4MAT öğretim düzenine göre gerçekleştirilen üstbilişsel okuma eğitiminin üstbilişsel okuma stratejisini kullanma ve olgusal bilgilendirici metinleri anlama düzeyine etkisi
The effect of metacognitive reading training according to 4MAT teaching system on the level of using metacognitive reading strategies and reading comprehension of factual informative texts
Yazar: MEHMET ALİ BAHAR
Danışman: PROF. DR. ALEMDAR MUSTAFA YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: 4MAT öğretim sistemi = 4MAT system of instruction ; Bilgilendirici metin = Informational text ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın öncelikli amacı 4MAT öğretim düzeni veya geleneksel öğretim düzenine göre gerçekleştirilen üstbilişsel okuma eğitimlerinin "Okuma Stratejileri Bilişsel Farkındalık Ölçeği", "Genel Okuma Stratejileri Kalibrasyon Ölçeği" ve "Olgusal Bilgilendirici Metinleri Okuduğunu Anlama Başarı Testi"ndeki başarı durumuna olan etkisini belirlemektir. Ayrıca bu ölçeklerle ilgili grupların erişi puanlarının öğrenen tiplerine göre anlamlı bir biçimde ayrışıp ayrışmadığı da incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda yarı deneysel bir nitelik arz eden bu çalışmada veriler karma araştırma yöntemine göre çözümlenmiştir. Bu doğrultuda yapılan incelemede 4MAT öğretim düzenine göre verilen üstbilişsel okuma eğitiminin deney grubundaki öğrencilerin üstbilişsel okuma stratejisini kullanma düzeylerini ve olgusal bilgilendirici metinleri okuduğunu anlama düzeylerini anlamlı bir biçimde, öğrenen tipleri arasında bir farklılığa yol açmadan yükselttiği gözlenmiştir. Fakat 4MAT öğretim düzeniyle gerçekleştirilen bu eğitim öğrencilerin "Genel Okuma Stratejileri Kalibrasyon Ölçeği"ndeki başarılarını geliştirmemiştir. Bu çalışmanın ikincil amacı ise öğrencilerin Bireysel Okuma Etkinliği I ve II'de ortaya koydukları okuma performansını çok yüzeyli Rasch analizi ile "Üstbilişsel Okuma Performansı Dereceli Değerlendirme Formu"na göre belirlemektir. Bu analiz sonucunda çalışma grubunun en kolay yaptığı veya yapmakta en çok zorlandıkları üstbilişsel okuma işlemleri, en başarılı ve en başarısız grup üyeleri, değerlendiricilerin tutumları belirlenmiştir. Öte yandan grupların üstbilişsel okuma stratejisi işlemlerinden yararlanma durumları nitel araştırma yöntemleriyle ön ve son teste göre karşılaştırmalı olarak saptanmıştır. Buna göre deney grubunun üstbilişsel okuma stratejisi işlemlerinden yararlanma sıklığını ikinci ölçümde ilkine göre önemli bir biçimde arttırdığı, ancak kontrol grubunun bu ölçümde bu işlemlerden ilkine göre daha az sıklıkta yararlandığı gözlenmiştir. Bütün bu bilgiler doğrultusunda 4MAT öğretim düzenine göre verilen üstbilişsel okuma eğitimin geleneksel öğretim düzenine göre verilen eğitimden daha yararlı olduğu söylenebilir.

Abstract:
The primary purpose of this study is to determine the effectiveness of the metacognitive reading strategy trainings, which are performed according to 4MAT or traditional teaching design, on the achievement level in "The Metacognitive Awareness Inventory of Reading Strategies", "The Calibrational Scale of General Reading Strategies", and "The Achievement Test of Factual Informative Text Comprehension". In addition, it has been examined whether students' access points for these scales differ significantly according to their learning types. In line with this purpose the mixed research method have been preferred in this semi-experimental survey. Accordingly, it has been seen that the metacognitive reading strategy training conducted with the 4MAT teaching design, increased significantly the level of success in experimental group's using metacognitive reading strategy and reading comprehension of factual informative texts without distinguishing between learning types. Nevertheless, it has been found that the metacognitive reading training according to 4MAT teaching design did not provide a meaningful change on the level of experimental group's success related to "The Calibrational Scale of General Reading Strategies".  The secondary purpose of this study is to evaluate the students reading performance at "The Individual Reading Activity I and II" with the multilevel Rasch analysis using "The Metacognitive Reading Performance Assessment Form". As a result of this analysis, it has been uncovered the easiest and most difficult metacognitive reading process, the most successful and unsuccessful group members, scorer attitudes. On the other hand, the situation of the students' using metacognitive reading strategy have been comparatively determined at the pre-test and post-test stages with qualitative methods.  In this context, it has observed that the students in the experimental group increased their frequency of using metacognitive reading strategy significantly while the control group less applied metacognitive reading strategy process after the trainings. Based on all these findings, it can be said that the metacognitive reading strategy training which is given according to 4MAT teaching design is more useful than the traditional teaching method at the education of the metacognitive reading strategy.