Obez çocuklarda uyku özelliklerinin ve uyku ile ilişkili hormonların değerlendirilmesi
Evaluation of sleep properties and sleep-related hormones in obese children
Yazar: GÜLÜMSER KULAKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEMİH BOLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hormonlar = Hormones ; Melatonin = Melatonin ; Obezite = Obesity ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş: Erişkin dönemde obeziteye bağlı gelişen mortalite ve morbiditenin önemli sebeplerinden biri uykuda obstrüktif apne sendromu ve buna bağlı gelişen kardiyovasküler hastalıklardır. Obezitenin bu komplikasyonları genellikle erişkin dönemde klinik bulgu vermeye başlar ancak uykuyu etkileyen hormonlardaki (özellikle melatonin salınımı) değişiklikler ve uyku bozukluğu kliniği çok daha erken dönemlerde başlayabilir. Biz bu çalışmada çocukluk ve adolesan çağlarda uyku bozukluğunu gösterebilecek olan melatonin düzeylerindeki değişiklikler ve uykuyu değerlendiren ölçekler vasıtasıyla obezitede uyku kalitesinin erken dönemde etkilenip etkilenmediğini ortaya koymaya çalışılmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Çalışma 3-17 yaşlar arasında hastanemizin Çocuk Endokrinolojisi polikliniğine başvuran ve vücut kitle indeksi (VKİ) yaşına göre 95. persentilin üzerinde olan 44 obez hasta ve benzer yaş ve cinsiyette normal kilolu 44 kontrol hastası ile yapıldı. Hasta ve kontrol gruplarının kan melatonin düzeyleri, günlük uyku süreleri, uykuya dalma süreleri, Uyku ölçeği ve Eppworth uykululuk ölçeği yanıtları karşılaştırıldı.
Bulgular: Bu çalışmadaki tüm katılımcıların yaş ortalaması 10.8 (±4.23) yıl olmakla birlikte, 32'si (%36,4) prepubertal dönemde, 56'sı (%63,6) pubertal dönemdeydi. Her iki grubun birlikte cinsiyet dağılımları incelendiğinde katılımcıların 55'i (%66,5) kadın, 33'ü (%37,5) erkekti. Günlük uyku sürelerine göre dağılımında iki grup arasında istatistiksel anlamlı fark olmadığı görülmedi.
Yatağa gittikten sonra uykuya dalma süreleri arasında gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark görülmemekte olup; tüm gruplarda en yüksek oranı yatağa gittikten sonra 15 dakikadan daha kısa süre içinde uykuya dalan çocuklar oluşturmaktaydı.
Her iki grubun uyku ölçeği ve uykululuk düzeyleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık saptanmamıştır. Ancak obez grubunun serum melatonin düzeyleri kontrol grubunun melatonin düzeylerinden anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmamızda normal kiloya sahip çocuklarda olduğu gibi obez çocuklarda da uyku bozukluğu görülmediği, fakat melatonin düzeylerinin obez çocuklarda anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Elde ettiğimiz bulgular obez çocuklarda obezitenin olumsuz etkilerine karşı kompensatuvar mekanizmaların çalışmaya başladığını ve melatonin salınımını artırarak yanıt verdiğini düşündürmüştür.
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Obezite, Melatonin, Uyku Bozukluğu Ölçeği, Epworth Uykululuk Ölçeği

Abstract:
Introduction: One of the important causes of obesity-related mortality and morbidity in adulthood is sleep obstructive apnea syndrome and cardiovascular diseases that develop due to it. These complications of obesity usually begin to show clinical signs in adulthood, but the clinical manifestations of hormones that affect sleep (especially melatonin hormone secretion) and sleep disorder can begin in the early stages.In this study, we tried to reveal whether sleep quality is affected in the early period in obesity by means of melatonin levels, which may indicate sleep disorders in childhood and adolescence, and sleep assessment scales.
Material and Methods: The study was conducted with 44 obese patients between the ages of 3-17, who applied to the pediatric endocrinology outpatient clinic of our hospital and whose body mass index (BMI) was above the 95th percentile for their age, and 44 control patients of similar age and gender with normal weight. The blood melatonin levels, daily sleep times, falling asleep times, sleep scale and Epworth sleepiness scale responses of the patient and control groups were compared.
Results: Although the mean age of all participants in this study was 10.8 (+-4.23) years, 32 (36.4) were in the prepubertal period and 56 (63.6%) were in the pubertal period. When the gender distributions of both groups were examined together, 55 (66.5%) of the participants were female and 33% (37.5%) were male. It was seen that there was no statistically significant difference between the two groups in terms of daily sleep duration. There was no statistically significant difference between the groups in the duration of falling asleep after going to bed, and the highest rate in all groups was composed of children who fell asleep less than 15 minutes after going to bed. No statistically significant difference was found between the sleep scale and sleepiness levels of both groups. However, the serum melatonin levels of the obese group were significantly higher than the melatonin levels of the control group.
Conclusions: In our study,sleep disturbance was not observed in obese children as in normal-weight children,but melatonin levels were found to be significanlty higher in obese children.Our findings suggest that compensatory mechanisms start to work aganist the negative effects of obesity in obese children and respond by increasing melatonin secretion 
Keywords: child, obesity, melatonin, sleep disorder scale, epworth sleepiness scale