Çevrim içi ve çevrim dışı kimlik yönetimi envanterinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması
Developing online and offline identity management inventory: A validity and reliability study
Yazar: BARAN EDİŞ
Danışman: PROF. DR. SELİM GÜNÜÇ
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siber Psikoloji Ana Bilim Dalı / Siber Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bireyin toplum içerisinde sosyal ve bireysel etkileşimlerde bağlama göre sahip olduğu kimliklere girip çıktığı ve bireyin sahip olduğu bu kimlikleri müzakere ederek, yöneterek sergilediği gözlenmektedir. Birey kimlik yönetimini çevrim dışı ortamda olduğu gibi internet ile ortaya çıkan çevrim içi ortamda da deneyimlemektedir. Kimlik yönetimi, bireyin herhangi bir etkileşim esnasında bağlama uygun ön planda tuttuğu kimliğini kabul edilebilir uygunlukta ve etkinlikte sunmada ve yönetmede yetkin olması ile ilişkilidir. Çevrim dışı ortamda kimlik yönetimi ile ilgili çalışmaların olmasına karşın güvenilir ölçme araçlarının eksikliği gözlenmektedir. Bunun yanında çevrim içi ortamda kimlik yönetimi çalışmalarının gerçekleştirilmediği ve dolayısıyla çevrim içi ortamda kimlik yönetimine ilişkin ölçek geliştirme çalışmalarının bulunmadığı gözlenmektedir. Bu bağlamda mevcut çalışmada çevrim içi ortamda kimlik yönetimine ilişkin güvenilir bir ölçme aracının geliştirilmesi amaçlanmıştır.  Çalışmanın bir diğer amacı çevrim dışı yaşamdaki kimlik yönetimine ilişkin geçerli-güvenilir bir ölçüm aracı geliştirmektir. Ayrıca çalışmada birbiriyle etkileşimli bu iki ortamdaki kimlik yönetimlerinin nasıl entegre edildiğine ilişkin güvenilir bir ölçek geliştirilmesi hedeflenmiştir. Son olarak mevcut çalışmada bazı demografik değişkenler (cinsiyet, yaş vb.) ve çevrim içi ortama ilişkin bazı değişkenler (çevrim içi olma sıklığı/süresi vb.) ile çevrim içi ve çevrim dışı kimlik yönetimi ile ilgili bir profilin sunulması amaçlanmıştır.
Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden olan tarama modeline dayalı olarak yürütülmüştür. Ayrıca çevrim içi/dışı kimlik yönetimi ile bazı demografik değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi hedeflendiği için araştırmada ilişkisel tarama modeli de kullanılmıştır. Örneklemin belirlenmesi seçkisiz olmayan örnekleme yöntemlerinden kolayda (uygun) örnekleme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemi, İzmir Bakırçay Üniversitesinde 2022-23 eğitim-öğretim yılında farklı lisans programlarında eğitim-öğretim gören öğrencilerden oluşturulmuştur. Ölçeklerin maddeleri için oluşturulan madde havuzları örneklemden alınan birinci veri ile ölçeklerin yapılarını belirlemek için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve elde edilen yapının doğruluğunu incelemek için örneklemden alınan ikinci veri ile doğrulayıcı faktör analizinden (DFA) yararlanılmıştır. AFA için 199 katılımcıya ve DFA için 202 katılımcıya ulaşılmıştır. Ölçeklere ilişkin yapı belirleme ve yapıyı test etmek için yapılan analizler her ölçek için ayrı ayrı yapılmıştır. Ve araştırmacı tarafından bu araştırma kapsamında geliştirilen üç ölçek ayrı ayrı kullanılabilir şekilde tasarlanmıştır. 
Araştırmada nicel veri toplama araçları kullanılmıştır. Bu araştırmada verilerin toplanması amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Çevrim İçi ve Çevrim Dışı Kimlik Yönetimi Envanteri içerisinde araştırmacı tarafından geliştirilen ''Kimlik Yönetimi Ölçeği (KYÖ)'', ''Çevrim İçi Kimlik Yönetimi Ölçeği (ÇİKYÖ)'' ve ''Çevrim İçi ve Dışı Kimlik Yönetimi Entegrasyonu Ölçeği  (ÇİDKYEÖ)'' kullanılmıştır. Çalışmada bazı demografik değişkenlere ve siber uzaya ilişkin bazı değişkenlere göre KYÖ, ÇİKYÖ ve ÇİDKYEÖ puanlarında anlamlı farklılık olup olmadığını incelemek için çoklu varyans analizi (MANOVA) yapılmıştır. Analiz sonuçlarında çevrim içi olma sıklığı, süresi ve çevrim içi araçlara olan mesafe değişkenlerine göre çevrim içi kimlik yönetiminde (ÇİKYÖ) anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Çevrim içi ortam ile ilişkilenme arttıkça bireyin çevrim içi kimlik yönetimi düzeyinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
It is observed that individuals enter and exit the identities they have according to the context in social and individual interactions in society, and individuals exhibit these identities by negotiating and managing. Individuals experience identity management in the online environment that emerged with the internet as well as in the offline environment. Identity management is related to individuals being competent in presenting and managing their identities, which they prioritize in accordance with the context during any interaction, with acceptable relevance and effectiveness. Although there are studies on identity management in the offline environment, there is a lack of reliable measurement tools. In addition, it is observed that there are not many identity management studies in the online environment and therefore there are no scale development studies on identity management in the online environment. Therefore, in the current study, it is aimed to develop a reliable measurement tool about identity management in the online environment. Another important aim of the study is to develop a valid-reliable measurement tool for identity management in offline life. In addition, it is aimed to develop a reliable scale on how identity managements in these two interactive environments are integrated. Finally, in the current study, it is aimed to present a profile related to online and offline identity management with some demographic variables (gender, age, etc.) and some variables related to the online environment (frequency/duration of being online, etc.).
The study was carried out based on the survey model, which is one of the quantitative research methods. In addition, since it is aimed to examine the relationship between online/offline identity management and some demographic variables, the relational survey model was also used in the research. The determination of the sample was carried out with the convenience (convenient) sampling method, which is one of the non-random sampling methods. The sample of the study was composed of students studying in different undergraduate programs at İzmir Bakırçay University in the 2022-23 academic year. Exploratory factor analysis (EFA) was used to determine the structures of the scales with the first data taken from the sample pools for the items of the scales, and confirmatory factor analysis (CFA) was used with the second data taken from the sample to examine the accuracy of the obtained structure. 199 participants were reached for EFA and 202 participants for CFA. The analyzes to determine the structure of the scales and to test the structure were made separately for each scale. And the three scales developed by the researcher within the scope of this research were designed to be used separately.
Quantitative data collection tools were used in the study. In this study, Personal Information Form, "Identity Management Scale (IMS)", "Online Identity Management Scale (OIMS)" and " Online and Offline Identity Management Integration Scale (OOIMIS)" were used to collect data. In the study, multiple analysis of variance (MANOVA) was performed to examine whether there was a significant difference in IMS, OIMS and OOIMIS scores according to some demographic variables and some variables related to the online environment. In the results of the analysis, a significant difference was found in online identity management (OIMS) according to the variables of the frequency of being online, the duration and the distance to the online vehicles. It was concluded that as the relationship with the online environment increases, the level of online identity management also increases.