Sosyal dönüşümün barınma pratiklerine yansıması: Müşterek mekan
Reflection of social transformation on housing practices: Common space
Yazar: EGE CANKURTARAN
Danışman: PROF. DR. NİLAY ÜNSAL GÜLMEZ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mekan Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüz kentsel yaşam politikaları, bireyleri geleneksel konut anlayışlarının ötesinde yeni yaşam alanları aramaya yönlendirmektedir. Bu eğilim, kişisel yaşam alanlarının küçülmesi ve kolektif alanlardaki etkileşimin yetersizliği nedeniyle, kullanıcıların aktif katılımıyla şekillenebilecek müşterek alanlara olan talebi artırmaktadır. Ancak, artan kolektif yaşam alanı talebi mevcut arz tarafından niteliksel olarak karşılanamamaktadır. Bu bağlamda, ortaklaşmayı ve dayanışmayı önceleyen yeni bir konut paradigması üzerinden müşterekleşme pratiklerine olan ihtiyaç artmıştır. 
Bu çalışma, "kapalı müşterek" yapıların gözenekli mekânlarının, bireyleri ve hane halklarını sosyal ve finansal açıdan destekleyebilecek kolektif bir yapının örgütlenmesinde ne ölçüde belirleyici olduğunu incelemektedir. Ayrıca, kapalı müşterek yerleşimlerdeki bireylerin etkileşimini destekleyen gözenekli mekânlar ve bu mekânların kullanıcılarıyla olan ilişkileri "müşterek konut pratikleri ve mekânsallığı" üzerinden incelenmektedir. Çalışmanın odağı, günümüz konut/barınma pratikleri içerisinde bireyler arası dayanışma ve sosyal etkileşimin nasıl gerçekleştiği ve bunun mekânsal karşılıklarıdır. Bunun üzerinden, alternatif dayanışma, sosyal etkileşim ve mekânsallık biçimlerinin arayışında daha özele inilerek, kapalı müşterekleşme yaklaşımların ve buna eşlik eden gözenekli kolektif mekân kurgularının günümüz konut sistemleri içerisinde nasıl değerlendirilebileceği sorusuna odaklanılmaktadır.  
Çalışma, "tüketim odaklı" ve "paylaşım odaklı" yerleşim modelleri arasındaki ilişkiyi İstanbul Riva'daki "Permakamp Katılımcı Yaşam Topluluğu" (PKYT) yerleşkesinde gerçekleştirilen saha çalışmasıyla ortaya koymaktadır. PKYT yerleşkesinde gerçekleştirilen nitel araştırma kapsamında, katılımcı gözlem ve yarı yapılandırılmış görüşme yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın bulguları, "gözeneklilik" kavramının hizmet ettiği "bir arada olma" olgusunun kentle kurulan ilişki ve hâkim neoliberal politikalara göre mekânsal olarak nasıl farklılaştığını ve "sahiplik-aitlik", "yakınlık" ve "paydaşlık" kavramlarının değişen anlamlarının kullanım mekanlarına nasıl yansıdığını ortaya koymaktadır. Son olarak, günümüzün kapalı müşterek yerleşimlerinin yapılandırılmasında etkili olan faktörler tartışılmaktadır.

Abstract:
Contemporary urban living policies are driving individuals to seek new living spaces beyond traditional housing concepts. This trend has led to a higher demand for shared spaces shaped by active user participation, due to smaller personal living spaces and limited interaction in collective areas. However, the current supply is not meeting this demand qualitatively. Thus, there is a growing need for socio-spatial studies that explore commoning practices within a new housing paradigm that emphasizes collaboration and solidarity.
This study explores how porous spaces in "fenced commons" structures impact the organization of a collective structure that supports individuals and households socially and financially. It examines these spaces in fenced common settlements, focusing on their role in facilitating interaction and relationships, viewed through the lens of "common housing practices and spatiality." The study also investigates how solidarity and social interaction occur within contemporary housing practices and their spatial implications, analyzing alternative forms of solidarity and spatiality in "fenced commons" approaches.
The study explores the relationship between "consumption-oriented" and "sharing-oriented" settlement models through a field study at the "Permakamp Participant Living Community" (PKYT) in Istanbul Riva. Using participant observation and semi-structured interviews, the research highlights how "porosity" facilitates communal living, and how concepts like "ownership," "proximity," and "stakeholding" evolve in these settings. It concludes by discussing the factors that shape contemporary fenced common settlements.