KİT'lerin kurulma nedenleri, tarihsel analizi
Foundation motives of SEES and their historical analysis
Yazar: DENİZ ABUKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAL BAHÇE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; KİT = State Economic Enterprises ; Siyasi gelişmeler = Political improvements

Özet:
Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Türkiye'nin ekonomik kalkınma hareketine önemli katkılar sağlamıştır. Özellikle sanayi sektörünün gelişiminde KİT'ler önemli bir rol oynamıştır. KİT'ler, planlı sanayileşme hareketinin başlatıldığı 1930'lu ve bu sanayileşme hareketinin ikinci halkasını oluşturan 1960'lı yıllarda ekonomi politikalarının temel yürütücüsü olmuşlardır. Bu çalışmada, Türkiye'de planlı dönemlerin en önemli kamu iktisadi politika araçları olan KİT'lerin kuruluş nedenlerinin hangi içsel ve dışsal faktörlere dayandığı tartışılmaktadır. Tartışma, planlı dönemler çerçevesinde iki ayrı bölümde yürütülmüştür. Bu iki bölümde KİT'leri doğuran tarihsel süreç, siyasi ve ekonomik bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Böylece KİT'lerin hangi ideolojik, ekonomik ve konjonktürel nedenlerle kurulduğu ortaya konulmaya çalışılmıştır.İncelenen planlı dönemlerde kurulan KİT'ler dikkate alınarak bir değerlendirme yapıldığında; ithal ikameci sanayileşme sürecinin ilk aşaması olan temel tüketim mallarının yerli üretiminin 1930'lu yılların dışa olabildiğince kapalı ve uluslararası ihtisaslaşma anlayışına karşı olunan ortamında, ikinci aşaması olan ara malları üretiminin ise 1960'lı yılların dışa bağımlı ve karma ekonomi koşullarında KİT'ler eliyle gerçekleştirildiği söylenebilir. Bu süreç yürütülürken ekonomi politikaları asla kapitalist gelişim çizgisinin dışına çıkarılmamıştır.Kısacası çalışmada KİT'lerin kuruluş nedenleri, iktisadi politika aracı olarak önem kazandıkları planlı dönemler çerçevesinde incelenmekte ve bu kuruluş nedenlerinin ülke içinde ve dünyada ortaya çıkan ekonomik ve siyasi gelişmelere bağlı olarak değişim gösterdiği öne sürülmektedir.

Abstract:
State economic enterprises (SEEs) have provided crucial contributions to Turkey's economic development. In particular, SEEs played an important role in the development of the industrial sector. SEEs became main executive of economic policies in the period of 1930s during which planned industrialisation was launched and in the period of 1960s which forms the second phase of industrialisation movement. In this study, SEEs, which are the most important public economy policy tool in Turkey during planned development periods, is analyzed in a way that the internal and external factors which gave birth to SEE?s are discussed. Discussion was conducted in two separate sections within the framework of two planned development periods. In these two sections the historical process giving birth to SEEs have been subjected to political and economic evaluation. Consequently, it has been tried to put forward under which ideological, economic and cyclical motives SEEs were established.Whilst taking into consideration SEEs established in the examined planned development periods, the domestic production of basic consumption goods, which is the first phase import substitution industrialisation, was implemented by SEEs in an as far as closed economic environment that was opposed to international specialization in 1930s. Additionally, it can be said that the production of intermediate goods, which constitutes the second phase of import substitution industrialisation, was performed by SEEs under conditions that the mixed economy was dependent on outside resources in 1960s. While carrying out this process, economic policies have never been in conflict with capitalist development.Concisely, motives for establishing SEE?s are examined in the context of the periods when they gained importance as an economic policy instrument and it is suggested that these motives changed depending upon economic and political factors within the country and the world.