Somatizasyon bozukluğu ve fibromiyalji sendromunda çocukluk çağı travmaları ve disosiyatif yaşantıların araştırılması
Investigation of childhood trauma and dissociative experiences in somatization disorder and fibromyalgia syndrome
Yazar: ŞULE ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ADNAN ÖZÇETİN
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ağrı = Pain ; Dissosiyatif bozukluklar = Dissociative disorders ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Somatoform bozukluklar = Somatoform disorders ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı somatizasyon bozukluğu (SB) ve fibromyalji sendromunun (FMS) disosiyatif semptomlarla/bozuklukla ve çocukluk çağı travmalarıyla ilişkisi, somatizasyon bozukluğu ve fibromyalji sendromunda çocukluk çağı travmalarının hastalığın oluşumunda rol oynayıp oynamadığını araştırmaktı.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 2013–2014 yılları arasında Düzce Üniversitesi Psikiyatri Anabilim Dalına başvuran, DSM-IV-TR'ye göre somatizasyon bozukluğu tanısı almış hastalar (grup I) ile fibromyalji sendromu tanısıyla takip edilen hastalarda (grup II) testleri uygun şekilde anlayıp cevaplayabilecek, en az ilkokul mezunu olan, çalışmaya katılmayı kabul edenler ile kontrol grubu için benzer sosyodemografik özelliklere sahip, en az ilkokul mezunu sağlıklı bireyler alındı. SB için mental retardasyon, psikoz, somatizasyonu açıklayacak ek organik hastalığı ya da madde kullanımı bulunma, FMS için ek organik hastalığı olma dışlama kriterleriydi. Çalışmaya katılan 189 kişiden 60 kişi grup I (Somatizasyon Bozukluğu), 60 kişi grup II (Fibromiyalji Sendromu), 69 kişi grup III(kontrol grubu) olup, her üç gruba da çocukluk çağı travmaları ölçeği (CTQ-28) ve disosiyasyon ölçeği (DIS-Q) ile birlikte sosyodemografik bilgiler olarak yaş, cinsiyet, medeni durum, meslek, eğitim, ekonomik durum, yaşadığı yer, ailede hastalık öyküsü sorgulandı.
 Bulgular: SB ve FMS'li grupların Toplam CTQ ortalama puanları Kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek çıkmıştır (p =0,008). CTQ ölçeğinin alt boyutları bakımından gruplar karşılaştırıldığında; SB ve FMS olan hastaların duygusal ihmal puanı ortalaması, kontrol grubundan anlamlı derecede daha yüksek çıkmıştır (p<0,001). Buna karşın SB ve FMS'li hastalarda duygusal ihmal ortalamaları benzerdir (p> 0,05).
 Duygusal istismar ortalaması bakımından SB olan hastaların ortalaması kontrol grubunun ortalamasından anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p =0,029). Diğer gruplar arasında fark olmayıp, duygusal istismar ortalamaları bakımından SB ve FMS benzerdir(p> 0,05). 
Fiziksel ihmal ortalamaları bakımından FMS hastalarının ortalaması kontrol grubunun ortalamasından anlamlı derecede daha yüksek bulunmuş (p =0,046), ancak SB olanların fiziksel ihmal ortalamaları ile kontrol ve fibromiyaljili hastaların fiziksel ihmal ortalamaları arasında anlamlı fark tesbit edilmemiştir; SB ve FMS bu anlamda benzerdir (p> 0,05). 
Tüm gruplarda CTQ'nun tüm alt ölçeklerinin ortalama puanları, ölçeğin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasında belirlenen kesim puanlarının üstünde bulunmuştur (kontrol grubunun duygusal ihmal puanı dışında).
DIS-Q ortalamaları bakımından gruplar arasında anlamlı farklılık belirlenmiştir (p=0,004). Farklılıklar detaylı olarak incelendiğinde fibromiyalji hastaların DIS-Q ortalaması somatizasyon bozukluğu olan hastaların ve kontrol grubunun ortalamasından anlamlı derecede yüksek çıkmıştır (sırasıyla p değerleri 0,05; 0,003). 
