Arşiv belgeleri ışığında Pontus meselesi
Pontus affair by the enlightenment of archive documents
Yazar: HADİYE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN BEYOĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Merkez ordusu = Central army ; Milli Mücadele = National Struggle ; Rum Ortodoks = Rum Orthodox ; Rum cemiyetleri = Rum societies ; Rumlar = Rums

Özet:
Pontus Meselesi, Türklerin Anadolu'ya hâkim olmas?ndan sonra, önce ?Türklerin Avrupa'dan at?lmas?? olarak ifade edilen, 19. yüzy?ldan sonra ise ?Osmanl? imparatorlu?unun payla ? ?lmas?? ? eklini alan, 800 y?ll?k dü ? üncenin uzant?s? olarak, ?Do?u Karadeniz'de bir Rum-Pontus Hükümeti kurulmas?? amac?yla, Anadolu Rumlar?n?n k? ? k?rt?lmas? sonucunda ortaya ç?km? ? t?r. Yunanl?lar?n ba??ms?zl?klar?n? kazanmalar?ndan sonra Megali ?dea/Büyük ?deal kapsam?nda ele al?nan mesele, Rusya ve ?ngiltere'nin deste?iyle t?rmand?r?lm? ? t?r. Yurt içinde dini kurumlar ve baz? yabanc? kurulu ? lar, Rumlar?n Pontus Hükümeti hedefini destekleyerek çe ? itli yard?mlarda bulunmu ? tur. Bu kurumlar?n ba ? ?nda ?stanbul Ortodoks Patrikhanesi ve patrikhaneye ba?l? metropolitlikler ile yabanc? kurulu ? lardan Merzifon Amerikan Koleji gelmektedir.I. Dünya Sava ? ?'nda örgütlenmeye ba ? layan Rum çeteler, Mütareke'den sonra faaliyetlerini art?rm? ? t?r. Ankara Hükümeti'nin kurulu ? una kadar Rum çetelere kar ? ? mücadele eden ?stanbul Hükümeti yeterli tedbirleri alamam? ? , BMM 9 Aral?k 1920'de kurdu?u Merkez Ordusu ile Pontus Meselesi'nin kesin olarak sona erdirilmesine yönelik çal? ? malara ba ? lam? ? t?r. Merkez Ordusu'nun kurulu ? uyla ba ? layan askeri harekât neticesinde, Pontus Meselesi 1923 y?l? ba ? ?nda nihayetlendirilmi ? tir. Ancak, 1970 y?l?ndan günümüze de?in uzanan süreçte birtak?m faaliyetlere ev sahipli?i yapan ya da destek olan Yunanistan için meselenin henüz bitmemi ? oldu?u görülmektedir.

Abstract:
Pontus affair was firstly arose by provocating the Anatolian Greeks to found a Greek-Pontus government in east Black Sea region with the thoughts ?excluding the Turks from Europe? when Turks conquered Anatolia and ?dividing and sharing of Otoman Empire? in the 19th century. The affair was associated with the ?Megalo Idea? with the support of Russia and Great Britain after the Greeks have founded their own country. Christian and foreign foundations helped Greeks for founding their government. Patriarchate and metropolitans looked for international support for Pontus government. Merzifon American Collage?s being one of the centers of Pontus Idea was proven with documents in 1921.The Greek mobs started to become organized during World War I. They increased their activity after the understanding. The Greek mobs attacked Muslims to break the public order in order to help enemy states to step in. Istanbul government could not struggle with Greek forces. Ankara Government began to work on ending Pontus affair by setting an army in December 9th, 1920. The army won the wars between Greek mobs. By the population exchange agreement in Lausanne Agreement, Greek population in Black Sea region moved to Greece and Pontus affair came to an end for Turkish side. But Greek side has been home country and supporter for meetings about Pontus Affair since 1970.