Türk ve Fars edebiyatlarının modernleşme süreci(benzerlikler-etkileşimler)
The modernisation process of Turkish and Persian literature (interactions-similarities)
Yazar: HALEH ESTEKANCHİ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED FATİH ANDI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada Türk Edebiyatı ve Fars Edebiyatı'nın modernleşme süreçleri ele alınarak aralarındaki benzerlikler ve etkileşimler incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken Türk Edebiyatı için modernleşme süreci Cumhuriyet'e kadar (1923), Fars Edebiyatı için de İran İslâm Devrimi'ne kadar (1979) ele alınmıştır. Coğrafî konumu ve siyasî şartlar itibariyle daha erken bir tarihte Batı medeniyeti ile tanışan Osmanlı Devleti, İran Devleti'nin modernleşme sürecinde önemli bir role sahip olur. Buradan hareketle iki edebiyat arasındaki etkileşimler de tespit edilmiştir.
Çalışmanın ilk bölümünde modernizm ve modernleşme kavramları ile Müslüman Doğu ülkelerinin modernite karşısındaki tutumları söz konusu edilmiştir. İkinci bölümde Türk Tanzimat hareketi ile İran Meşrutiyet hareketi ele alınıp bu hareketlerin etkisiyle farklı alanlarda meydana gelen yenilikler ve fikir hareketleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Türk Edebiyatı ve Fars Edebiyatı'nın modernleşme süreçlerinde önemli bir role sahip olan öncü isimler ve edebî çevreler kimlik itibariyle ele alınarak getirdikleri yenilikler incelenmiştir.
Tezin dördüncü bölümünde iki edebiyattaki edebî türlerin gelişimi ve son bölümde ise iki edebiyatın modernleşme süreçlerinde tespit edilen karşılıklı benzerlikler ve etkilenmeler belirli başlıklar çerçevesinde ele alınmıştır.

Abstract:
In this study, the modernization processes of Turkish and Persian Literature is analysed in consideration of similarities and interactions among these literatures. For Turkish Literature, the period being until Republic (1923) and for Persian Literature, the period being until Iranian Islamic Revolution (1979) is discussed as the modernization process. Ottoman Empire had a crucial role at the period of Iranian modernization process because geographical and political conditions of Ottoman Empire provided Ottomans to meet with Western civilization early. With reference from here, interactions between Turkish and Persian Literature are detected.
At the first part, the concepts of modernism and modernization and the attitudes of Muslim Orients towards modernity is mentioned. At the second part, Turkish Tanzimat movements and Iranian Constitutional movements is handled. In addition, improvements and movements of thought be formed by the impact of Turkish Tanzimat movements and Iranian Constitutional movements occurred in different areas are also researched. At the third part, leading names and literary circles that have an important role in the modernization process of Turkish and Persian Literature is examined as an identity which brings innovations.
At the forth part, the development of literary genres in Turkish and Persian Literature is studied and at the last part, the interactions and similarities identified in the modernization process of Turkish and Persian Literature is handled within specific topics.