Dental travma ile ilgili bilgi içeren internet sitesi hazırlanması ve kalitesi ile okunabilirliğinin değerlendirilmesi
Preparation of website containing information about dental trauma and evaluation of its quality and readability
Yazar: EZGİ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ECE EDEN
Ege Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Ağız = Mouth ; Dental travmalar = Dental trauma ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; İnternet = Internet ; İnternet servis sağlayıcıları = Internet service providers

Özet:
Dental travma, bütün dünyada yaygın olarak görülen kişinin hayat kalitesini olumsuz
yönde etkileyen bir halk sağlığı sorunudur. Her yıl yüzlerce kişi travmatik dental
yaralanmaya uğramaktadır. Travmatik dental yaralanmalara en hızlı ve doğru şekilde
müdahale edilmesi, travmaya uğrayan diş ve çevre dokuların prognozu açısından
önemlidir. Bu müdahalenin erken dönemde yapılabilmesi için, travmaya uğrayan
kişilerin yakınlarının acil müdahaleler ile ilgili bilgi sahibi olması gerekir.
Günümüzde bu bilgiye ulaşmanın en kolay yollarından birisi internet kullanımıdır.
Bu çalışmanın amacı, dental travmaya uğrayan kişiler ve ebeveynlerine doğru bilgiyi
kısa zamanda sunacak, kolay anlaşılabilir ve yeterli bilgi içeren bir internet sitesinin
hazırlanması ve oluşturulan bu internet sitesinin kullanıcıların bilgi seviyesinin
değerlendirilmesiyle etkinliğinin ortaya konmasıdır.
Çalışmamızda dental travma ve sonrasında uygulanacak acil müdahaleler ile ilgili bir
internet sitesi hazırlanmış ve "disacil.ege.edu.tr" adresinde yayınlanmıştır. İnternet
sitesinde süt ve daimi diş yaralanmaları sonrasında yapılacaklar ile ilgili bilgi
verilmiştir. Ayrıca hasta yakınlarının dental travma sonrasında İzmir ilinde
başvurabilecekleri 24 saat açık olan kurum ve kuruluşların bilgisi de internet sitesine
yüklenmiştir. "Diş yaralanması, acil diş yaralanması, dişin yerinden çıkması, İzmir,
dental travma, diş kırılması" anahtar kelimeleri belirlenmiş ve bu anahtar kelimeler
aratıldığında hazırlanan internet sitesinin görüntülenmesi için sisteme eklenmiştir. Bu
internet sitesi DISCERN, JAMA ve Hastalar İçin Kaliteli Bilginin Sağlanması
(EQIP) kriterlerine göre hazırlanmıştır. İnternet sitesinde kullanılan metinler
Çetinkaya-Uzun Okunabilirlik İndeksi ile değerlendirilerek Eğitsel Okunabilirlik ve
Bağımsız Okunabilirlik Düzeyleri'nde olması sağlanmıştır. 
Bu internet sitesinin anlaşılabilirliğini ve bilgi seviyesine etkisini değerlendirmek
için ön test ve son test şeklinde bir anket oluşturulmuştur. Ege Üniversitesi Diş
Hekimliği Fakültesi Pedodonti Anabilim Dalı'na başvuran 200 hasta velisine bu
anket uygulanmıştır. 
Anket sorularının içeriği dental travma durumunda yapılması gerekenler,
başvurulabilecek kurumlar ve ToothSOS mobil uygulaması ile ilgilidir. Hasta
velilerinden önce demografik veriler ile ilgili soruları da içeren ön test şeklindeki
III
anketi doldurmaları istenmiştir. Sonrasında internet sitesinde yer alan bilgileri
incelemeleri istenmiş ve son teste cevap vermişlerdir. Çalışmanın sonucunda bütün
sorulara doğru cevap verme yüzdelerinin son testte ön teste göre arttığı görülmüştür.
