Üniversite öğrencilerinin lise fizik kimliklerinin kariyer seçimlerine etkisi
The effect of undergraduate students' high school physics identities on their career selections
Yazar: EROL SÜZÜK
Danışman: PROF. DR. FERAL BEKİROĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitimsel özgeçmiş = Educational circulum vitae ; Fizik eğitimi = Physics education ; Kariyer = Career ; Kariyer planlama = Career planning ; Kimlik gelişimi = Identity development ; Lise öğrencileri = High schools students ; Meslek seçimi = Vocational choice ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Yol analizi = Path analysis ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin kariyer seçimlerinde lise fizik kimliklerinin etkisine yönelik bir model geliştirilmiş, kariyer çıktı beklentileri, lise fizik deneyimleri, lise fizik kimlikleri ve kariyer seçimlerinin birbirleriyle olan yapısal ilişkilerini incelemek amacıyla çok faktörlü karmaşık yordayıcı korelasyonel desen kullanılmıştır. Yordayıcı korelasyonel araştırma modeli doğrultusunda düzenlenen araştırmada ilgili modeldeki kariyer çıktı beklentileri, lise fizik deneyimleri ve lise fizik kimliklerinin kariyer seçimi üzerindeki doğrudan, dolaylı ve toplam etkileri test edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışma grubu, İstanbul'da bir devlet üniversitesinde eğitim gören toplam 693 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verileri, 2015 ve 2016 eğitim-öğretim yılları güz dönemlerinde toplanmıştır. Çalışma grubunun %77.8'si (n=539) kız öğrencilerden, %22.2'si (n=154) erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Öğrenciler fizik, matematik, kimya, biyoloji, fizik öğretmenliği, matematik öğretmenliği, kimya öğretmenliği, biyoloji öğretmenliği ve fen bilgisi öğretmenliğinde eğitimlerine devam etmektedir. Araştırma verilerinin elde edilmesinde, araştırmacı tarafından geliştirilmiş Demografik Bilgiler Anketi, Lise Kariyer Çıktı Beklentileri ve Fizik Deneyimleri Anketi ve Fizik Kimliği Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadaki veriler, SPSS ve MPlus paket programları kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler, yapısal eşitlik modellemesi türlerinden melez yol analizi ile incelenmiştir. Araştırmadaki işlem adımları ele alındığında yol analizine ilişkin sayıltılar (kayıp değerler, çok yönlü uç değerler, örneklem büyüklüğü, çok değişkenli normallik, çok değişkenli doğrusallık, eşvaryanslık, çoklu doğrusal bağlantı) test edilmiş, tüm değişkenlerin birlikte olduğu ölçme modeli testi yapılmış ve her denenceye dair oluşturulmuş yol analizi modelleri ele alınmıştır. İlgili yol analizi modellerindeki yol katsayıları ile model uyum indeksleri (χ2, RMSEA, SRMR, TLI, CFI) incelenmiştir. Bu araştırmanın üç temel sonucu vardır. Birincisi, teorik olarak ilgili alan yazında geliştirilmiş olan fizik kimliği deneysel olarak test edilmiş ve açımlayıcı faktör analizi ile fizik kimliği modeli geliştirilmiş ve yapısal eşitlik modellemesi ile geliştirilen bu model doğrulanmıştır. Bu fizik kimliği modeli, eğitimciler ve araştırmacılar için öğrencilerin fizik hakkındaki öz-algılarını daha iyi anlamaları için objektif, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olacaktır. İkinci sonuç, cinsiyete göre öğrencilerin fizik kimliği puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığıdır. Diğer araştırmalardan farklı olarak bu çalışmada, kızlar, fizik kimliği ve tüm alt kimliklerde erkeklere göre daha yüksek puanlar almışlardır. Diğer araştırmalardan farklı çıkan bu sonuç araştırmacılar ve öğretmenler için yeni ve farklı bir deneyim olabilir. Bulunan üçüncü sonuç, fizik kimliğinin, öğrencilerin temel bilimler ile ilgili alanlardaki kariyer seçimini güçlü bir şekilde tahmin etmesidir. Bu sonuç, öğrencilerin fizik hakkındaki algılamalarının ve bu görüşlerin kariyer tercihleri üzerindeki etkisinin önemini vurgulamaktadır. Bütün bu bulgular, öğrencilerin fizik kimliğini nasıl etkileyebileceklerini anlamak için eğitimcileri ve araştırmacıları yönlendirmenin yanı sıra gelecekteki araştırmalar için bir temel oluşturmaktadır.


Anahtar Sözcükler: Fizik kimliği, temel bilimler, kimlik gelişimi, üniversite öğrencileri, lise öğrencileri, kariyer seçimi, melez yol analizi, yapısal eşitlik modellemesi

Abstract:
In this study, the aim was to form a casual path model with a mediator variable for career choice, which involved the variables of career outcomes, high school physics experiences, high school physics identities as the multipredictors of the career choice of a group of undergraduate students. The direct, indirect and total effects of career outcomes, high school physics experiences, high school physics identities on career choice in the pertinent model were examined in the research which was set up as a predictive correlational research model. The study group of the research was determined by stratified objective sampling method. The study group consists of a total of 693 first year students of which 77.8% (n = 539) female and 22.2% (n = 154) male in a state university in Istanbul. The students continue their education in physics, mathematics, chemistry, biology, physics teacher, mathematics teacher, chemistry teacher, biology teacher and science teacher. Research data were collected during fall semesters of 2015 and 2016 academic years. Demographic Information Questionnaire, High School Career Output Expectations and Physics Experiments Questionnaire and Physics Identity Scale developed by the researcher were used in obtaining research data. The data of the research was analyzed through SPSS and Mplus computer programs. Data were tested via path analysis, one of the types of structural equation modelling. When the steps in the procedure were considered in details, the premises related to the path analysis (missing data, multivariate outliers, sample size, multivariate normality, multivariate linearity, homoscedasticity, multicollinearity) were examined, the measurement model composed of all the variables was tested and the path models formed for each hypothesis were scrutinized. Path coefficients in the relevant path models and the model fit indexes (χ2, RMSEA, SRMR, TLI, CFI) were analyzed. This research has achieved three conclusions. Firstly, the physics identity developed theoretically was tested experimentally and the physics identity model was developed by the exploratory factor analysis and this model was verified by structural equation model. This physics identity model will be an objective, valid and reliable measurement tool for educators and researchers to better understand students' self-perceptions about physics. The second result is about whether the physics identity scores of students according to sex differ or not. Unlike other researches, in this study, girls had higher scores in physical identity and in all sub-identities than boys. This result, which is different from other researches, may be a new and different experience for researchers and teachers. The third conclusion is that physics identity is a strong predictor of students' career choice in areas related to basic sciences. This conclusion emphasizes the perceptions of students about physics and the importance of those perceptions on career preferences. All these findings provide a basis for future research as well as directing educators and researchers to understand how they could affect students' physics identity.


Key Words: Physics identity, pure sciences, identity development, college students, high school students, career selection, hybrid path analysis, structural equation modelling