Yapay zeka teknolojisinin medya örgütlerinde kullanımı: Enformasyon üretim sürecinin otomatikleşmesi ve robot gazetecilik
The use of artificial intelligence technology in media organizations: Automation of the information production process and robotic journalism
Yazar: ALPASLAN ÖNGEL
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ALVER
İstanbul Ticaret Üniversitesi / İletişim Bilimi ve İnternet Enstitüsü / Medya Ve İletişim Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Medya ve İletişim Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Yapay zeka teknolojinin medya örgütlerinde kullanılmasıyla birlikte enformasyon üretim süreçleri otomatikleşmiş ve haber üretim süreçleri dönüşmüştür. Enformasyon üretim süreçlerinin dönüşmesi ise gazetecilerin gelecekteki rollerini belirsizleştirmekte ve okur açısından enformasyonun etik kurallara uygunluğu problematiğini ortaya çıkarmaktadır. Tezin genel amacı, yapay zeka teknolojisinin enformasyon üretim sürecinde kullanılmasının nedenlerini, enformasyon üretim süreçlerinin dönüşümünü ve gazetecilik mesleğinin geleceğini araştırmaktır. Herman ve Chomsky'nin medya örgütlerinde haber üretim süreçlerinin eleştirel ekonomi politiğini inceledikleri ekonomi politik yaklaşım tezin kuramsal çerçevesini oluşturmuş ve bu kuramsal çerçeve doğrultusunda tez çalışması gerçekleşmiştir. Tez çalışmasında Türkiye'de ve dünyada yapay zeka teknolojilerinin medya örgütlerinde kullanımı ile birlikte enformasyon üretim süreçlerinde yaşanan dönüşümü anlamlandırabilmek amacıyla yapay zeka ile ilgili ve bu alanda çalışmaları olan akademisyen, gazeteci ve uzmanlardan oluşan toplam 20 kişi ile derinlemesine mülakat gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular ise Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemine göre çözümlenmiştir. Yapılan çözümlemeler neticesinde katılımcılar, enformasyon üretim süreçlerinin kapitalist üretim süreçlerine benzer bir şekilde gerçekleştiğini belirtmişlerdir. Katılımcılar, yapay zeka teknolojilerinin medya örgütlerinde kullanılmasının temel nedeninin kâr maksimizasyonlarını arttırmak olduğuna dikkat çekmişler ve enformasyon üretim süreçlerinin kapitalist üretim süreçlerine benzer bir şekilde gerçekleşmesi neticesinde gazetecilerin işsiz kalabileceğini, mesleklerine ve topluma karşı yabancılaşabileceklerini belirtmişlerdir.

Abstract:
With the use of artificial intelligence technology in media organizations, information production processes have become automated and news production processes have transformed. The transformation of information production processes obscures the future roles of journalists and reveals the problematic compliance of information with ethical rules for the reader. The general purpose of the thesis is to investigate the reasons for the use of artificial intelligence technology in the information production process, the transformation of information production processes and the future of the journalism profession. The political economy approach in which Herman and Chomsky examined the critical political economy of news production processes in media organizations formed the theoretical framework of the thesis, and the thesis study was carried out in line with this theoretical framework. In the thesis study, in-depth interviews were conducted with a total of 20 people, including academics, journalists and experts who are interested in artificial intelligence and who work in this field, in order to make sense of the transformation in information production processes with the use of artificial intelligence technologies in media organizations in Turkey and the world. The findings were analyzed according to Van Dijk's critical discourse analysis method. As a result of the analyses, the participants stated that the information production processes take place in a similar way to the capitalist production processes. The participants pointed out that the main reason for using artificial intellegence tecnologies in media organizations is to increase profit maximization. Participants stated that information production processes take place in a way similar to capitalist production processes, journalist may become unemployed and alienated fram their profession and society.