Böbrek nakli alıcılarının donör özelliklerine göre algılanan kaygı düzeylerinin belirlenmesi
Determination of perceived anxiety levels according to donor characteristics of kidney transplant recipients
Yazar: BÜŞRA NUR TEMÜR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NİLGÜN AKSOY
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Böbrek = Kidney ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Canlı donörler = Living donors ; Doku donörleri = Tissue donors ; Donörler = Donors ; Hemşirelik = Nursing ; Kadavra = Cadaver

Özet:
Amaç: Bu çalışma böbrek nakli alıcılarının donör özelliklerine göre algılanan kaygı düzeylerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı araştırma metodu yapılmıştır.
Yöntem: Çalışma, Şubat- Temmuz 2019 tarihleri arasında Organ Nakli Polikliniği'nde çalışmaya katılmayı kabul eden 330 böbrek nakli alıcısıyla (261 canlı, 69 kadavra donör) gerçekleştirilmiştir. Veriler araştırmacılar tarafından literatüre dayalı olarak geliştirilen "Tanıtıcı Özellikler Formu" ve "Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI)" ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirmesinde SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: Canlı ve kadavra donör böbrek nakli alıcılarının durumluk kaygı düzeyinin hafif, sürekli kaygı düzeyinin ise orta derece olduğu ve aralarında bir fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Her iki donör özelliğindeki böbrek nakli alıcılarından beslenme /sıvı alımı ile ilgili sorun yaşayanların sürekli kaygı puan ortalamasının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Durumluk kaygı ölçeği ile sürekli kaygı ölçeği arasında canlı donör (r=0.625, p<0.001) ve kadavra donör (r=0.654, p<0.001) böbrek nakli alıcılarının istatistiksel açıdan anlamlı, pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Canlı donör böbrek nakli alıcılarında geliri giderinden az olma (b=0.122, p=0.040), donörün erkek olması (b=0.137, p=0.017), ilaç uyum sorunu (b=0.135, p=0.024), uyku problemi (b=0.206, p=0.001) ve ruhsal problemi olma (b=0.168, p=0.014) durumunun sürekli kaygı puan ortalamasını bağımsız olarak pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Kadavra donör böbrek nakli alıcılarında fiziksel sorunu olma (b=0.251, p=0.040) durumunun sürekli kaygı puan ortalamasını bağımsız olarak pozitif yönde etkilediği saptanmıştır.
Sonuç: Bu çalışmada, her iki donör özelliğine göre böbrek nakli alıcılarının durumluk kaygı düzeyinin hafif, sürekli kaygı düzeyinin ise orta derecede olduğu saptandı. Böbrek nakli alıcılarının kaygı düzeyini azaltmak için nakilden önce başlayıp yaşam boyu devam eden bilgilendirme önerilmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this descriptive study was to determine the relationship between donor characteristics and kidney transplant recipients' perceived anxiety.
Method: The study was carried out with 330 kidney transplant recipients (261 live, 69 cadaver donors) who agreed to participate in the Organ Transplant Clinic between February and July 2019. Data were collected using a demographic characteristics questionnaire developed by the researchers based on literature review and the State-Trait Anxiety Inventory (STAI). Data were analyzed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS v. 23).
Results: Participants had low state anxiety and moderate trait anxiety scores. There was no significant difference in state anxiety and trait anxiety scores between kidney transplant recipients from living and deceased donors (p>0.05). Participants experiencing problems with nutrition/fluid intake had higher trait anxiety scores. There was a positive and moderate correlation between state anxiety and trait anxiety scores in both kidney transplant recipients from living donors (r=0.625, p<0.001) and those from deceased donors (r=0.654, p<0.001). Kidney transplant recipients from living donors' trait anxiety scores were positively correlated with negative income (income