Pamuk beyazsineği Bemisia tabaci (Gennadius) (Hem: Aleyrodidae)'nin parazitoiti Encarsia lutea Masi (Hym: Aphelinidae)'nın adelfoparazitik davranışı üzerine araştırmalar
Adelphoparasitic behavior of Encarsia lutea Masi (Hym: Aphelinidae), a parasitoid of cotton whitefly bemisia tabaci (Gennadius) (Hem: Aleyrodidae)
Yazar: MEHMET ÖN
Danışman: PROF. DR. KAMİL KARUT
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arşiv = Archive ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Encarsia lutea (Masi) (Hymenoptera: Aphelinidae)'nın konspesifik ve heterospesifik konukçu seçme davranışının seçimli ve seçimsiz denemeler ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Denemelerde, çiftleşmiş ve çiftleşmemiş En. lutea dişi bireyleri ve konukçu olarak Bemisia tabaci (Gennadius) (Hemiptera: Aleyrodidae)'nin 3. nimf, En. lutea ve Eretmocerus mundus Mercet (Hymenoptera: Aphelinidae)'un ise beyaz dönem, kırmızı göz ve siyah göz pupa dönemleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, seçimli ve seçimsiz denemelerde çiftleşmemiş En. lutea dişi bireylerinin B. tabaci ergin öncesi dönemini parazitlemediği belirlenmiştir. Seçimli ve seçimsiz denemelerde çiftleşmemiş dişi bireyler, En. lutea'nın tüm ergin öncesi dönemlerini çiftleşmiş dişi bireylerden daha yüksek sayıda parazitlemiştir. Seçimli ve seçimsiz denemelerde En. lutea'nın çiftleşmiş ve çiftleşmemiş dişi bireyleri En. lutea'nın kırmızı göz dönemini, Er. mundus'un ise beyaz dönemini diğer dönemlerine kıyasla daha fazla parazitlemiş veya öldürmüşlerdir. Üç türün (B. tabaci, En. lutea ve Er. mundus) bir arada verildiği seçimli denemelerde,  çiftleşmiş ve çiftleşmemiş En. lutea dişi bireyleri kendi türünü daha çok parazitlemiş veya öldürmüştür. En. lutea'nın (hiperparazitoit olarak) Er. mundus'un farklı dönemlerini çok az oranda, hatta siyah göz dönemini hiç parazitlemediği belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the objective is to determine conspesific and heterospesific behavior of mated and unmated Encarsia lutea (Masi) (Hymenoptera: Aphelinidae) females on different secondary hosts in no-choice and choice bioassays. For this aim, the 3rd instar of Bemisia tabaci (Gennadius) (Hemiptera: Aleyrodidae) and three different stages (the white stage, red-eye stage, and black-eye stage pupa) of immature En. lutea and Er. mundus were used as hosts. The study concluded that, in both choice and non-choice bioassays, unmated females of En. lutea were not parasitized the immature stage of B. tabaci. Native females of En. lutea parasitized all three immature stages of En. lutea at a higher rate compared to mated females. In both bioassays, both mated and unmated En. lutea females exhibited a preference for the white pupae of Er. mundus and the red-eye pupae of En. lutea as hosts for parasitism and feeding. In choice bioassays where the three species (B. tabaci, En. lutea, and Er. mundus) were provided together, both mated and unmated female individuals of En. lutea parasitized or fed on more conspecifics (En. lutea) than heterospecific (Er. mundus) hosts. It has been determined that En. lutea, as a adelphoparasitoit, parasitizes different stages of Er. mundus in very low rates and is unable to parasitize the black-eye stage at all.