Nöbet tutan sağlık çalışanı annelerde ayrılık anksiyetesi, depresyon düzeyi ve ebeveynlerin çocukları ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of separation anxiety, depression level, and parent-child relationships in healthcare worker mothers on shift work
Yazar: GÖZDE KOYUNCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CELALEDDİN TURGUT
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Amaç: Nöbet tutmanın annelerdeki depresyon, anksiyete, stres düzeyleri, ayrılık anksiyetesi düzeyi ve ebeveyn çocuk ilişkisine etkisini araştırmayı amaçlamıştır. Nöbet tutmanın annelerdeki depresyon, anksiyete, stres durumunun tespit edilmesi farkındalık imkanı sağlayaraktan annelerin ruhsal sağlık düzeyini ve anne çocuk ilişkilerinin olumlu yönde gelişmesine katkıda bulunacaktır.
Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Kahramanmaraş ilinde 43 tane nöbet tutan ve 43 tane nöbet tutmayan sağlık çalışanı anne dahil edilmiştir. Katılımcılarla görüşülerek gönüllü onam formu alınmıştır. Daha sonrasında online olarak Sosyodemografik veri formu, Depresyon Anksiyete ve Stres Ölçeği, Ayrılık Anksiyesi Belirti Envanteri, Yetişkin Ayrılık Anksiyetesi Envanteri, Ebeveyn Çocuk İlişkisi Ölçeği doldurtulmuştur. Analizler SPSS 22.0 programı yardımıyla gerçekleştirilmiştir. p<0,05 anlamlılık seviyesi seçilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 43 nöbet tutan 43 nöbet tutmayan sağlık çalışanı anne katılmıştır. Çalışma grupları ile medeni durum, çocukların okula gitmesi, oturulan ev tipi, uzun süreli rapor kullanma durumları, uzun süreli izin kullanma durumları, doğum izni kullanma durumları, eşlerin gelir getiren bir işte çalışma durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Buna karşın çalışma grupları ile yaşanılan yer, oturulan evin kendine ait olma durumu, eğitim durumu, meslek, çocukların bakım vereni ve ekonomik durum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0,05). Nöbet tutan sağlık çalışanı anneler ile nöbet tutmayan sağlık çalışanı annelerin depresyon, anksiyete, stres, toplam DASÖ, çocukluk döneminde başlayan yetişkin ayrılık anksiyetesi, olumlu ebeveyn çocuk ilişkisi ölçeği ve olumsuz ebeveyn çocuk ilişkisi ölçeği skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir (p>0,05). Nöbet tutan sağlık çalışanı annelerin yetişkinlikte başlayan yetişkin ayrılık anksiyetesi skorları nöbet tutmayan sağlık çalışanı annelerin skorlarından daha yüksektir. Katılımcıların olumlu ebeveyn çocuk ilişkisi skoru gelir durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0,05). Buna karşın tüm katılımcıların depresyon, anksiyete, stres, toplam DASÖ, yetişkinlik döneminde başlayan yetişkin ayrılık anksiyetesi, çocukluk döneminde başlayan yetişkin ayrılık anksiyetesi, olumsuz ebeveyn çocuk ilişkisi skorları gelir durumuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Çocuklarına eşlerinin baktığı sağlık çalışanı annelerin depresyon skoru diğer sağlık çalışanı annelerden daha yüksektir. (p<0,05).
