18. yy Nedîm Divanı'na ait bir şiirin görselleştirilmesi
Visualizing a poem from the 18. century Divan of Nedîm
Yazar: NEŞE EFE
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK TAŞKALE
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Tezhip Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Ali Üsküdar-i = Ali Üsküdar-i ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Lale Devri = Tulip Period ; Levni = Levni ; Nedim = Nedim ; Şiir = Poem

Özet:
Bu çalışmada; Türk tarihinde ''Lâle Devri'' olarak bilinen 1718-1730 Dönemi'nde, Batı ile artan kültürel etkileşimin toplum yaşamı ve Türk sanatı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Sanatın, yaşam zevki ve eğlencenin ön planda olduğu bu kısa barış dönemi; edebiyat, görsel sanatlar ve bahçe zevkinin iç içe olduğu bir kültür ortamı yaratarak yüzyıllardır esin kaynağı olmuştur. Kültürel açıdan önemli yenilikler getiren Lâle Devri, matbaanın kurulması başta olmak üzere yapılan bir dizi reform nedeniyle önemli bir toplumsal dönüşümün başlangıç noktası olarak değerlendirilmektedir.
Sultan III. Ahmed ve Sadrazam Nevşehirli Damad İbrâhim Paşa'nın sanata verdikleri destek sayesinde, saray çevresinde çok sayıda yetenekli sanatçı önemli eserler vermişlerdir. Bu sanatçılar arasında Şair Nedîm, Nakkaş Levnî ve Ali Üsküdârî isimleri Lâle Devri'yle en çok özdeşleşmiş olanlardır. Dönemin toplumsal yaşamını ayrıntılarıyla betimleyen Nakkaş Levnî'nin minyatürleri çalışmanın eser tasarımı aşamasında önemli bir çıkış noktası olmuştur. Gerek şükûfeleri, gerekse lake ciltleriyle kitap sanatlarımızın şahikalarından olan Ali Üsküdârî, eserleriyle araştırmaya ışık tutan bir diğer sanatçıdır. Çalışmada, Nedîm'in "Erişti Nevbahar Eyyâmı" adlı şiiri, dönemin önde gelen sanatçıları Levnî ve Ali Üsküdârî'nin yapıtlarından yola çıkılarak görselleştirilmiştir. Teze konu olan şiiri besteleyerek çok daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlayan Arif Sami Toker'e de yer verilmektedir.
Metinde; Lâle Devri'ni hazırlayan etkenler, günümüzde bile sanatçılara esin kaynağı olmasının nedenleri ve uzun vadede topluma yansıyan etkileri irdelenerek Batı etkileriyle değişen sanat anlayışı ele alınmaktadır. Sanatçıların doğadan ve farklı sanat dallarından aldıkları ilham, bu çalışmanın diğer araştırma konusudur.

ANAHTAR KELİMELER:

Abstract:
This study explores the impact of increasing cultural interaction with the Western countries on the Turkish society and art within the 1718-1730 periods, known as the Tulip Age in the Turkish history. Within this short period of peace art, pleasures of life and enjoyment are highlighted and the cultural environment, created by combining literature, visual arts and gardening pleasures together, became an inspiration for centuries. Tulip Age, bringing very important novelties in terms of the culture, is evaluated as a starting point of an important social transformation, due to a series of reforms primarily the set up of a printing press.
Thanks to the support provided to art by Sultan Ahmed III. and Grand Vizier Nevşehirli Damad Ibrahim Pasha, a lot of talented artists created important pieces of art within the palace circle. Among these artists, poet Nedîm, painter Levni and Ali Uskudari are the ones most identified with the Tulip Age period. The miniatures of Levni, delineating the social life of the period with details, have been an important starting point for designing the creative part of this study. Ali Uskudari, one of the top artists in our book arts both with his "Şukufe" and lacquer bindings, is another artist enlightening the study with his pieces of work. Within this study the "Erişti Nevbahar Eyyâmı" (Spring days have arrived) poem of Nedîm has been visualized based on the works of the prominent artists of the period, Levni and Ali Uskudari. Also Arif Sami Toker, who composed this poem and ensured a reach to a much wider audience, has been studied.
The text examines the factors leading to the Tulip Age, the reasons why it is a source of inspiration even for the contemporary artists, and the long-term social impacts, to cover the changing art perception by the Western influence. Another research topic of this study is the inspiration, which artists get from the nature and the different branches of art.

KEYWORDS:
Tulip Age, Levni, Ali Uskudari, Tezhip-miniature, Barok-Rococo