Çocukluk çağı hipertansiyonunda etyoloji ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi /
Yazar: NURİYE BODUÇ BOLU
Danışman: PROF. DR. ARİFE USLU GÖKCEOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Hipertansiyon = Hypertension ; Obezite = Obesity ; Retina hastalıkları = Retinal diseases ; Risk faktörleri = Risk factors ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood ; Ürik asit = Uric acid

Özet:
GİRİŞ: Hipertansiyon çocukluk çağı süresince her yaş grubunda ortaya çıkabilen ve sıklığı giderek artan klinik bir problemdir. Bu nedenle; çalışmamızda çocukluk çağı hipertansiyonunda başta obezite olmak üzere ilaç kullanımı, aile öyküsü, hiperürisemi gibi diğer risk faktörlerinin belirlenmesi, etyolojik nedenlerin sıklığı ve tedavi yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEMLER: Ocak 2014 – Aralık 2020 tarihleri arasında Çocuk Nefroloji polikliniğinde hipertansiyon tanısı alan 5-18 yaş arasındaki çocukların dosyaları geriye dönük tarandı. Hastaların ilaç kullanımı, ailede hipertansiyon öyküsü, kronik hastalık öyküsü, başvuru anındaki boy, kilo ve vücut kitle indeksleri dosyadan kayıt edildi. Hastaların başvurudaki glukoz, açlık insülini (obezitesi varsa), üre, kreatinin, kalsiyum, ürik asit, lipid paneli (trigliserid, kolesterol), hormon düzeyleri (sT4, TSH, renin, aldosteron) değerleri, tam idrar tetkiki, üriner sistem ultrasonografisi ve renal dopler ultrasonografi sonuçları, hipertansif retinopati varlığı ve sol ventrikül hipertrofi varlığı kayıt edildi.
BULGULAR: Çalışmaya 295 çocuk hasta dahil edildi. Hastaların 175'i erkekti ve ortalama yaşı 13.88 ± 3.25 yıldı. Hastaların % 73.5'i semptomatik ve % 26.5' i asemptomatikti. En sık başvuru semptomu % 47.9 oranında baş ağrısıydı. Hastaların % 43.4'ü obezdi. Etyolojik değerlendirmede % 64.7'sinde primer hipertansiyon ve % 35.3'ünde sekonder hipertansiyon saptandı. Obezite ilişkili HT oranı ise %36.3'tü. Sol ventrikül hipertrofisi (LVH) görülme oranı %40 ve HT retinopati oranı %5.8 idi. Sekonder hipertansiyon nedeni olarak en sık % 18.6 oranında renal kaynaklı nedenler saptandı. Hastaların ortalama serum ürik asit değerleri 5.6 ± 1.47 mg/dl idi ve erkeklerde kızlara göre daha yüksekti (p<0.001), 13 yaşından daha büyüklerde, 13 yaş ve altı vakalaragöre daha yüksekti (p<0.05) ve obezlerde obez olmayanlara göre daha yüksekti (p<0.05). Yüksek ürik asit grubunda (YÜA) olan çocuklarda LVH saptanma oranı normal ürik asit grubu (NÜA ) grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek orandaydı (sırasıyla %53.3 ve %32.4,p<0.05). Primer hipertansiyonlu obez olan hastalarda; yaş, ortalama sistolik ve diyastolik kan basıncı ve ürik asit değerleri anlamlı olarak obez olmayanlara göre daha yüksekti (p<0.05). Olguların % 49.5'inde ilk tedavi tercihi yaşam tarzı değişikliği ve diyet önerisiydi.
SONUÇ: Hastaların 1/3'ünün asemptomatik olması çocukluk çağında rutin muayenede tansiyon ölçümünün önemini göstermektedir. Etyolojik değerlendirmede en sık neden primer hipertansiyon ve bu grupta da obesite ilişkili hipertansiyon oranı da dikkat çekci düzeydeydi. Sekonder nedenler arasında en sık neden ise renal kaynaklı nedenler olarak literatür ile uyumluydu. Hastaların yarısına yakınında LVH mevcutken HT retinopati oranı daha düşük orandaydı. Primer ve sekonder HT olan hastaların ortalama ÜA değerleri arasında fark yoktu ancak beklendiği gibi obezlerde ve erkeklerde ortalama ÜA düzeyi daha yüksekti. YÜA grubunda HT retinopati ve LVH sıklığı NÜA olan hipertansif çocuklara göre daha yüksek oranda olması dikkat çekiciydi. Primer hipertansiyonu olan obez olan hastaların ortalama ÜA değerleri, ortalama SKB ve DKB değerleri obez olmayanlara göre daha yüksekti. Olguların yarısında ilk tedavi tercihi yaşam tarzı değişikliği ve diyet önerisiydi. Farmakolojik tedavi başlanan çocuklarda ilaç olarak en sık kalsiyum kanal blokeri ve anjiotensin dönüştürücü enzim inhibitörüydü.

