Hidradenitis suppurativa tanılı hastalarda klinik aktivite, depresyon, anksiyete ve uyku bozukluğu varlığının yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of clinical activity, depression, anxiety and sleep disorder on quality of patients with hidradenitis suppurativa
Yazar: YASAMAN KARBALAEIHOSSEIN
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM AKTAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Hidradenitis suppurativa = Hidradenitis suppurativa ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç

Hidradenitis suppurativa sıklıkla apokrin ter bezlerinden zengin alanların tutulumu ile karakterize, ağrılı ve inflamatuar lezyonlar şeklinde ortaya çıkan kıl foliküllerinin kronik bir hastalıktır. Hastalığın ortalama prevalansı yaklaşık %1 olup, kadınlarda erkeklere göre daha sık rastlanmaktadır. Hastalığın seyrinde aksillar, inguinal ve perineal bölgeler sıklıkla tutulmaktadır. Sikatriks ve şekil bozukluğuna neden olan kötü kokulu ve ağrılı lezyonlar nedeni ile hastaların yaşam kalitesi önemli derecede etkilenmektedir. Bu çalışmada HS hastalarının yaşam kaliteleri, uyku bozuklukları ve duygusal durumları ile hastalık şiddeti ve hastalık semptomları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 

Gereç ve Yöntem

Çalışmaya, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıklar polikliniğine başvuran 32 HS hastası ve 32 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Hasta ve kontrol grubu sosyodemografik bilgiler, hastane anksiyete ve depresyonu ölçeği (HAD), dermatolojik yaşam kalitesi ölçeği (DYKÖ), Pittsburgh uyku kalitesi indeksi (PUKİ) açısından değerlendirilmiş olup, hasta grubu ayrıca Hurley evrelemesi, hekimin global değerlendirmesi, modifiye Sartorius skorlaması, ağrı, kaşıntı ve algılanan stres VAS skorları ile klinik olarak değerlendirilmiştir. Çalışma verilerinin analizi SPSS v.24 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) programında yapılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak ve iki yönlü kabul edilmiştir.

Bulgular

HS'li hastaların %31,2' sini kadın, %68,8'i erkek olgular oluşturmaktaydı.  Hasta grubunun yaş ortalaması 40,2 ± 12,7 olarak saptanmıştır. Hastalar klinik olarak Hurley evrelemesine göre sınıflandırıldığında %21,9' u evre 1, %75' i evre 2, %3,1' i evre 3 olarak değerlendirilmiştir. Hekimin global değerlendirmesine göre ise %6 hafif, %63 orta, %9 şiddetli, %22 ise çok şiddetli kategorisine dahil edilmiştir.  Hastaların modifiye Sartorius skor ortalaması ise 65,8 ± 23 olarak saptanmıştır. HAD, DYKÖ ve PUKİ toplam skorları hasta grubunda kontrol grubuna göre yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0,002; p<0,001; p=0,019; sırasıyla). Hastaların Hurley evrelemesi, modifiye Sartorius skalası ve hekimin global klinik değerlendirme skorları ile PUKİ, HAD ve DYKİ toplam skorları arasında herhangi bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Hastaların DYKİ ölçeği toplam skoru ile tüm hastalık kaşıntı VAS skoru ve algılanan stres VAS skoru arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır (p<0,05 r=0,391; p<0,05 r=0,425; sırasıyla). Ayrıca HAD ölçeği toplam skoru ile son üç günlük ağrı, son üç günlük ve tüm hastalık kaşıntı VAS skorları ve algılanan stres VAS skoru arasında da pozitif korelasyon belirlenmiştir (p<0,05 r=0,428; p<0,01 r=0,526; p<0,01 r=0,530; p<0,05 r=0,493; sırasıyla). PUKİ toplam skoru ile son üç günlük kaşıntı ve algılanan stres VAS skorları arasında da pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,05 r=0,366, p<0,05 r=0,466; sırasıyla). PUKİ toplam skoru ile HAD toplam skoru arasında, DYKÖ toplam skoru ile PUKİ toplam skoru arasında, HAD ölçeği toplam skoru ile DYKÖ toplam skoru arasında da pozitif korelasyon belirlenmiştir (p<0,05 r=0,483; p<0,05 r=0,486; p<0,01 r=0,552).

