Hekimlerin tıbbi profesyonalizmi kavramsallaştırması ve kavramsallaştırmayı etkileyen faktörlerin incelenmesi: Samsun il merkezi örneğinde fenomenolojik bir çalışma
Physicians conceptualization towards medical professionalism and exploring factors affecting conceptualization: A phenomenological study in the case of provincial center of Samsun
Yazar: ÖZLEM MIDIK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE HİLAL BATI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Mesleki benlik algısı = Vocational self perception ; Profesyonellik = Professionalism ; Samsun = Samsun ; Sağlık = Health ; Sağlık eğitimi = Health education

Özet:
Bu araştırmada Samsun il merkezinde görev yapmakta olan hekimlerin tıbbi profesyonalizmi nasıl kavramsallaştırdıklarını ve kavramsallaştırmalarını etkileyen faktörleri ortaya koymak hedeflenmiştir.Araştırma fenomenolojik, betimsel tipte bir çalışmadır. Açıklayıcı desen içinde ardışık strateji kullanılarak tasarlanmıştır. Bu tasarım sürecinde öncelikle amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik temelinde derinlemesine görüşmeler yapılarak nitel veriler toplanmıştır. Nitel verilerin değerlendirilmesi ile ortaya çıkan bulgulara dayalı olarak bir ölçme aracı geliştirilerek Samsun il merkezinde görev yapan 335hekimden anket yoluyla nicel veriler toplanmıştır. Nicel verilerin derlenmesinden sonra nitel ve nicel bulgular birlikte yorumlanmıştır. Nitel çalışma sonucunda tıp mesleğinin tanımı, hekimliğin anlam ve önemi, mesleki sınıfsal konum algısının hekimlerin tıbbi profesyonalizmi kavramsallaştırmalarını etkileyen en önemli belirleyiciler olduğu, hekimlerin tıbbi profesyonalizmi üç boyutta kavramsallaştırdığı tespit edilmiştir. Hekimlerin tıbbi profesyonalizmin kavramsallaştırılmasına ilişkin algıları ile gerçek uygulamaları arasındaki uyum sorunları olduğu belirlenmiştir. Bu uyumsuzluk, hekimlerin tıbbi profesyonalizmi duygusal boyutta tanımlamaları ancak pek çok faktörün özellikle de sağlık politikalarının etkisiyle uygulamalarını, hizmet temelli yürütmek zorunda kalmalarından kaynaklanmaktadır.Hekimlerin çoğunluğu tıbbi profesyonalizmi mesleki sorumluluk, mesleki etik ve mesleksel değerleri ön planda tutan hekim nitelikleri olarak tanımlamıştır. En sık ifade edilen nitelikler; mesleki etik/mesleki değer ve ilkeler, öğrenme-öğretme becerileri, mesleki yetkinlik/uzmanlık ve kişisel ahlak/temel evrensel insani değer ve ilkeler mesleki özellik/yaklaşımı başlıkları altında yer almış ve tıbbi profesyonalizm bağlamında önemli bulunmuştur.Hekimlerin tıbbi profesyonalizmi kavramsallaştırmalarındaki farklılık cinsiyet, çalışma süresi, ünvan, uzmanlık alanı, ek iş yapma mesleki memnuniyet durumu, sosyo kültürel düzeyde toplumsal statü ve sınıfsal konum algısından kaynaklanmaktadır.Hekimlerin çoğunluğu iyi hekim ya da hekimlik bakış açısı, davranış ve değerlerinin sürdürülebilir ve öğretilebilir olduğunu düşünmektedir. Ancak profesyonalizmin öğretilebilirliği şeffaf, eleştirel, tartışma odaklı ve deneyim üzerine kurgulanan tasarımla mümkündür. Dolayısıyla, programlarda tıbbi profesyonalizm ve ilgili nitelikler derinlemesine analizlerle, deneyim, iş/meslek bağlamı ve sınıfsal algı düzeyinde ele alınmalı, öğrencilerin kendi profesyonellik anlayışlarını bulmalarına imkân sağlayacak fırsatlar yaratılmalıdır.Ancak bu şekilde eğitim programlarında tıbbi profesyonalizm daha etkili ve yararlı biçimde kapsanmasının mümkün olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study is to reveal how the doctors working in the center of Samsun province conceptualize `professionalism and the factors pertaining there onto.It is a phenomenological and descriptive research. It has been designed using a sequential strategy in an exploratory design. In this design process, first and foremost, the purposive sampling method is designed on a maximum variation basis. Accordingly, qualitative data is obtained from in-depth interviews. A measurement device has been developed depending on the assessment of the qualitative data and then quantitative data has been accumulated from 335 doctors working in the province of Samsun via questionnaires. After the compilation of quantitative data, quantitative and qualitative findings are explicated together.The results of the qualitative analysis indicate that the definition of the medical profession, the meaning and significance of being a medical doctor, and the perception of profession and class position are the most significant determiners of the doctorsconceptualization of medical professionalism and that the doctors conceptualize medical professionalism in three dimensions. Furthermore, the results also indicate the problems of compliance between their perception of the conceptualization of medical professionalism and its implementation in real life. This incompatibility, that the doctors define medical professionalism at the sentimental level, and try to put it into practice under the current health policies, stems from their obligation to implement it on the basis of service.Majority of the doctors define medical professionalism as characteristics of doctors who give priority to professional responsibility, professional ethics and values. The most often referred qualifications are under the titles of professional ethics and principles, learning-teaching skills, professional competence/expertise and personal morals/fundamental humanitarian values and principles, professional characteristics/attitude and regarded highly significant in the context of medical professionalism.The difference in the doctors conceptualization of medical professionalism generate from factors of gender, duration of work, title, field of expertise, part-time professions, professional satisfaction, social status at the socio-cultural level and the perception of class position.Majority of the doctors think that mentality, behaviors and values pertaining to how to be a good doctor or medicine can be sustainable and teachable. Yet, the teacheableness of professionalism depends on the construction of a transparent, critical, discussion-oriented design. Therefore, medical professionalism and related qualifications must be taken into consideration in programs with deep analyses, at the level of experience, work/profession context, and perception of class position, and opportunities must be created to help students acquire their own understanding of professionalism. It is considered that medical professionalism can only be constructed in this way in educational programs.