Üniversite öğrencilerinde sınav kaygısının, hedonik açlık ve beslenme durumları ile tükürük Omentin-1, Glukagon Benzeri Peptid-1 (GLP-1) ve kortizol hormon düzeyleri üzerine etkisi
The effect of test anxiety on hedonic hunger and nutritional states and salivary omentin-1, Glucagon-Like Peptide-1 (GLP-1) and cortisol hormone levels in university students
Yazar: SEDA ÇELİKEL TAŞCİ
Danışman: PROF. DR. MEHTAP AKÇİL OK
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma üniversite öğrencilerinde sınav kaygısının; hedonik açlık, beslenme, tükürük omentin-1, glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) ve kortizol hormon düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya Bayburt Üniversitesi'nde öğrenim gören 19-26 yaş arası 80 öğrenci dahil edilmiştir. Çalışmaya katılan öğrencilerden antropometrik ölçümler alınıp anket formu uygulanmıştır. Öğrencilere sınav dönemlerinin başında ve sınavların bitiminde sınav kaygısı ölçeği ve besin gücü ölçeği uygulanarak, tükürük örnekleri ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Kadın öğrencilerde sınav dönemi öncesi günlük enerji alımı ortalama 1833.75±388.52 kkal iken sınav dönemi bitiminde ortalama değeri 1723.75±283.07 kkal olarak bulunmuştur. Diyetle günlük sükroz, kolesterol, magnezyum ve folat alımı tüm öğrencilerde sınav haftasında daha yüksek düzeyde bulunmuştur (p<0.05). Çalışmaya katılan tüm öğrencilerin tükürük kortizol hormon düzeyi ortalaması sınav döneminde 5.51±1.80 ng/mL, sınav bitiminde 3.50±1.58 ng/mL olarak saptanmıştır (p<0.001). Öğrencilerde hedonik açlık durumu sınav dönemi ve sınavların bitiminde cinsiyete göre karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmaya katılan tüm öğrencilerin sınav dönemi ve sınavların bitiminde tükürük omentin-1 ve GLP-1 düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark mevcuttur (p<0.001). Omentin-1 düzeyi sınav döneminde ortalama 5.26±0.70 ng/mL iken sınav dönemi bitiminde 4.25±0.69 ng/mL olarak bulunmuştur. Sınav döneminde ölçülen GLP-1 düzeyi 129.86±6.24 ng/mL iken, sınav dönemi bitiminde 127.25±6.52 ng/mL olarak belirlenmiştir. Sigara içenlerde GLP-1 düzeyi ortanca değeri 1.5 ng/mL iken içmeyenlerde 2.3 ng/mL olarak elde edilmiştir. Öğrencilerin sınav dönemi bitiminde sigara kullanma durumuna göre sınav kaygısı ölçeği puanları ortanca değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.017). Sigara kullananlarda puan ortancası 122 iken kullanmayanlarda 110 olarak elde edilmiştir. Tüm öğrencilerin sınav döneminde fiziksel aktivite durumuna göre sınav kaygısı ölçeği puanı ortanca değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.023). Hiç egzersiz yapmayanlarda puan ortancası 116 iken haftada 3 günden fazla spor yapanlarda 128 olarak elde edilmiştir. Öğrencilerin fiziksel aktivite durumu ile hedonik açlık arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktur (p>0.050). Çalışmaya katılan öğrencilerin sınav dönemlerinde uyku düzenleri ile hedonik açlığın değerlendirildiği besin gücü ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p=0.006).  Sınav döneminde düzenli uyuyabilen öğrencilerin puan ortalaması 2.95±0.54 iken, uykusu düzenli olmayanlarda puan ortalaması 3.4±0.86 olarak elde edilmiştir. Kadınlarda tükürük omentin-1, GLP-1 ve kortizol hormon düzeylerinin sınav dönemi ve sınav dönemi bitiminde ölçek ve alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktur (p>0.050). Erkeklerde omentin-1 hormonu düzeyi ile sınav döneminde hedonik açlık toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve orta şiddette bir ilişki vardır (r=0.426; p=0.006). Sonuç olarak üniversite öğrencilerinin sınav dönemlerinde daha yüksek düzeyde kaygı yaşamalarının beslenme ile uyku düzeni, fiziksel aktivite ve sigara kullanımı gibi alışkanlıkları ile tükürük omentin-1, GLP-1 ve kortizol hormon düzeylerinin değişebileceğini ortaya koymaktadır. Aynı şekilde kaygıya bağlı olarak iştah (omentin-1, GLP-1) ve stres (kortizol) yönetiminde etkili hormon düzeylerini etkilemesi nedeniyle değerlendirilmesinde faydalı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of test anxiety on hedonic hunger, nutrition, salivary omentin-1, glucagon-like peptide-1 (GLP-1) and cortisol hormone levels in university students. 