İklim bağlamında doğal havalandırma odaklı mimari tasarıma dair bir kılavuz önerisi
A proposal for a guide on natural ventilation focused architectural design in a climate context
Yazar: TUĞBANUR YILMAZ YÜCEL
Danışman: PROF. DR. FİGEN BEYHAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Enerji verimliliği ve etkinliği, doğal kaynakların tükenme riski ve enerji arzındaki zorluklar nedeniyle sürdürülebilir bir dünya için önemli bir çalışma konusudur. Yapı sektörü, enerji tüketimi açısından dünya genelinde en yüksek paya sahip sektörlerden biridir. Yapının yaşam döngüsü boyunca tükettiği enerjinin büyük bir çoğunluğunu soğutma ve ısıtma kaynaklı enerji tüketimi oluşturmaktadır. Bu durum, doğal kaynak tüketimini azaltma açısından yapı sektöründe sürdürülebilir uygulamaların benimsenmesi ve enerji verimliliğine odaklanılması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda rüzgâr, enerji verimliliği için hayati çözümler sunmaktadır. Tez çalışması kapsamında, rüzgâr odaklı bir perspektifle, yapıların doğal havalandırması ve enerji tüketimini azaltmaya yönelik pasif sistemlerin sistematik bir yaklaşımla derlenerek tasarımcı ve araştırmacıların yararlanabileceği bir kılavuz hazırlanmıştır. Bu çerçevede; rüzgâr ve mimarlık ilişkisi, mimaride rüzgârın aktif ve pasif kullanımı, pasif sistemlerde rüzgârın kullanımının sınırlarını belirleyen; rüzgâr-enerji performansı yönetmelikleri, havalandırma ve iç hava kalitesi yönetmelikleri, geleneksel ve modern örnekler, çevresel ve tasarım faktörleri ile rüzgârın pasif sistemlerdeki farklı kullanım şekilleri olan tasarım elemanları detaylı olarak analiz edilmiştir. İncelemeler ve analizler sonucunda elde edilen verilerin tasnif edilmesi ve değerlendirilmesi ile rüzgâr odaklı pasif tasarım için kılavuz hazırlanmış; yapı geometrisi, yapı kabuğu olmak üzere 2 ana değerlendirme konusu ve bunlara bağlı alt değerlendirme konuları ile tasarım kılavuzu oluşturulmuştur. Alan çalışması kapsamında, Adana ilinde bulunan FNN Sürdürülebilirlik Merkezi binası hazırlanan kılavuz doğrultusunda değerlendirilerek çalışma tamamlanmıştır.

Abstract:
Energy efficiency and effectiveness are major studies for a sustainable world due to the risk of depletion of natural resources and difficulties in energy supply. The construction sector is one of the sectors with the highest share in the world in terms of energy consumption. Most of the energy that is consumed by the building throughout its life cycle consists of energy consumption from cooling and heating. This situation reveals the necessity of adopting sustainable policies in the construction sector and focusing on energy efficiency in order to reduce natural resource consumption. In this context, wind presents vital solutions for energy efficiency. Within the scope of the thesis, a guide that designers and researchers can use has been prepared by compiling passive systems for the natural ventilation of buildings and reducing energy consumption with a wind-oriented perspective, with a systematic approach. In this context; the relationship between wind and architecture, active and passive use of wind in architecture, determining the limits of the use of wind in passive systems; wind-energy performance regulations, ventilation and indoor air quality regulations, traditional and modern examples, environmental and design factors, and design elements that represent different uses of wind in passive systems have been analyzed in detail. By classifying and evaluating the data obtained from the examinations and analyses, a guide for wind-oriented passive design was prepared and a design guide was created with 2 main evaluation topics: structure geometry, building enclosure, and related sub-evaluation topics. Within the scope of the field study, the FNN Sustainability Center building in Adana was evaluated in line with the prepared guide and the study was completed.