Ebû Hanîfe'ye göre alkollü içkilerin mahiyeti ve hükümleri
The hukms and nature of alcoholic beverages according to Abû Hanifa
Yazar: BÜŞRA YÜZÜGÜLDÜ ÖNDER
Danışman: PROF. DR. HALİT ÇALIŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alkollü içkiler = Alcoholic beverages ; Ebu Hanife = Ebu Hanife ; Hadis = Hadith ; Hanefiler = Hanifies ; Haram = Religion forbidden ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kur'an-ı Kerim'de kesin ve bağlayıcı bir emirle hamrın haram olduğu bildirilmiştir. Ancak İslam hukukçuları arasında hamrın kapsamının ne olduğu, ihtilaflı bir konudur. Bu çalışma ile alkollü içkiler konusundaki Ebû Hanîfe'nin görüşlerinin tesbit edilmesi amaçlanmıştır.
Tez çalışmamızda hadislerde ve fıkıh metinlerinde zikredilen birçok alkollü içkinin olduğu tespit edilmiştir. Bunların mahiyeti hakkında bilgi verildikten sonra hükümlere yansıyan durumları ele alınmıştır. Hanefî mezhebi ve Ebû Hanîfe özelinde yapılan bu çalışmada alkollü içkilerin mahiyetinin ne olduğu ve hükümleri tesbit edilmeye gayret edilmiştir.
Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında konunun önemi, amacı, kaynakları ve sınırlarına yer verilmiştir. Birinci Bölümde alkollü içkilerin tanımı ve mahiyeti ele alınmıştır. Alkollü içkilerin tarihçesi ve günümüzdeki alkollü içkiler hakkında kısa bir malûmat verilmiştir. Konunun aslını oluşturan "alkollü içkilerin prototipi olarak hamr" konusu ele alınmış. Hamrın lügat ve terim anlamları, naslarda ele alınış şekli ve Ebû Hanîfe ve İmameyne göre mahiyeti ortaya konmuştur. Hamrın dışındaki alkollü içkiler, üzümden hurmadan ve diğer hammaddelerden elde edilenler olarak açıklanmıştır.
İkinci Bölümde de alkollü içkilerin hükümleri konusuna yer verilmiştir. Alkollü içkilerin imanî açıdan ve necaset açısından hükümleri açıklanmıştır. Daha sonra alkollü içkilerin hukukî işlemlere konu edinilmesinde ortaya çıkan hükümler başlığı altında, mütekavvim mal olup-olmaması; hukukî işlemlerin konusunu teşkil etmede ve bedel olarak belirlenmesiyle alakalı konular (bey', selem, icare, hibe, mehir, rehin, miras…); alkollü içkilerin itlafı ve tazmini konularında oluşan durumlar ortaya konmuştur. Diğer başlıklarda da alkollü içkilerin istihâlesi, tedavi amaçlı kullanımı konuları ele alınmıştır. Alkollü içkileri içenlere uygulanacak cezaî yaptırımda ana hatlarıyla açıklanmıştır. Son başlıkta da alkollü içkilerle alâkalı diğer mevzular işlenmiştir.

Abstract:
Khamr is declared to be haram (forbidden) by definite and obligatory order in the Qur'an al-Kareem. However, the scope of khamr has been a controversial issue among Islamic lawyers. This study aims to identify opinions of Abu Hanifa about alcoholic beverages. 
The thesis identifies different types of alcoholic beverages mentioned in the Hadith and Fıqh texts. After giving information about their nature, the aspects of their reflection to the hukms (rules) are addressed. The study focuses on Abu Hanifa and Hanafi Sect, and attempts to identify the extent of the nature of alcoholic beverages and their hukms. 
This study consists of two chapters. The introduction of the study presents the importance of the topic, aim, its sources and the limitations on the subject. In the first chapter, the definition of alcoholic beverages and their nature are the subject matters. A short information about the history and today of alcoholic drinks were given in this chapter. "Khamr as the prototype of alcoholic beverages" are discussed as the core component of the subject. The meanings of khamr in dictionaries and how it is handled in nass (legal injunction), and its nature according to Abu Hanifa and İmameyn (two imams, refers students of Abu Hanifa Abu Yusuf and Imam Muhammad) are presented. The alcoholic beverages other than khamr are explained as derived from grapes and other raw materials. 
Second chapter discusses hukms of alcoholic beverages. The hukms of alcoholic beverages are explained both in terms of imanî (related to faith) and necaset (uncleanliness) perspectives.  Then, under the subtitle of hukms exempt from alcoholic beverages with subject to legal proceedings, whether they are mutekavvim (valuable and legally recognized property); in the subject of legal proceedings and on the issues related to determination of the price/bedel (i.e. bey' -shopping-, selem -different type of trade-, icare-renting-, hibe, mehir, rehin, miras so on); the situations are explained in the destruction and regulation of alcoholic beverages. In the other subtitles, issues of istihâle -turning alcoholic beverages into vinegar-, using alcoholic beverages for therapeutic purposes are given. Penal sanctions applicable to alcoholic drinkers are also outlined. Finally, under the last subtitle other issues related to the alcoholic beverages are discussed.