ÇAYKUR fabrikalarında Bulanık Malmquist Toplam Faktör Verimliliği Endeksi ile dinamik etkinlik ölçümü
Dynamic efficiency measurement with Fuzzy Malmquist Total Factor Productivity Index in ÇAYKUR plants
Yazar: MUSTAFA ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN ÇAKIR
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık analiz = Fuzzy analysis ; Bulanık mantık = Fuzzy logic ; Bulanık veri zarflama analizi = Fuzzy data envelopment analysis ; Dinamik analiz = Dynamic analysis ; Etkinlik analizi = Efficiency analysis ; Malmquist toplam faktör verimliliği analizi = Malmquist total factor productivity analysis ; ÇAYKUR = ÇAYKUR ; Çay işletmeleri = Tea enterprises

Özet:
Sanayi devriminden günümüze örgütlerin yoğun rekabet ortamında var olabilmesi için en önemli hedeflerinden biri de verimliliklerini artırmaya yönelik stratejiler belirlemek ve bunları uygulamaktır. Türkiye'de faaliyette bulunan kamu ve özel çay firmaları rekabet gücünü artırmak için etkin kaynak kullanımına yönelik stratejik kararlar vermesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'deki çay üretiminde payı yaklaşık %50 olan Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) Fabrikalarının, 2013-2019 yıllarını kapsayan dönemlerdeki dinamik etkinliği analiz edilmiştir. Araştırmada bulanık yöntemlerden Jahanshahloo, Lotfi ve Valami Modeli-2006, Hatami-Marbini, Tavana ve Emrouznejad Modeli-2012 ve Peykani, Esmaeili, Malkhalifeh ve Lotfi Modeli-2018 kullanılmıştır. Araştırma bulgularında, çay fabrikalarının toplam faktör verimliliğinin yıllar itibariyle azaldığı ve bu azalmanın teknolojik gerilemeden kaynaklandığı anlaşılmıştır. Ayrıca çalışmada uygulanan farklı yöntemlerin sonuçları birbiriyle uyumlu çıkmıştır. Araştırma sonuçları çay fabrikalarının verimliliğini artırmak, üretim kabiliyetlerini iyileştirmek için teknolojik ve yenilikçi yatırımların gerekliliğini göstermektedir.

Abstract:
From the industrial revolution to the present day, one of the most important goals of organizations for their existence in an intense competitive environment is to identify and implement strategies to increase their efficiency. Public and private tea companies operating in Turkey need to make strategic decisions on effective resource utilization in order to increase their competitiveness. In this study, the dynamic efficiency of the General Directorate of Tea Enterprises factories, whose share in tea production in Turkey is about 50%, was analyzed in the periods covering 2013-2019. Fuzzy methods Jahanshahloo, Lotfi & Valami Model-2006, Hatami-Marbini, Tavana & Emrouznejad Model-2012 and Peykani, Esmaeili, Malkhalifeh & Lotfi Model-2018 were used in the research. In the research findings, it is understood that the total factor productivity of tea factories has decreased on an annual basis, and this decrease is due to an technological regression. In addition, although different methods are applied in the study, the analysis results are compatible with each other. Research results show the necessity of technological and innovative investments in order to increase the productivity of tea factories and to improve their production capabilities.