Günümüz erkek giyimindeki ve erkek imgesindeki kadınsı, androjen, homososyal, homoerotik unsurların 1960'larda başlayan toplumsal gelişmelerden etkilenmeleri
Feminine, androgynous, homosocial, homoerotic influences in contemporary menswear and male image with regard to the social developments that began in 1960s
Yazar: KAMİ EMİRHAN
Danışman: PROF. ZEKİ ALPAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı / Tekstil ve Moda Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2014
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry
Dizin: Erkek giysileri = Man clothes ; Giyim = Clothing ; Homoerotik arzu = Homoerotic desire ; Homososyal = Homosocial ; Kadınsı = Feminine ; Sosyal gelişme = Social development

Özet:
XX. Y.Y.'ın ikinci yarısından itibaren Batı toplumundaki konformist yaklaşımların gevşemesiyle, çağdaş erkek, giyim konusunda toplumsal cinsiyet sınırlarını zorlamada kendisini daha özgür hissetmeye başlamıştır. 1960'lı yıllardan bu yana yükselen karşıt kültürel hareketlerle ve teklifsizliğin artışıyla, günümüzde artık modern erkek giyimi neyin eril neyin dişil olduğunu sorgulatacak biçemlerle sunulmaktadır. 70'li yıllardan itibaren homoseksüel erkeğin görünürlüğünün artması ve 90'lı yıllarda telaffuz edilmeye başlanan 'metroseksüel erkek', giyim sektörünün pazarlama stratejilerinde değişimlere yol açmıştır. Moda fotoğrafındaki erkek imgesi de bu gelişmelere paralel bir dönüşüm geçirmiştir.

Erkek giyiminde sunulan yeni stillerin ve moda fotoğrafında önerilen yeni erkek imgesinin bu bakış açısıyla araştırılması kapsamında; çalışmanın ilk bölümü, 1950'lerin sonlarıyla 1970'lerin başları arasında Batı'daki toplumsal gelişmelere odaklanmıştır. Bu bağlamda; Beat'lerin ve Hippie'lerin, savaş karşıtlığı ve ABD'deki yurttaşlık haklarıyla eklemlenerek, hak, özgürlük, barış, eşitlik arayışında eşzamanlı bir karşıt kültürel hareket meydana getirdiğinden bahsedilmiştir. Hızla yaygınlaşan kapitalist eğilimden, müzikle iç içe olan genç nüfusun oluşturduğu kitlesel popüler kültürden söz edilmiştir. Gevşemeye başlayan sansür anlayışıyla, edebiyatta ve sinemada dikkat çeken cüretkar, açık sözlü tavır ele alınmıştır. Sanattaki ve tasarımdaki eğilimler kısaca tetkik edilmiştir. 60'lı yılların ruhunu en iyi tanımlayan olgulardan biri olan 68 hareketi incelenmiştir. Kadın haklarının ve feminizmin köklü değişimlere gebe olacak türden oluşumlar meydana getirdiğine değinilmiştir. Eşcinsellerin özgürleşmesindeki kurumsal temellerin nasıl ve ne gibi kilit olaylar vasıtasıyla atıldığı özetlenmiştir. 

Çalışmanın ikinci bölümünde, 1960'lardan sonra Batı'da erkek giyiminde öne çıkan avangart ve marjinal biçemler araştırılmıştır. Toplumu stilleriyle yönlendiren sinema, televizyon, müzik, spor ikonlarının da yardımıyla 70'li yıllardaki asi eğilimler ve 80'lerde altkültürel stillerin yüceltilmesi vurgulanırken gündelik kıyafetlere de yer verilmiştir. 90'lı yıllardaki metroseksüalite tanımlanmış ve günümüz erkek giyiminde önerilen yeni görünümler tespit edilmeye çalışılmıştır. Hangi markaların erkek giyim pazarına ne zaman girdikleri belirtilmiştir. Çağcıl erkek giyiminde ne gibi nosyonların öne çıktığı ve tasarım okullarının bu alana göstermeye başladıkları ilgi irdelenmiştir. 

