Büyükbaş hayvan gübresi ve tavuk gübresinden biyogaz üretiminin ADM1 kullanılarak modellenmesi
Modelling of biogas production from cattle manure and chicken manure using ADM1
Yazar: SÜLEYMAN TUNÇEL
Danışman: PROF. DR. AYŞENUR UĞURLU
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Temiz Tükenmez Enerjiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Biyogaz santrali kurma aşmasında en önemli aşamalardan biri bu santrallerin gerçekçi bir şekilde modellenmesidir. Modelleme çalışması sayesinde kurulacak santral için uygun işletme koşulları belirlenebilmektedir. Buradan yola çıkarak, bu çalışmada arıtma tesislerinin modellemesinde kullanılan ve düşük hata oranlarına sahip sonuçlar veren Anaerobik Arıtma Modeli No. 1 (ADM1) modeli uygulanmış; tavuk ve iki farklı organik içeriğe sahip büyükbaş atığının biyogaz üretim modellemesi yapılmıştır.
ADM1 modeli bir dizi dinamik ve denge sürecinden ve 200' ün üzerinde giriş parametresinden meydana gelmektedir. Modelde anaerobik reaktördeki arıtma sürecinde etkili olan mikroorganizmaların aktiviteleri deneysel sonuçlarla elde edilmiş matematiksel ifadeler ile tanımlanmıştır. Bununla birlikte, değişik sıcaklık ve organik yükleme hızlarında, farklı atık türlerini kullanarak analiz yapabilmek için model üzerinde çeşitli değişiklerin yapılması gerekmektedir. Bu çalışmada da gereken düzenlemeler literatür çalışmalarında bulunan sonuçlar kullanılarak yapılmıştır.
Modelleme çalışması tavuk atığı ve yüksek organik içerikli sahip sığır atığı için 35 °C, 30 °C ve 25 °C sıcaklık altında, sırasıyla 1, 1.5 ve 2 kg.UKM/m3.g organik yükleme hızları (OYH) için gerçekleştirilmiştir. Düşük organik içerikli büyükbaş atığı için modelleme ise 35 °C sıcaklık altında OYH 2 kg.UKM/m3.g iken gerçekleştirilmiştir. Çalışmada biyogaz üretim miktarı, biyogaz metan içeriği, 1 gram UKM başına biyogaz ve metan üretimi ve reaktör içindeki pH değeri incelenmiştir. Farklı organik içeriklere sahip atıklar için farklı modelleme koşulları altında model çıktıları karşılaştırılmış, en avantajlı durumlar ifade edilmiştir.
Modelleme çalışması sonucunda reaktör işletme sıcaklığının arttırıldığı zaman biyogaz üretiminin ve 1 gram UKM başına biyogaz ve metan üretiminin, pH düzeyinin arttığı, biyogazın metan içeriğinin çok önemli ölçüde değişmediği görülmüştür. Organik yükleme hızı arttırıldığı durumda ise 1 gram UKM başına biyogaz ve metan üretiminin ve pH düzeyinin düştüğü gözlemlenmiştir. Her koşul altında; tavuk atığından, analizi yapılan diğer iki farklı sığır atığına göre daha yüksek biyogaz miktarı ve 1 gram UKM başına biyogaz ve metan üretimi, pH düzeyi elde edilmiştir. Tahmin edildiği gibi yüksek organik içerikli sığır atığından her durumda düşük organik içerikli sığır atığına göre daha yüksek biyogaz miktarı ve 1 gram UKM başına biyogaz ve metan üretimi elde edilmiştir. ADM1 ile yapılan analiz sonucunda modelin literatürdeki deneysel çalışmalara uygun sonuçlar verdiği gözlemlenmiştir.

Abstract:
One of the most important steps in establishing a biogas plant is the realistic modeling of the biogas plants. With the modeling operation, suitable operating conditions can be selected for the biogas plants. From this point of view, in this study, the Anaerobic Treatment Model No 1 (ADM1) giving results which have low error rates used in the modeling of treatment plants model was applied and a biogas plants using chicken manure and two cattle waste with different organic contents were modeled.
The ADM1 model consists of a series of dynamic and steady-state processes and over 200 input parameters. In the model, the activities of microorganisms which are effective in the treatment process in the anaerobic reactor are defined by mathematical expressions obtained from experimental results. In order to be able to analyze by using different waste types at different temperatures and organic loading rates, various changes have to be made on the model. The necessary arrangements in this study were made using the results found in the literature studies.
The model study was carried out for organic loading rates (OLR) of 1, 1.5 and 2 kg VS / d m3 respectively at temperatures of 35 °C, 30 °C and 25 °C chicken waste and for cattle manure having high organic content. Modeling for bovine waste with low organic content was carried out at 35 °C for OLR of 2 kg VS / d m3. In order to compare cattle waste with low and high organic content, the modeling work was carried out at a temperature of 35 °C and an organic loading rate of 2 kg VS / d m3.  In this study, the amount of biogas production, the content of biogas methane, the biogas and methane production per gram of volatile solid material and the pH value in the reactor were investigated. Under the different modeling conditions, outputs are compared and the most advantageous situations are expressed. 
As a result of the modeling study, it was observed that the biogas production and the biogas and methane production per gram of volatile solid material (VS) pH level were increased when the operating temperature was increased. Whereas methane content of the biogas was has not changed significantly. It has been observed that when the organic loading rate is increased, the biogas and methane production per gram of volatile solid material and pH level decreases.  Higher organic content of chicken waste resulted in higher biogas production, the biogas and methane production per gram of VS under all conditions compared to cattle waste with high organic content. As expected, higher biogas and biogas, methane production per gram of VS were obtained in each case from cattle manure having high organic content than in cattle manure having low organic content. 
As a result of the analysis made with ADM1, it was observed that the model gave appropriate results to the experimental studies in the literature.