İzmir'de enerji etkin konut yapıları için tasarım kriterleri
Design criteria for energy efficient residential building in İzmir
Yazar: AYÇA TOKUÇ
Danışman: Y.DOÇ.DR. NESLİHAN GÜZEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Yapı Bilgisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ill ÖZET Her gün kullandığımız enerjinin çoğunun yenilenemeyen fosil kaynaklardan elde edildiği bilinen bir gerçektir. Dünya' da kullanılan enerjinin neredeyse yansının yapılarda tüketilmesi, yapılarda enerjiyi etkin kullanmanın önemini ortaya koyar. Bu çalışmada, enerjinin yapılarda etkin kullanılabilmesi amacıyla geliştirilen sistemler ve mimari tasarım stratejileri değerlendirilmiştir. Yapılarda enerji tüketimi ve mimari tasarım ilişkisinin mevcut durumunun değerlendirilmesi için bir alan çalışması modeli önerilmiş, İzmir ili Karşıyaka ilçesinde gerçekleştirilmiştir. Tez, beş ana bölümden oluşmaktadır. ilk bölümde, problem tanımlanmış ve çalışmanın amaç, kapsam ve yöntemi tartışılmıştır. İkinci bölümde; öncelikle enerji etkinlik kavramı ve bu kavramın tarihte mimarlığa yansıması anlatılmıştır. Sonra kullanıcıların konfor gereksinimleri ve yapının çevresi ile etkileşimi konularında çalışmanın takip edilebilmesi için gerekli ön bilgi ve tanımlar verilmiştir. Ayrıca enerji etkin sistemlerin, yapının enerji gereksinimine bulunduğu katkı biçimi temel alınarak sınıflandırılması önerilmiş ve önerilen sınıflandırma dahilinde enerji etkin sistemler açıklanmıştır. Bununla beraber, enerjiyi etkin kullanan mimari tasarım için kriter belirleme yöntemleri; "yerleşim alanıIV tasarımı", "kütlesel tasarım", "mekansal tasarım" ve "yapı elemanı tasarımı" ölçeklerinde İzmir şehri temel alınarak irdelenmiştir. Üçüncü bölümde, enerjiyi etkin kullanmak için tasarlanmış değişik apartman yapılan, kullanılan enerji etkin sistemler ve mimari tasarım stratejileri analiz edilerek değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise İzmir'de mevcut apartman yapılarının enerji kullanımı araştırılmıştır. Bölüm iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda, İzmir şehrinde enerji etkin mimari tasarım kriterleri oluşturulması için gerekli fiziksel, coğrafi ve iklimsel karakteristiklerin verileri toplanmıştır. İkinci kısımda, İzmir Karşıyaka'da mevcut şehir dokusunda bir alan ve anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Bunun sonuçlan çalışma kapsamında irdelenen enerji kullanımı ve mimari tasarım etkileşimi ön planda tutularak değerlendirilmiştir. Son bölümde çalışmanın sonuçlan tartışılmıştır. Değişik ölçeklerde irdelenen mimari tasarım kriterlerinin enerji etkin sistemlerle ilişkisi ve İzmir Karşıyaka'da gerçekleştirilen alan ve anket çalışmasının sonuçlan tartışılmıştır. Anahtar sözcükler: Enerji etkin mimari, Pasif sistem, Aktif sistem, Konut mimarisi

Abstract:
ABSTRACT It is a known fact that most of the energy we consume daily is produced from nonrenewable fossil fuels. Since nearly half of the energy used in the world is consumed in buildings, the importance of energy efficiency in buildings becomes self evident. In this study, systems and architectural design strategies developed for efficient energy usage in buildings have been evaluated. A field study model has been proposed and carried out in Izmir city Karşıyaka district, to evaluate the existing relationship between energy consumption and architectural design. The thesis is comprised of five main chapters. In the first chapter, the problem has been defined and the purpose, content and methodology of the study have been discussed. In the second chapter; first energy efficiency concept and this concept's reflection on architectural history has been expressed. Then the occupants' comfort needs and the interaction of building with the environment have been addressed while providing the necessary definitions and background. Besides to classify energy efficient systems according to their contribution to building's energy needs have been proposed and the energy efficient systems have been accounted accordingly. Additionally methods to determine architectural design criteria for energy efficientVI architecture have been examined in "settlement site design", "volumetric design", "spatial design" and "building element design" scales on the basis of İzmir city. In the third chapter, various apartment buildings designed to use energy efficiently have been evaluated by analyzing energy efficient systems and architectural design strategies used within. In the fourth chapter though, energy usage of existing apartment buildings' in İzmir has been examined. This chapter comprises of two sections. In the first section; İzmir city's physical, geographical and climatic characteristic data required to generate energy efficient architectural design criteria have been assembled. In the second part, a field and questionnaire study has been carried out in the existing texture of İzmir Karşıyaka. The results of this study have been evaluated considering energy usage and architectural design interrelation examined in the thesis in the foreground. In the final chapter, the results of the study have been discussed. The relationship of architectural design criteria examined in different scales with energy efficient systems and the results of the field questionnaire study carried out in İzmir Karşıyaka have been discussed. Keywords: Energy efficient architecture, Passive system, Active system, Residential architecture.