Yapısal sorunlar ve "ikinci sosyoloji: Disipliner temsillerin bir içerik analizi
Structural problems and second sociology: A content analysis of discliplinary representations
Yazar: HİCABİ KAYNAK
Danışman: DOÇ. DR. TUĞÇA POYRAZ TACOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Sosyoloji = Sociology ; Sosyoloji dersi = Sociology lesson ; Sosyoloji eğitimi = Sociology education ; Yapısal sorunlar = Structural problems ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Örgütlü bilimsel pratik, kendisine has yazın türleri ve stratejileri aracılığıyla var olur ve yeniden üretilir. "Mecmua bilimi", uzman takipçi kitlesine dönük bir literatürün doğrudan bağlantılı olduğu birincil ve araştırmacı bilim pratiğidir. Diğer yandan araştırmacı pratikle dolaylı bir ilişkisi bulunan ve alanın uzmanlarına yönelik olmayan eğitim ya da popülerleştirme amaçlı yazın türleri de vardır ve bunların başında ders kitapları gelmektedir. Disiplinlerin özsunumları olarak ders kitapları bir bilimsel alanın kurumsallaşma ve gelişmişlik düzeyini yansıtırlar. Uzlaşılmış değerlendirme ve kabul kriterleri olan örgütlü disiplinlerin özsunumları bilimsel organizasyonların gücüyle beslenirken bağdaşmaz ve adhokratik yapıdaki sosyolojinin ders kitapları da bireysel dizaynlar ve uzlaşmazlıklar ile örülüdür. Üstelik sosyoloji ders kitaplarındaki bilim ve disiplin temsillerinin araştırmacı pratikten kopukluğu bugün "iki farklı sosyolojiyi" ve disipliner imajın "ikinci sosyoloji" tarafından bastırıldığı koşulları yaratmıştır.
Bu araştırmada yükseköğrenime yönelik 1980'den 2015'e yayınlanmış 30 sosyoloji ders kitabı üzerinde Temel İçerik Analizi uygulanmış, dört farklı kategoride sınıflandırılan veriler bibliyometrik teknikler ve çıkarımsal istatistikler vasıtasıyla analiz edilmiştir. Standart etki büyüklüğü ölçümleri ve basit meta-analitik düzeyde bir karşılaştırma, ders kitaplarındaki sorunların belli ulusal sosyoloji profillerine özgü olmadığını ve ikinci sosyolojinin karakteristikleri biçiminde genelleştirilebileceğini ortaya koymuştur. Bu sorunların temel kaynağı olan uzlaşı ve standart eksikliği, bilimden uzak bir sosyoloji imajının oluşmasında ve bilimsel saygınlığın zayıflamasında rol almakta, disiplin içinde bilim-karşıtı ve kültüralist akımların yerleşeceği çatlakları beslemektedir.

Abstract:
Organized scientific practice exists in and is reproduced by its distinctive literary forms and strategies. "Journal science" is the basic and research-oriented scientific practice to which specific literary forms, namely journals and monographs whose audiences are primarily specialists, is connected. On the other hand, there are other forms for the purpose of teaching or popularizing scientific knowledge, mainly textbooks, having no direct connection with research-oriented practice. As professional self-presentations of disciplines, textbooks reflect the level of establishment and development of a scientific field. While the self-presentations of an organized discipline, which has certain criteria for evaluation and affiliation, benefit the power of the organization, textbooks in sociology, a discipline in incoherence and adhocracy, are eventually characterized by individuality and inconsistency. Moreover, the growing gap between research-oriented sociology and its presentations in textbooks has created the conditions in which two different sociologies exist and research-oriented practice is suppressed by the latter.
In the present research, a Basic Content Analysis of 30 introductory sociology textbooks published from 1980 to 2015 is conducted, and detailed data, that is grouped in four different categories, is examined via bibliometrics and inferential statistics. Using standardized effect sizes and a simple meta-analytic comparison, we show that the problems with sociology textbooks aren't related to some national sociology profiles, but that the patterns are clearly general characteristics of "second sociology".