Endüstriyel tasarım hakkı ve tazminat davaları
Industrial design rights and compensation cases
Yazar: AZİME ASLI BİLGİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HANİFE DİRİKKAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Endüstriyel tasarım = Industrial design ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Marka hakkı = Trademark right ; Tasarım hakkı = Design rights ; Tazminat = Compensation

Özet:
"Endüstriyel Tasarım Hakkı ve Tazminat Davaları" başlıklı tez çalışmasında, Tasarımlara 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde sağlanan koruma, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu' nun haksız rekabet ile ilgili hükümleri de göz önünde tutularak incelenmektedir. Tasarımlar üzerindeki hak, fikri hakların sınai hak türüne dahil olmakta, bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyulan ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütün olarak ifade edilmektedir. Tanımdan da anlaşıldığı gibi tasarım ile anlatılmak istenen, ürünlerin insan duyulan ile algılanan dış özellikleridir. Bu çerçevede tasanm, ürünlerin dış görünümünü ifade eden bir kavramdır. Ülkemiz, tasanm kavramı ile 1925 yılında tanışmış olmasına rağmen, bu konudaki özel düzenlemeyi ancak 1995 yılında yapabilmiştir. Bu süreç içerisinde tasanmlara, Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümleri ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun ilgili hükümleri ile korama sağlanmıştır. Bütün bu gelişmeler dikkate alınarak hazırlanan 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile tasanmlar uluslararası boyutta ele alınarak, koruma altına alınmaya çalışılmaktadır. Kanun Hükmünde Kararname ile yenilik ve ayırtedici niteliğe sahip tasanmlann bu Kararname çerçevesinde korunabileceği, korumadan faydalandmlmak istenen tasarımın dünyanın hiç bir yerinde tescilden önce piyasaya sürülmemiş olması gibi birtakım şartlar yanında, koruma süresi, tasarım hakkı sahibinin hak ve yetkileri, tecavüz fiilleri ve bunların yaptınmlan ayrıntılı şekilde düzenlenmektedir. Tasarım üzerindeki hak, konu ve süre bakımından sınırlı olup, bu süre içerisinde hak sahibine münhasır yetkiler sağlamaktadır. Tasanm hakkı sahibine tanınan bu münhasır yetkiler ile tasanm hakkı sahibi, kendi izni olmaksızın üçüncü kişilerin tasanma tecavüz teşkil edecek fiillerini durdurma, önleme gibi haklara sahip olduğu gibi, tecavüz sonucunda uğradığı zararları giderebilme imkanına da sahiptir. Tasanm hakkı sahibi, tecavüz neticesinde uğradığı maddi zararlar için maddi tazminat davası açabilirken, tecavüz manevi haklarında da bir zarar meydana getirmişse örneğin, ticari hayatta uğradığı itibar kaybı, manevi tazminat davası da açabilmektedir.

Abstract:
This thesis which is titled as "Industrial design rights and compensation cases" has investigated the protection of the design rights focusing on the decree law No: 554 and also focusing on the Fikir ve Sanat Eserleri Law and the unfair competence provisions of the Commerce Law. Design could mean a product itself as well as a pattern, figure, color, or components of a design, which could be sensed by human beings. Designs are included in intellectual property law. Design means the physical properties of a product which could be observed with the senses of human beings as clearly explained with its definition. Turkey has been introduced with the design concept in 1925 however important improvements have not been made until 1995. During this time, designs have been protected with the unfair competence provisions of the Commerce Law as well as the Fikir ve Sanat Eserleri Law. Taking all these developments into account, with the decree law no: 554 designs have been treated and protected internationally. With this regulation, designs with originality and individuality can be protected. The concept of this protection includes the design from being produced in anywhere in the world as well as defining the protection period, rights and the responsibilities of the design owner, infringement and the regulation of the infringements. Design is limited according to the rights, topic and period and gives all these rights to designer owner. With these rights and responsibilities, the design owner could stop any ransoms caused by the third persons as well as being able to compensate himself/herself in case of a ransom. Design owner has the right to go to court for the reimbursement of the material damages. If there has been any damage in ransom moral rights which also comes out as losing the reliability in professional life, design owner can go to court for moral reimbursement. While deciding the reimbursement amount, person who committed the ransom and the ransom itself should be considered however the reimbursement amount should still be decided objectively. Depending on the level of the damage, reimbursement amount could be increased. Decrease in the reimbursement amount has also been experienced depending on the situation.