Pemfigus Vulgaris'te remisyon ve relaps faktörlerinin araştırılması
Investigation of remission and relaps factors in Pemphigus Vulgaris
Yazar: YASİN KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. MEHMET SALİH GÜREL
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Otoimmün hastalıklar = Autoimmune diseases ; Pemfigus vulgaris = Pemfigus vulgaris ; Prognoz = Prognosis ; Remisyon = Remission

Özet:
Pemfigus vulgaris (PV), deri ve mukozalarda tutulum yapabilen, büller ve bunların açılmasıyla oluşan erozyonların izlendiği, remisyon ve relapslarla seyreden otoimmün büllöz bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı PV hastalarında, hastalığın seyri esnasında remisyon ve relapsı etkileyen demografik ve klinik özelliklerle birlikte tedavi özelliklerinin araştırılmasıdır.
Çalışmamıza 1995-2022 yılları arasında İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Anabilim Dalı'na başvuran; klinik, histopatolojik ve immünolojik tetkikler sonucunda PV tanısı konulan 312 olgudan çalışma kriterlerini karşılayan 67 olgu dahil edilerek retrospektif olarak incelendi.
Çalışma grubunun yaş ortalaması 45,0 olarak saptanmış olup kadın/erkek oranı ise 2,5:1 olarak bulundu. Tanı anında hastaların %49,2'sinde mukokutanöz tutulum izlenmiş olup, %46,2'sinde yalnızca mukozal, %4,6'sında ise yalnızca kutanöz tutulum görüldü. Çalışmaya dahil edilen olguların %45,2'sinde hastalık başlangıcında sadece sistemik kortikosteroid tedavisi verilirken %54,8'ine kortikosteroid ile birlikte adjuvan immünsüpresif ajan verilmişti. Çalışma grubundaki olguların %71,6'sında en az 6 ay süreli tedavisiz tam remisyon elde edilmişti. Çalışma grubundaki olguların 50'sinde (%74,6) hastalığın seyri sırasında en az 1 kez relaps görülmüştü. Hastalığın seyri esnasında en az 1 kez relaps gözlenen hastalarda, takip sırasında adjuvan immünsüpresif ajan kullanma oranının relaps görülmeyen hastalara göre anlamlı ölçüde daha yüksek olduğu saptandı (p=0,001). Çalışmamızda, hastalığın seyri boyunca tek relaps izlenen hastalarda, multipl relaps görülen hastalara göre başlangıç kortikosteroid dozunun daha yüksek, başlangıçta adjuvan immünsüpresif ajan kullanımının daha yüksek olduğunu saptandı (p=0,033 ve 0,010). Konsolidasyon fazının sonu ve minimal tedavide tam remisyon ulaşma süresinin ise tedavisiz tam remisyona ulaşmayı etkilemediği bulundu. Tedavisiz tam remisyona ulaşmayı etkileyen faktörler incelendiğinde tek değişkenli lojistik regresyon analizinde başlangıç kortikosteroid dozunun 60 mg/gün'den yüksek olması remisyona ulaşmayı artıran faktör olarak bulunurken (p=0,020) çok değişkenli analizde anlamlı fark görülmedi (p=0,058). Relaps gelişimine etkili faktörler incelendiğinde tanı anında kutanöz tutulum görülmesi çok değişkenli analizde relaps riskini artıran faktör olarak saptandı (p=0,029).
Çalışmamız sonucunda başlangıç steroid dozunun yüksek olmasının remisyona ulaşmayı artıran bağımsız değişken olduğu görülmüştür. Tanı anında kutanöz tutulum varlığının ise relaps riskini artıran bağımsız değişken olduğu saptanmıştır. Hastalığın erken sonlanım noktası olan konsolidasyon fazının sonuna ulaşma süresinin tedavisiz tam remisyona ulaşmayı etkilemediği izlenmiştir. Çalışmamız, PV olgularında remisyon ve relapsı etkileyen prognostik faktörlerin tanımlanmasında literatüre katkıda bulunmuştur.

Abstract:
Pemphigus vulgaris (PV) is an autoimmune bullous disease that can involve the skin and mucous membranes, in which blisters and erosions due to eroding are observed, and progresses with remissions and relapses. The aim of this study is to investigate the demographic and clinical features and treatment characteristics that affect remission and relapse during the course of the disease in PV patients.
In our study, between 1995-2022, Istanbul Medeniyet University Göztepe Training and Research Hospital, Department of Dermatology and Venereal Diseases; Among 312 cases diagnosed with PV as a result of clinical, histopathological and immunological examinations, 67 cases meeting the study criteria were included and analyzed retrospectively.
The mean age of the study group was determined as 45.0 and the female/male ratio was found to be 2.5:1. Mucocutaneous involvement was observed in 49.2% of the patients at the time of diagnosis, only mucosal involvement was observed in 46.2% and only cutaneous involvement in 4.6%. In 45.2% of the cases included in the study, only systemic corticosteroid treatment was given at the onset of the disease, while an adjuvant immunosuppressive agent was given together with corticosteroids in 54.8%. Complete remission without treatment for at least 6 months was achieved in 71.6% of the cases in the study group. Relapse was observed at least once during the course of the disease in 50 (74.6%) of the patients in the study group. In patients with at least one relapse during the course of the disease, the rate of using adjuvant immunosuppressive agents during follow-up was found to be significantly higher than in patients without relapse (p=0.001). We found that patients with a single relapse throughout the course of the disease had a higher initial corticosteroid dose and a higher initial use of adjuvant immunosuppressive agents compared to patients with multiple relapses (p=0.033 and 0.010). We found that the end of the consolidation phase and the time to achieve complete remission with minimal treatment did not affect achieving complete remission without treatment. The factors affecting achieving complete remission without treatment were analyzed by logistic regression analysis: In univariate analysis, initial corticosteroid dose higher than 60 mg/day was found to be a factor increasing the achievement of remission (p=0.020), while no significant difference was observed in multivariate analysis (p=0.058). When we examined the factors affecting the development of relapse, cutaneous involvement at the time of diagnosis was found to be a factor increasing the risk of relapse in multivariate analysis (p=0.029).
As a result of our study, we found that a high initial steroid dose was the independent variable that increased the achievement of remission. We determined that the presence of cutaneous involvement at the time of diagnosis was the independent variable that increased the risk of relapse. We found that the time to reach the end of the consolidation phase, which is the early endpoint of the disease, did not affect the achievement of complete remission without treatment. Our study contributed to the literature in defining the prognostic factors affecting remission and relapse in PV cases.