Ortaokul öğrencilerinin Covid-19 pandemi sürecinde temizlik ve hijyen konusundaki alışkanlık ve farkındalıklarının incelenmesi
Investigation of secondary students' habits and awareness about cleaning and hygiene during the covid-19 pandemic process
Yazar: BEYZA AKTUNÇ
Danışman: PROF. DR. DEMET ÇETİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alışkanlıklar = Habits ; COVID 19 = COVID 19 ; Farkındalık = Awareness ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Hijyen = Hygiene ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Pandemiler = Pandemics ; Temizlik = Clean liness

Özet:
Bu araştırmanın amacı  çalışılan evren dahilinde bulunan, ortaokulda eğitim gören 5.,6.,7.ve 8. sınıf öğrencilerinin pandemi sürecinde temizlik ve hijyen konusunda farkındalık ve alışkanlıklarını belirlemektir. Aynı zamanda fen bilimleri dersinin temizlik ve hijyen alışkanlıklarına etkisi ile ilgili öğrenci görüşleri de incelenmiştir. Araştırmada tarama modeli kullanılarak veriler toplanmıştır. Tarama yönteminde kullanılan anket soruları Yılmazel Çelik (2018)'in oluşturduğu Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeğinden yararlanılarak hazırlanmış ve araştırmacı tarafından hazırlanan açık uçlu sorular da kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin Altındağ ilçesinde bulunan MEB'e bağlı 4 devlet ortaokulunda bulunan 5.,6.,7.ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Tarama yöntemi ile 2700 öğrenciye ulaşılmıştır. Ancak gerekli çalışma ve incelemeler yapıldığında 2500 tane anketin tam cevaplandığı gözlenmiştir. Bu verilerden de 2419 öğrencinin cevabı istatistiksel olarak incelemeye alınmıştır. Ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğunun belirlenmesinden sonra ANOVA testleri, bağımsız örneklem t testi, Pearson Korelasyon analizi ve Sınıflandırma ve Regresyon Ağaçları yöntemlerinden yararlanılarak değerlendirmeler yapılmıştır. Açık uçlu soruların analizinde betimsel analiz yöntemlerinden tematik analiz yapılmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde kız öğrencilerin Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeği ortalama puanı erkek öğrenci puanlarına göre anlamlı farklılık göstermiştir. Baba eğitim durumunun Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeği puanını etkilediği gözlemlenmiştir. Babaları lise mezunu olan öğrenciler ile babaları ilkokul mezunu olan öğrenciler arasında Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeği puanı anlamlı olarak farklılaşmıştır. Öğrencilerin sınıf seviyelerine göre temizlik ve hijyen uygulamaları bakımından istatistiki olarak farklılaştığı gözlenmektedir. 5. ve 6. sınıf öğrencileri arasında Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeği puanı bakımından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Evde tüm aile fertlerinin ortak havlu kullanmadığını belirten katılımcıların Kişisel Temizlik ve Hijyen Alışkanlıkları Ölçeği ortalama puanı, kullananların ortalama puanından istatistiksel olarak anlamlı biçimde daha yüksektir. Çalışma sonuçları öğrencilerin pandemi öncesinde el hijyenine çok dikkat etmediğini ancak pandemi ile daha çok el hijyeni uygulaması yaptıklarını göstermiştir. Öğrencilerin el hijyenine, maske kullanım hijyenine dikkat ettiği sonucuna ulaşılmıştır.  Ortak alanlarda kullanılan eşyaları temizlik ve hijyen kurallarına uyarak kullandığı görülmüştür. Öğrencilerin pandemi sürecinde fen bilimleri dersinin etkisine ait görüşlerinin ise olumlu yönde olduğu gözlemlenmiştir. Çalışma öğrencilerin fen bilimleri dersinde öğrendiklerini günlük hayatta uyguladığını, derste temizlik ve hijyen ürünleri hakkında bilgi edindiklerini, temizlik ve hijyen kurallarına daha çok dikkat etmelerini sağladığını, mikroplarla ilgili bilgi sahibi olduklarını ve korunma yöntemini öğrendiklerini açığa çıkarmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the awareness and habits of 5th, 6th, 7th and 8th grade students in secondary school, who are in the universe studied, about cleanliness and hygiene during the pandemic process. At the same time, the opinions of the students about the effect of the science course on the cleaning and hygiene habits of the students were also examined. Data were collected using the survey model in the study. For the survey questions used in the screening method, the Cleaning and Personal Hygiene Habits Scale created by Yılmazel Çelik (2018) and open-ended questions prepared by the researcher were used. The study group of the research consists of 5th, 6th, 7th and 8th grade students in 4 public secondary schools affiliated to MEB in Altındağ district of Ankara province in the 2021-2022 academic year. 2700 students were reached by the survey method. However, when necessary studies and examinations were made, it was observed that 2500 questionnaires were answered fully. From these data, the answers of 2419 students were statistically analyzed. After determining that the scale is valid and reliable, evaluations were made using ANOVA tests, independent sample t-test, Pearson Correlation analysis and Classification and Regression Trees methods. Thematic analysis, one of the descriptive analysis methods, was used in the analysis of open-ended questions. When the results of the research were examined, the female students' Personal Cleaning and Hygiene Habits Scale mean scores differed significantly from male student scores. Personal Cleaning and Hygiene Habits Scale scores differed significantly between students whose fathers were high school graduates and those whose fathers were primary school graduates. It is observed that the students differ statistically in terms of cleaning and hygiene practices according to their grade levels. A statistically significant difference was found between the 5th and 6th grade students in terms of Personal Cleaning and Hygiene Habits Scale scores. It was observed that the average score of the Personal Cleaning and Hygiene Habits Scale of the participants who stated that not all family members use common towels at home was statistically significantly higher than the average score of those who use it. The results of the study showed that the students did not pay much attention to hand hygiene before the pandemic, but they practiced more hand hygiene with the pandemic. It has been concluded that the students pay attention to hand hygiene and mask use hygiene. It was observed that he used the items used in the common areas by following the rules of cleaning and hygiene. It was observed that the students' views on the effect of science course during the pandemic process were positive. The study revealed that the students applied what they learned in the science lesson in daily life, learned about cleaning and hygiene products in the lesson, made them pay more attention to cleaning and hygiene rules, had knowledge about microbes and learned the method of protection.