Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının kardiyovasküler hastalık risk faktörleri konusunda bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Assesment of family medicine residents' knowledge and attitudes about cardiovascular disease risk factors in Ankara
Yazar: MERVE TARAKCI TARĞAL
Danışman: ÖĞR. GÖR. İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi = Knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tutumlar = Attitudes ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Kardiyovasküler hastalıklar tüm dünyada morbidite ve mortalitenin en önemli nedenidir. Kardiyovasküler hastalıkların büyük bir kısmı sigara kullanımı, sağlıksız beslenme, yetersiz fiziksel aktivite gibi davranışsal faktörlerin azaltılmasıyla engellenebilir. Sağlıksız alışkanlıklar hipertansiyon, obezite, diyabet ve dislipidemi gibi metabolik ve fizyolojik değişikliklere yol açar. Birinci basamak sağlık çalışanlarının, kardiyovasküler hastalıkların önlenmesinde riskli bireyleri belirleyip erken tanı ve tedaviye yönlendirme, toplumda farkındalık oluşturma ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları kazandırma konusunda büyük sorumlulukları bulunmaktadır. Biz de çalışmamızda Ankara'daki aile hekimliği asistanlarının kardiyovasküler hastalık risk faktörleri konusundaki bilgi ve tutumlarını değerlendirmeyi amaçladık.
Araştırmamız kesitsel tanımlayıcı tipte bir araştırmadır. Araştırmacılar tarafından çalışmaya özgün yapılandırılmış bir anket hazırlanarak Ankara'da aile hekimliği uzmanlık eğitimi alan 195 asistan hekime uygulanmıştır. 
Hekimlerin %86,1'i kullandığı ilaçları, %66,7'si sigara kullanımını, %65,6'sı hipertansiyon varlığını, %63,1'i diyabet varlığını her hastada sorgulamaktadır. Katılımcıların %51,8'i hiperlipidemiyi, %64,1'i vücut kitle indeksini, %71,8'i diyeti ve %67,2'si egzersiz durumlarını sadece risk faktörü olduğunu düşündükleri hastada sorgulamaktadır. Hekimler kardiyovasküler hastalıklardan korunmada yaşam tarzı değişikliklerinin önemine inanıyor ve hastalarını bu konuda bilgilendiriyor; fakat güvenli egzersiz için spesifik yönergelerde bulunma, sıklık ve süre belirterek hastaya uygun egzersiz programı belirleme, sigara bırakması için spesifik bir tarih seçme gibi ayrıntılı önerileri net bir şekilde ortaya koyamıyorlardır.  Hekimler kardiyovasküler hastalık risk skorlama yöntemleri konusuna yeterli bilgiye sahip değildir. Çalışmaya katılan doktorların %48,2'si Framingham, %33'ü SCORE, %13,8'i ise PROCAM'de yer alan parametrelerin %50 ve fazlasını doğru bilmektedir. Framingham risk skorlamasındaki parametrelerin %50'den fazlasını bilme konusunda asistan hekimler (%48,1) ile SAHU'ların (%48,8)  hemen hemen birbirine benzer olduğu saptanırken (p=1); SCORE'da yer alan parametrelerin yarısından fazlasını bilme konusunda SAHU'ların(%48,8) asistan hekimlerden (%29,2) istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha iyi olduğu görülmüştür (p=0,025). Çalışmaya katılan hekimlerin çoğu risk skorlama yöntemleri konusunda bilgi düzeylerinin yetersiz olduğunu düşünürken asistan hekimler (%56,5) ile SAHU'lar (%58,8) arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0,438). 
Sonuç olarak hekimlerin kardiyovasküler hastalık risk faktörleri konusunda yeterli bilgiye sahip olduğu, fakat klinik pratikte bu faktörleri içeren risk skorlama yöntemleri konusunda yeterli donanıma sahip olmadıkları görüldü.

Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler hastalık risk faktörleri, kardiyovasküler hastalık risk skorlama yöntemleri, Framingham, SCORE, PROCAM

Abstract:
Cardiovascular diseases are the most important cause of morbidity and mortality worlwide . A large proportion of cardiovascular diseases can be prevented by reducing behavioral factors such as smoking, unhealthy diet and inadequate physical activity. Unhealthy habits lead to metabolic and physiological changes such as hypertension, obesity, diabetes and dyslipidemia. Primary health care professionals have a great responsibility to identify risky individuals in the prevention of cardiovascular diseases and to lead early diagnosis and treatment, raise awareness in the society and provide healthy lifestyle habits. We aimed to evaluate the knowledge and attitudes of family medicine residents in Ankara on cardiovascular disease risk factors.
	Our research is a descriptive cross-sectional type of research. A questionnaire; originally structured by researchers for the study is administered 195 family medicine residents. 
%86,1 of the physicians reported that they're always counselling their patients about medication. Also %66.7,  %65.6  and  %63,1of  the physicians were counselling about smoking, hypertension and diabetes. %51,8 of the participants were counselling about  hyperlipidemia, %64,1 about body mass index, %71,8 about diet and %67,2 about exercise, if there is a risk. Physicians believe in the importance of lifestyle changes for the protection from cardiovascular diseases and inform their patients about this; but did not clearly state the detailed recommendation of spesific instructions for safe exercise, determining the appropriate exercise program for the patient by specifying frequency and duration, choosing a specific date for smoking cessation. Physicians did not have enough knowledge about cardiovascular disease risk scoring methods. Of the doctors who participated  in the study, 48.2% knew Framingham, 33% knew SCORE and 13.8% knew PROCAM more than 50% of their parameters. While residents and contracted general practitioners were similar to each other in knowing more than 50% of the Framingham risk scoring parameters(p=1), contracted general practitioners (48.8%) were found to be statistically significantly better than assistant physicians (29.2%) knowing  more than half of the parameters in SCORE (p = 0.025). Most of the physicians who participated in the study thought that their knowledge level about risk scoring methods was insufficient, but there was no significant difference between resident physicians (56.5%) and contracted general practitioners (58.8%) (p = 0.438).
In conclusion, physicians have sufficient knowledge about cardiovascular disease risk factors, but do not have enough information for risk scoring methods including these factors in clinical practise.

Key Words: Risk factors for cardiovascular disease, Cardiovascular disease risk scoring methods, Framingham, SCORE, PROCAM