Alibeyköy Havzası'nın hidrodinamik modeli ve kentleşme süreci çerçevesinde taşkın risk haritalarının çıkarılması
Hydrodynamic model of Alibeyköy Basin and flood hazard mapping in the framework of urbanization process
Yazar: MEHMET DİKİCİ
Danışman: PROF. DR. CEVZA MELEK KAZEZYILMAZ ALHAN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Küresel ısınma ve iklim değişikliği sebebiyle artan ani sel ve taşkınların son yıllarda ülkemizde de daha fazla sosyal hayatı etkilediği, can ve mal kaybına neden olduğu görülmektedir. Bu sebeple hazırlanan Ulusal Havza Planları kapsamında taşkın yayılım haritalarının yapılması yasal bir zorunluluk haline gelmiştir. Öte yandan, İstanbul'un gelecekteki içme suyu ihtiyacının karşılanabilmesi için su kaynaklarının korunması ve geliştirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Yıllık ortalama 35 milyon m3 su sağlanan Alibeyköy Havzası İstanbul'un önemli içme suyu havzalarından biridir. Alibeyköy Havzası çoğunlukla kırsal bir bölge olmasına rağmen bu bölgedeki hızlı nüfus artışı ve bu nüfusun bölgedeki su kaynakları ve etrafındaki yerleşim için oluşturduğu tehlike havzayı büyük ölçüde tehdit etmektedir. Artan nüfus ile birlikte yerleşim alanlarındaki artış, suyun toplanma süresinde, miktarında ve hızında değişime neden olmaktadır. Ayrıca İstanbul için tasarlanan büyük projeler, doğrudan bu havzayı yoğun bir kentleşme baskısı altında bırakacaktır. Olması muhtemel bu değişimler sonucu Alibeyköy Havzası'nda oluşabilecek sel ve taşkınların engellenmesi ve havzadaki su kaynaklarının korunması için, geleceğe yönelik özel çözüm yöntemleri araştırılmalıdır. Dolayısıyla, bu çalışma kapsamında Alibeyköy Havzası'nın, Denmark Hydraulic Institute (DHI) tarafından geliştirilen MIKE bilgisayar programı kullanılarak hidrolojik ve hidrolik modelleri oluşturulmuş, havza üzerinde hidrometeorolojik ölçümler yapılmış, oluşturulan bilgisayar modeli ile yapılan ölçümler kullanılarak taşkın yayılım haritaları oluşturulmuş ve kontrol stratejileri geliştirilmiştir. Ayrıca, artan nüfus ile birlikte yerleşim alanlarında meydana gelen değişim, oluşturulan bilgisayar modeline uyarlanarak geleceğe yönelik taşkın tahminlerinde bulunulmuş ve kentleşme sürecine göre havza yönetimi önerileri oluşturulmuştur.

Abstract:
The increasing number of flash floods in recent years due to the global warming and climate change results in loss of life and property in our country. Therefore, development of flood depth and extent maps has become a legal obligation within the context of National Watershed Management Plans. On the other hand, protecting and improving water resources play an important role in terms of meeting future drinking demand of İstanbul. Alibeyköy Watershed, which provides an average of 35 million m3 of water per year, is one of the most important watersheds of Istanbul. Although there are mainly rural areas within the boundaries of Alibeyköy Watershed, increase in population density in this region is a big threat for the water resources of this watershed. With the increase in population, there is a tendency of change from rural to urban area which results in the alteration of time of concentration, water quantity and flow rate. In addition, because of the proposed large projects for this region of Istanbul, this watershed will directly be affected by the tendency of high urbanization. As a result, specific solutions need to be investigated to prevent flood events in Alibeyköy Wartershed, as well as to protect water resources. Consequently, in this study, MIKE computer program developed by Denmark Hydraulic Institute (DHI) is used in order to develop a hydrological and hydrolic model for Alibeyköy Watershed. Then, hydro-meteorological data of the watershed is collected, which is used in calibration the watershed modeling and finally, flood extent maps are obtained. The maps can be used in the development of control strategies. Moreover, the changes in residential areas due to the increase in population are reflected in the model in order to predict future floods and droughts and develop watershed management plans.