Yumurtacı tavuk rasyonlarına biberiye (Rosmarinus officinalis L.) uçucu yağ ilavesinin performans, yumurta kalite kriterleri ile bazı kan parametreleri ve incebağırsak mikroflorası üzerine etkisi
The effects of dietary supplementation with rosemary (Rosmarinus officinalis L.) essential oil on laying hen performance, egg quality, some blood parameters and small intestine microflora
Yazar: TÜLAY ÇİMRİN
Danışman: PROF. DR. MURAT DEMİREL
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Biberiye = Rosemary ; Performans = Performance ; Uçucu yağ bitkileri = Essential oil plants ; Vitamin E = Vitamin E ; Yağ asitleri-uçucu = Fatty acids-volatile ; Yumurta kalitesi = Egg quality ; Yumurta tavukları = Laying hens ; İnce bağırsak = Small intestine

Özet:
Bu araştırma, yumurtacı tavuk rasyonlarına antibiyotik, vitamin E ve farklı dozlarda biberiye uçucu yağı ilavelerinin performans, yumurta kalite kriterleri, yumurta sarısı yağ asitleri kompozisyonu, kolesterol ve vitamin E düzeyleri, depolanan yumurta sarısındaki lipid peroksidasyon malondialdehit (MDA) düzeyi, bazı kan parametreleri ile incebağırsak mikroflorasındaki yararlı ve patojen mikroorganizmalar üzerindeki etkilerini belirlemek üzere yapılmıştır. 
Çalışmada, tavuklar tesadüf parselleri deneme desenine göre rastgele 6 gruba ayrılmış, her bir grup 5 tekrarlamalı ve her tekrarda 8 tavuk olmak üzere toplam 240 adet, 32 haftalık yaşta Bovans ırkı beyaz yumurtacı tavuk kullanılmıştır. Buna göre, deneysel gruplar; 1. grup (Negatif Kontrol) standart bazal yemle, 2. grup (Pozitif Kontrol) 500 mg/kg antibiyotik (Klortetrasiklin), 3. grup 200 mg/kg vitamin E, 4. grup 100 mg/kg biberiye uçucu yağı, 5. grup 200 mg/kg biberiye uçucu yağı ve 6. grup 300 mg/kg biberiye uçucu yağı içeren rasyonlarla 90 gün süreyle beslenmişlerdir.
Canlı ağırlık, yumurta verimi, yumurta ağırlığı, hasarlı yumurta oranı, kabuk ağırlığı, kabuk kalınlığı, kabuk kırılma mukavemeti, şekil indeksi, sarı indeksi, ak indeksi, Haugh Birimi, sarı rengi, bazı kan parametreleri ve yumurta sarısı kolesterol düzeyleri denemede kullanılan katkılardan etkilenmemiştir. 
Negatif kontrol grubuna göre tüm katkılar olumlu etki göstererek yem tüketimini düşürmüş (P<0.05), antibiyotik ve 100 mg/kg biberiye dozu hariç diğerleri yemden yararlanma oranını iyileştirmiştir (P<0.05).
Rasyona 100 mg/kg biberiye uçucu yağ ilavesi yumurta sarısı oleik asit miktarı ile toplam tekli doymamış yağ asitleri (MUFA) miktarını önemli düzeyde (P<0.05) arttırırken, linoleik asit ve toplam çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA) miktarını düşürmüştür (P<0.01). 100 mg/kg biberiye ilavesi 42 ve 56 günlük depolama süresinde, 200 mg/kg vitamin E ilavesi ise tüm depolama sürelerinde yumurta sarısı MDA değerlerini önemli düzeyde düşürmüştür (P<0.05). Vitamin E'in (?-tokoferol asetat) yemden yumurtaya önemli düzeyde geçtiği belirlenmiştir (P<0.001). Antibiyotik ve biberiye uçucu yağının tüm dozları bağırsak jejunum bakteri içeriğini etkilemiş ve muhtemel koliform (P<0.05), fekal koliform (P<0.001), Escherichia coli (P<0.001) ve Clostridium perfringens (P<0.001) bakterilerini önemli düzeyde düşürmüştür. Biberiyenin 100 mg/kg uçucu yağ dozu, incelenen tüm bakteri türlerinde, antibiyotik (500 mg/kg) ile aynı etkiye sahip olurken, 200 ve 300 mg/kg doz uygulamaları muhtemel fekal koliform ve E. coli üzerinde antibiyotikten çok daha etkili olmuştur. 
