65 yaş ve üstü bireylerin bilişsel işlev düzeyleri, depresyon durumu ve bilişsel fonksiyonlarını etkileyen faktörlerin saptanması
Determining the cognitive function levels, depression status, and factors affecting cognitive functions of individuals aged 65 and over
Yazar: ERVA ÜÇÜNCÜ
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ARICA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı = Family health ; Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Depresyon = Depression ; Hafif kognitif bozukluk = Mild cognitive impairment ; Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Psikiyatrik durum derecelendirme ölçekleri = Psychiatric status rating scales ; Psikolojik ölçekler = Psychological scales ; Yaşlılar = Elderly

Özet:
Giriş: Yaşlanma, fiziksel, bilişsel ve psikolojik olarak çeşitli işlevlerde gerilemenin görüldüğü bir süreçtir. 65 yaş ve üzeri kişiler sağlık sorunları için birinci basamağa sık başvurmaktadır. Bu sebeple aile hekimleri yaşlı nüfus ve yakınları ile yoğun ve uzun vadeli ilişki içindedirler. Aile hekimlerinin yaşlanmayla gelen fizyolojik ya da patolojik durumları iyi bilmeleri, doğal yaşlanma zannedilip gözden kaçabilecek durumları fark etmelerini sağlayacaktır.
Determining the Cognitive Function Levels, Depression Status, and Factors Affecting Cognitive Functions of Individuals aged 65 and Over
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı-analitik bir anket çalışmasıdır. Çalışmaya Ocak 2018 ve Nisan 2018 tarihleri arasında Sağlık bilimleri Üniversitesi Haseki Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı nüfusta 65 yaş ve üstü, tanı almış nöropsikiyatrik hastalığı olmayan gönüllü 106 kadın ve 84 erkek toplam190 hasta dahil edildi. Sosyodemografik anket, Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (Okuma yazma bilmeyen hastalara MoCA-basit versiyon), Geriatrik Depresyon Ölçeği yüz yüze uygulandı. Hastaların yıllık rutin kan tahlil sonuçları değerlendirildi. Veriler SPSS 15.0 for Windows programında Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Ki Kare testleriyle analiz edilip Spearman korelasyon analizi ile incelendi. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Hastaların yaş ortalamaları 72,2±5,8 (minimum:65, maksimum:91), eğitim süresi ortalamaları 5,0±3,3 yıl (minimum: 0 maksimum: 12) idi. Geriatrik Depresyon Skalası'na göre 36 bireyde (%18,9) depresyon; Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği'ne göre 82 kişide (%43,2) hafif bilişsel bozukluk saptandı. Montreal skoru ile eğitim süresi arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptandı (p=0,015). 85 yaş ve üstü grubun Montreal skorları diğer gruplara göre anlamlı düşüktü (p<0,001). Hafif bilişsel bozukluğu olanların, alkol kullanım oranı ve B12 vitamini düzeyleri anlamlı düşük, depresyon varlığı oranları ise anlamlı yüksekti (p=0,025; p<0,0001; p=0,041). Hafif bilişsel bozukluk saptananlarda muayene esnasında hipertansiyon saptanma oranı anlamlı yüksekti (p=0,028).  Ayrıca ailede nöropsikiyatrik hastalık öyküsü olması ve MCV değerinin makrositer olması koruyucu faktör olarak saptandı (p=0,041 p=0,043).
Sonuç: Tüm durumlar göz önüne alındığında hastaların en kolay ulaşabileceği sağlık hizmet birimi olarak aile hekimliği, risk altındaki yaşlı nüfusunun bilişsel fonksiyon takibi açısından düzenli kontrollerini sağlamakta, gerektiğinde tedavi başlamakta ve üst merkeze sevk etmekte büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Introduction: Aging is a process in which there is a decline in various physical, cognitive, and psychological functions. People aged 65 and over frequently apply to primary care centers for health problems. For this reason, physicians have intense and long-term relationships with the elderly population and their relatives. The fact that family physicians know well the physiological or pathological conditions that come with aging will enable them to realize the situations that may be mistaken for natural aging and may be overlooked.
Material and Method: Our research is a single-center, cross-sectional, descriptive-analytical survey study. Between January 2018 and April 2018, a total of 190 patients, 106 female and 84 male volunteers aged 65 and over, without a diagnosed neuropsychiatric disease, registered in the Bağcılar Education Family Health Center. The sociodemographic questionnaire, Montreal Cognitive Assessment Scale (MoCA-simple version for illiterate patients), Geriatric Depression Scale were administered face to face. Routine blood analyses were evaluated. The data were analyzed with the Mann Whitney U test, Kruskal Wallis, test and Chi-Square tests in SPSS 15.0 program. The statistical alpha significance level was accepted as p<0.05.
Results: The mean age of the patients was 72.2±5.8 (minimum: 65, maximum: 91), and the mean duration of education was 5.0±3.3 years (minimum: 0, maximum: 12). According to the Geriatric Depression Scale, 36 (18.9%) individuals had depression; According to the Montreal Cognitive Assessment Scale, mild cognitive impairment was detected in 82 people (43.2%). A significant positive correlation was found between the Montreal score and the duration of education (p=0.015). The Montreal scores of the 85 years and the older group were significantly lower than the other groups (p<0.001). The rate of alcohol use and vitamin B12 levels were significantly lower in those with mild cognitive impairment and the rates of depression were higher (p=0.025; p<0.0001; p=0.041). The hypertension detection rate during the examination was significantly higher in patients with mild cognitive impairment (p=0.028). In addition, a family history of neuropsychiatric disease and macrocytic MCV values were found to be protective factors (p=0.041 p=0.043). 
Conclusion: When all situations are taken into consideration family medicine, as the health service unit that patients can reach most easily, is of great importance to ensure regular checks of the elderly population at risk of cognitive function, to initiate treatment, and to refer them to the upper center when necessary.