Fotodinamik terapi uygulamaları için ışığa duyarlı yeni silisyum ftalosiyaninler
New photosensitisive silicon phthalocyanines for photodynamic therapy applications
Yazar: GÖKÇE CANAN TAŞKIN
Danışman: DOÇ. DR. DEVRİM ATİLLA
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Fotodinamik terapi, kanser tedavisinde, antibakteriyel uygulamalarda, dermatolojide,  yaşa bağlı makula dejenerasyonunda(sarı nokta hastalığı) kullanılan alternatif bir tedavi yöntemidir. Uygun dalga boyunda ışığa maruz bırakıldığında aktif hale geçen ve fotokimyasal reaksiyonlar sonucunda  sitotoksik türler oluşturan ışığa duyarlı madde, moleküler oksijen ve ışık fotodinamik tedavinin temel unsurlarıdır. 
Yüksek dalga boyunda absorpsiyon yapmaları, yüksek triplet hal kuantum verimleri, triplet halde kalma sürelerinin uzun olması ve etkili bir şekilde singlet oksijen oluşturabilme kapasiteleri nedeniyle ftalosiyanin bileşikleri fotodinamik terapi uygulamalarında kullanılabilecek hedef moleküllerdir. Bu bileşiklerin fotodinamik terapi özellikleri üzerine yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen bir silisyum ftalosiyanin türevi olan Pc4, fotodinamik terapide ilaç olarak kullanılmak üzere faz II çalışmaları aşamasındadır.
Bu tez çalışmasında fotodinamik terapide kullanılabilecek silisyum ftalosiyanin bileşikleri sentezlenmiştir. Ftalosiyanin halkasına eksenel olarak, antibakteriyel özellikleri kanıtlanan paraben türevleri ve kanserli hücrelerin çoğalmasını ve büyümesini engellediği kanıtlanan ibuprofen ve ketoprofen grupları bağlanarak çözünürlüğü artırılmış ve agregasyonu önlemek amacıyla merkez atomu olarak eksenel  grup bağlayabilen silisyum metali kullanılmıştır. Sentezlenen bileşiklerden paraben türevleri ile sübstitüe edilen silisyum ftalosiyaninlerin, PDT'de  ışığa duyarlı madde olarak kullanılabilme potansiyellerini belirleyebilmek için fotofiziksel ve fotokimyasal özellikleri incelenmiş,  antimikrobiyal PDT'ye yönelik  in-vitro çalışmaları yapılmıştır, propanoik asit türevleri ile sübstitüe edilen SiPc'lerin PDT'ye yönelik çalışmaları devam etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Fotodinamik terapi(PDT), Işığa duyarlı madde(PS), Silisyum Ftalosiyanin

Abstract:
Photodynamic therapy is an alternative treatment method used for cancer, anti-microbial applications, dermatology and age related macular degeneration. Photosensitive material, which is activated via being exposed to light under proper wavelength, produces cytotoxic species as a result of a photochemical reaction, is the key element of molecular oxygen and light photodynamic treatments.
Phthalocyanine complexes are targeted molecules used for photodynamic therapy because of their abilities such as high wavelength absorption, high triplet state quantum yields, long triplet state duration time and effective singlet oxygen producing capacity. Pc4, which is a derivative of silicium phthalocyanine synthesized as a result of the research on photodynamic therapy properties of this compound, has on trails at phase II as a photodynamic therapy drug.
	In this thesis, silicon phthalocyanine compounds used in photodynamic therapy were synthesized. Anti-microbial properties proved paraben derivatives, and cancer cell growth and proliferation inhibition proved ibuprofen and ketoprofen groups have been attached axially to phthalocyanine ring to increase solubility. Additionally, axially substituted silicium metal has been used as a centered atom to prevent aggregation. Photophysical and photochemical properties of paraben derivative-substituted SiPc's were investigated to figure out their photosensitizer ability, and in-vitro studies were performed to observe anti-microbial PDT properties. Moreover, the investigation of the PDT properties of propanoic acid derivative-substituted SiPc's is an ongoing research.






Key Words: Photodynamic Therapy (PDT), Photosensitizer (PS), Silicon Phthalocyanine.