Döviz kurunun, dış ticaret ve ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye için zaman serisi analizi
The effect of exchange rate on foreign trade and growth: Time series analysis for Turkey
Yazar: KUDRET BAŞKESEN
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT KILIÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası ticaret = International trade ; Zaman serileri analizi = Time series analysis ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
1980 yıllarında başlayan serbestleşme hareketleri, özellikle 1990' lı yıllarda hızlanan
ve günümüzde devam eden teknolojik gelişmelerle soyut olarak dünya küçülmüştür.
Gelişmeler ekonomik ilişkileri arttırdığından döviz kurunun önemi de artmıştır. Türkiye
ekonomisinde de 1980' li yıllarda gerçekleşmeye başlayan serbestleşme hareketleri ve
dünya ekonomisine giderek daha fazla entegre olması döviz kurunun önemini arttırmıştır.
Çalışmanın kavramsal ve teorik çerçevesinde döviz kuru politikası ve kur sistemleri, dış
ticaret ve ekonomik büyüme birlikte ele alınmıştır. Türkiye'nin uyguladığı kur politikası ve
kur sistemleri, dış ticaretin bileşenleri olarak ihracat ve ithalat ile ekonomik büyümenin
seyri anlatılmıştır. Analizin daha sağlıklı sonuçlar vermesi için reel efektif döviz kuru, reel
ihracat ile reel ithalat ve ekonomik büyüme veri setleri oluşturulmuştur.
Çalışmada reel efektif döviz kurunun; dış ticaret ve ekonomik büyüme üzerindeki
etkisi zaman serisi analizi ile araştırılmıştır. Uzun dönem için yapılan eşbütünleşme test
sonuçlarına göre, hem Trace hem de Max-Eigen test istatistikleri üç ayrı model için de
herhangi bir ilişkiye rastlanılmamıştır. Kısa dönem için VAR analizi yapılmış reel efektif
döviz kuru artışı ile reel ithalat arasında bir ilişki sağlanamazken; reel ihracat ve ekonomik
büyümeye kısa süreli pozitif etki görülmüştür.

Abstract:
The liberalization moves which started in 1980s, especially speed up in 1990s and
continuing today with technological development, abstractly shrank the world. The
importance of exchange rate increases because of the developments that increase
economical relations. In Turkey's economy, liberalization moves which start to actualize in
1980s and are more integrated to the world economy so, the importance of exchange rate
increase, too. The exchange rate policy and rate systems come up with foreign trade and
economic growth, as part of the work's conceptual and theoretical part. In the text, explains
the way of economic growth with import and export as components of foreign trade and
rate policy and rate systems that apply by Turkey. For giving more healthy results, formed
the real effective exchange rates, real import and export and economic growth data sets.
In the study, real effective exchange rate investigated the affect on foreign trade and
economical growth with time series analysis. According to cointegration test results which
done for long term, both Trace and Max-Eigen test statistics don't encounter any relation
for 3 different model. For short term, while among the rise of real effective exchange rate
that made VAR analysis and real import, don't provide any relation, seen real import and
economical growth the short term positive relation.