Kayseri ve Sivas yöresinde abort yapan ve sağlıklı koyunlarda pestivirus'ların seroprevalanslarının karşılaştırılması
Comparison of seroprevalans of pestivirus in sheep which had abortion and in healthy sheep in Kayseri and Sivas region
Yazar: HALİL İBRAHİM ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. İHSAN KELEŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Abortus-veteriner hekimlik = Abortion-veterinary ; Border hastalığı virüsü = Border disease virus ; Bovin diyare virüsü = Bovine diarrhea virus ; Kayseri = Kayseri ; Koyun hastalıkları = Sheep diseases ; Koyunlar = Sheep ; Pestivirüsler = Pestiviruses ; Seroprevalans = Seroprevalence ; Sivas = Sivas ; Sığır virüs diyaresi-mukoza hastalığı = Bovine virus diarrhea-mucosal disease

Özet:
Ülkemizde büyük çoğunluğu koyun olmak üzere yaklaşık 46 milyon küçükbaş ruminant bulunmaktadır. Süt ve yapağılarının yanısıra en çok etlerinden yararlanılır. Koyun yetiştiriciliğinde yetiştirici için en önemli geliri yavru elde etmektir. Sağlıklı yavru elde etmeyi etkileyen en yaygın faktörlerden biri de abortlardır. Ülkemizde, koyunlarda abort sonucu koyun yetiştiricilerimiz önemli ekonomik kayıplara uğramaktadır. Aborta neden olan çok sayıda faktör vardır. Bunlar non-enfeksiyöz kaynaklı olabileceği gibi, daha çok da enfeksiyöz kaynaklı meydana gelmektedir. Enfeksiyöz nedenler arasında da çok sayıda viral, bakteriyel, parazitik, mikoplazmal ve mikotik nedenler vardır. Viral nedenler arasında en önemli etkenlerden biri de Pestiviruslardır. 
Fakültemiz hayvan hastanesine Kayseri ve Sivas illerinden çok sayıda atık gelmesi, bölgedeki koyunlarda Pestivirus seroprevalansının araştırılması fikrini doğurmuştur. Bu nedenle, bu tez çalışmasında, Kayseri ve Sivas illerinde koyunculuğun ençok yapıldığı bazı yerleşim yerlerinde Pestivirusun seroprevalansının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada 186 adet, yaşları 3-6 arasında değişen, 20-180 gün önce abort yaptığı belirtilen, Akkaraman ve Akkaraman melezi koyunlar kullanılmıştır. Ayrıca, bu tez çalışmasında, karşılaştırma yapabilmek için, 3-5 yaşlarında, anamnezinde hiç abort yapmadıkları ifade edilen, Akkaraman ve Akkaraman melezi 186 koyun da kullanılmıştır. 
Çalışmada, Pestivirusa karşı oluşan antikorların tespiti ticari ELISA kiti kullanılarak belirlenmiştir. Karseri ve Sivas ilerinin 8 farklı yerleşim bölgelerinden temin edilen koyunların serumlarının analizi sonucu; Abort geçmişi olan koyunların 134'ünde (% 72) Pestivirusa karşı pozitif, 5'inde (% 2.7) şüpheli, 47'sinde ise (% 25.3) negatif olarak Pestivirus antikorları belirlenmiştir. Bu grupta seropozitivite en yüksek (% 97.6) 3 yaşlı koyunlarda, en düşük ise (% 50) 5 yaşlı koyunlarda tespit edildi. Hastalığın seroprevalansı en yüksek (% 100) Kayseri ili, Akkışla ilçesinin Yenimahallesinde belirlenirken, en düşük (% 33.3) Sivas ili Şarkışla ilçesinin Gürçayır Köyünde tespit edilmiştir.  
Abort yapmayan koyunlarda ise; 131'inde (% 70.4) Pestivirusa karşı pozitif, 9'unda (% 4.8) şüpheli, 46'sında ise (% 24.7) negatif olarak Pestivirus antikorları belirlenmiştir. Bu grupta, en yüksek seropozitivite (% 87.7) 5 yaşlı koyunlarda, en düşük ise (% 56.4) 4 yaşlı koyunlarda tespit edildi. Hastalığın seroprevalansı en yüksek (% 87.5) Kayseri ili Akkışla ilçesinin Ortaköy Mahallesinde belirlenirken, en düşük (% 58.8) Kayseri ili Akkışla ilçesinin Kululu Mahallesinde tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, araştırmada kullanılan abort yapan ve yapmayan her iki koyun grubunda da Pestivirusların seroprevalansı oldukça yüksek çıkmıştır. Abort yapanlardan elde edilen seroprevalans ile abort yapmayanlardan elde edilen seroprevalans arasında istaistiksel bir farklılık belirlenememiştir. Ancak, seroprevalansın her iki grupta da yüksek seyretmesi virusun bölge koyunlarında yaygın olduğunu, ancak çalışmaya alınan koyunlardaki abortun etiyolojisindeki rolünün tartışmalı olabileceği kanatine varılmıştır. Konu ile ilgili olarak bölgede daha detaylı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Koyun, Seroprevalans, Pestivirus, Border Disease Virus (BDV), Bovine Viral Diarrhea Virus (BVDV),

