Glandulae  suprarenales (Adrenal bezler)'in çok kesitli bilgisayarlı tomografi ile morfometrik analizi
Analysis of suprarenal glands (Glandulae suprarenales, adrenal glands) with multi section computer tomography
Yazar: DÖNDÜ AKIN
Danışman: YRD. DOÇ. MEHMET TUĞRUL YILMAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Anatomi = Anatomy ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Adrenal bezler = Adrenal glands ; Adrenal korteks = Adrenal cortex ; Adrenal medulla = Adrenal medulla ; Morfometri = Morphometry ; Radyolojik görüntüleme =   ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Gl. suprarenales, yaşam için zorunlu olan ve organizmanın genel fizyolojik düzenini sağlamada iş gören, önemli bir çift endokrin organdır. Glandula suprarenalis?in kortikal kesimi mineralokortikoid, glukokortikoid ve gl. suprarenaliskökenli seks steroidleri olarak bilinen 3 grup hormonu salgılamaktadır. Bu hormonların salınımlarındaki değişiklikler hayatı tehdit eden ya da önemli bozukluklara sebep olan hastalıklara yol açmaktadır. Glandula suprarenalis ve böbreklerin anatomik yapısı ve karşılaşılabilecek varyasyonlarının bilinmesi, temel bilimlerde eğitim, cerrahi operasyonlarda başarı oranı, radyolojik görüntülerde doğru teşhisin konulması açısından önem taşımaktadır.
Çalışma kapsamında genel cerrahi, gastroenteroloji, onkoloji, üroloji ve acil polikliniklerine başvuran hastaların abdomen BT tetkikleri kullanılmıştır. Yaşları 50 ile 80 arasında değişen 1000 hasta görüntüsü tarandı.  Çalışma,  gl. suprarenalispatolojisi olmayan 220 erkek ve 200 kadın olmak üzere toplam 420 hasta üzerinde gerçekleştirildi.  Gl. suprarenales ve böbreklerin morfometrik ölçümlerinin yaş, boy, kilo ve BKI?ye göre ilişkileri değerlendirildi. Çalışma da böbreklerin kalınlığı, genişliği ve uzunluğu ölçüldü. Sağ ve sol böbreklerin hacimleri hesaplandı. Gl. suprarenalis?in columna vertebralis?e göre konumu belirlendikten sonra komşu yapılar ile ilgili morfometrik ölçümler gerçekleştirildi. Tüm parametreler için cinsiyet ayrımı yapılmadan, cinsiyet ayrımı yapılarak, 50-59,60-69 ve 70 ve üzeri yaş gruplarında sağ ve sol karşılaştırılması yapıldı. Erkek hastaların ortalama sağ ve sol böbrek uzunluğunun, kalınlığının, genişliğinin, hacminin ve gl. suprarenalis?in yüksekliğinin, medial kol kalınlığının, lateral kol kalınlığının, vertebra?ya uzaklığının, aort?a uzaklığının, diaphragma?ya uzaklığının kadın hastalara göre daha büyük olduğu tespit edildi. Kadın hastaların ortalama sağ ve sol gl. suprarenalis hacminin erkek hastalara göre daha büyük olduğu belirlendi. Gl. suprarenalis?in yüksekliği, oesophagus?a uzaklığı ve lateral kol kalınlığı boyutları cinsiyetler arasında sağ tarafta önemli iken sol tarafta önemsiz bulundu. Gl. suprarenalis?in v. cava inferior?a uzaklığı sol tarafta anlamlı iken sağ tarafta anlamsız bulundu.  
Erkek hastalarda gl. suprarenalis `in corpus kalınlığı ile lateral kol kalınlığı arasında sağ ve sol taraflar arasında anlamlı bir fark bulunmaz iken diğer parametreler arasında p<0.05 anlamlı bir fark tespit edildi. Kadın hastalarda ise böbrek kalınlığının, böbrek hacminin gl. suprarenalis hacmine oranının, gl. suprarenalis?in corpus kalınlığının, medial kol kalınlığının,  vertebra, aorta ve diaphragma?ya uzaklığının sağ ve sol taraflar arasında anlamlı bir fark oluşturduğu tespit edildi. 
Çalışmamızın 50 ile 80 yaş aralığında gl. suprarenalis ve böbrek boyutları ile ilgili referans değerler sağlayacağı ve  de elde edilen bulguların ilgili klinik branşlara katkısının olacağı kanısındayız.

Abstract:
Suprarenal glands, highly important pair of endocrine glands, which are mandatory to keep an organism alive and it?s general physiology stable. Cortical part of suprarenal gland secretes three groups of hormones, which are known as mineralocorticoids, glucocorticoids and gl.suprarenalis originated sex steroids. Secretion abnormalities of those hormones either cause life threatening conditions or great clinical detoriorations. Knowing the anatomical structure and variations of kidney and suprarenal glands is important for education of basic medical sciences, during surgical procedures and for proper diagnosis in radiological imaging.
Abdominal C.T. imaging results of thousand patients,  ages vary between 50 and 80, who admitted to general surgery, gastroenterology, oncology and emergency room were scanned.220 male and 200 female patients with no gl. suprarenalis pathology  were chosen to take place in our study. Morphometric measurements of kidneys and suprarenal glands were evaluated by age, height, weight and body mass index. Weight, height and thickness of kıdneys are measured and volume of them are calculated. After determening the position of suprarenal glands to vertebral coloumn morphometric measurements of neighbour organs were taken. Parameters of left and right sides compared among patients firstly taking gender differences into account then living gender differences out and lastly dividing patients into groups according to their ages, 50-59, 60-69, 70-79. Average values of kidney length, thickness, volume and average values for suprarenal gland height, thickness of medial arm, thickness of lateral arm, distance to vertebra, distance to aorta and diaphragma of male patients are grater than female patients. Average volume of left and right suprarenal glands were found to be bigger in female patients than male patients. Average value of  right and left suprarenal glands in female patients were bigger than average value of male patients . While the difference of suprarenal glands height, distance to oesophagus and lateral arm thickness among to right side measurements were found to be significant it was insignificant among the left side measurements.  Distance of suprarenal gland to inferior vena cava on left side was significant (p?0.05) while in right side insignificant (p>0.05). 
While there was no significant difference between left and right side suprarenal gland corpus and lateral arm thickness, there was significant difference between sides in other parameteres   in male patients (p<0.05). Altough in female patients there was a significant difference between left and right side among the parameters of kidney  thickness, ratio of kidney volume to suprarenal gland volume, suprarenal corpus thickness, medial arm thickness and distance to vertebra, aorta and diaphragma. 
We beleive that our study will set reference values of suprarenal gland and kıdney for ages 50 and 80 and data gathered will contribute to clinicians.