Sonuç:  Çalışmamızda SB ve FMS'nin tüm çocukluk travmaları, duygusal ihmal, duygusal istismar, fiziksel ihmal açısından benzer olduklarını tesbit ettik. SB ve FMS için DIS-Q ortalamaları yüksek düzeyde olup FMS'de anlamlı düzeyde yüksekti. Etiyolojilerindeki çocukluk çağı travmaları ve travmatik yaşantıların benzerliği nedeniyle SB, FMS hatta Disosiyatif Bozukluklar iç içe geçmiş,  travmanın sebep olduğu nörobiyolojik, psikolojik ve somatik sonuçlarıyla seyreden aynı hastalığın farklı klinik görünümleri olarak değerlendirilebilir. Çalışmamızın bundan sonra bu alanda yapılacak olan diğer çalışmalara ışık tutacağı düşüncesindeyiz.

Abstract:
Objective: The aim of the study was the relationship of somatization disorder (SD) and fibromyalgia syndrome (FMS) with dissociative symptoms / disorder and childhood trauma, investigation of whether childhood trauma have role in the cause of somatization disorder and fibromyalgia syndrome.
Materials and methods: The patients, agreed to participate and admitted to Duzce University department of psychiatry between 2013-2014 years, who had been diagnosed as somatization disorder (group I) according to DSM-IV TR and patients (group II) who can appropriately understand and answer the tests, at least elementary school graduate, and the healthy subjects with similar socio-demographic characteristics and at least elementary school graduate for control group were included in the study. Exclusion criterias for SD were mental retardation, psychosis, the presence of additional organic disease or substance abuse mimicking somatization and additional organic diseases for FMS. 60 people group I (somatization disorder), 60 people in the study group II (fibromyalgia syndrome), 69 people in group III (control) from 189 people were participated in the study. Together with childhood trauma scale (CTQ-28) and dissociation scale (DIS-Q) applied three groups; the name, age, sex, marital status, occupation, education, economic status, place of residence, family history of psychiatric disorders  were questioned as socio-demographic data.
Results: Total mean CTQ score of groups with SD and FMS was significantly higher than the control group  (p = 0.008). When we compared to the groups in terms of the CTQ subscales scale; Emotional neglect mean score of the patients with SD and FMS were significantly higher than the control group (p <0.001). In spite of that, the average emotional neglect is similar in patients with FMS and SD (p> 0.05).
The average of patients with SD in terms of emotional abuse was significantly higher than the average of the control group (p = 0.029). There was not difference among other groups, and in terms of averages emotional abuse, SD and FMS are similar (p> 0.05).
According to average physical neglect terms, the average of patients with FMS was significantly higher than the average of the control group (p = 0.046), but statistically significant difference was not found between average physical neglect terms of patients with SD and average physical neglect of the patients with FMS and the control group. In this sense, SD and FMS is similar (p> 0.05).  
The average scores of all subscales of the CTQ in all groups were found higher than cut-off point determined at scale of Turkish validity and reliability study (except for mean emotional neglect score of control group).
Significant differences were detected among the groups in terms of mean DIS-Q (somatization disorder, fibromyalgia, control) (p = 0.004). When the differences were examined in detail, average DIS-Q of patients with FMS was significantly higher than the average of patients with somatization disorder and control group (p=0.05 and 0.003, respectively).
Conclusion:. We detected the similar to SD and FMS in terms of whole childhood trauma, emotional neglect, emotional abuse, physical neglect, DIS-Q average was higher for SD and FMS and it was significantly higher in FMS.  Due to the childhood trauma the likeness of the traumatic experience, the SD, FMS even dissociative disorders should be considered as interfered, the different clinical manifestation of the same disease, caused by trauma and associated with neurobiological, psychological and somatic consequence. Our study about the etiology and comorbid psychiatric conditions has also strengthened this thesis and we thought that it will be lead on the work to be performed in this area.