Tek tek sorulara bakıldığında ön test ve son test arasında en fazla artış, yerinden
tamamen çıkmış dişin saklama solüsyonu ile ilgili verilen cevaplarda görülmüştür.
Süt doğru cevabı ön testte %17,5 iken son testte %57'ye yükselmiştir. "Diş
yaralanmalarına müdahale ile ilgili bir cep telefonu uygulaması vardır" önermesine
verilen doğru cevap yüzdesi de ön testte %37 iken, son testte %57'ye yükselmiştir.
İnternet sitesinin anlaşılabilirliği 5'li Likert Skalası'na göre değerlendirildiğinde
ortalama puanı 4,5 olarak bulunmuştur. Tüm bunlara bakıldığında hazırlanan internet
sitesi şeklindeki bilgi kaynağının hasta ve hasta yakınlarına fayda sağlayabileceği
gösterilmiştir. Dental travma ve sonrasında uygulanacak acil müdahalelere ek olarak
tedavi seçenekleri ve prognoz ile ilgili anlaşılabilir, doğru ve güvenilir bilgi sunan
internet kaynaklarının sayısının arttırılmasına ihtiyaç vardır.

Abstract:
Dental trauma is a public health problem which is common all over the world and
affects quality of life negatively. Each year, hundreds of people suffer because of
traumatic dental injuries. The fastest and most accurate response to traumatic dental
injuries is important for the prognosis of the traumatized tooth and surrounding
tissues. The person in relation with traumatized subject should have knowledge about
emergency interventions in a dental trauma case, in order to intervene as early as
possible. Today, one of the easiest ways to access this information is the use of
internet. The aim of this study is to prepare an easily understandable website with
sufficient information that will provide accurate information to people who have
suffered dental trauma and their parents in a short time, and to reveal the
effectiveness by evaluating the knowledge level of users. 
In our study, a website about dental trauma and emergency interventions was
prepared and published at "disacil.ege.edu.tr" address. Information on emergency
treatment after dental trauma in primary and permanent teeth is explained under subtitles. In addition, information about the institutions and organizations that are open
for 24 hours in Izmir is also given on the website. The keywords "tooth injury,
emergency tooth injury, tooth dislocation, Izmir, dental trauma, tooth fracture, dental
emergency, emergency tooth" were added to the system to display the website when
these keywords were searched. The website was prepared in accordance with the
DISCERN, JAMA and Ensuring Quality Information for Patients (EQIP) criteria.
The texts which used on the website were evaluated with the Cetinkaya-Uzun
Readability Index, and it was ensured that they were at the "Educational Readability
Level" and "Independent Readability Level". 
In order to evaluate the readability and understandability of this website, a survey in
the form of pre-test and post-test was created. This survey was applied to 200 parents
of patients who applied to Ege University Faculty of Dentistry, Departments of
Pediatric Dentistry. The content of the survey is about what should be done in case of
dental trauma, the institutions that can be applied and the ToothSOS mobile
application. Parents of the patients were asked to fill in the pre-test questionnaire first
that include questions about demographic data. Then, they were asked to examine the
V
information on the website and answered the post-test. As a result of the study, it was
seen that the percentage of correct answers to all questions increased in the post-test
compared to the pre-test. Looking at the questions one-by-one, the highest increase
between the pre-test and post-test was seen in the answers given about the storage
media of avulsed tooth. The correct answer for "milk" was %17,5 in the pre-test, it
increased to the %57 in the post-test. There was a statistically significant difference
(p< 0,05). The percentage of correct answers about "There is a mobile phone
application for intervention in dental injuries" was 37 % in pre-test, then it increased
to 57 % in post-test. When the intelligibility of the website was evaluated according
to the 5- Point Likert Skale, the average score was found to be 4,5. Considering all
these, it has been shown that the information resource in the form of a website can
benefit patients and their companians. There is a need to increase the number of
internet resources that provide understandable, accurate and reliable information
about treatment options and prognosis in addition to emergency interventions.