Katı-faz ekstraksiyon ve gaz kromatografik metotlarla gıda örneklerinde pestisit analizleri
Determination of pesticide residues in food samples by gas chromatographic methods after solid-phase extraction
Yazar: NESLİHAN ÇALLI ALTUN
Danışman: PROF. DR. ŞEREF GÜÇER
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Biber = Pepper ; Gaz kromatografisi = Gas chromatography ; Katı faz özütlemesi = Solid phase extraction ; Kiraz = Cherry ; Pestisitler = Pesticides

Özet:
Sebze ve meyvelerdeki pestisit kalıntı düzeylerinin belirlenmesi, pestisitlerin canlısaglıgına ve çevreye olan zararlı etkileri nedeniyle oldukça önemlidir. Bu amaçla, kirazve biber örneklerinde yaygın olarak kullanılan organofosforlu pestisit kalıntıdüzeylerinin saptanmasına yönelik yeni bir katı-faz ekstraksiyon yöntemi gelistirilmeyeçalısılmaktadır.Pestisitlerin tayini gaz kromatografisi teknigi ile FPD ve NPD kullanılarakgerçeklestirilmis ve dogrulama çalısmaları GC-MS ile yapılmıstır. Standart örnekhazırlama metodu gelistirilmesi yönünde yapılan iyilestirme çalısmalarında; asetonyerine etil asetat, PSA yerine C-18 ve NH2 kolonlarının kullanımı ile önerilen metotbasarıyla uygulanmıstır.laçsız kiraz ve biber örneklerinde geri kazanım çalısmaları ile diazinon,chlorpyrifos-methyl, parathion-methyl ve chlorpyrifos-ethyl kalıntı düzeylerinin tespitigerçeklestirilmistir. Standart metot olan Luke metodunda 10 ve 250 ?g/kgkonsantrasyondaki diazinon için sırasıyla % 74 ve % 84, chlorpyrifos-methyl için % 73ve % 84, parathion-methyl için % 72 ve % 84 ve chlorpyrifos-ethyl için % 73 ve % 81ortalama geri kazanım degerleri elde edilmistir. Gelistirilen otomatik katı-fazekstraksiyon C-18 metodunda 10 ve 250 ?g/kg konsantrasyonda elde edilen ortalamageri kazanım degerleri ise diazinon için sırasıyla % 86 ve % 96, chlorpyrifos-methyliçin % 85 ve % 96, parathion-methyl için % 85 ve % 96 ve chlorpyrifos-ethyl için % 86ve % 96 olmustur. Ortalama bagıl standart sapma degerleri Luke metodunda % 8'denbüyük, otomatik katı-faz ekstraksiyon C-18 metodunda ise % 8'den küçük olarakbulunmustur. Luke metodunda elde edilen LOQ degerleri diazinon için 6,8 ?g/kg,chlorpyrifos-methyl için 7,0 ?g/kg, parathion-methyl için 7,1 ?g/kg ve chlorpyrifosethyliçin 6,8 ?g/kg olmustur. Otomatik katı-faz ekstraksiyon C-18 metodunda diazinoniçin 3,1 ?g/kg, chlorpyrifos-methyl için 3,3 ?g/kg, parathion-methyl için 3,1 ?g/kg vechlorpyrifos-ethyl için 3,2 ?g/kg LOQ degerleri bulunmustur. Gelistirilen otomatik katıfazekstraksiyon C-18 analitik metodunun belirsizligi ortalama % 10 olarak eldeedilmistir.Anahtar Kelimeler: Pestisit, kiraz, biber, katı-faz ekstraksiyon, otomasyon, GC-FPD,GC-NPD, GC-MS

Abstract:
Determination of pesticide levels is quite important due to their effect on healthand environment in fruit and vegetables. In this research, a new method of solid-phaseextraction has been established for organaphosphorus pesticide residues in cherry andpepper.Pesticide determination was carried out with GC-FPD, GC-NPD and confirmationwas done by using GC-MS. During the standard sample preparation, instead of acetone,ethyl acetate was used. In same way PSA was replace by C-18 and NH2 columns.Recovery studies have lead to determination of diazinon, chlorpyrifos-methyl,parathion-methyl and chlorpyrifos-ethyl residue levels with blank pepper and cherrysamples. With Luke which is standard method for the concentration of 10 ?g/kg and250 ?g/kg diazinon, average recovery was 74% and 84%, respectively. Recovery wasalso found 73% and 84% for chlorpyrifos-methyl, 72% and 84% for parathion-methyland 73% and 81% for chlorpyrifos-ethyl, respectively with using the Luke method.Furthermore by using developed C-18 automated solid-phase extraction, for 10 ?g/kgand 250 ?g/kg concentrations recovery value were found 86% and 96% for diazinon,85% and 96% for chlorpyrifos-methyl, 85% and 96% for parathion-methyl and finally86% and 96% for chlorpyrifos-ethyl, respectively. Average relative standard deviationwas found bigger than 8% in Luke method, and smaller than 8% in C-18 automatedsolid-phase extraction method. LOQ values for Luke method were 6,8 ?g/kg fordiazinon, 7,0 ?g/kg for chlorpyrifos-methyl, 7,1 ?g/kg for parathion-methyl and 6,8?g/kg for chlorpyrifos-ethyl, respectively. LOQ values for C-18 automated solid-phaseextraction method were found as follows; 3,1 ?g/kg for diazinon, 3,3 ?g/kg forchlorpyrifos-methyl, 3,1 ?g/kg for parathion-methyl and 3,2 ?g/kg for chlorpyrifosethyl,respectively. Uncertainty for the developed C-18 automated solid-phaseextraction were found as 10 %.Key Words: Pesticide, cherry, pepper, solid-phase extraction, automation, GC-FPD,GC-NPD, GC-MS