Sigara kullanmayan tip 2 diyabetlilerde akdeniz diyeti uyumu ile diyetsel ileri glikasyon son ürünü alımı arasındaki ilişki
The relationship between mediterranean diet compliance and dietary advanced glycation end product intake in non-smoking type 2 diabetics
Yazar: BÜŞRA DEMİRER
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA YARDIMCI
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diyet = Diet ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Ölçekler = Scales ; İleri glikasyon ürünleri = Advanced glycation end products

Özet:
Bu çalışma Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji Polikliniği'ne başvuran 19-64 yaşları arasındaki çalışmaya katılmaya gönüllü sigara kullanmayan 55 kadın 41 erkek toplam 96 Tip 2 diyabetli birey ile yürütülmüştür. Çalışmanın amacı; sigara kullanmayan Tip 2 diyabetli bireylerin dAGE alımları ile Akdeniz diyeti uyumunun ve bazı biyokimyasal parametrelerin ilişkisini değerlendirmektir. Çalışmada veriler anket formu ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Anket formu katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, bazı sağlık bilgilerini, genel beslenme alışkanlıklarını, üç günlük besin tüketim kayıtlarını, besin tüketim sıklıklarını ve miktarları, Akdeniz diyeti uyum ölçeğini içermektedir. Ayrıca katılımcıların bazı antropometrik ölçümleri araştırmacı tarafından alınmış ve bireylerin bazı biyokimyasal parametreleri hasta dosyalarından kendi istekleri doğrultusunda alınmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin ortalama yaşı 50,1±8,9 yıl; ortalama diyabet süreleri 10,8±8,2 yıldır. Çalışmada Tip 2 diyabetli bireylerin üç günlük besin tüketim kayıtlarından hesaplanan dAGE alımları değerlendirilmiş ve veriler dAGE alımlarının çeyrekliklere ayrılması ile incelenmiştir (Q1<6612 kU/gün; Q2=6612-8783,5 kU/gün; Q3=8783,5-11649,8 kU/gün; Q4>11649,8 kU/gün). Katılımcıların dAGE alımları ile vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, üst orta kol çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı arasında istatistiksel olarak anlamlılık saptanmıştır (p<0,001). Aynı zamanda bireylerin HBA1c düzeyi (r=0,787), serum CRP (r=0,787), SKB (r=0,778) ve DKB (r=0,691) ile dAGE alımı arasında pozitif korelasyon (p<0,001); Akdeniz diyeti uyum düzeyi yüksek bireylerin dAGE alımlarının daha düşük olduğu ve bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Aynı zamanda oksidatif denge skoru puanının arttıkça dAGE alımının azaldığı saptanmıştır (p<0,001). Bireylerin besin ögesi alımları incelendiğinde; günlük diyetle aldıkları enerji, protein ve yağ miktarları arttıkça dAGE alımının arttığı saptanmıştır (p<0,001). Diyetsel AGE alımı ile çeşitli değişkenlerin etki oranının belirlenmesi için yapılan çoklu doğrusal regresyon analizinde adımsal seçim yöntemi kullanılmıştır. Buna göre Akdeniz diyeti uyum skoru, oksidatif denge skoru, HbA1c, CRP, SKB ve DKB modele eklenip; diğer değişkenler sabit tutulduğunda eklenen bu değişkenler dAGE alımını %81,8 oranında etkilemiş ve bu model istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Çalışma Akdeniz diyeti uyumu ve oksidatif denge skoru ile dAGE alımının değerlendirildiği bilinen ilk çalışmalardan biridir. Dolayısı ile dAGE alımının etkilerine yönelik daha fazla çalışma yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted with a total of 96 Type 2 diabetic individuals between the ages of 19-64 who applied to the Karabük University and Research Hospital Endocrinology Clinic, who volunteered to participate in the study, 55 females and 41 males. Purpose of the study; To evaluate the relationship between dAGE intake of non-smokers with Type 2 diabetes and Mediterranean diet compliance and some biochemical parameters. In the study, the data were collected using a questionnaire form and face to face interview technique. The questionnaire includes sociodemographic characteristics of the participants, some health information, general nutritional habits, three-day food consumption records, food consumption frequency and Mediterranean diet compliance scale. In addition, some anthropometric measurements of the participants were taken by the researcher, and some biochemical parameters of the individuals were taken from the patient files according to their own requests. The average age of the individuals participating in the study was 50.1 ± 8.9 years; the average duration of diabetes is 10.8 ± 8.2 years. In the study, the dAGE intake calculated from the three-day food consumption records of individuals with Type 2 diabetes was evaluated and the data were analyzed by dividing the dAGE intake into quarters (Q1 <6612 kU / day; Q2 = 6612-8783.5 kU / day; Q3 = 8783.5-11649.8 kU / day; Q4> 11649.8 kU / day). A statistically significant difference was found between the dAGE acquisitions of the participants and body weight, BMI, waist circumference, upper middle arm circumference, and triceps skin fold thickness (p <0.001). At the same time, a positive correlation (p <0.001) between individuals' HBA1c level (r = 0.787), serum CRP (r = 0.787), SBP (r = 0.778) and DBP (r = 0.691) and dAGE intake; It was determined that individuals with high levels of Mediterranean diet compliance had lower dAGE intakes and this difference was statistically significant (p <0.001). It was also found that as the oxidative balance score increased, dAGE uptake decreased (p <0.001). When the nutritional intake of individuals is examined; DAGE intake was found to increase as the amount of energy, protein and fat they intake with daily diet increased (p <0.001). Stepwise selection method was used in multiple linear regression analysis to determine the effect ratio of various variables with dietary AGE intake. Accordingly, Mediterranean diet compliance score, oxidative balance score, HbA1c, CRP, SBP and DBP were added to the model; When other variables were kept constant, these added variables affected the dAGE uptake by 81.8%, and this model was found to be statistically significant (p <0.001). The study is one of the first known studies evaluating dAGE intake with Mediterranean diet compliance and oxidative balance score. Therefore, it is thought that more studies should be done on the effects of dAGE intake.