Küçük hücre dışı akciğer kanseri hastalarının öznel iyi oluş, depresyon ve kaygı düzeylerine kum oyunu terapisinin etkisi
The effect of sand therapy on the subjective well-being, depression and anxiety levels of patients with non-small cell lung cancer
Yazar: HAKKI FATİH DANE
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK ŞİMŞEK
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Küçük Hücre Dışı Akciğer Kanseri Hastalarının Öznel İyi Oluş, Kaygı ve Depresyon Düzeylerine Kum Oyunu Terapisinin etkisinin olup olmadığını belirlemektir.
Kanser; Deoksiribo Nükleik Asit'deki (DNA) baz sıralanışında meydana gelen değişimler sonucunda çekirdekteki genetik sistemin bir bölümünün kanserojen etkenlerle mutasyona uğraması sonucu ortaya çıkan biyolojik bir sorundur. Her yıl 7 milyon kişi Dünya Sağlık Örgütü verilerine kanser hastalığından hayatını kaybetmekte olup, kanser hastalığı ile yaşamını sürdüren kişi sayısı 25 milyondur. Kanser, kişinin biyopsikososyal yapısını etkilemekte olup bireyin; iş, aile ve sosyal yaşamını sürdürmesini engellemektedir. Birey; hastalığı öğrendiği andan itibaren ölüm korkusu ile karşı karşıya kalmakta; kaygı ve depresyon deneyimleyebilmekte, yaşam kalitesi göreceli olarak düşmektedir. Kanser; kişinin üstlendiği rollerde ve sorumluluklarda önemli değişimler yaratmaktadır. Bu değişim; kanserli hastanın öznel iyi oluş düzeyi olarak tanımlayacağımız; geçmiş yaşam olaylarını değerlendirmesini, bugüne bakabilmesini ve geleceği ile ilgili yaşam projesi oluşturabilmesini olumsuz yönde etkilenmektedir. 
Hekim tarafından kanser tanısının konulması ve tedavi sürecinin başlaması ile, kanser hastası ve ailesi, fiziksel, duygusal, sosyal ve ekonomik olarak zorlanmakta, bu durum kanser hastasının ve ailesinin yaşam doyumunu olumsuz olarak etkilemektedir. Kanser kişinin yaşamındaki değişim ile birlikte psikolojik dengesini bozmakta ve yaşanılan süreçle baş edebilmesi için psikolojik yardım alınması zorunluluk haline getirmektedir. Destekleyici, psikanalitik yönelimli, psikodinamik, çözüm odaklı, bilişsel davranışçı, duygu odaklı ve varoluşsal terapiler gibi yaklaşımlar kanserli hastaların psikolojik dünyasındaki tahribatı ortadan kaldırmak ve kişilerin yaşam alanlarına dönebilmesi için hastalara yapılan psikolojik yardım sürecidir. Bu yaklaşımlardan biri de Analitik Psikoterapi Ekolü kapsamında geliştirilen Kum Oyunu Terapisidir.
Kum oyunu terapisi dışavurumcu ve yansıtıcı bir müdahale tekniğidir. Kum oyunu terapisi; danışanların yaşadıklarının ve bilinçdışı süreçlerinin dışavurumunu sağlamak amacıyla minyatür figürler, ıslak ve kuru kum tepsisi kullanarak çalıştıkları dinamik bir süreçtir. Terapist; danışan ve kum tepsisi arasındaki aktarımda bu sürecin kolaylaştırıcısı olarak işlev görmektedir. Bilinçdışının sözcük dilinden ziyade sembol dili aracılığıyla ortaya çıkması, kum oyunu terapisinin önemini bir kez daha arttırmaktadır. Kum oyunu terapisi; Jungiyen bir analist olan Dora Kalff tarafından geliştirilmiştir. 
Tüm psikoterapi teknikleri sözcüklere dayalı bir akış izlemektedir. Kum oyunu terapisi; danışanların yaşadıkları hayat deneyimlerinde bazen sözcüklerin ortaya koyamadığını sözel olmayan bir psikoterapötik müdahale ile ortaya koyabilmektedir. Bu dışavurumcu ve yansıtıcı müdahale kişinin iyileşme sürecinde hızlı ve hedef odaklı yol almasını sağlayabilmektedir.
Yapılan çalışmaya Küçük Hücre Dışı Akciğer kanseri yaşayan 4 ncü evre 10 uygulama, 10 ise kontrol grubundan oluşan toplam 20 kanser hastası katılmıştır.  Yapılan araştırmanın örneklemi 18 yaş üstü 20 kişiden oluşmaktadır. Uygulama grubunda 5 kadın 5 erkek, kontrol grubunda ise 5 kadın ve 5 erkek bulunmaktadır. Çalışmada verilerin toplanması amacıyla; Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Sürekli Kaygı Envanteri, Beck Depresyon Ölçeği ve Yaşam Projesi Ölçeği (Ontolojik İyi Oluş Ölçeği) kullanılmıştır.
