Öğrencilerin okuma kültürü düzeyleri ile okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerileri arasındaki ilişki
The relationship between students' reading culture levels and their reading comprehension and written expression skills
Yazar: FATMA DÜZENLİ GÜR
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Okuma, okulöncesi dönemden başlayarak geliştirilen ve bireyin tüm yaşamı boyunca gereksinim duyduğu bir beceridir. Okuma becerisinin bir gereksinimden doğup günlük yaşamda fark edilmeden yapılan bir eyleme ve içselleştirilmiş bir beceriye dönüşmesi, bireyin okuma kültürü edinmesine bağlıdır. Birey "okuma kültürü"ne, "görsel okuma dönemi, temel okuma-yazma becerisi, okuma alışkanlığı ve eleştirel okuma" aşamalarından geçerek ulaşır. Okuduğunu tam ve eksiksiz biçimde anlamanın, kendini yazılı olarak amaca uygun biçimde ifade edebilmenin okuma kültürüyle de bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada, öğrencilerin okuma kültürü düzeyleri ile okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerileri erişileri arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmaktadır. Bu araştırma, "ilişkisel tarama modeli"ne göre yürütülmüştür. Bu araştırmada kapsama alınan çalışma evreni, Sivas il merkezindeki ortaokul 6. sınıf öğrencileridir. En çok (maksimum) çeşitlilik örnekleme yöntemiyle seçilen okullarda öğrenim gören ortaokul 6. sınıf öğrencileri, çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada gerekli olan veriler, "Okuma Kültürü Ölçeği, Okuduğunu Anlama ve Yazılı Anlatım Becerisi Ölçme Aracı, Yazılı Anlatım (Kompozisyon) Becerisi Ölçme Aracı" ile elde edilmiştir. Veriler, bilgisayar ortamında çözümlenmiştir. Öğrencilerin okuma kültürü düzeyleri arttıkça okuduğunu anlama becerisi, okuduğunu anlama gücü, yazılı anlatım becerisi, okuduğunu anlama ve yazılı anlatım becerisi genel toplam erişileri ile yazılı anlatım (kompozisyon) becerisi erişilerinin de çeşitli düzeylerde arttığı belirlenmiştir. Kızlar, tüm düzeylerde erkeklere göre daha yüksek ortalama elde etmiştir.  Tüm öğrencilerin en az ortalama değeri elde ettikleri düzey, eleştirel okumadır. Tüm sosyo-ekonomik gruplara göre en yüksek ortalamanın elde edildiği düzey, temel okuma-yazma becerisidir. Buna göre, örnekleme katılan 6. sınıf öğrencilerinin temel okuma-yazma düzeyinde olduğu çıkarımı yapılabilir. Her düzeyde en yüksek ortalamayı elde edenler, orta sosyo-ekonomik gruptaki öğrenciler olmuştur.

Abstract:
Reading is a skill that is developed starting from the preschool period and will be needed by the individual throughout human's life. The transformation of the reading skill from a requirement into an unnoticed action in daily life and an internalized skill depends on the acquisition of a reading culture by the individual. An individual reaches the "reading culture" by going through the stages of "visual reading period, basic literacy skills, reading habits and critical reading". It is thought that understanding what one reads fully and completely and being able to express oneself in writing in accordance with the purpose is also related to the reading culture. In this study, it is aimed to determine the relationship between students' reading culture levels and their reading comprehension and written expression skills achievements. This research was conducted according to the "relational screening model". The population of the study is secondary school 6th grade students in Sivas city center. The sample of the study consists of 6th grade secondary school students studying in schools that are mostly selected with the (maximum) diversity sampling method. The data required in the study were obtained with the "Reading Culture Scale, Reading Comprehension and Written Expression Assessment Tool, Written Expression (Composition) Skill Assessment Tool". The data were analyzed on the computer. As the reading culture level of the students increased, it was determined that their reading comprehension skills, reading comprehension power, written expression skills, general total achievements of reading comprehension and written expression skills and written expression (composition) skill achievements also increased at various levels. Girls have achieved a higher average than boys at all levels. The level at which all students achieve at least the average value is critical reading. The level at which the highest average is obtained according to all socio-economic groups is the basic literacy skill. Accordingly, it can be deduced that the 6th grade students participating in the sample are at the basic literacy level. Students in the middle socio-economic group achieved the highest average at all levels.