Avanos seramik ve çömlek atölyelerinde çıraklık eğitimi yoluyla meslek edinmiş elemanların durumu üzerine bir araştırma
Case study on the situation of employees who got their professions by the apprenticeship training at the ceramic and pottery ateliers
Yazar: EVREN SERTALP
Danışman: PROF. DR. GÜLSÜN PARLAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Uygulamalı Sanatlar Ana Bilim Dalı / Seramik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Seramik Mühendisliği = Ceramic Engineering

Özet:
ÖZET AVANOS SERAMİK VE ÇÖMLEK ATÖLYELERİNDE ÇIRAKLIK EĞİTİMİ YOLUYLA MESLEK EDİNMİŞ ELEMANLARIN DURUMU ÜZERİNE BİR ARAŞTKMA Avanos, Anadolu'da çok eskiden beri çömlek üretiminin yapıldığı en önemli merkezlerden birisidir. Çömlekçiliğin kesin olarak ne zaman başladığı tespit edilemeyen Avanos' da, halen günümüzde de üretim etkin bir biçimde devam etmektedir. Bu zanaat, başlangıcından beri diğer sektörlerde olduğu gibi usta çırak ilişkisi içinde gelişmiştir. Bu anlamdaki gelişim, atölyelerdeki ustaların zaman içerisinde çıraklarına aktardığı bilgilerle sağlanmıştır. Bu araştırmanın amacı, günümüze kadar gelen bu köklü sanatın, Avanos'da ki uygulayıcılarının, sektördeki durumunu araştırmaktır. Toplumlarda zanaat kavramı, her ne konuda olursa olsun üretimde belli özellikler taşıyarak toplumun kimliğini ve kendine has bakış açısını belirler ve zanaatçılık, bu özel durumu dolayısıyla üretim ve gelişim çizgisini kendisi oluşturur. Avanos da ki çömlekçilik yüzyıllardan beri sade çizgisiyle çok fazla değişikliğe uğramadan kendi standardım korumayı bilmiştir. Dönem dönem üretim- satış gelenek- eğitim çizgisinde aksaklıklar olmasına rağmen klasik Avanos çömlekçiliği, değerinden hiçbir şey kaybetmeyerek gelişimini sağlamaya çalışmıştır. Devlet bu konudaki standardı yükseltmek, seramik ve çömlekçiliğin gelişmesini sağlamak için, Nevşehir'de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Mesleki Eğitim Merkezi'ni kurmuştur. Fakat ustaları ve çırakları yetiştirmek için kurulan bu merkez, ustalara ve burada bulunan çıraklara istenilen eğitimi verememektedir. Bu merkezin yararının ve işlevlerinin yeteri kadar anlatılamaması ve halkın bu merkeze olan ilgisizliği bunun en büyük sebebidir. Aynı zamanda Avanos Endüstri ve Meslek Lisesinde seramik bölümü faaliyettedir. Ancak bu bölümde okuyan öğrenciler ise parmakla sayılacak kadar azdır. Araştırma; Avanos seramik atölyelerinde çalışan ustalar ve çırakların yaptıkları işler, ustaların çıraklarını hangi yollarla nasıl yetiştirdiği ve atölyelerin11 işleyişi konularını kapsamaktadır. Bunun yanı sıra bölgede seramik eğitimi veren Avanos Endüstri Meslek Lisesi ve Nevşehir'deki Mesleki Eğitim Merkezinin geleneksel Avanos çömlekçiliğine katkıları da incelenmiştir. Bu doğrultu da yapılan çalışmada Avanos'daki usta çırak ilişkisi ile hayatta kalmaya çalışan çömlekçilik zanaatının uygulayıcılarının durumu incelenmiştir.

Abstract:
Ill ABSTRACT CASE STUDY ON THE SITUATION OF EMPLOYEES WHO GOT THEIR PROFFESSIONS BY THE APPRENTICESHIP TRAINING AT THE CERAMIC AND POTTERY ATELIERS Avanos has been one of the most important pottery production centers in Anatolia througout the history. Though the starting time of pottery production could not be precisely determined, the production is still going on effectively in Avanos. This craft has been progressed with regard to aprenticeship-master relations similar to other sectors of business. The progress has been provided by masters, transferring their knowledge to apprenticeships through out the time. The aim of this study is to search the situation of the people in the sector who have been practicing this throughgoing craft in Avanos. Craft term, independent from the subject, having its own properties in production and setting its own scope of view, forms its own production and progress line in societies. Pottery in Avanos preserving the naive and simple features, could succeed to save its standards without being exposed to change a lot. The classical Avanos pottery has aimed to improve without loosing its featues in spite of the problems that have arised periodically in regards to the production, sale, tradition and education lines. Goverment has established the Proffesional Training Instution in Nevşehir affliated to the Ministry of Education to increase the standars of the sector and to provide progress in the ceramic and pottery. However the institution established for training masters and apprentecehips has been insufficient to achive its establishing aims becouse of two reasons; first the benefits and functions of the institution culdn'd be understood and the second reason is the lack of interest of the community. By the same time there is a ceramic divison effective in the Industry and Craft School in Avanos with a few attending students to mention about.IV The works of the masters and apprenticeships working in the ceramic ateliers in Avanos, the methods and the features used by masters through the training of apprenticeships, the way the ateliers are operated s are the subjects of tins study. In addition to this, the contributions of the ceramic training provided in the region by Industry and Craft School in Avanos and Professional Training Instution in Nevşehir to the traditioanl Avanos Pottery is also examined. In this scope, the situation of the practicers of the pottery craft in Avanos which is fighting to maintain its features with the master-aprrenticeship relation will be examined.