Remisyonda bipolar bozukluğu tanılı hastalarda duygudurum dengeleyicilerinin uyku kalitesi üzerine etkileri
Effects of mood stabilizers on sleep quality in patients with bipolar disorder in remission
Yazar: HASAN GÖKÇAY
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SOLMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Duygudurum = Mood ; Remisyon = Remission ; Uyku kalitesi = Quality of sleep

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada remisyon dönemindeki bipolar bozukluğu olan hastalarda duygudurum dengeleyicilerin ve antipsikotiklerin monoterapi şeklinde kullanımı veya birlikte/ekleme şeklinde kullanımlarının; uyku kaliteleri, hastalık şiddeti ve işlevsellik düzeyindeki farklılaşmasına bakılması amaçlanmaktadır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları ayaktan tedavi ünitesinde takip edilen, DSM-5 tanı ölçütlerine göre bipolar bozukluk tanısı almış, Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği <8 ve Young Mani Derecelendirme Ölçeği <8 skoru ile tanımlandığı şekilde "tam remisyonda" olarak kabul edilen sadece duygudurum dengeleyici kullanan 44 hasta, sadece antipsikotik kullanan 48 hasta ve tekli duygudurum dengeleyici ile tekli antipsikotik kullanan 21 hasta dahil edildi. Sosyodemografik, klinik verileri için hastalara form doldurtulduktan sonra beden kitle indeksleri ölçülmüştür. Hastalara çalışmanın amaçları doğrultusunda Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Global Değerlendirme Ölçeği (GAS), Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ) ölçekleri uygulanmıştır.
BULGULAR: Yalnızca duygudurum dengeleyici kullananların yaşları yalnızca antipsikotik kullanan gruba göre anlamlı olarak yüksektir (p<0.05). Yalnızca duygudurum dengeleyici kullananlar ve yalnızca antipsikotik kullananların eğitim düzeyi duygudurum dengeleyici ile antipsikotik birlikte kullanan gruba göre anlamlı olarak yüksektir (p<0.05). Evli olmama durumu antipsikotik ve duygudurum dengeleyici kombine grupta, yalnızca duygudurum dengeleyici kullanan gruba göre anlamlı yüksek saptanmıştır (p<0.05). Tüm hastaların %51,3'ü sigara kullanmaktadır.  Hastaların %29.2'sinin olumsuz yaşantı öyküsü vardır. Yalnızca duygudurum dengeleyici kullananların hastalık süresi yalnızca antipsikotik kullanan gruba göre anlamlı olarak yüksektir (p<0.05). Yalnızca antipsikotik kullanan grubun tedavisiz ilk atak süresi yalnızca duygudurum dengeleyici kullanan ve duygudurum dengeleyici ile antipsikotik kombine kullanan gruptan anlamlı yüksek saptanmıştır (p<0.05). Duygudurum dengeleyici ile antipsikotik kombine kullanan grubun GAS puanı yalnızca antipsikotik ve yalnız duygudurum dengeleyici kullanan hastaların GAS puanlarından anlamlı olarak daha düşüktür (p<0.05). Duygudurum dengeleyici ile antipsikotik kombine kullanan grup yalnızca antipsikotik kullanan gruba göre EKT öyküsü anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0.05). Regresyon analizinde; yaş, beden kitle indeksi, uykusuzluk şiddeti ölçeği ve global değerlendirme ölçeği parametrelerinin modelde etkisi değerlendirildi. Global değerlendirme ölçeği ve uykusuzluk şiddet ölçeği uyku kalitesini yordayıcı faktörler olarak saptandı (p<0.05).
SONUÇ: Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlardan en önemlisi; bipolar bozukluğu olan hastalarda uyku kalitesinin pek çok durumla ilişkisi olsa da hastalık psikopatolojisini iyileştirici müdahalelerin öneminin büyük olduğunun anlaşılmasıdır. Bipolar bozukluklu hastalarda fonksiyonel iyileşmeyi sağlamak için duygudurum dengeleyici veya antipsikotiklerle müdahalenin yanında yeni tedavi yaklaşımları geliştirmeye gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Antipsikotik, Bipolar Bozukluk, Uyku Kalitesi, Duygudurum Dengeleyici.

Abstract:
OBJECTIVE: This study aims to examine the differences in sleep quality, disease severity, and functionality level in the use of mood stabilizers and antipsychotics as monotherapy or combination/additional therapy in bipolar patients in remission.
METHODS: The study included 44 patients using only mood stabilizers, 48 patients using only antipsychotics, and 21 patients using single mood stabilizers and single antipsychotics, followed in the outpatient unit of Bağcılar Training and Research Hospital, and diagnosed with bipolar disorder according to DSM-5 diagnostic criteria. He was considered "in complete remission" as defined by a Hamilton Depression Rating Scale (Ham-D) score of <8 and a Young Mania Rating Scale (YMRS) score of <8. Body mass indexes were measured after patients filled out the sociodemographic and clinical data form. Pittsburgh Sleep Quality Index, Global Assessment Scale, and Insomnia Severity Index scales were applied to the patients for the purposes of the study.
RESULTS: The age of those using only mood stabilizers was significantly higher than the group using only antipsychotics (p<0.05). The education level of those using only mood stabilizers and those using only antipsychotics were significantly higher than the group using mood stabilizers and antipsychotics together (p<0.05). The status of being unmarried was found to be significantly higher in the mood stabilizer and antipsychotic combined group compared to the group using only mood stabilizers (p<0.05). 51.3% of all patients smoke. 29.2% of the patients have an adverse life history. The duration of illness of those using only mood stabilizers was significantly higher than the group using only antipsychotics (p<0.05). The duration of the first attack without treatment in the group using only antipsychotics was significantly higher than in the group using only mood stabilizers and combined mood stabilizers and antipsychotics (p<0.05). The GAS score of the group using a combination of mood stabilizers and antipsychotics was significantly lower than the GAS scores of the patients using only antipsychotics and mood stabilizers alone (p<0.05). The group using mood stabilizers and antipsychotics combined had a significantly higher ECT history than the group using only antipsychotics (p<0.05). In regression analysis; The effects of age, body mass index, insomnia severity scale, and global rating scale parameters on the model were evaluated. Global rating scale and insomnia severity scale were found to be predictive factors for sleep quality (p<0.05).
CONCLUSION: The most important of the results we obtained in our study is; Although sleep quality in patients with bipolar disorder is associated with many conditions, it is understood that interventions to improve the psychopathology of the disease are important. In order to achieve functional recovery in patients with bipolar disorder, there is a need to develop new treatment approaches in addition to intervention with mood stabilizers or antipsychotics.
Keywords: Bipolar Disorder, Sleep Quality, Mood Stabilizer, Antipsychotic.