Savaşköy (Akşehir-Konya) barit cevherleşmesinin mineralojik ve jeokimyasal özellikleri ile kökeninin incelenmesi
Investigation of mineralogical and geochemical properties and origin of Savaşköy Akşehir-Konya) barite mineralization
Yazar: AYNUR AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OYA CENGİZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Alterasyon = Alteration ; Element analizi = Elemental analysis ; Konya-Akşehir = Konya-Akşehir ; Köken bilim = Etymology ; Mineraloji = Mineralogy

Özet:
Bu çalışma, Savaşköy (Akşehir-Konya) barit cevherleşmesinin, mineralojik ve jeokimyasal özellikleri ve kökeninin araştırılmasını kapsar. İncelenen bölge, Orta Toroslar'daki Geyikdağı Birliği içerisindeki Sultandağ Masifi'nde yeralır. Sahada bu masife ait kuvarsit içeren Orta-Üst Devoniyen yaşlı Engilli formasyonu, mermer içeren Orta Karbonifer-Üst Permiyen yaşlı Deresinek formasyonu ve Bozkale Üyesi, kumtaşı, çamurtaşı, kireçtaşı içeren Karbonifer yaşlı Harlak formasyonu, Holosen ve Kuvaterner yaşlı güncel çökeller bulunur. İncelenen barit cevherleşmesi Deperce tepe doğusunda, Üçoluk tepe kuzeybatısında ve Adamtaş tepe güneyinde yeralır. Barit, Deresinek formasyonu ve Bozkale üyesi kristalize kireçtaşlarında ve Harlak formasyonu şistlerinde damar ve mercek şeklinde gözlenir. Cevherleşme alanında yankayaçlar ve barit cevheri tektonizmadan etkilenmiş ve breşik bir yapı kazanmıştır. Barit damarı ile yankayaçları arasında silisleşme, ankeritleşme, sideritleşme gelişmiştir. Savaşköy barit cevherleşmesi iri ve küçük kristalli baritler olmak üzere iki şekilde gözlenir. İri kristalli baritler belirgin dilinimlidir. Küçük kristalli baritler özşekilli, yarıözşekilli ve özşekilsiz, mozayik dokuya ve kataklastik yapıya sahiptir. Cevherleşmenin parajenezinde barit, opak mineral, kalsit, ankerit, kuvars, muskovit, serizit, kuvars gözlenir. Cevherleşme lokasyonlarından alınan saf barit, silisli barit, karbonatlı barit, barit+kuvars içerikli numunelerin jeokimyasal analizleri XRF yöntemiyle yapılmıştır. Saf barit numuneleri; % 44.69 ve % 44.30 BaO, % 20.54 ve % 21.27 SO3, % 4.24 ve % 5.13 SiO2, % 0.50 ve % 1.93 Al2O3, % 0.67 ve % 2.36 SrO içeriklerine sahiptir. Silisli barit % 27.66 BaO, % 13.18 SO3, % 18.58 SiO2, % 6.75 CaO, % 3.08 MgO, karbonatlı barit % 30.60 BaO, % 12.49 SO3, % 4.99 SiO2, % 10.18 CaO, % 4.56 MgO içerir. Kuvars+barit numunesi % 37.06 SiO2, % 22.07 BaO, % 10.99 SO3, % 10.18 CaO, % 6.96 Al2O3, % 2.27 Fe2O3, % 3.81 MgO, % 1.59 K2O, % 1.32 SrO kapsar. Savaşköy barit cevherleşmesinin yankayaca epijenetik yerleşmesi, mineral parajenezi ve alterasyon tipleri cevherleşmenin hidrotermal kökenli olduğunu düşündürmektedir.

Abstract:
In this study, mineralogical and geochemical properties and origin of Savaşköy barite mineralization were investigated, Akşehir-Konya. The study area is situated within the Sultandağ Massif belong to the Geyikdağı Union, the Central Taurus Mountains. In the study area, there are the Middle-Upper Devonian Engilli formation, the Middle Carboniferous-Upper Permian aged Deresinek formation containing marble and Bozkale Member, the Carboniferous aged Harlak formation containing detrital rocks ve limestone, the current deposits. Barite mineralization in the study area is located in the east of Deperce hill, northwest of Üçoluk hill and south of Adamtaş hill. Barite ore has been observed in the form of veins and lenses in the recrystallized limestones of the Deresinek formation and Bozkale member and the schists of the Harlak formation. The host rocks and barite ore were affected by tectonism and have a brecciated structure. Silicification, sideritization and dolomitization, iron oxide-iron hydroxide alterations have developed in contact between the barite vein and its host rock. the barite mineralization, it has two stages as coarse and small crystalline barites. Coarse crystalline barites are clearly cleaved. Small crystalline barites are euhedral, subhedral and anhedral and have a mosaic texture. The mineralization paragenesis contains barite, opaque mineral, calcite, dolomite, siderite, quartz, muscovite, sericite, quartz. Pure barite, siliceous barite, carbonated barite, barite+quartz samples were analyzed by XRF method. Pure barite samples have 44.69% and 44.30% BaO, 20.54% and 21.27% SO3, 4.24% and 5.13% SiO2, 0.50% and 1.93% Al2O3, 0.67% and 2.36% SrO contents. Siliceous barite contains 27.66% BaO, 13.18% SO3, 18.58% SiO2, 6.75% CaO, 3.08% MgO, carbonated barite includes 30.60% BaO, 12.49% SO3, 4.99% SiO2, 10,18% CaO, 4.56% MgO values. The quartz+barite sample shows 37.06% SiO2, 22.07% BaO, 10.99% SO3, 10.18% CaO, 6.96% Al2O3, 2.27% Fe2O3, 3.81% MgO, 1.59% K2O, 1.32% SrO values. Epigenetic emplacement in the hostrock of the barite mineralization, mineral paragenesis and alteration types suggest that it is of hydrothermal origin.