Canlandırılmış nostalji bağlamında geçmişin mekânsal inşası ve müzik: 70'ler Kafe örneği
Spatial construction of the past and music in the context of virtual nostalgia: The 70s Café example
Yazar: ATA SAĞIROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT BARIŞ ÇEREZCİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Kafe = Cafe ; Mekan = Space ; Müzik = Music ; Müzik sosyolojisi = Music sociology ; Nostalji = Nostalgia ; Plaklar = Plates

Özet:
Nostalji kavramının tarihteki ilk kullanımı Johannes Hofer adlı bir doktorun 1688 tarihli tıp tezinde görülür. Nostalji ilk ortaya çıktığında bir hastalığı tanımlamak için kullanılan Latince tınısına rağmen İsviçre Almancası bir kelime olan Heimweh'in Neo-Latince yani nostaljik anlamda yunanca tercümesidir ve "sıla hasreti" anlamına gelir. Evinden uzak askerlerin sıla hasretiyle yatağa düştüğü durumları tanımlayan bu hastalığın tedavisi bellidir: eve dönmek. Ancak hastalığın keşfini takip eden yüz yıl içinde kavram uzamsal anlamının dışına çıkarak zamansal bir anlam kazanır. Artık hasta askerleri eve geri göndermek onları tedavi etmez çünkü özlenen ev artık uzamsal bir yer değildir, zamansaldır. Bugün küresel olarak yayılan nostalji salgını bilinen ve geçmişte kalmış bir eve duyulan özlemin ötesinde daha önce içinde bulunulmamış, deneyimlenmemiş bir geçmişe duyulan özlemi ifade eder. Bazı araştırmacılar bunun nedenini Küreselleşme sonrası dönemde insanların ütopyalara yani daha iyi geleceklere inanmayı bırakmış olmalarına bağlar. Böylece bugünden memnun olmayan kişiler veya topluluklar daha iyi bir gelecek değil, iyileştirilmiş bir geçmiş tahayyül ederler ve belirsizlik, güvensizlik, düzensizlik ve kaosu temsil eden bugüne karşı düzenli, bilinen, tüm sorunlarından arındırılmış bir geçmiş inşasına başvururlar. Küreselleşme ve küreselleşme sonrası dönemde doğan bireyler ise bunu dolaylı ve kolektif deneyime bağlı olan nostaljiye başvurarak yani canlandırılmış nostaljiyle yapar. Canlandırılmış nostalji kişinin bireysel olarak doğrudan deneyimlemediği ancak toplumsal olarak paylaşılan bir geçmiş ideası üzerine duyulan özlemi ifade eder. 
Nostalji salgınının görünürlük kazandığı alanlardan birisi de müziktir. Herkesçe malum olan plak uyanışında ve özellikle analog ve dijital karşıtlığı üzerinden yapılan tartışmalarda örtük olarak geçmiş ve bugünün karşılaştırıldığı görülür. Plak nesnesi üzerine müziksel veriyi kaydedebildiği kadar aldığı hasarlar ile kendi kişisel tarihini de kaydetmektedir. Bu bağlamda plağın çoğu zaman bir belleğe sahip olduğu iddia edilir. Plak kafeler ise çok daha yeni ortaya çıkan ve canlandırılmış nostalji yaratmak için eşyaları ve özellikle plakları mekânın hemen her köşesinde kullanan yerlerdir. Böylece bugün yaşadığı dünyadan ve hayattan memnun olmayan kişiler geçmişe dönük inşaları bu geçmişi hatırlatan nesneler yardımıyla yaparlar. Başka bir deyişle daha iyi/idealize edilmiş bir geçmişi tahayyül ederler. Bu tahayyülde geçmişin "kadim" müzikleri, bugünün henüz ortaya çıkmış ve meşruiyetini henüz kazanamamış müziklere karşı güçlü bir karşıtlık yaratır. Plak medyumu ise analog bir medya olarak "doğal" ve onun karşıtı olarak görülen dijital ise "yapay" gibi sınıflandırılmalara tâbi tutularak bugünü temsil etmesi bağlamında "istenmeyen, kötü" ilan edilir. 
Bu tez çalışması küresel nostalji salgını olarak adlandırılan fenomeni geçmişi fragmanlar halinde kullandığı eşyaların hatırlatıcı özelliğiyle mekânsallaştıran "70'ler Plak Kafe" örneği üzerinden anlamaya çalışacaktır.

Abstract:
The first use of the concept of nostalgia in history can be seen in the medical thesis of a doctor named Johannes Hofer in 1688. The concept is used to describe a disease when it first appears. The word nostalgia is the neo-Latin translation of Heimweh, a Swiss German word despite the Latin sound in the ears. The concept of nostalgia, which derives from the roots of Notos (home, return) and Algos (pain), means "homesickness". The cure of this disease, which defines the situations in which the soldiers away from home fall on the bed with homesickness, is obvious: returning home. However, within a hundred years following the discovery of the disease, the concept goes beyond its spatial meaning and gains a temporal meaning. Sending sick soldiers back home is no longer a cure for sick soldiers because the missed home is no longer a spatial place, it is temporal. However, the nostalgia pandemic that spreads globally today is not means a longing for a past that has been experienced and known past, but the longing for an unexperienced past. Some scholars attribute this to the fact that in the post-Globalization period, people stopped believing in utopias, that is, better futures. Thus, dissatisfied people or communities imagine an improved past, not a better future. Against today, which represents uncertainty, insecurity, disorder and chaos; they resort to a regular, known, free of all problems. Individuals born in the period of globalization and post-globalization do this with nostalgia, which is based on indirect and collective experience, that we also call virtual nostalgia. Virtual nostalgia is a longing for a idealized past that has not been directly experienced but collectively experienced.
One of the areas where the nostalgia epidemic is visible is music. It is seen that the past and the present are compared implicitly in the revival of the vinyl, especially in discussions on analog and digital opposition. Vinyl records its own personal history with the damage it receives as well as it can record musical data. In this context, the vinyl is often claimed to have a personal memory. Vinyl Cafes, on the other hand, have appeared much more recently, and are places that use old items and especially vinyls in almost every corner of the space to create virtual nostalgia. Thus, people who are dissatisfied with the world and life they live in today construct retrospectively. In other words, they envision a better / idealized past. In this envision, the "ancient" music of the past creates a strong opposition to music that has just emerged today and has not yet gained its legitimacy. While Vinyl medium is categorized as "natural" as an analog media, digital media is classified as "artificial" and declared "unwanted, bad" in the context of representing today.
This thesis study will try to understand the phenomenon called the global nostalgia epidemic through the "70'ler Plak Kafe" example, which spatializes the past with the reminder feature of the items it uses as fragments.