Türkiye imalat sanayi firmalarının Ar-Ge, yenilik, ihracat ve üretkenlikleri arasındaki  dinamik ilişki
The dynamic relationship between R&D, innovation, export and productivity of Turkey manufacturing firms
Yazar: ÖZLEM DOĞAN
Danışman: PROF. DR. İRFAN CİVCİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Verimlilik = Productivity ; Verimlilik geliştirme = Productivity development ; Yenilik = Innovation ; Örgütsel verimlilik = Organizational productivity ; Üretim endüstrisi = Production industry ; Üretim işletmeleri = Production companies ; İhracat = Export

Özet:
Bu tezde, Türkiye imalat sanayi firmalarının 2003-2012 döneminde Ar-Ge ve yenilik yatırımları, ihracatları ile üretkenlikleri arasındaki dinamik ilişki analiz edilmiştir. Tez üç analitik bölümden oluşmaktadır. Tezin ilk bölümünde, firmaların Ar-Ge yatırımı ile ihracat kararlarının tamamlayıcı olduğu hipotezi sınanmıştır. Analiz sonucunda, Ar-Ge yatırımı ve ihracat kararları arasında tamamlayıcılığın olduğu yani önceki dönem Ar-Ge /ihracat deneyiminin, cari dönemde ihracat/Ar-Ge yatırımı yapma olasılıklarını artırdığı tespit edilmiştir. Kendi kendine seçim hipotezini doğrular şekilde firmaların önceki dönem üretkenlikleri arttıkça cari dönemde ihracat ve Ar-Ge yatırımı yapma olasılıklarının yükseldiği gösterilmiştir. İhracat yoluyla öğrenmenin varlığına kanıt olacak şekilde firmanın önceki dönemde ihracat yapmış olmasının, cari dönemde Ar-Ge yatırımı yapma olasılığını artırdığı gözlenmiştir. Durum bağımlılığının göstergesi olarak önceki dönemde ihracat/Ar-Ge yapan firmaların cari dönemde ihracatlarını/Ar-Ge yatırımlarını sürdürme olasılıkları yüksek bulunmuştur. 
Tezin ikinci bölümünde, üretkenliğin Markov sürecine göre değiştiği ve Ar-Ge yatırımı ve ihracat yapan firmaların, ihracat veya Ar-Ge yatırımı yapmayan firmalarla karşılaştırıldığında, gelecekte daha iyi bir üretkenlik seviyesine sahip olacağı hipotezi test edilmiştir. Levinshon-Petrin toplam faktör üretkenliği ve işgücü verimliliği kullanıldığında firmaların her iki yatırımı da yapmış olmasının gelecek dönem üretkenlikleri üzerinde tamamlayıcı bir etkiye sahip olduğu gösterilmiştir. 
Tezin üçüncü bölümünde,  ürün ve süreç yeniliklerinin firmaların üretkenliğini artıracağı ve Ar-Ge harcamalarının ürün ve süreç yeniliklerinin ortaya çıkma olasılıklarını artırarak bu ilişkiyi güçlendireceği hipotezi sınanmıştır. Analiz sonucunda, yenilik faaliyetlerinin ve Ar-Ge yoğunluğunun üretkenlik üzerinde pozitif etkileri olduğu, ürün yeniliğinin üretkenlik üzerindeki etkisinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ar-Ge yoğunluğunun ürün yeniliğinden ziyade süreç yeniliği geliştirilmesi olasılığına katkı sağladığı gözlenmiş olup bu durum Ar-Ge harcamalarının üretkenlik artışını yeni teknolojilerin özümsenmesini kolaylaştırarak etkilediğini göstermektedir.

Abstract:
In this thesis, we analyze the dynamic linkages among exports, R&D, innovation and productivity of firms in Turkish manufacturing sector over the 2003–2012 period. The thesis consists of three analytical chapter. The first chapter explores the potential complementarity between firms' decision to export and to invest in R&D. As a result of the analysis, It was determined the existence of the complementarity between export and R&D investments decision which means that prior R&D/export experience significantly affects the current decision to participate in export/invest in R&D.  This result confirms the hypothesis of self-selection in which more productive firms self-select into exporting activities and R&D investment.  It has been identified that prior export experience makes a firm more likely to invest in R&D and this result indicates the existence of the learning-by-exporting.  As an indication of state dependence,  past invesment choices such as invest in R&D or participate in export increase the probability of carrying out that investment in the next period. 
In the second part of the thesis, the hypothesis that firms' productivity level evolves over time as a Markov process and firms that invest in R&D and paticipate in export have a better level of productivity in the future compared to firms that do not participate in export or invest in R&D has been tested. We find that firms that R&D and export involvement have complementary effects on productivity by using Levinshon-Petrin total factor productivity and labor productivity as measures of productivity. 
In the third chapter, we test the hypothesis that the process and product innovation increase the firms' future productvity and R&D intensity reinforce these relations stimulating the probability of introducing product and process innovations. Our results imply that innovation and R&D intensity have positive impact on productivity and product innovation has larger effets on firm productivity Moreover, It is found that  R&D intensity  are positively associated with the probability of introducing a processes rather than new product. This implies that R&D can affect productivity growth by facilitating the absorption of new technologies.