Kekemeliği olan yetişkinlerin iletişim durumlarına ilişkin duygusal tepkileri ve bu tepkilerin duygu düzenleme ile ilişkisi
Emotional responses in communication situations of adults who stutter and relation with emotion regulation
Yazar: AYŞE NUR KOÇAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRAH CANGİ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu düzenleme = Emotion regulation ; Kekemelik = Stuttering ; Yetişkinler = Adults ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Kekemeliği olan bireyler belirli iletişim durumlarında daha fazla zorluk çekmekte ve bazı tipik duygusal tepkiler verebilmektedirler. Alanyazında bu duyguların incelendiği çalışmalar olsa da Türkiye'de kekemeliği olan bireylerin duygusal tepkilerinin detaylı şekilde tanımlandığı bir çalışmaya ulaşılmamıştır. Çalışmanın ilk amacı kekemeliği olan bireylerin iletişim durumlarında yaşadıkları duyguların belirlenmesidir. İkinci amaç ise katılımcıların anksiyete ile ilişkili duygu puanlarının (endişe, gergin vb.), duygu düzenleme arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmanın katılımcılarını 18-45 yaş arası 38 (16K, 22E) birey oluşturmaktadır (yaş ort. = 25.9). Veri toplama sürecinin ilk aşamasında kekemeliği olan bireylerin en zorlandıkları iletişim durumların belirlenebilmesi için açık uçlu sorulardan oluşan bir anket uygulanmıştır. Anketten elde edilen veriler, dört dil ve konuşma terapisti tarafından incelenmiş ve Kekemelikte İletişim Durumlarına İlişkin Duygular Anketi'nin (KİDİDA) maddeleri üç kategoride (iletişim öncesi, iletişim/kekeleme ânı ve kekeleme sonrası) sınıflandırılmıştır. Kekemeliği olan yetişkinlerle yapılan pilot çalışmanın ardından KİDİDA'nın son haline ulaşılmıştır. Anket ile birlikte psikoloji ve kekemelik alanyazını taramasının ardından 90 duygudan oluşan bir liste hazırlanmış ve katılımcılara sunulmuştur. Katılımcılardan her bir iletişim durumu için bu duyguları puanlamaları istenmiştir. İkinci aşamada, Duygusal İşleyiş Biçimi Ölçeği (DİBÖ), Bilişsel ve Duygusal Bilinçli Farkındalık Ölçeği-Revize (BDBF-R) ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği–Kısa Form (BDDÖ-KF) sunulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre katılımcıların iletişim zamanlarına ilişkin ilk beş duygu sözcüğü seçimleri ve puanları; iletişim öncesinde, Heyecan (194), Kaygı (143), Tedirginlik (142), Gergin (128) ve Endişe (118), iletişim/kekeleme ânında, Huzursuzluk (90), Heyecan (88), Rahatsız (81), Yetersiz (78) ve Tedirgin (75) ve kekeleme sonrasında, Kaygı (38), Huzursuzluk (34), Rahatsız (34), Yetersiz (33) ve Kendime Öfke (32) olarak elde edilmiştir. Katılımcıların KİDİDA puanları bazı sosyodemografik özelliklere göre farklılıklar göstermektedir. Örneğin, iletişim/kekeleme ânı maddelerinde lisansüstü mezunlarının, lise mezunlarına göre toplam duygu seçimlerinin (p = .035; p < .05) ve şiddetlerinin (p = .046; p < .05) anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür. Daha önce 1-9 seans arası kekemelik terapisi alan grubun, 10 ve üzeri seans alan gruptan iletişim öncesi (p = .041; p < .05) ve iletişim ânı (p = .037; p < .05) maddelerinde duygu seçim sayılarının anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür. Araştırmanın ikinci bölümünde, katılımcıların anksiyete ile ilişkili duygu kümesine ilişkin puanları ile "Duyguları Tolere Etme, Plana Tekrar Odaklanma, Bakış Açısına Yerleştirmek, Kendini Suçlama, Pozitif Tekrar Odaklanma, Diğerlerini Suçlama, Yıkım ve Düşünceye Odaklanma" alt ölçekleriyle anlamlı ilişki bulunmuştur (p < .05). Kekemeliği olan bireylerin duygusal tepkilerine ilişkin bu detaylı bulguların, gelecekte geliştirilecek bir ölçek için kapsamlı bir veri seti sunacağı düşünülmektedir.  

Anahtar Kelimeler: Kekemelik, iletişim durumları, duygu, duygusal tepkiler, duygu düzenleme

Abstract:
Adults who stutter (AWS) have difficulties in some communication situations and they may show certain emotional reactions in these communication situations. Certain emotions related to stuttering have been investigated in the literature. However, in Turkish literature, these emotional reactions of stuttering couldn't be reached. The first aim of this study is to determine the emotions of AWS in different communication situations. The second aim of the study is to investigate the relationship between the emotions related to anxiety (concern, tense, e. g.) and emotion regulation. The study consists of 38 (16 females, 22 males) AWS the ages differ between 18-45 (mean age = 25.9). In the first step, difficulties in communication situations that related to stuttering were examined. To determining this situation a questionnaire consisting of open-ended questions was presented. The items are organized by four different speech and language therapists. "Determining Emotions Regarding Communication Situations in Stuttering Questionnaire (DERCSQ)" has been formed. The questionnaire consists of 19 items and three subtests in total. These subtests were determined according to three different communication times (pre-communication, stuttering moment, and post-stuttering). The suitability of the items was checked with the pilot study. As a result of these data, the final version of DERCSQ has been formed. With DERCSQ emotion list was presented to participants. The list is formed according to general and stuttering literature. The emotion list consists of 90 emotions related to communication situations and stuttering. Asked them to choose how they felt in each communication situation. In the second step, participants filled three scales. These scales are the Cognitive Emotion Regulation Questionnaire- Short Form (CERQ-SF), Cognitive and Affective Mindfulness Scale-Revised (CAMS-R), and Affective Style Questionnaire (ASQ). As a result of the research AWS frequently use negative emotions in different communication contexts; It has been observed that they frequently selected in; pre-communication: Excitement (194), Anxiety (143), Anxious (142) Tense (128), and Concern (118), stuttering moment: Uneasiness (90), Excitement (88), Uncomfortable (81), Insufficient (78) and Anxious (75), and post stuttering: Anxiety (38), Uneasiness (34), Uncomfortable (34), Insufficient (33), and Rage to myself (32). It was found that there was a significant difference between the DERCSQ scores and sociodemographic characteristics. For instance, it was observed that master and doctorate graduates scored significantly fewer emotion choices (p = .035; p < .05) and intensity (p = .046; p < .05) than high school graduates in a moment of the communication. According to the number of therapy sessions; the group who received 1-9 sessions scored significantly higher emotion selection in pre-communication (p = .041; p < .05) and moment (p = .037; p < .05) items than the group that received 10 sessions or more. In the second part of the study, there was a significant relationship found between the scores of the participants in the anxiety-related emotion list and the sub-scales of the ASQ and CERQ-SF. It was found that these associations were significant according to sociodemographic characteristics. These sub-scales are "Tolerating The Emotions, Self-blame, Rumination, Positive refocusing, Refocus on planning, Putting into perspective, Catastrophizing, Blaming others" (p < .05). It is thought that these detailed findings on the emotional reactions of individuals with stuttering will be a comprehensive data set for a scale to be developed in the future.

Keywords: Stuttering, communication situations, emotions, emotional reactions, emotional regulation