Türkiye'de bağımsız denetiminin tam tasdik denetimi ile 
karşılaştırılması
Comparison of the independent audit with certification audit in Turkey
Yazar: VİLDAN MERT
Danışman: YRD. DOÇ. HAKAN TAŞTAN
Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Denetim = Control ; Denetim standartları = Auditing standards ; Denetçiler = Controller ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Tasdik denetimi = Certification Auditing

Özet:
Bağımsız denetim; finansal tablo ve diğer finansal bilgilerin, finansal raporlama 
standartlarına uygunluğu ve doğruluğu hususunda, makul veya sınırlı güvence sağlayacak 
yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtlarının elde edilmesi amacıyla, denetim 
standartlarında öngörülen gerekli bağımsız denetim tekniklerinin uygulanarak defter, kayıt 
ve belgeler üzerinden denetlenmesi ve değerlendirilerek rapora bağlanmasıdır. 
Tasdik, gerçek veya tüzel kişilerin veya bunların teşebbüs ve işletmelerinin yeminli mali 
müşavirlerce denetleme ilke ve standartlarına göre uygunluk yönünden incelenmesi, bu 
inceleme sonuçlarına dayanılarak tasdik kapsamına giren konuların ve belgelerin gerçeği 
yansıtıp yansıtmadığının imza ve mühür kullanmak suretiyle tespiti ve rapora bağlanmasıdır.
Finansal tablolardaki bilgilerin güvenilir olmama olasılığından dolayı, bu bilgileri 
karar verme sürecinde kullanan işletmeyle ilgili tüm taraflar açısından, bu bilgilerin 
doğruluk ve güvenilirlik derecesi son derece önemlidir. Bu güvenin sağlanabilmesi, 
işletmeler tarafından hazırlanan finansal bilgilerin denetimi ile mümkündür. Denetimin 
etkinliği ise bağımsız denetim ile sağlanabilir.
Ülkemizde bağımsız denetim alanındaki gelişim özellikle batılı ülkelerdeki gelişmelere 
nazaran yaklaşık yüz yıl gecikmeli olarak yasal bir statüye kavuşabilmiştir. Türkiye'de 
işletme denetimi, uzunca bir süre işletmeler üzerindeki devlet denetimi şeklinde sadece 
kamu denetçilerince gerçekleştirilmiştir. Ülkemizde bağımsız denetim, ekonomideki 
gelişmelere de paralel olarak ve dış dünyadan kaynaklanan zorunluluklar neticesinde 
ortaya çıkıp, gelişebilmiştir. Türkiye'de bağımsız denetimin başlaması ve gelişmesinde en 
önemli etken mali piyasalarda faaliyet gösteren banka ve diğer mali kuruluşların talepleri 
olmuştur. Öncelikle dış kredi kaynaklarından yararlanmak isteyen Türk firmaları muhasebe 
denetimi mecburiyeti ile karşılaşmışlardır. Bağımsız denetimle ilgili yasal zorunluluk ilk 
defa 1987 yılında bankalarla başlamış, halka açık şirketlerde zorunlu bağımsız denetimin 
başlama tarihi ise 1989 olmuştur. Bir taraftan da 1989 tarihli 3568 sayılı Yasa ile özel 
vergi denetimi şeklinde Türkiye'ye özgü olan tasdik denetimi müessesesi oluşturulmuştur.Türkiye, özellikle Avrupa Birliği'ne adaylık süreciyle birlikte 2000'li yılların başından 
günümüze çok hızlı bir değişim ve gelişim sürecine girmiştir. Bu kapsamda muhasebe ve 
denetim alanında da yasal ve yapısal önemli değişimler olmuştur. Bu konuda atılan en 
önemli adımlardan biri, 2011 yılında 6102 sayılı Yeni Türk Ticaret Kanunu'nun kabul 
edilmesidir. Yeni TTK'da işletmelerin denetimi ile ilgili önemli değişiklikler yapılmıştır. 
2011 yılına kadar ülkemizde bağımsız denetimin gelişim süreci, SPK, BDDK ve EPDK 
gibi kamu kurumlarının kendi görev alanlarındaki sektörlerle ilgili ayrı ayrı 
düzenlemeleriyle, karmaşık bir şekilde ilerlemiştir. Ancak 6102 sayılı yeni TTK'ya
dayanılarak çıkarılan 02.11.2011 tarih ve 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 
bağımsız denetime yönelik düzenleme ve uygulamaları tek çatı altında toplamayı amaçlayan 
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kurulmuştur. 
Türkiye'de şu anda birbiri ile ilgili ancak birbirinden farklı iki bağımsız denetim çeşidi 
vardır. Uygulamada tasdik denetiminin bağımsız denetime nazaran daha ağırlıkta olduğu 
bilinmektedir. Bununla birlikte Türkiye'de bağımsız denetim alanında son derece önemli 
gelişmelerin yaşandığı bu günlerde, mevzuat ve uygulamalar sürekli değiştirilmekte, 
geliştirilmekte ve bağımsız denetimin kapsamı da gitgide genişlemektedir. Denetime olan 
ihtiyaç günden güne artmakta buna paralel olarak denetimin önemi de artmaktadır. 
