Kronik kas iskelet sistemi ağrılı hastalarda aerobik egzersizin ağrı duyarlılığı, kalp hızı toparlanması ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Effects of aerobic exercise on pain sensitivity, heart rate recovery and quality of life in patients with chronic musculoskeletal pain
Yazar: ŞEYDA ÖTE KARACA
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ NESRİN DEMİRSOY
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Kalp hızı = Heart rate ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Otonom sinir sistemi = Autonomic nervous system ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmada kronik kas iskelet sistemi ağrısı olan hastalarda konvansiyonel
fizik tedaviye ek olarak uygulanan aerobik egzersizlerin ağrı, ağrı duyarlılığı ve
sağlıkla ilgili yaşam kalitesi üzerine etkilerini araştırmak, parasempatik tonus
üzerindeki etkisini kalp hızı toparlanması (KHT) ile değerlendirmek ve parasempatik
tonusun ağrı duyarlılığı üzerindeki etkisini incelemek amaçlandı.
Kronik kas iskelet sistemi ağrısı olan 50 hasta konvansiyonel tedavi (Grup1) ve
aerobik egzersiz (Grup2) olmak üzere iki gruba randomize edildi. Her iki grup 2 hafta
süreyle konvansiyonel tedavi alırken, Grup 2' ye 30 dakikalık aerobik egzersiz
eklendi. Çalışma başlangıcı ve bitiminde her iki grup VAS, 5 bölgeden (alın orta
noktası, önkol volar yüz, başparmak tırnağı) basınç ağrı eşiği ölçümü ve toplamı
(BAET), egzersiz tolerans testi ve SF-36 ile değerlendirildi. Egzersiz tolerans testinde
test süresi, çift çarpım değeri (ÇÇD) kaydedildi. Parasempatik tonusu değerlendirmek
için toparlanma fazının 1., 2. ve 3. dakikasındaki kalp hızları maksimum kalp
hızından çıkartılarak; ilk 3 dakikaya ait KHT değerleri elde edildi.
Grup 1'de 22, Grup 2'de 23 hasta çalışmayı tamamladı. Tedavi sonrası her iki
grupta da VAS skorlarında belirgin azalma saptandı (p<0,001), ancak VAS' daki
değişim iki grup arasında farklı bulunmadı. Grup 2'de BAET anlamlı düzeyde
yükselirken, Grup1'de değişim gözlenmedi. Egzersiz testi süresi ve ÇÇD her iki
grupta da anlamlı düzeyde değişim gösterdi. Test süresindeki artış Grup2'de Grup1'e oranla daha belirgindi (p=0,0002). Her iki grupta da KHT tedavi sonrasında değişim
göstermedi. SF-36'nın, fiziksel rol ve genel sağlık ile ilgili alt ölçeklerinde aerobik
egzersiz grubunda, fiziksel fonksiyon ve vücut ağrısı alt ölçeklerinde ise her iki
grupta anlamlı iyileşme saptandı. Mental sağlık alt ölçeğinde ise Grup1'de belirgin
düzelme saptandı (p=0,028).
Çalışmamızdan elde edilen sonuçlara göre kronik ağrılı hastalarda fizik tedaviye
eklenen kısa süreli aerobik egzersiz, ağrı duyarlılığında azalma ve enduransta artışla
birlikte fiziksel sağlıkla ilgili yaşam kalitesinde belirgin iyileşme sağlamıştır. Kısa
süreli aerobik egzersizlerin parasempatik tonusta değişiklik oluşturmasa da, belirtilen
yararlarından dolayı konvansiyonel fizik tedaviye eklenmesi önerilir.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the effects of aerobic exercise on pain
perception, sensitivity and health-related quality of life; to assess its effect on
parasympathetic tonus by using heart rate recovery (HRR); and to examine the effects
of parasympathetic tone on pain sensitivity in patients with chronic musculoskeletal
pain.
Fifty patients with chronic musculoskeletal pain were randomized into two
groups as Group1 (physical therapy) and Group2 (physical therapy + aerobic
exercise) for a trial of two weeks. VAS scores, pressure-pain thresholds (PPTs) of
five regions separately and cumulatively, exercise tolerance test and SF-36 were
assessed prior to and at the end of the trial. During exercise tolerance test, test
duration(TD) and double product(DP) were recorded and maksimum heart rate minus
heart rates in first three minutes of recovery phase (HRR) was calculated to assess
parasympathetic tonus.
Twenty-two patients in Group1 and 23 patients in Group2 completed the
study. VAS scores markedly decreased in both groups after the therapy (p<0,001);
however, no significant difference was observed between the groups. PPTs
significantly increased in Group2 whereas no difference was found in Group1. A
significant difference was found in exercise test duration and double product after the
therapy in both groups. Increase in the test duration was more remarkable in Group2 compared to Group1 (p=0,0002). On the other hand, no significant difference was
observed in HRR in neither of the groups after the therapy. In SF-36, physical role
and general health perception sub-scores improved significantly in aerobic exercise
group, and physical functioning and bodily pain sub-scores improved significantly in
both groups. In addition, mental health sub-scores improved significantly in Group1
(p=0,028).
Short-term aerobic exercise in combination with physical therapy markedly
decreased pain sensitivity, increased endurance and improved physical health-related
quality of life in patients with chronic musculoskeletal pain, although no difference in
parasympathetic tonus was demonstrated. Hence, addition of aerobic exercise to
conventional physical therapy is strongly recommended.