Pankreas lezyonlarında endoskopik ultrasonun tanısal etkinliğinin retrospektif olarak incelenmesi
Investigation of diagnostic efficacy of endoscopic ultrasound in pancreatic lesions retrospectively
Yazar: SEDAT AKAL
Danışman: PROF. DR. ULVİ DEMİREL
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Biyopsi-iğne = Biopsy-needle ; Endoskopi = Endoscopy ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreas neoplazmları = Pancreatic neoplasms ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Ultrasonografi = Ultrasonography

Özet:
Pankreas lezyonlarının ve bazı hastalıklarının tanımlanması ve yönetimi son dekada kadar hep önemli bir sorun olmuştur. Ancak endoskopik ultrasonografide kaydedilen teknik ilerlemeler sayesinde, pankreas solid ve kistik lezyonlarının sınıflandırılması ve diğer birçok pankreas hastalığının tanısı ve yönetiminde büyük ilerlemeler saptanmıştır. Endosonografi (EUS) diğer tüm görüntüleme yöntemlerine kıyasla, pankreas lezyonlarının tanımlanması ve yönetiminde üstün bulunmuştur. Çalışmamızda, geniş volümlü EUS yapılan bir merkez olarak pankreas solid ve kistik lezyonlarında EUS'un tanısal etkinliğinin retrospektif olarak araştırılması amaçlanmıştır.
Çalışmamızda Kasım 2013 - Aralık 2019 tarihleri arasında Fırat Üniversitesi Hastanesi Endoskopi Ünitesi'ne başvurmuş pankreas lezyonu nedeniyle EUS yapılan 18 yaş üstündeki tüm hastaların verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Hastaların laboratuvar verileri hasta bilgi işlem kayıtları ve hasta dosyalarından elde edilmiştir. 
Yapılan işlem sonrasında 430 hastanın 148'inde (%34,4) kist, 282'sinde ise (%65,6) solid lezyon olduğu görüldü. Bu kistlerin ise 33'ü (%22,3) müsinöz iken 115'i (%77,7) non-müsinöz kist olarak belirlendi. Müsinöz kisti olan hastaların kist CEA düzeyleri non-müsinoz olan gruptan anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0,008). Çalışmada hem ince iğne aspirasyon biopsisi yapılan hem de operasyon yapılan hastaların sonuçları beraber değerlendirildiğinde altın standart bir sonuç elde edildi. EUS sonucu benign olan 62 hastanın 59'u altın standart yöntemde de benign, EUS sonucu malign olan 296 hastanın 239'u da altın standart yöntemde malign olarak görüldü. Malign olma durumu pozitif olarak kabul edildiğinde EUS'un duyarlılığı %98,8, özgüllüğü %50,9, pozitif prediktif değeri %80,7, negatif prediktif değeri %95,2 ve doğruluğu ise %83,2 olarak bulundu.
  Sonuç olarak; EUS, pankreas lezyonlarının ayrıcı tanısında kullanılan, güvenilir,   yöntemdir. EUS eşliğinde yapılan İİAB (EUS-İİAB) yardımıyla alınan materyallerin, histopatolojik ve biyokimyasal analizleri bu lezyonların tanımlanmasında yol göstericidir. Deneyimli ellerde EUS, diğer tüm yöntemlere kıyasla, pankreas lezyonlarının yönetiminde etkin olarak kullanılabilir. 
Anahtar Kelimeler: Endosonografi, pankreas lezyonları, pankreas kistik lezyonları, ince iğne aspirasyonbiopsisi, pankreas tümörleri

Abstract:
Identification and management of pancreatic lesions and some diseases of pancreas have always been an important problem until the last decade. However, due to the technical advances made in endoscopic ultrasonography, great advances have been made in the classification of pancreatic solid and cystic lesions and in the diagnosis and management of many other pancreatic diseases. Endosonography (EUS) is superior in the identification and management of pancreatic lesions compared to all other imaging modalities. In our study, we aimed to investigate the diagnostic efficacy of EUS in pancreatic solid and cystic lesions in a large volume center for EUS retrospectively.
In our study, the data of all patients over the age of 18 who applied to the Fırat University Hospital Endoscopy Unit between November 2013 and December 2019 were examined retrospectively. Laboratory data of the patients were obtained from patient data processing records and patient files.
After the procedure, 148 (34,4%) of 430 patients had cysts and 282 (65,6%) had solid lesions. 33 (22,3%) of these cysts were mucinous while 115 (77,7%) were non-mucinous cysts. The cyst CEA levels of the patients with mucinous cysts were found to be significantly higher than the non-mucinosis group (p = 0,008). In the study, a gold standard result was obtained when the results of both FNAB and the patients who were operated were evaluated together. 59 of 62 (95%) patients with benign EUS result were found benign in the gold standard method, and 239 of 296 (80 %) patients with malignant EUS result were found as malignant in the gold standard method. When malignancy was accepted as positive, the sensitivity of EUS was 98,8%, specificity 50,9%, its positive predictive value 80,7%, negative predictive value 95,2%, and its accuracy 83,2%.
As a result; EUS is a reliable, invasive method used in the differential diagnosis of pancreatic lesions. Histopathological and biochemical analyzes of the materials taken with the help of FNAB performed with EUS are guiding in the identification of these lesions. In experienced hands, EUS can be used effectively in the management of pancreatic lesions compared to all other methods. 
Keywords: Endosonography, pancreatic lesions, pancreatic cystic lesions, fine needle aspiration biopsy, pancreatic tumors