Buğday (Triticum aestivum L.) olgun embriyo kültüründe tuz stresine karşı α-tokoferolün etkisinin belirlenmesi
Determination of effects of α-tocopherol against salt stress in wheat (Triticum aestivum L.) mature embryo culture
Yazar: İSMAİL HAKKI ARDIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT AYDIN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Serin iklim tahıllarından biri olan buğday insanların temel besin kaynağını oluşturması ve ekstrem koşullarda yetişmesinden dolayı hem ülkemiz hem de dünya için vazgeçilmez bir bitkidir. Birçok biyotik ve abiyotik stres şartlarında yetişebilmesine karşın ürün verimi ciddi oranda azalış göstermekte ve hatta ürün alınamamaktadır. Tuzluluk, buğdayın verimini ciddi oranda azaltan abiyotik stres şartlarından biridir. 
Bu araştırmada tuzluluğa hassas Kırik buğday çeşidinin olgun embriyoları kullanılarak in vitro şartlarda NaCl  (0, 50, 100, 150 ve 200 mM) ile oluşturulan tuz stresine karşı α-tokoferol uygulamasının (0, 50 ve 100 mg/l) etkisi incelenmiştir. Araştırmada kallus nispi su içeriği (%), kallus nispi gelişim oranı (%), embriyogenik kallus oranı (%), cevap veren embriyogenik kallus oranı (%) ve eksplant başına bitki  sayısı (adet) ile ilgili veriler elde edilmiştir. 
Araştırmanın sonucunda NaCl konsantrasyonundaki artışa bağlı olarak kallus nispi su içeriği, kallus nispi gelişim oranı, embriyogenik kallus oranı, cevap veren embriyogenik kallus oranı ve eksplant başına bitki sayısında önemli derecede azalmış ve 200 mM NaCl konsantrasyonunda ise bitki elde edilememiştir. Ancak α-tokoferol uygulaması ile birlikte tüm bu parametrelerde iyileşmeler meydana gelmiş ve tuz stresinde en iyi sonuçlar 100 mg/l α-tokoferol uygulamasında gözlenmiştir. Bununla birlikte tokoferol uygulanmış 200 mM tuz konsantrasyonlarındaki kalluslarda bitkiler elde edilmiştir.

Abstract:
Wheat, one of the cool climate cereals, is an indispensable plant for both our country and the world because it forms the basic nutrient source for humans diatery and grows under the extreme conditions. Although wheat can be grown under many biotic and abiotic stress conditions, its yield is seriously reduced and even no yield is obtanied under stress. Salinity is one of the abiotic stress conditions that significantly reduce the yield of wheat.
In this study, the effect of α-tocopherol application (0, 50 and 100 mg/l) against saline stress induced by NaCl (0, 50, 100, 150 and 200 mM) was investigated using mature embryos of the Kırik wheat cultivar which is sensitive to salinity in vitro conditions. Data related to callus relative water content (%), callus relative development rate (%), embryogenic callus ratio (%), responsive embryogenic callus ratio (%) and number of plants per explant (number) were obtained in this study.
As a result of the study, callus relative water content, callus relative development rate, embryogenic callus ratio, responsive embryogenic callus ratio and number of plants per explant decreased considerably depending on the increase in NaCl concentration, and no plant was obtained at 200 mM NaCl concentration. With α-tocopherol application, however, all these parameters were improved, and the best results under salt stress were observed with 100 mg/l α-tocopherol application. Also, the plants were obtained in calli at a NaCl concentration of 200 mM applied to α-tocopherol.