İslam Hukuku'nda vesâyet ve modern hukukla mukayesesi
Guardianship in Islam law and positive law
Yazar: SELAMİ KURTULAN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN BAYDER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Modern hukuk = Modern law ; Vasi = Guardian ; Vesayet = Guardianship ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
İnsan, hayatının belli dönemlerinde, özellikle çocukluk döneminde ve kısıtlılık halinde, bazı yardımcılara ihtiyaç duymaktadır. Çocukluk ve kısıtlılık gibi durumlarda kişinin ihtiyaç duyduğu yardımlar, genellikle velileri tarafından sağlanırken, bunların yokluğu veya bazı ârızi durumlarda bunu vasî olarak isimlendirilen kişiler üstlenmektedir. Bu noktada birey ve toplum menfaati doğrultusunda düzenlenen vesâyet akdi, küçük ve kısıtlı kimselerin ihtiyaçlarına cevap vermeyi amaçlamıştır. İşlevselliğini her dönem koruyan vesâyet akdi günümüz hukukunda bir kamu görevi olarak görülmektedir.
İslam hukukçuları, diğer konulara olduğu gibi vesâyet akdi konusundaki meselelere de çözümler üretmişlerdir. Tarihsel süreçte, sahip oldukları yöntem ve bulundukları zaman ve toplumun etkisi ile bu meselelerin önemli bir kısmında islam hukukçuların farklı görüşleri, alternatif çözümleri bulunmaktadır. 
Modern hukukta ise vesâyet akdi sürekli yenilenen bir yapıya sahiptir.  Zira hayatın değişen şartları içerisinde toplumsal ihtiyaca cevap verme noktasında bu yenilikler zorunludur. Modern hukuktaki diğer bir nokta ise hakimlere tanınan yetki sınırıdır. Zira kanunda genel olarak belirlenen hükümlerin teferruatı hakkında hakimlere karar verme yetkisi tanınmıştır. Böylece karar verme sürecindeki olası aksaklık ve durağanlığın önüne geçilmiştir.
Tezimizde vesâyet akdinin tanımı, şartları, vesâyeti gerektiren sebepler, vesâyetin sona ermesi gibi hususlarda islam hukukçularının görüşleri verilecek, bu noktada islam hukuku ile modern hukuk arasındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konularak mahiyetleri ortaya konulacak ve bazı değerlendirmeler yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Vesâyet, Vâsî, İslam hukuku, Modern hukuk.

Abstract:
A person needs some helpers-caretakers in certain periods of his life, especially in childhood and in case of disability. In cases such as childhood and disability, the assistance needed by the person is usually provided by the parents, while in the absence of these or in some incidental cases, the persons called guardians undertake this responsibility. At this point, the guardianship agreement, which was prepared in line with the interests of the individual and society, aimed to respond to the needs of small and limited people. The guardianship contract, which maintains its functionality at all times, is seen as a public duty in today's law.
As with other issues, Islamic jurists have also produced solutions to the issues regarding the guardianship contract. With the method they have devised throughout the historical process, İslamic lawyers have engendered different views and alternative solutions to a large part of these issues taking the time and their effects of the society into account. 
In positive law, the guardianship contract has a structure that is constantly renewed. Because these innovations are necessary in order to meet social needs in the changing conditions of life. Another point in positive law is the limit of authority granted to judges. Because judges have been given the authority to decide on the details of the provisions generally determined in the law. Thus, possible disruptions and stagnation in the decision-making process were prevented.
In our thesis, the views of Islamic lawyers on matters such as the definition of the guardianship contract, its conditions, the reasons requiring guardianship, and the end of guardianship will be given in general, while addressing the similarities and differences between Islamic law and the law in force, as well as revealing their nature and making some evaluations.

Keywords: Guardianship, Guardian, Islamic Law, Positive law.