Ergenlerde psikolojik dayanıklılığın ailesel risk faktörleri ve koruyucu faktörler açısından incelenmesi
Analysis of psychological resilience on adolescents in terms of familial risk factors and protective factors
Yazar: ZÜLAL TANRITANIR
Danışman: PROF. DR. MERAL ATICI
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile = Family ; Aile yapısı = Family structure ; Ergenler = Adolescents ; Koruyucu faktörler = Protective factors ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Risk = Risk ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı ergenlerde psikolojik dayanıklılığın ailesel risk faktörleri ve koruyucu faktörler açısından incelenmesidir. 
Araştırmanın örneklemini Van ilinin İpekyolu ilçesinde yer alan Anadolu liselerinde örgün eğitime devam eden 9, 10 ve 11. sınıf düzeyinde 291 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmaya ait veriler, "Kişisel Bilgi Formu", "Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği",  "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak toplanmıştır. Görüşme için Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği'nden düşük ve yüksek puan alan toplam 14 öğrenci rast gele seçilmiştir. Psikolojik dayanıklılık puanlarının; cinsiyet, üç ya da daha fazla kardeşe sahip olma ve kardeşleri ile yaş farkının iki yaştan az olması değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için t testi analizi yapılmıştır. Psikolojik dayanıklılık puanının; tek ebeveynle yaşama, ailenin ekonomik zorluk yaşaması, ebeveynlerinden en az birinin bedensel hastalığı/engeli olması değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarının yorumlanmasında 0.05 anlamlılık düzeyi ölçüt alınmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi yoluyla analiz edilmiş ve bulgular kategoriler halinde sunulmuştur.
Araştırma sonucuna göre psikolojik dayanıklılık puanlarının cinsiyete ve risk durumlarına göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı görülmüştür.
Araştırmanın nitel bulgularına göre yüksek ve düşük dayanıklılığa sahip öğrencilerin ailelerinin genel olarak farklı özelliklere sahip olmakla birlikte bazı alanlarda benzer özellikler gösterdiği görülmüştür. 
	
	Dayanıklılığı yüksek olan öğrencilerin neredeyse tamamı yaşadıkları bir olumsuzluk karşısında ebeveynlerinden, kardeşlerinden ve geniş aile üyelerinden ilgi ve destek görmekteyken; dayanıklılığı düşük olan öğrencilerin çoğu bu tür durumlarda ilgi görmemektedirler.
	Dayanıklılığı yüksek olan öğrencilerin çoğunun ebeveynleri mesleki; dayanıklılığı düşük olan öğrencilerin çoğunun ebeveynleri ise çocuklarından eğitsel ve mesleki beklentilere sahiptir. Dayanıklılığı yüksek olan öğrencilerin çoğu ebeveynlerinin beklentilerinin olumlu ve özelliklerine uygun olduğunu düşünürken dayanıklılığı düşük olan öğrencilerin çoğu ebeveynlerinin beklentilerinin olumsuz ve özelliklerine uygun olmadığını düşünmektedir. Dayanıklılığı yüksek öğrencilerin çoğu ebeveynlerini demokratik olarak tanımlarken düşük olan öğrencilerin çoğu ebeveynlerini otoriter olarak tanımlamaktadırlar.

Anahtar kelimeler: Psikolojik dayanıklılık, ergenler, risk faktörleri, ailesel risk faktörleri, ailesel koruyucu faktörler

Abstract:
The main purpose of this study is to examine psychological resilience of adolescents in terms of familial risk factors and protective factors.
The study group of this research consists of 291 students at the 9th , 10th and 11th grade levels, who continue their formal education in Anatolian high schools in İpekyolu district of Van. The data of the research were collected using "Personal Information Form", "Adolescent Psychological Resilience Scale", "Semi-Structured Interview Form".
The total 14 students who scored low and high on the "Adolescent Psychological Resilience Scale" were selected randomly. T-test analysis was conducted to examine if the scores of psychological resilience is changed in terms of the variants like gender, having three or more siblings and age difference less than two years with siblings.; Mann Whitney U analysis was implemented from non-parametric tests to examine whether the total scores of psychological resilience differ according to the variables like living with a single parent, having financial difficulties in the family, and having at least one of his parents with a physical illness / disability. In the interpretation of the analysis results, 0.05 significance level was taken as a criterion. The data obtained from the interviews were analyzed through content analysis which is one of the qualitative data analysis methods, and the findings were presented in categories. 
According to the results of the research, the scores of psychological resilience did not differ significantly according to gender and risk conditions.
When the qualitative findings of the research were examined, it was seen that the families of students with high and low endurance participating in the interview generally had similar characteristics in some areas besides having different characteristics.
It is found out that while almost all of the students with high resilience receive attention and support from their parents, siblings and members of their extended families in the face of a negativity they experience; Most of the students with low resilience are not interested in such situations.
Most students' parents with high resilience have professional expectations whereas the parents of most students with low resilience have both educational and professional expectations. Most of the students with high resilience think that expectations of their parents are positive and appropriate for their characteristics. On the other hand, most of the students with low endurance think that their expectations of their parents are not negative and that they do not match their characteristics. While most of the students with high resilience define their parents as democratic, most of the students with low resilience define their parents as authoritarian.

Keywords: Psychological Resilience, adolescents, risk factors, familial risk factors, familial protective factors