Türk romanında şehirleşme olgusu
The urbanization phenomenon in Turkish novel
Yazar: CEM YILMAZ BUDAN
Danışman: PROF. DR. RECEP DUYMAZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kentleşme = Urbanization ; Modernleşme = Modernization ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel

Özet:
Şehirleşme, Cumhuriyet'in ilk yıllarında görülmeye başlanan, ancak çok partili hayata geçişle beraber hız kazanan bir olgudur. Ülkemizde özellikle 1950'lerden itibaren ivme kazanan bu olgu, Türk toplumunun sosyo-kültürel, ekonomik ve ideolojik yapısında köklü dönüşümlerin meydana gelmesine sebep olmuştur. Şehirleşme paralelinde gerçekleşen bu dönüşümler, sosyal bilimlerin muhtelif disiplinleri tarafından farklı açılardan incelenmiştir. Buna rağmen yakın tarihimizin en önemli toplumsal hareketlerinden biri olan şehirleşmenin roman sahasındaki yansımalarını konu alan bir çalışma henüz yapılmamıştır. Biz bu çalışmada, şehirleşmeye müstakil bir tem olarak yer veren romanlardan hareketle, şehirleşme olgusunun edebiyatçılarımız tarafından ne şekilde ele alındığını ortaya koymaya çalıştık.
İlk önce şehirleşme olgusunu merkeze alan romanları belirleyip, bu romanları etraflı bir şekilde tarayarak elde ettiğimiz verileri bir araya getirdik. Bir araya getirdiğimiz bu verileri belli bir değerlendirmeye tabi tuttuktan sonra tematik açıdan tasnif edip çeşitli başlıklara ayırdık. Şehirleşme olgusu etrafında gelişen toplumsal meseleleri müşterek temler olarak ele alan romanları aynı başlık altında toplayarak inceledik. Daha sonra bu temleri mukayeseli yöntem çerçevesinde tahlil ettik. 
Araştırmamızın ilk bölümünde genel olarak şehirleşmenin Türkiye'deki tarihsel gelişim süreci üzerinde durduk. Osmanlı'dan devralınan şehir mirası ile Cumhuriyet sonrası dönemde sanayileşmeye bağlı olarak gelişen modern şehirleşme sürecini karşılaştırarak inceledik. İkinci bölümde şehirleşme olgusuna yer veren romanları detaylı olarak ele aldık. Üçüncü bölümde ise, şehirleşmeyi siyasal açıdan ele alan romanları tahlil ederek, siyaset-şehirleşme ilişkisinin edebiyat alanındaki tezahürlerini ayrıntılı bir biçimde ortaya koymaya çalıştık.



Anahtar kelimeler: Şehirleşme, Türk romanı, Modernleşme, Edebiyat.

Abstract:
The urbanization is a phenomenon which has began to be seen in the first years of Republican era and gained momentum after the multi-party period. This phenomenon has led to the occurence of radical transformations in socio-cultural, economic and ideological structure of Turkish society. These transformations have been analyzed by different disciplines of the social science up to now. Despite this, there is no scientific research that analyze the reflections of urbanization on Turkish novel. In this thesis, we have tried to determine how Turkish novelists evaluated the urbanization by analyzing fictions that are centered around that social issue. 
Initially those novels containing urbanization theme were identified and scanned attentively. Then examined novels centered around urbanization are collected, classified and analyzed. Finally, these common themes have been examined comparatively. 
In the first part of this research, historical development of urbanization in Turkey examined. Particullary, traditional urban structure inherited from Ottoman period and urbanization depending on the industrialization during Republican era are comparatively analyzed. Secondly, novels centered around urbanization taken into account and discussed. Lastly, the relationship between politics and urbanization evaluated in detail depending on the novel texts.



Key words: Urbanization, Turkish novel, Modernization, Literature.