Nöroloji yoğun bakım ünitesinde yatan iskemik inme olgularında serum glutamin düzeyinin ve oksidatif stres parametrelerinin inme şiddeti ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of serum glutamine level and oxidative stress parameters with stroke severity i̇n ischemic stroke patients in the neurology intensive care unit
Yazar: KÜBRA KURTOĞLU
Danışman: PROF. DR. NURİYE METE
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
İnme; vasküler nedenler dışında görünür bir neden olmadan fokal (veya global) serebral disfonksiyonun hızla gelişen klinik belirtileri ile karakterize bir durumdur. İnme risk faktörlerinin bilinmesi ve fizyopatolojisinin iyi anlaşılması, önleyici ve etkin iyileştirici stratejilerin geliştirilmesi için oldukça önemlidir. İskemik inme fizyopatolojisinde oksidatif stresin rolü bilinmektedir. Fakat oksidatif stresin inme şiddetini ne düzeyde etkilediği çok açık değildir.  Bu sebeple çalışmamızda iskemik inme hastalarında oksidatif stres parametrelerinden TAS ve TOS düzeylerinin inme şiddeti ile ilişkisini incelemeyi amaçladık. 
İnme hastalarında akut stres cevabının bir bileşeni olarak kan dolaşımında glukagon, katekolamin, kortizol gibi hormon seviyeleri yükselir, interlökinler ve akut faz proteinleri artar. Bu stres yanıtı kas ve yağ dokusunun katabolik yıkımına neden olur. Sonuçta artan proteoliz ile kas dokusundan glutamin gibi çeşitli aminoasitler salınır ve ihtiyacı olan diğer dokular tarafından hızla kandan alınır. Sentez hızı artan talebi karşılayamadığı için de kritik hastalarda glutamin eksikliği oluşabilir. Bu nedenle çalışmamızda iskemik inme tanılı hastalarımızda glutamin düzeylerini incelemeyi amaçladık. 
Çalışmaya Haziran 2023 ile Kasım.2023 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Yoğun Bakım Ünitesi'ne iskemik inme tanısı ile yatırılan 50 hasta dahil edilmiştir. Tüm hastalardan yoğun bakıma kabul sırasında, yatışın 4. ve 10. günlerinde olmak üzere üçer kez kan numunesi toplandı. Numunelerden glutamin, TAS ve TOS düzeyi analizi yapıldı. Her hasta için inme şiddetini belirlemek amacıyla yoğun bakıma kabul sırasında NIHSS skoru hesaplanarak kaydedildi.
Yoğun bakıma kabulde hastaların ortalama glutamin düzeyi 611.0 (±155.7) μmol/L olup normal aralıktaydı. Ancak hastaların %14'ünde (n=7) glutamin düzeyi düşük (<420 μmol/L), %2'sinde (n=1) ise yüksekti (> 930 μmol/L). Kritik hastalarda, hiperkatabolizmanın seyri neticesinde yoğun bakıma kabulden ziyade 4. ve 10. günlerde ölçülen glutamin düzeylerindeki düşüklük oldukça değerlidir. Hastaların %22'sinde (n=11) 4. ve/veya 10. günde glutamin seviyesi düşüktü (<420 μmol/L). Glutamin seviyesi düşük gelen hastaların %72.7'si ağır inme kategorisindeydi. Cinsiyet ve glutamin düzeyleri arasında anlamlı bir fark tespit edilemedi. Yoğun bakıma kabul sırasında ve yatışın 10. gününde ölçülen glutamin düzeyi ölen hastalarda, hayatta kalan hastalara göre anlamlı ölçüde daha düşüktü (sırasıyla p değerleri 0.020, 0.004). Glutamin düzeyleri ve NIHSS skorları arasında anlamlı bir ilişki yoktu. TOS düzeyi ortalaması 23.0 (±17.2) µmol Eq/L olup normal düzeyinin oldukça üzerindeydi. TAS düzeyi ortalaması 1.22 (±0.51) mmol Eq/L olup referans aralığında idi. TAS ve TOS düzeyleri ile NIHSS skoru arasında anlamlı bir korelasyon saptanmadı. 
