Türkiye'de mali yönetimdeki yapısal dönüşümün Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın kariyer sistemine etkisi
The effect of the structural transformation in Turkey's public finance management on Ministry of Treasury and Finance's career system
Yazar: NESLİHAN İLYAS
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF PUSTU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Amme İdaresi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Finansal yönetim = Financial management ; Hazine ve Maliye Bakanlığı = Ministry of Treasury and Finance ; Kamu işletmeciliği = Public management ; Kariyer sistemleri = Career systems ; Kariyer uzmanlık = Career experts ; Yapısal değişme = Structural change

Özet:
Yeni kamu işletmeciliği anlayışının devletin çalışma biçiminde öngördüğü değişim devletin doğrudan hizmet üretimine katılmasından ziyade, sunulacak hizmetlere ilişkin düzenleme yapması şeklinde kendini göstermiştir. Hizmetlerin piyasaya gördürülmesi vasıtasıyla devletin sorumluluk alanının daraltılması ve kamu örgütlerinde özel sektör uygulamalarının benimsenmesiyle yönetimde verimliliğin artacağı düşüncesi egemen olmuştur. Bu doğrultuda, özellikle 1970'lerin sonları itibarıyla dünya genelinde kamu sektöründe çeşitli reformlar uygulanmıştır. Bu reformların devletler nezdinde benimsenip uygulamaya konulmasında uluslararası kuruluşlarla yürütülen karşılıklı ilişkiler de etkili olmuştur. Devletin işlevindeki bu dönüşüm idari teşkilat yapılarına; bakanlık örgütlenmelerine de sirayet etmiş; devletteki küçülmeyi bakanlıklarda gözlemlemek mümkün hale gelmiştir. Bu yaklaşım Türkiye'de bakanlıklar bünyesindeki hiyerarşik kademelerin azalması ve bakanlık sayısındaki düşüş ile kendini göstermiştir. Yatay hiyerarşiye dayanan, bürokratik olmayan süreçlere sahip, sonuç odaklı bir yönetim sistemi gerçekleştirilmek istenmiştir. Öte yandan, devletin işlevindeki değişimle Türkiye'de bakanlık örgütlenmeleri de düzenleyici bir kimliğe bürünmüş; bakanlıklar vizyon ve strateji belirleme ile politika üretme işlevlerini üstlenmiştir. Bu çalışmada, bakanlık örgütlenmelerinde yaşanan söz konusu dönüşüm Hazine ve Maliye Bakanlığı (mülga Maliye Bakanlığı) üzerinden irdelenmiştir. Kariyer uzmanları ise, strateji belirleme ve politika oluşturma süreçlerini yürüten, özel sektörü takip eden, ayrıcalıklı özlük haklarına sahip ve "düzenleyici" bakanlıkların çalışmalarına işlerlik kazandıran vasıtalar olarak görülmüştür. 2011 yılında yapılan yasal düzenlemelerle, merkez ve taşra uzmanı unvanlarının kendi içlerinde standardizasyonu gerçekleştirerek unvanlarda sadeleşmeye gidilmiştir. Bu kapsamda çalışmada, Hazine ve Maliye Bakanlığındaki dönüşümün yeni kariyer uzmanlık sistemi vasıtasıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Sonuç olarak; Hazine ve Maliye Bakanlığının, tarihsel süreç içerisinde yeni kamu işletmeciliği anlayışının savunduğu "küçük devlet", "küçük kamu örgütleri" ilkesiyle örtüşen biçimde parçalandığı ; hem görev ve sorumluluklarının dönüşüme uğradığı hem de ölçek olarak küçüldüğü tespit edilmiştir. Çok unvanlı ve çok parçalı bir denetim ve kariyer uzmanlık sisteminden, tekli denetim ve kariyer uzmanlık sistemine geçildiği görülmüştür. Ayrıca, hızlı karar alma süreçlerinin tesisi ve bürokrasinin azaltılması hedefleriyle tasarlanan Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde; mali alanda, Hazine ve Maliye Bakanlığının yanı sıra Strateji ve Bütçe Başkanlığı ve politika kurulları gibi kurumların dahil edildiği çok aktörlü bir politika önerileri geliştirme ve üretme süreci öngörüldüğü üzerinde durulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Yeni Kamu İşletmeciliği, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Dönüşüm, Kariyer Uzmanlık

Abstract:
The transformation in the form of state operations induced by the new public management approach manifests itself as regulating the services rather than direct service delivery by the state. The restriction of the area of responsibility of the state through service delivery by the market and the adoption of private sector practices in public organizations has dominated the transformation. Accordingly, various reforms have been put into action since late 1970's. The mutual relations with the international organizations were also influential in the adoption and imposition of these reforms. The transformation in the functions of the state has also affected the organizational structures and it has been possible to observe the minimization of the state in ministries. This approach revealed itself as a decrease in hierarchical structures and reduction in the number of ministries. A result based management system with horizontal hierarchy and less bureaucratic processes was aimed to be achieved. With the transformation of the functions of state, the state organization has taken a regulatory role and the ministries are assumed the functions of vision and strategy setting and policy making. In this respect, this study analyses the transformation experienced by ministerial organizations with a special focus on the Ministry of Treasury and Finance. The career experts are considered as means that carry out the strategy and policy making process, monitors the private sector, have privileged employee rights and that actualize the operations of "regulatory" ministries. A simplification in titles was conducted via legislations in 2011 that standardized the central and provincial expert titles. In this respect, this study aims to examine the effects of the transformation in Turkish public finance management on the Ministry of Treasury and Finance in terms of its career system. Consequently in this study, it has been identified that the Ministry of Treasury and Finance was split up in line with the "small state" and "small public organizations" principles of the new public management view and that its functions and responsibilities were transformed and that it has minimized in scale. A transition from a multi-title and multipartite audit and career expertise system to a unified auditing and career expertise system has been experienced. Moreover; a multi-actor financial policy making process, during which the Presidency of Strategy and Budget and policy councils are also included besides the Ministry of Treasury and Finance, is established with the new presidential system.

Key Words: New Public Management, Ministry of Treasury and Finance, Transformation, Career Expertise System