Erken doğum yapmış kadınlara uygulanan sırt ve meme masajının süt miktarı ve kaygı düzeyine etkisi
The effect of back and breast massage on the amount of milk and anxiety level of mothers with preterm birth
Yazar: ŞEYMA KİLCİ ERCİYAS
Danışman: PROF. DR. OYA KAVLAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Doğum = Delivery ; Doğum-prematür = Labor-premature ; Kadınlar = Women ; Masaj = Massage ; Oksitosin = Oxytocin ; Sırt ve bel = Back

Özet:
Amaç: Bu araştırma sırt masajı ve meme masajının sağılan süt miktarı ve annenin kaygı düzeyine etkisinin belirlenmesi amacıyla randomize kontrollü deneysel ve prospektif bir çalışma olarak yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma 1 Haziran 2021-25 Mayıs 2022 tarihleri arasında Zonguldak Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi'nde 36 erken doğum yapmış anne ile yürütülmüştür. Veriler, "Kişisel Bilgi Tanıtım Formu", "Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği", "Anne Sütünü Değerlendirme Formu" ve "Yenidoğanın Beslenme Durumunu Değerlendirme Formu" ile toplanmıştır. Girişim 1 grubuna sırt masajı (n:12), girişim 2 grubuna meme masajı (n:12) uygulanmış, kontrol grubuna (n:12) herhangi bir girişim yapılmamıştır. Girişim ve kontrol gruplarında sağılan süt miktarı araştırmacı tarafından elle sağılarak enjektörle ölçülmüştür. Verileri değerlendirilmesinde (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) tanımlayıcı istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Karşılaştırmalarda iki bağımsız grubu karşılaştırmak için bağımsız t testi, ikiden fazla grubu karşılaştırmak için tek yönlü varyans analizi uygulanmış ve farkın hangi iki gruptan kaynaklandığını bulmak için Bonferroni testi kullanılmıştır. Tüm karşılaştırmalarda istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Annelerin yaş ortalaması sırt masajı grubunda 29.83±6.23, meme masajı grubunda 28.00±6.31, kontrol grubunda ise 27.75±5.80 yıl bulunmuştur. Annelerin tümü primipardır ve sırt masajı grubunun %66.7'si, meme masajı grubunun %91.7'si ve kontrol grubunun %66.7'si sezaryen doğum yapmıştır. Sırt masajı ve kontrol grubunda annelerin yarısı, meme masajı grubunun %41.7'si 32 ile 35+6 hafta arasında doğum yapmıştır. Annelerin sağılan süt miktarları açısından birinci (sırt masajı: 35 ml, meme masajı: 42 ml, kontrol grubu: 18 ml) ve ikinci (sırt masajı: 127 ml, meme masajı: 153 ml, kontrol grubu: 69 ml) gün gruplar arasında anlamlı fark saptanmazken (p>0.05), üçüncü (sırt masajı: 314 ml, meme masajı: 398 ml, kontrol grubu: 185 ml), dördüncü (sırt masajı: 605 ml, meme masajı: 616 ml, kontrol grubu: 327 ml), beşinci (sırt masajı: 850 ml, meme masajı: 774 ml, kontrol grubu: 424 ml), altıncı (sırt masajı: 892 ml, meme masajı: 905 ml, kontrol grubu: 500 ml) ve yedinci (sırt masajı: 962 ml, meme masajı: 1134 ml, kontrol grubu: 559 ml) günlerde sırt ve meme masajı uygulanan annelerde süt sağım miktarı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0.05). Her iki girişim grubunda da annelerin durumluk kaygı düzeyi kontrol grubu ile kıyaslandığında altıncı haftaya kadar düşmeye devam etmektedir. Sırt ve meme masajı grubundaki annelerin altıncı haftada durumluk kaygı ölçeği puan ortalamaları kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p=0.000, p<0.01). Bebeklerin altıncı hafta evde beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla belirlenen parametreler açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05).
Sonuç: Sırt masajı ve meme masajı uygulanan annelerin süt miktarlarının kontrol grubundaki annelerden daha yüksek olduğu, durumluk kaygı puanlarının ise daha düşük olduğu saptanmıştır. Ayrıca taburculuk sonrası masaj grubundaki annelerin kaygı düzeylerindeki azalmanın devam ettiği sonucuna varılmıştır. Hemşire ve ebelere, sırt masajı ve meme masajı konusunda eğitim verilmeli, erken doğum yapmış ve bebeği yoğun bakımda olan annelere uygulamaları önerilmektedir.

Abstract:
Objective: This study was conducted in a randomized controlled experimental and prospective manner to determine the effect of back and breast massage on the amount of milk and the anxiety level of the mothers with preterm birth.
Method: The study was carried out with 36 mothers who had preterm delivery between 1st June 2021-25th May 2022 in Zonguldak Gynecology and Pediatrics Hospital. The "Personal Information Form", "State-Trait Anxiety Inventory Scale", "Breast Milk Evaluation Form" and "Newborn Nutritional Status Evaluation Form" were used to collect the research data. Back massage was applied to intervention group 1 (n:12) and breast massage to intervention group 2 (n:12), no intervention was applied to control group (n:12).  In the intervention and control groups, breast-milk was expressed manually by researcher, and the amount of expressed breast-milk was measured with an injector. Descriptive statistical methods in the evaluation of data (number, percentage, mean, standard deviation), independent t-test in the comparison of two independent groups, and one-way analysis of variance in the comparison of more than two groups and in case of difference were used in the study. Bonferroni test was used to find which two groups caused the difference. The value of p<0.05 was accepted as statistical significance level in all comparisons.
Results: It was found in the study that the mean age of the mothers was 29.83±6.23 in the back massage group, 28.00±6.31 in the breast massage group, and 27.75±5.80 years in the control group. All mothers are primiparous and 66.7% of the back massage group, 91.7% of the breast massage group and 66.7% of the control group had cesarean delivery. Half of the mothers in the back massage and control group and 41.7% of the breast massage group gave birth between 32 with 35+6 weeks. No difference (p>0.05) was found between the groups in terms of amount of expressed breast-milk in the first (back massage: 35 ml, breast massage: 42 ml, control group: 18 ml) and the second day (back massage: 127 ml, breast massage: 153 ml, control group: 69 ml). However, compared to the control group, the amount of expressed breast-milk was found to be significantly higher in mothers who received back and breast massage (p<0.05) in the third (back massage: 314 ml, breast massage: 398 ml, control group: 185 ml),  fourth (back massage: 605 ml, breast massage: 616 ml, control group: 327 ml), fifth (back massage: 850 ml, breast massage: 774 ml, control group: 424 ml), sixth (back massage: 892 ml, breast massage: 905 ml, control group: 500 ml) and seventh day (back massage: 962 ml, breast massage: 1134 ml, control group: 559 ml). Compared to the control group, the state anxiety level of the mothers in both massage groups continued to reduce until the sixth week. The state of anxiety scale mean scores of the mothers in the back and breast massage groups at the sixth week were found to be significantly lower than the control group (p=0.000, p<0.01). There was no significant difference between the groups in terms of the parameters determined to evaluate the infants' home feeding status at the sixth week (p>0.05).
Conclusion: It was found that the amount of expressed breast-milk of the mothers with back and breast massage was higher than the mothers in the control group and their state anxiety scores were lower. In addition, it was concluded that the decrease in the anxiety levels of the mothers in the massage group continued after discharge. Nurses and midwives should be trained on back massage and breast massage. It is recommended that mothers who have preterm delivery and whose babies are in intensive care unit should apply back and breast massages.