Probleme dayalı öğrenme yaklaşımının ortaokul matematik öğretiminde öğrenci başarısına, öğrenmenin kalıcılığına ve öğrenci tutumuna etkisinin incelenmesi
Examination of the effect of problem-based learning on student success, learning permanence and attitude in middle school mathematics teaching
Yazar: HATİCE YAVUZARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞABAN BERK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmada, probleme dayalı öğrenme yaklaşımının ortaokul matematik öğretiminde
öğrencilerin akademik başarısına, öğrenmenin kalıcılığına ve öğrenci tutumuna etkisi
araştırılmıştır.
Araştırma, karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı desene göre tasarlanmıştır.
Araştırmanın nicel verileri ön-test, son-test ve hatırlama testleri aracılığıyla deney ve kontrol
gruplarından toplanmıştır. Deneysel kısım ön-test, son-test ve kontrol-deney gruplu yarı
deneysel desenden oluşmaktadır. Nitel veriler ise yansıtma formuyla deney grubundan
toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, İstanbul'un Çekmeköy ilçesindeki bir ortaokulda
öğrenim gören 20 deney, 20 kontrol grubu olmak üzere toplam 40 öğrenciden oluşmaktadır.
Araştırmada, deney grubunda, süreç başlangıcında uygulanan ön-test sonrası altı hafta
probleme dayalı öğrenme yaklaşımına uygun ders işleme süreci sonrası son-test
uygulanmıştır. Son testten altı hafta sonra da hatırlama testi uygulanmıştır. Dolayısıyla deney
grubundaki uygulama toplam on iki hafta sürmüştür. Kontrol grubunda ise süreç
başlangıcında uygulanan ön-test sonrası altı hafta devam eden süregelen öğretmen merkezli
yaklaşıma uygun ders işleme süreci ve son-test; altı hafta sonra uygulanan hatırlama
testinden oluşmak üzere toplam on iki hafta sürmüştür. Her iki grupta da ders işlenişi eş
zamanlı olarak araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiştir.
Veri toplama sürecinde, nicel veri toplama aracı olarak "Rasyonel Sayılar Akademik
Başarı Testi" ve "Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği", nitel veri toplama aracı olarak da
"Katılımcı Yansıtma Formu" kullanılmıştır.
Araştırmada elde edilen nicel veriler hazır bir istatistik paket programıyla analiz
edilmiştir. Veri dağılımının normal ve varyansların homojen olduğu durumlarda Bağımsız
ve Bağımlı Grup t-Testi, dağılımın normal olmadığı ve/veya varyansların homojen olmadığı
durumlarda ise Mann Whitney U testi ile Wilcoxon testi kullanılmıştır. Nitel verilerin
analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Nicel verileri nitel verilerle desteklemek amacıyla
uygulanan yansıtma formundaki öğrenci yanıtları hoşlanma, öğrenmeyi kolaylaştırma, ders
ortamını etkileme, öğrenci ilgisi, ders işlenmesine etkileri, öğrenci katılımına etkileri,
öğrencilerin akademik başarıları hakkındaki düşünceleri ve bu yaklaşımın başkalarına
önerilmesi durumları bakımından incelenmiştir.
Araştırma sonucunda, probleme dayalı öğrenme yaklaşımının deney grubunun
akademik başarısını artırdığı gözlemlenmiştir. Deney grubunun son-test ve hatırlama testi
puanları arasında fark görülmemiştir. Bununla birlikte, kontrol grubunun hatırlama testi
sonucu manidar düzeyde düşük çıkmıştır. Dolayısıyla, probleme dayalı öğrenme
yaklaşımının öğrenmenin kalıcılığına olumlu etki ettiği saptanmıştır. Matematiğe yönelik
tutumda deney grubunda manidar bir değişiklik gözlenmemiştir. Probleme dayalı öğrenme
yaklaşımı uygulanan deney grubu öğrencilerinin bu yaklaşımı genel olarak olumlu
buldukları ve olumlu tutum geliştirdikleri görülmüştür.
Probleme dayalı öğrenme yaklaşımına uygun olarak işlenen matematik dersinin,
öğrencilerin öğrenmelerinin kalıcılığında, matematiğe ve probleme dayalı öğrenme
yaklaşımına yönelik olumlu tutum geliştirmelerinde destekleyici rol oynadığı sonucuna
varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Probleme dayalı öğrenme, problem temelli öğrenme, öğretim,
matematik öğretimi, akademik başarı, tutum, matematiğe yönelik tutum, öğrenmenin
kalıcılığı.

Abstract:
In this study, the effect of problem-based learning approach on students' academic
achievement, retention of learning and student attitudes in middle school mathematics
teaching was researched.
The research was designed according to the explanatory sequential design, which is one of
the mixed methods designs. The quantitative data were collected from the experimental and
control groups through pre-tests, post-tests, and recall tests. The experimental part consists
of a quasi-experimental design with pre-test, post-test, and control-experimental groups. The
qualitative data were collected from the experimental group using a reflection form. The
study group consisted of a total of 40 students, with 20 in the experimental group and 20 in
the control group, all of whom were studying at a middle school in the Çekmeköy district of
İstanbul. In the study, a pre-test was administered at the beginning of the process in the
experimental group, followed by a six-week period of instruction based on the problem-
based learning approach, after which a post-test was conducted. A recall test was
administered six weeks after the post-test. Therefore, the implementation in the experimental
group lasted a total of twelve weeks. In the control group, after the pre-test administered at
the beginning of the process, a six-week period of instruction following the ongoing teacher-
centered approach was conducted, followed by a post-test and a recall test administered six
weeks later, making a total duration of twelve weeks. The lessons in both groups were
conducted simultaneously by the researcher.
In the data collection process, "Rational Numbers Academic Achievement Test" and
"Attitude Scale towards Mathematics" were used as quantitative data collection tools, and
"Participant Reflection Form" was used as a qualitative data collection tool.
The quantitative data obtained in the research were analyzed using a statistical software
package. Independent and Dependent Group t-Tests were used when the data distribution
was normal and/or variances were homogeneous; Mann Whitney U and Wilcoxon tests were
used when the data distribution was not normal or variances were not homogeneous. Content
analysis was used for the analysis of qualitative data. To support the quantitative data with
qualitative data, student responses in the reflection form were examined in terms of liking,
facilitating learning, affecting the classroom environment, student interest, effects on lesson
processing, effects on student participation, students' thoughts on their academic
achievements, and recommendations for this approach to others.
The results of the study showed that the problem-based learning approach increased the
academic achievement of the experimental group. No difference was observed between the
post-test and retention test scores of the experimental group. However, the retention test
result of the control group was significantly lower. Thus, it was found that the problem-based
learning approach had a positive effect on the retention of learning. No significant change
was observed in the attitude towards mathematics in the experimental group. It was seen that
the students in the experimental group, who were subjected to the problem-based learning
approach, generally found this approach positive and developed a positive attitude.
It was concluded that mathematics lessons taught according to the problem-based
learning approach play a supportive role in the retention of students' learning and in the
development of positive attitudes towards mathematics and the problem-based learning
approach.
Keywords: Problem-based learning (PBL), problem-based instruction (PBI), teaching,
mathematics instruction, academic achievement, attitude, attitude towards mathematics,
learning retention.