Hava taşımacılığında liberalleşme kavramı ve hava kargo talebinin ekonometrik analizi: Türkiye örneği
The concept of liberalization in air transportation and econometric analysis of air cargo demand: The case of Türkiye
Yazar: DOĞAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. FERHAN ŞENGÜR
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: 5. havacılık hakkı = 5th freedom the air ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Ticari havacılık = Commercial aviation

Özet:
Havacılık endüstrisinde faaliyet gösteren havayolu şirketleri, havalimanı işletmeleri, yer hizmeti işletmeleri, seyrüsefer sistem sağlayıcıları, acenteler gibi paydaşların yatırımlarını doğru yönetmesi, hava taşımacılığı sisteminin verimliliğinin artırılması ve devletler tarafından politika oluşturulması açısından hava taşımacılığı talebini analiz etmek önemlidir. Hava kargo taşımacılığı yapan havayolu şirketleri ve diğer paydaşların, faaliyetlerini planlaması, yatırım kararları vermesi ve küresel anlamda rekabet edebilmesi için Türkiye'de hava kargo talebine etki eden faktörlerin belirlenmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, alanyazın taraması gerçekleştirilmiş ve Türkiye özelinde hava kargo talebine etki eden faktörler ile ilgili sınırlı sayıda çalışma yapıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, Türkiye ile diğer ülkeler arasında karşılıklı olarak giden-gelen hava kargo miktarını inceleyen ve ikili hava hizmeti anlaşmalarının liberalleşmesinin hava kargo talebine etkisini belirlemeye yönelik bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda çalışmada, Türkiye ile örneklem olarak seçilen 15 ülke arasında 2013-2022 yılları arasında giden ve gelen hava kargo miktarına, ikili hava hizmeti anlaşmalarının liberalleşme düzeyleri ve alanyazın taraması sonucu belirlenen diğer değişkenlerin etkisi incelenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular; ikili anlaşmaların liberalleşme düzeyleri, ilgili ülkelerden Türkiye'ye yapılan ithalat tutarı ve mesafenin giden ve gelen hava kargo miktarını pozitif etkilediğini, jet yakıt fiyatındaki değişimin negatif etkilediğini, uçuş sayısının ise sadece Türkiye'den ilgili ülkelere giden hava kargo miktarını pozitif etkilediğini göstermektedir.

Abstract:
It is important to analyze air transportation demand in order for stakeholders such as airline companies, airports, ground service companies, navigation system providers and agencies operating in the aviation industry to manage their investments correctly, to increase the efficiency of the air transportation system and to create policies by states. In order for airline companies and other stakeholders engaged in air cargo transportation to plan their activities, make investment decisions and compete globally, the factors affecting air cargo demand in Turkey must be determined. In this context, a literature review was conducted and it was seen that there were a limited number of studies on the factors affecting air cargo demand in Turkey. In addition, no study has been found that examines the amount of outgoing and incoming air cargo between Turkey and other countries and determines the effect of the liberalization of bilateral air service agreements on air cargo demand. In this context, the study examined the effects of the liberalization levels of bilateral air service agreements and other variables determined as a result of literature review on the amount of outgoing and incoming air cargo between Turkey and 15 countries selected as a sample between 2013 and 2022. The findings obtained in the study show that the liberalization levels of bilateral agreements, the amount of imports from the relevant countries to Turkey and the distance have a positive effect on the amount of outgoing and incoming air cargo, while the change in jet fuel price has a negative effect, while the number of flights has a positive effect only on the amount of air cargo from Turkey to the relevant countries.