Sâsânîler tarihinde Hüsrev Enûşirvân Dönemi (531-579) ve ölümsüzleşen kültü /
Yazar: ZEYD SİNER
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM GÜRBÜZ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Hüsrev Enüşirvan = Hüsrev Enüşirvan ; Reform = Reform ; Sasaniler = Sasaniler ; Yenileşmeler = Reformations ; İran = Iran

Özet:
Sâsânîler, İran tarihi ve kültürü için geçmişte ve günümüzde etki yaratmıştır. Siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda önemli bir safha olmuştur. Başta Irak ve İran olmak üzere Arabistan, Ermenistan, Anadolu, Orta Asya ve Hint alt kıtası dâhil geniş bir coğrafyaya yayılma göstermiştir. Jeopolitik konumu itibariyle de çevresiyle sürekli etkileşim içinde olmayı başarmıştır. Dönemsel olarak yükselmeler veya güç kayıpları yaşamıştır.
Sâsânîler, siyasal ve kültürel açıdan zirve devrini Hüsrev Enûşirvân saltanatı döneminde yaşamıştır. Hüsrev Enûşirvân'ın babası Kubâd döneminde devlet kaotik bir sürece girmiştir. Hüsrev Enûşirvân bu olumsuz devri bitirmiş ve Sâsânîlerin tekrar yükseliş evresine geçmesini başarmıştır. Devlet bürokrasisinde otoritesini kurmuştur. Ve merkezi otoriteyi güçlendirmiştir. Bunun için reformlar yapmıştır. Bu reformları özellikle devletin mali ve idarî kurumlarını güçlendirmek için gerçekleştirmiştir. Bunlar; askerî düzenlemeler, tarımsal düzenlemeler, vergi düzenlemeleri ve sosyal düzenlemeler olarak sınıflandırılabilir.
Diğer taraftan Hüsrev Enûşirvân, gerçekleştirdiği reformlar ve kişiliği sebebiyle ilgi odağı olmuştur. Hem yaşadığı dönemde hem de öldükten sonra bu ilgi dikkat çekicidir. Dolayısıyla saray ve gündelik hayatta sergilediği karakterinden dolayı adalet kavramı ile beraber anılmaya başlamıştır. Bu yüzden edebiyat literatüründe "adil" unvanıyla yer almıştır. Hüsrev Enûşirvân zamanla bir kült haline gelmiştir. Ve şanı geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Zamanla gerçek şahsiyeti ile kurgusal kültü iç içe geçmiştir.
Netice itibariyle bu tezi yazma amacımız Hüsrev Enûşirvân dönemini eleştirel bir gözlem ile ele almaktır. Ve dönemin siyasi, sosyal ve kültürel faaliyetlerini tarih usulüne uygun şekilde izah etmeye çalışmaktır. Ayrıca bir kült haline gelmiş olan Hüsrev Enûşirvân'ın gerçek ve kurgusal karakterini irdelemektir.

Abstract:
The Sasanian had an impact on Iranian history and culture both in the past and present. It was an important phase in political, social, cultural and economic terms. The Sasanian spread to a wide geography including Iraq and Iran, Arabia, Armenia, Anatolia, Central Asia and the Indian subcontinent. Due to its geopolitical position, it has succeeded in being in constant interaction with its environment. It has experienced periodic increases or power losses.
The Sasanian lived their peak politically and culturally during the reign of Khosrow I Anoshirvan. The state entered a chaotic period during the period of Kubâd, the father of Khosrev Anoshirvan. Khosrow I Anoshirvan ended this period and enabled the Sasanian to go back to the ascension phase. He established his authority in the state bureaucracy. He made reforms to strengthen the central authority. These reforms were made specifically to strengthen the financial and administrative institutions. These can be cilassified as military regulations, agricultural regulations, tax regulations and social regulations.
On the other hand, Khosrow I Anoshirvan has been the centre of attention due to his reforms and personality. This interest attracted attention both during his lifetime and after his death. Due to the character he displayed in palace life and in daily life, he started to be mentioned with the concept of justice. He took place in literary literature with the title of "fair". Khosrow I Anoshirvan has become a cult over time. His fame has spread over a wide geography. Over time, his real personality and his fictional cult have been intertwined.
In conclusion, our purpose in writing this thesis is to critically examine the period of Khosrow I Anoshirvan and to explain the political, social and cultural activities of the period in accordance with the historical method. It is also to investigate the real and fictional character of Khosrow I Anoshirvan, who has become a cult.