Akademisyenlerin görüşleri doğrultusunda geleneksel Türk sanat müziği ses icracılığında üslup ve tavır, Münip Utandı örneği
Style and attitude in traditional Turkish classical music voice performance in the line of academics' opinions, the example of Münip Utandı
Yazar: YAĞMUR ADA PARLAKÇI
Danışman: DOÇ. DR. HALİL ALTINKÖPRÜ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Geleneksel Türk Müziği, makam ve usul zenginliği ile günümüze değin varlığını sürdüren kültürel miraslarımızdan biridir. Geleneğin, geçmişten günümüze değişmeden intikal etmesi, müzik tarihine geçmiş önemli besteciler ve icracılar ile mümkün olmuştur. Bu icracılar ve bestecilerin kültürel, sanatsal niteliklerini gösteren önemli kavramlar "üslup ve tavır" kavramlarıdır. Üslup ve tavır konusu, Geleneksel Türk Sanat Müziği Ses İcracılığında önemli bir yere sahiptir. Literatür çalışmalarına bakıldığında kavramlara ilişkin tanımlamalarda görüş birliğinin sağlanamadığı görülmektedir. Kavramların ayrı ayrı, birlikte ve birbirinin yerine kullanıldığı, terminolojik olarak kesin bir ifadenin olmadığı görülmektedir. Konu kapsamında Türkiye'de devlet üniversitelerine bağlı Türk müziği konservatuvarlarında yer alan akademisyenlerin üslup ve tavır kavramlarına ilişkin görüşleri alınmış ve konuyla ilgili görüş farklılıkları tespit edilmiş, üslup-tavır eğitimine ilişkin meşk eğitim sistemi dışında yaygın olarak kullandıkları bir metot olmadığı araştırma çıktıları olarak elde edilmiştir. Elde edilen veriler ışığında üslup kavramının dönemin veya benimsenen ekolün yansıtılması gereken icra özelliklerini ifade ettiğini ve bu bağlamda genel bir kullanımının olduğunu; tavır kavramının ise icracının eseri ve kendisini ifade ediş şekli olarak tanımlanabileceğini ve buna göre, kişisel bir kullanımının olduğunu söylemek mümkündür. Türk makam müziğinin önemli ses sanatçılarından biri olan Sayın Münip Utandı'nın hayatı, bugünkü sanat kariyerine ulaşmasındaki merhaleler, etkilendiği icracılar, temsil ettiği ekol ile Geleneksel Türk Sanat Müziği Ses İcracılığı alanına katkıları açıklanmıştır. Kullandığı ses teknikleri ve icra özelliklerini açıklayabilmek amacıyla; Utandı'nın farklı sözel türlerdeki eser icralarından, birer örnek analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda Münip Utandı'nın icra ettiği eserlerin bestelendiği dönemin özellik ve anlayışına dikkat ederek, notanın orijinal halini bozmadan, sade ve yalın bir icra şeklini benimsediği, icrasında çeşitli nüansların görüldüğü ve eserleri daha çok mezzoforte gürlüğünde seslendirdiği sonucu çıkmaktadır.

Abstract:
Traditional Turkish Music is one of our cultural heritage that has survived until today with its richness of mode and ryhthms. The unchanged transmission of tradition from the past to the present has been made possible by the important composers and performers who have gone down in the history of music. Important concepts indicating the cultural and artistic qualities of these performers and composers are the concepts of "style and manner". The subject of style and attitude has an important place in Traditional Turkish Art Music Voice Performance. When the literature studies are examined, it is seen that there is no consensus on the definitions of the concepts. It is seen that the concepts are used separately, together and interchangeably, and that there is no definite terminology. The opinions of academicians in Turkish music conservatories affiliated to state universities in Turkey on the concepts of Style and Attitude were taken and differences of opinion on the subject were determined, and it was obtained as research outputs that there is no method commonly used in Style-Attitude education other than the meşk education system. In the light of the data obtained, it is possible to say that the concept of style refers to the performance characteristics of the period or the adopted school that should be reflected and that it has a general use in this context; the concept of attitude can be defined as the way the performer expresses the work and himself/herself and accordingly, it has a personal use. The life of Mr. Münip Utandı, one of the important vocal artists of Turkish makam music, the stages in reaching his current artistic career, the performers he influenced, the school he represents and his contributions to the field of Traditional Turkish Art Music Voice Performance are explained. In order to explain the vocal techniques and performance features she uses; one example from Utandı's performances of works in different verbal genres was analyzed. As a result of the analysis, it is concluded that Münip Utandı, paying attention to the characteristics and understanding of the period in which the works he performed were composed, adopted a simple and plain performance style without disturbing the original form of the note, made nuances and performed the works mostly in mezzoforte.