Havacılık sektöründe güvenilirlik analizi ve uygulama
Reliability analysis in the aviation sector and application
Yazar: SERAY BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. ERGÜN EROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Güvenilirlik = Reliability ; Güvenilirlik analizi = Reliability analysis ; Havacılık = Aviation ; Havacılık sektörü = Aviation sector

Özet:
Havacılık sektörünün ilk yılları tasarlanan hava araçlarının güvenilirliğinden daha çok uçup/uçamayacağı endişesinin hakim olduğu yıllardır. Dolayısıyla bu yıllarda birçok hava aracı kazası meydana gelmiş, ilerleyen zamanda yapılan gelişmeler uçuş̧ emniyetinin ön plana çıkmasına sebep olmuştur. Bu gelişim süreci içerisinde hava araçlarında meydana gelen arızalarının nedenlerinin bilinmesine gerek duyulmuştur. Bunun yanı sıra sistemin ne kadar ömre sahip olduğunun araştırılmasına ihtiyaç duyulmuştur. Özellikle hava aracı yapısal bileşenlerinde meydana gelen sürtünme, yorulma ve korozyon etkisi ile oluşan hasarların takibi yapılmaya başlanarak olası bir hasarın öngörülerek tedbir alınmasına yönelik araştırmalar yapılmıştır.
Rekabet koşullarında tasarlanan bir parça, ürün veya sistemden istenen çevre koşullarında ve güvenilirlikte hatasız olarak kendisinden beklenen fonksiyonlarını yerine getirmesi beklenir. Söz konusu ürünler önceden temin edilerek bunların onarılabilirlikleri, güvenilir oluşları ve kullanılabilirlikleri konusunda bilgi sahibi olunabilir. Bunlar rekabete yansıyan unsurlardır. Kısaca,
•	İşletmeler güvenilirlik analizi uygulamalarının sağladığı üstünlük ve yararlardan faydalanmadıkça başarılı olamazlar.
•	Birçok ürünün karmaşıklığı sürekli artmaktadır. Ürünlerin güvenilirlik tasarımlarının korunması ve daha güvenilir ürünler için en üst güvenilirliği sağlayacak tasarımlar yapılmalı ve aynı ürünlerin yeni modellerinde kullanılmalıdır.
•	Her geçen gün daha fazla güvenilirliğin bilincine varılmaktadır. Güvenilir olmayan bir ürünün ne kadar pahalıya mal olduğunu günlük yasamda öğrenilmektedir.
Kuruluşlar kendi ürünlerinin tanıtımını güvenilirlik oranı, hata yapma oranı, hatalar arası zamanı gibi kavramlarla yapmaktadırlar. Bu rekabet ortamı firmaları, kendi ürünlerini tanımaları için, ürünler hakkında bilgi toplamalarını ve bu bilgileri güvenilirlik oranlarına nasıl ve ne şekilde dönüştürüleceğini öğrenmelerini ve bu bilgileri yorumla hata oranlarını, güvenilirliklerini nasıl geliştirebilecekleri konusunda zorlamaktadır.
Bu çalışmada güvenilirlik kavramları ele alınmış̧ ve hava araçları ile alakalı bir uygulamaya yer verilmiştir. İlk bölümde güvenilirlik teorisi ile ilgili kavramlara yer verilmiş̧, ikinci bölümde ise uygulamalarda sık karşılaşılan istatistiksel ömür dağılımları incelenmiştir. Sonraki bölümlerde bir sistem güvenilirliği modelinin oluşturulması için kullanılan iki yöntem, hata ağacı metodolojisi ve güvenilirlik blok diyagramları tanıtılmıştır. Bileşenlerin ömür veri analizi için geliştirilen yöntemler ve en uygun yer değiştirme zamanının hesaplanmasında kullanılan bir yaklaşım ele alınmıştır. İstatistiksel ömür dağılımlarının parametre tahmini için bir güven aralığı yöntemine değinilmiştir.
Son bölümde uygulamaya yer verilerek, sistem güvenilirliğin artırılması için yöntem belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Güvenilirlik, MTBF, MTTR, MTTF, Analiz, Bakım Süresi, Arıza Tipleri, Hava Aracı

Abstract:
The first years of aviation are the years when the concern of flying aircraft is more than the reliability of the aircraft. Therefore, many aircraft lost in these years, but the developments in later years led to the emergence of flight safety. It is necessary to know the reasons of the faults occurring on the aircraft in this development as well as the life span of the system. Especially the friction, fatigue and corrosion caused by the airplane parts were started to be traced and the prevention of possible damage was investigated. The logic of cost-effective (economic) maintenance is to maintain a balance between component lifetime, availability and ease of use. Maximum life is ensured by the inspection of each part and the impression of the individual lifetime.
It is expected that a piece, product or system designed in competition conditions will fulfill its expected functions without any error in the desired environmental conditions and reliability. These products can be supplied in advance and can be informed of their repairability, reliability and availability. These are the elements that are reflected in the competition. Briefly,
Enterprises cannot be successful unless they benefit from the advantages and benefits of reliability analysis applications.
•	The complexity of many products is constantly increasing. Designs should be designed to ensure the reliability of the products and to provide the highest reliability for more reliable products and to be used in new models of the same products.
•	More and more credibility is recognized every day. It is learned in daily life how expensive an unreliable product is.
Organizations make their products promotion with concepts such as reliability rate, error rate, time between errors. This competitive environment forces companies to gather information about their products to learn their products and how and how to convert this information to reliability rates, and how to improve their reliability by interpreting the error rates.
In this study, reliability concepts are discussed and an application related to aircraft is included. In the first chapter, concepts related to reliability theory are given, and in the second chapter, the statistical life distributions frequently observed in applications are examined. In the following sections, two methods, error tree methodology and reliability block diagrams are used to construct a system reliability model. Methods developed for life data analysis of components and an approach used to calculate the most appropriate displacement time are discussed. A confidence interval method for parameter estimation of statistical life distributions is mentioned.
In the last chapter, the method has been determined to increase the reliability of the system.

Keywords: Reliability, MTBF, MTTR, MTTF, Analysis, Maintenance Period, Fault Types, Aerial Platform