Katılım bankacılığının sektör içerisindeki payının arttırılmasında İslami finansal okuryazarlığın önemi: Türkiye ve Malezya üzerine karşılaştırmalı bir analiz
The importance of Islamic financial literacy in increasing the share of participation banking in the sector: A comparative analysis of Turkey and Malaysia
Yazar: MİNE IŞIK
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BULUŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Faizsiz bankacılık = Interest-free banking ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Katılım bankacılığı = Participation banking ; Malezya = Malaysia ; Türkiye = Türkiye ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Ölçekler = Scales ; İslami bankacılık = Islamic banking ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Küresel ölçekte her geçen gün artan bir potansiyele sahip olan faizsiz finans ve bankacılık uygulamalarının, başlangıç yılları ve gelişim düzeyleri ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Bu çalışmanın temel amacı, faizsiz finans uygulamalarına faizsiz bankacılık kapsamında aynı yıllarda başlayan Türkiye ve Malezya'da, faizsiz bankaların sektör içerisinden aldıkları payın farklılığını "Faizsiz Finansal Okuryazarlık" çerçevesinde analiz etmek ve böylelikle, katılım bankacılığının sektör içerisindeki payının arttırılmasında faizsiz finansal okuryazarlığın önemini değerlendirmektir. Literatürde, "Finansal Okuryazarlık" kavramına istinaden oldukça yeni bir kavram olan "Faizsiz (İslami) Finansal Okuryazarlık (İFO)" kavramına ilişkin genel geçer bir tanımlama ve ölçüm aracı henüz bulunmamaktadır. Bu çalışma kapsamında, Faizsiz Finansal Okuryazarlık; doğru finansal seçimlerde bulunabilmek için gerekli olan, faizsiz finansal bilgi, farkındalık, tutum ve davranışların bileşeni olarak tanımlanmıştır. Bu tanımlama kapsamında faizsiz finansal okuryazarlık ölçüm aracının geliştirilmesi, bu çalışmanın birincil amacını oluşturmaktadır. Geliştirilen İFO Ölçüm Modeli aracılığıyla faizsiz finansal okuryazarlık düzeylerinin ölçülmesi ve faizsiz finans ve bankacılığın kullanım düzeyi üzerinden sektör içerisindeki payına etkisinin Türkiye ve Malezya kapsamında analiz edilmesi ise bu çalışmanın ikincil amacını oluşturmaktadır. 
Çalışmanın birincil amacına istinaden Türkiye ve Malezya'da gerçekleştirilen "Yapı Geçerlik ve Güvenirlik" analizleri, araştırmanın ön uygulamasını temsil etmektedir. Ön uygulama sonucunda, İFO Ölçüm Modeli'ni temsil eden bileşenlere ilişkin Türkiye'de geçerli ve güvenilir bir yapı sergilediği tespit edilerek geliştirilen ölçüm araçlarının, Malezya'da da doğrulandığı tespit edilmiştir. Böylelikle literatüre, geçerliği ve güvenirliği ortaya konulmuş "Faizsiz Finansal Bilgi Testi", "Faizsiz Finansal Farkındalık Ölçeği", "Faizsiz Finansal Tutum Ölçeği" ve "Faizsiz Finansal Davranış Ölçeği" kazandırılmıştır. Geliştirilen ölçüm araçları ile toplanan veriler ışığında, araştırmanın ikincil amacına yönelik olarak oluşturulan hipotezler test edilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye'de ve Malezya'da seçilen örneklem üzerinde "Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM)" ve "Bağımsız Gruplar (Örneklemler) t-Testi" uygulanmıştır.  
