Farklı kahvaltı tüketiminin üniversite öğrencilerinin bilişsel performansları üzerine etkisinin incelenmesi
The impact of different breakfast consumption on the cognitive performance of university students
Yazar: HASRET GÜLÜŞ OYMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN SEYLAM KÜŞÜMLER
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bilişsel performans, bireyin zihinsel süreçlerinin etkinliğini ve başarı düzeyini yansıtan önemli bir kavramdır. Zihinsel süreçler arasında düşünme, dikkat, hafıza, dil, problem çözme, öğrenme ve karar verme gibi çeşitli zihinsel aktiviteler yer alır. Yapılan araştırmalar, kahvaltının bilişsel fonksiyonlar, özellikle hatırlama performansı üzerindeki olumlu etkilerini vurgulamaktadır.
Araştırma, İstanbul Okan Üniversitesi'nde öğrenim gören 18-25 yaş arası üniversite öğrencilerinin kahvaltı tüketiminin üniversite öğrencilerinin bilişsel performansı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmaya katılan 78 öğrenci, bilişsel açıdan sağlıklı olup, son üç ay içinde ciddi bir sağlık problemi yaşamamış bireylerden oluşmaktadır. Katılımcılar; kahvaltı yapmayanlar, sağlıksız kahvaltı yapanlar ve sağlıklı kahvaltı yapanlar olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Veriler, demografik ve sağlık bilgilerini içeren anket, Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi ve besin tüketim kaydı uygulanarak toplanmıştır. Deney günü, katılımcıların en az 12 saat açlık sonrası antropometrik ölçümleri alınmış ve Stroop Testi T-BAG Formu uygulanmıştır. Kahvaltı yapmayan grup aç kalmış, sağlıksız kahvaltı yapan grup poğaça, sağlıklı kahvaltı yapan grup ise standart bir kahvaltı tabağı tüketmiştir. Kahvaltı sonrası iki saat sonra tekrar Stroop Testi uygulanmıştır.
Stroop testi kartlarında ön test kart süresi ortalaması gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark göstermemiştir (p>0,05). Kart 1'de son testte sağlıklı grup kart süresi ortalaması diğer gruplardan istatistiksel olarak düşük bulunmuştur (p<0,05). Stroop Testi Kart 1 sonuçlarına göre sağlıklı kahvaltı grubu, ön testte 1055 ± 218 ms ve son testte 900 ± 163 ms performans sergilemiştir. Bu grup, diğer gruplara kıyasla daha hızlı yanıt vermiştir (F=3,834, p=0,026). Sağlıksız gruptaki düşüş diğer gruplardan istatistiksel olarak yüksek çıkmıştır (F=3,037 p=0,049). Diğer kartlarda istatistiksel olarak önemli bir fark çıkmamış, ön test ve son test değerlendirmesinde genel olarak son testteki süreler daha kısa bulunmuştur.  
Bilişsel performansı etkileyen bir parametre olan fiziksel aktivite ölçeğinde gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark çıkmamıştır. Bu sonuç, çalışmanın sonuçlarını etkileyebilecek fiziksel aktivite parametresinin çalışmada önemli olmadığını göstermektedir. Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği analizinde ise genel olarak kahvaltı yapmayan grubun Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği puanları kahvaltı yapan gruplardan daha düşük hesaplanmış olup (p<0,05), kahvaltı yapan grupların ölçek puanları arasındaki fark önemsiz bulunmuştur. Besin tüketimleri arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Sadece kahvaltı yapmayan grubun karbonhidrat tüketimi diğer gruplardan yüksek bulunmuştur (p<0,05).
Araştırmanın bulguları, kahvaltının günlük enerji ihtiyacını karşılamada önemli bir rol oynadığını ve bilişsel fonksiyonlar üzerinde olumlu etkileri bulunduğunu göstermektedir. Ancak, kahvaltının bilişsel performans üzerindeki etkilerinin daha geniş katılımcı gruplarında detaylı olarak incelenmesi, elde edilen bulguların daha kapsamlı ve güvenilir olmasını sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel Performans, Kahvaltı Tüketimi, Üniversite Öğrencileri, Stroop Testi, Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği, Sağlıklı Beslenme.

Abstract:
Cognitive performance is a significant concept that reflects the efficiency and success level of an individual's mental processes. These processes include various mental activities such as thinking, attention, memory, language, problem-solving, learning, and decision-making. Research emphasizes the positive effects of breakfast on cognitive functions, especially on recall performance.
This study aims to examine the impact of breakfast consumption on the cognitive performance of university students aged 18-25 studying at Istanbul Okan University. The students participating in the study are cognitively healthy and have not experienced any serious health problems in the last three months. A total of 78 participants were included in the study. Participants were divided into three groups: those who did not have breakfast, those who had an unhealthy breakfast, and those who had a healthy breakfast. Data were collected through a questionnaire containing demographic and health information, the Attitude Scale Towards Healthy Eating, the International Physical Activity Questionnaire, and dietary records. On the experiment day, anthropometric measurements were taken after fasting, and the Stroop Test T-BAG Form was applied. The group that did not have breakfast remained fasting, the group that had an unhealthy breakfast consumed pastries, and the group that had a healthy breakfast ate a standard breakfast plate. The Stroop Test was reapplied two hours after breakfast.
The mean pre-test card time in Stroop test did not show a statistically significant difference between the groups (p>0.05). In the post-test of Card 1, the mean card time of the healthy group was found to be statistically lower than that of the other groups (p<0.05). According to the results of the Stroop Test Card 1, the healthy breakfast group performed at 1055 ± 218 ms in the pre-test and 900 ± 163 ms in the post-test. This group responded faster compared to the other groups (F=3.834, p=0.026). The decrease in the unhealthy group was statistically higher than in the other groups (F=3.037, p=0.049). No statistically significant difference was found in the other cards, and the overall post-test times were shorter in the pre-test and post-test evaluations.
These results demonstrate that having a regular and healthy breakfast has positive effects on cognitive performance. There was no statistically significant difference between the groups in the physical activity scale, which could be a parameter affecting cognitive performance. This result shows that the physical activity parameter, which affects the study results, is not significant in this study. In the analysis of the Attitude Scale Towards Healthy Eating (SBITO), the scores of the group that did not have breakfast were generally calculated to be lower than those of the breakfast groups (p<0.05), while the difference between the scale scores of the breakfast groups was found to be insignificant. There was no statistically significant difference in nutrient consumption between the groups (p>0.05). Only the carbohydrate consumption of the group that did not have breakfast was found to be higher than that of the other groups (p<0.05).
The findings of the study indicate that a healthy breakfast plays an important role in meeting daily energy needs and creating positive effects on cognitive functions. However, it is thought that the effects of breakfast on cognitive performance will be better evaluated by studying larger sample groups in detail.

Keywords: Cognitive Performance, Breakfast Consumption, University Students, Stroop Test, Healthy Eating.