Kamuda iç kontrol sisteminin kullanılması: Büyükşehir belediyeleri örneği
Use of internal control system in public: Example of metropolitan municipalities
Yazar: EVREN ÇAKIRSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN BARAL
Sakarya Üniversitesi / İşletme Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Belediyeler = Municipalities ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; COSO tabanlı denetim tekniği = COSO-based process control technique ; İç denetim ve iç kontrol = Internal control and internal audit

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı Türkiye'deki büyükşehir belediyelerinde COSO iç kontrol standartlarının bilinme düzeyinin belirlenmesidir. Bu amaç çerçevesinde COSO'yu oluşturan standartların uygulayıcılarda demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Ayrıca COSO iç kontrol sisteminin uygulandığı büyükşehir belediyelerinde kontrol ortamı, risk değerlendirme, kontrol faaliyetleri, bilgi ve iletişim, izleme ve değerlendirme standartlarının arasındaki ilişkilerde analiz edilmiştir. Bu bağlamda bu çalışma kamuda iç kontrol sistemi kurulmasının zorunlu bir hal aldığından düzgün, çalışır ve hali hazırda çok iyi yönetmeleri gerektiğinden konu ile ilgili büyükşehir belediyelerinin ilgili çalışanlarının konuya hâkimiyetini bilmek açısından önem taşımaktadır.  
Bu araştırma pozitivist sosyal bilim yaklaşımı ile temellendirilmiştir. Nicel bir araştırma yöntemi benimsenerek yürütülen bu araştırmanın örneklemini Türkiye'deki 30 büyükşehir belediyesinde stratejik planlama ve mali hizmetlerdeki yetkili kişileri ile büyükşehir belediyelerinin genel sekreter ve genel sekreter yardımcıları arasından olasılığa dayalı olmayan örnekleme tekniklerinden yargısal (amaçlı) örnekleme yöntemi ile seçilen yetkililer oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket tekniğinden faydalanılmıştır. Google Form yardımıyla hazırlanan çevrimiçi anket ile edilen toplam 149 katılımcıya ait cevaplar değerlendirmeye alınarak analiz edilmiştir. 
Çevrimiçi anket ile elde edilen verilerin analiz edilmesinde Bağımsız Örneklemler t-Testi (Independent Samples t-Test) ve Tek Yönlü Varyans Analizi (One Way ANOVA) Korelasyon Analizi kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonuçları büyükşehir belediyelerinde COSO iç kontrol standartlarının etkinliğinin beklenen düzeyde olduğuna işaret ederken COSO iç kontrol standartlarını oluşturan yapılar arasındaki ilişkilere ait verilen cevaplar söz konusu ilişkilerin yüksek düzeyde olduğunu göstermektedir.  Elde edilen sonuçlar araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılara fayda sağlayacak niteliktedir.

Abstract:
The main purpose of this research is to determine the level of awareness of COSO internal control standards in metropolitan municipalities in Turkey. For this purpose, it was also investigated whether the standards that make up the COSO differ according to the demographic characteristics of the practitioners. In addition, the relations between the control environment, risk assessment, control activities, information and communication, monitoring and evaluation standards in metropolitan municipalities where the COSO internal control system is applied are analyzed. In this context, this study is important in terms of knowing the dominance of the relevant employees of the relevant metropolitan municipalities on the subject, since the establishment of an internal control system in the public sector has become a necessity, since they must be managed properly, work and already very well.
This research is based on a positivist social science approach. The sample of this research, which was carried out by adopting a quantitative research method, consists of the officials selected from among the authorized persons in strategic planning and financial services in 30 metropolitan municipalities in Turkey, as well as the general secretaries and deputy general secretaries of metropolitan municipalities, using the non-probability sampling technique, by the judicial (purposive) sampling method. Questionnaire technique was used as a data collection tool in the research. The answers of a total of 149 participants, which were obtained through the online questionnaire prepared with the help of Google Form, were evaluated and analyzed.
T-Test (Independent Samples t-Test) and One Way ANOVA Correlation Analysis (One Way ANOVA) were used to analyze the data obtained with the online questionnaire.
While the results of the research indicate that the effectiveness of the COSO internal control standards in metropolitan municipalities is at the expected level, the answers given regarding the relations between the structures that make up the COSO internal control standards show that the said relations are at a high level. The results obtained are of a nature that will benefit researchers, practitioners and policy makers.