Lise gençliğinde dini sosyalleşme; Batman il merkezi örneği
Religious socialization in the high school youth; The casestudy of Batman city centre
Yazar: EBRU ELER ÇAY
Danışman: DOÇ. DR. YAKUP ÇOŞTU
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Batman = Batman ; Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Gençler = Youngs ; Lise öğrencileri = High schools students ; Sosyalleşme = Socialization ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışma, günümüzün değişen sosyo-kültürel ortamında sosyalleşen ergenlik
çağındaki bireylerin dindarlık yöneliminin ve dini sosyalleşme kanallarının etkisinin
araştırıldığı bir saha araştırmasıdır. Sosyalleşme sürecinde gençlerin dini inanç, tutum
ve davranışları üzerinde yaş, eğitim, ekonomik durum gibi demografik özelliklerin yanı
sıra aile, eğitim, toplumsal çevre ve kitle iletişim araçları gibi sosyal faktörlerin de
önemli etkisi bulunmaktadır. Bu çalışmada, gençlerin dini toplumsallaşması üzerinde
önemli rol oynayan demografik ve sosyal faktörlerin etki düzeyi araştırılmıştır. Buradan
hareketle 8 hipotez geliştirilmiş ve saha araştırması sonucu ulaşılan bulgulardan
hareketle hipotezler test edilmiştir.
Araştırmanın evreni, Batman il merkezinde eğitim gören lise gençlerinden
oluşmaktadır. Şubat-Mart 2019 tarihleri arasında, basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle
seçilen 731 deneğe Kişisel Bilgi Anketi, Dini Toplumsallaşma Faktörleri Anketi ve Dini
Yönelim Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen bulgulardan hareketle örneklem grubunun
hem demografik değişkenlere göre farklılaşma olup olmadığı incelenmiş hem de
sosyalleşme kanallarının dini tutum ve davranışlar üzerinde etki düzeyi analiz edilerek
hipotezler test edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS
22.0 Windows paket programı kullanılarak istatistiksel analizi, t-testi (Independent-
Samples T Tests), Varyans Analizi (Analysis of Variance, ONE-WAY-ANOVA),
Tukey HSD (Post Hoc Comparision) testleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda,
örneklem grubunun okul türü, sosyo-kültürel tabaka gibi demografik özellerine göre
dini yönelimlerinde farklılaşma olduğu saptanırken yaşın herhangi bir farklılaşmaya yol
açmadığı saptanmıştır. Ayrıca, bireylerin dini tutum ve davranışları üzerinde dini
sosyalleşme faktörlerinin önemli etkilerinin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study is a field research in which the effects of religious orientation and
religious socialization channels of adolescents who are socialized in today's changing
socio-cultural environment are investigated. Social factors such as family, education,
social environment and mass media have a significant effect on the religious beliefs,
attitudes and behaviours of the youth during the socialization process as well as
demographic characteristics such as age, education and economic status. In this study,
the effect level of demographic and social factors that play an important role on the
religious socialization of young people was investigated. Based on this, 8 hypotheses
were developed and hypotheses were tested based on the findings of field research.
The target population of the study consists of high school youth who study in
Batman city centre. Between February-March 2019, 731 subjects selected by simple
random sampling method were administered Personal Information Questionnaire,
Religious Socialization Factors and Religious Orientation Scale. Based on the findings,
it was examined whether the sample group differed according to demographic variables,
and the level of influence of socialization channels on religious attitudes and behaviours
were analysed and hypotheses were tested. In the evaluation of the data, statistical
analysis, t-test (Independent-Samples T Tests), Analysis of Variance, ONE-WAYANOVA,
and Tukey HSD (Post Hoc Comparison) tests were performed. As a result of
the study, it was found that there was a difference in religious orientations according to
demographic characteristics of the sample group such as school type, socio-cultural
stratum, while age did not cause any differentiation. In addition, it was found that
religious socialization factors had significant effects on individuals' religious attitudes
and behaviours.
Keywords: Religious