Türk hukukunda sınır dışı etme kararlarına karşı yargı yolu
Judicial remedy against the deportation decisions in Turkish law
Yazar: İBRAHİM NUMAN ERDOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİÇEK ÖZGÜR
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sınır dışı prosedürü ülkelerin egemenlik hakkının bir sonucudur. Bu prosedür ile devletler ülkelerinde bulunması istemediği yabancıları sınırları dışına çıkarmaktadır. Devletler bu prosedür ile yabancıların birtakım temel hak ve özgürlüklerini kısıtlamaktadır. Türk hukukunda idârî bir işlem olarak kabul edilen sınır dışı prosedürü genel olarak Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nda ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'te düzenlenmiştir. Kanun'da sınır dışı edilecek veya edilemeyecek yabancılar net bir şekilde ifade edilmiştir. Türk hukukunda sınır dışı kararını almaya yetkili makam valilikler şeklinde belirlenmiştir. Bu karar valilikler tarafından re'sen alınabileceği gibi Göç İdaresi Başkanlığının talimatı üzerine de alınabilecektir. Hakkında sınır dışı kararı alınan yabancılar gerekli görülmesi hâlinde idârî gözetim altına alınabilecektir. Valilikler tarafından alınmış olan karara karşı itiraz merci idâre mahkemeleridir. İdare mahkemesinde açılması gereken dava iptal davasıdır.  Hakkında sınır dışı kararı alınan yabancılar yargı yoluna başvuru süreci içerisinde ve yargı yoluna başvurmaları durumunda yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı edilmeyecektir. Bu durum idârî yargılama hukukundaki yürütmenin durdurulması usûlüne benzese de farklı bir usûldür. İdare mahkemesinin itiraz hakkında vermiş olduğu kararlar kesindir. Bu nedenle bu kararlar istînaf veya temyiz incelemesinden geçmeyecektir. Ancak yabancılar Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye'nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek Protokollerde yer alan temel hak ve hürriyetlerinin ihlâl edildiği iddiası ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilecektir. Anayasa Mahkemesi kabul edilebilirlik kriterlerini sağlayan başvurular hakkında tedbir kararı verme yetkisine sahiptir. Tedbir kararı verilmesi hâlinde sınır dışı işlemi icra edilmeyecektir. Anayasa Mahkemesinin başvurunun esası hakkında verdiği karara göre yeniden yargılama yapılması veya sınır dışı etme kararının icra edilmesi gündeme gelecektir. 

Anahtar Kelimeler: Sınır Dışı, Geri Gönderme Yasağı, Yargı Yolu, İdari Yargı, Bireysel Başvuru.

Abstract:
The deportation procedure is a consequence of the sovereign right of countries. With this procedure, states remove foreigners that they don't want to be in their countries outside their borders. States restrict some fundamental rights and freedoms of foreigners with this procedure. The deportation procedure, which is accepted as an administrative procedure in Turkish law, is generally regulated in the Law on Foreigners and International Protection and the Regulation on the Implementation of the Law on Foreigners and International Protection. Foreigners who may or may not be deported are clearly stated in the law. In Turkish law, the competent authority to take the deportation decision is determined as the governorships. This decision can be taken by the governorships ex officio or upon the instruction of the Presidency of Migration Management. Foreigners for whom a deportation decision has been taken may be taken under administrative surveillance, if deemed necessary. The appeal authority against the decision taken by the governorships is made to the administrative courts. The action to be filed in the administrative court is an annulment action. Foreigners for whom a deportation decision has been taken will not be deported during the application process and, if they apply to the court, until the conclusion of the trial. Although this situation is similar to the stay of execution procedure in administrative law, it is a different procedure. The decisions of the administrative court regarding the objection are final. Therefore, these decisions will not go through an appeal. However, foreigners will be able to make an individual application to the Constitutional Court with the allegation of violation of their fundamental rights and freedoms in the Constitution, the European Convention on Human Rights and the Additional Protocols to the Convention to which Turkey is a party. The Constitutional Court has the authority to decide on injunctions on applications that meet the admissibility criteria. In case of a cautionary decision, the deportation procedure will not be executed. According to the decision of the Constitutional Court on the merits of the application, a retrial or execution of the deportation decision will come to the fore.

Keywords: Deportation, Non-Refoulment, Judicial Remedy, Administrative Jurisdiction, Individual Application.