Google arama verilerinde, ileri evre kanserlere ilişkin aramalar ile kanser mortalitesi bağıntısının, zaman serileri ve çapraz korelasyon fonksiyonu ile araştırılması
Investigation of the relationship between advanced staged cancer searches data on google and cancer mortality with time series and cross correlation function
Yazar: ECEM ÖZYAPRAK ERDEM
Danışman: PROF. DR. AHMET DİRİCAN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı / Biyoistatistik ve Tıp Bilişimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics

Özet:
. Amaç: Artan dijitalleşme ile üstel şekilde artan büyük verinin sağlık alanında bilgi oluşturma amaçlı kullanılmasına "İnfodemioloji" denilmektedir. Kanser alanında yapılan infodemiyolojik çalışmalar hem dünya çapında çok kısıtlıdır. Bu çalışmada kanser yükünün izlenmesinde Google arama verilerinin kullanılmasının uygunluğu kapsamlı bir biçimde incelenmiştir
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 5 kanser türü (akciğer, meme, karaciğer, mide ve bağırsak) seçilerek kansere bağlı ölümlülük göstergeleri, ilişkili Google arama hacmi verileri ile karşılaştırılmıştır. Veriler kanser türlerine göre ve ülkelere göre ayrı ayrı gruplandırılmıştır. Gruplar içerisinde ölüm hızları ve Google arama verileri arasındaki ilişki durumları Spearman, Pearson, doğrusal regresyon ve zaman serisi çapraz korelasyon testleri ile incelenmiştir. Bu inceleme, Türkiye özelinde 5 kanser türüne göre hesaplanarak tekrarlanmıştır. Çalışmanın en son kısmında Türkiye'de kanser türlerine göre Google arama istatistiklerinin son 5 yıldaki seyri Kruskal-Wallis (post hoc= Dunn, yöntem=Bonferroni) testi ile incelenmiştir.
Bulgular: Kanser türlerine göre gruplandırılan 9 veri setinde kaba ölüm hızları ile Google arama hacmi verileri arasında 1 adet doğru 2 adet ters yönlü ilişki saptanmıştır. Bu grupta yapılan doğrusal regresyon analizinde %77 (n=7) oranında doğrusal ilişki görülmüştür. Aynı gruplarla yapılan zaman serisi çapraz korelasyon testinde farklı gecikme periyodları ile %55(n=5) aynı yönlü ilişki %22(n=2) ters yönlü ilişki görülmüş ve alt grupların %33'ünde (n=3) ilişki saptanamamıştır. Ülkelere göre gruplandırılan veri setlerinde ise Spearman korelasyon testleri ile % 50 (n=44) oranında aynı yönlü ilişki, %11(n=10) oranında ters yönlü ilişki gösterilmiştir. Türkiye'ye ait kanser türleri alt grubunda yapılan zaman serisi çapraz korelasyon istatistiklerinin hepsinde farklı gecikme periyodu ile ilişki saptanmış olup bu ilişkinin zaman içinde yönünün değişebildiği anlaşılmıştır.
Sonuç: Google Arama hacmi verileri kanser yükünün bölgesel izleminde kullanılabilecek faydalı bir araçtır. Google arama hacmi verileri ile kanser ölüm istatistiklerini incelemede kullanılacak en iyi yöntem zaman serisi çapraz korelasyon yöntemidir.

Abstract:
Aim: Infodemiology is using exponentially increasing big data for information producing in health sciences. Infodemiologic studies are highly limited for all cancer types. The aim of this study is to examine the relationship between cancer burden and related Google trends relative search volume data.
Method: In this study the mortality rates of 5 cancer types (lung, breast, liver, stomach and colorectum) is compared with related Google trends relative search volume rates. Data is subsetted by cancer types and countries separately. Between those groups Spearman, Pearson, Linear regression and time series cross correlation tests were used to examine occurance of correlations between Google search rates and mortality rates. Furthermore, those tests were repeated for Turkey by subsetting data according to cancer types. At the final part of this research, the trend of Google search volume indices in Turkey from last 5 years is examined with Kruskal-Wallis test (Post hoc=Dunn, Method=Bonferroni).
Results: The crude rates of 9 data table grouped by cancer types showed 1 positive correlation and two negative correlation with Spearman correlation test when in linear regression model there was %77 (n=7) correlation. With cross correlation test, there were %55 (n=5) positive correlation, %22 (n=2) negative correlation in the same groups with differing lag periods. In the subsets by countries, there were % 50 (n=44) positive correlation and %11(n=10) negative correlation. In the cross correlation tests from Turkey subsets, in all cancer types with differing lag periods, it is showed some type of correlation which are differing in relation according to time. When examined last 5 year's relative search volume data from Turkey, it is found that search trend from all 5 types of cancer were decreased during the first 10 months of Covid 19 pandemic (p=<0.0001).
Conclusion: Google Trends relative search volume data are useful tools to surveillance of cancer burden. The best fit model to examine the relationship between cancer mortality rates and cancer search data is time series cross correlation function.