Düşme riski saptanan yaşlılarda ekstremite güçlendirme, denge egzersizleri eğitiminin ve izleminin etkinliği
The effectiveness of limb strengthening, balance exercises training and follow-up in elderly patients with risk of fall
Yazar: AYŞE DİDEM ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. FUNDA BÜYÜKYILMAZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Denge = Equilibrium ; Düşme kazaları = Accidental falls ; Egzersiz = Exercise ; Ekstremiteler = Extremities ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Postural denge = Postural balance ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Araştırma; düşme riski saptanan yaşlılarda ekstremite güçlendirme ve denge egzersizleri eğitiminin ve izleminin etkinliğini belirlemek amacıyla yarı-deneysel tasarım türünde planlandı.  Araştırma evrenini, İÜC Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı Osteoporoz Polikliniği'nde takip edilen yaşlı bireyler oluşturdu. Örneklem ise, araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 94 yaşlı birey ile gerçekleştirildi. 
Araştırmada deney grubunda yer alan yaşlı bireylerin poliklinik takibinde, ekstremite güçlendirme ve denge egzersizleri hakkında eğitim verildi. Haftada 3 gün ve 12 haftalık süre ile gerçekleştirilen bu egzersiz programı, hastaların hareketlilik ve denge düzeyini arttıracak şekilde kademeli olarak gerçekleştirildi. Ayrıca deney grubunda yer alan yaşlı bireylere, araştırmacı tarafından kısa telefon mesajı uygulaması ile egzersizlerini hatırlatıcı bilgi mesajı iletildi ve her haftanın sonunda da telefonla aranarak, bir sonraki hafta uygulamaları gereken egzersiz programı açıklandı. Kontrol grubunda yer alan yaşlı bireylere ise, poliklinikte takip edilen rutin prosedür uygulandı. Her iki grupta yer alan yaşlı bireyler; 4. haftanın sonunda poliklinik kontrolüne çağırıldı ve düşme riski durumlarına ilişkin tanılama yapıldı. 
Araştırma verileri; Yaşlı Bilgi Formu, Barthell Yaşam Aktiviteleri Indeksi (BI), Mini Mental Test (MMT), Tandem Yürüyüş Testi, Tinetti Denge ve Yürüme Testi, Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği ile toplandı. Ayrıca yaşlı bireylerin düşme riski düzeylerini etkileyebilecek fiziksel değerlendirmelerde (adım uzunluğu, ayak açıklığı, eklem hareket açıklığı) araştırmacı tarafından gerçekleştirildi. Verilerin analizi bilgisayarda tanımlayıcı ve önemlilik analizleri kullanılarak gerçekleştirildi.
Çalışma kapsamındaki yaşlı bireylerin, yaş ortalamasının 70.18±5.40 yıl, %85'inin kadın, %50'sinin osteoporoz tanısının, %80,85'inin yardıma ihtiyacı olduğu, %68,90'unun sürekli ilaç kullandığı, %81,91'inin yürümek için yardımcı bir araca ihtiyaç duymadığı belirlendi. Düşme riskini arttırabilecek faktörlerden MMT ortalamasının "normal düzeyde", BI ortalamasının "hafif derecede bağımlığı", Beden Kitle Indeksi ortalamasının "fazla kilolu", Kalsiyum ve Parathormon düzeylerinin "normal düzeyde" ve D vitamini (25-Hidroksi D vitamini) düzeylerinin ise, "yetersiz" olduğu görüldü. Yaşlı bireylerin düşme riskini arttırabilecek biyo-fizyolojik özellikler açısından deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı (p>0,05).Tandem Yürüyüş Testi puan ortalamaları açısından gruplar arasında tüm izlemlerdeki değerlerin benzer olduğu ve anlamlı farklılık olmadığı; buna karşın Tinetti Denge ve Yürüme Testi, Kalk Yürü Testi ve Düşme Endişesi puan ortalamalarının yapılan izlemlere göre deney grubu lehine anlamlı farklılıkla daha iyi/olumlu düzeyde olduğu belirlendi (p<0,05). 
Bu sonuçlar doğrultusunda; düşme riski saptanan yaşlı bireylerde düzenli olarak yapılan egzersiz programı hakkında eğitim ve izlemin, düşmeyi önleme ve düşme riskini azaltmada etkili bir girişim olduğunu görüldü.

Abstract:
The research, was planned as a semi-experimental design to determine the effectiveness of extremity strengthening and balance exercises training and follow-up in the elderly who are at the risk of falling. The population of the research composed of elderly individuals who are followed in the IUC Cerrahpaşa Medical Faculty Hospital, Physical Medicine and Rehabilitation Department, Osteoporosis Outpatient Clinic. The sample, on the other hand, was carried out with 94 elderly individuals who met the inclusion criteria and agreed to participate in the study.
In the study, the elderly individuals in the experimental group were trained on extremity strengthening and balance exercises in the outpatient clinic follow-up. This exercise program, which was carried out 3 days a week for 12 weeks, was carried out gradually to increase the mobility and balance level of the patients. In addition, the elderly individuals in the experimental group were informed by the researcher with a short phone message application to remind them their exercises, and at the end of each week, they were called by phone to explain the exercise program to be applied next week. The routine procedure followed in the outpatient clinic was applied to the elderly individuals in the control group. Elderly individuals in both groups; at the end of the 4th week, elderly individuals in both groups were called to the outpatient clinic and a diagnosis of fall risk was made.
Research data; The Elderly Information Form was collected with the Barthell Life Activities Index (BI), Mini Mental Test (MMT), Tandem Gait Test, Tinetti Balance and Gait Test, International Fall Activity Scale. In addition, the researcher performed physical evaluations (stride length, foot range, joint range of motion) that may affect the fall risk levels of elderly individuals. Data analysis was carried out using descriptive and significance analyzes on the computer.
The mean age of the elderly individuals within the scope of the study was 70.18±5.40 years, 85% were women, 50% were diagnosed with osteoporosis, 80.85% needed help, 68.90% used drugs constantly, 81.91%. It was determined that the patient did not need an assistive device for walking. Among the factors that may increase the risk of falling, MMT average is "normal", BI average is "slightly dependent", Body Mass Index average is "overweight", Calcium and Parathormone levels are "normal" and vitamin D (25-Hydroxy vitamin D) levels are "insufficient" was found to be insufficient. There was no statistically significant difference between the experimental and control groups in terms of bio-physiological features that may increase the fall risk of elderly individuals (p>0.05).In terms of Tandem Walking Test mean scores, the values in all follow-ups were similar between the groups and there was no significant difference; on the other hand, it was determined that the mean scores of Tinetti Balance and Walking Test, Get Up and Go Test and Fall Worry were at a better/positive level with a significant difference in favor of the experimental group (p<0.05). 
In line with these results; It has been seen that education and follow-up about the exercise program performed regularly in elderly individuals who are at risk of falling is an effective intervention in preventing and reducing the risk of falling.