Deneysel parsiyel hepatektomi modelinde karaciğer rejenerasyonuna eritropoetinin etkisi
The effect of erythropoietin on liver regeneration in an experimental model of partial hepatectomy
Yazar: MESUT GÜL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA CÖMERT
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Eritropoietin = Erythropoietin ; Karaciğer rejenerasyonu = Liver regeneration

Özet:
Hasar veya rezeksiyon sonrası rejenerasyon kapasitesi karaciğerin büyüleyici bir özelliğidir. Karaciğer yaralanma, iskemi ve rezeksiyon sonrasında rejenere olur ancak hepatik rejenerasyon için en kuvvetli uyaran rezeksiyondur. Uzun yıllar eritropoetik hormon olarak anemi tedavisinde kullanılan eritropoetinin (EPO), günümüzde antiinflamatuar, antioksidan, antiapopitotik ve anjiyogenik özelliklerinden ötürü genel bir doku koruyucu olduğu görüşü doğmuştur. Çalışmamızın amacı sistemik yüksek doz eritropoetin (EPO) uygulamasının parsiyel hepatektomi sonrası karaciğer rejenerasyonuna etkisinin incelenmesidir. Kırk sekiz adet erkek Wistar albino cinsi rat randomize olarak, her biri 24'er denekten oluşan ve A ve B grubu olarak adlandırılan iki gruba ayrıldı. A grubuna standart %70 hepatektomi yapıldı. B grubuna aynı işlem ile yüksek doz (3000 IU/kg) EPO uygulaması gerçekleştirildi. Rezeksiyon sonrası denekler 24, 48 ve 72. saatlerde sakrifiye edildi. Gruplar biyokimyasal, morfolojik ve histopatolojik parametreler açısından karşılaştırıldı. Biyokimyasal inceleme sonucunda EPO uygulamasının 48. ve 72. saatte karaciğer fonksiyon testlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark yaratmadığı, sadece hepatektomi sonrası 24. saatte EPO uygulanan grupta AST düzeyinin anlamlı olarak düşük olduğunu görüldü (p<0.05). Gruplar rölatif karaciğer ağırlığı açısından karşılaştırıldığında, EPO uygulanan gruplarda, her 3 zaman dilimi açısından da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış tespit edildi (p<0.05). Histopatolojik değerlendirme sonucunda ise EPO uygulanan gruplarda mitoz indeksinin 48. ve 72. saatlerde anlamlı düzeyde arttığı, çift çekirdek sayısının 72. saatte anlamlı düzeyde yüksek olduğu ve PCNA oranında ise 48. saatte anlamlı düzeyde artış olduğu görüldü (p<0.05). Çalışmamızda yüksek doz sistemik EPO uygulamasının karaciğer rezeksiyonu sonrası morfolojik, biyokimyasal ve histopatolojik parametreleri olumlu yönde etkileyerek rejenerasyonu arttırdığı sonucuna varıldı. Bu pozitif etkiye neden olabilecek hücresel mekanizmalar ise ileri moleküler çalışmalarla aydınlatılabilecektir.

Abstract:
The fascinating aspect of the liver is the capacity to regenerate after injury or resection. The liver regenerates following injury, ischemia and resection, however resection remains the strongest stimulator of hepatic regeneration. Erythropoietin (EPO) has long been known as an ertyhropoietic hormone used to manage anemia is currently considered as a general tissue protective agent, due to its antiinflammatory, antioxidant, antiapopitotic and angiogenic properties. The aim of our study is to evaluate the possible effects of high dose systemic EPO administration on liver regeneration in an experimental model of partial hepatectomy. Forty-eight male Wistar albino rats were randomized into two groups (Group A and B), each consisting 24 rats. A standard 70% partial hepatectomy was performed to all rats. Group B rats were treated with high dose (3000 IU/kg) intramuscular injection of EPO. Rats were killed at 24th, 48th and 72nd hour following hepatic resection in each group. The biochemical, morphological and histopathological comparisons were performed. Biochemical analysis revealed no significant difference, in terms of liver function tests at 48th and 72nd hour following EPO administration, however serum AST level was found to be significantly decreased at 24th hour, when compared to untreated rats (p<0.05). Relative liver weight was significantly higher in EPO treated groups at either of the time points measured (p<0.05). Histopathologic evaluation demonstrated that in EPO administered rats, mitosis index was significantly higher at 48th and 72nd hour, double nucleus was significantly increased at 72nd hour and the rate of PCNA was significantly increased at 48th hour (p<0.05). In the present study, systemic high dose EPO administration is demonstrated to improve liver regeneration by means of positive effects on morphological, biochemical, and histopathological parameters following partial hepatectomy. The cellular mechanisms accounting for this positive effect would be clarified by advanced molecular evaluations.