2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan üniversite öğrencilerinde Travma Sonrası Stres belirtileri ve Travma Sonrası Büyüme: Pozitif-negatif duygulanım ve ruminasyonların rolü
Posttraumatic Stress Symptoms and Posttraumatic Growth in university students who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes: The role of positive-negative affect and ruminations
Yazar: HAKAN YÜCEL
Danışman: PROF. DR. BİNNAZ KIRAN
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Psikolojik travma = Psychological trauma

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri yaşayan üniversite öğrencilerinde pozitif-negatif duygulanım ve ruminasyonların travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyüme üzerindeki yordayıcı rolünü incelemektir. Bu amaca ek olarak, travma sonrası stres belirtileri ve travma sonrası büyümenin gelişimini açıklayabilecek iki ayrı modelin test edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2023 Kahramanmaraş merkezli depremleri afet bölgesi ilan edilen 11 ilden birinde yaşayan 550 lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Pozitif-Negatif Duygulanım Ölçeği, Olay İlişkili Ruminasyon Envanteri, Olayların Etkisi Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu ve Travma Sonrası Gelişim Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 29.0 paket programından yararlanılarak Pearson momentler çarpımı korelasyon analizi, standart çoklu regresyon analizi, aşamalı çoklu regresyon analizi ve aracılık analizi uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; negatif duygulanım, istemsiz ve istemli ruminasyonlar travma sonrası stres belirtilerini pozitif yönde ve anlamlı olarak yordamaktadır. Pozitif duygulanım, travma sonrası stres belirtilerini anlamlı olarak yordamamaktadır. Pozitif duygulanım ve istemli ruminasyonlar travma sonrası büyümeyi pozitif yönde, negatif duygulanım ise negatif yönde ve anlamlı olarak yordamaktadır. İstemsiz ruminasyonlar, travma sonrası büyümeyi anlamlı olarak yordamamaktadır. Ayrıca, negatif duygulanım ve travma sonrası stres belirtileri arasındaki ilişkide istemsiz ruminasyonlar, pozitif duygulanım ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide ise istemli ruminasyonlar aracı rol oynamaktadır. Araştırmadan elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmış ve çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the predictive role of positive-negative affect and ruminations on posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth in university students who experienced the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes. In addition to this purpose, it was aimed to test two separate models that could explain the development of posttraumatic stress symptoms and posttraumatic growth. The study group of the research consists of 550 undergraduate, master's and doctoral students who lived in one of the 11 provinces that were declared a disaster area after the 2023 Kahramanmaraş-centered earthquakes. Demographic Information Form, Positive-Negative Affect Scale, Event-Related Rumination Inventory, Impact of Events Scale Revised Form and Posttraumatic Growth Inventory were used as data collection tools in the study. In the analysis of the data, Pearson product moment correlation analysis, standard multiple regression analysis, stepwise multiple regression analysis and mediation analysis were applied using the SPSS 29.0 package program. According to the findings of the study, negative affect, intrusive and deliberate ruminations positively and significantly predict posttraumatic stress symptoms. Positive affect does not predict significantly posttraumatic stress symptoms. Positive affect and deliberate ruminations positively and significantly predict posttraumatic growth. Negative affect negatively and significantly predicts posttraumatic growth. İntrusive ruminations do not predict significantly posttraumatic growth. In addition, intrusive ruminations play a mediating role in the relationship between negative affect and posttraumatic stress symptoms. Deliberate ruminations play a mediating role in the relationship between positive affect and posttraumatic growth. The findings obtained from the research were discussed in the light of relevant literature and various suggestions were presented.