Mekansal uyarıcılar kapsamında fuar ziyaretçilerinin deneyimi
Fair visitors' experience from the perspective of spatial stimuli
Yazar: ZEHRA GÖKÇE SEL
Danışman: DOÇ. DR. GÜRHAN AKTAŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Fuar alanları = Fair areas ; Fuarlar = Fairs ; Mekansal uyarıcılar = Spatial stimuli ; Ziyaretçi deneyimi = Visitor experience ; Ziyaretçiler = Visitors

Özet:
Günümüzde, toplantılar, teşvik organizasyonları, kongre ve fuarlar (MICE) organize edildiği bölgelere ve devletlerin ekonomisine milyarlarca dolarlık katma değer sağlayan küresel bir endüstrinin parçasıdır. Fuarlar, katılımcı kurumlar tarafından önemli miktarlarda yatırım yapılan pazarlama araçlarından bir tanesidir. Günümüz fuar endüstrisinde, organizatör firmalar nitelikli ziyaretçileri fuar alanlarına çekmeye çalışarak marka vaatlerini gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Markalar, ziyaretçilerine sundukları vaatlerini mekansal uyarıcıların yardımıyla sundukları mekan deneyimi ile zenginleştirmektedir. Bu nedenle, ziyaretçilerin mekan deneyimine bağlı olarak oluşturdukları tepkiler ve sonrasındaki davranışların tespit edilmesine yönelik düzenlenecek araştırmaların önemi büyüktür.  
Bu çalışma, fuar alanlarındaki ve firma stantlarındaki mekansal uyarıcıların bireyin alan deneyimini nasıl şekillendirdiğini araştırmayı hedeflemektedir. Araştırmanın sonunda yaratılacak olan teorik modele ulaşmak amacıyla nitel araştırma yöntemlerinde kullanılan araçlardan olan gözlem ve mülakat tekniklerine başvurulmuştur. Fuarİzmir'de organize edilen ShoeExpo, Marble Fair, Travel Turkey ve MINEX fuarlarından toplanan verilerden elde edilen sonuçlar ile ziyaretçi deneyim ve davranışının belirleyici değişkenleri ortaya çıkarılmış ve her bir fuar organizasyonu için ayrı modelleme yapılmıştır. 
Bu sınıflandırmalardan yola çıkarak araştırmada, genel bir teorik model geliştirilmiştir. Bu model ziyaret öncesi, sırası ve sonrası olmak üzere sınıflandırılmıştır. Araştırmada, temel boyutlar olarak mekansal uyarıcılar, ziyaretçilerin stant içi deneyimleri, stant içi tepkileri ve ziyaret sonrası davranışları incelenmiştir. Geliştirilen modelde, ziyaret sırasında fiziki ve sosyal mekan uyarıcıları ile metaforik ve tamamlayıcı unsurlar üzerinde durulmuştur. Bu uyarıcılar, ziyaretçilerin stant içi deneyimlerini nasıl algıladıklarını etkilemektedir. Ziyaretçiler bu algıladıkları uyarıcılara bilişsel, duygusal ve fiziksel tepkiler geliştirmektedir. Bu uyarıcılar ziyaretçilerden kaynaklı bazı özelliklere dayanarak sınırlanmaktadır. Örneğin, önceki deneyim ve planlı ziyaret gibi özellikler özellikle de fiziksel uyarıcıların etkisini en aza indirgemektedir. Tüm bunların sonucunda, ziyaretçi, deneyim süresi bittikten sonra bazı daravnışlar geliştirme eğiliminde olmaktadır. Araştırma bu davranışların belirlenmesi konusuna da ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Fuar Alanları, Mekan Deneyimi, MICE Etkinlikleri, Mekansal Uyarıcılar, Ziyaretçi Davranışı

Abstract:
Nowadays, MICE, embracing meetings, incentives, conventions and exhibitions, is a global industry that provides billions of dollars of added value to the regions where such events are organized. Exhibitions are one of the marketing tools that have been invested in significant amounts. In today's exhibition industry, participating companies try to attract potential buyers as professional visitors to the venues and fulfil their brand promises. In fair environments, companies attempt to enrich their promises to their visitors through influencing their spatial experience with the help of spatial stimuli. From the perspective of research purposes, it is, therefore, important to detect the reactions and behaviors of visitors in relation to fair venues and their spatial configurations. 
This research aims to investigate how spatial stimuli in general atmosphere and boothspaces of fair venues shape participants' experiences. In order to reach a theoretical model to be created at the end of the study, observation and interview, which are among the tools used in qualitative research methods, and also a visitor counting technique were used in data collection. The determinants of visitor experience and behavior were revealed with the results obtained from the data collected from the ShoeExpo, Marble Fair, Travel Turkey and MINEX fairs whic are organized in FuarIzmir. At first, different models, according to the primary data, were created for each fair organisation. 
Based on these classifications, a general theoretical model with a holistic approach, was developed at the end of the research. This model is classified to include three phases: pre-, during and post-visit. Spatial stimuli, visitors' experiences in boothspaces, reactions inside booths and post-visit behaviors were examined in line with the aims of the research. In the developed model, physical and social space stimuli and metaphorical and complementary elements were emphasized during the visit. These stimuli affect how visitors perceive their in-stand experience. Visitors develop cognitive, emotional and physical responses to these perceived stimuli. These stimulants are limited based on some features originating from visitors. For example, features such as previous experience and planned visitation, in particular, minimize the effect of physical stimuli. As a result of all this, the visitor tends to develop some behaviors after the experience period is over. The research also sheds light on the determination of these behaviors.

Keywords: Exhibition Venues, MICE Events, Spatial Experience, Spatial Stimuli, Visitor Behavior