Yetişkin bireylerde genel beslenme durumu ve diyetin kafein içeriğinin anksiyete ve uyku kalitesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evalution of the relationship between general nutritional status and caffeine content of the diet with anxiety and sleep quality in adult individuals
Yazar: ÖZDE KURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ESRA AKSAKAL
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma yetişkin bireylerde genel beslenme durumu ve diyetin kafein
içeriğinin anksiyete ve uyku kalitesi ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla 18-50 yaş
aralığındaki 194 gönüllü katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aşamasında,
veri toplama araçları olan anket ve ölçekler yüz yüze uygulanmıştır. Araştırmada
katılımcılara kişisel özellikleri, beslenme alışkanlıkları, uyku düzenleri ve kafein
tüketim durumlarını belirlemek amacıyla kafein tüketim sıklığı anketindeki sorular
yöneltilmiştir. Genel beslenme durumunun belirlenmesi amacıyla katılımcılardan 24
saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı alınmıştır. Ek olarak çalışmada iki adet ölçek
kullanılmış olup bunlar; Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Beck Anksiyete
ölçekleridir. Çalışmaya katılan erkek katılımcıların günlük ortalama kafein tüketim
miktarı kadın katılımcıların ortalama kafein tüketim miktarından yüksek bulunmuştur.
Kafein tüketimi ile cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır
(p>0,05). Tüm katılımcıların PUKİ skorlarına göre %57,7'sinde kötü uyku kalitesi,
%42,3'ünde ise iyi uyku kalitesi belirlenmiştir. Erkek katılımcıların uyku kalitesi
skoru kadın katılımcıların uyku kalitesi skorundan anlamlı düzeyde düşük
bulunmuştur (p<0,05). Çalışmaya katılım sağlayan kadın bireylerin Beck anksiyete
ölçeği skoru, erkek bireylerin Beck anksiyete ölçeği skorundan anlamlı düzeyde
yüksek bulunmuştur (p<0,05). Diyetin kafein içeriği ile uyku kalitesi skorları birlikte
değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olduğu görülmektedir (p<0,01).
Diyetin kafein içeriği artışına paralel olarak anksiyete düzeylerinde artış saptanmıştır
ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Besinlerden alınan makro ve
mikro besin ögeleri ile PUKİ skorları arasında anlamlı ilişki bulunmazken (p>0,05),
bireylerin E vitamini, folat, kalsiyum, magnezyum ve omega-3 alımları ile anksiyete
düzeyleri arasında negatif ve düşük düzeyde anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır
(p<0,05). Çalışmamızda günlük tüketilen kafein miktarlarının uyku kalitesi ve
anksiyete ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bu ilişkinin değerlendirildiği daha büyük
örneklemli ve multidisipliner çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Anksiyete, Beslenme, Kafein, Uyku kalitesi.

Abstract:
This study was conducted with 194 volunteer participants aged 18-50 to
evaluate the general nutritional status and the relationship between diet caffeine
content, anxiety, and sleep quality in adult individuals. During the data collection
phase, face-to-face surveys and scales were used as data collection tools. Participants
were asked questions from the caffeine consumption frequency questionnaire to
determine their personal characteristics, dietary habits, sleep patterns, and caffeine
consumption status. A 24-hour retrospective food intake record was obtained from the
participants to determine their general nutritional status. In addition, two scales were
used in the study: the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) and the Beck Anxiety
Scale. The daily average caffeine consumption of male participants was found to be
higher than that of female participants. There was no statistically significant
relationship between caffeine consumption and gender (p>0.05). Based on the PSQI
scores of all participants, poor sleep quality was found in 57.7% of the participants,
while good sleep quality was found in 42.3%. The sleep quality score of male
participants was significantly lower than that of female participants (p<0.05). The
Beck anxiety scale score of female participants was significantly higher than that of
male participants (p<0.05). When the caffeine content of the diet was evaluated
together with sleep quality scores, a statistically significant relationship was observed
(p<0.01). An increase in anxiety levels was observed parallel to an increase in dietary
caffeine content, and this was found to be statistically significant (p<0.05). While there
was no significant relationship between macronutrients, micronutrients, and PSQI
scores (p>0.05), a negative and low-level significant relationship was found between
individuals' intake of vitamin E, folate, calcium, magnesium, omega-3, and anxiety
levels (p<0.05). Our study determined that the daily caffeine consumption is associated
with sleep quality and anxiety. Larger sample size and multidisciplinary studies are
needed to further evaluate this relationship.
Keywords: Anxiety, Caffeine, Nutrition, Sleep quality.