Anne sütünü etkileyen faktörler ve emzik kullanımının emzirme üzerine etkileri
Factors affecti̇ng breastmilk and the effects of pacifier use on breastfeedi̇ng
Yazar: AYSUN YAHŞİ
Danışman: DOÇ. DR. TÜLİN REVİDE ŞAYLI
Sağlık Bakanlığı / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Anne sütü ile beslenme; bebeklerin büyüme ve gelişmelerine uygun, tüm beslenme şekillerinden üstün en ideal beslenme şeklidir. Emzirmeye başlama alışkanlığı ülkemizde yaygın olmasına rağmen ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenme oranları düşüktür.  
Çalışmamızda, anne sütü ile beslenmeye  ve emzik kullanımına etkili sosyodemografik faktörleri belirlemek, anne sütü ile beslenme sürecinde yaşanabilecek sorunların önceden saptanmak ve emzik kullanımının emzirme üzerine etkisini araştırmak amaçlanmıştır. 
Bu amaçla hastanemize herhangi bir sebeple başvuran 24-60 ay arası bebekleri olan 349 anne ile görüşülerek bir anket uygulandı. Annelerin %97.7'si bebeklerini değişen sürelerde emzirmiş, %49'u ilk 6 ay sadece anne sütü vermişti. Prematürlerde, düşük doğum ağırlıklılarda, kızlarda, ilk çocuk olmayanlarda ve kardeşleri kısa süreli emzirilenlerde  toplam emzirme süresi daha kısaydı.  Doğum şekli, ilk anne sütü alma süresi ve kardeş sayısı toplam anne sütü verme süresini etkilemedi. İlk anne sütü verme süresi sezeryan doğumlarda uzamaktaydı (p=0.001). Annenin yaşı artıkça, eğitim düzeyi azaldıkça, babanın emzirmeye desteği ve annenin doğum izin süresi artıkça  toplam emzirme süresi artmaktaydı. Toplam anne sütü verme süresi üzerine aile yapısının, yaşanılan yerin ve annenin çalışıyor olmasının  etkisi saptanmadı. Buna karşın mama kullanımı, mama ve ek gıdaya erken başlanması ve annenin gebelikte sigara içimi toplam emzirme süresini azaltmaktaydı. 6 aydan önce mama ve/veya ek gıdaya başlanması anne sütünün 6 aydan önce kesilme riskini 9 kat artırmaktaydı.  Anne sütü eğitim alma oranı %55.9 idi, anne sütü eğitiminin emzirme süresi üzerine etkisi gösterilemedi. Emzirmede  en sık karşılaşılan sorun meme sorunları (%32.7) , en sık emzirmeyi kesme nedeni ise sütün yeterli olmamasıydı (%29.6). Çalışmamızda emzik kullanma oranı %41.8, süresi 18±10.22 ay  saptandı. En sık emziğe başlama nedeni  bebeğin ağlaması (%67.8) iken, annelerin %37.7'si bebeğine sadece ağladıkça emzik vermekteydi. Annenin genç olması ve yüksekokul mezunu olması emzik kullanımı için risk faktörleriydi. Emzik kullanımı ve emzirme sıklığı, emzirme süresi arasında ilişki saptanmadı. Ancak emzik kullanımı,  toplam anne sütü verme süresini azaltırken, 6 aydan önce anne sütünü kesme riskini 5.1 kat artırmaktaydı. 
Sonuç olarak emzirme oranı yüksek (%97.7) olmasına karşın   ilk 6 ay sadece anne sütü alma oranı (%49 ) düşük bulundu. Bu sonucun  ilk 6 ayda ek gıda ve/veya mamaya başlanması ve emzik kullanımına bağlı olabileceği düşünüldü. Toplam ve sadece anne sütü verilme sürelerinin artırılması için anneye ve yardımcı olacak kişilere  ilk 6 ay sadece anne sütü vermeleri önerilmeli, ek gıda ve mamaya erken başlanması, emzik kullanımının emzirmeye etkileri anlatılmalıdır.

Abstract:
Breastfeeding is the ideal form of nutrition which is appropriate for growth and development of infants and superior in all forms of nutrition. Despite the widespread habit of initiation of breastfeeding in our country, feeding with solely breastmilk within the first 6 months are at low rates.
Determination of socio-demographic factors which may affect the breastfeeding and use of pacifiers, detection of the problems early which may arise during breastfeeding period and investigation of the effects of pacifier on breastfeeding were aimed in our study.
For this purpose, a survey was performed in consultation with the 349 mothers who admitted to the hospital for any reason and whose babies were between
24-60 months. 97.7%of the mothers had nursed their babies for varying periods of time, whereas only 49%had exclusive breastfeeding within the first 6 months. Total breastfeeding duration was shorter in premature infants, low birth weights, girls, infants which were not first child and whose sibling had breastfeeded for short-term.
The type of delivery, the first breastfeeding time and the number of siblings were not affecting the total duration of breastfeeding. The first breastfeeding time was delayed in caesarean births (p=0.001). Total duration of breastfeeding was getting longer with increased maternal age, lower education level, father's support to breastfeeding and increased maternity leave duration. The family structure, living area, work status of mothers had no effect on total duration of breastfeeding. In contrast to this, use of baby food, early initiation of the baby food and/or additional food and maternal smoking during pregnancy were shortening the total duration of breastfeeding.
Initiation of the baby food and / or additional food before 6 months was increasing the risk of cessation of the breastfeeding at 9 times. Training for breastfeeding was 55.9%and there was no influence of breastfeeding education on breastfeeding duration. The most common breastfeeding problem was the breast problems (32.7%) and the most common reason to stop breastfeeding was inadequate mother milk (29.6%). In our study, the rate of pacifier use was 41.8%and the duration of usage was 18 # 10.22 months. The most common reason for starting pacifier was the baby's crying (67.8%), whereas 37.7%of the mothers were giving pacifier just when their baby's crying. The younger and college graduate mothers were risk factors for the use of pacifiers. There was no relationship between duration and frequency of breastfeeding and the frequency of pacifier use. On the other hand, the use of pacifiers were reducing the total duration of breastfeeding and increasing the risk of cessation of breast milk before 6 months at 5.1 times.
In conclusion, although the breastfeeding rate was high (97.7%), breastfeeding rate within the first 6 months was at low rate (49%). The above result may be attributed to initiation of additional food and / or formula within the first 6 months and use of pacifiers. To increase the total and exclusive breastfeeding period, mothers and their helpers should be recommended breastfeeding solely within the first 6 months and effects of early initiation of additional food, formula and use of pacifiers on breastfeeding should be explained.