COVİD-19 ARDS ile hastalarda oluşan akut böbrek hasarının mortalite üzerine etkisi
The effect of acute kidney injury on mortality in patients with COVID-19 ARDS
Yazar: ONUR KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. OKTAY DEMİRKIRAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
ÖZET
Amaç: COVİD-19 ARDS; şiddetli solunum yetmezliği ile giden solunum sistemi dışında bir veya birden çok organ disfonksiyonu yapabilen bir rahatsızlıktır. Solunum yetmezliği tablosuna eklenen böbrek fonksiyonlarının bozulması hastanın tedavisini komplike hale getirir. COVİD-19 ARDS ile oluşan böbrek hasarı insidansı %20-50 arasındadır. Bizde çalışmamızda COVİD-19 ARDS ile oluşan akut böbrek hasarını evreleyerek artan böbrek hasarının mortalite üzerine etkisini araştırdık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda COVİD-19 pandemisi başından 2021 yılına kadar Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sadi Sun yoğun bakım ünitesinde tedavi gören 800 hastanın verisi taranmıştır. KDIGO kriterlerine göre böbrek hasarı gelişen 450 hastadan 7 günlük sağkalım süresi olmayan hastalar çalışma dışında bırakılmıştır. Bu kriterlere uyan 204 hasta sağkalım durumlarına göre iki gruba ayrılmıştır. Bağımsız iki grup arasında t-testi ile gruplar arasında yaş, cinsiyet, ek hastalık, yatış SOFA değeri, ARDS şiddeti, MV desteği, idrar çıkışı, vazopressör desteği, CRRT tedavisi, AKİ gelişimi, üre ve kreatinin değerleri (1.gün, 3.gün ve 7.gün) değerlendirildi. Sağkalım durumuna göre laboratuvar değerlerinin karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren parametrelerde Bağımsız Örneklem T testi, normal dağılım göstermeyen parametrelerde Mann- Whitney U testi kullanıldı.
Sağkalım durumuna göre kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında çapraz tablolar oluşturuldu, sayı (n), yüzde (%) ve ki kare test istatistiği verildi. Zamana bağlı (1.gün, 3.gün, 7.gün) CRRT tedavisi varlığı oranlarının karşılaştırılmasında Cohran's Q testi kullanıldı.
Sağkalım analizleri ve eğrisi için Kaplan-Meier testi kullanıldı.
Bulgular: Bu çalışmamızda yapılan diğer çalışmalarda olduğu gibi akut böbrek hasarının sağkalım durumu üzerinde olumsuz etkilerini, artan hasar şiddetinin mortalite oranlarını artırdığı tespit edilmiştir.
Grup T'deki bireylerin %62.3'ünde (n=43) MV desteği var iken, Grup E'deki bireylerin %75.8'inde (n=100) MV desteği olduğu belirlenmiştir. Sağkalım durumunu göre MV desteği varlığı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (=3.986, p=0.046). (Tablo 5)
Grup T'deki bireylerin CRRT süresi ortalaması 0.75±3.51, Grup E'deki bireylerin CRRT süresi ortalaması 1.21±2.75'tir. Sağkalım durumuna göre bireylerin CRRT süresi değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (z=2.209, p=0.027). (Tablo 5)
Grup T ve E arasında 1.gün, 3.gün, 7.gün idrar çıkışı (ml/gün) ölçüm değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (p<0.05). Grup T'deki bireylerin 1.gün, 3.gün, 7.gün idrar çıkışı ortalaması Grup E'deki bireylere göre daha yüksektir. Grup T'deki bireylerin 1.gün idrar çıkışı ortalaması 1327.79±616.63, 3.gün 2010.29±871.29, 7.gün 1933.39±1127.02 olduğu belirlenmiştir. Grup T de yer alan bireylerin idrar çıkışı ölçüm değerlerinin zamana bağlı üç ölçümü (1.gün, 3.gün, 7.gün) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (χ2=26.217, p<0.001). Grup E'deki bireylerin 1.gün idrar çıkışı ortalaması 1179.94±767.21, 3.gün 1531.19±101.69, 7.gün 1461.37±1297.25'tir. Grup E de yer alan bireylerin idrar çıkışı ölçüm değerlerinin zamana bağlı üç ölçümü (1.gün, 3.gün, 7.gün) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir (χ2=8.871, p=0.012). (Tablo 7)
1.gün AKİ evresi-1 olan hastaların 72'sinde, AKİ evre-2 olan hastaların 17'sinde, AKİ evre-3 olan hastaların 15'inde exitus gelişti. 1.gün AKİ evre-1 olanların ortalama takip süresi 18.91 gün, AKİ evre-2 olanların ortalama takip süresi 14.41 gün, AKİ evre-3 olanların ortalama takip süresi 12.95 gün olarak bulunmuş ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p=0.009) (Tablo 12).
3.gün AKİ evresi-1 olan hastaların 64'ünde, AKİ evre-2 olan hastaların 17'sinde, AKİ evre-3 olan hastaların 22'sinde exitus gelişti. 3.gün AKİ evre-1 olanların ortalama takip süresi 19.84 gün, AKİ evre-2 olanların ortalama takip süresi 13.79 gün, AKİ evre-3 olanların ortalama takip süresi 11.78 gün olarak bulunmuş ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0.001) (Tablo 13).

