Psikiyatri Kliniğinde Çalışan Hemşirelerin Moral Distres Deneyimleri: Nitel Bir Çalışma
Moral Distress Experiences Of Nurses Who Working In The Psychiatric Inpatient Clinic: A Qualitative Study
Yazar: NURGÜL ÖZGEN
Danışman: DOÇ. DR. AZİZE ATLI ÖZBAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de yataklı psikiyatri servislerinde çalışan hemşirelerin moral distres deneyimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada fenomenolojik nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini, Türkiye'de bulunan psikiyatri hastanelerinde ve psikiyatri kliniklerinde en az altı aydır çalışmakta olan hemşireler oluşturmuştur. Örnekleme ise kartopu yöntemi ile ulaşılan, çalışmaya dahil edilme kriterlerine uyan kriterlere uyan ve çalışmayı kabul eden, 16 psikiyatri hemşiresi alınmıştır. Veri toplamada araştırmacılar tarafından hazırlanan 'Tanıtıcı Veri Formu' ve moral distres ilişkin 'Yarı yapılandırılmış görüşme formu' kullanılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından derinlemesine görüşme yöntemiyle görüşmecilerden onam alınmasının ardından ses ve görüntü kaydı alınarak toplanmıştır. Görüşmeler ortalama 53 dakika sürmüştür. On altıncı katılımcıda veri doygunluğuna ulaşılması nedeniyle görüşmelere son verilmiştir.  Katılımcılarla görüşmeler tamamlandıktan hemen sonra görüşme verileri ses kaydı üzerinden deşifre edilmiş, fenomenolojik betimsel analiz ile analiz edilerek veriler üç bağlamda yer alan temalar ve alt temalar olarak gruplanmıştır. Araştırmada "moral distresin nedenleri" bağlamında 6 ana tema (Arzu Ettiği Bakımı Verememe, Etik İhlale Tanıklık Etme, Ekip Çatışması, Karar çatışması, Kurumsal Nedenler, Sistemsel Nedenler) ve 24 alt tema, "moral distresin sonuçları" bağlamında 3 ana tema (Duygusal Sonuçlar, Fiziksel Sonuçlar, Mesleki Sonuçlar) ve 14 alt tema ve "moral distresle baş etme" bağlamında 5 ana tema (Ekipten Destek Alma, Duygusal Baş Etme, Problem Odaklı Baş Etme, Değerlerine Uygun Davranma Çabası  ) ve 8 alt tema belirlenmiştir. Hemşireler, moral distres yaşamalarına neden olan en önemli faktörlerin yetersiz personel istihdamı nedeniyle artan iş yükü ve psikiyatri hizmetlerine yeterince kaynak ayrılmaması olduğunu ifade etmişlerdir. Yaşadıkları moral distres sonucunda da üzüntü, çaresizlik, değersizlik hisleriyle birlikte fiziksel ve mental yorgunluk yaşamaları sonrasında psikiyatri kliniğinden ayrılma isteklerinin olduğunu ve tükenmişlik yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Moral distres yaşadıkları durumlarla problem odaklı ve duygu odaklı baş ettiklerini belirtmişlerdir. Psikiyatri hemşirelerinin moral distres deneyimlerine ilişkin sahada farkındalık oluşturulması, moral distres yaşama sıklıkları ve düzeylerine ilişkin nicel çalışmaların yapılması önerilmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the moral distress experiences of nurses working in inpatient psychiatry services in Turkey. Phenomenological qualitative research design was used in the study. The population of the study consisted of nurses who have been working in psychiatric hospitals and psychiatric clinics in Turkey for at least six months. The sample consisted of 16 psychiatric nurses who were reached by snowball method, met the inclusion criteria and accepted the study. The 'Descriptive Data Form' prepared by the researchers and the 'Semi-structured interview form' regarding moral distress were used for data collection. The data were collected by the researcher using in-depth interview method by taking audio and video recordings after obtaining consent from the interviewees. The interviews lasted an average of 53 minutes. The interviews were terminated in the sixteenth participant due to data saturation.  Immediately after the interviews with the participants were completed, the interview data were transcribed over the audio recording, analyzed with phenomenological descriptive analysis, and the data were grouped into themes and sub-themes in three contexts. In the study, 6 main themes (Inability to Provide Desired Care, Witnessing Ethical Violation, Team Conflict, Decision Conflict, Institutional Causes, Systemic Causes) and 24 sub-themes in the context of "causes of moral distress", 3 main themes (Emotional Consequences, Physical Consequences, Professional Consequences) and 14 sub-themes, and 5 main themes (Support from the Team, Emotional Coping, Problem-Oriented Coping, Effort to Act in accordance with Values) and 8 sub-themes were identified in the context of "coping with moral distress". Nurses stated that the most important factors that caused them to experience moral distress were increased workload due to inadequate staffing and insufficient resources allocated to psychiatric services. As a result of the moral distress they experienced, they stated that they experienced sadness, helplessness, feelings of worthlessness, physical and mental fatigue, and that they wanted to leave the psychiatric clinic and experienced burnout. They stated that they coped with moral distress in a problem-oriented and emotion-oriented manner. It was recommended that awareness should be raised in the field regarding the moral distress experiences of psychiatric nurses and quantitative studies should be conducted on the frequency and levels of MD.