Kaynak kaybı ile evlilik uyum arasındaki ilişkide başa çıkma stratejilerinin diyadik analizi
Mediating effects of individual and dyadic coping strategies in relationship between resource loss
Yazar: İSMAİL HAKKI TOMAR
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ÖZBAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, evli çiftlerin kaynak kayıpları ile evlilik uyumları arasındaki ilişkide bireysel ve çift başa çıkma stratejilerinin aracı etkisi aktör partner karşılıklı bağımlı düzeyde incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu 232 evli çiftten oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında Genel Kaynak Değerlendirmesi Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tutumları Envanteri, Çift Başa Çıkma Envanteri, Çift Uyum Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Çalışma grubundan toplanan veriler SPSS, LISREL ve AMOS istatistik programlarıyla analiz edilmiştir. Verilerin analizinde t-testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu ve Aktör Partner Karşılıklı Bağımlı Aracı Model için Path Analizi kullanılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, evli çiftlerin bireysel ve çift başa çıkma stratejilerinin birbirleriyle ilişkili olduğu, çift başa çıkma stratejilerinin evlilik uyumu ile daha yüksek ilişkilere sahip olduğu bulunmuştur. Kadın partnerlerin erkek partnerlere göre daha çok kaynak kaybı yaşadıkları, daha çok duygusal kaçma stratejisi kullandıkları bulunmuştur. Çift başa çıkma stratejileri ve evlilik uyumu açısından cinsiyete bağlı fark bulunmamıştır. Evli çiftlerin kaynak kaybı ile çift uyumu arasındaki ilişkide bireysel başa çıkma stratejilerinin (aktif planlama ve duygusal kaçma tarzlarının) aracı etkisi bulunmamıştır. Diğer taraftan evli çiftlerin kaynak kaybı ile evlilik uyumları arasındaki ilişkide çift başa çıkma tarzlarının (pozitif ve negatif çift başa çıkma) kısmi aracı etkilere sahip olduğu bulunmuştur. Doğrudan etkiler incelendiğinde, her iki çiftin kaynak kaybı sadece kendi evlilik uyumlarını olumsuz etkilemiştir. Çiftlerin kaynak kayıpları aktif planlama tarzları üzerinde etkili bulunmamıştır. Kadının duygusal kaçma tarzı erkeğin kaynak kaybı durumunda artmıştır. Kadının pozitif çift başa çıkması kendi kaynak kaybından negatif, partnerinin kaynak kaybından pozitif etkilenmiştir.. Erkeğin kaynak kaybı kendi negatif çift başa çıkma stratejilerinin kullanımını artırmıştır. Çiftlerin evlilik uyumları kendi aktif planlama tarzlarından etkilenirken, kadının duygusal kaçma tarzı erkeğin evlilik uyumunu düşürmüştür. Çiftlerin pozitif çift başa çıkma stratejileri sadece kendi evlilik uyumlarını artırırken, negatif çift başa çıkma stratejileri aktör düzeyinde kendi uyumlarını, partner düzeyinde ise kadının negatif çift başa çıkması erkeğin uyumunu olumsuz etkilemiştir. 
Bu sonuçlar, kaynak kaybı ve başa çıkma stratejilerinin evlilik uyumu üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Sonuçlar literatür ve kuramlar eşliğinde tartışılmış, ileride yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this research, married couples' mediating effects of individual and dyadic coping strategies in relationship between resource loss and marital adjustment was analyzed in a interdependence level. The working group of the research is formed by 232 married couples. General Resource Evaluation Scale, Coping with Stress Questionnaire, Dyadic Coping Inventory, Dyadic Adjustment Scale and Personal Information forms were used in data gathering. Date collected were analysed using statistical tools SPSS, LISREL and AMOS. The analysis of the data t-test, Pearson Product-Moment Correlation and Path Analysis for Actor-Partner Interdependence Mediation Model were used.
Findings from the study showed that individual and dyadic coping strategies of married couples were related to each other, dyadic coping strategies had higher relationship with marital adjustment. Female partners had more resources loss compared to the male partner, they used more emotional escape strategies. There was no gender difference founded based on dyadic coping strategies and marital adjustment. Mediating effects of individual coping styles (active planning and emotional escape style) were not observed in relationship between resource loss and marital adjustment in married couples. On the other side, it was observed that married couples' dyadic coping attitudes (positive and negative dyadic coping) in relationship between resource loss and marital adjustment had partial mediating effects. Couples' resource losses didn't effect their active planning strategies. Female's emotional escape strategies use increased with male's resource loss. Female's positive dyadic coping behaviours are negatively effected by her resource loss, but in contrary positively effected by her partner's resource loss. The male's resource loss has increased the use of his own negative dyadic coping strategies. While couples' marital adjustment was effected by their active planning styles; female's emotional avoidance attitude decreased male's marital adjustment. Couples' positive coping strategies only increased their marital adjustment, but negative coping behaviours negatively effected their adjustment in actor level and female's negative coping behaviours negatively effected male's marital adjustment. 
These results reflected the fact that resource loss and coping strategies were effective on marital adjustment. Results were discussed accompanied with literature and theories, suggestions were listed for following studies.