Kültürün yeniden üretimi olarak drama
Drama as the reproduction of culture
Yazar: GÖRKEM ŞARKAN
Danışman: PROF. TUFAN KARABULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bu çalışma, gösteri sanatlarının temel kavramlarından 'drama' ile sosyal bilimlerin disiplinlerarası öneme sahip temel kavramlarından 'kültür' arasındaki ilişkiyi araştırma iddiasındadır. Kültür, türümüzün henüz onu kavramlaştırmadığı tarih öncesi dönemden günümüze varlığını sürdüren, beşeri yaşamı var eden ve biçimlendiren bir olgudur. İnsan türünün hayatta kalma ortak maksadı etrafında, çevresel faktörlerle, diğer canlılarla ve türdeşleriyle girdiği soyut ve somut ilişkilerin sonucunda ürettiği soyut ve somut şeylerin ve tüm edimlerinin toplamı olarak ele alınabilir. Bu çalışma, bu önermeye uygun olarak, kültür kavramının izini tarih öncesi dönemden günümüze dek sürerek, onu antropoloji ve kültürel çalışmalar alanlarının perspektifinden incelemiştir. Bunu takiben, bu incelemeyle ulaşılan sonuçları gösteri sanatları persfektifinden değerlendirerek ve kültür kavramını dramaya özgü bir bakış açısıyla tanımlamaya çalışmıştır. Drama ise söz, eylem, zaman ve mekan bileşenlerinin tasarlanması ve bu tasarımın izleyici karşısında canlı olarak ya da bir kayıt cihazı karşısında sonradan izlenecek biçimde tatbik edilmesiyle meydana gelen bir olgu olarak tanımlanmıştır. Tasarım ve tatbik olarak adlandırılan iki faz, zihinsel bir aktivite olarak soyut olan tasarım sürecinin, fiziksel bir aktivite olan tatbik süreciyle somutlaşması olarak ele alınmıştır. Bu süreçlerin gerçekleşmesi için gereken soyut ve somut şeylerin tasarımcı ve tatbikçiler tarafından beşeri yaşamın kendinden temin edildiği savlanmıştır. Bu bağlamda, dramanın beşeri yaşamın içinden doğan ve beşeri yaşamın bir alternatifi olması özelliğine atıfla beşeri yaşamın toplamı olan kültürle benzerlikleri araştırılmıştır. Drama ve kültürü benzerlikleri üzerinden inceleyen bu bakış sonucunda, dramanın tüm bileşenlerini içinde doğduğu kültürden transfer ettiği ve bilişsel düzeyde anlam ihtiva edebilmesi için tasarım ve tatbik etaplarını kapsayacak şekilde süreç boyunca kültürü o an ve o drama özelinde yeniden ürettiği ileri sürülmüştür. Başka bir deyişle, dramanın, bir tür, kültürün yeniden üretimi olduğu savlanmıştır.

Abstract:
This study claims to investigate the relationship between 'drama', one of the basic concepts of performing arts, and 'culture', the basic concept of social sciences with interdisciplinary importance. Culture is a phenomenon that has existed since the prehistoric period, when our species has not yet conceptualized it, and that exists and shapes human life. It can be considered as the sum total of the abstract and concrete things and all acts produced by the human species as a result of the abstract and concrete relations with environmental factors, other living beings and conspecifics around the common goal of survival. In line with this premise, this study traces the concept of culture from prehistory to the present day and examines it from the perspective of anthropology and cultural studies. Following this, it will evaluate the data obtained through this analysis from the perspective of performing arts and try to define the concept of culture from this point of view. Drama, on the other hand, is defined as a phenomenon that occurs when the components of speech, action, time and space are designed and this design is practiced live in front of the audience or in a way to be watched later in front of a recording device. The two phases, design and implementation, are considered as the concretization of the design process, which is abstract as a mental activity, through the implementation process, which is a physical activity. It has been argued that the intangible and tangible things required for the realization of these processes are provided by designers and practitioners from human life itself. In this context, the similarities between drama and culture, which is the sum total of human life, have been investigated in reference to the fact that drama is an alternative to human life that emerges out of human life. As a result of this perspective that examines drama and culture through their similarities, it has been argued that drama transfers all its components from the culture in which it was born and reproduces the culture at that moment and in that particular drama throughout the process, including the design and implementation stages in order to contain meaning at the cognitive level. In other words, it has been claimed that drama is a kind of reproduction of culture.