Öğretmenler ile velilerin okul-aile ilişkilerindeki rol ve sorumlulukları
The roles and responsibilities of teacher and parents in the parent teacher association
Yazar: GÜLDEN BABAOĞLAN ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. SEMİHA ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul-aile ilişkisi = School-family relations ; Okul-aile iş birliği = School-family cooperation ; Rol = Role ; Sorumluluk = Responsibility ; Veliler = Parents ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenler ile velilerin rol ve sorumluluklarının betimlenerek, farkındalığın artırılması ve bu rol ve sorumlulukları yerine getirme sürecinde öğretmenler ile velilerin nasıl bir yol izlediklerini ortaya koymaktır. Nitel araştırma modellerinden biri olan olgubilim modeli ile tasarlanan bu araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında İzmir ili Bayraklı ilçesindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi ilkokullarda görev yapmakta olan 12 sınıf öğretmeni ve 12 veli oluşturmaktadır. Araştırmadan elde edilen veriler, "Okul-aile ilişkilerinde öğretmenler ile velilerin rol ve sorumlulukları" isimli yarı yapılandırılmış görüşme formunun öğretmen ve veli versiyonları kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada çalışma grubu belirlenirken amaçlı örnekleme yöntemi ile maksimum çeşitlilik örneklemesi yöntemleri kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Araştırmanın bulgularına göre, mevcut durumdaki okul-aile ilişkisinde öğretmenler ile velilerin sıkı bir ilişki ve iş birliği içinde oldukları belirtilmiş, birbirlerine kolaylıkla ulaşabildikleri ve bu iletişimi ise çoğunlukla WhatsApp, yüz yüze görüşmeler ve telefon ile gerçekleştirdikleri ifade edilmiştir. İletişim konusundaki rol ve sorumlulukları ile ilgili olarak, iletişim biçimini geliştirmede veliler öğretmenleri ile daha sık görüşmenin gerekliliğini ifade ederken öğretmenler ise iletişim dilinin iyileştirilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Öğretmenler ile velilerin rol ve sorumluluklarını gerçekleştirmelerini etkileyen sorunlarda pandemi döneminden önce öğretmenler velilerin onlara saygı duymamalarından kaynaklı sorunların yaşandığını belirtirken veliler ise kendi ilgisizliklerinden ve öğretmenleri ile iletişim eksikliklerinden kaynaklandığını ifade etmişler. Pandemi döneminde ise öğretmenler ile veliler uzaktan eğitimin getirdiği problemlerin bu sorunların temelini oluşturduğunu belirtmişlerdir. Okul müdürlerinin okul-aile ilişkilerinde üstlenmesi gereken destekleyici rolünü üstlendiği öğretmenler ile veliler tarafından belirtilmiştir. Fakat öğretmenler ile velilerin çoğunlukla okul-aile ilişkilerindeki rol ve sorumluluklarını geliştirmelerine ilişkin herhangi bir araştırma yapmadıkları verdikleri cevaplardan gözlemlenmiştir. Öğretmenler ile velilerin aralarındaki iletişimin öğrencilerin akademik performansını etkilediği ve ebeveynlerden annelerin okul, öğretmen ve öğrenci ile daha çok iletişimde olduğu öğretmenler ve veliler tarafından ifade edilmiştir. Velilerin rol ve sorumluluklarına ilişkin veliler kendilerinin daha anlayışlı olmaları gerektiğini belirtmiş, öğretmenler ise velilerin sorumluluk alma bilincinin olması gerekliliğinden bahsetmişlerdir. Öğretmenlerin rol ve sorumluluklarına ilişkin alınan cevaplarda ise öğretmenlerin veli desteği almaları gerekliliği ile velilerle sıkı ilişkiler kurmaları gerekliliği ifadeler arasında yer almıştır. Veliler ise öğretmenlerin liderlik rolünün önemine vurgu yapmışlardır. Öğretmenler ile velilerin karşılıklı rol ve sorumlulukları ile ilgili veliler ile öğretmenler aralarında saygı ve empatinin olması gerekliliğinden bahsetmişlerdir.
Bu araştırmada, sınıf öğretmenleri ile velilerin okul-aile ilişkilerindeki rol ve sorumluluklarına dair farkındalıklarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan içerik analizi sonucunda, okul-aile arasında kurulan iletişimlerde eksiklikler olduğu, bu eksikliklerin okul müdürlerini ve öğrencileri de etkilediği, ebeveynlerin ve öğretmenlerin rol ve sorumluluklarına dair bilinçli oldukları fakat bu davranışları gerçekleştirirken birbirlerinden devamlı destek bekledikleri elde edilen sonuçlar arasındadır.

Abstract:
The aim of this research is to describe the roles and responsibilities of teachers and parents, to raise awareness and to reveal how teachers and parents follow in the process of fulfilling these roles and responsibilities. The study group of this research, which was designed with the phenomenology model, which is one of the qualitative research models, consists of 12 classroom teachers and 12 parents working in the official primary schools of the Ministry of National Education in the province of Bayraklı in the 2020-2021 academic year. The data obtained from the research were obtained by using the teacher and parent versions of the semi-structured interview form named "The roles and responsibilities of teacher and parents in the parent teacher association". Purposive sampling method and maximum diversity sampling methods were used while determining the study group in the research. The data obtained with the semi-structured interview form were analyzed with the content analysis method.
According to the findings of the research, it was stated that teachers and parents are in a close relationship and cooperation in the current school-family relationship, they can easily reach each other, and this communication is mostly done via WhatsApp, face-to-face meetings and telephone. Regarding their roles and responsibilities in communication, parents stated that it was necessary to meet with their teachers more frequently in order to improve the communication style, while the teachers stated that the communication language should be improved.While the teachers stated that the problems affecting the realization of the roles and responsibilities of teachers and parents were due to the fact that the parents did not respect them before the pandemic period, the parents stated that they were caused by their own indifference and lack of communication with their teachers. In the pandemic period, teachers and parents stated that the problems brought by distance education constitute the basis of these problems.It has been stated by teachers and parents that directors of schools take on the supportive role that they should assume in school-family relations. However, it was observed from their answers that teachers and parents mostly did not conduct any research on improving their roles and responsibilities in school-family relations. It has been stated by teachers and parents that the communication between teachers and parents affects the academic performance of students and that mothers from parents have more communication with the school, teacher and student. Regarding the roles and responsibilities of the parents, the parents stated that they should be more understanding, while the teachers mentioned that the parents should be aware of taking responsibility. In the answers regarding the roles and responsibilities of teachers, the need for teachers to receive parent support and the need to establish close relationships with parents were among the statements. Parents, on the other hand, emphasized the importance of the leadership role of teachers. Regarding the mutual roles and responsibilities of teachers and parents, they talked about the need for respect and empathy between them.
In this study, it was determined that the awareness of classroom teachers and parents about their roles and responsibilities in school-family relations was high. In addition, as a result of the content analysis, it is among the results obtained that there are deficiencies in the communication between the school and the family, these deficiencies also affect the directors of schools and students, that parents and teachers are conscious of their roles and responsibilities, but they expect continuous support from each other while performing these behaviors.