Vardiyalı çalışan işçilerde beslenme durumu, uyku kalitesi ve bazı biyokimyasal bulgular arasındaki ilişki
The relation between nutritional status, sleep quality and biochemical findings of shift workers
Yazar: GÖKÇE ÇAKMAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEVLÜDE KIZIL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Toplu Beslenme Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Çakmak G. Vardiyalı Çalışan İşçilerde Beslenme Durumu, Uyku Kalitesi ve Bazı
Biyokimyasal Bulgular Arasındaki İlişki. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri
Enstitüsü Toplu Beslenme Sistemleri Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2016. Bu
çalışmada, vardiyalı çalışmanın beslenme durumu, uyku kalitesi ve bazı
biyokimayasal parametreler arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma
kapsamına 70 vardiyalı çalışan güvenlik görevlisi ve 70 normal gün saatinde çalışan
bireyler alınmıştır. Bireylere kişisel bilgiler, beslenme alışkanlıkları besin tüketim
kaydı, fiziksel aktivite durumu ve uyku kalitesini içeren anket yüz yüze görüşme
yöntemi ile uygulanmıştır. Ayrıca, bireylerin açlık kan glikozu, LDL (düşük dansiteli
lipoprotein), HDL (yüksek dansiteli lipoprotein), trigliserit gibi biyokimyasal bulguları
incelenmiş ve kan basıncı ölçümleri alınmıştır. Çalışmadan elde edilen verilere göre;
vardiyalı çalışan bireylerin LDL kolesterol düzeylerinin kontrol grubuna göre daha
yüksek olduğu (p<0.05) ve alınan antropometrik ölçüm ve biyokimyasal bulgulara
göre vardiyalı çalışan bireylerde Metabolik Sendrom (MetS) görülme oranının daha
yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Beden kütle indeksi (BKI) ve bel çevresi ölçüm
değerlerinin vardiyalı çalışan grupta daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Uyku
Kalitesi Değerlendirme sonuçlarına göre vardiyalı çalışan güvenlik görevlilerinin
normal gün saatinde çalışan bireylere göre uyku kalitelerinin daha kötü olduğu
bulunmuştur (p<0.05). Diğer yandan, iki grubun da fiziksel aktivite düzeylerinin düşük
olduğu ve aralarında istatistiksel olarak bir fark olmadığı görülmüştür (p>0.05).
Vardiyalı çalışan bireylerin enerji, karbonhidrat, protein, yağ, sodyum, sakkaroz,
doymuş, yağ asidi, tekli doymamış yağ asidi ve kolesterol alımı ortalamalarının kontrol
grubundan yüksek olduğu (p<0.05), buna karşın kontrol grubunun kalsiyum ve A
vitamini alımının vardiyalı çalışan bireylerden daha yüksek olduğu görülmüştür
(p<0.05). Vardiyalı çalışan bireylerin vardiya saatlerinin düzenlenmesi, devamlı bir
sağlıklı beslenme eğitimi almaları, beslenmelerinin bir diyetisyen tarafından
düzenlenmesi ileriye yönelik kronik hastalıkların önlenmesi ve erken müdahalede
bulunulması açısından önem taşıdığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Çakmak G. The relations between nutritional status, sleep quality and some biochemical
findings of shift workers. Hacettepe University, Institute of Health Sciences, M.Sc. Thesis in
Food Service Systems Program, Ankara, 2016. Aim of this study was the find out the relations
between shift working and nutrition habits, some biochemical findings, physical activities and
sleep quality. 70 shift working security guards and 70 daytime workers are selected among
the volunteers.Questionnaire was performed face to face to them in order to find out their
personal informations, nutrition habits, food consumption record, physical activity level and
sleep quality. Individuals' fasting blood glucose, LDL (low density lipopretein), HDL (high
density lipoprotein), triglycerides and blood presure findings evaluated in the private
laboratory with doctor surveillance. As a consequence of it, shift workers' LDL values were
determined higher (p<0.05) than daytime workers and metabolic syndrome (MetS) was more
common in shift workers. Body mass index and waist circumference values were higher in
the shift workers (p<0.05). According to sleep quality evaluation, shift workers sleep quality
was worse than daytime workers (p<0.05). In relation of physical activity level, both groups
(shift workers and daytime workers) were inactive and there was not a difference statistically
(p>0.05). Average values of energy, carbonhydrate, protein, fat, sodium, sucrose, satured
and mono unsattured fatty acid and cholesterol intake are higher in the shift workers
(p<0.05) but calcium and vitamin A intake were higher in the control group (p<0.05).In
conclusion, shift workers' shift hours should be rearranged, they should educated about the
healty nutrition and their nutrition programs should be determined by nutritionists so
chronic diseases can be prevented and (with early diagnosis) be cured.