Diller arası sözcük bilgisi testi Türkçe (CLT-TR): Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Cross-linguistic lexical task-Turkish (CLT-TR): Validity and reliability study
Yazar: NEVİN YILMAZ ÇİFTECİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN MÜGE TUNÇER
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bozuklukları = Language disorders ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Sözcük bilgisi = Word knowledge ; İki dilli = Bilungualism

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Diller Arası Sözcük Bilgisi Testi Türkçe'nin (CLT-TR) geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılmasıdır. CLT, okul öncesi dönemdeki tek, iki/çok dilli çocukların sözcük bilgisini ölçmek amacıyla uluslararası bir proje kapsamında geliştirilmiştir. Testin Türkçe dahil, 34 farklı versiyonu bulunmaktadır. CLT-TR, İsim Anlama, Eylem Anlama, İsim Üretim ve Eylem Üretim olmak üzere 4 alt test ve toplamda 128 maddeden oluşmaktadır. Mevcut çalışmada, deneme uygulaması için tipik gelişim gösteren (TGG) 25, asıl uygulamada ise yaşları 2;00-4;11 arasında değişen TGG ve Türkçe konuşan tek dilli 245, gelişimsel dil bozukluğu (GDB) olan 30 çocuk olmak üzere toplamda 300 çocuk yer almıştır. Madde analizi kapsamında, testi oluşturan maddelerin madde güçlük ve madde ayırt edicilik değerleri hesaplanmıştır. Yapı geçerliği analizleri kapsamında, iç tutarlılık katsayısı yüksek bulunmuş; alt test-alt test ve alt test-toplam puanı arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon olduğu ortaya konmuştur. Katılımcılar, anlama alt testlerinde ve isim sözcüklerinde daha yüksek performans göstermiştir. CLT-TR puanları yaş grupları ve dil gelişim grupları TGG-GDB arasında anlamlı olarak değişmektedir. Güvenirlik analizleri kapsamında, testin iç tutarlılığı, kararlılığı ve nesnelliği incelenmiştir. Yapılan analizler neticesinde, CLT-TR'nin güvenilirliği ortaya konmuştur. Mevcut çalışma neticesinde, sözcük bilgisini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç dil ve konuşma terapisi alanına kazandırılmıştır.

Anahtar Sözcükler:  Sözcük bilgisi, Dil gelişimi, Okul öncesi, Gelişimsel dil bozukluğu, İki dillilik.

Abstract:
The purpose of the recent research is to conduct the validity and reliability study of the Cross-linguistic Lexical Tasks-Turkish (CLT-TR). CLT is developed within the scope of an international COST Project (IS0804) to measure the lexical knowledge of mono/bi/multilingual preschool children. There are 34 versions of CLT in different languages from all over the world. CLT consists of 128 items and 4 subtests namely Noun comprehension, Verb Comprehension, Noun Production and Verb Production. In the pilot study 25 typically developed (TD) children is included. Participants of the main study are TD 245 Turkish-speaking monolinguals and 30 developmental language disorder (DLD) aged between 2;00-4;11. In the scope of the item analysis, item difficulty and item discrimination indexes are calculated. Construct validity analysis shows a high internal consistency coefficient of the test items. There is a significant positive correlation between subtests and between subtest-total test scores. Participants performed higher on comprehension subtests and nouns comparing to the production and verbs. CLT scores vary significantly with age, and between TD and DLD groups. Within the scope of the reliability analyses, internal consistency, test-retest reliability and inter-rater reliability is examined. As a result of the analyzes, the reliability of CLT-TR has been revealed. Consequently, a new valid and reliable lexical assessment tool presented in the use of related professional fields.

Keywords: Lexical knowledge, Language Development, Preschool, Developmental language disorder, Bilingualism.