Abstract:
There are about 46 million small ruminants mostly being sheep in Turkey. In addition to their milk and wool, mostly their meat is utilized. The most important revenue for the breeder in sheep breeding is to get the kitten. One of the most common factors affecting the acquisition of healthy offspring is abortions. In this country, sheep breeders suffer from significant economic losses as a result of abortion in sheep. There are many factors that cause abortion. These may be non-infectious or as infectious. Among the infectious causes, there are many viral, bacterial, parasitic, mycoplasmal and mycotic causes. One of the most important viral causes are Pesstiviruses.
A large number of aborted fetus brought from Kayseri and Sivas provinces to the Animal Hospital of our Faculty gave rise to the idea of investigating the seroprevalence of Pestivirus in sheep in the region. For this reason, in this thesis, it was aimed to determine the seroprevalence of Pestivirus in some settlements which sheepkeeping common in Kayseri and Sivas regions. In this study, 186 Akkaraman and Akkaraman kros-breed sheep, aged between 3-6 years old and had abortion 20 to 180 days before were used. In addition, in this thesis, 186 Akkaranam and Akkaraman kross-breed sheep which had no abortion history were used in order to make a comparison.
In the study, the detection of antibodies against Pestivirus was determined using commercial ELISA kit. As a result of the analysis of the sera of the sheep which had abortion history, obtained from 8 different settlements in Karseri and Sivas; Pestivirus antibodies were detected in 134 (72 %)sheep as positive, suspicious in 5 sheep (2.7 %) and negative in 47 (25.3 %) sheep. In this group, seropositivity was highest (97.6 %) in 3 years old sheep and lowest (50 %) in 5 years old sheep. The highest (100 %)  seroprevalence of the virus was determined in the province of Kayseri, Akkışla, Yenimahalle, and the lowest (33.3 %) was determined in Gürçayır Village of Şarkışla, Sivas.
 In sheep which had no abortion; Pestivirus antibodies were found to be positive in 131 (70.4 %), suspicious in 9 (4.8 %), and negative in 46 (24.7 %). In this group, seropositivity was the highest (87.7 %) in 5 years old sheep and the lowest (56.4 %) in 3 years old sheep. The highest seroprevalence of the virus was determined in the province of Kayseri, Akkışla district, Ortaköy village and the lowest (58.8 %) was determined in Kululu village of Akkışla district of Kayseris province.
As a result, the seroprevalence of Pestiviruses in both groups of aborted and un-aborted groups was quite high. Seroprevalence obtained from aborted and from un-aborted sheep did not reveal any statisticle difference. But, the seroprevalence is high in both groups; however, the role of the virus in the etiology of the abortion in sheep used in this study was controversial. More detailed studies are needed in the region.

Key Words: Sheep, Seroprevalence, Pestivirus, Border Disease Virus (BDV), Bovine Viral Diarrhea Virus (BVDV)