Disiplinlerarası yaklaşım olarak çağdaş sanatta portre algısı
As an interdisciplinary approach perception of portraits in contemporary art
Yazar: ÇAĞATAY ÇEVİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KÖKSAL BİLİRDÖNMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Disiplinlerarası = Interdisciplinary ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Otoportre = Autoportrait ; Portre = Portrait ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat akımları = Art trends

Özet:
Sanat alanında yapılan tüm üretimler sanatçının öznel dünyasını ve yaşamsal gerçeğini ifade
etmektedir. Bu ifade etme durumunda sanatsal bir söylem olarak portre, sanatçı ve izleyici
açısından da oldukça önemli bir konuma sahiptir. Portre kısaca sanatsal üretime konu olan ve
"özne" konumunda olan bireylerin kişilik, karakter, duygusal hali gibi birçok fiziksel ve ruhsal
alanda bilgi verebilmektedir. Bu açıdan değerlendirildiğinde portre bir sanatsal üretim
olmasının yanı sıra yapıldığı ana ve onun özel koşullarına sanatçı/izleyici için şahitlik eder.
Üretim olanaklarının sanayi devrimiyle artışı ve yaşanan toplumsal değişimlerin sonucunda
hayatın her alanında olduğu gibi sanatın her alanında da farklılıklar gözlenmeye başlamıştır.
Bu durum 1960 sonrası sanat bağlamında da öznel ve özgür bir yapı kazanmıştır. Özellikle 20.
yüzyılda inanılmaz bir ivme ile artış kazanan ve günümüze kadar da devam eden bilimsel ve
teknolojik alanlarda yaşanan baş döndürücü yenilikler dikkat çekicidir. Bu dönemde yaşanan
değişimler ve gelişmeler toplumu etkilediği kadar sanatçıları ve onların üretimlerini de
doğrudan etkilemiştir. Bu çalışmada dünya sanat tarihi içinde etkili bir yere sahip olan
portreler ve sanatçıları hakkında üretimleri üzerinden bilgilendirmelerde/yorumlamalarda
bulunulmuştur. Ayrıca sanatçıların portreye ilişkin toplumsal ve bireysel yaklaşımlarının yanı
sıra ifade biçimleri üzerinde de durularak günümüz sanatına etkileri incelenmiştir. Özellikle
teknolojik gelişmelere paralel olarak malzeme çeşitliliği ve kavramsal boyutta konu zenginliği
ile yeni bir ifade olanağı kazanan portre uygulamaları çağdaş sanat dinamikleri açısından
değerlendirildiğinde farklı deneyimlere olanak tanımıştır. Sanat alanında özellikle 1960
sonrası yıllara tarihlenen yeni ifade arayışları portre sanatına da kavramsal bir anlam
kazandırmıştır. Portre uygulamaları disiplinlerarası süreç bağlamında sanatçının ifade aracı
olarak deneysel bir süreç olarak ortaya çıkmıştır. Bu araştırmanın ana teması özellikle
deneyime dayanan sanatsal üretimlerde portre ana temasına odaklanarak güncel örneklerin
araştırılması/incelenmesi olarak değerlendirilebilinir.
ANAHTAR KELİMELER:Sanat, Çağdaş Sanat, Disiplinlerarası Sanat, Portre, Otoportre

Abstract:
All productions in the field of art express the subjective world and vital reality of the artist. From
an expressive point of view, this will suffice to cultivate the portrait. The portrait will be the subject
of artistic production and will be like its emotional state, which is in the character of "what will
be". It takes the main and his particular unthinkable/spectator to enlarge this assessment as a
portrait. While he was in the diaries of the development and living with the revolution in the
industry of production, he was in the art, as in the eye, wherever he was in art. This situation gives
the event that happened in 1960 a subjective and free structure. In particular, the 20th can be carried
out with a high momentum to take advantage of the final and the ongoing until the end. Planning
the changes in this process positively affects the progress. In this study,
explanations/interpretations were made about portraits that have an effective place in world art. It
will also be featured on artists' portrait drawing and recordings, as well as on the next cases. In
parallel with the good evaluation in general, the applications applied by the students related to the
variety of materials and general lecture. In the field of art, especially the new understandings of
expression dating back to the 1960s have also given the art of portrait a conceptual meaning.
Portrait practices are put forward as a process as an expression process of going through an
interdisciplinary process. It can be considered as current interviews/examination by focusing on
experience-based trainings on the main ideas about this development.
KEYWORDS:Art, Contemporary Art, Interdisciplinary Art, Portrait, Self-Portrait