Adölesanlarda UCP polimorfizmlerinin obezite ve beslenme durumu ile ilişkisi
The relationship between UCP polymorphisms, obesity and nutrition status in adolescents
Yazar: BİRSEN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Adipoz doku = Adipose tissue ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Ergenler = Adolescents ; Eşleşme bozucu proteinler = Uncoupling proteins ; Obezite = Obesity ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic

Özet:
Bu çalışma, Türk adölesanlarda eşleşme bozucu protein 1-3 gen (uncoupling protein 1-3-UCP) polimorfizmlerinin obezite ve beslenme durumu ile ilişkisinin saptanması amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya 100 obez adölesan (50 erkek, 50 kız) 100 sağlıklı adölesan (50 erkek, 50 kız) olmak üzere toplam 200 gönüllü birey katılmıştır. Katılımcıların genel bilgileri ve beslenme alışkanlıkları araştırmacı tarafından "anket yöntemi" kullanılarak, yüz yüze görüşme tekniğiyle toplanmıştır.  Bireylerin günlük enerji ve besin ögesi alımları, 24-saatlik hatırlatma yöntemi kullanılarak saptanmıştır. Bireylerin yeme farkındalığı durumu "Yeme Farkındalığı Ölçeği", duygusal yeme durumu ise "Çocuk ve Adölesanlar İçin Duygusal Yeme Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Fiziksel aktivite düzeyleri "Uluslararası Fiziksel Aktivite Değerlendirme Anketi" ile belirlenmiştir. Tüm bireylerin vücut bileşimi ve antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, deri kıvrım kalınlıkları, bel çevresi) ölçüm tekniklerine uygun olarak araştırmacı tarafından alınmıştır. Bazı biyokimyasal parametreler (açlık kan glukozu, kan lipitleri, serum leptin ve adiponektin) düzeyleri analiz edilmiş ve UCP (UCP1-rs1800592; UCP2-rs659366; UCP3-rs1800849) gen polimorfizm durumları saptanmıştır. Realtime-PCR metodu ile yapılan analiz sonucunda, bireylerin genotip sıklıkları; UCP1 geninde %60,5'i AA, %29,5'i AG ve %10,0'ı GG; UCP2 geninde %44,0'ı GG, %53,5'i GA ve %2,5 AA; UCP3 geninde ise %74,0'ı CC, %24,0'ı CT ve %2,0'ı TT olarak saptanmıştır. Riskli allel sıklığı UCP1 geninde %24,7, UCP2 geninde %29,3, UCP3 geninde ise %14'tür. Farklı genotiplere sahip bireylerin, duygusal yeme, yeme farkındalığı ve fiziksel aktivite düzeyleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Bireylerin UCP1, UCP2 ve UCP3 genlerinin genotiplerine göre diyetle günlük enerji (kkal), karbonhidrat ve yağ alımları arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05), bütün genlerde riskli allelere sahip bireylerin diyetle günlük protein alımı (g/gün) daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Genotiplere göre bireylerin antropometrik ölçümleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Tüm bireylerde UCP1 geni AG genotipine sahip bireylerin serum trigliserit (mg/dL), total kolesterol (mg/dL) ve VLDL-K (mg/dL) seviyeleri diğer genotiplerden daha yüksektir (p<0,05). UCP1 AG genotipine sahip erkek bireylerde trigliserit (mg/dL) ve VLDL-K (mg/dL), kız bireylerde ise total kolesterol (mg/dL) seviyesi, diğer genotiplerden daha yüksektir (p<0,05). Erkeklerde UCP1 GG (7,1±2,99 µg/mL) olanların serum adiponektin düzeyi, AA (9,4±2,06 µg/mL) ve AG (9,4±2,63 µg/mL) genotipine sahip olanlara göre daha yüksek (p<0,05); kız bireylerde UCP2 AA (11,5±2,46 µg/mL) olanların bireylerin serum adiponektin düzeyi, GG (8,7±2,96 µg/mL) ve GA (9,9±2,45 µg/mL) genotipine sahip olanlara göre daha yüksek (p<0,05) olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak bu çalışmada, Türk adölesanlarında UCP (1-3) gen polimorfizmlerinin diyetle protein alımı (g/gün), kan lipit ve serum adiponektin düzeyi ile ilişkili olabileceği ve bu yolla obezite fenotiplerini etkileyebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship of uncoupling protein 1-3 (UCP) polymorphisms with obesity and nutritional status in Turkish adolescents. A total of 200 volunteers, including 100 obese adolescents (50 boys, 50 girls) and 100 healthy adolescents (50 boys, 50 girls), participated in the study. The general information and dietary habits of the participants were collected by the researcher by face-to-face interview technique using the survey method. The daily energy and nutrient intakes of the participants were determined using the 24-hour recall method. Eating awareness status of individuals was evaluated with "Mindful Eating Questionnaire" and emotional eating status was evaluated with "Emotional Eating Scale for Children and Adolescents". Physical activity levels were determined by the "The International Physical Activity Questionnaire". Body composition and anthropometric measurements (body weight, height, skinfold thickness, waist circumference) of all individuals were taken by the researcher in accordance with the measurement techniques. Some biochemical parameters (fasting blood glucose, blood lipid profile, serum leptin and adiponectin) were analyzed. As well as, UCP (UCP1-rs1800592; UCP2-rs659366; UCP3-rs1800849) gene polymorphism states were determined. As a result of the analysis made with the Realtime-PCR method, the genotype frequencies of the individuals as follows; UCP1 60,5% AA, 29,5% AG and 10,0% GG; UCP2 44,0% GG, 53,5% GA and 2,5% AA; UCP3 74,0% CC, 24,0% CT and 2,0% TT. The frequency of risk alleles is as follows; UCP1 24.7%, UCP2 29.3% and UCP3 14%. There was no statistically significant difference between emotional eating, mindful eating and physical activity levels of individuals with different genotypes (p>0,05). While there was no significant difference between daily energy intake (kcal), carbohydrate and fat in terms of genotypes of UCP1, UCP2 and UCP3 genes (p>0,05), the daily protein intake (g) of individuals with risk alleles in all genes were found to be lower (p<0,05). There is no significant difference between the body mass index (kg/m2) values and anthropometric measurements of individuals with different genotypes (p>0,05). Serum triglyceride (mg/dL), total cholesterol (mg/dL) and VLDL-C (mg/dL) levels of individuals with UCP1 gene AG genotype were higher than other genotypes (p<0,05). Triglyceride (mg/dL) and VLDL-C (mg/dL) levels in boys with UCP1 AG genotype and total cholesterol (mg/dL) levels in girls are higher than other genotypes (p<0,05). Serum adiponectin level boys with UCP1 GG (7,1±2,99 µg/mL) were higher than those with AA (9,4±2,06 µg/mL) and AG genotypes (p<0,05); serum adiponectin level of girls with UCP2 AA (11,5±2,46 µg/mL) were higher (p<0,05) than those with GG (8,7±2,96 µg/mL) and GA (9,9±2,45 µg/mL) genotypes. In conclusion, in this study, it was determined that UCP (1-3) gene polymorphisms in Turkish adolescents may be associated with dietary protein intake (g/day), blood lipids, and serum adiponectin levels and in this way affect obesity phenotypes.