Kadın hükümlülerde HIV , hepatit B, hepatit C ve tüberküloz taşıyıcılığının sağlık okuryazarlığı ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between HIV, hepatitis B, hepatitis C and tuberculosis carriage and HEALTH literacy in female convicts
Yazar: HAKİM YEŞİLFİDAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; HIV = HIV ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit C = Hepatitis C ; Hükümlüler = Convicts ; Kadınlar = Women ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tüberküloz = Tuberculosis

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı kadın hükümlülerde HİV, Hepatit B, Hepatit C ve tüberküloz gibi bulaşıcı hastalıklar ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmada 2020-2021 yılları arasında Bursa'da bir ceza infaz kurumunda bulunan 220 kadın hükümlü değerlerlendirilmiştir. Çalışmada kadın hükümlülere Sosyodemografik Veri Formu ve Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Kısa Formu (HLS-EU-Q16) uygulanmıştır. Buna ek olarak kadın hükümlülerin Hepatit B-C, akciğer grafisi ve PPD sonuçları incelenmiştir. 
Bulgular: Araştırmada değerlendirilen hükümlülerin HLS-EU-Q16 skor ortalamalarının 42,68±7,76 olduğu, kadın hükümlülerin %10'unda sağlık okuryazarlığının yetersiz olduğu bulundu. Araştırmada kadınların yaşları ile sağlık okuryazarlığı skorları arasında istatistiksel açıdan anlamlı seviyede negatif yönde ilişki olduğu (r=-0,222, p=0,001) bulundu. Araştırmada ailenin gelir durumuna, medeni duruma, meslek gruplarına ve eğitime göre HLS-EU-Q16 skorlarının istatistiksel açıdan anlamlı seviyede farklı (p<0,05) olduğu değerlendirildi. Buna ek olarak kronik hastalığı olan hükümlülerin olmayanlara göre (p<0,05), HT tanısı olanların olmayanlara göre (p<0,05), hiperlipidemi tanısı olanların olmayanlara göre (p<0,05), dövme yaptıranların yaptırmayanlara göre (p<0,05) HLS-EU-Q16 skor ortalamalarının daha düşük olduğu bulundu. Araştırmada geçmişte hepatit aşısı olmayan vakalarda sağlık HLS-EU-Q16 ortalamalarının geçmişte aşı olanlara göre daha düşük olduğu (p<0,05) bulundu.  Buna ek olarak regresyon analizlerinde hükümlülerde HLS-EU-Q16 skorlarındaki artışın bulaşıcı hastalıklara yakalanma riskini anlamlı seviyede artırmadığı (p>0,05) değerlendirildi.
Sonuç: Ceza infaz kurumlarında kalan hükümlüler arasında HIV, hepatit B, hepatit C ve tüberküloz gibi bulaşıcı hastalıklar toplum sağlığı açısından önemli bir sorundur. Bu nedenle hükümlülere uygun sağlık eğitimlerini geliştirmek bulaşıcı hastalıkların önlenmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, bulaşıcı hastalıklar, hükümlüler

Abstract:
Aim: The aim of this study was to investigate the relationship between health literacy and infectious diseases such as HIV, Hepatitis B, Hepatitis C and tuberculosis in female prisoners.
Methods: In the study, 220 female convicts in a prison in Bursa between the years 2020-2021 were evaluated. In the study, Demographic Data Form and European Health Literacy Short Form (HLS-EU-Q16) were applied to female prisoners. In addition, hepatitis B-C, chest X-ray and PPD results of female convicts were examined.
Results: It was found that the mean HLS-EU-Q16 score of the prisoners evaluated in the study was 42.68±7.76, and 10% of the female convicts had insufficient health literacy. In the study, it was found that there was a statistically significant negative correlation between the age of the women and their health literacy scores (r=-0.222, p=0.001). In the study, it was evaluated that HLS-EU-Q16 scores were statistically significantly different (p<0.05) according to family income, marital status, occupational groups and education. In addition, convicts with chronic disease compared to those without (p<0.05), those with HT compared to those without (p<0.05), those with hyperlipidemia compared to those without (p<0.05), those who have a tattoo compared to those who do not (p<0.05) 0.05) HLS-EU-Q16 mean scores were found to be lower. In the study, it was found that the mean of health HLS-EU-Q16 in cases who were not vaccinated against hepatitis in the past were lower than those who were vaccinated in the past (p<0.05). In addition, in the regression analysis, it was evaluated that the increase in HLS-EU-Q16 scores in convicts did not significantly increase the risk of contracting infectious diseases (p>0.05).
Conclusion: Infectious diseases such as HIV, hepatitis B, hepatitis C and tuberculosis among prisoners in prisons are an important problem in terms of public health. Therefore, developing appropriate health education for convicts may contribute to the prevention of infectious diseases.
Keywords: Health literacy, communicable diseases, prisoners