Doğum sonu dönemde algılanan sosyal desteğin maternal uyku kalitesine olan etkisinin değerlendirilmesi
Perceived social support in postpartum period of evaluation of the effects of maternal sleep quality
Yazar: HABİBE BAY
Danışman: DOÇ. DR. NERİMAN SOĞUKPINAR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Doğum sonu ilk altı haftayı içeren dönem, anne ve bebek için karmaşık ve zorlu bir süreçtir. Doğum sonu dönemde yaşanan uyku sorunları, doğumdan sonra annenin kendini toparlamasını, yenidoğan bakımını, ebeveynlik rolünü, aile ilişkilerini, çalışma performansını olumsuz yönde etkiler. Özellikle de doğum sonu dönemde yetersiz sosyal destek ve uyku bozuklukları annede aile bireyleri ile yetersiz etkileşim, yenidoğan bakımında yetersizlik, postpartum depresyon gibi pek çok problemlere neden olabilir. Bu nedenle doğum sonu uyku kalitesini etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve annelerin karşılaşabileceği sorunların önceden saptanması önemlidir. Annenin, ailenin ve dolayısıyla toplumun etkilenmesine neden olan uyku kalitesini etkileyen faktörlerin azaltılması ya da ortadan kaldırılması için doğum sonu dönemde yaşanan uyku sorunlarının belirlenmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Araştırmanın amacı, doğum sonu dönemde algılanan sosyal desteğin maternal uyku kalitesine olan etkisini değerlendirmektedir.
Araştırma verileri, T.C. Sağlık Bakanlığı (SB) İzmir Halk Sağlığı Kurumu'na bağlı İzmir Bornova 6 Nolu Atatürk Aile Sağlığı Merkezi, Bornova 9 Nolu Merkez Aile Sağlığı Merkezi ve Bornova 25 Nolu Mevlana Aile Sağlığı Merkezilerinde, 1 Haziran 2014 – 31 Aralık 2014 tarihleri arasında toplanmıştır.  Araştırmanın evrenini; Bornova Belediyesine bağlı belirlenen Aile Sağlı Merkezlerinde çalışmanın yapıldığı tarihte doğum yapmış ve halen lohusalık döneminde olan 122 anne oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi, rastgele atama yöntemiyle belirlenmiştir.  Veriler, anneler için tanıtıcı özellikler veri formu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi(PUKİ), Epworth Uykululuk Ölçeği (EUÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde,  tanıtıcı bilgilerine ilişkin verilerin sayı-yüzde dağılımları, normal dağılıma uymayan nümerik değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro Wilk testi ile değerlendirilmiştir. Normal dağılım göstermeyen değişkenler için non-parametrik testlerden; Mann Whitney U, Kruskall Wallis, Ki-Kare ve Sperman Korelasyon testi kullanılmıştır. 
Çalışma sonucunda; doğum sonu dönemde annenin algıladığı sosyal destek ile uyku kalitesi arasında anlamlı bir ilişki bulunmamasına rağmen; annelerin %83.6'sının uyku kalitesinin kötü olduğu saptanmıştır (Global skor≥5). Annelerin uyku kalitesi indeksi toplam puanı (PUKİ) ile doğum şekilleri, doğum sonu dönem aralığı ve annenin yaşayan çocuk sayısı arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır(p>0.05). Uyku kalitesi indeksi(PUKİ) toplam puan ortalaması ile bebeğin istenilen olma durumu, yenidoğanın beslenme şekli ve annelerin bebek bakımında destek alma durumu arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark yoktur(p>0.05). Annelerin %16.4' nün depresyon riskinin "yüksek" olduğu belirtilmiştir (Global skor≥17). Bunun yansıra annelerin %5.7'sinde "gün içi artmış uykululuk" durumu saptanmıştır. 
Sonuç olarak; günümüzde doğum sonu dönemde algılanan sosyal desteğin uyku kalitesi açısından etkili olmadığı ancak bu durumun ortadan kaldırabilmesi için yeni çözümler üretilmesi gerekmektedir.


Anahtar Kelimeler: Uyku; Uyku Kalitesi; Doğum Sonu Dönem; Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi

Abstract:
Including the first six weeks postpartum, it is a complex and difficult process for the mother and baby. Sleep problems experienced in the postpartum period, negatively affect after recovering the birth mother herself, newborn care, parenting roles, family relationships and work performance. Especially inadequate social support with maternal sleep disorders in postpartum period can cause many problems such as insufficient interaction with family members, lack of neonatal care and poatpartum depression. Therefore, identification of factors the postpartum sleep quality and the mother of the problems encountered is important to determine previously. The mother,family  and  thus  health    for  community   needed to determine  postpartum period of sleep  problems the quality of sleep  for  reducing  or elimination  the factors affecting .
The main purpose of the study, the perceived social support in the postpartum period to evaluate the effect of maternal sleep quality. 
Research data has been gathered at the units İzmir Bornova Izmir Ataturk Family Health Center , Bornova Central Family Health Center and the Family Health Center Mevlana depended  to the T. C. Ministry of Health (MOH) under the authority of the Public Health. The population of the research has consisted of mothers who gave birth on the date the work done and the postpartum period are still 122 mothers in the identified Family Health Centers which depending on the Bornova Municipality. The research sample was determined by random assignment method. Data has been gathered by using defining features data form for  mother, Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), Epworth Sleepiness Scale (ESS), Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) and Beck Depression Inventory (BDI). In the analysing of the data, number-percentage distribution of data related to their defining features, numeric variance not incongruent with normal distribution has been evaluated with Shapiro Wilk test. Because it is not normally distributed with a non-parametric test was made. Mann Whitney U, Kruskall Wallis, Ki-Kare and Spearman Correlation test has been used.
As a result of the research; It has been found that there is not a statistical difference between sleep quality and social support perceived by the mother at postpartum period although; mothers were found to be of poor quality of sleep in 83.6% (Global score≥5). There is no statistically significant difference between mother total score of sleep quality index (PSQI) and delivery, postpartum interval and number of children living in mother (p>0.05). There is no statistically significant difference between Sleep Quality Index (PSQI) total mean score and   baby between the desired state of being, newborn feeding and  taking support for the mother of the baby care and intended that the baby's condition (p>0.05). Also, there is no significant relationship between Multidimensional Scale of Perceived Social Support and Sleep Quality Index (PSQI) (p>0.05). The risk of depression is higher in % 16.4 of mothers at postpartum period (Global skor≥17). 	On the other hand, increased daytime sleepiness has been found in % 5.7of women.
As a result; the perceived social support in the postpartum period are insufficient in terms of salep quality. Therefore, in order to eliminate this situation, new solutions must be produced.

Key Words: Sleep; Sleep Quality; Postpartum Period; Pittsburgh Sleep Quality Index