Eğitim fakültelerinde örgütsel kültür ve yönetsel etkililik
Organizational culture and managerial effectiveness in faculties of education
Yazar: NEJAT İRA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEMİHA ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkililik = Effectiveness ; Eğitim fakülteleri = Education faculties ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kültür = Culture ; Yönetsel etkinlik = Managerial effectiveness ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Öğretim elemanları = Instructors ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Bu araştırmada, öğretim elemanlarının algılarına göre, eğitim fakültelerinde örgütsel kültür türlerinin ve yönetsel etkililik alt boyutlarının bulunma düzeylerinin ne olduğu, bunlar arasında önemli ilişkiler olup olmadığı ve bu düzeylerin öğretim elemanlarının mesleki özelliklerine göre önemli farklılıklar gösterip göstermediği belirlenmeye çalışılmıştır.Araştırmada ?ilişkisel tarama modeli? kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2010?2011 öğretim yılında Ege Bölgesinde bulunan, devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinde görev yapmakta olan 769 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Örneklem olarak, 769 kişiden basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile seçilen 317 kişi alınmıştır. Veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu? ve ?Örgütsel Kültür Ölçeği? ve ?Yönetsel Etkililik Ölçeği? kullanılmıştır. Araştırmada yirmi iki alt problem yanıtlanmaya çalışılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde Aritmetik Ortalama, Standart Sapma, t- testi, Tek Yönlü Varyans Çözümlemesi (F), LSD Önemlilik, Mann-Whitney U Testi, Kruskal Wallis Testi ve Çoklu Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları aşağıdaki gibi özetlenebilir:Öğretim elemanlarının algılarına göre ?güç kültürü?, ?başarı kültürü? ve ?destek kültürü? türlerinin bulunma düzeyi ?kısmen katılıyorum? aralığındadır ve bulunma düzeyi en yüksek olan ?güç kültürü? dür. ?Güç kültürü? türünün bulunma düzeyine ilişkin olarak erkek öğretim elemanlarının algıları, kadın öğretim elemanlarının algılarına göre daha yüksektir. Öğretim elemanlarının ?başarı kültürü? ve ?destek kültürü? nün bulunma düzeyine ilişkin algıları, yaşa göre önemli farklılık göstermektedir. Öğretim elemanlarının ?destek kültürü? nün bulunma düzeyine ilişkin algılarında akademik unvanlarına göre önemli farklılık bulunmaktadır. Öğretim elemanlarının ?destek kültürü? nün bulunma düzeyine ilişkin algıları, fakültedeki hizmet sürelerine göre önemli farklılık göstermektedir. Öğretim elemanlarının ?başarı kültürü? ve ?destek kültürü? nün bulunma düzeyine ilişkin algıları, kıdemlerine göre önemli farklılık göstermektedir. ?Destek kültürü? türünün bulunma düzeyine ilişkin olarak yönetim görevi olan öğretim elemanlarının algıları, yönetim görevi olmayan öğretim elemanlarının algılarına göre daha yüksektir ve önemli farklılık bulunmaktadır. Öğretim elemanlarının çalıştıkları eğitim fakültelerine göre, ?başarı kültürü? nün bulunma düzeyine ilişkin algılarında önemli farklılık bulunmaktadır.Öğretim elemanlarının algılarına göre yönetsel etkililiğin ?planlama ve karar verme?, ?örgütleme ve insan kaynakları?, ?ekip çalışması?, ?iletişim? ve ?liderlik? alt boyutlarının düzeyi ?kısmen katılıyorum? aralığındadır ve düzeyi en yüksek olan ?liderlik?tir. Öğretim elemanlarının yaşına göre, ?örgütleme ve insan kaynakları? ile ?ekip çalışması? alt boyutlarına ilişkin algılarında önemli düzeyde farklılık bulunmaktadır. Öğretim elemanlarının bölümlerine göre, ?liderlik? alt boyutuna ilişkin algılarında önemli farklılık bulunmaktadır. Öğretim elemanlarının ?ekip çalışması?na ilişkin algıları, fakültedeki hizmet sürelerine göre farklılık göstermektedir. Öğretim elemanlarının ?planlama ve karar verme?, ?örgütleme ve insan kaynakları? ve ?liderlik? alt boyutlarına ilişkin algıları, kıdemlerine göre önemli farklılık göstermektedir. ?Örgütleme ve insan kaynakları? ve ?iletişim? alt boyutlarına ilişkin olarak, yönetim görevi olan öğretim elemanlarının algıları, yönetim görevi olmayan öğretim elemanlarının algılarına göre daha yüksektir ve önemli farklılık bulunmaktadır. Öğretim elemanlarının çalıştıkları eğitim fakültelerine göre, ?planlama ve karar verme? alt boyutuna ilişkin algılarında önemli düzeyde farklılık bulunmaktadır.Öğretim elemanlarının örgütsel kültür türlerine ilişkin algıları ile yönetsel etkililiğin alt boyutlarına ilişkin algıları arasındaki ilişkiler incelendiğinde, ?başarı kültürü? ve ?destek kültürü? türleri ile ?planlama ve karar verme?, ?örgütleme ve insan kaynakları?, ?ekip çalışması?, ?iletişim? ve ?liderlik arasında yüksek düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. ?Güç kültürü?, ?başarı kültürü? ve ?destek kültürü? değişkenleri birlikte, ?planlama ve karar verme? deki toplam varyansın % 71'ni, ?örgütleme ve insan kaynakları?ndaki toplam varyansın %71'ni, ?ekip çalışması?ndaki toplam varyansın %67'sini, ?iletişim?deki toplam varyansın %62'sini ve ?liderlik? deki toplam varyansın %55'ini açıklamaktadır.

