Acil kritik yoğun bakım'da takip edilen COVİD-19 tanılı hastalarda başvuru anındaki akut faz reaktanları düzeyi ile komorbid durumlarının mortalite ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the level of acute phase reactants at the time of admission and their comorbid conditions and mortality in patients with a diagnosis of COVİD-19 followed in the emergency critical intensive care unit
Yazar: MUHAMMET ALİ ERİNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN KÖYLÜ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil tıp = Emergency medicine ; Akut faz proteinleri = Acute phase proteins ; C reaktif protein = C reactive protein ; COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Fibrinojen = Fibrinogen ; Kritik hastalık = Critical illness ; Mortalite = Mortality

Özet:
Giriş ve Amaç:Aralık 2019 tarihinde, Çin'in Hubei eyaletine bağlı Wuhan şehrinde başlayan olayların tüm dünyaya yayılması ile Covid-19 pandemisi ilan edildi. 7 Ocak 2019 tarihinde hastalardan alınan örneklerden yapılan incelemelerde yeni tip bir koronavirüs tespit edildi. SARS CoV-2 olarak adlandırılan virüs, WHO tarafından salgın olarak kabulünden yaklaşık 1 yıl sonra dünya genelinde toplam 140.327.309 kişiyi enfekte etmiş ve 3.006.828 kişinin ölümüne neden olmuştur. Tedavi ve aşı çalışmaları hız kesmeden devam etmekte olan hastalığın erken tanınması ve önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, kesin Covid-19 hastalığı tanısı ile yoğun bakım yatışı verilen hastalarda acil servise ilk başvuru anındaki laboratuar değerlerinin, komorbid durumlarının ve yoğun bakım hastalık skorlamalarının mortaliteyi öngörme başarılarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem:Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı bünyesindeki Acil Kritik Yoğun Bakım Ünitesi'ne kabul edilen, Sağlık Bakanlığı Covid-19 tanı rehberi doğrultusunda Covid-19 kesin tanı alan hastalardan tıbbi verileri elde edilmiştir. Bu verilerden fibrinojen, prokalsitonin, ferritin, laktat dehidrogenaz, troponin I, sodyum, potasyum, klor, pH, pCO2, pO2, BE, laktat, bikarbonat, ck-mb, d-dimer, c-reaktif protein, trombosit sayısı, lökosit sayısı, ALT-AST değerleri, lenfosit sayısı, lenfosit yüzdesi, albümin, APACHE II ve SOFA skorları ile hastalara ait demografik özellikler incelenmiştir. Prediktif değerlerin ortaya çıkarılmasında ROC (Receiver Operating Characteristic) eğrisi kullanılmıştır. Risklerin değerlendirilmesinde Backward LR modeli ile Cox Orantısal Hazard Regresyon analizi uygulanmıştır. Çalışmaya dahil edilen 106 hastanın yaş ortalaması 71.85 idi. Bu hastaların yüzde 65.09'u erkek ve %34.1'i kadın idi. Hastaların hastanede yatış süreleri ortalaması medyan değer 5 ve interquartile range değeri 7 idi. Non survival hastalarda en az bir ek hastalığı mevcut olanların yüzdesi 79.2 idi. Hiçbir ek hastalığı bulunmayan hastalar için non-survival olanların yüzdesi 20.8 idi. Çalışmaya dahil edilen 106 hastanın 29'u survival olanlar ve 77'si non-survival olanlar idi. Non-survival hastaların yapılan incelemelerinde; prokalsitonin, laktat, lökosit, nötrofil, üre, kreatin, AST, CRP, ferritin, d-dimer değerlerinin survival olanlara göre anlamlı yüksek olduğu tespit edilmiştir. Lenfosit, lenfosit yüzdesi, pH değerleri ise anlamlı düşük olduğu tespit edilmiştir. SOFA ve APACHE II skorları non survival olanlarda, survival olanlardan daha yüksek olduğu bulunmuştur. Yapılan analizler neticesinde pH, laktat, üre ve ferritin değeri risk faktörü olarak bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada risk faktörü değerlendirilmesinde pH, laktat, üre ve ferritin parametreleri ön plana çıkmaktadır. Ferritin, üre ve laktat düzeylerinin hastaların ilk başvuru anındaki değerlerinin normal aralıklarda ve/veya daha düşük olması Covid- 19 hastalığı açısından koruyucu öneme haiz iken pH değerinin düşük olması önemli bir risk faktörü olarak tespit edilmiştir. Yoğun bakım komorbidite skorlama sistemlerinden SOFA ve APACHE II mortalite öngörmede etkili olduğu tespit edilmiştir. Akut faz reaktanları arasında ki kıyaslamada ferritinin mortalite öngörmede daha önemli bir parametre olduğu ortaya çıkmıştır.
