Dış ticarette ödeme yöntemlerinin tercih nedenlerini belirlemeye yönelik bir uygulama: Doğu Karadeniz Bölgesi örneği
An application for determining the reasons of choice of payment methods in forei̇gn trade: The case of Eastern Black Sea region
Yazar: AFİFE ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ALİ RIZA SANDALCILAR
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Uluslararası ticaret = International trade ; Ödeme sistemleri = Payment systems ; Ödemeler = Payments

Özet:
Ekonomik faaliyetlerin temel amacı toplumsal refahı arttırmaktır. Refahlarını arttırmak için ülkelerin başvurdukları yöntemlerden biri de diğer ülkelerle ticari faaliyetler yürütmektir. İhracat ve ithalat işlemleri olarak adlandırılan bu süreçte firmalar çok sayıda sorunlarla karşı karşıya kalabilmektedir. Dış ticaret işlemlerinde karşılaşılan en önemli sorunlardan biri de mal bedelinin tahsil edilmesidir. 
Bu çalışmanın amacı Doğu Karadeniz Bölgesinde yer alan dış ticaret firmalarının tercih ettikleri ödeme yöntemlerini ve karşılaşılan sorunları tespit etmektir. Bu kapsamda bölgede faaliyet gösteren 104 firma ile anket uygulaması yapıldı. Ankete verilen cevaplar SPSS.23 istatistik programı yardımıyla analize tabi tutuldu. Elde edilen sonuçlar tablolar ve grafikleri haline dönüştürüldü. Buna göre; ihracat işlemlerinde sırasıyla peşin ödeme yöntemi (% 29,81), mal mukabili ödeme yöntemi (% 16,35) ve banka ödeme yükümlülüğü yöntemi (% 5,77) tercih edilmektedir. İthalat işlemlerinde ise sırasıyla peşin ödeme yöntemi (% 27,88), vesaik mukabili ödeme yöntemi (% 7,69) ve mal mukabili ödeme yöntemi (% 2,88) yer almaktadır. Doğu Karadeniz Bölgesini (Trabzon, Rize ve Artvin) kapsayan çalışmadan elde edilen temel sonuçların en önemlisi hem ihracat işlemlerinde hem de ithalat işlemlerinde firmalar peşin ödeme yöntemini tercih ediliyor veya tercih edilmek zorunda kalmalarıdır.  Bu durum, Türkiye ortalamasıyla uyumlu görülmemektedir.

Abstract:
The main objective of economic activities is to increase social welfare. One of the methods that countries use to increase their prosperity is to carry out commercial activities with other countries. In this process, which is called as export and import operations, firms can face many problems. One of the most important problems encountered in foreign trade transactions is the collection of the cost of goods.
The purpose of this study is to determine the payment methods and problems encountered by foreign trade companies in the Eastern Black Sea Region. In this context, a survey was conducted with 104 companies operating in the region. The answers given to the questionnaire were analyzed by using SPSS.23 statistical program. The obtained results were converted into tables and graphs.According to the results of the survey; in the export transactions, cash payment method (29,81%), payment method against goods (16,35%) and bank payment liability method (5,77%) are preferred. In the import transactions, the cash payment method (27,88%), the counter payment method (7,69%) and the payment method against goods (2,88%) are respectively included. The most important results obtained from the study covering the Eastern Black Sea Region (Trabzon, Rize and Artvin) is that firms prefer prepaid payment method or have to be preferred in both export and import operations. This situation does not seem compatible with Turkey's average.