Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülüğüne ilişkin bir model geliştirme
Developing a model related to the learned resourcefulness of faculty of education students
Yazar: SEBAHAT SEVGİ UYGUR
Danışman: PROF. DR. RENGİN KARACA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Eğitim fakülteleri = Education faculties ; Psikolojik esneklik = Psychological flexibility ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenilmiş güçlülük = Learned resourcefulness ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmanın amacı, eğitim fakültesi öğrencilerinin öğrenilmiş güçlülüğünü açıklamaya yönelik bir model geliştirmektir. Amaç doğrultusunda, bilinçli farkındalık ve öğrenilmiş güçlülük arasındaki ilişkide umut ve psikolojik esnekliğin aracılık rolleri araştırılmıştır. Araştırmanın örneklemini, İzmir'deki eğitim fakültelerinde öğrenimine devam eden 908 eğitim fakültesi öğrencisi oluşturmuştur. Öğrenciler, üç aşamalı tabakalı seçkisiz küme örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmada veri toplama araçları olarak Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği, Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Sürekli Umut Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu ve araştırmacı tarafından geliştirilen 16 maddelik, beş alt boyutlu Psikolojik Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 24.0 ve Lisrel 8.8 paket programları ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Yapısal Eşitlik Modellemesinden yararlanılmıştır. Çalışma kapsamında kullanılan tüm ölçme araçları için doğrulayıcı faktör analizleri ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, eğitim fakültesi öğrencilerinin bilinçli farkındalık düzeyleri ile öğrenilmiş güçlülük, umut ve psikolojik esneklik düzeyleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı ve olumlu yönde doğrudan ilişkilerin olduğunu göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin umut ile öğrenilmiş güçlülük ve psikolojik esneklik ile öğrenilmiş güçlülük düzeyleri arasında da istatistiksel açıdan anlamlı ve olumlu yönde doğrudan ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Son olarak bilinçli farkındalık ve öğrenilmiş güçlülük arasındaki ilişkide umut ve psikolojik esnekliğin tam aracılık etkisi olduğu ortaya konularak öne sürülen öğrenilmiş güçlülük modeli doğrulanmıştır. Bulgular, alanyazın ışığında tartışılmış ve eğitim fakültesi öğrencilerine, araştırmacılar ile uygulayıcılara bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this research was to develop a model that explains the learned resourcefulness of the students of the education faculty. In this context, the mediating roles of hope and psychological flexibility in the relationship between mindfulness and learned resourcefulness were investigated. The sample of the study was consisted of 908 students of the education faculties in the city of Izmir. Students were selected by the three-stage stratified random cluster sampling method. In the study, Rosenbaum Learned Resourcefulness Scale, Mindfulness Scale, Hope Scale, Personal Information Questionnaire and Psychological Flexibility Scale with 16 items and five sub-dimensions developed by the researcher were used as data collection tools. The data was analyzed by SPSS 24.0 and Lisrel 8.8 package programs. Structural Equation Modeling was utilized for the analysis of the data. Confirmatory factor analyzes and reliability analyzes were conducted for all measurement tools used in the study. The findings of the study demonstrated that there were statistically significant and positive direct relationship among the mindfulness levels of the education faculty students and their levels of learned resourcefulness, hope and psychological flexibility. In addition, it was found that there were statistically significant and positive direct relationship among the hope and learned resourcefulness levels; psychological flexibility and learned resourcefulness levels. Finally, the proposed learned resourcefulness model was confirmed by demonstrating that hope and psychological flexibility have a full mediation role in the relationship between mindfulness and learned resourcefulness. The findings were discussed in the light of the literature and some suggestions were made for the education faculty students, researchers and the practitioners.