Çukurova'da önemli kültür bitkilerinde herbisit fitotoksisitelerinin belirlenmesi ve bunların klorofil oluşumuyla ilişkilerinin araştırılması
Determination of herbicide photoxicity on important crops in Çukurova region and research on their relationship with the formation of chlorophyll
Yazar: LEVENT HANÇERLİ
Danışman: PROF. DR. FEYZULLAH NEZİHİ UYGUR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yabancı otlarla mücadelede, uygulanabilirliğin kolay olması ve hızlı sonuç alınmasından dolayı herbisit uygulamaları en çok tercih edilen yabancı ot mücadele yöntemidir. Herbisitlerin doğru kullanımı için genel uygulama kurallarına, mutlak suretle uymak son derece önem arz etmektedir. Çiftçiler herbisit uygulaması yaptıktan sonra kültür bitkilerinde sararmalar, boy kısalmaları gibi etkiler görebilmekte ve buna da sarsılma adını vermektedirler. Yapılan bu çalışmada çiftçilerin sarsılma adını verdikleri istenmeyen bu durum incelenmiştir. Buna göre buğday ve mısır kültür bitkilerinde Çukurova Bölgesi'nde en çok tercih edilen farklı uygulama şekli ve mekanizmasına sahip herbisitler seçilerek denemeler yürütülmüştür. Denemelerde buğdayda çıkış sonrası kullanılan 500 g/l 2,4-D asite eşdeğer Dimethyl amin tuzu ve 240 g/l Clodinafop-propargyl herbisitleri kullanılırken, mısırda ise çıkış öncesi kullanılan 330 g/l Pendimethalin ve çıkış sonrası olarak kullanılan %25 Rimsulfuron formülasyonlu herbisitler kullanılmıştır. Denemeler saksı ve tarla çalışmaları olarak iki aşamada ve iki yıl tekrarlı olarak gerçekleştirilmiştir. Seçilen herbisitlerin ruhsatlı dozları (N doz), ruhsatlı dozun iki katı (2N doz), dört katı (4N doz) ve kontrol olarak 0 doz alınmıştır. Saksı denemeleri tesadüf parselleri deneme desenine göre beş tekerrürlü olarak kurulurken, tarla denemeleri tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. Kurulan denemelerde kültür bitkilerinin boyu, verimi, toprak üstü aksam ağırlığı ve klorofil miktarları ölçülerek karşılaştırılmıştır. Alınan bu verilerle herbisitlerin bitkilerde sararmaya neden olup olmadığı ve bunun klorofil oluşumuna etkisinin olup olmadığı ortaya konulmuştur. Ayrıca, uygulamalarla herbisitlerin kültür bitkilerinde herhangi bir zararlanmaya sebep olup olmadığı da incelenmiştir.
Yapılan bu denemeler sonucunda, Clodinafop-propargyl aktif maddeli herbisitin N dozu buğdayı en çok negatif etkileyen herbisit olurken, Pendimethalin aktif maddeli herbisitin N dozu ve Rimsulfuron aktif maddeli herbisitin 4N dozu mısırda en çok etki gösteren fitotoksik herbisitler olmuştur.

Abstract:
Herbicide applications are the most preferred weed control method because of its easy applicability and fast results in weed control. Herbicide application rules extremely important to comply absolutely. Otherwise, some problems may arise such as phytotoxicity. After applying herbicide, farmers can see effects such as yellowing and short stature on cultivated plants, which they call stressed. In this study, the undesirable situation that the farmers call stressing was examined. Accordingly, the trials were carried out by choosing the most preferred herbicides with different application methods and mechanisms in the Çukurova Region in wheat and corn crops. Dimethyl amin salt equivalent to 500 g/l 2,4-D acid equivalent and 240 g/l Clodinafop-propargyl herbicides used post-emergence in wheat were used in the experiments, while herbicides with 330 g/l Pendimethalin used pre-emergence and 25% Rimsulfuron formulated herbicides used post-emergence were used in corn. used. The experiments were carried out in field and pots for two years. Registered doses of the selected herbicides (N doses), double dose (2N doses), four times (4N doses), and control (0 doses). Pot experiments were establish in a randomized plot design with five replications, while field experiments were establish in a randomized block design with four replications. In the established trials, the height, yield, harvest weight and chlorophyll amounts of the crops were measured and compared. With these data, it has been tried to reveal whether herbicides cause yellowing in plants and whether this has an effect on chlorophyll formation. In addition, it was also investigated whether the herbicides caused any damage to the cultivated plants with the applications. As a result of these trials, the N dose of the herbicide with Clodinafop-propargyl active substance was the herbicide that affected the wheat most negatively, while the N dose of the herbicide with Pendimethalin active substance and the 4N dose of the herbicide with Rimsulfuron active substance were the most phytotoxic herbicides for corn.