Şanlurfa halk kültüründe kadının statüsü
The status of women in Şanlurfa folk culture
Yazar: HACER ÇULCU
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ŞAYHAN
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk edebiyatı = Folk literature ; Halk kültürü = Folk culture ; Kadın statüsü = Women status ; Kadınlar = Women ; Statü = Status ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Bireyin geçmişten günümüze içinde yetiştiği kültür bağlamında bir konuma sahip olması statü kavramı olarak adlandırılmaktadır. Atfedilen ve kazanılan olmak üzere iki farklı şekilde karşımıza çıkan statü geleneksel anlayışın hakim olduğu toplumlarda atfedilen statü önem kazanmaktadır. Bu bağlamda statü kavramı daha ziyade toplumun bakış açısıyla bireye verilen değeri ifade eder ve bir nevi toplumsal kimliği yansıtmaktadır. Kadın da içinde yaşadığı toplumda kültürlenme sürecine bağlı olarak bir statüye sahiptir. Ancak kültürel kodların yaygın olduğu toplumlarda kadın olmak biyolojik bir tanımlamanın çok daha ötesindedir. Kadın kültürün kimi alanlarında ön planda iken kimi alanlarda ise nesneleştirilip ötekileştirilmiştir. Çağlar değişse de kadına bakış açısı kolay kolay değişiklik göstermemiştir. Çünkü bazı toplumlar kadını en başta tanımlamıştır. Kadının folklor ve folklor ürünlerine yansıyan statüsü aynı zamanda toplumun erkeklik algısını da oluşturmaktadır. Bu algı toplumda cinsiyet kimliğine dayalı olarak oluşturmuştur. Kadın hayatın her alanında olduğu gibi geçiş dönemlerinde, halk edebiyatının sözlü edebiyat ürünlerinde (mani, masal, fıkra vs.), halk inançlarında, halk hekimliğinde vs. kısacası kültürün önemli bir bölümünde yer almaktadır. Kültürün içerisinde yer alan kadınların içinde yaşadığı toplumdaki statüsü, toplumun kadından beklentileri, kadına bakış açısı vs. halkbilimi ürünlerine yansımaktadır. Kadın üzerine çalışmalar daha çok sosyoloji, arkeoloji, psikoloji gibi alanlarda ele alınmış olsa da halk bilimi araştırmalarında da yerini bulmuş güncel bir konu olma özelliğini taşımaktadır. Bu bağlamda ele alınan çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup doküman analizi yapılmıştır. Aynı zamanda Şanlıurfa merkez ve ilçelerinde saha araştırmaları yapılmıştır. Bu yerleşim yerinde toplumun halk kültürü araştırılıp kadının bu kültürdeki statüsü ele alınmıştır. 
Anahtar Kelimeler:
Şanlıurfa, Halk Kültürü, Statü, Kadın, Toplumsal Cinsiyet

Abstract:
The concept of status is that the individual has a position in the context of the culture in which she has grown from past to present. . The status, which appears in two different ways as attributed and earned, gains importance in societies where traditional understanding is dominant. In this context, the concept of status rather expresses the value given to the individual from the perspective of the society and reflects a kind of social identity. Women also have a status in the society they live in, depending on the acculturation process. However, being a woman in societies where cultural codes are common is much more than a biological definition. Although the ages have changed, the perspective of women has not changed easily. Because some societies defined women in the first place. The status of women, which is reflected in folklore and folklore products, also creates the society's perception of masculinity. This perception is based on gender identity in society. Women, as in all areas of life, in transition periods, oral literature products of folk literature (mania, fairy tale, anecdote, etc.), folk beliefs, folk medicine, etc. In short, it is an important part of the culture. The status of the women in the culture in the society they live in, the expectations of the society from women, the perspective of women etc. reflected in folklore products. Although studies on women have been mostly discussed in fields such as sociology, archeology and psychology, it has the feature of being a current topic that has found its place in folklore studies. In this context, qualitative research method was used in the study, and document analysis was performed. At the same time, field studies were carried out in Şanlıurfa center and its districts. In this settlement, the folk culture of the society was researched and the status of women in this culture was discussed. The fact that such a study has not been carried out in the region increases the importance of our study.
Key Words:
Şanlıurfa, Folk Culture, Status, Woman, Social Gender