Bazı bitkisel çayların kimyasal ve nanopartikül radyoaktif kontaminasyon düzeylerinin belirlenmesi
Determination of chemical and nanoparticle radioactive contamination levels of some herbal teas
Yazar: SİMGE ÇUBUK
Danışman: DOÇ. DR. ERMAN DUMAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nanobilim ve Nanoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Ada çayı = Sage ; Bitkisel çaylar = Herbal teas ; Ekinezya = Echinacea ; Gama radyasyonu = Gamma radiation ; Ihlamur = Linden ; Kekik = Thyme ; Nanoteknoloji = Nanotechnology ; Pestisitler = Pesticides ; Radyoaktivite = Radioactivity

Özet:
Bu çalışmanın amacı, dünyada yaygın olarak kullanılan ekinezya (Echinacea purpurea), adaçayı (Salvia officinalis), ıhlamur (Flos tiliae), kekik (Origanum majorana) ve rezene (Foeniculum vulgare) bitki çaylarının kimyasal ve radyoaktif kirlenme düzeylerinin incelenmesidir. Belirtilen bitki çayları; mineral maddeler, sabit yağ, ağır metaller, pestisitler ve radyoaktivite incelenmiştir. Konya'dan temin edilen bitki çayları; GC-MS, ICP ve gama spektrometresi ile incelenmiştir. Bu doğrultuda; ICP analiz yöntemi ile Ge, As, Se, Mo, Cd, Sn, Pb, Na, Mg, Al, P, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu ve Zn olmak üzere toplam 20 mineral ve ağır metal tespit edilmiştir. Pestisitler açısından incelendiğinde adaçayında kitozen, ekinezya ve ıhlamurda dieldrin, kekikte dieldrin ve 2,4 DDE ve rezenede metoksiklor saptanmıştır. Rezene için sırasıyla Ra226, Th-232, K-40değerleri29,219±0,708 (Bq/kg-1), 28,721±0,641 (Bq/kg-1), 104,675±1,774 (Bq/kg-1); ekinezya için sırasıyla; 34,418±0,415 (Bq/kg-1), 26,199±0,595 (Bq/kg-1), 90,123±1,015 (Bq/kg-1). Adaçayı için değerler; 15.481±0,509 (Bq/kg-1), 16,435±0,520 (Bq/kg-1), 285,159±2,101 (Bq/kg-1) bulunmuştur. Kekik için; 21,254±0,235 (Bq/kg-1), 20,943±0,341 (Bq/kg-1), 100,785±1,584 (Bq/kg-1) ve ıhlamur için; 10,917±0,134 (Bq/kg-1), 24,697±0,297 (Bq/kg-1), ve 252,270±1,995 (Bq/kg-1) olarak tespit edilmiştir. Bu çalışmada yaygın olarak tüketilen tıbbi ve aromatik bitki çaylarında belirli seviyelerde pestisitler, ağır metaller ve radyoaktif maddeler belirlenmiştir. Tıbbi ve aromatik bitki çaylarının radyoaktivite içerikleri ile ilgili az sayıda çalışma vardır ve daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Gıda teknolojisi ve nanoteknoloji sayesinde bu bulaşmaların en aza indirileceği ve tedavi amaçlı kullanılan bitki çaylarının toplum beslenmesi ve sağlığı açısından tüketiminin artacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ekinezya, Adaçayı, Ihlamur, Kekik, Rezene, Bitki çayları, Ağır metaller, Pestisit, Radyoaktivite, Bulaşma, Nanoteknoloji

Abstract:
The aim of this study is to examine the chemical and radioactive contamination levels of echinacea (Echinacea purpurea), sage (Salvia officinalis), linden (Flos tiliae), thyme (Origanum majorana) and fennel (Foeniculum vulgare) herbal teas, which are widely used in the world. Specified herbal teas; mineral substances, fixed oil, heavy metals, pesticides and radioactivity were investigated. Herbal teas supplied from Konya; Examined by GC-MS, ICP and gamma spectrometry. In this direction; With the ICP analysis method, a total of 20 minerals and heavy metals including Ge, As, Se, Mo, Cd, Sn, Pb, Na, Mg, Al, P, K, Ca, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu and Zn metal has been detected. In terms of pesticides, chitozen in sage, dieldrin in echinacea and linden, dieldrin and 2,4 DDE in thyme and methoxychlor in fennel were detected. Ra226, Th-232, K-40 values for fennel were 29.219±0.708 (Bq/kg-1), 28.721±0.641 (Bq/kg-1), 104.675±1.774 (Bq/kg-1), respectively; for echinacea, respectively; 34.418±0.415 (Bq/kg-1), 26.199±0.595 (Bq/kg-1), 90.123±1.015 (Bq/kg-1). Values for sage; 15,481±0.509 (Bq/kg-1), 16.435±0.520 (Bq/kg-1), 285.159±2.11 (Bq/kg-1) were found. For thyme; For 21.254±0.235 (Bq/kg-1), 20.943±0.341 (Bq/kg-1), 100.785±1.584 (Bq/kg-1) and linden; It was determined as 10,917±0.134 (Bq/kg-1), 24.697±0.297 (Bq/kg-1), and 252.270±1.995 (Bq/kg-1). In this study, certain levels of pesticides, heavy metals and radioactive substances were determined in widely consumed medicinal and aromatic herbal teas. There are few studies on the radioactivity contents of medicinal and aromatic herbal teas and more studies are needed. It is thought that thanks to food technology and nanotechnology, these contaminations will be minimized and the consumption of herbal teas used for therapeutic purposes will increase in terms of public nutrition and health.

Keywords: Echinacea, Sage, Linden, Thyme, Fennel, Herbal teas, Heavy metals, Pesticide, Radioactivity, Contamination, Nanotechnology