Batı düşünce tarihi içerisinde komplo ve kuramları
Conspiracy and the theories in the history of Western thought
Yazar: BARIŞ BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. ALİ AKAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Düşünce tarihi = Thought history ; Geç Ortaçağ = Late Medieval ; Hukuk tarihi = Law history ; Kavramsallaştırma = Conceptualization ; Komplo = Conspiracy ; Merkezileşme = Centralization ; Postmodernizm = Postmodernism

Özet:
Bu çalışma; komplo ve komplo kuramı fikirlerini, batı düşünce tarihi içerisinde ortaya çıkışları, geçirdiği dönüşümleri ve günümüzde aldığı çağdaş biçimleri incelemektedir. Çalışma, öncelikle yaklaşık iki bin yıllık tarihe sahip komplokavramının ancak ortaçağın sonlarına doğru günümüzde sahip olduğu pejoratif anlamı edinişini, buna nazaran komplo kuramı tabirinin, diğerinden yaklaşık dokuz asır sonra, geçtiğimiz yüzyıl içerisinde ortaya çıkışını tespit eder. Çalışmada, kavramlar üzerine mevcut sosyal bilimler literatüründe yapılan tanım ve tartışmaların bir özeti verildiği gibi, kavramlar tarihsiz ve sabit kategoriler olarak ele alınmış ancak, batı düşünce tarihi içerisinde farklı dönem ve koşullarda anlam değişim ve çeşitlenmesi kazandıklarını vurguladığımız bu iki kavramın bu dönüşümleri, ortaya çıktıkları tarihlerdeki sosyolojik ve siyasal bağlamlar içerisinde tartışılmıştır. Bu şekilde komplo teriminin ilkin günümüzdeki anlamıyla Batı hukuk metinlerinde gözükmeye başladığı geç Ortaçağ, diğeri erken Modern ve Fransız Devrimi ve sonuncusu İkinci Dünya Savaşı sonrası Ulrich Beck ve Slavoj Zizek gibi düşünürlerin "risk toplumu" ya da "büyük ötekinin çözülüşü" kavramsallaştırmalarıiçerisinde tartıştıkları dönem koşulları içerisinde olmak üzere, üç farklı dönem içerisinde birbirleriyle alakalı ancak farklı üç komplo kuram form ve kavramsallaştırması ileri sürülür.Çalışmamızın sonuç bölümünde, komplo kuramları üzerine güncel eleştirel, literatür, kendi yaklaşımımızdan farklarına dikkat çekilerek aktarılırken, Karl Popper'ın "cehaletin komplo kuramları" kavramsallaştırma ve eleştirisinin üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
This work focuses on, ideas of conspiracy and conspiracy theory, via their rise in the history of Western thought, their transformations and their contemporary forms and appearances. Starting with the claim that the term "Conspiracy" though has its origin of pejorative meaning in the literature of late Medieval era has a history going back to two thousand years in Ancient thought, while the phrase ?Conspiracy Theory" is a recent invention of the Twentieth Century. Providing the definitions and discussions about the terms in the social science literature up to the present, we approach them, not as ahistoric and static categories, but in line with the transformations and variations of meanings and with respect to the sociological and political context in which they are fabricated. In this way, we come up with three interrelated but different conceptions and forms of conspiracies of relevance to three different eras, starting with the late Medieval era in which the term first appears in European law texts, moving unto the early Modern and French Revolutionary period and finally reaching Post World War Two thought, in which philosophers Slavoj Zizek and Ulrich Beck designate as "risk society" or "demise of the big other". We conclude our work, with a general review of the existing literature on conspiracy theories, via emphasizing our peculiar approach and with special reference to Karl Popper's conception and criticism of "conspiracy theories of ignorance".