Yahudilikte vahiy ve nübüvvet tasavvurları: Etimolojik, teolojik ve tarihi kodları ve çerçevesi
The concepts of wahy/revelation and nubuwwah/prophecy in judaism: Their etymological, theological and historical codes and scobe
Yazar: RÜMEYSA KURUYAMAÇ
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET YAVUZ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Kutsal kitaplar = Holy books ; Peygamberler = Prophets ; Peygamberlik = Prophethood ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Vahiy = Revelation ; Yahudiler = Jews ; Yahudilik = Judaism

Özet:
Yahudilikte, aşkın bir varlık olan YHVH/Yahve'nin insanlara iletişim kurduğuna inanılmaktadır. Bu sebeple bu dinde vahiy ve nübüvvet çok önemli olmuştur. Yahudilikte vahiy, "gizli bilinmeyen bir Tanrı'nın insana kendisini göstermesi" olarak anlaşılmıştır. Yahudi Kutsal Kitabı Tanah'ta vahiy olayını ifade etmek için çeşitli kelimeler kullanılmıştır.
Yahudilikte nebîler, İsrâiloğullarının siyasî liderleri, kâhinler vahye muhatap olmuşlardır. Bu kişiler; teofani, rüya, rü'yet, Yahve'nin Ruhu ve Yahve'nin Meleği gibi vasıtalarla vahiy almışlardır. Hz. Mûsâ ise bunlardan farklı olarak, Yahve ile yüz yüze konuşarak vahiy almıştır. Bundan ötürü Yahudi geleneğinde vahyin zirvesini oluşturduğu ifade edilmektedir.
Nebîleri ifade etmek için Tanah'ta; "Tanrı'nın Kulu", "Tanrı'nın Adamı", "Kullarım Nebîler" gibi çeşitli hitaplar kullanıldığı görülmektedir. Bu nebilerin yaşı, sosyal sınıfı gibi beşerî özellikleri faklılık arz etmektedir. Öte yandan nebîlerin, genelde İsrâiloğullarının çok zor zamanlarında gönderildiği görülmüştür. Gönderilen bu nebîlerin; tebliğ, mucize, kehanet gibi birtakım nebevî özellikleri bulunmaktadır. Yahudilikte krallar, kohenler ve bilge kişiler nebîlik ile ilişkili gruplar olarak görülmüştür.
Tanah'ta Yahudi nebîler, Yahudi olmayan nebîler ve "sahte" nebîlerden bahsedilmektedir. Talmudda ilk nebî Hz. İbrâhim'den, son nebî Malaki'ye kadar 48 erkek, 7 kadın olmak üzere 55 nebînin İsrâiloğullarına gönderildiği zikredilmektedir. 
Yahudilerin vahiy ve nübüvvet anlayışında zaman geçtikçe bazı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Bu değişiklikleri klasik, orta çağ ve çağdaş Yahudi mezheplerin vahiy ve nübüvvet anlayışlarında da görmek mümkündür. Anahtar kelimeler: Nebî, Vahiy, Yahve, Yahudi Kutsal Kitabı, Nübüvvet.

Abstract:
In Judaism, it is believed that YHWH / Yahweh, a transcendent being, communicates with human being. Hence, revelation and prophethood play a saliently important role in this religion. Furthermore, in Judaism, revelation is understood as "the revealing of a hidden, unknown God to human". In this regard, various words are used in the Jewish Bible, Tanakh, to express this very phenomenon of revelation.
In the religious tradition of Judaism, prophets, the political leaders of the Israelites, and oracles were subjected to the experience of revelation. What is more, these historico-theological figures were believed to get revelation by means of theophany, dream, pre-sight, the Spirit of Yahweh, the Angel of Yahweh, and the like. On the other hand the prophet Moses, so believed, received revelations by talking face to face with Yahweh. For this reason, it is adduced that he constitutes the peak of revelation in the Jewish tradition.
Moreover, in Tanakh, there are various expressions to denote prophets as follows: "Servant of God", "Man of God", "My servants, Prophets", and so forth. In addition, these prophets vary in terms of ages, social class, and the like.
On the other hand, based on the Biblical narrations, it can be claimed that prophets were sent during very difficult times of the Israelites. The prophets sent have some prophetic features, such as preaching, miracle and prophecy. Revealingly, in Judaism, kings, kohenes, and sages were regarded as groups somehow associated with prophethood.
In Tanakh, prophets are subdivided in the following heads: Jewish prophets, non-Jewish prophets, and "false" prophets. As for in Talmud, there are forty eight male, and seven female prophets, beginning with Abraham and lasting with Malachi.
As time passed, some differences and reappropriations have emerged in the Jewish understanding of revelation and prophethood. Thus, it is possible to see these changes and adaptations in the understanding of revelation and prophethood of the classical, medieval and contemporary Jewish sects, respectively. Keywords: Prophecy, Revelation, Inspiration, Yahweh, Jewish Bible.