Özel eğitim gereksinimi olan çocukların annelerinde psikolojik iyi oluşun, psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalık ile ilişkisi
The relationship between psychological well being, resilience and mindfullness in mothers of children with special education needs
Yazar: CEREN ENGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU TÜRK
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anneler = Mothers ; Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Farkındalık = Awareness ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Özel eğitim gereksinimi olan çocuğa sahip annelerde çocuğuna ilişkin bakım yükü ve çocuğunun durumuna yönelik kabullenme düzeyi kaynaklı psikolojik problemlerle birlikte yaşam kalitesinde düşüş ortaya çıkmaktadır. Araştırmada, özel eğitim gereksinimi olan çocuğa sahip olan annelerde psikolojik iyi oluş, psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalığın belirlenmesi; annelerin psikolojik iyi oluşlarında psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalığın etkisinin ortaya koyulması hedeflenmiştir. Bu amaç doğrultusunda İlk Evre Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'ne 2018-2019 eğitim öğretim yılında devam eden 206 özel eğitim gereksinimi olan çocuk annesine Sosyo-demografik Veri Formu, Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Bilinçli Farkındalık Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği'nden oluşan anket formu uygulanmıştır. İstatistiksel analiz kısmında SPSS 23.00 kullanılmış olup; psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalığın psikolojik iyi oluş üzerine etkisi lineer regresyon analizi ile test edilmiştir. Ayrıca psikolojik sağlamlık, bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluşun çocuk ve anneye ait sosyo-demografik özelliklere göre değişiminin belirlenmesi için bağımsız ikili gurupların karşılaştırılmasında t-test, üç ve daha fazla bağımsız grupların karşılaştırılmasında ise ANOVA ve Post Hoc testlerinden LSD Test kullanılmıştır. Elde edilen bulgular %95 güven aralığında, %5 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.
Araştırmadan elde edilen bulgularına göre göre özel eğitim gereksinimi olan çocuk annelerinde psikolojik sağlamlık ve bilinçli farkındalığın psikolojik iyi oluş üzerinde anlamlı etkisi vardır. Buna göre kişisel güç, yapısal stil, sosyal kaynaklar ve bilinçli farkındalık psikolojik iyi oluşu artırmaktadır. Araştırmanın bir diğer bulgusuna göre yüksek gelir düzeyindeki katılımcıların psikolojik sağlamlık ve psikolojik iyi oluş düzeyleri de yüksektir. Bununla birlikte özel eğitim gereksinimi olan kız çocuğa sahip annelerin psikolojik iyi oluş düzeyleri daha yüksek bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Özel eğitim, psikolojik sağlamlık, bilinçli farkındalık, psikolojik iyi oluş

Abstract:
In the mothers who have special education needs, psychological problems due to the burden of care for the child and the level of acceptance of the child's condition result in a decrease in the quality of life. In this research, psychological well-being, resilience and mindfullness were determined in mothers with special education needs; It is aimed to reveal the effects of resilience and mindfullness on psychological well-being of mothers. For this purpose, a questionnaire consisting of Socio-demographic Data Form, Resilience Scale, Mindfullness Scale and Psychological Well-being Scale for 206 mothers of children in need of special educationwas applied. SPSS 23.00 was used for statistical analysis; The effect of resilience and mindfullness on psychological well-being was tested by linear regression analysis. In addition, t-test was used for comparison of independent binary groups and LSD Test of ANOVA and Post Hoc tests were used to compare three groups of independent groups in order to determine the change in resilience, mindfullness and psychological well-being according to the socio-demographic characteristics of the child and mother. The findings were evaluated in 95% confidence interval and 5% significance level.
According to the findings of the study, resilience and midfullness have a significant effect on psychological well-being in mothers who have children with special educational needs. Accordingly, personal power, structural style, social resources and mindfullness increase psychological well-being.According to another finding of the study, psychological well-being and psychological well-being levels of high-income participants are high. On the other hand, psychological well-being levels of mothers with special educational needs were found to be higher.

Key Words: Special education, psychological robustness, conscious awareness, psychological well-being