Moğolistan'da ortaokul ve liserlerde tarih eğitiminin gelişimi
Mongoliin erunhii bolovsroliin surguuli dahi tuuhiin bolovsroliin hugjilt
Yazar: BAT-AMGALAN OROSOO
Danışman: DOÇ. DR. NURİ YAVUZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Tarih Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim tarihi = Educational history ; Liseler = High schools ; Moğolistan = Mongolia ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tarih = History ; Tarih eğitimi = History education

Özet:
Moğolistan'ın yeni Anayasası vatandaşları açısından demokratik bir toplumu yaratıp geliştirme hedefiyle oluşturulmuştur. Böyle bir toplumu oluşturmak için ihtiyaç duyulan beşeri ve bireysel gereksinimleri karşılayabilecek eğitimin, amaç - içerik ve öğretim yöntemini günümüz koşullarına göre yenileme gereksinimi duyulmaktadır. Bu anlayış ve yapının oluşması ancak gençlerin ve tüm nüfusun sosyoekonomik ve siyasi hayata katılımını daha etkin ve verimli bir hale getirmek ile mümkündür.Eğitim; bir yandan toplumun mevcut gelenek ve göreneklerine, diğer yandan da ülkenin hayati koşullarına bağlı olarak gelişen ve toplumu yenileyen ve ülkenin hayat standartlarının yükselmesine etki eden önemli bir husustur.Bu sebeplerden dolayı Moğolistan'da tarih eğitiminin gelişim sürecine değinmek, konunun aydınlanmasına yardımcı olacaktır. Toplumun bir kurumundan bir diğerine geçiş yaparken değişimin ortaya çıkması muhakkaktır. Benzer şekilde, Moğolistan'da tarih eğitiminin gelişimi bazı evreler geçirerek bugünkü halini almıştır.Moğolistan'da tarih eğitiminin en köklü gelişiminin 1900'lü yılların ortasında başlamıştır. Özellikle sosyalizmin 5 yıllık planlama dönemlerinde tüm iktisadi dallar hızlı bir şekilde gelişmiştir. Bu dönemde sosyal bilimler içinden Tarih bilimi tek bir partinin düşüncesi altında kalarak kendisinin temel yönünden saptığı için yalnızca parti görüşlerinin silahı olmuştur. Böylece tarihi gerçekleri ve onun kaynaklarını toplumdan soyutlayıp, onun yerine dönemin şartlarına göre revize edilen bir tarih yazımı ve eğitimi verilmiştir. Bu dönemde bu tür olaylar sadece Moğolistan'da gerçekleşmemiş, diğer sosyalist ülkelerde de yaşanmıştır. Moğolistan'da 1990 sonrasındaki yeni dönemde tarih bilimi vatandaşlarına, tarihi olaylar ve tarihi belgeler ışığında daha bilimsel bir biçimde ulaştırılmaya başlanmıştır.1990'lı yıllarda Moğolistan'ın demokratik bir ülke olma yolunda adımlar atması, ülke için büyük bir şans olmuştur. Bu durum, özellikle Moğolistan'da tarih biliminin bilimsel gelişimi açısından faydalı olmuştur.Ayrıca, Moğol tarihinin önemli bir bölümü olan Cengiz Han ve Haleflerinin tarihi, ders içeriğine ayrıntılı bir şekilde katılması da daha yararlı olmuştur. Böylece, kendi tarihimizi birinci elden, akademik bir biçimde inceleme ve aynı zamanda yabancı tarihçilerin yazmış olduğu eserleri Moğolcaya çevirerek yararlanma, yayınlama, fikir ve düşüncelerinin pratiğe aktarma özgürlüğüne sahip olunması da sağlanmış oldu.Moğolistan'da tarih biliminin, bilimsel ölçülere göre eğitiminin yapılması, araştırma ve inceleme faaliyetlerinin sürdürülmesi günümüz itibariyle sağlanmış bulunmaktadır.

Abstract:
The new constitution of Mongolia has the aim of creating and developing a democratic society for the citizens. It is necessary to update the purpose ? contents and instructional methods of education so as to meet the social and individual requirements needed for creating such a society. Such an understanding and structure can only be possible through a more effective and efficient participation to the socio-economic and political life by the youth and all the rest of the population.Education is an important aspect which develops depending on the one hand on existing traditions and customs and on the other on the country?s vital conditions, renews the society and affects the rise of the country?s living standards.Therefore, the mention the development process of the History of Mongolia, will help us to understand the subject. Change occurs surely during transition from one institutions of the society to another. Similarly, the Mongolia?s education has acquired its current condition through certain historical evolutions during its development.The most radical development of Mongolia?s education has started during the midst of 1900s. Especially during the 5-year planning period of the socialist era all the economic branches have developed rapidly. During this period, the science of History among the social sciences has remained under the thought of a single party and thus become the weapon of only the party opinions as it has deviated from its basic direction.Therefore a historiography and a history education revised according to the conditions of the period were adopted, alienating from the society the historical facts and its sources. This is not unique to Mongolia and during the same period similar incidents occurred in other socialist countries as well. In Mongolia, in the new period following 1990, historical events were started to be made accessible to the country?s citizens in a more scientific manner and under the light of historical documents.It is a big chance for us that during 1990s Mongolia made steps towards becoming a democratic country. This particularly served for the scientific development of the science of history in Mongolia. In addition, it is worthwhile that the history of Genghis Khan and his successors, an important part of the History of Mongolia, has been included within the course contents in detail.The opportunity to investigate our own history academically at first hand and also to make use via translations of the works written by foreign historians, to publish such works has ensured the freedom in applying opinions and thoughts. History education within scientific measures and the continuity of research and review activities are currently ensured.