Ağrı'da yetişen çeşitli tıbbı bitkilerin bazı makro ve mikro element içeriklerinin belirlenmesi ve metabolik enzimlere etkileri
Determination of some macro and micro element contents of multi-medical plants growed in Agri and the effects of these elements on metabolic enzymes
Yazar: ÖZKAN SEVİM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADİRİYE URUÇ PARLAK
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Tıbbi bitkilerin besin elementleri miktarları ve enzim aktivitelerinin  belirlenmesi son yıllarda üzerinde önemle durulan araştırma alanlarından birisidir. Bu araştırmada kullanılan Ferula rigidula, Eremurus spectabilis, Rheum ribes,  Prangos ferulaceae bitkileri Ağrı'nın çeşitli lokalitelerinde doğal olarak yetişen türlerdir. Bu bitkiler ülkemizde genellikle tıbbi amaçlar ve gıda maddesi olarak kullanılmaktadır.
Ferula rigidula, Eremurus spectabilis, Rheum ribes, ve Prangos ferulaceae taksonları doğal yetişme ortamlarından temin edilerek bitki dokularındaki makro-mikro element miktarı, glutatyon redüktaz (GR), karbonik anhidraz (CA) ve katalaz (CAT) gibi metabolik enzim aktivite değişimleri belirlenmiştir. Karbonik anhidraz (CA) enzimi, hemen hemen tüm canlılarda CO2'in hidratlanarak HCO3- ve H+'ya dönüşümünü tersinir olarak katalizleyen çok önemli bir enzimdir. Glutatyon redüktaz, NADPH kullanarak yükseltgenmiş glutatyonun (GSSG) indirgenmiş glutatyona (GSH) dönüşümünü katalizleyen önemli bir antioksidan enzimdir; oluşan GSH peroksitlerin indirgemesini sağlar.
Yapılan çalışmada kullanılan bitkilerin ortalama olarak en fazla bor F. rigidula (1,46 mgkg-1), en fazla sodyum R. ribes (9750 mgkg-1), en fazla magnezyum R. ribes (159,97 mgkg-1), en fazla potasyum F. rigidula (1046,33 mgkg-1), en fazla kalsiyum E. spectabilis (524,53 mgkg-1), en fazla mangan E .spectabilis (1,87 mgkg-1), en fazla demir R. ribes (13,13mgkg-1), en fazla bakır F. rigidula (0,65 mgkg-1), en fazla çinko F. rigidula (3,09 mgkg-1) bitkilerinde tespit edilmiştir.
Bitkilerin bazı enzimler üzerinde inhibitör etki gösterdiği bazı enzimleri ise etkilemediği görülmüştür.

Abstract:
Determination of nutrient element contents and enzyme activities of medical plants is one of the research areas which have been emphasized in recent years. Ferula rigidula, Eremurus spectabilis, Rheum ribes and Prangos ferulaceae plants used in this research are naturally grown species in various localities of Ağrı. These plants are generally used in our country as medicinal purposes and foodstuffs.
Ferula rigidula, Eremurus spectabilis, Rheum ribes and Prangos ferulaceae taxa were be obtained from their natural habitats in Agri and physiological changes such as heavy metal segregation, metabolic enzymes glutathione reductase (GR), carbonic anhidrase (CA) and catalase (CAT) activities in plant tissues were be determined. Carbonic anhydrase is a very important enzyme which reversibly catalyzes the interconversion of CO2 and HCO3 in almost all living organisms. Glutathione reductase is an important antioxidant enzyme, responsible for the convertion of oxidized glutathione (GSSG) to reducted glutathione (GSH) using NADPH as a reductant,  resultant GSH provides reduction of peroxides. 
Plants used in the study were the highest on average boron F.rigidula (1,46 mgkg-1), the most sodium R. ribes (9750 mgkg-1), the most magnesium R. ribes (159,97 mgkg-1) The highest amount of calcium E.spectabilis (524,53 mgkg-1),  the highest amount of manganese E.spectabilis (1,87 mgkg-1), the highest amount of iron  R.ribes (13,13 mgkg-1) copper F. rigidula (0,65 mgkg-1), and the highest zinc F. rigidula (3,09 mgkg-1) were detected in the plants. It seemed that plants do not affect some enzymes and show inhibitory effect on some enzymes.