Görsel sanatlar eğitiminin zihinsel engelli bireyler üzerindeki özgüven gelişimine katkısı
Visual arts education contribution to the development of confidence on individuals with mental disability
Yazar: DERYA IŞIK
Danışman: DOÇ. GONCA HÜLYA YAYAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Görsel sanatlar dersi = Visual arts course ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Öz güven = Self confidence ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Araştırmanın amacı, görsel sanatlar eğitiminin zihinsel engelli bireylerin özgüven gelişimine katkısını incelemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılında Ankara ili Mamak ilçesinde yer alan bir özel eğitim meslek okulunda öğrenim gören 12 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma on hafta devam eden uygulama sürecinden oluşmaktadır. Araştırmadaki çalışma grubu ve etkinlikler 2020-2021 eğitim-öğretim yılında yapılan pilot uygulama verilerine göre belirlenmiştir. Uygulamada on adet etkinlik yer almaktadır. Bu etkinliklerden ilk ve son etkinlik aynı uygulama olup, süreç içerisindeki gelişim araştırmacı tarafından hazırlanan dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilerek belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada süreç içerisinde önemli gözlemcilerden olan özel eğitim öğretmenlerinin de görüşlerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme formu geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Ayrıca araştırmacı günlüğüne de yer verilmiştir. Verilerin analiz edilmesinde öğrenci uygulamalarına yönelik dereceli puanlama anahtarı verilerine yönelik uzman görüşleri, içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma bulgularına bakıldığında derecelendirilmiş puanlama anahtarı verilerine göre ilk uygulama ve son uygulama arasında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Buna göre en çok gelişmenin kağıdın tamamını kullanabilme, kompozisyon, konuya uygun çalışmalar yapabilme, detaylara yer verme, figürleri durağan-hareketli betimleyebilme, figürleri ve nesneleri doğru ve orantısal özelliklerle yapabilme, figürlerde cinsiyet ayrımı yapabilme, bütünlük ve çalışmanın tamamını renklendirme ve detayları renklendirme ölçütlerinde olduğu görülmektedir. Çalışmalarda en az gelişme görülen alanların ise perspektif, hacimsel anlatım yapabilme, renklendirmede ton (değer) kullanabilme ölçütleri olduğu tespit edilmiştir. Görüşme formları ve araştırmacı günlüğü bulguları incelendiğinde ise kavrama, uygulama, öğrenilenleri transfer etme, problem çözme, bağımsız karar verme ve yorum yapma, hayal gücü gelişimi, düşünerek tasarlama el-göz koordinasyonu sağlama, sözel iletişim, kendini ifade etme, korkmadan eyleme geçme, kendini tanıma ve sevme, kendini kabul, bireysel farklılıklara saygı, başarı, aidiyet duygusu, estetik beğeni yetisinin artması, hayal dünyasının gelişimi, onaylanma ve beğenilme, kendi çalışmalarını onaylama ve beğenme duygusunun gelişimiyle birlikte bireylerin en önemli duyuşsal ihtiyaçlarından olan özgüven seviyesinde önemli bir artış sağlandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda öğrenme-öğretme sürecine, eğitimcilere, ilgili kurum ve kuruluşlara, ailelere yönelik önerilerek sunularak çalışma sonlandırılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to examine the contribution of visual arts education to the development of self-confidence of individuals with mental disabilities. In the research, the action research method, one of the qualitative research methods, was used. The study group of the research consists of 12 students studying in a special education vocational school located in Mamak district of Ankara province in the 2021-2022 academic year. The research consists of a ten-week application process. The study group and activities in the research were determined according to the pilot application data made in the 2020-2021 academic year. There are ten activities in the application. The first and last activity among these activities is the same application, and the development in the process has been tried to be determined by evaluating with the rubric prepared by the researcher. A semi-structured interview form was developed and applied in order to determine the opinions of special education teachers, who were important observers during the research process. In addition, the researcher's diary is also included. In the analysis of the data, expert opinions, content analysis and descriptive analysis of rubric data for student applications were used. Considering the research findings, significant differences were determined between the first application and the last application according to the graded rubric data. According to this, the most improvement is in the criteria of being able to use the whole paper, composition, working in accordance with the subject, giving place to details, describing the figures in a static-moving manner, making figures and objects with correct and proportional features, gender discrimination in figures, integrity and coloring the whole work and coloring the details. is seen. It has been determined that the areas with the least improvement in the studies are the criteria of perspective, making volumetric expression, and using tone (value) in coloring. When the interview forms and researcher's diary findings are examined, it is seen that comprehension, application, transferring what has been learned, problem solving, independent decision making and interpretation, imagination development, designing by thinking, providing hand-eye coordination, verbal communication, self-expression, taking action without fear, self-expression. It has been determined that a significant increase in the level of self-confidence, which is one of the most important emotional needs of individuals, is achieved with the development of recognition and love, self-acceptance, respect for individual differences, success, sense of belonging, increase in aesthetic appreciation, development of imagination, approval and admiration, approval and appreciation of their own work. has been done. In this context, the study was concluded by presenting suggestions for the learning-teaching process, educators, relevant institutions and organizations, and families.