Kayseri Cumhuriyet Meydanı'nın mekansal ve sosyal anlamını yitirme süreci ve nedenleri
The Extinction process of spatial and social meaning in Kayseri Cumhuriyet Square and its causes
Yazar: MURAT ÇAĞLAR BAYDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SARE SAHİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kayseri = Kayseri ; Kayseri-Cumhuriyet Meydanı = Kayseri-Cumhuriyet Square ; Kentsel mekan = Urban space ; Meydanlar = Squares

Özet:
Çalışmanın kapsamını; Kayseri'de kullanım özellikleriyle önemli bir noktada bulunan, kültürel etkileşim ve faaliyetlere olanak sağlayan, Cumhuriyet Meydanı'nın mekansal-sosyal anlamının yitirilmesi süreci ve nedenleri oluşturmaktadır. Bu bağlamda, mekanında barındırdığı tarihsel özellikler ve geçirdiği sosyal dönüşümler ile diğer Türk kent meydanlarına benzeyen, Kayseri Cumhuriyet Meydanı'nın, fiziksel-işlevsel-sosyal özellikleri incelenmiştir. Kentsel mekan olan "meydan"ın anlamı ve özellikleri incelenmeden önce, bu kavrama altyapı oluşturacak mekan ve kentsel mekan kavramları incelenmiştir. Mekan kavramı başlığı altında, negatif-pozitif, dinamik-statik, açık-yarı açık- kapalı, kavrayıcı-itici mekan ve mekansal etkiler açıklanmıştır. Bu sayede kentin vazgeçilmez elemanı olan meydanın mekansal analizi yapılabilecek duruma gelinmiştir. Meydanın özeliklerinin incelendiği bölüm; çalışma alanının değerlendirilmesini sağlayacak kriterlerin genel anlamda açıklandığı kısımdır. Bu kısımda mekansal algıyı sağlayan fiziksel özellikler başlığı altında, ölçek-oran, boyut, doluluk-boşluk, geometri, ışık-renk-doku, işlevsel özellikler başlığı altında,kulanım, dolaşım süreliliği, meydan-sokak ilişkisi ve son olarak toplumsal boyut başlığı altında iletişim mekanı olarak meydan, anlamlı olma, yerellik karakteri, tarih-koruma ve sosyal yapıya bağlı dönüşüm alt başlık olarak irdelenmiştir. Çalışma alanının tanıtımı, ve meydanın mekansal algıyı sağlayan kriterlerle değerlendirilmesi dördüncü bölümde yapılmıştır. Bu değerlendirme ile, mekan kalitesi açısından Kayseri Cumhuriyet Meydanı'nın, kötü bir durumda olduğu anlaşılmıştır. Kayseri Cumhuriyet Meydanı'nın meydansızlaşma süreci, bu durumun nedenleri, trafik, modern mimari anlayış, kültürel özelliklerde değişim, imar planı değişiklikleri, yerel yönetimlerin etkileri, politik kararlarla açıklanarak, çalışma alanında örneklenmiştir. Mekansal dönüşümlere sebep olarak toplumsal dönüşümler gösterilmiştir. Sonuç olarak; günümüz Kayseri kenti için çok önemli olan Cumhuriyet Meydanı'nın yoğun trafik sebebiyle kavşaklaştığı, yoğunluk nedeniyle bazı işlevlerini yerine getiremediği, mekan konforu bakımından ise iyi bir durumda olmadığı anlaşılmıştır. Bir başka deyişle Cumhuriyet Meydanı'nın Kayseri kentinde bir "kayıp mekan" olduğu düşünülmektedir. Bilim Kodu : 601 01 00 Anahtar Kelimeler : Mekan, Kentsel Mekan, Meydan, Kayseri Cumhuriyet Meydanı,Meydansızlaşma, Mekansal Anlamını Yitirme, Sosyal Anlamını Yitirme, Kayıp Mekan Sayfa Adedi : 185 Tez Yöneticisi : Doç. Dr. Sare SAHİL

Abstract:
In this thesis, Kayseri Cumhuriyet Square as an example of Turkish urban squares, its physical and functional characteristics, its spatial meaning in communication and cultural relations is examined. The reasons behind the disappearance of its social and spatial meaning are also studied. In this context, first, the concepts of space and urban space, which form background for the meaning and characteristics of squares, are described with the sub-titles of negative-positive space, dynamic-static space, open-closed-semi- closed space, through which it is possible to make the spatial analysis of a square. The third chapter is reserved for the physical -as scale-proportion, dimension, solids-voids, geometry, color-texture-light-, functional -as usage, continuity of circulation, square-street relation-, and social -as communication, history, local characteristics, preservation, social transformation -characteristics of a square. In the fourth chapter, Cumhuriyet Square as the case study is described and evaluated according to the above-mentioned criteria. The results illustrate that the square in its present condition is not well arranged spatially.IV The "de-squarization" process of Kayseri Cumhuriyet Square, the reasons behind this process, which are; traffic, approaches to modern architecture, transformation in the cultural and social structure, changes in the master plan, influences of the local government, political decisions are demonstrated. As a result, it is understood that despite its great importance for today's Kayseri, Cumhuriyet square is a conceptually indefinite "lost space" which is lacking in all spatial comforts. The fact is that it is not a square but a crossroads with heavy traffic. Science Code Keywords Page Number Advisor : 601 01 00 : space, urban space, Kayseri Cumhuriyet Square, "de-squarization", loss of spatial meaning, loss of social meaning, lost-space : 185 : Doç. Dr. Sare SAHİL