Medikal tedaviye dirençli majör depresif bozukluk tanılı hastalarda triptofan, kinürenin yolağı metabolitleri, BDNF ve inflamatuar belirteçlerin serum düzeylerinin elektrokonvülsif terapi ve tekrarlanan transkranial manyetik stimülasyon tedavisi sonrasında değişiminin değerlendirilmesi
Evaluation of changes in serum kynurenine pathway metabolites, BDNF and inflammatory biomarkers after electroconvulsive therapy and repetitive transcranial magnetic stimulation in patients with treatment-resistant depression
Yazar: NİYAZİ SAMET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN BUKAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Depresif bozukluk-majör = Depressive disorder-major ; Depresyon = Depression ; Elektrokonvülsif tedavi = Electroconvulsive therapy ; Kinürenin = Kynurenine ; Tedavi = Treatment ; Transkraniyal manyetik uyarı = Transcranial magnetic stimulation ; Triptofan = Tryptophan ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Depresyonda monoaminerjik sistem temelli tedavi yaklaşımları belirli bir hasta grubunda başarısız olmaktadır. Tedaviye dirençli hastalarda EKT ve rTMS ile kayda değer başarı elde edilmektedir. Bununla birlikte EKT ve rTMS'nin biyolojik etkileri henüz çok net olarak ortaya konulamamıştır. Tedaviye dirençli depresyonun patogenezinin anlaşılabilmesi ve yeni terapötik ajanların geliştirilebilmesi için EKT ve rTMS gibi etkin tedavilerin depresyon patogenezinde rolü olduğu düşünülen yolaklara etkisini inceleyen çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu nedenle çalışmada, tedaviye dirençli depresyon tanılı hastalarda EKT ve rTMS tedavisinin kinürenin yolağı, inflamasyon ve BDNF üzerine olan etkileri değerlendirilmiştir.
Çalışmanın hasta grubu 30 unipolar tedaviye dirençli depresyon tanılı hastadan, sağlıklı kontrol grubu ise 9 kişiden oluşmaktadır. Hastaların sadece farmakoterapi ile izlenmesi, farmakoterapiye ek olarak EKT uygulanması veya farmakoterapiye ek olarak rTMS tedavisi yapılması kararı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı ve SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Anabilim Dalı doktorları tarafından çalışmadan ve çalışma dizaynından bağımsız bir şekilde verilmiştir. 
Çalışma sonucunda kinürenin yolağındaki ACMSD enziminin aktivitesinin tedaviye dirençli depresyon patogenezinde rolü olabileceği ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda EKT'nin etkilerinden birinin akut dönemde inflamasyonu stimüle ederek nöroplastisite ve nörogenezi artırması, uzun dönemde ise inflamasyonu baskılaması olabileceği düşünülmüştür. Bununla birlikte, rTMS tedavisinin anti-inflamatuar etkilere yol açabileceğini gösteren bulgular edinilmiştir.
Tedaviye dirençli majör depresif bozukluk hastalarında artmış inflamatuar süreçlerin tedavi yanıtıyla ilişkisinin olabileceği gösterilmiştir. Dirençli depresyonda hastanın mevcut tedavisine ek olarak anti-inflamatuar tedavilerin uygulanmasının hastaların tedavi yanıtı ve remisyon durumunu etkileyip etkilemediğini inceleyen ek çalışmaların yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. 
Birtakım biyobelirteçlerin değerlendirilmesinin ardından tedaviye dirençli depresyon hastalarının çeşitli alt gruplara ayrılabileceği ve bu sayede bu alt gruplara özgü farklı tedavi yaklaşımlarının uygulanabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
The monoaminergic system-based treatment approaches in depression fail in a particular group of patients. Significant success is achieved with ECT and rTMS in treatment-resistant patients. However, the biological effects of ECT and rTMS have not been clearly established yet. In order to understand the pathogenesis of treatment-resistant depression and to develop new therapeutic agents, studies that examine the effects of effective treatments such as ECT and rTMS on the pathways that are thought to play a role in the pathogenesis of depression need to be done. Therefore, in this study, the effects of ECT and rTMS treatment on kynurenine pathway, inflammation and BDNF were evaluated in patients with treatment-resistant depression. 
The study group consisted of 30 unipolar treatment-resistant patients and 9 healthy controls. The decision to administer only pharmacotherapy or ECT/rTMS in addition to pharmacotherapy was given independently of this research by psychiatrists from Gazi University Faculty of Medicine and Ministry of Health University Gulhane Education and Research Hospital. 
As a result of the study, it was shown that the ACMSD enzyme activity in the kynurenine pathway may have a role in the treatment-resistant depression pathogenesis. One of the effects of ECT was thought to increase neuroplasticity and neurogenesis by stimulating inflammation in the acute period and it was found that long term effects could be suppressing inflammation. In addition, findings suggesting that rTMS treatment may cause anti-inflammatory effects.
It has been shown that increased inflammatory processes may be associated with treatment response in patients with treatment-resistant major depressive disorder. It has been concluded that additional studies should be carried out to determine whether the application of antiinflammatory treatment as a support for the current treatment of the patient will alter the treatment response and remission status in patients with treatment-resistant depression.
Following the evaluation of some biomarkers, the patients with treatment-resistant depression can be subdivided into different subgroups, and it is thought that different treatment approaches specific to these subgroups can be applied.