Yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelik kamusal teşvikler
Public incentives for renewable energy technologies
Yazar: SEDA KÖLE
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CURAL
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Enerji = Energy ; Maliye = Finance
Dizin: Vergi teşvikleri = Tax incentives ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
İnsan hayatının ayrılmaz parçası olan enerji, günlük yaşantımızın her alanında
kullanılmaktadır. Geçmişte, yiyecekleri öğütmek, ısınmak gibi amaçlar için yenilenebilir
enerjiden yararlanılmıştır. Yenilenebilir enerji kaynakları, artan enerji talebini
karşılayamadığında ise insanlar fosil enerji kaynaklarına yönelmişlerdir. Bu kaynakların
rezervinin sınırlı olması, enerji arz güvenliği konusundaki problemler, küresel ısınma,
iklim değişikliği, petrol krizleri vs. 1990'ların başından itibaren yenilenebilir enerjiye
olan ilgiyi tekrar artırmıştır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının tükenmez, yerli ve çevreye
duyarlı olması, bu kaynaklara ilgiyi artırmıştır. Ancak başlangıç yatırım maliyetlerinin
yüksek olması gibi engeller, kamunun bu alana müdahalesini kaçınılmaz hale getirmiştir.
Çalışmanın amacı, literatürden yararlanarak yenilenebilir enerji teknolojilerinin
gelişmesine engel durumları ortaya koymak, bu engellerin ortadan kaldırılması için IEA
üyesi ülkeler ve Türkiye'de yenilenebilir enerji teknolojilerine uygulanan vergi dışı ve
vergisel teşvik mekanizmalarını ayrıntılı bir biçimde ele almak ve Türkiye'de
yenilenebilir enerji kullanımının yaygınlaşmasına yönelik öneriler sunmaktır.
Yenilenebilir enerjiye yönelik teşvik ve yatırımların, ilk olarak IEA üyesi Avrupa ülkeleri
ve ABD tarafından uygulanması ve Ajans üyesi Çin'in yenilenebilir enerji konusunda
lider ülke konumuna gelmesi nedeniyle çalışmada IEA üyesi ülkeler ele alınmıştır.
Yenilenebilir enerji teknolojilerinin gelişmesinin önünde çok sayıda engelin
bulunduğu, bu engellerin aşılmasında kamunun çeşitli mekanizmalardan yararlanarak
özel sektörü desteklediği, Türkiye'de yenilenebilir enerji teknolojilerine yönelik temel
teşvik mekanizmasının sabit fiyat garantisi olduğu ve bu teşvik mekanizmasının
uygulandığı sürenin yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır. Teşviklerin etkili olması için
uzun vadeli ve istikrarlı şekilde uygulanması, sabit fiyat garantisinin süresinin uzatılması
ve yenilenebilir enerjiye yönelik doğrudan bir vergi teşvikinin uygulanması önerilmiştir.

Abstract:
Energy, an integral part of human life, is used in every aspect of our daily lives. In
the past, renewable energy has been used for grinding food and heating. When renewable
energy sources could not meet the increasing energy demand, people turned to fossil
energy sources. Limited reserves of these resources, energy supply security problems,
global warming, climate change, oil crises, etc. it has increased interest in renewable
energy since the early 1990s. Renewable energy resources are inexhaustible, domestic
and environmentally sensitive, which has increased interest in these resources. However,
obstacles such as high initial investment costs have made the intervention of the public
sector inevitable.
The purpose of the study, obstacles to the development of renewable energy
technologies using the literature conditions put forth, in IEA member countries and
Turkey to eliminate these barriers non-tax and tax incentive mechanisms that apply to
renewable energy technologies in a comprehensive manner and to provide
recommendations for widespread use of renewable energy in Turkey. IEA member
countries are considered in the study, since the incentives and investments for renewable
energy were first implemented by IEA member European countries and the USA and
Agency member China became the leader country in renewable energy.
It is seen that there are many obstacles in front of the development of renewable
energy technologies and the public sector supports the private sector by using various
mechanisms in overcoming these obstacles. Also, the basic incentive mechanisms for
renewable energy technologies in Turkey that fixed price guarantee and concluded that
there is insufficient time to which the incentive mechanism. For the incentives to be
effective, long-term and stable implementation, extension of the fixed price guarantee and
a direct tax incentive for renewable energy have been proposed.