Ortaokul öğrencilerinin yaratıcılığını ölçmeye yönelik matematiksel üretkenlik testinin geliştirilmesi
Development of a mathematical test for creativity of middle school students
Yazar: BİLGE BAL SEZEREL
Danışman: PROF. DR. UĞUR SAK
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Psikometrik ölçümler = Psychometric measurements ; Testler = Tests ; Yaratıcılık = Creativity ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmada matematikte yaratıcı olan öğrencileri tanılamak amacıyla matematik alanına özgü bir yaratıcılık ölçeği geliştirmek ve ölçeğin psikometrik özelliklerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Çalışma, 2015-2018 yıllarında Eskişehir ili Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı altı ortaokulda ve Üstün Yetenekliler Eğitimi Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde (ÜYEP) 5., 6., 7. ve 8. sınıf düzeyindeki 1129 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Matematiksel Üretkenlik Testi (MÜT) problem oluşturma, varsayım oluşturma ve kanıtlama alt ölçeklerinden oluşmaktadır. MÜT'ün her bir alt ölçeğinde 2 adet madde yer almaktadır. MÜT'ten üç türde (akıcılık, esneklik ve yaratıcılık bölümü) yaratıcılık puanı elde edilmektedir. Yapı geçerliği testi için yapılan AFA, %63,36'lık varyansa sahip 3 faktörlü bir yapı (problem oluşturma, varsayım oluşturma ve kanıtlama) önermiş, DFA ise kuramsal modeli doğrulamış ve uyum endeksleri "mükemmel uyum" göstermiştir. Ölçüt geçerliğini test etmek amacıyla yapılan bağımsız gruplar için tek yönlü ANOVA sonunda sınıf düzeyleri arasında anlamlı farklılık bulunmuş F(3,876)=9.820,…,48.452, p<.001 ve Pearson korelasyon katsayıları, MÜT puanlarının matematik dersi karne notları ile korelasyonunun yüksek olduğunu göstermiştir rtop. akıcılık.=.504, rtop. esneklik=.554, rtop. yaratıcılık bölümü=.550; p<.001. Ölçeğin içtutarlık güvenirlik değerlerinin α_(akı.)=.831; α_(esn.)=.780; α_(y.böl.)=.852 olduğu ve okuyuculararası güvenirlik (ICC) değerlerinin 〖ICC〗_(akı.)=.991; 〖ICC〗_(esn.)=.981; 〖ICC〗_(y.böl.)=.988 olduğu bulunmuştur.
Anahtar Sözcükler: Matematiksel yaratıcılık, Matematiksel yaratıcılığın ölçümü, Problem oluşturma, Varsayım oluşturma, Kanıtlama.

Abstract:
This dissertation presents the development of a mathematical creativity test and research on its psychometric properties. The study was conducted in six public schools in the city of Eskişehir and in the Research and Practice Center for High Ability Education (UYEP Center) at Anadolu University between 2015 and 2018. The sample of the study included 1129 middle school students. The MCT consists of problem posing, conjecture posing, and proof subscales. Each scale has two items. The scores of MCT are composed of fluency, flexibility and creativity quotient. For construct validity, EFA yielded a 3-factor solution, which were problem posing, conjecture posing, and proof subscales. The total variance explained by the scale was found as 63.36%. CFA confirmed the 3-factor solution and all fit indices were found as perfect.  For criterian validity, one-way ANOVA for independent samples was conducted to compare scores of students from different classes and it showed that there was a significant differences F(3,876)=9.820,…,48.452, p<.001. The relationship between scores of the MCT and school report of math lesson was investigated using Pearson correlation coefficient. There was a strong, positive relationship between the two variables rfluency=.504, rflex.=.554, rcq=.550; p<.001. The internal consistency of the test was calculated as α_(flu.)=.831; α_flex=.780; α_cq=.852 and the interrater reliability of the test was found as 〖ICC〗_(flu.)=.991; 〖ICC〗_(flex.)=.981; 〖ICC〗_cq=.988.
Keywords: Mathematical creativity, Assessment of mathematical creativity, Problem posing, Conjecture posing, Proof.