Transaminaz yüksekliği ile başvuran hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients applying with high transaminase
Yazar: ESRA AYKUTLU
Danışman: PROF. DR. DURAN ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Günümüzde semptomatik veya asemptomatik hastalarda, farklı nedenlerle yapılan laboratuvar incelemelerinde yüksek karaciğer enzimleriyle giderek daha fazla karşılaşılmaktadır (1). Pediatrik popülasyonda transaminaz yükseklikleri hepatik ve hepatik olmayan etiyolojilerden multisistemik bozukluklara kadar geniş bir yelpazede tanıları bir araya getirir (2). Birçok çalışma, anormal karaciğer enzim prevalansının ülkeye, alınan gıda türüne, hijyen koşullarına, yılın dönemlerine ve sağlık hizmetinin kalitesine göre değiştiğini bildirmektedir (3). Bu çalışmamızda; transaminaz yüksekliği ile başvuran çocuk hastaların, demografik özellikleri, ilk başvuru sırasındaki transaminaz değerleri, takipteki transaminaz düzeyleri, izlem sıklığı, biyokimya, hemogram, seroloji, radyoloji ve patoloji sonuçları ile tanı alan ve almayan hastalar ile ayrıca izole transaminaz yüksekliği olan etiyolojide herhangi bir özellik saptanamayan olgular değerlendirildi. Böylece transaminaz yüksekliği ile başvuran hastaların verileri analiz edilip, izlemde tanı alan ve almayan hastaların hem takip süresi hemde tanı süreci ile ilgili bulgular değerlendirilerek liteatür ile karşılaştırmaları yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme polikliniğine 2017-2022 yılları arasında transaminaz yüksekliği ile başvuran 3 ay-18 yaş aralığında, 3 aydan uzun süre takip edilen 207 hasta dahil edildi. Hastaların demografik, klinik, laboratuvar, görüntüleme raporları ve patoloji sonuçları geriye dönük incelendi. Tanısı olan ve olmayan hastaların bulguları, izlem süreleri ve izlem sıklıkları mukayese edildi.
Bulgular: Çalışmaya transaminaz yüksekliği olan 207 çocuk hasta dahil edildi. Hastaların 117'si erkek (%57) ve 90'ı kız (%43), yaş ortalamalası 6 ± 5.2 yıl (ortalama ± SD) olarak tespit edildi. Tüm hastaların izlem süresi medyanı 12 ay, izlem sıklığı 3.4 ± 2.2 hafta (ortalama ± SD) idi. Çalışmaya dahil edilen hastalardan 161'i (%78) tanı almış olup en sık karşılaşılan tanı hepatosteatozdu (%24,8). 2.sırada %16.7 oranında postenfeksiyöz transaminaz yüksekliği, 3.sırada ise %8,6 oranında hasta ilaç ilişkili hepatotoksisite tanısı almıştır. En sık levetirasetam kullanan hastalarda ilaç ilişkili hepatototoksisite geliştiği gözlemlemdi. Bütün hastalarda ilk başvuru ALT ortalaması 302 u/L'dir. En sık karşılaşılan tanılar arasında ilk başvuru ALT düzeyi için en yüksek ortalama değer (611 u/L) otoimmün hepatit tanısı alan hastalarda görüldü. 46 hastaya tanı (%22) koyulamadığı tespit edildi. İlk başvuru ALT düzeyi ve izlem sırasında artan alt değerleri için tanı olan ve tanı olmayan grupta anlamlı bir fark izlenmedi (p değeri=0,2 ve 0,8). Tanı almayan grupta ALT değerinin normale dönme süresi ile tanı alan grubun normale dönme süresi arasında anlamlı istatistiksel fark saptanmıştır (p değeri 0,001). Tanı alamayan grup içinde izole transaminaz yüksekliği olan 8 hasta tespit edildi. 8 hastanın ilk başvuru ALT düzeyi ortalama 115.2 u/L olup bu grupta ALT düzeyi normal aralığa dönme süresi ortalama 4.7 ay idi.
