XIX. yüzyılda Türkiye'deki ve Kırgızistan'daki mektep ve medrese eğitimsistemlerinin mukayeseli olarak incelenmesi (Sıbyan mektepleri ve klasik medreseler)
XIX- кылымда түркиядагы жана кыргызстандагы мектеп жана медреседе билим берүү системаларын салыштыруу түрүндѳ анализдѳѳ (сыбян мектептери жана кадимки медреселер)
Yazar: YAVUZ ERCAN GÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVİNÇ ÇIRAK KARADAĞ
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmamızda Türkiye Eğitim Tarihi ve Kırgızistan Eğitim Tarihi içerisinde
yer alan XIX.yüzyıldaki mektep ve medreseler araştırılmış eğitim programları, müfredat
gibi konulara değinilmiştir. Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki mektep ve
medreselerde yapılan yenilikler ve nedenleri açıklanmıştır. Daha sonrasında hem
Osmanlı hem de Kırgız mektep ve medreseleri karşılaştırılmıştır.
Araştırmamızın giriş bölümünde; kuramsal bilgilerden ve gelişmelerden
bahsedilmiştir. Araştırmanın problemi, amacı, kapsamı, sınırlılıkları, yöntemi, veri
toplama aracı, verilerin toplanması, incelenmesi ve yorumlanması ile ilgili bilgilere yer
verilmiştir. Ayrıca araştırmada elde edilen bulgular ve veriler sonuç bölümünde
açıklanmıştır. Araştırmamızın nihayetinde kaynaklar ortaya konmuştur. Bölümler olarak
incelediğimizde;
Birinci bölümde; Osmanlı mektep ve medreselerinin eski durumları, müfredatı,
akademik personeli gibi konular yazılmıştır. Sonrasında eğitim kalitesinin düşmesinden
bahsedilerek bu kurumlarda yenilik yapılamsının zorunlu hale geldiğinden
bahsedilmiştir. İkinci bölümde; Kırgız mektep ve medreseleri açıklanmıştır. Bu kurumların
eğitim faaliyetlerine, müfredatına değinilerek zamanının şartlarına göre
değerlendirilmiştir.
Üçüncü bölümde; Osmanlı ve Kırgız mektep, medreseleri ve eğitim durumları,
müfredatları birbiriyle karşılaştırılmıştır.
Sonuç ve Öneriler kısmında; bu iki yerde yaşamış olan mektep ve medreselerin
eğitim faaliyetleri zamanının şartlarına göre değerlendirilmiştir. Sonrasında olumlu
tarafları ve eksik yönleri açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Mektep, Medrese, Kırgızistan, Osmanlı Devleti, Eğitim

Abstract:
Бул эмгекте Түркиянын жана Кыргызстандын билим берүү тарыхында
орун алган XIX кылымдагы мектеп жана медреселер изилденип, окуу
программаларына жана окутулуучу сабактар үстүндө токтолгон. Осмон
мамлекетинин акыркы мезгилдериндеги мектеп жана медреселерде жүргүзүлгѳн
реформалар жана анын себептери ачыкталган. Аягында Осмон мамлекетиндеги
жана Кыргызстандагы мектеп- медреселер салыштырылган.
Аталган магистирдик диссертациянын киришүү бөлүмүндө изилдѳѳнүн
проблемасын, максатын, аныктамасын, чектѳѳлѳрүн, методдору, маалымат топтоо
техникаларын, маалыматтардын топтолуусун, анализденүүсүн жана ачыктоого
байланыштуу болгон маалыматтарга орун берилди. Айрыкча бул изилдөөдө жаӊы
табылгалар жана натыйжалар корутунду бѳлүмүндѳ ачыкталган. Диссертациянын
аягында адабияттар тизмеги орун алган.
Биринчи бапта; Осмон мамлекетинин мектеп жана медреселериндеги эски
абалдар, окутулган сабактар, сабак берген мугалимдер сыяктуу темалар жазылган.
Осмон Мамлекетинин акыркы мезгилдеринде билим берүү сапатынын тѳмѳндѳшүнѳ токтолуп, мекемелерде реформа жүргүзүүнүн зарылдыгы жѳнүндѳ
сѳз болду.
Экинчи бапта; Кыргыз мектеп жана медреселери тууралуу малымат
берилген. Бул мекемелердин окуу иш-аракеттерине, окутутулган садактарына
токтолуп, өз заманына карата бааланган.
Үчүнчү бапта; Осмон мамлекетинин жана Кыргызстандын мектеп-
медреселери жана билим берүү деӊгеели жана медреселерде окутулган сабактар
бири-бири менен салыштырылган.
Түйүндүү сѳздѳр: Мектеп, Медресе, Кыргызстан, Осмон Мамлекети, Билим
Берүү.