Yüksek lisans öğrencilerinin doktora eğitimine devam edip etmeme kararları ve bu kararlarında etkili olan etmenler
Master's students' decisions on whether to continue doctoral education or not and the factors affecting these decisions
Yazar: NEBİLE USLU KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAZİLET ÖZGE MAVİŞ SEVİM
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Doktora = Doctorate ; Eğitim hedefleri = Education targets ; Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Karar verme = Decision making ; Karar verme süreci = Decision making process ; Yüksek lisans = Graduate ; Yüksek lisans öğrencileri = Graduate students

Özet:
Bu araştırmada yüksek lisans öğrencilerinin doktora eğitimine devam edip etmeme kararları ve bu kararlarını etkileyen etmenlerin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Temel nitel araştırma modeli kullanılan bu araştırmanın katılımcılarını 2021-2022 eğitim öğretim yılında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nde öğrenim görmekte olan 19'u kadın 9'u erkek olmak üzere toplam 28 öğrenci oluşturmaktadır. Farklı görüşlerin çalışmaya yansıtılması amacıyla katılımcıların yaş, cinsiyet, medeni durum, herhangi bir işte çalışıp çalışmama durumu, çalışıyorsa mesleği, yüksek lisans eğitimine devam ettikleri bölüm, yüksek lisans eğitiminin hangi aşamasında oldukları ve lisans mezuniyetinden sonra yüksek lisans eğitimine başlamaları arasında geçen zaman bakımından çeşitlilik göstermesine dikkat edilmiştir. Katılımcılardan gerekli verilerin toplanması amacıyla araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Form yardımıyla katılımcılara yüksek lisans eğitimlerinin ardından doktora eğitimine devam etmeyi düşünüp düşünmedikleri, bu kararlarında nelerin etkili olduğu, doktora eğitimi konusunda bilgi sahibi olup olmadıkları, yüksek lisans eğitimi alma nedenleri, aldıkları yüksek lisans eğitimini nasıl değerlendirdikleri ve doktora eğitimi konusunda aldıkları kararda yüksek lisans eğitiminin rolü olup olmadığı soruları yöneltilmiştir. Yapılan görüşmeler sonucu katılımcıların verdikleri cevaplar içerik analizi tekniği ile analiz edilmiş ve kişisel, mesleki ve akademik ana başlıkları altında toplanmıştır. Katılımcıların büyük çoğunluğu doktora eğitimine devam etmek istediğini bildirmişlerdir. Akademisyen olma, kendini geliştirme arzusu, aile/eş teşviki, alanında yetkinleşme, çevresine faydalı olma isteği gibi nedenlerin bu kararlarını vermede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.  Doktora eğitimine devam etmek istemediğini belirten katılımcılar ise zaman ayıramama, çocuk sahibi olma, yabancı dil bilmeme gibi sorunlar üzerinde durmuşlardır. Katılımcıların çok az kısmı doktora eğitimiyle ilgili bilgi sahibi olduğunu belirtirken büyük çoğunluğu yüksek lisans eğitimleri sürecinde doktora eğitimiyle ilgili bilgilendirme almadığını, bilgi sahibi olanların çoğu ise edindikleri bilgileri kendi çabaları sonucu elde ettiklerini belirtmiştir. Doktora eğitimine devam etmek isteyen katılımcıların bu eğitimi almak isteme sebeplerinin yüksek lisans eğitimine başlama sebepleriyle benzerlik gösterdiği görülmüştür. Katılımcıların yüksek lisans eğitimi alma sebepleri arasında kendini geliştirme, mesleki gelişimini tamamlama, alanında yetkin olma, akademik kariyer yapma ve doktora eğitimine devam etme isteği maddelerinin en çok tekrar edilen maddeler olduğu görülmüştür. Yüksek lisans eğitimiyle ilgili görüşleri sorulduğunda bazı katılımcılar olumlu görüş bildirirken bazı katılımcılar olumsuz görüş bildirmiştir. Olumlu görüş bildirenler özellikle öğretim üyesi ve danışman desteği ile kendilerini geliştirme, farklı bakış açısı kazanma ve yeni öğretim yöntem/teknikleri öğrenme açısından yüksek lisans eğitiminin kendilerini desteklediğini belirtirken olumsuz görüş bildirenler hazırbulunuşluk eksikliği, adapte olmakta zorlanma, öğretim elemanlarından kaynaklanan sebepler, ailevi sebepler, zaman konusunda sıkıntı yaşama ve çalışıyor olma gibi nedenlerle yüksek lisans eğitiminde zorlandıklarını ifade etmişlerdir. Tüm bunların yanında yapılan çalışma sonucu bireylerin doktora eğitimine devam edip etmeme kararları üzerinde aldıkları yüksek lisans eğitiminin hem olumlu hem olumsuz etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research aims to reveal the decisions of master's students whether to continue their doctoral education or not and the factors affecting these decisions. The participants of this research, in which the basic qualitative research design was used, consisting of 28 students (19 female and 9 male) studying at Tokat Gaziosmanpaşa University Graduate Education Institute in the 2021-2022 academic year. In order to reflect different views on the study, a maximum variety sampling method was used and the participants were diversified in terms of their age, gender, marital status, whether they work in any job, their profession, the department from which they received master's education, the stage of their master's education, and the time elapsed between starting master's education after graduation. In order to gather the data from the participants, a semi-structured interview form prepared by the researchers was used. Using the form, the participants were asked whether they plan to continue their doctoral education after their master's education or not, what factors were effective when making these decisions, whether they knew about doctoral education, the reasons why they started their master's education, how they would evaluate their experience in master's education, and whether the master's education played a role in their decision to continue to doctoral education or not. The participants' answers were analyzed with content analysis technique and categorized under the main themes of personal, professional and academic. The majority of the participants stated that they wanted to continue their doctoral education and they had several reasons for this decision: to be an academician, for self-development, to become competent in the field, and to be beneficial to the people around them. On the other hand, the participants, who stated that they did not want to continue their doctoral education, focused on problems such as not being able to have enough time or not knowing a foreign language and also having children. Very few of the participants stated that they knew about doctoral education. Similarly, the majority of the participants stated that they did not receive information about doctoral education during their master's education, while most of those who had knowledge stated that they obtained the information they gained through their own effort. It was also concluded that the participants' reasons why they want to continue their doctoral education were similar to the reasons for starting their master's education. Self-development, completing professional development, being competent in their field, making an academic career and continuing doctoral education were the most repeated codes of the participants' reasons to receive a master's education. When asked about their views on master's education, some participants talked about positive things while others talked about negatives. Those who expressed positive opinions stated that master's education supported them in such ways as improving themselves, having a different perspective, and learning new teaching methods/techniques, especially with the support of instructors and advisors. On the other hand, those who expressed negative opinions stated such reasons as they had a lack of readiness or time, difficulty in adapting and they had problems arising from the instructors or their families. They also stated that they had difficulties in their master's education due to the reasons as having an education and working at the same time. In addition to all of these, as a result of the study, it was revealed that the master's education has both positive and negative effects on participants' decisions of whether to continue their doctoral education or not.