Lojistik iş birliği ve heterojen müşteri segmentleri varsayımlarıyla ağ tasarımı ve envanter rotalama problemlerinin modellenmesi
Modelling network design and inventory routing problems with logistics collaboration and heterogeneous customer segment assumptions
Yazar: HANDE CANSIN KAZANÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SOYSAL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Karmaşık endüstriyel ortamlarda faaliyet gösteren işletmeler, müşterilerinin artan beklentilerini karşılayabilmek ve rekabet ortamında ayakta kalabilmek için sürekli bir gelişme süreci içinde olmalıdır. Bu bağlamda, işletmelerin üretim ve dağıtım süreçlerini iyileştirmek amacıyla birbirleriyle kurdukları iş ilişkileri, günümüz tedarik zincirlerinin temelini oluşturmaktadır. Tedarik zincirinde iş birliği yapılması, işletmelerin rekabet avantajını sürdürmeleri ve operasyonel etkinliklerini artırmaları için kritik bir gerekliliktir. Öte yandan, müşteri segmentasyonu, tedarik zinciri yönetiminde potansiyel avantajları olan önemli bir diğer konudur. Farklı müşteri gruplarının özel ihtiyaçlarına ve tercihlerine odaklanarak özelleştirilmiş hizmetler sunma kabiliyeti, müşteri memnuniyetini artırabilir ve müşteri sadakatini güçlendirebilir. Bu tez çalışması kapsamında üzerinde durulan ilk problem olan ağ tasarımı problemi, talep belirsizliği varsayımı altında aralarında yatay iş birliği bulunan heterojen müşteri segmentlerini ve sonlu bir planlama ufkunu içeren bir yapıya sahiptir. Problem, dağıtım kanalı seçimi, dağıtım planlaması, envanter, aktarma ve atama kararlarını içeren bir matematiksel model ile ifade edilmiştir. Çalışma kapsamında ele alınan ikinci problem olan envanter rotalama problemi ise, talep belirsizliği varsayımı altında, aralarında iş birliği bulunan heterojen müşteri segmentlerine sahip, dağıtım kanalı seçimi, dağıtım planlaması, envanter ve aktarma kararlarını içerecek şekilde matematiksel olarak modellenmiştir. Envanter rotalama probleminin çözümü amacıyla üç aşamalı sezgisel bir çözüm yaklaşımı önerilmiştir. Sezgisel çözüm yaklaşımı ile büyük ölçekli envanter rotalama problemlerinin daha etkili bir şekilde çözülmesine katkı sağlanması amaçlanmaktadır. Çalışmada elde edilen bulgular, heterojen müşteri segmenti ve iş birliğinin ağ tasarımı ve envanter rotalama problemlerindeki stratejik önemini vurgulamaktadır. Çalışma, özellikle karmaşık dağıtım ağlarına sahip olan ve farklı müşteri segmentlerine hizmet sunan işletmeler için karşılıklı yararlı iş birliklerinin kurulmasının avantajlarını detaylı bir şekilde ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, işletmelerin sürdürülebilirlik, maliyet etkinliği ve müşteri memnuniyeti açısından daha etkili stratejiler geliştirmelerine olanak tanımaktadır.

Anahtar Sözcükler
Ağ Tasarımı Problemi, Envanter Rotalama Problemi, Lojistik İş Birliği, Müşteri Segmentasyonu, Belirsizlik, Sezgisel Çözüm Yaklaşımı.

Abstract:
Companies operating in complex industrial environments need to be in a continuous process of development to meet the increasing expectations of their customers and to survive in a competitive environment. In this context, the business relationships that companies establish with each other to improve their production and distribution processes form the basis of today's supply chains. Supply chain collaboration is a critical requirement for companies to maintain a competitive advantage and increase operational efficiency. Another important issue with potential benefits in supply chain management is customer segmentation. The ability to provide tailored services by focusing on the specific needs and preferences of different customer groups can increase customer satisfaction and loyalty. The first problem addressed in this thesis, the network design problem, involves heterogeneous customer segments with horizontal cooperation and a finite planning horizon, assuming demand uncertainty. The problem is formulated mathematically, including channel selection, distribution planning, inventory, replenishment, and allocation decisions. The inventory routing problem, which is the second problem considered in the study, is mathematically modelled under the assumption of demand uncertainty, with heterogeneous customer segments and cooperation between them, including channel selection, distribution planning, inventory, and replenishment decisions. A three-stage heuristic solution approach is proposed to solve the inventory routing problem. The heuristic solution approach aims to contribute to the solution of large-scale inventory routing problems more effectively. The results of the study highlight the strategic importance of heterogeneous customer segments and collaboration in network design and inventory routing problems. The study provides a detailed account of the benefits of establishing mutually beneficial collaborations, especially for companies that have complex distribution networks and serve different customer segments. The findings enable companies to develop more effective strategies in terms of sustainability, cost-effectiveness, and customer satisfaction.

Keywords
Network Design Problem, Inventory Routing Problem, Logistics Collaboration, Customer Segmentation, Uncertainty, Heuristic Solution Approach.