Gingivostomatitisli kedilerde endotel hasarın belirlemesinde seçilmiş endotel hasar biyobelirteçlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of selected endothelial damage biomarkers in the determination of endothelial damage in cats with gingivostomatitis
Yazar: SAADET GÖZDE KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. MAHMUT OK
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Pandemi ile dünyada ve ülkemizde evde beslenen kedi popülasyonunda ciddi boyutta artış gözlendi. Kedi popülasyonunun artmasına paralel farklı hastalıkların görülme olasılığı artmıştır. Bu süreçte kedilerde hayatı tehdit eden viral hastalıklar yaygın gözlenmeye başlandı. Kedilerde bir çok viral hastalıklar (FeLV, FİV, FCV, FHV) ve multifaktörler (bakteri, diş eti hastalığı, ırk) gingivostomatitise neden olmaktadır. Kedilerde viral enfeksiyonlar ve multifaktörlerin oluşturduğu yangı sonucu meydana gelen gingivostomatitiste oral bölgedeki vasküler endotel glikokaliks katmanda hasar oluşmaktadır. Bu çalışmanın amacı, kedilerin viral enfeksiyonları (FeLV, FCV, FİV ve FHV1) ve diğer nedenlerin yol açtığı gingivostomatitiste ağız bölgesi vasküler endotel glikokaliks hasarını seçilmiş endotel hasar biyobelirteçleri ile ortaya koymaktır.
             Bu araştırmanın materyalini; farklı yaş, ırk ve cinsiyette 55 adet gingivostomatitisli  ve 15 adet sağlıklı kedi oluşturdu. 55 gingivostomatitisli kedinin 34'ü viral enfeksiyonlu (17 FeLV, 10 FİV, 6 FCV, 1 FHV) iken,  21'inin ise nedeni belirlenemedi.  Viral hastalıkların tanısı klinik bulgu ve hızlı antijen testleri ile kondu. Tüm kedilerden 1 kez antikoagulantlı ve antikoagulantsız kan örnekleri alındı. Antikoagulantlı kan örneklerinden hemogram analizi yapıldı. Serumdan endotelin-1 (ET-I), Syndecan-1 (SDK-1), myeloperoksidaz-ANCA (MPO-ANCA) ve interlökin-6 (İL-6) biyobelirteç konsantrasyonları ölçüldü. Kedilere gingivostomatitis tedavisi uygulandı.  
Gingivostomatitisli kedilerde pityalizm, anoreksi, halitozis, gingivostomatitis, mandibular lenfadenopati, bazı olgularda gingival hiperplazi ve dilde ülser gözlemlendi. Uygulanan tedavi ile 49 kedi iyileşirken, 6 kedi öldü. Gingivostomatitisli kedilerin serum ET-1 ve SDK-1  konsantrasyonlarında önemli artış (p<0.01), serum MPO-ANCA ve İL-6 konsantrasyonlarında ise farklılık (p>0.05) belirlenmedi. Ayrıca gingivostomatitisli kedilerin total lökosit (WBC), granülosit (GRA) ve monosit (MON) sayısında artış (P<0.05) tespit edildi. 
Sonuç olarak gingostomatitisli kedilerde endotel glikokaliks hasar biyobelirteçlerinden serum ET-1 ve SDK-1 konsantrasyonlarında artış belirlenirken, MPO-ANCA ve İL-6 konsantrasyonlarında herhangi bir farklılık saptanmadı. Gingivostomatitiste endotel glikokaliks hasar oluştuğu ve bu hasarın belirlenmesinde ET-1 ve SDK-1 biyobelirteçlerin kullanılabilir ve güvenilir diyagnostik değere sahip olduğu ortaya kondu.

Abstract:
With the pandemic, a significant increase in the cat population was observed in the world and in our country. In parallel with the increase in the cat population, the possibility of different diseases has increased. During this period, life-threatening viral diseases became common in cats. Many viral diseases (FeLV, FİV, FCV, FHV1) and multifactors (bacteria, dental disease, breed) cause gingivostomatitis in cats. Gingivostomatitis caused by viral infections and multifactorial inflammation in cats results in damage to the vascular endothelial glycocalyx layer in the oral cavity. The aim of this study was to investigate oral vascular endothelial glycocalyx damage in gingivostomatitis caused by feline viral infections (FeLV, FCV, FİV and FHV1) and other causes using selected biomarkers of endothelial damage.
    	 The material of this study consisted of 55 cats with gingivostomatitis and 15 healthy cats of different age, breed and sex. 34 of 55 cats with gingivostomatitis had viral infections (17 FeLV, 10 FİV, 6 FCV, 1 FHV), while the cause of 21 cats could not be determined.  Viral diseases was diagnosed by clinical findings and rapid antigen tests.  Anticoagulated and non-anticoagulated blood samples were collected once from all cats. Haemogram analysis was performed from anticoagulated blood samples. Serum endothelin-1 (ET-1), syndecan-1 (SDK-1), myeloperoxidase-ANCA (MPO-ANCA) and interleukin-6 (IL-6) biomarker concentrations were measured. Cats were treated for gingivostomatitis.
Cats with gingivostomatitis exhibited pityalism, anorexia, halitosis, gingivostomatitis, mandibular lymphadenopathy, gingival hyperplasia in some cases, and tongue ulcers. While 49 cats recovered with treatment, 6 cats died.  There was a significant increase (p<0.01) in serum ET-1 and SDK-1 concentrations and no difference (p>0.05) in serum MPO-ANCA and IL-6 concentrations in cats with gingivostomatitis. In addition, total leukocyte (WBC), granulocyte (GRA) and monocyte (MON) counts were increased in cats with gingivostomatitis (P<0.05).
In conclusion, serum levels of ET-1 and SDK-1, which are biomarkers of endothelial glycocalyx damage, were increased in cats with gingivostomatitis, whereas no difference was found in MPO-ANCA and IL-6 levels. It was shown that endothelial glycocalyx damage occurs in gingivostomatitis and that the biomarkers ET-1 and SDK-1 can be used to detect this damage and have a reliable diagnostic value.