Oral antikoagülan ilaç kullanan bireylerin öz-yönetimi ve tedavi memnuniyeti
Self-management of patients using oral anticoagulants and treatment satisfaction
Yazar: NURBEN KAHRAMAN
Danışman: DOÇ. DR. JÜLİDE GÜLİZAR YILDIRIM DUMAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Antikoagülan kullanan yaşlı bireylerin öz-yönetimi ve tedavi memnuniyetlerinin belirlenmesi amaçlamaktadır.
Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte yürütülen çalışma; İstanbul'da bir Eğitim ve Araştırma hastanesinin nöroloji, kardiyoloji ve kalp-damar servislerinde yatan ve bu polikliniklere başvuran, oral antikoagülan ilaç kullanan 65 yaş ve üzeri bireyler ile gerçekleştirilmiştir. Örneklem sayısı güç analizi ile belirlenmiş olup toplam 215 kişi ile çalışma yürütülmüştür. Veriler tanımlayıcı soru formu, Duke Antikoagülan Memnuniyet Ölçeği (DAMÖ-24 soru) ve Türkçe Sağlıkta İş-birliği Ölçeği (12 soru) ile toplanmıştır. DAMÖ puanı arttıkça tedavi memnuniyeti azalmaktadır. Verilerin analizinde Mann Whitney U Testi, Kruskall-Wallis Testi, Spearman Korelasyon testinden faydalanılmıştır. İstatistiksel olarak p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: Araştırmaya katılanların yaş ortalaması: 72.12±5.17 (65-87 yaş) idi. Tedavi nedenlerinin; %32.56'sı AF/Aritmi, %19,53'ü derin ven trombozu, %24,19'u kapak ameliyatı, %11.16'sı Pulmoner emboli tanısı almıştır. Yaşlılarda kullanılan antikoagülan ilaçlar; %34.42 Varfarin, %14.42 Debigatran, %6.05 Edoxaban ve %45.12 diğerleridir. DAMÖ ortalaması; 75.68±22.04 olarak memnuniyet orta düzeyde bulundu. Sağlıkta iş birliği ölçeği ortalaması: 68.71±14.3 olarak özyönetim hafif yüksek bulundu. DAMÖ toplam puan ile; bilgi, başa çıkma, semptomların tanınması ve yönetimi, tedavide ortaklık ve sağlık iş birliği ölçeği toplamı arasında ters yönlü korelasyon vardır (p<0.001). DAMÖ toplam puan ile sağlıkta iş birliği ölçeği toplam puan arasında ters yönde bir korelasyon bulundu (r=-0.776, p<0.001). DAMÖ toplam puanı arttıkça iş birliği ölçeği toplam puan azalmaktadır. 
Sonuçlar: Antikoagülan tedavi memnuniyeti yaşlı bireylerde orta düzeyde ve tedaviye ilişkin öz-yönetim becerisi ise hafif orta düzeyin üzerinde idi. Yaş, tedavi süresi ve ilaç sayısı arttıkça tedavi memnuniyeti ve öz-yönetim becerisinin azaldığı saptanmıştır. Tedavi memnuniyetinin artırılarak yaşlı bireylerin öz-yönetiminin güçlendirilmesi için eğitimlerin daha uzun süreli olması ve kapsamlı bireysel eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Abstract:
Aim: To determine the self-management and treatment satisfaction of elderly individuals using anticoagulants.
Methods: This descriptive and correlational study was carried out with individuals aged 65 years and older who were hospitalised in neurology, cardiology and cardiovascular services of a Training and Research Hospital in Istanbul and who were using oral anticoagulant drugs and who applied to these outpatient clinics. The sample number was determined by power analysis and the study was conducted with a total of 215 individuals. Data were collected with a descriptive questionnaire, Turkish version of Duke Anticoagulation Satisfaction Scale (DASS-TR, 24 questions) and Turkish version of Partners in Health Scale (PIH-TR, 12 questions). Treatment satisfaction decreased as the DASS score increased. Mann Whitney U Test, Kruskal-Wallis Test, Spearman Correlation Test were used to analyse the data. Statistically p<0.05 was considered statistically significant.
Results: The mean age of the participants was: 72.12±5.17 (65-87 years). The reasons for treatment were; 32.56% AF/Arrythmia, 19.53% deep vein thrombosis, 24.19% heart valve surgery, 11.16% pulmonary embolism. Anticoagulant drugs used in the elderly were warfarin 34.42%, debigatran 14.42%, edoxaban 6.05% and others 45.12%. Satisfaction was found to be at a moderate level with a mean of 75.68±22.04. The mean of the health cooperation scale was 68.71±14.3, self-management was slightly high. There was an inverse correlation between the total score of DASS and the total of knowledge, coping, symptom recognition and management, partnership in treatment and PIH-TR (p<0.001). An inverse correlation was found between the total score of the DASS and the total score of PIH-TR (r=-0.776, p<0.001). As the total score of DASS increases, the total score of the co-operation scale decreases. 
Conclusion: According to the study results, it was found that satisfaction decreases and self-management decreases as age increases. It was also found that as the duration of treatment increases, satisfaction decreases and self-management decreases. As the number of medications increases, satisfaction and self-management decrease. It was found that a decrease in satisfaction is associated with a decrease in self-management. The average score of the Duke Anticoagulant Satisfaction Scale (DASS) indicated a moderate level of satisfaction, while the average score of the Health Collaboration Scale (HCS) indicated slightly higher than average self-management.