Toprak organik karbon ve toplam azot stokları üzerinde meşcere gelişme çağlarının ve ağaç türünün etkisi: Taşköprü, Kastamonu örneği
The effect of stand development ages and tree species on soil organic carbon and total nitrogen stocks: The case of Taskköprü, Kastamonu
Yazar: YUNUS DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GAMZE SAVACI
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Büyüme dönemi = Growth period ; Karbon depolama = Carbon storage ; Kastamonu = Kastamonu ; Meşcereler = Stands ; Toprak özellikleri = Soil properties

Özet:
Bu çalışmada, karaçam (Pinus nigra Arnold.), sarıçam (Pinus sylvestris L.) ve Uludağ göknarı (Abies nordmanniana subsp. bornmuelleriana) toprak organik karbon ve toplam azot miktarı ve stoklarının meşcere gelişme çağlarına göre değişimlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla, Kastamonu ili şehir merkezine yaklaşık 43 km uzaklıkta bulunan Taşköprü İlçesi'nde yayılış gösteren karaçam, sarıçam ve Uludağ göknarının 4 farklı gelişme çağlarından ("a" gençlik ve sıklık çağı, "b" sırıklık ve direklik çağı, "c" ince ağaçlık çağı, "d" orta ağaçlık çağı) 20 m x 20 m =400 m² genişliğinde deneme alanları alınmıştır (toplam 12 deneme alanı). Her bir deneme alanında, toprak örneklemesi, üç tekrarlı ve toplamda 36 adet olmak üzere 6 farklı toprak derinlik kademesinden (0-5 cm, 5-10 cm, 10-15 cm, 15-20 cm, 20-25 cm ve 25-30 cm) yapılmıştır. Toplam 216 adet doğal yapısı bozulmamış toprak örneği ile 36 adet doğal yapısı bozulmuş toprak örneği alınmıştır. Ek olarak, deneme alanındaki ağaçların bazı silvikültürel özellikleri (ağaç çapı, boy, kapalılık, yaş vs.) ölçülmüştür. Elde edilen verilere göre 0-30 cm toprak derinliğinde göknar meşcerelerinde en yüksek TOK stok değeri  gençlik çağı (a) meşcerelerinde 52,44 ton ha-1, sarıçam meşcerelerinde en yüksek TOK stok değeri ince ağaçlık çağı (c) meşcerelerinde 44,94 ton ha-1, karaçam meşcerelerinde en yüksek TOK stok değeri   orta ağaçlık çağı (d) meşcerelerinde 39,92 ton ha-1 olarak bulunmuşutur. Elde edilen verilere göre 0-30 cm toprak derinliğinde göknar meşcerelerinde TA stok değeri a gençlik çağı meşcerelerinde 5,48 ton ha-1, sarıçam meşcerelerinde en yüksek TA stok değeri b sırıklık ve direklik çağı meşcerelerinde 6,46 ton ha-1, karaçam meşcerelerinde en yüksek TA stok değeri  d" orta ağaçlık meşcerelerinde 2,59 ton ha-1 olarak bulunmuştur. TOK stokunun göknar meşcerelerinde gençlik ve sıklık çağı meşceresinden orta ağaçlık meşceresine doğru azaldığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, ağaç türünün ve farklı meşcere gelişme çağlarının toprak özelliklerini, toprak organik karbon ve toplam azot miktarı ile stoklarını ve ölü örtü miktarını önemli derecede etkileyebileceği bu çalışma ile ortaya konulmuştur. Bu nedenle ileri ki çalışmalarda toprak karbon ve azot stoklarında ağaç türü ile ağaç türlerinin farklı gelişme çağlarına bağlı farklılıklar göz önünde tutulmalıdır.

Abstract:
In this study, it was aimed to reveal the changes in soil organic carbon and total nitrogen content and stocks of black pine (Pinus nigra Arnold.), Scots pine (Pinus sylvestris L.) and Uludağ fir (Abies nordmanniana subsp. bornmuelleriana) according to stand development ages. For this purpose, 20 m x 20 m = 400 m² wide sampling plots were taken (12 trial areas in total) fromblack pine, Scots pine and Uludağ firwith 4 different developmental stages ("a" youth and density age, "b" pole and pole age, "c" thin woody . age, "d" medium woody age)in Taşköprü District about 43 km away from Kastamonu.. In each  sampling plot, soil was sampled from 6 different soil depths (0-5 cm, 5-10 cm, 10-15 cm, 15-20 cm, 20-25 cm and 25-30 cm) withthree replications (total 36 samples). cm). In addition, some stand characteristics (tree diameter, height, canopy, age, etc.) of the trees in the plots were measured. According to the results, the highest TOC stock was in fir juvenile stands (a) at a soil depth of 0-30 cm (52,44 tons ha-1),in Scotch pine fine woody stands (c) (44,94 tons ha-1) and in theblack pine med,ium wooded stands (d) 39,92 tons ha-1). As for the TA stocks, fir stands had 5,48 tons N ha-1 in juvenile stands, the highest TA stock in Scotch pine stands was 6,46 tons ha-1 in pole and pole age stands, and the black pine had 2,59 tons N ha-1 in d" medium wooded stands. It has been seen that TOC storage capacity decreases from youth and density age stands to medium woody stands in fir stands. As a result, this study has indicated that tree species and different stand development ages can significantly affect soil properties, soil organic carbon and total nitrogen amount and stocks and litter amount. Therefore, in future studies, differences in soil carbon and nitrogen stocks due to tree species and different developmental ages of tree species should be considered