Kendiliknesnesi ihtiyaçlarının arkadaşlık ilişkileri ile ilişkisinde ebeveynlik biçimlerinin aracılık rolünün incelenmesi
Investigation of the mediating role of parental styles in the relationship between selfobject needs and peer relations
Yazar: KAMİL TUZGÖL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLİN GÜNERİ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akran ilişkileri = Peer relationships ; Arkadaşlık = Friendship ; Ebeveynler = Parents ; Ebeveynlik becerileri = Parenting skills ; Kendilik = Self ; Kendilik nesnesi = Selfobject ; Üniversite öğrencileri = University students ; İhtiyaçlar = Needs

Özet:
Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde kendiliknesnesi ihtiyaçlarının arkadaşlık ilişkilerine ilişkisinde algılanan ebeveynlik biçimlerinin aracılık rolü incelenmiştir. Araştırma grubu, 2020-2021 eğitim/öğretim yılında Ankara ilindeki üniversitelerde öğrenime devam eden 614 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma grubu tesadüfi-rastgele örnekleme yoluyla seçilerek oluşturulmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanteri (Yurduşen ve Gençöz, 2018); "Arkadaş İlişkileri Ölçeği (Kaner, 2000); Young Ebeveynlik Ölçeği (Soygüt, Çakır ve Karaosmanoğlu, 2008); ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkiler Pearson Korelasyon Katsayısı ile, kendiliknesnesi ihtiyaçlarının arkadaşlık ilişkileri ile ilişkisinde ebeveynlik biçimlerinin aracılık etkisi ise yapısal model ile test edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS 22.0 ve LISREL 8.80 paket programları kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, kendiliknesnesi ihtiyaçları alt boyutlarından idealizasyon/ikizlikten kaçınma ihtiyacı ve idealizasyona yaklaşma ihtiyacı ile anne baba ebeveynlik biçimleri arasında anlamlı ilişkiler elde edilmiştir. İdealizasyon/İkizlikten kaçınmanın arkadaşlık ilişkisine olan etkisinde algılanan anne ve babanın ebeveynlik biçimlerinin kısmi aracılık etkisi olduğu saptanmıştır ve bu etki negatif yöndedir. Diğer yandan idealizasyona yaklaşma ihtiyacının arkadaşlık ilişkisine etkisinde, algılanan baba ebeveynlik biçimlerinin kısmi aracılık etkisi olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Kendiliknesnesi İhtiyaçları, Akran İlişkileri, Ebeveynlik Biçimleri, İkizlik Aktarımı

Abstract:
In this study, the mediating effect of perceived parenting styles on the effect of selfobject needs on peer relations among university students was investigated. The sample consists of 614 students studying at universities in Ankara in the 2020-2021 academic year. The participants were formed by choosing random sampling method. As data collection tools, Selfobject Needs Inventory (Yurduşen & Gençöz, 2018); Peer Relationship Scale (Kaner, 2000); Young Parenting Inventory (Soygüt et al., 2008); and Personal Information Form were used. The relationship between the variables was tested with the Pearson Correlation Coefficient, and the mediating effect of parental styles in the association between selfobject needs and peer relations was tested with the structural model. SPSS 22.0 and LISREL 8.80 packages were used in the data analysis. According to the results, there was a significant relationship between avoidance orientation from idealization/twinship and the subdimensions of approach orientation toward idealization, which are the subdimensions of selfobject needs, and parental styles. It was found that there was a partial mediation effect of perceived parenting styles in the effect of avoidance oreintation from idealization/twinship on the peer relationship and this effect is negative. On the other hand, it was determined that there was a partial mediation effect of perceived paternal parenting styles in the effect of approach orientation toward idealization on the peer relationship.
Key Words: Selfobject Needs, Peer Relations, Parental Styles, Twinship Transference