Adıyaman ilindeki hemodiyaliz hastalarında sarkopeni  durumunun araştırılması /
Yazar: AYSUN GÜRBÜZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN BİLEN
Adıyaman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Antropometri = Anthropometry ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Kronik böbrek hastalığında (KBH) kas kitlesinin kaybı sedanter yaşamayı arttıran,
kardiyovasküler sağlığı bozan, morbidite ve mortaliteyi arttıran önemli bir komplikasyondur.
Ülkemizde KBH sıklığı yaklaşık %15 bildirilmiştir. Yaşlı hemodiyaliz hastalarında
mortalitede belirleyici olan sarkopeni sıklığının %60'lara kadar ulaştığı ifade edilmiştir.
Ancak ülkemizdeki veriler sınırlıdır. Çalışmamızda hemodiyaliz tedavisi altındaki hastalarda
sarkopeni sıklığının belirlenmesi, sarkopeni ile ilişkili sosyo-demografik ve klinik faktörlerin
analiz edilmesi ve kontrol grubuyla karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Çalışmaya nefroloji kliniğimizde takipli18 yaş üzeri, en az altı aydır hemodiyaliz
tedavisi altındaki evre IV 61 KBH hastası ve 55 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm
hastalarda, yaş, cinsiyet gibi sosyo-demografik özellikler, boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ)
kalça çevresi, üst kol çevresi, bel çevresi ve cilt kalınlığı gibi antropometrik özellikler
ölçüldü. Vücut kompozisyonları biyoelektriksel empedans analizi (BEA) ile değerlendirildi.
Sarkopeninin değerlendirilmesi için el dinamometresi ile el kavrama gücü, 6 metre yürüme
testi ile yürüme hızı, BEA ile kas kitlesi analiz edildi. Sarkopeni tanısı için "European
Working Group on Sarcopenia in Older People(EWGSOP)"kriterleri kullanıldı.
Bulgular
Hastaların ortalama yaşı 46,5 ± 12,1yıl, kontrollerin 42,0 ± 10,1 yıldı. Kontrol
grubunun %54,5'i kadın, hastaların %39,3'ü kadındı. Kontrol grubunun BMI (p <0.001), bel
çevresi (p=0,047), üst kol çevresi (p<0,001), baldır çevresi (p<0,001), kalça çevresi (p<0,001)
ve cilt kalınlığı (p<0,001) istatiksel açıdan anlamlı olarak hemodiyaliz hastalarından daha
yüksekti. Benzer şekilde yürüme hızı, el kavrama gücü ve total kas kitlesi hemodiyaliz
hastalarında daha düşüktü. Kontrol grubunda sarkopeni sıklığı %5,5'ti, hemodiyaliz
grubunda %31,1'di Hemodiyaliz hastalarında sarkopeni sıklığı kontrol grubundan daha
yüksekti. Sarkopenisi olan hastalarda VKİ, bel çevresi, kol çevresi, kalça çevresi, baldır
çevresi ve cilt kalınlığı sarkopenisi olmayanlardan daha düşüktü.

Sonuç
Sarkopeni hemodiyaliz tedavisi altındaki KBH hastalarında yaygın görülmektedir. Bu
hastalarda sarkopeni VKİ, bel çevresi, kol çevresi, kalça çevresi, baldır çevresi ve cilt kalınlığı
gibi antropemetrik ölçümlerle ilişkilidir. Bu nedenle antropometrik ölçümler sarkopeninin
erken tanısı için dikkate alınabilir.
Çalışmamızda izlenen sarkopeni sıklığının yüksekliği, hemodiyaliz hastalarında
nutrisyonel, fonksiyonel durumun takibine ve egzersiz ve nutrisyonel desteğin hastaların
tedavisine entegre edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Anahtar sözcükler: Sarkopeni, hemodiyaliz, antropometrik

Abstract:
ABSTRACT
Introduction
The loss of muscle mass in Chronic Kidney Disease (CKD) is considered an important
complicating factor, contributing to a sedentary lifestyle and compromising cardiovascular
health due to increased morbidity and mortality. In our country, the prevalence of CKD has
been reported to be approximately 15%.The incidence of sarcopenia, which is the determinant
of mortality in elderly hemodialysis patients, has been reported to reach up to 60%. However,
the data about sarcopenia in our country is limited. In this study, we aimed to evaluate the
presence and frequency of sarcopenia in CKD patients under hemodialysis treatment, to
analyze socio-demographic and clinical factors that may be associated with sarcopenia and to
compare them with the control group
Material and Methods
This study includes a sample of 61 patients over the age of 18, affected by stage 4
CKD under hemodialysis treatment at least six months, being followed in our CKD outpatient
clinic and 55 healthy controls. In all patients, demographic characteristics such as gender and
age, anthropometric characteristics such as height, weight, body mass index (BMI), waist
circumference, upper arm circumference, hip circumference, calf circumference and skin
thickness were measured. Body compositions was determined using a Bioelectrical
Impedance Analyzer (BIA). In the evaluation of sarcopenia, hand grip strength with hand
dynamometer, walking speed with 6 meter walking test and muscle mass with BIA were
analyzed. European Working Group on Sarcopenia in Older People (EWGSOP) criteria were
preferred for the diagnosis of sarcopenia.
Results
The mean age of the control group was 42.0 ± 10.1 years and 46.5 ± 12.1 years in the
hemodialysis group. 54.5% of the control group was female and 39.3% of the hemodialysis
group was female. In controls, BMI (p<0.001), waist circumference (p=0.047), upper arm
circumference (p<0.001), calf circumference (p <0.001), hip circumference (p<0.001), and

skin thickness (p<0.001) were higher than patients. Similarly, walking speed, hand grip
strength and total muscle mass were lower in hemodialysis patients than controls. The
prevalence of sarcopenia was 5.5% in the control group and 31.1% in the hemodialysis group.
The incidence of sarcopenia was significantly higher in patients under hemodialysis treatment
than controls. In patients with sarcopenia, BMI, waist circumference, arm circumference, hip
circumference, calf circumference, skin thickness were lower than those without sarcopenia.
Conclusion
Sarcopenia is common in patients with CKD under hemodialysis treatment. In this
patients, sarcopenia was associated with anthropometric measurements such as BMI, waist
circumference, arm circumference, hip circumference, calf circumference, skin thickness.
Therefore, anthropometric measurements may be considered for the early diagnosis of
sarcopenia.
The high prevalence of sarcopenia, found in our study, stresses the importance of a
regular monitoring of nutritional and functional status, and suggests systematic integration of
exercise and nutritional counseling in the hemodialysis group
Key words: Sarcopenia, hemodialysis, anthropometric