Nefroloji polikliniği'nde hiperpotasemi saptanan 
hastaların klinik ve laboratuvar özellikleri
Clinical and laboratory characteristics of hyperpotassemia detected in nephrology outpatient clinic
Yazar: DİDEM EROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ŞENGÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Etyoloji = Etiology ; Hiperkalemi = Hyperkalemia ; Nefroloji = Nephrology ; Potasyum = Potassium ; Renin anjiotensin sistemi = Renin angiotensin system ; Renin anjiotensin sistemi = Renin angiotensin system

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, nefroloji polikliniğine başvuran hastalarda hiperpotasemi
prevalansını saptamak, hiperpotasemi ile hastaların demografik özellikleri, kullanılan
ilaçlar ve ek hastalıklar arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 1 Ocak 2016- 1 Temmuz 2016 tarihleri arasında Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Kocaeli Derince Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Nefroloji
Polikliniğine başvuran, serum örneklerinde potasyum değeri 5.1 mEq/L ve üzerinde olan
ve renal replasman tedavisi görmeyen 388 hasta alındı. Hastaların cinsiyeti, yaşı, kan
basıncı, ek hastalıkları, kullandıkları ilaçlar, biyokimyasal tetkikler, 24 saatlik idrarda total
protein ve albumin düzeyleri, daha önceki atak sayıları ve uygulanan tedaviler incelendi.
İstatistiksel analiz bilgisayarda SPSS ver.17.0 programı kullanılarak gerçekleştirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 212'si (%54.6) kadın, 176'sı (%45.4) erkekti.
Hastaların yaş ortalaması 65.76±12.09 yıl olarak bulundu. Hiperpotasemi prevalansı %15.9
olup, hastaların ortalama potasyum düzeyi 5.49±0.36 mEq/L tespit edildi. Hastaların
%57'sinde hafif, %31.5'inde orta, %11.5'inde ciddi hiperpotasemi saptandı. Çalışmaya
alınan 293 hastada (%75.5), ACEİ veya ARB kullanımı, 36 hastada (%9.3), ACEİ veya
ARB ile birlikte spironolakton kullanımı, 147 hastada (%37.9) beta blokör kullanımı
mevcuttu Hastaların %85.5'inde KBH ve %56.2'sinde DM olduğu saptandı.
Hiperpotasemisi olan 13 (%3.4) hastaya acil tedavi uygulandı. Acil hemodiyaliz ihtiyacı
olmadı. Analizlerde; ACEİ veya ARB ile birlikte spironolakton kombinasyon tedavisi alan
ve almayanlar arasında anlamlı farklılık saptandı (P=0.01).
Sonuç: Özellikle KBH varlığında RAAS inhibitörü ilaç kombinasyonu kullanımının
hiperpotasemi gelişme riskini arttırdığı göz önüne alınıp hastaların bu açıdan takip
edilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to determine the prevalence of hyperpotassemia in
patients admitted to nephrology outpatient clinic, investigate the relationship between
hyperpotassemia and demographic characteristics of patients, comorbidities and drugs.
 Material and Methods: 388 patients who were admitted to Health Sciences University
Kocaeli Derince Health Practice and Research Center Nephrology Outpatient Clinic
between 1 January 2016 and 1 July 2016 and whose serum potassium value is ≥5.1 mEq/L
and without renal replacement therapy included in the study. The sex, age, blood pressure,
comorbidities, drugs, biochemical examination, total protein and albumin in 24 hour urine
collection, the number of previous attacks and treatment approaches were investigated.
Statistical analysis was performed with using SPSS ver. 17.0 program.
Results: Patients included in this study were consist of 212 (54.6 %) female and 176 (45.4
%) male. The average age of the patients was 65.76±12.09 years. The prevalence of
hyperpotassemia was 15.9 % and the average potassium level was 5.49±0.36 mEq/L.
When hyperpotassemic patients were categorized into groups, 57 % had mild, 31.5 % had
moderate and 11.5% had severe hyperpotassemia. In our study, there were 293 patients
(75.5%) using ACEI or ARB, 36 patients (9.3%) using spironolactone with ACEI or ARB,
and 147 patients (37.9%) using beta blockers. It was shown that 85.5 % of the patients had
chronic kidney disease and 56.2 % had DM. Thirteen patients (3.4 %) with
hyperpotassemia underwent emergency treatment. There was no patient who needed urgent
hemodialysis. In analysis; significant differences were found between those who did or did
not use spironolactone combination therapy with ACEI or ARB (P=0.01).
Conclusion: Particularly in patients with chronic kidney disease, the use of a combination
of RAAS inhibitor drugs increases the risk of developing hyperpotassemia, and patients
should be monitored in this respect.