Millî yerel bir banka örneği: Akşehir Bankası T.A.Ş.
An example of local national bank: Aksehir Bank
Yazar: YAŞAR YILDIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NECMİ UYANIK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Bankacılık = Banking ; Tarih = History
Dizin: Akşehir Bankası = Akşehir Bank ; Bankalar = Banks ; Tarih = History ; Yerel bankacılık = Local banking

Özet:
XX. yüzyıl başlarında Akşehir, küçük bir orta Anadolu kasabası olup halkı tarımsal faaliyetlerle geçimini sağlamaktadır. Şehirde Türk halkı finansal yönden sıkıntı çekmektedir. Ermeni ve Rum tefeciler bölge halkını ekonomik yönden ezmekte ve şehirdeki Osmanlı Bankası da azınlıklarla işbirliği yapmaktadır. 1909 yılında Kurrazade Hacı Bekir [Sümer], Kurrazade Hacı Mehmet Efendi [Küçük] ve Akağazade Abdullah Efendi [Köseoğlu], şehir halkının azınlık tefecilerden ve Osmanlı Bankasının tekelinden kurtulmak için Türk halkının yastık altında sakladıkları altınları çıkarmalarını gerektiğini ve finans sıkıntısını gidermek için bir şirket kurulmasını savunurlar. 1909'da Akşehir İktisad-ı Osmanî Şirketi'ni kurarlar. 1916'da şirket bankaya dönüştürülür, `Akşehir İktisad-ı Osmanî Bankası' ismini alır. Faaliyet izni 50 yıldır. Her biri 5 lira olmak üzere 60,000 hisse senedinin karşılığı 300,000 TL sermayeden oluşmaktadır. Akşehir halkının desteğiyle şirket, Akşehir ürünlerini şehir dışına pazarlar. Ayrıca finans konusunda da etkin hale gelir. 1924'te 10 TL değerinde 100,000 hisse senedine çıkarılarak sermayesini 1,000,000 TL'ye çıkaran şirket, İstanbul, İzmir Bolvadin ve Afyon ve Dinar'da şubeler açar. 1929 Ekonomik Buhranı sonrasında bölge halkının finans sıkıntısını gideren banka, 1930'larda Akşehir'e şehir elektriğini ve Şarlak İçme Suyu'nu getirir. Şarlak İçme Suyu, yap-işlet devret modeliyle yapılmış bir işletmedir. Daha sonraki dönemlerde belediyeye devredilmiştir. 1940'lardan sonra bankada, bankacılıktaki gelişimlere ayak uyduramamaktan dolayı sıkıntılar çıkar. Bankaların faaliyet göstermesi için sermaye artırımı istenmesi üzerine bu yasaya uyum sağlayamayınca banka merkez dışındaki şubelerini kapatmak zorunda kalır. Adapazarı Ticaret Bankasının birleşme teklifi de reddedilir. 50 yıllık çalışma izninin sona ermesi sonucunda banka, 7 Ocak 1966'da tasfiyeye girer. Tasfiye süreci Dr. Halis Çimilli başkanlığındaki Tasfiye Komisyonu tarafından 1976 yılında bitirilmiştir.

Abstract:
At the beginning of XX.th century Akşehir was a small middle Anatolian town and locals were earning their life from agricultural events. In the city Turkish citizens are having financial difficulties. Armenian and Greek brokers are defeating locals in the meaning of economy and Ottomans are co-operating with the foreign nations. To be able to rescue people of the city from the foreigner's usury, Kurrazade Hacı Bekir][Sumer], Kurrazade Hacı Mehmet Efendi [Küçük] and Akağazade Abdullah Efendi [Köseoğlu] has hardly recommended that city locals had to put out their gold saving and to establish a company on 1909. They established Aksehir İktisadı Osmanî Company on 1909.On 1916 the company has been converted to a bank.lt took the name as Aksehir İktisadı Osmanî Bank. Action permission was 50 years.The bank consisted 60.000 shares as capital which were 5 liras each totaly 300.000 liras. With the support of Akşehir citizens company markets the local products to the outside of city. Furthermore company becomes efficient in the meaning of finance. On 1924 company opened branches in İstanbul, İzmir Bolvadin, Afyon and Dinar by improving the capital to the 1.000.000 liras with 100.000 shares from 10 liras. By surviving from the crisis in 1929 the company solved the financial problems of locals and has brought Akşehir city electricity and Şarlak Drinking Water. Şarlak Drinking Water project is a build. adminisrate and transfer model project. It was transferred to the municipality with the following periods. After 1940's had difficulties because of not being able to following developments in banking business.With not being able to obeying the rule which asks to improve capital of banks to be able to continue their actions the bank had to close all branches except the head branch. The offer of being together with Adapazan Trade Banks was rejected. At the end of 50 years action permission, the bank goes to break up on 1 January 1966. Breaking up period has been ended on 1976 by the Breaking up Comitee of which chairman Dr. Halis Çimilli.