Öğrenme nesnesi tasarım ve geliştirme süreci: bir tasarım tabanlı araştırma örneği
Design and development process of learning objects: a design based research case study
Yazar: ÇETİN GÜLER
Danışman: PROF. DR. ARİF ALTUN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada öğretmen adaylarının öğrenme nesnesi geliştirme süreçleri tasarlanmış, süreçte yaşanan sorunlar belirlenmiş, süreç yeniden tasarlanarak; sürecin etkililiği, öğretmen adaylarının eğitim yazılımı geliştirme öz-yeterlik algıları, öğrenme nesneleri hakkındaki bilgileri ve geliştirdikleri öğrenme nesnelerinin nitelikleri açısından değerlendirilmiştir.Araştırma, ?tasarım?, ?analiz? ve ?tekrar tasarım? basamaklarından oluşan tasarım tabanlı araştırma yöntemi ile tasarlanmış ve tasarımla öğrenme stratejileri işe koşulmuştur. Araştırmanın tasarım basamağı Hacettepe Üniversitesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümü 2008-2009 bahar dönemi sekizinci yarıyıl öğrencileri (n=49) ile yürütülmüştür. Araştırmanın tekrar tasarım basamağı aynı bölüm 2009-2010 güz dönemi yedinci yarıyıl öğrencileri (n=43) ile yürütülmüştür. Araştırmanın tasarım basamağında öğrenme nesnesi geliştirmeye yönelik bir model önerilmiştir. Öğretmen adaylarının öğrenme nesnesi geliştirme süreci, sorunlarının belirlenmesi ve önerilen modelin geliştirilmesi amacıyla bir ders yeniden tasarlanmış ve model bu ders kapsamında (14 hafta) işe koşulmuştur. Tasarım basamağı bulguları doğrultusunda, tekrar tasarım basamağında, önerilen öğrenme nesnesi geliştirme modeli işe koşularak (14 hafta) modelin etkililiği değerlendirilmiştir. Modelin etkililiğinin değerlendirilmesi kapsamında, tekrar tasarım basamağı başında ve sonunda öğretmen adaylarının eğitim yazılımı geliştirme öz-yeterlik algıları ve öğrenme nesnesi hakkındaki bilgi düzeyleri ölçülmüştür. Ayrıca süreç içinde geliştirilen öğrenme nesnelerinin nitelikleri de değerlendirilerek sürecin etkililiğinin değerlendirilmesine katkı sağlanmıştır.Araştırmanın tasarım basamağı sonuçlarına göre öğretmen adaylarının öğrenme nesnesi geliştirme sürecinde en çok karşılaştıkları sorunlar, içerik geliştirme (öğrenme nesnesi paradigmasını anlama, kapsam belirleme, geliştirme yazılım ve ortamları, içerik paketleme ve depolama), proje yönetimi (proje planlama, işbirliği, iletişim ve etkileşim) ve telif hakları ile ilgilidir.Araştırmanın tekrar tasarım basamağı bulgularına göre, öğrenme nesnesi geliştirme sürecinin, öğretmen adaylarının eğitim yazılımı geliştirme öz-yeterlik algıları [t(42)= -7,141, p<.01] ve öğrenme nesnesi hakkındaki bilgileri [t(42)= -29,501, p<.01] üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu görülmüştür. Geliştirilen öğrenme nesnelerinin değerlendirme sonuçları bu nesnelerin öğrenme nesnesi teknik özellikleri bakımından tamamen başarılı olduğunu, öğrenme nesnesi içeriğine yönelik özellikler bakımından başarılı olduğunu göstermiştir.

Abstract:
This research aimed to examine the design and development process of learning objects for teacher trainees. Development process of learning objects for teacher trainees was designed, issues faced during that process were determined, the process redesigned to be evaluated by changes on self-efficacy of teacher trainees toward educational software development, teacher trainees? knowledge level on learning objects and qualification of learning objects developed in the process.Design based research methods with ?design?, ?analysis? and ?redesign? main steps and learning by design strategies were applied for the research. Participants of design step of the research were eighth term students (n=49) of Hacettepe University department of computer education and instructional technologies in 2008-2009 spring term. Participants of redesign step of the research were seventh term students (n=43) of same department in 2009-2010 fall term. In design step of the research a design model was proposed for learning object development. In order to determine issues faced in the process of learning object design and development and improve the proposed model a course was redesigned according to this model and the model was applied for 14 weeks. The model was improved according to findings of design step of the research and applied for 14 weeks again in redesign step of the research to be evaluated. At the beginning and end of the redesign step, self-efficacy of teacher trainees toward educational software development and teacher trainees? knowledge level on learning objects were measured for evaluating the model. Qualification of learning objects developed in redesign step was evaluated to help evaluation of the model.The findings of design step of the research indicated that teacher trainees experienced content development related issues (such as, understanding learning object paradigm, development software and environments, content packaging and repository), project management (such as, project planning, collaboration, communication and interaction) and copyright related issues.The findings of redesign step of the research indicated that self-efficacy of teacher trainees toward educational software development [t(42)= -7,141, p<.01] and teacher trainees? knowledge level on learning objects [t(42)= -29,501, p<.01] were changed significantly. Evaluation of developed learning objects indicated that these learning objects successful in terms of technical specifications of learning objects and successful in terms of content related specification of learning objects.