Tarım yayımcısı ve danışmanların iş memnuniyeti ve kaliteli hizmet vermesini etkileyen faktörler: Kahramanmaraş ili örneği
Job satisfaction among extension agents and farm advisors and factors associated with their successful services: a case study in Kahramanmaraş province
Yazar: AHMET SEVER
Danışman: PROF. DR. İSMET BOZ ; YRD. DOÇ. DR. EMİNE İKİKAT TÜMER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Tarımsal yayım ve danışmanlık gelişmiş ülkelerde üzerinde önemle durulan ve tarımsal kalkınmada rol oynayan konulardan biridir.
Ülkemizde bu konuya son yıllarda verilen önem artmış ve 2006 yılında ''Tarımsal Yayım Ve Danışmanlık Hizmetlerinin Düzenlenmesine Dair Yönetmelik'' çıkarılmıştır. Bu yönetmelik gereği kamuda istihdam edilen ve çiftçilere eğitim ve yayım hizmeti götüren personele ''Tarım Yayımcısı"; kendi adına çalışan, özel sektörde istihdam edilen ya da üretici birlikleri ve ziraat odalarında çalışanlara da ''Tarım Danışmanı'' adı verilmiştir. Çiftçiye eğitim ve yayım hizmeti götüren personelde yapılan bu tanımlamadan sonra çeşitli il ve ilçelerde çalışan bu personelin çalışma koşulları ve iş memnuniyetlerini ortaya koymak amacıyla yapılan çalışmalar yetersizdir.
Bu çalışmada Kahramanmaraş İlinde çalışmakta olan 72 tarım yayımcısı ve 17 tarım danışmanı ile yapılan anketlerle bu elemanların iş memnuniyetleri karşılaştırılmış ve bölgeye daha kaliteli hizmet verebilmeleri için gerekli koşullar incelenmiştir. İş memnuniyetlerinin 7 başlık altında karşılaştırıldığı araştırmada genel olarak tarım danışmanlarında bir memnuniyetsizliğin göze çarptığı belirlenmiştir.
Deneklerin %75,3'ünün erkek olduğu görülmektedir. Üniversite mezunu olanlar (%79,8) arasında yüksek lisans yapanların oranı %16,9'dur. Ankete katılanların mezun oldukları bölümler Tarla Bitkileri (%22,4), Veteriner Fakültesi (%19,1), Bitki Koruma Bölümü (%12,3) ve Zootekni Bölümü (%11,2) olarak sıralanmaktadır. Denekler kamu sektöründe (%80,9),  Ziraat Odası (%14,6) ve Üretici Birliklerinde (%4,5) tarım yayımcısı olarak çalışmaktadır. 
Tarım danışmanları ile yayımcılar arasında kurum içi iletişim ile ilgili memnuniyetleri karşılaştırılmış "Dinlemekten çok konuşmayı tercih ederim", "Her konuda düşüncelerimi mesai arkadaşlarıma rahatlıkla ifade edebiliyorum", "Her düzeyde çalışanlar arasında iletişimi artırmak için sosyal etkinlikler yapılmaktadır"  faktörlerinde istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur.
Danışmanlarla yayımcılar arasında birim içinde uyum ve tatminde etkili faktörler karşılaştırılmış; "Şu anda yapmakta olduğum iş bireysel ve mesleki gelişimime katkı sağlamaktadır", "Çalıştığım iş yerinde çalışanlar arasında takım halinde çalışma alışkanlığı vardır" faktörlerinde istatistiksel anlamda önemli bir farkın olduğu görülmektedir. 
Tarım danışmanları ile yayımcıların sosyal ve fiziksel çalışma ortamları karşılaştırılmış, sosyal çalışma ortamı ile ilgili "Çalışanların kendilerini geliştirmeleri için imkânlar sağlanıyor" faktöründe istatistiksel anlamda önemli bir farkın olduğu görülmüştür. Fiziksel çalışma ortamı ile ilgili "İşyerimde çalışma ortamı ve çalışma koşullarının düzenlenmesinde çalışanların görüşüne başvurulur", "Çalışma ofisimizin fiziksel imkânları (aydınlatma, ısıtma, gürültü) elverişlidir", "Masa, koltuk ve dolap gibi büro ekipmanlarımız yeterli ve kullanılışlıdır" faktörlerinde danışmanlar ile yayımcılar arasında istatistiksel anlamda önemli bir farkın olduğu görülmektedir. 
Tarım danışmaları ile yayımcıların yönetim şekli, karar verme ve kararlara katılım konusundaki düşünceleri karşılaştırılmıştır. "Bilgi ve yeteneklerime uygun işte/işlerde çalışıyorum", "Bu benim işim değil!", "Tüm çalışanlarımızda tasarruf bilinci vardır", "Çalışanlara görev verilirken bilgi ve yetenekleri dikkate alınır", "İş yerini ilgilendiren konularda yöneticiler, çalışanların görüşlerini alırlar" ve "İş yerinde, bir görev verileceğinde herhangi bir ayırım yapılmadan doğru işe doğru eleman politikası uygulanır" faktörlerinde istatistiksel açıdan önemli farklar olduğu saptanmıştır.
