Şehir alanlarındaki mekansal değişimin uydu görüntüleri ile zamansal takibi
Temporal examination of spatial change of cities by using satellite images
Yazar: EMRE YÜCER
Danışman: DOÇ. DR. ARZU ERENER
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Hızlı nüfus artışının ve köyden kente göçlerin yoğun olarak yaşandığı ülkemizde, artan yerleşim ihtiyacına karşılık planlı gelişmenin sağlanamaması kent içinde ve kent çevresinde önemli yeşil alanların, tarım arazilerinin ve su kaynaklarının v.b. tahrip edilmesine neden olmaktadır. Bu sorunların belirlenmesi ve çözülmesi için, zamansal olarak değişen kentsel gelişimi ve arazi kullanımını düzenli aralıklarla izleme olanağı sağlayan yeteri doğrulukta güncel verilere ihtiyaç vardır. Hızlı ve dinamik olarak gerçekleşen zamansal değişimi ortaya koymak için, son dönemlerde en çok tercih edilen yöntemlerden biride  uzaktan algılama teknolojisidir. Bu çalışma kapsamında da, CBS ile entegreli olarak çok zamanlı uydu görüntüleri kullanarak şehir alanlarındaki zamansal ve mekânsal değişimin belirlenmesi amaçlanmıştır. Farklı mekansal çözünürlüğe sahip uydularla yapılan bu çalışmanın amacı; değişim analizi sonuçlarını karşılaştırmak değil, bu uyduların değişim analizinde kullanılabilirliğini araştırmaktır.
Çalışmada Erzincan ili örnek uygulama alanı olarak seçilmiştir. Yapılan uygulamada 24.09.1987 tarihli LANSAT TM ve 06.10.2006 tarihli LANDSAT ETM+ optik uydu görüntüleri ve bunların yanında 1998, 2006 ve 2010 yıllarına ait gece görüntüleri kullanılarak değişim analizleri yapılmıştır. Bu değişimlerin niteliksel olarak değerlendirilmesi için mekânsal değişim haritası oluşturulmuş, niceliksel olarak değerlendirilmesi için ise değişim matrisleri hazırlanmıştır. Yapılan değişim analizlerinin sonuç ürünleri, alana ait nüfus verileri ile değerlendirilerek, yorumlar yapılmıştır. Landsat uydu görüntüleri ile yapılan çalışmada elde edilen sonuçlar, şehir alanının yıllık ortalama %1.65'lik bir oranla büyüdüğünü göstermektedir. Gece görüntüleri ile yapılan uygulamada ise şehir alanının 1998-2006 arası yıllık %4.04 oranında büyüme gösterdiği belirlenirken, 2006-2010 arası yıllık %20.28 oranında büyümenin arttığı görülmüştür.
Yapılan çalışma sonucunda, alandaki zamansal ve mekânsal değişimin takibi ve izlenmesi bakımından uydu görüntülerinin kullanılabilirliğinin ve katkısının oldukça önemli olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In our country, where rapid population growth and migration to the urban areas from rural areas are intense, lack of planned development to meet the increasing settlement need leads to destruction of important green areas, agricultural land, and water resources etc. in urban and peri-urban. In order to identify and resolve these problems, sufficiently accurate data which allow to monitor temporally changing urban development and land use at regular intervals are needed.  Recently, one of the most preferred methods in identifying fast and dynamic temporal variation is remote sensing technology. In the context of this study, it is aimed to determine the temporal and spatial changes in urban areas by using multi-temporal satellite images integrated with GIS. The purpose of this study, carried out with sattellites having different locational resolutions, is not to compare results of the variance analysis but to find out the usability of these satellites in variance analysis.
In this study, the city of Erzincan was chosen as the sample. Variance analysis was carried out by using optical satellite images from LANSAT TM dated 24.09.1987 and LANDSAT ETM+ dated 06.10.2006 as well as night-time images dated 1998, 2006 and 2010. For qualitative assessment of these changes, spatial change map was developed and a change matrix was prepared for quantitative assessments. The outcomes of the variance analysis were assessed by population data and were discussed. The results obtained from the study which was carried out with Landsat satellite images show that urban area increases with a 1.65% per annum ratio. In the study done with the night-time images, it was found that urban area increased with an annual 4.04% growth  between 1998-2006 and an annual 20.28%  growth increase was observed between 2006 and 2010.
At the end of the study, it was found that the availability and contribution of satellite images are very important in terms of tracking and monitoring of temporal and spatial variation in an area.