Yatarak tedavi gören erkek alkol bağımlılarında dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu'nun dürtüsellik, mizaç-karakter özellikleri ve alkol bağımlılığı şiddeti ile ilişkisi
The relationship between attention deficit hyperactivity disorder and impulsivity, personality dimentions and severity of alcohol dependence in alcohol dependent inpatients
Yazar: ELİF AYAZ
Danışman: UZMAN GÖKHAN UMUT
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkolizm = Alcoholism ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Erkekler = Men ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Mizaç = Temperament

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), alkol bağımlılarında normal populasyona göre daha sık görülmektedir ve dürtüsellikle ilişkilidir.  Bazı mizaç ve karakter özelliklerinin DEHB, dürtüsellik ve alkol bağımlılığı ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Çalışmamızın amacı alkol bağımlılarında DEHB sıklığını saptamak ve bunun dürtüsellik, mizaç-karakter boyutları ve alkol bağımlılığının şiddeti ile ilişkisini belirlemektir.
Yöntem: Çalışmaya Alkol Madde Bağımlılığı Araştırma Tedavi ve Eğitim Merkezi (AMATEM)'de yatarak tedavi gören, alkol bağımlılığı tanısı alan 101 erkek hasta alındı. Hastalara Sosyodemografik Veri Formu,  Mizaç ve Karakter Envanteri (MKE), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11), Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Değerlendirme Ölçeği, Wender-Utah Derecelendirme Ölçeği, Michigan Alkolizm Tarama Testi (MATT), Alkol kullanım bozuklukları Tanıma Testi  (AKBTT) uygulandı. 
Bulgular: AMATEM'de tedavi gören 101 alkol bağımlısının 27'sinde DEHB saptandı. Alkol bağımlılığı+DEHB tanısı olan grupta dürtüsellik alt boyutlarından 'dikkatsel dürtüsellik', 'motor dürtüsellik' ve toplam dürtüsellik puanları daha yüksek saptanırken, mizaç-karakter boyutlarından 'kendini yönetme' ve 'iş birliği yapma' puanları daha düşük saptandı. Korelasyon analizinde tüm DEHB alt puanları ile 'kendini yönetme' ve 'işbirliği yapma' arasında negatif yönlü bir ilişki saptanırken, Wender Utah puanı, DE ölçütleri ve şiddeti, DE+HA ölçütleri ve şiddeti ile 'zarardan kaçınma' arasında pozitif yönlü bir ilişki saptandı. Ayrıca alkol bağımlılığı ile birlikte DEHB olan grupta kendine zarar verme ve suisid girişiminin daha fazla olduğu saptandı. Alkol bağımlılarında DEHB'nin belirleyicileri, karakter boyutlarından düşük 'iş birliği yapma' ve 'kendini yönetme' puanları olarak saptandı. Regresyon analizine BDÖ-11 alt boyutları, MATT ve AKBTT puanları da bağımsız değişken olarak eklendiğinde, DEHB'nin 'kendini yönetme' ile ilişkisi devam ederken, belirleyici olarak yüksek 'dikkatsel dürtüsellik' boyutunun da eklendiği görüldü. 
Sonuç: Alkol bağımlılarında DEHB sık bulunmuştur. Alkol bağımlılığı ile birlikte DEHB tanısı olanlarda dürtüsellik düzeyi daha yüksektir. Düşük 'iş birliği yapma' ve 'kendini yönetme', dürtüsellik düzeyi ile birlikte DEHB'nin belirleyicileridir. Alkol bağımlılığına eşlik eden DEHB'nin saptanması ve DEHB'si olanlarda mizaç-karakter özellikleri ile dürtüselliğin değerlendirilmesi bu hastaların tedavisinde önemlidir.

Abstract:
Aim: Attention Deficit Hyperactivity Disorder's (ADHD) prevalance among alcohol dependents is high and it has a relationship with impulsivity. It has been reported that some of the temperament and character traits are associated with ADHD, impulsivity and the severity of alcohol dependence. The aim of this study is to investigate the prevalance of ADHD and its relationship with impulsivity, temperament and character traits, and the severity of alcohol dependence among alcohol dependent inpatients.
Method: We included 101 male alcohol dependent patients who were hospitalized in Alcohol and Substance Addiction Treatment and Research Center (AMATEM) to our study. Sociodemographic data form, Adult ADD/ADHD DSM-IV Based Diagnostic Screening and Rating Scale, Wender Utah Rating Scale (WURS), Barrat Impulsiveness Scale-11(BIS-11), Temperament and Character Inventory (TCI), Michigan Alcoholizm Screening Test (MAST), Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT) were applied to the patients.
Results: Among 101 alcohol dependent patients at AMATEM, 27 were diagnosed with ADHD. 'Attentional impulsivity', 'motor impulsivity' dimentions of impulsivity and total impulsivity scores were higher in alcohol dependent+ADHD group but 'self directedness' and 'cooperativeness' dimentions of  temperament and character were lower. According to correlation analyze; there was negative correlation between all of the ADHD's subscore and 'self directedness' and 'cooperativeness', on the other hand there was positive correlation between Wender Utah score, AD (attention deficit) criters and severety, AD+HA(hyperactivity) criters and severety  and 'harm avoidance'. Additionally, we have found that self mutilation and suicide attempt rates are higher in alcohol dependent+ADHD group than only alcohol dependent group.   Lower scores of 'self directedness' and 'cooperativeness' dimentions of character were predictors of ADHD in alcohol dependent patients. After addition of BIS-11 dimentions, MAST and AUDIT scores as independent variables to regression analyses, there were no change at the relationship between ADHD and 'self directedness', whereas 'attentional impulsivity' dimention  was another predictor of ADHD additionally.
Conclusion: ADHD found in a high rate among alcohol dependent patients. The levels of impulsivity were higher in ADHD+alcohol dependent group. Low scores of 'self directedness' and 'cooperativeness' were predictors of ADHD with impulsivity levels. It's important to detect comorbid ADHD in alcohol dependents and evaluate the temperament and character traits and impulsivity in ADHD patients.