Patlayıcı hammaddesi tedarikçi seçimi ve sipariş miktarı belirlenmesi için ahp ile entegre edilmiş bir hedef programlama modeli
A goal programming model integrated with analytic hierarchyprocess for raw material of explosive supplier selection anddetermination of order amount
Yazar: SELİN AĞCA BAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR ÖZYÖRÜK
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Günümüzde, teknolojik gelişmeler ve küreselleşme etkisi ile işletmeler arasında giderek ağırlaşan rekabet şartları, tedarik zincirine verilen önemin daha da artmasına yol açmaktadır. Tedarik zincirinin en kritik noktası sayılan satın alma faaliyetleri, işletmenin sürekliliği, kalitesi, pazar payı ve karlılığı için önemli rol oynamaktadır. Satın alma departmanı, aday tedarikçiler arasından istenen kriterlere uygun olanları seçip, hangi tedarikçiden ne miktarda sipariş verileceğini belirlemektedir ve birbiriyle çelişebilecek kriter ve kısıtlar söz konusu olduğundan bu durum zor bir karar problemidir. Bu çalışmada, sivil amaçlı patlayıcı üreten bir firmada tedarikçi seçimi ve sipariş miktarı belirlemek için matematiksel bir model geliştirilmiştir. Tedarikçilerin seçiminde ele alınan kriterlerin kendi aralarındaki ve tedarikçilerin kriterlere göre ikili kıyaslamaları AHP yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Bu hesaplama ile firmaların uygunluk sırası belirlenmiştir. Firmanın hedef ve kısıtları, tedarikçilerin üretim kapasitesi gibi verilerle AHP sonuçları da kısıt olarak eklenerek çok amaçlı karar verme yöntemi olan bir hedef programlama modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen model GAMS (28.2.0) ile çözülerek firmanın önemli bir hammaddesi için 4 aday tedarikçiden 2 tanesi seçilmiş ve bu tedarikçilere ne miktarda sipariş verileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Today, dua to technological developments and globalization effect, the increasingly heavy competition conditions among the enterprises leads to an increase in the importance given to the supply chain. Purchasing activities, which are considered as the most critical point of the supply chain, play an important role for the continuity, quality, market share and profitability of the enterprise. The purchasing department selects the candidate suppliers according to the required criteria and determines which quantity to order from which supplier and this is a difficult decision problem because there are conflicting criteria and constraints.In this study, a mathematical model has been developed to determine supplier selection and order quantity in the company which produce explosives for civilian purpose. Binary comparisons of the criteria between themselves and the suppliers according to the criteria have been calculated using the Analytic Hierarchy Process (AHP) method. With this calculation, order of conformity of firms have been determined. A goal programming model, which is a multi-purpose decision making method, has been developed by adding objectives and constraints of the firm, the production capacity of the suppliers and the AHP results as a constraint. With the solution of the developed model, 2 out of 4 candidate suppliers have been selected for an important raw material of the company and the amount of orders to be given to these suppliers has been determined.