Türkiye'deki atla tedavi merkezleri ve bu merkezlerdeki atların özellikleri
Equine asisted therapy centers in Türkiye and characteristics of horses in these centers
Yazar: ÜNAL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ŞEKER
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zooloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'deki atla tedavi merkezlerinin ve merkezlerdeki atların bazı özelliklerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, kamuya ait 16 ve özel sektöre ait 9 adet olmak üzere toplam 25 adet atla tedavi merkezinde yürütülmüştür. Çalışmanın materyalini, ilgili merkezlerdeki kişilerle yapılmış anketlerden ve yapılan değerlendirmelerden elde edilen veriler oluşturmuştur. Bu çalışmada, 25 tedavi merkezinin ortalama 6.5 yıldır faaliyet gösterdikleri, bu merkezlerde en fazla Otizm (%84.0), Serebral Palsi (%64.0) ve Down Sendromunun (%60.0) tedavi edildiği, tedavi edilen hastaların en fazla 7-18 yaşındakiler olduğu, hastaların merkezlere en çok sosyal medya yoluyla yönlendirildiği saptanmıştır. İncelenen merkezlerin 12 tanesinde hem kapalı hem açık manejler bulunduğu, 20 adet merkezde tedavinin kum zeminde yapıldığı, merkezlerin %60.0'ında tedavi uygulamalarından ücret alınmadığı, ücret karşılığı tedavi uygulayan merkezlerde ise ücretin hasta veya hasta yakınları tarafından karşılandığı belirlenmiştir. Merkezlerdeki ortalama at sayısı 4±0,64 baş olup atların %96.0'sı yurt içinden temin edilmiştir. Atların % 47.1'si Pony-midilli, %35.3'ü melez, %31.0'i aygır, ve %19.0'u ise iğdiştir. Yaş ortalaması 13±0.6, canlı ağırlık ortalaması 372.0±14.63 kg olarak belirlenen tedavi atlarının seçimi sırasında en fazla mizaç ve cidago yüksekliğine önem verilmektedir.  Atlarının %91.0'i sakin mizaçlıdır,  merkezlerin %24.0'ünde tedavi atlarına herhangi bir eğitim verilmemekte, eğitim veren merkezlerde ise en fazla duyarsızlık eğitimi (%32.0) verilmektedir. Merkezlerde, atların tedavi amaçlı günlük çalışma süreleri ortalama 170±20.4 dk, atların gün içerisinde tedavi amaçlı en uzun çalışma süresi ise 480 dakikadır. Sonuç olarak, merkezlerin sahip oldukları atları ve fiziksel özellikleri bakımından yeterli sayılabilecek durumda olmalarına rağmen; tedavi ekibi ve tedavi güvenliği bakımından yetersiz oldukları, yapılan tedavi uygulamalarının ise genel olarak teknik ve bilimsel olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
This study was carried out to determine some characteristics of equine therapy centers in Türkiye and the horses in the centers. The study was carried out in a total of 25 horse therapy centers, including 16 public and 9 private centers. The material of the study consisted of data obtained from surveys conducted with individuals in the relevant centers and evaluations made based on these data. In this study, it was found that the 25 horse therapy centers have been operating for an average of 6.5 years, with the highest number of treatments being for Autism (84.0%), Cerebral Palsy (64.0%), and Down Syndrome (60.0%). The majority of treated patients were between the ages of 7-18, and it was determined that patients were mostly referred to the centers through social media. Among the examined centers, 12 had both indoor and outdoor arenas, and treatment was conducted on sand surfaces in 20 centers. It was found that no fees were charged for treatment in 60.0% of the centers, while in centers where fees were charged, they were covered by the patients or their families. The average number of horses in the centers is 4±0.64, and 96.0% of the horses were obtained domestically. Of the horses, 47.1% are pony-crossbreeds, 35.3% are hybrids, 31.0% are male, and 19.0% are castrated. The average age is determined to be 13±0.6, with an average live weight of 372.0±14.63 kg for the selected therapy horses. During the selection process, emphasis is placed on temperament and withers height. In centers where % of the horses have a calm temperament, no training is provided to the therapy horses, while in centers, where provide training, the horses receive desensitization training (32.0 %) to the maximum extent. The average daily working time for therapy purposes is approximately 170±20.4 minutes, with the longest working time within a day being 480 minutes. Consequently, although the centers have a sufficient number of horses with suitable physical characteristics, they are found to be inadequate in terms of having a qualified therapy team and ensuring therapy safety. The conducted therapy practices are generally deemed to be lacking in technical and scientific aspects.