Epilepsili bireylerde kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyi ve uyku kalitesi
Cardiovascular disease risk factors knowledge level and sleep quality in individuals with epilepsy
Yazar: HEYCAN ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE KARABUĞA YAKAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Bu çalışma epilepsili bireylerin kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyi ve uyku kalitesinin belirlenmesi amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olan bu çalışma Ocak- Nisan 2024 tarihleri arasında İstanbul'da bulunan bir eğitim ve araştırma hastanesinin nöroloji ve nöroloji yan dal (epilepsi) polikliniğine başvuru yapan, araştırmayı kabul eden ve araştırma koşullarına uyan 303 epilepsi tanılı birey ile yapıldı. Veriler Bireysel Tanımlayıcı Özellikler Formu,  Kardiyovasküler Hastalık Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği (KARRİF-BD) ve Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKİ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Hastaların tanımlayıcı özelliklerinin ölçek toplam puanına göre farklılık gösterme durumunun incelenmesinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve post hoc (Tukey, LSD) testi; ölçek düzeylerini belirleyen boyutlar arasındaki ilişkiler pearson korelasyon ve lineer regresyon analizleri aracılığıyla incelendi.
Bulgular: Yaş ortalaması 41,84±11,92 olan hastaların, %57,8'inin kadın, %80,2'sinin 10 yıldan fazla epilepsi tanısına sahip olduğu, %86,8'inin jeneralize tipte epilepsi tanılı birey olduğu saptandı. Epilepsili bireylerin KARRİF-BD toplam puan ortalaması 19,40±3,09; PUKİ toplam puan ortalaması 6,44±4,32 idi. Epilepsi tanılı bireylerin kardiyovasküler hastalık risk faktörleri bilgi düzeyi toplam puanının cinsiyet, medeni durum, epilepsi tipi, son bir aydaki nöbet sayısı ve ek kronik hastalık varlığına göre farklılık gösterdiği bulundu (p<0,05). PUKİ düzeyindeki toplam değişimin %7,4 oranında kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri  toplam bilgi düzeyini; %8,8 oranında ise kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyi alt boyut puanı tarafından açıklandığı bulundu.
Sonuç: Epilepsili bireylerde uyku kalitesinin düşük olduğu ve kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeylerinin ortalamanın üzerinde olduğu tespit edildi. Kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyinin uyku kalitesi düzeyini etkilediği, kardiyovasküler hastalıklar risk faktörleri bilgi düzeyi arttıkça uyku kalitesinin azaldığı bulundu. 
Anahtar Kelimeler: Epilepsi, kardiyovasküler hastalık, uyku kalitesi, bilgi düzeyi

Abstract:
Objective: This study was conducted to determine the cardiovascular disease risk factors knowledge level and sleep quality of individuals with epilepsy.
Materials and Methods: This descriptive-relationship-seeking study was conducted with 303 individuals diagnosed with epilepsy who applied to the neurology and neurology subspecialty (epilepsy) outpatient clinic of a training and research hospital in Istanbul between January and April 2024, accepted the research and complied with the research conditions. Data were collected by face-to-face interview using the Individual Descriptive Characteristics Form, Cardiovascular Disease Risk Factors Knowledge Level Scale (KARRIF-BD) and Pittsburgh Sleep Quality Scale (PSQI). Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and post hoc (Tukey, LSD) test were used to examine whether the descriptive characteristics of the patients differ according to the total scale score. The relationships between the dimensions that determine the scale levels were examined through Pearson correlation and linear regression analyses.
Results: It was determined that the average age of the patients was 41.84±11.92, 57.8% were women, 80.2% were diagnosed with epilepsy for more than 10 years, and 86.8% were diagnosed with generalized type epilepsy. The average KARRIF-BD total score of individuals with epilepsy was 19.40±3.09; PSQI total score average was 6.44±4.32. It was found that the total score of cardiovascular disease risk factors knowledge level of individuals diagnosed with epilepsy differed according to gender, marital status, epilepsy type, number of seizures in the last month and the presence of additional chronic diseases (p <0.05). 7.4% of the total change in PSQI level increased the total knowledge of cardiovascular diseases risk factors; It was found that 8.8% was explained by the cardiovascular disease risk factors knowledge level subscale score.
Conclusion: It was determined that sleep quality was low in individuals with epilepsy and their knowledge of cardiovascular disease risk factors was above average. It was found that the level of knowledge about cardiovascular diseases risk factors affected the level of sleep quality, and as the level of knowledge about cardiovascular diseases risk factors increased, sleep quality decreased.
Keywords: Epilepsy, cardiovascular disease, sleep quality, knowledge level