Genç, sağlıklı yaşlı ve alzheimer tipi demanslı grupların duygusal bellek performansları açısından karşılaştırılması
Comparison of emotional memory performances among young, healthy elder, and alzheimer?s type dementia groups
Yazar: ZEYNEL BARAN
Danışman: PROF. DR. BANU CANGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek bozuklukları = Memory disorders ; Demans-mülti enfarkt = Dementia-multi infarct ; Duygu = Emotion ; Duygusal bellek = Emetional memory ; Yaş grupları = Age groups

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, duygusal bellek performansını etkileyebilecek faktörleri ortaya koymak ve duygusal bellek performansının yaş ve bellek bozukluğu ile karakterize edilen Alzheimer tipi demanstan (ATD) nasıl etkilendiğini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda iki deney tasarlanmıştır. Deney I'in amacı genç, sağlıklı yaşlı ve ATD'li gruplarda resimler ve kelimelerin duygusal değerliğinin (hoş, nötr ve nahoş) serbest hatırlama, tanıma, duygusal değerlendirme (kodlama) ve tepki süresi ile ölçümlenen duygusal bellek performansını nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Deney II'nin amacı, eşikaltı (EŞAL) ve eşiküstü (EŞÜS) sunum düzeyinde, bağlamın duygusal değerliğinin (hoş, nötr ve nahoş) örtük ve açık bellek performansı üzerindeki etkisini incelemektir.Deney I, genç (30), yaşlı (30) ve ATD'li (30) olmak üzere toplam 90 katılımcı ile ve Deney II ise EŞAL ve EŞÜS gruplarında 30'ar genç yetişkin olmak üzere toplam 60 katılımcı ile yürütülmüştür. Deney I'de Uluslararası Duygusal Resim Sistemin'den (UDRS) seçilen 63 adet duygusal içerikli resim ile 63 adet duygusal içerikli kelimeden oluşan bir duygusal uyarıcı bataryası kullanılmıştır. Deney II'de ise UDRS'den seçilen 24 adet duygusal içerikli resim ile 24 adet nötr kelime kullanılmıştır. Deney I'de 3(Grup: Genç, yaşlı ve ATD) x 3(Resim Duygusal Değerliği: Hoş, nötr ve nahoş) x 3(Kelime Duygusal Değerliği: Hoş, nötr ve nahoş) son iki faktörde tekrar ölçümlü deneysel desene, Deney II'de ise 2(Sunum Düzeyi: EŞAL ve EŞÜS) x 3(Duygusal Değerlik: Hoş, nötr ve nahoş) son faktörde tekrar ölçümlü deneysel desene uygun ANOVA'lar yapılmıştır. Post-hoc karşılaştırmalarda Bonferroni düzeltmesi kullanılmıştır. Her iki deneyde de uyarıcıların sunumu 15 inçlik bir dizüstü bilgisayar yardımıyla yapılmıştır.Analizler sonucunda, Deney I'de genç, yaşlı ve ATD'li gruplarda bellek arttırım etkisi gözlenmiştir. Nahoş uyarıcılar tarafından yaratılan bağlam, diğer duygusal değerlik kategorileri tarafından yaratılan bağlamlara göre bellek performanslarını daha fazla etkilemektedir. Ayrıca bağlamın duygusal değerliğiyle uyumlu uyarıcılar, bağlam ile uyumsuz uyarıcılardan daha fazla hatırlanmaktadır. Genellikle hoş uyarıcılara daha hızlı, nahoş uyarıcılara ise daha yavaş tepkide bulunulmaktadır. Resim uyarıcıların kelime uyarıcılarına göre hatırlanma açısından üstünlükleri vardır.Deney II'de Kelime Kökü Tamamlama Görevi (KKTG) puanları EŞÜS koşulunda EŞAL'a göre daha yüksektir. Nahoş resimlerle yaratılan bağlam hem EŞAL hem de EŞÜS'te hoş ve nötr resimlerle yaratılan bağlamlara göre daha başarılı KKT performansına neden olmaktadır. Sonuçlar, bilgi işleme düzeyleri kuramının örtük bellek üzerinde de etkili olduğunu göstermektedir.Araştırma sonuçları Sosyo-Duygusal Seçicilik Kuramı, bellek artırım etkisi ve bilgi işleme düzeyleri yaklaşımı bağlamında tartışılmıştır.Anahtar Sözcükler: Duygusal Bellek, Duygusal Bağlam Etkisi, Bellek Arttırım Etkisi, Olumluluk Yanlılığı, Olumsuzluk Yanlılığı, UDRS, Alzheimer Tipi Demans, Eşik Altı Sunum, Kelime Kökü Tamamlama, Bilgi İşleme Düzeyleri Kuramı