Sonuç olarak bir kısım iskemik inme hastasında glutamin seviyesinin düştüğü görülmüştür. Glutamin seviyesi düşen iskemik inme hastalarının %72.7'sinin ağır inme kategorisinde olduğu saptanmıştır. Bu sebeple, özellikle ağır inme kategorisindeki hastalarda glutamin eksikliği bulunabileceği akılda tutulmalıdır. Ayrıca düşük glutamin seviyelerinin mortalite ile anlamlı bir ilişkisinin olduğunun tespit edilmesi nedeniyle, glutamin seviyesi düşük hastalara glutamin takviyesi verilmesinin hayat kurtarıcı olabileceği düşüncesindeyiz. Bu nedenle iskemik inme hastalarında glutamin düzeylerini değerlendirecek daha büyük ölçekli çalışmalara ihtiyaç vardır. Ek olarak TOS değerlerinin hastalarda yüksek olması iskemik inme hastalarında oksidatif stresin varlığını göstermektedir. TAS ve TOS düzeyleri ile inme şiddeti arasında anlamlı bir ilişkinin bulunmaması oksidan ve antioksidan düzeylerinin inme şiddetini belirlemede etkili olmadığını düşündürmektedir.
Anahtar Kelimeler: İskemik inme, Glutamin, İnme Şiddeti, Oksidatif Stres, Total Antioksidan Seviyesi (TAS), Total Oksidan Seviyesi (TOS)

Abstract:
Stroke is a condition characterized by rapidly developing clinical signs of focal (or global) cerebral dysfunction with no apparent cause other than vascular causes. Knowledge of stroke risk factors and a good understanding of its physiopathology are crucial for the development of preventive and effective therapeutic strategies. The role of oxidative stress in the physiopathology of ischemic stroke is known. However, it is not clear to what extent oxidative stress affects stroke severity.  Therefore, in our study, we aimed to examine the relationship between TAS and TOS levels, which are oxidative stress parameters, and stroke severity in ischemic stroke patients. 
As a component of acute stress response in stroke patients, hormone levels such as glucagon, catecholamine and cortisol increase in the blood circulation, interleukins and acute phase proteins increase. This stress response causes catabolic destruction of muscle and adipose tissue. As a result, various amino acids such as glutamine are released from muscle tissue by increased proteolysis and rapidly taken up from the blood by other tissues in need. Since the rate of synthesis cannot compensate the increased demand, glutamine deficiency may occur in critically ill patients. Therefore, we aimed to examine glutamine levels in patients with ischemic stroke. 
The study included 50 patients admitted to the Dicle University Faculty of Medicine, Neurology Intensive Care Unit between June 2023 and November 2023 with a diagnosis of ischemic stroke. Blood samples were collected from all patients three times, on intensive care unit admission and on the 4th and 10th days of hospitalization. Glutamine, TAS and TOS levels were analyzed. To determine the severity of stroke, the NIHSS score was calculated upon admission to the intensive care unit.
On admission to the intensive care unit, the mean glutamine level was 611.0 (±155.7) μmol/L, which was within the normal range. %14 (n=7) of patients had deficient (<420 μmol/L) and 2% (n=1) had supra-normal glutamine levels (>930 μmol/L) on admission. As a result of the course of hypercatabolism in critically ill patients, glutamine deficiency on days 4 and 10 of hospitalization rather than admission to the ICU is highly valuable. In 22% of patients (n=11), glutamine levels were low (<420 μmol/L) on day 4 and/or day 10. 72.7% of the patients with low glutamine levels were in the severe stroke category. There was no significant difference between gender and glutamine levels. Glutamine levels on admission to intensive care unit and on the 10th day of hospitalization were significantly lower in patients who died than in patients who stayed alive (p values 0.020, 0.004, respectively). There was no significant correlation between glutamine levels and NIHSS scores. The mean TOS level was 23.0 (±17.2) µmol Eq/L, which was well above the normal level. The mean TAS level was 1.22 (±0.51) mmol Eq/L, which was in the normal range. There was no significant correlation between TAS and TOS levels and NIHSS score. 
As a result, it was observed that some ischemic stroke patients had glutamine deficiency. It was found that 72.7% of ischemic stroke patients with low glutamine levels were in the severe stroke category. Therefore, it should be kept in mind that glutamine deficiency may be present especially in patients in the severe stroke category. In addition, since low glutamine levels have been found to be significantly associated with mortality, we believe that giving glutamine supplements to patients with low glutamine levels may be life-saving. Therefore, larger scale studies are needed to evaluate glutamine levels in ischemic stroke patients. In addition, high TOS levels in patients indicate the presence of oxidative stress in ischemic stroke patients. The lack of a significant relationship between TAS and TOS levels and stroke severity suggests that oxidant and antioxidant levels are not effective in determining stroke severity.
Keywords: Ischemic stroke, Glutamine, Stroke Severity, Oxidative Stress, Total Antioxidant Status (TAS), Total Oxidant Status (TOS)