Erzurum fıkraları ve fıkra tipleri
Erzurum jokes and jokes types
Yazar: ALİ BEDİR
Danışman: PROF. DR. AYABEK BAINIYAZOV ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN BALCI
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Erzurum = Erzurum ; Fıkralar = Jokes ; Gülme = Laughter ; Mizah = Humour ; Taşra fıkraları = Provinces anekdoty

Özet:
Fıkra, sözlü kültür geleneği içerisinde yaşayan ve yaşatılan bir edebi türdür. Fıkra metinleri içerisinde yer alan tipler, toplumların kültürel değerlerinin ve kolektif bilinçaltı unsurlarının yansımasıdır. Araştırmamızın sınırlılığı olan Erzurum ilinde fıkraların icrası ve fıkra tiplerinin zenginliği, şehir halkı için bu edebi türün değerini göstermektedir. Erzurum Fıkraları ve Fıkra Tipleri adlı bu çalışmamızda, Erzurum kültürü içerisinde yer edinmiş fıkralar ve fıkra tipleri incelenmiştir. Erzurum fıkralarını tespit etmek amacıyla literatür taraması yapılmıştır. Fıkra metinleri işlevsel halkbilimi yöntemi ve mizah teorileri bağlamında incelenmiştir. Tüm bu verilerden hareketle, Erzurum fıkra tipleri Dursun Yıldırım'ın fıkra tipi tasnifine göre ele alınmıştır. Yıldırım'ın tasnifine uymayan tipler, anonim tipler ve pasif tipler başlığı altında değerlendirilmiştir. Dijital çağın getirileri kapsamında, dijital ortamlarda yer alan Erzurum fıkraları da incelenmiştir. Anlatı ve anlatıcı boyutları, sürdürülebilirlik ilkesinden hareketle çağın getirileri ölçüsünde değişim boyutuyla ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde Erzurum ili hakkında genel bilgiler verilmiş, fıkra anlatım geleneği üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde gülme ve mizah kavramları incelenmiştir. Üçüncü bölümde fıkra türüyle ilgili umumi bilgiler verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde Erzurum fıkraları işlev, tip, muhteva ve mizah teorilerine göre incelenmiştir.

Abstract:
Joke is a literary genre that lives and is kept alive in the tradition of oral culture. The types in the texts of the jokes are the reflection of the cultural values of the societies and the elements of the collective unconscious. The performance of the jokes and the richness of the joke types in Erzurum, which is the limitation of our research, show the value of this literary genre for the people of the city. In this study named Erzurum Jokes and Joke Types, jokes and joke types that took place in Erzurum culture were examined. A literature review was conducted in order to identify Erzurum jokes. Joke texts were examined in the context of functional folklore method and humor theories. Based on all these data, Erzurum joke types are handled according to Dursun Yıldırım's joke type classification. Types that do not comply with Yıldırım's classification were evaluated under the title of anonymous types and passive types. Within the scope of the benefits of the digital age, Erzurum jokes in digital media were also examined. The narrative and narrator dimensions are handled with the dimension of change in line with the returns of the age, based on the principle of sustainability. In the first part of the study, general information about Erzurum province was given, and the tradition of joke was emphasized. In the second part of the study, the concepts of laughter and humor were examined. In the third part, general information about the type of joke is given. In the fourth part of the study, Erzurum jokes were examined according to function, type, content and humor theories.