Kentsel Kayıp Mekânların İşlevlendirilmesi (İstanbul Köprü ve Viyadük Mekânları)
Functioning Urban Lost Spaces (Bridge and Viaduct Spaces in İstanbul)
Yazar: MERVE ÖZÜBEK
Danışman: DOÇ. DR. KUNTER MANİSA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tez çalışması köprü/viyadük mekânlarında oluşan kayıp mekânları anlama, anlamlandırma ve kente sundukları potansiyelleri keşfetme üzerinedir. Kentsel kayıp mekânlar literatürde; âtıl alanlar, arta kalan alanlar, ölü bölgeler, boş araziler gibi ifadelerle yer almaktadır. Çalışmada bu mekânlar, köprü/viyadük mekânlarının otomobil bağımlığıyla birlikte artan otoyollar ve kullanımı göz ardı edilmesi sonucu oluşmasına dikkat çeken Trancik'in kayıp mekân ifadesi ile ele alınmıştır. 
Günümüzde arazi azlığı yaşayan kalabalık metropollerde değerli olan kayıp mekânların kamusal alan olarak yeniden kazanılması gerekliliği önem kazanmaktadır. Köprü/viyadük mekânları kentlerde yoğun kullanımlı ulaşım arterlerinde yer alması sebebiyle bu alanlara yapılabilecek olan müdahalelerin yöntemleri ve sundukları fırsatların iyi analiz edilerek kent yaşantısına kazandırılmalıdır.
Kayıp mekânların oluşma nedenlerini ve potansiyellerini anlamak üzere kavramsal bir çerçeve planlanmıştır. Kentsel kayıp mekân söylemleri oluşma nedenlerinde yer alan benzerlik ve farklılıklar gözetilerek açılımlanmıştır. Çalışmanın bir diğer aşamasında köprü/viyadük mekânlarında uygulanmış uluslararası projeler incelendiğinde tekrar eden motivasyonlar ve müdahale tipleri tespit edilerek bir sınıflandırma elde edilmiştir. Tezin alan çalışması olan dördüncü bölümünde, İstanbul'da köprü/viyadük yapıları sebebiyle oluşmuş kayıp mekânların analizi ve değerlendirilmesi yapılmıştır. Bu bölümde bu kayıp mekânların kentle olan ilişkileri, tehditleri ve fırsatları kapsamlı bir şekilde analiz edilerek potansiyel kullanımlar aranmıştır.
Araştırmanın sonunda köprü/viyadük kayıp mekânlarının kullanım potansiyelleri ortaya konularak kent üzerine çalışan tasarımcıların bu alanların kente yeniden kazandırılmasında çeşitli yaklaşım önerilerinde bulunulmuştur. Çalışmada bu mekânların yeniden değerlendirme süreçlerinde kayıp mekânlar oluşmasına neden olmayacak şekilde planlama yapılması gerekliliği ve bu alanların projelendirme süreçlerinde sadece kamu kurumlarının değil mimarların, tasarımcıların ve kullanıcıların katılımcı bir rol oynadığı mimarlık ortamının önemine dikkat çekilmiştir.

Abstract:
The thesis is about understanding and making sense of the lost spaces formed in bridge/viaduct spaces and discovering the potential they offer to the city. Urban lost spaces are referred to in the literature as leftover spaces, dead zones, and vacant lands. In this study, these spaces are addressed with Trancik's lost space term, which draws attention to the formation of bridge/viaduct spaces due to increasing highways with automobile addiction and ignoring their use. 
In today's crowded metropolises where land is scarce, the necessity to regain valuable lost spaces as public spaces gain importance. Since bridge/viaduct spaces are located on heavily used transportation arteries in cities, the methods of interventions that can be made in these areas and the opportunities they offer should be well analyzed and brought into urban life.
A conceptual framework is planned to understand the causes and potentials of lost spaces. Urban lost space discourses have been explained by considering the similarities and differences in the reasons for their formation. In another stage of the study, international projects implemented in bridge/viaduct spaces were analyzed and a classification was obtained by identifying recurring motivations and intervention types. In the fourth part of the thesis, which is the field study, the lost spaces in Istanbul due to bridge/viaduct structures are analyzed and evaluated. In this part, the relationships, threats and opportunities of these lost spaces with the city were comprehensively analyzed and potential uses were sought.
At the end of the study, the potential uses of the lost bridge/viaduct spaces were revealed and various approaches were suggested for designers working in the city to regain these spaces to the city. The study draws attention to the necessity of planning in a way that does not cause the formation of lost spaces in the re-evaluation processes of these spaces and the importance of the architectural environment in which architects, designers and users play a participatory role, not only public institutions, in the project design processes of these areas.