Hac ibadetinin toplumsal açıdan önemi
Social importance of hajj worship
Yazar: SONER KÖSE
Danışman: PROF. DR. ERKAN PERŞEMBE
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Hac = Pilgrimage ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sünnet = Sunna ; Toplumsal farkındalık = Social awareness ; Toplumsal ilgi = Social interest ; İbadet = Worship ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kişilerin, ailelerin, toplumun huzur ve saadeti için din önemli bir müessesedir. İnsana hayatı sevdiren, ona saadet ümitlerini sağlayan bu duyguları geliştiren kutsi kaynaktır. Aynı zamanda din, İnsanlığı huzursuz eden ıstıraplardan kurtulmanın çaresini, bütün beşeriyeti kucaklayacak, onların hepsine şamil olan, hak, adalet ve merhamet duygularının insanlığın vicdanında hâkim olmasını sağlar. Madem bizlere rehber, müjdeci ve haber verici olarak geldi Kur'an; öyleyse insanlığın kurtuluşu, düzenin sağlanması ve saadetli bir toplumun oluşması için Kur'an'ın bize gösterdiği öğretilerle hayatımızı inşa etmemiz gerekmektedir. Beşeriyetin huzura ermesi; dünya hayatında insanların, hak ve fazilet ölçülerine içtenlikle riayet etmelerine bağlıdır, insanların iyiliklerde ve her çeşit zararlardan korunmada birbirleriyle yardımlaşma halinde bulunmaları, hayati bir zarurettir. Bu sebepledir ki insanın ve toplumun huzur ve saadetleriyle ilgili esaslar, dünyada huzurun ahirette ebedi mutluluğun kazanılmasını sağlayacak esaslardır. 
	 Hac; dilleri, renkleri, ırkları farklı fakat dinleri bir, gönülleri Allah aşkıyla atan müminlerin dünyanın her bir tarafından o kutsal mekânda toplanması bir araya gelmeleriyle yapılan bir ibadettir. Şöyle bir düşündüğümüzde Rabbimiz bizleri günlük cemaatlerle beş vakit toplamakta, daha kapsamlı ve kalabalık biçimde bayram ve cuma namazlarıyla bir araya gelmemizi istemekte ve nihayetinde dünyanın her bir yerinden müminleri bir araya toplamak içinde hac vazifesini imkânı olan inananlara farz kılmıştır. Müslümanların topluluk olması için o kadar ibadetler varken ve tüm dünyanın Müslümanları bir araya gelebilirken zulmün, ayrılık ve nifakın da en çok olduğu yerlerin Müslüman ülkeleri olması bizim bir yerlerde eksikliğimizin veya bu ibadetlere istenen anlamı yükleyemeyişimizin olduğu kanaati mevcuttur. 
Bu düşüncelerden yola çıkarak İslam dininin oluşturmaya çalıştığı ideal bir toplum modeli olarak, toplumsal sorumluluk ve birlikteliğin en güçlü kabul gördüğü hac ibadetinin önemini din sosyolojisi açısından ele almaya çalıştık. Birinci bölümde, 'Toplumsal Hayat ve Din' başlığıyla, İslam'da toplum kavramını ve Kur'an ışığında olumlu olumsuz toplum tiplerini, İslam'da toplumsal sorumluluklarımızı açıkladık. İkinci bölümde İslam dininin çok yönlü ve bir ibadeti olarak hac, ibadetinin Hz. Muhammed döneminden günümüze kadar ortaya çıkan fonksiyonunun, çeşitli ırkları ve kültürleri bir araya getirebilen ümmet bilinci oluşturma yönüne dikkat çektik. Bu kapsamda; hac ibadetinin toplumsal birlik ve bütünleşme açısından önemini, haccın maddi, manevi dayanışma boyutunu ele almaya çalıştık. 
Anahtar Kelimeler: toplum, din, sorumluluk, hac, Kur'an, sünnet

Abstract:
Religion is an important institution for the peace and bliss of individuals, families and society. It makes people love life, provides hope for happiness and improves emotions. Religion also shows the relief of the uneasy suffering of humanity. Religion ensures that the feelings of right, justice and compassion that embrace all humanity prevail in the conscience of humanity.
The Qur'an has come to us as a guide, a publisher, and an informer. For this reason, we need to build our lives with the teachings of the Qur'an for the salvation of humanity, the establishment of order and the formation of a blissful society. The peace of humanity; It depends on the fact that people in the world life sincerely comply with the measures of rights and virtues.
People should do good and help each other to protect themselves from evil. This is a vital necessity. Therefore, rules on the well-being of man and society will ensure peace in the world. These rules will also provide eternal happiness in the Hereafter.
Hajj worship, language, colors, races are different, but all Muslims who have the same belief is a place of worship.
If we think about it, Allah wants us to come together with five prayer times a day. In both Friday and Eid prayers, Muslims gather around the world to pray. The pilgrimage gathered people together. The Hajj was ordered for people with good economic power.
Allah wants people to come together and be united. However, Muslims are today in oppression and separation. For this reason, Muslims could not bear the necessary meaning for their worship.
We tried to reveal the importance of hajj's sociologically based on these thoughts. Because the hajj is a model of the Islamic religion that wants to create an ideal society. The Hajj is a reminder of social responsibility and unity.
The title of the first part of the study is Social Life and Religion. Topics covered here include: The concept of society in Islam; Positive and negative types of society within the framework of the Qur'an; Social problems according to Islam.In the second chapter, the following issues were discussed: The functions that emerged from Hz.Muhammad's period to the present day; attention was drawn to the ummah consciousness that could bring together various races and cultures. In this context; the importance of hajj in terms of social unity and integration, material, moral solidarity dimension of the hajj was tried to be discussed.
Keywords: society, religion, responsibility, hajj, Qur'an, sunnah