Sera koşullarında sıcaklık, ışık ve farklı budamaların kavunda (Cucumis melo L.) büyüme, gelişme ve verim üzerine kantitatif etkileri
The quantitative effect of temperature, light and different pruning systems on the growth, development and yield of melon (Cucumis melo L.) grown in greenhouses
Yazar: FİKRET ÖZKARAMAN
Danışman: DOÇ.DR. SEZGİN UZUN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
SERA KOŞULLARINDA SICAKLIK, IŞIK VE FARKLI BUDAMALARIN KAVUNDA (Cucumis melon L.) BÜYÜME, GELİŞME VE VERİM ÜZERİNE KANTİTATİF ETKİLERİ ÖZET Bu araştırma ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde kavunda büyüme, gelişme ve verim için uygun çevre şartları ve budama tipinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada ortam olarak plastik sera, cam sera ve %50 gölgeli cam sera kullanılmış ve 3 farklı budama tipi (IB: normal büyüyen ve gelişen bitkinin askı teli seviyesinde tepe alma, 2B: Kontrol, 3B: dikimden hemen sonra 3-4 yaprak üzerinden tepe alınarak 2 yan dal üzerinde büyüme ve gelişmesini sağlayarak askı teli seviyesinde tepe alma, 4B: Ana gövdenin yanısıra 1 yan daim büyüme ve gelişmesini sağlayarak askı teli seviyesinde tepe alma) uygulanmıştır. Dikimden itibaren 15 gün aralıklarla bütün budama tipi uygulamalarında; bitki boyu (15-390 cm), gövde çapı (3.3-11.1 mm), boğum sayısı (4-42 adet/bitki), yaprak sayısı (4-39 adet/bitki); kök (0.24- 2.28 g), gövde (0.34-13 g ), ve yaprak kuru ağırlıkları (0.92-30 g), oransal kök ağırlıkları (0.16- 0.05 g/g), oransal gövde ağırlıkları (0.22-0.3 g/g) ve oransal yaprak kuru ağırlıkları (0.61-0.72 g/g), yaprak alanı (207-4567 cm2/bitki), oransal yaprak alanı (203-65.5 cm2/g), özgül yaprak alanı (272-94 cm2/g), yaprak kalınlığı (0.004-0.01), net asimilasyon oranı (0.45-0.01 g/cm2/gün) ve nispi büyüme hızı (4.4-0.1 g/g/gün) parametrelerinin farklı sıcaklık (günlük ortalama 24- 28°C) ve ışık şiddetinde (2-1 1 MJ/m2/gün) değişimleri ve verime olan etkiler incelenmiştir. İncelenen parametreler içerisinde (incelenen sıcaklık ve ışık şiddeti sınırları çerçevesinde), oransal kök ağırlığı, net asimilasyon oranı, nispi büyüme hızı, oransal yaprak alanı ve özgül yaprak alanı zamanla azalırken, oransal yaprak ağırlığı ve yaprak kalınlığı zamanla artmıştır. Net asimilasyon oranı, nispi büyüme hızı, kök, gövde ve yaprak kuru ağırlıkları düşük sıcaklık ve yüksek ışıkta artarken, bitki boyu, yaprak alanı ve özgül yaprak alanı düşük ışık şiddeti ve yüksek sıcaklıkta artmıştır. Yüksek ışık şiddeti ve yüksek sıcaklıkta ise gövde çapı, boğum sayısı ve yaprak sayısı artmıştır. Kavunda dişi çiçekler, yüksek ışık ve düşük sıcaklık (plastik sera) ile yüksek ışık ve yüksek sıcaklık (cam sera) şartlarında dikimden itibaren 10 gün sonra 1. yan daldan itibaren ve bu yan dalın 2. veya 3. yaprak koltuğunda oluşurken, düşük ışık ve yüksek sıcaklık şartlarında (%50 gölgeli cam sera) dikimden itibaren 31 gün sonra 17. veya 18. yan daim 4. veya 5. yaprak koltuğunda oluşmuştur. Araştırmada, genel olarak en iyi çevre şartlan daha düşük sıcaklık ve yüksek ışık olduğu tespit edilmiştir. Budama tipleri içerisinde en iyi sonuç, dikimden hemen sonra ana gövdenin tepesi (3 veya 4 yaprak üzerinden) alınarak 2 yan dal üzerinden gelişmesini veİİ büyümesini sağlayan budama sistemi, ortalama 24-28 °C sıcaklık ve 8-11 MJ/m2/gün ışık şiddetinde (yüksek ışık ve düşük sıcaklık) plastik serada elde edilmiştir. Bu budama tipinde ortalama meyve ağırlığı 427g ve ortalama meyve sayısı ise 4.3 meyve/bitki olarak elde edilmiş ve denklemi; Verim =-33.4 + 1.3 x S + 4x1-0.005 x S2xl S: sıcaklık (°C), I: ışık (MJ/m2/gün) (r2 = 0.92*** ) olarak bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: sera, kavun, sebzelerde budama, sıcaklık, ışık, bitkilerde kantitatif analiz, bitki büyüme ve gelişmesi, verim

