Özel gereksinimli bireylerin ailelerinin engelli cinselliğine dair bakış açıları ve aile eğitimi ihtiyaçları
Perspectives of families of individuals with special needs on disabled sexuality and their family education needs
Yazar: SUNA GÜNAL
Danışman: PROF. DR. RİFAT MİSER ; PROF. DR. GÜLDEN AKIN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Özel gereksinimli bireyler = Special needs individuals ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs

Özet:
Bu tez; ailesinde 13 yaş ve üzerinde özel gereksinimli birey bulunan 18 yaş ve üzerindeki kişilerin; ailesindeki özel gereksinimli bireylerle beraber demografik bilgilerinin, engelli cinselliğine dair duygu/ düşünce ve davranışlarının, bir eğitime ihtiyaçları olup olmadığının tespiti, bir eğitime ihtiyaçları var ise aile eğitimi için talep edilen konuların ve en uygun koşulların ortaya konmasını amaçlamaktadır.
Nitel bir modelde tasarlanan ve örnek olay (durum çalışması) yöntemi kullanılan araştırmada, olasılığa dayalı olmayan amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile katılımcılar belirlenmiştir. 100 kişiye, toplam 49 soruluk bir anket uygulanmıştır. Anket; demografik ve kişisel bilgiler, cinsellikle ilgili bilgi ve düşünceler, aile eğitimi ihtiyacı isimli üç bölümden oluşmaktadır. 50 gönüllüye çevrim içi ve/ veya telefon üzerinden, diğer 50 kişiye ise A4'e basılmış şekilde yüz yüze ve/ veya elden teslim edip geri alma şeklinde uygulanmıştır. Veriler; frekans tablolarından yararlanılarak SPSS 26 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Beşli likert tipi derecelendirme ölçeği soruları, puanlama yöntemiyle ortalama katılım düzeyi bulunarak çözümlenmiştir.
Bulgularda katılımcıların; ÖGB'lere cinsellikle ilgili yardımcı olabilmek için en çok istismar/ taciz/ tecavüz şekilleri ve bunları önleme yolları ile İnternet ve sosyal medya kullanımı sırasında güvende kalmanın yolları hakkında bilgi sahibi olmak istedikleri, 
•Yarıya yakınının kendi cinsellikleriyle ilgili bilgi edinme ihtiyacını hissetmediği,
•Eğitim için hafta sonu 14.00-17.00 saat aralıklarını tercih ettikleri,
•Çoğunluğunun, eğitimin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde düzenlenmesini uygun bulduğu,
•Eğitimin kadın ve erkeklere ayrı ayrı olacak biçimde ve günde en az bir saat – en çok iki saat sürecek şekilde, psikologlar, doktorlar ya da rehber öğretmenler tarafından verilmesini istedikleri
saptanmıştır.

Abstract:
This thesis aims to identify the demographic details of individuals aged 18 and above who have a family member with special needs aged 13 and above, and to find out these individuals' emotions, opinions, and behaviors regarding the family member's sexuality. Also, it seeks to determine whether there is an educational need on the issue, and if so, to specify the topics and the most suitable conditions for this education.
Designed within the qualitative research model by using the case study method, the study utilized criterion sampling, a non-probability purposive sampling, to select the participants. Thus, a total of 100 participants completed the 49-item questionnaire with three parts: demographic and personal information, knowledge and opinions on sexuality, and the need for family education. The data were collected from 50 volunteer participants online and/or via telephone and the remaining 50 participants completed the questionnaire in person through printed A4 forms that were handed out and later collected. The data analysis was made via frequency tables in SPSS 26. The questions based on a five-point Likert-type scale were analyzed by calculating the mean level of agreement.
The findings have revealed that:
•The participants want to gain knowledge on different forms of abuse/harassment/rape and ways to prevent them, as well as strategies for staying safe on the internet and social media in order to better support individuals with special needs in matters of sexuality.
•Nearly half of them do not feel the need to obtain information on their own sexuality.
•They prefer weekends between 14:00 and 17:00 for the education.
•Most of them find special education and rehabilitation centers an appropriate place for this education.
•They want the education to be provided separately for men and women, with sessions lasting a minimum of one hour or a maximum of two hours per day, given by psychologists, doctors, or school counselors.