Bulanık kümelerin sökücü seçimi amacıyla kazılabilirlik sınıflama sistemlerine uygulanması
Application of fuzzy sets to diggability classification systems for determining ripper type
Yazar: MELİH İPHAR
Danışman: PROF.DR. METE GÖKTAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
ÖZET Sökücülerin son yıllarda göstermiş olduğu teknolojik aşamalar, sökme yönteminin örtü kaza işlerinde delme-patlatma yöntemiyle giderek daha fazla rekabet edebilir duruma gelmesine yol açmıştır. Bu gelişmelere paralel olarak, kayaçlann sökülebilirlik/kazılabilirlik özelliklerini belirlemeye yönelik yöntemlerde de yeni yaklaşımlar izlenmektedir. Bu yöntemlerden olan kazılabilirlik sınıflama sistemleri yaygın bir uygulama alam bulmuştur. Bu sınıflama sistemlerinde, kasılabilirliği etkilediği düşünülen jeoteknik parametreler ağırlıklı puanlama sistemiyle değerlendirilmekte ve uygulanacak kazı türleri konusunda öneriler getirilmektedir. Bununla birlikte, bazı durumlarda, uygulanacak kazı türünün bu sınıflama sistemleri yardımıyla seçilmesinde belirsizliklerle karşılaşılabilmektedir. Bu çalışmada, bulanık mantık kavramının kazılabilirlik sınıflama sistemlerine uygulanmasıyla yukarıda değinilen belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmıştır. Bölüm l'de, sökme yönteminin örtü-kazı işlerindeki önemine değinilmiş ve delme-patlatma yöntemine göre getirdiği avantajlardan bahsedilmiştir. Bölüm 2'de, sökülebilirlik kavramına açıklık getirilerek bu yöntemin uygulanmasına etki eden jeoteknik faktörler açıklanmıştır. Bölüm 3'te, literatürde değinilen sökülebilirlik-kazılabilirlik tayini ile ilgili yöntemler tanıtılmıştır. Bölüm 4'te, bulanık mantık kavramı ayrıntılı olarak ele alınarak ilgili terminoloji ve tanımlamalar hakkında bilgiler verilmiştir. Bölüm 5'te, bulanık mantık kavramının yerbilimlerindeki uygulama alanlarından örnekler verilmiştir. Bölüm 6 'da; bulamk mantık kavramı, daha önce yapılan arazi ve laboratuvar çalışmalarına ait verilerden yararlanılarak, literatürde kabul gören iki ayrı kazılabilirlik sınıflama sistemine uygulanmıştır. Elde edilen sonuç ve önerilere ise Bölüm 7'de yer verilmiştir.

Abstract:
VI SUMMARY Due to technological improvements achieved in ripper designs, ripping has become a serious alternative to drilling and blasting method in overburden excavation works. Consequently, new approaches are being developed for the determination of rock rippability. In this area, diggability classification systems have found a wide range of application. The principle of these classification systems is to evaluate the main geotechnical parameters of the rock mass and determine the excavation class of a particular site. However, in some cases uncertainities are encountered when these classification systems are employed for the determination of excavation class and related equipment. In this study, it was aimed to eliminate such uncertainities by applying the fuzzy logic concept to two different diggability classification systems. In chapter 1, the importance of ripping in rock excavation is emphasized, and its advantages over drilling and blasting method are mentioned. In chapter 2, the concept of rock rippability is explained, and geotechnical factors affecting rock rippability are introduced. In chapter 3, a literature review on rock rippability/diggability assessment methods are given. In chapter 4, the fuzzy logic concept is introduced, and detailed information is given about the definitions and terminology covered in this concept. In chapter 5, a literature review on the application of fuzzy logic concept to the general field of earth sciences is given. In chapter 6, by using the laboratory and site findings of previously conducted works, fuzzy logic concept is applied to two different diggability classification systems. Finally, the obtained results and some suggestions made are discussed in chapter 7.