Kardemir Demir Çelik İşletmeleri (KARDEMİR)'in çevrede oluşturduğu ağır metal birikiminin biyomonitör olan karayosunları (mosses) üzerinden araştırılması
An investigation on heavy metal biomonitoring with mosses in the surroindings of Karabük Iron-Steel Plant (KARDEMİR)
Yazar: ULAŞ UĞUZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. GÜRAY UYAR
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalı ma Karabük Demir Çelik letmeleri (KARDEM R)'in çevrede olu turdu u a ırmetal birikimin biyomonitör olan karayosunları (mosses) üzerinden ara tırılması amacıyla2006 yılının 3 aylık periyodunda gerçekle tirilmi tir. KARDEM R çevresindeki 19örneklem istasyonuna ıslak ve kuru birikimi ölçmek amacıyla karayosunu çantalarıyerle tirilmi tir. Çantalar içerisindeki Hypnum cupressiforme örneklerine ya yakmametodu uygulanıp, çalı ma süresi içerisindeki atmosferik a ır metal birikim de erleri ICP-MS (Endüktif E le mi Plazma Kütle Spektrometresi) ile ölçülmü tür. Analiz sonuçlarınagöre bölgede birikim gösteren Cr, Co, Cd, As, Cu, Ni, Zn, Pb, Mn, Al ve Fe metallerininher biri için kirlilik haritaları üzerinden bölgesel kirlilik ve bu kirlili e KARDEM R'inetkisi yorumlanmı tır. Birikim de erlerine göre bölgedeki a ır metal konsantrasyonununbüyüklük sıralaması yapıldı ında Fe>Al>Mn>Pb>Zn>As>Cu>Ni>Cr>Co>Cd ili kisiortaya çıkmaktadır. KARDEM R'e en yakın istasyonlarda her metal için en büyükde erlerin tespit edilmesi, bölgedeki a ır metal kirlenmesinin en önemli kayna ınınKARDEM R oldu unu göstermi tir. Ayrıca her metal için ıslak ve kuru birikim miktarlarıde erlendirilerek Mn ve Zn dı ındaki elementlerin ıslak örneklerdeki birikimlerinin kuruörneklerdeki birikimden fazla oldu u görülmü tür.Anahtar Sözcükler: A ır Metal Birikimi, KARDEM R, Karayosunu, Biyomonitör, Islakve Kuru Birikim

Abstract:
This study was perfomed during three months period in 2006 with the purpose ofinvestigation on heavy metal biomonitoring with mosses in the surroundings of KarabükIron-Steel Plant (KARDEM R). Moss bags were placed in 19 sample stations aroundKARDEM R to measue wet an dry deposition. Wet digestion method was applied toHypnum cupressiforme samples in the bags and then the rate of atmospheric heavy metalduring working time was measured by ICP-MS. According to the obtained results, regionalpollution based on the pollution maps for each metals, Cr, Co, Cd, As, Cu, Ni, Zn, Pb, Mn,Al and Fe, which show accumulation in the region; and the effect of KARDEMIR on thispollution were evaluated. When heavy metal concentration in the region was put in anorder based on their accumulation rate, a relationship such asFe>Al>Mn>Pb>Zn>As>Cu>Ni>Cr>Co>Cd was found out. Determination of the highestrate of each metals in the stations which were the closest to KARDEMIR demonstratedthat KARDEMIR was the most important source of heavy metal pollution in the region. Inaddition, it was seen that accumulation of metals, except Mn and Zn, in the wet sampleswas higher than it was in dry samples by evaluating the rate of wet and dry deposition foreach metals.Keywords: Heavy Metal Deposition, KARDEM R, Moss, Biomonitor, Wet and DryDeposition.