Ergenlerde intihar eğiliminin yordanması: Yaşam nedenleri,  psikolojik iyi oluş ve Aleksitimi'nin rolü
Prediction of suicidal tendency in adolescents: The role of reasons for living, psychological well-being and Alexitima
Yazar: YAKUP DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖNER ÇELİKKALELİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Toronto Aleksitimi Skalası = Toronto Alexithymia Scale ; Yaşama nedeni = Reasons for living ; Ölçekler = Scales ; İntihar = Suicide

Özet:
Bu araştırmada, ergenlerde intihar eğiliminin yaşam nedenleri, psikolojik iyi oluş ve aleksitimi tarafından yordanıp yordanmadığı; ergenlerin cinsiyetlerine göre intihar eğilimi düzeylerinin (düşük/orta/yüksek) farklılaşıp farklılaşmadığı ve yardım alma ihtiyacı hissedip hissetmemesi (evet/hayır) durumuna göre intihar eğilim puanlarının farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır.
Bu araştırma betimsel çalışmalardan ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni intihar eğilimi, bağımsız değişkenleri ise cinsiyet, yaşam nedenleri, psikolojik iyi oluş ve aleksitimidir. Çalışmanın amacı çerçevesinde birçok çalışma grubundan veri toplanmıştır. Yaşam Nedenleri Ölçeği'nin yapı geçerliğini test edebilmek için lise 1, 2, 3 ve 4'e devam eden 253 ergenden (95 erkek (%37.5), 158 kadın (%62.5)), ölçüt bağıntılı geçerlik için 236 ergenden (87 erkek (%36.9), 149 kadın (%63.1)), test tekrar test güvenirliği için 135 ergenden (80 erkek (%59.2), 55 kadın (%40.8)) veri toplanmıştır. Son olarak ise, çalışmanın araştırma sorulanının cevabına ulaşabilmek için 699 ergenden (260 erkek (%37.6), kadın 439 (%62.8)) veri toplanmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla "İntihar Olasılığı Ölçeği", "Yaşam Nedenleri Ölçeği", "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği" ve "Toronto Aleksitimi Ölçeği" kullanılmıştır. Ayrıca "Yaşam Nedenleri Ölçeği" uyarlama çalışmasında ölçüt bağıntılı geçerliğe kanıt sağlayabilmek için "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" ve "Beck Umutsuzluk Ölçeği" kullanılmıştır.
Verilerin analizinde SPSS 23 ve AMOS programlarından yararlanılmıştır. Öncelikle Yaşam Nedenleri Ölçeği'nin geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi ve ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach alpha iç tutarlık katsayısı ve test tekrar test yöntemlerinden yararlanılmıştır. Ergenlerin cinsiyetlerine göre intihar eğilimi düzeylerinin (düşük/orta/yüksek) farklılaşıp farklılaşmadığını belirleyebilmek için ki-kare analizinden yararlanılmıştır. Yardım alma ihtiyacı hissedip hissetmemesi (evet/hayır) durumuna göre intihar eğilimlerinin farklılaşıp farklılaşmadığını ortaya koyabilmek için bağımsız gruplar için t-Testi ve intihar eğiliminin yaşam nedenleri, psikolojik iyi oluş ve aleksitimi tarafından yordanıp yordanmadığını belirleyebilmek için aşamalı çoklu regresyon analizinden yararlanılmıştır. Araştırmada hata payı üst sınırı .05 olarak kabul edilmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, ilk olarak ergenlerin cinsiyetlerine göre intihar eğilimi düzeyleri anlamlı bir biçimde farklılaşmadığı görülmüştür. 
İkinci olarak, değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde, ergenlerde intihar eğilimi ile yaşam nedenleri arasında genel çalışma grubunda negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Aynı grupta intihar eğilimi ile psikolojik iyi oluş arasında negatif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. İntihar eğilimi ile aleksitimi arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca kız ergenlerde intihar eğilimi ile yaşam nedenleri ve intihar eğilimi ile psikolojik iyi oluş arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler görülmüşken, erkek ergenlerde intihar eğilimi ile yaşam nedenleri ve intihar eğilimi ile psikolojik iyi oluş arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler, intihar eğilimi ile aleksitimi arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür.
