Meleis'in geçiş teorisine göre uygulanan hemşirelik yaklaşımının yeni tanılı diyabet hastalarının öz yönetimine ve hastalığa uyumuna etkisi
The effect of nursing approach applied according to meleis' transition theory on the self management and adaptation to the disease in patients with newly diagnosed diabetes
Yazar: EBRU GÜL
Danışman: PROF. DR. BEHİCE ERCİ
İnönü Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Kendini yönetme = Self management ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Meleis'in geçiş teorisine göre uygulanan hemşirelik yaklaşımının yeni tanılı diyabet hastalarının öz yönetimine ve hastalığa uyumuna etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma tek grup ön test son test yarı deneysel tasarım olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Turgut Özal Tıp Merkezi Endokrinoloji Polikliniklerine başvuran Malatya İl merkezinde ikamet eden ve son 5 ay içerisinde tip 2 diyabet tanısı konulan yetişkin bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise 40 hasta oluşturmuştur. Veriler, 1 Temmuz 2020-15 Nisan 2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Anket Formu, Diyabet Öz Yönetim Skalası ve Hastalığa Psikososyal Uyum-Öz Bildirim Ölçeği kullanılmıştır. Hastalara araştırmacı tarafından Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre uygulanan hemşirelik yaklaşımı 3 kez olacak şekilde bir programla gerçekleştirilmiş ve eğitim kitapçığı verilmiştir. Verilerin analizinde sayı, yüzdelik, ortalama, standart sapma ve bağımlı gruplarda t testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Araştırmada hastalara yapılan girişim sonrası Diyabet Öz Yönetim Skalası toplam puanında olumlu yönde artma olduğu ve Hastalığa Psikososyal Uyum-Öz Bildirim Ölçeği toplam puanında olumlu yönde azalma olduğu ve puanlar arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Yeni tanılı diyabet hastalarına Meleis'in Geçiş Teorisi'ne göre uygulanan hemşirelik yaklaşımı, hastaların öz yönetimini ve hastalığa uyumunu artırmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hastalığa Uyum, Hemşirelik Yaklaşımı, Meleis'in Geçiş Teorisi, Öz Yönetim, Tip 2 Diyabet

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine the effect of the nursing approach applied according to Meleis' transition theory on the self management and adaptation to the disease in patients with newly diagnosed diabetes. 
Material and Method: The study was conducted as a one-group and pretest-posttest quasi-experimental design. The population of the study consisted of adult individuals who admitted to Turgut Özal Medical Center Endocrinology Outpatient Clinics and were diagnosed with type 2 diabetes within the last 5 months and residing in Malatya City center. Study population was consisted of 40 patients. Data were collected between 1 July 2020 and 15 April 2021. In the collection of the data, the Descriptive Information Form, the Diabetes Self Management Questionnaire and Psychosocial Adjustment to Illness Scale–Self Report were used. The nursing approach applied to according to Meleis' Transition Theory was carried out 3 times with a program by the researcher and a training booklet was given. Number, percentage, mean, standard deviation and dependent groups t test were used in the analysis of the data.
Results: In the study, it was determined that there was a positive increase in the total score of the Diabetes Self-Management Questionnaire after the intervention, and a positive decrease in the total score of the Psychosocial Adjustment to Illness Scale–Self Report, and the difference between the scores were statistically significant (p<0.05). 
Conclusion: Nursing approach applied according to Meleis' Transition Theory on newly diagnosed diabetes patients increased patients' self-management and adaptation to the disease.
Keywords: Adaptation to the Disease, Nursing Approach, Meleis' Transition Theory, Self Management, Type 2 Diabetes