Sağlık yönetimi alanında lisansüstü eğitim alan öğrencilerin finansal okuryazarlık, finansal farkındalık ve temel finansal yönetim bilgisi düzeylerini belirlemeye yönelik bir araştırma
Research on determining the financial literacy, awareness and basic financial management knowledge levels of postgraduate students who study health management
Yazar: UĞUR AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. AYTEN ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal farkındalık = Financial awareness ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Finansal yönetim = Financial management ; Lisansüstü eğitim = Postgraduate education ; Lisansüstü öğrenciler = Postgraduation students ; Sağlık yönetimi = Health management ; Ölçekler = Scales

Özet:
Ülkemizde faaliyet gösteren sağlık kurumlarının, sayıları ile sağladıkları işgücü sebebiyle, ülkemiz ekonomisi üzerinde çok önemli bir role sahip olduklarını ifade edebiliriz. Sektörde yaşanan teknolojik gelişmeler sonucunda tedavi imkanlarının artması, ilaç, aşı, vb. gibi tedavi materyallerinin çeşitlenmesi, otelcilik hizmetleri konusunda hizmet kalitesinin yükselmesi, sağlık sistemindeki değişimler gibi hususlar bu alanda yapılan yatırımların artmasına ve gerek bireylerin gerekse bu hizmetleri sunan kamu ve özel sektör kurum/kuruluş/işletmelerinin sağlık harcamalarının/tüketimlerinin artmasına, maliyetlerin yükselmesine neden olmuştur. Türkiye İstatistik Kurumunun verileri doğrultusunda sağlık harcamalarının, 2017 yılına göre 2018 yılında %17,48 oranında artış göstererek, 165 milyar 234 milyon TL'ye ulaştığı görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında bireylerin ve ülkelerin bütçelerinin önemli bir kısmınının (ülkemiz 2020 bütçesinin yaklaşık %17,2'si) sağlık harcamaları için kullanmakta oldukları görülmektedir. Bu noktada sağlık kurumlarında görev yapan bütün yöneticilerin, içinde bulunduğumuz dönemin sosyo-ekonomik şartlarında gerek finansal sıkıntıları önceden fark edip çözebilmelerini sağlamak gerekse ulusal ekonomiye katkılarını artırmak bakımından finansal okuryazarlık ve en azından temel seviyede bir finansal yönetim bilgisi becerisine vakıf olmaları önem arz etmektedir. Yöneticilerin mutlaka bir finans uzmanı olması gerekmemekte ancak finansal yönetim, işletme bünyesindeki birçok yöneticinin verdiği günlük ve stratejik kararların bir parçası olduğu için işletmenin sürekliliği ve kârlılığı bakımından çok önemlidir.
Bu kapsamda, bu tez çalışması İstanbul ilindeki üniversitelerin sağlık yönetimi bölümlerinde lisansüstü öğrenim gören öğrencilerin finansal okuryazarlık, finansal farkındalık ve temel finansal yönetim bilgisi düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, çalışmanın yapılmasına izin veren devlet ve vakıf üniversitelerinden toplam 157 öğrenciye anket uygulanmıştır. Araştırmada Gerek ve Kurt tarafından hazırlanan 33 soruluk finansal okuryazarlık ölçeği, Onur tarafından oluşturulan 18 soruluk finansal farkındalık ölçeği ve Berman ile Knight tarafından Los Angeles merkezli İş Dünyası Okuryazarlık Enstitüsü (Business Literacy Institute) yardımıyla geliştirilen Temel Finansal Yönetim Bilgisi soruları kullanılmıştır.
Finansal okuryazarlık ve farkındalık ölçeklerine verilen cevaplar öğrencilerin finansal okuryazarlık ve farkındalık düzeylerinin iyi düzeyde olduğunu ancak temel finansal yönetim bilgisi sorularında verilen cevaplar finansal yönetim bilgisi düşük düzeyde olduğunu göstermiştir.
Dolayısıyla sağlık kurumlarının yönetiminin bugünü ve geleceği açısından bakıldığında, finansal okuryazarlık ve farkındalık seviyelerinin iyi düzeyde olması sektör açısından olumlu bir gelişme iken temel finansal yönetim bilgisi düzeyinin düşük çıkması kurumların ve sektörün yönetimi açısından üzerinde durulması gereken konulardan birisi olduğunu göstermektedir.
Sağlık yönetimi alanında lisansüstü eğitim alan öğrencilere, temel seviyede bir ekonomi/finans dersi verilmesi, mevcut derslerin içeriklerinin güncellenmesi, basılı ya da elektronik içeriklerin geliştirilerek öğrencilerin bunlara ulaşımının sağlanması, finansal okuryazarlık/farkındalık ile temel finansal yönetim bilgisi gibi konular bakımından içeriklerin zenginleştirilmesi, öğreticilerin bilgi birikimlerine katkı sunan destekleyici, yönlendirici materyallerin/dokümanların hazırlanması vs. gibi hususların geliştirilmesi önem arz eden çalışma sahalarıdır.

Abstract:
Health institutions that operate in our country have a significant role in the national economy due to their great numbers and labor force they provide. The proliferation of treatment capabilities, medications, vaccines and other types of treatment materials owing to technological advancements, increased service quality levels in the lodging industry and changes in the health system have caused the investments to rise, the expenditures of service consumers and private/public service providers to grow and finally costs to soar. According to the data from the Turkish Statistical Institute, health expenditures have increased by %16,77 in 2018, reaching 165 billion 234 million Turkish Liras. This information asserts that a substantial amount of budgets of individuals and countries (for our country %17,2 of the 2020 budget) is allocated to health expenditures. Thereby it is a prominent fact that managers in health organizations and institutions ought to have basic financial knowledge and literacy in order to both foresee the financial issues and resolve them, and improve the contribution to national economy considering the social-economic conditions of the period we live in. Being a manager does not compel one to be a financial expert. However, financial management is crucial in terms of sustainability and profitability of an enterprise since it is an inherent part of strategic decisions made by managers within the organization.
In this context, this dissertation aims to determine the financial literacy, awareness and basic financial management knowledge levels of postgraduate students who study in health management departments. In accordance with the research objective, a questionnaire was applied to 157 students who study in different universities that officially permitted our research to be conducted. In the survey, a 33-question financial literacy scale developed by Gerek and Kurt, an 18-question Financial awareness scale developed by Onur and Basic Financial Management Knowledge questions developed by Berman, Knight and Business Literacy Institute located in Los Angeles were utilized.
The answers obtained from the surveys show that students have an acceptable level of financial literacy and awareness levels. Nonetheless, responses also affirm that their basic financial management levels are significantly low.
Hence, in terms of the present and future of the management of the health institutions the high level of financial awareness and literacy is a positive outcome. On the other hand, the low level of basic financial management knowledge indicates that this is one of the issues that must be addressed with respect to the management of the health sector and its institutions.
As a result of the current research, several prominent issues can be underlined. Postgraduate students who study health management departments should receive basic economy/finance courses, extant subjects of curriculum should be updated, printed and electronic content should be improved with subjects such as financial literacy/awareness, basic financial management knowledge and be made more ubiquitous, supportive and directive materials and documents which may contribute to current knowledge levels of students should be prepared.