Kısa süreli gündüz uykusunun sağlıklı deneklerde yürütücü işlevler üzerine akut etkisi: Bir fNIRS çalışması
Acute effect of short-term daytime sleep on executive functions in healthy subjects: A fNIRS study
Yazar: FATMA SEMİHA ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. MEHMET YÜCEL AĞARGÜN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Rüya, Uyku ve Hipnoz Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Kısa süreli gündüz uykusu = Short term daytime sleep ; N-geri görevi = N-back ; Stroop etkisi = Stroop effect ; Uyku = Sleep ; Yakın kızılötesi ışın spektroskopisi = Functional Near Infrared Spectroscopy ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada kısa süreli gündüz uykusunun (şekerleme) sağlıklı deneklerde yürütücü işlevler üzerine akut etkisi olup olmadığı fNIRS ölçümleriyle birlikte araştırılmıştır. Araştırmaya katılan sağlıklı ve genç sekiz katılımcı, uyku laboratuvarında kısa süreli gündüz uykusunu PSG cihazı ile bağlı olarak deneyimlemiş, katılımcılara yürütücü işlevleri ölçen Stroop ve N-back paradigmaları uygulanırken NIRS ölçümü alınmıştır. Katılımcıların duygudurumu Duygudurum Profili Ölçeği (DPÖ), Duygudurum Ritm Envanteri-revize (DRE-r); uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ); sirkadiyen ritmi Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği (SAÖ) ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların PSG raporlarına göre tüm katılımcılar evre 2 kısa süreli gündüz uykusu (N2 nap) (ort. 20,85 dakika) deneyimlemişlerdir. N2 napi öncesi ve sonrası alınan DPÖ ve DRE-r ölçeklerinde DPÖ'nün çökkünlük-keyifsizlik ve yorgunluk-durgunluk alt ölçeklerinde anlamlı bir farklılaşma olurken (p<.05) diğerlerinde anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>.05). N2 napi öncesi ve sonrası Stroop ve N-back görevlerine verilen tepki süresi ve doğruluk oranı karşılaştırıldığında anlamlı bir fark görülmemiştir (p>.05). Öncesi ve sonrası NIRS ölçümleri açısından da bir anlamlı farklılaşma yoktur (p>.05).

Abstract:
In this study, whether short-term daytime sleep (nap) has an acute effect on executive functions in healthy subjects was investigated together with fNIRS measurements. Eight healthy and young participants participating in the study experienced nap sleep with a polysomnography (PSG) device in the sleep laboratory, and the fNIRS measurement was taken while the Stroop and N-back paradigms measuring executive functions were applied to the participants. Mood of the participants was evaluated with Profile of Mood States (POMS) and Mood Rhythm Instrument Revised (MRhI-r); sleep quality of participants evaluated with Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI); circadian rhythm of participants evaluated with Morningness-Eveningness Questionnare (MEQ). According to the participants' PSG reports, all participants experienced stage 2 short-term naps (N2 naps) (mean 20.85 minutes). In the POMS and MRhI-r scales taken before and after the N2 nap, while there was a significant difference in the depression-dejection and fatigue-inertia subscales of POMS (p<.05), no significant difference was found in the others (p>.05). When the response time and accuracy rate of Stroop and N-back tasks were compared before and after N2 nap, no significant difference was observed (p>.05). There was also no significant difference in terms of pre- and post-fNIRS measurements (p>.05).