İnşaat sektöründe iş sağlığı güvenliği kapsamında şantiye şeflerinin iş kazalarındaki hukuki ve cezai sorumlulukları
Within the scope of occupational health and safety in the construction sector in occupational accidents of site heads legal and criminal responsibilities
Yazar: ALİHAN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA SELÇUK
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnşaat, bir yapıyı inşa etmek ve yapı üretme faaliyetidir. Yapı üretim faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesi için de yasal mevzuattan kaynaklanan birçok prosedürün yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu nedenle mevzuata ve prosedürlere aykırı şekilde inşaat faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi mümkün değildir. 
	İnsanoğlu var olduğu günden bu yana barınma ihtiyacı başta olmak üzere birçok farklı amaç için inşa etme faaliyeti içerisinde olmuştur. Çağlar boyunca birçok icat ve keşif sayesinde insanlığın inşa etme faaliyeti gelişim göstermiştir. Son yıllarda gelişen ve değişen teknoloji ile inşaat sektörü en büyük sektörlerden biri haline gelmiştir.  
         İş kazası, işveren bünyesinde çalışan işçinin işverenin işini yaptığı esnada gerçekleşebilecek olan ölümle sonuçlanabilecek ve/veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hale getirebilecek her türlü olay olarak bilinmektedir. Günümüzde ülke ekonomisinin lokomotif sektörü olarak kabul edilen inşaat sektörü iş kazaları bakımından en riskli sektörlerden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Sektörde iş sağlığı ve güvenliği açısından en çok yüksekten düşme ve ağır iş makinelerinin kullanımı sırasında meydana gelen ekipman kazaları çeşitli yapı üretimlerinde karşılaşılan iş kazalarının büyük bir çoğunluğunu oluşturmaktadır. Dolayısıyla iş kazası riski ile karşılaşma olasılığı oldukça yüksek olan inşaat sektöründe iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınması ayrıca bir önem kazanmaktadır. İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tedbirlerin alınması konusunda gerek işveren yapı müteahhidinin gerekse de şantiye şefinin doğrudan sorumluluğu bulunmaktadır. Hali hazırda şantiye şefleri, şantiye yöneticiliği mesleğini yalnızca kâğıt üstünde imza atmak suretiyle ifa etmekte ise de inşaat alanında her gün görevli olanlar şantiyelere giderek başta iş sağlığı güvenliği önlemleri olmak üzere her türlü inşaat organizasyonunun sağlanması ile yükümlüdürler. Şantiye şefinin iş sağlığı ve güvenliği kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda ise özel hukuk ve kamu hukuku bağlamında bazı sorumlukları bulunmaktadır. Bu sorumluluklar özel hukuk bağlamında çalışan işçilerin tedavi giderleri, maddi manevi tazminatları, iş kazası sonucu ölenlerin ölüm aylığı gibi ödemelerine yönelik hukuki sorumlulukları olup; kamu hukuku bağlamında ise herhangi bir iş kazası gerçekleşmesi durumunda iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması hususunda şantiye şefinin görevi ihmal etme durumu söz konusu ise kusur oranında ceza alma durumu ile karşı karşıya gelmesidir. 
	Bu tez çalışmasının amacı günümüzde inşaat sahasında karşılaşılabilecek iş kazalarından kaynaklı olabilecek hukuki ve cezai sorumluluklardan bihaber olan şantiye şefliği görevini sadece kağıt üstünde gerçekleştiren şantiye şeflerini aydınlatmak ve bilinçlendirmek için bir kılavuz niteliğinde en temel bilgileri açık bir şekilde derleyip ortaya koymaktır.

Abstract:
Construction is the activity of constructing and producing a structure. In order to carry out building production activities, many procedures arising from the legal legislation must be fulfilled. For this reason, it is not possible to carry out construction activities in violation of the legislation and procedures.
Mankind has been in building activities for many different purposes, especially the need for shelter, since its existence. Through the ages, many inventions and discoveries have developed the building activity of humanity. With the developing and changing technology in recent years, the construction industry has become one of the largest industries.
          Occupational accident is known as any event that may result in death of the employee working within the employer while the employer is doing his job, and/or that may render his body integrity mentally or physically disabled. Today, the construction sector, which is considered to be the locomotive sector of the country's economy, is one of the most risky sectors in terms of occupational accidents. In terms of occupational health and safety in the sector, equipment accidents that occur during falling from a height and the use of heavy construction machinery constitute the majority of occupational accidents encountered in various construction productions. Therefore, taking measures regarding occupational health and safety in the construction sector, which has a high probability of encountering the risk of occupational accidents, gains further importance. Both the employer building contractor and the site supervisor have direct responsibility for taking measures related to occupational health and safety. Although the construction site managers are currently performing the job of site management only by signing on paper, those who are in charge of the construction site are responsible for providing all kinds of construction organization, especially occupational health and safety measures, by going to the construction sites every day. If the site manager does not fulfill his obligations within the scope of occupational health and safety, he has some responsibilities in the context of private and public law. These responsibilities are legal responsibilities for the treatment expenses, material and moral compensation of the workers working in the context of private law, and the death pension of those who died as a result of work accidents; In the context of public law, in case of any occupational accident, if the site manager neglects his duty to take occupational health and safety measures, he is faced with a penalty at the rate of fault.
The aim of this thesis is to compile and present the most basic information as a guide in order to enlighten and raise awareness of the construction site supervisors who are unaware of the legal and penal responsibilities that may arise from work accidents that may arise at the construction site today.