Spor yapan ve yapmayan lise öğrencilerinin temel psikolojik ihtiyaçları ile boş zaman sıkılma algılarının karşılaştırılması /
Yazar: HÜLYA AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHARREM ALPARSLAN KURUDİREK
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; Boş zaman = Leisure ; Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Sıkılma algısı = Boredom perception

Özet:
Bu çalışmanın amacı, lise öğrencilerinin spor yapıp yapmama durumlarına göre temel psikolojik ihtiyaçları ile boş zaman sıkılma algılarının çeşitli demografik değişkenler çerçevesinde karşılaştırılmasıdır. Çalışmaya, Kars il merkezinde eğitim gören 77 erkek (%41,4) , 109 kadın (%58,6) olmak üzere toplam 186 lise öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların 12,4'ü 15 yaşında, % 33,3'ü 16 yaşında, % 44,6'sı  17 yaşında ve  %9,7'si ise 18 yaşındadır.Çalışmada, öğrencilerin temel psikolojik ihtiyaçlarını tespit etmek amacıyla Katartzi ve Kontou (2011) tarafından geliştirilen ve Türkçeye Türkay ve ark. (2019) tarafından uyarlanan 12 madde ve Yeterlilik, İlişki ve Özerklik olmak üzere 3 alt boyuttan oluşan Beden Eğitiminde Temel Psikolojik İhtiyaçlar ölçeği ile serbest zamanda sıkılma algılarının tespiti için Iso-Ahola ve Weissinger (1990) tarafından geliştirilen ve Türkçeye uyarlaması Kara ve ark (2014) tarafından yapılan 10 maddeden,,Sıkılma ve Doyum olmak üzere iki alt boyutan oluşan Boş Zamanda Sıkılma Algısı Ölçeği (BZSA) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel çözümlemesinde, SPSS 20.0 for Windows programı kullanılmıştır. Kişisel bilgilerinin analizinde betimleyici istatistik yöntemlerine başvurulmuştur. Yapılan veri dağılım homojenliği testinde elde edilen verilerin homojen dağılıma sahip olmadığı görülmüş, bu nedenle parametrik olmayan istatistik yöntemleri uygulanmıştır. Çalışmada veriler %95 güven aralığında işlenmiştir. Katılımcıların temel psikolojik ihtiyaçlar yeterlilik alt boyutunda orta, ilişki alt boyutunda orta, özerklik alt boyutunda kısmen düşük ortalamalara sahip oldukları, boş zaman sıkılma algısı sıkılma alt boyutunda düşük, doyum alt boyutunda ise orta seviyede ortalamalara sahip oldukları tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre erkek katılımcıların Temel Psikolojik İhtiyaçlar Özerklik alt boyutunda kadın katılımcılardan daha yüksek sıra ortalamasına sahip olduğu, kadın katılımcıların ise Temel Psikolojik İhtiyaçlar Yeterlik, Temel Psikolojik İhtiyaçlar İlişki, Boş Zaman Sıkılma Algısı Sıkılma ve Boş Zaman Sıkılma Algısı Doyum alt boyutlarında erkek katılımcılardan daha yüksek sıra ortalamalarına sahip  olduğu görülmüştür. Takım sporları ile ilgilenen katılımcıların Temel Psikolojik İhtiyaçlar yeterlik, ilişki, özerklik alt boyutları ve boş zaman sıkılma algısı doyum alt boyutlarında bireysel sporlar ile ilgilenen katılımcılardan daha yüksek sıra ortalamasına sahip olduğu, Sıkılma alt boyutunda ise bireysel sporlarla ilgilenen katılımcıların takım sporları ile ilgilenen sporculardan daha yüksek sıra ortalamasına sahip olduğu  görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to compare basic psychological needs and perceptions of leisure boredom within the framework of various demographic variables depending on whether high school students play sports or not. A total of 186 high school students participated in the study, including 77 men (41.4%) and 109 women (58.6%), studying in Kars province. 12.4 of the participants are 15 years old, 33.3% are 16 years old, 44.6% are 17 years old and 9.7% are 18 years old. In the study, it was developed by Katartzi and Kontou (2011) to determine the basic psychological needs of the students and türkay and ark in Turkish. (2019) adapted by 12 articles and Proficiency, In physical education, consisting of 3 sub-dimensions: Relationship and Autonomy, the Perception of Boredom perception of boredom (BZSA) was used in the Empty Time Scale (BZSA), consisting of two subsizes, Boredom and Sati, from 10 substances developed by Iso-Ahola and Weissinger (1990) and adapted to Turkish by Iso-Ahola and Weissinger (1990) for the detection of perceptions of boredom in free time. SPSS 20.0 for Windows program was used in statistical analysis of data. In the analysis of his personal information, the description statistical methods were applied. Data distribution homogeneity test data did not have homogeneous distribution, so non-parametric statistical methods were applied. In the study, the data was processed in the 95% confidence range. Participants were found to have moderate, relationship subsize medium, lower size of relationship, partially low averages in the lower size of autonomy, low in the lower size of leisure boredom, and moderate averages in the lower size of satiation. According to the gender variable, male participants have a higher rank average than female participants in the lower dimension of Basic Psychological Needs Autonomy, while female participants have higher rank averages than male participants in basic psychological needs proficiency, Basic Psychological Needs Relationship, Perception of Leisure Boredom Boredom and Empty Time Boredom Perception In Lower Dimensions. Participants interested in team sports have a higher average of ranks than participants interested in individual sports in their lower age of basic psychological needs proficiency, relationship, autonomy subsize and perception of leisure boredom, and participants interested in individual sports at the lower age of boredom have a higher rank average than athletes interested in team sports.