1980 sonrası Türk romanında sosyoekonomik yapı ve toplumsal cinsiyet
Socio-economic structure and gender in Turkish novel after 1980
Yazar: BÜŞRA ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. SONER AKPINAR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Feminizm = Feminism ; Roman = Novel ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Toplumsal cinsiyet, bir insanın biyolojik cinsiyetinden bağımsız olarak
toplum içinde kendisine yüklenen kimlikle ilgili bir kavramdır. Ataerkil toplumlarda
yönetim ve yönetimin tüm araçları erkin elinde bulunduğu için kadınlar veya kadın
gibi görülen kimlikler toplumda etkin rol alamazlar. Erkeklik, tarihten aldığı güçle
kadını aĢağılama, dıĢlama, yok sayma, yok etme gibi yollara baĢvurarak
egemenliğini sağlamlaĢtırır. Patriarkal otorite olarak da tanımlayabileceğimiz bu
düzende, atanmıĢ cinsiyet rolleri hayatın her alanında kendini gösterir. Gündelik
hayattan siyasi otoriteye, hukuktan eğitime, sağlıktan ekonomiye kadar çok geniĢ bir
yelpazeye yayılan ataerkil hâkimiyetin kadınlarda yarattığı etkileri incelemek için
sosyal bilimlerin tüm alanlarında yapılan çalıĢmalar git gide artmaktadır. Edebiyatta
da cinsiyet konusundaki çalıĢmalara ağırlık verildiği görülmektedir. Edebiyat;
sosyoloji ve tarih gibi disiplinlerle iliĢki içinde incelendiğinde özellikle toplumsal
cinsiyet konusunda zengin bir veri tabanı sayılabilir. Toplum ile bağlarını hiçbir
zaman koparmayan roman türü, bahsedilen konuda daha zengin bir inceleme alanı
sunar. Bir dönemin edebiyatını ele almadan önce yapılacak en önemli adım, o
dönemi tarihsel bağlamda sunmak ve sosyolojik özelliklerini saptamaktır. Bu
sebeple, 1980 dönemi geniĢ bir çerçevede sunulduktan sonra edebî eserlerin
incelenmesine geçilecektir. Bu çalıĢmada, 1980 sonrası Türk romanlarında toplumsal
cinsiyetin nasıl ele alındığı, karakterlerin kiĢilikleri ve bakıĢ açılarında kadın-erkek
rollerinin nasıl iĢlendiği incelenecektir. ÇalıĢmada özellikle tarihsel ve sosyolojik
araĢtırma yöntemleri esas alınacaktır. Söz konusu yöntemler dıĢında disiplinler arası
bir çalıĢma yürütülerek antropoloji, psikoloji gibi bilimlerden de yararlanılacak,
dolayısıyla eklektik bir yol izlenecektir.
Anahtar Kelimeler: Roman, toplumsal cinsiyet, feminizm, kadın, erkek

Abstract:
Gender is a concept related to the identity attributed to a person in society,
regardless of his or her biological sex. In patriarchal societies, since the dominance
and all the tools of domination are in the hands of the power, women oridentities that
are seen as women can not take an active role in the society. Masculinity strength
ensits dominance by resorting to ways such as humiliating, excluding, ignoring and
destroying women with the power it receives from history. In this order, which we
can also define as patriarchal authority, assigned gender roles manifest themselves in
all areas of life. Studies in all fields of social sciences are increasing day by day in
order to examine the effects of patriarchal domination, which spans a wide range
from daily life to political authority, from law to education, from health to
economy. In literature, it is seen that studies on gender are
emphasized. Literature; when examined in relation to disciplines such as sociology
and history, it can be considered a rich database, especially on gender. The novel
genre, which never breaks its ties with society, offers a richer field of study on the
subject. The most important step to take before dealing with the literature of a period
is to present that period in historical context and to determine its sociological
characteristics. For this reason, after the 1980 period is presented in a broad frame
work, it will be passed to the examination of literary works. In this study, it will be
examined how gender is handled in Turkish novels after 1980, how the roles of men
and women are handled in the personalities and perspectives of the characters. In the
study, especially historical and sociological research methods will be taken as
basis. Apart from the afore mentioned methods, an inter disciplinary study will be
conducted and science ssuch as anthropology and psychology will be utilized, so an
eclectic path will be followed.
Keywords: Novel, gender, feminism, woman, man