Sözlü tarih temelinde toplumsal bellek bağlamında kentsel dönüşüm
Urban transformation in the context of social memory on the basis of oral history
Yazar: YUNUS EMRE ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZER ÖZKANTAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Film Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
Sinema, on dokuzuncu yüzyıl sonlarına doğan ve doğası gereği yirminci yüzyıla tanıklık ederek modern bir rutin halinde toplumsal, kültürel, ekonomik, politik ve gündelik yaşam süreçleri ile iç içe gelişip dönüşmüştür. Bu çalışma, belgesel sinemanın yirminci yüzyıl tanıklığı olması fikrinden hareketle sinema, kent, mahalle ve mekân konuları üzerinden gözlemsel belgeselin yeni nesil anlatım teknikleri ile sözlü tarih görüşmeleri ve kişisel yaşamlardan derlenen ve çoğunlukla Sinanpaşa Mahallesi'nde yaşanan Kentsel Dönüşüm Projesi üzerinden değerlendirilmiştir. Dolayısıyla bu çalışmada Adana'daki tarihi, bugünü ve yarını rutin yaşam pratiklerinden hareketle, gözlemsel belgesel anlatı tekniğini kullanarak, mahalle sakinlerinin yaşamları ele alınmıştır. Çalışmada kent başlığıyla, modernleşme, göç, kentleşme dinamikleri, bireysel yaşam formları tartışılırken, mekân başlığıyla belgesel sinemanın toplumsal bir dinamik olarak, mekânsal başlığında ise gözlemsel belgesel üretimlerin kentteki konumuna dair bir tartışma yürütülmüştür. Süreç içerinde yaşanan olayların, birbiri ardına rastlantısal dizilişten meydana gelmediğini, bunun aksine günlük yaşamın içinde var olan değerlerin uzun yıllar boyunca kaydedilip kurgulandığı görülmektedir. Çalışmada, kente göre gündelik yaşamın daha sıradan hallerinin yaşandığı ve geleneksel belgesel üretimlerinin sinemadaki karşılığında ancak rutinin olağan algılarda drama ile yeniden şekillenebileceği, sinemanın kentteki aktörleriyle beraber değerlendirilmiştir. Özellikle belgesel sinema temelde bu ve benzeri yaklaşımlar üzerinden, bir taraftan deneyimi esas alarak, mikro bir bağlam olan gündelik yaşam ve kültürel yapılarda diğer taraftan ise siyasal, ekonomik ve toplumsal anlamda makro yapıdaki dönüşümlerle beraber tartışılmıştır. İlgili çalışma hem orta metrajlı film olarak oluşturulmuş, hem de tezin ana hatları teorik bir bağlam çerçevesinde de kaleme alınmıştır.  Sonuç olarak, bu çalışma özelinde sinemanın ve aynı zamanda belgesel sinemanın içerisinde akıp giden zaman çizgisini, hem mikro ve makro yapıdaki dinamikleri ve ilişkileri ortaya koyan toplumsal sözlü tarih çalışmalarını da ele alarak, yarınların üretimlerine bir pencere açmanın olası olduğu düşüncesine ulaşılmıştır.

Abstract:
Born at the end of the nineteenth century, cinema, by its very nature, has witnessed the twentieth century, developing and transforming as a modern routine, intertwined with social, cultural, economic, political and everyday life processes. Based on the idea that documentary cinema is the testimony of the twentieth century, this study evaluates the new generation narrative techniques of observational documentary on the subjects of cinema, city, neighborhood and space through the Urban Transformation Project compiled from oral history interviews and personal lives and mostly experienced in Sinanpaşa Neighborhood. The lives of the residents of the neighborhood are discussed by using the observational documentary narrative technique, based on the history, present and future routine life practices in Adana. In the study, modernization, migration, urbanization dynamics, individual life forms are discussed under the title of city, documentary cinema as a social dynamic under the title of space, and the position of observational documentary productions in the city is discussed under the title of spatial. It is seen that the events experienced in the process do not occur in a random sequence one after the other, on the contrary, the values that exist in daily life have been recorded and fictionalized for many years. In the study, it is evaluated together with the actors of cinema in the city, where more ordinary states of daily life are experienced compared to the city and the return of traditional documentary productions in cinema can only be reshaped with drama in the ordinary perceptions of routine. In particular, documentary cinema has been discussed on the basis of these and similar approaches, on the one hand based on experience, in a micro context of everyday life and cultural structures, and on the other hand with the transformations in the macro structure in political, economic and social terms. Not only is the relevant study created as a medium-length feature film, but the main otlines of the thessis are also written within a theoret,cal context. As a result, this study has reached the conclusion that it is possible to open a window to the productions of the future by taking into consideration the social oral history studies that reveal the dynamics and relations in both micro and macro structures, the time line that flows through cinema and documentary cinema.