Liken planus olgularında kardiyovasküler riskin epikardiyal yağ tabakası kalınlığı ve aterojenik indeks ile değerlendirilmesi
Assessment of cardiovascular risk in lichen planus cases with epicardial fat layer thickness and atherogenic index
Yazar: SİBEL YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MUNİSE DAYE
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Amaç
Liken planus (LP); deri, mukozalar, kıl folikülleri ve tırnakların tutulabildiği, sebebi tam olarak bilinmeyen, kronik seyirli, inflamatuar bir hastalıktır. Tümör nekrozis faktör alfa (TNF-α), İnterlökin (IL)-1, IL-6, IL-8 ve İnterferon gama (IFN-γ) LP patogenezinde yer alan başlıca sitokinler olup mevcut kronik inflamasyon durumu birçok metabolik komplikasyon ile ilişkilendirilmektedir. Liken planus; dislipidemi, obezite, bozulmuş açlık glukozu, diyabetes mellitus, hipertansiyon ve metabolik sendrom (MS) ile yakından ilişkili olup yapılan çalışmalarda sık birlikteliği gösterilmiştir. Fakat LP'nin kardiyovasküler hastalıklarla ilişkisini gösteren sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Literatürde, LP olgularında kardiyovasküler riskin değerlendirilmesi amacıyla epikardiyal yağ dokusu (EYD) kalınlığı ve plazma aterojenik indeksin (PAİ) birlikte incelendiği bir çalışmaya rastlanmamıştır. Çalışmamızda LP olgularında artmış kardiyovasküler riskin öngörülmesi, bu açıdan değerlendirerek erken tanı ve müdahale ile gelişebilecek komplikasyonların önlenmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem
Çalışmaya, Necmettin Erbakan Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Dermatoloji polikliniğine başvuran klinik ve/veya histopatolojik olarak LP tanısı alan 18 yaş ve üstü 75 olgu dahil edildi. Kontrol grubuna ise dermatoloji veya kardiyoloji polikliniğine başvuran, yaş ve cinsiyet eşlemeli, beden kitle indeksi (BKİ) benzer 75 sağlıklı kişi alındı. Çalışmamızın dışlanma kriterleri; her iki grupta diyabetes mellitus, hipertansiyon, metabolik sendrom, serebrovasküler hastalık, kardiyovasküler hastalık, böbrek ve karaciğer hastalığı olanlar, bağ doku hastalığı olanlar, lipit düşürücü tedavi alanlar, antiagregan tedavi alanlar, antihipertansif tedavi alanlar, malignite öyküsü olanlar, gebe ve emzirenler, kortikosteroid/retinoid/immunsupresif tedavi alanlar olarak belirlendi. Dışlanma kriterlerinden MS'nin tanısı için NCEP-ATP III (Ulusal Kolesterol Eğitim Programı-Yetişkin Tedavi Paneli III) 2001 kriterleri kullanıldı. Abdominal obezite bileşeni açısından bel çevresi ölçüldü. Olgu ve kontrol grubunun boy ve ağırlıkları ölçülerek BKİ hesaplandı. Sistolik ve diyastolik kan basınçları ölçüldü. Açlık kan şekeri (AKŞ) ve lipit değerleri kayıt altına alındı. Plazma aterojenik indeks değerleri hesaplandı. Hep aynı kardiyolog tarafından transtorasik ekokardiyografi ile epikardiyal yağ dokusu kalınlığı ölçüldü. Araştırma verilerimizin istatistiksel analizinde ''SPSS for Windows version 24.0'' yazılımı kullanıldı.
