Radyoterapide kullanılan immobilizasyon sistemlerinin doz dağılımına etkisinin belirlenmesi ve tedavi planlama algoritma hesaplarının ölçümlerle karşılaştırılması.
Determination of the effect of immobilization systems used in radiotherapy on dose distribution and comparison of these measurements with that of treatment planning algorithm calculations.
Yazar: HÜMEYRA ZEYNEP KURU
Danışman: PROF. DR. DENİZ YALMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Tıbbi Radyofizik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Onkoloji = Oncology
Dizin: Algoritmik çözümler = Algorithmic solutions ; Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Meme = Breast ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Tedavi = Treatment ; İmmobilizasyon = Immobilization

Özet:
Bu çalışmanın amacı sabitleme gereçlerinden yüksek yoğunluklu materyalden yapılmış olan ve içinde hava boşluğu bulunduran eğik meme sabitleyicisi ile düşük yoğunluklu materyalden yapılmış farklı kalınlıklardaki vakumlu yatakların doz dağılımına etkisini belirlemek ve ölçümleri tedavi planlama sistemi hesapları ile karşılaştırmaktır.Ölçümler, lineer hızlandırıcıda katı fantom ve su fantomu kullanılarak 6 MV enerji için yapılmıştır. Eğik meme sabitleyicisi ölçümleri için tasarlanan düzenek katı fantom ve su fantomu üzerine yerleştirilmiş, farklı pleksiglas kalınlıkları ve farklı hava boşlukları için ölçümler yapılmıştır. Vakumlu yatak için de benzer şekilde 2, 5 ve 8 cm kalınlığındaki vakumlu yataklar katı fantom ve su fantomu üzerine yerleştirilerek ölçümler yapılmıştır. Katı fantom ölçüm düzeneklerinin bilgisayarlı tomografileri çekilmiş ve kesitler tedavi planlama sistemine aktarılarak dozlar hesaplanmıştır.Eğik meme sabitleyicisi için iyon odası ölçümleri 10, 15 ve 20 mm pleksiglas kalınlığı için 5 cm derinlikteki dozda sırasıyla %2,6, %3,9 ve %5,5 azalma olduğunu göstermiştir. Bu durumlar için ölçümlerle TPS hesapları arasındaki fark maksimum %1'dir. Vakumlu yatak kullanıldığında doz en fazla %1,5 azalmıştır. Vakumlu yatak için ölçümlerle TPS hesapları arasında ortalama %0,1'lik fark oluşmuştur. Ancak vakumlu yatak kalınlığı arttıkça cilt dozunun arttığı belirlenmiştir. Yapılan ölçümlere göre 2, 5 ve 8 cm kalınlıklar için 2 mm derinlikteki doz sırasıyla %11,9, %20,7 ve %24 artmıştır.Hava boşluklarının doza etkisi incelendiğinde artan hava boşluğu ile TPS doz hesabında %6,3'e kadar varan azalma olduğu belirlenmiş ancak aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.Eğik meme sabitleyicisi kullanıldığında hastanın konumu ışın huzmesi sabitleyicinin pleksiglas kısımlarından geçmeyecek şekilde ayarlanmalı, eğer bu durumdan kaçınılamıyorsa sabitleme gerecinin özellikleri göz önünde bulundurularak hesaplama yapılmalıdır. Vakumlu yatak kullanıldığında yatak kalınlığı arttıkça cilt dozunun artacağı göz önünde bulundurulup olası cilt reaksiyonlarından korunmak için vakumlu yatağın tedavi alanı dışında bulundurulmasına veya ışının giriş bölgesindeki yatak kalınlığının olabildiğince ince tutulmasına dikkat edilmelidir.Anahtar sözcükler: Eğik meme sabitleyicisi, vakumlu yatak, tedavi planlama sistemi algoritma hesapları, hava boşluklarıe-mail: humeyrazeynep@mynet.com.tr

Abstract:
The purpose of this study is to determine the effect of breast board-which is made of high-density material and contains an air cavity- and vacbags with different thicknesses-which is made of low-density material- on dose distribution and to compare these measurements with that of treatment planning calculations.Measurements were made using solid and water phantoms for 6 MV energy of a linear accelerator. A mechanism was designed for breast board measurements and was placed on solid and water phantoms. Measurements were made for different plexiglass thicknesses and different air gaps. In the same way, measurements for vacbags were made by placing the vacbags with 2, 5, and 8 cm thicknesses on solid and water phantoms. CT scans of these solid phantom setups were taken and doses were calculated after transferring the CT slices to treatment planning system.For breast board the ion chamber measurements have shown that the dose at 5 cm-depth was decreased by 2.6%, 3.9% and 5.5% for 10, 15, and 20 mm plexiglass thicknesses respectively. The difference between TPS calculations and measurements was 1% at maximum, for these situations. When the vacbag was used, the dose decreased 1.5% at most. The mean difference between TPS calculations and the measurements for vacbag was 0.1%. However, skin dose was increased as the thickness of the vacbag increased. Dose at 2 mm-depth was increased by 11.9%, 20.7%, and 24% with the use of 2, 5 and 8 cm vacbags respectively.When the effect of different air gaps on dose was evaluated it was determined that TPS calculations suggested a maximum of 6.3% decrease for large air gaps, however the difference was not statistically significant.When using a breast board, the patient should be positioned so that the beam does not pass through the plexiglass parts of the breast board. If this is not possible, the characteristics of the immobilization system should be included in the TPS calculations. When using a vacbag it should be kept in mind that the skin dose increases as the thickness of the vacbag increases, so the vacbag should be placed outside the treatment field or the thickness of the vacbag should be kept as thin as possible where the photons enter the patient in order to prevent skin reactions.Key words: Breast board, vacbag, treatment planning algorithms, air gapse-mail: humeyrazeynep@mynet.com.tr