Müzik performansında izlerkitle kültürünün müzik eğitimi açısından değerlendirilmesi
Evaluation of audience culture in music performance in terms of music education
Yazar: NEFİSE ABALI ALKAÇ
Danışman: PROF. DR. SALİM SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Müzik = Music

Özet:
Bu tez çalışmasında izlerkitlenin müzik performansına katılım durumları ve izlerkitle profilinin türlere göre (klasik Batı müziği, çoksesli Türk müziği, Türk halk müziği, Türk sanat müziği ve sanal konserler) değişen müzikal beklentileri ve estetik algıları belirlenerek bunların müzik eğitimi süreçlerine sağladığı katkılar ortaya konmaktadır. İzlerkitle kültüründe belleğin mekâna ihtiyaç duyduğu, mekâna ve müzik türüne göre performans ritüellerinin ve dinleme davranışlarının değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir. Müzik performansı sırasında beğeniyi ifade etme araçları içinde alkış pratiğiyle birlikte bis ve istek parça ritüellerinin öne çıktığı görülmekte, bunların yanı sıra ıslık çalma, bağırma, şarkılara eşlik etme gibi pratikler de yer almaktadır. Tekrarlama edimiyle kültürel bellek arasındaki ilişki, izlerkitle kültüründe de varlık göstermekte, seyircinin müzik zevkinin tekrarlama bağlamında aşinalık hissi üzerinden şekillendiği saptanmıştır. Marcel Mauss'un hediyeleşme kavramı ve Randall Collins'in etkileşim ritüeli teorisi ışığında bis ve istek parça ritüellerinin içeriği ve etkileri anlamlandırılmış, izlerkitle kültürü bağlamında üstlendikleri roller irdelenmiştir. Müzik performansı sırasında ritüeller, ortak eylemler ve bedensel bir arada bulunuşlukla birlikte ortaya çıkan kolektif coşkunun, dayanışmayı ve aidiyeti arttırdığı, sosyal bağları güçlendirdiği, ritüellere riayet edilmediğinde yabancılaşma ve dışlanmayla birlikte aidiyet duygusunun zedelendiği, bunun sonucunda hayal kırıklığı ve öfke duygusunun dışa vurulduğu tespit edilmiştir. İzlerkitle kültürü ve dinleme davranışı bağlamında ortaya konan tüm bu sonuçlar, müzik eğitimi uzmanlarının görüşleriyle değerlendirilmiş, bu sonuçların müzik eğitimine katkıları üzerinde durularak "eğitim ve kültür", "emek ve saygı" kategorileri altında uygulayıcılara ve eğitimcilere öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this thesis study, the participation of the audience in music performances and the musical expectations and aesthetic perceptions of the audience profile that vary according to genres (Classical Western music, polyphonic Turkish music, Turkish folk music, Turkish classical music and virtual concerts) are identified and their contributions to music education processes are presented. It has been determined that in audience culture, memory needs a place, performance rituals and listening behaviours vary according to the place and music genre. Among the means of expressing appreciation during the music performance, it is seen that the rituals of applause, encore (bis) and request rituals come to the fore, as well as practices such as whistling, shouting and singing along with the songs. The relationship between the act of repetition and cultural memory is also present in the audience culture, and it is determined that the audience's taste for music is shaped by the feeling of familiarity in the context of repetition. In the light of Marcel Mauss's concept of gift-giving and Randall Collins's interaction ritual theory, the content and effects of encore (bis) and request rituals have been interpreted and their roles in the context of audience culture have been analysed. It has been determined that the collective enthusiasm that emerges with rituals, common actions and physical coexistence during music performance increases solidarity and belonging, strengthens social bonds, and when rituals are not followed, the sense of belonging is damaged with alienation and exclusion, and as a result, frustration and anger are expressed. All these outcomes put forward in the context of audience culture and listening behaviour have been evaluated in the light of the views of music education experts, and the contributions of these outcomes to music education have been emphasised and suggestions have been presented to practitioners and educators under the categories of "education and culture", "endeavour and respect".