Bipolar ve unipolar depresif epizod sırasında bilişsel hatalar ve mükemmeliyetçilik
Cognitive errors and perfectionism in bipolar and unipolar depressive epizod
Yazar: AYŞE ERGÜNER ARAL
Danışman: PROF. DR. GÖKHAN SARISOY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bilişsel çarpıtma = Cognitive distortion ; Bipolar bozukluk = Bipolar disorder ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, akut depresyon dönemlerindeki bipolar depresyon (BD) ve
unipolar depresyon (UD) hastaları ve sağlıklı kontrollerin, bilişsel çarpıtmaları ve
mükemmeliyetçi özellikleri açısından karşılaştırılması hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu tez çalışması 80 unipolar depresyon ve 80 bipolar depresyon
hastaları ile 80 sağlıklı kontrollerden oluşan kesitsel bir çalışmadır. Sosyodemografik
ve Klinik Veri Formu, Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği (BÇÖ), Çok Boyutlu
Mükemmeliyetçilik Ölçeği (ÇBMÖ), Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği
(HADÖ), Hamilton Depresyon Değerlendirme Ölçeği (HDDÖ) ve Young Mani
Derecelendirme Ölçeği (YMDÖ) ölçüm araçları kullanılmıştır. Sağlıklı kontroller
diğer katılımcılarla cinsiyet ve yaş değişkenleri açısından aynı oranda dağılım
göstermesi göz önünde bulundurularak seçilmiştir. Her üç gruptaki karşılaştırmalar
anksiyete şiddeti kontrol edilerek gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Unipolar ve bipolar depresyon hastalarının sağlıklı kontrollerden daha fazla
BÇÖ toplam skorlarına sahip olduğu, BÇÖ toplam skorunun unipolar ve bipolar
depresyon hastalarında istatistiksel olarak farklı olmadığı, BÇÖ kişiler arası (sosyal)
ve kişisel başarı puanlarının da sağlıklı kontrollerden daha yüksek olmakla birlikte her
iki depresyon grubunda farklılaşmadığı saptanmıştır. Unipolar depresyon grubunun
sadece BÇÖ duygudan sonuç çıkarma kişiler arası (sosyal) skorunun bipolar
depresyon grubundan daha fazla olduğu; HADÖ skorları ANCOVA analizi ile her iki
grup için de kontrol edildiğinde ise BÇÖ etiketleme skorunun tüm alt tiplerinin
unipolar depresyon grubunda daha yüksek olduğu saptanmıştır. Unipolar depresyonda
en yüksek BÇÖ alt ölçek skorunun zihin okuma, bipolar depresyonda ise en yüksek
BÇÖ alt ölçek skorunun aşırı genelleme olduğu gözlenmektedir. ÇBMÖ toplam
skorunun unipolar depresyonda bipolar depresyona göre yüksek olduğu saptanmıştır.
Her iki depresyon grubunun da ÇBMÖ kendi odaklı ve sosyal odaklı skorlarının
sağlıklı kontrollerden yüksek, başkaları odaklı mükemmeliyetçiliklerinin ise sağlıklı
kontrollerden düşük olduğu saptanmıştır. Unipolar ve bipolar depresyon gruplarının
ÇBMÖ kendi odaklı, sosyal odaklı ve başkaları odaklı skorlarının istatistiksel olarak
anlamlı farklılıklarının olmadığı saptanmıştır. HADÖ skorlarının ANCOVA analizi ile
kontrol edilmesi sonucu unipolar-bipolar depresyon hastalarının ayrımında en yüksek
etki gücüne BÇÖ etiketlemenin (toplam-sosyal-başarı) sahip olduğu saptanmıştır.
Sonuç: Araştırmanın bu kısmında klinik uygulamaya dair olası yansımalar da
tartışılmıştır. Araştırma sonuçları unipolar ve bipolar depresyonun benzeşen ve ayrılan
bilişsel çarpıtmaları hakkında değerli kanıtlar sunmaktadır. Araştırma verileri ışığında
bipolar / unipolar depresyon hastalarının sağlıklı kontrollerden daha fazla bilişsel
çarpıtma hatalarının olduğu, bilişsel çarpıtma sıklığının iki grupta anlamlı farklılığının
olmadığı ve bilişsel çarpıtma alt tiplerinin yaygınlığının da büyük oranda benzeştiği
saptanmıştır. Araştırma verilerine göre mükemmeliyetçiliğin unipolar depresyonda
bipolar depresyona göre daha fazla olduğu gözlenmektedir. Elde edilen veriler bu
konuda psikoterapötik yaklaşım için teorik temellendirme yapabilme potansiyeli
taşımaktadır.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to compare bipolar depression (BD), unipolar
depression (UD) patients and healthy controls in terms of cognitive distortions and
perfectionism during acute depression episode.
Materials and Methods: This thesis study is a cross-sectional study consisting of 80
unipolar depression patients, 80 bipolar depression patients and 80 healthy controls.
Sociodemographic and Clinical Data Form, Cognitive Distortions Scale (CDS), The
Multidimensional Perfectionism Scale (MPS), Hamilton Anxiety Rating Scale
(HARS), Hamilton Depression Rating Scale (HDRS) ve Young Mania Rating Scale
(YMRS) measurement tools were used. Healthy controls were selected considering the
distribution of the other participants in the same proportion in terms of gender and age
variables. The comparisons in all three groups were made by controlling the anxiety
severity.
Results: It was found that unipolar and bipolar depression patients had higher CDS
total scores than healthy controls, the total CDS score was not statistically different in
unipolar and bipolar depression, and although the interpersonal (social) and personal
achievement subscale scores were higher than the healthy controls, they did not differ
in both depression groups. Unipolar depression just had a higher interpersonal subtype
score of emotional reasoning than the bipolar depression; while the HARS scores were
adjusted for both depression groups through ANCOVA, it was found that all subtypes
of the CDS labeling score were higher in the unipolar depression group. It is observed
that the highest CDS subscale score in unipolar depression is mind reading, whereas;
the highest CDS subscale score in bipolar depression is overgeneralization. MPS total
score was found to be higher in unipolar depression compared to bipolar depression.
Both depression groups had higher self-oriented and socially prescribed perfectionism
subscale scores on the MPS than healthy controls, and other-oriented perfectionism
were found to be lower than healthy controls. It was found that there were no
statistically significant differences between the unipolar and bipolar depression groups
among the self-oriented, socially prescribed, and other-oriented perfectionism scores
of the MPS. After ANCOVA analysis controlling HAM-A scores, CDS labeling (totalsocial-success) had the highest effect size in distinguishing patients with unipolarbipolar depression.
Conclusion: Possible implications for clinical practice are also discussed. Research
results provide valuable evidence on the similar and differential cognitive distortions
of unipolar and bipolar depression. In the light of the research data, it was found that
bipolar / unipolar depression patients had more cognitive distortion errors than healthy
controls, the frequency of cognitive distortions was not significantly different in the
two groups, and the frequency of cognitive distortion subtypes was also substantially
similar. According to the research data, perfectionism is higher in unipolar depression
compared to bipolar depression. The data obtained has the potential to facilitate
theoretical grounding for the psychotherapeutic approach.