Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışmakta olan hekimlerdeki bel ağrısı sıklığı ve meslekle ilişkili risk faktörlerinin değerlendirilmesi /
Yazar: ÖZGÜR ERTÜRK GÖK
Danışman: UZMAN İSMAİL KASIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ağrı = Pain ; Bel ağrısı = Back pain ; Doktorlar = Physicians ; Hekimler = Physicians ; Meslek sağlığı = Occupational health ; Prevalans = Prevalence ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik = Burnout

Özet:
Giriş ve Amaç: Bel, kas-iskelet sistemi ağrılarının en çok görüldüğü yerdir. Yaşam boyu bel ağrısı prevalansı %84, kronik bel ağrısı prevalansı %23, bel ağrısına bağlı sakatlık ise %11-12'dir. Bel ağrısı 45 yaş altındaki çalışanlar arasında en yaygın sakatlık nedenidir. Sağlık çalışanları; ağır kaldırma, dönme, eğilme gibi omurgayı zorlayan hareketleri sık ve uzun süreli yapmak zorunda kalan, stresli çalışma temposuyla fiziksel ve psikolojik yönden zorlayıcı olabilen bir meslek grubudur ve bel ağrısının gelişimine zemin hazırlayabilir. Bu çalışmada, Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde aktif olarak çalışmakta olan hekimlerdeki bel ağrısı sıklığını saptamak ve meslekle ilişkili risk faktörlerini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı, kesitsel tipte bir araştırmadır. 2018 yılı itibari ile ANEAH'de aktif olarak çalışmakta olan tüm hekimler çalışma evrenimizdir. Çalışmada anketlerin yardımcı araştırmacı tarafından hekimlerle görüşülerek doldurulması planlanmıştır. Genişletilmiş Nordik Muskuloskeletal Anketi kullanılarak 25-60 yaş arası hekimler örneklem olarak alınmıştır. Haziran 2018 itibariyle hastanemizde aktif olarak çalışan hekim sayısı 900 olarak saptanmıştır. Ulaşılmak istenen en düşük katılımcı sayısı %5 hata ve %95 güven seviyesi için 270 olarak belirlenmiştir. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmamıza katılan hekimlerin yaş ortalaması 30,00 ± 7,33 saptanmıştır. Yaşam boyu bel ağrısı prevalansı %53,5 (n:147), 1 yıllık bel ağrısı prevalansı %50,2 (n:137), anket günü bel ağrısı sorgulandığında ise %23,8 (n:65) olarak tespit edilmiştir. Çalışmamıza katılan hekimlerde bel ağrısının sıklığı ile VKİ düşüklüğü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptandı (Fisher's exact test p=0,02, Pearson chi-square p=0,17). Hekimlerdeki bel ağrısı prevalansı kronik hastalık tanısı varlığı, düşük iş memnuniyeti ile ilişkili bulundu (p=0,037, p=0,002). Günlük oturma ile bel ağrısı sıklığı arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulundu (Fisher exact test p=0,025, Pearson chi-square p=0,021). Bel ağrısının şiddeti ile bel ağrısının sıklığı arasındaki ilişkiye bakıldığında, ağrı şiddeti 6'nın üzerinde ise bel ağrısının daha sık görüldüğü tespit edilmiştir (p=0,02). Bel ağrısı şikâyeti nedeni ile hastane yatışı sorgulandığında bel ağrısı olan hekimlerin %2'sinin bel ağrısı nedeni ile hastane yatışı olduğu tespit edilmiştir. Yine bel ağrısı şikâyeti olan hekimlerden %10,2'sinin (n:15) son 12 ay içinde herhangi bir zamanda bel ağrısı sorunu nedeni ile hastalık izni (rapor ya da izin) kullandığı saptanmıştır. Çalışmamızda bel ağrısı olan hekimlere fonksiyonel bel ağrısı skalası uygulanmış ve ortalama puan 44,54 olarak saptanmıştır. 
Sonuç: Hekimlerde bel ağrısı sıktır. Kişisel beklentiler, kişisel yaşamdaki stresler ve iş doyumu gibi faktörler de diğer risk faktörleri olarak sayılabilir. Bel ağrısı en sık görülen kas-iskelet sistemi problemidir. Hekimler iş günü kaybı açısından sorguladığımızda elde ettiğimiz oran, gerçek orandan daha az olabilir. Çünkü hekimler ekonomik nedenlerle ya da yoğun bir iş yükü altında oldukları için ihtiyaçları olsa dahi hastalık nedenli izin ya da rapor kullanmayı tercih etmiyor olabilirler. Bu durum araştırmaya değer bir bulgudur.

Anahtar Kelimeler: bel ağrısı, hekim, prevalans, tükenmişlik

Abstract:
AIMS AND OBJECTIVE: Low back is the most common location of musculoskeletal pain. The lifetime prevalence is 84%, the prevalence of chronic low back pain is 23%, and the disability ratio because of low back pain is 11-12%. Low back pain is the most common cause of disability amo ng employees under 45 years of age. Due to stressful work routine, health profession may be challenging both physically and psychologically for health workers who are under frequent and prolonged forces such as heavy lifting, rotation and bending which may put pressure on spine. The aim of this study was to determine the prevalence of low back pain in physicians working in Ankara Numune Training and Research Hospital and to evaluate risk factors related to occupation.
MATERIALS AND METHODS: Our research is a descriptive, cross-sectional study. As of 2018, all physicians working actively in ANEAH are our working universe. In the study, assistant researcher planned to fill in the questionnaires by interviewing with physicians.
Using the extended Nordic Musculoskeletal Questionnaire, 25-60-year-old physicians were taken as a sample. As of June 2018, the number of physicians actively working in our hospital was found to be as 900. The lowest number of participants that wanted to be accessed, in 5% error and 95% confidence level, is set to 270. The results were evaluated in % 95 confidence range, significance was assessed at p<0.005 level.
RESULTS: The mean age of the participating physicians was 30.00 ± 7.33. The prevalence of lifelong lumbar pain, a-year lumbar pain, lumbar pain at questionnaire day, was found to be %53,5 (n:147), %50,2 (n:137), %23,8 (n:65), respectively. A statistically significant difference was found between the frequency of low back pain and low BMI in physicians participating in our study (Fisher's exact test, p = 0.02, Pearson chi-square p = 0.17).The prevalence of low back pain in physicians was found to be associated with the presence of chronic disease (p = 0.037, p = 0.002). The relationship between daily sitting and low back pain was statistically significant (Fisher exact test p = 0.025, Pearson chi-square p = 0.021). When the relationship between the severity of low back pain and the frequency of low back pain was interrogated, it is shown that if the pain intensity was above 6 low back pain was more common (p = 0.02). When hospitalization rate due to low back pain was questioned, it was seen that 2% of physicians who have low back pain were hospitalized due to this problem.  It was found that 10.2% (n: 15) of the physicians used sick leave (medical certificate or permission) at any time during the last 12 months due to low back pain. In our study, the patients with low back pain were applied functional back pain scale and the mean score was identified as 44,54.
CONCLUSION: Low back pain is common in physicians. Factors such as personal expectations, stress in personal life and job satisfaction can be considered as other risk factors. Low back pain is the most common musculoskeletal problem. When we question the physicians in terms of the loss of workday, the ratio may be less than the actual rate. Because physicians have economical issues and they are under an intensive workload, even if they need sick leave or medical certificate for off work, they may not prefer to use it. This is a finding worthy of research.



Key Words: low back pain, physician, prevalance, burn out