Boğaziçi'nde dini yapılaşmanın tarihsel süreci bağlamında Arnavutköy yerleşimi ve Arnavutköy Sinagogu'nun incelenmesi
Analysis of religious settlement in historical process in the context of Arnavutkoy settlement and Arnavukoy Synagogue in Bosphorus
Yazar: NURAY ÜNAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. Z. HALE TOKAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Koruma-Yenileme ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapılan araştırmada, konumu ve geçirdiği tarihsel süreç içerisinde dini yapılaşma açısından günümüze kadar aktif olan Boğaziçi'nin geçirdiği evreler; yazılı belgeler ile harita, fotoğraf, gravür gibi görsel verilerden faydalanılarak incelenmiştir. Bu bağlamda, Boğaziçi yerleşimlerinden Arnavutköy, farklı dönemlerdeki dini yapılaşma katmanları bakımından detaylı olarak incelenmiş ve yok olmak üzere olan Arnavutköy Sinagogu'na uygun bir işlev verilerek uzun vadede korunmasına yönelik rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Arnavutköy yerleşimi ve Arnavutköy Sinagogu'ndan yola çıkılarak, Boğaziçi'nin tarihsel süreçteki dini yapılaşma açısından önemi ile koruma-yenileme açısından geçirdiği evrelerin tespiti amaçlanmıştır.Birinci bölümde, öncelikle araştırmanın tarihsel bağlamını güçlendirmek amacıyla Boğaziçi hakkında genel incelemeler yapılmış; konumu, topografik yapısı ile iklim ve bitki örtüsü araştırılmıştır. Ayrıca Boğaziçi'nin, farklı dönemlerde farklı inançlara özgü dini yapı tipleri ve Bizans öncesi, Bizans, Osmanlı, Cumhuriyet dönemlerini kapsayan tarihsel süreci incelenerek, günümüzdeki durumları araştırılmıştır.İkinci bölümde, çalışma konusu olan Arnavutköy yerleşiminin konumu ve tarihçesi hakında araştırma yapılmış, tarihsel süreç içerisindeki inşa edilmiş dini yapılar geçirdiği evrelerle birlikte detaylı olarak incelenmiştir.Üçüncü bölümde, Arnavutköy yerleşimindeki dini yapılardan biri olan Arnavutköy Sinagogu'nun tarihi, konumu, mimari özellikleri ve yapısal bozulmaları tespit edilmiştir.Dördüncü bölümde, tez konumuzu oluşturan Arnavutköy Sinagogu'nun harap olmadan önceki geçirdiği evrelere ilişkin belgelere ulaşılmaya çalışılmış, bu araştırmaların ışığında yapının tespit edilebilen üç dönemine ilişkin restitüsyon önerileri hazırlanmıştır.Beşinci bölümde, günümüzde harap durumda olan Arnavutköy Sinagogu'nun II. dönem restitüsyonu baz alınmış, bu doğrultuda yeniden işlevlendirilerek yapının korunmasına yönelik restorasyon projesi hazırlanmıştır. Bu amaçla, yapıda saptanan hasarların giderilmesi için müdahale yöntemleri belirlenmiş ve yok olan ek yapılarının yeniden inşa edilmesi önerilmiştir.Altıncı bölüm olan sonuç bölümünde; yapılan çalışmaların genel bir değerlendirilmesi yapılmış, Arnavutköy Sinagogu'nun Beyoğlu Musevi Hahamhanesi Vakfı'nında arzu ettiği biçimde ? Sefarad Kültürünü Araştırma Merkezi? olarak yeniden kullanımına yönelik yeni işlev önerisinde bulunulmuştur.

Abstract:
In this research, historical process of the Bosphorus in terms of religious construction phases that were still active today has been examined. Written documents, maps, photographs, engravings and visual datas were used in this study. In this context, Arnavutköy which is one of the settlements in Bosphorus , was examined in detail in different periods of religious constructions and survey, restitution and restoration projects have been prepared for Arnavutkoy synagogue, which is almost vanished , for giving an appropriate function in order to protect it in the long-term. For this reason, starting from Arnavutköy settlements and Arnavutköy Synagogue, religious constructions in the historical process of Bosphorus due to importance of conservation and renovation was to determine.In the first chapter, for strengtening the historical context, the Bosphorus has been investigated in different topics as location, topography, climate and vegetation. In addition, the Bosphorus, specific religious beliefs at different times in different types and Pre-Byzantine, Byzantine, Ottoman and Republican periods, covering the historical process by examining the contemporary situation was investigated.In the second chapter, history of the location and placement of Arnavutköy in the historical process of religious structures were built with its phases that were examined in detail.In the third chapter, one of the religious structures in Arnavutköy, Arnavutköy Synagogue has been identified according to its history, location, architectural features and structural distortions.In the fourth chapter, documents that are related to stages which caused the destroy of Arnavutköy Synagogue tried to be reached. In the light of this research three periods had been determined and there proposal for the restitution was prepared.In the fifth chapter, for the protection of the Arnavutkoy Synagogue which is a total ruin today,a restoration project was prepared based on the second restitution period. For this purpose, methods of intervention for the removal of damages on the structure had determined and additional structures that were disappeared were proposed to be rebuilt.In the sixth chapter whic is the results section, a general evaluation of the work had been done. Arnavutköy Synagogue desired by ?Beyoğlu Hahamhanesi Vakfı? to be used as "Sephardic Culture Research Center" has been proposed for re-use.