COVİD-19 pandemi sürecinin tip 2 diyabetli hastaların glisemik kontrolüne ve biyokimya laboratuvar parametrelerine etkisi
The effect of the COVİD-19 pandemic period on glicemic control and biochemistry laboratory parameters of patients with type 2 diabetes
Yazar: MERVE İNCEKARA
Danışman: UZMAN ÖZLEM SUVAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: COVID-19 enfeksiyonu Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak ilan edilen yeni tip bir koronavirüsün neden olduğu solunum yolu hastalığıdır. Bu çalışmada COVID-19 pandemi döneminin Tip 2 diyabetli hastaların glisemik kontrolü ve biyokimya parametreleri üzerindeki etkiyi araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği Polikliniklerine ayaktan başvuran Tip 2 diyabet hastalarında yürütülen, tek merkezli, retrospektif, tanımlayıcı ve analitik nitelikte olan bir araştırmadır. Çalışmaya, 18 yaş ve üstü, HbA1c, açlık plazma glukozu, kan üre ve kreatinin, idrar tetkiki, spot idrarda mikroalbüminüri değerleri hem pandemi öncesi hem de pandemi döneminde kayıtlı bulunan vakalar dahil edilmiştir. Çalışma için belirlenen süre içerisinde dahil etme kriterlerini taşıyan 369 hastaya ulaşılmış ancak verilerin dağılımını bozan uç değerler belirlenip araştırma kapsamından çıkarılarak 347 katılımcı ile devam edilmiştir. Hastaların kayıtlarına hastane bilgi işletim sistemi üzerinden ulaşılmıştır. Hastaların sosyodemografik bilgileri (yaş ve cinsiyet), HbA1c, APG, kan üre ve kreatinin değeri, idrar tetkiki, spot idrarda mikroalbüminüri değerleri ve oral antidiyabetik ya da oral antidiyabetik ile birlikte insülin kullanımı kayıt edilmiştir. Sadece insülin kullanan hastalar polikliniklerimize daha az başvurduğu için çalışmamıza dahil edilmemiştir. Verilerin analizinde SPSS 23.0 programından yararlanılmıştır.
Bulgular: Çalışmada 347 hastanın 216'sı (%62,2) kadın, 131'i (%37,8) erkek, 34'ü (%9,8) 18-44 yaş, 155'i (%44,7) 45-59 yaş, 136'sı (%39,2) 60-74 yaş ve 22'si (%6,3) 75-89 yaş aralığındadır. Hastaların 185'i insülin ve oral antidiyabetik kullanmakta, 162'si ise sadece oral antidiyabetik kullanmaktadır.
Çalışmamızda HbA1c (p < 0,001), açlık plazma glukozu (p < 0,001), kan üre (p < 0,001) ve kreatinin (p < 0,005) değeri, spot idrarda mikroalbüminüri (p <
vii
0,001) değerlerinde pandemi öncesine göre pandemi döneminde anlamlı bir artış olduğu görülmüştür. HbA1c (r = 0,728 p < 0,010), kreatinin (r = 0,8458 p < 0,010), spot idrarda mikroalbümin (r=0.773, p <0,010) ve spot idrarda alb/kre (r = 0,796 p < 0,010) değerleri arasında yüksek düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Açlık plazma glukozu (r = 0,544 p < 0,010), üre (r = 0,664 p < 0,010) ve spot idrarda kreatinin (r = 0,446 p < 0,010) değerleri arasında orta düzeyde, pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. İdrarda keton (r = 0,083 p > 0,010) değerleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır. Bu değerler cinsiyet, yaş ve oral antidiyabetik ya da oral antidiyabetik ile insülin kullanımına göre değerlendirildiğinde anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.
Sonuç: COVID-19 pandemi döneminde Tip 2 diyabetli hastaların hem glisemik kontrol hem de böbrek komplikasyonlarının oranında artış tespit edilmiştir. Bununla pandemi gibi olağanüstü durumlarda hastaların daha sık takip edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılabilir.
Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, COVID-19 pandemisi, HbA1c

Abstract:
Introduction and Aim: COVID-19 infection is a respiratory disease caused by a new type of coronavirus declared as a pandemic by World Health Organization. In this study, we aimed to investigate the effect of the COVID-19 pandemic period on the glycemic control and biochemistry parameters of patients with Type 2 diabetes.
Materials and Methods: The study is a single-center, retrospective, descriptive and analytical study conducted on Type 2 diabetes patients who applied to the Health Sciences University Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Health Practice and Research Center Family Medicine Outpatient Clinics. Cases 18 years of age and older, whose HbA1c, fasting plasma glucose, blood urea and creatinine, urinalysis, microalbuminuria values in spot urine were recorded both before and during the pandemic were included in the study. Within the period determined for the study, 369 patients who met the inclusion criteria were reached, but extreme values that distorted the distribution of the data were determined and excluded from the scope of the study and continued with 347 participants. The records of the patients were accessed through the hospital information operating system. The patients' sociodemographic information (age and gender), HbA1c, fasting plasma glucose, blood urea and creatinine levels, urinalysis, microalbuminuria values in spot urine, and use oral antidiabetic or insulin with oral antidiabetic were recorded. Patients using only insulin were not included in our study because they applied less to our outpatient clinics. SPSS 23.0 program was used in the analysis of the data.
Results: In the study, 216 (%62.2) of 347 patients were female, 131 (%37.8) were male, 34 (%9.8) were 18-44 years old, 155 (%44.7) were 45-59 years old, 136 (%39.2) were 60-74 years old and 22 (%6.3) were 75-89 years old. Of the patients, 185 use insulin and OAD, and 162 use OAD only.
ix
In our study, it was observed that there was a significant increase in HbA1c (p < 0.001), FPG (p < 0.001), blood urea (p < 0.001) and creatinine (p < 0.005) values, and microalbuminuria (p < 0.001) values in spot urine during the pandemic period compared to the pre-pandemic period. HbA1c (r = 0.728 p < 0.010), Creatinine (r = 0.8458 p < 0.010), Microalbumin in spot urine (r = 0.773 p < 0.010) and alb/cre in spot urine (r = 0.796 p < 0.010) there is a high level, positive and significant relationship between values. There is a moderate, positive and significant relationship between fasting plasma glucose (r = 0.544 p < 0.010), urea (r = 0.664 p < 0.010) and spot urine creatinine (r = 0.446 p < 0.010) values. There is no significant relationship between ketone (r = 0.083 p > 0.010) values in urine. When these values were evaluated according to gender, age and oral antidiabetic or oral antidiabetic and insulin use, no significant results were obtained.
Conclusion: During the COVID-19 pandemic period, an increase in the rate of both glycemic control and renal complications in patients with Type 2 diabetes has been detected. With this, it can be concluded that patients should be followed more frequently in extraordinary situations such as pandemics.
Keywords: Type 2 diabetes, COVID-19 pandemic, HbA1c