Çocukluk çağı Multipl Skleroz hastalığında plazma metabolomik biyobelirteçlerinin araştırılması
Investigation of plasma metabolomic biomarkers of childhood Multiple Sclerosis
Yazar: YASEMİN TULUN
Danışman: PROF. DR. BANU ANLAR
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Metabolomikler = Metabolomics ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Plazma = Plasma ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Bu tez çalışmasında multipl skleroz (MS) tanısı ile izlenmekte olan 34 hastanın
demografik, klinik ve laboratuvar özellikleri değerlendirildi. Çocukluk çağı MS'nin
klinik özellikleri ve prognozuyla ilgili olabilecek metabolomik ürünlerin plazmada
ölçülmesi ve biyobelirteç olarak değerlerinin araştırılması amaçlandı. Hastaların
27/34'ü (%79,4) kız, 7/34'ü (%20,6) erkek, kız/erkek oranı 3,86 olup yaş ortalaması
16±3 yıl (9-22 yıl) olarak hesaplandı. İlk atak sırasında yaş ortalaması 12,5±2,8 yıl
(4-17,5 yıl) olup 12/34'ü (%35,3) 12 yaş ve altındayken 20/34'ü (%58,8) 12
yaşından büyüktü. Hastaların 12'si (%35,3) uyuşma, 11'i (%32,4) görme problemi,
3'ü (%8,8) baş ağrısı, 2'si (%5,9) yürüyememe, 1'i (%2,9) konuşma bozukluğu, 1'i
(%2,9) kusma, 1'i (%2,9) diğer şikayetlerle başvurmuştu. Kontrol grubunun 28/36'sı
(%77,8) kız, 8/36'sı (%22,2) erkek, kız/erkek oranı 3,5 olup yaş ortalaması 16±3 yıl
(9-22 yıl) olarak hasta grubu ile aynıydı. Hasta ve kontrol gruplarından plazma
örnekleri alınarak kütle spektroskopisi yöntemi ile iki grup arasında miktarı
farklılaşan metabolitler araştırıldı. Genel metabolik yolaklarda, steroid hormon ve
aminoasit biyosentezinde, karbon, lipid, glukokortikoid, mineralokortikoid, pürin-
pirimidin metabolizması gibi yolaklarda görevli metabolomik ürünlerde, miktarı
hasta grupta istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösteren 339 molekül tespit edildi.
Arjinin, fenilalanin gibi aminoasitler; androstenedion, testosteron, kortizol,
kolesterol, dezmosterol gibi steroid hormon biyosentezinde; kalsitriol gibi kalsiyum
ve mineral reabsorbsiyonunda görevli moleküller bunlardan bazılarıdır. Bu çalışma
sonuçları ile söz konusu metabolomiklerin yalnızca miktar olarak farklılaşmasından
bahsetmek mümkündür. İleri analizler neticesinde farklılaşmanın sayısal olarak ifade
edilmesi veya hastalık patogenezi, tedavi seçenekleri ve prognoz ile ilişkilendirilmesi
mümkün olacaktır.

Abstract:
In this thesis we evaluated the demographic, clinical and laboratory characteristics of
34 patients with multiple sclerosis (MS). The aim of this study was to measure the
metabolomic products that may be related to the clinical features and prognosis of
childhood MS and to investigate the value of these as biomarkers. 27/34 (79.4%) of
the patients were female, 7/34 (20.6%) were male, the female / male ratio was 3.86
and the mean age was 16 ± 3 years (9-22 years). The mean age at the time of the first
attack was 12.5 ± 2.8 years (4-17.5 years) and 12/34 (35.3%) of patients were under
12 years of age and 20/34 (58.8%) were over 12 years of age. 12 patients (35.3%)
had numbness, 11 (32.4%) had visual problems, 3 (8.8%) headaches, 2 (5.9%) were
unable to walk and 1 (2.9%) presented with speech disorder, 1 (2.9%) with vomiting,
and 1 (2.9%) with other complaints at the time of first attack. Of the control group,
28/36 (77.8%) were female, 8/36 (22.2%) were male, female / male ratio was 3.5 and
the mean age was 16 ± 3 years (9-22 years). Plasma samples were taken from the
patient and control groups and the metabolites differing between the two groups were
investigated by mass spectroscopy method. 339 metabolic products which play role
in general metabolic pathways, steroid hormone and aminoacid biosynthesis, carbon,
lipid, glucocorticoid, mineralocorticoid, purine-pyrimidine metabolism showed
statistically significant differences in the patient group. Amino acids such as
arginine, phenylalanine; molecules such as androstenedione, testosterone, cortisol,
cholesterol, desmosterol, calcitriol are some of these metabolic products. With the
results of this study, it is possible to mention only the differentiation of these
metabolomics in quantity. As a result of further analysis, it will be possible to
quantify the differentiation or relate it to disease pathogenesis, treatment options and
prognosis.