Görsel bir sanat dalı olarak tiyatronun dijital kültürde dönüşümü
Transformation of theater as a visual art form in digital culture
Yazar: FUAD ALİYEV
Danışman: DOÇ. DR. ESENNUR SİRER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Görsel sanatlar = Visual arts ; Kültürel çalışmalar = Cultural studies ; Sahne sanatları = Stage arts ; Sanal sanat = Virtual art ; Tiyatro tarihi = Theatre history

Özet:
Tiyatro, diğer tüm sahne sanatları arasında günlük yaşantıyı en çok yansıtan ve insan deneyiminden, gelişiminden doğrudan etkilenen bir sanat dalı olarak görülmektedir. Tiyatro literatüründe, dijitalleşme kavramı yeni olarak kabul edilse de, dijital teknolojilerin temel haliyle tiyatroda tarihen kullanıldığı bilinmektedir. Tiyatronun belirtilen özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, bu çalışmada, tiyatro ve dijital teknolojiler ilişkisi ekseninde başlayan tarihsel inceleme süreci, hikaye anlatıcılığından itibaren, gelişim dönemlerini de ele alarak, günümüz tiyatrosu olarak tamamlanmıştır. Araştırma, tiyatroda dijital teknolojilerin deneyimi ve bu deneyimin sanatçılar üzerinde olan etkisini, tiyatronun geleceğinin nasıl şekilleneceğine dair düşünce oluşturmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Tezin literatür kısmında, tiyatro ve kültür kavramları, tarihçesi ve gelişim süreci ayrı olarak ele alınmıştır. Tiyatro açısından, süreç boyunca gelişen görsel efektler esas alınırken, ikinci bölümde ise kültür-tiyatro ilişkisi kapsamında "dijital kültür" ve "dijital tiyatro" kavramları incelenmiş, teknolojik olarak ulaşıla bilecek boyutlar değerlendirilmiştir. Tezin araştırma kısmında ise; görsel bir sanat dalı olarak tiyatronun dijital kültürde dönüşümü aşamasını deneyimlemiş ve Türkiye'de yaşayan İstanbul'da tiyatro alanında çalışmalar yapmış sanatçılarla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
Sonuç olarak tiyatro sanatının zaman zaman farklı gereksinimlerden dolayı yalın olan haline yani ritüele döndüğü bilinmektedir. Bu durum tiyatro adına ulaşılacak bir ucu temsil ederken,  dijitalleşmenin güncel tiyatro üzerinde hissedilen ciddi etkisi göz önünde bulundurulduğunda, geleceğin hızla değişen dünyasında bu etkinin tiyatronun şekillenmesi ve yaratacağı alternatif açısından önemli bir faktör olduğu ortadadır. Her ne kadar tiyatronun insan merkezli doğası için tehdit olarak görülse de, dijitalleşmenin tiyatro adına doğal bir süreç olduğu, doğru şekilde kullanılarak hem performans anlamında yeni bir deneyimsel boyuta ulaşılması hem de kültürel aktarım  noktasında yeni bir sanatsal araç olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Theater is seen as an art form that most reflects daily life among all other performing arts and is directly affected by human experience and development. Although the concept of digitalization is considered new in theater literature, it is known that digital technologies have been used in theater in their basic form throughout history. Considering the mentioned characteristics of theatre, in this study, the historical analysis process, which started on the axis of the relationship between theater and digital technologies, was completed as today's theater by considering its development periods, starting from storytelling. The research was carried out with the aim of creating an idea about the experience of digital technologies in theater and the impact of this experience on artists and how the future of theater will be shaped. 
In the literature section of the thesis, the concepts of theater and culture, their history and development process are discussed separately. While in terms of theater, the visual effects developed throughout the process are taken as basis, in the second part, the concepts of "digital culture" and "digital theater" are examined within the scope of the culture-theatre relationship, and the dimensions that can be achieved technologically are evaluated. In the research part of the thesis; In-depth interviews were held with artists who experienced the transformation of theater as a visual art form in digital culture and who lived in Turkey and worked in the field of theater in Istanbul.
As a result, it is known that theater art sometimes returns to its simple form, that is, ritual, due to different needs. While this situation represents an end to be reached for theatre, considering the serious impact of digitalization on current theatre, it is obvious that this effect is an important factor in the shaping of theater and the alternative it will create in the rapidly changing world of the future. Although it is seen as a threat to the human-centered nature of theatre, it has been concluded that digitalization is a natural process for theatre, and when used correctly, it will reach a new experiential dimension in terms of performance and will be a new artistic tool at the point of cultural transfer.