Türkiye'de tarım politikalarındaki dönüşümün gıda güvenliğine etkisi ve tarımsal teşvik sistemi
The i̇mpact of transformation of agricultural policy to food security in Turkey, and agricultural i̇ncentive system.
Yazar: ESRA KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. HİLMİYE YASEMİN ÖZUĞURLU
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Dönüşümsel değişim = Transformational shift ; Gıda güvenliği = Food safety ; Tarım = Agriculture ; Tarım politikaları = Agricultural policies ; Tarımsal destekleme = Agricultural support ; Tarımsal destekleme politikaları = Agricultural support policies ; Tarımsal dönüşüm = Agricultural transformation ; Teşvik sistemleri = Incentive systems ; Teşvikler = Incentives

Özet:
İnsan yaşamının sürdürülmesinde, hayati öneme sahip olan tarım sektörü, doğal koşullara bağımlılığı nedeniyle üretim sürecinde sürekli olarak beklenmeyen riskleri bünyesinde barındırmaktadır. Bu nedenle tarımsal üretim miktarında dalgalanmalar yaşanmaktadır. Dolayısıyla bu sektör, diğer sektörlerden çok farklı yapı ve sorunları içermektedir. Bu özellikleri nedeniyle tarım sektörü, beslenme ihtiyacını karşılayan, diğer sektörlere girdi ve işgücü sağlayan stratejik bir sektör olarak sürekli desteklenmelidir. Nitekim tarım sektöründe meydana gelen üretim yetersizliği sorunsalı çerçevesinde ortaya çıkan ve tüm dünyada etkileri hissedilen "gıda krizinin" temel gerekçesi tarımsal üretimin başlangıç aşamasını oluşturan tohum üzerindeki egemenlik gücünün sağlanmasıdır. Tohumun yanı sıra iklimsel olaylar, girdi fiyatlarındaki artışlar, çok uluslu şirketlerin gıda üretim sürecine hakim olması ve tarımsal ürünlerin biyoyakıt amacıyla kullanılması gıda krizinin alt yapısını oluşturan temel faktörler olarak dikkat çekmektedir. Gıda krizinin önlenebilmesi ve sürdürülebilir bir tarıma dayalı gıda güvenliğinin sağlanabilmesi için gıda egemenliğinin oluşturulması gerekmektedir. Bu bağlamda "gıda egemenliği" kavramı, yerli tohuma dayalı üretimden başlayarak çiftçiliğin dışa bağımlılığını ortadan kaldırmaya yönelik önlemleri,  gıda güvencesini ve gıda güvenliğini birlikte ele alan süreci ifade etmektedir. Gıda güvenliği ise, gıdanın sağlıklı ve kaliteli olmasıyla birlikte yeterli gıdaya erişim olanakları olarak tanımlanabilir. Bu ifadelerden yola çıkarak yeterli, sağlıklı, güvenilir ve dışa bağımlı olmayan gıdaya erişimi sağlamak, devletin uygulayacağı tarım sektörünü bütün olarak kapsayan tarım politikaları ve tarımsal destekleme yöntemleri ile gerçekleştirilebilir. Buradan hareketle gıda egemenliğinin sağlanması ve korunması için uygulanan tarım politikalarının niteliği ve bu politikalar çerçevesinde kullanılan destekleme araçların neler olduğu ve nasıl kullanılmakta olduğu son derece önemlidir. Bu çalışmada tarımsal destekleme politikaları gıda güvenliği çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu bağlamada amacımız; gıda krizinin çözümünde yönelik tarımsal teşvik politikalarının önemini belirlemek ve gıda egemenliğinin sağlanması olanakları değerlendirilmektir. Böylece herkes için yeterli, erişilebilir, dışa bağımlılığın ortadan kaldırıldığı, sürdürülebilir bir tarımsal üretim süreci için gerekli tarım politikası bileşenleri saptanmaya çalışılmaktadır. Bu çerçevede Türkiye'de uygulanan tarım politikaları tarihsel süreç içerisinde değerlendirilmekte ve tarımsal teşvik sisteminin gıda güvenli ile ilişkisi kurulmaktadır.

Abstract:
The agricultural sector, which is vital for the maintenance of human life, has the risks that are not always expected in the production process due to its dependence on natural conditions. Therefore, fluctuations are experienced in the amount of agricultural production. Therefore, this sector contains very different structures and problems than other sectors. Due to these characteristics, the agricultural sector should be supported as a strategic sector that meets nutritional needs, provides input and labor to other sectors. As a matter of fact, the main reason for the "food crisis"  whose a that emerged within the framework of the problem of insufficient production in the agricultural sector and whose effects are felt all over the world is to provide the sovereign power over the seed which constitutes the initial stage of agricultural production. In addition to seed, climatic events, increases in input prices, the dominance of food production process of multinational companies and the use of agricultural products for biofuels are the main factors underlying the food crisis. Food sovereignty needs to be established in order to prevent food crisis and ensure food security based on sustainable agriculture. In this context, the concept of "food sovereignty" whose is refers to the process of eliminating the dependence of the farm on external origin, starting from the production based on domestic seed, and the process that handles food security and food safety together. Food safety, on the other hand, can be defined as healthy and quality food and access to adequate food. Based on these statements, access to adequate, healthy, reliable and non-dependent food can be achieved through agricultural policies and agricultural support methods covering the whole agricultural sector to be implemented by the state. From this point of view, the nature of the agricultural policies applied for the providing and protection of food sovereignty and the supporting tools used within these policies are very important and how they are where useding. In this study, agricultural support policies are handled within the framework of food safety. Our aim in this connection; to determine the importance of agricultural incentive policies in the solution of food crisis and to evaluate the possibilities of ensuring food sovereignty. Thus, it is tried to determine the components of agricultural policy necessary for sustainable agricultural production process, which is sufficient for all, accessible, eliminating dependence on foreign sources. In this context, agricultural policies implemented in Turkey is evaluated in the historical process and established relationship with food are safe system of agricultural incentives.