Cinsiyet kalıpyargıları, özdeşim gücü, benlik sunumu ve namus sistemini meşrulaştırma arasındaki ilişkiler
Relationships between gender stereotypes, identity strength, self-presentation, and legitimation of the honor system
Yazar: RUMEYSA ÖZAY
Danışman: PROF. DR. NİHAL MAMATOĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik sunumu = Self-presentation ; Cinsiyet temelli önyargılar = Gender based stereotypes ; Namus = Honour ; Sistemi Meşrulaştırma Kuramı = System Justification Theory ; Sistemi meşrulaştırma = System justification ; Özdeşim = Identification

Özet:
Sistemi meşrulaştırma kuramına göre; ideolojik onay, iç/dış grup kayırmacılığı ve kalıpyargılama sistemi meşrulaştırmada araç olarak kullanılır. Bu nedenle bu araçlara aracılık eden veya düzenleyen değişkenlerin tespit edilmesi önem arz eder. Bu tez çalışmasında, namus sistemini meşrulaştırılmanın pozitif kadın-erkek kalıp yargı inançları ve cinsiyet grubuyla özdeşleşme ile ilişkisi açısından benlik sunum stratejilerinin aracılık rolü incelenmiştir. Pozitif kadın-erkek kalıpyargı inaçları ve namus sistemi meşrulaştırma ilişkisi, cinsiyet grubuyla özdeşleşmenin düzenleyici rolü açısından incelenmiştir. Ayrıca, çalışma değişkenleri arasındaki ilişkiler de çalışmada gösterilmiştir. Çalışmanın örneklemi, 424 kadın ve 165 erkek olmak üzere toplam 589 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formu, Namus Sistemini Meşrulaştırma Ölçeği, Kadınlara ve Erkeklere Yönelik Kalıpyargılar Listesi, Cinsiyet Grubu ile Özdeşleşme Ölçeği, Kendini Ayarlama Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen Benlik Sunum Stratejileri Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma ön çalışma ve ana çalışma olarak iki çalışmadan oluşmaktadır. Ön çalışmada Benlik Sunum Stratejileri Ölçeğinin geçerlilik ve güvenirlik çalışmasına yer verilmiştir. Ana çalışmada ise tezin değişkenleri arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla önce korelasyon analizi uygulanmıştır. Ardından aracı ve düzenleyici modellerin varlığını tespit etmek için de Hayes (2013)'in Process Macro eklentisi kullanılmıştır.  Elde edilen aracılık analizi bulgularına göre, kadınlara yönelik kalıpyargı inançların sosyallik ve ahlak/namus alt boyutları ve namus sistemini meşrulaştırma arasındaki ilişkide benlik sunum stratejilerinin etkileme alt boyutunun bu ilişkiye aracılık ettiği tespit edilmiştir. Düzenleyicilik analizi bulgularına göre ise erkeklere yönelik kalıpyargı inançlarının sosyallik ve ahlak/namus alt boyutları ve cinsiyet grubuyla özdeşleme etkileşiminin namus sistemini meşrulaştırma üzerindeki düzenleyici etkisi anlamlı bulunmuştur. Araştırmanın bulgularına göre, benlik sunum stratejilerinin namus sistemini meşrulaştırmada pozitif kadın-erkek kalıpyargı inançları ve cinsiyet grubuyla özdeşleşme ilişkilerine aracılık ettiği, cinsiyet grubuyla özdeşleşmenin de bu ilişkileri düzenlediği söylenebilir.

Abstract:
In accordance the System Justification Theory; ideological approval, in/out group favoritism and stereotyping used as means to justify the system. Therefore, it's essential to determine the variables, which mediate or regulate these tools. In this thesis study, the mediator role of self-presentation strategies examined in terms of the relation of the legitimation of honor system to the positive female-male stereotype beliefs and identification with gender group. Positive female-male stereotypes beliefs and honor system legitimation relation examined in terms of regulatory role of identification with gender group. Additionally, relationships between study variables demonstrated in the study. The sample of the research consists of total of 589 university students, 424 female and 165 male. As data collection tools, the Demographic Information Form, the Honor System Justification Scale, the List of Stereotypes Against Women and Men, the Gender Group Identification Scale, the Self-Presentation Strategies Scale and the Self-Adjustment Scale used. The study consists of two studies as preliminary study and main study. In the preliminary study, the validity and reliability study of the Self-Presentation Strategies Scale included. In the main study, correlation analysis first applied to examine the relationships between the variables of the thesis. Following, Hayes (2013)'s Process Macro plug-in used to detect the presence of mediator and regulatory models. According to the mediation analysis findings that obtained, determined that the influence sub-dimension of self-presentation strategies mediated the relationship between the sociability and morality/honor sub-dimensions of stereotypes beliefs against women and the legitimation of the honor system. Based on the findings of the regulatory analysis, the regulatory effect of the interaction of the sociability and morality/honor sub-dimensions of stereotypes beliefs against males and gender group identification on the justification of the honor system found to be significant. According to findings of research, it can be stated that self-presentation strategies mediate the relations of positive female-male stereotypes beliefs and gender group identification in justifying the honor system and identification with gender group also regulates these relations.