İlâhi kitapların âidiyeti ve mâhiyeti açısından Kur'ân'da kitap-peygamber ilişkisi: Tevrat Hz. Mûsâ örneği
The relation between the book and the prophet in the Qur'an in terms of the identity and nature of the divine books: The Torah -Hz. Moses example
Yazar: HASAN HALİL
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN GÖKKIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Hz. Musa = Hz. Musa ; Kitaplar = Books ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kutsal kitaplar = Holy books ; Mahiyet = Essence ; Peygamberler = Prophets ; Peygamberlik = Prophethood ; Tevrat = Old Testament ; İlahi dinler = Divine religions

Özet:
Kur'an-ı Kerim, Yüce Allah tarafından indirilmiş olan ilâhi kitaplardan bahsetmektedir. Tevrat, Zebûr, İncil, Suhuf,  Elvah, Furkan, Kitap ve Kur'ân gibi kavramlarla ifade edilen bu kitaplardan bazıları hakkında kimi yönden kapalı noktalar bulunmaktadır. Bu ilâhi kitaplardan birisi olan Tevrat kavramının Kur'ân'da açıkça ilâhi bir kitap olduğu bildirilmektedir. Bu ilâhi Kitab'ın gönderildiği ve kendisiyle mükellef tutulmuş olduğu muhatap çevre de Kur'ân tarafından açıkça beyan edilmektedir. Ancak Tevrat'ın ilâhi bir Kitap ve peygamber ilişkisi açısından kime gönderildiği sarih değildir. Bu durumda Tevrat'ın hangi peygambere vahyedildiği tam olarak bilinememektedir. Bu yüzden gerek Dinler Tarihi Disiplini gerekse Tefsir Disiplini alanlarında birbiriyle uyuşmayan muhtelif Tevrat tanımlamaları yapılmıştır. Diğer taraftan Tevrat'ın muhtevasının neleri kapsadığı Kur'ân tarafından kısmen bildirilmiş olsa da tam olarak bilinememektedir. 
Bu çalışmada Tevrat'ın âidiyetini ve mâhiyetini belirleyebilmemiz açısından öncelikle Tevrat kavramının lâfzen zikredildiği âyetler ele alınmış, daha sonra bu âyetlerin bağlamlarından yola çıkılarak konunun İsrâiloğulları ve Hz. Mûsâ temeline dayandığı tespit edilmiştir. İsrâiloğullarının başta Hz. Mûsâ olmak üzere, Hz. Mûsâ'ya verilen ilâhi kitapla, Hz. Îsâ'yla, Tevrat'la ve Hz. Muhammed dönemindeki muhatap topluluklardan ikisi olan Ehl-i kitap ve Yahudilerle olan münâsebetinin incelenmesiyle Tevrat'ın Hz. Mûsâ'ya verilen ilâhi kitaba karşılık geldiği görülmüştür. Diğer taraftan Tevrat'ın mâhiyeti de yine bu âyetler bağlamında ele alınmış olup Kur'ân'ın Tevrat ile nasıl bir kitabı kastettiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Tezimizde ulaşılan sonuca göre,  Hz. Muhammed dönemindeki Ehl-i kitap ve Yahudi topluluklarının ellerinde bulunan ve kendisiyle mükellef tutuldukları ilâhi kitap olan Tevrat, Hz. Mûsâ'ya vahyedilen kitaptır.

Abstract:
The Quran speaks of the divine books which have been revealed by Allah Almighty. There are some unclear situations about some of these books which are expressed with concepts such as Torah, Psalter, Bible, Suhuf, Elvah, Furkan, The Book and Qur'an.
It is stated in the Qur'an that the concept of the Torah, which is one of these divine books, is clearly a divine book. The environment in which this divine book is sent and which is being held responsible for it is clearly declared by the Qur'an. However, it is not clear to whom the Torah was sent in terms of a divine Book and prophetic relation. In this case, it is not known exactly which Prophet the Torah was sent to. For this reason, various Torah definitions have been made in the fields of Religious History discipline and Tafsir discipline which are incompatible with each other. On the other hand, the content of the Torah is partially reported by the Qur'an, but it is not fully known.
In this study, in order to determine the identity and nature of the Torah, the verses where the concept of the Torah is mentioned were first discussed. And then, based on the context of these verses, it was determined that the subject was based on Israelites and Moses. With the study of the relationship of the Israelites with Moses, with the divine book given to Moses, with Jesus, with Torah, with the People of the Book and Jews, which were two of the interlocutors of the time of Muhammad, it has been observed that the Torah corresponds to the divine book given to Moses. 
According to the results of our study, The Torah, the divine book in which they are held responsible and which in the hands of the People of the Book and the Jewish communities in the time of Muhammed, is the book revealed to Moses.