Yaşlı hastalarda şeker ölçüm cihazı kullanımında yapılan hataların değerlendirilmesi
Assessing the mistakes made by the elderly patients in using blood glucose meter
Yazar: SEÇKİN AHLAT
Danışman: PROF. DR. TESLİME ATLI
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Geriatri = Geriatrics
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Glükoz = Glucose ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hastalar = Patients ; Komplikasyonlar = Complications ; Yaşlılar = Aged ; Ölçüm yöntemleri = Measurement methods

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada; şeker ölçüm cihazlarının, yaşlı diyabetes mellituslu hastalar tarafından evde kullanımında yapılan hataların ve bu hataların sıklığının, bu hataları etkileyen faktörlerin tespiti ve bireysel eğitimin hatalar üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.  
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Geriatri polikliniklerine başvuran ve şeker ölçüm cihazı kullanan yaşlı diyabetik hastalar alındı. Hastaların demografik verileri, altta yatan hastalıkları ve ilaçları kaydedildi. Ayrıntılı Geriatrik değerlendirme yapıldı. Hastalardan kan şekerlerini kendi şeker ölçüm cihazları ile ölçmeleri istendi. Buna göre şeker ölçüm cihazının doğru kullanımını değerlendiren 13 parametrelik bir değerlendirme formu dolduruldu. Hastalara ortalama 45 dakika süren doğru şeker ölçüm cihaz kullanımı eğitimi verildi. Bir ay sonra aynı hastalar doğru şeker ölçüm cihazı kullanımı açısından tekrar değerlendirildi.
BULGULAR:  Çalışmaya 43'ü kadın, 30'u erkek toplam 73 hasta dahil edildi. 10 kadın, 11 erkek, toplam 21 hasta kontrole gelmediğinden çalışmadan çıkarıldı. Çalışma 33'ü kadın (73,0 + 4,7), 19'u erkek (72,7 + 4,9) toplam 52 hasta ile tamamlandı. Eğitim sonrası, cihaz kodunu kontrol eden hasta sayısı %50'den %80'e, şeker ölçüm çubuğu son kullanım tarihini kontrol eden hasta sayısı %26'dan %96'ya, ölçüm öncesi elini yıkayan ve elini kurulayan hasta sayısı %58'den %96'ya, şeker ölçüm iğnesini değiştiren hasta sayısı %44'den %96'ya, parmağını uygun delen hasta sayısı %18'den %98'e, ilk damlayı temizleyen hasta sayısı %62'den %96'ya, ölçümde ikinci kan damlasını uygun elde eden hasta sayısı %5'den %92'ye, kan damlasını şeker ölçüm çubuğuna doğru temas ettiren hasta sayısı %40'dan %96'ya, kontrol solüsyonu kullanabilen hasta sayısı %7'den %30'a yükseldi  (p< 0.001). Yaş, eğitim durumu, diyabet süresi, kullanılan ilaç sayısı, tedavi şekli, hastalık sayısı ve geriatrik testlerin sonuçları ile cihaz doğru kullanım oranları arasında ilişki saptanmadı (p> 0.05).
SONUÇ: Sonuç olarak, yaşlı diyabetik hastalarda şeker ölçüm cihazının yanlış olarak kullanılması sık olarak görülen bir problemdir. Ancak ayrıntılı, birebir verilen ve tekrarlanan eğitimle bu sorun çözülebilir. 
Anahtar Sözcükler: yaşlı, diyabetes mellitus, şeker ölçüm cihazı, eğitim

Abstract:
OBJECTIVE: In this study, it is aimed to detect the mistakes the elderly patients with diabetes mellitus make while using blood glucose meter at home and the frequency of such mistakes, and the factors that impact such mistakes, and to research the effect of individual training on the mistakes.
MATERIALS AND METHOD: Elderly diabetic patients who applied to geriatrics outpatient clinics of the Ankara University Faculty of Medicine, and who used blood glucose meter were recruited in the study. Demographic data, underlying diseases, and medications of the patients were recorded. A detailed geriatric assessment was made. The patients were asked to measure their blood glucose with their personal blood glucose meter. Accordingly, an assessment form of 13 parameters which assessed the correct use of blood glucose meter was filled in. The patients were given a training on the correct use of glucometers, which lasted 45 minutes on average. The same patients were reassessed one month later in terms of correct use of blood glucose meter.
RESULTS: A total of 73 patients, 43 of whom were female and 30 of whom were male, were recruited in the study. A total of 21 patients, 10 of whom were female and 11 of whom were male, were excluded from the study since they did not come to control. The study was competed with a total of 52 patients, 33 (73.0 + 4.7) of whom were female and 19 (72.7 + 4.9) of whom were male. After the training, the number of patients who checked meter code increased from 50% to 80%, who checked the expiry date of blood glucose meter sticks increased from 26% to 96%, who washed and dried their hands before measuring from increased 58% to 96%, who replaced the needle of blood glucose meter from increased 44% to 96%, who pricked their fingers properly increased from 18% to 98%, who wiped the first blood drop increased from 62% to 96%, who obtained the second blood drop properly increased from 5% to 92%, who contacted their blood drop with the measurement stick properly increased from 40% to 96%, and who could use control solution increased from 7% to 30 % (p< 0.001). No correlation was noted between age, educational status, diabetes time, the number of medication, treatment method, disease number, and the results of geriatric tests and the correct meter use ratios (p> 0.05).
CONCLUSION: As a result, incorrect use of glucometers by the elderly diabetic patients is a common problem. However, this problem may be solved by means of detailed, one-to-one, and repeated training. 
Keywords: elderly, diabetes mellitus, blood glucose meter, training