Primer hiperparatiroidide osteoporoz gelişimi ile MMP-9, IL-1β  düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between the development of osteoporosis and MMP-9, IL-1β  levels in primary hyperparathyroidism
Yazar: AYKUT CANLI
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN KORKMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Hipoparatiroidizm = Hypoparathyroidism ; Matriks metalloproteinaz 9 = Matrix metalloproteinase 9 ; Osteokalsin = Osteocalcin ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; İnterlökin 1 = Interleukin 1

Özet:
Giriş ve Amaç: Primer hiperparatiroidi (PHPT), sık görülen bir endokrin bozukluktur. PHPT'de artan PTH, osteoklastik aktiviteyi artırarak osteoporoz (OP) gelişme riskini arttırır. Ancak PTH'nin osteoklastik aktiviteyi hücresel düzeyde hangi mekanizmalarla düzenlediği tam olarak anlaşılamamıştır. Bu çalışmadaki öncelikli amacımız OP'si olan ve olmayan PHPT olgularında serum MMP-9 ve IL-1β seviyelerini değerlendirmektir. 
Materyal ve Metod: Çalışmaya kliniğimize başvuran 18-70 yaş arası 60 PHPT hastası, 30 sağlıklı kontrol alındı. Hastaların 30'unda tanı anında OP de mevcuttu. Grupların laboratuvar parametreleri ölçüldü. Serum MMP-9 ve IL-1β düzeyleri enzim-linked immunosorbent assay (ELISA), serum osteokalsin (OC) ve CTX düzeyleri ise hormon otoanalizöründe elektrokemilüminesan (ECLIA) yöntemi ile ölçüldü. 
Bulgular: PHPT grubunda serum dCa, PTH ve OC düzeyleri yüksek iken serum fosfor ve 25(OH)D vitamin düzeyleri düşüktü (her biri için p<0.001). MMP-9 ve IL-1β düzeyleri PHPT grubunda anlamlı olarak düşüktü (sırasıyla; p<0.001 ve p=0.001). OP olan ve olmayan PHPT'li olgularda MMP-9 ve IL-1β düzeyleri açısından anlamlı bir fark saptanmadı (sırasıyla; p=0.964 ve p=0.460). Serum MMP-9 düzeyleri PTH ve serum dCa düzeyleriyle negatif korelasyon göstermekteydi (sırasıyla; r=-0.223, p=0.038 ve r=-0.256, p=0.030). IL-1β düzeyleri PTH ve serum dCa düzeyleri ile negatif, 25(OH)D vitamin ile pozitif korelasyon göstermekteydi (sırasıyla; r=-0.285, p=0.007 ve r=-0.214, p=0.045). Univarite lojisitik regresyon analizinde PHPT olgularında IL-1β düzeylerindeki değişimin etkisi gösterilmedi (p=0.520).
Sonuç: PHPT'de MMP-9 ve IL-1β düzeyleri düşmekte, hastalık şiddeti arttıkça bu düşüşler daha belirgin hale gelmektedir. PHPT'ye sekonder OP gelişiminde hem MMP-9 hem de IL-1β'nın rolü olmadığını düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Primer Hiperparatiroidi, Osteoporoz, MMP-9, IL-1β, Osteokalsin, CTX

Abstract:
Aim: Primary hyperparathyroidism (PHPT) is a common endocrine disorder. Increased PTH in PHPT increases osteoclastic activity, result in increased risk of developing osteoporosis (OP). However, it has not been fully understood that how PTH regulates mechanisms osteoclastic activity at the cellular level. Our primary aim in this study is to evaluate serum MMP-9 and IL-1β levels in PHPT cases with and without OP.
Materials and Methods: 60 PHPT patients aged between 18-70 years who applied to our clinic and 30 healthy controls were included in the study. OP was present in 30 of the patients at the time of diagnosis. Laboratory parameters of the groups were measured. Serum MMP-9 and IL-1β levels are enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA) method was carried out. Serum osteocalcin (OC) and CTX levels were determined in the hormone autoanalyzer measured by electrochemiluminescence (ECLIA) method.
Results: In the PHPT group, serum dCa, PTH and OC levels were high, while serum phosphorus and 25(OH)D vitamins were low (each p<0.001). MMP-9 and IL-1β levels were significantly lower in the PHPT group (p<0.001 and p=0.001, respectively). There was no significant difference in terms of MMP-9 and IL-1β levels in PHPT cases with and without OP (p=0.964 and p=0.460, respectively). Serum MMP-9 levels were negatively correlated with PTH and serum dCa levels (r=-0.223, p=0.038 and r=-0.256, p=0.030, respectively). IL-1β levels were negatively correlated with PTH and serum dCa levels and positively correlated with vitamin 25(OH)D (r=-0.285, p=0.007 and r=-0.214, p=0.045, respectively). Univariate The logistic regression analysis did not show the effect of the change in IL-1β levels in PHPT cases (p=0.520).
Conclusion: MMP-9 and IL-1β levels decrease in PHPT, and this decrease becomes more pronounced as the disease severity increases. This suggests that both MMP-9 and IL-1β do not play a role in the development of secondary OP.

Keywords: Primary Hyperparathyroidism, Osteoporosis, MMP-9, IL-1 β, Osteocalcin, CTX