Doğal ekosistemde bulunan mikoriza türlerinin kültür bitkilerine adaptasyonunun sağlanması
The providing adaptation of natural mycorrhizae to culturel plant growth
Yazar: NESLİHAN YONCA BOLAT
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ORTAŞ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Konukçu bitkiler = Host plants ; Kültür bitkileri = Crop plants ; Mikoriza = Mycorrhiza

Özet:
Araştırmanın amacı, tuzlu alanlarda varolan doğal mikorizaların uygun teknikler ileçoğaltılıp turunç bitkisine aşılanmasıyla, bitkilerin tuzlu topraklara adaptasyonununsağlanmasıdır. Araştırma Ç.Ü. Ziraat Fakültesi Toprak Bölümünde rizosfer laboratuvar vesera koşullarında yürütülmüştür. Araştırma birbirini izleyen 3 farklı denemeden oluşmuştur.1.Denemede iki farklı yetiştirme ortamında (1. ortam; 3:1 oranında menzilat toprak serisi veandezitik tüf karışımından oluşan harç ortamı, 2. ortam; menzilat toprak serisi) turunçbitkilerine G.mossea mikoriza türü uygulanmış olup bitkiler 3 farklı dozda (0, 1000, 2000Âµmhos/cm) tuzlu suyla sulanmıştır. 2.Denemede tuzlu alanlarda varolan doğal mikorizalarıntuzak kültür (trap culture) yöntemiyle çoğaltılması amacı ile kumul alanda yetişen ve tuzadayanıklı Euphorbia paralis, Cakila maritima, Conyza canadensis, Echium angustifolium,Inula vicosa, Ambrosia maritima halofit bitkilerinin rizosfer bölgesindeki doğal mikorizalarkonukçu bitki olarak kullanılan üçgül bitkisi ile çoğaltılmıştır. 3.Deneme de tuzak kültür(trap culture) yöntemiyle çoğaltılan tuzcul bitki kök bölgesindeki doğal mikorizalar ve farklıyöntemlerle önceden çoğaltılmış belirli mikoriza türleri turunç bitkisine aşılanmıştır.3.Denemede bitkilerin tuza tepkisini ölçmek için gerekli olan 8 haftalık süre sonunda 2000Âµmhos/cm NaCl içeren sulama suyu ile sulanmaya devam edilmiş ve tuzlu ortamsağlanmaya çalışılmıştır. Denemede yetiştirme ortamı olarak; Andezetik Tüf: Toprak:Kompost (6:3:1 v/v) kullanılmıştır. Hasatta bitki üst aksam ve kök aksam kuru ağırlıkları,kök infeksiyonu, kök uzunluğu, spor üretimi, N, P, K, Zn, Mn ve Cu, alımı tespit edilmiştir.Deneme I'de turunç bitkilerinin en iyi 1000 Âµmhos/cm tuzlu suya dayanıklı olduğutespit edilmiştir. Tuzlu alanlardan alınan doğal mikorizaların kültür bitkilerinde çalıştığı vebitki gelişimine ve bitki besin elementleri alımına destek olduğu görülmüştür. Ancakandezitik tüf: toprak: kompost (6:3:1 v/v) harç ortamında yetiştirilen bitkilerde mikorizalarındaha iyi çalıştığı görülmüştür. Mikoriza aşılamasının belli bir doza kadar tuz ilavesi sonucuoluşan strese cevap verdiği belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Konukçu bitki, yetiştirme ortamı, spor üretimi, mikoriza, halofitbitkiler.

Abstract:
The aim of the thesis that to provide culture plant adaptation to salty soilcondition with reproduced natural mycorrhizae. The experiment was carried inRizospher Laboratory and greenhouse conditions out at University of Cukurova,Faculty of Agriculture, Department of Soil Science. During the study, three differentexperiments were established. In the first experiment, the citrus plants were growthon two different growth mediums (3:1 v/v andezitic tufa and menzilat soil) with andwithout mycorrhizal incoulum (G. mossea) and they were irrigated by three differentlevel of salt (0, 1000, 2000 Î¼mhos/cm). The second experiment was established topropogate the natural mycorrhizea which was grown halofite plants rizospher in saltysoil. Rizospher part of Euphorbia paralis, Cakila maritime, Conyza canadensis,Echium angustifolium, Inula vicosa, Ambrosia maritime, which were lived in sandyand salty areas and taken natural mycorrhizae was produced with Trifolium sp. hostplant to apply trap culture method. Third experiment was established to compareproduced natural mycorrhizae in salty area and other selected mycorrhizea typesadaptation in Citrus sp. Plant. Eight weeks later, this experiment was tried to irrigatewith salty water which includes 2000 Î¼mhos/cm NaCl, to provide salty conditiontrunk, leaf and root dry weight, root infection, root height, spore production, N, P, K,Zn, Mn and Cu were detected with analyses.In conclusion in that experiment the best solidity was detected at 1000Î¼mhos/cm salty condition in Citrus sp. plants. In addition, this study was showed usthat natural mycorrhizea, which was taken from salty places, was worked at cultureplants and it was supported taking nutrient elements and plant growing. However,mycorrhizae was worked better plants, which were grown under andezitic tufa: soil:composite (6:3:1 V/V) mixture condition. According to result mycorrhizalinoculation strongly responded to salt stress.Keywords: Host plant, growth medium, spore production, mycorrhizae varieties