Çocukluk çağında pankreatik hastalıkların değerlendirilmesi
Evaluation of pancreatic diseases in childhood
Yazar: ÖZLEM KAYIR KURT
Danışman: PROF. DR. YUSUF USTA
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Amilazlar = Amylases ; Lipaz = Lipase ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Bu çalışmada pankreatit tanısı alan çocukların klinik ve laboratuvar bulgularının incelenmesi ile komplikasyonların ve tedavi yaklaşımlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmaya Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı'nda 01/01/2010-01/01/2022 tarihleri arasında pankreatit tanısı alan 81 hasta dahil edilmiştir. Seksen bir hastadan 39'u (%48,1) kız, 42'si (%51,9) erkekti. Hastaların tanı yaşları 2-18 yıl arasındaydı. Yaş ortalaması 10,2 ± 4,2 yıldı. Hastaların 52'si (%64,2) akut pankreatit (AP), 17'si (%21) akut tekrarlayan pankreatit (ATP), 12'si (%14,8) kronik pankreatit (KP) olarak değerlendirildi. En sık şikayet 79 hastada (%97,5) görülen karın ağrısıydı. Amilaz 61 hastada (%75,3), lipaz 75 hastada (%92,6) üst sınırın 3 katından fazlaydı. Amilazın normale dönme süresi 9,1 ± 7,9 gün (1-35 gün), lipazın normale dönme süresi 9,7 ± 7,8 gündü (1-35 gün). Görüntüleme yöntemlerinden ultrason 72 hastaya (%88,9), bilgisayarlı tomografi (BT) 25 hastaya (%30,9), manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP) 72 hastaya (%88,9) yapıldı. AP grubunda 18 hastada (%34,6) ve ATP/KP grubunda 10 hastada (%34,4) etiyoloji bulunamadı. AP grubunda en sık saptanan nedenler pankreatobiliyer nedenler, ilaç ve travma, ATP/KP grubunda en sık saptanan nedenler konjenital ve pankreatobiliyer nedenler ile hiperlipidemiydi. Hastalardan 12'sine (%14,8) parenteral beslenme uygulanmış olup başlama zamanı 5,5 ± 5 gün (1-13 gün), uygulama süresi 12,7 ± 7,8 gün (2-25 gün) olarak saptandı. Enteral beslenme başlama zamanı 6,3 ± 5,4 gün (1-30 gün) bulundu. İzlemde 7 hastada (%8,6) komplikasyon gelişti. Konjenital anomali sıklığı ve endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (ERCP) yapılan hasta sayısı ATP/KP grubunda AP grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0,05).
Pediatrik popülasyonda pankreatit sıklığı artmaktadır. Pankreatit, karın ağrısı ile gelen hastalarda ayırıcı tanıda akılda tutulmalıdır. Tanı için klinik ile laboratuvar ve görüntüleme yöntemleri önemlidir. Açıklanamayan tekrar eden veya kronik vakalarda ve aile öyküsü olanlarda genetik tetkik idiyopatik etiyolojinin aydınlatılmasında önemlidir.
Anahtar kelimeler: Akut, amilaz, kronik, lipaz, pankreatit

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the clinical and laboratory findings of children diagnosed with pancreatitis and to evaluate complications and treatment approaches.
The study included 81 patients diagnosed with pancreatitis between 01/01/2010-01/01/2022 in Mersin University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition. Of 81 patients, 39 (48.1%) were female and 42 (51.9%) were male. The age at diagnosis of the patients was between 2-18 years. The mean age was 10.2 ± 4.2 years. Of the patients, 52 (64.2%) were diagnosed as acute pancreatitis (AP), 17 (21%) as acute recurrent pancreatitis (ARP), and 12 (14.8%) as chronic pancreatitis (CP). The most common complaint was abdominal pain in 79 (97.5%) patients. Amylase was more than 3 times the upper limit in 61 patients (75.3%) and lipase in 75 patients (92.6%). The time to normalization of amylase was 9.1 ± 7.9 days (1-35 days), while the time to normalization of lipase was 9.7 ± 7.8 days (1-35 days). Among the imaging methods, ultrasound was performed in 72 patients (88.9%), computed tomography (CT) was performed in 25 patients (30.9%), and magnetic resonance cholangiopancreatography (MRCP) was performed in 72 patients (88.9%). Etiology was not found in 18 patients (34.6%) in the AP group and 10 patients (34.4%) in the ARP/CP group. The most common causes in the AP group were pancreatobiliary causes, drugs and trauma, and the most common causes in the ARP/CP group were congenital and pancreatobiliary causes and hyperlipidemia. Parenteral nutrition was applied to 12 of the patients (14.8%), and the onset time was 5.5 ± 5 days (1-13 days), and the duration of administration was 12.7 ± 7.8 days (2-25 days). Enteral feeding initiation time was 6.3 ± 5.4 days (1-30 days). Complications developed in 7 patients (8.6%) during the follow-up. The frequency of congenital anomalies and the number of patients who underwent endoscopic retrograde cholangiopancreatography (ERCP) were found to be significantly higher in the ARP/CP group than in the AP group (p<0.05).
7
The incidence of pancreatitis is increasing in the pediatric population. Pancreatitis should be kept in mind in the differential diagnosis of patients presenting with abdominal pain. Clinical, laboratory and imaging methods are important for diagnosis. Genetic examination is important in elucidating idiopathic etiology in unexplained recurrent or chronic cases and those with a family history.
Keywords: Acute, amylase, chronic, lipase, pancreatitis