Evli bireylerde kök aile ilişkileri ve çift uyumu arasındaki ilişki: Benliğin ayrımlaşması ve nesne ilişkilerinin aracı rolü
The relationship between family of origin relations and dyadic adjustment: The mediating role of differentiation of self and object relations
Yazar: YELİZ TİRYAKİ GÖKSU
Danışman: PROF. DR. MELEK DEMİR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken dönem nesne ilişkileri = Early phase object relations ; Evli çiftler = Married couples ; Kök aile deneyimleri = Functionality of family of origin experiences ; İnsan psikolojisi = Human psychology

Özet:
Bu çalışmada evli bireylerin kök aile ilişkileri, çift uyumu, benliğin ayrımlaşması ve nesne ilişkileri arasındaki ilişkiler incelenmiş, kök aile ile ilişkileri ile çift uyumu arasındaki ilişkide benliğin ayrımlaşmasının ve nesne ilişkilerinin aracılık rolleri değerlendirilmiştir. Çalışmaya 479 kadın (%77,4) ve 140 erkek (%22,6) olmak üzere 619 evli birey katılmıştır. Katılımcıların yaşları 20 ile 66 arasında değişmektedir (X= 30.22, SS= 2.50). Araştırmanın veri toplama araçları Kök Aile ile İlişkiler Envanteri, Çiftler Uyum Ölçeği, Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği ve Bell Nesne İlişkileri ve Gerçeği Değerlendirme Envanteri'dir. Araştırmada elde edilen veriler analiz edilirken betimsel istatikler, Pearson korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Ayrıca aracılık etkisinin anlamlı olup olmadığına karar vermek için bootstrapp güven aralıkları hesaplanmıştır. Verilerin analizi için SPSS 22.00 ve AMOS 22.00 istatistik programları kullanılmıştır. Yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre kök aile ilişkilerinin çift uyumu ve benliğin ayrımlaşması ile pozitif yönde, nesne ilişkileri ile negatif yönde anlamlı ilişkisi bulunmaktadır. Başka bir deyişle evli bireylerin kök aileleri ile olan ilişkileri arttıkça çift uyumları ve benlik ayrımlaşmalarının düzeyleri artmaktayken, nesne ilişkileri azalmaktadır. Çift uyumunun ise benliğin ayrımlaşması ile pozitif yönde, nesne ilişkileri ile negatif yönde anlamlı bir ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Evli bireylerin benlik ayrımlaşma düzeyleri arttıkça çift uyumları artarken, nesne ilişkileri arttıkça çift uyumları azalmaktadır. Yapılan yapısal eşitlik analizi sonuçlarına göre kök aile ile ilişkiler ile çift uyumu arasında benliğin ayrımlaşması ve nesne ilişkilerinin aracılık rolünün anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Benliğin ayrımlaşmasının bu ilişkiye tam aracılık, nesne ilişkilerinin ise kısmi aracılık ettiği ortaya çıkmıştır. Elde edilen sonuçlar kuramsal alan yazın ve ilgili araştırma sonuçları kapsamında değerlendirilerek tartışılmış; araştırmacılara, ailelere, eğitimci ve politika yapıcılara bazı önerilerde bulunulmuştur

Abstract:
This study examined the relationships between family-of-origin relationships, dyadic adjustment, differentiation of self, and object relations among married individuals, and evaluated the mediating roles of differentiation of self and object relations in the relationship between family-of-origin relationships and marital adjustment. A total of 619 married individuals participated in the study, consisting of 479 women (77.4%) and 140 men (22.6%). The ages of the participants ranged from 20 to 66 years (M = 30.22, SD = 2.50). The data collection tools used in the study were the Family-of-Origin Relationships Inventory, Dyadic Adjustment Scale,  Differentiation of Self Scale, and  Bell Object Relations and Reality Testing Inventory. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and structural equation modeling were used to analyze the data obtained in the study. Additionally, bootstrapped confidence intervals were calculated to determine the significance of the mediating effects. According to the results of the correlation analysis, there is a significant positive relationship between family-of-origin differentiation and marital adjustment, as well as self-differentiation, and a significant negative relationship with object relations. In other words, as the quality of family-of-origin relationships increase, the levels of dyadic adjustment and self-differentiation increase while object relations decrease. Additionally, diyadic adjustment was found to have a significant positive relationship with self-differentiation and a significant negative relationship with object relations. According to the results of the structural equation analysis, it was found that the mediating role of self-differentiation and object relations in the relationship between family of origin relationships and dyadic adjustment was significant. It was revealed that self-differentiation fully mediated this relationship, while object relations partially mediated it. The findings were discussed and evaluated in the context of theoretical literature and related research results, and some recommendations were made to researchers, families, educators, and policymakers.