Ortaokul öğretmenlerinin okul iklimine ilişkin algılarının incelenmesi
Teachers' perceptions of school climate
Yazar: ÖMER FARUK ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. KAYA YILDIZ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul iklimi = School climate ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Ölçekler = Scales ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırmanın amacı ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin okul iklimine ilişkin algılarının belirlenmesidir. Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır.
Araştırmanın evreni, İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde resmi okullarda görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda örneklemini 2019-2020 eğitim öğretim yılı birinci döneminde İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde görev yapan basit tesadüfİ örneklem yöntemi ile belirlenen 445 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem grubundaki öğretmenlerden veri toplamak amacıyla kişisel bilgi formu ve okul iklimi ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler SPSS programı kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.
Araştırmanın nitel boyutunda veriler 2019-2020 eğitim-öğretim yılı birinci döneminde yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmada kullanılan görüşme formu iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, öğretmenlerin kişisel bilgilerine yönelik üç soru yer almaktadır. İkinci bölümde ise okul iklimine yönelik 11 soru yer almaktadır. Araştırma verileri toplanırken her okuldan en az 1 gönüllü öğretmenin örneklem grubunda yer almasına özen gösterilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu okullarda gönüllü olan öğretmenlere elden dağıtılmış, öğretmenler görüşlerini yazılı olarak belirtmişlerdir. Araştırmada öğretmenlere 88 görüşme formu dağıtılmış içerisinden 41 form analiz işlemleri için ayrılmıştır. Her okuldan en az 1 öğretmene ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında 41 öğretmen konuya ilişkin görüş belirtmiştir. Araştırmada öğretmenler için kod kullanılmıştır. Öğretmenlerin görev yaptıkları okullarla ilgili herhangi bir bilgi verilmemiştir.
Araştırmada öğretmenlerin örgütsel iklim ölçeğinin alt boyutlarından "destekleyici müdür", "işbirlikçi öğretmen", "umursamaz öğretmen" boyutlarında "Bazen"; "emredici müdür", "kısıtlayıcı müdür" ve "samimi öğretmen" boyutlarında ise "Genellikle" düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda öğretmenlerin morallerinin yüksek olduğu, birbirleriyle iletişim kanallarının açık olduğu, paylaşımcı bir ortama sahip olduğu ve kendilerini güvende hissettiklerinde yaptıkları işlerden keyif ve verim aldıkları söylenebilir. Öte yandan, okul dışı faaliyetlerde beraber olmaktan keyif alan ve çalışma alanlarında iş birliği içinde olan öğretmenlerin okullarında daha mutlu olduğu görülmektedir. Kurum yöneticilerinin gösterdikleri davranışların neticelerine göre öğretmenlerin kurumlarına olan aidiyet duyguların olumlu veya olumsuz etkilendiği söylenebilir.
Araştırmada öğretmenlerin okul iklimine ilişkin algılarında işbirlikçi öğretmen boyutunda cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılaşma olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Diğer boyutlarda cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to determine the perceptions of teachers working in secondary schools about school climate. Relational screening model, which is one of the quantitative and qualitative methods, was used in the research.
The universe of the research consists of teachers and school administrators working in public schools in Küçükçekmece district of Istanbul. The sample in the quantitative dimension of the research consists of 445 teachers determined by the simple random sampling method working in Küçükçekmece district of Istanbul province in the first semester of 2019-2020 academic year. Personal information form and School Climate Scale were used to collect data from the teachers in the sample group. The data obtained from the research were analysed and interpreted using the SPSS program.
In the qualitative dimension of the research, the data were collected through the semi- structured interview method in the first semester of the 2019-2020 academic year. The interview form used in the research consists of two parts. In the first part, there are three questions regarding the personal information of the teachers. In the second part, there are 11 questions regarding the school climate. While collecting the research data, care was taken to include at least 1 volunteer teacher from each school in the sample group. The interview form prepared by the researcher was handed out to teachers who volunteered in schools, and teachers expressed their opinions in writing. In the research, 88 interview forms were distributed to teachers and 41 forms were allocated for analysis. At least 1 teacher has been reached from each school. Within the scope of the study, 41 teachers stated opinions on the subject. Code was used for teachers in the research. No information was provided about the schools in which the teachers worked.
In the research, "Sometimes" in the dimensions of "supportive manager", "collaborative teacher", "reckless teacher", which are the sub-dimensions of teachers' organizational climate scale; It was concluded that it was at the level of "General Manager" in terms of "ordering manager", "restrictive manager" and "sincere teacher". In the qualitative dimension of the research, it can be said that teachers have high morale, communication channels with each other are open, they have a sharing environment and they get pleasure and efficiency from their work when they feel safe. On the other hand, it is seen that teachers who enjoy being together in out-of-school activities and cooperating in the fields of work are happier in their schools. According to the results of the behaviours shown by the administrators of the institutions, it can be said that the belonging of teachers to their institutions has been affected positively or negatively.
In the study, it was concluded that there is a significant difference in the perceptions of teachers about school climate in terms of the collaborative teacher dimension by gender. In other dimensions, it was concluded that there was no significant difference according to the gender variable.