Ortaokul ve lise öğrencilerinde gözlenen kural dışı davranışlarda öğretmenin rolü
The role of the teacher in rule-breaking behaviors observed among middle and high school students
Yazar: MERVE GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP BELMA GÖLGE
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa /  Adli Tıp ve Adli Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine

Özet:
Literatürde öğrencilerin kural dışı davranışlarına ilişkin yapılan çalışmalar fazla olmasına rağmen özellikle yurt içinde öğrencilerin kural dışı davranışlarında öğretmenin rolü üzerine odaklanan çalışmaların sayısının oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Bu çalışma kapsamında literatürde suç davranışının öncülleri olarak görülen çocukluk çağında sergilenen kural dışı davranışlarda öğretmenin rolünün çeşitli değişkenler ışığında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi Türkiye'de birçok farklı ilde ortaokul ve liselerde görev yapan 386 öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmada katılımcılara "Kişisel Bilgi Formu", "Öğretmenlerin Öğrencilerde Gözlemlediği Kural Dışı Davranış Sıklığı Belirleme Ölçeği", "Sınıf İçi İstenmeyen Öğrenci Davranışlarına Yönelik Öğretmen Tutumları Ölçeği" (Şentürk, 2010), "Disiplin Türleri Ölçeği" (Esen, 2006) ve "Empatik Eğilim Ölçeği" (Dökmen, 1988) uygulanmıştır. Katılımcılardan toplanan verilerin analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmıştır.
Çalışmanın sonuçları öğrencilerin sergilediği istenmeyen davranışlara yönelik olumsuz tutumları, olumsuz disiplin stilleri ve düşük empatik eğilimi olan öğretmenlerin öğrencilerinde daha fazla kural dışı davranış gözlemlediğini göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin sergilediği istenmeyen davranışlara yönelik olumsuz tutumları ve olumsuz disiplin stilleri olan öğretmenlerin disiplin cezası alan öğrenci sayısının da daha yüksek olduğu bulunmuştur. Fakat öğretmenlerin empatik eğilimi ile disiplin cezası alan öğrenci sayısı arasında bir ilişki saptanmamıştır. Bunların dışında araştırmadaki değişkenlerin birbirleri ile ilişkileri ve gruplar arasında farklılaşmalarını görmek adına da analizler yapılmıştır.
Sonraki çalışmaların öğretmenlerin, bu tutumlarını etkileyen diğer değişkenleri de kapsaması öğretmenlerin öğrencilerin olumsuz davranışlar göstermesindeki koruyucu bir faktör olmasındaki önemi ve buna bağlı önleyici programlar geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Kural dışı davranış, öğretmen-öğrenci ilişkisi, öğretmen tutumu, disiplin türleri, empatik eğilim

Abstract:
Although there is a considerable amount of research on students' rule-breaking behaviors, it has been observed that there is a scarcity of studies specifically focusing on the role of teachers in the rule-breaking behaviors of students, particularly in the literature of Türkiye. This study aims to investigate the influence of teachers on the rule-breaking behaviors displayed during childhood, which are seen as early indicators of criminal behaviors, considering various variables. The research sample comprises 386 teachers working in middle and high schools across different cities in Türkiye. In this study, "Personal Information Form," the "Scale for Determining the Frequency of Rule-Breaking Behaviors Observed by Teachers in Students," the ''Teacher Attitude Scale Towards Undesirable Intraclass Behaviors of Students,'' (Şentürk, 2010) the "Types of Discipline Scale," (Esen, 2006) and the "Empathic Tendency Scale." (Dökmen, 1988) were used to collect data. The data obtained from the participants was analyzed with SPSS 27.0 software.
The results of the study show that teachers who have negative attitudes towards students' undesirable behaviors, negative discipline styles, and low empathic tendencies are more likely to witness rule-breaking behavior in their students. Moreover, it was found that teachers exhibiting negative attitudes towards students' undesirable behaviors and having negative discipline styles had a higher number of students receiving disciplinary actions. However, there was no correlation found between teachers' empathic tendency and the frequency of students facing disciplinary actions. In addition, further analyses were performed to investigate the correlations among the variables in the study and the differences between the groups.
Including other variables that may impact teachers' attitudes towards students' rule- breaking behaviors while conducting future studies on this topic is considered crucial. This could serve as a protective factor in teachers' efforts to deter children from exhibiting rule-breaking behaviors and in the development of related preventive programs.
Keywords: Rule-breaking behaviors, teacher-student relationship, teachers' attitudes, discipline styles, empathic tendency