Akut pulmoner emboli hastalarında akciğer bilgisayarlı tomografi anjiyografilerindeki kalp boşlukları boyutlarının mortalite ve olumsuz sonlanım ile ilişkisi
The relationship of heart cavity dimensions in lung computerized tomography angiography in acute pulmonary embolia patients with mortality and negative outcome
Yazar: GÜL AYHAN TÜLÜBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN DENİZ ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Anjiyografi = Angiography ; Emboli = Embolism ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Mortalite = Mortality ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Vena cava inferior = Vena cava inferior ; Ventriküler fonksiyon = Ventricular function

Özet:
Amaç: Akut pulmoner emboli (APE), %7-11 erken dönem ölüm oranı ve %32'ye varan
5 yıllık mortalite ile seyreden yaygın bir hastalıktır. Bu çalışmada amacımız, APE
hastalarının mortalite ve olumsuz sonlanımlarını tahmin etmek için, sağ atrium (RA) /
sol atriyum (LA) oranı, sağ ventikül (RV) / sol ventrikül (LV) oranı, vena kava inferior
(VCİ) reflesi, sadeleştirilmiş pulmoner emboli ciddiyet indeksi (s-PESİ), inter
ventriküler septum (İVS) değişikliği ve troponin değerlerini tek bir çalışmada toplayıp
birbirleri ile kıyaslamaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza, 1 mayıs 2017- 1 mayıs 2020 tarihleri arasında Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi erişkin acil servisinde
APE tanısı alan hastalar retrospektif olarak dahil edilmiştir. Hastalara ait yaş, cinsiyet,
komorbiditeler, troponin ve brain napriüretik peptit (BNP) değerleri, ekokardiyografi
(EKO) bulguları, pulmoner bilgisayarlı tomografi anjiyografi (PBTA)'den elde edilen
RA, RV, LA, LV, VCİ reflesi, İVS değişikliği verileri, s-PESİ değeri ve 30 günlük
mortalite ile kötü sonlanım verilerine hastane bilgi yönetim sistemi (HBYS) kayıtları
üzerinden ulaşıldı. Dahil edilen tüm hastaların PBTA ölçümleri uzman radyolog
tarafından değerlendirildi. Veriler Statistical Package forthe Social Sciences (SPSS)
22.0 programina yüklenerek analiz edildi. Verilerin dağılımı Kolmogorov Simirmov
testi ile değerlendirildi. Parametrik verilerin gösteriminde ortalama, standart sapma
(SS), non parametrik verilerin gösteriminde ortanca interquantile range (IQR) kullanıldı.
Niteliksel veriler gösteriminde ise olgu sayısı (n) ve yüzdelik dilim (%) kullanıldı.
Parametrik verilerin analizinde student t test, nonparametrik verilerin analizinde Mann
Whitney U testi, kategorik değişkenlerin analizinde ise kikare testi ve Fisher extract test
kullanıldı. Eğri altındaki alan, kesim değeri, spesifite ve sensitivitenin hesaplanmasında
Roc eğrisinden faydalanıldı. Mortaliteye etki eden değişkenlerin analizinde logistic
regresyon analizi kullanıldı. p<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmamıza 156 APE hastası dahil edildi. Çalışmaya alınan hastaların yaş
ortancası 62 olup, hastaların 74'ü (%47,4) erkek ve 82'si (%52,6) kadındı.
Çalışmamızda mortalitenin RA/LA, RV/LV ile arasında ilişki saptanmazken (p>0,05);

xiv

ex olan hastalarda İVS değişikliği ve VCİ reflesi anlamlı olarak yüksek saptandı

(p<0,05). Çalışmamızda yaşayan hastaların s-PESİ ortancası 1, ex olan hastaların s-
PESİ ortancası 2 olarak saptandı ve ex olan hastaların s-PESİ ortancası anlamlı olarak

yüksek idi (p<0,05).
Çalışmamızda mortalite deeğerlendirmesinde; İVS değişikliği için eğri altındaki alan
0,762 ve uygun kesim değeri (cut-off) 0,5 olup, bu kesim değeri için spesifite %84,6,
sensitivite %58,7 olarak saptandı. VCİ reflesi için eğri altındaki alan 0,654 ve uygun
kesim değeri (cut-off) 104 olup, bu kesim değeri için spesifite %69,2, sensitivite %37,8
olarak saptandı. Çalışmamızda belirlenen hiçbir faktörün mortalite üzerine tek başına
anlamlı bir etkisi olmadığı saptandı.
Servise yatırılan hastaların 74'ünün (%62,2) RV/LV oranı birden küçük ve 45'inin
(%37,8) RV/LV oranı birden büyük iken; yoğun bakıma yatırılan hastaların 7'sinin
(%18,9) RV/LV oranı birden küçük ve 30'unun (%81,1) RV/LV oranı birden büyük
olarak saptandı. Yoğun bakım ünitesine yatırılan hastalar arasında RV/LV oranı birden
fazla olanların sıklığı anlamlı olarak fazla idi (p<0,05).
Sonuç: Sonuç olarak çalışmamızda; ileri yaş, cinsiyet, troponin değeri, RA çapı (RAD),
LA çapı (LAD), RA/LA, RV çapı (RVD), LV çapı (LVD), akciğer kanseri, kardiyak ve
pulmoner hastalıklar, trombolitik uygulanması ile mortalite arasında anlamlı ilişki
saptanmazken, düşük sistolik kan basıncı ve diyastolik kan basıncı, artmış nabız, İVS
değişikliği ve VCİ reflesi, s-PESİ, akciğer dışı malignite, yüksek risk ile mortalite
arasında anlamlı ilişki saptanmıştır. Öte yandan yoğun bakım yatışı ve RA/LA oranı
arasında anlamlı ilişki saptanmazken, RV/LV>1 olan hastalarda yoğun bakım yatış
oranı anlamlı olarak daha fazla saptandı.

