Koçlarda spermatolojik özellikler ve spermanın saklanabilirliği üzerine  l-arjinin'in etkisi
Effect of l-arginine on spermatological characteristics and semen storability in rams
Yazar: ŞEYMA ÖZER KAYA
Danışman: PROF. DR. SEYFETTİN GÜR
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı​
Derece: Doktora, 2016
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Arjinin = Arginine ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Koyunlar = Sheep ; Koçlar = Rams ; Sperm = Spermatozoa

Özet:
Bu çalışma, L-arjinin'in koçlarda bazı üreme parametreleri ve spermanın saklanabilirliği üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.  
Çalışmanın 1. aşamasında 7 hafta boyunca gün aşırı 5 mg/kg dozunda L-arjinin enjeksiyonlarını müteakip koçların ereksiyon süreleri, spermatolojik özellikleri ve seminal plazma arginaz aktiviteleri incelendi. Çalışmanın 2. aşamasında ise sperma örneklerine 0,1, 0,5, 1, 5 ve 10 mM dozlarında in vitro L-arjinin ilave edildikten sonra örnekler kısa ve uzun süreli saklama işlemlerine tabi tutuldu. 
Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, L-arjinin'in i.m. enjeksiyonları ereksiyon süresi (3. haftadan sonra p<0,01) ve anormal spermatozoon oranında (sadece 2. haftada p<0,01) önemli azalmalara yol açarken, kitle hareketi (p<0,01), motilite (p<0,05, p<0,01), yoğunluk (3, 5, 6. haftalarda p<0,01) ve membran bütünlüğünde ise (3. haftadan sonra p<0,05, p<0,01) önemli artışlar sağladı.
+4 oC'de kısa süreli saklanan örnekler değerlendirildiğinde, 10 mM L-arjinin ilavesinin sperma örneklerinin motilitesini 12. saatten sonra, membran bütünlüğünü de 48. saatten sonra azalttığı (p<0,05), ancak 0,5 mM L-arjinin ilavesinin 24 ve 96. saatlerdeki arginaz aktivitesini arttırdığı, 10 mM'lık ilavesinin ise 24, 72 ve 96. saatlerde azalttığı gözlendi.
Dondurulup çözdürülen spermanın motilitesi 0,5 mM L-arjinin ilave edilen grupta kontrol grubuna göre yüksek, 10 mM grubunda düşük olarak tespit edilirken, membran bütünlüğü ise 0,5 mM grubunda yüksek bulundu (p<0,01). Seminal plazma arginaz aktivitesi yönünden 10 mM L-arjinin ilave edilmiş sperma örneklerinde önemli bir azalma (p<0,01) gözlendi.
Sonuç olarak, i.m. L-arjinin uygulamaları koçların ereksiyon süresini kısaltmakta ve spermanın kalite parametrelerinde artış sağlamaktadır. Spermaya   in vitro katılan L-arjinin'in 10 mM'lık dozunun gerek kısa süreli gerekse uzun süreli saklama esnasında spermanın kalitesine zarar verdiği, ancak 0,5 mM'lık doz ilavesinin ise saklama esnasında spermaya faydalı olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was conducted to determine the effect of L-arginine on some reproductive parameters and semen storability in rams.
In the experiment 1, erection time, spermatological characteristics and seminal plasma arginase activities of rams were examined after injection of L-arginine at 5 mg / kg dose every other day for 7 weeks. In the experiment 2, the semen samples were subjected to short and long term storage process after in vitro addition of L-arginine at the doses of 0.1, 0.5, 1, 5 and 10 mM to samples. 
When compared with the control group, i.m. L-arginine injections provided significant reductions in erection time (after the 3rd week, p<0.01) and abnormal spermatozoon rate (only at the 2nd week, p<0.01), but significant increments in mass activity (p<0.01), motility (p<0.05, p<0.01), concentration (at 3rd, 5th, 6th weeks, p<0.01) and membrane integrity (after the 3rd week, p<0.05, p<0.01).
When the samples stored in short term at + 4 °C were evaluated, it was observed that the addition of 10 mM L-arginine to semen samples decreased the motility after the 12nd h and membrane integrity after the 48th h (p<0.05), but the addition of 0.5 mM L-arginine increased the arginase activity at the 24th and 96th h and its 10 mM addition decreased this activity at the 24th, 72th and 96th h.
The motility of frozen - thawed semen was determined to be high in group added with 0.5 mM L-arginine and to be low in 10 mM group while the membrane integrity was found significantly high in the 0.5 mM group (p<0.01).  A significant reduction was observed in semen samples supplemented with         10 mM L-arginine in terms of arginase activity (p<0.01).
In conclusion, i.m. application of L-arginine provides a shortening in the erection time and an increment in semen quality parameters of rams. It was concluded that the in vitro addition of 10 mM L-arginine to semen damages spermatozoon quality during both short- and long-term storage, but the addition of 0.5 mM dose to semen would be useful during storage.