Bilişsel bozukluğu olan ve olmayan kronik obstrüktif akciğer hastalarında üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi, solunum fonksiyonları, yorgunluk ve yaşam kalitesinin karşılaştırılması
Comparison of upper extremity functional capacity, respiratory functions, fatigue and quality of life in chronic obstructive pulmonary patients with and without cognitive impairment
Yazar: BEDRİYE DAĞ
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR NAZ GÜRŞAN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Dispnea = Dyspnea ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue ; Üst ekstremite = Upper extremity

Özet:
Giriş-Amaç: Kronik obstruktif akciğer hastalarında (KOAH) bilişsel bozukluğun fiziksel performans ile ilişkili olduğu bildirilmekte, ancak üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi ile ilişkisi bilinmemektedir. Bu çalışmanın birincil amacı bilişsel bozukluğu olan ve olmayan KOAH hastalarında üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi, solunum fonksiyonları, yorgunluk ve yaşam kalitesini karşılaştırmak, ikincil ama ise bilişsel bozukluğu olan hastalarda farklı bilişsel fonksiyonların üst ekstremite fonksiyonları ile ilişkisini incelemektir. 
Materyal-Metot: Çalışmaya Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MBDÖ)'ne göre bilişsel fonksiyon bozukluğu olan 36 hasta (30 erkek/6 kadın, ortalama yaş; 67,7±7,3 yıl) ile kontrol grubu olarak bilişsel bozukluğu olmayan 40 hasta (36 erkek/4 kadın, ortalama yaş; 66,6 ±7,9 yıl) dahil edildi. Üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi; altı dakika pegboard ring testi (6DPRT) ve el kavrama kuvveti ölçümü, solunum fonksiyonları solunum fonksiyon testi ve solunum kas kuvveti ölçümü, dispne şiddeti Modifiye Medical Research Council (MMRC) Dispne Skalası, sağlık durumu algısı KOAH Değerlendirme Ölçeği, yorgunluk Yorgunluk Etki Ölçeği ve yaşam kalitesi St. George Solunum Hastalıkları Anketi ile değerlendirildi.  
Bulgular: Gruplar yaş, beden kütle indeksi, cinsiyet, eğitim durumu, meslek, hastalık süresi, ek hastalık varlığı, uzun süreli oksijen tedavisi ve non-invaziv mekanik ventilasyon tedavisi kullanımı, zorlu vital kapasite ve solunum kas kuvveti açısından benzerdi (p>0,05). Bilişsel bozukluğu olan grupta egzersiz alışkanlığı olan kişi sayısı, 6DPRT halka sayısı, el kavrama kuvveti, birinci saniyedeki zorlu vital kapasite değeri daha düşük, sağlık durumu, dispne şiddeti, yorgunluk algısı, semptom,aktivite ve total yaşam kalitesi skoru, sigara tüketim miktarı, son bir yıldaki acil başvurusu ve hastaneye yatış sayısı, 6DPRT sırasında algılanan yorgunluk ve dispne hissi daha yüksek bulundu (p<0,05). Bilişsel bozukluğu olan hastalarda 6DPRT halka sayısı ve el kavrama kuvveti yürütücü fonksiyonlar ve dikkat fonksiyonu ile yüksek düzeyde korele bulundu (p<0,05).  
Sonuç: Çalışmamızda bilişsel bozukluğu olan KOAH hastalarında üst ekstremite fonksiyonel kapasitesinin ve yaşam kalitesinin düşük, atak ve hastane yatışı, sigara tüketimi, yorgunluk ve dispnenin daha yüksek düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Bilişsel bozukluğu olan hastalarda yürütücü işlevler ve dikkat fonksiyonu üst ekstremite fonksiyonel kapasitesi ile ilişkilidir. KOAH hastalarında farklı bilişsel fonksiyon ve üst ekstremite performansı arasındaki ilişkinin belirlenmesi hastalara uygulanan değerlendirme ve rehabilitasyon programları için yol gösterici olacağını düşünmekteyiz.   
Anahtar Kelimeler: Bilişsel fonksiyon, dispne, kronik obstruktif akciğer hastalığı, solunum fonksiyonu,  üst ekstremite, yaşam kalitesi, yorgunluk.

Abstract:
Introduction-Aim: Cognitive impairment has been reported to be associated with physical performance, but its relationship with upper extremity functional capacity is unknown in chronic obstructive pulmonary patients (COPD). The primary aim of this study was to compare upper extremity functional capacity, pulmonary functions, fatigue and quality of life in COPD patients with and without cognitive impairment and the second aim was to examine the relationship between different cognitive functions and upper extremity functions in patients with cognitive impairment. 
Material- Method:  The study included 36 patients with cognitive dysfunction (mean age; 67.7±7.3 years) and 40 patients without cognitive impairment (mean age; 66.6 ± 7.9 years) as the control group according to the Montreal Cognitive Assessment Scale. Six minute pegboard ring test (6MPRT) and hand grip strength for upper extremity functional capacity, pulmonary function test and respiratory muscle strength measurement for respiratory functions,  Modified Medical Research Council (MMRC) Dyspnea Scale for dyspnea severity, COPD Assessment Test for health status, Fatigue Impact Scale for fatigue severity, St. George Respiratory Disease Questionnaire for quality of life were evaluated.  
Results: The groups were similar in terms of age, body mass index, gender, educational status, occupation, duration of disease, presence of additional disease, long-term oxygen therapy and use of non-invasive mechanical ventilation therapy, forced vital capacity and respiratory muscle strength (p>0.05). Number of people with exercise habits, number of 6MPRT rings, hand grip strength, forced vital capacity in the first second, disease status, dyspnea severity, perception of fatigue, symptom, activity, and total quality of life score, amount of cigarette consumption, year the number of emergency admissions and hospitalizations in the last, perceived fatigue and dyspnea during the 6MPRT test were found to be higher (p<0.05). The number of 6MPRT rings and hand grip strength were found to be highly correlated with executive and attention functions in patients with cognitive impairment (p<0.05). 
Conclusion: In our study, it was concluded that upper extremity functional capacity and quality of life were lower, exacerbations, hospitalizations, cigarette consumption, fatigue and dyspnea were higher in COPD patients with cognitive impairment. Executive functions and attention functions are associated with upper extremity functional capacity in patients with cognitive impairment. We think that determining the relationship between different cognitive functions and upper extremity performance in COPD patients will be a guide for evaluation and rehabilitation programs applied to patients. 
Keywords: Cognitive function, dyspnea, chronic obstructive pulmonary disease, respiratory function, upper extremity, quality of life, fatigue.