Sosyal medyada içeriğin yayılımı ve kullanıcıların paylaşım motivasyonları: Türkiye'de Twitter kullanıcılarının  retweet pratiği üzerine bir araştırma
User generated content diffusion in social media and users' sharing motivations: A research on Twitter users' retweet practice in Turkey
Yazar: BURAK POLAT
Danışman: PROF. DR. NECMİ EMEL DİLMEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Bilişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgi yayılımları = Knowledge spillovers ; Kullanımlar ve doyumlar = Uses and gratifications ; Medya psikolojisi = Media psychology ; Retweetleme = Retweeting ; Sosyal medya = Social media ; Twitter = Twitter

Özet:
Twitter mikrobloglama platformu olarak geliştirilmiştir ve zaman içerisinde etkili dijital kamusal iletişim alanlarından biri haline gelmiştir. Twitter'a milyonlarca aktif kullanıcısı tarafından güçlü bir alternatif medya niteliği atfedilmektedir. Twitter görece kolay, hızlı ve sansürsüz biçimde mesaj üretilebilmesini sağlamaktadır. Sosyal medyada eşik bekçiliği rolü kullanıcılardadır, Twitter'da da kullanıcılar enformasyon üretim ve dağıtım kararlarıyla bu rolü üstlenmektedirler.   Twitter iletişim ortamı kabiliyetlerinin sonucunda kullanıcıların çevrimiçi etkileşimleri ile kamusal alanda etkiler yaratabilmektedir. Her iletişim ortamı gibi Twitter'ın da kendine has güçlü ve zayıf yönleri vardır ve bu yönler aracılığıyla bu çevrimiçi ortam tehditler ve fırsatlar sunmaktadır. Bir taraftan enformasyon zenginliği ile yeni nesil haber ajansı potansiyeli sunan Twitter, diğer taraftan yankı odaları ile enformasyon körlüğüne ve troller vasıtasıyla enformasyon kirliliğine sebebiyet verebilmektedir. Twitter'da makro çapta kullanıcıların örgütlenmesi veya kutuplaşması mezo çapta ortam dahilindeki enformasyonun akışı ile ilişkilidir. Twitter çevrimiçi sosyal ağ altyapısı dahilinde enformasyonun üretilip yayımlanmasına ve kullanıcılararası aktarımlar ile yayılımın oluşmasına sebebiyet vermektedir. Yayılım potansiyeli enformasyon zenginliğini ve aynı zamanda kirliliğini ivmelendirerek dijital kamusal alandaki etkinin çapını genişletebilmektedir. Twitter'da yayılım sürecinin tetikleyicisi retweet eylemidir. Kullanıcılar retweetler aracılığıyla doğrudan veya yorumlayarak mesajı kaynağın kişisel ağının dışına aktarılmasını sağlarlar; yayınlanan bir mesaj her retweet kararı ile birlikte yeni potansiyel alıcılara erişir. Bu çalışmada öncelikle iletişimsel açıdan Twitter ve Retweet eylemi incelenmiştir ve ardından ise kullanımlar ve doyumlar kuramı çerçevesinde "Twitter kullanıcılara ne yapar?" yerine "Kullanıcılar Twitter ile ne yapar?" sorusuna ve benzer şekilde retweet eylemi motivasyonlarına eğilmiş çalışmalar sunulmuştur. Sunulan arka plandan sonra gerçekleştirilen Türkiye'de Twitter kullanım eğilimleri ve Retweet eylemi motivasyonlarını belirleyebilmek adına iki aşamalı bir karma araştırma sunulmuştur. Karma araştırmanın ilk aşamasında Twitter'ın ve retweet eyleminin kullanımları ve doyumları hakkında kullanıcı deneyimlerini odağa alarak nitel bir araştırma tasarlanmıştır ve 13 katılımcı ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada ise retweet motivasyonlarını belirleyebilmek adına Türkiye'deki 521 Twitter kullanıcısının katılımı ile anket çalışması yürütülmüştür. Karma araştırma sonucunda çeşitli ihtiyaç kümelerinin Twitter kullanımında ve Retweet eyleminde etkili olduğu tespit edilmiştir. Derinlemesine mülakatlar net bir şekilde Twitter'ın bir haber kaynağı olarak nitelendirildiğini sunmaktadır, anket çalışması sonucunda ise retweet ederken enformasyonun bireysel ve sosyal değeri, içerik üretmekten çekinme ve kaçınma ve de kaynağın algılanan niteliklerinin etki ettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Twitter has developed as a microblogging platform and by time it has transformed into a global information hub and also has become one of the most effective digital public spaces. Twitter is considered as a powerful alternative media platform by its users because of its ability to produce and distribute messages in an easy, fast and uncensored manner, because of letting users become the gatekeepers within the platform, because of its rapid information diffusion potential through inter-user interactions within the network and because of the belief that Twitter has a direct impact on public sphere. Like every communication medium, Twitter has its own strengths and weakness; and therefore, this online environment offers opportunities and presents threats. On the one hand, Twitter offers the potential of a new age news agency with its information richness and on the other hand it can cause information blindness with echo chambers and information pollution through trolls and bots. With all its opportunities and threats, the organization and polarization of the users on a macro scale on Twitter is related to the flow of information flow within the meso-scale user interactions. As globally one of the most popular elements of the social media cluster, Twitter, like many other elements of this cluster, causes the production and publication of information within the online social network infrastructure and the dissemination through inter-user transmissions. The potential for diffusion can expand the scope of the impact in the digital public sphere by accelerating information richness as well as the pollution. The trigger of the diffusion process on Twitter is the retweet action. Users allow the source's message to be transferred outside of the source's own network, either directly or by commenting through retweets; A message reaches new potential receivers with each retweet decision. In this study, firstly, Twitter and Retweet action was examined in terms of their communicational value, then within the framework of uses and gratifications theory this study focused on "What do users do with Twitter?" instead of "What does Twitter do to users?" and retweet motivations are questioned with the same manner. For identifying Twitter usage tendencies and retweet motivations a two-stage mixed research is used. In the first stage of the mixed research, a qualitative study was designed by focusing on the uses and gratifications of Twitter and the retweet action and in-depth interviews were conducted with 13 participants. In the second stage in order to determine the retweet motivations a survey is applied to 521 Twitter users in Turkey. As a result of the mixed research, it was determined that various need sets are effective in Twitter usage and Retweet action. Qualitative research clearly shows that Twitter is qualified as a news source, and as a result of the survey study it was determined that the individual and social value of the information, escapist gratification and the perceived qualities of the source were affecting retweeting practice.