Genel çocuk polikliniği'ne getirilen hastalarda 'iritabl bağırsak sendromu' sıklığı
Irritable bowel syndrome prevalance in children admitted to pediatric outpatient clinic
Yazar: GÜLCAN SEYMEN KARABULUT
Danışman: PROF. DR. TÜLAY ERKAN
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocuklarda iritabl bağırsak sendromu'nun (İBS) epidemiyolojisi, tanısal ölçütlerinin değerlendirilmesi ve tedavi yaklaşımları ile ilgili çalışmalar sınırlı olup, daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Bu nedenle çocuklarda, en son ortaya konulan tanı ölçütleri olan Roma III ölçütlerini esas alarak Genel Çocuk ve Ergen Polikliniği'ne getirilen çocuklarda İBS'nin epidemiyolojisinin ve İBS'de bir tedavi yaklaşımı olan trimebütin maleatın etkinliğininin araştırılması amaçlanmıştır.Ağustos 2007-Mayıs 2008 tarihleri arasında İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Poliklinikleri'ne getirilen yaşları 4-18 yıl arasında değişen 345 olguya uygulanan anket sonucunda en az iki ay süreyle karın ağrısı yakınması olmadığı belirlenen 214 çocuk ve ergen sağlıklı kontrol grubu olarak kabul edildi. Anket sonucunda Roma III ölçütlerini karşılayan, fizik muayenenin, büyüme eğrisinin normal olduğu, haberci belirtilerin bulunmadığı, laboratuvar incelemeleri normal bulunan 78 (%22,6) olgu İBS'li olarak kabul edildi. Rastgele seçilen 39 İBS'li olguya trimebütin maleat tedavisi (3 mg/kg/gün, 3doz) üç hafta süreyle verilirken, geri kalan 39 hastaya tedavi başlanmadı ve hastalar üç hafta sonra değerlendirildi.İritabl bağırsak sendromlu olarak kabul edilen 78 olgunun (%22,6) 47'si (%60,2) kız, 31'i (%39,8) erkek olup, yaş ortalaması 9,6±3,48 yıl idi, İBS sıklığı açısından kız ve erkekler arasında farklılık saptanmadı. Hastaların %25,6'sında günlük yaşam etkinliklerinin aksadığı belirlendi. İritabl bağırsak sendromu, hastaların %42,4'ünde kabızlık, %33,3'ünde ishal ile seyrederken, %12,8'inde kabızlık ve ishal atakları birbirini izlemekteydi, hastaların %11,5'inde ise İBS tiplendirilemedi. Kontrollerle karşılaştırıldığında yemeklerden sonra şişkinlik, çabuk doyma, geğirme-gaz çıkarma, dışkıda müküs, dışkılama esnasında tam boşalamama ve zorlanma, acil dışkılama ihtiyacı, baş ağrısı, sırt-bel ağrısı, yorgunluk, psikiyatriste başvuru, annede depresyon, anne-babada İBS sıklıkları ve fonksiyonel dispepsi sıklığı İBS'lilerde anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,05). Astım, alerjik rinit ve besin alerjisi sıklığı açısından İBS'lilerle kontroller arasında anlamlı fark bulunmadı. Trimebütin maleat verilenler ve ilaçsız izlenenler karşılaştırıldığında ilaç tedavisi sonucunda elde edilen klinik düzelme anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,0001).Sonuç olarak İBS, genel polikliniğimize başvuran çocuklarda sık görülen bir hastalık olup, somatik yakınmalar, psikolojik etmenler ve aile öyküsü ile yakından ilişkilidir. Trimebütin maleat çocuklarda İBS tedavisinde etkin olarak kullanılabilir.

Abstract:
The studies related to epidemiology, validation of diagnostic criteria and treatment approaches of childhood irritable bowel syndrome (IBS) are limited and further studies are required. Therefore, we aimed to study the epidemiology of IBS and efficiacy of trimebutine maleate which is a treatment modality in IBS, using the recently introduced pediatric Rome III criteria in children admitted to pediatric outpatient clinic.As a result of application of a questionnaire to 345 subjects, 4-18 years of age, seen from August 2007 through May 2008 in Istanbul University Cerrahpasa Medical Faculty pediatric outpatient clinic, 214 children and adolescents without a complaint of abdominal pain were accepted as healthy control group. Irritable bowel syndrome was diagnosed in 78 patients who met criteria for IBS with normal physical examination, growth curve and laboratuary findings in the absence of alarm signs. Random selected 39 patients with IBS were treated with trimebutine maleate (3 mg/kg/day, t.i.d) for three weeks, while rest of the patients were nontreated and at the end of three weeks the patients were evaluated.As a result of our evaluation 47 girls (60.2%) and 31 boys (39,8%) with a total number of 78 patients were accepted as having IBS with a mean age of 9,6 ±3,48 years. There was no significant difference in frequency of diagnosis for either gender. In 25,6% of patients daily living activities were limited and in 42,4% of patients IBS was with constipation, in 33,3% with diarrhea, in 12,8% consecutive constipation and diarrhea episodes and in 11,5% untyped. Postprandial fullness, early satiety, belching-farting, mucus in stool, a sense of incomplete evacuation, straining-urgency during defecation, relief of pain with defecation, headache, backache, fatique, psychiatrist visit, mother with depression, mother and/or father with IBS and functional dyspepsia prevalences were statistically significantly higher in patients with IBS than that of controls (p<0,05). There was no statistical difference on asthma, allergic rhinitis and food allergy prevalences between IBS group and control group. When comparing patients treated with trimebutine maleate and nontreated patients, clinical recovery was found statistically higher in the treated group (p=0,0001).Irritable bowel syndrome is a common disorder in children admitted to our outpatient clinic and closely related with somatic complaints, psychologic factors and family history. Trimebutine maleate may be a useful therapeutic agent for pediatric IBS.