Çocukluk çağı travmaları ve depresyon arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve dissosiyasyonun aracı rolünün incelenmesi
Examining the mediating role of self-objectification and dissociation in the relationship between childhood traumas and depression
Yazar: ARAM SÖYLEMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KANDEMİR
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı çocukluk çağı travmaları ve depresyon arasındaki ilişkide kendini nesneleştirme ve dissosiyasyonun aracı rolünün incelenmesidir. Çalışma kesitsel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Bu kapsamda, 629 genç-yetişkin katılımcıdan online araçlar kullanılarak veriler toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Demografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Nesneleştirilmiş Beden Bilinci Ölçeği, Dissosiyatif Yaşantılar Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri kullanılmıştır. Değişkenlerin demografik faktörlere bağlı olarak farklılaşma durumları da değerlendirilmiştir. Korelasyon analizi sonuçları, çocukluk çağı travmaları, depresyon, kendini nesneleştirme ve dissosiyasyon arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Buna ek olarak çocukluk çağı travmaları puanlarının ebeveyn eğitim düzeyi daha düşük olan, kardeş sayısı daha fazla olan ve doğum sırasında 4. ya da daha sonraki sıralarda doğan katılımcılarda daha yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Kadın katılımcılar, erkek katılımcılara kıyasla daha yüksek depresyon puanları göstermekte, evli olan katılımcılar ise bekar ya da devam eden bir romantik ilişkisi bulunan katılımcılara kıyasla daha düşük kendini nesneleştirme puanları göstermektedir. Son olarak, kendini nesneleştirme ve dissosiyasyonun, çocukluk çağı travmaları ve depresyon arasındaki ilişkideki aracı rolünün anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, alanyazındaki araştırma sonuçlarıyla karşılaştırılmış ve yine alanyazındaki araştırmalar ve kuramsal yaklaşımlar ışığında değerlendirilmiş, çalışmanın sınırlılıklarından söz edilmiş ve ilerde yapılacak olan çalışmalar ve alanda çalışan uzmanlar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to examine the mediating role of self-objectification and dissociation in the relationship between childhood traumas and depression. The research was designed as a cross-sectional study. In this context, data were collected from 629 young adult participants using online tools. The data collection included a Demographic Information Form, Childhood Mental Trauma Scale, Objectified Body Consciousness Scale, Dissociative Experiences Scale, and Beck Depression Inventory. The variations of variables according to demographic factors were also evaluated. The results of the correlation analysis indicated significant positive relationships between childhood traumas, depression, self-objectification, and dissociation. Furthermore, it was found that childhood trauma scores were higher for participants with lower parental education levels, higher number of siblings, and those born in the 4th or later birth order. Female participants showed higher depression scores compared to male participants, and married participants exhibited lower self-objectification scores compared to participants who were single or in an ongoing romantic relationship. Finally, it was concluded that self-objectification and dissociation play a significant mediating role in the relationship between childhood traumas and depression. The findings were compared with research results in the literature, evaluated in the light of existing research and theoretical approaches, limitations of the study were discussed, and recommendations for future studies and professionals in the field were provided.