Dondurmanın tarihsel gelişimi ile kültürlerarası düzeyde karşılaştırması
Historical progress of ice cream and it's intercultural comparison
Yazar: EMRE ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜLYA YAMAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Turizm = Tourism
Dizin: Dondurma = Ice cream ; Dondurma endüstrisi = Ice cream industry ; Gastronomi = Gastronomy ; Kültür = Culture ; Kültürel farklılık = Cultural difference ; Mutfak = Kitchen ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Tarihsel gelişim = Historical development ; Yiyecek hazırlama = Food preparation ; Yiyecek içecek = Food and beverage

Özet:
Bu çalışmada, gastronomik öğelerden biri olan dondurmanın keşfi ve tarihsel süreç boyunca değişimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla doküman inceleme yöntemi kullanılarak verilerin toplanması gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamı, dondurmanın ortaya çıkış rivayetleri ile başlamakta,  tarihsel süreçte gelişimi ve yayılması ile devam etmektedir. Ayrıca farklı ülkelerden öne çıkan çeşitli dondurmalara yer verilerek, Türk tarihinde dondurma ve dondurma çeşitlerinden bahsedilmektedir. 

Yiyeceklerin soğutulması için dağlardaki karların depolanarak kullanılması dondurmanın keşfine katkıda bulunmuştur. Dondurma bir yandan Roma'da kar ve meyve ezmesinin karışımından yapılan bir ürün olarak ortaya çıkarken, diğer yandan Çin'de şekerli süt ve buz karışımından ilk dondurmanın yapıldığı görülmektedir. Amerika'ya aktarılması ise, dondurmanın endüstriyel bir ürün haline gelmesine katkıda bulunmuştur. Türk kültüründe daha çok şerbetlerin soğutulmasında kullanılan kar, 19. yüzyıl dondurma yapımında kullanılmaya başlamıştır.

Sonuçta, dondurmanın geçmişte buz ve karların tatlandırılması ile başlayan serüveninin, günümüze sütlü bir tatlı olarak geldiğine, farklı kültürlerde çeşitlenirken içerik anlamında o kültürün bulunduğu bölgenin iklim ve coğrafi özelliklerinden etkilendiği ve endüstrinin gelişmesiyle geleneksel tekniklerin unutulmaya yüz tutma tehlikesinin bulunduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the discovery and the historical changes of ice cream as one of the gastronomic items. Hence, the data collection has been conducted via document review method.  The study begins with the narratives on how ice cream was found and continues with its development and spread in the course of history. In addition, prominent ice creams from different countries are included and the types of freezing and ice cream in Turkish history are mentioned. 

The use of stored snow taken from the mountains in order to cool the food was effective in the discovery of ice cream. It has been seen that the ice cream emerged in Rome as a product made of fruit mash and snow, while the first ice cream in China was made of milk with sugar and ice. The transfer of ice cream over America was effective in its becoming an industrial product. Snow, being used in Turkish culture as a cooler for sherbets, was used in 19th century to produce ice cream.

It is concluded that the journey of ice cream starting with sweetened snow turns into a milky sweet today, also while varying in different cultures, the ingredients differ depending on the region and the climate of that culture, moreover, with the emerging industrial developments traditional techniques are facing extinction.