Tekrarlayan pulmoner tromboemboli olgularında risk faktörlerinin nüks üzerine etkisi
Effect of risk factors on recurrence in recurrent pulmonary thromboemboli cases
Yazar: MUTLU ONUR GÜÇSAV
Danışman: DOÇ. DR. DURSUN TATAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hipertansiyon = Hypertension ; Miyokard enfarktüsü = Myocardial infarction ; Nüks = Recurrence ; Obezite = Obesity ; Protein C = Protein C ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tromboembolizm = Thromboembolism ; Tromboz = Thrombosis

Özet:
Amaç: Miyokard infarktüsü (MI) ve inme sonrası 3. sıklıkta izlenen
kardiyovasküler hastalık olan pulmoner tromboembolizm (PTE) tedavi edilmezse
%30' lara varan bir mortaliteye sahiptir. Tekrarlayan PTE durumunda bu morbidite ve
mortalite oranları daha da yükselmektedir. Tekrarlayan PTE, özellikle herhangi bir
risk faktörü saptanmamış hastalarda karşımıza çıkmaktadır. Bu hastalar kalıtsal risk
faktörleri ve aile öyküsü açısından sorgulanmalıdır. Akut PTE hastalarında kalıtsal ve
edinsel risk faktörlerinin tespiti ve yönetimi, nüks riskini belirlemek ve azaltmak adına
oldukça önemlidir. Bu düşünceden yola çıkarak; çalışmamızda PTE hastalarında
nükse neden olan risk faktörlerini tespit etmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Dr. Suat Seren Göğüs
Hastalıkları ve Cerrahisi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi' nde (SUAM)
01.07.2014-01.07.2019 tarihleri arasında akut pulmoner tromboemboli tanısı ile
yatarak tedavi gören hastalar; ilk kez pulmoner tromboemboli tanısı alıp hastaneye
yatanlar (n:1286) bir grup, tekrarlayan akut pulmoner tromboemboli tanısı alıp
hastaneye yatanlar (n:166) ise bir diğer grup olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Her iki
gruptaki hastalar demografik veriler, klinik ve laboratuvar bulguları, edinsel ve kalıtsal
risk faktörlerinin varlığı, tercih edilen tedavi yöntemi açısından tarandı. Normal
dağılıma uyan veriler için Student t testi, normal dağılıma uymayanlar için Mann-
Withney U testi kullanıldı. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında ise Chi-
square ve Fishers Exact test kullanıldı. Tek değişkenli analizde istatistiksel anlamı olan
parametrelerin pulmoner tromboemboli hastalarında nüks için öngörü değerleri çok
değişkenli lojistik regresyon analizi yöntemi ile belirlendi. Sonuçlar %95 güven
aralıkları ile birlikte sunuldu.
Bulgular: Çalışmaya toplam 1452 hasta alındı. Hastaların %11,4' ünün
tekrarlayan PTE hastası olduğu görüldü. Tekrarlayan PTE grubundaki hastalarının yaş
ortalaması 65,0 iken; ilk PTE grubundaki hastaların ise 64,0 idi. Tekrarlayan PTE
grubundaki hastalarının %48,8' i erkek, %51,2' si kadın iken; diğer grubun %51,5'i
erkek, %48,5' i kadındı. Klinik olarak sınıflandırıldığında tüm hastaların %7'si masif
grupta, %19,9' u submasif grupta ve %73,1' i ise nonmasif grupta yer almaktaydı.
Hastaların bulunduğu klinik evre açısından her iki grup arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir fark bulunmadı (p=0,432). PTE tanılı hastaların %29,2' sinde eşlik eden
derin ven trombozu (DVT) tespit edildi. Her iki grup DVT varlığı açısından
karşılaştırıldığında, aralarında anlamlı istatistiksel fark izlenmedi (p=0,913)
Yapılan istatistiksel analizler sonucunda tekrarlayan PTE grubundaki
hastaların vücut kitle indekslerinin (VKİ) ilk PTE grubundaki hastalara göre anlamlı
düzeyde yüksek olduğu görüldü (p=<0,001). Ayrıca tekrarlayan PTE grubundaki
hastalarda obezite, diyabetes mellitus (DM), hipertansiyon (HT), protein C eksikliği
ve nadir genetik mutasyonlar başlığı altında gruplanan mutasyonların varlığının
(aktive protein C rezisdansı, faktör XIII eksikliği, plazminojen aktivatör inhibitör-1
eksikliği, GP2b3A mutasyonu) ilk PTE grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel
olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu görüldü (sırayla p<0,001, p=0,016, p=0,003,
p=0,036, p=0,009).
Sonuç: Obezite, VKİ artışı, DM, HT, protein C eksikliği ve nadir
mutasyonların (aktive protein C rezisdansı, faktör XIII eksikliği, plazminojen aktivatör
inhibitör-1 eksikliği, GP2b3A mutasyonu) varlığı tekrarlayan PTE riskini
artırmaktadır. Bu nedenle PTE hastalarında kilo verme ve komorbid hastalıkların
yönetimi tekrarlayan PTE riskini azaltmak için oldukça önemlidir.
Anahtar kelimeler: pulmoner tromboemboli, obezite, diyabetes mellitus,
hipertansiyon, protein C eksikliği

