Robot yardımlı laparoskopik total histerektomi ve multiport laparoskopik total histerektomi operasyonlarının postoperatif dönemlerinin karşılaştırılması /
Yazar: ALEV İMRE ALÇAY
Danışman: PROF. DR. VİCDAN FIRAT
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Analjezi = Analgesia ; Analjezikler = Analgesics ; Cerrahi tedavi = Surgical treatment ; Histerektomi = Hysterectomy ; Laparoskopi = Laparoscopy ; Postoperatif dönem = Postoperative period

Özet:
Bu araştırmada robot yardımlı laparoskopik total histerektomi ve multiport total laparoskopik
histerektomi operasyonlarının postoperatif dönemleri karşılaştırılarak avantaj ve
dezavantajlarının değerlendirilmesi amaçlandı. NSAİİ veya opioidlere karşı hipersensitivitesi
olduğu bilinen veya kullanımının kontrendike olduğu hastalar, astım, ileri derecede karaciğer
ve böbrek hastalığı, kanama bozukluğu olanlar, peptik ülser, kronik dispepsi ve
gasrointestinal kanama, konvülzyon, kronik ağrı öyküsü olan hastalar ve son 24 saat
içerisinde analjezik kullanımı olan hastalar çalışma kapsamı dışında bırakıldı. Cerrahi ekip
tarafından multiport (Grup I) laparoskopik total histerektomi yapılan hastalar veya robot
yardımlı (Grup II) laparoskopik total histerektomi yapılan hastalar postoperatif tarafımızdan
değerlendirildi. Operasyondan bir gün önce tüm hastalar hasta kontrollü analjezi (HKA,
Abbott Pain Manager, Chicago, IL) kullanımı ve VAS (Vizuel Analog Skala; 0 = ağrı yok ve
10 = en şiddetli ağrı) ve VRS (Verbal Rating Skala 0= hiç ağrı yok, 5=dayanılmayacak kadar
şiddetli ağrı) hakkında bilgilendirildi. Operasyondan bir gece önce oral 5 mg diazepam ve
operasyon sabahı 18 gauge (G) kanül ile intravenöz damar yolu açılarak 10 mg
metoklopramid ve 50 mg ranitidin ile premedikasyon uygulandı. Operasyon salonunda radial
arter kanülasyonu ile invaziv kan basıncı, elektrokardiyogram ile kalp atım hızları, puls
oksimetre ile periferik arteriyal oksijen satürasyonları (Datex-Ohmeda AS/3 Helsinki,
Finland) monitorize edildi. Her iki grup hastaya da aynı anestezi yöntemi uygulandı.
Anestezi indüksiyonunda 2 mg /kg propofol, 2 µg/ kg fentanil ve 0,6 mg / kg rokuronyum,
anestezi idamesinde % 3-6 desfluran ve %50 O2/hava kullanıldı. Peroperatif 0,5-1 µg / kg /dk
remifentanil infüzyonu uygulanan hastaların operasyon sonrası derlenme skorları Aldrete 
46
derlenme skoru ile değerlendirile ve ≥9 olanlar postoperatif bakım odasına alındı. Operasyon
sonunda bütün hastalara postoperatif analjezi için HKA- morfin başlandı (yükleme dozu:
0,05 mg/ kg, bolus doz: 0,02 mg/ kg, 15 dk kilit süresi). Postoperatif dönemde VAS skoru  ≥ 4
olan hastalara ek olarak intramuskuler diklofenak sodyum yapıldı. Hastaların ağrı ve sedasyon
skorları 1, 2, 4, 6, 12, 24. saatlerde değerlendirildi. Sedasyon skorları 3 puanlı skala
(0=uyanık, 1=uykulu fakat sözlü uyaranlarla uyanıyor, 2=uykulu fakat sarsarak uyanabiliyor)
ile, bulantı- kusma ise 5 puanlı (0=bulantı yok, 1=bulantı, 2=öğürme, 3=bir kez kusma,
4=birçok kez kusma) skala ile değerlendirildi. Bulantı-kusma skalası ≥2 olan veya bulantıyı
tolere edemeyen olgulara i.v. 10 mg metoklopramid, dispepsi ve gastrik ağrı gibi
gastrointestinal yan etkiler görülürse 40 mg famotidin verildi.
Etik komite ve hastaların yazılı onayları alındıktan sonra başlanan bu çalışmada ASA I-II
sınıfına dahil, robot yardımlı laparoskopik total histerektomi veya 4 port laparoskopik total
histerektomi operasyonu yapılan 60 hastanın postoperatif dönemleri incelendi. Çalışma
sonunda postoperatif dönemde ilk 24 saat hastaların ağrı skorları (VAS ve VRS), HKA
morfin tüketimleri, hasta memnuniyeti (çok iyi, iyi, fena değil, kötü, çok kötü) sorgulandı,
hastanede kalış süreleri, komplikasyonlar, yan etkiler (bulantı-kusma, sedasyon, kaşıntı,
hipoventilasyon vb) kaydedildi. Postoperatif 3, 7. ve 15. günlerde ağrı skorları ve hasta
memnuniyeti hastalar ile iletişim kurularak sorgulandı .
