Türkiye'de genel kolluk personelinin görev, yetki ve sorumluluklarının mukayesesi
Duty, authorization and responsibility mukayes of general chair staff in Turkey
Yazar: ONUR ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN GÜL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Adli kolluk = Judicial police ; İdari kolluk = Administrative police

Özet:
Türkiye'de kamu düzeni ve güvenliğini temin ve tesis etmede görevli kolluk kuvvetleri "genel kolluk" ve "özel kolluk" olarak iki kategoriye ayrılmıştır. Genel kolluk kuvvetleri olarak yetkili ve sorumlu kılınan Jandarma, Polis ve Sahil Güvenlik teşkilatları İçişleri Bakanlığına bağlı ve tek merkezden sevk ve idare edilmektedirler. Ancak Jandarma ve Sahil Güvenlik teşkilatları, 668 sayılı KHK'lar ile doğrudan İçişleri Bakanlığına bağlanmasına kadar geçen zaman diliminde eğitim öğretim yönünden ayrı ayrı Genel Kurmay Başkanlığına bağlı bulunmaktaydı. Bu iki teşkilatın Genel Kurmay Başkanlığına eğitim ve öğretim yönünden, İçişleri Bakanlığına da emniyet ve asayiş hizmetleri yönünden bağlı bulunmaları, diğer bir genel kolluk kuvveti olan Polis teşkilatına göre daha farklı mevzuat ve teşkilatlanmayı da beraberinde getirmekteydi. Doğrudan ve sadece İçişleri Bakanlığına bağlı bulunan Polis teşkilatı ile iki ayrı bağlılığı ve teşkilatlanması bulunan Jandarma ve Sahil Güvenlik teşkilatlarının personel yapısı, tabi oldukları personel kanunları ve personel görev ve yetkileri anlamında farklılıklar görülebilmekteydi.  
Belediye sınırları içinde görevli olan polis memurları, belediye sınırları dışında kalan yerlerde görevli jandarma ile deniz, kıyı ve iç sularda görevli sahil güvenlik personelinin, şehrin en lüks semti ile şehir merkezine en uzak köy ve mavi vatanın en serin sularında aynı yetkiyle ve aynı yöntemle kamu düzenine hizmet etmesi için kolluk yetki ve yöntemlerinde uygulama birliği olması büyük önem taşımaktadır. 
"İç güvenlik aktörleri" olarak tanımlanan genel kolluk, toplum yapılanmasını devlet isimli örgüte evirilmesinde en temel unsurlardandır denilebilir. Genel kolluk merkezi iktidarın sevk ve idaresinde bulunması uygulama birliği açısından önemlidir. Bunun aksi durumlarda kolluk personelinin yetkileri kullanma biçimleri başta olmak üzere görev ve sorumluluklarında farklılıklar görülebilir. Örneğin daha öncede Genel Kurmay Başkanlığına bağlı olan jandarma ve sahil güvenlik, "asker statülü kolluk kuvveti" olduğu için birçok ulusal ve uluslararası kuruluşun denetimine kapalı durumdaydı. Bu da kolluk hizmetlerinde bulunması gereken "şeffaflık" ve "hesap verilebilirlik" gibi önem arz eden niteliklerin bulunmamasına sebebiyet vermekteydi. "Asker statülü kolluk kuvveti" olan jandarma ve sahil güvenlik personeli işlediği görev suçlarından dolayı da "Askeri Mahkemeler" tarafından yargılanabilmekteydi. Bu durum birçok tartışma ve sorunu beraberinde getirmekteydi. Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli kolluk hizmetinin icrası sırasında karıştığı bir görev suçu nedeniyle "Askeri Mahkeme'de" yargılanabilmekte, bu mahkemenin kararlarına itiraz makamı "Askeri Yargıtay" olduğundan dolayı sivil denetime ve kontrole kapalı durumdaydı. Askeri hiyerarşinin bulunduğu ortamlarda ve kurumlarda kolluk hizmetlerinin demokratik faaliyet yürütemeyeceği eleştirileri devamlılığını korumuştur. Kolluğun demokratik olması demek eylem ve işlemlerinin denetlenebilir olması anlamına gelmektedir. 
2016 yılında yayımlanan "668 sayılı KHK" ile jandarma ve sahil güvenlik doğrudan ve sadece İçişleri Bakanlığına bağlanarak, Genel Kurmay Başkanlığı ile barış zamanlarındaki bağlılığı sonlandırılmıştır. Çalışmamızda; bağlılık durumu değişen ve personelinin tabi olduğu mevzuatta değişiklik olan jandarma ve sahil güvenlik personeli ile polisin görev, yetki ve sorumluklarının demokratik ve hukuk devleti olmanın gereği olarak aynı olması, genel kolluk kuvvetleri personelinin görev, yetki ve sorumluluklarının farklı olmaması önem arz etmektedir.
Bu çalışmada Türkiye'de genel kolluk personelinin görev, yetki ve sorumluluklarının mukayesesi yapılacaktır. Jandarma, polis ve sahil güvenliğin görev bölgeleri farklı olmasına rağmen genel kolluk personelinden ülkenin tamamında ve her yerinde aynı yetki sınırında uygulama birliği istenilmektedir. Ülkenin başkentindeki en işlek ve merkezi yerindeki kolluğun yetki ve uygulaması ile ilçe merkezine en uzak köyün mezrasındaki kolluk personelinin kullandığı yetki ve uygulamasının aynı olması beklenmektedir. Bunun sağlanabilmesinin ön koşullarından bir tanesi ise görev, yetki ve sorumluluk birliğinin sağlanmasıdır. 
