Üstün zekâlı öğrencilerin akran zorbalığına ilişkin görüşleri
Social emotional reactions of gifted students to peer bullying
Yazar: TUĞÇE GÜNDÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞİN KAPLAN SAYI
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Duygusal tepkiler = Emotional responses ; Sismik tepki = Seismic response ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Üstün zekâlı öğrencilerin normal öğrencilere göre daha başarılı ya da başarısız olmaları ve sosyal özellikler yönünden gösterdiği farklılıklar akranları arasında çeşitli sorunlar yaşamalarına, dışlanmalarına, fiziksel ya da sözel şiddet türlerine maruz kalmalarına neden olabilmektedir. Bu araştırmada üstün zekâlı öğrencilerin, akran zorbalığına karşı sosyal ve duygusal tepkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırmalardan temel  nitel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Samsun ilinde bulunan Atakum Bilim Sanat Merkezinde öğrenim görmekte olan 17 özel yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya dâhil edilecek olan öğrenciler 5-6-7-8. sınıf kademelerinde öğrenim görmektedir. Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme soruları görüşmeden önce planlanmış ve uzman görüşleri alınarak hazırlanmıştır. Öğrencilerin demografik özellikleri ile ilgili 5 ifade ve akran zorbalığının sosyo-duygusal etkilerinin ortaya çıkarılmasına yönelik 13 soru yöneltilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde nitel veri analiz tekniklerinden betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın elde edilen bulgularına göre öğrencilerin akran zorbalığına ilişkin algılarının sözel, fiziksel, psikolojik ve cinsel şiddet davranışları ile hoş olmayan davranışlar ‎şeklinde ortaya çıktığı belirlenmiştir. Akran zorbalığına maruz kalma durumları incelendiğinde, öğrencilerin ‎büyük bir kısmının akran zorbalığına maruz kaldıkları belirlenmiştir.‎ Okullarda öğrenim gören öğrencilerin önemli bir kısmının akran zorbalığı ile karşılaştıkları, akran zorbalığına maruz kalma ve akran zorbalığı gerçekleştirme şeklinde eğilimler gösterdikleri belirlenmiştir. Akran zorbalığını ortaya çıkaran durumların kıskançlık, çevre etkisi, üstün görünme çabası, intikam, alışkanlık, şakalaşma, sevmeme, yanlış anlaşılma ve yalnızlık şeklinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okullarda akran zorbalığına karşı yeterince tedbir alınmadığı, alınan tedbirlerin ise etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The fact that gifted students are more successful or unsuccessful than normal students and the differences they show in terms of social characteristics may cause them to experience various problems among their peers, to be excluded, and to be exposed to physical or verbal violence. In this study, it was aimed to examine the social and emotional reactions of gifted students against peer bullying. The basic qualitative design from qualitative research was used as a research method. The study group of the research consists of 17 gifted students studying at Atakum Science and Art Center in Samsun. Purposive sampling method was used to determine the students. The students who will be included in the research are 5-6-7-8. studying at grade levels. A semi-structured interview form was used to collect the data of the research. Interview questions were planned before the interview and prepared by taking expert opinions. 5 statements about the demographic characteristics of the students and 13 questions to reveal the socio-emotional effects of peer bullying were asked. Descriptive analysis technique, one of the qualitative data analysis techniques, was used in the analysis of the research data. According to the findings of the study, it was determined that students' perceptions of peer bullying emerged as verbal, physical, psychological and sexual violence behaviors and unpleasant behaviors. When the cases of exposure to peer bullying were examined, it was determined that most of the students were exposed to peer bullying. It has been concluded that the situations that reveal peer bullying are jealousy, environmental influence, trying to appear superior, revenge, habit, joking, dislike, misunderstanding and loneliness. It has been concluded that adequate measures are not taken against peer bullying in schools and the measures taken are not effective. ‎