Salıpazarı geleneksel kırsal konut oluşumu
Salıpazarı traditional rural housing and its interior formation
Yazar: ŞÜKRAN KESKİN
Danışman: PROF. DR. PELİN YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Mekan = Space ; Samsun-Salıpazarı = Samsun-Salıpazarı ; Yer = Place

Özet:
Mimari gelenek, mimarlık alfabesinde en önemli anahtarıdır. Bu tez konusunu seçilmesindeki en büyük sebep, insanın doğa ile arasındaki bağlantının mimari çerçevede geleneksel kırsal konut yapıları olduğuna dikkat çekmektir. Bu tezde, fenomolojik bir yaklaşımla yer kavramı bağlamında mekân oluşumu ve yapı kalıp dili incelenmiş olup konut tasarımının tasarım kriterlerinin ortaya çıkmasında en etkili unsur olan 'yer'kavramının mekân oluşumundaki farklı kimliklerin yere özgü oluştuğunu vurgulamaktır. Mekânı sadece tipolojik açıdan incelemek eksik olacağından, bu tezde konut olgusu fenomolojik bir yaklaşımla ''yer'' kavramı üzerinden mekân oluşumu ve tarihsel süreçte oluşan yapım tekniği incelenmiştir. Gittikçe kimliksizleşen ve tekdüzeleşen konut tasarımlarında, yere özgü bağlamdan söz edilmeden oluşturulan konutlar, konut mimari dokusunu tahrip etmektedir. Mimari doku, çevre ile kültür arasında bir arakesit olduğu gibi, iç mekânda insan bedeni ve evren arasında bir arakesittir. Mimarlık iç kabuk ve dış kabuğun birbirinden ayrı tutulamadığı bir sanat ve bilim dalıdır. Mimarlık disiplininde pratikte çok değinilmese de; mimari tasarım karakteristiğinin ortaya çıkmasında en etkili olan kavram 'yer' olgusudur. Bu çalışmanın ilk amacı; Samsun Salıpazarı'nda bulunan geleneksel kırsal ahşap evlerin, kırsal mimari gelenekteki konut mekân oluşumu ve yerinin incelenmesidir. Çalışmanın geleneksel konut mimarisinin oluşturduğu sosyal ve fiziksel çevrenin incelenmesi, ahşap konutların mekân oluşum ve bileşenleri, yapı kalıp dili, fiziksel ve sosyal yaşamın getirdiği mimari özelliklerin literatürde bu bölgede yapılmış benzer bir çalışmanın olmayışı araştırmayı önemli kılmaktadır. Bu çalışmanın en önemli yanı geleneksel konutların kültür aktarımındaki rolünün mekânda oluşturduğu tasarım kriterlerinin oluşumu ve bölgeler arasında nasıl farklılaştığının analiz edilmesinin hedeflenmesidir. Çalışmanın ikinci ve genel amacı ise; Orta Karadenizde bulunan Salıpazarı ilçesininde içinde bulunduğu, Karadeniz bölgesindeki yapı kalıp dilinin farklılaşması ve yapı kalıp dillerinin ortak ve ayrışan özelliklerinin analiz edilmesidir. Çalışmada Salıpazarı Bölgesinde varlığını ve özgünlüğünü hala sürdüren ahşap konutlar seçilmiştir. Tezde incelenen konutlar; Yeşil, Kırgıl, Yukarıkestanepınar, Cevizli köyleridir. Salıpazarının kırsal mimari dokusununda bu köyler örneklem oluşturmaktadır. Konutlar tam anlamıyla özgünlüğünü korumadığından döküm oluşumu yazar tarafından ortak özellikleri gösteren bir konut planı ile örneklendirilmiştir.

Abstract:
Architectural tradition is the most important key in the architectural alphabet. Drawings on the largest project drawing drawings in this thesis drawing. In this thesis, the process of designing a place design with a settlement and the language of the building pattern are aimed at emphasizing the concept of 'place', which is not effectively present in the emergence of the design of the place design. The space consists of only the missing parts of the typological study, in this thesis, the housing phenomenon is "overlapped" with a phenomenological region, "contingent process and process formation occur. In housing designs that are becoming more and more monotonous, the local one is living in it, housing architecture is an example. Architectural fabric is an intersection between environment and culture, as well as an intersection between man and the universe in the inner system. Architecture is an art and science that cannot be separated from the industries of the inner shell and outer shell. Although it does not mention much in practice in the discipline of architecture; An impressive concept is the phenomenon of 'place'. The first purpose of this communication; It is the way of the roads that occur in the annual houses used in Samsun and the houses in the architectural tradition. The study's examination of the social and physical environment created by the traditional residential architecture, the spatial formation and components of wooden houses, the language of the building pattern, the architectural features brought by the physical and social life, the absence of a similar study in this region in the literature makes the research important. The most important aspect of this study is the aim of the analysis of the role of traditional houses in cultural transfer, the formation of design criteria created in the space and how they differ between regions. The second and general purpose of the study is; The main purpose of this study is to analyze the differentiation of the structural pattern language in the Black Sea region and the common and distinctive features of the structural pattern languages in the Salihpazarı district in the Central Black Sea region. In the study, wooden houses that still maintain their existence and originality in the Salipazarı Region were selected. The residences examined in the thesis; These are the villages of Yeşil, Kırgil, Yukarıkestanepınar and Cevizli. These villages constitute a sample in the rural architectural texture of Salipazari. Since the houses do not fully preserve their originality, the formation of the casting was exemplified by the author with a house plan showing common features.