Sosyal hizmet uzmanlarının karşılaştıkları güvenlik riskleri
Safety risks faced by social workers
Yazar: BAHADIR DİNÇ
Danışman: DOÇ. DR. TÜRKEN ÇAĞLAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Sosyal hizmet uzmanları = Social workers

Özet:
Güvende olma, insanın en temel ihtiyaçları arasında yer almakla birlikte içinde yaşadığımız ve çalıştığımız ortam çeşitli güvenlik risklerini de beraberinde getirmektedir. Her ne kadar mutlak güvenlik ideal olarak hedeflense de alınan tedbirler güvenlik risklerinin makul seviyede tutulmasını ve kabul edilebilir seviyede risklerle çalışmayı mümkün kılmaktadır. Alanyazında çeşitli sektörlerdeki çalışanların yaşadıkları güvenlik risklerine ilişkin kapsamlı araştırmalara rastlanırken, risk altındaki nüfus gruplarına hizmet veren sosyal hizmet uzmanlarının karşılaştıkları güvenlik risklerine ilişkin yeterli sayıda çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle hazırlanan tez çalışmasında tıbbi, adli, kadın, çocuk ve yaşlı alanlarında çalışmakta olan sosyal hizmet uzmanlarının iş kaynaklı olarak kuruluş içinde ve dışında, mesai saatleri içinde ve özel yaşamlarında karşılaştıkları iş kazalarının, stres ve şiddet unsurunun dâhil olduğu güvenlik risklerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Güvenlik risklerini doğrudan deneyimlemiş kişilere ulaşarak, deneyimleri arka planlarıyla birlikte derinlemesine inceleyerek sistematik şekilde sunmayı amaçlayan bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılarak hazırlanmıştır. Her bir alandan 10, toplamda 50 sosyal hizmet uzmanı ile yarı-yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemi ve Maxqda nitel veri analizi programı kullanılarak anlamlı şekilde temalar altında bir araya getirilmiştir. Çalışma sonucunda sosyal hizmet uzmanlarının araçsal ve çevresel risklerden ziyade müracaatçılar, müracaatçı yakınları ve kuruluş çalışanları ve yöneticileri gibi beşeri unsurlardan kaynaklanan güvenlik riskleriyle karşılaştıkları belirlenmiştir. Müracaatçı ve müracaatçı yakınları kaynaklı olarak sözlü ve duygusal şiddet; kuruluş çalışanları ve yöneticileri kaynaklı olarak ise mobbing, yasal yaptırım tehdidi ve danışmanlığa erişememe şeklinde gerçekleşen güvenlik riskleri, görece hayati risk taşımamaktadır. Ancak bu durumun uzun vadede çalışanların iş stresini arttırdığı ve duygusal anlamda zorlanmalarına neden olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sosyal hizmet uzmanlarının ev ziyaretleri gibi öngörülemeyen alanlarda agresif müracaatçılarla çalışabilmeleri nedeniyle kendilerini güvende hissetmedikleri, kendi cinsiyet, yaş ve çalışma deneyimi özelliklerinin; müracaatçının ise sosyo-kültürel özelliklerinin güvenlik risklerini etkilediği belirlenmiştir. Teknolojik cihazların kullanımının, çiftler halinde çalışmanın, kişisel güvenlik tedbiri geliştirmenin ve yasal yaptırım uygulanmasının hissedilen güvenlik risklerinin azaltılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Although being safe is among the most basic human needs, the context in which we live and work also brings with its various security risks. While comprehensive studies on security risks experienced by employees in various sectors are encountered in the literature, there are not enough studies on security risks faced by social workers serving at-risk population groups. Therefore, the aim of the prepared thesis study is to evaluate the security risks, including work-related accidents, stress factors and violence, encountered by social workers working in the fields of medicine, forensics, women, children and the elderly, within and outside the organization, during working hours and in their private lives. This study, which aims to reach people who have directly experienced security risks, to present their experiences in depth together with their backgrounds and to present them systematically, was prepared in a qualitative manner and using a phenomenological design. In-depth interviews were conducted with 10 social workers from each field, a total of 50, using a semi-structured interview form. The obtained data were brought together under meaningful themes using the thematic analysis method and the Maxqda qualitative data analysis program. As a result of the study, it was determined that social workers encounter security risks originating from human elements such as clients, relatives of clients, and employees and managers of the organization rather than instrumental and environmental risks. These security risks, which occur in the form of verbal and emotional violence originating from clients and relatives of clients; mobbing, threat of legal sanctions and inability to access counseling originating from employees and managers of the organization, do not carry a relatively vital risk. However, it was determined that this situation increases the work stress of the employees in the long term and causes them to have emotional difficulties. It was also determined that social workers do not feel safe because they can work with aggressive clients in unpredictable areas such as home visits, and that their own gender, age and work experience characteristics; and the socio-cultural characteristics of the client affect the security risks. It is thought that the use of technological devices, working in pairs, developing personal security measures and applying legal sanctions will contribute to the reduction of perceived security risks.