Bulgular
Çalışmaya alınan 75 olgunun 45'i (%60) kadın, 30'u (%40) erkekti. Yaş ortalaması ve standart sapması 48,44 ± 13,03 yıl idi. Ortalama hastalık süresi 48,97 ± 73,67 ay idi. Liken planuslu olgularla kontrol grubu arasında; BKİ, sistolik ve diyastolik kan basıncı, AKŞ, total kolesterol (TK), trigliserit (TG), çok düşük yoğunluklu lipoprotein (VLDL), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-K) ve düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-K) değerleri, dislipidemi durumu, PAİ değeri ve EYD kalınlığı karşılaştırıldı. Beden kitle indeksi benzer bireyler alındığından gruplar arasında anlamlı bir farklılık görülmedi. Bilinen hipertansiyon ve diyabetes mellitusu olmayan bireyler çalışmaya dahil edildiğinden gruplar arasında, sistolik ve diyastolik kan basıncı ile AKŞ açısından anlamlı fark görülmedi. Lipitlerden TK, TG, VLDL değerleri olgu grubunda anlamlı yüksek bulundu (p<0,05). Fakat HDL-K ve LDL-K açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). LP'li olguların %66,7'si, kontrol grubunun ise %50,7'sinde dislipidemi saptanmış olup dislipidemi varlığı olgu grubunda anlamlı yüksek bulundu (p=0,04). Kardiyovasküler riskin PAİ'ye göre dağılımında; LP'li olguların 62'sinde yüksek (%62), 5'inde orta (%6,7), 8 inde düşük risk (%10,7) saptanmıştır. Liken planuslu grupta PAİ ve EYD kalınlığı değerleri kontrol grubuna göre anlamlı yüksek saptandı (p=0,000, p=0,002). Plazma aterojenik indeks değerleri hem kadın hem erkek cinsiyette olgu grubunda anlamlı yüksek bulundu. Fakat  EYD kalınlığı, kadınlarda LP yönünde anlamlı yüksek saptanırken erkeklerde ise LP ile kontrol grubu arasında fark olmadığı görüldü. Plazma aterojenik indeks değerleri ile EYD kalınlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı. Liken planus olgularında; PAİ değerleri ve EYD kalınlığı ile pruritus-eritem-papül şiddeti, lezyonların yerleşim yeri, kutanöz ve oral mukoza klinik paterni, oral mukoza şiddet skoru ve LP süresi ile aralarında anlamlı bir ilişki görülmedi. Fakat vücut yüzey alanının EYD kalınlığı ile arasında anlamlı bir korelasyon saptanırken, PAİ ile arasında bu ilişki görülmedi. 
Sonuç
Çalışmamızda; LP'li olgularda kronik, sistemik inflamasyon ile ilişkili olarak artmış dislipidemi durumu, yüksek PAİ ve EYD kalınlığı değerleri saptanmıştır. Bu açıdan LP'nin, kardiyovasküler hastalıklar açısından önemli bir risk faktörü olduğu sonucuna varılmıştır. Liken planuslu olgularda lipit profilinin düzenli takibi, olguların kardiyometabolik ek risk faktörleri açısından değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Kardiyovasküler açıdan risk bileşenlerini yüksek saptadığımız olguların, buna bağlı gelişebilecek morbidite ve mortalitenin önüne geçilmesi açısından kardiyoloji birimine yönlendirilmesi gerekmektedir. Liken planusa uygun sistemik antiinflamatuar tedavi ile kronik sistemik inflamasyonun erkenden yönetilmesi, kardiyometabolik komplikasyonların önüne geçilmesini mümkün kılmaktadır.

Abstract:
Objective
Lichen planus (LP) is a chronic, inflammatory disease of unknown cause that can affect the skin, mucous membranes, hair follicles, and nails. Tumour necrosis factor alpha (TNF-α), Interleukin (IL)-1, IL-6, IL-8 and Interferon gamma (IFN-γ) are the main cytokines involved in the pathogenesis of LP and the current chronic inflammatory state is associated with many metabolic complications. Lichen planus is closely associated with dyslipidemia, obesity, impaired fasting glucose, diabetes mellitus, hypertension, and metabolic syndrome (MS), as shown in studies. However, there are limited studies demonstrating the relationship between LP and cardiovascular diseases. In the literature, no study has been found that examines epicardial adipose tissue (EAT) thickness and plasma atherogenic index (PAI) together for the assessment of cardiovascular risk in LP cases. In our study, the aim was to predict increased cardiovascular risk in LP cases, and in this regard, to prevent complications that may develop with early diagnosis and intervention.
