Acil servise ateşli silah yaralanması ile başvuran hastalarda revize travma skorunun, GAP skorunun ve laktat/hemotokrit oranının hastane içi mortalite ile ilişkisi
The relationship between revised trauma score, GAP score, and lactate/hematocrit ratio and in-hospital mortality in patients admitted to the emergency department with gunshot wounds
Yazar: MEVLÜT ALPEREN YAKŞİ
Danışman: DR. YEŞİM EYLER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Tepecik Eğt. ve Arş. Hast. / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Ateşli silah yaralanmaları mortalite ve morbiditesi yüksek yaralanmalardır.
Dünyada ve ülkemizde her yıl milyonlarca insan ateşli silah yaralanmaları nedeni ile hayatını
kaybetmektedir. Ateşli silah yaralanmaları sonrası gerek iş gücü kaybı gerek bakım
maliyetleri nedeniyle ciddi mali kayıp oluşturmaktadır. Çalışmamızı ateşli silah
yaralanmalarının yönetiminde ve zararları öngörmede fayda sağlayabilcek halihazırda
kullanılan skorlama sistemleri ve laboratuar tetkiklerinin karşılaştırılması ile literatüre katkı
yapmak amacıyla hazırladık.
Gereç ve yöntem: Araştırmada İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi erişkin
acil servisine 1 Ocak 2017 tarihinden 31 Aralık 2023 tarihine kadar başvurup ateşli silah
yaralanması tanısı alan ve sistemde evrağı taranmış halde hazırda bulunan hastalar dahil
edilmiştir. Hastaların yaş, cinsiyet, vital bulguları, yaralanma bölgeler, laboratuar tetkikleri,
acil servis sonlanımları, acil ameliyat ihtiyaçları, yatış yerleri ve yatış süreleri, hastane
sonlanımları incelendi. Hastaların GKS, RTS ve GAP skorları hesaplandı. İstatistiksel
analizler için SPSS (SPSS for Windows, Version 22, SPSS Inc., ABD) programı
kullanılmıştır.

Bulgular: Hastane Bilgi Yönetim Sistemi'nden, belirtilen tarihler arasında acil servise
ateşli silah yaralanması tanısı almış ve HBYS sisteminde hasta dosyaları taranmış halde
bulunan 532 hasta alınmış, dışlamalar sonrası kalan 204 hasta retrospektif olarak incelendi.
Dahil edilen hastaların ortanca yaşı 32 (ÇAA: 16, min:18 -max:76), 194'ü (%95,1) erkek ve
10'u (%4,9) kadındı. Erkek hastaların kadın hastalara oranı 19,40 olarak bulundu. Hastaların
yaralanma bölgeleri incelendiğinde en sık yaralanmanın ekstremitelerde (n=157) olduğunu
saptadık. Ekstremite yaralanmalarını sıklık sırasına göre; abdomen (n=41), baş boyun (n=36)
ve toraks (n=31) yaralanmalarının takip ettiğini tespit ettik. Acil serviste hastaların 5'i (%2,5)
exitus ile sonlandı. Acil servisten çeşitli nedenlerle başka bir hastaneye sevk edilen hastaların
(n=7, %3,4) hastane sonlanışlarını da tespit ettik. Sonuçta acil serviste ve yatış yapıldıktan
sonraki süreçte toplam 25 hastanın exitus olduğunu, hastane sonlanış mortalite oranını %12,3
tespit ettik.
Revize travma skoru, GAP skoru ve laktat/hematokrit oranının hastane içi mortalite ile
ilişkisini gösteren ROC grafiklerinde EAA'ı sırasıyla 0,953 (%95 GA: 0.905-1), 0,946 (%95
GA: 0.881-1) ve 0,780 (%95 GA: 0.679-0.881) tespit ettik. Ayrıca kan gazı

