Kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrencilerin problem çözme becerileri algılarına, fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarına ve kavramsal anlama düzeylerine etkileri
The effects of concept cartoons-assisted problem based learning on students? problem solving skills perceptions, motivation toward science learning and levels of conceptual understanding
Yazar: DİDEM İNEL
Danışman: DOÇ. DR. ALİ GÜNAY BALIM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kavram karikatürleri = Concept cartoons ; Kavramsal öğrenme = Conceptual learning ; Motivasyon = Motivation ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Probleme dayalı öğrenme = Problem based learning ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods

Özet:
Fen ve Teknoloji öğretim programının yapılandırmacı yaklaşıma dayalı olarak düzenlenmesiyle birlikte yapılandırmacı yaklaşıma uygun yöntemlerin ve tekniklerin öğrenciler üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik çalışmalar büyük önem kazanmıştır. Daha çok tıp, hukuk, mühendislik gibi fakültelerde uygulanan probleme dayalı öğrenme söz konusu yöntemlerden biridir. Probleme dayalı öğrenme, öğrencilerin işbirlikli ortamlarda var olan bilgilerini ve araştırmaları sonucunda edindikleri bilgileri kullanarak günlük hayattan bir probleme ilişkin çözüm yolları geliştirdikleri bir öğrenme yöntemidir. Probleme dayalı öğrenme ortamlarında problemin belirlenmesinden problemin çözümüne kadar tüm öğrenme sürecinde aktif rol oynayan öğrenciler, işbirliği halinde çalışmakta ve sorgulayıcı öğrenme, eleştirel düşünme, problem çözme gibi üst düzey düşünme becerilerini kullanmaktadırlar. Daha çok yüksek öğretimde kullanılan ve öğrencilerin öğrenme sürecinde aktif ve kendi öğrenmelerinden sorumlu olmalarını gerektiren bu yöntemin, iki ya da daha fazla karikatür biçiminde çizilmiş öğenin bir olaya ilişkin görüşlerini içeren görsel araçlardan olan kavram karikatürleriyle birlikte kullanılmasının yöntemi ilköğretim öğrencileri için daha etkili hale getireceği düşünülmektedir. Kavram karikatürlerinin günlük hayattan alınan olaylarda yer alan problemlerin çözümüne ilişkin alternatif görüşler sunarak özellikle problemi çözüme ulaştırmada öğrencilere yol göstereceği söylenebilir. Bu nedenle çalışmada probleme dayalı öğrenme yönteminin son yıllarda araştırmalara sıklıkla konu olan kavram karikatürleriyle birlikte kullanılmasının ilköğretim öğrencileri üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır.Bu çalışmanın amacı, Fen ve Teknoloji öğretiminde kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin kullanılmasının öğrencilerin problem çözme becerileri algıları, fen öğrenmeye yönelik motivasyonları ve kavramsal anlama düzeyleri üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Ayrıca araştırmada öğrencilerin kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yöntemine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi de amaçlanmıştır. Araştırmada ön test - son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın verileri ?İlköğretim Öğrencileri İçin Problem Çözme Becerilerine Yönelik Algı Ölçeği?, ?Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği?, ?Kavramsal Anlama Testi? ve ?Kavram Karikatürleri Destekli Probleme Dayalı Öğrenme Yöntemine İlişkin Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları? ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi sonucunda, öğrencilerin problem çözme becerileri algıları, Fen öğrenmeye yönelik motivasyonları ve kavramsal anlama düzeyleri arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, deney grubunda yer alan öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda, öğrencilerin kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrenme sürecine ve öğrencilerin öğrenmelerine olan etkilerine ilişkin olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. Sonuç olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın Fen ve Teknoloji öğretim programında kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin kullanılmasının etkileri üzerine literatüre katkı sağlayacağı ve konuyla ilgili yapılacak olan yeni çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Fen ve Teknoloji Öğretimi, Probleme Dayalı Öğrenme, Kavram Karikatürleri

Abstract:
The studies about the determining of the effects of the methods and techniques suitable for constructivist approach on students have gained importance since the science and technology curriculum has been arranged in the basis on constructivist approach. Problem based learning which is mainly used in faculties such as medicine, law and engineering is one of the so-called methods. Problem based learning is a learning method that students put forward the solutions about the questions from the daily life in cooperative environment by using their existing knowledge and information which they gain in the result of their investigations. In problem based learning, students who have an active role in the whole learning process from the finding out of the problem to the solving problem work cooperatively and use their high level of thinking skills such as inquiry learning, critical thinking and problem solving. This method requiring which students should be active in learning process and responsible for their learning is thought to be more useful for primary students on being used along with concept cartoons consisting of the two or more caricaturized persons? views about a daily life problem. By presenting alternative views about the solving of the problems existing in daily life cases, concept cartoons can be said to be guide students, especially in solving problems. Therefore, in this study the effects of the using of problem based learning method along with concept cartoons taking often part in the studies recently on the primary students has been determined.The aim of this study is to search the effects of the using concept cartoons-assisted problem based learning method in science and technology instruction on students? problem solving skills perceptions, motivation toward science learning and levels of conceptual understanding. Besides, the finding out of students? views about the concept cartoons-assisted problem based learning has been purposed. In this study, pre test-post test quasi-experimental design has been used. The data of this study has been collected through ?the scale of problem solving skills perceptions for secondary students?, ?the scale of the motivation toward science learning?, ?conceptual understanding test? and ?semi-structured interview questions about determining the effects of concept cartoons-assisted problem based learning?. In the result of analysis of data, it has been determined that there is a significant difference in favor of the experiment group with respect to students? problem solving skills, motivation about science learning and conceptual understanding. Besides, in the result of semi-constructed interviews carried out with students in the experiment group it has been concluded that the all of the students have positive view about the effects of concept cartoons assisted problem based learning on learning process and learning of students. Consequently this study carried out is thought to contribute to the literacy on the effects of the using concept cartoons-assisted problem based learning method and to guide the new studies related to this subject.Key Words: Science and Technology Instruction, Problem Based Learning and Concept Cartoons