Vitiligo'lu hastalarda dehidroepiandrosteron sülfat (dheas), kortizol ve psikojenik stres düzeylerinin incelenmesi
Investigation of dehydroepiandrosterone sulfate (dheas), cortisol and psychogenic stress levels in vitiligo
Yazar: AHMET GÜRPINAR
Danışman: PROF. DR. AYŞEN KARADUMAN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Dehidroepiandrosteron = Dehydroepiandrosterone ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Stres = Stress ; Vitiligo = Vitiligo

Özet:
Bu çalışmada amaç stresle ilgili hormonlar kortizol ve DHEAS'ın vitiligo hastalarında yaşanılan psikojenik stresle değişimini incelemek ve kliniğe yansımasını araştırmak, ayrıca antioksidan fonksiyonları da olduğu iddia edilen DHEAS hormonunun değişimini incelemektir. Ortalama yaşı 38 ± 11.73 olan 46 hasta ve yaş ? cinsiyet eşleştirilmiş ortalama yaşı 37.85 ± 11.81 olan 46 kontrol grubundan toplam 92 kişinin, sabah serum kortizol ve DHEAS seviyeleri incelenmiş ve kortizol/DHEAS oranları hesaplanmıştır. Ayrıca her iki gruba ortak olarak Beck Depresyon Ölçeği, Durumluluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği ile Algılanan Stres Ölçeği uygulanmıştır. Gruplar arasında hormonlar ve ölçekler açısından farklılık araştırılmıştır ve aynı zamanda hormonların stres ölçekleriyle değişip değişmediği incelenmiştir. Hasta grubuna ek olarak Yaşam Olayları Anketi, Stresle Başetme Ölçeği ve Dismorfofobi Anketi uygulanmış ve grup hastalık tipi, son 6 aydaki hastalık aktivitesi, aile hikayesi, vücut yüzey alanı tutulumu ve sistemik fototerapi alımına göre alt gruplara ayrılarak hormonlar ve ölçekler açısından değişimi araştırılmıştır. Hasta ve kontrol grupları arasında kortizol, DHEAS seviyeleri ve kortizol/DHEAS oranı açısından anlamlı fark saptanmamıştır, fakat hasta grubunda DHEAS seviyesi daha düşük ve kortizol/DHEAS oranı daha yüksek olarak bulunmuştur. Hasta grubu tüm ölçeklere daha yüksek puan vermiş olsa da her iki grup arasında ölçekler açısından da anlamlı fark saptanmamıştır. Hormonların stresle ilişkisini değerlendirmek için tüm katılımcıların hormon seviyeleriyle ölçek puanlarının korelasyonları hesaplanmıştır. Kortizol ve kortizol/DHEAS hiçbir ölçekle anlamlı olarak değişmezken Algılanan Stres Ölçeği ile DHEAS seviyesinin azaldığı gözlenmiştir (p= 0.050, r=-0.205). İki grup arasında hormonlar ve ölçekler açısından anlamlı fark olmamasına rağmen DHEAS'ın algılanan stresle negatif olarak değişmesi ve hasta grubunda daha düşük seviyede bulunması, bu hormonun patogenezde olası rolünü ve vitiligodaki oksidatif stresle ilgisini araştırmak için ileri çalışmaların yapılmasının faydalı olacağını düşündürmektedir.Anahtar Kelimeler: Vitiligo, stres, kortizol, DHEAS, kortizol/DHEAS

Abstract:
Our aim in this study is to investigate the changes in stress related hormones cortisol and DHEAS with regard to psychogenic stress in vitiligo patients, its clinical outcome, and also investigate the change in DHEAS levels which is claimed to have antioxidant functions. Morning cortisol and DHEAS levels were measured and the cortisol/DHEAS ratio was calculated from 92 people, 46 from the vitiligo group with mean age 38 ± 11.73 and 46 from the age - sex matched control group with mean age 37.85 ± 11.81. Beck Depression Inventory, State - Trait Anxiety Inventory and Perceived Stress Scale was applied to both groups. We examined the groups for the difference in hormone levels and inventories, and also investigated if the hormone levels were associated with the stress inventories. Questionnaire of Life Events, Coping with Stress Inventory and Dysmorphophobia Questionnaire were also applied to the patient group which was divided into sub-groups according to the type of vitiligo, activity in the last 6 months, family history, involvement of the body surface area and systemic phototherapy treatment to analyze the alterations in the hormones and inventories. There was no statistically significant difference in cortisol, DHEAS levels and the cortisol/DHEAS ratio between the patient and control group; but the DHEAS level was lower and the cortisol/DHEAS ratio was higher in the patient group. The patient group scored higher points in all the inventories, but there was no statistically significant difference. To assess the relationship between the hormones and stress, we examined the correlation of inventory points and hormone levels in all participants. Cortisol and cortisol/DHEAS didn?t change with the inventories, but the DHEAS level was negatively correlated with the Perceived Stress Scale significantly (p= 0.050, r= -0.205). Although there was no statistically significant difference in the hormone levels and inventories between the two groups, as DHEAS was negatively correlated with the perceived stress and was lower in the patient group, we think that it would be valuable to investigate in further researches, if this hormone have a role in the pathogenesis or have a relationship with the oxidative stress in vitiligo.Keywords: Vitiligo, stress, cortisol, DHEAS, cortisol/DHEAS