İstatistiksel analizde, verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, min-mak,
medyan, oran, frekans değerleri kullanıldı. Verilerin dağılımına Kolmogorov Simirnov test ile
bakıldı. Niceliksel verilerin analizinde bağımsız örneklem t test ve Mann-Whitney U test
kullanıldı. Niteliksel verilerin analizinde ki-kare test, ki-kare koşulları sağlanamadığında
Fischer test kullanıldı. Analizlerde SPSS 21.0 programı kullanıldı. p<0.05 değeri istatistiksel
olarak anlamlı kabul edildi. 
47
Bu çalışmada robot yardımlı laparoskopik total histerektomi operasyonu yapılan 30 hasta ve 4
port laparoskopik total histerektomi operasyonu yapılan 30 hasta olmak üzere toplam 60
hastanın postoperatif dönemleri incelendi. Grup I (4 port laparoskopik total histerektomi
operasyonu yapılan hastalar) ve grup II (robot yardımlı laparoskopik total histerektomi
operasyonu yapılan hastalar) hastaların yaşı, kilosu, boyları BMİ değeri, ASA dağılımında
anlamlı (p> 0,05) farklılık görülmedi.
Grup I ve grup II de 1,2,4,6,12.saat, 3,7,15. gün VAS değerleri anlamlı farklılık
göstermemiştir (p> 0,05) . Grup I de 24.saat VAS değerleri skoru grup II den anlamlı olarak
daha yüksekti (p < 0,05).
Grup I ve grup II de 1,2,4,6,12.saat, 3,7,15.gün VRS değerleri anlamlı farklılık göstermemiştir
(p >0,05) . Grup I de 24.saat VRS değerleri grup II den anlamlı olarak daha yüksekti (p <
0,05).
Gruplar tüketilen morfin miktarları açısından karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı bir
fark bulunamamıştır (p > 0,05).
Gruplar ölçüm zamanlarındaki DEL değerleri açısından karşılaştırıldığında gruplar arasında
anlamlı bir fark bulunamamıştır (p > 0,05).
Gruplar ölçüm zamanlarındaki DEM değerleri açısından karşılaştırıldığında gruplar arasında
anlamlı bir fark bulunamamıştır (p > 0,05).
Gruplar arasında 1,2,4,6,12,24. saat bulantı-kusma oranı ( bulantı-öğürme-bir kez kusmabirçok
kez kusma) anlamlı (p > 0,05) farklılık göstermemiştir. Her iki grupta 3,7,15. gün
bulantı-kusma görülmemiştir.
Laparoskopik grupta 11 kişide bulantı,2 kişide kusma,1 kişide öğürme görülürken, robotik
grupta ise 7 kişide bulantı, 5 kişide kusma, 1 kişide öğürme görülmüştür.  
48
Gruplar arasında 1,2,4,6,12,24. saat uyanık olma oranı açısından anlamlı farklılık
görülmemiştir (p > 0,05). Laparoskopik grupta postoperatif ilk 12 saatte 16 hastanın sedasyon
skoru 1 , 1 hastanın 0 , 13 hastanın ise 0 olarak gözlenmiştir.Robotik grupta ise postoperatif
ilk 12 saatte 18 hastanın sedasyon skoru 1 , 3 hastanın 2, 9 hastanın da 0 olarak
gözlenmiştir .
Her iki grupta postoperatif komplikasyon görülmemiştir .
Gruplar arasında yan etki oranı, anlamlı farklılık göstermemiştir (p > 0,05). Araştırmamızda
yan etki olarak hiçbir hastada hipoventilasyon ve kaşıntı görülmezken, laparoskopik grupta 14
kişide, robotik grupta ise 13 kişide bulantı-kusma görülmüştür.
Hasta memnuniyeti açısından grupları karşılaştırdığımızda laparoskopik grupta; 7 hastadan
çok iyi, 20 hastadan iyi, 3 hastadan fena değil, robotik grupta ise; 4 hastadan çok iyi,22
hastadan iyi, 4 hastadan ise fena değil şeklinde geri bildirim alınmıştır.
Yapılan çeşitli çalışmalarda robotik cerrahi ile yapılan jinekolojik operasyonlarda kan kaybı,
transfüzyon oranı, postoperatif komplikasyon insidansı ve hastanede kalma süresinin
laparoskopik cerrahi ile kıyaslandığında daha düşük olduğu bulunsada bizim çalışmamızda
her iki yönteminde postoperatif dönem açısından birbirlerine üstünlükleri olmadığı sonucuna
varıldı. Bu nedenle cerrahi prosedürün seçimi, anestezist ve kadın doğum hekimlerinin ortak
görüşleriyle, hastanın mevcut klinik durumu değerlendirilerek şekillenmelidir.

Abstract:
SONRA DOLDURULACAKTIR