Yeni Türk Sinemasında yeni gerçekçi sinema akımının yönetmenin sinematografik yaklaşımı ve görüntü evrenine etkileri
The effects of the neorealism cinema movement on the director's cinematographic approach and image universe in New Turkish Cinema
Yazar: TUNCAY TÜRKYILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. HALE TORUN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
İkinci Dünya Savaşı yıllarında İtalya'da ortaya çıkan ve savaşın yıkıcı yönünü gerçekçi bir biçimde ortaya koyan İtalyan Yeni Gerçekçi Sinema Akımı'nın filmleri on seneye yakın bir süre etkili olsa da, sonraki yıllarda yaşanan soğuk savaş dönemi, ağır ekonomik şartlar, modernleşme çabalarının getirdiği sancılar, adalet, özgürleşme, kimlik arayışları ve bunlara bağlı sebepler neticesinde birçok ülke sineması, İtalyan Yeni Gerçekçi Sineması'nın özelliklerini kendi perspektifinden yorumlama ve uygulama yoluna gitmiştir. İtalyan Yeni Gerçekçi Sineması'nın Türk Sineması üzerindeki etkisi, Yeşilçam filmlerinin yoğun bir şekilde çekildiği dönemde, ilk olarak Yılmaz Güney'in filmlerinde hissedilmiştir. Yeni Türk Sineması'ndaki gerçekçi damarın İtalyan Yeni Gerçekçi Sinema özelliklerine daha çok evrilmesi, Türkiye'de 90'lı yıllar itibariyle, sosyal, kültürel, ekonomik alanlarda yaşanan gelişmelerle yakından ilişkilidir. Yeni Türk Sineması yönetmenleri İtalyan Yeni Gerçekçi Sinema'da içkinleşmiş olan ve André Bazin'in de vurguladığı; gerçeği bir bütün halinde ele alarak psikolojik, ahlaki, ideolojik çözümlemelerden kaçınma, deşifre edilmesi gereken gerçekliğe ve gündelik gerçeklere odaklanma, göze sokmadan akıllıca politik eleştiri, ozanca doğruculuk, belirsizliğin hakim olduğu dağınık, eliptik, başıboş ve sarsak yapı, gereksiz süsten kaçınma, belge değeri taşıma, kültürel, sosyolojik, psikolojik unsurları filmin sinematografik evrenine zemin hazırlama gibi özellikleri bilinçli bir şekilde filmlerine yerleştirmektedirler. İtalyan Yeni Gerçekçi Sineması sadece içerik açısından değil sinematografik açıdan da Yeni Türk Sineması yönetmenlerini etkilemiştir. Yeni yönetmenler sinematografik yaklaşımlarını ve görüntü evrenlerini oluştururken, İtalyan Yeni Gerçekçi Sinema'nın; kamera hareketleri, kamera açıları, ışık, kurgu, alan derinliği, estetik, doğal oyunculuk özelliklerini bir sinema dili oluşturabilmek adına, daha da genişleterek yorumlamaktadırlar. Çalışmada Yeni Türk Sineması'nda, yönetmenlerin filmlerinden örneklem olarak seçilmiş olan filmler André Bazin'in İtalyan Yeni Gerçekçi Sineması'na dair bakış açılarından faydalanılarak ve Blain Brown'un sinematografi kuramı temel alınarak değerlendirilmiştir. Yeni Türk Sineması'ndaki yönetmenlerin sinematografik yaklaşımı ve görüntü evreninin oluşumunda Yeni Gerçekçi Sinema Akımı'nın etkileri son 8 yılda ilk filmlerini çekmiş olan yönetmenlerin İki Şafak Arasında (2021) ve Mavi Bisiklet (2016) örneklem filmleri üzerinden incelenmiştir. Sonuç olarak Yeni Gerçekçi Türk Sineması yönetmenlerinin, gerek sinematografik, gerekse içerik açısından İtalyan Yeni Gerçekçi Sinema Akımı'nın izlerini taşıdığı, günümüzün teknolojik imkanlarını kullanarak, tarihi, sosyolojik, kültürel ve psikolojik şartlarıyla da uyum sağlayıp kendi orijinal içeriğini ve sinematografik evrenini oluşturarak Türk Sineması'nda yeni bir gerçekçilik anlayışını ortaya koyduğu saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Yeni Türk Sineması, Yönetmen, Sinematografi, İtalyan Yeni Gerçekçi Sinema, André Bazin.

Abstract:
Although the films of the Italian Neorealism Movement in Cinema, which emerged in Italy during the Second World War and realistically revealed the destructive aspect of the war, were effective for about ten years, as a result of the cold war period, severe economic conditions, the pains brought about by modernization efforts, the search for justice, liberation, identity and related reasons, many countries' cinemas have interpreted and applied the features of Italian Neorealism in Cinema from their own perspective. The impact of Italian Neorealism in Cinema on Turkish Cinema was first felt in the films of Yılmaz Güney during the period when Yeşilçam films were intensively shot. The evolution of the realist vein in New Turkish Cinema towards the characteristics of Italian Neorealism in Cinema is closely related to the developments in the social, cultural and economic fields in Turkey in the 90s. The directors of the New Turkish Cinema have been able to achieve what André Bazin emphasized as being inherent in the Italian Neorealism in Cinema; They deliberately incorporate into their films such features as avoiding psychological, moral and ideological analyses by treating reality as a whole, focusing on reality and everyday realities that need to be deciphered, clever political criticism without being obtrusive, poetic correctness, a disorganized, elliptical, rambling and unsteady structure dominated by ambiguity, avoiding unnecessary ornamentation, carrying documentary value, and preparing the ground for the cinematographic universe of the film with cultural, sociological and psychological elements. Italian Neorealism in Cinema influenced the directors of the New Turkish Cinema not only in terms of content but also cinematography. While creating their cinematographic approaches and cinematic universes, the new directors interpret the features of Italian Neorealism in Cinema such as camera movements, camera angles, light, editing, depth of field, aesthetics and natural acting in order to create a cinematic language. In the study, the films selected as a sample from the films of the directors in the New Turkish Cinema were evaluated based on André Bazin's perspectives on Italian Neorealism in Cinema and Blain Brown's theory of cinematography. The cinematographic approach of the directors in the New Turkish Cinema and the effects of the Neorealism in Cinema Movement on the formation of the image universe are examined through the sample films İki Şafak Arasında (Between Two Dawns) (2021) and Mavi Bisiklet (Blue Bicycle) (2016) by directors who have made their first films in the last 8 years. As a result, it has been determined that the directors of the Neorealist Turkish Cinema carry the traces of the Italian Neorealism Movement in Cinema in terms of both cinematography and content, and by using today's technological possibilities, creating their own original content and cinematographic universe by adapting to historical, sociological, cultural and psychological conditions, they have revealed a new understanding of realism in Turkish Cinema. 
Keywords: New Turkish Cinema, Director, Cinematography, Italian Neorealism in Cinema, André Bazin.