2000 sonrası Türk romanında cinsiyet algısı
Perception of gender in post 2000 Turkish novel
Yazar: VECİHE SOLMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYLAN ABİÇ
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Toplumsal cinsiyet kadın ve erkeğin toplumsallaşma sürecinde inşa edilen rol, görev ve davranışları olarak tanımlanır. Cinsiyet konusunu odağına alan, tarihsel süreçlerde kadının erkekten aşağı konumunu sorunsallaştıran ve eleştiren feminist teori, kadının toplumda ikincil konumunun biyolojik olmadığını, toplumsal bir inşa olduğunu vurgular. Ayrıca erkek ve kadın arasındaki farklılıkların oluşumunda iktidar ilişkileri ve cinsiyet politikalarını gösterir. Dalgalar halinde gelişimini gösteren feminizm Batı kaynaklı bir hareket olarak başlar ve daha sonra tüm dünyada etkisini gösterir. Türkiye'de kadın hareketlerinin gelişimine yansıması olan feminizmin politik, sosyal, kültürel ve edebiyat sahnesinde çeşitli tezahürleri olur. Bu çalışma 2000 yılı sonrası ilk basımı yapılan ve farklı yazarların kaleminden çıkan romanlardan bir seçkiyi kapsamaktadır. Romanlar tahlil edilirken sosyoloji ve psikoloji gibi farklı alanlardan faydalanılmıştır. Disiplinlerarası bir özellik taşıyan çalışmanın amacı Türk romanında 21. yüzyılın ilk çeyreğinde feminizmin sorunsallaştırdığı cinsiyet rollerinin romanlarda nasıl sirayet ettiğini tespit etmek, erkeklik ve kadınlık algılarının oluşturduğu bağlamların yanı sıra özellikle "kadın" a dair rollerin, bakış açılarının, kadının toplumsal ve bireysel konumlandırılışının kurgu dünyasında nasıl oluştuğunu irdelemek ve eserlere yansıyan eleştirileri tespit etmektir. Toplumsal cinsiyet algılarının Türk romanında yansımasının ortaya konulması, kadınlık ve erkeklik algılarının inşaları ve sosyal yaşamdaki tezahürleri ile nasıl konumlandırıldığı tezin esas amacını teşkil etmektedir. Bu araştırmada romanlar feminist teori ve toplumsal cinsiyet algıları çerçevesinde "metin esaslı" bir anlayışla incelenmektedir.

Anahtar Sözcükler:
Feminizm, cinsiyet algısı, kadın, Türk romanı, 2000 sonrası.

Abstract:
Gender is defined as the roles, duties and behaviors of men and women constructed during the socialization process. Feminist theory, which focuses on the issue of gender and problematizes and criticizes the inferior position of women to men in historical processes, emphasizes that the secondary position of women in society is not biological, but a social construction. It also shows power relations and gender politics in the formation of differences between men and women. Showing its development in waves, feminism begins as a movement originating from the 	western and later shows its influence all over the world. Feminism, which is a reflection of the development of women's movements in Turkey, has various manifestations in the political, social, cultural and literary scenes. This study covers a selection of novels written by different authors that were first published after 2000. While analyzing the novels, different fields such as sociology and psychology were used. The aim of the study, which has an interdisciplinary feature, is to determine how the gender roles problematized by feminism in the first quarter of the 21st century in Turkish novels spread in the novels, and to determine the contexts created by the perceptions of masculinity and femininity, as well as the roles and perspectives of "woman", and the social and individual positioning of women in fiction. to examine how it was formed in the world and to identify the criticisms reflected in the works. The main purpose of the thesis is to reveal the reflection of gender perceptions in the Turkish novel, the construction of the perceptions of femininity and masculinity and how they are positioned with their manifestations in social life. In this research, novels are examined with a "text-based" approach within the framework of feminist theory and gender perceptions.

Keywords:
Feminism, gender perception, women, Turkish novel, post-2000