Siber mağduriyet farkındalığı ölçeği geliştirme çalışması ve ilk psikometrik özelliklerinin belirlenmesi
Developing the cyber victimization awareness scale and determining the initial psychometric characteristics
Yazar: HASİBE CANAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KADER BAHAYİ
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı 18 yaş üstü bireylerin siber mağduriyet kavramı üzerine farkındalıklarını ölçmeyi sağlayacak Siber Mağduriyet Farkındalığı Ölçeğini geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda ölçme aracının geçerlilik ve güvenilirliğini ortaya koymak ve ilk psikometrik özelliklerini belirlemek hedeflenmiştir
 Araştırmanın örneklemi pilot ve ana uygulama için iki farklı gruptan oluşmaktadır. Pilot uygulama için 300 kişilik bir örneklemden, ana uygulama için de 1038 kişilik bir örneklemden oluşmaktadır. Ayrıca 300 kişilik pilot uygulama grubunda yer alan 80 kişiden test tekrar test yöntemi için yararlanılmıştır.
SMFÖ 6 alt boyuttan oluşan 17 maddeli bir ölçme aracıdır. Alt boyutlar sırasıyla 'psikolojik etki, duygusal boşluk, sosyal farkındalık, yasal farkındalık, çocuğa yönelik hassasiyet, sosyal çekingenlik' olarak isimlendirilmiştir. 
Ölçeğin geçerliliğini sınamak için görünüş, kapsam ve yapı geçerliliğine bakılmıştır. Kapsam ve görünüş geçerliliği için Lawshe tekniği ile uzman görüşlerine başvurulmuştur. Yapı geçerliliği için de AFA, birinci ve ikinci düzey DFA uygulanmıştır.  AFA sonrası analiz sonuçlarını bozan veriler veri setinden çıkarılmıştır. Analiz sonuçlarına göre ölçme aracının geçerliliği ispatlanmış ve özellikle ikinci düzey DFA sonucunda ölçeğin toplam puanının kullanılabileceği saptanmıştır.
Ölçeğin güvenilirliğini sınamak için ise iç tutarlılık kat sayısı, test tekrar test yöntemi ve alt %27-üst%27 teknikleri kullanılmıştır. Elde edilen değerler neticesinde ölçeğin güvenilir olduğu ve ayırt ediciliğin yüksek olduğu tespit edilmiştir. 
Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri tamamlandıktan sora nihayi şekli verilerek ana uygulamaya geçilmiştir. Ana uygulamada 1043 kişiden veriler elde edilmiştir. Normallik dağılımını bozan 5 veri, veri setinden atılmış ve çalışma 1038 katılımcının verileri ile tamamlanmıştır. 
Sonuç olarak Siber Mağduriyet Farkındalığı Ölçeği geçerli ve güvenilirliği kanıtlanmış 6 faktör altında toplanmış 17 maddeden oluşan bir ölçme aracıdır. Ayrıca kullanıcıların alt boyutlardan bağımsız olarak toplam puanla ölçeği kullanabileceği de doğrulanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to develop the Cyber Victimization Awareness Scale to measure the awareness of individuals over 18 years of age on the concept of cyber victimization. In line with this purpose, it is aimed to reveal the validity and reliability of the measurement tool and to determine its initial psychometric properties. The study sample consists of two different groups for the pilot and main application. The sample for the pilot application consists of 300 individuals and the main application consists of a sample of 1038 individuals. In addition, 80 individuals from the 300-person pilot application group were used for the test-retest method. The Cyber Victimization Awareness Scale (CVAS) is a 17-item measurement tool consisting of 6 sub-scales. The sub-scales are named 'psychological impact, emotional emptiness, social awareness, legal awareness, sensitivity towards children, and social shyness', respectively. To test the validity of the scale, face validity, content validity, and construct validity were studied. For content validity and face validity, the Lawshe technique and expert opinion were used. For construct validity, EFA, first and second-level CFA were applied. After EFA, the data that distorted the analysis results were removed from the data set. According to the analysis results, the validity of the measurement tool was proven, and especially as a result of the second level CFA, it was determined that the total score of the scale can be used for the desired measurement. To test the reliability of the scale, internal consistency coefficient, test-retest method, and lower 27% - upper 27% techniques were used. In line with the resulting values, it was determined that the scale is reliable with high discrimination power.After completing the validity and reliability analyses of the scale, the was finalized and the main application was carried out. In the main application, data were obtained from 1043 people. Five data that violated the normality distribution were excluded from the data set, and the study was completed with data from 1038 participants. In conclusion, the Cyber Victimization Awareness Scale is a valid and reliable 17-item measurement tool consisting of 6 factors. It was also confirmed that the scale can be used based on the total score, regardless of the sub-scale scores.