Dirençli başağrısı olan hastalarda optik sinir çapı ve NSE değerlerinin prospektif analizi
Prospective analysis of optic nerve diameter and NSE values in patients with resistant headache
Yazar: NACİYE ORÇAN
Danışman: PROF. DR. AYÇA AÇIKALIN AKPINAR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Baş ağrısı = Headache ; Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Nöron spesifik enolaz = Neuron specific enolase ; Optik sinir = Optic nerve

Özet:
Amaç: Tez çalışmamızda acil tıp kliniklerine sıklıkla başvurusu olan dirençli baş ağrılı hastalarda, klasik tanısal çalışmaların yanı sıra, nöron hasarı ve kafa içi basınç artışı bulgularının, ultrasonografik optik sinir çapı ölçümü ve plazmada NSE ile değerlendirilerek, hastaların acil servis yönetimini, taburculuk ya da hospitalizasyon kararını kolaylaştırmaya yönelik veriler elde etmeyi amaçladık.

	Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, Çukurova üniversitesi Tıp Fakültesi yerel etik kurul tarafından onay alındıktan sonra, Aralık 2017 - Haziran 2020 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Çalışmamıza acil servise dirençli başağrısı nedeniyle başvuran, 18 yaş üstü hastalar dahil edildi. Acil servise başvuru anında bilinen dirençli başağrısı yaratabilecek, santral sinir sistemi hastalığı (Bilinen intrakranial kitle, bilinen psödotümör serebri vb.) olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Hastaların demografik verileri kaydedildi. Başağrısı sekonder nedenlerinin araştırılmasında kullanılan tetkik ve görüntülemelerinin yanı sıra, hastanın intrakranial basınç artışını değerlendirmek için yatak başı USG ile optik sinir çapına bakıldı. Nöron hasarı tespiti için plazmada nöron spesifik enolaz değerlendirildi. Hastaların, tanısı, yatış süreleri, ve sonlanım şekilleri kaydedildi.

	Bulgular: Çalışmamıza 33'ü erkek 33'ü kadın toplam 66 hasta alındı. Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 43,05±17,06 bulundu. Dirençli baş ağrısının primer ve sekonder nedenleri araştırıldı. Hastaların 45(%68,2)'inde sekonder neden saptandı. Ultrasonografik optik sinir çapı değerlendirildiğinde, hastaların 17 (% 25,8)'sinin sağ, 21 (% 31,8)'inin ise sol optik sinir çapının 5 mm'in üstünde olduğu belirlendi. Sol optik sinir çapı artışıyla; NSE, laktat, AST, WBC değerleri yüksekliği arasında pozitif korelasyon olduğu tespit edilmiştir. Optik sinir çapı 5 mm ve üzerinde olan hastaların, yatış süresinin anlamlı yüksek olduğu saptanmıştır. Yatış kararı verilen hastaların NSE değerleri taburcu olan hastalara göre anlamlı yüksek bulunmuştur.

	Sonuç: Dirençli baş ağrısı ile gelen hastalarda hayati tehlike yaratabilecek sekonder nedenlerin tanınması önemlidir. Ultrasonografik optik sinir çapı ölçümüyle intrakranial basınç artışı tespit edilebilir. Nöron hasarını değerlendirmede plazma NSE düzeylerinin artışı yol gösterici olabilir.

Abstract:
Objective: In our thesis study, in patients with refractory headaches who applied to emergency medicine clinics, in addition to classical diagnostic studies, the findings of neuron damage and intracranial pressure increase were evaluated by ultrasonographic measurement of optic nerve diameter and NSE in plasma, We aimed to obtain data to facilitate the hospitalization decision.

	Material and Method: Our study was conducted between December 2017 and June 2020, after approval by the local ethics committee of Çukurova University Faculty of Medicine. Patients over 18 years of age who were admitted to the emergency room due to headache resistant were included in our study. Patients with central nervous system disease (known intracranial mass, known pseudotumor cerebri, etc.) that could create known resistant headache at the time of admission to the emergency room were excluded from the study. The demographic data of the patients were recorded. In addition to the examinations and imaging used to investigate the causes of headache secondary causes, optic nerve diameter was measured with bedside USG to evaluate the patient's intracranial pressure increase. Neuron-specific enolase was evaluated in plasma for the detection of neuron damage. Diagnosis, length of stay, and outcome of patients were recorded.

	Results: A total of 66 patients, 33 male and 33 female, were included in our study. The mean age of the patients participating in the study was 43.05 ± 17.06. The primary and secondary causes of resistant headache were investigated. Secondary cause was detected in 45 (68.2%) of the patients. When ultrasonographic optic nerve diameter was evaluated, it was determined that 17 (25.8%) of the patients were right and 21 (31.8%) of the left optic nerve diameter was over 5 mm. With increasing left optic nerve diameter; It was determined that there was a positive correlation between NSE, lactate, AST and WBC values. Patients with optic nerve diameter of 5 mm and above were found to have a significantly higher duration of hospitalization. The NSE values of the patients who were decided to be hospitalized were significantly higher than the patients who were discharged.

	Conclusion: It is important to recognize secondary causes that may be life-threatening in patients with resistant headaches. Intracranial pressure increase can be detected by ultrasonographic optic nerve diameter measurement. Increasing plasma NSE levels are helpful in evaluating neuron damage.