Vergilemede bir dönüşüm: Blockchaın temelli vergileme ve Türk vergi sisteminde uygulanabilirliği
A transformation in taxation: Blockchain based taxation and its applicability in Turkish tax system
Yazar: EMRAH İNCİ
Danışman: PROF. DR. ZUHAL ERGEN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Blockchain = Blockchain ; Damga vergisi = Stamp duty ; Gelir vergisi = Income tax ; Katma değer vergisi = Value added tax ; Kurumlar Vergisi Kanunu = Corporate Tax Law ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code ; Özel tüketim vergisi = Excise taxes

Özet:
Günümüzde, vergi alanında pek çok dijital dönüşüm çalışmaları yapılmaktadır. Bu dönüşümlerin büyük bir çoğunluğu, mükellefler ile ilgili verilerin elde edilmesi ve bu verilerin vergisel işlemlerde kullanılmak üzere bir veri tabanında izlenmesi şeklindedir. Merkezi bir veri tabanında mali verilerin kaydedilmesi, bu veri tabanını kötüniyetli kişilerin saldırılarına hedef haline getirmektedir. Blokzincir teknolojisi, bu tür verilerin dağıtılmış bir ağ yapısında merkeziyetsiz olarak saklanması fırsatı sunarak bu soruna önemli bir çözüm getirmiştir.

Blokzincir teknolojisi, işlemlerin kriptografik olarak şifrelendiği ve bloklar halinde bir ağ üzerinde kaydedildiği dağıtık bir defter teknolojisidir. Bu yönüyle veriler ağda yer alan ve düğüm olarak adlandırılan her bir bilgisayarda saklanabilmekte ve veri bütünlüğü ve değişmezliği garanti altına alınmaktadır. Verilerin zincirde yer alan bloklara işlenmesi ağdaki düğümlerin uzlaşısı ile gerçekleştirildiğinden merkezi bir otoriteye veyahut aracıya ihtiyaç duyulmamaktadır. Dolayısıyla bu teknolojinin getirdiği avantajlar, verilerin değişmezliği, şeffaflık ve izlenebilirlik, aracısızlaşma ve etkinlik olarak ortaya çıkmaktadır.

Çalışmamız bu teknolojinin tanımı, özelliklikleri, avantaj ve dezavantajları ve kullanım alanlarına değinilerek başlamaktadır. Blokzincir teknolojisinin vergisel işlemlere uygulandığı ülke örnekleri de çalışmamızda yer almaktadır. Devamında, bu teknolojinin Türkiye'de  vergisel işlemlere uygulanabilirliği hususuna değinilmiştir. Bu kapsamda vergi kanunları açısından bu teknolojinin potansiyel uygulama alanlarına değinilmiştir. Ayrıca bu teknolojinin Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, KDV, ÖTV ve Damga Vergisi gibi vergi türlerinde yaşanan sorunlara yönelik potansiyel çözüm önerilerine de değinilmiştir.

Blokzincir teknolojisinin vergi ile ilişkilendirildiği çalışmalar incelendiğinde, bu çalışmaların çoğunlukla kripto paraların vergilendirilmesi üzerine yapıldığı görülmektedir. Oysa ki bu teknoloji kripto paraların da temelini oluşturan ve kapsamı oldukça geniş olan bir teknolojidir. Çalışmamızın özgünlüğü, bu teknolojinin Türk Vergi Sisteminde yer alan Vergi Usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, KDV, ÖTV ve Damga Vergisi Kanunları açısından potansiyel kullanım alanları ve önerilerle detaylandırılmış olmasıdır. Bu kapsamda bu vergi türleri açısından görülen bazı sorunlara da çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Nowadays, many digital transformation studies are implemented in the field of taxation. The majority of these digital transformations are in the form of acquiring data of taxpayers and monitoring this data in a database to be used in tax transactions. Keeping financial data in a central database makes it a target for malicious attacks. Blockchain technology proposed a significant solution to this problem by offering to keep such data decentralized in a distributed network.

Blockchain is a distributed ledger in which transactions are cryptographically encrypted and stored in blocks over a network. In this regard, data can be stored on each computer in the network (node) and by this way data integrity and immutability are guaranteed. The processing of data into blocks in the chain is carried out by consensus of the nodes in the network that eliminates the need for a central authority or intermediary . As a result, the advantages proposed by this technology emerge as data immutability, transparency and traceability, mediation and efficiency.

Our study starts with the definition of Blockchain technology, its features, advantages and disadvantages and fields of usage. Examples of countries that apply Blockhain technology to the field of taxation are also included in our study. Afterwards, its applicability to tax transactions in Turkey is mentioned. In this context, the potential implementation areas of this technology with regards to tax laws are addressed. Additionally, potential solutions to the problems experienced in Income Tax, Corporate Tax, VAT, SCT and Stamp Tax are also mentioned.

When the acedemic studies about blockchain technology related with tax issues are examined, it is noticed that these studies are mostly conducted on the taxation of cryptocurrencies. However beyond being the basis of cryptocurrencies,  the scope of this technology is quite wide. The originality of this paper is that this technology is detailed with potential usage areas and suggestions in terms of Tax Procedure Law, Income Tax Law, Corporate Tax Law, VAT, SCT and Stamp Tax Laws in the Turkish Tax System. In this respect, we tried to propose solutions to the problems seen in terms of these tax types.