Uluslararası ilişkilerde normların yayılımı bağlamında Türkiye'de teknoloji politikalarının değişiminin analizi: Teknoloji transfer ofisleri örneği
The analysis of technology policy changes in Turkey in terms of norm diffusion in international relations: The case technology transfer offices
Yazar: RABİA TAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ONUR ÖZÇELİK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bilim ve teknoloji politikaları = Science and technology policies ; Normlar = Normlar ; Politika transferi = Policy transfer ; Teknoloji politikaları = Technology policies ; Teknoloji transfer ofisleri = Technology transfer offices ; Teknoloji transferi = Technology transfer ; Uluslararası toplum = International society

Özet:
Küreselleşme ile beraber uluslararası toplumda karşılıklı bağımlılık ve işbirliğinde önemli bir artış olduğu uluslararası ilişkiler disiplininde uzun süredir tartışılan bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Ülkeler arası yoğun politika transferleri ya da yayılımının artan karşılık bağımlılık ve işbirliğinin göstergesi olduğu değerlendirilmektedir. Ülkeler zorunlu veya gönüllü mekanizmalar yoluyla uluslararası toplum tarafından kabul gören birtakım politikaları, pratikleri veya normları kendi ulusal bağlamlarına uyarlamışlar veya doğrudan kabul etmişlerdir. Ülkeler arasındaki politika transferleri veya yayılımları bilim ve teknoloji alanında da kendini göstermiştir. Ülkelerin bu alanlarda elde ettiği gelişim, küresel ölçekte gelişmişlik düzeylerine de etki etmektedir. Bu nedenle bilim ve teknoloji alanında gelişmişlik, günümüzde uluslararası bir norm olarak değerlendirilmektedir. Bu tez, bilim ve teknolojinin ülkelerin gelişmişlik düzeyini gösteren bir norm olduğu varsayımına dayanarak, teknoloji politikaları yayılımının Türkiye'nin bilim ve teknoloji politikasına etkisini araştırmayı hedeflemiştir. Türkiye'de 1980 öncesi ve sonrası bilim ve teknoloji politikalarını tarihsel süreçte değerlendirerek uluslararası toplumun politika kararları üzerindeki etkisini ele almıştır. Bunu yaparken politika yayılımı yolu ile ülkeye kazandırılan yeni araçları ve yapıları ele alıp teknoloji transfer ofisleri (TTO) özelinde bilim ve teknoloji politikalarında uluslararası politika yayılımı konusunu tartışmıştır. Türkiye'de TÜBİTAK 1513 Teknoloji Transfer Ofisleri Destekleme Programı ile 2013 yılından itibaren 25 adet TTO kurulmuştur. Tezde Türkiye'nin teknoloji politikası değişiminde TTO özelinde politika yayılımı mekanizmalarının ne ölçüde etkisi olmuştur?, Hangi mekanizmalar etkili olmuştur?, Türkiye'de teknoloji alanında yaşanan değişime yönelik olarak süreci hızlandıran veya yavaşlatan faktörler var mıdır? sorularına yanıt aranmıştır. TTO'lar özelinde yapılan çalışmanın sonuçlarına göre Türkiye'de bilim ve teknoloji politikalarında değişim yaşanmış ve bu değişimde uluslararası toplumun etkileri görülmüştür. Politika yayılımı mekanizmaları kullanılan bu süreçte TTO'lar değişimin bir göstergesi olmuştur. Kuruluş yapıları ve sundukları hizmetler değerlendirildiğinde, uluslararası politika yayılımının etkilerini ve izlerini görmek mümkündür. Bununla beraber, yayılıma direnç gösteren idari ve sosyo-kültürel etkenler bulunmaktadır. Söz konusu direnç unsurlarını aşmaya yönelik girişimlerin varlığı ise politika yayılımının uygulamada kabul gördüğünü gösterir niteliktedir.

Abstract:
Increased interdependence and cooperation in international society with globalization has been discussed in international relations discipline. It's seen that policy transfer or diffusion is an indicator of interdependence and cooperation between countries. Countries have adapted or directly accepted policies, practices or norms of international society through coercive or voluntary mechanisms. Policy transfer or diffusion between countries is also seen in the fields of science and technology, and affected countries' development level on global scale. Therefore; today, science and technology are seen as international norms. This thesis, based on the assumption that development in these fields is an international norm, aims at researching the effects of international policy diffusion on Turkey's science and technology policy. Science and technology policies before and after 1980 in Turkey have been evaluated in historical process and impact of the international society on Turkey's policy decisions have been addressed. While evaluating, new tools and structures adapted with policy diffusion and focused on technology transfer offices (TTO) considering international policy diffusion in science and technology policies have been discussed. Since 2013, 25 TTOs have been established in Turkey with TUBITAK 1513 TTO Support Program. This thesis has aimed at answering these questions: To what extent have policy diffusion mechanisms been effective in Turkey's technology policy changes?, Which mechanisms have been effective?, Has there been any elements accelerating or slowing the changes in technology policies of Turkey? According to results, science and technology policies have changed in Turkey and international society has affected these changes. Policy diffusion mechanisms have been used and TTOs are indicators of this change. It's possible to see the effects of international policy diffusion on TTOs' structures and services. There is still some administrative and socio-cultural resistance. However; efforts to overcome these have shown that policy diffusion regarding TTOs has been accepted in practice.