Aile içi ve kadavradan nakil olmuş organ nakli hastalarının psikolojik değerlendirilmesi
Psychological evaluation of intrafamilial and cadaveric organ transplant patients
Yazar: ZEREN OKÇUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. TEVFİKA TUNABOYLU-İKİZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Bölümü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile desteği = Family support ; Aile tedavisi = Family therapy ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Hastalar = Patients ; Kadavra = Cadaver ; Organ nakli = Organ transplantation ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales

Özet:
Türkiye'de organ nakli konusu son dönemlerde önem kazanmaya başlamıştır. Birçok çalışma, böbrek naklinin hastaların psikolojik durumu ve yaşam kaliteleri üzerinde olumlu etkisi olduğunu göstermiştir. Ancak, bazı nakilli hastalarda yeni duruma uyum sağlama güçlüğü, kaygı bozuklukları ve depresif bozukluklar da ortaya çıkabilmektedir. Bilimsel literatürde, böbrek nakli olmuş hastaların psikiyatrik morbiditesi üzerine yapılmış çalışmalar olmakla birlikte, aile içi ve kadavradan nakilli hastaların nakil sonrası psikolojik durumlarını bilinçdışı süreçlerle bir arada inceleyen bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmaya böbrek nakli olmuş 40 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara Beck Depresyon Envanteri, Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve projektif bir yöntem olan Rorschach Testi uygulanmıştır. Bu hastalarla aynı zamanda yarı yapılandırılmış bir görüşme de yapılmıştır. Literatürle paralel olarak, her iki grup nakilli hastaların söylemlerinde suçluluk ve borçlanmışlık hisleri, yeni organın ruhsal ve bedensel bütünleştirilmesi, yaşam ve ölüm sorunsalı gibi temaların öne çıktığı görülmektedir. Rorschach testi sonuçlarına göre her iki grupta da psikosomatik yapılanmada görülen protokollerin fakir ve düşlemsellikten uzak içeriğinin hastalığın ve organ naklinin yarattığı bedensel travmanın bir yansıması olduğu düşünülmüştür. Aile içi canlı vericiden ve kadavradan nakilli olmanın hastaların depresyon ve anksiyete skorları üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmadığı görülmüştür. Yalnızca SF-36 ölçeğinin fiziksel fonksiyon alt testi açısından iki grup arasında anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Bu çalışma, her iki grup alıcı için de, bilinçdışı işleyişin, organ naklinin önemli bir boyutu olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
Organ transplantation in Turkey started to become a prominent issue. Kidney transplantation is reported as having more positive effects on patient?s psychological state and on one?s post-transplant quality of life. However, in some patients, problems in adjusting new situation, anxiety disorders and depressive disorders may arise. Since, the difference of psychological state between patients transplanted from living related donor and cadaveric donor is hardly examined in literature, the objective of this study is to compare the post transplant level of anxiety, depression and quality of life of these two groups. Besides, the effects of transplantation on unconscious process such as feelings of guilt, indebtedness and the psychic integration of the new organ are studied. 40 patients are given Beck Depression Inventory, Hospital Anxiety and Depression Scale, SF-36 Health Survey, Rorschach Test, and also a semi structured interview is held. Results show that two groups do not differ in terms of post transplant anxiety and depression scores. Only the physical functioning subtest of SF-36 survey reveals a significant difference between two groups. On the other hand, unconscious processes are found to be an important aspect of the organ transplantation affecting both groups of patients.