Bir ilin aile hekimlerinin veri zarflama analizi ile performanslarını değerlendirme çalışması
Study on a performance assessment of family physicians in a province with data envelopment analysis
Yazar: MUZAFFER SİNEM ERİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. SARP ÜNER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sanat Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Koruyucu sağlık hizmetleri = Preventive health services ; Performans = Performance ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Birinci basamak sağlık hizmetleri tüm sağlık sisteminin merkezindedir ve sağlık sistemine giriş noktasıdır. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin etkili bir şekilde verilebilmesi, toplumun hastalık yükünün azaltılmasının yanı sıra ikinci ve üçüncü basamak tedavi kuruluşlarının da daha iyi ve kaliteli sağlık hizmeti ve sağlık eğitimi vermelerine imkân tanımaktadır. Bu çalışmada aile hekimlerinin belirlenen bazı alanlarda performans düzeylerini değerlendirmek, sundukları hizmetlerde verimli ve verimsiz oldukları alanları saptamak, gelirlerine etki eden hizmetlerin performans düzeyleri ile ilişkisini incelemek ve sundukları hizmetlerde bağlı nüfusun yerleşim yerine göre performanslarını değerlendirmek amaçlanmıştır. Kesitsel tipteki araştırmanın evrenini Sinop?ta 2008-2009 yıllarında faal olarak çalışan 56 aile hekimi oluşturmaktadır. Veriler Sinop İl Sağlık Müdürlüğü?nden alınmıştır. Çalışmanın amaçlarına uygun olarak performans değerlendirmesinde çoklu girdi ve çıktılarının değerlendirilmesi için bütünselliği toplam faktör verimliliği ile sağlayan ve elde edilen ile elde edilmesi beklenenin farkı ortaya koyan ve bir etkinlik ölçümü yapan Veri Zarflama Analizi yöntemi kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda aile hekimlerinin verimli ve verimsiz olduğu alanlar tespit edilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen aile hekimlerinin çıktı yönelimli değişken getirili veri zarflama analizi sonucu teknik verimlilik puan ortalama ve standart sapmaları 0,99±0,04 olarak hesaplanmıştır. Aile hekimlerinin teknik verimlilik puanları 0,785 ve 1,00 arasında değişmektedir ve teknik verimliliği tam olan 45 (% 83,33) aile hekimi bulunmaktadır. Toplam 9 aile hekiminin verimsiz çalıştığı tespit edilmiştir. Gelirlerine etki eden hizmetler ile performansları arasındaki ilişki ve hizmet verdikleri bölgelere göre performansları arasındaki farklılık istatistikî olarak anlamlı değildir. Değerlendirmenin yeni değişkenlerle belirli aralıklarla tekrarlanması faydalı olacaktır. Aile hekimleri değerlendirilmeleri Sağlık Bakanlığı?nın belirleyeceği kriterler üzerinden yapılmalı ve veriler zamanında, düzenli ve tam olarak tutulmalıdır. Toplanan verilerin değerlendirilmesiyle yapılan niceliksel analizlerin yanı sıra hizmet kalitesi de değerlendirmenin içine katılmalı ve niteliksel olarak da değerlendirmelere imkân yaratılmalıdır.

Abstract:
Primary health care services are the gate to health system as well as being the core of the whole system. Effective supply of primary health services reduces the burden of diseases and enables secondary and tertiary level health institutions to provide a better and more qualified health care and education.  This study aimed to evaluate the performance levels of family physicians in some specific areas, to determine the efficient and inefficient areas in their services, to analyze the relationship between their incomes related activities and their performance and to evaluate their performance according to the demographical distribution of the registered population. The study group of this cross sectional study includes 56 family physicians who had been actively working in Sinop between 2008 and 2009. Analyses were made using the data collected by Sinop Province Health Directory.  Data Envelopment Analysis was used for performance assessment according to the objectives of the study as this technique evaluates the efficiency, provides a holistic approach for the evaluation of multiple inputs and outputs by total factor efficiency and states the difference between the current and targeted values.  
The areas that family physicians are efficient or inefficient have been identified as a result of the study. The average technical efficiency score and standard deviation of the family physicians according to the results of the output oriented variable returns to scale data envelopment analysis are 0.99±0.04. The technical efficiency scores of the family physicians vary between 0.785 and 1.00; and there are 45 (83,33%) family physicians that have complete technical efficiency score. 9 family physicians are identified to be inefficient. The relation between their performance and their income related services and the demographical distribution of their registered population are not statistically significant. 
The assessment needs to be repeated with new variables periodically. The assessments of the family physicians should be done according to the criteria that Ministry of Health determines and data should be collected accurately, systematically and on time. In addition to the quantitative analysis with the assessment of data; service quality should also be added to the assessment to also enable qualitative analysis.