Türk siyasetinde muhafazakâr hareketler (1960-1971)
Conservative movements in Turkish politics (1960-1971)
Yazar: FATMA DOĞANCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHARREM TURP
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Muhafazakarlık = Conservatism ; Siyaset = Politics ; Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Yeniye karşı eskiyi savunma ve değişimi daha yavaş kabullenme düşüncesinde olan muhafazakâr anlayış, Avrupa'da 19. yüzyıldan itibaren partileşme sürecine girmiştir. Osmanlı Devleti'ne de Avrupa merkezli yenileşme faaliyetleri bağlamında intikal etmiştir. Muhafazakârlığı siyasal alanda Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulana kadar daha ziyade Hürriyet ve İtilaf Fırkası temsil etmiştir. Cumhuriyetin ilanından sonra ise muhafazakâr düşünce bir süre siyasal alanda kendini gösterememiştir. Ancak 1950'li yıllardan itibaren siyasal zemin bulan muhafazakârlığın kökeni 1930'lü yıllarda atılmıştır. 1950'de Demokrat Parti ile çok partili siyasi hayatın iktidar zemininde değişmesi muhafazakâr siyasal düşüncenin Türk siyasi hayatında etkili olmasına imkan sağlamıştır. Bu etki, 1960 darbesi ile kesintiye uğramışsa da 1960-1970 yılları arasında daha çok parti ile muhafazakâr siyasal düşünce temsil edilmiştir. Bu dönemin ana aktörleri Adalet Partisi, Yeni Türkiye Partisi, Millet Partisi ve Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi'dir. Bu partilerden başka 1960'lı yılların sonu 1970'li yıllarında başında milliyetçi muhafazakâr kanadı temsil eden Milliyetçi Hareket Partisi ile İslamcı muhafazakâr kanadı temsil eden Milli Nizam Partisi teşekkül etmiştir. İktidara gelemese de muhalefeti temsil etmesi bakımından Osman Bölükbaşı ile Sadettin Bilgiç'i de muhafazakâr hareketlere yön veren aktörler olarak zikretmek gerekir. Ancak şunu ifade edelim ki muhafazakâr hareketler askeri vesayetin gölgesi altında varlık gösterebilmiştir.

Abstract:
The conservative approach, which has the idea of defending the old against the new and accepting change more slowly, entered the process of party formation in Europe since the 19th century. It was transferred to the Ottoman Empire in the context of Europe-centered innovation activities.The conservatism of the Republic of Turkey in the political arena rather than until the establishment of the State was represented by the Freedom and Accord Party. After the proclamation of the Republic, conservative thought could not show itself in the political sphere for a while. However, the roots of conservatism, which has found a political ground since the 1950s, were laid in the 1930s. The change of the Democratic Party and multi-party-political life on the ruling ground in 1950 enabled conservative political thought to be influential in Turkish political life.Although this effect was interrupted by the 1960 coup, between the years 1960-1970, more party and conservative political thought were represented. The main actors of this era Justice Party, the New Turkey Party, the National Party, and the Republican National Peasant's Party. Apart from these parties, the Nationalist Movement Party representing the nationalist conservative wing, and the National Order Party representing the Islamist conservative wing were formed in the late 1960s and early 1970s. Even though he cannot come to power, Osman Bölükbaşı and Sadettin Bilgiç should be mentioned as the actors who direct conservative movements in terms of representing the opposition. However, let us state that conservative movements could exist under the shadow of military tutelage.