Türk basın hayatında İktisadiyat Mecmuası
The 'İktisadiyat Mecmuası' in Turkish press life
Yazar: EMREHAN YÜCEL
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT BOLAT
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Basın tarihi = Press history ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Türk basını = Turkish press ; Türk düşünce tarihi = Turkish thought history ; Türk ekonomi tarihi =

Özet:
II. Meşrutiyet'in ilanı Türk tarihi açısından dönüm noktası sayılabilecek olayların başında gelmektedir. Bu dönemde hükümeti elinde bulunduran İttihat ve Terakki ile birlikte devlet iktisadi, siyasi ve sosyal alanda gözle görülür bir değişim sürecine girmiştir. Örneğin Kanun-i Esasi tekrardan yürürlüğe girmiş, devlet yönetiminde meclis tekrardan söz sahibi olmuş, iktisat bir bilim dalı olarak incelenmeye başlanmış ve özellikle basın hayatında ciddi bir hareketlenme meydana gelmiştir. Bununla birlikte İttihat ve Terakki, devlet yönetimini eline geçirdiği ilk yıllarda İngiltere menşeili liberal iktisat politikasını benimsemiş ancak Birinci Dünya Savaşı'nın sebep olduğu koşullar neticesinde bu politikayı terk ederek daha himayeci ve korumacı olan ve aynı zamanda Cumhuriyet Dönemi'ne yansıması "devletçilik" ilkesi olan "milli iktisat" politikasını benimsemiştir. İşte bu gelişmelerin bir sonucu olarak yayın hayatına başlayan İktisadiyat Mecmuası, İttihat ve Terakki'nin yarı resmi yayın organı olarak, milli iktisat düşüncesinin ilmi esaslarını belirlemek amacıyla yayınlanmıştır. Bu cümleden hareketle mecmuada iktisadın alt kolları olan sanayi, ziraat ve ticaret alanlarında pek çok makale yayınlandığı gibi çoğu Avrupa devletinin iktisadi durumu hakkında da bilgiler verilmiştir.  "İlmî ve amelî her nevi iktisadî meselelerden bahseder" sloganını kendisine düstur edinen mecmua 1916-1917 yılları arasında toplam 69 sayı olarak yayınlanmış ve editörlüğünü Celal Sahir (Erozan) üstlenmiş, Tekin Alp başta olmak üzere Ziya Gökalp ve Galip Haldun gibi dönemin önde gelen aydınları ise başyazarlık görevini yerine getirmişlerdir. Bu çalışmada, İktisadiyat Mecmuası'nda yayımlanan makale ve haberler, telif ve tetkik eserlerin desteğiyle tetkik edilerek dönemin iktisadi, sosyal ve siyasi durumu yorum ile birlikte incelenmiştir.

Abstract:
The proclamation of the Second Constitutional Era in 1908 marked a pivotal moment in Turkish history. Under the governance of the Committee of Union and Progress (İttihat ve Terakki), the Ottoman state underwent significant transformations across economic, political, and social spheres. Notably, the reinstatement of the Ottoman Basic Law (Kanun-i Esasi) restored parliamentary authority, economics began to be studied as a scientific discipline, and there was a notable surge in press activities. Initially, the Committee of Union and Progress adopted British-inspired liberal economic policies. However, due to conditions arising from World War I, they shifted towards a more protective and interventionist "national economy" policy, which later influenced the "statism" principle in the Republican era. As a result of these developments, İktisadiyat Mecmuası commenced publication as a semi-official organ of the Committee of Union and Progress, aiming to establish the scientific foundations of the national economy concept. The journal featured numerous articles on various branches of economics, such as industry, agriculture, and commerce, and provided insights into the economic conditions of several European countries. Adopting the motto "Discusses all kinds of scientific and practical economic issues," the journal was published in 69 issues between 1916 and 1917, with Celal Sahir (Erozan) serving as editor. Prominent intellectuals of the era, including Tekin Alp, Ziya Gökalp, and Galip Haldun, contributed as lead writers. This study examines the articles and news published in İktisadiyat Mecmuası, analyzing the period's economic, social, and political conditions with the support of original and investigative works.