60 yaş üstü bireylerde kırılganlığın ve kırılganlığı etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of fragility and associated factors of fragility among people over 60 years of age
Yazar: TUĞBA KIZILAY DEMİRARSLAN
Danışman: PROF. DR. SELDA SEÇGİNLİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Kırılganlık = Frailty ; Yaşlılar = Aged ; Ölçekler = Scales

Özet:
Çalışma, 60 yaş üstü bireylerde kırılganlığın ve kırılganlığı etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla kesitsel tasarım tipinde planlandı. Çalışma örneklemini, herhangi bir sebep ile bir ilçe hastanesi polikliniklerine başvuran 60 yaş ve üstü,  görme ve duyma problemi olmayan, okuma yazma bilen, sözel iletişim kurabilen, demans tanısı olmayan, Mini Mental Durum Testinden 23 puan ve üzeri alabilen, çalışmaya katılmada istekli olan 267 birey oluşturdu. Çalışmada veriler, Tanıtıcı Bilgiler Formu, FRAİL Ölçeği, Barthel Günlük Yaşam Aktivite İndeksi ve Geriatrik Depresyon Ölçeği Kısa Formu ile toplandı. Çalışmada veriler tanımlayıcı istatistikler ki-kare testi, ANOVA ve  lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. 
	Çalışmada katılımcıların yaş ortalaması 71,3 ± 8,9 (min-max: 60-97) olup %58,1'i kadın, %64,8'i evli, %52,8'i okuryazar ya da ilkokul mezunu ve %38,2'si ilkokul mezunudur. Katılımcıların %37,8'inin geliri giderine eşittir,  %7,9'unun herhangi bir sosyal güvencesi yoktur ve beden kitle indeksi ortalaması 27,82 ± 5,46' dir. Katılımcıların %14,2'sinin eşi ve çocukları ile beraber yaşadığı; %68,9'unun düzenli ilaç kullandığı ve  %66,3'ünün sigara içtiği, son bir yıl içinde %52,1'inin düştüğü ve sadece %7,5' inin düzenli egzersiz yaptığı belirlenmiştir. 
Çalışmada FRAİL ölçeğine göre yapılan değerlendirmede, katılımcıların % 31'i dinç, %40'ı kırılganlık öncesi ve %29'u kırılgan olarak belirlendi. Çalışmada kırılganlık ile ilişkili değişkenler kadın olma, bekar/boşanmış olma, okur-yazar/ilkokul mezunu olma, geliri giderden az olma, sağlık güvencesi olmama, sağlık durumu çok kötü/kötü olma, düzenli ilaç kullanma, sigara içmiyor olma, son bir yıl içerisinde düşme, düşme sayısının iki ve üzeri olması, kronik hastalığı olma, bağımlı olma ve depresif olmadır. Çalışmada kırılganlığı etkileyen faktörler ise eğitim durumu okuryazar/ilkokul olma, sağlık durumu çok kötü/kötü ve orta olma ve depresif olmadır. Kırılganlık öncesini etkileyen faktörler ise bekar olma, eğitim durumu okuryazar/ilkokul olma, düzenli ilaç kullanma, son bir yıl içerisinde düşme ve son bir yıl içerisinde hiç düşmemiş ya bir kez düşmedir. 
Çalışmada hem kırılganlık öncesi hem de kırılganlık oranları yüksektir. Kırılganlığı önleme programlarının özellikle okuryazar ve ilkokul mezunu, sağlık durumu çok kötü, kötü ya da orta düzeyde ve depresif olan bireylere yönelik planlanması önceliklidir. Yapılacak programlarda çalışmada belirlenen etkili faktörlerin dikkate alınması önemlidir.

Abstract:
In this cross sectional study, it was aimed to determine frailty and factors affecting frailty in individuals over 60 years of age. The study sample consisted of 267 elderly people aged 60 and over who applied to the outpatient clinics of a district hospital who had no vision and hearing problems, could read and write, could communicate verbally, were not diagnosed with dementia, could score 23 or more in the Mini Mental State Test (MMSE), and were willing to participate in the study. In the study, data were collected with the Personal Information Form, The FRAIL Scale, The Barthel Daily Living Activity Index (Barthel ADL), and the Geriatric Depression Scale Short Form (GDS). In the study, data were evaluated with descriptive statistics chi-square test, ANOVA and multinominal logistic regression analysis.
	The mean age of the participants in the study was 71.3 ± 8.9 (min-max : 60- 97), 58.1% were female, 64.8% were married, 52.8% were literate or primary school graduates, and 38.2% of them are primary school graduates. The income of 37.8% of the participants is equal to their expenses, 7.9% of them do not have any social security and the mean body mass index is 27.82 ± 5.46. 14.2% of the participants live with their spouse and children. It was determined that 68.9% of them used drugs regularly and 66.3% of them smoked, 52.1% of them failed in the last year and only 7.5% of them did regular exercise.
In the study, 31% of the participants were determined as non-frail, 40% as pre-frail, and 29% as frail according to the FRAIL Scale. The variables associated with frailty in the study were being female, single /divorced, literate/primary school graduate, income less than expenditure, no health insurance, very poor/poor health status, regular drug use, non-smoker, falling in the past year, having more than one fall in the past year. The factors affecting frailty were being literate/primary school graduate, having very bad/bad health status, being moderate, and being depressed. Factors affecting pre-frailty status were being single, literate/primary school graduate, regular drug use, falling with in the last year, and falling 0-1 times in the last year in the study. Both pre-frailty and frailty rates are high in the study. It is a priority to plan frailty prevention programs especially for individuals who are literate and primary school graduates, whose health status is very bad/bad or moderate, and depressed. It is important to consider the effective factors determined in the study in the programs.