Kahramanmaraş ilinde yetişen yerel zeytin genotiplerinin moleküler ve morfolojik karakterizasyonu ile mikroçoğaltım etkinliklerinin belirlenmesi
Determination of the molecular, morphological characterization and micropropagation possibilities the local olive genotypes growing in Kahramanmaraş province
Yazar: FATMA BURKAÇ YOĞURTCU
Danışman: PROF. DR. AYDIN UZUN
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Akdeniz iklim kuşağında yetişen zeytin ağacı, toprak istekleri bakımından fazla seçici olmayan, ülkemiz açısından oldukça önemli bir bitkidir. Bu çalışmada, Kahramanmaraş ilinin farklı bölgelerinden toplanmış 44 farklı zeytin genotipinde mikroçoğaltım etkinliğinin belirlenmesi, moleküler ve morfolojik karakterizasyonların yapılması amaçlanmıştır. Genotipler Erciyes Üniversitesi Seyrani Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü laboratuvarlarına getirilmiş ve 3 mg/l zeatin 0,5 mg/l Benzylaminoprune (BAP) 4,3 gr ile desteklenmiş MS besin ortamında kültüre alınmış ve in vitro çoğaltım olanakları belirlenmiştir. Bunun yanında, genotiplere ait meyve örneklerinde 9 adet meyve karakteri incelenmiş olup istatistiksel olarak önemli farklar elde edilmiştir. Yapılan çalışmalar ayrı ayrı değerlendirilmiş ve elde edilen bulgulara göre kullanılan 20 adet zeytin genotipinden 14 tanesinde doku kültürü ortamında sürgün oluşumu gözlemlenmiştir. 12 adet ISSR primeri kullanılarak moleküler analizleri yapılmıştır. Moleküler analizler sonucu elde edilen dendograma göre genotipler arasındaki benzerlik 0.55-0.96 arasında değişmiştir. En uzak genotip KMZ21 nolu genotip olurken birbirine en yakın genotipler KMZ33 ve KMZ38 nolu genotipler olmuştur.  Polimorfizm oranı ortalaması %96 olarak bulunmuş ve genotipler arasında önemli düzeyde varyasyon tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Doku Kültürü, ISSR,  Morfolojik Karakterizasyon, Olea europaea

Abstract:
Olive tree, which grows in the Mediterranean climate zone, is a very important plant in our country, whose soil requirements are not selective. In this area, it was aimed to determine the micropropagation efficiency of 44 different olive genotypes collected from different regions of Kahramanmaraş province, to determine the easy to reproduce hopeful ends and to make molecular and morphological characterization. . Explants obtained from  genotypes were cultured in MS nutrient medium supplemented with 3 mg / l zeatin 0.5 mg / l Benzylaminoprune (BAP) 4.3 g in Erciyes University laboratories and their in vitro returns were determined. Molecular analyzes were made using 12 ISSR primers.  Nine fruit characteristics of fruit samples were examined as morphological characteristics and statistically significant differences were obtained. The studies were evaluated separately and according to the findings, 14 of the 20 olive genotypes used were observed to produce shoots in in vitro. According to the dendrogram obtained as a result of molecular analysis, the similarity among genotypes varied between 0.55-0.96. While the most distant genotype was the genotype KMZ21, the closest genotypes were found KMZ33 and KMZ38.  Average polymorphism rate was determined as 96% and high level of variation was determined among the genotypes

Keywords: Tissue Culture, ISSR, Morphological Characterization, Olea europaea