Otizm spektrum bozukluğu olan ergen bireylerin fiziksel aktiviteye katılımına etki eden faktörler
Factors affecting the participation of adolescent individuals with autism spectrum disorder in physical activity
Yazar: RIFAT KEREM GÜRKAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA KOÇAK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Ankara'da bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim gören 10-19 yaş arası OSB'li olan çocukların ebeveynlerinin perspektifinden fiziksel aktiviteye katılımlarını etkileyen faktörlerin neler olduğunu sosyo-ekolojik model doğrultusunda kişisel, kişilerarası, çevresel, kurumsal ve kamu politikaları açısından incelemektir. Araştırma, nitel araştırma modelinde ve yorumlayıcı paradigmada tasarlanmıştır. Araştırma, OSB'li çocukların ebeveynlerinin fiziksel aktiviteye katılım süreçlerinde yaşadıkları deneyimleri ve düşüncelerini belirlemeyi amaçladığından bir durum (vaka) çalışmasıdır. Araştırmanın teorik çerçevesini ise sosyo-ekolojik model oluşturmaktadır. Araştırmada çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Ulaşılan sonuçların toplanan veriler ile tutarlılığının nitel araştırmalarda güvenirliği sağladığını belirtmiştir.  Araştırmada inandırıcılık; iç geçerlik, dış geçerlik ve araştırmanın güvenirliği ile sağlanmıştır. Yapılan güvenirlik analizi sonucu güvenirlik %93 olarak bulunmuştur. Yapılan analizler sonucunda sosyo-ekolojik model doğrultusunda OSB'li ergen bireylerin fiziksel aktiviteye katılmalarında etkili olan engeller ve kolaylaştırıcı faktörler belirlenmiştir. Kişisel engeller "yetersiz gelişim", "negatif tutum" ve "yoğunluk" iken, kişisel kolaylaştırıcılar ise "deneyimler", "sağlık", "gelişim" ve "pozitif tutum" olarak görülmektedir. Kişilerarası engeller "önyargılar" ve "ailenin tutumu", kolaylaştırıcılar ise "ailenin tutumu" ve "yakın çevrenin tutumu olarak ortaya çıkmıştır. Çevresel faktörler açısından incelendiğinde karşılaşılan engeller "UFA fırsatları", "fiziksel aktivite tesislerinin beklentiyi karşılayamaması", "güvenlik ve imkânlar" ve "iklim koşulları", kolaylaştırıcılar ise "Oturulan semt ve imkânlar" ve "UFA fırsatları" olarak görülmektedir. Kurumsal engeller "kurumların olumsuz FA yaklaşımları" iken, kolaylaştırıcı ise "kurumların olumlu FA yaklaşımları" olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Modelin son basamağı olan kamu politikaları açısından engel "mevcut politikaların beklentiyi karşılayamaması", kolaylaştırıcı ise "politikalarda gerçekleşen iyileşmeler" olarak ortaya çıkmıştır. Araştırmada sonuç olarak OSB'li ergen bireylerin fiziksel aktiviteye katılımlarının gerçekleşmesinde pek çok engelle karşılaştıkları, engellerin kolaylaştırıcılardan daha fazla olduğu ve engelleri aşmalarında yeterli seviyede kolaylaştırıcı etmene sahip olmamalarına rağmen bir şekilde fiziksel aktiviteye katıldıkları anlaşılmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the factors that affect the participation in physical activity of adolescents with 10-19 years of age who are educated in special education and rehabilitation centers in Ankara, from the perspective of parents who has children with ASD; intrapersonal, interpersonal, community, institutional and public policies is examined by the socio-ecological model. The research is designed in a qualitative research method and interpretive paradigm. The research is a case study, as it aims to determine the experiences and thoughts of parents of adolescents with ASD in their participation in physical activity. The theoretical framework of the research is the socio-ecological model. In the study, the study group was selected with the criterion sampling method. Content analysis method was used in the analysis of the data. The stated consistency of the results obtained with the data collected provided reliability in qualitative research. The credibility of the research was provided by internal validity, external validity and reliability of the research. As a result of the reliability analysis, the reliability was found %93. In line with the socio-ecological model, as a result of the analyzes, the constraints and facilitators that were effective in the participation of adolescent individuals with ASD in physical activity were determined. Intrapersonal constraints are seen as "inadequate development", "negative attitude" and "being busy", as an intrapersonal facilitators are seen as "experiences", "health", "development" and "positive attitude". Interpersonal constraints emerged as "prejudices" and "family attitude", as a facilitators "family attitude" and "attitude of the immediate environment". When analyzed in terms of environmental factors, the constraints encountered are seen as "APA opportunities", "failure of physical activity facilities", "security and opportunities" and "climatic conditions", facilitators as "neighborhood and opportunities" and "APA opportunities". While institutional constraints are "negative PA approaches of institutions", it is concluded that facilitators are "positive PA approaches of institutions". The constraints in terms of public policies, which is the last step of the model, has emerged as "the failure of existing policies to meet expectations" and the facilitator as "improvements in policies". As a result, it is understood that adolescents with ASD encounter many constraints in their participation in physical activity, they have more constraints than facilitators and they participate in physical activity in some way, even though they do not have sufficient facilitating factors in overcoming them.