Türkçe-Almanca iki dillilerde kod kaydırımı
Code switching in Turkish-German bilinguals
Yazar: SİNAN NERMİN EMİN
Danışman: PROF. DR. ÖZEN YAYLAGÜL ÜSTÜNEL
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Dünya küreselleştikçe kültürler ve diller birbirleri ile her zamankinden çok içli dışlı hale gelmiş ve bu doğrultuda iki dillilik veya çok dillilik olgusu öncekine göre daha fazla önem kazanmıştır. Bu olgunun öne çıkması ile birlikte birden fazla dile sahip kullanıcılar sözlü veya yazılı iletişim esnasında diller arası geçişler yapmaktadırlar. Bu durum dilbilimde kod kaydırımı olarak adlandırılmaktadır. Kod kaydırımları türlere ayrılmakla beraber bu çalışmada edindiğimiz örneklerle Poplack'ın sınıflandırmasına göre hangi kod kaydırımının daha çok kullanıldığı incelenecektir.
Bu çalışmada, Türkçe-Almanca iki dilli kullanıcıların hem yazılı hem de sözlü olarak en sık kullandığı kod kaydırım türleri incelenecektir. Toplanan örneklerden yola çıkarak tezin ilerleyen bölümlerinde özellikle genç kesimin kullandığı Instagram, YouTube üzerinden yapılan yorumlardan alınan ve kaydedilen ses kayıtları analiz edilecek olup Türkçe-Almanca iki dilli konuşurlardan toplanan 275 örnek yorumlanacaktır. Toplanan verilere göre bu iki dilli bireylerin en çok hangi kod kaydırımı türünün, hangi nedenlerle tercih ettikleri gözlemlenecektir. Gözlemler sonucunda Almanca-Türkçe iki dilli bireylerin kullandığı Türkçenin hem sosyal ilişkilerdeki hem de sosyal medya üzerindeki canlılığı daha açık bir şekilde görülebilecektir. 
Toplanan veriler incelendiğinde ise genel olarak en çok tercih edilen kod kaydırım türünün tümceiçi kod kaydırımı olduğu görülmektedir. Tümceiçi kod kaydırımı içerisinde, isim, sıfat, zarf, fiil, edat gibi genelde bir veya az bir kelime grubundan oluşan ögeler bulunduğundan, tümce içerisinde kullanımı kolay olmakta ve bu yüzden tercih edilmektedir. Bir diğer neden ise kullanıcı, hangi dilde bu ögelere daha çok maruz kaldı ise, aşinalık kazandığı dildeki kelime ve kelime gruplarına daha sık yönelecektir. Bu nedenle kullanıcının belirtilen kodlara erişimi daha kolay olmakta ve Türkçeleri yerine Almancalarını veya Almanca kodlar yerine Türkçelerini tercih edebilmektedir.

Abstract:
As the world becomes globalized, cultures and languages have become more intertwined than ever before, and in this direction, the phenomenon of bilingualism or multilingualism has gained more importance than before. With this phenomenon coming to the fore, users with more than one language switch between languages during oral or written communication. This situation is called code-switching in linguistics. Although code-switching are divided into types, it will be examined which code-switching is used more according to Poplack's classification with the examples we have obtained in this study.
In this study, the most common code-switching types used by Turkish-German bilingual users, both verbally and in writing, will be examined. Based on the collected examples, in the following parts of the thesis, the audio recordings taken and recorded from the comments made on Instagram and YouTube, which are used by the young people in particular, 275 Turkish-German code-switching samples will be analyzed. According to the data collected, it will be observed which type of code-switching these bilingual individuals prefer most and for what reasons. As a result of the observations, the vitality of Turkish, which is used by German-Turkish bilingual individuals, both in social relations and on social media will be seen more clearly.
When the collected data is examined, it is seen that the most preferred type of code-switching is intrasentential code-switching. Since there are items consisting of one or less word group such as noun, adjective, adverb, verb, preposition, it is easy to use in sentences and therefore it is preferred. Another reason is that in which language the user is more exposed to these elements, they will tend to the words and phrases in the language they are familiar with more often. For this reason, it is easier for the user to access the specified codes and can choose German instead of Turkish or Turkish instead of German codes.