Adölesanlarda sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin sağlıklı yaşam biçimleri ve özetkililik üzerine etkisi
The effect of education given according to the HEALTH promotion model on HEALTHY lifestyle and self-efficacy in adolescents
Yazar: HAKAN AVAN
Danışman: PROF. DR. MERAL BAYAT
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Canlandırma = Animation ; Ergenler = Adolescents ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Yaşam tarzı = Life style ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Çalışma, adölesanlarda sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin sağlıklı yaşam biçimleri ve öz etkililik üzerine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel olarak yapılmıştır. Çalışma, Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı iki lisede eğitim gören 14-15 yaş grubunda 72 adölesan (36 müdahale grubu, 36 kontrol grubu) ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma için etik kurul, kurum izni, adölesan ve ebeveynlerinden yazılı ve sözlü onam alınmıştır. Veriler Adölesan ve Ebeveyn Tanıtıcı Bilgi Formu, Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği ve Öz Etkililik Ölçeği ile toplanmıştır. Müdahale grubundaki adölesanlara 6 oturumdan oluşan sağlıklı yaşam biçimi eğitimleri, video animasyon ve Philips 66 tekniği ile uygulanmıştır. Veriler, bilgisayar ortamında tanımlayıcı istatistikler, homojenlik testleri, normallik testleri, Fisher exact testi ve varyans analizleri kullanılarak değerlendirilmiş, p<0.05 değeri önemli kabul edilmiştir. Müdahale ve kontrol gruplarında Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği ve Öz Etkililik Ölçeği ön test puan ortalamaları arasında önemli bir fark olmadığı bulunmuştur. Müdahale grubunun Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği ve Öz Etkililik Ölçeği 1. son test puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha yüksek ve aradaki farkın önemli olduğu bulunmuştur. Müdahale grubunun Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği ve Öz Etkililik Ölçeği 2. son test puan ortalamalarının kontrol grubuna göre daha yüksek ve aradaki farkın önemli olduğu bulunmuştur. Grup içi karşılaştırmalarda müdahale grubunda Adölesan Yaşam Biçimi Ölçeği ve Öz Etkililik Ölçeği ön test puan ortalamalarına göre 1. son test ve 2. son test puan ortalamalarında önemli artış olduğu (p=0.001), kontrol grubunda ise fark olmadığı (p>0.05) bulunmuştur. 
Bu sonuçlar doğrultusunda; adölesanlara sağlığı geliştirme modeline göre video animasyon ve Philips 66 teknikleri kullanılarak sağlıklı yaşam biçimi davranışları eğitiminin verilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Adölesan; Sağlığı Geliştirme Modeli; Öz etkililik; Philips 66; Video Animasyon

Abstract:
The study was conducted as a randomized controlled experimental study in order to determine the effect of the education given according to the health promotion model in adolescents on healthy lifestyles and self-efficacy. The study was carried out with 72 adolescents (36 in the intervention group, 36 in the control group) in the age group of 14-15 years studying in two schools affiliated to the Directorate of National Education. Ethics committee, institutional permission, and written and verbal consent from the adolescents and their parents were obtained for the study. Adolescent and Parent Descriptive Information Form, Adolescent Lifestyle Profile and Self-Efficacy Scale were used as data collection tools. Healthy lifestyle trainings of 6 sessions were applied to the adolescents in the intervention group through video animation and Phillips 66 technique. The data were evaluated using descriptive statistics, homogeneity tests, normality tests, Fisher's exact test and analysis of variance in the computer environment. The value of p<0.05 was considered as significant. It was found that there was no significant difference between the pretest mean scores of the Adolescent Lifestyle Profile and Self-Efficacy Scale in the intervention and control groups. The Adolescent Lifestyle Profile and Self-Efficacy Scale 1st posttest mean scores of the intervention group were higher than the scores of the control group, and the difference between them was significant. The Adolescent Lifestyle Profile and Self-Efficacy Scale 2nd posttest mean scores of the intervention group were higher than the scores of the control group and the difference between them was significant. In the intra-group comparisons, it was found that there was a significant increase in the 1st posttest and 2nd posttest mean scores of the Adolescent Lifestyle Profile and Self-Efficacy Scale in the intervention group compared to the pretest mean scores (p=0.001) and there was no difference in the control group (p>0.05). 
In line with these results, it is recommended that adolescents be trained on healthy lifestyle behaviors by using video animation and Phillips 66 techniques according to the health promotion model. 
Keywords: Adolescent; Health Promotion Model; Phillips 66; Self-Efficacy; Video Animation