Uzun dönem bakım hizmetlerinde kapasite değerlendirmesine yönelik bir araştırma
A research on the evaluation of capacity in long-term maintenance services
Yazar: MERVE KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY EKİNCİ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Uzun dönemli bakım hizmetleri, bu hizmete ihtiyaç duyan bireylerin fiziksel, ruhsal, sosyal yönden iyilik hallerinin bireyin sahip olduğu temel hak ve özgürlükleri çerçevesinde insan onuruna yakışır şekilde sunulması olarak değerlendirilmektedir. Araştırmanın amacı OECD ülkelerinin uzun dönem bakım hizmetleri kapasitesini, belirli bir zaman aralığında, değerlendirmektir. Araştırmanın evreni 2004-2019 yılları arasında düzenli veriye sahip 9 ülkeden oluşmaktadır. Bu ülkeler; Amerika, Almanya, Danimarka, Kanada, Macaristan, Lüksemburg, Hollanda, Norveç ve İsveç'tir. Araştırmada teknik etkinlik değerlendirmesi için Veri Zarflama Analizi (VZA) ve etkinsizlik hesaplamak için de panel Tobit Yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada 65 yaş üzeri uzun dönem bakım kapasitesi ile ilişkili olarak hemşire sayısı, personel sayısı, yatak sayısı, 65 yaş üstü nüfus, 65 yaş üstü beklenen yaşam süresi, iyi oluş hali, uzun bakım hizmeti harcamaları ve 65 yaş ve üzeri hastalık yükü değişkenler olarak ele alınmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre çalışmaya konu ülkelerin 16 yıllık uzun dönem bakım hizmetlerine ayrılan sağlık hizmetleri kapasitesinin etkinliği ortalama %33 oranında etkin tespit edilmemiştir. Tobit analizi bulgularına göre 65 yaş ve üzeri beklenen yaşam süresinin etkinsizliği artırdığı, bu etkinsizliği azaltan değişkenlerin ise yatak kapasitesi (uzun dönem bakım), hemşire sayısı ve kişi başı gelir olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, önümüzdeki yıllarda yaşam süresinin uzamasına ve yaşlı nüfusun toplam nüfustan aldığı payın artmasına bağlı olarak uzun dönem bakım hizmetlerinde kapasite yetersizliklerinin artabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Uzun Dönem Bakım Hizmetleri, 65 yaş üstü Nüfus, Veri Zarflama Analizi, Panel Tobit Analizi.

Abstract:
Long-term care services are considered to provide the physical, spiritual, and social well-being of individuals who need this service in a manner befitting human dignity within the framework of the individual's fundamental rights and freedoms.

The aim of the research was to evaluate the long-term care service capacity of OECD countries over a certain period of time. The universe of the research consists of 9 countries with regular data between 2004-2019. These countries were the USA, Germany, Denmark, Canada, Hungary, Luxembourg, Netherlands, Norway, and Sweden. In the research, Data Envelopment Analysis (DEA) was used to evaluate technical efficiency, and the panel Tobit Method was used to calculate inefficiency. In the study, the number of nurses, the number of staff, the number of beds, the population over the age of 65, life expectancy over the age of 65, well-being, long-term care service expenses, and disease burden for those over the age of 65 were considered as variables. According to the results obtained from the research, the effectiveness of the health care capacity allocated to 16-year long-term care services of the countries subject to the study was not determined to be effective at an average rate of 33%. According to Tobit analysis findings, it was determined that life expectancy at the age of 65 and above increases inefficiency, and the variables that reduce this inefficiency are bed capacity (long-term care), number of nurses, and per capita income. As a result, it is thought that capacity inadequacies in long-term care services may increase in the coming years as life expectancy increases and the share of the elderly population in the total population increases.

Keywords: Long Term Care Services, Population Over 65 years, Data Envelopment Analysis, Panel Tobit Analysis.