Yaşlılık kültürü üzerine halk bilimsel bir inceleme
A scientific research on the culture of old age
Yazar: MERYEM ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. EVRİM ÖLÇER ÖZÜNEL
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Kültür = Culture ; Toplumsal rol = Social role ; Türk kültürü = Turkish culture ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Çocukluk, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık olarak dönemlere ayrılan insan ömrünün son dönemine verilen ad yaşlılıktır. Bu dönem, Türk kültüründe toplumun bireylere atfettiği rollere ve çağa özgü kültürel yaşam şekillerine göre değişim göstermektedir. "Yaşlılık Kültürü Üzerine Halk Bilimsel Bir İnceleme" başlığı taşıyan bu çalışmada, yaşlılık dönemini ve yaşlıları, kültürü şekillendiren ve kültür tarafından şekillendirilen toplumsal bir grup olarak incelenmiştir. Bu çalışma, yaşlıların yaşam koşullarına göre toplumsal rollerinin değişimini ele almaktadır. Toplumun yaşlıya bakış açısı ve yaşlının yaşlılığa bakış açısıyla incelenmiş, geçmiş ve günümüzdeki kültürel değişimlerde yaşlıların uyum ve uyumsuzlukları üzerinde durulmuştur. Alan araştırması yapılarak hem derleme hem de katılımlı gözlem yoluyla inceleme yapılmıştır. Yaşlılık, yaşam koşullarına göre geçmişten günümüze etimolojik, demografik, cinsiyetçi, mekânsal yönlerden ele alınarak yaşlılığın doğrudan etkilediği ve etkilendiği unsurlar üzerinde durulmuştur. Bu sayede yaşlıların ve yaşlılık dönemlerinin toplumdaki yeri ve önemi halk bilimsel bakış açısıyla anlaşılmaya çalışılmıştır. Yaşlıların Türk kültüründeki yeri ve önemi geçmişten günümüze yaşlılığa atfedilen rol, görev, sıfat ve vasıfların tespiti ile ortaya konulmuştur. Geçmişi bu güne taşıyan ve aynı zamanda bu günü de geleceğe taşıyan yaşlılar üç kuşağın sacayakları olarak değerlendirilmiştir. Kültürel bellek olarak kabul edilen yaşlıların demografik yaşlanma sürecine giren dünyada geleceğin yaşlıları için öngörülebilir ölçüde bir yaşlılık kültürü oluşturduğu anlaşılmıştır. Günümüzün yaşlılık kültürünün tespit edilmesi durumunda geleceğin yaşlılarının ve yaşlılık kültürünün de tespit edilebileceği düşünülmüştür. Aynı zamanda yaşlılığın Türk kültüründeki kültürel kodlarının da tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Yaşlılık kültürünün kültürle yaşlandırılan bir yönünün olduğu ve geçmişin değerlendirilmesi ile geleceği bu doğrultuda şekillendirmek gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Human lives divides into periods called, chilhood, youth, adulthood and the last period is called elderliness. This period shows differences according to characterizations of people done by society in Turkish culture, and their cultural lifestyles peculiar to the age. In this article, "A Folklore Analyse on Elderliness Culture" elderliness period and elders, analysed as a social group that develop culture and shaped by the culture. This study takes the society's point of view to the elders and point of view of elder's to elderliness in hand. Examines society's perspective of elders and elder people's perspective of elderliness, and dwell on elder's adaptation and disharmony on cultural changes in the past and present. Examined by making both compilation, participatory observation and field research. Elderliness, has taken into hand on, etymological, demographical, sexism, and spatial aspects, and their effects on elderliness. In this way, the place and importance of elders and elderliness periods in society has been tried to understand in folklore perspective. This exhibits the importance and place of elders in the Turkish culture by the role, character, mission and qualifications given to them. The elders who carries past to present and present to the future are considered as the trivets of the tripack. Elders, who are considered as cultural repository have created a predictable dose of elderliness culture for the future elders, who are going into a demograhpic aging process. It is considered that if the elderliness culture of the present will be established, then elders in the future and their culture can be determined too. At the same time, the cultural codes of elderliness in the Turkish culture have been tried to establish. It has came to a conclusion that, elderliness culture is aged by the culture and future is need to be shaped by a review of the past.