Kadınların ve erkeklerin tek başına seyahat deneyimlerinin toplumsal cinsiyet bağlamında analizi
Analysis of solo travel experiences of women and men in the context of gender
Yazar: AHMET ELNUR
Danışman: PROF. DR. NURŞEN ADAK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Turizm = Tourism
Dizin: Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet analizi = Gender analysis ; Deneyim = Experience ; Deneyimsel turizm = Experiential tourism ; Kadınlar = Women ; Seyahat = Travel ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Turizm = Tourism ; Turizm sosyolojisi = Tourism sociology

Özet:
Toplumsal yaşamın deneyimlenme şekillerini biçimlendiren toplumsal cinsiyet
ilişkileri, kadınların ve erkeklerin boş zaman deneyimleri üzerinde de doğrudan etkili
olmaktadır. Çalışma kapsamında kadınların ve erkeklerin ataerkil toplumsal düzenlemeler
üzerinden şekillenen tek başına seyahat deneyimleri incelenerek, bu deneyimlerdeki farklılık
ve benzerliklerin araştırılması amaçlanmıştır. Turistik deneyimin bir boş zaman etkinliği olarak
kadın çalışmaları ve toplumsal cinsiyet perspektifi ile ele alındığı, tek başına seyahat sürecinin
toplumsal olarak inşa edilen kadınlık ve erkeklik normlarından nasıl etkilendiğine odaklanan
bu doktora tezinde öncelikle turistik deneyim, turist tipolojileri ve tek başına seyahat deneyimi
üzerine yapılmış çalışmalar irdelenmiştir. Daha önce yapılmış çalışmalar çerçevesinde tek
başına seyahat ve toplumsal cinsiyet ilişkisi ele alınarak, deneyimin cinsiyetlendirilmiş
boyutları açığa çıkarılmıştır. Tek başına seyahat deneyiminin öne çıkan bileşenleri detaylı bir
şekilde açıklanarak, toplumsal cinsiyet bağlamında yeniden yapılandırılmış olan turizmin eril
ve dişil boyutları kavramları üzerinde durulmuştur.
Kadınların ve erkeklerin tek başına seyahat deneyimlerinin toplumsal cinsiyet
boyutunun çözümlenmesi amacı doğrultusunda gerçekleştirilen bu çalışmada niteliksel
araştırma yöntemi benimsenmiştir. Kartopu örnekleme tekniği ile daha önce boş zaman
değerlendirme amaçlı tek başına seyahat etmiş olan 26 kadın, 20 erkek olmak üzere 46
görüşmeciye ulaşılmış ve derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşme verileri,
MAXQDA Analytics Pro 2020 programında kodlanarak analiz edilmiştir. Konuya ilişkin daha
önce yapılmış çalışmalardan farklı olarak tek başına seyahatin deneyimsel boyutlarının hem
kadınları hem de erkekleri kapsayacak şekilde ele alındığı bu doktora tezi kapsamında elde
edilen veriler sonucunda; gündelik hayatta karşılaşılan toplumsal cinsiyete dayalı mekânsal-zamansal kısıtlayıcıların tek başına seyahat süreçleri üzerinde önemli bir şekilde etkili olduğu,
ataerkil kontrol sistemi tarafından sürekli yeniden üretilen korku coğrafyasının kadınların
seyahat sırasındaki hareketliliklerini güvenlik kaygıları üzerinden şekillendirdiği, toplumsal
olarak ise tek başına seyahatin cinsiyetlendirilmiş bir faaliyet olarak yapılandırıldığı ortaya
çıkmıştır.

Abstract:
Gender relations, which shape the ways in which social life is experienced, also have a direct impact on the leisure experiences of women and men. Within the scope of the study, it has been aimed to investigate the differences and similarities in these experiences by examining the solo travel experiences of women and men shaped by patriarchal social arrangements. Focusing on how the solo travel process is influenced by socially constructed norms of femininity and masculinity, this doctoral thesis primarily examines studies on tourist experience, tourist typologies, and solo travel experience. Within the framework of previous studies, the gendered dimensions of experience have been revealed by considering the relationship between solo travel and gender. The prominent components of the solo travel experience have been explained in detail and the concepts of masculine and feminine dimensions of tourism reconstructed in the context of gender have been emphasized.
Qualitative research method has been adopted in this study which was carried out with the aim of analyzing the gender dimension of solo travel experiences of women and men. With the snowball sampling technique, 46 interviewees, including 26 women and 20 men who had previously traveled alone were reached and in-depth interviews were conducted. Interview data were analyzed by coding in the MAXQDA Analytics Pro 2020 program. As a result of the data obtained within the scope of this doctoral thesis, in which the experiential dimensions of solo travel are discussed in a way that includes both women and men, unlike the previous studies on the subject; it has emerged that the gender-based spatio-temporal constraints encountered in daily life have a significant impact on the solo travel processes; the geography of fear, which is constantly reproduced by the patriarchal control system, shapes the mobility of women during travel through security concerns and socially, solo travel is structured as a gendered activity.