Kronik hemodiyaliz hastalarının ameliyat morbidite ve mortalitesini etkileyen faktörler
Factors affecting postoperative morbidity and mortality in chronic hemodialysis patients
Yazar: FERHAT FERHATOĞLU
Danışman: PROF. DR. SÜHEYLA APAYDIN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş: Hemodiyaliz (H/D) son dönem böbrek yetmezliği hastalarının (SDBY) en sık kullandığı renal replasman tedavisidir. Tedavinin kendisinden kaynaklanan kardiyak ve nörolojik komplikasyonların mortaliteyi arttırdığı bilinse de cerrahi girişimlerin hastaların üzerine etkisi ile ilgili yetersiz bilgiler mevcuttur. Bu nedenle spesifik bir grup olarak H/D hastalarında cerrahinin morbidite ve mortalite üzerine etkisini saptamayı amaçladık. 
Materyal ve Metod: SDBY nedeniyle H/D tedavisi alan 117 hastanın verileri retrospektif olarak analiz edildi.
Bulgular: Hastaların 75'i (63%) erkek olup en sık primer hastalık 30% ile diyabetik nefropatiydi. Genel cerrahi 82 (69.5%) hasta ile en sık ameliyat yapılan klinikti. Ameliyat grupları arasında en sık orta büyüklükte (51, 43,5%), elektif (78, 66,6%) ve karın dışı (68, 58,1%) ameliyatların yapıldığı gözlendi. Acil ameliyat olanların olmayanlara göre daha yaşlı, daha anemili, albümin düzeylerinin daha düşük ve CRP düzeylerinin daha yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Benzer şekilde büyük ameliyat olanların yaş ortalamasının ve kreatinin düzeylerinin daha yüksek, hemoglobin düzeylerinin daha düşük olduğu görüldü (p<0.05). Karın ameliyatı olanların olmayanlara göre yaş ortalaması ve CRP düzeyleri daha yüksekti (p<0.05). Multivaryans analizde ileri yaşın, düşük albümin düzeyinin; acil, karın içi ve büyük ameliyat olmanın yoğun bakım ihtiyacı açısından bağımsız prognostik risk faktörü olduğu belirlendi. Postoperatif bir aylık mortalite üzerinde ileri yaş, düşük albümin düzeyi ve acil ameliyatın belirleyici faktörler olduğu saptandı.
Sonuç: Acil, büyük ve karına müdahaleyi gerektiren ameliyatlar kronik H/D hastalarda morbidite ve mortaliteyi ciddi bir biçimde arttırmaktadır. Ameliyat tipine ek olarak hipoalbüminemi ve ileri yaş hastaların yoğun bakım ihtiyacını arttıran bağımsız prognostik risk faktörleridir. Bu hastaların preoperatif dönemde albümin düzeylerinin yükseltilmesi ve postoperatif dönemde yakın takiplerinin yapılması sağkalımı olumlu yönde etkileyebilir.

Abstract:
Objectives: Hemodialysis (H/D) is the most common renal replacement therapy for patients with end-stage renal failure (ESRD). Although cardiac and neurological complications associated with the treatment are known to increase mortality, the effect of surgical interventions on patients is not fully elucidated. Therefore, we aimed to determine the effect of surgery on morbidity and mortality in H/D patients as a specific group.
Methods: The data of 117 patients who received HD treatment for ESRD were analyzed retrospectively. 
Results: Among the surgical subgroups, medium-sized (43.5%), elective (66.6%) and extra-abdominal (58.1%) surgeries were performed at the highest rate. Those undergoing emergency surgery were older and had a higher rate of anemia, lower albumin levels, and higher C-reactive protein (CRP) levels compared to other groups (p<0.05). The median age and CRP levels of those undergoing abdominal surgery were higher compared to other groups (p<0.05). The multivariate analysis has shown that advanced age, low albümin levels, and emergency, intra-abdominal and majör surgeries are independent prognostic risk factors for ICU admission. Advanced age, low albümin level, and emergency surgery were determining factors for 1-month postoperative mortality.
Conclusion: Emergency, major, and intra-abdominal surgery significantly increase morbidity and mortality in chronic H/D patients. Further, hypoalbuminemia and advanced age are independent prognostic factors for higher intensive care unit admission. Preoperative elevation of albumin levels along with close postoperative follow-up may positively affect survival in these patient.