Tetraoksokaliks[2] aren[2] triazin-bazlı kiral bileşiklerinin sentezi ve enantiyoselektif reaksiyonlarda katalizör olarak kullanımı
Synthesis of tetraoxocalix[2]arene[2]triazine-based chiral compounds and their use as catalysts in enantioselective reactions
Yazar: VLORE DEMELEZI
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR SIRIT
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Geçen 30 yıllık süreçte ilaçlar, tarımsal ilaçlar ve besin katkı maddeleri gibi yararlı kimyasal maddelere ve sıvı kristaller ile polimerler gibi materyal bilimi için gerekli enantiyomerik olarak saf bileşiklere olan ihtiyaç her geçen gün artmaktadır. Biyolojik etken maddelerin yapı ve aktivite ilişkileri incelendiğinde tek izomerlerin hedef seçici olmalarından dolayı rasemik karışımlara göre çok daha etkin oldukları görülmektedir. Ayrıca tek enantiyomerden oluşan ilaçların ya çok az ya da hiç yan etkilerinin bulunmaması da etken maddelerin tek izomerlerinin elde edilmesine olan ilgiyi artırmaktadır.
Kiral bileşikler genel olarak dört farklı strateji ile elde edilebilirler. Kiral yarılma ve kiral katalizör kullanımı bunlar arasında önemli yer tutmaktadır. Kiral yarılma; rasemik bir bileşiğin, ya mikroorganizmalar tarafından sadece bir enantiyomerinin tüketilmesi ya da tek bir enantiyomer içeren bir kimyasal ile etkileştirilerek diastereomerik tuz haline dönüştürülmesiyle gerçekleştirilir. Kiral katalizör kullanımı ise, son yıllarda araştırıcılar tarafından tercih edilen en etkili yöntemlerden birisi olup; normal şartlarda rasemik karışım şeklinde ürün veren bir tepkimeye etki ederek, ağırlıklı olarak bir stereoizomeri elde etmeye yönelik bir stratejidir. 
Bu tez kapsamında öncelikle rezorsinol ve siyanürik klorür kullanılarak literatüre göre Tetraoksokaliks[2]aren[2]triazin sentezlenecek ve daha sonra bu başlangıç maddesi primer amin türevi ligantlarla türevlendirilerek Tetraoksokaliks [2]aren[2]triazin bazlı kiral bileşikler elde edilecektir. Elde edilecek ürünlerin yapıları FTIR, NMR, elementel analiz, polarize ışığı çevirme açısı ölçümü gibi tekniklerle aydınlatılacaktır. Bu şekilde elde edilen maddeler kiral katalizör olarak enantiyoselektif reaksiyonlarda kullanılacaktır. Aynı zamanda reaksiyonlar HPLC kullanılarak izlenecek, elde edilecek ürünlerin enantiyomerik kompozisyonu (enantiyomerik fazlalıklar) sıvı kromatografisinde (HPLC) kiral kolonlar kullanılarak belirlenecektir.

Abstract:
Over the past 30 years, there has been a growing need for beneficial chemical substances such as medicines, agricultural drugs and nutritional additives, and enantiomerically pure compounds required for material science such as liquid crystals and polymers. When the structure and activity relationships of biological agents are examined, it is seen that single isomers are more effective than racemic mixtures because they are target selectors. In addition, the absence of very little or no side effects of the single enantiomeric drugs also increases the interest in obtaining the single isomers of the active agents.
Optically active compounds can be obtained by four different strategies. Both optical resolution and use of chiral catalyts are the most important of these techniques. Chiral resolution is achieved by two different ways, first, consuming of one of the enantiomers by microorganisms and the second; reaction with an enantiomerically pure compound then separation of the resulting diastereomeric compounds. Use of catalysts is one of the most effective methods preferred by the researchers in recent years. It causes to the preferential formation of a stereoisomer rather than a constitutional isomer.
Tetraoxocalix[2]arene[2]triazines will be synthesized first by using resorcinol and cyanuric chloride in the context of this study and then this starting material will be derivatized with primary amine derivative ligands to obtain Tetraoxocalix[2]arene[2]triazine based chiral compounds. The structures of the synthesized compounds were identified by FTIR, 1H NMR, 13C NMR and optical rotation measurements were also included. The chiral receptors that were synthesized will be used as chiral catalyst in various asymmetric reactions order to obtain the best enantiomeric excesses, various factors will be examined and the reactions will be optimized. The catalytic efficiency of the chiral catalysts will be analyzed by HPLC using chiral columns.