Geriatri kanser hastasına bakım verenlerin yorgunluk düzeyi ve baş etme tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of fatigue level and coping attitudes of caregivers of geriatrik cancer patients
Yazar: FİGEN YILDIZELİ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM OVAYOLU
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Geriatri = Geriatrics ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tutumlar = Attitudes ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışma, Şubat-Mart 2017 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesinde tedavi gören geriatrik kanser hastasına bakım verenlerin yorgunluk düzeyi ve baş etme tutumlarının değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın evrenini geriatrik hastalara bakım verenler, örneklemini ise çalışma kriterlerine uygun olan ve bakım veren 100 aile bireyi oluşturdu. Örneklem sayısı power analizi ile hesaplandı. Araştırmanın verileri; Soru Formu, Piper Yorgunluk Ölçeği (PYÖ) ve Baş Etme Tutumları Ölçeği (BETÖ) ile toplandı. PYÖ; dört alt boyut ve toplam yorgunluk puanı (0-10)'ndan oluşmakta ve puan arttıkça yorgunluk düzeyi de artmaktadır. BETÖ ise 15 alt boyuttan oluşmakta, alt boyutlardan alınacak puanların yüksekliği hangi başa çıkma tutumunun, kişi tarafından daha çok kullanıldığını ifade etmektedir. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında Anova, Shapiro Wilks, Tukey HSD post hoc testi ve Pearson korelasyon analizi ile değerlendirildi. Bakım verenlerin yaş ortalamasının 48,1±14,4, %50'sinin kadın, %35'inin okur-yazar veya ilköğretim mezunu olduğu, %53'ünün annesine bakım verdiği, %68'inin bakım verdiği hasta ile aynı evi paylaştığı, %50'sinin bakmakla yükümlü olduğu başka birinin de bulunduğu, %58'inin günlük 0-8 saat süre ile hastaya bakım verdiği, %37'sinin bakım verme rolü nedeniyle sağlık sorunu yaşadığı ve %65'inin bakım konusunda başkasından yardım aldığı saptandı. Bakım verenlerin toplam yorgunluk puan ortalamasının 4,4±2,4 olduğu, BETÖ alt boyutlarından en çok yararlı sosyal destek kullanımı (12,4±2,5), duygusal sosyal destek kullanımı (12,2±2,3) ve plan yapmayı (12,8±2,2) kullandıkları tespit edildi. Bu sonuçlar doğrultusunda, geriatrik kanser hastalarına bakım verenlerin yorgunluk düzeyi ve baş etme durumunun değerlendirilerek bu konuda desteklenmeleri önerilebilir.

Abstract:
This study, was carried out as a descriptive study to evaluatıon of fatigue level and coping attitudes of 100 caregivers who gave care to geriatric cancer patients treated at Balcalı Hospital of  Cukurova University between February-March 2017. The sample of the study consisted of geriatric illness caregivers and the sample was family members who were in accordance with the study criteria. The number of samples was calculated by power analysis. Data from the study; Questionnaire form was collected with questionary form, Piper Fatigue Scale and Measures of Coping Attitudes. Piper Fatigue Scale; Consists of four sub-dimensions and total fatigue score (0-10), and the fatigue level increases as the score increases. The Coping Attitudes Scale is composed of 15 sub-dimensions, and the high points to be taken from the sub-dimensions indicate that the tendency to cope is used more by the person. The obtained data were evaluated by computerized Anova, Shapiro Wilks, Tukey HSD post hoc test and Pearson correlation analysis. The average age of the caregivers was 48,1 ± 14.4, 50% of them were women, 35% were literate or primary school graduates, 53% were mothers care, 68% of caregivers shared the same home as the patient they were cared for, 50% had someone who was obliged to look after them, 58% had care for the patient 0-8 hours per day, 37 had a health problem due to the role of caring, and 65% were found to have been helped by others. The mean total fatigue score of the caregivers was 4,4 ± 2,4 and the most useful social support use  (12,4 ± 2,5), emotional social support use (12,2 ± 2,3) and the 'plan making (12,8 ± 2,2 ) were found to be the most used subscales of  the coping attitudes Scale. In the light of these results, it can be suggested that the level of fatigue and the coping status of geriatric cancer patients' caregivers may be advisable to support this situation by evaluating the situation of coping.