Sigara bırakma başarısı öngörü ölçeği ile nikotin bağımlılığının değerlendirilmesi
Evaluation of nicotine addiction with the smoking cessation prediction scale
Yazar: EZGİ TINAZLI
Danışman: DOÇ. DR. OKCAN BASAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gaziosmanpaşa Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Nikotin = Nicotine ; Sigara = Cigarette ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Sigara, dünyada önlenebilir hastalık ve ölümlerin en önemli sebeplerinden
biri olarak görülmektedir. Bu sebeple, yıllardır etkili bir sigara bıraktırma yöntemi
arayışı devam etmektedir. Doğru ve etkili bir sigara bırakma süreci için, kişilerin
bağımlılık düzeylerinin ve içinde bulundukları koşulların doğru bir şekilde
saptanması gerekmektedir. Bunun için de, çeşitli ölçekler geliştirilmiştir. Bu
çalışmanın amacı, sigara bıraktırma başarısı öngörü ölçeğinin (SBBÖÖ), sigara
bıraktırma başarısını öngörmedeki isabetini araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile
Hekimliği Polikliniklerine 1 Ağustos 2019 – 1 Kasım 2019 tarihleri arasında sigara
bıraktırma için başvuran 18 yaş üzeri 319 gönüllü katılımcı ile prospektif (kesitsel)
bir çalışma olarak planlandı. Yaş, cinsiyet, eğitim, medeni durum gibi
sosyodemografik bilgiler ile SBBÖÖ, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT)
testi ve tedavi protokol bilgilerini içeren bir anket yüz yüze görüşme ile ilk başvuru
muayenesinde yapıldı. Katılımcıların 3 aylık tedavi sonu bırakma durum tespiti
yapıldı.
Bulgular: Çalışma yaşları 18 ile 72 arasında değişmekte olan, 133' ü (%41,7) kadın
ve 186' sı (%58,3) erkek olmak üzere toplam 319 olgu ile yapılmıştır. Olguların
yaşları ortalaması 37,28 ± 10,37' dir. Günde içilen sigara sayısı 5 - 35 adet/gün
arasında değişmekte olup, ortalaması 22,13 ± 8,32 ve medyanı 25 adet/gündür.
FNBT skoru değerleri 0 - 10 puan arasında değişmekte olup, ortalaması 6,24 ± 2,36
puandır (medyan: 6 puan). Olguların %58,3' ünde vareniklin yöntemi kullanılırken,
%41,7' sinde NRT yöntemi kullanılmaktadır. Total ölçek skoru değerleri 26 ile 50
arasında değişmekte olup, ortalaması 42,85 ± 4,58 puan (medyanı 44) olarak
gözlendi. Ölçek güvenirliliği açısından Cronbach's Alpha katsayısı 0,723
bulunmuştur. Olguların %52' si sigaraya devam ederken, %48' i bırakmıştır. %53,3'
ünün ölçek skor değeri 44 ve altındayken, %46,7' si 44' ün üzerindedir. Sigarayı
bırakmayanların total ölçek skoru değerleri, bırakanlardan istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde düşük bulunmuştur (p<0,001). Sigarayı bırakmayanların günlük içilen
sigara sayısı değerleri, bırakanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek 
viii
bulunmuştur (p:0,014). Sigara bırakmada kullanılan tedavi yöntemi ile sigara
bırakma durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p:0,046).
Vareniklin kullanılan grupta NRT kullanılan gruba göre sigara bırakma oranı daha
yüksektir.
Sonuç: SBBÖÖ kişilerin sigara bırakma başarısını öngörmede kullanılabilir bir
ölçektir.
Anahtar Kelimeler: Sigara Bırakma, FNBT, SBBÖÖ

Abstract:
Objective: Smoking is determined as one of the most important causes of
preventable diseases and deaths in the world. For this reason, the researches for an
effective smoking cessation method has been made for years. The dependency levels
of the individuals and their conditions must be determined correctly for an accurate
and effective smoking cessation process. For this, various scales have been
developed. The objective of this study is to investigate the accuracy of smoking
cessation success prediction scale in predicting smoking cessation success.
Material and Methodology: This study was planned as a prospective study with
319 volunteer participants over the age of 18 who applied to Gaziosmanpaşa
Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinics between August 1,
2019 and November 1, 2019. A questionnaire including socio-demographic
information such as age, gender, education, marital status, and Smoking Cessation
Success Prediction Scale (SCSPS), Fagerström Nicotine Dependence Test (FNDT)
test and treatment protocol information were conducted at the first application
examination by face to face interview. Participants were assessed for 3 months after
thetreatment.
Results: The study was conducted with 319 cases, of which 133 (41.7%) were
women and 186 (58.3%) were men, whose ages ranged between 18 and 72. The
average age of the cases is 37.28 ± 10.37. The number of cigarettes smoked per day
varies between 5 -35 cigarettes/perday, the average is 22.13 ± 8.32 and the median is
25 cigarettes/perday. FNDT score values range from 0 to 10 points, with an average
of 6.24 ± 2.36 points (median: 6 points). While varenicline method is used in 58.3%
of cases, NRT method is used in 41.7%. Total scale score values ranged from 26 to
50, with an average of 42.85 ± 4.58 points (median 44). Cronbach's Alpha coefficient
was found 0.772 interms of scale reliability. 52% of cases continued smoking, while
48% of cases quitted. The scale score of 53.3% is 44 and below, while 46.7% are
above 44. Total scale score values of those who did not quit were found to be
statistically significantly lower than those who did not quit (p <0.001). The number
of cigarettes smoked per day of those who did not quit smoking was found to be 
x
statistically significantly higher than those who quit smoking (p: 0.014). A
statistically significant difference was found between the method of smoking
cessation (p: 0.046). Quitting smoking rate is higher in the varenicline group than the
NRT group.
Conclusion: SCSPS is a scale that can be used to predict the success of smoking
cessation.
Keywords: Smoking cessation, FNDT, SCSPS