Şeyhîzâde'nin Mecma'ul-Enhür adlı eserinde İmam Şafiî'ye isnad edilen görüşlerin tespiti: Hadd ve kısas bölümü
Determination of the views attributed to Imam Shafi in Şeyhîzâde's work named Mecma'ul-Enhür: The part of boundaries and retaliation
Yazar: MEHMET USTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMRA PEKER
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Hadd cezaları = Hadd punishments ; Kısas = Retaliation ; İmam Şafii = İmam Şafii ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam ; Şeyhizade Abdurrahman Efendi = Şeyhizade Abdurrahman Efendi

Özet:
Şeyhîzâde Abdurrahman Efendi Osmanlı Devleti döneminde yaşamış değerli bir İslâm hukukçusudur. Görevini îfâ ettiği zaman içerisinde farklı hizmetlerde bulunmuş bir şahsiyettir. İlmi, irfanı ve üstün ahlakıyla tanınmış bir zattır. Vefat etmeden bir sene öncesinde bitirmiş olduğu Mecma'u'l-enhur adlı eseri, İbrâhim el-Halebî'nin Mülteka'l-ebhur isimli fıkıh kitabının en muteber şerhlerinden biri sayılmaktadır. Aynı zamanda Mecma'u'l-enhur adlı eser meşhur Mecelle kitabının kaynakları arasında yer bulmaktadır. Hanefî fıkıh metninin şerhi olan bu eser içerisinde Henefî Mezhebinin görüşleri ele alındığı gibi, diğer Mezheplerin görüşlerine de değinilerek mukayeseli bir fıkıh kitabı olarak tarihte yerini almıştır.
Şeyhîzâde'nin  Mecma'u'l-enhur isimli eserinin hadd ve kısas bölümlerinde  İmam Şâfi'î'ye nispet edilen görüşler, ilk önce İmam Şâfi'î'nin el-Ümm adlı  eserini asıl kabul ederek  Şâfi'î mezhebinde yazılmış Mâverdî'nin el-Hâvi'l-kebîr, Cüveynî'nin Nihâyetü'l-matlab, İmrânî'nin el-Beyân,  İbnü'r-Rif'a'nın Kifâyetü'n-nebîh, Nevevî'nin, el-Mecmû', Ravzatü't-tâlibîn, Demîrî'nin en-Necmü'l-vehhâc, Müzenî'nin el-Muhtasar, Şîrâzî'nin el-Mühezzeb ve Büceyrimî'nin Hâşiyetü'l-büceyrimî  adlı eserleri müvacehesinde incelenmiş, netice olarak 110 adet isnad tespit edilmiştir. Bunların 64 tanesi hadd, 46 tanesi ise kısas bölümünde yer almaktadır.  Hadd bölümündeki nispetlerin 41'inin doğrudan İmam Şâfi'î'ye ait olduğu görülürken, kısas bölümündeki 46 taneden 11'nin kendisine ait olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Şeyhîzâde Abdurrahman Efendi was a valuable Islamic lawyer who lived during the Ottoman Empire. He was a person who had served in different ways during his duty. He was a person known for his knowledge, wisdom and superior morals. His work named Mecma'u'l-enhur, which he finished a year before his death, is considered as one of the most credible commentaries of Ibrahim al-Halebî's fiqh book named Mülteka'l-ebhur. At the same time, the work named Mecma'u'l-enhur takes place among the sources of the famous Mecelle book. This work, which is the commentary of the Hanafi fiqh text, has taken its place in history as a comparative fiqh book by referring to the views of the other sects as well as the views of the Henafi Sect.
First of all, by accepting Imam Shafi'i's work al-Umm as the original, opinions compared to Imam Shafi'i in the part of boundaries and retaliation of Şeyhîzâde's Mecma'u'l-enhur, were examined in the light of Mâverdî's el-Hâvi'l-kebîr, Cüveynî's Nihâyetü'l-matlab, Imrânî's el-Beyân, Ibnü'r-Rif'a's Kifâyetü'n-nebîh, Nevevî's, el-Mecmû', Ravzatü't-tâlibîn, Demîrî's en-Necmü'l-vehhâc, Müzenî's el-Muhtasar, Şîrâzî's el-Mühezzeb and Büceyrimî's Hâşiyetü'l-büceyrimî written in the Shafi sect. As a result, 110 proofs were identified. 64 of them are in the part of boundaries and 46 of them are in the part of retaliation. While it was seen that 41 of the ratios in the part of boundaries directly belong to Imam Shafi'i, it was determined that 11 out of 46 in the part retaliation do not belong to him.