Çalışmanın üçüncü bölümünde, XXI. Y.Y.'da editöryel moda çekimlerindeki ve reklam kampanyalarındaki moda fotoğrafında erkek imgesi gözden geçirilmiştir. Model olarak ergen, genç erkeklerin tercih edilmesi ve çocuksu, kadınsı, androjen görünümlerin sunulmaya başlaması üzerinde durulmuştur. 80'li yıllarda moda fotoğrafında arzu nesnesi haline getirilmeye başlanan erkek bedeninin, eşcinsel erkek tüketiciyi cezbetme amacıyla geliştirilen pazarlama taktikleri neticesinde 2000'lerde hangi mizansenlerde sunulmaya başladığı ayırt edilmeye çalışılmıştır. Sanatsal moda fotoğrafındaki homoerotisizme de kısaca temas edilmiştir. 

Çalışmanın sonuç bölümünde, gerçekleştirilen araştırma neticesinde elde edilen bulgular nedensellik prensibinin benimsendiği bir anlayışla derlenmiştir. Günümüz erkek giyiminin ve moda fotoğrafındaki erkek imgesinin, yapılan saptamalarla ilişkili olarak ne gibi yeni önermeler sunduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: 1960'lar, çağdaş erkek giyimi, kadınsı, homososyal, homoerotik.

Abstract:
Due to the effect of some conformist approaches that have found aspiration in the West, contemporary men have started expressing themselves in a freer manner especially by pushing gender boundaries. With the rise of some activities associated with countercultures and informality of 1960s, modern menswear is now presenting such challenging styles in which the perception of the masculine and feminine is questioned. Growth in the visibility of the homosexual man from 1970s onwards and making mention of the metrosexual man since 1990s, have tended changes in the marketing strategies of apparel industry. Thus, the male image in fashion photography has undergone transformations in coherence with these developments. 

In this research study, new fashions in menswear and the new image of men in fashion photography are scrutinized through the perspective stated above. In the first part of the study, the social developments that took place between late 1950s and early 1970s are investigated. In this context; emerging with the articulation of Beats and Hippies and the civil rights in the USA, formation of a concurrent countercultural freedom-justice-piece chaser movement is brought up. Capitalist tendency that began to become widespread, and mass popular youth culture are noted and the issues related with audacity and frankness in literature and cinema, and the weakening of censorship are discussed along with some trends in art and design. One of the most determinative phenomena that define the spirit of 1960s; riots of 1968 is also analyzed. Similarly, how women rights and feminist activities started to make radical changes in society are addressed and how the foundations of gay liberation were laid is epitomized.

The second part of the study focuses on the avant-garde and marginal tendencies in menswear after 1960s. While, rebel notions with the help of cinema, TV, music, and sport icons in 1970s and glorification of the sub-cultural styles in 1980s are highlighted, casual wear is also included. Metrosexuality in 1990s is defined and new modes in today's menswear are tried to be located. The time well-known fashion brands started to penetrate into the menswear market is indicated.  The kinds of themes in modern menswear have become prominent and the interest that design schools are showing towards this field is probed. 

Throughout the coverage of the third part of the study, male image in fashion spreads and advertisement campaigns in the 21st century is reviewed. The emphasis is put on the fact that, more and more, young male models and feminine and androgynous looks are being preferred. New developments in marketing strategies based on male body, which has become an object of desire dating back to 1980s, are tried to be distinguished through provocative mise-en-scene. Homoeroticism in artistic fashion photography is also pointed out. 

In the conclusion, findings are compiled in terms of the causation principle. The kinds of new suggestions modern menswear and male image are presenting today are tried to be identified in consistency with the findings and perspectives gained throughout the research. 

Keywords: 1960s, contemporary menswear, feminine, homosocial, homoerotic.