Nurdağı ve İslahiye ilçelerindeki tarım topraklarının ve bazı kültür bitkilerinin pestisit ve ağır metal düzeylerinin belirlenmesi
Determination of pesticide and heavy metal levels in agricultural soils and some culture plants in Nurdaği and İslahiye districts
Yazar: KAMİL MENCİK
Danışman: PROF. DR. MUHİTTİN DOĞAN ; DOÇ. DR. MUSTAFA PEHLİVAN
Gaziantep Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Tarım ürünlerinin metal konsantrasyonlarının ve pestisit kalıntı düzeylerinin belirlenmesi, çevre ve insan sağlığı açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle bu çalışma, tarım faaliyetlerinin yoğun olduğu Nurdağı ve İslahiye ilçelerinde ekimi yapılan bazı ürünlerin ve bunların topraklarındaki metal düzeyleri ile bu ürünlerdeki pestisit kalıntı düzeylerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Bunların yanında, örneklemesi yapılan tarım ürünlerinin topraklarının fiziko-kimysal özellikleri de belirlenmiştir. İlçelerden toplanan tarım ürünlerinin metal içeriklerinde farklılıklar tespit edilmiştir. Ayrıca bazı metallerin konsantrasyonları izin verilen sınırların üzerinde olduğu bulunmuştur. Nurdağı ilçelerinden toplanan örneklerin yenilen kısımlarının en yüksek biyoakümülasyon faktörü (BAF) kırmızı biberde Cd'de, buğday tanesi için Mg'de ve soğan için ise Cu'da belirlenmiştir. İslahiye örneklerinin en yüksek BAF düzeyleri ise kırmızı biber için Zn'de, buğday tanesi için Mg'de ve üzüm için ise Cu'da belirlenmiştir. Pestisit kalıntı analizi için altmış farklı istasyondan örnek alınmış ve toplam on farklı pestisit tespit edilmiştir. Belirlenen pestisit kalıntılarına göre, en fazla pestisit üzümde bulunmuştur. Her iki ilçede de yoğun tarım faaliyetlerinde kullanılan pestisitler ve kimyasal gübrelerin ağır metal kirlenmesine neden olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Determining metal concentrations and pesticide residue levels of agricultural products is very important for the environment and human health. For this reason, this study was carried out to determine the metal levels in the soil of some products cultivated in Nurdağı and İslahiye districts, where agricultural activities are intense, and the pesticide residue levels in these products. In addition, the physico-chemical properties of the soils of the agricultural products sampled were also determined. Differences have been detected in the metal contents of agricultural products collected from the districts. Additionally, concentrations of some metals were found to be above permissible limits. The highest bioaccumulation factor (BAF) of the edible parts of the samples collected from Nurdağı districts was determined for Cd in red pepper, Mg for wheat grain and Cu for onion. The highest BAF levels of İslahiye samples were determined for Zn in red pepper, Mg for wheat grain and Cu for grape. For pesticide residue analysis, samples were taken from sixty different stations and a total of ten different pesticides were detected. According to the determined pesticide residues, the highest pesticide residue was found in grapes. It was concluded that pesticides and chemical fertilizers used in intensive agricultural activities in both districts may cause heavy metal pollution.