Bütçe sistemlerinde dönüşüm ve yeni bütçe yaklaşımları çerçevesinde Türkiye üzerine bir değerlendirme
Transformation in budget systems and an assessment of Turkey within the framework of the new budget approaches
Yazar: FURKAN TOSUNCU
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL ERGEN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçe sistemleri = Budget systems ; Cinsiyet = Gender ; Dönüşüm = Transformation ; Katılımcı bütçeleme = Participatory budgeting ; Sosyal bütçe = Social budget ; Türk bütçe sistemi = Turkish public budgeting system ; Yeşil bütçe = Green budget

Özet:
Gelirlerin toplanması ve harcamaların yapılması gibi mali işlemlerin bir plan dahilinde yürütülmesini sağlayan bütçeler, tarih boyunca devlet yönetiminin önemli bir parçası olmuştur. Bütçe hakkının ortaya çıkmasıyla birlikte devlet yönetimi anlayışında değişmeler meydana gelmiş ve insanlık tarihinin en büyük demokratikleşme hareketlerine zemin hazırlanmıştır. Uzun bir süre basit tekniklerle yürütülen bütçe uygulamalarında, zaman içerisinde gelirlerin ve harcamaların artmasıyla birlikte yeni sistem gereksinimleri de ortaya çıkmıştır. 
Bütçe sistemleri, ihtiyaçların kıt kaynaklar ile en verimli şekilde karşılanmasını sağlamak amacıyla sürekli bir gelişim göstermiştir. Özellikle sosyal devlet kavramının ortaya çıkmasıyla birlikte performans denetimine olanak sağlayan ve bütçeleme sürecinin her aşamasının planlı bir şekilde yürütülmesini amaçlayan sistemler uygulanmaya başlanmıştır. Değişen dünya düzeniyle birlikte insanların ihtiyaçlarının da değişmeye ve artmaya başladığı görülmektedir. Bu değişimlere göre şekillenen bütçe sistemleri sosyal amaçların da yürütüldüğü uygulamalar haline gelmiştir. Yeni bütçeleme yaklaşımları olarak nitelendirilen sosyal bütçe, katılımcı bütçe, cinsiyete duyarlı bütçe ve yeşil bütçe sistemleri günümüz dünyasının ihtiyaç duyulan bütçe uygulamaları olarak görülmektedir. Ancak bu sistemlerin ülkemiz de dahil olmak üzere birçok ülkede dar uygulama alanlarına sahip oldukları gözlemlenmiştir. 
Çalışmada bütçe sistemlerinin dönüşüm süreçleri ele alınmış ve yeni bütçe yaklaşımlarının bu sistemler ile olan ilişkileri incelenmiştir. Ülkemizde uygulama alanı bulmuş bütçe sistemleri ve yaşanan mali gelişmeler analiz edilmiştir. Bu bağlamda sosyal amaçların ön planda olduğu yeni bütçe yaklaşımlarının özellikle ülkemizde uygulama alanlarının genişletilmesi için gerekli koşulların ve düzenlemelerin uygulama örnekleri incelenerek tespit edilmeleri amaçlanmıştır.

Abstract:
Budgets, which ensure that financial transactions such as collecting revenues and spending are made within a plan, have been an important part of state administration throughout history. With the emergence of the budget right, changes in the understanding of state administration occurred and the grounds  orld   greatest democratization movements in human history were prepared. In budgetary practices carried out with simple techniques for a long time, new  orld  requirements have emerged with the increase in revenues and expenditures over time.
Budget systems have developed continuously in order to meet the needs in the most efficient way with scarce resources. Especially, with the emergence of the concept of social state, systems that allow performance auditing and aim at carrying out every stage of the budgeting process in a planned manner have been implemented. It is seen that the needs of people have started to change and increase with the changing  orld order. Budget systems shaped according to these changes have become applications in which social objectives are also carried out. Social budget, participatory budget, gender budget and green budget systems, which are described as new budgeting approaches, are seen as the required budget applications of today's  orld. However, it has been observed that these systems have narrow application areas in many countries including our country.
In the study, the transformation processes of budget systems are discussed and the relations of new budget approaches with these systems are examined. The budget systems and financial developments implemented in our country were analyzed. In this context, it is aimed to determine the necessary conditions and regulations to expand the application areas especially in our country, by examining the application examples of the new budget approaches where social objectives are at the forefront.