PISA 2015 Türkiye verilerine göre bazı değişkenlerin fen testi başarı puanına etkisinin kantil regresyon yöntemi ile incelenmesi
An investigation of affect of some variables on the science score achievement by quantile regression based on PISA 2015 Turkey data
Yazar: AYŞEGÜL TONGAL
Danışman: DOÇ. DR. EROL EROĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Kantil regresyon = Quantile regression ; Test performansı = Test performance ; Testler = Tests ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenci başarısı = Student achievement

Özet:
Bu yüksek lisans tezi çalışmasında, PISA 2015 Türkiye verilerini kullanarak bazı
değişkenlerin (EPIST, EMOSUPS, UNFAIRTEACHER, DISCLISCI, HISCED, HISEI,
CULTPOSS, HEDRES, ESCS) Fen okuryazarlığı puanına etkisinin bölgelere (İstanbul,
Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu) göre değişim gösterip göstermediği incelendi. Ayrıca bu
değişkenlerin etkisinin düşük, orta ve yüksek puan alan öğrencilerde farklı olup olmadığı
araştırıldı.
Araştırma, PISA 2015 Türkiye uygulaması verilerinden yukarıda belirtilen değişkenlerin
eksik verileri olan örneklemler silindikten sonra, Türkiye geneli, İstanbul, Akdeniz ve
Güneydoğu Anadolu Bölgeleri için sırasıyla 4486, 852, 636 ve 453 öğrencinin verileri
kullanılarak yürütüldü. Araştırmada Kantil Regresyon Analizi yöntemi kullanıldı.
Analiz sonucunda HISCED, HISEI, CULTPOSS, HEDRES, ESCS ve EPIST değişkenlerinin
etkisinin Akdeniz Bölgesi'nde diğer bölgelerden ayrıştığı gözlendi. HISCED ve ESCS
değişkenlerinin etkisi Akdeniz Bölgesi'nde diğer bölgelere kıyasla daha yüksek iken HISEI,
CULTPOSS, HEDRES ve EPIST değişkenlerinin diğer bölgelere kıyasla daha az etkisi
olduğu gözlendi. EMOSUPS ve UNFAIRTEACHER değişkenlerinin Güneydoğu Anadolu da
diğer bölgelerden ayrışarak etkisinin daha yüksek olduğu gözlendi. Her üç bölgede de
DISCLISCI değişkeninin etkisinin Türkiye ortalamasından daha yüksek olduğu gözlendi.
ESCS değişkeninin etkisinin düşük, orta ve yüksek puan alan öğrencilerde tüm bölgelerde
fazlaca farklılık göstermediği gözlendi. EPIST değişkeninin etkisinin İstanbul Bölgesi'nde yüksek puan alan öğrencilerde orta ve düşük puan alan öğrencilere göre etkisinin belirgin
şekilde az olduğu gözlendi. Ayrıca bu değişkenin etkisinin Akdeniz Bölgesi'nde düşük puan
alan öğrencilerde orta ve yüksek puan alan öğrencilere oranla daha az olduğu gözle ndi.
EMOSUPS değişkeninin etkisi düşük, orta ve yüksek puan alan öğrencilerde Türkiye geneli,
İstanbul ve Akdeniz Bölgelerine fazlaca bir değişim göstermezken Güneydoğu Anadolu
Bölgesi'nde orta düzeyde puan alan öğrencilerde etkisinin çok yüksek olduğu gözlenmektedir.
UNFAIRTEACHER değişkeninin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde orta ve yüksek puan alan
öğrencilerdeki etkisi diğer bölgelere göre daha az olduğu gözlenmektedir. HISCED
değişkeninin Akdeniz Bölgesi'nde orta ve düşük puan alan öğrencilerdeki etkisi d iğer
bölgelere göre daha fazla olduğu gözlenmektedir. HISEI değişkeninin Akdeniz Bölgesi'nde
orta ve yüksek puan alan öğrencilerde etkisi diğer bölgelere göre daha fazla olduğu gözlendi.
Benzer şekilde CULTPOSS değişkeninin de Akdeniz Bölgesi'nde orta ve yüksek puan alan
öğrencilerde etkisi diğer bölgelere göre daha fazla olduğu gözlendi. HEDRES değişkeninin
negatif etkisi Akdeniz Bölgesi'nde orta ve yüksek puan alan öğrencilerde yüksek iken
Güneydoğu Anadolu da yüksek puan alanlarda öğrencilerde katsayının pozitif olduğu
gözlenmektedir.

Abstract:
In this master thesis study, it was investigated that whether the affect of some variables
(EPIST, EMOSUPS, UNFAIRTEACHER, DISCLISCI, HISCED, HISEI, CULTPOSS,
HEDRES, ESCS) on science literacy score by using PISA 2015 Turkey data according to the
different regions (Istanbul, Mediterranean and Southeastern Anatolia).Furthermore, it was
investigated whether the effect of these variables was different in low, medium and high score
students.
The study was carried out using data from 4486, 852, 636 and 453 students for the Turkey,
Istanbul, Mediterranean and Southeastern Anatolian regions, respectively, after eliminating
the missing data from the PISA 2015 Turkey application data.
As a result of the analysis, it was observed that the effect of HISCED, HISEI, CULTPOSS,
HEDRES, ESCS and EPIST variables was differentiated from other regions in the
Mediterranean region. While the effects of HISCED and ESCS variables were higher in the
Mediterranean region compared to the other regions, HISEI, CULTPOSS, HEDRES and
EPIST variables were observed to be less affected than the other regions. EMOSUPS and
UNFAIRTEACHER variables were observed to be higher in Southeast Anatolia than in other
regions. It is observed that the effect of DISCLISCI variable in all three regions is higher than
Turkey average.
It was observed that the effect of the ESCS variable did not differ much in all regions in the
students with low, medium and high scores. It was observed that the effect of the EPIST
variable was obviously less in the students who had high scores in the Istanbul region than those who had medium and low scores. It was also observed that the effect of this variable
was less in the Mediterranean region than in the medium and high-rated students. While the
effect of the EMOSUPS variable does not show a significant change in Turkey's general,
Istanbul and Mediterranean regions in the students with low, medium and high scores, it is
observed that the students in the Southeast Anatolia region have a very high effect on the
students with a medium score. It is observed that the UNFAIRTEACHER variable has a
lower impact on middle and high performing students in the Southeastern Anatolia region
than in the other regions. It is observed that the HISCED variable has more impact on middle
and lower students in the Mediterranean region than in the other regions. Likewise, the
CULTPOSS variable was observed to be more affected in the median and highscore students
in the Mediterranean region than in the other regions. The negative and effect of the HEDRES
variable is high in middle and high scores in the Mediterranean region, whereas it is observed
that there is a positive coefficient in the students in high scores in Southeast Anatolia.