Zihin yetersizliği olan bireylere dijital vatandaşlık becerilerinin öğretiminde doğrudan ve video-modelle öğretimin karşılaştırılması
Comparison of direct instruction and video-modeling in teaching digital citizenship skills to individuals with intellectual disability
Yazar: FUNDA ULUGÖL
Danışman: PROF. DR. SEZGİN VURAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Zihin Yetersizliği (ZY) olan bireylerin dijitalleşen dünyaya dahil olmalarını ve bağımsız yaşamlarını desteklemek için onlara dijital okuryazarlık becerilerinin öğretilmesinde yarar vardır. Bu çalışmada, ZY olan bireylere devletin dijital ortamlarda sunduğu hizmetlere erişme ve bu hizmetlerin nasıl kullanılacağını öğretmede model-rehberlik-test (MRT) ve video model (VM) yöntemlerini etkililikleri ve verimlilikleri açısından karşılaştırmak amaçlanmıştır. Tek denekli araştırma yöntemlerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modelinin kullanıldığı çalışmaya ZY olan dört birey katılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcılara dijital vatandaşlık becerilerinin kazandırılmasında iki yöntem de etkili bulunmuştur. Becerilerin korunmasında ve farklı cihaza genellemesinde yöntemlerin etkililikleri farklılaşmamıştır. Tüm katılımcılar için oturum sayısı ve öğretim süresi açısından MRT daha verimli olmuştur. Hata yüzdesi açısından katılımcılardan üçü için MRT, biri için VM daha verimli olmuştur. Çalışmada, dijital vatandaşlık unsurlarıyla ilgili hedeflenmeyen bilgi sunumuna da yer verilmiştir. Katılımcılar hedeflenmeyen bilgi sorularına ön-testte ortalama %10 düzeyinde doğru cevap verirken doğru cevapların oranı son-testte ortalama %56,75 düzeyine yükselmiştir. Katılımcıların MRT uygulamasında sunulan hedeflenmeyen bilgileri ortalama %13,25 daha yüksek düzeyde edindiği görülmüştür. Sosyal geçerlik bulgularını oluşturan katılımcıların ve ebeveynlerin görüşleri, kazanılan becerilerin katılımcılar tarafından günlük hayatta işlevsel olarak kullanıldığını, farklı cihazlara ve ortamlara genellendiğini, bireylerin özgüvenine olumlu katkı sağladığını göstermiştir.

Abstract:
It is useful to teach digital literacy skills to individuals with intellectual disability (ID) to support their involvement in the digitalized world and independent living. This study aimed to compare model-lead-test (MLT) and video modeling (VM) methods in terms of their effectiveness and efficiency in teaching individuals with ID how to access and use the services offered by the government in digital environments. Four individuals with ID participated in the study, in which an adapted alternating treatments design, one of the single-subject research methods, was used. As a result of the research, both methods were effective in acquiring digital citizenship skills to the participants. The effectiveness of the methods in maintaining skills and generalizing to different devices did not differ. MLT was more efficient for all participants in terms of number of sessions and intervention time. In terms of error percentage, MLT was more efficient for three of the participants and VM was more efficient for one. The study also presented non-target information about digital citizenship elements. Whereas the participants responded correctly to non- target information questions at an average of 10% in the pre-test, the participants' correct response percentage increased to an average of 55% in the post-test. Participants acquired on average, 13.25% higher level of non-targeted information presented in the MLT intervention. The opinions of the participants and parents who created the social validity findings showed that the acquired skills were used functionally by the participants in daily life, generalized to different devices and environments, and contributed positively to the self-confidence of individuals.