Diyarbakır ve Batman' da toplanan teucrium multicaule bitkisinin kimyasal ve biyolojik aktivite yönünden incelenmesi
Investigation of teucrium multicaule collected from Diyarbakir and Batman in terms of chemical and biological activity
Yazar: IRMAK TANAMAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BOĞA
Dicle Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Antioksidan kapasite = Antioxidant capacity ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Batman = Batman ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kütle spektroskopisi = Mass spectroscopy ; Teucrium multicaule = Teucrium multicaule

Özet:
Amaç: Diyarbakır ve Batman'dan toplanan T. multicaule bitkilerinin kök ve toprak üstü kısımlarının etanol ekstrelerinin toplam fenolik ve toplam flavonoid miktar, antioksidan ve antikolinesteraz aktiviteleri araştırıldı. Bitkilerin kimyasal içeriklerinin sıvı ve gaz kramotografisiyle belirlenmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: T. multicaule bitkilerinin etanol ekstrelerinin toplam fenolik ve flavonoid miktarları, 1,1-Difenil-2-pikrilhidrazil (DPPH) serbest ve 2,2'-Azino-bis (3-etilbenzotrazolin-6-sülfonat) (ABTS) katyon radikali giderimi, metal kelat ve Bakır (II) iyonu indirgeme antioksidan kapasitesi (CUPRAC) yöntemleri ile antioksidan ve Ellman metoduyla antikolinesteraz aktiviteleri belirlendi. Fenolik ve uçucu yağ içerikleri sırasıyla sıvı kromatografi-yüksek rezolüsyonlu kütle spektrometresi (LC-HRMS) ile gaz kromatografisi-kütle spektrometresi (GC-MS) cihazları ile analizi edildi.
Bulgular: En yüksek toplam fenolik ve flavonoid miktarının Diyarbakır'dan toplanan T. multicaule bitkisinin kök (TMDK) ekstresinde olduğu, DPPH serbest ve ABTS katyon radikal giderim aktiviteleri en yüksek olarak bulundu. CUPRAC yöntemine göre en yüksek aktiviteyi Batman' da toplanan T. multicaule kök (TMBK) ekstresi gösterdi. Metal kelat aktiviteleri saptanmadı. Ekstrelerin asetilkolinesteraz (AChE) enzim inhibisyonu aktivitesinin olmadığı, bunun aksine bütün ekstrelerin orta-zayıf derecede butirilkolinesteraz (BChE) enzimini inhibe ettiği tespit edildi. GC-MS analiz sonucuna göre Diyarbakır'dan toplanan T. multicaule bitkisinin major bileşenleri germakren D, β-karyofilen ve 1-okten-3-ol iken, Batman'dan toplanan T. multicaule bitkisinin ise germakren D, β-karyofilen ve bisiklogermakren olduğu tespit edildi. Bitkilerin LC-HRMS analizde en çok bulunan bileşiklerin verbaskozit, (-)-epigallokateşingallat, hederagenin ve hiperozit olduğu belirlendi.
Sonuç: Diyarbakır'da toplanan T. multicaule kök ekstresinin yüksek antioksidan potansiyelinin fenolik ve flavonoid içeriğinin yüksek olmasından kaynaklandığı söylenebilir. T. multicaule bitkisinin LC-HRMS ve GC-MS cihazları ile kimyasal içerikleri, antioksidan ve antikolinesteraz aktiviteleri ilk kez çalışıldı.

Abstract:
Aim: Determination of total phenolic and total flavonoid amount, antioxidant and anticholinesterase activities of root and aerial parts of ethanol extracts of T. multicaule collected from Diyarbakır and Batman will be performed. It was aimed to determine the chemical contents of plants with LC-HRMS and GC-MS devices.
Material and Method: Total phenolic and flavonoid amounts of ethanol extracts of T. multicaule, antioxidant activities by 2,2-Diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) free and 2,2′-Azino-bis(3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid) (ABTS) cation radical scavenging, metal chelating and CUPric Reducing Antioxidant Capacity (CUPRAC) methods and anticholinesterase activities by Ellman method were determined. Phenolic and essential oil compounds were determined by liquid chromatography-high resolution mass spectrometry (LC-HRMS) and gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS) analysis.
Results: The highest total phenolic and flavonoid content was found in the root (TMDK) extract of T. multicaule plant collected from Diyarbakır, and it was determined that the same extract had the highest DPPH free and ABTS cation radical scavenging activities. T. multicaule root (TMBK) extract collected from Batman showed the highest activity according to the CUPRAC method. It was determined that they did not have metal chelating activities. The extracts did not have Acetylcholinesterase (AChE) enzyme inhibition activity, on the contrary, all the extracts showed moderate to weak activities Butyrylcholinesterase (BChE) enzyme inhibition. According to the GC-MS analysis results, the major components of the T. multicaule plant collected from Diyarbakır are germacrene D, β-caryophyllene and 1-octen-3-ol, while the T. multicaule plant collected from Batman are germacrene D, β-caryophyllene and bicyclogermacrene. When the results of the LC-HRMS analysis of the plants are examined, the most common compounds are verbascoside, (-)-epigallocatechingallate, hederagenin and hyperoside compounds.
Conclusion: It can be said that the high antioxidant potential of T. multicaule root extract collected in Diyarbakır is due to its high phenolic and flavonoid content. Chemical contents with LC-HRMS and GC-MS devices, antioxidant and anticholinesterase activities of T. multicaule plant were studied for the first time.