Okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerinin liderlik stilleri açısından incelenmesi (İzmir örneği)
A research on crisis management skills of school administrators in terms of leadership styles (Case of İzmir)
Yazar: ZEKAYİ KAAN ULUSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR YAVUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Ölçekler = Scales

Özet:
Araştırmanın amacı okul müdürlerinin kriz yönetimi becerileri ile farklı liderlik stilleri arasındaki ilişkiyi tespit etmektir. Araştırmada, okul müdürlerinin kriz yönetimi becerileri ve liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları saptanmaya çalışılmıştır. Söz konusu öğretmen algıları arasında onların cinsiyet, medeni durum, sendika üyeliği durumu, hizmet yılı, branş, çalıştığı okul türü değişkenlerine göre anlamlı farklılık olup olmadığı da saptanmıştır. Ayrıca, okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerine ilişkin öğretmen algıları ile okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları arasında anlamlı ilişki olup olmadığı saptanmaya çalışılmıştır.
Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim öğretim yılında İzmir ili merkez ilçeleri sınırları içerisinde görev yapmakta olan 26.279 öğretmen oluşturmuştur. Örneklem ise 1273 öğretmenden oluşmaktadır. Örneklem, küme örneklem ve tabakalı örneklem yöntemi ile tespit edilmiştir. Araştırmanın veri toplama araçları iki ölçekten meydana gelmektedir. Öğretmenlerin demografik özelliklerine (cinsiyet, medeni durum, sendika üyeliği durumu, hizmet yılı, branş, görev yapılan okul türü) ek olarak kullanılan ölçeklerden biri 31 maddelik İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetimi Becerileri Anketi, diğeri ise okul müdürlerinin liderlik stillerini belirlemek üzere ise 36 maddelik Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği'dir. 
Araştırma sonucunda elde edilen veriler değerlendirildiğinde genel olarak öğretmenlerin çalıştıkları okuldaki müdürlerin kriz yönetimi becerilerinin yüksek bulduklarını ifade etmişlerdir. Alt boyut açısından bakıldığında bu tutumun kriz sonrası dönem için diğerlerine göre (kriz öncesi dönem ve kriz dönemi) daha yüksek çıktığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin, çalıştıkları okuldaki müdürlerin kriz yönetimine ilişkin algılarının cinsiyet, sendika üyeliği durumu, okul türleri ve branşlarına göre herhangi anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Medeni durum açısından bakıldığında ise kriz öncesi dönemde bekâr olan katılımcılar evli olanlara göre daha yüksek puanlama yaptıkları tespit edilmiştir. Hizmet yılı açısından bakıldığında ise 21 yıl ve üzeri hizmet yılına sahip öğretmenlerin diğer hizmet yıllarına sahip öğretmenlere göre okuldaki müdürlerin kriz yönetimi becerilerini daha yüksek buldukları sonucu ortaya çıkmıştır. 
Öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının da yüksek olduğu görülmektedir.  Alt boyutlar açısından sonuçlar incelendiğinde ise en yüksek ölçüme sahip liderlik stilinin serbestlik tanıyan liderlik olduğu, ardından dönüşümcü liderliğin olduğu ve en düşük ölçüm yapılan liderlik stilinin ise etkileşimci liderlik olduğu belirlenmiştir. Alt boyutlar çeşitli değişkenler açısından incelendiğinde medeni durum, hizmet süresi ve branş değişkenlerine göre liderlik stilleri arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Ancak cinsiyet değişkeni açısından kadın öğretmenler lehine serbestlik tanıyan liderlik boyutunda, sendika üyeliği durumuna göre öğretmen görüşleri arasında sadece etkileşimci liderlik alt boyutunda, çalışılan okul türü açısından ise etkileşimci liderlik alt boyutunda gruplar arasında anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. 
Okul yöneticilerinin kriz yönetimi becerileri ile liderlik stilleri arasında ise pozitif yönde ve yüksek düzeyde (P=0,00<.05; r=0,873)  bir ilişki olduğu görülmektedir. Ayrıca kriz yönetimi becerileri toplam ölçümleri ve kriz yönetimi becerileri alt boyutları ile liderlik stilleri alt boyutları arasındaki ilişki incelendiğinde en yüksek ölçülen ilişkinin dönüşümcü liderlik de, ikinci sırada etkileşimci liderlik ve en düşük ölçümün ise serbestlik tanıyan liderlik de olduğu görülmektedir.

Abstract:
The purpose of the research is to determine the relationship between school administrators' crisis management skills and different leadership styles. In the study, it was tried to determine teachers ' perceptions of school administrators' crisis management skills and leadership styles. It was also analyzed whether there was a significant difference among the teachers' perceptions in terms of their gender, marital status, union membership status, service year, branch, type of school they work for. It was also tried to determine whether there was a significant relationship between teachers 'perceptions of school administrators' crisis management skills and teachers ' perceptions of school administrators' leadership styles.
The population of the research consisted of 26.279 teachers working in the central districts of Izmir in the 2019-2020 academic year. The sample consisted of 1273 teachers. The sample was determined by cluster sampling and stratified sampling method. The data collection tools of the research consisted of two scales. In addition to the demographic characteristics of the teachers (gender, marital status, union membership status, year of service, branch, type of school), 31-item Primary School Administrators' Crisis Management Skills Survey, and 36-item Multi-Factor Leadership Scales were used to determine the leadership styles of school administrators.
According to the results of the obtained data,  teachers generally stated that the administrators at the school where they worked had high crisis management skills. In terms of sub-dimension, it was determined that this attitude was higher for the post-crisis period than others (pre-crisis and crisis period). There was no significant difference in the perceptions of the teachers about the crisis management of the administrators at the school they worked at, gender, union membership status, school types, and branches. In terms of marital status, it was determined that the participants who were single in the pre-crisis period scored higher than the married ones. In terms of the service year, it is concluded that teachers with 21 years or more service found the crisis management skills of school administrators higher than teachers with other service years.
It is seen that teachers 'perceptions of school administrators' leadership styles were high. According to the analysis of the results in terms of sub-dimensions, it was determined that the style with the highest score was laissez-faire leadership, followed by the transformational leadership, and the lowest-scoring leadership style was the transactional leadership. When the sub-dimensions were analyzed in terms of various variables, no significant difference was found between leadership styles according to marital status, service period, and branch variables. . However, in terms of gender variable, there was a significant difference between the groups in the laissez-faire leadership dimension, and the opinions of teachers according to their union membership status only in the transactional leadership sub-dimension, and in terms of the type of school, in the transactional leadership sub-dimension.
It is seen that there is a positive and high level (p = 0.00 <.05; r = 0.873) relationship between school administrators' crisis management skills and leadership styles.  In addition, when the relationship between the total measures of crisis management skills and crisis management skills sub-dimensions and the sub-dimensions of leadership styles is examined, it is seen that the most measured relationship is transformational leadership, the second is transactional leadership, and the lowest measure is freedom-giving leadership.