Yer fıstığı ve ayçiçeği yağı eldesinde farklı ekstraksiyon yöntemlerinin aflatoksinlerin yağa geçişi üzerine etkileri
The effects of different extraction methods on the transition of aflatoxin  to the peanut, and sunflower oil
Yazar: OKŞAN UÇKUN
Danışman: PROF. DR. IŞIL VAR ÖNGEL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering

Özet:
Bu çalışmada, yer fıstığı ve ayçiçeğinin yağ eldesinde kullanılan ekstraksiyon yöntemlerinin yağa geçen aflatoksin miktarına etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, aflatoksin içermeyen yer fıstığı ve ayçiçeği örnekleri 5 ve 10 µg/kg konsantrasyonlarında aşılandıktan sonra üç farklı ekstraksiyon yöntemiyle yağları çıkarılmış ve elde edilen yağlarda ve küspelerde HPLC-FLD cihazında aflatoksin analizi yapılmıştır. 
5 µg/kg aşılanmış yer fıstığından elde edilen yağlara geçen aflatoksin miktarları soğuk preste 1.29 (%25.8) µg/kg, kavrulmuş tohumların soğuk preslenmesinde 1.11 (%22.2) µg/kg ve çözgen (hekzan) ekstraksiyon yönteminde ise 1.03 (%20.6) µg/kg bulunmuştur. Yer fıstıkları 10 µg/kg aşılandığında yağlara geçen aflatoksin miktarları sırasıyla 2.69 (%26.9) µg/kg, 2.37 (%23.7) µg/kg, 2.19 (%21.9) µg/kg olarak bulunmuştur. 	Ayçiçeğinden elde edilen yağlara geçen aflatoksin miktarları ise 5 µg/kg aşılananlarda soğuk preste 2.76 (%55.2) µg/kg, kavrulmuş tohumların soğuk preslenmesinde 1.87 (%37.4) µg/kg ve çözgen (hekzan) ekstraksiyon yönteminde ise 0.91 (%18.2) µg/kg bulunmuştur. 10 µg/kg aşılananlarda ise sırasıyla 5.77 (%57.7) µg/kg, 4.69 (%46.9) µg/kg ve 1.96 (%19.6) µg/kg olarak bulunmuştur.
Çalışılan her iki aflatoksin konsantrasyonunda ve her iki yağlı tohumda en fazla yağa aflatoksin geçişi soğuk pres yöntemiyle olmuş, bunu kavrulmuş tohumların soğuk preslenmesiyle elde edilen yağlar takip etmiş, en az geçiş çözgen (hekzan) ektraksiyon yönteminde olmuştur.

Abstract:
In this study, the effect of extraction methods which used to obtain oil from peanut and sunflower on the amount of aflatoxin passed into the oil was investigated. For this purpose, after the aflatoxin-free peanut and sunflower samples were inoculated at 5 and 10 µg/kg concentrations, they were extracted their oils with three different extraction methods and aflatoxin analysis was performed in the obtained oils and oil cakes in HPLC-FLD.
The amounts of aflatoxin transferred to oils from 5 µg/kg spiked peanut seeds were found as 1.29 (%25.8) µg/kg in cold pressing, 1.11 (%22.2) µg/kg in cold pressing of roasted seeds, 1.03 (%20.6) µg/kg in solvent (hexane) extraction method. When the spiked to 10 µg/kg peanut seeds, the amounts of aflatoxin transferred to oils were found as 2.69 (%26.9) µg/kg, 2.37 (%23.7) µg/kg, 2.19 (%21.9) µg/kg, respectively.
The amounts of aflatoxin transferred to oils from 5 µg/kg spiked sunflower seeds were found as 2.76 (%55.2) µg/kg in cold pressing, 1.87 (%37.4) µg/kg in cold pressing of roasted seeds, 0.91 (%18.2) µg/kg in solvent (hexane) extraction method. When the spiked to 10 µg/kg sunflower seeds, the amounts of aflatoxin transferred to oils were found as 5.77 (%57.7) µg/kg, 4.69 (%46.9) µg/kg, 1.96 (%19.6) µg/kg,  respectively.
In both concentrations of aflatoxins and both oil seeds studied, the  transition of aflatoxin to the most oil was by cold press method, followed oils obtained by cold pressing of roasted seeds and the least transition has been in solvent (hexane) extraction method.