Türkiye'de askeri güvenlik bürokrasisinin anayasal sistem içerisindeki yeri
The place of bureaucracy of the armed forces in turkey within the constitutional system
Yazar: SEYDİ ÇELİK
Danışman: PROF.DR. MEHMET SEMİH GEMALMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History

Özet:
Bu çalısmanın amacı Türkiye'de askeri bürokrasinin anayasal sistemiçerisindeki yerini tespit etmektir. Askerî bürokrasinin sistem içerisinde edindigigüçlü rol, sivil ve siyasî alan üzerinde kurdugu hâkimiyet çok belirgindir ve ülkegündeminde önemli tartısma konuları arasındadır. Bu baglamda Osmanlı Devleti'ninson dönemlerinden bugüne Türk hukuk mevzuatını tarayarak askeri bürokrasinindevlet cihazı içerisindeki yeri, elinde tuttugu görev ve yetkileri ve kendisine tanınmısayrıcalıkları saptamaya çalıstık. Bunu yaparken bütün bu kanunlastırma girisimlerinikendi döneminin siyasi, ekonomik ve sosyal gelismelerinden bagımsız gelismediginigösterebilmek için bütün çalısmamızı bir tarihsel perspektifle birliktedegerlendirmeyi uygun bulduk. Osmanlı Devleti zamanında yeniçeri ocagınınkaldırılmasıyla Osmanlı-Türk askeri bürokrasisinin eski geleneginden koparılarakyepyeni bir döneme girdigini, Batı tipi laik egitim veren askeri okullardan yetismisyeni askeri sınıfla girilen bu yeni dönemin sancılı bir sürece isaret ettigini ve busürecin bir sürekliligi içinde tasıyarak günümüze kadar ulastıgını tespit ettik. Sözkonusu zaman aralıgının aynı zamanda olaganüstü bir dönemi imledigindenhareketle, devletin güvenlik kaygılarının en üst düzeyde oldugunu ve askeribürokrasinin edindigi görev, yetki ve ayrıcalıkların bu kosullar altında biçimlendiginigöstermeye çalıstık. Tezimizde, askeri bürokrasinin siyasi sistem içerisinde edindigiyetki ve görevler aracılıgıyla sistemi yönlendirme imkânına kavustuguna dikkatçekerek, siyasi sisteme yaptıgı müdahaleleri hangi yöntemlerle gerçeklestirdiginigösterdik. Sonuç olarak bu müdahaleleri etkin bir biçimde yapabilmek için askeribürokrasinin kendini sitemden ?özerk? kıldıgını, askeri güvenlik bürokrasisinin buözerklesme egiliminin, asker-sivil iliskilerini derinden etkiledigini saptadık.

Abstract:
This study is to define the place of the Turkish army within the constitutionalsystem. It is obvious that the Turkish army has played a dominant and determinaterole in politics since the very beginning of the last century onwards, which has beenin hot debate amongst columnists as well as academicians and politicians. In thiscontext, we have tried, through searching diligently over the laws (acts, regulations,edicts, decrees, bylaws, etc.) of the country ever promulgated since the last days ofOttoman Empire, to define the place of the Army in the State?s constitutionalstructure, and also to identify the mission and the task it has so far undertaken as wellas the privileges it has held. To show that all those attempts in the whole enactingand codification processes cannot be isolated from the political, economic and socialdevelopments in their particular time, with all the analysis having been made, and allthe conclusions drawn in the present study from a historical perspective. With theabolition of the Janissary Unit, the Ottoman-Turkish military bureaucracy, it maywell be said, came into a new era, soon after, when a modern new army whosemembers were (and has still been) provided with a western-type secular educationwas established through the elimination of the old traditions. This may well be calleda politically throbbing era that has continued to exist to this day. We have concludedthat either the praetorian role the army plays in politics or the privileges it has held sofar is the product of this extraordinary period in which the concern for nationalsecurity mounted to a climax in the country. We have tried to show the ways andmechanisms through which the army intervenes in the political life of the country.Provided with the said undertakings and privileges, the Turkish army has taken anautonomous position against the rest of the political system in order for it, an activeagent of political crisis, to carry out the intervention efficiently whenever it deemsnecessary. Finally, we conclude that such an inclination of the military bureaucracytowards having an autonomous place within the system do affect deeply, and thusshape the civil and military relations.