Uluslararası muhasebe standartlarına göre türev ürünlerin muhasebeleştirilmesi
According to international accounting standards, accounting of derivative instruments
Yazar: OSMAN BAŞBİLİCİ
Danışman: PROF.DR. ÜMİT GÜCENME
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
ÖZETYazar : Osman BAŞB L CÜniversite : Uludağ ÜniversitesiAnabilim Dalı : şletmeBilim Dalı : Muhasebe - FinansmanTezin Niteliği : Yüksek Lisans TeziSayfa Sayısı : XIV + 217Mezuniyet Tarihi : 14 / 07 / 2003Tez Danışmanı : Prof. Dr. Ümit GÜCENMEULUSLARARASI MUHASEBE STANDARTLARINA GÖRE TÜREV ÜRÜNLER NMUHASEBELEŞT R LMESBu yüksek lisans tez çalışmasının amacı; finansal araçlardan olan türev ürünlerin(forward, future, swap ve opsiyon) muhasebeleştirilmelerine ilişkin problemleri belirlemek, busorunlara çözüm önerileri sunmak, bu türev ürünlerin Türkiye'deki kullanımını vemuhasebeleştirilmesini açıklamaktır. Konuya ilişkin olarak öncelikle Uluslararası MuhasebeStandartları (IAS), Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (IFRS)'ndaki uygulamalar ileTürkiye'deki yasal düzenlemeler ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu standartlar ve uygulamalarçerçevesinde çözüm önerileri ortaya konmuştur.Türev ürünler, değerlerini dayalı oldukları varlık, fiyat, oran veya endeksten alırlar. Buaraçlar, var olan bir pozisyonun korunması (hedging) veya spekülatif amaçlarlakullanılabilmektedir. Son yıllarda türev finansal araçların kullanımı önemli derecede artmıştır.Bu araçlar, riskten korunmak açısından etkin araçlar olmakla birlikte, önemli tutarlarda vebeklenmedik kayıplara da neden olabilmektedir. Türev araçlar bir işletmenin risk profilini öylehızlı değiştirebilmektedir ki, bu değişikliği muhasebe kayıtlarından açık bir şekilde görmekmümkün olamamaktadır. Bu nedenle, önümüzdeki yıllarda ülkemizde de sıklıklakarşılaşacağımız türev ürünlerini doğru yorumlayabilmek için, ortak muhasebe standartlarıuygulamak bir zorunluluk haline gelmektedir. Uluslararası Muhasebe Standartları'ndan yolaçıkılarak düzenlenen bu standartlar, işletmelerin bilançolarında gösterdikleri varlıkları dahadoğru yorumlayabilme olanağı vermektedir.Mevcut IAS 32 ve 39 no.lu standartlar, türev finansal araçların raporlanması vemuhasebeleştirilmesine ilişkin ilkeleri ortaya koymaktadır. Ülkemizde ise türev ürünlergenellikle ?Nazım Hesap?larda takip edilmektedirler. Türev ürünlerin değerlemelerine ilişkinsorunların çözümünde de, işletmelerin bu sözleşmelere hangi amaçlarla taraf oldukları temelbelirleyici kriter olmaktadır. Riskten korunma amacıyla taraf olunan sözleşmelerin değerlemekazanç veya kayıpları sözleşme vadesi sonuna kadar ertelenirken, spekülasyon amacıyla tarafolunan sözleşmelerin değerleme kazanç veya kayıpları ise değerleme tarihinde dikkatealınmaktadır.Anahtar Sözcükler: Türev Finansal Araçlar, Türev Piyasalar, Türev ÜrünlerinMuhasebeleştirilmesi, Futures, Forward, Opsiyon, Swap, Uluslararası Muhasebe Standartları.

Abstract:
ABSTRACTAuthor : Osman BAŞB L CUniversity : Uludağ ÜniversitesiDepartment : şletmeSciences Department : Account and FinanceAttribute of Project : Master ProjectPage Number : XIV + 217Date of Graduation : 14 / 07 / 2003Master Advisor : Prof. Dr. Ümit GücenmeACCORDING TO INTERNATIONAL ACCOUNTING STANDARDS, ACCOUNTING OFDERIVATIVE INSTRUMENTSThe objective of this master project is to determine the accounting problems for derivativefinancial instruments, to suggest some solutions and to determine their usage in Turkey byconducting a survey. IAS?s and IFRS?s standards and applications and legal framework inTurkey are retreived after determining the accounting problems for derivative financialinstruments.Derivative tools gain their values from the entity, price, ratio or index, which they dependon. These tools, can be used for maintaining an existing position (hedging) or for speculativepurposes. In last few years, the use of the derivative tools has increased cautiously. These toolsare effective in risk guarding, however, they can also be the reason of big losses. Derivativetools can change the risk profile of an organization so fast that it?s impossible to see this changeclearly from the book keeping records. Therefore, derivative tools that we will often see in ourcountry?s economic life in next few years should be book-kept in universal accountingstandards. These accounting standards give a chance to comment on companies? balance assets.IAS 32 and IAS 39 established some principles related to disclosure of reporting andaccounting for derivative instruments. In our country, derivative instruments usually recorded as?Memorandum Items?. Companies? purpose in entering into derivative instruments is the maincriterion fort he solution of valuation problems. While contract?s unrealised gain or loss shouldbe deferred until contract?s exercise date for the purpose of hedging; gain or loss should berecognised on the valuation date for the purpose of speculation.Key Words: Derivative Financial Instruments, Derivatives Markets, Accounting For DerivativeInstruments, Futures, Forward, Option, Swap, International Accounting Standards.