Marmara bölgesinde güneş enerjisi santrali için cbs verileri ile uygun yer kararı
Suitable location decision for solar energy power plant in Marmara region with gis data
Yazar: SİBEL ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PINAR ÖZKAN BAKBAK
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Enerji = Energy

Özet:
Dünya genelinde artan nüfus ve gelişmekte olan sanayinin enerji ihtiyacı yeterli olmayan enerji kaynakları ile karşılanamamakta, enerji üretimi ve tüketimi arasındaki açık her geçen gün giderek artmaktadır. Global enerji tüketiminin, 2035 yılına gelindiğinde 1998 yılında harcanan enerjinin iki katı, 2055 yılına gelindiğine ise üç katı olacağı ön görülmektedir. Geleneksel enerji kaynaklarının sonlu kaynaklar olması ve çevre kirliliğine sebebiyet vermesi açısından son yüz yılda Dünya üzerinde yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelinmiştir. Yenilenebilir enerji kaynakları her gün bir önceki gün gibi kalabilen kaynaklar olup bunlar; rüzgâr, jeotermal, biokütle, gel-git, dalga, bitki artıkları, hidro ve güneş gibi kaynaklardır. Yenilenebilir enerji kaynaklarından en çok tercih edilenlerinden bir tanesi güneş enerjisidir. Uygun alanlara kurulan güneş enerjisi santralleri (GES) ile güneşten yüksek verim elde etmek mümkündür. Gerçekleştirilen bu çalışmada Marmara bölgesi genelinde kurulması planlanan üç adet güneş enerji santrali için mekân analizi gerçekleştirilmiştir.  Kurulum yapılacak alanların coğrafi, fiziki ve beşerî koşulları göz önünde bulundurularak analizler gerçekleştirilmiştir. Santral kurumlarında mekân analizi yapılırken klasik ve bulanık mantık uygulamalarından çokça yararlanılmaktadır. Hazırlanan bu çalışmada da eğim, bakı, güneş enerji potansiyeli gibi birden fazla kriter söz konusu olduğundan çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan analitik hiyerarşi proses (AHP) ve bulanık analitik hiyerarşi prosesden (BAHP) faydalanılmıştır.  Her iki yöntem birden kullanılarak sonuçların daha sağlıklı değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Öncelikli olarak bölgede yer alan iller için haritalar oluşturulmuş sonrasında AHP ve BAHP için bölge üç bölüme ayrılarak uygun alan analizi gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda AHP ve BAHP yöntemleri ile alınan sonuçlar karşılaştırılarak değerlendirme yapılmıştır. Çalışma boyunca yapılan tüm aşamalar coğrafi bilgi sistemlerinde gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
The energy needs of the increasing population and developing industry around the world cannot be met with insufficient energy resources, and the gap between energy production and consumption is increasing day by day. It is predicted that global energy consumption will be twice the energy consumed in 1998 by 2035 and three times by 2055. Since traditional energy sources are finite and cause environmental pollution, the world has turned to renewable energy sources in the last hundred years. Renewable energy sources are resources that can remain the same every day as the previous day and include wind, geothermal, biomass, tidal, wave, plant residues, hydro and solar. One of the most preferred renewable energy sources is solar energy. It is possible to obtain high efficiency from the Sun with solar power plants (SPP) installed in suitable areas. In this study, space analysis was carried out for three solar power plants planned to be established throughout the Marmara region. Analyzes were carried out taking into account the geographical, physical and human conditions of the areas where installation will be carried out. Classical and fuzzy logic applications are widely used when performing space analysis in power plant institutions. In this study, since there are more than one criteria such as slope, aspect and solar energy potential, analytical hierarchy process (AHP) and fuzzy analytical hierarchy process (FAHP), which are multi-criteria decision-making methods, were used. It is aimed to evaluate the results more accurately by using both methods. First of all, maps were created for the provinces in the region, and then the region was divided into three parts for AHP and BAHP and appropriate area analysis was carried out. As a result of the analyses, an evaluation was made by comparing the results obtained with the AHP and BAHP methods. All stages throughout the study were carried out in geographic information systems.