Abbasilerin Birinci döneminin sonuna kadar Deylem bölgesi
Dai̇lam Regi̇on unti̇l the end of First Abbasid Peri̇od
Yazar: MEHMET USLUER
Danışman: PROF. DR. ADNAN DEMİRCAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: Abbasiler = Abbasids ; Abbasiler Dönemi = Abbasid Periods ; Tarih = History ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
İslam Peygamberi Hz. Muhammed'in (s.a.v.) vefatından sonra, o günkü dünyanın süper güçlerinden biri olan Sasani İmparatorluğu üzerine, birçok fetih hareketleri düzenlendi. Bu fetihlerin başarıya ulaşması sonucu, Pers toprakları kısa bir sürede Müslümanların eline geçti. İran'ın kuzey tarafında kalan Deylem bölgesi ise, İslam ordularının fethetmek isteyip, bir türlü alamadığı bir coğrafyaydı.  Deylem, İslam öncesi dönemde de, Sasani Şahlarının hâkimiyet altına bir türlü alamadıkları bir bölgeydi. 
Fetihler yoluyla bir türlü alınamayan Deylem bölgesi, Abbasilerin baskılarından kaçan Alioğulları'nın, bu bölgeye sığınmasıyla, tabiri caizse içten fethedildi. Deylem halkı, Zeydi davetçilerin tebliğ çalışmaları sonucunda İslam Dini'ni kabul etti. Böylece Zeydi Mezhebi bu bölge üzerinden İran topraklarına giriş yapmış oldu. Biz de bu çalışmamızda Deylem bölgesini; İslam öncesi ve sonrası dönem olmak üzere sosyo kültürel, siyasi ve tarihsel perspektiften incelemeyi amaçlamaktayız.
Tezimiz;  giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, yararlandığımız temel ve yerel kaynaklar ile yapılan çalışmaların önemi üzerinde durulmuştur. İlk bölümde; Deylem coğrafyasının, fiziki ve siyasi coğrafi özellikleri ile bu bölgenin şehirleri ve asıl Deylem bölgesi incelenmiştir. İkinci bölümde ise; bu bölgenin, İslam öncesi ve sonrası dönemleri incelenmiştir. Deylem bölgesinde hüküm sürmüş olan yerel hanedanlıklar da bu bölümde incelenen konular arasındadır. Son bölümde ise Deylem halkının etnik kökenleri, konuştukları dilleri, inançları ve gelenek görenekleri ile bu bölgede yapılan ticaret, ziraat ve hayvancılık incelenmiştir. 



Anahtar Kelimeler: Deylem, Deylemliler, Deylem Bölgesi, Gilan, Gil

Abstract:
After the prophet of Islam Muhammad died, several campaigns had been organized against the Sasanian Empire which is considered one of the super powers of the time. Resulting from the success of these campaigns, Persian territories fell into the hands of the Muslims in a short time. The Dailam region, which is located at the northern Iran, was one of the territories desired to be taken by the Muslim armies, but their desire went unfulfilled for a long time. In the Pre-Islamic times as well, the Sasanian kings were never be able to consolidate their full authority in the region, and naturally the region was the haven of the political dissidents. Since the Muslim armies could not capture the region for a long time, the region was named by them as "the abode of disbelief".    
The region, which could not be conquered by the campaigns of the Muslim armies, was conquered from the inside, so to speak, when the descendents of Ali escaped from the Abbasids and took refuge in the region. The local population accepted Islam with the invitation of the Zaydi proselytizers. With this local acceptance, the Zaydi sect found an opening for itself to enter to the Iranian territory as well. In this study, we intend to investigate the Pre-Islamic and Islamic eras of the Daylam region from socio-cultural, political, and historical perpectives. 
This study consists of an introduction and three chapters. In the introduction, we discuss the importance of the primary and local sources and try to give a brief literature review. In the first chapter, we talk about the historical core of the region, its physical and political geography, and its cities. In the second chapter, we investigate the Pre-Islamic and Islamic history of the region. The information about the dynasties which had governed the region throughout its history is among the topics explored in this chapter. In the last chapter, we search the ethnical origin of the Dailami population, their languages, religious beliefs, traditions and customs as well as their activities of trade, agriculture, and husbandry. 



Keywords: Dailam, Dailams, Dailam region, Gilan, Gil.