Trabzon kent merkezi için hava kirliliği ile meteorolojik koşullar arasındaki ilişkinin 2006-2011 arası verilerine dayalı olarak incelenmesi
Analysis of relation between air pollution and meteorological conditions for Trabzon urban depending on data between 2006 and 2011
Yazar: ÖZLEM AKYÜREK
Danışman: PROF. DR. BURHAN ÇUHADAROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Hava kirliliği = Air pollution ; Meteorolojik parametreler = Meteorological parameters ; Regresyon analizi = Regression analysis

Özet:
Bu çalışmada; Trabzon kent merkezindeki hava kirleticiler ile bazı meteorolojik parametreler arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak incelenmiştir.SPSS yazılımı kullanılarak yapılan istatistiksel incelemede; beş ayrı ısıtma sezonuna ait (2006-2007, 2007-2008, 2008-2009, 2009-2010 ve 2010-2011) altı aylık (Kasım-Nisan) dönemlerdeki günlük ortalama SO2 ve PM verileri bağımlı değişkenler, günlük ortalama basınç, sıcaklık, nem, yağış, rüzgâr hızı ve yönü verileri bağımsız değişkenler olarak ele alınarak lineer regresyon analizi yapılmıştır.SO2 ve PM verileriile her bir meteorolojik parametre arasında ikili regresyon denklemleri ve bütün meteorolojik parametreler ile çoklu regresyon denklemleri kurulmuştur. Bu denklemler Trabzon kent merkezinde meteorolojik özelliklere bağlı olarak, hava kirleticilerin değişimini ve aralarındaki ilişkilerin düzeyini vermiştir. Regresyon analiz sonuçlarına göre; Trabzon kent merkezinde rüzgâr hızı, bağıl nem ve alçak basınç kirletici konsantrasyonları azaltıcı etki gösterirken yüksek basınç ve sıcaklık artırıcı etki göstermekte yağışın ise etkisi bulunmamaktadır. Kirletici konsantrasyonları azaltıcı etki gösteren rüzgâr yönü Trabzon kent merkezinde çok az görüldüğü için hava kirletici konsantrasyonlar rüzgâr yönünden çok fazla etkilenmemektedir.Bu sonuçlar göstermektedir ki; Trabzon kent merkezinde hava kirliliğinin azaltılması ve kontrol altına alınması konusunda bazı köklü çalışmaların ve yeni yaklaşımların yapılması zorunludur. Ayrıca, Trabzon kent merkezindeki yeni yapılaşma alanlarının imara açılmasında ve kent planlamada hava kirliliğinin de önemli bir parametre olarak göz önüne alınması gerekmektedir.

Abstract:
In this study, it has been statistically analyzed the relation between air pollutants and some meteorological parameters for Trabzon urban.The SPSS code has been used in the statistical linear regression analysis as daily mean values of SO2 and PM of the five different heating seasons (2006-2007, 2007-2008, 2008-2009, 2009-2010 and 2010-2011) of six months (November-April) have been considered as dependent variables while daily mean values of pressure, temperature, humidity, rainfall, wind speed and wind direction have been considered as independent variables. The binary regression equations have been established between each meteorological parameter and the air pollutants and the multiple regression equations have been established between the all meteorological parameters and the air pollutants. These equations give the variation of the air pollutants depending on the meteorological parameters and levels of relations between the air pollutants and the meteorological parameters. According to the results of regression analysis; wind speed, relative humidity, and low-pressure show lowering effect on the air pollutants concentrations and high-pressure, temperature show an increasing effect, while rainfall has no effect on the air pollutants. Wind direction which reduces the pollutant concentrations is rarely seen in Trabzon urban and hence the air pollutant concentrations are slightly affected by wind direction.These results show that to reduce and control of air pollution in Trabzon urban, some essential studies and new approaches should be done. In addition, air pollution must be taken as an important parameter in the studies of newly planning building areas of Trabzon urban and urban planning.