Osmanlı-Yunanistan diplomatik ilişkilerinde Atina Elçiliği (1840-1916)
The Athens Embassy in Ottoman-Greece diplomatic relations (1840-1916)
Yazar: RAHİME YAVUZ GERENTEPE
Danışman: PROF. DR. ALİ FUAT ÖRENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu doktora çalışmasında, öncelikle olarak Türk-Yunan diplomatik ilişkileri literatürüne özgün katkı yapılması ve yeni bir perspektif kazandırılması amaçlanmıştır. Bu bağlamda Türk-Yunan ilişkilerine Atina Elçiliği penceresinden bakılmaya çalışılmıştır. Tezde Yunanistan'ın 1830'da bağımsız olması akabinde, Osmanlı-Yunan diplomatik ilişkilerinin resmen başladığı 1840 tarihinden itibaren, ilişkilerin kesintiye uğradığı 1916'ya kadarki dönemde gerçekleşen resmi-gayri resmi faaliyetler, temaslar ve yaşanan krizler, ağırlıklı olarak dönemin diplomatik yazışmalarının incelenmesiyle ele alınmıştır. Çalışmada bilhassa Osmanlı-Yunan diplomatik ilişkilerinde krize neden olan temel unsurlar ile bu krizlerin Osmanlı hariciyesi ve diplomatları tarafından nasıl yönetildiği üzerinde durulmaya çalışılmıştır. Ayrıca Osmanlı'nın kendisinden koparak bağımsız olan Yunanistan ile yürüttüğü diplomatik ilişkilerin merkezindeki Atina Elçiliği'ne görevlendirilen diplomatların niteliği, sefarethanenin teşkilat yapısı ve işleyişi hakkında da değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bu kapsamda Atina'ya gönderilen Osmanlı elçilerinin her türlü diplomatik faaliyet ve müzakereleri takip edilerek, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin gelişim ve dönüşüm parametreleri ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Tezde ayrıca, Atina Elçiliği özelinde 19. ve 20. Yüzyıllar boyunca Osmanlı diplomasi anlayışındaki değişimin izleri de sürülmeye çalışılmıştır. 
Bu çalışma da göstermiştir ki Yunanistan'ın büyük Avrupa devletleri desteğiyle kuruluşundan itibaren Rumların Osmanlı topraklarına yönelik genişleme siyaseti, Osmanlı-Yunan diplomatik ilişkilerini şekillenmesinde birincil etken olmuştur. Yunanistan'ın Megali İdea olarak tanımladığı bu yayılma siyaseti, Osmanlı ile olan ilişkilerde siyasi ve askeri krizlerin doğmasına sebep olmuştur. Bu krizler zaman zaman diplomatik ilişkilerin kesilmesiyle sonuçlansa da krizlerin çözümünde daima diplomasi ve diplomatlar ön planda olmuştur. 
Bu araştırma, günümüzde olduğu gibi geçmişte de Türk-Yunan ilişkilerinde diplomatik gündemin oluşumunda Avrupa devletlerinin müdahalesinin etkili olduğunu açıkça göstermiştir. Dolayısıyla bu çalışmada hem Atina Sefareti penceresinden Osmanlı-Yunan diplomatik ilişkilerinin gelişimi ele alınmış ve hem de dönemin büyük Avrupa güçlerinin Türklere yönelik siyasi ve diplomatik yaklaşımları analiz edilmiştir.

Abstract:
This doctoral study primarily aims to make an original contribution to the literature of Turkish-Greek diplomatic relations and to provide a new perspective. In this context, Turkish-Greek relations are analysed from the perspective of the Athens Embassy. The thesis analyses the official and unofficial activities, contacts and crises that took place from 1840, when Ottoman-Greek diplomatic relations officially started after Greece became independent in 1830, until 1916, when the relations were interrupted, mainly by analysing the diplomatic correspondence of the period. The study particularly attempts to focus on the fundamental elements that caused the crisis in Ottoman-Greek diplomatic relations and how these crises were managed by the Ottoman foreign ministry and diplomats. In addition, the qualifications of the diplomats assigned to the Athens Embassy, which was at the center of the diplomatic relations between the Ottoman Empire and Greece, which broke away from it and became independent, and the organizational structure and functioning of the embassy were also evaluated. In this context, all kinds of diplomatic activities and negotiations of the Ottoman ambassadors sent to Athens were followed, and the development and transformation parameters of the diplomatic relations between the two countries were endeavoured to be revealed. The thesis also endeavours to trace the changes in the Ottoman understanding of diplomacy during the 19th and 20th centuries with a special focus on the Embassy in Athens. 
This study has shown that since the establishment of Greece with the support of the great European states, the expansionist policy of the Greeks towards the Ottoman lands has been the primary factor in shaping the Ottoman-Greek diplomatic relations. This expansionist policy, which Greece defined as the Megali Idea, led to political and military crises in relations with the Ottoman Empire. Although these crises resulted in the breakdown of diplomatic relations from time to time, diplomacy and diplomats were always at the forefront in solving the crises.
This study has clearly shown that the intervention of European states was effective in the formation of the diplomatic agenda in Turkish-Greek relations in the past as well as today. Therefore, this study both examines the development of Ottoman-Greek diplomatic relations from the perspective of the Athens Embassy and analyses the political and diplomatic approaches of the major European powers towards the Turks.