Kanser sürecinde  bireylerin üstbilişlerinin psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalık  ile ilişkisi
Relationship of upper cognition of individuals with psychological robustness and conscious awareness in cancer process
Yazar: FATMA NUR UYAN
Danışman: DOÇ. DR. YETER SİNEM ÜZAR ÖZÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu araştırma kanser sürecinde bireylerin üstbilişlerinin psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalık düzeyi ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla ilişki arayıcı araştırma deseni kullanılarak yapılmıştır. Araştırma, Kansersiz Yaşam Derneği'ne üye veya Abdurrahman Yurtaslan Onkoloji Hastanesi'nde aktif kanser tedavisi almakta olan araştırmaya katılmaya gönüllü 164 aktif kanser sürecindeki birey ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Googleforms olarak hazırlanan araştırma linkinin eposta yolu ile katılımcılarla paylaşılması yoluyla çevrimiçi anket olarak 2 Temmuz 2021- 1 Mayıs 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak tanıtıcı veri formu, Üstbiliş Ölçeği, Connor- Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; sıklık analizleri ile Pearson korelasyon katsayı analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; katılımcıların Üstbiliş Ölçeği puanları ile Psikolojik Sağlamlık Ölçeği toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadığı görülmüştür (r=-0,093; p=0,235). Öte yandan, üstbilişler ölçeği ve alt boyutları ile psikolojik sağlamlık ölçeği alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Katılımcıların Üstbilişler Ölçeği puanları ile Bilinçli Farkındalık Ölçeği toplam puanları arasında ise, istatistiksel olarak anlamlı orta düzeyde negatif yönlü ilişki bulunmaktadır (r=-0,314; p<0,001). Bu sonuçlar doğrultusunda, kanser sürecini deneyimleyen bireylerin bu süreçten kazanım sağlayabilmeleri açısından bakımda fonksiyonel üstbilişleri desteklemeye yönelik müdahalelere bilinçli farkındalık artırmaya ilişkin girişimlerin dahil edilmesi ve bu çalışmada doğrudan ilişkisi çıkmamış olsa da alt boyutları ile üstbilişlerle ilişkisi ortaya konulan psikolojik sağlamlığın planlamalara dâhil edilmesi önerilebilir. Ayrıca, kanser sürecindeki bireylerin üstbilişlerinin psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalık ile ilişkisinin daha ayrıntılı değerlendirilebileceği nitel ve nicel çalışmaların yapılması önerilebilir

Abstract:
This research was conducted using the correlation seeking research design to investigate the relationship between metacognitions, psychological resilience and mindfulness of individuals in the cancer process. The research was concluded with 164 volunteer individuals with cancer who are members of the Kansersiz Yaşam Derneği or who are undergoing active cancer treatment in Abdurrahman Yurtaslan Oncology Hospital. Data were collected through an online survey using Googleforms between the 2nd of July 2021 and the 1st of May 2022. The descriptive data form, Metacognition- 30 Scale, Connor-Davidson Resilience Scale, and Mindfulness Scale were used as data collection tools. For data analysis, frequency tests, pearson correlation and simple linear regression analysis were used. Based on the research results, there was no statistically significant relationship between metacognition scale scores and resilience scale scores (r=-0.093; p=0,235). On the other hand, significant ranges were determined between the performance and sub-dimensions of metacognitions and the psychological resilience performance sub-dimensions (p<0.05). There are significant, moderate and negative relationships between the participants' Metacognition Scale scores and the Mindfulness Scale total scores (r=-0.314; p<0.001). These results may suggest that interventions aimed at increasing functional metacognitions at home should be included in interventions aimed at supporting functional metacognitions in care, in order to maintain sustainability in this process of experiencing the cancer process, and that psychological resilience, which has a relationship with its sub-dimensions and metacognitions, should be included in the planning, although there is no direct relationship between this filling and metacognitions. In addition, qualitative and quantitative studies need to be conducted to evaluate in more detail the relationship between individuals' metacognition, psychological resilience, and mindfulness during the cancer process.