Toplum 5.0 yapılanmasında dijital dönüşüm ile örgüt kültürü etkileşiminin yeri: Bir alan araştırması
The role of the interaction between digital transformation and organizational culture in Society 5.0 structuring: A field study
Yazar: ABDULLAH ZÜBEYR AKMAN
Danışman: DOÇ. DR. MERAL ERDİRENÇELEBİ ; DOÇ. DR. MEHMET AKİF ÇİNİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dijital liderlik = Digital leadership ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Sayısal dönüşüm = Digital transformation ; Sayısal yetenekler = Digital capabilities ; Sayısallaştırma = Digitization ; Toplum 5.0 = Society 5.0 ; Örgüt kültürü = Organizational culture

Özet:
Bireyler ve toplumlar, pek çok değişim ve dönüşümle karşı karşıya kalmaktadırlar. 2011 yılında Endüstri 4.0 ile başlayan teknolojik değişim ve dönüşümün sonuncusu 2016 yılında Japonların ortaya attığı Toplum 5.0 kavramıdır. Temelinde teknolojik değişimlerin ve dönüşümlerin insanların yararına kullanılması vardır. Dijital dönüşüm ise daha çok üretim eksenli olup tüm iş süreçlerini, teknolojiyi ve insanı etkileyen bir kavramdır. Diğer yandan teknolojik gelişmeler yaşandıkça kültürel bazı değişikliklerin de beraberinde yaşanması kaçınılmazdır. Örgüt kültürü bağlamında düşünüldüğünde hem dijital dönüşümün hem de Toplum 5.0 anlayışının yerleşmesi için örgüt kültürünün değişmesi gerekmektedir.
Bu araştırmanın amacı, Toplum 5.0 yapılanmasında dijital dönüşüm ve örgüt kültürü arasındaki etkileşimin incelenmesidir. Bu araştırmada yöntem olarak karma yöntemlerden açıklayıcı-sıralayıcı desen kullanılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın örneklemini amaçlı örnekleme uygun olarak orta ve büyük işletme sahip ve üst düzey yöneticileri, akademisyenler ve kamu çalışanları oluşturmaktadır. Bu çerçevede 415 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın nicel analiz kısmında frekans, açıklayıcı faktör, doğrulayıcı faktör, korelasyon, Yapısal Eşitlik Modeli ve ANOVA analizleri kullanılmıştır. Nitel analiz kısmında ise içerik analizi yöntemi kullanılarak 46 kişiyle yarı yapılandırılmış sorular sorularak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda kod ilişkileri analizi uygulanmıştır. Tüm veriler, SPSS 25, AMOS 24 ve MAXQDA 20 programları kullanılarak analiz edilmiştir.
Elde edilen bulgular doğrultusunda, nicel analiz kısmında dijital dönüşüm ve örgüt kültürü boyutlarının birbirlerini etkilediği, alt boyutlar olarak tüm boyutların yine birbirileri üzerinde bir etki oluşturduğu, ANOVA sonuçlarında gruplar arasında sadece dijital yetenekler alt boyutunda anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Nitel analiz kısmında ise Toplum 5.0 ve alt boyutlarının hem dijital dönüşüm hem de örgüt kültürü ve alt boyutlarını etkilediği, Toplum 5.0 anlayışının yerleşmesi için dijital dönüşümün gerçekleşmesi ve örgüt kültürünün değişmesi gerektiği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Individuals and societies have faced many changes and transformations. The last technological change and transformation that started with Industry 4.0 in 2011 is the concept of Society 5.0, introduced by the Japanese in 2016. It is based on the use of technological changes and transformations for the benefit of people. Digital transformation is a concept that is more production-oriented and affects all business processes, technologies, and people. On the other hand, as technological developments occur, it is inevitable that cultural changes will also occur. When considered in the context of organizational culture, organizational culture needs to change in order for both digital transformation and Society 5.0 understanding to settle.
This research aims to explore the interaction between digital transformation and organizational culture in the Society 5.0 structuring. In this study, an explanatory-sequential design of mixed methods was used. In this context, the sample of the study consists of business owners and senior managers of medium and large enterprises, academicians, and public employees, in accordance with purposeful sampling. In this study, 415 participants were included. The quantitative analysis part of this study involves the use of frequency, exploratory factor, confirmatory factor, correlation, Structural Equation Modeling and ANOVA analyzes. In the qualitative analysis section, by using the content analysis method, semi-structured questions were asked during the interviews conducted with 46 individuals. In this context, code relationship analysis was applied. All data were analyzed using SPSS 25, AMOS 24 and MAXQDA 20 software.
In line with the findings obtained in the quantitative analysis part, it was observed that there is a mutual influence between digital transformation and organizational culture, where all dimensions as sub-dimensions have an impact on each other. Additionally, The ANOVA results indicated that there is no significant difference between groups in the digital capabilities sub-dimension. The qualitative analysis revealed that Society 5.0 and its sub-dimensions have an impact on both digital transformation and organizational culture, including its sub-dimensions, and that establishing the understanding of Society 5.0 required digital transformation to take place and organizational culture to change.