İşletmelerde finansal türevlerin işletme değerine etkisi: Borsa İstanbul'da bir uygulama
The  effects of financial derivati̇ves on firm value: An application in İstanbul Stock Exchange
Yazar: ONUR AKPINAR
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN FETTAHOĞLU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İŞLETMELERDE FİNANSAL TÜREVLERİN İŞLETME DEĞERİNE ETKİSİ: BORSA İSTANBUL'DA BİR UYGULAMA

ÖZET

Modigliani ve Miller'in mükemmel pazar (1958) teorisine göre, işletmenin finansal yönetim politikasının bir parçası olarak risk yönetiminin işletme değeri ile ilişkisi bulunmadığı ileri sürülmüştür. MM'nin aksine riskten korunmanın işletme değerine pozitif katkı sağlayacağına dair teori ise Smith ve Stulz (1985) tarafından geliştirilmiştir. Mükemmel olmayan pazarlarda riskten korunmanın haklı gerekçeleri olduğunu ve işletme değerinde artış sağlayacağını ileri sürmüşlerdir. Finansal türev kullanımı (veya riskten korunma) ile işletme değeri arasındaki ilişki yakın tarihli çalışmalarda incelenmiştir. Allayannis ve Weston (2001) bu ilişkiyi test ederek riskten korunan işletmelerin değerinin % 4,87 yüksek olduğu sonucuna varmıştır. Bu sonucun aksine Jin ve Jorion (2006), ABD'li petrol ve gaz üreticileri örnekleminde korunmanın işletme değerini negatif etkilediğini saptamıştır. Ancak bu negatif etkiye ait katsayı anlamlı çıkmamıştır.

Bu çalışmada, finansal türev kullanımının işletme değerine etkisi, 2009-2012 yılları arasında finansal olmayan 236 Türk işletmesi üzerinde sınanmıştır. Bu çalışmanın amacı, finansal türev kullanımının işletme değerini artırıp artırmadığının belirlenmesidir. Çok faktörlü testlerde işletme değeri göstergesi olarak Tobin Q oranı kullanılarak yapılan analizlerde korunma ile işletme değeri arasında genel olarak pozitif bir ilişki saptanmıştır. Ancak riskten korunmayla ilgili katsayılar anlamlı çıkmamıştır. Bu nedenle korunmanın işletme değeri üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğuna dair kanıt bulunamamıştır. Bu çalışmanın bulguları MM teorisi ile uyumludur.

Bu çalışma dört bölümden oluşmuştur. Girişin ardından birinci bölümde finansal türevlerin tarihçesi ve önemi vurgulanmıştır. Değerle ilgili temel kavramlar ve değerleme yöntemleri ikinci bölümde açıklanmıştır. Üçüncü bölümde, korunma ve değer artışı ile ilgili yazın gözden geçirilmiştir. Dördüncü bölümde ise finansal türev kullanımı ile işletme değeri ilişkisi tek ve çok faktörlü modellerle analiz edilerek araştırmanın bulguları raporlanmıştır. Son olarak araştırmanın bulguları yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Finansal Türevler, Risk Yönetimi, İşletme Değeri, Tobin Q
Tezi Hazırlayan: Onur AKPINAR (Doktora Tezi)

Abstract:
THE  EFFECTS OF FINANCIAL DERIVATİVES ON FIRM VALUE: AN APPLICATION IN ISTANBUL STOCK EXCHANGE

ABSTRACT

According to Modigliani and Miller's (MM) (1958) perfect market theory, it's suggested that risk management as part of a firm's corporate financing policy is irrelevant to firm value. Contrast with MM, the positive theory of corporate hedging, developed by Smith and Stulz (1985), and suggested that imperfect capital markets provide a justification for corporate hedging and cause an increase on firm value.

In recently researches, the relation with between derivative usage (or hedging) and firm value is investigated. Allayannis and Weston (2001) tested the relation and found that the value of firms that hedge, is higher by about 4,87 %. This result is statistically significant. Contrast to this result, Jin and Jorion (2006) studied on US oil and gas producer sample and found that hedging negatively affected on firm value. But coefficient of the effects is not significant.

In the study, the effect of derivatives usage on firm value is examined by testing 236 Turkish non-financial firms from 2009 to 2012. The aim of the study is to determine whether derivatives usage increases or decreases firm value. Using Tobin's Q as a proxy for firm value on multivariate tests, the positive relation is found between hedging and firm value. But the coefficients of hedging variable are insignificant. Thus, there is no evidence that hedging has any significant positive effect on firm value. The finding of this study is consistent with MM theory.

The study is consisted of four sections. Following the introduction, the financial derivatives' history and importance is emphasized in the first section. The essentials of value and valuation models are explained in the second section. Relevant literature on hedging and value adding is reviewed in the third section. In the fourth section, the relation between derivative usage and firm value is tested with univariate and multivariate models and the findings of the study are reported. The findings of the study are interpreted in conclusion.

Key Words: Financial Derivatives, Risk Management, Firm Value, Tobin Q

Tezin Kabul Edildiği Enstitü Yönetim Kurulu Karar ve No: 09 Ocak 2014-2014/1

Jüri Başkanı	: Prof.Dr. Abdurrahman FETTAHOĞLU (Danışman)

Jüri Üyesi		: Prof.Dr. Selman Aziz ERDEN

Jüri Üyesi		: Prof.Dr. Sadık ÇUKUR

Jüri Üyesi		: Doç.Dr. Burcu CANDAN

Jüri Üyesi		: Doç.Dr. Mehmet ERYİĞİT