65 yaş ve üstü kişilerde polifarmasinin tedaviye uyum ve nütrisyonel duruma etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of polypharmacy on treatment adherence and nutritional status in people aged 65 and over
Yazar: EMRE ASAN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ ; DOÇ. DR. MUHAMMET CEMAL KIZILARSLANOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: 65 yaş ve üstü bireylerde polifarmasinin sıklığını belirlemek ve polifarmasinin tedaviye uyum ile nutrisyonel durum üzerindeki etkilerini incelemektir. 
Gereç ve Yöntem: Bu araştırma 15 Mart 2024–15 Mayıs 2024 tarihleri arasında Konya Şehir Hastanesi Aile Hekimliği (n=145) ve Geriatri Polikliniği'ne (n=154) başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 65 yaş üzeri 299 katılımcı ile tamamlandı. Katılımcılara Sosyo-Demografik Bilgi Formu, MNA-SF Testi (Mini Nütrisyonel Değerlendirme), PHQ-2 (Hasta sağlık anketi-2) ve Morisky 8-Maddeli İlaca Uyum Ölçeği (MMAS-8) uygulandı. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanıldı, p<0,05 olması istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: Katılımcılarda (ortanca yaş 78 yıl, %59,9 kadın) görülen en sık kronik hastalıklar %79,3 (n=237) ile hipertansiyon, %39,1 (n=117) ile diyabet, %37,5 (n=112) ile de kalp hastalığı olarak tespit edildi. Sürekli kullanılan ilaç sayısı ortancası 5 (1-13) adet bulundu. Katılımcılarda polifarmasi oranı %53,8 (n=161, kadınlarda polifarmasi oranı %66) hiperpolifarmasi oranı %13 (n=39) bulundu. Fiziksel aktivite yapmayanların hiperpolifarmasi oranı yüksek tespit edildi (p<0,001). İlaçların takibini başkası yapanların hiperpolifarmasi oranı yüksek tespit edildi (p<0,001).
Katılımcıların %61,2'si (n=183), normal nutrisyonel durumda, %23,1'i (n=69) malnütrisyon riski altında ve %15,7'si (n=47)  malnütrisyonlu olarak bulundu. MORSKY-8'den alınan puanlara göre; tiroid hastalığı olanların %76,3'ünün (n=29), mide hastalığı olanların %69,4'ünün (n=25), hipertansiyonu olanların  %67,9'unun (n=161), osteoporozu olanların %53,4'ünün (n=63), kalp hastalığı olanların %45,3'ünün (n=48), nörolojik hastalığı olanların %40,0'ının (n=26), diyabeti olanların %37,8'inin (n=45), Astım/KOAH'ı olanların %30,3'ünün (n=20), hiperlipidemisi olanların %11,9'unun (n=5) tedaviye uyumu iyi bulundu. 
 5'ten az ilaç kullananların MNA toplam puanı 13 (12-14), polifarmasi olanların 11 (7-12) ve hiperpolifarmasi olanların 11 (9-13) bulundu ve 5'ten az ilaç kullananların MNA toplam puanı diğerlerine göre anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0,001). Diyabet, hipertansiyon, astım-KOAH ve kalp hastalarında 5'ten az ilaç kullananların tedaviye uyumu polifarmasi ve hiperpolifarmasi olanlara göre daha iyi bulundu. Diyabet, hipertansiyon, osteoporoz hastalarında nutrisyonel durumu normal olanların tedaviye uyumu daha iyi bulundu. 
Sonuç: Sonuç olarak yaşlılarda fiziksel aktivite yapmamak, ilaç yönetiminde başkalarına ihtiyaç duymak gibi çeşitli faktörlerin polifarmasi-hiperpolifarmasi oranını artırdığı görüldü. Aile hekimlerinin bütüncül yaklaşım ilkesiyle yaşlı hastaları fiziksel aktiviteye teşvik etmeleri, bir çok branş tarafından yazılan çoklu ilaçların yönetiminde destek olmaları hastaların tedaviye uyumunu artırırken polifarmasinin azalmasına da yardımcı olabilir. 
