Omurilik yaralanması olan kişilerde çevresel faktörlerin toplumsal katılım ve yaşam memnuniyetine etkisi
The effects of environmental factors to community participation and life satisfaction in people with spinal cord injury
Yazar: SİNEM SALAR
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş ve Uğraşı Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Katılım = Participation ; Spinal kord yaralanmaları = Spinal cord injuries ; Tedavi = Treatment ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çevre faktörleri = Environmental factors ; Çevresel özellikler = Environmental properties

Özet:
Bu çalışma omurilik yaralanmalı kişilerin karşılaştığı çevresel engelleri analiz ederek, kişilerin toplumsal katılım ve yaşam memnuniyetleri üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla planlandı. Çalışmaya, travma nedenli omurilik yaralanması geçirmiş 91 kişi dahil edildi. Katılımcıların karşılaştığı çevresel faktörlerin değerlendirilmesi için Craig Hastanesi Çevresel Faktörler Anketi- Kısa Form (CHIEF-SF), katılımlarını değerlendirmek için Craig Engellilik Değerlendirme ve Rapor Etme Tekniği- Kısa Form (CHART-SF), Toplumsal Entegrasyon Anketi (CIQ) ve Kanada Occupational Performans Ölçümü (COPM), günlük yaşam aktivitelerini değerlendirmek için Modifiye Barthel İndeksi (MBİ), yaşam memnuniyetlerini değerlendirmek için ise Yaşam Memnuniyeti Anketi (SWLS) kullanıldı. CHIEF-SF değerlendirmelerine göre kişilerin en sık karşılaştıkları ve onlar için en çok sorun yaratan çevresel engeller devlet politikaları, ulaşım, doğal çevre ve dışlanma olarak belirlendi. Demografik ve yaralanmaya ilişkin özelliklerin çevresel bariyerlerin algılanmasında etkisine baktığımızda; omurilik yaralanmalı kadınların erkeklerden daha çok çevresel engelle (p<0,05), özellikle de olumsuz tutumlarla (p<0,01) karşılaştıkları, yaralanma sonrası fazla süre geçmiş kişilerin politik bariyerleri (p<0,05) diğer kişilerden daha fazla algıladıkları görüldü. Aktivite limitasyonu, yaralanma seviyesi ve yaralanma şiddeti ile çevresel engellerin algılanması arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p>0,05). CHART-SF ve COPM'de ekonomik yeterlilik ve üretkenlik aktivitelerine katılım, CIQ değerlendirmesinde ise ev katılımı puanları düşük bulundu. CHIEF-SF'in tutumlar alt grubu ile CIQ ölçeğinin sosyal katılım puanları (p<0,05), COPM ölçeğinin kendine bakım tatmin (p<0,05) ve toplam tatmin puanları (p<0,01) arasında anlamlı ilişki bulundu. Türkiye'de omurilik yaralanmalı kişilerin karşılaştığı tutumsal ve politik bariyerleri ayrıntılı bir şekilde tanımlayacak ve bu bariyerlerin kişilerin toplumsal katılımı ve yaşam memnuniyetlerine etkisini inceleyecek toplum temelli rehabilitasyon çalışmalarına ihtiyaç vardır.

Abstract:
This study was planned to determine environmental barriers and investigate effects of these barriers on community participation and life satisfaction in people with spinal cord injury (SCI). This study included 91 people with traumatic SCI. We used Craig Hospital Inventory of Environmental Factors (CHIEF-SF) for environmental barriers, Craig Handicap Assessment and Reporting Technique (CHART-SF), Community Integration Questionnaire (CIQ), Canadian Occupational Performance Measure (COPM) for community participation, Modified Barthel Index (MBI) for activity limitations and Satisfaction With Life Scale (SWLS) for life satisfaction. According to CHIEF-SF, mostly seen and problematic environmental barriers were governmental politics, transportation, natural environment and discrimination. When effects of demographic and injury related specifications on environmental barriers perception were analysed, women with SCI had reported greater environmental barriers than men (p<0.05), especially in negative attitudes (p<0.05). People with longer disability period had greater political barriers than newly injured people (p<0.05). There were not meaningful relation between activity limitations, injury level, neurologic level and percieved environmental barriers (p>0.05). In COPM and CHART-SF, economic competancy and productivity; in CIQ home participation scores were found low. Correlation between attitudes subgroup of CHIEF-SF and social participation subgroup of CIQ (p<0.05), COPM self care satisfaction scores(p<0.05), COPM total satisfaction scores (p<0.01) were statistically significant. We found that environmental barriers could decrease life satisfaction, and life satisfaction was correlated with community participation. In Turkey there is a need of community based rehabilitation studies which determines attitudal and political barriers particularly and their effects on community participation and life satisfaction for people with SCI.