Gemi trafik hizmetleri için bir karar destek sistemi model önerisi
A decision support system model proposal for vessel traffic services
Yazar: ÖNDER ÇAĞLAYAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT AYMELEK
İskenderun Teknik Üniversitesi / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Denizcilik = Marine

Özet:
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) denizcilik faaliyetleri kaynaklı sera gazlarının düşürülmesine dair politikaları düzenli olarak güncellemekte ve operasyon boyutundan önlemlerin önemini vurgulamaktadır. Denizcilik sektörlerindeki işbirlikçi çabaların daha fazla tanınması, gereksiz demirleme sürelerini ve liman çevresindeki toplumu olumsuz etkileyen emisyonları azaltmayı amaçlayan Tam Zamanında Varış (TZV) girişiminin uygulanabilirliğini arttırmıştır. Bununla birlikte, denizcilik endüstrisinde verimsiz ve aynı zamanda adil olarak değerlendirilen, İlk Gelen-İlk Hizmet Alır (İG-İHA) politikası yerine TZV politikasının benimsenmesi gerektiği savunmaktadır. Bu beklentinin kurulu sistemler ile karşılanması, ancak denizcilik alanlarındaki gemi trafik faaliyetlerinde mevcut teknolojik ve beşerî kaynakları ile kilit noktada yer alan Gemi Trafik Hizmetleri (GTH) tarafından uygulanacak sürdürülebilir bir gemi sıralama politikası ile mümkün olacaktır. Önerilen Karar Destek Sistemi (KDS) modeli, gemilerin limana varışları sırasında ilgili kurum ve kuruluşların önceliklerini, gelen gemilere sunulan deniz hizmet sürelerini dikkate alarak gemi kabulü için adil ve tam sıralama çözümü sunmaktadır. KDS modeli Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (BAHS) ve PROMETHEE II metodolojilerini entegre etmekte, model yardımıyla elde edilen gemi tam sıralama sonuçları ile İG-İHA hizmet sıralama politikası sonuçları kıyaslandığında, denizcilik alanlarında gelen gemilerden kaynaklı karbondioksit (CO2) emisyon miktarında %32 ile %45 arasında düşüş sağlanabildiği tespit edilmiştir. Ayrıca önerilen model sayesinde, gemilerin fiilen bir an önce liman otorite sınırını geçmek için yarışmaları yerine belirlenmiş kriterler altında adil bir şekilde rekabet etmeleri sağlanabilmektedir.

Abstract:
The International Maritime Organization (IMO) regularly revises its policies to reduce greenhouse gas emissions from maritime activities, emphasizing the significance of operational measures. The growing acknowledgment of collaborative endeavours spanning maritime sectors has strengthened the feasibility of the Just-In-Time Arrival (JITA) initiative. JITA seeks to diminish unnecessary anchorage time and emissions, adversely affecting the environment and communities surrounding ports. A contention exists that the JITA policy should be adopted over the prevailing First Come-First Served (FCFS) policy, deemed ineffective and inequitable within the maritime sphere. Meeting these evolving expectations necessitates the implementation of a sustainable ship sorting policy by Vessel Traffic Service (VTS), which is positioned strategically within maritime traffic operations and equipped with the requisite technological and human resources. A proposed Decision Support System (DSS) model presents an equitable and comprehensive solution for prioritizing ship acceptance. It considers the preferences of relevant authorities and organizations during ship arrivals at ports and the service periods for incoming vessels. The model integrates methodologies such as the Fuzzy Analytical Hierarchy Process (FAHP) and PROMETHEE II. Comparing the ship ranking outcomes generated by the DSS model with those derived from the FCFS policy reveals a substantial potential for reducing carbon dioxide (CO2) emissions emanating from ships navigating maritime areas, estimated between 32% and 45%. The model's efficacy lies in emission reduction and in ensuring fair competition among ships based on predetermined criteria, mitigating the prevalent practice of vessels striving to expedite passage across port authority borders.