Ortaöğretim Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında yer alan hikâye ve roman metinlerinin değerler açısından incelenmesi
Examination of the story and novel texts in Turkish language and literature textbooks in terms of values
Yazar: SÜMEYYE HAZIM
Danışman: PROF. DR. CEMAL KURNAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Ders kitapları = Textbooks ; Değerler eğitimi = Values education ; Dini değerler = Religious values ; Eğitsel değerler = Educational values ; Geleneksel değerler = Traditional values ; Hikaye edici metin = Narrative text ; Kültürel değerler = Cultural values ; Türk dili ve edebiyatı dersi = Turkish language and literature course ; Türk dili ve kültürü eğitimi = Turkish language and culture education

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 9, 10, 11 ve 12. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarında yer alan hikâye ve roman metinlerinde Türk Dili ve Edebiyatı Öğretim Programı (2018)'nda yer alan adalet, dostluk, dürüstlük, özdenetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik değerlerine ne sıklıkta ve nasıl yer verildiğini tespit etmektir. Bu çalışmada, betimsel tarama modeli ve doküman incelemesi teknikleri kullanılmıştır. Değerlerin tespitinde hikâye ve roman metinleri ayrı ayrı okunarak iletileri bulunmuş ve değerlendirilmiştir. Araştırmamızın birinci bölümünde çalışmamızın amacı, önemi ve sınırlılıkları; ikinci bölümünde kavramsal çerçeveyi oluşturan değer kavramı, değer sınıflamaları, Türk Dili ve Edebiyatı ve değerler eğitimi; üçüncü bölümünde çalışmanın yöntemi; dördüncü bölümünde tespit edilen değerlerin aktarıldığı bulgular ve yorumlar; beşinci bölümünde ise inceleme sonucunda elde edilen veriler ışığında ders kitaplarında yer alan metinler ile değerlerin uyumuna yönelik bilgiler yer almaktadır. Araştırma sonucunda 2018 yılı MEB Yayınları Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarında yer alan 42 hikâye ve roman metninde toplam 374 değer ifadesi tespit edilmiştir. İncelenen metinlerde en çok yer alan değerlerin sevgi ve dostluk, en az yer verilen değerlerin ise yardımseverlik ve adalet olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to teach the Turkish Language and Literature Program (2018) in the stories and novels in the 9th, 10th, 11th and 12th grade Turkish Language and Literature course books. love, responsibility, patriotism, philanthropy. In the determination of values, story and novel texts were read separately and their messages were found and evaluated. In the first part of the study, the aim, importance and limitations of our study; In the second part, the concept of value constituting the conceptual framework, value classifications, Turkish Language and Literature and valueseducation; the third part is the method of study; the findings and interpretations in which the valuesdetermined in the fourth section are transferred; In the fifth section, in the light of the data obtained as a result of the examination, the text in the textbooks and the information about the harmony of values are included. A total of 374 values in 42 stories and novels in the textbooks of MEB Secondary Education Turkish Language and Literature expression was determined. In the examined texts, it was determined that the values that were included in the most were love and friendship and the valuesthat were given the least were helpfulness and justice.