Gelibolu tarihi alanı yangınlarının görünürlük analizi ile incelenmesi
Analysis of Gallipoli historical site by fire visibility analysis
Yazar: CUMALİ ÖZLER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ YÜCEL
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Coğrafi Bilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Topoğrafik haritalar = Topographic maps

Özet:
Ormanlar, yaşadığımız çevre için en önemli kaynaklardan bir tanesidir. Orman yangınlarının oluşmasının nedeni, doğal ya da insan kaynaklı olabilir. Orman yangınlarında, yangın söndürmenin zamanında başlayabilmesi için orman yangınlarının en hızlı şekilde konumunun tespit edilmesi çok önemlidir. Günümüzde orman yangınlarında müdahale ve yangın sonrası zarar tespiti için coğrafi bilgi sistemleri (CBS), mekansal sorgulama ve analiz olanaklarını kullanarak destek olmaktadır. 
Bu çalışma, ülkemiz tarihinde önemli bir yere sahip Çanakkale Savaşları ve Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı (ÇATAB) sınırlarını kapsamaktadır. Alanda yoğun olarak tarihi kalıntıların (siperler, savaş alanları, anıtlar vb.) yanı sıra yoğun ormanlık bir alan bulunmaktadır. ÇATAB sınırları içerisinde kalan ormanlar, ülkemizin en riskli alanlarından birisidir. Çünkü çalışma alanında 1968'den günümüze kadar 14 büyük yangında 14.626,12 ha alanın yanmış olması nedeniyle ülkemizin önemli yeşil alanlarından ve tarihi alanlarından biri olan bu alanın gelecekte meydana gelebilecek yangınlara karşı korunması önemlidir. Çalışmada, ÇATAB orman yangın verileri ve 5 metre aralıklı yükseklik eğrileri kullanılarak, çalışma alanı ile ilgili ağaç istatistikleri, orman yangınları, Çimentepe yangın gözetleme kulesine ait görünürlük analizi yapılmıştır. Görünürlük analizi sonucunda, 33.500 ha alanın gözetleme kulesi ile görünürlüğün %80'den  %96'ya çıkartılabileceği belirlenmiştir.
Yapılan çalışma kapsamında, çalışma alanında alınacak önlemler ile yangınlar en kısa sürede tespit edilecektir. Tarihi ve kültürel açıdan önemli bir yeri korumanın yanı sıra yangınlarda oluşacak maddi ve manevi kayıplar önlenebilir.

Abstract:
Forests are one of the most important resources for the environment we live in. The cause of forest fires may be natural and human. In forest fires, it is very important to determine the forest fires in the fastest way and to determine their location in order to start firefighting on time. Today, Geographic Information Systems (GIS) supports the use of spatial query and analysis facilities for intervention in forest fires and post-fire damage detection.
This study covers the borders of Gallipoli Historical Site, which has an important place in the history of our country. The area is heavily forested as well as heavily historical ruins (trenches, battlefields, monuments, etc.). Forests within the borders of Gallipoli Historical Site are one of the most risky areas of our country. It is important to protect this area, which is one of the important green areas and historical areas of our country, from the future fires, because 14.526,12 ha has been burned in 13 major fires in the study area until today. In the study, using Gallipoli Historical Site forest fire data and 5 meter interval contours, visibility analysis of tree statistics, forest fires and Çimentepe fire watchtower related to the study area were performed. As a result of the visibility analysis, it was determined that 33.500 ha area was increased from 80% to 96% of the visibility by the watch towers.
Within the scope of the work done, fires will be detected as soon as possible with the measures to be taken in the work area. In addition to preserving an important historical and cultural place, material and moral losses that may occur in fires can be prevented.