İçsel ve dengesiz bölgesel gelişme: Avrupa Birliği üyeliği yolunda Türkiye için bölgesel gelişme modeli önerisi
Endogenous and unbalanced regional growth
Yazar: MUSTAFA ÇİÇEK
Danışman: PROF.DR. METİN BERBER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development

Özet:
Türkiye'de bölgesel dengesizliklerin, uygulanan politikaların yetersizligi ve makrodüzeydeki sorunlar nedeniyle giderilemedigi, bilinmektedir. Bir yandan AB üyeliginingerekleri, diger yandan bölgeler arası farklılıktan dogan iç sorunlar, basarılı sonuçlardogurabilecek bölgesel politikalara olan ihtiyacı ortaya koymaktadır.Türkiye ekonomisinde; sermaye kıtlıgı, yetersiz bilgi ve teknoloji düzeyi nedeniyle,yüksek oranda issizlik görülmekte, geri kalmıs bölgelerdeki potansiyel üretim faktörleridegerlendirilememektedir. Bu sorunlara karsı birbirlerini destekler mahiyette çözümlerüreten çsel Büyüme Modelleri ile Dengesiz Büyüme anlayısı bölgesel bazdayorumlanarak Türkiye için, çsel ve Dengesiz Bölgesel Gelisme Modeli (DBG)tasarlanmaya çalısılmıstır. Modelde, devlet aktif olarak yer almakta, küresellesme,postmodernizm ve yeni ekonominin etkisi ile bölgelerin özellikleri dikkate alınmaktadır.Model, Türkiye'nin bölgesel özelliklerine göre, gelisme kutubu olarak degerlendirilenbölgelerde, üç birim ele alınarak açıklanmaktadır. Birinci birim, baslangıçta devletinniteliksiz issiz kesimi istihdam etmesi sonucu geleneksel tarımsal üretim, ikinci birimmodern üretim, üçüncü birim de bilgi ve bilgiye dayalı üretim yapmaktadır. Bölgelerarasında ileri ve geri baglantı iliskileri bulunmaktadır. Üçüncü birim, bilgi üreterek biryandan diger bölgelerin üretimlerinin gelismesine yol açarken, bilgi ve bilgiye dayalıüretimini dıs piyasalara da satmakta, bölgesel ve bireysel bazda gelir düzeyinin artmasınısaglamaktadır. sgücünün istihdamı ile birlikte yaparak ögrenme ve gelir artısına baglıolarak ?çalısarak gelisme? ortaya çıkmaktadır. sgücü, çalısırken niteligini artırdıgındanücreti yükselmekte, daha fazla tasarruf yapabilmekte, tasarrufun getirisini de gelirineeklemektedir. Belirli bir birikim saglanması durumunda, piyasada bireysel girisimci gibidavranmaya baslanılması ile, bölgesel ekonominin canlanmasına yol açılmaktadır.DBG anlayısı, tarım sektörü agırlıklı gelisme kutuplarına uyarlanmaya daçalısılmaktadır. Geri kalmıs bölgelerin optimal üretim ölçegine kavusabilmeleri içinbölgelerin içsel özelliklerine göre, tarımsal üretimde alan, miktar ve tür planlamasıönerilmektedir. Bununla birlikte, bir takım finansal kaynaklar da öngörülmektedir.Anahtar kelimeler: çsel ve dengesiz bölgesel gelisme, Çalısarak gelisme, AB bölgeselpolitikaları, Türkiye'de bölgesel gelisme, Tarımsal planlama. JEL Kodları: O18, Q13, R58

Abstract:
It is known that regional disparities in Turkey have been at the critical level recently. Theinadequate policies and problems in macro economic structure brought the state of affairs to thepoint where the problems stemming from regional disparities have become unbearable. Partlybecause of these internal problems, and partly because of Turkey?s bid to join the EU, new regionalpolicies that would present good results are required.It has been recognized that inadequate level of capital accumulation, remoteness from theknowledge-based economy, and lack of technology in production processes are the most criticalproblems of the Turkish economy. The structure of the economy does not allow all people to beemployed and all factors to be used in the provinces. To tackle these problems throughregionalizing both endogenous and unbalanced growth models, the Endogenous and UnbalancedRegional Growth (EURG) for Turkish regional economy has been modeled. In this model, the stateis actively participating. In addition, the endogenous characteristics of regions are being consideredwith globalization, postmodernism and new economy. There are three units, first of which areplanned for traditional agricultural sector, the second is for modern sector, and the third is forknowledge sector. In the first unit, the unqualified unemployed people are being employed bygovernment initiatives. The backward and forward linkages are created among the regions. Thesecond unit produces modern production. The third unit produces knowledge and knowledgeintensiveoutput which supplies both internal and external markets. The more it sells to externalmarkets, the more both regional and personal income rise. Triggered by the employment ofregional people, the ?developing by working? stage, which goes beyond the learning by doing, canbe experienced. As for qualified people, the more they earn, the more they can save, so theiraggregate income grows. Therefore, the higher capital and knowledge accumulation leads to boomin regional economy.The EURG model is being adapted to regions where agricultural sector is dominant to introduceopportunities for growth. To secure optimum production scale, it is advised that planning theagricultural sector be done by taking into consideration territory, quantity and type of yield. Somefinancial resources are also being anticipated.Keywords: Endogenous and Unbalanced Regional Growth, Developing by Working, EU regionalpolicies, Regional Development in Turkey, Planning in agriculture.JEL cods: O18, Q13, R58