2004 fen ve teknoloji, 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının doğal afet okuryazarlığı boyutlarını kapsayıcılığı açısından analizi ve karşılaştırılması
Analysis and comparison of 2004 science and technology, 2013 and 2018 science course teaching programs in terms of inclusion of natural disaster literacy dimensions
Yazar: ÇİSİL HIZARCI
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 2004 Fen ve Teknoloji (Fen ve Teknoloji), 2013 ve 2018
Fen Bilimleri (Fen Bilimleri) dersi öğretim programlarınının (müfredat) doğal afet
okuryazarlığı boyutları (bilgi, tutum, davranış) açısından kapsayıcılığını analiz
etmek ve üç müfredatı doğal afet okuryazarlığı boyutlarını kapsama düzeyi
açısından karşılaştırmaktır.
Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizinin kullanıldığı bu çalışmada
doküman olarak Milli Eğitim Bakanlığı‟nın 2004 Fen ve Teknoloji, 2013 ve 2018
Fen Bilimleri müfredatları kullanılmıştır. Öncelikle bir müfredattaki doğal
afetlerle doğrudan ya da dolaylı olarak ilgili kazanımlar tespit edilmiş ve bu
kazanımların içeriği doğal afet okuryazarlığı bileşenleri (bilgi-tutum-davranış)
açısından incelenmiştir. Yapılan inceleme sonuçlarının iki Fen Bilimleri eğitimi
uzmanının görüşleri ile örtüşmesi nedeniyle bundan sonraki inceleme süreci
araştırmacı tarafından devam ettirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen
bulgular; i) tüm müfredatlarda toplamda 76 kazanımının doğal afet okuryazarlığı
ile (52 kazanım doğrudan, 24 kazanım dolaylı) ilişkili olduğunu, ii) bu
kazanımların özellikle bazı sınıf düzeylerinde yoğunlaştığını ve bir devamlılık
göstermediğini, iii) ilişkili olan kazanımların çok büyük bölümünün doğal afet
okuryazarlığının bilgi boyutunda sınıflandırıldığını, iv) davranış boyutunda çok az
(toplamda 10 kazanım) duyuşsal eğilim (tutum) boyutunda ise sadece iki
kazanımın ilişkilendirildiğini, v) 2004 Fen ve Teknoloji müfredatının (ara
disiplinler dahil olmak üzere) doğal afet okuryazarlığının boyutlarına yer verme
açısından 2013 ve 2018 Fen Bilimleri müfredatlarından açıkça çok daha
kapsayıcı olduğunu göstermiştir. Elde edilen veriler ışığında doğal afet
okuryazarlığının boyutlarının geliştirilmesi, tüm sınıf düzeylerinde aşamalı bir
biçimde ele alınarak fen müfredatı kazanımlarında yansıtılmasına yönelik
önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this research is to analyze the comprehensiveness of the 2004 Science
and Technology (FenTechno), 2013 and 2018 Science (Science-Bil) course
curricula (curriculum) in terms of natural disaster literacy dimensions (knowledge,
attitude, behavior) and to examine the natural disaster literacy dimensions of the
three curricula. to compare in terms of coverage level.
In this study, where document analysis, one of the qualitative research methods,
was used, the 2004 FenTech, 2013 and 2018 Science-Bil curricula of the Ministry
of National Education were used as documents. First of all, the achievements
directly or indirectly related to natural disasters in a curriculum were identified
and the content of these achievements were examined in terms of natural disaster
literacy components (knowledge-attitude-behavior). Since the results of the
examination overlapped with the opinions of two Science education experts, the
subsequent examination process was continued by the researcher. Findings
obtained as a result of the research; i) a total of 76 outcomes in all curricula are
related to natural disaster literacy (52 outcomes directly, 24 outcomes indirectly),
ii) these outcomes are concentrated especially in some grade levels and do not
show continuity iii) most of the related outcomes are in the knowledge dimension
of natural disaster literacy. iv) Very few gains were associated with the behavioral
dimension (10 gains in total) and only two gains were associated with the
affective tendency (attitude) dimension, v) The 2013 and 2018 Science and
Technology curriculum (including intermediate disciplines) were included in the
dimensions of natural disaster literacy has shown itself to be clearly much more
inclusive than other curricula. In the light of the data obtained, suggestions were
made to improve the dimensions of natural disaster literacy and reflect it in
science curriculum achievements by gradually addressing it at all grade levels.