Vaizelerin mesleki faaliyetleri, yeterlikleri ve sorunları /
Yazar: AYŞE İNAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KÖYLÜ
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Din = Religion
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Mesleki sorunlar = Vocational problems ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Vaiz = Preacher

Özet:
Bu arastırmanın temel amacı, Türkiye'de yaygın din egitimi kapsamında
görev yapan vâizelerin, dînî faaliyet alanlarının neler oldugunu, bu alanlarla ilgili
olarak kendilerini nasıl degerlendirdiklerini, varsa meslekî problemleri ile meslege
yönelik beklenti ve çözüm önerilerini kapsamlı bir sekilde tespit etmektir. Arastırma
verileri, Türkiye'nin farklı illerinde görev yapan 155 bayan vâize uygulanan anket ile
16 kisiye uygulanan mülâkat sonucuna göre belirlenmistir.
Arastırma sonucunda, bayan vâizlerin meslekî faaliyet alanlarının câmi içi ve
câmi dısı hizmetler olmak üzere iki gruptan olustugu görülmüstür. Câmi içi hizmetler
daha çok vaaz ve sohbetler yoluyla irsat faaliyetlerini içerirken, câmi dısı hizmetler
ise, egitim kurumları, sosyal hizmet kurumları, konferans salonları, hastâneler, vakıf
ve dernekler, belediye lokalleri, isyerleri, cezâevleri, yüksekögrenim yurtları ve
ögrenci evleri, kültür merkezleri gibi çesitli mekânlarda yapılan sosyal ve dînî
etkinlikleri kapsamaktadır. Bu etkinlikler, düzenli dersler, ziyaretler, fetva, seminer,
konferans, panel, cezâevi vâizligi, medya faaliyetleri, rehberlik ve dînî danısmanlık
gibi genis bir yelpazede hayat bulmaktadır.
Bayan vâizlerin meslekî yeterligini ölçmek için kullanılan ölçek, 3 grup
yeterlik alanını test etmistir. Bunlar; "letisim, Rehberlik ve Pedagojik Formasyon
yeterligi", "Meslekî Alan ve Uygulama Yeterligi", "Temel slam Bilimleri Alan
Yeterligi" dir. Bayan vâizlerin kendilerini "letisim, Rehberlik ve Pedagojik
Formasyon yeterligi" alanında yüksek oranda yeterli gördükleri tespit edilmistir.
Yine bayan vâizlerin kendilerini "Meslekî Alan ve Uygulama Yeterligi" alanında en
yüksek düzeyde yeterli gördükleri ortaya çıkmıstır. Bayan vâizlerin kendilerini
"Temel slam Bilimleri Alan Yeterlikleri" alanında da oldukça yeterli gördükleri
tespit edilmistir.
Görevlerini gerçeklestirirken pek çok sorunla karsı karsıya kalan bayan
vâizlere göre bu sorunların % 27,1'si cemaatten, % 23,2'si müftülüklerden, % 19,4'ü
ise diger dînî grup ve cemaatlerden kaynaklanmaktadır.
Sonuç olarak, meslegi daha verimli hale getirebilmek için Bâzı önerilerde
bulunulmustur.


Anahtar Sözcükler: Yaygın Din Egitimi, Vaaz, Yeterlik, rsat, Vâize (Bayan
vâiz).

Abstract:
The main purpose of this study is to investigate what kinds of religious
activities female preachers have done, how they evaluate themselves in relation
to these field of services, whether they have any problems or not concerning
their jobs, their expectations about their professions and lastly their suggestions
for better doing their jobs in the context of common religious education in
Turkey. The data were obtained from 155 questionnaires and 16 interviews
that were administered to 155 female preachers who work in various cities in
Turkey.
It was found that female preaches do their activities broadly in two
areas: services in mosques and services out of mosques. While the services that
take place into the mosques cover guidance people to the path of Allah through
preaching and conversation, the services that take place outside the mosque
include the religious and social activities at educational settings, institutions for
social services, conferences, hospitals, pious foundations, municipal locals,
business places, prisons, hostels, and houses for culture. These activities are
done through formal religious courses, visiting, giving an opinion on a matter
of Islam, conferences, panels, preaching for prisoners, media activities and
religious guidance and consultations for those who need religious and
psychological help.
In order to test the professional proficiencies of female preaching, three
fields of proficiency were used: These are "the Proficiency of Communication,
Guidance and Pedagogical Formation"; "the Proficiency of Professional Field
and Application", and "the Proficiency of Basic Islamic Field".
It was found that female preaches see themselves highly proficiency in
these three fields, too. However, it is a fact that while they do their jobs, they
have met many problems. These problems can arise from religious community
at a rate of 27.1 percent, from the provincial director of religious affairs at a
rate of 23.2 percent, and from other religious groups and people at a rate of
19.4 percent. Lastly, in order to make a better job, some suggestions were
made.



Key Words: Informal Religious Education, Preaching, Proficiency, Guidance
to the Path of Allah, Female Preacher.