hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Açık verilerin iş zekâsı çözümlerinde kullanımı: Türkiye dış ticaret verileri üzerine bir model önerisi
The use of open data in business intelligence solutions: A model proposal on Turkiye trade data
Yazar: MURAT TAHA HINISLIOĞLU
Danışman: PROF. DR. FEHİM BAKIRCI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Açık veri = Open data ; Uluslararası ticaret = International trade ; İş zekası = Business intelligence

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışmasında; açık veri kaynaklarının iş zekâsı teknolojilerinde kullanımı göstermek amacıyla bir model hazırlanmıştır. Bu modelde, Türkiye'nin 2013 – 2022 yıllarını kapsayan dış ticaret verilerine; Birleşmiş Milletler açık veri kaynaklarından erişilmiştir. Veriler üzerinde temizleme ve dönüştürme işlemleri uygulandıktan sonra bu veriler modele entegre edilmiştir. Modelin gelecek dönemlerde geliştirilme potansiyeli dikkate alınarak, uluslararası standartlara uygun verilerin ve güvenilir açık veri kaynaklarının kullanılmasına önem verilmiştir. Modelin tasarım ve geliştirme işlemleri tamamlanıp, test aşamasında Python kodlama dilinden faydalanılmış ve modelin tutarlılığı doğrulanmıştır. Bu çalışmada iki farklı teknoloji kullanılarak, kontrol mekanizması oluşturulmuştur. Modelde oluşabilecek hata ve eksiklerin fark edilerek giderilmesi için bu kontrol mekanizmasından faydalanılmıştır.
	Bu çalışmada kullanılan modelin, uluslararası ticarette faaliyet gösteren işletmelerin ve kurumların kullanabileceği örnek bir dış ticaret iş zekâsı modeli olması hedeflenmiştir. Bu iş zekâsı modeli sayesinde ilgili yıllar içinde, Armonize Sistem hiyerarşisinde bir ürünün hangi ulaştırma modunu kullanarak hangi ülkeyle ticaretinin yapıldığı takip edilebilecektir.

Abstract:
In this master's thesis; a model has been prepared to demonstrate the use of open data sources in business intelligence technologies. In this model, Turkey's foreign trade data covering the years 2013 - 2022 were accessed from the United Nations open data sources. After cleaning and transforming the data, these data were integrated into the model. Considering the potential for future development of the model, emphasis was placed on the use of data compliant with international standards and reliable open data sources. After the design and development of the model was completed, Python coding language was used in the testing phase and the consistency of the model was verified. In this study, a control mechanism was created by using two different technologies. This control mechanism was utilized to detect and eliminate errors and deficiencies that may occur in the model.
	The model used in this study is intended to be an exemplary foreign trade business intelligence model that can be used by businesses and institutions operating in international trade. Thanks to this business intelligence model, it will be possible to track, in the relevant years, which mode of transport is used for trading a product with which country within the hierarchy of the Harmonized System.
Bir kriminal roman örneği: Friedrıch Dürrenmatt'ın adalet romanı
An example of a criminal novel: Friedrich Dürrenmatt's justice novel
Yazar: ELİF NUR SÜSLİ
Danışman: DOÇ. DR. ZENNUBE ŞAHİN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Alman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Alman Dili ve Edebiyatı = German Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışmada İsviçreli yazar Friedrich Dürrenmatt'ın yer yer Postmodern
özellikler taşıyan "Adalet" adlı romandaki kriminal olgular, yazarın adalete bakış açısı
ve bu unsurların yapıtlarında nasıl konu edildiği ele alınmıştır.
Çalışmamızın birinci bölümünde Dürrenmatt'ın genel olarak hayatı irdelenmiş
olup, adalet ve ahlak olgularını içeren yapıtlarına ve İsviçre edebiyatındaki önemine
değinilmiştir. Dürrenmatt'ın adalet kavramı karşısındaki tutumunu açıklamak, adaletçi
ruhunu ve kişilik yapısını anlamak için hakkında yapılan yorumlar da çalışmaya dâhil
edilmiştir. Söz konusu yazarın çoğu eserinde görülebilecek bir konu olan adalet ve
yazarın bu konuyu nasıl yansıttığı çalışmamızda yerini almıştır. İkinci bölümde ise
kriminal romanın ne olduğu, tarihi ve açıklanmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde de
romanın detaylı incelemesi yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kriminal Roman, Ahlak, Hak, Adalet, Anlatım Biçimi

