II.Meşrutiyet Döneminde İstanbul'da Yayımlanan Başlıca Mecmualardaki Eğitim Bilimleri ile İlgili Makalelerin Değerlendirilmsi
An Evaluation of the Educational Articles in Major Journals Published in Istanbul During the Constitutonal Period
Yazar: ALİ ÜNİŞEN
Danışman: PROF. DR. HİKMET YILDIRIM CELKAN
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
II. Meşrutiyet Dönemi, Tanzimat Döneminde daha çok Batıdan ithal edilerek geliştirilmiş fikir ve uygulamaların güçlenerek ve olgunlaşarak Cumhuriyet?e aktarıldığı, hızlı değişimlerin olduğu, Osmanlı?nın en mecalsiz kaldığı ve eğitimin bir çıkış yolu olarak görüldüğü dönem olmuştur. Bir kurtuluş çaresi olarak görülen eğitime karşı ilgi, aynı dönemde, daha önce görülmemiş basın-yayın hürriyetiyle patlama yaşayan matbuata yansımıştır. Her fikrî cereyanın kurtuluş reçetesinde eğitime özel bir yer verilmiştir. Bu araştırmada, ilgili dönemde, Istanbul?da yayımlanan başlıca mecmualarda eğitimle ilgili reformları, kanunî düzenlemeleri, okul açma politikalarını, ilköğretim mecburiyetini, meslekî eğitimi, ailenin eğitimdeki rolünü, eğitim programlarını, öğretimde kullanılan ilke ve metotları, dönemin disiplin anlayı?ını, eğitimdeki yeni yönelimleri, çocukta oyun faaliyetini, öğretmen yeti?tirme politikasını ve dönemin eğitim felsefesini yansıtan makalelerin incelenmesi amaçlanmı?tır.
Dokümantasyon metodu ve içerik analizine ba?vurularak yapılan bu ara?tırma Yeni Mecmua, Darülfünun Edebiyat Fakültesi Mecmuası, İktisadiyat Mecmuası, İslam Mecmuası, Muallim ve Tedrisat Mecmuası?nın 1908-1918 yılları arasında yayımlanan sayılarıyla sınırlandırılmı?tır.
Eğitim alanında alınan kararlar, belirlenen hedeflere doğru atılan adımlar, gerek maddî sıkıntılar, gerekse iç huzursuzluk ve gerekse bu kısa süre içinde vuku bulan sava?lar serisi nedeniyle istenilen sonucu verememiştir. Pek çok alanda olduğu gibi, eğitim alanında da II. Meşrutiyet Döneminde ayakta kalma amacıyla atılan adımların Osmanlı İmparatorluğu?nu yıkılmaktan kurtaramamış olmasına rağmen, takiben kurulan Cumhuriyet?e hazır bir alt yapı te?kil ettiği tespit edilmiştir. Türkiye?de, eğitim açısından II. Meşrutiyet?ten Cumhuriyet?in ilanına kadar kesin çizgilerle birbirinden ayrılan devreler belirleme imkânı yoktur. Ancak yeni rejimin kendi kadrolarını yetiştirmesi, 1924 Tevhid-i Tedrisat Kanunu, 1928 yılındaki Harf İnkılabı gibi gelişmelerle büyük değişimler yaşanmış; Cumhuriyet sisteminin Osmanlı sistemiyle olan bağları koparılarak Meşrutiyetle hedeflenen amaçlar gerçekleştirilmeye başlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Türk Eğitim Tarihi, II. Meşrutiyet Dönemi, Eğitim Programı, Öğretmen Yetiştirme

Abstract:
The Second Constitutional Period is marked with maturing of the ideas of Tanzimat Reform Era, which were mostly imported from West, -later bequeathed to Republic Period, exhaustion of Ottoman Empire, occurrence of rapid changes in many areas and acceptance of education as the most noteworthy survival alternative. The interest in education, which was seen as the means of survival of the Empire can be traced in the press, which had not benefited from the liberty so much as it did in the period. Education occupied a specific significance in the survival prescription of each ideological and political view mustered up support. This research deals with articles in the major journals of the period about educational reforms, legal regulations related to education, schooling policies, primary education obligation, vocational education, role of the family in education, curriculum, methods and technics applied, disciplinary regulations, attitudes towards new tendencies in education, game activities as educational means, teacher training policies and educational policy of the period.
This qualitative research was carried out using documentation method and content analysis. It was limited with the issues of Yeni Mecmua, Islam Mecmuası, Tedrisat-ı Ibtidaiye (later only Tedrisat) Mecmuası, Muallim and Iktisadiyat Mecmuası printed in the period of 1908-1918.
Decisions taken for the educational progress, struggles to reach the targets determined were found out not be achieved due to many problems such as financial problems, various domestic restlessness and breaking out of a serial of wars in this relatively short period. Intellectual efforts exerted in progress of education, beside many others, although did not contribute into survival of Ottoman Empire, they were observed to have constructed the infrastructure of the Turkish Republic, the successive Turkish State. Turkish educational history from proclamation of II. Constitutional Period to proclamation of Republic can hardly be divided into distinguished periods. Only after the developments such as arise of new governmental staff, introduction of Unification of Education Law ( Tevhid-i Tedrisat Kanunu) in 1924 and alphabet reform in 1928, could significant changes be traced; the similarities between Ottoman and Turkish Republic Educational systems started fading away gradually and objectives of Constitutional Era for education were achieved to a great extent.

Key Words: Turkish Educational History, II. Constitutional Period, Curriculum, Teacher Training.