Kanun eğitimi başlangıç düzeyi uygulamalarına ilişkin bir eylem araştırması
An action investigation into qanun education beginner level practices
Yazar: METİN DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. YAVUZ SELİM KALELİ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music
Dizin: Müzik = Music

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'deki Güzel Sanatlar Liseleri müzik bölümü kanun çalgı eğitimi başlangıç düzeyi öğretimine yönelik bir öğretim modeli tasarlamak,  öğretmen ve öğrenci görüşleri alınarak tüm boyutlarıyla irdelenip elde edilen veriler ışığında görüş ve önerilerle GSL kanun eğitimine katkıda bulunmak amacıyla yapılmıştır.  
Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Konya Çimento Güzel Sanatlar Lisesi 9 ve 10. Sınıftan dörder öğrenci olmak üzere, toplam 8 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada iki adet veri toplama aracından faydalanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme ile öğrencilere 5 soru sorularak uygulamadaki davranış değişiklikleri tespit edilmiştir. GSL'de görev yapan alanında uzman 10 adet kanun öğretmeni ile görüşlerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanarak 4'er soru sorulmuştur. Uygulama süreci Eylül 2021'de 10 öğretmenin görüşleriyle başlamış, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı 2. Yarıyılda çalışma grubunu oluşturan öğrencilerle 21-25 Şubat haftasıyla başlayan ve 21-25 Mart haftasına kadar devam eden 5 haftalık bir program uygulama yapılmıştır. Öğrencilerle yapılan derslerde kanun ile icra/solfej/seslendirme için çift porte kullanılmış, üst portede Türk müziği ses sistemi, alt portede ise Türk müziği ses sistemine karşılık gelen tampereman ses sistemine ait etütler yer almıştır. Araştırmamızın ana çıkış noktalarından birisi olan başlangıç perdesi (TM "Fa", BM "Do") üzerinden çalışmalar başlamış ve her ders sonunda öğrencilerin duruş-tutuş-oturuş pozisyonları izlenmiş, ders sonunda öğrencilere sorular sorulmuştur. Derslerde kanun icrası ile birlikte her iki portenin de ayrı ayrı solfejleri yaptırılıp çaldırılmıştır. Bu süreçte ses sınırları kontrol edilip notlar alınmıştır.
Geleneksel Türk müziği ses sistemi ile Tampereman ses sisteminin birlikte uygulanmasına ilişkin GSL öğretmenlerinin büyük bir çoğunluğu, iki ses sistemine birlikte konu edinen bir programın oluşturulmasını belirtmişlerdir. GSL çalgı eğitimi kanun ders kitaplarında uygulanan "do" ( Kaba çargâh) perdesi eksenli başlangıç etütlerinde duruş-tutuş-oturuş pozisyonu açısından problem yaşamadıkları, ancak öğrencilerin, çalarak seslendirmede sorun yaşadıkları saptanmıştır. Problemlere ve kanun eğitiminin geliştirilmesine yardımcı olabilecek görüş ve öneriler ortaya konmuştur.
Kanun çalgısı öğrencilerinin büyük çoğunluğunun, geleneksel Türk müziği ses sistemi ve tampereman ses sistemini birlikte uygulayan etkinliklerden sonra, kanun dersi dışındaki derslere uyum, başarı ve motivasyon durumlarının arttığı, tampereman ses sistemini göre hazırlanan egzersizlere zorluk yaşamadıkları, tampereman ses sistemine göre hazırlanan etüt/solfej etkinliklerinde ses aralığı açısından gelişim dönemlerine uygun olduğu, başlangıç pozisyonunu (duruş-tutuş-oturuş ve başlangıç konumu) tampereman ses sistemine göre düzenleyen etkinliklerin kullanım açısından rahatlık sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research was carried out in order to design a teaching model for the music department of the Music Department of Fine Arts High Schools in Turkey, and to contribute to GSL qanun education with opinions and suggestions in the light of the data obtained by examining all dimensions by taking the opinions of teachers and students.
In the study, the action research model, one of the qualitative research methods, was used. The study group of the research consists of 8 students in total, four students from 9th and 10th grades of Konya Cement Fine Arts High School. Two data collection tools were used in the study. Behavioral changes in practice were determined by asking 5 questions to the students with a semi-structured interview. Semi-structured interview technique was applied and 4 questions were asked with 10 qanun teachers working in GSL, who are experts in their fields, in order to determine their opinions. The implementation process started with the opinions of 10 teachers in September 2021, and a 5-week program was implemented with the students forming the study group in the 2nd semester of the 2021-2022 academic year, starting with the week of February 21-25 and continuing until the week of March 21-25. In the lessons held with the students, double staves were used for qanun performance/solfeggio/voice-over, Turkish music sound system was used in the upper stave, and etudes of the tampereman sound system corresponding to the Turkish music sound system were included in the lower stave. One of the main starting points of our research, studies started on the starting pitch (TM "Fa", BM "Do") and at the end of each lesson, the posture-holding-sitting positions of the students were monitored, and questions were asked to the students at the end of the lesson. In the lessons, together with the performance of the qanun, the solfeges of both staves were made and played. In this process, sound limits were checked and notes were taken.
Regarding the application of the traditional Turkish music sound system and the Tampereman sound system, the majority of GSL teachers stated that a program should be created that deals with both sound systems together. It was determined that in the initial studies with the "do" (Kaba çargah) pitch axis applied in the GSL instrument education qanun textbooks, they did not have any problems in terms of posture-holding-sitting position, but the students had problems in vocalizing by playing. Opinions and suggestions that can help the problems and improve qanun education have been put forward.
It was observed that the majority of the qanun instrument students, after the activities that applied the traditional Turkish music sound system and tampereman sound system together, increased their adaptation, success and motivation to the lessons outside the qanun lesson, they did not have any difficulty in the exercises prepared according to the tampereman sound system, and in the etude / solfeggio activities prepared according to the tampereman sound system. It has been concluded that it is suitable for developmental periods in terms of vocal range, and activities that regulate the starting position (stance-hold-sitting and starting position) according to the tampereman sound system provide comfort in terms of use.