Sağlık tedbiri uygulaması kapsamında çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine yönlendirilen çocukların ve ailelerinin psikososyal özelliklerinin sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of psychosocial features of children and their families under treatments in the scope of health precaution  in social work perspective
Yazar: AYŞE ER FAZLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÖZBESLER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile = Family ; Psikososyal özellikler = Psychosocial features ; Ruh sağlığı = Mental health ; Ruh sağlığı hizmetleri = Mental health services ; Sağlık = Health ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma, sağlık tedbiri uygulaması kapsamında çocuk ruh sağlığı ve hastalıkları polikliniğine yönlendirilen çocukların ve ailelerinin psikososyal özelliklerinin sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan "Genel tarama modeli" kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu kapsamında hakkında sağlık tedbiri uygulaması olan çocuklar ve aileleri, çalışma grubunu ise Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine yönlendirilen ve hakkında sağlık tedbiri uygulaması olan çocuklar ve aileleri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından ailelerin psikososyal özelliklerini belirlemek amacıyla; 18 tane çocuğa ilişkin, 17 tane ebeveynlere ilişkin, 9 tane aileye ilişkin, 2 tane sağlık tedbiri uygulamasına ilişkin, 3 tane çocukla ilgili olarak araştırmacı tarafından eklenen, toplam 49 sorudan oluşan görüşme formu oluşturulmuştur. Görüşme formundan elde edilen bilgiler SPSS 15 paket programı ile değerlendirilmiştir.
Araştırma bulgularına göre, sağlık tedbiri uygulaması sonucu çocuk ve ergen psikiyatrisi kliniğinde takip ve tedavisi devam eden çocukların(122) cinsiyetinin çoğunluğunun(%67,2) kız olduğu, yaş aralığının çoğunluğunun(%33,6) 17-18 yaş olduğu, yine büyük kısmının(%59,8) eğitimine devam ettiği, büyük bir kısmının(%62,3) daha önce çocuk ve ergen psikiyatrisi kliniğine başvurmadığı, 55 ailenin(%45,1) psikiyatrik muayene tarihlerine düzenli olarak geldikleri, 54 çocuğun(%44,3) 1 yıl–2 yıl süre aralığında takip ve tedavilerinin devam ettiği, 43 çocuğun(%35,2) sağlık tedbirine ek olarak danışmanlık tedbiri uygulaması ile de takip edildiği, ailelerden edinilen bilgiye göre 113 çocuğun(%92,6) herhangi bir madde kullanımının olmadığı öğrenilmiştir. Katılımcıların 85'inin(%69,7) hakkında sağlık tedbiri uygulaması olan çocuğun annesi olduğu, toplam katılımcıların 80'inin(%65,6) evli, 32'sinin(%26,2) boşanmış olduğu, yine toplam katılımcıların 58'inin (%47,5) ilkokul mezunu olduğu görülmüştür. Ailelerin 41'inin(%33,6) aylık ortalama gelirinin 1000–2000 TL arası olduğu, ailelerin büyük bir bölümünün(%50,8) sağlık tedbiri uygulamasının çocukları için herhangi bir katkı ve/veya gelişim sağladığını düşünmedikleri, yine büyük kısmının(%54,9) sağlık tedbiri uygulamasının kendilerine de herhangi bir katkı ve/veya gelişim sağladığını düşünmedikleri, ailelerin çoğunluğunun(%62,3) sağlık tedbiri uygulaması hakkında yeterince bilgilendirilmedikleri, çocukların çoğunluğuna(%64,8) cinsel istismar sebebiyle sağlık tedbiri uygulaması başlatıldığı, tanı olarak en fazla Genel Psikiyatrik Muayene (18) tanısı ile takip edildikleri, bunu PTSB(Post Travmatik Stres Bozukluğu) tanısının takip ettiği (11), ayrıca bir kısım çocuğa (%20,5) bu tanılara eşlik eden "Hafif MR" tanısıyla takip edildikleri öğrenilmiştir.
Bu çalışma, çocuk koruma konusunda sağlık alanında en çok başvurulan "Sağlık tedbiri" kararının amacına ulaşıp ulaşmadığını anlamak, çocukların ve ailelerinin özelliklerini daha belirgin görebilme açısından önemlidir. Araştırma bulgularının, çocuk koruma politikaları oluşturulurken dikkate alınması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted in a social service perspective to evaluate the psychosocial characteristics of children and their families who were referred to the Child Mental Health and Disease Outpatient Clinic within health precaution implementation. In this study, a general screening model, which is one of the quantitative research methods, was used. The population of the study is composed of children and their families whose health care precaution has been implemented within the scope of Law No. 5395 on Child Protection. The study group composed of children and their families who were directed to the Yıldırım Beyazıt University Training and Research Hospital Child Mental Health and Disease Outpatient Clinic and who were initiated to implement health precaution. In order to determine the psychosocial characteristics of the families by the researcher as a data collection tool; an interview form consisted of 49 questions was created for 18 children, 17 parents, 9 families, 2 health precaution and 3 children added by the researcher. The information obtained from the interview form was evaluated with SPSS 15 package program. 
According to the findings of the study, it was learned that the majority of the sexes of children (122) who were observed and treated in the child and adolescent psychiatry clinic as a result of the implementation of health precaution were girls (%67.2), age range of the children (%33.6) was between the ages of 17-18, most of them (%59.8) continued their education, the majority of children (%62.3) did not apply to the child and adolescent psychiatry clinic before, 55 children's parents (%45.1) regularly came to the psychiatric examination dates, 54 children (%44.3) continued their observation and treatment for 1-2 years, 43 children (%35.2) were also followed by counselling precaution in addition to the health precaution, 113 children (%92.6) did not use any substance according to information obtained from parents. It was seen that 85 (%69.7) of the participants were mothers of children with health precaution, 80 of them (%65.6) were married, 32 (%26.2) were divorced and 58 (%47.5) of the total participants graduated from primary school. It was learned that the average monthly income of 41 families (%33.6) were between 1000 - 2000 TL, most of the families ( %50.8) did not think that the implementation of health precaution provide any contribution and/or development for their children, most of the parents (%54.9) did not think that the implementation of health precaution gave their children any contribution and/or development, the majority of the families (%62.3) were not sufficiently informed about the application of health precaution, health precaution implementation (64.8%) was started  for the majority (%64.8) of children due to sexual abuse, most children (18) were observed with the diagnosis of General Psychiatric Examination and followed by a diagnosis of PTSD (Post Traumatic Stress Disorder) (11), also some children (%20.5) were followed with the diagnosis of "Mild Mental Retardation".
This study is important in terms of understanding whether the health precaution decision, which is the most commonly used in the field of health care, has reached its aim and seeing the characteristics of children and their families more clearly. It is recommended that research findings should be taken into account when creating child protection policies.