Sınıf öğretmenlerinin matematiksel etkinlikleri hazırlama yeterliklerinin incelenmesi
Investigation of classroom teachers' proficiency in preparing mathematical activities
Yazar: SİBEL YILMAZ ELÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. BERNA TATAROĞLU TAŞDAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı sınıf öğretmenlerinin matematiksel etkinlikleri hazırlama yeterliklerinin incelenmesi ve matematiksel etkinlikleri hazırlama yeterliklerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesidir. Araştırma genel tarama modeline dayalı ve karma desenli bir çalışmadır. Araştırmada veriler 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İzmir ili Karabağlar ilçesinde bulunan bazı resmi ilkokullardan toplanmıştır. Nicel veriler için örneklem grubunu Karabağlar ilçesinde resmi ilkokullarda görev yapan 147 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Nitel veriler için çalışma grubunu ise nicel verilerin toplandığı örneklem grubundan gönüllü olarak araştırmaya katılan 10 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada nicel veriler "Kişisel Bilgi Formu" ve Su Özenir vd. (2018) tarafından geliştirilen "Sınıf Öğretmenlerinin Matematik Dersi Etkinlikleri Hazırlama Yeterliklerini Belirlemeye Yönelik Ölçek" aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler ise araştırmacı tarafından geliştirilen "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" ile toplanmıştır. Görüşme soruları matematik dersi etkinlikleri hazırlama yeterlikleri kavramı ve alt boyutlarını içeren kavramlarla ilişkili olarak hazırlanmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler (frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma), ortalamaların karşılaştırılmasında t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. 
Yapılan nicel analizler ile sınıf öğretmenlerinin matematik dersi etkinlikleri hazırlama yeterlikleri ölçeği puan ortalamasının "yüksek düzeyde" olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin alt boyutlarında; kendini yeterli görme-kendine güven-öğrenci güdüleme alt boyutu puan ortalamalarının "yüksek", öğretim stratejileri geliştirme alt boyutu puan ortalamalarının "yüksek" ve genel teknoloji kullanımı alt boyutu puan ortalamalarının "yüksek" olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin cinsiyet, tamamlanan eğitim düzeyi, mezun olunan program, Matematik Öğretimi dersi alma durumu ve okutulan sınıf değişkenleri ölçek ve alt boyutları açısından incelendiğinde anlamlı bir farklılaşmaya neden olmadığı görülmüştür. Ancak mesleki kıdem ve hizmet içi eğitim alma durumu değişkenlerinde ölçek alt boyutlarında anlamlı bir farklılaşma saptanmıştır. 
Yapılan nitel analizler ile matematiksel etkinlik hazırlama sürecinde kendini yeterli gören altı sınıf öğretmeninin daha önce matematiksel etkinlik tasarladığı, dört sınıf öğretmeninin daha önce matematiksel etkinlik tasarlamadığı, derslerinde hazır etkinliklerden faydalandığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin matematiksel etkinliği hazırlarken/tasarlarken "öğrencinin ilgisini ve dikkatini çekme, öğrenciye yarar sağlama/etkili/verimli olma, öğrenci seviyesine uygunluk, somutlaştırmaya yardımcı olma, anlaşılırlık, az maliyetli olma, fiziksel ortama uygunluk" gibi kriterleri dikkate aldıkları, uygularken ise "öğrenci katılımı, anlaşılırlık, kolay uygulanabilir olma, ipuçları verme, etkinliklerde akıcılık, bir etkinlik ile birkaç kazanıma ulaşma" gibi kriterleri gözettikleri görülmüştür. Öğretmenlerin etkinlikler aracılığıyla öğrencilere kazandırmayı hedeflediklerinde ağırlıklı olarak "kazanımı gerçekleştirme, arkadaşlık ilişkilerini geliştirme/işbirliği yapabilme, fiziksel katılım" görüşleri öne çıkmıştır. Sınıf öğretmenlerinin etkinlik uygulama sürecinde en çok "soru-cevap" yöntemine başvurdukları belirlenmiştir. Etkinlik hazırlama/tasarlama süreci ile ilgili öğretmenler genel olarak teknolojiden yararlandıklarını ve bu süreçlerle ilgili duygularının olumlu olduğunu ifade etmişlerdir. Etkinlik tasarlama ve uygulama süreçlerinde özellikle konu ile ilgili bilgi eksiklikleri olduğunu ve "zaman ayırma ve uygun etkinlik bulma" konusunda zorluk yaşadıklarını belirtmişlerdir. Zorlukları aşma yollarını ağırlıklı olarak "düşünmeye zaman ayırma, araştırma yapma/yeniliğe açık olma/kendini sürekli geliştirme" şeklinde ifade etmişlerdir. Matematiksel etkinlik hazırlama ve uygulama konusunda kendilerini geliştirmeleri için ise "eğitimlere katılmaları" gerektiğini ifade etmişlerdir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda sınıf öğretmenlerinin matematiksel etkinlik hazırlama yeterlikleri alt boyutları kapsamındaki yeterlikler üzerinde yoğunlaşılması ve bu yeterliklerin geliştirilmesine yönelik çalışmaların yapılabileceği şeklinde önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Etkinlik, matematiksel etkinlik, öğretmen yeterlikleri, sınıf öğretmenleri

