Ürün biçim dilinin değerlendirilmesinde analitik hiyerarşi süreci (AHP) yönteminin kullanımı üzerine bir çalışma
A study on the use of analytic hierarchy process (AHP) method in the evaluation of product form language
Yazar: DİDEM FİTNAT KARABIYIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÖZKAL ÖZSOY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı / Endüstri Ürünleri Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Bu tezin amacı, ürün biçim dilinin endüstri ürünleri tasarımındaki yerini incelemek, biçim dilini etkileyen başlıca öğeler ve bunların üründe kullanımı hakkında bilgi vermek ve endüstri ürünleri tasarımının karar aşamalarında ve ürün değerlendirmesinde sistematik yöntemlerin kullanımını araştırmaktır. Bu nedenle tezde öncelikle bir literatür araştırması yapılmış, ardından, ürün biçim diline değinilmiştir. Ürünün görsel özelliklerini etkilemenin yanında ürünün anlamsal bağlamda sembol, estetik ve duygusal özellikleriyle ilgili detaylı bilgi de taşıyan bu dile karşı yaklaşım ve bakış açıları örnekler ile desteklenerek sunulmuştur. İlerleyen kısımlarda bu dilin kullanımına dair bilgiler verilmiş, ürün biçim dilini değerlendirmenin yollarından bahsedilmiştir. Ürünün biçimine ait kararlar geleneksel olarak tasarımcının sezgi ve tecrübelerine bağlı olarak alınmaktadır. Tasarım kararlarının, bu şekilde kişiye göre değişebilen bir yaklaşımla alınmasının çeşitli hatalara sebep olabileceği düşünülerek, ürün biçim dilini değerlendirmeye yönelik saha çalışmasında, analitik ve sistematik bir yöntem kullanılmasına karar verilmiş, Analitik Hiyerarşi Süreci' nin (AHP) bu işlem için seçilmiştir. Yöntemin ortaya çıkışı, gelişmesi ve kullanımı detaylı bir şekilde açıklandıktan sonra, ürün biçim dilinin değerlendirilmesi amaçlı gerçekleştirilen saha çalışmasıyla ilgili detaylar tez içinde verilmiştir. Çalışmaya katılması için rastgele seçilen öğrencilerden, yenilikçi birer saç kurutma makinesi biçimi tasarlamaları istenmiştir. Elde edilen tasarımlar kullanılarak AHP yönteminde kullanılacak değerlendirme anketleri hazırlanmıştır. Anketler 35 kişilik, rastgele belirlenmiş bir katılımcı grubu tarafından değerlendirilmiştir. Ürünler bu anketlerde çalışma öncesinde belirlenen, biçim dili değerlendirme kriterleri üzerinden AHP yöntemine uygun olacak şekilde, ikili karşılaştırmalar yapılarak değerlendirilmiştir. Değerlendirmede elde edilen veriler bir AHP hesaplama programı ile işlenmiş ve nihai bulgular elde edilmiştir. Bu bulgular yorumlanarak elde edilen sonuçlar tezin sonuç bölümünde detaylı şekilde sunulmaktadır.

Abstract:
The aim of this thesis is to examine the place of product form language in industrial product design, to provide information about the main form language elements and their uses in the product and research the use of systematic methods to be used in decision making of industrial product design and product evaluation. Therefore, the key emphasis of this thesis will be the product form language. The product design decisions are traditionally based on designer's intuition, experience and subjective decisions which makes them prone to errors. Therefore, it has been decided to use an analytical and systematic method in the research. Analytic Hierarchy Process (AHP) was the most appropriate method because of its proven track record for evaluation and decision -making tasks of many fields. After explaining in detail, the emergence, development, and use of the method, the details about the fieldwork carried out for the evaluation of the product form language were elaborated. The randomly selected students were asked to design an innovative form of hairdryer. Evaluation questionnaires, to be used in AHP method, were prepared by using the obtained designs. The questionnaires were completed by a randomly selected group of 35 participants. The products were evaluated in these questionnaires by using pairwise comparisons in accordance with the AHP method, based on the criteria s related to the form language which determined before the study. The results obtained by interpreting these findings are presented in detail in the conclusion section of the thesis.