Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile işe angaje olma düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between teachers' professional burnout levels and work engagement levels
Yazar: TUĞBA TATLI CÖMERT
Danışman: PROF. DR. MAHMUT SAĞIR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri ile işe angaje olma düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada betimsel tarama türlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim yılında Kahramanmaraş ili Onikişubat ve Dulkadiroğlu merkez ilçelerinde, resmi liselerde görev yapan toplam 7365 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evrenden "Küme Örnekleme" yöntemiyle belirlenen 454 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerini belirlemek için Maslach ve Jackson (1981) tarafından geliştirilen, Şahin ve İnce (2014) tarafından Türkçeye uyarlanan "Mesleki Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu (MTE-EF)" kullanılmıştır. Araştırmada, öğretmenlerin işe angaje olma düzeylerini belirlemek için (UWES: Utrecht Work Engagement Scale) Schaufeli vd., (2002) tarafından geliştirilen, daha sonra Köse (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "İşe Angaje Olma Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinde cinsiyet ve mesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Ancak medeni durum, yaş, eğitim durumu, mevcut kurumdaki çalışma süresi, branş ve görev yapılan kurum türü değişkenlerine göre öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinde anlamlı fark olduğu belirlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerine ilişkin görüşlerinin tükenmişlik ölçeğinin alt boyutlarından; duygusal tükenme ve duyarsızlaşma boyutlarında orta düzeyde, kişisel başarı boyutunda düşük düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Araştırmada öğretmenlerin işe angaje olma düzeylerinde cinsiyet, medeni durum, yaş, mesleki kıdem, mevcut kurumdaki çalışma süresi, branş, görev yapılan kurum türü değişkenlerine göre anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir. Ancak eğitim durumu değişkenine ilişkin elde edilen verilere göre lisans mezunu öğretmenlerin işe angaje olma düzeylerinin lisansüstü öğretmenlere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 
Araştırma sonunda öğretmenlerin işe angaje olma düzeyleri ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bu kapsamda öğretmenlerin işe angaje olma düzeyleri arttıkça mesleki tükenmişlik düzeylerinin azaldığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmada, öğretmenlerin  mesleki tükenmişlik düzeyleri ile işe angaje olma düzeyleri arasında; tükenmişlik ölçeğinin alt boyutlarından duygusal tükenme boyutunda negatif yönde orta düzeyde,  duyarsızlaşma boyutunda negatif yönde orta düzeyde anlamlı bir ilişki varken kişisel başarı boyutunda pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri, öğretmenlerin işe angaje olma düzeylerini %44.3 oranında yordadığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Öğretmen, Tükenmişlik, Mesleki Tükenmişlik, İşe Angaje Olma.

Abstract:
For this purpose, it is to examine the relationship between average education and work engagement. The relational survey model, one of the descriptive survey types, was used in the research. The research department consists of 7365 teachers working in official high schools in the central districts of Kahramanmaraş province, Onikişubat and Dulkadiroğlu in the 2022-2023 academic year. The sampling of the research consists of 454 teachers who were determined from the population by the "Cluster Sampling" method. In the study, service by Maslach and Jackson (1981) and the "Vocational Burnout Inventory-Educator Form (VTE-EF)" adapted into Turkish by Şahin and İnce (2014) was used for residential training centers. In the study, the "Work Engagement Scale", which was estimated by Schaufeli et al. (2002) and later adapted into Turkish by Köse (2015), was used to determine the total employment gap (UWES: Utrecht Work Engagement Scale). In the study, it was not aimed to make a difference in the level of training of many students according to the variables of gender and seniority. However, according to the variables of marital status, age, education level, working time in the current institution, branches and type of institution, it is aimed that the life levels of the consumers they live are different. Based on the conceptualization of the education acquired by the students in the research, from the sub-dimensions of the research; Emotional explosion and depersonalization dimensions were moderate, and personal achievement was low.
The aim is not different according to the variables of gender, marital status, age, professional seniority, working time in the current institution, branches, type of institution in the level of engagement to be assigned in the research. However, according to what can be obtained regarding the education level variable, it has been reached the impression that the dimension of being a bachelor's degree and being engaged in work is higher than that of a graduate teacher.
At the end of the study, it was concluded that there was a moderately significant negative relationship between teachers' work engagement levels and professional burnout levels. In this study, between teachers' professional burnout levels and work engagement levels; It was concluded that while there was a moderately negative and moderately significant relationship in the emotional exhaustion dimension, which is one of the sub-dimensions of the burnout scale, and a moderately significant negative relationship in the depersonalization dimension, there was a positive and low-level significant relationship in the personal achievement dimension. In addition, it was concluded that teachers' burnout levels predicted teachers' work engagement levels by 44.3%.

Keywords: Teacher, Burnout, Occupational Burnout, Work Engagement.