Acil servise başvuran travma hastalarında mortalite belirteçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of mortality markers in trauma patients admitted to the emergency department
Yazar: HALİL İBRAHİM ÇİMEN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BURAK SAYHAN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Travma dışarıdan gelen etkilere karşı oluşan doku hasarlanmasıdır. Dünya genelinde trafik kazaları ve düşmeler önde gelen nedenlerdir. Genç populasyon başta olmak üzere tüm yaş grupları etkilenir. İnsanlar içim önemli bir mortalite ve morbidite kaynağıdır, ülke ekonomilerine yüktür.
Travma hastalarının değerlendirildiği acil serviste, altın saatlerde zaman değerlidir ve kritik hastaları ayırt etmek gerekir. Bu amaçla travma skorları türetilmiştir. Bu skorlar genellikle detaylı muayene, laboratuvar ve görüntüleme sonuçlarına bağımlıdırlar ve karmaşık hesaplamalar gerektirirler. Dünyada ortak kullanılabilecek travma skoruna ihtiyaç devam etmektedir. Çalışmamız kan gazı oranlarını kullanarak bu ihtiyaca cevap vermeyi amaçlamaktadır.
Çalışmamız 3. Basamak hastanede geriye dönük ve tek merkezli yapıldı. Çalışma dahil etme kriterlerini karşılayan 236 hastanın verileri hastane kayıt sistemlerinden tarandı. Travma skorları ve kan gazı oranları hesaplandı. Elde edilen veriler istatiksel analiz edildi ve anlamlılık düzeyleri p<0,05 belirlendi. Hastaların yaş ortalaması 43,21±18,39 'du, erkekler çoğunluktaydı. En sık araç içi trafik kazası ile künt yaralanmalar sıktı. Entübasyon durumu %23,73 'tü. Yaralanma bölgesi, kan şekeri dışında vitalleri, travma skorları, sodyum, klor, bikarbonat, laktat, baz eksisi ölümle ilişkili, iyonize kalsiyum ilişkisizdi (p>0,05). Potasyum/İyonize kalsiyum, Laktat/İyonize kalsiyum, Baz eksisi/İyonize kalsiyum, Bikarbonat/İyonize kalsiyum ölümle ilişkiliydi (p<0,05). Yaş, ateş, entübasyon durumu, travma skorları, potasyum, sodyum, klor, bikarbonat, laktat, baz eksisi, Potasyum/İyonize kalsiyum, Sodyum/İyonize kalsiyum, Klor/İyonize kalsiyum, Laktat/ İyonize kalsiyum, Baz eksisi/İyonize kalsiyum, Bikarbonat/İyonize kalsiyum mortaliteyi etkileyen faktörlerdir. LICA-H skoru mortaliteyi öngörme gücü (0,97), duyarlılığı (0,96), özgüllüğü (0,88) en yüksek travma skorudur. LiCa indeksinin her açıdan kuvvetli, mortalite öngörücüsü olduğunu bulduk. LICA-H skorunu ölümü öngerme gücü, özgüllüğü ve duyarlılığı en yüksek travma skoru saptadık. Litaratüre yeni kazandırdığımız bu bilgilerin kapsamlı ve çoklu araştırmalarla desteklenemeye ihtiyacı vardır.

Abstract:
Trauma is tissue damage caused by external influences. Traffic accidents and falls are the leading causes worldwide. All age groups, especially the young population, are affected. It is an important source of mortality and morbidity for humans and a burden on national economies.
In the emergency department where trauma patients are evaluated, time is precious in the golden hours and critical patients should be differentiated. Trauma scores have been derived for this purpose. These scores are usually dependent on detailed examination, laboratory and imaging results and require complex calculations. There is an ongoing need for a trauma score that can be used globally. Our study aims to respond to this need by using blood gas ratios.
Our study was performed retrospectively and single-center in a tertiary care hospital. The data of 236 patients who met the inclusion criteria were scanned from hospital registration systems. Trauma scores and blood gas ratios were calculated. The data obtained were statistically analyzed and significance levels were determined as p<0.05.
The mean age of the patients was 43.21±18.39 years and males were the majority. The most common injuries were blunt injuries and vehicular traffic accidents. Intubation status was 23.73%. In addition to injury site, blood glucose, vitals, trauma scores, sodium, chlorine, bicarbonate, lactate, base deficit were associated with death, ionized calcium was not (p>0.05). Potassium/ionized calcium, Lactate/ionized calcium, Base minus/ionized calcium,
Bicarbonate/ionized calcium were associated with death (p<0.05). Age, fever, intubation status, trauma scores, potassium, sodium, chlorine, bicarbonate, lactate, base minus, Potassium/ionized calcium, Sodium/ionized calcium, Chlorine/ionized calcium, Lactate/ionized calcium, Base minus/ionized calcium, Bicarbonate/ionized calcium are factors affecting mortality. LICA-H score is the trauma score with the highest mortality prediction power (0.97), sensitivity (0.96) and specificity (0.88).
We found that the LiCa index is a strong predictor of mortality in all respects. We found the LICA-H score to be the trauma score with the highest predictive power, specificity and sensitivity for mortality. This new information, which is new to the literature, needs to be supported by comprehensive and multiple studies.