Kolelitiazisli hastaların beslenme durumu ve akdeniz diyetine uyumun değerlendirilmesi
Nutritional status of patients with cholelithiasis and evaluation of their compliance to mediterranean diet
Yazar: AYŞE SENA BİNÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE ARITICI
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Kolelityaz = Cholelithiasis ; Safra kesesi hastalıkları = Gallbladder diseases ; Safra taşları = Gallstones

Özet:
Bu çalışma, kolelitiazis (safra kesesi taşı) tanısı alan bireylerin beslenme durumları ve Akdeniz diyet uyumlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 50 kolelitiazis tanılı vaka ve 50 sağlıklı kontrol olmak üzere 18-65 yaş 100 birey dahil edilmiştir. Beslenme durumları besin tüketim sıklık ve İçecek Tüketim (BEVQ-15) anketleriyle sorgulanırken; Akdeniz diyet uyumları Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) ile değerlendirilmiştir. Vaka grubundaki kadın bireylerin vücut ağırlıkları, beden kütle indeksi (BKİ), bel çevresi ve vücut yağ oranları ile (p<0,01); erkek bireylerin vücut yağ oranları kontrol grubundan yüksek saptanmıştır (p<0,05). Kadın bireylerin vaka grubundaki günlük yiyecek ve içeceklerden alınan toplam enerjileri, yiyeceklerden alınan toplam yağ, karbonhidrat, n-6 yağ ve doymuş yağ asit miktarları kontrol grubundan yüksek (p<0,05); posa, B1, B6, A ve C vitaminleri ile potasyum ve demir miktarları kontrol grubundan düşük saptanmıştır (p<0,05). Vaka grubundaki erkek bireylerin günlük yiyecek ve içeceklerden alınan toplam enerjileri, yiyeceklerden alınan toplam yağ, doymuş yağ asit ve kolesterol miktarları kontrol grubundan yüksek (p<0,05); posa, B1, B6, E ve C vitaminleri ile potasyum ve kalsiyum miktarları kontrol grubundan düşük saptanmıştır (p<0,05). Vaka grubundaki bireylerin Akdeniz diyet uyumları kontrol grubundan düşük bulunmuştur (p<0,01). Vaka grubundaki erkek bireylerin BKİ (r: -0,486), bel çevresi (r: -0,407) ve vücut yağ oranı (r: -0,521) ölçümleriyle Akdeniz diyet uyumu arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Bu çalışma sonunda, safra kesesi taşı oluşumunda diyetle alınan enerji, makro ve mikro besin ögelerinin, Akdeniz diyet modeline uyumun ve antropometrik ölçümlerin önemli etkisinin olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the nutritional status and Mediterranean diet compliance of individuals diagnosed with cholelithiasis. 100 individuals participated in this study, ages between 18-65, 50 cases with cholelithiasis and 50 were healthy. Mediterranean diet compliance was evaluated with the Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS). Total energy amounts taken from food and beverages, total fat, carbohydrate, n-6 fatty acid and saturated fatty acid amounts taken from food by women from the case group were higher than control group (p<0,05), but amounts of fiber, B1, B6, A and C vitamins, potassium and iron were lower than the control group (p<0,05). Total energy amounts taken from food and beverages, total fat, saturated fatty acid and cholesterol amounts taken from food by men from the case group were higher than control group; but amounts of fiber, B1, B6, E and C vitamins, potassium and calcium were lower than the control group. When made a comparison between cases and controls, cases were lower to Mediterranean diet compliance (p<0,01). According to the statistics male of case group had negative correlation between BMI (r: -0,486), waist circumference (r: -0,407), body fat ratio (r: -0,521)  and Mediterrenean diet (p<0,05). The study found out that; dietary energy, macro and micronutrients, compliance with the Mediterranean diet model and anthropometric measurements had an important effect on the formation of gallstone.