Multipl sklerozlu hastalarda motor-motor ve motor-kognitif dual taskların dengeye etkisi
Effect of motor-motor and motor-cognitive dual tasks on balance in multiple sclerosis
Yazar: FULYA MERCAN
Danışman: PROF. DR. BİLGE KARA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Nörolojik Fizyoterapi-Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Biliş = Cognition ; Denge = Equilibrium ; Motor beceriler = Motor skills ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Multipl Skleroz'te (MS) dual task performansı sıklıkla etkilenmiştir. MS'li hastalarda motor-motor ve motor-kognitif dual taskların dengeye etkisini incelemektir.
Yöntem: Araştırmaya 38 MS hastası alındı ve sonuçlar yaşları MS grubu ile eşleşik 34 sağlıklı kontrol ile karşılaştırıldı. Dengeyi değerlendirmek için 'Steady Stance Test' (SST), Berg Denge Ölçeği (BBS) ve Aktiviteye Özgü Denge Güvenliği Ölçeği (ABC) kullanıldı. SST tasksız olarak ve motor-motor, motor-kognitif tasklarla birlikte tekrarlandı. Özürlülük, bilişsel durum, depresyon ve yorgunluk değerlendirmesi için sırasıyla 'Expanded Disability Status Scale' (EDSS), Standardize Mini Mental Test (SMMT), 'Beck' Depresyon Envanteri (BDI) ve Yorgunluk Etki Ölçeği (YEÖ)  kullanıldı.
Bulgular: MS hastaları ile kontrol grubu arasında BBS ve ABC'de anlamlı farklılık gözlendi. SST'nin gözler açık tasksız sol ayak önde duruş, gözler kapalı tasksız, motor-motor ve motor kognitif tasklı sağ ayak önde tandem duruş, gözler kapalı tasksız sol ayak önde tandem duruş ve gözler kapalı tasksız ve motor-kognitif tasklı sağ tek ayak üzerinde duruş testleri dışındaki tüm parametrelerinde MS grubu ile kontrol grubu arasında anlamlı farklılıklar vardır. Sol ayak önde tandem duruşta gözler kapalı tasksız duruş ile motor-motor tasklı duruş arasında ve tasksız duruş ile motor-kognitif tasklı duruş arasında anlamlı fark saptanmıştır. BBS ile EDSS arasında, BBS ile ABC arasında ve BBS ile YEÖ'nün fiziksel ve sosyal alt parametreleri arasında korelasyonlar bulunmuştur. YEÖ'de gruplar arasında farklılık gözlenmemiştir.
Sonuç: MS hastalarında gözler açık pozisyonda yapılan 'dual task'lar dengeyi azaltmıştır. Gözler kapalı olarak yapılan motor-kognitif 'dual task', motor-motor 'dual task'a göre dengede kalış süresini daha fazla arttırmıştır. MS hastaları için motor-kognitif dual tasklı gözler kapalı denge eğitimi verilebilir.

Anahtar Sözcükler: Multipl skleroz, dual task, denge

Abstract:
Background: Dual tasking is frequently impaired in Multiple Sclerosis (MS).We aimed to examine the effects of motor-motor and motor-cognitive tasks on balance in MS patients.
Methods: Thirty-eight MS patients and 34 age-matched healthy controls were included. Steady Stance Test (SST), Berg Balance Scale (BBS) and Activities-specific Balance confidence Scale (ABC) were used to evaluate the balance. Expanded Disability Status Scale (EDSS), Mini-mental State Examination (MMSE), Beck Depression Inventory (BDI) and Fatigue Effect Scale (FES) were used to evaluate disability, cognitive impairment, depression and fatigue, respectively. 
Results: The BBS and ABC scores were significantly different between the groups. Patients had weaker balance in all balance tests compared with controls. All parameters of SST, except eyes closed right stride stance, eyes opened left stride stance without task, eyes closed left tandem stance and right single stance without task were significantly impaired in MS patients. Both motor-motor and motor-cognitive tasks improved the balance when eyes closed on left tandem stance compared to without task situation. BBS was significantly correlated with EDSS, ABC, FES physical subgroup and FES social subgroup. No significant difference was found between the groups in FES.
Conclusion: Dual task decreased balance in MS patients when eyes opened. Motor-cognitive dual task had more effect to increase balance than motor-motor task in eyes closed situations. Eyes closed balance treatment with motor-cognitive dual task could be beneficial for MS patients.

Key Words: Multiple Sclerosis, dual task, balance