Kadınların anlatısal kimlik gelişiminde baba kaybının yeri
The role of father's loss in women's narrative identity development
Yazar: MAKBULE İREM PİLGİR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KEKLİK
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, 6-18 yaş aralığında baba kaybı yaşamış kadınların babalarının ölümünü ve yas deneyimini ve bu deneyimin anlatı kimliklerindeki yerini ayrıntılı ve derinlikli bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Türkiye'nin farklı bölgelerinde yaşayan, 6-18 yaş aralığında baba kaybı yaşamış 11 kadın oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından hazırlanan Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir ve bu görüşmeler esnasında kişilerin yaşam hikayelerine, geçmiş yaşantılarına, güncel durumlarına ve geleceğe ilişkin bakış açılarına dair sorular sorulmuştur. Gerçekleştirilen görüşmelerde, bireylerin hayat hikayelerini kendine araştırma konusu edinen genelde anlatı araştırması özelde ise anlatı araştırmasının türlerinden olan hayat hikâyesi araştırması kullanılmıştır. Verilerin analizinde veri setini en küçük boyutlarda incelemeye ve betimlemeye olanak tanıyan tematik analiz yönteminden faydalanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre beş ana tema belirlenmiştir. Bu temalar: (1) ölüm, (2) ailevi kavramlar, (3) kişilerarası ilişkiler, (4) toplum ve kültür ve (5) anlatı kimliği dönüşümüdür ve her bir ana temanın alt temaları bulunmaktadır. Ölüm teması, ölüme ilişkin farkındalık, çocukluk döneminde ölümü anlamlandıramama ve ölüm ile dini inanç alt temalarını içerirken; ailevi faktörler teması, değişen aile içi ilişkiler, değişen aile içi roller ve sorumluluk alt temalarını içermektedir. Kişilerarası ilişkiler teması, sosyal çevre alt temasını ve evlilik ve romantik ilişkiler alt temasını kapsamaktadır. Toplum ve kültür teması ise toplum beklentileri, toplumsal cinsiyet rolü ve yetimlik kavramı temalarını içermektedir. Son olarak, anlatı kimliği dönüşümü teması, ölüm sonrası yaşanan duygusal deneyimler, öz anlatı, hayat ve gelecek algısı ile seçimler ve kararlar alt temalarını kapsamaktadır. Bulgular alanyazın doğrultusunda tartışılmış, uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar sözcükler: baba kaybı, yas, kimlik gelişimi, anlatı kimliği, cinsiyet

Abstract:
This study aims to examine in detail and in depth the death of their fathers and the experience of mourning and the place of this experience in the narrative identities of women who lost their fathers between ages of 6-18. The study group of the research consists of 11 women living in different regions of Turkey. Data was collected through individual interviews by using the Semi-Structured Interview Form prepared by the researcher. The thematic analysis method was used for analysis of the data. Results revealed five main themes: (1) the concept of death, (2) familial concepts, (3) interpersonal relationships, (4) society and culture, and (5) narrative identity transformation, and each main theme has sub-themes. The theme of the concept of death includes the sub-themes of awareness of death, inability to make sense of death in childhood, and death and religious belief; while the theme of familial factors includes the sub-themes of changing family relationships, changing family roles, and problematic. The theme of interpersonal relationships includes the sub-themes of social environment and marriage and romantic relationships. The theme of society and culture includes the themes of community expectations, gender role and the concept of orphanhood. Finally, the theme of narrative identity transformation includes the sub-themes of emotional experiences after death, self-narrative, perception of life and future, and choices and decisions. Findings, limitations and recommendations for practitioners and researchers were presented.

Keywords: father loss, grief, identity development, narrative identity, gender