Göçmenlerde sağlık okuryazarlığı ve sağlık davranışları: İstanbul Fatih göçmen sağlığı merkezindeki Suriyeliler
Health literacy and health behaviors in immigrants: Syrians in İstanbul Fatih migrant health center
Yazar: ESMEHAN AYŞİT
Danışman: DOÇ. HATİCE İKİIŞIK
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Göçmenler = Emigrants ; Sağlık davranışları = Health behaviors ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Suriyeliler = Syrians ; İstanbul-Fatih = İstanbul-Fatih

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada Geçici Koruma Altındaki Suriyeli'lerin sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlık davranışlarına etkisini ve sosyo-demografik özelliklerine göre sağlık okuryazarlığı düzeylerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
YÖNTEM: Kesitsel olarak tasarlanan çalışmada Fatih 4 No'lu Güçlendirilmiş Göçmen Sağlığı Merkezine şubat, mart ve mayıs 2022 tarihleri arasında başvuran ve araştırmaya katılmaya gönüllü, okuryazar Geçici Koruma Altındaki Suriyelilere gözlem altında anket yöntemiyle Arapça anket uygulanmıştır. Ankette sosyo-demografik özellikler, sağlık davranışlarıyla ilgili bilgiler, sağlık bilgi kaynağı, sağlık kurumuna başvurmama nedeni, sağlık hizmetlerini kullanım durumlarına dair sorular ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) yer almaktadır. 
BULGULAR: Toplam 598 kişiye anket uygulanmıştır fakat 27 anket eksik veriler nedeniyle analize dahil edilmemiştir ve nihai olarak 571 kişi ile analizler yapılmıştır. Katılımcıların %80,7'si (s: 461) kadın ve ortalama yaş 31,92±6,14'tür. Katılımcıların %68,7'sinin sağlık okuryazarlığının yetersiz olduğu, %20,7'sinin sağlık okuryazarlığının sorunlu/sınırlı olduğu saptanmıştır. Türkçeyi anlayıp konuşanların %41,2'si, anlayıp konuşamayanların %33,6'sı yeterli SOY düzeyine sahipken; bu durum anlamayan ve konuşamayanlarda %17,8'dir (p<0,001). Yeterli sağlık okuryazarlığı düzeyi ile ilişkili bulunan değişkenler; erkek olmak (OR: 1,648; %95GA: 1,044-2,602; p=0,032), lise ve üstü eğitim almış olmak (OR:2,694, %95GA:1,823-3,980, p<0,001) konuşamasa dahi Türkçe anlıyor olmak (OR:1,924, %95GA:1,172-3,159, p=0,010) ve iyi/ çok iyi sağlık algısına sahip olmaktır (OR:1,565, %95GA:1,063-2,305, p=0,023). TSOY-32 Arapça versiyonu bileşenlerinin iç tutarlılığını gösteren Chronbach alfa değeri 0,978 saptanmıştır.
 
SONUÇ: Katılımcıların %89,4'ünün yetersiz ve sorunlu sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip oldukları saptanmıştır. Kadınlar, dul/ boşanmış/ ayrı olanlar, düşük eğitim düzeyinde olanlar, çocuğu olanlar, çalışmayanlar, kötü ekonomik gelir algısı olanlar, Türkçe anlamayan ve konuşamayanlar, sağlık algısı kötü olanlarda sağlık okuryazarlığı düşüktür. Erkek olmak, lise ve üstü eğitim seviyesinde olmak, Türkçe anlamak, iyi/ çok iyi sağlık algısına sahip olmak yeterli sağlık okuryazarlığının temel belirleyicileridir. Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin eğitim düzeylerini arttırılmasına ve Türkçe öğretilmesine yönelik programlar sağlık okuryazarlığının artmasına katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Suriyeli, Geçici Koruma Altındaki Suriyeliler, Sağlık Davranışları, Sağlık Hizmetleri.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the effect of health literacy level of Syrians under Temporary Protection on health behaviors and health literacy levels according to their socio-demographic characteristics.
Method: In this cross-sectional study, an Arabic questionnaire was applied to the literate Syrians under Temporary Protection who applied to Fatih No. 4 Enhanced Migrant Health Center between February, March and May 2022 and volunteered to participate in the research.
The questionnaire includes socio-demographic characteristics, information about health behaviors, health information source, the reason for not applying to the health institution, questions about the use of health services, and the Turkish Health Literacy Scale-32 (TSOY-32).
Results: A total of 598 people were surveyed, but 27 questionnaires were not included in the analysis due to missing data, and finally, 571 people were analyzed. 80.7% (n: 461) of the participants were women and the mean age was 31.92±6.14. It was determined that 68.7% of the participants had insufficient health literacy, 20.7% had problematic/limited health literacy. 41.2% of those who can understand and speak Turkish, 33.6% of those who understand and can't speak Turkish, 17.8% of those who do not understand and cannot speak have a sufficient level of HL (p<0.001). Variables associated with adequate health literacy level; being male (OR: 1.648; 95%CI: 1.044-2.602; p=0.032), having a high school or higher education (OR:2.694, 95%CI:1.823-3.980, p<0.001), being able to understand Turkish even though one cannot speak (OR:1.924, 95%CI: 1.172-3.159, p=0.010) and having a perception of good/very good health (OR: 1.565, 95%CI: 1.063-2.305, p=0.023).
The Chronbach's alpha value, which shows the internal consistency of the components of the TSOY-32 Arabic version, was found to be 0.978.

 
CONCLUSION: It was determined that 89.4% of the participants had insufficient or problematic health literacy levels.
Health literacy is low among women, widowed/divorced/separated, low education level, children, unemployed, poor economic income perception, those who do not understand or speak Turkish, and those with poor health perception.
Being male, having a high school or higher education level, understanding Turkish, having a good/very good health perception are the main determinants of adequate health literacy.
Programs aimed at increasing the education level of Syrians living in Turkey and teaching Turkish will contribute to the increase in health literacy.

Keywords: Health literacy, Syrian, Syrians under Temporary Protection, Health Behaviors, Health Services.