1980 sonrası Türk romanında karşı-ütopya
Distopian novels after 1980's Turkish literature
Yazar: SEDA ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. SIDDIKA DİLEK YALÇIN ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Ütopya = Utopia

Özet:
İlk örneği Antik Çağ'da Platon'un Devlet adlı eserine kadar uzanan ütopya Avrupa'nın Orta Çağ'ın baskıcı anlayışını terk ettikten sonra Rönesans, Reform ve Aydınlanma Çağı'nı yaşamasıyla varlık gösterir. Bu anlamda yazını yapısal özelliklerine kavuşturan isim Thomas More'dur. Thomas More'un Ütopya'sını Campanella'nın Güneş Ülkesi ve Francis Bacon'un Yeni Atlantis'i izler. Türk edebiyatında ütopya yazını ise Osmanlı Devleti'nde siyasi istikrarsızlığa çözüm arayışlarının başladığı Tanzimat Dönemi'nde başlar. Tanzimat Dönemi'nin önde gelen isimleri Ziya Paşa ve Namık Kemal'den başlayarak Cumhuriyet Dönemi'nin ilk yıllarına kadar Yakup Kadri, Halide Edip gibi Türk edebiyatının önemli isimleri bu türde eserler kaleme almıştır.

19. yüzyılın sonunda yaşanan sanayi devriminin getirdiği olumsuzluklarla ütopya yazını farklı bir eksene geçer ve 20 yüzyılın ilk yarısında karşı-ütopya türünün başarılı örnekleri görülür. I. ve II. Dünya Savaşları, SSCB'nin baskıcı yönetimi, soğuk savaş gibi Avrupa'nın yakın tarihine iz bırakan olayların sonucunda mevcut durumun düzen değiştirilmezse ne kadar kötü olabileceğini geleceğe taşıyarak anlatan bu eserlerin en bilinen örnekleri Zamyatin'in Biz'i, Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünyası ve George Orwell'ın 1984'üdür. Türk edebiyatında karşı-ütopya örnekleri 1980 sonrasında görülmeye başlanır. Bunun da yine toplumun yaşadığı sosyal ve siyasi süreçlerin etkisiyle gerçekleştiğini söyleyebiliriz. 

Yaptığımız çalışmada Türk edebiyatında 1980 sonrasından 2015'e kadar geçen sürede karşı-ütopya yazınına ait romanları inceleme konusu olarak ele aldık.

Abstract:
The first example of utopia in ancient times dating back to Plato's Republic, showed up Europe after leaving the Middle Ages repressive regime Renaissance, the Reformation and the Enlightenment manifests itself again. In this sense, this writing type that clarify the structural features with was named by Thomas More. Thomas More's Utopia pursued by Campanella's Civitas Solis and Francis Bacon's Nova Atlantis.  The utopian literary in Turkish literature, begins to search for a solution to the political instability in the Ottoman Empire at the Tanzimat period. Ziya Paşa and Namık Kemal who were leading the Tanzimat period, writes utopias and also and up to the early years of the Republic period the important names of Turkish literature as Yakup Kadri and Halide Edip took the pen artifacts of this kind.

İn the end of the century 19th, writing utopia took place through a different axis because of the negativity which brought by the industrial revolution. İn the middle of the 20th century, dystopia is seen with successful examples. As I and II. World War, USSR's repressive ruling and the cold war were result of events which traces the recent history of Europe explaining ıf the current status of the order is changed by moving how bad could be the future's the best known examples are Zamyatin's Mıy, Aldous Huxley's Brave New World and George Orwell's 1984. İn the Turkish literary, dystopia begin to appear after 1980. We can say that this was actualized due to the effects of social and political process.

The issue of this thesis is dystopian novels in Turkish literature during the period of 1980 until 2015.