Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yerleşme adlarının coğrafya özellikleri
The geographical characteristics of the names of residential areas in the Turkish Republic of Northern Cyprus
Yazar: CANSEL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. CEMALİ SARI
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Yeni ve Yakınçağ Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Adbilimi = Onomastic ; Adlar = Nouns ; Coğrafi adlar = Geographical names ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus ; Yer adları = Place names

Özet:
Ülkelerin varlığından söz ederken ilk mekân olarak coğrafya sözcükleri yer
almaktadır. Coğrafi koşullar yüzyıllar boyunca medeniyetlerin varlığına etki eden büyük bir
faktördür. Yerleşme adları bir bölgenin tarihi ve genel özellikleri hakkında bilgi vermektedir.
Yerleşme adları geçmiş hakkında önemli ipuçları veren değerli kaynaklardır. Fiziki ve beşeri
coğrafi faktörlerden etkilenilerek verilen yerleşme isimleri toplumların yerleştikleri mekân ile
arasındaki karşılıklı ilişkiden doğan yapıyı bizlere sunmaktadır.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC), sınırlarını Kuzey, Güney ve Batı
tarafından Akdeniz, Güney tarafından ise Kıbrıs Rum yönetimi oluşturur. Kıbrıs adası
Akdeniz'in üçüncü büyük adası olup yüzölçümü 9.251 km2'dir. Türkiye'ye 71 kilometre,
Suriye'ye 98 kilometre ve Mısır'a 370 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır. Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti'nin yüz ölçümü ise 3242 km2'dir.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kurulduğu Kıbrıs Adası geçmişten günümüze
Roma, Bizans, Haçlılar, Lüzinyan, Venedik, Osmanlı ve İngiliz gibi birçok devletin
egemenliğinde kalmıştır. Her medeniyet kendi kültürel özelliklerini yer isimlerine yansıttığı
araştırma sahasında, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurulması ile birlikte yerleşme
isimlerinin Türkçe karşılıklarının verilmesi fiziki ve beşeri coğrafya etkisiyle gerçekleşmiştir.
Bu doğrultuda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yerleşmelerinin adlandırılmasın da Türk
kültürünün etkileri görülmektedir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 2021 yılı idari
yapılanmasında merkez ilçe, bucak ve mahalle/köy olmak üzere 261 yerleşme ismi tespit
edilmiştir. Araştırmada 261 yerleşme adının 110 (%43) fiziki unsurlardan,144 (%57) beşeri
unsurlardan etkilenerek verilen yerleşme ismi olduğu tespit edilmiştir. Fiziki unsurlar
içerisinde yer şekilleri ile ilgili yerleşme adlarının, beşeri unsurlar içerisinde ise kişi, soy ve
boy adı ile ilgili yerleşme adlarının sahada daha fazla olduğu tespit edilmiştir.
Araştırma, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yerleşme adlarının coğrafi özelliklerinin
tespit ve değerlendirilmesi yapılmıştır.

Abstract:
When talking about the existence of countries, the words of geography take place in
the first place. Geographical conditions are a major factor influencing the existence of
civilizations for centuries. The settlement names provide information about the history and
general characteristics of a region. The names of settlements are valuable resources that give
important clues about the past. Settlement names given by being influenced by physical and
human geographical factors present the structure that arises from the reciprocal relationship
between societies and the place where they settled.
The borders of the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC) are formed by the
Mediterranean on the North, South, and West, and by the Greek Cypriot Administration on the
South. The island of Cyprus is the third largest island in the Mediterranean and its surface
area is 9,251 km2. It is 71 kilometers from Turkey, 98 kilometers from Syria and 370
kilometers from Egypt. The surface area of the Turkish Republic of Northern Cyprus is 3242
km2.
The island of Cyprus, where the Turkish Republic of Northern Cyprus was founded,
has been under the sovereignty of many states such as Rome, Byzantium, Crusaders,
Lusignan, Venetian, Ottoman and British from past to present. In the research area, where
each civilization reflects its own cultural characteristics on the place names, the Turkish
equivalents of the settlement names with the establishment of the Turkish Republic of
Northern Cyprus were realized with the effect of physical and human geography. In this
direction, the effects of Turkish culture can be seen in the naming of the settlements of the
Turkish Republic of Northern Cyprus. In the administrative structure of the Turkish Republic
of Northern Cyprus in 2021, 261 settlement names were determined, including the central
district, subdivision, and neighborhood/village. In the study, it was determined that 261
settlement names were affected by 110 (43%) physical factors and 144 (57%) were given by
human factors. It has been determined that the names of settlements related to landforms are
more common in the physical elements, and the names of settlements related to the person,
surname, and clan name among the human elements are more common in the field.
The research was carried out to determine and evaluate the geographical features of
the settlement names of the Turkish Republic of Northern Cyprus.