İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin gece gündüz kavramlarına ilişkin zihinsel modelleri
Mental models of day and night concepts of primary school fourth grade students
Yazar: SUNA BAYDİL
Danışman: DOÇ. DR. HAFİFE BOZDEMİR YÜZBAŞIOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Gece-gündüz = Night-day ; Kavram yanılgısı = Misconception ; Kavram öğrenme = Concept learning ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Kavramsal düşünme = Conceptual thinking ; Zihinsel modeller = Mental models ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Araştırmada ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin gece gündüz kavramlarına ilişkin zihinsel modellerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu kapsamda tarama modeli kullanılarak betimsel nitelikte bir çalışma yapılmıştır. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen ve 6 açık uçlu sorudan oluşan "Gece ve Gündüz Oluşumu Zihinsel Model Belirleme Testi'' ile toplanmıştır. Ulaşılan veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Elde edilen veriler, "Anlama Yok", "Yanlış Anlama", "Tamamlanmamış Anlama", "Kısmen Bilimsel Anlama" ve "Bilimsel Anlama" kategorilerine göre değerlendirilerek gruplanmıştır. Ulaşılan bulgular değerlendirildiğinde; gece ve gündüzün oluşumuna dair öğrencilerin %23,31 kısmının bilimsel düzeyde anlama seviyesine sahip oldukları görülmektedir. Ancak öğrencilerin büyük çoğunluğunun tam olarak bu durumun nasıl gerçekleştiğini anlayamadıkları tespit edilmiştir. Çok az öğrencinin dışında çoğu öğrenci güneşin hareketlerini algılayabilecek bilgi düzeyine sahip oldukları görülmektedir. Öğrencilerin gece ve gündüzün oluşumunda dünyanın hareketlerini algılamada sorunlar yaşadıkları görülmektedir. Ayrıca öğrencilerin gece ve gündüzün oluşumunu çizerek aktaramada eksikliklerinin ve yanlış anlamalarının olduğu görülmektedir. Bu durum öğrencilerin gece ve gündüzün oluşumu konusunda dünya ve güneşin konumları hakkında kavramsal yanılgılara sahip olduklarını göstermektedir. Bu sonuçlar, öğrencilerin gece ve gündüz oluşumu konusunda görsel anlama düzeylerinde sorunlarının olduğunu ortaya koymaktadır. Bu duruma göre öğrencilerin dünyanın hareketleri konusunda zihinsel model yapısının çoğunlukla sözel baskın model kodlu zihinsel modele sahip oldukları kalanların ise kısmen uyumsuz model kısmen de bilimsel modele sahip oldukları görülmektedir. Öğrenciler daha çok sözel anlamda dünyanın hareketlerini kavramaktadırlar, görsel anlamda kavramsal algı sorunları bulunmaktadır. Bu nedenle öğretmenler, gece ve gündüzün oluşumu konusunda öğretim ortamı oluştururken belirli çizimler yaptırmak suretiyle öğrencilerin zihinlerinde oluşan yanılgılar ortadan kaldırabilir. Gözlemevi ve planetaryum gibi okul dışı öğrenme ortamlarına ziyaretler yapılarak öğrencilerin algıları şekillendirilebilir.

ANAHTAR KELİMELER: Fen Eğitimi, Astronomi Eğitimi, Kavram Yanılgıları, Zihinsel Modeller

Abstract:
The research was conducted to reveal the mental models of the fourth grade primary school students regarding the concepts of night and day. In this context, a descriptive research was conducted using the scanning model. The "Night and Day Formation Mental Pattern Determination Test", which was formed by the data and consisting of 6 open questions, was collected. The obtained data were analyzed by content analysis. The obtained data were analyzed by content analysis. The data obtained were grouped according to the categories of "No Understanding", "Misunderstanding", "Incomplete Understanding", "Partly Scientific Understanding" and "Scientific Understanding". When the findings are evaluated; It is seen that 23.31% of the students have a scientific level of understanding about the formation of night and day. However, it was determined that the majority of the students could not fully understand how this situation occurred. Except for a very few students, it is seen that most students have the level of knowledge to perceive the movements of the sun. It is seen that students have problems in perceiving the movements of the world in the formation of night and day. In addition, it is seen that students have deficiencies and misunderstandings in drawing the formation of night and day. This situation shows that students have conceptual misconceptions about the positions of the earth and the sun in the formation of night and day. These results reveal that students have problems in terms of visual comprehension levels in the formation of night and day. According to this situation, it is seen that the mental model structure of the students about the movements of the world mostly has the verbal dominant model coded mental model, and the rest have partially incompatible model and partially scientific model. Students mostly comprehend world movements verbally, they have conceptual perception problems in visual sense. For this reason, teachers can eliminate the misconceptions in the minds of students by making certain drawings while creating a teaching environment on the formation of night and day. Students' perceptions can be shaped by visiting out-of-school learning environments such as the observatory and planetarium.

KEYWORDS:Science Education, Astronomy Education, Misconceptions, Mental Models