Türkiye ve Türkmenistan sosyal bilgiler ders kitaplarında insan hakları ve demokrasi kavramlarının karşılaştırılması
Comparison of human rights and democracy concepts in social studies textbooks in Turkey and Turkmenistan
Yazar: ARSLAN AŞYROV
Danışman: PROF. DR. MESUT AYDIN
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Ders kitapları = Textbooks ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Kitaplar = Books ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Türkiye = Türkiye ; Türkmenistan = Turkmenistan ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bu araştırma, Sosyal Bilgiler eğitimi alanına dahil olan "insan hakları ve demokrasi" kavramlarının iki ülke nezdinde kıyaslamalı bir çalışma örneğidir. Bu yönüyle Sosyal Bilgiler eğitimi alan çalışmasıdır. Araştırmada, "Türkiye ve Türkmenistan Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında İnsan Hakları ve Demokrasi Kavramlarının Karşılaştırmalı" olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması (nitel vaka) modeli kullanılmıştır. Bu bağlamda Türkiye ve Türkmenistan ders kitapları; içerik, metin çeşitleri, teknik ve tasarım, etkinlik ve ölçme değerlendirme bakımından karşılaştırılmalı olarak ele alınmıştır. 
Araştırmanın çalışma grubu; Türkiye'deki 7.Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı ile Türkmenistan'daki 10. Sınıf Toplumu Öğrenmek Ders Kitaplarından oluşmaktadır. Söz konusu kitaplar belirlenirken, içerik bakımından birbirine benzer olmaları göz önünde bulundurulmuştur. Dolaysıyla çalışma grubu belirlenirken benzeşik örnekleme yönteminden faydalanılmıştır. Her iki ders kitabında  "insan hakları ve demokrasi" kavramlarının geçtiği ünitelerin belirlenmesinde ise ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. 
 Araştırma verileri toplanırken Türkiye için 7. sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabında yer alan "Yaşayan Demokrasi" ünitesi; Türkmenistan için de 10. sınıf Toplumu Öğrenmek Ders Kitabında yer alan "Toplumun Siyasi Hayatı" ünitesi dikkate alınmıştır. Sonrasında toplanan veriler, öncelikle araştırmanın alt amaçlarına uygun bir şekilde tasnif edilmiştir. Bu kapsamda ilgili ünitelerdeki insan hakları ve demokrasi içerikli veriler ilk grupta; teknik ve tasarımlar, kullanılan görseller, tablo ve grafiklerden elde edilen veriler ikinci grupta; etkinliklerle ölçme ve değerlendirmeye yönelik veriler ise üçüncü grupta incelenerek araştırmaya dahil edilmiştir. Ayrıca Türkmenistan ders kitabından toplanan veriler, analiz edilmeden önce Türkmen Türkçesinden, Türkiye Türkçesine uyarlanmasına da özen gösterilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre insan hakları ve demokrasi konulu ünitelerin içerik, teknik ve tasarım, etkinlikler ile ölçme ve değerlendirme açısından Türkiye'nin 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı ile Türkmenistan'daki 10. Sınıf Toplumu Öğrenmek Ders Kitabı karşılaştırıldığında: 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabının daha donanımlı bir içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This research is an example of a comparative study of the concepts of "human rights and democracy", which are included in the field of Social Studies education, in two countries. In this respect, it is a study in Social Studies education. In the research, it is aimed to examine "Human Rights and Democracy Concepts in Turkey and Turkmenistan Social Studies Textbooks Comparatively". The case study (qualitative case) model, one of the qualitative research methods, was used in the research. In this context, Turkey and Turkmenistan textbooks; content, text types, technique and design, effectiveness and measurement and evaluation are discussed comparatively.
The study group of the research; It consists of the 7th Grade Social Studies Textbook in Turkey and the 10th Grade Learning Society Textbook in Turkmenistan. While determining the books in question, it was taken into account that they were similar to each other in terms of content. Therefore, the homogeneous sampling method was used while determining the study group. The criterion sampling method was used to determine the units in which the concepts of "human rights and democracy" were used in both textbooks.
While collecting the research data, the "Living Democracy" unit in the 7th grade Social Studies Textbook for Turkey; For Turkmenistan, the "Political Life of Society" unit in the 10th Grade Learning the Society Textbook has been taken into account. Afterwards, the collected data were first classified in accordance with the sub-objectives of the research. In this context, data on human rights and democracy in the relevant units are in the first group; Techniques and designs, visuals used, data obtained from tables and graphics are in the second group; The data for measurement and evaluation with activities were examined in the third group and included in the study. In addition, before analyzing the data collected from the Turkmenistan textbook, care was taken to adapt it from Turkmen Turkish to Turkey Turkish.
According to the results of the research, the 7th Grade Social Studies Textbook in Turkey and the 10th Grade Learning Society Textbook in Turkmenistan are compared in terms of content, technique and design, activities, and measurement and evaluation of the units on human rights and democracy: It has been determined that the book has a better equipped content.