Pamuk (Gossypium hirsutum L. )'ta doku kültürü ve gen aktarımı çalışmaları
Tissue culture and gene transfer studies in cotton (Gossypium hirsutum L. )
Yazar: İBRAHİM İLKER ÖZYİĞİT
Danışman: PROF. DR. BELMA DERMAN SEMİZ
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Doku kültürü = Tissue culture ; Gen aktarımı = Gene transfer ; Pamuk = Cotton

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizde ekimi yaygın olarak yapılan pamuk bitkisine ait Nazilli 84-S ve Çukurova 1518 genotiplerinin doku kültürü sistemleri kuruldu. Nazilli 84-S genotipinin meristematik gövde ucu kısımlarından ve kotiledon nodlanndan direkt rejenerasyon, Çukurova 1518 genotipinin meristematik gövde ucu kısımlarından direkt, kotiledon nodlanndan ise direkt ve indirekt rejenerasyon elde edildi. En iyi rejenerasyon yanıtlan çimlenmeden sonraki 7. günde genç fidelerden alman eksplantlardan sağlandı. Doku kültüründe verdiği olumlu yanıtlardan dolayı Çukurova 1518 genotipine Agrobacterium tumefaciens aracılığı ile GUS ve NPT II genleri aktanldı. Gen aktanmı X- Gluc ile histokimyasal olarak belirlendi. MS0 ortamında çimlendirilen her iki varyeteye ait pamuk tohumlanndan Nazilli 84S genotipinde % 98, Çukurova 1518 genotipinde ise % 95'lik çimlenme yüzdesi elde edildi. Direkt gövde rejenerasyonunda en iyi değerler Nazilli 84-S genotipinde meristematik uç kısımlarında MSKP ortamında % 98, kotiledon nodlannda ise aynı besi ortamında % 80 olarak elde edildi. Çukurova 1518 genotipinde ise meristematik uç kısımlannda MSKNP ortamında % 94, kotiledon nodlannda ise aynı besi ortamında % 75'lik gövde rejenerasyonu sağlandı. Kallus oluşumunda en yüksek değer Çukurova 1518 genotipinde hipokotil parçalannı içeren 7 günlük kotiledon nodlannda % 80 olarak görüldü. Oluşan kalkışlardan % 60 gövde rejenerasyonu sağlandı. Köklerime aşamasında ise en iyi değerler, MSKNP ortamında 1 hafta tutulan ve köklenme başladıktan sonra WPMI ortamına alman, 2-3 cm'lik bitkiciklerden elde edildi. Nazilli 84-S genotipinde %50, Çukurova 1518'de ise % 70'lik kök eldesi sağlandı. Her iki genotipte de köklenen bitkilerin tamamı sera koşullannda toprağa adapte oldular.

Abstract:
In this study, tissue culture systems of Nazilli 84-S and Çukurova 1518 genotypes, which have been widely planted in our country, were established. It was obtained direct regeneration from Nazilli 84-S genotype's shoot apex and cotyledonary nodes, Çukurova 1518 genotype's shoot apex and cotyledonary nodes and indirect regeneration from cotyledonary nodes of Çukurova 1518. The best regeneration results were obtained from explants, which have been taken from young seedlings in the 7th day of germination. Due to good regeneration responses, it was transferred GUS and NPT II genes into Çukurova 1518 genotype with Agrobacterium. Gene transfer was histochemically determined by X-Gluc. Germination percentage was obtained 98 % in Nazilli 84-S and 95 % Çukurova 1518 genotype's seeds, which have been germinated in MS0 medium. The best results for direct shoot regeneration in Nazilli 84-S genotype from shoot apex in MSKP medium were 98 %, from cotyledonary nodes in the same medium 80 %. In Çukurova 1518 genotype, shoot regeneration was obtained % 94 from shoot apex in MSKNP medium and from cotyledonary nodes 75 % in the same medium. The highest value for callus formation in Çukurova 1518 genotype was seen 80 % from 7 day old cotyledonary nodes which contained hypocotyl pieces. It was obtained 60 % shoot regeneration from formed calli. In rooting period, the best values obtained from 2-3 cm long plantlets, which were cultured in MSKNP medium for 1 week and subcultured into WPMI medium after the beginning of the rooting. Rooting was obtained in Nazilli 84-S genotype 50 %, in Çukurova 1518 70 %. In both genotypes all plants, which have been rooted, were adapted to the soil in greenhouse conditions.