Üst düzey yöneticilerin Türk dili ve edebiyatı eğitimleri doğrultusunda konuşma özellikleri
Speech features of senior managers on the basis of their Turkish language and literature education
Yazar: FERAH BURGUL
Danışman: PROF. DR. M. ALEMDAR YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat eğitimi = Literature education ; Konuşma = Speech ; Konuşma becerisi = Speaking skills ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; Konuşma davranışları = Conversational behaviours ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yöneticiler = Managers ; Üst düzey yönetici = High level managers

Özet:
Bu araştırmada, üst düzey yöneticilerin Türk dili ve edebiyatı eğitimleri doğrultusunda sahip oldukları konuşma özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, öğretim programında belirtilen konuşma eğitimine yönelik içeriğin ve gerçekleştirilen uygulamaların üst düzey devlet yöneticilerinin konuşma özellikleri aracılığıyla gerçek hayata ve alana yansımasını belirlemek amacıyla alan araştırması biçiminde desenlenmiştir. Araştırmanın veri toplama ve gözlem aşaması 02.04.2009 ? 23.08.2011 tarihleri arasında Ankara'da bulunan on kamu kurumunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları; bakan, başbakan veya cumhurbaşkanı tarafından (üçlü kararname ile) atanan müsteşar, müsteşar yardımcısı, genel müdür ve başkan olarak görev yapan on üst düzey kamu yöneticisidir.Araştırma, iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, üst düzey yöneticilerin konuşma eğitimi alıp almama durumları, yöneticiler için konuşmanın önemi, kendi konuşmalarında gördükleri eksiklikler ve yeterliliklerine yönelik düşünceler belirlenerek yöneticilerin sahip olması gereken konuşma özelliklerine ilişkin görüşleri saptanmıştır. Üst düzey yöneticilerin, bir yöneticinin sahip olması gereken konuşma özelliklerine ilişkin görüşleri; planlama özellikleri, anlatım özellikleri ile çalışanla iletişim sürecinde kullanılan konuşma özellikleri başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, ilk aşamada belirlenen özelliklerin söz konusu yöneticiler tarafından toplantı konuşmalarında kullanım biçimleri ve düzeyleri ele alınmıştır. Elde edilen bulgular; üst düzey yöneticilerin konuşma özellikleri, planlama ve anlatım özellikleri ile çalışanla iletişim sürecinde kullandıkları konuşma özellikleri olmak üzere üç boyutta incelenmiştir.Üst düzey yöneticilerin konuşma özelliklerini belirlemeye yönelik yapılan bu araştırma sonucunda, çalışanın mesleğe başlama ve ilerleme sürecinde etkili olması, kurumun kamuya tanıtılması ve kurum hakkında olumlu bir imaj yaratılması, yöneticinin ise çalışanla iletişim kurması ve prestij kazanması açısından konuşma özelliklerinin doğru kullanımının önemli olduğu ancak yöneticilerin eğitim öğretim sürecinde bu konuda yeterli eğitim almadıkları belirlenmiştir.Üst Düzey yöneticilerin konuşmalarını planlama özelliklerine ilişkin bulgular doğrultusunda, yöneticilerin konuşmanın planlanması açısından yeterli olmadıkları; anlatım özelliklerine ilişkin bulgular doğrultusunda, yöneticilerin anlatım özelliklerini kullanmaları açısından ele aldıkları konuya hâkim oldukları ancak ifade etmekte yeterli olmadıkları; iletişim sürecinde kullandıkları konuşma özelliklerine ilişkin elde edilen bulgular doğrultusunda ise yöneticinin iletişim özellikleri açısından belirlenen kriterlere uygun bir konuşma gerçekleştirmediği sonucuna ulaşılmıştır.Üst düzey yöneticilerin sahip oldukları konuşma özellikleri açsından kendilerini yeterli gördükleri ve ?iyi? şeklinde niteledikleri tespit edilmiştir. Ancak incelenen toplantı konuşmalarından hareketle, yöneticilerin konuşmayı planlama özellikleri, anlatım özellikleri ve iletişim sürecinde dil kullanım özelliklerine yeterli düzeyde hâkim olmadıkları belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Konuşma, Konuşma Eğitimi, Konuşma Özellikleri, Üst Düzey Yönetici

Abstract:
The aim of this study is to determine the speech properties of senior managers, in context with their Turkish language and literature education. In this study, field research method is choosen in order to determine the incidences of the contents defined in the program and in realized practices in the field and in real-life situations, via speech properties of senior managers indicated as role models. The stages of data acquisition and observation of the study was realized between 02.04.2009 and 23.08.2011 in ten public institutions in Ankara. Participants of this study are ten senior managers, positioned as consultant, assistant consultant, general manager and chief executive by minister, prime minister and president of the republic (by tecnary decree).Study consists of two stages. In first stage, based on the interviews, the opinions of the senior managers about the speech properties they require is determined, by defining considerations whether they got an speech education, the importance of the speech for them and their inadequacies and qualifications. The opinions of the senior managers about the planning properties of the required speech properties is categorized under expression properties and the speech properties which used in the communication processes with the co-workers; the application styles and levels of these properties by aforecited senior managers is determined in the second stage. Collected data is studied in three extends as speech properties, envisioning and expression properties and speech properties used in the processes of communication with co-workers.As a result of this research, aiming to determine the speech properties of senior managers, it is determined true that the employee is effective in the start of service and progress stages, in introducing the institution to the public and in creating positive public opinion about the institution, in establishing communication effectively with co-workers and in gaining prestige in terms of accurate usage of speech properties, but it is also determined that senior managers did not have an adequate education about this matter.In context with usage of planning their speech properties, it is determined that senior managers are not adequate at planning; in context with the data, regarding expression properties, they are adequate at dealing with the subject, but inadequate at expressing, in terms of using expression properties; in context with the data regarding the usage speech properties in the process of communication, it is determined that they can not realize a conversation matching the criterias in terms of communication properties.It is also determined that senior managers see themselves adequate at speech properties and describe themselves ?good? on the matter, but regarding the data collected from the speechs made in meetings, senior manager are not adequate at the usage of language properties, in the process of planning properties, expression properties and communication properties.Key Words: Speech, Speech Education, Speech Features, Senior Manager.