Cin mısırı (Zea mays everta) kendilenmiş hatları ve tek melez kombinasyonlarında bazı agromorfolojik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some agromorphological and quality traits in popcorn (Zea mays everta) inbred lines and single hybrid combinations
Yazar: MUHAMMET TARHAN
Danışman: PROF. DR. FARUK TOKLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma 2023 yılında Çukurova koşullarında cin mısırında melez kombinasyonları ve kendilenmiş hatlara ait bazı agromorfolojik ve kalite özelliklerinin belirlenmesi amacıyla, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama Arazisinde ana ürün mısır yetiştirme sezonunda tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. 
	Araştırmadan elde edilen verilere göre, cin mısırında melez kombinasyonlara ait özelliklerden patlama hacmi hariç diğer tüm özellikler için istatistiki açıdan önemli fark olduğu saptanmıştır. Cin mısırı melez kombinasyonlarında tepe püskülü çıkarma süresi 73-79 gün, koçan püskülü çıkarma süresi 75-82 gün, bitki boyu 166.0-228.7 cm, ilk koçan yüksekliği 65.0-89.3 cm, sap kalınlığı 17.8-24.2 mm, koçan uzunluğu 14.6-21.9 cm, koçan çapı 27.1-34.3 mm, koçandaki sıra sayısı 13-17 sıra, koçanda sıradaki dane sayısı 25-43 adet, koçanda dane sayısı 368-677 adet, tek koçan ağırlığı 61.7-117.3 g, koçan dane verimi 38.0-93.2 g, bin dane ağırlığı 93.8-156.4 g, dane devimi 134.8-518.0 kg/da, patlama hacmi 24.2-34 cm³/g ve patlamayan dane oranı %0-13 arasında değişim göstermiştir. Dane verimi yönünden 16YC44 x 16CİN10, 16YC21 x 16DANE21, 16YC16 x 16DANE21, 16CİNXX1 x 16YC16, 16CİNXX1 x 16YC44 ve 16CİNXX1 x 16YC21 melez kombinasyonları kontrol çeşidi olan R997 ile aynı istatistiki grup içerisinde ve en yüksek değere sahip oldukları için, bu melez kombinasyonlar üzerinde durulması ve çeşit olarak tescil edilme potansiyeline sahip oldukları sonucuna varılmıştır.  
Cin mısırı kendilenmiş hatlarında tepe püskülü çıkarma süresi 76-81 gün, koçan püskülü çıkarma süresi 78-84 gün, bitki boyu 128.7-177.9 cm, ilk koçan yüksekliği 42.3-81.9 cm, sap kalınlığı 17.3-22.1 mm, koçan boyu 12.6-18.1 cm, koçan çapı 23.0-30.2 mm, koçandaki sıra sayısı 10.4-16.3 sıra,  koçanda sıradaki dane sayısı 17-25 adet, koçanda dane sayısı 160-342 adet, tek koçan ağırlığı 18.7-59.3 g, koçan dane verimi 8.7-43.5 g, bin dane ağırlığı 63.8-125.3 g, dane devimi 7.3-114.2 kg/da, patlama hacmi 5.7-22.7 cm³/g ve patlamayan dane oranı %1.0-43.3 arasında değişim göstermiştir.

Abstract:
This research was carried out in 2023, in Çukurova conditions, to determine some agromorphological and quality characteristics of  hybrid combinations and inbred lines of corn, according to the randomized block design with three replications during the main crop corn growing season in Çukurova University, Agricultural Faculty, Fielde Crops Department Research Field..
According to the data obtained in the experiment, it was determined that there was a statistically significant difference in all characteristics of hybrid combinations in pop corn, except popping volume. In pop corn hybrid combinations, days to tasseling is 73-79 days, days to silking is 75-82 days, plant height is 166.0-228.7 cm, first ear height is 65.0-89.3 cm, stem diameter is 17.8-24.2 mm, ear length is 14.6-21.9 cm., ear diameter 27.1-34.3 mm, number of rows per ear 13-17 rows, number of grains per row 25-43, number of grains per ear 368-677, single ear weight 61.7-117.3 g, grain yield per ear 38.0-93.2 g, thousand grain weight varied between 93.8-156.4 g, grain yield 134.8-518.0 kg/da, popping volume 24.2-34 cm³/g and unpopped grain rate varied between 0-13%. In terms of grain yield, 16YC44 x 16CİN10, 16YC21 x 16DANE21, 16YC16 x 16DANE21, 16CİNXX1 x 16YC16, 16CİNXX1 x 16YC44 and 16CİNXX1 found to be superior combinations and it was concluded that they have the potential to be registered as a variety.
In the pop corn inbred lines, days to tasseling is 76-81 days, days to silking is 78-84 days, plant height 128.7-177.9 cm, first ear height 42.3-81.9 cm, stem diameter 17.3-22.1 mm, ear length 12.6-18.1 cm, ear diameter 23.0-30.2 mm, number of rows per ear 10.4-16.3 rows, number of grains per row 17-25, number of grains per ear 160-342, single ear weight 18.7-59.3 g, grain yield per ear 8.7-43.5 g, thousand grain weight 63.8-125.3 g, grain yield 7.3-114.2 kg/da, popping volume 5.7-22.7 cm³/g and unpopped grain rate varied between 1.0-43.3%.