Ergen ve genç yetişkinlerin sosyal medya kullanma alışkanlıkları ile beden algısı, yemek alışkanlıkları ve duygu durum özelliklerinin incelenmesi
Examination of adolescent and young adults' social media usage habits and body perception, eating habits and mood characteristics
Yazar: NAZRIN TAGHIZADE
Danışman: DOÇ. DR. ONUR YILMAZ
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmada, Ergen ve Genç Yetişkinlerin Sosyal Medya Kullanma Alışkanlıkları 
ile Beden Algısı, Yemek Alışkanlıkları ve Duygu Durum Özelliklerinin İncelenmiştir. 
Araştırmanın örneklemi İstanbul ve Bursa ilinden gönüllü olarak katılan sosyal medya 
kullanan 113 ergen ve 135 genç yetişkin olmakla beraber toplam 248 kişiden 
oluşmaktadır. Örneklemdeki bireylerin sosyo-demografik verileri, araştırmacı tarafından 
hazırlanmış olan Kişisel Bilgi Formu, bireylerin sosyal medya kullanma alışkanlıklarının 
duygu durumlarının değerlendirilmesi için Beck Depresyon ölçeği, Beck Anksiyete 
ölçeği, sosyal medya kullanımının beden algısı ve yemek alışkanlıklarına etkisini ölçmek 
için Ben-Tovim Walker Beden Tutum Ölçeği ve Duygusal Yeme Ölçekleri uygulanmıştır. 
Verilerin analizinde ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Cronbach iç tutarlık α 
değeri ile ölçekler arası ilişkilerin belirlenmesinde parametrik testler, demografik 
değişkenlerin gruplar arası karşılaştırılmasında bağımsız gruplar t-testi, çoklu 
karşılaştırmalar için tek yönlü ANOVA testi ve post hoc testi olarak Tukey testi 
kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21.0 programında analiz edilmiştir ve bu 
değişkenler arasındaki ilişki ortaya konmuştur. 
Araştırmanın sonuçlarına göre, sosyal medya kullanım alışkanlıkları cinsiyet 
değişken faktörü ile beden algısı, yeme alışkanlıkları ve duygu durum özellikleri arasında 
anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Depresyon ile duygusal yeme alışkanlıkları arasında pozitif 
yönde zayıf bir ilişki, depresyon ile anksiyete arasında pozitif yönde yüksek bir ilişki ve 
duygusal yeme alışkanlıkları ile anksiyete arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki 
saptanmıştır. Cinsiyete göre yapılan karşılaştırmalarda, beden algısında erkeklerin 
aşağılama boyutu ortalama puanı kadınlardan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.
Çekicilik boyutunda ise kadınların ortalama puanı erkeklerden anlamlı derecede yüksek 
çıkmıştır. Depresyon puanlarında erkekler, kadınlardan anlamlı derecede daha yüksek 
puan almış; duygusal yeme alışkanlığı puanlarında ise kadınlar, erkeklerden daha yüksek 
puan almıştır. Anksiyete puanlarında kadınlar, erkeklerden anlamlı derecede daha yüksek 
puan almıştır.
Bir diğer sonuçlara göre, sosyal medya kullanım alışkanlıkları yaş değişken 
faktörü ile beden algısı, yeme alışkanlıkları ve duygu durum özellikleri arasında da 
anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Çalışma kapsamında, 16-18 yaş ve 19-25 yaş gruplarındaki 
bireylerin sosyal medyada geçirdikleri süreye göre beden algısı, duygu durumu ve yemek 
davranışları tek yönlü ANOVA testi ile karşılaştırılmıştır.
16-18 yaş grubunda sosyal medyada günde 7 saatten fazla zaman geçiren bireyler, 
diğer gruplara kıyasla beden algısı şişmanlık boyutunda en yüksek puana sahip olup, bu 
ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu bulunmuştur. Günde 5-7 saat arası sosyal medyada 
zaman geçiren bireyler, beden algısı aşağılama boyutunda en yüksek puanı almış ve bu 
ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu görülmüştür. Günde 2-3 saat arası sosyal medyada 
zaman geçiren bireyler, beden algısı çekicilik ve güçlü ve fit olma boyutlarında en yüksek 
puana sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu bulunmuştur. Sosyal medyada 
günde 7 saatten fazla zaman geçiren bireyler, depresyon, duygusal yeme ve anksiyete 
puanları bakımından en yüksek değerlere sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu 
belirlenmiştir. 
