Çocuk sağlığı ve hastalıkları polikliniğine başvuran 18-48 ay arası çocukların rutin aşı ve diğer aşı uygulanma oranının değerlendirilmesi ve ebeveyn aşı bilgi düzeyleri ile karşılaştırılması
Evaluation of routine vaccine and other vaccine application rate of children between 18-48 months applicant to the children's health and diseases clinic and comparing with the vaccination levels of the parents
Yazar: SEVDA ASLAN
Danışman: PROF. DR. SADIK SAMİ HATİPOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ana-baba = Parents ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; İmmünizasyon = Immunization

Özet:
Amaç: Aşılama çalışmaları, en önemli halk sağlığı hizmetleri arasında yer almaktadır. ABD ve Avrupa'nın birçok ülkesinde rutin aşılama takviminde yer alan rotavirüs, meningokok, HPV ve influenza aşıları, ülkemizde bu enfeksiyon hastalıkları sık görülmesine rağmen henüz rutin aşılama takvimine alınmamıştır ve talep üzerine ücretli bir şekilde uygulanabilmektedir. Biz çalışmamızda ebeveynlerin rutin ve rutin dışı aşılar hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları ile ebeveynlerin eğitim düzeylerini karşılaştırmayı ve aşılanma oranlarını etkileyen faktörleri araştırmayı amaçladık. Bu sayede rutin dışı aşıların uygulanmasında var olan eksikliklerin tespit edilmesi ve bunların giderilmesinde alternatif fikirler sunabilmeyi hedefledik. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı bir anket çalışmasıdır. Araştırma evreni 01-10-2020/01-12-2020 tarihleri arasında Genel Pediatri Polikliniğine herhangi bir sebeple başvuran yaşları 18-48 ay arasında olan çocuklar ve ebeveynleri olarak belirlenmiştir. Çalışmaya katılma koşullarını sağlayan 220 anneye anket formu yüz yüze uygulandı. İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) programı kullanıldı. 
Bulgular: Çalışmamız  %45'i (n=99) kız, %55'i (n=121) erkek toplam 220 çocuğun ebeveynleriyle yapılmıştır. Olguların %87,7'si (n=193) rutin aşılama programındaki aşıları düzenli ve zamanında yaptırdığını, %12,3'ü (n=27) kısmen düzenli yaptırdığını belirtmiştir. Olguların %58,6'sı (n=129) ücretli aşıları bildiğini, %41,4'ü (n=91) ise bilmediğini belirtmiştir. Ücretli aşılar hakkında bilgisi olan annelerin %88,3'ü (n=114) ücretli aşılarla ilgili bilgiyi sağlık personelinden edindiğini, %6,3'ü (n=8) internet, sosyal medya veya TV den, %5,5'i (n=7) akraba/ arkadaş/ komşu vs. den edindiğini belirtmiştir. Tüm olguların %20,9'u (n=46), ücretli aşılar hakkında bilgisi olduğunu söyleyen annelerin ise %35,6'sı(n=46) çocuğuna ücretli aşı yaptırdığını belirtmiştir. Ücretli aşı yaptıran olguların %26,1'i (n=12) rotavirüs aşısını, %73,9'u (n=34) rotavirüs + meningokok aşısını yaptırdığını belirtmiştir. Ücretli aşı yaptırmayan annelerin %47,7'si (n=83) bilgisi olmadığı için, %26,4'ü 
ix 
 
(n=46) maddi durumu olmadığı için ve %25,9'u (n=45) ücretli aşıları gerekli bulmadığı için yaptırmadığını belirtmiştir. Olguların %79,5'i (n=175) özel aşıların da rutin aşılama programına dâhil edilmesi gerektiğini düşünmekte ve %79,1'i (n=174) programa dâhil edilmesi durumunda ücretli aşıları yaptıracağını belirtmiştir. Anne ve baba öğrenim durumu, annenin çalışma durumu faktörleri ile ücretli aşıları yaptırma arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur.  
Sonuç: Çalışmamızda ücretli aşıların bilinme oranının rutin aşıların bilinme oranından çok daha düşük olduğu görülmüştür. En sık yaptırılan ücretli aşılar meningokok ve rotavirüs aşılarıdır. Hpv aşısının çocukluk çağı aşılamasında yeri olduğu çalışmamıza katılan ebeveynler tarafından bilinmemektedir. Ebeveynler ücretli aşılarla ilgili bilgiyi en çok sağlık personelinden öğrenmişlerdir. Ücretli aşıların bilinme ve uygulanmasındaki oranların düşüklüğüne bakılacak olursa, özellikle birinci basamak sağlık personeli tarafından ve sosyal medya, internet, TV gibi alanlardan ücretli aşılar hakkındaki bilgilendirmelerin arttırılması gerekmektedir. Çalışmamızda anne ve babanın eğitim düzeyi ile annelerin çalışma oranı arttıkça ücretli aşıları bilme ve bu aşıları yaptırma oranlarının artması, öncelikle ebeveynlerin eğitiminin önemini bir kez daha ortaya çıkarmaktadır.  Çalışmamızda maddi olanaksızlıklardan dolayı ücretli aşı yaptıramayanların ve ücretli aşılar rutin aşılama takvimine dâhil edilirse bu aşıları yaptıracağını belirten annelerin oranı da azımsanamayacak düzeydedir. Bu doğrultuda ücretli aşıların; devlet desteği sağlanarak, vergide indirim yapılarak veya rutin aşılama takviminde yer alması sağlanarak aşılanma oranının artacağı düşünüldü. 
 
