Türkiye'deki çeviri bölümlerinde verilen çeviri teknolojileri derslerinin incelenmesi ve yeni bir model önerisi
Analysis of translation technologies courses in the departments of translation and interpreting in Türkiye and proposal of a new model
Yazar: MERVE NUR AVCİ
Danışman: DOÇ. DR. ZİYA TOK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mütercim Tercümanlık Ana Bilim Dalı / Mütercim Tercümanlık (Fransızca) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'deki çalışma kapsamında seçilmiş üniversitelerin çeviri bölümlerinde verilen çeviri teknolojilerine yönelik dersler için yeni bir eğitim modeli sunmaktır. Çalışmanın temelinde "çeviri eğitiminde çeviri teknolojilerinin yeri nedir, çeviri eğitimi bilgisayar mühendisliği içerisinde nasıl değerlendirilir, çeviri eğitimi verilen lisans programlarında çeviri teknolojilerine yönelik dersler bilgisayar mühendisliği bölümleri tarafından desteklenebilir mi, ortak verilebilecek dersler neler ve nasıl olmalıdır? gibi sorulara yanıt aranmıştır. Bu hedef doğrultusunda, nitel araştırma, belge analizi ve derlem yöntemi kullanılarak öncelikle Türkiye'deki mütercim ve tercümanlık bölümlerinin müfredatları taranarak çeviri teknolojilerine yönelik dersler ayırt edilmiş, çalışma kapsamındaki gerekli bilgiler derlenmiştir. Türkiye'de çeviri teknolojilerinin çeviri eğitimindeki yeri ele alınarak, bu alanda kaydedilen ilerlemeler doğrultusunda çeviri teknolojilerine yönelik olarak verilen derslerin çeşitliliği irdelenmiştir. Ardından Türkiye örnekleminde çeviri eğitimi veren çalışma kapsamında seçilmiş üniversitelerin müfredatlarında yer alan çeviri teknolojilerine ait derslerin hedef ve çıktıları, derslerde kullanılan materyaller, kaynaklar incelenmiştir. İncelemeler sonucunda çeviri teknolojileri eğitiminin hem çeviri hem de mühendislik alanlarını doğrudan ilgilendirdiği, ancak çeviri bölümlerinde verilen çeviri teknolojileri derslerinin bu açıdan yeterince incelenmediği saptanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'deki çeviri bölümlerinde verilen çeviri teknolojilerine yönelik derslerin çeviri bölümleri ve bilgisayar mühendisliği bölümleri ile yürütülecek olan ortak bir programın olmadığı tespit edilerek bu çerçevede yeniden düzenlenmesi yönünde önerilere yer verilmiştir. Bu bağlamda, çeviri teknolojileri derslerinin bilgisayar mühendisliği tarafından desteklenmesinin bu sürece daha fazla katkı sunabileceği değerlendirilmiştir. Her iki disiplin tarafından yürütülecek ortak dersler sonucunda, çeviri eğitiminin yanında öğrencilerin hem bu teknolojilerin geliştirilmesinde hem de kullanılmasında daha etkin rol üstlenebilmeleri amacıyla çeviri teknolojilerini daha verimli bir biçimde öğrenmeleri hedeflenmiştir. Tüm bu hedefler doğrultusunda, çalışmanın sonunda Türkiye'de lisans düzeyinde çeviri eğitimi veren mütercim ve tercümanlık bölümlerinin müfredatlarında çeviri teknolojilerinin öğretilmesine yönelik verilen derslerin içerikleri ile ilgili öneriler sunulmuştur. Bu önerilerin başında çeviri teknolojileri derslerinin belli bir bölümünün bilgisayar mühendisliği bölümleriyle ortak yürütülmesine yönelik içerik önerisi gelmektedir. Bir diğer öneri ise, bu derslerde kullanılan materyallerin bu alanda gerçekleştirilen ilerlemelere paralel olarak sürekli güncellenmesine yöneliktir. Son olarak, mütercim ve tercümanlık bölümlerinin müfredatlarında yer alan çeviri teknolojilerine yönelik derslerin dönemsel bazda ve alansal bağlamda daha fazla çeşitlendirilmesinin gerekliliği vurgulanmıştır. Çalışmanın çeviri ve çeviri teknolojileri alanında yapılacak olan araştırmalara katkı sunabileceği ümit edilmektedir.

Abstract:
The objective of this study is to present a new educational model for translation technology courses offered in translation departments of selected universities in Türkiye. The study sought answers to questions such as "what is the place of translation technologies in translation training, how can translation training be considered within computer engineering, can courses on translation technologies be supported by computer engineering departments in undergraduate translation training programs, what are the courses that can be offered jointly and how should they be offered?". In line with this objective, using qualitative research, document analysis and corpus methodology, firstly, the curricula of translation and interpreting departments in Türkiye were scanned, courses on translation technologies were identified and the necessary information for the study was compiled. The place of translation technologies in translation training in Türkiye was analyzed and the diversity of courses on translation technologies was examined in line with the progress made in this field. Then, the objectives and outcomes of the translation technologies courses in the curricula of the universities selected for the study, as well as the materials and resources used in the courses were analyzed. Results of the analysis, demonstrated that translation technology training is directly related to both translation and engineering fields, but translation technology courses offered in translation departments have not been sufficiently analyzed in this respect. As a result, it was determined that the courses on translation technologies given in translation departments in Türkiye do not have a common program to be carried out with translation departments and computer engineering departments and suggestions were made to reorganize them within this framework. In this context, it has been evaluated that the support of translation technology courses by engineering departments, especially computer engineering, can contribute more to this process. With joint courses conducted by both disciplines, it is aimed that students will learn translation technologies more efficiently in order to take a more active role in both the development and use of these technologies in addition to translation training. In line with all these objectives, the study concludes with some recommendations regarding the content of courses on translation technologies in the curricula of translation and interpreting departments offering undergraduate translation training in Türkiye. One of the main suggestion is that a certain part of translation technology courses should be conducted jointly with computer engineering departments. Another suggestion is that the materials used in these courses should be constantly updated in line with the advances made in this field. Finally, the necessity of further diversifying the courses on translation technologies in the curricula of translation and interpreting departments on a semester basis and in terms of field was emphasized. It is hoped that this study will contribute to future research in the field of translation and translation technologies.