Liselerde akran zorbalığının yaygınlığı ve mağdurların sosyal kaygı düzeylerinin incelenmesi
The prevalence of peer bullying in high schools and the investigation of the social anxiety levels of victims
Yazar: HÜLYA TANAS TELCİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KÖK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Liseler = High schools ; Mağdur = Wronged ; Sosyal kaygı = Social anxiety ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Amaç: Bu araştırma ergenlerin yaşadıkları akran zorbalığını ve bu yaşantı sonrasında mağdurlarda ortaya çıkması muhtemel sosyal kaygıyı ve zorbalık ve sosyal kaygı arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Ayrıca lise öğrencilerinin zorbalığa maruz kalma sonucu yaşadıkları sosyal kaygı cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi değişkenleri açısından da incelemiştir.
Yöntem: Araştırmanın çalışma evreni Erzurum ilinin merkez ilçelerinde yer alan bütün lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Bu kapsamda araştırma evreni yaklaşık olarak 20500 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini Erzurum ili merkezinde 9.,10.,11. ve 12. sınıflarında öğrenim gören 405 öğrenci oluşturmaktadır. Seçer (2014) tarafından geliştirilen Ergen Akran İlişkileri Zorba Mağdur Formunun sadece mağdur formu, mağdurların fiziksel, duygusal ve sözel mağduriyetini belirlemek amacıyla, Özbay ve Palancı (2001) tarafından lise öğrencilerinin yaşadığı "sosyal kaygı" içerikli sorunları belirlemek amacıyla geliştirilen Sosyal Kaygı Ölçeği lise öğrencilerinin sosyal durumlara uygun becerilerini ve bu durumlarda oluşabilecek kaygılarını ölçmek amacıyla kullanılmıştır. Buna ek olarak lise öğrencilerinin yaşadıkları mağduriyet ve sonrasında gelişmesi muhtemel sosyal kaygının bazı demografik özellikler ile ilişkisini belirlemek amacıyla da "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucunda ergenlerin maruz kaldığı zorbalık türü ile cinsiyetleri ve okul türleri arasında anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur. Sözel zorbalığa maruz kalma hem kızlar hem erkeklerde en yaygın zorbalık türü olarak tespit edilmiştir. Yine sözel zorbalığın tüm okul türlerinde görülen en yaygın zorbalık türü olduğu bulunmuştur. Ayrıca zorbalık ile sosyal kaygı arasında düşük düzeyde de olsa anlamlı bir ilişki olduğu dolayısıyla zorbalığın sosyal kaygıyı etkileyen faktörlerden biri olduğu bulgusu elde edilmiştir. 
Sonuç: Araştırma sonucunda zorbalığın liselerde yaygın bir sorun olduğu; mağdurların sosyal kaygılarını düşük düzeyde de olsa arttırdığı söylenebilir.
Anahtar Sözcükler: Akran zorbalığı, zorba, zorba-mağdur, mağdur, seyirci, sosyal kaygı

Abstract:
Purpose: This research was carried out to examine the peer bullying experienced by adolescents and the social anxiety that may occur in the victims after this experience and also carried out to examine relationship between social anxiety and peer bullying based on the social anxiety, gender, type of school and class level variables of high school students.
Method: The study population consists of all high school students in the central districts of Erzurum. In this context, the research universe consists of approximately 20500 people. The sample of the study was selected in the city center of Erzurum including 923 students studying at 9th, 10th, 11th and 12th grade. Victim form of adolescent peer relations bully victim forms developed by Seçer (2014) was used to determine physical, emotional and verbal distress in victims, The social anxiety scale which was developed by Özbay and Palancı (2001), in order to determine the social anxiety problems experienced by high school students was used to measure the skills of high school students according to social situations and their concerns in these situations. In addition, Personal Information Form was used to determine the relationship between high school students' social anxiety that may occurs after the bullying and some demographic characteristics.
Findings: As a result of the research, it was found that there was a significant difference between the type of bullying that adolescents were exposed to and gender and the types of schools. Being exposed to verbal bullying has been identified as the most common form of bullying in both girls and boys. It was also found that verbal bullying is the most common form of bullying in all school types. In addition, it was found that there was a low level of relationship between bullying and social anxiety. Therefore, it was found that bullying is one of the factors that affect social anxiety.
Results: As a result of the research, it can be said that bullying is a common problem in high schools; increases the social anxiety of the victims, albeit at a low level. 
Keywords: Peer bullying, bully, bully-victim, victim, bystander, social anxiety