Çalışma sonucunda, faizsiz finansal okuryazarlığın bileşenlerini temsil eden söz konusu ölçüm araçları ile oluşturulan ve YEM analizinin ilk aşamasında test edilen İFO Ölçüm Modeli'nin hem Türkiye hem de Malezya'da uyum iyiliği indeksleri bakımından yeterli uyumu sağladığı ve değişkenlere ilişkin tahmin değerlerinin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. YEM analizinin ikinci aşamasında hem Türkiye hem de Malezya'da İFO'nun, faizsiz finans ve bankacılık kullanım düzeyinin arttırılmasında ve dolayısıyla faizsiz finans ve bankacılığın sektör içerisindeki payının arttırılmasında önemli bir role sahip olduğuna ilişkin ampirik bulgular sunduğu tespit edilmiştir. Özellikle, "Faizsiz Finansal Bilgi" ve "Faizsiz Finansal Farkındalık" değişkenlerinin hem Türkiye hem de Malezya'da İFO üzerinde oldukça güçlü etkiye sahip olduğuna ilişkin bulgular, söz konusu bileşenlerin, İFO – faizsiz finans ve bankacılık kullanım düzeyi ilişkisinde önemli bir rol üstlendiğine işaret etmektedir. Çalışma kapsamında gerçekleştirilen Bağımsız Gruplar t-Testi sonucunda ise söz konusu bileşenler bakımından Malezya'nın Türkiye'den anlamlı düzeyde daha yüksek puanlara sahip olduğu tespit edilmiştir. Başka bir ifadeyle; küresel ve ulusal çapta aldığı paylarla, günümüzde faizsiz finans denilince akla ilk gelen ülkelerden biri konumunda bulunan Malezya'da, katılımcıların "Faizsiz Finansal Bilgi" ve "Faizsiz Finansal Farkındalık" düzeyleri Türkiye'deki katılımcılardan daha yüksektir. Elde edilen bu sonuç, faizsiz bankacılık uygulamalarına başlangıçları aynı yıllara dayansa da Türkiye'nin, Malezya'nın çok daha gerisinde performans sergilemesi durumuyla birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye'de Katılım bankacılığının sektör içerisindeki payının arttırılması noktasında bireylerin bilgi ve farkındalık düzeylerinin arttırılmasının önem arz ettiği ifade edilebilir.

Abstract:
The starting years and development levels of Islamic finance and banking applications, which have an increasing potential on a global scale, differ from country to country. The main purpose of this study is to analyze the difference in the share of Islamic banks from the sector within the framework of "Islamic Financial Literacy" in Turkey and Malaysia, which started Islamic finance applications within the scope of Islamic banking applications in the same years, and thus to evaluate the importance of Islamic financial literacy in increasing the share of participation banking in the sector. In the literature, there is not yet a generally accepted definition and measurement tool for the concept of "Islamic Financial Literacy (IFL)", which is a fairly new concept compared to the concept of "Financial Literacy". Within the scope of this study, Islamic Financial Literacy; It has been defined as the component of interest-free financial information, awareness, attitudes and behaviors that are necessary for making the right financial choices. Within the scope of this definition, the development of Islamic financial literacy measurement tool is the primary purpose of this study. The secondary aim of this study is to measure the level of Islamic financial literacy through the developed IFL Measurement Model and to analyze the effect of Islamic finance and banking on its share in the sector through the level of use in Turkey and Malaysia.
Based on the primary purpose of the study, the "Construct Validity and Reliability" analyses carried out in Turkey and Malaysia represent the pre-application of the research. As a result of the pre-application, it was determined that the components that make up the IFL Measurement Model exhibit a valid and reliable structure in Turkey, and it was determined that the developed measurement tools were also confirmed in Malaysia. Thus, the "Islamic Financial Knowledge Test", "Islamic Financial Awareness Scale", "Islamic Financial Attitude Scale" and "Islamic Financial Behavior Scale" were introduced to the literature, the validity and reliability of which have been demonstrated. In the light of the data collected with the developed measurement tools, the hypotheses formed for the secondary purpose of the research were tested. In this context, "Structural Equation Modeling (SEM)" and "Independent Samples t-Test" were applied on the selected sample in Turkey and Malaysia. 
As a result of the study, it was determined that the IFL Measurement Model, which was created with the said measurement tools representing the components of Islamic financial literacy and tested in the first stage of the SEM analysis, provided sufficient fit in terms of Goodness of Fit Indices both in Turkey and Malaysia, and the estimation values of the variables were significant. In the second stage of the SEM analysis, it has been determined that IFL has an important role in increasing the level of use of Islamic finance and banking in both Turkey and Malaysia, and therefore in increasing the share of Islamic finance and banking in the sector. In particular, the findings that the variables "Islamic Financial Knowledge" and "Islamic Financial Awareness" have a very strong effect on IFL in both Turkey and Malaysia indicate that these components play an important role in the relationship between IFL – Islamic finance and banking usage level. As a result of the Independent Samples t-Test performed within the scope of the study, it was determined that Malaysia had significantly higher scores than Turkey in terms of the mentioned components.In other words, in Malaysia, which is one of the first countries that come to mind when it comes to Islamic finance, with its global and national shares, the "Islamic Financial Information" and "Islamic Financial Awareness" levels of the participants are higher than the participants in Turkey. When this result is evaluated together with Turkey's performance far behind Malaysia even though the beginning of Islamic banking applications dates back to the same years, it can be stated that it is important to increase the knowledge and awareness levels of individuals in increasing the share of participation banking in the sector in Turkey.