Yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretiminin belirleyicileri: Türkiye örneği
Determinants of electrical energy generation from renewable energy sources: The case of Turkey
Yazar: İLKNUR ALTUN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ GEREK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Elektrik enerjisi = Electrical energy ; Enerji üretimi = Energy generation ; Türkiye = Türkiye ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources

Özet:
Yaşamın her alanında ihtiyaç duyulan elektrik enerjisi, gerek dünyada gerekse ülkemizde yüksek oranda fosil kaynakların kullanımı ile elde edilmektedir. Elektrik üretiminde temiz ve sürdürülebilir olan yenilenebilir kaynakların, fosil kaynaklara oranla düşük bir seviyede kullanılması nedeniyle yenilenebilir kaynakların kullanımını etkileyen faktörlerin incelenmesi, çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır.

Bu çalışmada; yenilenebilir enerji kaynaklarının tanımı yapılarak, elektrik enerjisi üretiminde bu kaynakların kullanımını etkileyen faktörler incelenmiş, Türkiye'de ve dünyada elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların durumu değerlendirilmiştir. Bu amaçla 1990-2017 arasında yıllık veriler kullanılarak Türkiye için zaman serisi analizi yardımıyla Vektör Hata Düzeltme Modeli tahmin edilmiştir. Gerekli testler uygulanarak, etki gücü yüksek olan kişi başına gayri safi yurt içi hasıla, kişi başına elektrik tüketimi, enerjide dışa bağımlılık, petrol fiyatları, fosil kaynaklardan elektrik üretimi ve enerji yoğunluğu değişkenleri referans alınarak, bu değişkenlerin yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimine olan etkisi araştırılmıştır.

Sonuç olarak değişkenler arasında hem uzun hem de kısa dönemli ilişki tespit edilmiştir. Kullanılan tüm değişkenlerin yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimini; yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretiminin ise kişi başına gayri safi yurt içi hasıla, kişi başına elektrik tüketimi ve enerjide dışa bağımlılık oranını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçların beklenen yönde ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Yenilenebilir enerji kaynakları 1, Elektrik enerjisi 2, Türkiye 3, Zaman serisi analizi 4, Vektör hata düzeltme modeli 5

Abstract:
The electrical energy needed in all areas of life is procured by using of a high rate of fossil sources in all over the world, including our country. This study focuses on the factors that are affecting the use of renewable sources, as the renewable sources that are clean and sustainable in electricity generation are used at a low level compared to fossil sources.

In this study; the renewable energy sources are defined, the factors affecting the use of these sources in electrical energy generation was examined and the status of renewable sources in electricity generation in Turkey and the world was evaluated. Vector Error Correction Model for Turkey was estimated through using annual data between 1990- 2017, with help of the time series analysis. Through applying the necessary tests, the strength effect was investigated based on gross domestic product per capita, electricity consumption per capita, energy dependence, oil prices, electricity generation from fossil sources and energy intensity variables on electricity generation from renewable sources.

As a result, both long and short-term relations were determined between the variables. It was concluded that all of the variables affect electricity generation from renewable sources; the electricity generation from renewable sources affects gross domestic product per capita, electricity consumption per capita and energy dependence to. The result obtained were determined to be statistically significant in the expected direction.

Keywords: Renewable energy sources 1, Electrical energy 2, Turkey 3, Time series analysis 4, Vector error correction model 5