Gastronomi turizminin destinasyon imajı ve destinasyon seçimine etkisi: Çeşme örneği
The impact of  gastronomy tourism on destination image and destination choice: The case of Çeşme
Yazar: UĞUR ÖZERSİN
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER KOÇAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Destinasyon = Destination ; Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak = Kitchen ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Türk mutfağı = Turkish cuisine ; İmaj = Image ; İmaj yaratma = Image making ; İzmir-Çeşme = İzmir-Çeşme

Özet:
Türk Mutfağı dünyanın önemli mutfakları arasında yer almaktadır. Bunun nedeni, ülkemizin iklimi, tarım olanakları ve florası nedeniyle, yiyecek içecek miktarının bol olması ve yemek türlerinin çok çeşitli ve lezzetli  olmasıdır. Ancak günümüzde kadınların çalışma hayatında giderek daha çok yer almaları, turizm olgusu, küreselleşmenin etkisi ile yaşam biçimlerinin değişmesi sonucu ABD'den ithal edilen Fast Food Restorant zincirlerinin artması, şehirleşme ve sanayileşme, gıda sektöründeki yenilikler vb. gibi nedenlerden dolayı günümüzde çeşitliliği  biraz  azalsa da  Türk  Mutfağı  hala önemini ve konumunu korumakta ve dünyada Fransız ve Çin mutfağı ile birlikte önemli mutfaklar arasında yer almaktadır. Ancak, Türk Mutfağının diğer dünya mutfakları ile yarışabilmesi için tanıtım ve pazarlamaya  daha fazla önem verilmesi gerekmektedir. Turizm pazarlamasında, olumlu destinasyon imajı oluşturulması ve  destinasyon seçimi kavramları çok önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle son yıllarda destinasyon pazarlamasında ürün çeşitliliğinin arttırılması, kaliteli ve benzersiz ürünlerin piyasaya sunulması önemli olmaktadır. Bu bağlamda, bir destinasyonun sahip olduğu kültür mirası, rakiplerinin arasında kendisini ön plana çıkarmakta ve farklılaştırmaktadır. Gastronomi de kültür mirasının   önemli bir ögesidir. Aynı zamanda gastronomi turizmi hem destinasyon imajının oluşturulması hem de destinasyon seçimi süreçlerinde etkili olabilmektedir. Bununla birlikte, destinasyonların rakiplerine göre üstün olan kendisine has özelliklerinin ve yerel değerlerinin ön plana çıkarılması, turizmde rekabet gücünün artmasını sağlayacaktır. Bu bakımdan İzmir ilinin yakın gelecekte, büyük  bir  potansiyele sahip olduğu gastronomi turizminde dünya çapında söz sahibi bir çekim merkezi olabilmesi için, zaman kaybetmeden dış pazarlarda Türk mutfağının turistik ürün olarak sunulması ve ön plana çıkarılması gerekmektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın temel amacı, İzmir'in turistik ilçesi olan Çeşme'yi ziyaret eden yabancı turistlerin destinasyon seçimi tercihlerini belirlemek ve Çeşme imaj algılarını ölçmek ve aynı zamanda bu süreçlerde gastronomi turizminin rolü ve öneminin belirlenmesidir. Bununla birlikte, bu çalışma, yabancı turistlerin Türk mutfağı ile ilgili görüşleri hakkında bilgiler edinebilmek ve Çeşme'de gastronomi turizminin geliştirilmesi için neler yapılması gerektiğinin ortaya konulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
	Bu bağlamda, Çeşme ilçesinde yapılan anket çalışması ile yabancı       turistlerin Çeşme imaj algıları, destinasyon seçiminde önem verdikleri unsurlar ve gastronomik imaj algıları test edilmiştir. Anket tekniği ile elde edilmiş geçerli 401 veri seti üzerinden analizler yapılmıştır. Öncelikle katılımcıların sosyo-demografik özelliklerine ilişkin tanımlayıcı ve karşılaştırmalı istatistiksel analizler yapılmış ve değişkenler arasındaki ilişkiler incelenerek hipotezler sınanmıştır. Daha sonra, ilgili alanyazın çerçevesinde bir model geliştirilmiştir. Bu modele ilişkin hipotezleri sınamak amacıyla faktör ve regresyon analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, yabancı turistlerin Çeşme imaj algılarının olumlu olduğunu, iklimi, güzel manzarası ve doğal  çekicilikleri ile çekici yerel mutfağının, en güçlü özellikleri olarak görüldüğü söylenebilir. Destinasyon seçimi tercihleri ile ilgili olarak, katılımcıların en çok önem verdiği unsurlar, sırasıyla; iklim, güvenlik, yiyecekler, arkadaşlık, ve temizliktir. Sonuçlara göre, gastronomi üçüncü sırada yer almaktadır. Gastronomik imaj algıları konusunda ise katılımcılar; yiyeceklerin kültürel deneyim sağladığını, Türkiye'nin zengin bir mutfağa sahip olduğunu ve oldukça lezzetli bulduklarını belirtmişlerdir. Regresyon analizine göre, gastronomik imajın, destinasyon imaj algılarını ve destinasyon seçim tercihlerini etkilediği görülmüştür. Son olarak elde edilen bulgular doğrultusunda ilgili alanyazına ve sektöre yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Gastronomi Turizmi, Destinasyon İmajı, Destinasyon  			   Seçimi, Türk Mutfağı

