Adana Karataş sahillerindeki ay yengeci Matuta victor (Fabricius, 1781) (Crustacea: Decapoda: Matutidae)'un bazı biyolojik özellikleri
Some biological features of the moon crab Matuta victor (Fabricius, 1781) (Crustacea: Decapoda: Matutidae) in Adana Karataş coasts
Yazar: TAMER LEBA
Danışman: PROF. DR. CANAN TÜRELİ BİLEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Adana-Karataş = Adana-Karataş ; Büyüme = Growth ; Cinsiyet çeşitliliği = Gender diversity ; Yengeçler = Crabs ; Yumurta verimi = Egg yield

Özet:
Bu araştırmayla Doğu Akdeniz'e yeni giriş yapmış lesepsiyen Ay Yengeci (Matuta Victor) 'un Adana ili Karataş ilçesi sahillerinde bulunurluğu ve bazı biyolojik özellikleri ilk kez incelenmiştir. Çalışma 2020-2021 yılları arasında mevsimsel ve 0,5-3 m derinliklerde kumlu alanda gerçekleştirilmiştir. 93 dişi birey ve 27 'si yumurtalı, 270 erkek olmak üzere toplam 364 birey elde edilmiştir. Çalışma süresince en birey (146) ilkbahar mevsiminde yakalanmıştır. Dişi bireylerin 27,49-49,30 mm karapas genişliğinde dağılım ve ortalama 41,55±4,01 mm hesaplanmıştır. Erkek bireylerde ortalama 49,15±8,97 mm, 21,28-66,70 mm aralığında ölçülmüştür. Ortalama Karapas uzunluk ölçümleri dişilerde ve erkeklerde sırasıyla; 26,83±2,52 mm ve 32,71±5,85 mm; total ağırlıkları ise 8,79±5,45g ve 16,27±7,30 gr hesaplanmıştır. Yaz mevsiminde 26,95 mm karapas genişliğinde 1 juvenile yakalanmıştır. Cinsiyet oranı 2,16:1 (Erkek: Dişi)  hesaplanmıştır. Tüm çalışma süresince erkek birey her mevsim daha fazla yakalanmıştır (p<0,05). Dişi, erkek ve tüm bireylerde hesaplanan morfometrik ilişkiler incelendiğinde negatif allometrik büyüme saptanmıştır.  Karapas genişlik aralığında en fazla birey erkek ve dişilerde sırasıyla; 56,0-60,9 mm ve 46,0-50,9 gözlenmiştir. Kış ayları dışında diğer mevsimlerde yumurtalı dişiler elde edilmiştir. Karapas genişlikleri 35,31-48,84 mm ve ortalama 41,97±3,29 mm olan yumurtalı dişilerin, yumurta verimlilikleri ortalama 36822,04±29745,9 adet olarak hesaplanmıştır.

Anahtar sözcükler: Brachyura, Matuta victor, Lesepsiyen, Karataş Sahili, Oransal Büyüme, Cinsiyet Oranı, Yumurta Verimliliği

Abstract:
With this research, the presence and some biological characteristics of the Lessepsian crab, the Moon Crab Matuta victor, which has just entered the waters of our region, were investigated for the first time. The study was carried out seasonally and in a sandy area at 0.5-3 m depths between 2020-2021. A total of 364 individuals were obtained, 93 females and 27 of them with eggs and 270 males. During the whole study, the highest individual was caught in the spring with 146 individuals. It was calculated that female individuals ranged in carapace width of 27.49-49.30 mm and mean 41.55±4.01 mm. It was measured between 49.15±8.97 mm and 21.28-66.70 mm in male individuals. Mean Karapas length measurements in females and males, respectively; 26.83±2.52 mm and 32.71±5.85; total weights were calculated as 8.79±5.45g and 16.27±7.30. 1 juvenile with 26.95 mm carapace width was caught in summer. The sex ratio was calculated as 2.16:1 (Male: Female). During the whole study, male individuals were caught more in each season (p<0.05). When the morphometric relationships calculated in female, male and all individuals were examined, negative allometric growth was detected. In the range of carapace width, the highest number of individuals are in males and females, respectively; 56.0-60.9 mm and 46.0-50.9 mm were observed. Egg-laying females were obtained in other seasons except winter. Egg productivity of females with carapace widths of 35.31-48.84 mm and an average of 41.97±3.29 mm was calculated as 36822.04±29745.9 eggs.

Key Words: Brachyura, Matuta victor, Lessepsian, Karataş Coast, Allometry Growth, Sex Ratio, Fecondite