Kur'an-ı Kerim'de te'vîl kavramı ve ilgili âyetler bağlamında tahlili
Interpretation notion in the quran and its analysis in the frame of the relevant verses
Yazar: YILMAZ BARLAS
Danışman: PROF. DR. SADIK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Te`vil = Te`vil ; İslamiyet = Islam

Özet:
Sözlükte geri dönmek (rücu), âkibet, tedebbür, tefsir, yönetmek ve bir şeyin başlangıcı gibi anlamlara gelen tevîl, islamdan önce cahiliye döneminde buna benzer anlamlarda kullanılmıştır. Terim olarak ise tevîl, lafzı, ona bitişik bir delilden ötürü, birincil (racih) mânadan, ikincil, [üçüncül.] (mercûh) mânaya döndürmek veya lafzın açık mânasını (zâhir), olası ve ikincil anlama yorumlamaktır. Tevîl, İslamî Bilimlerde, özellikle tefsir, kelâm ve usûlul fıkıhta özel bir konuma sahiptir. Bütün bu bilimlerin tevîlden asıl gayesi, şariin naslardan murad ettiği mânayı ortaya çıkarmaktır.
Tevîl lafzı, Kuran-ı Kerimin muhtelif sûrelerinde toplam 15 yerde 17 defa geçmektedir. Tevîl kelimesinin gerek lügat ve gerekse Kurandaki kullanılışı bakımından, mânasında mündemiç olan itibar ve ihtimal mânaları dolayısıyla, bu kelime tefsir kelimesinden daha çok kullanılmaya başlamıştır. Çünkü tevîlde, tefsir lafzında olduğu gibi bir katiyet yoktur. Tevîlin Kuran-ı Kerimdeki kullanımı, bulunduğu konumuna göre değişiklik arz etmektedir. Bazen kelâmın (lafzın) tevîli, yani sözlerin mânalarını açıklamak, bazen rüyâ ve ahlamın tevîli, rüyâların tabir edilmesi ve bazen de amellerin (eylemlerin) tevîli, işlerin iç yüzünü haber vermek gibi anlamlarında kullanılmaktadır. 
Bütün bu kullanımlar detaylı bir şekilde incelendiğinde görülecektir ki tevîlin ister lafızlarda olsun,  ister rüyâlarda olsun ve isterse amellerde olsun,  âkibet, netice, işlerin iç yüzü ve hakikat, yani âkibet anlamı ekseninde dolaştığını görmekteyiz.

Abstract:
The word Tevil which means return, result, thinking out deeply and sincerely- especially on religion-, interpretation, mânage and beginning of anything was used in such meanings in dark ages before Islam. As a term, the word Te?vil is changing from primary meaning to secondary meaning, or the open meaning of the word is interpreting around the possible and secondary meaning. Tevil holds a special position, particularly in interpretation, word and Islamic jurisprudence. What is primarily intended with all these terms is to bring it to the light the meaning the poet wishes from the dogmas. 
 The word Tevil is mentioned 17 times in 15 places of various surahs of the Quran. In terms of both its use in dictionary and in Quran, this word has achieved a more common use than the word interpretation owing to its meanings respect and possibility inherent in it, for the Tevîl does not carry the meaning certainty as does the word interpretation. The use of Tevîl in Quran varies with its place used. It is used sometimes for words, thats, to explain the meaning of words; sometimes for dreams and vision, thats, to interpret the meaning of dreams and vision; and sometimes for acts, thats, to tell about the inner face of acts.
When examined in detail, it will be seen that the word Tevîl carries the meanings like result, consequence, inner face of acts and truth, thats, carries meanings within the axis of result.