Moldova'da ulusal azınlıklar ve Agit'in rolü: Gagauz örneği
National minorities in Moldova and the role of the Osce: Gagauzian example
Yazar: ROMAN VELEV
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT ÜRER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
nsan Hakları?, son zamanlarda dünyanın her bölgesinde çok konusulan veçagdas medeniyetin bir parçası olarak kabul edilen bir sosyal normlar dizisi olupdevamlı ve çok hızlı bir gelisim göstermektedir. ?Bireysel? ve ?Kolektif? olarak ikiyeayrılan insan haklarının en tartısılanı da ?Self-Determinasyon? hakkıdır. Kolektif hakolan self-determinasyon hakkından söz edildiginde, akla ilk gelen sey, bu hakkı talepeden kendi devletine sahip olmayan halklar ve ulusal azınlıklardır. Ulusal azınlıklarneden self-determinasyon hakkını kullanmak isterler? Self-determinasyon hakkınıkullanma istegi, bir grup ve/veya grup üyeleri olarak diger haklardan serbestçe ve adilbir sekilde yararlanma ve bu hakları garanti altına alma isteginden gelmektedir. Onuniçin self-determinasyon hakkının bir anlamda diger hakların bir temeli, dayanagı vekoruyucusu oldugunu söylemek mümkündür.Moldova Cumhuriyeti'nde yasayan Gagauzlar, sayısı az olan, Türk kökenli birhalktır. Ülkenin toplam nüfusundan % 4 civarında olan Gagauzlar, dogal olarakazınlık durumuna düserler. ?Ulusal Azınlıkların Korunmasına liskin ÇerçeveSözlesme? dahil, her türlü azınlıkların korunmasına dair bir çok anlasmaimzalamasına ragmen Moldova, Gagauz azınlıgının haklarını ihlal edip, onların selfdeterminasyonhakkını aramalarına itmektedir. Moldova'daki Transdniyester'deyasayan ve Slavlardan olusan diger bir azınlık, SSCB dagıldıgı zamandan itibarenayrılıkçı egilimine girmistir. Negatif Gagauz örnegi, TransdniyesterlilerinMoldova'ya dahil olmama istegini daha da derinlestirip self-determinasyon haklarınıkullanma isteklerinde kesin kararlı olmalarına yol açmıstır. Bunun üzerine 17 Eylül2006'da referandum düzenlenmistir. Referandumda % 97,1 gibi büyük birçogunlugun Moldova'dan ayrılmaya kararlı olmasına ragmen, AGT ve digeruluslararası örgütler bu referandumu tanımamıslardır.çine 56 devleti alan AGT, dünyada ?demokrasi prensiplerinin bayraktarı? veinsan hakları ilkesinin aktif bir savuncusu ve yayılmacısı olarak bilinmektedir.Köklerini Soguk Savasın derinlerinden alan AGT, barıs, demokrasi ve insan haklarıgibi konularda birçok basarılı çalısmalar yapmıstır.Bu tezin amacı, Moldova'daki Gagauzya ve Transdniyester sorunlarında, ulusalazınlık haklarının korunmasında AGT'in rolünü degerlendirmektir.

Abstract:
Human Rights, series of social norms, which has been discussed worldwide andaccepted as a part of modern civilization, has shown very fast and continuousprogress during recent years. The most disputable of human rights, which areseparated on ?Personal? and ?Collective?, is the right of Self-Determination. The firstthing, which is coming up to mind, when it is spoken about self-determination right,that is collective right, is National Minorities. Why do national minorities want to useself-determination right? The desire to use self-determination right comes from awish of a group or members of a group, who wants free and fair usage of their otherrights, to be guaranteed. That?s why it is possible to say, that self-determination rightis a foundation, handhold and protector of other rights.Gagauzians are a people, whose number is small and roots are turkic. Gagauzians,who form aproximately 4 % of all Moldova?s population, naturally become minority.Although, including ?Framework Convention on National Minorities RightsProtection?, Moldova has signed a lot of agreements about protections of nationalminorities; infringing Gagauzians rights, Moldova made them demanding to use theright of self-determination. On the other hand, another minority group, that lives onthe part of Moldova, which is called Transdniestria and who is composed of Slavs,from since USSR collapsed, has started separatist movement, and clearly seeingnegative Gagauzian example, does not want to become a part of Moldova again and isresolute to use self-determination right. So in 17?th of September 2006, a referendumwas hold there. Despite having outnumbering majority like 97,1 %, who aredetermined to separate from Moldova, the OSCE and other internationalorganizations did not recognized this referendum.The OSCE, which consists of 56 states, is known in the World as a ?standardbearerof democracy principles? and is an active protector and distributor of thehuman rights element. The OSCE, which takes its roots from the depth of the ColdWar, has many times succeeded in topics like peace, democracy and human rights.So, the main aim of this thesis is to appraise the role of the OSCE, concerningnational minorities in Gagauzian and Transdniastrian cases in Moldova.