Sonuç

Bu çalışmada, HS hastalığının şiddeti ile hastaların yaşam kaliteleri, uyku bozuklukları ve duygu durum bozukluğu gelişimi arasında herhangi bir korelasyon saptanmazken, hastaların ağrı ve kaşıntı şikayetleriyle algıladığı stresin yaşam kalitelerini önemli ölçüde düşürerek uyku kalitesinde azalmaya ve duygu durum bozukluğuna sebep olabileceği gösterilmiştir. Duygu durum bozukluğu belirlenen hastalarda uyku kalitesinde azalma görülürken uyku kalitesinde azalma izlenen hastalarda da yaşam kalitesinde düşme olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, HS kronik bir deri hastalığı olmasına karşın multidisipliner tedavi yaklaşımı ile eşlik eden duygu durum ya da uyku bozukluğunun uygun yönetimi ile hastaların yaşam kalitelerinin arttırılabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
Introduction and Aim

Hidradenitis suppurativa is a chronic disease of the follicles, usually characterized by the involvement of areas rich in apocrine sweat glands. Lesions are mostly painful and inflammatory. The estimated prevalence of the disease is about 1%, and it is more common in women than in men. In the course of the disease, the axilla, inguinal and perineal regions are frequently involved. The quality of life is adversely affected due to the smelly and painful lesions leading to scarring and disfigurement. In this study, it was aimed to determine the relationship between the quality of life, sleep disturbances and emotional states, disease severity and disease symptoms of HS patients.

Materials and Methods

Thirty-two patients and 32 healthy volunteers were included in the study who admitted to Dokuz Eylül University Medical Faculty Hospital Dermatology and Venereology Outpatient Clinic. Participants were evaluated in terms of sociodemographic information, Hospital Anxiety and Depression Scale, Dermatology Life Quality Index and Pittsburgh Sleep Quality Index. The patient group was also evaluated clinically for Hurley staging, physician's global assessment, modified Sartorius scoring, pain, itching and perceived stress VAS scores. SPSS v.24 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) program was used in the analysis of the study data. A two-sided α level of .05 was applied to determine statistical significance.

Results

31.2% of the HS patients were female and 68.8% were male. The mean age of the patients was 40.2 years (± 12.7 years). According to Hurley staging, the patient group was classified 21.9% as stage 1, 75% as stage 2, and 3.1% as stage 3. According to the physician's global assessment, 6% was included in the mild, 63% moderate, 9% severe, and 22% in very severe category. The mean modified Sartorius score of the patients was 65.8 ± 23. The total scores of HAD, DLQI and PSQI were found to be statistically significantly higher in the patient group compared with the control group (p=0,002; p<0,001; p=0,019; respectively). There was no correlation between the patients' Hurley staging, modified Sartorius scale, physician's global assessment scores and PSQI, HAD and DLQI total scores (p>0,05). A positive correlation was found between the total score of the DLQI scale and the itching VAS score of the whole disease and the perceived stress VAS score (p <0.05 r = 0.391; p <0.05 r = 0.425; respectively). Also, a positive correlation was observed between the total score of the HAD scale and pain in the last three days, itching of the last three days and all disease, and the perceived stress VAS score (p <0.05 r = 0.428; p <0.01 r = 0.526; p <0, 01 r = 0.530; p <0.05 r = 0.493; respectively). A positive correlation was found between the PSQI total score and the last three days of pruritus and perceived stress VAS scores (p <0.05 r = 0.366, p <0.05 r = 0.466; respectively). In addition, a positive correlation was found between PSQI total score and HADS total score, between DYKO total score and PSQI total score, and between HADS total score and DLQI total score (p <0.05 r = 0.483; p <0.05 r = 0.486; p <0.01 r = 0.552).

Conclusion

In this study, there was no correlation between the severity of HS disease and the patients' quality of life, sleep disturbances and mood disorders. It has been shown that the patients' complaints of pain and itching and the perceived stress level can significantly reduce their quality of life, decrease in sleep quality and can cause a mood disorder. In addition, decreased sleep quality was observed in patients with mood disorders while decreased quality of life was determined in patients who showed decreased sleep quality. In conclusion, although HS is a chronic skin disease, it is thought that the quality of life of the patients can be improved by the multidisciplinary management of the disease and the elimination of the accompanying mood or sleep disorders.