Kayseri Selçuklu Uygarlığı Müzesi'nde bulunan kemer tokaları /
Yazar: HATİCE ÜNLERŞEN
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇAYCI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kayseri = Kayseri ; Kayseri Müzesi = Kayseri Museum ; Kemer tokaları = Belt buckles ; Kemerler = Belts ; Maden sanatı = Metalwork ; Müzeler = Museums ; Süslemeler = Ornamentations ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Geçmişi, sosyolojik, psikolojik durumlar, kültürler arası etkileşimler, dini düşünceler ve ekonomik durumlar gibi birçok unsur hakkında bilgi içeren eserleri inceleyen sanat tarihi araştırmalarında maden sanatı önemli bir yer teşkil etmektedir. Yüzyıllardır hem kullanım eşyası hem de süs eşyası olarak kullanılan madeni eserler içerisinde kemer tokaları mühim bir yer edinmiştir. 
Kayseri Selçuklu Uygarlığı Müzesi'nde bulunan kemer tokalarının 50 âdeti form, bezeme ve ikonografik olarak değerlendirilmeye alınmıştır. Bronz olan bu eserlerin 49 âdeti dikdörtgen formunda olup bir âdeti oval formdadır. Bu eserlerin bezemelerinde 36 aslan, 4 pegasus, 4 grifon, 2 hayvan mücadele sahnesi, 2 tavus kuşu, 1 ejder ve 1 de kuş figürü bulunmaktadır. Eserlerin dönemleri ise kesin olarak bilinememektedir. Yaklaşık dönem tespitinde bulunabilmek için dönemi ya da buluntu yeri net bilinen eserlerle yapılan karşılaştırmalar neticesinde söz konusu eserlerin 49'unun ortaçağ dönemi 1'inin ise Selçuklu dönemi olduğu tespit edilmiştir. Benzer form, bezeme ve figürlere sahip eserler ortak coğrafi bölgede yaşamış milletler tarafından kullanılmıştır. Bu nedenle menşei hakkında kesin bilgiler olmayan eserler için kesin yargıya varmak güçtür. Tarihi kesin bilinen eserlerin incelediğimiz eserlerle olan yakınlıkları neticesinde daha yaklaşık yargılara varmak mümkün olacaktır.

Abstract:
The art of the metal working is a field that examines metal objects in terms of
history of art. Our research area, belt buckles constitutes an important place in the small
objects of the art of the metal working. 50 pieces of belt buckles in the Kayseri Selçuklu
Uygarlığı Museum is reviewed for decorations on the buckles, iconographic structure
and form of these buckles. All the belt buckles are made of bronze. 49 of the reviewed
belt buckles have rectangular form. And the rest one has oval form. On these artworks
36 pieces of them have lion figures, 4 pieces of them have pegasus figures, 4 pieces of
them have griffon figures, 2 pieces of them have animal fight scenes, 2 pieces of them
have peacock figures, one of them has dragon figure and one of them has a bird figure.
The exact periods of the artworks are unable to determine. The artworks are compared
with artworks that their period or provenance is known to determine approximate period
of them. As a result of this comparison it is determined that 49 of the reviewed belt
buckles belong to the Medieval Period and one of the reviewed belt buckles belongs to
Seljuk period. The artworks that have similar forms, decorations and figures are used by
nations lived in common geographic area. Therefore it is difficult to reach a definitive
judgment for the artworks that do not have exact information about its provenance. By
comparing with artworks that have exact information about their provenance, it is
possible to have an approximate idea about the artworks' period