Değişik tür sütlerde yağ asitlerinin gaz kromatografisi/kütle spektrometrisi (GC/MS) ile belirlenmesi
Detrmination of fatty acids (FA) by using gas chromatograpy/mass spectrometry (GC/MS) in different milks
Yazar: AYŞE DENİZ ÇARDAK
Danışman: PROF. DR. ATİLLA YETİŞMEYEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Süt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Gaz kromatografisi = Gas chromatography ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Süt teknolojisi = Milk technology ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu araştırmada inek, keçi ve deve sütlerinin serbest ve toplam yağ asitleri bileşimleri Gaz Kromatografisi/Kütle Spektrometrisi (GC/MS) ile belirlenmiştir. Bu amaçla süt örnekleri etanol ve 2.5 M H2S04 ilavesinden sonra eter/heptan karışımı (1:1 v/v) ile ekstrakte edilmiş, serbest yağ asitlerinin izolasyonu için ise aminopropil kolon (APS) kullanılmıştır. Süt ve süt ürünlerinde yağ asitleri bileşimini belirlemek amacıyla çok sayıda metot geliştirilmiş ve de bunların çoğu uzun zincirli yağ asitlerinin belirlenmesinde başarıyla kullanılmıştır. Son yıllarda Gaz Kromatografisi alanındaki gelişmeler sayesinde yağ asitlerinin metil ya da etil esterlerinin hazırlanması gibi uzun zaman gerektiren işlemler ortadan kalkmıştır. Bu araştırmada inek, keçi ve deve sütlerinden hazırlanan lipid ekstraktındaki serbest ve toplam yağ asitleri güvenilir ve hızlı bir şekilde (<40 dakika) kalitatif ve kantitatif olarak belirlenmiştir.Araştırma sonuçlarına göre 12 C atomuna kadar olan serbest yağ asitleri bakımından inek sütünün zengin, deve sütünün ise oldukça fakir olduğu belirlenmiştir. Karbon sayısıl4'den fazla olan serbest yağ asitlerinin ise deve sütünde inek ve keçi sütüne oranla fazla miktarda bulunduğu sonucuna varılmıştır. Toplam yağ asitleri bakımından da benzer sonuçlar elde edilmiş ve keçi sütü için kaprik asidin (C10:0) karakteristik özellik gösterdiği belirlenmiştir. Keçi sütünde kısa zincirli yağ asitleri inek ve deve sütlerindekine göre fazla miktarda saptanmış; deve sütü için karakteristik olan palmitoleik asit (C16:l) bu sütte diğer sütlere göre 5-7.5 katı daha fazla bulunmuştur. İnsan beslenmesi ve süt teknolojisi açısından büyük bir öneme sahip olan doymamış yağ asitlerinin de deve sütünde yeterli düzeyde bulunduğu tespit edilmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Gaz Kromatografisi/Kütle Spektometrisi; yağ asitleri; inek, keçi ve deve sütü.

Abstract:
In this study, free fatty acids (FFA) and total fatty acids (TFA) contents of cows', goats' and camels' milk were determined by using GC/MS. For this purpose milk samples were extracted by ether/heptane mixture (1:1 v/v) after addition ethanol and 2.5 M H2S04. In order to isolate FFA, aminopropyl column (APS) was used. Different methods were developed to determine FA composition of milk and milk products. Most of these methods were used to determine long chain FA successfully. In recent years, new developments in the area of GC showed that prosedures requring long time such as preparing fatty acids' methyl and ethyl esters are unnecessary. In this study, FFA and TFA in lipid extracts prepared from cows', goats' and camels' milk were safely and rapidly (< 40 min) determined by qualitatively and quantitatively.IV According to the results, FFA contents ( C14) in camel milk were higher than that of cow and goat milks. Similar results were also found in TFA content and it was determined that, capric acid (C10:0) was characteristic for goat milk. Short chain FA were found in excessive amounts in goat milk but these were in low amount in cow and camel milks. Palmitoleic acid (C16:l) is the characteristic component for camel milk and its amount was found 5-7.5 times more than that of the other milks. The amount of unsaturated FA, which have an important role in human nutrition and dairy technology was found in adequate levels in camel milk.

KEY WORDS: Gas Cromatography/Mass Spectrometry (GC/MS); fatty acids (FA); cows', goats' and camels' milk.