Abstract:
In this study, the criminal facts in Swiss writer Friedrich Dürrenmatt's novel "Justice",
which sometimes has postmodern features, the author's perspective on justice and how
these elements are discussed in his works are discussed.
In the first part of our study, Dürrenmatt's life in general was examined and his works
containing the concepts of justice and morality and their importance in Swiss literature
were mentioned. Comments about Dürrenmatt were also included in the study to
explain his attitude towards the concept of justice and to understand his just spirit and
personality structure. Justice, which is a subject that can be seen in most of the works of
the author in question, and how the author reflects this issue has taken its place in our
study. In the second chapter, it was tried to explain what the criminal novel is, its history
and features. In the third chapter, a detailed analysis of the novel was made.
Key Words: Criminal Novel, Morality, Rights, Justice, Narrative Style
Nazar İşankul'un "Kara Kitap" adlı eseri üzerine bir dil incelemesi (İnceleme – metin – aktarma)
A linguistic analysis of Nazar İşankul's work titled "Black Book" (Analysis - text - transfer)
Yazar: SERGEN KARAKULAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSAN ILDIRI
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Nazar İşankul, Özbek ve millî edebiyatın yetenekli yazarlarından biridir. Eserleri, Özbek edebiyatı için oldukça değerlidir. İşankul, eserlerinde toplumsal ve bireysel sorunları ele almıştır. Onun çalışmaları özellikle derin felsefi ve psikolojik temalara odaklıdır.Yapılan bu çalışmada yazarın "Kara Kitap" adlı uzun hikayesi incelenmiştir. Bu eser, insanların toplumsal sorunlar, ahlaki değerler ve içsel çatışmalarla yüzleşmelerini konu alır. Eseri diğer kıssalardan ayıran özelliği, İşankul'un kendine özgü anlatım tarzı ve karakterlerin duygularını derinlemesine ele almasındandır.Bu çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. Öncelikle kıssanın Türkiye Türkçesine aktarımı sağlanmıştır. Ardından eserin şekil bilgisi özellikleri incelenmiştir. Son olarak incelemeden elde edilen sonuçlar çalışmanın sonuçlar kısmında verilmiştir.

Abstract:
Nazar Isankul is one of the talented writers of Uzbek and national literature. His works are of great value for Uzbek literature. Isankul dealt with social and individual problems in his works. His works are especially focused on deep philosophical and psychological themes. In this study, the author's parable "Black Book" was analyzed. This work is about people's confrontation with social problems, moral values and inner conflicts. What distinguishes the work from other parables is Isankul's unique narrative style and his in-depth treatment of the characters' emotions. This study consists of three stages. First of all, the parable was translated into Turkey Turkish. Then the morphological features of the work were analyzed. Finally, the results obtained from the analysis are given in the results section of the study.
9 ve 10. sınıf öğrencilerinin ikinci yabancı dil olarak Almancaya yönelik tutumları
9th and 10th grade students towards German as a second foreign language
Yazar: ALİ OSMAN BAŞARAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN ERİŞEK
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Ana Bilim Dalı / Almanca Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duyuşsal tutum = Affective attitude ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Tümdengelim yöntemi kullanılarak öncelikle öğrencilerin demografik özelliklerine göre değerlendirilmiş ve ardından yabancı dil olarak Almancaya yönelik tutumları ilgili değişkenlere göre ele alınmıştır. Erkek öğrencilerin Almanca dersine yönelik tutumlarının kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. 9. sınıftaki öğrencilerin, 10. sınıftakilere göre Almanca dersine yönelik tutumlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. İlköğretimde Almanca dersi almamış olan öğrencilerin, almış olanlara göre Almanca dersine yönelik tutumlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin bulundukları lise türü, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumuna göre Almanca dersine yönelik tutum düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.

