​Çocuk ve ergenlerde okul reddi ile kişilik yapısı ve psikolojik uyum arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between school refusal andpersonality and psychological adaptation in children andadolescents
Yazar: SÜMEYYE EROL
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL SEÇER
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Depresyon = Depression ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okul reddi = School refusal ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psikolojik uyum = Psychological adjustment ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırmada çocuk ve ergenlerde okul reddi, kişilik yapısı ve psikolojik uyum arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkiler ve kişilik yapısıyla okul reddi arasındaki ilişkide psikolojik uyumun aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışmanın örneklemini; 2020-2021 eğitim öğretim yılında Erzurum merkez ilçelerinde ortaokul ve lise öğrenimine devam eden 380 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplanırken; Okul Reddi Değerlendirme Ölçeği, Beş Faktör Kişilik Özellikleri Ölçeği ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği (DASS-21) kullanılmıştır. Araştırma sorularına yanıt aramak için ise LISREL 9.2 paket programı ile yapısal eşitlik modeli analizleri (YEM) gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Araştırmanın amaçları doğrultusunda üç farklı model test edilmiştir. Bu doğrultuda Model 1'de kişilik yapısı ile okul reddi arasında yordayıcı bir ilişki olduğu belirlenmiş, Model 2'de psikolojik uyum değişkeni modele dâhil edilmiş ve Model 1'de ulaşılan yordama katsayılarında anlamlı bir değişim gözlenmiştir. Model 3'de ise psikolojik uyumun tam aracı rolü incelenmiş ve kişilik yapısı ile okul reddi arasında psikolojik uyumun tam aracı bir role sahip olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Araştırma sonucunda ortaokul ve lise öğrencilerinde beş faktörlü kişilik yapısı ve okul reddi arasında yordayıcı ilişkilerin olduğu ve psikolojik uyum becerilerinin bu ilişkiye tam aracılık ettiği belirlenmiştir.

Abstract:
Purpose: In this study, it is aimed to examine the predictor effect of personality traits and psychological adaptation factors on school refusal in children and adolescents.
Method: The samples of this study consists of 380 volunteer students who continue their middle and high school education in Erzurum's central districts in the 2020-2021 academic year. While collecting data in the research; The School Refusal Assesment Scale, the Five-Factor Personality Traits Scale, and the Depression Anxiety Stress Scale (DASS-21) is used. Structural equation model was performed (SEM) with the LISREL 9.2 package program to search for answers to the research question.
Findings: Three different models were tested in accordance with purposes of the research. Accordingly, it is determined that there is a predictor relationship between personality structure and school refusal in Model 1, psychological adaptation variable was included into the model in Model 2, and a significant change was observed in the prediction parameters obtained in Model 1. In Model 3, the full mediating role of psychological adaptation was examined and it was determined that psychological adaptation had a full mediating role between personality structure and school refusal.
Result: As a result of the study, it was determined that there are predictor relationships between the five-factor personality structure and school refusal in middle school and high school students, and psychological adaptation skills mediate this relationship.