Erişkin hastalarda sağlık okuryazarlığı düzeyinin birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanımı üzerine etkisi
The effect of health literacy level on the use of primary health services in adult patients
Yazar: ÖMER FARUK AKPINAR
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Yetişkinler = Adults

Özet:
AMAÇ: Aile Hekimi kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini, yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın, her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak vermekle yükümlü hekimdir. Aile hekiminin bu hizmetleri etkin bir şekilde sağlamasında, kendisine başvuran popülasyonun sağlık okuryazarlığı düzeyi önem arzetmektedir.
Biz bu çalışmada Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hürriyet Eğitim Aile Sağlığı Merkezimize kayıtlı 18 -80 yaş aralığındaki okuma yazma bilen, sağlık profesyoneli olmayan hastaların Türkiye Sağlık Okur Yazarlığı Ölçeği -32(TSOY 32) ölçeği kullanılarak ölçülen sağlık okur yazarlık düzeylerinin birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanma durumları arasındaki ilişkiyi değerlendirmeyi amaçladık.  
YÖNTEM: Çalışmamızda Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran 242 hastaya iki aşamalı anket uygulandı. Birinci kısımda hastalara sosyodemografik özellikleri içeren sorularla beraber birinci basamak sağlık hizmetlerini kullanım durumlarıyla alakalı sorular soruldu. İkinci kısımda ise katılımcıların sağlık okuryazarlık düzeylerini ölçen TSOY 32 ölçeği kullanılarak SOY düzeyleri belirlendi. Bu veriler katılımcıların sosyodemografik özellikleri, birinci basamak hizmetlerini kullanım durumlarıyla karşılaştırılarak gruplandı.
BULGULAR: Çalışmamıza katılan hastaların yaş ortalaması 47,12±16,59 yıldı. Sağlık okur yazarlık düzeyi ortalama puanları 29,77±5,36'ydı. Eğitim durumuna göre kıyaslandığında üniversite grubunda SOY yeterli düzeyde olanların oranı %49 gelmiş ve en yüksek grubu oluşturmuştur. Hasta olduğunuzda ilk ne yaparsınız sorusuna acil servise başvururum diyenlerde yeterli sağlık okuryazarlık oranı %11,8 tespit edilmiş diğer gruplara oranla en düşük oranda saptanmıştır.  
SONUÇ: Birinci basamakta kronik hastalara diğer basamaklardan daha fazla vakit ayırma imkanı olan aile hekimleri kronik hastalığı olan bireylere her klinik vizitte kendi hastalıklarıyla ilgili bilgiler vererek onların SOY düzeyini arttırabilir. Ayrıca hastaları birinci basamak da yapılan kanser taramaları hakkında sözel ve görsel olarak aile sağlığı merkezlerinde bilgilendirmek onların bu konu hakkındaki farkındalıklarını arttıracak ve tarama programlarına katılmalarını sağlayacaktır. 

ANAHTAR KELİMELER: sağlık okur yazarlığı, sağlık hizmeti kullanımı, birinci basamak

Abstract:
AIM: The Family Physician is the physician who is obliged to provide comprehensive and continuous care services for each person, regardless of age, sex and illness, as well as preventive health services and primary care diagnosis, treatment and rehabilitative health services. The health literacy level of the population applying to it is important for the family physician to provide these services effectively.
In this study, we aimed to find the relationship between the health literacy level measured levels of health literacy Health Literacy Scale  Turkey 32 and the use of primary health care services for the patients aged 18-80, who are literate, who are registered to Okmeydanı Training and Research Hospital Hürriyet Education Family Health Center.
PATIENTS AND METHODS: In our study, 242 patients admitted to Hürriyet Education Family Health Center, underwent a two-stage questionnaire. In the first part, the patients were asked questions about sociodemographic characteristics as well as the use of primary health care services. In the second part, Health Literacy levels were determined by using TSOY 32 scale which measures the health literacy levels of the participants. These data were grouped by comparing the sociodemographic characteristics of the participants with their use of primary care services.
RESULTS: The mean age of the patients was 47.12 ± 16.59 years. The mean scores of health literacy levels were 29.77 ± 5.36. When compared with the educational level, the ratio of those with sufficient level of SOY in the university group was 49% and it was the highest group. The rate of adequate SOY was 11.8% in patients who were first told to go to the emergency department when they were sick, and was the lowest among the other groups.
CONCLUSION: In primary care, family physicians, who have the opportunity to devote more time to chronic patients than other levels, can increase their SOY levels by providing information about their illnesses at each clinical visit to individuals with chronic disease. In addition, verbally and visually informing patients about primary cancer screenings at primary level will increase their awareness about this issue and enable them to participate in screening programs.
KEY WORDS: health literacy, use of health care, primary care