İslam Kerimov Dönemi Özbekistan Cumhuriyeti dış politikasının gelişimi ve Türkiye–Özbekistan ilişkilerine genel bakış: 1991-2016
Development of the foreign policy of the Republic of Uzbekistan during the Islam Karimov period and an overview of Turkish–Uzbek political relations: 1991–2016
Yazar: NASIBA YUSUPOVA
Danışman: PROF. DR. EROL ESEN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Kerimov, İslam = Kerimov, İslam ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Özbek ilişkileri = Turkish-Uzbek relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Özbekistan = Uzbekistan

Özet:
Tarihsel perspektiften bakıldığında, Merkezi Asya olarak bilinen coğrafi bölgeden
tarih boyunca Horasan, Maveraünnehr, Turan, Türkistan, Orta Asya diye bahsedilmiştir.
Özbek ve Türk devletlerinin temeli bu coğrafyada atılmıştır, o yüzdendir ki ilişkileri binlerce
yıllık köklü bir geçmişe dayanmaktadır, Özbekistan ve Türkiye devletleri – 'iki devlet tek
millet' olarak tanımlanmaktadır.
Sovyetler Birliği'nin dağılması sonucu kurulan beş bağımsız Orta Asya
Cumhuriyetlerinin bağımsızlığını, milli egemenliğini kutlayan Türkiye olmuştur. Özbekistan,
Orta Asya bölgesindeki en önemli demografik yapıyı içeren, yer altı zengin kaynaklarıyla
stratejik, bulunduğu coğrafi yapıyla jeopolitik öneme sahip ülkedir. Bölgenin lider ülkesi
potansiyelini taşımaktadır. Etnik ve kültürel yapıdan Türk halkıyla en çok yakınlık ve
benzerlik taşıdığı nedeniyle Türkiye açısından Orta Asya kapısını açacak anahtar
niteliğindedir. Türkiye – Özbekistan ilişkileri ilk başlarda kardeşlik ve dostluk çerçevesinde
başlamış olmasına rağmen yaklaşık otuz yıllık inişli çıkışlı seyir izlemektedir.
Bu tez, Horasan ve Maveraünnehr topraklarında ilk Türk oluşumlarının meydana
gelmesiyle başlayan tarihten başlayarak Özbeklerin sahneye çıkışından günümüze kadar en
önemli olayları anlatan bir çizgi izlemektedir. Sovyetler Birliği sonrasında Özbekistan ve Orta
Asya ülkelerinin yaşadığı siyasi süreçlerin genel hatları analiz edilmektedir. Tez, İslam
Kerimov dönemi Türkiye ve Özbekistan'ın siyasi ve diplomatik ilişkilerini 4 döneme ayırarak
'Yakınlaşma ve Kaynaşma Dönemi', 'Çalkalanma Dönemi', 'Aşılamayan Kriz Dönemi' ve
'İlişkileri Gözden Geçirme Dönemi' boyutunda ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler: Türkiye, Özbekistan, Orta Asya, Dış Politika, Uluslararası ilişkiler

Abstract:
From a historical perspective, the geographical region that we know as Central Asia
has been called throughout history as Khorasan, Transoxiana, Turan, Turkestan, and Central
Asia. The foundations of the Uzbek and Turkish states were laid in this geography, and that is
why their relations have a long history of thousands of years. Moreover, they were defined as
"two states-one nation".
Turkey was the first state who recognized new Turkic Republics established as a result
of the Soviet Union's disintegration. Uzbekistan is a country with the most important
demographic structure in the Central Asian region. It has strategic value with underground
resources and geopolitical importance with its geographical structure. It carries the potential
of the leading country in the region. As the country shares the most similarity in cultural and
ethnic structures with Turkish people, it can be considered for Turkey as the key to Central
Asia. Although the relations between Turkey and Uzbekistan, which began in the framework
of brotherhood and friendship at first, followed about thirty years of uneven course.
This thesis follows a timeline that tells the most important events from the emergence
of the first Turkic foundations on the lands of Khorasan and Transoxiana to the appearing of
Uzbeks and leading to the present of the state. The political processes between Uzbekistan
and Central Asia after the Soviet Union are analyzed in broad strokes. The thesis tackles the
political and diplomatic relationships of Turkey and Uzbekistan in Islam Karimov's era
dividing it into four periods: 'Convergence and Fusion Era,' 'Churning Period', 'Unsurpassable
Crisis Era' and 'Relations Review Period'.

Keywords: Turkey, Uzbekistan, Central Asia, Foreign Policy, International Relationships