Anahtar Kelimeler: Pulmoner emboli, s-PESİ, vena cava reflesi, RV/LV, mortalite

Abstract:
Background and Aim: Acute pulmonary embolism (APE) is a common disease
with an early mortality rate of 7-11% and a 5-year mortality of up to 32%. The aim of
this study is to collect the right atrium (RA)/left atrium (LA) ratio, right ventricle (RV)/
left ventricle (LV) ratio, vena cava inferior (VCI) reflux, simplified pulmonary
embolism severity index (s-PESI), inter ventricular septum (IVS) changes and troponin
values in a single study to predict mortality and adverse outcomes in APE patients.
Materials and Methods: Patients diagnosed with APE in the adult emergency
department of Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital
between 1 May 2017 and 1 May 2020 were included in our study
retrospectively. Patients' age, gender, comorbidities, troponin and brain napriuretic
peptide (BNP) values, echocardiography (ECO) findings, RA diameter (RAD), RV
diameter (RVD), LV diameter (LVD), LA diameter (LAD), VCI reflux, IVS change

datas obtained from pulmonary computed tomography angiography (PBTA), and s-
PESI score, and 30-day mortality and poor outcome data from the hospital information

management system were collected. PBTA measurements of all included patients were
evaluated by a specialist radiologist. The data were analyzed by the Statistical Package
for the Social Sciences 22.0 program. The distribution of the data was evaluated with
the Kolmogorov-Smirmov test. Mean and standard deviation (SD) were used to
represent parametric data, and median interquantile range (IQR) was used to represent
non-parametric data. In the display of qualitative data, the number of cases (n) and
percentile (%) were used. Student t test was used in the analysis of parametric data,
Mann Whitney U test was used in the analysis of nonparametric data, chi-square test
was and Fisher extract test were used for categorical variables. The Roc curve was used
to calculate the area under the curve, cut off value, specificity and sensitivity. Logistic
regression analysis was used in the analysis of variables affecting mortality. p<0.05 was
considered significant.
Results: 156 APE patients were included in our study. The median age of the patients
was 62, of which 74 (47.4%) were male and 82 (52.6%) were female. There was no
correlation between mortality and RA/LA, RV/LV (p>0.05). IVS flattening and VCI
reflux were found to be significantly higher in death patients (p<0.05). In our study, the

xvi

median of s-PESI was found to be 1 in surviving patients, and 2 in patients with ex, and
the median of s-PESI in patients with ex was significantly higher (p<0.05).
In the evaluation of mortality; for IVS flattening, the area under the curve was 0.762
and the appropriate cut-off value was 0.5. The specificity for this cut-off value was
84.6%, and the sensitivity was 58.7%. The area under the curve for VCI reflux was
0.654 and the appropriate cut-off value was 104. The specificity for this cut-off value
was 69.2%, and the sensitivity was 37.8%. It was determined that none of the factors
determined had a significant effect on mortality alone.
While the RV/LV ratio of 74 (62.2%) patients who were hospitalized was less than one
and the RV/LV ratio was greater than one in 45 (37.8%) patients; RV/LV ratio of 7
(18.9%) patients hospitalized in the intensive care unit was found to be less than one
and RV/LV ratio was found to be greater than one in 30 (81.1%) patients. The
frequency of patients with more than one RV/LV ratio among the patients hospitalized
in the intensive care unit was significantly higher (p<0.05).
Conclusions: As a result, there were no significant correlation between age, gender,
troponin value, RAD, LAD, RA/LA, RVD, LVD, lung cancer, cardiopulmonary
diseases, thrombolytic administration and mortality. However, a significant correlation
was found between s-PESI, extrapulmonary cancer, low SBP and DBP, high pulse,
flattening on IVS, VCI reflux and mortality. On the other hand, no significant
relationship was found between intensive care unit hospitalization and RA/LA ratio,
while the rate of intensive care hospitalization was found to be significantly higher in
patients with RV/LV>1.

Keywords: Pulmonary embolism, s-PESI, vena cava reflux, RV/LV, mortality