Okul psikolojik danışmanları için Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz-yeterlik Ölçeği'nin geliştirilmesi
Development of the Career Counseling Self-efficacy Scale for school counselors
Yazar: İLKEM BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. DİĞDEM MÜGE SİYEZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, okul psikolojik danışmanları için Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz-Yeterlik Ölçeği'nin geliştirilmesi ve geçerlik-güvenirlik çalışmalarının yapılmasıdır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz-Yeterlik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz-Yeterlik Ölçeği'nin geçerlik ve güvenirlik çalışması için 1113 kişiden oluşan veri seti random olarak ikiye bölünmüş ve birinci düzey DFA 550, ikinci düzey DFA 563 kişilik veri seti üzerinden yapılmıştır. Birinci düzey DFA uyum değerleri GFI .93, AGFI .90, RMSEA .06, SRMR .04, TLI .94 ve CFI .96; ikinci düzey DFA uyum değerleri ise GFI .91, AGFI .87, RMSEA .07, SRMR .05, TLI .93 ve CFI .94 olarak bulunmuştur. Buna göre, birinci düzey DFA sonucunda uyum değerlerini bozan maddeler elenerek sonuçta her bir boyutta 3'er maddenin bulunduğu 6 boyut (kariyer bilgi kaynakları, bireyle/grupla psikolojik danışma, program geliştirme ve uygulama, bireyi tanıma ve değerlendirme, kariyer gelişim kuramları, etik) ve 18 maddeyi içeren ölçek oluşturulmuştur. İkinci düzey ölçme modelinin uyum değerlerine göre ise genel bir kariyer psikolojik danışmanlığı öz-yeterliğini ölçen ölçme modeli, kabul edilebilir bir model olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, her bir faktörün kendisini meydana getiren maddeleri doğru biçimde temsil ettiği ve 18 maddelik 6 faktörlü modelin veri ile iyi uyum gösterdiği sonucu çıkartılmıştır.
Ardından KPDÖÖ'nün yakınsama geçerliğini ortaya koyan AVE değerleri hesaplanmış, alt boyutlarının iç tutarlılığı Cronbach Alpha katsayısı ve yapısal güvenirliği gösteren bileşik güvenirlik katsayıları hesaplanarak ortaya konmuş ve madde toplam korelasyonları hesaplanmıştır. Araştırmanın sonucunda; toplam ölçek için yakınsama geçerliği katsayısı (AVE) .78, Cronbach Alpha katsayısı .94, alt ölçek Cronbach Alpha değerleri .76 ile .83 aralığında, alt ölçek madde toplam test korelasyonları .58 ile .73 aralığında, bileşik güvenirlik katsayısı .96, ölçeği oluşturan 18 maddenin madde toplam test korelasyonları ise .57 ile .77 aralığında bulunmuştur. Sonuç olarak, geliştirilen Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Öz-Yeterlik Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Kariyer Psikolojik Danışmanlığı, geçerlik, güvenirlik, ölçek geliştirme, öz-yeterlik.

Abstract:
The purpose of this research is to develop the Career Counseling Self-Efficacy Scale for school counselors and to conduct validity-reliability studies. Career Counseling Self-Efficacy Scale and Personal Information Form developed by the researcher were used as data collection tools in the research. For the validity and reliability study of the Career Counseling Self-Efficacy Scale, the data set consisting of 1113 people was randomly divided into two, and the first-level CFA was carried out on the data set of 550 and the second-level DFA of 563 people. First level CFA fit values were GFI .93, AGFI .90, RMSEA .06, SRMR 0.04, TLI 0.94 and CFI .96; second level CFA fit values were found to be GFI .91, AGFI .87, RMSEA .07, SRMR .05, TLI .93 and CFI .94. Accordingly, as a result of the first level CFA, the items that distort the compliance values were eliminated and as a result, 6 dimensions with 3 items in each dimension (career information resources, individual/group counseling, program development and implementation, individual recognition and evaluation, career development theories, ethics) and a scale containing 18 items was created. According to the fit values of the second level measurement model, the measurement model that measures a general career counseling self-efficacy was found to be an acceptable model. As a result, it was concluded that each factor correctly represented the items constituting it and the 6-factor model with 18 items was in good agreement with the data.
Subsequently, the Average Variance Extracted (AVE) values revealing the convergent validity of the Career Counseling Self-Efficacy Scale were calculated, the internal consistency of the sub-dimensions was determined by calculating the Cronbach Alpha coefficient and the composite reliability coefficients showing the structural reliability, and the item-total correlations were calculated. As a result of the research; Convergent validity coefficient (AVE) for the total scale is .78, Cronbach Alpha coefficient is .94, subscale Cronbach Alpha values are between .76 and .83, subscale item-total test correlations are between .58 and .73, combined reliability coefficient is .96, scale The item-total test correlations of the 18 items that make up the scale were found to be between .57 and .77. As a result, it is seen that the Career Psychological Counseling Self-Efficacy Scale developed is a valid and reliable measurement tool.

Keywords: Career Counseling, validity, reliability, scale development, self-efficacy.