Abstract:
It is possible to claim that Turkish Cuisine is one of the most important cuisine in the world. The reasons for that are; because of our country's climate the rich resources and agricultural opportunities and flora, the amount of food and beverage is abundant and the types of food are very varied and delicious. However, Turkish nation and Turkish Cuisine is affected by Western and other countries and losing its strength nowadays. And also, The more women joining to professional life, industrialization and  urbanization,  tourism, the new trends in food business and fast food habits are the main reasons for such process. But still maintains its importance and still Turkish Cuisine is one of the major cuisine with French and Chinese cuisine in the world.  But, there are things to do in marketing and promoting fields in order to push Turkish Cuisine and for competing with the other world cuisines. Beriefly, Turkish cuisine's promotion and marketing should be given more importance.  					
The concepts of creating a positive destination image and destination selection have a very important place in tourism marketing. For this reason, in recent years, it is important to increase the product diversity in destination marketing and to offer quality and unique products to the market. In this context, the cultural heritage of a destination distinguishes itself among its competitors. Gastronomy is also an important element of cultural heritage. At the same time, gastronomic tourism can be effective both in the creation of the destination image and in the process of destination selection. However, if destinations enhance the characteristics and local values of its own, it will increase their competitiveness in tourism. Izmir has a great potential in gastronomy tourism. In order to be a center of attraction in the near future and to become famous world-wide, without losing of time, Turkish cuisine must be presented as a tourism product in foreign markets, Turkish cuisine need presentation and to be removed to the fore. Therefore, the main purpose of this study is to determine the destination preferences of foreign tourists visiting Çeşme, and to measure the image perception of Çeşme, and also to determine the role and importance of Gastronomy Tourism in these processes. However, also this study was carried out in order to obtain information about the opinions of foreign tourists about Turkish Cuisine and to determine what needs to be done for the development of gastronomic tourism in Çeşme.
In this context, with the survey conducted in Çeşme district, the perception of the image of the foreign tourists, the factors that they give importance in choosing the destination and the gastronomic image perceptions were tested. Analyzes were performed on 401 data sets obtained by questionnaire technique. Firstly, descriptive and comparative statistical analyzes were conducted on the socio-demographic characteristics of the participants and the hypotheses were tested by examining the relationships between the variables. Then, a model was developed within the framework of the related literature. Factor and regression analyzes were performed to test the hypotheses about this model. According to the findings, it can be said that foreign tourists' Çeşme image perception is positive and its climate, beautiful scenery and natural charms and attractive local cuisine are seen as the most powerful features. Regarding destination selection preferences, the most important elements of the participants were; climate, security, food, friendship, and cleanliness. According to the results, gastronomy ranks third. As for gastronomic image perceptions, the participants; Foods that provide cultural experience, Turkey is a rich cuisine and stated that they found it quite tasty. According to the regression analysis, gastronomic image affects destination image perceptions and destination selection preferences. Finally, in line with the findings, suggestions for the relevant literature and sector were presented.
Keywords: Gastronomy Tourism, Destination Image, Destination Choice, Turkish Cuisine