Hukuki açıdan elektronik para
Electronic money from legal perspective
Yazar: MEHMET SIDDIK YURTÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. CEVDET YAVUZ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law
Dizin: Banka mevduatları = Bank deposits ; Elektronik para = Electronic money ; Hukuk = Law ; Para = Money ; Ödeme sistemleri = Payment systems ; Ödemeler = Payments

Özet:
Para tarih boyunca şekil değiştiren bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. İlkel çağlarda para olarak kullanılan materyaller incelendiğinde genel itibariyle doğal ortamda bulunabilecek basit bir yapıya sahip oldukları görülmektedir. Büyükbaş hayvanlar, tütün, deniz tuzu, deniz kabuğu gibi mallar buna örnek olarak gösterilebilir. Sosyal ve teknolojik gelişmeler ile birlikte paranın görünümü değim göstermiş metal veya kâğıt paralar teknik bir uygulama sonucunda kullanılmaya başlanmıştır. Demir, bakır, gümüş ve altın para olarak kullanılan metallerin başında gelmektedir. Bunların içinden öz değeri olan altın ve gümüş uzun süre güvenilir bir para türü olarak varlık gösteriştir. Son zamanlarda teknolojik alanda yaşanan gelişmeler paranın görünümünün bir kez daha değişmesine sebep olmaktadır. Paranın elektronik ortama taşınmasının ilk aşaması olan banka hesabında bulunan sayısal ifadelerden ibaret olan banka parası, para kavramının artık elektronik olarak ifade edilebileceğini ortaya koymuştur. Elektronik para bu durumu bir adım daha ileriye taşıyarak demir ve kağıt para yerine ikame edilebilecek dijital verilerin kullanımını ortaya çıkarmıştır. Bu yeni para türü kullanım ve maliyet açısından geleneksel parayla oranla birçok avantajlara sahiptir. Bu gelişmeler yakın gelecekte kâğıt ve demir para kullanımının tamamıyla ortadan kalkacağı öngörüsünü güçlendirmektedir. Bu çerçevede tezimiz elektronik paranın hukuki niteliğini ortaya koymaya çalışmaktadır. İlk bölümde paranın hukuki ve ekonomik tanımı, tarihi gelişimi ve ödeme araçlarının işleyişi ve hukuki nitelikleri ortaya konulmaktadır. İkinci bölümde e-paranın tanımı, tarihi gelişimi, e-para sistemlerinin yapısal özellikleri incelenmiş ve somut e-para yapıları üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümünde e-paraya ilişkin hukuki çerçeve incelenmiş olup AB, ABD ve Türkiye'deki mevcut yasal çerçeveye yer verilmiş ve e-para kullanımından kaynaklanabilecek sorunlar ve çözüm yolları ortaya konulmuştur.

Abstract:
Money has transformed and evolved into various shapes throughout the history. There was always a strong relationship between money and social needs and technology. With the rapid technological developments, we are entering a digital era, and paperless society is not a distant dream anymore. Electronic money is the product of this new era that may replace cash in the near future. This new payment method has many advantages over the conventional payment methods. E-money offers a secure payment option without involvement of cash or a bank account. Therefore, it is an alternative payment method to the cash payments and credit and debit cards in retail and online payments. In the European Union, e-money market was first regulated by the Directive 2000/46/EC and it was replaced by the Directive 2009/110/EC in 2009. There is no specific regulation in the United State and Turkey. This thesis examines all aspects of e-money and attempts to define the legal nature of electronic money. The first part of dissertation is concerned with the definition, legal nature and the historical development of the money. The technical implementation and legal nature of the commonly used payment methods are also examined in this part. The second part of dissertation is allocated to the definition, development, technical structure of electronic money products together with specific e-money applications. The last part critically analyses the regulatory structure in e-money market and addresses possible problems that may be encountered on implementations of e-money products.