Akılcı laboratuvar kullanımı açısından gereksiz tetkik istemlerinin retrospektif analizi: Seroloji laboratuvarı örneği
Retrospective analysis of unnecessary test prompts in terms of rational USE of laboratory: Serology laboratory case
Yazar: YUNUS FİDAN
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS EMRE ÖZTÜRK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Laboratuvar personeli = Laboratory personnel ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Maliyet = Cost ; Seroloji = Serology ; Serolojik testler = Serological tests ; Testler = Tests ; Teşhis testleri = Diagnostic tests

Özet:
Amaç: Bu araştırma; mikrobiyoloji laboratuarına tıbbi bölümlerden gelen tetkik istemlerinin gereksizlik, maliyet  ve süre açısından  retrospektif yaklaşımla analizini amaçlamaktadır.
Önem:  Gereksiz test istemleri hasta güvenliği, çalışan güvenliği ve ortaya çıkardığı maliyet açısından  araştırılmaya değer bir konudur. Belli bir dönemdeki test istemlerinin retrospektif analizini amaçlayan bu çalışma söz konusu örneklemde yapılan ilk çalışmadır.
Yöntem: 01.02.2015-10.02.2015 tarih aralığında gerçekleşen toplam 2820  test istemi retrospektif olarak analiz edilmiştir. Analizde;  hastaların öyküleri, geçmiş laboratuar sonuçları baz alınmıştır. Oluşturulan veri seti SPSS 22 ve Excel 2013 programına girilerek bulgular elde edilmiştir. Test istemlerinin "gereksizlik durumu" hastalara ilişkin cinsiyet, yaş, tetkik isteminin yapıldığı klinik veya poliklinik, hastaya ait ön tanı ve ana tanı bilgileri ile hastane bilgi yönetim sisteminde yer alan dijital kayıtlardaki tüm tıbbi bilgiler dikkate alınıp incelenerek belirlenmiştir. 
Bulgular: Yapılan analizler sonucunda gereksiz istemde bulunulan testlerin toplam sayısı 382 olarak bulunmuş olup, genel toplama oranı %13,5'dir. Araştırma sonucunda yoğun olarak gereksiz test isteminde bulunan bölümler çocuk hastalıkları anabilim dalı (% 4,89) , iç hastalıkları anabilim dalı (% 4,22), aile hekimliği anabilim dalı (% 2,06) ve diğer anabilimdalları (% 2,38) olduğu görülmüştür. Söz konusu tarih aralığında analiz edilen sağlık kuruluşunda gerçekleşen gereksiz test istemlerinin, 2015 yılı Sağlık Uygulama Tebliği güncel fiyatlarıyla, maliyeti 3.083,20 TL bulunmuştur. Yıllık olarak değerlendirildiğinde ise gereksiz test istemlerinin maliyeti 55.497,60 TL'ye ulaşmaktadır. Araştırmada gereksiz çalışılan testler üzerinden hesaplanan zaman kaybı 6146 saatdir.
Sonuç: Tıbbi laboratuvardan talep edilen gereksiz tetkik istemleri sağlık hizmet sunucuları için mali bir yük oluşturmakta, klinisyenlerin gereksiz tetkik istemleri laboratuvar çalışmalarında zaman ve iş gücü kaybına, diğer taraftan hastaların tedavi süreçleri için zaman kaybı ve olumsuz durumlar oluşturmaktadır. Klinisyenlerin tanısal algoritmaları kullanmaları, hastane bilgi yönetim sistemleri üzerinde sadece klinisyenler tarafından tetkik istemi yapılması gerekmektedir. Sağlık yöneticileri bu zaman ve iş gücü kaybına odaklanarak çözüme yönelik önerileri geliştirmelidirler.

Abstract:
Objective: This research aims to analyze the examination demands requested by medical departments to microbiology laboratories in terms of necessity, cost and time with retrospective approach.
Importance: Unnecessary testdemands is an issue worth investigating in terms of the cost,patient safety and employee safety. This study aiming a retrospective analysis of test requests at a certain period isthe first study madeon this sample.
Method: A total of 2820 test requests made between 01.02.2015-10.02.2015 were analyzed retrospectively. This analysis was based on the history of the patient and past laboratory results. The generated data sets entered into SPSS 22 and Excel 2013 program results were obtained. "Redundancy status" of thetest requests was determined by takingthe clinic which demands the test, thegender, age, pre-diagnosis and the diagnosis of the patients, all the medical information recorded in the hospital information management system taken into consideration.
Results:As a result of the analysis, total number of redundant test claims made was found to be 382; the rate is 13.5%. It has been shown that the shares ofthe medical departments in makingunnecessary tests requests are (4.89%) for pediatrics department, (4.22%) for internal medicine department,(2.06%) for family medicine department and (2.38%) for other departments. The cost of unnecessary testing took place in the organization during the aforementioned periodwas 3083.20TLwith current prices determined by 2015Health Practices Notification. The annual cost of redundant tests was reaching 55497.60 TL. The loss of working hours' due to the unnecessary testing wascalculated as 6146.
Conclusion:Redundant tests prompts made to the laboratory has created a financial burden for health service providers, clinicians' unnecessary tests claimscause theloss of time and labor in laboratory work and constitutes loss of time and negative situations for healing process of patients. It is required clinicians touse diagnostic algorithms, test claims should be madeonhospital information management systems only by clinicians. Health managersshould focus on the waste of time and labor and develop proposals for solutions.