Gelişmekte olan ekonomilerdeki sermaye akımları oynaklığının belirleyicileri
Determinants of capital flow volatility in developing countries
Yazar: ERHAN ÇETİNKAYA
Danışman: PROF. DR. SERKAN ÇANKAYA
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Finans Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı / Bankacılık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Finansal istikrar = Financial stability ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Fiyat hareketi = Price movement ; Gelişmekte olan piyasalar = Emerging markets ; Oynaklık = Volatility ; Sermaye akımları = Capital flows ; Uluslararası sermaye hareketleri = International capital movements

Özet:
Küreselleşme ve finansal liberalizasyon sonrası sermaye (para) ülkeler arasında kolay bir şekilde hareket eder hale gelmiştir. Küresellşeme savunucuları, bu şekilde serbest hareket eden sermayenin ülkelerin kendilerini disipline etmelerini ve verimliliğin artmasını sağlayacağını iddia etmektedirler. Diğer taraftan yüksek miktarlı sermaye giriş ve çıkışları; büyüyen cari işlemler hesabı açıklarına, hızlı parasal genişlemeye, enflasyonist baskılara ve reel döviz kurunda değerlenmeye yol açarak, ülkelerin finansal istikrarını tehdit etmektedir. Yüksek giriş ve çıkışların bir ölçütü olan sermaye akımlarının oynaklığı ise ekonomi ve finans literatüründe yeterince çalışılmamış bir konudur. Bu çalışmada 33 adet gelişmekte olan ülkeye ait 1980-2020 yılları arasındaki çeyreklik veriler kullanılarak sermaye akımı bileşenlerinin (sabit sermaye yatırımları, portföy yatırımları ve diğer (çoğunlukla bankalara olan akımlardan oluşmaktadır)) oynaklığı 3 farklı yöntemle ölçümlenmiş ve bu oynaklıkların belirleyicileri panel veri analizi ile tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar ışığında, küresel finansal koşullarla ilgili olan itici faktörlerin genel olarak toplam sermaye akımlarının oynaklığı üzerinde belirgin şekilde etkili olduğunu söylemek mümkündür. Sermaye akımlarının hedefi olan ülkelerin durumlarını gösteren çekici faktörlere bakıldığında ise IMF tarafından hesaplanan finansal gelişmişlik endeksinin ve ilgili ülkedeki enflasyon oranının tüm sermaye akımı bileşenlerinin oynaklığı üzerinde etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
Globalisation and financial liberalisation made capital (money) to move easily between countries. Globalisation advocates argue that freely moving capital causes countries to discipline themselves and increase efficiency. On the other hand large amounts of capital flows causes growing current account deficits, fast monetary expansions, inflationary pressures and reel axchaneg rate appreciations and threaten the financial stability. As a measure of large capital flows, capital flow volatility is a rarely studied subject in literature. In this study; quarterly data between 1980 and 2020 for 33 emerging market countries were utilised to measure the volatility of capital flow components (foreign direct investment, portfolio and other (mostly consists of banking flows)) in 3 different ways and the determinants of capital flow volatility were studied with panel data regression. The results show that the push factors which are related with the global financial conditions are very effective on capital flow volatility. Among the pull factors which represents the conditions of the countries that the capital flows target, financial development index of IMF and the inflation rate of the country are effective on the volatility of all capital flow components.