Tokat ağzı söz varlığından hareketle standart Türkçe öğretiminde dikkat edilmesi gereken hususlar
Matters to attention in standard Turkish teaching according to the Tokat dialect version
Yazar: FATIMA HÜMEYRA ARAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RIDVAN ÖZTÜRK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Biçimbilim = Morphology ; Ses bilgisi = Phonetic ; Söz varlığı = Vocabulary ; Tokat = Tokat ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Ağız, kelimelerin farklı olarak söylenilmesi, kelimelerin o yöreye ait ses farklılıkları oluşturmasıdır.
Türkiye Türkçesi ağızlarından biri de Tokat ağzıdır. Tokat ağzı incelendiğinde yöreye has önemli bir
söz varlığı olduğu görülmektedir. Bu çalışmayla Tokat ağzının söz varlığı taranıp, aynı zamanda da bu ilin
ağzının söz varlığı içinde bulunan kelimeler ziraatla ilgili kelimeler, hayvan isimleri ve eşya isimleri başlığı
altında gruplandırılmıştır. Tokat ağzında yer alan fiiller de isimden fiil yapma ekleri ve fiilden fiil yapma ekleri
şeklinde ayrılmış ve bu fiiller Türkçe Sözlük ile karşılaştırma yapılarak incelenmiştir.
Çalışmada ana kaynak Türkiye Türkçesi ağızlarının yayımlanmış eserleri arasında en geniş kapsamlı
kaynağı konumunda bulunan Türk Dil Kurumunun yayımladığı "Türkiye'de Halk Ağzından Derleme
Sözlüğü"nden yararlanılmıştır. Türkiye'de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü'nden yararlanarak Tokat ağzı söz
varlığı ortaya çıkarılmıştır.
Taranan kaynaklar ışığında Tokat ağzının ses bilgisi ve şekil farklılıkları elde ettiğimiz söz varlığından
hareketle çeşitli örneklerle gösterilmiştir. Verdiğimiz örnekler standart Türkçe öğretiminde yarar sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ağızlar, Derleme Sözlüğü, Türkçe Sözlük, Tokat Ağzı, Ses ve Şekil Bilgisi.

Abstract:
Dialect is the way words are said differently and the words create sound differences belonging to that
region.
One of the dialects of Turkey Turkish is Tokat dialect. When the Tokat dialect is examined, it is seen
that it is an important vocabulary specific to the region. In this study, the vocabulary of the Tokat dialect was
scanned and at the same time, the words in the vocabulary of the dialect of this province were grouped under the
title of words related to agriculture, animal names and item names. The verbs in the dialect of Tokat are also
separated as verb making suffixes and verb making suffixes from the noun and these verbs are examined by
comparing with the Turkish Dictionary.
In the study, the "Compilation Dictionary from Folk Dialects in Turkey" published by the Turkish
Language Institution, which is the most comprehensive source among the published works of the Turkish
dialects of Turkey, was used. Tokat dialect vocabulary has been revealed by using the Dictionary of Compilation
from Folk Dialect in Turkey.
In the light of the scanned sources, the phonetic and morphological differences of the Tokat dialect are
shown with various examples based on the vocabulary we have obtained. The examples we give will be useful in
teaching standard Turkish.

Keywords: Dialects, Compilation Dictionary, Turkish Dictionary, Tokat Dialect, Phonology and Morphology.