Sklerodermada mortalite ve mortalite üzerine etkili faktörler /
Yazar: FATMA DÜLGER
Danışman: PROF. DR. AHMET MERİH BİRLİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Mortalite = Mortality ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağkalım = Survival ; Skleroderma-sistemik = Scleroderma-systemic

Özet:
Amaç: Çalışmamız, ülkemizde sistemik skleroz (skleroderma) hastalarında mortalite oranları, mortalite ilişkili risk faktörleri ve ölüm nedenlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Method: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Romatoloji Kliniği'nde 2006-2021 yılları arasındaki 15 yıllık süre zarfında, skleroderma tanısı ile takip edilen ya da skleroderma tanısıyla dış merkezlerden yönlendirilen 18 yaş üzeri 322 hastadan, 2013 ACR/EULAR  kriterlerine uymayanlar ya da çakışma sendromu olanlar çıkarıldığında geriye kalan 282 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Mortalite ve ilişkili faktörlerin analizi "tüm hasta kohortu", Raynaud-dışı ilk skleroderma semptomu ≤12 ay olan "iç kohort" ve  12 ay olan "dış kohort" olmak üzere 3 grupta analiz edilmiştir. TÜİK'den elde edilen Türkiye ve İzmir genel popülasyonuna ait  2009-2019 yılları arasındaki "cinsiyete göre yaşa özel ölüm hızı" verileri kullanılarak; çalışmadaki üç ayrı grupta gözlenen ölümlerin, genel popülasyondaki karşılığı olan yaş ve cinsiyetteki beklenen ölümlere oranlanmasıyla SMR hesaplanmıştır. 
Bulgular: Hastalar 3735 hasta yılı süresince takip edilmiştir. Tüm kohortta 76 ölüm (%27) saptanmış ve SMR 2,16 [%95 GA 1,68–2,65] bulunmuştur. Bu grupta, çok değişkenli analizde, malignite [HR 37,61 (%95 GA 9,05-156.37)], PAH [HR 7,51 (%95 GA 1,75- 32,12)], karbon monoksit difüzyon kapasitesi (DLCO) [(<%40/ >%80); HR 19,39 (%95 GA 2,81-133,58)] ve Medsger hastalık şiddet skoru [HR 1,21 (%95 GA 1,06-1,39)] mortalite ilişkili bağımsız risk faktörleri olarak saptanmıştır. Ölümlerin en sık nedeni malignite, ikinci en sık nedeni PAH olarak gösterilmiştir.İç kohortta, 29 ölüm (%23) saptanmış ve ölümlerin ana sebebi malignite [HR 5,15 (%95 GA 1,40-18,98)] ve kardiyovasküler olaylar olarak bulunmuştur.  SMR; erkeklerde iç kohortta (4,27 [%95 GA 1,11–7,44]; 2,90 [%95 GA 0,58–5,22]) daha yüksekken, kadınlarda dış kohortta (3,08 [%95 GA 2,14– 4,02]; 1,73[%95 GA 1,01–2,45]) daha yüksektir.
Sonuç: Türkiye'de Skleroderma hastalarında mortalite sağlıklı popülasyona göre artmıştır. Erkek hastalarda, kadınlara kıyasla hastalığın erken dönemlerinde daha fazla ölüm görülmüştür. İzlem süresi uzun olursa malignitenin en sık ölüm nedeni ve mortalite ile ilişkisi en kuvvetli bağımsız risk faktörü olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Sistemik skleroz, mortalite, sağkalım, SMR, mortalite ilişkili faktörler

Abstract:
ABSTRACT
Objective: The aim of the study was to investigate mortality, risk factors and causes for death in Turkish patients with systemic sclerosis (scleroderma).
Method: After patients with scleroderma that overlapped with another rheumatic disease or not fulfilled 2013 ACR/EULAR criteria were excluded, 282 of the 322 patients aged 18 years and older with a diagnosis of systemic sclerosis who had been referred to or followed at the Rheumatology Department of Dokuz Eylül University Hospital during  the 15 years between 2006 and 2021 were included in the study. Mortality and related factors were analyzed in three groups: the prevalent cohort, the inception cohort with ≤12 months since the first non-Raynaud's phenomenon symptom, the non-inception cohort with >12 months. "Age-specific death rate by gender" data obtained from TUIK for the general population of Turkey and Izmir between 2009 and 2019 was used to calculate the SMR in each cohort by dividing the observed number of deaths by the expected numbers of deaths obtained at the appropriate age and sex-matched mortality rates according to the general population.
Results: The total number of person-years of follow -up was 3735 years. In the prevalent cohort, there were 76 deaths(%27) and the overall SMR was 2.16 [95 %CI 1.68–2.65]. Multivariate analysis showed that malignancy [HR 37.61 (95% CI 9.05, 156.37)], PAH [HR 7.51 (95% CI 1.75-32.12)], carbon monoxide diffusion capacity(DLCO) [%40 vs. >%80; HR 19.39 (95% CI 2.81-133.58)], and Medsger severity scale score [HR 1.21 (95% CI 1.06-1.39)] were independent risk factors for mortality in the prevalent cohort. The most common cause of death was malignancy, followed by pulmonary arterial hypertension (PAH). In the inception cohort, there were 29 deaths(%23) and the leading causes of death were malignancy and cardiovascular events. The SMR for men was higher in the inception cohort (4.27 [95 %CI 1.11–7.44] vs. 2.90 [95 % CI 0.58–5.22]) whereas the SMR for women was higher in the non-inception cohort(3.08 [95 %CI 2,14– 4,02] vs. 1.73 [95 %CI 1.01–2.45]. 
Conclusion: Our data suggest that patients with scleroderma had increased mortality compared with the general population. Men were more associated with early mortality than women. Malignancy represented the main cause of death and conferred the highest risk when the duration of follow-up was long.