Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60-72 aylık çocukların ahlaki ve sosyal kural algıları prososyal davranışları ile duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The investigation of the relationship between perceptions of moral and social rules, prosocial behaviors and emotion regulation skills of 60-72 months old children in pre-school education
Yazar: ALİ ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. FATMA ABİDE GÜNGÖR AYTAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki değerler = Moral values ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Görgü kuralları = Etiquette rules ; Kurallar = Rules ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Prososyal davranış = Prosocial behaviour ; Sosyal = Social ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırma okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60-72 aylık çocukların ahlaki ve sosyal kural algıları prososyal davranışları ile duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 eğitim öğretim yılında Denizli İli Merkezefendi, Pamukkale, Tavas ve Kale ilçelerindeki anasınıfı ve anaokullarına devam eden öğrencilerden basit tesadüfi küme örnekleme yöntemiyle seçilen 60-72 aylık 200 kız ve 223 erkek olmak üzere toplam 423 çocuk ve ailesi oluşturmaktadır. Çocukların; ahlaki ve sosyal kurallarla ilgili algılarını değerlendirmek için "Ahlaki ve Sosyal Kural Algısı Ölçeği", prososyal davranışlarını değerlendirmek için "Prososyal Davranış Ölçeği", duygu düzenleme becerilerini değerlendirmek için "Duygu Düzenleme Ölçeği" kullanılmıştır. Çocukların ve ailesinin demografik özelliklerini belirlemek için "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Çocukların ahlaki ve sosyal kural algısı, prososyal davranışları ve duygu düzenleme becerilerinin çeşitli değişkenlere göre farklılığı incelenirken; "t" testi, tek yönlü varyans analizi (OneWay ANOVA) kullanılmıştır. Çocukların ahlaki ve sosyal kural algısı, prososyal davranışları ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında; çocukların prososyal davranış ölçeğinin "kendiliğinden" ve "öğretmen istediğinde" koşulundaki "yardım", "işbirliği", "teselli" ve "paylaşma" alt boyutlarından elde ettikleri puan ortalamaları ile ahlaki ve sosyal kural algısı ölçeğinin, "ahlaki kural algısı" ve "sosyal kural algısı" alt ölçeklerinin; "otorite yokluğu," "kural yokluğu" ve "genelleme" alt boyutlarından elde ettikleri puanların ortalamaları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, çocukların prososyal davranışlarının "öğretmen istediğinde" koşulundaki "işbirliği" alt boyutu ile ahlaki ve sosyal kural algısı ölçeğindeki, ahlaki kural algısı alt ölçeğinin; "ceza" alt boyutu arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna varılmıştır. Çocukların duygu düzenleme ölçeğinin "duygu düzenleme" alt boyutundan elde ettikleri puan ortalamaları ile ahlaki ve sosyal kural algısı ölçeğindeki "ahlaki kural algısı" ve "sosyal kural algısı" alt ölçeklerinin; "otorite yokluğu", "kural yokluğu" ve "genelleme" alt boyutlarından elde ettikleri puan ortalamaları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Duygu düzenleme ölçeğinin "değişkenlik / olumsuzluk" alt boyutundan elde ettikleri puan ortalamaları ile ahlaki ve sosyal kural algısı ölçeğindeki "ahlaki kural algısı" alt ölçeğinin "genelleme"; sosyal kural algısı alt ölçeğinin ise "otorite yokluğu" ve "genelleme" alt boyutlarından elde ettikleri puan ortalamaları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca duygu düzenleme ölçeğinin "değişkenlik/ olumsuzluk" alt boyutu ile ahlaki ve sosyal kural algısı ölçeğindeki ahlaki kural algısı alt ölçeğinin "otorite yokluğu" ve sosyal kural algısı alt ölçeğinin "kural yokluğu" alt boyutları arasında negatif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Çocukların prososyal davranışları ile duygu düzenleme becerileri arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ahlaki ve Sosyal Kural, Prososyal Davranış, Duygu Düzenleme

Abstract:
This research was carried out to investigate the relationship between the pro-social behaviors, perceptions of ethical and social rules and the emotion regulation skills of 60-72 months old children attending preschool education. The study group was constituted of 423 children, as 200 girls and 223 boys, and their families, selected by simple random sampling from the kindergartens in Merkezefendi, Pamukkale, Tavas and Kale districts of Denizli Province in the academic year of 2015-2016. The "Ethical and Social Rule Perception Scale" was used to assess children's perceptions of ethical and social rules, the "Pro-social Behavior Scale" was used to assess pro-social behaviors, and the "Emotion Regulation Scale" was used to assess emotional regulation skills of the children. "Personal Information Form" has been used to determine the demographic characteristics of children and their families. While the children's ethical and social rule perception, pro-social behaviors and emotional regulation skills differed according to various variables, the "t" test, and one way ANOVA was applied. Pearson Product Moment Correlation Coefficient Analysis was performed to determine the relationship between children's ethical and social rule perceptions, pro-social behaviors and emotion regulation skills. According to the findings obtained from the research; it was concluded that, the average scores of the children's prosocial behavior scale obtained from the sub-dimensions of "help", "cooperation", "consolation" and "sharing" under "by themselves" and "when the teacher wanted", and the average scores of the sub-scales of "the lack of authority", "the absence of rules" and "generalization" from the sub-dimensions of "perception of ethical rules", and "perception of social rules" had a significant relationship in the positive direction. In addition, it was concluded that there was a low level of positive correlation between the "co-operation" sub-dimension of children's pro-social behaviors in the condition of "when the teacher wanted" and the "penalty" sub-dimension of "perception of ethical rules" sub-scale. There was a significant relationship in the positive direction between the average scores of the children's "emotion regulation" sub-scale of the emotion regulation scale and the average scores of the sub-scales of "the lack of authority", "the absence of rules" and "generalization" from the sub-dimensions of "perception of ethical rules", and "perception of social rules" in the perception of social rules scale. It was also concluded that there was a significant negative correlation between the average scores of the "variability/negativity" sub-scale of the emotion regulation scale; and the "generalization" sub-dimension of the "perception of ethical rules" sub-scale in the perception of social rules scale, and "the lack of authority" and "generalization" sub-dimensions of perception of social rules sub-scale. It was also found that there was a low level of negative correlation between the "variability/negativity" sub-scale of the emotion regulation scale and the "the lack of authority" sub-dimension of perception of ethical rules sub-scale of the ethical and social rule perception scale and the "the absence of rules" sub-dimension of the social rule perception sub-scale. It has been determined that there is a significant relationship between emotion regulation skills and pro-social behaviors of children.

Key Words : Moral and Social Rule, Prosocial Behavior, Emotion Regulation