7
parametrelerinden laktat ve baz açığının da tek başına mortalite öngörücü olarak
kullanılabileceğini (ROC grafiklerinde EAA sırasıyla; 0,764 (%95 GA: 0.661-0.867) ve 0,809
(%95 GA: 0.723-0.895)) gösterdik. Laktat ve laktat/hematokritin hastane içi mortalite ile
ilişkisini gösteren eşik değerleri sırasıyla 9,088 ve 7,257 olarak hesapladık.
Sonuç: Bu çalışmada, ateşli silah yaralanması ile acil servise başvuran tüm hastalarda
hastane içi mortaliteyi öngörmede RTS ve GAP skorunun çok iyi, laktat/hematokrit oranının
orta düzey performansa sahip olduğunu gösterdik. GKS 15 olan hasta grubunda skorlamalar
başarısız, laktat/hematokrit oranının iyi performansa sahipti. GKS<15 hasta grubunda ise RTS
iyi performans gösterirken, GAP ve laktat/hematokrit oranı orta düzey performansa sahipti.
Anahtar kelimeler: Ateşli silah yaralanması, travma skorları, laktat, hematokrit, 
baz açığı

Abstract:
Aim: Gunshot wounds are injuries with high mortality and morbidity. Every year,
millions of people in the world and in our country lose their lives due to firearm injuries. It
causes serious financial losses due to both labor loss and care costs after gunshot wounds. We
prepared our study to contribute to the literature and to predict damages done by firearms by
comparing currently used scoring systems and laboratory tests that may be beneficial in the
management of gunshot wounds.
Material and method: In the study, patients who applied to the adult emergency
department of Izmir Tepecik Training and Research Hospital from January 1, 2017 to
December 31, 2023 and were diagnosed with gunshot wounds and whose documents were
scanned in the system were included. The patients' age, gender, vital signs, injury areas,
laboratory tests, emergency room outcomes, urgent surgery needs, in which department the
hospitalization continue, hospitalization durations, and hospital outcomes were examined.
GCS, RTS and GAP scores of the patients were calculated. SPSS (SPSS for Windows,
Version 22, SPSS Inc., USA) program was used for statistical analysis.
Findings: A total of 532 patients diagnosed with gunshot injuries were extracted from
the Hospital Information Management System, and after exclusions, 204 patients were
retrospectively reviewed. The median age of included patients was 32 (IQR: 16, min:18-
max:76), with 194 (95.1%) being male and 10 (4.9%) female. The male-to-female ratio was
found to be 19.40. Examination of injury locations revealed that extremities were the most
commonly injured (n=157), followed by abdominal (n=41), head-neck (n=36), and thoracic
(n=31) injuries in descending order of frequency. Five patients (2.5%) became exitus in the
emergency department. We also determined the hospital outcomes of patients transferred to
another hospital for various reasons (n=7, 3.4%). Ultimately, we found a total of 25 fatalities
during the emergency department stay and subsequent hospitalization, resulting in an in-
hospital mortality rate of 12.3%.
In ROC graphs illustrating the relationship between Revised Trauma Score (RTS),
Glasgow Coma Scale (GCS), and lactate/hematocrit ratio with in-hospital mortality, we
determined the AUC to be 0.953 (95% CI: 0.905-1), 0.946 (95% CI: 0.881-1), and 0.780
(95% CI: 0.679-0.881), respectively. Additionally, we demonstrated that lactate and base
deficit, as individual parameters from arterial blood gas analysis, could be used as predictors

10
of mortality alone (with AUCs of 0.764 (95% CI: 0.661-0.867) and 0.809 (95% CI: 0.723-
0.895) in ROC graphs, respectively). The threshold values for lactate and lactate/hematocrit
ratio associated with in-hospital mortality were calculated as 9.088 and 7.257, respectively.
Result: In this study, we demonstrated that the Revised Trauma Score (RTS) and the
Glasgow Coma Scale (GCS) scores are very effective in predicting in-hospital mortality for
all patients presenting to the emergency department with gunshot injuries, whereas the
lactate/hematocrit ratio shows moderate performance. In patients with a GCS score of 15, the
scoring systems were unsuccessful, while the lactate/hematocrit ratio showed good
performance. In patients with a GCS score of less than 15, RTS showed good performance,
while the GCS score and lactate/hematocrit ratio demonstrated moderate performance.
Keywords: Gunshot injury, trauma scores, lactate, hematocrit, base deficit