Türkiye'de petrol ve doğal gaz ithalat talebi fonksiyonlarının tahmin edilmesi
Estimation of oil and natural gas import demand functions in Turkey
Yazar: ALİ CAN ÖZBEY
Danışman: DOÇ. DR. A. NAZİF ÇATIK
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Doğal gaz = Natural gas ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Johansen Eşbütünleşme Testi = Johansen Cointegration Test ; Petrol = Petroleum ; Talep = Demand ; İthalat = Import

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'nin petrol ve doğal gaz ithalat talebinin uzun dönemli gelir ve fiyat esnekliklerinin tahmin edilmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede, enerji  ithalatı, GSYİH ve enerji fiyatlarının olduğu zaman serisi modelleri tahmin edilmiştir. Eşbütünleşme ilişkisinin varlığı, Johansen eşbütünleşme yaklaşımı ile Otoregresif Gecikmesi Dağıtılmış (ARDL) modeli üzerinden yapılan sınır testi ile araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre her iki modelde de değişkenler arasında anlamlı bir eşbütünleşme ilişkisinin olduğu görülmektedir. Petrol ve doğal gaz ithalat talebinin gelir esnekliği, istatiksel olarak anlamlı olup Johansen yaklaşımına göre sırasıyla 0.474 ve 1.549 iken, ARDL yaklaşımına göre sırasıyla 0.504 ve 1.147 olarak bulunmuştur. Dolayısıyla, Türkiye'de petrol talebi gelir esnek değilken, doğal gaz talebi gelir esnektir. Petrol talebinin fiyat esnekliği, ARDL sınır testi sonuçlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bulunmasına rağmen katsayısal olarak oldukça düşük (-0.06) bulunmuştur. Doğal gaz talebinin fiyat esnekliği ise talep kanuna ilişkin önsel beklentilerin aksine Johansen ve ARDL yaklaşımlarına göre sırasıyla, 0.575 ve 0.423 olarak elde edilmiştir. Pozitif ve anlamlı doğal gaz fiyat esnekliğine dair kanıtlar, Türkiye'de doğal gazın bir Giffen malı olarak kabul edilebileceğini göstermektedir. Ayrıca, doğal gaz ithalat talebinin gelir esnekliğinin petrol talebinden daha yüksek olması Türkiye'nin reel gelirindeki artışın petrol ithalatına kıyasla doğal gaz ithalat talebini daha yüksek oranda arttırdığını ima etmektedir.

Abstract:
This study aims to estimate long-run income and price elasticities of Turkey's import demand for oil and natural gas. In this context, time series models composed of the variables oil and natural imports, GDP and oil and natural gas prices are estimated. The existence of the cointegration relationship is investigated with Johansen cointegration approach and the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bound testing model. Both methodologies confirm the presence of a long run relationship among the variables for both oil and natural gas import demand equations. According to Johansen approach, income elasticity of oil and natural gas import demand is statistically significant and obtained as 0.474 and 1.549, respectively. The respective parameters are estimated as 0.504 and 1.147 based on ARDL approach. Hence, one can conclude that the demand for oil is not income elastic, whereas the demand for natural gas is elastic with respect to income in Turkey. The price elasticity of oil demand is found be negative and statistically significant according to ARDL model, though it is inelastic. Price elasticity of oil import demand according to Johansen cointegration is close to zero similar to ARDL results but it is statistically insignificant. In contrast with the prior expectation, price elasticity of natural gas is estimated as 0.575 and 0.423, respectively, according to Johansen and ARDL approaches. The evidence on the positive and significant natural gas price elasticity implies that natural gas in Turkey can be considered as a Giffen good. Income elasticity of natural gas import demand is higher than that of oil import demand, is implied that an increase in real income in Turkey give rise to higher rate of increase on natural gas imports compared to oil imports.