Kamusal alanda bedensel engelliler için sıhhi tesisat gereçleri tasarımı ve önerileri
Design creteria of sanitaryware for the usage of disabled in public restrooms
Yazar: ŞAFAK AĞDACI
Danışman: PROF. SÜLEYMAN A. BELEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Bedensel özürlüler = Physical handicappeds ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Kamusal alan = Public space ; Seramik vitriye ürünler = Ceramic vitrified products ; Seramikler = Ceramics ; Sıhhi tesisat malzemeleri = Sanitary wares ; Sıhhi tesisat seramiği = Ceramic of Sanitary wares ; Tekerlekli sandalye = Wheelchair ; Tuvalet = Toilet ; Yaşlılar = Aged

Özet:
İnsanın en doğal ihtiyaçlarından biri olan tuvalet ihtiyaçlarını, temizlenme ve kişisel bakım ihtiyaçları takip etmektedir. Sosyal hayat içinde aktif bir şekilde yer almak isteyen bedensel engellilerin ve yaşlıların, karşılaştıkları sorunlardan birisi olan tuvalet sorunu büyük bir öneme sahip olmasının ötesinde, kişilerin yaşamlarını sağlıklı bir biçimde sürdürebilmesi adına öncelikli bir gerekliliktir. Bu çalışmada, bedensel engellilerin ve yaşlıların, her gün bir rutin içinde karşılamak zorunda oldukları tuvalet ihtiyaçları, kamusal alanlardaki tuvaletler çerçevesinde ele alınarak incelenmiş, sorunlara, çözümler aranmasına çalışılmıştır.Birinci bölümde; Engelli kavramının, günümüze kadar olan süreci tarih içinde ele alınışı anlatılmış, Türkiye'deki özürlü nüfus rakamlarla belirtilerek konunun önemi saptanmıştır. Engellilerin sosyal hayata katılımlarındaki sorunlardan birisi olan kamusal alanlardaki tuvalet sorunu, çalışmanın amacı olarak belirlenmiş çalışmanın kapsamı ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir.İkinci bölümde; Kamusal alan, engelli kavramları, engelliliğin sınıflandırılması, bedensel engelliler ile ilgili problemler, fizik tedavi ve rehabilitasyon konularında elde edilen kaynak araştırması ile ilgili açıklamalar yapılmıştır.Üçüncü bölümde; Evrensel tasarım kavramı, bedensel engellilerin ve yaşlıların kullandıkları tekerlekli sandalyeler ve özellikleri, bedensel engellilerinin hareket kabiliyetleri ve antropometrik ölçüleri araştırılmış, bedensel engellilere yönelik tasarım ilkeleri saptanmıştır.Dördüncü bölümde; Kamuya açık alanlardaki tuvaletlerin genel özellikleri, bedensel engellilerin ve yaşlıların, tuvalet içindeki kullanıcı davranışları ve ihtiyaçları, TSE kapsamında belirlenmiş olan bedensel engellilere yönelik tuvalet tasarımı ilkeleri ve ölçüleri araştırılmış bu konularda elde edilen bilgiler açıklanmıştır. Araştırmalar sonucunda elde edilen bilgiler ve tasarım kıstasları doğrultusunda, kamusal alanlarda, bedensel engellilerin ve yaşlıların kullanımına yönelik, çok amaçlı tuvalet tasarımı önerileri ve sıhhi tesisat gereçleri ve donatılarına yönelik tasarım önerileri sunulmuştur.Çalışmanın sonucunda elde edilen bilgiler beşinci bölümde sonuç başlığı altında toplanıp özetlenerek tez çalışması tamamlanmıştır.

Abstract:
Cleaning and personal care follows toilet need, one of the most innate necessity of humankind. In addition to toilet need being one of the most common problems of disabled and aged who want to be active in social life, it is also very important for those who want to live a healty life. With this study, by analysing public restrooms, the toilet need for disabled and aged, challange faced everyday routinely, investigated and attempted to find solutions to problems.In the first chapter, some history related with disabled concept is provided, and tried to capture the importance of which by providing statistical data of disabled population in Turkey. Ideas shared of methodology and scope of the study centering around the public toilet problem of disabled, one of the most important obstacle for them in social life.In the second chapter, definitions of public area, disabled, classification of disabled, problems of disabled, rehabilitiation and physical therapy are provided.In the third chapter, universal design concept, wheelchair disabled and aged use and their features, movement abilities of disabled and anthropometric measures analysed and design principles related with disabled are identified.In the fourth chapter, main features of public restrooms, main attitudes and needs of disabled and aged inside restroom, toilet design principles and measures designated by TSE are investigated. According to the information obtained and design creteria, for the usage of disabled and aged in public restrooms, ideas related withmulti functional toilet designs, hygienic tools and accessories are provided.In the fifth chapter, all information gathered as a result of forementioned studies are summarised under the title of conclusion.