Montessori materyallerinin zihin engelli ve işitme engelli çocukların alıcı dil gelişiminden görsel algı düzeyine etkisi /
Yazar: SAYİME ERBEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SUNAY YILDIRIM DOĞRU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Engelli çocukların gelişmesi ve iyi yönde ilerleme kaydetmesi, devam ettikleriokullarda almış oldukları eğitim hizmetinin niteliği ile yakından ilişkisi vardır. Engelliçocuklar, diğer normal çocuklar gibi yaşamlarını bağımsız olarak sürdürebilmeleri içingünlük yaşamda gerekli bazı davranışları öğrenmeleri gerekir. Engelli çocuklar görerekve dokunarak öğrendikleri için materyal öğretiminin önemli bir yeri ve eğitici bir etkisivardır.Pedagojinin etkili temsilcilerinden M. Montessori bu gerçeği görerek engelliçocukların bazı davranışları kolaylıkla edinebilmeleri için farklı gelişim alanlarınayönelik çeşitli materyaller geliştirmiş ve engelli çocukların duyu organlarının eğitimineağırlık vermiştir.Bu amaçla araştırmada Montessori-Materyallerinden `geometrik cisimlerin'işitme engelli ve zihin engelli çocukların alıcı dil becerilerinden görsel algı düzeyleriüzerinde etkili olup olmadığı saptanmak istenmiştir.Araştırmanın evreni, Konya'daki KOMMES-İşitme ve Konuşma ÖzürlülerRehabilitasyon Merkezine ve EMPATİ-Zihinsel Yetersiz Çocukları Yetiştirme veKoruma Vakfı'na devam etmekte olan ve belirlenen ön koşul becerilerinin yerinegetirebilen 20 işitme engelli ( on çocuk kontrol grubu-10 çocuk deney grubu olmaküzere ), 20'de zihin engelli ( on çocuk kontrol grubu-10 çocuk deney grubu olmaküzere ), toplam 40 öğrenciden oluşmaktadır.Araştırmada ön test son test kontrol gruplu model uygulanmıştır. Öğrencilerinalıcı dil becerilerinden görsel algı düzeyleri Dönmez ve arkadaşlarının (1997) dilgelişimi etkinlikleri çalışmasından yararlanılarak araştırmacı tarafından hazırlanan 5maddelik ölçek ile ölçülmüştür. Bu maddeler;1. tanıyabilme2. ayırt edebilme3. gruplayabilme4. şekil seçme ve bulabilme5. başka şekiller oluşturabilmeAraştırmanın amacına göre ki-kare kullanılmış ve grupların ortalamalarıarasındaki farklılıklar `t' testi ile yapılmıştır.Araştırma sonunda işitme engelli ve zihin engelli öğrencilerin görsel algıdüzeylerine ilişkin başlangıç düzeylerine ait bulgularına bakıldığında işitme engellilerde( hem deney hem de kontrol grubunda ) sonuçların anlamlı olmadığı; zihin engellilerinbaşlangıç düzeylerine ait bulgularına bakıldığında ise sonuçların anlamlı olduğunavarılmıştır.Başlangıç düzeyi tespitinden sonra 6 haftalık bir süreçte programın etkililiğiniincelemek için Montessori-Materyali `geometrik cisimler' uygulanmıştır.Bu süre sonunda işitme engelliler deney grubunda alıcı dil becerilerinden görselalgı düzeylerinde önemli bir değişiklik saptanmamıştır, zihin engelli deney grubunda isegörsel algı düzeylerinde önemli bir değişiklik elde edilmiştir.Her grup kendi içersinde başlangıç düzeyleri ve 6 haftalık bir süre sonunda testdüzeyleri karşılaştırıldığında elde edilen bulgular ise şu şekildedir;İşitme engelli deney grubunun başlangıç düzeyini kontrol grubu ile denk olduğu,6 haftalık uygulama sonunda da anlamlı düzeyde yüksek olmadığı saptanmıştır. Zihinengelli deney grubunun ise başlangıç düzeyi kontrol grubu ile denk olarak saptanmış,fakat 6 haftalık uygulama sonunda elde edilen sonucun anlamlı düzeyde yüksek olduğutespit olmuştur.Kontrol gruplarına ise 6 hafta boyunca geleneksel yöntem ile öğretimlerinedevam edilmiştir. 6 hafta sonra uygulanan test düzeyleriyle başlangıç düzeylerikarşılaştırıldığında manidar bir farklılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
There is a closest relation and correlation between the positive progressingfor underdeveloped-spastic children and the quality of training and theireducational performance that was given by their school. In order to continue andfollow up their daily life by themselves just like a normal ones, they -underdeveloped children must learn some attitudes, so that underdevelopedchildren learn by sights and sensation. Therefore, learning by materials has a bigimportance and also these materials have a great training effects on their learningperiod.M. Montessori, who created some new approaches on pedagogy by herprescient for reality, developed new methods and created different materials focuson differentiated progressive fields of gaining attitudes and talents byunderdeveloped children, hence Montessori focused on the training of senses ofunderdeveloped children.The purpose of this research study is determination of the effectiveness of`geometric objects? which included by Montessori training materials, over thechildren?s, those are deafness and mentally insufficient, receptive linguistic of thelevel of visual perception.The environment-space of this research study is KOMMES-Deafness AndNon-Speaker Rehabilitation Center and EMPATİ-Mentally Insufficient ChildrenTraining and Protection Foundation. This experimental research study coversinsufficient children follow up the courses and training of these two scholl, theselected 20 deafness children who can perform predetermined and conditionedtalents (10 of these for controlling, the other 10 for experimental purposes)additionally 20 mentally insufficient children (again 10 for control and the other 10for experimental purposes). 40 children totally were followed up. In this studySalomon?s four-quadral-group model was applied and examined. Them, thestudents? receptive linguistic abilities through the level of visual perception -Dönmez and Ark.?s study of linguistic development effectiveness (1997) wasmeasured with 5 factors scale which was prepared by researcher. These are1.Recognition, 2.Distinguishing, 3.Sorting-Grouping, 4.Selection of figures andfinding, 5.Creating the figures and forming.According to aim of this research-study, ki-square was used and thedifferences between the means of each group were determined by `t? test method.The results of this research study are, the beginning levels of visualperception of deafness children and of the children who are mentally insufficient; itis found that the results of deafness children-for both in control and inexperimental group, are not meaningful. The findings of the level of beginning formentally insufficient children are meaningful.After the determination of the beginning level, Geometric-threedimensional-objects from Montessori?s materials method was applied in order toinspect the effectiveness of program for 6 weeks period.At the end of this period, for the experimental group of deafness children. Itcannot be found that important changes on the level of visual perception ofreceptive linguistic talents, On the other hand, in experimental group covers thementally insufficient children, important changes on visual perception level werefound.For each group, the beginning levels of intra group and end of the 6 weeksperiod, comparing the group?s level of test, the findings are as follow: The level ofbeginning for the experimental group of deafness children is equivalent to the levelof beginning for the control group. After the 6 weeks experimental application, itwas found that the level changes are not meaningful as much as.It was found that the level of beginning for the experimental group ofmentally insufficient children is equivalent to the level of beginning for the controlgroup these are mentally insufficient children. But, end of the 6 weeksexperimental application, meaningful changes were taken from results.Along with the 6 weeks period, in controlling groups, the training andlearning progress had been continued based on conventional method. End of the 6weeks period, by the level of applied test and the level of beginning werecompared. It was found that there is no valuable and notable differences betweenthese two.