Hemşirelerin iş güvenliğini belirleyen etmenler: Çalışma ortamı, sosyodemografik ve çalışma özellikleri
The factors influencing nurses' occupational safety: Work environment, sociodemographic and job characteristics
Yazar: MENEVŞE SAMUR
Danışman: DOÇ. DR. ŞEYDA SEREN İNTEPELER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hastane hemşireleri = Nursing staff-hospital ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Meslek sağlığı hemşireliği = Occupational health nursing ; Çalışma ortamları = Work environment ; İş güvenliği = Work safety ; İş ortamı = Work environment

Özet:
Amaç: Çalışma, hemşirelerin iş güvenliğini belirleyen sosyodemografik ve çalışma özellikleri ile çalışma ortamının incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel tasarımda yapılan bu araştırmanın örneklemini İzmir'deki bir  eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan 278 hemşire oluşturmaktadır. Veriler Eylül–Aralık 2014 tarihinde toplanmıştır. Verilerin toplanmasında hemşirelerin 'sosyodemografik ve çalışma özellikleri anket formu', 'hemşirelelik iş indeksi hemşirelik çalışma ortamı ölçeği' ve 'hastanelerde iş güvenliği ölçeği' kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, korelasyon ve lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Hemşirelerin %27.7'si iş kazası veya meslek hastalığı geçirmiş, %40.6'sı sağlık riskleri ile ilgili eğitim almış, %38.5'i şiddete maruz kalmıştır. Hemşireler en fazla 'meslek hastalıkları ve şikâyetler' ile 'yönetsel destek ve yaklaşımlar' açısından iş güvenliğinin sağlanmadığını belirtmektedir. Ölçek toplamında hemşireler iş güvenliğini yetersiz algılamaktadır. Çalışma ortamı algısı ise orta düzeydedir. İş güvenliği ile 'çalışılan birim' arasında anlamlı, pozitif yönde zayıf ilişki saptanmıştır. Diğer sosyodemografik ve çalışma özellikleri ile iş güvenliği arasında ilişki bulunmamaktadır. Hekim-hemşire-meslektaş iletişimi', 'şiddete maruziyet' ve 'çalışılan birim' iş güvenliğini etkilemekte ve  %15'ini açıklamaktadır.
Sonuç: Sonuç olarak hemşireler iş güvenliğini ve çalışma ortamını yetersiz algılamaktadır. Yapılan çalışma ile yöneticilerin iş ortamındaki sorunlara yönelik planlamalar yaparken iletişim, şiddete maruziyet ve kliniğe özgü önlemlere ağırlık vermesi gerekliliği belirlenmiş ve bu konulara yönelik iyileştirmelere öncelik vermeleri önerilmiştir. 

Anahtar Sözcükler: İş güvenliği, çalışma ortamı, hemşire

Abstract:
Purpose: This study aimed to analyse 'sociodemographic and job characteristics with work environment' on nurses occupational safety. 
Method: A cross-sectional descriptive study was conducted with the sample consisted of 278 nurses working in a training and research hospital located in Izmir.  The data was gathered in between September-December 2014. 'Nurses' socio-demographic and work characteristics questionnaire', 'nursing work index-the practice work enviroment scale' and 'occupational safety scale for hospitals' were used to collect the data. For the evaluation of data descriptive statistics, correlation and logistic regression analyses were used. 
Findings: 27.7% of nurses have had an occupational injury or occupational disease, 40.6% had training on health risks, 38.5% were exposed to violence. In terms of occupational safety subscales 'occupational diseases and problems' and 'managerial support and approach level' were most inadequate for nurses. According to the total scale nurses perceived occupational safety inadequate and for the work environment moderate. There are statistically significant differences between occupational safety and nurses working department/clinic/services but not with other predictors. A logistic regression analyses showed that 'collegial nurse-physician relationships', 'exposed to violence' and 'clinical ward' effecting occupational safety and explained the variance by 15%.
Conclusion: As a result, nurses perception of occupational safety and work environment inadequate. This study showed that managers focus on 'communication', 'violence' and spesific precautions for clinics necessity and prioritize the improvements to these issues when managers planning for the problems. 

Key words: Occupational safety, work environment, nurse