Mimari tasarımda konseptin çağdaş sanat müzeleri üzerinden değerlendirilmesi
The evaluation of concept in architectural design via contemporary art museums
Yazar: AYŞE UYAR
Danışman: PROF. DR. DİCLE AYDIN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Mimari tasarım eylemi, tüm tasarım eylemleri gibi karmaşık ve çok yönlüdür. Tasarım eylemini tam anlamıyla kavrayabilmek için tasarım problemlerinin nasıl tanımlandığı, tasarımın nasıl başladığı, tasarım sürecinin nasıl ilerlediği, tasarım sürecinde ortaya çıkan zorluklar ve çözüm önerileri gibi tasarıma dair birçok konuyu irdelemek gerekmektedir. Mimari tasarım sürecinde tasarımın bütünlüğünü koruyacak ve tasarım problemlerine çözüm bulmayı kolaylaştıracak ana fikir (konsept) tasarımın nasıl ilerleyeceğini de belirlemektedir. Çalışmada bu bağlamda mimari tasarım eylemi, mimari tasarım girdileri, tasarım süreci, konseptin oluşumu ve konseptin oluşumundaki girdiler ele alınmaktadır.
Tasarım eyleminin bütünüyle ele alınması sonucunda tasarım konseptinin belirlenmesindeki faktörlerin irdelenmesi çalışmanın birincil amacıdır. Bu bağlamda mimari tasarım konseptinin önemi, konseptin oluşumu ve konseptin mimari sonuca/ürüne nasıl yansıdığı çağdaş sanat müzeleri üzerinden değerlendirilmektedir. Çalışmanın amacı doğrultusunda bağlam, işlev, tasarımcı üslubu gibi mimari tasarım girdilerinin konsept oluşumundaki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmada tasarıma, tasarım sürecine, tasarım konseptine ilişkin yapılan literatür taramalarının ışığında çağdaş sanat müzeleri üzerinde konsept verilerinin betimsel analizi yapılmıştır. 
Analiz çalışması neticesinde çağdaş sanat müzelerinde konsepti belirleyen faktörlerin bağlam, işveren talepleri, tasarımcının üslubu, malzeme, strüktür, form, sirkülasyon, mekân organizasyonu, örnek binalar ve temsil olduğu görülmüştür.  Müzelerin konseptinin belirlenmesinde en önemli faktörün bağlam olduğu incelenen müzeler kapsamında tespit edilmiştir. Müzenin işlevi gereği sergilenen nesneler açısından konsepti belirlemede sirkülasyon ve mekân organizasyonu da etkili olmuştur. Müzelerin her biri bulunduğu kente değer katan ve kenti temsil eden simge yapılardır. Bu bağlamda müzelerin konseptleri temsil değerini belirlemede de rol oynamaktadır.  
Tasarımları birbirinden ayıran, tasarımı farklı kılan o tasarım için belirlenmiş konsepttir. Mimari biçime/sonuç ürüne ulaşırken yapılarda, özellikle bu tez kapsamında incelenen müze yapılarında, konseptle yola çıkıldığında bağlamla ilişki kurma, temsil değeri ve kente değer katma açılarından başarıya ulaşıldığı görülmüştür. Sonuç olarak müzelerde, tasarım konsepti ile kendilerinin de sergilenen obje olması sağlanmıştır.

Abstract:
Architectural design action, like all design actions, is complex and multifaceted. In order to comprehend the act of design fully, it is necessary to examine many design issues such as how design problems are defined, how the design begins, how process of the design progresses, the difficulties that arise in the design process and solutions. The main idea (concept) that will protect the integrity of the design in the architectural design process and facilitate finding solutions to design problems also determines how the design will progress. In this context, the study handles the architectural design act, architectural design inputs, the design process, the formation of the concept and the inputs in the formation of the concept.
The primary purpose of the study is to examine the factors in determining the design concept as a result of considering the design action completely. In this context, the importance of the architectural design concept, the formation of the concept and how the concept reflects on the architectural result / product are evaluated via contemporary art museums. In line with the purpose of the study, the effects of architectural design inputs such as context, function and designer style on concept formation were evaluated. In the study, descriptive analysis of the concept data on contemporary art museums was made in the light of literature reviews on design, the design process, and the concept of design.
As a result of the analysis study, it was seen that the factors determining the concept in contemporary art museums are context, employer demands, the style of the designer, material, structure, form, circulation, space organization, sample buildings and representation. Within the scope of the examined museums, it has been determined that the most important factor in determining the concept of museums is context. Space organization and circulation have also been effective in determining the concept in terms of the objects exhibited by necessity the function of the museum. Each of the museums are landmarks that representing the city and adds value to the city where it is located. In this context, the concepts of museums also play a role in determining the representation value.
What separates the designs from each other and makes the design different is the concept determined for that design. While reaching the architectural form / final product, it has been observed that especially in the museum buildings examined in this thesis, success has been achieved in terms of relating to the context, representation value and adding value to the city. As a result, it is ensured that they are also exhibited objects in museums with the design concept.