Ateizm ve delilcilik
Atheism and evidentialism
Yazar: FATMA NUR AĞCA
Danışman: PROF. DR. MEHMET SAİT REÇBER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ateizm = Atheism ; Delilcilik = Evidentialism ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Tanrı = God

Özet:
Tez, ateizmin temel varsayımlarının ve doğruluk iddialarının haklı çıkarılıp çıkarılamayacağını görmek için ateizm ve delilcilik arasındaki ilişkinin kapsamlı bir araştırmasını sunmaktadır. Bunu yaparken, ilk olarak ateistler tarafından genellikle takip edilen negatif yöntemin ateizmi haklı çıkarmak için yeterli olup olmadığı sorusunu incelemekte ve daha sonra Tanrı'nın gerçekte var olmadığını göstermek için geliştirilen pozitif ateistik argümanların gücünü irdelemektedir.
Tez bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan ulaşmaktadır. Giriş bölümü, ateizmin haklı çıkarılması probleminin din felsefesindeki önemini, teizm-ateizm tartışmasının arka planını delilci bir bağlamda ele alarak ortaya koymaktadır. Birinci bölüm, ateizm ve çeşitleri ile ilgili kavramsal bir çerçeve sunmakta ve ayrıca ateizmin, teizm ve agnostisizm ile ilişkisine açıklık getirmektedir. İkinci bölümde, ateizmi haklı çıkarmanın iki temel yolundan biri olarak izlenen bir yaklaşım olan, teizmin doğruluğuna dair yeterli delilin bulunmadığı yaklaşımına dayanarak ateizmin temellendirilip temellendirilemeyeceği sorusu ele alınmaktadır. Üçüncü bölüm, yokluğun delili yaklaşımı olarak adlandırılan yaklaşımı eleştirel bir biçimde incelemekte ve Tanrı'nın yokluğuna dair kesin delilin, ancak, Tanrı kavramının, ilahi nitelikleri tutarlı bir şekilde bir arada savunmanın bir çelişki içerdiğini gösteren a priori bir temele dayanması durumunda olabileceğini savunmaktadır. Bu bağlamda, ateistlerin Tanrı'nın yokluğuna dair ileri sürdükleri argümanlar, kendilerine yöneltilebilecek itirazlarla bağlantılı olarak incelenmektedir.
Sonuç bölümünde, ateizmin haklı çıkarılması için, çoğu zaman "delilin yokluğunun" "yokluğun delili" için yeterli görüldüğü teistik argümanların basit bir eleştirisinden ziyade, pozitif delillere ihtiyacı olduğu iddia edilmektedir. Aksi takdirde, ateizm, kendisinin teizmi eleştirirken dayandığı delilci temellendirmenin beklentilerini karşılamıyor görünmektedir.
Anahtar Kelimeler: Ateizm, Delilcilik, Negatif Ateizm, Pozitif Ateizm, Gerekçelendirme, Ateizm Varsayımı, Delilin Yokluğu, Yokluğun Delili, Tanrı Kavramı, İlahi Sıfatlar.

Abstract:
The thesis provides a comprehensive investigation of the relation between atheism and evidentialism in order to see whether the basic assumptions and truth-claims of atheism can be justified. In so doing, it first examines the question whether the negative procedure often followed by atheists is sufficient for justification of atheism and then scrutinizes the strength of positive atheistic arguments developed to demonstrate that in fact God does not exist. 
The thesis consists of an introduction, three chapters and a conclusion. The introduction sets forth the significance of the question of the justification of atheism in philosophy of religion together with the background of the theism-atheism debate in an evidentialist context. The first chapter presents a conceptual framework regarding atheism and its varieties and also elucidates the relation of atheism to theism and agnosticism. In the second chapter, the question as to whether atheism can be grounded on the absence of the sufficient evidence for the truth of theism, an approach which has been pursued as one of two basic ways for the justification of atheism. The third chapter critically examines the so-called the evidence of absence approach and argues that the conclusive evidence for the non-existence of God can only be relied on a priori grounds; namely by showing that the very concept of God involves a contradiction where Divine attributes cannot be consistently held together. In this context, the arguments advanced by the atheists for the non-existence of God are examined in conjunction with the objection that can be levelled against them.
In the concluding part, it is argued that atheism needs positive evidence for its justification rather than a simple criticism of the theistic arguments where "the absence of evidence" is frequently taken as sufficient for "the evidence of absence". Or else, atheism seems to fall short of the evidentialist ground on which it relies for its criticism of theism.
Keywords: Atheism, Evidentialism, Negative Atheism, Positive Atheism, Justification, The Presumption of Atheism, Absence of Evidence, Evidence of Absence, The Concept of God, The Divine Attributes.