Farklı kökenli kişniş (Coriandrum sativum L.) genotiplerinin verim ve bazı kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield and some quality characteristics of different coriander (Coriandrum sativum L.) genotypes
Yazar: ABDURRAHMAN BAŞOL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSÜM YALDIZ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Bolu ekolojik koşullarında farklı kökenli kişniş (Coriandrum sativum L.) genotiplerinin verim ve bazı kalite özellikleri araştırılmıştır. 114 genotip ve 5 çeşit olmak üzere toplam 119 farklı kişniş tohumunun kullanıldığı bu çalışma 2019 yılında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama alanında Augmented Deneme Desenine göre altı blok olarak yürütülmüştür.
Çalışmada fenolojik gözlemler; %50 çıkış süresi 24,37-40,97 gün, %50 çiçeklenme süresi 52,40-72,20 gün, %50 meyve bağlama süresi 61,40-96,20 gün olarak tespit edilmiştir. Morfolojik ve verim değerlerinden; bitki boyu 25,50-84,30 cm, dal sayısı 2,82-15,10 adet, şemsiye sayısı 2,81-72,68 adet/bitki, şemsiyecik sayısı 0,19-380,19 adet/şemsiye, sap kalınlığı 1,66-7,38 mm, yaprak sapı uzunluğu 0,19-3,33 cm, meyve uzunluğu 0,75-4,62 mm, meyve genişliği 2,19-4,25 mm, biyolojik verim 0,01-50,78 g/bitki, kuru bitki ağırlığı 0,27-15,36 g/bitki, hasat indeksi %8,48-73,36, bin tane ağırlığı 1,34-21,49 g, meyve verimi 0,02-9,58 g/bitki olarak bulunmuştur. Kalite değerlerinden; sabit yağ %10,22-34,03 oranında, sabit yağ ana asitleri petroselinic asit %24,47-87,70, palmitic asit %7,13-23,04, elaidic asit %1,55-47,44, behenic asit %3,17-12,56, arachidic asit %1,08-3,33, uçucu yağ %0,05-1,86 oranında, uçucu yağ ana asitleri linalool %3,13-45,70, camphor %0,13-7,60 ɣ-terpinene %0,04-13,80, p-cymene %0,10-15,77, β-pinene %0,09-5,38 olarak belirlenmiştir.
Bolu ekolojik koşullarında yürütülen çalışmada bütün kişniş çeşit ve popülasyonlarının bölge şartlarında yetişebileceği, araştırılan özellikler bakımından çeşit ve genotipler arasında önemli farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Daha sağlıklı ve kesin sonuçlar elde edebilmek için denemenin birkaç yıl daha tekrarlanması gerekmekle birlikte; bu çalışma sonuçlarına göre bölge şartlarında meyve verimi, sabit yağ oranı ve uçucu yağ oranı bakımından Ames 13900 ve Ames 18595 genotipleri önerilebilir.

Abstract:
This study was to investigate the determination of yield and some quality traits of various coriander (Coriandrum sativum L.) genotypes obtained from various origins in Bolu ecological conditions. The research in which a total of 119 different coriander seeds, 114 genotypes and 5 varieties were used, was conducted in six blocks according to the Augmented Experimental Design in the Research and Application Area of the Faculty of Agriculture of Bolu Abant İzzet Baysal University in 2019.
Phenological observations; 50% seedling days, 50% flowering time, 50% fruit setting time were determined as 24,37-40,97 days, 52,40-72,20 days, 61,40-96,20 days, respectively. In terms of morphological and yield traits, plant height as 25,50-84,30 cm, number of branches as 2,82-15,10 number, number of umbel as 2,81-72,68 number/plant, number of umbellet as 0,19-380,19 number/umbel, stem thickness as 1,66-7,38 mm, petiole length as 0,19-3,33 cm, fruit length as 0,75-4,62 mm, fruit width as 2,19-4,25 mm, biological yield as 0,01-50,78 g/plant, dry plant weight as 0,27-15,36 g/plant, harvest index as 8,48-73,36%, thousand fruit weight as 1,34-21,49 g and fruit yield as 0,02-9,58 g/plant were found in the study. Quality traits of coriander genotypes were determined as 10.22-34.03% for fatty oil, 24.47-87.70% for petroselinic acid,7.13-23.04% for palmitic acid, 1.55-47.44% for elaidic acid, 3.17-12.56% for behenic acid, 1.08%-3.33% for arachidic acid, 0.05-1.86% for essential oil, 3,13-45.70% for essential oil main acids linalool, 0,13-7,60% for camfor, 0,04-13,80% for ɣ-terpinene, 0,10-15,77% for p-cymene and 0,09-5,38% for β-pinene.
It was found that significant variations between coriander genotypes and cultivars in terms of the investigated traits, and revealed that all coriander genotypes and cultivars can be grown under Bolu ecological conditions. Althought, it is necessary to repeat the experiment for a few years to obtain more healthier and certain results,  Ames 13900 and Ames 18595 genotypes can be recommended for some traits such as fruit yield, fixed oil ratio, and essential oil ratio under in this region.