Köyceğiz Gölü sedimentinde ağır metal fraksiyonlarının incelenmesi
Investigation chemical fractions of heavy metals in the sediment of Köyceğiz Lake
Yazar: FEYYAZ KESKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET DEMİRAK
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Üç tarafı çevreleyen kıyı bölgeleri ve denizleri Türkiye'nin en değerli doğal ve ekonomik kaynaklarıdır. Köyceğiz-Dalyan Bölgesi özel ve önemli bir ekosisteme sahip olmasından dolayı 12.06.1988 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile Özel Çevre Koruma Bölgesi (ÖÇKB) ilan edilmiştir. Ancak bu bölge, yoğun turizm ve tarımsal faaliyetlerden dolayı hızla kirlenmektedir. Kirletici unsurların sucul ekosisteme girmeleriyle birlikte meydana gelen problemlerden biri olan ağır metal kirliliği son yıllarda dünya gündeminde önemli bir yer tutmaktadır. Sucul ekosistemlerde toplam ağır metal konsantrasyonu ölçülerek ağır metal kirliliği üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Fakat ölçülen toplam ağır metal konsantrasyonu metallerin toksisitesi, biyokullanılabilirliği, potansiyel riskleri ve kaynakları hakkında yeterince bilgi sağlamaz. Bunların tespit edilebilmesi için ağır metallerin kimyasal fraksiyonlarının incelenmesi gerekmektedir.Bu çalışmada, Köyceğiz Gölü'nde beş istasyon seçilmiştir. Sediment örnekleri, Kasım 2011, Ocak 2012 ve Nisan 2012 dönemlerinde olmak üzere üç kez Eckmann Kepçesiyle alınmıştır. Sediment örneklerinin fizikokimyasal parametreleri ve Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb ve Zn metallerinin kimyasal fraksiyonları incelenmiştir. Metallerin kimyasal fraksiyonlarına ayrılmasında Bureau Referans Komitesi (BCR) tarafından önerilen üç basamaklı ardışık kimyasal ektraksiyon prosedürü uygulanmış ve metal konsantrasyonları ICP-AES ile analiz edilmiştir. Daha sonra her bir metal için risk değerlendirme kodu (RAC) hesaplanarak, metallerin risk seviyeleri ortaya konmuştur. Elde edilen sonuçlarda Köyceğiz Gölü sedimentinde Mn ve Pb'nin oldukça yüksek risk oluşturduğu Cr ve Fe'nin herhangi bir risk oluşturmadığı diğer metallerin risk derecelerinin ise aylara ve istasyonlara bağlı olarak değişkenlik gösterdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The coastal areas and seas surrounding three sides of Turkey are its most valuable natural and economic resources. The Köyceğiz-Dalyan region was announced as a specially protected area by the Council of Ministry on 12.08.1988 because it has a special and important ecosystem. However, this region is rapidly polluted due to extensive tourism and agricultural activities. Heavy metal pollution plays an important role on the world agenda in recent years. Many studies have been done on heavy metal pollution by measuring total heavy metal concentrations in aquatic ecosystem. But they do not provide information about the toxicity, bioavailability, and resources of heavy metals. Chemical fractions of heavy metals need to be explored in order to obtain this information.In this study, five stations were selected in Köyceğiz Lake. Sediment samples were taken three times with Eckmann grab in November 2011, in January 2012 and in April 2012. Physicochemical parameters of the sediment samples and chemical fractions of Cd, Cr, Cu, Fe, Mn, Ni, Pb and Zn metals in the sediment were examined. The chemical fraction of the heavy metals were separated by BCR (Community Bureau of Reference) sequential extraction procedure and the concentrations of the metals were determined by ICP-AES (Inductively Coupled Plasma - Atomic Emission Spectrometry). Then the risk assessment code for each metal (RAC) calculated and risk levels of metals were determined by the risk assessment code. The results show that Mn and Pb have very high risk levels, Cr and Fe haven?t any risk levels and risk levels of other metals vary depending on the months and stations.