Kanatlı hayvanlarda potansiyel aşı adayı Salmonella typhimurium mutant suşunun geliştirilmesi
Development of potential vaccine candidate Salmonella typhimurium mutant strain in poultry
Yazar: ASENA ESRA ERDEM
Danışman: PROF. DR. BARIŞ SAREYYÜPOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Kümes hayvanları = Poultry ; Kümes hayvanları hastalıkları = Poultry diseases ; Mutasyon = Mutation ; Salmonella typhimurium = Salmonella typhimurium

Özet:
Enterobacteriaceae familyasının genel özelliklerini taşıyan Salmonella etkenleri özellikle kanatlı hayvanlarda neden oldukları hastalık ve verim düşüklüğü sebebiyle tüm dünyada oldukça önem kazanmaktadır. Artan halk sağlığı endişesi nedeniyle, Salmonella'nın gıda kaynaklı bulaşmasının önlenmesi, kanatlı hayvancılık sektörü için en önemli konuların başında gelmektedir. Özelikle Salmonella Typhimurium gibi non tifoidal zoonotik etkenlere yönelik koruma ve kontrol programlarının geliştirilmesi insan ve hayvan sağlığı için kritik bir rol oynamaktadır. Günümüzde aşı ile profilaktik korunma bulaşıcı hastalıklara karşı en etkili önlemlerden biri olduğundan, uygun aşıların geliştirilmesi oldukça faydalı olacaktır. Kümes hayvanlarının aşılanması, Salmonella kontrol programının bir parçası olarak, kanatlı sürülerinde S. Typhimurium prevalansının azaltılmasında önemli bir yoldur. Böylece gıda kaynaklı Salmonella enfeksiyonları azalacak ve gıdaların güvenli üretimi sağlanabilecektir. 

Gen işlevinin gösterilmesi ve aşı üretimi amacıyla bazı genlerin delesyonları sağlanmıştır. Gen delesyon yöntemlerinden biri olan lambda red rekombinasyon yöntemi ise bu amacı gerçekleştirebilmek üzere çeşitli çalışmalarda uygulanmıştır. Bu çalışmada, kanatlı hayvan orijinli S. Typhimurium suşları seçilmiş ve bu suşlara Türkiye'de ilk kez lambda red yöntemiyle aroA gen delesyonu yapılarak mutant aşı adayı suşun geliştirilmesi sağlanmıştır. Geliştirilen mutant aşı adayı suş saha suşuyla biyokimyasal özellikleri, koloni morfolojisi ve antibiyotik direnç profilleri gibi yönleriyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Buna göre mutant suşta saha suşuna göre H2S oluşumu ve sitrat testi negatif bulunmuş, koloni morfolojisinde farklılıklar gözlemlenmiş ve kullanılan birçok antibiyotiğe karşı da duyarlılığın arttığı tespit edilmiştir.

Lambda red rekombinasyon yöntemiyle mutant aşı adayı suşun oluşturulduğu bu çalışma S. Typhimurium üzerinde başka genlere yönelik yapılabilecek delesyonlarda yol gösterici olacaktır.

Abstract:
Salmonella agents, which have the general characteristics of the Enterobacteriaceae family, are gaining importance all over the world due to the diseases and the low productivity they cause particularly in poultry. Due to the increasing public health concern, the prevention of foodborne transmission of Salmonella is one of the most important issues for the poultry industry. The development of protection and control programs for non-typhoidal zoonotic agents, especially Salmonella Typhimurium, plays a critical role for human and animal health. Since prophylactic protection with vaccines is one of the most effective measures against infectious diseases today, it will be very beneficial to develop appropriate vaccines. Poultry vaccination, as part of a Salmonella control program, is an important way to reduce the prevalence of S. Typhimurium in poultry flocks. Thus, foodborne Salmonella infections will decrease and safe production of food will be ensured.

Deletions of some genes have been provided for the purpose of demonstrating gene function and producing vaccines. Lambda red recombination method, which is one of the gene deletion methods, has been applied in various studies to achieve this goal. In this study, S. Typhimurium strains of poultry origin were selected and aroA gene deletion was performed on these strains for the first time in Turkey using lambda red method, and mutant vaccine candidate strain was developed. The developed mutant vaccine candidate strain was compared with the field strain in terms of biochemical properties, colony morphology and antibiotic resistance profiles. Accordingly, H2S formation and the results of citrate test were found to be negative in mutant strains, colony morphology of mutant strains and that of wild type strains were observed to be different, and there was an increased sensitivity to many tested antibiotics in mutant strains compared to wild type strains.

This study, in which mutant vaccine candidate strain was created using lambda red recombination method, will lead the deletions that can be made for other genes on S. Typhimurium.