Aile Sağlığı Merkezine başvuran kişilerin gece öğün/gıda tüketiminin uyku kalitesi ve depresif belirtilere etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of night meal/food consumption on sleep quality and depressive symptoms of people who applied to the Family Health Center
Yazar: HALENUR ÇAKAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDEF DURAN
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışma bireylerin gece gıda tüketip tüketmediğini, gece besin tüketen bireylerin tükettiği besin çeşitleri ile uyku kalitesi ve depresif belirtiler arasında ilişkiyi araştırmak amacıyla planlanmıştır. 
Gereç ve Yöntemler: Bu çalışma Kocaeli iline bağlı İzmit ilçesinde bulunan 15 aile sağlığı merkezine başvuran 423 birey aracılığıyla yürütülmüştür. Sosyodemografik özellikler, besin tüketim sıklıkları, uyku saatlerini içeren bilgi formu, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ), Beck Depresyon Ölçeği uygulanmıştır. 
Bulgular: Örneklemin yaş ortalaması 30,99 ± 9,15 yıldır. Katılımcıların %54,4'ü kadınlardan, % 45,6'sı erkeklerden oluşmaktaydı. Çalışmamızda akşam öğünü tüketimi ve akşam öğünü sonrası gıda tüketimi ile depresif belirtiler ve uyku kalitesi açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır ( p>0,05). Ancak akşam yemeği sonrası tüketilen bazı yiyecek türlerinin depresif belirtileri ve uyku kalitesini etkilediği bulunmuştur. Akşam yemeği sonrası hiç kahvaltılık ürün tüketmeyenlerin depresif belirti düzeyleri ve PUKİ skorları daha düşük olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Benzer şekilde ekmek arası tüketmeyenlerin depresif belirti düzeyi her gün tüketenlere göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0,05). Hiç egzersiz yapmayanların haftada 1-3 ve 3-5 kez egzersiz yapanlara göre depresif belirti düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunurken ( p<0,05) 5 günden fazla egzersiz yapanlarda depresif belirti açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0,05). Uyku kalitesi açısından egzersiz türü, sıklığı açısından anlamlı bir farklılık bulunmadı (p>0,05). Ancak egzersiz süresi arttıkça uyku kalitesinin kötüleştiği saptanmıştır ( p<0,05) Son olarak uyku kalitesi ile depresif belirti düzeyi arasında güçlü bir ilişki olduğu ve depresif belirti düzeyi arttıkça uyku kalitesinin kötüleştiği ifade edilmiştir (p<0,05).
Sonuç: Akşam yemeği sonrası ekmek arası hiç tüketmeyenlerin depresif belirti düzeyi, her gün tüketenlere göre anlamlı olarak daha düşük olduğu ifade edilmiştir ( p<0,05). Akşam yemeği sonrası kahvaltılık ürün tüketmeyenlerin Beck depresyon ölçeği ve PUKİ skoru haftada birkaç kez tüketenlere göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Uyku kalitesi skoru ile Beck depresyon ölçeği puanı arasında güçlü birlikte değişim ilişkisi olduğu bulunmuştur ( F=3.863, p<0,01 ). Depresif belirti ve uyku kalitesini tüketilen gıda türlerinin etkileyebileceği saptanmıştır.

Anahtar kelimeler: Uyku kalitesi, gece gıda tüketimi, depresyon

Abstract:
Background and Aim: It can be seen in studies in the literature that consumed foods can affect sleep quality and depressive symptoms. There are studies showing that people who follow a Mediterranean diet have better depressive states and better sleep quality. Our aim in the study is to investigate whether nighttime food consumption affects sleep quality and depressive symptoms.
Material and Methods: This study was conducted with 423 individuals who applied to 15 family health centers in Izmit district of Kocaeli province. An information form including sociodemographic characteristics, food consumption frequencies, sleep hours, Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI) and Beck Depression Inventory were applied.
Results: The age of the sample was 30.99 ± 9.15 years. 54.4% of the participants were women and 45.6% were men. In our study, no significant difference was found in terms of evening meal consumption and food consumption after dinner, depressive appearance and sleep quality (p>0.05). However, some types of foods consumed after dinner are associated with depressive symptoms and potentially altered sleep. It was found that those who did not consume any breakfast products after dinner had lower depressive symptoms and PSQI scores (p<0.05). Similarly, the depression level of those who do not consume breadcrumbs is lower than those who consume them every day (p<0.05). While those who never exercised had higher depressive symptoms than those who exercised 1-3 and 3-5 times a week (p<0.05), no significant difference was observed in those who exercised more than 5 days (p>0.05). There was no significant difference in terms of sleep quality, exercise type, and performance (p>0.05). However, exercise duration worsened sleep (p<0.05). Finally, it was stated that there was a strong relationship between sleep quality and depressive symptom level, and the depressive symptom level worsened sleep (p<0.05).
Conclusion: It was stated that the depressive symptom level of those who never consumed bread after dinner was significantly lower than those who consumed it every day (p <0.05). It was found that those who did not consume breakfast products after dinner had lower Beck depression scale and PSQI scores than those who consumed them several times a week. It was found that there was a strong co-change relationship between sleep quality score and Beck depression scale score (F=3.863, p<0.01). It has been determined that the types of food consumed may affect depressive symptoms and sleep quality.

Keywords: Sleep quality, food consumption at night, depression