Glycyrrhiza glabra L. (meyan) bitkisinin farmakope analizi ve fitoterapideki kullanılışı
Pharmacopeia analysis of glycyrrhiza glabra L. (licorice) and used in phytotherapy
Yazar: FATİH KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ASLAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Farmakognozi = Pharmacognosy ; Farmakoloji = Pharmacology ; Farmakopeler = Pharmacopoeias ; Glycyrrhiza glabra = Glycyrrhiza glabra ; Kromatografi-ince tabaka = Chromatography-thin layer ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Meyan kökü = Liquorice ; Mikroskopi = Microscopy ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Fabaceae familyasına ait olan Glycyrrhiza cinsinin Dünya üzerinde yayılmış 12 türü bulunmaktadır.  Bu türlerden, Anavatanı Rusya ve Çin olan Glycyrrhiza glabra L. bitkisi ülkemizde de tamamen doğal olarak yetişmektedir. 
Bu çalışmada Glycyrrhiza glabra köklerinin botanik özellikleri, kimyasal yapısı, biyolojik aktivitesi ve kullanılışı ile ilgili bilimsel çalışmalar literatürden derlenmiştir. Buna ek olarak Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki 7 ildeki aktarlardan temin edilen örneklerin Avrupa Farmakopesi (6.0)'nde bulunan mikroskobik, makroskobik özellikleri, kurutmada kayıp, bütün kül miktarı, hidroklorik asitte çözünmeyen kül miktarı, ince tabaka kromatografisi ve yüksek basınçlı sıvı kromatografisi tetkikleri ile farmakope' ye uygun olup olmadığı araştırılmıştır. Deneysel çalışmamız sonucunda, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki bazı aktarlardan elde edilen bütün örneklerin Glycyrrhiza glabra bitkisinin köklerine ait olduğu makroskobik ve mikroskobik olarak tespit edilmiştir. Morfolojik olarak incelediğimiz örneklerin hepsinin kabuk kısmının soyulmadığı görülmüştür.  Bunu yanı sıra köklerde bol miktarda toprak ve toprak kalıntısı bulunduğu da belirlenmiştir. Kurutmada kayıp bakımından G8 (Mardin) numunesinin Avrupa Farmakopesi'ne uygun olmadığı belirlenmiştir. Bütün kül miktar tayini ve hidroklorik asitte çözünmeyen kül miktar tayinlerinde hiçbir numunenin Avrupa Farmakopesi'ne uygun olmadığı belirlenmiştir. Yüksek basınçlı sıvı kromatografisi ile yapılan miktar tayininde ise glisirizik asit miktarının bir örnek hariç diğerlerinde % 4 ten az olduğu için Avrupa Farmakopesi'ne uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Meyan, Glycyrrhiza glabra, Farmakope Analizi

Abstract:
Glycyrrhiza genus belonging to Fabaceae family is spread over the world with 12 species. Among these, Glycyrrhiza glabra L. is growing completely natural  in Russia , China and Our country. 
In this study, some scientific studies about botanical characteristics, chemical structure and biological activity of Glycyrrhiza glabra  roots have been reviewed from literature. In addition, some samples purchased from bazaars which are located seven provinces at Southeastern part of Anatolia were  investigated in terms of European Pharmacopoeia (6.0)'s criteria. Samples were analyzed including microscopic, macroscopic properties, drying losses, all ash content, hydrochloric acid insoluble ash content, thin layer chromatography and high pressure liquid chromatography tests.Based on our experimental study, it was concluded that  all samples  purchased from some herbal shops in  Southeastern Anatolia were belong to roots of Glycyrrhiza glabra by macroscobic and microscopic tests. It was observed that  in the all samples, bark of roots  did not peeled. Besides this, the roots are abundant in soil and soil remains. G8 (Mardin) sample is not suitable to the European pharmacopoeia in terms of drying loss test.  Quantification of total ash and ash insoluble in hydrochloric acid were not found no suitable for European Pharmacopoeia in all samples. Quantification performed by HPLC showed that glycyrrhizic acid amount was found less than 4 % in all samples except G6 sample.  Due to low glycyrrhizic acid amount, none of the samples was not suitable for European Pharmacopoeia

Key Words: licorice, Glycyrrhiza glabra, pharmacopeia analysis