Zn ve Cu'dan oluşan ince film alaşımların elektrodepolama ile üretilmesi ve elektriksel özdirenç özelliklerinin incelenmesi
Consisting from Zn and Cu alloy thin film production with the elektrodeposition  
and electrical resistivity investigation of properties
Yazar: RASİM ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL HAKKI KARAHAN
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Farklı elektrodepolama şartları altında bir sitrat banyosundan alüminyum altlık üzerine altı seri elektrodepolama deneyi yapıldı. Bu deneylerin birinci amacı Cu, Zn ve ikili CuZn alaşım ince filmlerinin sitrat banyosu içerisindeki davranışlarını anlamak ve ikili alaşımlar için uygun koşulları tespit etmektir. İkincisi ise seri deneylerle üretilen ince filmlerin yapısal, ısıl ve elektriksel ölçüm teknikleri yardımı ile deneysel karakterizasyonlarından oluşmuştur. Banyo kompozisyonu, pH değeri, sıcaklığı, akım yoğunluğu, üretim süresi ve sitrat iyon konsantrasyonunun, CuZn alaşımları üzerine etkisi incelendi. Dönüşümlü voltametri (CV) çalışması, depolama prosesini incelemek için yapıldı. Galvanostatik depolamalar, deneyde elde edilen kaplamaların düzgünlüğünü incelemek için yapılan tarayıcı elektron mikroskobu (SEM) ile, kompozisyonun dağılımını incelemek için enerji-dispersive x-ray analizi (EDX) ile ve var olan fazları belirlemek için x-ray difraksiyon (XRD) ölçümleri ile tamamlandı. Alaşımların ısısal özellikleri ısısal kararlılıkları Diferansiyel Taramalı Kalorimetri (DSC) yöntemi ile belirlendi. Filmlerin tane büyüklükleri Scherrer formülü kullanılarak hesaplandı. Yoğun, iyi tutunan, pürüzsüz ve düzgün ikili CuZn alaşımları yüksek depolama oranlarında elde edildi. Banyo şartlarının elektriksel direnç üzerine olan etkisi, sıcaklığa karşı akım-voltaj ölçümleri kullanılarak yapıldı. Cu ve Zn miktarlarının CuZn alaşımlarının elektriksel ve yapısal özelliklerini güçlü bir biçimde etkilediği görüldü. 
DSC ve elektriksel ölçümler gerçekleştirilerek sonuçlar analiz edildi. İnce filmin üretimini etkileyen parametrelerin değişmesi oluşan filmdeki Cu ve Zn miktarını önemli bir biçimde etkilemiştir. Filmlerin yüzey merkezli kübik(FCC), cisim merkezli kübik (BCC) ve hegzegonal sıkı paket (HCP) yapılara ait kristal yapı sergiledikleri ve bu özelliklerin depolanan bakır ve çinkonun miktarlarıyla alakalı olduğu görülmüştür. Ek olarak, yapısal değişikliğin elektriksel özdirenç üzerine büyük etki yaptığı görülmüştür.

Abstract:
Six series of electroplating experiments have been carried out onto aluminum substrate in a citrate electroplating baths under different electrodeposition conditions. The first objective of the experiments is to understand the behavior of electrodeposition of Cu, Zn and binary CuZn alloy thin films in the citrate baths and to explore the electroplating conditions, which are appropriate for fabricating binary coatings. The second series of experiments deals with an experimental study on characterization of these thin films using structural, thermal and electrical measurement techniques. The influence of bath composition, electrolyte pH, temperature, current density, deposition time and citrate ion concentration on the compositions and properties of CuZn alloys coatings have been studied. The study was carried out using cyclic voltammetry (CV) to examine the electroplating process of the films. Galvanostatic depositions were complemented by scanning electron microscopy (SEM) to examine the uniformity of the coatings developed in this experiment energy-dispersive x-ray analysis (EDX), and x-ray diffraction (XRD) to assess the compositional uniformity of coating and phases present in the coating, respectively. Thermal properties and thermal stability of alloys were measured by differential scanning calorimetry (DSC). Grain sizes of the films were calculated using the Scherrer's formula. Dense, adherent, smooth and uniform binary Cu-Zn and alloys coatings especially can be deposited with high deposition rate. The effect of bath conditions on the electrical resistivity was investigated by the current–voltage measurements versus temperature, also. Cu and Zn contents were shown to strongly affect the electrical resistivity and the structure of CuZn alloys.
DSC and electrical resistivity measurements were performed and the results were analyzed. It was seen that changing the parameters affecting the production of thin films also hugely impacted the ratio of deposited copper and zinc in the films. The crystal structure of the films showed the face centered cubic (FCC), and body centered cubic (BCC) hexagonal close packed (HCP) properties, and it was seen that these properties were changed according to the ratio of copper and zinc in the films. Additionally, it was seen that the structural alteration has a huge impact over electrical resistivity.