Kalp yetersizliğine özgü sağlık okuryazarlığı ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması
The validity and reliability study of the heart failure specific health literacy scale
Yazar: MUHAMED LÜTFÜ BUDAKİN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP ERDOĞAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Kardiyoloji = Cardiology ; Kardiyovasküler hemşirelik = Cardiovascular nursing ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Özbakım = Self-care

Özet:
Metolojik ve tanımlayıcı olarak planlanan bu araştırmanın amacı, Heart Failure Specific Health Literacy Scale'in Türk toplumunda geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmaktır.
Araştırmanın örneklemini, bir devlet hastanesinin Kardiyoloji poliklinikleri ve kliniklerine başvuran, kalp yetersizliği tanısı almış ve dâhil edilme kriterlerine uyan 121 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri, hastaların sosyodemografik ve hastalıkla ilgili özelliklerini sorgulayan 30 soruluk hasta bilgi formu, Hollanda Kalp Yetersizliği Bilgi Ölçeği Türkçe Versiyonu ve Kalp Yetersizliğine Özgü Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ile yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Ölçeğin dil geçerliği, çeviri-geri çeviri yöntemi ile sağlanmış, kapsam geçerliği ise uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir. Yapı geçerliği için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Ölçüt geçerliği ve ayırt edici geçerlik analizleri de gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik analizi için Cronbach alfa katsayısı kullanılarak iç tutarlılık değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel metotlar, çarpıklık ve basıklık katsayıları, t testi, ANOVA testi, Tukey testi, Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Gruplar arasındaki farklılıklar t testi ve ANOVA testi ile incelenmiş, ANOVA testinde farklılık olması durumunda Tukey testi ile farklılıklar hesaplanmıştır. 
Kapsam geçerlik ölçütü The Content Validity Ratio değerinin 1.00 olarak bulunmuştur. Ölçeğin faktör ağırlığı 0.313 ile 0.848 arasında değiştiği ve faktör açıklayıcılığı %63.92 olduğu bulunmuş. Ölçeğin cronbach alpha değeri 0.88 hesaplanmıştır.  Ölçeğin Türkçe versiyonun orijinal modele iyi uyum gösterdiği dolayısıyla ölçeğin 3 faktörlü yapısının doğrulandığı gözlenmiştir.
Kalp Yetersizliğine Özgü Sağlık Okur Yazarlığı Ölçeği Türk toplumunda geçerli ve güvenilir bir araçtır.

Abstract:
The aim of this study, which was planned as a methodological and descriptive research, is to conduct the validity and reliability study of the Heart Failure Specific Health Literacy Scale in the Turkish population.
The sample of the study consisted of 121 patients who dere diagnosed with heart failure and met the inclusion criteria, and who applied to the Cardiology outpatient clinics and wards of a state hospital. The research data were collected through a 30-question personal information form questioning the sociodemographic and disease-related characteristics of the patients, the Dutch Heart Failure Knowledge Scale, and the Heart Failure Specific Health Literacy Scale using the face-to-face interview technique. The language validity of the scale was ensured by the translation-back translation method, and the content validity was evaluated by expert opinions. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were applied for construct validity. Criterion validity and discriminant validity analyses were also performed. For reliability analysis, internal consistency was evaluated using Cronbach's alpha coefficient. Descriptive statistical methods, skewness and kurtosis coefficients, t-test, ANOVA test, Tukey test, and Pearson correlation test were used in the analysis of the data. Differences between groups were examined using t-test and ANOVA test, and if there were differences in the ANOVA test, these were calculated using the Tukey test.
The content validity criterion, The Content Validity Ratio, was found to be 1.00. The factor loadings of the scale were found to range between 0.313 and 0.848, and the factor explanatory was found to be 63.92%. The Cronbach's alpha value of the scale was calculated as 0.88. It was observed that the Turkish version of the scale showed good fit with the original model, thus confirming the three-factor structure of the scale.
The Heart Failure Specific Health Literacy Scale is a valid and reliable tool in the Turkish population.