Gastroenteroloji poliklinik ve klinik hastalarında probiyotik kullanımının ve bilgi düzeylerinin araştırılması
An investigation of probiotic use and knowledge level of patients at gastroenterology clinics
Yazar: KORAY TENEKECİ
Danışman: PROF. DR. MUAMMER GÖNCÜOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Bilimi ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology
Dizin: Besinler = Foods ; Bilgi = Knowledge ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Probiyotikler = Probiotics

Özet:
Bu çalışma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbni Sina Hastanesi Gastroenteroloji Bilim Dalı kliniklerine başvuran ve gönüllü olan bireylerin probiyotik ürünler hakkında bilgi düzeyini ve tüketim durumunu belirlemek amacı ile yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan bu araştırmaya 44 yatarak tedavi gören hasta ile gastroenteroloji polikliniklere şikayetleri nedeniyle başvuran 99, toplam 143 birey katılmıştır. Hastaların % 58'i probiyotik kavramını daha önceden bilmemektedir. Probiyotik kavramını bildiğini ifade eden (n=60) hastaların %71,6 sı (n=43) kadındır. Cinsiyet ve probiyotik kavramını bilme arasında ( X²=5 ve p<0,05) anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Gastroenteroloji kliniğine bireyler; ağız ve özefagus rahatsızlıkları, mide rahatsızlıkları, karaciğer, safra kesesi, pankreas hastalıkları, bağırsak hastalıkları / rahatsızlıkları, enflamatuar bağırsak hastalıkları ve diğer şikayetleri ile başvurmuştur. Bağırsak hastalıklarının (n=26) %42'si, enflamatuar bağırsak hastalıkları (n=17) %47'si probiyotik kavramını önceden bilgi sahibi olduklarını ifade etmişlerdir. Probiyotik kavramını bildiğini ifade eden (n=60) hastaların bilgi kaynakları değerlendirildiğinde televizyon (n=20), doktor ve/veya diyetisyen (n=15) ilk iki sırayı almıştır. Araştırmaya katılan kadınların probiyotik bilgi düzeyi 10 puan üzerinden ortalama 2,96; erkeklerin probiyotik bilgi düzeyi 10 puan üzerinden ortalama 0,98'dir. Cinsiyet ve probiyotik bilgi düzeyi arasında (X²=2,706 ve p<0,05) anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Araştırmaya katılan bireylere son 3 ay içerisinde antibiyotik kullanımları sorulmuş katılımcıların (n=143), %43,4'ü antibiyotik tedavisi kullandıklarını (n=62), %2,1'i ise bilmediklerini (n=3) ifade etmişlerdir. Antibiyotik tedavisi kullananların (n=62), %17,7'si diş ve diş eti hastalıkları için, %19,4'ü üst solunum yolları enfeksiyonu tedavisi için kullandıklarını ifade etmişlerdir. Probiyotik bakteriler ve bunların kullanıldığı ürünler üzerine yapılan araştırmalar son yirmi yılda hızla genişlemiştir. Bunun en önemli sebeplerinden biri; artan bilimsel ve toplumsal bilinçlenme ile birlikte probiyotiklerin, özellikli hastalıklarda, direnç gelişen antibiyotiklerin yerine alternatif olarak ve/veya tamamlayıcı tedavi olarak kullanılabilmesidir. Bir diğer önemli unsur ise söz konusu bakterilerin gastrointestinal sistem ve vücudun diğer bölgelerinde kolonize olabilme özelliği ile sürekli tıbbi müdahale gerektirmeden, uzun vadede de etkilerinin gözlenmesidir. Sonuç olarak, toplum probiyotik kullanımı ve bilgi düzeyi önem kazanmaktadır. Fonksiyonel gıdalar ve probiyotikler konusunda toplum bilinçlendirilmesi gerekmektedir.

Anahtar Sözcükler: Fonksiyonel Gıda, Probiyotik

Abstract:
This study was carried out with the aim of determining the level of knowledge and consumption status of the subjects who volunteered and applied to clinics of Gastroenterology Clinics of Ankara University Medical Faculty, İbni Sina Hospital. In this descriptive and cross-sectional study, 44 inpatients and 99 patients, who applied to gastroenterology outpatient clinics due to their complaints, participated in a total of 143 individuals. 58% of patients do not know the concept of probiotics before. 58% of patients do not know the concept of probiotics before. 71,6% (n = 43) of the females stated that they knew the concept of probiotic (n = 60). A significant relationship was found between gender and knowledge of the concept of probiotics (X² = 5 and p <0,05). In the study participants have oral and esophageal disorders, stomach disorders, liver, gall bladder, pancreas diseases, intestinal diseases / disorders, inflammatory bowel diseases and other complaints. 42 % of intestinal diseases (n = 26) and 47% of inflammatory bowel diseases (n = 17) had prior knowledge of the probiotic concept. Patients who know probiotics before (n=60) indicated television (n=20), the doctor and / or the dietitian (n = 15) in the first two information source. The probiotic knowledge level of the women participating in the research was 2,96 on average over 10 points; the probiotic knowledge level of males is an average of 0,98 over 10 points. There was a significant relationship between gender and level of probiotic knowledge (X² = 2,706 and p <0,05). 43,4% (n = 62) of participants (n=143) used antibiotic treatment in the last 3 months. They stated that 17,7% of patients used antibiotic therapy (n = 62) for dental and gingival diseases and 19,4% used for upper respiratory tract infection. Researches on probiotic bacteria and their products has expanded rapidly over the past two decades. One of the most important reason is, probiotics can be used as substitutes alternatives to resistant antibiotics and a complementary medicine in specific diseases with increasing scientific and social awareness. Another important reason is the observation of bacterial effects in the long run without requiring continuous medical intervention with the ability of the bacteria to colonize the gastrointestinal tract and other parts of the body. In conclusion, conmmunity probiotic use and knowledge level gain importance and community awareness of functional foods and probiotics is needed.

Keywords: Functional Food, Probiotic