Biyoçeşitlilik sıcak noktalarında habitat fragmentasyonunun memeli genetik çeşitliliğine etkisinin meta-analiz yöntemiyle incelenmesi
Examining the impact of habitat fragmentation on mammalian genetic diversity in biodiversity hotspots by using meta-analysis
Yazar: UĞUR ÇAKAR
Danışman: PROF. DR. FERHAT MATUR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics ; Biyoloji = Biology

Özet:
Habitat fragmentasyonu, dünya çapında biyoçeşitliliği en çok tehdit eden 
faktörlerden biridir. İnsan aktiviteleri ve doğal süreçlerle oluşabilen fragmentasyonlar, 
gen akışının kesilmesi, popülasyon büyüklüğünün azalması, soy içi üremenin artması 
ve tür yok oluş riskinin yükselmesi gibi durumları tetikleyebilmektedir. Bundan 
dolayı, genetik çeşitliliğin habitat fragmentasyonundan nasıl etkilendiği son dönemde 
birçok farklı araştırma tarafından incelenmiştir. Biyoçeşitlilik sıcak noktaları, habitat 
fragmentasyonlarının yoğun olarak yaşandığı, tür çeşitliliği zengin bölgelerdir. 
Yüksek tür çeşitliliği barındırması nedeniyle, koruma çalışmalarının merkezi 
olmuşlardır. Farklı tekil çalışmalar, buradaki fragmentasyon oranının memeli türlerini 
nasıl etkilediğini test etmişlerdir. Ancak, memeli genetik çeşitliliğini habitat 
fragmentasyonunun nasıl etkilediğine dair farklı meta-analiz çalışmaları bulunsa da 
henüz bu konuda biyoçeşitlilik sıcak noktalarına odaklanan bir meta-analiz çalışması
bulunmamaktadır. Bundan dolayı, bu çalışmada biyoçeşitlilik sıcak noktalarındaki 
habitat fragmentasyonunun memeli türleri üzerindeki genetik etkilerini inceleyen 
toplam 15 çalışmayı kullanarak fragmentasyonun bu bölgelerde memeli genetik 
çeşitliliğini nasıl etkilediği açıklanmak istendi. Önceki meta-analizlerden farklı olarak, 
hipotezimizin aksine düşük-orta derecede bir negatif etki tespit edildi. Biyoçeşitlilik 
sıcak noktalarında habitat fragmentasyonunun beklenenden daha düşük bir negatif etki 
yapmasının sebebi; bazı türlerin yeni alanlara yayılma becerisi, fragmentasyon şiddeti, 
gen akışı ve habitatlar arası koridor gibi etkenler olabilir. Genel etkiye ek olarak, 
yaşam süresine göre fragmentasyondan etkilenme oranı meta-regresyon ile test edildi. 
Sonuçlarımıza göre, yaşam süresi ve negatif genetik etki arasında bir korelasyon 
bulunamadı. Çalışmamız, biyoçeşitlilik sıcak noktalarındaki memeli genetik çeşitliliği 
hakkında gelecek çalışmalara ışık tutabilir.

Abstract:
Habitat fragmentation is the most threatening factor to biodiversity worldwide. 
Fragmentations occurring due to human activities and natural processes can trigger 
situations such as interruption of gene flow, decrease in population size, increase in 
inbreeding and escalated risk of species extinction. Therefore, the impact of habitat 
fragmentation on genetic diversity have been examined by many studies for the last 
decades. Biodiversity hotspots are regions with intense habitat fragmentation and rich 
species diversity. Because of their high species diversity, they have become the center 
of conservation efforts. Individual studies have tested how the fragmentation rate here 
affects mammalian species. However, although there are different meta-analysis 
studies on the subject, there is no meta-analysis study focusing on biodiversity hotspots 
on this subject yet. Therefore, in this study, we used a total of 15 studies examining 
the genetic effects of habitat fragmentation on mammal species in biodiversity 
hotspots to explain how fragmentation affects mammal genetic diversity in these 
regions. Unlike previous meta-analyses, a low-to-moderate negative effect was 
detected, contrary to our hypothesis. The reason why habitat fragmentation has a lower 
than expected negative impact on biodiversity hotspots is; Factors such as the ability 
of some species to spread to new areas, fragmentation severity, gene flow and interhabitat corridors. In addition to the overall effect, we also tested the effect of 
fragmentation according to lifespan using meta-regression. According to our results, 
no correlation was found between lifespan and negative genetic influence. Our study 
may enlighten future studies on mammalian genetic diversity in biodiversity hotspots.