Kolan ve çarpana dokuma örneklerinin incelenmesi: Antalya Müzesi örneği
Investigation of girth and tablet weaving examples: the sample of Antalya Museum
Yazar: BÜŞRA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ZAİMOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı / Halı-Kilim Eski Kumaş Desenleri Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Antalya Müzesi = Antalya Museum ; Dokuma sanatı = Weaving art ; Dokuma teknikleri = Weaving techniques ; Dokumalar = Weavings ; Kolan dokuma = Kolan weaving ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Çarpana = Çarpana

Özet:
Neolitik Çağdan itibaren insanlığın gelişim sürecine eşlik ettiği bulgulanan dokumanın insan hayatında önemli bir yer kapladığı barınmadan örtünmeye kadar geniş bir kullanım alanına sahip olduğu bir gerçektir. Kullanım alanının genişliğine, üretim tekniklerindeki çeşitlilik ve yöresel farklılıklar da eklenince ortaya geniş bir inceleme alanı çıkmaktadır. Her biri ayrıntılı araştırmalara konu olmuş dokuma türlerinden biri mekiksiz dokumalar olup bu tür kolan ve çarpana dokuma olarak iki alt türe ayrılmaktadır (Akpınarlı vd., 2012). Aralarında sadece dokuma tekniğinin farklı olmasının fark yarattığı bu dokuma türleri pek çok çalışmaya konu olmuştur. Ancak zengin bir eser çeşitliliğine sahip olan Antalya Müzesi'nde bulunan kolan ve çarpana dokumaların hiçbir araştırma kapsamında incelenmediği görülmüştür.
Bu ilhamdan hareketle bu çalışma kapsamında, Antalya Müzesi'nde bulunan tüm kolan ve çarpana dokumalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma bağlamı Antalya Müzesi olup bu müzede yer alan 65 adet kolan ve çarpana dokuma, doküman analizine dayalı olarak yürütülen çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Söz konusu çalışmanın Antalya Müzesinde bulunan kolan ve çarpana dokumalara ait doküman numarası, müzeye geliş tarihi, müzeye geliş şekli, müzedeki yeri, dokuma malzemesi, dokuma boyutu, dokuma tekniği ve dokumanın tamamlayıcı özelliklerini ayrıntılı bir şekilde sunulması ile ilgili alanyazına önemli ve anlamlı bir katkı sağladığı değerlendirilmektedir.
Anahtar kelimeler: Mekiksiz dokuma, Kolan dokuma, Çarpana dokuma, Antalya Müzesi, Doküman incelemesi.

Abstract:
It is a fact that the fabric, which has been found to accompany the development process of humanity since the Neolithic Age, occupies an important place in human life and has a wide range of uses from shelter to covering. When the breadth of usage area, diversity in production techniques and local differences are added, a wide area of investigation emerges. One of the weaving types, each of which has been the subject of detailed research, is seamless weaving and this type is divided into two sub-types as girth and tablet weaving. These types of weaving, among which only the weaving technique is different, has been the subject of many studies. However, it has been observed that girth and tablet weavings found in the Antalya Museum, which has a rich variety of works, were not examined within the scope of any research.
Based on this inspiration, within the scope of this study, it is aimed to examine all girth and tablet weavings in Antalya Museum. The context of the research is Antalya Museum, and 65 girths and tabelt weaving in this museum constituted the sample of the study conducted based on document analysis. The document number of the girth and tablet weavings in the Antalya Museum, the date of arrival at the museum, the way of coming to the museum, the weaving material, weaving size, weaving technique, the pattern and the complementary features of the weaving used in weaving are important and important to the literature. It is considered to make a meaningful contribution.
Keywords: Shuttle weaving, Girth weaving, Tablet weaving, Antalya Museum, Document review.