Psikolojik sermaye ile iş stresi ilişkisi: TCDD  makinistleri üzerine bir araştırma
Relationship between psychological capital and work stress: A research on TCDD engine drivers
Yazar: CANER YURDADÖN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAHİME DİLEK KOÇAK
Türk Hava Kurumu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Demir yolu taşımacılığı = Railway transportation ; Makinist = Machinist ; Psikolojik sermaye = Psychological capital ; TCDD = Turkish Government Railways ; Ölçekler = Scales ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu çalışmanın amacı örgütsel davranış literatürünün önemli bir değişkeni olan psikolojik sermayenin iş stresiyle ilişkisini ortaya koyarak, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları'nda (TCDD) çalışan makinistler özelinde bu değişkenleri tanımlamak ve bu davranışların iş yaşamındaki durumunu ortaya koymaktır. Çalışmanın önemi ise; psikolojik sermaye kavramını ortaya koymak adına, teknik uzmanlık gerektiren ve yoğun çalışmaya dayalı bir süreçte makinistler üzerinde yeteri kadar araştırmaya rastlanılmamış olmasıdır.
Araştırmanın modeli kurulurken psikolojik sermayenin çekirdek yapısı ve boyutlarından her birinin, iş stresi ile ilişkili olabileceği varsayımından yola çıkılmıştır.
Bu kapsamda toplamda 770 adet anket dağıtılmıştır. Araştırma için dağıtılan anketlerden 680 tanesi geri alınmıştır. Geri dönüş oranı %88 dir. Analizler yapılmadan önce uygun bulunmayan (değişkenlere birden fazla yanıt verilenler vb.) anketlerden 75 kişiye ait bilgiler analiz dışı bırakılmış, analiz çalışması 605 kişilik örneklem boyutuyla değerlendirilmiştir.
Araştırmada kullanılan anket formlarından biri Acar ve Zuhal Baltaş tarafından geliştirilmiş olan 15 maddelik "İş Stresi Ölçeği" kullanılmıştır (Baltaş ve Baltaş, 2004). Anket, kişilerin genel iş stresi durumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiştir.
Araştırmada kullanılan anket formlarından diğer biri de Luthans ve arkadaşları (2007) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye Basım ve Çetin (2012) tarafından uyarlanan Psikolojik Sermaye Ölçeği, 'iyimserlik', 'psikolojik dayanıklılık', 'umut' ve 'öz yeterlik' alt boyutlarını kapsamaktadır.
Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirilmesinde "SPSS 22" ve Lisrel "9.30" paket programı kullanılmıştır. Öncelikle araştırmaya katılan kişilerin demografik özelliklerine ve kullanılan ölçeklerde yer alan ifadelere ilişkin frekans analizi yapılmıştır. Daha sonra mevcut araştırmada kullanılan ölçeklerin güvenirliklerinin kontrolü için Cronbach alpha değerleri incelenmiştir. Bu aşamadan sonra, mevcut araştırma kapsamında geliştirilen hipotezlerin test edilmesi için yapısal eşitlik modeli analizlerinden faydalanılmıştır.
Araştırma modeli çerçevesinde ortaya koyulan hipotezlerin test sonuçlarına göre, psikolojik sermayenin iş stresi üzerinde anlamlı ve pozitif etkisi bulunmakta, psikolojik sermayenin umut, iyimserlik, dayanıklılık ve özyeterlilik alt boyutlarının iş stresini pozitif ve anlamlı şekilde etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Psikolojik Sermaye, İş Stresi, Makinist,

Abstract:
This study aims at revealing the relationship between psychological capital, job stress, which is an important variable of organizational behavior literature, the Republic of Turkey State Railways (TCDD) working machinist is to define these variables in the private and reveals the status of the business life of this behavior. The key to working is; psychological capital concept has not been investigated as much as the skill of the mechanics in a process that requires technical expertise and is based on intensive work.
While the model of the research was established, the assumption was that the core structure and dimensions of the psychological capital could each be related to work stress. A total of 770 questionnaires were distributed within this scope. 680 of the questionnaires distributed for the research were withdrawn. The return rate is 88%. Data from 75 surveys were excluded from the analysis before the analysis was conducted (multiple respondents to variables, etc.), and the analysis study was evaluated with a sample size of 605 people.
A 15-item "Work Stress Scale" developed by Acar and Zuhal Baltas was used as one of the survey forms used in the research (Baltaş and Baltaş, 2004). The questionnaire was developed to measure the general job stress situations of people.
Psychological Capital Scale developed by Luthans et al. (2007) and adopted by Turkish edition and Çetin (2012), 'optimism', 'psychological endurance', 'hope' and 'self-efficacy' subscales It covers.
In the evaluation of the data obtained in the research, "SPSS 22" and Lisrel "9.30" package program were used. First, the frequency analysis of the demographics of the participants participating in the survey and the expressions used in the scales used were conducted. Cronbach alpha values were then examined to check the reliability of the scales used in the present study. After this phase, structural equation model analyzes were used to test hypotheses developed within the current research.
According to the results of hypothesis tests, psychological capital has a positive and positive effect on job stress, and psychological capital has positive and significant effects on work stress, hope, optimism, endurance and self - efficacy sub - dimensions.

Keywords: Psychological Capital, Work Stress, Engine Driver