Arap edebiyatında tevriye sanatı
The art of tevriye in Arab literature
Yazar: ADEM SAYLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL ÇELİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu tez çalışmasında; Belâgat ilminin Bedî' kısmına ait el-muhassinâtu'l-ma'nevîyye sanatlarının en önemlilerinden biri olan tevriye sanatı ele alınmıştır. Çalışmada sırasıyla; Bedî' ilminin tarihi seyri ve sanatları, Tevriyenin sözlük ve terim anlamı, tarihi seyri, çeşitleri ve nasslarda tevriye ele alınan önemli konulardır. 
Tevriye üzerine yapılmış bir tez çalışmasının bulunmaması, tevriyenin Kur'an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerde kullanılmış olması, kelimelere kazandırmış olduğu mana zenginliği, mana ve lafza katmış olduğu edebî estetik ve tecrübe edenlerede uyandırmış olduğu edebî zevk bu konuyu tercih etmemizdeki en önemli etkenlerden bazılarıdır.
Bu çalımamızda tevriye sanatı gerek ilk dönem ve gerekse günümüz kaynak eserlerinden istifade edilerek ortaya konmuştur.  Tevriyeni çeşitleri, Arap şiirlerindeki örnekleriyle birlikte ele alınmıştır. Ayrıca tevriye sanatının diğer edebî sanatlarla olan ilişkisine değinilmiştir. Tevriye sanatının Kur'an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerdeki varlığı problemi hakkında belâgat alimlerinin görüşlerine yer verilmiştir. Kur'an-ı Kerim ve hadis-i şeriflerden örnekler verilmiştir. Diğer peygamberlerin sözlerinde tevriye örnekleri ve tevriyenin, peygamberlere isnat edilen hataları yorumlamadaki rolüne dikkat çekilmiştir. Böylelikle tevriye edebi sanatının ne kadar önemli bir edebi sanat olduğu ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler: Belâgat, Bedî' ve el-Mühassinâtu'l-Ma'nevîyye

Abstract:
In this thesis study; The art of tevriye, which is one of the most important arts of el-muhassinâtu'l-ma'nevîyye belonging to the Bedi' section of the science of rhetoric, was discussed. In the study, respectively; The historical course and arts of the science of Bedi', the dictionary and terminology of tevriye, its historical course, its types, and tevriye in the "nass" are the important topics discussed.
The lack of a thesis on tevriye, the fact that tevriye was used in the Holy Quran and hadiths, the richness of meaning it brought to words, the literary aesthetics it added to meaning and wording, and the literary pleasure it aroused in those who experienced it were among the most important factors that made us choose this subject are some.
In this study, the art of tevriye has been revealed by making use of both early and contemporary source works. The types of tevriye are discussed together with its examples in Arabic poetry. In addition, the relationship between the art of tevriye and other literary arts is mentioned. The opinions of rhetoric scholars about the problem of the existence of the art of tevriye in the Holy Quran and hadiths are included. Examples are given from the Holy Quran and hadiths. Attention is drawn to the examples of tevriye in the words of other prophets and the role of tevriye in interpreting the errors attributed to the prophets. Thus, it has been revealed how important the literary art of Tevriye is.
Key Words: Rhetoric, Bedî' ve Mühassinât-ı Ma'nevîyye