Kolorektal kanseri hastaların tanı almadan önceki beslenme alışkanlıklarının saptanması
Determination of pre-diagnosis dietary habits of patients with colorectal cancer
Yazar: NURAL ERZURUM
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN KARAAĞAOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Kolorektal neoplazmlar = Colorectal neoplasms ; Pişirme = Cooking ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Bu araştırma, KRK'li bireylerin genel özelliklerini, bazı antropometrik ölçümlerini ve beslenme alışkanlıkları belirlemek amacıyla, Samsun-Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, 40 KRK'li hasta (22'si erkek 18'i kadın) ile kanser ve gastrointestinal hastalık tanısı olmayan 40 kontrol gönüllü yetişkin birey (22'si erkek 18'i kadın) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Konuya ilişkin olarak geliştirilmiş soru kâğıdı, araştırma kapsamına alınan tüm bireylere, yüz yüze görüşme tekniği ile araştırmacı tarafından uygulanmış, boy uzunluğu ve vücut ağırlığı ölçümleri alınarak BKİ'leri hesaplanmıştır. Sonuç olarak KRK'lı bireylerin %10'unun ailesinde KRK öyküsü, %32.5'inin ailesinde ise diğer kanser öykülerinin olduğu öğrenilmiştir. KRK'lı bireylerin tanı öncesi BKİ erkeklerde 26.3±4.0 kadınlarda 30.0±5.3 kg/m2 iken kontrol grubu erkeklerde 27.4±4.5 kg/m2 ve kadınlarda 30.1±5.9 kg/m2dir ve bu açıdan hasta ve kontrol grubu arasında önemli bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Öğün atlama durumu açısından iki grup arasında önemli bir fark (p>0.05) bulunmamakla birlikte öğlen öğününü atlayanların oranı; tanı öncesinde hasta grubundaki bireylerde (%92.6), kontrol grubundakilerden (%52.5) daha yüksektir (p<0.05). Ara öğünlerde atıştırma alışkanlığı kontrol grubunda %97.5 oranında iken hasta grubunda %92.5'dir (p>0.05). Yemeklerini hızlı yediğini belirtenlerin oranı ise gruplara göre sırasıyla %35.0 ve %45.0 olarak bulunmuştur. Genel olarak yemeklerde kullanılan yağ türleri incelendiğinde tanı öncesi hasta ve kontrol grubunda sırasıyla olmak üzere ayçiçek yağının %40.0-87.5 ve %42.5-65.0, mısırözü yağının %2.5-12.5 ve %5.0-12.5, zeytinyağının %2.5-17.5 ve %2.5-40.0 oranları arasında olduğu belirlenmiştir. Kırmızı eti; fırınlama/ızgara/teflonda yağsız olarak pişirmeyi tercih edenlerin oranı hasta grubunda %30.0, kontrol grubunda %45.0 iken kavurmayı tercih edenlerin oranı sırasıyla %25.0 ve %5.0, yağda kızartmayı tercih edenlerin oranı ise %12.5 ve %10.0'dur. Balıkları fırınlama/ızgara/teflonda yağsız olarak pişirmeyi tercih edenlerin oranı kontrol grubunda (%62.5), yağda kızartılmış olarak tüketenlerin oranı ise hasta grubunda (%45.0) daha yüksektir. Hasta grubunda patates kızartması tüketenler %65.0, salamura tüketenler %40.0, turşu tüketenler %72.5 ve kolalı içecek tüketenler %62.5 oranında iken, kontrol grubunda bu oranlar sırasıyla; %10.0, %5.0, %27.5 ve %27.5'dir (p<0.05). Sonuç olarak kırmızı et tüketimi sınırlandırırarak, beyaz et tüketimine yönelmek, turşu, salamura, patates kızartması ve gazlı içecek tüketimini azaltmak kolorektal kanserden korunmada etkili yöntemlerden bazıları olarak görülmektedir.

Abstract:
This research was performed in Samsun Training and Research Hospital on 40 patients with colorectal cancer (22 males and 18 females) and 40 adult healthy volunteers (22 males and 18 females) without a diagnosis of cancer or a gastrointestinal disease in order to determine the general characteristics, several anthropometric measurements and dietary habits of individuals with colorectal cancer. A relevant query form was developed and applied to all individuals included in the study by the researcher via face-to-face interview technique. Height and body weight of all individuals were measured and their body mass indexes (BMI) were calculated. It was found that 10% of individuals with colorectal cancer had a family history of colorectal cancer, while 32.5% had a family history of other cancers. The mean BMI values of the individuals with colorectal cancer before the diagnosis were 26.3±4.0 kg/m2 for males, and 30.0±5.3 kg/m2 for females. While these values were 27.4±4.5 kg/m2 and 30.1±5.9 kg/m2 for control males and females, respectively. There was no significant difference between the patient and control groups with respect to BMI values (p>0.05). Although there were no significant differences between the groups with respect to meal skipping habit (p>0.05), the rate of individuals skipped lunch was higher in the patient group (92.6%) than that of in the control group (52.5%) before the diagnosis (p<0.05). While the rate of snacking was 97.5% in the control group, it was 92.5% in the patient group (p>0.05). The percentage of individuals who reported rapid eating was 35.0% and 45.0% in the control and patient groups, respectively. When the types of oils used for cooking were considered before the diagnosis, the uses of sunflower seed oil, corn oil, and olive oil were 40.0%-87.5% and 42.5%-65.0%, 2.5%-12.5% and 5.0%-12.5%, and 2.5%-17.5% and 2.5%-40.0% in the patient and control groups, respectively. The percentage of individuals who preferred cooking red meat in an oven/grill/Teflon-coated pan was 30.0% and 45.0% in the patient and control groups, respectively. On the other hand, the percentage of individuals who preferred braised meat in its own gravy was 25.0% and 5.0%, while the percentage of individuals who preferred frying red meat was 12.5% and 10.0% in the patient and control groups, respectively. The percentage of individuals who preferred cooking fish in an oven/grill/Teflon-coated pan was higher in the control group (62.5%); however, the percentage of individuals who preferred fried fish was higher in the patient group (45.0%). The percentages of individuals who consumed fried potatoes, foods preserved in brine, pickles, and coke were 65.0%, 40.0%, 72.5% and 62.5%, respectively, in the patient group. These values were %10.0, %5.0, %27.5 and %27.5, respectively, in the control group (p<0.05). In conclusion, limit consumption of red meat , aim at consumption of white meat and reduce the consumption of pickles, foods preserved in brine, fried potatoes and soft drink as these are some of the methods thought to be effective in reducing the risk of CRC.