Tebriz âşıklık geleneği ve âşık edebiyatı
Tebriz ashig tradition and ashig literature
Yazar: NABİ KOBOTARİAN
Danışman: PROF. DR. ERMAN ARTUN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tezimizin içeriğini ?Tebriz âşıklık geleneği ve âşık edebiyatı? oluşturmaktadır.İran'da yaşayan Türkler arasında yoğun bir âşık edebiyatı ve âşıklık geleneğigörülmektedir. Bölgede yaşayan büyük Türk nüfusu geniş bir sözlü edebiyata sahiptir.Tezimizin giriş bölümünde İran'da yaşayan Türkler hakkında genel bir bilgi verdiktensonra İran sınırları içerisinde bulunan Azerbaycan bölgesiyle ilgili coğrafi ve tarihibilgiler vermeyi uygun gördük. Bölge tarihi ve bölge kültürü yönünden genel bilgilerverilmiştir.Tezimizde Türkiye ve Azerbaycan'da yayımlanan âşıklar konulu yazılıkaynakların yanı sıra Tebriz'den derlenen sözel kaynaklardan yararlandık. Anadolu veOrta Asya coğrafyasını birleştiren Azerbaycan bölgesinde yoğun Türk kültürüyaşanmaktadır. Âşıklık geleneği konusunda araştırma yapan uzmanların ifade ettiği gibiâşıklık geleneği iki sahada aynıdır. Anadolu sahasında gördüğümüz usta-çırak ilişkisi,saz çalma, destan söyleme, Tebriz ve Azerbaycan yöresindeki âşıkların arasında da dahagüçlü ve yaygın olduğu konusunda örnekler verildi. Şikâri Destanı örneğini vererek,destan söyleme geleneğinin bölgede önemli olduğunu vurgulamaya çalıştık. Bubölümde bölge âşıklarının musiki aletleri çeşitliliğini üzerinde durulmuştur. Bölgeninkültürel durumu ve âşıklarının toplumdaki işlevleri hakkında bilgi vermeye çalıştık.Üçüncü bölümde Azerbaycan âşık şiirinde görülen bazı biçimlerin ve türlerinörneklerini ortaya koyduk. Dördüncü bölümde Tebriz âşıklarının üslûp ve dil özellikleriüzerinde durduk. Dil ve üslûp özellikleri incelenmesinde sözel kaynaklardanyararlandık. Daha sonraki bölümlerde Tebriz'de yaşayan âşıklardan ve âşıklarınşiirlerinden örnekler verdik. Çalışmamızın son bölümünde Azerbaycan ve Tebriz'in enuzun âşık destanı olarak bilinen Şikâri Destanı'nı TDK'nin önerdiği ortak Türkalfabesiyle yazıya çevirdik. Türkiye Türkçesine aktardıktan sonra destandaki motifleri,kişileri ve yer adları konusunda bilgi verildi.

Abstract:
This study is about Tabriz ashig tradition and ashig literature. We saw frequentashig tradition and literature between Iran?s Turks. In this region live Turk?s people,that they have great oral traditions. We have introduced Iran?s Turks in introduction.Then we give knowledge about culture and history Iran?s Azerbaijan region.In this work we useded Ashig?s books that printied in Azerbaijan and Turkey.Also we use Ashig oral tradition in Tebriz. Azerbaijan region is between Anatolia andMiddel Asia. So this area has roots Turk?s culture. Turkey and Azerbaijan Ashigtradition is same. Thus we saw very similarity between two aria. Telling story byAzerbaijan?s ashigs is beter and more powerfull then Turkey?s ashigs. For exampel?Shikari?s Epic? is the longest Ashig tradition stores that telling by Tebriz?s Ashigs.Also we give informatin about Ashig instrument such as Saz, Kaval andBalaban. We give sample about Tebriz?s Ashig poem in third part. We intruduce?Shikari Epic? such as oral literature. In fact, it?s the langest ashig?s stories. We studyashig?s poem form and kind in other part. we give about a few Tebrizi ashiges and theirpoem in other part.And last we translate Shikari?s Epic to shared Turkish alphabet. After translatedto Turkish, we give information about motif, personal pronoun and place pronoun.