Agaricus bisporus mantarında hasat sonrası UV-B ve UV-C uygulamalarının muhafaza süresi ve kalite üzerine etkileri
Effects of post-harvest UV-B and UV-C applications on storage time and quality in agari̇cus bi̇sporus mushroom
Yazar: HALİT MURAT TEZCAN
Danışman: PROF. DR. BEYHAN KİBAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Günümüzde mantarlarda hasat sonrası kalitenin korunması ve raf ömrünün uzatılması amacıyla ultraviyole (UV) ışık uygulamalarının kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu çalışma, Agaricus bisporus mantar türünde hasat sonrası farklı sürelerde UV-B ve UV-C uygulamalarının muhafaza süresi, kalite özellikleri ve besin elementi içerikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada, 2 farklı ultraviyole ışık türü (UV-A ve UV-B) ve 3 farklı uygulama süresinin (5, 10 ve 20 dakika) ele alındığı toplam 7 farklı uygulama kullanılmıştır. Mantarlar 4 °C'de 14 gün süre ile muhafaza edilmiş olup, 7. ve 14. günlerde mantarlarda gerekli ölçüm ve analizler yapılmıştır. Araştırma sonucunda UV ışık uygulamaları, uygulama süreleri ve muhafaza sürelerine bağlı olarak kalite özelliklerinin önemli oranda değiştiği saptanmıştır. Muhafaza süresinin artması ile ağırlık kaybı, protein, kül, pH değeri, solunum hızı, a*, b* ve C* renk değerleri, fosfor, potasyum, magnezyum, kalsiyum, mangan ve çinko içerikleri artarken, suda çözünebilir kuru madde miktarı, demir içeriği, L* ve h° renk değerleri azalmıştır. Çalışmada ele alınan UV-B ve UV-C uygulamalarının genel olarak hasat sonrası kalite kayıplarını azaltmada olumlu etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, UV-B ve UV-C uygulamalarının A. bisporus mantarının muhafaza süresini uzatma, kalite özelliklerini koruma ve geliştirme açısından kullanılabilecek etkili bir yöntem olduğu tespit edilmiştir. UV ışık uygulamaları arasında UV-C uygulamalarının, A. bisporus mantarının muhafaza süresi boyunca kalitenin korunmasında UV-B uygulamalarına kıyasla daha etkili olduğu belirlenmiştir. Araştırmada özellikle hasat sonrası 5 dakika süreyle UV-C uygulamasının (UV-C-5), mantarın besin değerinin korunmasında, ağırlık kaybı ve solunum hızının minimum seviyede tutulmasında en etkili yöntem olduğu ve muhafaza için önerilebileceği saptanmıştır. 

ANAHTAR KELİMELER: Mantar, Hasat sonrası, Ultraviyole ışık, Muhafaza, Kalite

Abstract:
Nowadays, the use of ultraviolet (UV) light applications to preserve post-harvest quality and extend the shelf life of mushrooms has become increasingly common. This study was conducted to determine the effects of UV-B and UV-C applications at different times after harvest on the storage period, quality characteristics and nutrient contents of Agaricus bisporus mushroom. In the study, a total of 7 different applications were used, including 2 different types of ultraviolet light (UV-A and UV-B) and 3 different application durations (5, 10 and 20 minutes). Mushrooms were stored at 4 °C for 14 days, and necessary measurements and analyses were performed on the mushrooms on the 7th and 14th days. As a result of the research, it was determined that the quality characteristics changed significantly depending on UV light applications, application durations, and storage periods. With the increase in storage period, weight loss, protein, ash, pH value, respiration rate, a*, b* and C* color values, phosphorus, potassium, magnesium, calcium, manganese and zinc contents increased, while water soluble dry matter amount, iron content, L* and h° color values decreased. It was determined that UV-B and UV-C applications considered in the study generally had positive effects on reducing post-harvest quality losses. In conclusion, it was determined that UV-B and UV-C applications are effective methods that can be used in terms of extending the storage period of A. bisporus mushroom, preserving and improving its quality characteristics. Among the UV light applications, UV-C applications were found to be more effective than UV-B applications in preserving the quality of A. bisporus mushroom during the storage period. In the research, it was determined that UV-C application (UV-C-5) for 5 minutes after harvest was the most effective method in preserving the nutritional value of the mushroom and keeping weight loss and respiration rate at a minimum level and could be recommended for storage.







KEYWORDS: Mushroom, Post-harvest, Ultraviolet light, Storage, Quality