İş hukukunda tükenmişlik sendromu
Burnout syndrome in labor law
Yazar: GÜLÇİN BİRSU ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. SEZGİ ÖKTEM SONGU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışma hayatının dinamiği gün geçtikçe değişmekte ve hızlanmaktadır. Teknolojik cihazların çalışma hayatına girmesiyle birlikte işçinin işi ile özel hayatı arasındaki sınırın belirsizleşmesi, rekabetçi piyasa içerisinde işçinin iş yükünün artması, işçiye verilen ücretin emeğini karşılamaması, iş koşullarının gittikçe ağırlaşması gibi durumlar işçinin fiziksel sağlığını etkilemesinin yanında ruhsal dünyasında da derin etkiler yaratmaktadır. İşyerindeki ve iş koşullarındaki tüm bu olumsuzluklar işçinin ruhsal dünyasında özgüven kaybı, stres, depresyon gibi rahatsızlıklar yaşamasına neden olmaktadır. Tükenmişlik sendromu da çalışma koşullarına ve işe bağlı olarak işçinin ruh dünyasında yaşayabileceği rahatsızlıklar arasında yer almaktadır. 
Tükenmişlik adını son yıllarda daha fazla duyursa da bilimsel çalışmalara konu edilmesi 1970'li yıllara uzanmaktadır. ''Kişinin yaşam enerjisindeki düşüş hali'' olarak nitelendirilen tükenmişlik sendromu, günlük hayat içinde kişilerin ruh hallerini tanımlarken sıklıkla kullandıkları bir kavram olsa da gerek uluslararası kuruluşların tükenmişlik tanımları gerek öğretideki görüşlere göre tükenmişlik ''iş'', ''işyeri'' ve ''çalışma koşulları'' gibi çalışanın yaptığı iş nedeniyle ortaya çıkan bir sendromdur.
Tükenmişliğin çalışanın yaptığı ''iş'' nedeniyle ortaya çıktığı gözetildiğinde bu kapsamda iş sözleşmesinin özneleri işçi ve işveren dünyasında tükenmişlik sendromunun yeri değerlendirilmesi gereken bir konudur. Bu kapsamda tez çalışmamızda tükenmişlik sendromunun iş hukuku içindeki yeri incelenmiştir. Çalışmamızda iş hukuku içindeki çeşitli düzenlemelerin 
tükenmişlikle ilişkisi yargı kararları ile desteklenerek açıklanmış; bununla birlikte sendroma yönelik ulusal mevzuat içindeki düzenlemelerin yanında uluslararası örgütlerin ve çeşitli devletlerin tükenmişliğe yaklaşımlarına da yer verilmiştir. Çalışmamız içinde aynı zamanda tükenmişliğe karşı işçinin hakları ve işveren yükümlülükleri ayrı ayrı değerlendirilerek işçinin tükenmişlik sendromu yaşaması halinde içinde bulunduğu hukuki durumun belirlenmesi ve bu durumla nasıl mücadele edebileceği noktasında bir çerçeve çizilmesi amaçlanmıştır. 
 
Anahtar Kelimeler: Tükenmişlik Sendromu, İşe Bağlı Stres, Psikososyal Risk Faktörü, Ruhsal Sağlık, İş Sağlığı ve Güvenliği,

Abstract:
The dynamics of the work life are changing and accelerating with each passing day. With the introduction of technological devices into working life, situations such as the blurring of the border between the worker's work and his private life, the increase in the worker's workload in competitive market, the wage given to the worker not covering his labor, and the increasingly harsh working conditions not only affect the physical health of the worker, but also have deep effects on his mental well-being. All these negativities in the workplace and working conditions cause workers to experience mental disorders such as loss of self-confidence, stress and depression. Burnout syndrome is among the disorders that a worker may experience in his/her spiritual world, depending on the working conditions and the job.
Although burnout has become more popular in recent years, its subject to scientific studies dates back to 1970s. Although burnout, which is described as ''a state of decline in person's life energy'', is a concept that people frequently use when describing their mood in Daily life, according to both the burnout definitions of international organizations and views in doctrine, burnout is defined as ''work'', ''workplace'' and ''working conditions''. It is a syndrome that occurs due to the work done by the employee, such as ''working conditions''.
Considering that burnout occurs due to the work performed by the employee, in this context, the place of burnout syndrome in the world of employees and employers, the subjects of the employment contract, is an issue that needs to be evaluated. In this context, the place of burnout syndrome in labor law was examined in our thesis study. In our study, the relationship between various regulations in labor law and burnout was explained, supported by judicial decisions; in addiction to the regulations in national legislation regarding the syndrome, the approaches of international organizations and various states to burnout are also included. Our study also aims to determine the legal situation of the employee in case of burnout syndrome by evaluating the employee's rights and employer obligations against burnout separately and to draw a framework on how to combat this situation.

Keywords: Burnout Syndrome, Work Related Stress, Pyschosocial Risk, Mental Health, Occupational Health and Safety