Jeremy Bentham ve John Stuart Mill'de mutluluk kavramı
Jeremy Bentham and John Stuart Mill concept of happiness
Yazar: ALKIM BURAK YÜCELER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL KAHRAMAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bentham, Jeremy = Bentham, Jeremy ; Felsefe = Philosophy ; Mill, John Stuart = Mill, John Stuart ; Mutluluk = Happiness

Özet:
Bu tezde Jeremy Bentham ve John Stuart Mill'in felsefi düşüncelerindeki
mutluluk kavramına yükledikleri anlamların neler olduğu, diğer kavramlarla
ilişkileri, her iki filozofun bu kavrama bakış açıları, yaşadıkları dönemin onların
düşüncelerini geliştirmedeki etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca "mutluluk"
kavramına İlkçağdan başlayarak 18. yüzyıla kadar geçirdiği değişim irdelenerek J.
Bentham ve J. S. Mill'in felsefesi içerisinde kazandığı boyut faydacılık ilkesi
temelinde ele alınıp benzer ve farklı yönleri karşılaştırılmıştır. Bu iki filozofun iyi
kavramı, mutluluk ekseninde tanımlanmıştır. Bu anlamda mutluluğa ahlaki bir nitelik
kazandırarak dönemlerinde ahlaki tanımlamalarıyla ön plana çıkmayı başarmışlardır.
Günümüzde de düşünceleri oldukça yaygınlaşmış ve çok büyük oranda etkisini
göstermiştir. Batı başta olmak üzere diğer bölgelerde de yaygınlık kazanmış olan
faydacılık konusu insan mutluluğunu temele almaktadır. Mutluluğu temele alırken
insanın ahlaki kurallarını da belirlemeye çalışmaktadır. Her iki filozofun mutluluk
kavramı ekseninde faydacılığı birbirine benzemesine rağmen farklar da vardır.
Mutluluğun çokluğu veya azlığını yapılan iyiliklerin sağladığı fayda büyüklüğüne
göre değiştiğini ve bunun en çok insana yarar sağlanmasıyla doğrudan ilişkili olduğu
düşünülmektedir. Bu bakımdan mutluluğun ölçütlerini belirleme noktasında
faydacılığın temel görüşlerini taşımaktadırlar. Bu görüşler sergilenirken fikirleri
benimseyenler kadar karşısında yer alanlar da vardır.
J. Bentham ve J. S. Mill mutluluk kavramını faydayla ilişkilendirerek bir
eylemin bireyin genel olarak hazzını çoğaltmasıyla ilgili olduğu düşüncelerine
sahiptirler. Ayrıca faydacılık anlayışının sadece mutluluğu arttırmakla alakalı
olmadığını var olan acıyı indirdiği gibi gelecek olan acıyı önlemesinin de faydacı
ilkeye uygun olduğunu düşünmektedirler. İki filozof da acı veya hazzın sadece
bireye ait olmadığını kendilerinin ait olduğu toplumun da bu kavramlarla ilişkili
olduğunu göstermektedirler. Genel bir ifadeyle faydacı bir yaklaşımla bireyin ve
toplumun mutluluk anlayışlarını belirlemeye çalışmaktadırlar. Bunu gerçekleştirirken
birçok eleştirinin hedefi olurlar. Bu bakımdan tez içerisinde faydacılık ekseni
üzerinde mutluluk kavramına gelen eleştirilere de yer verilmektedir. Gelen eleştiriler
sayesinde temel görüşlerin zayıf olduğu argümanları güçlendirmek mümkünken bazı
eleştirilere cevap bulmak zordur.

Abstract:
In this thesis, the meanings attributed to the concept of happiness in the
philosophical thoughts of Jeremy Bentham and John Stuart Mill, their relations with
other concepts, the perspectives of both philosophers on this concept, and the effects
of the period they lived in on the development of their thoughts were tried to be
examined. In addition, the change in the concept of "happiness" from the Antiquity
to the 18th century was examined, and the dimension gained in the philosophy of J.
Bentham and J. S. Mill was discussed based on the principle of utilitarianism, and its
similar and different aspects were compared. The concept of good of these two
philosophers is defined on the axis of happiness, and they have succeeded to come to
the forefront with their moral definitions in their period by giving happiness a moral
quality. Today, his thoughts have become quite widespread and have shown a great
influence. The subject of utilitarianism, which has become widespread in other
regions, especially in the West, is based on human happiness. While basing
happiness on the basis, it also tries to determine the moral rules of human beings.
Although the utilitarianism of both philosophers is similar in terms of the concept of
happiness, there are also differences. It is thought that the abundance or scarcity of
happiness varies according to the size of the benefit provided by the good deeds and
this is directly related to the benefit of most people. In this respect, they have the
basic views of utilitarianism at the point of determining the criteria of happiness.
While these views are displayed, some are against them as much as those who adopt
the ideas.
J. Bentham and J. S. Mill associate the concept of happiness with utility, and
they think that an action is about increasing the pleasure of the individual in general.
In addition, they think that the understanding of utilitarianism is not only about
increasing happiness, but also reducing the existing pain and preventing future pain
is following the utilitarian principle. Both philosophers show that pain or pleasure
does not only belong to the individual but also that the society they belong to is
related to these concepts. In general terms, they try to determine the happiness
understanding of the individual and society with a utilitarian approach. In doing so,
they become the target of many criticisms. In this respect, criticisms of the concept
of happiness on the axis of utilitarianism are also included in the thesis. While it is
possible to strengthen the arguments in which the basic views are weak, it is difficult
to find answers to some criticisms.