Monensinin civcivlerde ve civciv karaciğer doku kültürü hücrelerinde hepatotoksık etkileri
Hepatotoxic effects of monensin in chick and chick liver tissue culture cells
Yazar: MUHAMMET YASİN TEKELİ
Danışman: PROF. DR. MURAT KANBUR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
İyonofor antikoksidyallerden olan monensin kanatlı hayvan yetiştiriciliğinde önemli bir problem olan koksidiyozdan korunma ve sağaltım amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır. Bu çalışma ile monensinin civcivlerde ve perfüze karaciğer dokularından izole edilen hepatositlerde olası hepatotoksik etkileri ile etki mekanizmalarının araştırılması amaçlandı. 
Çalışmanın in vitro kısmında perfüze civciv karaciğerinden izole edilen hepatosit hücreleri farklı dozlarda monensinle muamele edilerek her birine ait canlılık analizleri ile toksik ve toksik olmayan dozlar belirlendi. Çalışmanın in vivo kısmında ise civcivler 60 gün boyunca monensin içeren yemlerle beslendikten sonra karaciğer dokuları alındı. İzole karaciğer hepatositlerinde ve karaciğer dokularında western blot tekniği ile p53, kaspaz 3, kaspaz 9 ve beta aktin proteinleri; PCR teknikleri ile BCL-XL, BCL-2, survivin ve beta aktin ekspresyonları ve komet tekniği kullanılarak olası sitotoksik ve genotoksik etkiler değerlendirildi. 
Çalışmanın sonunda primer tavuk hepatositlerinde monensinin artan zamana ve doza bağlı olarak hücre canlılığını azalttığı; toksik konsantrasyonda (10 µmol/ml) apoptotik kaspaz-3, kaspaz-9 ve p53'ün proteinlerinin ifadelenmelerini artırırken anti apoptotik BCL-2, BCL-XL ve survivin'in mRNA düzeyinde ifadelenmelerini azalttığı;  karaciğer dokusunda 100 ppm monensinin p53, kaspaz-3 ve kaspaz-9 proteinlerinin ifadelenmelerini artırırken BCL-2'nin mRNA düzeyinde ifadelenmesini azalttığı; öte yandan 125 ppm monensin uygulamasının ise karaciğerde p53 ve kaspaz-9 proteinlerinin ifadelenmelerini artırıken BCL-2 ve BCL-XL'nin mRNA düzeyinde ifadelenmelerini azalttığı; ayrıca 100 ve 125 ppm monensin uygulaması karaciğerde komet oluşumuna neden olduğu; sonuç olarak monensinin hem primer hepotositlerde hem de karaciğer dokusunda apoptozu indükleyerek sitotoksisite ve genotoksisiteye neden olduğu belirlendi.
Anahtar Kelimeler: Monensin, Civciv, Karaciğer, Sitotoksisite, Genotoksisite, Hepatoksisite

Abstract:
Monensin, an ionophore anticoccidial, is frequently used for the prevention and treatment of coccidiosis which is a major problem in poultry breeding. When used correctly, monensin is highly safe in target animals whereas it can be extremely toxic in overdose. In this study, it was aimed to investigate the possible hepatotoxic effects and mode of action of monensin on hepatocytes isolated from chicks and perfused liver tissues.
In the in vitro part of the study hepatocyte cells isolated from the chick liver were treated with monensin at different doses, toxic and non-toxic doses were determined by the cell viability analyzes. In the in vivo part of the study, chicks were fed with monensin-containing feeds for 60 days and then liver tissues were collected. In isolated liver hepatocytes and liver tissues; p53, caspase 3, caspase 9 and beta actin proteins were evaluated with western blot technique while BCL-XL, BCL-2, survivin and beta actin expressions were evaluated with PCR techniques. Also possible cytotoxic and genotoxic effects were evaluated with western blot, PCR and comet technique.
In the end of the study, monensin in primary chicken hepatocytes decreased cell viability due to increased time and dose; at 10  µM concentration of monensin increased expression of apoptotic proteins caspase-3, caspase-9 and p53 while reducing the expressions of mRNA level of anti-apoptotic BCL-2, BCL-XL and survivin. At 100 ppm concentration of monensin in liver tissue increased the expression of p53, caspase-3 and caspase-9 proteins while decreasing the expression of mRNA level of BCL-2. On the other hand, at 125 ppm concentration of monensin application in the liver the expression of p53, caspase-3, and caspase-9 proteins were increased while reducing the expression of mRNA level of BCL-2 and BCL-XL. Also, 100 and 125 ppm monensin application in the liver has led to the comet formation. Consequently, monensin was determined to cause cytotoxicity and genotoxicity by inducing apoptosis in both primary hepotocytes and liver tissue. 
Keywords: Monensin, Chicken, Liver, Cytotoxicity, Genotoxicity, Hepatoxicity.