Toplum ruh sağlığı merkezlerinde kayıtlı hastaların öz yönetim becerilerinin sosyal işlevselliğe etkisi
The effect of self-management skills of patients registered in public mental health centers on social functioning
Yazar: HÜLYA ALPHAYTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BİRİNCİ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Toplum ruh sağlığı hizmetleri = Community mental health services ; Toplum ruh sağlığı merkezleri = Community mental health centers

Özet:
Kronik ruhsal hastalıklar bireylerin kaliteli yaşam sürmelerini ve işlevselliklerini önleyici bilişsel, sosyal yetersizliklerle beraber çeşitli belirtiler sonucunda yeti yitimi yaşamalarına neden olmaktadır.  Bu durum hem birey hem de ülke için toplumsal ve ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Toplum ruh sağlığı merkezleri kronik ruhsal hastalığa sahip bireylere tedavilerinin düzenlenmesinde, hastalıkla baş etme ve sosyal uyum sağlamalarında destek olmaktadır. Bu araştırma Toplum Ruh Sağlığı Merkezinden hizmet alan ve kronik ruhsal hastalık tanısına sahip bireylerin, öz yönetim gücünün sosyal işlevselliğe olan etkisinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi amacı ile yapılmıştır. Araştırma İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı bir Toplum Ruh Sağlığı Merkezinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak Katılımcı Bilgi Formu, Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği ve Toplumsal İşlevselliği Değerlendirme Ölçeği Kullanılmıştır. Merkezden takip edilen hastalar arasından amaca yönelik örneklem seçimi ile seçilen 83 kişi ile çalışma yürütülmüştür. Çalışmada elde edilen verilerin istatistiksel analizi SPSS 26 programında yapılmıştır. Ölçeklerin normal dağılımını incelemek amacıyla Kolmogorov Smirnov testi uygulanmıştır. Katılımcıların Toplumsal İşlevselliği Değerlendirme Ölçeği puan ortalaması 39.55±7.43 olarak orta düzeyde, Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği puan ortalaması ise 71.66±9.87 olarak orta düzeyde bulunmuştur. Yapılan korelasyon analizi sonucunda toplumsal işlevsellik değerlendirme ölçeği ile kronik hastalık öz yönetim ölçeğinin arasında anlamlı ve pozitif ilişki olduğu bulunmuştur. Bireylerin öz yönetimi düzeylerini sosyal işlevselliğe olan etkisini değerlendirmek için basit doğrusal regresyon analizi yönteminden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre öz yönetimi gücünün sosyal işlevsellik üzerinde pozitif ve anlamlı etkisi olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuca göre Toplum Ruh Sağlığı Merkezinden hizmet alan kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin, öz yönetim gücünün sosyal işlevselliklerine pozitif yönde etki ettiği saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Öz Yönetim, Sosyal İşlevsellik, Kronik Ruhsal Hastalık, Sosyal Hizmet, Toplum Ruh Sağlığı Merkezi.

Abstract:
Chronic mental illnesses cause individuals to experience disability because of various symptoms along with cognitive and social deficiencies that prevent them from living a quality life and functioning.  This situation leads to social and economic losses for both the individual and the country. Community mental health centers support individuals with chronic mental illness in regulating their treatment, coping with the disease and achieving social adaptation. This study was conducted to determine and evaluate the effect of self-management power on social functioning of individuals who receive services from the Community Mental Health Center and are diagnosed with chronic mental illness. The research was carried out in a Community Mental Health Center affiliated to the Istanbul Provincial Health Directorate. In the study, Participant Information Form, Chronic Disease Self-Management Scale and Social Functioning Assessment Scale were used as data collection tools. The study was carried out with 83 people selected by purposeful sample selection among the patients followed up from the center. Statistical analysis of the data obtained in the study was performed in SPSS 26 program. To examine the normal distribution of the scales, the Kolmogorov Smirnov test was applied. The mean score of the Social Functioning Assessment Scale of the participants was found to be at a moderate level as 39.55±7.43, and the mean score of the Chronic Disease Self-Management Scale was found to be at a moderate level as 71.66±9.87. As a result of the correlation analysis, it was found that there was a significant and positive relationship between the social functioning assessment scale and the chronic disease self-management scale. Simple linear regression analysis method was used to evaluate the effect of individuals' self-management levels on social functioning. According to the findings, it was seen that the power of self-management had a positive and significant effect on social functioning. According to the results obtained, it was determined that the self-management power of individuals with chronic mental illness who received services from the Community Mental Health Center had a positive effect on their social functioning.

Keywords: Self-Management, Social Functioning, Chronic Mental Illness, Social Work, Community Mental Health Center.