İskender Afrodisi ve metafiziği
Alexander of Aphrodisias and his metaphysics
Yazar: KAMİL SARITAŞ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL TAŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Akıl = Reason ; Aristoteles = Aristotle ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe tarihi = Philosophy history ; Metafizik = Metaphysical ; Tanrı anlayışı = God understanding ; İskender Afrodisi = Alexander of Aphrodisias

Özet:
İskender Afrodîsî yaklaşık olarak miladdan sonra II. Yüzyılın ikinci yarısı ile III. Yüzyılın ilk çeyreğinde yaşmıştır. Hayatı hakkında fazla bir şey bilinmemesine rağmen eserleri ve onlarca risaleleri vardır. Ünlü filozof Aristoteles'in felsefesinin devam ettiricisi olmakla birlikte, yer yer onun düşüncelerine ilavelerde bulunmuş, bazen de karşıt görüşler ileri sürmüştür. Felsefe tarihinin ve Helenistik dönemin en ünlü Peripatetiği ve şârihidir. Bu nedenle İkinci Aristoteles ve The Commentator olarak tanınmıştır. Eserlerinde Stoacılığı, Epikürcülüğü ve akademik septiklerin düşüncelerini konu edinmiş ve onları eleştirmiştir. Onların düşüncelerinin tanınmasına neden olduğundan dolayı iyi felsefe tarihçisi olduğu da kabul edilir. Birçok konuda Yeni-Platoncuları ve İslam filozoflarını etkilemiştir.?İskender Afrodîsî ve Metafiziği? adlı çalışmamızda İskender'in metafizikle ilgili düşüncelerini araştırdık. İskender, Aristoteles'in insana ait ve Tanrı'ya ait akıl olarak iki farklı şekilde ele aldığı faal aklı Tanrı'yla özdeşleştirmiş, insanla hiçbir surette ilgi kurmayan Tanrı anlayışını; faal aklın insan aklını kuvve halinden meleke ve fiil halindeki akla dönüştürmesiyle insanla ilgi kuran Tanrı anlayışı haline getirmiştir. Aristoteles'in maddî akıl ve faal akıl olarak iki kısma ayırdığı insan aklını, maddî akıl, meleke halindeki akıl ve fiil halindeki akıl olarak üç kısma ayırmıştır. Aristoteles, Tanrı'nın sadece İlk Akıl olduğunu ifade ederken, İskender hem İlk Akıl hem de Faal Akıl olduğunu ifade etmiş, metafizik konusunda diğer filozoflardan farklı olarak Tanrısal Faal Akıl'ın insanla kendi işleyiş tarzı olan müstefâd aklı ve mufarık aklı vasıtasıyla iletişime geçtiğini belirtmiştir. Ayrıca Aristoteles maddî aklın ölümlü, faal aklın ölümsüz olduğunu ifade ederken, İskender, insan aklının ölümlü olduğunu ifade etmiştir. Mantık, doğa felsefesi ve ahlak felsefesinde genel anlamda Aristoteles'i izlerken, metafizik konusunda kendine özgü düşünceler ortaya koymuştur.

Abstract:
Alexander of Aphrodisias lived between the second half of the II. Century and the first quarter of the III. Century A.D. Though not much is known about his life, he has many works and pamphlets. Besides continuing the philosophy of the famous philosopher Aristotle, he made some additions in his ideas and sometimes contradicted him. He is the most famous commentator and Periphatetic of the Hellenistic Period and the history of philosophy. Thus, he was known as ?The Second Aristotle? and ?The Commentator?. He used the ideas of Stoaism, Epicurism and academic skeptics in his works and criticised them. He was accepted to be a good historian of philosophy as he provided their ideas to be known. He effected Neoplatonists and Islamic philosophers in many aspects.We searched for the ideas of Alexander about metaphysics in the ?Alexander of Aphrodisias and His Metaphysics? (İskender Afrodîsî ve Metafiziği). Alexander identified the active intellect, which Aristotle defined active intellect as human active intellect and godlike active intellect, with the God. He changed the understanding of God that is never related to human to the understanding of God related to human by the Active Intelelct through putting the human intelelct into action. He divided the human intellect into three parts as a material intellect, an intellect in the state of possession and an intellect in actuality, which Aristotle divided into two parts as a material intellect and active intellect.While Aristotle was expressing God The First Intellect, Alexander of Aphrodisias expressed God ?The First Intellect and The Active Intellect.? Different from the other philosophers, in metaphysics, he explained that The Active Intellect is the means of communicating with human through his own functional style of acquired intelelct (immanent) and intellect from without. Also, Alexander expressed human intellect as mortal while Aristotle was expressing material intelelct as mortal and active intelect immortal. Alexander of Aphrodisias developed his own ideas in metaphysics but he generally followed Aristotle in terms of logic, nature philosophy and ethics.