Sonuç: Nöbet tutan sağlık çalışanı anneler ile nöbet tutmayan sağlık çalışanı annelerin depresyon, anksiyete, stres, toplam DASÖ skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. İlişkili değişikler açısından anlamlı bir fark bulunmaması; örneklem büyüklüğünün yetersiz olması, gruplar arasında meslek oranlarının farklı olması gibi nedenlerden kaynaklanmış olduğu söylenebilir.  Nöbet tutan sağlık çalışanı anneler ile nöbet tutmayan sağlık çalışanı annelerin çocukluk döneminde başlayan yetişkin ayrılık anksiyetesi skoru istatistik olarak anlamlı değilken nöbet tutan sağlık çalışanı annelerin yetişkinlik döneminde başlayan yetişkin ayrılık anksiyetelerinin daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Nöbet tutan sağlık çalışanı anneler ile nöbet tutmayan sağlık çalışanı annelerin olumlu ebeveyn çocuk ilişkisi ölçeği ve olumsuz ebeveyn çocuk ilişkisi ölçeği skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olmadığı belirlenmiştir. Literatürdeki benzer veya ilişkili çalışmalara bakıldığında nöbet tutan annenin uyku düzeninin bozulması, nöbet sonrasında uyku ihtiyacının olması, mesleki memnuniyetsizliğin olması yetişkin ayrılık anksiyetesine sebep olan faktörler olabilir. Ayrıca ebeveyn çocuk ilişkisi açısından çocuk ile geçirilen zamanın miktarından çok aradaki nitelikli zamanın daha önemli olduğu düşünülmüştür.

Abstract:
Objective: This study aimed to investigate the impact of shift work on depression, anxiety, stress levels, separation anxiety, and parent-child relationships in mothers. Identifying the state of depression, anxiety, and stress in mothers working shifts can provide awareness and contribute to the positive development of their mental health and parent-child relationships.
Materials and Methods: The study included 43 healthcare worker mothers who work shifts and 43 who do not, all located in Kahramanmaraş province. Voluntary consent forms were obtained after conducting interviews with the participants. Subsequently, they were asked to complete an online Socio-demographic Data Form, Depression Anxiety Stress Scale, Adult Separation Anxiety Inventory, and Parent-Child Relationship Scale. The analyses were conducted using SPSS 22.0 software, with a significance level of p<0.05 chosen.
Results: The study included 43 healthcare worker mothers on shift work and 43 who were not on shift work. There was no statistically significant relationship between marital status, children attending school, type of housing, long-term sick leave, long-term leave, and maternity leave usage, and spouses' employment in income-generating jobs among the study groups (p>0.05). However, there was a statistically significant relationship between the study groups and place of residence, ownership of the housing, education level, profession, caregiver of the children, and economic status (p<0.05). There was no statistically significant difference between shift-working healthcare worker mothers and non-shift-working healthcare worker mothers in terms of depression, anxiety, stress, total DASS scores, adult separation anxiety that began in childhood, positive parent-child relationship scale, and negative parent-child relationship scale scores (p>0.05). The scores for adult separation anxiety that began in adulthood were higher in shift-working healthcare worker mothers than in non-shift-working healthcare worker mothers. The positive parent-child relationship scores of the participants do not show a statistically significant difference according to income status (p>0.05). However, all participants' depression, anxiety, stress, total DASS scores, adult separation anxiety that began in adulthood, adult separation anxiety that began in childhood, and negative parent-child relationship scores show a statistically significant difference according to income status (p<0.05). The depression score of healthcare worker mothers whose spouses cared for their children was higher than that of other healthcare worker mothers (p<0.05).
Conclusion: There was no statistically significant difference in depression, anxiety, stress, and total DASS scores between shift-working healthcare worker mothers and non-shift-working healthcare worker mothers. The lack of a significant difference in terms of associated changes may be due to insufficient sample size and differences in occupation rates between groups. While there was no statistically significant difference in terms of adult separation anxiety that began in childhood between shift-working healthcare worker mothers and non-shift-working healthcare worker mothers, it was observed that shift-working healthcare worker mothers had higher adult separation anxiety beginning in adulthood. There was no statistically significant difference between shift-working healthcare worker mothers and non-shift-working healthcare worker mothers in terms of positive parent-child relationship scale and negative parent-child relationship scale scores. When looking at similar or related studies in the literature, factors such as disruption of the sleep pattern of shift-working mothers, the need for sleep after a shift, and job dissatisfaction may be factors contributing to adult separation anxiety. Moreover, it is thought that, in terms of parent-child relationships, the quality of time spent with the child is more important than the quantity of time.