Kar tanesi görünümlü (snowflake) sırların araştırılması ve geliştirilmesi
Research and development of snowflake glazes
Yazar: TAYFUN YAMAN
Danışman: DOÇ. DR. FATMA BETÜL GÜNEŞDOĞDU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Seramik; formu, yüzeyi, dokusu, sırı vb. özellikleriyle bir bütün olarak
değerlendirilir ve bu bütünlük tamamlandığında doğru bir ifadeye dönüşmektedir.
Buradan hareketle pek çok seramik sanatçısı/tasarımcısı eserlerinde piyasada mevcut
hazır halde bulunan sırları kullanmaktan kaçınır. Sanatçı/Tasarımcı kendi özgün
sırlarını geliştirmek üzere sayısız denemeler yapmaktadır. Türk Seramik sanatına
öncülük etmiş sanatçılar; Füreya Koral, Ünal Cimit, Binay Kaya ve daha niceleri
formlarıyla olduğu kadar sırlarıyla da anılmaktadır.
"Kar Tanesi Görünümlü (Snowflake) Sırların Araştırılması ve Geliştirilmesi"
başlıklı tez çalışmasıyla bu alanda daha önce sistematik olarak çalışılmamış bir sır
çeşidi olan kar tanesi görünümlü (snowflake) sırı; hammadde, pişirim sıcaklığı ve
programları üretim süreçleri gibi değişkenler göz önünde bulundurularak
araştırılmıştır.
İlk kar tanesi görünümlü (snowflake) sır örnekleri MS 960-1279 yılları
arasında Çin'de Song Hanedanlığı dönemine ait, günümüzde saray müzelerinde
sergilenen, Guan ve Ru seramik kaplarda görülmektedir. Uzak Doğu'da ortaya çıktığı
görülen artistik sırlardan birisi olma özelliğine sahip ve özel bir pişirim tekniği
gerektiren kar tanesi görünümlü (snowflake) sırları, seramik sanatında özellikle sır
üzerine çalışmalar yürüten sanatçı ve araştırmacılar tarafından güncelliğini
korumaktadır.
Kar tanesi görünümlü (snowflake) sırların genel özellikleri arasında yüzey
üzerinde kalın bir tabaka halinde uygulanması, yüksek ergitici oranına sahip olması,
pişirim sıcaklığı ve programının uzun tutulması soğumanın yavaş gerçekleştirilmesi
sayılabilir. Kar tanesi görünümlü (snowflake) sırların bir diğer özelliği ise sır
oluşumunun fırın içinde pişirim aşamasında değil, pişirim sonrası, ürünlerin
soğumasını takip eden günler içerisinde tamamlıyor olmasıdır. Bu sır redüksiyonlu,
oksidasyonlu ve nötr pişirim atmosferinde pişirilmektedir, asıl beklenen sonuca ise
pişirme işlemi sonrası 7-10 günün sonunda ulaşılabilmektedir.
Bu araştırma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kar tanesi görünümlü
(snowflake) sırın tanımı, tarihçesi, çeşitleri ve çalışan sanatçılar ile ilgili bilgiler
verilmiştir. İkinci bölüm kar tanesi görünümlü (snowflake) sır reçetelerinde kullanılan
hammaddeler ve oksitlerin tanımını, hammaddelerin artan ve azalan oranlarıyla
denemelerini ve farklı pişirim atmosferinde uygulanmasını kapsamaktadır. Üçüncü
bölümde ise, yapılmış olan denemelerden olumlu sonuç verenler çoğaltılarak kişisel
uygulamalar gerçekleştirilmiştir. Böylece denemeleri yapıla sırların uygulanabilirliği
sorusu da yanıt bulmuştur. Kar tanesi görünümlü (snowflake) sırların araştırılması ve
geliştirilmesi adlı çalışmada seramik alanında üreten sanatçı, araştırmacı ve
öğrencilere kaynak belge oluşturmaktadır

Abstract:
Ceramic; form, surface, texture, glaze etc. It is evaluated as a whole with its
features and when this integrity is completed, it turns into a correct statement. From
this point of view, many ceramic artists/designers avoid using commercially available
glazes in their works. The Artist/Designer makes countless attempts to develop his
own unique secrets. Artists who pioneered Turkish Ceramic Art; Füreya Koral, Ünal
Cimit, Binay Kaya and many others are known for their secrets as well as their forms.
With his thesis titled "Research and Development of Snowflake Ceramic
Glazes", snowflake glazes, a type of glaze that has not been systematically studied
before in this field; raw material, firing temperature and programs were investigated
by considering variables such as production processes.
The first examples of snowflake (snowflake-like) glaze are seen in Guan and
Ru ceramic vessels, which are exhibited in palace museums today from the Song
Dynasty in China between 960-1279 AD. Snowflake glazes, which have the feature of
being one of the artistic glazes that appear to have emerged in the Far East and require
a special firing technique, are kept up-to-date by artists and researchers working on
glaze in the art of ceramics.
The general features of Snowflake glazes include applying a thick layer on the
surface, having a high melt rate, keeping the firing temperature and program long, and
slow cooling. Another feature of Snowflake glazes is that the formation of glaze is not
completed in the oven during firing, but after firing, the cooling of the products is
completed within the following days. This glaze is fired in a reduction, oxidation and
neutral environment, and the expected result can be achieved at the end of 7-10 days
after the firing process.
This research consists of three parts. In the first chapter, information about the
definition, history, types and working artists of snowflake glazes is given. In the
second part, the definition of raw materials and oxides used in snowflake glaze recipes,
experimentation with increasing and decreasing ratios of raw materials and their
application in different firing environments. In the third part, personal applications
were carried out by multiplying the trials that gave positive results from the trials.
Thus, the question of the applicability of the secrets tried to be answered. This study
constitutes a source document for artists, researchers and students who produce in this
field.