Kanser hastalarının acil servise başvuru nedenleri ve semptomlarla baş etmede kullandıkları yöntemler
The causes of emergency room admissions of cancer patients and methods that are used for dealing with symptoms by these patients
Yazar: EMİNE BAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. YETER KİTİŞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Hastalık = Disease ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tedavi = Treatment

Özet:
Çağımızın önde gelen sağlık sorunlarından biri de kanserdir. Kanser hastaları, hastalığa, tedaviye ve bunların dışındaki nedenlere bağlı olarak acil servise başvurabilmektedirler. Bu çalışma Gülhane Askeri Tıp Akademisi Acil Servisi'ne başvuran kanser hastalarının, acile başvuru nedenleri ve semptomlarla baş etmede kullandıkları yöntemleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmaya katılmayı kabul eden 243 hasta çalışmaya alınmıştır. Veri toplama aracı olarak anket formu kullanılmıştır. Veriler, 1 Ocak 2014-15 Mayıs 2014 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde frekans dağılımları, yüzde değerleri, ortalama ve ki-kare testi kullanılmıştır. Hastaların yaş ortalaması 61,33±15,33 olup, %58'si 61 ve üzeri yaşta, %56,4'ü erkektir. Hastalarda en sık görülen kanser çeşidi %34,2 oranı ile gastrointestinal sistem kanserleri, en az görülen kanser %2,1 oranı ile diğer kanserler (cilt kanseri) dir. Hastaların %64,6'sı acil servise birden fazla başvurmuş, bunların %34,4'ü 0-1 gün içinde tekrar başvurmuştur. Ağrı hem ilk kez başvuran hastaların hem de tekrarlı başvuru yapan hastaların başvuru nedenleri arasında ilk sırada yer almaktadır (sırasıyla %24,3 ve %33,8). Hastaların %69,1'i acile başvurmadan kısa süre önce kemoterapi almıştır. Yarıdan çoğu tedavi sürecinde ortaya çıkabilecek yan etkiler ve tedavisi konusunda bilgilendirilmediklerini belirtmişlerdir. Hastaların yarıdan fazlası acil servise gelmeden önce mevcut şikayetle ilgili başka bir kurum ya da kişiye başvurmadığını, %74,5'i bununla ilgili ilaç kullanmadığını belirtmiştir. Hastaların %13,2'sinin acile gelmeden önce semptoma yönelik tamamlayıcı alternatif bir yöntem kullandığı, bu yöntemlerin %59,4'ünün de bitkisel çaylar olduğu saptanmıştır. Hastaların %36,6'sı palyatif yarar sağlamak, kanseri tedavi etmek ve manevi destek sağlamak için alternatif yöntem kullandığını belirtmiştir. Araştırma bulguları, hastaların daha çok kemoterapi sonrası yan etkilerle ve ağrı nedeniyle acil servise başvurduğunu göstermektedir. Tekrarlı başvurular fazladır. Hastalarda ağrı kontrolünün sağlanması, ağrı merkezlerinin ulaşılabilir olması, ayrıca tedavi yan etkilerinin (bulantı kusma, halsizlik, yüksek ateş) önlenmesi ve azaltılması için gerekli girişimlerin evde yapılması acil başvurularını azaltabilir. Ayrıca acil başvurular sırasında kanser hastalarının semptomlarını tam ve zamanında sistematik olarak değerlendirebilme ve uygun hemşirelik girişimlerini sağlama noktasında acil hemşirelerinin gerekli bilgi ve beceriyi kazanmasının önemli olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Cancer is one of the most common health problems of this era. Cancer patients may admit to emergency room (ER) related to the disease, the treatment or other causes. This is a descriptive study that aims to determine ER admission causes of cancer patients and methods that are used for dealing with symptoms by these patients who were admitted to GATA ER department. 243 patients who accept to participate in the study were included in the study. A questionnaire form was used for data collection. The data had been collected between January 1- May 15, 2014. Frequency distributions, percentage values, mean and chi square test were used for data analysis. The mean age of the patients was 61,33±15,33 years. Ages of 58% of patients were ≥61 years and 56,4% of patients were male. The most common cancer type in these patients was gastrointestinal tract cancers and the least common cancer type was the other cancers (skin cancers). 64,6% of patients admitted to ER department more than once and 34,4% of these patients has admitted to ER in same or later day. Pain is the most common causes of admissions in both of first admissions and repetetive admissions (24,3% and 33,8%, respectively). 69,1% of patiets have received chemotherapy just before the ER admission. More than half of these patients said that they were not informed about possible side effects and their treatments during chemotherapy. More than half of these patients said that they did not apply to another institute or another person and that they did not use a drug for this reason. 13,2% of patients had used an alternative complementary method for these symptoms before the ER admission and 59,4% of these methods were herbal teas. 36,6% of patietns said that that they used alternative method for palliative benefits, cancer treatment and emotional support. Research findings showed that patients admitted to ER usually because of post-chemotherapy side effects and pain. Repetetive admissions are common. Ensuring the pain control of patients, accessible pain centers and performing appropriate intervetions for avoiding and reducing the side effects of treatment (nausea-vomiting, weakness, fever) in home may reduce ER admissions. We also concluded that gaining of proper knowledge and ability by emergency nurses for ensuring proper nursing interventions and fully and on time evaluation of symptoms of cancer patients during ER admissions is important.