İzmit Sağlıklı Hayat Merkezine başvuran bireylerde diyabet farkındalığı ve bilgi düzeyi
Diabetes awareness and knowledge level in individuals applying to Izmit Healthy Life Center
Yazar: ŞULE ÖZMEN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Eğitim = Education ; Farkındalık = Awareness

Özet:
Amaç: Diyabet, tüm dünyada ve ülkemizde sıklığı gittikçe artan önemli bir halk sağlığı sorunudur. Toplumda diyabet farkındalığının ve bilgi düzeyinin yetersizliği erken tanının önüne geçmektedir. Birçok diyabetli yaşamını tehdit eden komplikasyonlar ortaya çıktığında diyabetin farkına varmaktadır ve bu durum diyabet ve çıktılarının getireceği yük ve ekonomik kayıpla sonuçlanmaktadır. Bu nedenle toplumda diyabet farkındalık düzeyinin arttırılması, erken dönemde kan glukoz düzeyinin kontrol altına alınması yoluyla diyabetin ortaya çıkışının geciktirilmesi, nöropati, retinopati, nefropati, kardiyovasküler hastalıklar gibi diyabet komplikasyonlarının önlenmesi, bireylerin yaşam kalitesinin arttırılması ve yaşam süresinin uzatılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada İzmit Sağlıklı Hayat Merkezi'ne başvuran bireylerin diyabet hastalığı hakkındaki farkındalık durumu ve bilgi düzeyinin saptanması hedeflenmiş olup, diyabet tanısı olan ve olmayan tüm bireylerde diyabet hastalığı açısından farkındalık kazanılmasına katkı sağlamak ve bilgi düzeyinin arttırılması amaçlanmıştır.

Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmanın evrenini, İzmit Sağlıklı Hayat Merkezine başvuran erişkinler oluşturmaktadır. Çalışmaya toplamda 374 kişi katılmıştır. Veri toplama anket formu 34 soru içeren 2 bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın istatistiksel analizleri IBM SPSS 20.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) paket programı ile yapılmıştır.

Bulgular: Çalışmaya %86,1'i kadın ve %13,9'u erkek olmak üzere toplam 374 kişi katılmıştır. Katılımcıların %12,3'ünün diyabet hastası olduğu, %42,8'inin de birinci derece yakınlarında diyabet hastası olduğu görülmüştür. Diyabet hastası olanların %37'sinin diyabet eğitimi almış olduğu görüldü. Tüm katılımcıların 23 puanlık testten aldıkları diyabet bilgi düzeyi puanı ortalaması 19,59 (±2.92 SS) olarak belirlendi. Katılımcılar arasından diyabet bilgi düzeyi toplam puan ortalaması üzerinde puan alanların oranı %58,8'dir. Kadınların toplam puan ortalaması erkeklere göre (p=0,031) ve birinci derece yakınında diyabet hastası olanların toplam puan ortalaması olmayanlara göre anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,001). Katılımcıların en az oranda doğru cevap verdikleri sorular ise diyabet hastalarının zatürre (%46,3) ve grip (%61,8) aşısı olmaları gerektiğinin sorgulandığı sorular olmuştur.

Sonuç: Diyabet tanısı olan hastaların tamamının diyabet eğitimi almadığı saptanmıştır. Kadın katılımcıların erkek katılımcılara göre ve birinci derece yakınında diyabet hastası olanların olmayanlara göre ortalama diyabet bilgi düzeyi toplam puanı anlamlı düzeyde yüksektir. Diyabet hastası olmanın tek başına ortalama diyabet bilgi düzeyi toplam puanına etkisinin olmadığı saptanmıştır. Katılımcıların yaklaşık yarısının diyabet hastalarının zatürre ve grip aşısı olmaları gerektiği konusunda bilgisinin olmadığı görülmüştür. 

Anahtar Kelimeler: diabetes mellitus, eğitim, bilgi, farkındalık

Abstract:
Objective: Diabetes is an important public health problem whose frequency is increasing all over the world and in our country. Insufficient awareness and knowledge of diabetes in society prevents early diagnosis. Many people with diabetes become aware of their diabetes when life-threatening complications occur, and this results in the burden and economic loss of diabetes and its consequences. Therefore, increasing the awareness level of diabetes in society is of great importance in terms of delaying the emergence of diabetes by controlling blood glucose levels in the early period, preventing diabetes complications such as neuropathy, retinopathy, nephropathy and cardiovascular diseases, improving the quality of life of individuals and prolonging life expectancy.This study aims to determine the awareness and knowledge level of individuals applying to Izmit Healthy Life Center about diabetes, and to contribute to the awareness of diabetes and increase the level of knowledge in all individuals with or without a diagnosis of diabetes.

Method: This study is a descriptive cross-sectional type research. The population of the research consists of adults who applied to Izmit Healthy Life Center. A total of 374 people participated in the study. The data collection survey form consists of 2 parts containing 34 questions. Statistical analyzes of the study were performed with IBM SPSS 20.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) package program.

Results: A total of 374 people, 86.1% women and 13.9% men, participated in the study. It was observed that 12.3% of the participants had diabetes, and 42.8% had diabetes in their first-degree relatives. It was observed that 37% of those with diabetes had received diabetes education. The average diabetes knowledge level score of all participants from the 23-point test was determined as 19.59 (±2.92 SD). The proportion of participants whose diabetes knowledge level was above the total score average was 58.8%. The total mean score of women was found to be significantly higher than that of men (p=0.031), and the mean total score of those with first-degree relatives who had diabetes was significantly higher than that of those without (p=0.001). The questions that the participants answered least correctly were the questions asking whether diabetic patients should be vaccinated against pneumonia (46.3%) and flu (61.8%).

Conclusion: It was determined that not all patients diagnosed with diabetes received diabetes education. The average diabetes knowledge total score of female participants is significantly higher than male participants and those whose first-degree relatives have diabetes compared to those who do not. It was determined that having diabetes alone had no effect on the total score of the average diabetes knowledge level. It was observed that approximately half of the participants did not know that diabetic patients should receive pneumonia and flu vaccinations.

Key Words: diabetes mellitus, education, knowledge, awareness