Mimarlık eğitiminde fiziksel heliodon kullanımının önemi
The importance of use of physical heliodone in architecture education
Yazar: HALİME GİZEM AKSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER MİMAROĞLU
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde yenilenemeyen enerji kaynaklarının gün geçtikçe azalması sebebi ile yenilebilir enerji kaynakları olan; güneş, rüzgar, biokütle, hidrolik, jeotermal, dalga gibi enerji kaynaklarını kullanma yönelimi artmıştır. Mimari tasarım ile yenilebilir enerji kaynakları birleştirilerek sürdürülebilir tasarım elde edilip, çevreye daha duyarlı yapılar inşa edilerek enerji kazanımı sağlanabilir. Günümüzde mimarlar ve mimarlık öğrencileri, mimari tasarım yaparken ve bina inşa ederken, mimari tasarımın ana kriterlerinden biri olan güneşlenme, güneş ısısı ve enerjisini göz ardı ederek tasarım yapmaktadır. Bu şekilde yapılan tasarımların sonucunda, yapıda enerji kaybı, iç mekanda konfor şartlarının olumsuz olması, tasarımda yapılan gölgeleme elemanlarının işlevsiz olması ve buna benzer birçok problem ortaya çıkmaktadır.
Bu çalışma, yapı ile güneş arasındaki ilişkiyi ve mimari tasarım yapılırken güneş enerjisinin yapılardaki etkisinin neler olduğunu gözlemleyecek bir yöntem geliştirip, enerjinin daha verimli kullanılmasını ve yapılan tasarımın sürdürülebilir tasarıma uygun olmasını hedefler. Bu amaca yönelik olarak, dünyanın yüzeyinde çeşitli yerlerde ve zamanlarda meydana gelen güneşi ve gölge desenlerini simüle etmek için kullanılan Heliodon cihazı çeşitleri araştırılmış ve GHBC (Güneş Hareketi Benzetim Cihazı) adı verilen yeni bir modül tasarlanmıştır. Araştırmanın sonucunda, tasarlanan GHBC uygulama maketiyle birlikte mimarlık atölyelerinde öğrencilere cihazın özellikleri tanıtılıp, öğrencilerin günışığının yapıya etkisini kolaylıkla inceleyip tasarım yapabilme olanaklarının olduğunu gösterilecektir ve tasarlanan sistem okulumuzda (İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nde) bilimsel araştırma projesi (BAP) için yapılacak olan cihazın tasarım altlığını oluşturmuştur.

Anahtar Kelimeler: sürdürülebilir tasarım, heliodon, gün ışığı, enerji simülasyonu

Abstract:
Nowadays, due to the decrease of non-renewable energy sources day by day, renewable energy sources; the tendency to use energy resources such as solar, wind, biomass, hydraulic, geothermal, and wave has increased. By combining architectural design with renewable energy sources, sustainable design can be obtained, and energy gain can be achieved by building more environmentally sensitive Buildings. For the time being, most architects and architecture students design their projects by ignoring sunbathing, solar heat, and energy, which are some of the main criteria of the architecture design process. As a result of these environmentally unconsidered architectural designs, energy loss, building occupants discomfort conditions, dysfunctional shading elements, and many similar problems arise.
Therefore, this study aims to develop a method to observe the relationship between the building and the sun. Architects then could understand the effect of solar energy when the architectural design is made. In addition, this will lead to the use of energy more efficiently and ensure that the project is following sustainable design principles.
For this purpose, a new tool (Heliodon) called Solar Motion Simulation Device had been designed. This type of Heliodon device simulates sun and shadow patterns occurring at various locations and times on the earth's surface. As a result, this study shows the device's features introduced to the students in the architecture design studio. In addition, the students realize that they can easily examine and design the effect of daylight on the building. The developed device has been formed per the scientific research project (BAP) to be carried out in Istanbul Sabahattin Zaim University's architecture department. Finally, this study shows the importance of teaching passive solar systems, sustainable design knowledge, and advanced daylighting strategies for  new graduate architects and guides how to implement them in the current architectural schools.

Keywords: sustainable design, heliodon, daylight, energy simulation