Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi bilim dalında yazılmış lisansüstü tezlerindeki kendini anma üstsöylem belirleyicilerinin betimlenmesi
Exploring self-mention metadiscourse markers in graduate thesis written in the field of teaching Turkish as a foreign language
Yazar: İBRAHİM ÜSTÜNALP
Danışman: DOÇ. DR. ELÇİN ESMER
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik yazı = Academic writing ; Dil eğitimi = Language education ; Tezler = Theses ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yazar duruşu = Author stance ; Yüksek lisans = Graduate ; Üstsöylem = Metadisclosure

Özet:
Geleneksel görüş bilimsel metinlerde yazar varlığının açıkça yansıtılmaması ve birinci kişi adıllarının kullanılmamasını savunsa da güncel çalışmaların çoğu her türlü metnin yazarın varlığından arınık olmadığı konusunda uzlaşmaktadır. Metin içerisindeki yazar varlığının yansıtılmasının en güçlü yolu olarak görülen kendini anma birinci kişi adılları ve onlara bağlı ögeler ile yazarı metin içinde kendini açıkça kodlamasını ifade etmektedir. Bu araştırmada yabancı dil olarak Türkçe öğretimi (YDTÖ) bilim dalında yazılan lisansüstü tezlerde kendini anma üstsöylem belirleyicilerinin (KAÜB) betimlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda lisansüstü tezlerde KAÜB türlerinin neler olduğu, tez bölümlerine göre dağılımları ve sözbilimsel işlevleri ortaya konmuştur. Araştırmanın derlemini 2005-2020 yılları arasında yazılmış Ulusal Tez Merkezinden çevrimiçi olarak erişilebilen 168 lisansüstü tez oluşturmaktadır. Betimsel yaklaşımın benimsendiği ve nicel ve nitel veri çözümleme tekniklerinin kullanıldığı bu çalışmada Hyland (2005b) tarafından oluşturulan çerçeveye göre AntConc derlem çözümleme aracı ile KAÜB incelemesi yapılmıştır. Bu belirleyicilerin sözbilimsel işlevleri ise önceki çalışmalardan yola çıkılarak NVivo nitel veri çözümleme yazılımı ile çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar birinci çokluk adılı ve ona bağlı birimlere ilişkin kendini anma üstsöylem belirleyicilerinin birinci teklik adılına ve ad biçimine göre daha sık kullanıldığını göstermiştir. Tez yazarlarının KAÜB aracılığıyla kendilerinden sıklıkla söz ettikleri ve varlıklarını yoğun olarak yansıttıkları tez bölümlerinin bulgu ve sonuç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca nitel çözümlemeler neticesinde tez yazarlarının kendilerini KAÜB ile kodladıkları 11 sözbilimsel işlev tespit edilmiştir. Saptanan sözbilimsel işlevler arasında yazarların araştırmanın yöntemini belirtirken kendilerinden söz etmeleri en dikkat çeken işlevdir. Bu çalışmanın YDTÖ bilim dalında yazılan lisansüstü tezlerde KAÜB ve onlarla gerçekleştirilen sözbilimsel işlevlerin betimlenmesi gerek Türkçenin akademik yazma dilinin anlaşılmasına gerekse akademik yazında yazar varlığının özgün yansıtabilme yollarının ortaya çıkarılmasına yardımcı olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Although the traditional view argues that the presence of the author in scientific texts should not be explicitly reflected and that first person pronouns should not be used, most of the current studies agree that all kinds of texts are not free of authorial presence. Self-mention, which is seen as the most powerful way of reflecting the author's presence in the text, refers to the author's explicit coding in the text with first person pronouns and adjectives. In this research, it is aimed to describe the self-mention markers in the postgraduate theses written in the field of teaching Turkish as a foreign language (TTFL). In line with this purpose, the types of self-mention markers in postgraduate theses, their distribution according to thesis chapters and their rhetorical functions have been investigated. The corpus of the research consists of 168 postgraduate theses written between 2005 and 2020, which can be accessed online from the National Thesis Center. In this study, in which a descriptive approach was adopted and quantitative and qualitative data analysis techniques were used, analysis of self-mention markers was conducted with AntConc corpus analysis tool according to the metadiscourse framework created by Hyland (2005b). In consideration of previous studies, the rhetorical functions of these markers were analysed with NVivo qualitative data analysis software. The results obtained from the study showed that the self-mention markers related to the first plural pronoun and adjective are used more frequently than the first singular pronoun and the noun form. It has been found that the distribution of self-mention markers is concentrated in the findings and conclusion sections of the theses. As a result of the analyses, 11 rhetorical functions performed with the self-mention markers were determined. It is among the findings that the authors most frequently mentioned themselves while describing the method of the research. With this study, it is thought that the description of self-mention markers and the rhetorical functions performed with them in the graduate theses written in the field of TTFL helps both to understand the academic writing language of Turkish and to reveal the ways of reflecting the presence of the author in academic literature.