Siyasetname ve kutatgu biligde halk anlayışı
Nation perception in siyasetname and kutadgu bilig
Yazar: ÖZLEM ACINDI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET AKŞİT
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Tarih = History

Özet:
nsan topluluklarının belirli bir kültür çevresinde birlesmesiyle halk denilenbüyük topluluklar olusmustur. Toplumsal hayatın var oldugu her yerde halk denilentoplulukların olması pek dogaldır. Bir devleti olusturacak en temel unsurun insanlaryani halklar oldugu da bir gerçektir.Tarihi çok eskilere dayanan Türk milleti çok önemli bir geçmise sahiptir.Toplumda var olan gelenek ve görenekler daha önceki devirlerin tesiriyle gelismegösterebilirler. Çünkü, her millet kendi geçmisinin mutlaka izlerini tasımakzorundadır ki bu da kültürün tasıyıcı özelligi sayesinde olmaktadır.Kutadgu Bilig, Türkler'in slamiyet'i kabul etme arifesinde; Siyasetname iseslamiyet'i kabul edisin tamamlandıgı bir dönemde yazılmıs Türk devlet anlayısınıve Türk kültürünün daha birçok özelliklerini göstermesi bakımından incelenmeyedeger iki önemli eserdir. Bu eserlerde var olan anlayısların bugün bile daha özlemduyulan degerler olması dikkat çekicidir.Kutadgu Bilig ve Siyasetname Türkler'de var olan devlet anlayısını ve bununsonucu devletin halka, halkın da devlete karsı sorumluluklarını kısacası bunlardakihalk anlayıslarını görmek amacıyla incelenmistir.ste bizde bu amaçla tezimizin kaynaklar ve tetkikler kısmında Kutadgu Biligve Siyasetname ile bunların yazarları Yusuf Has Hacib ve Nizamülmülk hakkındagenel bilgiler verdikten sonra her iki eser üzerinde yapılan bazı arastırmaları, bueserlerle ilgili çalısılan konuları verdik.Giris bölümünde genel olarak halk kavramı ve Türkler'deki halk anlayısındanbahsettik.Tezimizin asıl kısmı üç bölümden meydana gelmistir.Birinci bölümde, genel olarak Kutadgu Bilig'deki halk anlayısındanbahsettik. Bu bölümün ilk alt baslıgında halkın idealindeki yöneticide aradıgıözelliklerden, ikinci alt baslıkta yöneticinin halka, halkın da yöneticiye karsıvazifelerinden bahsettik, üçüncü alt baslıkta da yöneticinin ehl-i beyt, bilginler,hekimler, büyücüler, düs yorumcuları, yıldızcılar (müneccimler), sairler, çiftçiler,satıcılar, hayvan yetistirenler, ustalar ve fakirler gibi toplumsal sınıflarla olaniliskisini inceledik. Bu bölümün dördüncü alt baslıgında ise devlet görevlilerindenvezir ile ulu hacibin halkla iliskisini ele aldık.kinci bölümde genel anlamda Siyasetname'deki halk anlayısı üzerindedurduk. Bu bölümün ilk alt baslıgında yönetici ile yönetilenlerin birbirlerine karsıvazifeleri, ikinci alt baslıkta da yöneticinin iliskide bulundugu toplumsal sınıflar ileyöneticinin gözetmesi gereken zümreleri incelerken, üçüncü alt baslıkta da devletgörevlilerinden vergi memurları, sipahiler ve muhtesipler ile halkın iliskilerini elealdık.Üçüncü bölümde ise, tezimizin konusunu olusturan Kutadgu Bilig ileSiyasetname'deki halk anlayıslarını karsılastırdık. Bu bölümün birinci alt baslıgındaher iki eserdeki halk anlayıslarının ortak yönleri üzerinde dururken, ikinci alt baslıktada bu eserlerdeki halk anlayıslarının farklılık gösteren yönleri üzerinde durduk.

Abstract:
Large Communities which are called people were formed by uniting withsmall communities at around certain cultures. It is quite natural that there have beensocities where the social life has existed. It is a fact that the basic companent offorming a state is people.Turkish people whose history have been based on ancient times have had avery important past. Traditions and customs and which have existed in societies canimprove with the effect of ancient times. Because Every nation need to follow thetraces of their past. And that is formed by the paleontological features.Kutadgu Bilig was written just before Turks accepted Islam and Siyasetname(the book of politics) was written during the period of Turk?s acceptance of Islam.Kutadgu Bilig and Siyasetname (the book of politics) are two important works whichare worth analysing on account of many characteristics of Turkish culture andTurkish state perception. It is remarkable that the perceptions which existed in thesetwo works have been even longed for today.Kutadgu Bilig and Siyasetname (the book of politics) were analysed for thepurpose of understanding Turkish state perception that Turks had had before. And Asa result of this, they were analysed to see responsibilities of the state to its the nationand responsibilities of nation to the state.With this pupose, In our thesis ın writting source and investigation parts Wegave general information about Nizamülmülk and Yusuf Hac Hacib who were thewriters of Kutadgu Bilig and Siyasetname (the book of politics). After that we havetried to present some researchs of these two works and topics which have beenexamined before.In the introduction part we generally mentioned about the concept of peopleand nation perception of Turks.The main part of this thesis is composed of three parts.In the first part we generally discussed nation perception of Kutadgu Bilig. Inthe first subsistle of this part we mentioned about the qualifications which peopleexpected from their ideal governor. In the second subtitle we studied theresponsibilities of the governor to his nation and the responsibilities of the nation toits governor. In the third subtitle we examined the governer?s relationship with socialcommunities like Ehl-i beyt(the Prophet Muhammed?s family), scholars, doctors,scientists, magicians, dream interpreters, astrologers, poets, farmers, sellers,craftsmen, stockbreeders and the poor.In the fourth subtitle we discussed relationshipof vizier and ulu hacib who are goverment offical with nation.In the second part we generally dwelled upon nation perception ofSiyasetname (the book of politics). In the first subtitle of this part, the responsibilitiesof the governor and people who are ruled to eachother were examined. In the secondsubtitle we examined social classes which the governor related to and other classeswhich the governor has to look after. In the third subtitle we discussed therelationship of tax officials, sipahi and muhtesib with nation.In the third part we compared the nation perceptions which formed thecontents of Kutadgu Bilig and Siyasetname (the book of politics). In the first subtitle,we examined the common aspects of nation perception, in the second subtitle weexamined the different aspects of nation perception in these two works