Adana ilinde bir huzurevinde yaşayan bireylerin malnutrisyon ve depresyon durumlarının taranması,yaşam kalitelerinin ölçülmesi ve etki eden faktörlerin tespit edilmesi
Screeni̇ng malnutri̇ti̇on and depressi̇on status of indi̇vi̇duals li̇vi̇ng i̇n A nursi̇ng home i̇n Adana; determi̇ni̇ng thei̇r quali̇ty of li̇fe and factors influenci̇ng the quali̇ty of li̇fe
Yazar: DİLEK KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. KENAN TOPAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Depresyon = Depression ; Huzurevleri = Nursing homes ; Malnütrisyon = Malnutrition ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: 'Yaşlanma' ayrıcalıksız her canlıda görülen, tüm işlevlerde azalmaya
neden olan, süreğen ve evrensel bir süreç olarak tanımlanabilir. Yaşlılık döneminin
önemli problemlerinden birisi malnütrisyondur. Malnütrisyon, makro ve mikro besin
ögelerinin çok az (protein-enerji malnütrisyonu, vitamin ve mineral eksiklikleri) veya
çok fazla alınması (obezite) sonucu ortaya çıkan değişik klinik durumları
kapsamaktadır. Yaşlılıkta bedensel sağlık sorunları ile karşılaşma olasılığı oldukça
artmıştır ve bu rahatsızlıkların artması ile bireyin sosyal ve ekonomik açıdan
zayıflaması psikolojik rahatsızlıkların görülmesini de arttırmaktadır. Özellikle
depresyon diğer hastalıklarla ya da tek başına yaşam kalitesini etkileyen önemli bir
faktör olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada T.C. Adana Valiliği Aile ve Sosyal
Politikalar İl Müdürlüğü Adana Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi'nde
yaşayan 60 yaş üstü bireylerin beslenme ve depresyon durumlarının belirlenmesi, yaşam
kalitelerinin ölçülmesi ve malnütrisyon, depresyon ve yaşam kalitesini etkileyen
faktörlerin tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Adana Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon
Merkezi'nde 1 Ocak-1 Nisan 2016 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmaya en az altı
aydır huzurevinde yaşayan, demans veya alzheimer gibi kognitif fonksiyon kaybı yapan
bir hastalığı olmayan ve anket sorularına yanıt vermekte gönüllü 116 huzurevi sakini
dahil edildi. Araştırmada huzurevi sakinlerinin sosyodemografik verileri yapılandırılmış
anket formu ile sorgulandı. Ayrıca malnütrisyon taramasında Mini Nutrisyon
Değerlendirme Ölçeği Kısa Formu (MNA-SF, Mini Nutritional Assessment-Short
Form), depresyonun tespitinde Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ), yaşam kalitesinin
ölçülmesinde ise Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Anketi Yaşlı Modülü
(WHOQOL-OLD) yüz yüze görüşülerek uygulandı. Verilerin analizi için İki örneklemli
T testi, Oneway Anova, Kruskal Wallis, Ki-kare testleri ve Pierson's korelasyon analizi
kullanıldı. Veriler SPSS 16 programı kullanılarak analiz edildi.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 116 yaşlı bireyin % 59.5'i erkek, % 40.5'i
kadındı. Yaşlı bireylerin yaş ortalaması 73.5±8.0 yıl (en küçüğü 60–en büyüğü 90 yıl)
idi. Yaşlı bireylerin %6'sında malnütrisyon, %20.7'sinde malnütrisyon riski tespit
edildi. GDÖ ölçeğine göre ise huzurevindeki yaşlıların %27.6'sında kesin depresyon,
%6.9'unda olası depresyon saptandı. Kadın cinsiyette olmak malnütrisyon ve depresyon
açısından risk faktörü iken, yaşam kalitesi ölçeğinin 'Ölüm ve ölmek' alt alanı hariç
diğer alanlarında etkili bir faktör olmadığı saptandı. Yaşlıların eğitim düzeyi, gelir algısı
ve huzurevinde yaşadığı yer ile malnütrisyon arasında anlamlı bir fark saptanmazken,
depresyonu olan bireyler malnütrisyona daha yatkındı. Eğitim düzeyi, gelir algısı ve
huzurevinde düzenlenen aktivitelere katılma isteği arttıkça depresyon azalmakta yaşam
kalitesi ise artmaktaydı. Ülkemizde tek örneği olan küçük evlerde kalan yaşlıların
eğitim düzeyleri ve gelir algıları huzurevi ana binada kalan yaşlılardan daha yüksekken,
malnütrisyon ve depresyon açısından aralarında anlamlı fark saptanmadı. Küçük evlerde
kalan yaşlıların WHOQOL-OLD alt alanlarından 'Özerklik', 'Geçmiş, bugün, gelecek
faaliyetleri' ve 'Ölüm ve ölmek' alanları ortalama puanları ve ölçeğin toplam ortalama puanının huzurevi ana binada kalan yaşlılardan anlamlı olarak yüksek olduğu tespit
edildi. Yapılan korelasyon analizinde ise depresyonla yaşam kalitesi ölçeğinin
'Özerklik', 'Geçmiş, bugün, gelecek faaliyetleri', 'Sosyal katılım', 'Ölüm ve ölmek',
'Yakınlık' alt alanları ve ölçeğin toplam puanı arasında çok yüksek anlamlı ilişki
saptandı.
