Kredi kartı harcamalarında görülen dönemsel değişiklikler ve pandemi etkisi
Periodic changes in credit card spending and the effect of the pandemic
Yazar: İREM PALA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DOĞAN YILDIZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Parametrik olmayan teknikler = Nonparametric techniques ; Çok boyutlu ölçekleme = Multidimensional scaling

Özet:
Türkiye'de 1968 yılında başlayan kart kullanımı 2000'lerde yaygınlığını giderek artırmıştır. Banka ve Kredi kartları sağladığı kullanım kolaylığı ile günümüzde ödeme araçları içerisinde önemli bir paya sahiptir. Bu sayede Banka ve Kredi kartları ile yapılan harcamaların incelenmesi tüketicilerin harcama eğilimini tespit etmede doğruluk payını yükseltecektir. İnsanlık tarihi boyunca çeşitli salgın hastalıklar meydana gelmiştir. Bu salgınların insan yaşamında tehlike oluşturmasının yanı sıra toplumda sosyal ve ekonomik etkileri de olmuştur. Covid-19 pandemisi de bu salgınlardan biridir. Uzun dönemdir böylesi yaşanmamış bir salgına hazırlıksız yakalanan toplumda şok etkisi yaratmış ve alışkanlıklarının değişmesine neden olmuştur. Bu dönemde kart harcamalarının kullanım kolaylığının yanısıra internet alışverişinin artması sonucunda harcamalarda da değişimler gözlemlenmiştir.
Tez kapsamında öncelikle salgın hastalıklar açıklanmış ve ülkemiz ve dünyada ki etkilerine değinilmiştir. Daha sonra kredi kartlarındaki dönemsel değişiklikler ve pandemi döneminde yaşanan değişimler incelenmiştir. Uygulama bölümünde harcama kategorilerinin birbirlerine yakınlığı ve benzerliğini tespit etmek amacıyla kümeleme analizi ve çok boyutlu ölçekleme analizi uygulanmıştır. Çalışma boyunca T.C. Merkez Bankasından elde edilen veri SPSS programı kullanılarak parametrik olmayan yöntemler ile harcama kategorilerinde çeşitli dönemlerde istatistiksel olarak anlamlı bir değişim olup olmadığı test edilmiş, kümeleme analizi ve çok boyutlu ölçekleme analizi yardımıyla harcama kategorilerinin birbirleri ile olan yakınlığı incelenmiştir. Sonuç kısmında ise analiz sonuçları sonucu kart harcamalarındaki değişimler ve tüketici alışveriş davranışlarındaki eğilimler açıklanmıştır.

Abstract:
The use of cards, which started in 1968 in Turkey, gradually increased in the 2000s. Debit and credit cards have an important share in payment tools today with the ease of use they provide. In this way, examining the expenditures made with debit and credit cards will increase the accuracy in determining the spending tendency of consumers. Various epidemics have occurred throughout human history. These epidemics not only pose a danger to human life, but also have social and economic effects on society. The Covid-19 pandemic is one of these epidemics. An epidemic, which has not been experienced for a long time, has created a shock effect in the society, which was caught unprepared and caused a change in their habits. In this period, changes were observed in expenditures as a result of the increase in internet shopping as well as the ease of use of card expenditures.
Within the scope of the thesis, primarily epidemic diseases are explained and their effects in our country and the world are mentioned. Then, the periodic changes in credit cards and the changes experienced during the pandemic period were examined. In the application part, cluster analysis and multidimensional scaling analysis was applied to determine the closeness and similarity of the expenditure categories. Throughout the study, T.C. The data obtained from the Central Bank was tested using the SPSS program using non-parametric methods, and whether there was a statistically significant change in the expenditure categories in various periods, and the closeness of the expenditure categories with each other was examined with the help of cluster analysis and multidimensional scaling analysis. In the conclusion part, the changes in card expenditures and the trends in consumer shopping behaviors are explained as a result of the analysis results.