Sosyal bilgiler öğretmenlerinin mekânsal teknolojilere yönelik öz yeterlilik algılarının incelenmesi Tokat ili örneği
An investigation of social studies teachers' self-efficacy perceptions toward spatial technologies: A case study of Tokat province
Yazar: EMRE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ÖMER FARUK SÖNMEZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmenlerin mekânsal teknolojilere yönelik öz yeterlilik inançlarını etkileyen bir dizi değişken ele alınmıştır. Bu araştırma, Tokat ilinde görev yapan 190 sosyal bilgiler öğretmeni üzerinde yapılan bir nicel araştırmadır. Araştırmanın amacı, öğretmenlerin mekânsal teknolojilere yönelik öz yeterlilik algılarını ölçmektir. Araştırmada tarama modeli kullanılarak öğretmenlerin demografik bilgileri ve mekânsal teknolojilere yönelik algılarına ait veriler sistemli bir şekilde toplanmıştır. Örnekleme türü olarak basit tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem ile rastgele seçilen 190 öğretmen araştırmaya katılmış ve öğretmenlerin mezuniyet branşı, cinsiyet, mesleki kıdem, yaş, medeni durum, çocuk sahibi olma durumları, çalışılan bölg, coğrafi bilgi sistemleri (CBS) dersi alma durumları, haritacılık ve kartografya dersi alma durumları, derslere hazırlanmak amacıyla haftada bilgisayar başında geçirilen süre gibi bilgileri ile mekânsal teknolojileri kullanma rahatlıkları, sınıf ortamında bu teknolojileri kullanım sıklıkları ve teknolojilerin öğretimdeki etkinliği hakkındaki algıları değerlendirilmiştir. Ölçek sonrası toplanan veriler SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiş ve öğretmenlerin mekânsal teknolojilere yönelik öz yeterlilik algılarına ilişkin bulgular elde edilmiştir. Araştırma bulgularına bakıldığında; mezuniyet branşı, kıdem yılı, medeni durum, çocuk sahibi olma durumu gibi değişkenlerin sosyal bilgiler öğretmenlerinin mekânsal teknolojiler öz yeterlilik inançları üzerinde bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Cinsiyet, yaş, çalışılan bölge, CBS dersi alma durumu, haritacılık ve kartografya dersi alma durumu ve derslere hazırlanmak amacıyla bilgisayar başında geçirilen süre değişkenlerine bakıldığında öğretmenler arasında öz yeterlilik inançları bakımından belirgin farklılıklar görülmüştür. Şehir merkezinde görev yapan öğretmenlerin, köyde çalışan öğretmenlere göre özyeterlilik inançlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Benzer şekilde, CBS dersi alan öğretmenlerin bu dersi almayanlara göre özyeterlilik inançlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Haritacılık ve kartografya dersi alma durumu değişkenine bakıldığında ise bu dersi alan öğretmenlerin, almayanlara göre özyeterlik inançları daha yüksek çıkmıştır
Öğretmenlerin mekânsal teknolojilere yönelik öz yeterlilik inançlarını artırmak için eğitimler ve seminerler düzenlenmesi, teknolojik olanakların artırılması ve mentorluk ile paylaşım platformları oluşturulması önerilmiştir.

Abstract:
In this study, a series of variables influencing social studies teachers' self-efficacy beliefs towards spatial technologies were examined. This research is a quantitative study conducted on 190 social studies teachers working in the province of Tokat. The purpose of the study is to measure teachers' self-efficacy perceptions towards spatial technologies. In the research, data regarding teachers' demographic information and their perceptions of spatial technologies were systematically collected using a survey model. Simple random sampling was used as a sampling method. With this method 190 teachers were chosen randomly and teachers' information such as graduation field, gender, professional seniority, age, marital status, parenthood status, working region, participation in geographic information systems (GIS) courses, participation in cartography courses, the amount of time spent on the computer per week for lesson preparation, their comfort in using spatial technologies, the frequency of using these technologies in the classroom, and their perceptions of the effectiveness of technologies in teaching were evaluated. 
The data collected after the survey were analysed using the SPSS statistical program, and findings regarding teachers' self-efficacy perceptions towards spatial technologies were obtained. When examining the research findings, it was observed that variables such as graduation field, years of seniority, marital status, and parenthood status did not have an effect on social studies teachers' self-efficacy beliefs towards spatial technologies. However, significant differences in self-efficacy beliefs among teachers were observed concerning variables such as gender, age, working region, participation in GIS courses, participation in cartography courses, and the amount of time spent on the computer for lesson preparation. It was observed that teachers working in urban areas had higher self-efficacy beliefs compared to teachers working in rural areas. Similarly, teachers who received Geographic Information Systems (GIS) training had higher self-efficacy beliefs compared to those who did not receive such training. When examining the variable of taking a course in cartography and mapping, it was found that teachers who took this course had higher self-efficacy beliefs compared to those who did not. To increase teachers' self-efficacy beliefs towards spatial technologies, it is recommended to organize training sessions and seminars, enhance technological resources, and establish mentorship and sharing platforms.