Abbasi halifesi el-Müsterşid-Billâh ve dönemi (512/1118-529/1135)
Abbasid caliph al-Mustarshid-Billah and his period(512/1118-529/1135)
Yazar: NURAN ÜNAL
Danışman: PROF. DR. AYDIN USTA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Abbasi Devleti = Abbasid State ; Abbasiler = Abbasids ; Abbasiler Dönemi = Abbasid Periods ; Halifeler = Caliphs ; Müsterşid-Billah = Müsterşid-Billah ; Orta Çağ = Middle Ages

Özet:
IX. yüzyıldan itibaren zayıflamaya başlayan Abbâsîler, Büveyhîlerin Bağdad'a
hâkim olmalarıyla siyasî otoritelerini tamamen kaybetmişlerdir. Yaklaşık bir asır Şiî
hâkimiyetinde kalan halifeler, Selçukluların gelişi ile kısmen rahatlamışlardır. Ancak
siyasî otoriteyi tekrardan elde edememişlerdir. Büyük Selçuklu Devleti'nde Sultan
Melikşâh'ın vefatından (1092) sonra başlayan taht kavgaları, Abbâsîler için siyasî
otoriteyi tekrar elde etme adına bir fırsat olmuştur. Güçlü sultanlar devrinin geride
kalmasından sonra Abbâsîler hareket geçerek uzun zamandan beri mahrum oldukları
iktidara sahip olmak için çalışmalara başlamışlardır. Büyük Selçuklu Devleti, Sultan
Sencer ile tekrardan yükselişe geçmiş olmasına rağmen, batı işlerine bakan Irak
Selçuklularında bitmek bilmeyen taht kavgaları Abbâsîlerin hedeflerine ulaşmasında
yardımcı olmuştur. Özellikle Halife el-Müsterşid-Billâh, Selçukluların iç
karışıklıklarından yararlanıp tekrardan dünyevî iktidarı ele geçirme faaliyetlerine
girişmiştir. Hedefi doğrultusunda sadece Selçuklular ile değil Mezyedîllerden
Dübeys b. Sadaka ve İmâdeddin Zengî gibi dönemin önemli emîrleri ile de
savaşmıştır. Hilafeti eski günlerine döndürmek isteğiyle hareket eden el-MüsterşidBillâh, asker toplayıp ordu kurmak suretiyle mücadelesini sürdürmüş ve bu yolda
hayatını kaybetmiştir. Bu bakımdan Abbâsî halifesi el-Müsterşid-Billâh ve dönemi
(512-529/1118-1135), Abbâsî tarihi açısından bir dönüm noktası arz etmektedir. Zira
vefatından kısa bir süre sonra Abbâsîler, siyasî hâkimiyeti elde etmişler ve elMüsterşid-Billâh'ın uğrunda hayatını kaybettiği hedefi gerçekleşmiştir.

Abstract:
The Abbasids, who began to get weak from the 9th century onwards, completely lost
their political authority with the Buyids' predomination of Baghdad. The caliphs,
who had been under the control of Shiites for nearly a century, were partially
relieved by the arrival of the Seljuks. However, they could not obtain political
authority again. The throne fights that started after the death of Sultan Melikshah
(1092) in the Great Seljuk Empire generated an opportunity for the Abbasid to
reclaim political authority. Following the era of the powerful sultans, the Abbasids
started to work in order to claim the power they had been deprived of for a long time.
Although the Great Seljuk State had risen with Sultan Sanjar again, the unceasing
throne fights in the Iraqi Seljuks, who were dealing with western affairs, helped the
Abbasids to achieve their goals. In particular, the caliph al-Mustarshid Billah took
advantage of the internal turmoil of the Seljuks and re-engaged in the activities of
seizing the worldly power. In line with his target, he not only fought the Seljuks but
also the important emirs of the period such as Dubeys, son of Sadaka, from the
Mazyadids and Imadeddin Zengî. In the hope of returning to the old days of the
caliphate, al-Mustarshid Billah continued his struggle by gathering troops and
building an army and passed away before realizing his dream. In this regard, the
Abbasid caliph al-Mustarshid Billah and his period (512-529/1118-1135) constitute a
turning point in the history of the Abbasids. Shortly after the death of al-Mustarshid
Billah, the Abbasids realized his dream for which he had died.