Aile hekimlerinde psikolojik dayanıklılık durumu ve etkili faktörler: Rize ili örneği
Psychological resilience status and related factors in family physicians: Rize province-based
Yazar: ERDEM MEMİŞ
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT ARDIÇ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Rize = Rize ; Sağlıkta şiddet = Violence in health ; Şiddet = Violence

Özet:
Giriş: Aile hekimliği; tedavi edici sağlık hizmetlerinin yanında koruyucu, önleyici ve sağlığı geliştirici sağlık hizmetlerinin verildiği ve hastanın sağlık sistemine ilk temas noktasının oluşturulduğu sağlık sisteminin en temel noktalarından biri olan hekimlik uygulama alanıdır. Bu çalışmada bu hizmetlerin sunumunda kilit rolü olan aile hekimlerinin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin belirlenmesi ve ilişkili olabilecek faktörlerin saptanması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmanın evrenini; Rize ili aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimleri oluşturdu. Araştırma 1 Temmuz 2020-30 Eylül 2020 tarihleri arasında Rize ilindeki aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimlerinin kendi aile sağlığı merkezlerinde yüz yüze anket çalışması şeklinde yapılmıştır. Tanımlayıcı tipteki bu çalışmada örneklem alınmadan, evrenin tamamına ulaşılması planlandı ve 101 aile hekiminden 92'si gönüllülük esasıyla çalışmaya dahil edilerek evrenin %91'ine ulaşıldı. Psikolojik dayanıklılığın ölçülmesinde Yetişkinler İçin Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği kullanıldı. Bu araştırmanın istatistik analizinde IBM SPSS Statistics 25 programı kullanılmıştır
Bulgular: Sağlıkta şiddete maruz kalmayan hekimlerin genel psikolojik dayanıklılık ortalama ölçek skoru (138,308) şiddete maruz kalan hekimlerin ortalama ölçek skorundan (126,595) istatistiki olarak önemli seviyede daha yüksekti (z=-2,495, p<0,05). Şiddete maruz kalmayan hekimlerin ortalama toplam ölçek skoru (138,308) sözlü şiddete maruz kalan hekimlerin ortalama toplam ölçek skorundan (127,430) istatistiki olarak önemli seviyede daha yüksekti (z=-2,406, p<0,05). Şiddet görmeyen hekimlerin ortalama toplam ölçek skoru (138,308) hem sözlü hem de fiziksel  şiddet gören hekimlerin ortalama toplam ölçek skorundan (118,000) istatistiki olarak önemli seviyede daha yüksekti (z=-2,406, p<0,05). Ayrıca psikolojik dayanıklılık ölçek toplam skoru ile yıllık misafir sayısı arasında istatistiki olarak önemli negatif bir ilişki vardı (r=-0,162, p<0,05).
    Sonuç: Aile hekimlerinde psikolojik dayanıklılığı negatif yönde etkileyen en önemli faktör sağlıkta şiddet gerçeğidir. Ayrıca yıllık misafir hasta sayısının yüksekliği, kendi başına ve dolaylı olarak sağlıkta şiddete yol açması sebebiyle hekimlerdeki psikolojik dayanıklılığı negatif olarak etkilemiştir. Sağlıkta şiddetin engellenmesi için gerekli düzenlemelerin hayata geçirilmesi önerilir. Ayrıca ülkemizde aile hekimlerinin psikolojik dayanıklılığının araştırıldığı başka çalışma olmadığından bu konuda yeni çalışmaların yapılması da önerilir.
Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Psikolojik Dayanıklılık, Sağlıkta Şiddet

Abstract:
Introduction: Family medicine is a field of practice in which, along with health care services that focus on treatments, preventative and health improvement services are provided, and it is also patient's first contact with the healthcare system. In this study, it is aimed to determine the psychological resilience levels of the primary care physicians who play a key rol in providing these services and adress the related factors. 
Method: Family physicians working in family health centers of Rize province constituted the universe of this study. It was carried out at family health centers in Rize province between 1 July 2020 and 30 September 2020 during working hours using face to face interview technique. This descriptive study planned to reach the whole target population without planning a sample, and it achieved a rate of %91 by including 92 out of 101 family physicians on a voluntary basis. The Psychological Resilience Scale for Adults was used to measure psychological resilience. IBM SPSS Statistics 25 program was used for statistical analysis.
Results: The physicans who were not exposed to violence had a mean scale score of general psychological resilience (138.308) which was significantly higher than the mean scale score of general psychological resilience of the physicans who were exposed to violence (126.595) (z=-2.495, p<0.05). The physicans who were not exposed to violence had a total mean scale score (138.308) which was significantly higher than the  total mean scale score of the physicans who were exposed to verbal violence (127.430) (z=-2.406, p<0.05). The physicans who were not exposed to violence had a a total mean scale score  (138.308) which was significantly higher than the total mean score of the physicans who were exposed to both physical and verbal violence (118.000) (z=-2.406, p<0.05). In addition, there was a significantly important negative relationship between psychological resilience total mean score and annual number of guest patients. (r=-0.162, p<0.05).
Conclusion: The most important factor negatively affecting psychological resilience in family physicians is violence in healthcare itself. In addition, the high number of annual guest patients negatively affected the psychological resilience of physicians since it caused violence in healthcare naturally and indirectly. It is recommended to implement the necessary regulations to prevent violence in healthcare. In addition, since there is no other study investigating the psychological resilience of family physicians in our country, new studies are also requested on this topic.
Key words: Family Medicine, Resilience, Violence in Healthcare