Çocuklarda farklı yöntemlerle diş yaşının belirlenmesi ve mandibulanın trabeküler yapısı ile ilişkisinin incelenmesi
Dental age estimation in children with different methods and examination of relationship with the trabecular structure of mandibula
Yazar: İREM OKUMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. İPEK ARSLAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı / Pedodonti Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş hekimliği = Dentistry ; Fraktal analiz = Fractal analysis ; Kemik yaşı ölçülmesi = Age determination by skeleton ; Mandibula = Mandible ; Yaş tayini = Age determination ; Çocuk diş hekimliği = Pediatric dentistry

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı farklı diş yaşı (DY) belirleme yöntemleri kullanılarak diş yaşının incelenmesi ve Fraktal Boyut Analizi (FB) ile mandibulanın trabekülasyon yapısı incelenerek aralarındaki ilişkinin değerlendirilmesidir.
Materyal Metot: Çalışmada Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı kliniğine başvuran, 6-12 yaşları arasında 600 çocuk hastaya ait Ortopantomografik Radyografi (OPTG) görüntülerinden Willems (WDY) ve Londra Atlas (LADY) diş yaşı belirleme yöntemleri kullanılarak diş yaşları tespit edildi. DY tahmin yöntemlerinin doğruluğu için ortalama mutlak hata (OMH) kullanıldı. Çalışmanın ikinci aşamasında rastgele seçilen 426 OPTG üzerinde 25x25 piksel boyutlarında trabeküler kemiği içeren ilgi [Region of interest (ROI)] alanları (sağ ve sol ANG, KON, KOR) belirlenerek 6 ayrı bölgeden kesitler alındı. Kesitler üzerinden FA ile kemik trabekülasyonu ölçülerek cinsiyet, DY ve kronolojik yaş (KY) ile ilişkisi incelendi. İstatistiksel değerlendirmede eşleştirilmiş t, Wilcoxon, Mann Whitney U, bağımsız örnekler t, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis testleri kullanıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlendi.
Bulgular: LADY yöntemiyle elde edilen OMH değeri [OMH(LADY)] 11-11,99 yaş grubundaki çocuklarda WDY yöntemiyle elde edilenden [OMH(WDY)] daha düşük olduğu belirlendi (p=0,047). Diğer tüm yaş gruplarında OMH(WDY)'nin OMH(LADY)'den daha düşük olduğu görülürken 7-7,99, 8-8,99 ve 6-12 gruplarında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edildi (p<0,001). OMH 11-11,99 grubunda her iki yöntemde, 7-7,99'da LADY'de  1'den büyük hesaplandı, diğer tüm yaşlar için OMH 1'den küçüktü. Her iki yöntemde de kadınların daha yüksek OMH değeri aldığı fakat OMH(LADY)'de 7-7,99; 9-9,99; 6-12 (p=0,003; p=0,039; p=0,002) OMH(WDY)'de 10-10,99 grubunda (p=0,021) anlamlı fark tespit edildi. FB değerlerinin cinsiyet açısından farklı olmadığı görüldü (p>0,05). Yaş ile FB değerlerinde artış görülürken sadece 11 ve üzeri yaşlarda azalma tespit edildi.
Sonuç: Çalışmanın sınırları dahilinde, WDY yönteminin LADY yönteminden daha doğru sonuçlar verebildiği fakat LADY yönteminin de belirli yaş gruplarında kabul edilebilir yöntemler arasında yer alabileceği düşünülebilir. FB değerlerinin yaş ile farklılık göstermesi DY belirlemede umut vaat edici öncü bir çalışma olarak görülmektedir. Farklı popülasyonlarda daha yüksek katılımcılı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Adli diş hekimliği, Diş yaşı, Kronolojik yaş, Fraktal analizi

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to examine dental age by using different dental age (DA) determination methods and to evaluate the relationship between them by examining the trabeculation structure of the mandible with Fractal Dimension Analysis (FD).
Material and Method: In the study, dental ages were determined by using Willems (WDA) and London Atlas (LADA) dental age determination methods from Orthopantomographic Radiography (OPTG) of 600 pediatric patients aged 6-12 years who applied to the Department of Pediatric Dentistry, Faculty of Dentistry of Recep Tayyip Erdoğan University. The mean absolute error (MAE) was used for the accuracy of the DA estimation methods. In the second stage of the study, sections of interest [Region of interest (ROI)] containing 25x25 pixel trabecular bone (right and left ANG, KON, KOR) were determined on 426 randomly selected OPTGs and sections were taken from 6 different regions. Bone trabeculation was measured with FD on the sections and its relationship with gender, DA and chronological age (CA) was examined. Paired t, Wilcoxon, Mann Whitney U, independent samples t, one-way analysis of variance and Kruskal Wallis tests were used for statistical evaluation. Significance level was determined as p<0.05.
Results: The MAE value obtained by the LADA[MAE(LADA)] method was found to be lower than that obtained by the WDY method [MAE(WDY)] in children aged 11-11.99 years (p=0.047). While it was observed that MAE(WDA) was lower than MAE(LADA) in all other age groups, a statistically significant difference was found in the 7-7.99, 8-8.99 and 6-12 groups (p<0.001). MAE was calculated greater than 1 in LADA at 7-7.99 in both methods in 11-11.99 group, MAE was less than 1 for all other ages. In both methods, women had higher MAE values, but MAE(LADA) was 7-7.99; 9-9.99; A significant difference was found in the 6-12 (p=0.003; p=0.039; p=0.002) MAE(WDA) group in the 10-10.99 group (p=0.021). FD values were not different in terms of gender (p>0.05). While there was an increase in FD values with increasing age, a decrease in FD was detected only at the age of 11 and above..
Conclusion: Within the limits of the study, it can be thought that the WDA method can give more accurate results than the LADA method, but the LADA method may also be among the acceptable methods in certain age groups. The difference in FD values with age is seen as a promising pioneering study in determining DA. Studies with higher participants in different populations are needed.
Keywords: Forensic dentistry, Dental age, Chronological age, Fractal analysis