Mersin'de Giritli olmak: Giritli göçmenlerin halk kültürü üzerine bir araştırma
Being cretan in mersi̇n: A research on the folk culture of the cretan immigrants
Yazar: ZEYNEP DEMİRDELER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA MUHTAR KUTLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Girit = Crete ; Göçmenler = Emigrants ; Halk bilimi = Folklore ; Kültür = Culture ; Mersin = Mersin ; Mübadele = Exchange

Özet:
Mübadele ile Mersin'e yerleştirilen Girit göçmenlerinin, halkbilimsel açıdan Girit kültürünü niteleyen özelliklerini ortaya koymak bu çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu çerçevede araştırmada Giritlilerin adadan gelirken getirdikleri davranış biçimlerini, değerler sistemini, kendilerinden önce burada yaşayan yerli halk ile olan ilişkilerini, toplumsal ve kültürel olaylarını, Mersin'de Giritli olmanın ne anlama geldiğini incelemek hedeflenmiştir. Mübadele ile Mersin'e yerleştirilen Giritliler için "Mersin'de Giritli olmanın" ne demek olduğuna açıklık getirmek, bu içimizdeki ötekilerden olan topluluğu halkbilimsel açıdan incelemek amacıyla alan araştırması yapılmış, görüşme tekniği ile Mersin'de yaşayan Giritli göçmenlerden elde edilen veriler toplanmıştır. Bunun sonucunda göçün Giritli göçmenleri ekonomik, sosyal ve kültürel düzeyde etkilediği görülmüştür. Zorlu yaşam koşullarıyla karşılaşan Giritli göçmenlerin; kültürlerini, yaşam biçimlerini bir çok yönden halen koruduğu ve bu özellikleri yeni kuşaklara aktarmaya devam ettikleri görülmüştür. Giritlilerin kendilerini ifade ederken Rumca, Girit Rumcası ya da daha doğru bir söylemle Giritlice kullandıkları ve bu dilin son yıllarda daha az kullanılır olduğu görülmüştür. Giritlilerin yaşamın üç önemli dönemi olan doğum, evlilik, ölüm evrelerinde adadan gelirken getirdikleri davranış kalıplarını halen korudukları, bu değişmez döngü içinde halk inançları ile ziyaret yerlerine gitmeye devam ettikleri görülmüştür. Adanın iklim koşulları ve bitki örtüsünün yerleşilen Mersin ili ile benzerlik göstermesinin, beslenme, yemek kültürü ve Girit Mutfağını olumlu yönde etkilediği gözlenmiştir. Kadın ve erkeklerin zanaatkârlık işlerinin ise kentleşmenin artışı, değişik meslek gruplarının ortaya çıkışı gibi nedenlerle giderek azaldığı ve bazı mesleklerin artık yapılmadığı belirlenmiştir. Adlar, lâkaplar, çocuklara ad vermedeki âdetler, ana dilde yaşanan sorunlar, değişim ve dönüşüm süreçlerinin etkisiyle şekillenmiştir. Giritlilik Kültürü içinde öne çıkan mâniler, gündelik yaşam içinde kalıplaşarak gelen atasözleri, çocuk ninni ve tekerlemeleri, masallar, destanların, daha çok eski kuşaklarca bilindiği ancak bunların yeni kuşaklara aktarılması için çaba gösterildiği görülmüştür. Türkçe'de ve Yunanca'da kullanılan ortak sözcükler ise farklı kültürlerin bir arada yaşamasının, dil üzerinde etkili olduğunu ve etkileşimi göstermiştir. Mersin'de yaşayan Giritlilerin, kültürel kimlik ve kökenlerinin kaybolması endişesi taşıdıkları görülmüştür. Göçle gelen ilk kuşağın hayatlarının sona ermesi ile, arkadan gelen kuşakların, kültürel mirası koruma konusundaki duyarlılıkları daha da artmıştır. Sonuçta Giritli göçmenler, ne kadar zorluk yaşanırsa yaşansın, yerleştikleri Mersin iline uyum sağlamışlar bununla birlikte; kendi kültürel yapılarını, geleneklerini, yaşam biçimlerini koruma eğilimi içinde olmuşlardır.

Abstract:
Revealing the characteristics of the Cretan immigrants, who were located in Mersin with the Population Exchange Agreement, and characterizing the Cretan culture in terms of the folklorist perspective constitute the basic purpose of this study. Within this scope, the study attempts to analyze the behavioral patterns and the value systems that the Cretan immigrants have brought with themselves while coming from the island, their relationships with the local people who had been living here before them, their social and cultural activities, and what it means to be a Cretan in Mersin. The field study has been conducted for the purpose of clarifying "what it means to be Cretan in Mersin" for the Cretans who settled down in Mersin with the Population Exchange Agreement and analyzing this community, which consists of others within our society, from the folklorist perspective; and the data obtained from the Cretan immigrants living in Mersin are gathered by the interviewing technique. In consequence of this, it has been observed that the immigration had affected the Cretans in the economic, social and cultural level. Despite the fact that they encounter harsh living conditions, it has been determined that the Cretan immigrants had been protecting their culture and lifestyles in many aspects and continuing to pass those characteristics on to the new generations. It has been observed that when they expressed themselves, the Cretans were using Greek, Cretan Greek, indeed they were using Cretan language and this language has become less frequently used in the recent years. It has been observed that the Cretans had been preserving the behavioral patterns that they had brought with themselves while coming from the island in the stages of birth, marriage and death which are the three most important stage of life; and in this unchanging cycle, they had continued to visit places of pilgrimage with their prayers and wishes. It has been observed that the similarity between the climate and flora of the island and those of the province of Mersin, where they settled, had positively affected the food culture and the Cretan cuisine. It has been determined that the craftsmanship of women and men had gradually decreased and some of the crafts had been no longer practiced due to reasons such as the increase of urbanization and emergence of different groups of  professions. Names, nicknames, traditions regarding naming children have been shaped by the impact of the problems encountered in the native language and the processes of change and transformation. It has been observed that the folk poems which become prominent within the culture of being Cretan, proverbs that continue to survive within the daily life by taking a fixed form, children's lullabies and nursery rhymes, fables and epics had been known by the older generations mostly; however there was an attempt to pass them on to the new generations. The common words which are used both in Turkish and Greek have shown that the coexistence of different cultures had an impact on the language and there was an interaction between the two languages. It was observed that the Cretans living in Mersin had the concern for losing their cultural identities and cultural roots. Upon passing away of the first generation which came through immigration, the sensitivity of the following generations has increased regarding protecting the cultural heritage. Consequently, the Cretan immigrants have adapted to the province of Mersin despite whatever difficulties that they had encountered and besides, they have had the tendency to protect their cultural structures, traditions and lifestyles.