Materials and Methods
In our study, a total of 75 cases aged 18 years and older who presented to the Dermatology outpatient clinic of Necmettin Erbakan University Faculty of Medicine Hospital and were diagnosed with LP clinically and/or histopathologically were included. In the control group, 75 age- and gender-matched healthy subjects with similar body mass index (BMI) who applied to dermatology or cardiology outpatient clinics were included. Exclusion criteria for our study were determined as follows: individuals with diabetes mellitus, hypertension, metabolic syndrome, cerebrovascular disease, cardiovascular disease, kidney and liver disease, connective tissue disease, those receiving lipid-lowering therapy, antiplatelet therapy, antihypertensive therapy, those with a history of malignancy, pregnant and lactating women, and those receiving corticosteroid/retinoid/immunosuppressive therapy. The NCEP-ATP III (National Cholesterol Education Program-Adult Treatment Panel III) 2001 criteria were used for the diagnosis of metabolic syndrome (MS) as part of the exclusion criteria. Waist circumference was measured for the assessment of abdominal obesity component. BMI was calculated by measuring the height and weight of the case and control groups. BMI was calculated by measuring the height and weight of the case and control groups. Systolic and diastolic blood pressures were measured. Fasting blood glucose (FBG) and lipid values were recorded. Plasma atherogenic index values were calculated. Epicardial adipose tissue thickness was measured by transthoracic echocardiography by the same cardiologist. Statistical analysis of our research data was performed using "SPSS for Windows version 24.0" software.
Results
Of the 75 cases included in the study, 45 (60%) were female and 30 (40%) were male. The mean age and standard deviation were 48.44 ± 13.03 years. The mean disease duration was 48.97 ± 73.67 months. BMI, systolic and diastolic blood pressure, FBG, total cholesterol (TC), triglyceride (TG), very low density lipoprotein (VLDL), high density lipoprotein cholesterol (HDL-C) and low density lipoprotein cholesterol (LDL-C) values, dyslipidaemia status, PAI value and EAT thickness were compared between cases with lichen planus and control group. Since individuals with similar BMI were included, there was no significant difference between the groups. Since individuals with known hypertension and diabetes mellitus were not included in the study, there was no significant difference between the groups in terms of systolic and diastolic blood pressure and FBG. TC, TG, and VLDL levels were significantly higher in the case group (p < 0.05). However, there was no statistically significant difference between the groups in terms of HDL-C and LDL-C (p > 0.05). Dyslipidaemia was found in 66.7% of the cases with LP and 50.7% of the control group and the presence of dyslipidaemia was significantly higher in the case group (p=0.04). Regarding the distribution of cardiovascular risk according to PAI, 62% of LP patients were found to have high risk, 6.7% moderate risk, and 10.7% low risk. PAI and EAT thickness values were significantly higher in the lichen planus group compared to the control group (p = 0.000, p = 0.002). Plasma atherogenic index values were significantly higher in both female and male subjects in the case group. However, while EAT thickness was significantly higher in favor of LP in females, there was no difference between LP and control group in males. There was no significant relationship between plasma atherogenic index values and EAT thickness. In lichen planus cases, there was no significant relationship observed between PAI values and EAT thickness with the severity of pruritus-erythema-papule, the location of the lesions, cutaneous and oral mucosal clinical pattern, oral mucosal severity score, and duration of lichen planus. However, a significant correlation was found between body surface area and EAT thickness, while no such relationship was found with PAI.
Conclusion
In our study, increased dyslipidemia, high PAI and EAT thickness EAT values were detected in LP patients, which are associated with chronic, systemic inflammation. Therefore, it was concluded that LP is an important risk factor for cardiovascular diseases. Regular follow-up of lipid profile in patients with LP and evaluation of the patients in terms of additional cardiometabolic risk factors are of great importance. Patients identified with high cardiovascular risk factors should be referred to the cardiology unit to prevent potential morbidity and mortality associated with these conditions. Early management of chronic systemic inflammation with appropriate systemic anti-inflammatory therapy for LP can help prevent cardiometabolic complications.