Metoklopramid'in civciv embriyo modelinde nöral tüp gelişimi üzerine etkisi
Effect of metoklopramide on neural tube development in chick embryo model
Yazar: FATMA ÖZLEM ŞİRİN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL TÜRKMENOĞLU
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Antiemetikler = Antiemetics ; Civcivler = Chicks ; Metoklopramid = Metoclopramide ; Nöral tüp defektleri = Neural tube defects ; Tavuk embriyosu = Chick embryo

Özet:
Nöral tüp defekti, konjenital kalp hastalıklarından sonra en sık karşılaşılan doğumsal
anomali çeşididir. Kesin neden net olarak bilinmemesine rağmen çevresel ve genetik
faktörlerin etkisi olduğu görülmüştür. Metoklopramid antiemetik olarak kullanılmasıyla
beraber merkezi sinir sistemine ve çevresel sinir sitemine etkisi olan bir ilaçtır. Bu
çalışmada memelilerin ilk ay gelişimiyle benzerlik gösteren civciv embriyo modelinde
farklı metoklopramid dozunun nöral tüp gelişimine etkilerini araştırmak amaçlanmıştır.
Çalışmada 60±5 gr. arasında olan, beyaz renkli, fertil ve 0 günlük 100 adet SPF (specific
patogen free) yumurtalar kullanıldı. Uygun ısı ve nem koşulları sağlanan bu yumurtalar
24 ila 28 saat inkübe edildikten sonra kontrol grubu dahil olmak üzere dört adet gruba
ayrıldı. Metoklopramid Hamilton mikro enjektörü yardımıyla subblastodermik şekilde
değişik miktarlarda uygulandı.
Tekrar inkübasyona alınan yumurtalar 48. saatin sonunda açıldı, makroskobik ve
mikroskobik olarak değerlendirildi. Değerlendirmeye göre kontrol grubunda 22
embriyoda nöral tüpün kapalı olduğu (%88), 1 embriyoda nöral tüpün açık olduğu (%4),
1 embriyoda gelişim geriliği olduğu (%4), 1 embriyoda ise embriyonel diskin oluşmadığı
(%4) ve açma hatası olmadığı (%0) belirlendi. Baş-kıç uzunluğunun 5,86 ± 0,15 mm,
somit sayısının 27,00 ± 1,09 olduğu, embriyoların Hamburger Hamilton skalasına
bakıldığında 11-12. evre aralığında olduğu tespit edildi. Düşük doz grubunda (0.05 µg/
kg /1,5 µg/yumurta başı) metoklopramid enjeksiyonundan sonra 18 adet embriyoda nöral
tüpün kapalı olduğu (% 72), 3 embriyoda nöral tüpün açık olduğu (% 12), 1 embriyoda
gelişim geriliği olduğu (% 4) ve 2 embriyoda diskin oluşmadığı görüldü (% 8), 1
embriyoda ise açma hatası oluştuğu saptandı (% 4), baş-kıç uzunluğunun 5,87 ± 0,17 mm
olduğu, somit sayısının 27 ± 1,09 olduğu görüldü, embriyoların Hamburger Hamilton
skalasına göre 11-12. evre aralığında olduğu tespit edildi. Orta doz grubunda (0.1
µg/kg/7,5 µg/yumurta başı) metoklopramid enjeksiyonundan sonra 19 embriyoda nöral
tüpün kapalı olduğu belirlendi (% 76), 3 embriyoda nöral tüp açıklığı (% 12), 1 embriyoda
gelişim geriliği (% 4), 1 adet embriyoda diskin oluşmadığı (% 4) ve 1 embriyoda ise açma
v
hatası oluştuğu (% 4) saptandı, baş-kıç uzunluğunun 6,27 ± 0,13 mm olduğu, somit
sayısının 28,33 ± 0,64 olduğu, embriyoların Hamburger Hamilton skalasına göre 11-12.
