Atık ayrıştırma eğitiminin ameliyathanede tıbbi atık ve geri dönüştürülebilir atık miktarı üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the impact of waste segregation training on the amount of medical and recyclable waste in the operating room
Yazar: BÜŞRA NUR EVLİYA FELEK
Danışman: PROF. DR. DİLEK YÖRÜKOĞLU ; DOÇ. DR. SÜHEYLA KARADAĞ ERKOÇ ; DOÇ. DR. MENEKŞE ÖZÇELİK
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Ambalaj atıkları = Packaging waste ; Atık yönetimi = Waste management ; Grup eğitimi = Group education ; Plastik atıklar = Plastic wastes ; Tıbbi atık = Medical waste ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, ameliyathane personeline verilen atık ayrıştırma eğitiminin tıbbi atık ve geri dönüştürülebilir atık miktarları üzerindeki etkilerini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntemler: Mart 2024 itibariyle Ankara Üniversitesi Cebeci Hastanesi'nde 7 odalı ameliyathanede gerçekleştirilen bu çalışmada, yarı deneysel bir tasarım kullanılmıştır. Atık üretimine doğrudan katkıda bulunan ve atık yönetiminde rol oynayan sağlık personeline (doktorlar, hemşireler, anestezi teknikerleri ve temizlik personeli) atık ayrıştırma eğitimi verilmiştir. Eğitimin etkisini değerlendirmek için eğitim öncesi ve sonrası ölçümler alınmıştır. Veriler, çevre kirliliği farkındalığını test etmek için araştırmacı tarafından geliştirilen bir anket formu ve atık miktarlarını kilogram cinsinden ölçmek için bir dijital el terazisi (Bluefox-Turkey) kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Anket sonuçlarına göre, 53 katılımcının %60'ı erkek olup, ortanca yaşları 37 ve %86.8'i üniversite mezunudur. Doktorların %40'ının atık ayrıştırma konusunda yetersiz bilgiye sahip olduğu, diğer meslek gruplarına göre anlamlı derecede daha az bilgi sahibi oldukları tespit edilmiştir. Eğitim, geri dönüştürülebilir atık miktarını (ameliyat başına düşen mavi çöp miktarı 1.30 kg'dan 1.80 kg'a) anlamlı derecede artırmıştır. ( p=0.01). Eğitim sonrasında tıbbi atık miktarı (ameliyat başına düşen kırmızı çöp miktarı 4.92 kg'dan 4.14 kg'a) azalsa da tıbbi atıkta azalma, istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0.09). Eğitim sonrası ikinci ayda yapılan  ölçümleri, eğitim öncesi ile karşılatırdığımızda ise değerlerin başlangıç miktarlarına dönme eğiliminde olduğunu saptadık (ameliyat başına düşen mavi çöp miktarı 1.30 kg'dan 1.79 kg'a, kırmızı çöp miktarı 4.92 kg'dan 5.07 kg'a) .
Sonuç: Atık ayrıştırma eğitimi, ameliyathane ortamında geri dönüştürülebilir atık miktarını anlamlı olarak artırmıştır. Tıbbi atık miktarındaki azalma ise anlamlı bulunmamıştır. Düzenli ve meslek gruplarına özgü eğitim programları, atık yönetimi uygulamalarının etkinliğini sürdürmek için kritik öneme sahiptir. Eğitim sonrası dönemde geri dönüştürülebilir atık miktarındaki artış ve tıbbi atık miktarındaki azalma, sağlık personelinin atık yönetimi konusundaki farkındalığının arttığını göstermektedir. Gelecek çalışmalarda, uzun vadeli etkilerin araştırılması ve farklı sağlık kuruluşlarında benzer eğitimlerin uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Atık ayrıştırma, tıbbi atık, geri dönüştürülebilir atık, ameliyathane, eğitim, çevresel sürdürülebilirlik

Abstract:
Title: Investigation of the Impact of Waste Segregation Training on the Amount of Medical and Recyclable Waste in the Operating Room
Objective: This study aims to evaluate the effects of waste segregation training provided to operating room staff on the amounts of medical waste and recyclable waste.
Materials and Methods: Conducted at Ankara University Cebeci Hospital's 7-room operating theater starting in March 2024, the study utilized a quasi-experimental design. Health personnel (doctors, nurses, anesthesia technicians, and cleaning staff) directly contributing to waste production and involved in waste management were trained in waste segregation. Pre- and post-training measurements were taken to assess the training's impact on waste amounts. Data were collected using a survey form developed by the researcher to test environmental pollution awareness and a digital hand scale (Bluefox-Turkey) to measure waste amounts in kilograms.
Results: The survey showed that, 60% of the 53 participants are male, with a median age of 37, and 86.8% have a university degree. It was found that 40% of the doctors have insufficient knowledge about waste segregation, significantly less than other professional groups. Training significantly increased the amount of recyclable waste (the amount of blue waste per surgery increased from 1.30 kg to 1.80 kg) (p=0.01). Although the amount of medical waste (the amount of red waste per surgery decreased from 4.92 kg to 4.14 kg) decreased after training, the reduction in medical waste was not statistically significant (p=0.09). When we compared the measurements taken in the second month after training with the pre-training values, we found that the values tended to return to their initial amounts (the amount of blue waste per surgery increased from 1.30 kg to 1.79 kg, and the amount of red waste increased from 4.92 kg to 5.07 kg).

Conclusion: Waste separation training significantly increased the amount of recyclable waste in the operating room environment. The decrease in the amount of medical waste was not found to be significant. Regular and professional training programs are critical for maintaining the effectiveness of waste management practices. The increase in the amount of recyclable waste and the decrease in the amount of medical waste in the post-training period showed that the awareness of healthcare personnel about waste management, increased. In future studies, it is recommended to investigate long-term effects and implement similar training in different health institutions.

Keywords: Waste segregation, medical waste, recyclable waste, operating room, training, evironmental sustainability