Tip 2 diyabet hastalarında beslenme durumu ve duygusal stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assesment of relation the nutritional status and emotional distress of patients with TYPE 2 diabetes
Yazar: MAKBULE ERÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. AYLİN AYAZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Depresyon = Depression ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları = Stress disorder

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Tip 2 diyabetli (Tip 2 DM) hastaların, antropometrik ölçümleri, biyokimyasal bulguları ve beslenme durumları ile duygusal stres ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada Ankara Özel Ortadoğu 19 Mayıs Hastanesi Diyet Polikliniği'ne başvuran, yaşları 19-64 yıl arasında değişen Tip 2 DM tanısı almış 165 hasta rastgele örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma kapsamındaki bireylerin genel bilgileri, besin tüketim durumları, fiziksel aktivite düzeyleri; anket kağıdına kaydedilmiş, antropometrik ölçümleri alınarak beden kütle indeksleri (BKİ) ve bel/kalça oranları hesaplanmıştır. Tip 2 DM'lu hastaların duygusal stres ve depresyon düzeyleri, Türk hastalarda geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmış olan Diyabetle İlgili Sorunlu Alanlar Ölçeği (DİSA) ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile ölçülmüştür. Duygusal stres puan ortalaması; ekonomik durumu düşük olan bireylerin iyi olanlardan, diyabet süresi >5 yıl olanların <5 yıl olanlardan, diyabet dışı kronik hastalığı bulunan bireylerin bulunmayanlardan daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca duygusal stres puan ortalaması diyetlerine dikkat etmeyenlerin, edenlerden; morbid obez olan bireylerin, diğer bireylerden; Hemoglobin A1c (HbA1c) düzeyi ≥%7 olanların <%7 olanlardan daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Beck depresyon puanları ise ekonomik durumu kötü olan bireylerin diğer bireylerden, eğitim düzeyi düşük olan bireylerin yüksek olan bireylerden; diyabet süresi >5 yıl olan bireylerin, < 5 yıl olan bireylerden ve HbA1c düzeyi ≥%7 olanların <%7 olanlardan daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Ayrıca bireylerin enerji, karbonhidrat ve yağ alımları ile Beck depresyon ve DİSA puanları arasında önemli korelasyonlar belirlenmiştir (p<0.05). HbA1c <%7 olan grupta enerji, tahıl grubu ve tatlı tüketimleri daha düşük (p<0.01), protein (%) ve yağ (%) alımları >%7 olan gruba göre daha yüksektir (p<0.05). Sonuçlar; diyabet hastalarının rutin takipleri sırasında, beslenme ile duygusal stres arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi glisemik kontrolün sağlanmasında yararlı olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
The purpose of the study was to determine the relationship between anthropometric measures, biochemical markers, nutritional status, emotional distress and depression status in Type 2 diabetic patients. In this study, one hundred and sixty five patients who applied to Diet Department of Ankara Özel Ortadoğu 19 Mayıs Hospital with a diagnosis of diabetes, aged between 19-64 years, were randomly selected. Patients filled a survey to determine the nutritional status and physical activity levels, to measure anthropometric measurements in order to calculate BMI and waist/hip ratio. Their emotional distress scores were measured by Problem Areas in Diabetes Questionnaire (PAID) and depression scores were measured by Beck Depression Scales that were culturally adaptated and validated in Turkish patients. Low-income patients had higher emotional distress score than others; patients with diabetes duration >5 years had higher emotional distress score than patients with diabetes duration <5 years; patients with illness except diabetes have higher emotional distress score than other group; patients who were not careful with their diets had higher mean score than who are; morbid obese patients had higher mean score than others and HbA1c ≥ 7 % group had higher mean score than HbA1c < 7 % group (p<0.05).  Low-income patients had higher depression scores than middle or high income patients; people with lower educational level had higher depression score than other patients; patients with diabetes duration >5 years had higher depression score than patients with diabetes duration <5 years; HbA1c ≥ 7 % group had higher depression score than HbA1c < 7 % group (p<0.05). Positive corelations (p<0.05) seen with Beck Scores and carbonhydrate intake, emotional distress and energy, carbonhydrate intake; negative corelations (p<0.05) were seen with PAID score and total fat intake. It is seen that HbA1c < 7 % group consumed lower energy, grain and sweets, higher fat (%) and proteins (%) (p<0.05). Results show that measuring the association of emotional distress of patients with diabetes and  nutritional status during their control was beneficial to evaluate clinic status.