1980 sonrası ekonomik krizlerin karşılaştırmalı bir analizi: Türkiye örneği
The comparative analysis of economic crises after 1980s: Case of Turkey
Yazar: DİLEK KUTLUAY
Danışman: DOÇ. DR. MÜSLÜME NARİN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: 1980 sonrası = After 1980 ; Ekonomik kriz 1994 = Economical crisis 1994 ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Ekonomik kriz = Economic crisis ; Ekonomik kriz Kasım 2000 = Economical crisis November 2000 ; Ekonomik kriz Şubat 2001 = Economical crisis February 2001 ; Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Bu çalışmada 1980 sonrası ekonomideki yapısal dönüşüm ve 1989 yılında sermaye hareketlerinin serbestleştirilmesi sonrasında yaşanan ekonomik krizler incelenmiştir. Bu bağlamda; 1980 yılından sonra ilk ciddi kriz olma niteliği taşıyan 1994 krizi, 1997 Güneydoğu Asya ve 1998 Rusya krizleri, 2000-2001 krizi ve 2008 küresel ekonomik krizi çalışma kapsamına alınmıştır.Türkiye ekonomisinde yaşanan ekonomik krizlerin çıkış nedenleri ve kriz sonrasında ekonomi üzerinde yarattığı etkiler aynı değildir. Çalışmada ekonomik krizler, çıkış kaynağı açısından ülke ekonomisinden kaynaklanan krizler ve dış şoklardan kaynaklanan krizler olarak sınıflandırılmıştır.Çalışma; kriz teorileri ile ilgili yapılan literatür taraması ve istatistiki veriler ışığında krizlerin oluşum nedenlerinin ve Türkiye ekonomisinde yarattığı etkilerin benzer ve farklı yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda ilk bölümde literatürdeki ekonomik krizler ile ilgili kavramsal çerçeveye yer verilmiştir. İkinci bölümde 1980 sonrası ekonomik krizlerin nedenleri ve gelişimi üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise makroekonomik değişkenler seçilerek ekonomik krizlerin etkilerinin karşılaştırmalı analizi yapılmıştır.Çalışma; incelenen kriz dönemlerinin makroekonomik değişkenler üzerinde benzer etkilerinin olmasının yanı sıra farklı etkiler de gösterdiğini ortaya koymuştur. Çalışma kapsamında incelenen bütün kriz dönemlerinde GSYİH'deki büyüme oranı önemli ölçüde düşmüş, ekonomi daralmıştır. İşsizlik oranlarındaki değişime bakıldığında ise 1994 krizinde işsizlik oranının yükselmediği ancak incelenen diğer kriz dönemlerinde işsizlik oranının yükseldiği görülmüştür. Kriz dönemlerinde enflasyonist bir eğilim mevcuttur. Dış ticaret göstergelerine bakıldığında ise ithalatın bütün kriz dönemlerinde azaldığı ancak ihracatın ülke ekonomisinden kaynaklanan 1994, 2000-2001 krizlerinde arttığı, dış şoklardan kaynaklanan 1997 Güneydoğu Asya, 1998 Rusya ve 2008 küresel krizlerinde ise azaldığı görülmüştür.

Abstract:
In this study, it is analyzed the economic crises which experienced the structural adjustment in Turkey after 1980s and the liberalization of capital movements in 1989. In this context, the study involves the 1994 crises which is known as the most harmful one after 1980s, the 1997 South East Asian crises, 1998 Russian crises, the 2000-2001 crises and 2008 global economic crises.It is not the same the causes of economic crises and its impact on Turkish economy after crises. In this study, economic crisis are classified as crises originated by internal causes of economy and caused by external shocks.Study aims to explore both similar and different ways of causes of crises and impacts of crises on Turkish economy in the light of literature reviews and statistical indicators. The conceptual framework concerning with the economic crises is explained in the first part of the study. The second part deals with the causes of the economic crises and the process of the economic crises appeared after 1980s. In the third part, the impacts of the economic crises is analyzed comperatively by using selected macroeconomic variables.The study presents that the different effects of the period of the crises besides the similar effects of the period of the crises on macroeconomic variables. In all of the period of the crises the growth of the GDP decreased dramatically, the economy tightened. When looked at the change in unemployment rates, it is realized that the unemployment rates didn?t increase in the crisis of 1994 but the unemployment rate increased in the period of the other crises. There is an inflationary tendency in the period of the crises. As far as indicators of the foreign trade is concerned, it is seen that the imports decreased in all crisis? period but the exports increased in the crises of 1994, 2000-2001 due to economic conditions of the country and the exports decreased in the crises of 1997 Southeast Asia, 1998 Russian and 2008 global crises which were based on external shocks.