Lefkoşa kent dokusunda mimari üsluplar
The archtectural styles in the urban pattern of Nicosia
Yazar: HAVVA ARSLANGAZİ
Danışman: PROF. DR. SELÇUK MÜLAYİM
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Mimarlık Tarihi ve Kuramı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Kent dokusu = Urban texture ; Kıbrıs = Cyprus ; Kıbrıs-Lefkoşa = Cyprus-Lefkoşa ; Kıbrıs-Lefkoşa-Suriçi = Kıbrıs-Lefkoşa-Suriçi ; Mimari üslup = Architectural style

Özet:
Bir Akdeniz adası olan Kıbrıs jeopolitik önemi nedeniyle, tarih boyunca birçok kültüre ev sahipliği yapmıştır. Lefkoşa ise yüzyıllarca adanın başkentliğini yapmış, bu sebeple farklı kültürlerin adaya getirdiği değişimlerin merkezi olma konumunu sürdürmüştür. Kültürlerin getirdiği yenilikler, değişim ve eklemelerle zamanla değişen, gelişen ve kentleşen Lefkoşa, bugün birçok üslubu bir arada barındıran bir kenttir.Bu tez çalışmasında, kentleşme sürecinde oluşan zengin Lefkoşa kent dokusu içinde yer alan mimari üslupların ortaya çıkarılması ve konunun sanat tarihi bağlamında irdelenmesi amaçlanmıştır.Birinci bölümde çalışma konusunun çerçevesi, kentin tarihsel geçmişi, önceden yapılmış araştırma ve yayınlar, çalışmada kullanılan yöntemle ilgili bilgi verilmiştir. Katalog bölümünde 33 farklı yapı ele alınarak; her bir yapının kent içinde konumu, plan şeması ve elemanları, mimari unsurları, bezemesi, değerlendirmesiyle ayrıntılı çözümlemeleri yapılmıştır.?Topografya ve Kent Dokusunun Gelişimi? başlığı altındaki bölümde, yapıların incelenmesiyle ortaya çıkan kent dokusunun gelişimi yer almaktadır. Buna göre Lefkoşa'da önce küçük, tarıma dayalı, kırsal yerleşmeler; daha sonra Roma ve Bizans'la birlikte içerisinde kentleşmeye doğru birtakım gelişmeleri barındıran tek yerleşme belirlenmiştir. Ardından bir kent strüktürüne sahip Lüzinyan dönemiyle başlayan ve günümüze kadar süren Gotik, Rönesans, Osmanlı, tarihselcilik ve modernleşme süreçlerinde Lefkoşa kent dokusunda üslupsal gelişim ve oluşum aşamaları tespit edilmiştir. Değerlendirme bölümünde dokunun kronolojik gelişimi, yok olmuş birçok yapının mevcudiyeti, Lefkoşa'nın bir kıyı kenti olan Magosa'yla karşılaştırılması ve aralarındaki farklılıkla benzerliklerin tespiti, yarınki Lefkoşa'nın yaşayan bir kent olabilmesi için bu zenginliğin korunmasının önemi ele alınmıştır. Sonuç kısmında; Lefkoşa kent dokusunda üslupsal birikim belirlenmiş, her kültürün kendi geleneğini ve üslubunu katmasına rağmen, kentin sahip olduğu dokunun evrimini sürdürdüğü ve geliştiği ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Cyprus is an island in the Mediterranean, marked by the distinct characteristics of many cultures because of its geopolitical importance. Nicosia is the capital of the island, a status it enjoyed for centuries. The city was and continues to be a center of fundamental changes caused by different cultural influences. Today, Nicosia is a city characterized by many styles resulting from various cultural contributions and innovations that affected its architecture and urbanization.This study aims to investigate subjects related to history of art and introduce to architectural styles in the urban pattern of Nicosia resulting from urbanization processes.The first chapter explains the study?s methodology, former researches and publications, historical background of the city and the structure of the subject. In the following catalogue 33 different buildings are examined; each is entirely analyzed concerning its location in the city, its planning, architectural components and decoration.The chapter titled ?Topography and Development of the Urban Pattern? describes the development of Nicosia?s urban pattern constituted by the analyzed buildings: At the beginning small rural settlements, later a settlement showing developments towards urbanization during the Roman and Byzantine periods are defined. This is followed by a discussion of the urban formation processes starting from the Gothic era of the Lusignans to which today?s urban structure partially goes back. In the evaluation similarities and differences between Nicosia and the coastal city ?Famagusta? are defined and the chronological development of Nicosia?s urban pattern is considered. Additionally, the accumulation of styles in the urban pattern is determined; although each culture added to the city?s tradition and style, development and consistency of existing urban structures are revealed by this study.