Ortaöğretim öğrencilerinin iklim ve yer şekillerinin kültür üzerindeki etkilerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi: Rize örneği
Secondary school students views on the effects of climate and place shapes on culture: Rize example
Yazar: İLKNUR ÇAKMAKÇI
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ ESER ÜNALDI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Coğrafya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Coğrafya eğitimi = Geography education ; Kültür = Culture ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Yer değiştirme = Displacement ; İklim = Climate

Özet:
Rize ili Karadeniz Bölgesi'nin Doğu Karadeniz Bölümü'nde, kıyıya paralel uzanan sıra dağların kuzey kesiminde yer almaktadır. Kıyıya paralel uzanan sıra dağların yükseltisi kıyıdan başlayarak güneye ve doğuya doğru gittikçe artmaktadır. Bu faktörlerin etkisinde Rize arazisi yüksek, dağlık, engebeli, parçalı bir yapı özelliği göstermektedir. Rize'de tarım arazileri dar ve parçalı şekildedir. Arazi yapısının özellikleri Rize'nin iklimine de etki etmiştir. Rize'nin iklimi; yazları serin ve yağışlı, kışları ılık ve yağışlı her mevsim yağışlı bir iklimdir. En fazla yağışı sonbahar en az yağışı ilkbahar mevsiminde almaktadır. Rize, Türkiye'nin en yağışlı ili olma özelliğine sahiptir. Yıllık yağış miktarı ortalama 2300 mm, bağıl nem oranı ortalama % 75, yıllık ortalama sıcaklık 14 oC civarındadır. Bu araştırmada amaç, ortaöğretim öğrencilerinin iklim ve yer şekillerinin kültür üzerindeki etkilerine ilişkin görüşlerini inceleyerek, bu faktörlerin coğrafya öğretimi üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Ayrıca öğrencilerin yaşadıkları yerin coğrafyası hakkında bilgi sahibi olup olmadıklarını yaşadıkları coğrafyanın çevresindeki doğal ve beşeri faktörlere etkisini anlaması amaçlanmıştır. Çalışma sırasında literatür taramalarından elde edilen veriler konu başlıkları altında sınıflandırılarak analiz edilmiş ve yeri geldikçe elde edilen bilgilerden yararlanılmıştır. Ayrıca Rize ilinin kıyı kesiminden ve iç kesiminden olmak üzere, iki okul görüşme formu uygulamak amacıyla belirlenmiştir. Alanda yapılan araştırmalar ve gözlemler sonucunda elde edilen bilgiler ışığında belirlenen okullarda onuncu sınıflardan on öğrenciye beş adet yarı yapılandırılmış maddeden oluşan görüşme formu uygulanmıştır. Görüşme formu sonucunda elde edilen veriler kayıt altına alınmış, kayıt altına alınan veriler dikkatlice çözümleyerek betimsel analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Görüşme formunda katılımcılara yöneltilen iklim ve yer şekilleri hakkında bilgi sahibi olup olmadıkları bu faktörlerin insanların etkinlikleri üzerindeki etkilerinin nasıl olduğu şeklindeki sorulara katılımcıların verdikleri cevaplar betimsel analiz edilmiştir. Katılımcıların iklimin bitki örtüsünden yapı malzemesine, tarım ürünlerinden yemek kültürüne kadar birçok faktör üzerinde etkili olduğunu, yer şekillerinin yerleşme tipinden ulaşıma, tarım arazilerinin konumlarından kullanılan araçlara, insanların hareket şeklinden konuşma şekillerine kadar birçok faktör üzerinde etkili olduğunu ifade etmişlerdir. Sonuç olarak söylenebilir ki iklim ve yer şekilleri insanların faaliyetleri üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak etkili olmaktadır. Sonuçlar karşılaştırıldığında araştırma alanından toplanan literatür bilgileriyle katılımcıların bilgileri arasında paralellik olduğu görülmektedir.

Abstract:
Rize province is located in the eastern part of the Black Sea Region in the northern part of the mountains. The altitude of the mountains extending parallel to the coastline increases from the coast to the south and east. Under the influence of these factors, Rize land has a high, mountainous, rugged, fragmented structure. The farmland in Rize is narrow and fragmented. The characteristics of the land structure also affected the climate of Rize. The climate of Rize; cool and rainy summers, warm and rainy winters in all seasons is a rainy climate. The highest rainfall is in the autumn and the least rainfall is in the spring. Rize, Turkey has the distinction of being the wettest province. The average annual precipitation is 2300 mm, the relative humidity is 75%, the average annual temperature is around 14 oC. The aim of this study is to examine the views of secondary school students on the effects of climate and location on culture and to investigate the effects of these factors on geography teaching. In addition, it is aimed to understand whether the students have information about the geography of the place they live and the effect of the geography they live on the natural and human factors. During the study, the data obtained from literature surveys were classified and analyzed under the headings of the subject and the information obtained when necessary were used. In addition, two schools, from the coastal and inner parts of the province of Rize, were determined to apply for interview forms. In the light of the information obtained from the researches and observations in the field, five semi-structured interview forms were applied to ten students from tenth grades in the schools. The data obtained as a result of the interview form was recorded, the recorded data were analyzed carefully and descriptively analyzed and interpreted. In the interview form, the answers of the participants to the questions about whether they have knowledge about the climate and location shapes and how these factors affect people's activities were analyzed descriptively. The participants stated that the climate was influenced by many factors, from vegetation to building materials, from agricultural products to food culture, and that landforms were influenced by many factors, from settlement type to transportation, from the location of agricultural land, to the vehicles used, to the way people talk and the way they move. As a result, it can be said that climate and location shapes have direct or indirect effects on people's activities. It is seen that there is a parallel between the literature information collected from the research area and the participants' information.