Aydın ekolojik koşullarında istanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum)'nin tarımsal ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of agronomic and technological characteristics of istanbul oregano (Origanum vulgare subsp. hirtum) in Aydin ecological conditions
Yazar: NAZLICAN ATAMAN
Danışman: PROF. DR. OLCAY ARABACI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Bu çalışma Aydın ekolojik koşullarında İstanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum)'nin tarımsal ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Yöntem: Araştırmada, tarla çalışması Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma Uygulama Çiftliğinin Tarla Bitkileri Bölümüne ait araştırma alanında 2021-2022 vejetasyon dönemini kapsayacak şekilde tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlı olarak 2 yıl süre ile yürütülmüştür. Denemede bitki boyu (cm), kanopi değeri (cm), yaprak eni (mm), yaprak boyu (mm), yeşil herba verimi (kg/da), drog herba verimi (kg/da), yeşil yaprak verimi (kg/da), drog yaprak verimi (kg/da), yaprak/sap oranı (%), uçucu yağ oranı (%), uçucu yağ verimi (l/da) ve uçucu yağ bileşenleri (%) incelenmiştir.
Bulgular: Elde edilen veriler sonucunda en yüksek sonuçlar 2. yıl birinci biçimde bulunmuştur. Bitki boyu 45,3-58,7 cm, kanopi değeri 353,3-634,7 cm², yaprak boyu 1,37-1,85 mm, yaprak eni 0,97-1,46 mm, yeşil herba verimi 1219-2375,8 kg/da, yeşil yaprak verimi 787,2-1682,8 kg/da, drog herba verimi 706,-1360,5 kg/da, drog yaprak verimi 369,7-738,3 kg/da, yaprak/sap oranı %51,5-58,3 arasında değişmiştir. Araştırmaya konu olan 11 klonun teknolojik özelliklerinden uçucu yağ oranı %5,90-9,21 ve uçucu yağ verimi 26,9-51,97 l/da arasında varyasyon göstermiştir. İncelenen tüm klonlarda uçucu yağın ana bileşeninin carvacrol olduğu ve değerinin %40,6-77,5 arasında değiştiği belirlenmiştir. Tarımsal ve teknolojik özellikler açısından D-29 no'lu klonun, uçucu yağın ana bileşenini oluşturan carvacrol oranı için A-91, A-331 ve A-418 no'lu klonların diğer klonlara göre daha yüksek değerler verdiği tespit edilmiştir.
Sonuç: Çalışmada, Aydın ekolojik koşullarında İstanbul kekiği (Origanum vulgare subsp. hirtum)'nin tarımsal ve teknolojik özellikleri açısından uygun olan klonlar belirlenmiştir. Üretici ve uçucu yağ sektörünün tercihlerine göre üstün bulunan klonlar yetiştirilebilir.

Abstract:
Objective: This study aimed to determine the agricultural and technological characteristics of Istanbul oregano (Origanum vulgare subsp. hirtum) under Aydın ecological conditions.
Materials and Methods: The field study was conducted in the research area of the Field Crops Department of Aydın, Adnan Menderes University, Research and Application Farm of Faculty of Agriculture, during the 2021-2022 and 2022-2023 vegetation period. The experiment was implemented according to Randomized Block Design with four replications. The experiment included examinations of plant height (cm), canopy value (cm2), leaf width (mm), leaf length (mm), fresh herbage yield (kg/da), dry herbage yield (kg/da), fresh leaf yield (kg/da), dry leaf yield (kg/da), leaf/stem ratio (%), essential oil ratio (%), essential oil yield (l/da) and essential oil components (%). 
Results: The highest results were obtained in the first harvest of the second year. Plant height, canopy value, leaf length, leaf width, fresh herbage yield, fresh leaf yield, dry herbage yield, dry leaf yield, and leaf/stem ratio varied between 45,3-58,7 cm, 353,3-634,7 cm2, 1,37-1,85 mm, 0,97-1,46 mm, 1219-2375,8 kg/da, 787,2-1682,8 kg/da, 369,7-738,3 kg/da, 706,1-1360,5 kg/da, and 51,5-58,3%, respectively. Essential oil yield ranged between 26,91-51,97 l/da, and the essential oil ratio ranged between 5,90-9,21% for 11 selected clones. After analyzing all the clones, it was determined that carvacrol was the major component of the essential oil and ranging from 40,6% to 77,5% of the total composition. In terms of agricultural and technological characteristics, clone D-29 had the highest values while clones A-91, A-331, and A-418 exhibited higher than other clones in terms of the carvacrol content, which is the major component of the essential oil.
Conclusion: Suitable clones of Istanbul oregano (Origanum vulgare subsp. hirtum) have been identified in terms of their agricultural and technological characteristics under ecological conditions in Aydın. These superior clones can be grown based on the preferences of producers and the essential oil industry.