Geçmişten günümüze Türkiye'de özel eğitim politikaları
Special education policies in Turkey from past to present
Yazar: YASİN ARI
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL KAHRAMAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education

Özet:
Araştırmada Türkiye'de özel eğitimin tarihsel süreç içerisindeki değişimi ve gelişimini özel eğitim politikaları çerçevesinde ortaya koymak ve özel eğitim öğretmenlerinin sahada yaşadıkları sorunlara dönük ürettikleri çözüm önerileri ile 1990 sonrası geliştirilen politikaların uyumluluğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Özel gereksinimli bireylerin toplumdaki yeri, önemi ve özel eğitimin gerekliliğinden yola çıkarak özel gereksinimli bireylerin topluma katılmaları ve onlar için yapılan çalışmaların etkinliğinin artırılması, onların toplum tarafından benimsenmesi için gerekli ve etkili olan tüm etkenlerin dikkate alınması gerekmektedir. Bundan dolayı araştırmanın; özel eğitimin amaç ve ilkelerini ortaya çıkarması, geçmişten günümüze özel eğitimin ülkemizdeki değişimini ve gelişimini aydınlatması, geliştirilen politikaların sahadaki karşılığının ortaya çıkarılması yönünden önemli olduğu düşünülmektedir.
Araştırmanın ilk dört alt probleminde, doküman incelemesi yapılırken, geçmişten günümüze olan süreçte özel eğitim politikalarına ilişkin alan yazının yanında hükümet programları, stratejik planlar, Milli Eğitim Bakanlığının Şûra belgeleri, eğitim vizyon belgeleri, kalkınma planları araştırmaya dahil edilmiş ve değerlendirilmiştir. 5. 6. ve 7. alt problemlerde ise 2021-2022 eğitim öğretim yılında Sivas ili Merkez ilçesinde yer alan 6 özel eğitim okulunda (her bir okuldan 3 öğretmen) görev yapan toplam 18 özel eğitim öğretmenleriyle görüşmelerden elde edilen verilerin analizi için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nitel boyuttaki bu verilerin analizinde Maxqda nitel veri analiz programı kullanılmıştır.
Araştırmanın nitel verileri doğrultusunda özel eğitim politikalarının geçmişten günümüze doğru gelişerek ilerlediği, özel eğitimin öneminin giderek artığı ve daha da önem verilmesi gerektiği ön plana çıkmıştır. Ayrıca özel eğitim ile ilgili üretilen politikaların saha da uygulama noktasında bir takım eksikliklere de neden olduğu görülmektedir.
Araştırmada bulgulara dayalı olarak özel yetenekli öğrencilerin eğitimlerinde, genel eğitim politikalarından farklı ve özel bir yaklaşım benimsenip, bu öğrencilere yönelik çağın gereklerine uygun ve işlevsel politikaların oluşturulması ile özel gereksinimli bireylerin eğitimi konusunda da bir millî eğitim şûrası içerisinde özel eğitim teması ayrıca ele alınması ve bu şûranın paydaşları arasında özel eğitim alanında uzman akademisyenler, veliler, özel eğitim kurumlarında ve okullarında görev yapan öğretmenler ve öğrencilerin yer almasına yönelik olarak önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Özel eğitim, Eğitim politikası, Öğretmen görüşü.

Abstract:
The aim of the research is to reveal the change and development of special education in Turkey in the historical process within the framework of special education policies and to examine the compatibility of the solution suggestions produced by special education teachers for the problems they experience in the field and the policies developed after 1990. Based on the place and importance of individuals with special needs in society and the necessity of special education, it is necessary to take into account all necessary and effective factors for the participation of individuals with special needs in society, increasing the effectiveness of the work done for them, and their adoption by the society. Therefore, the research; It is thought to be important in terms of revealing the aims and principles of special education, illuminating the change and development of special education in our country from past to present, and revealing the equivalent of the developed policies in the field.
In the first four sub-problems of the research, while document analysis was carried out, government programs, strategic plans, Council documents of the Ministry of National Education, education vision documents, development plans, as well as literature on special education policies from past to present were included in the research and evaluated. In the 5th, 6th and 7th sub-problems, the content analysis method was used to analyze the data obtained from interviews with a total of 18 special education teachers working in 6 special education schools (3 teachers from each school) in the Central district of Sivas province in the 2021-2022 academic year. . Maxqda qualitative data analysis program was used to analyze these qualitative data.
In line with the qualitative data of the research, it has come to the fore that special education policies have been developing from past to present, the importance of special education is increasing and it should be given more importance. In addition, it is seen that the policies produced regarding special education cause some deficiencies in their implementation in the field.
Based on the findings of the research, a different and special approach from general education policies is adopted in the education of special talented students, and functional policies are created for these students in accordance with the requirements of the age, and the theme of special education is also addressed in a national education council regarding the education of individuals with special needs, and the stakeholders of this council are informed. Suggestions are included for the participation of academicians who are experts in the field of special education, parents, teachers working in private education institutions and schools, and students.

Key Words: Special education, Education policy, Teacher opinion.