Palyatif ve nöroloji servislerinde çalışan hemşirelerin etik ahlaki duyarlılıklarının değerlendirilmesi
Assessment of ethical moral sensitivity of nurses working at palliative and neurology services
Yazar: SÜMEYRA KOÇASLAN
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEL CANAN DEMİRBAĞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları ve Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Nöroloji = Neurology ; Palyatif bakım = Palliative care ; Tıp etiği = Medical ethics

Özet:
Çalışma, palyatif ve nöroloji servislerinde çalışan hemşirelerin etik ahlaki duyarlılıklarının değerlendirilmesi amacı ile Trabzon'daki beş hastanenin 1 palyatif ve 5 nöroloji servislerinde çalışan 93 hemşire ile yürütülmüştür.  Veriler, hemşirelerin demografik özelliklerini içeren  "Sosyo-Demografik Özellikler Tanıtım Formu" ve etik ahlaki duyarlılıklarının değerlendirilmesi amacıyla "Ahlaki Duyarlılık Ölçeği (ADA)" ile 20.03.2017 ile 20.05.2017 tarihleri arasında toplanmıştır.  Çalışma 31.03.2019 tarihinde tamamlanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik, ortalama, standart sapma, t testi, tek yönlü Anova testi ve tamamlayıcı post-hoc  analizi olarak Scheffe testi kullanılmıştır. Bulgulara göre hemşirelerin %50.5'i 36-46 yaş aralığında, %67.7'si evli, %43'ü lisans eğitimine sahip ve %59.1'i devlet hastanesinde çalışmaktadır. Hemşirelerin %56.3'ü etik konusunda eğitim aldıklarını, %65.6'sı çalışırken etik ikilem yaşadıklarını ve %80.3'ü etik ikilemleri çözebildiklerini ifade etmişlerdir. Hemşirelerin etik ahlaki duyarlılık ölçeği ortalamasının                       Ort±SS: 92.69±17.39 orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Alt grup ortalama puanları ise otonomi Ort±SS:19.90±6.08; yarar sağlama Ort±SS:13.74±3.75; çatışma Ort±SS:13.60±3.08; uygulama Ort±SS:13.11±3.35; bütüncül yaklaşım Ort±SS:12.85±4.11 ve oryantasyon Ort±SS:8.080±3.50 olarak bulunmuştur. Çalışma ile hemşirelerin en fazla çatışma, en az oryantasyon alt boyutunda etik ahlaki duyarlılık sorunu yaşadıkları ve palyatif ve nöroloji servislerinde çalışan hemşirelerin etik ahlaki duyarlılıklarının orta seviyede olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın sonucu doğrultusunda, bu servislerde daha duyarlı bakımın sağlanabilmesi için hemşirelere etik ahlaki duyarlılık ile ilgili sürekli, hizmet içi eğitim programlarının verilmesi ve bakım ağırlıklı özellikli servislere yönelik benzer çalışmaların yapılması ile farkındalığın arttırılması önerilmektedir.

Abstract:
The study was undertaken with 93 nurses who worked at 1 palliative and 5 neurology services of five hospitals located in Trabzon Province in order to assess these nurses' ethical moral sensitivity. The data were collected using Information Request Form that questioned nurses' demographic characteristics and Moral Sensitivity Questionnaire that addressed at nurses' ethical moral sensitivity between 20.03.2017 and 20.05.2017. The study was completed on 31.03.2019. To assess the data; numbers, percentages, average numbers, standard deviation, t test, One way variance analysis Anova test and Scheffé's Method as post-hoc analysis were employed. According to the findings, 50.5% of nurses were aged between 36 and 46 years, 67.7% of them were married, 43% of them had undergraduate education and 59.1% of them were employed at public hospitals. It was found that 56.3% of the nurses received education on ethical issues, 65.6% of them had ethical dilemma while working and 80.3% of them were able to solve ethical dilemmas. Nurses' average score in Moral Sensitivity Questionnaire was 92.69±17.39; which was at moderate level. Average subdimension scores were 19.90±6.08 for autonomy, 13.74±3.75 for benefit, 13.60±3.08 for conflict; 13.11±3.35 for practice; 12.85±4.11 for holistic approach and 8.080±3.50 for orientation. With this study, it was found that nurses experienced ethical moral sensitivity problems in conflict subdimension the most while in orientation subdimension the least and ethical moral sensitivity of nurses working in palliative and neurology services were at moderate level. In line with the study results, it is recommended that nurses be given continuous on-job-training programs on ethical moral sensitivity and awareness be increased through similar studies to be done in care services so that a more sensitive care can be achieved.