Uluslararası bilgi taşmaları, verimlilik ve ekonomik büyüme ilişkisi: Gelişmekte olan ülkeler üzerine ekonometrik bir inceleme
The nexus between international knowledge spillovers, productivity and economic growth: An econometric analysis on developing countries
Yazar: MUSTAFA GÖMLEKSİZ
Danışman: PROF. DR. BİROL MERCAN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi yayılımları = Knowledge spillovers ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik verimlilik = Economic efficiency ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Toplam faktör verimliliği = Total factor productivity ; Verimlilik = Productivity

Özet:
İçinde bulunduğumuz dönem, dünya genelindeki iletişim teknolojileri ve bilgi transfer ağlarında yaşanan dikkate değer gelişmelerle birlikte küreselleşmenin yaygın etkilerinin yoğun şekilde hissedildiği bir dönem olmuştur. Bu gelişmeler bir yandan yerelleşmiş bilgiyi ulusal sınırların ötesine taşırken, diğer yandan küresel bilginin dağılımında önemli farklılıklar ortaya çıkarmıştır. Bilginin mekânsal dağılımındaki farklılıkların açıklanmasında, taşma etkileri yoluyla bilginin yayılımını sağlayan bazı kanallar önemli birer rol oynamaktadır. Literatürdeki pek çok çalışmada, söz konusu bu kanalların ekonomik çevrede yarattığı sonuçlara ilişkin çeşitli tartışmaların olduğu görülmektedir.
Bu çalışmada, uluslararası ölçekte gerçekleşen bilgi taşmalarının verimlilik ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri 16 gelişmekte olan ülkeyi kapsayan bir örneklemde analiz edilmektedir. 1990-2014 yılları arası dönemi içine alan analizde, küresel bilginin ortaya çıkardığı karşılıklı bağımlılıkların yanı sıra, bilgi taşmalarının ülkelere özgü etkilerini dikkate alan ikinci nesil tahmin yöntemlerine başvurulmuştur. Analizden elde edilen bulgularda, ilk olarak, ileri teknolojili ithalatın bilgi taşmalarında önemli bir kaynak olduğu ve bu taşmaların gelişmekte olan ülkelerdeki gerek verimlilik artışlarına gerekse de ekonomik büyümeye anlamlı bir katkı sağladığı görülmektedir. Buna karşılık, doğrudan yabancı yatırımlar (DYY) kanalıyla gerçekleşen bilgi taşmalarının verimlilik ve ekonomik büyümeyi pozitif ve anlamlı bir şekilde etkilediğine dair net bulgulara ulaşılamamıştır. Dolayısıyla, DYY akımlarının bilgi yoğun bir çerçevede tekrar ele alınması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Üçüncü olarak, AR-GE işbirlikleri vasıtasıyla ortaya çıkan bilgi taşmalarının verimlilik ve ekonomik büyümedeki artışları tek başına açıklamadığı sonucuna varılmaktadır. Bu kapsamda elde edilen sonuçlar, ulusal düzeydeki bilgi stoklarına bağlı bilgi massetme kapasitesinin, işbirlikçi AR-GE faaliyetleri sonucu ortaya çıkan bilginin faydalı kullanımına imkân verdiğini göstermektedir.

Abstract:
Today, along with remarkable advances in communication technologies and information networks across the world, the widespread effect of globalization has reached a tremendous stage. These advances not only move the localized knowledge beyond the national boundaries, but also bring about considerable differences in distribution of global knowledge. As part of explaining the differences in spatial distribution of knowledge, some channels play an important role through spillover effects. In the literature, there is much debate about implications of such channels on economic sphere.
This study aims to investigate the effect of international knowledge spillovers on productivity and economic growth in a sample of 16 developing countries for the 1990-2014 period. The analysis takes into account the interdependencies that global knowledge reveals, as well as the country-specific effects of knowledge spillovers by applying second-generation tests and estimation methods. Firstly, results of the study demonstrate that high-tech imports are an important source of international knowledge spillovers and the effect of such spillovers make a significant contribution to both productivity and economic growth in developing countries. However, there is no clear evidence regarding to significantly positive effect of FDI spillovers in the findings. Therefore, it is necessary to re-examine FDI flows in a technology-intensive framework. Thirdly, it is concluded that knowledge spillovers occurring through R&D collaborations do not explain the increases in productivity and economic growth alone. In this respect, results also show that the knowledge absorption capacity at the national level may enable the beneficial use of foreign knowledge stock via collaborative R&D activities.