Türkiye'de sürdürülebilirlik çalışmalarının finansal performans üzerine etkisi: Bist30 ve Bist sürdürülebilirlik endekslerinde yer alan şirketlerin karşılaştırmalı analizi
The effect of sustainability studies on financial performance in Turkey: A Comparative analysis of the companies included in the Bist30 and Bist sustainability indexes
Yazar: EZGİ AYDOĞAN
Danışman: PROF. DR. VEDAT SARIKOVANLIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finans Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Sürdürülebilirlik günümüzde hem yatırımcılar hem de işletmeler için oldukça önemli bir konu haline gelmiştir. Sürdürülebilirlik politikalarını benimseyip bunu yönetim, pazarlama, üretim ve finans gibi temel fonksiyonlarında uygulayan işletmeler paydaşları tarafından desteklenmektedir. Çevre ve doğaya saygılı, topluma yararlı faaliyetlerde bulunan işletmeler mevcut yatırımcıların yanı sıra potansiyel yatırımcıların da dikkatini çekmektedir. Ayrıca sürdürülebilirlik faaliyetlerinde bulunan işletmeler sektörde daha fazla talep görmekte, bu durum işletmelerin rekabet üstünlüğü sağlamalarına katkı sağlamaktadır. Bu nedenlerden dolayı işletmelerin sürdürülebilirlik faaliyetlerinin finansal performansları üzerindeki etkisi finansal karar alıcılar, akademisyenler gibi birçok araştırmacı tarafından ele alınmıştır. Bu çalışmada 2015Ç1-2022Ç4 döneminde Türkiye'de BİST 30 ve BİST Sürdürülebilirlik (BİST SE) endekslerinde, ABD'de Dow Jones Sürdürülebilirlik Kuzey Amerika Bileşik Endeksinde (DJSI NA) yer alan şirketlerin finansal performansları Panel Veri Analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Araştırma kapsamında finansal performans ölçütleri olarak aktif karlılığı (ROA) ve özsermaye karlılığı (ROE) oranları kullanılırken bağımsız değişkenler olarak literatürde bağımlı değişkenlerle anlamlı ilişkiye sahip olan hisse başına kazanç, fiyat/kazanç oranı, piyasa değeri/defter değeri oranı, kaldıraç oranı, firma büyüklüğü, cari oran, FAVÖK marjı ve aktif devir hızı kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda BİST 30 endeksinde yer alan firmaların özsermaye karlılığı ile finansal performansı açıklama düzeyi yüksek olan bağımsız değişkenler arasında anlamlı bir ilişki olduğu, BİST SE'de yer alan firmaların aktif karlılığı ile finansal performansı açıklama düzeyi yüksek olan bağımsız değişkenler arasında anlamlı bir ilişki olduğu ve DJSI NA için elde edilen bulguların BİST SE ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Sürdürülebilirlik endeksleri için ROA ile bağımsız değişkenler arasında anlamlı bir ilişkinin bulunması literatürde yer alan pek çok çalışma ile paralellik göstermektedir.

Abstract:
Sustainability has become a very significant issue for both investors and businesses. Businesses that adopt sustainability policies and implement them in their basic functions such as management, marketing, production and finance are supported by their stakeholders. Businesses that respect the environment and nature and engage in socially beneficial activities attract the attention of potential investors as well as existing investors. In addition, businesses engaged in sustainability activities are more in demand in the sector, which contributes to the competitive advantage of businesses. For these reasons, the impact of sustainability activities on the financial performance of enterprises has been addressed by many researchers such as financial decision makers and academicians. In this study, the financial performance of the companies in BIST 30 and BIST Sustainability (BIST SE) indices in Turkey and Dow Jones Sustainability North America Composite Index (DJSI NA) in the US for the period 2015Q1-2022Q4 are analyzed using Panel Data Analysis method. Return on assets (ROA) and return on equity (ROE) ratios are used as financial performance measures, while earnings per share, price/earnings ratio, market capitalization/book value ratio, leverage ratio, firm size, current ratio, EBITDA margin and asset turnover ratio, which have significant relationships with dependent variables in the literature, are used as independent variables. As a result of the study, it is determined that there is a significant relationship between the return on equity of the firms in the BIST 30 index and the independent variables that have a high level of explaining financial performance, there is a significant relationship between the return on assets of the firms in the BIST SE and the independent variables that have a high level of explaining financial performance, and the findings obtained for the DJSI NA are similar to the BIST SE. The finding of a significant relationship between ROA and independent variables for sustainability indices is in line with many studies in the literature.