Acil servis sürecinin sistem dinamiği simülasyon yöntemiyle analizi
Analysis of emergency process via system dynamics simulation method
Yazar: KEVSER KARAKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYÇA TARHAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control

Özet:
Hastanelerin en önemli birimlerinden olan acil servis bölümü, hastalara 7 gün 24 saat aralıksız sağlık hizmeti sunmaktadır. Acil servislerin değişen koşullar altında (beklenmeyen hasta yoğunluğu, hastanın sağlık durumu vb.)  etkili ve verimli bir şekilde kesintisiz hizmet vermeye devam etmesi, hastaların zamanında tedavi edilmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Karmaşıklığın, belirsizliğin ve hasta yoğunluğunun fazla olduğu acil servis bölümünde, süreç akışlarındaki aksaklıklar ve eksiklikler sonucunda bir takım zorluklar yaşanmaktadır. Yaşanan zorlukların birçoğu hastaların acil servisteki bekleme süreleriyle ilişkilidir. Hasta yoğunluğu karşısında; hastanenin personel ve fiziki kaynaklarının yetersiz kalması veya yanlış tahsis edilmesi, uzun bekleme sürelerine neden olmakta ve hastalar acil servis bölümünden verimli ve etkili hizmet alamamaktadır. Bu nedenle, acil servis bölümünde hasta süreç akışını iyileştirmeye yönelik yapılan çalışmalar önem kazanmaktadır.
Acil servis bölümünde, anlık hasta giriş oranları yüksek dinamik değişkenlik gösterdiğinden tahmin edilemeyen bu değişkenliğin sebep olduğu problemlere; çok büyük ve karmaşık sistemleri temsil etme ve dinamik belirsizlikleri tanımlama yeteneklerinin olması sebebiyle, sistem dinamiği simülasyon yöntemi kullanılarak uygun çözümler üretilebileceği düşünülmektedir. Bu tez çalışmasında, sistem dinamiği simülasyon yöntemi kullanılarak bir hastanenin acil servis bölümünde; hastaların acil servise girdikleri andan acil servisten çıktıkları ana kadar geçen süreyi kapsayan hasta süreç akışını iyileştirerek, hastaların uzun bekleme sürelerinin azaltılmasına yönelik analiz çalışması yapılması amaçlanmıştır. 
Bu amaç doğrultusunda, acil servis bölümü süreç akışını iyileştirmek için benzersiz bir simülasyon modeli oluşturulmuştur. Önerilen model, hastaneden elde edilen gerçek verilerle çalıştırılmıştır. Modelde yer alan belli performans ölçütleri üzerinden yapılan doğrulama ve onaylama adımlarıyla, modelin gerçek sistemi temsil edip etmediği incelenmiştir. Çıktı analizlerinin başarılı sonuç vermesi üzerine, acil serviste hastaların bekleme sürelerini azaltmaya ve hasta süreç akışını iyileştirmeye yönelik hastane kaynakları (doktor, triyaj hemşiresi, kayıt personeli ve yatak sayısı) üzerinden çeşitli senaryolar üretilmiştir. Sistemin bu alternatif senaryolar altında gösterdiği farklı davranışlar anlatılmıştır.
Sistem dinamiği yaklaşımı kullanılarak acil servis bölümünün uçtan uca tüm süreç akışını iyileştirmeye yönelik geliştirilen bu modelin, literatürde ender bulunan çalışmalardan biri olması nedeniyle; bu alanda gelecekte yapılacak çalışmalar için örnek teşkil etmesi ve geliştirilerek sağlık hizmetlerinin farklı bölümlerinde kullanılması beklenmektedir.

Abstract:
The emergency department, which is one of the most significant units of hospitals, offers health services to patients 7 days 24 hours. It is vital that emergency services provide uninterrupted service effectively and efficiently under changing conditions (unexpected patient density, patient health status, etc.). In the emergency department where complexity, uncertainty and patient density are high, there are some difficulties due to disruptions and deficiencies in process flows. Many of the difficulties are related to waiting times of patients in the emergency department. Inadequate or incorrect allocation of staff and physical resources of the hospital against patient intensity causes long waiting periods and patients cannot receive efficient and effective service from the emergency department. Therefore, studies on optimize the patient process flow in this department becomes important.
In the emergency department, the rate of instant patient entry shows high dynamic variability and it is thought that the problems caused by this unpredictable variability can be solved by using the system dynamics simulation method due to its ability of representing very large and complex systems and defining dynamic uncertainties. Within the scope of this thesis, it is aimed to make analysis to reduce long waiting times of the patients by using the system dynamic simulation method in the emergency department of a hospital by improving the patient process flow which is from the time they enter the emergency department to the time they leave the emergency department.
In line with this goal, a unique simulation model has been created to improve the process flow of the emergency department. The proposed model was operated with actual data from the hospital. It was examined whether the model represents the real system with the verification and validation steps performed on certain performance criteria in the model. Based on the successful results of the output analysis, various scenarios have been produced with hospital resources (doctor, triage specialist, registration staff and bed count) to reduce the waiting times of the patients and optimize the patient process flow in the emergency department. The possible behaviors of the system under these alternative scenarios was described.
This model, which was developed to improve the whole process flow from end to end of the emergency department by using the system dynamics approach, is one of the rare studies in the literature and therefore it is expected that it will be used as an example in future studies in this field and will be developed and used for different parts of health services.