Bolu ilinde patates böceği leptınotarsa decemlıneata say (Coleoptera: Chrysomelıdae)'nın popülasyon takibi, doğal düşmanları ve kışlama özelliklerinin belirlenmesi
Determination of population dynamics, natural enemies and overwintering of colorado potato bettle, leptinotarsa decemlineata (say.) (Coleoptera: Chrysomelidae) in Bolu province, Turkey
Yazar: SEDAT AKÇIN
Danışman: PROF. DR. GÜLAY KAÇAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Bolu merkezde 4 adet patates tarlasında 2020 ve 2021 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada patatesin en önemli zararlılarından biri olan Patates böceği Leptinotarsa decemlineata Say (Coleoptera: Chrysomelidae)'nın popülasyon takibi yapılmış, doğal düşmanları belirlenmiş ve kışlama özellikleri ortaya konulmuştur. Patates böceği, 2020 yılında 14 Mayıs'ta, 2021 yılında ise 18 Mayıs'ta patates tarlalarında tespit edilmiştir. Zararlı kışlama dönemine ise 2020 yılında 11 Ekim tarihinde, 2021 yılında 05 Ekim tarihinde girmiştir. Zararlının ergin ve larva döneminin en yüksek popülasyona ulaştığı dönem, pentat hava sıcaklık ortalamalarının en üst düzeye ulaştığı iki yılın temmuz-ağustos aylarına denk gelmiştir. Patates böceği'nin, gelişme eşiği ve termal konstant (günderece)'a göre Bolu ilinde yılda 2,75 döl verebildiği belirlenmiştir. Zararlının doğal düşmanları olarak Chrysoperla carnea Stephens (Neuroptera: Chrysopidae) ve Semiadalia undecimnotata Schneider (Coleoptera: Coccinellidae) türleri tespit edilmiştir. Zararlının yumurta, larva ve ergin dönemlerinden herhangi bir parazitoit tespit edilememiştir. Zararlı erginleri ilk yıl ekim ayının ikinci haftası ile mayıs ayının üçüncü haftası, ikinci yılda ise ekim ayının birinci haftası ile mayıs ayının ikinci haftası arasında toprakta kışı geçirdiği belirlenmiştir. Popülasyon takiplerinde elde edilen veriler ile haftalık hava sıcaklık ortalamaları arasındaki korelasyon analizlerinde, ilk yıl ergin sayıları ile haftalık hava sıcaklık ortalamaları arasında orta derecede korelasyon; ikinci yıl ergin sayıları ile haftalık hava sıcaklık ortalamaları arasında yüksek korelasyon, larva sayıları için ise orta korelasyon tespit edilmiştir.

Abstract:
This study was carried out in 4 potato fields in the center of Bolu between 2020 and 2021. In the study, the population of the Colorado potato beetle Leptinotarsa decemlineata Say (Coleoptera: Chrysomelidae), one of the most important pests of potatoes, was monitored, and determined its natural enemies, and revealed its overwintering. Colorado potato beetle was detected in potato fields on 14 May in 2020 and on 18 May in 2021. The pest entered the wintering period on 11 October in 2020 and on 05 October in 2021. The peak period when the adult and larval stages of the pest reached the highest population is july-august, when the pentate air temperature averages reach the highest level of both year. It was determined that Colorado potato beetle may occur 2,75 offspring per year in Bolu province according to development threshold and thermal constant (a degree day). Chrysoperla carnea Stephens (Neuroptera: Chrysopidae) and Semiadalia undecimnotata Schneider (Coleoptera: Coccinellidae) species were determined as predators of the pest. No parasitoids were detected from the egg, larva, and adult stages of the pest. It has been determined that the adults of the pest overwinter in the soil between the second week of october and the third week of may in the first year, and between the first week of october and the second week of may in the second year. In the correlation analyzes between the data obtained in the population dynamic and the weekly air temperature averages, there was a moderate correlation between adult numbers and the weekly temperature averages in the first year; a high correlation was found between the number of adults and weekly temperature averages in the second year, and a moderate correlation for the number of larvae.