Ortaokul ve lise öğrencilerinin bazı dini kavramlara ilişkin metaforik algıları (Bartın ili örneği)
The metaphorical perceptions of secondary and high school students about religious concepts (The example of Bartın province)
Yazar: ESRA METİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM GÜLMEZ
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Bartın = Bartın ; Dini kavramlar = Religious concepts ; Kavram algılama = Concept to perceive ; Kavramsal metafor kuramı = Conceptual metaphor theory ; Lise öğrencileri = High schools students ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students

Özet:
Bu araştırma ortaokul ve lise öğrencilerinin günlük yaşam ve eğitim-öğretim hayatları içerisinde karşılarına çıkan dini kavramlara ilişkin metaforik algılarını incelemeyi amaçlamakta olup, olgubilim deseninde nitel bir araştırmadır. 2018-2019 eğitim öğretim yılında gerçekleştirilen araştırmanın evrenini ortaokul ve lise öğrencileri oluşturmakta olup, örneklemini tipik durum örnekleme ile belirlenen Bartın ili 1. eğitim bölgesinde yer alan,  Bartın İMKB Ortaokulu 5., 6.,7, ve 8. sınıf öğrencileri ile Davut Fırıncı Anadolu Lisesi 9., 10., 11., ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış anket formu oluşturulmuş, öğrencilerin hedef dini kavramlar olan; din, ahiret, cennet, cehennem, dua, kurban, namaz, oruç, zekat, adalet, merhamet, şükür, vicdan, yalan, peygamber ve Kuran-ı Kerim kavramlarına yönelik  metafor geliştirmeleri ve geliştirdikleri metaforların gerekçelerini belirtmeleri istenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Analizden daha sağlıklı sonuçlar alabilmek için katılımcılar zihinsel gelişim dönemleri göz önüne alınarak, 4 katılımcı grubuna ayrılmıştır. Öğrencilerin ilişkilendirdikleri kavramlar ile kategoriler oluşturulmadan önce metafor olarak değerlendirilemeyecek olan soyut kavramlardan oluşan veriler ayrılmış, metaforlara dair oluşturulan kategorilerin sonrasında bu verilere yer verilmiştir. Her bir kavram için çok sayıda kategori oluşturulmuştur. Araştırmada en fazla metafor geliştirilen kavramların sırasıyla; cehennem, cennet ve Kuran-ı Kerim, en az metafor geliştirilen kavramların ise vicdan, merhamet ve şükür gibi hem dini hem de toplumsal ahlaki değerler açısından önemli olan kavramlar olduğu görülmüştür. Sonuç bölümünde elde edilen metaforlara dair bilgiler yorumlar ile beraber verilmiştir. Araştırmanın sonucunda katılımcıların bazı kavramlara ilişkin metafor geliştirmekte zorlandıkları görülmüştür. Öğrencilerin kavramlara ilişkin metafor geliştirememesinin nedeni kavrama dair yanlış bilgiye sahip olmaları veya kavramlara ilişkin bilgilerinin ezbere dayalı olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
This research aims to examine the metophorical perceptions of secondary and high school students about the religious concepts that they encounter in their daily and education life, and is a qualitative research in the scientific pattern. The universe of our research constitutes by middle and high school students, which took place in the academic year 2018-2019. The sampling was determined by a typical case sampling method and Bartın İMKB Secondary School 5th, 6th, 7th and 8th- grade students and Davut Firinci Anatolian High School 9th, 10th, 11th and 12th- grade students which they located in the 1st education region of Bartın, constituted the sample of the research. As a data collecting tool, a semi-structured questionnaire has been developed. In the questionnaire, students were asked to develop metaphors about religion, hereafter, heaven, hell, prayer, fasting, zakat, justice, mercy, gratitude, conscience, lying, prophets and Quran which are religious concepts and they were asked to state reasons fort he metaphors the developed. The data is analyzed with content analysis. Participants divided into 4 groups according to their mental development periods to get healthier results from the analysis. Data that cannot be evaluated as a metaphor and consisted of abstract concepts removed before creating categories with concepts that students associated. After the categories created about metaphors, these data are also included. Numerous categories have been created for each concept. As a result of the study, it was determined that the participants had difficulties in developing metaphors related to some concepts. It is understood that the reason for this is that some students have missing or wrong knowledge about the concept, and some of them cannot activate their imagination because of learning by memorizing not comprehendingly. In the research, it's been observed that the most metaphor developed concepts are respectively; hell, heaven and Quran. The least metaphor developed concepts are important concepts in terms of both religious and social moral values such as conscience, mercy and gratitude. In the result part, information and evaluations about acquired metaphors are given together. Following these, suggestions are given.