Toplumsal hareketlerin sosyal medyada çerçevelenmesi: Çevre odaklı STK'lara ilişkin bir söylem çerçevesi analizi
Framing of social movements at social media: A discourse framing analysis regarding environment oriented ngos
Yazar: HABİBE AKÇAY BEKİROĞLU
Danışman: PROF. DR. HANİFE GÜZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Medya = Media ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Sosyal hareketler = Social movements ; Sosyal medya = Social media ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Çevre = Environment ; Çevre hareketleri = Environmental movements ; Çevre kuruluşları = Environmental organizations

Özet:
Toplumsal hareketler, sosyal gerçeklik içinde, ya değişimi sağlamak ya da değişime direnmeye yönelik kollektif eylemlerdir. Toplumsal değişimin dışa vurumu olan tepkilerin ve hoşnutsuzlukların ürünü olarak toplumsal hareketler, bireylerin sosyal gerçekliğe yönelik talep ve beklentilerinin ifade yollarından biri haline gelmiştir. Toplumun bazı yönlerini değiştirmek, bilinçli, uyumlu ve sürekli çabayla mümkündür. Örgütlenme ve kolektif davranış eski toplumsal hareketlerle aynı olsa da, yeni toplumsal hareketlerde kişilerin örgütlenebileceği ortamlar reelden sanala geçmiş, sosyal medya sokaktan önce en önemli toplanma alanına dönüşmüştür. Toplumsal hareketler, bireyleri birbirine yaklaştıran ve birbirine bağlayan ortak anlamlardan hareket eder. Sivil toplumu organize etme ve yönlendirmedeki rolü ile sosyal medya, yeni toplumsal hareketler için önemli bir aktöre dönüşmüştür. Sosyal medya, toplumsal hareketler için ortak anlamlar üretmede söylemden faydalanır. Toplumsal hareketleri anlayabilmek, hareketin tanımlanma biçimini, olaya yüklenen anlamları, üretilen çözümleri ve hareketi yönlendiren motivasyonları çözümlemekle mümkündür. Çünkü bir olayın ya da konunun sunuluş biçimi, alımlanma biçimini de etkilemektedir. Bu amaçla, çalışmada söylem analizi kullanılarak söylemi oluşturan açık ve örtük anlamlar incelenmektedir. Anlamlandırma süreci olarak çerçeveleme ise medya metinlerinde, konunun yapılandırılma biçimini, söylemin yapısını, anlamın kurgulanışını ve söylemi oluşturan ortak anlamları açığa çıkarır. Bu noktadan hareketle çalışma, Snow ve Benford'un kolektif eylemi analiz etmek ve anlamak için tanımladığı üç temel çerçeve olan, "Teşhis, Tedavi ve Motivasyonel" söylem çerçeveleri etrafında, Gezi Parkı söylemlerini nasıl çerçevelendiğini tespit etme amacını taşımaktadır. Bu çalışmada, "Gezi Parkı Ortak Açıklaması"nda yer alan 27 Çevre Örgütünün, Facebook sayfalarında Gezi Parkı eylemlerine ilişkin söylemleri değerlendirilmiştir. Değerlendirmede, Gezi Parkı eylemlerinin başladığı ve etkilerinin yoğun olarak gündemde olduğu 28 Mayıs ve 13 Eylül 2013 tarihleri arasında harekete ilişkin paylaşımda bulunan, 13 STK'nın, yaygın olarak kullandığı söylemleri "Çerçeveleme Analizi" ve "Söylem Çözümlemesi" tekniği ile analiz edilmektedir. Buna göre çalışmada, Gezi Parkı eylemlerine ile ilişkili sosyal medyada yaygın olarak kullanılan "Teşhis, Tedavi ve Motivasyonel" söylem çerçeveleri belirlenmiştir. "Teşhis Söylemi Çerçevesi" altında belirlenen ana çerçevelerden biri "Şiddet Çerçevesi"dir. Şiddet Çerçevesi, olayı tanımlayan dört çerçeveden oluşmaktadır. Bunlar: "Direniş Çerçevesi, Ekoloji Çerçevesi, Temel Haklar Çerçevesi ve Sivil Dayanışma Çerçevesi"dir. "Teşhis Söylemi Çerçevesi" altında belirlenen ana çerçevelerden bir diğeri ise "Kimlik Çerçevesi"dir. Kimlik Çerçevesi altında yer alan ve olayı tanımlayan çerçeveler ise "İyi Olan Çerçevesi, Kötü Olan Çerçevesi, Biz Çerçevesi ve Öteki Çerçevesi"dir. Olaya ilişkin çözümler üreten "Tedavi Söylemi Çerçevesi" altında Gezi Parkı eylemlerine ilişkin belirlenen ana çerçeve "Kolektivite Çerçevesi"dir. Kolektivite Çerçevesi altında yer alan alt çerçeveler ise "Yapısal Çözümler Çerçevesi, Örgütlenme Çerçevesi ve Birlikte Hareket Etme/ Kolektivite Çerçevesi"dir. Kolektif eyleme ilişkin bir diğer çerçeve olan "Motivasyonel Söylem Çerçevesi" ise iki ana çerçeve oluşturmaktadır. Bunlardan biri "Korku Çerçevesi" diğeri ise "Yumuşatılmış Güç Çerçevesi"dir. Korku Çerçevesi; "Bilişsel İkna Çerçevesi, Duygusal İkna Çerçevesi ve Rasyonel İkna Çerçevesi"nden oluşmaktadır.

