Bilişsel koçluk yöntemiyle öğretilen bilişsel farkındalık stratejilerinin altıncı sınıf sosyal bilgiler dersinde öğrencilerin epistemolojik inançlarına, bilişsel farkındalık becerilerine, akademik başarılarına ve bunların kalıcılıklarına etkisi
The effect of metacognitive strategies instructed through cognitive coaching on students? epistemological beliefs, metacognitive skills, academic achievement and the retention of these in 6th grade social studies course
Yazar: ÖZDEN DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. AHMET DOĞANAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Epistemoloji = Epistemology ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu çalışmada, bilişsel koçluğa dayalı bilişsel farkındalık stratejileri temel alınarak yapılan öğretimin, epistemolojik inançlara, bilişsel farkındalık becerilerine ve akademik başarıya ve bunların kalıcılığına etkisi araştırılmıştır. Araştırma deneysel araştırma modellerinden biri olan ön test-son test kontrol gruplu deneme modeline göre desenlenmiştir. Çalışmada gruplar iki kontrol ve bir deney grubu desenine göre oluşturulmuştur. Araştırmacı deney ve ikinci kontrol gruplarının derslerine ilgili ünitede girmiş, birinci kontrol grubunun dersi sınıf öğretmenince yürütülmüştür.Araştırma 2007-2008 öğretim yılı bahar döneminde Adana İli Seyhan İlçesindeki yer alan İsmet İnönü, Celalettin Seyhan ve Töbank İlköğretim Okullarının altıncı sınıf öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada deney grubunda 20 öğrenci; birinci kontrol grubunda 25 öğrenci ve ikinci kontrol grubunda ise 25 öğrenci olmak üzere toplam 70 öğrenci, çalışma grubunda yer almıştır. Gruplar; ``Ülkemizin Kaynakları Başarı Testti'', ``Bilişsel Farkındalık Ölçeği'', ``Epistemolojik İnançlar Ölçeği'' ve ``SED'' ön test sonuçları dikkatte alınarak eşitlenmiştir.Araştırma süresince elde edilen veriler, SPSS 15.0 istatistik paket programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Verilerin aritmetik ortalamaları, standart sapmaları betimsel olarak verildikten sonra, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve kovaryans analizleri (Ancova) ile korelasyon analizleri yapılmıştır.Sonuç olarak, başarı testinden elde edilen toplam, hatırlama, anlama ve üst düzey kazanım puanları açısından deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Başarı testi kalıcılık puanları açısından ise toplam, anlama, üst düzey kazanım puanları açısından deney grubu lehine anlamlı bir farklılık gözlenirken hatırlama puanı açısından ise birinci kontrol grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bilişsel farkındalık ölçeğinden elde edilen bulgulara bakıldığında, kendini denetleme, değerlendirme, farkında olma ve bilişsel stratejiler açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Farkında olma boyutunda son test puanları açısında deney grubu ile birinci kontrol grubu ve deney grubu ile ikinci kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılaşma bulunurken birinci kontrol ve ikinci kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılaşma bulunamamıştır. Bilişsel farkındalık ölçeğinin kalıcılık puanları açısından ise farkında olma boyutunda deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunurken, bilişsel stratejiler ve değerlendirme boyutlarında deney grubu lehine anlamlı bir farlılık bulunamamıştır. Buna karşın ikinci kontrol grubu kendini denetleme boyutunda kalıcılık testinde anlamlı farklılaşma göstermiştir. Epistemolojik inançlar ölçeğine baktığımızda ise öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna dair inanç boyutunda deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunamamıştır Öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna dair inanç boyutundaysa deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Tek bir doğrunun olduğuna dair inanç boyutunda son test sonuçlarına baktığımızdaysa deney grubu lehine anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. Deneysel desenin epistemolojik inançlar ölçeğinin kalıcılık üzerindeki etkisine baktığımızdaysa öğrenmenin çabaya bağlı olduğuna dair ve öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna dair inanç boyutlarında deney grubu lehine anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. Epistemolojik inanç ölçeği öğrenmenin yeteneğe bağlı olduğuna dair inançta kalıcılık açısından deney grubu ile birinci kontrol ve birinci ikinci kontrol grupları arasında anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. Tek bir doğrunun olduğuna dair inanç boyutundaysa kalıcılık puanları acısından gruplar arasında anlamlı bir farklılaşma bulunamamıştır. Araştırmanın nitel bulgularına bakıldığındaysa bilişsel koçluk yöntemiyle öğretilen bilişsel farkındalık stratejisi uygulama adımlarıyla ilgili olarak deney grubundaki öğrenciler dersi olumlu değerlendirdiklerini, konuyu daha iyi anladıklarını ve bilişsel farkındalık becerilerini kazanıp diğer derslerde de uyguladıklarını belirtmişlerdir.

Abstract:
This study investigates the effect of instruction based on cognitive strategies through cognitive coaching on the epistemological beliefs, on metacognitive skills and academic success, and on the retention of these. The study was designed as pre test post test control group experimental design in which the groups were designed as two control and one experimental group. The researcher instructed the first control and the experimental group in the related unit and the second control group was instructed by the class teacher.The study was conducted in the second semester of 2007-2008 education year with 6th graders in İsmet İnönü, Celalettin Sayhan and Töbank Elementary schools located in Seyhan, Adana. The participants of the study were 70 students: 20 in the first experimental group, 25 in the first control group, and 25 in the second control group. The groups were equalized according to ?the achievement test on the sources of our country?, ?metacognition scale?, ?epistemological beliefs scale? and ?SED? pre test results.The data obtained from the study were analyzed using SPSS 15.0 statistical programming. After the means and the standard deviations were presented descriptively, their correlations were analyzed using One-way analysis of variance (Anova) and covariance analysis (Ancova).As a result, a significant difference was found in experimental group?s favor regarding achievement test total, recall, comprehension and higher-level acquisition marks. While a significant difference was observed in experimental group?s favor in terms of the achievement test retention marks total, comprehension, higher level acquisition, a significant difference was found in the first control group?s favor in terms of recall marks. When the data obtained from metacognition scale were analyzed, a significant difference was found in experimental group?s favor regarding self monitoring, evaluation, awareness, and cognitive strategies. A significant difference was found between experimental and the first control group and experimental and the second control group regarding awareness post test marks while no significant difference was detected between the first and second control groups. As to metacognitive scale retention marks, although a significant difference was found in experimental group?s favor regarding awareness, no significant difference was found in experimental group?s favor regarding cognitive strategies and evaluation aspects. However, the second control group displayed a significant difference in self monitoring. When the epistemological beliefs scale was analyzed, no significant difference was found in experimental group?s favor regarding the belief that learning depends on effort. However, a significant difference was found in experimental group?s favor in the aspect of the belief that learning depends on ability. When the post test results of the belief that there is only one truth were analyzed, a significant difference was found in experimental group?s favor. When we analyzed the effect of epistemological beliefs on retention, we found a significant difference in experimental group?s favor in the aspects of the beliefs that learning depends on effort and learning depends on ability. A significant difference was detected in terms of retention between experimental group and the first and the second control groups regarding epistemological belief scale the belief that learning depends on ability. As for the aspect of the belief that there is only one truth, no significant difference was detected between the groups in terms of retention marks. With regard to the implementation steps of metacognition strategy through cognitive coaching, students in the experimental group stated that they evaluated the courses positively, comprehended topics better, gained metacognitive skills and applied these skills in other lessons.