Ülkemizde denetlenen bir ticari hayatın oluşması, kayıt dışı ekonominin kayıt altına 
alınması, bilgi için muhasebe ilkesinin hayata geçmesi, vergi gelirlerinin arttırılması, 
ülkemizin ekonomik açıdan kalkınması, dünyayla bütünleşmesi, uluslararası alanda güçlü 
bir aktör olarak yerini almasında bağımsız denetim ve ülkemize özgü tasdik denetimi son 
derece önemlidir.
Çalışmada, öncelikle işletme, muhasebe ve bağımsız denetim kavramları teorik olarak 
incelenmiş olup, daha sonra Türkiye'de özellikle son gelişmeler ışığında, bağımsız 
denetim ve tasdik denetimi düzenleme ve uygulamaları ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. 
Son olarak da birbirine benzer ancak birbirinden farklı her iki denetim biçiminin 
birbirleriyle ilişkileri, farklılıkları ve benzerlikleri yönüyle ortaya konulmaya çalışılarak, 
Türkiye'de genel olarak bağımsız denetimin topyekun bir bakış açısıyla genel bir haritası 
çizilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Denetim, Bağımsız Denetim, Tasdik Denetimi, Denetç

Abstract:
Independent audit means to report via evaluating and auditing the financial reports, records, 
and documents by applying the required independent audit techniques which are foreseen in 
audit standards, in respect of compliance and accuracy of financial statements and other 
financial information in financial reporting standards, with an aim of obtaining adequate and 
appropriate independent audit evidence which will provide reasonable or limited assurance.
Certification means to examine the real or legal persons or their enterprises and companies 
by chartered accountants in terms of conformity with auditing principles and standards, and 
also means to identify and report whether the topics and documents which are included in 
certification reflect the truth or not, depending on above mentioned examination results 
through using signature and seal.
Due to the probability that information in the financial statement may not be reliable, the 
degree of accuracy and reliability of the information is extremely important in terms of the 
companies which use the information in decision making process. To ensure this confidence is 
possible only by auditing the financial information prepared by companies. The effectiveness 
of the audit can be provided by independent audit. 
Development in the field of independent audit in our country, especially with respect to 
developments in western countries was delayed nearly a hundred years, has achieved a legal 
status. Business control in Turkey, on business for a long time only in the form of state 
supervision was carried out by public supervisors. Independent auditing in our country, in 
parallel with developments in the economy and as a result of obligations arising from the 
outside world has come out and evolved. In Turkey, the most important factor of the beginning 
and evolving of the independent audit has been the demand of banks operating in the financial 
markets and other financial institutions. First of all, Turkish companies which wish to benefit 
from foreign credit sources were faced with the obligation of accounting controls. Legal 
obligations related to independent audit began with banks in 1987 for the first time, and 
mandatory independent audit in public companies began in 1989.Meanwhile, the institution of 
certification audit, unique to Turkey, was constituted in the form of special tax audit by Law 
No. 35Turkey, along with the nomination process to the European Union, from the beginning of 
the 2000s to the present has entered a very rapid change and development process. In this 
context, there have been significant legal and structural changes in the field of accounting and 
auditing. One of the most important steps taken in this regard in 2011 is the adoption of the 
New Turkish Commercial Law(TCL) No. 6102. Important changes have been made about 
auditing of companies in the New TCL. Until the year 2011, the development process of 
independent audit in our country has progressed in a complex manner with the regulations in 
the areas related to the sectors separately in public institutions such as SPK, BBDK and EPDK. 
However, with Legislative Decree No. 660 on 02.11.2011 based on New TCL No.6102, Public 
Oversight, Accounting and Auditing Standards Agency was established aiming to gather the 
arrangements and practices in Independent Audit under one roof. 
In Turkey, there are two types of Independent Auditing which are related to each other but 
different from each other. In practice, it is known that Certification Auditing has more 
significance compared to Independent Audit. Moreover, in these days in which extremely 
important developments in the field of Independent Auditing take place in Turkey, legislation 
and practices are constantly being modified and extended and also the scope of Independent 
Audit is expanding more and more. The need for Auditing is increasing day by day and in 
parallel with it, the importance of Audit is also increasing.In our country, the Independent 
Auditing and Certification Auditing unique to our country are very important for the creation 
of an audited commercial life, for formalization of the informal economy, for realization of 
accounting principles for knowledge, for increasing the income tax, for the economic 
development of our country, for integration with the world, for placing as a powerful actor in 
the international arena.
In this study, firstly, business, accounting and independent audit concepts are theoretically 
analyzed, and then, especially in light of recent developments in Turkey, regulations and 
practices in Independent Audit and Certification Audit are discussed in detail. Finally, the 
relationships, differences and similarities of similar but different forms of auditing are tried to 
reveal. It has also been tried to draw a general map of an overall perspective of the Independent 
Audit.
Key Words: Audit, Independent Auditing, Certification Auditing, Audit