Deneklerin ödüllendirme ve motivasyon konusundaki düşüncelerini karşılaştırılmış olup bu konu ile ilgili "İş yerinde başarılı insanlar, kıskançlıktan dolayı daha çok eziliyor", "İş yerinde en çok tanık olduğum şey, insanların birbirlerinin arkasından konuşmalarıdır", "Bu işyerinde verilen sözler yerine getirilmiyor", "İş yerinde her zaman iyi yapılan iş takdir edilir" faktörlerinde danışmanlar ile yayımcılar arasında istatistiksel açıdan önemli olduğu görülmektedir. 
Tarım danışmaları ile yayımcıların yöneticilerle olan ilişkilerini karşılaştırılmış; "Yöneticim bize bir konuyu açıklarken; her zaman dikkatli, sabırlı ve açık bir şekilde davranır", "Hiçbir zaman yöneticilere güvenilmez", "Yöneticim karşılaşılan sorunlar karşısında bize karşı açık fi kirli, yapıcı yaklaşır ve sorunları tartışarak çözer", "Yöneticim yaptığımız işi izler, sonucunu değerlendirir ve bizi yönlendirir", "Bağlı olduğum yönetici kendi birimimizde çalışanlar arasında ayırım yapmaz. Adil bir kişidir" faktörlerinde istatistiksel anlamda önemli bir farkın olduğu tespit edilmiştir. 
Tarım danışmaları ile yayımcılar arasında genel memnuniyet düzeyleri karşılaştırılmış "İş yeri çalışanların memnuniyetine önem veren bir kuruluştur", "Bölümümüzde herkesle eşit ağırlıkta çalıştığımı düşünüyorum", "İş yerini bir aile, kendimi de bu ailenin bir ferdi olarak görüyorum", "İş yeri hizmet verdiği yöre halkının memnuniyetini esas alan bir kuruluştur"  faktörleri istatistiksel anlamda önemli bir fark olduğu tespit edilmiştir. 
Türkiye'de hızla artan tarım yayıcısı ve tarım danışmanlarının iş memnuniyetlerini karşılaştırılmış ve çıkan sonuçların yeni geliştirilecek olan tarım politikalarına, ildeki yöneticilere fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Agricultural extension and advisory systems are considered important activities in developed countries and they play crucial role on agricultural development.
In Turkey, the importance of this issue has increased in recent years and in 2006 ''Regulation of Agricultural Extension and Advisory Services'' was introduced. According to this regulation, personnel employed in the public sector and taking extension services to farmers are called "extension agents", those who are employed in the private sector or work by his/her own, or employed in producer associations and chambers of agriculture are called "farm advisors". After this definitions, there have been a lack of studies focusing on working conditions and job satisfaction among these personnel who have been working in different districts and provinces. 
In this study 72 extension agents and 17 farm advisors working in Kahramanmaras Province were interviewed and their job satisfaction and conditions for providing better services were compared. Job satisfaction was investigated under seven categories and there was a general job dissatisfaction among farm advisors. 
Seventy-five percent of the respondents were males, Those who graduated from college were 79.8% while those who had a masters' degree were 16,9%. The departments or schools from which respondents graduated included Department of Agronomy (22.4%), Faculty of Veterinary Medicine (19.1%), Department of Plant Protection (12.3%) and Department of Animal Science (11.2%). Respondents were working for the public sector (80.9%), Chamber of Agriculture (14.6%) and Producer Unions (4.5%). 
Job satisfaction related to internal communication was compared between extension agents and farm advisors. There was significant differences in the items "I prefer talking more than listening", "I can easily express my thoughts and feelings about my job with my colleagues", and "Social activities are organized to improve communication among employees". 
In terms of coherence and satisfaction within the organization two items were significant: "The work I am performing makes contributions to my personal and professional development", and "In the workplace there is a tendency among employees to work in teams".
Opinions about physical and social work environment were compared. The significant items were; "Employees are provided opportunities to develop themselves", "Employees opinions are asked when regulations about working environment and working conditions are to made.", "Physical facilities (lighting, heating, noise) are suitable", and "Office equipment such as table, sofa and closets are available".
In terms of management, decision-making, and participation in decisions the following items were found to be significant: "I carry out responsibilities which are appropriate with my knowledge, skills, and experience", "This is not really my job!", "All of our employees have a positive attitude toward saving", "Employee knowledge and experiences are taken in to account when they are employed", "Managers ask employees opinion when they decide something related to workplace", "There is no discrimination in this workplace". 
The fifth comparison subject was rewarding and motivation, and the following items were significant: "In the workplace successful people are oppressed because of jealousy", "People in this workplace talk behind of other people", "Commitments at this workplace are never met", and "Successful work at this workplace is always appreciated".
The sixth comparison subject between extension agents and farm advisors was their relationships with supervisors and administrators. The significant items regarding to this subject were: "Supervisors and administrator are always attentive, patient and open minded when talking to us", "Supervisors and administrators are always unreliable", "My supervisor is constructive, open minded when try to solve any problem", "My supervisor keeps track of what we are doing, evaluate the results and directs us", and "My supervisor does not discriminate among employees", 
In terms of overall satisfaction levels the following items were significant: "The organization cares about job satisfaction of the employees", "In our department I feel that I am equally treated with everyone else", "I feel this organization as a family and I am a member of it", "The organization cares about the people living in the locality".
This study compared job satisfaction of extension agents and farm advisors and the findings are expected to provide useful information for politicians, and province level administrators.