Kemik mineral yoğunluğu ile metabolik sendrom ve yaşam kalitesi ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between bone mineral density and metabolic syndrome and quality of life index
Yazar: TAHA HALİL BÜYÜKÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF ÇETİN DOĞANER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Osteoporoz (OP), kemik kitlesi ve kemik dokusunun mikromimari yapısında bozulma ile karakterize ve kırık riskinde artışa sebep olan bir hastalıktır. Metabolik sendromda (MetS) ise en önemli kardiyovasküler risk faktörleri bir arada bulunmaktadır. MetS ve OP ülkemizde yaygın olarak görülen hastalıklar olup toplum için önemli sağlık sorunlarıdır. Bizim araştırmamızdaki amacımız, kemik mineral yoğunluğu (KMY) ile MetS arasında bir ilişki olup olmadığını incelemek ve bu hastalıkların kişilerin yaşam kalitesinde oluşturduğu değişiklikleri araştırmaktır. Çalışmamız aynı zamanda kişilerin bu hastalıklar hakkında bilgi düzeyini artırıp, koruyucu ve önleyici sağlık tedbirleri alınmasını amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nükleer Tıp Kliniğine kemik mineral yoğunluğu (KMY) ölçümü için başvuran hastalar üzerinde yapılmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden ve bilgilendirilmiş gönüllü olur formunu dolduran gönüllülere, sosyodemografik özellikleri, hastalıkları hakkında bilgi ve tutumları, yaşam tarzları, kalsiyum içeren besin veya gıda alımları, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi, EQ-5D ile yaşam kalitelerini sorgulayan bir anket uygulanmıştır. Ayrıca hastane bilgi yönetim sisteminden hastaların açlık kan glukoz (AKG), lipid paneli, KMY ölçümü değerleri veri toplama formuna kaydedilmiştir. 
Analitik, kesitsel tipte planlanan çalışmamızda amacımız KMY ölçümü değerleri ile metabolik sendrom arasındaki ilişkiyi araştırmak, bunlarla ilişkili değişimlerin yaşam kalitesi ile olan ilişkilerini araştırmak, aynı zamanda OP ve metabolik sendromun farkındalığını arttırmaktır. Veriler SPSS programı ile uygun testlerle analiz edilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların ortalama yaşları 58,01±11,98 (min: 20- max: 84) idi. Katılımcıların %35,3'ünün (n=134) MetS, %35,8'inin (n=136) ise OP tanısı vardı. MetS ve OP arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Veriler analiz edildiğinde MetS tanısı olan katılımcılarda lomber vertebra T skorunun daha yüksek olduğu ve bu iki değişken arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r=0,107, p=0,037). EQ-5D'ye göre yaşam kalitesi indeks skor ortalaması 0,64±0,27 (min: -0,513-maks: 0,93) idi. MetS tanısı olan hastalarda yaşam kalitesinin düştüğü görülmüştür (MetS+ sır. ort.=159,69, MetS- sır. ort.=207,28; p<0,001). KMY ölçümleri ve OP tanısı ile yaşam kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir.
Sonuç: MetS tanısı olan katılımcıların yüksek vücut kitle indeksi (VKİ) oranlarına bağlı olarak KMY yüksek olması OP riskine karşı koruyucu olabilir. Buna karşın MetS yaşam kalitesini azaltmaktadır. OP risk grubunda olan özellikle postmenopozal gruptaki popülasyonun her iki hastalıktan korunma adına kalsiyum ile D vitamini alımını ve fiziksel aktivitelerini artırarak kas kitlelerini artırması önem arz etmektedir. 

Anahtar kelimeler: Kemik mineral yoğunluğu, metabolik sendrom, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: Osteoporosis is a disease characterized by the deterioration of the bone mass and microarchitecture structure of the bone tissue and causing an increase in fracture risk. In Metabolic Syndrome, the most important cardiovascular risk factors exist together. Metabolic Syndrome and Osteoporosis are common diseases in our country and are an important health problem for the society. The aim in our study is to examine whether there is a relationship between Bone Mineral Density (BMD) and Metabolic Syndrome and to investigate the changes that these diseases cause in people's quality of life. In our study, it is also aimed to increase the knowledge level of people about these diseases and to take preventive and preventive health measures.
Materials and Methods: Our study was conducted on patients who applied to the Nuclear Medicine Clinic of Health Sciences University Gülhane Education and Research Hospital for BMD measurement. The volunteers who accepted to participate in the study and completed the informed consent form were administered a questionnaire consisting of sociodemographic characteristics, knowledge and attitudes about their illnesses, lifestyle, calcium-containing food intake, the International Physical Activity Questionnaire, and questions regarding the quality of life with EQ-5D. In addition, fasting blood glucose, lipid panel, BMD measurements were recorded in the data collection form from the hospital information management system.
In our analytical, cross-sectional study, our aim is to investigate the relationship between bone mineral density (BMD) measurement values and Metabolic Syndrome, to investigate the relationship between these changes and quality of life, and to increase awareness of Osteoporosis and Metabolic Syndrome. The data were analyzed with the SPSS program with appropriate tests.
Results: The mean age of the patients included in the study was 58.01 ± 11.98 (min: 20- max: 84). 35.3% of the participants (n = 134) had a diagnosis of MetS and 35.8% (n = 136) of them had a diagnosis of OP. There was no significant relationship between MetS and OP. When the data were analyzed, it was found that the lumbar vertebra T scores was higher in participants with a diagnosis of metabolic syndrome and there was a positive relationship between these two variables (r = 0.107, p = 0.037). The mean quality of life index score according to EQ-5D was 0.64 ± 0.27 (min:-0.513-max: 0.93). It was observed that the quality of life decreased in patients with a diagnosis of MetS (MetS + average of ranks=159.69, MetS- average of ranks=207.28; p<0.001). There was no significant relationship between osteoporosis and quality of life.
Conclusion: Participants with metabolic syndrome have high bone mineral density due to high BMI rates, which may be protective against osteoporosis risk. On the other hand, metabolic syndrome decreases the quality of life. It is important for the population in the osteoporosis risk group, especially in the postmenopausal group, to increase calcium, vitamin D intake and physical activities and increase muscle mass in order to prevent both diseases.

Key words: Bone mineral density, metabolic syndrome, quality of life