16. yüzyıl ve sonrası tezhip sanatçılarının desen çalışmalarının giysi tasarımlarına uygulanması
Application of pattern works of 16th century and later illumination artists to clothing desingns
Yazar: BETÜL BİLEN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA TEZCAN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
16. yüzyıl Osmanlı Devleti'nin üç kıtada hüküm sürdüğü altın bir çağdır. Aslında bu altın çağ Fatih Mehmet Han'ın İstanbul'u Fethinden sonra başladı. Fetihten sonra İstanbul Osmanlı Devleti'nin başkenti olarak tarihe geçti. Bir çağ kapanıp, yeni bir çağ açılmış oldu. Bu yenilik hareketinin getirdikleri Kanuni Sultan Süleyman Han'ın padişahlığı zamanında siyasi, sosyal, kültürel ve sanatsal faaliyetler bakımından en üstün seviyeye ulaştı. İstanbul'daki Osmanlı Sarayı'nda kurulan Nakkâşhane'de dönemin ünlü sanatkârları yetişti.
Bu çalışmada; 16. yüzyıldaki nakkâşhaneden yetişen müzehhiplerin desenleri üzerinde çalışıldı, farklılıklar ortaya konuldu ve desenlerin saray dokumalarına yansımaları örneklerle gösterildi. Burada amaçlanan, desenlerin sadece kitap süsleme sanatlarıyla sınırlı kalmayıp, sanatın bütün dallarında tezahür etmesinin analizinin yapılmasıdır. Yöntem olarak nitel araştırma yöntemleri kullanıldı. Kitaplar, tezler, makaleler, videolar, fotoğraflar, sergiler ve müzeler araştırılıp incelendi. Günümüze kadar gelen desenlerin, dokuma ile arasındaki ilişki ve kullanım alanları tespit edildi. 16. yüzyılın sosyal, kültürel, mimari ve her sanat dalında "Klasik Dönem" denilen altın çağı yaşadığı teyit edildi. Osmanlı saray nakkâşhanesinden çıkmış olan desenlerin halen, günümüzde tazeliğini ve önemini koruyarak tercih edilmesi, o zamandaki sanatkârların özverili çalışma disiplinleri ve yetenekleri sayesinde gerçekleştiği anlaşılmış oldu. Tezin uygulama bölümünde tasarlanan kıyafetlerde günümüze ulaşmış olan desenlerin nerelerde ve nasıl kullanıldığı gösterildi.

Anahtar Kelimeler: Nakkâşhane, tezhip, Muhibbî, Kara Memi, desen, giysi, moda

Abstract:
The 16th century is the golden age of the Ottoman Empire, which ruled over three continents. In fact, this golden age began after Mehmet the Conqueror conquered Istanbul. After the conquest, Istanbul went down in history as the capital of the Ottoman Empire. An era ended and a new era emerged. The benefits of this innovation movement reached the highest level in terms of political, social, cultural and cultural activities during the reign of Suleiman the Magnificent. Famous artists of the period were trained in Nakkaşhane, which was established in the Ottoman Palace in Istanbul.
This product; The patterns of the illuminators trained in the 16th century painting workshops were studied, the differences were revealed, and the reflections of the patterns on the palace textiles were shown with examples. The aim here is to analyze the patterns to support their manifestation in all branches of art, not just limit them to book illustrations. Qualitative research methods are available as methods. Books, theses, articles, videos, photographs, exhibitions and museums were researched and examined. The relationship between the patterns that have survived to the present day and weaving and their usage areas have been determined. It has been confirmed that the social, cultural, architectural and artistic golden age called the "Classical Period" existed in the 16th century. The fact that the patterns that came out of the Ottoman palace painting workshops are still preferred today while preserving their freshness and strength was understood thanks to the selfless work disciplines and capacity of the artists of that time. In the application part of the thesis, the patterns that have reached decay in the designed clothes are covered and how they are activated.

Keywords: Design Office, manuscript, Muhibbi, Karamemi, pattern, chotles, fashion