Türkiye'nin uyguladığı göç politikası ve göç diplomasisi örneklerinin analizi
Analysis of migration policy and migration diplomacy cases applied by Turkey
Yazar: MEDİHANUR ARGALI
Danışman: PROF. DR. BARIŞ ÖZDAL
Milli Savunma Üniversitesi / Atatürk Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler ve Bölgesel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Diplomasi = Diplomacy ; Dünya Sistemleri Kuramı = World Systems Theory ; Geri Kabul Anlaşması = Readmission Agreement ; Göç politikaları = Migration  policies ; Göçler = Migrations ; Uluslararası göç = International migration

Özet:
Soğuk Savaşı'n bitmesiyle birlikte uluslararası sistemde yaşanan gelişmeler neticesinde göç olgusu hiç olmadığı kadar önem kazanmıştır. Bu bağlamda göç olgusu, uluslararası ilişkilerde yüksek etkileri olan politika alanlarından biri haline gelirken aynı zamanda kendisine diplomasinin genişleyen yelpazesinde yer bulmuştur. Literatür incelemesi yapıldığında henüz yeni bir alan olan "göç diplomasisi"nin sıklıkla devletlerin göç politikalarıyla karıştırılmakta olduğu görülmektedir. Bu bağlamda tez çalışmamızın konusu göç diplomasisinin göç politikalarından farklılıklarını analiz ederek, bu farkları örnekler üzerinde irdelemektir. Türkiye bağlamında bakıldığındaysa jeopolitik konumu nedeniyle tarih boyunca göç hareketliliğine en fazla maruz kalan devletlerden biri olduğu tespit edilmektedir. Bu temel nedenden dolayı aktif olarak uyguladığı göç ve iskân politikalarının yanı sıra Osmanlı Dönemi'nden itibaren birçok örnekte başarılı göç diplomasisi uyguladığı da görülmektedir. 
Birincil ve ikincil olmak üzere Türkçe ve İngilizce kaynaklar incelenerek hazırlanan tez çalışmamızın ana amacıysa 1923'den itibaren Türkiye'nin uyguladığı göç politikaları ve göç diplomasileri arasındaki ilişkiyi Immanuel Wallerstein'in "Dünya Sistemleri Kuramı" üzerinde analiz etmektir. Çalışmamızda ayrıntılı bir biçimde analiz ettiğimiz üzere Dünya Sistemleri Kuramı'na göre geri kalmış "çevre" devletlerin vatandaşları genellikle göç etme eğilimindedir. 1979 yılına kadar Türkiye, kendi çevresindeki devlet vatandaşları için hedef devlet konumda olmuş ancak bu tarihten sonra "yarı çevre" konumunda bir "transit" devlet olmaya başlamıştır. Ayrıca Türkiye, merkez devlet olan Almanya'ya yapılan kitlesel göçlerde kaynak konumdadır. Dünya Sistemleri Kuramı'nın istisnasını Yunanistan ile yapılan nüfus mübadelesi ve başta Bulgaristan olmak üzere diğer Balkan devletleri ile yapılan anlaşmalara dayalı göçler oluşturmaktadır. 
Türkiye, karşılaştığı çeşitli göç olaylarına karşı çoğunlukla "açık kapı "politikası izlemektedir. Ancak AB başta olmak üzere farklı aktörlere karşı elinde bulundurduğu mültecileri göç diplomasisi aracı olarak kullanmaktadır. Buna karşılık olarak da AB, Geri Kabul Anlaşmaları'nı kullanarak göç diplomasisi uygulamaktadır.

Abstract:
With the end of the Cold War, as a result of the developments in the international system, the phenomenon of migration has become more important than ever. In this context, the phenomenon of migration has become one of the policy areas with high effects on international relations, while at the same time it has found itself in the expanding spectrum of diplomacy. When the literature is examined, it is seen that "migration diplomacy", which is a new field, is often confused with the migration policies of the states. In this context, the subject of our thesis is to analyze the differences of migration diplomacy from migration policies and to examine these differences on examples. And when viewed in the context of Turkey throughout history due to its geopolitical position is determined to be one of the states most exposed to migration mobility. In addition to the immigration and settlement policies that it actively applied for this main reason, it is also seen that she has applied successful immigration diplomacy in many examples since the Ottoman period.

The main object of our thesis, which was prepared by examining the Turkish and the English literature at the primary and secondary level, is to analyze the relationship between Turkey's conducted immigration policies since 1923 and migration diplomacies on the "World System Theory" of Immanuel Wallerstein. As we analyzed in detail in our study, according to the World Systems Theory, the citizens of the underdeveloped "periphery" states generally tend to migrate. Turkey until 1979, the state became the target location for its citizens around the state, but after that date "semi-periphery" in a position "in transit" has become the state. Moreover, Turkey, which is the source location in the  of mass migration to central state Germany. The exception to the World Systems Theory is the population exchange with Greece and migrations based on agreements made with other Balkan states, especially Bulgaria.
Turkey, against various migration incidents mostly "open door" policy is followed. However, it uses the refugees it holds against different actors, especially the EU, as a tool of migration diplomacy. In response, the EU implements migration diplomacy using Readmission Agreements.