Saklı Markov modelleri ve finansal bir uygulama
Hidden Markov models and a financial application
Yazar: ERSOY ÖZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DOĞAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Yöneylem Araştırması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Hisse senetleri = Stocks ; Markov zinciri = Markov chain ; Saklı Markov modeli = Hidden Markov model

Özet:
Saklı Markov Modelleri, Markov Zincirleri üzerine kurulu bir yapıya sahiptir. Markov Zincirleri özellikle üretim kontrol, pazarlama, imalat, finans sektörü ve marka bağımlılığı gibi birçok değişik uygulama alanlarına sahiptir. Saklı Markov Modelleri ise özellikle bilgisayar kullanılarak geliştirilen görüntü tanıma, ses tanıma, karakter ve yazı tanıma alanlarında uygulanmıştır. Finans sektöründe ise çok fazla uygulanmamış bir modeldir.Ülkemizde son yıllarda finans sektörü üzerine yapılan geleceğe yönelik tahmin çalışmaları oldukça yaygınlaşmıştır. Bu tahmin yöntemleri genel olarak geçmiş verileri kullanarak geleceğe ilişkin yorum getirebilecek niteliktedirler.Hisse senetleri piyasası finans sektöründe önemli bir yere sahiptir. Bu piyasada işlem gören hisse senetleri için bir gösterge olan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal 100 Endeksi değerinin değişim oranı pek çok ekonomik nedene bağlı olabildiği gibi psikolojik ve siyasi nedenlere de bağlıdır.Çalışmanın birinci bölümünde Saklı Markov Modellerinin temeli olan Markov Zincirleri genel hatlarıyla incelenmiştir. Saklı Markov Modelleri ikinci bölümde detaylı bir biçimde anlatılmıştır. Üçüncü bölümde ise Hisse senetleri piyasası ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası genel hatlarıyla anlatılarak hisse senetlerinin fiyatlarını etkileyen faktörler ve hisse senetlerinin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemler verilmiştir. Dördüncü bölümde Saklı Markov Modelleri kullanılarak İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal 100 Endeksi değerinin değişim oranları üzerine bir uygulama oluşturularak beşinci bölümde sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
Hidden Markov Model have a structure which is based upon Markov Chains. Markov Chains have many application areas such as production control, marketing, finance sector and brand addiction. Hidden Markov Models are especially applied to areas of display recognition, voice recognition, character and writing recognition which are developed by using computer. However, not many applications are made for the finance sector.Futuristic estimations on the finance sector have become more frequent over the recent years in our country. These estimation methods are generally in the form of making comments about the future by using the past data.Stock market have an important place in finance sector. The change rate of the value of The Istanbul Stock Exchange National 100 index which is an indicator for the stocks that are transacted in this market can be based not just only on many economic reasons but also on psychological and political reasons.In the first section of this research, Markov Chains which are the base of Hidden Markov Models are mainly examined. Hidden Markov Models are explained in detail in the second section. In the third section, the stock market and The Istanbul Stock Exchange are mainly explained, and the factors which affect the stock prices and the methods which are used for the evaluation of the stocks are given. An application is generated on the change rates of the value of The Istanbul Stock Exchange National 100 index using Hidden Markov Models in the fourth section, whose results are evaluated in the fifth section.