Fetihten 20. yüzyıla İstanbul hamamlarının sosyalleşmeye katkısı
The contribution of İstanbul baths to socialization from the conquiet to be the 20 th century
Yazar: AYŞEGÜL DOKUMACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKİF FİDAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History

Özet:
Kadınların yalnızca gerekli durumlarda evden çıkabildiği ve sosyalleşmenin toplumda yok denecek kadar az olduğu Osmanlı Döneminde, şehirlere evlerde çoğunlukla yıkanacak bir alan olmamasından kaynaklı kurulan hamamlar hem kadın erkek demeden her misafirin temizliklerini karşılamış ve hamamlara her kesimden insan gelip yıkanma esnasında sohbet ettiği için bir sosyalleşme ortamı ister istemez oluşmuştur. Sosyalleşme alanlarının neredeyse yok denecek kadar az olmasından dolayı sokağa çok az çıkan hanımlar hamama giderek sadece temizlik ihtiyaçlarını değil burada uzun saatlerde vakit geçirip aynı zamanda dost edinirken hem de eğlence ihtiyaçlarını da gideriyorlardı bu sebepler kadınların gün içinde hamamı tercih etmeleri için en önemli nedenlerden biriydi. Bu mekanlar bir süre sonra dilden dile yayılmaları'nın sayesinde misafirleri kendine çekmiş bir yandan insanların temizliğini sağlarken bir yandan da gelen kişilerin yeni insanlar tanıyıp aynı zamanda da kendi ailesinden kişilerle ev dışında görüşmelerine olanak sağlamıştır. Osmanlı'da ev dışındaki çevrede sosyal hayatı kısıtlı olan kadınlar toplanma alanı olan hamamlar çeşitli eğlenceler sahne olurken bununla birlikte annelerin oğullarına kız beğenmeleri gibi geleneklerin de yaşandığı bir mekan haline gelmiştir. Hamamlar aynı zamanda halkın güncel olaylardan haberdar olduğu ve bu olayların dilden dile yayıldığı bir mekân niteliği taşımaktadır. Hamam kültürü toplumda yayılmaya başladıkça mahallelere açılan hamam sayısı da artış göstermiştir. Bir süre sonra toplumun en önemli sosyalleşme alanı haline gelen hamamlarda özel kutlamalar, şenlikler ve bayram öncesi tebriklerde yapılmaya başlanmıştır. Hamam kültürü sayesinde toplum için son derece önemli bir olgu olan sosyalleşme hamamlar sayesinde gelişmiştir. Hamamların zaman geçtikçe sayıca fazlalaşmalarının özellikle Osmanlıların İstanbul'u fetih etmesiyle beraber arttığı ve mimari anlamda büyük çaplı değişiklikler geçirdiği bilinmektedir.

Abstract:
In the Ottoman Period, when women could only leave the house when necessary and socialization was negligible in the society, the baths established in the cities due to the lack of an area to wash in the houses met the cleaning of both men and women and require a socialization environment because people from all walks of life came to the baths and chatted while washing. unintentionally occurred. Since the socializing areas were almost non-existent in the period, the ladies who rarely went out to the streets went to the hammam not only for their cleaning needs, but also for spending long hours here and making friends and meeting their entertainment needs. These places, after a while, attracted the guests thanks to their spread from language to language, while ensuring the cleanliness of the people, on the other hand, they allowed the visitors to meet new people and meet with their own family members outside the home. While the baths, which were the gathering places for women with limited social life outside the home in the Ottoman Empire, were the scene of various entertainments, they also became a place where traditions such as mothers' admiration for daughters to their sons were experienced. At the same time, the baths are a place where the public is aware of current events and these events spread from language to language. As the bath culture began to spread in the society, the number of baths opened to the neighborhoods increased. After a while, special celebrations, festivities and greetings before the feast began to be held in the baths, which became the most important socialization area of the society. Thanks to the bath culture, socialization, which is an extremely important phenomenon for the society, has developed thanks to the baths. It is known that the number of baths increased over time, especially with the conquest of Istanbul by the Ottomans, and underwent major changes in terms of architecture.