Beslenme eğitiminin okul öncesi öğrencilerinin beslenme davranışları ve karar verme faktörleri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of nutrition education on nutrition behaviors of preschool students and decision making factors
Yazar: ÖZGE YILDIRIM SÜT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YİĞİT KUTLUCA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Karar verme = Decision making ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, karar verme temelli beslenme eğitiminin okul öncesi öğrencilerinin beslenme davranışlarını nasıl etkilediğini keşfetmektir. İkinci amacı ise beslenme eğitimi öncesinde ve sonrasında öğrencilerin karar verirken kullandıkları akıl yürütme örüntülerini ortaya çıkarmaktır. Belirtilen amaçlara ulaşmak için nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma kapsamında örnek menü seçenekleri, haftalık etkinlikler ve video kayıtlar aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırma 2020-2021 eğitim öğretim yılı Elazığ ilinde bir anaokulundan , hazırlık sınıfındaki sekiz öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Henüz beslenme eğitimi almamış olan çocuklara beslenme uzmanı tarafından hazırlanmış olan kahvaltı, öğlen ve akşam yemeği menüleri sunulmuştur. Bu menüler sağlıklı, sağlıklı gibi görünen ve sağlıksız olacak şekilde öğrencilerin seçimine sunulmuştur. Burada öğrenciler bireysel olarak etkinliğe alınmıştır. Bunun temel amacı ise çocukların birbirlerinden etkilenmemesi yönündedir. Menüler çocuklara işitsel olarak okunmasının yanında görsel olarak da sunulmuştur. Çocukların üç alternatifli menülerden birini seçmeleri istenmiştir. Sonrasında grup içerisinde sorularak çocukların karar verirken arkadaşlarından ne derece etkilendiği incelenmiştir. Haftada iki gün verilen beslenme eğitimi genel olarak saat 10.00 ile 11.00 arasında gerçekleştirilmiştir. Bu saatlerin seçilme sebebi çocukların öğrenmeye daha açık oldukları saat olmasından kaynaklanmaktadır. Eğitim sonucunda çocuklara tekrar menü örnekleri gösterilip seçim yapmaları istenmiştir. Eğitim öncesi ve eğitim sonrasında çocukların kararları puanlandırılmıştır. Bu puanlar sağlıklı olan menü için 1, sağlıklı gibi görünen sağlıksız menü için 0, sağlıksız olan menü için -1 şeklindedir. Yapılan analizler sonucunda eğitim öncesinde öğrecilerin beslenme tercihleri sağlıksız yönde iken eğitim sonrasında sağlıklıya doğru kaymıştır. Ayrıca çocukların aynı hafta içerisinde bireysel ve grupla yaptıkları seçimlerde de farklılıklar olduğu görülmüş, çocukların karar verirken birbirlerinden etkinelndikleri sonucuna varılmıştır. Son olarak katılımcıların karar verirken kullandıkları akıl yürütme örüntülerinin analizleri yapılmıştır. Bu analizler yapılırken Sadler ve Zeidler (2005) tarafından hazırlanan informal akıl yürütme örüntüleri rubriği kullanılmıştır. Beslenme eğitimi öncesinde katılımcıların karar verirken kullandıkları akıl yürütme örüntülerinde duygusal ve sezgisel yönler ağırlıklı olduğu, beslenme eğitimi sonrasında ise çocukların informal akıl yürütme örüntülerinde mantıksal yönler daha ağır bastığı saptanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular temelinde mevcut literatür göz önünde bulundurularak gerekli tartışmalar yapılmış ve pedogojik öneriler verilmiştir.

Abstract:
The main purpose of this study is to explore how decision-based nutrition education affects the nutritional behaviour of preschool students. The secondary aim of the study is to reveal the reasoning patterns that students use when making decisions before and after nutrition education. A case study, one of the qualitative research methods, was used to achieve the stated aims. Within the scope of the study, data were collected through sample menu options, weekly activities and video recordings. The research was conducted with the participation of eight students in the preparatory class of Elazığ Private Doruk Kindergarten for the 2020-2021 academic year. Breakfast, lunch and dinner menus prepared by a nutritionist have been offered to children who have not yet received nutrition training. These menus have been presented to students in a way that looks healthy, looks healthy and unhealthy. Here, the students were taken into the activity individually. The main purpose of this is that children are not affected by each other. Menus were presented to children visually as well as being read aurally. The children were asked to choose one of the three alternative menus. Afterwards, by asking in the group, it was examined to what extent the children were influenced by their friends while making their decision. Nutrition education given twice a week was generally held between 10:00 and 11:00. The reason for choosing these hours is that it is the time when children are more open to learning. At the end of the training, the children were shown samples of the menu again and asked to make a selection. Before and after the education, children's decisions were scored. These scores are 1 for a healthy menu, 0 for an unhealthy menu that looks healthy, and -1 for an unhealthy menu. As a result of the analyzes made, while the nutritional preferences of the students were unhealthy before the training, they shifted towards the healthy after the training. In addition, it was observed that there were differences in the choices made by the children individually and with the group in the same week, and it was concluded that the children were influenced by each other while making decisions. Finally, the reasoning patterns used by the participants to make decisions were analyzed. While conducting these analyzes, the informal reasoning patterns rubric prepared by Sadler and Zeidler (2005) was used. It was determined that the reasoning patterns used by the participants in making decisions before the nutrition education were predominantly emotional and intuitive aspects, while after the nutrition education, the logical aspects were more dominant in the informal reasoning patterns of the children. Based on the findings obtained as a result of the research, necessary discussions were made and pedagogical suggestions were given by considering the existing literature.