Ege bölgesinde yetiştirilen bazı patates (Solanum tuberosum L.) çeşitlerinde meristem kültürü yöntemi ile virüslerden arındırılmış üretim materyali elde edilmesi
Production of virus eliminated potato seed material by meristem culture in certain potato varieties cultivated in the Agean region
Yazar: TİJEN TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. SEMİH ERKAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Meristem kültürü = Meristem culture ; Patates = Potato ; Virüsler = Viruses

Özet:
Bu çalışma için Ege Bölgesi'nde yetiştirilen 17 patates çeşidine ait 321 yumru örneği toplanmış ve bunlar DAS-ELISA yöntemi ile patateste önemli verim ve kalite kaybına yol açan PVY, PLRV, PVX, PVS ve PVM adlı virüslerin varlığı yönünden testlenmiştir. Yumru örneklerinin % 14,64'ünün PVX, PLRV, PVY, PVS, PVS+PLRV, PVS+PLRV+PVY, PVS+PLRV+PVY+PVM virüs(ler)i ile değişen oranlarda enfekteli olduğu tespit edilmiştir. Virüs ile enfekteli olan 13 patates çeşidine ait 47 adet yumru örneğinden dormansi periyodu sonrası 175 adet meristem izole edilmiştir. Agria, Granola, Hermes, Latona, Marabel, Marfona, Milva, R.Burbank, Resy, Sante ve Shepody çeşitlerine ait 120 adet fide gelişimi olmuş ve DAS-ELISA testi sonucu % 83,33'ünün virüs(ler)den ari olduğu tespit edilmiştir. Latona ve Marfona çeşidine ait fidelerde PVY, Sante çeşidinde ise PLRV saptanırken, virüs arındırma oranları sırası ile % 69,56, % 68,42 ve % 70,83 olmuştur. Nod kültürü ile çoğaltılan virüsden ari 444 adet fide toprağa aktarılmıştır. Marabel ve Milva çeşidi haricinde 9 çeşitten toplam 223 adet fide (% 50,22) gelişme göstermiş ve 143 tanesi (% 64,12) mini yumru oluşturmuştur. En fazla Hermes çeşidinde (108 adet) olmak üzere, elde edilen toplam 462 adet mini yumrunun DAS-ELISA testi sonucu PVX, PVY, PLRV, PVS ve PVM adlı virüsleri içermediği saptanmıştır.

Abstract:
For the present study, 321 tuber samples from 17 potato cultivars grown in Aegian region were collected and they were screened by DAS-ELISA for the presence of viruses named PVX, PVY, PLRV, PVS and PVM viruses which were responsible for major yield and quality losses in potato production. The results showed that 14,64 % of tuber samples were infected by PVX, PVY, PLRV, PVS, PVS+PLRV, PVS+PLRV+PVY, PVS+PLRV+PVY+PVM at different rates. After breaking dormancy of tubers, 175 meristem were isolated from 47 tuber samples of 13 potato cultivars. 120 plantlets developed from meristems of Agria, Granola, Hermes, Latona, Marabel, Marfona, Milva, R.Burbank, Resy, Sante ve Shepody cultivars. The results from DAS-ELISA revealed that 83,33 % of them were virus-free. PVY infection was determined in plantlets of Latona and Marfona cultivars, while PLRV was found in plantlets of Sante cultivar. In the mentioned cultivars, the elimination rates for viruses in question were 69,56 %, 68,42 % and 70,83 % respectively. After in vitro multiplication by node culture, 444 plantlets which are free from viruses transferred to soil. 223 of plantlets (50,22 %) from 9 cultivars in the exception of Marabel and Milva survived and 143 (64,12 %) of them showed the formation of mini tubers. The DAS-ELISA test indicated that 462 of mini tubers were free of PVX, PVY, PLRV, PVS , PVM and the maximum number of the virus free mini tubers were obtained from Hermes cultivar as 108.