COVID-19 pandemisi döneminde ST segment yükselmesiz akut koroner sendrom ile başvuran hastaların demografik ve klinik özelliklerinin pandemi dışı dönemdeki aynı hasta grubu ile karşılaştırılması /
Yazar: BÜŞRA CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA ONUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Akut koroner sendrom = Acute coronary syndrome ; Anjina pektoris = Angina pectoris ; COVID 19 = COVID 19 ; Demografi = Demography ; Hasta takibi = Follow up studies ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Pandemiler = Pandemics ; ST segmenti = ST segment

Özet:
Giriş: ST segment yükselmeli olmayan akut koroner sendromlar, akut koroner
sendromlar içerisinde önemli bir yer tutup tüm dünyada mortalite ve morbiditenin
önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Aralık 2019'da Çin Halk Cumhuriyetine bağlı
Wuhan kentinde ortaya çıkan ve kısa sürede tüm dünyaya yayılıp pandemiye sebep
olan SARS-CoV-2 virusu ve neden olduğu hastalık olan Covid-19 hastalığı, vaka
sayılarında artışla birlikte ülkemizde ve tüm dünyada karantina uygulamalarına neden
olmuştur. Çalışmamız; Covid-19 pandemisinin; sokağa çıkma kısıtlamalarından ve
hastaların hastanelere başvurmaktan çekinmelerinden dolayı, hastanelere başvuran ST
yükselmeli olmayan akut koroner sendrom hastalarının sayısını azaltmış ve hastane
başvurularını geciktirmiş olabileceği fikri ile dizayn edildi.
Metod: Çalışmamız tek merkezli ve retrospektif bir çalışma olarak tasarlandı. MartNisan-Mayıs 2019 (pandemi öncesi dönem) ve Mart-Nisan-Mayıs 2020 (pandemi
dönemi) de hastanemize başvuran ve STYzAKS tanısı alan hastalar çalışmaya dahil
edildi. Hastalar STYz-ME ve USAP hastaları olarak ayrıldı. Aynı dönemde hastaneye
başvuran STYME hastaları çalışma dışında bırakıldı. Sonuç olarak çalışma grubunu
767 hasta oluşturdu. Hastalar pandemi öncesi dönemde başvuranlar ve pandemi
döneminde başvuranlar olmak üzere iki gruba ayrılarak incelendi. Hastaların
demografik, klinik, laboratuvar ve tedavi verileri retrospektif olarak hastane elektronik
veritabanından ve hasta veya hasta yakınlarıyla telefonla görüşme üzerinden elde
edildi. Hastane içi majör istenmeyen kardiyak olay (MACE); ölüm, re-enfarktüs, inme
ve majör kanama olarak belirlendi.
Bulgular: STYz-AKS tanısı alan 767 hasta çalışmamıza dahil edildi. Hastalar
pandemi öncesi dönem ve pandemi dönemi olmak üzere iki gruba ayrıldı. Hastaların
470 (%61)'nin pandemi öncesi dönemde, 297 (%39)'nun pandemi döneminde olduğu
görüldü. Pandemi öncesi dönemde başvuran hastalarda kalp yetmezliği ve koroner
arter hastalığı öyküsü, pandemi dönemine göre daha yüksek bulundu. (sırasıyla
p=0.028, p=0.037) Bu iki faktör dışında kalan diğer risk faktörleri, yaş, cinsiyet ve
başvuru bulguları açısından iki dönem arasında anlamlı fark görülmedi. Troponin
değerinin covid-19 pandemisi döneminde daha yüksek bulunduğu görüldü. (p=0.008)
Hesaplanan Precise-DAPT skorunun ise pandemi öncesi dönemde daha yüksek olduğu
saptandı. (p=0.003) Uygulanan hastane içi medikal tedavide iki dönem arasında
anlamlı fark saptanmadı. İnvaziv tedavi uygulanan hastalarda pandemi döneminde
perkütan koroner girişim uygulanan hasta oranında artma (pandemi öncesi dönemde
%37.7, pandemi döneminde %44.1); koroner anjiografi sonrası medikal takip kararı
verilen hasta oranında ise azalma (pandemi öncesi dönemde %38.3, pandemi
döneminde %29.6) tespit edildi. (p=0.206) Pandemi döneminde LAD lezyonu daha
fazla görüldü.(p=0.03) Hastanede yatış süresinin pandemi döneminde daha kısa
tutulduğu görüldü. (p=<0.0001) Hastane içi istenmeyen kardiyovasküler olay sıklığı
açısından iki dönem arasında fark gözlenmedi.
