Holland'ın kişilik tipolojisine göre motivatörler: Bir kamu üniversitesinde araştırma
The motivators according to personality types of Holland: Research at a public university
Yazar: KORAY ÇITA
Danışman: PROF. DR. MURAT KAYALAR
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Holland Kişilik Kuramı = Holland?s Individuality Theory ; Kişilik = Personality ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Motivasyon = Motivation ; Motivatörler = Motivators ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu doktora tez çalışması ile farklı kişilik özelliklerine sahip bireyleri davranışa teşvik edebilen motivatörlerde fark olup olmadığı sorgulamak, eğer farklılık var ise farklılığın kaynağı ve nedenini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Araştırma örneklemini İzmir Katip Çelebi Üniversitesi'ne kayıtlı öğrenci evreninden ratsal olarak ulaşılmış 410 kişilik gönüllü katılımcı oluşturmuştur. 
Araştırma sorularına cevap verecek hipotez testlerini yapabilmek için gerekli verileri toplamak amacıyla, kişilik tiplerini ve motivatör algılarını sınıflandırmaya yönelik iki farklı ölçüm aracına ihtiyaç duyulmuştur. Araştırma amacı kapsamında kişilik sınıflandırması yapabilmek için Holland'ın kişilik tipolojisi testi kullanılarak katılımcıların kişilik tipi analizi yapılmıştır. Ayrıca katılımcıların motivatör algılarına yönelik veri sağlayan içsel ve dışsal motivatör önermelerinden oluşan ölçüm aracı bu araştırma kapsamında geliştirilerek test edilmiştir. 
Araştırma verileri örneklem katılımcılarından yüz yüze anket yöntemi ve 
e-anket yöntemi vasıtası ile elde edilmiştir. Anketler aracılığıyla toplanan veriler SPSS programı kullanarak düzenlenmiş ve normallik analizi, frekans analizi, güvenirlik analizi, faktör analizi, çok boyutlu ölçekleme analizi, Mann Withney-U analizi, Kuruskal analizi yöntemleri ile test edilmiştir.
Kişilik tipolojisi test verilerine yönelik yapılan çok boyutlu ölçekleme analizi ile elde edilen sonuçların Holland'ın teorisini desteklediği görülmüştür. Ayrıca motivatör algısı ölçüm aracı güvenirlik ve geçerlilik test sonuçları, ölçüm aracından elde edilen verilerin araştırmada kullanılabilir olduğu sonucunu vermiştir. Motivatör algısı ölçüm aracından elde edilen verilere yönelik yapılan faktör analizi sonucunda, içsel motivatör değişkenleri iki ayrı faktör yapısı altında ve dışsal motivatör değişkenleri iki ayrı faktör yapısı altında toplanmıştır. Kişilik tipi değişkenleri ve oluşan faktör yapıları ile yapılan analizlerin sonuçlarına göre, farklı kişilik tiplerine sahip bireylerin içsel motivatörler ilk faktörü bakımından motivatör algılarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur.

Abstract:
With this doctoral thesis, it is aimed to question whether there is a difference in motivators that can stimulate individuals with different personality traits to behave, and if there is a difference, to reveal the source and reason of the difference. The sample of the research consisted of 410 volunteer participants who were randomly reached from the population of students registered at Izmir Katip Çelebi University.
Two different measurement tools were needed to classify personality types and motivator perceptions in order to collect the necessary data to conduct hypothesis tests that would answer the research questions. In order to make personality classification within the scope of the research purpose, personality type analysis of the participants was made using Holland's personality typology test. In addition, the measurement tool, which consists of internal and external motivator propositions that provide data on the motivator perceptions of the participants, was developed and tested within the scope of this research.
The research data were obtained from the sample participants through face-to-face survey method and e-survey method. The data collected through the questionnaires were organized using the SPSS program and tested with the methods of normality analysis, frequency analysis, reliability analysis, factor analysis, multidimensional scaling analysis, Mann Withney-U analysis, Kuruskal analysis.
It has been seen that the results obtained with the multidimensional scaling analysis for the personality typology test data support Holland's theory. In addition, the reliability and validity test results of the motivator perception measurement tool gave the result that the data obtained from the measurement tool could be used in the research. As a result of the factor analysis for the data obtained from the motivator perception measurement tool, the internal motivator variables were gathered under two separate factor structures and the extrinsic motivator variables were gathered under two separate factor structures. According to the results of the analyzes made with personality type variables and factor structures, statistically significant differences were found in the motivator perceptions of individuals with different personality types in terms of the intrinsic motivators first factor.