Kesme gül ıslahında polen yaşının meyve tutumu, tohum sayısı ve tohum çimlenme oranına etkisi
The effect of pollen age fruit set, seed number and seed germination in cut rose breeding
Yazar: GÜLŞAH TURNA
Danışman: PROF. DR. SONER KAZAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki ıslahı = Plant breeding ; Güller = Roses ; Melezleme = Hybridization ; Polenler = Pollen ; Tohum çimlenmesi = Seed germination ; Tohumlar = Seeds

Özet:
Çalışma, kesme gül ıslahında polen yaşının meyve tutumu, tohum sayısı ve tohum çimlenme oranına etkisinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Melezleme çalışmalarında ana ebeveyn olarak Rosa hybrida L. türüne ait Avalanche çeşidi, baba
ebeveyn olarak ise aynı türe ait Magnum çeşidi kullanılmış ve toplam 210 adet tozlama yapılmıştır. Çalışma iki aşamadan oluşmuştur. Birinci aşamada polenler +4°C'de 6 gün depolanmış ve birer gün aralıklarla polenlerin canlılık ve çimlenme oranları laboratuvar koşullarında (in vitro) belirlenmiştir. İkinci aşamada ise, aynı polenlerle sera koşullarında (in vivo) eş zamanlı olarak 12-18 Temmuz 2020 tarihleri arasında tozlama işlemi gerçekleştirilmiştir. Kontrol olarak ise depolanmayan (taze) polenler kullanılmıştır. Çalışmada polen yaşının artmasıyla birlikte polen canlılık ve çimlenme
oranları ile meyve tutma oranı, meyve sayısı, meyve başına ortalama tohum sayısı ve tohum çimlenme oranlarının da azaldığı belirlenmiştir. Depolanmayan polenler ile +4°C'de 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 gün depolanan polenlerin canlılık oranlarının sırasıyla %48.33, %50.49, %40.23, %36.17, %35.34, %33.97 ve %33.21 olduğu, aynı koşullarda polen çimlenme oranlarının ise yine sırasıyla %15.27, %15.23, %8.96, %4.13, %3.68, %3.32 ve %1.63 olduğu saptanmıştır. Depolanmayan polenler ile +4°C'de 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 gün depolanan polenlerle sera koşullarında yapılan tozlamalar sonucunda meyve başına ortalama tohum sayısının sırasıyla 4.11, 5.01, 3.42, 3.60, 3.06, 2.77 ve 1.0 adet olduğu, aynı koşullarda tohum çimlenme oranlarının ise yine sırasıyla %26.11, %25.65, %27.78, %26.11, %19.44 olduğu, 5 ve 6 gün depolanan polenlerle yapılan tozlamalardan elde edilen tohumların ise çimlenmediği belirlenmiştir. Çalışmamızda hem depolanmayan hem de +4oC'de 4 güne kadar depolanan polenlerle başarılı bir melezleme yapılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The study was carried out to determine the effect of pollen age on fruit set, seed number and seed germination rate in cut rose breeding. In the crossing studies, Avalanche variety belonging to Rosa hybrida L. species was used as the main parent and Magnum variety belonging to the same species as the paternal parent, and a total of 210 pollinations were carried out. The study consisted of two stages. In the first stage, the pollens were stored at +4°C for 6 days and the viability and germination rates of the pollen were determined in laboratory conditions (in vitro) at one-day intervals. In the second stage, pollination was carried out simultaneously with the same pollens under greenhouse conditions (in vivo) between 12-18 July 2020. Unstored (fresh) pollen was used as a control. In the study, it was determined that with the increase of pollen age, pollen viability and germination rates, fruit retention rate, fruit number, average number of seeds per fruit and seed germination rates decreased. The viability rates of unstored pollen and pollen stored at +4°C for 1, 2, 3, 4, 5 and 6 days were 48.33%, 50.49%, 40.23%, 36.17%, 35.34%, 33.97% and 33.21%, respectively, under the same conditions.
pollen germination rates were found to be 15.27%, 15.23%, 8.96%, 4.13%, 3.68%, 3.32% and 1.63%, respectively. The average number of seeds per fruit was 4.11, 5.01, 3.42, 3.60, 3.06, 2.77 and 1.0 units, respectively, as a result of pollination carried out under greenhouse conditions with pollen not stored and with pollen stored at +4°C for 1, 2, 3, 4, 5 and 6 days, It was determined that the seed germination rates under the same conditions were 26.11%, 25.65%, 27.78%, 26.11%, 19.44%, respectively, and the seeds obtained from pollination with pollen stored for 5 and 6 days did not germinate. In our study, it was concluded that successful hybridization can be made with pollen that is not stored or stored at +4°C for up to 4 days