Abstract:
Using the deductive method, the students were initially evaluated based on their demographic characteristics, and then their attitudes towards German as a foreign language were examined according to relevant variables. It was found that male students had higher attitudes towards German lessons compared to female students. Students who had not taken German lessons in primary education had higher attitudes towards German lessons compared to those who had taken them. No significant difference was found in the attitudes towards German lessons based on the type of high school or the education levels of the parents.
Bedâiü's-Sanâi' özelinde aile hukukundaki yeri bakımından ihtiyati hükümler
The concept of precaution in terms of its place in family law, in particular bedâʾiʿu'ṣ-Sanâʾiʿ
Yazar: AYŞENUR KAYA
Danışman: PROF. DR. ALİ İHSAN PALA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: İhtiyat = Precaution

Özet:
Bu tez, Hanefi mezhebinin önemli fıkıh kitaplarından biri olan Bedâiü's-Sanâi' fi Tertîbi'ş-Şerâi' adlı kitap özelinde aile hukuku alanında ihtiyata dayalı hükümleri konu edinmektedir. Genel Fıkıh literatüründe sıklıkla atıf yapılan ihtiyat kavramı, şüpheli ya da belirsiz durumlarda hukuki ve dini sorumluluktan kesin çıkmayı sağlayan bir davranış sergilemenin lüzumunu ifade eden bir fıkıh kaidesini temsil etmektedir. Dini hükümlere konu olan hemen her meselede kendisine yer bulan ihtiyat, özellikle ibadetler ve aile hukuku meselelerinde biraz daha ön plana çıkmaktadır. Aile hukukunun son derece hassas bir alan olduğu dikkate alındığında bunun tabii olduğu anlaşılmaktadır. Konunun adı geçen eser özelinde ele alınması sınırlandırma gereğindendir. Konu iki ana bölüm halinde ele alınmıştır. Birinci bölümde eserin müellifi hakkında bilgi verilmiş, eserin tanıtımı yapılmıştır. İkinci bölümde ise nikah ve boşama şeklinde iki ana başlık halinde ele alınmış ihtiyati hükümler incelenmiştir. Çalışmada ulaşılan önemli sonuçlardan biri şu olmuştur: İslam hukuku bilginlerinin ihtiyata bu denli önem atfetmelerini haklı kılan sebepler vardır. Bunlar da ilmi gerekçelere dayanmaktadır.

Abstract:
This thesis deals with the provisions based on precaution in the field of family law, specifically in the book Bedâiü's-Sanâi' fi Tertîbi'ş-Şerâi', one of the important books of fiqh of the Hanafi school. The concept of precaution, which is frequently cited in the general literature of fiqh, represents a rule of fiqh that expresses the necessity of exhibiting a behavior that ensures a definite escape from legal and religious responsibility in doubtful or uncertain situations. Caution, which finds its place in almost every issue subject to religious provisions, comes to the forefront especially in matters of worship and family law. Considering that family law is an extremely sensitive area, it is natural that this is the case. It is necessary to address the subject specifically in the aforementioned work due to the necessity of limitation. The subject is addressed in two main sections. In the first section, information is given about the author of the work and the work is introduced. In the second section, the precautionary provisions, which are addressed under two main headings as marriage and divorce, are examined. One of the important conclusions reached in the study is that there are reasons that justify Islamic law scholars attaching such importance to caution. These are also based on scientific justifications.
Heykel ve mekan ilişkisinin kurgulanmasında dijital müdahalenin etkisi: DAKAF 22 proje örneği
The effect of digital intervention on establishing the relationship between sculpture and space: DAKAF 22 project example
Yazar: NESLİHAN HACİÖMEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. CANER ŞENGÜNALP
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tez çalısması yapılan projenin daha bilimsel verilere dayanarak yapılan proje sonucunda heykel mekan ilişkisini de mekanın özelliklerini yadsınamaz bir bütün olduğunu destekleyerek yapılan anket çalışmalarıyla ortaya konularak mekanın coğrafi özelliklerine uygun buz malzeme desteği ve ile bir işbirliği içerisinde olarak heykel ve heykelin yapıldığı mekan ile mekanın sosyo-kültürel özelliklerinden yararlanılması üretim sürecini daha doğru yönetme ve eser izleyicileriyle eser arasında bir bağ kurmayı, izleyiciyi izleyici konumundan çıkarıp katılımcı olarak esere dahil ederek sanat eserine yeni bir perspektif katmayı hedeflemektedir.