Abstract:
The aim of this study is to examine the elementary teachers' proficiency in designing mathematical activities and to determine their opinions about their proficiency in designing mathematical activities. The research is a mixed design study based on the general survey model. The data were collected from some public primary schools in Karabağlar district of İzmir province in the 2022-2023 academic year. The sample group for quantitative data consisted of 147 classroom teachers working in public primary schools in Karabağlar district. The study group for qualitative data consisted of 10 classroom teachers who voluntarily participated in the study from the sample group where quantitative data were collected. Quantitative data were collected through "Personal Information Form" and "Scale for Determining Classroom Teachers' Competencies in Preparing Mathematics Course Activities" developed by Su Özenir et al. (2018). Qualitative data were collected with the "Semi-structured Interview Form" developed by the researcher. The interview questions were prepared in relation to the concepts including the concept of mathematics lesson activities preparation proficiencies and its sub-dimensions. Descriptive statistics (frequency, percentage, mean and standard deviation), t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were used to analyze the quantitative data obtained from the study. Content analysis method was used to analyze qualitative data.
With the quantitative analysis, it was determined that the mean score of the scale of classroom teachers' proficiencies in preparing mathematics lesson activities was at a "high level". In the sub-dimensions of the scale; it was concluded that the mean scores of the self-sufficiency-self-confidence-student motivation sub-dimension were "high", the mean scores of the teaching strategies development sub-dimension were "high" and the mean scores of the general technology use sub-dimension were "high". When the variables of gender, level of education completed, program graduated from, Mathematics Teaching course taken and class taught were examined in terms of the scale and its sub-dimensions, it was seen that they did not cause a significant difference. However, a significant difference was found in the scale sub-dimensions in the variables of professional seniority and in-service training status.
With the qualitative analysis, it was concluded that six classroom teachers who considered themselves competent in the process of preparing mathematical activities had designed mathematical activities before, while four classroom teachers had not designed mathematical activities before and used ready-made activities in their lessons. It was observed that while preparing/designing mathematical activities, classroom teachers took into account criteria such as "attracting students' attention and interest, being benefical for the students/being effective/efficient, being suitable for student level, helping to concretize, comprehensibility, being less costly, being suitable for the physical environment", and while implementing them, they considered criteria such as "student participation, comprehensibility, being easy to practice, giving hints, fluency in activities, achieving several outcomes with one activity". The opinions of the teachers that they aimed to make students gain through the activities were mainly "achieving the outcome, developing friendship relations/collaboration, physical participation". It was determined that classroom teachers mostly used the "question-answer" method in the activity implementation process. Regarding the activity preparation/design process, teachers generally stated that they benefited from technology and that their feelings about these processes were positive. In the process of designing and implementing activities, they stated that they lacked knowledge about the subject and had difficulties in "allocating time and finding appropriate activities". The ways of overcoming difficulties were mainly expressed as "taking time to think, doing research/being open to innovation/continuous self-improvement". They stated that they should "attend trainings" to improve themselves in preparing and implementing mathematical activities. In line with the results obtained from this study, it was suggested that studies could be conducted to focus on the proficiencies within the scope of the sub-dimensions of the mathematical activity preparation proficiencies of classroom teachers and to improve these proficiencies. 

Keywords: Activity, mathematical activity, teacher proficiency, classroom teachers