Türk Hukukunda patent lisansı sözleşmesi
Patent licence agreement in Turkish Law
Yazar: SAADET HANDE ÖZSOY
Danışman: PROF. DR. KUDRET GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Hukuk = Law ; Lisans anlaşmaları = Licence agreements ; Patent lisansı sözleşmeleri = Patient licence agreement ; Sözleşmeler = Contracts ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Türk Hukuku'nda patent lisansı sözleşmesi, Borçlar Kanunu'nda düzenlenmemiştir. Bu sözleşmeye ilişkin hükümler 551 sayılı Patent Hakkının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'de yer almaktadır. Ancak bu KHK'de de sözleşme tüm unsurları ile bir bütün olarak düzenlenmediğinden doktrinde çoğunlukla kabul edilen ve bizim de katıldığımız görüşe göre, sözleşme isimsiz sözleşme niteliğindedir.Anılan KHK'nin patent üzerinde hak tesisine ilişkin 86 ncı maddesinde, patent başvurusu veya patentin başkasına devredilebileceği, miras yolu ile intikal edebileceği, rehin edilebileceği ve kullanma hakkının lisans konusu olabileceği öngörülmektedir. 551 sayılı KHK'nin ?Sözleşmeye Dayalı Lisans? başlıklı 88 inci maddesinde ise, patent başvurusunun veya patentin kullanma hakkının, milli sınırların bütünü içinde veya bir kısmında geçerli olacak şekilde, lisans sözleşmesine konu olabileceği belirtilmektedir.Patent lisansı sözleşmesi, lisans verenin fikri mülkiyet hakkı niteliğindeki patentten doğan haklarının kullanılması hakkının lisans alana belirli ya da belirsiz bir süre için kural olarak belirli bir bedel karşılığında verildiği ve lisans alan için şahsi hak doğuran tam iki taraflı bir sözleşmedir.Sözleşme çeşitli türlerde yapılabilmekte olup en önemli türleri basit lisans ve inhisarî lisans olarak görülmektedir. Basit lisans, lisans verenin lisans alana patent hakkının kullanımı için yetki verirken, daha sonra başkalarına da aynı içerikte ve aynı kullanım alanında lisans verme hakkını saklı tuttuğu lisans sözleşmesi türüdür.İnhisari lisans ise, patent hakkı sahibinin bu hakkın kullanımına ilişkin olarak lisans verirken, aynı hakka ilişkin olarak üçüncü kişilere lisans vermemeyi ve aynı zamanda kendisinin de lisans konusu hakkı kullanmamayı yüklendiği lisans sözleşmesi türüdür.Patent lisansı sözleşmenin özellikleri, kullanma hakkının devrine ilişkin sözleşme olması, kural olarak ivazlı ve tam iki tarafa borç yükleyen sözleşme olması, sürekli borç ilişkisi doğurması, borçlandırıcı işlem olması ve lisans alan için şahsi hak doğurması olarak sıralanabilir.Patent lisansı sözleşmesinin hukukî niteliği de doktrinde tartışmalı olup çoğunlukla kabul edilen görüş ve kanaatimiz, bu sözleşmenin kendine özgü yapısı olan sözleşme niteliğinde olduğu yönündedir.Patent lisansı sözleşmesi, lisans alan ve lisans veren için karşılıklı yükümlülükler yüklemektedir. Bu sözleşmenin karakteristik edimi, lisans verenin kullandırma borcudur. Lisans alanın karşı edimi ise, lisans bedelini ödeme ve lisans konusunu sözleşmeye uygun kullanma yükümlülüğü olarak ortaya çıkmaktadır. Sözleşmenin sürekli borç ilişkisi niteliği gereği taraflar arasında kurulan güven ilişkisi neticesinde taraflar için çeşitli yan yükümlülükler de doğabilir.Patent lisansı sözleşmesi, sözleşme süresinin veya patent hakkının süresinin dolması ile kendiliğinden sona erebileceği gibi tarafların sözleşmede kararlaştırdıkları hallerin gerçekleşmesi ile veya haklı nedenlerin varlığı halinde fesih yolu ile de sona erdirilebilecektir.

Abstract:
In Turkish law, patient licence agreement isn?t regulated in law of liabilities. Provisions related to this agreement takes part at Decree-Law No:551 Pertaining To The Protection Of Patent Rights. However, due to the fact that components of the agreement doesn?t regulate all in the Decree- Law no:551, the aggrement is predominantly named as ?innominate contract? in doctirine.According to Decree-Law article 86 which related to establishing a right, patent or patent application, shall be alienated to another person, shall be acquired of succession, shall be deposited and the usage right of patent licence, shall be question to a licence. In addition to this in article 88 of Decree-law no 551, patent application for usage right of patent shall be matter to licence agreement taking effect in national borders or a part of it.Patent licence agreement is defined as mutual agreement which is the licensor grants grants his rights on patent licence to licencee, and licencee pays a consideration to licensor.The agreement shall be in various forms, the significant forms are exclusive and ordinary licences. Ordinary licence is a kind of licence contract in which licensor grants a right of usage of patent to the licencee without prejudice to the right of grating it to anyone else.On the other hand in Exclusive Licence, the licensor has not the right to grant the usage right of patent to anyone other than licensee.The characteristics of the patent licence agreements can be listed like, it is a agreement which is related to assign of the usage right, a agreement which is onerous and ascribe debt to both sides as a rule, engender continuous debt relationship, is a transaction which puts someone into debt, engender personal right to licensee.The judicial attribute of the patent license agreements is controversial in the doctrine, but the opinion which is accepted by a majority, is in the direction of this agreement has its own structure.Patent license agreement ascribes mutual responsibility for both licensee and licensor. It is accepted by a majority that the characteristic debt of this aggrement is licensor?s usage debt. The licensee?s opposite debt is the responsibility of paying the license price and using license subject conveniently the agreement. In need of the agreement?s continuous debt relationship character, as a result of the confidence realatinship which is built between the sides, can occur various secondary responsibilities.Patent licence agreement can conclude by itself in case of the period of aggrement or the period of the patent right finish, also it can be concluded in case of the conditions which are agreed in the agreement, actualize or the existance of reasonable occasions.