Sonuç olarak, biberiye uçucu yağı antimikrobiyal ve doza bağlı olarak antioksidan özellik göstermiştir. Yumurtacı kanatlı beslenmesinde performans özelliklerinin en önemlisi olan yemden yararlanma oranı dikkate alındığında 200 mg/kg biberiye uçucu yağın, lipid metabolizmasının genel parametreleri bakımından ise 100 mg/kg biberiye uçucu yağının yumurtacı rasyonlarında kullanılabileceği önerilmektedir.

Abstract:
In this research, the effects of feeding laying hens with antibiotic, vitamin E and different doses of rosemary essential oil supplementation on performance, egg quality, egg yolk, fatty acid composition, cholesterol and vitamin E levels, lipid peroxidation malondialdehyde (MDA) levels during storage, some blood parameters, and beneficial and harmful microorganisms in small intestine microflora were investigated.
In this study, a total of 240 Bovans white laying hens, 32 week-old, were allocated randomly into 6 groups according to the randomized plot experimental design; each group had 5 replications and each replicate had 8 hens. Treatment groups were 1. group (Negative Control) standard basal feed, 2. group (Positive Control) 500 mg//kg antibiotic (Chlortetracycline), 3. group (200 mg/kg) vitamin E, 4. group rosemary essential oil (100 mg/kg ), 5. group rosemary essential oil (200 mg/kg ), 6. group rosemary essential oil (300 mg/kg ). Study period lasted 90 days. 
Body weight, egg production, egg weight, damaged egg ratio, eggshell weight, eggshell thickness, eggshell breaking strength, egg shape index, egg yolk index, albumen index, Haugh unit, egg yolk colour, some blood parameters and egg yolk cholesterol levels were not affected by the supplementations of the basal feed.
All feed supplementations comparing to the negative control group showed a positive effect by reducing the consumption of feed (P<0.05), and excluding the antibiotics and rosemary 100 mg / kg doses increased the feed conversion ratio (P<0.05).
Feed supplemented with 100 mg/kg rosemary essential oil increased the amount of total monounsaturated fat (MUFA) and oleic acid significantly (P <0.05), whereas it decreased the amount of total polyunsaturated fatty acids (PUFA) and linoleic acid significantly (P <0.01). With 100 mg/kg rosemary supplementation storage of 42 and 56 days, with 200 mg/kg vitamin E supplementation in all storage periods reduced the egg yolk MDA levels (P<0.05). Eggs from chickens fed with vitamin E (? - tocopherol acetate) supplemented feed had significantly higher vitamin E levels (P<0.001).
Antibiotic and all dose of the rosemary essential oil effected the content of bacteria in the jejunum and probably decreased the numbers of coliform (P<0.05), fecal coliform (P<0.001), Escherichia coli (P<0.001), and Clostridium perfringens (P<0.001) significantly. 100 mg/kg rosemary essential oil and 500 mg/kg antibiotic supplementation had the same effect on the bacterial content examined, while probably 200 mg/kg and 300 mg/kg rosemary essential oil was found to be more effective than antibiotic supplementation on fecal coliform and Escherichia coli. 
In conclusion, rosemary essential oil showed dose-dependent antimicrobial and antioxidant effect. When considering the most important parameter which is feed conversion ratio, supplementation with 200 mg/kg rosemary essential oil, when considering the general parameters of lipid metabolism 100 mg/kg rosemary essential oil can be recommended for laying hen.