Aleksandr Sergeyeviç Puşkin'in Yevgeni Onegin adlı şiir-romanın John Cranko tarafından baleye uyarlanmasına yönelik bir inceleme
A review on the adaptation of the Alexander Sergeyevich Pushkin's verse-novel Eugene Onegin by John Cranko
Yazar: AYDA TUNA ÇİÇEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZGE USTA
Yaşar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bale ve Dans = Ballet and Dance ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Bale = Ballet ; Cranko, John = Cranko, John ; Puşkin, Aleksandar Sergeyeviç = Puşkin, Aleksandar Sergeyeviç ; Roman = Novel ; Sahneye koyma = Staging ; Uyarlamalar = Adaptations ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada Puşkin'in Yevgeni Onegin adlı şiir-romanının John Cranko tarafından bale eserine uyarlanma yönteminin incelenmesi amaçlanmıştır. İncelemede şiir-romandaki Onegin, Tatyana, Lenski ve Olga ana karakterlerinin yaratılış zemini olan Rus edebiyat tarihinden yola çıkılmıştır.
	 Şiir-roman ve bale dramaturjisi karşılaştırılmış, edebi eserin sahne üzerinde bale eserine dönüşüm sürecinde şiir-romanın bale diliyle anlatımına olanak veren bölümlerinin, karakterlerin koreograf tarafından kullanıldığı tespit edilmiştir. Bale eserinde müziğin dramatik anlatıma etkisinden büyük ölçüde faydalanan Cranko'nun, edebi eserde ve bale eserinde var olan ana karakterlerin ruhsal gelişimlerinin dans ve mimikle ifadesini dramatik, gerçekçi bir kurguyla sahne üzerinde belirli bir sürede aktarmayı başardığı görülmüştür. Soyut nitelikleri anlaşılabilir bir tarzla göstergelerle sanatsal olarak yorumlayan Cranko'nun, şiir-romanda olduğu gibi önemli noktalara dikkat çekmeyi başardığı saptanmıştır. Balede edebi eserle paralel giden duygu gelişim süreçlerinin yarattığı aksiyon geçişlerine uygun danslar ve mimik sahnelerinin eserin akışına koşut kurgulandığı görülmüştür. Edebi eser ve bale metni karşılaştırması sonucunda ortaya çıkan bale yorumunda, Cranko'nun Puşkin'in yorumunun özünü ne denli doğru görebildiği saptanmış, sonucunda koreografın sanatsal gözlem ve hikâyeleme yeteneğinin bütünüyle güçlü olduğu fark edilmiştir. 
	Cranko'nun yaratıcı anlatımının kanıtı olarak diğer bale eserlerinin yanında yer alan Onegin balesinin, şiir-romanla karşılaştırılarak çözümlenmesi ile bale eserlerinin çözümlemelerine yönelik örnek bir yöntem oluşturulmuştur.  İncelemenin ciddi ve titiz bir doğrulukla yapılabilmesi için, az sayıda var olan basılı kaynaklardan faydalanmanın yanı sıra, Stuttgart Bale Topluluğu'nun arşivlerinde detaylı inceleme yapılmış, konusunda uzman kişilerle görüşülmüştür. Tezin birinci bölümünde bale eserinin şiir-roman karşılaştırmalı incelemesine katkıda bulunacağı düşünülen Rus edebiyatı ve sosyokültürel yapısı, ikinci bölümde şiir-romanın yaratıcısı Puşkin'in ve dördüncü bölümde Cranko'nun yaşamı tarihsel yöntemle incelenmiştir. Üçüncü bölümdeki şiir-roman ve dördüncü bölümdeki bale eseri, karşılaştırmalı inceleme yöntemi ile analiz edilmiştir. Çalışmanın çıkış noktası olarak varsayılan şiir-romandaki sözel dokunun, bale uyarlamasında dans yoluyla anlatımının örtüşmesi düşüncesi, inceleme süresince edinilen bilgiler ışığında Puşkin'in edebi yaklaşımı ile Cranko'nun balesinin örtüştüğü görülmüştür.


Anahtar Sözcükler: Yevgeni Onegin, Aleksandr Sergeyeviç PuĢkin, John Cranko,Bale.

Abstract:
This study is aimed to examine the version of ballet adapted by John Cranko of Pushkin's verse-novel Eugene Onegin. In the review,  the creation of verse-novel the main characters  Onegin, Tatiana, Lenski and Olga came from the based on Russian literature history is outlined.
	The verse-novel and the ballet dramas were compared and those parts of the verse novel that allow the narration in ballet language were used by the choreographer in the process of transforming the literature into ballet on the stage. It is seeing how Cranko, who benefited in great way of the music dramatic narration effect in the ballet, in a given period has succeeded to transform existing in literature and ballet spiritual evolution and mimic expressions of the main characters with his choreography into the dramatic and realistic fiction on the stage. Cranko who explain abstract characteristics in understandable artful style is able to attract attention to important points in this novel. In this ballet favorable choreography and mimic scenes which appear along with the flow of fiction are created parallel with action transition followed by emotional evolution in the novel.  After comparison of the narrative text and the ballet it is concerned that the Cranko's Pushkin novel interpretation is correct and finally it was stated that his choreography artistic observation and storytelling ability was totally powerful.
	As a proof of Cranko's creativeness, Onegin ballet in comparison with other ballet scenarios is established as an example method for ballet performance of verse-novel resolution. In order to carry out the research with serious and meticulous accuracy, besides taking advantage of existing printed sources, the detailed analysis of the Stuttgart Ballet archives was carried out along with experts' interview. The first chapter of the thesis contains Russian literature and sociocultural structure which thought to be useful for the comparative study of verse-novel ballet. In the second chapter, the creator of verse-novel Pushkin's life and in the fourth chapter Cranko's life historical analysis is presented. The third chapter contains the verse-novel and in the fourth chapter contains ballet narration comparative analysis research. This study finally outlines the verbal touch in the assumed verse-novel, the idea of overlapping choreography expression through ballet adaptation and the information obtained during the analysis of Pushkin's literary approach and Cranko's ballet overlaps.



Keywords: Yevgeni Onegin, Alexander Sergeyevich Pushkin, John Cranko, Ballet