Korubaşı-Arak deresi askıdaki sediment taşınımının analitik yöntemler ile izlenmesi
Monitoring suspended sediment transport of Korubaşi-Arak stream by analytical methods
Yazar: VOLKAN OĞUZ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA R. ÇANGA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Erozyon = Erosion ; Toprak erozyonu = Soil erosion

Özet:
Sediment taşınım modellemesi için öncelikle sediment taşınımı mekaniğinin anlaşılması önem arzetmektedir. Bu amaçla kullanılan bazı eşitlikler ve eşitliklerdeki bazı parametrelerin elde ediliş şekli ve açıklamaları sediment taşınım modellemesinin yapılmasında ve herhangi bir akarsu havzasında yapılan çalışmalarda yol gösterici olmaktadır. Bu çalışmada, kullanılan model ve eşitlikler, sediment taşınım eşitliğinden yola çıkarak askıdaki (süspanse) sediment taşınımını belirlemek için kullanılan esas akış parametreleri olan taban kesme basıncı, birim debi, akış derinliği, akış hızı, ve akış gücüdür. Bunların yanı sıra kullanılan parametreler ve katsayılar; Shields parametresi, Brownlie, Froude sayısı ve Reynold sayısıdır.Sediment taşınım mekaniği eşitlikleri ve bazı modeller ışığında, bir akarsu havzasında, sediment taşınım modellerinin yorumlanabilmesi için, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) tarafından işletilmekte olan Korubaşı Deresi (Bolu) ? Arak 1343 No.lu Akım Gözlem İstasyonu (1343 No.lu AGİ) verileri değerlendirilmiştir. AGİ'deki akım ölçüm teknikleri için, debi ölçüm noktasındaki akarsu enkesitinin çıkarılması; akım ölçüsü ışığında yapılan sediment örneklemesi, verilerin kartlara işlenme şekli, numunelerin sediment laboratuvarına nakli, laboratuvar analiz şekli ve sonuçlarının irdelenerek sediment anahtar eğrisinin hazırlanışı incelenmiştir.Bu incelemede, EİE'ce 13 yıldan bu yana elde edilen AGİ verileri ve havzaya bizzat gidilerek belirlenen havza karakteristikleri ışığında, erozyon şiddeti belirlenmiştir. Sediment taşınımı AGİ'de ölçülmüş akım ve sediment değerleri ile minitab programıyla oluşturulmuş modellerden tahmin edilerek yağış alanından gelen sediment miktarı 6560 ton/yıl, ortalama sediment verimi 52 ton/ yıl/ km2 olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
In order to make sediment transport modelling before all else it is important to understand sediment transport mechanics. Some equations and the way of parameters are obtained in these equations and explanation of these equations, which are used for this purpose, lead making model of sediment transportation and the studying in a river basin land. The models and equations used in this study are shear stress, unit flow, flow depth, flow velocity and stream power. These are main flow parameters used for sediment transport in suspension and set of from sediment transport equation. The other used parameters and approaches are; Shields parameter, Brownlie, Froude number and Reynold number.In order to interpret sediment transport models, in a river basin, in the light of equations of sediment transport mechanics and some models, the data of Arak Flow Monitoring Station numbered 1343 (FMS No 1343) - Korubaşı Valley (Bolu) which is run by General Directorate of Electrical Power Resources Survey and Development Administration (EİE) was evaluated. For flow measurement tecniques at FMS, the preparation of sediment key curve was analyzed by examining taking out of river cross-section at flow measurement point, making sediment sampling in the light of flow, way of processing the data to cards, transportaion of samples to sediment labaratory, laboratory analysis methods and these results.At this analysis, in the light of data gathered by EİE for 13 years and the characteristics of the basin which were determined personally, the erosion stress of the basin was determined. Sediment transport was estimated by measured flow and sediment values at FMS and the models developed by minitab programming. The amount of sediment coming from precipitation area was calculated as 6560 tone/year and also average sediment yield was calculated as 52 tone/year/km2.