Paketli hazır yemek hizmeti alan emziren annelerin yemek hizmet memnuniyetlerinin ve sağlıklı beslenme tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of meal service satisfaction andhealthy eating attitudes among breastfeedingmothers receiving packaged ready meal services
Yazar: DİLARA DEMİRAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLŞAT BAŞ ; DOÇ. DR. HANDE ÖNGÜN YILMAZ
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırmada, emziklilik dönemine uygun besin içeriğine sahip olan ve zaman
yönetimini kolaylaştıran paketli hazır yemek hizmet sistemini kullanan emziren
annelerin, aldıkları yemek hizmetine yönelik memnuniyetleri, alınan hizmetin sağlıklı
beslenme tutumları ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma, Şubat – Haziran 2024 tarihleri arasında İstanbul ili Sancaktepe ilçesinde
paketli hazır yemek hizmeti (PHYH) sunan bir kuruluştan en az 1 haftalık emziren anne
paketi kullanan 174 katılımcı ile kesitsel olarak gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada veri toplama aracı olarak dört bölümden oluşan anket formu
kullanılmıştır. Anket formunun ilk bölümünde katılımcıların sosyo–demografik
özellikleri, antropometrik ölçümleri ve paketli hazır yemek kullanımıyla ilgili sorular
bulunmaktadır. İkinci bölümde İş Yerinde Yemek Hizmeti Kalitesi Ölçeği (QUMPOS),
üçüncü bölümde Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ve dördüncü
bölümde SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği (SF-12) yer almaktadır. Araştıma emziklilik
döneminde olan ve PHYH alan gönüllü katılımcılar ile yürütülmüştür. Anketler, paket
kullanımı öncesi ve sonrası tekrarlanmış, QUMPOS ise yalnızca paket kullanımı
sonrasında uygulanmıştır.
Araştırmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 33,93±4,73 yıldır. PHYH
kullanımından önce SF-12 fiziksel bileşen özet puanı 55,45±17,97 iken, kullanım
sonrası bu puan 78,62±16,41 olarak bulunmuş, fiziksel sağlıkta anlamlı bir iyileşme
saptanmıştır (p<0,001). SBİTÖ toplam puanı ise kullanım öncesi 62,82±11,77 iken,
kullanım sonrası 80,32±9,93'e yükselmiş ve sağlıklı beslenme tutumlarında pozitif
yönlü istatiksel olarak anlamlı gelişme kaydedilmiştir (p<0,001). Katılımcıların
QUMPOS algılama düzeyi değerlendirilmesine göre SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği'nin
alt boyutları incelendiğinde mental bileşen özet (r=0,204; p=0,007) ve Sağlıklı
Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği toplam puanı (r=0,446; p<0,001) arasında istatistiksel
olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır.
PHYH kullanım sonrası QUMPOS puan ortalamaları 49,03±6,79 olarak
bulunmuştur.
Paketli hazır yemek hizmet kullanımı, emziren annelerin yeterli beslenmesinin
sağlanmasında önemli bir seçenek olabilir. Emziren annelere yönelik bu tür sosyal
destek programlarının oluşturulması anne-bebek sağlığını geliştirme yönünde fayda
yaratabilir. Bu alanda yapılacak yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
This study aims to investigate the satisfaction of breastfeeding mothers using a
packaged meal service system that is suitable for the lactation period, as well as the
impact of this service on their healthy eating attitudes and quality of life. The research
was conducted with 174 participants who used at least a one-week breastfeeding mother
package from an organization providing packaged meal services (PMS) in the
Sancaktepe district of Istanbul, between February and June 2024.
A questionnaire consisting of four sections was used as a data collection tool. The
first section included questions regarding the participants' socio-demographic
characteristics, anthropometric measurements, and their use of packaged meals. The
second section contained the Quality of Meal Service at Work Scale (QUMPOS), the
third section included the Healthy Eating Attitude Scale (HEAS), and the fourth section
featured the SF-12 Quality of Life Scale (SF-12). The study was conducted with
voluntary participants who were in the lactation period and used PMS. The
questionnaires were repeated before and after the use of the meal package, while
QUMPOS was administered only after the meal package usage.
The average age of the participants was 33.93±4.73 years. Before using PMS, the
SF-12 physical component summary score was 55.45±17.97, whereas after usage, this
score increased to 78.62±16.41, indicating a significant improvement in physical health
(p<0.001). The total score of the HEAS rose from 62.82±11.77 before usage to
80.32±9.93 afterward, showing a statistically significant positive development in
healthy eating attitudes (p<0.001). The analysis of the participants' perception level of
QUMPOS revealed a statistically significant and positive correlation between the
mental component summary of the SF-12 (r=0.204; p=0.007) and the total score of the
Healthy Eating Attitude Scale (r=0.446; p<0.001).
The average QUMPOS score after using the PMS was found to be 49.03±6.79. The
use of packaged meal services can be an important option in ensuring adequate nutrition
for breastfeeding mothers. Establishing social support programs for breastfeeding
mothers can contribute to improving maternal and infant health. Further studies in this
area are necessary.