Terceme-i Fâkihetü'l-Hulefâ (Murâd-Bahş-ı Edânî vü E'âlî) inceleme-metin-dizin
Terceme-i Fâkihetü'l-Hulefâ (Murâd-Bahş-i Edânî vü E'âlî) analysis-text-index
Yazar: MURAT HASANOĞLU
Danışman: PROF. DR. GENCAY ZAVOTÇU
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Fakihetü'l-Hulefa = Fakihetü'l-Hulefa ; Hikaye = Story ; Klasik edebiyat = Classical literature ; Masallar = Tales ; Çeviri = Translation ; İbn Arabşah = İbn Arabşah

Özet:
Çalışmamız Terceme-i Fâkihetü'l-Hulefâ veya bir diğer ismiyle Murâd-Bahş-ı Edânî vü E'alî adlı yazma eser hakkında hazırlanmıştır. Fâkihetü'l-Hulefâ, tarih bilgini İbn Arabşâh'ın (ö. 1450-51) kaleme aldığı bir eserdir. İbn Arabşâh eserini Şeyhoğlu Mustafa'nın Marzubânnâme çevirisini esas alarak yazmıştır. Dukakinzâde Osman Bey de İbn Arabşâh'ın eserinin dört bölümünü Türkçeye çevirmiştir. Osmanlı padişahı III. Murat'a sunulmuş olmasından dolayı Osman Bey'in tercümeyi XVI. yüzyılın son çeyreğinde yaptığı söylenebilir. Eser öğretici ve ders verici anlatılardan oluşur. Bu anlatılar hayvan masalları ve diğer küçük hikâyelerdir. Eserin Ankara Milli Ktp. Nu. 06 Mil Yz A 2680 ve Nuruosmaniye Yazma Eser Ktp. Nu. 34 Nk 3730 olmak üzere bilinen iki nüshası vardır.
Çalışmamız Giriş, İnceleme, Metin ve Dizin-Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışmanın Giriş bölümünde, eser tanıtıldıktan sonra İbn Arabşah ve eserin mütercimi hakkında bilgiler verilmiştir. İnceleme bölümünde metinde geçen hikâyelerin kaynakları, kişileri, hikâyelerin benzer ve farklı yönleri, mesajları, dil ve üslup özellikleri incelenmiştir. Yine bu bölümde Dukakinzâde Osman Bey'in çevirisi diğer Marzubânnâme ve Kelîle ile Dimne türünden hikâye kitapları ile özellikleri bakımından karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Metin bölümünde, yazmanın Latin harflerine çeviri yazısı bulunmaktadır. Son bölümde metindeki kelimeleri içeren Dizin-Sözlük bulunmaktadır. Bununla birlikte metinde geçen özel adları içeren bir özel adlar dizini de eklenmiştir.

Abstract:
This study is based on the manuscript called Fâkihetu'l-Hulefâ (Murâd-Bahş-ı Edânî vü E'alî). Fâkihetu'l-Hulefâ is a work of Ibn al-Arabshah (d. 1450-51), a scholar of history. Ibn al-Arabshah wrote his book based on  the Sheikoglu Mustafa's Marzubânnâme translation. Dukakinzâde Osman Bey translated four parts of İbn Arabshah's work into Turkish and this work has been dedicated to Murat III. Although the exact date of the translation is not known, it is in the 16th century and period of Sultan Murat III. The work consist of didactic and lecturing stories. These stories are animal tales and other small stories. There are two known copies of the work. One is in the Ankara National Library Nu. 06 Mil Yz A 2680 and the other is Nuruosmaniye Manuscripts Library Nu. 34 Nk 3730.
The study is composed of an Introduction, Analysis, Text and Index-Dictionary. In the Introduction chapter, after the work was introduced, information about the translator Dukakinzâde Osman Bey and Ibn Arabshah was given. In the Analysis section, the sources of the stories in the text, people, similar and different aspects of stories, messages, language and style features were examined. In this chapter, the translation of Dukakinzâde Osman Bey has been tried to be compared with other story books such as Marzubânnâme and Kelîle and Dimne in terms of their features. Then, in the Text chapter of the study, the transcription of the manuscript has been performed. In the last section there is an Index-Dictionary containing the words in the text. Also a separate name index including proper names added to the end of the study.