Engellilere yönelik kaynaştırma eğitiminin sosyal dışlanma bakımından incelenmesi
Analysis of the inclusive education towards the disabled persons in terms of social exclusion
Yazar: NURCAN GÖKMEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞERİF ESENDEMİR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Dışlanmışlık = Exclusion ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Eğitim = Education ; Eğitim sistemi = Education system ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Sosyal dışlanma, birey veya grupların hak ve hizmetlerden ve toplumsal bağlar kurmaktan yoksun 
 bırakılma sürecini ifade etmektedir. Sosyal dışlanma, değişen sosyo-ekonomik koşullar ve artan 
 toplumsal riskler karşısında savunmasız kalan grupların karşı karşıya kaldığı en büyük sorunlardan 
 biridir. Engelli bireyler sosyal dışlanma riskleri en yüksek gruplardan birini oluşturmaktadır. 
 Sosyal politikalar engellilerin sosyal dışlanma problemini en aza indirgemek ve bununla mücadele 
 etmek için sosyal içermeci politikalara ağırlık vermeye başlamışlardır. Bu çalışmada kaynaştırma 
 eğitimi mercek altına alınmış ve sosyal dışlanma bakımından incelenmiştir. Araştırmanın amacı 
 engellilere yönelik kaynaştırma eğitiminin sosyal dışlanma üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu 
 ortaya çıkarmaktır. Engelli çocukların sosyal kabul düzeyleri ve kaynaştırmanın uygulama boyutunda 
 nasıl işlediği kullanılarak ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Araştırmanın verileri 2016–2017 
 eğitim öğretim  yılında, İstanbul  İli Zeytinburnu ilçesinde yer alan ilk ve ortaokulda görev yapan 
 30 öğretmenle yapılan görüşmeler sonucu elde edilmiştir. Ayrıca bu öğrencilerden bazıları 
 sınıflarında gözlenmiştir. Araştırma bulgularından ele dilen sonuca göre kaynaştırma eğitiminin 
 uygulama boyutunda ciddi problemler gözlenmiştir. Gerekli alt yapı ve kaynaklar mevcut değildir. 
 Öğretmenler ve öğrenciler bu konuda bilgilendirilmemiş ve gerekli eğitimi almamışlardır. 
 Öğretmenler sınıf mevcutlarının çok ve gerekli eğitim ve desteğin verilmemesi dolayısıyla 
 kaynaştırmanın başarılı sonuçlar vermediğini dile getirmişlerdir. Öğretmenler kaynaştırma 
 öğrencilerinin evrak işlerini tam yürütmekten öte çok bir şey yapmadıklarını ifade etmişlerdir. 
 Sonuçlara göre bu öğrencilerin arkadaşları tarafından kabul edilme düzeyleri oldukça düşüktür. 
 Yalnız ya da arkadaş sayıları oldukça sınırlıdır. Kaynaştırma eğitimi engellilerin sosyal dışlanma 
 problemine karşı geliştirilen bir eğitim modeli olmasına rağmen uygulama boyutunda yeterli altyapı, 
 eğitim ve desteğin sağlanmaması sonucu başarılı sonuçlar vermekte yetersiz kalmıştır. Engelli 
 öğrencilerin sosyal dışlanma düzeyini azaltmamıştır. Bu sorunun çözümü için öncelikle yeterli alt 
 yapı oluşturulmalı daha sonra uygulamaya geçilmelidir. Ancak bu sayede engelli bireylere yönelik 
 negatif tutumlar pozitife çevrilebilir.

Abstract:
Social exclusion refers to the process by which individuals or groups are deprived of rights and 
 services and establishing social ties. Social exclusion is one of the biggest problems faced by 
 vulnerable groups in the face of changing socio-economic conditions and increasing social risks. 
 Individuals with disabilities constitute one of the highest risk groups for social exclusion. 
 Social policy has begun to emphasize social-inclusive politics in order to minimize and combat the 
 problem of social exclusion of the handicapped. The disability has begun to gain more visibility 
 with the integration of educational policies that move from isolation to integration. In this 
 study, inclusion education was examined in the context of social exclusion. The purpose of the 
 study is to find out what the effect of integration education on disability is on social exclusion. 
 Attempts have been made to make use of a qualitative research design of how children with 
 disabilities work in the level of social acceptance and integration. The results of interviews with 
 30 teachers working in primary and secondary schools in the province of Zeytinburnu in Istanbul 
 were obtained in the academic year of 2016-2017. In addition, some of these students were observed 
 in their classrooms. According to the research findings, serious problems were observed in the 
 application of the mainstreaming education. Required infrastructure and resources were not 
 available. Teachers and students were not informed and did not receive the necessary training. 
 Teachers have stated that classroom presentations were not given much education and support and 
 therefore integration does not yield successful results. Teachers have stated that the 
 mainstreaming students did not do much more than carry out the paperwork properly. According to the 
 results, the level of acceptance of these students by their friends is very low. The numbers alone 
 or friends are very limited. Although inclusion education is a training model developed against the 
 problem of social exclusion, it is not enough to provide successful results after the lack of 
 sufficient infrastructure, training and support in the application dimension. It did not reduce the 
 level of social exclusion of disabled students. In order to solve this problem, firstly sufficient 
 infrastructure should be established and then applied. However, negative attitudes towards disabled 
 people can be positively translated.