Abstract:
Objective: Pulmonary thromboembolism (PTE), which is the third most
common cardiovascular disease after myocardial infarction (MI) and stroke, has a
mortality rate of up to 30%, if not treated. In the case of recurrent PTE, the morbidity
and mortality rates increase. Recurrent PTE shows up especially in patients without
any risk factors, defined as idiopathic cases. In these patients, particularly genetic risk
factors should be carefully investigated. The detection and management of genetic risk
factors as well as acquired risk factors are also very important in determining the risk
of recurrence. Setting forth on this idea, our study aimed to identify acquired and/or
genetic risk factors that lead to recurrence in PTE patients.
Materials and Methods: Patients treated inpatiently with the diagnosis of
acute pulmonary thromboembolism at the University of Health Sciences (SBU), Dr.
Suat Seren Chest Diseases and Surgery Medical Practice and Research Center
(SUAM) between 01.07.2014-01.07.2019 were divided into two groups: those
hospitalized with the diagnosis of pulmonary thromboembolism for the first time (n:
1286) and those hospitalized for recurrent acute pulmonary thromboembolism (n:
166). The patients in both groups were analyzed for demographic data, clinical and
laboratory findings, the presence of acquired and/or genetic risk factors, and the
preferred treatment method. The student's t-test was used for normally distributed data,

while the Mann-Whitney U test was used for non-normally distributed data. The chi-
square and Fisher's Exact tests were used to compare categorical variables. The

predictive values of statistically significant parameters in the univariate analysis for
recurrence in patients with pulmonary thromboembolism were determined using the
multivariate logistic regression analysis method. The results were presented with 95%
confidence intervals.
Results: The study included a total of 1,452 patients. Of the patients, 11.4%
were recurrent PTE patients. While the mean age of the patients in the recurrent PTE
group was 65.0 years, the mean age of the patients in the first PTE group was 64.0

xi
years. Of the patients in the recurrent PTE group, 48.8% were male and 51.2% were
female, while in the other group, 51.5% were male and 48.5% were female. Of all
patients, 7% were in the massive group, 19.9% were in the submassive group, and
73.1% were in the non-massive group when classified clinically. There was no
statistically significant difference between the two groups in terms of the clinical stage
of the patients (p = 0.432). Of the patients diagnosed with PTE, 29.2% had concomitant
deep vein thrombosis (DVT). When both groups were compared in terms of the
presence of DVT, no statistically significant difference was found between them (p =
0.913).
The statistical analysis revealed that the body mass index (BMI) of the patients
in the recurrent PTE group was higher than that of the patients in the first PTE group
(p = <0.01). In addition, the presence of obesity, diabetes mellitus (DM), hypertension
(HT), protein C deficiency, and mutations grouped under the heading of rare genetic
mutations (activated protein C resistance, factor XIII deficiency, plasminogen
activator inhibitor-1 deficiency, GP2b3A mutation) in the patients in the recurrent PTE
group was statistically significantly higher compared to the first PTE group (p <0.001,
p = 0.016, p = 0.003, p = 0.036, p = 0.009, respectively).
Conclusion: Obesity, increased BMI, DM, HT, protein C deficiency and rare
mutations (activated protein C resistance, factor XIII deficiency, plasminogen
activator inhibitor-1 deficiency, GP2b3A mutation) increase recurrent PTE. So in PTE
patients, weight loss and management of comorbid diseases can reduce recurrent PTE
in order to be able to.
Keywords: pulmonary thromboembolism, obesity, diabetes mellitus,
hypertension, protein C deficiency