Yetişkin bireylerde oksidatif stres ile kardiyovasküler hastalık risk hesaplama sistemi SCORE2 arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between oxidative stress and the cardiovascular  disease risk calculation system SCORE2 in adults
Yazar: BÜŞRA BİLGİN
Danışman: PROF. DR. ASIM ÖREM
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Aterosklerotik kardiyovasküler hastalıklar dünyada ölüm nedenlerinin başında yer almaktadır. Ateroskleroz intimada lipit ve lipit yüklü moleküllerin birikmesi ile karakterize kronik inflamatuvar bir hastalık olarak tanımlanır. Oksidatif stres ise, Reaktif Oksijen Türlerinin (ROS) ortamda artması ile meydana gelen bozulmuş oksidan-antioksidan dengeyi ifade eder. Artmış oksidatif stresin ateroskleroz dahil olmak üzere birçok patolojik hastalıkta etkili olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada kardiyovasküler risk hesaplama sistemi olarak kullanılan Systematic Coronary Risk Evaluation (SCORE2) indeksinin oksidatif stres biyobelirteçleri ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı.
Çalışma grubu normokolesterolemik (n: 28), hiperkolesterolemik (n: 46) ve koroner 
arter hastası (KAH+) (n: 12) olmak üzere toplam 86 kadın ve erkek gönüllüden oluşturuldu. Bireylerin 12 saatlik açlık sonrası alınan kan numunelerinden elde edilen serum ve plazma örnekleri çalışmamızda kullanıldı. 
Bireylerin antropometrik ölçümleri; boy, ağırlık, bel çevresi, kalça çevresi alındı. Biyokimyasal parametreleri; glukoz, kan üre azotu (BUN), kreatinin, lipit ve lipoprotein değerleri, oksidatif stres biyobelirteçleri; okside düşük yoğunluklu lipoprotein (oxLDL), malondialdehit (MDA), toplam tiyol, toplam oksidan seviye (TOS), toplam antioksidan 
seviye (TAS), oksidatif stres indeksi (OSI), 3-nitrotirozin (3-NT), 8-hidroksi-2'-deoksiguanozin (8-OHdG) ve inflamasyon biyobelirteçleri; tümör nekroz faktör-α (TNFα), interlökin-6 (IL-6),C-reaktif protein (CRP) seviyeleri belirlendi. 
MDA, 3-NT, 8-OHdG, TNF-α, IL-6, OSI değerleri KAH- ve KAH+ grupları arasında ve normokolesterolemik, hiperkolesterolemik ve KAH+ grupları arasında anlamlı 
farklı bulundu (p<0.05). 
Oksidatif stres biyobelirteçlerinden oxLDL, gruplar arasında anlamlı 
değişiklikgösterdi (p=0.0001). OxLDL, SCORE2 ile gösterdiği anlamlı korelasyon ile diğer parametreler arasında bir adım öne çıktı (r=0.490, p=0.0001). OxLDL, SCORE2 indeksine göre yapılan sınıflandırmada düşük, orta ve yüksek riske sahip gruplar arasında da anlamlı olarak artmış bulundu (p=0.001).
OxLDL ayrıca MDA(r=0360, p=0.001), TOS (r=0.360, p=0.001), TAS (r=0.338, p=0.012), total tiyol (r=-0.223, p=0.039), 3-NT (r=0.309, 0.004), TNF-α (r=0.471, p=0.0001), IL-6 (r=0.353, p=0.001), TK (r=0.363, p=0.001), düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) (r=0.424, p=0.0001) ve HDL olmayan kolesterol (nonHDL) (r=0.389, p=0.0001)parametreleriyle anlamlı korelasyonlar gösterdi.
Aterosklerotik koroner arter hastalığı gelişiminde önemli rol oynayan artmış oksidatif stres parametrelerinin risk belirlemede etkin rol alabileceği ancak bunların içinde oxLDL'nin özellikle SCORE2 ile güçlü ilişki sergilediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Ateroskleroz, Kardiyovasküler hastalıklar, Oksidatif Stres, Okside 
LDL, SCORE2

Abstract:
Atherosclerotic cardiovascular diseases are the leading cause of death worldwide. Atherosclerosis is defined as a chronic inflammatory disease characterized by the accumulation of lipids and lipid-laden molecules in the intima. Oxidative stress refers to the impaired oxidant-antioxidant balance that occurs when Reactive Oxygen Species (ROS) increase in the environment. Increased oxidative stress is known to be effective in many pathological diseases including atherosclerosis. In this study, we aimed to examine the relationship between the Systematic Coronary Risk Evaluation (SCORE2) index, which is used as a cardiovascular risk calculation system, and oxidative stress biomarkers.
The study group consisted of 86 male and 86 female volunteers including normocholesterolemic (n: 28), hypercholesterolemic (n: 46) and coronary artery disease (CAD+) (n: 12). Serum and plasma samples obtained from blood samples taken after 12 hours of fasting were used in our study. 
Anthropometric measurements; height, weight, waist circumference, hip circumference were taken. Biochemical parameters; glucose, blood urea nitrogen (BUN), creatinine, lipid and lipoprotein values, oxidative stress biomarkers; oxidized low density lipoprotein (oxLDL), malondialdehyde (MDA), total thiol, total oxidant level (TOS), total antioxidant level (TAS), oxidative stress index (OSI), 3-nitrotyrosine (3-NT), 8-hydroxy2'-deoxyguanosine (8OHdG) and biomarkers of inflammation; tumor necrosis factor-α (TNF-α), interleukin-6 (IL-6), C-reactive protein (CRP) levels were determined.
MDA, 3-NT, 8-OHdG, TNF-α, IL-6, OSI values were significantly different between CAD- and CAD+ groups and between normocholesterolemic, hypercholesterolemic and CAD+ groups (p<0.05).
OxLDL, one of the oxidative stress biomarkers, showed a significant difference between the groups (p=0.0001). OxLDL was one step ahead of other parameters with its significant correlation with SCORE2 (r=0.490, p=0.0001). OxLDL was also found to be significantly increased among the low, intermediate and high-risk groups in the classification according to the SCORE2 index (p=0.001).
OxLDL also significantly increased MDA (r=0360, p=0.001), TOS (r=0.360, p=0.001), TAS (r=0.338, p=0.012), total thiol (r= -0.223, p=0.039), 3-NT (r=0.309, 0.004), TNF-α (r=0.471, p=0. 0001), IL-6 (r=0.353, p=0.001), TC (r=0.363, p=0.001), LDL (r=0.424, p=0.0001) and nonHDL (r=0.389, p=0.0001) parameters.
It was observed that increased oxidative stress parameters, which play an important role in the development of atherosclerotic coronary artery disease, mighthave an active role in risk determination, but among them, oxLDL showed a strong relationship with SCORE2.
Keywords: Atherosclerosis, Cardiovascular diseases, Oxidative stress, Oxidized LDL, 
SCORE2