Arteria femoralis ve dallarının multidedektör bilgisayarlı tomografi ile morfometrik olarak değerlendirilmesi
Morphometric evaluation of femoral artery and branches by multidetector computed tomography
Yazar: ALİ KELEŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TUĞRUL YILMAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Alt ekstremite = Lower extremity ; Anatomi = Anatomy ; Arterler = Arteries ; Femoral arter = Femoral artery ; Morfometri = Morphometry ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Arteria femoralis (AF) alt ekstremiteyi besleyen ana damardır. Ligamentum inguinale hizasında arteria iliaca externa'nın devamı olarak başlar en kalın dalı olan arteria profunda femoris'i verir ve fossa poplitea'da arteria poplitea adını alarak sonlanır. Literatüre incelendiğinde AF ve dallarının hem morfolojik hem de morfometrik verilerinin klinik açıdan çok önemli olduğu görülmektedir. Arteria femoralis'in başlangıç kısmının oldukça yüzeyel olması yaralanmalara açık olmasına neden olur. Aynı zamanda klinik uygulamalarda da sık kullanılmasını sağlar. Özellikle koroner arter veya abdominal arterlerin anjiyografilerinde tercih edilir. Ayrıca arteryal kan gazlarının takibi için kan örneği alınmasında da tercih edilir.
Çalışmamız Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Radyodiagnostik Anabilim Dalı arşivinde bulunan 630 yetişkin hastaya ait retrospektif Bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri tarandı ve içerisinden 130 (70 erkek, 60 kadın) bireyin görüntüleri çalışmaya dahil edildi. Çalışmamızda morfometrik olarak OAFU, ACFMO-APFO, ACFLO-APFO, OAFP-MLÇ, OAFP-APÇ, OAFD-MLÇ, OAFD-APÇ, YAF-MLÇ, YAF-APÇ, APF-MLÇ ve APF-APÇ'nin ölçümleri gerçekleştirildi. Ayrıca nonmetrik olarak Adachi'ye (1928) göre ve Kawashima ve ark.'na (2020) göre ayrı ayrı iki farklı tiplendirme yapıldı. APF'nin OAF'den çıkış yönü 6 farklı yönde incelendi. Arteria circumflexa medialis ve lateralis'in orijin varyasyonlarına bakıldı.
Çalışmalarımız sonucunda ortalama OAFU 39,56 ± 8,52 mm, ACFMO-APFO 12,52 ± 4,58 mm, ACFLO-APFO, 17,15 ± 4,79 mm, OAFP-MLÇ 7,83 ± 1,25 mm, OAFP-APÇ 7,73 ± 1,23 mm, OAFD-MLÇ 6,73 ± 1,28 mm, OAFD-APÇ 6,62 ± 1,31 mm, YAF-MLÇ 5,51 ± 1,25 mm, YAF-APÇ 5,45 ± 1,21 mm, APF-MLÇ 5,19 ± 1,33 mm ve APF-APÇ 5,18 ± 1,38 mm olarak ölçülmüştür. Adachi'ye (1928) göre yapılan tiplendirmede en çok Tip 1 (%52,5), en az ise Tip 4 (%2,3); Kawashima ve ark.'na (2020) göre yapılan tiplendirme de ise en çok Tip D (%39), en az ise Tip C'ye (%7,3) rastlanmıştır. APF'nin OAF'nin en çok postero-lateralinden ayrıldığı (%76,2) en az ise antero-lateralinden orijin aldığı bulunmuştur. Arteria circumflexa medialis ve lateralis'in en çok APF'den orijin aldığı tespit edilmiştir. 
Çalışmamızdan elde edilen verilerin arteria femoralis'in morfolojik ve morfometrik yapısının daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunacağını, ayrıca klinik uygulamalarda özellikle kardiyologlar, radyologlar ve bölge cerrahları için faydalı olacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Femoral artery (FA) is the main vein that feeds the lower extremity. It begins as a continuation of the external iliac artery at the level of the ligamentum inguinale, gives off the deep femoral artery, which is the thickest branch, and ends in the fossa poplitea as popliteal artery. When the literature is examined, it is seen that both morphological and morphometric data of FA and its branches are very important clinically. The fact that the initial part of the Femoral artery is quite superficial causes it to be open to injuries. It also enables it to be used frequently in clinical applications. It is especially preferred in angiography of coronary arteries or abdominal arteries. It is also preferred for taking blood samples for monitoring arterial blood gases.
In our study, retrospective Computed Tomography (CT) images of 630 adult patients in the archive of Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Department of Radiodiagnostics were scanned, and images of 130 (70 males, 60 females) individuals were included in the study. In our study, morphometric measurements of OAFU, ACFMO-APFO, ACFLO-APFO, OAFP-MLC, OAFP-APC, OAFD-MLC, OAFD-APC, YAF-MLC, YAF-APC, APF-MLC and APF-APC were performed. In addition, two different typings were made nonmetrically according to Adachi (1928) and according to Kawashima et al. (2020). The exit direction of the APF from the OAF was examined in 6 different directions. Origin variations of arteria circumflexa medialis and lateralis were examined.
As a result of our studies, the mean OAFU was 39.56 ± 8.52 mm, ACFMO-APFO 12.52 ± 4.58 mm, ACFLO-APFO, 17.15 ± 4.79 mm, OAFP-MLC 7.83 ± 1.25 mm, OAFP-APC 7.73 ± 1.23 mm, OAFD-MLC 6.73 ± 1.28 mm, OAFP-APC 6.62 ± 1.31 mm, YAF-MLC 5.51 ± 1.25 mm, YAF- The APF was 5.45 ± 1.21 mm, the APF-ML was 5.19 ± 1.33 mm, and the APF-APP was 5.18 ± 1.38 mm. In the typing made according to Adachi (1928), Type 1 (52.5%) was the most and Type 4 (2.3%) the least; In the typing performed according to Kawashima et al. (2020), Type D (39%) was found the most and Type C (7.3%) the least. It was found that the APF was mostly separated from the postero-lateral aspect of the OAF (76.2%) and originated from the antero-lateral aspect the least. It was determined that medial and lateral circumflex femoral artery mostly originated from deep femoral artery.
We think that the data obtained from our study will contribute to a better understanding of the morphological and morphometric structure of the femoral artery, and will also be useful for clinical applications, especially for cardiologists, radiologists and regional surgeons.