Temporal ve ekstratemporal lob epilepsili hastalarda sempatik cilt yanıtları ve R-R interval değişkenliğinin araştırılması
The sympathetic skin responses and R-R interval variability in temporal and extratemporal lobe epilepsy patients
Yazar: ARİFE ÇİMEN ATALAR
Danışman: PROF. DR. FERAY SAVRUN ; PROF. DR. SEHER NAZ YENİ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Epilepsi; oldukça sık rastlanan ve dünya üzerinde yaklaşık 50 milyon insanın etkilendiği, engelliliğe neden olabilen önemli bir hastalıktır. Çeşitli klinik ve elektrofizyolojik bulgularla kendini gösteren birçok epilepsi tipi tanımlanmıştır. Çoğu epileptik nöbet interiktal, iktal veya postiktal dönemde otonom sinir sistemi fonksiyonlarında değişikliklere yol açabilmektedir. Otonom sinir sisteminin sempatik ve parasempatik bölümlerinin fonksiyonunun elektrofizyolojik olarak ortaya koyulabilmesi için günümüzde birçok yöntem bulunmasına karşılık sempatik cilt yanıtlarının incelenmesi ve R-R interval değişkenliğine bakılması en kolay, pratik ve tekrarlanabilen yöntemler olarak tercih edilmektedir.
Çalışmamıza İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilimdalı Epilepsi Polikliniğine başvuran, anamnez, detaylı nörolojik muayene, elektroensefalografik inceleme (EEG), magnetik rezonans görüntüleme (MRI) ve diğer yardımcı tanı yöntemleri kullanılarak "Epilepsi" tanısı almış olan 50 hasta ve 42 sağlıklı kontrol dahil edildi. Hasta grubu epilepsi alt tiplerine göre Temporal lob tutulumu ön planda olanlar, Jeneralize nöbetleri olanlar ve Temporal dışı (Ekstra -temporal) olarak üç ana gruba ayrıldı. Hastalara otonom sinir sistemi disfonksiyonununa dair en sık rastlanan semptomlardan oluşan bir anket formu doldurtuldu. Her hastada ortostatik hipotansiyon varlığı araştırıldı ve kaydedildi. Hasta ve kontrol gruplarına sempatik sistem fonksiyonlarının değerlendirilebilmesi amacıyla üst ekstremitede el ayası cildi üzerinden sempatik cilt yanıtlarına bakıldı. Parasempatik sistem fonksiyonlarının değerlendirilebilmesi için istirahat, derin inspiryum ve valsalva manevraları esnasında kalbin R-R intervallerinin değişkenliğine bakıldı. Çıkan sonuçlar hasta ve kontrol grupları, temporal – ektratemporal lob epilepsili gruplar, temporal-jeneralize epilepsili gruplar arasında ayrı ayrı değerlendirildi.
Sonuç olarak temporal lob epilepsisi olan hastalarda terleme, sık idrara çıkma, ortostatik hipotansiyon varlığı, konstipasyon ve göz kararması gibi otonom sinir sistemi semptomları, ekstratemporal epilepsili hasta grubuna göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek (p>0.05) bulundu. Hasta grubunda istirahat, derin solunum ve valsalva manevrası sırasında RR interval değişkenlik yüzdeleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulundu (p:0.001; p<0.01). SSR amplitüd değerleri (p<0.05) sağlıklı kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu fakat SSR latans değerleri bakımından hasta ve kontrol grupları arası anlamlı fark bulunmadı. Alt grup analizi yapıldığında temporal- extratemporal lob epilepsili gruplar arasında gerek SSR latans gerek SSR amplitüdleri arasında anlamlı fark bulunamadı. Temporal ve jeneralize epilepsili hastalar karşılaştırıldığında SSR latans değerleri arasında anlamlı bir fark saptanmazken SSR amplitüd değerleri jeneralize epilepsi grubunda anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0.01).
Bu bulgular, interiktal dönemde epilepsi hastalarında sempatik ve parasempatik sistem fonksiyon bozukluğunu desteklemektedir. Çalışmamızda saptanan bulguların, hasta sayısının daha yüksek olduğu ve epilepsi alt gruplarının daha detaylı değerlendirildiği geniş çaplı çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Epilepsy is a very important and common health issue which effects almost 50 million people all over the world. Various epilepsy types has been defined with a variety of clinical and electrophysiological symptoms. Most of the epileptic seizures can change the autonomic nervous system functions at the interictal, ictal and postictal phases. There are many methods defined to reveal the function of the parasympathetic and sympathetic parts of the autonomic nervous system but the easiest, most practical and also repeatable methods used are sympathetic skin responses and R-R Variability.
 We included 42 healthy controls and 50 patients referred to our Neurology Epilepsy Clinic at İstanbul Medical University Cerrahpaşa Medical Faculity and diagoned as 'Epilepsy' with their disease history, detailed clinical examinations, electroencephalography (EEG), magnetic resonance imagining (MRI) and other diagnostic methods. The patient group is divided into three majör groups according to their epiepsy subtypes as "Temporal lobe" type, Generalized type, and 'extra-temporal lobe' type. Each patient has completed a questionnaire with the most acquired symptoms of the autonomic nervous system dysfunction. They also were investigated for the symptoms of orthostatic hypotension. 
Sympathetic skin responses were recorded from the palmar surface of the hand at the upper extremity in both patient and healthy control groups for evaluating the sympathetic nervous system (SNS) functions. R-R İnterval Variability of the heart is measured at the resting position, deep inspiration, and valsalva maneuvers respectively for evaluating the Parasympathetic nervous system (PNS) functions. 
The data are compared between the patient and healthy control group, temporal – extratemporal lobe epileptic groups and temporal – generalized epileptic groups seperately.
As a result,the autonomic dysfunction symptoms such as sweating, excessive urinating, orthostatic hypotension, constipation and blackouts were significantly higher at the temporal lobe epilepsy group compared to the extratemporal group (p>0.05). The R-R İnterval Variability percents were lower at the patient group during the resting, deep inspiration and valsalva maneveurs compared to the healthy control group (p:0.001; p<00.1). The SSR amplitude values (p<0.05) were significantly higher than the control group but there were no significant difference between the SSR latencies between patient and control groups. At the subgroup analysis SSR latency and amplitudes had no difference between the temporal and extratemporal groups. When temporal and generalized groups are compared, SSR latencies had no difference but the SSR amplitudes were higher at the generalized epileptic group (p<0.01).
As a conclusion we suggest there is sypmpathetic and parasympathetic dysfunction at the interictal phase of the epilepsy. Our results need to be supported by further researches including higher number of patient groups and a more detailed epilepsy subgroup analysis.