Sağlık bilişim sistemlerinin yeşil bilişim kapsamında değerlendirilmesi
Evaluation of health information systems within the scope of green informatics
Yazar: FATMA GÖKÇE MENTEŞE
Danışman: PROF. DR. HANDAN ÇAM
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilişim sistemleri = Information systems

Özet:
Günümüzde teknolojinin en çok kullanıldığı alanlardan biri olan bilişim sistemleri, bilgisayar donanım ve yazılımlarından oluşan, bilginin saklanması, elde edilmesi, analiz edilmesi ve gerekli gruplara ulaştırılması için kullanılan, bilgiye ulaşmayı ve iletişimi kolaylaştıran sistemlerdir. Fakat son yıllarda meydana gelen doğal afetler nedeniyle, küresel ısınmaya sebep olan unsurlar arasında kabul edilen teknolojik gelişmeler önlem alınması zorunlu hale gelmiştir. Yeşil bilişim; teknoloji kullanımındaki artışla birlikte ortaya çıkan çevresel, ekonomik ve sosyal olumsuzlukları yok etmek ya da en aza indirmek amacıyla ortaya çıkan, bilişim sistemlerinin kullanımının kontrol edilebilir bir duruma getirilmesini sağlayan kavramdır. Bireylerin yeşil bilişim farkındalıklarının oluşturulması bilişim sistemlerinin olumsuzluklarının azaltılmasında önemli bir unsurdur. Bu bağlamda tez çalışmasının amacı sağlık çalışanlarının yeşil bilişim farkındalık durumunu belirlemek, sağlık bilişim sistemlerini yeşil bilişim kapsamında değerlendirmek ve farkındalık oluşturmaktır. 
Bu çalışma kapsamında öncelikle Sağlık Bilişim Sistemlerinin Yeşil Bilişim Kapsamında Değerlendirilmesi ölçeğinin uyarlama çalışmaları tamamlanmış, ardından ölçeğin DFA ve AFA analizleri ile çalışmalarda kullanılabilmesi için geçerlik ve güvenirlik analizleri tamamlanmıştır. Geçerli ve güvenilir olduğu belirlenen ölçeğin uygulanması için araştırma verileri "Sağlık Bilişim Sisemlerinin Yeşil Bilişim Kapsamnda Değerlendirme" ölçeği ile Trabzon ilinde bulunan 1008 sağlık çalışanına online olarak uygulanmıştır. Çalışmanın modeli yapısal eşitlik modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın  sonucuna göre sağlık bilişim sistemlerinin çevreye faydaları, çevreye karşı sorumluluk faktörleri sağlık bilişim sistemlerine tutumu etkilemekte iken çevrenin gerçek durumunun farkındalığının tutumu etkilemediği tespit edilmiştir. Sağlık bilişim sistemlerine karşı tutumun, sağlık bilişim sistemleri kullanım düzeyi üzerinde önemli bir etkisi bulunduğu sonucuna varılmıştır. Literatür için, çalışmada kullanılan ölçeğin ilk defa kullanılmasının gelecek çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Information systems, one of the areas where technology is used the most today, are systems consisting of computer hardware and software, used to store, obtain, analyze and deliver information to the necessary groups, and facilitate access to information and communication. However, due to the natural disasters that have occurred in recent years, technological developments that are accepted as factors causing global warming have made it necessary to take precautions. Green informatics; is a concept that emerged with the aim of eliminating or minimizing the environmental, economic and social negativities that have emerged with the increase in the use of technology, and enables the use of information systems to be brought to a controllable state. Creating green informatics awareness of individuals is an important element in reducing the negativities of information systems. In this context, the aim of the thesis study is to determine the green informatics awareness status of healthcare professionals, to evaluate healthcare informatics systems within the scope of green informatics and to create awareness.
Within the scope of this study, firstly, the adaptation studies of the Evaluation of Health Informatics Systems within the Scope of Green Informatics scale were completed, then the validity and reliability analyses of the scale were completed with CFA and EFA analyzes so that it can be used in studies. For the application of the scale determined to be valid and reliable, the research data was applied online to 1008 health workers in Trabzon province with the "Evaluation of Health Information Systems within the Scope of Green Information" scale. The model of the study was analyzed using the structural equation model. According to the results of the study, it was determined that while the environmental benefits of health information systems and environmental responsibility factors affect the attitude towards health information systems, awareness of the real situation of the environment does not affect the attitude. It was concluded that the attitude towards health information systems has a significant effect on the level of health information systems usage. For the literature, it is thought that the first use of the scale used in the study will shed light on future studies.