Erken ve orta ergenlik dönemindeki sporcularda değer yönelimlerinin incelenmesi
Investigation of value orientations in early and middle adolescent athletes
Yazar: HACER AKARÇAY
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR GÜLER
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Sosyal bir etkinlik olarak görülen sporun başlangıcı, tarihsel olarak insanların bir arada yaşamaya başlamasına değin uzanır. Aslında, savaşın fiziksel güce dayandığı bir çağda, egzersiz adeta bir savaş hazırlığıydı. Bu bağlamda, "tarihsel" bir boyuta da sahip olan spor, rekabeti disipline sokan, rekabeti özünde taşıyan savaşçıyı ise deneyimli kılan sistemli bir oyun biçimidir. Bir kavram olarak değer, insan yaşamını yöneten temel dinamiklerden biridir. Değerler göz önüne alındığında spor, hangi davranışın adil, neyin gerekli olduğunu; neyin yasak ve neyin de teşvik edildiğini belirlemede önemlidir. Aslında spor, toplumun büyük bir kesimi için erişilebilir ve anlaşılır bir faaliyet olduğundan sporla uğraşan tüm bireylere değerlerin aktarımı kolaylıkla gerçekleştirilebilmektedir. Bu nedenle erken ve orta ergenlik dönemindeki sporcularda değer yönelimlerinin farkındalık oluşturması açısından incelenmesi araştırılması gereken bir konudur. Bu çalışmada, çeşitli spor disiplinlerinde uğraş veren lise ve ortaokul öğrencilerinin, değer yönelimleri incelenmiştir. Bu çalışma, sporcu olmanın değer yönelimi üzerindeki etkisini açıklamakta, sporcularda değer yönelimini çeşitli sosyodemografik değişkenler kullanarak analiz etmektedir. Bu araştırma betimsel nitelikte tarama (anket) modeli ile yürütülmüştür. Geçmişi ya da mevcut durumu olduğu şekli ile betimlemeyi temel alan bu metotta, araştırma konusu olan durum, kişi ya da nesne kendi koşulları içerisinde tasvir edilmiş; var olan durum olduğu gibi gözlenmiş ve o şekilde ele alınmıştır. Araştırmada belirlenen amaçlara ulaşabilmek için gerekli olan veriler elde edilmiş, araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu oluşturulmuş, erken ergenlik ve orta ergenlik dönemindeki sporcularda değer yönelimlerini öğrenebilmek için "Altyapı Sporları Değerler Ölçeği" kullanılmıştır. Spor yapan lise ve ortaokul öğrencilerinden örneklem grubu oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklemi için gönüllü 700 lise ve ortaokul öğrencisinden faydalanılmıştır. Araştırmada 336 kız ve 364 erkek olmak üzere toplam 700 spor yapan öğrencilerin verileri değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmaya dâhil edilen kişiler, 11-14 erken ergenlik dönemi öğrencileri ile 14-17 orta ergenlik dönemi öğrencilerinden seçilmiştir. Bu çalışmada, çeşitli spor disiplinlerinde faaliyet gösteren lise ve ortaokul öğrencilerinin sporculuğu ve değerleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, sporcu olma durumu ile bu faaliyetin değerleri arasında önemli bir bağlantı olduğunu göstermiştir. Bu bağlamda sporcularda, erken ergenlik dönemi ortaokul ve orta ergenlik dönemi lise öğrencilerinin elde edilen bulgulara göre araştırma örnekleminin tümünden elde edilen altyapı sporlarında, değerler ölçeği maddelerinin ortalama değerleri incelenmesi suretiyle çocukların en çok "kendini geliştirme" değeri (4.09±1.33) ve "kazanma" değeri (4.04±1.50) olduğu, en az ise "keyif" (2.72±2.09) boyutu olduğu tespit edilmiştir. Takım uyumu (3.56±1.70), beceri sergileme (4.01±1.41), sportmenlik puanları (4.44±1.05), işine bağlılık (3.49±1.68), uyum puanları (3.65±1.64), heyecan (3.20±1.90), toplumsal imaj (3.96±1.53), ve hoşgörü (3.90±1.57) spor yapan öğrencilerin kademelerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermektedir. Ortalama değerlere bakıldığında ortaokul kademesine (erken ergenlik dönemi)  sahip çocukların lise kademesine (orta ergenlik) sahip çocuklara göre bu değerlerin puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Anlaşmanın sürdürülmesi, takım uyumu, merhamet, beceri sergileme, sportmenlik, işine bağlılık, uyum, itaat, heyecan, toplumsal imaj, hoşgörü ve kazanma puanları ile çocukların yaşları arasında negatif yönde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır (p<0.05). Anlaşmanın sürdürülmesi, kişisel başarı, dürüstlük, merhamet, sağlık ve zindelik, yoldaşlık, kendini gerçekleştirme puanları ile çocukların spor yapma süreleri arasında pozitif yönde düşük düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki vardır (p<0.05). Elde edilen bulgulara göre erken ergenlik ve orta ergenlik dönemindeki öğrenciler sporda olan kazanma ve kendini gerçekleştirme güdüsünü değer yönelimlerine yansıtmışlardır. Bu sonuçlar neticesinde öğrenciye verilmek istenen değerlerin, erken ergenlik dönemi sporcularının değerleri öğrenmeye daha açık oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Takım sporlarının bireysel sporlara göre değer yönelimlerini daha olumlu etkilediği tespit edilmiş, spor deneyimi süresi arttıkça