Üniversitelerin kent ekonomisine katkılarını arttırmada misyon farklılaşması ve uzmanlaşmanın önemi
The importance of mission difference and specialization in increasing universities' contribution to the urban economy
Yazar: AYŞENUR BİNDAL
Danışman: DOÇ. DR. FADİM YAVUZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Misyon = Mission ; Uzmanlaşma = Specialization ; Üniversiteler = Universities ; Şehir ekonomisi = Urban economy

Özet:
Üniversiteler kuruldukları kentleri ekonomik, sosyal ve mekânsal açıdan etkileyen kurumlardır. Üniversitelerin kuruldukları kente ekonomik ve demografik canlılık getirilmesi, bölgesel eşitsizliklerin giderilerek kent için imkanlar yaratması üniversiteden beklenilenler arasındadır. Bölgesel eşitsizlikleri gidermek amacıyla Türkiye'de her ile bir üniversite anlayışı benimsenmiş ve özellikle 2006 yılı itibariyle üniversite sayısı hızla artmış; sayıca bu hızlı artış karşısında üniversiteler kimliğini kaybetmiş ve birbirinin benzeri üniversiteler ortaya çıkmış ve üniversitelerin kentlerine etkisi harcama yaratma etkisinden öteye geçememiştir. Bu sorunlara çözüm üretmek adına YÖK 2016 yılında "2006 yılı ve sonrasında kurulan üniversitelerin belirlenen alanlarda uzmanlaşmasını, kentine ve bölgesine özellikle uzmanlaşma alanında ekonomik katkı sağlamasını ve diğer üniversitelerden farklılaşarak alanında uzman bir üniversite haline gelmesini sağlamayı" amaçlayan Bölgesel Kalkınma Odaklı Misyon Farklılaşması ve İhtisaslaşma (BKOMFİ) programını başlatmıştır. Programa 2016, 2018, 2020 ve 2021 yıllarında olmak üzere toplam 22 pilot üniversite seçilmiştir.
Bu tezde kent ekonomisine katkı sağlamak ve belli bir alanda uzmanlaşma ile farklılaşma amacıyla yola çıkılan BKOMFİ programına seçilen 10 üniversite [1. Dönem: Bingöl Üniversitesi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Düzce Üniversitesi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Uşak Üniversitesi; 2. Dönem: Aksaray Üniversitesi, Kastamonu Üniversitesi, Muş Alparslan Üniversitesi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Siirt Üniversitesi] örneklem alan olarak belirlenmiştir. Örneklem alanlarının programa seçildikleri yıldan günümüze kadarki süreçte akademik, sosyal ve ekonomik verileri karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Örneklem alanlarından Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Kastamonu Üniversitesi ve Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi derinlemesine görüşme, kurumlar arası yazışma ve görüşme yoluyla daha çok karşılaştırılabilir nicel verilere sahip ve ayrıntılı olarak değerlendirilen üniversiteler olmuştur. Sonuç bağlamında BKOMFİ programına dahil edilen 1 ve 2. Dönem üniversitelerin uzmanlaşma alanlarında bulundukları kente ve bölgeye ekonomik etkilerini arttırmaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Universities are institutions that affect the cities in which they are founded economically, socially and spatially. Bringing economic and demographic vitality to the city where universities are founded, eliminating regional inequalities and creating opportunities for the city are among the expectations from the university. In order to eliminate regional inequalities, the concept of "one university for each city" has been adopted in Turkey and the number of universities has increased rapidly, especially as of 2006; In the face of this rapid increase in numbers, universities lost their identity and universities similar to each other emerged and the effect of universities on their cities could not go beyond the effect of creating expenditures. In order to find solutions to these problems, YÖK started the Regional Development-Oriented Mission Differentiation and Specialization (RDOMDS) program in 2016, which aims to enable the universities established in 2006 and after to specialize in the determined fields, to provide economic contribution to the city and the region, especially in the field of specialization, and to differentiate from other universities and become an expert university in their field. A total of 22 pilot universities were selected for the program in 2016, 2018, 2020 and 2021.
 In this thesis, 10 universities selected for the RDOMDS program, which set out with the aim of "contributing to the urban economy and differentiating through specialization in a certain field" [1. Term: Bingöl University, Burdur Mehmet Akif Ersoy University, Düzce University, Kırşehir Ahi Evran University, Uşak University; 2. Term: Aksaray University, Kastamonu University, Muş Alparslan University, Recep Tayyip Erdoğan University, Siirt University] were determined as the sample area. The academic, social and economic data of the sample areas from the year they were selected to the program were evaluated comparatively. Among the sample areas, Burdur Mehmet Akif Ersoy University, Kastamonu University and Recep Tayyip Erdoğan University were universities that had more comparable quantitative data and were evaluated in detail through in-depth interviews, inter-institutional correspondence and interviews. In the context of the conclusion, suggestions have been made to increase the economic effects of the 1st and 2nd Term universities included in the RDOMDS program in the specialization areas of the city and region.