Kuriki höyük iskeletlerinin dental analizi
Dental analysis of Kuriki mound skeletons
Yazar: EYLEM ÇALIŞKAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEN AÇIKKOL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Bu tezin konusu Batman'da yer alan Kuriki Höyük Demir Çağı insanlarına ait çene ve dişlerin analizidir. Tez kapsamında çürük, apse, diş taşı, hipoplazi, alveol kaybı, antemortem diş kaybı, aşınma ve yonga kırıkları ele alınmıştır. Tezin amacı, dental lezyonlardan yola çıkarak Demir Çağı Kuriki toplumunun yaşam biçimine ışık tutmaktır. 
Tez materyalini 2009-2016 yılları arasında yapılan kurtarma kazılarında açığa çıkarılan 72 bireye ait çene ve diş kalıntıları oluşturmaktadır. Kazı çalışmaları sonucunda elde edilen 72 bireyin biri fetüs (%1,4), 5'i bebek (% 6,9), 17'si çocuk (% 23,6), 29'u kadın (% 40,3), 19'u erkek (% 26,4), 1'i cinsiyeti belirsiz (% 1,4)'dir. Toplamda 938 diş incelenmiştir. Bunların 104'ü süt dişi, 103'ü bebek ve çocuklara ait daimi diştir; 436 diş kadınlara, 291 diş erkeklere ve 4 diş cinsiyeti belirsiz bireye aittir.
Çalışmada, daimi dişlerde çürük oranı % 7,4; diş taşı oranı % 29,7; hipoplazi oranı % 41,5; antemortem diş kaybı % 12,5 olarak tespit edilmiştir. Alveol kaybı birey bazında ele alınmış ve 48 bireyin 33'ünde, % 68,7 oranında gözlemlenmiştir. Toplumdaki daimi dişlerde genel aşınma derecesi 4 olup, sıklığı % 88,5 olarak tespit edilmiştir. Diş (yonga) kırıkları toplumda yalnızca kadınlarda tespit edilmiştir ve sıklığı % 5,6'dır. Kuriki Höyük bireylerinde apse gözlemlenmemiştir.
Bu veriler kapsamında, Kuriki Höyük toplumunun ağız ve diş sağlıkları, beslenme biçimleri ve sosyal-kültürel yapıları hakkında elde edilen bilgiler aktarılmıştır. Kuriki insanları, geçimini çiftçilikle sağlayan tipik bir kırsal alan toplumudur.
Anahtar Kelime: Kuriki Höyük, Ağız ve Diş Sağlığı, Çene ve Diş Patolojileri.

Abstract:
The subject of this thesis is the analysis of the jaws and teeth of the Iron Age people of Kuriki Höyük in Batman. Caries, abscess, calculus, hypoplasia, alveolar loss, antemortem tooth loss, abrasion/attrition and flake fractures are discussed. The aim of the thesis is to shed light on the lifestyle of the Iron Age Kuriki society based on dental lesions. 
The material of the thesis consists of the jaw and dental remains of 72 individuals unearthed during the rescue excavations conducted between 2009 and 2016. Of the 72 individuals, one was a fetus (1.4%), 5 were infants (6.9%), 17 were children (23.6%), 29 were female (40.3%), 19 were male (26.4%), and 1 was of unknown sex (1.4%). In total, 938 teeth were examined. Of these, 104 were deciduous teeth, 103 were permanent teeth belonging to infants and children; 436 teeth belonged to females, 291 to males and 4 to individuals of unknown gender.
The caries rate of permanent teeth was 7.4%, calculus rate 29.7%, hypoplasia rate 41.5% and antemortem tooth loss 12.5%. Alveolar loss was analyzed on an individual basis and was observed in 33 of 48 individuals with a rate of 68.7%. The general degree of wear of permanent teeth in the community was 4, with a frequency of 88.5%. Tooth (flake) fractures were found only in females, with a frequency of 5.6%. Abscesses were not observed in Kuriki Höyük individuals.
Within the scope of these data, information on the oral and dental health, diet and social-cultural structure of the Kuriki Höyük community is presented. The people of Kuriki are a typical rural community who subsisted on farming.
Keywords: Kuriki Mound, Oral and Dental Health, Jaw and Dental Pathologies.