Erendiz Atasü'nün romanlarının Feminist Eleştiri Kuramı bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of Erendiz Atasü's novels within in the contextof feminist criticism theory
Yazar: HALİME TİMURTAŞ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN YAŞAR
Siirt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, Erendiz Atasü'nün romanları, feminist eleştiri kuramı bağlamında incelemeye tabi tutulmuştur. Çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışma hakkında genel ve toparlayıcı bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde feminizmin kavramsal çerçevesi çizilmiştir. Devamında feminist eleştiri kuramının gelişim ve yayılım süreci ortaya konulduktan sonra dünya ve Türk edebiyatındaki yansımalarına yer verilmiştir. Feminist kuramın Türk edebiyatındaki gelişim süreci ele alınırken dönemsel (divan edebiyatı, halk edebiyatı, tanzimat edebiyatı vs.) kronolojiye riayet edilmiştir. 
       Tezin ikinci bölümünde Erendiz Atasü'nün sekiz romanı ilk yayımlama sırası gözetilerek irdelenmiştir. Romanlar olay örgüsüne hakim temalar dikkate alınarak incelenmiştir. Çalışmanın tamamı bu yöntem temelinde oluşturulmuştur. Tematik yöntem ile belirlenen feminist temalar başlıklara ayrılarak sunulmuştur. Romanlarda geçen başlıca temalar; ataerkil baskı ve şiddet, cinsiyet eşitsizliği, fiziksel/psikolojik şiddet, erillik ve dişilik, işkence ve kadın cinayetleri, eril yapı, iktisadi hayat, dulluk, töre, cinsiyet rolleri, aile ve evlilik ve cinsel saldırıdır.
       Kadın kimliği üzerinde titizlikle duran Atasü'nün cinsiyet rollerine karşı sergilediği sorgulayıcı tavrı dikkat çekmektedir. Akıcı ve yalın bir dil kullanan Atasü'nün romanlarındaki feminist temalar tespit edilerek toplumdaki cinsiyet hiyerarşisi ve kadının hem sosyal hayat hem de edebiyattaki yeri sorgulanmıştır. Bir kadın yazar olarak Atasü'nün kullandığı kadın dilinin edebiyattaki işlevine yoğunlaşılmıştır. Romanlarında kadın kahramanlarının yaşam serüvenlerindeki başarısızlıkları ve düş kırıklıkları olay örgülerinin merkezine yerleştirilmiştir. Tezin sonuç bölümünde ise feminist eleştiri kuramı bağlamında incelemeye tabi tutulan romanlardan elde edilen bulguların feminist eleştiri kuramı ile ilişkisi, Atasü'nün kadın kimliğini ortaya koyuş şekli yorumlanarak, sorgulayıcı üslubu ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, Erendüz Atasü's novels are examined within the framework of feminist theory. The study consists of an introduction and two chapters. In the introduction chapter, the conceptualization of feminism is illustrated. In the first chapter, after the development process of feminist theory is presented. Following the discussion of how feminist theory developed and was spread out in the world, its reflections on the world and Turkish literature are discussed.  While discussing the feminist theory's place within Turkish literature, the chronological order of literary eras in Turkish literature (divan literature, folk literature, Tanzimat literature etc.) is complied with.
In the second chapter, the eight novels of Erendiz Atasü are analyzed in the order of their chronological dates of publishment. The novels are examined in a way that centers the plot. The entire study is based on this methodology. The feminist themes, which are found through a thematic analysis, are presented as headings. The main themes explored in these novels can be noted as gender inequality, physical/psychological violence, masculinity and femininity, abuse and femicides, patriarchal structures, financial life, being a widow, customs, gender roles, family and marriage, and sexual assault.
Atasü's questioning nature on gender roles is striking as she puts emphasis on the female identity. In the novels Atasü uses a fluid and plain language. As the feminist themes in these novels have been identified, the gender hierarchy in the society and the women's position both in the social life and in literature are questioned.  The function of the female voice Atasü uses as a woman writer is also given focus. In the novels, the heroines' failures and disappointments in their journeys are at the center of the plot. In the conclusion of the thesis, Atasü's questioning in her style of writing is illustrated through the analysis of the novels by interpreting the texts in terms of both how the author portrays the female identity and in terms the relation between feminist theory and the findings from the novels.