Adalet ve ekonomi ilişkisi: Farklı ülke grupları üzerine bir uygulama
Relationship between justice and economy: A application on different country groups
Yazar: BUKET AYDIN
Danışman: PROF. DR. KEREM KARABULUT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law
Dizin: Adalet = Justice ; Demokrasi = Democracy ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Hukukun üstünlüğü = Rule of law ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Ekonomik büyüme modellerinin iktisadi gelişimi farklı yaklaşımlarla açıkladığı bilinmektedir. Bu yaklaşımlardan biri de içsel büyüme teorileridir. İçsel büyüme teorileri iktisadi büyümeyi teknoloji, sağlık, eğitim, kültür, din gibi faktörler ile açıklamaktadır. Bu faktörlerden biri de adalettir. Adaletin ekonomik büyüme üzerine etkisini inceleyen çalışmalara bakıldığında Barro'nun 1996 yılında yapmış olduğu çalışma dikkat çekmektedir.  Barro çalışmasında hukuk ve demokrasinin ekonomik büyüme üzerinde etkilerini araştırmaktadır. Bu bağlamda, hukukun ve demokrasinin ülke ekonomileri üzerine etkisi litearatürde önemli bir araştırma konusu olmuştur.

Bu çalışmada 2005-2021 yılları arası orta gelire sahip 43 ülkede ve yüksek gelire sahip olan 30 ülkede adaletin kişi başına düşen gelir üzerine etkisi araştırılmaktadır. Çalışmada adalet göstergesi olarak hukukun üstünlüğü ve demokrasi değişkenleri kullanılmıştır. Ekonomik büyüme göstergesi olarak kişi başına düşen milli gelir değişkeni kullanılmıştır. Ayrıca çalışmada kontrol değişken olarak milli gelir, sabit sermaye yatırımları, doğurganlık hızı, kamu harcamaları, eğitim harcamaları, ortalama yaşam süresi, dış açıklık verileri kullanılmıştır. Çalışmada yöntem olarak Panel EKK, Driscoll-Kraay ve AMG tahmincisi seçilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre hukukun üstünlüğünün kişi başına düşen milli geliri Fransa, Norveç, İspanya, İsveç, Birleşik Krallık, Arnavutluk, Ermenistan, Ekvator, Ürdün, Malezya, Kuzey Makedonya, Güney Afrika, Tayland ve El Salvador'da pozitif etkilediği tespit edilmiştir. Demokrasi endeksinin kişi başına düşen milli geliri Avusturya ve Türkiye'de pozitif etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Economic growth models are known to explain economic development with different approaches. One of these approaches is endogenous growth theories. Endogenous growth theories explain economic growth with factors such as technology, health, education, culture and religion. One of these factors is justice. When we look at the studies examining the impact of justice on economic growth, Barro's study in 1996 is remarkable. In his study, Barro investigates the impacts of law and democracy on economic growth. In this context, the impact of law and democracy on national economies has been an important research topic in the literature.

This study investigates the impact of justice on per capita income in 43 middle-income countries and 30 high-income countries between 2005 and 2021. Rule of law and democracy variables are used as justice indicators in the study. National income per capita is used as an indicator of economic growth. In addition, national income, fixed capital investments, fertility rate, public expenditures, education expenditures, life expectancy and openness data are used as control variables. Panel EKK, Driscoll-Kraay and AMG estimator were selected as the methodology in the study. The findings of the study indicate that the rule of law positively affects GDP per capita in France, Norway, Spain, Sweden, the United Kingdom, Albania, Armenia, Ecuador, Jordan, Malaysia, North Macedonia, South Africa, Thailand and El Salvador. The democracy index has a positive effect on GDP per capita in Austria and Turkey.