Türkiye'de siyasetin finansmanının seçim rekabeti üzerindeki etkisi: 2002-2019 dönemi üzerine bir değerlendirme
The impact of political financing on electoral competition in Turkey: An assesment on the 2002-2019 period
Yazar: FATİH KOÇ
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ NİŞANCI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Demokrasinin vazgeçilmez unsurlarından birisi olan siyasi partilerin faaliyetlerini yürütebilmesi ve amaçlarının gerçekleştirebilmesi için finansman gibi önemli bir kaynağa ihtiyaçları vardır. Finansman kaynağı aynı zamanda sisteme yeni giren partilerin kalıcı olabilmesini sağlayarak seçmen tercihlerinin yönlendirilmesine, partiler arası rekabetin daha adil bir ortamda gerçeklemesine ve bu sayede demokrasi sorunlarının çözülmesine katkılar sunmaktadır. Ancak 20. yüzyıl ile birlikte klasik gelir kaynaklarında meydana gelen büyük azalmalar nedeniyle partiler finansman sorunu yaşamaya başlamış ve bu sorun hazine yardımları ile çözülmeye çalışılmış fakat bu çözüm arayışının siyasi parti rekabetinde başta hakkaniyetsizlik olmak üzere başka sorunlara neden olduğu varsayılmaktadır. Buna ilaveten partilerin finansman ihtiyaçlarının çözümünde genel olarak kamuoyunda gayri hukuki gelir kaynakları algısı mevcut olup bu algının var olan sorunu daha fazla derinleştirdiği söylenebilir. Çalışmanın konusunun seçilmesinde siyasi partilerin finansmanı sorununa bir çözüm olarak getirilen hazine yardımlarının neden olduğu düşünülen sorunlar ve bu sorunlar neticesinde kamuoyunda oluşan olumsuz algı etkili olmuştur. Ortaya çıkan bu sorunların giderilmesi noktasında siyasi partilerin finansmanında mali saydamlık ve kanunilik ilkelerine uygun hareket edilmesi ile partilerin hesaplarının daha sık denetlenmesi, hazine yardımı uygulamasının yeniden düzenlenmesi çözüm yöntemlerinin en önemlilerindendir. 
Çalışma kapsamında siyasi partiler, Türkiye'de ve dünyada belirlenen ülkelerdeki partilerin finansmanı süreci konusunda bilgiler verilmiş olup siyasi parti rekabeti hususunda çalışmanın kapsamı Türkiye'de 2002-2019 yılları arasındaki genel ve yerel seçimler ile sınırlandırılmıştır. Çalışmanın amacı siyasette finansman olgusunun siyasi parti rekabetinde etkisinin olduğunun/olmadığının tespit edilmesidir. Çalışma sonucunda; çalışmanın odak noktasını oluşturan Türkiye açısından incelenen dönem itibariyle siyasette finansman olgusunun siyasi parti rekabetinde etkili olduğu söylenebilir sonucuna ulaşılmıştır. Diğer ülkelerde ise siyasetin finansmanı hususunda her ülkede farklı uygulamaların olması nedeniyle farklı sonuçlar elde edilmiştir.

Abstract:
Political parties, which are one of the indispensable elements of democracy, need an important resource such as financing in order to carry out their activities and achieve their goals. The financial source also contributes to the direction of voter preferences by ensuring the permanence of new parties entering the system, to ensure that competition between parties takes place in a more fair environment, and thus to solving democracy problems. However, due to the great decreases in classical income sources in the 20th century, parties began to experience financing problems and this problem was tried to be solved with treasury aid, but it is assumed that this search for a solution caused other problems, especially unfairness in political party competition. In addition, there is a general public perception of illegitimate sources of income in solving the financing needs of the parties, and it can be said that this perception further deepens the existing problem. The problems thought to be caused by the treasury aid provided as a solution to the financing problem of political parties and the negative perception created by the public as a result of these problems were effective in choosing the subject of the study. In order to solve these problems, acting in accordance with the principles of financial transparency and legality in the financing of political parties, more frequent auditing of the parties' accounts, and reorganizing the treasury aid application are among the most important solution methods.
Within the scope of the study, information is given about political parties and the financing process of parties in Turkey and in certain countries in the world, and the scope of the study regarding political party competition is limited to the general and local elections in Turkey between 2002 and 2019. The aim of the study is to determine whether the financing phenomenon in politics has an effect on political party competition. In the results of working; It has been concluded that it can be said that the financing phenomenon in politics is effective in political party competition in the period examined in terms of Turkey, which is the focus of the study. In other countries, different results have been obtained due to different practices in political financing in each country.