Obezitesi bulunan hastalarda medikal veya cerrahi tedavinin non-invaziv karaciğer fibrozis indekslerine etkisinin karşılaştırılması
The comparison of effects of medical or surgical treatment on non-invasive liver fibrosis indexes of patients  with obesity
Yazar: AYŞİN YAZICILAR
Danışman: DOÇ. MURAT AKARSU ; DOÇ. HANDE PEYNİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Fibroz = Fibrosis ; Gastrektomi = Gastrectomy ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Metformin = Metformin ; Obezite = Obesity ; Obezite cerrahisi = Bariatric surgery ; Orlistat = Orlistat

Özet:
Amaç: Obezite, giderek artan prevalansı nedeni ile çağımızın pandemisi olarak değerlendirilmektedir. Mortalite ile sonuçlanabilen sayısız komplikasyonlarından önemli bir tanesi de non-alkolik yağlı karaciğer hastalığıdır. Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığının tanısının altın standart tanı yöntemi karaciğer biyopsisidir. Fakat biyopsinin invaziv işlem olması nedenli non-invaziv tanı yöntemleri geliştirilmiştir. Çalışmamızın amacı obezitenin medikal veya cerrahi tedavisi ile non-invaziv karaciğer fibrozis indekslerinde iyileşme olup olmadığını gözlemlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif bir çalışma olup dahil edilen hastalar Ocak 2017-Aralık 2021 tarihleri arasında diyabetes mellitus tanısı bulunmayan obezitesi nedenli medikal veya cerrahi tedavi yöntemine başvuran hastalardan seçildi. Seçilen hastalar orlistat, orlistat ve metformin kullanan, sleeve gastrektomi uygulanan grup olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Hastaların elektronik kayıtları taranarak demografik özellikleri ve non-invaziv fibrozis indekslerinden FIB-4, APRI, API, BRAD skorları elde edildi. Kilo ve indekslere 3. ve 6. ayda tekrar bakıldı, karşılaştırması yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya 203 obezite tanılı hasta dahil edildi. Hastaların %90.6 (n=184)'sı kadın ve ortalama yaşı 38.83±10.74 yıl tespit edildi. Çalışmanın %35 (n=71)'ini orlistat kullanan grup, %29.6 (n=60)'sını orlistat ve metformin kombine tedavisi alan grup, %35.5 (n=72)'ini ise sleeve gastrektomi operasyonu uygulanan grup oluşturmaktaydı. Bütün gruplarda 3. ve 6. aydaki kilo kaybı istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). Sleeve gastrektomi uygulanan grup diğer iki grup ile incelendiği zaman ise kilo kaybında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlendi (p<0.001).
Non-invaziv fibrozis indeklerinde ise orlistat kullanan grupta sadece API değerinde 0 ile 3. ay ve 3 ile 6. ay arasındaki düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulundu (sırasıyla; p=0.035, p=0.025). Orlistat ve metformin birlikte kullanan grupta ise her iki takipte de bakılan FIB-4, APRI, API, BARD indekslerinde istatistiksel olarak anlamlı değişiklik görülmedi. Sleeve gastrektomi operasyonu uygulanan grup incelendiğinde 6. ayda başlangıca göre APRI değerinde istatistiksel olarak anlamlı
viii
düşüş (p=0.003) görülürken FIB-4, API ve BARD indekslerinde anlamlı olarak yükselme mevcut idi (sırasıyla; p=0.035, p=0.007, p=0.001).
Sonuç: Çalışmamızda obezite yönetiminde medikal veya cerrahi tedavi sonrası etkin kilo kaybı olduğu gösterilmiştir. Orlistat ile orlistat ve metformin beraber kullanımının karaciğer non-invaziv fibrozis indeksleri üzerine nötr etkisinin olduğu tespit edilirken sleeve gastrektomi operasyonu sonrası 6. ayda artış olduğu gözlenmiştir. Sleeve gastrektomi operasyonu sonrası fibrozis değerlerinde artışın görülmesi başlangıç fibrozis değerlerinin düşük saptanmasına, ameliyatla indüklenen sitokin ve reaktif oksijen metabolitleri salınmasına, uygulanan cerrahi prosedürlerin farklılığına, operasyon sonrası devam eden refrakter insülin direncine bağlanabilmektedir.

Abstract:
Aim: Obesity is considered as a pandemic of our time due to its increasing prevalence. One of the many complications that can result in mortality is non-alcoholic fatty liver disease. The gold standard diagnostic method for the diagnosis of non-alcoholic fatty liver disease is liver biopsy. However, because of biopsy is an invasive procedure, non-invasive diagnostic methods have been developed. The aim of our study is to observe whether there is an improvement in non-invasive liver fibrosis indices with medical or surgical treatment of obesity.
Materials and Methods: Our study is a retrospective study and the included patients were selected from patients who were not diagnosed with diabetes mellitus and who applied for medical or surgical treatment for obesity between January 2017 and December 2021. The selected patients were divided into 3 groups: the group using orlistat, orlistat and metformin, and the group undergoing sleeve gastrectomy. By scanning the electronic records of the patients, demographic characteristics and non-invasive fibrosis indexes of FIB-4, APRI, API, BRAD scores were obtained. Weight and indexes were checked again in the 3rd and 6th months and compared.
Results: 203 patients with obesity were included in the study. 90.6% (n=184) of the patients were female and the mean age was 38.83±10.74 years. 35% (n=71) of the study consisted of the group using orlistat, 29.6% (n=60) of the group receiving combined treatment with orlistat and metformin, and 35.5% (n=72) of the group undergoing sleeve gastrectomy. Weight loss at 3 and 6 months was statistically significant in all groups (p<0.001). When the sleeve gastrectomy group was examined with the other two groups, a statistically significant difference was observed in weight loss (p<0.001).
In non-invasive fibrosis indexes, the decrease in API value between 0 and 3 months and 3 and 6 months was statistically significant in the orlistat group (respectively; p=0.035, p=0.025). In the group using orlistat and metformin together, there was no statistically significant change in the FIB-4, APRI, API, BARD indexes measured in both follow-ups. When the group that underwent sleeve gastrectomy operation was examined, there was a statistically significant decrease (p=0.003) in the APRI value at the 6th month compared to the baseline, while there was a
x
significant increase in the FIB-4, API and BARD indexes (respectively; p=0.035, p=0.007, p=0.001).
Conclusion: In our study, it has been shown that there is effective weight loss after medical or surgical treatment in obesity management. It was determined that use of orlistat, the combination of orlistat and metformin had a neutral effect on liver non-invasive fibrosis indices, while an increase was observed in the 6th month after sleeve gastrectomy operation. The increase in fibrosis values after sleeve gastrectomy operation can be attributed to the low initial fibrosis values, the release of surgically induced cytokines and reactive oxygen metabolites, the difference in surgical procedures, and the refractory insulin resistance that continues after the operation.