Sosyal bilgiler 5. sınıf ders kitabının sürdürülebilir kalkınma amaçları bağlamında incelenmesi
Analyzing the 5th grade social studies textbook in the context of sustainable development goals
Yazar: ÖZNUR GÜLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSA TAK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, sürdürülebilir kalkınma amaçlarının Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders 
Kitabı'nda yer alma biçimini çeşitli boyutlarda ele almaktır. Bu bağlamda ayrıca 
sürdürülebilir kalkınma amaçlarının, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer 
alan kazanımlar ile olan ilişkisinin incelenerek ortaya konulması hedeflenmektedir. 
Çalışma, Milli Eğitim Bakanlığı Talim Terbiye Kurulu tarafından onaylanmış olan, 
2019-2023 yılları arasında, beş yıl süreyle okutulması amaçlanan Sosyal Bilgiler 5. 
Sınıf Ders Kitabı çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma nitel bir desene sahip 
olup, durum çalışması modelinden faydalanılmıştır. Araştırmada veri toplama amacıyla 
doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen verilerin 
incelenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Sürdürülebilir 
Kalkınma Zirvesi'nin (2015) ardından yayımlanan, "Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları" 
olarak belirlenen 17 madde temel alınmıştır. Aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayımlanan 2020 ve 2025 
yılları arasında yapılması beklenen kapsamlı revizyonları içeren, "Sürdürülebilir
Kalkınma Amaçları ve Göstergeleri El Kitabı (2019)" karşılaştırmalı analiz 
yapılmasında kaynak olarak kullanılmıştır. Araştırma sonucunda sürdürülebilir 
kalkınma amaçlarının, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda (2018) 5. sınıf 
düzeyi için belirlenen kazanımlar, Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabında yer alan 
kavramlar, içerikler, etkinlikler ve değerlendirme soruları ile ilişkili olduğu 
belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre, "Üretim, Dağıtım ve Tüketim" öğrenme alanı 
ve "Sürdürülebilir Şehirler ve Topluluklar" amacı ön plana çıkmaktadır. Diğer öğrenme 
alanlarının da sürdürülebilir kalkınma amaçlarıyla ilişkili olduğu ve diğer sürdürülebilir 
kalkınma amaçlarının da doğrudan veya dolaylı olarak öğrenme alanlarında kendilerine 
yer bulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu anlamda, Sosyal Bilgiler 5. Sınıf Ders Kitabı'nın 
ve Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nda yer alan 5. sınıf düzeyindeki 
kazanımların eksik kaldığı noktalara da yer verilmiş ve önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the relationship between the subject and 
objectives of sustainable development with the 5th grade social studies textbook and to 
address the way it is included in the 5th grade social studies textbook in various 
dimensions. In this context, it is also aimed to reveal the relationship of sustainable 
development goals with the achievements in the Social Studies Curriculum by 
examining them in terms of various variables. The study was carried out within the 
framework of the 5th grade social studies textbook, which was approved by the Board 
of Education of the Ministry of National Education and is intended to be taught for five 
years between 2019 and 2023. The research has a qualitative design and the case study 
model was utilized. Document analysis method was used for data collection. Content 
analysis was used to analyze the data obtained as a result of the research. Within the 
scope of the research, 17 articles published after the Sustainable Development Summit 
(2015) and determined as "Sustainable Development Goals" were taken as basis. At the 
same time, the "Sustainable Development Goals and Indicators (2019)" handbook 
published by the Presidency of Strategy and Budget of the Republic of Turkey, which 
includes comprehensive revisions expected to be made between 2020 and 2025, was 
used as a source for comparative analysis. As a result of the research, it was determined 
that the sustainable development goals are related to the achievements determined for 
the 5th grade level in the Social Studies Curriculum (2018), the concepts, content, 
activities and evaluation questions in the 5th grade social studies textbook. According to 
the data obtained, the learning area of "Production, Distribution and Consumption" and 
the goal of "Sustainable Cities and Communities" come to the fore. It was concluded 
that other learning areas are also related to sustainable development goals and other 
sustainable development goals are directly or indirectly related to learning areas. In this 
sense, the missing points of the 5th grade social studies textbook and the 5th grade level 
achievements in the Social Studies Curriculum were also included and suggestions were 
made.