Yetişkinlerde sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum, akdeniz diyetine uyum ve kan biyokimyasal parametreleri arasındaki ilişki
The relationship between attitudes towards healthy eating, adherence to mediterranean diet and blood biochemical parameters in adults
Yazar: MELİKE YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE PEHLİVAN
Kırklareli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Antropometri = Anthropometry ; Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Kan parametreleri = Blood parameters ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Tutumlar = Attitudes ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Yüksek miktarlarda zeytinyağı, meyve, sebze, tahıl, kurubaklagil ve kabuklu yemiş, orta miktarda balık ve süt ürünleri, az miktarda et ve et ürünleri tüketimini teşvik eden Akdeniz diyetinin çeşitli mekanizmalar aracılığıyla sağlık üzerinde koruyucu etkileri bulunmaktadır. Bu çalışma yetişkin bireylerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ve Akdeniz diyetine uyumlarının kan biyokimyasal parametreleri (açlık kan glukozu, HbA1c, trigliserit, total, HDL ve LDL-kolesterol, AST, ALT ve kreatinin) ve antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, BKİ, bel/boy oranı, vücut yağ ağırlığı ve yüzdesi) ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla 15 Aralık 2021-15 Haziran 2022 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Belediyesi Engelsiz Yaşam ve Dayanışma Merkezi'ne diyetisyen hizmeti için başvuran 20-64 yaş arası 120 (30 erkek, 90 kadın) gönüllü birey ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan bireylere  sosyodemografik özelliklerini, beslenme alışkanlıklarını, öğün düzeni ve sıklıklarını irdeleyen 48 soruluk anket formu, besin tüketim sıklığı, 14 sorudan oluşan Akdeniz diyeti uyum ölçeği, 21 sorudan oluşan sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmıştır. Çalışma sonunda elde verilerde, erkek bireylerin Akdeniz diyetine uyumları arttıkça vücut yağ yüzdesi ve ağırlığı, bel/boy oranı, trigliserit, total ve LDL-kolesterol, AST ve ALT değerleri istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalırken, HDL-kolesterol değeri istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmıştır (p<0,05). Kadın bireylerde ise Akdeniz diyetine uyum arttıkça BKİ, vücut yağ yüzdesi ve bel/boy oranı ile vücut yağ ağırlığı, trigliserit, total ve LDL-kolesterol ile ALT değerleri istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde azalmıştır (p<0,05). Sonuç olarak yetişkin bireylerde Akdeniz diyetine uygun bir beslenme modeli, antropometrik ölçümler ve kan biyokimyasal parametreleri üzerinde olumlu bir etki yaratmaktadır. Akdeniz diyeti çeşitli hastalıkların önlenmesinde koruyucu bir beslenme modeli olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
The Mediterranean diet has protective effects on health through various mechanisms. This study was carried out to evaluate the relationship of adult individuals attitudes towards healthy eating and adherence to the Mediterranean diet with blood biochemical parameters (fasting blood glucose, HbA1c, triglyceride, total cholesterol, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol, AST, ALT and creatinine) and anthropometric measurements (body weight, height, BMI, waist/height ratio, body fat weight and percentage). The study was conducted with 120 volunteers (30 men, 90 women) aged 20-64 who applied to Gaziosmanpaşa Municipality Barrier-Free Life and Solidarity Center for dietitian service between 15 December 2021-15 June 2022. Questionnaire with 48 questions examining sociodemographic characteristics, eating habits, meal order and frequency, frequency of food consumption, Mediterranean diet compliance scale consisting of 14 questions, and attitude scale of 21 questions regarding healthy eating were applied to the individuals participating in the study by face to face interview method. In the study, as the adaptation to the Mediterranean diet increases in male individuals, the body fat percentage and weight, waist/height ratio, triglyceride, total and LDL-cholesterol, AST and sub-values decreased significantly, HDL-Kolesterol value statistically significant significant significant significant significant significant way increased (p<0.05). As the compliance with the Mediterranean diet increases in female individuals, the sub-values with BMI, body fat percentage and waist/length ratio and body fat weight, triglyceride, total and LDL-cholestterol decreased significantly (p<0.05). As a result, a nutritional model suitable for the Mediterranean diet has a positive effect on anthropometric measurements and blood biochemical parameters in adults. The Mediterranean diet can be considered as a protective nutrition model in the prevention of various diseases.