Propolisin, oğlaklarda, farklı mevsimlerde HSP27 ve HSP70 gen ekspresyon profili ve bazı fizyolojik stres parametreleri üzerine etkisi
The effect of propolis on HSP27 and HSP70 gene expression profile and some physiological stress parameters in goat kids in different seasons
Yazar: HASAN ÇOĞAN
Danışman: PROF. DR. MURAT YILMAZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışmada propolis verilen ve verilmeyen oğlakların farklı mevsimlerde HSP 27 ve HSP70 gen ekspresyonları ve bazı stres parametreleri karşılaştırılarak, oğlaklarda sıcaklık stresine karşı propolisin hücresel düzeydeki etkisi ve sıcaklık stresine karşı fizyolojik yanıtının belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Materyal ve Yöntem: Ortalama bir haftalık yaşta 20 baş oğlak, kolostrumlarını aldıktan sonra bireysel bölmelere alınarak, sadece ana sütü verilen kontrol grubu ve ana sütü + 0.4 cc propolis takviyesi yapılan deneme grup şeklinde iki gruba ayrılmıştır. Oğlakların beslenmesinde, tüm analardan sağılan sütler homojen olarak karıştırılarak, vücut sıcaklığında günde iki defa biberonla oğlaklara verilmiştir. Verilen günlük süt miktarı oğlak canlı ağırlığının %10'nuna tekabül edecek şekilde ayarlanmıştır. Oğlakların önüne denemenin ikinci haftasında 50 g kesif yem konulmuş ve sütten kesimden sonraki süreçte de oğlakların canlı ağırlık artışlarına paralel olarak yem miktarı arttırılmıştır. Tüm gruplarda toplamda 16 hafta süresince her hafta oğlak canlı ağırlıkları, sabah ve akşam olmak üzere günde iki defa hayvanların rektal sıcaklık ölçümleri, nabız ve solunum sayısı belirlenmiştir. Deneme başlangıcından sonra Nisan ve Temmuz aylarında, ayda iki defa, toplamda 4 kez oğlaklardan kan örnekleri alınıp analiz edilerek, deneme ve kontrol grubunun HSP27 ve HSP70 genlerinin ekspresyon düzeyleri qRT-PCR ile belirlenmiş ve elde edilen Ct değerleri ile gruplar arası gen ekspresyonları karşılaştırılarak kat değişimleri (2-ΔΔCT) hesaplanmıştır. Çalışmanın sonunda tüm veriler toparlanıp istatistiksel analizleri yapılarak, sonuçlar yorumlanmıştır. 
Bulgular: Deneme süresince yem tüketim miktarı olarak her iki grubun aralarında önemli bir fark görülmemiştir, ancak grup içi ortalamalarına bakıldığında deneme grubunun eşit miktarda yem tüketimine rağmen canlı ağırlık artışı kontrol grubuna göre daha fazla bulunmuştur (Deneme sürecinde kontrol grubunda ortalama 9,49 kg, deneme grubunda ortalama 12,24 kg canlı ağırlık artışı olmuştur). Gruplar arası rektal sıcaklık değerleri kıyaslandığında deneme grubunun rektal sıcaklık değerleri kontrol grubundan yüksek olduğu görülmektedir. Gruplar arası nabız ve solunum sayıları deneme grubunun nabız ve solunum sayıları kontrol grubuna göre daha düşüktür. Aktine göre normalize edilen değerler incelendiğinde kontrol grubunda HSP70 geninin ekspresyon seviyesi sıcaklığın artmasıyla artış göstermiştir ancak deneme grubunun HSP70 ekspresyon seviyeleri yüksek sıcaklıklarda da sabit kalmıştır. Kontrol grubunda HSP27 geni ilkbahar alımlarında deneme grubuna göre daha az eksprese olmuştur ancak sıcaklığın artış gösterdiği Temmuz ayında deneme grubu kontrol grubuna göre daha az eksprese olmuştur. 
Sonuç: Hava sıcaklığının artmaya başladığı haftalarda deneme grubunda canlı ağırlık artışı gözlemlendi ve rektal sıcaklık değerleri deneme grubunda daha yüksek bulunmasına rağmen deneme grubunun nabız ve solunum sayısı kontrole göre daha düşük bulundu.  Propolis oğlakların vücut sıcaklığını artırmıştır ancak oğlakların sıcaklık stresine yanıtını olumlu etkilemiştir. Propolis HSP70 değerlerini sabitleyerek sıcak olan yaz ayındaki ekspresyon değerlerinin ilkbahar ekspresyon değerleri ile aynı seviyede olmasını sağlamıştır. HSP27 ekspresyonları kontrole kıyasla deneme grubunda ilkbahar döneminde fazladır ancak yaz döneminde kontrole kıyasla daha az eksprese olmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda propolisin, oğlakların sıcaklık stresine yanıtını olumlu etkilediğini, hayvanlarda sıcak havalarda gözlemlenen iştah seviyelerinde azalmayı olumlu önleyerek, özellikle yemden yararlanmayı olumlu etkilediğini söyleyebiliriz. 

