Envanter sorunlarının çözümünde dinamik programlama modelinin kullanılması
The application of dynamic programming model in the solution of inventory problems
Yazar: ALİ ÖZDEMİR
Danışman: PROF.DR. SAİME ORAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Endüstri İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamik programlama = Dynamic programming ; Envanter kontrolü = Inventory control

Özet:
Firmaların topluma daha iyi hizmet vermeleri ve rekabet koşullarında ayakta kalabilmeleri için kar elde etmeleri zorunludur. Firmaların karı en yükseklemesi için, ellerindeki kaynakları etkin kullanmaları gerekir. Kaynakların etkin kullanımını sağlayarak optimum sonuçlara ulaşmak için sayısal yöntemlerle ilgili bir çok teknik kullanılabilir. Dinamik programlamada bu tekniklerden bir tanesidir. Dinamik programlama modeli ile bir çok işletme sorunu çözüme ulaştırabilir. Özellikle problemler daha az sayıda değişkenler içeren problemlere dönüştürebiliyor ise dinamik programlama uygulaması rahatlıkla yapılabilmektedir. Dinamik programlama, uzun zamanı kısa zamanlara bölerek, optimal sonuçlara ulaştığı için dinamik karakterlidir. Bu yüzden dinamik programlama, işletmelerin önemli bir sorunu olan envanter kontrolünde kullanılabilecek bir modeldir. Firmalar ileride üretimde kullanmak yada pazarlamak için ellerinde materyal, yarı işlenmiş ve tamamlanmış ürünler bulundurabilir. Son yıllarda tam zamanında üretim ve malzeme ihtiyaç planlaması gibi bir çok modern teknik envanter kontrolünde çok kullanılan yöntemler olarak göze çarpmaktadır. Firmalar envanterlerin doğuracağı ağır maliyetlerden kurtulmak için ya envanter bulundurmamayı yada en az miktarda envanter bulundurmayı istemektedirler. Diğer taraftan, ekonomik belirsizlikler ve kendini değişen talep durumuna hazır bulundurma gibi bir çok nedenden ötürü firmaların çoğu ellerinde envanter bulundurmaktadırlar. Firmaların ellerinde bulundurdukları bu envanterler bir yerde stoklanmak zorundadır. Temel amaç, hangi koşullarda, ne miktarda ve nerede, ne zaman stoklanması gerektiğini belirleyebilmektir. Envanterleri en az maliyet, en az yıpranma ve en az yer kullanarak elde tutmak çok önemlidir. Envanter sorunu diye tanımlanabilecek olan bu sorunların çözümünde kullanılacak önemli tekniklerden bir tanesi de dinamik programlama modelidir. Yapdan araştırmalar dinamik programlama modelinin üretim-envanter planını belirlemede çok önemli bir model olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
Companies have to make a profit in order to serve society better and to survive fiercely competitive conditions. They need to use their resources efficiently to maximise their profits. A great number of techniques related to operations research can be employed to reach optimum results through using resources efficiently. Dynamic programming is one of these techniques and many company related problems can be solved by using it. Dynamic programming can be applied if the problems can be changed into ones including fewer variables. Dynamic programming has dynamic characteristic since it reaches optimum results by breaking down the long term into short terms. Therefore, dynamic programming is a model that can be used in inventory control which is an important problem for companies. Companies keep materials, unfinished and finished products in their inventories to be used in production or to sell them in the future. There are a great number of techniques such as Just-in-Time (JIT) and Material Requirement Planning (MRP). Companies want to either not keep inventories or to keep less inventories in order to escape heavy inventory cost. On the other hand, many companies keep inventories for reasons such as economic instability and being ready for changing demand conditions. The inventories kept by the companies must be stored somewhere. The main purpose is to determine under which conditions, how much, where and when they need to be stored. It is important to keep inventories with less cost and deprivation, and using less space. Dynamic programming is one of the important techniques to be used to solve the problems which can be defined as inventory problems. Conducted research has identified that dynamic programming is a very important model in determining the production inventory plan.