Ankilozan spondilitli hastalarda vitamin D düzeyi ile nöropatik ağrı ilişkisi
Association between serum vitamin D and neuropathic pain in patient with ankylosing spondylitis
Yazar: SEMA MIZRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET KIRNAP
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Ağrı = Pain ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Nöropatiler = Neuropathies ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Giriş ve amaç: Ankilozan spondilit (AS), temel olarak aksiyal eklemleri ve entezis bölgelerini tutan kronik, ilerleyici ve inflamatuar bir hastalıktır. Son zamanlarda yapılan çalışmalar, kronik bel ağrısı olan AS'li hastaların yaklaşık üçte birinin nöropatik ağrı (NA) komponentine sahip olabileceğini göstermiştir. Vitamin D'nin en önemli etkisi kemik metabolizması ve kalsiyum hemoastazı üzerinedir. Buna ek olarak, neuro-immunmodulatuar etkileri ile NA gelişimini önleyici rolü ile ilgili kanıtlarda git gide artmaktadır. Bu nedenle, çalışmamızda AS'li hastalarda NA ile vitamin D arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık.
Metot ve yöntem: Kasım 2018 – Ekim 2019 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi,  Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası 102 tane AS hastası değerlendirildi. Hastaların demografik ve hastalıkları ile ilişkili bilgileri kaydedildi. Hastaların son bir haftadaki ağrı düzeyleri Vizüel Analog Skala (VAS), hastalık aktivitesi Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi (BASDAİ) ile değerlendirildi. Hastalardaki fibromiyalji varlığını belirlemek için 2010 ACR tanı kriterleri kullanıldı. Hastalardaki NA varlığı PainDETECT ağrı skalası ile değerlendirildi. Laboratuar testlerinden Eritrosit Sedimentasyon Hızı (ESH), C-Reaktif Protein (CRP), vitamin B12 ve 25-hidroksivitamin D [25(OH)D] düzeyleri ölçüldü. Hastaların serum 25(OH)D düzeyi eksiklik (≤20 ng/ml),  yetersizlik (21-29 ng/ml) ve yeterli (≥30 ng/ml) olarak kategorize edildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan AS'li hastalarda PainDETECT sonucuna göre 70 (%68.6) hastada 'NA bileşeni olası değilken, 11'inde (%10.8) 'NA belirsiz olmakla birlikte muhtemel NA bileşeni' ve 21'inde (%20.6) 'NA bileşeni olası'idi. Serum 25(OH)D düzeyi NA olan grupta 21.52±7.01 ng/ml ve NA olmayan grupta 18.16±7.49 ng/ml olup, iki grup arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p=0.067). Buna ek olarak, NA olan ve olmayan grup arasında vitamin D durumu (eksiklik, yetersizlik ve normal) açısından da anlamlı farklılık yoktu (p=0.071). Nöropatik ağrı olan grupta VAS ve BASDAİ değerleri NA olmayan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (sırasıyla p=0.012 ve p=0.002). Ayrıca, NA olan grupta fibromyalji sıklığı NA olmayan gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (%42.9 vs %9.9 ve p<0.001). Çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonucu fibromyalji NA için anlamlı prediktör faktör olarak saptandı (p<0.001). 
Sonuç: Çalışmamız AS hastalarında serum vitamin D düzeylerinin düşük olduğunu, buna karşın NA'nın vitamin D ile ilişkili olmadığını gösterdi. Diğer taraftan AS hastalarında NA fibromiyalji sıklığı ile ilişkiliydi.  Ayrıca, NA'sı olan hastaların ağrı düzeyi ve hastalık aktivitesi NA'sı olmayanlara göre daha yüksekti. Bu nedenle AS hastalarının mevcut ağrıları dikkatli değerlendirilmelidir. Hastalığın doğasındaki inflamasyon dışında, fibromiyalji ile ilişkili olabileceğini ve NA komponentinin eşlik edebileceği akılda tutulmalıdır.   

Anahtar kelimeler: Ankilozan spondilit, nöropatik ağrı, vitamin D, fibromyalji

Abstract:
Background and aims: Ankylosing spondylitis (AS) is a chronic, progressive and inflammatory disease that mainly involves the axial joints and enthesis. Recent studies have shown that approximately one third of patients with chronic low back pain may have neuropathic pain (NA) component. The most important effect of vitamin D on bone metabolism and calcium hemoastasis. In addition, there is increasing evidence in neuro-immunomodulatory effects and its role in preventing NA development. Therefore, we aimed to investigate the relationship between NA and vitamin D in patients with AS.
Methods: Between November 2018 and October 2019, 102 AS patients aged between 18-65 years who were admitted to the Physical Medicine and Rehabilitation outpatient clinic of Erciyes University Medical Faculty Hospital were evaluated. Demographic and disease-related data of the patients were recorded. Pain levels of the patients in the last week were evaluated by Visual Analogue Scale (VAS) and disease activity by Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index (BASDAI). The 2010 ACR diagnostic criteria were used to determine the presence of fibromyalgia in the patients. The presence of NA in the patients was assessed using the PainDETECT pain scale. Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR), C-Reactive Protein (CRP), vitamin B12 and 25-hydroxyvitamin D [25 (OH) D] levels were measured from laboratory tests. Serum 25 (OH) D levels were categorized as deficiency (≤20 ng / ml), insufficiency (21-29 ng / ml) and sufficiency (≥30 ng / ml).
Results: According to the PainDETECT result in patients with AS, 70 patients (68.6%) were "NA components unlikely," 11 (10.8%) were "possible NA" and 21 (20.6%) were "likely NA". Serum 25 (OH) D level was 21.52 ± 7.01 ng / ml in the group with NA and 18.16 ± 7.49 ng / ml in the group without NA, and there was no significant difference between the two groups (p = 0.067). In addition, there was no significant difference between the group with and without NA in terms of vitamin D status (deficiency, insufficiency and normal) (p = 0.071). VAS and BASDAI values were significantly higher in the group with neuropathic pain than the non-NA group (p = 0.012 and p = 0.002, respectively). In addition, the frequency of fibromyalgia was significantly higher in the NA group than the non-NA group (42.9% vs 9.9% and p <0.001). As a result of multivariate logistic regression analysis, fibromyalgia was found to be a significant predictive factor for NA (p <0.001).

Conclusion: Our study showed that vitamin D levels were low in patients with AS, whereas NA was not associated with serum vitamin D. On the other hand, NA was associated with the incidence of fibromyalgia in AS patients. In addition, patients with NA had higher pain levels and disease activity than those without NA. Therefore, current pain of AS patients should be evaluated carefully. Apart from inflammation in the nature of the disease, it should be kept in mind that it may be associated with fibromyalgia and NA component may accompany.

Keywords: Ankylosing spondylitis, neuropathic pain, vitamin D, fibromyalgia