Geçiş ülkelerinde vergi reformu
Tax reform in transition countries
Yazar: HASAN YILMAZ İZLİMEK
Danışman: Y.DOÇ.DR. İSMAİL GÜNEŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmada ?Merkezi Planlamacı? bir Ekonomik Sistemden ?Piyasa Tabanlı? birEkonomik Sisteme dönüşüm sürecinde olan ?Geçiş Ülkeleri?nde uygulamaya konan?Vergi Reformu? tartışılacaktır. Çalışmanın ana eksenini vergi reformunun gelişimi ileekonomik yapı arasındaki sıkı ilişkiyi ve her bir ülke için geçerli olabilecek tek tip birreform reçetesi uygulamanın mümkün olmadığını ortaya koymak oluşturmaktadır.Bu yüzden iki önemli makroekonomik gösterge olan ?enflasyon ve büyüme? rakamlarıher bir geçiş ülkesi bazında ana hatlarıyla ele alınmaya çalışılacaktır. Ayrıca?doğrudan yabancı yatırım ve özelleştirme? konularına da değinilecektir. Geçişsüreciyle ilgili literatürde bu ilişkilere yönelik birçok çalışma bulunmaktadır ve buçalışmaların neredeyse tamamı birbirine yakın sonuçlara ulaşmaktadırlar.Ayrıca çalışma boyunca verginin kavramsal olarak şekillenişi ve onu belirleyenvergilemenin temel amaçlarıyla birlikte vergi reformunun önemi vurgulanmayaçalışılacaktır. Bu amaçla genel olarak geçiş ülkelerinin ekonomik ortamları ve onlarınşekillenişini belirleyen iki farklı reform alternatifi üzerinde durulacaktır. Bunlardanilki özellikle Rusya, Macaristan, Polonya ve Çek Cumhuriyeti gibi hemen hemen tümMerkez ve Doğu Avrupa ülkelerince benimsenen ve ?Big Bang? olarak adlandırılanekonomik reform uygulaması ve diğeri ise Çin tarafından tam anlamıyla uygulanan veonun modelini oluşturduğu ve ?Gradualizm? olarak adlandırılan ekonomik reformuygulamasıdır. Birincisi değişiklik sürecinin ?hızlı, devrimsel ve bütüncül? bir şekildeele alınmasını savunurken; ikincisi ?yavaş, evrimsel ve aşamalı? bir değişiklik sürecinisavunmaktadır. Her iki uygulamanın şüphesiz olumlu ve olumsuz tarafları vardır.Kapsamlı bir literatür taramasını içeren bu çalışma iki farklı ekonomik modelinşekillendirdiği iki farklı vergi sisteminin nasıl dönüşüme uğradığını ve bu dönüşümesnasında uygulanan reform politikalarının nasıl sonuçlar verdiğini ortaya koymayaçalışarak ?vergi reformunun ekonomik dönüşüm sürecinin en önemli parçalarındanbiri? olduğunu ortaya koyacaktır. Ekonomiler açısından hayati derecede önemi olan bubilimsel tartışmanın daha kapsamlı bir şekilde tartışmaya açılması temennimizdir.Anahtar Kelimeler : Geçiş Ülkeleri, Merkezi Planlama Ekonomisi, PiyasaEkonomisi, Vergi, Vergi Reformu

Abstract:
Within this study, ?Tax Reform?, which has been put in practice in ?TransitionCountries Transforming from a Central Planned Economic System to a Market BasedEconomic System?will be tried to be discussed. The basic axis of this study consists ofon explanation to the close relationship between the improvement of the ?tax reform?and ?economic structure? and also on determining that it is impossible to carry out auniversal reform prescription for every country.For this reason, inflation and growth figures, which are two important macroeconomicindicators, will be tried to figure out for every transition country. Besides, the subjectsof foreign direct investment and privatization will be touched upon. Within thetransition literature, there are a lot of studies have been made about the relationshipamong these and almost all of them have reached to similar results.Besides these, during this study, together with tax?s shaping, it will be also tried to beemphasized the importance of ?tax reform? and basic aims of taxation. For thispurpose, two different reform alternatives which re-shaped and regulate economicenvironment of transition countries will be generally handled. The former of them iseconomic reform application named ?Big Bang? adopted by almost all central andeastern European countries such as Russia, Hungary, Poland and Czech Republic. Theother is economic reform application named ?Gradualizm? adopted by China. The firstconsiders necessity of the reform process to be put rapidly, revolutionarly andtotalitarianly in practice and the latter considers necessity of the reform process to beput slowly, evolutionarly and gradually in practice. Without doubt, each of them hasadvantages and disadvantages.This study, consisting of comprehensive literature research will clarify that ?taxreform? is one of the most important components of economic transformation process.It discloses how two different economic models which have transformed gived taxsystems different shapes and what results can be removed from these reform policies.We hope this scientific debate on tax reform will be discussed deeply as it is getting avital importance for economies.Key Words : Transition Countries, Central-Planned Economy, Market Economy, Tax,Tax Reform