Fenilaminopirimidin türevi bazı yeni bileşiklerin tasarımı, sentezi ve antikanser etkilerinin değerlendirilmesi
Design, synthesis and evaluation of anticancer activity of some novel phenylaminopyrimidine derivatives
Yazar: ASLI DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. İLKAY KÜÇÜKGÜZEL
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Anilin = Aniline ; Anilin bileşikleri = Aniline compounds ; Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Fosfotransferazlar = Phosphotransferases ; Moleküler özellikler = Molecular properties ; Pirimidinler = Pyrimidines ; Tirozin = Tyrosine ; Tiyoüre = Thiourea

Özet:
Amaç: Kanser, günümüzde, ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Bu çalışmada, kanser tedavisine katkıda bulunmak düşüncesiyle yeni fenilaminopirimidin türevi bileşiklerin tasarımı ve sentezi amaçlanmıştır. Fenilaminopirimidin çekirdeği taşıyan yeni tiyoüre, üre, 1,3-tiyazolidin-4-on ve 5-ariliden-1,3-tiyazolidin-4-on bileşiklerinin sentezi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem:  Başlangıç maddesi olarak kullanılan 4-metil-N3-[4-(piridin-3-il)pirimidin-2-il]benzen-1,3-diamin bileşiği sırasıyla çeşitli izosiyanat ve izotiyosiyanatlar ile tepkimeye sokularak yeni üre ve tiyoüre türevleri elde edilmiştir. Ardından elde edilen bazı tiyoürelerin sodyum asetat varlığında α-kloroasetik asit ile tepkimesinden 1,3-tiyazolidin-4-on bileşikleri kazanılmıştır. Bazik ortamda ve ilgili aromatik aldehitler varlığında 1,3-tiyazolidin-4-on türevleri, Knoevenagel kondensasyonu ile 5-ariliden-1,3-tiyazolidin-4-on türevlerine dönüştürülmüşlerdir.
Bulgular: Tasarlanan ve sentezlenen bileşiklerin saflıkları ise İTK ve YBSK ile kontrol edilmiştir. Bileşiklerin yapıları elementel analiz, FTIR, 1H-NMR, 13C-NMR, HMBC ve kütle spektral teknikleri ile kanıtlanmıştır.
Sonuçlar: Elde edilen 72 adet bileşiğin antikanser etki çalışmaları gerçekleştirilmiş, bileşiklerin farklı kanser hücre hatlarındaki antikanser aktiviteleri gösterilmiştir. Biyolojik aktivite sonuçları moleküler kenetlenme çalışmaları ile ayrıca desteklenmiştir.
Anahtar Sözcükler:  Fenilaminopirimidin, Antikanser aktivite, (Tiyo)üre, 5-Ariliden-1,3-tiyazolidin-4-on, Moleküler kenetlenme.

Abstract:
Objective: Cancer is one of the leading causes of death nowadays. In the present study, based on the idea of the possible contribution to anticancer therapy, we aim to design and synthesis of novel pheylaminopyrimidine derivatives. The goal of the present study is the synthesis of novel thiourea, urea, 1,3-thiazolidine-4-one, 5-arylidene-1,3-thiazolidine-4-one derivatives bearing phenylaminopyrimidine core.
Materials and Methods:  Novel urea and thiourea compounds were obtained by the reaction of starting compound 4-methyl-N3-[4-(pyridin-3-yl)pyrimidin-2-yl]benzene-1,3-diamine with isocyanates and isothiocyanates, respectively. Later, 1,3-thiazolidine-4-one derivatives were obtained by the reactions of some of the thiourea compounds in the presence of sodium acetate and α-chloroacetic acid. 1,3-Thiazolidine-4-one derivatives were converted to 5-arylidene-1,3-thiazolidine-4-one derivatives via Knoevenagel condensation in basic medium and in the presence of related aromatic aldehydes.
Results: The purity of the designed and synthesized compounds was checked by TLC and HPLC. The characterization of the structures was proved by elemental analysis, FTIR, 1H-NMR, 13C-NMR, HMBC and mass spectral techniques.
Conclusions: The anticancer activity studies of the synthesized 72 compounds were held and anticancer activities of the compounds on different cell lineswas shown. Findings were also supported by molecular docking studies.
Key words:  Phenylaminopyrimidine, Anticancer activity, (Thio)urea, 5-Arylidene-1,3-thiazolidine-4-one, Molecular docking.