Ez-Zemahşerî ve el-Unmûzec adlı eseri
Al-Zemahshari and his work named al-Anmudj
Yazar: İMRAN ARSLAN
Danışman: DOÇ. MUSTAFA ÖNCÜ
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Al-Mufassal = Al-Mufassal ; Arapça = Arabic ; El-Unmuzec = El-Unmuzec ; Söz dizim = Syntax ; Zemahşeri = Zemahşeri

Özet:
Hicri V. asrın sonlarında ve h. VI. asrın başlarında İslam âleminin yetişdirdiği büyük âlimlerinden olan Zemahşerî, büyük bir müfessir, muhaddis ve nahiv âlimidir. Zemahşerî islâmî ve alet bilimleri literatüründe önemli bir yeri haizdir. Bilhassa nahiv alanındaki görüşleri ile kendisinden sonraki âlimleri etkilemiştir. Bu çalışmada bu denli bir müellifin hayatı, ilmî şahsiyeti ve nahiv ilmi hakkında yazdığı el-Unmûzec fi'n-Nahv adlı eseri incelenmiştir.  
Zemahşerî'nin nahiv ilmine yeni başlayanlar için yazdığı bu eserde nahiv kaidelerini öz bir şekilde ele almıştır. Daha sonra bu kaideleri âyet ve meşhur örneklemeler ile pekiştirmiştir. Bağdat nahiv ekolüne mensup olan Zemahşerî görüşlerinin çoğunda Basralıların görüşü doğrultusundadır. Ancak mümkün mertebe bu eserinde tartışmalara yer vermemiştir. Müellifin bu veciz eseri isim, fiil ve harf olmak üzere üç ana bölümden oluşmaktadır. Bu eserin en önemli kaynağı Zemahşerî'nin el-Mufassal adlı eseridir. Zemahşerî'nin el-Unmûzec fi'n-Nahv adlı eseri, muhtasar olarak yazılan eserler için adeta bir dönüm noktası olarak kabul edilmiştir. Bu eser birçok kere şerhedilmeye mazhar olmuştur. Aynı zamanda eskilerden beri medreselerde Arpaça öğrenimi için okutulan bu eser doğu medreselerinde hala okutulmakta ve talebeler tarafından ezberlenmektedir. Bu bakımdan el-Unmûzec'in nahiv alanında öğrencilere büyük katkısı olmuştur. Bu çalışmayla bu derece önemli olan bir eser akademik olarak incelenmiştir.

Abstract:
Zemahshari one of the great scholars raised by the Islamic world in the end of the Hijri V. century and the verse of hijri VI century. He is a great mufassir, muhaddis and scholar in Arabic language. Zemahshari has an important place in the literature of Islam and linguistics. Especially with his views in the Arabic syntax area, he influenced the subsequent scholars. In this study, the life and scientific personality of the author and hes book al-Unmûzec fi'n-Nahv are examined.
Zemahshari, in this work, has dealt with the grammatical bases in a certain way. He then strengthened these bases with Quranic verses and famous examples. It belongs to the Baghdad gremer school. Many of the views fit the views of the Basra school. However, as far as possible, this work has not included any discussion. This short work of the author is composed of three parts; name, verb and letter. The most important source of this work is Zemahshari's al-Mufassal. Zemahshari's al-Unmûzec fi'n-Nahv was accepted as a turning point for the short works. This work has been described many times. At the same time, this work, which was taught to learn Arabic in the meditations, is still taught in eastern medallions and memorized by students. In this respect, al-Unmûzec's contribution to the students in the field of Arabic syntax has been great. In this study a work of such importance has been studied academically.