Türkçede eş anlamlılık
Synonymy in turkish
Yazar: ŞAHRU PİLTEN
Danışman: PROF. DR. SEMA BARUTCU ÖZÖNDER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Eş anlam = Synonym ; Eş anlamlı kelimeler = Synonymous words

Özet:
Bu tezin konusu eş anlamlılık kavramının tarihî ve modern Türk lehçeleri arasında karşılaştırmalı olarak incelenerek, genel Türk dili içindeki yerinin tayin edilmesidir. Bu bağlamda konunun kapsamı göz önüne alınarak ?ızdırap kavramı? çalışma evreni olarak tespit edilmiştir. Izdırap sözcüklerinin arasından emgek sözcüğü örneklem olarak seçilmiştir.Tez, Önsöz, İçindekiler, Giriş, Kısaltmalar ve İşaretler başlıklarını takip eden 2 Bölümden meydana gelmektedir. 1. Bölüm Eş Anlamlılık Kavramı, Bakış ve Yaklaşımlar başlığını taşımaktadır. Bu bölümde anlam ve eş anlamlılık kavramı teorik olarak tüm yönleri ve türleriyle incelenmiştir. Ayrıca burada eş anlamlılıkla ilgili ?semantik tarz?, ?varyasyon boyutları: alan, tarz ve üslüp?, ?eş dizimlenme ve çeşitleri? üzerinde de durulmuştur. 2. Bölüm Türk Dilinde Eş Anlamlılık başlığını taşımaktadır. Bu bölümde eş dizimlilik ilişkisinin sözcüklerin anlamsal yapılarına ve kullanım alanlarına etkisinin tayin edilmesi amacıyla öncelikle emgek sözcüğü temelinde anlam ve eş dizimsel özellikleri tespit edilmiş ve eş dizimsellik alışkanlıklarının gelişimi ve değişimi, ETü.'den çağdaş Türk lehçelerine dek izlenmiş, mutlak eş anlamlılık, bilişsel eş anlamlılık, yakın eş anlamlılık ilişkilerine göre değerlendirilmiştir. Tarihselden moderne Türk dilinde eş anlamlılık ilişkisinin oluşum, gelişim, sona eriş süreçleri, sözcükler arasındaki eş anlamlılık derecesini etkileyen kullanır farklılıklarını oluşturan bölge, sosyal tabaka, cinsiyet ve yaş; kullanım farklılıklarını oluşturan alan, tarz, üslup faktörleri, seçmesel sınırlamalar ve konuşurlar tarafından sonradan eklenen eş dizimsel sınırlamalar incelenmiştir.Tez Sonuç, Kavramlar Sözlüğü, Kaynaklar, Türkçe ve İngilizce Özet ile son bulmaktadır.

Abstract:
The subject of this thesis is to examine concept of synonymy comparatively amongst the historical and modern Turkic language and to determine the place of this notion in Turkic language. In this manner, the notion of ?suffering? is determined to be the population of the study. emgek is selected as the sample of the study from the words of suffering.The thesis consists of two chapters coming after the Preface, Contents, Introduction, Shortenings and Signs. The First chapter is Concept of Synonymy, View and Approaches. In this part of the thesis the concept of synonymy and the subjects which are related to synonymy like ?semantic mode?, ?dimensions of variations: field, mode and style?, ?collocation and its types?, and ?connocation? are examined. The second chapter is Synonymy in Turkic Language. In this chapter, the meaning and collocational characteristics of emgek is determined for specifying the effect of collocational relation of the words to their structure of meaning from Old Turkic to modern Turkic dialects. Then the semantic relations of the words of suffering are evaluated as absolute synonymy, cognitive synonymy and near synonymy. The process of formation, development and the conclusion of the synonymy in Turkic language and registers which effects the degree of synonymy are analyzed. In this concept the effect of region, social class, gender and age; field, mode and style to the synonymys are studied.At the end of the thesis, there are Conclusion, Glossary of Concepts, Index of Concepts, Bibliography, Summary in Turkish and in English.