Hitit Dönemi su kültü
Water cult in Hittite Period
Yazar: YİĞİT ERBİL
Danışman: PROF. DR. ARMAĞAN ERKANAL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
M.Ö. 13. yüzyıla ait yapılan içeren "Hitit Dönemi Su Kültü" başlıklı bu çalışmada, konumuzla ilgili tespit edilen arkeolojik verilerin işlevlerini anlayarak su kültü ile ilgili bağlantıları yazılı belgeler yardımıyla ortaya koyup sonuçlandırmak amaçlanmıştır. Bu sebeple doğrudan suya yapılan tapınımın yani "su kültünün" ortaya çıkarılması hedeflenerek Hitit dininde suyun kullanımına ait veriler bu çalışmanın dışında tutulmuştur. Yukarıda açıklanan amaç doğrultusunda arkeolojik veriler tespit edilerek sınırlan belirlenmiştir. Buna göre açık havada bulunan su havuzlan, kaya anıtları, basamaklı tünel, mağaralar ve barajlar ile kapalı ya da açık alanda yer alan, aynı zamanda mimari mekan bağlantılı havuzlar su kültü uygulamalarına açıklık getireceğine inandığımız arkeolojik verileri oluşturmuş, yazılı belgeler yardımıyla su kültü ile olan ilişkilerine ait sorulara cevap aranmıştır. Sonuçta, Hitit su kültü uygulamaları din ve devlet bağımlılığını açıkça ortaya koymuştur. Bu uygulamalar yer altı tanrılarına ulaşma, su tanrısının şahitliği, ölü kültü, atalar kültü ve mevsim döngülerini içeren törenlerle ilgili olarak karşımıza çıkmış fakat asıl olarak "ülkenin verimli bir yıl geçirmesi, yani toplumun ve imparatorluğun refahı, kral icraatlarının su tanrıçasının onay ve şahitliğiyle kutsanması, kralların "kutsal haklan" fikrinin yayılması, imparatorluğun gücünün pekiştirilmesi, ölerek tanrı olan kralın sulara kavuşması ayrıcalığı" fikirlerini içeren ve birden çok amaca hizmet eden bir uygulamanın kanıtlanın sunmuştur. Anahtar Sözcükler Hitit, su, kült, su kültü

Abstract:
This thesis which included buildings belonging to the 13th century B.C. was studied under the title "The Water Cult in the Hittite Period". The aims of the study were to understand the function of the archaeological materials related to the subject, to establish a link with the water cult with the help of inscriptions and to elucidate the worship of water or the "water cult". Therefore, the material interrelated with the use of water in the Hittite religion is excluded. Consequently, open air pools, rock monuments, stepped tunnels, caves and dams, indoor or open air pools connected with the architectural spaces constituted the archaeological data which wore determined by the above mentioned aims and believed to clarify the practice of the water cult wjth the help of inscriptions. As a result, the interconnection between religion and state was revealed by the Hittite water cult practices. These practices were observed in ceremonies which incorporated communication with the gods of the underworld, testimony of the Water God, cult of the dead, cult of the ancestors, and the cycle of the seasons. However, evidences of a practice serving more than one purpose were revealed as the essential elements constituting ideas such as, wishing for a productive year, the prosperity of the i society and empire, sanctification of the deeds of the king wjth the approval and testimony of the Water Goddess, propoganda of the "divine rights"of the kings, consolidation of the imperial power and the privilege of the rulers to reach water by becoming god after death. Key Words Hittite, water, cult, water cult