Türk askeri tarihinde astsubaylığın yeri ve astsubay yetiştiren askeri okullar
The place of non-commissioned officers in the history of Turkish military and the military schools that train non-commissioned officers
Yazar: UFUK ÇAKALLI
Danışman: DOÇ. DR. MUHİTTİN IMIL
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü / Askeri Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Askeri Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, günümüz modern ordularının omuriliğini oluşturduğu değerlendirilen 
astsubaylığın Türk Ordusu özelinde ve Kara, Hava, Deniz Kuvvetleri (Jandarma 
Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile sağlık sınıfı hariç tutulmuştur) 
bağlamında ortaya çıkışı ve günümüze kadarki gelişimi ele alınmıştır. Bu çerçevede 
astsubaylığın ve geçmişten günümüze astsubay yetiştirmiş askeri okulların gelişim 
süreçleri üç ana bölüme ayrılarak incelenmiştir. Bu üç bölümün oluşturulmasında her 
bölümün başlangıç ve bitişi astsubaylık için tarihsel açıdan kırılma noktası olarak 
nitelendirilebilecek gelişmelerin yaşandığı tarih ve olaylar göz önünde 
bulundurularak oluşturulmuştur. Bu kapsamda araştırmanın başlangıç noktasını; 
orduda gerçekleştirilen modernleşme çalışmaları neticesinde astsubaylığın, Türk 
Ordusu ve günümüz ordularındaki görev ve sorumluluk sahası anlamında ortaya 
çıkışı olarak değerlendirilen gelişmeler oluşturmuştur. İlk bölüm, araştırmanın 
başlangıç noktasından Cumhuriyetin ilanına kadar astsubaylık ve astsubay okulları 
ile ilgili yaşanan gelişmelerden ibarettir. İkinci bölümde, cumhuriyetin ilk yıllarından 
5802 sayılı Kanun'un kabulüne kadar astsubaylık ve astsubay yetiştiren askeri 
okulların durumu incelenmiştir. Üçüncü bölüm ise 5802 sayılı kanunun 
incelenmesiyle başlamıştır. Bu kanun ile yaşanan gelişmeler ve Kara, Deniz, Hava 
Kuvvetlerine astsubay yetiştiren eğitim kurumları günümüze kadar devam eden 
süreçte ele alınmıştır.
Ordunun teknik ara insan gücünü oluşturan eski ve yeni ordu ikamesi sırasında ordu 
kadrolarında belirmeye başlayan astsubaylık günümüze kadar özellikle yasal ve 
eğitsel alanlarda birçok değişim ve dönüşüm geçirmiştir. 
Çalışmanın ilerleyen sayfalarında görüleceği üzere ortaya çıkışından bu yana 
astsubaylığın yasal zemini güçlendirilmeye, diğer bir ifadeyle astsubaylık hedef 
kitleye cazip bir mesleki statü haline getirilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda süreç 
içerisinde yaşanan bir diğer gelişme ise astsubay eğitimine yönelik olarak 
gerçekleşmiş, harp silah araçları alanında gelişen teknoloji, astsubaylık eğitim 
seviyesinin yükseltilmesinde temel belirleyici etken olmuştur.

Anahtar Sözcükler: Astsubay, Küçük Zabit, Gedikli, Askeri Eğitim, Askeri Okul

Abstract:
In this study, the emergence and development of the non-commissioned officer, 
which is considered to form the backbone of today's modern armies, in the context of 
the Turkish Army and the Land, Air and Naval Forces (Gendarmerie General 
Command, Coast Guard Command, health class are excluded) is discussed. In this 
framework, the development processes of non-commissioned officers and military 
schools that have trained non-commissioned officers from the past to the present 
have been analyzed in three main sections. In the creation of these three sections, the 
beginning and end of each section were formed by taking into account the date and 
event in which the events that can be characterized as a historical breaking point for 
non-commissioned officers were taken into account. In this context, the starting point 
of the research is the developments that are considered as the emergence of the noncommissioned officer position in the Turkish Army in terms of the field of duty and 
responsibility in today's armies as a result of the modernization efforts carried out in 
the army. The first section consists of the developments related to non-commissioned 
officers and non-commissioned officer schools from the starting point of the research 
until the proclamation of the Republic.
The second section examines the situation of non-commissioned officers and noncommissioned officer training military schools from the first years of the Republic 
until the adoption of Law No. 5802. 
The third section begins with an examination of Law No. 5802. The developments 
experienced with this law and the educational institutions that train noncommissioned officers for the Land, Naval and Air Forces to the present day are 
studied.

Key Words: Non-commissioned Officer, Küçük Zabit, Gedikli, Military Education, Military School.