7.gün AKİ evresi-1 olan hastaların 63'ünde, AKİ evre-2 olan hastaların 13'ünde, AKİ evre-3 olan hastaların 36'sında exitus gelişti. 7.gün AKİ evre-1 olanların ortalama takip süresi 20.37 gün, AKİ evre-2 olanların ortalama takip süresi 13.45 gün, AKİ evre-3 olanların ortalama takip süresi 11.59 gün olarak bulunmuş ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir (p<0.001) (Tablo 14).
Sonuç: COVID-19 ARDS'li hastalarda akut böbrek hasarı artmış mortalite oranları ile koreledir. Bu hastaların yoğun bakım yönetiminde böbrek fonksiyonlarının sıkı monitörizasyonu böbrek fonksiyonlarının korunması açısından hayati öneme sahiptir. Gelecekte, AKİ nin önlenmesi ve tedavisi ile ilgili daha fazla araştırma yapılması, klinik sonuçların iyileştirilmesine önemli katkılar sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler: Covid-19, ARDS, akut böbrek hasarı, mortalite

Abstract:
ABSTRACT
Aim: COVID-19 ARDS is a condition that can cause severe respiratory failure along with dysfunction in one or more organs outside the respiratory system. The deterioration of kidney functions, added to the respiratory failure, complicates the patient's treatment. The incidence of kidney injury associated with COVID-19 ARDS is between 20-50%. In our study, we staged acute kidney injury caused by COVID-19 ARDS and investigated the impact of increasing kidney damage on mortality.
Materials and Methods: In our study, data from 800 patients treated in the Sadi Sun intensive care unit at Cerrahpaşa Medical Faculty from the beginning of the COVID-19 pandemic to 2021 were reviewed. Patients without a 7-day survival period among the 450 patients who developed kidney injury according to KDIGO criteria were excluded from the study. The remaining 204 patients, who met these criteria, were divided into two groups based on their survival status. Age, gender, comorbidities, admission SOFA score, ARDS severity, mechanical ventilation (MV) support, urine output, vasopressor support, CRRT treatment, AKI development, and urea and creatinine levels (Day 1, Day 3, and Day 7) were assessed between the two independent groups using the t-test. For the comparison of laboratory values according to survival status, the Independent Sample T-test was used for parameters with normal distribution, while the Mann-Whitney U test was used for parameters without normal distribution. Cross tables were created for the comparison of categorical variables based on survival status, and number (n), percentage (%), and chi-square test statistics were provided. The Cohran's Q test was used to compare the time-dependent (Day 1, Day 3, Day 7) rates of CRRT treatment presence. Kaplan-Meier test was used for survival analysis and curve generation.
Results: As in other studies, our research found that acute kidney injury negatively affects survival, and increasing severity of injury raises mortality rates. In Group T, 62.3% (n=43) of individuals received MV support, while 75.8% (n=100) of individuals in Group E were on MV support. A statistically significant difference was found in the presence of MV support based on survival status (χ2=3.986, p=0.046). The mean CRRT duration for individuals in Group T was 0.75±3.51, while it was 1.21±2.75 in Group E. A statistically significant difference was detected between CRRT durations based on survival status (z=2.209, p=0.027). A statistically significant difference was found between Groups T and E in terms of urine output (ml/day) on Days 1, 3, and 7 (p<0.05). The average urine output on Day 1, Day 3, and Day 7 in Group T was higher than in Group E. The average urine output in Group T on Day 1 was 1327.79±616.63, on Day 3 it was 2010.29±871.29, and on Day 7 it was 1933.39±1127.02. A statistically significant difference was found among the three time points (Day 1, Day 3, Day 7) in Group T's urine output measurements (χ2=26.217, p<0.001). The average urine output on Day 1 in Group E was 1179.94±767.21, on Day 3 it was 1531.19±101.69, and on Day 7 it was 1461.37±1297.25. A statistically significant difference was also found among the three time points (Day 1, Day 3, Day 7) in Group E's urine output measurements (χ2=8.871, p=0.012) (Table 3). Exitus developed in 72 patients with AKI stage-1 on Day 1, in 17 patients with AKI stage-2, and in 15 patients with AKI stage-3. The average follow-up duration for patients with AKI stage-1 on Day 1 was 18.91 days, for AKI stage-2 it was 14.41 days, and for AKI stage-3 it was 12.95 days, and this was found to be statistically significant (p=0.009) (Table 12). Exitus developed in 64 patients with AKI stage-1 on Day 3, in 17 patients with AKI stage-2, and in 22 patients with AKI stage-3. The average follow-up duration for patients with AKI stage-1 on Day 3 was 19.84 days, for AKI stage-2 it was 13.79 days, and for AKI stage-3 it was 11.78 days, and this was found to be statistically significant (p<0.001) (Table 13). Exitus developed in 63 patients with AKI stage-1 on Day 7, in 13 patients with AKI stage-2, and in 36 patients with AKI stage-3. The average follow-up duration for patients with AKI stage-1 on Day 7 was 20.37 days, for AKI stage-2 it was 13.45 days, and for AKI stage-3 it was 11.59 days, and this was found to be statistically significant (p<0.001) (Table 14).
Conclusion: Acute kidney injury in patients with COVID-19 ARDS is correlated with increased mortality rates. Close monitoring of kidney functions in the intensive care management of these patients is crucial for preserving kidney function. In the future, more research on the prevention and treatment of AKI will make significant contributions to improving clinical outcomes.
Keywords: Covid-19, ARDS, akut kidney injury, mortality