Tarihsel perspektifiyle dışsallık sorunu, temel yaklaşımlar ve Coase etkisi
The problem of externalities in historical perspective, main approaches and the Coase effect
Yazar: TEVFİK CEM BAYKARA
Danışman: DOÇ. DR. ELİFE AKİŞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Serbest piyasa ekonomisinde ileri sürülen neredeyse tüm düşünceler tam rekabet piyasası varsayımına dayanmaktadır. Bu varsayıma göre, piyasa,  devlet müdahalesi olmaksızın, fiyat mekanizması yoluyla üretim, tüketim ve gelir dağılımında etkinliği kendiliğinden sağlayacaktır. Ne var ki dışsallıklar, piyasa etkinliğini bozan başlıca unsurlar arasındadır. Üretimde veya tüketimde dışsallıklar yaşandığında serbest piyasa ekonomisi tek başına Pareto etkin dağılımını sağlayamamakta ve bu durum bir piyasa başarısızlığı olarak görülmektedir.
İlk kez neo-klasik teorinin kurucularından biri olan Marshall'ın "dışsal ekonomiler" olarak adlandırdığı bu kavram, başta sadece pozitif yönüyle ve biraz da naif bir şekilde iktisadi gelişmeyi destekleyen unsurlardan biri olarak görülmüştür. Ne var ki, Pigou, Meade, Scitovsky, Coase, Buchanan ve diğerleri takip eden süreç içinde, dışsallıkları serbest rekabet piyasasını bozan bir anomali, bir tür piyasa başarısızlığı olarak tanımlamışlar ve farklı tedaviler önermişlerdir.
Bu çalışma, öncelikle dışsallık kavramının ilk ortaya çıkışından bu yana geçirdiği tarihsel evrimi anlatmaktadır. Dışsallıkların keşfi ile birlikte iktisatçılar, teorinin sınırları içinde sorunun çözülemediğini fark etmişler ve dışsallıkların içselleştirilmesi amacıyla bir takım pratik tedaviler geliştirmişlerdir. Bu tedavi süreci, son yüz yıl boyunca pek çok farklı iktisat teorisyeninin katkılarıyla gelişmiş olsa da genel olarak iki ana kaynağı takip etmiştir: Pigou ve Coase. 
Pigoucu ve Koasyen yaklaşım olarak adlandırdığımız bu iki ana çerçeve bugün oldukça zengin bir literatürün oluşmasına da kaynaklık etmiştir.

Abstract:
Almost all the ideas put forward in the free market economy are based on the assumption of a perfectly competitive market. According to this assumption, the market will automatically ensure efficiency in production, consumption and income distribution through the price mechanism without state intervention. However, externalities are among the main factors that disrupt market efficiency. When there are externalities in production or consumption, the free market economy alone cannot achieve Pareto efficient distribution and this situation is seen as a market failure.
Marshall, one of the founders of neo-classical theory, first called this concept external economies, and at first it was seen only in a positive and somewhat naive way as one of the factors supporting economic development. However, Pigou, Meade, Scitovsky, Coase, Buchanan and others have defined externalities as an anomaly, a kind of market failure that disrupts the free competitive market and proposed different treatments.
This study first describes the historical evolution of the concept of externalities since its first emergence. With the discovery of externalities, economists realised that the problem could not be solved within the limits of theory and developed a number of practical treatments to internalise externalities. Although this treatment process has developed with the contributions of many different economic theorists over the last hundred years, it has generally followed two main sources: Pigou and Coase.
These two main frameworks, which we call today the Pigouvian and Coasean approaches, have also been the source of a very rich literature.