Benzer şekilde, 19-25 yaş grubunda sosyal medyada günde 7 saatten fazla zaman 
geçiren bireyler, beden algısı şişmanlık boyutunda en yüksek puana sahip olup, bu 
ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu bulunmuştur. Günde 5-7 saat arası sosyal medyada 
zaman geçiren bireyler, beden algısı aşağılama boyutunda en yüksek puanı almış ve bu 
ilişkinin anlamlı düzeyde olduğu görülmüştür. Günde 2-3 saat arası sosyal medyada 
zaman geçiren bireyler, beden algısı çekicilik ve güçlü ve fit olma boyutlarında en yüksek 
puana sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sosyal medyada 
günde 7 saatten fazla zaman geçiren bireyler, depresyon, duygusal yeme ve anksiyete 
puanları bakımından en yüksek değerlere sahip olup, bu ilişkilerin anlamlı düzeyde olduğu 
saptanmıştır. Sosyal medya kullanım süresinin artışı ergen ve genç yetişkinlerin beden 
algısında bozulmalara, duygu durumlarında dalgalanmalara ve yeme alışkanlıklarında 
olumsuz değişimlere neden olmuştur. Sosyal medyada daha fazla zaman geçiren 
bireylerin, depresyon ve anksiyete seviyelerinin arttığı, beden algılarının olumsuz 
etkilendiği ve duygusal yeme davranışlarının sıklaştığı tespit edilmiştir. Bu bulgular, 
sosyal medya kullanımının ergen ve genç yetişkinler üzerindeki psikolojik ve davranışsal 
etkilerini anlamada önemli veriler sağlamaktadır.
Sonuç olarak, araştırmada kullanılan yöntemler birbiriyle uyumlu ve tamamlayıcı 
nitelikte olup, elde edilen bulguların güvenirliğini artırmıştır. Anketler ve ölçekler 
aracılığıyla toplanan veriler, korelasyon analizleri ile desteklenmiş ve kapsamlı bir analiz 
yapılmıştır. Bu sayede, sosyal medya kullanımının ergen ve genç yetişkinlerin beden 
algıları, duygusal durumları ve yemek alışkanlıkları üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde 
ortaya konmuştur.

Abstract:
In this study, the habits of social media usage among adolescents and young adults, 
and their effects on body image, eating habits, and mood characteristics were examined. 
The sample consisted of 248 individuals, including 113 adolescents and 135 young adults 
who voluntarily participated from Istanbul and Bursa. Socio-demographic data of the 
participants were collected through a Personal Information Form prepared by the 
researcher. Beck Depression Inventory and Beck Anxiety Inventory were used to evaluate 
the emotional states of the individuals, while the Ben-Tovim Walker Body Attitude Scale 
and Emotional Eating Scale were employed to assess the effects of social media usage on 
body image and eating habits.
A relational screening model was used for data analysis. Parametric tests were 
conducted to determine the relationships between the scales, using the Cronbach's alpha 
value for internal consistency. Independent samples t-test was utilized for comparisons 
between demographic variables, and one-way ANOVA with Tukey post hoc test was used 
for multiple comparisons. The data were analyzed using SPSS 21.0, and the relationships 
between these variables were revealed.
According to the results of the study, significant relationships were found between 
social media usage habits and body image, eating habits, and mood characteristics with 
the gender variable factor. A positive weak relationship was identified between depression 
and emotional eating habits, a positive strong relationship between depression and anxiety, 
and a positive moderate relationship between emotional eating habits and anxiety. 
Comparisons based on gender showed that men had significantly higher average scores in 
the body image degradation dimension than women. In contrast, women scored 
significantly higher than men in the attractiveness dimension. Men had significantly 
higher scores than women in depression, while women had higher scores than men in 
emotional eating habits. Women also had significantly higher scores than men in anxiety.
Another result indicated that significant relationships were found between social 
media usage habits and body image, eating habits, and mood characteristics with the age 
variable factor. The study compared body image, mood, and eating behaviors of 
individuals aged 16-18 and 19-25 based on the time spent on social media using one-way 
ANOVA. Among the 16-18 age group, individuals who spent more than 7 hours a day on 
social media had the highest scores in the body image fatness dimension compared to 
other groups, and this relationship was found to be significant. Those who spent 5-7 hours 
a day on social media had the highest scores in the body image degradation dimension, 
and this relationship was also significant. Individuals who spent 2-3 hours a day on social 
media had the highest scores in the attractiveness and strong and fit body dimensions, and 
these relationships were found to be significant. Individuals who spent more than 7 hours 
a day on social media had the highest scores in depression, emotional eating, and anxiety, 
with these relationships being significant as well.
Similarly, in the 19-25 age group, individuals who spent more than 7 hours a day 
on social media had the highest scores in the body image fatness dimension, and this 
relationship was significant. Those who spent 5-7 hours a day on social media had the 
highest scores in the body image degradation dimension, and this relationship was 
significant. Individuals who spent 2-3 hours a day on social media had the highest scores 
in the attractiveness and strong and fit body dimensions, and these relationships were 
significant. Individuals who spent more than 7 hours a day on social media had the highest 
scores in depression, emotional eating, and anxiety, with these relationships being 
significant. The increase in social media usage time caused deterioration in body image, 
fluctuations in emotional states, and negative changes in eating habits among adolescents 
and young adults. It was found that individuals who spent more time on social media had 
increased levels of depression and anxiety, negatively affected body image, and more 
frequent emotional eating behaviors. These findings provide significant data for 
understanding the psychological and behavioral impacts of social media usage on 
adolescents and young adults.
In conclusion, the methods used in the research were consistent and 
complementary, increasing the reliability of the findings. The data collected through 
questionnaires and scales were supported by correlation analyses, and a comprehensive 
analysis was conducted. Thus, the effects of social media usage on body image, emotional 
states, and eating habits of adolescents and young adults were thoroughly revealed.