Demokrat Parti döneminde uygulanan kültür politikalarının Türk makam müziğine yansımaları
Reflections of the cultural policies that adopted by Democrat Party to the Turkish makam music
Yazar: BEDİRHAN BÜYÜKDUMAN
Danışman: DOÇ. DR. NESİBE ÖZGÜL TURGAY
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Casino işletmeleri = Casino enterprises ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Dini müzik = Religious music ; Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Kültür politikası = Cultural policy ; Müzik = Music ; Radyo = Radio ; Radyo yayınları = Radio broadcasts ; Türk müziği = Turkish music ; Türk sanat müziği = Turkish art music

Özet:
"Demokrat Parti Döneminde Uygulanan Kültür Politikalarının Türk Makam Müziğine Yansımaları" isimli bu çalışmada, 1950-1960 yılları arasına tekabül eden Demokrat Parti döneminin; Devlet Radyoları, dinî müzik ve gazino alanları üzerinden Türk makam müziğine etkilerinin, Parti politikaları da göz önünde bulundurularak incelenmesi amaçlanmıştır. Siyaset bilimi açısından sıkça işlenmiş Demokrat Parti dönemi siyasî iktidarının uyguladığı kültür politikalarının Türk makam müziğine etkileri ilk kez bu çalışmada incelenmiştir. Çalışmada ilgili dönemde Radyolardaki makamsal müzik yayınlarının nasıl düzenlendiği; Demokrat Parti'nin merkez sağ yaklaşımı ile tekke temelli bir tür olan dinî müziğin radyolarda ve kamuda nasıl şekillendiği ve Demokrat Parti'nin liberal politikalarından gazino kültürünün nasıl etkilendiği sorularına cevap aranmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve verilerin analizi şeklinde yürütülmüştür. 

Çalışmanın birinci bölümünde Demokrat Parti döneminde etkisi çokça hissedilen, temeli Osmanlı Devleti'ne kadar götürülebilecek Batılılaşma hareketleri ve bu hareketlerin erken Cumhuriyet döneminin temel kültür politikası hâline gelişi anlatılmıştır. İkinci bölümde Türkiye Cumhuriyeti siyasî tarihinde 1946 yılında başlayan çok partili hayata geçiş sürecinin ardından 1950 yılında Demokrat Parti'nin tek partili döneme son vererek iktidara gelişi ve Parti'nin kültür politikaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Demokrat Parti döneminde Türk makam müziğinin temel icra alanlarını oluşturan Devlet Radyoları, kamuda dinî müzik alanı ve gazinoların Demokrat Parti'nin uyguladığı politikalar ile nasıl şekillendiği irdelenmiştir.

Araştırmanın sonuçlarına göre 1950-1960 yılları arasında Türkiye Cumhuriyeti iktidar partisi olan Demokrat Parti'nin, genel olarak sanat alanında bir serbesti yarattığı, ancak dolaylı yoldan uyguladığı politikalar ile dinî müzik icrası alanında olumlu; Radyo ve gazinolarda icra edilen makam müziği repertuvarının popüler olana doğru basitleştirilmesi açısından ise Türk makam müziğinin olumsuz olarak şekillenmesine yol açtığı görülmüştür.

Abstract:
In this study called "Reflections Of The Cultural Policies That Was Adopted By Democrat Party On The Turkish Makam Music", the Democrat Party era, which corresponds to 1950-1960 period was examined in terms of its effect on Turkish makam music, be it State Radio, religious or gazino music, while also taking party policies into account. In the study, the Democrat Party period, which is frequently examined from the viewpoint of political science, is investigated first time in terms of its effects on Turkish makam music. The study seeks to answer the questions like, how the makam music broadcasts were organized in the relevant period Radios; considering the Democrat Party's center-right approach, how the religious music, the dervish-based genre, was shaped on the radio and in the public and how the gazino culture was affected by the liberal policies of the Democrat Party. The research was carried out in the forms of document analysis and data analysis, which are both qualitative research methods.

In the first part of the study, the Westernization movements, the effects of which were felt throughly during the Democrat Party period, and can be traced back Ottoman State in terms of its roots and how these movements became the de-facto cultural policies of early Republic period was explained. In the second part, Democrat Party's coming to power by ending the single-party period in 1950 after the transition process to multi-party system which was started in 1946 and the Party's cultural policies were examined. The third part investigates, how the State Radios, religious music and gazinos which constituted the main fields of performance of Turkish makam music, were shaped by the policies utilized by Democrat Party.

According to the research results, it was found that the Democrat Party, the ruling party of Turkey's 1950-1960 period, allowed a much more free environment in terms creation of arts. This positive effect was also felt in the religious music area with indirect policies. However, the effect of this policies on Turkish makam music in radios and gazinos were observed negatively since it simplified the repertory towards to what was popular.