Akaryakıt istasyonlarında NOSACQ-50 güvenlik kültürü çalışması: Kastamonu ili örneği
NOSACQ-50 safety culture study in gas stations: Case of Kastamonu
Yazar: DENİZ YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE ENSARİ ÖZAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering ; Petrol ve Doğal Gaz Mühendisliği = Petroleum and Natural Gas Engineering
Dizin: Akaryakıt istasyonları = Gas station ; Güvenlik iklimi = Safety climate ; Güvenlik kültürü = Safety culture ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Mevcut araştırmanın amacı Kastamonu ilinde bulunan akaryakıt istasyonlarında çalışan bireylerin güvenlik kültürü düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi ve karşılaştırılması, aynı zamanda da bu araştırmada güvenlik kültürü alt boyutlarının birbirleri arasındaki korelasyonların incelenmesidir.
Araştırmaya Kastamonu ili içerisinde bulunan farklı akaryakıt istasyonlarında çalışan toplam 109 kişi gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların güvenlik kültürü düzeylerine belirlemek için toplam 50 soru ve 7 alt boyuttan oluşan NOSACQ-50 güvenlik kültürü ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın istatistiksel analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmış, ikili grupların karşılaştırılmasında independent sample t-test, üç ve daha fazla grupların karşılaştırılmasında One-Way ANOVA ve Tukey, alt boyutlar arası korelasyonların belirlenmesinde ise Pearson testlerinden yararlanılmıştır. 
Araştırmada farklı değişkenlere bağlı güvenlik kültürü alt boyutları karşılaştırıldığında medeni durumda çalışanların güvenlik iletişimi ve güvenlik yeterliliğine güvenmeleri (ÇGİ), görev durumunda yönetimin güvenliği desteklemesi (YGD), yönetimin güvenlik adaleti (YGA) ve çalışanların güvenlik önceliği ve risk almayı kabul etmemeleri (ÇGÖ), çalışma sürelerinde ÇGİ alt boyutlarında istatistiksel anlamlılıklara rastlandı (p<0,05). Alt boyutlar arası korelasyonlar incelendiğinde çalışanların güvenlik sistemlerinin etkinliğine güvenmeleri (ÇGSG) alt boyutu ile ÇGÖ alt boyutu arasında bir korelasyon bulunmazken (p>0,05), diğer tüm alt boyutlar arasında pozitif yönlü orta ve yüksek düzeyde korelasyonlara rastlandı (p<0,05). 
Sonuç olarak, mevcut araştırmada cinsiyet, yaş, eğitim durumu değişkenlerinde tüm alt boyutlarda akaryakıt istasyonları çalışanlarının benzer güvenlik kültürü düzeyine sahip oldukları, medeni durum, görev durumu ve çalışma değişkenlerinde ise farklı alt boyutlarda anlamlılıklar çıkmasına rağmen genel olarak akaryakıt istasyonlarının benzer güvenlik kültürü düzeylerine sahip oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
The present study aims to examine and compare the safety culture levels of individuals working in gas stations in Kastamonu province in terms of different variables and also to examine the correlations between safety culture sub-dimensions in the present study. 
 A total of 109 individuals working at different gas stations in Kastamonu participated in the study voluntarily. NOSACQ-50 safety culture scale, which consisted of a total of 50 questions and 7 sub-dimensions, was used to determine the safety culture levels of the participants. SPSS 22 program was used in the statistical analysis of the study; independent sample t-test was used to compare two groups, while One-Way ANOVA and Tukey were used to compare three or more groups and Pearson test was used to determine the correlations between sub-dimensions. 
When the safety culture sub-dimensions were compared in terms of different variables, statistical significance was found between marital status and safety communication, learning and trust in co-workers' safety competence (SFC); between the status of task  and management safety empowerment (MSE), management safety justice (MSJ) and workers' safety priority and risk non-acceptance (SPR); between working time and SFC sub-dimension (p<0,05). When the correlation between sub-dimensions was examined, while no correlation was found between workers' trust in the efficacy of safety systems (WTES) sub-dimension and SPR sub-dimension (p>0,05), positive moderate and high correlations were found between all the other sub-dimensions (p<0,05).
  As a conclusion, it was found that gas station workers had similar safety culture levels in all sub-dimension in terms of the variables of gender, age and level of education; similar safety culture results were also found in general although significance was found in different sub-dimensions in terms of the variables of marital status, status of task and working time.