Non-Hodgkin Lenfoma hastalarında semptom öz yönetimine ilişkin geliştirilen karar destek sisteminin semptom yönetimine, yaşam kalitesine ve plansız hastane başvurularına etkisi
Effect of the decision support system developed for symptom self-management on symptom management, quality of life and unplanned hospital admissions in Non-Hodgkin's Lymphoma patients
Yazar: MERVE GÖZDE SEZGİN
Danışman: PROF. DR. HİCRAN BEKTAŞ ; DOÇ. DR. OZAN SALİM
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Bilgisayar destekli sistemler = Computer aided systems ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Karar destek sistemleri = Decision support systems ; Lenfoma-non Hodgkin = Lymphoma-non Hodgkin ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Non-Hodgkin Lenfoma hastalarında semptom öz yönetimine ilişkin karar destek sistemi (KDS) (Lymphoma Symptom CARE [LympCARE]) geliştirilmesi ve uygulamanın semptom yönetimi, yaşam kalitesi ve plansız hastane başvuruları üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma metodolojik ve randomize aktif kontrollü deneysel çalışma olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada Non-Hodgkin Lenfoma hastaları için mobil uyumlu KDS (LympCARE) geliştirilmiştir. İkinci aşamada girişim (LympCARE) grubundaki hastalar LympCARE üzerinden 3., 4. ve 5. kür kemoterapi sonrasında 3., 7. ve 10. günlerde semptom öz yönetimine ilişkin geliştirilen KDS ile semptom şiddetini değerlendirmiş ve öz yönetim stratejilerini uygulamışlardır. Aktif kontrol grubundaki hastalar LympCARE üzerinden sadece semptom şiddeti değerlendirme bölümünü ve Türk Hematoloji Derneği'nin eğitim kitapçığını kullanmışlardır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Rotterdam Semptom Checklisti, FACT-G Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Plansız Hastane Başvuruları İzlem Formu ile toplanmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistiksel analizler, t-testi, varyans ve regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: LympCARE grubunun %18'i erkek, %85.7'si ≤60 yaşında ve aktif kontrol grubunun %18'i erkek, %64.3'ü ≤60 yaşındadır. LympCARE uzman görüşlerinin uyum düzeyleri yüksektir. LympCARE ve aktif kontrol grubunun semptom yönetimi ve yaşam kalitesi son test puan ortalamaları arasındaki farklılık istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Her iki grupta plansız hastane başvuruları azalmıştır. LympCARE grubunun %89.9'u, aktif kontrol grubunun %78'i mobil uyumlu KDS sistemini etkin bulmuştur. 
Sonuç: Semptom öz yönetimine ilişkin geliştirilen KDS hastaların semptom yönetimi ile yaşam kalitesi düzeylerini artırmış ve plansız hastane başvuru düzeyini azaltmıştır. Semptom ilişkili KDS'ler ve web tabanlı semptom öz yönetim uygulamalarının kullanımının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: This aim of this study was to develop a decision support system (DSS) for symptom self-management (Lymphoma Symptom CARE [LympCARE]) in patients with Non-Hodgkin's Lymphoma (NHL) and to evaluate the effect of the application on symptom management, quality of life, and unplanned hospital admissions.
Methods: The study consisted of two stages: a methodological and randomized, active-controlled experimental study. In the first stage, a mobile-friendly DSS (LympCARE) was developed for patients with NHL. In the second stage, patients in the intervention (LympCARE) group evaluated symptom severity and applied self-management strategies on the 3rd, 7th, and 10th days after the 3rd, 4th, and 5th cycles of chemotherapy treatment via LympCARE. Patients in the active control group used only the symptom severity assessment section on LympCARE and education booklet of the Turkish Hematology Association. Data were collected with Personal Information Form, Rotterdam Symptom Checklist, FACT-G Quality of Life Scale, and Unplanned Hospital Admission Follow-up Form. Data were evaluated using descriptive statistical analyses, t-tests, ANOVA of variance, and regression analysis.
Results: In the LympCARE group, 18% were male and 85.7% were ≤60 years old, and in the active control group, 18% were male and 64.3% were ≤60 years old. The level of agreement among the LympCARE expert opinions was high. The difference between the symptom management and quality of life post-test mean scores of the LympCARE and active control groups was statistically significant (p<0.05). The number of unplanned hospital admissions decreased in both groups. A mobile-compatible CDS system was effective in 89.9% of LympCARE group and 78% of active control group. 
Conclusion: Symptom self-management-related CDS improved patients' symptom management and quality of life and decreased the level of unplanned hospital admissions. The use of symptom-related CDSs and web-based symptom self-management applications should be expanded.