Bursa yöresi kuvaterner istiflerinin bazı mühendislik özellikleri
Some engineering properties of the quaternary sequences in Bursa region
Yazar: FATMA ÇETİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HATİCE KUTLUK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada yoğun yerleşime sahip Bursa iline bağlı Nilüfer İlçesinin, Ertuğrul Mahallesi sınırları içerisinde bulunan H21C04C2D Pafta, 3550 Ada ve 1, 2, 3, 4, 5 ve 6. parsellerde 37.803.00 m2'lik alandaki Kuvaterner yaşlı tortulların mühendislik ve jeofizik özellikleri incelenmiştir.  Bölgede Bursa Büyükşehir Belediyesi, İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı'nca jeoteknik amaçla açılan sondaj verilerinden yararlanarak zemin sınıflama deneyleri ve jeofizik incelemeleri yapılmış ve alandaki yerel zemin koşulları değerlendirilmiştir.  Sondaj verilerine dayanarak, sahada yer alan jeolojik birimlerin çeşitleri ve dağılımları tespit edilmiş, örselenmiş örnekler üzerinde yapılan zemin mekaniği deneylerine dayanarak zeminlerin indeks ve mühendislik özellikleri araştırılmıştır. 
Sondajlardan elde edilen verilerden SPT-N darbe sayıları ve jeofizik etütlerde sismik yöntem kullanılarak makaslama dalga hızları (Vs) ile rezistivite çalışmalarıyla da alüvyon kalınlığı belirlenmiştir. İnceleme alanında mikrotremör ölçüm alınarak zemin hakim titreşim periyodu belirlenmiştir.  İnceleme alanında yer altı su seviyesinin 10 metre civarında olması, SPT darbe sayılarının yüksek olması, zeminin kohezif nitelikte olduğu, laboratuar analiz sonuçları da göz önünde bulundurularak yapılan sıvılaşma analizleriyle birlikte değerlendirildiğinde birimlerde sıvılaşma riski olmadığını göstermiştir. Plastisite değeri 9-25 arasında olduğundan zeminle ilgili şişme derecesi bazı kesimlerde orta, yüksek ve çok yüksek olarak bulunmuştur. Çalışma alanı, yerel zemin sınıflamasında Zemin Sınıfı Z3, Zemin Grubu C olarak belirlenmiştir. Çalışma alanında aktif ve potansiyel nitelikte heyelan, kaya düşmesi, çığ, taşkın gibi kütle hareketleri beklenmemektedir. Birimlerin Kuvaterner yaşlı alüvyonlardan oluşması, % 0-5 arası eğime sahip olması, 1. derece deprem kuşağında yer alması ve şişme potansiyelinin değişkenlik göstermesi şişme, oturma, taşıma gücü gibi mühendislik problemlerinin görülebileceğini işaret etmektedir. Bu sebeple inceleme alanı mühendislik problemleri açısından önlem alınması gereken alanlar arasında olup, yerleşime uygunluk değerlendirmesinde 'Önlemli Alan 5' (Ö.A.-5) grubuna girmektedir.

Abstract:
In this study, engineering and geophysical properties of the Quaternary sediments in the densely populated settlement area of Bursa province are investigated where 37.803,00 m2 area was covered in the H21C04C2D sheet of the map, on the 3550 partion and 1, 2, 3, 4, 5 and 6 parcels in the Ertuğrul district of Nilüfer county. Ground classification experiments and geophysical studies were carried out for evaluation of local ground conditions by using the geotechnical borehole data obtained from the Urbanization Planning and Development Department of Bursa Metropolitan Municipality. Diversity and distribution of the geological units in the study area and surrounding region are determined, then the engineering parameters and index classifications are investigated under the soil mechanics experiments using the crushed samples from the drill holes.
SPT-N pulse numbers and shear wave velocities (Vs) are determined from the borehole impulse tests and seismic methods, and alluvial thicknesses are found by using the resistivity and seismic methods during the geophysical surveys. The main vibration period in the study area is obtained by using the microtremor measurements. The construction basement units in the study area do not indicate liquefaction risk by considering all parameters such as underground water level at the depth of 10 m, high SPT impulse numbers and cohesive quality of the samples in the laboratory analyses. The grade of bulking (swell) in the ground soil is found to be medium, high and very high in different parts because the plasticity factor varies between 9 and 25. The ground of the study area can be classified as Z3 in the ground classification charts and Ground Group C according to local ground (soil) classification. Active mass movements such as landslides, rockfalls, avalanches and floods are not expected in the research area. However, engineering problems such as bulking (swell) ground subsidence, reduction of bearing capacity are likely to occur considering the alluvial composition of the Quaternary units in the study area, 0-5% soil inclinations and location in the 1st degree earthquake hazard risk zone. Therefore, the study area may be assigned as the "precautionary zone" in terms of engineering problems and it may be classified in the group of "Precautionary area 5" in the settlement (urbanization) category.