Sporcularda zihinsel dayanıklılık: Bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş çerçevesinden bir bakış
Mental toughness in athletes: A view from the mindfulness and psychological well-being framework
Yazar: İREM ÇEKİÇ
Danışman: PROF. DR. FERİDE ZİŞAN KAZAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Bu araştırmanın amacı, bireysel spor ve takım sporu ile ilgilenen sporcuların zihinsel dayanıklılık, bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın örneklemini İstanbul, İzmir ve Ankara illerinde 18 – 35 yaş aralığında olan 193 kadın ve 192 erkek olmak üzere 385 sporcudan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla, sırasıyla kişisel bilgi formu, Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri, Sporcu Bilinçli Farkındalık Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar için t-testi, Pearson korelasyon ve adımsal çoklu regresyon analizi yöntemleri uygulanmıştır. Tüm analizlerde istatiksel anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir. Değişkenlerin cinsiyete göre karşılaştırılmasının yapıldığı t-testi sonuçlarına göre erkek sporcuların güven puanlarının kadın sporculara göre daha yüksek olduğu, kadın sporcuların kontrol puanlarının erkek sporculara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Spor türüne göre yapılan analiz sonuçlarında bireysel spor yapan sporcuların devamlılık ve kontrol alt boyutlarının puanlarının takım sporu yapan sporculardan daha yüksek olduğu, takım sporcularının güven alt boyutu puanlarının bireysel spor yapan sporculara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki korelasyon incelendiğinde, yaş, spor yılı ve antrenman sıklığı ile zihinsel dayanıklılık, bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş alt boyutları arasında istatiksel olarak anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Çalışmadaki tüm sporcuların güven, kontrol, devamlılık, farkındalık, yargılamama, yeniden odaklanma ve psikolojik iyi oluş değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Yapılan regresyon analizi sonucunda Yeniden odaklanma, yargılamama ve farkındalık değişkenleri devamlılık değişkenine yordarken; psikolojik iyi oluş, yeniden odaklanma, farkındalık ve yargılamama değişkenlerinin güven değişkenini yordadığı belirlenmiştir. Buna ek olarak, kontrol değişkeninin öngörücüleri, psikolojik iyi oluş ve yargılamama olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, zihinsel dayanıklılık, bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin ilişkisi bu çalışmada ortaya konmuştur. Bu sonuçlar göz önünde bulundurularak, bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş düzeylerinin arttırılması, sporcuların zihinsel dayanıklılıklarını olumlu yönde etkileyeceği söylenebilir.

Abstract:
The aim of this research was to examine the relationship between mental toughness, mindfulness, and psychological well-being levels of athletes who are interested in individual sports and team sports. The sample of the research consists of 385 athletes, 193 women, and 192 men, aged between 18 and 35 in Istanbul, Izmir, and Ankara. To collect data in the study, respectively, a personal information form, Sport Mental Toughness Questionnaire-SMTQ-14, Mindfulness Inventory for Sport, and Psychological Well-Being Scale were used. In data analysis, descriptive statistics, t-test for independent groups, Pearson correlation analysis, and multiple regression analysis with stepwise method were applied. The statistical significance level was accepted as 0.05 in all analyzes. According to the results of the t-test, in which the variables were compared according to gender, it was determined that the confidence scores of male athletes were higher than that of female athletes, and the control scores of female athletes were higher than male athletes. In examining according to the type of sport, it was determined that the constancy and control sub-dimensions scores of the athletes who do individual sports are higher than those of the athletes who do team sports; and that the confidence sub-dimension scores of the team athletes are higher than the athletes who do individual sports. When examining correlations between the variables, it has found that age, sports experience, and frequency of training had statistically significant relationships with the sub-dimensions of mental toughness, mindfulness, and psychological well-being. It has found that there were statistically significant relationships between the variables of confidence, control, constancy, awareness, non-judgmental, refocusing, and psychological well-being of all the athletes in the study. As a result of the regression analysis, While the variables of refocusing, non-judgmental, and awareness predicted the constancy variable; it was determined that psychological well-being, refocusing, awareness, and non-judgmental variables predicted the confidence variable. In addition, the predictors of the control variable were determined as psychological well-being and non-judgment. As a result, the relationship between mental toughness, mindfulness, and psychological well-being levels was revealed in this study. Considering these results, it can be said that increasing the level of mindfulness and psychological well-being will positively affect the mental toughness of the athletes.