In vıtro çogaltılan yabani zeytin bitkisinde (olea europaea var. sylvestris) çesitli bor tuzlarının uygulanması sonrası askorbat peroksidaz, katalaz ve süperoksit dismutaz gen ifadelerinin MRNA düzeyinde incelenmesi
Investigation of ascorbate peroxidase, catalase, and superoxide dismutase gene expressions at the MRNA level after the applying of various boron salts in wild olive (olea europaea var. sylvestris) plant growed in vitro
Yazar: ONUR ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ERGUN KAYA
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Çeşitli biyotik ve abiyotik stresler bitki büyümesini, gelişimini ve mahsul verimliliğini 
etkiler. Bitkiler tüm bu stres koşullarına uyum sağlamak, savunmak, kaçınmak ve 
tolerans göstermek gibi birçok karmaşık stratejiler geliştirmişlerdir. Adaptasyon 
stratejileri morfolojik, fizyolojik, moleküleri biyokimyasal ya da epigenetik 
seviyelerde olabilir. Reaktif oksijen türleri sinyali, salisilik asit, jasmonik asit, absisik 
asit etilen gibi bitki büyüme düzenleyicilerin birikimi, inorganik iyon akışı gibi 
değişimler bitkinin çevresel stres koşullarına uyum sağlamada etkili olan bazı temel 
mekanizmalardır. Gerçekleştirilen bu tez çalışmasında da in vitro koşullarda mikro 
çoğaltımı zor zeytin bitkisinin oksidatif stres koşullarındaki antioksidant enzimlerin 
bağıl mRNA seviyelerinin incelenmesi ve uygun gelişim koşullarının bulunması 
hedeflenmiştir. Bu kapsamda in vitro koşullara uygun şekilde aktarılan zeytin 
bitkisinin besin ortamına askorbat glutatyon yolağına etki ederek oksidatif stres 
koşullarında etkili olduğu bilinen B elementinin üç farklı bileşiği iki farklı doz olacak 
şekilde eklenmiştir. Çalışma sonucunda deney gruplarından sadece bir tanesinde 
antioksidan enzimlerin bağıl mRNA ekspresyon seviyelerinin düştüğü 
gözlemlenmiştir. Diğer deney gruplarında kontrol grubuna kıyasla antioksidan 
enzimlerin bağıl mRNA ekspresyon seviyelerinde artış gözlemlenmiştir. Bu durum 
uygulanan diğer bileşiklerin tuz olmasından kaynaklı bitki tuzluluk stresini artırdığı ve 
buna bağlı olarak oksidatif stresin de arttığı yönünde yorumlanmıştır. Ancak 
antioksidan enzimlerin bağıl mRNA ekspresyon seviyesinin yalnızca bir bileşiğin bir 
dozunda düşmesi de bileşikle beraber dozun da etkili olduğunu ortaya koymaktadır. 
Çalışma sadece bağıl mRNA ekspresyon seviyeleri üzerinden gerçekleştirildiği için 
elde edilen verilerin sadece mRNA seviyeleri üzerinden yorumlanabileceği protein 
seviyesinde verilerin değişebileceği de unutulmamalıdır.
Anahtar Kelimeler: APX, CAT, mRNA, Olea europaea, SOD, qRT-PCR

Abstract:
Various biotic and abiotic stresses affect plant growth, development and crop 
productivity. Plants have developed many complex strategies such as adapting, 
defending, avoiding and tolerating all these stress conditions. Adaptation strategies can 
be at the morphological, physiological, molecular, biochemical, or epigenetic levels. 
Changes such as ROS signal, accumulation of plant growth regulators such as salicilic 
acid, jasmonic acid, absisic acid, ethylene, and inorganic ion flux are some of the basic 
mechanisms that affect the plant's adaptation to environmental stress conditions. In 
this thesis study, it was aimed to examine the relative mRNA levels of antioxidant 
enzymes under oxidative stress conditions of the olive plant, which is difficult to 
micro-propagate in vitro, and to find suitable development conditions. In this context, 
three different compounds of element B, which are known to be effective in oxidative 
stress conditions by acting on the ascorbate glutaion pathway, were added to the 
nutrient medium of the olive plant, which was transferred in accordance with in vitro 
conditions, in two different doses. As a result of the study, it was observed that the 
relative mRNA expression levels of antioxidant enzymes decreased in only one of the 
experimental groups. An increase in the relative mRNA expression levels of 
antioxidant enzymes was observed in other experimental groups compared to the 
control group. This situation was interpreted that the other compounds applied 
increased the salinity stress of the plant due to being salt and accordingly the oxidative 
stress increased. However, the decrease in the relative mRNA expression level of 
antioxidant enzymes in only one dose of a compound reveals that the dose is also 
effective with the compound. Since the study was carried out only on the relative 
mRNA expression levels, it should be noted that the data obtained can be interpreted 
only on the mRNA levels, and the data may change at the protein level.
Keywords: APX, CAT, mRNA, Olea europaea, SOD, qRT-PCR