İkinci basamak bir sağlık kurumuna başvuran gebe kadınların üreme sağlığı öyküsü ve karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı
Reproductive health history and unmet family planning need of pregnant women applying to a secondary health institution
Yazar: AYLİN SÖNMEZ GÜN
Danışman: PROF. DR. PINAR OKYAY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Gebelik = Pregnancy ; Kadın sağlığı = Women's health ; Kadınlar = Women ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Üreme sağlığı = Reproductive health

Özet:
Bu çalışmada gebelerin üreme sağlığı öyküleri, aile planlaması yöntemi kullanıp kullanmadığı, son gebeliklerinin istenme durumu, karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı, kadının güçlenmesine dair durumlarını belirlemek ve risk faktörlerini saptamak amaçlanmıştır.
Araştırma, kesitsel olarak, Ekim 2021- Mart 2023 tarihleri arasında, Aydın Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesine başvuran 428 kadın ile gerçekleştirilmiştir. Veriler aynı araştırmacı tarafından, literatür taranarak oluşturulan veri toplama formu ile toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson ki-kare, Fisher's exact, gerekli durumlarda Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Açık uçlu sorulara verilen yanıtlar MAXQDA programında kodlanarak değerlendirilmiştir. 
Kadınların çalışma yapıldığı andaki gebelik haftası ortanca değeri 35 (8,42) olup bu gebeliklerin %75,0'inin istenen, %10,7'sinin istenmeyen, %14,3'ünün daha sonra planlanan gebelik olduğu saptanmıştır. Katılımcıların %31,1'i gebe kalmadan önce aile planlaması yöntemi kullanmadığını ifade etmiştir. En sık kullanılan yöntemler geri çekme (%50,8) ve kondomdur (%30,2). 15-19 yaş grubunda aile planlaması yöntem kullanımı düşüktür. Katılımcıların mevcut gebelikleri öncesi %4,0'ünün karşılanmamış aile planlaması ihtiyacı olduğu görülmüştür. Bununla birlikte kadınların %13,6'sının yöntem kullanmadığı ya da geleneksel yöntemle korunduğu tespit edilmiştir. Yöntemlerin en sık (%47,9) kişilerin kendi imkanlarıyla temin edildiği saptanmıştır. Kadınların %50,5'inin riskli gebelik yaşadığı görülmüştür. Eğitim durumu ve iş gücüne katılım arttıkça riskli gebelik olasılığı azalmaktadır. Kadının statüsü açısından kadınların %94,2'sinin olumlu gruptadır. Olumlu grupta ap yöntem kullanımı daha yüksektir.
Bu çalışmada yöntem kullanımının istenen düzeyde olmadığı, daha sonra planlanan ve istenmeyen gebelik oranının yüksek olduğunu saptanmıştır. Yüksek yöntem devamsızlığı ile birlikte farklı aile planlaması yöntem geçmişi aile planlaması danışmanlık hizmetinde çeşitlilik ve kişisellik gerekliliğini öne çıkarmaktadır. Kadının eğitimde ve iş hayatında tutulması, statüsünün iyileştirilmesinin üreme sağlığını iyileştireceği düşünülmüştür.

Abstract:
This study, it was aimed to determine the reproductive health histories of pregnant women, whether they used family planning methods, the desired status of their last pregnancy, the unmet need for family planning, women's empowerment, and determine the risk factors.
The cross-sectional study was carried out with 428 women who applied to Aydın Gynecology and Pediatrics Hospital between October 2021 and March 2023. The data were collected by the same researcher with a questionnaire created by scanning the literature. In the data analysis, descriptive statistics, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson chi-square, and Fisher's exact test were applied. Bonferroni correction was applied when necessary. The answers to the open-ended questions were evaluated by coding in the MAXQDA program.
The median value of the gestational week of the women at the time of the study was 35 (8.42). 75.0% (n:321) of pregnancies were desired, 10.7% (n:46) were unintended, and 14.3% (n:61) were planned later. 31.1% (n:133) of the participants stated that they did not use the family planning method before getting pregnant. The most commonly used methods are withdrawal (50.8%) and condoms (30.2%). In the 15-19 age group, the use of family planning methods is low. It was observed that 4.0% of the participants had an unmet need for family planning before their current pregnancies. However, it was determined that 13.6% of the women did not use the method or were protected by the traditional method. Participants (47.9%) most frequently obtain the methods by their own means. It was observed that 50.5% of the women had risky pregnancies. As the education level and participation in the workforce increase, the probability of a risky pregnancy decreases. In terms of the status of women, 94.2% of women are in the positive group. The use of family planning methods is higher in the positive group. 
In this study, it was determined that the use of the method was not at the desired level, and the rate of planned and unintended pregnancy was high. Different family planning method background with high method absenteeism highlights the necessity of diversity and individuality in family planning counseling service. It was thought that keeping women in education and business life and improving their status would improve reproductive health.