Kuşadası Körfezi'nden avlanıp tüketime sunulan ekonomik öneme sahip balık türlerindeki (Engraulis engrasicolus, Sardinella aurita, Sphyraena sphyraena, Pagellus erythrinus, Mugil cephalus ve Mullus barbatus) ağır metal düzeyleri
Heavy metal levels of economically important fish species (Engraulis engrasicolus, Sardinella aurita, Sphyraena sphyraena, Pagellus erythrinus, Mugil cephalus ve Mullus barbatus) presented human consumption catched from Kusadası bay
Yazar: CANSIN LÜTFİ TECİMEN
Danışman: PROF. DR. BEDİİ CİCİK
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Araştırmada, 2016-2017 av sezonunda Kuşadası körfezinden avlanıp, tüketime sunulan Engraulis engrasicolus, Sardinella aurita, Sphyraena sphyraena, Pagellus erythrinus, Mugil cephalus ve Mullus barbatus'un başlıca tüketilebilir kısmını oluşturan kas dokularındaki Cu, Zn, Pb ve Cd  düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ortalama metal derişimleri dikkate alınarak tolere edilebilir günlük ve haftalık alınım limitleri belirlenerek karşılaştırılmış ve halk sağlığı açısından bir risk taşıyıp taşımadığı değerlendirilmiştir. 
Doku metal derişimlerinin  belirlenmesinde ICP-MS (İndüktif Olarak Eşleştirilmiş Plazma-Kütle Spektrofotometresi) kullanılmıştır. Deney verilerinin istatistik analizinde SPSS 16.0 paket programı kullanılmış ve verilere varyans analizi ile Student Newman Keul's testleri (SNK) uygulanmıştır. 
Derişim bakımından incelenen metaller arasında Zn>Cu>Pb ilişkisi saptanmıştır. Araştırmada Cu, Zn ve Pb'nin  balıkların kas dokusundaki minimum ve maksimum düzeyleri sırasıyla 0.50-8.90; 11.13-68.19; 0.27-2.49 mg/kg y.a. olarak saptanmış, incelenen türlerin tümünde Cd derişiminin duyarlılık düzeyinin altında olduğu belirlenmiştir. İncelenen türlerin kas dokusunda, Pb dışında Cu ve Zn derişimleri mevsimlere bağlı olarak farklılık göstermiştir.   
Deneylerde bakır en yüksek E. engrasicolus'da en düşük P. erythrinus'da belirlenirken, en yüksek çinko derişimi yine E. engrasicolus'da, en düşük çinko derişimi ise S. sphyraena'da belirlenmiştir. Kurşun ise en fazla M. cephalus'da en az S. aurita'da saptanmıştır.
Deneklerin tüketilebilir kısmını oluşturan kas dokudaki metal derişimlerinin, Türk Gıda Kodeksi FAO ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre kabul edilebilir düzeylerin altında olduğu, türe, metale ve mevsime bağlı olarak değişim gösterdiği belirlenmiştir. Anılan türlerin tüketimi ile alınacak ağır metal derişimlerinin, tolere edilebilir günlük ve haftalık alınım limitlerinin altında olduğu, bu nedenle söz konusu türlerin tüketiminin halk sağlığı açısından her hangi bir risk oluşturmadığı saptanmıştır.

Abstract:
In the research, catching from Kuşadası bay in the 2016-2017 catching season and offered for consumption of E. engrasicolus, S. aurita, S. sphyraena, P. erythrinus, M. cephalus and M. barbatus aimed to determine the levels of Cu, Zn, Pb and Cd in the muscle tissues which constitute the main consumable part. Considering the average metal concentrations, the tolerable daily and weekly intake limits were compared and evaluated if they had a risk to public health.
ICP-MS (Inductively Paired Plasma-Mass Spectrophotometer) was used to determine tissue metal concentrations. SPSS 16.0 package program was used for statistical analysis of data and Student Newman Keul's tests (SNK) applied with analysis of variance in data.
Zn> Cu> Pb relationship was found between the metals examined in terms of concentration. In the study, the minimum and maximum levels of Cu, Zn and Pb in fish muscle were found to be in order of 0.50-8.90; 11.13-68.19; 0.27-2.49 mg / kg y.a., it was determined that Cd concentration was below the sensitivity level in all examined species. Muscle tissue of the examined species, except Pb, Cu and Zn concentrations showed differences depending on the seasons.
In xperiments highest copper concentration was determined in E. engrasicolus and the lowest in P. erythrinus, while the highest zinc concentration was determined again in E. engrasicolus and the lowest zinc concentration was determined in S. sphyraena. Lead was found mostly in M. cephalus, lowest in S. aurita. 
According to the Turkish Food Codex FAO and World Health Organization (WHO) data, the metal concentrations in the muscle tissue, which is the consumable part of the subjects, are below of acceptable levels, it is found that varies depending on the species, metal and season. It was determined that the heavy metal concentrations to be taken with the consumption of the mentioned species were below the tolerable daily and weekly intake limits, therefore the consumption of these species did not pose any risk to public health.