Güneydoğu Karadeniz'de zooplankton ve mikroplastiklerin dağılımı ve etkileşimi
The distribution and interaction of zooplankton and microplastics in the Southeast Black Sea
Yazar: YASEMEN ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. ÜLGEN AYTAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Güneydoğu Karadeniz'de mikroplastiklerin su kolonunda dağılımı, kompozisyonu, olası kaynakları ilk kez eş zamanlı olarak zooplanktonlaetkileşimi ile araştırılmıştır. Ayrıca deneysel çalışmalar ile mikroplastiklerin Karadeniz pelajik besin zincirine olası giriş yolları ve zooplanktonun beslenmesine etkileri değerlendirilmiştir. Örnekler Temmuz 2019- Haziran 2020 tarihleri arasında mevsimsel olarak Sinop Karasu, Samsun Kızılırmak, Yeşilırmak, Ordu Melet, Giresun Aksu, Trabzon Değirmendere ve Rize Fırtına nehirleri ağzı ve kıyısalından toplanmıştır. Mikroplastikler ve zooplankton su kolonunda WP2 plankton ağı ile toplanmıştır. Mikroplastikler fiziksel olarak görsel sayım yöntemi ile stereomikroskop ile, kimyasal olarak ise FTIR ile karakterize edilmiştir.  Mikroplastik konsantrasyonu su kolonunda 0.4-325.4 adet.m-3 (41.6±77.7 adet.m-3) arasında değişim göstermiştir. Su kolonunda parça en sık rastlanılan mikroplastik tipi olurken, yeşil en sık rastlanılan renk, < 1 mm en yaygın boyut, PET ve PE en baskın polimerler olmuştur. Mikroplastiklerin pelajik bölgede mesoplanktonla karşılaşma oranları 0.01-255.2 mp.birey-1 arasında değişmiştir. İncelen zooplankton türleri içersinde en yüksek mikroplastik tüketimi 0.052±0.077 mp.birey-1 ile Calanus euxinus'da belirlenmiştir. Beslenme deneylerine göre, seçilen tüm zooplankton türlerinde mikroplastik tüketimi tespit edilmiştir. Beslenme deneylerinde zooplankton türleri mikroplastiklere karşı mikroplankton üzerinde seçici beslenme davranışı sergilemiştir 
Bu çalışmanıın sonuçları Güneydoğu Karadeniz'de pelajik ekosistemin ve zooplanktonun değişen miktar ve kompozisyonda mikroplastiklerle kontamine olduğunu göstermektedir. Mikroplastiklerin su kolonunda ekonomik ve ekolojik olarak önemli türler için yüksek biyoeldeedilibilirliği, Karadeniz ekosisteminin biyojeokimyası ve mikroplastik ve ilşikili kimyasalların insan dahil üst besinsel seviyeleri aktarımı dolayısıyla endişe sebebidir.

Abstract:
The distribution, composition and possible sources of microplastics in the water column in the Southeastern Black Sea were investigated for the first time simultaneously with their interaction with zooplankton. In addition, experimental studies have evaluated the possible entry routes of microplastics into the Black Sea pelagic food chain and their effects on zooplankton nutrition. Samples were collected seasonally between July 2019 and June 2020 from the mouth and coastal areas of Sinop Karasu, Samsun Kızılırmak, Yeşilırmak, Ordu Melet, Giresun Aksu, Trabzon Değirmendere and Rize Fırtına rivers. Microplastics and zooplankton were collected in the water column by the WP2 plankton net. Microplastics were characterized physically by visual counting using stereomicroscope and chemically by FTIR. Microplastic concentration in the water column ranged between 0.4-325.4 mp.m-3 (41.6±77.7 mp.m-3). While fragment was the most common type of microplastic in the water column, green was the most common color, < 1 mm was the most common size, and PET and PE were the most dominant polymers. The encounter rates of microplastics with mesoplankton in the pelagic region ranged between 0.01 and 255.2 mp.birey-1. Among the zooplankton species examined, the highest microplastic consumption was determined in Calanus euxinus with 0.052±0.077 mp.ind-1. According to feeding experiments, microplastic consumption was detected in all selected zooplankton species. In feeding experiments, zooplankton species exhibited selective feeding behavior on microplankton versus microplastics. The results of this study show that the pelagic ecosystem and zooplankton in the Southeastern Black Sea are contaminated with microplastics in varying amounts and composition.
 The high bioavailability of microplastics in the water column for economically and ecologically important species is a cause for concern due to the biogeochemistry of the Black Sea ecosystem and the transfer of microplastics and related chemicals to upper trophic levels, including humans.