Rönesans Dönemi (1420-1500) Avrupa resminde Hz. Meryem ikonografisi
Virgin Mary iconography in European painting during the Renaissance Period (1420-1500)
Yazar: ŞULE GEDİKLİ
Danışman: PROF. DR. GÜL TUNÇEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Sanat tarihi = Art history

Özet:
Bu çalışmamızda tezimizin konusunu; Katoliklerin "Tanrı Annesi" olarak kabul ettiği Hz. Meryem'in hayatına ilişkin tasvirler ve ikonografik çözümlemeler oluşturmaktadır. Burada Hıristiyan dininin önemli figürlerinden Hz. Meryem'in yaşamı, Erken Rönesans Dönemi tasvirleri ile desteklenerek ikonografik ve ikonolojik anlam bakımından değerlendirilmiştir. Hz. Meryem'in hayatı kilise tarafından kabul edilen Kanonik İnciller yerine apokrif metinlerde yer almaktadır. Bu kaynakların başında Apokrif Yakub İncili gelmektedir. Bunun dışında Apokrif Matta İncili, Meryem'in Doğum İncili, Altın Efsane ve Transitus Mariae'da Hz. Meryem'in hayatını ele alan diğer önemli kaynaklardır. Tezimizde ayrıca Floransa'da ortaya çıkan ve daha sonra tüm Avrupa'ya yayılan Rönesans hareketinin doğuşunun yanı sıra Antikite etkisi, yaşanan kültürel değişimler ve Rönesans Dönemine damgasını vuran üslup özelliklerine de değinilmiştir. Tezimizde incelediğimiz eserlerde apokrif İncil, Tevrat ile Kanonik Matta ve Luka İncili ikonografileri esas alınmıştır. Meryem'in Apokrif İncillerdeki ikonogrtafiye göre hayatı; Yohakim'in Tapınaktan Kovulması, Yohakim'e Müjde, Altın Kapıda Buluşma, Meryem'in Doğumu, Meryem'in Tapınağa Takdimi, Meryem'in Nişanı, Meryem'e Müjde, İsa'nın Doğumu, Elizabeth'i Ziyaret, Meryem'in Ölümü ve Göğe Alınışı şeklinde 10 başlık altında incelenmiştir. Bunlardan Meryem'in Doğumu ve Meryem'e Müjde bölümlerinde sanatçıların Apokrif İncillerde geçen ikonografiye sadık kalmadıkları görülmektedir.  Hz. Meryem'in hayatına ait her bir eser Panofsky Metodolojisi kapsamındaki "doğal anlam", "ikonografik anlam ve ifadesel özellik" ve "ikonolojik anlam" bakımından kapsamlı biçimde tanıtıldıktan sonra önce kendi aralarında daha sonra ise Gotik, Flaman ve Yüksek Rönesans Dönemi sanatçılarının eserleri ile karşılaştırılıp, değerlendirilerek Avrupa Tasvir Sanatı'ndaki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, the subject of our thesis; It creates depictions and iconographic analyzes of the life of Mary, whom Catholics accept as the "Mother of God. Here, the life of Mary, one of the important figures of the Christian religion, was evaluated in terms of iconographic and iconological meaning, supported by the depictions of the Early Renaissance Period. The life of Mary is included in the apocryphal texts instead of the Canonical Gospels accepted by the church. The first of these sources is the Apocrypha Gospel of Jacob. Apart from this, the Apocrypha Gospel of Matthew, the Gospel of Mary's Birth, the Golden Legend and Transitus Mariae are other important sources dealing with the life of Mary. In our thesis, besides the birth of the Renaissance movement that emerged in Florence and later spread to all of Europe, the effect of Antiquity, the cultural changes experienced and the stylistic features that left their mark on the Renaissance Period were also mentioned. The works we examined in our thesis are based on iconography of  apocryphal Bible, Old Testament and the Canonical Gospel Matthew and Luke.  The life of Mary according to the iconography in the apocryphal Gospels; Expulsion of Joachim from the Temple, Annunciation to Joachim, Meeting at the Golden Gate, Birth of Mary, Presentation of Mary to the Temple, Engagement of Mary, Annunciation to Mary, Nativity, Visiting Elizabeth, Death of Mary and Ascension to Heaven. It is seen that the artists did not remain faithful to the iconography in the apocryphal Gospels in the Birth of Mary and Annunciation to Mary. After each work of Mary's life is introduced in terms of "factual meaning", "iconographic meaning and expressional feature" and "iconological meaning" in Panofsky methodology, It has been tried to determine their place in the European Painting Art by evaluating themselves and then with the works of Gothic, Flemish and High Renaissance artists.