Yaşlılarda sarkopeni ile depresif belirtiler ve fonksiyonel durum arasındaki ilişki
The association of sarcopenia with depressive symptoms and functional status among elderly persons
Yazar: ASLI KILAVUZ
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN FEHMİ AKÇİÇEK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Sarkopeni, depresyon ve fonksiyonel bağımlılık geriatrik sendromlar arasında yeralmaktadır. Bu çalışma İzmir ili Bornova ilçesinde ikamet eden 65 yaş ve üzerindeki bireylerde sarkopeni ile depresif belirtiler ve fonksiyonel durum arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Araştırma kesitsel tipte bir araştırmadır. Evren İzmir ili Bornova ilçesi merkezinde ikamet eden 65 yaş ve üzeri 28.323 bireydir. Toplumda yaşayan yaşlılarda fonksiyonel bağımlılık ve depresyon sıklığı %15, sarkopeni sıklığı ise %10 civarındadır. Sarkopeni sıklığı daha düşük olduğu için projemizin diğer bir ayağı olan "Toplumda yaşayan yaşlılarda sarkopeni sıklığı ve risk etmenleri" araştırmasındaki örneklem büyüklüğü kullanıldı. Bu projede sarkopeni sıklığı %10 alınarak %2 hata payı ile %95 güven aralığında (GA) ulaşılması gereken en az örnek büyüklüğü 839 olarak hesaplanmış, %20.0 yedek olarak seçilmiştir ve toplam 1007 kişiye ulaşılması amaçlanmıştır. Bağımlı değişkenlerden; depresif belirtiler Geriatrik Depresyon Skalası-Kısa Form ile fonksiyonel durum ise Temel Günlük Yaşam Aktiviteleri ve Enstrümantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Skalası ile değerlendirilmiştir. Bağımsız değişken; sarkopeni varlığı EWGSOP kriterlerine göre belirlenmiştir. Olası karıştırıcı etmenler sosyo-demografik ve ekonomik özellikler, sağlık değişkenleri ve alışkanlıklardır. Çalışmanın verileri anketörler tarafından, evlerinde, yüzyüze görüşme tekniği ile toplanmış, Ki-kare testi, Fisher'in Kesin Testi ve Lojistik Regresyon Analizi ile çözümlenmiştir. 
Ulaşma oranı %90.3'tür. Çalışmaya katılanların ortalama yaşı 72.2±5.8 yıl (65-100), %58.9'u (n=507) kadındır. Depresif belirtilerin sıklığı %25.2 (Kadınlarda %31.8, erkeklerde %15.8). Enstrümental Günlük Yaşam Aktiviteleri Skalasına göre fonksiyonel bağımlılık sıklığı %21.7 (Kadınlarda %31.0, erkeklerde %8.5), sarkopeni sıklığı ise %4.6 olarak belirlenmiştir (Kadınlarda %47.5, erkeklerde %52.5). Tek değişkenli analiz sonucunda sarkopeni riski açısından depresif belirti varlığı olan yaşlılarla olmayanlar arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p=0.27) Fonksiyonel bağımlılık riski olan yaşlılarla olmayanlar arasında ise sarkopeni riski açısından anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p=0.01). 
Çok değişkenli analize göre sarkopeni varlığının depresif belirti varlığı olan yaşlılarda olmayanlara göre (OR=2.55, p=0.03, %95 GA=1.11-5.88) ve fonksiyonel durum açısından bağımlı olan yaşlılarda bağımlı olmayanlara göre (OR=2.91, p=0.02, %95 GA=1.18- 7.17) anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Sarcopenia, functional dependence and depression are among the geriatric syndromes. The aim of this study to determine the association of sarcopenia with depression and functional status among elderly persons.
The prevalence of functional dependence and depression is about 15% in the community-dwelling elderly, while sarcopenia prevalence is 10%. Because of prevalence of sarcopenia is lower than the prevalence of functional dependence and depression we used the another pillar of our project "Prevalence of sarcopenia and factors related to sarcopenia in the community-dwelling elderly" for the research sample size. Minimum sample size was calculated by assuming sarcopenia prevalence is 10% with 2% error and confidence limit. Twenty percent of this minimum sample size was added for non-response. One thousand and seven individuals were targeted to enroll into the study. Dependent variables were depressive symptoms and functional status. Geriatric Depression Scale was used to measure depressive symptoms. Basic Activities of Daily Living and Instrumental Activities of Daily Living scales were used to measure functional status. The independent variable is sarcopenia, and diagnosis was made on the basis of European Working Group on Sarcopenia for Older People algorithm- EWGSOP. Possible confounding factors were socio-demographic and economic features, healty life behaviours, health condition and habits. Data were collected by interviewers at home with face-to-face interview and analysed using Chi-Square, Fisher's Exact and logistic regression analysis.
	90.3% of the population was interviewed. Mean age is 72.2±5.8 (65-100). 58.9% were female (n=507). The prevalence depressive symptoms is 25.2% (31.8% in females, 15.8% in males). As Instrumental Activities of Daily Living scales, the prevalence of functional dependence is 21.7% (31.0% in female, 8.5% in male). The prevalence of sarcopenia is 4.6% (47.5% in female, 52.5% in male). According to univariate analysis there isn't significant correlation between who have depressive symptoms and who haven't depressive symptoms in the elderly (p=0.27); there is significant correlation between who were functional dependence and who were functional independent in the elderly (p=0.01).
When all the results are evaluated, according to multivariate analysis sarcopenia is associated with depression (OR=2.55, p=0.03, 95% CI=1.11-5.88)  and functional status (OR=2.91, p=0.02, 95% CI=1.18-7.17) among elderly persons.