Cornus mas  l. (kızılcık) meyvelerinin in vivo deneysel kolit modeli üzerindeki  etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of cornus mas l. (cornelian cherry) fruits on in vivo experimental colitis model
Yazar: CAN KEREM ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. İPEK SÜNTAR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Cornaceae = Cornaceae ; Cornus mas = Cornus mas ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Kolit = Colitis ; Kızılcık = Cornelian cherry ; İn vivo = In vivo

Özet:
Ülkemizde ve dünyada pek çok ülkede yapılan etnobotanik çalışmada, halk arasında karın ağrısı ve diyare gibi semptomların giderilmesinde ve kolit tedavisinde kullanımı kayıtlı olan pek çok bitki bulunmaktadır. Ülkemizde kızılcık olarak bilinen, Cornaceae familyasına ait Cornus mas L. meyvelerinin halk arasında gastrointestinal rahatsızlıkların, özellikle kolitin tedavisinde kullanıldığı kayıtlıdır. Yapılan çalışmalar, C. mas bitkisinin meyvelerinin antioksidan ve anti-inflamatuvar etki gösterdiğini ortaya koymuştur. Gerek bitkinin halk arasında kullanım kaydının bulunması, gerekse antioksidan ve anti-inflamatuvar etkilere sahip olması, bitkinin kolit tedavisinde etkili olabileceği hipotezini doğurmuştur. Bu doğrultuda, çalışmamızın amacı, kızılcık meyvelerinin sıçanlarda oluşturulan deneysel kolit modeli üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi ve etkili bulunan sekonder metabolit gruplarının belirlenmesidir. Bu amaçla sıçanlarda trinitrobenzen sülfonik asit-nedenli kolit oluşturulmuş ve kızılcık meyvelerinden hazırlanan sulu metanollü ekstre farklı dozlarda hayvanlara oral yolla verilmiştir. Etkili dozun 400 mg/kg olduğunun belirlenmesinin ardından ana ekstre sıvı-sıvı fraksiyonlama tekniği ile fraksiyonlanmış ve elde edilen alt ekstrelerin biyolojik etkileri değerlendirilmiştir. Günlük tüketilen yem miktarları ve vücut ağırlığındaki artışın, kontrol grubunda en düşük; %80'lik metanollü ekstrenin 400 mg/kg dozda uygulandığı grupta, n-butanol alt ekstresinin uygulandığı grupta ve referans grubunda en yüksek olduğu belirlenmiştir. Kolit indüksiyonunun ardından tüm gruplarda dışkı formunun sarı cıvık kıvamda olduğu, tedavinin ilerleyen zamanlarında normale döndüğü tespit edilmiştir. Rektal prolapsusun, metanollü ekstrenin 400 mg/kg dozda uygulandığı ve n-butanol alt ekstresinin uygulandığı gruplarda daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Doku total antioksidan, total oksidan seviyeleri, sitokin ve protein miktarları da makroskobik bulgularla paralellik göstermiştir. Deney sonunda çıkarılan kolon dokuları üzerinde yapılan yaş ağırlık ölçümlerinde ve kolon hasar skorlamasında, metanollü ekstrenin 400 mg/kg dozda uygulandığı ve n-butanol alt ekstresinin uygulandığı grupların, en iyi iyileşmeyi gösteren gruplar olduğu belirlenmiştir. Bu bulguları histopatolojik analiz sonuçları da desteklemiştir. Deney sonunda, etkili bulunan ana ekstre ve n-butanol alt ekstresi üzerinde yapılan Yüksek Basınçlı Sıvı Kromatografisi analizleri sonucunda elajik asit bileşiğinin varlığı saptanmış ve ekstrelerdeki miktarı tayin edilmiştir. Bu çalışma ile kızılcık meyvelerinin halk arasında kullanımı bilimsel yöntemlerle araştırılmış ve tedavide kullanılma potansiyeli ortaya konulmuştur.

Abstract:
The ethnobotanical studies conducted in Turkey and other countries have revealed that Cornus mas L., from the family Cornaceae have been traditionally used against stomachache, diarrhea and colitis. Previous studies demonstrated that C. mas displays antioxidant and anti-inflammatory activities. Therefore, we hypothesize that both activities could be beneficial in the treatment of colitis. The objective of our study is to determine the possible activity of C. mas and identify the compounds responsible from the activity. For this purpose, trinitrobenzene sulfonic acid-induced colitis model was employed in rats and the rats were treated with the different doses of C. mas extract. After the detection of the effective dose as 400 mg/kg; the extract was fractionated by using liquid-liquid fractionation technique and the sub-extracts were also tested for in vivo biological activities. The amount of feed consumed per day and the increase in body weight were the lowest in the control group, while those values were determined to be the highest in 80% methanol extract (at 400 mg/kg dose) group, n-butanol subextract group and reference group. Following colitis induction, it was determined that the fecal form was yellow-slippery in all groups and returned to normal after the treatment. Rectal prolapse was found to be lower in extract (400 mg/kg) and n-butanol subextract treated groups. Total antioxidant, total oxidant status, cytokine and protein levels were found to be in parallel with macroscopic findings. 80% Methanol extract (400 mg/kg) and n-butanol subextract were found to provide the best healing according to the wet weight measurements and colon damage scoring performed on the removed colon tissues at the end of the experiment. These findings supported the results of histopathological analysis. High Performance Liquid Chromatography analyses were conducted to determine the phytochemical profile of the active crude extract and n-butanol subextract. According to the chromatographic analysis, ellagic acid was determined in both extracts and its amount was quantified. The present study has revealed the activity potential of cornelian cherry in a scientific platform.