Yabancı diller yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri
Opinions of instructors working at schools of foreign languages on distributed leadership behaviours
Yazar: MELTEM IŞIK
Danışman: DOÇ. DR. KADİR BEYCİOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Paylaşılan liderlik = Distributed leadership ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Yüksek okullar = High school ; Yükseköğretim = Higher education ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Bu araştırmanın amacı, yabancı diller yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşlerini ortaya koymak ve bu görüşler arasındaki ilişkileri çeşitli değişkenler açısından incelemektir.
Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı bir karma yöntem araştırmasıdır. Sırasıyla önce nicel, sonra nitel veriler toplanarak bu verilerin birbirlerini destekleyip desteklemediklerine bakılmıştır. Araştırmanın evrenini 2016-2017 eğitim öğretim yılında İzmir ilinde bulunan devlet üniversitelerindeki yabancı diller yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanları oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutu 154 öğretim elemanlarıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutu kapsamında ise yarı yapılandırılmış görüşmeler, araştırmanın nicel boyutunda yer alan ve gönüllü olarak çalışmaya katılabileceğini belirten 14 öğretim elemanı ile gerçekleştirilmiştir. 
Bu çalışmanın nicel boyutunda sosyal bilimlerde sıkça kullanılan bir model olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri olan cinsiyetleri, mezun olunan okul türü, mesleki kıdemleri, öğrenim düzeyleri, okulda bulunan öğretim elemanı sayısı ve öğrenci sayısı gibi değişkenler için kişisel bilgiler anketi uygulanmıştır. Çalışmada, Özer ve Beycioğlu (2013) tarafından geliştirilen "Paylaşılan Liderlik Ölçeği" kullanılarak paylaşılan liderlik düzeyine ilişkin veri toplanmıştır. 
Çalışmanın nitel boyutunda ise nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma açıklayıcı desende olup, önce nicel veriler analiz edilmiş ardından nitel veriler toplanmıştır. Görüşme formunda paylaşılan liderliğe ilişkin 3 soru ve 13 sonda soru bulunmaktadır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir.
Problem cümlesi analiz edildiğinde, 154 katılımcı öğretim elemanının verdiği yanıtlar doğrultusunda paylaşılan liderlik davranışları düzeylerine ilişkin aritmetik ortalama 39,72 – "Çoğunlukla" düzeyinde bulunmuştur. Öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşleri nitel boyut bakımından da bu veriyle benzer niteliktedir. Dolayısıyla nicel ve nitel boyutların birbirleriyle örtüştüğü görülmektedir.
Öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşlerinin okulda görev yapan öğretim elemanı sayısına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Bu farkın öğretim elemanı sayısı 30-50 arası olan okullar aleyhinde olduğu görülmektedir. 
Aynı şekilde, öğretim elemanlarının paylaşılan liderlik davranışlarına ilişkin görüşlerinin okulda bulunan öğrenci sayısına göre de anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Ortalamalar istatistiksel bakımdan 1000'in altında öğrencisi bulunan okullar aleyhine farklılaşmaktadır.
Öğretim elemanları, müdürlerin işbirliği tutumlarına ilişkin sorularda çoğunlukla müdürlerin öğretim elemanlarıyla işbirliğine ve öğretim elemanlarının yönetime ve kararlara katılımlarına olumlu baktıkları, bu yönde teşvik edici oldukları görüşündedirler. Buna karşın öğretim elemanları, çoğunlukla yönetimsel görevlerde öğretim elemanlarının sorumluluk almada gönüllü olmadıkları görüşündedirler. Okuldaki paydaşların paylaşımcı tutumlarına ilişkin sorularda öğretim elemanları çoğunlukla meslektaşlar arası paylaşımın yüksek olduğu görüşündedirler. Bunun dışında, öğretim elemanlarının okulun yönetimsel işlerine katkı sağlamak konusunda çok fazla istekli olmadıkları vurgulanmıştır.
Anahtar kelimeler: paylaşılan liderlik, liderlik, yükseköğretim

Abstract:
The aim of this research is to reveal the views of the instructors working at the schools of foreign languages about distributed leadership behaviours and examine the relation between these opinions in terms of various variables.
This research is a mixed method research in which both quantitative and qualitative methods are used together. First quantitative, and then qualitative data are gathered in order to see whether these data support each other. 
The target population of the study is composed of the instructors who work at the schools of foreign languages in public universities in Izmir, in 2016-2017 academic year. The quantitative part of the research is carried out with 154 instructors. In the qualitative part, semi-structured interviews are conducted with 14 instructors who stated that they could voluntarily participate in the research.
In the quantitative part, descriptive method is implemented and personal information surveys are applied in order to collect the data of independent variables. Data of the instructors' level of distributed leadership are gathered using "Distributed Leadership Scale" which is developed by Özer and Beycioğlu (2013). 
Qualitative data is collected soon after the quantitative data is analyzed. The interview forms consist of 3 questions and 13 probes. The data obtained from the semi-structured interviews are analyzed thematically with the content analysis technique and the results are compared with the quantitative results.
The arithmetic mean of the levels of distributed leadership behaviours of 154 participant instructors is found to be 39,72 - "Mostly". The opinions of the instructors on distributed leadership behaviors are seen similar with respect to the qualitative part of the research. It is, therefore, seen that both quantitative and qualitative results overlap each other.
The opinions of the instructors regarding the distributed leadership behaviors show a significant difference according to the number of instructors in the schools. Likewise, the level of the distributed leadership behaviors show a significant difference according to the number of students in the schools. Thus, the research result indicates that the levels of distributed leadership is higher in relatively bigger schools. 
According to the participants, instructors are often encouraged by the principals and the principles have positive attitudes towards co-operation with instructors and participation of instructors in management and decision-making process. Instructors, on the other hand, believe that the instructors are not willing to take responsibilities especially on managerial issues. Many of the participants state that the instructors often share and collaborate with the other colleagues. Apart from that, it is emphasized that the instructors are not very willing to contribute to the schools' administrative work.
Key words: distributed leadership, leadership, higher education