Fakir Baykurt'un Irazca üçlemesi üzerine oluşumsal yapısalcı bir inceleme
A geneti̇c structuralistics analaysis of Fakir Baykurt's Irazca trilogy
Yazar: EZGİ İTMEÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEDRİ AYDOĞAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada Fakir Baykurt'un Irazca Üçlemesi, Lucien Goldmann'ın oluşumsal yapısalcı yöntemine göre incelenmiştir. Oluşumsal yapısalcılık, Goldmann tarafından Marksist eleştiriden yola çıkarak 1950-1970 yılları arasında geliştirilen edebiyat sosyolojisi yöntemi olarak bilinir. Bu yöntem, bir yapıtı içinde barındırdığı anlamlı bütünlüklerden hareketle toplum gerçekleri göz önünde bulundurularak diyalektik-dinamik bir şekilde çözümlemeyi amaçlar. Oluşumsal yapısalcılık, edebi eserleri bütüncül bir bakış açısıyla ele alan ve anlamlandırmayı amaçlayan bir edebiyat eleştirisi yöntemidir. Anlama ve açıklama basamaklarından oluşan bu yöntemle eser, yapısalcı yaklaşımla çözümlenip toplumsal, siyasal, kültürel, dinsel ve ekonomik düzeyde inceleme fırsatı sunmaktadır. Toplumlar ve toplumsal sınıflar tarih boyunca değişim ve dönüşümden geçerler. Bu evreler, insanların dünyayı algılama ve yorumlama biçimlerini şekillendirir. Her toplum, bu deneyimlerden doğan, az ya da çok tutarlı bir dünya görüşüne sahip olur. Oluşumsal yapısalcı yöntemle topluma ait dünya görüşüne ulaşmak mümkündür.  Fakir Baykurt'un Irazca Üçlemesi, toplumsal yönü güçlü olan bir eser olduğu için oluşumsal yapısalcı yöntemle incelenmesi uygun görülmüştür. 
Üçleme, Türkiye'nin 1950-1970 arasındaki yıllarını anlatır. Kara ailesinin yaşadığı zorlukları ve değişimleri gözler önüne sererken Türk toplumunun bahsi geçen yıllarına ışık tutarak o dönemin dünya görüşünü ortaya koymaktadır. Türkiye'nin geçirdiği toplumsal, siyasal, kültürel, dinsel ve ekonomik değişimleri yansıtması bakımından önemli bir yere sahiptir. Çalışmada edebiyat sosyolojisi ve oluşumsal yapısalcı yöntemin içeriği hakkında bilgi verilmiştir. Fakir Baykurt'un hayatı ve edebi kişiliği anlatılmıştır. Irazca Üçlemesi'ni oluşturan Yılanların Öcü, Irazca'nın Dirliği, Kara Ahmet Destanı romanları oluşumsal yapısalcı yöntemle incelenmiştir. Sonuç bölümündeyse ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir. Çalışmanın sonunda kaynakçaya ve öz geçmişe yer alamktadır.

Abstract:
This study used the genetic structuralist method developed by Lucien Goldmann to analyze Fakir Baykurt's Irazca Trilogy. The literary sociological approach known as genetic structuralism was created by Goldmann between 1950 and 1970 and was based on Marxist criticism. With consideration for societal circumstances and the meaningful integrity of the work, this approach seeks to study a work in a dialectical-dynamic manner. Genetic structuralism is a method of literary criticism that examines literary works from a holistic perspective and aims to make sense of them. With this method, which consists of stages of understanding and explanation, the work offers the opportunity to be analyzed with a structuralist approach and examined at social, political, cultural, religious and economic levels. Throughout history, societies and social classes have undergone transformations. These phases influence how people view and understand the world. These experiences give rise to a more or less consistent worldview in every community. It is feasible to arrive at the genetic structuralist method's worldview of society. It was thought appropriate to use the genetic structuralist method to analyze Fakir Baykurt's Irazca Trilogy because it is a work with a strong social aspect. The trilogy chronicles Turkey's years from 1950 to 1970. It illuminates the aforementioned years of Turkish society and presents the worldview of that era, all the while portraying the struggles and transformations faced by the Kara family. In terms of representing Turkey's social, political, cultural, religious, and economic transformations, it plays a significant role. Details regarding the sociology of literature and the genetic structuralist method's content were provided in the study. The biography and writing style of Fakir Baykurt are discussed. The Irazca Trilogy novels, Yılanların Öcü, Irazca'nın Dirliği, and Kara Ahmet Destanı, were analyzed using the genetic structuralist approach. The results are provided in the conclusion section. At the conclusion of the study, a bibliography and resume are provided.