Türkülerdeki yas söyleminin halkbilimsel çözümlemesi
Folkloric analysis of mourning discourse in folk songs
Yazar: AYSUN EZGİ BÜLBÜL
Danışman: PROF. DR. SERPİL AYGÜN CENGİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Sözlü kültür = Verbal culture ; Türküler = Folk songs ; Yas = Mourning ; Ölüm = Death

Özet:
Sözlü kültür ürünü olan türküler, toplumla ve toplumsal değerlerle organik bir bağ içindedir. Sembolik dile sahip türküler üzerine yapılacak çözümlemeler; bu bağı ortaya koyarken, kültürel kodları açığa çıkarmaktadır. Çalışma çerçevesinde, daha çok ölümle sınırlandırılan; ancak yaşanmış ya da yaşanması muhtemelen her türlü yitim karşısında gelişebilen ve toplumun ortak bileşenlerinden biri olan "yas" süreci, türküler üzerinden irdelenmiştir.
Türkülerdeki Yas Söyleminin Halkbilimsel Çözümlemesi adını taşıyan bu çalışma doğrultusunda; içinde kayıp/yitim unsuru barındıran kırk türkü seçilmiş, bu türküler yas tasnifleri ve söylem analizi çerçevesinde tahlil edilmiştir. Birden çok yas tasnifinden yararlanılan incelemede; "yas"ın yaşanan yitimlerden ibaret olmadığını ve bu sürecin; inkar, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme olmak üzere beş evrede seyrettiğini ortaya koyan Elisabeth Kübler Ross'un sistematize ettiği "Yasın Beş Aşaması" temel yas tasnifi olarak kullanılmıştır.
Toplumda "ölüm" fenomeniyle sınırlandırılan "yas"ın; türkülere yansıyan kolektif bilinçdışında yalnızca "ölüm"den ibaret olmadığını, yitime yol açan evlilik, ayrılık/gurbet, askerlik ekseninde de yaşanabileceğini gösteren bu çalışma; aynı zamanda doğa, inanç, tarih gibi toplumsal dinamiklerin "yas kültürü" üzerindeki etkilerini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Folk songs, product of oral culture, have an organic connection both with society and its values. While analyses on folk songs those which have a symbolic language reveal the connection, they also expose the cultural codes. In the course of the study, "mourning" process mostly is limited with the death but it is one common components of the society and may arise in relation to all manner of loss that experienced or will be experienced, has been studied in terms of folk songs.
In line with the study named as Folkloric Analysis of Mourning Discourse in Folk Songs, forty folk songs including the loss/bereavement fact were chosen, and those songs examined from the point of bereavement classification and discourse analysis. Within the research including more than one mourning classification, "Five Process of Bereavement", systematized by Elizabeth Kubler Ross revealing bereavement is not only consist of a loss but it also is a process develops through five stages; denial, anger, bargain, depression and adoption, has been used as basic classification of mourning.
The study points out that while the mourning is limited with "death" phenomenon in the society, it is not just consisted with "death'' itself, excluding the collective conscience reflected in folk songs, it may be experienced within the scope of loss on marriage, separation/homesickness and recruitment, also revealing the effects of social dynamics such as nature, belief and history on "mourning culture".