Meme kanseri tanılı kadınlarda travma sonrası gelişim ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of posttraumatic development and influencing factors in women diagnosed with breast cancer
Yazar: AYŞE TÜRK
Danışman: PROF. DR. ŞENGÜL YAMAN SÖZBİR
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma meme kanseri tanılı kadınlarda travma sonrası gelişim ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacı ile tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak 141 kadınla yapılmıştır. Verilerin toplanmasında Tanıtıcı Bilgi Formu, Kanser Hastalarında Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, İnanç Sistemleri Envanteri ve Sağlığın Kaybına Bağlı Gelişen Yasa Psikolojik Tepkiler Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi, tek yönlü anova analizi, lineer regresyon ve path analizi yapılmıştır. Kanser Hastalarında Travma Sonrası Gelişim Ölçeği puan ortalaması ile Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği toplam puan ortalaması (r:0,386, p:0,000), İnanç Sistemleri Envanteri ölçeği toplam puan ortalaması (r:0,336; p<0,001), Sağlığın Kaybına Bağlı Gelişen Yasa Psikolojik Tepkiler Ölçeği pazarlık (r:0,276; p<0,001), inanç/umut (r:0,440; p<0,001) ve kabullenme (r: 0,531; p<0,001) alt ölçekleri puan ortalaması arasında pozitif; inkar (r:-0,402; p<0,001), öfke (r:-0,250; p:0,003) ve depresyon (r:-0,441; p<0,001) alt ölçekleri puan ortalaması arasında negatif yönlü korelasyon bulunmaktadır. Hastalık evresi (β:0,162), arkadaştan alınan sosyal destek (β:0,173), özel insandan alınan sosyal destek (β:0,147), yasın pazarlık evresi (β:0,215), yasın depresyon evresi (β:-0,209) ve yasın kabullenme evresi (β:0,349) travma sonrası gelişimi yordamaktadır (Adj R2:0,448; p<0,001). Çalışma sonucunda; meme kanseri tanılı kadınlarda hastalık evresinin ileri olması, yasın pazarlık evresinde ya da kabullenme evresinde olmak ve arkadaştan alınan sosyal destek doğrudan; hastalık evresinin ileri olması yasın pazarlık evresinde olunmasını, özel insandan alınan sosyal destek ise yasın kabullenme evresinde olunmasını artırarak dolaylı yoldan travma sonrası gelişimi artırmaktadır. Yasın depresyon evresinde olmak hem doğrudan; hem de kabullenme evresinde olunmasını azaltarak dolaylı yoldan travma sonrası gelişimi azaltmaktadır.

Abstract:
This descriptive and correlational study was conducted with 141 women in order to determine posttraumatic development and factors affecting it in women diagnosed with breast cancer. Introductory Information Form, Posttraumatic Development in Cancer Patients Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale, Belief Systems Inventory and Psychological Reactions to Grief Due to Loss of Health Scale were used to collect the data. In the analysis of the data, t-test, one-way anova analysis, linear regression and path analysis were performed. There is a positive correlation between the mean score of the Posttraumatic Development Scale in Cancer Patients and the total mean score of the Multidimensional Perceived Social Support Scale (r:0,386, p:0,000), the total mean score of the Belief Systems Inventory scale (r:0,336; p<0,001), the mean score of the bargaining (r:0,276; p<0,001), belief/hope (r: 0,440; p<0,001) and acceptance (r: 0,531; p<0,001) subscales of the Psychological Reactions to Health Loss Scale, and a negative correlation between the mean scores of the denial (r:-0,402; p<0,001), anger (r:-0,250; p:0,003) and depression (r: -0,441; p<0,001)  subscales. Stage of illness (β:0,162), social support from friends (β:0,173), social support from special people (β:0,147), bargaining stage of grief (β:0,215), depression stage of grief (β:-0,209) and acceptance stage of grief (β:0,349) predict posttraumatic growth (Adj R2: 0,448; p<0,001). As a result of the study; in women diagnosed with breast cancer, being in the advanced stage of the disease, being in the bargaining or acceptance stage of grief and social support from friends directly increase posttraumatic development; being in the advanced stage of the disease increases being in the bargaining stage of grief, and social support from special people increases being in the acceptance stage of grief and indirectly increases posttraumatic development. Being in the depression stage of grief decreases posttraumatic development both directly and indirectly by decreasing the acceptance stage of grief.