Fî Zılâli'l Kur'ân tefsirinde kadın
Women in Fi Zılâli'l Qur'ân interpretation
Yazar: ZEYNEP SÜRMELİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN POLAT
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Seyyid Kutub = Seyyid Kutub ; Tefsir = Commentary

Özet:
İnsanların yorumlama kabiliyetleri sosyal ihtiyaçlar çerçevesinde bazen zamana veya mekâna göre değişiklik gösterebilmektedir. Müfessirler de yaşadıkları toplumların sosyal, siyasi, manevi ve kültürel koşullarından etkilendikleri için bu etkiler kaçınılmaz olarak Kur'an yorumlarına yansımış, yapılan değerlendirmeler arasında farklılıklar ortaya çıkmıştır. Geleneksel tefsirlerle son dönemlerde kaleme alınan tefsirler arasında bu farklılığın belirgin olarak görülmesi genel itibariyle yaşanan dönemin koşullarından kaynaklanmaktadır. Kuşkusuz "kadın olgusu" tarihte zihinleri meşgul etmekle birlikte müfessirlerin ele aldığı konular arasında olmuştur. Zamanla mekân değişmiş olsa da bu konu daima ilgi uyandırmıştır, güncelliğini kaybetmemiştir.
Çalışmada, kadınlar ile alakalı güncel tartışmalı konular arasında yer alan ayetler, çağdaş dönem tefsiri olarak bilinen ve kendinden sonra yazılmış birçok modern dönem tefsirleri etkileyen "Fî Zılâli'l Kur'ân" tefsiri çerçevesinde incelenip değerlendirilmiştir. Çağdaş dönem tefsiri arasında yer alan bu eserde kadının kimliği, ailedeki ve toplumsal yaşamdaki konumunu tespit edilmeye çalışılmıştır. Söz konusu çalışma yapılırken Fî Zılâl'de kadınla ilgili yorumlarla birlikte müellifin diğer kitaplarındaki görüşleri incelenerek, konular hakkındaki yorumları ve değerlendirmeleri bir bütünlük içerisinde aktarılmıştır.
Giriş kısmında; Kutub'un hayatı, ilmi ve fikri yönü, İslam dünyasına etkileri, eserleri ve Fî Zılâli'l Kur'ân tefsirinin yazım süreci ile özellikleri ifade edilmiştir. Seyyid Kutub'un yaşadığı dönemin özelliklerine, eğitimine, görüşleriyle yaşadığı dönem ve sonrasında oluşturduğu etkiye kısaca değinilmiştir. Ayrıca Kutub'un kaleme almış olduğu eserler aktarılmış, tefsirine ilişkin bilgiler sunulmuştur. Eserini kaleme alırken tercih ettiği metotlar ele alınmıştır. İkinci bölümde; kadının yaratılışıyla alakalı rivayetler aktarılmakla birlikte kadının, erkeğin kaburga kemiğinden yaratılmasıyla alakalı bilgilerin kaynağından söz edilmiştir. Üçüncü bölümde; kadının aile hayatında sahip olduğu vasfı "kavvâm" kavramı çerçevesinde aktarılmıştır. Kadının nüşûzu ve buna ön görülen müeyyideler aktarılmıştır. Çok eşliliğe konu edilen ayet farklı rivayetler bağlamında ele alınarak incelenmiştir. Dördüncü bölümde; kadının toplumsal hayattaki konumu belirlenerek, farklı alanlarda uğradığı haksızlıklar ortaya konmuştur. Kadının sosyal-siyasal bazı hakları rivayetler bağlamında değerlendirilmiştir. Bu konuların çoğunda Kutub'un kadın lehine hükümler beyan ettiği görülmüştür.

Abstract:
The interpretive abilities of individuals can sometimes vary based on social needs and may change over time or location. Since commentators are also influenced by the social, political, spiritual, and cultural conditions of the societies they live in, these influences inevitably reflect on Quranic interpretations, leading to differences in the assessments made. The noticeable divergence between traditional commentaries and those written in recent times generally stems from the conditions of the respective periods. Undoubtedly, the "woman phenomenon" has intrigued minds throughout history and has consistently been a topic addressed by commentators. Although the context may change over time, this subject has always been of interest and has not lost its relevance.
In this study, verses related to women, among the current controversial issues, have been examined and evaluated within the framework of the tafsir known as "In the Shade of the Qur'an" (Fî Zılâli'l Kur'ân), which is considered a contemporary commentary and has influenced many modern tafsirs that came after it. In this work, the identity of women, their position in the family and societal life have been attempted to be determined. The comments and evaluations on the topics were presented in a cohesive manner by examining the author's views in "In the Shade of the Qur'an" alongside his opinions in his other works.
In the introduction section; Qutb's life, his scientific and intellectual aspects, his effects on the Islamic world, his works, and the writing process and characteristics of the Fî Zılâli'l Qur'an commentary are expressed. The characteristics of the period in which Sayyid Qutb lived, his education, and the impact he had with his views during and after his lifetime were briefly mentioned. In addition, the works written by Qutb were cited and information regarding their interpretation was presented. The methods he preferred while writing his work were discussed. In the second part; Although there are narrations about the creation of women, the source of information about the creation of women from the ribs of men is mentioned. In the third part; The qualifications of women in family life are conveyed within the framework of the concept of "kavvâm". The nuşûz of women and the sanctions foreseen for this are explained. The verse about polygamy has been examined in the context of different narrations. In the fourth part; The position of women in social life was determined and the injustices they suffered in different areas were revealed. Some of the social-political rights of women have been evaluated in the context of narrations. It has been seen that Qutb declared provisions in favor of women on most of these issues.