Ortaöğretim din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinin öğrencilerin anlam arayışlarına etkisi
The effect of secondary school religious culture and moral knowledge courses on students' search for meaning
Yazar: MUHAMMED İKBAL TEKGÜL
Danışman: PROF. DR. MEHMET KAMİL COŞKUN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin (DKAB) 14-18 yaşlar arası gençlerin hayatı anlamlandırma sürecindeki katkısının incelenmesidir. Ortaöğretim DKAB dersi müfredatında öğrencilerin anlam arayışlarına yönelik kazanımlar nelerdir? Ortaöğretim DKAB ders kitaplarında öğrencilerin anlam arayışlarına yönelik konular nelerdir? Öğrencilerin anlam arayışları hangi sorularda yoğunlaşmıştır? Öğretmenler öğrencilerin anlam arayışlarını ne düzeyde karşılamaktadırlar? soruları araştırılmıştır.
Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz ve durum çalışması yaklaşımına göre desenlenmiştir. Bu araştırmanın çalışma grubu Ankara, Altındağ ilçesindeki 3 liseden 42 öğrencidir. Verilerin elde edilmesinde doküman analizi ve derinlemesine görüşme tekniğine başvurulmuştur. Doküman analizinde 2023 Eğitim Vizyon belgesi, 2018 DKAB müfredatı ve kitapları analiz edilmiş, derinlemesine görüşmede ise lise öğrencileriyle araştırmanın amacına yönelik görüşmeler yapılmıştır. Ortaöğretim DKAB müfredat ve ders kitabında varoluşsal anlam ile ilgili içerik analizi uygulanarak ilgili kazanımlar, konular, yorumlar, ifadeler, ayetler ve hadisler incelenmiş, analiz edilmiştir.
2018 DKAB öğretim programında Allah inancı ile hayat arasında Hz. Muhammed (s.a.v) ile değerler arasında ve 11. Sınıfta ahiret inancıyla hayatın anlamı arasında ilişkiler kurulmuştur. Hayatın anlamına verilen cevaplardan yaşam kalitesi öğrenciler için en önemli temadır. Öğrencilerin hayatının anlamı kişisel gelişim ve kişisel etkinliklerle artmaktadır. Yaşananlar kaderle veya yaptıklarının karşılığı olarak değerlendirilmektedir. Hayatın zorluk ve sıkıntıları öğrenciler için çözülemeyen ve hayatı en çok anlamsız kılan temadır. Öğretmenlere derste en çok yaratılışın amacı sorulmaktadır. Öğrencilerin DKAB dersinde anlam arayışına dair sorularına genellikle cevap bulabildiği fakat 12.sınıftaki öğrencilerin tatmin edici cevaplar bulamadıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin anlam arayışlarına genellikle ders öğretmeninden cevap buldukları ortaya çıkmıştır. 
Sonuç olarak 21. yüzyılda modern dünyanın etkisiyle gençler için anlam bulmak daha da zorlaşmıştır. DKAB dersi öğrencilerin anlam arayışlarına olumlu katkılar sağlamaktadır. Öğrencilerin yoğun bir anlam arayışı vardır. Öğrencilerin anlam arayışı ile 2023 vizyonu, 21. yüzyıl becerileri, 2018 DKAB öğretim programı, kazanımları ve kitaptaki bilgiler birbirleriyle uyuşmaktadır.

Abstract:
The purpose of this research is to examine the contribution of the secondary school Religious Culture and Ethics course (DKAB) to the process of meaning-making in the lives of young people aged 14-18. The study investigates the following questions: What are the objectives in the secondary school DKAB curriculum aimed at students' search for meaning? What topics in the secondary school DKAB textbooks address students' search for meaning? On which questions do students' searches for meaning focus? To what extent do teachers meet students' needs in their search for meaning?
The research is designed based on the qualitative research methods of descriptive analysis and case study approach. The study group for this research consists of 42 students from three high schools in the Altındağ district of Ankara. Document analysis and in-depth interview techniques were used to collect data. Content analysis related to existential meaning in the secondary school DKAB curriculum and textbooks was applied, and relevant objectives, topics, comments, expressions, verses, and hadiths were examined and analyzed.	
In the 2018 DKAB curriculum, relationships are established between belief in God and life, between Prophet Muhammad (peace be upon him) and values, and between belief in the afterlife and the meaning of life in the 11th grade. Among the answers given to the meaning of life, quality of life is the most important theme for students. Events are evaluated as destiny or as the result of their actions. The difficulties and challenges of life are themes that make life most meaningless for students. The purpose of creation is the most frequently asked question to teachers in class. It has been found that students generally find answers to their questions related to the search for meaning in the DKAB course, but 12th-grade students do not find satisfactory answers. It has been revealed that students generally find answers to their search for meaning from the course teacher.
In conclusion, finding meaning has become more difficult for young people under the influence of the modern world in the 21st century. Students have an intense search for meaning. The students' search for meaning is consistent with the 2023 vision, 21st-century skills, the 2018 DKAB curriculum, its objectives, and the information in the textbook.