COVID-19 pandemisinin Türkiye'deki havalimanlarının hava trafiğine ve uçak emisyonlarına etkisi
The effect of COVID-19 pandemic on air traffic and aircraft emissions of airports in Turkey
Yazar: ERDEM ÖZ
Danışman: PROF. DR. ÖZGE YALÇINER ERCOŞKUN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Trafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Egzoz emisyonları = Exhaust emissions ; Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Hava yolu ulaşımını kullanan insan sayısı her geçen yıl artmasına rağmen savaşlar, ekonomik krizler ve salgın hastalık vb. olaylar havacılık sektörünü olumsuz etkilemektedir. Covid 19 pandemisi havacılığın gelişmesine darbe vuran son gelişme olmuştur. Havacılık sosyal ve ekonomik kazanımlar sağlarken çevre üzerinde zararlı etkiler de oluşturmaktadır. Uçak motoru kaynaklı CO2, HC, CO, NOx gibi zararlı gazlar sera etkisi yaratarak iklim değişikliğine sebep olmaktadır. Tezin amacı, Türkiye'deki hava trafiğinin yaklaşık %70'ini oluşturan dokuz uluslararası havalimanının uçuş sayılarının ve iniş kalkış döngüsündeki (LTO) uçak emisyonlarının Covid 19 pandemisi etkisinde nasıl değiştiğini belirlemektir. Tezin, havacılık ve uçak emisyonlarının araştırma konusu olduğu literatüre Türkiye özelinde güncel istatistiklerle katkı sağlaması amaçlanmıştır. Tezde Devlet Hava Meydanları İşletmesi (DHMİ)'nden alınan kapsamlı bir veri seti kullanılmıştır. Dokuz havalimanı için 2020 yılındaki toplam hava trafik sayıları 2019 yılına göre %48,72 azalmıştır. 2021 yılındaki toplam hava trafik sayıları 2019 yılına göre %23,94 azalış  göstermiştir. 2019 yılı, üç yıl arasında Türkiye'deki hava trafiğinin en fazla olduğu yıl olmuştur. İstanbul Havalimanı üç yıllık süreçte en yoğun havalimanı olmuştur. B738-B739 tipi uçakların havalimanlarına en çok iniş kalkış gerçekleştiren ve en çok emisyona neden olan uçaklar olduğu tespit edilmiştir. 2020 yılında 2019 yılına göre CO2 emisyonu % 49,91 oranında, HC emisyonu % 47,78 oranında, NOX emisyonu %50,72 oranında azalmıştır. 2021 yılında ise 2020 yılına göre CO2 emisyonu % 32,55 oranında, HC emisyonu % 21,38 oranında, NOX emisyonu %32,78 oranında artmıştır. En çok emisyon ve yakıt tüketimi 2019 yılında, en az ise 2020 yılında meydana gelmiştir. 2021 yılında hava trafik sayısı 2019 seviyesinin %80'ine yaklaşmıştır.  Bu sonuçlardan yola çıkarak havacılık sektörünün krizlere rağmen kısa sürede toparlanarak büyüme gücünü sürdürdüğü anlaşılmaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde sektörün çevreye verdiği zararı en aza indirmek üzere öneri ve görüşler sunularak küresel sürdürülebilir havacılık hedefine katkı verilmiştir.

Abstract:
Although the number of people using air transportation increases every year, wars, economic crises and epidemics, etc. events adversely affect the aviation industry. The Covid 19 pandemic has been the latest event that has hit the development of aviation. While aviation provides social and economic gains, it also creates harmful effects on the environment. Harmful gases such as CO2, HC, CO, NOx originating from aircraft engines cause climate change by creating a greenhouse effect. The aim of the thesis is to determine how the flight numbers and aircraft emissions in the landing and take-off cycle (LTO) of nine international airports, which constitute approximately 70% of the air traffic in Turkey, have changed under the influence of the Covid 19 pandemic. It is aimed that the thesis will contribute to the literature on aviation and aircraft emissions with current statistics specific to Turkey. A comprehensive data set from the State Airports Authority (DHMI) was used in the thesis.Total air traffic numbers for nine airports in 2020 decreased by 48,72% compared to 2019. Total air traffic numbers in 2021 decreased by 23,94% compared to 2019 year. 2019 has been the year with the highest air traffic in Turkey among the three years. Istanbul Airport has been the busiest airport in three years. It has been determined that B738-B739 type aircraft are the ones that land and take off the most at airports and cause the most emissions. CO2 emissions decreased by 49,91%, HC emissions by 47,78%, and NOX emissions by 50,72% in 2020 compared to 2019. In 2021, CO2 emissions increased by 32,55%, HC emissions by 21,38%, and NOX emissions by 32,78% compared to 2020. The highest emissions and fuel consumption occurred in 2019 and the least in 2020. In 2021, air traffic numbers approached 80% of 2019 levels. Based on these results, it is understood that the aviation industry has recovered in a short time and maintained its growth power despite the crises. In the conclusion part of the study, suggestions and opinions were presented in order to minimize the damage caused by the sector to the environment, contributing to the global sustainable aviation target.