Genç yetişkinlerin kişilik özelliklerinin ve tevazu düzeylerinin aşkınlık düzeylerini yordamadaki rolünün incelenmesi
Investigation of the role of personality traits and humility levels of young adults in predicting transcendence levels
Yazar: ÖMER AKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİFE ÜZBE ATALAY
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri ve Milli Güvenlik Enstitüsü / Askeri Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, genç yetişkinlerin kişilik özelliklerinin ve tevazu düzeylerinin aşkınlık 
düzeylerini yordamadaki rolünün incelenmesi hedeflenmiştir. Bu kapsamda, aşkınlık 
bağımlı değişken olarak, kişilik özellikleri ve tevazu ise bağımsız değişken olarak ele 
alınmıştır. Bu amaç doğrultusunda, yordayıcı korelasyonel modeli esas alan ilişkisel 
bir çalışma yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubu, 358'i (%70,1) kadın, 153'ü 
(%29,9) erkek olmak üzere toplam 511 genç yetişkinden oluşmaktadır. Verileri 
toplamak amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel ve Sosyodemografik 
Bilgi Formu", "Beş Faktör Kişilik Ölçeği", "Tevazu Ölçeği" ve "Aşkınlık Ölçeği"
kullanılmıştır. Veriler SPSS 27 paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Aşkınlık 
puanlarının cinsiyete, çalışma durumuna, hayata anlam katan bir aktiviteye sahip olma 
durumuna ve romantik ilişki durumuna göre anlamlı bir farklılık gösterip 
göstermediğini saptamak amacıyla Bağımsız Gruplar T-Testi; aşkınlık puanlarının 
algılanan sosyoekonomik duruma göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğini 
saptamak amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi; kişilik özellikleri, tevazu ve aşkınlık
arasındaki ilişkiyi belirlemek adına Pearson Momentler Çarpım Korelasyonu; kişilik 
özelliklerinin ve tevazunun aşkınlık toplam puanlarını ve alt boyutlarını yordayıp 
yordamadığını test etmek amacıyla Aşamalı Çoklu Regresyon Analizi yapılmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre; maneviyat, umut ile estetik ve mükemmelliğin takdiri alt 
boyutu puanlarının cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaştığı; şükran ve mizah alt 
boyutu puanlarının maddi gelir getiren bir işte çalışma durumuna göre anlamlı biçimde 
farklılaştığı; tüm alt boyutları dahil aşkınlık toplam puanının hayata anlam katan bir 
aktiviteye sahip olma durumuna göre anlamlı biçimde farklılaştığı; şükran, mizah, 
umut ve aşkınlık toplam puanlarının romantik ilişkiye sahip olma durumuna göre 
anlamlı biçimde farklılaştığı; şükran alt boyutu puanlarının algılanan sosyoekonomik 
duruma göre anlamlı biçimde farklılaştığı; tevazu ile aşkınlık toplam puanları ve 
aşkınlık alt boyutları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu; tevazu ile 
dışadönüklük, sorumluluk ve deneyime açıklık arasında pozitif yönde ve anlamlı, 
nörotiklik ile negatif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunduğu; tevazu ile deneyime açıklık 
arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığı; tevazunun, aşkınlığın 
maneviyatın, şükranın ve estetik ve mükemmelliğin takdirinin önemli bir yordayıcısı 
olduğu; sorumluluğun umudu yordadığı ve dışadönüklüğün mizahı yordadığı tespit 
edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Aşkınlık, Tevazu, Kişilik Özellikleri, Genç Yetişkinlik

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the role of young adults' personality traits and 
humility levels in predicting their transcendence levels. In this context, transcendence 
was considered as the dependent variable, and personality traits and humility were 
considered as independent variables. For this purpose, a relational study based on the 
predictive correlational model was conducted. The study group of the research consists 
of 511 young adults, 358 (70.1%) women and 153 (29.9%) men. In order to collect the 
data, "Personal and Sociodemographic Information Form", "Five Factor Personality 
Scale", "Humility Scale" and "Transcendence Scale" prepared by the researcher were 
used. The data were analyzed using the SPSS 27 package program. The Independent 
Groups T-Test was used to determine whether the transcendence scores differ 
significantly according to gender, working status, having an activity that adds meaning 
to life, and romantic relationship status; One-Way Analysis of Variance in order to 
determine whether the transcendence scores show a significant difference according 
to the perceived socioeconomic status; Pearson Product Moments Correlation to 
determine the relationship between personality traits, humility and transcendence; In 
order to test whether personality traits and humility predict transcendence total scores 
and sub-dimensions, Stepwise Multiple Regression Analysis was performed. 
According to the results obtained; spirituality, hope and aesthetics and appreciation of 
excellence sub-dimension scores differed significantly by gender; gratitude and humor 
sub-dimension scores differed significantly according to the status of working in a job 
that generates financial income; the total score of transcendence, including all its subdimensions, differed significantly according to the status of having an activity that 
adds meaning to life; gratitude, humor, hope and transcendence total scores differed 
significantly according to having a romantic relationship; gratitude sub-dimension 
scores differed significantly according to perceived socioeconomic status; there is a 
significant positive correlation between humility and transcendence total scores and 
transcendence sub-dimensions; there is a positive and significant relationship between 
humility and extraversion, responsibility and openness to experience, and a negative 
and significant relationship with neuroticism; there was no statistically significant 
relationship between humility and openness to experience; that humility, 
transcendence are important predictors of spirituality, gratitude, and appreciation of 
aesthetics and perfection; It has been determined that responsibility predicts hope and 
extroversion predicts humor.
Keywords: Transcendence, Humility, Personality Traits, Young Adulthood