Sosyal sigortalar hukukunda kusur
Fault in social insurance law
Yazar: MUSTAFA TUGAY
Danışman: PROF. DR. ALİ NAZIM SÖZER
Yaşar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışanın maruz kaldığı aynı ve tek bir zararlandırıcı olayın iki ve hatta bazen üç ayrı hukuk sahasının düzenlemelerine konu olması ve söz konusu sigorta olayının birden fazla başvuru, soruşturma, bilirkişi incelemesi ve yargılama sürecinden geçmesi, durumun sorumluluk izafesi yönünden oldukça karmaşık bir görünüm almasına sebep olabilmektedir. Bir taraftan sosyal sigorta edimleri yoluyla sigortalının kayıpları kısmen karşılanabilirken, karşılanmayan bakiye zarar için işverene tazminat için başvuru zorunluluğu ve hatta kimi zaman ceza yargılamasının gerekliliği, tüm bu süreçlerin ortak bir paydada buluşturularak, hakkaniyetli bir giderim sağlanmasının önünde önemli bir engel teşkil ettiği deneyimlenen bir gerçekliktir. Bu bağlamda Yargıtay kararları incelendiğinde, temel normatif ilkelerin ve yeknesak düzenlemelerin yetersizliğinin, kimi zaman oldukça uzun yıllar sürebilen yargılamalara, ayrıca gerek işveren ve gerekse sigortalı açısından adil olmayan sonuçlara yol açma riski içerdiği dikkati çekmektedir.
Bu bağlamda bir iş kazası veya meslek hastalığı halinde, başta işveren olmak üzere zararlandırıcı olaya sebep olan diğer faktörlere sorumluluk izafesi ve ortaya çıkan zararın kim ya da kimler tarafından ne ölçüde karşılanacağı konusunda kusur anahtar rol oynamaktadır. Özellikle zararlandırıcı olay bakımından sorumluluğunun kusur sorumluluğu mu yoksa kusursuz sorumluluk mu olduğu; kusurun tespit yöntemi; söz konusu farklı davalardaki kusur tespitlerinin birbirini etkileme imkânı; sigorta edimlerinin hangi ölçüde tazminat ile denkleştirileceği gibi iç içe geçmiş birçok konunun birlikte irdelenmesi gerekmektedir. Diğer taraftan sosyal bir risk olan iş kazası ve meslek hastalıkları nedeniyle devlet tarafından sağlanan sosyal sigorta edimlerinin bu giderim sürecindeki yeri ve denkleştirilmesi, çok yönlü bu konunun sosyal boyutunun göz ardı edilmemesini gerektirmektedir. 
Sonuç olarak halen birbirinden bağımsız olarak ele alınan ve hem işveren hem işçi açısından uzun yıllara mal olan adaletsiz sonuçlara yol açan bu giderim süreçlerinin, diğer bazı ülkelerdeki gibi tümüyle Sosyal Hukuk içinde bir bütün olarak değerlendirilmesi ve sosyal hukuk devleti anlayışıyla çözülebilmesi uygun bir yol olarak görünmektedir. On bölümden oluşan çalışmanın ilk dokuz bölümünde mevcut sistem ve sorunları analiz edilmiş, onuncu bölümde ise mukayeseli hukuk eşliğinde çözüm önerileri ortaya konulmuştur.

Abstract:
The fact that the same and the single damaging event to which the employee is exposed  to is subject to the regulations of two and sometimes even three separate legal fields and the insurance claim in question is subject to multiple lawsuits, investigation, expert exemination and trial creates a rather complex situation from the point of attrubiting the overall responsibility of the underlying damaging event to the responsible party. While the losses of the insured can be partially compansated through social insurance regulations, the need to apply to the employer for the unpaid residual amount and even in some cases to start criminal proceedings against reponsible parties constitutes a barrier for bringing all those processes to a common ground to provide a fair compansation for the employee. With in this context, when the decisions of the court of cassation are examined, it is obvious that the inadequacy of the basic normative principles and uniform regulations results in prolonged trials and even unfair outcomes both for the employer and employee.
In the event of a work accident or occupational disease, fault plays a key role in the assignment of responsibility, first and foremost, to the employer and also to other factors that might caused the damage and also deciding by whom and to what extend the loss will be compansated.  Many intertwined areas, such as the methods used to determine fault and deciding wheter the responsibilty for the damaging event stems from a fault liability or causal liability, the probabilty of different cases having an effect on each other an as to what extend the social insurance coverege will be met by financial compansation need to be exemined together. On the other hand, the role of social insurance coverege provided by the state for working accidents and occupational diseases should also be considered with in the social dimenson of the subject.
Consequently, it will be the right way to consider all those varying compansation processes, wich are currently being handeled indepentdently from each other and causing unfair consequences both for the employers and the employee, as a whole with in the boundries of social law and the basic principals of a social state. In this study, wich consists of ten chapters, the existing system and the problems emaneting from it are being analysed in the first nine chapters and the proposals for the solution of those issues are presented in tenth chapter from the point of the view of various law systems.