Hekim ve hemşire adaylarına yönelik aydınlatma ve onam konusundaki vaka videolarının etik eğitimine etkisi
The effect of case videos on informed consent for physician and nurse candidates on ethics education
Yazar: İNCİ AKALPER
Danışman: DOÇ. DR. MERYEM TÜRKAN IŞIK ; PROF. DR. OYA ÖGENLER
Mersin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı / Tıp Tarihi ve Etik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics

Özet:
Aydınlatma ve onam alma uygulaması, hastaların sağlıkları hakkında bilinçli ve özgürce karar verebilmelerini sağlamak açısından son derece önemlidir. Bu süreç, hem etik hem de yasal bir gereklilik olarak, sağlık profesyonellerinin hastalarla kurdukları iletişimin temelini oluşturur. Sağlık hizmetlerinin kalitesinin arttırılması ve hasta memnuniyetinin sağlanması için konunun yeterince kavranması gerekmektedir. Bu çalışmada öğrencilerin aydınlatma ve onam konusunda bilgi ve becerilerini geliştirmek amacıyla araştırmacılar tarafından oluşturulan vaka videolarının, öğrenci farkındalığına etkisi incelendi.
Kendinden kontrollü deneysel tasarımda olan araştırma, Mersin Üniversitesi Tıp ve Hemşirelik Fakülteleri'nde 26.11.2023-26.2.2024 tarihleri arasında tıp (n=208) ve hemşirelik (n=150)  son sınıf öğrencisi ile yürütüldü. Veri toplama formu iki bölümden oluştu. İlk bölümde tanımlayıcı bilgiler (dokuz soru), ikinci bölümde araştırmacılar tarafından geliştirilen vaka videolarının konusuna yönelik ifadeler yer almaktaydı.  Öğrencilere, "Beden Bağışı", "Cerrahi Tedavi Öncesi" ve "Solunum Desteği"  konularında üç video gösterimi öncesi ve sonrası değerlendirme ifadeleri anket olarak uygulandı. Öğrencilerin değerlendirme ifadelerine katılma durumları bilgisayar ortamına aktarıldı. Veriler istatistiksel olarak eğitim öncesi ve sonrası iki oran karşılaştırması, z testi ve student t testi ile analiz edildi. 
Çalışmada yer alan öğrencilerin yaş ortalaması 23,30±1,36'dır, %60,4'ünün interneti kullanım amacı iletişim kurmaktı.  Vaka videolarının öğrencilerin aydınlatma ve onam konusundaki bilgi ve becerilerini anlamlı şekilde artırdığını gösterdi (p<0,05). Veri toplama formunda yer alan aydınlatma ve onam konusu hakkında eğitime dair öğrencilere yöneltilen 13 ifadenin vaka video öncesi-sonrası oransal karşılaştırma sonucu anlamlı farklılık gözlendi.
Sonuç olarak çalışmamızda elde ettiğimiz bulgulara göre tıp ve hemşirelik öğrencilerine izletilen vaka videoları, aydınlatma ve onam uygulamasına yönelik farkındalığı arttırdığı tespit edildi. 

Anahtar Kelimeler: Vaka Videosu, Aydınlatma ve Onam; Tıp Eğitimi; Tıp Etiği.

Abstract:
The practice of enlightenment informed consent is extremely important to ensure that patients can make informed and free decisions about their health. This process, as both an ethical and legal requirement, forms the basis of the communication of health professionals with patients. In order to increase the quality of health services and to ensure patient satisfaction, the subject should be sufficiently comprehended. In this study, the effect of case videos created by the researchers in order to improve students' knowledge and skills on informed consent on student awareness was examined.
The study, which was a self-controlled experimental design, was conducted with senior medical (n=208) and nursing (n=150) students at Mersin University Faculties of Medicine and Nursing between 26.11.2023-26.2.2024. The data collection form consisted of two parts. The first part included descriptive information (nine questions), and the second part included statements about the subject of the case videos developed by the researchers.  The evaluation statements were applied to the students as a questionnaire before and after the screening of three videos on the subjects of 'Body Donation', 'Before Surgical Treatment' and 'Respiratory Support'. The students' agreement with the evaluation statements was computerised. The data were statistically analysed by two ratio comparisons before and after the training, z test and student t test. 
The mean age of the students in the study was 23.30±1.36 years, 60.4% of them used the internet for communication.  It was shown that the case videos significantly increased the knowledge and skills of the students on informed consent (p<0.05). A significant difference was observed as a result of the proportional comparison of the 13 statements directed to the students about the education on the subject of informed consent in the data collection form before and after the case video.
As a result, according to the findings obtained in our study, it was determined that case videos shown to medical and nursing students increased awareness of the application of informed consent. 

Keywords: Case Video, Informed Consent; Medical Education; Medical Ethics.