Pozitron emisyon tomografisi (PET) uygulamalarında personelin maruz kaldığı radyasyon dozlarının belirlenmesi
Determination of radiation doses to the personnel during positron emission tomography (PET) applications
Yazar: TUĞBA HACIOSMANOĞLU
Danışman: DOÇ. SEYFETTİN ILGAN
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de PET merkezlerinin sayısı günden güne artış göstermektedir. Hem kullanılan radyofarmasötikler hem de görüntüleme cihazları açısından PET diğer Nükleer Tıp uygulamalarından önemli farklılıklar içerir. Literatürde mevcut veriler PET uygulamalarında personelin maruz kaldığı dozlar arasında büyük farklılıklar olduğunu göstermektedir. Bunun nedeni PET bölümlerinde mimari planlama, zırhlama, kullanılan PET radyofarmasötik çeşitleri, görüntülemede kullanılan cihazların özellikleri, uygulanan radyofarmasötik dozları, uygun ekipman seçimi ve personel eğitimi konularında büyük farklılıklar bulunmasıdır. Bu nedenlerle her bölüm kendi şartlarına uygun planlama yapmalı ve etkinliğini değerlendirmelidir. Bu çalışmada GATA Nükleer Tıp AD'nda PET uygulamalarında personelin aldığı radyasyon dozunun belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla PET uygulamalarında çalışmak üzere seçilmiş 5 personelin PET uygulamaları başlamadan önce rutin Nükleer Tıp uygulamaları sırasında aldıkları radyasyon dozları belirlendi. Doz ölçümleri için TLD yöntemi kullanıldı. Sonuçlar PET sistemi faaliyete geçtikten sonra elde edilen dozlar ile karşılaştırıldı. Benzer şekilde PET bölümü üst kat komşuluğundaki 3 gama kamera odasında aynı periyotta ölçümler gerçekleştirilerek zırhlama etkinliği araştırıldı. Personel ve ortam radyasyon dozlarının PET uygulamaları sonrası artış göstermediği tespit edildi. Bu sonuçta etkili olan faktörler uygun yer ve personel seçimi, etkin zırhlama, uygun ekipman ve yöntemin kullanılması ve personel eğitiminin uygulama öncesinde tamamlanmış olmasıdır. Personel dozlarında PET uygulaması sonrası görülen azalma ilk 3 ayda rölatif olarak düşük hasta sayısına bağlandı. Sonuç olarak PET uygulamalarında personelin radyasyon güvenliği genel Nükleer Tıp uygulamalarından daha önemlidir. Genellikle PET uygulamalarında görev alan personel rutin Nükleer Tıp uygulamalarına kıyasla daha yüksek radyasyon dozuna maruz kalır. PET uygulamalarında radyasyon güvenliği ile ilgili olarak alınması gereken önlemlerden (personel dozları makul seviyelerde olsa bile) taviz verilmemelidir. Sürekli radyasyon doz ölçümleri ile uygulamanın sağlıklı devam edip etmediği kontrol edilmeli ve gerekirse uygulanan yöntem gözden geçirilmelidir. 38

Abstract:
The number of PET centers is increasing in the world as well as in our country. PET consists of important discrepancies from general Nuclear Medicine applications including radiopharmaceuticals and imaging devices. The radiation doses from PET applications show great variations between centers. Variation of architecture, shielding, used radiopharmaceuticals and doses, imaging devices and personnel training are main causes. Therefore each center should imply their own plans and assess the effectiveness of measures. This study aims to define personnel radiation doses from PET studies in Department of Nuclear Medicine, Giilhane Military Medical Academy. For this purpose personel doses of 5 Nuclear Medicine technicians that are selected to work at the PET facility were determined for 3 months prior and after the initiation of PET studies. TLD system was used for the measurement of radiation doses. Similarly radiation doses in three gamma camera rooms located at the upper floor of the PET facility were measured to assess the shielding effectiveness. Radiation doses of personnel and gamma camera rooms did not show increment after the initiation of PET studies. Main factors that may effect the results were optimal location of PET facility, selection of experienced personnel, effective shielding, use of suitable equipment and method and completion of personnel training before the project. Reduction of personnel doses after the implementation of PET studies thought to be due to relatively small number of PET studies during the first 3 months of project. In conclusion, radiation safety of personnel is a more important issue during the PET studies comparing to routine Nuclear Medicine procedures. Technologists working in PET facilities often receive higher radiation doses compared to personnel working in routine Nuclear Medicine procedures. Radiation safety procedures during the PET studies should be applied strictly even personnel doses below acceptable levels. Healthiness of the procedure should be checked with continuous measurement of radiation doses and procedure should be revised if necessary. 39