Ortaöğretim kurumlarında görev yapan yöneticilerin sahip oldukları pozitif psikolojik sermaye ve iyi oluş düzeyleri ile örgütsel performansları arasındaki ilişki
The relationship between positive psychological capital and well-being levels and organizational performance of managers in upper secondary education institutions
Yazar: GÜLŞAH ÖZEL AKKOÇ
Danışman: PROF. DR. KAMİLE DEMİR
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim kurumları = Secondary education institutions ; Pozitif psikolojik sermaye = Positive psychological capital ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel performans = Organizational performance ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being

Özet:
Bu araştırma, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaöğretim kurumlarında görev
yapan yöneticilerin sahip oldukları pozitif psikolojik sermaye ve iyi oluş düzeylerinin,
örgütsel performans düzeyleriyle ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır.
Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan ilişkisel tarama modelindedir.
Araştırmanın evreni, Antalya ili Alanya merkez ilçesinde 2021-2022 eğitim-öğretim
yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ve özel orta öğretim kurumlarında çalışan
90 yöneticiden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde ortaöğretim kurumu yöneticilerinin
pozitif psikolojik sermaye düzeylerinin belirlenmesi için Psikolojik Sermaye Ölçeği
formu, iyi oluş seviyelerinin saptanması için Örgütsel Mutluluk Ölçeği formu ve
yöneticilerin örgütsel performanslarının belirlenmesi için Okul yöneticilerinin Yönetsel
Davranışları Ölçeği formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler doğrultusunda
okul yöneticilerinin pozitif psikolojik sermaye, iyi oluş ve örgütsel performansları
belirlenmiş ve bu değişkenlerin yöneticilerin cinsiyet, eğitim durumları, mesleki kıdem
ve okullarında çalışma süreleri bağlamında anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğine
dair sonuçlara ilişkisiz örneklem t –testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA)
kullanılarak ulaşılmıştır. Araştırmada, pozitif psikolojik sermaye ve iyi oluş düzeylerinin
yöneticilerin örgütsel performans düzeyleri ile ilişkisinin belirlenmesi için korelasyon
analizi yapılmıştır.
iv
Araştırma sonucunda, ortaöğretim okul yöneticilerinin pozitif psikolojik sermaye
alt boyutlarından öz yeterliliğin en yüksek düzey bileşen ve iyimserliğin ise en düşük
düzey bileşen olduğu saptanmıştır.
Ortaöğretim okul yöneticilerinin pozitif psikolojik sermaye düzeylerinde
cinsiyetlerine göre özyeterlilik ve umut boyutlarında anlamlı fark görülmezken,
dayanıklılık ve iyimserlik boyutlarında cinsiyetlerine göre anlamlı farklılık
gözlenmektedir. Okul yöneticilerinin psikolojik sermayeleri dört alt boyutunda da eğitim
seviyelerine, mesleki kıdemlerine ve okullarında çalışma sürelerine göre anlamlı bir
farklılık göstermemektedir.
Orta öğretim okul yöneticilerinin iyi oluş alt boyutlarından, potansiyelinin
gerçekleştirme düzeyinin en yüksek olduğu, ardından olumlu duygular boyutunun ve
olumsuz duygular boyutunun geldiği görülmektedir.
Ortaöğretim okul yöneticilerinin iyi oluş düzeyleri üç alt boyutunda da cinsiyet,
eğitim, kıdem ve kendi okullarında geçen çalışma süresine göre anlamlı bir fark
bulunmamaktadır.
Ortaöğretim okul yöneticilerinin örgütsel performans düzeyi alt boyutlarından
öğretimi destekleme performans düzeyleri en yüksek, akademik çalışmalara değer verme
performans düzeyleri ise en düşüktür.
Ortaöğretim okul yöneticilerinin örgütsel performans düzeylerinin altı alt
boyutunda da cinsiyet, eğitim ve kendi okullarında geçen çalışma süresine göre anlamlı
fark göstermediği görülmektedir. Okul yöneticilerinin örgütsel performans düzeyleri
mesleki kıdeme göre okulu tanıma ve hedefe odaklanma boyutunda anlamlı bir farklılık
göstermemekte; akademik çalışmalara değer verme, düzenli ve güvenli bir çevre
oluşturma, öğretimi destekleme, sınıf içi uygulamalara katılma ve akademik gelişimi
takip etme boyutlarında anlamlı farklılık göstermektedir.
