Doktor annelerin pediatrik ateş yönetimi ve akılcı antibiyotik kullanımı hakkındaki bilgi ve tutumları
Knowledge and attitudes of physician mothers towards pediatric fever management and rational use of antibiotic
Yazar: HANDE BETÜL ÜLKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamız annelerin çocuklarda ateş yönetimi ve akılcı antibiyotik kullanımı konusundaki bilgi ve tutumlarını, bu bilgileri doktor olan ve olmayan anneler arasında karşılaştırarak incelemeyi amaçlamaktadır.

Gereç ve Yöntem: Prospektif, analitik özellikteki çalışmamızda 5 yaş altında en az bir çocuğu olan 166 doktor (grup 1) ve 151 doktor olmayan (grup 2) 317 anneye online iletişim platformlarındaki anne gruplarından ulaşıldı. Araştırmamız 11.01.2024-11.04.2024 tarihleri arasında Ankara Etlik Şehir Hastanesi'nde gerçekleştirildi. Katılımcılara sosyodemografik form, ebeveyn ateş yönetimi ölçeği (EAYÖ) ve anne ve babaların antibiyotik algıları ölçeğini (ABANA) içeren anket formu online iletişim platformları üzerinden ulaştırılarak uygulandı. Anket verileri IBM SPSS v.21 (Statistical Package for the Social Sciences, Chicago, IL, United States of America) programı aracılığıyla analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık olarak p<0,05 değeri kabul edildi.

Bulgular: 166 doktor annenin yaş ortalaması 34,1 ± 3,8, diğer gruptaki 124 annenin ise 34,2 ± 4,6 idi. EAYÖ puanları sırasıyla 30,96 ± 3,55 ve 31,50 ± 4,46 olarak bulundu. ABANA ölçeği puanları ise 134,62 ± 9,56 ve 121,81 ± 8,21 olup doktor annelerin her iki ölçek puanı doktor olmayanlara göre anlamlı farklı bulundu (sırasıyla p= 0,036; 0,016). Grup 2'deki annelerin eğitim düzeyi arttıkça EAYÖ ve ABANA ölçeği puanları anlamlı düşük bulundu (sırasıyla p= 0,031; 0,042). Grup 2'deki annelerden çocuklarında herhangi bir kronik hastalık olanların EAYÖ puanı anlamlı yüksek (p=0,003), ABANA ölçeği puanı anlamlı düşük bulundu (p=0,043). İki gruptaki annelerin çocuk sayısı, çocuklarının hastane yatışı öyküsü, çocukların kreş veya anaokuluna gitme durumu açısından EAYÖ puanları arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).

Sonuç: Araştırmamız doktor annelerin ateş yönetimi ve akılcı antibiyotik kullanımını rehberlere uygun ve kanıta dayalı uygulasalar da tıp eğitimi almamış annelerden tutum açısından beklendiği kadar farklı olmadıklarını gösterdi. Annelik içgüdüsünün, hastalıkların yönetimiyle ilgili eğitim almış ve bunun uygulayıcısı olan doktor annelerin bile çocuklarının hastalıkları sırasındaki uygulamaları üzerinde etkili olduğunu düşünüyoruz.

Abstract:
Aim: Our study aims to examine the knowledge levels and attitudes of mothers about fever management and rational antibiotic use in children by comparing this knowledge between mothers who are physicians and those who are not.

Materials and Methods: In our prospective and analytical study, we reached 317 mothers including 166 physicians (group 1) and 151 non-physicians (group 2) who have at least one child under the age of 5. Participants were reached through online communication platforms within mothers groups. Our research was carried out at Ankara Etlik City Hospital between 11.01.2024-11.04.2024. A survey form was delivered to the participants via online communication platforms which contains the sociodemographic form, the Parents' Fever Management Scale-Turkish version (PFMS-TR), and the Turkish Parental Perception on Antibiotics Scale. Survey data were analyzed through the IBM SPSS v.21 (Statistical Package for the Social Sciences, Chicago, IL, United States of America). A value of p<0,05 was accepted as statistical significance. 

Results: The average age of the 166 mothers who were physician was 34,1 ± 3,8, while the average age of the 124 mothers who were not physicians was 34,2 ± 4,6. PFMS-TR scores were found to be 30,96 ± 3,55 and 31,50 ± 4,46, respectively. The Turkish Parental Perception on Antibiotics Scale scores were 134,62 ± 9,56 and 121,81 ± 8,21, and both scale scores of physician mothers were found to be significantly different from those of non- physician mothers (p=0,036; 0,016, respectively). As the education level of the mothers in Group 2 increased, the PFMS-TR and The Turkish Parental Perception on Antibiotics Scale scores were found to be significantly lower (p = 0,031; 0,042, respectively). In Group 2, the PFMS-TR score was found to be significantly higher (p=0,003), and The Turkish Parental Perception on Antibiotics Scale  score was found to be significantly lower (p=0,043) among mothers whose children had any chronic illness. No significant difference was found between the two groups of mothers in terms of the number of children, history of hospital admission of their children, or whether the children attended daycare or kindergarten, in relation to their scores on PFMS-TR scale (p>0,05).

Conclusion: Our study showed that although doctor mothers applied fever management and rational antibiotic use in accordance with guidelines and evidence-based practices, their attitudes were not as different from those of non-medically trained mothers as expected. We believe that maternal instincts influence the practices of even doctor mothers, who are educated and trained in the management of illnesses, when it comes to caring for their own children during illness.