Uluslararası hukukta içsel boyutlu self determinasyon
Internal self determination in international law
Yazar: KÜBRA ATAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA TAŞDEMİR
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Uluslararası hukuk = International law

Özet:
Uluslararası hukukta oldukça önemli bir yeri olan self determinasyon yani "halkların kendi kaderini tayin" hakkı çoğunlukla "ayrılma" ile sınırlı olarak düşünülmektedir. Ancak self determinasyon hakkı sadece ayrılma ile sınırlı değildir ve hatta çoğu zaman oldukça radikal bir boyut olarak karşımıza çıkar. Bununla birlikte günümüzde self determinasyon hakkı daha çok içsel boyutu ile gündeme gelmektedir. İçsel boyutlu self determinasyon hakkı, ayrılma olmaksızın kendi kaderini edebilmesine imkân veren bir haktır. Her ülkenin ve bu ülkelerin halkları kendi özel şartları ekseninde şekillenmektedir. Bu yüzden içsel boyutlu self determinasyon hakkını demokratik yönetimden özerkliğe kadar oldukça geniş bir çerçeveye sahiptir. İçsel boyutlu self determinasyon insan hakları ve demokrasi ile ilerleyen bir yapıya sahip ve sürekli bir haktır. İçsel boyutlu self determinasyon hakkı çoğunlukla ülkedeki tüm vatandaşlara eşit katılım hakkının sağlanması, azınlıklara kültürlerinin devam etmesi için gerekli hakların verilmesini kapsamaktadır Devletler toprak bütünlüklerini garantiye aldığı için self determinasyonun içsel boyutuna dışsal boyutundan daha sıcak bakmaktadırlar. Ancak kimi zamanlarda bu haklara uygun politikalar yürütmezler. Böyle durumlarda, halklar kendi kaderlerini tayin edebilmek için çeşitli taleplerde bulunabilir ve haklarını kazanabilmek için bir mücadele yöntemi belirleyebilirler.  Bu şekilde gelişen toplumsal hareketlerin, çoğunlukla içsel boyutlu self determinasyonun yapısına uygun bir şekilde demokratik bir yol benimsediği ve yıkıcı değil daha katılımcı bir tutum sergilediği görülmektedir. Ancak bazen halkların nazarında içsel boyutlu self determinasyonun yeterli olmadığı ya da devletlerin bu hakların sağlanması noktasında isteksiz davrandığı durumlar olmaktadır. Bu durumların barışçıl bir noktadan şiddet içeren noktalara evrilmesi de mümkündür. Bu tezde, öncelikle içsel boyutlu self determinasyon hakkının çerçevesi belirlenecek ve daha sonra halkların bu haklarına yönelik algıları ve kullanımına yönelik bakış açıları incelenerek uygulamada içsel boyutlu self determinasyon hakkının ne yönde şekillendiğine yönelik çıkarımlarda bulunulacaktır.

Abstract:
Self-determination right  has a significant place in international law is commonly thought to be restricted to "secession". On the other hand, self-determination right is not restricted with secession, moreover, it appears as a radical aspect generally. Besides that, right for self-determination come to the fore with its internal dimension today. Internal self-determination provides opportunities for self-determination to a people which lives in a country without secession. This right is shaped by specific conditions of countries and peoples. Therefore, right for internal self-determination comprehends a wide range of possibilities from democratic governance to autonomy. Internal self-determination is a consistent right that advances with human rights and democracy. Internal self-determination right comprises providing equal participation for all citizens and giving essential rights to minorities to maintain their culture generally. States prefer internal dimension of self-determination instead of external one because they assured their territorial integrity by this way. But in particular cases, they don't make adequate policies to this. In such cases, peoples may demand various requests for their self-determination and determine a method to struggle for obtaining their rights. It is seen that social movements which progressed in this way appropriate to the structure of internal self-determination and trace a participatory way instead a destructive one. However, internal self-determination is considered indequate by peoples and states act reluctant to provide these rights in particular cases. It is also possible that these circumstances to evolve from peaceful to violant way. In this thesis, frame of the right of internal self-determination will be defined intrinsically, and then inferences will be made about how internal self-determination right is shaped in practice by examining people's perceptions of these rights and their perspectives on their usage.