Yetişkin bireylerde hedonik hiperfaji ve vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama durumu ile ultra işlenmiş besin tüketimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of relationship between hedonic hyperphagia, weight self-stigma and ultra-processed food consumption in adults
Yazar: ZEHRA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU AĞAGÜNDÜZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma yetişkin bireylerde hedonik hiperfaji ve vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama durumu ile ultra işlenmiş besin tüketimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya 18-65 yaş aralığında 220 yetişkin birey (110 erkek, 110 kadın) dâhil edilmiştir. Çalışmadaki veriler; bireylerin sosyo-demografik bilgilerini, sağlık öykülerini, beslenme alışkanlıklarını, ultra işlenmiş besin tüketim sıklığı ve miktarını, antropometrik ölçümlerini, fiziksel aktivite durumlarını ve Besin Gücü Ölçeği (BGÖ), Ödül İlişkili Yeme Ölçeği (RED-13), Ağırlık Kendini Damgalama Ölçeği (WSSQ) ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydını içeren çevrimiçi bir anket ile toplanmıştır. Kadın bireylerin BGÖ toplam puanı, besine ulaşılabilirlik, besin mevcudiyeti ve besinin tadına bakılması alt boyut puanları erkek bireylerin puanlarından daha yüksektir (p<0,05). Erkek ve kadın bireylerin RED-13 toplam puanı, yeme üzerinde kontrol kaybı, tokluk eksikliği ve yiyecekle meşgul olma alt boyut puanları arasında önemli bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Kadın bireylerin WSSQ toplam puanı, kendini değersizleştirme ve damgalanma korkusu alt boyut puanları erkek bireylerin puanlarından daha yüksektir (p<0,05). BGÖ (r:0,360), RED-13 (r:0,485) ve WSSQ (r:0,698) ile BKİ arasında pozitif bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Bireylerde hedonik hiperfaji ile vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama durumu (r:0,548) ve ultra işlenmiş besin tüketimi (r:0,259) arasında pozitif ilişki bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama durumu ile ultra işlenmiş besin tüketimi arasında pozitif ilişki belirlenmiştir (r:0,195; p<0,05). Bireylerde hedonik hiperfaji, vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama, ultra işlenmiş besin tüketim durumları ile bireylerin diyetle günlük enerji (kkal), karbonhidrat (g ve %), protein (g ve %) ve yağ (g ve %) alımları arasında istatiksel olarak önemli bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak; hedonik açlığın, ultra işlenmiş besin tüketiminin ve bireylerin beden algılarına yönelik öz değerlendirmelerinin obezite riskinin artması ile ilişkili olabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was planned and conducted to determine the relationship between hedonic hyperphagia and self-stigma in terms of body weight and ultra-processed food consumption in adult individuals. A total of 220 adult individuals (110 males, 110 females) between the ages of 18-65, were included in the study. The data in study were collected using a online questionnaire including individuals socio-demographic information, health stories, nutritional habits, frequency and amount of ultra-processed food consumption, anthropometric measurements, physical activity status, and Power Food Scale (PFS), Reward-Related Eating Scale (RED-13), Weight Self-Stigma Scale (WSSQ) and a 24-hour retrospective food consumption record. The total score of the PFS of female individuals, food available, food present and food taste subscale scores are higher than the scores of male individuals scores (p<0.05). There was no relationship found between the RED-13 total score, loss of control over eating, lack of satiety and preoccupation with food subscale scores of male and female individuals (p>0.05). The total WSSQ scores of female individuals, self-devaluation and fear of stigma subscale scores are higher than scores of male individuals (p<0.05). A positive relationship was found between BMI with the PFS (r:0,360), RED-13 (r:0,485) and WSSQ (r:0,698) (p<0.05). A positive relationship was found between hedonic hyperphagia and self-stigma in terms of body weight (r:0,548) and ultra-processed food consumption (r:0,259) in individuals (p<0.05). Additionally, a positive relationship was determined between self-stigma in terms of body weight and ultra-processed food consumption (r:0,195; p<0,05). There was no statistically significant difference between hedonic hyperphagia, self-stigma in terms of body weight, ultra-processed food consumption and daily dietary energy (kcal), carbohydrate (g and %), protein (g and %) and fat (g and %) intakes in individuals. (p>0.05). In conclusion, It has been determined that hedonic hyperphagia, ultra-processed food consumption and the self-evaluation of individuals towards their body perception may be associated with an increased risk of obesity.