Çocuklarla felsefe yaklaşımının düşünsel, tarihi ve sosyal temelleri üzerine bir inceleme
A study on the intellectual, historical and social foundations of the philosophy with children approach
Yazar: PINAR ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. HASAN HALUK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe eğitimi = Philosophy education ; Sorgulama topluluğu = Community of inquiry ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 1960'lı yılların sonunda Amerika'da Matthew Lipman
tarafından ortaya atılan ve 1970'li yıllarda "çocuklar için felsefe" adıyla geliştirilen
düşünme eğitimi programını ve bu doğrultuda çocuklarla felsefe yaklaşımını
incelemektir. Çocuklarla felsefeyi, çocukların bu alanda eğitim almış yetişkinlerin
rehberliğinde bir hikâye, metin, örnek olay, şiir ya da görselden yola çıkarak belirli
kavramlar ve sorunlar üzerinde düşünmesi, sorular sorması ve tartışması olarak
tanımlayabiliriz.
Bu araştırma, çocuklarla felsefe yaklaşımını, ortaya çıktığı ilk dönemden bugüne
kadar yapılan çalışmalar kapsamında incelemek ve bu çalışmaların arkasında yatan eğitim
paradigmasını açıkça ortaya koyabilmeyi hedeflemektedir. Çalışmada, çocuklarla felsefe
yaklaşımının derinlemesine ve ayrıntılarıyla incelenebilmesi için 'literatür taraması'
çalışması tercih edilmiştir. Yapılan literatür taramasıyla konu hakkında daha önce ne tür
bir bilimsel bilgi birikiminin olduğu belirlenerek, araştırma bu bilgi birikiminin üzerinde
yapılandırılmaya çalışılmıştır. Buna bağlı olarak araştırmanın çocuklarla felsefenin
yakından tanınması ve daha iyi anlaşılmasına olanak vereceği düşünülmektedir.
Araştırma kapsamında edinilen bilgiler, bugüne kadar çocukluk kavramına ilişkin
öne sürülenlerin aksine çocukların felsefe yapmaya doğal olarak yatkın olduğu
yönündedir. Ayrıca bu konuda eğitim almış, doğru kişiler tarafından yapılan felsefe
eğitimlerinin eleştirel, çok boyutlu, mantıklı ve yaratıcı düşünmeleri yönünde çocukları
cesaretlendirdiği ve geliştirdiği görülmektedir. Yaklaşımın son yıllarda okul öncesinden
liseye kadar pek çok yaş grubunda ve ülkede kullanılan eğitimsel açıdan güçlü bir
yaklaşım olduğu görülmektedir. Buna bağlı olarak, mevcut eğitim sistemlerinin eksiklikleri göz önünde bulundurularak çocuklarla felsefe eğitimi okullarda öğretim
programlarıyla bütünleştirilebilir.

Anahtar kelimeler: Çocuklarla felsefe, eleştirel düşünme, sorgulama topluluğu, eğitim.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the thinking education program that has
been suggested by Matthew Lipman at the end of the 1960s and developed by name
"philosophy for children" in the 1970s, and accordingly to examine the philosophy with
children approach. We can define the philosophy with children as considering, asking
questions and discussing on certain concepts and issues that is carried out by children by
looking at a story, a text, a case, a poem or an image under the guidance of the adults
educated in this field.
The research intends to examine the philosophy with children approach within the
scope of the studies conducted, starting from the time it came to light until today, and
reveal the education paradigm that lies behind these studies in an explicit way. In order
to investigate the philosophy with children approach thoroughly and in a detailed manner,
"literature review" is chosen for this study. Through the literature review, the existing
scientific fund of knowledge about this topic has been identified and thus the research is
aimed at building on this accumulation of knowledge. Therefore, it is assumed that this
study will enable the philosophy with children to be closely known and better understood.
The knowledge obtained within the scope of this research is in the direction that
children are inherently inclined to philosophizing, contrary to the claims that have been
asserted concerning the concept of childhood until today. In addition, it is seen that the
philosophy education encourages and improves children's multidimensional, rational and
creative thinking skills if conducted by the right people educated in this field. It is seen
that this is an educationally strong approach which is used in the latest years in many of
the countries for different age groups, from the preschool to the high school period Consequently, by taking the shortcomings in the current education systems into
consideration, the philosophy with children education may be integrated with the
curricula at schools.

Keywords: Philosophy with children, critical thinking, community of inquiry, education.