Antirezorptif tedavi alan erken ve geç postmenopozal osteoporozlu hastalarda yüksek darbe etkili egzersizlerin kemik biyobelirteçleri, sklerostin ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin incelenmesi
Effect of high-impact exercise on bone biomarkers, sclerostin and quality of life in patients with early and late postmenoposal osteoporosis pati̇ents recei̇vi̇ng antiresorptive treatment
Yazar: ZEHRA PALA DEMİREL
Danışman: PROF. DR. KADRİYE BANU KURAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Amaç:
Antirezorptif tedavi alan erken ve geç postmenopozal osteoporozlu hastalarda yüksek darbe etkili egzersizlerin kemik biyobelirteçleri, ve osteoporoz tedavisinde yeni hedef molekül olan egzersiz ve diğer değişkenlerden henüz nasıl etkilendiği saptanmamış olan sklerostin ve yaşam kalitesi üzerindeki etkinliğini incelemeyi amaçlamaktayız.

Gereç ve Yöntemler:
Osteoporoz polikliniğinde takipli hastalar tarandı. Dahil etme kriterlerini karşılayan hastalar randomize edilerek kontrol ve egzersiz gruplarına dağıtıldı. Egzersiz gruplarına yüksek darbe etkili egzersizler, kontrol grubuna denge ve postür egzersizleri uygulandı. Tedavi öncesi ve sonrasında rutin biyokimya tetkikleri, kemik biyobelirteçleri, yaşam kalitesi ölçekleri ve üst ekstremite için kavrama gücü alt ekstremite için kuadriseps kas gücü ölçümü değerlendirildi.

Bulgular:
Toplam 50 hastadan oluşan Erken Postmenopozal Kontrol, Erken Postmenopozal Egzersiz, Geç Postmenopozal Kontrol ve Geç Postmenopozal Egzersiz gruplarının kilo, boy, BMI, SMI, meslek dağılımları, eğitim durumları, kırık öyküsü, kırık bölgesi, kırık zamanı, ek hastalık varlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Yüksek darbe etkili egzersizlerin uygulandığı erken ve geç postmenopozal osteoporozlu kadın hastalarda kontrol gruplarına göre dominant ekstremite kavrama gücü ve dominant ekstremite kuadriseps kas gücünde istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (p<0,05-p<0,05). Performans ve dinamik balansın değerlendirildiği 30 sn otur kalk testinde yüksek darbe etkili egzersizlerin uygulandığı her iki grupta da kontrol grubuna göre anlamlı artış saptandı (p<0,05-p<0,05). Zamanlı Kalk Yürü Testinde Erken Postmenopozal Egzersiz ve Geç Postmenopozal Egzersiz gruplarında kontrol gruplarına göre anlamlı düşüş saptandı (p<0,05-p<0,05). QUALEFO-41 'de her dört grupta da düşüş saptanırken, Erken Postmenopozal Egzersiz ve Geç Postmenopozal Egzersiz gruplarında kontrol grubuna göre daha fazla anlamlı düşüş saptanmıştır (p<0,05-p<0,05). Geç PMO Egzersiz grubunda Geç PMO Kontrol grubuna göre osteokalsin düzeyinde anlamlı artış saptanmıştır (p<0,05). Erken PMO Egzersiz grubunda kontrol grubuna göre osteokalsin düzeyleri artmıştır ama istatistiksel olarak anlamlı değildir (p>0,05). kALP düzeylerinde de her iki egzersiz grubunda da kontrol grubuna göre anlamlı artış saptanmıştır (p<0,05-p<0,05). Kemik yıkım belirteci olan CTX düzeyinde Geç PMO Egzersiz grubunda Geç PMO Kontrol grubuna göre daha fazla düşüş saptanmıştır (p<0,05). Erken PMO Egzersiz grubunda ise kontrol grubuna göre CTX düzeylerinde daha az düşüş saptanmıştır (p<0,05). Erken PMO Egzersiz, Erken PMO Kontrol, Geç PMO Egzersiz, Erken PMO Kontrol gruplarında egzersiz sonrası sklerostin düzeylerinde anlamlı artış saptanmıştır (p=0,001-p=0,09-p=0,002-p=0,05). Geç PMO Kontrol grubunun egzersiz sonrası sklerostin fark ortalamaları, Geç PMO Egzersiz grubundan anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Diğer gruplar arasında sklerostin düzeyindeki anlamlı artış açısından fark saptanmamıştır (p>0,05).

