Tersine lojistik kanal ve işlem maliyetlerinin faaliyet tabanlı maliyetleme yöntemine göre hesaplanması
The calculation of the reverse logistics channel and 
processing costs based on the activity based costing 
method and an application
Yazar: İNCİLAY ERDURU
Danışman: PROF. DR. ALİ DERAN
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Lojistik = Logistics ; Maliyet = Cost ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Tersine lojistik = Reverse logistics

Özet:
Günümüzde küresel anlamda yaşanan hızlı değişim ile birlikte artan çevre sorunları,
çevreyi korumaya yönelik çıkarılan yasalar, artan toplum baskısı, hammadde maliyetlerindeki
önemli artış, işletmeleri yaşam döngüsünü tamamlamış ürünleri tüketici, dağıtıcı veya
kullanım yerlerinden toplamaya ve geri kazanıma yönlendirmiştir. İşletmelerin söz konusu
ürünleri farklı alan ve kanallardan toplayarak, geri kazanım seçenekleri ile yeniden
kullanılabilir duruma getirmesi, tersine lojistik süreçte gerçekleştirilen faaliyetleri ve bu
faaliyetlere ilişkin maliyetleri önemli hale getirmiştir.
Bu kapsamda çalışmada tersine lojistik süreçte gerçekleştirilen kanal ve işlem
faaliyetlerine ilişkin maliyetler konu edinilmiştir. Çalışmanın konusundan yola çıkılarak,
Aksaray ilinde faaliyet gösteren ve faaliyet konusu tersine lojistik olan bir işletmenin, kanal
ve işlem maliyetlerinin hem yerine getirilen faaliyetler, hem de bu faaliyetler sonucunda
ortaya çıkan ürünler düzeyinde ayrı ayrı hesaplanması amaçlanmıştır. Çalışmanın bu amacı
doğrultusunda işletmenin tersine lojistik kanal ve işlem maliyetleri, çağdaş maliyetleme
yaklaşımlarından Faaliyet Tabanlı Maliyetleme (FTM) yöntemi kullanılarak hesaplanmış ve
elde edilen maliyet verileri doğrultusunda işletmenin en fazla maliyete katlandığı kanal
faaliyetinin taşıma, işlem faaliyetinin ise presleme faaliyeti olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca
işletmenin gider yerlerine ve ürünlerine ilişkin tersine lojistik maliyetleri, geleneksel
maliyetleme yöntemi kullanılarak da hesaplanmış ve ürünlerin birim maliyetleri
karşılaştırılmıştır. Ürünlerin her iki yönteme göre hesaplanan birim maliyetleri
karşılaştırıldığında, işletmenin FTM yöntemine göre hesaplanan ürünlerinin birim tersine
lojistik maliyetlerinin, geleneksel maliyetleme yöntemine göre hesaplanan ürünlerinin birim
tersine lojistik maliyetlerinden daha fazla olduğu tespit edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Tersine Lojistik, Tersine Lojistik Kanal ve İşlem Maliyetleri,
Faaliyet Tabanlı Maliyetleme Yöntemi, Geleneksel Maliyetleme Yöntemi.

Abstract:
Increase in environmental issues accompanying with today's rapid global changes,
new legislations aimed at protecting the environment, rise in public pressure and significant
increases in raw material costs have led the companies to collect and recycle the products that
completed their life-cycles directly from the consumers, distributors or the places of usage.
The activities carried out in reverse logistics process and the costs related to these activities
have become significant due to the collection of these products from different areas and
channels by companies in order to render them re-useable via recycling options. In this
regard, costs related to channel and transaction activities performed in reverse logistics
process are mentioned in the study. Considering the study's topic, separate calculations of
channel and transaction costs carried by a reverse logistics company operating within Aksaray
province in terms of both the performed operations and the outputs of these operations are
intended. In the direction of the aim of this study, reverse logistics channel and transaction
costs are estimated by using a contemporary costing approach, namely, Activity-Based
Costing (ABC) and the obtained cost data have shown that channel operation in which the
company assumes the maximum cost is transportation whereas transaction operation is
pressing.
Furthermore, reverse logistics costs of the company's products are also calculated by
using conventional costing method and unit costs of the products are compared. Upon
comparing the unit costs calculated with both methods, the unit reverse logistics costs of the
company's products calculated with ABC method are found to be higher than the unit costs of
the company's products calculated based on conventional costing method.



Keywords: Reverse Logistics, Reverse Logistics Channel and Transaction Costs,
Activity Based Costing Method (ABC), Traditional Costing Method.