Silahlı çatışma hukuku kapsamında yabancı savaşçının vatandaşı olduğu devletin uluslararası sorumluluğu
International responsibility of the state of nationality of the foreign fighters under the law of armed conflict
Yazar: ERTAN KİRAZ
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM İLKER MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Devletler tarafından gerçekleştirilen uluslararası hukuka aykırı her fiil, ilgili devletin
sorumluluğunu gerektirmektedir. Bir devlet, eğer icrai veya ihmali bir davranışla
uluslararası yükümlülüklerini ihlal ediyorsa ve davranış devlete atfedilebilirse söz konusu
devlet uluslararası hukuku ihlal etmiş sayılmaktadır. Bu ilkeler uluslararası sorumluluk
hukukunun en temel ilkeleri olup, çalışmamızın da konusunu oluşturmaktadır. Bir
devletin uluslararası yükümlülüklerini ihlal etmesi, uluslararası hukuk bakımından
hukuka aykırı bir fiil olarak tanımlanmakta ve devletin sorumluluğunun bu fiilden
kaynaklandığı ileri sürülmektedir. Devletin hukuka aykırı olarak değerlendirilen
davranışı bir eylem sonucunda ortaya çıkabileceği gibi devletin hareketsiz kalmasının
sonucunda da ortaya çıkabilmektedir. Devlet harekete geçmesi gereken yerde hareketsiz
kalırsa ve bundan dolayı da uluslararası bir yükümlülüğünü ihlal ederse söz konusu
devletin sorumluluğu gündeme gelecektir. Devletin bu yükümlülüğünden dolayı sorumlu
tutulabilmesi için de davranışın devlete isnat edilebilmesi gerekmektedir. Vatandaşı
olmadığı devletlerin ordularında farklı amaç uğruna savaşanların ortaya çıkardığı yabancı
savaşçılık fenomeni, günümüzde değişen motivasyonlarla devam etmektedir. Savaşların
amacı aynı kalmış ancak biçim, süre, araç ve aktörlerinde değişiklik gösteren bir duruma
dönüşmüştür. Silahlı çatışma ortamlarında her geçen gün daha fazla rol alan yabancı
savaşçılar Soğuk Savaş sonrası dönemde etkinliklerini arttırmışlardır. Savaş tarihinin
farklı dönemlerinde paralı asker, özel askeri şirket çalışanı veya yabancı savaşçı olarak
adlandırılan kişilerin vatandaşı olduğu devletin sorumluluğu konusu çalışmamızda ele
alınmıştır. Çalışmada gün geçtikçe uluslararası güvenliği tehdit eden yabancı savaşçılar
hakkında farkındalık yaratılması amaçlanırken yabancı savaşçıların silahlı çatışma
hukuku kapsamındaki hukuka aykırı eylemlerinden dolayı vatandaşı olduğu devletin
uluslararası sorumluluğuna odaklanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Silahlı çatışma hukuku, uluslararası insancıl hukuk, devletin
uluslararası sorumluluğu, uluslararası hukuka aykırı fiil, yabancı savaşçı.

Abstract:
Every act against international law committed by a state entails the responsibility of that
state. A state is deemed to have violated international law if it violates its international
obligations by an act or omission, and if the behavior is attributable to the state. These
principles are the most basic principles of international responsibility law and constitute
the subject of our study. A state's violation of its international obligations is defined as
an illegal act in international law and it is claimed that the state's responsibility arises
from this act. The behavior of the state, which is considered to be unlawful, can occur as
a result of an action or as a result of the state's inaction. If the state remains inactive where
it should act and therefore violates an international obligation, the responsibility of the
state in question will come to the fore. In order for the state to be held responsible for this
obligation, the behavior must be attributable to the state. The phenomenon of foreign
fighters, created by those who fight for different purposes in the armies of states where
they are not citizens, continues with changing motivations today. The purpose of the wars
remains the same, but it has turned into a situation that changes in form, duration, means
and actors. Foreign fighters, who take more and more roles in armed conflict
environments, have increased their activities in the post-Cold War period. In our study,
the responsibility of the state of which the citizens of the people called mercenaries,
private military company employees or foreign fighters in different periods of the war
history are discussed. While aiming to raise awareness about foreign fighters who threaten
international security day by day, the study focuses on the international responsibility of
the state of citizenship for the illegal actions of foreign fighters within the scope of the
law of armed conflict.
Keywords: Law of armed conflict, international humanitarian law, international
responsibility of the state, international illegal act, foreign fighters.