Çocuğu hastanede yatan annelerin koruyucu sağlık hizmetlerini kullanma durumları ve etkileyen faktörler
Determination of the preventive health care of mothers whose children are hospitalized and identifying the factors that them
Yazar: NAZİRE BAHAR
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM KAYDIRAK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Giriş: Koruyucu sağlık hizmetleri temel amacı, toplumu ve toplumu oluşturan bireyleri
sağlığını korumak ve geliştirmektir. Üreme çağındaki (15-44 yaş arası) kadınlara yönelik
oluşturulan önleyici ve koruyucu sağlık hizmetleri kadınlara üreme ve cinsel sağlık
hizmetleri, koruyucu sağlık hizmetlerini sunmayı hedefler
Amaç: Bu araştırma çocuğu hastanede yatan annelerin koruyucu sağlık hizmetlerini kullanma
durumları ve etkileyen faktörleri incelemek amacıyla yapıldı.
Gereç Ve Yöntemler: Bu araştırma İstanbul'da bir devlet hastanesinde 18.06.2022 –
18.12.2022 tarihleri arasında çocuğu yatan 365 kadınla tanımlayıcı nitelikte yürütüldü. Veriler
'Tanıtıcı ve Koruyucu Sağlık Hizmetlerini Kullanılmasını İrdeleyen Bilgi Formu' ile yüz
yüze görüşme tekniğiyle toplandı. Araştırma verilerin analizinde frekans, yüzde, ortalama ve
standart sapma değerleri kullanıldı. Karşılaştırmalı analizler için Ki-kare analizi yapıldı.
Araştırmada 0,05'ten küçük p değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Ayrıca açık
uçlu soruların analizinde ise elle tematik analiz yöntemi kullanıldı.
Bulgular: Kadınların ortalama yaşı 29,56±5,69, gebelik sayısı 2 ve doğum sayısı 2 olarak
belirlendi. Kadınların %8,5'nin kronik hastalığı olduğu ve kronik hastalığı olan kadınların ise
yarısından fazlasının (%58,0) düzenli kontrole gittiği belirlendi. Araştırmaya katılan
kadınların % 32,3 düzenli jinekolojik muayene yaptırdığını, %57,1'nin uygun aralıklarla
servikal smear aldırdığını, %14,5'nun meme muayenesi yaptırdığını, %59,7'nin rutin sağlık
muayenesi olduğunu ve %53,7 aile planlaması danışmanlığı aldığı belirlendi. Ayrıca
kadınların %19,7'sinin sigara bırakma konusunda danışmanlık aldığını belirttiler. Kadınların
koruyucu sağlık hizmetlerinden faydalanmalarını kolaylaştırıcı faktörler olarak evin hastaneye
yakın olması, sosyal destek, kendini önemsemek olarak belirlendi. Engelleyici faktörler olarak
ise vaktinin olmaması, randevu alamama, bakım verici olma, sosyal ve maddi yetersizlik
olarak belirlendi. Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri ise kadınların neredeyse tamamı
şu anda çocukları hastanede iken koruyucu sağlık hizmetlerine yönelik danışmanlık ve
hizmetleri alma konusunda istekli oldukları belirlendi.
Sonuç: Kadınların koruyucu sağlık hizmetlerini kullanmalarını kolaylaştırıcı unsurların en
yaygın söylenen evinin hastaneye yakın olması, sosyal destekleri olması, kendini önemsemek
gibi ifadelerdi. Engelleyici unsurların en yaygın söylenen vaktinin olmaması, randevu
alamama, bakım verici olmak, sosyal ve maddi yetersizlikler olduğu belirlendi. Kadınların
koruyucu sağlık hizmetini almalarını sağlayıcı bir sistem olsa kullanacakları ortaya konuldu.

Abstract:
Introduction: The primary goal of preventive health services is to protect and enhance the
health of the community and its individual members. Preventive and protective health services
created for women of reproductive age (15-44 years) aim to provide reproductive and sexual
health services, as well as preventive healthcare.
Objective: This study was conducted to examine the usage of preventive health services by
mothers with hospitalized children and the factors influencing their usage.
Materials and Methods: This descriptive study was conducted with 365 women whose
children were hospitalized in a state hospital in Istanbul between 01.03.2022 and 01.09.2022.
Data were collected through face-to-face interviews using the 'Descriptive and Preventive
Health Services Utilization Information Form'. Frequency, percentage, mean, and standard
deviation values were used in the analysis of the research data. Chi-square analysis was used
for comparative analyses. In the study, p-values less than 0.05 were considered statistically
significant. Additionally, manual thematic analysis was used for the analysis of open-ended
questions.
Findings: The average age of the women was determined to be 29.56±5.69, gravidity 2 and
parity 2 were identified. It was determined that 8.5% of the women had chronic diseases and
more than half (58.0%) of those with chronic diseases went for regular check-ups. Of the
women participating in the study, 32.3% had regular gynecological examinations, 57.1% had
cervical smears at appropriate intervals, 14.5% underwent breast examinations, 59.7% had
routine health examinations, and 53.7% received family planning counseling. Additionally,
19.7% of the women received counseling on smoking cessation. Factors identified as
facilitating access to preventive health services included proximity of the home to the
hospital, social support, and self-care. Barriers identified were lack of time, inability to get an
appointment, being a caregiver, and social and financial inadequacies. One of the most
striking findings of the research was that almost all of the women expressed their desire to
receive counseling and services related to preventive health care while their children were
hospitalized.
Conclusion: The most commonly cited facilitators for women's use of preventive health
services were living close to the hospital, having social support, and valuing oneself. The
most commonly mentioned barriers were lack of time, inability to schedule appointments,
being a caregiver, and social and financial inadequacies. It was highlighted that if there were a
system in place facilitating access to preventive health care, women would be inclined to use
it.