Türk hukukunda işçinin özen borcu
Worker's attention debt in Turkish law
Yazar: ATANUR KARAAHMETOĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜMİT GEZDER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İş sözleşmesi kapsamında işçinin üstlendiği edimleri tam olarak ifa etmesi beklenmektedir. Bu nedenle iş sözleşmesi işçiye özen borcu yüklemektedir. Özen borcu kapsamında işçinin kendisinden beklenen dikkat ve itinayı göstermesi gerekmektedir. İşçinin gerekli dikkat ve özeni göstermemesi halinde özen borcuna aykırılık söz konusu olacaktır. Zira işçi gerekli dikkat ve özeni göstermediği takdirde burada borcun tam ifasından bahsetmek söz konusu olmayacaktır. İşçinin özen borcu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 396. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenmiştir. Buna göre işçinin üstlendiği işi özenle yapma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bir başka ifadeyle işçinin söz konusu edim yükümlülüğünü yerine getirirken gerekli özeni göstermesi önem arz etmektedir. Ancak, işçinin özen borcuna aykırılığının söz konusu olması için işçinin kusurunun bulunması gerekir. Ayrıca şu husus unutulmamalıdır ki, işçi kusuruyla özen borcunu yerine getirmediğinde sorumlu olmakla birlikte, işçinin kusurunun yanında üçüncü kişinin veya işverenin kusurlu davranışı nedeniyle ortaya çıkan zararın tamamından işçinin sorumlu tutulması söz konusu olmayacaktır. Bu halde duruma göre işçinin sorumluluğu kısmen ya da tamamen ortadan kalkabilmektedir.

Bu çalışmanın amacı, işçinin özen borcunun kapsamını ve sınırlarını belirlemektir. Bu bağlamda işçinin iş görme edimini ne şekilde yerine getireceği, iş görme edimini yerine getirirken göstermesi gereken azami dikkat ve özenin nasıl olacağı üzerinde araştırmalar yapılacaktır. Ayrıca, işçinin özen borcuna aykırı davranması halinde işverenin iş sözleşmesini feshedip feshedemeyeceği, işveren iş sözleşmesini feshedebilecekse ne şekilde feshedebileceği, bu durumda işverenin haklı nedenle mi yoksa geçerli nedenle mi iş sözleşmesini feshedebileceği, işçinin özen borcuna aykırı davranması halinde işverenin zararlarını işçiden tazmin edip edemeyeceğinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu şekilde işçinin özen borcunun sınırları ve kapsamı nedir sorusuna bir yanıt bulmak hedeflenmiştir.

Abstract:
Within the scope of the employment contract, the employee is expected to fully perform the
acts undertaken. For this reason, the employment contract imposes a duty of care on the
worker. The worker must show the care and attention expected from her within the scope of
her debt. If the worker does not show the necessary attention and care, there will be a
violation of the duty of care. Because if the worker does not show the necessary attention
and care, it will not be possible to talk about the full performance of the debt here. The
worker's duty of care is regulated in paragraph 1 of article 396 of the Turkish Code of
Obligations No. 6098. Accordingly, the worker has an obligation to do the work he/she
undertakes diligently. In other words, it is important for the worker to show the necessary
care while fulfilling the said performance obligation. However, in order for the worker to
be in breach of her duty of care, the worker must not have any fault. In addition, it should
not be forgotten that although the worker is responsible when he does not fulfill his/het
duty of care due to his fault, it will not be possible to hold the worker responsible for all the
damage caused by the faulty behavior of the third party or the employer as well as the
worker's fault. In this case, the responsibility of the worker may be partially or completely
eliminated, depending on the situation.
The purpose of this study is to determine the scope and limits of the worker's duty of care.
In this context, researches will be made on how the worker will perform the act of working
and how the maximum attention and care he/she should show while performing the act of
working. In addition, it is aimed to examine whether the employer can terminate the
employment contract if the employee violates the duty of care, how the employer can
terminate the employment contract if it can, in this case, whether the employer can
terminate the employment contract for a just or valid reason, and whether the employer can
compensate the employee for the damages in case of violating the employee's duty of care.
In this way, it is aimed to find an answer to the question of what are the limits and scope of
the worker's duty of care.