Hilmi Ziya Ülken'in etik ve estetik anlayışı üzerine bir inceleme
A study on Hilmi Ziya Ülken's understanding of ethics ethics and aesthetics
Yazar: ESMA BOZAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TÜRKAN
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Türk düşünce tarihinde bir sosyal bilimci ve felsefeci olarak müstesna bir yer edinmiş olan Hilmi Ziya Ülken, özellikle felsefe alanında önemli eserler vermiştir. Hilmi Ziya'nın eserlerinin önemli bir kısmı etik ve estetik konularına yoğunlaşmıştır. Hilmi Ziya'nın insan, ahlak, değer, etik, estetik vb. alanlarda yaptığı çalışmalar hemen hemen her dönemde araştırma konusu olmuştur. Çalışmamızda Hilmi Ziya Ülken'in etik ve estetikle ilgili düşüncelerinin derinlemesine incelenmesi, bunun yanı sıra felsefeye olan katkılarına da yer verilmiştir. Aynı zamanda Hilmi Ziya'nın etik ve estetikle ilgili neyi kastettiğini, bu alanla ilgili geliştirdiği argümanları elimizden geldiğince belirlemeye çalıştık. Tezde Hilmi Ziya Ülken'in hayatına, felsefe anlayışına ve Türk düşünce tarihine katkıları ile birlikte yazdığı eserler, makale ve dergiler açığa serilmiş, etik ve estetik kavramları ayrıntılı olarak tartışılmıştır. Felsefeye ahlakla başlayan Hilmi Ziya, felsefede yaşanan ve oradan etiğe dönüşle paralel bir yol izleyen düşünür için ahlak, hemen hemen hayatımızın her alanında var olan ve insanların birbirleriyle etkileşimi sonucunda önem arz eden bir alan olmuştur. Ona göre ahlak her şeyin temelidir ve bütün insanların ortak davasıdır. Hilmi Ziya'ya göre, ortaya konulacak bir ahlak anlayışı varsa oda aşk ahlakı olmalıdır. Çünkü ruhlarında özgürlük olanlar aşk ahlakına erenlerdir. Konu olarak ele alınan etik ve estetik adlı bu araştırmamızda ana kaynak olarak Hilmi Ziya Ülken'in eserleri ele alınmıştır. Ayrıca bu araştırmada yöntem olarak doküman analizi ve nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Hilmi Ziya Ülken'in etik ve estetikle ilgili yapılan literatür taramasında hem makale türü çalışmalarda hem de lisansüstü çalışmalarda çoğunlukla felsefi yönü, aşk ahlakı, estetikle ilgili görüşleri ve hayatına yönelik makale ve tezlerin yazıldığı görülmüştür. Buradan çalışmamızın etik ve estetikle ilgili görüşlerinin ortaya konulmasıyla ve bu bağlamda yapılacak çeşitli çalışmalara yardımcı olunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Hilmi Ziya Ülken, who has gained an exceptional place in the history of Turkish thought as a social scientist and philosopher, has produced important works especially in the field of philosophy. A significant part of Hilmi Ziya's works focus on ethical and aesthetic issues. Hilmi Ziya's studies in the fields of humans, morality, values, ethics, aesthetics, etc. have been the subject of research in almost every period. In our study, we have included an in-depth examination of Hilmi Ziya Ülken's thoughts on ethics and aesthetics, as well as his contributions to philosophy. At the same time, we tried to determine, as best we could, what Hilmi Ziya meant about ethics and aesthetics and the arguments he developed in this field. In this thesis, Hilmi Ziya Ülken's life, his philosophical understanding and his contributions to the history of Turkish thought, as well as the works, articles and journals he wrote, are revealed and the concepts of ethics and aesthetics are discussed in detail. For Hilmi Ziya, who started philosophy with morality, and followed a parallel path with philosophy and then turned to ethics, morality has become an area that exists in almost every aspect of our lives and is important as a result of people's interactions with each other. According to him, morality is the basis of everything and is the common cause of all people. According to Hilmi Ziya, if there is a moral understanding to be put forward, it should be the morality of love. Because those who have freedom in their souls are the ones who have attained the morality of love. In this research titled ethics and aesthetics, the works of Hilmi Ziya Ülken were taken as the main source. Additionally, document analysis and qualitative research methods were used in this research. In the literature review on Hilmi Ziya Ülken's ethics and aesthetics, it was seen that articles and theses were mostly written about his philosophical side, love ethics, views on aesthetics and his life, both in article type studies and in postgraduate studies. It is thought that our study will help reveal the views on ethics and aesthetics and various studies to be conducted in this context.