Türkiye'nin resmi kalkınma yardımları Afrika'ya yönelik sosyal altyapı ve hizmetler yardımlarının analizi (2005-2021) Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) örneği
Turkey's official development assistance an analysis of social infrastructure and services assistance to africa (2005-2021) case of Turkish Cooperation and Coordination Agency (TİKA)
Yazar: SERKAN KAYALAR
Danışman: PROF. DR. EMRAH AKBAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika ülkeleri = African countries ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Ekonomik yardımlar = Economic aids ; Kalkınma yardımları = Development assistances ; Sosyal yardım = Social assistance ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı = Turkish International Cooperation and Development Agency ; Yardımlar = Aids

Özet:
Türkiye 2000'li yılların başından itibaren ekonomik ve siyasi istikrarı ile uluslararası kalkınma işbirliği alanında etkili bir aktör olarak öne çıkmakta ve yükselen (emerging) donör ülkeler arasında gösterilmektedir. 2005 yılında Afrika Yılı ilanı ile kıtada da yardım faaliyetleri yoğunlaşmıştır. Bu çalışmada, Türkiye'nin kalkınma yardımlarının uygulanmasından ve koordinasyonundan sorumlu kurumu TİKA'nın Afrika'ya yönelik sosyal altyapı ve hizmetler sektöründeki faaliyetleri (2005-2021) doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. TİKA tarafından Afrika'da gerçekleştirilen projelerin yüzde 74'ünü sosyal projeler oluşturmakta, kıtanın kalkınma öncelikleri doğrultusunda sırasıyla idari sivil altyapılar, eğitim ve sağlık alanları öne çıkmaktadır. TİKA, Türkiye'nin tarihi bağlarının olduğu kuzey Afrika coğrafyasında faaliyet yürütmekle birlikte, kalkınma projelerini Sahra altı Afrika'sına yoğunlaştırmakta, özellikle kırılgan ülkelerin altyapısının güçlendirilmesine öncelik verdiği görülmektedir. Ofislerin bulunduğu Afrika ülkelerinde daha fazla proje gerçekleştirilirken, proje süreçleri hızlı, somut ve orta ölçekli bütçelerle yürütülmektedir. Bu yaklaşım Türk Tipi Kalkınma İşbirliği Modeli olarak nitelendirilmektedir. Kuramsal olarak bakıldığında ise, TİKA'nın Afrika'daki kalkınma yaklaşımı, Amartya Sen'in insanı merkeze koyan, bireysel ve sosyal kapasitelerin artırılmasına vurgu yapan Amartya Sen'in yapabilirlik (capability) yaklaşımı ile örtüşmektedir.

Abstract:
Since the beginning of the 2000s, Türkiye has come to the fore as an effective actor in the field of international development cooperation with his economic and political stability and is shown among the emerging donor countries. With the declaration of the Year of Africa in 2005, aid activities has intensified in the continent. In this study, the activities of TİKA, the agency responsible for the implementation and coordination of Turkey's official development assistance, in the social infrastructure and services sector for Africa (2005-2021) were analyzed by document analysis method. In line with the development priorities of the continent, 74 percent of the projects, carried out by TİKA, belongs to the social projects, respectively administrative civil infrastructures, education and health sectors focused. While TİKA operates in the Northern Africa, where Turkey has historical ties, it mainly focuses its development projects on Sub-Saharan Africa, and gives priority to strengthening the infrastructure of fragile states. While more projects are carried out in African countries in which programme coordination offices are located, project process is fast and concrete and has medium-sized budgets. This approach is described as the Turkish-type Development Cooperation Model. From a theoretical point of view, TİKA's approach to development in Africa conforms with Amartya Sen's capability approach, which puts people at the center and emphasizes increasing individual and social capacities.