Multiple skleroz hastalarının serum d vitamini ve kalsiyum düzeylerinin sağlıklı bireylerle karşılaştırılması ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Comparison of serum d vitamin and calcium levels of multiple sclerosis patients with healthy individuals and evaluation of nutritional status
Yazar: GÜLŞEN DELİKANLI AKBAY
Danışman: DOÇ. DR. ASLI AKYOL MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü
Derece: Doktora, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kalsiyum = Calcium ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Serum = Serum ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Multiple Skleroz (MS), Merkezi Sinir Sistemi (MSS)'nin kronik ve inflamatuar bir hastalığıdır. Bu çalışmanın amacı, MS'li ve sağlıklı bireyleri, serum kalsiyum (Ca) ve D vitamini düzeyi, beslenme durumu ve bazı biyokimyasal parametreler açısından karşılaştırmaktır. Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi MS Polikliniği'ne başvuran 19-65 yaş arası MS'li 196 birey ve sağlıklı 196 birey olmak üzere toplam 392 birey araştırma kapsamına alınmıştır. Tüm bireylerin genel özellikleri, sağlık durumu, beslenme alışkanlıkları, besin tüketimleri, besin tüketim sıklıkları ve fiziksel aktivite durumları anket formu ile belirlenmiştir. Bireylerin serum Ca, D vitamini ve diğer biyokimyasal değerleri analiz edilmiştir. MS'li bireylerin serum Ca (kadın ve erkekler için sırasıyla, 9,24±0,9 mg/dL, 9,29±0,49 mg/dL) ve D vitamini (sırasıyla; 8,55±5,48 ng/mL ve 9,85±4,35 ng/mL) değerleri sağlıklı bireylerden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. MS'li kadın ve erkeklerde günlük enerji (MS'li kadın ve erkekler için sırasıyla; 1616,65±613,43 kkal ve 1890,67±741,15 kkal), karbonhidrat (CHO) (sırasıyla; 188,10±85,03 g ve 212,93±99,36 g), yağ (sırasıyla; 71,13±30,41 g ve 81,18±38,53 g) ve protein (sırasıyla; 52,94±22,29 g ve 74,07±38,18 g) alımının sağlıklı kadın ve erkeklerdekinden (enerji, CHO, yağ ve protein için sırasıyla; 2024,46±577,12 kkal ve 2550,17±649,61 kkal, 62,76±21,63 g ve 86,84±28,01 g, 90,80±31,61 g ve 113,32±34,30 g, 62,76±21,63 g ve 86,84±28,01 g) anlamlı derecede daha düşük olduğu tespit edilmiştir. MS'li bireylerin düzenli fiziksel aktivite yapma oranı sağlıklı bireylerden daha düşüktür (p<0,001). Toplam enerji harcaması MS'li bireylerde 1870,0±182,8 kkal ve sağlıklı bireylerde 1941,6±190,5 kkal'dir. Bu araştırmada, MS'li bireylerin biyokimyasal parametrelerinin (alkalen fosfataz (ALP) (kadın ve erkekler için sırasıyla; 73,67±36,98 U/L ve 77,77±23,71 U/L), C-reaktif protein (CRP) (sırasıyla; 0,31±0,50 mg/L ve 0,41±0,70 mg/L)), antropometrik ölçümlerinin (sırasıyla; vücut ağırlığı 67,89±13,44 kg ve 77,93±12,75 kg, bel çevresi 91,11±15,66 cm ve 95,62±12,10 cm, kalça çevresi 106,04±10,47 cm ve 104,31±8,65 cm), fiziksel aktivite düzeylerinin ve beslenme durumlarının sağlıklı bireylerden farklı olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, beslenme durumunun takibi ve iyileştirilmesi MS'li bireylerin tedavi sürecine dahil edilmelidir.

Abstract:
Multiple Sclerosis (MS) is a chronic and inflammatory disease of the Central Nervous System (CNS). The aim of this study was to compare MS and healthy individuals in terms of serum calcium (Ca) and vitamin D levels, nutritional status and some biochemical parameters. A total of 392 individuals (196 individuals with MS and 196 healthy subjects) in the range of 19-65 years of age who applied to Karadeniz Technical University Faculty of Medicine, Farabi Hospital MS Polyclinic were included in the study. General characteristics, health status, dietary habits, food consumption, food consumption frequencies and physical activity status of all individuals were determined by a questionnaire. Serum Ca, vitamin D and other biochemical values of individuals were analyzed. Serum Ca (9.24±0.99 mg/dL, 9.29±0.49 mg/dL, for women and men; respectively) and serum vitamin D (8.55±5.48 ng/mL and 9.85±4.35 ng/mL; respectively) levels of MS patients were found to be significantly lower than the healthy subjects. In terms of women and men, daily energy (1616.65±613.43 kcal and 1890.67±741.15 kcal; respectively), carbohydrate (CHO) (188.10±85.03 g and 212.93±99.36 g; respectively), lipid (71.13±30.41 g and 81.18±38.53 g; respectively) and protein (52.94±22.29 g and 74.07±38.18 g; respectively) intakes of MS patients were significantly lower than the intakes of healthy females and males (energy, CHO, fat and protein, respectively; 2024.46±577.12 kcal and 2550.17±649.61 kcal, 62.76±21.63 g and 86.84±28.01 g, 90.80±31.61 g and 113.32±34.30 g, 62.76±21.63 g and 86.84±28.01 g). Regular physical activity ratio of MS patients is lower than healthy individuals (p<0.001). Total energy expenditure was 1941.6±190.5 kcal in healthy subjects and 1870.0±182.8 kcal in individuals with MS (p<0.001). In this study, it was determined that biochemical parameters (alkaline phosphatase (ALP) (73.67±36.98U/L and 77.77±23.71 U/L; for female and male, respectively), C-reactive protein (CRP) (0.31±0.50 mg/L and 0.41±0.70 mg/L; respectively), anthropometric measurements (body weight 67.89±13.44 kg and 77.93±12.75 kg, waist circumference 91.11±15.66 cm and 95.62±12.10 cm, hip circumference 106.04±10.47 cm and 104.31±8.65 cm; respectively)), physical activity levels and nutritional status differ in MS patients and healthy individuals. In conclusion, the follow-up and improvement of the nutritional status should be included in the treatment process of MS patients.