Sağlık iletişimi sorunlarının hasta güçlendirme ve dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme davranışı ile ilişkisi
The relationship of health communication problems with patient empowerment and health information obtaining behavior from digital environments
Yazar: ŞEYMA TEMEL
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE GÜZEL
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Günümüzde hastalar ve sağlık profesyonellerinden kaynaklanan çeşitli sağlık iletişimi sorunları yaşanabilmektedir. Hastaların kendilerini ifade edememeleri, kısıtlı süreçte görüşme sağlanması, hastaların sağlık kurumlarına başvurdukları anda hassas olması gibi sebepler sağlık profesyonelleri ile iletişimi güçleştirmekte ve hastaların tıbbi terimleri anlamaması, tedavi sürecinin karmaşık hale gelmesi gibi sorunlara yol açabilmektedir. Bu sorunlar neticesinde hastalar sağlık hizmeti almadan önce dijital ortamlardan bilgi almaya yönelmektedir. Diğer yandan hastanın sağlığıyla ilgili kararlara katılımının sağlanması ve sorumluluk üstlenmesi olarak nitelendirilen hasta güçlendirme kavramı sağlık iletişimde yaşanan sorunlar doğrultusunda olumsuz etkilenmektedir. Literatür incelendiğinde bu kavramların ilişkisini araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu doğrultuda sağlık iletişimi sorunlarının dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme ve hasta güçlendirme kavramları ile ilişkisini incelemek amacıyla bu çalışma gerçekleştirilmiştir. 
Bu araştırma Konya ilinde yaşayan 1064 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış olan 3 alt boyut 13 sorudan oluşan Sağlık iletişimi sorunları ölçeği, 10 sorudan oluşan dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme ve teyit etme ölçeği, 5 alt boyut ve 37 maddeden oluşan hasta güçlendirme ölçeği kullanılmıştır. Veriler Google forms aracılığıyla çevrimiçi toplanmıştır. Araştırma kapsamında SPSS v. 26 kullanılarak frekans analizi, ölçeklere verilen cevapların aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanarak tanımlayıcı istatistikleri yapılmıştır. Elde edilen verilerin normal dağılıma uygunluğunu tespit etmek için Kolmogorov-Smirnov normallik analizi yapılmıştır. Daha sonra çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılarak değişkenler arasında t testi ve ANOVA analizi yapılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler arasındaki istatistiksel ilişkilerin tespit edilmesi amacıyla korelasyon ve doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır.
Çalışma sonucunda, kadınların sağlık iletişimi sorunları ve dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme oranlarının erkeklere göre daha yüksek hasta güçlendirme algısının ise daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Genç katılımcıların ileri yaştaki katılımcılara göre daha fazla sağlık iletişimi sorunları yaşadığı ve dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme davranışlarının daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Sağlık iletişimi sorunları ile dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme davranışı arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki, hasta güçlendirme arasında da anlamlı fakat negatif yönde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme ve hasta güçlendirme arasında negatif yönlü ve zayıf düzeyde anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Yapılan regresyon analizleri sonucunda Sağlık iletişimi sorunları hastanın hasta güçlendirmeyi negatif yönde dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme ve teyit etme davranışını pozitif yönde yordadığı kanısına varılmıştır. Ayrıca dijital ortamlardan sağlık bilgisi edindikçe hasta güçlendirmenin de arttığı tespit edilmiştir. 
Anahtar Sözcükler: dijital ortamlardan sağlık bilgisi edinme; hasta güçlendirme; sağlık iletişimi sorunları

Abstract:
Nowadays, various health communication problems may arise between patients and healthcare professionals. Reasons such as patients' inability to express themselves, limited meetings, and patients' sensitivity when applying to healthcare institutions make communication with healthcare professionals difficult and may lead to problems such as patients not understanding medical terms and the treatment process becoming complicated. As a result of these problems, patients tend to get information from digital environments before receiving healthcare services. On the other hand, the concept of patient empowerment, which is defined as ensuring the patient's participation in decisions regarding his health and assuming responsibility, is negatively affected by the problems experienced in health communication. When the literature was examined, no study was found that investigated the relationship between these concepts. In this regard, this study was carried out to examine the relationship between health communication problems and the concepts of obtaining health information from digital environments and patient empowerment.
This research was conducted with 1064 participants living in Konya. In the study, the Health Communication Problems Scale consisting of 3 sub-dimensions and 13 questions, the Turkish validity and reliability of which were tested, the scale of obtaining and confirming health information from digital environments consisting of 10 questions, and the patient empowerment scale consisting of 5 sub-dimensions and 37 items, were used. Data was collected online via Google forms. Within the scope of the research, SPSS v. Frequency analysis was used using 26, and descriptive statistics were made by calculating the arithmetic means and standard deviations of the answers given to the scales. Kolmogorov-Smirnov normality analysis was performed to determine the suitability of the obtained data for normal distribution. Then, t test and ANOVA analysis were performed between the variables by looking at the skewness and kurtosis values. Correlation and linear regression analyzes were applied to determine the statistical relationships between the scales used in the research.
As a result of the study, it was determined that women's health communication problems and the rate of obtaining health information from digital environments were higher than men, and their perception of patient empowerment was lower. It is understood that young participants have more health communication problems than older participants and their behavior of obtaining health information from digital environments is higher. It was determined that there was a significant and positive relationship between health communication problems and the behavior of obtaining health information from digital environments, and a significant but negative relationship between patient empowerment. A negative and weakly significant difference was detected between obtaining health information from digital environments and patient empowerment. As a result of the regression analyses, it was concluded that health communication problems negatively predicted the patient's patient empowerment and positively predicted the patient's behavior of obtaining and confirming health information from digital environments. It has also been found that patient empowerment increases as we obtain health information from digital environments.
Keywords: health communication problems; obtaining health information from digital environments; patient empowerment