Yeni nesil antihistaminik ilaçlar ve koruyucu maddelerin hplc ile çeşitli farmasötik preparatlardan yan yana tayinleri
Simultaneous determination of new generation histamine blockers and preservatives in various pharmaceutical preparations by hplc
Yazar: İKBAL SARIKAYA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. SENA ÇAĞLAR ANDAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Antihistaminik (AH) ilaçlar alerjik hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan ve en sık reçete edilen ilaçlardandır. Bu çalışmada yeni nesil AH'lerden olan, non-sedatif özellik sergileyen, daha az yan etkiye ve daha belirgin terapötik etkilere sahip desloratadin (DES), loratadin (LOR) ve setirizin dihidroklorür (SET) etken maddelerinin, koruyucu olarak kullanılan metilparaben (MP), propilparaben (PP) ve sodyum benzoat (SB) varlığında farmasötik preparatlardan yan yana tayini için yeni bir HPLC metodu geliştirilmiş ve geliştirilen metot valide edilmiştir. Kromatografik ayrılma için stasyoner ve mobil faz olarak sırasıyla, Thermo Acclaim, C18 (150 mm × 4,6 mm, 3 µm) analitik kolon ve metanol: 0,02 M asetat tamponu (pH:4,4) karışımının gradient elüsyonu kullanılmıştır. Kolon sıcaklığı 30°C, akış hızı 0,9 mL/dk, dalga boyu 240 nm, enjeksiyon hacmi 20 µL ve analiz süresi 13 dakikadır. Geliştirilen HPLC yöntemi, ticari olarak temin edilebilen şurup, oral damla, tablet ve film tablet gibi farklı dozaj formlarına uygulanmış ve Uluslararası Harmonizasyon Konferansı (ICH) kılavuzu takip edilerek seçicilik, doğrusallık, doğruluk, kesinlik ve sağlamlık parametreleri açısından valide edilmiştir. Doğrusallık, DES ve LOR için 0,035-0,065 mg/mL, SET için 0,175-0,325 mg/mL, MP için 23,625-43,875 µg/mL, PP için 26,25-48,75 µg/mL ve SB için 0,07-0,13 mg/mL konsantrasyon aralıklarında sağlanmıştır. Tüm etken ve koruyucu maddeler için korelasyon katsayısı R2≥ 0,998'dir. Literatürde DES, LOR ve SET'in MP, PP ve SB koruyucuları varlığında tayini için geliştirilmiş bir metot bulunmamaktadır. Geliştirilen metodun hem etken hem koruyucu maddelerin yan yana analizine olanak sağlaması ve doğru sonuçlar veren basit ve kısa bir analiz olması açısından faydalı olacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Histamine blockers are commonly used and a member of the most frequently prescribed drugs for the treatment of allergic diseases. In this study, a new HPLC method was developed and validated for the simultaneous determination of desloratadine (DES), loratadine (LOR) and cetirizine dihydrochloride (SET), new-generation histamine blockers that exhibit non-sedative properties, have fewer side effects, and more pronounced therapeutic effects, in the presence of preservatives such as methylparaben (MP), propylparaben (PP), and sodium benzoate (SB). For the chromatographic separation, a Thermo Acclaim C18 (150 mm × 4.6 mm, 3 µm) analytical column was used as the stationary phase, and a gradient elution with a mobile phase consisting of methanol and 0.02 M acetate buffer (pH: 4.4) was employed. The column temperature was 30°C, the flow rate was 0.9 mL/min, the wavelength was 240 nm, the injection volume was 20 µL, and the analysis time was 13 minutes. The developed HPLC method was applied to various dosage forms, including commercially available syrup, oral drop, tablet and film-coated tablet. It was validated according to the International Conference on Harmonization (ICH) guideline for selectivity, linearity, accuracy, precision, and robustness. Linearity was achieved in the following concentration ranges: 0.035-0.065 mg/mL for DES and LOR, 0.175-0.325 mg/mL for SET, 23.625-43.875 µg/mL for MP, 26.25-48.75 µg/mL for PP, and 0.07-0.13 mg/mL for SB. The correlation coefficient R2 for all active and preservative substances was ≥ 0.998. As to our knowledge, there is no  method developed in the literature for the determination of DES, LOR, and SET in the presence of MP, PP, and SB preservatives. The developed method is expected to be beneficial as it allows the simultaneous analysis of both active and preservative substances and provides accurate results through a simple and short analysis.