Anahtar kelimeler: Obezite, Çocukluk çağı hipertansiyonu, Ürik asit, sol ventrikül hipertrofisi, hipertansif retinopati

Abstract:
INTRODUCTION: Hypertension is an increasing clinical problem that can occur in any age group during childhood. Therefore; in our study, we aimed to determine risk factors for hypertension (obesity, medication, family history, hyperuricemia), etiological causes and treatment approaches in childhood hypertension.
MATERIAL AND METHODS: The medical files of children with 5-18 years old who were diagnosed with hypertension at Pediatric Nephrology outpatient clinic between January 2014 and December 2020 were retrospectively analysed. Medication use, family history of hypertension, chronic disease history, height, weight and body mass index at the time of admission were recorded. Pre-treatment glucose, fasting insulin (if the patient was obese), urea, creatinine, calcium, uric acid, lipid panel (triglyceride, cholesterol), hormone levels (fT4, TSH, renin, aldosterone), urinalysis, urinary system ultrasonography and renal doppler ultrasonography results, presence of hypertensive retinopathy and presence of left ventricular hypertrophy were recorded.
RESULTS: Totally 295 pediatric patients were included in the study and 175 of them were male . Mean ages of children were 13.88 ± 3.25 years. Totally 73.5% of the patients were symptomatic and 26.5 % were asymptomatic. The most common symptom was headache at the rate of 47.9 %. Totally 43.4 % of the patients were obese. Rate of primary hypertension was 64.7 % and secondary hypertension was 35.3 %. Rate of obesity-related HT rate was 36.3 %. Rate of left ventricular hypertrophy (LVH) was 40 % and the rate of HT retinopathy was 5.8 %. As the cause of secondary hypertension, the most common causes were renal origin with the rate of 18.6 %. The mean serum uric acid levels were 5.6 ± 1.47 mg/dl and were higher in boys than girls (p<0.001), higher in those older than 13 years of age (p<0.05) and higher in obese than non-obese (p<0.05). The rate of LVH detection in children with high uric acid group (HUA) was statistically significantly higher than in the normal uric acid group (NUA) group (53.3 % and 32.4 %, p<0.05, respectively). Obese patients with primary hypertension; age, mean systolic and diastolic blood pressure and uric acid values were significantly higher than those who were not obese (p<0.05).
CONCLUSION: The result of our study as 1/3 of our patients were asymptomatic, demonstrated the importance of evaluation of blood pressure in routine examination during childhood. The most common cause was primary hypertension, and the rate of obesity-related hypertension was also remarkable in this group. Among the secondary causes, the most common cause was renal origin, which was consistent with the literature. While nearly half of the patients had LVH, the rate of HT retinopathy was lower. There was no difference between the mean UA values of patients with primary and secondary HT, but, as expected, the mean UA was higher in obese and male patients. It was remarkable that the frequency of HT retinopathy and LVH was higher in the HUA group than in hypertensive children with NUA. Mean UA, mean SBP and DBP values of obese patients with primary hypertension were higher than non-obese patients. In half of the cases, the first treatment choice was lifestyle change and dietary advice. Calcium channel blockers and angiotensin converting enzyme inhibitors were the most common medications.

Keywords: Obesity, Childhood hypertension, Uric acid, left ventricular hypertrophy, hypertensive retinopathy