Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Türkiye'de eğitim hakkı ile ilgili kararlarının incelenmesi
Examination of the decisions of the Constitutional Court and the European Human Rıghts Court on the rıght to educatıon ın Turkey
Yazar: FAİK SÜRER
Danışman: DOÇ. DR. ERDAL KÜÇÜKER
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Avrupa insan hakları hukuku = European law of human rights ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Eğitim hakkı = Education rights ; Mahkeme kararları = Court decisions ; Türk Anayasa hukuku = Turkish Constitutional law ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası mahkemeler = International courts

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) Türkiye'de eğitim hakkı konusundaki kararlarının incelenmesidir. Tarama modeli ile modellenen araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman (belge) incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2021 yılının Aralık ayı sonu itibariyle AYM ve AİHM'in resmi internet sitelerinde yer alan dava dosyaları arasından araştırmacı tarafından geliştirilen "Mahkeme Kararı İnceleme Formu" ile toplanmıştır. Mahkeme kararları; başvuranlar, başvurular, başvuruların dayandığı eğitim hakkı ihlali iddiaları, verilen kararlar, yargılama süreleri ve tazminat miktarları yönleriyle incelenerek "Mahkeme Kararı Bilgi Formu" aracılığıyla özetlenmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizi sonucunda eğitim hakkı ile ilgili her iki mahkemeye de yapılan başvuruların büyük çoğunluğunun yükseköğretim kademesiyle ilişkili olduğu; kararların genellikle oy birliği ile alındığı; yargılama sürelerinin çok uzun olduğu ve karara bağlanan tazminat miktarlarının talep edilen tazminat miktarlarına göre çok düşük kaldığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar ışığında, yargılama sonunda başvuranın lehine karar verilse bile geciken adaletin stres kaynağı olduğu göz önüne alınarak, doğru karar verme sürelerinin kısaltılması ve tazminat miktarlarının yaşanılan mağduriyetlerle orantılı olarak yükseltilmesine ilişkin çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Eğitim Hakkı, Eğitim Hukuku, Anayasa Mahkemesi (AYM), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)

Abstract:
The aim of this research is to examine the decisions of the Constitutional Court (CCRT) and the European Court of Human Rights (ECHR) on the right to education in Turkey. The document analysis technique, one of the qualitative research methods, was used in the research which was modeled with the scanning model. The data of the research were collected by the "Court Decision Review Form" developed by the researcher from among the case files on the official websites of the Constitutional Court and the ECtHR as of the end of December 2021. The data obtained with the "Court Decision Review Form" were summarized through the "Court Decision Information Form" by being analyzed in terms of the applicants, applications, related rights and freedoms, the decisions given, the duration of the proceedings and the amounts of compensation. As a result of the analysis of the data obtained in the research, it was determined that the majority of the applications regarding the right to education made to both courts were related to the higher education level; In these applications, it is striking that the duration of the proceedings was very long and the amount of compensation awarded was very low compared to the amount of compensation claimed. In the light of these results, even if a decision is made in favor of the applicant at the end of the court process, considering that delayed justice is a source of stress, it is recommended to shorten the time for making the right decision and to increase the amount of compensation in a way that can eliminate the grievances experienced.
Keywords: Right to Education, Law to Education, Constitutional Court (CCRT), European Court of Human Rights (ECHR)