Üç-boyutlu HDR vajinal kaf brakiterapisinde mesane doluluk miktarının normal doku dozları üzerine etkisi
The effect of the amount of bladder filling on normal tissue doses in three-dimensional hdr vaginal vault brachytherapy
Yazar: İLHAMİ ER
Danışman: PROF. DR. AYŞE NUR DEMİRAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Onkoloji = Oncology

Özet:
Amaç: Çalışmamızda; yüksek doz hızlı (HDR) üç-boyutlu (3-B) vajinal kaf (VK) brakiterapi'sinde (BRT) mesanenin 50 cc doluluk miktarı ile 150 cc doluluk miktarı durumlarında riskli organların (mesane, rektum, sigmoid ve barsak) doz-volüm parametrelerinin karşılaştırılması amaçlandı.
Gereç–Yöntem: Mart 2015 ve Ağustos 2015 arasında DEÜTF Radyasyon Onkolojisi AD'da jinekolojik malignite tanısı ile postoperatif pelvik eksternal radyoterapi (RT) + 3-B HDR VK-BRT uygulanmış histerektomili 8 hastanın tedavi verileri incelendi. Retrospektif olarak hastaların Bilgisayarlı Tomografi (BT) kesitsel görüntüleri kullanıldı; bu kesitler üzerinde yeniden konturlama yapıldıktan sonra planlama tekrarlandı. Hastaların tümünde silindir ("stump" aplikatörü) kullanılarak 1/3 proksimal vajen tedavi edilmişti.  Doz, vajinal mukozadan (silindir yüzeyi) 0.5 cm derinliğe reçete edilmişti. Hastalarda toplam 18 Gy (3x6Gy) BRT uygulanmıştı.
Retrospektif olarak mesane, rektum, sigmoid, barsak ve klinik hedef volüm (CTV) 3-B olarak yeniden konturlandı. Konturlama işlemi bittikten sonra planlama; medikal fizik uzmanı tarafından BRT tedavi planlama sistemi ile yapıldı. Planlama sisteminde elde edilen doz volüm histogramlarından mesane için dozun %50'sini alan volüm (V%50), volümün %50'sinin aldığı doz (D%50), en yüksek doz alan 2 cm3 volümün aldığı minimum doz (D2cc), rektum için D2cc, sigmoid için D2cc, barsak için ise D%50 ve D2cc değerleri kaydedildi. Mesanenin 50cc doluluk miktarı ile 150cc doluluk miktarı durumlarında yukarıdaki parametrelerin ikili karşılaştırılması yapıldı. 
SPSS 15.0 istatistik programı kullanılarak farklı mesane doluluk miktarlarının karşılaştırmalarında Wilcoxon Signed-Rank Testi uygulandı. 
Bulgular:  Mesanenin 50 cc yerine 150 cc doldurulması durumunda mesane D%50 azalırken (p=0.012), D2cc artmaktadır (p=0.025). Rektum D2cc mesanenin 50 cc yerine 150 cc doldurulması durumunda artma eğilimindedir (p=0.05). Barsak D%50 ise mesanenin 50 cc yerine 150 cc doldurulması durumunda azalmaktadır (p=0.012)
Sonuç: Mesane ve özellikle barsak D%50 parametresinin anlamlı düzeyde azalması 3-B VK-BRT'de mesaneyi 50 cc yerine 150 cc ile doldurmayı desteklemektedir.        

Anahtar Sözcükler: Üç-boyutlu vajinal kaf brakiterapi, mesane doluluğu, normal doku dozu

Abstract:
Purpose: In this study, it was aimed to compare the dose volume parameters of organs at risk for the bladder filling of 50 cc versus 150 cc in high dose rate (HDR) three-dimensional (3-D) vaginal cuff (VC) brachytherapy (BRT). 
Materials and Methods: The treatment data of 8 hysterectomized patients with gynecological malignancy who received postoperative pelvic external radiotherapy (RT) + 3-D HDR VC-BRT between March 2015 and August 2015 were analyzed. Retrospectively, computerized tomography (CT) sectional images were used for the study; recontouring was performed on these images and the treatment plans were formed again. Proximal 1/3 vagina had been treated in all patients using cylinder. The dose had been prescribed to the 0.5 cm depth from the vaginal mucosa (cylinder surface). A total dose of 18 Gy (3X6Gy) BRT had been performed.       
Bladder, rectum, sigmoid, bowel and CTV clinical target volume (CTV) were recontoured 3-D retrospectively. Afterwards, treatment planning was performed by the medical physicisit using BRT treatment planning system. Bladder V50%, D50% and D2cc, rectum D2cc, sigmoid D2cc, bowel D50% and D2cc were recorded from the dose-volume histograms obtained in the treatment planning system. Paired comparisons were made for the parameters above for the bladder filling of 50 cc versus 150 cc. Different bladder fillings were compared using Wilcoxon Signed-Rank Test in the SPSS 15.0 statistics program.
Results: Bladder D50% decreases (p=0.012) while bladder D2cc increases (p=0.025) in case of 150 cc bladder filling instead of 50 cc. Rectum D2cc shows a statistical trend for increase (p=0.05), however bowel D50% decreases (p=0.012) in 150 cc bladder filling compared to 50cc. 

Conclusion: The statistically significant decrease in bladder and especially bowel D50% parameters supports filling bladder with 150 cc instead of 50 cc in 3-D VC-BRT.         

Key Words: three-dimensional vaginal cuff brachytherapy, bladder filling,  normal tissue dose