Ergenlerde psikolojik sağlamlık ile olumsuz yaşam olayları arasındaki ilişkide bilişsel esneklik ve yetersizlik duygusunun aracı rolü
The meditorial role of cognitive flexibility and inferiority feeling in the relationship between resilience and negative life events in adolescents
Yazar: GÜLSÜM AVCI KAZIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEN BALKAYA ÇETİN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Ergenlik = Puberty ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Yetersizlik duygusu = Inferiority feeling

Özet:
Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinde psikolojik sağlamlık ile olumsuz yaşam olayları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide bilişsel esneklik ve yetersizlik duygusunun aracılık rollerini ortaya koymaktır. Araştırma grubu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Konya ili Meram ilçesinde yer alan liselerde öğrenim gören 942 lise öğrencisinden (552 kadın, 371 erkek) oluşmaktadır. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları "Psikolojik Sağlamlık Tutum ve Beceri Ölçeği", "Olumsuz Yaşam Olayları Listesi", "Bilişsel Esneklik Envanteri", "Yetersizlik Duygusu Ölçeği Ergen Formu" ve "Kişisel Bilgi Formu" dur. Toplanan verilerin analizi SPSS 26 programı ile yapılmıştır. Araştırmanın sorularını test etmek için bağımsız örneklem t-testi, korelasyon analizi ve aracılık testi kullanılmıştır. Lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlık modelinde aracılık etkilerini analiz etmek için 4 numaralı model Process Macro kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinde cinsiyete göre anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırmada psikolojik sağlamlık ile olumsuz yaşam olayları arasında negatif, bilişsel esneklik arasında pozitif, yetersizlik duygusu arasında negatif yönde anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur. Olumsuz yaşam olaylarının yetersizlik duygusu üzerindeki doğrudan etkisinin pozitif yönde anlamlı, bilişsel esneklik üzerindeki doğrudan etkisinin negatif yönde anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Aracılık testi sonuçlarına göre olumsuz yaşam olaylarının bilişsel esneklik yoluyla psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin anlamlı olduğu, olumsuz yaşam olaylarının yetersizlik duygusu yoluyla psikolojik sağlamlık üzerindeki etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Psikolojik Sağlamlık, Olumsuz Yaşam Olayları, Bilişsel Esneklik, Yetersizlik Duygusu, Ergenlik.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationship between resilience and negative life events in high school students and to reveal the mediating roles of cognitive flexibility and inferiority feeling in this relationship. The study group of the research consists of 942 high school students (552 female, 371 male) studying at high schools in Meram district of Konya province in the 2021-2022 academic year. The data collection tools used in the research are "Resilience Attitude and Skill Scale", "Adverse Life Events List", "Cognitive Flexibility Inventory", "Adolescent Inferiority Feeling Scale" and "Personal Information Form". The analysis of the collected data was made with the SPSS 26 program. Independent sample t-test, correlation analysis and mediation test were used to test the research questions. Model 4, Process Macro, was used to analyze the mediation effects in the resilience model of high school students. According to the results of the study, it was seen that there was no significant difference in the resilience levels of high school students according to gender. In the study, a negative correlation was found between resilience and negative life events, a positive relationship between cognitive flexibility and a negative relationship between inferiority feeling. It was determined that the direct effect of negative life events on the inferiority feeling was significant in the positive direction, and the direct effect on the cognitive flexibility was significant in the negative direction. According to the mediation test results, it was seen that the effect of negative life events on resilience through cognitive flexibility was significant, while the effect of negative life events on resilience through inferiority feeling was not significant.

Key Words: Resilience, Negative Life Events, Cognitive Flexibility, Inferiority Feeling, Adolescence.