Gelir ve kurumlar vergisinde vergi uyumunun belirleyicileri
A research on the determinants of tax compliance in income and corporate tax
Yazar: ÖMER FARUK EĞRİ
Danışman: PROF. DR. HARUN YENİÇERİ
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Ülkelerin benimsemiş oldukları ekonomik sistemlerin ve siyasal yapıların gereği
olarak değişkenlik gösteren mali çıktılar çerçevesinde zaten cebri olması sebebi ile kendi
başına ayrı bir inceleme konusu olan verginin sebep ve sonuçlarını kesin bir yargı ile
tespit etmek oldukça zordur.
Buradan hareketle tez konumuz olan Gelir ve Kurumlar vergisi özelinde olsa da
zaman zaman konu genel anlamda salt vergi bağlamında değerlendirilmiş olup zira kendi
başına vergi kavramının diğer ilişkili birçok alt başlığa içkin bir yapısının olması bizi
buraya sevk etmiştir. Şöyle ki; genel anlamda vergiye veya vergi uyumuna dair bir tespit
ve tahlilin hangi vergi olursa olsun tarafları mükellef ve vergi idaresi olması nedeni ile
aynı sonuçları bize sunmaktadır.
Yapılan deneysel çalışmalarda mükelleflerin vergiye uyumunu değerlendirmeye
yönelik birçok çalışma mevcut iken biraz daha özele inerek Gelir ve Kurumlar vergisi
mükelleflerine dönük aynı oran ve sayıda çalışma göze çarpmamaktadır. Ne var ki her yıl
hükümetleri için bir bakıma güvenoyu sayılabilecek bütçe kanunlarının dengesi kamu
adına cebren tahsil edilen vergilere daha özelinde gelir üzerinden alınan vergilere
dayanmaktadır.
Bu iki vergi kalemine dair uyum ve uyumsuzluk tavırlarının Davranışsal İktisat
perspektifinden değerlendirilerek bazı sonuçlara ulaşıldığı izlenmiştir. Bu izlenceye ait
çıktılar çalışmamızda sunulmuştur.
Özetle kayıt dışı ekonominin payı toplam ekonomik sistemde ne kadar azaltılabilir ise
bunun fert refahına ve toplamda ülke refahına yansıması da o derecede fazla olacaktır.
Anahtar Sözcükler: Vergi Uyumu, Vergi Uyumsuzluğu, Vergiden Kaçınma,
Kurumlar Vergisi, Gelir Vergisi.

Abstract:
It is very difficult to determine the causes and consequences of the tax, which is a
separate subject of examination on its own, with a definitive judgment, since it is already
coercive within the framework of financial outputs that vary as a result of the economic
systems and political structures adopted by the countries.
From this point of view, although our thesis subject is Income and Corporate Tax,
the subject has been evaluated from time to time in the context of pure tax in general,
because the concept of tax itself has an inherent structure to many other related
subheadings, which has led us here. Namely; In general terms, a determination and
analysis regarding tax or tax compliance offers us the same results, regardless of the tax,
since the parties are the taxpayer and the tax administration.
While there are many studies aimed at evaluating taxpayers' tax compliance in
experimental studies, the same rate and number of studies on Income and Corporate
taxpayers do not stand out, going a little more specifically. However, the balance of
budget laws, which can be considered as a vote of confidence for governments every year,
is based on taxes collected by force on behalf of the public, more specifically, taxes
collected on income.
It has been observed that compliance and non-compliance attitudes regarding
these two tax items were evaluated from the perspective of Behavioral Economics and
some results were achieved. The outputs of this program are presented in our study.
In summary, the more the share of the informal economy in the total economic
system can be reduced, the more this will be reflected in individual welfare and overall
country welfare.
Key Words: Tax Compliance, Tax Non-Compliance, Tax Avoidance, Corporate
Tax, Income Tax.