Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp fakültesi çalışanlarının erişkin aşılarını yaptırma durumları ve bilgi düzeyleri
Tokat Gaziosmanpaşa University Medical Faculty employees' adult vaccination status and knowledge levels
Yazar: OKTAY ÜNLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN TETİKÇOK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tokat = Tokat ; Yetişkinler = Adults ; Çalışanlar = Workers ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
İnsanlara aşılama yoluyla bağışıklama kazandırılması enfeksiyonlara karşı mücadelede en etkili halk sağlığı stratejisidir. Aşı ile bağışıklama yaşam boyu devam eden bir süreç olduğu için erişkin dönemde de bağışıklığın devamı önemlidir (1). Günümüzde ülkeler arası seyahatlerin artması, bağışıklığı baskılanan hasta sayısınındaki artış, risk altındaki sağlık çalışanlarının bağışıklanma ihtiyacı ve yaşlı nüfustaki artış gibi nedenlerle erişkin bağışıklanmasının önemi gittikçe artmaktadır (5). Sağlık çalışanlarının aşı ile korunmaları hem kendilerinin hem de hizmet verdikleri kişilerin enfeksiyon hastalıklarından korunmalarını sağlamaktadır (11). Çalışmamız Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi çalışanlarının erişkin aşıları hakkındaki bilgi düzeyleri ile erişkin dönem aşılarını yaptırma durumlarının tespit etmek, çalışanların erişkin bağışıklaması konusundaki farkındalıklarını sağlamak ve bu konudaki literatüre katkı sağlamak amacıyla yapılmıştır. Çalışmamız kesitsel tipte, analitik ve tanımlayıcı olan bir çalışmadır. İlgili literatür taranarak hazırlanmış olan anket formları Temmuz 2021-Ağustos 2021 tarihleri arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakultesi' nde aktif olarak çalışan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 18-65 yaş arası kişiler tarafından doldurulmuştur. Anket formumuz sosyodemografik bilgileri içeren 11 soru ile erişkin aşılama durumu ve etkileyen faktörler ile ilgili 14 sorudan oluşmaktadır. Çalışmamıza katılan 150 kişinin %45,30'u (n:68 kişi) erkek, %54,70'i (n:82 kişi) kadındır. Çalışmamıza katılan kişilerin yaş ortalaması 31,75±6,88, min-mak: 22,0-51,0' dir. Katılımcıların %96,70 (n:145)' i erişkin dönemde aşı yaptırılmasının gerekli olduğunu belirtmiştir. Erişkin dönem aşılarından en çok yaptırılması önerilen aşı %85,51 (n:124 kişi) oranıyla influenza aşısıdır. En az önerilen erişkin aşısı ise %13,79 (n:20 kişi) oranıyla suçiçeği aşısı olmuştur. Sağlık çalışanlarında pnömokok, HPV, kuduz ve KKK aşılarının yaptırma oranları istatistiksel olarak anlamlıyken(p<0,05) diğer aşıların önerilme oranlarında istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Katılımcıların %86,70 (n:130 kişi)'i en az bir erişkin aşısını yaptırmış olup en fazla yaptırılan aşı %63,80 (n:83 kişi) oranıyla hepatit B'dir. Herpes zoster aşısını ise hiçbir katılımcı yaptırmamıştır. Aşı yaptıranların %87,69' u (n:114 kişi) sağlık çalışanı olduğu için aşı yaptırdığını belirtmiştir. Katılımcıların en sık aşı yaptırmama nedeni ise %35,0 (n:7 kişi) oranıyla gerekli olduğunu düşünmemek olarak belirlenmiştir.
Çalışmada sigara kullanımı ile erişkin aşılarını yaptırma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu görülmektedir (p<0,001). Araştırma grubunun erişkin aşılamayı gerekli görme durumu ile yaptırma durumu karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,001). Çalışmaya katılan 84 kadının 68 (%80,95)'i, 66 erkeğin ise 49 (%19,05)'u gebelikte aşı yapılması gerektiğini belirtmiştir.
