Ortadoğu'nun sınırlarının jeopolitik arka planı ve geleceği
Geopolitical background and future of the Middle East's borders
Yazar: MEHMET YAPRAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET EMİN SÖNMEZ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Güvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Orta Doğu ülkeleri = Middle eastern countries ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışmada, Ortadoğu'nun tarihsel sürecinde yaşanan savaş ve iç çatışmalarının arka planında bulunan küresel güçlerin, kendi çıkarları ve birbirleriyle olan siyasi-askeri mücadelelerinin Ortadoğu coğrafyasında günümüze kadar sürecek krizlerine ve Ortadoğu ülkelerinin yapay sınırlarının oluşmasındaki kırılma noktalarına değinilmiştir. Ortadoğu'nun iç dinamikleri, dini ve jeopolitik konumu bakımından iştah kabartan bir bölgeyi temsil etmesi birçok savaşın ve krizin çıkış noktası olarak tarihi süreçte önemli bir yere sahiptir. Dinlerin ve bu dinlerin peygamberlerinin bu bölgede ortaya çıkması, siyasi gücün kaynağının din referanslı tayin edilmesi ve güçlü olmanın yolu bölgeye hâkim olmaktan geçer algısı Ortadoğu'yu daima ilgi odağı haline getirmiştir. Batıda ortaya çıkan Sanayi devrimiyle beraber Ortadoğu'nun açık pazar alanına dönüşmesi ayrıca Hindistan gibi zengin bir bölgeye geçiş sağlayacak güzergâhları içinde barındırması siyasal ve askeri krizlerin ortak noktası olmasına da yol açmıştır. Dünyadaki petrol sanayisinin gelişmesi ve Ortadoğu'nun petrol bakımından zengin rezervlerinin keşfedilmesiyle vazgeçilmez bir bölge haline gelmiştir. Birinci Dünya Savaşı sonrası savaş sanayisinde ve ulaşımda yaşanan yaşanan gelişmeler bölgede yaşanan askeri müdahalelerin şiddetini artırmış ve bölgede askeri üslerin kurulmasını hızlandırmıştır. Ortadoğu tarihinde yaşanan askeri işgal ve müdahaleler bölgede yeni sorunların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Ortaya çıkan sorunların çözümü ise yeni müdahaleleri ve savaşları beraberinde getirmiştir. Ortadoğu'nun kaderi bu kısır döngü içinde günümüze kadar devam etmektedir. Batı tarafından desteklenen oligarşi temelli yönetimler ve diktatörler bölgede istikrasız ve patlamaya hazır radikal grupları ortaya çıkarmaktadır. Ortadoğu, Batının Ortadoğu'ya demokrasi pazarlama siyasetinin perde arkasında yatan gerçekliğin farkında olmasına rağmen bölgenin ekonomik, siyasi ve askeri bakımından yetersizliği bölge halkının kaderini batının vicdanına bırakmıştır.

Abstract:
In this study, the crises of the global powers, their own interests, and their political-military struggles with each other against the background of wars and internal conflicts in the historical process of the Middle East, which have lasted until today in the geography of the Middle East, and the breaking points in the formation of artificial borders of the Middle East countries are discussed. The fact that the Middle East represents an appetizing region in terms of its internal dynamics, religious and geopolitical position has an important place in the historical process as the starting point of many wars and crises. The emergence of religions and Prophets of these religions in this region, the determination of the source of political power with reference to religion, and the perception that the way to be strong is to dominate the region have always made the Middle East the center of attention. The transformation of the Middle East into an open market area with the industrial revolution that emerged in the West, as well as the fact that it contains routes that will provide a transition to a rich region such as India, has also led to political and military crises being common. It has become an indispensable region with the development of the world's oil industry and the discovery of the oil-rich reserves of the Middle East. After the first World War, developments in the war industry and transport increased the severity of military interventions in the region and accelerated the establishment of military bases in the region. Military occupation and interventions in the history of the Middle East have laid the groundwork for the emergence of new problems in the region. The solution to the emerging problems has brought with it new interventions and wars. The fate of the Middle East continues to this day in this vicious cycle. Oligarch-based administrations and dictators supported by the West are creating radical groups in the region that are unstable and ready to explode. Although the Middle East is aware of the reality behind the scenes of the West's politics of marketing democracy to the Middle East, the economic, political, and military inadequacy of the region has left the fate of the people of the region to the conscience of the West.