Geleneksel konut alanlarındaki fiziksel ve sosyo-kültürel değişimlerin saptanmasına yönelik bir model önerisi: Edirne kenti örneği
A suggestion of a model for the determination of physical and socio-cultural changes in traditional housing areas: Edirne city sample
Yazar: DAMLA ATİK
Danışman: PROF. DR. NEVNİHAL ERDOĞAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Değişim = Change ; Geleneksel konut = Traditional dwelling ; Geleneksel yerleşim = Traditional settlement ; Kültür = Culture

Özet:
Günümüzde pek çok alanda yaşanan ve sosyo-kültürel, teknolojik, ekonomik ve politik faktörlerin neden olduğu kentleşme, kentsel dönüşüm ve küreselleşme gibi değişim süreçleri, insanları, ilişkileri, yaşam çevrelerini, konutları, kentleri ve tüm dünyayı etkilemektedir. Kültürel sürekliliğin önemli bir bileşeni olan ve tarihi miras niteliğindeki geleneksel konut alanları da, kullanıcılarıyla birlikte bu değişimlerden çoğunlukla olumsuz olarak etkilenmektedir. Tekdüzeliğin ve bir örnekleşmenin giderek yaygınlaşmasıyla, geleneksel konut alanlarının varlığı ve devamlılığı tehlikeye girmektedir. Eskime, köhneme veya yok oluş olarak niteleyebileceğimiz bu fiziksel değişimlerin yanı sıra, insanların yaşadıkları kültür kayıpları ve şokları da, kullanım ve beklentiler kapsamında geleneksel çevreleri tehdit etmektedir. Yeni gereksinimler doğrultusunda tasarlanan ve son teknolojiyle üretilen çağdaş yapılanmalara ihtiyaç olsa da, geleneksel çevrelerin korunması ve yaşatılması, değerlerimizi ve kültürel bütünlüğümüzü kaybetmememiz ve de gelecek nesillere aktarmamız açısından önem taşımaktadır.Bu yaklaşımla tezin birinci bölümde önemi vurgulanan geleneksel konut alanları, kent bütünü içerisinde ele alınmış; kent kavramına ve kentteki konut alanlarına yönelik literatür çalışmalarına tezin ikinci bölümünde yer verilmiştir. Geleneksel konut alanlarındaki değişim sürecinin tezin problemi olarak belirlendiği üçüncü bölümde değişim, farklı boyutlarıyla ele alınmıştır. Dördüncü bölümde geleneksel konut alanlarındaki fiziksel ve sosyo-kültürel değişimler kültür kavramı, kültür-konut ilişkisi ve kültür-kent ilişkisi gözden geçirilerek ortaya konmuştur. Beşinci bölümde geleneksel konut alanlarında yaşanan fiziksel ve sosyo-kültürel değişimleri saptamaya yönelik bir model önerilmiştir. Bu model aracılığıyla, öncelikli olarak çağın gerektirdiği ihtiyaçlar ve donanımlar doğrultusunda geleneksel konut alanlarında yapılacak müdahalelerin, geleneksel çevreden gelen verileri dikkate alarak gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Altıncı bölümde ise orta ölçekli tarihi bir kent olan Edirne'nin geleneksel konut alanları özelinde uygulanarak, kentin geleneksel çevresindeki fiziksel ve sosyo-kültürel değişimler ortaya konmuştur.

Abstract:
The processes of change observed in many field today such as urbanization, urban transformation and globalization, and that are caused by socio-cultural, technological, economic and politic factors have great influence on people, their relationships, their environments, houses, cities and all the world. As an important component for cultural sustainability and worth of historical heritage the traditional housing areas are also affected by these changes together with their users in a mostly negative way. Owing to the monotony and uniformity being widespread, the existence and continuity of traditional housing areas are at risk. Besides the physical changes like becoming worn-out and dilapidated, the cultural losses and shocks of people also threaten the traditional environments in terms of usage and expectations. Although there is a need for contemporary structuring produced by the technological innovations and designed by new requirements, the conservation and permanence of traditional environments are vitally important in order to keep our values and cultural entirety and to be able to transfer them to the next generations.With this approach, the importance of traditional housing areas which mentioned in the first part of the thesis is handled within the city whole, while literature studies related to city concept and urban housing areas are considered in the second part. The change processes are discussed through different dimensions in the third part where the main problem of the thesis is determined as the change processes in the traditional housing areas. The physical and socio-cultural changes in traditional housing areas are pointed out with an overview of culture concept, culture-house and culture-city relationships in the fourth part. In the fifth part a model has been suggested to determine the physical and socio-cultural changes mainly in traditional housing areas. This model is aimed to achieve interferences in traditional housing areas within the framework of contemporary requirements and supplies, considering the data that come from traditional environments. In the sixth part it is applied to Edirne?s traditional housing areas to point out the physical and socio-cultural changes in the traditional environment of the medium scaled city.