Savunma tedarik projelerinde sapmaların önlenmesi maksadıyla program yönetimi yaklaşımının uygulanabilirliği
The applicability of program management approach for the purpose of avoiding deviations in the defense acquisition projects
Yazar: ÖZHAN EREN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİ ERENEL
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Savunma Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies ; İşletme = Business Administration
Dizin: Askeri savunma = Military defense ; Mal ve hizmet tedariki = Goods and service supplying ; Projeler = Projects ; Savunma endüstrisi = Defence industry ; Savunma programları = Defence programs ; Tedarik = Supply ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Tedarikçi yönetim = Supplier management ; Yönetim = Management

Özet:
Savunma sistemlerini geliştirme ve tedarik süreci, ülkelerin sahip olduğu en 

yüksek teknolojinin kullanılmasını, bütçe, yetişmiş insan gücü ve diğer unsurların 

eşzamanlı planlanarak aktarılmasını ve birçok kurumun katılımını gerektiren uzun ve 

karmaşık girişimleri bünyesinde barındırmaktadır. Tehditlerin belirsizliği ve 

değişkenliği dolayısıyla söz konusu girişimlerin gerek sayısının, gerekse karmaşıklık 

seviyesinin artması, savunma projelerinde, dolayısıyla ülkelerin sahip olmayı 

planladığı savunma yeteneklerinde sapmalar yaşanmasına neden olabilmektedir. Bu 

durum, savunma planlama sürecinde görevli paydaşların kurum içi ve kurumlar arası 

birtakım düzenlemeler yapmasını gerekli kılmaktadır. Tez çalışması kapsamda, çok 

sayıda projenin ortak bir fayda gözetilerek merkezi bir anlayışla yönetilmesi olarak 

özetlenebilecek program yönetimi anlayışının, savunma projelerinde uygulanabilirliği 

incelenmiştir. Savunma sanayii gelişmiş ülkelerin gerçekleştirdiği bazı proje ve 

program uygulamaları ve yaşanan sapmalar, uluslararası program yönetimi 

standartlarından yola çıkılarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, 

ülkemizin savunma tedarik sürecinde, program yönetimine ilişkin yaşanan sorunları 

ve gerçekleştirilen çalışmaları ortaya koymak, çözüme yönelik öneriler sunmak 

maksadıyla, araştırma yöntemi olarak derinlemesine görüşme süreci planlanmıştır. 

Savunma sanayiinin kamu ve özel sektörde faaliyet gösteren temsilcileri ve ilgili 

uzman kişilerle gerçekleştirilen görüşmelerden yararlanarak, savunma programlarını 

kurumlar üstü bir yaklaşımla, diğer paydaşlarla işbirliği içinde, program ömür devri 

boyunca yönetebilecek bir Savunma Kaynak Planlama ve Yönetim Modeli 

önerilmiştir. Sonuç olarak, askeri kurumların yanı sıra üniversitelerin, araştırma 

kuruluşlarının, tedarik kurumlarının ve savunma sanayii temsilcilerinin matriks bir 

ilişkiler ağı oluşturularak projelerin yönetiminde sorumluluk alması ve ülkemize özgü 

bir savunma program yönetimi yapısının oluşturulmasına yönelik çıkarımlarda 

bulunulmuştur.

Abstract:
The process of developing and procuring defense systems includes long and

complex functions such as using the most sophisticated technologies that the 

countries have, planning and transferring bugdet, qualified human resources, and 

the other elements in a sequential way, and cooperation of interrelating 

organizations. Because of the uncertainty and variability of threats, the numbers 

and the complexity of these functions increase; and consequently there may be 

some serious deviations in the defense projects, and also the defense capabilities 

that the countries demand to have. This case necessitates the partners inside and 

outside of the organization that are responsible for the defense planning process to 

make a series of arrangements. In the context of this thesis, the applicability of the 

program management approach which represents managing a group of projects 

through seeking common benefits has been analyzed in the defense projects. It has 

been evaluated some projects, program applications and the deviations that are 

experienced by the developed countries, by considering the method of İnternational 

Standards of Program Management. In this regard, in-depth interview has been 

planned as a research method to define the problems that are related to program 

management and the studies that are achieved in the defense acquisition process of 

our country, and to put forward some suggestions to solve the problems. A Defense 

Resource Planning and Management Model that can manage defense programs by 

a supra-enterprises approach, in coordination with the other partners, and 

throughout the program lifecycle, has been proposed by making use of the 

interviews with the agents of defense industry in public and private sector and some 

other experts. In conclusion, it has been made inferences for military organizations, 

universities, research organizations, procurement agencies, and the agents of the 

defense industry to take responsibility for managing projects by creating matrix 

relations and building a country-specific defense program management structure for 

our country.