Sonuç: Covid-19 pandemisi döneminde ST yükselmesiz akut koroner sendrom
vakalarında düşüş saptandı. Pandeminin yarattığı olumsuz koşullar akut koroner
sendrom hastane içi tedavi stratejisinde bir değişikliğe yol açmadı. Ayrıca hastane içi
mortalite ve morbiditede artış görülmemesi, semptom başlangıcından tanıya kadar
olan sürede artış olmamasına bağlı olabilir.
Anahtar kelimeler: Covid-19, Akut Koroner Sendrom, Kararsız Anjina Pektoris,
Hastane İçi Takip, Pandemi

Abstract:
Background: Non-ST segment elevation acute coronary syndromes have an important
place among acute coronary syndromes and constitute an important part of mortality
and morbidity all over the world. The SARS-CoV-2 virus, which emerged in the city
of Wuhan in the People's Republic of China in December 2019 and spread to the whole
world in a short time and caused a pandemic, and the disease it causes, the Covid-19
disease, have caused quarantine practices in our country and all over the world, with
an increase in the number of cases. Our work; of the Covid-19 pandemic; It was
designed with the idea that due to curfew restrictions and patients' reluctance to apply
to hospitals, it may have reduced the number of non-ST-elevation acute coronary
syndrome patients admitted to hospitals and delayed their admission to hospital.
Methods: Our study was designed as a single-center and retrospective study. Patients
who applied to our hospital in March-April-May 2019 (pre-pandemic period) and
March-April-May 2020 (pandemic period) and were diagnosed with NSTE-ACS were
included in the study. The patients were divided as NSTEMI and USAP patients.
STEMI patients admitted to the hospital in the same period were excluded from the
study. As a result, 767 patients constituted the study group. The patients were divided
into two groups, those who applied in the pre-pandemic period and those who applied
during the pandemic period. Demographic, clinical, laboratory and treatment data of
the patients were obtained retrospectively from the hospital electronic database and by
telephone interviews with the patient or patient relatives. Major in-hospital adverse
cardiac event (MACE); death, re-infarction, stroke and major bleeding.
Results: 767 patients diagnosed with NSTE-ACS were included in our study. The
patients were divided into two groups as the pre-pandemic period and the pandemic
period. It was observed that 470 (61%) of the patients were in the pre-pandemic period
and 297 (39%) were in the pandemic period. The history of heart failure and coronary
artery disease was found to be higher in patients admitted in the pre-pandemic period
compared to the pandemic period (p=0.028, p=0.037, respectively). There was no
significant difference between the two periods in terms of other risk factors, age
gender, and admission findings. Troponin value was found to be higher during the
covid-19 pandemic period (p=0.008). The calculated Precise-DAPT score was found
to be higher in the pre-pandemic period (p=0.003). There was no significant difference
between the two periods in in-hospital medical treatment. Increase in the rate of
patients who underwent percutaneous coronary intervention during the pandemic
period in patients who underwent invasive treatment (37.7% in the pre-pandemic
period, 44.1% in the pandemic period); There was a decrease in the rate of patients
who were given medical follow-up after coronary angiography (38.3% in the prepandemic period, 29.6% in the pandemic period) (p=0.206). LAD lesion was seen
more frequently during the pandemic period (p=0.03). It was observed that the duration
of hospitalization was kept shorter during the pandemic period (p=<0.0001). No
difference was observed between the two periods in terms of the frequency of inhospital adverse cardiovascular events.
Conclusion: During the Covid-19 pandemic period, a decrease was detected in nonST elevation acute coronary syndrome cases. The adverse conditions created by the
pandemic did not lead to a change in the in-hospital treatment strategy of acute
coronary syndrome. In addition, the lack of increase in in-hospital mortality and
morbidity may be due to the lack of an increase in the time from symptom onset to
diagnosis.
Keywords: Covid-19, Acute Coronary Syndrome, Unstable Angina Pectoris, InHospital Follow-up, Pandemic