Uluslararası ilişkilerde bir kuvvet kullanma aracı olarak koruma sorumluluğu: Darfur ve Libya örnek olay incelemeleri
Responsibility to protect as an external intervention in international relations;case studies of Darfur and Libya
Yazar: ADEM ALİ İREN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUHARREM GÜRKAYNAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Darfur sorunu = Darfur problem ; Korunma = Protection ; Kuvvet kullanma = Force use ; Libya = Libya ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İnsani müdahale = Humanitarian intervention

Özet:
İnsan haklarının son yüzyıl içinde giderek artan önemi ve hemen her devlet tarafından kabul edilmesi insan hakları ihlallerinin önüne geçilmesine engel olamamaktadır. Özellikle refah seviyesi düşük ve otoriter eğilimlerin daha yüksek olduğu ülkelerde sadece insan haklarına yönelik yaygın ihlaller olmamakta aynı zamanda çeşitli nedenlerle etnik temizlik, savaş suçu ve insanlığa karşı suçlarda işlenebilmektedir. Asli görevi kendi halkını korumak ve refahını sağlamak olan ülke yönetimleri bazen bu ana amaçlarının aksi istikamette hareket edebilmekte ya da ülke içindeki karışıklarda barışçıl yollarla düzeni sağlamakta yetersiz kalabilmektedirler.Çeşitli sebeplerle kendi halkına karşı sorumluluklarını yerine getirmeyen yönetimlerin uluslararası alanda siyasi ve ekonomik olarak baskı altına alınmasıyla geri adım atması beklenmektedir. Çünkü 21. Yy'da insan hakları en kutsal değerler arasında yer almakta ve savaş suçları ya da insanlığa karşı işlenen suçların engellenmesi için azami gayret gösterilmektedir. Bu nedenle ?koruma yükümlülüğü? adı altında oluşan norm, uluslararası topluma kitlesel zulüm ve katliamların önüne geçebilmesi ve bir ülkenin halkını şiddeti körükleyen kendi yönetimlerine karşı koruma sorumluluğu vermektedir. Koruma yükümlülüğü olarak bilinen kavram bir kanun olmaktan ziyade bir norm olarak ortaya çıkmıştır. Hâlihazırda mevcut bulunan çeşitli mekanizmaların etkin bir şekilde kullanımına olanak tanıyan ortak bir çatı olarak algılanan ?koruma yükümlülüğü?, arabuluculuk, erken uyarı mekanizmaları, ekonomik yaptırımlar ve BM Şartı VII. Bölümde yer alan esaslara göre uluslararası barışın devamı, kitlesel katliamların ve insanlığa karşı işlenen suçların önüne geçilmesi önemli bir mekanizma görevindedir.Özellikle, son yıllarda ortaya çıkan ve uluslararası toplumun dikkatini çeken Sudan (Darfur) katliamı ve Libya iç savaşı koruma yükümlülüğü bağlamında ele alınabilecek en güncel ve canlı örnekler olarak karşımızda durmaktadır. Sudan'da önüne geçilemeyen şiddet olaylarında ülkenin petrol açısından verimli güney bölgesinde yaşayan Hıristiyan halk referandumla bağımsızlığını elde ederken, Libya iç savaşı uluslararası müdahale sonrasında mevcut yönetimin düşmesiyle son bulmuştur.Anahtar Kelimeler: Koruma Yükümlülüğü, Sudan, Libya, Dış Müdahale, Uluslararası Barış, Uluslararası Güvenlik

Abstract:
Increasing significance of human rights in the last century and its acceptance of almost all countries in the world cannot impede human rights violations. Especially, states whose welfare level is low and authoritarian tendency is high not only violates human rights and also commit war crimes, ethnic cleansing and crime against humanity. State administrations whose responsibilities are to protect their population can sometimes adopt much more different attitudes than their main goal. Moreover, they are unable to end internal conflicts such as ethnic or religious clashes.It is expected that governing mechanism which can not be successful to carry out its role should step down through a suppression in the area of economic, politics and military in international level on account of the fact that human rights are accepted one of the most sacred rights and maximum effort is done to disappear such problems crime against humanity or war crimes. With this aim, responsibility to protect which is newly constructed as a norm rather than a law is the main means to hinder mass atrocities. This responsibility gives international community a duty to protect population which is systematically damaged by its own government. Responsibility to protect is a framework including early warning mechanism, mediation and economic sanctions, which is already used in current situation according to facts in UN Chapter VII for sustainable peace.Specially, the latest examples of external intervention are Sudan and Libya events which have attention of international society can be examined in responsibility to protect concept. Long lastin massacres and conflicts ended up with dividing Sudan into two parts. As a result of this incident was given south part of Sudan; which is rich in petroleum, to Christian community, whi intervention in Libya was enable to finish Qaddafi regime.Keywords: Responsibility to protect, Sudan, Libya, External Intervention, International Peace, International Security