Alkol ve madde kullanım bozukluğu olan bireylerde içselleştirilmiş damgalanma, psikolojik dayanıklılık ve öznel iyi oluş düzeyleri ve aralarındaki ilişki
Internalized stigma, psychological resilience and subjective well-being levels and the relationship between them in individuals with alcohol and substance use disorder
Yazar: MERVE ÖĞÜTÇÜ
Danışman: PROF. DR. FATMA ÖZ
LOKMAN HEKİM ÜNİVERSİTESİ / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu araştırma, alkol ve madde kullanım bozukluğu olan bireylerin içselleştirilmiş damgalanma, psikolojik dayanıklılık, öznel iyi oluş düzeyleri ve aralarındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırma, Kayseri Devlet Hastanesi AMATEM Kliniği'nde yapılmış olup 141 katılımcı ile tamamlanmıştır. Veri toplama aracı olarak Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği, Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Öznel İyi Oluş Ölçeği ve tanıtıcı bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, değişkenlerin grup ortalamalarındaki farklılıkları görebilmek için 2 gruplu değişkenlerde bağımsız örneklem t-test, 3 ve daha fazla gruplu değişkenlerde non- parametrik Kruskal Wallis-H testi kullanılmıştır. Ölçeklerin birbirleri arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü tespit edebilmek için Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bağımsız değişkenin bağımlı değişken üzerindeki etkisini görmek için doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Analizler α=0,05 seviyesinde yapılmıştır.
Araştırma sonucunda, katılımcıların 25-34 yaş arasında yoğunlaştığı, alkol ve maddeye başlama yaş ortalamasının 18,81 olduğu, çoğunluğun kullanıma arkadaş etkisi ile başladığı, en çok kullanılan maddenin metamfetamin olduğu ve çoğunluğun AMATEM'e kendi istekleri ile başvurdukları görülmüştür. 
Katılımcıların yüksek derecede içselleştirilmiş damgalanma yaşadıkları belirlenmiş (80,29±18,865) olup en yüksek ortalamanın "kalıp yargıların onaylanması", en düşük ortalamanın ise "damgalanmaya karşı direnç" alt boyutunda olduğu saptanmıştır. Madde kullanan bireylerin, alkol kullananlara göre, çalışmayanların çalışanlara göre istatistiksel anlamlılıkta daha fazla içselleştirilmiş damgalanma yaşadıkları saptanmıştır. Katılımcıların psikolojik dayanıklılık puan ortalaması (123,46±21,775) orta düzeydedir. En yüksek ortalamanın ölçeğin sosyal kaynaklar alt boyutunda iken en düşük ortalama "yapısal stil" alt boyutunda olduğu yani; sosyal kaynakları iyi kullanmalarına rağmen öz güven ve özdisiplinde yetersiz kaldıkları saptanmıştır. Evli bireylerin bekar bireylere göre, AMATEM'e ilk kez başvuranların birden çok başvuranlara göre psikolojik dayanıklılıklarının yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcıların öznel iyi oluş puan ortalamasının 160,14±28,002 olduğu; alt boyutlarda en düşük puanın karamsarlık, en yüksek puanın ise iyimserlik alt boyutunda olduğu saptanmıştır. Sorun olduğunda eşinden destek alanların psikolojik dayanıklılıkları ve öznel iyi oluşları daha yüksek bulunmuştur.
RHİDÖ ile YPDÖ arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı, RHİDÖ ile ÖİÖ arasında negatif yönlü ve zayıf, YPDÖ ve ÖİÖ arasında pozitif yönlü ve orta seviyede anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda, toplum ruh sağlığını geliştirme, koruyucu ve önleyici müdahaleler çerçevesinde, alkol ve madde kullanım bozukluğu olan bireyler için içselleştirilmiş damgalanmanın olumsuz etkilerini azaltan psikolojik dayanıklılık ve öznel iyi oluşu artıran girişimlerin gerekli olduğu önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Alkol ve Madde Kullanım Bozukluğu, İçselleştirilmiş Damgalanma, Psikolojik Dayanıklılık, Öznel İyi Oluş, Psikiyatri Hemşireliği

Abstract:
This study was conducted to determine the levels of internalized stigma, psychological resilience, subjective well-being, and the relationship among individuals with alcohol and substance use disorders. The research took place at the Kayseri State Hospital AMATEM Clinic and involved 141 participants. The data collection instruments included the Internalized Stigma Scale for Mental Illness, Resilience Scale For Adults, the Subjective Well-Being Scale, and a Demographic Information Form. Independent samples t-test for two-group variables and the non-parametric Kruskal-Wallis H test for three or more group variables were used to assess differences between group means. Pearson correlation test was employed to determine the direction and strength of the relationship between scales. Linear regression analysis was applied to see the effect of the independent variable on the dependent variable. The analyses were conducted at the alpha level of 0.05.
As a result of the research, it was seen that the participants were concentrated between the ages of 25-34, the average age of starting to use alcohol and drugs was 18.81, the majority started substance use with the influence of friends, the most used substance was methamphetamine, and the majority applied to AMATEM Clinic of their own volition.
It was determined that the participants experienced a high degree of internalized stigma (80.29±18.865), and the highest mean was "endorsement of stereotypes"; It was found that the lowest average was in the "resistance to stigma" sub-dimension. It has been determined that individuals who use substances experience statistically significantly more internalized stigma than those who use alcohol, and those who do not work compared to those who work.The psychological resilience mean score of the participants (123.46±21.775) was at a medium level, the highest mean was in the social resources sub-dimension and the lowest mean was in the "structural style" sub-dimension; It has been determined that although they use social resources well, they lack self-confidence and self-discipline. Married individuals have higher psychological resilience than single individuals, and individuals who apply to AMATEM for the first time have higher psychological resilience than those who apply more than once. The average psychological well-being score of the participants was (160.14±28.002); It was determined that the lowest score in the sub-dimensions was pessimism and the highest score was in the optimism sub-dimension. Psychological resilience and subjective well-being were found to be higher in those who received support from their spouses when there was a problem.
It was determined that there was no significant relationship between Internalized Stigma for Mental Illness (ISMI) and Resilience Scale for Aduts (RSA), a negative and weak relationship between ISMI and Subjective Well-Being Scale (SWB), and a positive and moderately significant relationship between RSA and SWB. As a result of the research, it is suggested that, within the framework of improving public mental health and protective and preventive interventions, interventions that reduce the negative effects of internalized stigmatization and increase psychological resilience and subjective well-being are necessary for individuals with alcohol and substance use disorders. 

Keywords: Alcohol and Substance Use Disorders, İnternalized Stigma, Psychological Resilience, Subjective Well-Being, Psychiatric Nursing