Eğitim sisteminin yeni aktörleri: Koçlar ve danışmanlar İstanbul örneği-2020
New subjects of the education system: Coaches and consultants example of Istanbul-2020
Yazar: ŞÜKRAN GÜZELİŞ
Danışman: PROF. DR. FİRDEVS GÜMÜŞOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Danışmanlar = Consultants ; Danışmanlık = Consulting ; Ebeveynler = Parents ; Eğitim = Education ; Eğitim koçluğu = Educational coaching ; Eğitim sistemi = Education system ; Koçlar = Rams ; Koçluk = Coaching ; Rehberlik = Guidance ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu tez çalışmasında, çocukların eğitimlerinin planlanması, sürdürülmesi ve belirlenen
hedeflere ulaşılması şeklinde özetlenebilecek bir sürecin neden ve sonuçlarına
odaklanılmaktadır. Çalışma, kamusal eğitim süreci dışında velilerin çocuklarına ek
eğitim desteği sağlamaya dönük süreçlerini, koç ve danışmanların söylem ve
yöntemlerini değerlendirmektedir. Dolayısıyla ebeveynler, çocuklar ve
koçluk/danışmanlık mesleğini icra eden kişiler bu çalışmanın temel aktörleridir. Bir
taraftan tüm bu aktörlerin bir araya gelerek meydana getirdikleri yeni ilişkiler analiz
edilmekte, diğer taraftan da her bir aktörün öznelleşme süreci, eylemsel ve söylemsel
araçları, duygu ve düşünce izleri takip edilmektedir. Bu izlerin peşine düşerken
ilişkilerin oluşmasını sağlayan ailesel, toplumsal, siyasi ve ekonomik yapılar ön planda
tutulmaktadır. Bu şekilde, eğitim sisteminin içinde bulunduğu sorunları, velilerin
eğitim ve çocuk algısı, danışman/koçların mesleki uzmanlaşma süreçleri, ve çocuklara
dair üretilen toplumsal ve kültürel beklentiler analiz edilmetedir. Bu nedenle tez
çalışması, sahadaki aktörlerin birbirleriyle olan etkileşimlerine ve ortaya çıkan
müzakereye dair değişkenlere odaklanmaktadır. Bu değişkenlerin sabit olmadığını,
sürekli dönüştüğü vurgulanmaktadır. Veliler, çocuklar ve koçlar/danışmanlar
arasındaki bu müzakerenin şartları sürekli değiştiği gibi, ihtiyaçlar, talepler, yöntemler
de sürekli dönüşerek yeniden üretilmektedir.
Eğitim sisteminin 1980'lerden bugüne neoliberal politikalarla yapısal bir biçimde
dönüşmesi eğitimin bir metalaşmasına katkı sunmuştur. Bu süreçle beraber eğitim
piyasaya eklemlenerek birer ticari sektöre dönüşmektedir. Neoliberalizm ile beraber
diğer kamusal hizmetlerde görüldüğü gibi eğitim de giderek devletin sağladığı
hizmetler dışına çıkmakta ve birey ve ailelerin sorumluluk alanına devredilmektedir.
Eğitim birey ve ailelerin yürüteceği, ilgileneceği, ekonomik olarak karşılayacağı bir
sisteme dönüşmektedir. Bu nedenle koç ve danışmanları da ticarileşen eğitimin yeni
aktörleri olarak değerlendirmek mümkündür.
Bu araştırma meslek sosyolojisi, habitus ve kültürel sermaye yaklaşımlarının yanında
eğitim ve çocuk sosyolojisi literatürlerinden beslenmektedir. Kavramların sunduğu
olanaklarla toplumsal ve kurumsal düzlemlerde eğitim, ebeveyn, çocuk ve
koç/danışman kategorileri analiz edilmektedir. Bu kategoriler statik kategorilerden
ziyade dinamik kategoriler biçiminde tasarlandığı için analizler bazen belirtilen
yaklaşım ve kuramların ötesine taşmaktadır. Özellikle kent hayatının ilişkisel ve
etkileşimsel sosyalliği yeni deneyimler ve düşünceler üretmekte, eğitime dair yerleşik
algı ve uygulamaların dönüşmesine neden olmaktadır. Dolayısıyla kavramların statik
tasarımı değerlendirmeler üretmekte yetersiz kalabilmektedir. Bu araştırmaya göre
çocuğa dair tasarlanan eğitim süreçleri velinin tercih ve beklentileri çerçevesinde
oluşmakta fakat bu tercih ve beklentiler dönüşmeler geçirmektedir. Bu nedenle
çocukların eğitimi ile ilgili tüm süreçlerin velilerin dünden ve bugünden yaşadığı ve
yaşıyor olduğu tüm koşullar tarafından belirlendiğini belirtmek gerekmektedir.
