İmza boyutunun uzmanın kanaatlerine etkileri üzerine bir araştırma
A research on effects of signature size to expert's opinions
Yazar: MEHMET DİNCER
Danışman: PROF. DR. NERGİS CANTÜRK ; PROF. DR. AYSUN BARANSEL ISIR
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Boyut = Dimension ; Kanaat = Opinion ; İmza = Signature

Özet:
İmza, insanların günlük hayatlarındaki resmi ve özel işlemlerinde, yapılan işlemin kendilerini tarafından yapıldığını ve işlem içeriğinden doğan sorumlulukları kabul ettiklerini belirtmek için kullandıkları, kişiye özgü karakteristikler içeren yazı ve/veya işaretlerdir. Belgeler üzerine atılan imzaların herhangi bir sebeple adli soruşturma ve davalara konu olması durumunda ise söz konusu imzaların kim tarafından atıldığının tespit edilebilmesi için adli imza inceleme uzmanlarına başvurulur. Uzmanlar da yaptıkları inceleme ve karşılaştırmalar neticesinde bir kanaate ulaşırlar. Fakat, uzmanların şüpheli bir imza ile ilgili doğru ve güvenilir sonuçlara ulaşmalarını etkileyen bazı hususlar bulunmaktadır.

Bu çalışmada farklı büyüklüklerdeki alanlara, farklı boyutlarda atılan imzaların unsurlarında değişiklikler bulunup bulunmadığının ve eğer değişiklik var ise bu değişikliklerin incelemeyi yapan uzmanın kanaatlerini etkileyip etkilemediğinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. 

Çalışma kapsamında, Ankara Üniversitesi Adli Bilimler Enstitüsü öğrencisi en az lise mezunu, (19-65) yaş arasında olan ve sağlıklı olduklarını beyan eden lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden toplam (60) gönüllü katılımcıdan imza örnekleri, hazırlanan bir imza formu ile toplanmıştır. İmza formu üzerinde en altta yer alan 2x0,5 cm boyutlarındaki en küçük boyutlu kutucuklara atılan imzalar ile daha büyük boyutlu kutucuklardaki ve kılavuz çizgiler üzerindeki atılı imzalar, toplam (16) inceleme kriterine göre araştırmacı tarafından laboratuvar ortamında ve teknik cihazlar yardımıyla karşılaştırılarak incelenmiştir. Sonrasında araştırmacıya ek olarak imza formlarındaki imzalar üç farklı el yazısı ve doküman inceleme uzmanınca daha incelenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 20 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Ulaşılan sonuçlar, en küçük alanlara atılan imzalarda imzaların boyutlarının yanı sıra çizgi kalitesi, kalem baskısı, bukleler, dikey çıkış hareketi gibi karşılaştırma kriterlerinde önemli değişikliklerin olduğunu göstermiştir. Ayrıca imza boyutunun uzmanların ulaştıkları kanaatleri de etkilediği görülmüştür. Katılımcıların imzalarında görülen değişikliklerin ve uzman kanaatlerinin cinsiyet, yaş grubu ve baskın el değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek amacıyla Kruskal-Wallis testi kullanılmıştır. Analizler neticesinde, inceleme kriterlerinden imzaların başlangıç hareketlerinin cinsiyet değişkenine göre, kalem baskısı kriterinin ise kullanılan baskın el değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir biçimde farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmış, ancak diğer inceleme kriterleri ve uzman kanaatleri ile cinsiyet, yaş grubu ve baskın el değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.

Abstract:
A signature is writing and/or signs which contain signatory's personal characteristics and used in order to indicate that people accepts the authenticity of the formal and private transactions made by themselves in their daily lives and responsibilities arising from that transaction. In case the signatures on the documents are subject to forensic investigations and trials for any reason, the forensic signature examination experts are consulted to determine who signed the questioned signatures. The experts reach an opinion at the end of their examinations and comparisons. But there are some issues that affect the process of reaching an accurate and reliable opinion of experts about a questioned signature.

In this study, it is aimed to find out that whether there are changes in the elements of signatures which signed on various fields with various sizes and whether these changes affect the opinions of the examiners. 

Within the framework of the study, signature samples were collected using a signature form from a total of 60 volunteer participants who declared that they are healthy and who are at least high school graduates, between 19-65 ages who are university and postgraduate students of the Institute of Forensic Sciences of Ankara University. The signatures signed in the smallest sized boxes of 2x0.5 cm and the signatures signed in the larger sized boxes and on guidelines on the signature form were compared and examined by the researcher according to the 16 examination criteria with technical devices in the laboratory environment. Then, in addition to the researcher, the signatures on the signature forms were examined by three different handwriting and document examination experts. The data obtained from the study were analyzed with SPSS 20 statistical program. The results have been showed that the signatures in the smallest areas had significant changes in terms of signature size as well as comparison criteria such as line quality, pen pressure, curls, and upward movements. In addition, it was seen that the size of the signature also affected the opinions of the experts. Kruskal-Wallis test was applied to determine whether the changes seen in the signatures of the participants and expert' opinions statistically significant according to gender, age group and dominant hand variables. It has been concluded that the initial movements of the signatures were significantly different according to the gender variable and the pen pressure criterion was significantly different according to the dominant hand variable. But no significant difference was found other criteria and expert' opinions with gender, age group and dominant hand variables.