Toplumsal cinsiyet eşit(siz)liği perspektifinden kentsel yeşil alanlar: Türk Dünyası Kültür Parkı, Karaman
Urban green areas from the perspective of gender (in)equality: Turkish World Culture Park, Karaman
Yazar: MERVE KALP
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ÇELİK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Toplumsal cinsiyet, biyolojik farklıklardan değil toplumun kadın ve erkeğe bakış açısı sonucunda toplumun belirlediği bir olgudur. Aynı zamanda toplumsal cinsiyet kadın ve erkeğin sosyal, kültürel ve ekonomik yönden belirlenmiş olan rolleri ve sorumluluklarını da ortaya koymaktadır. Cinslere karşı yüklenen kalıplaşmış roller çoğu zaman yaşam kalitesini düşürmekte hatta hayatın büyük bir kısmını zorlaştırmaktadır. Kadın ve erkeğe yüklenmiş olan rollerin genel olarak kadınlar açısından daha negatif özellikte olduğu görülmektedir. Toplumsal cinsiyet bağlamında eşitlik, kanunlar karşısında kadın ve erkeğin haklarının aynı olması; aile, eğitim, iş ve toplum yaşamında kaynak, hizmet ve haklardan eşit faydalanmalarıdır. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ise bir cinsin diğer cinse göre ikinci planda görülmesi, ayrımcılığa maruz kalma durumu olarak ifade edilebilir. Kentsel yaşamı daha yaşanılabilir kılmak adına toplumsal cinsiyet eşitliği her iki cins için de büyük öneme sahiptir. Kentte kadınların yaşadığı eşitsizliğin ve karşılaştıkları olumsuz tutumların erkeklere oranla daha fazla olduğu bilinmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği, kadınların kentlerdeki açık-yeşil alanlara erişimini ve kullanımını kısıtlamaktadır. Kadınlar, kentsel açık-yeşil alanlarda erkekler ile aynı düzeyde rahatlık, konfor, güvenlik, ulaşım, erişim ve kullanım olanaklarına sahip değildir. Kadın ve erkeklerin birlikte kullanabilecekleri mekânların oranın birbirine eşit veya yakın olması toplumsal cinsiyet eşitliğinin mekânlara yansımasının bir göstergesidir. Bu çalışmada Karaman'daki Türk Dünyası Kültür Parkı örneğinde kadınların kentsel yeşil alanları kullanımında görülen cinsiyet eşitsizliklerine değinilmiştir. Parkın konumu, mekânsal özellikleri ve bileşenleri, kullanım yoğunluğu, ulaşımı ve erişimi gibi özellikleri nedeniyle Türk Dünyası Kültür Parkı çalışma alanı olarak seçilmiştir. Türk Dünyası Kültür Parkı kullanıcısı 400 kadına anket uygulanmış, anket verileri SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kadınların daha çok yaşadığı eşitsizliklere farkındalığın artırılması, kentsel yeşil alanlarda toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesinin önemine vurgu yapılmış ve bu doğrultuda öneriler geliştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kentsel yeşil alanlar, kentsel açık-yeşil alanlarda cinsiyet eşit(siz)liği, toplumsal cinsiyet, toplumsal cinsiyet eşit(siz)liği

Abstract:
Gender is a phenomenon that is determined by society as a result of its perspective on men
and women, not on biological differences. Also, gender reveals the social, cultural and
economic roles and responsibilities of women and men. The stereotypical roles that are
imposed on gender often reduce the quality of life and even complicate a large part of life. It
is understood that the roles that are associated with women and men are generally more
negative for women. In the context of gender, equality equal rights of women and men before
the law, to benefit equally from resources, services and rights in family, education, business
and community life. Gender inequality, however, can be expressed as a situation where one
gender is considered secondary to the other gender and being exposed to discrimination.
Gender equality has great importance for both genders to make urban life more livable. It is
already known that the inequality experienced by women in the city and the negative attitudes
they face are higher than that of men. Gender inequality restricts women's access and use of
open-green spaces in cities. Women do not have the same level of comfort, security,
transportation, access and use opportunities in urban open-green areas as men. The fact that
the rate of spaces that women and men can use together is equal or close to each other is an
indicator of the reflection of gender equality on spaces. In the present study, the gender
inequalities seen in the use of urban green spaces by women in the example of the Turkish
World Culture Park in Karaman are mentioned. The Turkish World Cultural Park was chosen
as the study area because of its location, spatial characteristics and components, density of
use, transportation and accessibility. A questionnaire was used to 400 women who were users
of the Turkic World Cultural Park, and the questionnaire data were analyzed by using the
SPSS Program. The importance of raising awareness of the inequalities experienced by
women and ensuring gender equality in urban green areas was emphasized and suggestions
were developed in this respect.

Keywords: Urban green areas, gender (in)equality  in urban open-green areas, gender, gender (in)equality