Sağlık hizmetlerinde reform: Temel sağlık hizmetleri (TSH) üzerine bir inceleme
Reform in health services: An evaluation on primary health care services (PHC)
Yazar: SONGÜL DEMİREL DEĞİRMENCİ
Danışman: DOÇ. DR. OZAN ZENGİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Reform = Reform ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık reformu = Health care reform

Özet:
İnsan, var olduğu sürece geçmişte olduğu gibi gelecekte de sağlık yadsınamaz bir öneme sahip olacaktır. Zamanla sağlığın tanımı değişmiş, hastalık ve hastalığa neden olan etkenlerin neler olduğu keşfedilmiştir. Buna bağlı olarak sağlığı korumaya yönelik tedbirler bulunmuş ve önemi artmıştır. Temel sağlık hizmetleri(TSH) ilk defa adı Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde yapılan, 1978 Alma Ata Konferansı'yla gündeme gelmiştir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) TSH'yi; Hastalıkları önlemek için yapılan koruyucu sağlık hizmeti ve ondan türetilen sağlığı geliştirme hizmetleri, tedavi hizmetlerinden yalnızca birinci basamakta yapılabilecek ayaktan ve basit tıbbi müdahaleler, yine birinci basamakta sunulabilecek rehabilitasyon ve palyatif bakımı içeren hizmetler olarak tarif eder. Bu hizmetler tam anlamıyla uygulandığında bir insanın yaşamı boyunca ihtiyaç duyacağı sağlık hizmetinin %90'ı karşılanmış olacaktır.
Bu tez çalışmasının iddiası; temel sağlık hizmetlerinin; liberalleşme yönündeki adımlar da eklenince ne kamu hizmeti anlayışı çerçevesinde ne de DSÖ'nün belirlemiş olduğu ölçütler çerçevesinde gereğince sunulmadığını ortaya koymaktır. İlgili kavram tanımları, devletin sağlık hizmetinde rol üstlenmesinin tarihsel geçmişi, neoliberal politikaların hayata geçirilmesi sonrası ülkemizde gelinen durumun; TSH'nin dünyada ve ülkemizdeki verilere incelenmiştir. Ardından günümüzde TSH'yi sunmakla yükümlü; aile sağlığı merkezleri ve toplum sağlığı merkezlerinin kuruluş temelleri ve verdiği hizmetler incelenmiştir. Bu yapı sınırlı bir veri sağlayabildiğimiz Çorum ili ve hizmetin yapısını belirleyen diğer ayaklar üzerinden analiz edilmiştir. DSÖ'nün Primary Care Evaluation Tool (PCET)'un kıstasları olan; erişilebilirlik, hizmetin sürekliliği, kapsamlılık ve koordinasyon kavramlarını yeterince karşılamadığı görülmüştür. Ek olarak sunulan sağlık hizmetlerinin; kamu hizmetinin özellikleri olan süreklilik, uyarlanabilme, herkese eşit ve bedelsiz sunulma ilkelerini de sağlayamadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
As long as human beings exist, health will have as an undeniable importance in the future as in the past. Over time, the definition of health has changed; diseases and  the factors that cause diseases have been discovered. Accordingly, measures to protect health have been found and their importance has increased. Primary healthcare services (PHC) came to the agenda for the first time with the 1978 Alma Ata Conference, which was led by the United Nations (UN). World Health Organization (WHO) describes TSH as; preventive health care services to prevent diseases and health promotion services derived from it, services that include outpatient and simple medical interventions that can only be done in primary care, and rehabilitation and palliative care that can be provided in primary care. When these services are fully implemented, 90% of the health service that a person will need throughout their life will be met.
This thesis study claims that, when the steps towards liberalization are considered, primary health services are neither provided within the framework of the public service understanding nor the criteria determined by WHO. The relevant concepts, the historical background of the state's role in healthcare, the situation of PHC in our country after the implementation of neoliberal policies and in the world were examined. Then the foundation and services of family health centers and community health centers that are in charge of providing PHC were examined. This structure has been analyzed through the province of Çorum, which provides limited data, and other elements that determine the structure of the service. It was concluded that the service was insufficient to meet the criteria of accessibility, continuity of service, comprehensiveness and coordination, determined by WHO's Primary Care Evaluation Tool (PCET). Additionally, it has been concluded that health services; it does not fulfill the principles of continuity, adaptability, equality and being free of charge, which are the characteristics of public service.