Sonuç: Yaşlı bireyler depresyon ve malnütrisyon açısından risk altında olmakla
beraber fiziksel, ruhsal ve sosyal kayıplardan dolayı yaşam kalitelerinde etkilenmeler
yaşamaktadırlar. Yaşlanmanın giderek arttığı ülkemizdeki tüm yaşlılarımızın
malnütrisyon ve depresyon durumları taranmalı, yaşam kaliteleri ölçülerek etkileyen
faktörler tespit edilmeli ve sağlıklı yaşlanmanın sağlanması ve yaşam kalitelerinin
arttırılması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Huzurevi, malnütrisyon, depresyon, yaşam kalitesi.

Abstract:
Aim: 'Aging' can be described as a persistent and universal process that causes
all functions to diminish and without exception it occurs in all living creatures.
Malnutrition is one of the major problems of the elders. Malnutrition includes a variety
of clinical situations caused by very low (protein-energy malnutrition, vitamin and
mineral deficiencies) or too much (obesity) intake of macro and micro-nutrients. Due to
these health problems and social and economic weakness of the individual, increased
incidence of psychological problems is seen in the elders. Especially depression, alone
or with other diseases is seen as an important factor affecting the quality of life. In this
study we aimed to determine nutritional status and depression prevalance of elders over
60 years living in Adana Nursing Home of Elderly Care and Rehabilitation Center. We
also aimed to evaluate their quality of life and to determine the factors which influence
malnutrition, depression and quality of life.
Material and Methods: This study was conducted in Adana Nursing Home of
Elderly Care and Rehabilitation Center between January 1st 2016 and April 1st 2016 on
elderly people living in this center. 116 elderly people who had been living in this
center since 6 months or more and who have had no cognitive function loss such as
dementia and Alzheimer disease were involved in the study. Demographic data of the
participants has been recorded by a structured questionnaire. Mini Nutritional
Assessment Scale-Short Form (MNA-SF) was used for screening of malnutrition.
Depression was screened by Geriatric Depression Scale (GDS). To evaluate quality of
life, World Health Organization Quality of Life Assessment for Older Adults Scale
(WHOQOL-OLD) was applied face to face to the participants. For data analysis we
used İndependent sample t-test, One-way ANOVA, Kruskal Wallis, chi-square test ve
Pearson's correlation analysis. Data analysis was performed by SPSS 16.
Results: Out of 116 participants 59.5% were males and 40.5% were females.
Mean age of the elders was 73.5 ± 8.0 years (min 60years-max 90 years). 6% of the
elders were found to have malnutrition and 20.7% of elders had risk of malnutrition.
According to GDS, 27.6% of the elders had definite depression and 6.9% had probable
depression. While female sex was found to be a risk factor for depression and
malnutrition, it was not a potent factor in quality of life except for 'death and dying"
sub-area. There was no significant relationship between malnutrition and level of
education, income perception and place of living in the nursing home. Elders with
depression or probable depression were more prone to malnutrition. As education level,
income perception and the desire to participate in activities organized in nursing home
increased, depression was decreasing and quality of life was increasing. The education
levels and income perceptions of the elderly people living in the small houses, which
are the only model in our country, were higher than the elderly people living in the main
house, and no significant difference was found between them in terms of malnutrition
and depression. The mean scores of 'Autonomy', 'Past, present, future activities' and
'Death and dying' sub-areas of the WHOQOL-OLD in the elderly people living in small
houses were found to be significantly higher than the elderly people living in the main building of the nursing home. In the correlation analysis, depression showed a very high
correlation with the 'Autonomy', 'Past, present, future activities', 'Social participation',
'Death and dying', 'Proximity' areas of the WHOQOL-OLD and with the total score of
the scale.
Conclusion: Elderly people are at risk for depression and malnutrition and their
quality of life are affected by physical, mental and social losses. In our country where
population of elders is increasing, elderly people should be screened for malnutrition
and depression. Quality of life should be evaluated, factors affecting quality of life
should be determined and necessary studies should be done to ensure healthy aging and
to increase quality of life.
Key words: Nursing home, malnutrition, depression, quality of life.