Kirazın (Prunus avium L.) in vitro rejenerasyonu ve çimlendirilmesi
In vitro regeneration and germination of sweet cherry (Prunus avium L.)
Yazar: NURETTİN TEMURTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ALİ CANLI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Rejenerasyon = Regeneration

Özet:
Bu tez çalışması ile `0900 Ziraat' ve `Sweetheart' kiraz çeşitlerinin yapraklarından ve olgun kotiledonlardan yüksek frekanslı in vitro rejenerasyon protokolü ve ıslah çalışmalarında kullanılmak üzere yüksek çimlenmeye imkân sağlayan bir in vitro çimlendirme protokolü geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çimlendirme denemelerinde in vitro (Agar, Agar+ 1 mgl-1 BA, WPM, WPM+ 1 mgl-1 BA ve WPM+ 1 mgl-1 BA+ 0,5 mgl-1 GA3) ile katlama uygulaması kıyaslanmıştır. WPM+BA+GA3 ortamına ekilen tohumlar iki çeşitte de %69,8 çimlenme yüzdesiyle en başarılı sonucu vermiştir. Çıtlatılarak katlanan tohumların çıkış yüzdeleri `Sweetheart' çeşidinde % 42 olurken, `0900 Ziraat' çeşidinde bu oran % 12,5 olmuştur. Kotileden eksplantlarından rejenerasyon denemelerinde 1mgl-1 TDZ ve 0,1 mgl-1 NAA ilave edilerek hazırlanan WPM ortamı kullanılmıştır. Karanlık uygulamasının (5, 10, 15 gün) rejenerasyona etkisi araştırılmıştır. `0900 Ziraat' için % 26,3 rejenerasyon oranı ile 10 gün karanlık uygulaması, `Sweetheart' için % 15,8 rejenerasyon oranı ile 5 gün karanlık uygulaması en iyi sonucu vermiştir. Yine 0,8 mgl-1 TDZ ile 4 ve 8 saat ön muameleye tutulması da incelenen konular arasındadır. Her iki uygulamanın da rejenerasyona olumlu etkileri olmuş ve istatistikî açıdan önemli bulunmuştur. Yaprak eksplantlarından bitki eldesi için WPM ortamına TDZ'nin 0,5, 1 ve 1,5 mgl-1 dozlarının eklenmesi çalışılmıştır. Sürekli aydınlık altına konulan eksplantlar, 10 gün karanlık uygulamasıyla kıyaslanmıştır. Çalışma sonucunda oluşan kallusların çapları ölçülmüş, analiz sonucu kallus çapları arasında fark önemli bulunmuştur. Ancak yaprak eksplantından yeni bitki elde edilememiştir.

Abstract:
The objective of this thesis was to develop high frequency in vitro regeneration protocol from sweet cherry leaves and cotyledon explants. Another aim of the thesis was to develop an in vitro germination protocol for breeding studies. Seeds of `0900 Ziraat? and `Sweetheart? sweet cherry varieties, mature cotyledon and leaf explants were used in the regeneration studies. Explants were taken from Eğirdir Horticulture Research Institute different media, different concentrations of plant growth regulators and pre-soaks on regeneration were investigated. Germination media were Agar, Agar+ 1 mgl-1 BA, WPM, WPM+1 mgl-1 BA, WPM+ 1 mgl-1 BA+ 0,5 mgl-1 GA3. These conditions were compared by seeds which were crached and non-crached stored at +4 ºC for 120 days. Seeds resulted best in WPM+ 1 mgl-1 BA+ 0,5 mgl-1 GA3 media `Sweetheart? variety germinated 69,8% and ?0900 Ziraat? variety germinated 69,8%. Stored seeds of `Sweetheart? variety germinated 42% and `0900 Ziraat? variety germinated 12,5%. 1mgl-1 TDZ and 0,1 mgl-1 NAA were added to WPM and this media was used in regeneration studies from cotyledon explants. Petri dishes were wropped in aliminium folio and were were stored in dark for 5-10-15 days. They were compared to light condition 0,8 mgl-1 TDZ and 4 and 8 hours applications were researched in the study. Dark application and pre-TDZ applications were evaluated good for regeneration and were determined statistically important. 0,1 mgl-1 NAA and 0,5- 1- 1,5 mgl-1 TDZ dosages in WPM were studied for plant regeneration from leaf explants. Explants which were in contionusly in light conditions were compared with the explants were stored in dark condition for 10 days. However, the new plant could not be obtained from leaves.