Bankalarda operasyonel risklerin önlenmesinde insan kaynakları yönetiminin rolü
The role of human resources management for preventing operational risks i̇n the banks
Yazar: MERYEM ULUSOY
Danışman: DOÇ. DR. ZEKAİ ÖZTÜRK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı / Bankacılık Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Bankacılık = Banking
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Bankalar = Banks ; Operasyonel risk = Operational risk ; Risk = Risk ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management

Özet:
Son yıllarda bankacılık sektöründe operasyonel risk bazlı krizler, dalgalanmalar ve bu dalgalanmalar neticesinde sektörde yaşanan büyük kayıplar operasyonel risk yönetiminin önemini ve güncelliğini arttırmıştır. Operasyonel risk en eski risk turu olarak bilinse de, kredi ve piyasa riskine oranla daha az önemsenen bir risk turuydu. Meydana gelen büyük kayıplar operasyonel risk yönetiminde bir takım çalışmaların ve düzenlemelerin yapılması gerekliliğini ortaya koymuştur. Özellikle Basel Bankacılık Komitesinin, operasyonel risk yönetimi ile ilgili düzenlemeleri başta Avrupa olmak üzere, Türkiye'de de etkisini göstermektedir. Bankalarda sağlam bir operasyonel risk yönetimi çerçevesi, farklı alanlardan sorumlu olan muhtelif birimlerin riskin yönetiminde sorumluluk sahibi olmalarını ve tüm personelin görev alanıyla ilgili olarak bankanın maruz kaldığı operasyonel risk düzeyi hakkında bilinçli ve operasyonel riskleri tespit edebilecek yeterliliğe sahip olmalarını gerektirmektedir. Riskin yönetiminde doğrudan görev alan her bir birimin veya personelin yerine getirdiği fonksiyonu ve operasyonel risk yönetimi çerçevesi içindeki yerini iyi anlaması, yetki ve sorumluluklarının farkında olması, hesap verebilirliğinin sağlanması önem arz etmektedir. Banka nezdinde tesis edilecek merkezi bir operasyonel risk yönetimi birimi, yönetim kurulu ve üst yönetimin sorumluluklarını yerine getirmesine destek olacaktır. Düzenlemelere ayak uydurma ve gelişmelerden daha fazla yararlanma düşüncesinden hareketle, bankaların genel operasyonel risk düzeyine doğrudan ve/veya dolaylı etki edebilecek faktörler üzerinde sorumluluk taşıyan faaliyet birimleri de bulunmaktadır. Bu bağlamda, operasyonel risk yönetiminde doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen insan kaynakları uygulamaları ve fonksiyonları dikkati çekmektedir. Bu cercevede Turkiye'de BDDK'nın çalışmalarına ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun düzenlemelerine hızlı adaptasyon sureci önemlidir. Hızlı adaptasyonu sağlamak operasyonel risk yönetimini anlama ve oluşabilecek riskleri önleme açısından insan kaynakları yönetiminin rolünün arttırılması ve mevcut çalışmaların kalitelerinin yükseltilmelerine bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, bankalarda risk, operasyonel risk, insan kaynakları ve fonksiyonları hakkında bilgi vermek, bankacılık sektöründeki operasyonel risk ile insan kaynakları yönetiminin ilişkisini ortaya koyarak operasyonel risklerin önlenmesi için önerilerde bulunmaktır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Giriş yer almaktadır. İkinci bölümde Bankacılık sektöründe karşılaşılan risklerden bahsedilmiş olup, operasyonel risk ayrıntılarıyla el alınmıştır. Üçüncü bölümde insan kaynakları yönetimi üzerine durulmuştur. Yine aynı bölümde insan kaynakları fonksiyonları tek tek incelenmiş ve etkileri ortaya konmuştur. Dördüncü bölümde bankalardaki insan kaynakları yönetimi uygulamaları ile operasyonel risk yönetimi ilişkileri detaylarıyla incelenmiş ve sektördeki eksiklikler ve bu konudaki çalışmalar yer almaktadır. Beşinci bölümde Türk Bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankaların operasyonel riskin önlenmesinde insan kaynakları yönetiminin rolünü belirlemeye yönelik alan çalışması ve bu çalışmanın değerlendirmeleri yer almaktadır. Son bölüm olan altıncı bölümde ise, tez çalışmasından hareketle genel bir değerlendirmenin yer aldığı sonuç ve öneriler yer almaktadır.

Abstract:
In the last years, crisis based on operational risks at the banking sector, fluctuations and the financial loss that occurs as the result of that fluctuations at the sector, increased the importance and actuality of operational risk management. Although operational risk was known as earliest risk type, operational risk was paid attention fewer than credit and market risk.  The occurring great losses revealed the necessity to be done a set of studies and regulations for operational risk management.  Especially, Basel Banking Committee's regulations related with operational risk management has effected firstly in the Europe and then in Turkey. 
A strong operational risk frame for banks requires that various entities from different domains to be responsible for managing risk, and all staff to be conscious about the bank's level of operational risk exposed and to have adequacy to detect operational risks.  It is crucial that each entity or staff directed assigned for risk management should understand the tasks fulfilled   and the position in the framework of operational risk, and should notice their authorization and responsibilities, they should be accountable. A central operational risk unit over the bank will support Board to perform their responsibilities. Starting from the idea of keeping up with the regulations and benefitting more from advancements, there are  responsible units on the factors that will affect directly/indirectly to Bank's general operational risk exposure. In this context, human resources applications and functions that affect directly or indirectly to the operational risk management stand out. In this framework, it he process of quick adaptation to the studies of BDDK and regulations of Banking Law No. 5411 is important.  Providing quick adaptation depends on increasing the role of human resources management and qualities of the current studies in terms of understanding operational risk management and preventing risks that may occur. The purpose of this study is to give information about risk, operational risk, human resources and functions, and offer suggestions for preventing operational risks by revealing the relations between operational risk and human resources at the banking sector. This study consists of six sections. Introduction is located in the first section. In the second section, risks that exposured in the banking sector are mentioned and operational risk is handled thoroughly. In the third section, human resources management is explained and its functions and effects are examined. In the fourth section, the relations between human resources management applications and operational risk management are examined in detailed and also are handled deficiencies in the sector and studies on this subject. In the fifth section, a study for determining the role of human resources management aimed to prevent operational risk of the banks , which are active in  Turkish Banking sector is examined and the assessments of the study is presented. In the last section, conclusions and suggestions that includes the general assessments of the study is revealed.