Çamşıhı yöresi'nde bağlama ile açış
Çamşıhı region, openings in bağlama performance
Yazar: IŞIL ŞİMŞEK
Danışman: DOÇ. ASLIHAN ERUZUN ÖZEL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Halk müziğinde bağlama ile yapılan açış icrası geçmişte olduğu gibi
günümüzde de önemli bir yere sahiptir. Bu çalışma kapsamında öncelikle Sivas
ilinin Divriği ilçesine bağlı Çamşıhı yöresine ait açış icraları incelenmiş olup,
analiz sonuçları değerlendirilmeye çalışılmıştır. İnceleme ve araştırma
yapılırken yörenin kültürü de dikkate alınmış olup yazılı, sesli ve görüntülü
kaynaklara ulaşılmaya çalışılmıştır. Ancak konuya ait özellikle yazılı
kaynakların az olması sebebi ile çoğunlukla sesli ve görüntülü kaynaklardan
yararlanılmıştır. Usta icracılarla yapılan sözlü görüşmelerden oluşan söz
konusu kaynak kişilerden elde edilen bilgilere dayanılarak da, araştımanın
temel konusu olan bağlama ile Çamşıhı yöresi açışları ve açışların zamanla
geçirdiği değişim süreci değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında, yörenin
yaşamını yitirmiş olan ve yaşayan usta icracılarının hayatları ve müzikal
yolculukları araştırmaya dahil edilerek, her dönemin icrasındaki benzerlik ve
farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Açış kavramının hem farklı
dönemlerde, hem de farklı müzik türlerinde kullanılan diğer terimlerle
benzerlik ve farklılıklarını görünür kılabilmek amacıyla bu terimlere de yer
verilmiştir. Bu sayede açışın daha kapsamlı bir çerçevede değerlendirilmesine
olanak tanınmıştır. Gelenekte usta-çırak ilişkisi kapsamında gözleme dayalı
olarak yapılan bu icra türünün nasıl bir değişime uğradığının analizi ve nasıl bir
öğrenim yöntemi gerektirdiği bir problem olarak devam etmektedir.
Günümüzde şehirleşmenin etkisi ve teknoloji alanındaki gelişmelerin bir
sonucu olarak bağlama icracıları, farklı enstrümanlar ile yapılan ortak
çalışmalarda yer almakta ve yapılan bu çalışmalar sonucunda farklı icra
üslupları birbirini etkilemektedir. Bu doğrultuda bağlama açışlarında da
değişim kaçınılmaz olmaktadır. Kendisinden sonra seslendirilecek olan eseri
hissettirmek amacıyla yapılan bir icra türü olan yol gösterme, zamanla yol
göstermek istenilen eserin makam, dizi ve ritim gibi belli kalıplarını bünyesinde
barındıran, daha serbest bir müzik formuna dönüşmüştür. Bu doğrultuda,
açışlar hakkında yazılan tez, makale, bildiri, kitap ve dergiler araştırılmış ve
usta icracılarla görüşmeler yapılarak, incelenmek üzere belirlenen açış icra
kayıtları notaya aktarılmıştır. Sonuç olarak; bağlama sazıyla yapılan açışların
üslubu, özgünlüğü ve taklit edilerek yeniden üretilmesi dikkate alındığında
müzik terminolojisinde yeni kavramlara ihtiyaç duyulduğu, bağlamada yeni bir
icra anlayışının oluştuğu ve buna bağlı olarak yeni öğrenim biçimlerinin
geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu tespit edilmiştir. Bu tespitlerle, kültür
değerlerimizden biri olan açış geleneğinin devamlılığını sağlayabilmek ve
geleceğe aktarımda bir köprü olabilmek için, analizlerden elde edilen bulgular
yoluyla açış konusu bu yönleriyle de irdelenerek inceleme altına alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Açış, İcra, Taksim, Doğaçlama, Aura.

Abstract:
The opening performance made with the bağlama in folk music has an important place 
both in the past and today. In the scope of this study, the opening performances 
belonging to the Çamşıhı region, which is a part of the Divriği district of Sivas 
province, were examined and the analysis results were evaluated. During the 
examination and research, the culture of the region was taken into consideration and 
efforts were made to access written, audio, and visual sources. However, due to the 
scarcity of written sources specifically related to the subject, mostly audio and visual 
sources were utilized. Based on the information obtained from oral interviews with 
master performers, the opening performances of the Çamşıhı region with the bağlama, 
which is the main subject of the research, and the changes these performances have 
undergone over time were evaluated. In the scope of the study, the lives and musical 
journeys of both deceased and living master performers of the region were included in 
the research in order to highlight the similarities and differences in the performances 
of each period. In order to make the similarities and differences of the concept of 
opening visible with other terms used in different periods and different music genres, 
these terms were also included. Thus, the evaluation of the opening performance was 
made possible within a more comprehensive framework. The analysis of how this 
performance type, which is based on observation within the master-apprentice 
relationship in tradition, has undergone a change and what kind of learning method it 
requires continues to be a problem. As a result of the impact of urbanization and 
developments in the field of technology, bağlama performers now participate in 
collaborative works with different instruments, and as a result of these works, different 
performance styles influence each other. In this regard, change is inevitable in bağlama 
performances. Guiding, which is a type of performance made to convey the piece that 
will be performed after it, has turned into a more free music form over time, 
incorporating certain patterns such as mode, scale, and rhythm of the desired piece to 
be guided. In this direction, the theses, articles, papers, books, and journals written 
about bağlama openings were researched, and opening performance recordings 
determined for examination were transcribed. As a result, it has been determined that 
new concepts are needed in music terminology when considering the style, originality, 
and reproduction of bağlama openings, and that a new understanding of performance 
has emerged in the context, requiring the development of new learning methods. With 
these findings, in order to ensure the continuity of the opening tradition, which is one 
of our cultural values, and to be a bridge in transferring it to the future, the subject of 
opening has been examined in these aspects through the findings obtained from the 
analysis.
Keywords: Opening, Performance, Improvisation, Aura.