Bazı tritikale hatlarından çeşit geliştirme olanaklarının araştırılması
Investigation of possibilites of variety devvelopment in some triticale lines
Yazar: ŞAHİN ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. İLKNUR AKGÜN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümünde yürütülen tritikale araştırmaları sonucunda öne çıkan tritikale hatlarından çeşit geliştirme olanaklarının araştırılması amaçlanmıştır.Bu kapsamda SDÜ 21, SDÜ 28, SDÜ 43, SDÜ 64 hatları ile ülkemizde yaygın olarak üretimi yapılan Tatlıcak 97, Presto, Karma 2000, Alperbey çeşitlerinden oluşan toplam sekiz genotip materyal olarak kullanılmıştır. Tekrarlanan tesadüf blokları deneme desenine göre 2010 - 2011 yetişme sezonunda Eskişehir, Hamidiye, Kütahya ve Uşak ekolojilerinde, doğal yağışlara bağlı koşullarda yürütülen çalışma ile genotiplerin farklı çevrelerde verim ve verim unsurları, kalite özellikleri ve çevreye uyum performansları incelenmiştir.Araştırma bulgularına göre 564 kg/da ile Presto çeşidi ve 539 kg/da ile SDÜ 21 hattı birim alan tane verimi bakımından öne çıkan genotipler olarak belirlenmiş ve deneme yürütülen tüm çevrelere iyi uyum sağlamışlardır. Bu genotiplerden Presto çeşidi; tane verimi, başakta başakçık sayısı, bin tane ağırlığı ve hektolitre ağırlığı; SDÜ 21 hattı ise tane verimi ile birlikte metrekarede başak sayısı ve tanede protein oranı bakımından üstün performans göstermiştir.Denemede incelenen standartlardan Presto çeşidinin bölge şartlarında yüksek verim ve iyi uyum özellikleri ile tritikale ekim alanlarına tavsiye edilmesi; SDÜ 21 hattının da yüksek verim ve kalite özellikleri ile bölgeye iyi uyum sağlamasından dolayı çeşit adayı olarak değerlendirilmesi sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Tritikale, çeşit geliştirme, çevreye uyum, çeşit adayı.

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate possibilities of variety development in the triticale lines which were promising in the researches conducted in the University of Süleyman Demirel, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops. In the study, 8 genotypes in total were used as material.The genotypes included the lines SDU 21, SDU 28, SDU 43, SDU 64 and the varieties Tatlıcak 97, Presto, Karma 2000, Alperbey which are produced extensively in our country. Yield and yield components in different regions, quality characteristics and performance of environmental adaptation of the genotypes were studied in the experiments established according to replicated randomized block design in the ecologies Eskişehir, Hamidiye, Kütahya and Uşak carried out under the conditions depending on natural rainfall in the growing seasons 2010 - 2011.According to the results of the research, the variety Presto and the line SDU 21 had the highest grain yields with 564 kg/da and 539 kg/da, respectively. Presto and SDU 21 adapted well to all ecological conditions in the research. Among the genotypes in this research, the variety Presto was superior in terms of grain yield, spikelet numbers per spike, 1000 kernel weight, test weight and the line SDU 21 was outperforming in respect to grain yield, spike number per square meter and grain protein content.As a result of the research, it was concluded that the variety Presto with its high yield capacity and fine adaptation features can be recommended for triticale sowing areas. Additionally, it was decided that the line SDU 21 can be evaluated as variety nominee with its high yield capacity and fine adaptation to the region with its high quality characteristics.Keywords: Triticale, variety development, adaptation to environment, variety candidates.