XVII.-XVIII. yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu'nda ulaşım ve iletim örgütlenmesi üzerine bir araştırma
A research about the organization of transportation in the Ottoman Empire between seventeeth and eighteenth centuries
Yazar: ÜMİT EKİN
Danışman: PROF. DR. ÖZER ERGENÇ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: 17. yüzyıl = 17. century ; 18. yüzyıl = 18. century ; Esnaflar = Artisans ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Taşra teşkilatı = Provinces organization ; Taşımacılık = Transportation ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Bu araştırmada, XVTI. ve XVIII. Yüzyıllarda, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki ulaşım ve iletim örgütlenmesinin boyutları genel olarak ortaya konulmuştur. Osmanlı taşra teşkilâtının iki ana unsuru sancak ve kaza teşkilatları dahilindeki yollar üzerinde ulaşım ve güvenliği sağlamak için inşa edilen kervansaray, han, kale ve derbentler ile merkez ve taşra arasındaki haberleşmeyi sağlayan menzil teşkilatı bu çerçevede değerlendirilmiştir. Osmanlı Devleti'nde taşımacılık sektöründe faaliyet gösteren zümreye Mekârî Esnafı adı verilmektedir. Bu esnaf grubu birçok şehre ait esnaf listelerinde karşımıza çıkmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'ndaki yollar çeşitli dönemlerde tamir edilmiştir. Bu tamirat dönemleri çoğunlukla padişahın yapacağı seyahatler ile ordunun çıkacağı seferler öncesine rastlamaktadır. Ayrıca güvenlik, iklim koşullan ve nakliye araçlarının kıtlığı, ulaşımı etkileyen faktörler olarak görünmektedir. Taşıma işlerinde kullanılan hayvanların bakım yerleri ve masrafları, bu araştırmanın konularından birini oluşturmaktadır. Yine nakliye araçlarının kapasiteleri karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Osmanlı ulaşım tarihi açısından en önemli noktayı taşıma fiyatları oluşturmaktadır. Çünkü taşıma fiyatları, bir malın bir yerden başka bir yere taşınabilirliğini belirleyen en önemli etkendir. Daha iyi anlaşılabilmesi için akça, guruş gibi paraların içindeki gümüş miktarı tespit edilmiş ve kile, batman, kantar gibi ağırlık ölçüleri metrik sisteme çevrilmiştir. Böylece 100 kg.lık bir malın 100 km.de kaç gr. Saf gümüşe taşındığı ortaya çıkarılmış ve buna da standart taşıma ücreti adı verilmiştir. Bu bölümde ayrıca deve, at ve katır fiyatları tablolar hâlinde ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this research, the organization of transportation in the Ottoman Empire between seventeenth and eighteenth centuries brought up generally. Caravansary, khan, castle, derbents that were built for transportation and safety on roads, which are connected to "sanjak" and "kaza" the two components of Ottoman rural organization and "menzil teşkilatı" organized for communication between the center and rural areas are considered in this perspect In Ottoman Empire group work in transportation sector is called "mekari esnafi". This trade group can be found in many trademan lists belonging to many cities. The roads on Ottoman Empire were fixed in various times. They were fixed mostly before sultan's journey or the army's expedition. And the factors that affected transportation are safety, condition of climate and the lack of transportation vehicles. The sheds for animals, which are used in transportation and their care expenses are one of the subject of this researchment and the capacity of the transportation vehicles is considered comparatively. The most important point is the prices of transportation, in the perspect of Ottoman transportation history. Because transportation price are the most effective factor for the transportation of goods, from one place to another. To be more clear the silver rate in currencies like "akça", "gurus" is fixed and weight measurements like "kile", "batman", "kantar" are changed to the metrical system. So, how much silver was taken for transported goods with a weigt of 100 kgs to 100 km is found out and it has named as, standard transportation price. And also in this part the prices of the camel, horse and mule have been explained with schemes.