Görsel sanatlar öğretmen adaylarının görsel okuryazarlık becerilerinin incelenmesi
Investigation of the visual literacy skills of visual arts teacher candidates
Yazar: NİDA BOZDİK
Danışman: PROF. DR. NİMET KESER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Görsel okuryazarlık = Visual literacy ; Görsel sanatlar = Visual arts ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Resim iş eğitimi = Paint education ; Resim sanatı = Painting art ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Görsel okuryazarlık, çağdaş insanın ihtiyacı olan, öğrenilmesi gereken bir beceridir. Çünkü, farkında olmadan her gün belli bir oranda görsel okuryazarlık gerektiren işaretlerle karşılaşırız. Karşılaştığımız trafik işaretlerinde, otobüs tabelalarında, mobil telefonlarımızda, bilgisayar ekranlarında hatta dışarıda içtiğimiz kahve, yediğimiz fast food gibi ambalajlı tüm ürünlerde görsel okuryazarlık gerektiren durumlarla karşılaşırız. Bunların bir kısmını, temel düzeyde olan görsel okuryazarlık becerilerimizle çözebiliriz. Yol bulma, kuralları anımsama, güvenlik, doğru ürünü seçme gibi birçok temel ihtiyaç için görsel okuryazarlık becerisi bir zorunluluk biçimine dönüşmüştür. Görsel okuryazarlığın hayatla bu kadar iç içe olduğunu anladığımızda bu becerinin ne kadar gerekli olduğunu ve özellikle teknolojiyle çevrelenmiş olduğumuz bir dönemde hayatımızı ne kadar kolaylaştırabildiğini fark etmiş oluruz. 
       Bu beceri, eğitim ya da meslek alanının içinde olsun ya da olmasın herkes için bu kadar önemliyken, görsel sanatlar öğretmen adayları için ayrı bir öneme sahiptir.  Görsel okuryazarlık belirli bir düzen içerisinde ve programlı olarak öğretilmesi gereken bir beceridir. Ülkemizde görsel sanatlara yönelik eğitim veren programlarda, öğrencilerin görsel okuryazarlık alanına ilişkin bilgileri, sanatın/tasarımın temel ilke ve elemanlarının öğretildiği dersler ve eleştiri becerisini desteklemeyi amaçlayan derslerden edindikleri bilgi ve yöntemlerle sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle görsel sanatlar alanında eğitim veren bölümlerin, içeriği görsel okuryazarlık becerisi edindirmek üzere planlanmış olan müstakil bir dersle, öğrencilerin görsel okuryazarlık becerisinin desteklenmesi gerekmektedir.  
       Bu tez çalışmasında, görsel sanatlar öğretmeni yetiştiren Resim-İş Öğretmenliği lisans programında okuyan 1. ve 4. sınıf öğrencilerinin görsel okuryazarlık becerileri arasında bir fark olup olmadığının Görsel Okuryazarlık İndeksi'ne verdikleri cevaplar doğrultusunda incelenmesi ve yorumlanması amaçlanmıştır. Bu nedenle kolay ulaşılabilir bir çalışma grubundan 1. ve 4. sınıftaki öğrencilere Maria Avgerinou'nun geliştirmiş olduğu Görsel Okuryazarlık İndeksi uygulanmış ve elde edilen verilerle iki grubun görsel okuryazarlık becerilerinin incelenmesine ve karşılaştırılmasına yönelik bir betimleme çalışması yapılmıştır. Ölçme aracı olarak kullanılan indeksin geniş kapsamlı olması ve farklı stillerde sorular içermesinden dolayı oluşabilecek aksaklıkların daha kolay telafi edilebilmesi için araştırma tek bir üniversitenin Resim-İş Öğretmenliği programına uygulanmıştır. Çoklu oturumdan oluşan ölçme aracı, öğrencinin görsel okuryazarlık alanında düşünsel ve görsel yeterliliğini ölçmeyi amaçlamaktadır. Bu incelemeye göre aralarında aldıkları eğitimin süresi ve seviyesi açısından fark olduğu varsayılan iki grubun görsel okuryazarlık düzeylerinin birbirine yakın olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Visual literacy is a skill that modern human need to learn. Unwittingly, we encounter signs that needs to be visually literate at a certain rate during the day.  In the traffic instructions, bus signs, mobile phones, computers and in fact all packaged products such as fast food or coffee that we drink outside, all require visual literacy. We can solve some of these with our basic visual literacy skills. Visual literacy skills have become a necessity for many basic needs such as location information, recall rules, security, choosing the right product. When we understand that visual literacy is so intertwined with life, we realize how much this skill is necessary and how much it can make our lives easier, especially these days that we are surrounded by technology.
While this skill is so important for everyone, whether in the field of education or profession, it is of particular importance for visual arts teacher candidates. Visual literacy is a skill that has to be taught in a certain order and programmatically. In our country, students knowledge about visual literacy is limited with methods and information from lessons that teach the basic principles and elements of art/design and lessons aimed at supporting critical thinking skills. For this reason, departments in the field of visual arts should support the visual literacy skills of students with a course that planned in it self to provide visual literacy skills
       In this thesis, it is aimed to examine the level of the contributions of the lessons in the undergraduate program of Fine Art Education to the visual literacy skills. For this reason, the Visual Literacy Index developed by Maria Avgerinou was applied to an easily accessible sample group which is the students in grades 1 and 4 and obtained data use for the examine and compare of visual literacy skills of the two groups. To prevent every 
problem that may arise from the fact that the index is comprehensive and contains questions in different styles, this research applied at one university's fine arts education department. The multi-session measuring tool aims to measure the intellectual and visual competence of the student in the field of visual literacy. According to this study, visual literacy levels of the two groups were found to be close to each other.