İhracat kazançlarında istikrarsızlık sorunu (Türkiye üzerine bir uygulama)
Instability of export earnings (An ampric analysis on Turkey)
Yazar: SEVİM BOLACALI
Danışman: YRD. DOÇ. FATMA FEHİME AYDIN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Türk ekonomisi = Turkish economy ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model ; İhracat = Export ; İhracat kazançları = Export earnings ; İstikrarsızlık = Instability

Özet:
Bu çalışmada ihracatın ve ihracat kazançlarındaki istikrarsızlığın ekonomik büyüme ile aralarındaki ilişki teorik olarak ele alınmaktadır. 24 Ocak kararlarından sonra Türkiye'de uygulamaya konulan ihracata dayalı sanayileşme stratejisi ile ihracat payını arttırmaya çalışan Türkiye'nin ihracat gelirlerindeki istikrarsızlık 1980-2013 dönemi dış ticaret rakamları yardımıyla tespit edilmekte ayrıca ihracat kazançlarındaki istikrarsızlığın nedenlerinden biri olan döviz kurlarındaki dalgalanmaların aynı dönem için hem toplamda hem de ihracatın mal grupları ve sektörel dağılımı üzerindeki etkisi ekonometrik olarak tespit edilmektedir.
Çalışmada zaman serisi modellerinden biri olan Vektör Otoregresyon (VAR) modelinde etki-tepki fonksiyonu yöntemi ile döviz kurlarındaki dalgalanmaların dış ticaret üzerindeki etkisi analiz edilmektedir. Yapılan analiz sonucunda döviz kurundaki bir şokun tüketim malları ihracatını ilk dönemlerde az miktarda sonraki dönemlerde daha fazla miktarda artırdığı görülürken; diğer kalemleri ise ilk dönemlerde azalttığı sonraki dönemlerde ise artırdığı görülmektedir. Çalışmada ayrıca ihracat kazançlarında istikrarsızlığın tespiti için ihracatın toplamı, ihracatın mal grupları ve ihracatın sektörel dağılımı üzerinde trendden sapmalara dayanan endeks yöntemi ile istikrarsızlık olup olmadığı tespit edilmektedir. Bu hesaplamalara göre de genel anlamda bir istikrarsızlık olduğu görülmektedir.



Anahtar Kelimeler: İhracat, İstikrarsızlık, VAR Modeli, Türkiye

Abstract:
In this study the relationship between exportation and economic growth, and between instability in export revenue and economic growth was handled theoretically. Turkey has conducted  industrialisation strategy based on exportation with 24 January decisions  in order to increase its share in exportation. The instability in export revenues of Turkey was determined with the help of export statistics in the period of 1980-2013. The fluctuations in export revenues is one of the causes of instabilities in export earnings. For the period of 1980-2013, the effect of fluctuations in foreign exchanges on total export, on groups of export goods and on sectorial distribution of export were determined econometrically.
In the study, impulse response analysis method in Vector Oto regression (VAR) model, which is one of time series models, was applied. The effect of fluctuation in foreign exchanges on foreign trade was analysed with this impulse response analysis method. As a result of the analysis, it was seen that a shock in exchange rates increased the export of consumer goods in the first period slightly but more in later periods. A shock in exchange rates decreased other variants apart from export of consumer goods in the first period but increased them in later periods. Besides, in order to determine instability in export revenues, the index method based on deviation from trend on sectorial distribution of export was applied in this thesis. With this application, it was determined whether there is an instability in export, in exported groups of goods and in sectorial distribution of export, and according to these findings, an instability was observed in general.


KeyWords: Export, Instability, VAR Model, Turkey