1980-2014 yıllarında modaya yön veren etkenler
Factors that gives direction to fashion between 1980-2014
Yazar: MELEK ÇİM
Danışman: PROF. DR. HAMDİ ÜNAL
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry ; Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Giyim = Clothing ; Giyim sektörü = Clothing sector ; Giysi tasarımı = Clothing design ; Giysiler = Clothes ; Küreselleşme = Globalization ; Moda = Fashion ; Moda sektörü = Fashion sector ; Moda tasarımı = Fashion design ; Sanat akımları = Art trends ; Tasarım = Design

Özet:
Moda değişik anlamlar taşıyan yıllardan bugüne bilinen bir sözcüktür. Değişime direnemeyen disiplinler içinde en fazla değişim ve gelişme gösteren akımdır. Bugün hayranlık duyulan moda yarın eskimiş, yıpranmış ve unutulmuş olabilir. Moda, kendi içinde kendi sürümleri ile birbirlerini yok eden tek disiplin ve sonu gelmeyen bir süreçtir. Moda kelimesinin, yıllar içindeki gelişimine bakıldığında ilk olarak terziler, tasarımcılar ve modacıların birbirini takip ettiği görülür. Bu zaman diliminde moda anlayışı; tarih, sosyoloji, ekonomik fayda ve zararların incelenerek yorumlanmasını gerektirmektedir. Modayı oluşturan elemanları etkileyen birçok disiplin bulunmaktadır. Bunun başında sanat ve sanat akımları gelmektedir. Tarihsel süreç içerisinde sanatçılar, eserlerinde giyim kuşam ve modayı işlemiştirler. Bu eserler yüzyıllar sonrasına ışık tutmaktadır. Popüler kültürün 1980'li yıllarda yerleşmesi ve tüketim çılgınlılığının yayılması ile modanın çalışma alanı dünya çapında gelişme göstermiştir. Terzilerin artık can çekiştiği bir ortamda hazır giyim endüstrisi ivme kazanmıştır. Yetenekli moda tasarımcıları, Milano, Newyork, Paris ve İtalya'daki ünlü markalar tarafından transfer edilmişlerdir. Ünlü markalar ve modacılar, modanın gelişimini takip ederek, minimalist ya da modernist yaklaşımla tasarımları ile modaya yön vermişlerdir. Moda sosyal öğrenme yöntemi ile taklit edilmiştir. Ünlüler, sporcular ve 1990'lı yıllarda fenomen kelimesinin yaygınlaşması toplumların dikkatini çekmiştir. Yaşam tarzı ile taklit edilen fenomenler çoğalmış, giydikleri, modaya yön vermiştir. Moda 1990'lardan sonra kendini kesin hatlı çizgilerden kurtararak daha özgün ve farklı çizgilerde yolculuğuna başlamıştır. Geçmişin modası ile geleceğin tasarımları birleştirerek yeni tasarımlar oluşmuştur. 2000'li yıllarda, gelişmekte olan ülkelerde, teknoloji kullanımının yaygınlığı ile tüm gelişmeler takip edilmiş kopyalama ve taklit etme oldukça yaygınlaşmıştır. 
2010 yılından sonra, piyasalarda orijinal patentli ürünlerin yanı sıra kopyaları da üretilmiş,  moda ile ilgili bilgisayar yazılımları, akıllı iletişim kanallarının yazılım programları gelişmiştir. Uluslar arası bir pazar gelişmiştir. İyi olan kazanmaya başlamış, sokak modası gelişmiştir. Artık moda için sezonlar arasındaki süre kısalmış, aynı moda sezonu içinde başka sezon tasarımları da yer almaya başlamıştır. İnsanlar kendine yakışanı ve yaşadığı zaman diliminin ihtiyaçlarını esas alan en sağlıklı ve rahat giyimi tercih etmeye başlamışlardır.  Moda sektörüne ilgi artmış, teknoloji ile ülkeler arasındaki giyim kuşam modaya dayalı farklılıkları yok olmaya başlamıştır. Bu farklılaşma bugün İran, Dubai ve Türkiye'de yaşayan insanların, çok benzer kıyafetleri tercih ettiği görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Moda, Yıllar, Yön, Etken

Abstract:
Fashion has different meanings and been known for many years /-has been an extant concept/ has always remained an extant concept over the years. The fashion has been a trend that has constantly been changing and improving within the disciplines that have not been able to resist altering. The fashion you envy today might be old,  worn and forgotten. It is the only field that disposes of ex-innovations by innovating in itself and an overlasting process. When we look at the development of the word 'fashion'  over  the years,  firstly it has been used by tailors, designers and fashion, respectively. The fashion statement of  this period should be commented by considering history, sociology, and economic profit and loss. There are many disciplines (maths, literature, history etc.) that effect the elements comprising the fashion. The most crucial ones of them are art and art movements. Throughout the history,  artists have constantly dealt with the fashion and clothing in their works. These works shed light on the coming years.  After popular culture's being fostered in 1980s and the spread of excessive consumption,  the field of activity of the fashion has developed in the world. Ready-made clothing sector did gain momentum in the atmosphere that tailors had been trying to survive. So, versatile fashion designers were recruit by famous brands based in Milano, Newyork, Italy and Paris. Famous brands and fashion designers influenced the fashion with the approach of minimalist or modernist by following the fashion statement. By the method of social learning,  the fashion was imitated. As the word  "phenomenon" became an increasingly widespread concept, fashion caught societies' attention.  As the number of phenomenons, whose life styles were imitated, increased, what they wore affected the fashion. . After 1990s, certain lines fell out of fashion and authentic lines came into fashion. The combination of the ex-fashion and designs of the future created new designs in fashion. In 2000s, as the techonogy in the developing countries spread, the countries kept up with the latest developments and new techniques for imitating became widespread. After 2010, patented designs/products as well as generic products were produced, computer-based applications for fashion and smart channels of communication/social networking websites were developed. An international market in fashion evolved. The good ones began winning.  Street fashion developed. Therefore, the period between seasons shortened, and also seasonal desings began altering in the same season, too.  People started prefering to wear clothes that suit them well considering their needs-the healtiest and most comfortable- in the period of time they lived. Fashion sector captured people's attention. As technology advances, the difference in clothing, based on fashion, between countries dwindled away.  Thus, it seems that people living in Iran, Dubai and Turkey prefer wearing similar clothes.

Key Words: Fashıon, Years, Direction,Factors