Farklı irrigasyon teknikleri ile kök kanalının temizlenme etkinliğinin ve kullanılan irrigasyon solusyonunun apikalden taşma miktarının değerlendirilmesi
Root canal cleaning efficacy and extrusion of the irrigation solution using different root canal irrigation techniques
Yazar: ALPER AKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. MELAHAT GÖRDUYSUS
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental pulpa boşluğu = Dental pulp cavity ; Dentin = Dentin ; Kök kanal tedavisi = Root canal therapy ; Kök kanalı irrigantları = Root canal irrigants ; Vajinal smirler = Vaginal smears ; Çözeltiler = Solutions ; İrrigasyon = Irrigation ; İrrigasyon-yara = Irrigation-wound

Özet:
Kök kanal tedavisinin en önemli aşamalarından biri kök kanalının temizlenmesi ve şekillendirmesidir. Temizleme ve şekillendirme işlemi mekanik ve kimyasal olarak yapılmaktadır. Mekanik temizleme sırasında oluşan artıkların ve kök kanalındaki bakterilerin uzaklaştırılması amacıyla irrigasyon solüsyonları olarak adlandırılan çeşitli kimyasal solüsyonlar kullanılır. Bu solüsyonların kök kanalını temizleme etkinliğini arttırmak için solüsyonların kanala iletilmesinde ve aktifleştirilmesinde çeşitli yöntem ve cihazlardan faydalanılır. Kullanılan irrigasyon solüsyonlarının kök dışına taşması çevre dokularda ciddi hasara neden olabilir. Bu çalışmanın amacı, bazı güncel irrigasyon cihaz ve yöntemlerinin kök kanalını temizleme kapasitelerini ve solüsyonları kök kanalı dışına taşırma potansiyellerini karşılaştırmaktır. Çalışmada çekilmiş tek köklü insan dişleri kullanılmıştır. İrrigasyon sistemlerinin temizleme etkinlikleri tarama elektron mikroskobu altında ve histolojik inceleme yapılarak değerlendirmiştir. Kök dışına taşan sıvı miktarı ise küçük bir cam kavanozda biriktirilerek hassas terazi ile ölçülmüştür. Cleanmax, Sonicmax, RinsEndo, manuel irrigasyon, pasif ultrasonik irrigasyon ve EndoVac irrigasyon yöntemleri test edilmiştir. Son yıkama solüsyonu olarak 2'şer dakikalık süre ile sırasıyla 5 ml % 2,5'lik NaOCl, 5 ml % 17'lik EDTA ve ardından tekrar 5 ml % 2,5'lik NaOCl kullanılmıştır. Yıkama sonrası kökler dikey eksenleri boyunca kırılarak iki eşit parçaya ayrılmışlardır. Bir parça tarama elektron mikroskobunda incelenirken diğer parça histolojik kesitler alınarak mikroskop altında incelenmiştir. Tarama elektron mikroskobunda apikal bölgede manuel irrigasyon ve pasif ultrasonik irrigasyon gruplarında diğer gruplara göre yüksek smear skorları gözlenmiştir. Debris skorları açısından sadece orta bölgede pasif ultrasonik irrigasyon grubunda diğer gruplara göre fark görülmüştür. Son yıkama sonrası tüm gruplarda yüksek miktarda erozyon gözlenmiştir. Erozyon miktarı açısından apikal ve orta bölgelerde gruplar arasında fark görülmemiştir. Koronal bölgede en yüksek erozyon skorlarını Sonicmax grubu sergilemiştir. Histolojik değerlendirmede dentin tübüllerinde genel olarak RinsEndo, EndoVac ve pasif ultrasonik irrigasyon grupları yüksek temizlenme ve penetrasyon sağlarken Sonicmax ve Cleanmax grupları düşük temizlenme ve penetrasyon göstermişlerdir. Taşma deneylerinde negatif basınçlı irrigasyon sistemleri olan Cleanmax ve EndoVac gruplarında hiç taşma görülmezken en yüksek taşma değerleri pozitif basınçlı RinsEndo grubunda görülmüştür. Grupların tümünde görülen yüksek miktarda erozyon kullanılan solüsyonların miktarının ya da süresinin fazla olduğunun göstergesi olabilir. Literatürde irrigasyon için çok farklı süreler ve hacimler önerilmiş olsa da hala ideal süre ve hacim üzerinde anlaşma sağlanamamıştır. Oluşan erozyonun klinik etkileri üzerine daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır. EndoVac irrigasyon sistemi yüksek temizleme etkinliği ve güvenilirliği ile test edilen irrigasyon sistemleri içerisinde klinik kullanım için en uygun sistem olarak görünmektedir.

Abstract:
Cleaning and shaping of the root canal is one most important steps in root canal treatment. Cleaning and shaping is achieved both mechanincally and chemically. Various chemical solutions named as irrigations solutions are used to remove remnants that formed during mechanical preparation and bacteria in the root canal. Various devices and techniques are used to deliver and activate these solution to the root canal with the aim to improve their ability to clean the root canal. Extrusion of these solutions beyond the root canal causes serious damage to the surrounding tissues. The aim of this study was to evaluate the cleaning capacity and solution extruding potential of some of the contemporary irrigation techniques and devices. Single rooted extracted human teeth were used in the study. Cleaning efficacy of the irrigation systems was evaluated under scanning electron microscopy and histologic investigation. Extruded solution was collected in a glass vial and the extrusion amount was by weighing with a precision balance. Cleanmax, Sonicmax, RinsEndo, manuel irrigation, pasive ultrasonic irrigation and EndoVac system were the irrigation techniques tested. Each being used for 2 minutes, 5ml of 2.5 % NaOCl, 5ml of 17 % EDTA and then again 5ml of 2.5 % NaOCl solutions were used respectively for final irrigation. After final irrigation, the roots were split into two halves longitudinally. One of the root halves was evaluated under scanning electron microscobe while the other one was cut into histologic sections and evaluated under microscobe. According to the scanning electron microscobe evaluation, manuel irrigation and pasive ultrasonic irrigation gruops revealed higher smear scores compared to other groups. Debris scores differed only in the passive ultrasonic irrigation group compared to other groups. High erosion scores were observed in all groups after final irrigation. There was no statistically significant difference between the gorups in apical and middle parts in terms of dentin erosion. Sonicmax groups showed the highest erosion scores in the coronal part. In histologic evaluation RinsEndo, EndoVac and passive ultrasonic irrigation groups revealed high level of cleanliness and tubule penetration while Sonicmax and Cleanmax groups revealed low level of cleanliness and penetration. In the extrusion studies the negative pressure irrigation systems, Cleanmax and EndoVac, did not show any extrusion while positive pressure irrigation system, RinsEndo, caused the highest amount of extruded solution. High scores of erosion in all groups may be a sign that either the volume or the application time of the irrigation was too much. Although different volumes and application times for irrigation have been suggested in the literature, agreement on the ideal duration and volume of irrigation has not been made. Clinical effect of the erosion needs further investigation. With its high level of cleaning efficacy and safety, EndoVac irrigation system seems to be an appropriate system for clinical use compared to other systems.