Cari açığın iktisadi faktörler ve enerji ile ilişkisinin incelenmesi: OECD ülkeleri üzerine bir araştırma
Examining the relationship of current account deficit with economic factors and energy: A study on OECD countries
Yazar: SEDA SÜZER
Danışman: DOÇ. DR. FEYYAZ ZEREN
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret ve Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Ekonomik değişkenler = Economic variables ; Ekonomik faktörler = Economic factors ; Enerji = Energy ; Enerji fiyatları = Energy prices ; Enerji kaynakları = Energy resources ; OECD ülkeleri = OECD countries

Özet:
Ülkelerin ekonomik büyümeleriyle birlikte yaşanan talep artışlarının karşılanamaması ve talep ihtiyaçlarının ithalat ile birlikte sağlanması sonucunda döviz açığı meydana gelir ve bu durum cari açığın artmasına sebep olmaktadır. Bu sebeple ülkelerin cari açığı etkileyen ekonomik büyüme, finansal gelişim, doğrudan yabancı yatırımlar ve enerji tüketimi gibi faktörleri göz önünde bulundurarak dengeli bir iktisadi yapı kurmaları gerekmektedir.
Cari açığı etkileyen birçok değişkenin olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın amacı cari açığı etkileyen iktisadi ve enerji ile faktörlerin cari açık ile olan nedensellik ilişkilerini incelemektir. Çalışma kapsamında seçilmiş OECD ülkelerinin 1981-2020 dönemi verileri kullanılmış olup ekonomik büyüme, finansal gelişim, doğrudan yabancı yatırımlar ve enerji tüketimi değişkenlerinin cari açık ile olan ilişkilerinin analizi gerçekleşmiştir.
Çalışmanın uygulama bölümünde öncelikle paneli oluşturan değişkenlerin birbiri ile olan yatay kesit bağımlılığı ilişkisi analiz edilmiştir. Breush ve Pagan (1980) ve Pesaran, Ullah ve Yamagata (2008) yatay kesit bağımlılığı testi kullanılmıştır. Uygulamanın devamında Pesaran'ın (2007), CADF birim kök testi uygulanmıştır. Farklı seviyelerde durağan olan paneller için Emirmahmutoğlu Köse (2011) panel nedensellik testi uygulanırken, aynı seviyede durağan olan paneller için Dumitrescu (2012) nedensellik testi uygulanmıştır. Uygulamalar sonucunda, cari açıktan ekonomik büyümeye doğru tek yönlü nedensellik tespit edilirken, cari açık ve doğrudan yabancı yatırım arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi görülmüştür. Ayrıca, cari açıktan enerji tüketimine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir.
Literatürde önceden yapılan çalışmalar incelendiğinde Türkoğlu'nun (2018) elde ettiği sonuçların bu çalışmanın ulaştığı bulgular ile benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Gelecek dönemdeki çalışmalarda bu araştırmada kullanılmayan işsizlik, yenilenebilir enerji gibi farklı değişkenler kullanılarak cari açığı etkileyen faktörlerin incelenmesi geliştirilebilir.

Abstract:
As a result of the inability to meet the demand increases with the economic growth of the countries and the fulfillment of demand needs together with imports, a foreign exchange deficit occurs, and this leads to an increase in the current account deficit. For this reason, countries need to establish a balanced economic structure by considering factors such as economic growth, financial development, foreign direct investments and energy consumption that affect the current account deficit.
It is seen that there are many variables that affect the current account deficit. The aim of this study is to examine the causality relations between the economic and energy and factors affecting the current account deficit with the current account deficit. Within the scope of the study, the 1981-2020 period data of selected OECD countries were used and the relations between the variables of economic growth, financial development, foreign direct investments and energy consumption with the current account deficit were analyzed.
In the application part of the study, first of all, the relationship between the variables forming the panel and the cross-sectional dependence with each other was analyzed. The cross-section dependency test of Breush and Pagan (1980) and Pesaran, Ullah and Yamagata (2008) was used. In the continuation of the application, Pesaran's (2007) CADF unit root test was applied. While Emirmahmutoğlu Kose (2011) panel causality test was applied for panels that were stationary at different levels, Dumitrescu (2012) causality test was applied for panels that were stationary at the same level. As a result of the applications, one-way causality was determined between the current account deficit and economic growth, while a two-way causality relationship was observed between the current account deficit and foreign direct investment. In addition, it has been determined that there is a one-way causality relationship between the current account deficit and energy consumption.
When the previous studies in the literature were examined, it was determined that the results obtained by Turkoglu (2018) were similar to the findings of this study. In future studies, examining the factors affecting the current account deficit can be improved by using different variables such as unemployment, renewable energy, which are not used in this research.