Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler mesleği üzerinde Kraliçe Arı Sendromu: Bursa ili örneği
The Queen Bee Syndrome on the profession of Independent Accountators and Financial Advisors: The case of Bursa
Yazar: EBRU SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. KADRİYE BURCU ÖNGEN BİLİR
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bursa = Bursa ; Kadınlar = Women ; Kariyer engelleri = Career barriers ; Kraliçe arı sendromu = Queen bee syndrome ; Mali müşavirlik = Fiscal consultancy ; Muhasebeci = Accountant

Özet:
Toplumun her alanında başarısıyla var olan kadın iş hayatında kimi zaman zorluklarla başa çıkmak zorunda kalmaktadır. Geleneksel toplum yapısı, cinsiyet eşitsizliği, adaletsizlik, medeni durum, çocuk sahibi olmak gibi engeller çoğu zaman kadın çalışanın önüne çıkmaktadır. Çalışan bir kadının başka bir kadına çıkardığı zorluklar tıpkı bir arı kovanındaki kraliçe arı eylemlerine benzetilmektedir. Kraliçe arı burada bir metafor olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın da amacı serbest muhasebeci mali müşavirler mesleğindeki kraliçe arı sendromu durumunun ve bu konuya ilişkin kadın erkek görüşlerinin tespit edilmesidir. Çalışmada kraliçe arı sendromu durumu demografik özelliklerle ve ölçeğin alt boyutlarıyla arasında olan ilişki incelenmiştir. Çalışmanın amacı doğrultusunda 10 adet hipotez geliştirilmiştir ve Bursa ilinde yaşayan serbest muhasebeci ve mali müşavir mesleğinde olan 149 kadın ve erkek çalışanla online ve yüz yüze anket yöntemi kullanılarak veriler toplanmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde demografik özelliklere ilişkin sorular, ikinci bölümünde ise kraliçe arı sendromunun etkisini ölçmek için Tuna ve Çelen (2021)'in geliştirmiş olduğu "Kraliçe Arı Sendromu Algısı" ölçeğinden yararlanılmıştır. Söz konusu ölçek toplam 35 ifadeden oluşmaktadır. Bunlardan on üç tanesi destek boyutunu, on iki tanesi yapı boyutunu ve on iki tanesi de yeterlilik boyutunu ölçmektedir. Anket aracılığıyla toplanan veriler SPSS paket programı kullanılarak faktör analizi, güvenirlik analizi, t-testi ve Anova analizi ile analiz edilmiştir. Analizler sonucunda, Bursa ilinde çalışan serbest muhasebeci ve mali müşavir mesleğinde kraliçe arı sendromunun cinsiyet değişkeniyle destek boyutu arasında anlamlı farklılık vardır. Erkek çalışan sayısının değişken puanı kadın çalışan sayısından fazladır. Medeni durum değişkeniyle ölçeğin alt boyutu olan destek boyutuyla da arasında anlamlı bir farklılık vardır. Bekar olan çalışanlar evli olan çalışanlara göre daha fazla kraliçe arı sendromunun etkisinin var olduğunu düşünmektedir. Ankete cevap verenlerin, serbest muhasebeci mali müşavir bir kadının yönetici yada patron pozisyonunda olmasına bakış açısı olumludur. Bu cevabın, ölçeğin alt boyutu olan yapı boyutuyla anlamlı bir ilişkisi bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kraliçe Arı Sendromu, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir, Kariyer Engelleri, Kadın Çalışanlar

Abstract:
The woman, which exists with its success in all areas of society, sometimes has to cope with difficulties in business life. The traditional social structure, gender inequality, injustice, civilized situation, having children often come to the female employee. The challenges of a woman to another woman are likened to the queen bee actions in a bee bucket. The queen bee is used here as a metaphor. The aim of this study is to determine the status of queen bee syndrome in the profession of Independent Accountant Financial Advisors and female male views on this issue. In the study, the relationship between Queen Bee Syndrome situation between demographic characteristics and sub -dimensions of the scale was examined. In line with the purpose of the study, 10 hypotheses were developed and data were collected using 149 female and male employees in the profession of Independent Accountants and Financial Advisor living in Bursa and using online and face -to -face survey method. The questionnaire consists of two parts. In the first part, questions about demographic characteristics, and in the second part, the "Queen Bee Syndrome Perception" scale developed by the Danube and Çelen (2021) to measure the effect of Queen Bee Syndrome was used. The said scale consists of a total of 35 statements. Thirteen of these measure the support dimension, twelve of them, the building size and twelve of the adequacy dimension. The data collected through the questionnaire were analyzed by factor analysis, reliability analysis, T-test and ANOVA analysis using SPSS package program. As a result of the analyzes, there is a significant difference between the gender variable and the support dimension of queen bee syndrome in the profession of Independent Accountant and Financial Advisor working in Bursa. The variable score of the number of male employees is more than the number of female employees. There is a significant difference between the support dimension of the civil status variable and the support dimension of the scale. Single employees think that more queen bee syndrome has an effect than married employees. The perspective of the respondents who responded to the questionnaire is positive whether a free accountant financial advisor is in the position of a manager or boss position. This answer has a significant relationship with the structure size of the scale, which is the lower dimension of the scale.

Keywords: Queen Bee Syndrome, Independent Accountant Financial Advisor, Career Barriers, Female Employees