Evde sağlık hizmetleri atama ve rotalama problemi üzerine
On home health care assignment and routing problem
Yazar: AHMET BAHADIR ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. AYDIN ULUCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Atama problemi = Assignment problem ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Optimizasyon = Optimization ; Personel atama = Personnel assignment ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Yönlendirme problemleri = Routing problems

Özet:
Evde sağlık hizmeti (ESH), sağlık sisteminin üzerindeki yükü hafifleten, hastaların konforlu ve kaliteli hizmet almasına olanak tanıyan, ekonomik bir uygulamadır. Evde sağlık atama ve rotalama problemi, farklı konumlardaki hastaların tıbbi ihtiyaçlarının ev ortamında karşılanması işlemini kapsamaktadır. ESH'nin paydaşlarına özgü kısıtlar, problemi klasik atama ve rotalama probleminden ayırmakta ve özgün hale getirmektedir. Çalışmada problemin genel karakteristik özelliklerine ek olarak ilgili regülasyon ile şekillendirilen evde sağlık atama ve problemi ele alınmıştır. Çalışma literatüre üç ana noktada katkı sağlamaktadır. Birincisi, bakımın sürekliliğinin sağlık literatüründe kendine yer bulmuş bakımın sürekliliği indeks değeri ile ölçülmesidir. İkincisi, personele araçlar arası transfer imkanın sunulmasıdır. Üçüncüsü ise uzun dönemli planlama ufkunun dikkate alınmasıdır. Problemin çözümü için çok amaçlı optimizasyon modeli oluşturulmuş ve farklı senaryolar ile parametre değişimlerinin modelin çözüm üretme kapasitesi üzerine etkisi analiz edilmiştir. Stratejik kararlar alınabilmesi için uzun planlama periyodunda çözüm elde etmek öncelikli hedef olarak belirlenmiştir. ESH'ın büyüme potansiyeli dikkate alındığında uzun planlama periyodunda mümkün olduğunca fazla hasta için çözüm üretebilmek bu çalışmanın ana amacıdır. Optimizasyon modelinin yetersiz kaldığı noktada farklı yaklaşımlarla çözüm üretebilinen hasta sayısı artırılmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak karar vericinin stratejik ve operasyonel düzeyde vereceği kararlarda yardımcı olacak bilgileri üretilebilmiştir.

Abstract:
Home health care (HHC) is an economic practice that relieves the burden on the health system and allows patients to receive comfortable and quality services. The home health care assignment and routing problem involves fulfilling the medical needs of patients who in different locations in the home environment. The constraints specific to HHC's stakeholders distinguish the problem from the classical assignment and routing problem and make it unique. In this study, in addition to the general characteristics of the  home health assignment and routing problem, which is shaped by the relevant regulation, is handled. The study contributes to the literature in three main points. The first is to measure the continuity of care with the the continuity of care index which has been important in the health literature. Secondly, to allow providing transfer between the vehicles. The third is the consideration of the long-term planning horizon. A multi-objective optimization model was proposed and the effect of different scenarios and parameter changes on the solution producing capacity of the model was analyzed. In order to make strategic decisions, obtaining a solution in the long planning period is determined as the priority target. Considering the growth potential of HHC, the main purpose of this study is to produce solutions for as many patients as possible in the long planning period. When the optimization model is insufficient, different solution  approaches has been tried to increase the number of patients who can produce solutions with. As a result, information that will help the decision-maker in strategic and operational decisions can be produced.