Klâsik Türk musîkisi ses icracılarından Münir Nurettin Selçuk, Meral Uğurlu ve Bekir Sıtkı Sezgin'in dört eser üzerinden üslûp ve tavır özelliklerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative performance analysis of classical Turkish music singers: Münir Nurettin Selçuk, Meral Uğurlu and Bekir Sıtkı Sezgin on four musical examples
Yazar: BERAY GÖKÇEN KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA EREN ARIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı / Müzik Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Selçuk, Münir Nurettin = Selçuk, Münir Nurettin ; Sezgin, Bekir Sıtkı = Sezgin, Bekir Sıtkı ; Tavır = Attitude ; Türk müziği = Turkish music ; Uğurlu, Meral = Uğurlu, Meral ; Üslup = Stylistic ; İcra = Performing

Özet:
Klâsik Türk Mûsîkisi'nde üslûp ve tavır ses icrasında çok önemli yer tutmaktadır. Bu tez bu bağlamda; Klâsik Türk Mûsikîsi'de ses icracılığını belirleyen üslûp ve tavır olgusunu akademik bir çerçeve içinde ele alarak ileride yapılacak araştırmalara akademik referans oluşturmayı ve icrâ pratiğinde yetişen ses icracılarına ışık tutmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma tekniklerine göre yürütülen bu tez çalışmasında öncelikli olarak; üslûp ve tavır kavramları tanımlanarak Klasik Türk Musikisi'ne yön veren üç büyük ses icracısı olan Münir Nurettin Selçuk, Meral Uğurlu ve Bekir Sıtkı Sezgin'in kısa biyografileri ve üslûp ve tavır kavramları olan; klâsik üslûp ve tavrı, hâfız-gazelhân üslûp ve tavrı, radyo üslûbu ve tavrı tanımlamalarına yer verilmiştir, sonrasında ise süsleme ve nüans kavramları tartışılmıştır. Asırlar boyunca meşk sistemi ile kendini yenileyen ve gelişen Klâsik Türk Mûsîkisi repertuvarından seçilen ve sanatçıların ortak olarak icrâ etmiş oldukları, yürük semai ve şarkı, beste formlarından oluşan eserler; sırasıyla ferâhnak yürük semâi ''Sensiz Cihanda Âşıka İşret Revâ mıdır?'', hicâz şarkı ''Gittinde Bıraktın Beni Aylarca Kederde'', muhayyer şarkı ''Gün Kavuştu Su Karardı Üzme Güzelim'', sûz-i dilârâ beste ''Çin-i Gisûsuna Zencîr-i Tesesül Dediler'' olmak üzere toplam dört eser üzerinden üslûp ve tavır açısından benzerlikler ve farklılıklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bu ses icracılarımızın, seslendirmiş oldukları dört ortak eserin ses kayıtları notaya alınarak asıl nota üst tarafta, eserlerin icraları alt tarafta yer almak üzere alt alta toplam dört porte üzerinde Mus2 2014 nota yazım programında yazılmıştır. İcralar, asıl nota ile karşılaştırılmış ve eserlerin notalarında yer almayan fakat büyük bir ustalıkla yorumlarında kullandıkları süsleme elemanları, nota dışı icraları ve üslûp-tavır özellikleri tespit edilmiştir.

Abstract:
The style and manner have an important role in terms of sound performance in Turkish classical music. In this context, this thesis aims to analyze the style and manner that specify the sound performing in Turkish Classical Music within an academic framework, and lead the way whose progress on sound performing. Preferably, the concepts of "style" and "manner" have examined in this thesis that conducted in reference to qualitative research tecnics, and the discoursed on the short biographies of the three prominent sound performers, Münir Nurettin, Meral Uğurlu and Bekir Sıtkı Sezgin, who shaped the Turkish Classical Music. And also emphasizing on these three performers's concepts that is classic style-manner, hâfiz gazelhan style-manner, radio style-manner by defining the concepts of tirade and tone. In this study, the compositions, which they have performed jointly and selected from the Classical Turkish Music repertoire which has renewed and developed itself with the meşk system for centuries, consisting of ferâhnak yürük semai and song forms, respectively ferâhnak yürük semai''Sensiz Cihanda Âşıka İşret Revâ mıdır?'', hicaz makam ''Gittinde Bıraktın Beni Aylarca Kederde'', muhayyer makam ''Gün Kavuştu Su Karardı Üzme Güzelim'' and sûz-i dilârâ makam''Çin-i Gisûsuna Zencîr-i Tesesül Dediler'', and the composition's similarities and differences has analylzed comparatively with regards to style and manner on these four works.The sound recordings of the four common works performed by these sound performers were notated and written in the Mus2 2014 notation program on four staves, with the main note at the top and the performances of the works at the bottom. The performances were compared with the main note and the ornamental elements, non-note performances and stylistic-manner features that were not included in the notes of the works but were used in their interpretations with great mastery were determined.