Okul yöneticilerinin öz düzenleme becerileri ile karar verme stillerine ilişkin öğretmen ve yönetici görüşleri
Teachers' and administrators' opinions on the self-regulation skills and decision-making styles of school principals
Yazar: ÖZGÜN ÇEKİÇ
Danışman: PROF. DR. ŞAKİR ÇINKIR
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Karar verme = Decision making ; Karar verme stilleri = Decision making styles ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Öngörü = Foresight ; Öz düzenleme becerisi = Self-regulation skill ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın genel amacı İzmir ili kamu ilkokullarında görev yapan okul yöneticilerinin öz düzenleme becerileri ile karar verme stillerine ilişkin öğretmen ve yöneticilerin görüşlerini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda araştırmada önce nicel daha sonra nitel olmak üzere iki aşamadan oluşan "açıklayıcı sıralı karma araştırma" deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri "Okul Yöneticilerinin Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği" ve "Karar Verme Stilleri Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini İzmir ili kamu ilkokullarında görev yapan 189 okul müdürü ve 402 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel aşamasında, çalışma grubu altı ilkokul müdürü ve altı ilkokul sınıf öğretmeni olmak üzere toplam 12 katılımcıdan oluşmaktadır.
Araştırma sonuçları değerlendirildiğinde; öz düzenleme becerileri yöneticilerin görüşlerinde eğitim ve kıdem değişkenine göre; öğretmenlerin görüşlerinde cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre; karar verme stilleri yöneticilerin görüşlerinde cinsiyet değişkenine göre; öğretmenlerin görüşlerinde eğitim ve kıdem değişkenine göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Yöneticilerin görüşlerinde rasyonel ve sezgisel karar verme ile öz düzenleme becerileri arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde; bağımlı karar verme ve öz düzenleme becerileri arasında pozitif yönlü ve düşük düzeyde; öğretmenlerin görüşlerinde yöneticilerinin sezgisel ve bağımlı karar vermesi ile öz düzenleme becerileri arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde; rasyonel karar vermesi ile öz düzenleme becerileri arasında yüksek düzeyde ilişkiler bulunmaktadır. Araştırmanın nitel bölümünde doğrudan alıntılar yoluyla katılımcı görüşlerine yer verilmiş ve elde edilen görüşler alan yazın dahilinde değerlendirilmiştir. Sonuçlar ele alındığında MEB tarafından hizmet içi eğitim programlarına dahil edilmek üzere yöneticilerin ve öğretmenlerin öz düzenleme becerilerini ve yöneticilerin karar verme stillerini geliştirmeye yönelik eğitimlerin planlanması, katılımlarının sağlanması; eğitim fakültelerinden mezun olan öğretmenlerin ilerideki profesyonel yaşantılarında öğretmen olmaları ya da devamında okul yöneticisi pozisyonlarında yer almalarının mümkün olduğu düşünülürse öğretmen eğitimi programlarına öz düzenleme ve karar verme becerilerini geliştirici teori ve uygulamaya dayalı derslerin eklenmesi önerilebilir. Okul yöneticilerinin karar verme becerileri sahip olduğu adil, güvenilir, işbirlikçi, sağduyulu, uyumlu olma gibi kişilik özellikleri ile ele alınarak aralarındaki korelasyonun incelendiği çalışmalar yapılabilir. Bunun sonucunda okul yöneticilerinin yetiştirilmesine, seçilmesine ve atanmasına yönelik strateji ve politikalar geliştirilebilir.

Abstract:
The general purpose of this research is to reveal the opinions of teachers and administrators about the self-regulation skills and decision-making styles of school administrators working in public primary schools in Izmir. In this direction, the "exploratory sequential mixed research" design, which consists of two stages, first quantitative and then qualitative, was used in the research. The sample of the research consists of 189 school principals and 402 teachers working in public primary schools in Izmir. In the qualitative phase of the research, the study group consisted of 12 people, six primary school principals and six primary school classroom teachers.When the results of the research are evaluated, according to the education and seniority variable in the opinions of the administrators self-regulation skills; according to the variables of gender and seniority in the opinions of teachers; according to the gender variable in the opinions of the principles in the decision-making style ; significant differences were found in the opinions of teachers according to the variables of education and seniority.
There are positive and moderate relationships between rational and intuitive decision-making and self-regulation skills in the views of managers; positive and low-level relationships between dependent decision making and self-regulation skills; positive and moderate relationships between the intuitive and dependent decision-making of their administrators and their self-regulation skills in teachers' opinions; and a high level of relationship between rational decision making and self-regulation skills.In the qualitative part of the research, the views of the participants were included through direct quotations and the obtained opinions were evaluated within the literatüre. Considering the results, if it is assumed that the planning and participation of the trainings aimed at improving the self-regulation skills of the administrators and teachers and the decision-making styles of the administrators to be included in the in-service training programs by the Ministry of National Education; in addition, considering that it is possible for teachers who graduated from education faculties to become teachers in their future professional lives or to take part in school administrator positions in the future, it may be recommended to add theory and practice-based courses that improve self-regulation and decision-making skills to teacher education programs.Studies can be conducted to examine the correlation between school administrators' decision-making skills by considering their personality traits such as being fair, reliable, cooperative, prudent, and adaptable. As a result, strategies and policies can be developed for the training, selection and appointment of school administrators.