Okullarda yaşanan şiddet olaylarının önlenmesinde din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin rolü (Kayseri örneği)
The role of religion and ethics course in the prevention of violence events in schools (Kayseri sample)
Yazar: ÜMİT KOÇAK
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN AKYÜREK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ders programları = Curriculum ; Din kültürü ve ahlak bilgisi dersi = Religious culture and moral knowledge lesson ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Kayseri = Kayseri ; Okullar = Schools ; Suçun önlenmesi = Crime prevention ; Şiddet = Violence

Özet:
Araştırmamızda okullarda yaşanan şiddet olaylarının önlenmesinde Ortaöğretim DKAB dersinin rolü ele alınmıştır.
Araştırmamızın amacı öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre DKAB dersinin şiddet olaylarının önlenmesindeki mevcut durumunu tespit etmek ve bu yönde görülen eksiklikler noktasında önerilerde bulunarak dersin iyileştirilmesine katkı sağlamaktır.
Araştırmamız 2018-19 Eğitim Öğretim Yılı I. Döneminde Kayseri ilindeki orta öğretim okullarındaki öğretmen ve öğrencilere uyguladığımız anketlerden elde edilen bulgular ile sınırlıdır. 
Araştırmamız kapsamında öğrenci ve öğretmenlerin anketlere verdikleri cevaplar SPSS anket analiz programına girilerek elde edilen bulgular analiz edilmiştir.
 Araştırmamızın birinci bölümünde şiddet olgusunun tarifi, şiddetin çeşitleri ve şiddete neden olan etkenler ele alınarak alan araştırmamızda değerlendireceğimiz bulguların teorik zemini oluşturulmuştur.
İkinci bölümde ise dersin öğretim programının amaçlarından, içeriğine, öğretmen tutumlarından, derste uygulanan yöntem ve tekniğe, öğretmen-öğrenci, öğretmen-veli, öğretmen-öğretmen ilişkilerine kadar çok yönlü değişkenler ele alınarak durum tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Dersin, gençlerin davranışları üzerindeki etkililiği ve öğrenmelerinin hayata yansıması tespit edilmeye çalışılmış,  öğretmen-öğrenci görüşleri ve konu ile ilgili önceki araştırmalar karşılaştırılarak DKAB dersinin şiddet olaylarının önlenmesindeki rolü ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Elde edilen verilere göre DKAB dersinin amaçları, içeriği ve ders kitaplarındaki konu bütünlüğü açısından şiddet olaylarının önlenmesinde birtakım eksiklikler olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Öğretmenlerin dersteki tutum ve davranışlarının, uyguladıkları yöntem ve tekniklerin her ne kadar şiddet olaylarının önlenmesinde doğrudan olumsuz bir etkisi olduğu sonucu ortaya çıkmasa da, öğrencileri rahatsız eden birtakım faktörlerin varlığı gözlenmiştir. 
Öğrenci ve öğretmen görüşlerine göre DKAB dersinde görülen sevgi, barış, hoşgörü, kardeşlik gibi erdemler onları şiddet olaylarından uzaklaştırma noktasında etkili görülse de, bu erdemlerin davranışlara yansıması noktasında birtakım sıkıntılar olduğu belirlenmiştir.
Şiddet olaylarının önlenmesi açısından öğretmen-öğrenci, öğretmen-veli, öğretmen-öğretmen iletişimlerinin yeterli düzeyde olmadığı görülmüştür. 
DKAB dersinin güncel meseleler, internet, sosyal medya ve popüler kültür alanlarında kendini yenileyemediği, öğrenci ve öğretmenlerin beklentilerini karşılayamadığı, gençlerin gündemleri içerisinde yer edinemediği sonuçları ortaya çıkmıştır.
Genel olarak bakıldığında DKAB dersinin şiddet olaylarının önlenmesi açısından olumlu katkıları olmakla birlikte özellikle ortaöğretim kademesindeki ergenler üzerindeki etkililiğinin istenilen düzeyde olmadığı görülmüştür.
Bu sonuçlar itibarı ile şiddet olaylarının önlenmesi açısından öğretmen yetiştiren kurumlara hizmet öncesi ve hizmet içinde yapılması gerekenler hakkında önerilerde bulunulmuş, sınıf yönetimi ve etkili iletişim açısından öğretmenlere tavsiyeler gerçekleştirilmiştir. Dersin öğretim programının ve ders kitabının hazırlanması sürecinde olanlara birtakım uyarı ve önerilerde bulunularak yeni programlar hazırlanırken, yetişen yeni neslin ilgi ihtiyaç ve eğilimlerinin dikkate alınarak hazırlanmasının gerekliliği ortaya koyulmuştur.
Anahtar kelimeler: 	Şiddet, Okul Şiddeti, Sevgi, Barış, Hoşgörü, Ergen Psikolojisi, DKAB dersi

Abstract:
In this study, the role of high school Religion and Ethics teachers in preventing violence occurring in schools has been dealt. 
The aim of this study is to determine the current violence situations, fulfil a need, if necessary, and contribute to  improvements in  Religion and Ethics class in accordance with the views of teachers and students.
The universe of study consists of  high school pupils and teachers in Kayseri city center during the first term of 2018-2019 academic year. And the research is limited to the surveys conducted on those pupils and teachers and their findings. 
Within the scope of this study, the answers of the students and teachers to the questionnaires were evaluated by using SPSS questionnaire analysis program.
 In the first part of this study, the definition of violence, the types of violence and the factors that cause violence are discussed and the theoretical basis of the findings evaluated in the study has been formed.
In the second part, the aim and the content of the curriculum, teachers' attitudes, methods and techniques applied in the course as well as teacher-student, teacher-parent, teacher-teacher relations are addressed taking versatile variables into consideration. Besides determining the efficacy of the course on  behaviours of young people and the reflection of their learning on the life,  the role of Religion and Ethics teachers in prevention of violence in schools has been studied by using the views of teachers  and students and comparing the previous researches carried out. 
According to the data obtained, it is concluded that  aims and content of Religion and Ethics course and integration of topics in textbooks have deficiencies to prevent violence in school. 
Although it can't be concluded that attitudes and behaviours of Religion and Ethics teachers have a direct negative impact on prevention of violence in schools, but it can be said some disturbing factors have been observed. 
According to the views of the students and teachers, the virtues such as love, peace, tolerance and brotherhood taught in the Religion and Ethics course are effective in keeping students away from violence, however, it has been observed that there are some difficulties in  reflection of these virtues on behaviours.
It has been found out that in terms of prevention of violence, teacher-student, teacher-parent, teacher-teacher communication is not sufficient.
It is concluded that Religion and Ethics course has been insufficient in some areas such as; current issues, internet, social media and popular culture, in addition, it can't meet teachers and students' expectations. 
Even though Religion and Ethics course has a positive contribution on the prevention of violence overall, it has been observed that its effectiveness on the adolescents in high school education is not at the desired level.
Finally, suggestions were made to the teacher training institutions in terms of pre-service and in-service activities in order to prevent violence, and recommendations were made to teachers in terms of classroom management and effective communication. It has been understood that young people's needs and tendencies should be taken into consideration while the curriculum is prepared. 
Keywords: violence, school violence, love, peace, tolerance, adolescent psychology, Religion and Ethics course