Fen öğretiminde 2008 - 2022 yılları arasında sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımı ile ilgili lisansüstü tezlerin içerik analizi
A content analysis related to theses about inquiry based teaching in science education between 2008 - 2022
Yazar: MERYEM İREM GÖKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE NEVİN GENÇ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Tezler = Theses ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Bu çalışmada 2008-2022 yılları arasında fen öğretiminde sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımı üzerine yapılmış Yüksek Öğretim Tez Merkezi'nde (http://tez2.yok.gov.tr/) tespit edilen 32 yüksek lisans ve 16 doktora tezi doküman incelemesi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca alandaki eksikliklerin ve yönelimlerin tespit edilmesi ve fen öğretiminde sorgulamaya dayalı öğrenme konusundaki genel çerçevenin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nite araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi ile yürütülmüştür. Fen eğitimi üzerine daha önce yapılmış içerik analizi çalışmalarında oluşturulan temalar ve kategoriler dikkate alınarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Fen Eğitimi Tez Sınıflama Formu" kullanılarak içerik analiziyle bu çalışmanın örneklemini oluşturan 48 lisansüstü çalışma incelenmiştir. Çalışmalara ulaşmak için YÖKTEZ veri tabanında "sorgulamaya dayalı" ve "sorgulamaya dayalı öğrenme" anahtar kavramları taratılmıştır. Tüm çalışmalar türü, yayınlandığı yıl, şehir, danışman unvanları, araştırma yöntemleri, araştırma model türü, örneklem türü, örneklem büyüklüğü, örneklem düzeyi, veri toplama aracı, anket tipi, kavramsal anlama testi türü, veri analiz yöntemi ve veri analiz yöntem türleri açısından incelenmiştir. Veriler MS-Excel programı kullanılarak elde edilmiştir. Bu kategoriler temel alınarak lisansüstü çalışmaların hepsi yüksek lisans ve doktora tezleri olarak ayrı ayrı değerlendirilmiş ve frekans ve yüzde değerleri tablo ve grafikler aracılığı ile sunulmuştur. Verilerin analizi betimsel analiz yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara bakıldığında fen öğretiminde sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımını konu edinen tezlerin çoğunluğunu yüksek lisans tezleri oluştururken, doktora tezlerinin sayıca daha az olduğu, araştırmacıların ağırlıklı olarak nicel araştırma modelini tercih ettikleri, çalışmaların en fazla 2019 yılı içerisinde yapıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Lisansüstü çalışmalar Ankara şehrinde bulunan üniversitelerde sayıca fazla dağılıma sahiptir. İncelenen çalışmaların çoğunda örneklem olarak lisans öğrencilerinin tercih edildiği ilköğretim kademesinde yapılan çalışma sayısının az olduğu, örneklem büyüklüğünde ise en fazla dağılımın 51-100 aralığında olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma sonunda sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımını konu edinecek gelecekteki çalışmalara öneriler getirilmiştir.

Abstract:
In this study, 32 MA and 16 PhD theses written on inquiry-based learning approach in science teaching between the years 2008-2022 in the database of the National Thesis Center of the Council of Higher Education (http://tez2.yok.gov.tr/)  were examined by using the document analysis. Additionally, it is aimed to determine the deficiencies and tendencies in the field and to determine the general framework for inquiry-based learning in science teaching. The research was conducted with the document analysis method, one of the qualitative research methods. The 48 postgraduate theses that constitute the sample of this study were examined by using the "Science Education Thesis Classification Form" developed by the researcher, taking into account the themes and categories created in the previous content analysis studies on science education. The keywords "inquiry-based" and "inquiry-based learning" were used in order to reach the studies on the HEI Database. All theses were examined with their types, years of publishing, cities of publishing, titles of the supervisors, research methods, research models, samplings, sample sizes, sample levels, data collection tools, questionnaire types, achievement test types, interview types, data analysis methods, and data analysis types. The data were obtained using the MS-Excel program. Regarding those criteria, all of the postgraduate studies were evaluated separately as master's and doctoral theses, and the frequency and percentage values were presented through tables and graphs. Considering the findings obtained as a result of the research, it was observed that the majority of the theses on the inquiry-based learning approach were master's theses, while PhD theses were less in number; researchers mostly preferred the quantitative research model; and most of the studies were conducted in 2019. The postgraduate studies were widely distributed in universities located in Ankara. In the majority of the examined studies, it was found that undergraduate students were preferred as the sample, the number of studies conducted at the primary education level was less, and the maximum distribution was in the range of 51-100 in the sample size. The results were followed by the suggestions for future studies on inquiry-based learning approach.