Yalın üretim uygulamalarının örgütsel performansa etkisinde yönetim yeteneğinin aracı rolü: Türkiye'deki imalat işletmeleri üzerinde bir araştırma
The mediating role of management capability in the effects of lean manufacturing practices on organizational performance: A research on the manufacturing companies in Türkiye
Yazar: NESİMİ KÖK
Danışman: PROF. DR. MEHMET SELAMİ YILDIZ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; yalın üretim uygulamaları ile örgütsel performans arasındaki
ilişkide yönetim yeteneğinin aracılık etkisinin olup olmadığını belirlemektir.
Türkiye'deki imalat sektörü firmalarının yalın üretim uygulamaları ile performans
kriterlerinin nasıl şekillendiğine odaklanmaktadır. Çalışma Balanced ScoreCard ile
ölçülen örgütsel performansın yanı sıra yalın üretim uygulamalarının kapsamını ve
seviyesini de analiz etmeyi amaçlamaktadır. Örgütlerin sahip oldukları yetenekler
arasında yönetim yeteneğinin yalın üretimin örgütsel performans üzerindeki etkisini ne
düzeyde değiştirdiği çalışmanın bir diğer amacıdır.
Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında, yalın üretim boyutları,
yönetim yeteneği, örgütsel performans kavramları ile ilgili literatür taraması yapılmıştır.
İkinci aşamada ise, belirlenmiş olan bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiler
ortaya koyulmuştur. Araştırmanın evreni, Türkiye'deki tüm üretim işletmelerini
kapsamaktadır. Araştırmanın evreni kapsamında üretim işletmelerinde, yönetim
kademesinde bulunan 393 kişiden veriler toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen
veriler SPSS ve AMOS programları yardımı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın
sonucunda, "yalın üretim boyutları ile örgütsel performans arasındaki ilişkide yönetim
yeteneğinin aracı değişken etkisi vardır" hipotezi; analiz edilen alt boyutların tamamında
doğrulanamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Yalın üretim uygulamaları, Örgütsel performans, Yönetim yeteneği,
Balanced ScoreCard, Yapısal Eşitlik Modellemesi

Abstract:
The main aim of this study is to determine whether there is a mediating effect of
management capability in the relationship between lean practices and organizational
performance. It focuses on how lean practices and performance criteria of manufacturing
industry firms in Türkiye are shaped. The study aims to analyze the scope and level of
lean manufacturing practices as well as organizational performance measured by
Balanced ScoreCard (BSC). Another objective of the study is to determine the extent to
which management capability among the capabilities of organizations changes the effect
of lean production on organizational performance.
The study consists of two stages. In the first stage of the study, a literature review was
conducted on the concepts of lean management dimensions, management capability and
organizational performance. In the second stage, the relationships between the dependent
and independent variables were revealed. The population of the research covers all
manufacturing enterprises in Türkiye. Within the scope of the population of the research,
data were collected from 393 people at the management level in production enterprises.
The data obtained within the scope of the research were analyzed with the help of SPSS
and AMOS programs. As a result of the research, the hypothesis "management ability has
a mediating variable effect on the relationship between lean practices and organizational
performance" could not be confirmed in all of the sub-dimensions analyzed. There is no
mediating effect of management capability on the effect of Just-in-Time production (JIT),
kanban, single minute exchange die (SMED) on learning development performance.
Similarly, there is no mediating effect of management capability on the effect of SMED,
Total Productive Maintenance (TPM) on customer performance, and similarly on the
effect of 5S on financial performance. In the relationship between the other dimensions
within the scope of the analysis, it is seen that management capability has a mediating
effect. Finally, within the framework of the findings, a number of recommendations are
presented for organizations and researchers implementing lean production.
Keywords: Lean manufacturing practices, Organizational performance, Management
capability, Balanced ScoreCard, Structural Equation Modeling