Bipolar bozukluğa eşlik eden yanıt biçimleri ve kaçınma stratejileri
Response styles and avoidance strategies that accompanies bipolar disorder
Yazar: SEVİNÇ ULUSOY
Danışman: UZMAN DR KAASIM FATİH YAVUZ ; DOÇ. DR. MURAT ERKIRAN
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems ; Stres = Stress ; Stresten kaçma reaksiyonu = Escape reaction

Özet:
AMAÇ: Bu araştırmanın amacı bipolar bozuluğu bulunan bireylerde stres değerlendirme tutumlarının; ruminatif ve endişe (worry) yanıt biçimleri, yaşantısal kaçınma seviyeleri ve duygusal şemalar ile ilişkisini ve bu değişkenlerin karşılıklı etkileşimini araştırmaktır. Elde edilecek sonuçlar bipolar bozukluğun stresle, bilişsel ve duygusal işlev bozucu süreçlerle ilişkisine dair literatüre bir katkı sunabilecektir.

YÖNTEM: Araştırmaya 18-65 yaş arası, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinde tedavi gören Bipolar I Bozukluk tanısı almış 67 hasta ve hali hazırda psikiyatrik yakınması olmayan 70 sağlıklı gönüllü birey alınmıştır. Çalışma grupları ve kontrol grubu seçilirken basit randomize örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Her iki gruba da Sosyodemografik Veri Formu, Leahy Duygusal Şema Ölçeği (LDŞÖ), Ruminatif Düşünme Biçimi Ölçeği (RDBÖ), Penn State Endişe Ölçeği (PSEÖ), Stresi Değerlendirme Ölçeği Süreklilik Formu (SDÖ-SF) ve Kabul ve Eylem Formu-II (KEF-II) uygulanırken, Bipolar I Bozukluk grubuna ilaveten Bipolarite İndeksi (BPI) ve Bipolar Bozukluk İşlevsellik Ölçeği (BBİÖ)  de uygulanmıştır.

BULGULAR: Bipolar I bozukluk grubunda çocukken şiddet görme öyküsü, intihar, boşanma ve bekarlık oranlarının daha yüksek olduğu tespit edilirken, Stresi Değerlendirme Ölçeğinde (SDÖ- SF) ise 'tehdit' ve 'kontrol dışı' alt- ölçek puanlarında yükseklik tespit edilmiştir. Duygusal şemalara yönelik yapılan araştırmada yine bipolar bozukluk grubunun kontrol grubuna  göre 'kontrol edilmezlik' alt boyutunda daha yüksek puanlar aldıkları tespit edilmiştir. Üst-bilişsel süreçler açısından yapılan değerlendirmelerde ise kontrol grubu ile bipolar bozukluk grubu arasında ruminatif ya da endişe yanıt biçimleri açısından herhangi bir fark saptanmamıştır. Psikolojik esnekliğe yönelik yapılan araştırmada bipolar bozukluk grubunun KEF-II puan ortalamaları kontrol grubuna göre daha yüksek saptanmıştır. Bipolar bozukluk grubunda SDÖ-SF 'tehdit' ve 'kontrol dışı' alt-ölçek puanları ile RDBÖ, PSEÖ, KEF-II, LDŞÖ 'kontrol edilemezlik', 'duygulara karşı zayıflık' ve 'suçluluk' alt-ölçekleri arasında pozitif yönde korelasyon saptanmıştır.

SONUÇ: Elde ettiğimiz bulgular; bipolar bozukluğu bulunan bireylerin stres ilişkili olaylarla karşılaştıklarında bu durumu kontrollere göre daha fazla tehdit edici ve daha fazla kontrol edilemez bir durum olarak algıladıklarını, duyguların kontrol edilemeyeceği yönünde bir  düşünce paternine sahip olduklarını, psikolojik esnekliklerinin düşük olduğunu ve bu durumun bireylerin kullandıkları kaçınma stratejilerini açıklayabileceğini göstermiştir.

Abstract:
OBJECTIVE: The goal of this study to investigate the relationships and interactions between stress appraisal attitudes and  rumination, worry, experiental avoidance levels of individuals with bipolar disorder. The results to be obtained will present a contribution to literature about relations between stress, cognitive and emotional maladaptive processes and bipolar disorder. 

METHOD: Sixty seven participants who diagnosed Bipolar I Disorder being treated in the outpatient clinic of  Bakirkoy Research and Training Hospital for Psychiatry and Neurology Hospital and seventy healthy controls who had no psychiatric complaints between the age of eighteen to sixtyfive were included into the study. Simple randomized sampling method was used while selecting study groups and control group. Sociodemographic Data Form, Leahy Emotional Schema Questionnaire (LESQ), Ruminative Thinking Style Questionnaire (RTSQ), Penn State Worry Questionnaire (PSWQ), Stress Appraisal Measure Dispositional Form (SAM-DF) and Acceptance and Action Questionnaire II were applied to both of the groups; additionally Bipolarity Index and Bipolar Disorder Functioning Questionnaire were applied to bipolar group.
RESULTS:  It has been detected that the ratio of childhood abuse history, suicidal history, divorcement and singleness more frequent in the bipolar I disorder group and also they have higher scores in 'treat' and 'uncontrolled' subscales of  SAM- DF. In the comparison of emotional schemas of participants, 'uncontrollability' sub-scale mean scores of  LESQ were detected higher in Bipolar Disorder group compared to healthy controls. When the meta-cognitive processes of the groups were assessed in terms of rumination and worry, no significant statistical difference was found between bipolar I disorder and healthy control group. In the assessment of psychological flexibility, bipolar disorder group has higher scores at AAQ- II than the control group. And also positive correlation has been found between SAM- DF 'treat' and 'uncontrolled' subscale mean scores and RTSQ, PSWQ, AAQ-II, LESQ 'uncontrollability', 'weakness to emotions', 'guilty' subscale mean scores.
CONCLUSION: Data obtained from our study indicates that; while experiencing stresfull events  individuals diagnosed with bipolar disorder perceive the situation more threatening and uncontrollable; have a cognitive pattern about  uncontrollability of their emotions, have lower levels of psychological flexibility compared to healthy controls and all of these results can explain the usage of avoidance strategies in this population.