Yükseköğretimdeki örgütsel demokrasi ile öğretim elemanlarının örgütsel yabancılaşma davranışlarının incelenmesi
Analyzing organizational democracy in higher education and organizational alienation behaviours of faculty members
Yazar: ŞÜKRÜ GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN FERDA BEYTEKİN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, yükseköğretimdeki örgütsel demokrasi ile öğretim elemanlarının örgütsel yabancılaşma davranışları ile ilgili var olan durumu ve aralarında ilişki olup olmadığının araştırılarak ortaya koyulması amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı kapsamında, İzmir'deki dört devlet (Ege Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, İzmir Demokrasi Üniversitesi) ve iki vakıf üniversitesinde (İzmir Ekonomi Üniversitesi, Yaşar Üniversitesi), 2019-2020 akademik yılında görev yapmakta olan 364 öğretim elemanına ulaşılarak araştırmanın verileri elde edilmiştir. Araştırma sonucu ulaşılan veriler, nicel araştırma teknikleri ile çözümlenmiş ve elde edilen bulgular bağlamında; öğretim elemanlarının kurumlarında algıladıkları örgütsel demokrasinin ve sergiledikleri örgütsel yabancılaşma davranışlarının orta düzeyde olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Bunun yanı sıra, vakıf üniversitelerinde görev yapmakta olan öğretim elemanlarının kurumlarında algıladıkları örgütsel demokrasi düzeyinin, devlet üniversitelerinde görev yapmakta olan öğretim elemanlarının kurumlarında algıladıkları örgütsel demokrasi düzeyinden daha yüksek olduğu ve vakıf üniversitelerinde çalışan öğretim elemanlarının örgütsel yabancılaşma davranışlarını sergileme düzeylerinin, devlet üniversitelerinde görev yapmakta olan öğretim elemanlarının örgütsel yabancılaşma davranışları sergileme düzeylerinden daha düşük olduğu tespit edilmiştir.  Buna ek olarak, öğretim elemanlarının kurumlarında algıladıkları örgütsel demokrasi düzeyinin ve öğretim elemanlarının sergiledikleri örgütsel yabancılaşma davranışlarının düzeyinin; yaş, görev yapılan üniversitenin statüsü, unvan, kurumdaki hizmet süresi ve mesleki kıdem gibi değişkenlere göre anlamlı olarak farklılık gösterdiği; ayrıca, öğretim elemanlarının sergiledikleri örgütsel yabancılaşma davranışlarının medeni durum, fakülte ve cinsiyet değişkenlerine göre de toplamda ya da alt boyutta anlamlı olarak farklılık gösterdiği bulgularına ulaşılmıştır. Son olarak ise, öğretim elemanlarının kurumlarında algıladıkları örgütsel demokrasi ile öğretim elemanlarının sergilemekte oldukları örgütsel yabancılaşma davranışları arasında orta düzeyde negatif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, it has been aimed to manifest on research the current situation related to organizational democracy in higher education and organizational alienation behaviours of faculty members, along with whether a relationship exists between these two variables or not. Within the scope of the study, by reaching out 364 faculty members who work at four public (Ege University, Dokuz Eylül University, İzmir Katip Çelebi University, İzmir Democracy University) and two foundation universities (İzmir Economics University, Yaşar University) in İzmir in 2019 – 2020 academic year, the data of the study have been obtained. The data accessed via the research have been analyzed by means of quantitative research techniques and in the context of the findings obtained, the result that organizational democracy perceived by the faculty members within their institutions and their organizational alienation behaviours are moderate has revealed. Besides, it has been found that the level of the organizational democracy perceived toward their institution by the faculty members working at foundation universities is higher than that of those working at public universities and the level of exhibiting organizational alienation behaviours of the faculty members working at foundation universities is lower than that of those working at public universities. Additionally, the findings that the level of the organizational democracy that the faculty members perceive within their institutions and the level of the organizational alienation behaviours that the faculty members exhibit indicate a significant difference in terms of the variables such as age, the status of the university worked at, academic title, term of office in the institution and professional seniority, and also, the level of the organizational alienation behaviours that the faculty members exhibit indicate a significant difference within the total or the sub dimensions in terms of the variables of gender, marital status and faculty have been obtained. Lastly, it has been found that a moderate – negative relationship between the organizational democracy that the faculty members perceive within their institutions and the organizational alienation behaviours that the faculty members exhibit exists.