Gümüşhane (Kelkit) koşullarında bazı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of the production and quality characteristics of some safflower (Carthamus tinctorius L.) varieties in Gümüşhane (Kelkit) conditions
Yazar: DİLEK ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULVELİ SİRAT
Gümüşhane Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Gümüşhane koşullarında bazı aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşitlerinin verim, verim unsurları ve bazı kalite özelliklerini araştırmak amacıyla 2021 yılında Gümüşhane ilinin Kelkit ilçesinde yürütülmüştür.
Tesadüf blokları deneme deseninde 3 tekrarlamalı olarak yürütülen bu araştırmada 5 farklı aspir; Balcı, Dinçer, Göktürk, Hasankendi ve Koç çeşitleri materyal olarak kullanılmıştır.
Araştırmada; çıkış süresi (10.00-13.34 gün), ilk çiçeklenme süresi (66.67-69.67 gün), olgunlaşma gün sayısı (84.00-87.00 gün), bitki boyu (49.48-56.10 cm), ilk dal yüksekliği (29.04-31.91 cm), dal sayısı (5.77-6.73 adet/bitki), tabla sayısı (6.86-8.53 adet/bitki), tabla çapı (2.04-2.23 cm), tabla ağırlığı (2.13-2.46 g), tablada tane sayısı (20.93-24.13 adet), tane verimi (93.52-128.06 kg da-1), bin tane ağırlığı (40.94-44.13 g), ham yağ oranı (%26.28-30.92), ham yağ verimi (25.41-33.66 kg da-1) ve ham protein oranı (% 13.97-15.43) ele alınmıştır.
Aspir çeşitlerinin tane verimi ile incelenen karakterler arasındaki korelasyon katsayıları; bitki boyu (r=0.640**), tabla sayısı (r=0.759**), ham yağ verimi (r=0.875**), ilk dal yüksekliği (r=0.517*), tabla ağırlığı (0.533*), tablada tane sayısı (r=0.520*), bin tane ağırlığı (r=0.582*) ve ham protein oranı (r=0.525*) arasında önemli ve pozitif, ilk çiçeklenme süresi (r= -0.777**), olgunlaşma gün sayısı (r= -0.694**) ve ham yağ oranı (r= -0.542*) arasında ise önemli ve negatif bir ilişki görülürken; tane verimiyle çıkış gün sayısı (r= -0.298) ve dal sayısı (r= -0.231) ile negatif fakat önemsiz bir ilişki olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This study was carried out in the Kelkit district of Gümüşhane province in 2021 in order to investigate the yield, yield components and some quality characteristics of some safflower (Carthamus tinctorius L.) cultivars conditions of Gumushane. 
This study was designed as randomized block model with 3 replicatications and 5 different safflower varieties (Balcı, Dinçer, Göktürk, Hasankendi and Koç) were used as plant materials. 
In this study; the period of emergence (10.00-13.34 days), the first flowering time (66.67-69.67 days), physiological maturation (84.00-87.00 days), plant height (49.48-56.10 cm), first branch height (29.04-31.91 cm), branch number (5.77-6.73 number/plant), head number (6.86-8.53 number/plant), head diameter (2.04-2.23 cm), weight of head (2.13-2.46 g), number of seed in head (20.93-24.13 number), seed yield (93.52-128.06 kg da-1), 1000 seed weight (40.94-44.13 g), crude oil ratio (26.28-30.92%), crude oil yield (25.41-33.66 kg da-1) and crude protein ratio (13.97-15.43%) were evaluated. 
Coefficient of correlation between seed yield of safflower varieties and plant height (r=0.640**), branch number (r=0.759**), crude oil yield (r=0.875**), first branch height (r=0.517*), weight of head (r=0.533*), number of seed in head (r=0.520*), 1000 seed weight (r=0.582*) and crude protein ratio (r=0.525*) as analyzed characters are statistically significant and positive. On the other hand the first flowering time (r= -0.777**), physiological maturation (r= -0.694**) and crude oil ratio (r= -0.542*) as analyzed characters are significant and negative. In terms of seed yield, period of emergence (r= -0.298) and branch number (r= -0.231) are negative coralation but insignificant.