Mısırlı neo-klasik şairlerin şiirlerinde II. Abdulhamid Han imajı
The image of II. Abdulhamid Khan in the poems of Egyptian neoclassicist poets
Yazar: SÜMEYYE REVŞEN OKUMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ŞAHABETTİN ERGÜVEN
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Arap edebiyatı = Arabian literature ; Mısır = Egypt ; Mısır edebiyatı = Egyption literature ; Neo-klasik = Neo-classical ; İmaj = Image ; Şairler = Poets ; Şiir = Poem

Özet:
Şiirlerde imaj, şairin iç dünyasını yada şairin inanç, kültür veya dış etkenler gibi birçok faktöre bağlı olarak yeniden şekillendirip anlamlandırdığı bir gerçeği tanımamızı sağlayan bir araçtır. Karşılaştırmalı Edebiyatın alt dalı olarak İmajbilim, birbirinden dil ve kültür gibi birçok yönüyle ayrışan farklı toplumların, öteki toplumlar hakkında ürettikleri imajı araştırmaktadır. Araştırmacı yönünden İmajbilim, Arapların gözünde Türk imajını incelemek gibi ötekinin ben hakkında ürettiği imajı konu edinmektedir. 
Araştırmanın birincil amacı, Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid Han'ın imajını araştırmaktır. Araştırmamızın ikincil amacı, imaj üreticisi Neo-klasik akımın üslup ve özelliklerini karşılaştırma yoluyla incelemektir. Mısır'da ortaya çıkan bu akımın öncülerinin çoğu yine Mısırlı şairlerdir. Araştırmada şiirleri araştırılan şairler, Bârûdî'nin öğrencileri Ahmed Şevkî, Ahmed Nesîm, Hâfız İbrahim, İsmail Sabri, Muhammed Abdülmuttalib ve Veliyyüddin Yeken'dir. İslami klasik şiirin takipçisi olan, ancak taklitten öteye geçmeyi başarıp şiirlerini, kimliklerini güçlendirme ve sömürgeye başkaldırma aracı olarak kullanan bu şairler, şiirlerin beyânî yönü ve içeriğini yenilemede öncü olmuşlardır. Bunun yanı sıra Neo-klasik şairler, halk tarafından kabul görmüş ve dilden dile dolaşmış şiirleri ile de Modern Arap Edebiyat Tarihinde iz bırakmışlardır. II. Abdülhamid'in tarihteki yeri, Neo-klasik akımın, Modern Arap Edebiyatı için bir temel akım niteliğinde olması ve imajı üreten şairlerin birer öncü olması araştırmanın önemini göstermektedir. Ürettikleri imajlar halk tarafından içselleştirilmiş olan söz konusu şairler ve bunların II. Abdülhamid Han'ın aynı dönemde yaşamış olmaları, bu çalışma ile sadece şairlerin değil Mısır'ın da gözündeki II. Abdülhamid imajını da ortaya koyacaktır. Bütün bunlara ek olarak II. Abdülhamid Han'ın imajının bu altı şairin şiirlerinde daha önce araştırılmamış olması da çalışmanın önemini bir başka açıdan arttırmaktadır. 
Çalışmanın yöntemi, amacına uygun nitel bir araştırma yöntemi olan çoklu bir inceleme yöntemidir. Veriler tarandıktan sonra, araştırmanın konusu olan şairlerin II. Abdülhamid Han hakkında nazmettikleri şiirleri Türkçeye çevrilmiştir ve ardından metin dışı ve metin içi unsurlar dikkate alınarak dilsel analizin ön plana çıktığı çoklu bir inceleme yöntemine tabi tutulmuştur. Bu inceleme yönteminde metin dışı olarak şairlerin hayatları, tarihi ve sosyal bağlam gibi unsurlar dikkate alınmıştır. Metin içi olarak ise birincil olarak imajları ve buna bağlı olarak da akımın üslubunu ortaya koyduğunu tespit ettiğimiz öncelikle cüz'î sonrasında ise külli imaj incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde, metin dışı unsurlar olan imajın üretildiği zaman ve mekân, imajı ortaya koyan akım ve şairler incelenmiştir. İkinci bölümde ise ilk olarak şairlerin II. Abdülhamid Han'ı konu edindiği şiirleri verilip ve çevirileri yapılmış; daha sonra ise şiirlerdeki imajlar cüz'î ve külli olarak incelenmiştir.

Abstract:
In poems, an image is a tool that allows us to recognize the inner world of the poet or a reality that the poet reshapes and gives meaning to depending on many agents such as belief and culture. As a sub-branch of Comparative Literature, Imagology is a science that emerged by searching "the self" in the eyes of the "the other" nations by searching in their literature. The primary purpose of the research is to investigate the image of the Sultan of the Ottoman Empire, II. Abdulhamid Khan. The secondary aim of our research is to examine the styles and features of the Neo-classical movement, which is the productive movement of the image, through comparison. The Egyptian poets whose poems were researched are Bārūdī's students Ahmad Shawqī, Ahmad Nasīm, Hāfiz Ibrāhīm Ismāīl Sabrī, Muhammad Abd al-Muttalib and Waly al-dīn Yakan. These poets, who were followers of Islamic classical poetry, but managed to go beyond imitation and used their poems as a means of strengthening their identities and rebelling against colonialism, were pioneers in renewing and reviving the declarative aspect and content of poems. In addition to this, neo-classical poets have left their mark in the history of Arabic literature with their poems that have been accepted by the public.
 The significance of the person we are researching in history, the fact that the movement is a basic movement for Modern Arabic Literature, and the poets being researched are pioneers reveal the importance of the research. The fact that mentioned poets and Abdulhamid Khan lived in the same period will reveal the image of Abdulhamid not only in the eyes of the poets but also Egypt with this study. In addition, the fact that the image of Abdulhamid Khan has not been investigated before in poems produced in Arab geographies before increases the importance of thise research. The method of the study is a multiple analysis method, which is a qualitative research method suitable for its purpose. After data scanning, the poems were translated into Turkish. In this analysis method, non-textual elements such as the lives of the poets and the historical and social context were taken into account. In the first part of the thesis, the non-textual elements like the time and place of the image, the neoclassicist movement and poets that revealed the image were examined. In the second part, firstly, the related poems and their translations were given. Afterwards, the images in the poems were examined in partial and general terms.