Tik bozuklukları ve stereotipik hareket bozukluğunun ayırıcı tanısında motor beceriler ve silik nörolojik bulguların değerlendirilmesi
Evaluation of motor skills and neurological soft signs in thedifferential diagnosis of tic disorders and stereotypic movement disorder
Yazar: ECEM SELİN AKBAŞ ALIYEV
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ÜNAL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Psikiyatrisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Psikomotor performans = Psychomotor performance ; Stereotipik davranış = Stereotyped behavior ; Tik bozuklukları = Tic disorders ; Tikler = Tics

Özet:
Tikler yoğunluk ve sıklık bakımından dalgalanmalar gösteren, ani, tekrarlayıcı, ritmik olmayan, basmakalıp motor hareket ve ses çıkarma davranışları olarak tanımlanır. Stereotipik hareketler ise tekrarlayıcı, istemsiz, ritmik, koordineli, kalıplaşmış ve amaçsız davranışlardır. Hareket veya ses komponentlerini içermesi, bir motor hareketin benzer şekilde tekrarlanması özellikleri sebebiyle tik ve stereotipiler benzerlik göstermekte ve birbirleriyle karışabilmektedir. Tik bozuklukları ve stereotipik hareket bozukluğu birbirine sıklıkla eşlik etmektedir ve sebep olarak her iki hareket bozukluğunun da patofizyolojisinde motor işlevlerden sorumlu olan Kortiko-Striato-Talamo-Kortikal (KSTK) yolağın rol oynaması gösterilmiştir. Tik bozukluğu ve stereotipik hareket bozukluğunun ayırıcı tanısında silik nörolojik bulgular (SNB) ve motor becerilerin nasıl rol oynayabileceği, bu klinik bulguların hastalık belirtileri ve belirti şiddeti ile nasıl bir ilişkisi olduğu ile ilgili bilgilerin yetersiz olduğu görülmektedir. Tik bozukluğu ve stereotipik hareket bozukluğunun nörobiyolojik olarak farklı mekanizmalara sahip olduğu hipotezi ile yapılan bu araştırma, klinik olarak motor becerilerin ve SNB'nin değerlendirildiği kesitsel bir çalışmadır. Araştırmamızın örneklemi 20 tik bozukluğu, 20 stereotipik hareket bozukluğu, 13 Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanılı çocuktan ve 20 adet sağlıklı kontrolden oluşmaktadır. Tüm katılımcılara Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu DSM-5 (K-SADS-PL) psikiyatrik tanı görüşmesinin yanında Yale Genel Tik Ağırlığını Derecelendirme Ölçeği (YGTADÖ), Nörolojik Değerlendirme Ölçeği (NDÖ), Tekrarlayıcı Davranışlar Ölçeği-Revize-Türkçe Versiyonu (TEDÖ-R-TV), Conners Anne Baba Derecelendirme Ölçeği-Yenilenmiş Kısa Form (CADÖ-YK), Revize edilmiş Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu Bataryası (R-GKBB), Dokuz Delikli Peg Testi, Flamingo Denge Testi, 1-Dakika Otur-Kalk Testi ve İşaret Parmaklarıyla Burnunun Ucuna Dokunma Testi uygulanmıştır. Gruplar arasında yaş, cinsiyet, sosyoekonomik düzey, ebeveyn yaşları, perinatal faktörler, gelişim basamakları, el, ayak ve göz tercihleri ile serebral hakimiyet açısından anlamlı fark bulunmamaktadır. Tik grubundaki çocukların babalarında tik öyküsü anlamlı olarak yüksekken, stereotipi grubunda annelerinde stereotipi öyküsü anlamlı olarak daha fazladır. Her iki hareket bozukluğu grubunda da astım komorbiditesi yüksek bulunmuştur. Stereotipi grubunda NDÖ'nün "Karmaşık Motor Hareketlerin Sıralanması" alt-ölçek puanı ve yumruk-halka testi sağlıklı kontrollerden, Ozeretski testi puanı hem tik grubundan hem sağlıklı kontrollerden yüksek bulunmuştur. DEHB grubunda "Karmaşık Motor Hareketlerin Sıralanması" alt-ölçeği ve yumruk-halka testi puanı sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak yüksektir. Dokuz Delikli Peg Testinin dominant ve nondominant el ile çubukları çıkarma süreleri bakımından stereotipik hareket bozukluğu ile tik, DEHB ve sağlıklı kontrol grupları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Tik bozukluğu grubunda YGTADÖ puanları arttıkça ince motor beceri performansında iyileşme eğilimi gözlenmiştir. Flamingo Denge Testi ve İşaret Parmaklarıyla Burnunun Ucuna Dokunma Testi puanları açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Tik grubunda CADÖ-YK alt-ölçeklerinden karşıt olma karşı gelme ile dikkatsizlik/bilişsel problemler puanları ile denge performansı arasında anlamlı korelasyon elde edilmiştir. Stereotipik hareket bozukluğu grubunda 1-Dakika Otur-Kalk Testi performansı sağlıklı kontrollerden anlamlı olarak düşük çıkmıştır ve bu skorların TEDÖ-R-TV puanları ile arasında ilişki olmadığı görülmüştür. R-GKBB ölçeği total skoru, ince motor/el yazısı ve genel koordinasyon alt-ölçek puanları stereotipi, tik ve DEHB grubunda sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Hareket sırasında kontrol yeteneği alt-ölçeği ve Gelişimsel Koordinasyon Bozukluğu (GKB) riski açısından anlamlı fark sadece stereotipi grubu ile sağlıklı kontroller arasında elde edilmiştir. Çalışmamızın sonuçları stereotipik hareket bozukluğu tanılı okul çağı çocuklarında ince ve kaba motor beceri problemlerinin, karmaşık motor hareketlerin sıralanmasındaki sorunların tik bozukluğu tanılı çocuklara göre daha fazla göründüğünü, GKB riskinin daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuçlarımız bu iki hareket bozukluğunun patogenezinin farklı nörobiyolojik süreçlerle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Gelecekte tik bozukluğu ve stereotipik hareket bozukluğu ayırıcı tanısında rol oynayabilecek biyolojik faktörlerin araştırılması bu alandaki bilgilerimizi artıracaktır.

