1261/1845 tarihli temettuât defterlerine göre Esbkeşan'a bağlı kaza ve köylerin sosyo-ekonomik yapısı
1261/1845 dated socio-economic structure of the towns and villages of Esbkeşan according to dividend books
Yazar: FATMA DAVULCU
Danışman: PROF. DR. İZZET SAK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Hane reislerinin gelirlerinin tespit prensibine dayanan Temettu vergisi, Osmanlı'nın XIX. yüzyılda koymuş olduğu bir vergi türüdür. Bu verginin kaydedildiği defterlere de Temettuat defterleri adı verilmiştir. Temettuat defterleri içerik bakımından vergiye tabi hane reisinin toprak, hayvan, kira gelirleri ile meslek ve sanat gelirlerinin kaydedilmesi ile oluşmuştur. Temettuat defterlerinin dönemin nüfusunu, bölgenin iktisadi ve ticari durumunu, arazi yapısını ve zirai üretimi gibi pek çok konuda bilgi bulmak mümkündür.
Yapılan çalışmada Konya Kazası Esbkeşan'a bağlı kaza ve köylerden olan; Türkmen Bozulus Kazası'na tabi Süleyman Hacılı, İzzeddin ve Atlantı Karyesi, Divle Kazası'na tabi Divle Karyesi Cami-i Kebir Mahallesi ve Halil Efendi Mescidi Mahallesi, Kıraman, Kureyş-i Sağir, Kureyş-i Kebir, Başlamışlı ve Çat Karyesi,  Kureyşöz Kazası ve ona tabi Kozanlı Karyesi,  Eskiil / Muradca Kazası ve ona tabi; Göybe, Obruk, ve Akçaşar Karyesi, Turgut Kazasına ve ona tabi Kolu Kısa ve Kozanlı Karyesi, Haymanateyn Kazasına tabi Oyacan Karyesi'nin temettuât defterleri incelenmiştir.  Buradan hareketle ilk bölümde Tanzimat Dönemi ve Temettuât defterlerinin ne olduğu, hangi alanlarda nasıl yararlanabiliriz sorusunun cevabı verilmeye çalışılmış, ikinci bölümde Atçeken veya farsça karşılığı olan Esbkeşan cemaati hakkında bilgi verilmiş, ardından üçüncü bölümde Esbkeşan'a bağlı cemaatlerin temettuât defterleri doğrultusunda sosyo-kültürel ve ekonomik yapısı ortaya çıkartılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Konya, Esbkeşan,  Atçeken, Köy, Vergi, Temettuât, Ekonomik Yapı

Abstract:
The dividend tax, based on the principle of determining the income of the heads of households, was a type of tax imposed by the Ottoman Empire in the XIXth century. The books in which this tax was recorded were called Dividend books. In terms of content, dividend books consisted of the land, livestock, rental income, occupation and artistic income of the head of the household subject to the tax. It is possible to find information about the population of the period, the economic and commercial situation of the region, land structure and agricultural production in the dividend boks
In this study, the dividend books of the districts and villages of Konya district Esbkeşan; Süleyman Hacılı, İzzeddin and Atlantı villages subject to Turkmen Bozulus district, Cami Kebir neighborhood and Halil Efendi Masjid neighborhood of Divle village subject to Divle district, Kıraman, Kureyş-i Sagir, Kureyş-i Kebir, Başlamışlı and Çat villages, Kureyşöz district and Kozanlı village subject to it, Eskiil / Muradca district and subject to it; Göybe, Obruk, and Akçaşar villages, Turgut district and its Kolu Kısa and Kozlu villages, Oyacan village subject to Haymanateyn district.  From this point of view, in the first section, the answer to the question of what the Tanzimat Period and dividend books are and how we can benefit from them in which areas has been tried to be given, in the second section, information about the Atçeken or Esbkeşan community, which is the Persian equivalent, has been given, and then in the third section, the socio-cultural and economic structure of the communities affiliated to Esbkeşan has been revealed in line with the dividend books.
Keywords: Konya, Esbkeşan, Atçeken, Village, Tax, Dividend, Economic Structure