İklime duyarlı kentsel tasarım rehberi: Trabzon kenti örneği
Climate responsive urban design guide: Sample of Trabzon city
Yazar: ELİF ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ELMALI ŞEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Enerji korunumu = Energy conservation ; Kentsel tasarım = Urban design ; Sürdürülebilir tasarım = Sustainable design ; Trabzon = Trabzon

Özet:
Sürdürülebilir kentler üretebilmek, yapılı çevrelerin yere ve iklime duyarlı tasarım yaklaşımlarıyla kurgulanmasından geçmektedir. Bu bağlamda tez çalışması Trabzon kentinde, iklim duyarlı tasarım yöntemlerinin makrodan mikroya tüm ölçeklerde kent üretimi uygulama pratiğine dâhil edilmesini amaçlamaktadır. Bu tez kapsamında üretilen kentsel tasarım rehberi, yapı/yapılı çevre kurgusunun iklim duyarlı tasarım yöntemleriyle geliştiren ve uygulamaya dahil edilmesini sağlayan bir araç olarak ele alınmıştır. Çalışmanın Genel Bilgiler bölümünde tezin problemi, amacı, kapsamı ve yöntemi açıklandıktan sonra konuyla ilişkili kavram ve tanımlamalara yer verilmiştir. Yapılan Çalışmalar: I bölümünde; literatürde konuya ilişkin sürdürülebilir kentsel tasarım, eko-tasarım, enerji etkin tasarım, iklim duyarlı/biyoklimatik tasarım ve kentsel tasarım rehberleri gibi kavramları içeren ulusal ve uluslararası çalışmalar analiz edilerek iklim duyarlı kentsel tasarım rehberi strüktürü üretilmiştir. Yapılan Çalışmalar: II bölümünde; üretilen bu tasarım rehberi strüktürü, Trabzon kenti doğal verileriyle düzenlenerek yer ile ilişkisi kurulmuştur.  Bu bağlamda Trabzon'a ait doğal verileri ile kentsel tasarım rehberi yönergeleri yazılarak Trabzon kenti için İklime Duyarlı Kentsel Tasarım Rehberi üretilmiştir. Bulgular ve İrdelemeler bölümünde; alan çalışması için seçilen 3 Nolu Erdoğdu Mahallesi rehber yönergeleri doğrultusunda düzenlenerek rehberin uygulaması gösterilmiştir. Ayrıca mevcut uygulama ve rehber kurgusu doğrultusunda önerilen uygulama karşılaştırmalı olarak irdelenmiştir. Son bölümde sonuç değerlendirmeleri yapılmıştır ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
To build sustainable cities are depends on the contruction of built enviroments with climate responsive design approaches. In this context, the thesis aims to include climate responsive design methods into the practice of urban production at all scales, from macro to micro, in the city of Trabzon. The guide which produced in extent of this thesis has been handled as a tool that develops the building/built environment fiction with climate responsive design methods and ensures that its inclusion in the practice. In the General Information part of the study, after the problem, purpose, scope and method of the thesis are explained, the concepts and definitions related to the subject are included. In the Studies Part I; in the literature, a climate responsive urban design guide structure was produced by analyzing national and international studies containing issues such as sustainable urban design, eco-design, energy efficient design, climate responsive/bioclimatic design and urban design guides. In the Studies Part II; This design guide structure, which was produced, was arranged with the natural data of the city of Trabzon and its relationship with the land was established. In this context, a Climate Responsive Urban Design Guide was produced for the city of Trabzon by writing the urban design guide guidelines with the natural data of Trabzon. In the Findings and Discussions part; the implementation of the guide was shown by arranging the Erdoğdu Neighborhood No. 3 selected for the field study in line with the guide's guidelines. In addition, the current practice and the proposed practice in line with the guideline were examined comparatively. In the last part, the conclusions are evaluated and recommendations are presented.