Sonuçlar:
Yüksek darbe etkili egzersizler erken ve geç postmenopozal kadınlarda alt ve üst ekstremite kas güçlerinde artış ; performans testleri ve yaşam kalitesi ölçeklerinde iyileşme sağlamaktadır. Yüksek darbe etkili egzersizler kemik yapım belirteçlerini artırıp yıkım belirteçleri düzeyini azaltmaktadır. Kemik döngüsü düzenleyici molekül olarak kabul edilen sklerostinin bifosfonat tedavisi alan hastalarda değişimini saptanması için bu konuda yapılması gereken daha fazla çalışmaya gereksinim vardır. 

Anahtar Kelimeler: 
Egzersiz, osteoporoz, sklerostin

Abstract:
Objective:
We aim to investigate the effectiveness of high-impact exercise on bone biomarkers and the impact on sclerostin, a new target molecule in osteoporosis treatment, and quality of life, which has not yet been determined by exercise and other variables, in early and late postmenopausal osteoporotic patients receiving antiresorptive treatment.

Materials and Methods:
Patients followed in the osteoporosis outpatient clinic were screened. Patients who met the inclusion criteria were randomized and allocated to the control and exercise groups. High impact exercises were applied to the exercise groups, and balance and posture exercises were applied to the control group. Routine biochemistry tests, bone biomarkers, quality of life scales, and grip strength for the upper extremity and quadriceps muscle strength for the lower extremity were evaluated before and after the treatment.

Results:
The statistical analysis did not reveal any significant differences (p>0.05) between the weight, height, BMI, SMI, occupational distribution, education status, fracture history, fracture location, fracture time, and the presence of additional diseases among the Early Postmenopausal Control, Early Postmenopausal Exercise, Late Postmenopausal Control, and Late Postmenopausal Exercise groups, consisting of a total of 50 patients.
In early and late postmenopausal osteoporotic female patients who underwent high-impact exercise, a statistically significant increase in dominant extremity grip strength and dominant extremity quadriceps muscle strength was observed compared to the control groups (p<0.05-p<0.05). In the 30-second sit-to-stand test, which evaluates performance and dynamic balance, a significant increase was observed in both groups receiving high-impact exercise compared to the control group (p<0.05-p<0.05). In the Timed Up and Go test, the early postmenopausal exercise and late postmenopausal exercise groups showed a significant decrease compared to the control groups (p<0.05-p<0.05). In QUALEFO-41, a decrease was observed in all four groups, but a more significant decrease was found in the early postmenopausal exercise and late postmenopausal exercise groups compared to the control group (p<0.05-p<0.05). In the late postmenopausal exercise group, a significant increase in osteocalcin level was observed compared to the late postmenopausal control group (p<0.05). Although osteocalcin levels increased in the early postmenopausal exercise group compared to the control group, it was not statistically significant (p>0.05). Significant increases in sclerostin levels were observed after exercise in the early postmenopausal exercise, early postmenopausal control, late postmenopausal exercise, and late postmenopausal control groups (p=0.001-p=0.09-p=0.002-p=0.05). The mean differences in post-exercise sclerostin levels for the late postmenopausal control group were significantly lower than those of the late postmenopausal exercise group (p<0.05), but no significant differences were found among the other groups regarding the significant increase in sclerostin levels (p>0.05).

Conclusion:
High-impact exercise increases upper and lower muscle strength, performance tests, and quality of life scales in early and late postmenopausal women. High-impact exercise increases bone formation markers and decreases bone resorption markers. More studies are needed to determine the changes in sclerostin, which is considered as a bone cycle regulatory molecule, in patients receiving bisphosphonate therapy.

Keywords:
Exercise, osteoporosis, sclerostin