Antalya ilindeki önemli tarihi yapılar üzerinde görülen bitkilerin ve zarar seviyelerinin belirlenmesi
Determination of important historical buildings showing on plants and damage level in Antalya provincial
Yazar: DERYA TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA ÖZGÖNEN ÖZKAYA ; YRD. DOÇ. DR. YASİN EMRE KİTİŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Antalya ili sınırları içerisinde yer alan önemli 10 antik kentte, tarihi yapı duvarları üzerinde gelişen bitki türlerinin ve bu bitkilerin tarihi yapılarda sebep oldukları zarar seviyelerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, Side Antik Tiyatrosu, Myra Antik Kenti, Alanya Kalesi, Perge Antik Kenti, Limyra Antik Kenti, Termessos Antik Kenti, Hadrianus Kapısı, Phaselis Antik Kenti, Olympos Antik Kenti ve Aspendos Antik Tiyatrosu'nda survey çalışmaları yapılmıştır.
Çalışma sonucunda; tarihi yapı duvarları üzerinde 52 familyaya ait toplam 128 bitki türü tespit edilmiştir. En fazla türün, Akdeniz elementinde bulunduğu (56 tür) tespit edilmiş olup, türlerin familyalara göre dağılımına bakıldığında; ilk sırayı Asteraceae familyasının aldığı görülmüştür. Tarihi alanların % 70'inden fazlasında rastlanan en yaygın bitki türleri sırasıyla; Capparis spinosa L. (% 90), Pistacia terebinthus L. (% 80), Avena sterilis L. (% 70), Ficus carica L. (% 70), Heliotropium europaeum L. (% 70) ve Parietaria judaica L. (% 70) olarak bulunmuştur. Antalya genelinde genel kaplama alanının en yüksek olduğu türler sırasıyla; Capparis spinosa L. (% 2.6), Heliotropium europaeum L. (% 2.0) ve Parietaria judaica L. (% 1.3) olarak belirlenmiştir. On farklı tarihi alanda yapılan çalışmada, bitkilerin kaplama alanının en yüksek olduğu antik kent Side Antik Tiyatrosu (% 37) olarak belirlenmiştir.
Tarihi yapı duvarları üzerinde tespit edilen türlerin zarar seviyelerine bakıldığında, Ficus carica L.'nın (9,2) en yüksek zarar seviyesine sahip ve bu bakımdan diğerlerinden daha tahripkâr olduğu kabul edilmiştir. Zarar seviyelerine göre diğer önemli türler 8,4 değeri ile Pistacia lentiscus L., Pistacia terebinthus L., Arbutus andrachne L., Ceratonia siliqua L., Quercus coccifera L., Quercus infectoria Olivier, Laurus nobilis L., Morus alba L., Morus nigra L., Phillyrea latifolia L., Pinus brutia Ten. ve Ulmus minor Miller olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out in 10 important ancient cities located within the borders of Antalya province, in order to determine plants grown on the historical building walls and levels of damage caused by these plants on the historical buildings. For this purpose, surveys were carried out in Side Antique Theater, Myra Antique City, Alanya Castle, Perge Antique City, Limyra Antique City, Termessos Antique City, Hadrianus Gate, Phaselis Antique City, Olympos Antique City and Aspendos Antique Theater. 
In the results of working; a total of 128 plant species belonging to 52 families were identified on the historical building walls. The highest number of species were found in the element of Mediterranean (56 species). When the distribution of species according to their families is examined; the first order was taken by the Asteraceae family. The most common plant species found in more than 70% of historical areas are; Capparis spinosa L. (90 %), Pistacia terebinthus L. (80 %), Avena sterilis L. (70 %), Ficus carica L. (70 %), Heliotropium europaeum L. (70 %), Parietaria judaica L. 70 %). The species with the highest overall coverage in Antalya are; Capparis spinosa L. (2.61 %), Heliotropium europaeum L. (2.01 %) and Parietaria judaica L. (1.33 %).  In the study conducted on ten different historical sites, the antique city with the highest covering area of the plants was designated as Side Antique Theater (37 %).
Regarding the damage levels of the species found on the historic building walls, Ficus carica L. (9,2) is considered to have the highest level of damage and therefore more destructive than the others. According to the damage levels, other important species are Pistacia lentiscus L., Pistacia terebinthus L., Arbutus andrachne L., Ceratonia siliqua L., Quercus infectoria Olivier, Laurus nobilis L., Morus alba L., Morus nigra L., Phillyrea latifolia L., Pinus brutia Ten. and Ulmus minor Miller by a degree of 8,4.