Konuşma sesi bozukluğu olan ve olmayan okul öncesi çocuklarda problemli medya kullanımının erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of problematic media use on early literacy skills in preschool children with and without speech sound disorder
Yazar: SEMİHA BENGİSU BOZKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİFE BARMAK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Konuşma Sesi Bozukluğu, konuşma seslerinin üretim yeri, zamanı, hızı ve basıncının hatalı üretiminden kaynaklanan bir konuşma bozukluğudur. Medya kullanım süresinin fazla olması, yanlış içeriği ve ebeveyn kontrolündeki eksiklikler gibi nedenlerden dolayı problemli medya kullanımı çocukların gelişim süreçlerini etkilemektedir. Çalışmamızız amacı, konuşma sesi bozukluğu olan ve olmayan çocukların problemli medya kullanımını ve erken okuryazarlık becerilerini karşılaştırmak, ayrıca problemli medya kullanımı ile erken okur yazarlık becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmamızda, çalışma grubunu 60-83 ay aralığında konuşma sesi bozukluğu olan 25 çocuk oluştururken, aynı yaş aralığında normal gelişim gösteren 25 çocuk ise kontrol grubunu oluşturmuştur.  Tüm çocukların değerlendirilmesinde Türkçe Erken Dil Gelişim Testi, Ankara Artikülasyon Testi, Erken Okuryazarlık Testi ve Problemli Medya Kullanım Ölçeği kullanılmıştır.  Her iki grup problemli medya kullanımı, dil gelişimi, artikülasyon ve erken okuryazarlık becerileri açısından karşılaştırılmıştır.  Elde edilen bulgulara göre erken okuryazarlık becerilerinden ifade edici dilde sözcük bilgisi, genel isimlendirme, fonolojik farkındalık, harf bilgisi ve Erken Okuryazarlık Testi toplam puanları açısından iki grup arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p<0.05). Konuşma sesi bozukluğu olan grubun problemli medya kullanım ölçeğinden elde ettikleri puanlar normal gelişim gösteren çocuklara göre istatiksel olarak daha yüksekti (p<0.05). Konuşma sesi bozukluğu olan çocuklar Erken Okuryazarlık Testi'nin dinlediğini anlama alt testi ile problemli medya kullanımı arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki elde edilmiş (p<0.05), ancak normal gelişim gösteren çocuklarda ise iki ölçek arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Konuşma sesi bozukluğu olan çocukların ifade edici dilde sözcük bilgisi, genel isimlendirme, fonolojik farkındalık, harf bilgisi gibi erken okuryazarlık becerilerinde daha düşük performans göstermiştir. Ayrıca bu çocukların problemli medya kullanım alışkanlıklarının dinlediğini anlama becerilerini olumsuz etkilediği görülmüştür. Konuşma sesi bozukluğu olan çocukların değerlendirme ve müdahale planlarında problemli medya kullanım alışkanlıklarının ve erken okuryazarlık becerilerinin de dikkate alınması gerektiği düşünülmüştür.

Abstract:
Speech Sound Disorder is a speech disorder caused by incorrect production of speech sounds' place, time, speed, and pressure. Excessive media usage, inappropriate content, and insufficient parental control affect children's developmental processes. Our study aims to compare problematic media use and early literacy skills of children with and without speech sound disorders and also to examine the relationship between problematic media use and early literacy skills. Twenty-five children with speech-sound disorders aged 60 to 83 months comprised the study group, whereas the control group comprised twenty-five children with typical development within the same age range in our study. In assessing all children, the Problematic Media Use Scale, Early Language Development Test: Turkish, Ankara Articulation Test, and Early Literacy Test were utilized. Both groups were compared for problematic media usage, language development, articulation, and early literacy skills. According to the findings, there was a statistically significant difference between the two groups in terms of expressive language vocabulary, general naming, phonological awareness, letter knowledge, and Early Literacy Test total scores, which are among the early literacy skills (p<0.05). The scores of the group with speech sound disorder on the problematic media use scale were statistically higher than those of typical developing children (p<0.05). A significant negative relationship was obtained between the listening comprehension subtest of the Early Literacy Test and problematic media use in children with speech sound disorders (p<0.05), but no significant difference was found between the two scales in typical developing children. Children with speech-sound disorders showed poorer performance in early literacy skills such as expressive language vocabulary, general naming, phonological awareness, and letter knowledge. Furthermore, it has been observed that these children's problematic media usage habits negatively affect their listening comprehension skills. It is thought that problematic media usage habits and early literacy skills should be included in the assessment and intervention plans for children with speech sound disorders.