Tarımda çocuk emeğinin hane içinde yeniden üretimi: Adıyaman tütün işçiliği örneği
Reproduction of child domestic labour in agriculture: The case of tobacco cultivation in Adıyaman
Yazar: ASLI KAYKISIZ
Danışman: PROF. DR. DENİZ KAĞNICIOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Hanehalkı iş gücü araştırması = Household labour survey ; Tarım = Agriculture ; Tarım işçileri = Agricultural workers ; Tütün = Tobacco ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuk iş gücü = Child labor

Özet:
Bu çalışma, tütün tarımında çocuk emeğini konusunu ele almaktadır. Tütünün Türkiye topraklarında geçen dört yüzyıllık tarihi içerisinde tütün ve çocuk kelimelerinin yan yana yalnızca tırnak aralarında yer aldığı görülmektedir. Bu kapsamda tütünde çocukların varlığına dair bilinenler bir meçhulden ibarettir. Çalışma, bu bilinmezliği giderme çabasının bir ürünüdür.
Bu tez çalışması, nitel araştırma desenlerinden vaka çalışması ile tütünde çocuk emeği olgusunu; tütün ile iç içe geçmiş bir şehir olan Adıyaman örneğinde incelemektedir. Çalışmanın bulguları; gözlem ve görüşme teknikleriyle bilgi toplanan saha araştırmasına dayanmaktadır. Adıyaman'da üretilen iki tütün tipi bulunması sebebiyle saha araştırması iki farklı ortamda yürütülmüştür. Bu kapsamda Dağ araştırması Çelikhan ilçesi ve Adıyaman dağ köylerinde; Ova bölgesi araştırması ise Samsat, Besni, Kahta ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 29'u yetişkin 17'si çocuk olmak üzere toplam 46 kişi ile görüşülmüştür.
Adıyaman'da gerçekleştirilen saha araştırması bulguları tütün tarımında çocukların büyük oranda haneiçi çocuk emeği olarak yer aldıklarını göstermektedir. Tütün tarımında haneiçi emeğe kıyasla az olmak ile birlikte ücretli çalışan çocuklar da bulunmaktadır. Adıyaman'ın Dağ ve Ova tütünün üretim süreci ve pazarlama yöntemlerini karşılaştırmalı inceleyen çalışmanın bulguları tütün tarımında çocuk emeğinin; hanehalkının sınıfsal yapısı, tütün üretim süreci ve tütüne uygulanan tarım politikaları tarafından şekillendiğini göstermektedir.

Abstract:
This study investigates child labour in tobacco growing. Although the tobacco has been grown in Turkey for nearly four centuries, there is a paucity of literature on child labour in the industry. What is known about the use of children as workers in the cultivation of tobacco is a mystery. This study is product of the effort to eliminate this obscurity.
Focusing on child labour in tobacco cultivation by employing qualitative research method, this dissertation takes tobacco growing in Adıyaman province, famous for tobacco production, as a case. Adıyaman is one of the largest tobacco producers of Turkey. A fieldwork was carried out in Adıyaman by using observation and face to face interview methods. There are two different kinds of tobacco produced in Adıyaman. They called one of them as mountain tobacco and the other as plain tobacco. The fieldwork was conducted in Çelikhan, Samsat, Besni, and Kahta towns. Mountain tobacco is grown in Çelikhan, and plain tobacco is grown in the others. Consisting of 29 adults and 17 children, totally 46 respondents were interviewed during the fieldwork.
The findings show that children are mostly involved in tobacco farming as unpaid household labour. It was observed that there are also children as waged labour in the cultivation of tobacco. Comparing the production processes and the marketing methods of mountain tobacco with that of plain tobacco, the research has reached the conclusion that class structure of household, production process and the economic policies implemented by the government shape child labour.