Origanum vulgare L. subsp. hirtum (link) Ietswaart bitkisinin Eskişehir koşullarında yetiştirilmesi ve farmakognozik açıdan incelenmesi
Cultivating Origanum vulgare L. subsp. hirtum (Link) Ietswaart in Eskişehir Conditions and its pharmacognostic investigating
Yazar: NURCİHAN GÜVEN
Danışman: PROF. DR. MİNE KÜRKÇÜOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitki yetiştirme = Cultivation ; Eskişehir = Eskişehir ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Karvakrol = Carvacrol ; Kekik = Thyme ; Origanum vulgare = Origanum vulgare ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Eskişehir şartlarında kültüre alınan Origanum vulgare L. subsp. hirtum (Link) Ietswaart'un Başer ve Tınmaz çeşitleri ile yürütülen çalışmada bitkiden 3 yıl üst üste numune alınmış, örnekler yaprak, çiçek ve yaprak+çiçek olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır.  Bitki boyu, yaş herba verimi, kuru herba verimi, kuru yaprak verimi, kuru çiçek verimi, kuru yaprak+çiçek verimleri ile kuru drogların uçucu yağ verimleri ve hasat tarihleri kayıt altına alınmıştır. Ayrıca uçucu yağlar GK-GK/KS ile analiz edilerek uçucu yağların bileşimleri belirlenmiştir. Herbadan elde edilen uçucu yağ bileşenlerinden α-tuyen, mirsen, α-terpinen, γ-terpinen, p-simen, β-karyofillen, timol ve karvakrol değerleri incelenmiştir. Diğer kekik türlerinde olduğu gibi O. vulgare subsp. hirtum uçucu yağlarının da ana bileşiklerinden karvakrol ve timol'ün önemli olduğu bilinmektedir. Araştırma sonuçlarına göre Tınmaz çeşidinin dekarda elde edilen verimler ve uçucu yağ veriminde Başer çeşidine göre daha yüksek verimli olduğu belirlenmiştir. Başer çeşidi ise hasat süresinin on gün kadar erken olması ve uçucu yağında karvakrol yüzdesinin yüksek olması açısından üstündür. Çalışmamızda yaprak+çiçek uçucu yağ verimi Başer çeşidinde %6,90, Tınmaz çeşidinde %5,90 olarak tespit edilmiş ve karvakrol oranları da sırasıyla %82,90 ve %79,70 olarak bulunmuştur. Çeşitler arasında verim özellikleri ile timol ve p-simen içeriği açısından farklılıklar tespit edilmiştir. Eskişehir koşullarında ilk defa yetiştirilen O. vulgare subsp. hirtum'un arazi şartlarındaki verimleri ile uçucu yağ verimleri ve bileşenleri açısından tarımının yapılmasına uygun bir tür olduğu belirlenmiştir. Çeşit seçiminin bu anlamda önemli olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
In the study carried out with Başer and Tınmaz varieties of Origanum vulgare L. subsp. hirtum (Link) Ietswaart planted in Eskişehir conditions, samples were taken from the plant for 3 consecutive years, and the flowers and leaves were taken separately and in total by dividing into three groups. The investigated characteristics, plant height, fresh plant yield, dry plant yield, leaf yield, flower yield, leaf+flower yield, essential oil, leaf essential oil, flower essential oil and harvest dates were recorded. In addition, the chemical composition of the essential oil was determined by analyzing the essential oil with GC-GC/MS, and the values of α-tuyen, myrcene, γ-terpinene, β-caryophyllene, α-terpinene, thymol, p-cymene from plant essential oil components to be used in the study were investigated. As with other thyme species, Origanum vulgare subsp. hirtum it is known that thymol and carvacrol, which are the main components of essential oils, are important. According to the results of the research carried out for 3 years, it was determined that Tınmaz variety was more efficient than Başer variety when evaluated in terms of yield per decare and essential oil and carvacrol yields. Başer variety is statistically superior in terms of carvacrol ratio of its essential oil and about 10 days earlier harvest date. In our study we determined the essential oil of leaf+flower essential oil contents 6,90% in Baser variety and 5,90% in Tınmaz variety and carvacrol contents are 82,90% and 79,70% respectively. It was determined that there was a genetic variation among the cultivars in terms of thymol and p-cymene content. It has been determined that O. vulgare subsp. hirtum is suitable for cultivation in terms of plant yields, essential oil content and essential oil components in Eskişehir conditions.