Anahtar kelimeler: Covid-19, akut faz reaktanı, mortalite, ferritin, d-dimer, CRP, fibrinojen

Abstract:
Aim of the study:In December 2019, a Covid-19 pandemic was declared with the spread of events that started in the city of Wuhan, China's Hubei province. On January 7, 2019, a new type of coronavirus was detected in the examinations made from the samples taken from the patients. The virus, called SARS-CoV-2, infected a total of 140,327,309 people worldwide and caused the death of 3,006,828 people, approximately 1 year after it was recognized as an epidemic by the WHO. Early recognition and prevention of the disease, whose treatment and vaccine studies continue unabated, is of great importance. In this study, it was aimed to evaluate the success of predicting mortality of laboratory values, comorbid conditions and intensive care disease scoring at the time of first admission to the emergency department in patients admitted to the intensive care unit with a definite diagnosis of Covid-19 disease. Material and Methods: Medical data were obtained from patients who were admitted to the Emergency Critical Intensive Care Unit of the Konya Training and Research Hospital, Department of Emergency Medicine, and who were diagnosed with Covid-19 in line with the Covid-19 diagnostic guide of the Ministry of Health. From these data, fibrinogen, procalcitonin, ferritin, lactate dehydrogenase, troponin I, sodium, potassium, chlorine, pH, pCO2, pO2, be, lactate, bicarbonate, ck-mb, d-dimer, c- reactive protein, platelet count, leukocyte count, ALT-AST values, lymphocyte count, lymphocyte percentage, albumin, APACHE II and SOFA scores and demographic characteristics of the patients were examined. ROC (Receiver Operating Characteristic) curve was used to reveal predictive values. In the evaluation of risks, Backward LR model and Cox Proportional Hazard Regression analysis were applied.The mean age of 106 patients included in the study was 71.85 years. Of these patients, %65.09 were male and %34.1 were female. The mean hospital stay of the patients was median 5 and the interquartile range value was 7. In non-survival patients, those with at least one additional disease were 79.2%. For patients without any additional disease, the percentage of non-survival was 20.8%. Of the 106 patients included in the study, 29 were survival and 77 were non-survival. In the examinations of non-survival patients; Procalcitonin, lactate, leukocytes, neutrophils, urea, creatine, AST, CRP, ferritin, d-dimer values were found to be significantly higher than those who survived. Lymphocyte, lymphocyte percentage and pH values were found to be significantly lower. SOFA and APACHE II scores were found to be higher in non-survival than survival. As a result of the analyzes, pH, lactate, urea and ferritin values were found to be risk factors. Conclusion:In this study, pH, lactate, urea and ferritin parameters come to the fore in risk factor evaluation. While the values of ferritin, urea and lactate levels at the time of first application of the patients are within the normal range and/or lower, it is of protective importance in terms of Covid-19 disease, while a low pH value has been identified as an important risk factor. SOFA and APACHE II, which are intensive care comorbidity scoring systems, were found to be effective in predicting mortality. In the comparison between acute phase reactants, ferritin turned out to be a more important parameter in predicting mortality.
Key words: Covid-19, acute phase reaktans, mortality, ferritin, d-dimer, CRP, fibrinojen