İskenderun Körfezi'nden avlanan ahtapotlarda bisfenol A düzeylerinin belirlenmesi
Determination of bisphenol A levels in octopuses caught from Iskenderun Bay
Yazar: HATİCE KÜBRA MAZLUM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDİNÇ TÜRK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ahtapot = Devilfish ; Bisfenol A = Bisphenol A ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; İskenderun Körfezi = İskenderun Bay

Özet:
Sanayi devriminin 18. ve 19. yüzyıllarda hayatımıza girmesi ve üretime olan pozitif etkisiyle birlikte yan etkileri olan birçok kimyasal gündelik yaşamımıza yerleşmiştir. Dünyada tüketimi olan birçok üründe, ürünlerin imalatında, gıda kaplarında, diş macunlarında, tıbbi ekipmanlarda, mutfak eşyalarında, su borularında ve elektronik aletlerde yaygın kullanımı olan Bisfenol A (BPA)'da bu kimyasallardan biridir. BPA insan sağlığına zararları kanıtlanmış endokrin bozucu bir maddedir.
BPA insanlarda serum, idrar ve doku sıvılarında yapılan ölçümlerinde olması gereken konsantrasyonlardan yüksek tespit edilmesi, hayatın her alanında çok fazla kullanıldığını göstermiştir. BPA insanlara ve diğer canlılara kontamine gıda ve içeceklerle bulaşmaktadır. Çevresel kirlerticilerin çoğunda olduğu gibi BPA kontaminasyonu en çok nehir, göl ve denizlerde meydana gelmektedir. Sucul ortamlarda bulunan BPA miktarını tespit etmek için biyoindikatör olarak deniz canlıları kullanılmaktadır. Bu çalışmada Akdeniz Bölgesi'nde İskenderun Körfezi'nde geleneksel beslenme alışkanlıkları arasında bulunan ahtapotlarda BPA kirlilik seviyesini belirlemek ve tüketen insanlar için risk miktarını ve meydana gelebilecek olumsuz sonuçları ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu kapsamda İskenderun Körfezi'nden yakalanan 40 adet ahtapotun yenilebilir dokularında Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografi (HPLC) ile BPA düzeyleri tespit edildi. Çalışmada elde edilen validasyon parametreleri, R2= 0.9963, LOD ve LOQ değerleri ise sırasıyla 0.28 ppb ve 0.92 ppb, geri kazanım oranı 96.0±9.4 ve gün içi tekrarlanabilirlik RSD % 5.6, günler arası tekrarlanabilirlik RSD % 8.0 ve günler arası ve gün içi tekrar üretilebilirlik RSD % 9.8 olarak tespit edildi. Çalışılan tüm ahtapotlarda (n:40) BPA tespit edildi.
Çalışılan ahtapot numunelerinde 0.349-80.313 ng/g arasında BPA düzeyi tespit edilmiştir. Ahtapot numunelerinde belirlenen bu düzey aynı bölgede çalışılan balık türlerinden yüksek çıkmakla beraber BPA için Türk Gıda Kodeksi tarafından belirlenen gıdayla temas eden maddelerden kaynaklanabilen spesifik migrasyon limitinin altında olduğu tespit edilmiştir. BPA düzeyleri gıda değeri olan ve olmayan canlılarda periyodik aralıklarla izlenmesi çevre ve halk sağlığı açısından önem arzetmektedir.

Abstract:
In the last two centuries, with the industrial revolution, many chemicals have entered our lives. Bisphenol A (BPA), one of the most produced and used endocrine disruptors in the world, is used in polycarbonate plastics, production of epoxy resins, metal cans, toys, water pipes, drinking vessels, eyeglasses, safety equipment used for sports, dental fillings, electronic devices used in medical equipment, food and it is used in the production of beverage containers.
Because of its high usage area, BPA contamination is found in all environmental compartments including air, water and soil. As with most environmental pollutants, BPA contamination occurs most often in rivers, lakes, and seas. Aquatic organisms are used as biomonitors to determine the BPA pollution commonly found in aquatic environments. The aim of this study is to determine the Bisphenol A pollution level in octopuses caught from Iskenderun Bay and to evaluate the risk that may arise in terms of consuming people.
In this context, BPA levels were determined by High Performance Liquid Chromatography (HPLC) in the edible tissues of 40 octopuses caught from Iskenderun Bay. Validation parameters obtained in the study, R2= 0.9963, LOD and LOQ values are 0.28 ppb and 0.92 ppb, respectively, recovery rate 96.0±9.4 and intraday repeatability RSD 5.6 %, inter-day repeatability RSD 8.0 % and inter- day and intra-day reproducibility RSD It was determined as 9.8%. BPA was detected in all studied octopuses (n: 40).
BPA levels between 0.349-80.313 ng/g were detected in all studied octopus samples. Although this level determined in octopus samples is higher than the fish species studied in the same region, it has been determined that it is below the specific migration limit for BPA that may arise from food contact substances determined by the Turkish Food Codex. Periodic monitoring of BPA levels in living creatures with and without food value is important in terms of environment and public health.