Kutadgu Bilig'de eğitim ve yönetim
Education and management at Kutadgu Bilig
Yazar: FATMA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AYDOĞAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlak = Morality ; Eski Türkler = Old Turks ; Eğitim = Education ; Kutadgu Bilig = Kutadgu Bilig ; Türk kültürü = Turkish culture ; Yönetim = Management

Özet:
Bu araştırma, Eski Türk kültürü çerçevesinde yazılan ilk Türk- İslam eseri olan Reşit Rahmeti Aratın çevirisi Kutadgu Bilig adlı eserde; eğitim metodu, içeriği ve niteliği; yönetim kavramı ve yönetimin unsurları konularında yapılan bir literatür taramasıdır. Araştırma için özellikle birincil (kitap, ansiklopedi, ciltli eserler) kaynaklara başvurulmuş, konunun benzer ve farklı yönlerini ele alan ve farklı alanlarda yapılmış çalışmaların konu ile ilgili kısımları da incelenmiştir. Amaç; Eski Türk eğitim ve yönetim anlayışından yola çıkarak günümüzdeki eğitim ve yönetim alanlarındaki sorunlara çözüm önerileri sunmaktır.
      Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig'de insanı temele almış ve önce insanın kişilik ve ahlak eğitimini öne çıkarmış, ardından yaptığı işle (yönetim) ilgili eğitimin gerekli olduğunu vurgulamıştır. Eserde akıl ve bilginin önemi ve insanın bu dünyada ve öbür dünyada mutlu olmasını sağlayacak yollar öğütlenmiştir. Eserde eğitim kavramı, öncelikle kişinin ahlak yönünden olgun hale gelmesi olarak değerlendirilmiş, ardından bulunduğu makam ve meslekle ilgili genel etik kurallar ve görevin gerektirdiği davranış esasları ele alınmıştır. İnsanın, inançları ve değerleri doğrultusunda doğru yolda olabilmesi, meslek ya da görevinde başarılı olabilmesinin, kişinin erken yaşlardan itibaren alacağı doğru ve disiplinli eğitim ile mümkün olacağına vurgu yapılmıştır. Bunların yanında eserde, devlet yönetme işinin esasları ortaya konularak, yönetimde söz sahibi olan hükümdar ve diğer yöneticilerin görevleri ile ilgili sorumluluklarına ve genel davranış prensiplerine yer verilerek geçmişten gelen Türk yönetim anlayışı çerçevesinde yönetim işi açıklanmıştır. Eserden yola çıkarak başarılı ve uzun ömürlü bir devletin temelinin, yönetimdeki kişilerin işinin gereklerini bilen, ahlaklı ve becerikli bireyler olmasına dayandığı, bu nedenle de yönetici vasfındaki kimselere eğitimle bu özelliklerin kazandırılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Kişinin yönetme kabiliyetine sahip olmasının yanında bu yönde eğitim alarak kendini geliştirmesinin yönetim işinin temeli olduğu ortaya konulmuştur. 
    Araştırmada eğitim ve yönetim arasındaki ilişkisi şu şekilde açıklanabilir: Çocukluktan itibaren doğru ve disiplinli eğitim alan ahlaklı insanlar, getirildikleri görevi de yine eğitim sayesinde başarıyla yaptıklarında ve bu durum tüm toplum için gerçekleştiğinde, dört başı mamur bir toplum yapısı ve bu toplumu her alanda başarı ile yöneten, sevilen yöneticiler ile sağlam bir devlet ideali de gerçekleşmiş olacaktır. Kısaca ifade etmek gerekirse, sağlam bir devlet, birliktelik ve huzur içinde bir topluma; huzurlu ve refah içinde bir toplum ise ahlaklı, bilgili insanlara dayanmakta ve tüm bunların temeli yine eğitime bağlanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Eğitim, Ahlak, Yönetim, Eski Türk Kültürü, Kutadgu Bilig.

Abstract:
This study is a literature review of education method, content and quality; the concept of management and its  elements in Kutadgu Bilig which is the first Turkish- İslamic work written in the frame of Old Turkish culture, translated by Reşit Rahmeti Arat.Especially primary (boks, encyclopedia, hardcover) resources were used fort he research, and the relevant parts of studies dealing with similar and different aspects of the subject and conducted in different fields were also examined.Goal; based on the old Turkish education and management approach, it is to offer solutions to the problems in today's education and management.
     Yusuf Has Hacib, in Kutadgu Bilig, man on the basis of human personality and first, he was required to do his work after having brought moral education to prominence highlighted. The ways that make people happy in this world and the other world with the importance of reason and knowledge together are shown. The concepts of education in the work becomes mature primarly from the moral aspect of the person the general ethics of the profession in the of author in which it is located then reflected as it's arrival the rules and principles of conduct required by the task are discussed with in the framework. It is emphasized that it is possible for a person to be on the right path in line with his/her beliefs and values and to be successful in his/her profession or duty with the correct and disciplined education he/she has taken from on early ages. 
     However, in the work, the principles of the state management business are laid out, regarding the duties of the monarch and other rules who have a say in the administration Turkish from the past with its responsibilities and general principles of behavior management business is explained within the framework of management understanding. It is based on the work is the moral individuals who know the subtleties of the people in the administration and this education is provided. The results of these features can be excavated by training to the people under the supervision of the administrator have been removed. The basis of the management business is that the person has the ability to manage as well as the need to develop himself by training in this direction. 
     In this study, when  moral individuals who receive correct and disciplined education from childhood successfully accomplish the task they have brought through education and this situation is realized for the whole society, a solid state ideal will be realized with the great society of structure and popular manages who manage this society with success in every field. Simply expressed, a solid state based on a society in unity and peace , a society of peace and prosperity is based on people who are moral and knowledgeable, and the basis of all this is  based on education again.
Keywords: Education, Morality, Management, Ancient Turkish Culture, Kutadgu Bilig.