Üçüncü olarak ergenlerin intihar olasılıklarının "genel çalışma grubu'nda" psikolojik iyi oluş, yaşam nedenleri ve aleksitimi tarafından yordandığı görülmüşken, "kız ergenlerde" psikolojik iyi oluş ve yaşam nedenlerinin ve "erkek ergenlerde" yaşam nedenleri, psikolojik iyi oluş ve aleksitiminin anlamlı yordayıcılar olduğu görülmüştür.
Son olarak ergenlerin psikolojik yardım alma ihtiyacı hissedip hissetmemesine göre intihar eğilimine ilişkin puanları anlamlı biçimde farklılaştığı ve psikolojik yardım ihtiyacı olduğunu belirten ergenlerin intihar eğilimi puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür.
Araştırma çerçevesinde elde edilen bulgular alan yazını ışığında tartışılmış, yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this study, it has been that whether suicidal tendency in adolescents is predicted by reasons for life, psychological well-being and alexithymia; whether suicidal tendency levels (low / medium / high) differ among adolescents according to their gender and whether suicidal tendency scores differ according to whether they feel the need for help (yes / no).
This research was carried out with a relational screening model among descriptive studies. The dependent variable of the study is suicidal tendency, and independent variables are gender, reasons for life, psychological well-being and alexithymia. For the purpose of the study, data were collected from many study groups. In order to test the structural validity of Reasons for Life Scale, data were collected from 253 adolescents (95 males (37.5%), 158 females (62.5%)) attending high school 1, 2, 3 and 4th grades, for criterion validity from 236 adolescents (87 males (36.9%), 149 females (63.1%)) and for test-retest reliability from 135 adolescents (80 males (59.2%), 55 females (40.8%)). Finally, data were collected from 699 adolescents (260 males (37.6%), females 439 (62.8%)) to reach the answer to the research question of the study. In order to collect data, "Suicide Probability Scale", "Reasons for Life Scale", "Psychological Well-Being Scale" and "Toronto Alexithymia Scale" were used. In addition, "Rosenberg Self-Esteem Scale" and "Beck Hopelessnes Scale" were used to provide evidence for criterion-related validity in the "Reasons for Life Scale" adaptation study.
SPSS 23 and AMOS programs were used in the analysis of the data. First of all, confirmatory factor analysis and criterion-related validity studies were conducted for the validity of the Reasons for Life Scale. For the reliability of the scale, Cronbach alpha internal consistency coefficient and test-retest methods were used. In order to determine whether suicidal tendency levels (low / medium / high) differ among adolescents according to their gender Chi-square analysis; according to whether they need help or not (yes / no) t-Test; and in order to determine whether suicidal tendency can be predicted by reasons for life, psychological well-being and alexithymia phased multiple regression analysis were used. In the study, maximum error marging is accepted as .05.
According to the findings obtained from the research, firstly it was found out that suicidal tendency levels of adolescents did not differ significantly according to their gender.
Second, when the relationships between variables are examined, it was observed that there was a meaningful negative relationship between suicidal tendency and life reasons of adolescents in the general working group. In the same group, a meaningful negative relationship was found between suicidal tendency and psychological well-being. A meaningful positive relationship was found between suicidal tendency and alexithymia. In addition, while there was a negative relationship between suicidal tendency and reasons for life between suicidal tendency and psychological well-being among female adolescents; there was negative relationship between suicidal tendency and reasons for life – between suicidal tendency and psychological well-being and positive relationship between suicidal tendency and alexithymia among male adolescents.
Thirdly, it was observed that the suicide possibilities of adolescents is predicted by psychological well-being, reasons for life and alexithymia in the "general working group", Psychological well-being and reasons for life in "female adolescents" and reasons for life in "male adolescents" appear to be significant predictors of psychological well-being and alexithymia.
Finally, it was observed that according to whether adolescents need psychological help or not, their scores on suicidal tendency differed significantly and those who stated they need psychological help scored higher.
Findings obtained within the framework of the research were discussed, interpreted and suggestions were made in the light of the literature.