Tanıkların ve basının gözünden 1980 Çorum olayları
1980 Çorum events through the eyes of winnesses and the press
Yazar: ERHAN GÖRÜKMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN YAŞAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History
Dizin: Basın = Press ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Sağ ideolojiler = Right ideology ; Siyasi tarih = Political history ; Sol ideolojiler = Left ideologies ; Sosyal hareketler = Social movements ; Sosyal olaylar = Social events ; Tanık = Witness ; Çorum = Çorum ; İç çatışma = Inner conflict

Özet:
Türkiye'nin 1980 yılındaki darbe sürecine gitmesinde rol oynayan pek çok olay bulunmaktadır. 1960'lı yıllar ile birlikte başlayan sağ ve sol arasındaki gerilim ilerleyen yıllarda etkisini daha şiddetli bir biçimde artırmış ve gerek dünyadaki emperyalist odakların gerekse Türkiye'de bulunan "derin güçlerin" etkisiyle çeşitli olaylar düzenlenip tasarlanarak toplum içerisinde bir kargaşa ortamı yaratılmıştır. Oluşturulan bu kargaşa sonucunda toplum ideolojik olarak sağ ve sol, inanç olarak Alevi ve Sünni şeklinde iki kutba ayrılmıştır. Oluşturulan bu kutuplaşma toplumdaki bütünlüğü sağlayan halkın sevdiği ve sembol isim olarak nitelendirdiği Abdi İpekçi, Gün Sazak, Hamit Fendoğlu gibi kişilerin suikastına sebep olmuştur. Ülkede sağ-sol ideolojik ayrımı körüklenirken bunun yanına Alevi-Sünni kışkırtıcılığı da eklenmiş böylece mezhepsel farklılıkları bulunan insanların da birbirine karşı düşman olduğu algısı oluşturulmaya çalışılmıştır. Siyasal ve mezhepsel farklılıkların kışkırtma aracı olarak kullanılmasıyla ülke genelinde bir kaos ortamı oluşturulmuş ve toplumsal olaylara zemin hazırlanmıştır.
Ülke genelinde oluşturulan toplumsal ayrışma sosyolojik farklılıklar açısından zengin olan Sivas, Malatya, Kahramanmaraş ve Çorum illerinde toplumsal olayların meydana gelmesine sebebiyet vermiştir. Gün Sazak'ın öldürülmesiyle başlayan Çorum Olayları, Alaaddin Camii'nin yakılıp, bombalandığı iddiasıyla zirve yapmıştır. Çorum Olayları sağ-sol ideolojisine mensup kişilerin birbirine karşı kışkırtılmasıyla başlarken, ilerleyen günlerde olaylar Alevilik-Sünnilik kavramlarının öne çıkarılmasıyla mezhepsel bir çatışma hüviyetine büründürülmeye çalışılmıştır. Çorum halkını ikiye bölen kışkırtma ve tahrikler sonucunda halk yıllarca kardeşçe, dostça birlik beraberlik içerisinde yaşadığı insanlara karşı saldırıya geçmiştir. Meydana gelen hadiselerin ardından onlarca insan öldürülürken yüzlerce insan yaralanmış, yüzlerce ev ve iş yeri tahrip edilmiştir.
Bu çalışmada Çorum Olayları'nın kronolojik gelişimi basın ve tanıkların anlatımıyla şekillendirilmiş ve konu incelenmiştir.

Abstract:
There are many events that played a role in Turkey's 1980 coup attemt. The tension between the right-wing politics and left-wing politics, which started with the 1960s, increased its effect more violently in the following years. With the influence of both the imperialist pwers in the world and the deep Powers in Turkey, through various events were organized and designed, atmosphere of turmoil was created in the society. As a result of this turmoil, the society was ideologically divided into two poles: right and left, and Alawite and Sunni faith. This polarization led to the assassination of people like Abdi İpekçi, Gün Sazak and Hamit Fendoğlu, whom the public loved and described as symbolic names, who ensured the integrity of the society. While the right-left ideological divide in the country was fueled, the Alawite-Sunni provocation was added to it. Thus, it has been tried to create the perception that people with sectarian differences are also hostile towards each other. With the use of political and sectarian differences as a means of provocation, an atmosphere of chaos has been created throughout the country and the ground has been prepared for social attacks. 
The social segregation created throughout the country has caused social events to occur in the provinces of Sivas, Malatya, Kahramanmaraş and Çorum, which are rich in social differences. The Çorum Incidents, which started with the murder of Gün Sazak, peaked with the claim that the Alaaddin Mosque was burned and bombed. While the Çorum Events started with the provocation of people belonging to the right-left ideology against each other, the events were tried to be transformed into a sectarian conflict by emphasizing the concepts of Alevism-Sunnism in the following days. As a result of the provocations  that divided into the public of Çorum, the people attacked the people with whom they lived in brotherly and friendly unity for years. After the events that took place, while dozens of people were killed, hundreds of people were injured, hundreds of houses and workplaces were destroyed. 
In this study, the chronological development of the Çorum Events was shaped by the narration of the press and witnesses and the subject was examined.