Köy enstitüleri hakkında değerlendirmeler (1940-1950)
Assessments on village institutes (1940-1950)
Yazar: CENK MISIRLIOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ ÜREMİŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim tarihi = Educational history ; Köy enstitüleri = Village institutions ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history

Özet:
Bilindiği üzere Cumhuriyetin ilanından sonra "muasır medeniyetler seviyesine
erişme" hedefi doğrultusunda birçok alanda atılımlar gerçekleştirilmeye
başlanmıştır. Dolayısıyla bu hedefe ulaşmanın en önemli aracı olan eğitimin;
ülkenin her köşesine yayılması amacıyla, 1930'lardan sonra Mustafa Kemal
Atatürk'ün desteğiyle Milli Eğitim Bakanı Saffet Arıkan tarafından proje
uygulamaya konulmuştur. 17 Nisan 1940'ta bu tasarı yasalaşarak "Köy
Enstitüleri" adını almıştır. Bu kurumlar ilk başlarda ülkedeki eğitim sorununa
alternatif çözüm olarak görülmüştür. İşlevlerini yerine getirirken dönemin iç ve
dış gelişmelerine bağlı olarak 1944'ten itibaren bu müesseseler gerçek amacından
uzaklaşıp siyasi gelişmelerin etkisinde kalmışlardır. Devrin yöneticilerinin
birçoğu da bahsedilen duruma seyirci kalmışlardır. Fakat İsmet İnönü Köy
Enstitülerindeki olumsuzlukları görüp devrin MEB Bakanı Hasan Ali Yücel ve
İGM İsmail Hakkı Tonguç'u görevlerinden almıştır. 1946 senesinde bu
gelişmelere duyarsız kalmayan Reşat Şemsettin Sirer'i MEB Bakanı yapmıştır.
Sirer zamanında bu yapılar komünizm faaliyetlerinden arındırılmış ve bunlarla
ilgilenenler hakkında Bakanlık gerekli işlemleri yapmıştır. 1948 yılında o da
görevden alınınca yerine Tahsin Banguoğlu geçmiştir. Bu okullarda komünizm
düşüncesi de tekrardan canlanmaya başlamıştır.1950 yılında DP iktidara gelince
ülkede büyük bir değişim havası oluşmuştur. Maarif Bakanı olan Tevfik İleri,
daha önceki yaşanan bir kısım olumsuz örnek ve değerlendirmelerin de etkisiyle
Köy Enstitülerindeki bozulmaların üstüne kararlıkla giderek bu müesseseleri
1954 yılında kapatmıştır. Tezde olumsuz yaklaşımların bu kurumların kapatılma
sürecini nasıl etkilediği ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Köy Enstitüleri, Eğitim, Kurum, Öğretmen, Öğrenci

Abstract:
As it is known, after the Republic was declared, many breakthroughs were
made in order to achieve the target of reaching "the level of contemporary
civilisations". Therefore, Saffer Arıkan, the Minister of National Education, put
this project into practice after 1930s with the support of Atatürk in order to make
education, which was the most important means for achieving that target, widespread
all over the nation. On 17 April 1940, this project was enacted and named
"Village Institutes".These institutions were initially regarded an alternative
solution to the educational problem across the nation. As these establishments
fulfilled their functions, they remained under the influence of political
developments from 1944's by drifting away from their original purposes
depending domestic and overseas phenomena of the era.Additionally, majority of
the then-administrators were not involved in the said fact. However, İsmet İnönü
noticed some negative aspects of Village Institutes and dismissed Hasan Ali Yücel,
the then Minister of National Education, and İsmail Hakkı Tonguç, the then
General Director of Primary Education. In 1946, İnönü assigned Reşat Şemsettin
Sirer, who was not indifferent to such developments, as the Minister of National
Education. At the time of Sirer, such structures were cleared of communist
activities and the Ministry took necessary actions against those engaged in such
activities. Sirer was replaced by Tahsin Banguoğlu after being dismissed in 1948.
The idea of communism revived at these schools.With DP coming to power in
1950, a great spirit of change arouse across the nation. Tevfık İleri, the Minister
of National Education, closed these establishments in 1954 by dealing with Village
Institutes with resoluteness as a result of the effect of a number of actual negative
cases and assessments in the past. The thesis attempted to set out how such
negative attitudes affected the closure of these institutions.
Keywords: Village Institutes, Education, Institution, Teacher, Student