Hâfız-ı Şirazî Divanı'ndaki bazı tasavvufi kavramların değerlendirilmesi
Evulation of same mystical concepts in the divan of Hafiz-i Şirazi
Yazar: AYŞE KAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNCEL DEMİRDAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Hafız-ı Şirazi = Hafız-ı Şirazi ; Tasavvuf = Mystic ; Şiir = Poem

Özet:
Tezimizde, gazellerinde irfânı kendine has üslubuyla anlatan maruf İran şairlerinden Hâfız'ı Şîrâzî'nin şahsından, edebî san'atından ve divânında yer alan bazı tasavvufî kavramlardan örneklere yer verildi. Hâfız'ın uçsuz bucaksız düşünce dünyasında irfânî öğretilerini şiir örnekleriyle işlendi. Bir İslâm Âlimi ve Kur'an hâfızı olarak kulluk mertebelerini edebî dille târif eden bu Allah dostunun rumuzlarla ve sembollerle söylediği şiirlerdeki mânalara getirilen yorumlardan örneklerle konu zenginleştirildi.
Onun kemâl manada kul olma ve rızâ makamında bulunma hevesinde yazmış olduğu ve gece niyazlarıyla kaleme aldığı aşkın sadece zamanına matuf olmayıp günümüze kadar gelen ve sonra gelecek nesillerin edebiyat ve irfân severlerine verdiği mesajların üzerinde duruldu. Onu anlamak ve tanıtmak elbette büyük birikimi olan kalemlerin işidir. Ancak, bu mütevâzi çalışma bundan sonra yapılacak olanlar için ufuk olması amacıyla yapıldı. Bu çalışma ile günümüz dünyasında en çok ihtiyaç duyulan maneviyatın tasavvuf diliyle arz edilerek insanların gönül diliyle konuşan yüce gönüllü bir Allah dostunu tanıtıldı. Onun gaybî lisanından dökülen lâfızlarla, söz sanatına ve derin mânâlarına şiir örneklerine değinildi.
Tezimiz üç bölümden oluşturuldu. I. Bölüm, Hâfız'ın hayatı, tasavvuf anlayışı, edebi kimliği, eserleri, şiirinin özellikleri ve edebiyat dünyasına kattığı zenginlikleri izah edildi. II. Bölümde, Tasavvuf'un anlamı ve Hâfız divanında geçen bazı tasavvufî kavramlardan bahsedildi. Son bölümde Hâfız hakkında yapılan değerlendirmelerden ve Hâfız'dan etkilenen şairlerden bahsedildi.

Abstract:
In this thesis, some sufistic notions from art, collected poems and himself, Hâfız-ı Şirazi, a well-known Persian poet, who narrated "wisdom" with his own style, are given as example. His doctrine of wisdom from his endless world of thought is narrated with examples of poems. The topic is enriched with examples from interpretations to meanings of poems sang with pseudonyms and symbols by Hâfız, a friend of Allah,  describing holy adoration see using literary language as an Islam Scholar and Quran hafiz.  
The messages aimed at literature and wisdom lovers, which are not only directed towards its own time but also towards today and future generations, and the love he put down on paper with eagerness of adoration in a manner of maturity, holy see of consent and invocations at nights, are dealt with. Understanding and introducing him is, of course, job for people of letters with immense background. However, this humble study is done to open horizon for future studies.  With this study, a high minded friend of Allah who speaks with language of heart of people by presenting morale, most needed in today's world, with language of Islamic Sufism, is introduced. His words pouring from his eternal wording, rhetoric, profound meanings and poems are discussed. 
Our thesis is consisted of three parts. Part I includes life of Hâfız, his understanding of Islamic Sufism, literary personality, features of his poems and contributions to literary world. In Part II, meaning of Islamic Sufism and some sufistic notions of Hâfız's collected poems are discussed.  In last part, evaluations on Hâfız and poets influenced from Hâfız are handled.