Diyabetli bireylerin diyabetik ayak risk düzeyleri ve risk faktörlerinin incelenmesi
Examination of diabetic foot risk levels and risk factors of individuals with diabetes
Yazar: NEŞE KOÇAKGÖL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERYEM KILIÇ
Sanko Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Bu araştırmada, diyabetli bireylerin diyabetik ayak risk düzeyleri ile risk faktörlerinin incelenmesi amaçlandı. Tanımlayıcı ve analitik tasarımda planlanan çalışmaya; Gaziantep Dr. Ersin Arslan Eğitim ve Araştırma Hastanesi diyabet eğitim polikliniğine başvuran 278 diyabetli birey katıldı. Araştırma için gerekli etik kurul onayı, kurum izni ve hasta onamları alındı. Veriler, Eylül 2020-Mart 2021 tarihleri arasında Tanıtıcı Özellikler Formu, Diyabetik Ayak Muayene Formu, Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ), Ayak Bakım Davranışı Ölçeği (ABDÖ) ve Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik Ölçeği (DABÖÖ) formları kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde, SPSS 15.0 paket programı kullanıldı. Verilerin analizinde sayı yüzde dağılımı, ki kare, Kolmogorov Simirnov, t, Mann Whitney U ve Kruskal Wallis testi, tek yönlü varyans analizi; ile Spearman korelasyon testleri kullanıldı. Çalışmaya katılan diyabetli bireylerin  diyabet süresinin (yıl) 13,26±6,33, HbA1c ortalamasının (%) 10,21±2,07, %51,8'inin erkek, %90,6'sının Tip 2 DM olduğu bulundu. Bu çalışmada diyabetli bireylerin %36,3'ünün diyabetik ayak gelişme risk düzeylerinin orta ve yüksek risk düzeyinde olduğu tespit edildi. Erkek cinsiyet, 65 yaş ve üzeri olma, eğitim durumu, yerleşim yeri, alkol, ayak muayenesi olma durumu, ayak bakım eğitimi, ödem, ısı, nöropati, deformite, ampütasyon ve ülser öyküsü, hipertansiyon, periferal arter hastalığı, uygunsuz ayakkabı kullanımı risk faktörü açısından istatiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). Belirlenen risk faktörleri için sıralı regresyon analizi yapıldı. Bu analiz sonucunda ayak bileği-kol indeksi (β=-3,26), ısı (sağ) (β=2,38), ülser öyküsü(β=-2,35), sistolik kan basıncı (β=-1,37), ayakkabı uygunluğu (β=-0,72), diyabet süresi (β=0,06) değişkenlerinin diyabetik ayak yara gelişiminde yüksek etkiye sahip olduğu belirlendi. Bu sonuçlar doğrultusunda  diyabetli bireylerin organ kaybı yaşamaması için belirlenen risk faktörleri açısından ayak muayenesinin düzenli olarak yapılması, yüksek riskli diyabetik ayağın belirlenerek sıkı takibe alınması önemlidir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine diabetic foot risk levels and risk factors of individuals with diabetes. The study was designed as a descriptive and analytical study and 278 individuals with diabetes who applied to outpatient clinic of diabetes in Gaziantep Dr. Ersin Arslan Training and Research Hospital for education were included in this study. The ethics committee approval, institution permit and patient approvals required for the research have been obtained., İntroductory Specifications Form, Diabetic Foot Evaluation Form, Diabetic Foot Information Scale (DABÖ), Foot Care Behavior Scale (USÖ) and Diabetic Foot Care Self-Effectiveness Scale (DABÖ) forms were used to collect the data of the research executed between September 2020 and March 2021. Spss 15.0 package program was used in the statistical evaluation of the data. In the analysis of the data, the percentage distribution of numbers, chi square, Kolmogorov Simirnov, t, Mann Whitney U and Kruskal Wallis test, one-way variance analysis, and Spearman correlation analysis were used.The mean duration of diabetes of individuals with diabetes was 13.26±6.33 years, HbA1c mean value was 10.21±2.07 % ; 51.8% patients were male and 90.6% of patients had type 2 Diabetes. In our study, 36.3% of individuals with diabetes had moderate to high risk levels of diabetic foot development. Being male, 65 years of age and older ages, educational status, location, alcohol, foot examination status, foot care training, edema and warmth in physical examination, history of neuropathy, deformity, amputation and ulcers, hypertension, peripheral artery disease, use of inappropriate shoes were found to be statistically significant in terms of risk factor (p<0.001). Sequential regression analysis was performed for the identified risk factors. As a result of this analysis, variables such as ABI (β=-3.26), temperature (right) (β=2.38) ulcer history (β=-2.35), systolic blood pressure (β=-- 1.37), properly fitting shoe usage (β=-0.72), duration of diabetes (β=0.06) were found to have a high effect on the prediction of diabetic foot wound development. According to these results, it is important to perform foot examinations regularly and to determine the high-risk diabetic foot and follow it frequently in order to prevent organ loss of individuals with diabetes.