Platon düşüncesinde pistis
Pistis in Plato's thought
Yazar: TUBA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP GEMUHLUOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu çalışmada Antik Yunan felsefesinin bir kavramı olan pistis ile dinlerdeki iman anlayışı arasında bir karşılaştırma yaptık. Tezimizin amacı, iman ve inanç tartışmalarının kökeni olarak kabul edilen pistis kavramının Platon düşüncesindeki yerini incelemek ve bu inceleme üzerinden iman ve inanç farkına işaret etmektir. İlk bölümde Platon'un varlık ve bilgi anlayışı çerçevesinde pistis kavramını analiz ettik ve Aristoteles'in pistis'e dair görüşleri ile karşılaştırdık. İkinci bölümde ise Hristiyanlık ve İslam'daki iman anlayışı ile pistis'i karşılaştırdık; bu bağlamda İslam'daki iman ve Yeni Ahit'teki pistis'i, Platon düşüncesindeki pistis ile birlikte ele aldık. Pistis'in Platon'un bilgi anlayışında maddi varlıkların duyusal tecrübesine dayalı bir idrak biçimi olduğunu tespit ettik. Sanı bağlamında gerçekleşen bu idrakin, bilgiye ulaşamayan bir idrak türü olduğunu gördük. Aristoteles ise pistis kavramını, retorik bağlamda inandırma ve ikna sonucu ortaya çıkan bir zihin hali olarak ele almış, maddi varlıkların tecrübesini bilgiden ayırmamıştır. Dinlerdeki iman kavramının gayba yönelme, iradi olma ve kurtuluş ile ilişkilendirilme gibi özellikleri içerdiği, bu yönüyle pistis'ten farklılaştığı sonucuna ulaştık. Teolojik metinlerdeki pistis ile Platon ve Aritoteles'in pistis anlayışları birbirlerinden farklıdır. Bu çalışma, iman ve pistis kavramları arasındaki farkları, özellikle Platon'un bilgi anlayışında dinlerdeki anlamıyla imanın yerinin olmadığını ortaya koymuş, felsefî bir zeminde imanı ele almanın taşıdığı sınırlılıkları göstermiştir. Felsefe ve din ilişkisi bağlamında, imanın inanç ve bilgi boyutunu araştırmak mümkündür, ancak imanı yalnızca bu ilişki ile sınırlamak, kavramın tecrübeye ve amele dayalı yönlerini göz ardı etmeye neden olur.

Abstract:
In this study, we made a comparison between pistis, a concept of Ancient Greek philosophy, and the understanding of faith in religions. The aim of our thesis is to examine the place of the concept of pistis, which is accepted as the origin of the discussions on faith and belief, in Plato's thought and to point out the difference between faith and belief through this examination. In the first chapter, we analyzed the concept of pistis within the framework of Plato's understanding of being and knowledge and compared it with Aristotle's views on pistis. In the second chapter, we compared pistis with the understanding of faith in Christianity and Islam; in this context, we discussed the pistisin Islam and the New Testament with the pistis in Plato's thought. We have determined thatpistisis a form of cognition based on the sensory experience of material beings in Plato's understanding of knowledge. We have seen that this cognition, which takes place in the context of delusion, is a type of cognition that cannot reach knowledge. Aristotle, on the other hand, treated the concept of pistis as a state of mind that arises as a result of persuasion and persuasion in the rhetorical context, and did not separate the experience of material beings from knowledge. We have concluded that the concept of faith in religions includes features such as turning towards the unseen, being voluntary, and being associated with salvation, and that it differs from pistisin this respect. The pistis in theological texts and Plato and Aristotle's understanding of pistis are different from each other. This study has demonstrated the differences between the concepts of faith and pistis, especially the lack of a place for faith in Plato's understanding of knowledge, and has shown the limitations of dealing with faith on a philosophical ground. In the context of the relationship between philosophy and religion, it is possible to investigate the dimension of faith in terms of belief and knowledge, but limiting faith only to this relationship would lead to ignoring the experiential and practical aspects of the concept.