Rusça kaynaklarda birinci dünya savaşı Rusya Türkiye ilişkileri
According to russian resources first world war Russia - Turkey relations
Yazar: ZARIFA NAZIRLI
Danışman: PROF. DR. ENİS ŞAHİN
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Dünya Savaşı I = World War I ; Kafkasya = Caucasus ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Rusya = Russia ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Çalışmada, Birinci Dünya Savaşı Rusya Türkiye ilişkilerinin Rusça kaynaklardan yeniden araştırılması ve incelenmesi etkinliği bağlamına yeni bir yaklaşım getirilmeye çalışılmıştır. Yaklaşımın şekillenmesinde birincil kaynak olarak Rusça vakayinameler ve yayınlanmış eserler kullanılmıştır. Çalışma, Birinci Dünya Savaşı dönemi Rusya Türkiye ilişkilerini, daha detaylı adıyla Kafkasya Cephesini incelemeye tabi tutmuştur.  Kafkasya Cephesi`ndeki karşılıklı çatışmanın yanı sıra politik faaliyetler, gizli ve gerçekleşemeyen planlar, devrimlerle birlikte, savaş dönemi ekonomik hayatın incelenmesi de teze dahil edilmiştir. Çalışmada, farklı yaklaşımların bir arada eleştirel ve nitel kullanılmasına özen gösterilmiştir. Kaynaklar ve belgeler bağlamında dönemin sosyolojik analizi yapılarak onların siyasi olaylarla sentezi sabitlenmiştir. Tarihsel olayların açıklanmasında, birincil elden kaynakların önemi gerekli olduğundan çalışmada arşiv belgeleri ve hatıratlara yer verilmiştir. Sosyal ve ekonomik durum ile devrimi anlatan kısımlarda, konuya problematik yanaşılmaya özen gösterilmiştir. 
Konuya geniş perspektiften bakıldığında anlaşılmaktadır ki, Birinci Dünya Savaşı`yla küresel sistemlerin temelleri atılmaya başlamış, askeri alanda teknik ilerlemeler ve siyasal beklentiler üst seviyeye ulaşmış, ittifaklar ve bloklaşmalar ortaya çıkmıştır. Birinci Dünya Savaşı`nın hem öncesinde hem de sonrasında devletlerarası savaş düzleminde karşılıklı mukadeleler yaşanmıştır. Lakin bu savaş, birçok özelliği ile diğerlerinden seçilmektedir. Öncelikle, ilk topyekûn savaş olan Birinci Dünya Savaşı büyük imparatorlukların yıkımına, sistemlerin devrimine, yeni devletlerin oluşumuna, cumhuriyetlerin kuruluşuna, savaş teknolojilerinin değişimine, sosyolojik yapının yeniden kurgulanmasına ve yeni dünya düzenine ortam oluşturmuştur. Dünya tarihini, öncesi ve sonrası diye bilecek şekilde değiştiren Birinci Dünya Savaşı, tarihin eski sayfalarında kendine koyu harflerle yer etmiştir.

Abstract:
In the study, was tried to introduce investigate the First World War in re-examination of Russian resources and Russia-Turkey relations in a new approach of the context. Russian chronicles and published works were used as the primary source for shaping the approach. Study of the First World War period Russia Turkey relations, has kept the name of the Caucasus Front subject to more detailed examination. In addition to the mutual conflict in the Caucasus Front, political activities, hidden and unrealizable plans, and economic examination along with the revolutions were also included in the thesis. In the study, care was taken to use different approaches together critically and qualitatively. In the context of sources and documents, sociological analysis of the period was made and their synthesis with political events was fixed. Archive documents and memoirs are included in the study, since the importance of primary sources is very important in explaining historical events. In the sections describing the social situation, economic situation and revolution, care was taken to deal with the problematic.
From a broad perspective, it is understood that with the First World War, the foundations of global systems began to be laid, technical advances and political expectations in the military field reached a high level, alliances and blocs emerged. Reciprocal struggles were experienced at the level of the interstate war both before and after the First World War. However, this war is chosen among others with many features. First of all, the First World War created the environment for the destruction of the great empires, the revolution of the systems, the formation of new states, the establishment of the republics, the change of the war technologies, the reconstruction of the sociological structure and the new world order. The First World War, which changed the history of the world to know it before and after, appeared in bold letters on the old pages of history.