Triticum durum ıslah programındaki bazı buğdayların kalitelerinin tespitinde yeni tekniklerin uygulanması üzerine araştırmalar
Research on the application of new techniques for the quality evalution of some wheat lines in the triticum durum breeding programme
Yazar: HAMİT KÖKSEL
Danışman: PROF.DR. HAZIM ÖZKAYA
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Bilimi ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1990
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Makarna = Macaroni ; Makarnalık buğday = Durum wheat ; İrmik = Semolina

Özet:
Bu araştırmada ıslah programlarındaki durum buğdaylarının öğütme kabiliyetini ve makarna kalitesini tahminde kullanılabilecek yeni yöntemler üzerinde çalışılmıştır. Bu amaçla, yaygın olarak kullanılan yöntemlerle son yıllarda kullanılmaya başlanan yöntemler arasındaki ilişkiler belirlenmiştir. Ayrıca standart yöntemlerde irmik kullanılırken bu araştırmada kırma örnekleri kullanılmış ve irmikte saptanan bulgularla kırma bulguları karşı laştırı Imıştır. istatistiksel analiz sonuçlarına göre irmik verimini tahmin etmede en güvenilir kriterlerin PSI (partikül iriliği indeksi) ve camsı lık oranı olduğu bulunmuştur. irmik örneklerinden elde edilen farinograf, miksograf ve sedimentasyon değerleri ile kırma örneklerinden elde edilen eşdeğer bulgular arasında genellikle önemli ve pozitif yönde korelasyonlar saptanmıştır. Kırmada uygulanan reolojik testlerin ve sedimentasyon testi sonuçlarının makarna pişirme kalite kriterleri ile gösterdiği korelasyonların irmik testleri kadar güvenilir olduğu görülmüştür. Rezidü protein miktarı ile makarna pişirme kalitesi arasında istatistiksel olarak önemli ilişki bulunmasına rağmen, korelasyon katsayısı düşük çıkmıştır.1 1 1 Ayrıca, iki standart çeşitin (Kunduru 1149, Çakmak 79) değişik yetiştirme yerlerinden alınan örneklerinde elektroforez tekniği uygulanarak gliadin bant dağılım desenlerinin yetiştirme yerinden etkilenmediği, elektroforetik özelliklerin makarna pişirme kalitesini tahminde kullanılabilecek genotipık bir karakter olduğu bel irlenmiştir. Bu araştırmada yer alan testler içerisinde ıslah programlarının özellikle erken kademelerinde; - irmik veriminin tahmininde PSI ve camsılık oranının, - Makarna kalitesinin tahmininde ise kırmada uygulanan farinograf, miksograf, SDS-sedimentasyon ve gliadin elektroforez testlerinin etkin şekilde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. ANAHTAR KELİMELER : Triticum durum, makarnalık buğday ıslahı, makarna kalitesi, elektroforez, markör proteinler, NIR-PSI

Abstract:
In this research project, new methods were investigated to predict the milling ability and pasta cooking quality of the durum wheat lines in breeding programmes. For this purpose the relations between the conventional methods and the recently developed methods were determined. In addition, in this research wholemeal samples were used instead of semolina in the standart methods and relations between them were investigated. Statistical analyses showed that PSI (particle size index) and vitreousness were more reliable than the other criterias used for predicting semolina yield. The correlations between farinograph, mixograph and sedimentation values obtained from wholemeal and semolina samples were positive and found to be highly significant. The farinograph, mixograph and sedimentation test results showed highly significant correlations with the pasta cooking quality both in wholemeal and semolina samples. Although the residue protein which is not soluble in dilute acetic acid showed significant correlations with the pasta cooking quality, correlation coefficients were not very high. Furthermore, electrophoresis were applied to the seeds of two standart varieties (Kunduru 1149, Çakmak 79) obtained from the trials grown at different locations. This experiment showed that electrophoregrams were not affected by the area of growth and the electrophoretic properties were agenotypic character that can be used for the prediction of pasta cooking quality. To conclude, in breeding programmes especially at early stages among the tests used in this research; - PSI and vitreousness can be used to predict the semolina yield. - Wholemeal farinograph, mixograph, SDS-sedimentation and gliadin electrophoresis were found to be very effective in the prediction of pasta cooking quality. KEY WORDS: Triticum durum, durum wheat breeding, pasta quality, electrophoresis, marker proteins, NIR-PSI