Muhammed İkbal'in benlik felsefesinin ahlak ve siyaset üzerindeki etkisi
The influence of Muhammed İkbal's philosophy of self on morality and politics
Yazar: GÜLFEM AKYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMET ENES KALA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Benlik kavramı = Self concept ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Siyaset = Politics ; Toplum = Society ; İkbal, Allama Muhammed = İkbal, Allama Muhammed

Özet:
Yirminci yüzyılda İslam felsefesine yeni bir bakış açısı kazandıran Muhammed
İkbal'in benlik felsefesinin ahlak ve siyaset üzerindeki etkisinin alınacağı bu çalışmada
öncelikle, İkbal'in tarihsel ve kuramsal arka planı ele alınarak onun yetiştiği dönemdeki
şartlardan hareketle genel bir giriş yapılacaktır.
Konuyla ilgili çalışmalardan sonra ilk bölümde, İkbal'in yaşadığı dönemde siyasi
şartlar, etkilendiği akımlar, kişiliğine yön veren düşünürlerden bahsedilecektir. İkbal'in
benlik felsefesinin oluşumu üzerindeki tezahürleri incelenmeye çalışılacaktır. İlk kısmında
konuyu sınıflandırma çabası içinde olacağız, yani başka bir deyişle İkbal'in yetiştiği
koşullar ve aldığı doğu-batı eğitimini göz önünde bulundurarak benliğin ne olduğuna dair
tanım yapıp, benlik ile ilgili kavramlara ve benliği güçlendiren, zayıflatan unsurları ele
almaya çalışacağız.
Çalışmanın üçüncü safhasında, İkbal'in ahlak anlayışı altında; ahlak olgusu, ahlak ve
metafizik, insan hürriyeti, dua ve ibadet, din ve ahlak, dini tecrübe, benlik felsefesinin
tevhit ilkesine yansımasından hareketle ahlak anlayışının değerlendirilmesi ve kötülük
problemine değinilecektir. Benliğin, ahlak üzerinde nasıl bir etkisi olduğuna bu başlıklar
altında dikkat çekmeye çalışacağız.
Devam eden dördüncü bölümde İkbal'in siyaset anlayışı altında; onun siyaset
ideolojisindeki temel kavramlar ve eleştirdiği düşünceler, ideal devlet anlayışı ve temel
ilkeleri, benlik ve toplum üzerinde durulacaktır.
İslam dünyası açısından baktığımızda İkbal'in yaşam felsefesinin ana merkezi, batı
kültürünün Müslüman toplum üzerinde zayıflatıcı ve hatta yok edici tesirlerine karşı
entelektüel düzeyde mücadele öğretisini toplumun her kesimine yaymaya çalışması olarak
özetlenebilir. İkbal, batı kaynaklı ahlaksal, kültürel ve siyasal sapkınlıklardan
Müslümanları arındırmayı ve İslam'ı asli ve öz değerleriyle yeniden yorumlayıp topluma
kazandırmayı amaçlamaktadır.
Çalışmada İkbal'in eserleri okunurken teorik olarak süreç devam etmiş; diğer
taraftan da İkbal'in doğduğu şehir olan Pakistan'da Urdu Dili ile onun hakkında yazılmış
olan eserler tercüme edilmeye çalışılarak pratik kısım tamamlanmıştır.
Genel bir bakış açısı olarak ifade edebilecek söz konusu çalışmanın sonuç
bölümünde, batılı tarzda eğitim almış hatta batı üniversitelerinde akademik çalışmalar
yapmış filozofun; benlik felsefesinin ahlak ve siyaset üzerindeki etkisi başlığı altında
doğu-batı düşüncesinden nasıl faydalandığına dikkat çekilerek Türk akademi camiasının
huzuruna sunmak istedik.
Anahtar Kelimeler: Muhammed İkbal, Benlik, Ahlak, Siyaset, Toplum.

Abstract:
Islamic philosophy which took place in the twentieth century has gained a new
perspective. In this study, where the effect philosophy of self realized by Muhammed Ikbal
on morality and politics will be taken, first of all, a general introduction will be mentioned
based on the conditions in the period when he was raised.
In the first part, after the studies related to the subject, the political conditions during
the period when Ikbal lived, the currents that he was influenced, and the thinkers who gave
directions to his personality will be mentioned. The manifestations of Ikbal on the
formation philosophy of self will be tried to be examined. In the first part, we will try to
classify the subject, that is, in other words, we will try to address the concepts related to the
self and the elements that strengthen and weaken the self, by defining what self is,
considering the conditions in where Ikbal has grown and the influence of the east-west
education he got.
In the second part of the study, under the moral understanding of Ikbal; the moral
phenomenon, morality and metaphysics, human liberty, prayer and worship, the reflection
of the self-philosophy on the principle of monotheism and the problem of badness will be
mentioned. We will try to draw attention to the effects of self on morality under these
headings. Under the understanding of the politics of Ikbal, in the third section that
continues; the concepts and criticism of the main purpose in his political philosophy, his
understanding of ideal state, basic principles and the role of morality, subjectivity and
society will be emphasized with aid of perspective of the Muslim unity of political
philosophy.
From the point of view of the Islamic world, the main center of Ikbal's philosophy of
life can be summarized as his attempt to spread the doctrine of intellectual struggle against
the debilitating or even destructive effects of Western culture on the Muslim community to
all segments of society. Ikbal aims to purify Muslims from moral, cultural and political
heresies of Western origin and to reinterpret Islam with its core and core values and to
bring it into society.
While reading Ikbal's works in the study, the process has been continued
theoretically. The practical part was completed by trying to translate the works written
about him in the Urdu language, in Pakistan, the city where Ikbal was born.
In the conclusion part of the study, which can be expressed as a general point of
view, we have wanted to present it to the Turkish academic community by drawing
attention to how the philosopher, who received Western education and even made
academic studies in western universities, benefited from the east-west thought under the
title of the effect of self-philosophy on morality and politics.
Key Words: Muhammed Ikbal, Philosophy of Self, Morality, Politics, Society.