Deltamethrinin tatlı su istakozlarında (Astacus Leptodactylus Esch., 1823) akut toksik etkisi ve toplam hemosit sayısına etkileri
Acute toxic effects of deltamethrin on narrow clawed crayfish (Astacus Leptodactylus Esch., 1823) and the effects on total hemocytes counts
Yazar: GÖKŞİN GİZEM ARSLAN
Danışman: PROF. DR. AYSEL ÇAĞLAN GÜNAL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada, tarımsal zararlılarla mücadele etmek amacıyla kullanılan sentetik piretroitlerden deltamethrinin tatlı su istakozları üzerine akut toksisitesi araştırılmış ve toplam hemosit sayıları üzerine etkisi incelenmiştir. Deneylerde tatlı su ekosistemlerinde indikatör olan tatlı su istakozu türü (Astacus leptodactylus Esch.) kullanılmıştır. 96 saat sürdürülen deneyde LC50 değerleri, probit analiz metodundan yararlanılarak yarı statik biyodeney sistemi tatbik edilerek hesaplanmıştır. Tatlı su istakozlarında (Astacus leptodactylus) deltamethrinin 24, 48, 72 ve 96 saatlik akut LC50 değerleri (%95 güven sınırları) sırasıyla 0,85 μg/L (0,34-104,57 μg/L); 0,50 μg/L (0,22-1,85 μg/L); 0,42 μg/L (0,17-2,09 μg/L) ve 0,23 μg/L (0,09-0,57 μg/L) olarak saptanmıştır. Toplam hemosit sayısının belirlenmesinde 96 saatlik LC50 (0,23 µg/L)  değerinin yaklaşık 1/10' u olan  0,02 µg/L deltamethrine maruz kalan tatlı su istakozlarından 24. ve 96. saatlerde hemolenf örnekleri alınmıştır. Toplam hemosit sayıları 96 saat deltamethrine maruz kalma sonucunda istatistik olarak önemli düzeyde artmıştır (p<0,05). Deney grubunda ise ölen tatlı su istakozlarının önce geriye doğru hızlı hızlı hareket ettikleri, dengelerini kaybettikleri sonrasında hareketlerinin yavaşlayıp, ters yatık vaziyette öldükleri gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra deney süresi içerisinde deltamethrine maruz kalan tatlı su istakozlarının diğer bireylere karşı saldırgan olduğu da gözlenmiştir. Sonuç olarak deltamethrinin hedef olmayan canlı türlerinden tatlı su istakozlarında ekstrem toksik etkili olduğu bulunmuştur. Vektör mücadelesi amacıyla alınacak tedbirlerde hedef olmayan canlılara ve ekosisteme yaratacağı etkilerin araştırılması önemlidir.

Abstract:
In the present study, the acute toxic effects of synthetic pyhretroid deltamethrin, a toxic pollutant on aquatic systems coming from agricultural activities, on narrow clawed crayfish (Astacus leptodactylus) were determined. In addition, the effects of deltamethrin on total hemocyte counts were also investigated. Narrow clawed crayfish (Astacus leptodactylus Esch.), indicator species for freshwater ecosystems, was selected as a test organism. The experiments were conducted under semi-static bioassay method and 96 h LC50 were determined by using probit analysis.  The 24, 48, 72 and 96 h LC50 (95% confidence limits) values for crayfish 0.85 μg/L (0.34-104.57 μg/L); 0.50 μg/L (0.22-1.85 μg/L); 0.42 μg/L (0.17-2.09 μg/L) and 0.23 μg/L (0.09-0,57 μg/L) respectively after exposed to deltamethrin. 1/10 of 96 h LC50 value (0.23 µg/L) was used as sublethal concentration for determination of total hemocyte counts and hemolymph samples were taken after 24 and 96 h exposure to 0.02 µg/L deltametrin concentration. Total hemocyte counts were significantly increased statistically after 96 h (p<0.05). Contrary to control group, crayfish exposed to deltamethrin first swam backward and more faster and aggressive and laid upside down before death.  In conclusion, deltamethrin is extremely toxic to the non-target organism crayfish in aquatic ecosystems. It is important to investigate the effects of non-target organisms and ecosystems and precautions must be taken to prevent these contaminants during vector control implementations.