Erkeklerde alkol bağımlılığının dürtüsellik ve davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemiyle olan ilişkisinin incelenmesi
Investigating the relationship between alcohol addiction in men and impulsiveness and behavioural inhibition/aktivation system
Yazar: DİLARA AKMANTAR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÜNÜBOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolikler = Alcoholics ; Davranışsal aktivasyon sistemi = Behavioral activation system ; Davranışsal inhibisyon sistemi = Behavioral inhibition system ; Dürtüsellik = Impulsivity ; Erkekler = Men ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada erkeklerde alkol bağımlılığının dürtüsellik ve davranışsal inhibisyon /aktivasyon arasındaki ilişki ve söz konusu değişkenlerin; yaş, eğitim, medeni durum, gibi birtakım sosyodemografik verilerle farklılık oluşturup oluşturmadığı incelenmiştir. Erkeklerde alkol bağımlılığının dürtüsellik ve davranışsal inhibisyon / aktivasyon sistemiyle olan ilişkisini incelemek amacıyla yapılan bu çalışmanın örneklemini, 15 yaş ve üzeri 2810 erkek oluşturmaktadır. Örneklemin yaş ortalaması ise 33.9'dur.
Katılımcılara, alkol kullanımları, dürtüsellik ve davranışsal inhibisyon / aktivasyon sistemiyle ilgili sorular yöneltilmiştir. Türkiye Salgın Dönemi Bağımlılık ve Ruh Sağlığı Haritası Projesi (TURBAHAR COVID-19)  için dizayn edilen özel bir dijital platform aracılığı ile veriler toplanmıştır. Örneklem seçimi kartopu yaklaşımı ile yapılmış olup, 2020 Aralık ayından – 2021 Şubat ayına kadar sürmüştür. Araştırma kapsamında elde edilen veriler Sosyal Bilimler İstatistik Paket Programı (SPSS) ile çözümlenmiştir. Araştırmada AUDIT Ölçeği, Barratt Dürtüsellik Ölçeği Kısa Formu, Davranışsal İnhibisyon/Aktivasyon Sistemi (DİS/DAS) Ölçeği ve Sosyo-Demografik Bilgi Formu kullanıştır.
Çalışmanın sonucunda, alkol bağımlılığı ile dürtüsellik arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca dürtüsellik alt boyutları ile alkol bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Alkol bağımlılığının davranışsal inhibisyon/aktivasyon sistemi arasında ilişkiye bakıldığında ise alkol bağımlılığı ve DİS/DAS arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. DİS/DAS alt boyutları ile alkol bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Demografik değişkenler ile alkol bağımlılığı dürtüsellik ve DİS/DAS  arasında da farklılaşmaların olduğuna ulaşılmıştır. Çalışmada elde edilen bulguların, ilerleyen zamanlarda alkol bağımlılığı dürtüsellik ve DİS/DAS faktörlerinin ele alınacağı çalışmalarda yol gösterici olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Alkol Bağımlılığı, Dürtüsellik, DİS/DAS, Erkekler.

Abstract:
In this study, the relationship between alcohol addiction in men and impulsiveness and behavioural inhibiton / activation, and whether the aforementioned variables are affected by sociodemographic data such as age, education, marital status are analyzed. The sample of this study that aims at investigating the relationship between alcohol addiction in men and impulsiveness and behavioural inhibiton / activation is composed of 2810 males aged older than 15. The mean age of the study population is 33.9.
The participants were asked about their alcohol use, impulsiveness and behavioural inhibition / activation system. The data is collected via a special digital platform designed for Turkey's Addiction and Mental Health Risk Profile Map Project (TURBAHAR COVID-19). The participants were selected based on snowball sampling approach and it lasted between December 2020 and February 2021. In this study, AUDIT Scale, Barratt Impulsiveness Scale Short Form, Behavioural Inhibition / Activation System (BIS/BAS) Scale and Sociodemographic Information Form were used. 
In the end of the study, a meaningful positive correlation was found between alcohol addiction and impulsiveness. Moreover, a meaningful correlation was also found between alcohol addiction and impulsiveness sub-dimensions. When looking at the relationship between alcohol addiction and behavioural inhibition / activation system, a meaningful correlation was observed between alcohol addiction and BIS/BAS. A meaningful correlation was also observed between alcohol addiction and BIS/BAS sub-dimensions. It was also found that there were differentiatons between demographic variables, alcohol addiction, impulsiveness and BIS/BAS. It was thought that the outcomes of this study might be a guide for further studies that will tackle alcohol addiction, impulsiveness and BIS/BAS factors.

Keywords: Alcohol addiction, Impulsiveness, BIS/BAS, Men