Çözüm odaklı kısa süreli yaklaşımın akran zorbalığı ile baş etme becerileri üzerine etkisinin belirlenmesi
Determining of solution focused brief therapy's effect of the coping skills with the peer bullying
Yazar: EBRU ÖZTÜRK ÇOPUR
Danışman: PROF. DR. GÜLÜMSER KUBLAY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Ergenler = Adolescents ; Hemşirelik = Nursing ; Çözüm odaklı düşünme = Solution focused thinking ; Öğrenciler = Students

Özet:
bu çalışma çözüm odaklı kısa süreli yaklaşımın adolesanların akran zorbalığı ile baş etme becerileri üzerine olan etkisini değerlendirmek amacı ile yapılmıştır. Araştırmada randomize olmayan gruplarda ön test-son test kontrol gruplu tasarım kullanılmıştır. Çalışmanın müdahale grubunu Çankaya ilçesinde bulunan bir okulda öğrenim gören 34 sekizinci sınıf öğrencisi, kontrol grubunu ise aynı ilçede bulunan benzer özelliklere sahip başka bir okulda öğrenim gören 34 sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu ve Ergen Akran İlişkileri Belirleme Ölçeği kullanılmıştır. Müdahale ve kontrol grubundaki öğrencilere uygulama öncesi Kişisel Bilgi Formu ve Ergen Akran İlişkileri Belirleme Ölçeği uygulanmıştır. Daha sonra müdahale grubundaki öğrencilere 06 Mart - 28 Nisan 2017 tarihleri arası haftada bir ders saati olmak üzere toplamda sekiz oturum çözüm odaklı kısa süreli yaklaşım uygulanmıştır. Uygulama bittikten hemen sonra müdahale ve kontrol grubundaki öğrencilere Ergen Akran İlişkileri Belirleme Ölçeği tekrar uygulanmıştır. Oturumların sonlanmasından bir ay sonra ise izlem ölçümleri uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesi Statistical Package for Social Science (SPSS) 22.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler için ortalama ± standart sapma, sayı ve yüzdelik gösterimi ile ortanca minimum-maksimum değerleri kullanılmıştır. 
Araştırmada çözüm odaklı kısa süreli yaklaşım uygulaması sonrası müdahale grubunu oluşturan öğrencilerin Ergen Akran İlişkileri Belirleme Ölçeği zorbalık toplam son test puanı, sözel zorbalık, duygusal zorbalık ve fiziksel zorbalık son test puanı ile duygusal mağdurluk, fiziksel mağdurluk ve mağdurluk toplam son test puanı kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Bu sonuçlar doğrultusunda kısa süreli çözüm odaklı yaklaşımın sağlığı geliştirme uygulamaları temelinde okullarda gerekli eğitimi alan hemşireler tarafından zorbalıkla mücadelede etkin bir yöntem olarak kullanılması ve farklı örneklem grupları ve farklı konular için randomize çalışmaların yapılması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Çözüm odaklı kısa süreli yaklaşım, zorbalık, öğrenci, adolesan, hemşirelik.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the effect of a solution focused brief approach on adolescents' coping skills with peer bullying. In the study, pre test-post test control group design was used in non-randomized groups. The intervention group of the study consisted of 34 8th grade students in a school in Çankaya district and 34 8th grade students in another school with similar characteristics in the same district. As data collection tool personal information tool and Adolescent Peer Relations Instrument was used. The personal information form and the Adolescent Peer Relations Instrument were implied to the students in the intervention and control groups before the implementation. Then, a total of eight session solution focused brief approach was implied to the students in the intervention group between 06 March and 28 April 2017, one course per week.
Immediately after the implementation, Adolescent Peer Relations Instrument was applied to the intervention and control group students. Follow-up measurements were performed one month after the end of the sessions. The data were analyzed using the Statistical Package for Social Science (SPSS) 22.0 program. For the descriptive statistics, mean ± standard deviation, number and percentage representation, and median minimum-maximum values were used.
After the solution focused brief approach, the Adolescent Peer Relations Instrument of the students who formed the intervention group, the total final test score of bullying, verbal bullying, emotional bullying and physical bullying final test score, emotional victimization, physical victimization and victimization total posttest score were significantly higher than the control group. (p <0.05). In line with these results, it can be suggested that solution focused brief approach should be used as an effective method in schools for coping with bullying on the basis of health promotion practices by nurses who take the necessary education and randomized studies for different sample groups and different subjects.
Key Words: Solution focused brief approach, bullying, student, adolescent, nursing.