Süleymaniye Kütüphanesi Ekrem Karadeniz Koleksiyonunda bulunan 1. nolu Mi'râciyye Defterinin günümüz Türkçesine aktarımı ve incelenmesi
Investigation of the number 1 Mi'ryeciyye Book in the Süleymaniye Library Ekrem Karadeniz Collection
Yazar: YAHYA ERŞAT YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. FERDİ KOÇ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Müzik Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Dini müzik = Religious music ; Miraciye = Miraciye ; Miraç = Mirac ; Süleymaniye Kütüphanesi = Süleymaniye Library ; Türk dini musikisi = Turkish religious music

Özet:
Türk din mûsikîsi kaynaklarında, Miʽrâc gecelerinde Miʽrâciyye okuma geleneğinin XVIII.
yüzyılda Nâyî Osman Dede'nin Miʽrâciyye'yi bestelemesiyle başladığı fikri müzik
araştırmacıları tarafından desteklenmektedir. Ancak Türk edebiyatında ilk Miʽrâciyyenin
XII. asırda kaleme alındığı, ilk müstakil mevlid ve Miʽrâciyyenin de XV. yüzyılda yazılıp
okunduğu göz önüne alındığında XVII. asırda Miʽrâciyyeyi edebi açıdan yazmanın geç
olduğu düşünülebilir. Ayrıca XIV. yüzyılda Muînü'l-mürîd ile Hârizmî'nin
Muhabbetnâme'si dinî toplantılarda okunmaktaydı. Miʽrâciyyelerde genellikle "fâilâtün
fâilâtün fâilün" ve "mefâilün mefâilün feûlün" kalıpları kullanılmış ve kaside formunda
ortalama elli; mesnevilerde ise yaklaşık iki bin beyit detaylı olarak ele alınmaktadır.
Kasidelerin giriş bölümü, mi'rac gecesi meydana geldiğinden bu anlama gelen Arapça ve
Farsça sözcükler temelinde şekillenmiş söz sanatlarıyla başlar; hadise, karanlıklara bürünen
olayları ortadan kaldıran ilâhî bir mûcize şeklinde ifade edilerek gecenin önemi vurgulanır.
Yukarıda verdiğimiz bilgilere istinaden yaptığımız bu yüksek lisans çalışmasına hazırlık
olarak Abdulkadir Töre ve Ekrem Karadeniz hakkında malûmat verilmiş ardından
Miʽrâciyye formu, mûsikî ile diğer sanatlara göre anlatılarak mûsikî bahsine değinilmiş ve
Nâyî Osman Dede hakkında bilgi verilmiştir. Mûsikî açısından çalışmamız Miʽrâciyyenin
elimizde bulunan Ekrem Karadeniz ve Aytaç Ergen'in TRT repertuvar'ındaki notalar
karşılaştırılıp sonuçlar aktarılmıştır. Ayrıca çalışmamızın ekler bölümünde koleksiyonda
bulunan Miʽrâciyye defteri ve TRT repertuvar'ında bulunan Miʽrâciyye notaları mevcuttur.
Çalışmamız, Ekrem Karadeniz koleksiyonu 1 no'lu Miʽrâciyye defteri günümüz Türkçesine
aktarılmış, mûsikî ve edebiyat araştırmacılarının hizmetine sunulmuştur.

Abstract:
In the Turkish religion music sources the tradition of reading Mi'râciyye in miracrac lamp is
started with the composition of mi'râciyye by nayi osman dede in XVIII.th century and this
is supported by music researchers . but if considered that the first mi'raciyye has written in
XII.th century and the first detached mawlid and mi'râciyye have writen and red in XV.th
century, It can be thought that it is late to write the miraculous literary in the XVII.th century.
And also Muînü'l-mürîd and Hârizmî's Muhabbetnâme were read at religious meetings in
XIV.th century. In the Mi'râciyye, generally the patterns of "fiâtün faâlâtün fâilün" and
"mefâilün mefâilün feûlün" were used and mean fifty; In the mesnevi, approximately two
thousand couplets are discussed in detail. Because of the proxies of the tribes occurred on the
night of the miraculous, this begins with the figures of speech based on Arabic and Persian
words; event, the importance of the night is emphasized by presenting it as an Illuminated
and divine miracle that eliminates the blasphemy darkness. Based on the information given
above, we have given information about Abdulkadir Töre and Ekrem Karadeniz in
preparation for this graduate study and then, the Mârîciyye form was explained according to
music and other arts, and the musıc bet was mentioned and information was given about Nâyî
Osman Dede. From the point of view of music, the notes in Ekrem Karadeniz and Aytaç
Ergen's TRT repertoire, which we have in our hands, were compared and the results were
reported. In addition, there are notes of Mi'râciyye in the collection and Mi'râciyye in the
TRT repertoire. Our study, Ekrem Karadeniz collection No. 1 Mi'râciyye notebook has been
translated into today's Turkish and presented as a resource to the service of music and
literature researchers.