İhracat dinamikleri ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği
Export dynamics and economic growth relations: The case of Turkey
Yazar: MUSA ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞEN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Uluslararası ticaret = International trade ; Zaman serileri analizi = Time series analysis ; İhracat = Export ; İhracat politikaları = Export policies

Özet:
Küreselleşme sürecinde ülkeler arasındaki artan rekabet, ürün ve pazar bazında farklı dinamiklerin ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Özellikle 2008 kriziyle birlikte cari paradigmanın sarsılması ve gelişmiş ülkelerin uyguladıkları politikalarda dönüşüme gitmesi, küresel rekabeti arttırmıştır. Artan rekabet koşulları ülkelerin ihracata dayalı büyüme hipotezini yeniden değerlendirmeye başlamalarına neden olmuştur. Bu noktada ihracatın ürün ve pazar bazında çeşitlendirilmesi, sofistikasyonu ve konsantrasyonu açısından ele alındığı 'ihracat dinamikleri' yaklaşımı ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada Türkiye özelinde ihracat dinamikleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki zaman serileri analizi yöntemleriyle sorgulanmaktadır. Bunun için ilk olarak TÜİK, IMF ve WITS veri tabanlarından elde edilen ilgili serilerin durağanlıkları Genişletilmiş Dickey-Fuller (ADF) ve Phillips-Perron (PP) birim kök testleriyle sınanmıştır. Devamında serilerde yapısal kırılmalar altında birim kök araştırması yapan Lee-Strazicich (LM) ve Bai-Perron (BP) testlerine yer verilmiştir. Ardından ürün ve pazar bazında iki yapısal VAR modeli kurularak değişkenlerin ekonomik büyüme ile uzun dönemli ilişkileri araştırılmıştır. SVAR modelleri üzerinden Granger nedensellik testi, Etki-Tepki Analizi ve Varyans Ayrıştırması sonuçları elde edilmiş ve değişkenler arasındaki ilişki yorumlanmıştır. Sonrasında iki modelde de yer alan değişkenlerin birbirleriyle olan nedensellik ilişkilerini tespit etmek üzere, Toda-Yamamoto, Toda-Yamamoto Bootstrap, Hatemi-Roca, Breitung-Candelon ve Asimetrik Frekans Alanı nedensellik testleri yapılmıştır. Bu doğrultuda; ihracat dinamikleri kapsamında ele alınan değişkenlerin zaman içinde yapısal kırılmalara uğradığı - şoklardan etkilendiği, ihracat dinamiklerinin ekonomik büyüme ile asimetrik ilişkide olduğu ve bu ilişkilerin zamana göre değiştiği gözlemlenmiştir. Bundan dolayı etkin ihracat stratejisinin tespit ve tayini için kısa-orta ve uzun dönem nedensellik ilişkilerine göre politika belirlenmesi gerektiği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
The increasing competition between countries in the process of globalization generates different dynamics in terms of product and market. In particular, shaking of the current paradigm with the 2008 crisis and the transformation need of developed countries in the policies they implemented have increased the global competition. Rising competition conditions have led countries to re-evaluate their export-led growth hypothesis. At this point, export dynamics approach, which focuses on diversification, sophistication and concentration in terms of product and market, has come to the fore. The study is being questioned in Turkey with special export dynamics and methods of analysis of time series relationship between economic growth. For this purpose, firstly, the stagnation of the related series obtained from TURKSTAT, IMF and WITS data bases were tested with the extended Dickey-Fuller (ADF) and Phillips-Perron (PP) unit root tests. In the following series, Lee-Strazicich (LM) and Bai-Perron (BP) tests are conducted. Then, two structural VAR models were developed on product - market basis and economic growth and long term relations of variables were investigated. Granger causality test, effect-response analysis and variance decomposition results were obtained from SVAR models and the relationship between variables was interpreted. Then, Toda-Yamamoto, Toda-Yamamoto Bootstrap, Breitung-Candelon, Hatemi-Roca and Asymmetric Frequency Domain causality tests were performed to determine the causality relations of the variables in both models. According to the analyses, its found that the export dynamics are affected by the shocks in time, export dynamics have asymmetrical causality with economic growth and these relations change according to time and the determination of the effective export strategy should be determined according to the symmetrical and asymmetrical short-medium and long-term causality relations.