İklim değişiminin belirlenmesinde uzman programlarının geliştirilmesi ve GAP alanında uygulanması
Developing expert programs for determining climatic change and application to Southern Anatolian region
Yazar: BURAK ŞEN
Danışman: DOÇ. DR. SEVİLAY TOPÇU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: GAP = Southeastern Anatolian Project ; Tarımsal yapılar = Agricultural buildings ; Uzman sistemler = Expert systems ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ İKLİM DEĞİŞİMİNİN BELİRLENMESİNDE UZMAN PROGRAMLARININ GELİŞTİRİLMESİ VE GAP ALANINDA UYGULANMASI Burak ŞEN ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ TARIMSAL YAPBLAR VE SULAMA ANABİLİM DALI Danışman : Doç. Dr. Sevilay TOPÇU Yıl : 2002, Sayfa: 171 Jüri : Doç. Dr. Sevilay TOPÇU : Doç. Dr. Mahmut ÇETİN : Yrd. Doç. Dr. Fuat BUDAK Bu çalışmada, iklim değişikliğinin belirtene bilmesi için Meteoroloji Genel Müdürlüğünden sağlanan meteorolojik verilerin zaman serilerinin parametrik ve parametrik olmayan yöntemlerle analizini yapacak uzman bir bilgisayar programı hazırlamak ve hazırlanan programla GAP'ın uygulandığı Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve civarındaki meteoroloji gözlem istasyonlarının verilerini analiz ederek bölgede inşa edilmiş baraj ve sulama işletmelerinin bölgenin iklimi üzerine etkisinin olup olmadığını belirlemektir. Hazırlanan bilgisayar programında (USV1.0) gözlem verileri zamana karşı grafiklenerek trend, süreksizlik ve sıçramalar görsel olarak saptanmıştır. Görsel analizi takiben verilerde gidiş olup olmadığı; Kendal Sıra Korelasyon, Spearman Sıra Korelasyon testleri ve Basit Doğrusal Reğresyon analiziyle incelenmiştir. Gözlem verilerinin varyanslarının durağanlığı; F testiyle, ortalamalarının durağanlığı; Student t testleriyle incelenmiştir. Gözlem serilerindeki bağımlılık; Otokorelasyon Katsayısının Önemlilik testi ve Wald-Wolfowitz metodu ile incelenmiştir. Gözlem verilerinin homojenliği Kruskal-Wallis Homojenlik, Gidiş (Runs) ve Mann-Whitney U testleriyle incelenmiştir. Analiz sonuçlarında bölgede genel olarak günlük ortalama oransal nemin yıllık ortalama değerlerinde belirgin bir artış, günlük minimum sıcaklıkların yıllık ortalama değerlerinde ise neme göre daha az belirgin bir artış bulunmuştur. Günlük maksimum sıcaklıkların yıllık ortalama ve yıllık toplam yağış değerlerinde önemli bir değişime rastlanmamıştır. Anahtar Kelimeler: İklim değişimi, Uzman sistem versiyon 1.0, Parametrik ve parametrik olmayan yöntemler, GAP, Barajların ve büyük sulama sistemlerinin iklim üzerine etkisi.

Abstract:
ABSTRACT MASTER THESIS DEVELOPING EXPERT PROGRAMS FOR DETERMINING CLIMATIC CHANGE AND APPLICATION TO SOUTHERN ANATOLIAN REGION Burak ŞEN DEPARTMENT OF AGRICULTURAL STRUCTURES AND IRRIGATION INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF ÇUKUROVA Superviser : Assoc. Dr. Sevilay TOPÇU Year : 2002, Pages : 171 Jury : Assoc. Dr. Sevilay TOPÇU : Assoc. Dr. Mahmut ÇETİN : Assis. Dr. Fuat BUDAK The aim of this study is to prepare an expert computer programme analysing the time series of meteorological data, provided by General Meteorology Management, by the way of parametric and non-parametric methods in order to determine the climatic change; and via this programme to analyse the observation data of regional weather stations on the GAP area to determine whether the reservoirs and aggravation establishments in the region affects the regional climate. In the prepared computer programme trends, instability and plunges are illustrated visually by plotting the graph of the observation data against time. Following the visual analysis it is examined whether there is a trend between data by means of Kendal Rank Correlation, Spearman Rank Correlation, and The Simple Linear Regression Analysis. The stability of the variances of the observation data is examined by using F test whereas the stability of averages is examined by Student t test. The dependence of observation series is explored via the Significance of Otocorrelation Coefficient and Wald-Wolfowitz Method. The homogeneity of the observation data is explored via the Kruskal-Wallis Homogeneity, Runs and Mann- Whitney U tests. As the result of the analyses it is found that generally there is a certain increase in the average of daily relative humidity in the area, and, comparing with the relative humidity, there is a less certain increase in the annual average of the daily minimum temperatures. No considered change in the annual average of daily maximum temperature or in annual total precipitation amount is come across. Key Words: Climatic Change, Expert System Version 1.0, Parametric and Non- parametric Methods, GAP, The Effect Of The Reservoirs And Aggravation Systems On The Climate II