Kök hücre nakli amacıyla uzun dönemli santral venöz katater uygulanan hastalarda heparine bağlı trombositopeni sıklığı
The frequency of heparin induced thrombocytopenia in patients with long-term multiple lumen venous catheters for stem cell transplantation
Yazar: SEMRA GÜNDÜZ KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA NURİ YENEREL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Heparin = Heparin ; Kateterler-kalıcı = Catheters-indwelling ; Trombositopeni = Thrombocytopenia

Özet:
Giris ve Amaç: Heparin hızlı ve güvenilir etkinliği ile günümüzde halen antikoagulan tedavide ilk seçenek olarak kullanılan bir ajandır. Bununla beraber bazen hayatı tehdit edici olabilen çeşitli yan etkileri de vardır. Heparine bağlı trombositopeni (HIT) yüksek morbidite ve mortaliteye yol açması nedeniyle en önemlisidir. Bu tablonun en önemli özelliği trombositopeniye rağmen ağır arteryel ve/veya venöz trombozlarla birlikte seyretmesidir. Günümüzde hematolojik habis hastalıkların tedavisinde kök hücre destekli yoğun kemoterapiler uygulanmaktadır. Bu tedavilerin uygulanabilmesi çoğul lümenli santral venöz kateterler ile mümkün olmaktadır. Bu kateterlerin tıkanmalarını önleyebilmek için lümen içi aralıklı olarak heparinli serum fizyolojiklerle yıkanmaktadır. Düşük dozlarda olsa da bazen hergün olabilecek olan heparin temasının uzun dönem santral kateterli hastalarda da HIT tablosuna neden olabilmektedir. Bu çalışmanın bricil amacı, kök hücre transplantasyonu yapılmış ve uzun dönem santral venöz kateteri olan hastalarda kateter içi bakımda kullanılan uzun süreli, düşük doz heparin ile HIT gelişme sıklığını ortaya koymaktır. İkincil amacı da HİT tanısı için laboratuarımızda rutin olarak kullanabileceğimiz yöntemler hakkında bilgi edinmektir.Materyel ve Metod: Kök hücre nakli amacıyla uzun dönem kalıcı santral venöz sistem kateteri yerleştirilen ve en az 2 ay süreyle kateterleri takılı kalan 25 hasta çalışmaya dahil edildi. Daha önce HİT tanısı konulan bir olguyla HİT olasılığı olan bir olgu pozitif kontrol olarak çalışmaya dahil edildi. Hastalardan kateter takılmadan önce ve kateter takıldıktan sonraki ikinci ve dördüncü haftalarında toplam 3 kez kan örnekleri alındı. Bu çalışmada ELISA yöntemi ile kalitatif anti-H:PF4 antikoru tarandı. Ayrıca akım sitometri yöntemi ile heparin-PF4 kompleksine karşı oluşmuş olabilecek antikorların heparin varlığında normal trombositleri aktive edebilme işlevleri test edildi.Bulgular: Pozitif kontrol olarak incelediğimiz iki serum örneği ile kateterli hasta grubumuzdan 3 olguda ELISA yöntemi ile anti-H:PF4 antikorları kuvvetli pozitif saptandı. Ancak sadece HİT tanısı önceden konulmuş olan kontrol örneğinde akım sitometrik incelemeyle trombosit aktivasyonu tespit edildi. Diğer antikor pozitif örnekler de dahil olmak üzere kateterli hastalardan alınan örneklerin hiç birinde bu özellik saptanmadı. Hastalarımızın takiplerinde de kateter trombozu dahil hiç birinde tromboebolik bir olay gelişmedi. Sonuç ve Yorum: Heparin tedavisi ile olguların bir kısmında HİT antikorları gelişmektedir ancak her anti-HPF4 antikoru pozitif hastada HIT kliniği gelişmemektedir. Tromboembolik komplikasyonları önlemek için erken ve hızlı tanı gerekmektedir bu nedenle klinik bulguların laboratuvar incelemeleriyle desteklenmesi gereklidir. Bu konuda da akım sitometrik incelemeler kullanım kolaylığı güvenilirliği ve etkinliği ile öne çıkmaktadır.

Abstract:
Background and Aims: Heparin is still the most important and widely used anticoagulant agent with immediate and reliable effect, though it has some adverse effects. Heparin-induced thrombocytopenia (HIT) is the most important complication of heparin therapy with high morbidity and mortality Despite the low platelet count, most important feature of HIT is being a thrombotic disorder, with very high rates of thrombosis in the arteries with or without venous complications. Multiple lumen venous catheters are used during applying intensive chemotherapy methods with stem cell transplant support. Heparin solutions are usually used for maintaining patency of catheters? lumen. Despite in low doses, frequent, sometimes daily heparin contact, may cause HIT in patients with long-term multiple lumen venous catheters. The aim of this study is to investigate the frequency of HIT in bone marrow transplant units during long-term, low dose heparin administration for the patency of the long-term multiple lumen venous catheters.Materials and Methods: Twenty five patients with long-term multiple lumen central venous catheters for stem cell transplantation during at least 2 months period were enrolled in this study. Two patients, one with confirmed HİT and one with possible HIT are also included in this study. Blood samples were collected three times; just before catheter placement, second and forth weeks. In this study, anti-H:PF4 antibody was screened with ELISA method. The ability of antibodies against heparin-PF4 complex to activate normal thrombocytes in the presence of heparin were tested by flow cytometry.Findings: The anti-H:PF4 antibody was found to be positive in three out of 25 of our patients and two of the positive control. But we didn?t find any platelet activation properties in none of the patients except the positive control patient with confirmed diagnosis of HİT. Thrombotic complication was not developed in any of our patients. Moderately positive results were found in 2 other patients by ELISA and no functional feature was detected.Conclusion: Heparin therapy may induce HIT antibodies in some patients with long-term multiple lumen central catheters. HIT may not occur in every patient with anti-H:PF4 antibody. Early and immediate diagnosis should be established to prevent thromboembolic complications. The diagnosis of HIT should be supported by clinical and laboratory findings. Flow cytometric evaluation of the platelet activating properties are the most reliable and effetive method and can be used as a routine evaluation of these kind of patients.