İş sağlığı ve güvenliğinde risk analizi ve değerlendirmesi için yapay sinir ağları ile geliştirilmiş bir karar destek sistemi
A decision support system developed with artificial neural 
networks for risk analysis and assessment in the occupational 
health and safety
Yazar: MUHAMMED FATİH ALAEDDİNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH NARALAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Veri madenciliği = Data mining ; Yapay sinir ağları = Artificial neural networks ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
İnsanlar çalışma alanlarında meydana gelen kazalar neticesinde zarara uğramadan bir takım tedbirler almazlar. Ancak bu zararlar geri dönülemez sonuçlara sebep olduktan sonra tedbir almak çok da anlamlı olmayacaktır. Bununla birlikte tehlikeye karşı alınması gereken tedbirleri herkes bilgisi ile bilemeyebilir. Bu sebeple çalışma alanlarında uzman kişilerin varlığına ihtiyaç vardır. Uzman kişiler kaza meydana gelmeden önce riskleri öngörüp tedbirleri belirtebilirse çalışma ortamları daha huzurlu ve güvenilir alanlar olacaktır. 
30 Haziran 2012 tarihinde resmi gazetede yayınlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu tüm çalışanları kapsadığı için, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) terimi çok daha fazla önem kazanmıştır. Ancak bu kanun insanlara bir takım sorumluluklar yüklemiştir. Bu kanunun işverene getirmiş olduğu en büyük yükümlülük, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği uzmanı, iş yeri hekimi ve diğer sağlık personelinden oluşan profesyonelleri bulundurmadır. Bu profesyonellerin görevi, işletmede veya iş yerinde İSG için gerekli alt yapıyı oluşturmak, önlemleri almak ve gerekli kayıtları tutarak iş yerinde güvenli ortamları oluşturmaktır. Ancak dalgınlık, yorgunluk, unutkanlık, tecrübesizlik, bilgi eksikliği ve ilginç ilişkileri görememe gibi tehlikeli hareketler ve makine ve cihazların koruyucusuz olması, periyodik bakımlarının yapılmaması, kırık, arızalı makine ve cihazların kullanılması gibi tehlikeli durumlar meydana gelebileceğinden bu profesyoneller yetersiz kalabilmektedir. Bu eksikliği gidermek için günümüzün vazgeçilmezleri olan teknolojinin akıllı ve aktif bir şekilde kullanılması gerekmektedir. Bu amaçla İSG profesyonellerinin özellikle İSG uzmanının kararına yardımcı olması ve bilgi alt yapı desteği vermesi amacıyla yapay zekâ tekniklerinden olan yapay sinir ağı kullanılarak tehlikelerle ilgili muhtemel risklere karşı alınması gereken tedbirleri ve risklerin zararlarını en aza indirmek için karar vermeyi destekleyen bir uygulama geliştirilmiştir. Uygulama tıpkı bir uzman gibi geçmişte yapılmış risk analizi ve değerlendirmeleri sonucu ortaya çıkan sonuçları kullanarak karşılaşılan duruma karşı alınacak tedbirleri ve bu tedbirlerin riski azaltmadaki etkisini saptayarak uzman kişinin kararına yardımcı olacaktır. Uygulamada kullanılacak teknik sürekli olarak yeni alınan kararları öğrenerek gelecekte daha kaliteli kararlar alınmasını sağlamayı amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler: ĠĢ sağlığı ve güvenliği, veri madenciliği, yapay zekâ, yapay sinir ağları, risk analizi ve değerlendirmesi

Abstract:
People do not take some precautions in their work field before being exposed to some damages but taking precautions after these damages cause irreversible effects will not make any sense. In addition, everyone may not know about the precautions must be taken against danger so the presence of experts in work fields is required. For this reason, when experts foresee the risks and sign some precautions before an accident, the work fields will be more comfortable and safe areas.
With the occupational health and safety law number 6331 published in the official gazette 30 June 2012, all employees were included in the occupational health and safety scope, which, therefore, gained more importance but the law farm out to people like having employers to employ occupational health and safety experts, occupational physicians and other health staff in work places. These professionals provide safe area in work places by preparing necessary substructure, taking precautions and keeping necessary records. However, because of the dangerous situations such as inattentiveness, tiredness, forgetfulness, inexperience, lack of information, not noticing interesting relations, machines and tools with no safety and with no periodic maintenance, and use of broken and defective machines, experts may also fail. To remove this deficiency, it is a necessity to sensibly use technology which is essential today. Computers will be taught a new system which supports decision making to minimize the damages of possible risks related to dangers and which helps take necessary precautions by using artificial nerve networks. The system responds to the newly met situations by learning those occurring after the risk analysis and evaluations. The technique aims to take more quality decisions by constantly incorporating the newly taken decisions in its system.


Keywords: Occupational Health and Safety, Data Mining, Artificial Intelligence, Artificial Nerve Networks, Risk Analysis and Evaluation