Menkul kıymetleştirme yoluyla risk transferi ve Türk mortgage sistemine ilişkin uygulama
Risk transfer through securitization and application regarding Turkish mortgage system
Yazar: LOKMAN AKBULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK ALKAN
Marmara Üniversitesi / Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü / Sermaye Piyasası ve Borsa Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Menkul kıymetleştirme = Asset-backed securitization ; Risk transferi = Risk transfer ; İpotek = Mortgage ; İpotek kredileri = Mortgage credits

Özet:
Mortgage kavramı, gayrimenkul satın almak, fon toplamak veya alternatif olarak mevcut mülk sahipleri tarafından herhangi bir amaç için para yatırmak için kullanılmaktadır. Bu bağlamda, mortgage sisteminin temel işlevi, bir ev alıcısına mevcut bir ev satın alarak veya yeni bir ev inşa ederek bir ev satın almak için yeterli para sağlamaktır. Mortgage satıcıya veya inşaatçıya doğrudan ödeme yapmaktadır ve borçlunun karşılayabileceği bir geri ödeme planı hazırlamaktadır. Çalışmada, mortgage kavramı ele alınarak, mortgage sisteminin teorik çerçevesi verilerek dünyadaki ve Türkiye'deki mortgage sistemi verilmektedir. Bununla birlikte, menkul kıymetleştirmenin finans  teorisindeki yeri ve finansal risk yöntemleri de incelenmektedir. Uygulama bölümünde ise, mortgage satışlarını etkilediği düşünülen verilen etkilerinin ortaya konulması amacıyla ekonometrik analiz yapılmıştır. Bu çerçevede,  [2013.01-2019.10] dönemi aylık verileri için inşaat sektöründe önemli bir yeri olan mortgage satışlarını etkileyen faktörlerin ortaya konulması amaçlı birinci kısımda klasik durağanlık testleri olan Dickey-Fuller ve Philips-Perron testleri ve eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Uzun dönem katsayı analizleri ise Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler Yöntemi (Fully Modified Ordinary Least Square: FMOLS) ile oluşturulmuştur.  Değişkenler arasındaki nedensellik yönleri ortaya konulması için en son Granger Nedensellik Analizi uygulanmıştır.
Elde edilen bulgular sonucunda, Faiz ve konut fiyat endeksi mortgage satışlarını azaltıcı yönde etkili olurken, geçinme endeksi ve tüketici güven endeksi ise mortgage satışlarını olumlu yönde etkilemektedir. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelendiğinde ise, mortgage satışları faiz değişkeni arasında nedensellik bir ilişki yok iken, faiz değişkeni ile mortgage satışları arasında nedensellik ilişkisi söz konusudur.

Anahtar Kelimeler: Menkul Kıymetleştirme, Risk Transferi, Mortgage Sistemi, Ekonometrik Analiz

Abstract:
The concept of the mortgage is used to purchase real estate, to raise funds or, alternatively, to invest money for any purpose by existing property owners. In this context, the main function of the mortgage system is to provide a homebuyer with enough money to buy a home by buying an existing home or building a new home. The mortgage pays directly to the seller or builder and prepares a repayment plan that the borrower can afford. The study, by considering the concept of mortgage, the mortgage system in the world, given the theoretical framework and are given mortgage system in Turkey. However, the place of securitization in finance theory and financial risk methods are also examined.
In the last part, an econometric analysis was conducted to reveal the impacts given, which are thought to affect the mortgage sales. In this framework, in order to reveal the factors affecting the mortgage sales, which has an important place in the construction industry for the monthly data of [2013.01-2019.10] period, Dickey-Fuller and Philips-Perron tests and cointegration tests were applied. Long-term coefficient analyses were created with the Fully Modified Ordinary Least Square (FMOLS). The latest Granger Causality Analysis was applied to reveal the causality aspects among the variables.
As a result of the findings, the interest and housing price index has a decreasing effect on mortgage sales, while the livelihood index and consumer confidence index have a positive effect on mortgage sales. When the causality relationship between the variables is examined, there is no causal relationship between the mortgage sales interest variable, while there is a causal relationship between the interest variable and the mortgage sales.

Keywords: Securitization, Risk Transfer, Mortgage System, Econometric Analysis