Anasınıfına devam eden farklı sosyo-kültürel seviyedeki çocukların fonolojik duyarlılıklarının incelenmesi
Analysis phonological awareness of children who attends preschool in different socio-cultural level
Yazar: GÖKÇE KARAMAN
Danışman: PROF.DR. ELİF ÜSTÜN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, anasınifina devam eden farklı sosyo-kültürel seviyedeki çocukların fonolojik duyarlılıklarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunu, Ankara il merkezinde yaşayan, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı biri özel, diğerleri resmi ilköğretim okullarının anasınıfina devam 76'sı kız, 86'sı erkek olmak üzere toplam 162 çocuk oluşturmaktadır. Çocukların fonolojik duyarlılıkları Joseph K. Torgesen ve Brian R. Bryant tarafından 1994 yılında geliştirilen "Test Of Phonological Awareness" (Fonolojik Duyarlılık Testi) kullanılmıştır. Test Of Phonological Awareness, ilkokul formu ve okul öncesi formu olmak üzere iki çeşit formdan oluşmaktadır. Araştırmada, okul öncesi formu uygulanmıştır. Ayrıca çocukların aileleri ve öğretmenleri hakkındaki bilgileri edinebilmek amacıyla araştırmacı ve danışmanı tarafından oluşturulan "Demografik Bilgi Formu" kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ; Tek Yönlü Varyans Analizi - ANOVA, Post-Hoc Testleri'nden Tukey HSD, LSD ve T-testi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonuçlan şöyle özetlenebilir: Orta ve üst sosyo-kültürel seviyedeki ailelerin çocukları "Fonolojik Duyarlılık Testi' "nin alt boyutları değerlendirildiğinde;hem, aym-farkh sesleri bulma olan fonolojik duyarlılık, hem de harf-ses ilişkisi bakımından, alt sosyo-kültürel seviyeye göre daha başarılı olmuşlardır. Çocukların fonolojik duyarlılıkları üzerinde cinsiyetin bir etkisi olmadığı bulunmuştur. Çocukların "Fonolojik Duyarlılık Testi" 'nin her iki alt boyutundan aldıkları puanlar üzerinde anne öğrenim durumlarının anlamlı bir etkisi olduğu bulunmuştur. Annesi lisem ve yüksek okul mezunu çocukların testin her iki alt boyutunda da daha başarılı oldukları görülmektedir. Çocukların "Fonolojik Duyarlılık Testi'"nin aynı-farklı sesleri bulma olan fonolojik duyarlılık bölümünde aldıkları puanlar üzerinde anne meslek özellMerinin anlamlı bir etkisinin olmadığı, harf-ses ilişkisi boyutunda ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Profesyonel mesleklerle uğraşan annelerle ev hanımı annelerin çocukları arasında profesyonel mesleklerle uğraşan annelerin çocukları lehine bir farklılık bulunmaktadır. Çocukların "Fonolojik Duyarlılık Testi'"nin fonolojik duyarlılık alt boyutunda aldıkları puanlar üzerinde baba öğrenim durumunun bir etkisinin olmadığı;ama harf-ses ilişkisi yönünden yüksek okul ve lise mezunu babalarla ilkokul mezunu babalar arasında anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Bu farklılık; yüksek okul mezunu babaların çocukları lehinedir. Çocukların fonolojik duyarlılık alt boyutundan elde ettikleri puanların üzerinde baba meslek özellMerinin bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Harf-ses ilişkisi alt boyutunda baba meslek özelliklerinin etkili olduğu söylenebilir. Anlamlı farklılık; profesyonel mesleklerle uğraşan babaların çocukları ile yardımcı profesyonel mesleklerle uğraşan babaların çocukları arasındadır. Profesyonel mesleklerle uğraşan babaların çocukları, harf-ses ilişkisi bakımından daha başarılıdır. öğretmenlerin meslekteki hizmet yıllarının fonolojik duyarlılığa etkisi incelendiğinde, fonolojik duyarlılık alt boyutunda 1-6 yıl ve 7-12 yıl arasında hizmet veren öğretmenlerin öğrencileri ile 13 yıl ve yukarısında hizmet veren öğretmenlerin öğrencileri arasında anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Bu farklılık, 13 yıl ve yukarısında hizmet veren öğretmenlerin öğrencileri lehinedir. Harf-ses ilişkisi alt boyutunda, 1-6 yıl arasında hizmet veren öğretmenlerin öğrencileri ile 13 yıl ve yukarısında hizmet veren öğretmenlerin öğrencileri arasında anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Bu farklılık, 1-6 yıl arasında hizmet veren öğretmenlerin öğrencileri lehinedir.IV Anahtar Kelimeler: Fonolojik duyarlılık, harf-ses İlişkisi, sosyo-kültürel düzey, anne- baba-öğretmen özellikleri, okul öncesi

Abstract:
This analysis has heen accomplished to analyze "Phonological Awareness" of children who attends preshcool in different socio-cultural level. Modeling group of investigation, living in city center of Ankara, constituted 76 number girl and 86 number boy totally 162 children who attends official primary educations preschool and dependens on Ministry of Education. 'Test of Phonological Awareness" has been applied in this research which is developed by Joseph K.Torgesen and Brian R.Bryant in 1994. Test of Phonological Awareness is composed of two parts as preschool form and primary education form. In this research preschool form has been put into practice. Furthermore, "Demographic Information Form has been used by researcher and advisor to get information about childrens family and their teachers. Datas achieved from this research ; Weighing Test and Variance Analysis, Difference between two groups means TukeyHSD and LSD being derived from Post-Hoc Tests. The outcomes of the study may be abstracted as follows: When children of families who belongs to medium and upper socio-cultural level in part of sub dimension " Test of Phonogicalcal Awareness ", even find initial and different sound and letter sound correlation they accomplish more than lower socio- cultural level. The findings of the investigation reveals that sex of child did not become effective with phonological awareness. It has been concluded that there exist a meaningful relationship between parents education regarding score they got in each two sub dimension of Test of Phonological Awareness". Children whose mother has a high school and university degree reveals that more successful in each sub dimension of this test It has been noted that there does not exist any meaningful relationship between mother business and children scores achieved from "Test of Phonological Awareness" in finding initial and different sound in parts of phonological awareness part but there is an important difference between letter sound correlation between the groups. There is in favour of differences between childrens whose mothers are charge of professional business and than houseworks. It has been noted that there does not exist any meaningful relationship between fathers education and children scores achieved from 'Test of Phonological Awareness" in initial and different sound but towards letter sound correlation there is a meaningful difference between high school graduate, university graduate fathers and primary school graduate father. That difference is in favour of children of university graduate fathers. It has been reveal mat there does not exist any meaningful realtionship between father business and children scores achieved from phonological awareness sub dimension. But fathers business features could be an effective among letter sound dimension correlation, meaningful differences is between childrens whose fathers are in charge of professional business and childrens whose fathers are in charge of assistant professional business, childrens are more successful in letter sound correlation whose fathers are in charge of professional business. When effectiveness of teachers service period to phonological awareness, there is a meaningful difference between childrens whose teachers serves 1-6 years and 7-12 years in phonological awareness sub dimension and also childrens whose teachers serves 13 years and more Ihan this period. This difference is in favour of children whose teachers serves 13 years and more than this period in this business. Among letter sound correlation, there is a meaningful difference between childrens whose teachers serves 1-6 years in this business and children whose teachers serves 13 years and more than this period. This difference is in favour of children whose teachers serves 1-6 years. Key Words; Phonological Awareness, letter sound correlation, socio- cultural level, family and teacher Features, preschool.