Mehmed Tayfur Hâmid Efendi'nin hayatı,sanatı ve divançesi (İnceleme-metin-tıpkıbasım )
Life, art and divance of Mehmed Tayfur Hâmid Efendi (Analysis-text-facsimile)
Yazar: SALİHA ADIGÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. SEYİT YAVUZ
Erzurum Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türk edebiyatı tarihinin en değerli kaynaklarından biri de mecmûalardır. Tezkire ve biyografik eserlerde adı geçmeyen şiirler ve şairler hakkında bilgi edinmek açısından mecmûalar mühim bir yere sahiplerdir. Son yıllarda yapılan araştırmalar ve çalışmalar sayesinde bu alandaki eserlerin sayısı artmıştır. Özellikle mecmûalar, adeta birer hazine gibidir. Mecmûalar, kültürel ve tarihî eserlerimize önemli bir kaynak oluşturmuşlardır. Mecmûaları, kişilerin bireysel not defterleri olarak değerlendirmek de doğru olacaktır; çünkü bu defterlerdeki notlar, edebî bir zevk ve beğeniyle sunulmuştur. Mecmûalara dair çeşitli sınıflandırmalar yapılmış, bunlar türlerine ve konularına göre ayrılmıştır. İncelememiz kapsamındaki mecmûa, Mehmed Tayfur Hâmid tarafından tertip edilmiştir. Bu eser, Atatürk Üniversitesi Merkez Kütüphanesi Seyfettin Özege Yazma Eserler Koleksiyonu'nda S.Ö 18809 arşiv numarasıyla kayıtlıdır. Kütüphane kataloğunda "şiir mecmûası" şeklinde kaydedilen eser aslında Mehmed Tayfur Hâmid Bey'in divançesi niteliğindedir. Zira eserde yer alan üç şair dışındaki bütün şiirler Hâmid'e aittir. Çalışmamızın birinci bölümünde, Mehmed Tayfur Hâmid ile ilgili biyografik bilgiler aktarılmış; bazı şiirlerinden hareketle sanatına dair yorumlar yapılmıştır. Ardından divançenin nüsha tavsifi ve içinde bulunan şiirlerin türleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, divançenin transkripsiyonlu metni sunulmuş, ardından tıpkıbasımına yer verilmiştir.

Abstract:
Anthologies are among the most valuable sources in the history of Turkish literature. They hold a significant place in providing information about poems and poets not mentioned in biographical works or collections of biographies. Recent research and studies have increased the number of works in this field, demonstrating that anthologies are among the most important sources of Turkish literature. In particular, anthologies are like treasures, serving as significant resources for our cultural and historical heritage. Anthologies can be regarded as individuals' personal notebooks, as the notes they contain are presented with literary taste and appreciation. Various classifications of anthologies have been made, dividing them by type and subject. The manuscript within the scope of our study was compiled by Mehmed Tayfur Hâmid. This work is registered under the archive number S.Ö 18809 in the Seyfettin Özege Manuscript Collection of Atatürk University Central Library. The work, cataloged as a "poetry collection" in the library, is, in fact, a small divan (divançe) by Mehmed Tayfur Hâmid Bey. This is evident as all the poems, except those by three other poets, belong to Hâmid. In the first part of our study, biographical information about Mehmed Tayfur Hâmid is presented, and his artistic qualities are interpreted through some of his poems. This is followed by a description of the manuscript and information on the types of poems it contains. In the second part, a transcription of the manuscript is provided, accompanied by its facsimile reproduction.