Yapılan çalışmada; kontrol ve uygulama grubundan oluşan bireylere çalışmanın başında yukarıda bahse konu ölçekler uygulanmıştır. Uygulama grubundaki katılımcılara toplam 15 seans kum oyunu terapisi uygulaması yapılmış ve kontrol grubundaki hastalara herhangi bir psikoterapötik müdahalede bulunulmamıştır. Hastaların tamamında psikofarmokolojik ilaç kullanımı olmamıştır. 15 seans sonrasında çalışmaya katılan tüm hastalara ölçekler tekrar uygulanmıştır. 
Bu çalışma için sürekli kaygı ölçeğinin ön testine ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach's Alpha değeri 0,89; son testine ait Cronbach's Alpha değeri 0,90 olarak bulunmuştur. 
Bu çalışma için Beck depresyon ölçeğinin ön testine ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach's Alpha değeri 0,85; son testine ait Cronbach's Alpha değeri 0,95 olarak bulunmuştur. 
Bu çalışma için Yaşam Projesi Ölçeğinin ön testine ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach's Alpha değeri 0,93; son testine ait Cronbach's Alpha değeri 0,63 olarak bulunmuştur. 
Yaşam Projesi Ölçeğinin pişmanlık alt boyutun ön testine ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach's Alpha değeri 0,82; son testine ait Cronbach's Alpha değeri 0,95 olarak bulunmuştur.
Yaşam Projesi Ölçeğinin aktivasyon alt boyutun ön testine ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach's Alpha değeri 0,77; son testine ait Cronbach's Alpha değeri 0,84 olarak bulunmuştur.
Yaşam Projesi Ölçeğinin hiçlik alt boyutun ön testine ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach's Alpha değeri 0,84; son testine ait Cronbach's Alpha değeri 0,77 olarak bulunmuştur.
Yaşam Projesi Ölçeğinin umut alt boyutun ön testine ait iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach's Alpha değeri 0,92; son testine ait Cronbach's Alpha değeri 0,94 olarak bulunmuştur.
Çalışma sonucunda; Tablo 5.4'de yer alan sonuçlara göre uygulamaya başlamadan önce oluşturulan uygulama ve kontrol grupları arasında kaygı, depresyon ve ontolojik iyi oluş düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Bu durum terapi öncesi oluşturulan grupların denk olduğunun göstergesi olarak yorumlanabilir. 
Tablo 5.5'te yer alan bağımsız gruplarda t testi sonuçlarına göre; uygulama ve kontrol grupları arasında Sürekli Kaygı Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Yaşam Projesi Ölçeği genel toplamı, Yaşam Projesi Ölçeğinin pişmanlık alt boyutu, aktivasyon alt boyutu, hiçlik alt boyutu ve umut alt boyutu anlamlı düzeyde farklılık göstermektedir. Yapılan analizler; kum oyunu terapisi uygulamalarının küçük hücre dışı 4 ncü evre akciğer kanser hastalarının depresyon, kaygı ve yaşam projelerinde geçmiş, bugün ve gelecek üzerinde olumlu etki yaratmış olarak yorumlanabilir.  
Tablo 5.13'de yer alan bağımlı gruplarda t testi sonuçlarına göre; Sürekli Kaygı Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği, Yaşam Projesi Ölçeği genel toplamı, Yaşam Projesi Ölçeğinin pişmanlık alt boyutu, aktivasyon alt boyutu, hiçlik alt boyutu ve umut alt boyutu uygulama ve kontrol grupları arasında anlamlı düzeyde farklılık göstermemektedir. Yapılan analizler sonucu; kum oyunu terapisinin etkisinin cinsiyet üzerinde etkisinin olmadığı değerlendirilmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to determine whether Sandplay Therapy has an effect on the Subjective Well-being, Anxiety and Depression Levels of Patients with Non-Small Cell Lung Cancer.
Cancer is a biological problem that occurs as a result of changes in the base structure in Deoxyribonucleic Acid (DNA), these changes occur as the result of a carcinogenic factor-based mutation part of the genetic system in the nucleus. According to the World Health Organization, each year, 7 million people die from cancer whereas the number of those who live with cancer is 25 million. Cancer affects the biopsychosocial structure of one's life; preventing an individual to maintain his work, family and social life. The individual is faced with a fear of death from the moment he learns about the disease; he may experience anxiety and depression, and a relative decrease occurs on his quality of life. Cancer creates significant changes in the roles and responsibilities assumed by a person. This change negatively affects the ability of a cancer patient to evaluate the events from their past life, to look at the present and to create a life-plan regarding their future. To the sum of these aspects we are going to define as the subjective level of well-being of the cancer patient. 
