Türkiye'deki aktüel sağlık politikalarının tercih mimarisi ekseninde incelenmesi
Review of the current health policies in Turkey on the axis of choice architecture
Yazar: MEHMET SAİT ULUĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UMUT ÖNEŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Dürtme kuramı = Nudge theory ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Merkezi hastane randevu sistemi = Central hospital appointment system ; Pandemiler = Pandemics ; Paternalizm = Paternalism ; Sağlık = Health ; Sağlık politikası = Health policy ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Davranışsal iktisat bilimi araçlarından olan dürtme teorisi ülkemizde sağlık politikasına ilişkin programların uygulamasında da kullanılmaktadır. Konunun önemine binaen bu çalışmada; güncel sağlık politikalarında tercih mimarisinden ve tercih mimarının amaca ulaşmak için kullandığı enstrüman olan dürtme eyleminden nasıl yararlanıldığının ve özgürlükçü paternalizme aykırı durumlarda Devletin nasıl reaksiyon gösterdiğinin gözlemlenmesi amaçlandı.
Tezde, doküman analizine dayalı nitel araştırma tekniği kullanılarak Türkiye'deki aktüel sağlık politikaları tercih mimarisi ekseninde ele alındı. Covid-19 süreci ve MHRS kullanımı hususlarında tercih mimarisi ele alınarak yapılan ilk çalışmalardan biri olması, kamu hastanelerinden özel sağlık kuruluşlarına hasta yönlendirme konusunun ise özgürlükçü paternalizm ekseninde değerlendirilmesi çalışmanın özgün değerini oluşturmaktadır.
Çalışma sonucunda, Sağlık Bakanlığınca MHRS kullanımı ve Covid-19 salgınına karşı mücadelede dürtme teorisi ile özgürlükçü paternalist uygulamalara başvurulduğu anlaşıldı. Kamuda çalışan hekimler ve sağlık çalışanları, sahip oldukları tıbbi bilgilerin hastalarca çoğunlukla bilinmemesi, ayrıcalıklı ve nitelikli hizmet vermeleri gibi nedenlerle tercih mimarı konumundadır. Çalışmada, kamu hastanelerinden özel sağlık kuruluşlarına gerekli olmamasına rağmen hasta yönlendirilmesi durumunda Devlet tarafından alınan ve alınması gereken önlemlere yer verildi.

Abstract:
The nudge theory, which is one of the tools of behavioral economics, is also used in the implementation of health policy programs in our country. Based on the importance of the subject, in this study; it was aimed to observe how the choice architecture and the nudge action, which is the instrument used by the choice architect to reach the goal, are used in current health policies and how the State reacts in situations contrary to libertarian paternalism.
In the thesis, the current health policies in Turkey were discussed in the axis of choice architecture by using a qualitative research technique based on document analysis. One of the first studies in the Covid-19 process and the use of CDAS (MHRS) is to consider choice architecture, and the evaluation of patient orientation from public hospitals to private health care organizations on the axis of libertarian paternalism constitutes the original value of the study.
As a result of the study, it was understood that the use of CDAS by the Ministry of Health and the nudge theory in the fight against the Covid-19 epidemic and liberal paternalist practices were applied. Physicians and healthcare professionals working in the public sector are in the position of choice architects for the reasons that their medical information is mostly unknown to patients and the service they provide privileged and qualified. In the study, the measures taken and needed to be taken by the State are included, against the inducement of patients from public hospitals to private health institutions although it is not necessary.