Annelerin duygu sosyalleştirme davranışları ile çocukların duyguları anlama becerisi arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relationship between mothers' emotion socialization behaviors and children's emotion understanding skills
Yazar: ŞENGÜL PALA
Danışman: PROF. DR. TÜLİN GÜLER YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-babaların duyguları sosyalleştirme davranışları = Parents emotional socialization ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Duyguları anlama = Emotion understanding ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı annelerin duygu sosyalleştirme davranışları ile çocukların duyguları anlama becerisi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma grubu, Ankara ili merkezinde okul öncesi eğitim kurumlarına giden 50 çocuk ve annelerinden oluşmaktadır. Annelerin duygu sosyalleştirme davranışları "model olma, çocukların olumsuz duygularına tepkiler verme ve duygu öğretimi" açısından ele alınmıştır. Karma araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada veri toplama aracı olarak One Frog Too Many adlı sözsüz kitap, duygu kartları, annelerin tuttukları günlükler, Denham Duygu Anlama Testi, TEDİL Testi, Çocukların Olumsuz Duyguları İle Başetme Ölçeği, Aile İçi Duygusal İfade Envanteri, Anne Çocuk Bilgi Formu kullanılmıştır. Nitel verilerde içerik ve betimsel analize başvurulmuştur. Nicel verilen analizinde ilişkisiz örneklemler için t testi, ANOVA testi, Mann Whitney U testi, Kruskall Wallis testi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, annelerin model olma yoluyla duygu sosyalleştirme davranışları ile çocukların duyguları anlama becerileri arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Annelerin kaygı, cezalandırıcı, duygu ifadesini cesaretlendirici ve probleme odaklı tepkileri ile çocukların duyguları anlama becerileri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Annelerin kitap okurken en fazla açıklama yöntemini kullandıkları belirlenmiştir. Annelerin çocukları ile sohbet ederken en çok soru sorma yöntemine başvurdukları görülmüştür. Annelerin kitap okurken kullandıkları sosyalleştirme yöntemi ile çocukların duyguları anlama becerileri arasında pozitif; yorumlama yöntemi ile negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür.. Annelerin çocukları ile sohbet ederken kullandıkları netleştirme ve sosyalleştirme yöntemi ile çocukların duygu anlama becerileri arasında orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu ilişki olduğu görülmüştür.
Anahtar sözcükler: okul öncesi, duygu sosyalleştirme, model olma, tepki verme duygu öğretimi, duygu anlama becerileri.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between mothers' emotion socialization behaviors and emotion understanding skills of children. Sample consist of 50 children who continuing preschool and their mothers in center of Ankara. Emotion socialization behaviors are investigated in terms of "modeling, contingency and emotion teaching". Mixed methods research design is used. As data collection tools, One Frog Too Many which is a wordless book, emotion cards and diary which mothers were kept, Denham's Affect Knowledge Test, TEDİL,The Coping With Children's Negative Emotions Scale, Self Expressivennes In The Family Questionnaire, Mother Child Data Sheet are used. In qualitative data analysis content and descriptive analysis are used. In quantitative analysis independent samples t test, ANOVA, Mann Whitney U test, Kruskall Wallis test are applied. As a result of the study, it is found that there is not a significant relation between mothers' modeling behavior and children's emotion understanding skills.  A negative relation between mothers' anxiety, punishment, expressive encouragement and problem focused reactions and children's emotion understanding skills are found. In reading wordless book, mothers used explaining method mostly. In talking with children they use questioning method mostly. There is a positive relation between the socialization method that mothers use while reading books and children's understanding of emotions while a negative relation between commenting method and emotion understanding skills. It is found that there is a positive relation between mothers' socialization and clarifying method usage and children's emotion understanding skills while they are talking with children.
Key words: preschool, emotion socialization, modeling, contingency reactions, emotion teaching, emotion understanding.