Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarının dış ticaret dengesi üzerine etkileri
The effects of renewable energy sources on the foreign trade balance in Turkey
Yazar: SAVAŞ ÇAM
Danışman: PROF. DR. ERKAN AKTAŞ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Dış ticaret dengesi = Foreign trade balance ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Ülkelerin yurt içinde üretebildiği enerji kaynaklarına sahip olmaları, sürdürülebilir ekonomik büyüme ve kalkınma için önemli bir faktördür. Enerji kaynaklarına sahip olmayan, enerji yoksunu, ülkelerde enerji ithalatına dayalı enerji tedariği, dış ticaret dengesinde bozulmalar meydana getirebilir. Dış ticaret dengesinin bozulması ülke ekonomilerinde kırılganlığı artıran etkenlerden birini oluşturmaktadır. Enerji ithalatı aynı zamanda cari açığın en büyük etmenlerinden birini oluşturmaktadır. Cari açığın artması, ülkelerin krize girmesinin önemli bir dinamiği olarak bilinmektedir. Türkiye gibi fosil enerji yoksunu ülkelerde enerji ithalatı dış ticaret açığının en önemli sebeplerinden birini oluşturmaktadır. Fosil kaynaklara alternatif oluşan ve günümüzde hızla yaygınlaşan yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı, sürdürülebilir ekonominin temelini oluşturacaktır. Bu çalışmada Türkiye'nin yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı enerji üretiminin dış ticaret dengesi üzerine etkileri incelenmiştir. Yenilenebilir enerji üretimi ile dış ticaret dengesi verileri kullanılarak zaman serisi analizi yapılmıştır. 1991-2022 arası dönemi kapsayan yıllık veriler kullanılarak ARDL(Autoregressive Distributed Lag) sınır testi yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Dış ticaret dengesi ile yenilenebilir enerji kaynakları kullanımı arasındaki ilişkinin analiz edildiği model sonucu uzun dönemde iki değişken arasında negatif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar ışığında Türkiye'de uzun dönemde yenilenebilir enerji üretiminin dış ticaret dengesi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve negatif ilişkinin varlığı sürdürülebilir bir ekonomik büyüme için yenilenebilir enerjinin önemli bir faktör olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Yenilenebilir Enerji, Dış Ticaret Dengesi, Enerji İthalatı, Sürdürülebilir Ekonomi

Abstract:
The possession of domestically producible energy sources is a crucial factor for sustainable economic growth and development. In countries without energy resources, the reliance on energy imports for energy supply can lead to deteriorations in the foreign trade balance. A deteriorating foreign trade balance is one of the factors that increase the vulnerability of a nation's economy. Energy imports are also one of the primary contributors to the current account deficit. An increasing current account deficit is known as a significant dynamic that can lead countries into crises. In countries like Turkey, which lack fossil energy resources, energy imports are one of the main causes of the trade deficit. The use of renewable energy sources, which are rapidly becoming widespread today and serve as alternatives to fossil fuels, will form the foundation of a sustainable economy. This study examines the effects of Turkey's renewable energy-based energy production on the foreign trade balance. A time series analysis was conducted using data on renewable energy production and the foreign trade balance. Annual data covering the period from 1991 to 2022 were analyzed using the ARDL (Autoregressive Distributed Lag) bounds testing approach. The results of the model, which analyzed the relationship between the foreign trade balance and the use of renewable energy sources, indicate a statistically significant and negative relationship between the two variables in the long term. In light of these findings, the existence of a statistically significant and negative relationship between renewable energy production and the foreign trade balance in Turkey over the long term suggests that renewable energy is an important factor for sustainable economic growth.

Keywords: Renewable Energy, Foreign Trade Balance, Energy Imports, Sustainable Economy