After a diagnosis of cancer by a doctor and the start of the treatment process, the cancer patient and their family are physically, emotionally, socially and economically challenged and these challenges negatively affect the life satisfaction of the cancer patient and their family. Cancer disrupts a person's psychological balance with the changes it creates in their life, and thus it becomes necessary for a patient to receive psychological help to cope with the process of the disease. Approaches such as supportive, psychoanalytical oriented, psychodynamic, solution-oriented, cognitive behavioral, emotion-oriented and existentialist therapies are processes of psychological assistance for the elimination of the destruction in the inner world of the patients. One of the approaches that serve this purpose is the Sandplay Therapy developed within the scope of School of Analytical Psychotherapy.
Sandplay therapy is an expressionist and reflective intervention technique. Sandplay Therapy: Sandplay therapy is a dynamic process in which clients work by using miniature figures, wet and dry sand trays in order to express their life-experiences and unconscious processes. The therapist acts as a facilitator in the transference between the client and the sand tray. The emergence of the unconscious through the language of symbols rather than the language of words once again emphasises the importance of sand therapy. Sandplay Therapy was developed by a Jungian analyst named Dora Kalff. 
All psychotherapy techniques follow a flow based on words. In the life experiences of the clients, Sandplay Therapy can sometimes reveal what words cannot reveal with a non-verbal psychotherapeutic intervention. This expressionist and reflective intervention can enable a person to take a fast and goal-oriented path in the healing process.
A total of 20 non-small cell lung cancer patients which consist of 10 belonging to the control group and 10 belong to the experimental group, was included in the study.  The sample of the research consists of 20 people who are over age 18. The experimental group consisted of 5 males and 5 females, while the control group also consisted of 5 males and females. For the collection of the data in the study; Socio-Demographic Information Form, State-Trait Anxiety Inventory, Beck Depression Inventory and Ontological Well-Being Scale were utilized.
In the study conducted, the aforementioned scales were, at the beginning of the study, applied to the individuals of the control and application groups. A total of 15 sessions of Sandplay Therapy were applied to the participants in the experimental group, and no psychotherapeutic interventions were made to the patients in the control group. No psychopharmacological drugs were used in patients. After 15 sessions, the scales were applied again all the patients who participated in the study. 
For this study, the Cronbach's Alpha value, which is the internal consistency coefficient of the pre-test of the State-Trait Anxiety Inventory, was found to be 0.89 while the Cronbach's Alpha value of the final test was found to be 0.90.
For this study, the Cronbach's Alpha value, which is the internal consistency coefficient of the Beck Depression Inventory was found to be 0.85, while the Cronbach's Alpha value of the final test was found to be 0.95.
For this study, the Cronbach's Alpha value, which is the internal consistency coefficient of the Ontological Well-Being was found to be 0.93, while the Cronbach's Alpha value of the final test was found to be 0.63.
The Cronbach's Alpha value, which is the internal consistency coefficient of the ontological well-being scale for the preliminary test of the "regret" sub-dimension, was found to be 0.82, while the Cronbach's Alpha value for the final test was found to be 0.95.
The Cronbach's Alpha value, which is the internal consistency coefficient of the ontological well-being scale for the preliminary test of the "activation" sub-dimension, was found to be 0.77, while the Cronbach's Alpha value for the final test was found to be 0.84.
The Cronbach's Alpha value, which is the internal consistency coefficient of the ontological well-being scale for the preliminary test of the "nihility" sub-dimension, was found to be 0.84, while the Cronbach's Alpha value for the final test was found to be 0.77.
The Cronbach's Alpha value, which is the internal consistency coefficient of the ontological well-being scale for the preliminary test of the "hope" sub-dimension, was found to be 0.92, while the Cronbach's Alpha value for the final test was found to be 0.94.
In the study result; according to the results in the Table 5.4, there are no statistically significant differences between the anxiety, depression and ontological well-being levels between the experimental and control groups which were created before the beginning of the application. This situation can be interpreted as an indication that the groups formed before the therapy were equivalent. 
According to the t test results in the independent groups included in Table 5.5, the State-Trait Anxiety Inventory, Beck Depression Inventory, The Subjective Well-Being Scale Grand Total, "Regret" sub-dimension of Ontological Well-Being scale, "Activation" sub-dimension, "Nihility" sub-dimension and "Hope" sub-dimension differ significantly between the application and control groups. The conducted analyses can be interpreted as sandplay therapy applications had a positive impact on the past, present and the future of the life projects, anxieties and depressions of the fourth state non-small cell lung cancer patients.  
According to the t test results in the dependent groups included in Table 5.5, the State-Trait Anxiety Inventory, Beck Depression Inventory, The Subjective Well-Being Scale Grand Total, "Regret" sub-dimension of Ontological Well-Being scale, "Activation" sub-dimension, "Nihility" sub-dimension and "Hope" sub-dimension do not significantly differ between the application and control groups. According to the performed analyses; it is estimated that sandplay therapy had no effect on gender.