Empty sella (boş sella) sendromlu hastalarda tiroid otoimmünitesi
Thyroid autoimmunity in patients with empty sella syndrome
Yazar: ABDULMUTTALİP ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ÇARLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Erzurum Bölge Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Hipopitüitarizm = Hypopituitarism ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Tiroidit = Thyroiditis ; Ötiroid hasta sendromları = Euthyroid sick syndromes

Özet:
Amaç: Empty sella sendromu olan hastalarda tiroid otoimmünitesi birlikteliği ve sıklığının değerlendirilmesi ve tiroid otoantikorlarının empty sella sendromlu hastalarda klinik ve laboratuvar bulgularına olası etkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Çalışmaya Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji Kliniğine Ocak 2010- Aralık 2016 tarihleri arasında başvuran, ortalama yaşı 55,51±14,82 olan 93 kadın ve 22 erkek empty sella saptanan hasta alınmıştır. Sağlıklı, vücut kitle indeksi (VKİ) normal değerlerde 105 birey (%84,8'i kadın) alındı ve kontrol grubu olarak tanımlandı. Empty sella teşhisi, hipofiz manyetik rezonans (MR) sonuçlarına göre konuldu. Ötiroid Hashimoto Tiroiditi kriteri olarak; hastalarda tiroid fonksiyon testlerinin normal olması, tiroid oto-antikorlarının pozitif olması ve ultrasonografik olarak Hashimoto Tiroiditi ile uyumlu radyolojik görünümü olan hastalar kabul edildi. Empty sella ve kontrol grubunu oluşturan katılımcıların demografik özellikleri, VKİ, biyokimya, lipid profili, tiroid fonksiyon testleri, hormonal parametrelerin düzeyleri, tiroid oto-antikorları ve tiroid ultrasonografi (USG) bulguları karşılaştırıldı. 
Bulgular: Her iki grup arasında VKİ, TSH, prolaktin, ACTH, GH bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p>0.05). Kortizol düzeyleri empty sella sendromlu hastalarda (8,37±5,37 µg/dl) kontrol grubuna (10,37±6,45 µg/dl) göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde düşük olarak bulunmuştur (p=0,037). Empty sella ve kontrol grupları ötiroid Hashimoto hastalığının birlikteliği açısından değerlendirilmiştir. Empty sella grubunda 41 (%35,6), kontrol grubunda 1 (%0,95) vakada ötiroid Hashimoto Tiroiditi tanısı konmuştur (p<0,001). Anti-TPO ve Anti-TG ile empty sella sendromu arasında anlamlı yüksek pozitif korelasyon bulunmuştur (r=0,65, p=0,000; r=0,63, p=0,000, sırasıyla). Parametrelerin Anti-TPO ve Anti-TG ilişkisi spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiş olup; Anti-TPO ile Anti-TG, ötiroid Hashimoto varlığı, yaş, VKİ, sağ tiroid volümü, sol tiroid volümü, FT3 ve FT4 arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon tespit edilmiştir (p<0,05). ROC analizinde, Empty sella öngörüsünde Anti-TPO≥9,5 için sensitivitesi %94,5 ve spesifitesi %72'dir. Anti-TG ≥10,5 için sensitivitesi %80 ve spesifitesi %79 olarak bulunmuştur. Anti-TPO'nun AUC değeri %87,9 (p<0,001) ve Anti-TG'nin AUC değeri %86,4'tür (p<0,001).
Sonuç: Tiroid otoantikorları ile empty sellanın klinik ve laboratuar bulguları arasında pozitif bir ilişki vardır. Sonuç olarak idiopatik empty sella sendrom olgularının bir kısmının Hashimoto Tiroiditi aracılığıyla oluşması muhtemeldir. Empty sella sendromlu olgularda Hashimoto Tiroiditi varlığı araştırılması önerilir. Bundan dolayı, kontrollü klinik çalışmalar ile desteklendiğinde gelecekte ötiroid Hashimoto tiroiditi, empty sella için bir risk faktörü olabileceği daha netlik kazanacaktır. Daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Empty Sella, Hashimoto Tiroiditi, Hipopitüitarizm

Abstract:
Purpose: The aim of this study was to evaluate the association and frequency of thyroid autoimmunity in patients with empty sella syndrome and to evaluate the possible effects of thyroid auto-antibodies on clinical and laboratory findings in patients with empty sella syndrome.
Material and Method: We recruited 93 patients (female) and 22 male patients (mean age 55.51 ± 14.82) who were admitted to the Endocrinology Clinic of Erzurum Regional Training and Research Hospital between January 2010 and December 2016. 105 healthy individuals (84.8% female) were included in the healthy, body mass index (BMI) normal values and defined as the control group. Empty sella diagnosis was based on pituitary magnetic resonance (MR) results. As a criterion of euthyroid Hashimoto Thyroiditis; Patients with normal thyroid function tests, positive thyroid auto-antibodies and radiologic appearance compatible with Hashimoto's  Thyroiditis were accepted as patients. The demographic characteristics, BMI, biochemistry, lipid profile, thyroid function tests, levels of hormonal parameters, thyroid autoantibodies and thyroid ultrasonography (USG) were compared in the participants of empty sella and control group.
Results: There was no statistically significant difference between the two groups in terms of BMI, TSH, prolactin, ACTH, GH (p> 0.05). Cortisol levels were significantly lower in the patients with empty sella syndrome (8,37 ± 5,37 μg / dl) than in the control group (10,37 ± 6,45 μg / dl) (p = 0,037). Empty sella and control groups were evaluated for the association of euthyroid Hashimoto's disease. Euthyroid Hashimoto Thyroiditis was diagnosed in 41 (35.6%) of the empty sella group and 1 (0.95%) of the control group (p <0.001). There was a significant positive correlation between Anti-TPO and Anti-TG and empty sella syndrome (r = 0.65, p = 0.000, r = 0.63, p = 0.000, respectively). Anti-TPO and Anti-TG correlations were evaluated by Spearman correlation analysis; There was a statistically significant positive correlation between Anti-TPO and Anti-TG, euthyroid Hashimoto presence, age, BMI, right thyroid volume, left thyroid volume, FT3 and FT4 (p <0,05). In ROC analysis, sensitivity for Anti-TPO≥9.5 was 94.5% and specificity 72% for empty sella. For Anti-TG ≥ 10.5, the sensitivity was 80% and the specificity was 79%. The AUC value of Anti-TPO was 87.9% (p <0.001) and the AUC value of Anti-TG was 86.4% (p <0.001).
Discussion: There is a positive relationship between thyroid auto-antibodies and the clinical and laboratory findings of the empty sella. As a result, it is possible that some of the idiopathic empty sella syndrome cases occur via Hashimoto Thyroiditis. It is advisable to investigate the presence of Hashimoto Thyroiditis in patients with empty sella syndrome. Therefore, when supported by controlled clinical trials, it will be clear that future euthyroid Hashimoto Thyroiditis may be a risk factor for empty sella. Further work is needed.
Key words: Empty Sella, Hashimoto Thyroiditis, Hypopituitarism