Zaman esaslı faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemi ile hastane işletmelerinde maliyet analizi: Bir üniversite hastanesinde uygulama örneği
Cost analysis in hospital enterprieses with time based activity based costing method: Application example in a university hospital
Yazar: ESRA DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET ERDAL ÖZKOL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Hastane işletmeleri = Hospital organizations ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Zaman-maliyet analizi = Time-cost analysis ; Üniversite hastaneleri = University hospitals ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Sağlık, insanların temel isteklerinin en tepesinde yer almaktadır. Sağlıklarının süreklilik içinde iyi olmasını isteyen insanlar sağlık kapsamında yer alan sağlık kurum ve kuruşlarını tercih ederler. Bu sağlık kuruluşlarından en önemlisi, en büyüğü ve en kapsamlısı hastane işletmeleridir. Hastane işletmeleri büyük ve kapsamlı olmalarından dolayı oluşan büyük bir yükle en karmaşık hizmet sağlayıcıları olarak bilinmektedirler. Dolayısıyla özellikle günümüz rekabet koşullarında hastane işletmelerinin mali ve hizmet kalitesi yönünden ayakta kalabilmeleri için birimlerinin yarattığı faaliyetleri iyi etüt etmeleri gerekir. Bu zorlu süreçler göz önüne alındığında bu çalışmanın amacını; hastanede yapılan faaliyetlerin süreçleri göz önüne alınarak faaliyetlerin maliyet denetiminin ve iyileştirmelerinin yapılmasına yardımcı bir maliyet analizi gerçekleştirmek. Bu amaç doğrultusunda, bu çalışmada İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'nin bir bölümü olan Üroloji bölümünde gerçekleştirilen faaliyetlerin süreçleri temelinde maliyetleme yöntemlerinden Zaman Esaslı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme yöntemi uygulanmıştır. Üroloji bölümü örnek alınarak yapılacak analiz için veri seti; 2018 yılında üroloji bölümünde hasta başı maliyet ve en fazla yapılan 10 cerrahi işlem ve bu işlemlere ait harcama bilgilerinden oluşturulmuştur. Elde edilen veriler bilgi işlem, idari mali işler, finansal analiz, verimlilik analizi, Üroloji Anabilim Dalı, ameliyathane ve insan kaynakları birimlerindeki çalışanlardan yüz yüze konuşularak ve veri tabanlarında yer alan kayıtlardan gerekli bilgiler alınarak bir araya getirilmiştir. Analizin sonucunda da üroloji bölümünde poliklinik, servis ve ameliyathanelerde hasta başına maliyetler ve belirlenen 10 adet ameliyat tipinin maliyetleri belirlenmiştir.

Abstract:
Health is at the top of people's basicwishes. People who want their health to be good in continuity prefer health institution sand organizations within the scope of health. The most important, the largest and the most comprehensive of these health institution sare hospital enterprises. Hospital enterprises are known as the most complex service providers with a large burden due to their largeand comprehensive nature. Therefore, in order to survive in terms of financial and service quality, especially in today's competitive conditions, hospital enterprises hould study the activities created by their units. When these challenging processes are considered, th purpose of this study is composed of cost control of activities and improvements by considering the processes of hospital activities. For this purpose, in this study, ZEFTM method, which is one of the costing methods, has been applied on the basis of processes of activities performed in Urology department of Dokuz Eylül University Research and Application Hospital. For the analysis of urology department, data set was composed of the 10 surgical procedures performed in the departmentand expenditure information related to these procedures. The data obtained were gathered by talking face-to-face with theem ployees in the IT, administrative financial affairs, Department of Urology, operating room and human resources unit sand by obtaining the necessary information from there cords in the databases. At theend of the analysis, the least and the most costly ones of the 10 types of surgeries were determined and consistent recommendations were made to the hospital management.