Sonuç: Karaciğerin fonksiyonel ve metabolik özellikleri nedeniyle çocuk hastalarda transaminaz yüksekliği multisistemik yaklaşım gerektiren bir durumdur. Etiyolojiyi tespit etmek için birçok laboratuvar testi, görüntüleme ve bazı hastalarda biyopsi değerlendirmelerine ihtiyaç duyulmaktadır. Etiyolojide hepatosteatozun artan sıklığı dikkat çekmektedir. Çocuk hastalarda büyük oranda etiyoloji tespit edilebilse de nedeni belirlenemeyen olgular hekimler için güçlük oluşturmaktadır. Eş zamanlı enfeksiyon öyküsü olan çocuklarda multifaktöriyel etkenler (ilaç kullanımı, bitkisel ürün gibi) detaylı sorgulanmalıdır. Transaminaz yüksekliği olan çocuk hastalarda percentil değerlendirmeleri normal sınırda olsa bile hepatosteatoz ve hepatosteatozla bulgu veren hastalıklar akılda tutulmalıdır. Persistan ya da aralıklı transaminaz yüksekliklerinde kas hastalıkları açısından değerlendirme önerilir.
Anahtar Kelimeler: Transaminaz yüksekliği, anormal karaciğer fonksiyon testleri, etiyoloji, çocuk

Abstract:
Objective: In these days, symptomatic or asymptomatic patients are increasingly encountered with elevated liver enzymes detected in laboratory examinations performed for different reasons (1). Elevated transaminases in the pediatric population bring together a wide range of diagnoses, from hepatic and non-hepatic etiologies to multisystemic disorders (2). Many studies report that the prevalence of abnormal liver enzymes varies by country, type of food consumed, sanitation conditions, time of year and quality of health care (3). In this study; demographic characteristics of pediatric patients who presented with elevated transaminases, transaminase levels at the time of first admission, transaminase levels at follow-up, follow-up frequency, biochemistry, hemogram, serology, radiology and pathology results, as well as patients diagnosed and undiagnosed cases, as well as cases with isolated transaminase elevation in which no feature could be detected in etiology, were evaluated. In this way, the data of the patients who presented with elevated transaminase levels were analyzed and also the findings regarding both the follow-up period and the diagnostic process of the patients who were diagnosed or not during the follow-up were evaluated and compared with the literature. The demographic, clinical, laboratory, imaging reports and pathology results of the patients were examined retrospectively.
Material and Method: The study involved 207 patients between the ages of 3 months and 18 years who applied to Erciyes University Faculty of Medicine Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition outpatient clinic with elevated transaminases between 2017 and 2022, and were followed up for more than 3 months. The findings, follow-up periods and follow-up frequencies of patients with and without a diagnosis were compared.
Results: 207 pediatric patients with elevated transaminase levels were included in the study. 117 of the patients were male (57%) and 90 were female (43%), the mean age was 6 ± 5.2 years (mean ± SD). The median follow-up period for all patients was 12 months, and the follow-up frequency was 3.4 ± 2.2 weeks (mean ± SD).161 (78%) of the patients included in the study were diagnosed, and the most common diagnosis was hepatosteatosis (24.8%). In the second place, 16.7% of the patients were diagnosed with post-infectious transaminase elevation, and in the third place, 8.6% of the patients were diagnosed with drug-related hepatotoxicity. It was observed that drug-related hepatotoxicity developed most frequently in patients using levetiracetam. The mean ALT at first admission in all patients is 302 u/L. Among the most common diagnoses, the highest mean value for the initial admission ALT level (611 u/L) was seen in patients diagnosed with autoimmune hepatitis. It was determined that 46 patients (22%) could not be diagnosed. No significant difference was observed in the ALT level at first admission and the lower values that increased during follow-up in the diagnosed and undiagnosed groups (p-value = 0.2 and 0.8). A significant statistical difference was found between the time for the ALT value to return to normal in the undiagnosed group and the time for the diagnosed group to return to normal (p-value 0.001). Among the undiagnosed group, 8 patients with isolated transaminase elevation were identified. The mean ALT level of 8 patients was 115.2 u/L at first admission and the mean time for the ALT level to return to the normal range was 4.7 months in this group. 
Conclusion: Due to the functional and metabolic characteristics of the liver, an elevated transaminase level in pediatric patients is a condition that requires a multisystemic approach. Many laboratory tests, imaging and for some patients, biopsy evaluations are needed to determine the etiology. The increasing frequency of hepatosteatosis in etiology attracts attention. Although the etiology can be determined in a large number of pediatric patients, cases with an unknown cause pose difficulties for physicians. Multifactorial factors (such as drug use, herbal products) should be questioned in detail in children with a history of concurrent infection. Hepatosteatosis and diseases presenting with hepatosteatosis should be taken into consideration in pediatric patients with elevated transaminase levels even if their percentile scores are within the normal range. In cases of persistent or intermittent transaminase elevations, an evaluation for muscle diseases is recommended.
Key Words: Transaminase elevation, abnormal liver function tests, etiology, child