Örgüt düzeyinde uygulanan izlenim yönetimi stratejileri: BİST 100 firmaları üzerine nitel ve nicel bir çalışma
Organizational impression management strategies: a qualitative and quantitative study on BIST 100 companies
Yazar: CANSU TANYOLAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZNUR AZİZOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Faaliyet raporu = Activity report ; Lojistik regresyon analizi = Logistic regression analysis ; Yönetim stratejileri = Management strategies ; İzlenim yönetimi = Impression management ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Günümüzde iletişim ve bilgi teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, örgütlerin faaliyetlerini gerçekleştirme biçimlerini önemli ölçüde değiştirmektedir. Bilginin her an ulaşılabilir olması ve iletişim araçlarıyla hızla yayılması, örgütlerin rekabet ortamında varlıklarını devam ettirebilme motivasyonlarını arttırmaktadır. Ayrıca ekonomik krizler, afetler ve skandallar gibi olağanüstü durumlar da, örgütleri kurumsal itibarlarını koruma konusunda motive etmektedir. Bu nedenle örgütler de, tıpkı bireyler gibi, çevrelerinde olumlu bir izlenim yaratmak ve sürdürmek adına çeşitli izlenim yönetimi stratejilerine başvurmaktalardır. Örgütlerin bu amaçla kullanmaları en muhtemel araçların ise, kurumsal açıklamalar olduğu görülmektedir. Söz konusu kurumsal açıklamalar içerisinde, firmaların faaliyet raporlarında yazdıkları yönetici mektupları, uzun yıllardır çalışmalara izlenim yönetimi aracı olarak konu edilmektedir. Literatürdeki çalışmalardan hareketle, bu çalışmada, örgüt düzeyinde gerçekleştirilen izlenim yönetimi stratejilerinin yönetici mektupları kapsamında değerlendirilmesi ve örgüt düzeyinde uygulanan izlenim yönetimi stratejileri üzerinde belirleyici olan değişkenlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla, hisse senetleri Borsa İstanbul'da (BİST) düzenli işlem gören, piyasa ve işlem hacmi açısından ilk yüzde yer alan firmaların yönetici mektupları temin edilmiştir. Çalışmanın nitel analiz bölümünde, ilgili firmaların 2009-2019 yılları arasında paylaştıkları yönetici mektupları, içerik analizi yöntemi ile incelenmiş ve mektupların olumlu sözcük oranları hesaplatılmıştır. Daha sonra, çalışmanın nicel analiz kısmında, literatürde örgüt düzeyinde uygulanan izlenim yönetimi stratejileri ile sıklıkla ilişkili bulunan değişkenlere ait veriler de toplanarak bir model geliştirilmiştir. Bu kapsamda, lojistik regresyon analizi yöntemi ile dört farklı bağımlı değişkenle dört ayrı model oluşturulmuş ve örgüt düzeyinde uygulanan izlenim yönetimi stratejilerini en iyi açıklayan model belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda; firmaya, yönetim kurulu yapısına ve metne ilişkin özellikler ile yönetici mektuplarının olumlu sözcük oranları arasında anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Bu durum, Türkiye'de faaliyet gösteren firmaların, paydaşlarına sunmak üzere hazırladıkları kurumsal açıklamalarında izlenim yönetimi stratejilerine başvurduklarını ortaya koymaktadır. Çalışmanın; örgüt düzeyinde uygulanan izlenim yönetimi stratejilerini ele alması, geniş bir örnekleme sahip olması, hem nitel hem de nicel yöntemlerden faydalanması bakımından önem taşıdığı ve literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca Türkiye'de, örgüt düzeyinde uygulanan izlenim yönetimi stratejileri kapsamında yönetici mektuplarını inceleyerek model önerisinde bulunan herhangi bir çalışmaya rastlanmadığından, bu çalışmanın bir Türkiye örneği teşkil etmesi beklenmektedir.

Abstract:
The advancement in communication and information technology nowadays is changing the way organizations carry out their activities. The greater availability and access to information and its widespread through various communication channels increase organizations' motivation to survive in the competitive environment. Moreover, extraordinary circumstances such as economic crises, disasters, and scandals also motivate organizations to protect their corporate reputation. For this reason, similar to individuals, organizations also engage in various impression management strategies to establish and maintain a positive impression in their business environment. Corporate disclosures are considered one of the most probably used tools for organizational impression management. Among these corporate disclosures, chairman letters found in firms' annual reports have been studied as an impression management tool for many years. In light of previous studies, this study aims to examine the organizational impression management strategies within the scope of the chairman letters and reveal the determinative variables on these implemented strategies. For this purpose, the chairman letters of companies that possess regularly traded stocks in Borsa İstanbul (BIST) and take place in the top one hundred according to the market and trading volume were obtained. In the qualitative analysis section of the study, the chairman letters shared between the years 2009 and 2019 were examined using content analysis, and the positive word ratios of these letters were calculated. Afterward, in the quantitative analysis section of the study, a model was developed by collecting data on variables that are most frequently associated with the organizational impression management strategies in the literature. In this context, four different models with four dependent variables were built using logistic regression analysis, and the model that best explains organizational impression management strategies was determined. The result of this study showed a significant relationship between the characteristics of the company, the structure of the board of directors, the text, and the positive word ratios in the chairman letters. This finding indicates that companies in Turkey engage in impression management strategies through their corporate disclosures, which they prepare to present to their stakeholders. This study is believed to be of vital importance and will contribute to the literature in terms of addressing the organizational impression management strategies, having a large sample, and using both qualitative and quantitative methods. Moreover, it is expected that this study will constitute an example of Turkey since no other studies offer a model examining the chairman letters within the scope of the organizational impression management strategies.