Anne-baba ve öğretmenlerin akran zorbalığı deneyimleri ve sosyal hizmet
Parents and teachers' expreiences on bulliying and social work
Yazar: ZAFER ASLAN
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KÜÇÜKKARACA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Siber zorbalık = Cyberbullying ; Sosyal hizmetler = Social services

Özet:
Bu çalışma anne-baba ve öğretmenlerin ortaokulda yaşanan akran zorbalığı deneyimlerini ortaya koymak için yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel yöntem ve teknikler kullanılmıştır. Araştırmanın özneleri ortaokulda çocuğu olan 23 ebeveyn ve ortaokulda öğretmenlik yapan 15 branş ve rehber öğretmen olmak üzere 38 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın verilerini toplamada ve oluşturmada fenomenolojik yaklaşımdan yararlanılmış ve araştırma özneleri ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma verilerinin tematik analizleri MAXQDA 2022 programı kullanılarak yapılmıştır. Yapılan analizlere göre toplam 4 ana temaya ulaşılmıştır. Bunlar sırasıyla öğretmenlik ve ebeveynlik algısı, anne-baba ve öğretmenlerin gözünden akran zorbalığı, anne-baba ve öğretmenlerin zorbalık deneyimleri, anne-baba ve öğretmenlerin zorbalığın çözümü ve önerileri hakkında düşünceleridir. Analiz sonucunda anne-baba ve öğretmenlerin akran zorbalığını iki taraflı ve çözülmesi güç bir yara tanımlanmış, zorbalığın bireysel ve toplumsal nedenleri belirtmiş, zorbalığın onlarda ve çocuklarda bıraktığı olumsuz etkileri, onların soruna yaklaşımı ve çözüm önerilerine yönelik sonuçlara ulaşılmış ve bu yetişkinlerin sorunun anlaşılması ve çözümünde önemleri ortaya konulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre akran zorbalığı yaşamın her noktasında vardır ve akran zorbalığının bir tarafı da anne-baba ve öğretmenlerdir. Araştırmaya katılan yetişkinlere göre akran zorbalığının tüm formları deneyimlenmiştir özellikle de siber zorbalığa ve şaka zorbalığına bir kayma söz konusudur. Zorbalık davranışı farklı yerlerde ortaya çıksa da daha çok okulda gözlemlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre zorbalığın ortaya çıkmasında ve önlenmesinde anne-baba ve öğretmenlerin payı son derece yüksektir. Araştırma sonuçları ışığında okul sosyal hizmeti olarak ekosistem yaklaşımı bakış açısına göre akran zorbalığının derinliğinin anlaşılması, nedenlerinin etraflıca anlaşılması için mutlaka anne-baba ve öğretmenlerin deneyimlerine odaklanan çalışmalar yapılmalıdır. Ayrıca anne-baba ve öğretmenlerin deneyimlerine daya çözüm stratejileri ve önerileri mutlaka dikkate alınmalı ve soruna daha bütüncül ve etkili bir yaklaşım olabilmesi için de okul sosyal hizmetinin okullarda aktif hale getirilmesi konusunda çözüm önerileri sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Akran zorbalığı, sosyal hizmet, okul sosyal hizmeti, nitel araştırma

Abstract:
This study was aimed to conduct to understand parents' and teachers' experience on school bullying. For this purpose, qualitative research methods and techniques were administered. The research subjects were 38 people, 15 of whom were school teachers and consultants work at middle schools and 22 of whom were parents whose children have been exposed to bullying. Phenomenological approach was used and in-depth interviews were carried out to gather survey data. MAXQDA 2020 was used to analyse data. We have reached 4 main themes which are teaching and parenting perception, what and how they see bullying, their bullying experiences, and their thoughts about bullying intervention and prevention. As a result, participants defined bullying as a bilateral and difficult problem to solve by stating the individual and social reasons of bullying and negative effects of bullying on all groups; their approach to the problem and solution suggestions, and their key role in bullying. Moreover, parents and teachers are a natural side of bullying. All forms of bullying were observed, especially cyberbullying and teasing. Bullying was observed mostly in schools. From the ecosystem approach perspective, more studies focusing on parents and teachers' experiences are needed to understand the problem and its root causes which is a better approach to the problem from a school social work perspective. The results have shown how participants define school bullying, its causes and results, and children's experiences of bullying. In fact, parents and teachers are side of bullying and cannot be left out if we want to understand bullying thoroughly and comprehensively. The last part of the study summarises research results and possible solutions proposals for those who want to carry out further researches in the field, especially for school social work and its professionals.

Key Words: School bullying, social work, school social work, qualitative research