Çeşitli sosyal medya ortamlarında hekim ve diğer meslek mensubu annelerde maternal bağlanma ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Assessing maternal attachment and associated factors among physician and non-physician professional mothers in diverse social media environments
Yazar: EMİNE KÜBRA GÖL
Danışman: PROF. DR. MİNE ESİN OCAKTAN
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; güvenli bağlanma ve emzirme konularında farkındalığı en yüksek kesim olabileceği düşünülen doktor annelerin ve diğer bazı mesleklere mensup annelerin maternal bağlanma düzeylerini ölçmek, meslek, emzirme ve diğer faktörlerin maternal bağlanma üzerindeki etkisini incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma, tıp doktoru olan ve 2 yaşının altında çocuğu olan anneler ile bir üniversiteden mezun olup diğer mesleklere mensup olan 2 yaşının altında çocuğu olan annelerde maternal bağlanma düzeyleri ile ilişkili faktörleri değerlendirmek amacıyla, tanımlayıcı araştırma düzeneğinde desenlenmiştir.
Veriler çevrimiçi olarak Google Forms üzerinden Whatsapp, Facebook ve Instagram gibi çeşitli sosyal medya ortamlarında toplanmıştır. Sorular, 41 soruluk tanıtım formu ve 26 soruluk Maternal Bağlanma Ölçeği'nden oluşmuştur. Müller tarafından geliştirilen ve Kavlak tarafından Türkçe geçerlilik-güvenilirlik çalışması yapılan Maternal Bağlanma Ölçeği, 5'li Likert tipinde sorular ile maternal bağlanma düzeyini değerlendirmek için kullanılmaktadır. Ölçeğin kesme puanı bulunmamaktadır ve alınan puan arttıkça maternal bağlanma düzeyinin arttığı kabul edilmektedir. 
Tanımlayıcı istatistikler ortalama, standart sapma, ortanca, minimum ve maksimum değerler şeklinde hesaplanmıştır. İstatistiksel analizlerde Man-Whitney U, Kruskal-Wallis, Ki-Kare testleri ile çoklu lineer regresyon analizi uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırmaya 128 tıp doktoru (% 52,5) ve 116 farklı mesleklere mensup (% 47,5) olmak üzere 244 kadın katılmıştır. Katılımcıların % 48,3'ü 30-34 yaş grubundadır. Bunu % 21,8 sıklık ile 20-24 ve 35-39 yaş grupları izlemektedir. Çalışmaya katılan annelerin % 98,4'ü tekil doğum gerçekleştirdiği, % 88,5'inin spontan bir şekilde gebe kaldığı belirlenmiştir. Doğum esnasında katılımcıların % 43,4'ü stresli, % 26,2'si korkulu, % 27,9'ü ağrılı ve % 59,4'ü mutlu hissettiğini bildirmiştir. Katılımcıların % 58,6'sı bebeklerini doğum sonrasındaki ilk bir saatte emzirdiklerini belirtmişlerdir. Araştırmaya katılan 190 kişi (% 77,9) ise bebeklerinin değişken sürelerde anne sütü aldıklarını ifade etmişlerdir. Katılımcılar, Maternal Bağlanma Ölçeği'nden ortalama 97,84 (± 7,06) puan almışlardır. Yapılan ikili analizlerde anne yaşıyla maternal bağlanma düzeyi arasında bir ilişki olduğu, en çok bağlanmayı 30-34 yaş grubu annelerin gösterdiği tespit edilmiştir. İkiz bebek sahibi olan annelerin bebeklerine daha az bağlanabildikleri gösterilmiştir. Spontan yolla gebe kalan annelerin maternal bağlanma düzeylerinin, yardımcı üreme teknikleri ile gebe kalanlara kıyasla daha yüksek olduğu görülmüştür. Bebeklerinden uzun süre ayrı kalmış olan annelerin maternal bağlanma düzeyleri daha düşük bulunmuştur. Doğum esnasında stresli olan annelerin maternal bağlanma düzeyleri olmayanlara göre daha düşük saptanmıştır. Doğum deneyimini ağrılı, korkulu ya da mutlu olarak bildiren annelerin maternal bağlanma düzeylerinde ise değişiklik olmamıştır. Çoklu regresyon analizleri sonucunda yaş ile maternal bağlanma arasındaki ve spontan ya da yardımcı üreme teknikleri ile maternal bağlanma arasındaki ilişki açısından anlamlılık devam etmemiştir. 