Abstract:
As a result of the project based on more scientific data, the relationship between sculpture and space, and the characteristics of the space, is an undeniable whole, and it has been revealed through survey studies that the thesis study has been carried out, with ice material support appropriate to the geographical characteristics of the place, and in cooperation with the socio-cultural relationship between the sculpture and the place where the sculpture is made. Taking advantage of its features aims to manage the production process more accurately, establish a bond between the audience and the work, and add a new perspective to the work of art by removing the viewer from the position of spectator and including him/her in the work as a participant.
Nazar İşankul'un "Anne Şarkısı" adlı eseri üzerine bir dil incelemesi (İnceleme-metin-aktarma)
Language study on the Nazar İşankul's "Mother's Song" (Qissa) (Language review-text-transfer)
Yazar: AYŞENUR KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSAN ILDIRI
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Özbek Edebiyatı Türk dünyasının güçlü edebiyatlarından biridir. Sovyetler Birliği döneminde baskı ve yasaklama dönemleri geçiren Özbek edebiyatı yazar ve şairleri yine de söylemek istediklerini edebî sanatların imkânlarından faydalanarak ve sembolik anlatım yoluna başvurarak dile getirmişlerdir. Özbekistan'ın Kaşkaderya vilayetinde dünyaya gelen günümüz Özbek edebiyatının güçlü yazarlarından biri olan Nazar İşankul sözsanatlarının ifade gücüne kattığı imkânlardan en üst seviyede faydalanarak kaleme aldığı hikâyelerinin çoğunun konusunu tarihten almış, Rusların uyguladıkları baskı politikalarını sembolik ifadelerle ve çok canlı bir dille dile getirmiştir. 
Bu çalışmada yazarın "Anne Şarkısı" adlı hikâyesi incelenmiştir. Hikâye kırsal bir bölgede geçimini sağlamak için ömrü pamuk tarlalarında çalışmakla geçen halkın hayatını ele alır. Hikâyede halkın hayatını araştırmak ve öğrenmek için o bölgeye gelen yetenekli yazar Şemsi Selah ile Muazzam adlı bir köy kadınının başından geçen olaylar anlatılır.
Bu çalışmada yazarın "Anne Şarkısı" eseri Türkiye Türkçesine aktarılmış, aktarılan eserin şekil bilgisi özellikleri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar çalışmanın sonunda yer alan sonuçlar kısmında dikkatle sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Özbek Türkçesi, Nazar İşankul, Şekil Bilgisi, İnceleme

Abstract:
Uzbek Literature is one of the powerful literatures of the Turkish world. Uzbek literature writers and poets, who went through periods of oppression and prohibition during the Soviet Union, still expressed what they wanted to say by taking advantage of the opportunities of literary arts and searching for symbolic expression ways. Nazar İşankul, one of the powerful figures of today's Uzbek literature from Uzbekistan's Kashkadarya province, tells most of the stories he wrote by making the most of the opportunities provided by the expressive power of verbal arts, and expresses the oppression policies implemented by the Russians with symbolic expressions and in a lively language. 
This is the story of the famous author called "Mother Song". The story deals with the lives of people who spend their lives working in cotton fields to make a living. The story tells the events experienced by the talented writer Şemsi Selah and a village woman named Muazzam, who came as travelers to research and learn about people's lives.
This famous author's work "Mother's Song" has been translated into Turkey Turkish, and the morphological features of the transferred work are as follows. The results obtained are presented as part of the sections at the end.
Keywords: Uzbek Turkish, Nazar İşankul, Morphology, Analysis
Gençlik merkezlerinde serbest zaman etkinliklerine katılan bireylerin internet bağımlılığı düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi
Examining the internet addiction levels of individuals participating in free time activities in youth centers in terms of different variables
Yazar: HAZAL ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. SERTAÇ ERCİŞ
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Spor Yönetimi Ana Bilim Dalı / Spor Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu araştırma, Erzurum ili merkezindeki gençlik merkezlerinde serbest zaman 
etkinliklerine katılan bireylerin internet bağımlılığı düzeylerini keşfetmeyi ve bu bağımlılık 
düzeylerinin çeşitli demografik değişkenler açısından nasıl farklılaştığını incelemeyi 
amaçlamaktadır. 
Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırmada yöntemi kullanılmıştır. Veriler, gençlik merkezleri 
faaliyetlerine katılan bireyler arasında anket yöntemiyle toplanmıştır. Anket, internet 
bağımlılığı ölçeği ve demografik bilgi formundan oluşmaktadır. Veriler SPSS programında 
analiz edilmiştir. 
Bulgular: Araştırma sonucunda katılımcıların internet bağımlılıkları ile yaş, aile yapısı, 
faaliyet türü, haftalık faaliyetlere katılma süresi, katılma amacı, günlük internette geçirdikleri 
süreye göre değişkenlik gösterdiği; cinsiyet, sosyo-ekonomik, kişisel aylık gelir, çalışma durum 
gibi değişkenlerin internet bağımlılığı düzeylerinde anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir. 
Sonuç: Gençlik merkezlerindeki serbest zaman etkinliklerine katılımın internet bağımlılığını 
azalttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle, gençlik merkezlerinin ve benzeri sosyal 
faaliyetlerin desteklenmesi gerektiği önerilmektedir.