evre aralığında olduğu görüldü. Yüksek doz grubunun (0.15 µg/kg/15 µg/yumurta başı)
metoklopramid enjeksiyonu sonrası 18 embriyoda nöral tüpün kapalı olduğu (% 72), 3
embriyoda nöral tüpün açık olduğu (% 12), 1 embriyoda gelişim geriliği olduğu (% 4), 2
embriyoda diskin oluşmadığı tespit edildi (% 8), 1 embriyoda ise açma hatası oluştuğu
(% 4) görüldü, baş-kıç uzunluğunun 6,71 ± 0,95 mm olduğu, somit sayısının 29,54 ± 0,47
olduğu, embriyonun Hamburger Hamilton skalasına göre 11-12. evre aralığında olduğu
saptandı. Bulgular doğrultusunda somit sayısı bakımından kontrol grubu ile deney
grupları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptandı (p>0.05). Aynı
tabloya göre baş-kıç uzunlukları ortalaması kontrol grubu (5,86 mm) ile düşük doz (5,87
mm) grubuyla benzer iken, orta doz grubunda 6,27 mm'ye, yüksek doz grubunda ise 6,71
mm'ye yükseldiği ve aradaki farkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi
(P<0.05). Bu bulgu metoklopramid'in orta ve yüksek dozunun embriyo boyutunda artışa
neden olabileceğini düşündürdü.

Abstract:
Neural tube defect is the most common congenital anomaly type after congenital heart
diseases. Although the exact cause is not clearly known, it has been observed that
environmental and genetic factors have an effect. Metoclopramide is a drug that is used
as an antiemetic and has an effect on the central nervous system and peripheral nervous
system. In this study, it was aimed to investigate the effects of different metoclopramide
doses on neural tube development in a chick embryo model, which is similar to the first
month development of mammals. In the study, 60±5 gr. 100 SPF (specific pathogen free)
eggs of 0 days, white, fertile, were used. These eggs, which were provided with suitable
heat and humidity conditions, were incubated for 24 to 28 hours and then divided into
four groups, including the control group. Different amounts of metoclopramide were
administered subblastodermically with the aid of a Hamilton micro-injector.
Eggs that were re-incubated were opened at the end of the 48th hour and evaluated
macroscopically and microscopically. According to the evaluation, in the control group,
the neural tube was closed in 22 embryos (88%), the neural tube was open in 1 embryo
(4%), there was developmental delay in 1 embryo (4%), and no embryonal disc was
formed in 1 embryo (4%) and there was no opening error. (0%) was determined. The foreaft length was 5.86 ± 0.15 mm, the somite number was 27.00 ± 1.09, and the Hamburger
Hamilton scale of the embryos was 11-12. was found to be in the range. After
metoclopramide injection in the low dose group (0.05 µg/kg/1.5 µg/egg head), 18
embryos had closed neural tube (72%), 3 embryos had open neural tube (12%), 1 embryo
had developmental delay (% 4) and 2 embryos (8%), opening error was found in 1 embryo
(4%), fore-aft length was 5.87 ± 0.17 mm, somite number was 27 ± 1.09. Hamburger
ranks 11-12 on the Hamilton scale. was found to be in the range. In the medium dose
group (0.1 µg/kg/7.5 µg/egg head), after metoclopramide injection, the neural tube was
found to be closed in 19 embryos (76%), neural tube patency in 3 embryos (12%),
developmental delay in 1 embryo (4%) It was determined that disc did not form in 1
embryo (4%) and opening error occurred in 1 embryo (4%), fore-aft length was 6.27 ±
0.13 mm, somite count was 28.33 ± 0.64 11-12 on the Hamilton scale. was found to be in
vii
the range. After metoclopramide injection of the high dose group (0.15 µg/kg/15 µg/egg
head), 18 embryos had closed neural tube (72%), 3 embryos had open neural tube (12%),
1 embryo had developmental delay (4%), It was determined that disc did not form in 2
embryos (8%), opening error was observed in 1 embryo (4%), the length of fore-aft was
6.71 ± 0.95 mm, the number of somites was 29.54 ± 0.47, the embryo was Hamburger.
11-12 on the Hamilton scale. was found to be in the range. According to the findings, it
was determined that the difference between the control and experimental groups in terms
of somite number was not statistically significant (p>0.05). According to the same table,
while the mean fore and aft lengths were similar to the control group (5.86 mm) and the
low dose (5.87 mm) group, it increased to 6.27 mm in the medium dose group and to 6.71
mm in the high dose group. and the differences were found to be statistically significant
(P<0.05). This finding suggested that medium and high doses of metoclopramide may
cause an increase in embryo size.