Sosyal medya kullanımı ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve risk faktörleri ilişkisi
Relationship between social media usage and healthy lifestyle behaviors, risk factors
Yazar: DİLEK GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. EMİNE ORHANER
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Facebook = Facebook ; Lojistik regresyon analizi = Logistic regression analysis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık = Health ; Sağlık bilinci = Health awareness ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Sosyal medya = Social media ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Stres yönetimi = Stress management

Özet:
Günümüzde, sosyal medya sağlık davranışlarını etkilemeye yönelik fırsatlar ve tehditler sunan yeni bir mecra durumundadır. Bu araştırma, sosyal medya kullanım düzeyi ile sağlıklı ve riskli yaşam biçimi davranışları arasında ilişki olup olmama durumunu belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamında, 10 Ocak – 10 Nisan 2018 tarihleri arasında Ankara'da yaşayan 4014 Facebook kullanıcısına anket gönderilmiş, tam veri sağlayan 423 kişi araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmada kullanılan anket formu Sağlıklı Yaşam Biçimleri Ölçeği II ile birlikte katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, risk faktörleri ve sosyal medya kullanma durumlarını elde etmeye yönelik soruları içermektedir. Sosyal medya aracı olarak araştırmada Facebook dikkate alınmış ve Facebook kullanımına ilişkin veriler bizzat araştırmacı tarafından katılımcıların profil sayfaları taranarak elde edilmiştir. Bazı verilerin kategorilendirilmesinde çeyreklikler, verilerin analizinde ise Ki-kare, Fisher Kesin, Mann-Whitney U testleri ve Kruskal Wallis Varyans, Doğrusal Olmayan Kanonik Korelasyon, Lojistik Regresyon analizleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Facebook kullanım düzeyleri ile tüm risk faktörleri arasında anlamlı ilişkiler tespit edilmiş olup, Facebook kullanım düzeyi ile sağlıklı yaşam biçimi davranışı alt boyutlarının büyük bir kısmı arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Araştırmanın amacına yönelik genel sonuçların dışında, yaşlı Facebook kullanıcılarının gençlere göre oldukça önemli oranda daha fazla paylaşımda bulundukları, yüsek düzey kullanıcıların büyük bölümünün obez olmaları gibi çarpıcı bulgular da elde edilmiştir. Elde dilen çok sayıda bulgu önceki çalışmaların ve bazı sosyal kuramların ışığında değerlendirilmiş, yeni araştırma soruları da ortaya konmuştur.

Abstract:
Social Media represents a new trend that offers opportunities for and threats toward effecting health behaviour. In this context, this study was conducted to determine whether or not there is a relationship between social media usage and healthy and risky life behaviours. With this goal, a questionaire, including the Health Promoting Lifestyle Profile II, was prepared to obtain data on participants' socio-demographic characteristics and social media usage. Afterwards, a list of the Facebook users living in Ankara was compiled and a questionaire was sent to 4014 users between 10 January to 10 April 2018. 423 Facebook users, who replied to the questionaire without missing data were included in the survey. Since the process of obtaining Facebook usage data required a lengthy and laborious effort each participant was not directly questioned, instead, the information was personally determined by the researcher. We used chi-square, Fisher' exact, Mann-Whitney U, Kruskal Wallis tests, OVERALS and Logistic Regresssion to analyse the data. The results from this study showed that although there are statistically significants relationships between Facebook usage levels and risk factors, there were not significant relationships between most of Facebook usage levels and health promoting lifestyle sub-dimensions. In addition we found some remarkable findings that the senior facebook usres shared significantly more posts than young people and most of the high-level Facebook users were obese. Numerous findings were evaluated in the light of previous studies and some social theories, and new research questions were put forward.