COVID-19 salgını sonrası alışveriş merkezlerinde peyzaj tasarımının kullanıcı tercihlerine olan etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of landscape design on user preferences in shopping centers post pandemic (COVID-19)
Yazar: ÖZLEM NUR ASLANTAMER
Danışman: PROF. DR. OĞUZ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Bu çalışmada gelişim ve dönüşüm süreci devam eden alışveriş merkezlerinin Covid-19 salgını sonrası kullanıcı beklentileriyle uğrayacağı mimari değişimlerle önem kazanan peyzaj tasarımının tercihlere olan etkisi araştırılmıştır. 
Salgın süresince e-alışverişe yönelim artsa da araştırmalar ve toplum davranışları alışveriş merkezlerinin, alışverişe ek sosyalleşme ve boş vakit geçirme işlevlerinden ötürü günümüz agoraları olma özelliğini koruyarak önemini yitirmeyeceğine işaret etmektedir. Fakat salgınla ilişkilendiğinde, yeni tasarlanacak alışveriş merkezlerinin iklim koşullarına bakılmaksızın mimari olarak yarı-açık veya açık hava alışveriş merkezleri olarak tasarlanacağı, peyzaj öğeleri ile sert görünümlü alanların yumuşatılarak hem ekolojik hem de psikolojik olarak sürdürülebilir hale geleceği öngörülmektedir. Konuyla ilgili literatür incelenmiş ve sınırlı sayıda çalışma yapıldığı görülmüştür. 
Türkiye'nin üç büyük ili İstanbul, Ankara ve İzmir'de yer alan her ilde üç olmak üzere toplam dokuz alışveriş merkezi hakkında rastgele seçilmiş 586 kullanıcı üzerinde yapılan kullanıcıların alışveriş merkezlerinde; mimari olarak kapalı, yarı-açık veya açık hava alışveriş merkezleri ile peyzaj tasarımı tercihlerine yönelik olarak çevrimiçi (on-line) yürütülen anket, araştırma yöntemi olarak kullanılmıştır. 
Çalışmanın sonucunda, 1-salgın sonrasında açık ve yarı-açık alışveriş merkezlerinin daha fazla tercih edileceği, 2-peyzaj tasarımında bitkiler, su öğeleri vs gibi doğal peyzaj unsurlarına ağırlık verileceği, 3-alışveriş merkezlerinde karmaşık tasarımların yerini rahat ve ferah gezinme ortamları sunan tasarımlara yönelme olacağı, 4-otopark ve ulaşım bakımından en iyi koşulların oluşturulacağı sonucuna ulaşılmıştır. 
Alışveriş merkezlerinin yarı-açık veya açık hava merkezlerine dönüşeceğine dair bulgular bu merkezlerde peyzaj tasarımını önemli bir konu durumuna getirmiştir. Araştırmanın sonuçlarının yeni yapılacak alışveriş merkezi tasarımlarının şekillenmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In this study, the effect of landscape design, which gained importance with the architectural changes that the shopping malls, whose development and transformation process continues, will undergo with the expectations of the users after the Covid-19 epidemic, on the preferences was investigated. 
Although the tendency towards e-shopping has increased during the epidemic, researches and community behaviors indicate that shopping centers will not lose their importance by preserving their importance as today's agoras due to their socialization and leisure functions in addition to shopping. However, when it is associated with the epidemic, it can be predicted that the newly designed shopping centers will be designed as semi-open or open-air shopping centers regardless of the climatic conditions, and the landscape elements and hard-looking areas will be softened and become both ecologically and psychologically sustainable. The literature on the subject has been examined and it has been seen that a limited number of studies have been done. 
In the shopping centers of the users, which are made on 586 randomly selected users about a total of nine shopping centers, three in each city in Turkey's three largest cities, Istanbul, Ankara and Izmir; An on-line survey was used as a research method for architectural indoor, semi-open or open-air shopping malls and landscape design preferences. 
As a result of the study, 1-after the epidemic, open and semi-open shopping malls will be preferred more, 2-natural landscape elements such as plants, water elements, etc. will be emphasized in landscape design, 3-complex designs in shopping centers will be replaced with designs that offer comfortable and spacious walking environments. It has been concluded that the best conditions will be created in terms of 4-parking and transportation. 
Findings that shopping centers will turn into semi-open or open-air centers have made landscape design an important issue in these centers. It is thought that the results of the research will contribute to the shaping of the new shopping center designs.