Isparta ili Sav kasabasında doğal olarak yetişen kızılcık (Cornus mas L.) genotiplerinin morfolojik ve pomolojik karakterizasyonu
Morphological and pomological characterization of cornelian cherry (Cornus mas L.) genotypes grown naturally in Sav town in Isparta
Yazar: HASAN BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. FATMA KOYUNCU
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Cornus mas = Cornus mas ; Fenoloji = Phenology ; Kızılcık = Cornelian cherry ; Pomoloji = Pomology ; Seleksiyon = Selection

Özet:
Doğal kızılcık (Cornus mas L., Corneceae) populasyonundaki üstün/farklı özellikli kızılcık genotiplerinin belirlenmesi amacıyla planlanan bu araştırma, 2018-2019 yıllarında Isparta İli Sav Kasabası'nda yürütülmüştür. Seleksiyona alınan 42 kızılcık genotipinin fenolojik ve pomolojik özellikleri incelenmiş ve elde edilen bulgular kümeleme (Cluster) analizi ile değerlendirilerek 15 genotip seçilmiştir.
Fenolojik dönemler; tomurcuk patlaması şubat ayı ortası ile şubat ayı sonu, çiçeklenme başlangıcı dönemi şubat ortası ile mart ayı başı, tam çiçeklenme dönemi mart ayı boyunca, çiçeklenme sonu dönemi mart ayı ortası ile nisan ayı ortası, meyvelerin hasat dönemi ise ağustos ayı sonu ile eylül ayı ortası olarak gözlemlenmiştir. Tam çiçeklenmeden hasada kadar geçen gün sayısı 170-185 gün olarak gözlemlenmiştir. Pomolojik özellikler açısından en yüksek değerler; meyve eni (16.99 mm) SAV 37, meyve boyu (22.67 mm) SAV 37, çekirdek eni (6.39 mm) SAV 36, çekirdek boyu (15.82 mm) SAV 37, meyve ağırlığı (4.81 g) SAV 37, meyve eti ağırlığı (4.35 g) SAV 37, çekirdek ağırlığı  (0.56 g) SAV 41 genotiplerinin sahip olduğu belirlenmiştir. SÇKM %8.90 (SAV 41) ile %16.83 (SAV 25) arasında, titre edilebilir asit %1.83 (SAV 41) ile %3.47 (SAV 9) arasında, pH 3.12 (SAV 26) ile 3.32 (SAV 41) arasında, C vitamini 1.20 mg/100 g (SAV 38) ile 79.40 mg/100 g (SAV 37) arasında bulunmuştur.
Cluster analizine göre; SAV 9, SAV 13, SAV 16, SAV 18, SAV 22, SAV 23, SAV 25, SAV 26, SAV 27, SAV 29, SAV 36, SAV 37, SAV 38, SAV 39, SAV 41 genotipleri ele alınan özellikler açısından birbirine uzak olarak seçilmişlerdir. SAV 37 genotipi ise meyve eni, meyve boyu, meyve ağırlığı ve diğer birçok kalite parametresi bakımından üstün özelliklere sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This research, which was planned to determine the superior/differential cornelian cherry genotypes of natural cornelian cherry (Cornus mas L., Corneceae) population, was carried out in Sav Town of Isparta Province in 2018-2019. Phenological and pomological characteristics of 42 selected cornelian cherry were examined and 15 genotypes were selewcted by evaluating the findings with cluster analysis.
Phenological periods; bud break was observed in mid February and end of February, beginning of flowering in mid Febuary and early March, the full bloom was observed during March, end of bloom period in mid March and mid April, and the picking time of fruits was observed in late August and mid September. The number of days from full bloom to harvest was observed as 170-185. The highest values in terms of pomological characteristics; fruit width (16.99 mm) SAV 37, fruit length (22.67 mm) SAV 37, seed width (6.39 mm) SAV 36, seed length (15.82 mm) SAV 37, fuit weight (4.81 g) SAV 37, fruit flesh weight (4.35 g) SAV 37, seed weight (0.56 g) SAV 41 genotypes were determined to have. TSS is between 8.90% (SAV 41) and 16.83% (SAV 25), titratable acidity is between 1.83% (SAV 41) and 3.47% (SAV 9), pH 3.12 (SAV 26) and 3.32 (SAV41), vitamin C 1.20 mg/100 g (SAV 38) to 79.40 mg/100 g (SAV 37).
According to cluster analysis; SAV 9, SAV 13, SAV 16, SAV 18, SAV 22, SAV 23, SAV 25, SAV 26, SAV 27, SAV 29, SAV 36, SAV 37, SAV 38, SAV 39, SAV 41 genotypes were selected far from each other in terms of the characteristics considered. SAV 37 genotype was determined to have superior characteristics in terms of fruit width, fruit length, fruit weight and many other quality parameters.