Anahtar Kelimeler: Oğlak, Propolis, Sıcaklık Stresi, HSP, Gen Ekspresyonu

Abstract:
Objective: This study, it was aimed to determine the effect of propolis at the cellular level against temperature stress and physiological response to temperature stress by comparing HSP27 and HSP70 gene expressions and some stress parameters in different seasons in goat kids with and without propolis treatment.
Material and Methods: After receiving colostrum, 20 goat kids at an average age of one week were divided into two groups the control group which was given only mother's milk, and the experimental group which was given mother's milk + 0.4 cc propolis supplementation. In the feeding of the goat kids, milk from all mothers was mixed homogeneously and given to t twice a day at body temperature by the bottle. The daily amount of milk given was adjusted to correspond to 10% of the live weight of the goat kid. In the second week of the experiment, 50 g of concentrate feed was given to the goat kids and the amount of feed was increased in parallel with the live weight gain of the goat kids after weaning.  In all groups, the live weights of the kids, rectal temperature measurements, pulse rate, and respiratory rate of the animals were determined twice a day, in the morning and the evening, for a total of 16 weeks. After the beginning of the experiment, blood samples were taken and analyzed twice a month in April and July, 4 times in total, and the expression levels of HSP27 and HSP70 genes of the experimental and control groups were determined by qRT-PCR and the fold changes (2-ΔΔCT) were calculated by comparing the Ct values obtained with the gene expressions between the groups. At the end of the study, all data were collected and statistically analysed and the results were interpreted.
Results: During the experiment, there was no significant difference between the two groups in terms of feed consumption, but when the intra-group averages were analyzed, it was found that the live weight gain of the experimental group was higher than that of the control group despite the equal amount of feed consumption (average live weight gain was 9.49 kg in the control group and 12.24 kg in the experimental group during the experiment). When the rectal temperature values between the groups were compared, it was observed that the rectal temperature values of the experimental group were higher than the control group. The pulse and respiration rates of the experimental group were lower than the control group. When the values normalised according to actin were examined, the expression level of the HSP70 gene in the control group increased with the increase in temperature, but the HSP70 expression levels of the experimental group remained constant at high temperatures. While the HSP27 gene was expressed less in the control group compared to the experimental group in the spring, the HSP27 gene was expressed less in the experimental group compared to the control group in July when the temperature increased.
Conclusion: In the weeks when the air temperature started to increase, body weight gain was observed in the experimental group and although rectal temperature values were higher in the experimental group, pulse and respiratory rate of the experimental group were lower than the control group.  Propolis increased the body temperature of the goat kids but positively affected the response of the goat kids to heat stress. Propolis, stabilised HSP70 values and ensured that the expression values in the hot summer months were at the same level as the spring expression values. HSP27 expressions were higher in the spring period in the experimental group compared to the control but were less expressed in the summer period compared to the control. In line with these results, we can say that propolis positively affects the response of goat kids to heat stress, prevents the decrease in appetite levels observed in animals in hot weather, and especially positively affects feed utilization.

Keywords:Goat Kid, Propolis, Heat Stress, HSP, Gene Expression