Çoklu yetersizlikten etkilenmiş göremeyen çocukların annelerinin aile yaşam kalitesi ve yaşama yönelik algılarının incelenmesi
The examination of thefamily quality of life and life perceptions of mothers who have visually impaired children with multiple disabilities
Yazar: HİLAL EKİZ ANDİÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR ŞAFAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Görme Engellilerin Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Ağır ve çoklu yetersizlik = Severe and multiple disabilities ; Görme engelliler = Visually impaired ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmanın amacı, çoklu yetersizlikten etkilenmiş göremeyen çocukların annelerinin aile yaşam kalitesi ve yaşama yönelik algılarını incelenmesidir. Çoklu yetersizlikten etkilenmiş göremeyen çocukların annelerinin aile yaşam kalitesi ve yaşama yönelik algılarını incelenmesi amacıyla araştırmada, alt problemlere bağlı olarak tarama araştırma yöntemine uygun şekilde yürütülen ve deneysel olmayan araştırma türünün alt boyutu olan 'Nedensel-Karşılaştırmalı Model'kullanılmıştır. Bu araştırmanın örneklemini 2016-2017 eğitim-öğretim yılında tıbbi/eğitsel tanılarına göre (Özürlü/Engelli Sağlık Kurulu Raporu ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporları doğrultusunda) çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen tanısı almış, Ankara il merkezinde görme engelliler ortaokulları bünyesinde bulunan (1. ve 2. kademe) özel eğitim sınıflarına ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden çocuğa sahip 62 anne oluşturmaktadır. Araştırmada annelerin demografik ve çeşitli değişkenlere ilişkin bilgileri -Sosyo-Demografik Aie Bilgi Formu,aile sosyal destek algılarının belirlenmesi-Yenilenmiş Anne-Baba Sosyal Destek Ölçeği (YASDÖ) kullanılarak ve annelerin yaşam kalitesi ve yaşama yönelik algıları ise Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği (BCAYKÖ), [Beach Center Family Quality of Life Scale (BCFQOLS)] aracılığıyla toplanmıştır. Çoklu yetersizlikten etkilenmiş göremeyen çocuğa sahip annelerin aile yaşam kalitesi algısı ve alt alanlara ilişkin algıları, ortalama ve standart sapma hesaplamalarına dayanarak analiz edilmiştir. Annelerin aile yaşam kalitesinin yordayıcılarının belirlenmesine yönelik analizler ise Çoklu Doğrusal Aşamalı Regresyon Analizi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların aile yaşam kalitesi düzeyleri ile aile sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemek için Pearson Momentler Çarpımı Korelâsyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırmanın alt amacı bağlamında, çoklu yetersizlikten etkilenmiş göremeyen çocuklara sahip anneler ile zihinsel yetersizliği olan çocuklara sahip annelerin aile yaşam kalitesi düzeylerini karşılaştırmak amacıyla bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır.  Beach Center Aile Yaşam Kalitesi Ölçeği'nden elde edilen annelerin aile yaşam kalitesi ve yaşama yönelik algılarına ilişkin sonuçlar,annelerin genel olarak aile yaşam kalitelerinin orta düzeyde olduğuna işaret etmektedir. Ölçeğin alt boyutları dikkate alındığında en yüksek ortalamaya sahip alt boyutun 'duygusal yeterlik' alt boyutu olduğu, en düşük ortalamaya sahip alt boyutun ise 'fiziksel/materyal/finansal yeterlik' boyutu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yenilenmiş Anne-Baba Sosyal Destek Ölçeğinin geneli ve alt boyutlarından elde edilen bulgulara göre, katılımcıların aldıkları sosyal destek düzeylerinin orta düzeyin üzerinde olduğunu görülmektedir. Ölçeğin alt boyutları dikkate alındığında, katılımcıların ölçeğin alt boyutlarından en yüksek ortalamaya sahip alt boyutun bilgi desteği olduğu ve en düşük ortalamaya sahip alt boyutun ise bakım desteği olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın alt amacı bağlamında, zihinsel yetersizliği olan çocuklara sahip annelerin aile yaşam kalitesi ortalamasının, çoklu yetersizlikten etkilenmiş göremeyen çocuklara sahip annelerin yaşam kalitesi ortalamasından daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.












Anahtar Kelimeler	:Çoklu yetersizlikten etkilenmiş görmeyen çocuklar, yaşam kalitesi, aile yaşam kalitesi, engelli çocuk annesi

Abstract:
The aim of this research is to examine the family quality of life and life perceptions of mothers who have visually impaired children with multiple disabilities. In order to examine the family quality of life and life perceptions of mothers who have visually impaired children with multiple disabilities, ''casual comparative model" which is a sub-dimension of non-empirical research methodis used in this research. The date wascollectedfrom 62 mothers who have visually impaired children, with regard to medical and educational diagnosis in 2016-2017 academic year,in the special education classes of secondary schools for visually impaired children and in rehabilitation centers in Ankara. The data was gathered by using Sociodemographic Family Information Form for sociodemographic data, Revised Parental Social Support Scale (RPSSS) for determining social support perceptions of familyand Beach Center Family Quality of Life Scale (BCFQLS) for family quality of life perceptions of mothers who have visually impaired children with multiple disabilities. The family quality of lifeand sub-domain perceptions of mothers who have visually impaired children with multiple disabilitieshave been analyzed by using mean values and standard deviation calculations and ''multiple stepwise regression analysis'' was used to analyze the family quality of life and sub-domains perceptions of mothers. ''Pearson product-moment correlation coefficient'' (PPMCC) was used to determine the interactionbetween the family quality of life and parental social support level of participants and ''independent samples T test'' was used in orderto compare the family quality of life of mothers who have children with multiple disabilities with thosewho have children with a mentaldisability.According to results of Beach Center Family Quality of Life Scale,it is observed thatthe family quality of life perceptions of mothers and therefore the family quality of life of mothersison average. However, taking into account the sub-domains of the scale, it is observed that the ''emotional well-being'' sub-domain has the highest average while the ''physical/material/financial‟ sub-domain has the lowest. To the findingsin general and inparticular sub-domainsofRevised Parental Social Support Scale (RPSSS), the social support provided to participants is higher than the average and the sub-domains revealed that the ''information support'' has the highest average whereas the ''caring support'' has the lowest average. With regard to the subgoal of the research, it was found that thefamily quality of life average of mothers who have children with a mentaldisability is higher than that of mothers who have visually impaired children with multiple disabilities.














Key Words :visually impaired children with multiple disabilities, quality of life, family quality of life, mothers who have disabled children