Zihinsel engellilere yönelik durumun ve hizmetlerin uzman görüşleri perspektifinde değerlendirilmesi
The evaluation of mentally disabled people's situation and services in the perspective of professional opinions
Yazar: HURİYE İREM KALAYCI KIRLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KARAKUŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Zeka geriliği = Mental retardation ; Öğretilebilir zihinsel engelli çocuklar = Flexibility training mentally retarded childrens

Özet:
Bu çalışmanın amacı engellilik üzerine çalışan akademisyen, meslek elemanları ile engelli bireylerin kendilerinin ve ailelerinin görüş ve önerilerine bağlı olarak zihinsel engelli bireylere yönelik ideal bir kurum oluşturmak için model önerisi ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmada nitel araştırma deseninin tercih edilmesinin en önemli nedeni kuşkusuz nitel araştırmanın temel karakteristiği olan ve tanımlarda da ön plana çıkan araştırma öznelerinin bakış açılarını ve anlam dünyalarını ortaya koyması (Kuş 2012) ve bununla birlikte nitel araştırmanın, disiplinler arası bütüncül bir bakış açısını esas alarak, araştırma problemini yorumlayıcı bir yaklaşımla incelemeyi benimseyen bir yöntem olmasıdır. Araştırma kapsamında örneklemin belirlenmesi sürecinde tercih edilen yöntemler amaçsal örneklem, kartopu örneklem, maksimum çeşitlilik örneklem ve kuramsal örneklemdir. Araştırma kapsamında toplamda 18 kişiye ulaşılmış ve bu kişilerle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerde literatür taraması sonucu araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. İki aşamada gerçekleşen uygulamada: birinci aşamada katılımcılardan kendilerini tanıtıcı bilgiler istenmiş, ikinci aşamada araştırmanın problemine ilişkin hazırlanan sorular sorularak veri toplama işlemi süreci tamamlanmıştır. Katılımcılar ile yapılan derinlemesine görüşmeler yaklaşık olarak otuz dakika kadar sürmüş olup her bir görüşme katılımcının izni doğrultusunda ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen görüşmeler neticesinde yaklaşık olarak iki yüz sayfaya yakın veri seti elde edilmiştir. Bu veri seti öncelikli olarak literatür taraması sonucu oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formunda belirtilen sorulara göre ana temalara ayrılmıştır. Ana temalar altında katılımcıların verdikleri cevaplar içinden birbiriyle benzeşik ifadelerin aynı temalar altında olacağından hareketle alt temalar oluşturulmuştur. Alt temaların oluşturulmasında tematik kodlama yöntemi kullanılmıştır. Alt temaların oluşturulması ile birlikte konuya derinlik katılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların zihinsel engelli bireylerin sosyal yaşama katılımlarını toplumsal damgalanma nedeniyle yetersiz buldukları, bunun toplumsal farkındalık ile giderilebileceği; zihinsel engelli bireylere yönelik ideal bir kurumda sosyal beceri, mesleki beceri, sportif eğitim gibi hizmetlerin ve sanat atölyesi, spor salonu, okuma salonu gibi birimlerin yer alması gerektiği; zihinsel engelli bireylerin paketleme, hayvancılık, servis gibi istihdam edilebilecekleri; kurumda özel eğitim öğretmeni, sosyal hizmet uzmanı, sağlık personeli ve psikolog gibi profesyonellerin olması; ailelere ve topluma yönelik olarak bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları yapılması; kurumun tek katlı ve ferah, şehrin içinde ancak ulaşımı kolay bir yerde konumlandırılması; yönetimsel olarak devlet veya üniversite çatısına bağlanması önerilmektedir.

Abstract:
The aim of the study is to come up with a model suggestion for ideal foundation based on the opinions and suggestions of academics who work on disability, members of profession, disabled people themselves and their families. In this study, qualitative research design is used. The main reason of preferring qualitative research model is related with undoubted main characteristic of qualitative research as mentioned in the definitions, which is to put forward research subjects' perspectives and semantic worlds (Kuş 2012) also, qualitative research adopts interpretive approach to examine research problem through multi-disciplined and holistic view. During the process of determining sample within the scope of the research, chosen methods are purposive sampling, snowball sampling, maximum variation sampling and theoretical sampling. In the scope of the research, 18 people are reached and in- depth interviews are done with those people. In these interviews, semi-structured interview form, which is prepared by the researcher after the literature review is used. In this two staged application: in the first stage participants are asked for introductory information about themselves, in the second stage questions that are prepared related to research problem are asked and data collection process is done. In-depth interviews done with participants last approximately thirty minutes and each interview is recorded with voice recorder by permission of participants. As a result of the interviews within the context of the research, roughly 200 pages data set is obtained. This data set, firstly, is separated to the main themes based on semi-structured interview form, which is prepared by the researcher after the literature review. Since similar responses given by participants for the main themes will be under the same main themes, sub-themes are created.  To create sub-themes, thematic codification method is used. By creating sub-themes, it is aimed to add depth to the topic. As a result of the research, participants point out that social participation of individuals with intellectual disabilities is inadequate due to social fluctuations; it can be coped with social awareness. Facilities for social skills, occupational skills, sportive training and units such as art studio, sport center, reading room have to exist within the structure of such a foundation intended for individuals with intellectual disabilities; individuals with intellectual disabilities can be employed to packing department, husbandry and service and so on; some experts have to hold office in a foundation such as special education teacher, social service expert, health personnel. It is suggested that some studies have to be done to inform families and society and raise awareness. Also, foundation has to be single floor and spacious and located in the city and easy to access; it is recommended that foundation has to work administratively under the umbrella of the state or a university.