Rhododendron leteum Sweet ve Rhododendron ponticum L. 'nın doku kültürü ve tohumla üretilmesi ile peyzaj mimarlığında değerlendirilmesi üzerine araştırmalar
Investigation about the growth of Rhododendron leteum Sweet and Rhododendron ponticum L. using tissue culture and seeding methods and their use in landscape architecture
Yazar: DERYANUR SEKERGİDER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA VAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Doku kültürü = Tissue culture ; Mor çiçekli orman gülü = Purple flower leaf ; Orman gülü = Rhododendron ; Sarı çiçekli orman gülü = Yellowweed rhododendron ; Tohumlar = Seeds ; Uyum = Adaptation

Özet:
ÖZET Ormangülleri, farklı zamanlarda açan çok değişik renklerdeki çiçek güzellikleri, baza taksonlarda sonbahar renklenmesi ve yaprak güzelliği gibi estetik kullanımlarının yanı sıra pek çok işlevsel kullanımı ile de Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında önemli bir yeri olan bitkilerin başmda gelmektedir. Kuzey Yarımküre' de geniş bir yayılış gösteren Ormangüllerinden, Doğu Karadeniz Bölgesinin doğal türleri arasında yer alan Rhododendron pontîcum L. ve Rhododendron luteum Sweet' in doku kültürü ile üretilebilmesinin yollarını araştırmak ve tohumla üretilmiş fidanlarda adaptasyon için uygun toprak, ışık, sıcaklık ve nem koşullarını belirleyebilmek amacıyla yapılan bu çalışmada; doku kültürü ile üretim için Anderson (1975) tarafından Ormangülleri için uyarlanmış MS ortamı kullanılmış ve bu ortamda organ kültürü yöntemi ile 2İP ve IAA (15 mg/LM mg/L) kombinasyonunda Rhododendron ponticum' un tomurcuklarında da kök oluşumu, Rhododendron luteum ' da yaprak oluşumu sağlanmıştır. Tohumla üretim ve adaptasyon çalışmalarında öncelikle çimlenme ortamı şartları araştırılmış, elde edilmiş fidecikler turba ortamda 1. repikaja 4 ay sonunda, 8 faklı ortama 2. repikaja alınarak bu topraklardaki gelişme yaşama durumları incelenmiştir. Toprak analizleri yapılarak bulunan sonuçların birbirleri ile ilişkileri istatistiksel ve grafiksel olarak açıklanmıştır. Sıcaklık, ışık, nem koşullarının belirlenmesinde iki çalışma alam (tam güneşli ve yan gölge) seçilmiş, her iki ortamdaki fidanların gelişme yaşama durumları, ortamların sıcaklık, ışık, nem miktarları ölçülmüş, elde edilen sonuçlar ve birbirleriyle ilişkisi istatistiksel ve grafiksel olarak belirlenmiştir. Bunun sonucunda Ormangülleri' nin, pH bakımından asidik ve organik maddece zengin topraklarda, yan gölge ve nemli alanlarda daha iyi adapte gösterdiği bulunmuştur. Anahtar Kelim ler: Ormaflgülü, Rhododendron ponticuni L., Rhododendron luteum Sweet, Doku Kültürü, Tohumla Üretim, Adaptasyon VI

Abstract:
SUMMARY Investigations About the Growth of Rhododendron luteum Sweet and Rhododendron ponticum L. Using Tissue Culture and Seeding Methods, and Their Use in Landscape Architecture Rhododendrons are among the plants that are very important in Landscape Architecture with many of their aspects including aesthetic usages like beauty of their flowers grown in different seasons with varying colors, autumn coloring in some taxa and beauty of their leaves, as well as their many functional usages. Ariiongst the Rhododendrons wide-spread in northern hemisphere, Rhododendron ponticum L. and Rhododendron luteum Sweet, being öne of natural species of North East Black Sea Region, were studied in order to obtain high yield of the plants in a short time and to find out appropriate soil, lights temperature and humidity conditions for adaptation of plants grown by seeding method. The MS medium revised by Anderson (19^75) specifically for Rhçdodendrons was used for production with tissue culture method, and root formation fqr Rhododendron ponticum and leave formation for Rhododendron luteum were achieved in a combination of 2iP and IAA (15 mg/L -*? 4 mg/L) using organ culture method in the same medium. First, the sprout formation conditions were studied in production with seeds and adaptation investigations, the seedlings were then transferred to peat medium in the first replicate and after four months, they were transferred to 8 different media in the second replicatey and their growth-survival status was investigated. Soil analyses were performed and the interrelationships of the results obtained were evaluated both statistically and graphically. Two different study fields were selected in the search of appropriate temperature, light and humidity conditions. The growth-survival status, medium temperature, light and humidity levels were measured for both fields, and the interrelations of the results were evaluated both statistically and graphically. Our results showed that Rhododendrons present better adaptations in the soils at acidic pH and rich in organic matter, and in the fields half-shaded and humid. Keywords: Rhododendron, Rhododendron ponticum L., Rhododendron luteum Sweet, Growth with Seed, Adaptation, Tissue Culture VII