Bişr b. el-Mu`temir ve Mu`tezile`nin Bağdat ekolünün doğuşu
Birth of Baghdad school of "Bişr b. el-Mu`temir" and Mutezilah
Yazar: CEMİL HAKYEMEZ
Danışman: PROF. DR. HASAN ONAT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Din = Religion
Dizin: Bağdat Dil Ekolü = Baghdad Language School ; Irak-Basra = Iraq-Basra ; Irak-Bağdat = Iraq-Baghdad ; Mezhepler = Sects ; Mutezile = Mutazila ; İmamet = Imamet

Özet:
ÖZET Hakyemez Cemil, Bişr b. el-Mu'temir ve Mu'tezile'nin Bagdad Ekolünün Doğuşu, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Prof Dr. Hasan Onat, 94 s. "Bişr b. el-Mu'temir ve Mu'tezilenin Bagdad Ekolü 'nun Doğuşu" adlı yüksek lisans tezimizin giriş kısmında, çalışmamızda takip edeceğimiz metodik ilkeler hakkında bilgi verildikten sonra kaynakların değerlendirilmesine geçilmekte daha sonra ise "Mu'tezile" kavramının ortaya çıkışıyla ilgili farklı rivayetler ele alınıp değerlendirilmektedir. Birinci bölümde, Bişr b. el-Mu'temir 'in hayatı, farklı yönleriyle ele alınıp değerlendirildikten sonra eserlerine yer verilmektedir. Bu bölümde, hiçbiri günümüze kadar ulaşamadığından dolayı, çeşitli konulardaki düşüncelerinden yola çıkılarak, eserlerinin içeriğiyle ilgili varsayımlarda bulunulmaktadır. Yine bu bölümde, büyük bölümü Cahız tarafından rivayet edilen şiirleri, farklı yaklaşımlarla ele alınmaktadır. Çalışmamızın ikinci bölümünde; kaynaklarda, Bişr b. el-Mu'temir hakkında rivayet edilen görüşler bir araya toplanarak bütünsel bir değerlendirme yapılmakta ve özellikle onun ismi ile andan "tevellüd" nazariyesi üzerinde durulmaktadır. Daha sonra ise Bişr b. el-Mu'temir 'in yaşadığı dönemde, kurucusu olduğu Bağdad Mu'tezilesi'nin Basra Mutezilesinden ayrılarak, farklı bir ekol olarak ortaya çıkmasına sebep olan dini, siyasi, içtimai ve kültürel faktörler ele alınmaktadır. Bu amaçla Mu'tezile- Şia ilişkisi ve bu bağlamda, Bağdad-Basra farklılaşmasında en etkin faktör olduğu iddia edilen "İmamet" meselesi geniş ölçüde tartışılmaktadır.

Abstract:
SUMMARY Hakyemez Cemü, Birth of Baghdad School of "Bişr b. el-Mu'temir" and Mutezilah, Master Thesis, Advisor: Proff Hasan Onat, 94 p. In the preface of our Thesis for our Master's Degree called "Bişr b. el-Mu'temir ve Mu'tezilenin Bagdad Ekolü' nün Doğuşu" (Birth of Baghdad School of "Bişr b. el- Mu'temir" and "Mu'tezilah") information is given about methodic principles to be followed up by ourselves in our Study and then resources have been evaluated, and later on however different rumours related with the birth of the concept of "Mu'tezile" (Mutazilah) have been dealt with and evaluated In the first section life of "Bişr b. el-Mu 'temir" has been dealt with by its different aspects and evaluated, then his works have been included In this section, due to the fact that nothing has been reached to date, based on his various thoughts, hypotheses concerning contents of his works have been put forth. Also in this section his poems that great majority of them have been narrated by "Cahiz" have been dealt with in different approaches. In the second section of our study, views which had been attributed to "Bişr b. el- Mu'temir" have been gathered together in sources and a global evaluation has been made, and particularly focus has been made on his "tevellüd" (birth) theory called by his name In the third section however, in the period in which "Bişr b. el-Mu'temir, religious, social and cultural factors which caused Mutezilah of Baghdad, founded by himself, to have been separated from Mutezilah of Basra, and thus appearing it as a different school, have been studied To this end relation between "Mu'tezile" and "Şia" and in this respect the issue of "İmamet" (the quality or office of an imam) which was asserted that it had been the most effective factor in differentiation between Baghdad and Basra has been comprehensively discussed