Sekonder osteoporoz, osteopeni, osteonekroz, ve kemik kırığı olan hastalarda gaucher hastalığının taranması
Screening of gaucher disease in patiens with secondary osteoporosis, osteopenia, osteonecrosis and bone fracture
Yazar: MUHAMMED YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR DEMİR
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Amaç: Gaucher hastalığı, nadir görülen bir lizozomal depo hastalığıdır ancak depo hastalıkları içinde en sık rastlanan gruptur. İskelet belirtileri, ciddi oranda morbidite ile ilişkilidir ve bir kez ortaya çıktığında Gaucher hastalığına özgü tedaviye en az yanıt verenler arasındadır. Bu çalışmada, kemik hastalığı (sekonder osteoporoz, osteopeni, osteonekroz, kırık) olan hastalarda GH'nın sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde, 2010-2024 yılları arasında, 18-50 yaş arasında sekonder osteoporoz, osteopeni, osteonekroz, manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ve bilgisayarlı tomografide (BT) kemik kırığı saptanmış 92 hasta çalışmamıza alındı. Hastalardan periferik lökositlerde glukoserebrosidaz enzim düzeyi için kan örneği gönderildi. Enzim düzeyi düşük çıkanlarda glukoserebrozidaz enzimi gen analizi yapıldı.  
Bulgular: Çalışmamıza alınan 92 hastanın 1'inin (%1.08) çitotriazidan düzeyi yüksek, 1'inin (%1.08) sfingomyeninaz düzeyi düşük, 92'sinin (%100) glukosererozidaz düzeyi normal saptandı. Çitotiriozidaz düzeyi yüksek olan 1 hastanın enzim düzeyi normal saptandı. Bu hastadan doğrulama amacıyla GBA mutasyon analizi çalışıldı. Patoloji saptanmadı. Sfingomyelinaz düzeyi düşük gelen hastada Nieman Pick hastalığı dışlandı.  
Sonuç:  Çalışmamıza sekonder osteoporoz, osteopeni, osteonekroz ve kırık hastalığı olan 92 hastanın hiçbirinde Gaucher hastalığı saptanmadı. Çitotriozidaz düzeyi yüksek bir hastada, beta-glukozidaz enzimi düzeyi normal saptandı ve GBA geninde bir mutasyon saptanmadı. Çitotriozidaz düzeyinin, bir biyobelirteç olarak rolünün olmadığını destekledi. Gaucher ve Niemann Pick hastalıkları arasındaki benzerlikler nedeniyle sfingomyelinaz enzimi düşük olanlarda Niemann Pick hastalığını dışlamak gerekir. Kemik hastalığı ile birlikte splenomegali, hepatomegali, sitopeni bulguları olan hastalarda mutlaka Gaucher hastalığı akla gelmeli ve hastalardan tanı amaçlı beta-glukozidaz enzimi düzeyi gönderilmelidir. 

Anahtar Kelimeler: Gaucher hastalığı, osteoporoz, osteonekroz, kemik kırığı, tarama

Abstract:
Aim: Gaucher disease is a rare lysosomal storage disease, but  
It is the most common group of storage diseases. Skeletal manifestations are associated with significant morbidity and, once established, are among the least responsive to treatment specific to Gaucher disease. This study aimed to determine the frequency of GD in patients with bone disease (secondary osteoporosis, osteopenia, osteonecrosis, fracture). 
 Materials and Methods: Between 2010 and 2024, 92 patients aged 18-50 years with secondary osteoporosis, osteopenia, osteonecrosis, and bone fractures detected by magnetic resonance imaging (MRI) and computed tomography (CT) at Ankara University Medical Faculty Hospitals were included in our study. Blood samples were sent for glucocerebrosidase enzyme levels in peripheral leukocytes. Glucocerebrosidase gene analysis was performed in patients with low enzyme levels. 
 Results: Among the 92 patients included in our study, 1 (1.08%) had high levels of chitotriazidase, 1 (1.08%) had low levels of sphingomyeninase and 92 (100%) had normal levels of glucoceroserosidase. GBA enzyme level was normal in 1 patient with high chitotiriosidase level. GBA mutation analysis was performed in this patient for confirmation. Genetic analysis did not reveal any pathology. Nieman Pick disease was excluded in the patient with low sphingomyelinase level.  
 Conclusion:  In our study, Gaucher disease was not detected in any of the 92 patients with secondary osteoporosis, osteopenia, osteonecrosis and fracture disease. In a patient with high chitotriosidase level, beta-glucosidase enzyme level was found to be normal and no mutation was detected in the GBA gene. We supported that chitotriosidase level has no role as a biomarker. Due to the similarities between Gaucher and Niemann Pick diseases, it is necessary to exclude Niemann Pick disease in those with low sphingomyelinase enzyme. Gaucher disease should be considered in patients with splenomegaly, hepatomegaly, and cytopenia findings along with bone disease, and beta-glucosidase enzyme levels should be sent from patients for diagnostic purposes. 

Key Words: Gaucher disease, osteoporosis, osteonecrosis, bone fracture, screening