İntihar girişiminde bulunan yakına sahip kişilerde travma sonrası gelişim ile ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Examining the effects of variables related to post-traumatic growth in whose intimates committed suicide
Yazar: BERKE YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CUMHUR AVCİL
Antalya Bilim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; İntihar = Suicide

Özet:
İntihar, son dönemde önemli bir halk sağlığı problemi haline gelmiştir ve doğası gereği, yalnızca intihar girişiminde bulunan kişiyi değil, kişinin çevresindeki yakınlarını da etkilemektedir. Literatürde, intihar girişiminde bulunan yakına sahip kişilerin olay sonrasında olumsuz psikolojik sorunlarla mücadele ettiğine dair araştırmalar mevcuttur. Bunun aksine son dönemde, bu tür travmatik deneyimlerin kişiler üzerinde sadece olumsuz etkiler yaratmadığını, aynı zamanda kişilerin travma sonrası gelişim denen olumlu bir değişim deneyimi de yaşayabildiklerini gösteren çalışmaların sayısı artmıştır. Bu çalışmada hem katılımcının hem de intihar girişiminde bulunan yakınının sosyo-demografik bilgilerinin, intihar olayıyla ilişkili özelliklerin, katılımcının olaydan etkilenme düzeyinin ve algıladığı sosyal desteğin travma sonrası gelişim sürecindeki etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya yakını intihar girişiminde bulunan 83 kişi katılmış, bunlardan 41 kişinin yakını hayatını kaybederken 42 kişinin yakını hayatını kaybetmemiştir. Katılımcılara, kendilerinin ve yakınlarının demografik özelliklerine ve yakınlarının intihar girişimine ilişkin sorulardan oluşan demografik bilgi formu ile Travma Sonrası Gelişim Ölçeği, Olayların Etkisi Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği olmak üzere 3 adet öz-bildirim ölçeği uygulanmıştır. Bulgular incelendiğinde, intihar girişiminde bulunan yakının olay yaşandığı zamanki yaşı ile travma sonrası gelişim arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunduğu görülmüştür (r=-.264, p<0.05). Ek olarak, psikolojik destek alma geçmişi ile travma sonrası gelişim arasında anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir (t(81)=-2.410, p<0.05). Ayrıca, yakının intihar girişiminin kişileri etkileme düzeyi ile travma sonrası gelişim arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=.227, p<0.05). Bunların yanında, kişilerin algıladıkları sosyal destek ile travma sonrası gelişim arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (r=.291, p<0.05). Sonuç olarak, yakının olay yaşandığı zamanki yaşı, kişinin psikolojik destek alma geçmişi, olayın kişiyi etkileme düzeyi ve kişinin sosyal destek algılama düzeyinin travma sonrası gelişimi etkilediği görülmüştür. Bulgular literatür bağlamında tartışılmış, araştırmanın sınırlılıkları belirtilmiş ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Suicide has become an important public health problem recently, and by its nature, it affects not only the person who committed suicide, but also the intimates around the person. There are studies in the literature showing that suicide survivors struggle with negative psychological problems after suicide. However, recently, the number of studies showing that such traumatic experiences do not only have negative effects on people, but also that people can experience a positive change called post-traumatic development, has increased. In this study, the role of socio-demographic information of both the participant and the intimate who committed suicide, characteristics related to the suicide event, the level of impact of the event, and perceived social support in predicting post-traumatic development were studied. A total of 83 adults participated in the research, including 41 people whose intimates lost their lives as a result of a suicide attempt and 42 people who did not. A demographic information form consisting of questions about the demographic characteristics of themselves and their relatives and their relatives' suicide attempts and 3 self-report scales (The Posttraumatic Growth Inventory, The Impacts of Events Scale, Multidimensional Scale of Perceived Social Support) were applied to the participants. When the findings were examined, it was seen that there was a significant and negative relationship between the age of the relative who attempted suicide at the time of the event and post-traumatic growth (r=-.264, p<0.05). Additionally, it was determined that there was a significant relationship between receiving psychological support in the past and post-traumatic growth (t(81)=-2.410, p<0.05). Also, a significant and positive relationship was found between the the impact level of the event and post-traumatic growth (r=.227, p<0.05). Finally, it was observed that there was a positive and significant relationship between the social support perceived by the participants and post-traumatic growth (r=.291, p<0.05). As a result, it has been observed that the relative's age at the time of the event, the person's receiving psychological support in the past, the level of impact of the event on the person, and the person's level of perception of social support affect post-traumatic development. The findings were discussed in the context of the literature, the limitations of the study were stated, and suggestions for future research were presented.