Diyaliz hastalarında hemodiyaliz esnasındaki kan basıncı değişimleri ve arteriyel sertlik göstergeleri ile ilişkisi
The relationship of blood pressure changes during hemodialysis with arterial stiffness indicators in hemodialysis patients
Yazar: ALPER ŞENKALFA
Danışman: PROF. DR. ÜLVER BOZTEPE DERİCİ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hipertansiyon = Hypertension ; Hipotansiyon = Hypotension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Nabız = Pulse ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Son Dönem Böbrek Hastalığı, kardiyovasküler (KV) mortalite ve morbidite 
artışına neden olan bir sağlık sorunudur. Renal replasman tedavilerinden (RRT) biri 
olan hemodiyaliz (HD) sırasında hastalarda, intradiyalitik hipotansiyon (İDH) ve
intradiyalitik hipertansiyon (İDHT) gibi hemodinamik bozukluklar görülebilmektedir 
ve bu komplikasyonlar, HD hastalarında mortalite ve morbidite artışına neden 
olmaktadır. Yapılan çalışmalarda, arteriyel sertliğin (AS), İDH ve İDHT'ye neden 
olabileceğini düşündüren bulgular mevcuttur. Nabız dalga hızı (NDH), AS ölçümünde 
yaygın olarak kullanılan non invaziv bir yöntemdir. Çalışmamızda, HD hastalarında 
prediyalitik ve intradiyalitik NDH ölçümleri yapılarak, NDH'nin İDH ve İDHT
gelişimi ile ilişkisinin ve intradiyalitik hemodinamik bozukluk gelişen hastalarda 
intradiyalitik NDH değişimlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 
Çalışmamıza, düzenli HD tedavisi uygulanmakta olan, İDH tanılı 20 hasta, 
İDHT tanılı 11 hasta dahil edilerek, hastalar, HD'de hemodinamik bozukluk 
görülmeyen 29 hasta ile karşılaştırıldı. Hastaların, demografik verileri, son dönem 
böbrek hastalığı (SDBH) ve diğer hastalıklarıyla ilgili verileri, kullandıkları ilaçlar, 
86
laboratuvar verileri, osilometrik ölçüm ile yapılan NDH ve diğer hemodinamik verileri 
kaydedildi. 
İntradiyalitik hipertansiyon tanılı hastalarda, prediyalik NDH, intradiyalitik 
normotansiyon grubuna göre daha yüksek bulundu. Kadınlarda, statin kullananlarda, 
interdiyalitik kilo alımı (İDKA) yüksek olan hastalarda İDH riski, İDHT riskine göre 
anlamlı yüksek bulunurken, diyabetes mellitus (DM) tanılı hastalarda, İDHT riski İDH
riskine göre anlamlı yüksek bulundu. Hemodiyaliz boyunca görülen sistolik arteriyel 
kan basıncı (SKB) düşüşü ile, hemodiyaliz öncesi ölçülen SKB, diyastolik kan basıncı 
(DKB), nabız basıncı (NB), kardiyak output (KO), NDH ve augmentasyon indeksi 
(Aİ@75) arasında pozitif korelasyon izlendi. Hemodiyaliz sırasında SKB düşüşü fazla 
olan grupta, anlamlı NDH, KO ve atım hacmi (AH) düşüşü ve anlamlı nabız artışı 
izlenirken, total vasküler rezistans (TVR) değişimi anlamlı değildi. 
Nabız dalga hızı ile ölçülen AS artışı, intradiyalitik hemodinamik bozukluklara
neden olabilir. İntradiyalitik hemodinamik bozukluklar, artmış mortalite ve morbidite 
nedeni olduğundan, SDBH hastalarında RRT modalitesi kararı verilirken AS düzeyi 
göz önünde bulundurulmalıdır.

Abstract:
End stage renal disease (ESRD) is a health problem which causes increase in 
cardiovascular (CV) mortality and morbidity. Hemodialysis (HD) is one of the renal 
replacement treatments. During HD, hemodynamic disturbances such as intradialytic 
hypotension (IDH) and intradialytic hypertension (IDHT) can be observed and these 
complications increase mortality and morbidity in HD patients. There are findings in 
studies suggesting that arterial stiffness may cause IDH and IDHT. Pulse Wave Velocity 
(PWV) is a commonly used non-invasive method in arterial stiffness measurement. By 
carrying out PWV measurements on HD patiens, PWV's relevance with IHT and IDHT 
as well as the change in intradialytic PWV in patients with hemodynamic disturbances 
is aimed to be observed in this study.
In this study, 20 HD patients diagnosed with IDH, 11 HD patients diagnosed 
with IDHT are compared with 29 HD patients with no hemodynamic disturbances. 
Patients' demographic data, information on ESRD and their other diseases, medications 
they are on, laboratory findings, PWV measurements with oscillometric method and 
other hemodynamic data are recorded.
Patients diagnosed with IDHT observed to have higher predialytic PWV
compared to the control group. While the risk of IDH was found to be significantly 
88
higher than the risk of IDHT in women, statin using patients, and patients with 
excessive interdialytic weight gain, it resulted in significantly higher risk of IDHT in 
patients with diabetes mellitus compared to the risk of IDH. In the measurement 
session, a positive correlation was observed between the decrease in systolic blood 
pressure (SBP) and pre-dialysis SBP, diastolic blood pressure (DBP), pulse pressure, 
cardiac output, PWV and augmentation index (AI@75). In the group with high SBP 
decrease during hemodialysis, significant PWV, cardiac output and stroke volume 
decrease, and significant heart rate increase were observed, while total vascular 
resistance change was not significant. 
Increased arterial stiffness measured by PWV may cause intradialytic 
hemodynamic disturbance. Since intradialytic hemodynamic disorders cause increased 
mortality and morbidity, arterial stiffness level should be considered when deciding on 
the renal replacement therapy modality in end stage renal disease patients.