Konuşma sesi bozukluğu olan ve olmayan çocukların fonolojik farkındalık becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının incelenmesi
Examination of phonological awareness skills and home EARLY literacy environments of children with and without speech sound disorder
Yazar: DİLARA DERİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MARAL YEŞİLYURT
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Erken okuryazarlık = Early literacy ; Farkındalık = Awareness ; Konuşma = Speech ; Ses bilim = Phonology ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Çocuklar = Children

Özet:
Konuşma sesi bozukluğu (KSB) olan okul öncesi çocukların ileride okuma güçlüğü yaşamaları açısından risk altında olduğu bilinmektedir.  Fonolojik (sesbilgisel) farkındalık becerisi de erken okuryazarlığın önemli bir becerisidir ve ileriye yönelik okuma yazma becerilerinin başarısına dair öngörüde bulunmaya olanak sağlamaktadır. Ayrıca çocuklar okuma ve yazmaya yönelik temel becerileri öncelikle ev ortamında deneyimlemektedirler. Dolayısıyla KSB olan okul öncesi çocukların evde okuryazarlığa ne kadar maruz kaldıklarını anlamak, ev erken okuryazarlık ortamları ile fonolojik farkındalıklarını incelemenin ortaya çıkan okuryazarlık becerilerine ilişkin öngörü sağlaması açısından önemli olduğu düşünülmüştür. Bu çalışma kapsamında KSB olan ve olmayan çocukların fonolojik farkındalık becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının belirlenip karşılaştırılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 60-72 ay aralığındaki 20 KSB olan ve 20 KSB olmayan çocuk katılmıştır. Katılımcıların KSB grubuna dahil edilmesi için Türkçe Sesletim-Sesbilgisi Testi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında Erken Okuryazarlık Testi Sesbilgisel Farkındalık alt ölçeği ve Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler sonucunda KSB olan çocuklarda fonolojik farkındalık becerileri ile ev erken okuryazarlık ortamları arasında anlamlı ilişki bulunamamıştır. KSB olan çocukların fonolojik farkındalık becerilerinin ve ev erken okuryazarlık ortamlarının KSB olmayan akranlarına göre anlamlı olarak daha düşük olduğu görülmüştür.

Abstract:
It is known that preschool children with speech sound disorder (SSD) are at risk for having reading difficulties in the future. Phonological awareness skill is also an important skill of early literacy and allows to predict the success of future literacy skills. In addition, children first experience the basic skills of reading and writing in the home environment. Therefore, it is thought that understanding how much preschool children with SSD are exposed to literacy at home, and examining home early literacy environments and phonological awareness are important in terms of providing insight into emerging literacy skills. In this study, it was aimed to determine and compare the phonological awareness skills and home early literacy environments of children with and without SSD. Twenty children with SSD and 20 without SSD, aged 60-72 months, participated in the study. The Turkish Articulation and Phonology Test was used to include the participants in the SSD group. Early Literacy Test Phonological Awareness subscale and Home Early Literacy Environment Scale were used to collect data. As a result of the data obtained, no significant relationship was found between phonological awareness skills and home early literacy environments in children with SSD. It was observed that the phonological awareness skills and home early literacy environments of children with SSD were significantly lower than their peers without SSD.