Arap lehçelerinin Kur'ân kırâatlerinde i'rap farklılıklarına etkisi
The influence of Arabic dialects on the syntactic variations in the Quranic reading
Yazar: SHYMAA TAHA ABDALFATAH SAAD MANSOUR
Danışman: DOÇ. DR. MUSA ALP
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Arapça = Arabic ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıraat = Reading ; Lehçeler = Dialects ; Mana = Meaning ; İrab = Syntactic component

Özet:
Arap Yarımadası, kabilelere ayrılmış, bu sebeple çeşitli lehçeler ortaya çıkmıştır. Kur'ân, Araplara kendi dillerinde meydan okuyarak indirilmiştir. Kur'ân'ın onların dillerinin alışkanlık kazandığı lehçelerle hitap etmesi doğaldı. Bu nedenle Kur'ân kırâatleri, lehçelerdeki bu farklılıkları gözetmiştir. Kur'ân kırâatlerinin, Arapça lehçelerinin incelenmesi için önemli ve güvenilir bir kaynak olmasından ötürü, kadim Arap lehçelerini inceleyenler Kur'ân kırâatlerine büyük ilgi göstermişlerdir. Bu araştırmalar, lehçeler arasındaki farklılıklar ve bu farklılıkların ayetin anlamı ve bağlamı üzerindeki etkisine bağlı olan mütevatir veya şâz bütün kırâatlerdeki i'rab farklılıklarıyla ilgilenmişlerdir. Lehçeler arasındaki ihtilaflar, nahivcilerin bu konulardaki ihtilaflarını, Kur'ân kırâatlerinden bunlara getirilen şahitleri, bir ayetle ilgili varit olan kırâatleri, ondaki i'rab vecihlerini ve farklı i'rab vecihlerinin ayetin anlamındaki farklılıkları nasıl etkilediğini gösterir. 
Bu araştırmada, lehçelerdeki farklılıkların Basra ve Kûfe ekolleri arasındaki ihtilafların en önemli sebeplerinden bir olduğu ortaya çıkarılmış ve lehçelerin korunmasında kırâatlerin rolü açıklığa kavuşturulmuştur. Mütevatir ve şâz bütün kırâatler, lehçelerin önemli kaynaklarındandır. Bu araştırmada lehçeler, Kur'ân kırâatleri ve nahvi anlam arasında ilişki kurularak, bu üç unsurun, bazı Kur'ân kırâatlerinin anlaşılmasındaki rolü ortaya konmuştur. Lehçe farklılıklarının Kur'ân kırâatlerindeki görünümleri araştırılmış ve bunlar, 'lafızlarla ilgili olan lehçeler' ve 'terkiplerle ilgili olan lehçeler' olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Kur'ân kırâatlerindeki lehçe farklılıkların nahiv bakımından ele alınmış ayrıca nahivcilerin lehçelerin incelenmesi konusuna önem vermemelerinin onların bazı kırâatleri reddetmeleri hatta zaman zaman kırâatleri itham etmelerinden kaynaklandığı ortaya çıkarılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Arap Lehçeleri, İ'rab İhtilafları, Kur'ân Kırâatleri, Ayetin mana farklılıkları.

Abstract:
The Arabian Peninsula was divided into tribes with multiple dialects according to the multiplicity of tribes. The Quran came down defying the Arabs in their language, and it was normal to address them with their accents; so were the Quranic readings taken into consideration these differences in dialects. Thefeore, this thesis addresses both the placements of syntactical differences in all Quranic readings - frequent and odd- which originated from the different dialects and the impact of these differences on the meaning of the verse. The applied aspect presents the differences among the dialects, the difference of the grammarians in dialects, evidence on these differences from the Quranic readings, the readings that were mentioned in the verse and the syntactic expressions in it, and show how the difference of syntactic expressions affected the meaning of the verse.
It has been shown from this research that the difference between the Basra and Kufa schools is mainly attributed to the variations in dialects. The study confirmed the role of Quranic readings in the maintenance of dialects; all readings-frequent and odd- are considered the most important sources of dialects. In addition, the study investigated the aspects of dialectal variations in syntactic expressions contained in the Quranic readings and divided it into two sections, dialects of the pronunciation and dialects in structures. Noteworthy, the study revealed that the lack of interest of grammarians to study the dialects was the main reason to reject some readings and even rebel against some readings. Finally, the study explained how the reading syntactic difference leads to variations in both syntactic expressions and the meaning of the Quranic readings.
Keywords: Arabic Dialects, Syntactic Variations, Quranic Reading, the Difference of Verse Meaning.