Acil servise başvuran ve ciddi hiponatremi tespit edilen geriatrik hastalarda; etiyoloji, prezentasyon, prevelans, tedavi ve  klinik sonlanım
Geriatric patients with severe hyponatremia attended to emergency department ;etiology,presentation,prevalence,treatment and clinical outcome
Yazar: ESRA CENGİZ
Danışman: DR. NİSBET YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Geriatri = Geriatrics ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Etyoloji = Etiology ; Geriatri = Geriatrics ; Hiponatremi = Hyponatremia ; Mortalite = Mortality ; Prevalans = Prevalence ; Tedavi = Treatment ; Yaşlılar = Aged

Özet:
ÖZET 
Amaç: Ciddi hiponatremi özellikle geriatrik hastalarda mortalitesi ve morbiditesi yüksek, acil tedavi edilmesi gereken bir klinik tablodur. Literatürde acil servise başvuran hastalarda hiponatremi ve ciddi hiponatremi ile ilgili çalışmalar bulunmaktadır; fakat acil servise başvuran geriatrik yaş grubunda ciddi hiponatremi ile ilgili yapılmış herhangi bir çalışmaya rastlamadık. Biz bu çalışma ile acil servise ciddi hiponatremi ile başvuran geriatrik hastaların prevelansını, risk faktörlerini, etiyolojisini, tedavi rejimlerini belirlemeyi ve bunların mortalite ile olan ilişkisini incelemeyi amaçladık.
Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Mart 2016 ile Mart 2017 tarihleri arasında acil servise başvuran 18 yaş üstü ve serum Na<135 mEq/L saptanan hastalar retrospektif olarak dahil edildi. Serum Na<120 mEq/L saptanan hastalar ciddi hiponatremi olarak kabul edildi. Hiponatremi saptanan hastaların demografik, klinik, laboratuvar bulguları, komorbiditeleri, kullandıkları ilaçları, acil servise geliş semptomları, etiyolojileri, yatış durumları, yatış süreleri, taburculuk ve ölüm bilgileri hasta dosyalarından kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya 418 hasta dahil edildi. Hastaların 267'si (%63,9) geriatrik, 151'i (%36,1) genç hastalardı. Geriatrik hastaların 158'inde (%59,1) ciddi hiponatremi, 109'unda (%40,9) ılımlı hiponatremi saptandı. Ciddi hiponatremi saptanan geriatrik hastaların prevelansı %0,49 saptandı. Ciddi hiponatremi saptanan hastaların ortalama Na değeri 115±3,7; ılımlı hiponatremi saptanan hastaların 127,4±4,2 idi. Ciddi hiponatremi saptanan geriatrik hastaların acil servise en sık başvuru şikayetleri sırasıyla nörolojik semptom (%53,2), halsizlik (%51,9), bulantı-kusma (%47,5) idi. Ilımlı hiponatremide ise sırasıyla halsizlik (%64,2), nörolojik semptom (%45,9), dispne (%40,4) idi. Ciddi hiponatremide etiyolojide en sık neden diüretik kullanımına bağlı hipovolemik hiponatremi idi. Ilımlı hiponatremide ise en sık neden kusma-ishal-aşırı terleme'ye bağlı hipovolemik hiponatremi idi. Ciddi hiponatremi saptanan geriatrik hastalarda tedavide en sık kullanılan rejim %3 hipertonik salin, ılımlı hiponatremide ise en sık izotonik salin idi. Ciddi hiponatremi saptanan geriatrik hastalarda ortanca Na düzelme saati 96 (24-480), ılımlı hiponatremide ise 30 (6-360) saat idi. Ciddi hiponatremi saptanan geriatrik hastaların %76,6'sı serviste; %17,1'i yoğun bakım ünitesinde takip edilmişti. Ilımlı hiponatremide ise %67'si serviste; %22,9'u yoğun bakım ünitesinde takip edilmişti. Ciddi hiponatremi saptanan geriatrik hastaların ortanca yatış süresi 6 (0-84) gün, ılımlı hiponatremide ise 6 (1-47) gündü. Ciddi hiponatremi saptanan geriatrik hastaların %13'ü exitus olmuştu ve ortanca ölüm günü 14 (1-84) idi. Ilımlı hiponatremi saptanan hastaların %21,1'i exitus olmuştu ve ortanca ölüm günü 7 (1-29) idi. Çalışmamızda ciddi hiponatremi riskinin kadın hastalarda 2,633 kat, tiyazid kullanımında 0,85 kat, anjiotensin reseptör blokörü (ARB) kullanımında 0,58 kat ve kronik böbrek hastalığı varlığında 0,29 kat daha fazla olduğu saptandı. Çalışmamızda mortaliteyi; erkek cinsiyet 5,15 kat, hastanede yatış süresinin uzunluğu 1,125 kat, yoğun bakım ünitesine yatış 0,029 kat, sepsis 0,135 kat artırdığı bulundu.
Sonuç: Literatür taramalarımıza göre geriatrik yaş grubunda acil serviste ciddi hiponatremi tespit edilen hastalarda etiyoloji, prezentasyon, prevelans, tedavi ve klinik sonlanımın incelendiği ilk kapsamlı çalışmadır.

