Bestami Yazgan'ın hikâyelerinin değer eğitimi bağlamında incelenmesi ve ortaokul Türkçe ders kitapları için metin önerileri
Textual analysis of Bestami Yazgan's stories in the context of values education and text recommendations for secondary school Turkish language textbooks
Yazar: ESRA ER
Danışman: PROF. DR. H. AHMET KIRKKILIÇ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Hikaye = Story ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türk hikayesi = Turkish story ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yazgan, Bestami = Yazgan, Bestami

Özet:
Bestami Yazgan'ın hikâyelerinin Millî Eğitim Bakanlığı Türkçe Öğretim Dersi Programı'nda yayınlanan kök değerler ışığında incelenerek Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın genel amaçları ve kazanımları doğrultusunda ortaokul Türkçe ders kitapları için metin önerisinde bulunmak amacıyla gerçekleştirilen bu çalışmada "Bestami Yazgan'ın hikâyelerinde hangi kök değerler bulunmaktadır?", "Bestami Yazgan'ın hikâyelerinde tespit edilen kök değerlerin eserlere göre dağılımı nasıldır?", "Bestami Yazgan'ın hikâyelerinin Türkçe ders kitaplarında eğitim içeriği olarak kullanılabilirliği nedir?" sorularına cevap aranmıştır.
Bestami Yazgan'ın eserlerindeki değerlerin kök değerlere göre incelendiği bu araştırma nitel yaklaşıma göre tasarlanmış ve tarama yöntemine göre yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama tekniği olarak doküman analizi ve görüşme kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi teknikleriyle çözümlenmiş ve değerlendirilmiştir. Araştırmanın hedef grubu Bestami Yazgan'ın şiir, masal ve hikâye türünde kaleme aldığı bütün eserleridir. Doküman incelemesiyle ulaşılan ve ön incelemesi yapılan eserlerden amaçlı örnekleme yöntemine göre ölçüt örnekleme tekniğiyle Bestami Yazgan'ın 18 hikâye kitabı araştırmanın çalışma grubu olarak seçilmiştir. Araştırma iki boyutlu olarak planlanmıştır. Çalışmanın birinci boyutunda doküman incelemesiyle elde edilen veriler betimsel ve içerik analizi teknikleri kullanılarak analiz edilmiş, değerlendirilmiş ve kök değerleri temsil ettiği düşünülen 10 metin belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında uzman görüşlerine başvurulmuştur. Seçilen metinler uzmanlar tarafından taşıdığı düşünülen değerler ve okuma metinlerinde bulunması gereken özellikler yönünden değerlendirmiştir. Bu aşamada araştırmacı tarafından hazırlanan standartlaştırılmış iki farklı görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formlarından elde edilen veriler incelenmiş, frekans tablolarına dönüştürülerek sunulmuştur. Elde edilen bulgulara göre Bestami Yazgan'ın eserlerinde "yardımseverlik, saygı, dostluk, özdenetim, sorumluluk, dürüstlük, sabır, vatanseverlik, sevgi, adalet" Türkçe Öğretim Programında yer verilen kök değerlerin tamamına yer verildiği tespit edilmiştir. Bu değerlerden en fazla sevgi değerine en az adalet değerine yer verildiği belirlenmiştir. Bestami Yazgan'ın hikâyelerinin Millî Eğitim Bakanlığının amaç ve kazanımlarıyla uyumlu içeriklere ve okuma metinlerinde bulunması gereken özelliklere sahip olduğu, dolayısıyla yazarın eserlerinin eğitsel ileti açısından ve kök değerleri içermesi bakımından oldukça zengin olduğu ifade edilebilir. Sonuç olarak uzman görüşüne sunulan hikâyelerin ortaokul ders kitaplarında yer alabilir nitelikte olduğu söylenebilir. Bu sonuçtan hareketle Bestami Yazgan'ın uzman görüşüne sunulmuş on hikâyesine ortaokul Türkçe ders kitaplarında yer alması önerilebilir.

Abstract:
In this study, Bestami Yazgan's stories are analyzed in the light of core values published in Republic of Turkey Ministry of Education Turkish course curriculum and answers to the questions: "Which core values exist in Bestami Yazgan's stories?", "How the identified core values in Bestami Yazgan's stories are distributed among Bestami Yazgan's literary works?" and "What is the conformity of the usage of Bestami Yazgan's stories in Turkish language textbooks as educational content?" are sought, aiming to recommend texts for secondary school Turkish language textbooks regarding the general purpose and learning outcomes of Turkish course curriculum.
This study, in which the values in Bestami Yazgan's literary works are analyzed in the context of core values, is designed considering the qualitative approach and conducted by the screening model. In the study, interviewing and document analysis were used as the data collection methods. Collected data were analyzed and evaluated by descriptive analysis and content analysis techniques. The target group in the study is any literary works of Bestami Yazgan, that are in the form of poetry, tale and story. Bestami Yazgan's 18 story books were selected as the work group for the study by criterion sampling techniques as regards to purposive sampling on the pre-inspected works of Bestami Yazgan, that are collected by document analysis. The study is structured in two phases. In the first phase of the study, the data collected by the document analysis has been analyzed and evaluated using descriptive analysis and content analysis techniques and ten texts, which are believed to represent the core values, are selected. In the second phase of the study, expert opinion is sought. The selected texts are evaluated by the experts in terms of the values that are believed to exist in the texts and the values that reading texts should contain. Two different interview forms, that are prepared and standardized by the researcher, are used in this phase. The data extracted from the interview forms are analyzed and presented in the frequency tables. The findings show that all of the core values, which are "helpfulness, respect, friendship, self-control, responsibility, honesty, patience, patriotism, love, justice", in Turkish course curriculum are included in the Bestami Yazgan's literary works. It is determined that, among these values "love" is the most and "justice" is the least underlined value. One could state that the contents of the Bestami Yazgan's stories are qualified in terms of features that a course book text should have and aligned with the purpose and learning outcomes stated by the Republic of Turkey Ministry of Education; hence the literary works of Bestami Yazgan are highly rich in educational messages and core values. In conclusion, one can state that the stories presented to the expert opinion are qualified to be included in the secondary school textbooks. Thus, Bestami Yazgan's ten stories could be recommended to be included in the secondary school Turkish language textbooks.