İbnü'l-Arabî'de ilâh-ı mu'tekad kavramı
The term of ilāh-i mu'taqad/the god as the subject of belief in Ibn al-'Arabī
Yazar: MERVE DİNÇER
Danışman: DOÇ. DR. SÜLEYMAN GÖKBULUT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhyiddin İbnü`l-Arabi = Muhyiddin İbnü`l-Arabi ; Tanrı = God ; Tanrı anlayışı = God understanding ; İbn Arabi = İbn Arabi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Ülkemizde "Muhyiddîn İbnü'l-Arabî" ismi ile tanınan İbn Arabî (560/1165-638/1240) sûfî dünyasına pek çok eser kazandıran müelliflerden biridir. İlmî olarak bildiklerini murakabe (kendini gözlemlemek) ve müşahede gibi tasavvufî yöntemler ile deneyime dönüştüren İbn Arabî, kendi aracılığı ile insana dair bir çözümleme sunmuştur. Bu çözümlemenin özgün ürünlerinden biri olan ilâh-ı mu'tekad kavramı, insanın Tanrı'ya dair tasavvurunu ifade etmektedir. 
Çalışma giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde tanrı tasavvurları üzerinde durulmuştur. İnsanoğlunun bu dünyaya misafir oluşundan itibaren İbn Arabî'nin yaşadığı zaman dilimine kadar benimsenen tanrı tasavvurları bu bölümde genel bir çerçevede sunulmuştur. İkinci bölüm ise İbn Arabî'nin bakış açısına tahsis edilmiştir. İlk olarak ilâh-ı mu'tekad kavramının özünü teşkil eden Vücûd ve mertebeleri konusu anlatılmıştır. Akabinde ilâh-ı mu'tekada bakış açısını belirleyen iki temel unsur yani tenzih ve teşbih konusu İbn Arabî'nin idrakindeki açılıma göre ele alınmıştır. Daha sonra anlatılan bu temel üzerine ilâh-ı mu'tekad kavramı izah edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: İbn Arabî, İlâh-ı Mu'tekad, Hakk-ı Mu'tekad, Hakk'ul-Mahlûk, İnançta Yaratılan Tanrı, Tanrı Tasavvuru, Sınırlandırılmış Tanrı, Rabb-i Hâss.

Abstract:
Ibn Arabī (560/1165-638/1240), known as "Muhyiddīn Ibn al-'Arabī" in our country, is one of the authors who brought many works to the sufi world. Ibn Arabī who has transformed what he knows scientifically into the experience with mystical methods such as mushahada and murâqaba (self-observation) has presented an analysis of human beings through himself. The concept of ilāh-i Mu'taqad,  one of the original products of this analysis, expresses representation of God. 
The study consists of an introduction, two chapters, and a conclusion. In the first chapter, the representations of God are emphasized. The representations of god, which have been adopted from the time when mankind was a guest to this world until the time Ibn Arabī lived, are presented in a general framework in this chapter. The second part is devoted to the perspective of Ibn Arabī. Firstly, the subject of Wujud and stages of it which constitutes the essence of the concept of ilāh-i Mu'taqad is explained. Subsequently, the two main elements that determine the point of view of the ilāh-i Mu'taqad, that is, the subject of tanzih and tashbih, are dealt with according to the understanding of Ibn Arabī. Then, on this basis, the concept of ilāh-i Mu'taqad are explained.

Keywords: Ibn al-'Arabī, Ilāh-i Mu'taqad, Hakk-i Mu'taqad, Hakk al-Mahlûk, The God Created in Belief, God Representation, Limited God, Rabb-i Hâss.