Vadilerin kent ekolojisi açısından irdelenmesi: idealtepe vadisi örneği
Examination of valleys in terms of urban ecology: the example of i̇dealtepe valley
Yazar: DUYGU DEMİREL TURAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA VAR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Peyzaj Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Vadiler ve su kenarları bir kentin doğal ve kültürel mirasıdır. Tarihsel süreç içinde uygarlıkların yer seçimlerine bakıldığında, yaşamlarını devam ettirebilmek için önemli doğal kaynakları barındıran vadileri ve su kenarlarını seçtikleri görülmektedir. Fakat günümüzde, doğal çevreyi dikkate almadan hazırlanan planlar ve yapılan uygulamalar vadilerin doğal yapısını değiştirerek kaybolmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla bu durumdan kent ekolojisi olumsuz şekilde etkilenmektedir. Özellikle kentleşmenin yoğun olduğu büyük kentlerde vadilerin doğal özellikleri kaybolurken, ekolojik özelliklerini yerine getiremedikleri içinde çevre sorunları ortaya çıkmaktadır. 
Tez kapsamında çalışma alanı olarak, İstanbul ilinde yer alan günümüzde plansız yapılaşma, doğal yapıyı dikkate almayan planlar ve arazi kullanımda alınan kararlar ile kaybolmakta olan İdealtepe vadisi ve havza alanı incelenmiştir. Kent ekolojisini oluşturan "topografik yapı, jeolojik yapı, hidrolojik yapı, toprak yapısı, bitki örtüsü, iklim, arazi kullanım, ulaşım, demografik yapı" gibi doğal ve fiziki özellikleri araştırılmıştır. Kaybolmakta olan bu vadinin kente geri kazandırılması, kent ekolojisi açısından doğal yapı ile uyumlu planlar geliştirilmesi ve planlama sürecine katkı sağlamak için öneriler geliştirilmiştir. Bu bağlamda havza alanı "korunacak alanlar, korunup kullanılacak alanlar, desantralizasyon yapılacak alanlar ve sıhhileştirme yapılacak alanlar" olmak üzere ele alınırken, vadi alanı ise açık ve yeşil alanların bulunduğu fonksiyonlar tanımlanarak ekolojik koridor işlevi kazandırılması uygun görülmüştür.

Abstract:
Valleys and waterfronts are the natural and cultural heritage of a city. When we look at the location choices of civilizations throughout the historical process, it is seen that they preferred water edges and valleys, which are the most important natural resources for their survival. However, today, plans and practices prepared without taking the natural environment into account change the natural structure of the valleys, causing them to disappear. Therefore, urban ecology is negatively affected by this situation. While the natural features of the valleys are lost, especially in big cities where urbanization is intense, environmental problems arise because they cannot fulfill their ecological features.
As the study area within the scope of the thesis, the Idealtepe valley and basin area in the province of Istanbul, which is being lost due to unplanned construction, plans that do not take into account the natural structure and decisions taken in land use, were examined. Natural and physical features such as "topographic structure, geological structure, hydrological structure, soil structure, vegetation, climate, land use, transportation and demographic structure" that make up the urban ecology were investigated. Suggestions have been developed to restore this disappearing valley to the city, to develop plans compatible with the natural structure in terms of urban ecology, and to contribute to the planning process. In this context, the basin area was considered as "areas to be protected, areas to be protected and used, areas to be decentralized and areas to be sanitized", while the valley area was deemed appropriate to define the valley area as an ecological corridor function by defining the functions of open and green areas.