion, Expression.