Üslup bilimi açısından Bekir Sıtkı Çobanzade'nin şiirlerinin incelenmesi
Analysis of Çobanzade's poems in terms of stylistics
Yazar: MEHMETCAN GÖKBAYIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNE ARSLAN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Türk şiiri = Turkish poem ; Türkoloji = Turcology ; Çobanzade, Bekir Sıtkı = Çobanzade, Bekir Sıtkı ; Üslup = Stylistic ; Şiir = Poem

Özet:
Çok geniş bir alanı kaplayan Türkistan toprakları gerek ticaret yollarındaki konumu gerek ise barındırdığı doğal kaynaklarla bütün dünya ülkelerinin dikkatini çekmektedir. Dünyada bu denli zenginliğe sahip olan diğer coğrafyalarda olduğu gibi 16. yüzyıldan itibaren Türkistan da bu güzelliğinin cezasını çekmeye başlamıştır.1 Bu kadar uzun bir süre boyunduruk altında yaşamaya mecbur bırakılan halk, bir diğer güne erişebilmenin umuduyla yaşamaya alışmıştı. Böyle bir coğrafyada kültürünü, dilini ve benliğini koruyabilmek çok güç olsa gerek. Çobanzade de Türkistan'ın kuzeybatı bölgesinde yer alan Kırım'da doğmuştur. Yapılan bu çalışmanın konusu Çobanzade'nin şiirlerinde kullandığı üslubdur. Diğer Türkistan aydınları gibi Çobanzade de halkına, benliğine ve diline çok önem veren bir aydındır. Yıllarca bastırılıp hor görülen, hayattaki tek gayesi taşıdığı canı korumak olan Kırım halkını bilinçlendirmek ve uyandırmak için elinden geleni yapması gerektiğini bilmiştir. Fakat dönemin ağır politikaları oldukça serttir. Böyle bir dönemde bile Çobanzade halkı için şiirler yazmıştır. Belki de Türkistan aydınları sanat için sanat yapabilme imkanına hiç sahip olamamıştır. Yukarıda bahsedildiği gibi Çobanzade, dönemin durumundan dolayı bu uyarıları hem halkına ulaştırabilmiş hem de yaşayabilmiş olmalıdır. Bu, 20. yüzyıl Türkistan coğrafyasında başarması gereken iki zor şeydir. Dili kullanış şekli yani üslup çok önemlidir. Çünkü şiirlerinde devrin ideolojisine ters düşen bir kelime bile Çobanzade'nin katledilmesine yol açabilirdi. Şiirlerinde işlediği sembol ve imajların dikkatle seçtiği kelime ve kelime gruplarından ses tekrarlarına kadar özenle çalışılmış ve yazılmış olduğu açıktır. Bu çalışmanın hazırlanışında örnekleme ve belgesel kaynak derlemesi yöntemleri kullanılmıştır. Yapılan bu çalışma ile Çobanzade'nin fikirlerini, dil becerilerini ve Türklüğe kattığı değerleri gözler önüne sererek hem üslupbilimi alanına hem de Türk Dünyası ve Türkolojiye katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Abstract:
The territory of Turkestan, which covers a very large area ,attracts the attention of all countries of the world, both with its position on trade routes and with its natural resources. As with any geography that has such wealth in the world, Turkestan has started to have difficult days because of its beauty since 16th century. This situation, which started with the occupation of Kazan, continued with the heavy policies of the Russians until the beginning of the 21th century. Forced to live under the yoke for so long, the public had become accustomed to living in the hope of having access to another day. It must be very difficult to maintain its culture, language and himself in such a geography. The subject of our thesis is the style used by Çobanzade in his poems. Like other Turkestan intellectuals, Çobanzade was an intellectual who gave great importance to his people and language. He knew he had to do all he could to raise awareness and awaken the people of Crimea. But the rigid policies and deterrent penalties of the period were effective and harsh enough to push people to turn on each other. Even in such a period Çobanzade wrote poems for the citizen. Perhaps the Turkestan intellectuals never had the opportunity to make art for art. As we mentioned above, due to the situation of the period Çobanzade these warnings should be able to both reach the people and Çobanzade able to live. That was two difficult things to achieve in 20th century Turkestan geography . The way he used the language, the style, was very important because a word in his poems that contradicts the ideology of the era could lead to his slaughter. It is clear that he has been diligently studied and written, from the symbols and images he has rendered in his poems, to the words and groups of words he has carefully chosen and the sound repetitions. Sampling and documentary resource compilation methods were used in the preparation of this study. This study aims to increase the studies in the field of stylistics and to show the ideas, language skills and values of Çobanzade, which has a very important place for the Turkish world and Turcology.