Lise öğrencilerinde öz-kavram ve aile ilişkisinin akran zorbalığına etkisi
The effect of family and self concept relation on peer bullying in high school students
Yazar: SEVDA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. SEVİM SAVAŞER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Lise öğrencileri = High schools students ; Zorbalık = Bullying

Özet:
Araştırma, lise öğrencilerinin zorbalığa maruz kalma sıklığını, öğrencilerin zorbalık döngüsündeki rollerini ve demografik değişkenlerle ilişkisini öğrencilerin öz kavramı ve aileleri ile ilgili özelliklerinin akran zorbalığına etkisini belirlemek amacı ile tanımlayıcı, karşılaştırmalı ve ilişki arayıcı bir tasarım olarak gerçekleştirildi.Araştırma verileri, 2007 bahar döneminde, İstanbul İlinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı lise türlerini temsil ettiği düşünülen iki meslek lisesi (teknik ve endüstri meslek, ticaret lisesi), iki düz lise ve iki özel lise olmak üzere toplam 6 lisenin 9. ve 10. sınıflarındaki öğrenim gören 1670 öğrenciden elde edildi. Veriler, yüzdelik dağılım, ki-kare, t testi, korelasyon ve tukey testi ile analiz edildi.Araştırmada, "Akran Zorbalarını Belirleme Ölçeği", "Piers-Harris Çocuklar İçin Öz-kavramı Ölçeği", "Aile Değerlendirme Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu"ndan oluşan dört ayrı veri toplama aracı kullanıldı.Araştırma sonucunda; zorbalık oranının erkeklerde yüksek olduğu, çoğunlukla kızların kızlara, erkeklerin erkeklere zorbalık uyguladığı saptandı. Akran zorbalarını belirleme ölçeğine göre; öğrencilerin % 17'sinin zorbalık döngüsünde yer aldığı (%5,3'ünün zorba, %5,9'unun kurban, %5,8'sinin hem zorba hem kurban olduğu) belirlendi. Anne-baba ayrı olan grupta, aile bireyleri arasında şiddete tanıklık eden grupta, aile üyeleri tarafından kendisine şiddet uygulananlarda zorbalığa karışanların oranı anlamlı derecede fazla idi. Zorbalığa karışmayan öğrencilerin sağlıklı ailelere sahip oldukları ve öz kavramı puan ortalamalarının anlamlı olarak yüksek olduğu belirlendi.Araştırma, okullarda etkili zorbalığı önleme girişimlerinin uygulanması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Okul hemşiresinin içinde yer alacağı bir ekibin uygulayacağı zorbalığı önleme programlarında; ailelere zorbalığı önlemedeki rolleri ve öğrencilere benlik saygılarını yükseltmeye ilişkin eğitimlere ağırlık verilmesi önerilir. Bu da Ülkemizde okul hemşireliği uygulamalarının yaygınlaştırılması ve güçlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.

Abstract:
The research was designed as a descriptive, comparative and correlational study in order to determine the effect of student self concept and family characteristic on peer bullying in relation with the roles of the high school students in bullying cycle and demographic variables.The research data was conducted in 2007 spring term from 1670 9th and 10th grade students in six high school, two technical schools (technical-industrial and commerce), two state high schools and two private high school, which represents the high school types that were bounded to Ministry of National Education (Milli Eğitim Bakanlığı) in Istanbul. The data was analyzed with percentage distribution, chi-square, t test, correlation and tukey tests."Piers-Harris Children's Self Concept Scale", ?Family Assessment Scale?, ?Peer Victim Determination Scale? and ?Personal Data Form? was used as four different data collection tools in the research.The research results shows that the bullying ratio is higher in boys and it is determined that generally boys bully boys and girls bully girls. According to ?Peer Victim Determination Scale? 17% of the students were determined in bullying cycle as; %5,3 bully, %5,9 victim and %5,8 both bully and victim. The involvement in bullying is determined significantly high ratio in the groups that mother and father were divorced, children witnessed violence between family members and children that were bullied by the family members. The children that were not involved in bullying had healthy family functions and significantly higher self concept score avarages.Research clearly shows the need for effective bully intervention programmes in schools. It is recommended to influence the education of a team, including school nursing, for the families because of their roles in prevention of bullying and students for increasing their self concept. This could be achieved by strengthening and making the school nursing implimentations widespread in Turkey.