Medeni Usul Hukukunda davanın açılmamış sayılması
The cases of the non-existence of litigations
Yazar: HASAN DURSUN
Danışman: Y.DOÇ. ALİM TAŞKIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Nüfusun hızla artması ve buna bağlı olarak insanlar arasındaki ilişkilerinçeşitlenmesi, insan ihtiyaçlarının artması ve değişkenlik göstermesi, sosyal alandakiilişkilerin karmaşıklığı ve bunun gibi artırılabilecek bir çok neden, mahkemelerdekidava sayılarının artmasına sebep olmuştur. Kanun koyucu bu durumu göz önünealarak, yaptığı yasal düzenlemeler ile davaların daha hızlı şekilde sonuçlandırılmasınısağlayacak kurumlar meydana getirmiş ve bunların uygulanabilirlik şartlarınıkolaylaştırmıştır. Bunlardan en önemlisi davanın açılmamış sayılması halidir.Kanunlarımızda davanın açılmamış sayılması gerektiren nedenler tek birbaşlık altında düzenlenmemiştir. Bu konuda asıl düzenleme HUMK'ta olduğu halde,başkaca Kanunlarda da davanın açılmamış sayılmasını gerektiren hallere yerverilmiştir. HUMK'ta bu kurum tek bir başlık altında düzenlenmeyip, çeşitli maddelereserpiştirilmiştir.Davanın açılmamış sayılmasını gerektiren nedenlerden; usulüne uygun birvekaletname ibraz edilmemesi (HUMK m.67); dava dilekçesinde kanuni noksanlıkbulunması ve derdestlik nedeniyle yapılan ilk itirazlar sonucu (HUMK m. 187);hakkında görevsizlik ve yetkisizlik kararı verilen davaların süresi içerisinde görevli veyetkili mahkemeye usulüne uygun olarak gönderilmemesi (HUMK m.193) ve sonolarak işlemden kaldırılan davanın süresi içerisinde yenilenmemesi halleri HUMK'tadüzenlenmiştir.Bu nedenlerin haricinde TTK'nın 5. maddesinde düzenlenen göndermekararı sonucunda ve yine Harçlar Kanununa göre eksik harcın tamamlanmamasınedeniyle davanın işlemden kaldırılması ve daha sonra davanın süresindeyenilenmemesi nedeniyle davanın açılmamış sayılması halleri düzenlenmiştir.Davanın açılmamış sayılması kararının hukuki niteliği tartışmalıdır. Bukonuda yasal düzenlemelerde açık bir hüküm yoktur. Ancak bu kararların davanınesasını ilgilendirmeyen, usule ilişkin olan ve mahkemenin davadan elini çekmesinigerektiren nihai bir karar olduğu kabul edilmektedir. Davanın açılmamış sayılmasınıgerektiren hallerden biri gerçekleştiği taktirde mahkeme tarafından verilen karar,kurucu nitelikte bir karar olmayıp, mevcut yasal durumun zorunlu bir sonucununtespiti niteliğinde olacaktır. Mahkeme verdiği bu kararla davadan elini çekeceğindenkararında yargılama masraflarına ve vekalet ücretine hükmetmelidir. Mahkemeninverdiği davanın açılmamış sayılması kararları temyize tabi olup, bu kararlar aleyhinekarar düzeltme ve yargılamanın yenilenmesi yollarına başvurulamaz.Açılan bir dava ile meydana gelen maddi ve usul hukukuna ilişkin sonuçlar,davanın açılmamış sayılması ile birlikte ortadan kalkar. Dava açılmadan öncekihaline döner. Davanın açılması ile korunan hak düşürücü süresi ve kesilenzamanaşımı süreleri, sanki dava hiç açılmamış gibi hesaplanır. Bazı durumlardadavacı BK m. 137'de düzenlenen 60 günlük ek süreden yararlanır.Bu çalışmamızda, yukarıda belirttiğimiz meseleler doktrindeki görüşler veYargıtay uygulamaları ışığında ayrıntılı olarak incelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
As a natural result of increase of types and number of discrepancies in thesociety due to population growth, the load of work on the courts have enlarged.Because of increase in the number of lawsuit and prolonging of process of thesetrials have urged the Lawmakers to take extra measures. Therefore, the cases of thenon-existence of litigations are organized by the law and gradually made easy. Thelawmaker wanted both the plaintiff and defendant to take more place in the processof the lawsuit by giving them more responsibilities.The cases of the non-existence of litigations are not only arranged by theCivil Code but also by some special laws. These cases have a limited number. Thecourt may not decide that the litigation did not take place for the cases which are notclearly stated in the law.In our study, we investigated the cases of the non-existence of litigation.Both the similarities and differences were examined. Then the conclusion isindicated. In the text of the study, the discussions made on the doctrine related to theissue and the sentences of the Supreme Court of Appeals were also mentioned.Our study consists of three parts. In the first part, general informationabout the lawsuit and the sides of the lawsuit was given. In the second part, thecases of the non-existence of litigation were investigated. In the last part, we tried toelucidate the consequences of the verdict of non-existence of litigation.