Türkiye'nin Doğu Akdeniz kıyılarında sıcaklık ve yağış trend analizleri ve ekstrem hadiseler
Analys of temperature and precipitation trends and anomalous phenomena in the Eastern Mediterranean coasts of Turkey
Yazar: GÜLTEN İÇEL
Danışman: DOÇ. DR. BARBAROS GÖNENÇGİL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Akdeniz bölgesi = Mediterranean region ; Coğrafya = Geography ; Doğu Akdeniz bölgesi = Eastern Mediterranean region ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Sıcaklık = Temperature ; Yağışlar = Rainfall ; İklim = Climate ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Bu çalışmanın amacı: Türkiye'nin Doğu Akdeniz Kıyıları'nda iklimin en önemli iki elemanı olan sıcaklık ve yağışta görülen değişikliklerin varlığını, ne şekilde geliştiğini; sıcaklık ve yağışta meydana gelen değişimlere bağlı olarak ekstrem hadiselerin oluş zaman ve sıklıklarını analiz etmektir.Test ve analizler için SPSS paket programı kullanılmıştır. Aylık, yıllık, mevsimlik sıcaklık ortalamaları ile aylık, yıllık, mevsimlik yağış toplamlarına ANOVA (tek yönlü varyans analizi), Tukey_HSD gruplama testi, Mann_Whitney U testleri uygulanmıştır. SPSS ve MINITAB paket programlarında grafik ve trend eğrileri çizilerek, trend eğrilerindeki artış ve azalış eğilimleri saptanmıştır.Yapılan test ve analizler ile grafik trend eğrileri sonucunda elde edilen başlıca bulgular şöyle özetlenebilir: En soğuk ayın Ocak, en sıcak ayın Temmuz olduğu Doğu Akdeniz Kıyılarımızda; kendini kuvvetli belli eden bir kış mevsimi yoktur. Sonbahar ile başlayan değişkenlik Kış aylarında en üst seviyedir. Çalışma sahasında ele aldığımız 11 meteoroloji istasyonuna ait yıllık ortalama sıcaklık grafiklerinin trend eğilimleri artış göstermektedir ve bu artış 1992 yılından sonra daha belirgindir. Adana istasyonu dışında diğer 10 istasyonda 1992 yılı öncesi ve sonrası yıllar arasında en az 0,3°C, en fazla 1°C olmak üzere sıcaklık farkı vardır. Ayrıca, İlkbahar, Yaz ve Sonbahar mevsimlerine ait ortalama sıcaklıkların trendlerinde artış görülmektedir.1975-2006 yılları arasında Silifke'den Samandağ'a kadar olan çalışma alanımızda yıllık toplam yağışlar, İlkbahar mevsimi toplam yağışları ile Kış mevsimi toplam yağışlarda trend azalma eğilimine sahiptir. Yaz mevsiminde yağışta önemli bir değişiklik görülmezken, Sonbahar toplam yağışları artma eğilimindedir.Yağışlı günler ve yağış yoğunluklarında görülen eğilimler kısa süreli ani yağışların arttığı ihtimalini güçlendirdiği gibi insan faaliyetlerinin etkisi ile sel riskini de arttırmaktadır. Son yıllarda fırtına sayılarında görülen artışlar, değişen hava koşulları nedeniyle önümüzdeki yıllarda da devam edebilir.

Abstract:
This work aims to analyze the existence, manner, frequency and dates of extreme phenomena caused by changes in temperature and precipitation, both of which are the most significant climatic elements on the eastern Mediterranean coast of Turkey.SPSS pack program has been used for tests and analysis. ANOVA ( unilateral variance analysis), Tukey HSD grouping test and Mann Whitney U tests have been applied both to monthly, annual and seasonal average temperatures and total precipitations.The chief findings obtained through the tests and analysis conducted and by means of the graphic trend curves is as follows: There is no harsh winter on the eastern Mediterranean coast of Turkey where the coldest month is January and the hottest July. The changeability that starts with autumn reaches maximum levels in winter. The trend of annual average temperature graphics viewed in 11 meteorological stations shows an increase and this increase is more apparent after the year 1992. In all 10 of the stations except the one in Adana, the difference of temperature between the years before and after 1992 is 0,3°C at least and 1°C at most. Furthermore, an increase can be observed in the trends of average temperatures in spring, summer and autumn.The annual total precipitation in our worksite covering the region stretching from Silifke to Samandağ between the years 1975 and 2006 shows a decline in total spring precipitation and total winter precipitation. While there is no significant change in precipitation in summer, there is an increase in total autumn precipitation.The trends seen in rainy days and amount of rain gives more credibility to the possibility that torrents are increasing and it also increases the risk of floods through the interfering contribution of human activities. The increase observed in the number of storms over the recent years is likely to continue in the years to come due to changing weather conditions.