Epistemik kırılma: Günümüz Türkiye'sinde bilgiye yaklaşımın bilgi sosyolojisi açısından incelenmesi
Epistemic diffraction: Studying the approach to knowledge in nowadays Turkiye in the view of sociology of knowledge
Yazar: ENDER TUNCER
Danışman: DOÇ. DR. EREM SARIKOCA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'de bilgiye yaklaşım, bu yaklaşımın dönemlere bağlı olarak değişimi ve bu değişimin günümüz toplumundaki tezahürlerinin ele alınması amaçlanmaktadır. Bu amaca ulaşabilmek için bilginin toplumsal mahiyetini anlamaya çalışmanın yanında bilginin üretim, aktarım ve yeniden üretim gibi süreçleri ve bu süreçlerin toplum ile olan ilişkisi ele alınmaktadır. Bu amaçla konu ile ilgili kitap ve makale gibi yazılı metinlerin yanında sınırlı sayıda olsa da video ders ve konferanslardan yararlanılmıştır.
     Türkiye'deki bilgiye yaklaşım çeşitli dönemlendirmelere bağlı olarak ayrıştırılabilir. Bugünkü yaklaşımı etkileyen bir dönüm noktası olarak Çeşme deniz muharebesi faciasını takip eden önlemler Türkiye'deki bilgi anlayışında bir kırılmaya neden olmuştur. Bu dönemden itibaren Türkiye'de bilginin üretim, aktarım ve yeniden üretim süreçlerinin toplumla ilişkisi sorunlu hale gelmiştir. Bu kırılmanın etkileri devam ederken 1990'lı yılların başından itibaren bilgide yeni bir kırılmanın işaretlerini görmekteyiz. Bu işaretler, özellikle bilimsel bilginin değerlendirme ve eleştirilerinin artmasıyla aşikâr hale gelmektedir. Bu çalışma kapsamında iki kutuplu dünyanın bir kutbu olan Sovyetler Birliği'nin yıkıldığı zamana denk gelen bu yeni dönemde, yeni bir politik yönelimle daha farklı ve kapsamlı bir bilgi anlayışının geliştirilip geliştirilemeyeceği temel olarak sorulmaktadır.

    Anahtar Kelimeler: Bilgi, Bilginin üretimi, Bilginin aktarımı, Bilginin yeniden üretimi, İlim, Bilim

Abstract:
In this study, it is aimed to evaluate the approach to knowledge in Turkiye, the change in this approach depending on the periods and the consequences of this change in nowadays society. In order to achieve this aim, besides trying to understand the social nature of knowledge, processes such as production, transmission and reproduction of knowledge and the relationship of these processes with society are discussed. For this purpose, besides written texts such as books and articles related to the subject, although in limited numbers, video lectures and conferences were used.
       The approach to knowledge in Turkiye can be differentiated depending on various periodizations. As a turning point affecting today's approach, the measures following the disastrous Cesme naval war caused a diffraction in the understanding of knowledge in Turkiye. Since this period, the relationship between the production, transmission and reproduction processes of knowledge and society in Turkiye has become problematic. While the effects of this diffraction continue, we have been seeing the signs of a new diffraction in the understanding of knowledge since the early 1990s. These signs have been becoming obvious, especially with increase in the number of evaluations and criticisms of scientific knowledge. Within the scope of this study, it is basically asked whether a different and comprehensive understanding of knowledge can be developed through a new political orientation in this new era, which coincides with the collapse of the Soviet Union, one of the poles of the bipolar world.

       Keywords: Knowledge, Production of Knowledge, Transmission of Knowledge, Reproduction of Knowledge, İlim (Traditional Knowledge), Science