İmgesel binalarda fonksiyonel değişimin sosyal ve kültürel sürdürülebilirlik ve algı etkisi - Kapadokya çevresi kervansarayları örneği
Social and cultural sustainability and perception effect of functional change in imaginary buildings - Cappadocia surroundings caravanserais case
Yazar: ZEHRA AĞIR
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA ARAZ USTAÖMEROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sürdürülebilir mimarlık, çevresel etkileri minimize etmeyi, doğal kaynakları korumayı hedefleyen bir yaklaşımdır.  Bu yaklaşım, yeni yapıların inşası yerine, özgün işlevini yitirmiş yapıların fonksiyon değişikliği ile ömrünün uzatılması sonucu kaynakları verimli bir şekilde kullanmak, kültürel değerleri korumak açısından önem arz eden bir stratejiyi kapsamaktadır. Sürdürülebilir mimarlığın sosyokültürel boyutu ise, yapıların toplum içindeki rolünü ve etkisini değerlendiren bir perspektif oluşturmaktadır. Toplumsal paylaşımlar, dayanışma, dahil olma gibi kavramlar insanların birbirileri ile olan ve yapı-insan arasında bulunan bağı güçlendirmekte, toplumun bünyesinde barındırdığı kültürel değerlerini korumakta ve devamlılığına katkıda bulunmaktadır. 
Bu çalışmada imgesel değere sahip yapıların özgün işlevini yitirmesiyle uğradığı fonksiyonel değişimin, sosyal ve kültürel sürdürülebilirlik açısından incelemesi yapılarak, Kapadokya bölgesinde bulunan fonksiyon değişikliğine uğramış seçili kervansarayların kullanıcı algısına etkisi tartışılmıştır. Yapılar üzerinden yaşadığımız deneyimlerin, sosyokültürel sürdürülebilirlik bağlamında algısal süreçte şekillenmesini anlamak için bir çerçeve sağlanmak istenmiştir. Kervansarayların fonksiyonel değişime uğraması ile yapının özgün işlevi arasında bulunan ilişki, yapıya kazandırılan yeni fonksiyonun kullanıcı algısı üzerine etkisi ve duygusal bağın anketler yardımıyla sorgulanması sonucu ortaya konacak farklılığın tez kapsamında bulunması hedeflenmiştir.

Abstract:
Sustainable arcitecture is an approach that aims to minimize environmental impacts, and protect natural resources. This approach includes a strategy that is important in terms of using resources efficiently and protecting cultural values as a result of extending the life of structures that have lost their original function by changing their function, rather than building new structures. On the other hand, the sociocultural dimension of sustainable architecture constitutes a perspective that evaluates the role and impact of structures in society. Concepts such as social sharing, solidarity, inclusion strengthen the bond that people have with each other and between the structure and the person, protect the cultural values that society contains and contribute to its continuity. 
In this study, the functional change of the buildings with imaginative value due to the loss of their original function was examined in terms of social and cultural sustainability, and the effect of the selected caravanserais in the Cappadocia region, which underwent a change in function, on the user perception was discussed. It is aimed to provide a framework in order to understand how the experiences we live through buildings are shaped in the perceptual process in the context of sociocultural sustainability. It is aimed to find the difference that will be revealed as a result of the relationship between the functional change of the caravanserais and the original function of the building, the effect of the new function added to the building on the perception of the user and the emotional connection with the help of questionnaires.