Tipografi mekân ilişkisi üzerine alan kurgu ve deneysel uygulama örnekleri
Field arrangement and experimental application examples on typography space relationship
Yazar: TUBA BİLİRDÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. BURAK ERHAN TARLAKAZAN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Alan kurgu = Field fiction ; Enstalasyon = Installation ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Mekan = Space ; Sanat akımları = Art trends ; Tipografi = Typography

Özet:
Sanatçının eseriyle, izleyicisiyle ve mekânıyla beraber iletişim sürecinin irdelendiği 
'katılımcı-izleyici' kavramının ortaya çıkması, yakın geçmiş ve günümüzde hayli önem 
kazanmıştır. Bu bağlamda, eser; çevresiyle, sergilendiği mekânla bütünleşen, anlam kazanan 
bir duruma gelmiştir. Tipografi de bu ortam içerisinde önemli bir yere sahip olan tasarım 
unsuru ve etkili bir iletişim elemanıdır. Tipografi mekân ilişkisinin etkisini ve o etkinin 
potansiyelini açığa çıkarmak için yapılan bu araştırma; alan kurgularında, tipografik unsurların 
önemini ortaya koymak ve tipografik yerleştirmeler yoluyla katılımcılar ile sessiz bir iletişim 
kurulabileceğini göstermek adına deneysel bir yerleştirme uygulamasıdır. Araştırmanın amacı; 
yazıya boyut, hareket, renk, ışık, fotoğraf, video gibi olgular ekleyerek fikrin, durumun, özetle 
farkındalığın arttırılmasını sağlamaktır. Araştırmanın ilk üç bölümünde, tipografi ve 
enstalasyon kavramları ele alınmış, tipografik alan kurgular üzerine çalışan örnek sanatçı ve 
eserleri incelenerek, üç boyutlu bir mekânda, tipografi ile enstalasyon arasındaki ilişki 
saptanmaya çalışılmıştır. 'Algısal deneyimi' konu alan, enstalasyonu diğer sanatlardan ayıran 
en önemli faktörlerden biri 'mekân' kavramıdır. Mekân ve zaman kavramına, araştırmanın 
dördüncü bölümde; Tipografi ve alan kurguda sanatsal pratiklerinin alt başlıkları içerisinde 
yer verilmiştir. Tipografi ve enstalasyon arasında birbirini tetikleyen, geliştiren, büyüten ilişki, 
araştırmanın odak noktasıdır. Araştırma konusunun oluşumunda, tipografi gibi güçlü bir 
iletişim kanalı ile izleyicide, derin ve kalıcı izler bırakarak, onların sosyal olaylara farkındalık 
yaratma çabasına girmelerini sağlamak düşüncesi etken olmuştur. Çalışmanın beşinci 
bölümünde çalışmanın deneysel içeriğini oluşturan; kadına şiddet konulu tipografik alan kurgu 
denemesi için üretilen eserlerin yer aldığı sergi düzenlemesine yer verilmiştir. Yerleştirmeler 
ile tipografi ve enstalasyon arasındaki etkili iletişim gücü bağlamında, ortaya konulan eserler 
üzerinden son yıllarda daha da artan bir toplumsal sorun olarak karşımıza çıkan kadına şiddet 
konusunda farkındalık yaratılması amaçlanmıştır. Araştırmacı tarafından 10 adet tipografik 
eser üretilerek, Kastamonu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi içerisinde kurgusal 
düzenlemeyle 16-19 Şubat 2023 tarihleri arasında izleyicinin dikkatlerine sunulmuştur.

Abstract:
The emergence of the concept of 'participant-audience', in which the communication process 
of the artist with his work, audience and place is examined, has gained great importance in the 
recent past and today. In this context, the work has become integrated with its surroundings 
and the place where it is exhibited, gaining meaning. Typography is a design element, an 
effective communication element that has an important place in this environment. This 
research, which was compiled in order to reveal the effect of typography in a space and the 
potential of that effect, is to apply an experimental installation in order to show that 
typographical elements can be included, typography can be the language of that space, and a 
silent communication can be established with the participants. Purpose of the research; It is to 
describe the idea, the situation and, in short, the creation of awareness by adding facts such as 
size, movement, color, light, photography, video to typography. In the first three chapters of 
the research, the relationship between typography and installation in a three-dimensional space 
was tried to be determined. One of the most important factors that distinguishes the 
installation, which is about 'perceptual experience', from other arts is the concept of 'space'. 
The concept of space, in the fourth part of the research; Typography and Field Fiction are 
included in the subtitles of Artistic Practices. The relationship between typography and 
installation that triggers, develops and magnifies each other is the focus of the research. In the 
formation of the research topic, with a strong communication channel such as typography, it
is to leave deep and permanent traces on the audience when desired, and to enable them to 
engage in an effort to raise awareness of social events. In the fifth part of the study, in the 
context of the installations on a Typographic Field Fiction Experiment (Violence Against 
Women) and the effective communication power between typography and installation, 
awareness of violence against women was created through the works put forward. 10 
typographic works were produced by the researcher and presented to the attention of the 
audience between 16-19 February 2023 with a fictional arrangement in the Exhibition Hall of 
the Faculty of Fine Arts of Kastamonu University.