Malatya il merkezinde bulunan madeni takılar
Metal jewelry found in the province of Malatya
Yazar: SONGÜL ARAL
Danışman: PROF. DR. MEDİHA GÜLER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kuyumculuk = Jewellery ; Maden sanatı = Metalwork ; Maden süsleme sanatı = Metal decoration art ; Madeni takılar = Metal parures ; Malatya = Malatya ; Takılar = Jewellerys

Özet:
Tez çalışmasının genel amacı, Malatya İl Merkezinde Bulunan Madeni Takıları tespit etmek ve teknik özellikleri bakımından incelenmesidir. Tespit edilen ve incelenen madeni takıların teknik özellikleri; malzeme ve süsleme özelliklerinin analiz edilmesidir. Alt amaçlar dahilinde; Malatya'da üretim yapan Hoşhanlı bilezik atölyesinin, çalışmalarının yerinde izlenerek kaydedilmesidir. Çalışmanın evrenini, Malatya İlinde Bulunan Madeni Takılar, örneklemini ise; Malatya İl merkezinde bulunan Malatya Beşkonaklar Etnoğrafya Müzesi, Akcebe Kuyumculuk ve Hoşhanlı Kuyumculuğa ait madeni takı koleksiyonu oluşturmaktadır. Örneklemi; 8 adet Alınlık, 4 adet Alınlık broşu, 11 adet Bileklik, 18 adet Bilezik, 1 adet Halhal, 3 adet Hamaylı, 5 adet  Kol düğmesi, 10 adet Kolye, 7 adet Kolye ucu, 15 adet Küpe, 14 adet Muska, 1 adet Taraklı toka, 6 adet Yanakdöven olmak üzere genel toplamda 103 adet madeni takı oluşturmaktadır. Tespit edilen madeni takıların genel- detay fotoğraflaması ve ölçümleri yapılarak bilgi formları hazırlanmıştır. Atölyenin işlem analizi, müzede incelenen madeni takıların analizlerinde yol gösterici olmuştur. Atölyede işlem analizi basamaklarının kayıt altına alınması ve tezde yer alması ile eğitim öğretim kurumlarında yardımcı olacağı düşünülmektedir.  Hazırlanan bilgi formları doğrultusunda, Malatya madeni takılarının yapımında kullanılan malzemeler, yapım teknikleri, süsleme motif ve desen özellikleri incelenmiştir. Düzenlenen bilgi formu, her bir madeni takı örneği analizi için kullanılmıştır. Elde edilen bilgiler ve veriler genel döküm tablosuna işlenmiştir. Tablodan elde edilen veriler; analiz, sonuçlar ve değerlendirmeler olarak tez metnine aktarılmıştır. Tez çalışması ile, Malatya il merkezinde tarihi süreç içerisinde kaybolan madeni takı yapım atölyeleri hakkında bilgilere ulaşılmıştır. Literatür taramaları desteği ve koleksiyoner bulguları ile Malatya'da kuyumculuk sektörünün geçmişi detaylı olarak incelenmiştir. Geçmiş ve günümüzde kuyumculuk ve madeni takılar ile ilgili önemli sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
Main objective of this study is to determine the metal jewels in the city center of Malatya and analyze them in terms of their properties. The main aim in this analysis is to analyze technical properties, materials and ornamental characteristics. Another objective of the study is to make first hand observations of artworks produced in the bracelet workshop of Hoşhanlı and record them. The scope of the study includes the jewels found in the city center of Malatya and the sampling includes the jewels found Etnography Museum of Beşkonaklar in Malatya and the collection of metal jewelry that belongs to Akcebe Jewellery. The sampling consists of totally 103 pieces of metal jewels including 8 Frontons, 4 fronton brooches, 11 wrİstbands, 18 bracelets, 1 bangle, 3 shoulder belts, 5 wrist pins, 10 necklaces, 7 pendants, 15 pairs of earrings, 14 amulets, 1 combed buckle, 16 yanakdöven. These jewels were photographed and they were measured in terms of their size. Then, information forms have been prepared for each of these jewels. The analysis of the jewelry collection that belongs to Hoşhanlı workshop has led to the way the metal jewels at the museum have been analyzed. The steps of procedures in the workshop have been recorded and they are included into the study. It is thought that these will contribute to education and training institutions. In view of the information forms that have been prepared, materials, techniques, decoration and design properties that are used in metal jewelry of Malatya have been analyzed. The organized information forms have been used for the analysis of each metal jewelry sample. The obtained data has been processed in a general casting table. The data, analysis, results and evaluations obtained from this table have been transferred to the dissertation text. Thanks to this study, valuable information has been gathered as regards the metal jewelry workshops that have disappeared throughout the course of years in Malatya. The history of art of jewelry in Malatya has been studied extensively, with the support of literature review and findings of collectors. Significant conclusions have been made about the jewelry and jewels, both in the past and now.