Endüstriyel futbolda stadyum ve taraftarlık - Sakaryaspor taraftarları örneği
Industrial football, stadiums and supporters – example of Sakaryaspor fans
Yazar: GÖKHAN ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. ZEKİYE BAŞARAN
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu araştırma ile endüstriyelleşen futbolun ve değişen futbol stadyumlarının taraftarı nasıl etkilediği, taraftar olmanın, taraftarlar tarafından nasıl görüldüğü, taraftarların takımını neden ve nasıl sevdikleri, futbolu yönetenler hakkında ne düşündükleri, stadyumların taraftarlar için ne anlam ifade ettiği gibi sorulara yanıt bulmak hedeflenmiştir.
Yöntem: Bu araştırma fenomenoloji deseniyle planlanmış nitel bir araştırmadır. Fenomenolojik araştırmalarda her katılımcıdan kendi dünyasına odaklanması ve deneyimlerini kendi ifadeleriyle açıklaması istenmektedir. Bu desen genellikle mülakatlar yapmayı gerektirdiği için bu araştırmada veri toplamak için görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırma grubu Sakaryaspor taraftarlarından oluşan 10 kişiden oluşmuştur. Örnekleme yöntemi olarak amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ve kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Katılımcıların Sakaryaspor'un hem eski hem de yeni stadyumunda maç izleyen kişiler olması araştırmaya dâhil olma ölçütü olarak belirlenmiştir. Detaylı veri elde edebilmek için katılımcıların uzun senelerdir maç izleyen kişilerden oluşmasına dikkat edilmiştir. Veri toplama aracı olarak 8 ana sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeler 8 Mart – 13 Aralık 2021 tarihleri arasında yapılmış ve pandemi koşulları nedeniyle Zoom ve Skype programları üzerinden görüntülü olarak, toplamda 8 saat 53 dakika görüşme yapılmıştır. Akabinde kayıtlar kelimesi kelimesine Microsoft Word programına aktarılmış ve 101 sayfa yazılı veri elde edilmiştir. Verilerin analizinde NVIVO 12 paket programından yararlanılmıştır. Analizde betimsel ve içerik analizi kullanılmıştır. Analizler araştırmacı ve bir meslektaşı tarafından ayrı ayrı yapılmış akabinde nitel araştırma alanında uzman bir akademisyenin gözetiminde fikir birliğine varılıncaya kadar konuşularak tamamlanmıştır. Yapılan analizler sonucunda 197 kod, 18 kategori ve 5 tema belirlenmiştir. Bu temalar; futbol, taraftarlık ve stadyumlar; futbol yönetimi; futbolun değişimi; pandemi dönemi; Sakaryaspor şeklindedir.
Bulgular: Futbol, taraftarlık ve stadyumlar temasında 3 kategori ve 30 kod, futbol yönetimi teması altında 5 kategori ve 43 kod, futbolun değişimi teması altında 2 kategori 50 kod, pandemi dönemi teması altında 3 kategori 17 kod, Sakaryaspor teması altında ise 5 kategori 57 kod incelenmiştir.
Sonuç: Görüşmeler sonrasında katılımcıların futbolun kötü yönetildiği, takımlardaki kurumsallaşma eksikliği, yöneticilerin futbolun dışından insanlardan oluştuğu, kulüplerdeki ekonomik sorunların ciddi bir noktaya ulaştığı, futbolun aşırı derecede endüstriyelleştiği, televizyon yayınlarının endüstriyel futbolun oluşmasına katkı sağladığı, endüstriyelleşmenin etkisiyle futbolun ruhundan uzaklaştığı, taraftarların müşterileştirildiği, pandemi döneminde taraftarların stadyuma gidememeleri nedeniyle üzüntü yaşadıkları, taraftarların stadyumlardan uzak kalmasına rağmen kulüplerini takip ettiği, maçlarını izlediği gibi konulara değindiği görülmüştür. Araştırmanın asıl önemli sonucu ise Sakaryaspor ile ilgili olan bölümdür. Sakarya Atatürk Stadyumu'nun yıkılarak başka bir lokasyonda yeniden yapılması taraftarları çeşitli açılardan etkilemiştir. Taraftarlar yıkılan eski stadyuma özlem duyduklarını dile getirmiş ve oradaki anılarını büyük bir içtenlikle anlatmıştır. Yeni stadyum hakkında ise pozitif anlamda yalnızca daha modern olduğuna değinilirken negatif anlamda aidiyet eksikliği, duygu eksikliği, yapısal sorunlar gibi konulara değinildiği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Endüstriyel futbol, Taraftarlık, Stadyumlar, Sakaryaspor

Abstract:
Objective: This research aims to answer questions such as how industrialized football and changing football stadiums affect fans, how being a fan is seen by fans, why and how fans love their team, what they think about those who manage football, and what stadiums mean to fans.
Method: This research is a qualitative study planned with a phenomenological design. In phenomenological research, each participant is asked to focus on their own world and explain their experiences in their own words. Since this design usually requires interviews, the interview technique was used to collect data in this study. The research group consisted of 10 Sakaryaspor fans. Criterion sampling and convenience sampling from purposive sampling methods were used as sampling methods. The criterion for inclusion in the study was that the participants were people who watched matches at both the old and new stadiums of Sakaryaspor. In order to obtain detailed data, care was taken to ensure that the participants were people who have been watching matches for many years. A semi-structured interview form consisting of 8 main questions was used as a data collection tool. Interviews were conducted between March 8 and December 13, 2021 and were conducted via Zoom and Skype programs due to pandemic conditions. A total of 8 hours and 53 minutes of interviews were conducted. Subsequently, the recordings were transferred verbatim to the Microsoft Word program and 101 pages of written data were obtained. NVIVO 12 package program was used to analyze the data. Descriptive and content analysis were used in the analysis. The analyses were conducted separately by the researcher and a colleague, and then completed under the supervision of an academician specialized in qualitative research until a consensus was reached. As a result of the analysis, 197 codes, 18 categories and 5 themes were identified. These themes are as follows: football, fanship and stadiums; football management; change of football; pandemic period; Sakaryaspor.
Results: 3 categories and 30 codes under the theme of football, fanship and stadiums, 5 categories and 43 codes under the theme of football management, 2 categories and 50 codes under the theme of football change, 3 categories and 17 codes under the theme of pandemic period, and 5 categories and 57 codes under the theme of Sakaryaspor.
Conclusion: After the interviews, it was seen that the participants mentioned that football is poorly managed, the lack of institutionalization in the teams, the managers are composed of people from outside football, the economic problems in the clubs have reached a serious point, football has become extremely industrialized, television broadcasts contribute to the formation of industrial football, football has moved away from its spirit with the effect of industrialization, the fans have been customerized, the fans were upset because they could not go to the stadium during the pandemic period, the fans follow their clubs and watch their matches despite staying away from the stadiums. The most important result of the research is the section on Sakaryaspor. The demolition of Sakarya Atatürk Stadium and its reconstruction in another location affected the fans in various ways. The fans expressed their longing for the demolished old stadium and talked about their memories there with great sincerity. In terms of the new stadium, it was seen that it was only mentioned as more modern in a positive sense, while in a negative sense, issues such as lack of belonging, lack of emotion and structural problems were mentioned.

Keywords: Industrial football, Fanship, Stadiums, Sakaryaspor