Tescilli bazı mercimek (Lens culunaris M.) çeşitlerinin tuza toleranslık seviyelerinin tespiti ve bazı bitki hormonlarının tuz stresinin giderilmesi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determinations of salt tolerance levels of some lentil (Lens culunaris M.) varieties and effects of some plant hormones to mitigate salt stress
Yazar: BESTE CELEP
Danışman: PROF. DR. İSKENDER TİRYAKİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma tescilli 11 mercimek çeşidinin farklı tuz konsantrasyonlarına toleranslık seviyelerini tespit etmek ve bazı bitki hormonlarının çimlenme ve erken fide evresinde ön çimlendirme ortamında oluşturulan tuz stresinin giderilmesi üzerine olan etkilerini araştırmak amacıyla, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Moleküler Genetik ve Biyoteknoloji laboratuvarında yürütülmüştür. Faktöriyel olarak düzenlenmiş tesadüf blokları deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada 50 adet tohum farklı tuz (0, 75 mM, 150 mM, 225 mM ve 300 mM NaCl) konsantrasyonlarında 23 ± 0.5 °C'de karanlık şartlarda çimlenme ve çıkış denemelerine alınmıştır. Bitki hormonlarının (MeJA ve Melatonin için 0.1 µM, 0.25 µM, 0.5 µM; ACC için 0.5 µM, 1.5 µM, 3.0 µM) priming ortamında oluşturulan tuz stresinin giderilmesi üzerine olan etkileri çimlenme ve erken fide evresinde belirlenmiştir. Elde edilen veriler SAS paket programı ile varyans analizine tabi tutulmuş ve ortalamalar arasındaki farklılıklar Fisher'in en küçük önemli fark testi (LSD) ile P<0.05 seviyesinde test edilmiştir. Çalışma sonuçları çimlenme ve erken fide evresinde kullanılan çeşitler arasında tuza toleranslık bakımından çok önemli farklılıkların var olduğunu göstermiştir. Kafkas ve Çiftçi çeşitleri çimlenme oranları bakımından tuza en tolerant çeşitler olarak tespit edilirken, Siyah mercimek çeşidi tuza en hassas olarak belirlenmiştir. Ceren çeşidi fide çıkışı oranları bakımından tuza en tolerant olurken, Tigris ve Seyran çeşitleri en hassas çeşitler olarak belirlenmiştir. Priming ortamında oluşturulan tuz stresinin giderilmesinde MeJA ve Melatonin genel olarak olumlu etki gösterirken ACC kontrol grubuna göre önemli bir iyileşme sağlamamıştır.

Abstract:
This study aims to determine tolerance levels of 11 lentil varieties to various concentrations of salt and to reveal effects of various plants hormones to mitigate salt stress created during priming at germination and early seedling stages. The study conducted in Canakkale Onsekiz Mart University, Faculty of Agriculture, Molecular Genetics and Biotechnology Laboratory.  Factorial experiment of completely randomized block design with four replications was used. Fifty seeds at various salt concentrations (0, 75 mM, 150 mM, 225 mM or 300 mM NaCl) were placed in a growth chamber set with 23 ± 0.5 °C in darkness for germination and emergence experiments. Resolve effects of various plants hormones (MeJA and Melatonin, 0.1 µM, 0.25 µM, 0.5 µM; ACC, 0.5 µM, 1.5 µM, 3.0 µM) on salt stress created during seed priming were determined at germination and early seedling stages. The data were analyzed by using SAS statistical software and Fisher's least significant difference were used if the F test is significant at P < 0.05. The results showed a significant variation among the lentil varieties for salt tolerance at germination and early seedling stages. While lentil varieties Kafkas and Ciftci were determined as the most salt tolerant, variety Siyah was the most sensitive. Ceren was determined as the most tolerant variety based on seedling emergence percentages while Tigris and Seyran were the most sensitive ones. MeJA and Melatonin generally had positive effect to resolve salt stress created during seed priming while ACC did not provide any improvement compared to control group.