Abstract:
In this research, according to the education lecturers? perceptions, in which levels the kinds of organizational culture and sub-dimensions of managerial effectiveness in the faculties of education are and if there are relationships and diffrences between these levels in terms of education lecturers? professional features, are tried to determine.In this research, ?relational screening model? was used. 769 lecturers, who are working in public universities? faculties of education in 2010-2011 academic year located in Aegean Region, form the research?s phase. As a sample, 317 people were selected from 769 people by simple random sampling method. ?Personal information form? and ?organizational culture and managerial scale? are used as data collection tool. In research twenty two sub-questions are tried to answer. While resolving datas, arithmetic mean, standard deviation, t-test, One-Way Variance Analysis (F), LSD Significance, Mann-Whitney U Test, Kruskal Wallis Test and Multiple Regression Analysis are used. The findings of the study can be summarized as follows:According to lecturers? perceptions, in which levels the kinds of ?achievement culture? and ?supporting culture? are in range of ?partially agree? and the highest level is ?power culture?. Related to level of ?power culture?, the perceptions of male lecturers are higher than those of female lecturers. Lecturers? perceptions which are related to the level of ?achievement culture? and ?supporting culture?, show significant differences according to age. Lecturers? perceptions which are related to the level of ?supporting culture?, show significant differences according to their titles. Lecturers? perceptions which are related to the level of ?supporting culture?, show significant differences according to their periods of service in faculty. Lecturers? perceptions which are related to the level of ?achievement culture? and ?supporting culture?, show significant differences according to their seniority. Related to level of ?supporting culture?, the perceptions of lecturers in managerial position are higher than the perceptions of the lecturers who are in managerial position, and there are some significant differences between these two. According to the faculties of education in which the lecturers work, their perceptions which are related to the level of ?achievement culture? show significant differences.According to the lecturers? perceptions, the level of sub-dimensions of managerial effectiveness of ?planning and decision?, ?organization and human resources?, ?teamwork?, ?communication? and ?leadership? is range of ?partially agree? and the ones which have the highest level are the leaders. Lecturers? perceptions which are related to ?organization and human resources?, ?teamwork?, show significant differences according to age. Lecturers? perceptions which are related to ?leadership?, show significant differences according to their departments. Lecturers? perceptions which are related to ?teamwork?, show significant differences according to their periods of service in faculty. Lecturers? perceptions which are related to ?planning and decision?, ?organization and human resources? and ?leadership?, show significant differences according to their seniority. The perceptions of the lecturers in managerial position, which are related to the sub-dimensions of ?organization and human resources? and ?communication? , are higher than the perceptions of the lecturers who are not in the managerial position and there are some significant differences. According to faculties of education in which the lecturers work, their perceptions which are related to the sub-dimensions of ?planning and decision? show some significant differences.There are high level and positive significant relationships among ?achievement culture? and ?supporting culture?, and ?planning and decision?, ?organization and human resources?, ?teamwork?, ?communication? and ?leadership? when the lecturers? perceptions, which are related to the sub-dimensions of organizational culture and managerial effectiveness are examined. ?Power culture?, ?achievement culture? and ?supporting culture? variables together, ?planning and decision? in % 71 of the total variance, ?organization and human resources? in % 71 of the total variance, ?teamwork? in % 67 of the total variance, ?communication? in % 62 of the total variance and ?leadership? in % 55 of the total variance explained.