Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde akıllı telefon kullanım düzeyi ile dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu semptom şiddeti ilişkisi
Correlation between level of smartphone use and attention deficit hyperactivity disorder symptom severity in adolescents diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: FUNDA DANDIL
Danışman: PROF. DR. CEM GÖKÇEN
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Bağımlılık = Dependency ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Cep telefonu = Mobile phone ; Ekran bağımlılığı = Screen addiction ; Ergenler = Adolescents ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity

Özet:
AMAÇ: Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) dikkat dağınıklığı, hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. Günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte akıllı telefon kullanım sıklığının da giderek artması ve DEHB'li hastalarda başta madde bağımlılıkları olmak üzere internet, kumar gibi bazı davranışsal bağımlılıkların sık görülmesi DEHB'nin başka bir davranışsal bağımlılık türü olan akıllı telefon bağımlılığında risk faktörü olabileceğini gündeme getirmiştir. Bu çalışmada amacımız DEHB semptom şiddetinin akıllı telefon bağımlılığında yordayıcı bir faktör olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği sorusuna cevap aramaktır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Araştırmaya DEHB tanısı almış veya bu bozuklukla takip edilmekte olan 12-18 yaş arası 98 ergen dahil edildi. Çalışmada Sosyodemografik Veri Formu, Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçeği Kısa Formu, Conners Ebeveyn Değerlendirme Ölçeği kullanıldı.
BULGULAR: Çalışmamızda 98 olgunun 35'i (%35,7) akıllı telefon bağımlılığı açısından riskli bulundu. Cinsiyetler arasında akıllı telefon bağımlılığı açısından anlamlı fark bulunmadı (p=0,322). DEHB alt tipleri kıyaslandığında da akıllı telefon bağımlılığı açısından aralarında anlamlı fark bulunmadı (p=0,586). Anne yaşı, baba yaşı ve eğitim durumları, babada psikopatoloji bulunması gibi sosyodemografik faktörlerle akıllı telefon bağımlılığı arasında ilişki saptanmazken, annede psikopatoloji bulunması akıllı telefon bağımlılığı ile ilişkiliydi (p=0,025). Yine akıllı telefon kullanım süresi ile akıllı telefon bağımlılığı ilişkili olup 4 saatten fazla telefonla vakit geçirenlerin ölçek puanları 0-2 saat (p=0,001) ve 2-4 saat (p=0,031) arasında vakit geçirenlere oranla anlamlı derecede yüksekti. Conners alt ölçekleriyle akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişki incelendiğinde; Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği ile Conners Öğrenme (r=0,282, P=0,005), Kaygı (r=0,258, P=0,010) ve toplam puanları (r=0,259, P=0,010) arasında pozitif yönde zayıf bir anlamlı korelasyon saptandı. Davranış bozuklukları, hiperaktivite ve psikosomatik belirti alt ölçekleriyle Akıllı Telefon Bağımlılık Ölçek puanları arasında anlamlı korelasyon saptanmadı.
SONUÇ: Araştırmamızda DEHB semptom şiddeti arttıkça akıllı telefon bağımlılık riskinin de yükseldiği bulunmuştur. Ayrıca elde ettiğimiz verilere göre annede psikopatolojinin eşlik ediyor olması, ergenlik döneminde akıllı telefonla daha uzun süre vakit geçirilmesi de akıllı telefon bağımlılığı açısından risk faktörüdür. DEHB'nin klinik özelliklerinin, örneğin alt tiplerinin ve eşlik eden komorbiditelerin akıllı telefon bağımlılığına etkilerine yönelik ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
OBJECTIVE: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) is a neurodevelopmental disorder that manifests with symptoms of inattentiveness, hyperactivity and impulsivity. With the advance in technology, increase in frequency of smartphone use and the fact that individuals with ADHD are at increased risk of other behavioral addictions such as internet and gambling, has brought into attention whether individuals with ADHD are at increased risk for smartphone addiction. In this study, our aim is to study whether ADHD symptom severity is associated with increased likelihood of smartphone addiction.
METHOD: 98 adolescents between the ages of 12 and 18 who were diagnosed with ADHD or on follow-up with this disorder were included in the study. Sociodemographic data, The Smartphone Addiction Scale Short Form, and Conners Parental Rating Scale were used.
RESULTS: In our study, 35 of 98 cases (35.7%) were found risky in terms of smartphone addiction. There was no significant difference between genders in terms of smartphone addiction (p = 0.322). When ADHD sub-types were compared, no significant difference was found in terms of smartphone addiction (p = 0.586). While there was no relationship between sociodemographic factors such as maternal age, father age and educational status, father having a psychopathology and smartphone addiction, the presence of psychopathology in the mother was associated with smartphone addiction (p = 0.025). Again, smartphone usage time and smartphone addiction were related, and the scale scores of those who spent more than 4 hours on the phone were significantly higher than those who spent between 0-2 hours (p = 0.001) and 2-4 hours (p = 0.031). When the relationship between Conners subscales and smartphone addiction were examined; there was a weak positive correlation between the smartphone addiction scale and Conners Learning (r = 0.282, P = 0.005), Anxiety (r = 0.258, P = 0.010) and total scores (r = 0.259, P = 0.010). No significant correlation was found between behavior, hyperactivity and psychosomatic symptom subscales and smartphone addiction scale scores.
CONCLUSION: In this study, we found that as ADHD symptom severity increases, the risk of smartphone addiction increases. In addition, according to the data we obtained, presence of mother's psychopathology and spending more time with a smartphone during adolescence is also a risk factor for smartphone addiction. Further studies are needed on the effects of ADHD's clinical features, such as subtypes and comorbidities, on smartphone addiction.