Dicle havzasındaki üreticilerin sosyo-ekonomik durumları ve arazi bozulması-çölleşme konusuna yaklaşımları
Socio-economic situations of farmers in the Tigris basin and their behavior on land degradation / desertification
Yazar: GÜLTEN SIRRI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK GÜLTEKİN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Dicle havzasında yer alan bölge halkının arazi bozulması ve çölleşme hakkındaki bilgi düzeyleri, tutum ve davranışlarının yanı sıra arazi koruma politikaları hakkındaki bilgileri ve işletmelerin sosyo-ekonomik durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, çalışma alanında 177 tarım işletmesi/çiftçi ile yüz yüze anket çalışması yürütülmüştür. Anket çalışmaları ile; tarım işletmelerinin yapısı ve yöneticisi ile ilgili sosyo-ekonomik özellikler, toprak bozulması, çölleşme kavramları ve nedenleri ile ilgili düşünceleri, yeraltı suyu kullanımı, amenajman uygulamaları, arazilerde verimin düşmesine neden olan faktörler için mücadele yöntemleri ile ilgili bilgiler ve arazi bozulması ve çölleşme göstergeleri ile ilgili tepkileri tespit edilmiştir. Ankete katılan üreticilerin %95.5'i erkek üretici olup, ortalama aile genişliği 8.1 kişidir. Araştırma alanındaki üreticilerin büyük bölümü ise (%75.2) 49 yaş altı genç üreticilerden oluşmaktadır. Çalışma alanındaki üreticilerin eğitim durumu incelendiğinde %10.7'si okur-yazar olmadığı ve sadece %15.3'ünün  yüksekokul ve üzeri eğitim derecesine sahip olduğu belirlenmiştir.
Araştırma alanında faaliyet gösteren işletmelerin büyük çoğunluğu (%76.6) yoğun bitkisel üretim yapmaktadır. Toplam işletme arazisi temel alındığında bu işletmelerin çoğunluğunun küçük işletmeler olduğu (ortalama 42.8 da) söylenebilir. Hayvancılık ile uğraşan üreticilerin %86.2'si hayvanların beslenmesi açısından meraların kalite ve alan bakımından yetersiz olduğunu düşünmektedir.
Üreticiler tarafından yapılan çölleşme tanımı ve nedeni "susuzluk ve kuraklık" ekseni etrafında yoğunlaşmıştır. Araştırma alanındaki üreticilerin, sosyo-ekonomik koşullar nedeniyle, önemli oranda ekonomik getiriyi ön planda tutan üretim anlayışını benimsedikleri, daha fazla ürün elde etmek için daha fazla tarımsal girdi kullanma eğiliminde oldukları ve daha fazla girdi kullanımının (özellikle gübre ve ilaç) arazi bozulmasına yol açıp açmayacağı konusunda kararsız kaldıkları belirlenmiştir. 
Üreticilerin önemli bir bölümü tarafından çölleşmenin önlenebilir bir sorun olarak görülmesi, çölleşme ile mücadelede üreticilerin umutlu ve istekli olmalarının bir yansıması olarak görülebilir.

Abstract:
In this study was aimed at determining the public knowledge on land degradation and desertification in the Tigris basin and the attitude and behavior of public towards land degradation and desertification as well as their socio-economic conditions. In the scope of this research, face to face questioner survey was conducted with 177 farmers/agriculturists in the study area. The structure and socio-economic conditions of the holdings of farmer/agriculturists, thoughts about land degradation and desertification, ground water use, management practices, management practices to cope with the factors decreasing yields and reaction towards land degradation and desertification were noted during survey. Among the farmers participating in the survey, 95.5% were with an average family of 8.1 persons. The majority (75.2%) of the producers in the research area were young producers under the age of 49. According to the literacy status of the producers participating in the survey; 10.7% were illiterate, 16.4% could only read and write, 31.7% are primary and middle school graduates, 26.0% were college graduates, whereas 15.3% of the producers were graduated from technical colleges.
The majority of the farmers (76.6%) are dealing with crop farming in the research area and most of them are small farmers (average size 42.8 da). 86.2% of livestock producers think that pastures are insufficient in terms of quality and area in case of animal nutrition.
The definition and cause of desertification by producers is concentrated around the axis of "water scarcity and drought". It is determined that due to socio-economic conditions, farmers tend to use more agricultural inputs to obtain more products, and they are undecided about whether more input use (especially fertilizer and pesticide) will cause land degradation.
Consideration of desertification as a preventable problem by a significant number of producers can be seen as a reflection of the producers' hopeful and willingness to fight desertification.