Farklı tuz konsantrasyonlarının ada çayı (Salvia officinalis ve salvia tomentosa) genotiplerinin gelişimine etkisi
Effect of salinity on plant growth of two sage species
Yazar: HARUN GÖÇER
Danışman: PROF. DR. HALİT YETİŞİR
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışma, farklı tuzluluk seviyelerinde iki farklı salvia türlerinin bazı agronomik, fizyolojik ve kök morfolojik özelliklerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deney, tamamen otomatikleştirilmiş iklim odalarında hidroponik sistem kullanılarak yürütülmüştür. İki farklı salvia türü (Salvia tomentosa Mill. ve Salvia officinalis L), farklı EC seviyeleri (1 (kontrol), 2, 3, 4 ve 5 dS/m) altında sürekli olarak havalandırılmış besin çözeltisi ile doldurulmuş 8 L kaplarda yetiştirilmiştir. EC seviyeleri, besleyici çözeltiye NaCl eklenerek düzenlenmiştir. Deney, üç tekrarlı, iki faktöriyel, tesadüf parselleri deneme desenine göre kurulmuştur. Salvia türleri yeşil aksam ve kök yaş ve kuru ağırlığı (g/bitki), kök uzunluğu (cm/bitki), yaprak alanı (cm²/bitki), yaprak klorofil içeriği (SPAD), fotosentez, bitki büyüme, fizyolojik ve kök morfolojisi, kök uzunluğu (m/bitki), kök çapı (mm) ve hacimi (cm3/bitki) beş tuzluluk seviyesinde araştırılmıştır. Bulgular, yeşil aksam (yaş ve kuru ağırlık, gövde uzunluğu ve yaprak alanı) ve kök büyümesinin (yaş ve kuru ağırlık, kök uzunluğu ve hacmi) hem tuz seviyelerinden hem de ada çayı türlerinden önemli seviyede etkilendiğini göstermiştir. EC seviyesinin arttırılması, her iki ada çayı türünde kök parametrelerini azaltmıştır. Bununla birlikte, ölçülen parametreler açısından, iki ada çayı türü arasında belirgin farklar (P <0.001) bulunmuştur. Türler ve tuz seviyeleri arasındaki interaksiyon da birçok parametrede önemli bulunmuştur. Genel olarak, Salvia tomentosa Mill. Salvia officinalis L'ye kıyasla bitki büyümesi ve tuz toleransında daha iyi bir performans göstermiştir. Bu tuz toleransı yaprak fizyolojik (daha yüksek yaprak alanı) ve kök morfolojik (yüksek kök uzunluğu ve hacim) özelliklerinden kaynaklanıyor olabilir.

Anahtar kelimeler: Ada çayı türleri, tuz toleransı, su kültürü, kök morfoloji

Abstract:
The study was conducted in order to determine some agronomical, physiological and root morphological tolerance characteristics of two different salvia species under different salinity levels. The experiment was carried by using hydroponic system in fully automated climate chambers. Two different salvia species (Salvia tomentosa Mill. and Salvia officinalis L.) were grown in 8 L pots filled continuously aerated nutrient solution under different EC levels (1 (control), 2, 3, 4 and 5 dS /m). EC levels were arranged by adding NaCl into nutrient solution. The experiment was designed in completely randomized block design with three replications. To determine the plant growth, physiological and root morphological response of salvia species shoot and root fresh and dry weight (g/plant), stem length (cm/plant), leaf area (cm²/plant), leaf chlorophyll content (SPAD), photosynthesis, root length (m/plant), root diameter (mm), and volume (cm3/plant) was investigated under five salinity levels. The results indicated that shoot (stem and leaf fresh and dry matter, leaf area, stem length) and root (root fresh and dry matter, root length, root volume) growth significantly (P<0.001) affected by different levels of EC and salvia species. Increasing EC level decreased the shoot and root parameters of both salvia species. However, in terms of most measured shoot and root parameters highly significant differences (P<0.001) were found between two salvia species. The interactions between species and EC were also significant in most measured parameters. Generally, Salvia tomentosa Mill. showed a better performance in plant growth and salt tolerance compared to Salvia officinalis L. This could be the results of leaf physiological (higher leaf area) and root morphological (higher rootlength and volume) contributory traits which might be play an important role in salt tolerance of Salvia tomentosa Mill.

Key words: Salvia species, salt tolerance, hydroponic culture, root morphology.