Farklı sosyal kategorilerden kadınların toplumsal cinsiyet algıları
Gender perceptions of women from different social categories
Yazar: UMUT BELEK ERŞEN
Danışman: PROF. DR. AYLİN GÖRGÜN BARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Algı = Perception ; Althusser, Louis = Althusser, Louis ; Annelik = Motherhood ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Eğitim = Education ; Kadınlar = Women ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Çalışmanın konusunu, Türkiye'de farklı iki kategoriden kadının, kadınlık rollerine ilişkin tutum ve davranışlarının incelenmesi, aralarındaki benzerlik ve farklılıkların saptanması oluşturmaktadır. Bununla amaçlanan, eşitlik için gerekliliği literatürde tartışılan ve vurgulanan donanıma - eğitim, maddi bağımsızlık, kariyer vs- sahip kadınların bu eşitliği sağlamada, cinsiyete dayalı işbölümünü yıkmada aynı donanıma sahip olmayan kadınlardan ne ölçüde farklılaştıklarının araştırılmasıdır. 
İki farklı kategoriden kadınların algılarının karşılaştırılmaları en az üniversite mezunu, iş yaşantısında unvanlara sahip orta-üst sosyo-kültürel yapılardan 26 kadın ile en fazla lise mezunu, hiyerarşinin alt kademelerinde görev yapan alt sosyo-kültürel yapılardan 26 kadın ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşmeler yapılmıştır.
Toplumsal cinsiyet yapısı ve burada anlaşılmaya çalışılan toplumsal cinsiyet algıları L. Althusser'in ideoloji görüşleri doğrultusunda oluşmakta, P. Bourdieu'nun "eril tahakküm"ü ile meşruluk kazanmakta ve R. W. Connell'ın "hegemonik erkeklik"i ile devamlılığı sağlanmaktadır. Araştırmanın bütünü, kurulun üçlü teorik yapı çerçevesinde gerçekleştirilmiş, görüşme sorularının oluşturulması, görüşmelerin gerçekleştirilmesi ve bulguları değerlendirilmesinde de aynı üçlü yapı kullanılmıştır. 
Görüşmeler sonucunda varılan noktada, bu iki farklı kadın grubunda farklılıklar bulunmakla beraber esas itibariyle geleneksel temel yapının aynı kalmasıdır. Bu temel yapı, geleneksel cinsiyete dayalı kadınlık ve erkeklik tanımları ve buna dayanan işbölümüdür. 
Bu temel yapının yeniden inşa edilmesinin, bu yapıya ilişkin soruların kadınlar tarafından sorulması ve cevapların yine onlar tarafından verilebilmesi ile sağlanabileceği düşünülmektedir. Üst yapıyı düzenlemeye yönelik eğitim, istihdam gibi çözümler şüphesiz önemli olmakla birlikte esas itibariyle kadınların günlük yaşamlarında gerçekleştirilecek küçük değişimlerin ve algılarının yeniden biçimlendirilmesinin, eril tahakkümün yıkılabilmesinde en önemli unsur olarak değerlendirilmektedir.

Abstract:
The subject of the thesis is to examine the attitude and behaviour of two different categories of women in Turkey regarding womanhood roles, and to identify the similarities and differences. The purpose is to analyse to what degree the women with certain qualities –education, financial independence, career etc. – necessity for achieving equality of which has been argued and emphasized in the literature, differ from the women who do not have such qualities in realising equality and breaking the gender-based labour division.
In order to compare the perception of these two categories of women, face-to-face semi-structured interviews were held with 26 women of middle-upper socio-cultural structure having at least a university degree, prestigious positions in work career on one hand, and 26 women of lower socio-cultural structure, at most high-school graduate, employed in lower levels of hierarchy, on the other. 
Gender structure and gender perceptions which is dealt in this study is formed according to the ideological views of L. Althusser, is legitimised by the concept of "masculine domination" by P. Bourdieu, and is regularized by "hegemonic masculinity" by R. W. Connell. Throughout the thesis, this three dimensional structure is used, and the same procedure is followed in formulation of interview questions, conducting the interviews and evaluation of the findings. 
The outcome of these interviews is that the underlying structure basically remains the same although there are divergences between two women categories. This underlying structure is traditional gender-based definitions of man and woman and labour division thereof. 
It is believed that this underlying structure can be rebuilt by women through questioning this structure and finding answers to these questions by themselves. Even though solutions such as education and employment in order to manage the superstructure is just as important, it is considered that making small changes in daily lives of women and reshaping their perceptions are the crucial elements to overcome masculine domination.