Bu araştırma, çocuk eğitiminin bakım emeğiyle ilişkisini öne sürerek, bu alanda
kadının görünmez emeğine dikkateleri çekmektedir. Danışman/koçlarla kurulan ilişki
biçimi anneler için ek işler, ek ilişkiler, ek müzakereler yaratmaktadır. Bu bağlamda annelerin tek başına çocuklarının eğitim süreçlerine öncülük etmesi toplumsal cinsiyet
ve eğitim arasındaki ilişkiye dair önemli göstergeleri gün ışığına çıkmaktadır.
Annelerin içinde bulunduğu bu emek sürecine dair anlatıları, emek kategorilerinin eriltoplumsal güç ve ilişkilerle devam ettiğini ortaya koymaktadır.
Koçluk/danışmanlık mesleklerinin kapsam ve sınırlarını belirleyen bürokratik bir
belge mevcut olmadığı gibi bununla ilgili üstünde uzlaşı kurulmuş akademik bir
literatür de bulunmamaktadır. Mesleğin sahip olması gereken kriterler, icra edecek
aktörlerin uzmanlaşma süreci, icra faaliyetini belirleyen araç ve yöntemler standart bir
şekilde belirlenmediğinde dolayı danışmanlık/koçlukla ilgili tüm yöntem, faaliyet ve
ilişkiler "gri" bir alanı temsil etmektedir. Bu gri alanın genişlemesi sağlayan da
herhangi yasal ve teknik bir süreç dışında kendini mevcut kılabiliyor olmasıdır. Çünkü
bu mesleğin oluşum ve pratik düzlemelerinde var olan belirsizlikler aynı zamanda
mesleğin denetim süreçlerinden azade, referans sabitlerinden bağımsız olmasını
sağlamaktadır.
Hem araştırma konusu hem de araştırma alanı farklı ayrımlar üzerinde kurulmuş gibi
şeklinde görünse de yakından incelendiğinde bu ayrımların geçerli olmadığı fakat yeni
ayrımları mevcut olduğu görülmetedir. Araştırma sahasında aktörler arasında görünür
suni ayrımların yanında gömülü gerçek ayrımlar söz konusudur. Dolayısıyla saha
aktörler kendilerini ifade ederken farklı isim ve unvanlara başvurmalarına rağmen
yöntemsel ve kurumsal araçlardan, toplumsal ve kültürel referanslardan yoksunlar. Bu
yüzden bu çalışma koç ve danışmanlık ayırımından ziyade, mesleği icra eden
aktörlerin uyguladıkları yöntemlerde ve kurdukları ilişkilerdeki farklılıklara
odaklanarak kavramlar üretmektedir.
"Koç" veya "danışman" isim ve ünvanlardan bağımsız bir şekilde aktörlerin
uyguladığı yöntemlere ve kurdukları ilişkilere odaklanılarak ayrımlar keşfedildi. Bu
ayrımların "pasiflik" ve "aktiflik" üzerinde kurulabileceğini görüdük. Pasiflik üzerine
kurulan ayrım "psikoloji" alanına yakın iken aktiflik üzerine kurulan ayrımın ise
"öğretmenlik" alanına yakın olduğunu tespit etmek mümkündür. Bu yüzden bu
araştırmanın diğer önemli bir sonucu gelişim ve eğitim süreçlerinde çocuklara yönelik
psikolojik hizmetlerinin uzman psikologlar tarafından sağlanmadığı gibi, eğitim
hizmetlerinin de uzman öğretmenler tarafından sağlanmadığıdır.
Danışmanlar/koçlar farklı derece ve nitelikte çocukların hayatına nüfuz ettiği
görülmektedir. Bu nüfuz etme biçimin önemli bir kısmı çocuğa dair geliştirilen
denetleme mekanizmalarını içermektedir. Bu mekanizmalar çocuğu takip etme,
gözlemleme, yönlendirme, sorgulama, suçlama, eksik hissettirme gibi çok geniş bir
spektrumda dağılmaktadır. Koçun çocuğa dair geliştirdiği bu denetleme
mekanizmaları, ailenin evde, öğretmenin okuldaki denetleme mekanizmalarıyla
birleşmektedir. Gözetleme ve denetim aynı zamanda çocukların farklı güç ilişkilerine
nasıl maruz kaldığını da göstermektedir. Ailede karşılaştıkları "duygusal" güç, koçlar
ile beraberken karşılaştıkları "yumuşak güç" ve okulda iken karşılaştığı "bürokratik
güç", çocukların yaşantılarını şekillendirmektedir.
