1945?1960 yılları arasında Türk dış politikasının oluşumunu etkileyen iç faktörler
Domestic factors affecting Turkish foreign politics between 1945 and 1960
Yazar: MUHARREM KAÇAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET MERT SUNAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Devlet = State ; Devlet idaresi = State administration ; Ekonomi = Economy ; Siyaset = Politics ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; İnönü Dönemi = İnönü Period ; İnönü, İsmet = İnönü, İsmet ; İç politika = Domestic policy

Özet:
Türkiye'de dış politikayı yönlendirenler Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde oluşan modern merkezi devletin çekirdeğini oluşturan bürokratlardır. Devletin artan biçimde dışarıdan gelen ekonomik, askeri ve siyasi meydan okumalara karşı etkisiz kalmasının sonucu, merkeziyetçi ve bürokratik bir devlet yapısının kurularak bu meydan okumalara karşı durulabileceği düşüncesinin kabul görmesi oldu. Giderek daha fazla endüstrileşen ve çevresindeki bölgeleri ekonomik ve siyasi olarak kontrol altına almaya başlayan Batı karşısında çevre ülke konumuna düşme ve Batı kaynaklı yeni akımların Osmanlı İmparatorluğunu oluşturan unsurları menfi yönde etkilemesi sonucu yaşam mücadelesi veren devletin bürokratları; merkezi devleti, topluluğu bir arada tutabilmek için vazgeçilmez görmeye başladılar. Bürokratik kadroların modernleşme çabaları, merkezi güçlendirmeyi hedefledi. Bürokratlar modernleşme ile yaşam koşullarının eskiye nazaran iyileştiğini gördükçe batıya yönelme daha da hızlandı. Bu süreç, bürokratları ve merkezi devleti Türkiye'nin iç ve dış politikasını belirleme de başrol oyuncuları haline getirdi. Merkezi devlet genişledikçe merkez-çevre ayrımı giderek arttı.1945-1960 yılları merkezi devletin gücünü giderek arttırdığı bir dönemdir. Uluslararası sistemin iki kutuplu bir yapıya dönüşmesi ve Türkiye'nin bu iki kutuplu yapının çatışma alanlarından birinde bulunması merkezi devleti destekler yöndeydi. Aynı zamanda dünyada Amerika Birleşik Devletlerin (ABD) öncülük ettiği bir liberalleşme ve demokratikleşme rüzgarı esiyordu. Merkezi devlet ve liberalleşme farklı iki düşünce sisteminin sonuçları olmasına rağmen Soğuk Savaş süresince bu iki argüman beraber kullanılmaya devam edildi. ABD, devletlerin etkisini devam ettiren bir sistem kurarken aynı zamanda bir demokratikleşmeden bahsediyordu. Bu tamamen Soğuk Savaşın neden olduğu bir ikilem olacak ve 1970'lerden sonra değişmeye başlayacaktır.1945-1960 yılları arasında dış politikayı yönlendiren faktörleri genel olarak, merkezi devlet yapısı (devletin çekirdeğini oluşturan bürokratlar) ve değişen uluslararası yapı olarak ikiye ayırırsak, değişen uluslararası yapının, merkezi devletten daha baskın olduğu gerçeğini tezimizde savunmaya çalışacağız.

Abstract:
During the Ottoman?s declining period in the 19th century, the bureaucrats, constituting the nucleus of modern central state, guided the Turkey?s foreign policy. Unavoidable penetration of capitalism and the counter reaction of the government caused centralism supported by bureaucrats to strengthen within the years. Bureaucrats started seeing central government as the ultimate solution to keep the nation together against the devastating impact of capitalism and western fueled new movements. Therefore all the modernization efforts were aimed to strengthen the centralized government. As the bureaucrats saw the proliferation of the living standarts with modernization rather than the past, inclination to west has been increased much more. This process caused the bureaucrats and centralized government to become the most important players in determining domestic as well as foreign policies. As the central state distended, centre-environment discretion increased respectively.Years between 1945 and 1960 is the time when the central state increased its power day by day. Convention of the international system to a two-pole structure and Turkey?s occupation in one of the crashing fields of this two-pole structure had some inclinations of supporting the central state. At the sometime, the wind of liberalism and democracy, which USA had taken the lead, blew around the world. Although central state and liberalism had been the conclusions of two different ideolojical system, these two elements were being used together during the Cold War. While USA concerned about system that followed the influence of the states, it also concerned about democracy. It would be a dilemma which the cold war caused and begin to change after 1970?s.If we generally take apart the factors, which directed the foreign affairs between 1945 and 1960 into two parts as central state (bureaucrats, core of the state) and changing international statement, we will try to advocate that changing international statement is more effective than the central state.