Kentsel oyunlar ve kentsel tasarım rehberlerindeki yeri
Urban play and its place in urban design guides
Yazar: AYŞENUR BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ESİN ÖZLEM AKTUĞLU AKTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kamusal mekanlar = Public places ; Kentsel tasarım = Urban design ; Oyunlar = Plays ; Tasarım rehberi = Design guideline

Özet:
Kentlerde oyun; sosyal etkileşim, aidiyet, mekân algısı, yaya hareketliliği, yaratıcı teknolojiler, vatandaş katılımı, kent kimliği ve kent ekonomisine katkı sağlamaktadır. Bu nedenle kentlerde oyunun bir uygulama aracı ile desteklenmesi önemli bir konudur. Kentsel tasarım rehberleri ise oyunların kentte var olması için kullanılabilecek bir uygulama aracıdır.
Tezin amacı oyunun kentsel tasarım rehberlerine dahil edilebilmesi için kentsel oyun örneklerinin ve kentsel tasarım rehberlerinde oyunun yerinin incelenmesi ile çıkan sonuçlarla öneriler seti oluşturmaktır. Veri toplama ve veri analizi yöntemi olarak doküman analizi kullanılmıştır. Kırk adet kentsel oyun örneği ve on altı adet kentsel tasarım rehberi oyun ile ilgili olarak analiz edilerek tasarım rehberlerine girdi oluşturabilecek tasarım önerileri belirlenmiştir.
Kentsel oyun örneklerinin incelenmesi sonucu; kentsel oyunların oyun oynamak, oyunsal faaliyetler ve oyunbaz kamusal mekânlar şeklinde farklı türlerde olabileceği tespit edilmiştir. Oyun oynamak olarak gruplanan kentsel oyunlar katılım, mekânı keşfetme ya da geri bildirim amacıyla oynanan kurallı oyunlardır. Geçici etkinlikler, gösteri, film gösterimi, su/gece/ışık/müzik oyunu, dans gibi aktiviteler oyunsal faaliyetleri oluşturmaktadır. Oyunbaz kamusal mekânlar ise oyunbaz kent mobilyası, renk, kamusal sanat, ışık, müzik/ses, su, şaşırtıcı fiziksel özellik, aktivite çeşitliliği, yaya odaklılık ve esnek tasarım gibi özellikler içermektedir.
Hem Türkiye hem de yurtdışı kentsel tasarım rehberlerinin çocuk oyununa odaklandığı tespit edilmiştir. Türkiye kentsel tasarım rehberlerinde çoğunlukla çocuk oyun alanları üzerine tasarım önerileri bulunmaktadır. Yurtdışı kentsel tasarım rehberlerinde çocuk oyun alanları ile ilgili önerilerin yanında kamusal mekânlarda oyunu teşvik edebilecek stratejiler ve tasarım önerileri de bulunmaktadır.
İncelenen kentsel tasarım rehberlerindeki listelenen öneriler ve kentsel oyun özelliklerinden gelen sonuçlar sentezlenerek kentsel tasarım rehberi süreç tasarımının aşamalarını oluşturan hazırlık, analiz ve değerlendirme, stratejiler ve ilkeler, tasarım önerileri, uygulama ve geri bildirim aşamaları için öneriler geliştirilmiştir. 
Sonuç olarak; geliştirilen bu öneriler kentsel tasarım rehberi yapım süreçlerinde kullanılabilirse kamusal mekânlar daha oyunbaz mekânlar haline gelebilir ve kentsel tasarım rehberi yapım süreçlerinde oyun eğlenceli ve alternatif bir araç olarak kullanılabilir.

Abstract:
Play can contribute to social interaction, belonging, perception of space, pedestrian mobility, creative technologies, citizen participation, urban identity, and urban economy in cities. Therefore, supporting the play with an application tool is an important issue. Urban design guides come across as an application tool that can be used for play to exist in cities.
The thesis aims to create recommendations with the results obtained by examining urban play examples and the place of the play in urban design guides. Document analysis was used as a data collection and analysis method. Forty urban play examples and sixteen urban design guides were analyzed concerning the play, and design suggestions were determined. 
Urban play can be of different types in playing games, ludic activities, and playful public spaces. Urban play, which is grouped as playing games, are games played for participation, exploring the space, or feedback. Temporary events, performances, film screenings, water/ night/ light/ music play, and dancing constitute ludic activities. Playful public spaces include playful urban furniture, color, public art, light, music/sound, water, surprising physical properties, diversity of activity, pedestrian-oriented and flexible design.
Both Turkey and international urban design guides focused on children's play. There are mostly design suggestions for children's playgrounds in Turkey urban design guides. In addition to suggestions about children's playgrounds in the international guides, strategies and design suggestions can encourage playing in public spaces. 
The recommendations listed in the examined urban design guides and the results from urban play features were synthesized. Recommendations were developed for the stages of urban design guide process design.
Consequently, if these suggestions developed can be used in the construction processes of the urban design guides, public spaces can become more playful spaces. The play can be used as a fun and alternative tool in the construction processes of the urban design guides.