Abstract:
İİİ THE QUANTITATIVE EFFECT OF TEMPERATURE, LIGHT AND DIFFERENT PRUNING SYSTEMS ON THE GROWTH, DEVELOPMENTAL YIELD OF MELON (Cucumis melo L.) GROWN IN GREENHOUSES ABSTRACT The objective of this study was to determine the most suitable environmental conditions and pruning system for melon grown during spring and automn seasons. Plastic covered-greenhouses, glasshouses and %50 shaded-glasshouses were used as growing areas and three different pruning system (IB: topping at the level of peg wire of the plant grown normally, 2B: Control, 3B: topping over 3-4 leaves after planting and allowing to grow on 2 sides hoots and afterwards topping at the level of peg wire, 4B: Allowing to sides hoots to grow beside main stem and then topping at the level of peg wire) were applied to the plants after planting. Forthnigtly measurements namely, plant height (15 to 390 cm), stem diametr (3.3 to 11.1 mm), node number (4 to 42 per plant), leaf number (4 to 39 per plant), root (0.24 to 2.28 g), Stem (0.34 to 13 g) and leaf dry weights (0.92 to 30 g), root (0.16 to 0.05 g/g), stem (0.22 to 0.3 g/g) and leaf weight (0.61 to 0.72) ratios, leaf area (207 to 4567 cm2/plant), leaf area ratio (203 to 65.5 cm2/g), specific leaf area (272 to 94 cm2/g), leaf thickness (0.004 to 0.01), net assimilation rate (0.45 to 0.01 g/cm /day), and relative growth rate (4.4 to 0.1 g/g/day) were carried out in the experiments. The relationships between temperature, light intensty the above mentional parameters were investigated as well as finding relations between the environmental factors and plant yield parameters by mean of using temperature measurement for a range of 24 to 28 °C and light measurement for a range of2tollMJ/m2/day. The result of the analysis showed that root weight ratios, net assimilation rate, relative growth rate, leaf area ratio, and specific leaf area declined with time while leaf weight ratio and leaf thickness increased with time after planting. While net assimilation rate, relative growth rate, root, stem and leaf weight ratios increased with lower temperature and higher light intensity, plant height, leaf area and specific leaf area increased with lower light intensity and higher temperature regimes. Stem diameter, node number and leaf number were found to be higher and higher temperature and light intensity regimes.IV Female flowers on melon formed at the second or third leaf node of the first side shoot under the conditions of higher light and lower temperature (plastic covered- greenhouses) and higher light and higher temperature (glasshouse) ten days after planting. They formed higher temperature and lower light intensity conditions (%50 shaded-glasshouses) at the fourth or fifth leaf node of seventeenth or eighteenth side shoots thirty one days after planting. In general, the best results were obtained at the conditions of lower temperature and higher light intensities. Among the pruning systems topping the seedling after planting and allowing two side shoots to grow game better results than the other pruning systems for the plants grown in plastic covered-greenhouses. Mean fruit weight and mean fruit number per plant for this pruning system were found to be 427 g and 4.3 fruit per plant, respectively. A simple regression equation was also produced to prediet yield at affected by temperature (°C) and light intensity (MJ/m2/day); Y= -33.4 + 1.3 * T + 4 * L - 0.005 * T2 * L Here; Y represent number of fruit per plant, T represents temperature (°C), L represents light intensity (MJ/m2/day) (r2= 0.92***) Key words: greenhouse, melon, pruning in vegetables, temperature, light, plant quntitative analysis, plant growth and development, yield.