Gebelikte bakılan hemoglobin konsantrasyonunun maternal bağlanma ile ilişkisi
Association of hemoglobin concentration in pregnancy with maternal attachment
Yazar: HİRA YAĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Maternal bağlanma = Maternal attachment

Özet:
Maternal bağlanma, anne ile bebeğin karşılıklı hoşnut olduğu bir etkileşim sonucu annenin bebeğine karşı olan sevgi bağıdır. Postpartum depresyon (PPD), bu bağa zarar verebilen ciddi bir bozukluk olup; gebelik sürecinde gelişen anemi PPD riskini artırır. Bu çalışmada gebelikteki hemoglobin konsantrasyonunun maternal bağlanma üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlandı.
	Kesitsel tanımlayıcı tarzda dizayn edilen araştırmamıza, Sivas ilinde aile hekimlerince takip edilen, 30-60 günlük bebeği olan 314 gönüllü anne dahil edildi. Kişisel bilgi formu (42 soru), Maternal Bağlanma Ölçeği (MBÖ) (26 soru) ve Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği'nden (EDDÖ) (10 soru) oluşan anketler annelere yüz yüze görüşülerek uygulandı. Annelerin birinci, ikinci ve üçüncü trimesterde rutin bakılan hemoglobin konsantrasyonları dosya kayıtlardan retrospektif olarak tarandı. Veriler SPSS 25.0 programı ile değerlendirilerek, yanılma düzeyi 0,05 kabul edildi.
Annelerin yaşları ortalaması 28,48 olup; anemi sıklığının birinci, ikinci ve üçüncü trimesterde sırasıyla %5,7, %28 ve %22,3 olduğu belirlendi. EDDÖ ile annelerin %5,7'si depresyon açısından yüksek riskli tespit edildi. Her üç trimesterde depresyon riski yüksek olanlarda ortalama hemoglobin konsantrasyonları daha düşüktü (sırasıyla p=0,015, p=0,013 ve p=0,010). İkinci trimesterde anemi varlığında depresyon görülme riskinin arttığı ve aneminin derinliği arttıkça riskin de yükseldiği gözlendi (p=0,001). 
Ortalama MBÖ puanı 89,46 (min-max: 60-104) idi. MBÖ puanları; eğitim düzeyi üniversite ve üstü olanlarda (p<0,001), çekirdek ailesiyle yaşayanlarda (p=0,029), multiparlarda (p=0,001), gebeliği planlı olanlarda (p=0,012), doğum öncesi eğitim alanlarda (p<0,001), mevcut gebeliklerinde takiplere düzenli gidenlerde (p<0,001), vitamin (p=0,004) ve demir takviyesi kullananlarda (p<0,001) daha yüksekti. Ancak her üç trimesterde bakılan hemoglobin düzeyi ile MBÖ arasında ilişki bulunmadı (sırasıyla p=0,300, p=0,244 ve p=0,174). Öte yandan MBÖ ile EDDÖ arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı korelasyon saptandı (r=-128, p=0,023).
Sonuç olarak annelerin gebeliklerindeki hemoglobin düzeylerinin maternal bağlanmayı doğrudan etkilemediği, ancak özellikle 2.trimesterde anemi varlığının PPD sıklığını arttırdığı, maternal bağlanmanın da PPD ile ilişkili olduğu belirlendi. Bu nedenle aile hekimlerinin nüfuslarına kayıtlı anemili gebeleri PPD açısından yakın takip etmelerinin, zayıf maternal bağlanma açısından koruyucu olacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Maternal attachment is the bond of affection between the mother and her baby as a result of a mutually pleasurable interaction between mother and baby. Postpartum depression (PPD) is a serious disorder that can damage this bond and anemia during pregnancy increases the risk of PPD. This study aimed to investigate the effect of hemoglobin concentration during pregnancy on maternal attachment.
	In our cross-sectional descriptive study, 314 volunteer mothers with 30-60 days old babies who were followed up by family physicians in Sivas province were included. Questionnaires consisting of personal information form (42 questions), Maternal Attachment Scale (MATS) (26 questions) and Edinburgh Postnatal Depression Scale (EPDS) (10 questions) were administered to the mothers by face-to-face interviews. The routine hemoglobin concentrations of the mothers in the first, second and third trimesters were retrospectively reviewed from the file records. The data were evaluated with SPSS 25.0 program and the error level was accepted as 0.05.
The mean age of the mothers was 28.48 years and the prevalence of anemia was 5.7%, 28% and 22.3% in the first, second and third trimesters, respectively. Using the EDDS, 5.7% of the mothers were found to be at high risk for depression. In all three trimesters, mean hemoglobin concentrations were lower in those at high risk for depression (p=0.015, p=0.013 and p=0.010, respectively). In the second trimester, it was observed that the risk of depression increased in the presence of anemia and the risk increased as the depth of anemia increased (p=0.001). 
The mean MBS score was 89.46 (min-max: 60-104). MBS scores were higher in those with university education or higher (p<0.001), those living with nuclear families (p=0.029), multiparous women (p=0.001), women with planned pregnancies (p=0.012), women who received prenatal education (p<0.001), women who had regular follow-up visits in their current pregnancies (p<0.001), and women who used vitamin (p=0.004) and iron supplements (p<0.001). However, there was no correlation between the hemoglobin level measured in all three trimesters and the MBS (p=0.300, p=0.244 and p=0.174, respectively). On the other hand, a weak negative correlation was found between the MBS and the NDIQ (r=-128, p=0.023).
In conclusion, it was determined that the hemoglobin levels of mothers during pregnancy did not directly affect maternal attachment, but the presence of anemia, especially in the second trimester, increased the frequency of PPD and maternal attachment was associated with PPD. Therefore, we believe that close follow-up of pregnant women with anemia registered in their population by family physicians in terms of PPD would be protective in terms of poor maternal attachment.