Demirtaş Ceyhun'un öykü ve romanlarında yapı ve izlek
Structure and theme in Demirtaş Ceyhun's stories and novels
Yazar: ÖMER APUHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYLAN ABİÇ ; DR. GÜRHAN ÇOPUR
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ceyhun, Demirtaş = Ceyhun, Demirtaş ; Hikaye = Story ; Roman = Novel ; Tema = Theme ; Toplum = Society ; Türk hikayesi = Turkish story ; Türk romanı = Turkish novel ; Yapısal özellikler = Structural properties

Özet:
Demirtaş Ceyhun, Cumhuriyet dönemi Türk Edebiyatı'nda roman, öykü, çocuk kitabı, deneme, inceleme, gezi yazısı, anı türlerindeki eserleriyle var olur. Yazın hayatında öyküyle başlayan yazar, ilk öykülerini 1955 yılında çeşitli dergilerde yayımlanmıştır. Yeni Ufuklar, Mavi, Pazar Postası gibi dergilerde ve Günlük, Milliyet, Cumhuriyet, Politika gibi gazetelerde de çeşitli yazılar yazmıştır. Demirtaş Ceyhun'un ilk öykü kitabı "Tanrıgillerden Biri" 1961 yılında okurla buluşur. Yazar "Çamasan" adlı öykü kitabıyla 1973 yılında Sait Faik Hikâye Ödülü'nü alır. "Apartman" adlı öykü kitabıyla 1975 yılında TDK Ödülü'nü kazanır. Roman türündeki eserlerini ise 1970 yılında yayımlar. İlk romanı "Asya" 1970 yılında yayımlanır ve "Asya" romanıyla 1970 TRT Roman Ödülü'nü almıştır. Demirtaş Ceyhun toplamda 3 roman ve 6 öykü kitabı yazmıştır. Yazar 1987 yılında "Ayı İzi (Eylül Öyküleri)" öykü kitabını yayımladıktan sonra öykü ve roman türünde eser kaleme almaz.

İlk dönem edebi eserlerini insanın iç dünyası ve toplum içindeki bunaltıları gibi bireysel konular etrafında şekillendirir. "Tanrıgillerden Biri "nde yer alan öykülerde bireyden hareket ederek bunaltı, huzursuzluk, kaçış ve cinsel sorunları yoğun olarak irdeler. Daha sonra toplumsal konuları da izlek olarak işlediği eserler ortaya koyar. Öykü ve romanlarında Anadolu insanının yalnızlığı, yoksulluğu, çaresizliği, feodalitenin getirdiği sorunlar ve birtakım uyumsuzlukları anlatmaktadır. Köyden kente göç ve bu göç sonucunda meydana gelen sorunlar, kentleşme olgusu ve kent insanının bunalımı, insan hakları ve insanların yaşam mücadelesi, toplumun kültürel ve ekonomik yapısı gibi konular üzerinde odaklanmaktadır. Yazar, gerçek hayatında yaşadığı sıkıntılarını öykü ve romanla-rına yansıtır. Eserlerinde insani sorunları merkeze alarak gerçekçi ve sorgulayıcı bir çizgide ortaya koyar.

Çalışmamızda Demirtaş Ceyhun'un öykü ve romanlarını, öykü ve roman tekniği ve izleksel kurgu bağlamında incelenecektir. Yazarın öykü ve roman dünyasıyla ilgili çözümlemelere gidilecektir. Bu çalışmalar neticesinde yazarın öykü ve romanları yapısal teknik, izleksel kurgu gibi unsurlarla irdelenecektir.
Anahtar Sözcükler:
Toplum, Roman, Öykü, Yapı ve İzlek, Demirtaş Ceyhun

Abstract:
Demirtaş Ceyhun is known in republic period of Turkish literature by his works of novel, story, juvenile books, essays,  reviews, travel writings, and memories. He has started his literature life by writing stories and his first stories are published at different journals in 1955. He also has some articles on journals such as Yeni Ufuklar, Mavi, Pazar Postası and newpapers such as Günlük, Milliyet, Cumhuriyet and Politika. His first story book "Tanrıgillerden Biri" presented to readers in 1961. The author was awarded the Sait Faik Story Prize in 1973 by his story named "Çamasan". He received TDK reward in 1975 by his story named "Apartman". His novels published in 1970. His first novel, "Asya", is published in 1970 and it was awarded by TRT Roman Prize. Demirtaş Ceyhun has three novels and six stories. The author did not write any novel and story after publishing his story book of "Ayı İzi (Eylül Öyküleri)" in 1987.

His fisrt period of literary work is mainly based on individual topics like a person's inner world and anxiety inside society. He intensively examined anxiety, unrest, escape, and sexual problems by starting from individuas of his story book "Tanrıgillerden Biri". After, he treats society topics as theme. In his novels and stories, he treats loneliness of Anatolian people, poverty, desperation, problems of feudality and some sort of dispari-ties. He focused problems of migration from the village to town, urbanization, anxiety of urban people, human rights, struggle of living, culturel and economic structure. He reflects his problems from real life to his novels and stories. The author discusses human problems in his works and reveals them on a realistic and questioning line.

In our study, Demirtaş Ceyhun's stories and novels will be examined in the context of story and novel technique and theme, and analysis will be made regarding the story and novel world of the author. As a result of these works, the stories and novels of the aut-hor will be examined with elements such as structural technique and theme.
Keywords:
Society, Novel, Story, Structure And Theme, Demirtaş Ceyhun