Bazı bitki uçucu yağlarının Stophilus granarius( L) (Buğday biti) üzerindeki fumigant toksisitesi
Fumigant toxicity of some plant essential oils to Stophilus granarius (L.)
Yazar: İDRİS İNAL
Danışman: PROF. DR. AYHAN GÖKÇE ; PROF. DR. HALİT ÇAM
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada 5 farklı (Laser trilobum (L.) Borkh, Foeniculum vulgare Miller subsp. Vulgare, Cyclotrichium origanifolium (L.), Echinophora tenufolia (L.) ve Marribium vulgare (L.)) bitkiden elde edilen uçucu yağların buğday biti (Sitophilus granarius) üzerine olan fumigant toksisiteleri araştırılmıştır. Bitki uçucu yağlarının 24 saat sonunda oluşturduğu fumigant toksisite değerleri karşılaştırıldığında en yüksek etkiyi %100 ölüm oranı ile Chclotrichium.origanifolium yağının gösterdiği belirlenmiştir. Bu uçucu yağın etkinliğini %24,6 ölüm oranı ile Laser. tribolium onu ise %3,2 Foeniculum vulgare uçucu yağı takip etmiştir. Tek doz kontak etki denemeleri sonucunda yüksek aktivite gösteren C. origanifolium ve L. tribolium bitkilerinden elde edilen uçucu yağlar ile doz-ölüm fumigant etki denemeleri yürütülmüştür. Doz ölüm denemeleri sonucunda, C. origanifolium uçucu yağlarının 24. saat sonunda LD50 değeri 0,020 ml/L olarak, LD90 değeri ise 0,030 ml/L olarak hesaplanmıştır. L. tribolium yağının 24. saat sonunda LD50 değeri 0,133 ml/L olarak, LD90 değeri ise 0,184 ml/L olarak hesaplanmıştır. Çalışmanın diğer bölümünde ise farklı sıcaklıkta C.origanifolium uçucu yağının S. granarius üzerindeki aktivitesini belirlemek amacıyla yürütülen çalışmalarda en yüksek fumigant etki, 24 saat sonunda en yüksek sıcaklık derecesi olan 25 ºC ve 20 ºC' de görülmüş olup ölüm oranları 24 saat sonunda % 100 olarak belirlenmiştir. Ayrıca 15 ºC 'de meydana gelen ölüm oranı 25-20 ºC' de elde edilen ölüm oranı ile çok yakın bir değere sahiptir (%99,83). Bu sıcaklığın etkinliğini %87,92 ölüm oranı ile 10 ºC takip etmiştir. En düşük fumigant toksisite 5ºC' de görülmüştür (%17,61). Yüksek aktivite gösteren C. origanifolium bitkisine ait uçucu yağları saflaştırılmak üzere kolon kromotoğrafi yöntemi ile ayrılma işlemi gerçekleştirilmiştir. Biyolojik etkinlik gösteren fraksiyonun yapısal tayinini belirlemek üzere NMR spekturum kullanılmış ve bu yapının Pulegon olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, the fumigant toxicity of 5 different plant essential oils were tested against the granary weevil (S. granarius). The greatest fumigant toxicity was observed in C.origanifoli essential oil with 100% mortality after 24 hours. It was followed by L. tribolium with 24,6% mortality and F. vulgare with 3,2% mortality. Dose-response bioassays were carried out with C. origanifolium and L. tribolium. The calculated LC50 and LC90 for C. origanifolium and L. tribolium were 0.020, 0.030 and 0.133, 0.184 ml/L respectively. In the second part of the study, interaction between the fumigant toxicity of essential oil and temperature were examined. The greatest fumigant toxicities were observed at 25 and 20°C with 100% mortality. The mortality rate was 99,8 % at 15 °C and was followed by 10 °C with 87,9% mortality. The components of C. origanifolium were fractionated with column chromatography and Pulegon was the main active component based on bioassays and NMr results.