Gümrük işletmelerinin pazarlama performans düzeylerinin Aralık Değerli Pisagor Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of marketing performance levels of customs businesses with Interval Valued Pythagorean Fuzzy Multi-Criteria Decision Making Techniques
Yazar: İPEK GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. HASAN AYYILDIZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Türkiye'de hizmet sektörü yarattığı istihdam ve katma değer ile hızlı bir gelişim göstermektedir. Dinamik rekabet ortamında hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin yüksek performans sağlamaları kaliteli hizmet sunulması ile doğrudan bağlantılıdır. Müşterilerin algıladıkları hizmet kalitesinin yüksek olması müşteri memnuniyetini ve müşteri sadakatini beraberinde getirmektedir. Bu anlamda, özellikle sürdürülebilir büyüme perspektifi doğrultusunda ilerleyen hizmet işletmelerinin pazarlama performanslarını düzenli aralıklarla değerlendirmeleri son derece önem arz etmektedir.

Bu araştırmada, uluslararası ticaret işletmelerine gümrükleme hizmeti sağlayan gümrük işletmelerinin pazarlama performansları ele alınmıştır. Araştırma kapsamında, gümrük işletmelerinin pazarlama performans düzeylerinin Aralık Değerli Pisagor Bulanık Çok Kriterli Karar Verme Teknikleri ile tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak araştırma evreni Mersin Gümrük Müşavirleri Derneği'ne kayıtlı işletmeler olarak belirlenmiştir. Araştırmanın uygulama aşamasında ilk olarak 16 gümrük müşaviri ile yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler sonucunda, gümrük işletmelerinin pazarlama performans kriterleri olarak 3 ana kriter ve 19 alt kriter tespit edilmiştir. Bu kriterlere ilişkin ikili karşılaştırma matrisleri oluşturulmuş ve 3 gümrük müşaviri tarafından değerlendirilmiştir. Ana kriter ve alt kriterlerin önem dereceleri Aralık Değerli Pisagor Bulanık AHP yöntemi ile hesaplanmıştır. Analiz sonucunda, en yüksek önem derecesine sahip kriterin personel deneyimi, en düşük önem derecesine sahip kriterin ise lokasyon olduğu görülmüştür. 

Araştırmanın son aşamasında, pazarlama performanslarını değerlendirmek amacıyla toplamda 85 gümrük işletmesinden anket formu kullanılarak veriler toplanmıştır. Bu veriler, Aralık Değerli Pisagor Bulanık WASPAS yöntemi ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, Mersin ilinde faaliyet gösteren gümrük işletmelerinin pazarlama performansları değerlendirilerek pazardaki sıralamaları tespit edilmiştir. Son olarak, girdi parametrelerindeki değişikliğe bağlı olarak sonuçlardaki değişimi gözlemlemek için duyarlılık analizi yapılmıştır.

Abstract:
The service industry is developing rapidly with the employment and added value it creates in Türkiye. It is directly connected to providing quality service which is achieving high performance of businesses operating in the service industry in a dynamic competitive environment. High service quality perceived by customers brings customer satisfaction and customer loyalty. In this sense, it is extremely important for service businesses especially moving towards a sustainable growth perspective, to evaluate their marketing performance at regular intervals.

The marketing performance of customs businesses that provide customs clearance services to international trade businesses are researched in this study. It was aimed to determine the marketing performance levels of customs businesses with Interval-Valued Pythagorean Fuzzy Multi-Criteria Decision-Making Techniques within the scope of the research. For this purpose, the research population was determined as businesses registered with the Mersin Customs Brokerage Association. In the implementation phase of the research, semi-structured interviews were conducted with 16 customs brokerages. As a result of the meetings, 3 main criteria and 19 sub-criteria were determined as the marketing performance criteria of customs businesses. Pairwise comparison matrix were created and evaluated by 3 customs brokerages. The importance levels of the main criteria and sub-criteria were calculated with the Interval-Valued Pythagorean Fuzzy AHP method. As a result of the analysis, it was seen that the criterion with the highest degree of importance was personnel experience, and the criterion with the lowest degree of importance was location.

In the final stage of the research, data was collected using a survey form from a total of 85 customs businesses to evaluate their marketing performance. Data were analyzed with the Interval-Valued Pythagorean Fuzzy WASPAS method. As a result of the analyses, the marketing performances of the customs businesses operating in Mersin were evaluated and their rankings in the market were determined. In conclusion, sensitivity analysis was performed to observe the change in results depending on the change in input parameters.