OECD ülkelerinde gelir adaletsizliğine neden olan faktörlerin panel veri analizi ile değerlendirilmesi
Evaluation of the factors affecting income inequality in OECD countries with panel data analysis
Yazar: GÜLSÜM ADAM
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ÖZDEMİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics

Özet:
Son yıllarda küresel anlamda ticaret ve işbirliğinin artması, ekonomiye farklı bir boyut kazandırmıştır. Buna bağlı olarak ülkeler arasında kişi başına düşen gelirin yakınsaması, gelir dağılımına olan ilginin canlanmasına neden olmuştur. Bu noktada, uzun dönemde zenginler ve yoksullar arasındaki gelir dağılımının mutlak eşitliğe yakınsaması ya da ıraksamasının araştırılması büyük bir önem taşımaktadır. Dolayısıyla gelir dağılımını belirleyen faktörlerin, iki grup arasındaki gelir farkını ne yönde etkilediğinin incelenmesi gerekmektedir.
Bu çalışmada 25 OECD ülkesinin 2001-2020 yıllarına ait verileri kullanılarak gelir adaletsizliğine sebep olan faktörler öncelikle istatistiki ve ardından ekonometrik açıdan analiz edilmiştir. Verilerin yatay kesit bağımlılığı içermesi ve heterojen olması göz önünde bulundurularak panel veri analizi yapılmıştır. Serilerin durağanlığı, ikinci nesil birim kök testlerinden Pesaran 2007 CIPS Panel Birim Kök Testi ile incelenmiştir. Panel eşbütünleşme ilişkisi, Westerlund Panel Eşbütünleşme testi ile analiz edilirken, eşbütünleşme katsayısları analizi için Eberhardt ve Bond tarafından geliştirilen Panel AMG (Artırılmış Ortalama Grup) yöntemi kullanılmıştır. Son olarak değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisini test etmek amacıyla Dumitrescu-Hurlin Panel Nedensellik testi uygulanmıştır. 
Yapılan analizler sonucunda gelir adaletsizliğini, tüketici fiyat endeksindeki bir artışın gelir adaletsizliğini 0,01 oranında artırmaktadır. Dolaylı vergiler, insani gelişim endeksi, politik istikrar ve şiddet/terörizm yokluğu endeksinde oluşan bir birimlik artışın ise gelir adaletsizliğini sırasıyla 0,08 oranında, 19,3 oranında ve 0,04 oranında azalttığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In recent years, the increase in global trade and cooperation has been brought a different dimension to the economy. Accordingly, the convergence of per capita income among countries has led to a revival of interest in income distribution. At this point, it is of a great importance to investigate whether the income distribution among the rich and the poor converges or diverges to absolute equality in the long run. Therefore, it is necessary to examine how the factors determining income distribution affect the income difference between the two groups.
In this study, using the data of 25 countries for the years 2001-2020, the factors causing income inequality were analyzed first statistically and tehn econometrically. Panel data analysis was performed considering that the data included cross-sectional dependency and was heterogeneous. The stationarity of the series was examined with the Pesaran 2007 CIPS Panel Unit Root Test, which is one of the second generation unit root tests. While the panel cointegration relationship was analyzed with the Westerlund Panel Cointegration test, for the cointegration coefficients analysis was used the Panel AMG (Augmented Mean Gorup) method that developed by Eberhardt and Bond. Finally, in order to analysis the causality between the variables applied Dumitrescu-Hurlin Panel Causality Test.
As a result of the analysis, it seen that an increase in the consumer price index increases income inequality by 0,01. It has been determined that a one unit in the indirect taxes, in the human development index, in the political stability and absence of violance/terrorism index reduces income inequality by 0.08, 19.3 and 0.04 respectively.