İslam hukuk tarihinde İmam Nevevî ve fıkhî tercihleri
Imam Nawawî in the history of Islamic law and his fiqh (Islamic jurisprudence) preferences
Yazar: İMRAN HÜSEYİN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. METİN YİĞİT
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Mezhepler = Sects ; Nevevi = Nevevi ; İslam alimleri = Islamic scholars ; İslam hukuku = Islamic law ; Şafiler = Shafis

Özet:
İmam Nevevî, hicri VII. asırda yaşamış ünlü bir İslam âlimidir. Şam ve çevresinde devrinin mümtaz şahsiyetlerinden ders almış, başta Fıkıh ve Hadis olmak üzere İslamî ilimlerin birçok dalında yüksek bir salâhiyet kazanmıştır. Yüksek ilmî kişiliği, üstün zekâ ve anlayışı, yüksek derecede fazilet, züht ve takvası, telif ettiği seçkin eserleri ile haklı bir üne kavuşan Nevevî, İslam Hukuk tarihinde önemli bir mevki elde etmiştir. İmam Nevevî, Ehlisünnet'in fıkhî-âmelî dört büyük mezhebinden biri olan Şâfiî mezhebinin gelişmesinde önemli bir role sahiptir. Yaşadığı asırda Şâfiî mezhebini kendisi temsil etmiştir. Mezhep içerisinde çeşitli içtihatlarda bulunmuş, fetvâ vermiş ve mezhepteki farklı görüşler arasında tercih yapma derecesine kadar yükselmiştir. Telif ettiği eserler mezhepte en mutemed eserler olarak kabul görmüş, üzerlerinde çok sayıda şerh ve haşiye yazılmıştır. İmam Nevevî'nin çalışmaları ile Şâfiî mezhebi bugünkü son şeklini almıştır. Bu tezde, Nevevî'nin ilmî şahsiyeti, fıkıh alanında telif ettiği eserler ve fıkhî meselelere dâir yaptığı tercih ve değerlendirmeler incelenmektedir. Başta Nevevî'nin eserleri ve bu eserler üzerine yazılan şerh ve haşiyeler olmak üzere onu ilgilendiren diğer belli başlı eserlerden hareketle Nevevî'nin fıkıh ilmine katkısının tespit edilmesi hedeflenmektedir. Yapmış olduğu fıkhî çalışmaların Şâfiî mezhebinde nasıl bir etki bıraktığı ve kendisinden sonraki dönemde Şâfiî çevrelerin bu çalışmaları nasıl değerlendirdiği ortaya konulmaya çalışılmaktır.

Abstract:
A renowned Islamic jurist and Hadith Scholar, Imam Nawawi (631–676 A.H./1234–1277) took lessons from the distinguished figures of his time not only in Damascus but also in the neighbouring cities. He is known for having gained high authority in many branches of Islamic sciences, particularly in Fiqh and Hadith. Having earned a justified reputation with his high scientific personality, superior intelligence and understanding, high level of virtue, asceticism, piety and distinguished works, Nawawi achieved a significant place in the history of Islamic Law. Imam Nawawi also played a remarkable role in the development of the Shafi'i madhhab, which is one of the four major Islamic sects known as the Ahl al-Sunnah. It was Nawawi himself who represented the Shafi'i sect in the century he lived. He made various judicial opinions, or ijtihads, within the sect, gave fatwas, even reaching the level of making preferences between different views in this sect. His works have been considered to be the most reliable ones in the Shafi'i sect, and there are known to be many annotations and footnotes written about them. Thanks to the commendable efforts of Imam Nawawi, the Shafi'i sect has taken its current form. The present thesis examines Imam Nawawi's scientific personality, his works in the field of fiqh, apart from his preferences and evaluations regarding fiqh issues. This thesis also seeks to determine the contributions made by Nawawi to the science of Islamic fiqh by analysing his own works, as well as other major works associated with him, including the annotations and footnotes written on his works. Finally, the present study aims to reveal the impacts of his fiqh-related studies upon the Shafi'i sect and how Shafi'i circles have evaluated these studies in the ensuing periods.