Şehbenderzâde Filibeli Ahmet Hilmi'nin Tarih-i İslam kitabının İslam Mezhepler Tarihi ve kelam açısından incelenmesi
An overview on the history of Islamic book of Şehbenderzâde Filibeli Ahmet Hilmi in terms of the History of Islamic Sectors and the talk
Yazar: MEHMET ZAHİT SAFA KANSIZOĞLU
Danışman: PROF. DR. SAYIN DALKIRAN
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Ahmed Hilmi = Ahmed Hilmi ; Kelam = Islamic theology ; Kitaplar = Books ; Mezhepler = Sects ; Mezhepler tarihi = Sect history ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Siyasî ihtirasların etkisinde kalan tarihçilerin büyük bir kısmı maalesef İslam tarihini objektif bir şekilde değerlendirememişlerdir. Şehbenderzâde Filibeli Ahmet Hilmi Bey, siyasî ihtirasların etkisinde kalan tarihçilerin, zahirî vazifeler, batınî faziletler, ahlak, irfan ve içtimaî vaziyet gibi birbirinden ayrı değerlendirilmesi gereken bahisleri birbirleriyle karıştırdıklarını belirtmiş ve Tarih-i İslam isim eserinde, bu minvalde gelişen tarih kültürünün İslam toplumlarını ciddi bir şekilde etkisi altına aldığını ifade etmiştir. Ahmet Hilmi Bey'e göre bu etki, İslam toplumları arasındaki ihtilafları ortadan kaldırmak ve sorunları çözmek yerine daha da çıkmaza sürüklemiş; nitekim tarihi süreç içerisinde İslam toplumları arasında ayrışma ve bunun neticesinde taassup kaçınılmaz olmuştur. Ahmet Hilmi Bey, İslam Mezhepler Tarihi'nin de siyasî ihtiraslardan nasibini aldığını ve yanlış temel üzerine bina edildiğini belirtmiştir. Bu düşüncesini İslam'ın en büyük iki mezhebi olan Ehl-i Sünnet ile Şîa arasındaki ihtilafları ele alarak desteklemeye çalışmıştır. Ayrıca Ahmet Hilmi Bey, Müslümanların yanlış temel üzerine inşa ettikleri tarih ilminin müsteşrikler tarafından istismar edildiğini, Hollandalı müsteşrik Dozy üzerinden örneklendirmeye çalışmıştır.

Anahtar Kelimeler: Mezhepler Tarihi,Tarih-i İslam, Filibeli Ahmet Hilmi, Dozy, Mezhep

Abstract:
Unfortunately, most of the historians, who were influenced by political ambitions, could not evaluate the history of Islam objectively. Şehbenderzâde Filibeli Ahmet Hilmi Bey indicated in his book History of Islam that historiansunder the influence of political ambitions had confused issues that should be evaluated separately, such as virtual duties, esoteric virtues, morality, wisdom and social standing and that the historical culture developed in this way affected Islamic societiesseriously. According to Ahmet Hilmi Bey, this effect dragged the conflicts between Islamic societies into a dead end instead of eliminating and solving the problems, and correspondingly, in the historical process, the separation between Islamic societies and as a result of this, bigotry came to be inevitable. Ahmet Hilmi Bey stated that the History of Islamic Sects also had its share of political ambitions and was built on the erroneous foundation. He tried to support this thought by addressing the conflicts between the two biggest sects of Islam, Ahl al-Sunnah and Shia. In addition, Ahmet Hilmi Bey attempted to exemplify through the Dutch orientalist Dozy that the science of history, which the Muslims built on the false foundation, was abused by the orientalists.

Keywords: History of Sects, History of Islam, Filibeli Ahmet Hilmi, Dozy, Sect