Abstract:
Purpose: This research aims to explore the levels of internet addiction among individuals 
participating in leisure activities at youth centers in the central region of Erzurum province and 
to examine how these addiction levels differ in terms of various demographic variables. 
Method: In this study, a quantitative research method was used. Data were collected through a 
survey conducted among individuals participating in youth center activities. The survey 
consisted of the Internet Addiction Scale and a demographic information form. The data were 
analyzed using the SPSS program. 
Findings: As a result of the research, it was found that participants' internet addiction levels 
varied according to age, family structure, type of activity, weekly participation duration, 
purpose of participation, and the amount of time spent on the internet daily; however, there 
were no significant differences in internet addiction levels based on gender, socio-economic 
status, personal monthly income, or employment status. 
Result: It was concluded that participation in leisure activities at youth centers reduces internet 
addiction. Therefore, it is recommended to support youth centers and similar social activities.
ChatGPT'nin kullanıcılar tarafından benimsenmesinin UTAUT modeli ile incelenmesi
Investigation of the adoption of ChatGPT by users with the UTAUT model
Yazar: ABDULKADİR SUNGUR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KAMİL KABAKUŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Bu çalışma, ChatGPT'nin kullanıcılar tarafından benimsenmesini anlamak ve açıklamak üzere UTAUT (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology) modelini temel almaktadır. UTAUT modeli, teknoloji benimseme süreçlerini anlamak için araştırmacalar tarafında yaygın olarak kullanılan bir teorik çerçeve sunmaktadır. Bu araştırma, ChatGPT'nin kullanıcılar arasında ne kadar kabul gördüğünü ve kullanıldığını belirlemek, benimseme faktörlerini analiz etmek ve modelin öngörü gücünü değerlendirmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Literatür incelemesi, UTAUT modelinin temel bileşenlerinin yanı sıra benzer modellere de değinmiş olup, teknolojinin benimsenmesi üzerine tanımlamalar yapmıştır. Yapılan araştırma sonuçları edinilen bulgular doğrultusunda ChatGPT'nin kullanıcıların teknolojiyi benimseme süreçlerindeki rolünü daha iyi anlamamıza ve UTAUT modelinin bu bağlamdaki etkinliğini değerlendirmemize katkı sağlayacaktır.

Abstract:
This study is based on the UTAUT (Unified Theory of Acceptance and Use of Technology) model to understand and explain the adoption of ChatGPT by users. The UTAUT model provides a widely used theoretical framework for understanding technology adoption processes. This research aims to determine the extent of acceptance and usage of ChatGPT among users, analyze adoption factors, and evaluate the predictive power of the model. The literature review addresses the fundamental components of the UTAUT model as well as similar models, providing definitions related to technology adoption. The research findings will contribute to a better understanding of the role of ChatGPT in users' technology adoption processes and the effectiveness of the UTAUT model in this context.