Türkiye'de pandemi döneminde kullanılan bazı el dezenfektanlarının kimyasal içeriklerinin ve fizikokimyasal özelliklerinin incelenmesi
Investigation of the chemical content and physicochemical properties of some hand disinfectants used during the pandemic period in Turkey
Yazar: ASLI DIRMAN
Danışman: DOÇ. DR. TEMEL KAN BAKIR
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Son yıllarda pandemi döneminde ve afet dönemlerinde hammadde sıkıntısı gibi çeşitli nedenlerle gelişi güzel formülasyonlarda hazırlanan el ve cilt antisepsi ya da diğer adıyla el dezenfektanlarının üretildiği gözlenmektedir. Bir çok kimyasal hijyen ürününde olduğu gibi el dezenfektanlarında da yetkin olmayan insanların kimyasal karışımlar üretme gayreti insan ve çevre sağlığını tehdit edebilmektedir. Oysaki kimyasal karışımları oluşturmak, kimyasal hammadde bilgisinin yanı sıra kimyasal reaksiyon mekanizmaları ve hızları üzerine bilgi sahibi olmayı gerektirir. Bu ancak kimya eğitimi almış yetkin bir kimyacının gerçekleştirmesi gereken bir çalışmadır. 

Bu çalışmamızda Türkiye'de üretilmiş ve kullanılan 21 adet el ve cilt antisepsilerinin in vitro olarak deri similasyon ortamında incelenmesi amaçlandı. Bu amaçla dezenfektan örnekleri, UV-B indüklü linoleik asit emülsiyonlarında peroksidasyon kinetiği incelendi. Primer oksidasyon ürünlerinin oluşum hızları konjugedien ve demir (III) tiyosiyanat (Fe(III)SCN) analitik yöntemleri kullanılarak tayin edildi. Ayrıca bu piyasa ürünlerinin pH, iletkenlik ve toplam çözünmüş katı madde (TDS) miktarı gibi fizikokimyasal özellikleri kontrol edildi. Bu dezenfektan numunelerinin birçoğunun lipid oksidasyon hızını arttırdığı ve cilt pH 'sına dikkat edilmeden üretildiği gözlendi. Ayrıca bu çalışmada gaz kromatografik (GC) analizler ile dezenfektan karışımlarının içerik tayinleri yapılmaya çalışıldı. Elde edilen sonuçlar, dezenfektan örneklerinin içerik bilgileri ile kıyaslamalı olarak incelendi. Bu çalışmanın sonuçları, piyasada bulunan bazı dezenfektan ürünlerinin in vitro olarak cilt yağ tabakasında oluşturabileceği muhtemel zararlar açısından etkilerini ortaya koymakta ve ayrıca dezenfektan reçetelerinin hazırlanması sırasında dikkat edilmesi gereken hususlara da işaret etmektedir.

Abstract:
In recent years, it has been observed that hand and skin antisepsis, or hand disinfectants, prepared in arbitrary formulations, have been produced for various reasons such as raw material shortages during pandemics and disaster periods. As with many chemical hygiene products, the efforts of people who are not competent in hand disinfectants to produce chemical mixtures can threaten human and environmental health. However, creating chemical mixtures requires knowledge of chemical reaction mechanisms and rates, as well as knowledge of chemical raw materials. This is a study that should only be carried out by a competent chemist with chemistry training.

In this study, we aimed to examine 21 hand and skin antisepsis produced and used in Turkey in an in vitro skin simulation environment. For this purpose, peroxidation kinetics in disinfectant samples and UV-B induced linoleic acid emulsions were examined. The formation rates of primary oxidation products were determined using conjugate and iron (III) thiocyanate (Fe(III)SCN) analytical methods. Additionally, the physicochemical properties of these market products such as pH, conductivity and total dissolved solids (TDS) amount were checked. It was observed that many of these disinfectant samples increased the lipid oxidation rate and were produced without paying attention to skin pH. In addition, in this study, the content determination of disinfectant mixtures was attempted using gas chromatographic (GC) analyses. The results obtained were examined in comparison with the content information of the disinfectant samples. The results of this study reveal the effects of some disinfectant products on the market in terms of possible damage to the skin fat layer in vitro and also point out the issues that should be taken into consideration when preparing disinfectant prescriptions.