Gebeliğin farklı dönemlerinde keçi uterus ve ovaryum dokularında vasküler endotelyal büyüme faktörü (VEGF) ve hipoksi ile uyarılabilen faktörlerin (HIF) ekspresyonu
Expression of vascular endothelial growth factor (VEGF) and hypoxia inducible factors (HİFS) in the goat uterine and ovarian tissues during different pregnancy stages
Yazar: ALİ OSMAN TURGUT
Danışman: PROF. DR. ÖZGECAN KORKMAZ AĞAOĞLU
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Gen ifadesi = Gene expression ; HIF = HIF ; Hipoksi = Hypoxia ; Keçiler = Goats ; Over = Ovary ; Uterus = Uterus ; Vasküler endotel büyüme faktörleri = Vascular endothelial growth factors

Özet:
Hipoksi ile uyarılabilen faktörler (Hypoxia Inducible Factors; HIFs) ve vasküler endotelyal büyüme faktörü (Vascular Endothelial Growth Factor; VEGF) gebeliğin şekillenmesi ve devamlılığında önemli roller oynamaktadır. Gebelik sürecinde bu büyüme faktörlerinin; vasküler gelişim, luteal gelişim, implantasyon ve plasentasyon sürecinde önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Bu çalışma; keçilerde gebelliğin farklı dönemlerinde keçi ovaryum ve uterus dokularında HIF'lar (HIF-1A, HIF-2A, HIF-3A) ve VEGF ekspresyonunun mRNA ve protein düzeyinde değişimlerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada hayvan materyali olarak 42 baş dişi Kıl keçisi kullanılmıştır. Keçiler; embriyo pozitif (Grup 1; G1, çiftleşme sonrası 6-7. gün), erken dönem gebelik (Grup 2; G2, çiftleşme sonrası 17-18. gün), orta dönem gebelik (Grup 3; G3, çiftleşme sonrası 30. gün), geç dönem gebelik (Grup 4; G4, çiftleşme sonrası 60. gün), oosit pozitif (Grup 5; G5, östrus sonrası 6-7. günler, (kontrol grubu 1)) ve diöstrus grubu (Grub 6; G6, östrus sonrası 16-17. günler, (kontrol grubu 2)) olmak üzere toplam 6 gruba ayrılmıştır. İlgili genlerin mRNA ekspresyon düzeyleri gerçek zamanlı kantitatif polimeraz zincir reaksiyonu (real-time quantitative polymerase chain reaction; RT-qPCR) ile, protein düzeyi değişimleri ise immunohistokimysal inceleme ile değerlendirilmiştir. RT-qPCR verilerinin normalizasyonunda housekeeping gen olarak Beta aktin ve YWHAZ kullanılmıştır. Çalışma sonucunda; HIF-1A ekspresyonunun karunkular dokuda G1, G2 ve G4'te, orta dönem gebeliğe (G3) göre yüksek olduğu tespit edilmiştir. HIF-2A, HIF-3A ve VEGF ekspresyonunda ise gebelik grupları arasında önemli bir değişim gözlenmemiştir. HIF-1A ve HIF-2A ekspresyonunun G1'de G5'e göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Kotiledonar dokuda, HIF-1A ve HIF-2A ekspresyonunun erken (G2) ve orta dönem gebelikte (G3) geç dönem gebeliğe göre (G4) yüksek olduğu tespit edilmiştir. Korpus luteumda HIF-1A ekspresyonunun luteal gelişimin hızlı olduğu süreçte (G1 ve G2) diğer gebelik dönemlerine göre (G3 ve G4) yüksek olduğu belirlenmiştir. HIF-3A ekspresyonunun ise geç luteal dönemde (G6) erken luteal döneme (G5) göre daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Immunohistokimyasal analizde; uterusta HIF-1A immunoreaksiyonlarının implantasyonla birlikte arttığı ve orta dönem gebelikte en üst düzeye ulaştığı gözlenmiştir. HIF-3A ve VEGF immunoreaksiyonlarının implantasyonu takiben artış gösterdiği belirlenmiştir. Korpus luteumda HIF-1A ve VEGF immunoreaksiyonunun erken luteal dönemde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, HIF'lar ve VEGF'nin keçilerde implantasyon, plasentasyon ve luteal gelişim sürecinde rol oynadığı kanısına varılmıştır.

Abstract:
Hypoxia-inducible factors (HIFs) and vascular endothelial growth factor (VEGF) play important roles in the establishment and maintenance of pregnancy. It is thought that these growth factors play important roles in vascular development, luteal development, implantation, and placentation in the gestation process. The objective of this study was to investigate expression level changes of HIFs (HIF-1A, HIF-2A, HIF-3A) and VEGF at mRNA and protein levels in goat uterine and ovarian tissues during different pregnancy stages. In this study, 42 female Hair goats were used as animal material. Female goats were divided into six different groups as embryo positive (Group 1; G1, 6-7th days post copulation), early pregnancy (Group 2; G2, 17-18th days post copulation), mid-pregnancy (Group 3; G3, 30th-day post copulation), late pregnancy (Group 4; G4, 60th-day post copulation), oocyte positive (Group 5; G1, 6-7th days after estrus (control group 1)) and diestrus group; G6, 16-17th days after estrus (control group 2)). The mRNA expression levels of the examined genes were evaluated by real-time quantitative polymerase chain reaction (RT-qPCR), and protein level changes were evaluated by immunohistochemistry. Beta actin and YWHAZ were used as housekeeping genes for the normalization of RT-qPCR data. In this study, it was detected that HIF-1A expression was higher in G1, G2, and G4 compared to mid-pregnancy (G3) in caruncules. No significant changes were observed in the expression of HIF-2A, HIF-3A, and VEGF between pregnancy groups. Expression of HIF-1A and HIF-2A was higher in G1 compared to G5. In cotyledons, the expression of HIF-1A and HIF-2A was higher during early (G2) and mid-term pregnancy (G3), compared to late pregnancy (G4). In the corpus luteum, it was detected that the expression of HIF-1A was higher in the process of rapid luteal development (G1, G2) compared to other pregnancy periods (G3 and G4). HIF-3A expression was higher in the late luteal stage (G6) than early luteal stage (G5). In immunohistochemical analysis, it was observed that HIF-1A immunoreactions increase with implantation and reach the highest level in mid-term pregnancy in the uterus. HIF-3A and VEGF immunoreactions were found to increase after implantation. HIF-1A and VEGF immunoreactions were higher during early luteal period in the corpus luteum. As a result, it was concluded that HIFs and VEGF play an important role in implantation, placentation, and luteal development processes in goats.