Türk kültüründe bakım verenlerin sosyal destek ihtiyaçlarını ölçen bir sosyal destek ölçeği geliştirme çalışması: Bakım verenin aldığı sosyal destek ölçeği
A study on measuring the social support needs of caregivers in turkish culture: Development of the received social support scale for caregivers
Yazar: SELİN KUMRAL ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, hem bakım verme bağlamının doğurduğu ihtiyaçlar, hem de kültürel beklentiler dikkate alınarak, yaşlı veya engelli yakınlarına bakım verenlerin ihtiyaç duyduğu sosyal destek türlerini destek türleri açısından araştıran bir alınan sosyal destek ölçeği tasarlamaktır.

Öncelikle Türk kültürü içinde yaşayan bakım verenlerin bakım verme sürecini nasıl değerlendirdiklerini belirlemek amacıyla odak grup ve bireysel görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler Gaziosmanpaşa Belediyesi Engelli Destek Merkezi'nde ve İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Polikliniği'nde yapılmıştır. Görüşmeler ve literatür verilerinden yola çıkılarak oluşturulan ölçeğe "Bakım Veren Sosyal Destek Ölçeği" adı verilmiştir. Çalışmanın örneklemini 175 bakım veren oluşturmuş, ölçek İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Polikliniği'nde ve İstanbul İlk Evre Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nde bakım verenlere uygulanmıştır. Veri toplama araçları olarak Bakım Veren Sosyal Destek Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin iç tutarlılığı Cronbach-alfa güvenirlik katsayısı ile değerlendirilmiş, faktör yapısını belirlemek amacıyla açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliği için Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği toplam ve alt ölçek puanları ile Bakım Veren Sosyal Destek Ölçeği toplam ve alt puanları arasındaki korelasyona bakılmıştır.

Analizler sonucunda Bakım Veren Sosyal Destek Ölçeği'nin 3 faktörlü (Araçsal destek, Bilgi desteği ve Duygusal destek) ve 14+1 maddeli son haline ulaşılmıştır. Elde edilen bulguların, literatürde yer alan bilgilerle ve çalışmanın ilk aşamasında yapılan odak grup görüşmelerinden elde edilen verilerle örtüştüğü tespit edilmiştir. Bakım Veren Sosyal Destek Ölçeği'nin literatüre katkısı ve kısıtlılıkları çalışmanın sonunda tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to design a received social support scale that examines the types of social support needed by caregivers for the elderly or handicapped relatives, considering both the needs of the context of care and cultural expectations.

Focus groups and individual interviews were conducted to determine how caregivers who live in Turkish culture appraised the caregiving process. Interviews were held at Gaziosmanpaşa Municipality Disability Support Center and Istanbul University Medical Faculty Hospital Neurology Polyclinic. The scale created by focus group themes and literature data is called "Caregiver Social Support Scale (Bakım Veren Sosyal Destek Ölçeği)". The sample of the study consisted of 175 caregivers, the scale was applied to the caregivers at Istanbul University Faculty of Medicine Hospital Neurology Polyclinic and Istanbul İlk Evre Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi. Caregiver Social Support Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale and Zarit Burden Interview were used as data collection tools. Internal consistency of the data was assessed by Cronbach's alpha reliability coefficient, and exploratory and confirmatory factor analysis were carried out to determine the factor structure. For construct validity of the scale, the correlation between total and subscale scores of Multidimensional Perceived Social Support Scale and Zarit Burden Interview and total and subscores of Caregiver Social Support Scale were examined.

The findings showed that the Caregiver Social Support Scale was composed of 3 factors (instrumental support, information support, and emotional support) and 14 + 1 items. The findings were found to be consistent with the previous literature data and with the data obtained from the focus group interviews conducted at the initial stage of the study. The strengths and limitations of the Caregiver Social Support Scale were discussed at the end of the study.