Türkiye'de sekülerlik-dindarlık tutumları ve siyasal kimlikler: Kocaeli örneği
Secularity-religious attitudes and political identities in Turkey: the case of Kocaeli
Yazar: HALİL PEÇE
Danışman: PROF. DR. VEHBİ BAŞER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dindarlık = Religiousness ; Kocaeli = Kocaeli ; Seküler değişim = Secular variation ; Seküler toplum = Secular society ; Sekülerleşme = Secularization ; Siyasi kimlik = Political identity ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Siyasal kimlikler, modern hayatta bireylerin siyasal görüşlerini konumlandırmak için tercih ettikleri kimliklerdir. Aile, sosyal çevre, ekonomik durum ve dini aidiyet gibi pek çok etken siyasal kimliğin şekillenmesinde etkili olabilmektedir. Türkiye'de siyasal kimliklerle dini tutumlar arasındaki ilişki birçok güncel siyasal tartışmanın da konusunu teşkil etmektedir. Özellikle dindarlaşma ve sekülerleşme bağlamında yapılan araştırmalar gün geçtikçe artmaktadır. Sekülerleşme ve dindarlaşma araştırmaları bir süreci ihtiva ettiğinden durum tespiti olan bu çalışmada sekülerleşme veya dindarlaşma tespiti yapılamamıştır. Bu çalışmada, Türkiye'de siyasal kimlikler ve sekülerlik-dindarlık tutumları arasındaki ilişkiyi analiz etme üzerinedir. Bu analizi gerçekleştirebilme adına geliştirilmiş olan Sekülerlik ve Dindarlık Tutum Ölçeği çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Dindarlık ve sekülerlik tutumlarının belirlenmesi adına yapılan faktör analizi neticesinde dindarlığın ve sekülerliğin farklı boyutları ortaya çıkarılmıştır. Bu bağlamda siyasal kimliklerin farklı dindarlık ve sekülerlik tiplerine yönelik yaklaşımlarını belirleme noktasında imkân yakalanmıştır. Çalışmanın evreni olarak seçilen Kocaeli ilinin siyasal tercihler bakımın Türkiye genelini yansıtan bir yönü bulunmaktadır. Siyasal kimliklerin dindarlık ve sekülerlik tutumlarına yönelik nasıl yaklaşım sergiledikleri yapılan nicel analiz neticesinde tespit edilmiştir. Birbirine yakın olduğu düşünülen siyasal kimliklerin sanılanın aksine dindarlık ve sekülerlik tutumlarına yaklaşım noktasında farklılaşabildiği; bununla birlikte zıt kutuplar gibi görünen karşıt siyasal kimliklerinse benzeri dindarlık-sekülerlik tutumlarına sahip olabildiği bu araştırmada tespit edilmektedir. Siyasal kimlikler ve dindarlık-sekülerlik tutumları, bireylerin birbirlerine karşı mesafeli duruşunu tetikleyen etkenler olarak düşünülmektedir. Toplumda var olduğu düşünülen kamplaşma ve kutuplaşmanın bu farklılıklar dolayısıyla gerçekleştiği bu çalışmanın sonuçları ele alındığında ciddi anlamda tartışmaya açık hale gelmektedir. Araştırmada din ve siyasal alan içinde ele alınabilecek farklılıkları açıklama adına geliştirilen kırık düzlemler kavramı siyasal kimlikler ve dindarlık-sekülerlik tutumları arasındaki çok boyutlu ilişkiye işaret etmektedir.

Abstract:
Political identities are the identities that individuals prefer to position their political views in modern life. Many factors such as family, social environment, economic situation and religious affiliation can be effective in shaping political identity. The relationship between political identities and religious attitudes in Turkey is also the subject of many current political debates. Particularly in the context of religiousness and secularization, researches are increasing day by day. Since secularization and religiosity change researches involve a process, in this study, which is a due diligence study, no secularization or religiosity determination could be made. This study is about analyzing the relationship between political identities and secularity-religious attitudes in Turkey. The Secularity and Religiosity Attitude Scale, which was developed to carry out this analysis, forms the basis of the study. As a result of the factor analysis carried out to determine religiosity and secularity attitudes, different dimensions of religiosity and secularity were revealed. In this context, it was possible to determine the approaches of political identities towards different types of religiosity and secularity. The province of Kocaeli, which was chosen as the population of the study, has an aspect that reflects the political preferences of Turkey in general. As a result of the quantitative analysis, it was determined how political identities approached the attitudes of religiosity and secularity. Contrary to popular belief, political identities that are thought to be close to each other may differ in approach to religiosity and secularity; however, it is determined in this study that opposing political identities, which seem to be polar opposites, may have similar religiosity-secularity attitudes. Political identities and religiosity-secularity attitudes are thought to be factors that trigger individuals' distant stance towards each other. Considering the results of this study, where the polarization that is thought to exist in the society are realized due to these differences, it becomes seriously open to discussion. The concept of broken planes, which was developed in the research to explain the differences that can be considered within the religion and political field, points to the multidimensional relationship between political identities and religiosity-secularity attitudes.