Bir eğitim ve araştırma hastanesindeki hemşirelerin sağlık okuryazarlık durumları ve covid-19 hijyen davranış düzeyleri
Health literacy status and covid-19 hygiene behavior levels of nurses in a training and research hospital
Yazar: SEMRA SÖNMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NALAN BOSTAN AKMEŞE
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Giriş: Türkiye'de yaygınlaşan kısıtlı sağlık okuryazarlığı toplum sağlığını bulaşıcı hastalıklara karşı daha riskli hale getirmektedir. Sağlık okuryazarlığındaki gelişmeler, hijyen davranışı gibi bireysel davranışlarda olumlu değişikliklerle birlikte hali hazırdaki sağlık hizmetlerinin etkin kullanımı ile toplumsal alanda pek çok iyileşmelere yol açacaktır.
Amaç: Çalışmanın amacı, hemşirelerin sağlık okuryazarlık durumları ile Covid-19 hijyen davranış düzeylerini belirlemek ve ikisi arasındaki ilişkiyi yordamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma kesitsel bir araştırmadır. Bu çalışmanın evreni Kütahya ilinde bulunan Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan 941 hemşireden oluşmaktadır. Çalışmada örneklem seçimine gidilmemiş olup çalışmaya katılmaya gönüllü olan tüm hemşireler çalışma kapsamına alınmıştır. Çalışma kapsamına verilerin toplandığı dönemde izinli olmayan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 402 hemşire katılmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik veri formu, Covid-19 Hijyen Ölçeği ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32 (TSOY-32) kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Veri analizi olarak Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon katsayısı ve Binary (ikili) Lojistik Regresyon yöntemi kullanılmıştır.
Bulgular: Hemşirelerin Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 36,16±6,02 ve Covid-19 Hijyen Ölçeği puan ortalaması 77,17±17,82'dir. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği alt boyutlardan aldıkları puanlar ise Tedavi ve Hizmet 38,61±6,42, Hastalıktan korunma 33,66±6,95, Bilgiye Ulaşma 37,39±6,90, Bilgiyi Anlama 38,02±7,07, Bilgiyi Değerlendirme 32,80±7,88, Bilgiyi Kullanma/Uygulama 36,16±6,02'dir. Covid-19 Hijyen Ölçeği alt boyutlardan aldıkları puanlar ise Değişen Hijyen Davranışları 16,71±4,52, Ev Hijyeni 11,45±2,89, Sosyal Mesafe ve Maske 11,79±3,44, Alışveriş Hijyeni 12,98±3,76, El Hijyeni 16,28±4,41, Dışarıdan Eve Gelince Hijyen 7,96±2,45'tir.
Sonuç: Hemşirelerin yeterli sağlık okuryazarlık düzeyine sahip olduğu, Covid-19 Hijyen davranış düzeylerinin orta düzeyin üstünde olduğu ve değişen hijyen davranışları parametresinin, TSOY-32 yetersiz/sorunlu olma durumunu etkileyen önemli bir parametre olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Sağlık Okuryazarlığı, Covid -19, Hijyen Davranışları

Abstract:
Introduction: Limited health literacy, which has become widespread in Turkey, makes public health more risky against infectious diseases. Developments in health literacy will lead to many improvements in the social sphere through the effective use of existing health services, together with positive changes in individual behaviors such as hygiene behavior.
Objective: The aim of the study is to determine nurses' health literacy status and Covid-19 hygiene behavior levels and to predict the relationship between the two.
Materials and Method: The study is a cross-sectional research. The population of this study consists of 941 nurses working at Kütahya Health Sciences University Evliya Çelebi Training and Research Hospital in Kütahya province. No sample selection was made in the study, and all nurses who volunteered to participate in the study were included in the study. 402 nurses, who were not on leave during the data collection period and agreed to participate in the study, participated in the study. Sociodemographic data form, Covid-19 Hygiene Scale and Turkey Health Literacy Scale-32 (TSOY-32) were used as data collection tools. The data obtained was evaluated using the SPSS Program. The obtained data were evaluated using the SPSS package program. Mann-Whitney U and Kruskal-Wallis test, Spearman correlation coefficient and Binary Logistic Regression method were used for data analysis.
Results: The nurses' Turkish Health Literacy Scale score is 36.16±6.02 and their Covid-19 Hygiene Scale score is 77.17±17.82. The scores in the sub-dimensions of the Turkish Health Literacy Scale are Treatment and Service 38.61±6.42, Disease prevention 33.66±6.95, Accessing Information 37.39±6.90, Understanding Information 38.02±7.07, Evaluating Knowledge is 32.80±7.88, Using/Application of Knowledge is 36.16±6.02. The changing scores in the sub-dimensions of the Covid-19 Hygiene Scale are Changing Hygiene Behaviors 16.71±4.52, Home Hygiene 11.45±2.89, Social Distance and Mask 11.79±3.44, Shopping Hygiene 12.98±3. .76, Hand Hygiene is 16.28±4.41, Hygiene after Coming Home from Outside is 7.96±2.45.
Conclusion: It has been determined that nurses have sufficient health literacy levels, Covid-19 Hygienic behavior levels are above the medium level, and the changing hygiene behavior parameter is an important parameter affecting the inadequate/problematic status of TSOY-32.
Keywords: Health Literacy, Covid -19, Hygiene Behaviors