Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde vardiyalı çalışan yardımcı sağlık personelinin uyku bozuklukları, iş yükü stresi ve ruhsal durum açısından değerlendirilmesi
Evaluation of sleep disorders, workload stress and psychological condition with shift work status of auxiliary health personnel in Trakya University Medical Faculty Hospital
Yazar: MERVE OBUZ
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR ÖZTORA
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Sosyal destek = Social support ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; İş stresi = Job stress

Özet:
Çalışmamızda Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde çalışan yardımcı sağlık personelinin vardiyalı çalışma durumu ile uyku kalitesi, iş stresi ve ruhsal açıdan değerlendirilmesi amaçlandı. 
Bu amaçla hastanemizde çalışan hemşire ve hekim dışı personele ulaşılması planlandı. Hastanemizde çalışan personelin %86,1'ine ulaşıldı ve çalışmamızın amacı yüz yüze görüşülerek anlatıldı. Katılımcılarla ikinci kez görüşmeye gidildiğinde çalışmayı katılmayı kabul eden 243 kişinin anketleri toplandı. Anketimiz sosyodemografik sorular haricinde Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksini, Epworth Uykululuk Ölçeğini ve İş stresi-Kontrolü-Sosyal destek ölçeğini içermekte idi. İstatistiksel yöntem olarak normal dağılıma uymadığından non-parametrik testler kullanıldı.
	Katılımcıların çalışma vardiyaları ile uyku kalitesi ve gündüz uykululuk arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmazken; vardiyalı çalışanların uyku kalitesinin daha kötü olduğu, gündüz uykululuk durumunun da daha yüksek olduğu gözlendi. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksini ile cinsiyet, çalışılan birim, günlük çay-kahve tüketimi, psikiyatrik hastalık öyküsü, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü ve kendi sağlıklarını nasıl değerlendirdikleri anlamlı saptanırken; çocuk sahibi olmak, medeni durum ev içi sorumluluklar, sigara-alkol kullanımı, eğitim durumu istatistiksel anlamsız bulundu. Gündüz uykululuk durumu ile psikiyatrik hastalık öyküsü olma durumu, aylık hane geliri, çalışma yılı ile anlamlı ilişki saptanırken; diğer sosyodemografik özellikler ile anlamlı ilişki saptanmadı. Çalışma sistemleri ile de anlamlı ilişki saptanmazken; gündüz uykululuk skorları vardiyalı çalışanlarda daha yüksek idi. İş stresi uyku kalitesini kötü yönde etkilerken; sosyal destek arttıkça uyku kalitesinde iyileşme gözlenmektedir. Gündüz uykululuğuna iş stresi-kontrolü-sosyal destek etkilememektedir. İş kontrolü kadınlarda daha yüksek idi. Eğitim seviyesi yükseldikçe iş stresi-kontrolü-sosyal destek de artmakta idi.
	Hastane çalışma sistemi gereği olarak hem gece hem gündüz çalışan personele ihtiyaç duyulmaktadır. Ancak çalışmamıza katılmayı kabul eden vardiyalı çalışanlarda uyku kalitesinin kötü olması ve buna bağlı gündüz uykululuğunun da artması bu çalışma sisteminin olumsuz sonuçlarındandır. Bu durum, birinci basamakta karşımıza çıkabilecek hastaların uykuyla ilgili problemlerini değerlendirirken, kişilerin çalışma sistemleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğine çarpıcı bir örnektir.

Abstract:
In our study, it was aimed to evaluate sleep quality, work stress and psychological condition with shift work status of auxiliary health personnel in Trakya University Medical Faculty Hospital. 
 For this purpose, it was planned to reach the staff in our hospital other than nurses and doctors. 86,1 percent of the staff in our hospital has been reached and the purpose of the study was explained to them through face-to-face interviews. When the participants were interviewed for the second time, the questionnaires of 243 people who agreed to participate to the study were gathered. Besides sociodemographic questions, our survey included Pittsburgh Sleep Quality Index, Epworth Sleepiness Scale and Work Stress-Control-Social Support Scale. As statistical method did not fit a normal distribution, non-parametric tests were used.
It was observed that there is no significant correlation between shift patterns and daytime sleepiness of shift workers while sleep quality of shift workers are worse than regular workers and have more daytime sleepiness. With Pittsburgh Sleep Quality Index; gender, department, daily tea-coffee consumption, physiological history, physiological history of her/his family and how they evaluate their own health states were found to be significant while having kids, marital status, responsibilities at home, smoking, alcohol consumption and educational status are insignificant. There was also significant correlation between daytime sleepiness and having physiological disease history as well as monthly income and working year while there was no significant correlation with the other sociodemographic attributes. Additionally, there was no significant correlation with working system/ methods while daytime sleepiness scores were higher in shift workers. It was observed that work stress negatively affects sleep quality while sleep quality increases with social support. Daytime sleepiness was not affected by work stress control and social support. Work control was higher in women. In direct proportion to educational level, work stress control and social support were increasing. 
Due to the hospital operating system, both day and night personnel are needed. However, the poor quality of sleep in shift workers who accept my work participation and the resulting increase in daytime sleepiness are negative consequences of this work system. This is a striking example of problems in sleep-related problems that may occur in the first step, and in the evaluation of patients should be evaluated together with the working systems.