Sarkoidozlu hastalarda egzersiz programının etkileri
The effects of an exercise program in sarcoidosis patients
Yazar: İLKNUR NAZ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÖZALEVLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Kas kuvveti = Muscle strength ; Sarkoidoz = Sarcoidosis ; Solunum bozuklukları = Respiration disorders ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Amaç: Evre 3 ve 4 sarkoidoz hastalarında solunum, aerobik ve kuvvetlendirme egzersizlerini içeren egzersiz programının, hastaların solunum fonksiyonları, dispne, yorgunluk ve ağrı  algısı, egzersiz kapasitesi, kas kuvveti, yaşam kalitesi, anksiyete ve depresyon üzerine etkilerini araştırmaktır.   
Yöntem: Çalışmaya 35-65 yaş arası evre 3 ve 4 sarkoidoz hastaları dahil edildi. Hastalar randomizasyon sonrası egzersiz ve kontrol gruplarına ayrıldı. Hastaların demografik bilgileri, klinik semptomları kaydedildi. Akciğer fonksiyonları, body pletismograf ve karbon monoksit difüzyon kapasitesi testi ve arter kan gazı ölçümü ile değerlendirildi. Göğüs kafesi esnekliklerinin değerlendirilmesi için mezura ile üç bölgeden çevre ölçümü yapıldı. Dispne algıları; Modifiye Medical Research Council Dispne Skalası, yorgunlukları; Yorgunluk Şiddet Ölçeği, ağrıları; Vizüel Analog Skalası ile değerlendirildi. Solunum kas kuvveti maksimal inspiratuar ve ekspiratuar basınç ölçümleri ile, periferik kas kuvveti sırt ve bacak dinamometresi kullanılarak ölçüldü. Yaşam kalitesi; St.George Solunum Hastalıkları Anketi ve Short Form-36 Yaşam Kalitesi Anketi kullanılarak değerlendirildi. Psikolojik semptomların değerlendirilmesi için Hastane Anksiyete ve Depresyon ölçeği kullanıldı. Egzersiz grubundaki hastalar 12 hafta süren gözetimli egzersiz programı ile takip edildi. Kontrol grubundaki hastalara ise rutin medikal tedavi uygulandı.
Bulgular: Egzersiz grubunun yaş ortancası; 59(52-64), kontrol grubunun yaş ortancası 51(45-57) yıl, ve sırasıyla sarkoidoz tanı süre ortancaları 11(4-4) ve 6(3-14) yıldı. Egzersiz grubunda izlem sonrasında altı dakika yürüme mesafesi, periferik kas kuvveti, test sonunda hissedilen bacak yorgunluğu ve dispne şiddeti ile periferik oksijen saturasyonunda iyileşme, algılanan ağrı, dispne ve yorgunluk şiddetleri ile anksiyete seviyesinde azalma kaydedildi(p<0.05). Kontrol grubunun yorgunluk şiddetinde artış olduğu görüldü(p<0.05). Egzersiz grubunda göğüs kafesi çevre ölçümleri arttı(p<0.05). Kontrol grubunda izlem sonunda semptom skorunda kötüleşme olduğu görülürken, egzersiz grubunda izlem sonunda hastalığa özel tüm yaşam kalitesi parametrelerinde iyileşme saptandı(p<0.05). Genel yaşam kalitesi skorlarında her iki grupta da bir değişiklik gözlenmedi(p>0.05). İzlem sonunda solunum fonksiyon testi paramatreleri her iki grupta da değişmezken, arteriyel oksijen basıncı ve arteriyel oksijen saturasyonu egzersiz grubunda iyileşme gösterdi.(p<0.05). 
Sonuç: Solunum, aerobik ve kuvvetlendirme egzersizlerinden oluşan egzersiz programının, ileri evre sarkoidoz hastalarının semptomlarını, anksiyete ve yorgunluklarını azaltması, fonksiyonel kapasitesini, yaşam kalitesini geliştirmesi nedeniyle, bu hastaların rutin tedavisinde yer alması gerektiği düşünülmektedir.  
Anahtar Sözcükler: Sarkoidoz, egzersiz programı, egzersiz kapasitesi, yaşam kalitesi, nefes darlığı, yorgunluk, kas kuvveti

Abstract:
Objective: To investigate the effects of an exercise program including breathing, aerobic and strengthening exercises on lung function, perception of dyspnea,fatique and pain, exercise capacity, muscle strength, quality of life, anxiety and depression in patients with stage 3 and 4 sarcoidosis.   
Method: Patients aged 35-65 who had stage 3 and 4 sarcoidosis were included in the study. Subjects were randomly divided into two groups as exercise and control group patients. Demographic features, clinical symptoms were recorded. Lung function were assessed by measuring body plethysmography and carbon monoxide diffusing capacity test and blood gases analysis. Chest circumference measurements was performed from three region to evaluate flexibility of rib cage using a tape. Dyspne was assessed by Modify Medical Research Council Dyspnea Scale and fatique was assessed by Fatiue Severity Scale and pain was assessed by Visual Analogue Scale. Respiratory muscle strength assessed by measurements of maximal inspiratory and expiratory pressures and peripheral muscle strength measured using back and leg dynamometer. Quality of life assessed using St. George Respiratory Questionnaire and Short Form-36 Quality of Life Questionnaire. Pyschological symptoms were assessed by Hospital Anxiety and Depression Questionnaire. Patients who were in exercise group underwent a 12 week supervised exercise program. Patients who were in control group underwent routine medical treatment. 
Results: Median age of exercise group was 59(52-64) years and it was 51(45-57) years for control group and the median durations of sarcoidosis were 11(4-4) and 6(3-14) years, respectively. In exercise group six minute walk distance, peripheral muscle strength, leg fatique, dyspnea and peripheral oxygen saturation at the end of the test improved and  perception of pain, dyspnea, fatique and anxiety decreased after follow-up(p<0.05). In control group fatigue severity increased(p<0.05). Chest circumference measurements improved in exercise group(p<0.05). While symptoms were worsened in control group, all domains in disease specific quality of life scale improved in exercise group after follow-up(p<0.05). Health related quality of life scores didn't differ in both groups(p>0.05) While pulmonary function tests wasn't differ in both groups, arterial oxygen pressure and arterial oxygen saturation improved in exercise group(p<0.05). 
Conclusion: Exercise program that consists of breathing, aerobic and strengthening exercises improved disease symptoms, functional capacity, quality of life, anxiety and fatique in advance sarcoidosis patients. So it suggest that exercise training should take place in standart treatment of this patients. 
Key Words: Sarcoidosis, exercise program, exercise capacity, quality of life, dyspnea, fatique, muscle strength