Temporomandibular Eklem Düzensizliklerinin Diş Hekimliği Öğrencilerinde Tanı Kriterleri Aksis 1 ile Değerlendirilmesi ve Dişsel Maloklüzyonlarla İlişkisinin İncelenmesi
Evaluation of temporomandibular joint disorders in dental students using axis I diagnostic criteria and their relationship with dental malocclusions
Yazar: ÇAĞLAYAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MÜNİRE ECE SABAH
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Çalışmamızda temporomandibular eklem düzensizliklerinin (TMD) diş hekimliği öğrencilerinde Tanı Kriterleri Aksis 1 ile değerlendirilmesi ve eğitim yılı, yaş, cinsiyet, overjet, overbite, açız açma şekli, ağız açma miktarı ve dişsel maloklüzyonlarla ilişkisinin bir arada incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'nde 2022-2023 eğitim yılı bahar dönemi diş hekimliği öğrencilerini kapsayan kesitsel araştırma 340 öğrenci (140 erkek, 200 kadın; yaş ortalaması 21,6 ± 1,5) üzerinde yürütülmüştür.  Çalışmada TMD tanısında kullanılmak üzere Tanı Kriterleri (DC/TMD) Aksis 1 formu kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerde frekans, ortalama, medyan ve standart sapmalar hesaplanmıştır. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılması Pearson Ki-kare testi, nümerik değişkenlerin karşılaştırılması ise Mann Whitney U testi ile yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmada, TMD görülme oranı %53,2 olup, özellikle 1. Sınıf öğrencilerinde daha az sıklıkta rastlanmış ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0,006). Angle sınıflamasına göre TMD görülme oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0,233). Cinsiyetler arasında TMD görülme sıklığında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0.149). Transversal ve vertikal yöndeki maloklüzyonlar ile TMD arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ağız açma şekilleri açısından, sapma göstermeyen öğrencilerin %57,7'sinde TMD yokken, deviasyona sahip öğrencilerin %74,7'sinde TMD tespit edilmiştir (p<0,001). Çift taraflı TMD görülen öğrenci oranı %22,4 (n=76)'tür. Tek taraflı TMD görülen öğrenci oranı %30,8 (n=105)'dir. Her iki tarafta da düzensizlik görülmeyen öğrenci oranı %46,8 (n=159) bulunmuştur. TMD'ler arasında hem sağ hem sol tarafta en fazla görülen düzensizlik redüksiyonlu disk deplasmanı olarak bulunmuştur. Öğrencilerin sağ bölgesinde ağrı bulunması istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Sağ TME'sinde ağrısı olan 45 öğrenciden 6'sında eklem ağrısı, 39'unda ise kas ağrısı tespit edilmiştir ve bu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p <0,001). Sol TME'sinde ağrısı olan 7 öğrencinin 6'sında eklem ağrısı, 1'inde kas ağrısı mevcuttur. Eklem ağrısı bu grupta istatistiksel anlamlı bulunmuştur (p= 0,032).
Sonuçlar: Diş hekimliği öğrencilerinde yaş, cinsiyet, ağız açma miktarı, overjet, overbite, dişsel Angle sınıflaması ve transversal yönde çapraz kapanış varlığı ile TMD'ler arasında ilişki yoktur. Eğitim yılı ilerledikçe TMD görülme sıklığında artış gözlenmiştir. Deviasyona sahip öğrencilerde TMD görülme sıklığı daha yüksektir. TMD'ye sahip öğrencilerin sağ TME bölgesinde ağrı bulgusuna daha fazla rastlanmaktadır. Sağ TME'sinde ağrı bulunan öğrencilerin kas ağrısı daha fazla, eklem ağrısı daha azdır. Sol TME'sinde ağrı bulunan öğrencilerin eklem ağrısı daha fazladır. Diş hekimliği öğrencilerinin TMD belirtilerini erken dönemde tanıması ve öğrencilerin uygun tedavi yöntemlerine yönlendirilmesi önem taşımaktadır.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to evaluate temporomandibular joint disorders (TMD) in dental students using Diagnostic Criteria Axis 1 and to examine their relationship with academic year, age, gender, overjet, overbite, mouth opening style, mouth opening amount and dental malocclusions.
Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted in the spring term of the 2022-2023 academic year at the Faculty of Dentistry, Ege University, with a sample of 340 dental students (140 males, 200 females; mean age 21.6 ± 1.5). The Diagnostic Criteria for TMD (DC/TMD) Axis 1 form was used for diagnosing TMD. Descriptive statistics, including frequency, mean, median, and standard deviations, were calculated. Pearson's Chi-square test was used for the comparison of categorical variables, and the Mann Whitney U test was employed for the comparison of numerical variables.
Results: The prevalence of TMD in the study was 53.2%, with first-year students showing a lower frequency of TMD, which was statistically significant (p=0.006). No statistically significant difference was found in TMD prevalence according to the Angle classification (p=0.233). No significant difference in TMD prevalence between genders was detected (p=0.149). No significant relationship was found between TMD and malocclusions in the transversal and vertical directions. Regarding mouth opening styles, 57.7% of students without deviation had no TMD, while 74.7% of students with deviation were diagnosed with TMD (p<0.001). The percentage of students with bilateral TMD was 22.4% (n=76), and those with unilateral TMD accounted for 30.8% (n=105). The percentage of students without TMD on either side was 46.8% (n=159). Among the TMDs, the most common disorder detected on both the right and left sides was disc displacement with reduction. The presence of pain in the right region was found to be statistically significant (p<0.001). Among the 45 students with pain in the right TMJ, 6 had joint pain, and 39 had muscle pain, which was statistically significant (p<0.001). Of the 7 students with pain in the left TMJ, 6 had joint pain, and 1 had muscle pain. Joint pain in this group was found to be statistically significant (p=0.032).
Conclusions: There is no relationship between age, gender, mouth opening amount, overjet, overbite, dental Angle classification, and the presence of crossbite in the transversal direction with TMD in dental students. However, the prevalence of TMD increased with advancing academic years. Students with deviation had a higher frequency of TMD. Among students with TMD, pain is more commonly observed in the right TMJ region. Students with pain in the right TMJ tend to have more muscle pain and less intra-articular pain, whereas those with pain in the left TMJ tend to have more intra-articular pain. It is important for dental students to recognize TMD symptoms early and to be directed toward appropriate treatment methods.