Plotinus'da ilahi değişmezlik doktrini
The doctrine of divine immutability in Plotinus
Yazar: SEYYİDE NEFİSE KILIÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE GÖREN BAYAM
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tez Plotinus'da ilahi değişmezliğin nasıl anlaşıldığı hakkındadır. İlahi değişmezlik doktrini, felsefe tarihinde birçok filozofça ele alınmış ve tanrısallığın değişim, dönüşüm, oluş ve bozuluştan uzak olduğunu ifade eden bir konu olmuştur. Sokrates öncesi filozoflarda da görülen bu mesele, özellikle Platon ve Plotinus'da detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu tezde Sokrates öncesi filozofların ilk ilke anlayışlarıyla beraber Aristoteles'in ve Platon'un felsefesinde değişim ve değişmezliğin ne olduğu incelenmiştir. Daha sonra kendisinden önceki filozoflardan etkilenen Plotinus'da ilahi olanın yani Bir'in değişmezliği konusu ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Felsefi olarak ilahi değişmezliği Plotinus olmadan çalışmak mümkün olmayacağından ve Türkçe literatürde bu konuda doğrudan bir çalışma bulunmadığından ilahi değişmezliğin bu bağlamda çalışılmasının önemli bir boşluğu doldurması muhtemeldir. Tezimizde Plotinus'un bu konuyu üç hipostaz [Bir (Hen), Akıl (Nous) ve Ruh] bağlamında ele aldığı görülmüştür. Buna göre Bir'den diğer hipostazların ve dolayısıyla çokluğun meydana gelişi taşma teorisiyle izah edilmiştir. Bu teori, Bir'de herhangi bir değişme olmaksızın diğer bütün şeylerin ondan nasıl türediğini açıklamaktadır. Tezin sonucunda Plotinus'un Bir'inin mükemmel, tam, basit ve yetkin oluşundan kaynaklı olarak hiçbir şeye ihtiyaç duymaması nedeniyle, varlığında değişime neden olacak her hangi bir durumun meydana gelmediği görülmüştür. Öyle ki Plotinus'un felsefesinde Bir düşünmemekte ve kendini bilmemektedir. Aynı zamanda Plotinus'a göre Bir hakkında konuşmak da mümkün değildir. Bütün bunlar, Plotinus'un felsefe tarihinde alışılagelmiş olan tanrı anlayışlarının ötesinde bir tanrı tasavvuru geliştirdiğini göstermiştir.

Abstract:
This thesis is about how divine immutability is understood in Plotinus. The doctrine of divine immutability, which expresses the change, transformation, formation and salvation of divinity from corruption, has been a subject addressed by many philosophers in the history of philosophy. This debate, which was also seen in pre-Socratic philosophers, was discussed in detail especially in Plato and Plotinus. This provided unity with the pre-Socratic philosophers' first principle understanding of what change and permanence were in the chemistry of Aristotle and Plato. Later, in Plotinus, who was influenced by the philosophers before him, the issue of the divine immutability, that is, was discussed in detail. Since it is possible to examine divine immutability philosophically without Plotinus and there is a direct study on this subject in Turkish literature, it is possible to fill an important student area by examining divine immutability in this way. In the study, by Plotinus it were obtained three hypostases [One (Hen), Mind (Nous) and Spirit] regarding this subject. Accordingly, the emergence of other hypostases and therefore multiplicity from the One is explained by the emanation theory. This theory explains how all other things derive from the One without any change in the One. As a result of the thesis, it has been seen that Plotinus' One does not need any parts because it is a perfect, complete, simple and perfect formation, and therefore no annual change occurs. So much so that, according to Plotinus, the One does not think and does not know itself. At the same time, according to Plotinus' philosophy, it is not possible to talk about One. All this shows that Plotinus's One has been understood to its extremes.