Avrupa Birliği ülkeleriyle uyumlu bir okul öncesi eğitim model önerisinin benimsenme durumu ve uygulanabilirliği
Adoption and applicability of the preschool education model compatible with the European Union countries
Yazar: DEMET GÖREN NİRON
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim sistemi = Education system ; Model belirleme = Model determination ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Türk eğitim sistemi = Turkish education system ; Öğretim modelleri = Instructional models

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye koşulları göz önünde bulundurularak, uluslararası örgütlerin okul öncesi eğitim politikaları ve Avrupa Birliği ülkeleri okul öncesi eğitim sistemleri ile uyumlu bir Okul Öncesi Eğitim Modeli geliştirilmesi ve geliştirilen bu modelin ilgililer tarafından benimsenme ve uygulanabilirlik düzeylerinin saptanması amaçlanmıştır.Tarama modelinde olan bu araştırmada, uluslararası örgütlerin okul öncesi eğitim politikaları ve Avrupa Birliği ülkeleri okul öncesi eğitim sistemlerinden hareketle amaç, politikalar, sistem yapısı (yönetim yapısı ve hizmetlerin sunumu) ve süreç (program, personel niteliği, öğretmen eğitimi, aile katılımı, finansman, okullaşma oranları, denetim, izleme ve değerlendirme) boyutlarında holistik bir ?Okul Öncesi Eğitim Modeli? geliştirilmiştir.Geliştirilen modelin benimsenme ve uygulanabilir bulunma düzeylerine ilişkin görüş alabilmek için model, dokuz alt boyuttan oluşan veri toplama aracına dönüştürülerek, araç üç farklı araştırma grubuna uygulanmıştır. Buna göre, birinci araştırma grubu Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğünde görevli toplam 20 kişiden oluşturulmuştur. İkinci araştırma grubu ise Anadolu, Ankara, Başkent, Gazi, Hacettepe, Marmara, Maltepe ve Orta Doğu Teknik Üniversitelerinin ilgili bölümlerinde (Çocuk Gelişimi Meslek Yüksek Okulları, Eğitim Fakülteleri Okul Öncesi Öğretmenliği Lisans, Mesleki Eğitim Fakülteleri Okul Öncesi Öğretmenliği ve Çocuk Gelişimi Öğretmenliği Lisans ve Sağlık Bilimleri Fakülteleri Çocuk Gelişimi Lİsans) görevli toplam 82 öğretim elemanından meydana gelmiştir. Araştırmanın üçüncü araştırma grubunda ise MEB'e bağlı 14 ildeki bağımsız anaokullarında görevli toplam 806 yönetici ve öğretmen yer almıştır.Araştırma gruplarının Okul Öncesi Eğitim Modeli'ni benimseme ve uygulanabilir bulma düzeylerine yönelik katılım puanları, betimsel istatistikler yardımıyla sunulmuştur. Üç farklı araştırma grubunun benimseme ve uygulanabilir bulma toplam puanları ise Kruskall Wallis H Testi kullanılarak değerlendirilerek, test sonuçlarının anlamlı çıktığı boyutlarda farkın kaynağını belirlemek üzere Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, geliştirilen okul öncesi eğitim modelinin alt boyutları arasında yer alan ?Okul Öncesi Eğitimin Yapısı?, MEB-OÖEGM personeli tarafından ?büyük ölçüde? benimsenirken, diğer boyutlar ?tamamen? benimsenmiş ve ?büyük ölçüde? uygulanabilir bulunmuştur. Bağımsız anaokulu yönetici ve öğretmenleri ise söz konusu modelin alt boyutlarından ?Okul Öncesi Eğitimde Personel Niteliği ve Öğretmen Eğitimi? ni ?büyük ölçüde? benimserken, diğer boyutların tamamını ?tamamen? benimsemiş ve ?büyük ölçüde? uygulanabilir bulmuştur. Üniversite öğretim elemanları tarafından ölçme aracında yer alan boyutların tamamı ?tamamen? benimsenirken, ?büyük ölçüde? uygulanabilir bulunmuştur.Araştırma gruplarının tamamı kurum farkı gözetilmeksizin ele alındığında, ölçme aracında yer alan alt boyutların tamamı ?tamamen? benimsenmiş ve ?büyük ölçüde uygulanabilir? bulunmuştur.Araştırma grupları arasında benimseme düzeyinde amaçlar, yapı ve denetim boyutlarında; uygulanabilirlik düzeyinde ise amaçlar, politikalar, farklı ihtiyaçları olan çocuklara yönelik hizmetler, personel niteliği ve öğretmen eğitimi, denetim ve finansman boyutlarında anlamlı farklılıklar görülmüştür.

Abstract:
The research aims at developing a Preschool Education Model compatible with preschool education policies of international organizations and preschool education systems of the European Union countries and determining the levels of adaptation and applicability of this Preschool education model by taking the conditions in Turkey into consideration.In this research conducted by scanning model, a holistic ?Preschool Education Model? was developed in dimensions of aim, policies, system structure (administration structure and delivering services) and process (program, the quality of staff, training of teachers, family participation, financing, schooling rate, surveillance, monitoring and evaluation) by taking the preschool education models of international organizations and the preschool education systems as examples.In order to get opinions about the levels of adoption and applicability of the developed model, model was employed as a data collection tool which consists of nine sub dimensions. The data collection tool was employed on three different research groups. Concordantly, the first research group consists of 20 people working in the General Directorate for Preschool Education of the Ministry of National Education. The second research group consists of 82 instructors working in related departments (vocational schools of child development, departments of preschool teaching of Faculties of Education, departments of preschool teaching and child development teaching of Faculties of Vocational Education and departments of child development of Faculties of Medical Sciences) of Anadolu University, Ankara University, Başkent University, Gazi University, Hacettepe University, Marmara University, Maltepe University and METU. The third research group consists of 806 administrators and teachers working in independent nurseries of the Ministry of National Education in 14 provinces.The participation points of the research groups towards the levels of adoption and applicability of Preschool Education Model are provided through descriptive statistics. The total points of finding the model adoptable and applicable of three different research groups was evaluated through Kruskall Wallis H test and for the dimensions where the results of the test were meaningful Mann-Whitney U test was employed.According to the results of the research, while ?Preschool Education Structure? which is among the sub dimensions of the preschool education model was ?largely? adopted by the staff of the Ministry of National Education-General Directorate for Preschool Education, other dimensions were ?fully? adopted and found to be ?largely? applicable. On the other hand, while the administrators and teachers working in independent preschools ?largely? adopted ?the quality of the staff and education of the teachers in preschool education? which is also one of the sub dimensions of the preschool education model, they ?fully? adopted other dimensions and found other dimensions ?largely? applicable. While all of the dimensions were fully adopted by the instructors of the universities, all of the dimensions were found to be ?largely? applicable.When the research is taken into consideration from a general point of view regardless of institutions all of the dimensions were ?fully? adopted and were found to be ?largely? applicable.In terms of adoption meaningful differences were observed between the research groups in the dimensions of aims, structure and surveillance and in terms of applicability meaningful differences were observed between the research groups in the dimensions of aims, policies, services for children with different needs, the quality of staff and training of teachers, surveillance and financing.