Rusya-Ukrayna Savaşı ve neden olduğu küresel enerji krizi: Bu savaş ve krizin Azerbaycan ve Türkiye ekonomilerine etki derecesi
Russia-Ukraine War and the global energy crisis it caused: The extent of the impact of this war and crisis for Azerbaijani and Turkish economies
Yazar: NURLAN SAFARZADE
Danışman: DOÇ. DR. ERTUĞRUL İBRAHİM KIZILKAYA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın amacı küresel boyutta geniş yankı uyandıran Rusya-Ukrayna savaşının hem dünya, hem de Azerbaycan ve Türkiye üzerinde olan ekonomik etkilerini anlamaktır. Özellikle, Avrupa Birliği ülkeleri için en önemli enerji tedarikçisi olan Rusya'ya, savaşın başlaması sonucu yapılan yaptırımlar nedeniyle Rusya'nın Avrupa'ya olan doğal gaz ve petrol ihracatını durdurması büyük yankı uyandırmıştır. Bu doğrultuda Avrupa'nın nasıl bir enerji tasarrufu yapacağı ve alternatif olarak hangi kaynaklara başvuracağı merak edilen konular arasındaydı. Önemli bir petrol ve doğal gaz ihracatçısı olan Azerbaycan'ın bu enerji krizinin çözülmesindeki rolü mühim olacaktır. Öte yandan Türkiye'nin savaşın bitmesi ve barışın sağlanması için üstlendiği rol de etkili olacaktır. Sonuç itibarile, Azerbaycan ve Türkiye ekonomileri mevcut jeopolitik kriz durumundan etkilenmektedir. Bu çalışmada hem Azerbaycan, hem de Türkiye ekonomilerinin bu krizden nasıl etkilendiği araştırılmaktadır. Tezin ilk bölümünde Rusya-Ukrayna ilişkilerinin tarihsel gelişim süreci ve savaşın nasıl başlaması hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra savaşın hem dünya, hem de Rusya ve Ukrayna ekonomilerine ilk etkilerinin neler olduğu analiz edilmiştir. İkinci bölümde, özellikle, global enerji sektörünün savaştan nasıl etkilendiği araştırılmıştır. Bu kapsamda, öncelikle enerji sektörü hakkında genel bilgiler, bu sektöre hangi kaynakların dahil olduğu ve enerji üretim ve ihracatında baş rol alan ülkeler hakkında bilgiler verilmiştir. Özellikle, küresel doğal gaz ve petrol sektörünün savaştan nasıl etkilendiği ortaya konulmuştur. Daha sonra savaş sonucu uygulanan yaptırımların Rusya ekonomisini nasıl etkilediğine bakılmıştır. Ek olarak, Avrupa'nın Rusya'ya alternatif enerji kaynaklarının ve bu kaynaklara ulaşmak için çabalarının neler olduğu araştırılmıştır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde savaşın ve savaş sonucu çıkan enerji krizinin Azerbaycan ve Türkiye ekonomilerine nasıl etki ettiği analiz edilmiştir. İlk olarak, her iki ülkenin ekonomik durum ve özellikleri hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra, hem Azerbaycan, hem de Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna ile olan ekonomik ilişkilerinin savaş öncesi ve sonrası nasıl olduğuna bakılmıştır. İlaveten, yaşanan kriz sonucu Azerbaycan'ın petrol ve doğal gaz ihracatçısı olarak artan rolü ve ülke ekonomisinin bundan nasıl etkilendiği araştırılmıştır. Küresel boyutta değişen petrol fiyatlarının Azerbaycan ekonomisine olan etkilerinden bahsedilmiştir. Ek olarak, savaşın Azerbaycan'ın Rusya ve Ukrayna ile olan dış ticaretine, kendi enflasyon seviyesine, Azerbaycan'a yapılan para transferlerine nasıl etki ettiği araştırılmıştır. Bundan başka, Türkiye ekonomisinin, enerji ve emtia fiyatlarındaki küresel artıştan etkilenme derecesi analiz edilmiştir. Savaşın Türkiye'deki enflasyon seviyesine, döviz kuruna, finansal sisteme ve borsaya ve ayrıca emtia pazarına nasıl bir etki gösterdiği incelenmiştir. Son olarak, araştırma sınırlamaları ve bu konuyla ilgili yapılacak gelecek çalışmalar için öneriler belirtilmiştir.

Anahtar kelimeler: Enerji, Rusya-Ukrayna Savaşı, Dış Ticaret, Petrol, Doğal Gaz, Enflasyon

Abstract:
The aim of this study is to understand the effects of the Russia-Ukraine war both on the worldwide and on Azerbaijani and Turkish economies. In particular, Russia's (the most important energy supplier for the European Union countries) stopping natural gas and oil exports to Europe due to the sanctions imposed on it after the start of the war, had a great impact on the global scale. It was among the wondered topics that what strategies Europe would follow to save energy, and which sources it would utilize as alternatives. The role of Azerbaijan, an important oil and natural gas exporter, in resolving this energy crisis will be important. Furthermore, Türkiye's role in ending the war and ensuring the peace among the parties will also be crucial. As a result of such a geopolitically risky situation, the economies of Azerbaijan and Türkiye are affected by the current crisis. In this study, it is investigated how Russia-Ukraine war affects both Azerbaijan and Turkish economies. In the first part of the thesis, there is information given about the historic development process of Russia-Ukraine relations and how the war started. Afterwards, the initial effects of the war on the global economy, as well as on Russian and Ukrainian economies were analyzed. In the second part, it is investigated that how the global energy sector was affected by the war. In this context, firstly, general information about the energy sector, information about what resources being involved in this sector, and the countries which play a leading role in energy production and export are given. Especially, it has been analyzed that how the global natural gas and petroleum sector was affected by the war. Thereafter, it was examined that how the sanctions imposed on Russia as a result of the war affected its economy. In addition, Europe's alternative energy sources to Russia and their efforts to reach these sources have been examined. In the third and last part of the study, it is analyzed that how Russia-Ukraine war and the energy crisis arised as a result of it impacted the economies of Azerbaijan and Türkiye. First of all, information about the economic situation and characteristics of both countries have been given. After that, the economic relations of both Azerbaijan and Türkiye with Russia and Ukraine were examined on the periods before and after the war. In addition, the increasing role of Azerbaijan as an oil and natural gas exporter after the energy crisis and how its economy was affected by this crisis were investigated. The impacts of changing global oil prices on the Azerbaijan economy are also mentioned. In addition, it has been investigated how the war affected Azerbaijan's foreign trade with Russia and Ukraine, the inflation level in the country, and money transfers to Azerbaijan. Moreover, the extent to which the Turkish economy was affected by the global increase in energy and commodity prices has been analyzed. It has been examined how the war affected the inflation level, exchange rate, financial system and stock market in Türkiye, as well as its commodity market. Finally, the limitations of the research and suggestions for future studies on this subject are noted.

Keywords: Energy, Russia-Ukraine War, Foreign Trade, Petroleum, Natural Gas, Inflation