Bürokraside temsil ve liyakat ikilemi
Representation and merit dilemma in bureaucracy
Yazar: CAFER KULA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ARSLAN
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Politikası ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Bürokrasi = Bureaucracy ; Liyakat = Merit ; Temsil = Representation ; Temsili bürokrasi = Representative bureaucracy

Özet:
Demokratik ilkelere uygun olarak kamu düzenini sağlamanın en uygun yolu toplumun tamamının temsili sağlayarak şeffaf, tarafsız, hesapverebilir, liyakate dayalı ve kaliteli bir yönetim anlayışından geçmektedir. Bilhassa demokrasiyle yönetilen ülkelerde bürokrasinin bu ilkelere dayandırılması çok fazla önem arz etmektedir. Çağımızda özellikle de demokratik ülkelerde bu ilkelere rastlamak mümkündür ancak araştırmalar bürokraside bilhassa temsil ve liyakat ilkelerinin göz ardı edildiğini göstermektedir. Liyakat ilkesinin tarafsızlığın ve adaletli yönetimin mihenk taşını oluşturduğu düşünülürken, temsilin ise kamu politikası oluştururken toplumun geneline hitap edebilme, tüm grupların taleplerini ve menfaatlerini dile getirebilme ve çözüm üretebilme çerçevesinde sürdürülebilir sağlam bir yönetim mekanizmasının temelini oluşturduğu düşünülmektedir. Bürokraside toplumun tamamının temsil edildiği ve liyakat ilkesinin var olduğu düşünülse de uygulamada bunun ne kadar gerçekleşebildiği önemli tartışma konularından biridir. 
Bürokraside temsilcilerin seçimi ve toplumun temsili en önemli sorunların başında gelmektedir. Bu çalışmada bürokraside yer alan temsil ve liyakat kavramlarına değinilmiş, temsili bürokrasiye ve liyakate dair genel bilgilendirme yapılarak bürokraside temsil ve liyakat ikilemi açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın amacı; bürokraside temsil kavramına ağırlık verilerek toplumu temsil edecek bürokratların yalnızca benzer özellikleri taşıdıkları gruplardan veya üyesi oldukları topluluklardan seçilerek bu grup ve toplulukları temsil etmesi mi?. Grup veya topluluklarla olan benzerlik ya da üye olma durumuna bakılmaksızın yalnızca liyakat esasına dayalı olarak hak edenin seçilmesi ve temsilci rolünü üstlenmesi mi?. Yoksa her iki kavramın bir arada kullanılarak yeni bir anlayışın benimsenmesi mi? sorularına çözüm üretmektir. Bu çerçevede literatür taraması yöntemi kullanılarak temsil ve liyakat ilkelerinin bürokraside ne kadar önemli yer tuttuğu ve uygulama konusunda yaşanan sıkıntıların neler olduğu hakkında incelemelerde bulunulmuş ve çözüm önerisi sunulmaya çalışılmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde bürokrasi, temsil ve liyakat ile ilgili kavramsal çerçeveler, teorisyenlerin kavramlar hakkındaki açıklamaları ve bunların alt başlıkları ele alınmıştır.  İkinci bölümünde ise, temsili bürokrasi teorisi ve kavramın tarihsel gelişimi,  kavrama ilişkin yaklaşımlar ve temsil türleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, liyakat kavramı üzerinde durulmuş, kavramın tarihsel gelişimi, aralarında ilişki bulunan ve dayandığı ilkeleri, araştırmacıların kavram üzerine çalışmaları ele alınmıştır. Ayrıca ülkemizde ve uluslararası alanda kavrama dair incelemelere yer verilmiştir. Sonuç ve tartışma bölümünde ise, bürokraside temsil mi yoksa liyakat mi? sorusuna cevap aranmaya çalışılmış, çözüme dair önerilerde bulunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Bürokrasi, Temsil, Temsili Bürokrasi, Liyakat, Kamu Yönetimi

Abstract:
The most appropriate way to ensure public order in accordance with democratic principles is through a transparent, impartial, accountable, merit-based and quality management approach by ensuring the representation of the entire society. It is very important that the bureaucracy is based on these principles, especially in countries governed by democracy. In our age, it is possible to come across these principles, especially in democratic countries, but research shows that the principles of representation and merit are ignored in bureaucracy. While it is thought that the principle of merit constitutes the cornerstone of impartiality and fair administration, representation is thought to form the basis of a sustainable and sound management mechanism in the framework of addressing the general public, expressing the demands and interests of all groups, and producing solutions while creating public policy. Although it is thought that the entire society is represented in the bureaucracy and that the principle of merit exists, it is one of the important debates to what extent this can be achieved in practice.
The selection of representatives in the bureaucracy and the representation of the society are among the most important problems. In this study, the concepts of representation and merit in bureaucracy were mentioned, and the dilemma of representation and merit in bureaucracy was tried to be explained by giving general information about representative bureaucracy and merit. The aim of the study; Emphasizing the concept of representation in bureaucracy, is it that bureaucrats who will represent the society are chosen only from groups with similar characteristics or from the communities they are members of and represent these groups and communities? Selection of the deserving person on the basis of merit alone and taking the role of representative, regardless of the similarity with the group or communities or membership status?. Or is it the adoption of a new understanding by using both concepts together? to produce solutions to the questions. In this context, by using the literature review method, it has been examined how important the principles of representation and merit are in bureaucracy and what problems are experienced in practice, and a solution proposal has been tried to be presented.
In the first part of the study, conceptual frameworks related to bureaucracy, representation and merit, explanations of theorists about concepts and their sub-titles are discussed. In the second part, the theory of representative bureaucracy and the historical development of the concept, approaches to the concept and types of representation are examined in detail. In the third part of the study, the concept of merit is emphasized, the historical development of the concept, the relations between them and the principles on which it is based, and the studies of the researchers on the concept are discussed. In addition, studies on the concept in our country and internationally are included. In the conclusion and discussion part, is it representation or merit in the bureaucracy? An attempt was made to find an answer to the question, and suggestions were made regarding the solution.