Çalışmamızda erişkin aşılanma oranı Türkiye'deki benzer çalışmalardan yüksek oranda bulunmuştur. Sağlık çalışanlarının erişkin aşıları konusundaki bilgi düzeylerinin ve farkındalıklarının artırılmasının ve bu konudaki eğitimlerin önemli olduğunu düşündürmektedir.
Anket verileri İ.B.M. SPSS 22 (Statistical Package for social sciences version 22.0) istatistik programına aktarılmış ve bu veriler sayı, ortalama ve yüzde olarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel anlamlılık Ki-kare ve Ki-Kare Fisher testiyle analiz edilmiştir. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Anahtar kelimeler: Aşı, bağışıklama, sağlık, anket formu, eğitim

Abstract:
Immunization of people through vaccination is the most effective public health strategy in the fight against infections. Since immunization with vaccines is a life-long process, it is important to maintain immunity in adulthood.
Today, the importance of adult immunization is increasing due to the increase in international travel, the increase in the number of immunocompromised patients, the need for immunization of health workers at risk, and the increase in the elderly population.
Vaccination of healthcare workers ensures that both themselves and the people they serve are protected from infectious diseases.
Our study was carried out in order to determine the knowledge level of Tokat Gaziosmanpaşa University Medical Faculty Hospital employees about adult vaccinations and their status of having adult vaccinations, to raise awareness of employees about adult immunization and to contribute to the literature on this subject.
Our study is a cross-sectional, analytical and descriptive study. The questionnaire forms, which were prepared by scanning the relevant literature, were filled by people aged between 18-65 who were actively working at Tokat Gaziosmanpaşa University Faculty of Medicine between July 2021 and August 2021 and agreed to participate in the research. Our questionnaire consists of 11 questions including sociodemographic information with 14 questions about adult vaccination status and affecting factors.
Of the 150 people who participated in our study, 45.30% (n:68 people) were men and 54.70% (n:82 people) were women. The mean age of the people participating in our study was 31.75±6.88, min-max: 22.0-51.0. 96.70% (n:145) of the participants stated that it is necessary to be vaccinated in adulthood. Among the adult vaccines, the most recommended vaccine is the influenza vaccine with a rate of 85.51% (n:124 individuals). The least recommended adult vaccine was the chickenpox vaccine with a rate of 13.79% (n:20 individuals). While the rates of recommending pneumococcal, HPV, rabies and MMR vaccines in healthcare workers were statistically significant(p<0.05), there was no statistically significant difference in the rates of recommending other vaccines.
86.70% of the participants (n: 130 people) had at least one adult vaccine, and the most frequently administered vaccine was hepatitis B with a rate of 63.80% (n: 83 people). None of the participants had the herpes zoster vaccine. 87.69% (n:114 people) of those who had vaccinated stated that they had been vaccinated because they were healthcare workers. The most common reason for not getting vaccinated by the participants was determined as not considering it necessary with a rate of 35,0% (n:7 individuals).
In the study, it is seen that there is a statistically significant difference between smoking and getting adult vaccinations (p<0.001) A statistically significant relationship was found when the adult vaccination status of the research group was compared with the status of having vaccinations required (p<0.001). Of the 84 women who participated in the study, 68 (80.95%) and 49 (19.05%) of 66 men stated that vaccination should be done during pregnancy
In our study, the adult vaccination rate was found to be higher than similar studies in Turkey. It makes us think that it is important to increase the knowledge and awareness of healthcare professionals about adult vaccines and to train them on this subject.
Survey data İ.B.M. SPSS 22 (Statistical Package for social sciences version 22.0) was transferred to the statistical program and these data were evaluated as numbers, averages and percentages. Statistical significance was analyzed with Chi-square and Chi-Square Fisher tests. Statistical significance was accepted as p<0.05.
Key words: Vaccine, immünization, health, questionaire form, education