Demir eksikliği anemisi tanılı çocuklarda vitamin B12 eksikliği görülme sıklığı
Frequency of vitamin B12 deficiency in children with iron deficiency anemia
Yazar: AZİME ŞEYMA ÜLKER
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP YILDIZ YILDIRMAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi = Anemia ; Anemi-demir eksikliği = Anemia-iron deficiency ; Hematoloji = Hematology ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Demir eksikliği anemisi çocuklarda en sık görülen nutrisyonel anemidir. En az iki farklı nutrisyonel eksikliğin bir arada görüldüğü anemiler kombine nutrisyonel anemi olarak adlandırılır. Ülkemizde çocuklardaki kombine anemi sıklığı bilinmemektedir. Çalışmamızda izole demir eksikliği anemisi ve demir eksikliği anemisi ile birlikte vitamin B12 eksikliği olan kombine anemi tanısıyla takip edilmiş 4 ay-18 yaş arası olguların değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli ve retrospektif bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji Polikliniği'ne 2018-2021 yılları arasında çeşitli nedenler ile başvuran ve demir eksikliği anemisi saptanan 254 olgu çalışmaya dahil edildi. Olguların verileri hastane bilgi sisteminden geriye dönük olarak incelendi. Öykü, fizik muayene ve laboratuvar bulguları kaydedildi. İzole demir eksikliği anemisi ve kombine anemi gruplarının demografik ve klinik özellikleri, laboratuvar bulguları karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamız toplam 254 olgu ile yapıldı. Ortalama yaş 7,8±6,3 yıl idi. Yaş gruplarına ayrılarak incelendiğinde en büyük grup 13-18 yaş grubu idi. Olguların %57,5'inde izole demir eksikliği, %42,5'inde kombine anemi saptandı. Kombine anemi sıklığı 4 ay-2 yaş ve 13-18 yaş gruplarında diğer gruplara göre anlamlı olarak fazla idi. Bu olguların anemileri %83,3 mikrositer, %15,7 normositer, %0,9 makrositer özellikte idi. Kombine anemi olgularının ferritin ve vitamin B12 düzeyleri demir eksikliği grubundakilerden anlamlı olarak düşük bulundu.
Sonuç: Demir eksikliği anemisine sıklıkla vitamin B12 eksikliği eşlik etmektedir. Ancak klinik ve laboratuvar özellikleri ile kombine anemileri izole demir eksikliği anemisinden ayırmak mümkün olmamaktadır. Kombine nutrisyonel anemisi olan hastalara erken tanı koyarak vitamin B12 eksikliğinin neden olduğu komplikasyonların gelişmesini önlemek her hekimin öncelikleri arasında olmalıdır.
Anahtar kelimeler: Çocuk, demir eksikliği anemisi, hematoloji, vitamin B12 eksikliği

Abstract:
Aim: Iron deficiency anemia is the most common nutritional anemia in children. Anemias with at least two different nutritional deficiencies are called combined nutritional anemia. The frequency of combined anemia in children in our country is not known. In our study, we aimed to evaluate patients aged between 4 months and 18 years with isolated iron deficiency anemia and combined anemia of iron deficiency anemia and vitamin B12 deficiency.
Materials and Methods: Our study was designed as a single-center and retrospective study. A total of 254 patients with iron deficiency anemia who were admitted to the Pediatric Hematology Outpatient Clinic of the University of Health Sciences, Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital between 2018 and 2021 for various reasons were included in the study. The data of the cases were retrospectively analyzed from the hospital information system. Their medical history, physical examination and laboratory findings were recorded. Demographic and clinical characteristics and laboratory findings of isolated iron deficiency anemia and combined anemia groups were compared.
Results: Our study was conducted with a total of 254 patients. The mean age was 7.8±6.3 years. When analyzed by age groups, the largest group was 13-18 years old. Isolated iron deficiency was found in 57.5% and combined anemia in 42.5%. The frequency of combined anemia was significantly higher in the 4 months-2 years and 13-18 years age groups compared to the other groups. The anemia of these patients was 83.3% microcytic, 15.7% normocytic and 0.9% macrocytic. Ferritin and vitamin B12 levels of combined anemia cases were significantly lower than those in the iron deficiency group.
Conclusion: Iron deficiency anemia is frequently accompanied by vitamin B12 deficiency. However, it is not possible to distinguish combined anemia from isolated iron deficiency anemia by clinical and laboratory findings. Early diagnosis of patients with combined nutritional anemia and prevention of complications caused by vitamin B12 deficiency should be among the priorities of every physician.
Key words: Child, iron deficiency anemia, hematology, vitamin B12 deficiency