Öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik özyeterlilik algı düzeyleri, tutumları ve görüşlerinin incelenmesi
Investigation of teachers' self-efficacy perception levels, attitudes and views towards inclusive education
Yazar: BİNNUR BAKA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM KAYAHAN YÜKSEL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kapsayıcı eğitim = Inclusive education ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim kademesinde görev yapan öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik özyeterlilik algıları ve tutumlarının düzeyini belirlemek; öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik özyeterlilik algı düzeyleri ve tutumlarını alt problemler ışığında (cinsiyet, eğitim düzeyi, branş, mesleki kıdem, görev yapılan okul kademesi, daha önce kapsayıcı eğitime yönelik eğitim alma durumu değişkenleri) incelemek; öğretmenlerin özyeterlilik algı düzeyleri ile tutumları arasındaki ilişkiyi belirlemek ve öğretmenlerin kapsayıcı eğitime ilişkin görüşlerini ortaya koymaktır. Nicel boyutta tarama; nitel boyutta ise olgubilim modeli kullanılmış olup bu araştırma karma yönteme uygun olarak desenlenmiştir. Araştırmanın nicel boyuttaki örneklemini basit seçkisiz örnekleme yoluyla seçilen Sivas ili genelinde görev yapan 15 farklı branştan 369 öğretmen, nitel boyuttaki araştırma grubunu ise amaçlı örnekleme yoluyla seçilen Sivas ili genelinde görev yapan 15 farklı branştan 15 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyuttaki verileri Kapsayıcı Eğitimde Öğretmen Özyeterlilik Ölçeği ile Kapsayıcı Eğitimde Öğretmen Tutum Ölçeği aracılığıyla; nitel boyuttaki verileri ise görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın nicel boyuttaki veri analizi SPSS 25 paket programı aracılığıyla; nitel boyuttaki veri analizi Maxqda nitel veri analiz programı ile yapılmıştır. Araştırmanın birinci bölümünde araştırmanın problem durumu, amacı, önemi gibi temel bilgilere yer verilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde kapsayıcı eğitime yönelik kuramsal bilgi ve açıklamalar ile araştırma konusu ile ilgili olan yurt içi ve dışında yapılmış araştırmalara yer verilmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümünde araştırmanın yöntemi doğrultusunda örneklem/ katılımcı, veri toplama süreci, ölçme araçları, geçerlik ve güvenirliğe dair detaylı bilgiler yer almaktadır. Araştırmanın dördüncü bölümünde nicel ve nitel boyuta dair bulgular; beşinci bölümde araştırmaya dair sonuç, tartışma ve öneriler yer almaktadır. Araştırmanın nicel boyuttaki sonucunda öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik özyeterliliklerinin yüksek düzeyde olduğu ve öğretmen özyeterliliğinin cinsiyet, eğitim düzeyi, branş, mesleki kıdem, görev yapılan okul kademesi, daha önce kapsayıcı eğitime yönelik eğitim alma durumu değişkenleri açısından farklılaştığı görülmektedir. Öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik tutumlarının yüksek düzeyde (olumlu) olduğu ve öğretmen tutumlarının görev yapılan okul kademesi değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermezken; cinsiyet, eğitim düzeyi, branş, mesleki kıdem, daha önce kapsayıcı eğitime yönelik eğitim alma durumu değişkenleri açısından ise farklılaştığı görülmektedir. Öğretmenlerin özyeterlilik algı düzeyleri ile tutumları arasında pozitif ve yüksek düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmanın nitel boyuttaki sonucunda öğretmenlerin kapsayıcı eğitim kavramına yönelik bilgi düzeyinin sınırlı olduğu; kapsayıcı eğitimi genellikle özel eğitim çerçevesinde değerlendirdikleri ayrıca sınıflarında gerçekleştirdikleri uygulamaların genellikle özel gereksinimli öğrencilere yönelik olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin kapsayıcı eğitim kavramına yönelik güncel bilgi edinebilmeleri ve sınıflarında diğer dezavantajlı öğrenci gruplarını içeren uygulamalara yer verebilmeleri için kapsayıcı eğitim konulu eğitimlere ihtiyaç duydukları tespit edilmiştir. Diğer araştırmacılar tarafından farklı okul kademesi ve branşlarda görev yapan öğretmenlerin, nitelikli bir kapsayıcı eğitim hizmeti sunması için ihtiyaç duydukları bilgi ve becerilerin ortaya konulması amacıyla nitel yöntemde desenlenmiş araştırmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the level of self-efficacy perceptions and attitudes of primary school teachers towards inclusive education; to examine teachers' self-efficacy perception levels and attitudes towards inclusive education in the light of sub-problems (variables of gender, education level, branch, professional seniority, school level, previous education for inclusive education); to determine the relationship between teachers' self-efficacy perception levels and their attitudes and to reveal teachers' views on inclusive education. Quantitative scanning; in the qualitative dimension, the phenomenological model was used and this research was designed in accordance with the mixed method. The quantitative sample of the study consists of 369 teachers from 15 different branches working in the province of Sivas selected through simple random sampling, and the qualitative research group consists of 15 teachers from 15 different branches working in the province of Sivas selected through purposive sampling. Quantitative data of the study were obtained through the Teacher Self-Efficacy Scale in Inclusive Education and the Teacher Attitude Scale in Inclusive Education; qualitative data were collected through the interview form. Quantitative data analysis of the research was done through SPSS 25 package program; qualitative data analysis was done with Maxqda qualitative data analysis program. In the first part of the research, basic information such as the problem status, purpose and importance of the research are given. In the second part of the research, theoretical information and explanations about inclusive education and researches made in Turkey and abroad related to the research subject are included. In the third part of the research, detailed information about the sample/participant, data collection process, measurement tools, validity and reliability are included in line with the research method. In the fourth part of the study, the findings regarding the quantitative and qualitative dimensions; in the fifth chapter, there are conclusions, discussions and suggestions about the research. As a result of the quantitative dimension of the research, it is seen that teachers' self-efficacy towards inclusive education is at a high level and teacher self-efficacy differs in terms of gender, education level, branch, professional seniority, school level, and previous education for inclusive education variables. While teachers' attitudes towards inclusive education are at a high level (positive) and teachers' attitudes do not show a significant difference according to the variable of school level; gender, education level, branch, professional seniority, and previous education for inclusive education. A positive and high correlation was determined between teachers' self-efficacy perception levels and their attitudes. As a result of the qualitative dimension of the research, it was determined that the knowledge level of teachers about the concept of inclusive education was limited; it has been determined that they generally evaluate inclusive education within the framework of special education, and the practices they carry out in their classrooms are generally aimed at students with special needs. It has been determined that teachers need training on inclusive education in order to obtain up-to-date information on the concept of inclusive education and to include practices involving other disadvantaged student groups in their classrooms. It is recommended by other researchers to conduct researches designed in the qualitative method in order to reveal the knowledge and skills that teachers working in different school levels and branches need to provide a qualified inclusive education service.