Görme engelliler ortaokullarında görev yapan fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerine göre fen bilimleri dersi kazanımlarının gerçekleşebilme durumunun belirlenmesi
Determination of the achievability status of science lesson learning outcomes according to the opinions of science teachers in special school for visually impaired students
Yazar: ŞEYMA ESER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERACEDDİN LEVENT ZORLUOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Görme engelliler = Visually impaired ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Yeniden kazanım eğitimi = Recycling education ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Fen bilimleri dersi çocuğun dünyayı ve yaşadığı ortamı daha iyi anlamasını, neden sonuç ilişkisi kurmasını, zihinsel süreçleri kullanarak yeni bilgiler üretebilmesini sağladığı için, tüm öğrencilere öğretilmesi oldukça önemlidir. Ancak görme yetersizliğinden etkilenen öğrencilerin fen bilimleri dersi kazanımlarını kazanmakta güçlük çektikleri bilinmektedir. Görme yetersizliği olan bireyler, fen bilgisi dersini normal gelişim gösteren bireyler gibi tam olarak öğrenmede zorluk yaşamaktadırlar. Bu durumdan dolayı fen bilgisi eğitimine ait konuları anlamlandırma zorluklar yaşamaktadırlar.

Bu sorunun ortadan kaldırılabilmesi için öğretim süreci içerisinde düzenlemelerin yapılması ve çeşitli destekleyicilerin kullanılması oldukça önemlidir. Öğretim programlarının görme yetersizliği olan öğrencilere uygun hazırlanması ve düzenlenebilmesi için öncelikle durum tespiti yapmak gerekmektedir. Bu sebeple çalışmada görme yetersizliği olan öğrencilerin fen bilimleri öğretim programı kazanımlarını gerçekleştirme durumu, görme engelliler okullarında görev yapan fen bilimleri öğretmen görüşlerine göre belirlenmiştir. Çalışma yapılırken öğrencilerin kazanımları kazanabilme, kısmen kazanabilme ve kazanamama durumu üzerinde durulmuştur. Bu sayede görme yetersizliğine sahip öğrencilerin fen bilimleri dersi kazanımlarının nasıl kazanılacağı, kazanım kazanılamıyor ise neden kazanılamayacağı ile ilgili durumlar ortaya çıkarılmıştır. Çalışma Fen Bilimleri Öğretim Programı 5., 6., 7 ve 8 sınıf kazanımlarının gerçekleştirilebilme durumu, Türkiye'deki görme engelliler ortaokullarında görev yapan fen bilimleri öğretmenleri ile görüşülerek belirlenmiştir. Çalışma grubu Türkiye'deki 18 görme engelliler ortaokulunda görev yapan 13 fen bilimleri öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışma grubuna dahil olan öğretmenler gönüllülük esası dikkate alınarak belirlenmiştir.

Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formu iki bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde öğretmenlerin demografik özellikleri ve okulların öğrenciler için yeterlilik düzeyleri ile ilgili sorular yer almaktadır. İkinci bölümde ise, Fen Bilimleri Öğretim Programı 5., 6., 7., ve 8 sınıf kazanımlarının tek tek yazılarak, hiç görmeyen ve az gören öğrenciler için gerçekleştirilebilme durumunun belirleneceği sorular yer almıştır. Kazanabiliyor ya da kısmen kazanabiliyorsa hangi destekleyicilerle nasıl kazandığının belirleneceği sorular yer almıştır. Kazanamıyor ise neden kazanamadığının sebeplerinin belirlendiği sorular yer almıştır. Görüşmeler sonucunda yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler alt problemlere ve sınıf düzeylerine göre iki farklı şekilde analiz edilmiştir. Analizde, yarı yapılandırılmış görüşme formunda yer alan kazanmış, kısmen kazanmış ve kazanamamış kriterleri değerlendirilirken betimsel analiz kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formundaki kazanabilir, kısmen kazanabilir veya kazanamaz kodlarının açıklamaları ise içerik analizi ile analiz edilmiştir.
 
Çalışmanın sonucunda, az gören öğrencilerin destekleyiciler ile kazanımlara ulaşabileceği bulgulanmıştır. Az gören öğrencilerin yalnızca %3 oranında kazanımlara ulaşamayacağı belirlenmiştir. Hiç görmeyen öğrencilerin ise kazanımların %50'sini destekleyiciler ile kazanabileceği belirlenmiştir. Ayrıca hiç görmeyen öğrencilerin görme duyusunu kullanamadığı ve bu öğrencilere yönelik sınıflarda yeterli düzeyde materyal olmadığı sebebi ile kazanımların %18'ini kazanamayacağı tespit edilmiştir.

Abstract:
Teaching of the science course is important all students, because it allows the child to understand the world and the environment where they lives, to establish cause-effect relationship and to produce new information by using mental processes. However, it is known that visually impaired students have difficulty in learning science. Individuals with visual impairment may not be able to learn the science lesson exactly as individuals with normal development. Due to this situation, they have difficulty in understanding the subjects of science education.

In order to eliminate this problem, it is very important to benefit of various supporters in the teaching process.  For the purpose of prepare and organize curriculums suitable for visually impaired students, it is necessary to determine the situation For this reason, in this study, whether or not the visually impaired students gain the learning outcomes of science course education curriculum was determined according to the opinions of science course teachers who work in a school for visually impaired. This study focused on that the students gain, partially gain or not to gain learning outcomes.  In this way, it has been revealed "how the visually impairment students are able to gain learning outcomes of science course" and "if they cannot gain why cannot be gained".

In this study, the realization status of learning outcomes of the 5th, 6th, 7th and 8th grade Science Course Curriculum was identified by consulting with science course teachers working in secondary school for the visually impaired students in Turkey. The working group is composed of 13 science teachers working in 18 special school for visually impaired students. The teachers included in the study group were determined on the basis of voluntariness.

In this study, a semi-structured interview to develop by the researcher was used. The interview form consisted of two parts. In the first part, questions about the demographic characteristics of teachers and levels of schools' competence for students are included.  In the second part, there are questions to determine the status of learning outcomes for blind and low vision students. In addition to this section, if visually impaired students can gain or partially gain, there are questions about how he can gain with the supporters.  Also, if it cannot gain, there are questions that determine the reasons why it has not gained. As a result of the interviews, the data obtained from the semi-structured interview form were analyzed in two different ways according to sub problems and class levels. In this study, descriptive analysis was used to evaluate "can gain", "can partially gain" and "cannot gain" criteria in the semi-structured interview form. Description of "can gain", "can partially gain" and "cannot gain" codes in the semi-structured interview form were analysed content analysis. As a result of the study, it was found that the students with low vision could reach the achievements with the supporters. It was found that students with low vision did not reach only 3%.
Besides, it has been identified that the blind students could gain 50% of learning outcomes. In addition, it has been confirmed that blind students could not gain 18% of learning outcomes because of the lack of sight and there are not appropriate materials for them.