Isparta Dereboğazı yöresindeki ofiyolitlere ait mesozoyik sedimanları ile tersiyer sedimanlarının iz element jeokimyalarının incelenmesi
Investigation of trace element geochemistry in mesozoic sediments belongs to ophiolites, and tertiary sediments from Isparta Dereboğazi region
Yazar: SÜLEYMAN POLAT
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÇOBAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeokimya = Geochemistry

Özet:
Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeoloji Mühendisliği Bölümü Anabilim Dalında Yüksek Lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, Isparta ili, Antalya yolu üzeri, Dereboğazı mevkiinde yüzeylenen ofiyolitler ile ilişkili Triyas yaşlı sedimanlar ve Tersiyer yaşlı sedimanların jeokimyası incelenmiştir. Bu amaçla, ilgili kaya örneklerinden 10 adet numune üzerinde ana-oksit, 22 adet örnek üzerinde de iz ve nadir toprak element analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, Triyas (radyolaritler dışında) ve Tersiyer sedimanlarının düşük SiO2, Al2O3, K2O, Na2O, Th, U ve yüksek CaO, MgO, Cr, Ni, Ba, Sr, Rb, Zr değerleri ile karakterize olduklarını göstermiştir. Al2O3 ile K2O, Na2O, Th, U ve Rb elementleri arasındaki pozitif korelasyon, bu elementlerin kil ve feldispat mineralleri tarafından kontrol edildiklerini göstermektedir. Yüksek MgO, Cr ve Ni değerlerinin ofiyolitik (mafik-ultramafik) kayaç parçaları ile ilişkili olduğu ortaya konulmuştur. Triyas ve Tersiyer yaşlı kumtaşları litik-arenit olarak sınıflandırılmıştır. Yapılan mineralojik-petrografik gözlemlere ve jeokimyasal analizlere dayalı olarak Tersiyer sedimanlarının aktif kıta-kenarı bir ortamda oluştukları ve bölgeye Üst Kretase sonunda yerleşmiş olan nap sistemlerinden kaynak sağladıkları ve ağırlıklı olarak ofiyolitik (mafik-ultramafik) kayaçlar ile Mesozoyik karbonat kayaçlardan beslendikleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
Submitted investigation prepared as a master thesis at Suleyman Demirel University, Science Institude, branch of Geological Engineering Department, include the geochemistry of Triassic sediments associated with ophiolites and Tertiary sediments in Dereboğazı district from Isparta city. For this purpose, selected and powdered 10 samples of related-sediments have been analysed as major oxides, and 22 samples have been analysed as trace and rare earth elements. Obtained results indicate that Triassic (except for radiolarites) and Tertiary sediments are characterized by low SiO2, Al2O3, K2O, Na2O, Th, U and high CaO, MgO, Cr, Ni, Ba, Sr, Rb, Zr values. Observed positive correlation between Al2O3 and K2O, Na2O, Th, U and Rb elements show that these element are mainly controlled by clay and feldspar minerals. High MgO, Cr and Ni concentrations of sediments revealed that these elements are associated with ophiolitic (mafic-ultramafic) rocks. Triassic and Tertiary sandstones are classified as lithic arenite. In terms of the mineralogical-petrographical observations and geochemical analysis, Tertiary sediments have been discriminated tectonically as active margine. They are associated with nappe systems emplaced during end of the Upper Cretaceous, and feeded from predominantly ophiolitic (mafic-ultramafic) rocks and Mesozoic carbonate rocks as source region.