Ergenlerin meslek kararı verme yetkinlik algılarının,algılanan ana-baba tutumu ve bazı özlük nitelikleri açısından incelenmesi
Career decision making self efficacy,perceived parent attidues and some personality charecteristics
Yazar: SEHER AKDENİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN BOZGEYİKLİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ergenlerin meslek kararı verme yetkinlik algılarının, algılanan ana-baba tutumu ve bazı özlük nitelikleri açısından incelenmesidir. Bu araştırma genel tarama modelinde olup 8.sınıf öğrencilerinin meslek kararı verme yetkinlik algıları çeşitli değişkenler açısından betimlenerek karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.Araştırmanın evrenini 2008- 2009 yılında Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü' ne bağlı ilköğretim okullarında öğrenim gören 8.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma örneklemi ise Konya merkez ilçelerindeki ilköğretim okullarında öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri arasından tesadüfî küme örneklemi yoluyla seçilmiştir. Araştırmaya 233' ü kız, 209' u erkek olmak üzere toplam 442 öğrenci katılmıştır.Araştırmaya katılan öğrencilerle ilgili veri toplamak amacıyla; Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği, Ana Baba Tutum Envanteri ve araştırmacı tarafından hazırlanan 4 maddeden oluşan Bireyi Tanıma Çizelgesi kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, varyans analizi, tukey testi, pearson momentler çarpımı korelasyon tekniği ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır.Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği'nin mesleklerle ilgili toplama ve gerçekçi plan yapma alt boyutlarında erkek öğrencilerin puan ortalamaları, kız öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir.Araştırma bulguları bireysel ve mesleki özellikleri doğru değerlendirme puanlarının anne eğitim düzeyine göre farklılaştığını göstermektedir. Annesi lise mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, annesi ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. Ayrıca annesi üniversite mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, annesi ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir.Araştırma bulguları bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puanlarının baba eğitim düzeyine göre farklılaştığını göstermektedir. Babası lise mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, babası ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir. Araştırma bulgusuna göre; babası üniversite mezunu olan öğrencilerin bireysel ve mesleki özellikleri doğru olarak değerlendirme puan ortalamaları, babası ilkokul mezunu olan öğrencilerin puan ortalamalarından anlamlı düzeyde yüksektir.MKVYÖ' nün her üç alt boyutu da sosyo-ekonomik düzeye göre anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Araştırma bulgularına göre alt SED'e sahip öğrencilerin meslek kararı verme yetkinlik puanları orta SED' e sahip öğrencilere göre daha düşüktür. Ayrıca alt SED'e sahip öğrencilerin meslek kararı verme yetkinlik puanları üst SED' e sahip öğrencilere göre daha düşüktür.Araştırma bulgularına göre MKVYÖ' nün bütün alt boyutları ile demokratik ana baba tutumu arasında pozitif düzeyde anlamlı bir ilişki vardır. Demokratik ana baba tutumlarının artması meslek kararı verme yetkinlik düzeyini de artırmaktadır. MKVYÖ' nün alt boyutlarıyla koruyucu istekçi tutum ve otoriter tutum arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.Araştırma bulgularına göre Ana Baba Tutum Envanteri alt boyutlarından sadece demokratik ana baba tutumunun meslek kararı verme yetkinliğini anlamlı düzeyde yordadığı görülmektedir. Koruyucu istekçi tutum ve otoriter tutum ise meslek kararı verme yetkinliğini açıklamada önemli bir güce sahip değildir.Anahtar Kelimeler: Yetkinlik, meslek kararı verme yetkinliği, algılanan ana baba tutumu.

Abstract:
The aim of this study is to examine career making self efficacy perceived parent attidues and some personality characteristics of adolescents. Research was conducted according to general survey model. Carrer making self efficacy perception of 8th level students and some personality variables was examined by comparative method in this research.The universe of the research consisted of 8th level students from primary schools at province of Konya. The scope of the research was constituted of students who were chosen by random cluster sampling method from elementary 8th level students who were educated in the center districts of Konya.The Surveys were administered to totally 442 students consisting 233 female, 209 male students.The students? career decision making self efficacy perception was measured by Career Decision Making Self Efficacy Scale. Perceived Parent attitudes was measured by ?Parent Attitudes Inventory?. For demographic variables the questionnaire was designed by researcher and named as Personal Recognizing Questionnaire which was consists of four items.T-test, ANOVA, tukey test, Pearson Product Moment correlation coeffic and multiple regression analysis were used in the analyzing the data.The average scores of the male students in the Gathering Occupational Information and Realistic Planning were significantly higher when compared with female students according to findings of the research.Research findings showed that Assessing Personal and Occupational Features differentiate as to mother? s educational level. The scores of Assessing Personal and Occupational Features whose mother was graduated from high school were found higher than the students whose mother was graduated from elementary school. And the scores of Assessing Personal and Occupational Features whose mother was graduated from university were found higher than the students whose mother was graduated from elementary school.Assessing Personal and Occupational Features differentiate as to father? s educational level according to findings of research.The scores of Assessing Personal and Occupational Features whose father was graduated from high school were found higher than the students whose father was graduated from elementary school. And the scores of Assessing Personal and Occupational Features whose father was graduated from university were found higher than the students whose father was graduated from elementary school.All of the subscales of CDMSE differentiate as to social economic state.According to findings of research, scores of career decision making self efficacy of low social economic state students were found less than the students who have medium social economic state.And the scores of CDMSE of low social economic state students were found less than the students who have high social economic state.It was found that the democratic attitudes of mother and father had positive way relation with the scores of Career making self efficacy. There was no significant relationship between protective, authoritative attitudes and career decision making self efficacy.According to findings of research Perceived parent attitudes explains career decision making self efficacy in a significant level. Protective and authoritative attitudes hasn? t got a significant pover to explain it.Key Words: Self efficacy, Career decision making self efficacy, Perceived Parent attitudes.