Bingöl-Genç ilçesi taziye uygulamalarının toplumsal bütünleşmeye etkileri
The effects of the tradition of condition on social integration in Bingöl-Genç district
Yazar: TAHA NARİN
Danışman: DOÇ. DR. ABDURRAHMAN GÜNEŞ
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
İnsanlığın yeryüzünde olduğu ilk günden itibaren ölüm hayatın her alanını etkisi altına almıştır. Tarihten bugüne ölüm ve ölümün getirdikleri insan yaşamıyla içi içe olduğu gibi toplumu da etkilemektedir. Her bilim dalı ölümü incelediği gibi sosyoloji de ölümün toplumsal etkilerini incelemektedir. Ölüm ölen kimsenin toplumdan soyutlanmasıyla kendisinin toplumdaki görevleri sona ermiştir. Fakat ölen kişinin sosyal hayatta birlikte yaşadığı diğer kişileri yokluğuyla etkilemesi bir sosyolojik süreç oluşturmaktadır. 
Hemen her dinde ölümden sonra belirli ayinler ve ritüeller yapılır. Bu ritüellerin her toplumda yansımaları ve etkileri farklıdır. Bu araştırmamızda, İslam ve diğer dinlerde vefat sonrası yas ve ölü yakınlarına teselli amacıyla yapılan taziye ve yas uygulamalarının dinlerde ve kültürümüzdeki yeri ve tarihsel arka planı ele alınmaktadır. Ayrıca taziyenin günümüz toplumundaki yerine ve taziye üzerine yapılan araştırmalara bakarak taziyenin toplumsal bütünleşme ile ilişkisi sosyolojik bir bağlamda incelenmiştir.
Emile Durkheim'in Toplumsal İş Bölümü ve İntihar teorilerinde sıkça yer verdiği toplumsal bütünleşme konusu dini ritüellerin toplumsal etkilerinde önemli bir yer kaplamaktadır. Toplumumuzda ölüm, yas ve taziye gibi uygulamaların dini temelli olduğu ve toplumsal bütünleşmeye etkileri olabileceği ihtimali üzerine bu araştırmayı yapma ihtiyacı doğmuştur. Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik bilim deseni kullanılarak yapılmıştır. Genç ilçesinde ikamet eden 18 yaş üstü 25 erkek 25 kadın katılımcı araştırmanın çalışma grubunu oluşturmaktadır. Katılımcılardan veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiştir. Görüşme formu ile katılımcıların dindarlık düzeyleri, taziyeyi nasıl tanımladıkları, taziyenin toplumsal etkileriyle beraber toplumsal bütünleşmeye etkileri, taziyedeki diğer uygulamaların toplumsal bütünleşmeye etkileri hakkında bulgular elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre katılımcıların tamamı taziyenin toplumsal bütünleşemeye katkılarının olduğunu belirtmiştir. Bu bildirimlerle beraber taziyedeki bazı uygulamaların gereksiz olduğunu, bazılarının ise dönüştürülmeleri gerektiğini belirtmişlerdir. Toplumsal bütünleşmeyle beraber toplumsal dayanışma, toplumsal barış gibi konularda da katılımcılardan bulgular elde edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Sosyoloji, Toplumsal Bütünleşme, Taziye, Yas, Ölüm

Abstract:
Since the first day of humanity on earth, death has affected every aspect of life. From history to the present day, death and the effects of death are intertwined with human life as well as affecting society. As every branch of science examines death, sociology also examines the social effects of death. With the isolation of the deceased from society, his duties in society have ended. However, the fact that the deceased person affects other people with whom he lives in social life with his absence constitutes a sociological process. 
In almost every religion, certain rites and rituals are performed after death. The reflections and effects of these rituals are different in each society. In this research, the place and historical background of condolence and mourning practices in Islam and other religions for the purpose of mourning after death and consoling the relatives of the deceased will be discussed in religions and culture. In addition, by looking at the place of condolence in today's society and the research on condolence, the relationship between condolence and social integration is examined in a sociological context.
The issue of social integration, which Emile Durkheim frequently mentioned in his theories on the Social Division of Labour and Suicide, occupies an important place in the social effects of religious rituals. The need to conduct this research arose on the possibility that practices such as death, mourning and condolences in our society are religiously based and may have effects on social integration. The study was conducted using phenomenological science design from qualitative research methods. 25 male and 25 female participants over the age of 18 residing in Genç district constitute the study group of the research. Data from the participants were obtained through a semi-structured interview form. With the interview form, findings were obtained about the participants' level of religiosity, how they define condolence, the effects of condolence on social integration along with its social effects, and the effects of other practices in condolence on social integration. According to the findings, all of the participants stated that condolences contribute to social integration. Along with these statements, they stated that some practices in condolence services are unnecessary, while others need to be transformed. In addition to social integration, findings on issues such as social solidarity and social peace were also obtained from the participants.
Keywords: Sociology, Social Integration, Condolence, Mourning, Death