GEMS tabanlı etkinliklerin ilkokul sosyal bilgiler dersinde etkililiği
Effectiveness of GEMS-based activities in elementary social studies class
Yazar: AYÇA KARTAL
Danışman: PROF. DR. KAYA TUNCER ÇAĞLAYAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Fen ve Matematikte Büyük Buluşlar Programı = Great Exploratıons in Math and Science ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmada GEMS tabanlı etkinliklerin ilkokul dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler dersinde etkililiği araştırılmıştır. Bu çerçevede öğrencilerin yaratıcı ve eleştirel düşünme becerileri ve akademik başarıları incelenmiş, GEMS tabanlı etkinliklerin uygulama sürecine yönelik öğrencilerin görüşleri alınarak süreç boyunca yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir.
	Çalışmada karma desen türlerinden nicel yaklaşımın baskın olduğu ve nicel yaklaşımın nitel yaklaşımla desteklendiği İç İçe Desen kullanılmıştır. Çalışmada nicel veri toplama araçları olarak öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerinin değişimini tespit etmek amacıyla "Torrance Yaratıcı Düşünme Beceri Testi", eleştirel düşünme becerilerinin değişimini belirlemek amacıyla "Cornell Eleştirel Düşünme Beceri Testi", akademik başarılarının değişimini tespit etmek amacıyla da geliştirilen "Akademik Başarı Testi Soruları" kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçları olarak öğrencilere süreci değerlendirmeleri amacıyla hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formları" ve GEMS tabanlı etkinlikler kapsamında hazırlanan çalışma kâğıtları, grup çalışma ürünleri, röportajlar, zihin haritaları ve metaforların bulunduğu "Öğrenci Dedektif Dosyaları" kullanılmıştır.
	Araştırma, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı birinci döneminde Samsun ili İlkadım ilçesi Muzaffer Barışyurt İlkokulu dördüncü sınıflarında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada deney grubu 4-A sınıfı (N=22), kontrol grubu ise 4-C sınıfı (N=21) olarak belirlenmiştir. Uygulamalar her iki sınıfta da araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Deney grubunda araştırma için ders kitabından seçilen konuların öğretiminde, geliştirilen etkinlikler uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise belirlenen konulara yönelik, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı ilkokul dördüncü sınıf MEB dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler öğretim programı uygulanmıştır.
	Araştırmada ölçme araçlarıyla toplanan nicel veriler, SPSS 17.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarına ait ön test ve son test puanlarının karşılaştırılmasında, Mann-Whitney U testi; grupların ön test, son test ve kalıcılık testleri arasındaki anlamlı farklılığı belirlemek için Friedman testi; post-hoc test olarak Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümü ile ilgili veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. 
Araştırma sonuçlarına göre, uygulanan etkinlikler, yaratıcı düşünme becerisi ve akademik başarıya yönelik anlamlı bir farklılık ortaya koymuş; eleştirel düşünme becerisine yönelik anlamlı bir farklılık ortaya koymamıştır. Çalışma sonuçlarına göre her iki sınıftaki uygulamaların eleştirel düşünme becerisine eşit düzeyde ve olumlu katkı sağladığı tespit edilmiştir. Uygulamadan yaklaşık 20 hafta sonra yapılan akademik başarı kalıcılık testi puanlarına bakıldığında, her iki grupta da anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde deney grubu öğrencilerinin tasarlanan etkinliklerin tamamını olumlu yönde değerlendirdiği belirlenmiştir. Ayrıca etkinliklerin deney grubu öğrencilerinin Sosyal Bilgiler ve bu şekilde işlenen Sosyal Bilgiler dersine yönelik duygu ve düşüncelerinde olumlu yönde bir değişim sağladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersini farklı alanlarla (Fen Bilimleri, Türkçe, Matematik, Din, Hukuk, Sağlık, Emniyet vb.) ilişkilendirdikleri görülmüştür.

Abstract:
In this study, GEMS -based activities has been researched in effectiveness in the 4th grade Social Studies class at primary school. The creative and critical thinking skills and academic achievements of the students in this framework has been examined and the work done during the process has been evaluated by taking the opinions of the students for the application process of GEMS-based activities.
	The nested mixed design has been used where the quantitative approach dominated the mixed design species and the quantitative approach has been supported by the qualitative approach. In the study, "Torrance Test of Creativity Thinking Skill" has been used as a quantitative data collection tool to determine the change of students' creative thinking skills, "Cornell Critical Thinking Test" to determine the change of critical thinking skills, and "Achievement Assessment Tests" which has also been developed in order to determine the change of academic achievements. As a qualitative data collection tool, "Semi-structured Interview Forms" has been prepared for process evaluation and "Student Detective Files" where work papers, group work products, interviews, mind maps and metaphors prepared for GEMS based activities have been used.
	The research has been conducted in the fourth semester of  Muzaffer Barışyurt İlkokulu in the province of Samsun and İlkadım in the first semester of 2015-2016 academic year. In this paper, the test group has been identified as Class 4-A  (N=22) and the control group as Class 4-C (N = 21). It has been carried out by the researcher in both classes to practises. Activities has been developed on the basis of GEMS which has been applied in the teaching of the subjects selected from the course book for research in the experiment group. In the control group, a fourth grade ministry of national education curriculum was applied for the determined subjects in the 2015-2016 academic year.
	It has been analyzed using the SPSS 17.0 program that quantitative data collected by the surveying tools in this article. In the study, "Mann-Whitney U Test" has been used as a compare the pretest and post test scores of the experimental and control groups, "The Friedman test " to determine the significant difference between the groups' pre-test, post-test and permanence tests, and "The Wilcoxon Sign Test" which has also been used as a post-hoc test. It has been subjected to content analysis  with the related data and qualitative part of the paper. 
Taking into account the results of the research, It has not been revealed a significant difference towards in critical thinking skills, although the activities has been revealed a meaningful difference in creative thinking skills and academic achievement. The results of the present study demonstrate that has been determined that the applications of both classes have an equal and positive contribution to the performance of Critical thinking. When Academic success heritability test scores has been considering that about 20 weeks after the application, it has been found that there was no significant difference between the two groups. In interviews with students, Experiment group students have been evaluated in the positively direction for the activities. It has also been determined that the activities were a change in the affirmative in the emotions and thoughts of students in the experimental group and in social information and social studies taught in this way. Having said that, it has been observed that students associate Social Studies  with different fields ( Science, Turkish, Maths, Religion, Law, Health, Safety etc.).