Sağlık alanında çalışan akademisyenlerde psikolojik sözleşme ihlâl algısı ve iş tatmini arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi
Evaluation of the relations between psychological contract breach perception and job satisfaction in health academicians
Yazar: NURULLAH BERBEROĞLU
Danışman: PROF. DR. SEZER KORKMAZ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Kurumlar arası somut farklılıkların giderek azaldığı günümüzde, sürdürülebilir rekabet perspektifinden bakıldığında, kurumlar için insan odaklı unsurların ön plâna çıktığı gözlenmektedir. Çalışanların iş tatmini kavramı önemini uzun yıllarca korumuş, son zamanlarda ise psikolojik sözleşme ihlâli kavramı önem kazanmaya başlamıştır. Toplumların inşası, gelişimi ve değişiminde yükseköğretim ve akademisyenler müstesna bir konuma sahiptir. Söz konusu sağlık alanı olunca konunun önemi bir kat daha artmaktadır. Yükseköğretimin vazgeçilmez unsuru olan akademisyenlerin tutumlarının değerlendirilmesi ise her açıdan araştırmaya değer ve önemli bir çalışma alanı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı sağlık alanında görev yapan akademisyenlerin iş tatmini üzerinde psikolojik sözleşme ihlâl algısının etkisini tespit etmek ve organizasyon için önemli bir çıktı olan iş tatmini ve boyutları ile psikolojik sözleşme ihlâl algısı ve boyutları arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır.  Ayrıca demografik özelliklerin bu ilişkilerdeki düzenleyici rolü araştırılarak, bu anlamda literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bu amaçla Ankara ilinde, üniversitelerin tıp ve diş hekimliği hariç sağlık alanında eğitim veren bölümlerinde görev yapan 409 akademisyenin katılımı ile bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Veriler elektronik anket yöntemi ile toplanarak istatistikî analize tâbi tutulmuş; frekans tabloları, hipotez testleri, korelasyon ve regresyon analizi ile düzenleyici etki analizi sonuçları özetlenerek sunulmuştur. Çalışma neticesinde hem psikolojik sözleşme ihlâl algısı, hem de iş tatmini açısından; cinsiyet, medenî durum ve çalışılan üniversite türüne göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Yaş, unvan, akademisyenlik süresi ile mevcut üniversitede çalışma süresi açısından ise hem psikolojik sözleşme ihlâl algısı, hem de iş tatmini için ayrı ayrı olmak üzere gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklar elde edilmiştir. Korelasyon analizine göre; psikolojik sözleşme ihlâl algısı ile iş tatmini arasındaki tüm boyutlardaki ilişkilerin negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Regresyon analizi sonuçlarına göre ise ilişkisel ihlâlin, iş tatmini boyutları üzerinde daha etkili olduğu gözlenmiştir. Demografik özelliklerden sadece çalışılan üniversite türünün düzenleyici rolünün istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara istinâden yöneticilere, araştırmacılara ve otoritelere çeşitli öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Today, the tangible differences between institutions are gradually decreasing. From the perspective of sustainable competition, human-oriented elements gain importance for institutions. The concept of job satisfaction in employees has maintained its importance for many years. Recently, the concept of psychological contract breach has started to gain importance. Higher education and academicians have a very important position in the structuring, development and change of societies. In the field of health, the issue is much more important. Evaluation of the attitudes of academicians, which is an indispensable element of higher education, is seen as an important field of study and worth researching in every respect. The aim of this study is to determine the effect of psychological contract breach perception on job satisfaction of academicians working in the field of health and to reveal the relationships between job satisfaction and its dimensions, an important output for the organization, psychological contract breach perception and its dimensions. Besides, it aims to contribute to the literature by investigating the moderator role of demographic characteristics in these relations. For this purpose, a research was carried out with the participation of 409 academicians working in the departments providing education in the field of health, excluding medicine and dentistry, in Ankara. Data were collected by electronic questionnaire method and statistical analysis was performed. The results are summarized as frequency tables, hypothesis tests, correlation, regression and moderator effect analysis. As a result of the study, in terms of both psychological contract breach perception and job satisfaction, no statistically significant difference was found between the groups according to gender, marital status and type of university. Statistically significant differences were found between the groups in terms of both psychological contract breach perception and job satisfaction in regard to age, title, academic year and working time at the current university. According to the correlation analysis, the relationships between psychological contract breach perception and job satisfaction in all dimensions are negative and statistically significant. According to the results of the regression analysis, relational breach seemed to be more effective on job satisfaction dimensions. Among the demographic characteristics, only the moderator role of the university type was found to be statistically significant. According to the findings, various suggestions were given to managers, researchers and authorities.