Sonuç: Maternal bağlanma ile meslek ve emzirme arasında doğrudan bir ilişki yoktur. İkiz bebek annesi olmak (p=0,004), bebeğiyle uzun süreli bir ayrılık yaşamış olmak (p=0,019) ve doğum sırasında stresli olmak (p=0,021) maternal bağlanmayı azaltan faktörler olarak belirlenmiştir. Spontan olarak gebe kalmak (p=0,022) ikili analizlerde maternal bağlanmayı artırsa da lineer regresyon analizlerinde bu anlamlılık sürmemiştir. Ayrıca emzirme durumu ve süresi ile maternal bağlanma arasında bir ilişki bulunmamıştır.
Bağlanmaya dair sorunların yetişkin dönemde neden olduğu psikopatolojiler, toplum ruh sağlığı bakımından önemli bir yüktür. Bağlanma ve emzirme konusunda yapılacak eğitim ve müdahale çalışmaları, toplum ruh sağlığına katkı sağlayarak bebeklerin sağlıklı bedensel gelişimlerini de destekleyecektir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to measure the levels of maternal attachment among physician mothers, presumed to have a higher awareness, and mothers from other professional groups in regards to breastfeeding and secure attachment. Additionally, the study seeks to examine the potential relationship between maternal attachment levels and breastfeeding, explore other factors associated with maternal attachment, and compare both groups in terms of their maternal attachment levels and breastfeeding statuses.
Materials and Methods: The study was designed as a descriptive research to evaluate maternal attachment levels and associated factors among mothers who are medical doctors and have children under the age of 2, as well as mothers from other professions who have university degree and children under the age of 2.
Data were collected through various social media platforms such as Whatsapp, Facebook, and Instagram using Google Forms. The survey consisted of a 41-item Introduction Form and a 26-item Maternal Attachment Scale. The Maternal Attachment Scale, developed by Müller and its Turkish validity-reliability study conducted by Kavlak, is used to assess maternal attachment levels using 5-point Likert-type questions. The scale does not have a cutoff point, and it is accepted that as the scores increase, maternal attachment levels also increase. Descriptive statistics such as mean, standard deviation, median, minimum, and maximum values were calculated. Man-Whitney U, Kruskal-Wallis, and Chi-square tests, along with multiple linear regression analysis, were employed in the analyses.
Findings: A total of 244 women participated in the study, including 128 physicians (52.5%) and 116 individuals from various professions (47.5%). Among the participants, 48.3% were in the age group of 30-34, followed by 21.8% in the age groups of 20-24 and 35-39. It was determined that 98.4% of the participating mothers had given birth to a single child, and 88.5% had conceived spontaneously. During childbirth, 43.4% of the participants reported feeling stressed, 26.2% felt fearful, 27.9% experienced pain, and 59.4% felt happy. Furthermore, 58.6% of the participants stated that they breastfed their babies within the first hour after delivery.In the study, 190 participants (77.9%) reported that their babies breastfed for varying durations. The participants obtained an average score of 97.84 (± 7.06) on the Maternal Attachment Scale. The analyses revealed that mothers with twins had a lower level of attachment to their babies. Maternal attachment levels of mothers who were separated from their babies for a long time were found to be lower. Additionally, mothers who experienced stress during childbirth also showed decreased levels of maternal attachment. There has been no significant change in the maternal attachment levels of mothers who reported their birth experience as painful, fearful, or happy. Binary analyses revealed a relationship between maternal age and maternal attachment levels, with the highest attachment observed in mothers aged 30-34. However, multiple regression analyses indicated that there was no significant relationship between age and maternal attachment. During the pairwise comparisons, it was observed that maternal attachment levels were higher in mothers who conceived naturally in comparison to those who used assisted reproductive techniques. Nevertheless, this significance did not endure in the multiple regression analyses.
Results: There is no direct relationship between maternal attachment, profession, and breastfeeding. Being a mother of twins (p=0,004), having experienced a long-term separation with her baby (p=0,019), and being stressed during birth (p=0,021) were determined as factors that reduced maternal attachment. Although spontaneous pregnancy (p=0,022) increased maternal attachment in pairwise analyses, this significance was not sustained in lineer regression analyses. In addition, no relationship was found between breastfeeding status and duration and maternal attachment.
The psychopathologies caused by attachment-related issues in adulthood pose a significant burden on community mental health. Educational and intervention programs regarding attachment and breastfeeding will contribute to the community's mental health by supporting infants' healthy physical development.