Türkiye'de çevre amaçlı tarım arazilerini koruma (Çatak) uygulamalarının incelenmesi: Kastamonu ili araştırması
Investigation of agricultural land protection (Çatak) practices in Turkey for environmental purposes: Kastamonu province research
Yazar: ÖZLEM DELİKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. YENER ATASEVEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Doğal kaynaklar, çevre ve tarım birbirleri ile bağlantılı ve iç içe olan alanlardır. Doğal kaynaklara daha az baskı yapan tarımsal üretim tekniklerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu amaca yönelik oluşturulacak etkin tarım - çevre politikaları tarımın sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir. Bu sebeple Türkiye kendi koşullarına uygun tarım-çevre politikalarını geliştirmeyi amaçlamıştır. Bu politikalardan biri 2006 yılında başlayan "Çevre Amaçlı Tarım Arazilerini Koruma (ÇATAK) Programı'dır. Program tarımsal faaliyetlerin çevre üzerine olan etkilerinin azaltılması yönünde yapılan çalışmalar açısından bir dönüm noktası oluşturmuştur.
Araştırma kapsamında Basit Oransal Örnekleme Yöntemi ile bulunan 81 üretici ile yüz yüze yapılan anketler sonucunda üreticilerin demografik özellikleri, araştırma alanındaki ÇATAK Programı kapsamında oluşan değişiklikler, ÇATAK desteğinden yararlanan üreticilerin sosyal, ekonomik ve çevre açısından öncelikleri ve ÇATAK programı doğrultusunda destek alan üreticilerin tarımsal üretim sürecindeki benimsedikleri hedefler ve aynı zamanda üreticilerin tarımsal üretimde uygulama öncelikleri ile geleceğe ilişkin politika beklentileri ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Bu kapsamda verileri değerlendirmek amacıyla Basit Aritmetik Ortalama Yönteminden yararlanılmıştır. ÇATAK programının getirdiği değişiklikleri, Üreticilerin ÇATAK Programını tanıma ve memnun olma ve işletmelerde ÇATAK öncesi/sonrası uygulanan değişikliklerin neler olduğunu görebilmek amacıyla Likert Ölçeğinden faydalanılmıştır.
Bu tez çalışması ile Kastamonu ilinde ÇATAK Programı kapsamındaki üreticilerin tercihleri anlaşılmış, yaptıkları uygulamalar incelenmiş ve bu uygulamaların sonuçları sosyal, ekonomik, çevre ve insan sağlığı açısından değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda üreticilerin ÇATAK destekleri ile birlikte verim ve kalite artışı sonucunda tarımsal gelirlerinde artış olduğu ortaya çıkmıştır.  Bu çalışma ile üreticilerin çevre dostu üretim tekniklerini ve tarımsal üretimde çevresel sürdürülebilirliğe fayda sağlayacak uygulamaları ÇATAK destekleri sonucunda daha fazla tercih ettikleri sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Natural resources, environment and agriculture are areas that are interconnected and intertwined. Agricultural production techniques that put less pressure on natural resources are needed. Effective agriculture-environmental policies to be created for this purpose are important for the sustainability of agriculture. For this reason, Turkey aimed to develop agro-environmental policies suitable for its own conditions. One of these policies is the "Environmentally Purpose Agricultural Land Protection (ÇATAK) Programme", which started in 2006. The program has been a turning point in terms of the efforts to reduce the environmental impact of agricultural activities.
As a result of the face-to-face surveys conducted with 81 producers using the Simple Proportional Sampling Method within the scope of the research, the demographic characteristics of the producers, the changes in the scope of the ÇATAK Program in the research area, the social, economic and environmental priorities of the producers benefiting from the ÇATAK support, and the policies adopted by the producers receiving support in the agricultural production process in line with the ÇATAK program. Objectives as well as the application priorities of producers in agricultural production and future policy expectations were evaluated. In this context, Simple Arithmetic Mean Method was used to evaluate the data. Changes brought by the ÇATAK program,Likert Scale was used in order to recognize and be satisfied with the ÇATAK Program of the producers and to see what the changes were applied before/after the ÇATAK in the enterprises.
With this thesis, the preferences of the producers within the scope of the ÇATAK Program in Kastamonu were understood, their applications were examined and the results of these applications were evaluated in terms of social, economic, environmental and human health. As a result of the research, it was revealed that there was an increase in agricultural incomes as a result of the increase in yield and quality with the ÇATAK supports of the producers. With this study, it has been concluded that producers prefer environmentally friendly production techniques and practices that will benefit environmental sustainability in agricultural production, as a result of ÇATAK supports.