Türkiye florasında yetişen elaeagnus türleri üzerinde farmakognozik araştırmalar
Pharmacognostical researches on elaeagnus species grown on the flora of Turkey
Yazar: HAFİZE YUCA
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL GÜVENALP
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Elaeagnus = Elaeagnus ; Elaeagnus angustifolia =   ; Farmakognozi = Pharmacognosy ; Flora = Flora ; Hipoglisemik ajanlar = Hypoglycemic agents ; Türkiye = Turkey ; İğde = Oleaster

Özet:
Amaç: Elaeagnus angustifolia L. ve Elaeagnus rhamnoides (L.) A. Nelson türlerinin yapraklarından elde edilen farklı polariteye sahip ana ekstre ve alt fraksiyonların in vitro antidiyabetik ve antioksidan etkilerinin belirlenmesi, etkili ekstreler üzerinde izolasyon çalışmaları, elde edilen bileşiklerin etki testlerinin yapılması ve etkiden sorumlu bileşiklerin etkili ekstredeki miktarlarının HPLC ile belirlenmesi çalışmamızın amacını oluşturmaktadır.
Materyal ve Metot: Ekstrelerin ve elde edilen bileşiklerin in vitro antidiyabetik etkilerinin test edilmesi amacıyla α-glukozidaz ve α-amilaz enzim inhibitör etki deneyleri; antioksidan kapasitelerinin test edilmesi amacıyla DPPH ve ABTS radikal süpürücü kapasite tayini deneyleri yapılmıştır. Elde edilen bileşiklerin yapıları 1D- ve 2D-NMR spektroskopisi ve Kütle spektrometresi yöntemleri kullanılarak aydınlatılmıştır.
Bulgular: E. angustifolia L. ve E. rhamnoides (L.) A. Nelson türlerinin yapraklarından hazırlanan etil asetat ve n-butanol ekstreleri yüksek α-glukozidaz enzim inhibitör etki göstermiştir. Yapılan izolasyon çalışmalarında E. angustifolia türünden 8 flavonol glikoziti; E. rhamnoides türünden ise 5 flavonol glikoziti, 1 triterpen glikozit ve 1 elaji tanen olmak üzere toplam 15 bileşik izole edilmiştir. İzole edilen bileşikler üzerinde yapılan α-glukozidaz enzim inhibitör etki tayini deneyleri sonucunda E. angustifolia türünün etkiden sorumlu bileşiği kemferol-3-O-(6''-trans-p-kumaroil)-β-D-glukopiranozit (EAE-1) olarak belirlenirken; E. rhamnoides türünün etkiden sorumlu bileşiği kasuarinin (ERB-7) olarak tespit edilmiştir. Türlerin ikisi de α-amilaz enzimine karşı etkisiz bulunmuştur. Antioksidan kapasite tayini deneylerinde ise antidiyabetik etki çalışmalarına benzer sonuçlar bulunmuş ve aynı bileşikler, özellikle ABTS radikaline karşı yüksek etki göstermiştir.
Sonuç: Halk arasında antidiyabetik amaçla kullanılan E. angustifolia ve E. rhamnoides türlerinin antidiyabetik etkileri bilimsel olarak değerlendirilmiş ve etkiden sorumlu bileşikler tespit edilmiştir. Literatüre 4 yeni bileşik kazandırılmıştır.

Abstract:
Aim: The purpose of our study is to determine in vitro antidiabetic and antioxidant effects of main extracts and sub-fractions with different polarity obtained from the leaves of Elaeagnus angustifolia L. and Elaeagnus rhamnoides (L.) A. Nelson, to study of isolation on active extracts, activity tests of the obtained compounds and to determine the amounts of the compounds responsible for the activity in the effective extract by HPLC.
Material and method: α-Glucosidase and α-amylase enzyme inhibitory activity tests for the antidiabetic activity; DPPH and ABTS radical scavenging capacity tests for the antioxidant capacities of extracts and isolated compounds were performed. The structures of the isolated compounds were established using 1D- and 2D-NMR spectroscopy and Mass spectrometry methods.
Results: Ethyl acetate and n-butanol extracts prepared from the leaves of E. angustifolia L. and E. rhamnoides (L.) A. Nelson species were exhibited the highest α-glucosidase enzyme inhibitory effect in vitro. In the isolation studies, 8 flavonol glycosides from E. angustifolia species; 5 flavonol glycosides, 1 triterpene glycoside and 1 ellagitannin from E. rhamnoides species; a total of 15 compounds, were isolated. As a result of the α-glucosidase enzyme inhibitory effect assays performed on the isolated compounds,  the responsible compound for the antidiabetic activity of E. angustifolia species was determined as kaempferol-3-O-(6''-trans-p-coumaroyl)-β-D-glucopyranoside (EAE-1); the compound responsible for the antidiabetic activity of the E. rhamnoides species was determined as casuarinin (ERB-7). Both species were found to be ineffective against the α-amylase enzyme. In antioxidant capacity determination studies, results were found similar to antidiabetic effects studies and the same compounds were showed high activity, especially against to the ABTS radical.
Conclusion: The antidiabetic activities of E. angustifolia used in folk medicine for antidiabetic purpose alongwith E. rhamnoides species were scientifically evaluated and the responsible compounds from the activity were determined. Four new compounds have been gained to the literature in this research.