Ankara alışveriş merkezleri biçimlendirme yaklaşımlarının görsel etki değerlendirmesi
Visual effect evaluation of Ankara shopping centers? forming approaches
Yazar: OĞUZ ABDULLAH SÖNMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. M. TAYFUN YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Alışveriş merkezleri = Shopping centers ; Görsel analiz = Visual analysis ; Mimari tasarım = Architectural design

Özet:
Endüstri devrimi öncesi gotik, rönesans, barok veya yerel geleneksel stiller gibi tüm kültürel ürünleri kapsayan üslupsal yaklaşımlar farklı dönem ve uygarlıkların belirleyici karakteristiklerini taşırken; modern mimarlık dönemi ile değişerek; farklı kültürel, ekonomik, sosyolojik ve teknolojik yapılanmaya bağlı olmayan rasyonel ve universalist olarak tanımlanan mimari biçimlenme ve kentsel doku oluşmuştur.Modernizmin bu rasyonel yaklaşımı ise; günümüz postmodern kültür ve onun toplumsal ürünlerinden biri olan mimarlıkta da değişim göstermiştir. Günümüzde mimarlık ürünü olan binalar global ekonomik anlayış içerisinde bir tüketim aracı haline gelmiştir. Bu yaklaşımda, popülerlik, biçimsel özgünlük ve kullanıcı tarafından çekici bulunmak amacı farklı bir kültür ortamı oluşturmuştur.Bu anlayış içerisinde, günümüz alışveriş merkezleri gerek işlev bağlamında tüketim sisteminin en önemli aracı haline dönüşürken, mimari kimlik arayışları da bu yapı tipinin diğer önemli tasarım ölçütü haline gelmiştir.Bu çalışmada Ankara'da son 20 yıl içerisinde gerçekleştirilen alışveriş merkezlerinin biçimlenme anlayışları ?Binanın Kentsel Dizge Ölçeğindeki Analizi? ve ?Bina Ölçeğinde Görsel Analiz? bağlamında iki ana yöntem başlığı ile analiz edilmiştir.Binanın Kentsel Dizge Ölçeğindeki Analizi bağlamında ; bu bina örnekleri, modern dönem analiz yaklaşımı olan Kevin Lynch'in hareket halinde görsel algı, post-modern çözümleme yaklaşımı olarak da R.C.Venturi'nin yapı kabuğu ile mesaj iletilmesi bağlamında güncel görsel algı yaklaşımları ile değerlendirilmiştir.Bina ölçeğinde görsel analiz grubundaki incelemeye ise, mekan örgütlenmesi konu dışında tutularak, dış kompozisyon bağlamında yaklaşılmıştır. Rob Krier, J.Joedicke, P. Carl'ın analiz yaklaşımları ile mekansal etki, çevre ölçeğinde görsel etki, geometrik kurgu, ölçek-oran, ritm, denge-simetri, algı odağı başlıkları altında değerlendirmeler yapılmıştır.Bu çalışmanın sonucunda, güncel mimari biçimlenme anlayışlara sahip bu binaların belirtilen analiz yöntemleri ile değerlendirilmesi ile nesnel veriler elde edilmiştir. Bu nesnel bulguların ilerki tasarım süreçleri için tasarım girdileri sağlaması tezin özgün amacıdır.Bilim Kodu: 802.1.099Anahtar Kelimeler: Alışveriş merkezleri,Görsel analiz,Mimari Tasarım,Sayfa Sayısı: 181Tez Yöneticisi: Yrd.Doç.Dr. Tayfun YILDIRIM

Abstract:
While the styles and approaches used to bear the determinative characteristics of different eras and civilizations prior to Industrial Revolution, they have changed in parallel to modern architecture era, thus architectural formation and urban pattern, defined as rational and universalistic as well as not dependent on various cultural, economic, sociological and technological structuring, has come into being.The rational approach of modernism has also undergone a change in architecture which is one of the present postmodern culture and its social products. The buildings, fruit of architecture at present, has turned out to be a consumption means within the scope of global economic mindset. In this approach, popularity, stylistic individuality and the objective of being attractive by the user has created a different cultural atmosphere.By means of this approach, while present shopping malls has become the most important means of consumption system in terms of function, architectural identity seek has become another significant design criterion of this structure type.In this paper hereby, the formation mindset of shopping malls shaped within the past two decades in Ankara is analyzed with the title of two main methods in the context of ?Analysis of Building in Urban System Scale? and ?visual Analysis in Building Scale?.It is approached to evaluation in the Analysis of Building in Urban System Scale is concerned, it is evaluated and assessed with current visual perception approaches within the context of conveying message with visual perception in action of Kevin Lynch which is a modern period analysis approach, and structure shell of R. C. Venturi as post ? modern analysis approach.As far as visual analysis group in building scale in the context of external composition by excluding space organization. With the analysis approach of Rob Krier, J. Joedicke and P. Carl, some assessments and evaluations have been made considering the concepts of spatial effect, visual effect in environmental scale, geometrical construct, scale ? proportion rhythm, balance ? symmetry and perception focus.Upon the conclusion of this study, some objective data have been received through evaluating and assessing these buildings, bearing present architectural formation mindset, with mentioned analyzing methods. The main objective of this thesis is that these objective findings should provide design entry for the future design processes.Key Words: Shopping Centers,Visual Analysis, Architectural Design