Anahtar Kelimeler: Acil servis, Ciddi hiponatremi, Geriatrik hasta, Mortalite

Abstract:
ABSTRACT 
Objectives: Severe hyponatremia, which has high risk of morbidity and mortality in geriatric patients, is a clinical condition requires immediate treatment. There are several studies on patients with hyponatremia and severe hyponatremia attended to emergency department (ED). However, it is not possible to find any study conducted on geriatric patients with severe hyponatremia attended to ED. The objective of this study is to investigate the prevalence, risk factors, etiology, and treatment regimen of geriatric patients attended to ED with severe hyponatremia and the relationship of these factors with mortality.
Materials and Methods: Patients, attended to ED between March 2016-March 2017, older than 18 years of age with plasma Na level<135 mEq/L are retrospectively are included in this study. Patients identified with a plasma Na<120 mEq/L were defined as severe hyponatremia. For all the patients with hyponatremia demographic data, clinical signs and symptoms, laboratory tests, comorbidities, medication, reason for ED admission, etiology, in-patient conditions, in-patient duration, discharge from hospital, and mortality data collected from medical files.
Results: 418 patients are included in this study. 267 (63.9%) patients were geriatric and 151 (36.1%) were not. 158 (59.1%) of geriatric patients diagnosed with severe hyponatremia and 109 (40.9%) diagnosed with moderate hyponatremia. Prevalence of geriatric patients with severe hyponatremia was 0.49%. Mean Na level of severe hyponatremia patients was 115±3.7 and moderate hyponatremia patients was 127.4±4.2. Most frequent reasons for ED admission of geriatric patients diagnosed with severe hyponatremia were neurologic symptom (53.2%), malaise (51.9%), nausea and vomiting (47.5%); for moderate hyponatremia malaise (64.2%), neurologic symptom (45.9%), and dyspnea (40.4%).  Hypovolemic hyponatremia due to use of diuretic was the most frequent etiology for severe hyponatremia. Hypovolemic hyponatremia due to vomiting-diarrhea- excessive sweating was the most frequent etiology for moderate hyponatremia. Hypertonic saline (3%) was the most used regimen in the treatment of severe hyponatremia geriatric patients, isotonic saline was the most used one on moderate hyponatremia. Median Na recovery hour for severe hyponatremia geriatric patients were 96 (24-480), for moderate hyponatremia was 30 (6-360) hours. 76.6% of severe hyponatremia geriatric patients were referred to service and 17.1% were referred to intensive care unit. 67% of moderate hyponatremia inpatients were referred to intensive care unit and 22.9% to service. Median days of hospital length of stay was 6 (0-84) for geriatric patients with severe hyponatremia and 6 (1-47) days for moderate hyponatremia patients. Mortality rate of geriatric patients with severe hyponatremia were 13% and median death day was 14 (1-84) days. Mortality rate of patients with moderate hyponatremia were 21.1% and median time is 7 (1-29) days. In this study, severe hyponatremia was developed 2.633 times more on female patients, 0.85 times more on patients use of thiazid, 0.58 times more on patients use of ARB, and 0.29 times more on patients with chronical kidney disease. In this study, mortality was observed in male patients 5.15 times more, increased 1.125 times more with length of stay in hospital and 0.029 times more with stay in intensive care unit, 0.135 times more in patients with sepsis.
Conclusion: This study is the first comprehensive study which investigates the etiology, presentation, prevalence, treatment and clinical mortality of geriatric patients diagnosed with severe hyponatremia in emergency department.

Keywords: Emergency department, Geriatric patient, Mortality, Severe hyponatremia