80 students between the ages of 19 and 26 studying at Bayburt University were included in the study.  Anthropometric measurements were taken from the students participating in the study and the questionnaire form was applied. At the beginning of the exam periods and at the end of the exams, the test anxiety scale and the food power scale were applied to the students, saliva samples and three-day nutrient consumption records were taken. While the average daily energy intake of female students before the exam period was 1833.75±283.07 kcal, the average value at the end of the exam period was 1723.75 kcal. Daily dietary intake of sucrose, cholesterol, magnesium and folate was found to be higher in all students during the exam week (p<0.05). The average salivary cortisol hormone level of all students participating in the study was found to be 5.51±1.80 ng/mL during the exam period and 3.50±1.58 ng/mL at the end of the exam (p<0.001). There was no statistically significant difference in the hedonic hunger status of the students, the exam during and the completion of the exams compared to gender (p>0.05). There is a statistically significant difference between the salivary omentin-1 and GLP-1 levels of all students participating in the study (p<0.001). Omentin-1 level was calculated as 4.25±0.69 ng/mL at the end of the exam period, while the average level was 5.26±0.70 ng/mL during the exam period. The GLP-1 level measured during the exam period was 129.86±6.24 ng/mL, while it was calculated as 127.25±6.52 ng/mL at the end of the exam period. The median GLP-1 level in smokers was 1.5 ng/mL, while the median value was 2.3 ng/mL in non-smokers. A statistically significant difference was found between the median values of the exam anxiety scale scores according to the smoking status of the students at the end of the exam period (p=0.017). The median score for smokers was 122, while the median score was 110 for non-smokers. A statistically significant difference was found between the median values of the exam anxiety scale score according to the physical activity status of all students during the exam period (p=0.023). The median score was 116 for those who did not exercise at all, while it was 128 for those who did sports more than 3 days a week. There is no statistically significant difference between the physical activity status of the students and hedonic hunger (p>0.050). A statistically significant difference was found between the sleep patterns of the students participating in the study during the exam periods and the food power scale scores on which hedonic hunger was evaluated (p=0.006). The average score of the students who were able to sleep regularly during the exam period was 2.95±0.54, while the average score of those who did not sleep regularly was 3.4±0.86. There is no statistically significant relationship between the salivary omentin-1, GLP-1 and cortisol hormone levels in women during the exam period and the scale and sub-dimension scores at the end of the exam period (p>0.05). There is a statistically significant, positive and moderate relationship between the level of the hormone omentin-1 in men and the total hedonic hunger scores during the exam period (r=0.426; p=0.006). As a result, it reveals that university students experience higher levels of anxiety during exam periods, diet, sleep patterns, physical activity and smoking habits, as well as salivary omentin-1, GLP-1 and cortisol hormone levels may change. In the same way, it is thought that it may be useful in evaluating hormone levels that are effective in the management of anxiety-related appetite (omentin-1, GLP-1) and stress (cortisol).