Lise öğrencilerinin kişisel özellikleri, sosyal medya bağımlılığı, akademik erteleme algılanan stres ve uyku düzeylerinin incelenmesi
Investigation of personal characteristics, social media addiction, academic procrastination, perceived stress and sleep levels of high school students
Yazar: TUĞBA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM ÖZOK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilişim Teknolojileri ve Bağımlılık Ana Bilim Dalı / Bilişim Teknolojileri ve Bağımlılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Bu araştırmanın amacı Lise öğrencilerinin kişisel özellikleri, sosyal medya
bağımlılığı, akademik erteleme, algılanan stres ve uyku düzeylerinin incelenmesidir.
İlişkisel tarama modeli ile yürütülen bu çalışmada çalışma grubunu 719 kız ve 327
erkek öğrenci olmak üzere toplam 1046 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmaya katılan
öğrencilere Bilgilendirilmiş Onam Formu, Demografik Bilgi Formu, Sosyal Medya
Bağımlılık Ölçeği, Akademik Erteleme Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve PUKİ Uyku
Kalite İndeksi uygulanmıştır. Verilerin analizinde, IBM SPSS 22.00 ve SPSS
Prosess Macro (v.4.2) programları kullanılmış olup bağımsız örneklem t testi, tek
yönlü Anova, Pearson korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi uygulanmıştır.
Yapılan analizler sonucunda, araştırma kapsamında ele alınan kişisel
bilgilere yönelik değişkenlerin anlamlı farklılıklara sahip olduğu gözlemlenmiştir.
Aynı zamanda, sosyal medya bağımlılığı, akademik erteleme, algılanan stres ve
uyku düzeyleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler bulgulanmıştır. Sosyal
medya bağımlılığı ile uyku düzeyleri arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler
bulgulanmıştır. Sosyal medya bağımlılık düzeyi ile uyku süresi alt boyutu arasında
negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Lise öğrencileri arasında
yapılan çalışmada, kız öğrencilerin sosyal medya bağımlılık düzeyleri yüksekken,
erkek öğrencilerde akademik erteleme eğilimi daha yüksek olarak bulunmuştur. Kız
öğrencilerin algıladıkları stres düzeyi, baş etme puanları, uyku kalitesi ve uyku
bozuklukları puanları erkek öğrencilere kıyasla anlamlı derecede yüksek çıkmıştır.
Sosyal medya bağımlılığı ile algılanan stres arasında pozitif, uyku süresi ile
negatif bir ilişki bulunmuştur. 12.sınıf öğrencilerinde akademik erteleme davranışı
diğer sınıf düzeylerine göre daha yüksek, 11. sınıf öğrencilerinde ise algılanan stres,
uyku süresi ve uyku bozuklukları daha yüksek olarak ortaya çıkmıştır. Evde kalan
öğrencilerde stres düzeyi yüksek bulunmuştur. Düşük başarı düzeyine sahip
öğrencilerin sosyal medya bağımlılığı, akademik erteleme, algılanan stres düzeyi ve
uyku kalitesi açısından diğer öğrencilere kıyasla farklılık gösterdiği bulgulanmıştır.
Baba eğitim seviyesi ile sosyal medya bağımlılığı ve akademik erteleme arasında
ilişki bulunmuştur. Sosyal medya bağımlılığı ile öznel uyku kalitesi, uyku bozukluğu,
uyku ilacı kullanımı, alışılmış uyku etkinliği ve gündüz işlev bozukluğu gibi alt
.
iii
faktörlerde pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte,
sosyal medya bağımlılığı ile uyku süresi arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki
tespit edilmiştir.
Aracı model analizleri sonucunda, stres, uyku ve uyku bozuklukları
değişkenlerinin, sosyal medya bağımlılığı ile akademik erteleme ilişkisinde aracı
etkiye sahip oldukları görülmektedir. Sosyal medya bağımlılığı ile akademik
erteleme arasındaki ilişkide algılanan stres, uyku değişkenlerinin aracılık rolünü
inceleyen bu araştırmada, ayrıca algılanan stres ve uyku bozuklukları alt boyutunun
da aracılık role sahip olduğu ortaya konmuştur. Elde edilen sonuçlar, ilgili literatüre
katkı sağlama potansiyeline sahip olsa da daha detaylı araştırmalarla
desteklenebilir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the personal characteristics, social media
addiction, academic procrastination, perceived stress and sleep levels of high
school students. In this study, which was conducted with the relational survey
model, the study group consisted of a total of 1046 students, 719 female and 327
male students. Informed Consent Form, Demographic Information Form, Social
Media Addiction Scale, Academic Procrastination Scale, Perceived Stress Scale
and PDQI Sleep Quality Index were applied to the students participating in the study.
IBM SPSS 22.00 and SPSS Prosess Macro (v.4.2) programs were used for data
analysis and independent sample t test, one-way ANOVA, Pearson correlation
analysis and multiple regression analysis were applied.
As a result of the analyzes, it was observed that the variables related to
personal information within the scope of the research had significant differences. At
the same time, positive and significant relationships were found between social
media addiction, academic procrastination, perceived stress and sleep levels.
Positive and significant relationships were found between social media addiction
and sleep levels. There was a negative and significant relationship between social
media addiction level and sleep duration sub-dimension. In the study conducted
among high school students, it was found that female students had higher levels of
social media addiction, while male students had higher academic procrastination
tendency. The perceived stress level, coping scores, sleep quality and sleep
disorders scores of female students were significantly higher than male students.
There was a positive relationship between social media addiction and
perceived stress, and a negative relationship with sleep duration. 12th grade
students had higher academic procrastination behavior compared to other grade
levels, while 11th grade students had higher perceived stress, sleep duration and
sleep disorders. Students who stayed at home had higher levels of stress. It was
found that students with low achievement level differed from other students in terms
of social media addiction, academic procrastination, perceived stress level and
sleep quality. There was a relationship between father's education level and social
media addiction and academic procrastination. There was a positive and significant
.
v
relationship between social media addiction and sub-factors such as subjective
sleep quality, sleep disturbance, sleep medication use, habitual sleep activity and
daytime dysfunction. However, a negative and significant relationship was found
between social media addiction and sleep duration.
As a result of mediation model analyses, it is seen that stress, sleep and
sleep disorders variables have a mediating effect in the relationship between social
media addiction and academic procrastination. In this study, which examined the
mediating role of perceived stress and sleep variables in the relationship between
social media addiction and academic procrastination, it was also revealed that
perceived stress and sleep disorders sub-dimension also had a mediating role.
Although the results obtained have the potential to contribute to the relevant
literature, they can be supported by more detailed research.