Türkiye'de islamcılığın tarihsel seyri ve İslam dergisi
Historical movement of islamist ideology in Turkey and the Islam journal
Yazar: CAN CENGİZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CEM YAŞİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Modern İslam düşüncesi = Modern İslam thought ; Modernleşme = Modernization ; İslamcı akımlar = Islamist currents ; İslamcılık = Islamism

Özet:
İslam Dergisi (1983 ? 1998) içeriğinin İslamcı ideoloji bağlamında incelenmesini amaçlayan bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; yürütülen `ideloji' tartışması çerçevesinde İslamcılığın bir `ideoloji' olarak özellikleri ve tanımı üzerinde durulmuştur. Aynı bölümde bir ideoloji olarak İslamcılığın, İslam Dünyası'nın Batı ile karşılaşması sonucunda `ortaya çıkışı' ve `İslamcılığın temel kaynakları' olarak tanımlanabilecek ilk İslamcı düşünür ve hareketlerin özelliklerine değinilmiştir.Sosyal Bilimler literatüründe var olan `İslamcılık' tartışmalarının ve `İslamcılığın Yükselişinin Sebepleri'nin incelendiği ikinci bölümde, söz konusu tartışmaların sağladığı kavramsal çerçevenin yardımıyla, Türkiye'de İslamcılığın tarihsel gelişimi anlatılmaya çalışılmıştır. Tanzimat'tan günümüze İslamcılığın tarihi ve değişiminin konu alındığı bu bölüm; İslamcılığı Türk modernleşmesinin bir parçası ve ürünü olarak ele almış, Türkiye'nin geçirdiği sosyo-ekonomik değişim, İslamcı ideolojiye etkileri bağlamında ele alınmıştır. Türkiye'nin küresel piyasalara eklemlenme çabaları başta olmak üzere pek çok siyasal ve ekonomik etkenin rol oynadığı süreçler dahilinde, İslamcılık üç ayrı döneme ayrılarak incelenmiş ve dayandığı toplumsal-tarihsel dinamikler irdelenmeye çalışılmıştır. İkinci bölüm, içerisinde oluştuğu sosyo-ekonomik süreçler ve dönemler itibariyle üç ayrı başlık altında incelenen İslamcılığın temel özelliklerinin ve işlediği ana temaların analiziyle son bulmuştur.Son bölümde, Türkiye'de İslamcılığın 1980 sonrası yükselişinin bir ürünü olarak düşünülmesi gereken İslam Dergisi'nin, içerisinde oluştuğu tarikat-cemaat bağları konu edilmiş ve bu ilişkilerin genel özellikleri üzerinde durulmuştur. Bu bölüm kapsamında, Türkiye'deki İslamcı ideolojinin analizi için uygun bir metin özelliği taşıyan İslam Dergisi içeriği; modernizm, batılılaşma, ekonomi ve kültür temaları kapsamında analiz edilmiştir. Böylece hem Türkiye'de İslamcılığın temel tezlerinin ve geçirdiği değişimin İslam Dergisi özelinde örneklendirilmesine hem de İslam Dergisi içeriğinin İslamcı ideoloji bağlamında analiz edilmesine çalışılmıştır.

Abstract:
This work that aims to analyze the content of Islamic Journal (1983 - 1998) in the context of Islamist Ideology consists of three parts. In the first part; within the discussion of `ideology? in progress, the characteristics and description of Islamism as an `ideology? are emphasized. In the same part, `existence? of Islamism as an ideology as a result of Islamic World?s encounter to the West and the characteristics of the first Islamist intellectual and movement that can be defined as the `basic resources of Islamism? are mentioned.In the second part that discussion of `Islamism? and the `Reasons for Rising of Islamism? which exist in the literature of Social Sciences are analyzed, with the assistance of conceptual outline that discussions involved provide, historical development of Islamism in Turkey is tried to expressed. This part that is about history and change of Islamism from Administrative Reform to present refers to Islamism as a part and result of Turkish modernization and socio economic change that Turkey underwent is dealt with in the context of its effects to Islamic ideology. Islamism is analyzed by dividing into three different periods in the processes that a lot of political and economical factors play role and Turkey?s efforts to be articulated to global market and social-historical dynamics that Islamism grounds on are tried to be explicated. Second part ends by the analysis of keynotes worked and basic characteristics of Islamism that is abstracted under three separate headings according to socio economic processes and periods in it.In the last part, religious order and congregation ties in Islamic Journal that should be considered as a result of rising of Islamism after 1980 in Turkey are the topics and general characteristics of these relations are emphasized. In this part, the content of Islamic Journal that is an appropriate text for the analyzing of Islamist ideology in Turkey is analyzed within the context of modernism, westernizing, economy and culture themes. Consequently, it is tried to both sampling of basic thesis and exchanging of Islamism in Turkey in Islamic Journal specially and analyzing of the content of Islamic Journal in the context of Islamist ideology.