Hemodiyalize bağlı baş ağrısı olan ve olmayan hastaların beslenme durumunun saptanması
Determining the nutritional status of patients with and without hemodialysis-related headac
Yazar: BETÜL ÜSTÜN
Danışman: PROF. DR. MACİT KOLDAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı / Tıbbi Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Diyaliz = Dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemodiyalize bağlı baş ağrısı olan hastaların beslenme 
durumu, biyokimyasal parametreler ve antropometrik ölçümlerinin değerlendirilmesi ve 
sonuçların baş ağrısı olmayan hemodiyaliz hastalarıyla karşılaştırılmasıdır. 
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, Ağustos 2021- Ocak 2022 tarihleri arasında bir 
hastanede gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya, 18-80 yaş aralığında toplamda 74 (baş ağrısı olan 
44, baş ağrısı olmayan 30) yetişkin gönüllü hemodiyaliz hastası katılmıştır. Katılımcıların 
hastalık öyküleri, beslenme alışkanlıkları anketle sorgulanıp, biyoimpedans cihazı ile vücut 
bileşimleri ve antropometrik ölçümleri alınmış, hastane kayıtlarından kan analizleri 
sonuçlarına ulaşılmıştır. Katılımcıların malnütrisyon ve iştah durumunu ölçmek için 
Basitleştirilmiş Beslenme ve İştah Anketi (BBVİA), 7 Puanlı Subjektif Global 
Değerlendirme (7PSGD), Malnütrisyon İnflamasyon Skor (MİS) ve Modifiye Charlson 
Komorbidite İndeksi (MCKİ) uygulanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem T ve 
Ki-kare testi kullanılmıştır. 
Bulgular: Diyaliz öncesi serum üre ve kreatinin düzeyleri vaka grubunda istatistiksel 
olarak anlamlı şekilde daha yüksek bulundu (p<0,05). Vaka grubunda kontrol grubuna göre
kadın katılımcı sayısı daha yüksek, diyetle iyot alımı daha düşük, yaş ortalaması daha düşük, 
transferrin satürasyonu daha düşük bulundu (p<0,05).
Sonuç: Bu çalışma, literatür taramasına göre hemodiyalize bağlı baş ağrısı olan 
hastaların beslenme durumunu inceleyen ilk araştırmadır. Diyalize bağlı baş ağrısının altında 
yatan mekanizmanın anlaşılması için daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Baş Ağrısı, Beslenme Durumu, Hemodiyaliz, Hemodiyalize 
Bağlı Baş Ağrısı, Malnütrisyon

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the nutritional status, biochemical 
parameters and anthropometric measurements of patients with hemodialysis-related 
headache and to compare them with hemodialysis patients without headache. 
Materials and Methods: This research was carried out in a hospital between August 
2021 and January 2022. A total of 44 adult volunteer patients between the ages of 18-80, 44 
of whom had dialysis-related headaches and 30 of whom had no headaches. The medical 
histories and nutritional habits of the participants were questioned with questionnaires, body 
compositions and anthropometric measurements were taken with the bioimpedance, and the 
results of the blood analysis were obtained from the hospital records. Simplified Nutrition 
and Appetite Questionnaire (SNAQ), The 7-Point Subjective Global Assessment (7PSGA), 
Malnutrition Inflammation Score (MIS) and Modified Charlson Comorbidity Index (MCCI) 
were applied to measure the malnutrition and appetite status of the participants. Independent 
Sample T test and Chi-square test were used in the analysis of the data. 
Results: Pre-dialysis serum urea and creatinine levels were found to be statistically 
significantly higher in the case group (p<0.05). Compared to the control group, the number 
of female participants was higher, dietary iodine intake was lower, mean age was lower, and 
transferrin saturation was lower in the case group (p<0.05).
Conclusion: According to the literature review, this study is the first to examine the 
nutritional status of patients with headache due to hemodialysis. Further studies are needed 
to understand the underlying mechanism of dialysis-related headache.
Key Words: Dialysis-related Headache, Headache, Hemodialysis, Malnutrition, 
Nutritional Status