Türk idari teşkilatlanmasında genel kolluk işlerinde jandarma, polis ve sahil güvenlikten oluşan çoklu kolluk yapısı bulunmaktadır. Genel kolluk adli ve mülki (idari) işlemlerini belediye sınırları kıstasında belirlenen görev bölgelerinde yerine getirmektedir. "Adli Kolluk Yönetmeliği" düzenlemesi ile adli kolluk işlemlerine ait yetki, görev ve sorumluluklar ortak bir mevzuatla düzenlenmiş ve uygulama birliği sağlanmıştır. Adli kolluk işlemlerindeki uygulama birliği genel kolluk hizmetlerinin çoğunluğunu belki de önceliğini oluşturan idari kolluk hizmetlerinde bulunmamaktadır. Çalışmada mevzuat birliği olmayan hizmetlerde genel kolluk personelinin görev, yetki ve sorumluluk farklarının olup olmadığı mukayese edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Law enforcement forces responsible for ensuring and establishing public order and security in Turkey are divided into two categories as "general law enforcement" and "special law enforcement". Gendarmerie, Police and Coast Guard organizations, which are authorized and responsible as general law enforcement forces, are affiliated with the Ministry of Internal Affairs and are managed and managed from a single center. However, the Gendarmerie and Coast Guard organizations were separately affiliated with the General Staff in terms of education and training until they were directly affiliated with the Ministry of Internal Affairs with the Decree Laws No. 668. The fact that these two organizations were affiliated with the General Staff in terms of education and training, and with the Ministry of Internal Affairs in terms of security and public order services, brought about different legislation and organization compared to the Police force, another general law enforcement force. Differences could be seen in terms of the personnel structure, personnel laws they are subject to, and personnel duties and powers of the Police force, which is directly and solely affiliated with the Ministry of Internal Affairs, and the Gendarmerie and Coast Guard organizations, which have two separate affiliations and organizations.
The police officers on duty within the municipal borders, the gendarmerie on duty outside the municipal borders and the coast guard personnel on duty in the sea, coastal and inland waters are responsible for public order with the same authority and the same method in the most luxurious district of the city, the village farthest from the city center and the coolest waters of the blue homeland. It is of great importance that there is uniformity of application in law enforcement authorities and methods in order to serve.
It can be said that general law enforcement, defined as "internal security actors", is one of the most basic elements in the evolution of social structure into an organization called the state. It is important for general law enforcement to be under the guidance and management of the central government in terms of unity of implementation. Otherwise, there may be differences in the duties and responsibilities of law enforcement personnel, especially in the way they use their powers. For example, the gendarmerie and coast guard, which were previously affiliated with the General Staff, were closed to the supervision of many national and international organizations because they were "law enforcement forces with military status". This caused the lack of important qualities such as "transparency" and "accountability" that should be present in law enforcement services. Gendarmerie and coast guard personnel, who are "law enforcement forces with military status", could be tried by "Military Courts" for their duty crimes. This situation brought about many discussions and problems. Gendarmerie and Coast Guard personnel could be tried in the "Military Court" for a duty crime they were involved in during the execution of law enforcement service, and since the authority to object to the decisions of this court was the "Military Supreme Court", it was closed to civilian supervision and control. Criticisms that law enforcement services cannot carry out democratic activities in environments and institutions where there is a military hierarchy have continued. Being democratic means that the law enforcement's actions and processes can be audited.
With the "Decree Law No. 668" published in 2016, the gendarmerie and coast guard were directly and exclusively affiliated with the Ministry of Internal Affairs, and their peacetime affiliation with the General Staff was terminated. In our study; It is important that the duties, powers and responsibilities of the gendarmerie and coast guard personnel and the police, whose affiliation status has changed and the legislation to which their personnel are subject to has changed, are the same, as required by a democratic and lawful state, and that the duties, powers and responsibilities of general law enforcement personnel are not different.
In this study, the duties, powers and responsibilities of general law enforcement personnel in Turkey will be compared. Although the duty areas of the gendarmerie, police and coast guard are different, general law enforcement personnel are required to implement uniformity within the same authority limit throughout the country and everywhere. It is expected that the authority and practice of the law enforcement officer in the busiest and central location in the country's capital will be the same as the authority and practice exercised by the law enforcement personnel in the hamlet of the village furthest from the district center. One of the prerequisites for this to be achieved is to ensure unity of duties, authority and responsibility.
In Turkish administrative organization, there is a multiple law enforcement structure consisting of gendarmerie, police and coast guard in general law enforcement affairs. General law enforcement carries out its judicial and civil (administrative) operations in the duty areas determined within the municipal borders. With the "Judicial Law Enforcement Regulation", the powers, duties and responsibilities of judicial law enforcement operations have been regulated by a common legislation and unity of implementation has been achieved. Unity of practice in judicial law enforcement procedures does not exist in administrative law enforcement services, which constitute the majority and perhaps the priority of general law enforcement services. In the study, it was tried to compare whether there are differences in duties, powers and responsibilities of general law enforcement personnel in services that do not have uniform legislation.