Atopik dermatitli çocuklarda besin alerjisi sıklığı ve tolerans gelişiminin değerlendirilmesi /
Yazar: BERFU VURMAZ MAMMADOV
Danışman: PROF. DR. PINAR UYSAL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Atopik dermatit (AD), sık görülen, tekrarlayan egzamatöz lezyonlar ve kaşıntı ile seyreden, kronik enflamatuar bir deri hastalığıdır. Çocukların %13'ü, yetişkilerin ise %7'si AD'den etkilenir. Atopik dermatitli çocukların %85'i yaşamın ilk 5 yılı içinde tanı alır.1 Orta-ağır şiddette AD'li çocuklarda besin alerjisi prevalansı çeşitli çalışmalarda %33-81 olarak bildirilmiştir. Bizim çalışmamızda kliniğimize başvuran ve AD tanısı alan  olguların başvuru anındaki klinik, laboratuvar ve izlem sırasındaki bulgularını değerlendirmek, AD ile besin alerjileri ve tolerans gelişimi arasındaki olası ilişkiyi  araştırmak amaçlanmıştır. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif kesitsel dizaynda tasarlandı. Hastanemiz çocuk Alerji ve İmmunoloji Polikliniği'ne Ocak 2018 – Nisan 2020 tarihleri arasında başvuran ve Hanifin Rajka kriterlerine göre AD tanısı alan 1 ay-17 yaş aralığında 152 hasta çalışmaya alındı. Hastaların elektronik ortamdaki hasta takip dosyalarına kaydedilen klinik ve laboratuvar verileri incelendi ve hastalar telefon viziti ile aranarak tolerans durumları ve diğer klinik özellikleri değerlendirildi. Hastaların tanı anında ve izlem süresince yapılmış olan muayeneleri, demografik özellikleri, laboratuvar değerleri, aldıkları tedaviler, besin duyarlılığı ve besin alerjisi durumları kaydedildi. Hastalığın şiddeti SCORAD analizi kriterlerine göre değerlendirildi. Ebeveynler tarafından öyküde şüphelenilen besin tetikleyiciler ile alerjen olduğu doğrulanan besin tetikleyiciler karşılaştırıldı. Atopik dermatitli hastaların besine karşı oluşturdukları kutanöz reaksiyon paterni değerlendirmesi yapıldı. Besin alerjisi olan hastaların tolerans durumları değerlendirildi. Etik kurul onayı alındı. Verilerin istatistiksel analizi için Statistical Package for Social Science (SPSS) 26 paket programı kullanıldı (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statisticsfor Windows,Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp).
Bulgular: Atopik dermatit tanısı ile çalışmaya aldığımız 152 hastanın %63,8'i (n=97) erkekti. Atopik dermatit tanılı hastaların hastalarının semptom başlama yaşı 3,0 (1,0-6,0) ay, tanı yaşı 5,0 (2,0-9,5) ay idi. En önemli şikayetin kızarıklık (%65,8; n=100) ve kaşıntı (%64,4; n=98) olduğu saptandı. Hastaların %71,7'sinde (n=109) besin alerjisinin eşlik ettiği, %62,5'inin (n=95) ailesinde atopi varlığı görüldü. Hastalık tetikleyicisi olarak yumurtadan şüphe edilenlerin %100,0'ında, sütten şüphe edilenlerin %88,9'unda, çoklu besinden şüphe edilenlerin %70,0'ında aynı alerjen etken olarak saptandı. Yumurta için pozitif prediktif değer %100,0, süt için %88,9, çoklu besinler için %70,0 saptandı. Atopik dermatitli hastalarda besin duyarlılığı değerlendirildiğinde en sık (n=28, %40,6) yumurtaya, ikinci en sık farklı besin birlikteliğine (çoklu, n=11, %15,9) karşı duyarlılık olduğu görüldü. Çalışmamızda BA saptanan AD hastalarında semptom başlama yaşı (p=0,001) ve AD tanısı alma yaşı (p<0,001) BA olmayan AD'li hastalara göre daha küçük bulundu. Besin alerjisi saptanan 109 hastanın izleminde 12 ay sonunda tolerans geliştiren hasta sayısı 74 (%67,9) iken, tolerans geliştirmeyen hasta sayısının 35 (%32,1) olduğu görüldü. Tolerans geliştirmeyen hastaların yumurta spesifik IgE düzeyleri, tolerans gelişenlere göre düzeyde yüksek saptandı (p=0,007). Çalışmamızda yaş olarak 12. ayda tolerans geliştiren hastalarda AD alevlenmesindeki tekrarlama riski düşük bulundu (p=0,036). Hastaların kutanöz reaksiyon paterni kaşıntı cevabı olanlarda, akut reaksiyon ve geç faz reaksiyon olanlara göre semptom başlama yaşı (p=0,009) ve tanı yaşı (0,009) yüksek saptandı. Deri prik testi pozitif olanlar kutanöz reaksiyon paterni akut olanlarda, negatif olanlar ise kutanöz reaksiyon paterni kaşıntı cevabı ve geç faz reaksiyon olanlarda yüksek tespit edildi (p=0,004).
Sonuç: AD hastalarında besin alerjisi sıklığı yüksektir ve en sık görülen besin alerjisi yumurtadır. Ebeveynlerin, çocuklarında AD tetikleyici besinlerini öngörme oranlarının %70 ve üzerinde olduğu görüldü. Hastalarda ilk bir yaşta tolerans gelişmesi yüksekti ve AD alevlenmelerinin sıklığı, toleransın süresi ile ilişkili bulundu. Hastalığın tanınması, hastaların doğru yönlendirilmesi ve erken uygun tedavi tolerans gelişmesinde ve hastalığın prognozunda önemli etkiye sahiptir.

