Fen lisesi öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri ile iklim okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between critical thinking dispositions and climate literacy of science high school students
Yazar: YURDANUR AKYOL
Danışman: DOÇ. DR. GÜLENAZ SELÇUK
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünme =   ; İklim okuryazarlığı = Climate literacy

Özet:
Bu çalışmada, fen lisesi öğrencilerinin "eleştirel düşünme eğilimleri" ile "iklim okuryazarlıkları" arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma, "nicel araştırma" modellerinden "ilişkisel tarama" modelinde gerçekleştirilmiştir.  Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Manisa ilindeki 7 fen lisesinde öğrenim gören 702 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada, üç bölümden oluşan bir veri toplama aracı kullanılmıştır. İlk bölümde; fen lisesi öğrencilerine ait demografik değişkenlerin olduğu "Kişisel Bilgi Formu", ikinci bölümde Yıldırım Döner ve Demir (2020) tarafından geliştirilen "Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" ve üçüncü bölümde ise Görgülü Arı ve Aslan (2020) tarafından geliştirilen "İklim Okuryazarlığı Ölçeği" yer almaktadır. Verilerin analizinde "SPSS 29.0 paket programı" kullanılmıştır. Araştırmanın problemlerinin çözümünde parametrik ve parametrik olmayan testlerden "bağımsız örnek t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis testi" kullanılmıştır.  Eleştirel düşünme eğilimleri ile iklim okuryazarlıkları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır. Çalışmada, fen lisesi öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri ve iklim okuryazarlıkları ortalamalarının yüksek düzeyde olduğu görülmektedir. Ayrıca, öğrencilerin "eleştirel düşünme eğilimlerinin" yaş, sınıf düzeyi değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı; ikamet edilen yer ve cinsiyet değişkenlerinde ise istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, fen lisesi öğrencilerinin "iklim okuryazarlıklarının" yaş, sınıf düzeyi ve ikamet edilen yer değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı; cinsiyet değişkeninde ise, istatiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Gerçekleştirilen Pearson Korelasyon Analizi sonucunda da fen lisesi öğrencilerinin "eleştirel düşünme eğilimleri" ile "iklim okuryazarlıkları" arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişkinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between the "critical thinking tendencies" and "climate literacy" of science high school students. The study was conducted using the "relational survey" model, one of the "quantitative research" models. The study group consists of 702 students studying at 7 science high schools in Manisa province in the 2023-2024 academic year. A data collection tool consisting of three sections was used in the study. The first section includes the "Personal Information Form", which includes demographic variables of science high school students, the second section includes the "Critical Thinking Tendency Scale" developed by Yıldırım Döner and Demir (2020), and the third section includes the "Climate Literacy Scale" developed by Görgülü Arı and Aslan (2020). The "SPSS 29.0 package program" was used in the analysis of the data. In solving the research problems, parametric and nonparametric tests such as "independent sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Mann Whitney-U test, Kruskal Wallis test" were used. Pearson Correlation analysis was performed to determine the relationship between critical thinking tendencies and climate literacy. In the study, it was observed that the critical thinking tendencies and climate literacy averages of science high school students were at a high level. In addition, it was determined that there was no statistically significant difference in the age, grade level and place of residence variables of the students' "critical thinking tendencies"; however, there was a statistically significant difference in the place of residence and gender variables. On the other hand, it was determined that there was no statistically significant difference in the age, grade level and place of residence variables of science high school students' "climate literacy"; however, there was a statistically significant difference in the gender variable. As a result of the Pearson Correlation Analysis performed, it was determined that there was a moderately positive relationship between the "critical thinking tendencies" and "climate literacy" of science high school students.