Demokrat Parti'nin iktidar yıllarında Zafer ve Ulus gazeteleri
Zafer and Ulus newspapers during the Democratic Party's years of power
Yazar: NURCAN EDE
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZGEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Osmanlı basını = Ottoman press ; Siyasal partiler =   ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk basını = Turkish press ; Yazılı basın = Written press ; Çok partili dönem = Multiparty period ; Çok partili döneme geçiş = Multiparty transition period

Özet:
Cumhuriyet'in ilk yıllarında demokratik yaşamın bir gerekliliği olarak çok partili düzen tecrübeleri yaşansa da bu tecrübeler farklı sebepler dolayısıyla başarısızlıkla sonuçlanmıştır. 14 Mayıs 1950 tarihinde 27 yıllık tek parti dönemi sona ermiş; Demokrat Parti iktidarı dönemi başlamıştır. Demokrat Parti'nin ilk yıllarında, Türkiye'nin dış politikası açısından önemli gelişmeler yaşanmış ve bir önceki iktidarın takip ettiği Batı özellikle de Amerika ile yakınlaşma siyasetinde önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Demokrat Parti iktidarının ilk yıllarını basın ile siyaset ilişkileri açısından birer parti gazetesi olarak tanımlanan Ulus ve Zafer gazeteleri üzerinden incelemektir. Bu doğrultuda çalışmanın bir diğer amacı, Türkiye'nin dış politika perspektifinin hem iktidar hem de muhalefet nezdindeki yansımalarını iki ana akım gazete üzerinden okunma çabasıdır. Çalışma kapsamında, Kore Savaşı'nın başladığı 25 Haziran 1950 tarihinden Türkiye'nin NATO'ya kabul edildiği 18 Şubat 1952 tarihine dek Ulus ve Zafer gazeteleri karşılaştırmalı bir biçimde ele alınmıştır. Nitel bir araştırmaya dayalı olan bu çalışmada, ilgili gazetelerden dokuman incelemesi yoluyla veriler toplanmış; elde edilen veriler çeşitli temalara ayrılmak suretiyle betimsel analiz ile incelenmiştir. Çalışmada, iktidar ve muhalefet arasındaki siyasal mücadelenin basında parti gazeteleri aracılığıyla yürütüldüğü; her iki parti gazetesinin de destekledikleri partinin konumunu güçlendirme ve sağlamlaştırma görevini üstlendiği ve siyaset ile basın arasındaki organik ilişkinin bir ürünü olarak parti gazetelerinin en önemli halkasının gazetelerin başyazarları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında, her iki gazetenin de Türkiye'nin bekasıyla ilgili bir ilerleme karşısında aslında aynı noktada buluşmasına rağmen "başarıyı yalnızca kendine mal etme" gibi bir tutum içerisine girdiği tespit edilmiştir. Particilik refleksi ile hareket eden Ulus ve Zafer gazeteleri, savundukları ideolojinin sınırlarına bağlı kalarak temsil ettikleri partinin politikalarıyla tam bir uyum içerisinde yayın yapmıştır. Çalışma, Türk basın tarihi içerisinde parti gazeteciliği kavramını temel alan araştırmaların oldukça sınırlı olması sebebiyle önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Zafer Gazetesi, Ulus Gazetesi, Parti Gazeteciliği.

Abstract:
Although there had been experiences of multi-party systems as a requirement of a democratic order in the first years of the Turkish Republic, these experiences ended up failing for various reasons. On 14 May 1950, the 27-year single-party period ended, and the period of a Democrat Party government started. In the first years of the Democrat Party, significant developments occurred in the foreign policy of Turkey, especially in terms of closer relations with the West, particularly the United States, that began during the rule of the previous government. The purpose of this study is to examine the initial years of the Democrat Party government in the context of the Ulus and Zafer newspapers, which were defined as party newspapers considering the press-politics relationships of the period. In line with this, another purpose of this study is to read the reflections of the foreign policy perspective of Turkey in both the government and the opposition with reference to two mainstream newspapers. Within the scope of the study, the Ulus and Zafer newspapers published between 25 June 1950, when the Korean War started, and 18 February 1952, when Turkey joined NATO, are analyzed in a comparative manner. In this study, which employs a qualitative research methodology, data are collected from the target newspapers by document analysis, and the collected data are divided into various themes and examined via descriptive analysis. It is concluded that the struggle between the governing and opposing political parties was realized through the operations of party-aligned newspapers, where, both prominent party-aligned newspapers reinforced and supported the position of the political party that they supported, and the editors-in-chief of these newspapers were the most notable actors of the party-aligned newspapers of the era which reflected the organic relationship between politics and the press. It is found that although both newspapers shared a common ground regarding advancements in the context of Turkey's survival, they adopted an attitude of "appropriating success". The Ulus and Zafer newspapers, which acted out of a partisanship reflex, adhered to the boundaries of the ideologies that they defended and made publications in absolute compliance with the policies of the parties that they represented. This study is important considering the very limited number of studies focusing on party journalism in the history of the Turkish press.

Keywords: Republican People's Party, Democrat Party, Zafer Newspaper, Ulus Newspaper, Party Journalism.