Bilgi kullanıcıları açısından mali tablo okuryazarlık düzeylerinin karma yöntem ile araştırılması: Sivas ili örneği
Researching financial statement literacy levels by the mixed method of information users: The example of Sivas
Yazar: SEFA ONUT
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Muhasebe, Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Bu çalışmanın amacı, mali tablo okuryazarlığının önemini vurgulamak ve işletme yönetici ve sahiplerinin, SMMM'lerin ve banka kredi temsilcilerinin mali tablo okuryazarlık düzeylerini belirlemektir. Ayrıca bu üç kesimin mali tablolarda yer alan bilgileri nasıl algıladıkları, anladıkları ve değerlendirdiklerini araştırmak ve mali tablolardaki verileri hangi amaçla ve ne tür sonuçlara ulaşmak için kullandıklarını tespit etmek de amaçlar içinde yer almaktadır.
Çalışmanın amaçlarına ulaşmak için Sivas il sınırları içerisinde faaliyette bulunan işletme yönetici ve sahipleri, SMMM'ler ve banka kredi temsilcileri üzerinde 2022 yılı Temmuz ayında karma yöntem ile bir araştırma yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu için geliştirilen anket formu 378; nitel boyut için geliştirilen mülakat formu ise 17 kişiyle yapılmıştır.
Çalışmanın sonucunda mali tablo okuryazarlık düzeyinin banka kredi temsilcilerinde yüksek, SMMM'lerde orta ve işletme yönetici-sahiplerinde ise çok düşük olduğu görülmüştür. SMMM ve banka kredi temsilcilerinin mali tabloları karar verme aracı olarak önemsedikleri; işletme sahip ve yöneticilerinin ise mali tablolara yansımayan bilgilere sahip oldukları için mali tablolara daha az dikkat ettikleri tespit edilmiştir. Buna karşılık kredi riskini azaltmak için banka kredi temsilcilerinin diğer katılımcı gruplara kıyasla mali tablolara yaklaşımlarının daha hassas olduğu; mali tablo okuryazarlık düzeyi ile alınacak kararlarının başarısı arasında paralellik bulunduğu bulguları elde edilmiştir. SMMM ve banka kredi temsilcilerinin ifadelere ve sorulara ait görüşlerinin işletme sahip ve yöneticilerine kıyasla teoriye daha uygun olduğu saptanmıştır.
 Ayrıca karar almada mali tabloların önemi ve onları okuma düzeyi ile eğitim seviyesi arasında doğru orantı olduğu tespit edilmiştir. Bu açıdan özellikle işletme sahip ve yöneticilerinin mali tablo okuryazarlık düzeylerini artırıcı eğitim programlarının önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to emphasize the importance of financial statement literacy and to determine the financial statement literacy levels of business managers and owners, accountants and bank loan representatives. In addition, it is also aimed to investigate how these three groups perceive, understand and evaluate the information contained in the financial statements and to determine for what purpose and to reach what kind of conclusions they use the data in the financial statements.
In order to achieve the objectives of the study, a research was conducted with a mixed method in July 2022 on business managers and owners, accountants and bank credit representatives operating within the borders of Sivas province. The questionnaire developed for the quantitative dimension of the research was 378; The interview form developed for the qualitative dimension was made with 17 people.
As a result of the study, it was seen that the level of financial statement literacy was high in bank credit representatives, middle in accountants and very low in business managers-owners. That accountants and bank credit representatives attach importance to financial statements as a decision-making tool; It was found that business owners and managers paid less attention to financial statements because they had information that was not reflected in the financial statements. On the other hand, in order to reduce credit risk, bank credit representatives' approaches to financial statements are more sensitive compared to other participant groups; It was found that there was a parallel between the level of financial statement literacy and the success of the decisions to be taken. It was determined that the opinions of the accountants and bank credit representatives regarding the statements and questions were more suitable for the theory compared to the owners and managers of the enterprise.
In addition, it was determined that the importance of financial statements in decision-making and the level of reading them were directly proportional to the level of education. In this respect, the importance of training programs to increase the financial statement literacy levels of business owners and managers was emphasized.