Sosyal karşılaştırma, statü kaygısı ve statü tüketimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between social comparison, status anxiety, and status consumption
Yazar: NAZLI AKIN
Danışman: PROF. DR. ENGİN ÖZGÜL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Çalışmada sosyal karşılaştırma ile statü tüketimi ve statü kaygı düzeyi arasındaki ilişkiyi demografik özellikler ile birlikte ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçla, araştırmada sosyal karşılaştırma yönelimi, statü kaygısı ve statü tüketimi ölçekleri kullanılmıştır. Kolayda örnekleme yöntemiyle 437 kişi ile anket yapılmıştır. Araştırma sonucunda sosyal karşılaştırma yönelimi ile statü tüketimi ve statü kaygısı arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu ortaya çıkmıştır. Yetenek odaklı boyut ile statü tüketimi ve statü kaygısı arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki vardır. Görüş odaklı boyutun statü kaygısı ile arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişkisi varken, statü tüketimi ile anlamlı bir ilişkisinin bulunmadığı görülmektedir. Statü kaygısının sosyal karşılaştırma ve statü tüketimi arasındaki ilişkide düzenleyici etkisinin olduğu bulunmuştur. Demografik özellikler ile sosyal karşılaştırma yönelimi arasındaki ilişki incelendiğinde erkek katılımcılarda yetenek ve görüş odaklı sosyal karşılaştırma boyutunun daha fazla olduğu görülmüştür. 18-27 yaş arası Z kuşağında olan katılımcılar ve eğitim durumu lisans olan katılımcıların görüş odaklı sosyal karşılaştırma boyutunun diğerlerine göre daha fazla olduğu bulunmuştur. Benzer şekilde statü tüketimi ile statü kaygısı ölçeklerinin demografik özelliklerle ilişkisi incelendiğinde, 18-27 yaş arasında ve medeni durumu bekar olan katılımcıların ölçek puanlarının daha fazla olduğu görülmüştür. Statü tüketimi ölçeği özelinde erkek katılımcıların ve hanehalkı toplam geliri 80.001 ve üzeri olan yüksek gelir grubundakilerin statü tüketiminin diğerlerine göre daha fazla olduğu bulunmuştur. Statü kaygısı ölçeği incelendiğinde ise kadın olan, eğitim durumu lisans olan ve hanehalkı geliri 15.001-30.000TL arası olan yani düşük gelir seviyesine sahip katılımcıların ölçek puanlarının diğerlerine göre daha fazla olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
This study aims to reveal the relationship between social comparison and status consumption and status anxiety level together with demographic characteristics. For this purpose, social comparison orientation, status anxiety and status consumption scales were used in the study. A survey was conducted with 437 people using convenience sampling method. The results of the study revealed that there is a significant and positive relationship between social comparison orientation and status consumption and status anxiety. There is a significant and positive relationship between ability-oriented dimension and status consumption and status anxiety. While there is a significant and positive relationship between the opinion-oriented dimension and status anxiety, there is no significant relationship with status consumption. Status anxiety was found to have a moderating effect on the relationship between social comparison and status consumption. When the relationship between demographic characteristics and social comparison orientation was examined, it was seen that male participants had more ability and opinion-oriented social comparison dimension. Participants in Generation Z between the ages of 18-27 and participants with a bachelor's degree were found to have more opinion-oriented social comparison dimension than the others. Similarly, when the relationship between status consumption and status anxiety scales and demographic characteristics was examined, it was seen that the scale scores of participants between the ages of 18-27 and marital status single were higher. In the status consumption scale, it was found that male participants and those in the high-income group with a total household income of 80,001 and above had higher status consumption than the others. When the status anxiety scale was examined, it was found that the scale scores of the participants who were female, had a bachelor's degree, and had a household income between 15,001-30,000TL, i.e. low-income level, were higher than the others.