değer yönelim puanlarının da bu durumdan olumlu anlamda etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Historically, sports began when people started living together. It appears as an event. In fact, in an age where war was based on physical strength, exercise was almost a preparation for war. Sport, defined historically in this context, is a disciplined and systematic form of play that brings competition and rivalry to its core and makes the warrior experienced. Value as a concept is one of the fundamental dynamics that govern human life. When considering values, sport is important in determining what behavior is fair, what is required, what is prohibited, and what is encouraged. In fact, since sports is an accessible and understandable activity for a large segment of the society, the transfer of values to all individuals involved in sports can be easily achieved. For this reason, examining the value orientations of athletes in early and middle adolescence in order to raise awareness is an issue that needs to be investigated. In this study, the value orientations of high school and secondary school students who do sports in various sports disciplines were examined. This study explains the effect of being an athlete on value orientation, analyzes value orientation in athletes using various sociodemographic variables, and analyzes the relationship between athlete identity and value orientation through athlete identity. This research was conducted with a descriptive survey (survey) model. This method, which is based on describing the past or current situation as it is, allows the situation, person or object to be investigated to be depicted in its own conditions and observed without changing the existing situation. The data required to achieve the objectives determined in the research, the personal information form developed by the researcher, and the "Infrastructure Sports Values Scale" were used to learn the value orientations of athletes in early adolescence and middle adolescence. A sample group was created from high school and middle school students who do sports. 700 volunteer high school and secondary school students participated in the research sample. In the research, the data of a total of 700 sports students, 336 girls and 364 boys, were evaluated. The age range of the group is 11-14 early adolescence students; It was selected from 14 -17 middle adolescence students. In this study, the relationship between athlete identity and values for high school and secondary school students playing sports in various sports disciplines was examined. The research has shown that there is an important connection between athlete identity and athlete values. In this context, according to the findings obtained from athletes, early adolescence secondary school and middle adolescence high school students, when the average values of the values scale items in infrastructure sports obtained from the entire research sample were examined, the most important values of the children were "self-improvement" (4.09±1.33) and " It was determined that the "winning" dimension was (4.04±1.50) 
the least was the "enjoyment" dimension (2.72±2.09). Team harmony (3.56±1.70), skill display (4.01±1.41), sportsmanship scores (4.44±1.05), commitment to work (3.49±1.68), harmony scores (3.65±1.64), excitement(3.20±1.90), social image (3.96±1.53), tolerance (3.90±1.57), statistically according to the levels of students doing sports shows a significant difference. When the average values are examined, it has been determined that the scores of these values are higher in children who are in secondary school (early adolescence) than in children who are in high school (middle adolescence). There is a low, statistically significant negative relationship between the scores of maintaining agreement, team harmony, compassion, skill display, sportsmanship, commitment to work, harmony, obedience, excitement, social image, tolerance and winning and the children's ages (p<0.05). There is a positive, low-level, statistically significant relationship between maintenance of agreement, personal success, honesty, compassion, health and fitness, camaraderie, self-actualization scores and children's sports playing time (p<0.05). According to the findings, early adolescence and Students in middle adolescence reflected the motivation of winning and self-realization in sports to their value orientations. As a result of these results, the values intended to be given to the student are; It was concluded that athletes in early adolescence are more open to learning the values they want to impart. It has been determined that team sports affect value orientations more positively than individual sports, and as the duration of sports experience increases, value orientation scores are positively affected.