Abstract:
Tics are quick, rapid, recurrent, non-rhythmic, brief movements or vocalizations that have a waxing and waning course. Stereotypic movements are repetitive, involuntary, rhythmic, coordinated, patterned, and purposeless behaviors. Tics and stereotypies are similar and can be confused since they contain motor or vocal components, and one type of motor movement is repeated similarly. Tic disorders and stereotypical movement disorders often accompany each other. The Cortico-Striato-Talamo-Cortical (CSTC) pathway, which is responsible for motor functions, has been shown to play a role in the pathophysiology of both movement disorders. There seems to be insufficient information on how soft neurological signs (SNS) and motor skills can play a role in the differential diagnosis of tic disorder and stereotypical movement disorder and how these clinical findings are related to disease symptoms and symptom severity. This research, which we conducted with the hypothesis that tic disorder and stereotypical movement disorder have different neurobiological mechanisms, is a cross-sectional study that clinically evaluated motor skills and SNS. Our study sample consisted of 20 children diagnosed with tic disorder, 20 children with stereotypic movement disorder, 13 children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD), and 20 healthy controls. In addition to the Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children-Present and Lifetime Version, DSM-5 (K-SADS-PL) psychiatric diagnostic interview, all participants were given Yale General Tic Severity Scale (YGTSS), Neurological Evaluation Scale (NES), Repetitive Behavior Scale-Revised (RBS-R), Conners' Parent Rating Scale-Revised Short Form (CPRS-RS), Revised Developmental Coordination Disorder Questionnaire (DCDQ-R), Nine-Hole Peg Test, Flamingo Balance Test, 1-Minute Sit-to-Stand Test, Finger to Nose with Eyes Closed Test. There was no significant difference between the groups in terms of age, gender, socioeconomic level, parental age, perinatal factors, developmental stages, hand, foot, and eye preferences, and cerebral dominance. While the tic history of fathers' was significantly higher in the tic disorder group, the mothers' stereotypy history was markedly higher in the stereotypy group. Asthma comorbidity was found to be high in both movement disorder groups. In the stereotypic movement disorder group, NES's "Sequencing of Complex Motor Acts" sub-scale score and fist-ring test were significantly higher than healthy controls, and Ozeretski test score was significantly higher than both the tic disorder and the healthy control groups. The "Sequencing of Complex Motor Acts" sub-scale and fist-ring test scores were significantly higher in the ADHD group compared to healthy controls. A significant difference was found between stereotypic movement disorder and tic, ADHD, and healthy control groups regarding the time of removing pegs for the dominant and non-dominant hands of the Nine-Hole Peg Test. It was observed that in the tic group, there was a tendency to improve fine motor skill performance as YGTSS scores increased. There was no significant difference between groups for Flamingo Balance Test and Finger to Nose with Eyes Closed Test scores. In the tic disorder group, there was a significant correlation between balance performance and the scores of oppositional behavior and cognitive problems/inattention subscales of the CPRS-RS. In the stereotypy group, 1-Minute Sit-to-Stand Test performance was significantly lower than healthy controls, and we observed that these scores were not correlated with RBS-R scores. In addition to the total score of DCDQ-R, fine motor/handwriting and general coordination subscale scores were significantly lower in stereotypy, tic, and ADHD groups compared to healthy controls. We observed a significant difference in control ability during movement subscale and risk of Developmental Coordination Disorder (DCD) between the stereotypy group and healthy controls. The results of our study revealed that school-age children with stereotypic movement disorder are more likely to have fine and gross motor dysfunctions, problems in sequencing complex motor acts, and a higher risk of DCD than children with tic disorders. Our results indicate that the pathogenesis of these two movement disorders may be related to different neurobiological processes. Investigation of biological factors that may play a role in the differential diagnosis of tic disorder and stereotypical movement disorder in the future will increase our knowledge in this area.