Çalışan çocukların istismarı: Mobilya işkolu örneği
Exploitation of working children: Example on furniture sectors
Yazar: FİLİZ OSAN
Danışman: PROF. DR. SEVİL ATAUZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Sosyal hizmetler = Social services ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuklar = Children ; Çocukların korunması = Child protection

Özet:
Geçmişten bu zamana kadar çocuklar gelişimlerini ve sağlıklarını olumsuz yönde etkileyen çalışma biçimleri içinde yer almaktadırlar. Çalışan çocuklar, işyeri ilişkilerinden, çalışma ortam ve koşullarından kaynaklı olarak çeşitli istismar türlerine maruz kalabilmektedirler.Bu araştırmanın temel amacı, mobilya sektöründe çalışan çocukların çalışma koşullarını ve iş yerinde istismara maruz kalma durumlarını ortaya koymaktır.Bu amaç doğrultusunda, çalışan çocukların çalışma ortam ve koşullarıyla istismara maruz kalma durumunu belirlemek amacıyla, önce nicel boyutta bir araştırma yapılmış, sonra da istismar durumuyla ilgili derinlemesine bilgi elde etmek amacıyla istismara maruz kaldığı belirlenen çocuklarla nitel boyutta bir çalışma yürütülmüştür.Bu noktada, çalışan çocukların iş yerinde maruz kaldıkları istismar durumuna ilişkin daha önce çalışmalar yapılmasına rağmen, çalışan çocuklarla derinlemesine görüşme yapılarak, çocukların bire bir aktarımlarına dayalı nitel desende bilgi sunan çalışmanın olmadığı görülmüştür.Araştırmada, Kayseri ilinde ağaç işleri mobilya sektöründe çalışan 14-19 yaş arası 150 çocuk ile birebir görüşme yapılmış ve hazırlanan görüşme formu yoluyla çocukların çalışma ortam ve koşulları ile işyerinde istismara maruz kalma durumlarına ilişkin veriler elde edilmiştir. Sonrasında, hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile istismara maruz kaldığı belirlenen çocuklar arasında yer alan 20 çocukla görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerde, istismara maruz kalan çalışan çocukların maruz kaldıkları istismar durumu hakkında çocukların aktarımlarıyla ayrıntılı bilgiler elde edilmiştir.Çalışma sonucunda çalışan çocukların işyerinde fiziksel, duygusal ve emek istismarı olmak üzere çeşitli istismar türlerine maruz kaldıkları anlaşılmıştır. Çocukların fiziksel ve duygusal istismar çerçevesinde azarlama, hakaret ve dayağa maruz kaldıkları, emek istismarı çerçevesinde ise günlük ve haftalık çalışma sürelerinin yasal çalışma süresinin üzerinde olduğu, ücretli izin haklarını kullanamadıkları, ücretlerin oldukça düşük olduğu, risk ve tehlike içeren çalışma ortamlarında yer aldıkları sonucuna varılmıştır.Araştırmada ortaya çıkan sonuçlar çerçevesinde ve sosyal hizmet mesleğinin bütüncül bakışı doğrultusunda, çalışan çocukların olumsuz çalışma koşullarından ve her türlü kötü muameleden korunmaları noktasında mikro, mezzo ve makro düzeyde önerilerde bulunulmuştur. Mikro düzeyde, meslek elemanları tarafından çalışan çocuklara (aynı zamanda istismara maruz kalmış olan) ve işyeri çalışanlarına yönelik yürütülebilecek çalışmalar hakkında öneriler sunulmuştur. Mezzo düzeyde, çalışan çocukların ailelerine yönelik yapılacak çalışmalar hakkında öneriler sunulmuştur. Makro düzeyde ise çalışan çocuklara ilişkin yasaların daha titiz uygulanması, çocukların çalıştıkları iş yerlerine ilişkin standartların uygulanmasının sağlanması ve bu konuda takiplerin yapılması, temel eğitimin süresinin uzatılması, çalışan çocuklar için kurulan sosyal destek merkezlerinin yaygınlaştırılması vb. gibi daha kapsamlı önerilerde bulunulmuştur. Sunulan önerilerle çalışma sonlandırılmıştır.Anahtar Sözcükler: Çocuk, çalışan çocuk, mobilya işkolu, çalışan çocukların istismarı, sosyal hizmet

Abstract:
The children have been involved in working conditions that their development and health negatively affected. The working children are subjected to the different kind of exploitation which growth out of relations ın working place or working conditions.The main purpose of this study is to betray the labor conditions and exploitation at workplaces of children who work in the furniture sector.For this purpose, firstly a quantitative research has been realized to identify the labor conditions and exploitation at workplaces and then qualitative research has been completed on the exploitation conditions in which the children work.Previous research on exploitation at workplaces, reveal that there are no in depth interviews with the children which gives information about exploitation at workplaces based on a qualitative research.In this study a one to one interview has been conducted through interviews with 150 children between ages 14-19, working furniture sector in Kayseri province and data on labor conditions and exploitation at work places have been attained. After that survey in depth half structured interviews have been conducted with 20 children who were exploited at work place. In these interviews detailed information have been acquired the about exploitation in workplaces.According to the results of the study, it was open that the children in working life have been subjected to different kinds of more specifically within. Furthermore, children are subjected to the labor exploitations like overtime without paying or vacation, working with insufficient wages. Frame of physical and psychological exploitation children were subjected to scolding, beating, and within labor exploitation long daily-weekly working hours, unpaid overtime and vocation; low wages.According to the results of study, different kind of suggestions have been made to protect the working children from adverse working conditions and every type of exploitation.On micro level, some suggestions about studies for working children was made. On mezzo level, suggestions were made about studies for parents of working children. On macro level some suggestion about legal arrangements to improve working conditions such as monitoring implementations of laws, raising the number of social supports centers for children, or extending the basic education phase. The study was complemented with these suggestions.Key words: child, child labor, furniture sectors, exploitation of child labor, social service