Abstract:
Social movement is collective action which either provides to change or resists for change in social reality. Social movement as a product of the reaction and discontent to manifestation of social change has become one of expression way for demand and expectations of individuals towards social reality. Moreover, changing some aspects of society is possible with conscious, coherent and continuous effort. Even if organizing and collective behavior is the same as that of old social movement, in new social movement, environment where people organize turns into to virtual from real and social media become the most important meeting platform before street. Social movement acts on the basis of common sense that makes individuals be close and link together. Social media with its role in organizing and routing civil society has become an important actor for new social movements. Social media makes use of discourse in order to generate common sense for social movements. To understand social movements is possible with analyses of definition format of movement, meanings assigned to event, produced solution, and action leading to motivations. So, presentation format of an event or a subject even affects its reception format. For this purpose, explicit and implicit meanings that constitute the discourse are examined using discourse analysis. Framing as explanation process reveals structured format of subject, structure of discourse, construction of meaning, and common sense constituting discourse in the media text. From this point of view, this thesis aims to determine how discourses of Gezi Park are framed around dicourse frames of Diagnosis, Treatment and Motivational that are three fundamental frames which Snow and Bendford defined to analyze and understand collective action. In this thesis, discourses about Gezi Park activities in their Facebook Page that belong to twenty seven environment organizations making a joint statement of Gezi Park are assessed. In this assessment, discourses of thirteen non-governmental organizations, which share relating to the motion between May 28, 2013 and September 13, 2013 when Gezi Park activities started and their effects remained on the agenda, are analyzed with techniques of "Framing Analysis" and "Discourse Analysis". Therefore, discourses frames of "Diagnosis, Treatment and Motivational" which are widely used in social media regarding to Gezi Park activities are determined in this thesis. One of main frames determined under "Diagnostic Discourse Frame" is "Violence Frame". Violence Frame comprises four frames defining event. These are "Resistance Frame", "Ecology Frame", "Fundamental Rights Frame", and "Civil Solidarity Frame". Another of the frames determining under "Diagnostic Discourse Fame" is "Identity Frame". Frames under "Identity Frame" and defining event are "Good One Frame", "Bad One Frame", "We Frame", and "Other Frame". Main frame assessing with regard to Gezi Park activities under "Diagnostic Discourse Frame" producing solution relating to event is "Collective Frame". Frames under "Collective Frame" are "Structural Solutions Frame", "Organizing Frame", and "Liaising/Collective Frame". "Motivational Discourse Frame", which is another frame with regard to Collective activity, contains two main frames. One of these frames is "Fear Frame" and the other is "Softened Power Frame". "Fear Frame" is formed with "Cognitive Conviction Frame", "Emotional Conviction Frame", and "Rational Conviction Frame".