Okul öncesi öğretmen-çocuk etkileşimlerinin öğretmenin psikolojik özellikleri ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of pre-school teacher-child interactions and the teacher's psychological characteristics
Yazar: SAVAŞ EVCİN
Danışman: PROF. DR. RENGİN ZEMBAT
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Gelişim Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Psikolojik özellikler = Psychological characteristics ; Öğretmen-öğrenci etkileşimi = Teacher-student interaction ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul öncesi öğretmen-çocuk etkileşimlerinin kalitesinin, öğretmenin psikolojik özellikleri ile ilişkisini incelemektir. Bu amaçla öğretmenlerin ruhsal belirtileri, kişilik özellikleri, gelişime uygun uygulamalara dair inançları, mesleki deneyim süreleri ve öğrenim düzeyleri, ile öğretmen-çocuk etkileşimleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi hedeflenmiştir.
Araştırma kapsamında Türkiye'deki beş farklı şehirde bulunan bağımsız resmi (kamu) anaokullarında görev alan 328 öğretmenden veri toplanmıştır. Veri toplama aşamasında araştırmacı tarafından geliştirilen ve geçerlik ve güvenirlik çalışması bu araştırma kapsamında yapılmış olan Öğretmen-Çocuk Etkileşim Kalitesi Ölçeği, Belirti Tarama Listesi (SCL 90), Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi, Gelişime Uygun Uygulamalara Dair İnançlar ölçeği ve kişisel bilgiler formu kullanılmıştır.
Elde edilen veriler ile yapılan analizler sonunda, okul öncesi öğretmen-çocuk etkileşimlerinin büyük oranda yüksek kaliteli olduğu, öğretmen-çocuk etkileşimlerinin öğretmenin kişilik özellikleri, ruhsal belirtileri, öğrenim düzeyi, mesleki deneyim süresi ve gelişime uygun uygulamalara dair inançları ile ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmenin gelişime uygun inançlarının, öğretmenin kişilik özellikleri, ruhsal belirtileri ve öğrenim düzeyi ile öğretmen-çocuk etkileşimleri arasındaki ilişkide aracı bir rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
This study examines the relationship between the quality of preschool teacher-child interactions and the psychological characteristics of the teacher. For this purpose, it was aimed to determine the relationships between teachers' psychological symptoms, personality traits, beliefs about developmentally appropriate practices, Professional experience periods and education levels, and teacher-child interactions.
Within the scope of the research, data were collected from 328 teachers working in independent public (public) kindergartens in five different cities in Turkey. During the data collection phase, the Teacher-Child Interaction Quality Scale, which was developed by the researcher and whose validity and reliability studies were carried out within the scope of this research, Symptom Checklist (SCL 90), Adjective-Based Personality Test, Beliefs on Developmental Practices scale and personal information form were used.
As a result of the analysis made with the data obtained, it was seen that the preschool teacher-child interactions were mostly of high-quality, and teacher-child interactions were associated with the teacher's personality traits, psychological symptoms, education level, Professional experience period and beliefs about developmentally appropriate practices.  In addition, it was concluded that the teacher's beliefs about developmentally appropriate practices play a mediating role in the relationship between the teacher's personality traits, psychological symptoms and education level, and teacher-child interactions. These results are discussed within the framework of the relevant literature.