Savur Çayı Havzası'nın (Mardin-Diyarbakır) fiziki coğrafyası
Physical geography of The Savur River Basin
Yazar: CEM ERGUN DURMAZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KOPAR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafya = Geography ; Coğrafya = Geography ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Hidrografi = Hydrography ; Hidrografik özellikler = Hydrographic features ; Mardin-Savur = Mardin-Savur ; Savur Çayı = Savur River

Özet:
Savur Çayı Havzası, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümü'nün Ortasında yer alan hidrografik bir havza özelliğine sahiptir. Yönetim bakımından hem Mardin hem de Diyarbakır illerinin sınırları içerisinde yer almaktadır.

Litolojik yapı jeomorfolojik gelişim üzerinde son derece önem arz etmektedir. Bu bakımda araştırma sahasında litoloji Mesozoyik (Maastrihtiyen-Paleosen)'ten Kuvaterner'e kadar yüzeylenmiş farklı birimlerden meydana gelmektedir.

Savur Çayı Havzası'nda Diri Fay riski incelendiğinde havzanın güneyinde, Mardin ili sınırları içerisinde, aktif olarak diri fay hattının olmadığı görülmüştür. Fakat havzanın kuzeybatısında kısa mesafeli diri fay hattı bulunmaktadır.Havzanın depremselliği üzerinde etkili olan en büyük faktör Doğu Anadolu Fay Zonu'dur. Havzanın bu fay fonunun yakın çevresinde yer alması deprem riskini güneyden kuzeye doğru arttıran en önemli faktördür.

Araştırma sahasının iklim özelliklerini incelediğimizde Savur Çayı Havzası'nda Yarı nemli, orta sıcaklıkta  (Mezotermal), su noksanı yaz mevsiminde ve çok kuvvetli Karasal iklimin egemen olduğu görülmektedir.

Hidrografik açıdan havzayı incelediğimizde en önemli akarsuyun Savur çayı ve yan kollarının meydana getirdiği görülmektedir.

Toprak özellikleri ise daha çok iklim ve bitki örtüsüne bağlı olarak şekillenmiş büyük toprak gurupları; zonal toprak guruplarından kırmızı kahverengi topraklar ve kahverengi orman toprakları, azonal topraklardan ise alüvyal ve kolüvyal topraklar görülmektedir.

Doğal bitki örtüsü incelendiğinde ise orman formasyonu, antropojen step ve ot formasyonlarına ait türlerin yayılış gösterdiği görülmektedir.Araştırma sahasında doğal ortam şartları beşeri faaliyetler üzerinde denetleyici etkiye sahiptir. Havzada yürütülen ekonomik faaliyetlerin başında tarım ve hayvancılık gelmektedir.

Abstract:
The Savur River Basin is a hydrographic basin located in the middle of the Tigris section of the Southeastern Anatolia Region. It is located within the borders of both Mardin and Diyarbakir provinces in terms of management.

Lithological structure is very important on geomorphological development. In this respect, lithology consists of different units outcropping from Mesozoic (Maastrichtian-Paleocene) to Quaternary. When the risk of living fault in the Savur Stream Basin is examined, it is seen that there is no active fault line to the south of the basin within the borders of Mardin province. However, there is a short distance active fault line to the northwest of the basin. The biggest factor affecting the seismicity of the basin is the Eastern Anatolian Fault Zone. The fact that the basin is located in the immediate vicinity of this fault fund is the most important factor that increases the earthquake risk from south to north.

When the climate characteristics of the research area are examined, it is seen that the Savur Stream Basin is dominated by semi-humid, medium temperature (Mesothermal), water deficiency in summer and very strong continental climate.

When we examine the basin from the hydrographic point of view, it is seen that the most important river is the Savur stream and its side branches.

Soil characteristics are mostly formed by clusters of soil and climate; red brown soils and brown forest soils, and alluvial and colluvial soils from azonal soils.

When the natural vegetation is examined, it is seen that species belonging to forest formation, anthropogenic steppe and grass formations are distributed. Natural environment conditions in the research area have a controlling effect on human activities. Agriculture and animal husbandry are the leading economic activities in the basin.