Mefâtîhu`l-Ğayb`da kulların fiilleri ile ilgili tartışmalar
Discussions on the human being acts in the Quranic commentary entitlet Mafatih al-Ghayb
Yazar: ALİ TEMEL
Danışman: PROF.DR. HALİFE KESKİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Kulların fiilleri problemi tarih boyunca insanların en çok meşgul oldukları problemlerden biridir. İslam düşüncesinde bazı insanlara göre insan hürdür ve kendi fiillerini kendisi yapar. Allah insanlara bir eylemi yapıp yapmama gücü vermiştir. Eğer insan herhangi bir şeyi yapmak hürriyetine sahip değilse, o insanın işlediği iyi veya kötü fiillerden dolayı mükâfat veya ceza görmesi anlamsız olur. Eğer Allah insanları belirli fiilleri yapmaya zorlamış olsaydı o zaman Allah'ın o fiillerden dolayı insanları cezalandırması zulüm olurdu. Bu görüşe sahip olanlar, kendi görüşleri doğrultusunda yorumlanabilen Kur'an ayetlerini delil olarak almışlar, kendi görüşlerini desteklemeyen ayetleri ise te'vil yoluna gitmişlerdir.Diğer bazılarına göre ise insanlar fiillerinden sorumlu değildiler. Onlar, kendi fiillerini özgür iradeleriyle gerçekle ştirememektedirler. Onların fiilleri Allah tarafından meydana getirilmektedir. Allah onlara yapma veya yapmama kudreti vermemiştir. Eğer insanlar, her şeyi yapabilmek için özgür bir iradeye sahip olsalardı, Allah'ın kontrolü dışına çıkmış olurlardı. Bu ise Allah'ın mutlak kudreti açısından imkânsızdır. Bu gurup da kendi görüşlerini destekleyen ayetleri delil olarak kullanmış ve kendi görüşlerine uymayan ayetleri tevil cihetine gitmişlerdir.Bazı insanlar da vardır ki bunlar yukarıdaki iki görüşü uzlaştırma gayreti içine girmişlerdir. Bunlara göre kullar kendi fiillerinden sorumludurlar ancak kendi fiillerini yapacak kudrete sahip değildirler. İnsanların fiillerini Allah yaratmaktadır.Bu çalışma, Fahraddin Râzî tarafından yazılmış olan Mefâtîhu'l-Ğayb adlı tefsirde kulların fiilleriyle ilgili ayetler hakkında yapılan tartı şmaları içermektedir.Anahtar kelimeler: Özgür irade, kudret, kader, kulların fiilleri, yaratma.

Abstract:
Human being act is one of the most interested problem by people in everytime. in Islamic theology, according to some people, human being responsible fortheir acts. People have free will and they make their acts by their free will.Because of that, theese people say human being will be responsible in thejudgement day for their acts that they have performed in the world. Allah gave toman a power for doing or not doing. If human being hasn?t free will for actanything, he will not responsible from his acts that he has performed in the world.Theese people take a lot of verses of Qur?an as proof. But meanwhile there aresome verses of Qur?an that don?t support their opinion. Theese people have forcedinterpretation these verses.According to other some people, human being irresponsible for their acts.People haven?t free will and they can?t make their acts by their free will. Their actsare made by Allah. Allah didn?t give to man a power for doing or not doing. Ifhuman being has free will for act everything he will be out of the control of Allah.This is impossible thing because of Allah?s omnipotence.. Theese people also takea lot of verses of Qur?an as proof. in the Qur?an there are many verses that supportsopinions of theirs too. Theese people have forced interpretation the verses thatdon?t support their opinion.There are some people who say human being responsible for their act butpeople can?t make their acts. Theese acts are made by Allah.This study, including discussings about the verses that interested in humanbeing acts in the tafsir of Mafatih al-Ghayb that have written by Fahreddin Razi.Key words: Free will, power, predestination, human being act, to create.