Şilempenin makarnalık buğday (Triticum durum Desf.)'da verim ve kalite üzerine etkisi
Effect of vinasse on yield end quality of durum wheat (Triticum durum Desf.)
Yazar: DENİZ BURAK RUŞEN
Danışman: PROF. DR. ALİ TOPAL
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma şilempenin makarnalık buğdayda verim ve kaliteye etkisini belirlemek amacıyla 2018-2019 üretim yılında Konya ekolojik şartlarında Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü deneme tarlasında yürütülmüştür. Çalışmada normal bitki beslemeye ilave olarak Çeşit-1252 makarnalık buğday çeşidine şilempenin 3 farklı dozunun topraktan (T0:0 l/da, T6:6 l/da ve T12:12 l/da) ve yapraktan (Y0:0 ml/da, Y1:200 ml/da ve Y2:280 ml/da) uygulanmasının etkisi incelenmiştir.  Deneme sulu koşullarda Tesadüf Bloklarında Faktöriyel Deneme Desenine göre dört tekerrürlü olarak kurulmuştur. 
Araştırma sonucunda incelenen bazı özelliklere, farklı dozlarda topraktan ve yapraktan şilempe uygulamasının etkili olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda da toprak uygulamasının tane verimi, bitki boyu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi ve protein oranına, yaprak uygulamasının bitki boyu ve hektolitre ağırlığına; interaksiyon açısından ise tane verimi, bitki boyu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı, hasat indeksi ve protein oranı önemli bulunmuştur. Tane verimi ve protein oranı bakımından interaksiyon etkilerini incelediğimizde en yüksek tane verimi 301.25 kg/da ile T12 x Y0 uygulamasından alınırken bunu aynı grupta yer alan T12 x Y1 (287.63 kg/da), T6 x Y2 (287.38 kg/da) ve T6 x Y1 (278.75) uygulamaları takip etmiştir. En yüksek protein oranı ise %17.72 ile T0 x Y1 uygulamasından alınırken bunu aynı grupta yer alan T0 x Y2 (%17.42) ve T12 x Y2 (%17.40) uygulamaları izlemiştir. Araştırmada bulunan veriler genel olarak değerlendirildiğinde, Çeşit-1252 makarnalık buğdayın kardeşlenme döneminde şilempenin topraktan 12 l/da dozu ile toprak x yaprak interaksiyonunun T12 (12 l/da) x Y2 (280 ml/da) dozlarının uygulanması ile buğdayın tane verimi ve kalitesini artırdığı yaptığımız araştırma ile tespit edilmiştir. 
Şilempenin organik madde kapasitesi düşük olan topraklarımızın organik madde kapasitesini artırmak amacıyla kullanılabileceği ve buğday yetiştiriciliğinde topraktan kullanılması durumunda verim ve kaliteyi artırma potansiyelinin olduğu yaptığımız araştırma ile tespit edilmiştir. Şilempenin ucuz, çevreye zararsız ve çiftçiler tarafından bitki beslenmesinde başarıyla kullanılma potansiyeli olduğu ve bu ürünle ilgili çalışmaların devam etmesi gerektiği yaptığımız araştırma sonucunda görülmektedir.

Abstract:
This research was carried out in the trial field of Bahri Dağdaş International Agricultural Research Institute in 2018-2019 production year in Konya ecological conditions in order to determine the effect of vinasse on yield and quality in durum wheat. In the work, in addition to normal plant nutrition, the effect of applying 3 different doses of vinasse from the soil (T0:0 l/da, T6:6 l/da ve T12:12 l/da)  and leaves (Y0:0 ml/da, Y1:200 ml/da ve Y2:280 ml/da) on Çeşit-1252 durum wheat variety was investigated. The experiment was set up with four replications according to the factorial experiment design in randomized blocks in irrigated conditions. 
As a result of the research, it was determined that the application of vinasse from soil and leaves in different doses was effective. In this context, grain yield, plant height, grain number per spike, grain weight per spike, harvest index and protein ratio of soil application, plant height and hectolitre weight of leaf application; in terms of interaction, grain yield, plant height, grain number in spike, grain weight in spike, harvest index and protein ratio were found to be important. When we analyzed the interaction effects in terms of grain yield and protein ratio, the highest grain yield was taken from the application of T12 x Y0 with 301.25 kg / da, followed by T12 x Y1 (287.63 kg/da), T6 x Y2 (287.38 kg/da) and T6 x Y1 (278.75) applications in the same group. The highest protein ratio was taken from T0 x Y1 application with %17.72, followed by T0 x Y2 (%17.42) and T12 x Y2 (%17.40) applications in the same group. When the data in the research are evaluated in general, determined as a result of our research  increased the grain yield and quality of wheat with the application of 12 l/da from soil and T12 (12 l/da) x Y2 (280 ml/da) from soil x leaf interaction doses of vinasse from the during the tillering period of Çeşit-1252 durum wheat. 
It has been determined by our research that vinasse can be used to increase the organic matter capacity of our soils with low organic matter capacity and has the potential to increase yield and quality if used from soil in wheat cultivation. As a result of our research, it is seen that vinasse is cheap, harmless to the environment and has the potential to be successfully used by farmers in plant nutrition and that studies regarding this product should continue.