Yeşil alt yapı bağlamında Köyceğiz-Dalyan havzası planlama kurgusu
Planning scheme of Köyceğiz-Dalyan basin in the context of green infrastructure
Yazar: SERDAR SELİM
Danışman: PROF. DR. ADNAN KAPLAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Bu çalışmada, doğal ve kültürel özellikleriyle ülkemizin ilk Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak tespit ve ilan edilen Köyceğiz-Dalyan Havzası'nda yeşil altyapı planlama kurgusu geliştirilmiştir. Bu kurgunun geliştirilmesinde, bölge, bölge-kent ve kent ilişkisinin birbirlerine olan etkileri, olanak ve kısıtlılıkları yeşil altyapı sistemi kapsamında değerlendirilmiş, havzada planlama, koruma ve yönetim faaliyetlerinin parçacı ve bütünsel yaklaşım göstermemesi ve bu durumdan kaynaklanan sorunlar temel alınarak; bölge ve kent ölçeğinde geliştirilen yeşil altyapı sistemiyle bütüncül bir planlama kurgusu oluşturulması hedeflenmiştir. 
Bu bağlamda araştırma alanına yönelik mevcut sorunlar belirlenmiş, arazinin peyzaj yapısı, peyzaj metrikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bölgenin farklı ölçeklerdeki çok yönlü sorunları, literatür bilgileri, arazi çalışmaları, dokümanlar, peyzaj yapı analizi verileri ve planlama öngörüleri ile birlikte değerlendirilerek havzanın bölgesel ve kentsel ölçekte sürdürülebilirliğini sağlamak üzere dinamik bir yeşil altyapı sistemi kurgulanmıştır.
Sonuç olarak; havzadaki mevcut sorun ve baskıların sistematik ve bütüncül bir yaklaşımla çözümlenmesi, ekolojik ve sosyo-kültürel süreçlerin sağlıklı gelişimini sağlamak üzere bölge ölçeğinde ormanlar, sulak alanlar, Sığla popülasyonları ve kıyı bölgesi 'çekirdek alan', bölgeyi etkileyen akarsu, çay ve dereler ekolojik koridor olarak tanımlanarak bunların oluşturduğu matris ile bölge ölçeğinde yeşil altyapı sistemi kurgulanmıştır. Kent ölçeğinde ise bölge, bölge-kent ve kent ilişkileri bağlamında Köyceğiz ve Dalyan yerleşimlerinin yeşil altyapı bileşenleri kent matrisi içinde tanımlanmış, kentlere yönelik sosyo-kültürel altyapı analizi yapılmış ve bütüncül bir yeşil altyapı kurgusu geliştirilmiştir. Bu kapsamda bölge ve kent ölçeğinde yeşil altyapı kurgusu kararlarını uygulamak üzere etkin bir yönetim mekanizması 
tanımlanmış ve havzanın sürdürülebilirliğini temel alan stratejik bir koruma, planlama ve yönetim modeli oluşturulmuştur.

Anahtar sözcükler: Köyceğiz-Dalyan Havzası, Yeşil altyapı kurgusu, Peyzaj ekolojisi, Peyzaj yapı analizi, Yeşil altyapı planlama ve yönetim modeli

Abstract:
In this study, green infrastructure planning scheme for  Köyceğiz-Dalyan River Basin as the country's first Special Protection Area (ÖÇKB) has been laid out. Within the development of this scheme, the effects,  possibilities and limitations of the river basin and  its attachment with urban realms have been assessed under the well-defined green infrastructure system. Given the partial and/or lack of management activities on planning and conservation pursuits, a holistic and integrated green infrastructure scheme has been constructed.
In this context, the current problems were identified and landscape patterns were analyzed using landscape metrics for the study area. Assessing multiple problems at different scales in the region, literature, field studies, documents, landscape and structure analysis of the data, some green infrastructure system was schemed in order to provide the basin sustainability at both regional and urban scales. 
As a result, 'core area' was defined with forests, wetlands, sweetgum populations and the coastal area on a regional scale in order to ensure the healthy ecological and socio-cultural processes and to approach in a systematic and holistic ways towards existing problems and stress in the basin. Rivers, streams and creeks affecting the basin were defined as the ecological corridor and following this process, a green infrastructure was schemed on a regional scale with a matrix of the ecological corridor and core area. Within the urban context, Köyceğiz and Dalyan settlements were identified through green infrastructure component of urban matrix, and socio-cultural infrastructure analysis was developed to achieve an integrated green infrastructure scheme. So effective management mechanism of regional and urban green infrastructure schemes were defined, and the basin sustainability based on a strategic decision to implement the conservation, planning and management model was conceived.

Keywords: Köyceğiz-Dalyan River Basin, Green infrastructure scheme, Landscape ecology, Landscape pattern, Green infrastructure planning and management model