Ağır toplum kökenli pnömonilerde kardiyak biyobelirteçlerde artışa neden olan faktörler
Factors causing an increase in cardiac biomarkers in severe community acquired pneumonia
Yazar: BETÜL DUMANLI
Danışman: PROF. DR. FİSUN KARADAĞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Biyobelirteçler = Biomarkers ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents ; Pnömoni = Pneumonia ; Troponin = Troponin

Özet:
Giriş ve Amaç:  TKP, günümüzde halen yüksek morbidite ve  mortalite nedenidir.  İzlemi 
sırasında kardiyovasküler komplikasyon gelişen hastalarda mortalite  daha da  artabilmektedir. 
Bu  nedenle  çalışmamızda  ağır toplum kökenli pnömoni hastalarında kardiyak fonksiyonu 
gösteren  troponin,  CK-MB,  pro-BNP  düzeylerini  ve  artışlarında  etkisi  olan  faktörleri 
belirlemeyi amaçladık.
Gereç  ve  Yöntem:  Çalışmaya  Eylül  2015-Şubat  2020  tarihleri  arasında  toplum  kökenli 
pnömoni  grup  2  ve  3  tanıları  ile  Aydın  Adnan  Menderes  Üniversitesi  Göğüs  hastalıkları 
servisi  veya  Göğüs  yoğun  bakımında  izlenen  ve  dışlama  kriterlerini  taşımayan  70  hasta 
retrospektif  olarak  alınmıştır.  Olguların  yaş,  cinsiyet  ve  sigara  öyküsü  gibi  demografik 
verileri, komorbiditeleri, başvuru anındaki  vital bulguları,  kan gazı,  hemogram, biyokimya 
tetkikleri, troponin, CK-MB ve pro-BNP değerleri kaydedildi.  Hastaların  PSI  ve CURB-65 
skorlama  sistemlerine  göre  gruplaması  yapıldı.  İstatistiksel  değerlendirme  için  SPSS-23 
yazılımı kullanıldı. Normal dağılım göstermeyenler için Mann-Whitney U-testi, değişkenler
arasındaki  ilişkilerin  analizi  için  Spearman  ve  Pearson  korelasyon  analizinden  faydalanıldı. p
<0,05 anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Hastaların 48 (%68.6)'i erkek ve 22 (%31.4)'si kadın idi. Hastaların yaş aralıkları 
40 ile 97 arasında değişirken ortalama yaş 73.05 ±13.77 yıldı. Gruplar cinsiyet, yaş ve sigara 
kullanımı yönünden değerlendirildiğinde benzerdi, istatistiki farklılık saptanmadı.
Yatış sonrası alınan kardiyak biyobelirteçlerden troponin 21 (%30) hastada, CK-MB 7 (%10) 
hastada ve pro-BNP 28 (%40) hastada üst sınırın üstünde saptandı.
Hastalar  KOAH'ı  olan  ve  olmayan  hastalar  olarak  gruplandırıldığında  CK-MB  değeri, 
KOAH  tanısı  olan  hastalarda  olmayan  hastalara  göre  istatistiksel  anlamlı  olarak  yüksek 
saptandı. 
Bilinç değişikliği olan hastaların troponin değeri, bilinç değişikliği olmayan hastalara göre 
anlamlı olarak yüksekti. 
36
7 gün içinde aritmi geçiren hastaların pro-BNP değeri geçirmeyenlere  göre  anlamlı olarak 
yüksekti. 
PSI skoru 5 olanlar PSI skoru 4 olanlar ile kıyaslandığında CK-MB değerinde anlamlı olarak 
yükseklik saptandı. CK-MB ile CURB-65 arasında korelasyon saptandı.
Serum LDH düzeyleri ile troponin ve pro-BNP arasında korelasyon saptandı.  CK-MB ve 
lenfosit arasında negatif korele ilişki bulundu. CK-MB ve pH arasında negatif ilişki saptandı. 
Tartışma:  CK-MB  değeri,  KOAH  tanısı  olan  hastalarda  olmayan  hastalara  göre  yüksek 
saptanmış  olup  KOAH  hastalarında  pnömoni  gelişmesi  durumunda  kardiyak  belirteçlerin 
takip edilmesi gerektiğini göstermektedir. Bilinç değişikliği olan hastaların troponin değeri, 
bilinç  değişikliği  olmayan  hastalara  göre  yüksek  bulunmuş  olup  bilinç  değişikliği  olan 
hastalarda kardiyovasküler komplikasyonlar açısından dikkatli olunması gerektiğine işaret 
edebilir.  PSI  skoru  5  olanlar  PSI  skoru  4  olanlar  ile  kıyaslandığında  CK-MB  değerinde 
yükseklik  saptanmış  olup  kardiyak  komplikasyonlar  açısından  ağır  pnömonili  hastalarda 
dikkatli olunması gerektiğini düşündürmektedir.  Serum LDH düzeyleri ile troponin ve pro-BNP  arasında  korelasyon  saptandı.  Bu  durum  LDH'ın  pnömoni  hastalarında  kardiyak 
komplikasyonlar açısından  kardiyak enzimlerle birlikte değerlendirilebileceğini  gösteriyor 
olabilir.  CK-MB  ve  lenfosit  arasında  negatif  yönde  ilişki  bulunmuş  olup  pnömoni 
hastalarında lenfosit sayısı ve kardiyovasküler komplikasyonlar ile ilgili daha fazla sayıda 
çalışma yapılması  faydalı olabilir.  Olgularımızın  CK-MB ve pH değerleri  arasında negatif 
yönde  ilişki  bulunmuş  olup  ağır  pnömonilerde  pH  değeri  düşebileceği  için  hastaların 
sekonder  kardiyovasküler  komplikasyonlar  açısından  yakın  takibi  gerektiğini 
düşünmekteyiz.
