Lise öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet yaşantılarının okula bağlılık ile ilişkisinin belirlenmesi
Determining the relationship of high school students' cyberbullying and cyber victimization experiences with school engagement
Yazar: ALİ AKPINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT YILDIRIM
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul bağlılığı = School attachment ; Okul iklimi = School climate ; Okul terki = Drop out of school ; Okula yabancılaşma = School alienation ; Okulla özdeşleşme = Identification with school ; Siber güvenlik = Cyber security ; Siber mağduriyet = Cyber victimization ; Siber suç = Cybercrimes ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Siber şiddet = Cyber-harassment

Özet:
Bu araştırmanın amacı lise düzeyinde eğitim gören öğrencilerin siber zorbalık
ve siber mağduriyet yaşantılarını ve bu yaşantılarla öğrencilerin okula bağlılığı
arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından incelemektir. Araştırmanın evrenini,
Gaziantep ili Şahinbey ilçesinde 2021-2022 eğitim öğretim yılında devlet okullarında
öğrenim gören 9., 10., 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Toplamda 772
öğrenciden oluşan araştırma nedensel karşılaştırma da içeren ilişkisel bir çalışmadır.
Araştırmada araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" ile birlikte
"Siber Mağduriyet Ve Siber Zorbalık Ölçeği" ve "Okula Bağlılık Ölçeği"
kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde Bağımsız Gruplar T Testi, tek yönlü
ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H Testi ve Spearman-rho analizleri
kullanılmıştır.
Araştırmada kız ve erkek öğrencilerin arasında siber zorbalık-mağduriyet
yaşantıları ve okula bağlılık açısından anlamlı farka rastlanılmamıştır. 10. sınıf
öğrencilerinin diğer sınıf düzeylerine göre daha fazla zorbalık yaşantılarının olduğu
ve sınıf düzeyi arttıkça öğrencilerin okula bağlılıklarının arttığı tespit edilmiştir.
Anne-baba eğitim düzeyi ile öğrencilerin siber zorbalık ve siber mağduriyet
yaşantıları arasında ilişki tespit edilmemiştir. Anne eğitim düzeyi lise olan
öğrencilerde okula bağlılık puanlarının en yüksek, anne eğitim düzeyi lisans olan
öğrencilerde ise okula bağlılık puanlarının en düşük olduğu bulunmuştur. Baba
eğitim düzeyi ile öğrencilerin okula bağlılıkları arasında ilişki tespit edilmemiştir.
Ailenin ortalama gelir düzeyinin öğrencilerin siber zorbalık ve siber mağduriyet
yaşantılarını yordamadığı, aile ortalama geliri asgari ücret düzeyinde olan
öğrencilerin okula bağlılıkları en fazla iken aile geliri asgari ücret üzerinde olan
öğrencilerde okula bağlılık en düşük düzeyde tespit edilmiştir. Okul türü ile siber
mağduriyet yaşantıları arasında anlamlı bir fark yoktur. Anadolu Meslek Lisesi ve
Sosyal Bilimler Lisesi öğrencilerinin siber zorbalık yaşantılarının diğer okul
türlerinde eğitim gören öğrencilere göre daha fazla olduğu bulunmuştur. Anadolu
İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin Anadolu Lisesi ve Fen Lisesinde eğitim gören
öğrencilere göre okula bağlılıklarının daha az olduğu tespit edilmiştir. İnternette
geçirilen süre ile öğrencilerin siber zorbalık-mağduriyet yaşantıları ve akademik
başarıları arasında anlamlı bir farka rastlanmamıştır. Fakat okula bağlılık düzeyi en
düşük olan öğrencilerin not ortalaması en düşük olan öğrenciler olduğu tespit
edilmiştir. Öğrencilerin yaşı ile siber zorbalık-mağduriyet yaşantıları ve okula
bağlılık arasında anlamlı fark yoktur. Siber zorbalık ve siber mağduriyet arasında
doğru yönde bir ilişki siber zorbalık ve siber mağduriyet yaşantıları ile okula bağlılık
arasında ters yönde bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the cyberbullying and cyber
victimization experiences of high school students and the relationship between these
experiences and students' school engagement in terms of various variables. The
universe of the research consists of 9th, 10th, 11th and 12th grade students studying
in public schools in the province of Şahinbey, Gaziantep in the 2021-2022 academic
year. Consisting of 772 students in total, the research is a relational study including
causal comparison. In the research, "Personal Information Form" prepared by the
researcher, "Cyber Victimization and Cyber Bullying Scale" and "School
Engagement Scale" were used. Independent Groups T Test, one-way ANOVA, Mann
Whitney U, Kruskal Wallis H Test and Spearman-rho analyzes were used to analyze
the data.
In the study, no significant difference was found between female and male
students in terms of cyberbullying-victimization experiences and school engagement.
It has been determined that 10th grade students have more bullying experiences than
other grade levels and as the grade level increases, students' commitment to school
increases. No relationship was found between the education level of the parents and
the cyberbullying and cyber victimization experiences of the students. It was found
that school engagement scores were highest in students whose mother's education
level was high school, and the lowest school engagement scores in students whose
mother's education level was undergraduate. No relationship was found between
father's education level and students' school engagement. It has been determined that
the average income level of the family does not predict the cyberbullying and cyber
victimization experiences of the students, the students with the average family
income at the minimum wage level have the highest level of commitment to school,
while the students whose family income is above the minimum wage have the lowest
level of commitment to school. There is no significant difference between school
type and cyber victimization experiences. It was found that the cyberbullying
experiences of the Anatolian Vocational High School and Social Sciences High
School students were higher than the students studying in other school types. It has
been determined that the students of Anatolian Imam Hatip High School are less
committed to the school than the students studying at Anatolian High School and
Science High School. No significant difference was found between the time spent on
the Internet and the cyberbullying-victimization experiences and academic
achievements of the students. However, it was determined that the students with the
lowest level of commitment to school were the students with the lowest grade point
average. There is no significant difference between the age of the students and their
cyberbullying-victimization experiences and school commitment. A positive
relationship between cyber bullying and cyber victimization was found and a
negative relationship was found between cyber bullying and cyber victimization
experiences and school commitment.