Proprioseptif duyunun yaşa bağlı olarak değişiminin incelenmesi
Examination of the change in proprioceptive sense with age
Yazar: FATİH ÖZEN
Danışman: PROF. DR. LEVENT ÖZTÜRK
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Ayak bileği = Ankle ; Diz = Knee ; Duruş = Posture ; Propriyosepsiyon = Proprioception ; Yaş faktörleri = Age factors

Özet:
Dünya nüfusu ve ülkemiz nüfusu her geçen yıl hızla yaşlanmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü 65 yaşı üzerindeki insanları yaşlı birey olarak kabul etmektedir. Yaşlı nüfusun 2050 yılına kadar 1,4 miyara ulaşması beklenmektedir. Hareket, yürüme, kol ve bacakların kullanımı hayat idamesi için gerekli olan günlük rutinlerimizdendir. Yürüken, ayakta dururken ve diğer birçok fiziksel aktivite sırasında azami postural stabilizasyon ve denge gerekmektedir. Yaşlılarda postural stabilizasyon ve denge yeteneklerinin azaldığı buna bağlı olarak da düşmelerin arttığı görülmektedir. Düşmeler ve düşmelere bağlı ikincil olarak gelişen olumsuz durumlar büyük oranda mortalite ve morbiditeye neden olmaktadır. Dengenin bozulmasına etkili bir şekilde yanıt verilememesi kalça, bilek veya kafada kalıcı veya ölümcül yaralanmalara neden olabilmektedir. Bu durumda genellikle  kas, kemik kitlesi genç yetişkinlere göre daha düşük oranda olan olan yaşlı yetişkinlerde büyük olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Denge ve doğru postürün oluşturulmasında da ayak bileği ve dize bağlantılı kaslarla alakalı optimum propriosepsiyon algısı ve motor yanıtlar önem arz etmektedir. Ayak bileği eklemi ve diz eklemi propriosepsiyonun yaşla birlikte nasıl bir değişim gösterdiğini araştırdık. Çalışmamızda yaşları 30 ile 69 arasında olan, araştırmayı olumsuz etkileyebilecek sağlık kusurları bulunmayan, toplam 80 gönüllüden oluşan çalışma grubunu dört alt yaş grubuna (Grup 1, 30-39; Grup 2, 40-49; Grup 3, 50-59; Grup 4, 60-69) ayırdık. Ayak bileği ekleminin ve diz ekleminin propriosepsiyonunu açı yeniden oluşturma, eklem pozisyon eşleştirme yöntemlerine göre test ettik. Ayak bileği ekleminde referans ölçü 110', diz ekleminde referans ölçü 140' olarak belirledik. Her yöntem ve eklem için 3 ölçüm aldık. Ölçümlerin ortalamasını ve sapma değerlerini not aldık. Gruplar arasında yaş ortalaması bakımından anlamlı fark görüldü. Diğer yandan boy, kilo ve beden kitle indeksi açısından dört grup birbirine benzer özellikler gösterdi. Grupların cinsiyet dağılımında her grupta 10 kadın ve 10 erkek yer aldığı için grupların cinsiyet dağılımı da benzerdi. Açı yeniden oluşturma yönteminde gruplar arasında diz eklemi propriosepsiyonunda anlamlı bir farklılık (0,014) bulduk. Propriosepsiyonun yaşla birlikte diz ekleminde düştüğünü gördük. Gönüllüler erkek ve kadın olmak üzere cinsiyete bağlı altgrup değerlendirmesine alındığında,  kadınlarda açı yeniden oluşturma testinde ayak bileği propriosepsiyonun yaşla değişim gösterdiği, erkeklerde yine aynı testte diz eklemi propriosepsiyonunda anlamlı farklılılar saptanmıştır. Yaş bakımından komşu gruplar arasında birbirine yakın sonuçlar görüldüğü, yaş farkının artmasıyla proprioseptif değerlendirmede hata oranının arttığı görülmüştür. Araştırmamız daha önce yapılan propriosepsiyoun yaşla birlikte diz ekleminde azaldığını savunan çalışmaları desteklemiştir. Ancak ölçüm yöntemlerinin sonuçlarının paralellik göstermemesi daha çok eklemde ve farklı yöntemlerle daha çok araştırmanın yapılmasının gerekliğinin göstergesidir. Araştırmamız yaşlılıkta propriosepsiyon değişim mekanızması anlama üzerine planladığı için yetişkin olmayanlar ve çocuklar araştırmaya alınmamıştır. Benzer çalışmaların küçük yaş gruplarında yapılmasında yararlılık vardır. Yaşlanmayla birlikte azalan propriosepsiyonu geliştirme yönünde yapılacak çalışmaların planlanması, yaşlılarda düşmelerin ve düşmelere bağlı olumsuz sonuçların azaltılmasında büyük katkısı olacaktır.

Abstract:
The world population and the population of our country are aging rapidly every year. The World Health Organization considers people over the age of 65 as elderly individuals. The elderly population is expected to reach 1.4 billion by 2050. Movement, walking, use of arms and legs are among our daily routines that are necessary for survival. Maximum postural stabilization and balance are required while walking, standing and many other physical activities. It is observed that postural stabilization and balance abilities decrease in the elderly, and accordingly falls increase. Falls and adverse conditions secondary to falls cause a great deal of mortality and morbidity. Failure to respond effectively to disturbance of balance can result in permanent or fatal injuries to the hip, wrist, or head. In this case, it causes major negative consequences in older adults, who usually have lower muscle and bone mass than younger adults. Optimum proprioception perception and motor responses related to ankle and knee related muscles are important in creating balance and correct posture. We investigated how ankle joint and knee joint proprioception change with age. In our study, the study group consisting of a total of 80 volunteers aged between 30 and 69, who did not have any health defects that could adversely affect the research, was grouped into four sub-age groups (Group 1, 30-39; Group 2, 40-49; Group 3, 50-59; Group 4, 60-69). We tested the proprioception of the ankle joint and knee joint according to the angle reconstruction, joint position matching methods. We determined the reference size as 110' in the ankle joint and 140' in the knee joint. We took 3 measurements for each method and joint. We noted the mean and deviation values of the measurements. There was a significant difference between the groups in terms of mean age. On the other hand, the four groups showed similar characteristics in terms of height, weight and body mass index. The gender distribution of the groups was similar as there were 10 women and 10 men in each group. We found a significant difference (0.014) in knee joint proprioception between the groups in the angle reconstruction method. We found that proprioception declines with age in the knee joint. When the volunteers were evaluated in subgroups based on gender as male and female, ankle proprioception in the angle reconstruction test in females changed with age, and in males, significant differences were found in knee joint proprioception in the same test. It was observed that the results were close to each other in terms of age, and the error rate in proprioceptive evaluation increased with the increase in age difference. Our research supported previous studies that argued that proprioception decreases with age in the knee joint. However, the fact that the results of the measurement methods do not show parallelism is an indication that more research should be done in more joints and with different methods. Because our research was focused on understanding the proprioception change mechanism in old age, minors and children were not included in the study. It is useful to conduct similar studies in younger age groups. Planning of studies to improve proprioception, which decreases with aging, will have a great contribution in reducing falls and the negative consequences of falls in the elderly.