Döngüsel ekonomi açısından bölgesel etkinliğin değerlendirilmesi: Türkiye uygulaması
Evaluation of urban efficiency from the perspective of circular economy: An application in Turkey
Yazar: PELİN GÜNGÖR AYDEMİR
Danışman: PROF. DR. MİNE ÖMÜRGÖNÜLŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Üretim Yönetimi ve Sayısal Yöntemler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Döngüsel ekonomi = Circular economy ; Performans = Performance ; Performans ölçümleri = Performance measurements ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Döngüsel ekonomi, çevresel ve toplumsal faydaları olan uzun vadede sürdürülebilir ekonomik kalkınmayı amaçlayan bir kavram olarak ülkeler için günümüzde oldukça kritik bir öneme sahiptir. Küreselleşme ile artan ticaret hacmi ve tüketim, doğal kaynakların korunmasını, temiz üretim teknolojilerine yönelmeyi, geri dönüşümü ve atığın sisteme tekrar kazandırılarak en aza indirgenmesini hem ekonomik hem de çevresel olarak mecburi kılmıştır. Bu sebeple, ülkeler, döngüsel ekonomiyi gündemlerine almışlar ve bir kalkınma politikası olarak uygulamaya koymuşlardır. Döngüsel ekonomi uygulamalarının bireyleri, sivil toplum kuruluşlarını, firmaları, belediyeleri ve devlet kurumlarını kapsayacak nitelikte hayata geçirilmesi, bu uygulamaların her düzeyde etkinliğinin ölçülmesini de gerekli kılmıştır. Bu çalışmanın amacı da 2020 yılı verileri temel alınarak Türkiye'deki bölgelerin döngüsel ekonomi etkinliklerini ölçmek ve bölgelerin döngüsel ekonomi bakış açısıyla güçlü ve zayıf yönlerini incelemektir. Bu çalışma halihazırda Döngüsel Ekonomi Eylem Planı'nı hazırlamakta olan Türkiye için avantajlı ve dezavantajlı noktaları belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin 26 Bölgesi'nin göreli etkinlik skorları Veri Zarflama Analizi ile belirlenmiştir. Çarpan model Veri Zarflama Analizi kullanılarak yapılan çalışmada, istenmeyen çıktı değişkenleri için iki farklı yöntem kullanılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Etkinlik skorları belirlenen bölgeler için sanal girdiler hesaplanarak bölgelerin etkin ya da etkin olmama durumlarının nedenleri incelenmiştir. Türkiye'de analiz edilen yirmi altı bölge arasından on altı bölge etkin olarak belirlenmiş ve etkin olma sebepleri her bir bölge için incelenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'nin 26 istatistiki bölgesi için iki farklı yöntemle uygulanan analizlerde %100 etkin çıkan tek bölge İç Anadolu Bölgesi olarak belirlenmiştir. Etkinlik skoru en düşük bölge ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi'dir.

Abstract:
The concept of circular economy has a critical importance for countries with the aim of long-term sustainable economic development as well as besides environmental and social benefits. Increasing trade volume and consumption with globalization have made it necessary both economically and environmentally to protect natural resources, turn to cleaner production technologies, recycle and minimize waste by reintroducing it to the system. For this reason, countries have put the circular economy on their agenda and put it into practice as a development policy. The implementation of circular economy practices in such a way as to include individuals, non-governmental organizations, companies, municipalities and state institutions made it necessary to measure the effectiveness of these practices at all levels. The purpose of this study is to measure the effectiveness of circular economy activities of the regions in Turkiye and to examine the strengths and weaknesses of the regions from a circular economy perspective based on 2020 data. This study aims to identify the advantageous and disadvantageous points for Turkiye, of which is currently preparing the Circular Economy Action Plan. In this study, the relative efficiency scores of 26 regions of Turkiye are determined by Data Envelopment Analysis. In this study using Multiplier Model Data Envelopment Analysis, two different methods are used for undesired output variables and the results are compared. By calculating virtual inputs for the regions whose activity scores are determined, the reasons for the effectiveness or ineffectiveness of the regions are examined. In this study, sixteen regions are determined as effective among the twenty-six regions analyzed in Turkiye and the reasons for being effective are examined for each region. As a result, the only region with 100% efficiency in the analyses applied with two different methods for the 26 statistical regions of Turkiye is determined as the Central Anatolian Region. The region with the lowest efficiency score is the Southeast Anatolian Region.