Gestasyonel diyabeti olan ve olmayan gebelerin sosyal jetlag, beslenme durumu ve fiziksel aktivite düzeylerinin incelenmesi
Investigation of social jetlag, nutritional status and physical activity levels of gestational diabetes mellitus
Yazar: DENİZ ÇATAR
Danışman: DOÇ. DR. SİNEM BAYRAM
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Gestasyonel diyabet (GDM), gebelikte başlayan ve tanısı ilk kez gebelikte konulan çeşitli derecelerdeki glukoz tolerans bozukluğu ile karakterize önemli sağlık sorunlarından birisidir. Sosyal jetlag (SJL), uyku-uyanıklık düzeninin hafta içi ve hafta sonu uyku düzeni arasındaki farklılıklar sebebi ile bozulan ve biyolojik saat ile sosyal saat arasındaki yanlış hizalama ile sonuçlanan bir durumdur. GDM oluşumunun SJL ile ilişkisi, son yıllarda incelenmeye başlanmış ve yapılan birkaç sınırlı çalışma tarafından bu sirkandiyen yanlış hizalamanın gebelerde glukoz metabolizması üzerinde olumsuz etkileri olabileceği ortaya konmuştur. Bu bilimsel çalışma, GDM'li ve non-GDM'li gebelerin fiziksel aktivite düzeylerinin ve besin tüketim sıklıklarının SJL üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi adına beslenme durumunun ve gebeliğe ait antropometrik özelliklerini belirlemek amacıyla, Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Kadın Doğum Polikliniği'nde izlenen gönüllü 28 non-GDM'li (kontrol) ve 28 GDM'li (vaka) gebe kadın olmak üzere toplam 56 gebe ile yürütülmüştür.
Klinikte, jinekologlar tarafından takibi yapılan gebelerin genel özellikleri, besin tüketimleri, beslenme durumları, fiziksel aktivite düzeyleri ve SJL durumları değerlendirilmiş, biyokimyasal bulgular hasta dosyalarından alınmıştır. SJL durumu ile GDM arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). GDM varlığı ile eğitim durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). GDM varlığı ile gebelik öncesi BKİ arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Pregestasyonel BKİ'ye göre obez olan grupta; GDM'lilerin non-GDM'lileden fazla olması istatistik olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.01). Bu çalışmaya katılan gebelerin günlük ortalama fruktoz alımları GDM'li gebelerde ve non-GDM'li gebelerde sırası ile 19.13 gram ve 29.72 gram olarak saptanmıştır. Bu çalışmaya katılan gebelerin günlük ortalama omega-3 yağ asidi alımlarının GDM'lilerde ve SJL.1 saat olanlarda diğer gruplara düşük olması istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Diyetle günlük ortalama B1 vitamini ve niasin alımının SJL.1 saat olanlarda DRI'ya göre önerilenin altında kaldığı tespit edilmiştir. Regresyon analizi incelendiğinde BMI-normal değişkeninin GDM varlığı üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu, gebelikte yetersiz kilo alımı değişkeninin ise GDM varlığı üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu görülmüştür.
 Bu çalışmada, GDM oluşumunda diyetin bileşimi (enerji ve besin ögeleri), gebelik sürecinde kazanılan ağırlık, pre-gestasyonel BKİ ve eğitim düzeyinin önemli etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. GDM'nin önlenmesinde ve tedavisinde prenatal dönemde ve gebelik sürecinde obezitenin kontrol edilmesi ile sağlıklı beslenme ve diyet tedavisinin önemli rolü bulunmaktadır.

Abstract:
Gestational diabetes mellitus (GDM) is one of the important health problems characterized by various degrees of glucose intolerance that begins during pregnancy and is diagnosed for the first time during pregnancy. Social jetlag (SJL) is a condition in which the sleep-wake pattern is disrupted due to differences between weekday and weekend sleep patterns, resulting in a misalignment between the biological clock and the social clock. This scientific study was carried out with the aim of determining the nutritional status and anthropometric characteristics of pregnancy in order to evaluate the effect of physical activity levels and food consumption frequencies of pregnant women with and without GDM on social jetlag (SJL). It was conducted on 56 pregnant women, 28 non-GDM (control), and 28 pregnant women with GDM (case). General characteristics, food consumption, nutritional status, physical activity, and SJL status of the pregnant women who were followed up by gynecologists in the clinic were evaluated and biochemical analyzes were made. There was no significant relationship between SJL status and GDM (p>0.05). The significant relationship between GDM status and education level was found (p<0.05). A statistically significant relationship was found between GDM status and pregestational BMI (p<0.05). Obese group according to pregestational BMI; It was determined statistically that people with GDM were more than those with non-GDM (p<0.01). The mean daily fructose intakes of pregnant women participating in this study were found to be 19.13 grams and 29.72 grams in pregnant women with GDM and pregnant women without GDM, respectively. Perceived observation of 50 grams was not exceeded in both groups. It was found statistically significant that the mean daily omega-3 fatty acid intakes of the pregnant women participating in this study were lower in those with GDM and those with SJL.1 hour compared to the other groups (p<0.05). It has been determined that the amount of vitamin B1 and niacin taken daily with the diet is below the recommended amount according to the DRI in those with SJL.1 hour. When the regression analysis was examined, it was seen that the BMI-normal variable had a negative and significant effect on the presence of GDM, while the variable of insufficient weight gain during pregnancy had a positive and significant effect on the presence of GDM.
In this study, it was concluded that the composition of the diet (energy and nutrients), weight gained during pregnancy, pre-gestational BMI and education level have an important effect on the formation of GDM. Controlling obesity in the prenatal period and during pregnancy, and healthy nutrition and diet therapy play an important role in the prevention and treatment of GDM.