Görme engellilere yönelik tasarlanan mekanların erişilebilirlik standartları kapsamında irdelenmesi: Görme engelli kütüphaneleri
Examination of architectural places due to accessibility standards in which designed for visual impaired: Libraries for visually impaired people
Yazar: ŞEYDA AKÇALI
Danışman: DOÇ. DR. SAADET İLKİM KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Engelli, herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal ve sosyal yeteneklerini belirli derecelerde kaybetmesi sebebiyle açık alanlarda ve yapılarda bağımsız hareket edebilmesi için çeşitli fiziksel düzenlemelere gereksinim duyan kişidir. Engelli bireyler, toplumun ayrı bir kesimi olarak değerlendirmekten ziyade, toplumsal yaşama katılımları için fiziksel çevreye erişilebilirliğinin sağlanması gereken toplumun bir parçası olarak görülmelidir.  Erişilebilirlik, fiziksel çevrenin temel bir özelliğidir. Engelli bireylerin de içerisinde bulunduğu, toplumun tüm kesiminin kullanımında olan açık ve kapalı mekanlar erişilebilirlik standartlarına uygun şekilde tasarlanmalıdır. Türkiye'de erişilebilirlik standartlarında ve uygulamalarda, çoğunlukla ortopedik engellilere yönelik çalışmaların yapıldığı, diğer engel gruplarının ihtiyaçlarının ve gereksinimlerinin göz ardı edildiği görülmektedir. 
Görme engelli kullanıcının ihtiyaç ve gereksinimleri ile algılama ve kullanım biçimlerinin diğer engel gruplarından farklı olması sebebiyle, görme engellilere yönelik tasarlanan mekanlarda erişilebilirlik standartlarına uyulması kaçınılmazdır. Çalışmada, yapılı çevrelerde erişilebilirlik standartlarının uygulanmaması ya da yanlış uygulanması neticesinde görme engelli bireylerin, yalnızca kendilerine yönelik sunulan hizmetlere dahi, erişimlerinin kısıtlanması tabanından hareket edilmektedir. Çalışmada, teorik altyapıyı oluşturması amacıyla, görme engelli literatürüne dair tanımlara ve kavramlara yer verilmektedir. Görme engellilere yönelik literatür, farklı disiplinler bağlamında incelenerek, görme engellilere yönelik tasarlanan mekanlarda erişilebilirlik standartlarına altyapı hazırlanmıştır. Görme engellilerin yaşantılarını bağımsız sürdürebilmeleri için gereken asgari erişilebilirlik standartlarını belirleyen mimari tasarım kriterleri oluşturulmuştur. Bu kapsamda, erişilebilirlik standartlarının irdelenmesi için kullanıcısı yalnızca görme engelli bireyler olan görme engelli kütüphaneleri araştırma kümesi olarak seçilmiştir. Bu kriterler ve erişilebilirlik standartları temel alınarak hazırlanan değerlendirme formları aracılığıyla Ankara, İstanbul ve İzmir'de bulunan görme engelli kütüphanelerinde erişilebilirliğe dair veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler sonucunda örneklerin, erişilebilirlik standartlarıyla uyumlu veya uyumsuz olma durumları belirlenmiştir. Örnekler arasında karşılaştırma yapılarak genel sonuçlar ve öneriler sunulmuştur.

Abstract:
A person with a disability is any person who needs various physical arrangements to be able to act independently in public spaces and buildings due to the loss of physical, mental, psychological or social abilities in different degrees. Disabled people should be considered as a part of the society who needs to ensure accessibility in the participation of the social life rather than as a separate segment of the society. Accessibility is a fundamental feature of the physical environment. The outdoor and indoor spaces which are used by all of society including individuals with disabilities must be designed in accordance with accessibility standards. In the practice of accessibility standards In Turkey, it can be shown that the physically disabled people is mostly considered in regulations and applications while the needs and requirements of other disabled groups are ignored or mostly does not fulfill the least necessities. 
To comply with standards in places which are designed for the visually impaired people may be vital cause of visually impaired users who are different from other disability groups in terms of the needs and requirements and usage patterns of perception. The study is based on the lack of practice or misapplication of the accessibility standards may result in the restriction of accessing to the services which are even particularly offered for their own interest. In this study, in order to create a theoretical background, it is devoted to definitions and concepts of visual impairment on the literature. The literature of visual impairment is examined in the context of different disciplines to sustain the theoretical background for the accessibility standards for the places which are designed for visually impaired person. The minimum requirements of accessibility standards are defined as the architectural design criterias for an independent living for visually impaired people. In this context, the scope of the study is defined as the libraries for visually impaired people which would be evaluated according to the accessibility standards. The examples of libraries from Ankara, Istanbul and Izmir are observed and examined through the evaluation forms which are prepared on the basis of architectural design criterias for the visually impaired person. As a result of the data obtained from the samples are examined according to compatibility and incompatibility with the accessibility standards are presented in the final section. In conclusion, Overall results and specific recommendations are presented for all research areas.