Astımlı hastalarda antiinflamatuvar tedavinin HRCT ile ölçülen bronş duvar kalınlığı üzerine etkisi
Effect of antiinflammatory treatment on airway wall thickness measured by HRCT in asthmatic patients
Yazar: ŞEYMA BAŞLILAR
Danışman: DOÇ. DR. TÜLİN YILMAZ KUYUCU ; DR. NESRİN ÇELİK
Sağlık Bakanlığı / İstanbul PTT Erenköy Sanatoryum ve Hastanesi / Göğüs Hastalıkları ve Tüberküloz Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2002
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
ÖZET Astım hava yollarının kronik inflamatuvar bir hastalığıdır. Kronik inflamasyona bağlı gelişen hasar ve onaran sürecinin sonunda hava yollarında goblet hücre proliferasyonu ile epitelde dökülme, bazal membranın subepitelyal tabakasında kollajen birikimi, düz kas hiperplazisi ve hipertrofisi ile damarlanmada artıştan oluşan kalıcı yapısal değişiklikler -"remodelling"- ortaya çıkar. Astımlı hastalarda hastalığın ağırlık derecesine paralel olarak; inflamatuvar hücre infiltrasyonu ve ödemin yanı sıra hava yolu duvarındaki yapısal değişiklikler nedeniyle bronş duvar kalınlığında artış görülür. HRCT, bronş duvar kalınlaşmasının değerlendirilmesinde noninvaziv ve tekrarlanılabilir bir yöntemdir. Astımda HRCT ile ölçülen bronş duvar kalınlaşması; ödem, bronkokonstriksiyon ve bronş lümeninde sekresyon varlığı gibi reverzibl patolojilerin yanında bronş duvarındaki kalıcı yapısal değişikliklere bağlı olarak ortaya çıkar. Kortikosteroidler günümüz astım tedavisinde en etkili ve en yaygın kullanılan ilaçlardır.İKS'ler hava yolu inflamasyonunu azaltır, hava yolu aşın duyarlılığında, semptomlarda ve solunum fonksiyonlarında iyileşmeye neden olurlar. Ancak İKS tedavisinin "remodelling" Üzerine etkileri tartışmalıdır. Bu çalışmada hiç sigara içmemiş; tümü atopik olan 22 hafif, 19 orta persistan astımlı ile 10 nonatopik sağlıklı kontrolde; solunum fonksiyon testi parametreleri, periferik kan eozinofilisi ile serum Total IgE düzeyleri ve PC20 metakolin değerleri belirlendi. HRCT ile bronkus intermedius kalınlığı ve parankim patolojileri değerlendirildi. 52Astım ağırlık derecelerine göre tedavi uzlaşı raporuna uygun olarak, 3 ay süreyle hafif astımlılara 400mcg/gün, orta astımlılara ise 800mcg/gün inhale budesonid tedavisi verildi. 3 ay sonunda astımlı hastalarda SFT, metakolin bronkoprovokasyonu ve HRCT incelemesi tekrarlandı. Astımlı hastalarda HRCT ile ölçülen bronş duvar kalınlığı sağlıklı kontrollerle karşılaştırıldı. Hava yolu aşın cevaplılığı ve hava yolu daralmasında rolü olduğu bilinen bronş duvar kalınlaşmasının; PC20 metakolin değeri ve SFT parametreleri ile ilişkisi araştırıldı. İKS tedavisinin solunum fonksiyonları, PC20 metakolin değeri ve bronş duvar kalınlığı üzerine etkileri değerlendirildi. Hem hafif hem de orta astımlılarda SFT parametrelerinde sağlıklı kontrollere göre anlamlı azalma olduğu görüldü(p<0.05). Sağlıklı kontrollerde metakolin provokasyonuna yanıt alınmazken her iki astım grubunda da metakoline hava yolu duyarlılığında belirgin artış saptandı(p<0,01). HRCT' de hafif astımlıların 2' sinde (%9) peribronşiyal kalınlaşma ve minimal bronşektazi, 2 olguda da (%9) sekel görüntüler saptandı. Orta astımlılarda ise 3 olguda(% 15) peribronşiyal kalınlaşma ve bronşektazi, 1 olguda (%5) ise sekel fibrotik görünüm mevcuttu. Bronkus intermediustan ölçülen duvar kalınlığı hafif astımlılarda 0,21 ±0,04, orta astımlılarda ise 0,22 ± 0,04 mm. olarak bulundu. Hava yolu obstrüksiyonunun belirgin olduğu orta persistan astımlılarda semptom süresi ile ilişkili olarak bronş duvar kalınlığında artış saptandı (p<0.05 ). Her iki astım grubunda da ortalama semptom süresi benzer olmasına karşı yalnız orta astımlılarda bronş duvar kalınlığında artış gösterilmesi; bu hastalarda hava yollarındaki inflamatuvar ve kalıcı yapısal değişikliklerin daha belirgin olabileceği bilgisi ile açıklandı. 53Astımlı hastalarda bronş duvar kalınlığı ile FEVİ/FVC ve %PEF değerleri arasında negatif ilişki saptanırken (p< 0.05), PC20 metakolin değeri ile ilişki gösterilemedi(p>0.05). Astımlı hastalarda bronş duvar kalınlığı ile obstruktif SFT parametreleri arasında negatif ilişki saptanması, hava yolu duvar kalınlaşmasının hem küçük hem de büyük hava yollarında, hava alamı kısıtlanmasına katkıda bulunduğunu gösteriyordu. Hava yolu duvar kalınlaşması ile PC20 metakolin değeri arasında ilişki gösterilememesi ise bronş aşın duyarlılığının daha çok hava yolu inflamasyonu ve bronş düz kası fizyopatolojisi ile ilişkili olmasına bağlandı. Olguların özelliği nedeniyle bu çalışmada değerlendirilemeyen maksimal yanıt ile bronş duvar kalınlığı arasındaki ilişkinin de araştırılması gerektiği düşünüldü. 3 aylık astım ağırlık derecesine göre belirlenmiş İKS tedavisi ile her iki astım grubunda da; SFT parametreleri ve PC20 metakolin değerinde belirgin iyileşme saptandı (p<0.05). Çalışmada hava yolu inflamasyonu değerlendirilmemiş olmakla birlikte, İKS tedavisinin solunum fonksiyonları ve hava yolu aşın duyarlılığı üzerine olumlu etkisi bu ilacın antiinflamatuvar özelliğine bağlandı. Bronş duvar kalınlığında İKS tedavisi ile 3 ay sonunda anlamlı azalma gösterilemedi (p>0.05). Astımlı hastalarda görüntüleme yöntemi ile elde edilen bu sonuç, kısa süreli antiinflamatuvar tedavinin hava yollarındaki kalıcı yapısal değişikliklere belirgin etkili olmadığını gösterdi. HRCT ile ölçülen bronş duvar kalınlığının daha çok irreverzibl patolojileri yani hava yolu remodellingi'ni yansıttığı düşünüldü. Astımda HRCT'nin noninvaziv ve tekrarlanılabilir bir yöntem olarak bronş duvar kalınlığının, parankim patolojilerinin ve antiinflamatuvar tedaviye yanıtın değerlendirilmesinde kullanılabileceği sonucuna varıldı. 54

Abstract: