Etik eğitiminde standart hasta kullanımının hemşirelik lisans öğrencilerinin ahlaki duyarlılık, ahlaki muhakeme ve etik karar verme becerilerine etkisinin incelenmesi
Effects of using standardized patients in ethics education on nursing baccalaureate students' moral sensitivity, moral reasoning and ethical decision-making
Yazar: GÜLHAN ERKUŞ
Danışman: PROF. DR. LEYLA DİNÇ ; PROF. DR. MELİH ELÇİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ahlak eğitimi = Moral education ; Ahlaki değerler = Moral values ; Hastalar = Patients ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Karar verme = Decision making ; Muhakeme yeteneği = Reasoning ability ; Tıp etiği = Medical ethics ; Tıp eğitimi = Education-medical

Özet:
Araştırma etik eğitiminde standart hasta kullanımının hemşirelik lisans öğrencilerinin ahlaki duyarlılık, ahlaki muhakeme ve etik karar verme becerilerine etkisini sınıf içi vaka analizi yöntemiyle karşılaştırarak değerlendirmek amacı ile yarı deneysel niceliksel ve öğrencilerin konuya ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak üzere niteliksel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 2017-2018 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Yarıyılında Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Hemşirelik Tarihi ve Deontoloji Dersi 'ne kayıt yaptırmış olan, araştırmaya katılmayı gönüllü olarak kabul eden 89 hemşirelik öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada etik öğretimi kuramsal öğretimin tamamlanmasından sonra Çalışma Grubu 1' de standart hasta ile Çalışma Grubu 2' de sınıf içi vaka analizi ile yapılmıştır. Araştırmada veriler Ahlaki Duyarlılık Anketi (ADA), REST'in Değerleri Belirleme Testi (DIT) ve Hemşirelik Etik İkilem Testi (HEİT) kullanılarak toplanmıştır. Araştırma niceliksel verilerinin değerlendirilmesinde ortalama, standart sapma, frekans dağılımı, Ki-Kare analizi, bağımsız örneklem t testi, Mann Whitney U testi, tekrarlı ölçümler, Friedman testi, Cochran's Q testi, Pearson korelasyon ve Spearman korelasyon testi kullanılmıştır. Niteliksel veriler odak grup görüşme sorularına göre gruplandırılarak tema ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırmanın niceliksel verilerinden elde edilen sonuçlara göre ahlaki duyarlılık puanının standart hasta grubunda vaka grubuna göre azalması istatiksel olarak anlamlı bulunmuş, ahlaki muhakeme ve etik karar verme puanları açısından çalışma grupları arasında istatiksel açıdan anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Araştırma sonuçlarına göre iki öğretim yöntemi karşılaştırıldığında, standart hasta grubunda yer alan öğrencilerin ahlaki duyarlılıkları daha yüksek bulunmuş, ahlaki muhakeme ve etik karar verme becerileri açısından farklılık bulunamamıştır. Öğrenciler ile yapılan odak grup görüşmelerinde her iki grupta yer alan öğrenciler de etik karar vermenin zor bir süreç olduğunu, uygulamalı çalışmanın yararlı olduğunu, etik sorunlara karşı farkındalıklarını artırdığını, kendi duygularını keşfetmelerini sağladığını, uygulamalı çalışmanın daha sık yapılmasının yararlı olacağını ifade etmişlerdir. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda hemşirelik etik eğitiminde hem vaka tartışması, hem de standart hasta uygulama öğretim yöntemlerinin kullanılması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Hemşirelik Etiği, Hemşirelik Eğitimi, Etik, Standart Hasta, Vaka Analizi

Abstract:
This study was conducted both as quasi experimental to investigate the effects of using standardized patients in ethics education on nursing baccalaureate students' moral sensitivity, moral reasoning and ethical decision-making by comparing it with case analysing in class, and as qualitative to explore the views of students. Sample consisted of 89 Hacettepe University Faculty of Nursing students who were enrolled to Nursing History and Deontology course during the education year of 2017-2018 and who had voluntarily accepted to participate this study. In this study, following the lectures of theoretical components of ethics, students were randomly assigned into two working groups, namely; group 1 continued learning with standardized patients, while group 2 continued though case analysing in the class. Data were collected using the Moral Sensitivity Questionnaire, Rests' Defining Issues Test and Nursing Dilemma Test. Quantitative data were analysed using descriptive statistics, and qui square test, Mann Whitney U test, the Unpaired t-test and Cochran's Q Test were employed to compare the differences between two groups, and Friedman test is used for one-way repeated measures. The strength of association between variables was analysed using the Pearson and Spearman correlation tests. Qualitative data were analysed by transcribing verbatim and grouping into themes and subthemes based on the focus group questions. According to the results, the mean score of moral sensitivity of students in standardized patient group significantly decreased over time compared to students in the case analysing group, while the mean scores of students in both groups on moral reasoning and ethical decision making were not statistically significant. Results indicated that compared to case analysing method, the use of standardized patients in ethics education improved the moral sensitivity of nursing students; however, there was no difference in terms of developing their moral reasoning and ethical decision-making. Qualitative data obtained from focus group discussions revealed that students consider ethical decision-making as a difficult and complex process; however, they reported that learning experiences either via case analysing or using standardized patients were useful because such experiences increased their awareness of ethical problems and ability to discover their own feelings. Based on the results of this study, we recommend the use of both standardized patients and case analysing as teaching methods in ethics education.

Key words: Nursing Ethics, Nursing Education, Ethics, Standardized Patient, Case
Analysing.