Ankara ili Nallıhan ilçesi Yenice köyünde kültür-çevre ilişkileri üzerine etnografik bir değerlendirme
An etnographic evaluaiton on culture-environment relations in Ankara province Nallıhan district Yenice village
Yazar: SOLMAZ KARABAŞA
Danışman: PROF. DR. SERPİL AYGÜN CENGİZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Ankara-Nallıhan-Yenice = Ankara-Nallıhan-Yenice ; Doğal çevre = Natural environment ; Ekoloji = Ecology ; Etnografya = Ethnography ; Köylülük = Being a villager ; Kültür = Culture ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Çevre = Environment ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Bu çalışmada, Ankara ili Nallıhan ilçesi Yenice köyü üzerinden köylülüğün sürdürülebilir bir hayat tarzı için model olup olamayacağını analiz etmek amaçlanmıştır. Günümüzün daha çok tüketmek için daha çok üretmeye odaklı hayat tarzı, yol açtığı tahribatlar nedeniyle hayatı tehdit eder hale gelmiş ve insanlığı ekolojik krizle karşı karşıya bırakmıştır. Bunu üreten ekonomik sistemin, küreselleşme adı altında bütün dünyayı yeniden örgütlediği bir zamanda alternatif yaşam tarzı arayışlarına dönük girişimlerin işi gittikçe zorlaşmaktadır. Bununla birlikte Türkiye'de köylülük, binlerce yıla dayanan sürdürülebilirlik deneyimleri ve biyolojik çeşitliliğine paralel bir şekilde çeşitlenerek zenginleşen birikimiyle bu sistemin karşısında durabilecek güce sahip gibi görünmektedir. Tez çalışması Türkiye'nin bu zengin mirasının sürdürülebilirliğin mayası olarak kullanılabileceği iddiasındadır. Tez çalışması kapsamında; köylülüğün onu sürdürülebilir kılan özelliklerini tespit etmek amacıyla Ankara ili Nallıhan ilçesi Yenice köyü örneğinde kültür-çevre ilişkilerinin etnografik analizi gerçekleştirilmiştir. Alan çalışması 2013-2017 yılları arasında katılımlı-katılımsız gözlem, görüşme ve görüntüyle belgeleme teknikleriyle yürütülmüştür. Bu esnada köylülüğe ilişkin incelemeye alınan geçim faaliyetleri, beslenme ve bayramlar başta olmak üzere bütün konular ekolojik yaklaşımla ele alınmıştır. Türkiye'de korumacı tarım politikalarından vazgeçilerek 1980 sonrası tamamıyla serbest piyasa ekonomisinin etkilerine maruz bırakılan köylülüğü tarafız bir tutumla ve izole bir kültür olarak değerlendirmek mümkün olamayacağından çalışmada bu tıkanıklığı gidermede gerekli olan açılımı sağlamak üzere ekolojist ideolojinin olanaklarından da yararlanılmıştır. Çalışmada sonuç olarak Yenice'deki köylülüğün doğal çevresiyle kurduğu yakın ilişki çerçevesinde kendi kendine yeterli, kanaatkâr ve kendine özgü bir yaşam biçimi/kültür oluşturduğu; bu şekilde günümüze ulaşmasından da görüleceği üzere çevreyle ilişkileri açısından iyi uyarlanmacı olduğu ancak bunun pazar için üretimle birlikte değişmeye başladığı ortaya konmuştur. Bunun sonucu olarak da köylülük adı verilen yaşam biçiminin onu sürdürülebilir yapan özellikleri terk edilmeye başlanmıştır. Köylülükler, bütün dünyayı değiştiremese bile kültürel bir kategori olarak henüz tamamıyla yok olmadan en azından kendilerini sürdürülebilir kılabilirler. Bunun için politika yapıcılar, uzmanlar ve sürdürülebilir bir yaşamın arayışında olan kişilere düşen görevler bulunmaktadır.

Abstract:
This study aims to analyze whether peasantry could be a model for a sustainable way of life through the example of Yenice village in Ankara Province Nallıhan district. The life style in today's world which is focused on producing more in order to increase the consumption has become a life threatening situation because of the destruction it has led and caused an ecological crisis for humanity. Since the economic system which produces this seizes the whole world under the name of globalization, the search for alternative lifestyles becomes more difficult. However, peasantry in Turkey seems to have the power to stand against this system with its diversifying and enriching accumulation in parallel with the thousand-year sustainability and biodiversity. Ethnographic analysis of culture-environment relations has been carried out through the example of Yenice village in Ankara Province Nallıhan district within the scope of the study. Field work was conducted between 2013-2017 with participant and non-participant observation, interviewing and visual documentation techniques. Meanwhile, all subjects, livelihood activities related to peasantry as a way of life, nourishment, festivals being in the first place were dealt with ecological approach. Since it will not be possible to evaluate peasantry which has been completely exposed to effects of the free market economy by leaving the protective agricultural policies in Turkey as an isolated culture with objective attitude, opportunities of the ecologist ideology have been used in order to ensure the required expansion in the study. As a result, it was concluded that peasantry in Yenice has formed a self-sufficient, contented and distinctive way of life/culture as a part of the close relation that it has built with its environment; it is generally well adapted; However, this situation has begun to change with the production for the market. Thus, the features which make the lifestyle called as the peasantry sustainable have begun to be abandoned. Whereas the peasants, even if they cannot change the whole world, are at least able to sustain themselves without being totally destroyed as a cultural category. For this reason, there are significant tasks for the policy makers, experts and those who are in search of a sustainable life.