Türk kültür tarihinde sığır
Cattle in Turkish culture history
Yazar: FATİH BALCI
Danışman: PROF. DR. ÖZKUL ÇOBANOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Kültür = Culture ; Kültür tarihi = Cultural history ; Sığırlar = Cattles ; Türk kültürü = Turkish culture

Özet:
Dünya üzerinde var olan ulusların kültürleri kendilerine özgün gelenek, sembol, ritüel ve uygulamaları içermektedir. Bir diğer deyişle her kültürün farklı türden geleneklerin bileşkesi sonucunda ortaya çıktığı söylenebilir. Bu bağlamda doktora tezinde, sığır mitolojik, tarihi, coğrafi, toplumsal-ekonomik ve kültürel açıdan ele alınarak halkbiliminin metin ve bağlam merkezli kuramları verileriyle incelenmiştir. Genelde sığırın devlet ve millet, özelde ekonomik sosyal hayattaki yeri tespit edilmiştir. Sığırın Türk kültürüne faydalarının temelleri, değer oluşumuna katkısı, geleceğe taşınması, gelecekte nerede olacağı halkbilimi düşüncesi ile bağdaştırılmaya çalışılmış ve çeşitli çıkarsamalarda bulunulmuştur. Bu tezin giriş bölümünde sığır veya öküz kelimesinin anlam ve etimolojisi noktasından hareketle sığır veya öküzün tanım ve tarihçesi, edebiyattaki yeri değerlendirilmiştir. Türkiye'de halkbilimi çalışmalarındaki durumu açıklanmıştır. Tezin ikinci bölümünde sığır veya öküzün beslenmesi, bakımı, iğdiş edilmesi gibi konular sahadan elde edilen bilgilerle yorumlanmıştır. Üçüncü bölümde ise Türk kültür ekolojisi bağlamında halk anlatıları incelenmiştir. Söz konusu üç bölüm karşılaştırılmış, benzerlikler veya farklılıklar ortaya konulmuştur. Sığır veya öküzün Türkistan coğrafyasından Anadolu'ya geliş serüveni, değişen yaşam koşulları ve teknolojiye bağlı olarak konumları, insanın doğayı ve çevreyi anlamlandırmadaki önemi açığa kavuşturulmuştur.

Abstract:
The nations cultures across the world have their own unique traditions, symbol, ritual and practices. In other words, each of the culture can be said to occur as a result of diffferent types of culture. In this context, doctoral dissertation, the cattle handles mythological, historical, geographical, socio-economic and cultural perspective by considering the text and context of folklore-based theories are explored with the data. In general, cattle state and people, in particular, economic and social life has been identified. The cattle's benefits of Turkish culture basics, value the contribution to the formation, move of to the future and its place in the future are incompatible with the idea of moving, "folklore and made in various inferences.'' In the introduction part of this thesis from the point of meaning and folklore, the cattle or oxen's, definition and history,  and its place in the literature evaluated. The situation in the work of folklore described in Turkey. In the second part of the thesis feeding cattle or ox, care, castration issues such as for off the field contrasted with information obtained. The third section is examined in the context of the Turkish cultural ecology folk narratives. The aforementioned three parts compared and similarities or differences revealed. The cattle or ox's arrival adventure to Anatolia from Turkestan geography, the changing living conditions and the positions depending on the technology, the importance of nature and the human environment has been revealing the signification.