X. yüzyılın ikinci yarısında Bizans İmparatorluğu'nun Doğu politikası
The Eastern policy of the Byzantine Empire in the second half of the tenth century
Yazar: İSMAİLCAN ŞENGÜL
Danışman: PROF. DR. BİRSEL KÜÇÜKSİPAHİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Bizans İmparatorluğu, VII. yüzyıldaki İslâm fetihlerine kadar Anadolu'nun doğusundaki geniş coğrafyaya hâkim olmuştur. Bu yüzyılla birlikte Suriye, Filistin ve Mısır'ı Müslümanlara bırakan imparatorluk yaklaşık 200 yıl boyunca Anadolu'yu savundu. IX. yüzyıldan itibaren Abbasîlerin zayıflamasıyla Müslümanlara karşı seferler düzenlenmeye başlandı. Bizans İmparatorluğu'nun, Sugūr güvenliğini tehdit etmeye başladığı X. yüzyılda Biladü'ş-Şam'da hâkimiyet kuran Hamdanî emîri Seyfüddevle (944-967) Sugūr'u muhafaza edip, Anadolu'ya akınlar düzenleyerek Bizans İmparatorluğu'na bir süre engel oldu.
X. yüzyılda idari, askerî ve sosyo-ekonomik dönüşüm yaşayan imparatorluğun doğu politikasını Anadolu'da gelişen asalet sınıfı etkiledi. İmparator VII. Konstantinos (945-959) döneminde bu asalet sınıfından Phokas ailesi önemli askerî yetkiler kazandı. Bardas Phokas ve oğulları Seyfüddevle'nin akınlarını durdurdu. II. Nikephoros Phokas'ın (963-969) tahta çıkmasıyla doğu sınırları genişledi. Kısa süre içerisinde Sugūr ele geçirildi. Bizans İmparatorluğu'nun saldırıları Halep'e ulaştı ve Seyfüddevle'nin halefleri itaat altına alındı.
Bizans İmparatorluğu Antakya'yı zapt ettiği sırada Fâtımîler de Mısır'ı ele geçirmiş ve Biladü'ş-Şam'a hâkim olmak için harekete geçmişlerdi. İmparator I. Ioannes Çimiskes (969-976) ve II. Basileios (976-1025) bu hâkimiyet mücadelesine katıldı. İmparatorlar, geçmiş kazanımları korumak ve Biladü'ş-Şam siyasetini şekillendirmek üzere politikalar geliştirdi. Büyük seferler düzenledilerse de bölgede kalıcı olunmadı. II. Basileios 1000 yılında Fâtımîler ile imzaladığı anlaşmayla doğu sınırında barış dönemini başlattı.

Abstract:
The Byzantine Empire dominated the vast region in the east of Anatolia until the Islamic conquests in the VIIth century. The empire abandoned Syria, Palestine and Egypt to the Muslims in this century and defended Anatolia for nearly 200 years. With the weakening of the Abbasids from the IXth century onwards, campaigns against the Muslims began to be organized. In the Xth century, when the Byzantine Empire began to threaten the security of Thughur, Saif al-Dawla, who ruled in Bilad al-Sham, protected Thughur and prevented the Byzantine Empire for a while by organizing raids into Anatolia.
The eastern policy of the empire, which underwent an administrative, military and socio-economic transformation in the Xth century, was influenced by the developing nobility class in Anatolia. During the reign of Constantine VII, the Phokas family gained significant military titles. Bardas Phokas and his sons stopped Saif al-Dawla's raids. With the accession of Nikephoros Phokas II, the eastern borders expanded. Thughur was captured in a short time. The Byzantine Empire's attacks reached Aleppo and Saif al-Dawla's successors were subdued.
While the Byzantine Empire was conquering Antioch, the Fatimids captured Egypt and moved to dominate Bilad al-Sham. Ioannes I. Tzimiskes and Basileios II joined this struggle for dominance. The emperors developed policies to protect past gains and shape the politics of Bilad al-Sham. Although major expeditions were organized, they didn't last long in the region. Basileios II signed an agreement with the Fatimids in 1000, ushering in a period of peace on the eastern border.