Yaşlılarda malnutrisyon ve malnutrisyon riski altında olanlar azımsanmayacak düzeydedir. Yaşlılarda nutrisyonel durumun düzelmesi polifarmasinin azalmasına yardımcı olabilir. Nutrisyonel durum konusunda özellikle birinci basamak hekimlerinin farkındalığının yüksek olması ve hastalarına bu bağlamda destek olmaları son derece önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Polifarmasi, Tedaviye Uyum, Nutrisyonel Durum, Malnutrisyon

Abstract:
Aim:To determine the frequency of polypharmacy in individuals aged 65 years and over and to examine the effects of polypharmacy on treatment compliance and nutritional status.
Materials and Methods : This study was completed with 299 participants over the age of 65 who applied to Konya City Hospital Family Medicine (n=145) and Geriatrics Polyclinic (n=154) between March 15, 2024 and May 15, 2024 and agreed to participate in the study. The participants were administered the Socio-Demographic Information Form, MNA-SF Test (Mini Nutritional Assessment), PHQ-2 (Patient Health Questionnaire-2) and Morisky 8-Item Medication Adherence Scale (MMAS-8). SPSS 22.0 program was used in the analysis of the data, and p<0.05 was considered statistically significant.
Results: The most common chronic diseases seen in the participants (median age 78 years, 59.9% female) were hypertension (79.3%) (n=237), diabetes (39.1%) (n=117), and heart disease (37.5%) (n=112). The median number of medications used regularly was 5 (1-13). The rate of polypharmacy was 53.8% (n=161, 66% in females) and the rate of hyperpolypharmacy was 13% (n=39). The rate of hyperpolypharmacy in those who did not do physical activity was significantly higher than those who did physical activity (p<0.001). The rate of hyperpolypharmacy in those who had someone else monitor their medications was significantly higher than those who did it themselves (p<0,001).
Of the participants, 61.2% (n=183) were in normal nutritional status, 23.1% (n=69) were at risk of malnutrition, and 15.7% (n=47) were malnourished. According to the scores obtained from MORSKY-8; Treatment compliance was found to be good in 76.3% (n=29) of those with thyroid disease, 69.4% (n=25) of those with stomach disease, 67.9% (n=161) of those with hypertension, 53.4% (n=63) of those with osteoporosis, 45.3% (n=48) of those with heart disease, 40.0% (n=26) of those with neurological disease, 37.8% (n=45) of those with diabetes, 30.3% (n=20) of those with asthma/COPD, and 11.9% (n=5) of those with hyperlipidemia.
The total MNA score of those using less than 5 medications was 13 (12-14), those with polypharmacy 11 (7-12) and those with hyperpolypharmacy 11 (9-13) and the total MNA score of those using less than 5 medications was found to be significantly higher than the others (p<0.001). In diabetes, hypertension, asthma-COPD and heart disease patients, those using less than 5 medications were found to have better compliance with treatment than those with polypharmacy and hyperpolypharmacy. In diabetes, hypertension and osteoporosis patients, those with normal nutritional status were found to have better compliance with treatment.
Conclusion:  As a result, it was observed that various factors such as not doing physical activity and needing others for medication management increase the rate of polypharmacy-hyperpolypharmacy in the elderly. Family physicians' holistic approach to encourage elderly patients to engage in physical activity and support in the management of multiple medications prescribed by many branches may increase patients' compliance with treatment and help reduce polypharmacy.
Malnutrition and those at risk of malnutrition in the elderly are at a considerable level. Improving nutritional status in the elderly may help reduce polypharmacy. It is extremely important that primary care physicians are particularly aware of nutritional status and support their patients in this regard.
Keywords: Polypharmacy, Treatment Adherence, Nutritional Status, Malnutrition