Karaciğer yağlanmasının ultrason atenüasyon görüntüleme yöntemi ile kantitatif olarak değerlendirilmesi: MRG ile karşılaştırma
Quantitative evaluation of fatty liver disease by ultrasound attenuation imaging: A comparison with MRİ
Yazar: CELAL CANER ERCAN
Danışman: DOÇ. DR. MESUT BULAKÇI
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Difüzyon manyetik rezonans görüntüleme = Diffusion magnetic resonance imaging ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer hastalıkları-alkolik = Liver diseases-alcoholic ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Manyetik rezonans spektroskopi = Magnetic resonance spectroscopy ; Teşhis-görüntüleme = Diagnostic imaging ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Ultrason Atenüasyon Görüntüleme, son yıllarda klinik kullanıma giren ve hızla yaygınlaşan kantitatif karaciğer yağlanması ölçüm tekniğidir. Bu çalışmada, ATI'nin erişkin hastalarda, proton dansite yağ fraksiyonu manyetik rezonans görüntüleme ile karşılaştırılması yapılacaktır. 
GEREÇ VE YÖNTEMLER: 257 katılımcıya 1.5 Tesla MR cihazında MR-PDFF ve 2 farklı operatör tarafından ATI uygulanmıştır. Ardından rastgele seçilen 49 hasta tekrar çağrılarak ultrason atenüasyon görüntüleme tekrarlanmıştır. MR-PDFF ve ATI korelasyonu, operatörler arası korelasyon, test-tekrar test güvenilirliğine bakılmıştır. MR-PDFF'te MR spektroskopiyle konfirmasyon yapılmıştır. Atenüasyon testleri her katılımcı için 5 defa tekrarlanıp medyan değerleri üzerinden çalışılmıştır.  Araştırmamızda ayrıca, katılımcıların demografik ve klinik laboratuvar verileri de karşılaştırılmıştır. Tanımlayıcı istatiksel metodların yanı sıra Pearson korelasyon katsayısı, sınıf içi korelasyon katsayısı, ANOVA, Alıcı işlem karakteristikleri, lojistik regresyon analizi kullanılmıştır.
BULGULAR: ATI ve MR verileri normal dağılıma uymaktadır. ATI ve MR-PDFF arasına güçlü korelasyon bulunmuştur (Pearson korelasyon katsayısı 0.88). Ayrıca her iki operatör arasında ve test-tekrar test grubunda güçlü korelasyon izlenmektedir (sırasıyla sınıf içi korelasyon katsayısı 0.91 ve 0.92). Grade 1 ve üzeri (%5.2), grade 2 (%11.3) ve üzeri ve grade 3 (%17.1) ayrımında, eğri altında kalan alan sırasıyla 0.97, 0.97 ve 0.95 olarak hesaplanmıştır. 
SONUÇ: Ultrason atenüasyon görüntüleme, MR-PDFF ile belirgin derecede paralellik göstermesi sebebiyle, karaciğer yağlanmasının kantifikasyonunda umut vadetmektedir. MR-PDFF ile yüksek korelasyon, operatörler arası yüksek uyum ve test-tekrar test güvenilirliğinden başarılı sonuçlar göstermiştir. Henüz yeterli literatür verisi olmamakla birlikte, önümüzdeki yıllarda MR'a göre daha pratik ve daha az maliyetli, daha kolay uygulanabilir olması gibi avantajları sebebiyle, kantitatif yağlanma değerlendirmesinde, etkin rol oynayacağı düşünülmektedir. 
Anahtar kelimeler: ultrason, ultrason atenüasyon görüntüleme, karaciğer yağlanması, manyetik rezonans proton dansite yağ fraksiyonu

Abstract:
OBJECTİVE: Ultrasound attenuation imaging is liver fat quantification technique  which has come into clinical use in recent years and become rather widespread. In this research ATI values in adult patients will be compared to proton density fat fraction of magnetic resonance imaging.
MATERIALS AND METHODS: 257 number of patients  were evaluated by two different operators with attenuation ultrasound technique and underwent MRI-PDFF examination in 1.5T MR scanner. Afterwards 49 number of randomly choosen patients are called back to repeat ATI. MR-PDFF – ATI correlation, interobserver correlation and test-retest reliability are calculated. MR-PDFF values are confirmed with MR spectroscopy. Attenuation values are repeated 5 times for each patient and median values are used for calculations. In our research, demographical and clinical datas of the patients are also compared. Besides descriptive statistics; Pearson correlation coefficient, intraclass correlation coefficient, ANOVA, receiver operating characteristics and logistic regretion analysis are used.
RESULTS: ATI and MRI datas follow normal distribution. There is strong correlation betweeen ATI and MR-PDFF (with 0.88 as Pearson Correlation coefficient). There is also strong correlation between two operators and between test-re-test group ( interclass correlation coefficients are 0.91 and 0.92 respectively). Areas under curve are calculated for grade 1 and above (%5.2), grade 2 and above(%11.3) and grade 3 and above (%17.1) as 0.97, 0.97 and 0.95 respectively.
CONCLUSIONS: Ultrasound attenuation imaging is a promising technique for liver fat quantification considering its high accordance with MR-PDFF values. It shows high correlation with MR-PDFF, a good interobserver agreement and succesful results in test-retest reliability. Even without sufficient litterateur data, ATI appears to be playing a big role in the forthcoming years for liver fat quantification due to its practicality, cost-efficiency and applicability compared to MRI.