Dijital ebeveynlik farkındalığının ilkokul çocuklarında problemli medya kullanımına etkisi
The impact of digital parenting awareness on problematic media use in elementary school children
Yazar: EMRE ERESKİCİ
Danışman: PROF. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Taksim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Dijital ebeveynlik = Digital parenting ; Elektronik medya = Electronic media ; Görsel-işitsel medya = Visual-auditory media

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmada; dijital ebeveynlik farkındalığı (DEF) durumunun
ilkokul çocuklarında problemli medya kullanımı (PMK) üzerine etkisinin incelenmesi
amaçlandı.
Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile
Hekimliği Polikliniği'ne 09.06.2022–08.12.2022 tarihleri arasında başvuran ve
kendileri ve ebeveynleri çalışmaya dahil etme kriterlerini karşılayan 7-11 yaş arası
çocuklar ile gerçekleştirildi. Veriler; Hasta Bilgi Formu, Dijital Ebevenlik Farkındalık
Ölçeği (DEFÖ) ve Problemli Medya Kullanım Ölçeği-Kısa Formu (PMKÖ-KF)'nun
ebeveynlere uygulanması ile elde edildi. Anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 8,21±1,13 olan 301 çocuk dahil edildi. Çocuklar
gün içerisinde en çok televizyona (%80,1), cep telefonuna (%67,4) ve tablete (%34,6)
erişebiliyordu. %3,7'si hafta içi ekran başında 5 saat ve üstü zaman geçirirken, hafta
sonu bu oran %14,6'ya çıkmakta idi. PMKÖ-KF puanı ortalama 17,37±7,40 idi. DEFÖ
alt boyut puan ortalamaları Olumsuz model olma için (OMO) 7,25±2,41, Dijital ihmal
(Dİ) için 9,05±3,34, Verimli kullanım (VK) için 15,96±3,29 ve Risklerden koruma
(RK) için 15,09±3,61 idi. PMK ile OMO ve Dİ arasında pozitif yönlü; VK ve RK
arasında negatif yönlü anlamlı ilişki vardı (hepsi için p:0.001). Cinsiyet, okul başarısı,
çocuğun hafta içi ve hafta sonu ekran karşısında geçirdiği süre ile PMKÖ-KF puanı
açısından anlamlı farklılık bulundu (p:0.006; p:0.001; p:0.001; p;0.01 sırasıyla).
Çocuğun hafta içi ve hafta sonu ekran karşısında geçirdiği süre ile DEFÖ'nün tüm alt
boyutları arasında anlamlı ilişki bulundu (hepsi için p<0.05).
Sonuç: Ebeveynlerde DEF orta-iyi düzeyde iken çocuklarda PMK düzeyi düşük
bulundu. DEF azaldıkça PMK artmakta idi. Erkeklerde, okul başarısı düşüklerde ve
ekran karşısında uzun süre geçirenlerde PMK daha fazla idi. DEF düzeyi düşük
olanların çocuklarında ekran süresi artmaktaydı. Çocuklarda ekran maruziyeti
hakkında bilgi almış olan ebeveynlerin oranı düşük olup bilgi alanlarda DEF fazla idi.
Anahtar Kelimeler: Dijital Ebeveynlik, Ekran Süresi, Farkındalık, Problemli Medya
Kullanımı

Abstract:
Introduction and Objective: This study aimed to examine the impact of digital
parenting awareness (DPA) on problematic media use (PMU) in elementary school
children.
Methods: This cross-sectional study was conducted with children between the ages of
7-11 who presented to the Gaziosmanpaşa Education and Research Hospital Family
Medicine Clinic between 09.06.2022 and 08.12.2022, and met the inclusion criteria
for themselves and their parents. Data were obtained through the Patient Information
Form, Digital Parenting Awareness Scale (DPAS), and Problematic Media Use
Measure-Short Form (PMUM-SF) administered to parents. Significance was evaluated
at p<0.05 level.
Results: A total of 301 children with a mean age of 8.21±1.13 were included in the
study. The most common devices accessed by children during the day were television
(80.1%), mobile phones (67.4%), and tablets (34.6%). While 3.7% of children spent 5
hours or more in front of screens on weekdays, this rate increased to 14.6% on
weekends. The mean PMUM-SF score was 17.37±7.40. The mean scores of DPAS
subscales were as follows: Being negative model (NM) 7.25±2.41, Digital negligence
(DN) 9.05±3.34, Efficient use (EU) 15.96±3.29, and Protection from risks (PR)
15.09±3.61. There was a positive relationship between PMU and NM, and DN, as well
as a negative relationship between EU and PR (p<0.001 for all). There were significant
differences in terms of gender, academic performance, weekday and weekend screen
time, and PMUM-SF score (p=0.006, p<0.001, p<0.001, p<0.01, respectively). There
was a significant relationship between the duration of weekday and weekend screen
time and all sub-dimensions of DPAS (p<0.05 for all).
Conclusion: While DPA was moderate to good in parents, PMU level was found to
be low in children. As DPA decreased, PMU increased. PMU was higher in males,
those with low academic performance, and those who spent more time in front of
screens. Children of parents with low DPA had increased screen time. The rate of
parents who received information about screen exposure in children was low, and
those who received information had higher DPA.
Keywords: Digital Parenting, Screen Time, Awareness, Problematic Media Use.