Deneysel diyabet oluşturulan ratlarda beta-glukanın oksidatif radikal üretimi üzerine olası etkileri
Possible effects of beta-glucan on the oxidative radicals production of experimental diabetic rats
Yazar: MÜJGAN ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. TÜLAY BAKIREL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Farmakoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-deneysel = Diabetes mellitus-experimental ; Glukanlar = Glucans ; Serbest radikal çöpçüleri = Free radical scavengers ; Serbest radikaller = Free radicals ; Streptozotosin = Streptozotocin

Özet:
Beta-glukan (1,3/1,6-glukan, Saccharomyces cerevisiae), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından genel olarak emniyetli (GRAS) kategorisinde değerlendirilen ve antioksidan özelliğine bağlı olarak açığa çıkan immunmodülatör etkisi sonucu son yıllarda kanser ve kalp-damar hastalıklarının sağaltımında kullanılan polisakkarit yapılı bir maddedir. Bu çalışma, antioksidan özelliği bilinen ß-glukanın, diyabet ve komplikasyonlarının oluşum ve gelişiminde önemli rol oynayan serbest radikallere karşı etkinliğinin değerlendirilmesi ve dolayısıyla diyabet sağaltımında öneminin açığa çıkması amacıyla planlandı. Deneylerin ilk bölümünde ß-glukanın hipoglisemik etkisinin incelenmesi amacıyla bileşiğin çeşitli dozları (50, 100 ve 200 mg/kg) normoglisemik ve oral glikoz yüklemesi (OGTT) yapılan Wistar-Albino ratlara, oral yolla verildi. Normoglisemik ratlarda ß-glukanın, kan glikoz ve insülin değerleri üzerine önemli bir etkisinin oluşmadığı, OGTT grubunda ise 1. ve 2. saatlerde hipoglisemik, 2. ve 6. saatlerde ise insülinotropik etkisinin olduğu sonucuna varıldı. Deneylerin ikinci bölümünde streptozotocin (STZ) ile diyabet oluşturulan ratlarda beta-glukanın değişen dozlarda kan glikoz ve insülin değerleri üzerine akut etkisi incelendi. STZ-diyabetik ratlarda kan glikozunda ß-glukanın 100 ve 200 mg/kg dozları ile tüm saatlerde düşüşe neden olduğu, serum insülin seviyelerinin ise bileşiğin her üç dozunda önemli artışa yol açtığı saptandı. Deneylerin son aşamasında ise ß-glukanın subakut etkisinin incelenmesi amacıyla STZ-diyabetik ratlara bileşiğin değişen dozları, 7 gün süreyle uygulandı ve ratlarda kan glikoz ve insülin düzeyleri belirlendi. Hipoglisemik ve insülinotropik etkinin sekizinci günde ß-glukanın 200 mg/kg dozu ile maksimal seviyeye ulaştığı gözlendi. Ayrıca akut ve subakut deney gruplarında diyabetik ratlarda lipid peroksidasyonunu baskıladığı, üre düzeylerini düşürdüğü ve antioksidan enzimleri arttırdığı belirlendi. Bu doğrultuda ß-glukanın, potansiyel antioksidan özelliklerine bağlı olarak antidiyabetojenik etkisinin olabileceği sonucuna varıldı.Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus, serbest radikaller, beta-glukan, antioksidan, STZ.

Abstract:
Beta-glukan (1,3/1,6-glucan, Saccharomyces cerevisiae) is a substance of polysaccharide composition that is used for treating cancer and cardiovascular diseases in recent years as a result of its immune-modulator effect that is released depending upon its antioxidant characteristic, and it is rated generally within safe (GRAS) category by World Health Organisation (WHO). This study has been planned in order to evaluate affects of antioxidant ß-glukan against free radicals that have important role in development of diabetes and its complications, and it is planned to show its importance for treatment of diabetes. During the first phase of trials, various doses of the ß-glukan composite (50, 100 and 200 mg/kg) are given orally to Wistar-Albino rats which are loaded with normo-glycemic and oral glucose (OGTT) in order to study hypo-glicemic effect of ß-glukan. It is found that ß-glukan has not significant effect on blood glucose and insulin values for normo-glycemic rats, and for OGTT group it has hypoglicemic effect in the 1st and 2nd hours and insulinotropic effect in the 2nd and 6th hours. During the second phase of trials, acute effect of beta-glukan at various doses on blood glucose and insulin values of diabetic rats (rats are given steptozotocin (STZ) in order to make them diabetic). It is found that 100 and 200 mg/kg doses of ß-glukan causes blood glucose of STZ diabetic rats at all hours, and it increases serum insulin levels significantly for all three doses. The aim of the last phase of the trials was to study the subacute effect of ß-glukan, so various levels of the composite were given to STZ diabetic rats for 7 days and their blood glucose and insulin levels are measured. It is found that hypo-glycemic and insulinotropic effect reached its maximum level at eighth day with ß-glukan dose of 200 mg/kg. Also it is found that it represses lipid peroxydation at rats of acute and subacute trial groups decrease their urea levels and increase antioxidant enzymes. So it is decided that ß-glukan possibly have antidiabetogenic effect based on its potential antioxidant features.Key Words: Diabetes mellitus, free radicals, beta-glucan, antioxidant, STZ.