Kırgızistan Tokmak-Buranadaki taş balballar
Stone balbale  Tokmak-Burana in Kyrgyzstan
Yazar: İSRAFİL MUTLU
Danışman: DOÇ. DR. SULTAN MURAT TOPÇU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Orta Asya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Açık hava müzesi = Open air museum ; Balballar = Balbals ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Müzeler = Museums ; Taş eserler = Stone works ; Ölü gömme adetleri = Tradition of burying the dead

Özet:
Kırgızistan Tokmak-Burana Açık Hava Müzesi Balbalları  konu olarak seçilmiştir.  Balbalların dikiliş amacı , anlamı ve neleri düşündürdükleri konusu üzerinde durulmuştır. Balballar üzerine birçok araştırma yapılmasına rağmen, Burana açık hava müzesindeki balballar toplu şekilde ele alınmamıştır. Bu çalışmada ilk defa Burana Açık Hava Müzesindeki  balballar yerinde görülerek toplu bir şekilde envanterlenmiş, fotoğrafları alınmış ve değerlendirilmiştir. Çalışmanın meydana getirilmesinde iki aşama izlenmiştir. Bunlardan birincisi kaynakların tespit edilmesi ve kaynaklarda geçen balbalların belirlenmesi aşamasıdır.
Dünyanın en eski milletlerinden biri olan Türk kavmi, zaman içerisinde kendine has bir kültür meydana getirmiş ve bu kültürü sayesinde yeryüzündeki diğer toplumlardan ayrılmıştır. Bugün özellikle Orta Asya'da Türklerin yaşamış olduğu bütün coğrafyada, taştan yapılmış ve Türk yurdunu sembolize eder nitelikte sanat abideleriyle, yani taş heykel ve balballarla karşılaşmak mümkündür. Nasılki, Mısır dendiği zaman akla ilk olarak ve büyük bir tarihi sanat abidesi olan piramitler geliyorsa, Türk yurdu dendiği zaman da akla ilk gelen, coğrafyasının her yerine yerleştirdiği, taştan işlenmiş sanat abideleri, taş heykeller ve balballardır.
Çalışmamız  5 bölümden oluşmaktadır: 
1. Bölümde  balballın tanımı tarihi ve nerelerde görüldüğü saptanmıştır. Bu bölümde  Kırgızistan Tokmak-Burananın tarihi hakkında bilgi verilmiş ve kaynaklar tanıtılmıştır. 
2.Bölümde ölüm gömme adeti, balbal dikme geleneği, kurganlar, cenaze merasimleri açıklanmıştır.
3.Bölümde balbalların tanımlamaları yapılmış, tipolojisi tespit edilmiş, süsleme ve figürleri açıklanmıştır. Taşların hangi teknikle yapıldığı hakkında bilgiler verilmiş olup fotoğraflarla gösterilmiştir.
4.Bölüm ise değerlendirme kısmından oluşmaktadır. Genel olarak balbalların tipolojisi 2 ana başlık olarak verilmiştir. Bu tipoloji  figürlü balballar, figürsüz balballar ve  figürlü balballar; erkek figürlü ve kadın figürlü olarak değerlendirilmiştir.
5.Bölüm sonuç kısmından oluşmaktadır. İncelediğimiz balballar Türk kültürünün yansıması sonucu ortaya çıkmıştır. Balballar üzerinde işlenen figürler güç ve kahramanlığın sembolüdür. Çalışmamız boyunca elde edilen bilgiler toplu bir şekilde burada açıklanmıştır.


Anahtar kelimeler: Kırgıziskan, Tokmak-Burana,Taş balbal.

Abstract:
Kyrgyzstan Tokmak –Burana Outdoor Museum Balbals have been chosen as the title to work. The goal of construction, meaning and bringings of Balbals have been studied. In spite of the fact that there have been made many researchs about Balbals, Balbals in Burana Outdoor Museum have not been handled in a collective way. At this work, fort he first time these Balbals in Burana Outdoor Museum will have been evaluated seeing and inventoring them on their original natural surface. During formation of this work, it has been followed two sections. One is to spot the resources and other is to determine the Balbals taking place in resources. 
Turkish nation who has been one of the oldest of earth constituted a peculiar culture and as a result of this It seperated from other cultures. Today, especially in middle – asia geography where Turks had lived, to come across Stone art Works-that are- Balbals and Stone sculptures that symbolizes Turkish state. While one talks about Egypt, it associates with great art work Pyramids, and if one talks about Turkish state, It must associate with Balbals and Stone Sculptures spread over Turkish state geography
Our work consists of five sections:
 In first section, It has been made the definiton  of Balbals,spotted where they have been seen and given the historical backround of Balbals. It has been given information related with Kirghizistan Tokmak – Burana History.
In second  section, It has been explained funeral rituals, Balbal constructing tradition and funeral burial traditions.
In third section, Definitions of Balbals have been made, spotted  typology and described their adorments and figures.It has been given information about  by which technic stones constructed  and they have been exhibited by photos.
In fourth  section, It has been given the evluation part. Generaly, typology of Balbals have been given under  two main titles. These Balbals with typology figures have been evaluated as Balbals with figures,without figures,with  male figures and with felame figures.
In fifth section,There has been given the conclusion part.Balbals that  had been examined have emerged as reflection of Turkish Culture. The figures processed on the surface of these Balbals are the symbols of potency and  bravery. Informations gathered throughout our study have been explained collectively here. 


Key Words: Kyrgyzstan,  Tokmak,  Balbal