Muhammed Zâhid el-Kevserî'nin tasavvufî görüşleri
Muhammed Zâhid el-Kevseri's sufistic views
Yazar: MAHMUT SARI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MANSUR GÖKCAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Muhammed Zahid el-Kevseri = Muhammed Zahid el-Kevseri ; Seyr u süluk = Seyr u süluk ; Tasavvuf = Mystic ; Tevessül = Tevessül ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanlığa hidayet ve rahmet olarak gönderilen İslam'ın en güzel ifadesi olan tasavvuf, nesiller boyunca insanlığa imanın, ihlâsın ve takvanın lezzetini tattırmıştır. Müslümanları Allah'ı görüyormuş gibi ibadet etmek anlamına gelen ihsan şuuruna erdirerek kâmil insan olmasını sağlamıştır. Tasavvufun meydana getirdiği ahlak ve yaşam şekli, İslam medeniyetine yön vermiş, onun kurucu unsurlarından biri olmuştur. Düşünce, sanat, bilim, kültür, mimari ve iktisat alanlarında önemli roller üstlenen mürşidler, İslam medeniyetinin evrensel bir kimlik kazanmasına da katkıda bulunmuşlardır.
Bu çalışmamızda, tahsil hayatını tamamladıktan sonra Fatih Medresesi'nde Dersiâmlık, Daru'ş-Şafaka'da arapça ve Süleymaniye Medresesi'nde tefsir dersleri veren, hatta Ders vekâleti görevine kadar yükselen döneminin büyük âlimlerinden olan Muhammed Zâhid el-Kevserî'nin hayatını, ilmi çalışmalarını ve tasavvufî düşüncelerini ele aldık. Amacımız ilim ve irfanı kendisinde toplayan, son dönem Osmanlı âlimlerinden olan Kevserî'nin daha iyi anlaşılmasına vesile olmak ve bizden sonra onun hakkında yapılacak olan yeni çalışmalar için bilgi birikimi sağlamaktır. Kevserî, tasavvufla bir ilim olarak ilgilenmiş, zikir, vesile, rabıta, veli, mürşit, tasavvuf adabı, seyrüsülûk, tevessül, vahdet-i vücûd, vahdet-i şühûd gibi tasavvufun temel konuları hakkında görüşlerini açıklamış ve bu alanda kitaplar kaleme almıştır. Kevserî, bu ilimde ortaya koyduğu çalışmalar açısından mutasavvıf olmasının yanı sıra, yaşayışı ve ahlakı itibariyle de bir sûfîdir. Çünkü Kevserî, tekke hayatının manevi atmosferini yaşamış, birçok tarikat erbabından ders almış, mürşide intisap ederek seyrüsülûkünü tamamlamıştır.

Abstract:
Sufism, which is the most beautiful expression of Islam sent as guidance and mercy to humanity, has tasted the flavor of faith, sincerity, and taqwa (piety) for humanity for generations. It made Muslims become perfect people by making them conscious of the meaning of worshiping as ikhlas consciousness (if they saw Allah- beneficence consciousness). The morality and lifestyle created by Sufism guided Islamic civilization and became one of its founding elements. The murshid, who played important roles in the fields of thought, art, science, culture, architecture, and economics, also contributed to the universal identity of the Islamic civilization. 
In this study, we discussed the life, scientific studies and Sufistic thoughts of Muhammed Zâhid al-Kevserî, who after completing his education, taught Dersiâmlık in Fatih Madrasah, Arabic in Daru'ş-Şafaka Madrasah and hermeneutics of Quran in Süleymaniye Madrasah, and even one of the great scholars of his time rising to the duty of the attorney. We aim to contribute to a better understanding of Kevserî, one of the late Ottoman scholars who gathered the knowledge (Ilm) and lore (Irfan), and to gain knowledge for new works to be done after us. Kevserî was interested in Sufism as a science, and explained his views on the basic subjects of Sufism, such as dhikr (invocation), occasion, bond (rabıta), saint, master, sufi manners, the spiritual journey (seyrüsülûk), seeking to draw close (tawessul), unity of existence(vahdet-I vücûd), unity of witnesses (vahdet-I şühûd) and wrote books in this field. In addition to being Sufi in terms of the studies he has put forward in this science, Kevserî is also a Sufi in terms of his life and morality. Because Kevserî lived the spiritual atmosphere of the dervish lodge life, took lessons from many sufi masters, and completed the spiritual journey by attending the murshid (mentor).