Sitokrom P450 2D6 geni RS3892097 polimorfizmi için genotipik analiz yöntemi geliştirilmesi
Development of genotypic analysis method for RS3892097 polymorphism in cytochrome P450 2D6 gene
Yazar: GULIBAHAER REJIEPU
Danışman: PROF. DR. HALİT SİNAN SÜZEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli toksikoloji = Forensic toxicology ; Adli tıp = Forensic medicine ; Genler = Genes ; Genotip = Genotype ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Sitokrom P 450 = Cytochrome P 450 ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Sitokrom P450 (CYP, EC1.14.14.1) süper ailesi, en önemli Faz I ilaç metabolize eden enzimleri temsil etmektedir. Enzimlerin bu büyük süper ailesi, antipsikotikler, analjezikler, antidepresanlar, antiaritmikler, ve β-blokerler gibi ilaçların ve diğer ksenobiyotiklerin biyotransformasyonunda ve aynı zamanda steroid hormonları gibi endojen bileşiklerin metabolizmasında yer almaktadır. Çoğu CYP'ler inhibisyona ve indüksiyona tabidir ve genetik mutasyonlar birçok CYP'nin enzim aktivite farklılığında önemli bir rol oynamaktadır. Hasta gruplarındaki farklı enzimatik aktivite ve P450 regülasyonu, birçok ilacın farmakolojik aktivitesindedeğişiklikler meydana getirir ve oldukça yararlı bir ilacın yan etkilerinin de ortaya çıkmasına neden olabilir. Sitokrom P450 2D6 (CYP2D6), sitokrom P450 süper ailesinin bir üyesidir. Çeşitli ilaçların metabolizmasından sorumlu olan CYP2D6, ilaç metabolize eden sitokrom P450'ler içinde, sahip olduğu polimorfizmler ve bunların biyolojik fonksiyonu açısından genetik farklılıkların rolünün anlaşılabilmesi için iyi bir örnek olarak bilinmektedir.  CYP2D6, mevcut terapötik ilaçların en az % 25'inin metabolizmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bir ilaç metabolize eden enzimi kodlayan gendeki mutasyonlar, yüksek, düşük veya hiç aktivite göstermeyen enzim varyantlarına neden olur. Zayıf metabolize edicilerde, normal dozdan sonra bile aşırı veya uzun süreli terapötik etki veya ilaca bağlı toksisite ortaya çıkabilir.  CYP2D6 ile metabolize olan ilaçlar ve diğer kimyasallar çok fazla miktardadır. Bu tezin amacı CYP2D6 genindeki farklılığın aydınlatılmasını sağlayacak bir analiz yönteminin kurulmasıdır. Bu doğrultuda, hedeflenen gen bölgesinin spesifik olarak ve yeterli miktarda çoğaltıldığı PZR şartları, G1934A baz değişikliğinin saptandığı RPUP şartları ve amplifikasyon ile kesim ürünlerinin aydınlatıldığı elektroforez şartları belirlenmiştir. Böylece kurulan genotipik analiz yöntemi, CYP2D6 ile metabolize edilen ilaçlarla meydana gelen zehirlenme ve ölüm vakalarının aydınlatılmasında genetik farklılığın rolünün ortaya konmasında, ayrıca sahip oldukları genetik farklılıktan dolayı zayıf metabolize edicilerde ortaya çıkabilecek olan zararlı etkilerin önlenebilmesinde potansiyeli bulunmaktadır. Geliştirilen metod, gerek adli toksikoloji vakalarında gerekse klinikte rutin analizlerde kullanılabilir.

Abstract:
The cytochrome P450 (CYP, EC1.14.14.1) superfamily represents the most significant phase I drug metabolizing enzymes. This large superfamily of enzymes is associated with the biotransformation of drugs, such as antipsychotics, analgesics, antidepressants, antiarrhythmics and β-blockers and other xenobiotics, further in the metabolism of endogenous compounds including steroid hormones. Most of the CYPs are subject to inhibition and induction, and genetic mutations play a vital role in the enzyme activity variation of many CYPs. Variations in enzymatic activity and pattern of P450 regulation in various groups of patients might responsible for variations in the pharmacological activity of many drugs and lead to adverse side effects of a commonly highly beneficial medication. Cytochrome P450 2D6 (CYP2D6) is identified as a member of the cytochrome P450 superfamily. In the drug-metabolizing cytochrome P450s, CYP2D6, is responsible for the metabolism of various drugs, has been known as a good example in terms of its polymorphisms and their biological functions for understanding the role of genetic differences.  CYP2D6 plays a significant role during the metabolism of at least 25% of current therapeutic drugs. Enzyme variants with high, low or no activity are caused by the mutations in a gene coding for a drug metabolizing enzyme. Poor metabolizers may cause an extreme or prolonged therapeutic effect or drug-related toxicity after a normal dose. CYP2D6 metabolic drugs and other chemical substances are abundant. The purpose of this thesis is to establish a genotypic method to elucidate the variation in the CYP2D6 gene. Accordingly, PCR conditions in which the targeted gene region was specifically and adequately amplified, RFLP conditions in which G1934A base change was detected, and electrophoresis conditions in which amplification of the cut products were determined.  Thus, the established genotypic analysis method has the potential in elucidation of the role of genetic difference in intoxication and death cases caused by drugs metabolized by CYP2D6, and also in preventing harmful effects that may occur in poor metabolizers due to their genetic differences. The developed method can be used for routine analysis in both forensic toxicology and in clinical cases.