İskenderun körfezi ihtiyoplanktonunun zamansal ve alansal değişimi
Temporal and spatial changes of ichthyoplankton in Iskenderun Bay
Yazar: SİNAN MAVRUK
Danışman: PROF. DR. DURSUN AVŞAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science ; Su Ürünleri = Aquatic Products ; Zooloji = Zoology
Dizin: Balıklar = Fishes ; Dağılım fonksiyonları = Distribution functions ; Mekansal değişim = Spatial change ; İhtiyoplankton = Ichthyoplankton

Özet:
Bu çalışmada İskenderun Körfezi ihtiyoplankton topluluklarının bir yıllık süre içindeki orta ölçekli zaman ve alansal değişimleri ile bu değişimlere yol açabilecek olası çevresel koşullar incelenmiştir. Bunun için Kasım-2009 ve Ekim 2010 tarihleri arasında İskenderun Körfezi'nin tamamını temsil edecek şekilde yerleştirilen 28 istasyonda, aylık olarak, Bongo Net ile oblik ihtiyoplankton çekimleri gerçekleştirilmiştir. Saha çalışmalarında, temel fiziksel ve kimyasal çevresel koşulların yanı sıra, toplam mezozooplankton biyokütlesi de ölçülmüştür. Yapılan çok değişkenli analizler sonucunda aylar, Kasım-Ocak, Şubat-Mart, Nisan-Haziran ve Temmuz-Ekim olmak üzere dört grup halinde kümelenmiştir. Grupların karakteristik türlerinin sırasıyla Bregmaceros atlanticus, Gobius paganellus, Engraulis encrasicolus ve Gobius niger olduğu belirlenmiştir. Biyoçeşitlilik bakımından Nisan-Haziran grubunun ilk, Temmuz-Ekim grubunun ise son sırada yer aldığı saptanmıştır. CCA sonuçları, ihtiyoplankton topluluklarındaki zamansal değişimin %30 oranında sıcaklık ve %18 oranında ise toplam mezozooplankton biyokütlesi tarafından açıklandığını göstermiştir. Alansal değişimler incelendiğinde Aralık-Mart arasındaki dönemde körfezin horizontal anlamda homojen bir yapı arz ettiği görülmüştür. Haziran-Eylül arasındaki tabakalaşma döneminde ise genel olarak sığ kesimlerde kıyısal ve körfezin açık kesimlerinde kıta sahanlığı toplulukları olmak üzere iki farklı topluluk oluşmuştur. Sonuç olarak, İskenderun Körfezi ihtiyoplankton topluluklarının mevsimsel değişimlerinin çoğunlukla sıcaklık ve besinin döngüleri ile şekillenen üreme davranışlarına bağlı olduğu görülmüştür. Ayrıca, alansal değişimler büyük ölçüde su kütleleri ve besine ait dinamiklerle açıklanmıştır.

Abstract:
The mesoscale spatio-temporal changes of ichthyoplankton assemblages arising from environmental variations were investigated in the present thesis. For this purpose, a total of twelve ichthyoplankton cruises were conducted at monthly intervals between November-2009 and October 2010. During the surveys, Bongo Net towed obliquely at 28 stations located throughout İskenderun Bay. Abiotic and biotic environmental variables were also measured at each stations. Four groups indicating different temporal ichthyoplankton assemblages were found in the study area: November-January, February-March, April-June and July-October; and the indicator species of these assemblages were Bregmaceros atlanticus, Gobius paganellus, Engraulis encrasicolus and Gobius niger, respectively. The species diversity exhibited temporal variations and reached the highest values in April-June assemblage, whereas the lowest values were observed in July-October. According to CCA results, temperature explained a greater amount of total temporal variation (30%) in ichthyoplankton assemblages while zooplankton biomasses (18%) was the secondary variable. Two main tendencies were observed within the scope of spatial analysis. Hence, the ichthyoplankton assemblages of the bay exhibited a horizontally homogenous structure during the cold period lasted between December and March. Besides, two different clusters termed as inshore and shelf assemblages were clearly identified during the warm period lasted between June and September. As a result of this study, ichthyoplankton assemblages were found to be depending on reproductive cycles of teleost fishes which were mainly driven by seasonal cycles of temperature and food items. Moreover, the spatial variations were primarily explained by the dynamics of water masses and food items.