Matematik sınıflarında öğrencilerin sahip olduğu matematik eğitimi değerleri ve bu değerlerin bilişsel katılımlarıyla olan ilişkisi
Students' mathematics educational values in mathematics classrooms and the relationship of these values with their cognitive engagement
Yazar: HİLAL TEZKİN
Danışman: PROF. DR. ZİYA ARGÜN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin sahip olduğu matematik eğitimi değerlerinin durumuna ilişkin bir tespit yapılarak, farklı (aynı zamanda farklı düzeylerde) matematik eğitim değerlerine sahip öğrencilerin matematik derslerindeki bilişsel katılımlarının incelenmesidir. Bu amaç çerçevesinde, öğrencilerin matematik eğitiminde nelere, ne düzeyde değer verdikleri belirlenmeye çalışılmış; ardından değer düzeylerine göre matematik sınıflarındaki bilişsel katılımları incelenmiştir. Çalışmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerini içeren karma yöntem kullanılmıştır, deseni ise açıklayıcı sıralı desendir. Uygun örnekleme yöntemiyle belirlenen nicel bölümün katılımcılarını, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında, Ankara'da bir devlet lisesinde öğrenim gören, 11. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Öncelikle 267 öğrenciye, Dede ve Barkatsas (2019) tarafından ortaokul ve lise öğrencilerinin matematik eğitimi değerlerini ölçebilmek amacıyla geliştirilen 60 adet beşli Likert maddesinden oluşan matematik eğitimi değerleri ölçeği uygulanmış, ölçek verileri  Microsoft Excel ve SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences) programı ile betimleyici istatistik yöntemlerinden frekans dağılımı kullanılarak analiz edilmiş, böylece öğrencilerin matematik eğitiminde nelere, ne düzeyde değer verdikleri ve bu konudaki genel eğilimleri tespit edilmeye çalışılmış, ardından nitel verilerin toplanması sürecine geçilmiştir. Bu verilerin toplanabilmesi için kolay ulaşılabilir durum örneklemesi ve ölçüt örneklemesi kullanılmış, ölçek verilerine göre farklı düzeylerde matematik eğitimi değerlerine sahip dokuz öğrencinin matematik sınıflarındaki bilişsel katılımı, literatür taraması ve uzman görüşü ile belirlenen "Bilişsel Katılım Göstergeleri" çerçevesinde, araştırmacının sınıf içi gözlemi ve video kamera kayıtları aracılığıyla incelenmiştir. Araştırmada uygulanan ölçek; pratik, uygunluk, pekiştirme, bilgi ve iletişim teknolojisi, öğrenme yaklaşımı, geribildirim şeklinde altı değer bileşeni içermektedir. Ölçek verilerinin genel analizine göre araştırmaya katılan öğrencilerin matematik öğrenimine ait değerleri önem sırasına göre; pratik, geri bildirim, pekiştirme, öğrenme yaklaşımı, bilgi ve iletişim teknolojisi ve uygunluk şeklindedir. Araştırmada katılımcılar ölçekten aldıkları ortalama puanlara göre, matematik eğitimi değer düzeyi düşük-orta-yüksek olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Her gruptan belirlenen üç öğrencinin bilişsel katılımı "Bilişsel Katılım Göstergeleri" çerçevesinde gözlemlendiğinde, öğrencilerin matematik eğitimi değer düzeyi yükseldikçe bilişsel katılımlarının da arttığı görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the status of mathematics educational values that students have and to examine the cognitive engagement of students with different (also different levels of) mathematics educational values in mathematics classrooms. Within the scope of this purpose, it was tried to determine what students value in mathematics education and at what level, and then their cognitive engagement in mathematics classrooms was examined according to their value levels. In the study, a mixed method including quantitative and qualitative research methods was used, and the design was the explanatory sequential design. The participants of the quantitative part, which was determined by the convenience sampling method, consisted of 11th and 12th grade students studying in a public high school in Ankara in the 2023-2024 academic year. First of all, the mathematics educational values scale consisting of 60 five-point Likert items developed by Dede and Barkatsas (2019) to measure the mathematics educational values of middle and high school students was applied to 267 students and the scale data were analyzed using Microsoft Excel and SPSS 25 (Statistical Package for the Social Sciences) program using frequency distribution from descriptive statistics methods. Using this analysis, it was tried to determine what the students value in mathematics education, at what level, and their general tendencies on this subject. After that the process of collecting qualitative data was started which is the second phases of the research. It was used the convenience sampling and criterion sampling methods to collect these data. According to the scale data, the cognitive engagement of nine students with different levels of mathematics educational values in mathematics classrooms was examined within the framework of "Cognitive Engagement Indicators" determined by literature review and expert opinion, through the researcher's in-class observation and video camera recordings. The scale applied in the study includes six value components: practice, relevance, consolidation, information and communication technology, learning approach and feedback. The general analysis of the scale data shows that the values of the students participating in the study regarding mathematics learning are, in order of importance, practice, feedback, consolidation, learning approach, information and communication technology and relevance. In the study, the participants were divided into three groups according to the average scores they received from the scale, as low-medium-high mathematics educational value level. When the cognitive engagement of three students from each group was observed within the framework of "Cognitive Engagement Indicators", it was observed that as the students' mathematics educational value level increased, their cognitive engagement also increased.