Antropolojik istihbarat açısından 11 Eylül 2001 sonrası Afganistan örneğinin incelenmesi
Analyzing the example of Afghanistan in terms of anthropological intelligence
Yazar: FATİH DEDEMEN
Danışman: PROF. DR. HASAN KÖNİ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Antropoloji = Anthropology ; Koalisyon = Coalition ; Kültür = Culture ; Savaş = War ; Taliban = Taliban ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
Özellikle Soğuk Savaş sonrası uluslararası ilişkilerde değişen dengelerin yanında, savaş ve çatışma konseptleri ile antropoloji ve kültür kavramları tekrar gündeme gelmeye başlamıştır. Operasyon bölgesinin tanımlanmasında düşmanın silah ve teknolojisi, savaş düzeni kadar; bölgenin kültür yapısı, örf, âdet ve ananeleri, dini inanışları da önemlidir. Başarıya giden yolda antropoloji bilimi ile entegre olmuş sistemli bir istihbarat yapısı oluşturularak doğru verilere ulaşılabileceği değerlendirilmektedir. Antropolojinin epistemolojik ilkesini etnosentrizmin aksine kültürel görelilik oluşturmaktadır. Bir başka ifade ile belli bir toplumsal yapıyı analiz etmeyi amaç edinen araştırmacının, hedef olarak belirlediği toplumu kendi değer yargıları temelinde değil; o toplumların değer yargıları çerçevesinde değerlendirmesi gerekliliğidir. Ancak bu sayede doğru veri ve bilgilere ulaşılarak etkili hareket tarzları ve sıklet merkezi oluşturulabilecektir. Bu tür bir bilimsel araştırma sonucunda ise sonucunda ise para, zaman ve personel israfını önleyecek uygun tedbirlerin alınması sağlanabilir.Bu çalışmada öncelikle antropolojinin bir bilim dalı olarak doğuşu, gelişimi, faaliyet sahaları ve metodolojisi üzerinde durulmuştur. Ardından istihbarat kavramına ilişkin temel bilgiler verilmiş, sonrasında ise antropolojik istihbarat kavramı ve tarihteki kullanımı üzerinde durularak savaş, istihbarat ve antropolojinin yollarının nasıl kesiştiği tarihteki uygulamaları ile açıklanmaya çalışılmıştır. ABD'nin bugün ?yumuşak güç? kapsamında oluşturduğu proje ve uygulamalar ile tarihteki antropolojik istihbarat yaklaşımları, bünyelerinde sosyal bilimcileri barındırmaları ve kullanmaları açısından dikkate değerdir. Dolayısıyla tarihte antropolojik istihbarat uygulamaları kapsamında etik ve insani açıdan yapılan yanlışların ortaya konulması, bugün Afganistan ve Irak'ta yoğun olarak kullanılan antropologlar ve geleceğe dönük faaliyetleri açısından da oldukça önem arz etmektedir.Afganistan'da 2011 yılı itibariyle gelinen noktada ABD ve Koalisyon Güçleri'nin net bir başarı sağlayamamasının sebeplerinin sadece askerî değil kültürel nedenlere de dayalı olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle çalışmada Taliban ve Koalisyon Güçleri'nin faaliyetleri antropolojik istihbarat mücadelesi temelinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Afganistan'da kalıcı ve köklü bir barışın sağlanabilmesi için sadece asker sayısını arttırılması değil; halkın kalp ve gönüllerinin kazanılmasının da zorunlu olduğu değerlendirilmektedir. Çalışma sonucu Afganistan özelinde elde edilen bulgular, Düşük Yoğunluklu Çatışmaların sürdüğü tüm bölgelerde antropolojik istihbarat faaliyetleri ile sosyo-kültürel alanda elde edilecek bilgilerin, köklü ve kalıcı çözüm için askerî tedbirlerden daha büyük önem arz ettiğini göstermektedir.

Abstract:
Especially after the Cold War, with the changing balance in international relations as well as concepts of war and conflict; culture and anthropology notions came on the agenda once more. In identifying the areas operations take place, culture, customs and traditions of the adversaries are also important as much as the weapons, combat technologies and deployment of their troops. On the road to success, it is evaluated that correct data are only available by creating an intelligence structure which has been integrated with the science of anthropology.Contrary to ethnocentrism the epistemological principle of anthropology has been formed by the Cultural Relativism. In other words one shouldn?t analyze the target society on the basis of his/her own value judgments; instead he/she should analyze them within the framework of their own values and merits. Only in this way can effective acting styles and center of gravity be created by achieving correct data and information. As a result of this, appropriate measures can practically be provided in order to prevent wastage of money, time and personnel.Primarily in this study, the birth, evolution, field of activity and methodology of anthropology as a discipline is emphasized and then, basic information is given on the concept of intelligence. Following, by stressing the concept and use of anthropological intelligence in history, it is tried to explain how war, intelligence and anthropology cross paths. It is remarkable that both the projects of ABD which are created within the context of soft power and the approaches of anthropological intelligence in history are similar in terms of social scientists they include. So the put forth of mistakes as part of humanistic and ethic application of anthropological intelligence in history are very important in terms of anthropologs which are intensively used today in Afghanistan and Irak and their future activities.When current situation in Afghanistan as of 2011 is evaluated, the main reason that ABD and Coalition Forces can not be succesful relies not only on the military reasons but also the cultural ones. Thus in this thesis, the activities of Taliban and Coalition Forces are tried to evaluate on the basis of anthropological intelligence contest. It is also evaluated that to provide permament and rooted solution in Afghanistan it is necessary not only to increase number of troops; but also to win the hearts and minds of people.The findings which are discovered by the result of Afghanistan case study, revealed that for the rooted and permament solution in Afghanistan, the datas which can be acquired by anthropological intelligence activities are much more important than the military measures of kinetic operations.