Lise öğrencilerinde akran zorbalığı, akademik azim ve öz düzenleme ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between peer bullying, academic perseverance and self-regulation in high school students
Yazar: YASEMİN EVRENSEL
Danışman: PROF. DR. YENER ÖZEN
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada, liseye devam eden 14-19 yaş aralığındaki öğrencilerin akran zorbalığına maruz kalma durumlarının yaş, cinsiyet, lise türü, anne-babanın eğitim durumu, ailenin ekonomik düzeyi gibi bazı demografik değişkenler, akademik azim ve öz düzenleme becerisi açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde betimsel bir çalışmadır.  Araştırmanın örneklemini farklı türdeki liselerde öğrenim gören 413 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Ayas ve Pişkin tarafından (2015) geliştirilen "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği (Ergen Formu)", Kaşıkçı ve Öğülmüş (2023) tarafından geliştirilen "Ergenler için Öz Düzenleme Becerileri Ölçeği", Sağkal vd. (2020) tarafından Türkçeye uyarlanan "Akademik Azim Ölçeği" ve araştırmacının hazırladığı Kişisel Bilgi Formu kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 26.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde T testi, ANOVA testi, Pearson Korelasyon Analizi ve doğrusal regresyon kullanılmıştır. Analizlerin sonucunda elde edilen bulgulara göre akran zorbalığı cinsiyete ve lise türüne göre anlamlı farklılık göstermektedir. Bunun haricinde öz düzenleme becerisinin cinsiyete, lise türüne, annenin ve babanın eğitim düzeyine, ailenin ekonomik durumuna göre farklılaştığı saptanmıştır. Benzer şekilde akademik azim ile cinsiyet, lise türü, sınıf düzeyi, baba ile duygusal bağın gücü ve ailenin ekonomik durumu arasında anlamlı ilişki görülmüştür. Elde edilen verilere göre akademik azim, akran zorbalığını negatif yönde yordamaktadır. Öz düzenleme ve akademik azimin zorbalığın alt boyutlarıyla negatif yönlü ilişkisi bulunurken akademik azim ve öz düzenleme arasında pozitif yönlü ilişki gözlenmiştir.

Abstract:
This study aimed to examine peer bullying among high school students between the ages of 14-19 and its relationship with academic perseverance, self-regulation and demographic variables. The research is a descriptive study in the relational screening model. The sample of the research consists of 413 students studying in different types of high schools. The data of the research were collected from the "Peer Bullying Identification Scale (Adolescent Form)" developed by Ayas & Piskin (2015), the "Self-Regulation Skills Scale for Adolescents" developed by Kasıkcı & Ogulmus (2023), Sagkal et al. (2020) and the Personal Information Form prepared by the researcher. The data obtained was analyzed using SPSS 26.0 program. T test, ANOVA test, Pearson Correlation Analysis and regression were used in the analysis process. According to the findings obtained as a result of the analysis, peer bullying varies significantly according to gender and high school type. Apart from this, it has been found that self-regulation skills differ according to gender, type of high school, education level of the mother and father, and economic status of the family. Similarly, a significant relationship was observed between academic perseverance and gender, high school type, grade level, the strength of the emotional bond with the father and the economic status of the family. According to the data obtained, academic perseverance negatively predicts peer bullying. While self-regulation and academic perseverance had a negative relationship with the sub-dimensions of bullying, a positive relationship was observed between academic perseverance and self-regulation.