Okul yöneticilerinin plazma liderlik davranışlarının ve öğrencilerin vatandaşlık algılarının mekânsal analiz yöntemiyle incelenmesi
Analysis of the plasma leadership behaviours of the school administrators and citizenship perceptions of the students through the spatial analysis method
Yazar: MEHMET SABİR ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. ŞEFİKA ŞULE ERÇETİN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Lise öğrencileri = High schools students ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Plazma liderlik = Plasma leadership ; Vatandaşlık = Citizenship ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu araştırma ortaöğretim kurumlarında (lisede) görev yapan okul yöneticilerinin plazma liderlik davranışlarının ve öğrencilerin vatandaşlık algılarının düzeyini mekânsal analiz yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın evreni 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Siirt il merkezi ile Siirt iline bağlı Baykan, Eruh, Kurtalan, Pervari, Şirvan, Tillo ilçelerinde ortaöğretim kurumlarında (lisede) görev yapan öğretmenlerden ve bu okullarda öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın katılımcıları "tabakalı örnekleme" yöntemiyle belirlenmiştir. Okul yöneticilerinin plazma liderlik davranışları "Çok Boyutlu Plazma Liderlik Ölçeği (ÇBPLÖ)" ile; öğrencilerin vatandaşlık algısı ise "Vatandaşlık Alıgısı Ölçeği (VAÖ)" ile ölçülmüştür. Araştırma verilerinin incelenmesinde aritmetik ortalama, frekans, standart sapma, t testi, tekyönlü varyans analizi (ANOVA), LSD testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi ve Mekânsal analizlerden yararlanılmıştır. Araştırmada ortalamalar arasındaki farkın istatistiksel anlamlılığının yanı sıra etki büyüklük değerleri de hesaplanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin okul yöneticilerinin plazma liderlik davranışlarına ilişkin algıları ile öğrencilerin vatandaşlığa yönelik algılarının genel olarak "yüksek" düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada katılımcıların plazma liderlik algısının "unvana, görev yerine, okul türüne, okul müdürüyle çalışma süresine, branşa ve öğrenim durumuna"; öğrencilerin vatandaşlık algılarının ise "cinsiyete, doğum yerine, kalınan yere, okul türüne, okunan sınıfa, ilçelere, ailedeki kişi sayısına ve baba eğitim durumuna" göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı saptanmıştır. Mekânsal analiz yöntemine göre okul yöneticilerinin plazma liderlik davranışlarının genel olarak Şirvan ilçesinde, öğrencilerin vatandaşlık algılarının ise Pervari ilçesinde daha yüksek düzeyde bir dağılım gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
This research aims to analyse the levels related to the plasma leadership behaviours of the school administrators in secondary education institutions (in high schools) and the citizenship perceptions of the students through the spatial analysis method. Research population is composed of the teachers and students of secondary education institutions (high schools) in the city center of Siirt and its districts as Baykan, Eruh, Kurtalan, Pervari, Şirvan, Tillo, in the 2020-2021 school year. Participants of the research were determined through "stratified sampling". Plasma leadership behaviours of the school administrators were measured with "Multidimensional Plasma Leadership Scale" and citizenship perspectives of the students with "Citizenship Perspective Scale". Arithmetic mean, frequency, standard deviation, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), LSD test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test and Spatial analysis were used to analyze the research data. Besides the statistically significant difference between the means, the effect size values were also estimated in the research. According to the research results, it has been determined that the perceptions of the teachers regarding the plasma leadership behaviours of the school administrators and perceptions of the students regarding citizenship are at "high" levels in general. It has been found out in the research that the plasma leadership perceptions of the participants differ significantly according to "title, place of work, school type, duration of working with the school administrator, branch, and educational background" and citizenship perceptions of the students according to the "gender, place of birth, place of residence, school type, current class, districts, number of family members and educational background of the father". Through the spatial analysis method, it has been determined that generally, plasma leadership behaviours of the school administrators display a higher pattern in the district of Sirvan, while citizenship perceptions display a higher pattern in the district of Pervari.