Ektopik gebelik nedeniyle metotreksat uygulanan hastaların over rezervlerinin değerlendirilmesi
Ektopi̇k gebeli̇k nedeni̇yle metotreksat uygulanan hastalarin over rezervleri̇ni̇n değerlendi̇ri̇lmesi̇
Yazar: BEDRİ SAKCAK
Danışman: PROF. DR. OĞUZ YÜCEL
Sağlık Bakanlığı / Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Amaç: Ektopik gebelik nedeniyle tek doz metotreksat (MTX) uygulanan hastalarda 
tedavinin over rezervi üzerine olan etkilerinin araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya, hastanemiz Kadın Hastalıkları ve Doğum 
Kliniği'nde ektopik gebelik tanısı konulan ve kriterlere uygun olan hastalar prospektif olarak 
dahil edildi. Hastaların sosyodemografik ve klinik verileri kaydedildi. Daha sonra uygun 
hastalara intramuskuler (İM) MTX 50mg/m2 dozunda uygulandı. Dördüncü ve 7. günler 
arası serum ß-hCG konsantrasyonunda %15'lik bir düşüş olan hastalarda tek doz MTX 
tedavisi yeterli kabul edildi. Daha sonra ß-hCG seviyeleri negatif (5U/ml) hale gelene kadar 
haftalık ß-hCG takipleri yapıldı. Tüm hastalardan tedaviye başlamadan önce serum ß-hCG, 
tam kan sayımı, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri çalışıldı. Over rezervinin 
değerlendirilmesi için follikül stimüle edici hormon (FSH), lüteinize edici hormon (LH), 
östradiol (E2), antimülleryan hormon (AMH) düzeyleri araştırıldı. Tedaviden 6 ay sonra over 
rezerv testleri tekrarlandı. Tedavi öncesi ve tedaviden 6 ay sonra kaydedilen bu değerler 
istatistiksel olarak karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışma periyodunda belirtilen kriterleri sağlayan 34 ektopik gebelik tanılı
hasta değerlendirmeye alındı. Hastaların yaş ortalaması 28.29±5.33 (17- 41), gravida 
2.88±1.49, parite 1.03±0.90, VKİ (vücut kitle indeksi) 27.08±6.14, ektopik gebelik odak 
boyutu 2.32±0.82 cm, başlangıç β-hCG 1581.05±1656.41 mUI/mL idi. Hastalara MTX 
tedavisi uygulanmadan önceki AMH değerleri 3.54±2.08 ng/ml ve FSH değerleri 2.55±2.55 
mlU/ml olarak bulundu. MTX tedavisinden 6 ay sonra bakılan AMH değerleri 3.70±2.15 
ng/ml ve FSH değerleri 5.76±2.12 mlU/ml olarak bulundu. Tedavi öncesi ve tedaviden 6 ay 
sonraki serum AMH(p>0.488) değerleri için yapılan istatistiksel karşılaştırmada anlamlı fark 
bulunmadı. 
Sonuç: Ektopik gebelik tedavisi için yapılan tek doz MTX uygulamasının yukarıda 
belirtilen parametrelere göre ölçülen over rezervi üzerine anlamlı etkisi bulunmadığı
sonucuna varıldı.

Abstract:
Aim: To investigate the effect of single dose methotrexate (MTX) treatment for 
ectopic pregnancy on ovarian reserve. 
Materials and Methods: Eligible patients who were diagnosed with ectopic 
pregnancy at our institution's obstetrics and gynecology department were prospectively 
included in the study. Sociodemographic and clinical data of the study patients were recorded. 
The eligible patients were treated with 50mg/m2 MTX intramuscularly (IM). The single dose 
MTX treatment was inferred as effective in patients with a 15% decrease in ß-hCG 
concentrations between treatment days 4 and 7. ß-hCG levels were then measured weekly 
until a negative value (<5U/ml). Pretreatment serum ß-hCG, complete blood count, renal and 
liver function tests were assessed. Follicle stimulating hormone (FSH), luteinizing hormone 
(LH), estradiol (E2) and anti-müllerian hormone (AMH) levels were measured for evaluation 
of ovarian reserve. Pre-treatment and post-treatment (6th month) values of these ovarian 
reserve tests were statistically compared.
Results: A total of eligible 34 patients diagnosed with ectopic pregnancy within the 
study period were included in the analysis. Mean age, gravidity, parity, body mass index 
(BMI), ectopic pregnancy lesion size, and pre-treatment β-hCG levels were 28.29±5.33 (17- 
41), 2.88±1.49, 1.03±0.90, 27.08±6.14, 2.32±0.82 and 1581.05±1656.41, respectively. Pretreatment AMH and FSH levels were 3.54±2.08 ng/ml and 2.55±2.55 mlU/ml, respectively. 
Post-treatment 6th month levels of AMH and FSH were 3.70±2.15 ng/ml and 5.76±2.12 
mlU/ml, respectively. Serum AMH levels before MTX treatment were not statistically 
significantly different from the levels 6 months after treatment (p>0.488). 
Conclusion: It was concluded that single-dose MTX application for the treatment of 
ectopic pregnancy had no significant effect on ovarian reserve as measured by the 
aforementioned parameters.