İslam Osmanlı hukukunda hakimlerin uyması gereken etik ilkeler
Ethical principles that should be followed by judges in Islamic Ottoman law
Yazar: MURAT DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KILINÇ
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Bağımsızlık = Independence ; Etik = Ethics ; Hakimler = Judge ; Kadı = Kadi ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; Tarafsızlık = Impartiality ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Bu tezde İslam ve Osmanlı hukukunda hakimlerin uyması gereken etik ilkeler, evrensel düzeyde kabul gören yargı etiği ilkeleriyle mukayeseli bir şekilde tahlil edilmeye çalışılmıştır.
Çalışmamızın ilk bölümünde meslek etiği, yargı etiği gibi dallarıyla beraber etik kavramı üzerinde durulmuş ve etik ilkelerin pozitif hukuktaki genel görünümü hakkında bilgilere yer verilmiştir. Bu açıdan bakıldığında etik, iyiyle kötünün, doğruyla yanlışın ayırt edilmesine, hakkın hem özüne hem de görünümüne hizmet eden bir disiplindir. 
Çalışmamızın ikinci bölümünde İslam ve Osmanlı hukukunda, hakimliğin tarihi gelişimi, hakimlik kavramı ve hakimlerin niteliklerine değinilmek suretiyle etraflı bir şekilde hakimlik sistemi üzerinde durulmuştur. Bu bölümde yapılan incelemelerde İslam ve Osmanlı hukukunda tesis edilen sistemle, hakimlerin etik ilkelere riayet edebilmesinde büyük bir kolaylık sağlandığı gözlemlenmiştir.
İlk iki bölümde yargı etiğini sorguladığımız alanın kavramsal çerçevesi çizilip teorik alt yapısı oluşturulmuştur. Çalışmamızın esasını oluşturan son bölümde ise İslam ve Osmanlı hukukunda hakimlerin uyması gereken etik ilkeler, günümüzde yargı etiği alanında evrensel düzeyde kabul görmüş Bangalor Yargı Etiği Metni'nde belirlenen ilkeler esas alınarak, uygulama örnekleriyle ve mukayeseli bir şekilde incelenmiştir.
Bu tez hazırlanırken arşiv belgeleri, kadı sicilleri, muhimme defterleri gibi birinci el kaynaklardan, edebü'l kadı gibi teorik kitaplardan, Osmanlı Devleti'nin resmi mezhebi olan Hanefi mezhebine yön veren fıkıh eserlerinden, hakimin adabı kısmına yer veren Mecelle şerhlerinden ziyadesiyle istifade edilmiştir. İslam ve Osmanlı hukukunda hakimlerin riayet ettiği etik ilkelerin Mecelle'de düzenli bir şekilde toplanmış olmasından dolayı tezimizde Mecelle'deki düzenlemelere de sıklıkla yer verilmiştir.
Bu çalışma incelendiğinde, modern hukuk sistemlerinde bir bütün olarak birkaç yıl önce yer bulabilen hakimlere ilişkin yargı etiği ilkelerinin, İslam ve Osmanlı hukukunda, günümüz dünyasına rehberlik edecek derecede, asırlar önce yer aldığı görülecektir.

Abstract:
In this thesis, the ethical principles that judges should follow in Islamic and Ottoman law are tried to be analyzed in a comparative manner along with the universally accepted principles of judicial ethics.
In the first part of our study, the concept of ethics with its branches such as professional ethics and judicial ethics is dwelled on and information regarding the general view of ethical principles in positive law is given. From this point of view, ethics is a discipline that serves both the letter and spirit of the right and the distinction between good and evil, right and wrong.
In the second part of our study, the historical development and concept of judgeship and the qualifications of judges in Islamic and Ottoman law are discussed in detail. During the researches conducted in this section, it has been observed that the system established in Islamic and Ottoman law provides a great convenience for judges to comply with ethical principles.
In the first two sections, the conceptual framework of the field we question judicial ethics is drawn and its theoretical basis is formed. In the last section, which constitutes the core of our study, the ethical principles that judges should follow in Islamic and Ottoman law are examined in a comparative manner and with the practical examples, based on the principles determined in the Bangalore Principals of Judicial Conduct, which has gained recognition in a universal level.
During the preparation of this thesis, first-hand sources such as archive documents, qadi registries, muhimme books (important events' log), theoretical books such as edebu'l qadi (customary non – written procedural rules that should be followed by qadis), fiqh works that guided the official denomination of the Ottoman Empire, the Hanafi denomination, and the annotations of the judge, which included the manners of the judge, were greatly benefited. Due to the fact that the ethical principles followed by the judges in Islamic and Ottoman law were brought together in Ottoman Civil Code in an orderly fashion, the regulations in Ottoman Civil Code were frequently cited in our thesis.
When this study is gone through, it will be seen that; the principles of judicial ethics concerning judges, which could find place in modern legal systems as a whole a few years ago, already took place centuries ago in Islamic and Ottoman law, to the extent to guide today's world.