Muhyiddin İbnü'l Arabî'nin Vahdet-i Vücud düşüncesinin ayetleri tefsirindeki yeri
The impact of Vahdet-i Vucud thought of Muhyiddin İbnu'l Arabi in the commentary of the verses of the Kur'an
Yazar: YASEMİN KÖKER
Danışman: PROF. DR. LÜTFULLAH CEBECİ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; Vahdet-i vücud = Unity of existence ; Vücud = Existence ; İbn Arabi = İbn Arabi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tasavvufî tefsir, ilk dönemden itibaren, tasavvufî öğretiler ve rivayetler ışığında Kur'an'ın zâhir manası ile bâtın manasını birlikte ele alarak tefsir geleneği içerisinde yer almıştır. İbnü'l-Arabî ise vahdet-i vücud düşüncesi ile tasavvufî tefsire yeni bir boyut kazandırmış ve yorumları 'nazari-sufi tefsir' şeklinde adlandırılmıştır. Tezimizin amacı, İbnü'l-Arabi'nin vahdet-i vücud düşüncesine dayanan nazari-sufi yorumlarının Kur'an ayetleri tefsirindeki yerini incelemektir.
Vahdet-i vücud, İslam tasavvufi öğretisinde gerçek tevhide ulaşmak için ibadet ile erişilen özel bir tecelli hali olarak kabul edilmiştir. Vahdet-i vücuda göre bütün mahlûkat Allah'ın isim ve sıfatlarının zâhirdeki suret ve tecellilerinden ibaret olup, Hak'tan başkası izafi varlık olarak kabul edilmiştir. 
İbnü'l-Arabî, ortaya koyduğu vahdet-i vucüd düşüncesiyle ontolojik bakımdan Allah, âlem ve insan irtibatını izah etmeye çalışmıştır. Onun manevi tecrübeleri, varlık anlayışı ve varlığı izahta kullandığı tecelli kavramı Kur'an yorumlarını etkilemiştir. O, yorumlarında Kur'an'ın zâhirine önem vermekle birlikte, Hakk'ın kelamının kâmil, mutlak ve sınırlanmaktan münezzeh olduğu prensibi ile hareket etmiştir. Nassın delaleti hakkında bağlayıcı sınırın, dilin imkânları içinde olduğunu belirtmiştir. 
İbn Arabi'nin Vahdet-i vücud düşüncesi Anadolu İslam kültüründe tasavvufi hayatı, dini düşünceyi ve kültürel değerleri etkilemiştir. İnsan irfanını ustalıkla kullanabilen bu düşünce sistemine bağlı olarak geliştirilen metinleri yorumlama yöntemi, Kur'an okuma ve tefsir faaliyetlerinin çokça tartışıldığı günümüzde alternatif bir okuma olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
Sufi tafsir has taken its place in the tradition of tafsir by considering the outer meaning of the Qur'an and its inner meaning together in the light of mystical teachings and narrations from the first period. Ibn al-Arabi, on the other hand, brought a new dimension to mystical tafsir with the idea of unity of existence and his interpretations were named as 'theoretical-sufi tafsir'. The aim of our thesis is to examine the place of Ibn al-Arabi's theoretical-sufi interpretations based on the idea of unity of existence in the interpretation of verses of the Qur'an.
Vahdet-i-vucud has been accepted as a special state of manifestation achieved through worship in order to reach true tawhid in the Islamic mystical teaching. According to the Vahdet-i vucüd, all creatures consist of the outward forms and manifestations of Allah's names and attributes, and other than God is accepted as a relative being.
Ibnu'l-Arabi tried to explain the connection of God, the world and human ontologically, with the idea of unity of existence. His spiritual experiences, understanding of existence and the concept of manifestation, which he used to explain existence, influenced the interpretations of the Qur'an. While giving importance to the outward appearance of the Qur'an in his interpretations, he acted with the principle that the word of God is perfect, absolute and free from limitations. He stated that the binding limit for the signification of nass is within the possibilities of language.
Ibn Arabi's idea of Vahdet-i-vucud influenced mystical life, religious thought and cultural values in Anatolian Islamic culture. The method of interpreting the texts developed depending on this system of thought, which can use human wisdom skillfully, can be considered as an alternative reading today, when the activities of reading the Qur'an and tafsir are widely discussed.