Farklı lokasyon ve dönemlerde alınan Salvia aramiensis Rech. fil. çeliklerinin köklenmesi üzerine ıba'nın etkisi
The effect of iba on rooting of Salvia aramiensis Rech. fil. cuttings taken in different locations and period
Yazar: SIDIKA NUR SAPAR
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AYANOĞLU
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, 23 adaçayı türüne ev sahipliği yapan Hatay florasında, büyük bir tarımsal potansiyele sahip olduğu düşünülen S. aramiensis Rech. fil. türünün çelikle çoğaltılma olanaklarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla, bitkinin yoğun olarak yetiştiği bilinen, Arsuz (Karagöz), Samandağ (Değirmenbaşı), Yayladağı (Leylekli) ve Antakya (Fırnız yaylası) lokasyonlarındaki bitkilerden 4 farklı zamanda (mart, nisan, mayıs, haziran) çelikler alınmıştır. Çeliklere, Indol-3 Bütirik Asit (IBA) dozları (kontrol-0, 250, 500, 1000 ppm) uygulanmıştır.
2017 ve 2018 yılında alınan çelikler, IBA dozları ile muamele edilerek, içinde 1:1 oranında perlit ve torf karışımından oluşan köklendirme ortamına dikilmişlerdir. Ortalama 6 hafta boyunca köklendirmeye bırakılan çeliklerin köklenme oranları, kök sayıları, kök uzunlukları ve kök kalitesi belirlenmiştir. Çalışma sonucunda en yüksek köklenme oranı 2017 yılında %83,75, 2018 yılında ise %93,75 olarak Antakya (Fırnız) lokasyonundan Nisan ayında alınan ve 500 ppm IBA uygulanan çeliklerde elde edilmiştir. En fazla kök sayısı 2017 yılında 11,41 adet/çelik ile Yayladağı (Leylekli) lokasyonundan Mart ayında alınan ve 1000 ppm IBA uygulanan çeliklerde, 2018 yılında ise 10,61 adet/çelik ile Antakya (Fırnız) lokasyonundan Nisan ayında alınan ve 1000 ppm IBA uygulanan çeliklerde elde edilmiştir. En uzun köklü çelikler ise 2017 yılında 17,46 cm ile Antakya (Fırnız) lokasyonundan Nisan ayında alınan ve 1000 ppm IBA uygulanan, 2018 yılında 15,10 cm ile Arsuz (Karagöz) lokasyonundan Mayıs ayında alınan ve IBA uygulanmayan çeliklerden elde edilmiştir. 
Çalışmada elde edilen başarılı sonuçlar S. aramiensis Rech. fil. türünde yapılacak klonal seleksiyon çalışmalarında ve türün kitlesel üretiminde bu yöntemin rahatlıkla kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study was carried out in order to determine the possibilities of S. aramiensis Rech. fil.  propagation by cuttings of which is thought to have a great agricultural potential in Hatay flora which hosts 23 sage species. For this purpose, cuttings were taken from the plants known to grow intensively, Arsuz (Karagoz), Samandag (Degirmenbasi), Yayladagi (Leylekli) and Antakya (Firniz plateau) locations at four different times (March, April, May, June). 4 doses of Indol-3 Butyric Acid (IBA) (control-0, 250, 500, 1000 ppm) were applied to the cuttings.
The cuttings taken in 2017 and 2018 were treated with IBA doses and planted in the rooting medium consisting of a mixture of pearlite and peat in a ratio of 1: 1. Rooting rates, root numbers, root lengths and root quality of the cuttings were determined after 6 weeks. As a result of the study, the highest rooting rate was 83.75% in 2017 and 93.75% in 2018 in Antakya (Fırnız) location in April and 500 ppm IBA was applied. The maximum number of roots on per cutting were obtained with 11.41 from Yayladağı (Leylekli) location in March 2017 and with 10,61 were obtained from Antakya (Fırnız) location in April 2018 on 1000 ppm IBA applied cuttings. The longest rooted cuttings were obtained from the cuttings taken from Antakya (Fırnız) location in April and 1000 ppm IBA aplication with 17.46 cm in 2017, on the other hand in 2018 with 15.10 cm from Arsuz (Karagöz) location in May without IBA application.
Successful results obtained in this study indicate that this method can be used easily in clonal selection studies and mass production of S. aramiensis Rech. fil.