Kendi kendine lenfödem yönetiminin, lenfödem gelişimi ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of self-management of lymphedema on lymphedema development and quality of life
Yazar: KÜBRA TEMÜR
Danışman: DOÇ. DR. SEVGİSUN KAPUCU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Hemşirelik = Nursing ; Lenfödem = Lymphedema ; Lenfödem = Lymphedema ; Masaj = Massage ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Randomize kontrollü çalışmamızın amacı, meme kanseri nedeniyle ameliyat olan hastalara kendi kendine lenfödem yönetiminin öğretilmesi ve hastanın yaşam kalitesinin yükseltilmesidir. Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastaneleri Genel Cerrahi servisinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada blok randomizasyon kullanılarak hastalar yaş ve beden kitle indeksine göre bloklanmıştır. Araştırma örneklemini kendi kendine lenfödem yönetiminin öğretildiği müdahale grubu (n=30) ve kontrol grubu (n=31) olmak üzere toplam 61 meme kanseri hastası oluşturmuştur (örneklem gücü %90). Müdahale grubuna (n=30) araştırmacı tarafından egzersiz, masaj ve koruma yöntemlerini içeren kendi kendine lenfödem yönetimi öğretilerek eğitim kitapçığı verilmiş, hastalar 6 ay boyunca telefon ve aylık klinik kontrollerle takip edilmiştir. Kontrol grubuna (n=31) araştırma süresi zarfında hastane rutin uygulamaları dışında herhangi bir girişimde bulunulmamıştır. Veriler Mann Whitney U teti, Kruskal-Wallis H Testi, Wicoxon testi ve Friedman Testi ile analiz edilmiştir. Müdahale ve kontrol grubundaki hastalar ameliyat öncesi dönemde ve ameliyat sonrası dönemde 1., 3. ve 6. aylarda "Kol, Omuz ve El Sorunları Anketi", "Üst Ekstremite Çevre Ölçümü", "Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yaşam Kalitesi Anketi QLQ-30 ve alt modulu olan BR-23 anketi" uygulanmıştır. Araştırma sonunda, müdahale grubunun tamamında lenfödem gelişmez iken, kontrol grubunun %61,2'sinde lenfödem geliştiği saptanmıştır. Müdahale grubunun yaşam kalitesi kontrol grubunda yüksek bulunmuştur. Ayrıca müdahale grubunun semptom puanlarının kontrol grubundan anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır. Bu araştırmada, meme kanseri tedavisi sonrası gelişen lenfödemi önlemede ve hastaların yaşam kalitesini yükseltmede kendi kendine lenfödemi yönetiminin etkili olduğu saptanmıştır. Kendi Kendine Lenfödem Yönetimi programının meme kanseri ile ilişkili lenfödemi önleme ve yönetmede hemşireler tarafından planlanarak uygulanması önerilir.

Abstract:
The aim of our randomized controlled study is to determine the effect of self-management of lymphedema on lymphedema development and quality of life. The research was carried out at Hacettepe University Adult Hospitals General Surgery Department. In the study, patients were stratified according to the age and body mass index via block randomization method. A total of 61 breast cancer patients (sample strength 90%), assigned to either intervention (n = 30) group or control group (n = 31), were included in the study. In the intervention group, patients were provided a training and a training booklet containing "exercise, massage and prevention methods" as a part of the Self-Lymphedema Management programme by the researchers. Patients were followed for 6 months by telephone and monthly clinical check-ups. During the study period, no intervention was introduced to control group (n = 31) except for routine hospital practices (training and training booklet were given at the end of the study). Patients of the intervention and control groups were evaluated in the pre-operative period and at post-operative 1., 3., and 6. months by "Questionnaire on Arm, Shoulder and Hand Problems", "Measurement of Upper Extremity", "European Cancer Research and Treatment Organization Quality of Life Survey Questionnaire QLQ-30 And a sub-module BR-23 questionnaire". Mann Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, Wicoxon test and Friedman test were used for the statistical analysis of the data. At the end of the study, while lymphedema development was not observed in the the intervention group, 61.2% of the control patients developed lymphedema. The quality of life of the intervention group was higher than the control group. Moreover, the symptom scores of the intervention group were found to be significantly lower than the control group. As a result of our research;  Self-Management of Lymphedema Method can be concluded to be effective in preventing lymphedema development following breast cancer treatment and improving the quality of life of patients. We recommend that the Self-Management of the Lymphedema program should be carried out by the nurses for the prevention and management of the breast cancer-related lymphedema.