Erken aksiyal spondiloartritli hastaların kemik mineral yoğunluğunun Dual Enerji X-ray Absorbsiyometri (DEXA) ile değerlendirilmesi
The assesment of bone mineral density in patients with early axial spondyloarthritis with Dual Energy X-ray Absorbtiometry(DEXA)
Yazar: GÜRKAN AKGÖL
Danışman: PROF. DR. AYHAN KAMANLI
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Absorpsiyometri-foton = Absorptiometry-photon ; Hastalık = Disease ; Kemik dansitesi = Bone density ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; X ışını = X ray

Özet:
Spondiloartropatiler (SpA); aksiyel ve periferik eklemlerin veya tendon ve ligament insersiyonlarının inflamasyonu, tipik radyolojik özellikler ve ekstraartiküler bulgularla karakterize kronik inflamatuar hastalıklar grubudur. Ankilozan spondilit (AS), SpA grubu hastalıkların major subtipidir. Sakroiliak eklemleri ve omurgayı tutarak progresif seyir gösterir. Erken aksiyal spondiloartrit (SpA), aksiyal tutulumu baskın olan spondiloartritin klinik işaretlerini kapsayan ancak sakroiliak eklemde radyografik değişikliklerin henüz bulunmadığı hastalıktır.Bu çalışma erken aksiyal SpA'lı hastaların kemik mineral yoğunluğunun Dual Enerji X ray Absorbsiyometri (DEXA) ile değerlendirilmesi ve hastalık aktivite parametreleri ile ilişkisini araştırmak amacı ile yapıldı.Çalışmaya 29 mekanik bel ağrısı olan ve 46 erken aksiyal SpA tanısı alan toplam 75 hasta alındı. Çalışmaya 18-45 yaş arası hastalar dahil edildi. Hasta ve kontrol grubuna BASDAI, BASFİ, VAS, Nottingham Sağlık Profili, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Kısa Form-36 (SF-36), HAQ-Stanford sağlık değerlendirme anketi, HAQ-SpA anketi, Ankilozan Spondilit yaşam kalitesi ölçeği (AS-QoL), Daugados Functional İndeks, Daugados Artiküler İndeks, Leeds Dizabilite Questionnaire formları dolduruldu.Hasta ve kontrol grubuna laboratuvar tetkiklerinden tam kan sayımı, rutin biyokimya, sedimantasyon, RF, CRP, HLAB27, Brucella, tiroid fonksiyon, parathormon, D vitamini, serum ALP, serum Ca ve P değerlerine bakıldı. Hem kontrol hem de SpA'lı grubun servikal, torakal ve lomber 2 yönlü ve pelvis AP grafileri çekildi. Hasta ve kontrol grubuna KMY ölçümü Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometre (DEXA) yöntemi ile Holojic QDR Discovery Wi (S/N 84440) cihazı kullanılarak omurga (Lomber 1-4) ve kalça (femur boyun, femur ward üçgeni, femur trokanter ) ölçüldü.Hasta ve kontrol grupları L1-L4 BMD ve L2-L4 (gr/cm2) skoru açısından karşılaştırıldığında hasta grubu ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Hasta grubu L1-L4 BMD ve L2-L4 (gr/cm2) değerleri anlamlı derecede kontrol grubundan daha düşüktü (p<0.05). Femur total BMD (gr/cm2) ve alt parametreler olan femur boyun, wards ve troch BMD (gr/cm2) skorları hasta grubunda kontrol grubuna göre daha düşük bulunmakla birlikte bu fark istatistiksel anlamlılığa ulaşamamıştır (p>0.05).Sonuç olarak çalışmamızda erken SpA'lı hasta grubumuzda kontrollere göre lomber bölge kemik mineral yoğunluğu anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0.040). Kalçada ise (femur boyun, wards, troch, total) fark bulunamamıştır. Bu sonuçlar bize erken dönemde SpA'lı hastalarda osteoporoz açısından dikkatli olunması gerektiğini ve kemik mineral yoğunluğu ölçümleri yapılmasında gecikilmemesi gerektiğini göstermektedir.Anahtar kelimeler: Erken aksiyal SpA, kemik mineral yoğunluğu, Dual Enerji X-Ray Absorbsiyometre (DEXA), hastalık aktivite parametreleri.

Abstract:
Spondyloarthropathies (SpA) are a group of chronic inflammatory diseases characterized by the inflammation of axial and peripheral joints or tendon and ligament insertions, typical radiological features and extraarticular manifestations. Ankylosing spondylitis (AS), is the major subtype of SpAs. It shows a progressive course with sacroiliac joint and spine involvement. Early axial spondyloarthritis (SpA), is a disease in which the clinical signs of the spondyloarthritis with axial involvement are significant but the radiographic changes of the sacroiliac joint are not present yet. This study was performed with the aim of the evaluation of bone mineral density in patients with early axial SpA by using dual energy x ray absobsiyometry (DEXA) and with the aim of investigation the relationship between bone mineral density and disease activity parameters.Total 75 patients of which 29 patients with mechanic low back pain and 46 patients diagnosed with early axial SpA were included to the study. The study included patients who were between the ages of 18-45. Patient and the control groups filled the BASDAI, BASFİ, VAS, Nottingham health profile, Hospital anxiety and depression scale, short form-36 (SF-36), HAQ-Stanford health assesment questionnaire, HAQ-SpA questionnaire, Ankylosing Spondilitis quality of life scale (AS-QoL), Daugados Functional Index, Daugados Articular Index, Leeds Disability Questionnaire.Complete blood count, routine biochemistry, sedimentation, RF, CRP, HLAB27, Brucella, thyroid function tests, parathyroid hormone, vitamin D, serum ALP, Ca and P levels were measured in the patient and the control groups. 2-way cervical, toracal, lumbar spine radiographs and pelvis AP radiograph were taken both in control and SpA groups. KMY measurements of the control and patient groups were obtained with DEXA method by using Holojic QDR Discovery Wi (S/N 84440) device at the sites of spine (Lumbar 1-4) and hip (femur neck, triangle of femur ward, femur trochanter).When patient and control groups were compared according to L1-L4 BMD and L2-L4 (gr/cm2) score, statistically significant difference has found between the patient and the control groups. L1-L4 BMD and L2-L4 (gr/cm2) values were significantly lower in the patient group than the control group. (p<0.05). Femur total BMD (gr/cm2) and subparameters of the femur neck, wards and troch BMD (gr/cm2) scores were lower in the patient group than the control group, this difference did not reach statistical significance. (p>0.05).As a result, in our study lumbar region BMD was significantly lower in patients with early SpA than controls. There wasn?t any difference in the hip (femur total, neck, troch, wards). These results suggest us to be careful about osteoporosis in patients with early SpA and not to be late to measure BMD in these patients.Key words: Early axial SpA, bone mineral density, dual energy X-Ray Absorptiometry (DEXA), disease activity parameters.