Anahtar kelimeler: Atopik dermatit, besin alerjisi, besin duyarlılığı, besin spesifik IgE, deri prik testi, tolerans gelişimi

Abstract:
SUMMARY
Objective: Atopic dermatitis (AD) is a common chronic inflammatory skin disease with recurrent eczematous lesions and itching. Thirteen percent of children and 7% of adults are affected by AD. Of those 85% of children with AD are diagnosed within the first 5 years of life. The prevalence of food allergy (FA) in children with moderate to severe AD has been reported as 33-81% in various studies. In our study, it was aimed to evaluate the clinical, laboratory and follow-up findings of the cases who applied to our clinic and were diagnosed with AD, and to investigate the possible relationship between AD and FA and the development of tolerance.

Materials and Methods: Our study was designed in a retrospective cross-sectional design. A total of 152 patients aged 1 month-17 years, who applied to our hospital Pediatric Allergy and Immunology Outpatient Clinic between January 2018 and April 2020 and were diagnosed with AD according to the Hanifin Rajka criteria, were included in the study. The clinical and laboratory data of the patients recorded in the electronic patient follow-up files were examined and the patients were evaluated by telephone visits. The physical examinations, demographic characteristics, laboratory values, treatments, food sensitivity and FA status of the patients at the time of diagnosis and during the follow-up period were recorded. The severity of the disease was evaluated according to the SCORAD analysis criteria. The accuracy rate between the suspected food in the history and the food confirmed to be allergen was calculated. The cutaneous reaction pattern of patients with AD to food was evaluated. Ethics committee approval is obtained. Tolerance status of patients with FA was evaluated. Statistical Package for Social Science (SPSS) 26 package program was used for statistical analysis of the data (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp).
Results:  Sixty three point eight percent (n=97) of the 152 patients included in the study with the diagnosis of AD were male. Accordingly; the age of onset of symptoms was 3,0 (1,0-6,0) months, and the age of diagnosis was 5,0 (2,0-9,5) months. The most important complaints were redness of the skin (65,8%; n=100) and itching (64,4%; n=98). It was seen that the correct diagnosis was made in 100,0% of those who suspected egg as a disease trigger, 88,9% of those suspected of milk, and 70,0% of those suspected of multi-nutrients. Positive predictive value was 100,0% for egg, 88,9% for milk and 70,0% for multi-nutrients. Food allergy was accompanied in 71,7% (n=109) of the patients, and atopy was found in the family of 62,5% (n=95) of the patients. When food sensitivity was evaluated in patients with AD, it was observed that sensitivity to eggs was the most common (n=28, 40,6%) and the second most common was to different food combinations (multiple, n=111, 15,9%). In our study, the age of symptom onset (p=0,001) and the age of diagnosis of AD (p<0,001) were found to be lower in AD patients with FA compared to AD patients without AD. In the follow-up of 109 patients with FA, the number of patients who developed tolerance at the end of 12 months was 74 (67,9%), while the number of patients who did not develop tolerance was 35 (32,1%). Egg specific IgE levels of patients who did not develop tolerance were found to be higher than those who developed tolerance (p=0,007). In our study, the risk of recurrence in AD exacerbation was found to be low in patients who developed tolerance at 12 months of age (p=0,036). Symptom onset age (p=0,009), age at diagnosis (0,009); the cutaneous reaction pattern was found to be higher in those with itching response than in those with acute reaction and late phase reaction. The cutaneous reaction pattern was found to be higher in those with positive skin prick test and acute reaction, and cutaneous reaction pattern in those with negative skin prick test and itching response and late phase reaction (p=0,004)

Conclusion: The frequency of FA is high in AD patients and the most common food allergy is egg. It was observed that the rate of predicting AD trigger foods in their children was 70% or more. The frequency of AD exacerbations was found to be associated with the duration of tolerance. Recognition of the disease, correct orientation of the patients and early appropriate treatment have an important effect on the development of tolerance and the prognosis of the disease.

Key words: Atopic dermatitis, food allergy, food sensitivity, food specific IgE, skin prick test, development of tolerance