Okul binaları ve örgüt iklimi
School buildings and organizational climate
Yazar: ESİN ÇAĞLAYAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ AKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Okul binaları = School buildings ; Okul iklimi = School climate ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı; ilköğretim okullarında çalışan öğretmenlerin, okul binalarının fiziksel koşullarına ve okulun örgütsel iklimine ilişkin algılarını, bu algıların öğretmenlerin belirlenen demografik özellikleri ile çalıştıkları okulun özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek ve okul binalarının fiziksel koşulları ile okul iklimi algıları arasındaki ilişkilerin incelenerek, okul binalarının fiziksel koşullarının, olumlu bir örgüt iklimi oluşturulmasındaki olası rolünün ortaya koyulmasıdır. 

Tarama modeline uygun olarak düzenlenmiş olan bu çalışmanın örneklemi, tabakalı örnekleme yöntemi izlenerek belirlenmiş ve İzmir ili Balçova, Aliağa, Çiğli, Bornova ve Buca ilçelerinin her birinden dört devlet okulu, bir özel okul olmak üzere toplam yirmibeş okulda görevli 567 öğretmenden oluşmuştur. Verilerin toplanmasında "Okul İklimi Ölçeği" ve "Okul Binası Değerlendirme Ölçeği" olarak adlandırılan ölçekler kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans çözümlemesi, LSD önemlilik testi ve regresyon analizi kullanılmıştır.

Bulgulara göre, öğretmenlerin okul iklimine ilişkin algıları "kısmen katılıyorum" düzeyindedir. Boyutlar açısından ele alındığında, işbirliği alt boyutunun liderlik ve katılım ile eğitim ve öğretim ortamı alt boyutlarına kıyasla daha olumlu algılandığı belirlenmiştir. Öğretmenlerin çalıştıkları kurumdaki okul iklimine ilişkin algıları, cinsiyetlerine, mesleki kıdemlerine, okuldaki hizmet sürelerine, okulun yaşına göre anlamlı bir farklılık göstermezken, eğitim düzeylerine, çalıştıkları okulun büyüklüğüne ve statüsüne göre anlamlı farklılık gösterdiği bulgulanmıştır. Öğretmenlerin okul binalarının fiziksel koşullarına ilişkin algılarının ise "kısmen yeterli" düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Öğretmenlerin okul binalarının fiziksel koşullarına ilişkin algılarında, cinsiyetlerine, eğitim düzeylerine ve mesleki kıdemlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmazken, okuldaki hizmet sürelerine, okulun büyüklüğüne, yaşına ve statüsüne göre anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen önemli bir bulgu, öğretmenlerin okul binalarının fiziksel özelliklerine ilişkin algılarının, okul iklimine ilişkin algılarının anlamlı bir yordayıcısı olmasıdır. 

Elde edilen verilerin kuramsal ve uygulamaya yönelik doğurguları ele alınarak, eğitim yönetimi araştırmacıları için çeşitli araştırma konuları önerilmiş, okul yöneticileri ve okul binası tasarımından sorumlu yetkili ve mimarlara ise konuyla ilgili uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study was to assess primary school teachers' perceptions of physical conditions of school buildings and school climate in relation to some demographic variables and school characteristics, and to determine the possible role of physical conditions of school buildings in creating a positive school climate. 

The sample of this descriptive study consisted of 567 teachers in 25 primary schools in five metropolitan districts of Izmir. The data were collected through two instruments called the 'School Building Assessment Survey' and the 'School Climate Survey' and were analyzed through descriptive statistics (means, standard deviations, independent samples t-test, one-way Anova and LSD Test of Significance) and regression analysis. 

According to the analyses, the teachers perceive their school climate as moderately positive. Their perceptions of school climate show significant differences in terms of their level of education and the size and type of school they work in. However, their perceptions do not vary significantly by their gender, professional tenure, tenure with the school and the age of the school building. Another finding of the study is that the physical conditions of the schools are perceived as quite satisfactory. The teachers' perceptions of the school buildings' physical conditions do not vary significantly by the demographic variables except for their tenure with the school, whereas school characteristics (building age, size and status of the school) were found to be significantly related to their perceptions of the physical conditions of school buildings. Most importantly, the results of the analyses indicated that the teachers' perceptions of the physical conditions of the school buildings are significant predictors of their perceptions of the existing climate in the schools. 

The theoretical and administrative implications of the findings were discussed and recommendations were offered to school administrators and policy-makers as well as researchers of educational administration.