Potasyumlu gübrelerin yaprak uygulamasının kuraklık stresi altındaki domates bitkisi üzerindeki etkileri
The effects of foliar application of potassium fertilizers on tomato plant under drought stress
Yazar: BAKİ TEMUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELDEREM AKHOUNDNEJAD
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Domates = Tomato ; Gübreleme = Fertilization ; Kuraklık = Drought ; Potasyum klorür = Potassium chloride ; Potasyum nitrat = Potassium nitrate ; Potasyum sülfat = Potassium sulfate

Özet:
Dünyada en fazla üretilen sebzelerden biri olan domatesin farklı abiyotik stresler ile verimi önemli ölçüde azalır ve kuraklık en önemli abiyotik streslerden biridir. Kuraklık stresi bitki büyümesini etkiler ve bu da verimin düşmesine neden olur. Bu araştırmada, farklı kuraklık stresi altındaki domates bitkisinin potasyum sülfat, potasyum nitrat ve potasyum klorür gübrelerinin yapraktan uygulanarak domates bitkisi üzerindeki tepkileri araştırılmıştır. Deneme 2020 yılı yetiştirme sezonunda Şırnak ili İdil ilçesi Çığır köyü ekolojik şartlarında tesadüf bloklar deneme desenine göre 3 tekerrürlü olacak biçimde yürütülmüştür. Denemede bitkisel materyal olarak Kamenta F1 sanayi domates çeşidi ve yerli domates genotipi Fereng kullanılmıştır. Denemede 3 farklı sulama düzeyi %100 sulama (kontrol), %66 sulama ve %33 sulama uygulanmıştır. Araştırmada gübre olarak %1 oranında yapraktan potasyum sülfat, potasyum nitrat ve potasyum klorür uygulanmıştır. Araştırmada yeşil aksam değerlendirilmesi, yaprak oransal su içeriği, yaprak sıcaklığı, yaprak klorofil miktarı, yaprak hücrelerinde membran zararlanması, yeşil aksamda ve meyvede yaş ve kuru ağırlık, yeşil aksamda ve meyvede makro ve mikro besin element analizi (K, Ca, Mg, N, Cu, Fe, Zn, Mn), toplam şeker içeriği, toplam fenolik ve flavonoid madde tayini, toplam meyve sayısı, toplam verim, ortalama meyve ağırlığı, meyve çapı ve boyu, meyve sertliği, meyve et kalınlığı, suda çözünebilir kuru madde ve pH analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda kuraklık stresinin hem Kamenta F1 çeşidi ve hem de Fereng domates genotipinde kontrole (%100 sulama) kıyasla yeşil aksamda ve meyvede bulunanan Ca ve Mg element içeriğini önemli derecede düşürmüştür. Uygulanan potasyumlu gübrelerinin domates bitkilerinde yeşil aksama, klorofil miktarına, meyvede bulunan Fe ve Zn içeriğine, yeşil aksamda Zn içeriğine, ortalama meyve ağırlığında etkili olduğu tespit edilmiştir. K2SO4 gübre uygulamasının diğer gübre (KNO3 ve KCI) uygulamalarına göre yaprak sıcaklığında, meyve boyunda, meyve eti sertliğinde, meyve et kalınlığında, SÇKM'de ve toplam verimde daha iyi sonuçlar göstermiştir. Kontrole kıyasla en iyi sonuçlar %33 sulama şartları altındaki bitkilerde toplam şeker içeriğinde, toplam fenolik ve flavonoid madde miktarında elde edilmiştir. Sonuç olarak kuraklık stresi altında yapraktan uygulanan K2SO4, KNO3 ve KCI gübrelerinin meyve verim kalite parametrelerinde olumlu etkiye sahip olacağı görülmüştür.

Abstract:
The yield of tomato, which is one of the most produced vegetables in the world, decreases significantly due to different abiotic stresses and drought is one of the most important abiotic stresses. Drought stress affects plant growth, resulting in reduced yields. In this study, the response of the tomato plant under different drought stress to the foliar application of potassium sulfate, potassium nitrate and potassium chloride fertilizers on the tomato plant was investigated. The experiment was carried out in a randomized block design with 3 replications in the ecological conditions of Çığır village, İdil district of Şırnak province, in the growing season of 2020. In the experiment, Kamenta F1 industrial tomato variety and domestic tomato genotype Fereng were used as plant material. In the experiment, 3 different irrigation levels, 100% irrigation (control), 66% irrigation and 33% irrigation were applied. In the study, 1% of foliar potassium sulfate, potassium nitrate and potassium chloride were applied as fertilizer. Evaluation of the green parts, proportional water content of leaves, leaf temperature, amount of leaf chlorophyll, membrane damage in leaf cells, fresh and dry weight of green parts and fruit, macro and micro nutrient element analysis (K, Ca, Mg, N, Cu, Fe, Zn, Mn), total sugar content, total phenolic and flavonoid substance determination, total fruit number, total yield, average fruit weight, fruit diameter and length, fruit firmness, fruit wall thickness, water-soluble dry matter and pH analysis has been made. As a result of the research, drought stress significantly decreased the Ca and Mg element content in green parts and fruit in both Kamenta F1 variety and Fereng tomato genotype compared to control (100% irrigation). It was determined that the applied potash fertilizers were effective on green parts, chlorophyll amount, Fe and Zn content in fruit, Zn content in green parts, average fruit weight in tomato plants. K2SO4 fertilizer application showed better results in leaf temperature, fruit length, fruit flesh firmness, fruit wall thickness, BRİX and total yield compared to other fertilizer (KNO3 and KCI) applications. Compared to the control, the best results were obtained in total sugar content, total phenolic and flavonoid substance content in plants under 33% irrigation conditions. As a result, it has been seen that the foliar application of K2SO4, KNO3 and KCI fertilizers under drought stress will have a positive effect on fruit yield quality parameters.