Hadislerde ihtikâr
Profiteering in hadiths
Yazar: MEHMET HADİ KARAALP
Danışman: DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZMEN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Savaş ve doğal afet gibi olağanüstü zamanlarda hayatın idamesi zorlaşır. Böyle durumlarda normal zamanlarda rahat ulaşılabilen beslenme, barınma gibi temel ihtiyaçların karşılanmasında zorluklar yaşanır. Bazen de suni krizler oluşturularak piyasada ürünlere ulaşmada sıkıntılar ortaya çıkabilir. Böyle durumlarda ürünlere olan yüksek talep fırsatçılar tarafından kötüye kullanılır. Ürünler stoklanarak bir süre bekletilir ve fahiş fiyatlarla satılır. Bu şekilde stokçuluk yapılarak karaborsa, tekelcilik, vurgunculuk benzeri ihtikâr faaliyetleri yapılır. Halkın büyük çoğunluğu zorluk ve sıkıntı içinde yaşarken küçük bir azınlık hak etmediği halde bolluk içinde yaşar. Günümüzde neredeyse hayatımızın her alanında gerek küçük işletmeler gerekse de büyük şirketler ve devletler tarafından ihtikâr faaliyetleri farklı şekillerde yapılmaktadır.
İhtikâr ile ilgili Kur'an'da sarih bir delilin bulunmaması ve fıkhi bir konu olmakla beraber ihtikâr ile ilgili hükümlerde temel dayanağın hadisler olması çalışmamızın önemini arttırmaktadır. Çalışmada, Hz. Peygamber'den günümüze kadar ihtikâr faaliyetlerinin nasıl gerçekleştirildiği, ihtikârın zararları ve ekonomiye yansımaları ile ilgili bilgiler verilerek ihtikâr ve benzeri faaliyetler ele alınmış, ihtikâr ile ilgili rivayetlerin isnad incelemesi yapılarak muhaddislerin değerlendirmelerine yer verilmiştir. Her ne kadar Hz. Peygamber döneminde ihtikâr yasağı gıda ürünleri ile sınırlandırılmışsa da günümüzde fiyatları yükseltmek amacıyla insanların ihtiyaçları olan her türlü malın stoklanmasının ve sonuçta insanların mağdur olacağı her türlü stokçuluk faaliyetinin ihtikâr olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In extraordinary times such as war and natural disaster, life becomes difficult to sustain. In such cases, difficulties are experienced in meeting the basic needs such as nutrition and shelter, which can be easily reached in normal times. Sometimes, by creating artificial crises, there may be difficulties in reaching the products in the market. In such cases, the high demand for products is abused by opportunists. Products are kept in stock for a while and sold at exorbitant prices. In this way, profiteering activities such as black market, monopoly, profiteering are carried out by hoarding. While the majority of the people live in hardship and distress, a small minority live in abundance even though they do not deserve it. Today, in almost every aspect of our lives,  profiteering activities are carried out in different ways by both small businesses and large companies and states.
The fact that there is no evidence in the Qur'an about  profiteering, and although it is a fiqh issue, the fact that the main basis in the provisions about  profiteering is hadiths increases the importance of our work. In the study, profiteering and similar activities were discussed by giving information about how profiteering activities were carried out from the time of the Prophet (pbuh) to the present day, the harms of profiteering and their reflections on the economy, and the evaluations of hadith scholars were included by criticising the isnads of hadiths about the profiteering. The profiteering and similar activities were discussed, the narrations related to  profiteering were examined and the evaluations of the hadiths were included. Although the prohibition of profiteering was limited to food products in the time of the Prophet (pbuh), it has been concluded that stocking all kinds of goods that people need in order to increase prices and all kinds of activities that people will suffer as a result should be considered as profiteering.