Kıbrıs Barış Harekâtı'na katılan Diyarbakırlı Gaziler
Veterans from Diyarbakır who participated in the Cyprus Peace Operation
Yazar: ARBİN TOZ
Danışman: DOÇ. DR. TEKİN İDEM
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Akdeniz'in doğusunda bulunan Kıbrıs Adası tarihte pek çok kez el değiştirmiştir. Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girdikten sonra 1878'e kadar Osmanlı'da kalan Kıbrıs Adası, Rusya'ya karşı İngiltere'ye üs olarak bırakılmak durumunda kalınmıştır. Özellikle Süveyş kanalının açılması ile birlikte Hint Okyanusuna ve oradan da Pasifik Okyanusuna ve Orta Doğu petrollerine yakın konumu başta İngiltere, ABD ve AB ülkelerini yakından ilgilendirmiştir. Bu tarihten sonra sorunlar silsillesine dönüşen Kıbrıs Adası, İngiltere hakimiyetindeyken Rumların ENOSİS faaliyetlerine sahne olmuştur. Adada başlayan örgütlenmeler, Türklere karşı yapılan faaliyetler belirli bir süreden sonra sıcak savaşa dönüşmüştür 1974'te Kıbrıs adasına yapılan Barış Harekâtı ile birlikte Türkiye, adadaki soydaşlarının haklarını koruma yoluna gitmiştir. Yapılan Birinci ve İkinci Barış Harekâtı sonrasında Türkler adanın %30'luk kısmına hakimiyet kurmuştur.
Harekâtın başarı sağlamasında TSK ve Anadolu halkının tepkileri etkili olmuştur. Anadolu'daki pek çok il gibi Diyarbakır halkı da büyük tepkiler vermiştir. Harekât sırasında askerlik görevini yerine getiren bir çok er ve Diyarbakır'da sivil bulunun pek çok erkek harekâta gönüllü olarak katılmak istemiştir. Kıbrıs Barış Harekâtı'na katılan ve askerde iken gönüllü olarak katılıp gazilik ile taçlanan Diyarbakır halkının bu süreçte yaşadıkları ve anıları aktarılmıştır.

Abstract:
The Island of Cyprus, located in the east of the Mediterranean, has changed hands many times in history. After coming under the rule of the Ottoman Empire, the island of Cyprus, which remained under the Ottoman Empire until 1878, had to be left to England as a base against Russia. Especially with the opening of the Suez Canal, its location close to the Indian Ocean and from there to the Pacific Ocean and Middle Eastern oil has attracted great attention, especially from the UK, USA and EU countries. The island of Cyprus, which turned into a series of problems after this date, was the scene of ENOSIS activities of the Greeks while under British rule. The organizations that started on the island and the activities against the Turks turned into a hot war after a certain period of time. With the Peace Operation carried out on the island of Cyprus in 1974, Türkiye began to protect the rights of its compatriots on the island. After the First and Second Peace Operations, the Turks took control of 30% of the island.
The reactions of the Turkish Armed Forces and the Anatolian people were effective in the success of the operation. Like many provinces in Anatolia, the people of Diyarbakır gave great reactions. During the operation, many privates who performed their military service and many civilians in Diyarbakır wanted to participate in the operation voluntarily. The experiences and memories of the people of Diyarbakır, who participated in the Cyprus Peace Operation and were crowned veterans by volunteering while they were in the military, were conveyed.