Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)'nde  seleksiyon yoluyla seçilen keçiboynuzu genotiplerinin meyve kalite özelliklerinin belirlenmesi, bitkisel ve moleküler karakterizasyonu
Determination of fruit quality properties, vegetative  and molecular characteristics of carob genotypes selected in the Turkish Republic of North Cyprus (TRNC)
Yazar: YEŞİM REHBER DİKKAYA
Danışman: PROF. DR. AYZİN KÜDEN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aroma = Aroma ; Keçiboynuzu = Locust ; Moleküler analiz = Moleküler analysis ; Şeker = Sugar

Özet:
Bu tez çalışması, KKTC'de doğal bir yayılım alanı bulunan keçiboynuzunda 2013-2021 yılları arasında yürütülmüş olup, 2013-2014, 2014-2015 ve 2015-2016 vegetasyon periyodunda yabani ve kültür formunda yetişen keçiboynuzu genotiplerinden meyve ve tohum özellikleri bakımından üstün özellik gösterenlerin seçimi amaçlanmıştır. Bu amaçla, KKTC'nin 5 farklı ilçesi gezilerek, verimli olmasının yanı sıra, çerezlik ve/veya sanayilik kalitelerinin üstün olduğu belirlenen 95 keçiboynuzu genotipi selekte edilmiştir. Genotiplerin fenolojik dönemleri ve pomolojik özellikleri belirlenmiştir. Ayrıca bu genotiplerin morfolojik ve moleküler karakterizasyonları yapılmıştır. Herdem yeşil bir tür olan keçiboynuzunda çiçeklenmeler bölgelere ve genotiplere göre değişmekle birlikte Eylül ayı ortalarında başlayıp ayın sonuna kadar ve hasat tarihi ise Ağustos ayı ortasında başlayıp Eylül ayının ilk haftasına kadar devam etmiştir. 
 Seleksiyonu yapılan genotiplerin genotiplerin 26'sı (%27,37) dik büyüme, 63'ü (% 66,32) yayvan büyüme ve 6'sı (% 6,32) konik büyüme eğilimi göstermiştir. 2014 yılı pomolojik analizlerinde genotiplerin meyve ağırlıklarının 6,56-44,60 g arasında değiştiği görülmüştür. 2017 yılında ise meyve ağırlıkları 6,06-39,71 g arasında değişmiştir. 2014 yılında meyve kalınlığı değeri incelendiği zaman genotiplerin 4,19-12,91 mm, 2017 yılında ise 5,30-12,90 arasında değiştiği gözlemlenmiştir. 2014 yılında tohum ağırlığının genotiplere göre değişmek üzere 0,85-3,70 g, 2017 yılında ise 0,36-4,93 g arasında değiştiği görülmüştür. Renk ölçer ile L, a, b, değerleri ölçülmüş, Chroma ve hue° değerleri hesaplanmıştır. 2014 yılı genotiplerin toplam şeker içeriği % 22,75 - 54,58, 2017 yılında ise % 14,37-43.25 arasında değişmiştir. Toplam şeker analizinde en yüksek şeker tipleri sakaroz, glikoz, früktoz ve ksiloz olmuştur. En yüksek değeri ise genotiplere göre değişmek üzere sakaroz almıştır. 2014 yılında sakaroz değerleri % 18,72-44,30 arasında değişmiştir. Dizi İlişkili Çoğaltılmış Polimorfizm (SRAP) analizi sonucunda genotiplerin polimorfizm oranın % 100 olduğu görüşmüştür. Tartılı derecelendirme analizi sonucunda çerezlik ve sanayilik olarak en yüksek puanları alarak ilk beşe giren genotiplere ek olarak bu genotiplerden moleküler analizler sonucunda çok farklı genetik yapıya sahip oldukları görülen üç genotip de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Türkmenköy Araştırma İstasyonu'nda genetik kaynaklar parselinde çoğaltılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Keçiboynuzu, Aroma, Şeker, Moleküler Karakterizasyon.

Abstract:
This thesis study was carried out between 2013-2021 in the carob, which has a natural distribution area in TRNC, and it has a superior feature in terms of fruit and seed characteristics from the carob genotypes grown in wild and cultural form in 2013-2014, 2014-2015 and 2015-2016 vegetation periods. The selection of the demonstrators is aimed. For this purpose, 95 carob genotypes, which were determined to be productive as well as their snack and / or industrial qualities, were selected by visiting 5 different districts of the TRNC. Phenological periods and pomological characteristics of genotypes have been determined. In addition, morphological and molecular characterizations of these genotypes have been made.
Although the flowering of carob, which is an evergreen species, varies according to regions and genotypes, it starts in mid-September until the end of the month, and the harvest date starts in mid-August and continues until the first week of September. Of the selected genotypes, 26 (27,37 %) showed vertical growth, 63 (66,32 %) flat growth and 6 (6,32 %) conical growth tendency. In 2014 pomological analysis, it was observed that the fruit weights of genotypes varied between 6.56-44.60 g. In 2017, fruit weights varied between 6.06-39.71 g. When the fruit thickness value was examined in 2014, it was observed that the genotypes varied between 4.19-12.91 mm and 5.30-12.90 in 2017. It was observed that the seed weight varied between 0.85-3.70 g in 2014, depending on the genotypes, and 0.36-4.93 g in 2017. In addition, the skin color of  seeds and fruits taken by chance from each selected genotype was determined by measurements with a colorimeter. L, a, b, values were measured with the colorimeter and Chroma and hue ° values are calculated. The total sugar content of the 2014 genotypes varied between 22.75 - 54.58%, and in 2017, 14.37-43.25%. In total sugar analysis, the highest sugar types were sucrose, glucose, fructose and xylose. The highest value was obtained by sucrose, depending on the genotypes. In 2014, sucrose values varied between 18.72-44.30%. As a result of SRAP analysis, it was seen that the polymorphism rate of genotypes was 100%. As a result of the weighted grading analysis, in addition to the genotypes entering the top five in terms of snack and industrial purposes, three genotypes, which were found to have very different genetic structures as a result of molecular analyzes, were found in the genetic resources parcel in the Turkish Republic of Northern Cyprus, Agricultural Research Institute, Türkmenköy Research Station.  

Keywords: Carob, Aroma, Sugar, Molecular Characterization.