Hemşirelerde mesleki kaygı: Ölçek geliştirme çalışması
Occupational anxiety in nurses: Scale development study
Yazar: BERRİN GİRGİN
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmanın amacı, hemşirelerin mesleki kaygı düzeylerinin belirlenmesinde kullanılmak üzere Hemşirelerde Mesleki Kaygı Ölçeği'ni geliştirmek ve psikometrik analizlerini gerçekleştirmektir. Metodolojik tasarımdaki araştırmanın evrenini, İstanbul'da bulunan kamu, özel, üniversite hastanesi olmak üzere toplam 13 hastanede çalışan 4402 hemşire oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise belirlenen hastanelerde çalışan hemşireler arasından gelişigüzel örnekleme yöntemiyle ulaşılan 1162 gönüllü hemşire oluşturdu. Araştırma verileri; Kişisel ve Mesleki Özellikler Bilgi Formu, Hemşirelerde Mesleki Kaygı Ölçeği Taslağı ve eş değer form olan İş Stresi Ölçeği kullanılarak Temmuz 2022-Ekim 2022 tarih aralığında toplandı. Verilerin analizinde IBM SPSS 28 ve R programlama dili kullanılarak %95 güven aralığı ile çalışıldı. Ölçeğin geçerliği; kapsam, yüzey ve yapı geçerliği, güvenirliği ise Madde-toplam korelasyonu, Cronbach Alpha katsayısı, yarıya bölme, test-tekrar test, eş değer form yöntemleri kullanılarak değerlendirildi. Toplam ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0,92 bulundu. Ölçeğin yapı geçerliği, Açıklayıcı Faktör Analizi ve Doğrulayıcı Faktör Analizi eşit sayıda olmayan iki ayrı homojen örneklemde çalışıldı. Açıklayıcı Faktör Analizi öncesi madde-toplam puan korelasyon değeri 0,5'ten küçük olan 3 madde taslak ölçekten çıkarıldı. Ölçeğin KMO örneklem uygunluk katsayısı 0,959 ve Bartlett's Testi χ2=17469.178 (p<0,000) olarak saptandı. Toplam açıkladığı varyans oranı %56,31 olan ölçek, 27 madde ve 4 faktör; görev merkezli kaygı, yönetim merkezli kaygı, mesleki risk kaygısı ve mesleki kazanım kaygısı olarak belirlendi. Faktör yapısının uyumluluğu Doğrulayıcı Faktör Analizi ile teyit edildi. Uyum indeksleri; CMIN/df 3,8584, GFI 0,9177, CFI 0,9174, SRMR 0,0570, RMSEA 0,0660 olarak hesaptandı ve modelin oluşturulan faktörlerle uyumlu olduğu belirlendi. Ölçeğin güvenirliğine ilişkin Cronbach Alpha değeri tüm faktörler için incelendi ve "mesleki risk kaygısı" boyutunda madde toplam korelasyon değerleri 0,5'ten az olan 2 madde boyuttan çıkarılarak ölçek 25 madde 4 boyut olarak son hâlini aldı. Ölçeğin güvenirliğine ilişkin toplam Cronbach Alpha katsayısı 0,939, alt boyutları için ise 0,815-0,857 aralığında hesaplandı. Spearman-Brown ve Guttman Split-Half güvenirlik katsayılarının 0,892; paralel form geçerliği (r=0,487, p=0.000) ve test-tekrar test analizinin (r=0,994, p<0,01) sonuçları arasında anlamlı korelasyon saptandı. Hemşirelerde Mesleki Kaygı Ölçeği, 4 boyut ve toplam 25 maddeden oluşan 5'li Likert tipinde geliştirilen bir ölçek olarak geliştirildi. Hemşirelerde Mesleki Kaygı Ölçeği toplam puan ortalaması yüksek (3,775±0,736) düzeyde, görev merkezli kaygı (3,553±0,846), yönetim merkezli kaygı (3,916±0,836), mesleki risk kaygısı (3,537±0,949) ve mesleki kazanım kaygısı (4,094±0,780) alt boyutlarının puan ortalamasının yüksek düzeyde olduğu saptandı. Ölçeğin toplam ve alt boyut puan ortalamalarının hemşirelerin çalıştığı kurum, cinsiyet, yaş, eğitim durumu, mesleki deneyim ve çalıştığı birim arasında ölçek toplam ve alt puan ortalamaları arasında anlamlı farklılıkların olduğu belirlendi (p<0.05). Sonuç olarak bu araştırma ile geliştirilen ölçek, geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak hemşirelerin mesleki kaygılarını belirlemek amacıyla kullanılabilir.

Abstract:
The aim of this study was to develop the Occupational Anxiety Scale for Nurses to be used in determining the occupational anxiety levels of nurses and to perform psychometric analyses. The population of the methodologically designed study consisted of 4402 nurses working in 13 hospitals including public, private and university hospitals in Istanbul. The sample of the study consisted of 1162 volunteer nurses who were reached by random sampling method among the nurses working in the hospitals. The research data were collected between July 2022 and October 2022 using the Personal and Occupational Characteristics Information Form, the Occupational Anxiety Scale Draft for Nurses and the equivalent form of the Job Stress Scale. IBM SPSS 28 and R programming language were used for data analysis with %95 confidence interval. The validity of the scale was evaluated using content, face and construct validity, and reliability was evaluated using item-total correlation, Cronbach's Alpha coefficient, halving, test-retest and equivalent form methods. The content validity index of the total scale was 0,92. The construct validity of the scale, Exploratory Factor Analysis and Confirmatory Factor Analysis were studied in two separate homogeneous samples. Before the Exploratory Factor Analysis, 3 items with item-total score correlation values less than 0,5 were removed from the draft scale. The KMO sampling compatibility coefficient of the scale was 0.959 and Bartlett's Test χ2=17469,178 (p<0,000). The scale with a total explained variance of %56,31, 27 items and 4 factors were determined as task-centered anxiety, management-centered anxiety, occupational risk anxiety and occupational gain anxiety. The fit of the factor structure was confirmed by Confirmatory Factor Analysis. The fit indices were CMIN/df 3,8584, GFI 0,9177, CFI 0,9174, SRMR 0,0570, RMSEA 0,0660 and it was determined that the model was compatible with the factors. The Cronbach Alpha value for the reliability of the scale was examined for all factors and 2 items with item-total correlation values less than 0,5 in the "occupational risk anxiety" dimension were removed from the dimension and the scale was finalized as 25 items and 4 dimensions. The total Cronbach's Alpha coefficient for the reliability of the scale was calculated as 0,939 and the range for the sub-dimensions was 0,815-0,857. Significant correlations were found between the Spearman-Brown and Guttman Split-Half reliability coefficients of 0.892, parallel form validity (r=0,487, p=0,000) and test-retest analysis (r=0,994, p<0,01). The Occupational Anxiety Scale in Nurses was developed as a 5-point Likert-type scale consisting of 4 dimensions and a total of 25 items. It was found that the mean total score of the Occupational Anxiety Scale was high (3,775±0,736), and the mean scores of the sub-dimensions of task-centered anxiety (3,553±0,846), management-centered anxiety (3,916±0,836), occupational risk anxiety (3,537±0,949) and occupational attainment anxiety (4,094±0,780) were high. It was determined that there were significant differences between the total and sub-dimension mean scores of the scale between the institution, gender, age, educational status, professional experience and the unit where the nurses worked (p<0,05). As a result, the scale developed in this study can be used as a valid and reliable measurement tool to determine the occupational anxiety of nurses.