Trabzon ili yerel mısır popülasyonlarının(Zea mays L.) tarımsal özellikleri
Agronomic traits of maize landraces collected from Trabzon province
Yazar: AHMET BÜYÜKGÖZ
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZTÜRK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tahıllar ve Yemeklik Baklagiller Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Trabzon ili yerel mısır popülasyonlarının tarımsal özelliklerini incelemek amacıyla, 2015 yılında Akçaabat İlçesi Darıca Mahallesinde yürütülmüştür. Şans blokları deneme planına göre yürütülen araştırmada 18 yerel mısır popülasyonu ve iki tescilli çeşit kullanılmıştır. 
Varyans analizi sonuçları, dekara bitki sayısı hariç, incelenen özellikler yönünden mısır genotipleri arasındaki farkların önemli olduğunu göstermiştir. Genotiplere göre koçan püskülü çıkış süresi 50,0-65,7 gün, olgunlaşma süresi 98,0-114,7 gün, bitki boyu 160,1-288,0 cm, ilk koçan yüksekliği 60,3-155,0 cm, sap çapı 11,2-23,9 mm, bitki başına yaprak sayısı 7,4-13,9, dekara bitki sayısı 5925,9-8000,0, bitki başına koçan sayısı 1,00-1,20, koçan uzunluğu 11,7-22,8 cm, koçan çapı 3,48-4,89 cm, koçanda tane sırası sayısı 8,4-14,4, koçandaki tane sayısı 186,8-573,6, bin tane ağırlığı 277,5-419,4 g, tane verimi 338,2-1267,9 kg/da, ham protein oranı ise %9,27-14,38 arasında değişmiştir. En yüksek tane verimleri RX9292 ve Karadeniz Yıldızı ıslah çeşitlerinden elde edilmiştir. Yerel popülasyonlar arasında ilk sıralarda yer alan Hayrat, Ortahisar, Vakfıkebir, Sürmene ve Of popülasyonları 762,8-681,2 kg/da arasında tane verimi sağlamıştır. En yüksek tane protein oranlarına Köprübaşı (%14,38), Çaykara (%13,93), Tonya (%13,77), Dernekpazarı (%13,54) ve Of (%13,54) popülasyonları sahip olmuş, 12 yerel mısır popülasyonunun ıslah çeşitlerinden önemli derecede üstün olduğu belirlenmiştir. Tane verimi ile koçandaki tane sayısı (r= 0,873***) ve dekara bitki sayısı (r= 0,570**) arasında olumlu ve önemli; tane verimi ile ham protein oranı arasında (r= -0,581**) ise olumsuz ve önemli ilişkiler belirlenmiştir. Tane verimi yönünden Hayrat ve Ortahisar; ham protein oranı yönünden ise Köprübaşı ve Çaykara popülasyonlarının ıslah programlarında ümitvar genetik kaynaklar olabilecekleri sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research was carried out in Darıca Neighborhood of Akçaabat County during the 2015, in order to investigate the agronomic traits of maize landraces collected from Trabzon province. The experimental design was a randomized complete block, 18 maize landraces and two certified maize varieties were used.
Except plant number per hectare, the differences among the genotypes were significant in terms of all the traits examined. The days to silking of the genotypes was between 50,0-65,7 days, days to maturity 98,0-114,7 days, plant height 160,1-288,0 cm, first ear height 60,3-155,0 cm, stem diameter 11,2-23,9 mm, leaf number per plant 7,4-13,9, plant number per hectare 59259-80000, ear number per plant 1,00-1,20, ear length 11,7-22,8 cm, ear diameter 3,48-4,89 cm, row number per ear 8,4-14,4, grain number per ear 186,8-573,6, thousand kernel weight 277,5-419,4 g, grain yield 3382-12679 kg ha-1, and crude protein content 9,27-14,38 %. The highest grain yields were obtained from RX9292 and Karadeniz Yıldızı varieties. Among the maize landraces; the grain yield of Hayrat, Ortahisar, Vakfıkebir, Sürmene, and Of landraces changed between 7628-6812 kg ha-1, which have higher yields than others. The highest crude protein contents were obtained from the Köprübaşı (14,38 %), Çaykara (13,93 %), Tonya (13,77 %), Dernekpazarı (13,54 %), and Of (13,54 %) landraces. Twelve maize landraces had the significantly higher grain protein contents than the certified varieties. Grain yield was positively correlated with grain number per ear (r= 0,873***) and plant number per hectare (r= 0,570**) and negatively correlated with crude protein content (r= -0,581**). In terms of improvement in grain yield Hayrat and Ortahisar, based on grain protein content Köprübaşı and Çaykara landraces can be used promising germplasm resource.