Koroner arter darlıklarının Dual Enerjili Bilgisayarlı Tomografi'de perfüzyon görüntülemeye etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of coronary artery stenoses on perfusion imaging in Dual Energy Computed Tomography
Yazar: SEYDİ HAMİT KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA CAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Dual Enerjili Bilgisayarlı Tomografi ile hastaya herhangi bir 
stressör test veya intravenöz medikal ajan verilmeden miyokard 
perfüzyonunu görüntüleyip, koroner arter darlıkları, hipertansiyon, diabetes 
mellitus, hiperlipidemi, yaş ve cinsiyet farklılıkları gibi durumlarda 
miyokardiyal perfüzyonun nasıl etkilendiğini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Manisa Celal Bayar Üniversitesi 
Hafsa Sultan Hastanesi Radyoloji Anabilim Dalında 14.06.2021 ve 
07.02.2024 tarihleri arasında Siemens 256 kesit (Somatom Drive,Siemens 
Healthineers, Germany) tomografi cihazı ile Dual Enerjili Koroner Bilgisayarlı 
Tomografi ile çekimi yapılan 348 hastanın verileri incelendi. Veri incelemesi 
retrospektif olarak yapılmıştır. Olgu ve kontrol grubu için dışlama kriterleri; 
optimal kalitede olmayan artefakt içeren görüntüler, 18 yaşından gün 
almayan, 75 yaş üstü olan hasta grubu olarak belirlenmiştir. Hastanedeki 
PACS (Picture Archiving Communication Systems) sistemindeki tüm 
görüntüler ayrıntılı bir şekilde değerlendirildi. 111 hastada herhangi bir 
koroner kalsifik plağa rastlanılmadı. Bu 111 hasta ile kontrol grubu 
oluşturuldu. Geri kalan koroner arterlerinde stenoz bulunan diğer hasta 
grubunda ise 111 hasta randomize şekilde seçilerek olgu grubu oluşturuldu. 
Her iki grubun vakalarının yaşı, cinsiyeti, hipertansiyon, diabetes mellitus, 
hiperlipidemi varlığı, LAD, LCx, RCA arterlerindeki stenoz darlığının yüzdesel 
değerleri, sol ventrikül duvarında 17 segmentteki iyodin kontrast dansite 
değerleri, stabil ve unstabil anjinanın varlığı verileri kaydedildi. Olgu grubu ve 
kontrol grubu hastalarının benzer demografik özelliklerde olmasına özen 
gösterilmiştir
Bulgular: Hipertansiyon, hiperlipidemi ve diyabet varlığı ile olgu grubu 
ve kontrol grubu arasında anlamlı fark olduğu saptanmıştır.
Olgu grubu ve kontrol grubu arasında yaş, LAD, LCx ve RCA'daki 
darlıklarda anlamlı fark bulunmuştur.Olgu grubundaki hastaların LAD darlıkları yüzdesel olarak ortalama %37,43, LCx %15,95, RCA %23,68 olarak 
ölçülmüştür.
Cinsiyet ile RCA darlığı arasında anlamlı fark bulunmuştur. RCA 
darlığı yüzdesi, erkeklerde ortalama %17,91 iken kadınlarda %8,79 olarak 
saptamıştır.
Hipertansiyon varlığı ile yaş, LAD ve RCA darlıkları arasında anlamlı 
fark bulunmuştur. Hipertansiyonlu hastalarda ortalama yaş 52,94 iken 
hipertansiyonu olmayan hastalarda ortalama yaş 45,94 olarak bulunmuştur. 
LAD darlığı hipertansiyonlu hastalarda ortalama %33,49 olarak ölçülmüştür. 
Hipertansiyonu olmayan hastalarda ortalama %15,63 olarak ölçülmüştür. 
RCA darlığı yüzdesel olarak hipertansiyonlu hastalarda 27,02 iken 
hipertansiyonu olmayan hastalarda 11,01 olarak ölçülmüştür.
Diyabet ile LAD ve RCA darlığı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Diyabet varlığında LAD ve RCA'da izlenen darlık yüzdesi artmaktadır. 
