Kütahya il merkezinde anaokuluna giden ve gitmeyen 4-6 yaşlar arasındaki çocukların kullandıkları ifadelerin sözdizimi yönünden incelenmesi /
Yazar: SERVET BAL
Danışman: PROF. DR. ŞULE BİLİR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1988
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Söz dizim = Syntax

Özet:
Bu araştırma, anaokuluna giden ve gitmeyen 4-6 yaşlar arasındaki çocukların kullandıkları ifadeleri söz- dizimi yönünden incelemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın örneklemine, Kütahya Kız Meslek Lisesi Uygulama Anaokulu'na giden 4 - 6 yaşlar arasındaki 24 çocuk ve anaokuluna gitmeyen 4-6 yaşlar arasındaki 24 çocuk ol mak üzere toplam 48 çocuk alınmıştır. Veriler doğal ortamda teybe kayıt tekniği ile toplanmıştır. İncelemek üzere her çocuğun birinci ifadesinden itibaren kullandığı 50 sözel ifade belirlenmiştir. Bu ifadeler sözcük sayısı, sözcük çeşitleri, sözcük düzeni, ekler, sözcük grupları, dil öğe lerinin sıralanış düzeni ve cümle çeşitleri yönünden analiz edilmiştir. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde Ki-Kare yöntemi kullanılmıştır. Ki-Kare yönteminin uygulanamadığı tablolarda sadece % (yüzde) değerleri verilmiştir. Yapılan istatistiksel değerlendirmeler sonucunda aşağıdaki bulgular elde edilmiştir.154 Tek, iki, üç, dört, beş ve altı sözcüklü ifadelerin kullanım sıklığı yönünden anaokuluna giden ve gitmeyen 50 - 59 ay erkek grupları arasında, ayrıca anaokuluna giden ve gitmeyen 60 - 71 ay erkek grupları arasındaki farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p < 0.05) Anaokuluna giden ve gitmeyen tüm gruplar, kullanım yüzdesi yönünden iki, üç, dört sözcüklü ifadeleri yüksek oranda, tek sözcüklü ifadeler ile 6 ve daha fazla sözcüklü ifadeleri ise daha düşük oranda kullanmışlardır. Anaokuluna giden 60 - 71 ay grubundaki kız çocukları, anaokuluna git meyen 60 - 71 aylık kız çocuklarına göre dört, beş, altı ve daha fazla sözcüklü ifadeleri daha sık kullanmışlardır. Anaokuluna giden 60 - 71 ay grubundaki erkek çocuklar, gitmeyenlere göre üç, dört, beş ve altı sözcüklü ifadeleri daha sık kullanmışlardır. Anaokuluna giden 50 - 59 aylık erkek çocuklar ise gitmeyenlere göre üç, dört, beş ve altı sözcüklü ifadeleri daha seyrek kullanmışlardır. Çocukların kullandıkları sözel ifadelerdeki toplam sözcük sayısının yaş, cinsiyet ve anaokuluna gidip-gitmeme durumuna göre dağılımına bakıldığında f anaokuluna giden 60 - 71 ay kız ve erkek gruplarının kullandıkları toplam sözcük sayısının gitmeyen gruplara göre daha fazla olduğu gözlenmektedir.155 Sözcük çeşitlerinin kullanım sıklığına bakıldığında, tüm gruplar tarafından en yüksek oranda "isim", "fiil" ve "zamir" çeşitlerinin, en düşük oranda ise "edat" ve "ünlem" çeşitlerinin kullanıldığı gözlenmektedir. "Sıfat" çeşitlerinin gruplar arasındaki kullanım yüzdelerine bakıldığında, anaokuluna giden tüm gruplardaki çocukların, anaokuluna gitmeyenlere göre "sayı sıfatını" daha yüksek oranda, buna karşılık "işaret sıfatını" daha düşük oranda kullandıkları gözlenmektedir. Çocukların kullandıkları iki sözcüklü ifadelerdeki sözcük düzeni ve bu dizimlerin kullanım yüzdelerine bakıl dığında, bütün grupların "isim-fiıl" düzenindeki yapıyı diğer yapılara göre en yüksek oranda kullandıkları gözlen mektedir. tsim çekim eklerinden durum eklerinin kullanım sık lığına bakıldığında, anaokuluna giden bütün grupların, git meyenlere göre belirtme durum ekini daha yüksek oranda kul landıkları gözlenmektedir. İsim çekim eklerinden çoğul ekinin kullanım yüzde lerine bakıldığında anaokuluna giden ve gitmeyen 50 - 59 ay grubundaki kız çocuklarının isim çekim eklerinden "çoğul" ekini eşit oranda kullandıkları, 50 - 59 ay kız grubunun dışında, anaokuluna giden bütün grupların, anaokuluna git~ meyen gruplara göre "çoğul" ekini daha yüksek oranda kullan dıkları gözlenmektedir.156 Fiil kiplerinin kullanım sıklığına bakıldığında, tüm gruplar tarafından en yüksek oranda "şimdiki zaman" kipi, en düşük oranda ise "şart" kipi kullanılmıştır. Anaokuluna giden ve gitmeyen tüm gruplar en yüksek oranda "sıfat" ve "isim" tamlamalarını ; anaokuluna giden tüm gruplar, gitmeyenlere göre sıfat tamlamasını daha yüksek oranda kullanmışlardır. İki ögeli cümlelerin kullanım yüzdeleri incelendi ğinde, tüm grupların "özne-yüklem" yapısındaki cümleleri, diğer yapılara göre daha yüksek oranda kullandıkları göz lenmektedir. Cümle çeşitlerinin kullanım sıklığına bakıldığında, tüm grupların "yalın", "olumlu", "kurallı" ve "fiil" cüm lelerini en yüksek oranda kullandıkları dikkati çekmektedir,

Abstract: