Taban külünün toprak iyileştirilmesinde kullanım olanaklarının araştırılması
Investigation of the possibilities of using bottom ash in soil improvement
Yazar: SERCAN YAKIN
Danışman: PROF. DR. BİNNAZ ZEYNEP ZAİMOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı, termik santrallerden atık olarak çıkan taban külünün kullanım dışı kalmış killi toprakların dokusunda düzelme, İtalyan çimi bitkisi yetiştirmeye uygun hale getirilmesiyle birlikte, taban külünü doğaya tekrar kazandırılması ve iklim değişikliği ile mücadelede yutak alanlar olarak kullanılabilir hale getirmektir. Çalışmada 3 tekerrürlü saksı denemesinde laboratuvar koşullarında kil tekstürlü toprak ile taban külü 3 farklı dozda  (%50 killi toprak-%50 taban külü, %75 killi toprak-%25 taban külü ve %90 killi toprak-%10 taban külü) karıştırılmıştır. Aynı zamanda %100 toprak, %100 taban külü ve %100 torf denemeleri de yapılmıştır. 
Denemede kullanılan taban külü; Adana İli, Yumurtalık İlçesi'nde bulunan İsken Sugözü Termik Santralinde kömürün yanması sonucunda kazan tabanına düşen materyaldir. Deneme gruplarında yetiştirilen İtalyan çiminin başak uzunluğu hariç diğer bitkisel parametreler ile birlikte pH ve elektriksel iletkenlik değerleri istatistiksel olarak anlamlı (p<0.05) farklar yarattığı belirlenmiştir. Yetiştirme ortamına %50, %25 ve %10 taban külü eklenen tuzluluk oranları normal düzeydedir. Taban külü ilavesi yapılan yetiştirme ortamlarında makro besin elementlerinden Ca ve Mg elementlerinin bitkiye geçişinin daha yüksek olduğu, N elementinin ise "yeterli" ve "fazla" miktarda bulunduğu gözlemlenmiştir. %100 taban külü uygulaması haricinde bitki içerisinde Si miktarı normal düzeyde olmakla birlikte Al içeriği ise tüm denemeler için normal seviyededir. 
Sonuç olarak, istatistiksel analizlere ve önceki çalışmalar doğrultusunda %100 kül uygulaması haricinde killi toprağa kontrollü olarak taban külü uygulanması toprak için faydalı bir gelişim göstermiştir. Ayrıca, çevre kirliliği oluşturabilecek bir materyal ile kullanım dışı kalmış alanların yeniden kullanımı konusunda olumlu bir sonuç elde edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is of the clayey soils of the bottom ash, which is the thermal power plant waste, and to make it suitable for growing Italian grass plants. In addition, it is aimed to recycle this waste material to the nature and to make it usable as sink areas in combating climate change. In the study, clay textured soil and bottom ash were mixed in 3 different doses (50% clay soil-50% bottom ash, 75% clay soil-25% bottom ash and 90% clay soil-10% bottom ash) in laboratory conditions in 3 replicated pot trials. In addition to these, 100%  clay soil, 100% bottom ash and 100% peat moss trials were made. 
Bottom ash used in the trial; It is the material falling on the bottom of the boiler as a result of the burning of coal in Isken Sugözü Thermal Power Plant located in Yumurtalık District of Adana Province. In the experiment, it was determined that the Italian grass grown in the groups created statistically significant (p <0.05) differences in terms of pH and electrical conductivity together with other plant parameters except spike length. The salinity rates of 50%, 25% and 10% bottom ash added to the growing medium are normal. It has been observed that the transition of Ca and Mg elements from the macro nutrients to the plant is higher in the growing medium with the addition of bottom ash, while the N element is "sufficient" and "excess".
 As a result, based on the statistical analysis results and previous studies, the controlled application of bottom ash to clay soil, except for 100% ash application, showed a beneficial development for the soil, and a positive result was obtained in the re-use of out of use areas with a material that could cause environmental pollution.