Anağtar kelimeler: Koç, Danışmanı, Eğitim, Rehberlik, Ebeveyn, Çocuk

Abstract:
In this thesis, it focuses on the causes and consequences of a process that can be
summarized as planning and maintaining the education of children and achieving the
determined goals. Apart from the public education process, the study evaluates the
processes of parents to provide additional educational support to their children, the
discourse and methods of coaches and counselors. Therefore, parents, children and
people who perform the coaching/consulting profession are the main actors of this
study. On the one hand, the new relations created by all these actors coming together
are analyzed, on the other hand, the subjectivation process of each actor, their
operational and discursive tools, the traces of feelings and thoughts are followed.
While pursuing these traces, familial, social, political and economic structures that
enable the formation of relations are kept in the foreground. In this way, the problems
of the education system, parents' perception of education and children, professional
specialization processes of counselors/coaches, and social and cultural expectations
about children are analyzed. For this reason, this thesis study focuses on the
negotiation-related variables that emerge by focusing on the interactions of the actors
in the field with each other. It is emphasized that these variables are not constant, they
are constantly transforming. The conditions of this negotiation between parents,
children and coaches/counselors are constantly changing, as well as the needs,
demands and methods are constantly transformed and reproduced.
The structural transformation of the education system with neoliberal policies since
the 1980s has contributed to the transformation of education as a commodity. With
this process, education is integrated into the market and turns into a commercial sector.
Along with neoliberalism, as seen in other public services, education gradually goes
beyond the services provided by the state and is transferred to the responsibility of
individuals and families. Education turns into a system that individuals and families
will manage, take care of, and afford economically. For this reason, it is possible to
consider coaches and consultants as new actors in commercialized education.
This research is fed by the literature of education and sociology of children as well as
occupational sociology, habitus and cultural capital approaches. With the possibilities
offered by the concepts, education, parents, children and coaches/counselors
categories are analyzed at social and institutional levels. As these categories are
designed as dynamic rather than static categories, analyzes sometimes go beyond the
stated approaches and theories. In particular, the relational and interactional sociability
of urban life generates new experiences and thoughts, and causes the transformation
of established perceptions and practices regarding education. Therefore, the static
design of the concepts may be insufficient to produce evaluations. According to this
research, the educational processes designed for the child are formed within the
framework of the parents' preferences and expectations, but these preferences and
expectations constantly undergo transformations. For this reason, it should be noted
that all processes related to the education of children are determined by all the
conditions in which the parents lived and are living from yesterday to today.
This research reveals that child education is included in invisible women's labor by
claiming that it is considered as care work. Counselors/coaches create additional jobs, additional relationships, additional negotiations for mothers. In this context, the fact
that mothers alone lead their children's educational processes reveals important
indicators of the relationship between gender and education. The reason for the
narratives about this labor process involving mothers is that the categories of labor
continue with masculine-social power and relations.
There is no bureaucratic document that determines the scope and boundaries of
coaching/consulting professions, and there is no academic literature on which a
consensus has been established. Since the criteria that the profession should have, the
specialization process of the actors who will perform, the tools and methods that
determine the performance activity are not determined in a standard way, all methods,
activities and relationships related to consultancy/coaching represent a "grey" area.
What allows this gray area to expand is that it can make itself available outside of any
legal and technical process. Because the uncertainties existing in the formation and
practical levels of this profession also ensure that the profession is free from audit
processes and independent of reference constants.
Although both the research subject and the research area seem to be based on different
distinctions, when examined closely, it is seen that these distinctions are not valid, but
there are new distinctions. In the field of research, besides the apparent artificial
distinctions between actors, there are embedded real distinctions. Therefore, although
field actors use different names and titles to express themselves, they lack
methodological and institutional tools, social and cultural references. Therefore, this
study produces concepts by focusing on the differences in the methods and
relationships established by the actors practicing the profession, rather than the
distinction between coaches and consultancy.
Regardless of the names and titles of "coach" or "consultant", distinctions were
explored by focusing on the methods used and the relationships established by the
actors. We have seen that these distinctions can be built on "passivity" and "activity".
It is possible to determine that the distinction based on passivity is close to the field of
"psychology", while the distinction based on activity is close to the field of "teaching".
Therefore, another important result of this research is that psychological services for
children during development and education processes are not provided by expert
psychologists, and educational services are not provided by expert teachers.
Counselors/coaches seem to permeate the lives of children of varying degrees and
qualities. An important part of this form of influence includes the control mechanisms
developed for the child. These mechanisms are distributed in a wide spectrum such as
following, observing, directing, questioning, blaming, and making the child feel
incomplete. These supervision mechanisms developed by the coach for the child are
combined with the supervision mechanisms of the family at home and the teacher at
school. Surveillance and control also show how children are exposed to different
power relations. The "emotional" power they encounter in the family, the "soft power"
they encounter when they are with the coach, and the "bureaucratic power" they
encounter while at school shape their own lives.
Keywords: Coaches, Consultants, Education, Guidance, Parents, Children