Türkiye'de finansal liberalizasyonun bankacılık sisteminin fon kaynakları ve kullanımı üzerine etkilerinin analizi
The analysis of the effects of financial liberalisation impact on sources and uses of banking system in Turkey
Yazar: NİLAY KAVAS
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR UYSAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankacılık sistemi = Banking system ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Fon kaynakları = Fund resources ; Kaynak kullanımı = Resource usage ; Liberalleşme = Liberalization

Özet:
1970'li yılların başlarından itibaren Bretton Woods sisteminin çökmesi ile, adeta sistemsiz bir süreç yaşamaya başlayan uluslararası piyasalar, önemli değişimlere sahne olmuşlardır. Bir çok gelişmekte olan ülkede ve Türkiye'de 1980'li yıllardan itibaren liberalizasyon hareketleri görülmeye başlamıştır. Liberal düşünce akımı, endüstri devriminin başladığı 18. yüzyılın ikinci yarısında Adam Smith tarafından oluşturulmuştur. Liberalizasyon, ürün ve faktör fiyatlarının piyasa koşulları tarafından belirlendiği, devletin ekonomiye müdahalesinin, yabancı ülkelerle olan ilişkilerde her türlü tarife ve engelin en aza indirildiği, ilişkilerin serbestçe kurulabildiği süreci ifade etmektedir. Liberalizasyon hareketlerinin en önemli amacı, piyasalar üzerindeki kamusal kontrollerin azaltılması ve kaynak dağılımının piyasa mekanizması ile daha etkin hale gelmesinin sağlanmasıdır. Liberalizasyonun finansal liberalizasyon ve ticaretin liberalizasyon u olmak üzere iki önemli boyutu bulunmaktadır. Finansal liberalizasyon da iç finansal liberalizasyon ve dış finansal liberalizasyon olarak iki ayrı boyutta ele alınmaktadır. İç finansal liberalizasyon, piyasada kontrollerin kaldırılması, finansal kurumlar arasında rekabetin artması olarak tanımlanabilir. Dış finansal liberalizasyon ise, döviz cinsinden borç-alacak ilişkisinde fiyat ve miktar kısıtlamalarının kaldırılması veya azaltılması olarak tanımlanabilir Sermaye hareketlerinin serbestleşmesi sonucunda tasarruflar faiz avantajı nedeniyle sermaye dar boğazı çeken ülkelere akarak, spekülatif hareketlerin artmasına neden olabileceğinden, yatırımların azalmasına ve sermaye piyasası krizlerine yol açabilecektir. Ticaretin serbestleştirilmesinde ise önemli olan, fiyatların piyasa koşullarında belirlenmesidir. Arz ve talebe göre belirlenen fiyatlar, üretim ve tüketim kararlarını belirleyici etken olacaktır. Dış ticaretin serbestleştirilmesiyle artan rekabet ortamı, yurt içinde hizmet kalitesininartırılmasını zorunlu kılacaktır. Diğer taraftan serbestleşen dış ticaret ile uluslararası piyasalarda dolaşıma açılan sermaye hareketleri dış açığın oluşmasına neden olabilmektedir. Liberalizasyonun bankacılık sektörüne etkileri incelendiğinde, bu dönemde yerli- yabancı banka ve şube sayısında artış olduğu görülmektedir. Ayrıca liberalizasyon ile yeni finansal araçların gündeme gelmiş, mevcut araçlar da yeni fonksiyonlar üstlenmiştir. Liberalizasyon ile artan rekabet, bankacılık fonksiyonlarını değiştirmiş klasik bankacılık yerine kaynak çeşitliliğinin arttığı yeni bir bankacılık anlayışının benimsenmesine neden olmuştur. Bu dönemde banka kaynakları açısından yabancı kaynak kullanımı gittikçe önem kazanmaya başlamıştır. n

Abstract:
In most of the developing countries and also in Turkey, by 1980's, liberalization reforms took place. In the early 1970's, when the Bretton Woods system went down, international markets began to lose their systematics and so, they have to adapt changes. Liberalization was developed by Adam Smith in the second half of 18. century. Liberalization means that prices of goods and services to be mentioned by market issues. The control mechanism is also important. The government control on markets, prices should be minimized. The most important aim of liberalization is reducing the controls and bans on markets, and providing source allocation to be more effective. Liberalization can be examined in two important parts; one is financial liberalization and the other is trade liberalization. The most important thing in trade liberalization is, to indicate prices by the market conditions. The prices that are indicated by supply and demand should be the effective element in decision of consume and savings. By the liberalization of capital flows, in most countries, destabilizing speculations, panics and stock market crises can occur. When we examine the effects of liberalization on banking sector, we saw that, by the liberalization, the number of domestic and foreign banks arised. Also, a lot of new products and financial elements enter the market and also the ones that occured before were improved. The increasing challenge in banking sector changed the classical functions of bans. During this period, the foreign supplies of banks become very important and their rate was growing. m