Kuddûsî dîvânı sözlüğü [Bağlamsal dizin ve işlevsel sözlük s. 401-456]
Glossory of Kuddûsî's diwan [Concordance and functional glossory p. 401- 456]
Yazar: EMRAH BİÇKES
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SADİ GEDİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmed Kuddusi = Ahmed Kuddusi ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Sözlük = Dictionary ; Sözlükbilim = Lexicology ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türkçe = Turkish

Özet:
Edebiyatın malzemesi hiç şüphesiz dildir. Şairler ve yazarlar edebî eserlerini dilin verdiği imkânlar ölçüsünde meydana getirirler. Eseri meydana getiren edîbi ve edîbin de üslubunu dolaylı ve doğrudan yollarla şekillendiren dönemin sosyal, kültürel şartlarını tam manasıyla anlamak, eserin temel yapı taşı olan dili anlamaktan geçmektedir. Bu durum dil üzerine yapılan çalışmaların önemini artırmaktadır. Bu çalışmaların en önemlisi hiç şüphesiz bağlamsal dizin ve işlevsel sözlük çalışmalarıdır. Günümüzde, TEBDİZ, bir başka ifadeyle "Türk Edebiyatı Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük" projesinin sağladığı imkânlarla bağlamsal dizin ve işlevsel sözlükler daha etkili ve verimli bir şekilde hazırlanabilmektedir. Türk dili ile yazılmış olan eserlerdeki sözcüklerin hangi sözcüklerle bir araya getirildiği, hangi anlamlarda ve bağlamlarda kullanıldığı bu sayede ortaya konulabilmektedir.
Kuddûsî Divânı Sözlüğü [Bağlamlı Dizin Ve İşlevsel Sözlük S. 401-456] bu amaçla hazırlanmıştır. Çalışmada Kuddûsî Divanı'nın 401 ve 456 sayfaları arasında bulunan 93 şiir incelenmiştir. Bu 93 şiiri oluşturan sözcükler ve sözcüklerle oluşan kimi kelime grupları veya kalıp ifadeler metnin bağlamı dikkate alınarak tek tek anlamlandırılmış ve alfabetik bir sözlük oluşturulmak amaçlanmıştır. 
Sonuç olarak XVIII. yüzyılın önemli dinî- tasavvufî şairlerinden biri olan Şeyh Ahmed Kuddûsî'nin dil ve üslup özellikleri, yaşadığı yüzyılın hâkim dil anlayışı, dönemim sosyal ve kültürel özellikleri ve şairin dünya görüşü yansıtılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
It is surely beyond doubt that the material of Literature is language. Poets and authors generate their literary works with in the bounds of possibility given by the language. Fully understanding the litterateur who creates the work and social and cultural features of the period which forms also the litterateur's wording in a direct and indirect ways passes through compreh ending the language which is the fundament of the work. This situation in creases the importance of the studies upon the language. The most importantone of these studies is definitely the studies of "Concordance and Functional Glossary". At the present time, Concordances and Functional Glossaries can be prepared more effectively and productively with the opportunity which the project of TEBDİZ, in other words "Turkish Literature Contextual Index and Functional Glossary", provides. Thus, words in the works in Turkish language can be revealed in which words they are formed with and which means and contexts they are used to.
The Glossary of Kuddûsî's Diwan [Concordance and Functional Glossary P. 401-456] has been formed for this purpose. In this work, 93 poems between the pages 401 and 456 of Kuddûsî's Diwan has been analyzed. The words for ming these 93 poem sand some word groups or common phrases have been defined considering the context of the text and creating an alphabetical glossary has been aimed. One of the most important religious and sûfî poets of 18th century, Sheikh Ahmed Kuddûsî's word in gand linguistic properties, linguistic properties of his era, social and cultural features of his period and the poet's general philosophy of life have been tried reflecting.