Karşılaştırmalı çözümleme yönteminin Kazak öğrencilerin Türkçe dilbilimsel yeterliliklerini geliştirmedeki etkisi
The effect of contrastive analysis method in developing Kazakh students' Turkish linguistic competence
Yazar: SAULE DAURENBEK
Danışman: PROF. DR. FATMA AÇIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, temel düzeyde yabancı dil olarak Türkçe öğrenen Kazak öğrencilerin dilbilimsel yeterliliklerinin gelişimine karşılaştırmalı çözümleme yönteminin etkisini belirlemektir. Araştırmanın modeli deneysel; araştırma deseni ise ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desendir. Araştırmanın çalışma grubunu Kazakistan'da Abai Kazak Milli Pedagoji Üniversitesi, Filoloji ve Çok Dilli Eğitim Öğretim Enstitüsü, Doğu Dilleri ve Tercümanlık Bölümünde temel düzeyde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen 33 deney ve 33 kontrol grubu olmak üzere toplam 66 Kazak öğrenci oluşturmaktadır. Deney öncesinde karşılaştırmalı çözümleme yönteminin temel hipotezi ve aşamaları temelinde Türkçe ve Kazakçanın temel dilbilgisi yapıları ile cümle ögeleri eğitsel açıdan karşılaştırılmıştır. Lehçeler arasındaki benzerlik ve farklılıklar tespit edilmiş ve bunlara yönelik zorluk hiyerarşisi düzeyleri belirlenmiştir. Ayrıca iki lehçe arasındaki yalancı eş değer sözcükler değerlendirilmiştir. Ardından ilgili yöntemin doğasına uygun olarak temel düzeyde karşılaştırmalı çözümleme yöntemiyle Kazak öğrencilerin Türkçe dilbilimsel yeterliliklerini geliştirmeye yönelik bütüncül ve uygulamalı bir pedagojik model geliştirilmiştir. İlgili modelde yöntemin temel aşamaları, öğretim ilke ve stratejileri, öğretme-öğrenme etkinlikleri, öğretmen ve öğrencinin rolü açıklanmıştır. Bütün bu bileşenlerden hareketle "Karşılaştırmalı Çözümleme Yöntemi Temelinde Türkçe (A2 düzeyi)" seçmeli ders programı ve etkinlikler geliştirilmiştir. Pandemi süreci nedeniyle deneysel işlem on beş hafta boyunca ZOOM platformunda yürütülmüştür. Deney grubu öğrencilerine karşılaştırmalı çözümleme yöntemiyle hazırlanan etkinlikler uygulanmıştır. Kontrol grubu öğrencilere ise geleneksel yönteme göre dersler işlenmiştir. Veri toplama aracı olarak Gazi TÖMER tarafından hazırlanan "Türkçe Seviye Tespit Sınavı" ve "Türkçe Yeterlik Sınavı Dilbilgisi ve Yazma" bölümleri, "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi ve karışık ölçümler için ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda deney ve kontrol gruplarının ön test dilbilgisi puanları ile ön test yazma puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin dilbilgisi başarı düzeylerinin deney öncesinden sonrasına anlamlı farklılık gösterdiği ve bu farkın deney grubu lehine anlamlı ve geniş düzeyde olduğu bulunmuştur. Böylece karşılaştırmalı çözümleme yönteminin Kazak öğrencilerin temel düzeyde dilbilgisel doğrulukla ilgili yeterliliklerini geliştirmede etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İki grubun yazılı sınavdaki başarı düzeyleri karşılaştırıldığında karşılaştırmalı çözümleme yönteminin Kazak öğrencilerin yazma başarısı üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu görülmüştür. Bu durum lehçeler arasındaki benzerlikler ve farklılıklara dayalı yöntemin Kazak öğrencilerin temel düzeyde Türkçe yazım denetimi, söz varlığı, sözcük denetimi, dilbilgisel doğruluk ve genel dil varlığına ilişkin yeterliliklerinin gelişimine olumlu etkisi olduğunu göstermiştir. Ayrıca iki grubun yazılı sınavın birinci bölüm başarı düzeyleri arasındaki farkın istatistiksel olarak orta düzeyde; ilgili sınavın ikinci bölüm başarı düzeyleri arasındaki farkın geniş düzeyde olduğu bulunmuştur. Bu araştırmanın sonuçları, karşılaştırmalı çözümlemenin yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Kazak öğrencilerin Türkçe dilbilimsel yeterliliklerinin geliştirilmesinde kullanılabilecek etkili bir yöntem olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract:
This study aims to determine the effect of the contrastive analysis method on the development of linguistic competence of Kazakh students who learn Turkish as a foreign language at the basic level. The research model was experimental; the research design was a quasi-experimental design with the pretest-posttest control group. The study group of the research consisted of a total of 66 Kazakh students, 33 in the experimental group and 33 in the control group, who learned Turkish as a foreign language at the basic level at Abai Kazakh National Pedagogical University, Institute of Philology and Multilingual Education, Department of Oriental Philology and Translation in Kazakhstan. Before the experiment, based on the main hypothesis and stages of the contrastive analysis method, basic grammatical structures and sentence elements of Kazakh and Turkish were compared educationally. Similarities and differences were identified between dialects and by a hierarchy of difficulty levels. In addition, false friends between the two dialects were evaluated. Then, in accordance with the nature of the relevant method, a holistic and applied pedagogical model was developed to improve the Turkish linguistic competence of Kazakh students at a basic level by the method of contrastive analysis. In the model the basic stages of the method, teaching principles and strategies, teaching-learning activities, and the role of the teacher and student were explained. Based on all these components, an elective course "Turkish based on Contrastive Analysis Method (A2 level)" and a set of activities has been developed. Due to the pandemic process, the experimental procedure was conducted on the ZOOM platform for fifteen weeks. The activities prepared by the contrastive analysis method were applied to the experimental group of students. The lessons of the control group students were conducted with the traditional method. "Turkish Level Exam" and "Turkish Proficiency Exam Grammar and Writing" sections prepared by Gazi TÖMER and "Personal Information Form" were used as data collection tools. In the analysis of quantitative data descriptive statistics, independent samples t-test, and two-way ANOVA for mixed measures were used. As a result of the research, it was identified that there was no significant difference between the pretest grammar scores and the pretest writing scores of the experimental and control groups. It was identified that the grammar performance levels of the students in the experimental and control groups differed significantly before and after the experiment, and this difference was significant and large in favor of the experimental group. Thus, it was concluded that the contrastive analysis method was effective in improving Kazakh students' competencies in grammatical accuracy at the basic level. When the performance levels of the two groups in the written exam were compared, it was seen that the contrastive analysis method had a significant impact on the written performance of Kazakh students. This showed that the method based on the similarities and differences between the dialects had a positive effect on the development of Kazakh students' Turkish orthographic control, vocabulary range, vocabulary control, grammatical accuracy, and general linguistic range competencies at the basic level. In addition, it was found that the difference between the score levels of the first part of the written exam of the two groups was statistically medium; the score level of the second part of the related exam was large. The results of this study revealed that the contrastive analysis is an effective method that can be utilized to improve the Turkish linguistic competence of Kazakh students in teaching Turkish as a foreign language.