Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
The compensation due to the protective measures in the light of the judgements of the European Court of Human Rights
Yazar: ERÇAĞ METİNER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZEN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmanın amacı, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine doğrudan müdahale eden koruma tedbirleri dolayısıyla, bireylerin uğradıkları zararların hangi durumlarda ve ne şekilde tazmin edilebileceğini Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında incelemektir. Koruma tedbirleri, doğrudan doğruya temel hak ve hürriyetlere el atma niteliği taşıdığından dolayı, bu tedbirler kanunda ayrıntılı bir şekilde ele alınmış ve sıkı şartlara bağlanmıştır. Şartların gerçekleşmemesi veya ilk etapta haklı gibi görünmesine rağmen, yargılama sürecinin sonunda bu tedbirlerin haksızlığının anlaşılması durumunda, bu tedbirlere tabi tutulan kişiler maddi ve manevi zararlarla karşılaşabilirler. Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak, Devlet, kurumları aracılığıyla gerçekleştirdiği herhangi bir hukuka aykırı eylem veya işlem sebebiyle meydana gelen gerek maddi gerekse manevi zararları karşılamakla mükelleftir. Koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında hukuka aykırı davranılması, ceza hukuku, ceza muhakemesi hukuku ve tazminat hukuku açısından çeşitli sonuçlar doğurur. Koruma tedbirleri sebebiyle verilen tazminatlar, ceza hukuku kapsamında yer alır ancak haksız fiil ile kusursuz sorumluluğuna benzeyen yönleri de bulunmaktadır. Ancak koruma tedbirleri sebebiyle tazminat müessesesi kendine özgü kamusal bir tazminat türüdür.

Anahtar Kelimeler: Koruma tedbirleri, tazminat, kanuna aykırılık, haksızlık, yakalama, gözaltı, tutuklama, arama, elkoyma.

Abstract:
The aim of this study is to explain in the light of the judgements of the European Court of Human Rights the circumstances and the manner in which the damages suffered by individuals due to protection measures that directly interfere with the fundamental rights and freedoms of individuals can be compensated. Since protection measures directly interfere with fundamental rights and freedoms, these measures are dealt with in detail in the law and are subject to strict conditions. If the conditions are not fulfilled or if these measures are found to be unjustified at the end of the judicial process, although they may seem justified at first, the persons subjected to these measures may face material and moral damages. As a requirement of the rule of law, the State is obliged to compensate both material and moral damages arising from any unlawful action or transaction carried out by its institutions. Violation of the law during the implementation of protection measures has various consequences in terms of criminal law, criminal procedure law and compensation law. Compensation for protection measures is within the scope of criminal law, but it also has aspects similar to tort and strict liability. However, the institution of compensation for protection measures is a unique type of public compensation.

Keywords: Protection measures, compensation, unlawfulness, injustice, arrest, detention, arrest, search, seizure.