Sonuç  olarak  bulgularımız  ağır  toplum  kökenli  pnömonilere  lokal  akciğer  parankim 
inflamasyonu olarak değil, sistemik bir inflamasyon olarak yaklaşılması gerektiğini destekler 
niteliktedir. Ancak  bu  çalışmanın  tek  merkezli,  küçük  ölçekli  bir  çalışma  olması  ve  olgu 
sayısının azlığı sınırlayıcı özellikleridir. Daha fazla olgu ile yapılacak çalışmalara ihtiyaç 
vardır.
Anahtar Kelimeler: CK-MB, Kardiyak Belirteçler, Pnömoni, pro-BNP, Troponin.

Abstract:
Introduction  and  Aim:  CAP  is  still  a  cause  of  high  morbidity  and  mortality.  Although 
pneumonia mortality is high, mortality may increase in patients who develop cardiovascular 
complications during follow-up. For this reason  we aimed to determine the troponin, CK-MB,  and  pro-BNP  levels  that  show  cardiac  function  in  severe  community-acquired 
pneumonia patients and the factors that affect their increase.
Materials and Methods: Seventy patients  with community-acquired pneumonia  group 2  and 
3and followed in the chest diseases service or pulmonary intensive care unit of Aydın Adnan 
Menderes University between September 2015 and February 2020, and who did not meet the 
exclusion criteria, were retrospectively scanned  and admitted to the study.  Demographic data 
such as age, gender and smoking history, comorbidities, vital signs at the time of admission, 
blood gas, complete blood count, biochemistry tests, troponin, CK-MB and pro-BNP value
of the cases were recorded. Patients were grouped according to PSI and CURB-65  pneumonia 
scoring systems. SPSS-23 software was used for statistical analysis. Mann-Whitney U-test 
was  used  for  those  who  did  not  show  normal  distribution  and  Spearman  and  Pearson 
correlation analysis was used for the analysis of the relationships between the variables. p < 
0.05 was considered significant.
Results:  48 (68.6%) of the patients were male and 22 (31.4%) were female. The age range 
of the patients ranged from 40 to 97 years, with a mean age of 73.05 ±13.77 years. When the 
groups  were  evaluated  in  terms  of  gender,  age  and  smoking,  there  was  no  statistical 
difference.
Among the cardiac biomarkers taken after hospitalization, troponin was found to be above 
the upper limit in 21 (30%) patients, CK-MB in 7 (10%) patients, and pro-BNP in 28 (40%) 
patients.
When the patients were grouped as patients with and without COPD, the CK-MB value was 
found to be statistically significantly higher in patients with COPD than in patients without 
a diagnosis of COPD.
The troponin level of patients with signs of altered consciousness was significantly higher 
than patients without change in consciousness. 
38
Pro-BNP values of patients who had arrhythmia within 7 days were significantly higher than 
those who did not.
When those with PSI score of 5 were compared with those with PSI score of 4, CK-MB value 
was found to be significantly higher. A correlation was found between CK-MB and CURB-65 score.
A correlation was found between serum LDH levels and troponin and pro-BNP. A negative 
correlation was found between CK-MB and lymphocyte. A negative correlation  was found 
between CK-MB and pH.
Conclusion:  The  CK-MB  value  was  found  to  be  higher  in  patients  with  COPD  than  in 
patients without a diagnosis of COPD, and we think that cardiac markers should be followed 
up in case of pneumonia in COPD patients.  The troponin level of patients with signs of altered 
consciousness was found to be higher than those without change in consciousness, indicating
patients with altered consciousness  should be paid attention for  cardiovascular complications.
The CK-MB value was found to be higher in those with a PSI score of 5 compared to those 
with a PSI score of 4;  we suggest that patients with severe pneumonia should be observed for
cardiac complications.  A correlation was found between serum LDH levels and troponin and 
pro-BNP. This suggests that LDH can be evaluated together with cardiac enzymes in terms 
of cardiac complications in pneumonia patients. A negative correlation was found between 
CK-MB and lymphocyte  count,  that is why  more studies should be conducted on lymphocyte 
count and cardiovascular complications in pneumonia patients. A negative correlation was 
found between CK-MB and pH,  so  we suggest that the pH value  may  decrease  in severe 
pneumonia patients and secondary cardiovascular complications may develop.
In  conclusion, our findings support that severe community-acquired pneumonia should be 
approached  as  a  systemic  inflammation,  not  as  local  lung  parenchymal  inflammation. 
However, the limitations of this study are that it is a single-center, small-scale study and the 
small number of cases. Studies with more cases are needed.
Key Words: Cardiac Markers, CK-MB, Pneumonia, pro-BNP, Troponin.