Kâşgarlı Mahmud'un haritasına göre Türk dünyası
Turkish world in the light of Mahmud al-Kashgari's map
Yazar: REMZİYE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. EŞREF BUHARALI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Divanü Lugati't-Türk = Divanü Lugati't-Türk ; Haritalar = Maps ; Kaşgarlı Mahmut = Kaşgarlı Mahmut ; Türk tarihi = Turkish history ; Türk toplumu = Turkish society ; Türkler = Turks

Özet:
Kâşgarlı Mahmud tarafından yazılan Dîvânu Lugâti't Türk, müellifinin birçok özelliğini yansıtır. Bu cümleden olarak, Kâşgarlı çok iyi bir filolog, asker, coğrafyacı, etnografyacı gibi çeşitli mesleki unvanları adının önüne ekleyebilir. Bizim ele aldığımız bu tezdeki hedeflerimizden ilki, Kâşgarlı'nın coğrafyacı kişiliği ile oluşturduğu ve eserinin sonuna eklediği haritasında işaret ettiği şehirler hakkındaki bilgileri toparlamaktır. Bu amaç vücuda getirilirken, aynı zamanda siyasî ve kültürel olaylara da değinilerek, Türklerde şehircilik ve kültürel gelenekler üzerine bir çalışma ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Böylece düşünülenin aksine Türklerde şehir kültürünün ne denli ileri düzeyde olduğu kanıtlanarak bu bölgelerde meydana gelen kültürel olaylara vurgu yapmak, ayrıca bu kültürel, sosyal, siyasî, ekonomik, ticari ve edebî olayların Türk ve dünya medeniyetindeki yerinin incelenmesi hedeflenmiştir.
Kâşgarlı'nın haritasını öncü kabul ederek meydana getirmeye çalıştığımız Kâşgarlı Mahmud'un haritasına göre Türk dünyası ismini taşıyan bu tezimizin ikinci hedefi, Kâşgarlı'nın eserinde belirttiği XI. yüzyılda yaşayan Türk boyları ile bu ellerin yaşadıkları coğrafyaları inceleyerek Türk dünyası hakkında genel bir görünüm vermek arzusundadır. Aynı zamanda bu Türk boylarının yerleştikleri mıntıkalarda husule getirdikleri kültürel, siyasî, sosyal, ticari, edebî ve ekonomik olaylara da değinilerek, onların Türk ve dünya medeniyetine yaptıkları katkıların da altı çizilmeye çalışılmıştır. Elbette eksiğimiz çok ve tamamlanması gereken konular oldukça fazladır. Biz sadece küçük bir adım atarak bu tezimizi vücuda getirmeye çalıştık. Bu hedefimizi meydana getirirken de hem birinci el kaynak hem de araştırma eserlerden oldukça faydalandık. Lâkin bu konu üzerinde yapılacak çalışmalara halen oldukça ihtiyaç vardır.

Abstract:
Diwan Lugat at-Turk written by Mahmud al-Kashgari in the eleventh century reveals many characteristics of its writer's identity, entitling Kashgari to hold several titles of profession as an outstanding philologist, military man, geographer and ethnographer. Our aim in this thesis is to gather and further analyze the data composed by Kashgari on geography. In line with this objective, we have tried to create a study on urban development and traditions among Turks, also touching upon relevant political and cultural events. Thus we have proved to reveal that urban, cultural, social, economic, mercantile and literary culture in Turkish people how developed and how they affected both Turkic and world civilization.  
This thesis we have tried to create under the guidance of the map of Kashgari, intends to depict an overall portrait of the Turkish world via examining Turkish provinces, Turkic tribes of the eleventh century and the geography they resided in. Furthermore, this thesis has aimed to reveal these Turkic tribes' cultural, social, economic, mercantile and literary culture created by them in the places where they migrated. We are conscious of course, of the fact that there still remain many issues on the subject demanding more and in depth analysis, bringing up the necessity for further studies. We have just created a little step by writing this thesis and used various searches, both first hand and researching books. However as we mentioned up, we need lots of studies about this topic.