Albay P.N. İgnatyev'in "1858 Hive ve Buhara Misyonu" adlı seyahatnamesinin çeviri ve değerlendirilmesi
Colonel P.N. Ignatyev's "Mission to Khiva and Bukhara in 1858" translation and evaluation of his travel book
Yazar: VEPA JANGELDİYEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH YAKŞİ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Buhara = Bukhara ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Rus askeri doktrini = Russian military doctrine ; Ruslar = Russians ; Rusya = Russia ; Sefername = Sefernama ; Seyahatname = Seyahatname ; Türkistan = Turkistan ; Türkistan-Sovyet ilişkileri = Turkistan-Soviet relations

Özet:
Orta Asya coğrafyası eski çağlardan beri birçok tarihi olayların, savaşların ve
mücadelelerin vukuu bulduğu bölge haline gelmiştir. Orta Asya'daki bu hareketliliğin
sebebi ise yeraltı, yerüstü zenginliklerin olması ve ticari olanaklar bakımından dünyanın
önemli bölgelerinden biri olmasıdır. Dolayısıyla Türkistan bölgesi sahip olduğu
coğrafyanın sunduğu imkanlar hasebiyle, birden fazla devletin ilgi alanında olmuştur.
Özellikle XIX. yüzyılda sömürgeciliğin aktif rol oynadığı bir dönemde, coğrafi
keşiflerle ile başlayan maceraperestlik ve hâkim olma istekleriyle dünyanın
güzelliklerini, zenginliklerini ele geçirmek isteyen emperyalist devletler, Orta Asya'yı
keşfetmek için bazı girişimlerde bulunmuşlardır. Orta Asya'nın jeopolitik ve jeostratejik
konumunu da baz alan Rusya uyguladığı genişleme siyaseti doğrultusunda pek çok
devlet görevlisini Türkistan'a göndererek orayı keşfetmeye çalışmıştır. Bölgenin
ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda araştırılması için genelde tüccar veya diplomatik
heyetlere dâhil olan kişiler sayesinde, çok değerli bilgiler veren seyahat notları ortaya
çıkmıştır.
Bu bağlamda Nikolay Pavloviç İgnatyev'in ''1858 Hive ve Buhara Misyonu''
adlı eseri çok önem arz etmektedir. Orta Asya'nın çıkarlarını Rusya'nın çıkarlarına tabi
kılmak için askeri güç kullanımına geçişi işaret eden olaylar zincirinde en etkili kişi olan
P.N. İgnatyev ve eseri bu zincirin halkalarından birini teşkil etmektedir. Bu misyonun
ekonomik ve bilimsel araştırma hedefleri, İgnatyev'in Orta Asya'nın fethinde
kullanılmak üzere bilgi toplama kaygısının yanında ikincil bir rol oynamıştır. Eser,
ayrıca Rusya'nın Orta Asya'ya yönelik dış politikasının ortamını ve zihniyetini anlamak
için önemli bir tarihsel kaynak sağalmaktadır.

Abstract:
Central Asia has been a region where many historical events, wars and struggles
have taken place since ancient times. The reason for this mobility in Central Asia is that
it is one of the most important regions of the world in terms of underground and surface
riches and commercial opportunities. Therefore, the Turkestan region has been in the
field of interest of more than one state due to the opportunities offered by its geography.
Especially in the XIXth century, in a period when colonialism played an active role, the
imperialist states that wanted to seize the beauties and riches of the world with their
adventurousness and desire to dominate, which started with geographical discoveries,
made some attempts to explore Central Asia. Based on the geopolitical and geostrategic
position of Central Asia, Russia tried to explore the region by sending many state
officials to Turkestan in line with its expansion policy. In order to explore the region
economically, socially and culturally, travel notes that provide valuable information
have emerged thanks to the people who were usually included in merchant or diplomatic
delegations.
In this context, Nikolay Pavlovich Ignatyev's "1858 Mission to Khiva and
Bukhara" is very important. P.N. . Ignatyev and his work constitute one of the links in
the chain of events that marked the transition to the use of military force to subordinate
the interests of Central Asia to the interests of Russia. The economic and scientific
research objectives of this mission played a secondary role to Ignatyev's concern to
gather information for use in the conquest of Central Asia. The work also provides an
important historical source for understanding the environment and mentality of Russia's
foreign policy towards Central Asia