Toplum ruh sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık profesyonellerinin risk değerlendirmesi ile bulanık mantık modeline temellendirilmiş intihar riski değerlendirme aracına yönelik görüşlerinin belirlenmesi
Determination of health professionals' opinions about risk assessment working in community mental health centers with suicide risk assessment instrument based on the fuzzy logic model
Yazar: FATMA AYHAN
Danışman: PROF. DR. BESTİ ÜSTÜN
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Sağlık personeli = Health personnel ; Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers ; İntihar = Suicide

Özet:
Araştırma iki adımdan oluşmaktadır. Birinci adımının amacı; risk değerlendirmesine ilişkin Toplum Ruh Sağlığı Merkezlerinde (TRSM) çalışan sağlık profesyonellerinin görüşleri, önerileri ve uygulamalarının belirlenmesidir. İkinci adımın amacı; bulanık mantık modeline temellendirilmiş intihar riski değerlendirme aracının geliştirilmesi ve bu araç hakkında kullanıcı görüşlerinin belirlenmesidir.
Araştırmada; sağlık profesyonellerinin risk değerlendirme uygulamaları hakkındaki görüş, uygulama, önerileri ve araştırma kapsamında geliştirilen intihar risk değerlendirme aracı hakkındaki görüşlerinin belirlenmesinde kalitatif araştırma yöntemlerinin tanımlayıcı deseninden yararlanılmıştır. Araştırmanın bulanık mantık modeline temellendirilmiş intihar risk değerlendirme aracının geliştirilmesi aşamasında, metodolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini üç farklı TRSM'de çalışan sağlık profesyonelleri (hemşire, psikiyatrist, sosyal hizmet uzmanı, psikolog, ergoterapist) oluşturmuştur. Birinci adımda 14; ikinci adımda ise 15 sağlık profesyoneli ile görüşme yapılmıştır. Araştırmanın her iki adımının verileri; araştırmacı tarafından hazırlanmış olan yarı yapılandırılmış görüşme formları eşliğinde katılımcılarla görüşülerek toplanmıştır. Araştırma kapsamında toplanan veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Araştırmanın birinci adımında yapılan görüşmelerde; sağlık profesyonellerinin risk değerlendirmesi uygulamalarında, danışanlardan, ailelerinden, sağlık personelinden, sistemden ve risk değerlendirme formlarından kaynaklanan çeşitli sorunlar yaşadığı belirlenmiştir. Sağlık profesyonelleri, bulanık mantık modeline temellendirilmiş intihar risk değerlendirmesi aracının; oldukça yönlendirici, işlevsel, pratik, kapsamlı, intihar riskini doğru ölçmesi ve uygulanabilirliğinin yüksek olduğuna yönelik güçlü yönleri olduğunu vurgulamışlardır. Katılımcılar, sonuç ekranına hastanın intihar risk değerlendirmesinin gidişatını gösteren bir grafiğin eklenmesi ve aracın geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasının yapılması önerilerinde bulunmuşlardır.
Sonuç olarak; TRSM'lerde görev yapan sağlık profesyonellerinin risk değerlendirme konusunda sorunlar yaşadıkları ve bulanık mantık modeline temellendirilmiş intihar risk değerlendirme aracının geçerlilik güvenilirlik çalışması yapıldıktan sonra TRSM'lerdeki sisteme entegre edilerek kullanılmasının yararlı olacağı belirlenmiştir.

Abstract:
The research consists of two stages. The aims of the first stage were to determine the opinions, recommendations, and practices related to risk assessment of health professionals serving in Community Mental Health Centers (CMHCs). The aims of the second stage to develop a suicide risk assessment model based on a fuzzy logic model, and to elicit user opinions. 
Qualitative research methods in a descriptive design were used to determine the views, practices, and recommendations of health professionals and their opinions concerning the suicide risk assessment instrument developed in the research. A methodological research method was employed during the suicide risk assessment instrument development stage. Health professionals working in three different CMHCs constituted the research sample. In the first stage 14, in the second stage 15 health professionals were interviewed. The research data were collected using semi-structured interviews prepared by the authors. Qualitative data collected in the research were subjected to descriptive analysis. 

Health professionals were determined to experience various problems in risk assessment practice, deriving from counselors, families, health personnel, the system, and risk assessment forms. The suicide risk assessment took based on the fuzzy logic model developed in this research was found to be quite powerful in several respects, such as being indicative, functional, practical, comprehensive, accurately assessing the risk of suicide, and having high applicability. Aspects requiring further development were also identified, such as including a graphic showing the course of the patient's suicide risk assessment on a results screen, conducting a validity and reliability study of the instrument. 

Health professionals working in CMHCs experience various problems in terms of risk assessment and the use of the suicide risk assessment instrument developed in the research through integration into the system in the CMHC was determined to be potentially beneficial after the validity and reliability study of the suicide risk assessment instrument.