Belediye çalışanlarında diyabet riski ve ilişkili faktörler
Diabetes risk and related factors in municipality office workers
Yazar: ZEYNEP CEYDA BURAN
Danışman: PROF. DR. PINAR ERBAY DÜNDAR
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; non-invaziv diyabet risk skoru olan FINDRISC kullanılarak Büyükşehir Belediyesi ofis çalışanlarında diyabet riskinin belirlenmesi ve yüksek diyabet riski ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki araştırma Manisa Büyükşehir Belediyesi Merkez Binası'nda ofis çalışanında yürütülmüş, Mayıs-Haziran aylarında veri toplanması tamamlanmıştır. Araştırmanın evrenini 451 ofis çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem seçimine gidilmemiş, çalışmayı kabul eden ve dahil olma kriterlerini karşılayan 449 kişiyle görüşülmüş, 437 kişiden veri toplanmıştır. Çalışmaya katılım oranı %97.2'dir. Çalışmanın bağımlı 
değişkeni FINDRISC ile değerlendirilen diyabet riskidir; ≥15 puan alanlar diyabet açısından yüksek/çok yüksek riskli kabul edilmiştir. Çalışmanın bağımsız değişkenleri sosyodemografik değişkenler, yaşam biçimi özellikleri, beslenme özellikleri, beden algısı, ko-morbid durumlar, sağlık hizmeti 
kullanımı, çalışma ortamı özellikleri, antropometrik ölçümler ve beslenme okuryazarlığıdır. Veriler SPSS 23.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler sayı, yüzde, ortalama, standart sapma ile değerlendirilmiştir. Tek değişkenli analizlerde, Ki kare ve Fischer'ın kesin testi, çok değişkenli analizlerde lojistik regresyon kullanılmıştır. Çözümleyici analizlerde tip 1 hata <0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Ofis çalışanlarının yaş ortalaması 37.9±7.4 yaştır ve çalışanların %17.1'inin diyabet riski yüksek/çok yüksektir. YBOYDA'ya göre katılımcıların 
%79.4'ünün beslenme okuryazarlığı yeterli düzeydedir. Çok değişkenli analizde diyabet riski, evlilerde (OR=2.4, %95 GA=1.1-5.2), ara öğün tüketmeyenlerde (OR=2.3, %95 GA=1.3-4.0), akşam yemeğini uyku saatine yakın yiyenlerde (OR=2.3, %95 GA=1.1-4.9), gece açlık süresi <8 saatten kısa olanlarda (OR=2.4, %95 GA=1.3-4.6), iş yerinde ≥2 saat yerinden hiç kalkmadan oturanlarda (OR=2.2, %95 GA=1.2-4.0), iş stresi düzeyi yüksek olanlarda (OR=2.5, %95 GA=1.2-5.5), beslenme okuryazarlığı düzeyi sınırda/yetersiz olanlarda (OR=2.3, %95 GA=1.2-4.2) daha yüksek saptanmıştır. Sonuç ve Öneriler: Araştırmamızda yaklaşık her beş ofis çalışanlarından birinin diyabet riski yüksek/çok yüksek olması çalışmanın genç yaş ortalaması göz önüne alındığında dikkat çekicidir. Sağlıklı beslenme ve beslenme zamanının yönetimi, uzamış oturma süresinin kısaltılması, işyerinde algılanan 
stres yönetimi bireysel düzeyde ve işyerinde sağlığı geliştirme bakış açısıyla diyabet riskini azaltmada etkili olacaktır. Ofis çalışanlarına beslenme okuryazarlığını geliştirecek, uzamış oturma süresinin molalarla bölünmesini hatırlatacak bilgisayar uygulamaları, merdiven kullanımının teşviki gibi davranış değişikliği ve stres yönetimi eğitimleri hayata geçirilmelidir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the diabetes risk of Metropolitan Municipality office workers using FINDRISC, a non-invasive diabetes risk score, and to evaluate factors associated with high diabetes risk. Materials and Methods: The cross-sectional study was conducted among office workers in Manisa Metropolitan Municipality Central Building, and data collection was completed in May-June. The population of this study consists of 451 office workers. No sample selection was made in the research, 449 people who accepted to participate and met the inclusion criteria were interviewed, and data was collected from 437 people. Participation rate in the study was 97.2%. The dependent variable of the study was diabetes risk assessed by FINDRISC; those with ≥15 points were considered to be at high/very high risk for diabetes. The independent variables of the study are sociodemographic characteristics, lifestyle characteristics, nutritional characteristics, body image, co-morbid conditions, health service use, work environment characteristics, anthropometric measurements and nutritional literacy. The data were analyzed 
using the SPSS 23.0 package program. Descriptive statistics were evaluated with number, percentage, mean and standard deviation. Chi square and Fischer's exact test were used in univariate analyses, and logistic regression was used in multivariate analyses. In analytic analyses, type 1 error was 
accepted as <0.05. Results: The average age of office workers is 37.9±7.4 years and 17.1% of 
employees have a high/very high risk of diabetes. According to YBOYDA, 79.4% of the participants have sufficient nutritional literacy. In multivariate analyses, it was found that the risk of diabetes was higher in those who were married (OR=2.4, 95% CI=1.1-5.2), in those who did not consume snacks (OR=2.3, 95% CI=1.3-4.0), in those with 1-2 hours between dinner or last meal and sleep (OR=2.3, 95% CI=1.1-4.9), in those whose nighttime fasting duration was <8 hours (OR=2.4, 95% CI=1.3-4.6); those who sit at work for ≥2 hours without breaks (OR=2.2, 95% CI=1.2-4.0); in those with high/very high level of work stress (OR=2.5, 95% CI=1.2-5.5); in those with borderline/insufficient nutritional literacy level (OR = 2.3, 95% CI=1.2-4.2). Conclusion: In our research, approximately one in every five office workers has a high/very high risk of diabetes, which is remarkable considering the young average age of the study. Healthy nutrition and management of feeding time, reducing prolonged sitting time, and management of perceived stress at 
work will be effective in reducing the risk of diabetes from a perspective of promoting health at the individual level and in the workplace. Computer applications that will improve nutritional literacy and remind to divide prolonged sitting time with breaks, behavior modifications such as encouraging use of stairs, stress management training should be implemented for office workers.