Menderes ilçesinde sera hıyar yetiştiriciliğinde aşılı fide kullanımının etkileri
Effect of grafted seedling usage on cucumber production in Menderes
Yazar: BUKET GÜNAY
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL TÜZEL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma üretici koşullarında aşılı fide kullanımının etkisini ortaya koymak ve bölgedeki üreticilere örnek oluşturarak kullanımının yaygınlaştırılmasına aracı olmak amacıyla 2009 ve 2011 yılı ilkbahar döneminde, Çamönü Köyü'nde ve Menderes Merkez'de üreticiye ait polietilen örtülü ısıtmasız seralarda yürütülmüştür. Denemede bitkisel materyal olarak Opal F1 hıyar çeşidi; anaç olarak C. maxima × C. moschata melezi olan TZ148 F1 kullanılmıştır. Aşısız bitkiler kontrol uygulaması olarak denemeye alınırken, 2009 ilkbahar döneminde aşılı fideler tek gövdeli ve koltuk bırakılarak yetiştirilmiştir. 2011 ilkbahar döneminde tek gövdeli anaçlara benzer şekilde uygulama yapılmış ve fide firmasından çift gövdeli olarak aşılanmış şekilde alınan çift gövdeli bitkilerle karşılaştırılmıştır. Farklı anaç etkisini görebilmek amacıyla tek gövdeli Avrello anacı ikinci denemeye gözlem olarak dahil edilmiştir. Bitkiler tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak 28 Nisan 2009 tarihinde m2'de 3.13 bitki (80 x 40 cm) olacak şekilde; 30 Mayıs 2011 tarihinde ise m2'de 2.22 bitki (90x50 cm) olacak şekilde dikilmiştir. Araştırma süresince bitki gelişimi, verim (meyve ağırlığı, meyve adedi) ve meyve kalitesi (en, boy, sertlik, kuru ağırlık, toplam suda çözünür kuru madde miktarı-TSÇKM-, meyve suyu EC ve pH değeri, titre edilebilir asit değeri, meyve rengi ve nitrat içeriği) ile ilgili parametreler ölçülmüştür.2009 yılında yetiştirme dönemi içerisinde 3. haftadan itibaren aşısız bitkilerde Fusarium solgunluğu nedeni ile ölümler görülmeye başlamış ve 4. haftada aşısız bitkilerin tamamı ölmüştür. Aşılı bitkilerde aşısız bitkilere göre 10 haftalık hasat periyodu sonunda %510 oranında bir verim artışı saptanmıştır. 2011 yılında aşılı bitkilerde verim farklılığı 2.hasat haftasından itibaren artmış, elde edilen toplam verim değerleri dikkate alındığında tek gövdeli aşılı bitkiler aşısız bitkilere göre %53,8, çift gövdeli aşılı bitkiler ise %84.2 oranında verim artışı sağlamıştır. Avrello anacı ile tek gövde TZ148 anacı verim açısından yakın bulunmuştur. Sonuçlar, hıyar üretiminde toprak kaynaklı sorunlara karşı (özellikle Fusarium solgunluğu) aşılı fide kullanımının başarılı, etkin ve çevre dostu bir çözüm olduğunu, çift gövdeli aşılı fide kullanımının verim ve bitki gelişimini arttırdığını göstermiştir.

Abstract:
This study was conducted during the spring seasons of 2009 and 2011 in unheated polyethylene covered farmers? greenhouses located at Çamönü village and Menderes Merkez in order to determine the effects of grafted seedling use at farmers? conditions and to widen its use being a pioneer to the other growers of the region. In the experiment, cucumber cultivar Opal F1 was used as plant material and TZ148 F1 (C. maxima × C. moschata) was the rootstock. In 2009, grafted plants were grown as single stem with leaving a shoot and compared with non grafted plants which were control. In the spring season of 2011, similar treatments (non grafted ones and single stem plus a shoot) were compared with double stem plants provided from the nursery with double shoots. Also in the second experiment rootstock Avrello was included for observation in order to be able to see the effects of different rootstock. Plants were transferred to the greenhouse according to the randomized blocks design on 28th April 2009 and 30th May 2011 with a plant density of 3.13 (80 x 40 cm) and 2.22 plant/m2 (90x50 cm) respectively. In the experiments plant growth (root and plant biomass), yield (fruit weight and number) and fruit quality (fruit width and length, firmness, dry weight, total soluble solids, EC and pH of fruit juice, titretable acidity, colour and nitrate content) parameters were measured.In 2009, non grafted plants started to have the damages of Fusarium wilt in the 3rd week of growing period and all of them died at the end of 4th week. At the end of 10 week? harvest period 510% yield increase was determined with grafted plants. In 2011, yield difference started in the 2nd week and the treatments of single stem plus shoot and double stem provided 53.8 and 84.2% yield increase compared with non grafted plants. Rootstock Avrello also gave similar yield to TZ148.Results showed that use of grafted seedling is a successful, efficient and environmentally friendly practice particularly against soil borne pathogens (especially Fusarium wilt) and double stem increases yield and plant growth.