Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları ışığında asgari sanık hakları
Minimum rights of defendants In the light of the European Court of Human Rights Case-laws
Yazar: MÜNEVVER İREM GENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN DOST
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil yargılama = Fair hearing ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Ceza Hukuku = Criminal Law ; Ceza Muhakemeleri Usul Kanunu = Code of Criminal Procedure ; Sanık = Accused ; Sanık hakkı = Rights of defendat

Özet:
Ceza yargılamasının değişmeyen tek süjesi sanıktır. Bütün bir ceza yargılaması
bu değişmeyen tek süjenin suçlu olup olmadığının saptanması için
gerçekleştirilmektedir. Bu bağlamda ceza yargılamasının amaçlarından biri de adil
yargılanma hakkına riayet edilerek maddi gerçeğe ulaşılması olduğu göz önünde
bulundurulduğunda sanığın bazı temel haklara sahip olması iddia makamının iddiasına
karşın sanığın savunmasını etkili şekilde gerçekleştirmesine hizmet edecek bu da iddia
ile savunma arasında dengenin oluşmasını sağlayacaktır. Bu haklar Türkiye'nin de taraf
olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6/3. maddesinde yer almaktadır. Anılan
maddede de ifade edildiği üzere sanığın en azından bu haklara sahip olması
gerekmektedir.
Çalışmanın konusunu oluşturan bu haklar; suç isnadını en kısa sürede ve
anladığı dilde öğrenme hakkı, savunmasını hazırlaması için gerekli zaman ve gerekli
kolaylıklara sahip olma hakkı, kendini bizzat savunma ve avukat yardımından
yararlanma hakkı, iddia tanıklarını sorguya çekmek veya çektirmek ve iddia ve savunma
tanıklarının eşit şartlar altında dinlenmesi hakkı ve son olarak tercüman yardımından
ücretsiz olarak yararlanma hakkıdır. Yine her ne kadar AİHS'in 6/3. maddesinde yer
almasa da AİHS'in 6/1. maddesinde zımnen anılan susma ve kendini suçlamama hakkı
da önemi sebebiyle bu çalışmada incelenmiştir.
Çalışma kapsamında AİHM kararları ile sanığın haklarının nasıl ele alındığı ve
Türk hukukundaki durum incelenerek sanık haklarına ilişkin karşılaşılan sorunlara
çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The only unchanging subject of the criminal proceedings is the defendant. An
entire criminal proceeding is carried out to determine whether this unchanging single
subject is guilty. In this context, by taking into consideration that one of the objectives
of the criminal proceedings is the achievement of the material truth by respecting the
right to a fair trial the defendant's having some basic rights will serve to defend the
defendant's defense effectively despite the claim of the prosecution and this will ensure
the balance between the prosecution and the defense. These rights are regulated in the
Article 6/3 of European Convention which Turkey is also a signatory. As stated in the
aforementioned article, the defendant should have at least these rights.
These rights that constitute the subject of the study are, right to be informed of
charges, right to prepare one's defence, right to defend oneself in person or through a
lawyer, right to question the witness and the right to call witness, right to free assistance
of an interpreter. Although it is not included in ECHR Article 6/3, as a result of the
interpretation of Article 6/1 of the ECHR, it is understood that the right to silence and
not to incriminate oneself are implied and they have been examined in this study due to
their importance.
Within the scope of the study, the ECtHR judgments and how the rights of the
accused were handled and the situation in Turkish law were examined and solutions
were proposed to the problems encountered in relation to the rights of the defendant.