Okul yöneticilerinin öz yeterlilik düzeyleri ile okulu tanıma ve hedefe odaklanma
düzeyi, düzenli ve güven dolu bir çevre oluşturma düzeyi, öğretimi destekleme düzeyi,
akademik gelişimi izleme düzeyi arasındaki ilişkinin pozitif yönde ve orta anlamlı
olduğu; sınıf içi uygulamalara dâhil olma düzeyi arasındaki ilişkinin pozitif yönde zayıf
düzeyde anlamlı olduğu görülmektedir. Okul yöneticilerinin özyeterlilikleri ile akademik
v
çalışmalara değer verme düzeyi arasındaki ilişki ise anlamlı olarak
nitelendirilememektedir.
Okul yöneticilerinin umut düzeyleri ile okulu tanıma ve hedefe odaklanma düzeyi,
düzenli ve güven dolu bir çevre oluşturma düzeyi, öğretimi destekleme düzeyi, sınıf içi
uygulamalara katılma düzeyi, akademik gelişimi takip etme düzeyi arasında pozitif orta
düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Okul yöneticilerinin umut düzeyi ile
akademik çalışmalara değer verme düzeyi arasında ise anlamlı biri ilişki olmadığı
belirlenmiştir.
Okul yöneticilerinin dayanıklılık düzeyi ile okulu tanıma ve amaca odaklanma
düzeyi, düzenli ve güven dolu bir çevre oluşturma düzeyi ve akademik gelişimi takip
etme düzeyi arasında pozitif orta anlamlı bir ilişki; öğretimi destekleme düzeyi ve sınıf
içi uygulamalara katılma düzeyi arasında pozitif zayıf anlamlı bir ilişki olduğu
saptanmıştır. Okul yöneticilerinin dayanıklılık düzeyi ile akademik çalışmalara değer
verme düzeyi arasında ise anlamlı biri ilişki olmadığı belirlenmiştir.
Okul yöneticilerinin iyimserlik düzeyi ile okulu tanıma ve hedefe odaklanma
düzeyi, düzenli ve güven dolu bir çevre oluşturma düzeyi, sınıf içi uygulamalara katılma
düzeyi, akademik gelişimi takip etme düzeyi arasında pozitif yönde zayıf bir ilişki;
öğretimi destekleme düzeyi ve akademik çalışmalara değer verme düzeyi arasında da
zayıf anlamlı biri ilişki olduğu saptanmıştır.
Okul yöneticilerinin olumlu duygular düzeyi ile okulu tanıma ve hedefe
odaklanma düzeyi, düzenli ve güven dolu bir çevre oluşturma düzeyi, öğretimi
destekleme düzeyi, sınıf içi uygulamalara katılma düzeyi, akademik gelişimi takip etme
düzeyi arasında pozitif yönde orta anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Okul
yöneticilerinin olumlu duygular düzeyi ile akademik çalışmalara değer verme düzeyi
arasında da zayıf anlamlı biri ilişki olduğu belirlenmiştir.
Okul yöneticilerinin olumsuz duygular düzeyi ile okulu tanıma ve amaca
odaklanma ve sınıf içi uygulamalara dâhil olma düzeyi arasında negatif orta; düzenli ve
güvenli bir çevre oluşturma, öğretimi destekleme, akademik gelişimi izleme düzeyleri
arasında negatif zayıf anlamlı bir ilişki olduğu; olumsuz duygular düzeyi ile akademik
çalışmalara değer verme düzeyi arasında ise pozitif zayıf anlamlı bir ilişki olduğu
saptanmıştır.
vi
Okul yöneticilerinin potansiyeli gerçekleştirme düzeyi ile okulu tanıma ve amaca
odaklanma düzeyi arasında pozitif yönde yüksek anlamlı bir ilişki; düzenli ve güvenli bir
çevre oluşturma düzeyi, öğretimi destekleme düzeyi, sınıf içi uygulamalara katılma
düzeyi ve akademik gelişimi izleme düzeyi arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı
bir ilişki olduğu saptanmıştır. Okul yöneticilerinin potansiyeli gerçekleştirme düzeyi ile
akademik çalışmalara değer verme düzeyi arasında ise anlamlı biri ilişki olmadığı
görülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Ortaöğretim, Pozitif psikolojik sermaye, İyi oluş, Örgütsel
performans.

