Alışveriş merkezleri dış cephe tasarımında tasarımcı kararlarının kullanıcı algısı ile örnek alan çalışmaları üzerinden karşılaştırılması
Analysis of architect decision in facade of shopping malls over user sense at sample malls
Yazar: FERDA ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM TEKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Bina cephesi = Building facade ; Mimari malzeme = Architectural material

Özet:
Sanayi devrimi sonrası hızla değişen, teknolojinin de etkisiyle farklılaşan günümüz dünyasında sosyal yaşantımız, beğenilerimiz, anlayışlarımız ve alışkanlıklarımız da değişmektedir. Tarih boyunca önemli sosyal faaliyetlerimizden biri olan alışveriş eylemi bu dönüşümden etkilenmekte, değişen alışveriş alışkanlığımız mimari mekanları etkileyerek yeni alanlar yaratmaya başlamaktadır. Eskiden gidilen tarihi çarşılar, geniş alışveriş caddeleri, pasajlar ve pazarlar yerini yeni yapılan alışveriş merkezlerine bırakırken alışveriş caddeleri işlevini yitirmekte ve mağazalar mekan değiştirmekte, ilgi gören kalabalık sokaklar canlılığını kaybetmektedir. 
Alışveriş merkezleri kullanıcılarına sunduğu imkanlarla, içerdiği aktivitelerle hem alışverişin hem de sosyal aktivitelerin yeni merkezi olarak kent merkezlerine alternatif oluşturmaktadır. Sayıları giderek artan bu yeni yapı türünün ticari yapılar olması sebebiyle büyük, gösterişli ve dikkat çekici olması beklenmektedir. Yaşadığımız kentlerde geniş alan kaplamaları, görsel çevremizi etkilemeleri ve genellikle masif, büyük kütleler olmaları sebebiyle alışveriş merkezlerinin dış cepheleri önem kazanmaktadır.
Çalışmada alışveriş merkezleri tasarlanırken dış cephe tasarımında tasarımcının düşünceleri belirtilerek, kullanıcı ve tasarımcının alışveriş merkezi dış cephelerine bakış açıları analiz edilecektir.
Birinci bölümde çalışmanın amacı ve kapsamı açıklanarak çalışmanın yöntemi ve literatür araştırmaları belirtilmiştir. 
İkinci bölümde alışveriş eyleminin geçmişten günümüze tarihsel gelişimi araştırılarak gelinen son noktada alışveriş merkezlerinin ortaya çıkış evreleri ve oluşum nedenleri açıklanmıştır. Alışveriş eyleminin din, kültür ve siyasetle ilişkileri değerlendirilerek doğu ve batıda gelişim süreçleri anlatılmıştır.
Üçüncü bölümde alışveriş merkezi tasarım kriterleri ve kullanıcının alışveriş merkezi tasarımında aradığı kriterler araştırılarak anlatılmıştır. Tasarımcı ve kullanıcının ölçütleri ayrı değerlendirilmiştir.
Dördüncü bölümde örnek iki alışveriş merkezi seçilmiştir. Seçilen alışveriş merkezlerinin ortak özellikleri yatırımcılarının aynı olması ve kent dışında yer almalarıdır. İki alışveriş merkezini birbirinden ayıran özellikler ise bulunduğu şehirler ile tasarımcılarının farklı olması ve Sivas kentinin ilk, Gaziantep'in üçüncü alışveriş merkezi olmasıdır. Bölümde  yapıların yer aldığı kentlerin genel mimari özellikleri hakkında bilgi verilerek alışveriş eyleminin mekana nasıl yansıdığı açıklanmıştır. Seçilen alışveriş merkezlerinde tasarımcı dış cephe konsepti form, malzeme, kütle üzerinden açıklanarak hedefler anlatılmıştır.
Beşinci bölümde Sivas ve Gaziantep şehirleri için ayrı ayrı üç yüz elli kişi ile görüşülmüş, kişilere yapı formu, yapı cephe malzemesi ve mimari algı başlıkları altında toplam ondört soru sorularak cevaplar alınmıştır. Anketlerin güvenilirlik analizleri yapılarak, anket sonuçları değerlendirilmiştir. Anket analizleri SPSS programı kullanılarak hesaplanmıştır. 
Alışveriş merkezi dış cephelerinin tasarımcı tarafından nasıl tasarlandığı, malzemenin nasıl kullandığı, yapıya nasıl kimlik kazandırmaya çalıştığı açıklanırken, kullanıcının bunu nasıl algıladığı  altıncı bölümde anket verilerine göre  analiz edilmiştir.

Abstract:
In today's world, with the influence of technology, our social life, our likes, our understandings and our habits has changed rapidly after the industrial revolution. Shopping activity, one of our important social activities throughout history, is affected by this transformation and our changing shopping habits are beginning to create newareas by affecting architectural spaces. Historical bazaars, large shopping streets, passages and markets formerly used leave their place to newly built shopping centers, while the shopping streets lose their function and the shops lose their vitality in the crowded streets that are interested in changing the venues.
Shopping malls are an alternative to the city centers as a new center for both shopping and social activities with the facilities offered to its users. It is expected that this new structure, which is increasing in number, will be big, gracious and remarkable because it is a commercial structure. The exterior spaces of the shopping centers, placed in urban areas we live, are gaining importance due to their wide space coverage, the effects of visual circulation and their huge mass.
In the study, the points of view of the user and designer to the exterior of the shopping mall will be analyzed by specifying the designer's thoughts in the exterior design.
In the first part, the purpose and the scope of the study are explained and the study of the method and the literature are given.
The second part explores the historical development of the shopping movement from the past and explains the origins and origins of the shopping centers in the last place. The process of shopping was discussed in relation to religion, culture and politics and the development processes in eastern and western regions were explained.
In the third part, shopping mall design criteria and user's criteria for shopping center design are explored. The criteria of the designer and the user are evaluated separately.
In the fourth section two sample shopping malls were selected. The common characteristics of selected shopping centers are that their investors are the same and they are located outside the city. The distinction between the two shopping centers is that the cities and designers are different. First shopping mall is Sivas's the first and the other shopping mall is Gaziantep's the third shopping center. It is explained how the shopping action reflects to the place by giving information about the general architectural features of the cities where the buildings are located. In the selected shopping malls, architect's approach to exterior design is explained in terms of form, material, mass and the goals.
In the fifth section, three hundred and fifty people were interviewed separately for the cities of Sivas and Gaziantep, and answers were obtained by asking a total of fourteen questions under the headings of building form, building facade material and architectural perception. The reliability of the questionnaires was analyzed and the results of the questionnaires were evaluated. Survey analyzes were calculated using the SPSS program.
While the description of how the shopping center façades are designed by the designer, how the materials are used, how they try to build the identity of the building, the sixth part of how the user perceives it is analyzed.