İşitsel anlama becerilerinde bozulma olan afazili yetişkin bireylerde müdahaleye destek mobil uygulama geliştirilmesi
Development of a mobile application to support intervention in individuals with aphasia who have impaired auditory comprehension
Yazar: RABİA AYGÜN
Danışman: PROF. DR. SUNA TOKGÖZ YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
Tez çalışmamızda, işitsel anlama becerilerinde bozulma olan afazili bireylerde geleneksel terapiyi, terapist tarafından verilen ev ödevlerini ve aynı zamanda öz-yönetimli terapiyi (terapi hizmetlerine erişimi kısıtlı olan hastalarda) destekleyecek bir mobil uygulama geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmamızın ilk aşamasında mobil uygulamada kullanılması planlanan sözcüklerin tanıdıklık, imgelenebilirlik ve sözcük edinim yaşı değerleri belirlenmiştir. Ardından mobil uygulamada yer alan görsellerin, temsil ettiği sözcüğe uygunluğu adlandırma uyumu ve imgelem uyumu prosedürleriyle araştırılmıştır. Sözcük ve görsellerin değerlendirilmesini takiben, 12 anlamsal kategorinin ("Kıyafetler", "Yiyecek ve İçecekler", "Bitki ve Hayvanlar", "Eşyalar", "Eylemler", "Sıfatlar", "Genel Kavramlar", "Vücut Kısımları", "Kişiler", "Meslekler", "Mekanlar" ve "Taşıtlar") ve bu kategorilerin altında zorluk seviyelerine göre sıralanmış bölümlerin içinde sözcük tanıma görevlerinden oluşan bir mobil uygulama geliştirilmiştir. 
Geliştirdiğimiz mobil uygulamada yer alan tüm kategori ve bölümlerdeki görevler 18-80 yaş aralığında, 20 erkek ve 20 kadından oluşan 40 normal birey tarafından tamamlanmıştır. Her kategoriden alınan doğru yanıt yüzdeleri ve yanıt süreleri kaydedilmiş ve bu değerler katılımcıların demografik özelliklerine göre oluşturulmuş gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Buna göre; en yüksek yaş grubu olan 60 yaş ve üzeri grupta diğer yaş gruplarına kıyasla doğru yanıt yüzdesi belirgin şekilde düşük ve yanıt süresi daha uzundur (p<0,05). Yine eğitim düzeylerine göre belirlenen gruplar arasında lisansüstü eğitime sahip bireyler en yüksek doğru yanıt yüzdesi ve en düşük yanıt süresine sahiptir (p<0,05). Mobil cihaz kullanma becerileri "iyi ve üzeri" olan grubun doğru yanıt yüzdesinin, "orta ve altı" olan gruptan daha yüksek olduğu, yanıt süresinin ise daha kısa olduğu bulunmuştur (p<0,05). Yalnızca günlük mobil cihaz kullanma süresi, uygulamadan elde edilen doğru yanıt yüzdesini ve yanıt sürelerini etkilememiştir (p>0,05). Bununla birlikte tüm grupların bütün kategoriden %90 ve üzerinde skor alması uygulamanın farklı demografik gruplarda kolaylıkla kullanılabileceğini düşündürmüştür. 
Katılımcılar geliştirdiğimiz mobil uygulamayı, Mobil Uygulama Kullanılabilirlik Ölçeği (Mobile Application Usability Scale-MAUS) ile "kesinlikle kullanılabilir" olarak puanlamış ve genel memnuniyetlerini göstermişlerdir. MAUS'un tüm alt ölçeklerinin (Estetik", "Renk", "Giriş", "Kontrol", "Parmak Ucu Kontrolleri", "Yazı Tipi", "Gestalt", "Hiyerarşi", "Animasyon" ve "Geçiş") "kullanılabilir" ya da "kesinlikle kullanılabilir" olarak puanlamış olması da mobil uygulamanın bu alanlarda katılımcılar tarafından tarafından yeterli görüldüğünü ortaya koymaktadır.

Abstract:
In our study, we aimed to develop a mobile application to support traditional therapy, homework assignments given by the therapist, as well as self-directed therapy (in patients with limited access to therapy services) in aphasic individuals with impaired auditory comprehension skills. For this purpose, in the first stage of our study, the familiarity, imaginability and age of acquisition values of the words planned to be used in the mobile application were determined. Then, the compatibility of the images in the mobile application with the word it represents was investigated by name agreement and image agreement procedures. Following the evaluation of the words and images, a mobile application was developed consisting of word recognition tasks in 12 semantic categories ("Clothes", "Foods and Drinks", "Plants and Animals", "Objects", "Verbs", "Adjectives", "General Concepts", "Body Parts", "People", "Professions", "Places", and "Vehicles") and levels sorted according to their difficulty under these categories. 
	The tasks in all categories and levels of the mobile application we developed were completed by 40 individuals with normal hearing, 20 men and 20 women, aged between 18 and 80. Correct response percentages and response times from each category were recorded and these values were compared between the groups formed according to the demographic characteristics of the participants. Accordingly, the percentage of correct responses was significantly lower and the average response time was longer in the group aged 60 years and over, the oldest age group, compared to the other age groups (p<0.05). Again, among the groups determined according to education level, individuals with postgraduate education had the highest percentage of correct answers and the lowest response time (p<0.05). It was found that the group with "good and above" mobile device usage skills had a higher percentage of correct answers and a shorter response time than the group with "average and below" mobile device usage skills (p<0.05). Only the hours of daily mobile device use did not affect the percentage of correct answers and response times obtained from the application (p>0.05). However, all groups scored 90% and above in all categories, suggesting that the mobile application can be easily use in different demographic groups. 
Participants rated the mobile application we developed as "strongly usable" with the Mobile Application Usability Scale (MAUS) and showed their general satisfaction. The fact that all subscales of MAUS (Aesthetic, Color, Control, Entry, Fingertip, Font, Gestalt, Hierarchy, Animation and Transition) were rated as "usable" or "strongly usable" reveals that the our mobile application is considered to be sufficient by the participants in these aspects.