Rızaeddin B. Fahreddin ve fıkhî görüşleri
Ridhauddin B. Fakhruddin and his views about Islamicjurisprudence
Yazar: RECEP ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN AK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Cedit hareketi = Movement of Jadidism ; Fahreddin, Rızaeddin = Fahreddin, Rızaeddin ; Rusya = Russia ; İdil-Ural = Idyıı-Ural ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Modern dönem "İslamî Yenileşme" hareketleri, genellikle Osmanlı, Mısır ve
Hint/Pakistan alt-kıtasındaki oluşumlarla bahse konu yapılır. Bu oluşumlardan büyük
ölçüde etkilenmekle beraber, kendine özgü yanlarıyla da dikkat çeken İdil-Ural
Bölgesi yenilikçiliği, zaman ve zemini itibari ile farklı pratiklere tanıklık etmiştir. Bu
çalışmada XIX. yüzyıldaki dinî düşüncelerin yeniden gözden geçirilmesi şeklinde
başlayan İdil-Ural Tatar reform hareketine değinilecek ve bu hareketi savunmakla
temayüz etmiş olan aydınlardan Rızaeddin b. Fahreddin incelenecektir.
Araştırmamız giriş, üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde;
İdil-Ural Müslümanları ve tarihi süreç ele alınacak, Müslümanların genel ve dinî
durumlarına temas edilecek, özellikle Rızaeddin b. Fahreddin'in yaşadığı dönemde
entelektüel çevreyle olan ilişkisine ve dönemin bazı meşhur aydınlarına yer
verilecektir. İkinci bölümde; Rızaeddin b. Fahreddin'in hayatı, bazı önemli
faaliyetleri ve ilmî kişiliği, sonrasında tespit edebildiğimiz kadarıyla fıkıh, kelam,
tarih, biyografi ve eğitim gibi birçok alana dair yazdığı eserlerinden bahsedilecektir.
Üçüncü bölümde; Rızaeddin b. Fahreddin'in usul ve füru'a ait bazı görüşlerine yer
verilecek, bununla beraber bu görüşlerin Rusya Müslümanları özelinde sahadaki
fıkhî pratiklerine değinilecektir. Sonuç kısmında ise yapmış olduğumuz çalışmadan
elde edilen neticeler ifade edilecektir.

Abstract:
Modern period "Islamic reformation" movements are generally discussed
with the formations under the Ottoman Empire, Egypt and Indian/Pakistan.
Alongside being affected by these formations to a great extent, Idel-Ural region
reforms, which stand out with its distinctive characteristics, bear witness to different
practices in terms of time and place. In this study, Idel-Ural Tatar reform
movements, which start as re-review of religious thought, will be examined, and
Ridauddin b. Fahruddin who excelled at defending this reformation movement and
other important intellectuals will be mentioned.
Our research consists of an introduction, three chapters and a conclusion. In
the first part, Idil-Ural Muslims and their history will be discussed, and the general
religious status of Muslims will be touched on, especially his relationship with the
intellectual environment and some famous intellectuals of the period will be
included. In the second part, Ridhauddin b. Fakhruddin's life, some of his important
activities and his scholarly identity will be mentioned, and his works on Islamic law,
theology, history, biography and education will be covered as far as we can identify.
In the third part, some of Ridhauddin b. Fakhruddin's views regarding the principles
and branches of Islamic jurisprudence will be included together with the legal
practices of these views in the Muslim society in Russia. In conclusion, the results
obtained from our study will be expressed.