Antep fıstığı (Pistacia vera L.) atıklarından elde edilen özütün sürdürülebilir kullanım potansiyelinin belirlenmesi
Determination of sustainable use potential of product extracted from pistachio (Pistacia vera L.) wastes
Yazar: BURAK ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN SABRİ KESBİÇ
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Sürdürülebilir Tarım ve Tabii Bitki Kaynakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Antep fıstığının (Pistacia vera L.) işlenmesi sırasında ortaya çıkan yumuşak dış kabuk herhangi bir işleme tabii tutulmaksızın büyük ölçüde arazilere atılmakta ve su kaynaklarına dökülmekte ve ciddi çevresel problemlere sebep olmaktadır. İşleme endüstrisi atığının sürdürülebilir kullanım potansiyeli araştırılarak olası kullanım sahaları belirlenebilmesi amacıyla Şanlıurfa İlinden temin edilen uzun çeşidi antep fıstığı yumuşak dış kabuk atığı (AFYDK-1) ve kabuklu olarak temin edilmiş örnekler (AFYDK-2) analiz edilmiştir. Bu kapsamda örneklere esansiyel yağ içeriği, biyo-aktif içerik, uçucu yağların antioksidan etkinlikleri, aminoasit ve yağ asidi içerikleri ve nem, kuru madde, protein, yağ ve kül değerlerinin belirlenebilmesi için analizler yapılmıştır. Çalışmada elde edilen örneklerde esansiyel yağ miktarı ve ana bileşeni AFYDK-1 örneklerinde α-pinen (%18,46), AFYDK-2 örneklerinde α-pinen (%31,31) bulunmuştur Esansiyel yağ içeriğinden hesaplanan radikal süpürücü etki (IC50) değerleri AFYDK-1, AFYDK-2 ve sentetik bir antioksidan olan BHT için sırasıyla 18,20 mg/L, 4,09 mg/L ve 6,31 µg/L olarak tespit edilmiştir. AFYDK-1 ve AFYDK-2 için kuru madde miktarları sırasıyla 30,99±0,60 ve 12,31±0,52; protein içerikleri sırasıyla 10,81±0,44 ve 11,93±0,14; yağ içerikleri sırasıyla 9,23±0,53 ve 6,94±0,60; kül içerikleri sırasıyla 14,65±0,16 ve 14,50±0,95 olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilecek ürünlerin kullanımı, çeşitli endüstriyel süreçlerde ve ürünlerde faydalı olabileceği düşünülmektedir. Araştırmanın sonuçları, antep fıstığı kabuklarının kullanımının çevreye verilen zararlı etkilerinin azaltabileceğini göstermektedir. Bu çalışma, yerel kaynakların sürdürülebilir kullanımı ve atık yönetimi konularında önemli bir adım olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The soft outer shell produced during the processing of pistachios is largely discarded onto fields or dumped into water sources without undergoing any treatment, resulting in significant environmental problems. In order to explore the potential for sustainable utilization of processing industry waste and identify possible areas of use, samples of the uzun variety of pistachio soft outer shell waste (AFYDK-1) and shell-intact samples (AFYDK-2) were obtained from the province of Şanlıurfa and subjected to analysis. Essential oil content, bioactive content, antioxidant activities of volatile oils, amino acid and fatty acid contents, as well as moisture, dry matter, protein, oil, and ash values were determined in order to characterize the samples. The study revealed that the essential oil content and its main component in AFYDK-1 samples was α-pinene (18.46%), while in AFYDK-2 samples it was α-pinene (31.31%). The radical scavenging effect (IC50) values calculated from essential oil acids were determined to be 18.20 mg/L for AFYDK-1, 4.09 mg/L for AFYDK-2, and 6.31 µg/L for the synthetic antioxidant BHT. The dry matter content for AFYDK-1 and AFYDK-2 was found to be 30,99±0,60 and 12,31±0,52, respectively; protein contents were 10,81±0,44 and 11,93±0,14, respectively; oil contents were 9,23±0,53 and 6,94±0,60, respectively; and ash contents were 14,65±0,16 and 14,50±0,95, respectively. The results of the study suggest that the products obtained could be beneficial in various industrial processes and products. The findings also indicate that the use of pistachio shells could reduce the harmful effects on the environment. This study is considered to be an important step in the sustainable utilization of local resources and waste management.