Evde bakım hizmeti alan bireyler ve yakınlarında tanrı algısı ve umutsuzluk ilişkisinin incelenmesi
Individuals receiving home care services and perception of god and hopeless in their residents examination of the relationship
Yazar: TAHİR ERBİL
Danışman: DOÇ. DR. SEMA YILMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Çalışmada evde bakım hizmeti alan bireyler ve yakınlarında Tanrı algısı ve umutsuzluk ilişkisi incelenmiştir. Daha önce evde bakım hizmeti alan bireylerle ilgili yapılan çalışmalardan hiç birisi dini konulu çalışmalar değildir. Bu yapılan çalışma ise dini konulu olarak yapılmış ve aynı zamanda evde bakım hizmeti alan bireylerin yakınları da araştırmaya dâhil edilerek çalışmanın kapsamı genişletilmiştir. Araştırma, bu hususlarla beraber düşünüldüğünde bilimsel açıdan literatüre yenilik kazandıran bir önem arz etmektedir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Elazığ ilinde Evde Bakım Hizmeti Alan Birey ve Yakınları, Örneklemini ise araştırmaya katılan 250 kişi oluşturmuştur. Bu sayının 102 kişisi bizzat evde bakım hizmetini almakla beraber geriye kalan 148 kişi de evde bakım hizmeti alan bireylerin yakınlarıdır.  Araştırmada bireylerin sosyo-demografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla araştırmacının hazırlamış olduğu 14 soruyu içeren Kişisel Bilgi Formu, Beck (1974) tarafından geliştirilen Umutsuzluk Ölçeği ve Güler (2007) tarafından geliştirilen Tanrı Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Kişisel Bilgi Formu ve Ölçekler yüz yüze görüşme yoluyla uygulanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde nicel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada verilerinin değerlendirilmesinde SPSS 23 programı kullanılmıştır. Anket Formundan elde edilen veriler üzerinden tanımlayıcı istatistik testleri kullanılarak araştırmaya katılan evde bakım hizmeti alan bireyler/hastalar ile hasta yakınlarının sosyo-demografik özelliklerinin sayı, frekans dağılımı, ortalama, minimum ve maksimum değerler, standart sapma ile maksimum ve minimum değerler belirlenmiştir. Elde edilen veriler üzerinden ölçekler ve alt boyutlarının puan ortalaması, standart sapması, medyan, aralık, maksimum ve minimum değerleri belirlenmiştir. Güvenirlik analizi ile ölçekler ve alt boyutlarının Cronbach alpha katsayısı hesaplanmıştır. Araştırmada, evde bakım hizmeti alan bireyler/hastalar ile hasta yakınlarının Tanrı Algısı (TA) Ölçeği ve alt boyutları ile Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) ve alt boyutları puanının sosyodemogafik özelliklerine göre bağımsız gruplarda ortalamalar arasında farklılık olup olmadığının karşılaştırılmasında; normal dağılıma uyan verilerde iki grup için Bağımsız Gruplarda t testi, ikiden fazla grup için ANOVA Varyans analizi kullanılmıştır. Araştırmada değişkenler arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak için normal dağılıma uyan değişkenlerde Pearson Korelasyon Katsayısı analizi uygulanmıştır. Çalışmanın sonunda evde bakım hizmeti alan bireylerin dua etme durumu değişkenine göre Tanrı Algısı Ölçeği ve Olumsuz Tanrı Algısı alt boyutu puanlarının istatistiksel açıdan anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca evde bakım hizmeti alan bireylerin dindarlık bakımından kendini değerlendirme durumuna göre olumsuz Tanrı algısı alt boyutu puanının anlamlı farklılık gösterdiği; dine karşı ilgili olanların olumsuz Tanrı algısının, dine karşı ilgisiz olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Yine Evde bakım hizmeti alan bireylerin ve yakınlarının Tanrı Algısı (TA) Ölçeği toplam puanı ile Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ) toplam puanı arasında düşük düzeyde negatif bir ilişki; duygular ve beklentiler alt boyutu ile orta düzeyde negatif bir ilişki; motivasyon kaybı alt boyutu ile orta düzeyde negatif bir ilişki ve umut alt boyutu ile düşük düzeyde negatif bir ilişki olduğu görülmüştür. Buna göre, evde bakım hizmeti alan bireylerin ve yakınlarının olumlu Tanrı algısı puanı arttıkça, umutsuzluk düzeyi azalmaktadır. Araştırmanın sonunda, elde edilen veriler yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Evde Bakım Hizmeti, Tanrı Algısı, Umutsuzluk, Umut.

Abstract:
In the study, the relationship between God perception and hopelessness in individuals receiving home care services and their relatives was examined. None of the studies conducted on individuals who previously received home care services are religious studies. This study was conducted on the subject of religion, and the scope of the study was expanded by including the relatives of individuals receiving home care services.Quantitative research method was used in the study. The universe of the study consisted of Individuals and Their Relatives Receiving Home Care Services in Elazığ province, and the sample consisted of 250 people who participated in the study. While 102 of this number received home care services themselves, the remaining 148 people were relatives of individuals receiving home care services. In order to determine the socio-demographic characteristics of the individuals in the study, a personal information form containing 14 questions prepared by the researcher, the Hopelessness Scale developed by Beck (1974) and the God Perception Scale developed by Güler (2007) were used. The Personal Information Form and Scales were applied through face-to-face interviews. Quantitative data analysis methods were used in the analysis of research data. SPSS 23 program was used in the evaluation of research data. Using descriptive statistics tests on the data obtained from the Questionnaire Form, the number, frequency distribution, mean, minimum and maximum values, standard deviation and maximum and minimum values of the socio-demographic characteristics of individuals/patients receiving home care services and patient relatives participating in the research were determined. The obtained data were used to determine the mean score, standard deviation, median, range, maximum and minimum values of the scales and their sub-dimensions. Reliability analysis was used to calculate the Cronbach alpha coefficient of the scales and their sub-dimensions. In the study, in order to compare whether there was a difference between the means of the Perception of God (PT) Scale and its sub-dimensions and the Beck Hopelessness Inventory (BDI) and its sub-dimensions scores of the individuals/patients receiving home care services and their relatives in terms of socio-demographic characteristics in independent groups; Independent Groups test was used for two groups for data conforming to normal distribution and ANOVA analysis of variance was used for more than two groups. In order to reveal the relationship between the variables in the study, Pearson Correlation Coefficient analysis was applied to the variables conforming to normal distribution. At the end of the study, it was found that the Perception of God Scale and Negative Perception of God sub-dimension scores of the individuals receiving home care services showed a statistically significant difference according to the prayer status variable. In addition, it was found that the Negative Perception of God sub-dimension scores of the individuals receiving home care services showed a significant difference according to their self-evaluation status in terms of religiosity; It was found that the negative perception of God of those who were interested in religion was statistically significantly higher than those who were not interested in religion. Again, it was observed that there was a low-level negative relationship between the total score of the God Perception (PT) Scale and the Beck Hopelessness Inventory (BDI) of individuals receiving home care services and their relatives; a moderate-level negative relationship with the Emotions and Expectations sub-dimension; a moderate-level negative relationship with the Loss of Motivation sub-dimension; and a low-level negative relationship with the Hope sub-dimension. Accordingly, as the positive God perception score of individuals receiving home care services and their relatives increases, the level of hopelessness decreases. At the end of the research, the data obtained were interpreted and suggestions were made.
Keywords: Psychology of Religion, Home Care, Perception of God, Hopelessness, Hope.