Hatay ilindeki hemodiyaliz hastalarında baş ağrısı sıklığı ve tiplerinin araştırılması
Investigation of the frequency and types of headache in hemodialysis patients in Hatay province
Yazar: ÜNAL BALIKEL
Danışman: PROF. DR. İSMET MURAT MELEK
Mustafa Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların ve kontrol grubunu oluşturan gönüllü bireylerin baş ağrısı sıklığı ve tiplerini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, Hatay ilinde hizmet veren diyaliz merkezlerinde en az 6 aydır tedavi alan 100 hasta ve 100 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Hastaların demografik ve klinik özellikleri (hastalık süresi, hemodiyaliz süresi, hemodiyaliz sıklığı, böbrek nakli ve ek hastalık öyküsü) kaydedildi. Hasta ve kontrol grubu, baş ağrısı varlığı açısından sorgulandı ve daha sonra baş ağrısı tipi ve özellikleri yönünden karşılaştırıldı. Baş ağrısı olan hasta grubunda ise hemodiyalize bağlı baş ağrısı sıklığı ve özellikleri değerlendirildi.
Bulgular: Hastaların 51 (%51,0)'i kadın, 49 (%49,0)'u erkekti, ortalama yaş 67,21±9,79 idi. Kronik böbrek yetmezliği hastalığı süresi 7 (1-30), hemodiyaliz süresi 5 (1-21) yıldı. Baş ağrısı oranı hasta grubunda %84,0, kontrol grubunda %62,0 idi ve baş ağrısı sıklığı açısından anlamlı fark saptandı (p<0,001). Baş ağrısı olan hastaların %53,6'sında gerilim tipi baş ağrısı, %34,5'inde hemodiyalize bağlı baş ağrısı, %8,3'ünde migren, %2,4'ünde auralı migren, %1,2'sinde arteriyel hipertansiyon ilişkili baş ağrısı vardı. Baş ağrısı olan hastaların %53,6'sında gerilim tipi baş ağrısı, %34,5'inde hemodiyalize bağlı baş ağrısı, %8,3'ünde migren, %2,4'ünde auralı migren, %1,2'sinde arteriyel hipertansiyon ilişkili baş ağrısı vardı. Baş ağrısı olan sağlıklı bireylerin %80,6'sında gerilim tipi baş ağrısı, %16,1'inde migren, %3,2'sinde auralı migren vardı. Hemodiyalize bağlı baş ağrısı olan hastaların ağrı süresi ortanca değeri 4 saat idi. Hemodiyalize bağlı baş ağrısı olan hastaların çoğunluğunun baş ağrıları hafif şiddette (%48,3) ve iki taraflıdır (%89,7) ve ağrılarının karakterini zonklayıcı tipte (%79,3) tanımlamışlardır. Baş ağrılarının yerleşimini ise çoğunlukla bifrontal (%48,3) olarak bildirmişlerdir.
Sonuç: Çalışmamızda hemodiyaliz hastalarında baş ağrısı sıklığı, kontrol grubundan daha yüksek bulunmuştur. Baş ağrısı olan hastaların %34,5'inde hemodiyalize bağlı baş ağrısı saptanmıştır. Hemodiyaliz baş ağrısı üzerine, daha geniş hasta kohortunda, prospektif ve ileri araştırmalar yapılmasının altta yatan mekanizmanın aydınlatılması adına yararlı olacağını düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Baş ağrısı, hemodiyaliz, hemodiyalize bağlı baş ağrısı

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the frequency and types of
headaches in patients receiving hemodialysis treatment and volunteers forming the
control group.
Materials and Methods: In this study, 100 patients and 100 healthy individuals who received treatment for at least 6 months in dialysis centers in Hatay province were included in this study. Demographic and clinical characteristics of the patients (duration of disease, duration of hemodialysis, frequency of hemodialysis, history of kidney transplantation and additional disease) were recorded. The patient and control groups were questioned for the presence of headache and then compared in terms of headache type and characteristics. In the group of patients with headache,
the frequency and characteristics of hemodialysis-related headache were evaluated.
Results: In the study group, 51 (51,0%) of patients conducted survey were women and 49 (49,0%) of them were men. 51 (51.0%) patients were female, 49 (49.0%) were male, mean age was 67.21±9.79 years. The median duration of chronic renal failure disease was 7 (1-30), and the duration of hemodialysis was 5 (1-21) years. Headache rate was 84.0% in the patient group and 62.0% in the control
group, and a significant difference was found in terms of headache frequency (p<0.001). Of the patients with headache, 53.6% had relapsing-type headache, 34.5% had hemodialysis-related headache, 8.3% had migraine, 2.4% had migraine with aura, 1.2% had arterial He had hypertension-related headache. Of healthy individuals with headache, 80.6% had tension-type headache, 16.1% had migraine, and 3.2% had migraine with aura. The median pain duration of patients with hemodialysis headache was 4 hours. The majority of patients with hemodialysis headache had mild (48.3%) and bilateral (89.7%) headaches, and they described the character of their pain as throbbing (79.3%). They reported the localization of headaches as mostly bifrontal (48.3%).
Conclusion: In our study, the frequency of headache in hemodialysis patients was found to be higher than the control group. Hemodialysis-related headache was detected in 34.5% of the patients with headache. We think that prospective and further studies on hemodialysis headache in a larger patient cohort will be useful to elucidate the underlying mechanism.
Keywords: Headache, hemodialysis, hemodialysis-related headache