Akciğer kanseri radyoterapisinde hasta solunum hareketlerinin doz dağılımına etkisinin farklı tedavi planlama teknikleri için araştırılması
Investigation of the effect of patient respiratory movement on dose distribution in lung cancer radiotherapy for different planning techniques
Yazar: İSMAİL ÖNEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE DÖNMEZ KESEN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Onkoloji Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology ; Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests

Özet:
Akciğer kanseri, dünyada en çok ölüme neden olan kanser türüdür. Teşhis konan hastaların ilk ve kesin tedavi şekli cerrahi olmasına rağmen, hastaların fiziksel durumları gibi etkenlerden dolayı cerrahi uygulanamamaktadır. Radyoterapi, inopere hastalarda sıklıkla kemoterapi ile kombine şekilde uygulanan önemli bir tedavi yöntemidir. 
Radyoterapi'de karşılaşılan en önemli problemlerden organ hareketliliği, hedefin planlandığı gibi ışınlanamamasına,dokuların yüksek dozlara maruz kalmasına ve tedavinin doğru uygulanamamasına neden olur.Aktif solunum kontrolü uygulaması, solunumun neden olduğu hareketi azaltıp tümördeki yer değişimini minimuma indirir ve tedavilerin daha hassasiyetle ve doğru olarak uygulanmasını sağlayabilmektedir. 
Çalışmamızda akciğer kanserinin serbest solunum ve derin inspirasyon olmak üzere 2 faz ile yapılan aktif solunum kontrollü radyoterapisinde solunum hareketlerinin doz dağılımına etkisinin 3-boyutlu konformal (3B-KRT) ve volümetrik ark (VMAT) tedavi teknikleriyle tedavi planları oluşturulup, hedef hacmin aldığı doz dağılımı, kritik organ dozlarının ve tedavi tekniklerinin birbirlerine karşı üstünlüklerinin karşılaştırılması amaçlandı.
Tez çalışmamızda,akciğer kanseri tanısı konmuş 10 hastanın 2 farklı solunum fazı ile bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri çekilerek,her iki fazda da BT görüntüleri üzerinden hedef hacimler (PTV) ve riskli organlar kontürlenmiştir.Hastalara en uygun tedavi planları oluşturulup, planların konformite ve homojenite indeksleri (KI-HI) hesaplanıp,PTV ve kritik organların aldığı doz değerleriyle tedavi süreleri karşılaştırılmıştır.
Çalışmamızın sonunda,akciğer ışınlamalarında kullanılan radyoterapi tekniğinden bağımsız olarak,derin inspirasyon yöntemi ile kritik organ dozlarının azaldığı görülmüştür.Torasik yerleşimli akciğer kanseri tanılı ve solunum kontrol sistemleriyle koopere olabilecek hastaların tedavilerinde derin inspirasyon solunum yöntemi güvenilir bir teknik olarak görülebilir.VMAT tedavi tekniği 3B-KRT tekniğine göre yüksek doz konformite-homojenitesi sağlaması ve kritik organ dozlarının düşürülmesinde daha başarılı olması nedeniyle akciğer kanseri ışınlamalarında tercih edilebilir bir radyoterapi tekniğidir.

Abstract:
Lung cancer is the type of cancer that causes the most deaths in the world.Although the first and definitive treatment method of diagnosed patients is surgery,it cannot be applied due to factors such as physical condition of the patients.Radiotherapy is a treatment method often used in combination with chemotherapy in inoperable patients.
Organ mobility,which is one of the most important problems encountered in radiotherapy,causes the target not to be irradiated as planned,tissues to be exposed to high doses and treatment not to be applied correctly.Active respiratory control application reduces the movement caused by respiration,minimizes the displacement of tumor,and can provide treatments with more precision and accuracy.
In our study,the effect of respiratory movements on dose distribution in active respiratory controlled radiotherapy performed with 2-phases of lung cancer with free breathing and deep inspiration,treatment plans were created with 3-dimensional conformal(3D-CRT) and volumetric arc(VMAT) treatment techniques,and dose distribution of target volume,it was aimed to compare the advantages of critical organ doses and treatment techniques against each other.
At the end of our study,regardless of the radiotherapy technique used in lung irradiation, it was observed that the critical organ doses were reduced by the deep inspiration method.Deep inspiration breathing method can be seen as a reliable technique in the treatment of patients with thoracic lung cancer who can cooperate with respiratory control systems.VMAT treatment technique is a preferred radiotherapy technique in lung cancer irradiation because it provides high dose conformity-homogeneity compared to 3D-CRT technique and is more successful in reducing critical organ doses.