Liselere erişim bağlamında eğitimsel eşitsizlik alanlarının araştırılması (Isparta il merkezi örneği)
Investigation of educational inequalities in the context of access to high schools (Isparta city center example)
Yazar: ÖMER ÇELİKKOL
Danışman: PROF. DR. NAZMİ AVCI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Eşitsizlik = Inequality ; Fırsat eşitliği = Opportunity equality ; Isparta = Isparta ; Kültürel sermaye = Cultural capital ; Liseler = High schools ; Örgün eğitim = Formal education

Özet:
Türkiye'de eğitimde eşitsizlik sorunu; genel olarak eğitimde "fırsat eşitliği" ve "imkân eşitliği" sorunu bağlamında ele alınmaktadır. Genelde bu kapsamdaki sorunlar, "kız çocuklarının okula gönderilmemesi" ve "bölgeler arasındaki eğitim imkânları farklılığı"na indirgenmesidir. Araştırmanın çıkış noktasını, genel olarak Türkiye'de eğitim eşitsizliğine neden olan etmenlerin belirlenmesine yönelik yapılan çalışmalardan farklı olarak; örgün eğitim kapsamında ve lise örnekleminde öğrenciler anlamında söz konusu edilen bu eğitim kurumlarının karşı karşıya oldukları toplumsal eşitsizliklerin belirlenmesi oluşturmaktadır.
Araştırma kapsamında uygulanan anket soruları kapsamında elde edilen verilerin analizi kapsamında, analize konu veriler arasındaki ikili ilişkilerin bulunması noktasında, her bir değişken sınıflama ölçme düzeyine sahip olduğundan ki-kare test istatistiğinden yararlanılmıştır. Ortalamaya ilişkin karşılaştırma testlerinde "Mann Whitney testi" ve "Kruskal Wallis testi" kullanılmıştır. Normallik analizlerinde, "Shapiro Wilk Test" istatistiği, Varyans homojenliği analizlerinde, "Levene Test" istatistiği kullanılmıştır. Kruskal Wallis testi sonucu anlamlı fark bulunan değişkenlerin çoklu karşılaştırma testlerinde, Tamhane's T2 test istatistiği kullanılmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkileri daha detaylı görebilmek için (3 ya da 4 değişken arasındaki ilişki) çok değişkenli kategorik veri analiz yöntemlerinden olan log-linear analiz yöntemi kullanılmıştır.
Araştırma; toplumun üyeleri arasında ekonomik ve sosyal fırsatlara erişim bağlamındaki eşitsizliğin eğitimdeki eşitsizliği beslediğini göstermektedir. Eğitimdeki fırsat ve imkân eşitsizliği ise toplum üyeleri arasında ekonomik ve sosyal fırsatlara erişim bağlamında eşitsizliğe neden olmaktadır. Araştırma özellikle Bourdieu'nun kültürel sermaye görüşünü destekler niteliktedir. Diğer bir ifade ile okullar çoğunlukla sermaye sahiplerinin başarılı olmasına yönelik bir düzene sahiptir. Araştırmaya konu olan örgün eğitim kurumlarından liselerde toplumsal eşitsizliğin ortadan kalkması, toplumdaki ekonomik ve sosyal eşitsizliğin ortadan kalmasına bağlıdır.

Abstract:
Educational inequality issue in Turkey is generally addressed as part of "equality of opportunity" and "equality of condition" problem, and the problems within this framework are usually reduced to "not sending girls to school" and "educational opportunity differences between the regions". The starting point of the investigation, as different from the studies generally regarding the determining of the factors leading to educational inequality in Turkey, consists of determining the social inequalities that respective educational institutions have faced with within the scope of formal education and in terms of students in the high school sampling.
Since each variance has classification measurement level, chi-square test statistics was used for finding the mutual relationship between the data subjected to the analysis as part of analysis of data that was obtained within the survey questions applied within the scope of the investigation. "Mann Whitney test" and "Kruskal Wallis test" were used on comparison tests concerning the median. "Shapiro Wilk" test statistics in Normality analysis and Levene test statistics in Variance homogeneity analysis were used. "Tamhane's T2" test statistics was used in multiple comparison tests of the variances having significant difference as a result of Kruskal Wallis test. The log-linear analysis method, which is a multivariate categorical data analysis method, has been used to see the relationship between the categorical variables in more detail (relationship between 3 or 4 variables).
The investigation has shown that inequality in access to economic and social opportunities among the members of the public, feeds the educational inequality. Educational inequality of opportunity and condition on the other hand lead to inequality in access to economic and social opportunities among the members of the public. The investigation particularly seems to be supporting Bourdieu's theory of cultural capital. In other words, the schools usually have an arrangement for the capital owners to be successful. Overcoming the social inequality in high schools out of formal education institutions that are subjected to the investigation depends on overcoming the economic and social inequality in society.