Diyabetlilerde LAD darlığı yüzdesi ortalama 37 iken diyabeti olmayanlarda 
darlık yüzdesi ortalama 18,79 olarak ölçülmüştür. RCA darlığı diyabetliletde 
ortalama %27,73 olarak ölçülmüştür. Diyabeti olmayanlarda ortalama %14,70 
olarak ölçülmüştür.
Hiperlipidemi ile yaş, LAD, LCX ve RCA'daki darlıklar arasında anlamlı 
ilişki bulunmuştur. Hiperlipidemi bulunan olgularda LAD darlığı yüzdesi 
ortalama 42,74 iken hiperlipidemi bulunmayanlarda darlık yüzdesi ortalama 
15,78 olarak ölçülmüştür. LCX darlık miktarı hiperlipidemili olgularında yüzde 
olarak ortalama 30,91, hiperlipidemis olmayan olgularda ortalama 9,26 olarak 
bulunmuştur. RCA darlığı hiperlipidemi bulunan olgularda ortalama %37,22 
olarak ölçülmüştür. hiperlipidemi bulunmayanlarda ortalama %12,20 olarak 
ölçülmüştür
ROC eğrisi analizinde eğri altında kalan alanların önemli olmadığı, 
kardiyak görüntülemede Dual Enerjili Kardiyak Bilgisayarlı Tomografi'de 
fonksiyonel ölçümlerden olan perfüzyon görüntülemenin herhangi bir stressör 
ajan kullanılmadan yapılan değerlendirmede tanısal değerinin olmadığı 
çalışmamızda saptanmıştır.
Sonuç:Bilgisayarlı tomografi plak anatomi görüntülemesinin yanı sıra 
son yıllarda hemodinamik değişiklikler hakkında da non invaziv bilgiler 
sunmaktadır. Hemodinamik bilgiler açısından kullanılan yöntemlerden biri 
olan KBTP hakkında henüz yeterli bilgi literatürde bulunmamaktadır. 
Literatürde çoğunlukla bir stresör ajan (adenosin, dipiramidol vs.) kullanılarak 
yapılan çalışmalar mevcuttur. Bu çalışmalarda elde edilen bilgilerde stresör 
ajan kullanımı ile yapılan KBTP görüntülerinde normal, iskemik ve enfarktlı 
segmentlerde perfüzyon farklılıkları mevcuttur ve KBTP bunları göstermede 
diğer invaziv ve non invaziv tetkiklere kıyasla tercih edilebilinecek yöntemdir. 
Ancak herhangi bir stresör ajan kullanılmadan elde edilen KBTP 
görüntülerinin değerlendirilmesi hakkında yeterli çalışma yapılmamıştır. 
Çalışmamızda herhangi bir stresör ajan kullanılmadan aynı anda elde edilen 
KBTA ve KBTP görüntüleri değerlendirilmiş olup, koroner arter stenozlarının 
neden olduğu hemodinamik değişikliklerde KBTP görüntülemedeki iyodin 
dansitelerindeki değişiklikler arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Ancak ileri 
derecede stenoza sahip veya enfarktlı hastalarda, perfüzyon defektlerinin 
belirgin olduğu saptanmıştır. KBTP, KBTA tetkikine, tanıda yardımcı ve 
destekleyici tetkiktir. Önümüzdeki yıllarda yapılacak olan konu ile ilgili 
çalışmalar devam ettikçe bu konu daha iyi anlaşılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Koroner bilgisayarlı tomografi perfüzyon görüntüleme, koroner BTA, Koroner arter hastalığı, kardiyak görüntüleme, radyoloji, Dual enerjili bilgisayarlı tomografi

Abstract:
Aim: To evaluate how myocardial perfusion is affected by coronary 
artery stenoses, hypertension, diabetes mellitus, hyperlipidemia, age and 
gender differences by Dual Energy Computed Tomography without any 
stressor test or intravenous medical agent.
