Acil serviste nörogörüntüleme yapılmış başağrısı olgularının değerlendirilmesi
Evaluation of the patients who have neuroimaging in the emergency room for headache
Yazar: CANAN AKMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET MAHİR ÖZMEN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil durumlar = Emergencies ; Baş ağrısı = Headache ; Bilgisayarlı tomografi = Computed tomography ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Subaraknoid kanama = Subarachnoid hemorrhage

Özet:
Acil servise başvuruların %4'ünü başağrısı oluşturmaktadır. Hastaların çoğu primer başağrısı olmakla birlikte, yaklaşık %3,8'ini ciddi veya sekonder patolojiler oluşturmaktadır. 1 Ocak 2000-31 Aralık 2010 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Acil Servisine başvuran nörogörüntüleme yapılmış başağrısı hastalarının demografik özellikleri, hikaye, vital bulguları, fizik muayene, nörogörüntüleme endikasyonları, nörogörüntüleme sonuçları, lomber ponksiyon sonuçları, aldığı tedaviler retrospektif olarak incelenmesi amaçlanmıştır. 704 hasta üzerinden istatistiksel değerlendirme yapıldı. Hastaların yaş ortalaması 48.89 (17-92), %62.8'si (n=442) kadın, %37.2'si (n=262) erkektir. %99.6'sı başağrısının ilk 24 saatinde başvurmuştur. Hastaların %14.3'ünde (n=101) fokal nörolojik bulgu mevcuttu. Kraniyal BT sonucuna bakıldığında %19.7 (n=139 ) hastada intrakraniyal patoloji görüldü. BT sonucunda hayatındaki en şiddetli başağrısı olanlarda %27.5 (n=41), ani başağrısı olanlarda %31.7 (n=19), fokal nörolojik defisiti olanlarda %52.9 (n=36), 50 yaş üzeri olanlarda %23.8 (n=76), hayatındaki ilk başağrısı olanlarda %8.3 (n=1) ağrı karakterinde değişiklik olanlarda %22.1 (n=15), ağrı şiddetinde artma olanlarda %22.5 (n=53) analjeziye dirençli ağrıları olanlarda %16.5 (n=15) intrakraniyal patoloji tespit edildi. Olguların %4.1'de (n=29) subaraknoid kanama saptandı. Kraniyal BT'de intrakraniyal patoloji tespit edilmeyip MR yapılan hastaların %77.6'sında (n=45) intrakraniyal patoloji tespit edildi. Acil serviste hastaların %69.3'üne (n=488) tedavi uygulandı. Sonuçta hayatında en şiddetli başağrısı, ani başlayan başağrısı, fokal nörolojik defisitin olması ve 50 yaş üstünde olmak gibi kriterlerin acil serviste sekonder başağrısını dışlamak için kullanılabilir klinik uyarı kriteri olduğuna karar verildi. Öte yandan hayatındaki en şiddetli başağrısı, ani şiddetli başağrısı, fokal nörolojik defisit ve ağrı karakterinde değişiklik durumlarında subaraknoid kanama olasılığı yükselmektedir. Klinik olarak şüpheli olgularda BT normal olsa da sekonder nedenleri değerlendirmek için MR yapılması planlanmalıdır.

Abstract:
Headaches account for 4% of all emergency department visits. Most of the headache patients have primary headache, but approximately %3.8 of the headaches are serious or secondary headaches. The records of the patients who came to Hacettepe University Adult Emergency Service Between 1 Jan 2000-31 Dec 2010 who were used neuroimaging with headache, were evaluated retrospectively, for demographical properties, stories, vital findings, physical examinations, indications for neuroimaging, results of neuroimaging, results of lomber punctions and treatments of patients?. Statistical assessment is made with 704 patients. The mean (range) ages of the patients was 48.9 (17-92) years, 63% (n=442) of whom were female and 37.2% (n=262) of whom were men. 99.6% of patients applied in the first 24 hours of headache. There were focal neurological findings in 14.3% (n=101) of the patients. According to the results of cranial BT intracranial pathologies were found in 19.7% (n=139) of the patients. Intracranial pathology were detected in 27.5%(n=41) who have the most severe headache in their lives, in 31.7% (n=19), who have sudden headache, in 52.9% (n=36) who have focal neurological deficits, in 23.8 % (n=76), who were older than 50 years old, in 8.3% (n=1), who have headache first time in their lives, in 22.1% (n=15), whose pain characteristic was changed, in 22.5% (n=53), who have increasing pain, and in 16.5% (n=15), whose pain was resistant to analgesia. Subarachnoid bleeding were determined in 4.1% (n=29) of the cases. Intracranial pathology were detected in 77.6% (n=45) of the patients with MRI and without intracranial pathology in their cranial CT. The treatment applied to 69.3% (n=488) of patients in the Emergency Service. As a result, criteria?s like having most severe headache ever, having suddenly started headache, detecting focal neurological deficits and being older than 50 years were decided to be warning criteria for eliminating secondary headache in the Emergency Service. On the other hand, at situations like having most severe headache ever, having suddenly started headache, detecting focal neurological deficits and having some change on pain characteristic found to increase the possibility of subarachnoid bleeding. In patients with any clinical suspicion, even though CT is normal, MRI must be planned for examination of secondary reasons.