PISA 2015 öğrenci tutum anketlerinin değişen madde fonksiyonu ve ölçme değişmezliğinin incelenmesi
Analysis on differential item functioning and measurement invariance of PISA 2015 student attitude surveys
Yazar: FURKAN TİRYAKİ
Danışman: DOÇ. DR. CELAL DEHA DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Değişen madde fonksiyonu = Differential item function ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Madde Tepki Kuramı = Item Response Theory ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu çalışmanın amacı OECD tarafından her üç yılda bir gerçekleştirilen Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2015 uygulamasının fen bilimlerine yönelik öğrenci tutum anketlerinin 37 madde içeren 6 alt testi için çoklu grup doğrulayıcı faktör analizi yöntemiyle ölçme değişmezliğinin, madde tepki kuramı olabilirlik oranı yöntemiyle ise değişen madde fonksiyonu açısından incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini Türkiye ve ABD'de PISA 2015 uygulamasına katılan toplam 11.607 öğrenci oluşturmaktadır. Ölçme değişmezliği analizinin sonucunda ST094 (Fen öğrenmekten zevk alma) ve ST113 (Fen öğreniminde araçsal güdülenme) alt testleri bütün değişmezlik aşamalarını karşılarken, ST095 (Geniş fen konularına ilgi), ST129 (Fene yönelik öz yeterlik), ST131 (Fen bilimlerine yönelik epistemik inançlar) ve ST146 (Bilim aktiviteleri) alt testlerinde yalnızca metrik değişmezlik boyutları sağlanmıştır. Değişen madde fonksiyonu analizi sonucunda cinsiyet açısından Türkiye örnekleminde 30 maddede, ABD örnekleminde 20 maddede ihmal edilemeyecek boyutta değişen madde fonksiyonu gözlenmiştir. ABD ve Türkiye arasında kültürel açıdan yapılan analizde 34 maddede ihmal edilemeyecek boyutta değişen madde fonksiyonu gözlenmiştir. Ölçme değişmezliği ve değişen madde fonksiyonu analizlerinin çıktıları incelendiğinde elde edilen sonuçlar birbiriyle tutarlı bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the Programme for International Student Assessment's (PISA) measurement invariance through the multi-group confirmatory factor analysis method and the differential item functioning through the item response theory likelihood-ratio test method. A total of 6 sub-tests consisting of 37 items of the student attitude surveys towards science in the 2015 implementation of PISA, which is carried out every three years by the OECD, have been examined. The sample of the study consists of 11,607 students from Turkey and the U.S.A. who participated in the PISA 2015. As a result of the measurement invariance analysis, the sub-tests of ST094 (enjoyment of science) and ST113 (instrumental motivation to learn science) met all criteria of the measurement invariance steps, while the sub-tests of ST095 (interest in science), ST129 (science self-efficacy), ST131 (epistemic beliefs about science) and ST146 (science activities) only ensured the metric invariance level. As of a result of differential item functioning analysis in terms of gender, a significant amount of items indicating DIF were observed in 30 items in the Turkey sample, and 20 items in the U.S.A. sample. A significant amount of items indicating DIF was observed in 34 items in the analysis made between the U.S.A. and Turkey in terms of culture. When the outcome of the measurement invariance and differential item functioning analyzes were examined, the results were found to be consistent with each other.