Materials and Methods: In our study, we analyzed the data of 348 
patients who underwent Dual Energy Coronary Computed Tomography with 
Siemens 256 slice (Somatom Drive, Siemens Healthineers, Germany) 
tomography device between 14.06.2021 and 07.02.2024 in the Department 
of Radiology, Manisa Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital. Data 
analysis was performed retrospectively. Exclusion criteria for the case and 
control groups were images containing artifacts of suboptimal quality, age 
less than 18 years, and age older than 75 years. All images in the PACS 
(Picture Archiving Communication Systems) system at the hospital were 
evaluated in detail. In 111 patients, no coronary calcific plaque was found. A 
control group was formed with these, 111 patients were randomly selected to 
form a case group. Age, gender, presence of hypertension, diabetes mellitus, 
hyperlipidemia, percentage of stenosis in LAD, LCx and RCA arteries, iodine 
contrast density values in 17 segments of the left ventricular wall, presence 
of stable and unstable angina were recorded. Care was taken to ensure that 
the case group and control group patients had similar demographic 
characteristics.
Results: There were significant differences between the case group 
and the control group in the presence of hypertension, hyperlipidemia and 
diabetes mellitus.
Significant differences were found between the case group and the 
control group in age, LAD, LCx and RCA stenoses. The mean percentage of 
LAD stenoses in the case group was 37.43%, LCx 15.95% and RCA 23.68%.
A significant difference was found between gender and RCA stenosis. 
The mean percentage of RCA stenosis was 17.91% in men and 8.79% in 
women.
A significant difference was found between the presence of 
hypertension and age, LAD and RCA stenoses. The mean age was 52.94 
years in patients with hypertension and 45.94 years in patients without 
hypertension. The mean LAD stenosis was 33.49% in patients with 
hypertension. It was measured as 15.63% in patients without hypertension. 
RCA stenosis was measured as 27.02% in patients with hypertension and 
11.01% in patients without hypertension.
A significant association was found between diabetes and LAD and 
RCA stenosis. The percentage of stenosis in LAD and RCA increased in the 
presence of diabetes. The mean percentage of LAD stenosis was 37% in 
diabetics and 18.79% in non-diabetics. RCA stenosis was measured as 
27.73% on average in diabetics. In those without diabetes, it was 14.70% on 
average.
Hyperlipidemia was significantly associated with age, LAD, LCX and 
RCA stenoses. The mean percentage of LAD stenosis was 42.74 in patients 
with hyperlipidemia and 15.78 in those without hyperlipidemia. The mean 
percentage of LCX stenosis was 30.91 in patients with hyperlipidemia and 
9.26 in patients without hyperlipidemia. RCA stenosis was measured as 
37.22% in patients with hyperlipidemia and 12.20% in patients without 
hyperlipidemia.
In our study, it was found that the areas under the curve in the ROC 
curve analysis were not significant, and perfusion imaging, which is one of 
the functional measurements in Dual Energy Cardiac Computed Tomography 
in cardiac imaging, had no diagnostic value in the evaluation without the use 
of any stressor agent.
Conclusion: Computed tomography provides non-invasive 
information about hemodynamic changes in recent years as well as plaque 
anatomy imaging. There is not enough information about CTP, which is one 
of the methods used for hemodynamic information, in the literature. In the 
literature, there are mostly studies using a stressor agent (adenosine, 
dipyramidol, etc.). According to the information obtained in these studies, 
there are perfusion differences in normal, ischemic and infarcted segments in 
CBCT images made with the use of a stressor agent and CBCT is the 
preferred method to show these differences compared to other invasive and 
non-invasive examinations. However, the evaluation of CTP images obtained 
without the use of any stressor agent has not been adequately studied. In our 
study, CTA and CTP images obtained simultaneously without the use of any 
stressor agent were evaluated and no significant correlation was found 
between hemodynamic changes caused by coronary artery stenoses and 
changes in iodine densities on CTP imaging. However, perfusion defects 
were found to be prominent in patients with severe stenosis or infarction. 
CBCT is an auxiliary and supportive diagnostic test to CTA. This issue will be 
better understood as the studies on this subject continue in the coming years.

Keywords: Coronary computed tomography perfusion imaging, coronary CTA, coronary artery disease, cardiac imaging, radiology, Dual energy computed tomography