COVİD-19 salgın sürecinde engelli bireye sahip ailelerin aile yılmazlık kaynaklarının incelenmesi
Examination of family resilience resources of families with a disabled person during the COVID-19 epidemic process
Yazar: HALİL İSPİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL HAKKI TOMAR
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; COVID 19 = COVID 19 ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Pandemiler = Pandemics ; Sosyal destek = Social support ; Yılmazlık = Resiliency

Özet:
Bu çalışma, Covid-19 salgın sürecinde engelli bireye sahip ailelerin aile yılmazlık kaynaklarını belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın amacına yönelik olarak en az bir engele sahip olan çocuğu bulunan ailelerden on üç kadın, iki erkek olmak üzere toplam on beş ebeveyn katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden "olgubilim (fenomenoloji)" deseni kullanılmıştır. Araştırmanın verileri çalışma kapsamında geliştirilen "Aile Yılmazlık Görüşme Formu" ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Görüşmeler araştırmacı tarafından yüz yüze gerçekleştirilmiş ve her bir görüşme yaklaşık olarak 20-25 dakikada gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler araştırma soruları kapsamında içerik analizine tabi tutulmuştur. Verilerin analizinde MAXQDA 12 programı kullanılmıştır. Yapılan içerik analizi sonuçlarına göre Covid-19 salgın sürecinde engelli çocuğa sahip ailelerin görüşleri (Walsh, 1996) tarafından geliştirilen aile yılmazlık modeli çerçevesinde içsel ve dışsal koruyucu faktörler ile içsel ve dışsal risk faktörleri altında kategorize edilmiştir. Modele en yoğun katkıyı içsel koruyucu kaynakların yaptığı görülmektedir. İçsel koruyucu kaynaklar yoğunluk sırasına göre aile içi inanç sistemleri, yönetim şekilleri ve aile içi iletişim süreçleri kodları katkı sunmaktadır. Modele en çok katkıyı sunan alt kod ise, aile inanç sistemleri içerisinde yer alan değerler ve maneviyat alt kodudur. Değerler ve maneviyat alt kodunu yoğunluk sırasıyla; yakınlık/bağlılık, eş desteği,  açıklık/iletişim, esneklik/uyum, olumsuzluğa anlam verme ve iş birlikçi problem çözme takip etmektedir. Dışsal koruyucu kaynaklar ise sosyal destek ve ekonomik kolaylık kodu ile kategorize edilmiştir. Sosyal destek ve ekonomik kolaylık koduna en yoğun katkıyı sağlık kurumu ve çalışanları alt kodu sunmaktadır. Yoğunluk sırasına göre komşu desteği, kök aile desteği ve akraba desteği takip etmektedir. İçsel risk faktörleri kategorisi altında kodlanan bireysel risk faktörleri yoğunluk sırasına göre; bulaş korkusu, ölüm korkusu ve çaresizlik yoğun olarak hissedilmektedir. Dışsal risk faktörleri altında kategorize edilen çevresel risk faktörleri yoğunluk sırasına göre; eğitimin aksaması, salgının yarattığı olumsuz davranışlar ve medyanın olumsuz etkisi yoğun olarak görülmektedir. Yine ailesel risk faktörleri altında kategorize edilen eş desteği eksikliği içsel risk faktörleri modeline katkı sunduğu anlaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılarak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study During Covid 19 Pandemic period, "Family Resilience Sources of Families with a Disabled Member" are investigated. The group designated for the study consists of 15 participants who have as parents at least one disabled child. 13 of these participants are women and 2 of them are men. In the study, "the phenomenologic method", a type of qualitative research, was used. The study used the "phenomenological method," a type of qualitative research. Data for the study were collected using a semi-structured interview form and a "Family Resilience Interview Form" developed as part of the study. The interviews, which lasted approximately 20-25 minutes each, were conducted in person by the researcher. The data obtained were subjected to content analysis as part of the research questions. MAXQDA 12 software was used for the content analysis. According to the results of the content analysis, the opinions of families with a disabled member during the Covid19 pandemic were classified into internal and external factors and internal and external risk factors within the framework of the family resilience model (Walsh, 1996). It can be seen that internal protective factors contributed the most to the model. In order of intensity, the internal sources of protection are contributed by family belief systems, administration types and family communication periods. The subscript contributing most to the model is values and spirituality subscript which is listed in family belief systems. The subscript of values and spirituality is followed respectively by closeness/commitment, spouse support, explicitness/communication, flexibility/ harmony, and cooperative problem solving. External protective factors are categorized as the code of social support and financial welfare. The most intensive contribution to social support and financial welfare is made by the medical institution and medical staff. This is followed, in order of intensity, by support from the nuclear family and support from relatives. The individual risk factors coded under internal risk factors are as follows: Fear of infection and death and despair are experienced most intensely. Environmental risk factors categorized under external risk factors are as follows: Educational disruption, negative post-pandemic behaviors, and negative media effects are intensely experienced. Lack of spousal support, categorized under family risk factors, is also thought to contribute to the internal risk factors model. After discussing the results in the context of the relevant literature, suggestions were made