Türkiye'de sanayi sektöründe yaşanan dönüşümlerin İstanbul kentinde farklı ortaya çıkış biçimleri
Emergence of different forms of the transformation of the industrial sectors in the city of Istanbul in Turkey
Yazar: HATİCE KURŞUNCU
Danışman: PROF. DR. HATİCE KURTULUŞ AYDAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Endüstri sektörü = Industry sector ; Endüstrileşme = Industrialization ; Kentsel değişim = Urban change ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Mekansal değişim = Spatial change ; Sanayisizleşme = Deindustrialization ; İstanbul-Kağıthane = İstanbul-Kağıthane

Özet:
Bu çalışma sanayi kentlerinin sektörel yapısında ortaya çıkan sanayisizleşme sürecini ele almaktadır. Bu sürecin altında yatan temel neden, sermayenin daha fazla kar etme hedefiyle mekandaki hareketliliğidir. Sanayisizleşmenin gözlendiği kentlerde sanayi sektörü üretim birimlerini kent dışına çıkartmaktadır. Bu durum farklı örneklerde kimi zaman kent ekonomisinin çöküşünü ve sosyal sorunları beraberinde getirmiş, kimi zaman da eski sanayi alanlarında yaratılan rant nedeniyle kentlerin karakterini değiştiren bir etkiye sahip olmuştur. Sanayisizleşme sürecinin nedenleri teknolojik gelişmeler, küreselleşme ve sanayi yer seçimi teorileriyle açıklanmakla birlikte, rant ve çevrimler arasındaki sermaye aktarımlarıyla da ilişkilendirilmektedir. 
Bu çalışmada, İstanbul kentinin 1950'li yıllardan beri önemli sanayi bölgelerinden birisi olan Kağıthane yerleşmesinin sanayisizleşme süreci ele alınmıştır. 1980'li yıllardan itibaren İstanbul'un sanayisizleştirilmesi merkezi ve yerel yönetimlerin kentsel politikalarından birisi olmuştur. Fakat kentte sanayi sektörünün ağırlığı beklenen ölçüde azalmamıştır. 2000'li yılların sonunda merkezi ve yerel yönetimlerin de yön vermesi ile bazı bölgelerde sanayi tesislerinin kapandığı ve kentin dışına çıkmaya başladığı görülür. Kağıthane yerleşmesinde de gözlenen bu süreç, farklı aktörlerin içerisinde bulunduğu bir mekansal koalisyon örneğini oluşturmaktadır. Bu çalışmanın ana ekseni mekan üzerinden kurulan bu koalisyonları incelemektir. 
Çalışmada dönemsel bir değerlendirme yapılarak Kağıthane'nin sanayileşmeye başladığı 1950'li yıllardan günümüze kadar değişen mekansal, sosyal, ekonomik ve politik özellikleri ele alınmıştır. Bu dönemsel yaklaşım, ortaya çıkmış olan dönüşüm sürecinin temelinde yatan dinamikleri açılamamızda yardımcı olmaktadır. Ele alınan her dönemin siyasal yapısı ve koalisyona katılan aktörleri farklılaşsa da mekansal koalisyonların toprak mülkiyeti ve rant üzerinden kurulduğu görülmektedir. Bu doğrultuda yerleşmenin kentleşmesi sürecinde sanayi yapısı yanı sıra gecekondu ve konut gelişimi konuları da önemli birer araştırma konusu olmuştur.

Abstract:
This research aims to analyze the deindustrialization process of the cities. Capital moves from one space to another to seek a more profitable placement, which is the main reason of deindustrialization. In the cities where deindustrialization is observed, the production units of the industrial firms are moved out of the city. In some cities, the deindustrialization causes to collapse of the urban economy and brings about social problems. Also in some cases the characteristics of the cities have changed with the rent, which the deindustrialization causes. While the reasons of deindustrialization process are explained with technological developments, globalization and industrial location theories, it is also explained with the relation between rent theory and the circulation of capital among the circuits.      
In this research, Kağıthane settlements deindustrialization process is being discussed which is one of the most important industry districts of Istanbul since 1950's. Although, the deindustrialization of Istanbul has become a main political issue of municipalities and central government since 1980s, the impact of the industry sector has not decreased considerably. At the end of 2000s, with the domination of local municipalities and central government, the industry has been shut down or moved out of the city in some districts. This deindustrialization process, which has also begun to be experienced in Kağıthane, is a distinctive spatial coalition example with the participation of different actors. The main objective of this research is to analyse this coalitions, which take place through the space.   
In this research, while the periodic variations are evaluated, the transformation of Kağıthane is analysed based on political, social, spatial, economical characteristics since 1950s. This periodic analyse helps to explain the underlying dynamics of the transformation process. Even the political structure and the participants of the coalition changes in every period, it is observed that spatial coalitions come from and rise from land property and rent. In this perspective, based on the urbanization process of space, the modes of industrial production and also "gecekondu" (squatter areas) and housing issues have become important research topics.