Ticari olarak satılan kolajenlerde olası ağır metal ve antibiyotik kalıntısı varlığının araştırılması
Investigation of possible heavy metals and antibiotic residues in comercial collagens
Yazar: DEVRAN DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM YILDIZ GÜLAY
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Ağır metaller = Heavy metals ; Kollajen = Collagen ; İlaç kalıntısı = Drug residues

Özet:
Ticari olarak satılan ambalajlanmış kolajenlerde ağır metal ve/veya antibiyotik kalıntısı olma riski bulunmaktadır. Çünkü kolajenler genel olarak çiftlik hayvanlarından ve deniz canlılarından elde edilmektedir. Günümüzde çevre kirliliğinde kritik aşamalara gelinmiştir. Piyasada satışa sunulan kolajen ürünlerinde "ağır metal içermez" veya "antibiyotik içermez" gibi bilgi notları bulunmamaktadır. Çalışmamızda bu yüzden bir destek ve besin maddesi olarak kolajenlerin fizyolojik güvenli sınırlarda olup olmadığının belirlenmesi amaçlı olarak satışta bulunan çiftlik ve deniz hayvanlarından elde edilen kolajenlerden laboratuvar koşullarında gerekli incelemeler yapılması amaçlanmıştır. Bu amaçla internet üzerinde satılan en popüler 25 sığır ve balık kolajenden 10'ar tanesi rastgele olarak seçilerek Burdur il merkezinde bulunan bir eczaneden satın alınmıştır. Satın alınan ürünler analizleri yapılana kadar -5oC'de saklanmıştır. Daha sonra bu ürünlerdeki çinko, kurşun, kadmiyum, cıva ve arsenik seviyeleri indüktif olarak eşleşmiş plazma optik emisyon spektrometresi (ICPOES) kullanılarak analiz edilmiştir. Örneklerdeki streptomisin, sülfonamid, tetrasiklin ve kloramfenikol seviyeleri ise yüksek performanslı sıvı kromatografi (HPLC) yöntemi ile tayin edilmiştir. Bütün analizler Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Bilimsel ve Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğüne ait laboratuvarda yapılmıştır. Numunelerin hiçbirisinde kurşun, cıva ve arsenik kalıntısına rastlanmamıştır. Balık ve çiftlik hayvanlarından (CF) elde edilen kolajen örneklerindeki ortalama kadmiyum seviyesi gruplar arasında önemsiz bulunmuştur (P=0,2548). Balık kolajen numunelerindeki en düşük kadmiyum seviyesi 0,152 mg/kg, en yüksek kadmiyum seviyesi ise 0,288 mg/kg olarak tespit edilmiştir(ortalama 0,2495±0,0393). CF kaynaklı kolajen örneklerinde tespit edilen kadmiyum seviyeleri 0,183 mg/kg ile 2,78 mg/kg arasında değişmiştir (ortalama 0,2311±0,0301).İstatistiki olarak balık ve CF kolajenlerindeki ortalama çinko miktarı önemsiz bulunmuştur (P=0,2644).Balık kolajenlerindeki çinko seviyesi en düşük 1,368 mg/kg, en yüksek 2673 mg/kg olarak gözlenmiştir (553,89 ±498,53) olarak bulunmuştur. CF kolajenlerinde ise en düşük ve en yüksek çinko seviyelerinin sırasıyla 1,750 mg/kg ile 1528 mg/kg olarak (155,92 ±148,49) bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre değerlendirilmesi yapılan hiçbir kolajen numunesinde streptomisin, sülfonamid ve tetrasiklin kalıntısına rastlanmamıştır. Kloramfenikol sadece iki balık kolajen numunesinde gözlenirken, bu değerler normal ölçüm alt sınırının altında kalmıştır. Elde edilen değerler, ülkemizde satılan ticari kolajenlerde ağır metal ve antibiyotik kalıntısı riskinin düşük olduğunu göstermektedir.

Abstract:
There is a risk of heavy metal and/or antibiotic residues in commercially available packaged collagen. This is because collagens are generally derived from farm animals and sea creatures, and today we have reached critical stages in environmental pollution. There are no information notes such as "heavy metal free" or "antibiotic free" on the collagen products offered for sale in the market. Therefore, the current study aimed to determine whether collagens as a support and nutrient substance were within physiologically safe limits and to ensure their safer use. For this purpose, 10 of the 25 most popular collagen from fish and farm animals (CF) sold on the internet were randomly selected and purchased from a pharmacy in Burdur city centerand necessary analyzes were carried out under laboratory conditions. The purchased products were stored at -5oC until they were analyzed. The zinc, lead, cadmium, mercury and arsenic levels in these commercial products were then analyzed using inductively coupled plasma optical emission spectrometry (ICPOES). Streptomycin, sulfonamide, tetracycline and chloramphenicol levels in the samples were determined by high-performance liquid chromatography (HPLC) method. All analyses were carried out in the laboratory of Burdur Mehmet Akif Ersoy University, Scientific and Technology Application and Research Center. No lead, mercury and arsenic residues were found in any of the tested samples. The mean cadmium levels in fish and CF collagen samples were not significant between the groups (P=0.2548). The lowest cadmium level in fish collagen samples was 0.152 mg/kg and the highest cadmium level was 0.288 mg/kg (mean 0.2495±0.0393). Cadmium levels detected in CF collagen samples ranged from 0.183 mg/kg to 2.78 mg/kg (mean 0.2311±0.0301). The mean zinc levels in fish and CF collagen were not found significant (P=0.2644). The lowest zinc level in fish collagen was 1.368 mg/kg and the highest was 2673 mg/kg (553.89 ± 498.53). The lowest and highest zinc levels in CF collagen were 1.750 mg/kg and 1528 mg/kg, respectively (155.92±148.49). According to the current results, no streptomycin, sulfonamide and tetracycline residues were found in any of the collagen samples evaluated. Chloramphenicol was only observed in two fish collagen samples, but these values were below the lower limit of normal detection. The results of the current study indicated that the risk of heavy metal and antibiotic residues in commercial collagen sold in our country is low.