Uluslararası Hukukta insani müdahalenin kaynakları ve  
sorunları: Libya ve Suriye örnekleri
The origins and problems of humanitarian intervention in International Law: The case of Libya and Syria
Yazar: GÜL SEDA ACET
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERDEM ÖZLÜK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi = United Nations Security Council ; Koruma sorumluluğu = Responsibility to protect ; Libya = Libya ; Suriye = Syria ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
İnsani müdahale, her ne kadar Birleşmiş Milletler (BM) Şartı başta olmak üzere bir uluslararası hukuk metninde/anlaşmasında yer almasa da uluslararası hukukun kaynakları üzerinden yapılan değerlendirmede insani müdahalenin, doktrinde ciddi bir taraftarının olduğu ve pratikte birçok defa uygulanageldiği için bir uluslararası hukuk teamülü olduğu ifade edilmektedir. Soğuk Savaş sonrası artan siyasi krizler, ülke içi etnik çatışmalar, insan hakları ihlallerinin artması ve devletlerin kendi vatandaşlarına karşı tehdit unsuru olması insani müdahalenin daha çok gündeme gelmesine sebep olmuştur. Bu krizler karşısında insani amaçla gerçekleştirilen müdahaleler (Somali, Ruanda, Kosova) sonrasında, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) müdahaleleri meşrulaştırma yönünde kararlar almış ve müdahale sonrası düzeni sağlama görevini yüklenmiştir. BM'nin bu tavrı insani müdahalenin BM kapsamında da bir teamül olduğunu ifade etmektedir. 
Kavramın sınırlarının belirsizliği ve uluslararası standartların olmaması nedeniyle, insani müdahale ilke olarak insani amaçlarla gerçekleştirilse bile hem teoride hem de pratikte uluslararası ilişkilerin en tartışmalı konularından biridir. İnsani müdahalenin bir uluslararası hukuk kuralı olmaması ve dolayısıyla çerçevesinin çizilememiş olması uygulamada birçok sorunu beraberinde getirmektedir. Bu tezde, bu sorunları ifade etmek üzere Libya ve Suriye örnekleri üzerinden karşılaştırmalı bir analiz yapılmıştır. Bu analizde BMGK'nın 2011 tarihli 1973 sayılı kararına istinaden Libya'ya müdahale gerçekleştirilmesi buna karşın Suriye'de altı yıldır devam eden şiddete rağmen bir müdahalenin gerçekleştirilmediği vurgulanmıştır. Bu örnekler bağlamında, insani krizler karşısında devletlerin ve uluslararası toplumun seçici ve tutarsız davrandıkları ortaya konmuştur.

Abstract:
Humanitarian intervention is not included in an international law text/convention, especially the United Nations (UN) Charter, so it is not an international law rule. However, it is stated in evaluating of the resources of international law that humanitarian intervention is an international law practice due to the fact that it has a serious group of partisans for the doctrine and has been implemented many times in practice. After the Cold War, increasing political crises, domestic ethnic conflicts, increased human rights violations, and state threats against their own citizens have raised a further question about humanitarian intervention. In response to these crises, following to the humanitarian interventions (Somalia, Rwanda, Kosovo), the United Nations Security Council (UNSC) decided to legitimize interventions and undertake the function of post-intervention peace keeping. This attitude of the UN states that human intervention is also a custom in the UN. 
Humanitarian intervention is, in principle, one of the most controversial issues of international relations, both theoretically and in practice, even if carried out for humanitarian causes. The starting point of these discussions is the uncertainty of the concept and the lack of international regulations. The fact that the humanitarian intervention is not an international law rule and therefore the fact that the framework is not drawn has brought many problems in practice. In this thesis, a comparative analysis was carried out over the examples of Libya and Syria to define these problems. In this analysis, it was emphasized that an intervention in Libya was carried out in accordance with UNSC resolution no. 1973 dated 2011, whereas an intervention in Syria was not carried out despite the continuing violence for six years. In the context of these examples, it has been revealed that governments and the international community are partial and inconsistent in the face of humanitarian crises.