Ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama başarısı ile dinlemeye yönelik tutum ve üstbilişsel farkındalıkları arasındaki ilişkiler
The relationship between listening comprehension achievement and listening attitude and metacognitive awareness of 5th grade secondary students
Yazar: MENEKŞE BAĞDADİOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER KUTLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Dereceli puanlama anahtarı = Rubric ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Çoklu regresyon analizi = Multiple regression analysis ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu araştırmada ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dinlediğini anlama başarısı ile dinlemeye yönelik tutum ve üstbilişsel farkındalıkları arasındaki ilişkilerin incelenmesive dinlediğini anlama becerilerini yordayan birey, aile ve okul özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden amaçsal örnekleme yöntemi; amaçsal örnekleme yöntemlerinden isemaksimum çeşitlilik örneklemeyöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu İstanbul ili Beşiktaş, Kadıköy, Maltepe, Fatih ve Sultanbeyli ilçelerindeki 2020-2021 eğitim-öğretim yılında öğrenim görenortaokul 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır.  Veri toplama aracı olarak dinlediğini anlama başarı testi, çocuklar için üstbilişsel farkındalık ölçeği, dinlemeye yönelik tutum ölçeği ve Öğrenci Bilgi Anketi kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen verilerSPPS paket programı ileanaliz edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde betimsel tablo ve grafikler, kümeleme analizi, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır.Veri toplama süreci ardından 621 öğrenciye ulaşılmış olup, kayıp ve uç değerlerin örneklemden çıkarılması ile 583 öğrenci ile veri çözümlemesi yapılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgularagöre öğrencilerin dinlediğini anlama başarıları, üstbilişsel farkındalık düzeyleri ve dinlemeye yönelik tutumları üst sosyoekonomik düzeyde yer alan öğrencilerin lehine manidar bir farklılık göstermiştir.Üstbilişsel farkındalık, dinlemeye yönelik tutum, cinsiyet, sesli kitap dinleme sıklığı, baba eğitim durumu ve sınıf içerisinde yer verilen tartışma sayısı değişkenleri öğrencilerin dinlediğini anlama başarısını yordamaktadır. Öğrencilerin dinlediğini anlama başarısını yordayan en önemli faktörün üstbilişsel farkındalık düzeyi olduğu görülmüştür. Araştırma bulguları alanyazında yer alan çalışmalar kapsamında tartışılmış ve dinlediğini anlama becerisine yönelik karar vericiler ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationships between the listening comprehension success of secondary school 5th grade students, their attitudes towards listening and their metacognitive awareness, and to determine the individual, family and school characteristics that predict their listening comprehension skills. Purposive sampling method, one of the non-random sampling methods in the study; One of the purposive sampling methods, the maximum variation sampling method was used. The study group of the research consists of 5thgrade secondary school students studying in Istanbul province Beşiktaş, Kadıköy, Maltepe, Fatih and Sultanbeyli districts in the 2020-2021 academic year. Listening comprehension achievement test, metacognitive awareness scale for children, attitude scale towards listening and Student Knowledge Questionnaire were used as data collection tools. The data obtained in the study were analyzed with the SPPS package program. Descriptive tables and graphs, cluster analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA) and multiple hierarchical regression analysis were used to analyze the data. After the data collection process, 621 students were reached, and data analysis was carried out with 583 students by removing missing and extreme values from the sample.
According to the findings obtained from the research, students' success in listening comprehension, metacognitive awareness levels and attitudes towards listening showed a significant difference in favor of students in the upper socioeconomic level. The variables of metacognitive awareness, attitude towards listening, gender, frequency of listening to audiobooks, father's education level, and the number of discussion/debating activities in the classroom predict students' listening comprehension success. It has been seen that the most important factor predicting the success of students' listening comprehension is the level of metacognitive awareness. The research findings were discussed within the scope of the studies in the literature and suggestions were made to the decision makers and researchers regarding the listening comprehension skill.