Anahtar Kelimeler; Rutin Aşı, Ebeveyn, Bağışıklama, Özel aşılar

Abstract:
Introduction: Vaccination studies are among the most important public health services. Rotavirus, meningococcus, HPV and influenza vaccines, which are included in the routine vaccination calendar in many countries of the USA and Europe, have not yet been included in the routine vaccination calendar, Although these infectious diseases are common in our country and can be applied for a fee on demand. In our study, we aimed to compare the knowledge, attitudes and behaviors of the parents about routine and non-routine vaccines with the education levels of the parents and to investigate the factors affecting the vaccination rates. In this way, we aimed to identify the deficiencies in the application of non-routine vaccines and to offer alternative ideas in eliminating them. 
Materials and Methods: Our study is a single center, cross-sectional, descriptive questionnaire study. The population of the study was determined as children between the ages of 18-48 months who applied to the General Pediatrics Outpatient Clinic between 01-10-2020 / 01-12-2020 for any reason and their parents. The questionnaire form was applied face-to-face to 220 mothers who met the conditions for participation in the study. NCSS (Number Cruncher Statistical System) program was used for statistical analysis. 
Results:  Our study was conducted with the parents of a total of 220 children, 45% (n = 99) girls and 55% (n = 121) boys. 87.7% of the cases (n = 193) stated that they had regular and timely vaccinations in the routine vaccination program, 12.3% (n = 27) stated that they had them partially regularly. 58.6% of the cases (n = 129) stated that they knew about paid vaccines and 41.4% (n = 91) did not. 88.3% (n = 114) of the mothers who had information about paid vaccines obtained information about paid vaccines from health personnel, 6.3% (n = 8) from internet, social media or TV, 5.5% (n = 7) stated that they acquired it from relatives / friends / neighbors etc. 20.9% (n = 46) of all cases and 35.6% (n = 46) of the mothers who said they had information about paid vaccines stated that they had paid vaccinations for their children. 26.1% (n = 12) of the cases who had paid vaccines stated that they had the rotavirus vaccine, and 73.9% (n = 34) had the rotavirus + meningococcal vaccine. 
xi 
 
47.7% (n = 83) of the mothers who did not receive paid vaccines did not have knowledge, 26.4% (n = 46) did not have financial status, and 25.9% (n = 45) did not find paid vaccinations necessary. They stated that they did not have it done for. 79.5% of the cases (n = 175) think that special vaccines should be included in the routine vaccination program and 79.1% (n = 174) stated that they would have paid vaccinations if they were included in the program. A statistically significant difference was found between the education status of the mother and father, the factors of the mother's employment status and the paid vaccinations. 
Conclusion: In our study, it was seen that the rate of knowing about paid vaccines is much lower than the rate of routine vaccines. The most common paid vaccines are meningococcal and rotavirus vaccines. It is not known that HPV vaccine has a place in childhood vaccination. Parents learned most information about paid vaccines from health personnel. Considering the low rate of knowledge and application of paid vaccines, it is necessary to increase the information about paid vaccines, especially by primary health care personnel and from areas such as social media, internet and TV. In our study, as the education level of mothers and fathers and the working rate of mothers increase, the knowledge of paid vaccines and the increase in the rate of having these vaccines reveals the importance of education of the parents once again. In our study, the rate of those who could not get paid vaccines due to financial difficulties and the rate of mothers who stated that they would have these vaccinations if paid vaccines were included in the routine vaccination schedule is also at a level that cannot be underestimated. In this direction, paid vaccines; It was thought that the rate of vaccination would increase by providing government support, reducing the tax or providing it to be included in the routine immunization schedule. 
 
Keywords; Vaccine, Parent, İmmunization, Special Vaccines