Çocuklarda venöz kan alma işlemi sırasında uygulanan helicone ve pika bilekliğin ağrı ve anksiyete üzerine etkisi
The effect of helicone and pika wristband on pain and anxiety during venous phlebotomy in children
Yazar: AYLİN ARIKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN IŞIK ESENAY
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Ağrı algısı = Pain perception ; Dikkat dağıtma = Distraction ; Kan alma = Bloodletting ; Korku = Fear ; Çocuklar = Children

Özet:
Randomize kontrollü deneysel nitelikte olan bu araştırma, 6-12 yaş arası çocuklarda venöz kan alma işlemi sırasında uygulanan iki farklı dikkati başka yöne çekme yönteminin (Helicone oyuncağı, Pika sesli, renkli ve oyuncaklı bileklik) çocukların yaşadığı ağrı, korku ve anksiyete üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.

Araştırma, Dr. Sami Ulus Kadın Doğum Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Çocuk Acil Servis kan alma biriminde, 01 Mart-30 Nisan 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çocuk Acil Servis kan alma birime 01 Mart-30 Nisan 2018 tarihleri arasında gelen hasta sayısı göz önünde bulundurularak G*Power (v3.1.9) programı ile güç analizi yapılmış ve bu analiz ile %5 anlamlılık seviyesi, %95 güven aralığı ve %30 etki büyüklüğü ile örneklem büyüklüğü 192 olarak belirlenmiştir. Çalışma sırasında kayıplar da göz önüne alınarak 216 çocuk (kontrol grubu=72, Pika grubu= 72, Helicone grubu=72) çalışmaya dahil edilmiştir.

Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Tanıtıcı Bilgi Formu ile toplanmıştır. Kan alma işlemi öncesi ve sırasındaki ağrı ve anksiyete, çocuk, ebeveyn ve araştırmacı tarafından; VAS, WB ve CFS kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizi SPSS24 paket programında, normal dağılım gösteren verilerin deney grupları ve kontrol grubunun karşılaştırılmasında T test, deney ve kontrol grubundaki demografik farklılıkları incelemek için Ki-kare testi, deney grupları ve kontrol grubu arasındaki ağrı ve anksiyete ölçekleri puan ortalamalarının farklılıklarını incelemek için Varyans analizleri, grup içi ikili karşılaştırmalar için Posthoc (Bonferroni, Tukey) ileri analizleri kullanılmıştır. (p<0,05)

Araştırmada deney grupları ve kontrol grubundaki çocuk ve ebeveynlerin sosyo-demografik özellikleri benzer bulunmuştur (p>0,05). Deney grupları ve kontrol grubundaki çocukların daha önceki kan verme ile ilgili deneyimleri benzer bulunmuştur (p>0,05). Kan alma işlemi sırasında nonfarmakolojik yöntem uygulanmasının devam etmesini isteyenlere bakıldığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu (p<0,05), bu yöntemleri en çok Helicone grubunda bulunan çocukların istediği (%97,2) bunu sırasıyla Pika (% 90,2) ve kontrol grubu (%63,8) takip ettiği belirlenmiştir. Pika ve Helicone kullanımının, çocukların kan alma işlemi sırasındaki tepkilerini önemli ölçüde azalttığı bulunmuştur (p<0,05). Visual Analog Skala (VAS) ve Wong-Baker Yüz İfadelerini Derecelendirme Ölçeği (WB) puanlarına bakıldığında en yüksek ağrı düzeyini kontrol grubundaki çocukların yaşadığı bunu sırasıyla Pika ve Helicone grubunun takip ettiği bulunmuştur (p<0,05).  Korku ve Anksiyete Ölçeği (CFS) puanlarına bakıldığında en yüksek anksiyete düzeyini kontrol grubundaki çocukların yaşadığı bunu sırasıyla Pika ve Helicone grubunun takip ettiği bulunmuştur (p<0,05). Pika ve Helicone uygulamalarının venöz kan alma işlemi sırasında ağrı ve anksiyeteyi azalttığı, Helicone (aktif distraksiyon) Pika'dan (pasif distraksiyon) daha etkili olduğu bulunmuştur.

Venöz kan alma gibi ağrılı işlemler sırasında çocukların ağrı ve anksiyetesini azaltmak amacıyla Pika ve Helicone uygulamalarının kullanılması, bu nonfarmakolojik yöntemlerin venöz kan alma işlemi dışında farklı ağrılı işlemlerde ve farklı yaş grubundaki çocuklarda etkinliğinin test edileceği kanıt temelli çalışmaların yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
This randomized controlled experimental study was conducted to investigate the effect of two different distraction methods on (Helicone toy and Pika voice, colourful and  toy wristband) children's pain, fear and anxiety levels during venous phlebotomy process in children aged 6-12 years.
The research has been done in Dr. Sami Ulus Child Health and illnesses Education and Reseach Hospital child emergency phlebotomy unit between 1st March and 30th April 2019. According to the number of patients coming to emergency service phlebotomy unit between 1st March - 30th April 2018 with the G power (u3.19) program, the power  analysis was done and found out that 5% significance level, 95% confidence interval and 30% effect and sample size was determined as 192. During the  research, 216 children were included in the study considering the missing (control group = 72, Pika group = 72, Helicone = 72). 
The data were collected by Introductory Information Form prepared by the researcher. The points of pain and anxiety before and during the phlebotomy process has been chosen by child, parents and researchers using VAS, WB and CFS. The data analysis has been used in SPSS 24 pocket programme, the T test was used for the data showing normal density has been compared to experiment groups and control group. Variance analysis has been used to examine differences on points of pain and anxiety scale on experiment groups and control group differences. Moreover Posthoc forward analysis (Bonferroni, Tukey) has been used for binary comparisons in groups (p< 0,05). 
In the research the socio-demographic features of children and parents in experiment groups and control group has been found similar (p>0,05). The experience of children on phlebotomy previously has been found similar (p>0,05). During the process of phlebotomy, Helicone group children have wanted the nonpharmacological method the most (%97,2) and then Pika is the second (% 90,2)  then control group is the next (63,8). Using Pika and Helicone has decreased the children's reaction during the process of phlebotomy. (p<0,05)  When the points of Visual Analog Scale (VAS) and Wory-Baker face image rating scale (WB) has been handled, the control group children have experienced the highest pain and the Pika and Helicone group have followed them. Fear and anxiety scale (CFS) has showed us that control group children have experieced the highest fear and anxiety and Pika and Helicone group again have followed the control group (p<0,05). It has found that applying Pika and Helicon has decreased the pain and anxiety during venous phlebotomy and also Helicone (active distraction) is more effective than Pika (passive disstraction) .
It is thought that Pika and Helicone application should be used during the painful processes like venous phlebotomy for decreasing the children's pain and anxiety. Moreover, this nonpharmalogical method should also be used not only phlebotomy but also on other painful proceses. A study should be carried on children with different age groups to test the effectiveness of the methods.