İzmit Körfezi'nde su, sediment, Mezgit (Gadus merlangus L.1758) ve İstavrit (Trachurus mediterraneus S.1868) balıklarında Poliklorlu Bifeniller ile DDT'nin saptanması
Determination of polychlorinated biphenyls and DDT in water, sediment, Whiting (Gadus merlangus L.1758) and Horse mackerel (Trachurus mediterraneus S.1868) in Gulf of İzmit
Yazar: GÜL ÇELİK ÇAKIROĞULLARI
Danışman: PROF.DR. SELÇUK SEÇER
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Biyoloji = Biology ; Su Ürünleri = Aquatic Products ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
ÖZETDoktora Teziİzmit Körfezi'nde su, sediment, Mezgit (Gadus merlangus L.1758) ve İstavrit(Trachurus mediterraneus S.1868) balıklarında Poliklorlu Bifeniller ile DDT'ninsaptanmasıGül ÇELİK ÇAKIROĞULLARIAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüSu Ürünleri Anabilim DalıDanışman: Prof. Dr. Selçuk SEÇERBu araştırmada, İzmit Körfezi'nin hayvan ve insan sağlığını önemli ölçüde tehdit edenpoliklorlu bifeniller ve DDT bileşikleri ile kirlenme düzeyini belirlemek üzere; Kirazlıyalı,Petkim, Koruma Tarım, SEKA ve Sarıdere'nin Körfez'le birleştiği bölge olarak belirlenmiş beşayrı istasyondan, Aralık-2003 ve Kasım-2004 tarihleri arasında aylık olarak alınan su, sedimentile Mezgit ve İstavrit balıkları analiz edilmiştir.Su örnekleri'nde elde edilen total PCB konsantrasyonları 0.003-0.440 ng/ml arasındadır. Genelolarak en yüksek konsantrasyonlar Kirazlıyalı, SEKA ve Petkim istasyonlarından alınan suörneklerinden elde edilmiştir. Su örnekleri total DDT konsantrasyonları yönündendeğerlendirildiğinde ise elde edilen konsantrasyonlar 0.003-3.180 ng/ml aralığındadır. Bazıaylarda saptanan DDT ve DDD seviyeleri Su Ürünleri Yönetmeliği'nde belirtilen değerlerinüzerinde bulunmuştur. Genel olarak Sarıdere'nin Körfez'le birleştiği bölge, Koruma Tarım vePetkim'den elde edilen su örneklerinde yüksek konsantrasyonlar tespit edilmiştir. Sedimentörneklerinde elde edilen total PCB konsantrasyonu 1.025-674.180 ng/g (kuru ağırlık) şeklindeolurken, total DDT konsantrasyonu ise 1.950-7285.715 ng/g (kuru ağırlık) olarak bulunmuştur.Genel olarak Koruma Tarım, SEKA ve Petkim'den alınan sediment örneklerinde yüksekkonsantrasyonlarda total PCB saptanırken, total DDT yönünden en yüksek konsantrasyonlar iseKoruma Tarım, Sarıdere'nin Körfez'le birleştiği bölge ve SEKA'dan alınan örneklerden eldeedilmiştir. Mezgit ve İstavrit balıkları'nda tespit edilen total PCB konsantrasyonları sırasıyla,1.493-39.692 ng/g (yaş ağırlık) ve 5.610-58.609 ng/g (yaş ağırlık) aralığında olurken, total DDTkonsantrasyonları ise 1.075-66.727 ng/g (yaş ağırlık) ve 4.693-116.252 ng/g (yaş ağırlık) olarakbelirlenmiştir. Balıklardan elde edilen total PCB ve DDT konsantrasyonları, Türk GıdaKodeksi'nde balıklar için belirtilen maksimum kalıntı limitlerinin altında saptanmıştır.2006, 457 sayfaAnahtar Kelimeler: İzmit Körfezi, Poliklorlu Bifeniller, DDT, Sediment, Su, Mezgit veİstavrit balığıi

Abstract:
ABSTRACTPh.D. ThesisDetermination of polychlorinated biphenyls and DDT in water, sediment, Whiting(Gadus merlangus L.1758) and Horse mackerel (Trachurus mediterraneus S.1868)in Gulf of İzmitGül ÇELİK ÇAKIROĞULLARIAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of FisheriesSupervisor: Prof. Dr. Selçuk SEÇERIn this research, water, sediment, Whiting and Horse mackerel samples that were collected fromthe 5 different stations determined as Kirazlıyalı, Petkim, Koruma Tarım, SEKA and theconjunction point of Sarıdere and the Gulf were analyzed monthly between December-2003 andNovember-2004 to identify the contamination level of polychlorinated biphenyls and DDTanalogues threatening animal and human health in İzmit Gulf.Total PCB concentrations were measured in the range of 0.003-0.440 ng/ml in water samples.Generally higher concentrations were measured in the water samples collected from Kirazlıyalı,SEKA and Petkim. Total DDT concentrations in water were measured in the range of 0.003-3.180 ng/ml. The levels of DDT and DDD in some of the sampling months were found abovethe limits mentioned in the Aquaculture Regulation. Generally high concentrations weredetermined in water samples collected from the conjunction point of Sarıdere and the Gulf,Koruma Tarım and Petkim stations. While total PCB concentrations in the sediment sampleswere measured in the range of 1.025-674.180 ng/g (dry matter), total DDT concentrations weremeasured as 1.950-7285.715 ng/g (dry matter). Generally high total PCB concentrations weredetermined in sediment samples collected from Koruma Tarım, SEKA and Petkim while hightotal DDT concentrations were determined in samples collected from Koruma Tarım, theconjunction point of Sarıdere and the Gulf and SEKA. Total PCB concentrations in Whiting andHorse mackerel were found in the range of 1.493-39.692 ng/g (fresh weight) and 5.610-58.609ng/g (fresh weight) and total DDT concentrations were found in the range of 1.075-66.727 ng/g(fresh weight) and 4.693-116.252 ng/g (fresh weight) respectively. Total PCB and DDTconcentrations in fish samples were found lower than the maximum residue limits in TurkishFood Codex.2006, 457 pagesKey Words: Gulf of İzmit, Polychlorinated Biphenyls, DDT, Sediment, Water, Whitingand Horse mackerelii