Akut lenfoblastik lösemi tanısı ile all IC-BFM 2009 protokolü alan çocuklarda hastalık ve tedavi ilişkili nörolojik toksisitenin değerlendirilmesi
Evaluation of neurological toxicity in children with acute lymphoblastic leukemia who received the all ic-BFM 2009 treatment protocol
Yazar: AHMET SERKAN ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. HÜSNİYE NEŞE YARALI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Hematoloji = Hematology ; Nöroloji = Neurology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ensefalopati = Encephalopathy ; Komplikasyonlar = Complications ; Lösemi = Leukemia ; Nöroloji = Neurology ; Nöropatiler = Neuropathies ; Prekürsör hücreli lenfoblastik lösemi-lenfoma = Precursor cell lymphoblastic leukemia-lymphoma

Özet:
Amaç: Çalışmamızda ALL IC-BFM 2009 protokolüne göre tedavi almış olan akut lenfoblastik lösemi (ALL) tanılı çocuk hastalarda tedavi sürecinde gelişen nörolojik komplikasyonlar ve bunların demografik özellikleri, lösemi risk grubu ve kemoterapi fazına göre dağılımının araştırılması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Haziran 2013 ile Aralık 2018 tarihleri arasında Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji Kliniğinde ALL IC-BFM 2009 protokolü uygulanan 1-18 yaş arasındaki 165 hastaya ait bilgiler geçmişe yönelik olarak incelendi.
Bulgular: Hastaların 37'sinde (%22,4) kemoterapi süresince 42 nörolojik komplikasyon atağı (hasta başına 1-3 kez) saptandı. Nörolojik komplikasyon saptanan ve saptanmayan hastaların yaş, cinsiyet, lösemi tipi, risk grupları, relaps durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı (p>0.05). Komplikasyonların daha çok preB-ALL tanılı, orta risk ve yüksek risk grubu hastalarda ve yaklaşık yarısının tedavinin erken aşamaları olan indüksiyon ve erken yoğunlaştırma fazlarında geliştiği; sıklıkla vinkristin (VCR), metotreksat (MTX) ve kortikosteroidlerin nörotoksisiteye neden olan ilaç olduğu saptandı. En sık iki komplikasyon %47,6 polinöropati (PNP); %16,7 posterior reversibl ensefalopati sendromu (PRES) idi. Bunların dışında kranial nöropati, sekonder intrakranial hipertansiyon, kortikal atrofi, epilepsi, ensefalopati, miyopati, kranial tromboz, psikotik bozukluk, serebral ödem komplikasyon olarak saptandı. Nörolojik komplikasyon ilişkili mortalite görülmezken hastaların %21,4'ünde, en sık epilepsi olmak üzere sekel kaldığı tespit edildi.
Sonuç: Pediatrik ALL hastalarında kullanılan şiddetli ve yoğun tedavi yaklaşımları kür başarısını artırsa da hastaların %22,4'ünde nörolojik komplikasyonla karşılaşılmaktadır. Kemoterapinin uzun dönem sonuçlarını değerlendirmek için uzun
süreli takip gereklidir.

Anahtar Kelimeler: Akut lenfoblastik lösemi, nörolojik komplikasyon, polinöropati, posterior reversibl ensefalopati sendromu

Abstract:
Aim: Our study aimed to investigate the neurological complications developed during the ALL IC-BFM 2009 protocol in children with acute lymphoblastic leukemia (ALL). The demographic features and relation of complications with leukemia risk group and chemotherapy phase were also assessed.
Materials and Methods: The hospital records of 165 patients between the ages of 1-18 years who were treated by ALL IC-BFM 2009 protocol in the clinic of pediatric hematology, Ankara Child Health and Diseases Hematology Oncology Training and Research Hospital between June 2013 and December 2018 were retrospectively reviewed.
Results: Forty-two neurological complications (1-3 times per patient) were detected during the chemotherapy in 37 patients (22.4%). There was no statistically significant difference between the age, gender, leukemia type, risk groups, and relapse status of patients with and without neurological complications (p>0.05). Complications mainly occur in patients with pre-B-ALL, medium risk, and high-risk groups. Approximately half of them developed in the early stages of treatment which were induction and early intensification phases. Vincristine (VCR), methotrexate (MTX), and corticosteroids were the drugs that frequently cause neurotoxicity. The two most commonly seen complications were polyneuropathy (PNP) in 47.6% and posterior reversible encephalopathy syndrome (PRES) in 16.7% of attacks. Besides these, cranial neuropathy, secondary intracranial hypertension, cortical atrophy, epilepsy, encephalopathy, myopathy, cranial thrombosis, psychotic disorder, and cerebral edema were detected as complications. While neurological complication-related mortality was not seen, it was found that 21.4% of the patients had neurologic sequelae, the most common being epilepsy.
Conclusions: Although severe and intensive treatment approaches used in pediatric ALL patients increase the success of cure, neurological complications were
seen in 22.4% of the patients. Prolonged follow-up is required to assess the long-term consequences of chemotherapy.

Keywords: Acute lymphoblastic leukemia, neurological complication, polyneuropathy, posterior reversible encephalopathy