Çankaya ilçesi birinci basamak sağlık kuruluşlarındaki sağlık çalışanlarının ve hastaların serviks kanserinin erken tanısına yönelik bilgi ve tutumlarının araştırılması
Investigation of knowledge and attitudes intended for early diagnosis of cervical cancer in health professionals and patients at Çankaya subprovince primary health centers
Yazar: SERPİL BATKIN DEVRİM
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÖZTAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ankara-Çankaya = Ankara-Çankaya ; Bilgi = Knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Erken teşhis = Early diagnosis ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tutumlar = Attitudes ; Uterin servikal hastalıklar = Uterine cervical diseases ; Uterin servikal neoplazmlar = Uterine cervical neoplasms

Özet:
Bu çalışmada 18-65 yaş arası kadınların ve birinci basamak sağlık çalışanlarının serviks kanserinin erken tanısına yönelik bilgi ve tutumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çankaya ilçesi birinci basamak sağlık çalışanlarından 150, 18-65 yaş arası kadınlardan 200 kişi çalışmaya katılmıştır. Çalışmada iki gruba farklı tanımlayıcı anket formu ve serviks kanseri bilgi formuna ek olarak, 18-65 yaş arası kadınlar ve kadın sağlık çalışanlarına (KSÇ) servikal kanserin erken tanısına ilişkin tutum ölçeği (SKETİTÖ) yüz yüze uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlar ortalama±SS olarak verilmiştir. 18-65 yaş arası kadınlardan serviks kanseri hakkında eğitim alanların oranı %49.5, sürüntü verenlerin oranı %80.5 bulunmuştur. Kadınların bilgi sorularından aldıkları toplam puan ortalaması 11.48±4.01 iken, sağlık çalışanlarının 18.99±4.50, KSÇ'lerin ise 19.00±4.33'tür.  Tüm katılımcıların en başarılı oldukları bilgi ifadesi grubu tarama soruları grubuyken, risk faktörlerinden alınan puanlar en düşük ortalamaya sahiptir. Sağlık çalışanlarının bilgi puanlarının eğitim seviyeleri, meslek, çalışma yeri, mesleki eğitim sırasında ve sonrasında eğitim alma durumundan etkilendiği tespit edilmiştir. 18-65 yaş arası kadınların SKETİTÖ puanlarının ortalaması 110.76±9.99 iken KSÇ'lerin 110.55±11.25'tir. SKETİTÖ alt boyutlarında her iki grupta algılanan yarar en yüksek, algılanan ciddiyet ise en az ortalamaya sahiptir.  18-65 yaş arası kadınların bilgi sorularından ve SKETİTÖ'den aldıkları puanlar ile serviks kanserini duyma, bu konuda eğitim/bilgi alma, sürüntü testini duyma ve yaptırma durumuna göre yapılan karşılaştırmalarda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.  Toplam bilgi puanları ile SKETİTÖ'den alınan toplam puanlar arasında zayıf, pozitif yönde anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. Tüm birinci basamak sağlık çalışanlarının dahil edildiği, özellikle risk faktörlerine yönelik bilgilerini artırmayı hedefleyen etkin hizmet içi programlar ile hedef gruptaki kadınların bilgi ve olumlu tutumlarını artırmaya yönelik düzenlenen planlı, etkili eğitimler serviks kanserini önleme ve erken tanı çalışmalarına önemli katkı sağlayacaktır.

Abstract:
It was aimed to determine the knowledge and attitudes intended for early diagnosis of cervical cancer in 18-65 aged women and primary health care workers. One hundred and fifty primary health care workers and 200 patients (18-65 aged women) in Çankaya subprovince participated in the study as two different groups. Different descriptive survey and cervical cancer knowledge forms were applied to the subjects face to face. Additionally, attitude scale on early diagnosis of cervical cancer (ASEDCC) were applied to the female health care workers and 18-65 aged women. The results were given as mean±standard deviation. It was found that 49.5% of the 18-65 aged women get educated about cervical cancer and 80.5% of them had Pap smear/HPV test. In regard to the knowledge form, the 18-65 aged women got 11.48±4.01 points, whereas health care workers got 18.99±4.50 and female health care workers got 19.00±4.33 points. In all groups, the best known questions were related to screening and the least known were related to risk factors. Knowledge of all health workers was found to be influenced by education level, job, working place, before graduation and in-service training. Mean values of ASEDCC of the 18-65 aged women and female health workers were 110.76±9.99 and 110.55±11.25, respectively. In both groups, perceived benefit had the highest values and perceived seriousness had the lowest. There were significant differences in knowledge and ASEDCC points of 18-65 aged women in regard to hearing cervical cancer, getting education about it, hearing and having Pap smear/HPV test. There was significant but weak positive correlation between total knowledge points and total ASEDCC values. It is important to plan and carry out effective and regular training programs intended for increaing positive attitudes for screening and improving especially risk factors related knowledge of primary health care workers and 18-65 aged women under risk of cervical cancer.