Abstract:
The main aim of this study is to reveal factors that can affect the emotional memory performance and to indicate how this performance is being affected in Alzheimer?s Type Dementia (ATD), a disorder characterized with aging and immense memory loss. With respect to this purpose, two experimental studies are designed. In the Experiment I, emotional valence (pleasant, neutral and unpleasant) of pictures and words are manipulated in order to examine the results of this manipulation on emotional performance indexed by measurements such as encoding, free recall, recognition, and reaction times. The effect of emotional contexts produced by words for pictures and vice versa on encoding and memory measurements are also tested. In the Experiment II, how subliminal (SB) and supraliminal (SP) presentations and emotional valence of the context affect implicit and explicit memories are also studied.Experiment I consists of 90 participants in three groups as young (30), healthy elder (30), and ATD (30) groups. On the other hand, Experiment II has 30 young participants at the each of SB and SP conditions. In Experiment I, Emotional Memory Battery consist of 63 pictures (pleasant, neutral and unpleasant) chosen from International Affective Picture System (IAPS) and 63 adjective words (pleasant, neutral and unpleasant) are used. In Experiment II, 24 of pictures (8 pleasant, 8 neutral and 8 unpleasant) are selected in Experiment I. For this part of the study 24 different nouns (all concrete) are used. For Experiment I, all dependent variable measurements were analysed with 3(Group: Young, healthy elder and ATD) x 3(Emotional Valence of Picture: Pleasant, neutral and unpleasant) x 3(Emotional Valence of Word: Pleasant, neutral and unpleasant) mixed ANOVA design repeated at last two factors. For Experiment II, all dependent variable measurements were analysed with 2(Presentation Type: Subliminal and Supraliminal) x 3(Emotional Valence: Pleasant, neutral and unpleasant) mixed ANOVA design repeated at last factor. Bonferroni correction was applied in post hoc comparisons. Data was collected with 15 inch laptop computer.Analyses indicate that memory enhancement effect was there for all three groups including ATD. Generally, context that was produced by negative stimuli affected emotional memory performance more and in a better way than other context types such as positive and neutral ones. In addition, participants remembrance scores were better if both context and stimulus were congruent than incongruent. Also, reaction times of participants to pleasant stimuli were quick but unpleasant ones were slow. Pictures had superior remembrance scores than words.In Experiment II, Word Stem Completion Task scores are higher in SP condition than SB condition. At both conditions, participants completed more words if the words had been previously showed with negative pictures than had been showed with pozitive or neutral pictures. Therefore, priming effect was higher for words presented with negative pictures than other word-picture combinations. Results provide supports to the fact that levels of processing theory can explain findings in implicit tasks such as word stem completion task.Results of the study are discussed with respect to Socioemotional Selectivity Theory, emotional memory enhancement effect and levels of processing theory.Key Words: Emotional Memory, Emotional Context Effect, Memory Enhancement Effect, Positivity Bias, Negativity Bias, IAPS, Alzheimer?s Type Dementia, Subliminal Presentation, Word Stem Completion Task, Levels of Processing Theory