İklim değişikliği bağlamında Antalya kent merkezinin kentsel dayanıklılığının incelenmesi
Examining the urban resilience of Antalya city center in the context of climate change
Yazar: ELİF CAN BESTELCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN KEPENEK
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
21. yüzyıl ile beraber kentlerde yaşanan hızlı değişim artan küreselleşme süreci
ile beraber tüketimin artmasına neden olmuştur. Hızla değişen ve geleceği
öngörülemeyen kentlerde, iklim değişikliği süreci hızlanmakta ve sürdürülebilirlik tehdit
altına girmektedir. İklim değişikliğinin kentler üzerindeki etkilerinden korunmak için
literatürde "kentsel dirençlilik" veya "kentsel dayanıklılık" kavramları ile tanımlanan ve
kentsel kalkınmanın ana prensiplerinden biri olarak görülen "urban resilience" kavramı
karşımıza çıkmaktadır. Kentlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığının arttırılması ve
iklim değişikliğinin etkilerinin en aza indirgenmesi etkin politika ve planlamalar ile
mümkün görünmektedir.
Bu tez çalışmasının amacı, günümüzdeki kentsel paradigmalar sonucu oluşan
küresel iklim değişikliği ve afet risklerine karşı kentsel dirençliliğin kentsel riskler
temelinde tanımlanması, kentin gelecekteki mekânsal kurgusuna yönelik dirençli kent
planlaması bağlamında dayanıklı ve dayanıksız bölgelerin incelenmesidir. Bu amaç
kapsamında, orman, su kaynakları ve yeşil alan bakımından zengin, aynı zamanda
kentleşmenin getirdiği negatif etkilerin de yaşandığı, Türkiye'nin tarım, turizm, tarih ve
en önemli kıyı kentlerinden biri olan Antalya'da kentsel dayanıklılık kavramının iklim
değişikliği ve sürdürülebilirlik bağlamında bileşenlerini ortaya koyarak tanımlamak ve
sürdürülebilirlik, iklim değişikliği ve afetler bazında kentsel dayanıklılık kapsamında
direnci daha az olan bölgelerin tespit edilerek, bu bölgelerin daha dirençli hale getirilmesi
hedeflenmektedir.
Bu çalışmada, güncel kentsel kalkınma paradigmalarının hem sebep olduğu hem
de direk etkilendiği en önemli çevresel problemlerden biri olan iklim değişikliğine karşı,
sürdürülebilirliğin sağlanmasına yönelik Dayanıklı Kent (Resilient City) planlaması ile
etkin ve sağlıklı politikalar üretilebileceği savunulmaktadır.
Çalışma kapsamında, betimsel çıkarımlara imkan sağlayan "içerik analizi"
metodu ile tespit edilen farklı kriter ve göstergelerin birlikte ele alınması ile, Antalya kenti
özelinde belirlenebilecek ve verisine erişilebilecek olan 5 temel başlıkta 30 alt gösterge
oluşturulmuştur. Belirlenen göstergeler "Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV)
yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP)" yöntemi ile uzman görüşleri
doğrultulusunda ağırlıklandırılmış, CBS tabanlı ArcGIS Programı ile mekânsal haritalar oluşturularak, elde edilen matematiksel formüller ile indeks değerleri belirlenmiş ve en
dayanıksız bölgeler tespit edilmiştir.
Dayanıklılık kavramının tanımındaki "tehlikelere maruz kalmış sistemler" ifadesi
göz önünde bulundurulduğunda çalışma; kent planlamanın iklim değişikliği riskleri ile
birlikte değerlendirilerek, dirençli kentsel yerleşimlerin elde edilmesinde
içselleştirilebilecek yaklaşımların geliştirilmesi, Antalya Kentinin iklim değişikliği ile
mücadelede nerede durduğunu, eksiklik ve potansiyelleri belirlemek, dirençli kente
erişebilme açısından önem taşımaktadır.
Çalışmanın Antalya kentinin sürdürülebilir, dayanıklı kentsel gelişimi ve
planlanmasının sağlaması hususunda faydalı bir kaynak olmasının yanında, sonraki
kentsel çalışmalar için de faydalı olacağı düşülmektedir.

Abstract:
With the 21st century, the rapid change in cities has led to an increase in
consumption with the increasing globalization process. In rapidly changing and
unpredictable cities, the climate change process is accelerating and sustainability is under
threat. In order to protect from the effects of climate change on cities, the concept of
"urban resilience", which is defined as "urban resilience" or "urban resilience" and seen
as one of the main principles of urban development, appears in the literature. Increasing
the resilience of cities against climate change and minimizing the effects of climate
change seem possible with effective policies and planning.
The aim of this thesis is to define urban resilience against global climate change
and disaster risks resulting from current urban paradigms on the basis of urban risks, and
to examine durable and vulnerable areas in the context of resilient urban planning for the
future spatial construction of the city. Within the scope of this purpose, in Antalya, which
is rich in forests, water resources and green areas, where the negative effects of
urbanization are experienced, and which is one of the most important coastal cities of
Turkey, in terms of agriculture, tourism, history, the concept of urban resilience will be
analyzed in the context of climate change and sustainability. It is aimed to identify regions
with less resistance within the scope of urban resilience on the basis of sustainability,
climate change and disasters, and to make these regions more resilient.
In this study, it is argued that effective and healthy policies can be produced with
Resilient City planning to ensure sustainability, against climate change, which is one of
the most important environmental problems both caused and directly affected by current
urban development paradigms.
Within the scope of the study, 30 sub-indicators were created under 5 basic
headings, which can be determined specifically for the city of Antalya and whose data
can be accessed, by considering the different criteria and indicators determined by the
"content analysis" method, which allows descriptive inferences. The determined
indicators were weighted in line with the expert opinions with the "Analytic Hierarchy
Process (AHP) method, which is one of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM)
methods", spatial maps were created with the GIS-based ArcGIS Program, index values
were determined with the obtained mathematical formulas and the most resistant regions
were determined.
Considering the expression "systems exposed to hazards" in the definition of the
concept of resilience, the study; It is important to develop approaches that can be
internalized in obtaining resilient urban settlements by evaluating urban planning together
with the risks of climate change, to determine where the city of Antalya stands in the fight
against climate change, to determine its deficiencies and potentials, and to reach a resilient
city.
It is thought that the study will be a useful resource for the sustainable and durable
urban development and planning of the city of Antalya, as well as useful for subsequent
urban studies.