Türkçe derslerinde anlama stratejileri kullanımının öğrencilerin okuduğunu ve dinlediğini anlama düzeylerine etkisi
The effect of compherension strategies used in the Turkish lessons for reading and listening compherension levels of students
Yazar: AYŞEGÜL KAPLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SADET MALTEPE
Balıkesir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlama = Understanding ; Dinleme = Listening ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Dinleme-anlama = Listening-understanding ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-anlama becerisi = Reading-comprehending skill ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkçe derslerinde kullanılan anlama stratejilerinin öğrencilerin okuduğunu ve dinlediğini anlama düzeyleri üzerindeki etkisini belirlemektir. Ön test-son test kontrollü yarı deneysel desen kullanılarak yapılan çalışma Bursa/Mustafakemalpaşa Ortaokulu'nda 5-D ve 5-E şubelerinde yürütülmüştür. Araştırma grubu 5-D Sınıfı (N=29) deney, 5-E Sınıfı (N=30) kontrol grubu olmak üzere, toplam 59 öğrenciden oluşmaktadır. 10 haftalık araştırma boyunca deney grubunda ilgili alanyazından seçilen uygun anlama stratejilerinin kullanıldığı etkinlikler uygulanırken; kontrol grubunda çalışma kitabındaki etkinliklerle derslere devam edilmiştir. Öğrencilerin anlama düzeylerinin tespitinde her iki gruba da ön test ve son test olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş "Okuduğunu Anlama Testi" ve "Dinlediğini Anlama Testi" uygulanmıştır. Uygulama öncesinde testlerin güvenirlik ve geçerlilik değerleri belirlenmiş; Okuduğunu Anlama Testi'nin KR-20 değeri .90, Dinlediğini Anlama Testi'nin ise .75 olarak tespit edilmiştir. Verilerin analizinde ise SPSS 13.0 Paket programından yararlanılmıştır. Grupların denkliğinin tespitinde frekans hesaplaması yapılmış;  ön test ve son testlerin yorumlanmasında grup içi analizlerde eşli gruplar T-testi ve Wilcoxon testi; gruplar arası analizlerde ise bağımsız gruplar T-testi ve Mann Withney U testi kullanılarak öğrencilerin okuduklarını ve dinlediklerini anlama düzeyleri ölçülmüştür. Karşılaştırmaların verimli olabilmesi için anlamlılık düzeyi .05 olarak kabul edilmiştir. 

Araştırmanın bulgularına göre deney grubu öğrencilerinin okuduğunu ve dinlediğini anlama düzeylerini geliştirmede uygulanan anlama stratejilerine dayalı okuma ve dinleme eğitimi etkinliklerinin kontrol grubunda uygulanan geleneksel okuma ve dinleme eğitimi etkinliklerinden daha etkili olduğu belirlenmiştir.  Sonuç olarak 5. Sınıf Türkçe derslerinde anlama stratejileri kullanımının öğrencilerin okuduğunu ve dinlediğini anlama becerilerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Türkçe Dersi, Okuma Becerisi, Dinleme Becerisi, Anlama Stratejileri.

Abstract:
The aim of this research is to determine the effects of comprehension strategies used in Turkish lessons on students' reading and listening comprehension levels. The research was conducted by employing pre-test, post-test, control group design in Mustafakemalpaşa Secondary School. The study included 59 subjects in total, and class 5-D was the experimental group (N=29), while class 5-E (N=30) was the control group. In a 10-week-long period, experimental group were exposed to comprehension strategies with the use of activities; in the meantime, control group continued studying in woorkbook's. To determine the students' comprehension levels, both groups were administered scales developed by the researcher as pre-test and post-test, named Reading Comprehension Test (RCT) and Listening Comprehension Test (LCT). Prior to workshop, scales were tested to determine reliability and validity; subsequently, KR-20 values for RCT was .90, and .75 for LCT. Obtained data was analyzed through the SPSS 13.0 (Statistic Package For Social Science).  To determine the equivalence of the groups, the frequency was calculated. Moreover, in the way of interpretation of pre-tests and post-tests, a paired-samples t-test and Wilcoxon test was used for intra-group analysis, while an independent samples t-test and Mann Withney U test for inter-group analysis was utilized. Thus, reading and listening comprehension levels of the students were measured. Significance level was considered as .05 so as to make the comparisons between groups productive. 

According to the results of the research, the reading and listening activities based on reading and listening comprehension strategies to develop the students' learning levels in the experiment group were more effective than the traditional reading and listening activities applied on the control group. In conclusion, the study suggested that, the use of comprehension strategies in 5th-grade Turkish classes has positive effect on students' reading and listening comprehension skills.



Key words: Comprehension Strategies, Listening Skills, Reading Skills, Turkish Lesson.