İstanbul'da kentsel dönüşümün deprem ve yap işlet devret üzerinden incelenmesi
Investigation of urban transformation in İstanbul through earthquake and public-private-partnership
Yazar: YİĞİT EFE DALYAN
Danışman: DOÇ. DR. İREM ŞANAL
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mühendislik Bilimleri Ana Bilim Dalı / Yapı İşletmesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu araştırmanın amacı İstanbul'da kentsel dönüşümün deprem ve yap işlet devret uygulaması üzerinden incelenmesidir. İstanbul hem Türkiye'nin hem de Avrupa'nın en büyük nüfusa sahip şehirleri arasında öne çıkmaktadır. Türkiye'de yakın zamanda yaşanan Kahramanmaraşlı deprem çevresindeki 9 ili etkilemiş ve olası bir İstanbul depremi riskinin yeniden gündeme gelmesini sağlamıştır. İstanbul büyük bir nüfusa sahip olduğundan olası bir depremde meydana gelecek hasar ve kayıpların sayısı da bir o kadar fazla olacaktır. İstanbul büyükşehir belediyesi ve kandilli rasathanesiyle birlikte hazırlanan deprem raporlarına göre İstanbul'da onarılması gereken (tamamen yıkılıp yeniden yapılması gerekenler ve güçlendirilmesi gerekenler) 1 milyonun üzerinden bina bulunmaktadır. Bu binaların bir kısmını şahıslara ait konutlar bir kısmını ise kamu binaları oluşturmaktadır. İstanbul için deprem riski söz konusu olduğundan kentsel dönüşümünün sürdürülebilir bir şekilde planlanması da son derece önem arz etmektedir. Ancak bu o kadar fazla konut ve kamusal alanın kentsel dönüşünün tamamlanması hem zaman bakımından hem de maliyet bakımından altında kalkılması zor bir süreç olarak görülmektedir. Dolayısıyla bu noktada yap-işlet-devret uygulaması hem kamu binalarının hem de konutların kentsel dönüşümünde kullanılabilir bir yöntem olarak öne çıkmaktadır. Yap-işlet-devret uygulaması daha çok yol, köprü ve havaalanı gibi kamusal alanların yapılmasında kullanılan bir yöntem olarak öne çıksa da; söz konusu deprem riski olduğunda gerek vergilerden düşmek koşuluyla gerekse de uygun kredi koşullarıyla vatandaşların kendi konutlarındaki sorunları kendileri çözmesi koşuluyla yap-işlet-işlet devret uygulaması kentsel dönüşümün bir parçası olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
The aim of this research is to examine the urban transformation in Istanbul through earthquake and build-operate-transfer application. Istanbul stands out among the cities with the largest population in both Turkey and Europe. The recent Kahramanmaraşlı earthquake in Turkey affected 9 cities around it and brought the risk of a possible Istanbul earthquake to the agenda again. Since Istanbul has a large population, the number of damages and losses that will occur in a possible earthquake will be just as much. According to the earthquake reports prepared with the Istanbul metropolitan municipality and the oil lamp observatory, there are over 1 million buildings in Istanbul that need to be repaired (to be completely demolished and rebuilt and strengthened). Some of these buildings are private residences and some are public buildings. Since there is an earthquake risk for Istanbul, it is extremely important to plan its urban transformation in a sustainable way. However, the completion of the urban transformation of so many residences and public spaces is seen as a difficult process to overcome in terms of both time and cost. Therefore, at this point, the build- operate-transfer application stands out as a method that can be used in the urban transformation of both public buildings and residences. Although the build-operate- transfer application stands out as a method used mostly in the construction of public spaces such as roads, bridges and airports; When there is an earthquake risk, the build- operate-operate-transfer application can be considered as a part of urban transformation, provided that it is deducted from taxes and provided that the citizens can solve the problems in their own houses with appropriate credit conditions.