Karadeniz Sahil Yolu'nun yapımı ile Değirmendere'nin Trabzon Limanı'na olan etkisinin hidrografik ölçmeler ve uydu görüntüleri ile incelenmesi
Determining the effects of değirmendere river on Trabzon Harbor after construction of Blacksea Highway on Blacksea Coast
Yazar: ALPER AKAR
Danışman: PROF. DR. ERTAN GÖKALP
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Liman, göl ve barajlara beslendikleri akarsu ve nehirler tarafından zamanla kum, çakıl ve toprak gibi alüvyon maddeler taşınarak tabanda birikmelere neden olmaktadır. Limanların kullanılabilirlik ömürlerinin uzatılabilmesi için bu taşınan maddelerin miktarının tespit edilerek tehlike arz edecek oranı aşmaması, tehlike arz eden bir durum var ise bunun belirlenerek gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.Değirmendere havzası sürekli ve ağır yağış almakta, bu yağışlar zaman zaman derenin taşması ile sele ve yüksek miktarda erozyona neden olmaktadır. Yapılan çalışmada erozyon ile oluşan alüvyonların Değirmendere ile Karadeniz'e taşındığı ve Karadeniz Sahil Yolu' nun yapılması ile Değirmendere' nin liman ağzına ortalama 150 metre daha yaklaşarak denize dökülmeye başladığı 2000, 2003 ve 2008 yıllarına ait uydu görüntüleri kullanılarak belirlenmiştir.Trabzon Limanı' nın deniz dibi topoğrafyasını gösteren üç boyutlu harita ArcGIS programı kullanılarak yapılmış, 2002 yılında aynı yöntem kullanılarak yapılan harita ile karşılaştırılmıştır. Yapılan uygulamada yatay konum bilgileri GZK GPS ile derinlikler ise aynı anda hazırlanan mekanik iskandil düzeneği ile belirlenmiştir. Öçlüm anında meydana gelen dalgalanma hareketi GZK GPS ile elde edilen ortometrik yükseklik değerleri kullanılarak elimine edilmiş, Trabzon II maregraf istasyonundan ölçüm yaptığımız günleri kapsayan ODS verileri alınarak ODS düzeltmeleri getirilmiş kesin derinlik değerleri elde edilmiştir.2002 ve 2009 yıllarında yapılan iskandil ölçümleri ile elde edilen iskandil noktalarına ait konum ve derinlik değerleri ile elde edilen eş yükseklik eğrileri geçirilmiş sayısal haritalar üzerinde değişimin sayısal olarak incelenmesi amacı ile toplam 7 adet kesit çıkarılmıştır. Alınan kesitler ile değişim grafikler oluşturularak incelenmiş, derinlik değerlerinde büyük tonajlı gemilerin çok sık kullandığı güzergahlarda 218 cm' ye kadar artışlar gözlenirken, küçük gemi ile kayıkların bulunduğu alanlarda 183 cm' lik azalmaların olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Sediments that rivers transport flow into the lakes, dams and harbors, and they sink to the bottom of the reservoir. Especially for harbors, the rate and degree of sedimentation should be determined to take some precaution to lengthen the economic life of the harbor.Değirmendere watershed has heavy precipitation rates throughout year, which cause flood and serious erosion problems. This study shows that sediment caused by erosion is transported by Değirmendere River and deposited into the BlackSea at a location where the mouth of the river is very close to the Trabzon Harbor mouth. It is also revealed from the satellite images taken in 2000, 2003, and 2008 that the filling of Black Sea coast due to the construction of a new highway made the mouth of Değirmendere River 150 meter closer to the Trabzon Harbor mouth.A 3D map showing the sea floor topography of Trabzon Harbor reservoir is produced using ArcGIS software and compared with an older version of a map that produced using the same methodology and software in 2002. Depth measurements are performed using mechanical sounding lead and horizontal positions where depth measurements done are determined using RTK GPS. Wave effects during depth measurement are eliminated using orthometric height values obtained from RTK GPS. Additionally, Mean Sea Level values for the days measurements done are acquired from Trabzon II mareograph station and these values are applied to the measurements to get corrected depth measurements.7 cross sections are determined on the 3D map of sea floor topography of 2002 and 2003 and these cross sections are used to create graphics to evaluate any potential change in depths over sea floor of Trabzon Harbor. When these graphics are evaluated, it can be concluded that the depths are increased up to 218 cm along with the routes that large tonnage ships used; whereas the depths are decreased up to 183 cm along with the routes of small ships and boats.