Toplumsal cinsiyet bağlamında kadın; cinsiyet ayrımcılığının kadın ağzı türkülerde işlenişi
Woman within the context of gender; the analysis of sexual discrimination in "woman-talk" folk songs
Yazar: MERVE ŞULE ÇAYCİ
Danışman: PROF. SERPİL MURTEZAOĞLU
Haliç Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Müzik = Music ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel ayrımcılık = Gender discrimination ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Kadın ağzı havaları = Woman-talk folk songs ; Kadınlar = Women ; Türküler = Folk songs

Özet:
Bu çalışmada, toplumsal cinsiyet bağlamında kadına karşı ayrımcılığın ve Anadolu'daki erkek egemen yapının kadın ağzı türkülere nasıl yansıdığı incelenmiştir. Cinsiyet, kadın veya erkeğin biyolojik özelliklerini tanımlamak için kullanılan bir kavramken toplumsal cinsiyet, toplum tarafından belirlenen kadın ve erkeğe yüklenen davranış ve rollerdir. Ne var ki bu roller tarihin hemen her döneminde kadına karşı eşitsiz bir durum oluşturmuş ve kadını ikincilleştirmiştir. Toplumda geri plana itilen kadın, yaşadığı bu eşitsizliği türküler vasıtasıyla dile getirme fırsatı bulmuştur. Böylece kadınlar, türküler sayesinde hem dışa vuramadıkları duygularını yansıtmış hem de eşitsizlikten doğan toplumsal sorunlara dikkat çekmişlerdir. Kültürlerarası bir yaklaşımla bakmaya çalıştığımız bu konuya dair tespit edilen söylemler, kadınların dile getirdiği sıkıntıların hemen her toplumda aynı olduğunu göstermiştir. Kadının ikincilliğinden kaynaklanan sorunlar halk şarkılarında kadınlar için birleştirici bir dil olduğunu göstermiştir.Türk toplumunda da kadın hayatın her alanında çeşitli ayrımcılıklara maruz kalmış ve kadının toplumdaki öncelikli rolünün iyi bir anne, itaatkar ve namuslu bir eş olduğu düşüncesi benimsenmiştir. Ataerkil ve muhafazakâr bir yapıya sahip Anadolu'da, kadının maruz kaldığı ayrımcılıklar anlatılmış ve kadınların bu ayrımcılığı dile getiriş biçimleri, TRT Türk Halk Müziği arşivi taranarak tespit edilen türküler üzerinden incelenmiştir. Bu bağlamda türkülerde dile getirilen konular: kız/erkek evlat ayrımı, kadının statü garantisi; erkek çocuk, zorla evlendirilme, çocuk yaşta evlendirilme; çocuk gelinler, çocuk damat, akraba evliliği ve kadına yönelik şiddet olarak tespit edilmiş ve bu başlıklar altında incelemiştir.

Abstract:
In this study, how the discrimination against women in the context of gender and the male-dominated structure in Anatolia influence "woman-talk" folk songs have been analysed. While "sex" implies to a person's (wo/man) biological status, "gender" term refers to the attitudes, behaviours and roles that given society with a person's biological sex. However, historically, ascribed roles for sexes has created an unequal ground for woman. Women who have been trivialised in the society have got chance to express experienced inequality through their folk songs. The women, therefore, have not only disclosed their pent-up feelings and thoughts but also have drew attention on the social problems due to the inequality. From intercultural perspective, the stated discources concerning this issue demonstrate that verbalised problems are identical almost in every society. The problems are stemming from the subordination of woman elicited that folk songs became an assembly language for women. In Turkish society, pervasive discrimination against women stereotypes woman's role, portraying woman only as a self-sacrificing mother, an obedient and loyal wife in narrow sense. This study is to examine how woman is subjected to discrimination in the Anatolia's patriarchal and conservative structure by means of archive research on the selected songs of victim women of discrimination from the Turkish Folk Music Archive in TRT. Also, this study has scrutinised "woman-talk" folk songs within the context of following topics; guarantee of the women status in the society, gender discrimination against sons and daughters by parents, forced marriage, child marriage; child bride, child groom, consanguineous marriage and the violence against women.