İdeolojik kökenleri ile husi hareketi: Suudi Arabistan-İran denklemindeki yeri
The houthi movement with ideological roots: The Place in Saudi Arabia-İran equation
Yazar: YAKUP CAN
Danışman: PROF. DR. TÜREL YILMAZ ŞAHİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Ortadoğu ve Afrika Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Tarihi olarak Kuzey ve Güney arasında iç çekişmelere sahne olan Yemen'de yaşanan 1990'daki birleşme; ülkedeki istikrarsızlığı sona erdirmemiş aksine günümüze kadar devam edecek olan yeni iç çatışmalara zemin hazırlamıştır. Ülkenin; kuzeyinde Husi isyanları, güneyinde ayrılıkçı el-Hirak oluşumu, geniş kabile yapılanmaları ve el-Kaide'nin varlığı gibi etmenler ülkedeki kıt kaynaklar üzerinde uzun süreden beri devam eden bir mücadele alanı oluşturmakta idi. 1990'lardan itibaren şekillenmeye başlayan ve 2000'lerin hemen başında rejim karşıtı milis bir güce dönüşen Husiler ise, yürütülen bu mücadeledeki en önemli rolü oynayan aktör pozisyonunda idi. Rejim kuvvetleri ile 2004-10 arası dönemde altı kısa süreli savaş yürüten Husiler; Arap Baharı'nın, Yemen'de yarattığı otorite boşluğunu kendi lehlerine çevirerek başkent Sana'a'nın da dahil olduğu ülkenin kuzeybatı bölgeleri üzerinde mutlak bir kontrol sağlama yoluna gitti. Husilerin, Bahar 2015'te ülkenin güneyine doğru ilerleyişi; geçiş sürecine liderlik eden Mansur Hadi'nin, ilk önce Aden'e geçmesine ve daha sonrasında ise Riyad'a sığınarak burada Körfez ülkelerinden askeri yardım talebinde bulunmasına neden oldu. Hadi'nin bu çağrısı; 25 Mart 2015'te Suudi öncülüğünde geniş kapsamlı bir koalisyon harekâtına dönüştü. Husilere yönelik başlatılan bu operasyonlar günümüzde de halen devam ederken; Husilerin, Şii mezhebine bağlı olmasından dolayı ise Yemen'de süreç Suudi Arabistan-İran arasında yeni bir vekalet savaşı olarak lanse edilmektedir. Husi Hareketi'nin; Yemen sahnesindeki ideolojik gelişim süreci ve Suudi Arabistan-İran denklemindeki yeri ile sınırlandırılan bu çalışmadaki temel amaç; Husi Hareketi'nin şekillenmesinde ve bu harekete karşı başlatılan operasyonların temelinde mezhebin önemli rol oynadığını fakat Yemen iç savaşının, bir vekalet savaşı olarak lanse edilmesinden daha karmaşık bir yapıya sahip olduğunu göstermek olacaktır

Abstract:
The unification of Yemen in 1990, which has historically been the scene of internal conflicts between North and South, has not ended the instability in the country unlike; this situation has prepared the ground for internal conflicts that will continue until today. The Houthi rebellions in the north of country, the separatist al-Hirak formation in the south of country, the large tribal structures and al-Qaeda were the main actors on the fragmented structure in Yemen. The Houthis, which started to take shape since the 1990s and turned into an anti-regime militia force in the early 2000s, were the main actor who played the most important role in this struggle. The Houthis, who carried out six short-term wars with the regime forces between 2004 and 2010, gained absolute control over the north-western regions of country including capital Sana'a by benefiting from the authority vacuum which was created by Arab Spring. The Houthis moving towards the south of country in Spring 2015 caused that Mansour Hadi who led the transition process had moved firstly to Aden and then took refuge in Riyad. While he was in there, he asked for military assistance against rising Houthi threat from the Gulf countries. Hadi's this request turned into a far-reaching coalition operation led by Saudi Arabia on March 25, 2015. While these military operations started against Houthis have been still continuing nowadays, the process in Yemen is introduced as a new proxy war between Saudi Arabia and Iran owing to the fact that the Houthis are connected to the Shiite sect. The main goal of this study whose scope was restricted with ideological development process of the Houthi Movement and its place in the Saudi Arabia-Iran equation is to indicate that the sect plays an important role in shaping the Houthi Movement and on the basis of operations launched against this movement but the Yemeni civil war has a more complex structure than it is introduced as a new proxy war between Saudi Arabia and Iran.