Makedonya ve Kosova sinemasında kadın temsili
Women's representation in Macedonian and Kosovo cinema
Yazar: SEZER SALİHİ
Danışman: PROF. DR. FATİME NEŞE KAPLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Kadınlar = Women ; Kosova = Kosovo ; Makedonya = Macedonian ; Sinema = Cinema

Özet:
Balkan topraklarındaki sinema tarihi, Manaki Kardeşler'in filmcilikten
fotoğrafçılığa katkılarından itibaren farklı görüş ve sinemotografik anlatımlarla çeşitli
yaklaşımlara ve tezlere konu olup yorumlanmıştır. Tezin çatısını oluşturan Makedonya
ve Kosova sinemasında kadın temsiline, bu çalışmayla ilk defâ bir ışık tutulup birtakım
sorular sorulacaktır: Kadın temsili iki ülkenin sinema tarihi çerçevesinde nasıl yer
bulmuştur? Kadın karakterler nasıl ortaya çıkmıştır? Olay orgüsünde kadın
karakterlere nasıl roller verilmiştir? Her iki ülke sineması yeni olmasına rağmen,
1990'lardan bügüne geldiğimizde kadın temsilindeki değişimler ne yönde hareket etmiş
ve nasıl bir deneyim süreci yaşanmıştır? Bu tezin amacı; 1990'lardan günümüze Balkan
sinemasında öne çıkan Makedonya ve Kosova filmlerinden seçilip dünyaca ünlü
festivallerde boy göstermiş üç film üzerinden kadın temsil(ler)inin nasıl
değerlendirildiğinin, gösterildiğinin ve ne yönde bir değişim yaşandığının etkilerini
saptamaktır. Kadın yönetmenler ve bir festival programcısı olan Kathleen McInnis'le
yapılan görüşmelerdeyse onların gözünden film yapım ve yaratma süreçlerine dair
zorlukların yanı sıra sinematografik çerçevede ele aldıkları meseleler araştırılmıştır.
Makedonyalı yönetmen Milcho Manchevski / Milčo Mančevski'nin Pred
dozhdot / Before the Rain (1994) filminde çerçeveye aldığı kadın temsilleri; Teona
Mitevska'nın Gospod postoi, imeto i' e Petrunija / God Exists, Her Name Is Petrunija
(2019) filminde nelerin değiştiği; yönetmen Antoneta Kastrati'nin Zana (2019)
filmindeyse Kosovalı kadın karakterin toplumsal önyargılarla nasıl başa çıktığı, Balkan
coğrafyasında bir "kadın" olmanın zorluklarının üstesinden gelme mücadelesinin
yarattığı etkiler özelinde gözlemlenmiş ve yöntemli bir çalışma etrafında incelenmiştir.
Üç yönetmenin filmlerinin içeriği feminist yöntemden yararlanılarak çözümlenmiş ve
sinemada kadın(lar)ın rolü açısından yeni yüzyılda yaşanan değişim(ler) merkeze
alınarak tartışmaya açılmıştır.

Abstract:
The history of cinema in the Balkan lands has been the subject of various
approaches and theses, with different views and cinematographic expressions, starting
from the Manaki Brothers' contributions to photography from filmmaking. For the first
time, this study will shed light on the representation of women in Macedonian and
Kosovo cinema, which forms the framework of the thesis, and some questions will be
asked: How did the representation of women find a place in the cinema history of the
two countries? How did the female characters appear? What roles are given to the
female characters in the plot? Although the cinema of both countries is new, how did
the changes in the representation of women move from the 1990s to today and what
kind of experience has been experienced? The aim of this thesis; The aim of this study is
to determine the effects of how women's representation(s) are evaluated, shown and
what kind of change has been experienced through three films selected from
Macedonian and Kosovo films that have come to the fore in Balkan cinema since the
1990s and appeared in world-famous festivals. In the interviews with female directors
and a festival programmer, Kathleen McInnis, the issues they deal with in the
cinematographic framework, as well as the difficulties of the filmmaking and creation
processes, were investigated.
Female representations framed by Macedonian director Milcho Manchevski /
Milčo Mančevski in Pred dozhdot / Before the Rain (1994); What has changed in Teona
Mitevska's movie Gospod postoi, imeto i' e Petrunija / God Exists, Her Name Is
Petrunija (2019); director Antoneta Kastrati's film Zana (2019), how the Kosovar
female character copes with social prejudices, the effects of the struggle to overcome
the difficulties of being a "woman" in the Balkan geography has been observed and
examined in a methodical study. The content of the films of the three directors was
analyzed using the feminist method, and the change(s) experienced in the new century
in terms of the role of women in cinema was brought to the center for discussion.