Sarıçay Deresi (Milas, Muğla)'ndeki yabancı tatlısu balığı türü Lepomis gibbosus (Linnaeus, 1758)' un yerel balık türleriyle olan beslenme etkileşimlerinin kararlı izotop analizi yöntemiyle belirlenmesi
Determination of feeding interactions of non-native freshwater fish species Lepomis gibbosus (Linnaeus, 1758) on native fish species in Sarıçay stream (milas, muğla) using stable isotope analysis method
Yazar: UĞUR KARAKUŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ SERHAN TARKAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Farklı ekosistemlere istemli ya da istemsiz olarak aşılanmış yabancı balık türleri bulundukları sistemlere ciddi olumsuz etkiler verebilmektedirler. Bu balık türlerinden Lepomis gibbosus türü ülkemize 1980li yıllarda aşılanmış ve sürdürülebilir popülasyonlar oluşturarak yıllar boyunca dağılımını genişletebilmiştir. Avrupa'nın güney bölgelerindeki tatlı su ekosistemlerinde daha fazla etki yaratmasıyla bilinirken, mevcut çalışmanın gerçekleştirildiği nispeten benzer iklimsel koşullara sahip Sarıçay Deresi'nde (Muğla-Milas) beklenen olumsuz etkilere rastlanmamıştır. Çalışmanın temel hipotezini oluşturan yabancı tür L. gibbosus'un aynı ekosistemde bulunan endemik iki tatlı su balığı türü (S. fellowesii ve P. smyrneaus) ile olabilecek beslenme etkileşimleri kararlı izotop analizi yöntemiyle incelenmiş ve elde edilen bulgular yabancı türün endemik türlerle olan beslenme etkileşimlerinin (niş genişliği, besin tercihleri, trofik pozisyon) oldukça farklı olduğunu ortaya koymuştur. Üç mevsim boyunca örnekleme yapılan ve yabancı-yerel tür etkileşimlerinin görülebildiği durumların çoğunda türlerin nişleri birbirlerinden ayrışmış, hatta endemik türlerin niş genişlikleri çoğunlukla daha fazla olarak karşımıza çıkmıştır. Bütün havzada oldukça yaygın bir şekilde bulunan ve dominant olarak tespit edilen S. fellowesii türüyle L. gibbosus'un beslenme etkileşimleri sadece ilkbahar örneklemesinde tek bir istasyonda görülmüş (7. istasyon) diğer bir arada bulundukları bütün durumlarda herhangi bir niş çakışması görülmediği gibi S. fellowesii'nin niş genişlikleri çoğu durumda daha fazla olmuştur.  Benzer durum P. smryneaus için de geçerli olmuştur. L. gibbosus ile birlikte olduğu bütün istasyonlarda niş ayrışması gösteren P. symrneaus 9. istasyondaki kış örneklemesi dışında da L. gibbosus'a göre daha fazla niş genişliklerine sahip olmuştur. Sunulan tez çalışmasında elde edilen bulgular L. gibbosus'un her ne kadar esnek bir beslenme rejimine ve farklı trofik pozisyonlara sahip olduğunu ortaya koysa da yerel ve endemik balık türlerine etkilerinin beklenenden çok daha minimal düzeyde kaldığını göstermektedir.

Abstract:
Non-native fish species that are intentionally or accidently introduced into different ecosystems can have serious adverse effects on related systems. One of these fish species, Lepomis gibbosus, has been introduced in our country in 1980s and has been able to expand its distribution throughout the years by creating self-sustaining populations. While it is known to have more impact on freshwater ecosystems in the southern regions of Europe, the expected negative impacts were not found in the Sarıçay Stream (Muğla-Milas), which has relatively similar climatic conditions. Feeding interactions of L. gibbosus, which are the main hypothesis of the study, with two endemic freshwater fish species (Squalius fellowesii and Petroleuciscus smyrneaus) in the same ecosystem were investigated by stable isotope analysis, and the findings revealed that the feeding interactions (niche width, food preferences, trophic position) of non-native species with the endemic species were quite different. During three seasons the niches of the species are separated from each other in most cases and niche widths of endemic species are often more frequent. Feeding interactions of S. fellowesii and L. gibbosus were observed only in a single station during spring sampling (7th station) despite of S. fellowesii is very common in the whole basin and found to be dominant. The niche widths of S. fellowesii as in most cases were greater. The same was true for P. smryneaus, which showed niche decomposition at all stations with L. gibbosus, also had more niche widths than L. gibbosus, except for winter sampling at 9th station. Although the findings of the present study show that L. gibbosus has a flexible feeding regime and different trophic positions, it shows that the effects on native and endemic fish species remain much less than expected.