Devlet Denetleme Kurulunun idari teşkilat üzerindeki etkinliği
The effectiveness of the State Audit Board on the administrative agency
Yazar: AZER EBRU MUTLU
Danışman: PROF. DR. FAZIL HÜSNÜ ERDEM
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Başkanlık sistemi = Presidency system ; Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi = Presidential government system ; Denetim = Control ; Devlet Denetleme Kurulu = State Supervisory Council ; Parlamenter hükümet sistemi =   ; Yönetim teşkilatı = Administrative organization

Özet:
"6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ile Türkiye Cumhuriyeti'nin hükümet sisteminde değişikliğe gidilmiştir. Parlamenter hükümet sisteminden, Türkiye'ye özgü başkanlık hükümet sistemine geçilmiştir. Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini belirten Anayasa'nın 104. maddesine göre, Cumhurbaşkanı devletin başıdır ve yürütme yetkisi tek başına Cumhurbaşkanına aittir. Cumhurbaşkanı artık tarafsız değildir; herhangi bir siyasi partiye üye olabilir. Cumhurbaşkanının yürütme organının başı olması sebebiyle Cumhurbaşkanıyla ilgili veya ilişkili kuruluşlardan olan Devlet Denetleme Kurulunun da yapısında önemli değişikliklere gidilmiştir. İdarenin yargı dışı yollardan denetiminde rol alan Kurul, Anayasa'nın 108. maddesinde yeniden düzenlenmiştir. Kurula, 6771 sayılı Kanun değişikliği öncesindeki konumundan farklı olarak, Anayasa'nın 108. maddesinde sayılan ilgili mercilerde idari soruşturma yapma yetkisi verilmiştir. Ayrıca Kurulun, 6771 sayılı Kanun öncesi görev alanı dışındaki Silahlı Kuvvetler, görev alanına dâhil edilmiştir. Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve özlük işleri, değişiklikten önce olduğu gibi kanunla değil, "5 sayılı Devlet Denetleme Kurulu Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" ile düzenlenmiştir.  Bir üst denetleme kurulu olan Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanına doğrudan bağlıdır ve ondan aldığı talimatla harekete geçer. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu ya da Kamu Denetçiliği Kurumu gibi idarenin bağımsız kuruluşlarca denetlenmesinden farklı olarak Devlet Denetleme Kurulu bağımsız değildir. Her ne kadar yeni düzenlemelerle Kurulun icrai karar alabileceği haller olsa da, kararları ancak Cumhurbaşkanının onayıyla icrailik kazanır. Cumhurbaşkanlığı teşkilatı içinde özel bir yere sahip olan Kurul, kuruluş ve işleyişinin Anayasa'da özellikle belirtildiği üzere Cumhurbaşkanı kararnamesiyle düzenlenebilmesi bakımından da özgün bir yapıdır. Kurul, Türkiye Büyük Millet Meclisinin düzenleme alanının dışında, yürütmenin tek elde toplandığı yeni hükümet sisteminde, Cumhurbaşkanın rolü ve konumunun göstergelerinden en önemlilerindendir. Kurulun görev alanı, Anayasal hükümleri zorlayacak şekilde genişletilmiştir. Kurul vasıtasıyla, partili Cumhurbaşkanına, kamu kurum ve kuruluşlarının yanı sıra, sivil alanı da denetleyebilmektedir. Yeni hükümet sisteminin siyasi ve idari özelliklerini gösteren tek boyut olmasa da, bu çalışmada Kurulun üzerinden yeni sistemin idari ve siyasi bir tahlili yapılarak, Türk kamu hukuku alanına katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
With the "Law No. 6771 Amending the Constitution of the Republic of Turkey", the government system of the Republic of Turkey was changed. There became a transition from the parliamentary system to the presidential system peculiar to Turkey. According to Article 104 of the Constitution, which states the duties and powers of the President, the President is the head of state and the executive power belongs to the President alone. The President is no longer impartial; that's to say, he or she can be a member of any political party. Since the President is the head of the executive branch, important changes have been accordingly made in the structure of the State Supervisory Board, which is one of the institutions related to the President. The Board, which takes part in the supervision of the administration through non-judicial means, was reorganized in article 108 of the Constitution. Different from its position before the amendment with Law No. 6771, the Board has been given the authority to conduct administrative investigations in the relevant authorities listed in Article 108 of the Constitution. In addition, the Armed Forces outside of the Board's pre-Law no. 6771 were included in its mandate. The functioning of the Board, the term of office of its members and personnel affairs have been regulated not by law as before the amendment, but by the Presidential Decree No. 5 on the State Supervisory Board. The State Supervisory Board, which is a supreme supervisory board, is directly subordinate to the President and takes action upon the instruction it receives from him or her. Unlike the auditing of the administration by independent institutions such as the "Human Rights and Equality Institution of Turkey" or the Ombudsman, the State Supervisory Board is not independent. Although there are cases where the Board can take executive decisions directly with the new regulations, its decisions become enforceable only with the approval of the President. The Council, which has a special place in the Presidency organization, is also a unique structure in that its establishment and functioning can be regulated exclusively by the Presidential decree. The Board is one of the most important indicators of the role and position of the President in the new government system where the executive is gathered in one hand, outside the regulatory area of the Turkish Grand National Assembly. The mandate of the Board has been expanded to enforce the Constitutional provisions. Granting the party President, the authority to inspect the civil sphere as well as public institutions and organizations through the Council. Although it is not the only dimension that shows the political and administrative features of the new government system, in this study, an administrative and political analysis of the new system has been made over the Board, thus contributing to the field of Turkish public law.