Abstract:
This research was conducted to examine the relatıonshıp between posıtıve
psychologıcal capıtal and well-beıng levels and organızatıonal performance of managers
workıng ın upper secondary educatıon ınstıtutıons
The research is in the relational survey model, which is one of the quantitative
research methods. The universe of the research consists of 90 administrators working in
public and private secondary education institutions affiliated to the Ministry of National
Education in the 2021-2022 academic year in central district of Alanya, Antalya. During
the data collection process, the Psychological Capital Scale form was used to determine
the positive psychological capital levels of secondary school administrators, the
Organizational Happiness Scale form to determine the levels of well-being, and the
School administrators' Managerial Behavior Scale form was used to determine the
organizational performance of the administrators. According to the items in the
questionnaire, psychological capital, well-being and organizational management
performances were examined and whether this situation differs according to the gender
of the administrators, educational status, professional seniority and time spent in school,
unrelated sample t-test and one-way variance (ANOVA). In the study, the entire universe
was reached. The data collected in the analysis of the quantitative data were transferred
to the electronic environment and analyzed by the researcher himself through the SPSS
statistical package program. In the study, correlation analysis was also conducted to
determine the relationship between positive psychological capital and well-being levels
and organizational performance levels.
viii
As a result of the research, it was determined that self-efficacy is the highest level
component and optimism is the lowest level component, among the positive
psychological capital sub-dimensions of secondary school administrators.
While there is no significant difference in the dimensions ofself-efficacy and hope
in the positive psychological capital levels of secondary school administrators according
to their gender, there is a significant difference in the dimensions of resilience and
optimism according to their gender. In all four sub-dimensions of school administrators'
psychological capital, there is no significant difference according to their education level,
professional seniority and working time in their schools.
In the sub-dimensions of well-being of secondary school administrators, it is seen
that the level of realizing their potential is the highest, followed by the dimension of
positive emotions, and the lowest is the dimension of negative emotions.
It is seen that there is no significant difference in the three sub-dimensions of the
well-being of secondary school administrators according to their gender, educational
status, professional seniority and time spent in school.
Among the organizational performance level sub-dimensions of secondary school
administrators, the performance levels of supporting teaching are the highest and the
performance levels of valuing academic studies are the lowest.
It is seen that there is no significant difference in the six sub-dimensions of the
organizational performance levels of secondary school administrators according to their
gender, educational status and the time spent in school. The organizational performance
levels of school administrators do not show a significant difference in terms of
recognizing the school and focusing on the target according to professional seniority;
There are significant differences in the dimensions of valuing academic studies, creating
an orderly and safe environment, supporting teaching, participating in classroom practices
and following academic development.
There is a positive moderate significant relationship between school
administrators' self-efficacy levels and the level of knowing the school and focusing on
the target, the level of creating an orderly and trusting environment, the level of
supporting teaching, and the level of monitoring academic development; It is seen that
there is a positive weak level significant relationship between the level of involvement in
ix
classroom practices. It was determined that there was a negative, very weak and
significant relationship between school administrators' self-efficacy and the level of
valuing academic studies.
It has been determined that there is a positive moderate significant relationship
between school administrators' hope levels and the level of knowing the school and
focusing on the target, the level of creating an orderly and trusting environment, the level
of supporting teaching, the level of participation in classroom practices, and the level of
following academic development. It was determined that there was a negative, very weak
and significant relationship between the hope level of school administrators and the level
of valuing academic studies.
There is a moderately positive relationship between school administrators' level
of resilience and the level of knowing the school and focusing on the purpose, the level
of creating an orderly and trusting environment, and the level of following academic
development; It was determined that there was a weak and positive relationship between
the level of support for teaching and the level of participation in classroom practices. It
was determined that there was a very weak and positive positive correlation between the
resilience level of school administrators and the level of valuing academic studies.
It was found that there is a weak positive correlation between the level of optimism
of school administrators and the level of knowing the school and focusing on the target,
the level of creating an orderly and trusting environment, the level of participation in
classroom practices, and the level of following academic development; On the other hand,
a very weak and positive correlation was found between the level of support for teaching
and the level of valuing academic studies.
It was found that there is a moderately positive relationship between the level of
positive emotions of school administrators and the level of recognizing the school and
focusing on the goal, the level of creating an orderly and trusting environment, the level
of support for teaching, the level of participation in classroom practices, and the level of
following academic development. It was found that there was a very weak and negative
negative correlation between school administrators' level of positive emotions and the
level of valuing academic studies.
There is a negative moderate relationship between the level of negative emotions
of school administrators and the level of knowing the school and focusing on the purpose
x
and being involved in classroom practices; a negative weak significant relationship
between the levels of creating an orderly and safe environment,supporting teaching, and
monitoring academic development; It was determined that there was a positive weak
significant relationship between the level of negative emotions and the level of valuing
academic studies.
A highly significant positive relationship between school administrators' level of
realizing the potential and the level of knowing the school and focusing on the goal; It
has been determined that there is a positive and moderate relationship between the level
of creating a regular and safe environment, the level of supporting teaching, the level of
participation in classroom practices and the level of monitoring academic development.
It has been observed that there is a very weak negative correlation between the level of
realizing the potential of school administrators and the level of valuing academic studies.
Keywords: Secondary education, Psychological capital, Well-being, Organizational
performance.