XVIII. Yüzyıl Dîvân Şâiri Mehmed Sıdkî Esîf ve Dîvânı (İnceleme-Metin)
XVIII. Century Divan Poet Mehmed Sıdki Esif and His Divan (Scrutiny-Text)
Yazar: REYHAN DİNÇ
Danışman: PROF. DR. AHMET MERMER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Mehmed Sıdkı Esif = Mehmed Sıdkı Esif ; Metin = Text ; İnceleme = Study ; Şairler = Poets ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Esîf, XVIII. yüzyılın ilk yarısında yaşamış olan Mevlevî bir dîvân şâiridir. Asıl adı Mehmed'dir. Kütahya'nın Tavşanlı kasabasında doğmuş ve burada bir Mevlevîhâne kurarak ömrünün sonuna kadar bu dergâhta şeyhlik makamında bulunmuştur. Şiirlerinin büyük bir kısmında Esîf mahlasını kullanan şâir, birkaç şiirinde ise Sıdkî mahlasını tercih etmiştir. Mutasavvıf bir şâir olan Esîf Dede'nin şâirlik yönü çok kuvvetli değildir. Mevlevîlik ve tasavvuf, onun şiirlerinde önemli bir yer tutar.Esîf'in tek eseri, çalışmamıza konu olan tek nüsha dîvânıdır. Üzerinde çalıştığımız bu tek nüshada oldukça fazla imlâ hatası vardır. 78 varaktan oluşan eserde 187 manzûme bulunmaktadır.Tezimiz, Esîf'in hayatı, edebî şahsiyeti ve divânı; Esîf Dîvânı'nın şekil, dil ve muhtevâ özellikleri bakımından incelenmesi ve dîvânın metni olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.Birinci bölümde, Esîf'in hayatı, edebî şahsiyeti ve dîvânı çeşitli kaynaklardan hareketle ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.İkinci bölümde, dîvânda yer alan şiirlerin nazım şekilleri, vezin, kafiye ve redifleri ele alındıktan sonra dîvânın dil ve anlatım özellikleri üzerinde durulmuştur. Dîvânın muhtevâsında öne çıkan hususiyetler, şiirlerden verilen örneklerle açıklanmıştır.Üçüncü bölümde ise, dîvânın metni transkripsiyon alfabesi ile yazılmış, şiirler kafiyelerinin harf sırasına göre dizildiği için nüshadaki sıralamaya müdahale edilmemiştir.Anahtar Kelimeler: Esîf, Sıdkî, dîvân, metin, Mevlevî.

Abstract:
Esif was a sufi from the school of Rumi divan poet who lived in the first half of the XVIII. century. His real name was Mehmed. He was born in Tavşanlı in Kütahya and he lived there till the end of his life as a sheikh in his dervish convent.He wrote most of his poems under the pseudonym of Esif, but he preferred to use his other sign ?Sıdki? for a few works.Esif was a sufi poet. However, he was not extremely talented in the aspect of poetry. Being a Mevlevi aspect and sufism occupy a wide place in his poems.His only work is divan which is the subject of our own study is known as the single copy. There are a great deal of many spelling errors on the copy. The work contains 78 leaves and 187 poems.Our thesis is composed of three parts which are; Esif?s life, his literary personality and his works; the study of Esif Divan in the point of form, language and content; and divan?s text.In the first part, Esif?s life, his literary personality and his divan have been studied to be found out by the help of his own poems and by some other sources.In the second part, the metres and ryhmes, which are according to the verse forms in poems, have been tried to be evaluated and also the elements which are foregrounded with the content of divan have been tried to be evaluated one by using the samples of his poems.In the third part; the text of divan has been written through the transcription alphabet, in our study, the order of the poems in the single copy has not been changed, that?s because they were ordered according to the ryhmes in the original copy.Key Words: Esif, Sıdki, divan, text, Mevlevi