Etkinlik analizlerine alternatif bir yaklaşım: stokastik sınır analizi ve örnek bir uygulama
An alternative approach for analysis of efficiency: stochastic frontier analysis and an application
Yazar: HAYRETTİN ERDEM ŞAHİNLER
Danışman: PROF.DR. CELAL REHA ALPAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İstatistik = Statistics

Özet:
vÖZETŞahinler H. E. Etkinlik Analizlerine Alternatif Bir Yaklaşım: Stokastik SınırAnalizi ve Örnek Bir Uygulama. Hacettepe Üniversitesi Sağlık BilimleriEnstitüsü Biyoistatistik Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2006. StokastikSınır Analizi, üretim birimlerinin etkinliklerini ölçmek için kullanılan ekonometrikbir yöntemdir. Etkinlik iki biçimde incelenebilir. Birincisi, eldeki girdilerleüretilebilecek en çok çıktıya ulaşmanın bir ölçüsü olan teknik etkinlik, diğeri isefiyatlar ve üretim teknolojisinin veri olarak kullanıldığı tahsis etkinliğidir. Üretimbirimlerinin etkinlikleri, Stokastik Sınır Analizi ile oluşturulan üretim sınırınauzaklıklarına göre belirlenir. Stokastik Sınır Analizi yöntemini diğer yöntemlerdenayıran özelliği üreticilerin teknik etkinsizliğini belirlerken üreticinin elinde olmayanrasgele etkileri dikkate almasıdır. Analiz yapılırken oluşturulan modelde hata terimiikiye ayrılır. Hata teriminin iki bileşeninden biri üreticinin teknik etkinsizliğinisimgeleyen u iken diğeri istatistiksel hatayı simgeleyen v'dir. Üreticilere ait tekniketkinlik kestirimi yapılırken hata teriminin iki bileşenine ait dağılımsal varsayımlarbelirlenir. Analiz yapılırken iki çeşit veri kullanılabilir. Birincisi, belli bir döneme aitbilgi içeren kesitsel veriler, ikincisi ise birden fazla döneme ait bilgiler içeren panelverilerdir. Bu çalışmada, uygulama olarak Ankara'daki 24 hastanenin teknik etkinlikskorları Stokastik Sınır Analizi kullanılarak bulunmuştur. Üç yıllık bir panel verikullanılarak yapılan çalışmada, hastanelerin teknik etkinlik skorlarını belirlemek içinfiili yatak sayısı, uzman hekim sayısı, pratisyen hekim sayısı, poliklinik sayısı,toplam ameliyat sayısı değişkenleri kullanılmıştır. Çalışma kapsamında oluşturulaniki modele ilişkin sonuçlar yorumlandığında, iki modelde de teknik etkinsizlikolduğu sonucuna varılmıştır. Buna ek olarak, incelenen hastanelerin teknik etkinlikskorları da değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Etkinlik Analizi, SFA, Etkinlik Sınırı, Hastane Etkinliği

Abstract:
viABSTRACTSahinler H. E. An Alternative Approach for Analysis of Efficiency: StochasticFrontier Analysis and An Application. Hacettepe University Institute of HealthSciences, Master Thesis in Biostatistics, Ankara, 2006. Stochastic FrontierAnalysis is an econometric method used to measure efficiency of the productionunits. Efficiency is examined in two forms. The first one is the measure of ability toobtain maximum output from a given input vector. Second form is allocativeefficiency where the prices and production technology are used as data. Efficienciesof production units are determined according to distances from production frontierwhich is constituted with Stochastic Frontier Analysis. The main feature ofStochastic Frontier Analysis which differentiates it from the other methods is to takerandom effects into consideration. In this analysis, error term is divided into twoparts. One of the components of error term is shown by u which represents theinefficiencies of production units and the other component is shown by v whichrepresents statistical noise. When estimating technical efficiencies of productionunits, distributional assumptions which are related to two components of error termare determined. In this analysis, two types of data can be used; one of the data typesis cross-sectional data which includes information about a definite period and theother one is called panel data which includes information about more than oneperiod. In this study, efficiency scores of 24 hospitals in Ankara are found by usingStochastic Frontier Analysis. Three years panel data of the existing number of beds,number of specialists, number of practitioners, number of out-patients and totalnumber of surgical operations are used for determining the efficiencies of thehospitals. As a result, there are technical inefficiencies for both of the models that aredeveloped. In addition, technical efficiency scores of examined hospitals are alsoevaluated.Key Words: Efficiency analysis, SFA, Production Frontier, Hospital Efficiency