Birleşmiş milletler deniz hukuku sözleşmeleri çerçevesinde uluslararası hukukta deniz alanlarının sınırlandırılması
Delimitation of maritime areas in international law within the framework of united nations law of the sea conventions
Yazar: MUHAMMED BEHÇET
Danışman: PROF. DR. SİBEL TURAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Adil ve hakkaniyetli muamele = Fair and equitable treatment ; Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi = United Nations Convention on the Law of the Sea ; Deniz alanları = Maritime areas ; Deniz hukuku = Law of the sea ; Uluslararası Adalet Divanı = International Court of Justice ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası teamül hukuku = Customary international law

Özet:
Deniz Hukukunun tarihsel gelişim süreci uluslararası teamül kurallarından oluşmaktadır. Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun kodifiye ettiği uluslararası teamül kuralları Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmeleri ile yazılı metinler haline dönüşmüştür. Deniz hukukuna ilişkin birçok kavram ve kural Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmeleri'nde yer alsa da bu kavram ve kuralların somut bir olayda uygulanması uluslararası yargı organlarının önüne gelen davalarla mümkün olmuştur. Özellikle Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmeleri'nde sınırlandırma konusunda herhangi bir yöntemin belirlenmemiş olması uluslararası yargı organlarına geniş takdir hakkı tanımıştır.
Deniz alanlarının sınırlandırılmasında öne çıkan en önemli mesele deniz yetki alanlarının sınırlandırılması uyuşmazlıklarında hangi ilke ve yöntemlerin uygulanacağıdır. Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmeleri'nde kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgenin sınırlandırılmasında hukuk kaynağı olarak Uluslararası Adalet Divanı Statüsü'nün 38. Maddesine işaret edilmiştir. Buna göre uyuşmazlığın hakça bir çözüme ulaşması için öncelikli olarak anlaşma yoluna gidilmesi tavsiye edilmiştir. Uyuşmazlığın uluslararası yargı organlarına havale edilmesi durumunda da yine izlenmesi gereken yolun hakça bir çözüme ulaşmak adına teamül kurallarının öngördüğü hakkaniyet ilkeleri olduğu hem Statünün 38. Maddesinin ilgili hükmünde belirtilmiş hem de uluslararası yargı organları tarafından sıklıkla vurgulanmıştır. 
Uluslararası deniz hukuku, anlaşma hukuku ile teamül hukukunun belirgin bir şekilde iç içe geçtiği bir hukuk alanı olduğundan bir uyuşmazlık ister anlaşma yolu ile isterse de yargı kararıyla sonuçlansın, sınırlandırma hukukunda izlenecek yol teamül kuralları temelinde hakkaniyet ilkelerine göre bir sınırlandırmanın yapılmasıdır. Bunun yanı sıra sözleşmelere taraf olmayan devletler ile sınırlandırmaya konu olan üçüncü devletler bakımından dikkate alınacak ilkeler de teamül hukukuna göre belirlenmiş ilkeler olacaktır.
Bu tez çalışması deniz alanlarının sınırlandırılmasında temel hukuk kaynağının uluslararası teamül kuralları olduğunu ileri sürerek, uluslararası yargı organlarının somut bir uyuşmazlık davasında teamül hukukuna göre nasıl bir yaklaşım sergilediklerini incelemektedir. Bu itibarla uluslararası yargı organlarının karar verirken gösterecekleri hukuki refleks davanın hakça bir sonuca ulaşması bakımdan büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
The historical development process of the Law of the Sea has consisted of international customary law, which have been codified by the International Law Commission and which have turned into written legal documents through the United Nations Maritime Law Conventions. Despite the fact that quite many concepts and rules regarding the law of the sea are included in the United Nations Law of the Sea Conventions, the implementation of these concepts and rules in a concrete case has been possible only through the cases brought before international judicial bodies. In particular, the fact that no method has been specified for restriction in the United Nations Convention on the Law of the Sea has given the international judicial bodies wide discretion.
The most important issue that comes to the fore in the delimitation of maritime areas is the question of which principles and methods will be applied in the disputes on the limitation of maritime jurisdiction areas. The United Nations Maritime Law Conventions points out to Article 38 of the Statute of the International Court of Justice as a source of law for the delimitation of the continental shelf and the exclusive economic zone. This article recommends that parties firstly reach a common agreement as a priority in order to reach a fair solution. In the case of referral of the dispute to international judicial bodies, the courts have frequently emphasized that the way to be followed is the principles of fairness stipulated by the common law in order to reach a fair solution.
Due to the fact that international law of the sea is a field of law in which law of treaties and customary law are clearly intertwined, regardless of the fact that a dispute is concluded by agreement or judicial decision, the way to follow in restriction law is to make a limitation according to the principles of equity. In addition, the principles to be taken into account in terms of states that are not party to the Conventions and third states subject to restrictions will also be principles determined in accordance with customary law.
This thesis explores how the international judicial bodies approach the customary law in a concrete dispute case, arguing that the basic source of the law of delimitation of maritime areas is the customary law provisions. In this respect, the legal reflex to be shown by the international judicial bodies while making their decision is of great importance for the case to be able to reach a fair conclusion.