Evre 5 kronik böbrek hastalığı tanısı alan olgularda sarkopeninin preaterosklerotik belirteçlerle ilişkisi ve kardiyovasküler olay sıklığına etkisi /
Yazar: MEHMET AKİF BALTACI
Danışman: PROF. DR. SİM KUTLAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Komplikasyonlar = Complications ; Mortalite = Mortality ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Giriş ve Amaç: Sarkopeni, son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) olan kişilerde yaygın
olarak görülen bir komplikasyondur. Düşük kas gücü ve kas kütlesi, diyaliz hastalarında
kardiyovasküler hastalık (KVH) ve mortalite için bir risk faktörüdür. Çalışmamızın amacı,
diyaliz tedavisi alan olgularda sarkopeninin preaterosklerotik belirteçlerle ilişkisini,
kardiyovasküler olay ve mortalite sıklığına etkisini incelemektir.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, dahil edilme kriterlerine uygun 106 hasta ile yürütüldü.
Kas gücü, kas kütlesi, karotis intima-media kalınlığı ve nabız dalga hızı ölçümleri için
sırasıyla el dinamometresi, biyoelektrik impedans analizi (BİA) cihazı, ultrasonografi (USG)
ve SphygmoCor® marka cihaz kullanıldı. Sarkopeni tanısı için EWGSOP-2 raporunda
önerilen tanı algoritması kullanıldı. Düşük kas gücü için erkeklerde <32 kg, kadınlarda <22
kg, düşük kas kütlesi için erkeklerde <9,2 kg/ m², kadınlarda <7,4 kg/ m² sınır değerleri
kullanıldı. Düşük kas gücü ve düşük kas kütlesi tespit edilen hastalar sarkopenik olarak kabul
edildi.

Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 57,4 ± 16,6 iken, 53'ü (%50) erkekti. Hastaların 70'i
(%66) hemodiyaliz (HD) tedavisi almaktaydı. Ortalama diyaliz süresi 6,5 ± 4,9 yıldı.
Sarkopeni sıklığı %47,1'di. Hastaların %88,7'sinde düşük kas gücü saptandı. HD hastaları,
periton diyalizi (PD) hastalarına göre sarkopeniye daha meyilliydi (p=0,001). Sarkopenik
olanlarda, sarkopenik olmayanlara göre ferritin ve kt/v düzeyleri daha yüksek, vücut kitle
indeksleri anlamlı olarak daha düşüktü (p<0.001). İki grup arasında karotis intima-media
kalınlığı ve nabız dalga hızı ölçümleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,62, p=0,68).
18 aylık takip süresi sonunda sarkopeni olan ve olmayan olgularda ölüm ve kardiyovasküler
olay açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı görüldü (p=0,43, p=0,17)

Sonuç: Sarkopeni, diyaliz hastalarında preaterosklerotik belirteçlerle, kardiyovasküler
olay ve tüm nedenlere bağlı mortalite ile ilişkili bulunmadı. Diyaliz hastaları için, düşük kas
gücü ve kas kütlesi tespitinde kullanılan tekniklerin standardize edilmesini ve yeni sınır
değerlerin belirlenmesi gerektiğini önermekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Sarkopeni, diyaliz, mortalite

Abstract:
Background & aims: Sarcopenia is a common complication in people with end-stage
renal disease. Low muscle strength and muscle mass are risk factors for cardiovascular
disease and mortality in dialysis patients. The aim of our study is to investigate the
relationship of sarcopenia with preatherosclerotic markers and its effect on the frequency of
cardiovascular events in patients undergoing dialysis treatment.

Methods: 106 patients participated in our study who provided inclusion criteria. Hand
dynamometer, bioelectrical impedance analysis (BIA) device, ultrasonography and
SphygmoCor® brand device were used for muscle strength, muscle mass, carotid intima
media thickness and pulse wave velocity measurements, respectively. The diagnostic
algorithm of suggested in the EWGSOP-2 report was used for the diagnosis of sarcopenia.
Cut off point of <32 kg in males, <22 kg in females for low muscle strength, and <9.2 kg/m²
in males and <7.4 kg/m² in females were used for low muscle mass. Patients with low muscle
strength and low muscle mass are considered sarcopenic.

Results: The mean age of the patients was 57.4 ± 16.6 years, and 53 (50%) were male.
70 (66%) of the patients were undergoing hemodialysis (HD) treatment. The mean dialysis
duration was 6.5 ± 4.9 years. The prevalance of sarcopenia was 47.1%. Low muscle strength
was detected in 88.7% of the patients. HD patients were more likely to be sarcopenia than PD
patients (p=0,001). Ferritin and kt/v levels were higher and body mass indexes were
significantly lower in sarcopenic patients compared to non-sarcopenic patients (p<0,001).
There was no significant difference between carotid intima media thickness and pulse wave
velocity measurements in the two groups (p=0,62, p=0,68). At the end of the 18-month
follow-up period, there was no statistically significant difference in death and cardiovascular
events in cases with and without sarcopenia (p=0,43, p=0,17).

Conclusion: Sarcopenia was not associated with preatherosclerotic markers,
cardiovascular events and all-cause mortality in dialysis patients. We suggest that the
techniques used to detect low muscle strength and muscle mass for dialysis patients should be
standardized and new cutoff values should be determined.

Key Words: Sarcopenia, dialysis, mortalite