Dünyada ve Türkiye`de merkez bankasının özerkliği ve para politikalarının etkinliği
Word and Turkey in central bank indepedence and money politics
Yazar: NAZAN TERZİ
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEVLÜT KARABIÇAK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
iÖZETDÜNYADA VE TÜRKİYE'DE MERKEZ BANKASININ ÖZERKLİĞİVE PARA POLİTİKALARININ ETKİNLİĞİNAZAN TERZİSüleyman Demirel Üniversitesi, iktisat BölümüYüksek Lisans Tezi, 103 Sayfa, Eylül 2005Danışman: Yrd. Doç.Dr. Mevlüt KARABIÇAKBu tezin amacı, merkez bankası bağımsızlığının ülke ekonomilerinesağladığı faydaları değerlendirerek, dünyada ve Türkiye'de merkez bankalarınınbağımsız olması gerekip gerekmediğini incelemektir. Çalışmanın çıkış noktası,dünyada ülkelerin gerçekleştirdikleri merkez bankası bağımsızlık seviyelerinin,ülkelere sağladığı faydalardır. Gelişmiş ülkelerin merkez bankalarına bağımsızlıkkazandırarak enflasyonu düşürmede sağladığı faydalar, Türkiye'de kronik hale gelenenflasyonu düşürmek için, merkez bankası bağımsızlığına verilen önemi arttırmıştır.Bu çalışmada merkez bankalarının tarihçesi, bağımsızlık kavramınıntanımı, bağımsızlık endeksleri çerçevesinde Türkiye ve AB ülkelerinin bağımsızlıkdüzeyleri karşılaştırılması gerçekleştirilmiştir.İkinci olarak, merkez bankası bağımsızlık endeksleri incelenmiş, ortayakoydukları kriterler karşılaştırılarak, üstünlükleri ve zayıf yönleri ortaya konmuştur.Üçüncü olarak, dünyadaki ülkelerin merkez bankalarına sağladıklarıbağımsızlıkların tarihi ve bugünkü durumları incelenmiştir.Dördüncü olarak, TCMB'nın tarihi, kanunla kendisine verilen yetkileri,görevleri ortaya konmuş, bağımsızlık seviyesi incelenmiştir. 1980'de günümüzekadar uygulanan politikalar değerlendirilmiştir. Ayrıca bu bölümde TCMB ile ABülkeleri merkez bankaları seviyeleri endeksler yardımıyla belirlenmiştir.Sonuç olarak, ülkemizde 2001 yılından bu yana merkez bankasıbağımsızlığına verilen önemin arttığı ve daha bağımsız merkez bankasının her zamanekonomik göstergelere olumlu yansıdığı görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Merkez Bankası, Enflasyon, Merkez BankasıBağımsızlığı, Bağımsızlık Endeksleri, Bağımsızlık Kriterleri.

Abstract:
iiABSTRACTWORLD and TURKEY ın CENTRAL BANK INDEPENDENCE andMONEY POLİTİCSNAZAN TERZİSüleyman Demirel University, Departman of Econmy103 Pages, September 2005Supervising : Asst. Prof. Dr. Mevlut KarabıçakThe aim of this work is to study the necessity of central bank independence inTurkey and around the world by evaluating the benefits of central bank independenceto the economies of the countries. The advantages provided by various central bankindependence levels, maintained by different countries are the starting points of thestudy. The success achieved at decreasing inflation by giving independence to centralbanks in developed countries, has improved the significance given to the central bankindependence in Turkey as a tool to reduce chronic inflation.At the first part of the study; a brief history of central banks, the definition ofindependence concept, and a comparison of Turkey?s and EU countries?independence levels in the frame of independence indexes were mentioned.Secondly, central bank independence indexes were studied. With thecomparison of criteria that indexes encompass, the strong and weak aspects of theindexes were introduced.Thirdly, the history and present status of central bank independenciesprovided by countries were studied.Fourthly, the history of Turkish Central Bank, the authorization given by law,its functions were revealed and its independence level was examined. Money andfinance policies practiced since 1980?s were assessed. In addition to these, TurkishCentral Bank?s and EU central banks? levels were compared with the help ofindexes.As a result, it was observed that the importance given to central bankindependency in Turkey has increased since 2001 and a more independent centralbank has always had a positive reflection on economical indicators.Keywords: Central Bank, Inflation, Central Bank Independency,Independence Indexes, Independence Criteria.