Total diz protezi uygulanan hastalara verilen sürekli bakımın ağrı, fonksiyonel durum, anksiyete ve depresyona etkisi
The effect of continuous care on pain, functional status, anxiety and depression in patients undergoing total knee replacement
Yazar: AYŞEGÜL SAVCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM BİLİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Ortopedi ve Travmatoloji = Orthopedics and Traumatology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Diz eklemi = Knee joint ; Diz protezi = Knee prosthesis ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model ; Sürekli bakım = Continuous maintenance

Özet:
Amaç: Total diz protezi (TDP) ameliyatı olan hastaların deneyimlerinin belirlenmesi ve Roy Uyum Modeli'ne (RUM) göre yapılandırılmış sürekli bakımın "ağrı, fonksiyonel durum, anksiyete ve depresyon" üzerine etkisinin incelenmesidir.
Yöntem: Araştırma, niteliksel ve niceliksel araştırma olarak iki aşamada yürütülmüştür. Niteliksel araştırmada, fenomenolojik araştırma tasarımı kullanılmış ve örneklemini TDP ameliyatı olan hastalar (n: 17) oluşturmuştur ve veriler "yarı yapılandırılmış görüşme formu" kullanılarak "derinlemesine görüşme" yöntemiyle toplanmıştır Veriler "içerik analizi" ile değerlendirilmiştir. Niceliksel araştırmada; yarı deneysel araştırma tasarımı kullanılmıştır. Araştırma örneklemini 36 girişim ve 40 kontrol olmak üzere 76 hasta oluşturmuştur. Veriler ameliyat öncesi, taburculuk öncesi ve üçüncü ayda, üç kez yüz yüze görüşme/telefon görüşmesi ile toplanmıştır. Bu süreçte girişim grubuna uygulanan RUM'ne göre yapılandırılmış sürekli bakımın hasta sonuçlarına etkisi incelenmiştir. Verilerin analizinde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, χ2, t testi, tekrarlı ölçümlerde çok yönlü varyans analizi kullanılmıştır. 
Bulgular: Niteliksel araştırmada;  yapılan içerik analizi sonucunda Ameliyat öncesi dönem (Karar Verme), Ameliyat sonrası dönem (Dayanma) ve Uyum-Uyumsuzluk olmak üzere üç ana temaya ulaşılmıştır. Niceliksel araştırmada; girişim ve kontrol grubu arasında tutukluk ve fonksiyonel durum açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmaz iken (p>0.05);  ağrı, anksiyete ve depresyona değişkenlerinin ileri analizinde girişim grubunun ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). 
Sonuç: TDP uygulanan hastaların ameliyat sonrası fonksiyonel durumları zamanla iyileşme gösterse de erken dönemde yaşadıkları şiddetli ağrı, yürüyememe endişesi, düşme korkusu ve yakınlarına bağımlı olma onları aksiyete ve depresyona yatkın duruma getirmektedir. Hastalar, yaşadıkları güçlüklerle başetmede yetersiz kalabilmekte ve çok boyutlu bakıma gereksinim duymaktadırlar. Roy Uyum Modeli'ne göre yapılandırılmış sürekli bakımın hastaların gereksinim duydukları destek ve bakımı almalarını sağladığı belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Total Diz Protezi, Roy Uyum Modeli, Sürekli Bakım, Niteliksel Araştırma, Yarı Deneysel Araştırma, Ağrı, Fonksiyonel Durum, Anksiyete, Depresyon

Abstract:
ABSTRACT
Objective: The aim of the study is to describe the experience of patients and to assess the effects of continuous care based on the Roy Adaptation Model (RAM) in patients undergoing Total Knee Replacement (TKR).
Method: The research was carried out in two stages as both qualitative and quantitative research. The qualitative research was carried out with 17 patients who had TKR. A semi-structured interview form was used in in–depth interviews as well as the purposeful sampling method. The data were assessed using content analysis. The quantitative research used a quasi-experimental research design. The sample of the research consisted of 76 patients, of whom 36 were in the intervention group and 40 were in the control group. The data was acquired by three face-to-face meetings/phone calls, at the preoperative and pre-discharge stages, and in the third month post operation. In this period, the aim was to assess the effects of continuous care based on the RAM in the intervention group undergoing TKR. The data analysis made use of the descriptive statistics of numbers, percentages, means, standard deviation, the χ2 test, t test and variance analysis.
Results:  In the qualitative research: As a result of the content analysis of the interviews, three main themes were identified: the theme of "making the decision for surgical intervention"; the "early postoperative period (enduring)" theme, and the "adaptation" theme. In the quantitative research; No statistically significant difference was found between the intervention and control groups in terms of the variables of stiffness and functionality (p>0.05). However, statistically significant difference was found the variables of an pain, anxiety and depression according to advanced analysis in the intervention group (p<0.05). 
Conclusions: Postoperative functional status generally improves over time. However, for those who had severe pain in the early stages, a concern at their inability to walk and/or fear of falling, their anxiety tended to be dependent on their state of depression. These patients may not be able to cope with these difficulties and need multi-dimensional care. The RAM-based continuous care provides the support and care needed by the patients. 

Key Words: Total Knee Replacement, Roy Adaptation Model, Continuous Care, Qualitative Research, Quasi-experimental Research, Pain, Functional Status, Anxiety, Depression