Yetenek kestiriminde adaptive (bireyselleştirilmiş) test uygulaması ile geleneksel Kağıt-Kalem Testi uygulamasının karşılaştırılması /
Yazar: FİTNAT KAPTAN
Danışman: PROF.DR. İLHAN AKHUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel zeka testleri = Individual intelligence tests ; Kağıt Kalem Testi = Paper Pencil Test ; Yetenek kestirimi = Ability estimates ; Yetenek testleri = Ability tests

Özet:
Bu araştırmanın amacı; yeteneğin kestirilmesinde bireysel olarak bilgisayarla uygulanan adaptive (bireyselleştirilmiş) test yöntemi ile, kağıt- kalem testi de denilen grup testlerinin karşılaştırılmasıdır. Çalışmada madde analizi yöntemi olarak, örtük özellikler kuramı kapsamındaki Rasch modeli kullanılmıştır. Bireyselleştirilmiş testte madde seçme stratejisi olarak çok aşamalı uygulama seçilmiştir. Söz konusu iki test sonucunda yetenekler maksimum likelihood (en çok olabilirlik) fonksiyonu yaklaşımı ile kestirilmiştir. Bu araştırmada bireyselleştirilmiş test ve kağıt-kalem (grup) testleri sayısal yeteneğin kestirilmesinde karşılaştırılırken, her iki test yönteminde kullanılan madde sayıları, uygulama süreleri, kestirilen yetenek düzeyleri arasındaki ilişki ve bu yetenek düzeylerinin bir dış ölçüt olarak ÖYS matematik ağırlıklı puan ile olan ilişkileri incelenmiştir. Bireyselleştirilmiş test ve grup testinde kullanılan uygun nitelikteki maddeler, 150 maddenin 404 kişilik bir gruba yapılan ön deneme uygulaması ile seçilmiştir. Madde seçiminde x2 Rasch modele uyum istatistiği ve faktör analizi istatistik yöntemleri kullanılmıştır. Bireyselleştirilmiş test madde havuzu için 105, grup testi için 50 tek boyutlu ve güçlük ranjı geniş madde seçilmiştir. Bireyselleştirilmiş test uygulamasını çok aşamalı madde seçme stratejisi doğrultusunda gerçekleştiren bilgisayar programı ile bireyselleştirilmiş test ve grup testi sonuçlarından maksimum likelihood fonksiyonu ile yeteneği kestiren bilgisayar programı, araştırmacı tarafından oluşturulmuştur. Araştırmada ayrıca SPSS ve MicroCAT paket programları kullanılmıştır. Bireyselleştirilmiş test ve grup testi 40 bireye uygulanmış ve bu uygulama sonucunda alt problemlere cevap aranmıştır. Çalışmanın sonuçları aşağıdaki gibi özetlenebilir:Bireyselleştirilmiş test ve grup testinde kullanılan sürelerin ortalamaları arasındaki fark, bireyselleştirilmiş test lehine anlamlı bulunmuştur.. Tek birey için uygulama zamanı açısından, bireyselleştirilmiş test yöntemi yaklaşık %55 tasarruf sağlamaktadır.. Bireyselleştirilmiş test yöntemi, madde sayısında yaklaşık %70'lik bir tasarruf sağlamaktadır.. Her iki test yöntemi ile kestirilen sayısal yetenek düzeyleri arasında anlamlı bir fark gözlenememiştir.. Bireyselleştirilmiş test ve grup testinden elde edilen yetenek düzeyleri, dış ölçüt olarak alınan ÖYS matematik ağırlıklı puan ile anlamlı düzeyde ilişkiler göstermiştir.. Bireyselleştirilmiş test ve grup testinden elde edilen yetenek ölçüleri ile ÖYS matematik ağırlıklı puan arasında, ayrı ayrı elde. edilen ilişkilerin birbirinden anlamlı düzeyde farklı olmadığı belirlenmiştir.. Bireyselleştirilmiş test yöntemi sonucunda bireylerin doğru cevapladıkları maddelerin güçlük ortalamalarına göre sıralan ile, maksimum likelihood fonksiyonu ile kestirilen yetenek düzeyleri sıraları arasında 1'e yakın ilişki olduğu bulunmuştur. Raporda bulgulara dayalı bazı önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to compare the computerized, individual adaptive test method and paper-pencil test with respect to estimate the ability. The Rasch model which is in the content of Latent Trait Theory was used here in. Pyramidal Multistage Testing application was chosen as an item analyse strategy in the adaptive test. Abilities which were the results of both tests, were estimated applying the maximum likelihood function approach. In comparison of estimated abilities of both adaptive and paper-pencil tests, the relationships between item numbers, application durations, and estimated ability levels and the ÖYS Mathematics Weighted Score were used as an assesive criterion. Items which were suitable for adaptive and group tests were chosen with an application of 150 items to a group of 404 individuals. Methods of Rasch model adjustment statistics and factor analyse statistics were used to choose the items. An item pool of 105 for adaptive test and a 50 items with a single dimension and a large difficulty range for the group test were chosen. The computer programme which applies the adaptive test application in the direction of Pyramidal Multistage of item selection strategy and the computer programme which estimates the maximum likelihood function using results of adaptive test and group test were prepared by the researcher. Besides all these, in this research, SPSS and MicroCAT packet programmes were used. Adaptive test and group test were applied to 40 individuals and the solutions for sub-problems were tried to find out. The results of the research can be summarized as follows:. The difference between the avarages of duration which was applied in adaptive test and group test were found significant with respect to adaptive test.. In consideration with the duration for a single individual, adaptive test method saves about 55%.VI. The adaptive test method, saves about 70% in item numbers.. The difference between numerical ability levels were not observed to be significant in both test method.. Ability levels which were obtained from the results of adaptive test and group test, were showed significant difference with the ÖYS Mathematics Weighted Score.. The relationship which was obtained seperately from the ability values of the adaptive and group tests and the ÖYS Mathematic Cumulative Score were not in a significant level.. The relation between ability levels which was estimated using likelihood function were found close to 1 with respect to the rank order of correct answers of individuals. Some suggestions were made in this report according to the results.