Pay piyasası ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Türkiye üzerinde bir araştırma
The relationship between the stock market and economic growth; A research on Turkey
Yazar: TEVFİK ÇERÇİNLİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SABRİ TOPAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Hisse senetleri = Stocks ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Pay endeksi = Share index ; Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Türk ekonomisi = Turkish economy

Özet:
Ülkeler açısından en önemli başarı kriterlerden birisi, sürdürülebilir bir ekonomik büyümeyi gerçekleştirebilmektedir. Finansal piyasaların gelişmesi, ekonomideki tüm sektörlerin fon gereksiniminin sağlanması açısından ayrı bir öneme sahiptir. Finansal piyasalar içinde pay piyasasının gelişmesi ekonomideki tüm birimleri yakından ilgilendirmektedir. Pay piyasasının gelişmişlik seviyesi ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi Türkiye'de araştırmak amacıyla yapılan bu çalışmada, 2003 – 2020 yılları arasındaki 72 çeyreklik döneme ilişkin veriler kullanılmıştır. Pay piyasasının gelişmişlik seviyesinin göstergesi olarak araştırmada kullanılan değişkenler Piyasa Değeri Oranı (MV/GDP), Pay Piyasası Devir Hızı Oranı ve Pay Piyasası İşlem Hacmi Oranı'dır. Kişi başına düşen GSYH'daki büyüme oranı ise ekonomik büyümenin göstergesi olarak seçilmiştir.  Analizlerde ekonometrik yöntem olarak, VAR analizi, etki tepki fonksiyonları yöntemi analizi ve varyans ayrıştırması yöntemi uygulanmıştır. Analiz sonucunda Piyasa Değeri Oranı ve Ekonomik Büyüme Oranı arasında çift yönlü ve pozitif bir nedensellik ilişkisi bulunurken, İşlem Hacmi Oranı ile Ekonomik Büyüme arasında ise çift yönlü ve negatif  nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Devir Hızı Oranı ile Ekonomik Büyüme arasında ise nedensellik ilişkisi bulunmamıştır.

Abstract:
One of the most important success criteria in terms of countries is able to achieve sustainable economic growth. The financial markets' development has special importance in terms of ensuring the funding needs of all sectors in the economy. The development of the share market within financial markets is closely related to all economic units in the economy. In this study, which was conducted to investigate the relationship between the level of the stock market's development and economic growth in Turkey, it was used data belonging to 72 quarters between 2003 and 2020. The variables used in the research as an indicator of the level of stock market's development are the market value ratio (MV/GDP), the stock market turnover ratio and the stock market transaction volume. The growth rate in GDP per capita was chosen as an indicator of economic growth. VAR analysis, impulse-response functions analysis and variance decomposition method were used as econometric methods in the analysis. As a result of the analysis, it was found that the bidirectional and positive causality relationship between the Market Value Rate and the Economic Growth Rate, while a bidirectional and negative causality relationship was found between the Transaction Volume Rate and the Economic Growth. There is no causality relationship between the turnover rate and the economic growth.