Görme engelli öğrencilerde sınıf içi uygulama olan çalışma davranışlarını arttırmada dönüştürülebilir sembol pekiştireç uygulamasının etkililiği /
Yazar: PINAR ŞAFAK
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1996
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Görme engelliler = Visually impaired ; Pekiştireçler = Reinforcements ; Sınıf içi davranışlar = In-class behaviors ; Çocuklar = Children ; Öğrenciler = Students

Özet:
ÖZET Görme engelli öğrencilerde, sınıf içinde ders dinlemelerini etkileyecek davranış bozuklukları gözlenmektedir.Baş sallama, oturduğu yerde sallama, parmaklarını gözüne bastırma vb. bu davranışların genellikle görme özürünün doğasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Bunun azaltılması için alınacak önlemler genellikle sınıf dışında yapılmaktadır. Çünki sınıf içinde ders anında alınacak önlemler bilinmemektedir. Halbuki bu davranışların azaltılması, yerine sınıf içi uygun olan davranışların (düzgün oturma, parmak kaldırarak konuşma vb.) arttırılması, hazırlanacak bir davranış değiştirme programıyla mümkün olabileceğini araştırmalar belirtmektedir. İşte bu nedenle, bu araştırmada anektod kaydı ile belirlenen; düzgün oturma ve parmak kaldırarak konuşma, davranışlarının sınıf içinde arttırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla Dönüştürülebilir Sembol Pekiştireç sistemi uygulanmıştır. Araştırmada, tek denekli deneysel desenlerden geriye çekme ve tersine döndürme modellerinden A-B-A-B deseni kullanılmıştır. Araştırma deneklerini 1995-1996 öğretim yılında Ankara Aydınlıkevler Göreneller İlkokulu hazırlık sınıfına devam eden 4 görme engelli öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak için önce var olan davranışların oluşum yüzdeleri ya da sayıları belirlenmiştir. Daha sonra dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına yer verilmiştir. Ardından uygulama geri çekilerek deney ortamı eski haline döndürülmüş tekrar dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına yer verilmiştir. Araştırma verileri, grafikselanalizle değerlendirilerek yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şunlardır; 1- Dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi her bir öğrencide sınıf içi uygun olan çalışma davranışlarının artmasına yol açmıştır. a- Dönüştürülebilir, sembol pekiçtireç sistemi her bir öğrencide parmak kaldırma davranışının artmasına yol açmıştır. b- Dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi her bir öğrencide düzgün oturma davranışının artmasına yol açmıştır. 2- Dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına son verildiğinde her bir öğrencide sınıf içi uygun olan çalışma davranışlarının oluşum yüzdesi ya da sayısı dönüştürülebilir sembol pekiçtireç sistemi uygulamasına oranla azalmış olmakla birlikte başlangıçtaki düzeyine dönmemiştir.

Abstract:
Ill SUMMARY Visually Handicapped show some behavioral difacts that can affect their effciency in the lesson. It's told that nadding, rocking, eye-poccking and other similar behavior are natural results of visually difact. The reasures taken to reduce this behavior are visually carpied aut side the classroon. Because the measures that can be taken during the lessons are not nown. But researches in the cate that behavior modification programme can be developed that would reolace undesirable behaviors with desirable ones, such as sitting still and hand rasing. For this reason, this study is aming and incrasing at sitting still and hand rasing behavior which are determined by anektod observation record. In order to at acihive this Token Reinforsement system was applied. In this study the A-B-A-B desing of the withdrawal and reversal design which is a single subject experimantel desing. The subject of the research were four visually handicapped students who attended to Göreneller Primary School, Aydinhkevler, Ankara in the 1995-96 school year. In order to gather the data for this research the undesirable behavior was determined, then the token reinforcement system applied. Later this application was wichdrawn and the experimental environment was reserved to its original state and later token reinforcement was applied again. The research data were assetsed and evaluated true graphical analysis. Following are the fineding: 1- Token Reinforcement system has increased the appopriate class behavior in the each student.IV a) Token Reinforcement system increased the hand-rasing behavior. b) Token Reinforcement system increased the sitting still behavior. 2- When Token Reinforsement application was stopped the frequency of disaribble behaviors decreased with respect to the Token Reinforcement system application but this behaviors never returned to their original level.