Türkiye'deki azınlık okullarında din eğitimi (Özel Bomonti Ermeni Katolik İlkokulu ve Ortaokulu ile Özel Gökçeada Rum Ortaokulu ve Lisesi örneği)
Religious education in minority schools in Turkey: Cases of Private Bomonti Armenian Catholic Primary School and Secondary School, and Private Gökçeada Greek Secondary School and High School
Yazar: ASİL ESER GÖKHAN PALGIN
Danışman: PROF. DR. AYŞE ZİŞAN FURAT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Osmanlı Devleti'nde İslam Hukuku'na göre azınlıklar tanımlanırken Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu antlaşması olan Lozan Barış Antlaşması'nda ise Ermeniler, Rumlar ve Yahudiler, Türkiye azınlıkları olarak tanımlanmıştır. Bu süreç dahilinde azınlık okulları da Osmanlı Devleti'nden günümüze hakkında en çok tartışılan konuların başında gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanıyla birlikte tüm eğitim kurumlarının tek çatı altında toplanması amacıyla 1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu hazırlanmıştır. Tevhid-i Tedrisat Kanununun yasalaşmasıyla Millî Eğitim Bakanlığı'nın denetimine giren tüm eğitim-öğretim kurumlarındaki köklü değişim ve dönüşüm sürecinden azınlık okulları da doğrudan etkilenmiştir. Bu süreç, eğitim-öğretim ve işleyişi düzenlemek amacıyla 1965 yılında çıkarılan Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile devam etmiş ayrıca Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği gibi çeşitli yönetmelikler ile ek düzenlemelere gidilmiştir. Bu çalışma azınlık eğitim kurumlarındaki din eğitimini; müfredatları, din eğitimi yaklaşımları, ders içerikleri, kullandıkları materyalleri, ölçme ve değerlendirme teknikleri, okul içi ve sınıf içi etkinlikler ve faaliyetleri ile Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretmenleri gibi başlıklar altında çok yönlü olarak incelemektedir. Ayrıca azınlık okullarının din dersiyle alakalı materyal ve öğretmen temininde karşılaşılan güçlükler, eğitim dili yetersizlikleri, kısıtlı fiziki imkanlar ve maddi sıkıntılar ile kurumlar arası iletişim eksikliği gibi belli başlı sorunlarını ele almaktadır. 
Araştırma dahilinde örneklem olarak iki azınlık okulu din dersi öğretmenleri ile görüşmeler yapılarak sınıf gözlemlerinde bulunulmuştur. Bunların yanı sıra kaynak taraması ile birlikte din dersi yıllık planları, zümreleri ve ders materyalleri de araştırma için veri kaynağı olarak bir arada incelenmiştir. Araştırmanın hakkında yeterli çalışma bulunmayan bu alana ışık tutacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda çalışma, azınlıkların din eğitimi alanında literatüre katkı sağlarken yeni araştırmacılara da çalışmaları dahilinde fikir verecektir.

Abstract:
The existence of Turkish minorities, identified as Armenians, Greeks, and Jews with the Lausanne Peace Treaty and the minority schools, has always been one of the most discussed issues from the Ottoman period to the present. With the proclamation of the republic, the Law of Unification of Education (Tevhid-i Tedrisat) was passed to gather all educational institutions under one roof. In this way, it was aimed to find solutions to the existing problems in the minority schools and other educational institutions in Turkey. The radical change and transformation process in all educational institutions, which started with the aforementioned enactment of the Law of Unification of Education, directly affected minority schools as well. This process continued with the Law on Private Education Institutions, which was enacted in 1965 to regulate the functioning of education. Additional regulations, such as the Regulation on Private Education Institutions, were also made. However, neither the changes nor the stages that minority education institutions have gone through within this process have previously been studied in a multi-faceted manner. To put it more clearly, the kind of religious education that minority students receive has not been investigated thoroughly, that is in reference to school materials, measurement and evaluation techniques, and classroom activities, as well as the problems experienced by the teachers of the minority schools in their relation with teachers of Religious Culture and Moral Knowledge. In this respect, the present study is expected to shed light on this relatively less studied area of education in the Turkish context.
It is thought that the present research will shed light on this field, about which there is not sufficient research. At the same time, the research will contribute to the literature in the field of religious education of minorities and will give new researchers ideas regarding their studies.