Deontolojist ve teleolojist kuramlar ikileminde "erdem etiği"
"Virtue ethics" against deontological and teleological theories of ethics
Yazar: BERFİN KART
Danışman: PROF.DR. HARUN TEPE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Ill ÖZET KART Berfîn. Deontolojist ve Teleolojist Kuramlar İkileminde "Erdem Etiği", Yüksek Lisans, Ankara, 2006. Bu çalışmada, son yıllarda üzerinde çokça konuşulan "Erdem Etiği" kuramının ne olduğu ve bu kuramın deontolojist ve teleolojist kuramlarla ilişkisi konu edilmektedir. Erdem etiği kuramı, kendisini "teleoloji " ve "deontoloji " kuramlarına alternatif "yeni" bir kuram olarak görmektedir. Sadece normatif kuramlar bakımından değil, Aristoteles'in erdem etiği kuramıyla ilgisinde de, erdem etiği kendini "yeni" ya da "yenilenmiş" bir kuram olarak görmektedir. Bu kuramın savunucularına göre, "yeni erdem etiği kuramı", erdem veya karaktere verdikleri önem ve öncelik bakımından diğer kuramlardan ayrılmaktadır. Onlara göre etik, eylem-merkezli değil, eyleyen-merkezli olmalıdır. Etiğin ilk başlangıçlarından bu yana eylemle birlikte düşünüldüğü, ama tek başına eylemin değil, erdemli eylemin etiğin ana araştırma konusunu oluşturduğu düşüncesinden hareketle, "erdem etiği"nin yeni bir etik olduğu iddiası eleştirel bir biçimde irdelenecektir. Bu amaçla çalışmanın birinci bölümünde, erdem etiğinin ne olduğu ortaya konulmakta ve "erdem etiği"nin yeni bir kuram olduğunu iddia edenlerin görüşleri ile bu kurama yöneltilen eleştirilere yer verilmektedir. Çalışmanın ikinci bölümünde, erdem etiğinin karşılaştırıldığı diğer etik kuramlar sınıflanması karşısındaki yeri ele alınarak, erdem etiğinin de deontolojist ya da teleolojist bir kuram olup olmadığı ve onun normatiflik tartışmasındaki yeri gösterilmeye çalışılmaktadır. Üçüncü bölümde ise Aristoteles'in erdem anlayışı Nikomakhos'a Etik adlı yapıtı esas alınarak ortaya konulmakta, Aristoteles'in de bir erdem etikçisi sayılıp sayılamayacağı tartışılmaktadır. Sonuç olarak, "erdem etiği" kuramının hem Aristoteles'in erdem etiği görüşüyle hem de teleolojik ve deontolojik kuramlarla kimi ortaklıklar taşıdığı, dolayısıyla, Aristoteles'tenIV bugüne kadar etikte olduğu gibi, erdem-eylem ikilisinin, birine Öncelik tanımadan birlikte ele alınması gerektiği söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Aristoteles, Erdem, Erdem Etiği, Deontolojist Etik, Teleolojist Etik, Etik.

Abstract:
ABSTRACT KART Berfin. "Virtue Ethics" Against Deontological and Teleological Theories of Ethics, Master's Thesis, Ankara, 2006. This thesis studies the theory of "Virtue Ethics" and its relationship with the deontological and teleological theories of ethics. Virtue ethics theory considers itself as a "new" theory and an alternative to both normative theories and Aristotle's virtue ethics theory. According to the advocates of virtue ethics, a "new theory of virtue" differs from the other theories of ethics by giving priority to virtue and character of agent. They assert that ethics must be an agent-based theory rather than action-based one. Taking into the consideration that the basic subject of ethics, since the beginning of ethics, has been the action, especially virtuous action of an agent, the assertion of a new ethics of virtue is going to be studied critically. The first part of this study focuses on what virtue ethics is and presents the views of the supporters of virtue ethics and the views of their critics. The second part of this study analyzes virtue ethics in comparison to the classification of deontological and teleological theory of ethics and attempts to answer the question whether the virtue ethics is a deontological and teleological theory and show its place in the discussion of normativity in ethics. The third part discusses Aristotle's concept of virtue with reference to his work Nicomachean Ethics and looks into whether Aristotle also may be called a virtue ethicist or not. Finally, since virtue ethics theory has some common points with both Aristotle's conception of virtue and deontological and teleological theories of ethics, it can be asserted that virtue and action must be considered together without giving priority to any of them, as it has been in the history of Ethics from the Aristotle up to the present. Key Words: Aristotle, Virtue, Virtue Ethics, Deontological Ethics, Teleological Ethics, Ethics.