5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'na göre tarımsal arazilerin miras yoluyla intikali
Agricultural land acquisition by inheritance according to the Soil Conservation and Land Use Law No. 5403
Yazar: EYLÜL CAN KÖSE
Danışman: PROF. DR. BAKİ İLKAY ENGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Türk medeni hukuku = Turkish civil law ; Türk özel hukuku = Turkish private law

Özet:
Mirasın paylaşılmasına ilişkin genel hükümler 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun miras hukuku kitabında yer alır ve mirasın paylaşılmasında kural olarak bu hükümler uygulanır. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nda yapılan ve 15.5.2014 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikler ile tarım arazileri bakımından genel kurallardan ayrılan düzenlemeler öngörülmüştür. Çalışmamızın konusu, anılan hükümlere göre tarım arazilerinin miras yoluyla paylaşılmasının incelenmesidir. Bu hükümler emredici olarak düzenlenmiş olup, mirasçıların kanunda öngörülenden farklı bir yol izlemesine izin verilmemiştir. Bu sayede, tarım arazilerinin belirli büyüklüklerin altında bölünerek, parçalanmasının ve giderek küçülerek verimliliklerini kaybetmesinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.  Mirasçılara tarım arazisinin paylaşılması hususunda dört imkân sunulmuştur. Böylece, mirasın paylaşılmasında irade serbestisi ilkesi tamamen bertaraf edilmemiştir. Mirasçılar, terekedeki tarım arazisinin bir veya kanunda aranan koşullar sağlanıyorsa birden fazla mirasçıya devrine, aile malları ortaklığına devrine, mirasçıların tamamının miras payı oranında hissedarı oldukları limited şirkete devrine yahut üçüncü kişilere devrine karar verebilirler. Mirasçılar arasında anlaşma sağlanamaz ise, mirasçılardan her biri yetkili sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir. Bu durumda hâkimin tarım arazisinin mülkiyetin kime veya kimlere devrine nasıl karar vereceği kanunda düzenlenmiş, öncelik ise ehil mirasçıya verilmiştir. Mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tarım arazisi devredilmez veya paylaşma davası açılmazsa, Tarım ve Orman Bakanlığı'na tarım arazisinin mülkiyetinin devri için sulh hukuk mahkemesinde dava açma yetkisi ve görevi verilmiştir. Kanun ayrıca, diğer mirasçıların paylarının ödenmesi, arazinin işletilmesi için zorunlu taşınırların ve araziye bağlı yan sınaî işletmelerin devri, tarım arazisine ilişkin ölüme bağlı tasarrufların geçerliliği meselelerini de düzenlemektedir.

Abstract:
General provisions regarding the sharing of the inheritance are included in the Turkish Civil Code No. 4721 and these provisions are applied as a rule in the sharing of the inheritance. With the amendments made in the Law No. 5403 on Soil Conservation and Land Use and which entered into force on 15.5.2014, regulations differing from the general rules in terms of agricultural lands were regulated. The subject of our study is to examine the sharing of agricultural lands by inheritance according to the aforementioned provisions. These provisions are regulated as mandatory and heirs are not allowed to follow a different path than the one regulated. Thus, it is aimed to prevent agricultural lands from being divided under certain sizes, fragmenting and losing their productivity by getting smaller and smaller. The heirs are presented with four possibilities for the sharing of agricultural land. Thus, the principle of freedom of will in the sharing of inheritance has not been completely eliminated. The heirs may decide to transfer the agricultural land in the estate to one or more than one heir, if the conditions required in the law are met, to a family property partnership or to a family property partnership with a profit share, to a limited liability company of which all heirs are shareholders in proportion to their inheritance share, or to third parties. If an agreement cannot be reached, each of the heirs can file a lawsuit in the civil court of peace. In this case, how the judge will decide on the transfer of ownership of the agricultural land to whom or to whom is regulated in the law, and priority is given to the competent heir. If the agricultural land is not transferred within one year from the opening of the inheritance, the Ministry of Agriculture and Forestry has been given the authority and duty to file a lawsuit for the transfer of the agricultural land. The law also regulates the payment of the shares of other heirs, the transfer of compulsory movables and semi-industrial enterprises, the validity of testamentary dispositions related to agricultural land.