Mukayeseli Hukukta ombudsmanlık kurumu ve Türkiye'de uygulanabilirliği /
Yazar: TAMER ISIR
Danışman: DOÇ. DR. ENDER ETHEM ATAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Ombudsman = Ombudsman ; Türk Hukuku = Turkish Law

Özet:
319 ÖZET Devletlerin büyümesi ve buna paralel olarak, "sosyal devlet" ilkesi gereği görevlerinin artması ile birlikte yönetimde kamunun ağırlığı ve yükü öne çıkmıştır. Bu durum da, birtakım aksaklıkların ortaya çıkmasına, bürokrasinin artmasına, kamu hizmetlerinde verimsizliğe ve sonuç olarak bu hizmetlerden faydalanmakta olanların yakınma ve şikayetlerine sebep olmuştur. Varılan bu noktadan hareketle kamu yönetiminin durumunu gözden geçirmek, aksayan yönlerini tespit etmek ve bunları ortadan kaldırmak için bazı denetim yöntemleri ortaya konulmuştur. Bugün, ülkemizde kamu yönetiminin denetimi İdari Mahkemeler, Meclis, Cumhurbaşkanı ve her kamu kurumunun denetim organlarınca yapılmaktadır. Başbakan da teftiş kurulu aracılığıyla tüm kamu kurumlarını teftiş edebilir. Buna ek olarak uluslararası denetim mekanizmaları da vardır. Ancak yargının dışında kalan denetimlerin ne derece etkin, tarafsız ve adil olduğu hususu düşündürücüdür. Bununla birlikte, yönetimin eylem ve işlemleri karşısında şikayetlerde görülen artışın yanında, yargı hizmetlerinin biçimsel ve zaman alıcı özelliği, kişileri mağdur etmektedir. Bu durum "hukuk devleti" ilkesini de belirli ölçüde işlevsiz duruma getirmektedir. Kamu yönetimindeki diğer tüm denetim mekanizmalarına göre daha ucuz, basit ve pratik olan "Ombudsman Kurumu"nun ülkemizde de benimsenmesi ve "şeffaf devlet" ilkesinin söylem haline getirildiği günümüz ortamında kurulması gereklidir. Bu düşünce ile hazırlanan bu üç bölümlük tez çalışmasının ilk bölümünde, idarenin denetim yöntemleri ile bunların özelliklerinden bahsedilmiş, ayrıca bir denetim türü olarak Ombudsman Kurumu ayrıntılı olarak incelenmiş, tanımı, ortaya çıkış nedenleri, özellikleri, etkinliği ve işlevi, görevleri ve yetkileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise birçok ülkedeki Ombudsmanlık Kurumu oldukça detaylı anlatılarak mukayese yapılabilmesi320 imkanı sağlanmaya çalışılmıştır. Üçüncü ve son bölümde ise Türkiye'de Ombudsmanlık Kurumu'nun uygulanabilirliği hususu tartışılmıştır.

Abstract:
321 ABSTRACT The load and weight of the public in the administration has got out to the front with together the growth of states and parallely increasing of functions as needed "social state" principle. This circumstance has caused of appearing some lameness, increasing of bureaucracy, being unproductiveness at the public services and finally complaints of people who benefit them. For this reason, some inspection methods had forward to scrutinize the situation of the public administration, fix the limping sides, and remove them. Today, in our country, the inspection of the public administration was done with the Administrative Court, Parliament, President and own inspection organs of every public institutions. In addition that, Prime Minister can also inspect them with helping of the Inspection Committee. But, the others except "judgment inspection" are active, impartial, and fair enough or not. However, increasing of complaints against the administration's actions and operations, and also formal and time-spending features of the judgment services has done mistreated people. This case causes lack of functions of the "law state" principle. For these reason, "Ombudsman Institution" which is cheaper, simplier and more practical than the other inspection methods of the public administration must be established in our country too, because of being a pronunciation "the Transparent State" principle under today's atmosphere. In this research, there are 3 sections. The first section is about inspection methods of the public administration and their features. And also in this chapter Ombudsman Institution is examined in detail. This section is about Ombudsman Institution's definitions, reasons of appearing, historical progress. In second chapter Ombudsman Institutions of many countries are analyzed, in last chapter we analyzes the practicability of Ombudsman Institution in Turkey.