Pandemi döneminde doğum sonrası depresyon ve ilişkili faktörler
Postpartum depression and associated factors during the pandemic period
Yazar: HAVVANUR TAŞ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ŞİMŞEK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Travma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Depresyon = Depression ; Doğum = Delivery ; Pandemiler = Pandemics ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmada pandemi döneminde doğum sonrası depresyon ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini pandemi döneminde doğum yapan bebeği 1 aydan büyük ve 12 aydan küçük olan 137 anne oluşturmaktadır. Pandemi döneminde olması sebebiyle veriler çevrimiçi ortamda toplanmıştır. Kesitsel tipteki bu araştırmada "Sosyo-demografik Bilgi Formu" ve "Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Formu" kullanılmıştır. Veri girişi ve analizleri yapılırken SPSS 26.0 istatistik programı kullanılmıştır.  Katılımcıların yaş ortalaması 30,134,77'dir. Edinburg Doğum Sonrası Depresyon puanı aylık kazancın yetersizliği, eşin ekonomik olarak desteklememesi, annenin gebelik öncesinde ruhsal hastalık öyküsünün olması ve gebelik dönemindeki ruh sağlığı problemleri, bebeğin 4-6 aylık arasında olması ve annenin sadece biyolojik ailesinden duygusal destek alması durumunun anlamlı olarak farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<0,05). Edinburg Doğum Sonrası Depresyon ölçek puanı ile eş ile olan duygusal ilişki düzeyi arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,001). Annenin lohusalık dönemindeki bedensel sağlığıyla Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Ölçek Puanıyla arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,01). Edinburg Doğum Sonrası Depresyon puanı ile annenin yaşı, medeni durumu, öğrenim durumu, iş durumu, iş alanı, eşin öğrenim durumu, eşin iş durumu, evlenme şekli, gebelik sayısı, gebelik dönemi ve doğum sonrası dönemdeki kontrol sayısı, düşük/ölü doğum varlığı, planlı gebelik durumu, doğum şekli, Gebelik dönemi ve doğum sonrasında kontrolleri yapan kişi, bebeğin cinsiyeti, bebeğin doğum haftası, bebeğin ilk 6 ay beslenme şekli, bebeğin sağlık durumu ve aile de ruhsal hastalık geçmişi durumları arasında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Anlamlı farklılık saptanan değişkenler Edinburg Doğum Sonrası Depresyon puanının %28,7'sini açıklamaktadır. Bulgulara dayalı olarak, pandemi gibi afet dönemlerinde gebe ve lohusa izlemlerinin aksamaması için çevrimiçi platformların kullanımının yaygınlaştırılması ve bu platformlara erişimin kolaylaştırılması, daha düzenli ve sık anne-bebek izlemlerinin yapılması ve babaların sisteme daha çok dahil edilerek aile içi iletişim ve etkileşimin güçlendirilmesinin doğum sonrası ve gebelik dönemi ruh sağlığı problemleri için koruyucu ve önleyici olacağını düşünüyorum.

Anahtar Kelimeler: Doğum Sonrası Depresyon, COVID-19, Pandemi, Risk Faktörleri, Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği

Abstract:
This study aims to determine postpartum depression and its related factors during the pandemic. The sampling of the study consists of 137 mothers whose babies were older than 1 month and younger than 12 months, who gave birth during the pandemic period. The data were collected online due to the pandemic. In this cross-sectional study, "Socio-demographic Information Form" and "Edinburgh Postpartum Depression Form" were used. SPSS statistical program was used for data entry and analysis. The average age of the participants is 30,134,77. Postpartum depression was detected in 45,4% of the mothers. It was determined that the Edinburgh Postpartum Depression score of the mothers differed significantly according to the mother's history of mental illness before pregnancy and the mental health status during pregnancy, Insufficient monthly income, the spouse's lack of economic support, the baby being between 4-6 months and the mother receiving emotional support only from her biological family (p<0.05). A positive and significant relationship was found between the Edinburgh Postpartum Depression scale score and the level of emotional relationship with the spouse (p<0.001). A significant negative correlation was found between the physical health of the mother during puerperium and the Edinburgh Postpartum Depression Scale Score (p<0.01). There was no significant difference between the Edinburg Postpartum Depression Scale and mother's age, marital status, educational status, employment status, occupation, educational status of the spouse, employment status of the spouse, type of marriage, number of pregnancies, number of controls during the pregnancy and postpartum period, presence of miscarriage/stillbirth, planned pregnancy status, type of delivery, the person who controls the pregnancy period and after the birth, the baby's gender, the baby's birth week, the baby's feeding style for the first 6 months, the baby's health status and the family history of mental illness (p>0.05). Variables with significant differences explain 28.7% of the Edinburgh Postpartum Depression score. In conclusion, expanding the use of online platforms and facilitating access to these platforms in order to prevent pregnancy and puerperal follow-ups during disasters such as pandemics, more regular and frequent mother-baby follow-ups and more inclusion of fathers in the system, and strengthening communication and interaction within the family will be protective and preventive for postpartum and pregnancy mental health problems.

Keywords: Postpartum Depression, COVID-19, Pandemic, Risk factors, Edinburg Postpartum Depression Scale