Bireysel ve takım sporcularının motor imgeleme yeteneklerinin prefrontal korteks aktivitesi ve dikkat değişkenleri ile incelenmesi
Investigation of individual and team athletes' motor imagery ability with prefrontal cortex activity and attention variables
Yazar: SERHAT YALÇINER
Danışman: PROF. DR. ABDURRAHMAN AKTOP
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hareket ve Antrenman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Dikkat = Attention ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Prefrontal korteks = Prefrontal cortex ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Stroop testi = Stroop test ; İmgeleme = Imagery

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, sporcuların motor imgeleme yeteneklerinin ve dikkat becerilerinin spor türü ve cinsiyet faktörleri açısından değerlendirilmesi ile motor imgeleme ve dikkat işleme esnasında prefrontal korteks aktivitelerinde meydana gelen değişimlerin EEG aracılığıyla incelenmesidir.
Yöntem: Çalışmaya 18-26 yaş arasında, en az 3 yıl lisanslı spor geçmişine sahip olan 30 bireysel ve 30 takım sporcusu katılmıştır. Katılımcılara; "Hareketi İmgeleme Ölçeği-Yenilenmiş (HİÖ-Y)" ve "Stroop Renk-Kelime Testi (ST)" uygulanmıştır. Bu testler öncesinde gözler açık ve kapalı temel aktivite durumunda 2 dakika; ayrıca HİÖ-Y'nin zihinsel aşamaları ve ST'nin 3. Aşaması (uyumsuz durum) esnasında EEG kayıtları alınmıştır. Uyaranlar esnasında meydana gelen alfa (8-12 Hz), düşük beta (12-20 Hz) ve yüksek beta (20-30 Hz) bantlarındaki değişiklikler değerlendirilmiştir.
Bulgular: Sporcuların kinestetik ve görsel motor imgeleme yeteneği puanlarında ve ST skorlarında spor türü ve cinsiyet faktörlerine göre anlamlı bir fark olmadığı (p>.05); Kinestetik ve görsel motor imgeleme esnasında prefrontal kortekste alfa bandı gücünün (8-12 Hz) anlamlı şekilde azaldığı, düşük beta (12-20 Hz) ve yüksek beta bandı gücünün (20-30 Hz) ise anlamlı düzeyde yükseldiği tespit edilmiştir (p<.05). Kinestetik ve görsel motor imgeleme puanları ile prefrontal korteks aktivite düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı (p>.05). ST esnasında prefrontal kortekste her iki yarım küre için düşük beta ve yüksek beta bandı gücünde anlamlı düzeyde artış olduğu tespit edilmiştir (p<.05). ST esnasında kadın sporcuların erkek sporculardan daha büyük prefrontal korteks aktivitesi değişimi gösterdiği tespit edilmiştir (p<.05).
Sonuç: Sporcuların subjektif motor imgeleme yeteneği puanlarının ve dikkat özelliklerinin objektif yöntemlerle birleştirilerek incelendiği bu çalışmada; imgeleme yeteneği puanları ile hem dikkat becerisi hem de prefrontal korteks aktivitesi arasında anlamlı ilişki olmadığı görülmüştür. Parametrelere ayrıca bakıldığında ise literatüre katkı sağlayacak nitelikte sonuçlara ulaşıldığı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: motor (hareket) imgeleme, EEG, prefrontal korteks, dikkat, stroop.

Abstract:
Objective: The purpose of this study was to evaluate athletes' motor imagery abilities and attention skills in terms of sport type and gender factors, and to examine the changes in prefrontal cortex activities during motor imagery and attention processing through EEG.
Method: Thirty individual and 30 team athletes between the ages of 18-26 with at least 3 years of licensed sports background participated in the study. "Movement Imagery Questionnaire-Revised (MIQ-R)" and "Stroop Color-Word Test (SCWT)" were applied to participants. Before these tests, baseline activity was recorded with eyes open and closed for 2 minutes. Besides, EEG records were taken during mental stages of the MIQ-R and third stage (incongruent) of the SCWT. Changes in alpha (8-12 Hz), low beta (12-20 Hz), and high beta (20-30 Hz) band powers that occurred during stimuli were evaluated.
Findings: There was no significant difference in the kinesthetic and visual imagery scores and SCWT scores of the athletes according to gender and sport type factors (p>.05). During kinesthetic and visual motor imagery, it was found that alpha band power decreased significantly in the prefrontal cortex, while low beta and high beta band power increased significantly (p<.05). There was no significant relationship between kinesthetic and visual imagery scores and prefrontal cortex activity levels (p>.05). During the SCWT, a significant increase in low beta and high beta band power was detected for both hemispheres of the prefrontal cortex (p<.05). During the SCWT, it was determined that female athletes showed greater prefrontal activity changes than male athletes (p<.05).
Conclusion: In this study, in which the subjective motor imagery ability scores and attention skills of the athletes were examined by combining them with objective methods; It was found that there was no significant relationship between imagery ability scores and both attention skills and prefrontal cortex activity. When the parameters are examined separately, it is thought that results that will contribute to the literature are reached.
Keywords: motor (movement) imagery, EEG, prefrontal cortex, attention, stroop.