Orhan Pamuk romanlarında toplumsal cinsiyet olgusu
The gender phenomenon in Orhan Pamuk novels
Yazar: FERESHTEH EBADI ASAYESH
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT ÖZBEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Pamuk, Orhan = Pamuk, Orhan ; Roman = Novel ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Bu çalışmada edebiyat alanında Nobel ödüllü romancı Orhan Pamuk'un eserlerinde toplumsal cinsiyet olgusunu ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmada Pamuk'un yayınlanmış tüm romanları çalışmanın evrenini oluşturmaktadır. Pamuk'un 2019 yılına kadar yayınlanan tüm romanlarında kadın ve erkek karakterleri işleyişi üzerinden toplumsal cinsiyet kodları hermenuetik yöntem ile ele alınacaktır. Çalışmada Pamuk'un roman metinlerine söylem analizi uygulanmış ve Pamuk'un cinsiyet, toplumsal cinsiyet, kadınlık ve erkeklik gibi toplumsal cinsiyet olgusu etrafındaki kavramları kendi kurmacasında nasıl ele aldığı analiz edilmiştir. Orhan Pamuk Romanlarında Toplumsal Cinsiyet Olgusu adlı bu çalışmada, toplumsal cinsiyet olgusu farklı başlıklar altında ve önemli kavramlar etrafında ele alınmıştır. Bir edebi eser türü olarak roman, toplumun özel¬liklerini de yansıttığı için bu çalışmada, Pamuk'un romanlarda toplumsal cinsiyetin yanı sıra edebiyat ve sosyolojinin birlikteliği de incelenmiştir. Elde edilen sonuçların en temeli Pamuk'un çağdaş bir yazar olmasına karşın romanlarında, dünyadaki gelişmelere rağmen, ataerkil ayak izlerini açıkça sergilemekten kaçınmadığıdır. Kadın ve erkeğin toplumsal cinsiyet rolleri, kimlikleri, erkek egemenliği altında ortaya çıkan eşitsizlik ve ayrımcılık çok da hızlı değişmemektedir. Bu çalışma sonucunda, Orhan Pamuk'un romanları toplumsal cinsiyet olgusu ile değerlendirildiğinde, bütün romanlarda benzer konular ve temalar karşımıza çıkmaktadır. Pamuk'un romanlarındaki kadın ve erkek figürlerin toplumdaki konumları, özellikle Türkiye'de kadın ve erkeğin konumu ile ilgili gündelik yaşama ait bir görünüm ortaya koymaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the gender phenomenon in the works of Nobel Prize winner novelist Orhan Pamuk. In the study, all published novels of Pamuk constitute the universe of the study. In all the novels of Pamuk until 2019, gender codes have been addressed by  hermeneutic method through the functioning of his female and male characters. Discourse analysis was applied to Pamuk's novel texts and the way how Pamuk handled the concepts around gender phenomenon such as sex, gender, femininity and masculinity in his fiction. In this study named as "The Gender Phenomenon in Orhan Pamuk Novels", the gender phenomenon is discussed under different headings and important concepts. The novel, as a type of literary work, also reflects the characteristics of society. In this regard,  in the works of Pamuk, the coexistence of literature and sociology is also examined in addition to gender phenomenon, Despite the developments in the world. One of the most fundamental  results of the study is that although Pamuk is a contemporary writer, he does not refrain from clearly showing his patriarchal footprints in his novels. Gender roles, identities, inequality and discrimination under male dominance do not change very quickly. Examining the novels of Orhan Pamuk in the light of gender phenomenon, similar issues and themes are encountered in all novels. The societal status of men and women figures in Pamuk's novels reflect a casual picture of the status of men and women in Turkey.