Anayasa Mahkemesi kararlarında mülkiyet hakkı
Right of property in the decisions of the Constitutional Court of Turkey
Yazar: KÜRŞAT AKÇA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AKIN ÜNAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa 1961 = Constitution 1961 ; Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Anayasa hukuku = Constitutional law ; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi = European Court Human Rights ; Mülkiyet = Property ; Mülkiyet hakkı = Property right ; Türk Anayasa hukuku = Turkish Constitutional law ; Türk Anayasası = Turkish Constitution

Özet:
Mülkiyet, kişinin eşya üzerinde hâkimiyet kurmasıyla oluşan ilişkiyi ifade etmektedir. Bu ilişki tarih boyunca toplumlar, hukuk düzenleri, siyasi düşünceler ve dinler tarafından tartışılmıştır. Diğer taraftan mülkiyet, birçok anayasa ve uluslararası belgede "Mülkiyet Hakkı" olarak tanınmış ve korunmuştur.

Türkiye Cumhuriyeti'nin 1961 ve 1982 Anayasalarında mülkiyet hakkı temel bir hak olarak düzenlenmiştir. Ancak bu anayasalarda mülkiyet hakkının hukuki niteliği, konusu ve muhtevası yönünde herhangi bir hüküm yer almamaktadır. Anayasa Mahkemesi mülkiyet hakkını temel ve ayni bir hak olarak vasıflandırmakta ve mülkiyet hakkının maddi ve gayri maddi mallar üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkileri verdiğini kabul etmektedir.

    1961 ve 1982 Anayasalarında mülkiyet hakkının kamu ve toplum yararı amacıyla sınırlanabileceği hüküm altına alınmıştır. Ancak bu sınırlamalar keyfi ve sınırsız değildir. Hem 1961 Anayasası'nda hem de 1982 Anayasası'nda mülkiyet hakkına yapılacak sınırlandırmaların da bir takım sınırları olduğu öngörülmüştür. Örneğin 1982 Anayasası'nda mülkiyet hakkına yapılacak olan sınırlandırmanın ölçülü olması aranmıştır. Hem sınırlama sebepleri hem de sınırlamanın sınırları 1961 ve 1982 Anayasası'nda tanımlanmamıştır. Dolaysıyla Anayasa Mahkemesi vereceği kararlarla bu düzenlemelerin ne anlam ifade ettiğini ortaya çıkaracaktır. 

   Mülkiyet hakkı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Ek 1 Protokol ile düzenlenmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi verdiği kararlarda mülkiyet hakkının hukuki boyutunu ulusal hukuklardan bağımsız bir şekilde yorumlamıştır. Anayasa Mahkemesi de son dönemde vermiş olduğu bireysel başvuru kararlarında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarından etkilenmiştir.

Abstract:
Property is meaning of the relationship which formed with the establishment of dominance on goods by people. This relationship has been discussed by societies, judicial systems, political thoughts and religions throughout history. On the other hand, property has been recognized and protected as "Right of Property" in many constitutions and international instruments.

Right of property is arranged as a fundamental right in the 1961 and 1982 Constitution of Republic of Turkey. But, there is no provision about the legal nature, subject and content of right of property in these constitutions. Constitutional Court of Turkey has been characterized right of property as a fundamental and real right and has been agreed that right of property give authorization of using, enjoyment and disposition on tangible and intangible goods. 

1961 and 1982 Constitutions arranged that usage form couldn't be against to community usefulness and right of property is limited with public usefulness. However, these limitation causes are not arbitrary and unlimited. Also limitations of limitation causes of fundamental rights and freedoms have been arranged in the 1961 Constitution and the 1982 Constitution. For example, limiting provisions of the right of property must be fair balanced in the 1982 Constitution. Limitations causes and limitations of limitation causes are not defined in the Constitution of 1961 and 1982. Therefore, what meaning of these regulations will be revealed by decisions of Constitutional Court of Turkey.

Right of property has been arranged in the Protocol No. 1 of European Convention on Human Rights. European Court of Human Rights has been interpreted autonomously right of property from the law systems of the countries. In recent years, individual application decisions of Constitutional Court of Turkey are influenced by decisions of European Court of Human Rights