Domuztepe verileri ışığında koyu yüzlü kapların Türkiye'nin Doğu Akdeniz'indeki konumu
The state of dark-faced wares in the Turkish Eastern Mediterranean on the light of the Domuztepe data
Yazar: BEYZANUR KARGI
Danışman: DOÇ. DR. HALİL TEKİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Kahramanmaraş Müzesi = Kahramanmaraş Museum ; Kahramanmaraş-Pazarcık-Narlı = Kahramanmaraş-Pazarcık-Narlı ; Koyu yüzlü mal kültürü = Dark faced ware culture

Özet:
Domuztepe Höyüğü 1993-2013 yılları arasında Amerikan-İngiliz heyeti tarafından, 2014 yılından itibaren ise Hacettepe Üniversitesi'nden Halil Tekin tarafından araştırılmaktadır. Geç Neolitik döneme tarihlendirilen en büyük ölçekli höyüklerden bir tanesi olmakla birlikte 2014-2023 sezonları arasında yapılan çalışmalar sonucunda ilgili döneme tarihlenen beş yapı katı tespit edilmiştir. Çalışmanın ana konusunu bu beş yapı katından ele geçen Koyu Yüzlü Kaplar oluşturmaktadır. Hamur ve yüzey renginden ötürü diğer çanak-çömlek gruplarından belirgin şekilde ayrılan Koyu Yüzlü Kaplar, yoğun mineral katkı içermektedir. Geniş bir alanda yayılım gösteren bu kapların çıkış noktası genellikle Suriye-Kilikya bölgesi olarak kabul edilmekte olup, Türkiye'nin Doğu Akdenizi'ndeki önemli temsilcilerinden biri Domuztepe'dir. Geç Neolitik Dönemin öne çıkan çanak-çömlek gruplarından biri olan Koyu Yüzlü Kaplar Domuztepe'de önemli bir sayısal orana sahiptir. Bu tez kapsamında değerlendirilen Koyu Yüzlü Kaplar genel olarak çanak ve çömlek tiplerinden oluşmakta olup çanaklar kendi içerisinde beş, çömlekler ise üç tipe ayrılmıştır. Her bir tipe ait örnekler makroskopik gözlemler ile irdelenmiş ve bu incelemeler kapsamında bezeme, yüzey ve hamur özellikleri dikkate alınmıştır. Yapılan bu detaylı incelemeler sonucunda Domuztepe Koyu Yüzlü Kapları çağdaş yerleşimlerin ilgili kapları ile karşılaştırılmış, benzerlik ve farklılıklar belirlenmeye çalışılmıştır. Domuztepe'nin hem yerel karakterini hem de bölge içerisinde yer alan yerleşimler ile ilişkilerini ortaya koyan bu veriler ile Domuztepe'nin Türkiye'nin Doğu Akdenizi'ndeki konumu Koyu Yüzlü Kaplar üzerinden belirginleştirilmiştir.

Abstract:
Domuztepe Settlement was researched by an American-British team between 1993 and 2013. It has been researched by Halil Tekin from Hacettepe University since 2014. It is one of the largest mounds dated to the Late Neolithic period. During the studies that is conducted in the area, five building levels dating back to the Late Neolithic were identified. During the 2014-2023 seasons the main subject of the study is the Dark Faced Ware recovered from these five building levels. The Dark Faced Pottery, which are distinctly differentiated from the other pottery groups due to their paste and surface color, contain intense mineral inclusions. The origin point of these pottery is generally accepted as the Syrian-Cilicia region, and Domuztepe is one of the most important representatives in the Eastern Mediterranean of Turkey. Dark Faced Pottery, one of the significant pottery groups of the Late Neolithic Period, have an important numerical rate at Domuztepe. The Dark Faced Pottery evaluated within the scope of this thesis are generally composed of bowl and jar types; the bowls are divided into five types and the jars into three types. The samples belonging to each type have been analyzed through macroscopic observations and decoration, surface and paste characteristics have been taken into consideration. As a result of these detailed examinations, Domuztepe Dark Faced Pottery were compared with the related pottery of contemporary settlements and similarities and differences were tried to be determined. With these data revealing both the local character of Domuztepe and its relations with the settlements in the region, the position of Domuztepe in the Eastern Mediterranean of Turkey has been clarified through the Dark Faced Pottery.