Frekansçı ağ meta-analizi ile çocuk ve ergenlerde bipolar bozukluk mani döneminde tedavi alternatiflerinin karşılaştırması
Frequentist network meta-analysis and its use to compare the treatment alternatives for bipolar disorder manic episode in children and adolescents
Yazar: SELMA TURAL HESAPÇIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT AKYOL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Affektif bozukluklar-psikotik = Affective disorders-psychotic ; Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Aripiprazol = Aripiprazole ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Biyoistatistik = Bioistatistics ; Ketiapin = Quetiapine ; Meta analizi = Meta analysis ; Olanzapine = Olanzapine ; Risperidon = Risperidone ; Çocuk psikiyatrisi = Child psychiatry

Özet:
Bu çalışmada ağ meta-analizi tanıtılmış ve çocuk-ergenlerde bipolar bozukluğun manik döneminde tedavi alternatiflerinin AMA ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.

AMA'ya gereken veriler için sistematik derleme yapılmak amacıyla PubMed/MEDLINE, EMBASE, Web of Science, EBSCO, Scopus, the Cochrane Central Register of Controlled Trials ve https://clinicaltrials.gov 'dan ilişkili Randomize Kontrollü Çalışma (RKÇ)'lar taranmıştır. Dâhil etme ölçütlerine uyan toplam 16 çift-kör RKÇ'dan elde edilen "tedaviye yanıt" değişkeni sonuç değişkeni olarak ağ meta-analizi uygulandı.

Yapılan AMA ile çocuk ve ergenlerde akut maninin tedavisinde en etkili tedavinin risperidon 0.5-2.5 mg/gün olduğu (RR: 2.45 (%95 Güven Aralığı (GA): 1.68 - 3.58)), bunu aripiprazol 30 mg/gün (RR: 2.42 (%95 GA: 1.63 - 3.60)) ve olanzapinin (RR: 2.18 (%95 GA: 1.25 - 3.83)) takip ettiği görülmüştür. Duygu durum düzenleyiciler olan lityum (RR: 1.39 (%95 GA: 0.91 - 2.13 )) ve valproat (RR: 1.38 (%95 GA: 0.97 - 1.96 )) bu çalışmada plaseboya karşı etkisiz bulunmuştur. Yapılan ağ meta-analizinde heterojenlik incelenmiş, çalışmalar arası varyans τ^2=0.0070, çalışmalar arasındaki varyasyon oranı I^2=9.9% olarak hesaplanmıştır. 

Bu çalışma ile çocuk ve ergenlerde bipolar maninin tedavisinde kullanılan tüm farmakolojik tedaviler karşılaştırılmıştır. Gerçekte ikili karşılaştırması olmayan tedavilerin de birbirlerine göre etkinliği değerlendirilebilmiştir. Ayrıca kullanılan tedavilerin etkinlikleri sıralanabilmiştir. Ağ meta-analizi hastaya göre tedavi planı sunabilme noktasında klinisyenlere fayda sağlayacaktır.

Abstract:
In this study, it was aimed to introduce NMA and evaluate the comparative effectiveness of treatment alternatives in the manic or mixed episode of bipolar disorder in child-adolescents.

Relevant RCTs from PubMed/MEDLINE, EMBASE, Web of Science, EBSCO, Scopus, the Cochrane Central Register of Controlled Trials, and https://clinicaltrials.gov from 1970 to November 20, 2022, searched. A total of 16 double-blind randomized controlled trials met the inclusion criteria of the review. The variable "response to treatment" was analyzed as the outcome variable.

According to the NMA, the most effective agent in the treatment of acute mania in children and adolescents was risperidone 0.5-2.5 mg/day (RR: 2.45 (95% Confidence Interval (CI): 1.68 - 3.58)), followed by aripiprazole 30 mg/day (RR: 2.42 (95% CI: 1.63 - 3.60)) and olanzapine (RR: 2.18 (95% CI: 1.25 - 3.83)). The mood stabilizers lithium (RR: 1.39 (95% CI: 0.91 - 2.13 ))  and valproate (RR: 1.38 (95% CI: 0.97 - 1.96 ))  were ineffective against placebo in this study. In the NMA, heterogeneity was examined, variance between studies was calculated as τ^2=0.0070, and the variation ratio between studies was calculated as I^2=9.9%.

In this study, all pharmacological agents used in the treatment of bipolar mania in children and adolescents were compared. Using the advantage of network meta-analysis, indirect evidence was obtained from direct evidence of a relatively small number of RCTs, and the comparative efficacy of agents that did not actually have pairwise comparisons could be evaluated. Ranking of the treatments will be useful for clinicians in making a treatment plan related to the patient characteristics.