Mastektomi yapılan kadınlarda sosyal destek ve psikolojik dayanıklılık düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi
An analysis of the relationship between social support and resilience levels in mastectomy women
Yazar: FİLİZ SALMAN
Danışman: PROF. DR. SİBEL ERKAL İLHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Mastektomi = Mastectomy ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Perioperatif hemşirelik = Perioperative nursing ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Meme kanseri yaşam süresi uzadıkça görülme oranının arttığı, özellikle kadınları etkileyen kanser türüdür. Kadınlar bu süreçte tedavi seçeneği olarak sıklıkla meme kaybına neden olan ama hayat kurtarıcı bir tedavi olan mastektomiyi tercih etmektedir. Kanser tedavi sürecinde ise kadınlar, psikososyal sorunlar yaşamakta, daha fazla sosyal desteğe ihtiyaç duymaktadır. Bu dönemdeki içsel ve dışsal koruyucu faktörler psikolojik dayanıklılığı etkileyebilir ve kadınlar daha başarılı uyum süreci geçirebilir. Bu çalışmanın amacı mastektomi yapılan kadınlarda sosyal destek ve psikolojik dayanıklılık düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesidir
Araştırma Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Hastanesi, Ankara Üniversitesi Cebeci Hastanesi ve Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanelerinin Genel Cerrahi Servislerinde yürütüldü. Araştırmaya Kasım 2016- Mayıs 2017 tarihleri arasında meme kanseri olup mastektomi ameliyatı olan 176 kadın hasta dâhil edildi. Araştırmaya katılmak gönüllülük usulüne göre yapıldı ve çalışmaya katılmak isteyen hastalardan yazılı ve sözel onam alındı. Araştırma için etik kurul ve kurum izinleri alındı. Veriler "Hasta ve Hastalığa İlişkin Tanımlayıcı Veriler Formu", "Kanser Hastası Sosyal Destek Ölçeği" ve "Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği 25 (CD-RISK)" kullanılarak ameliyat sonrasında, taburcu olmadan hemen önce toplandı. Veriler SPSS 21 paket programı kullanılarak analiz edildi. Verilerin analizinde sayı, yüzde (%), ortalama, standart sapma , Student t testi, tek yönlü varyans analizi, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanıldı. 
Çalışmaya katılan kadınların yaş ortalaması 53,76±11,20 (min: 29, max: 82) ve % 81,2'si 40- 69 yaş aralığında idi. Kadınların %80,7'si evli ,%14,2'sinin geliri giderinden düşük, % 50'si ilkokul mezunu, % 19,3'ü okuryazar değildi. Kadınların büyük çoğunluğunun (% 67,6) beden kitle indeksi 25'in üzerindeydi. Hastaların %25,6'sının birinci ve ikinci derece akrabalarında meme kanseri vardı. Hastaların sıklıkla memedeki bir değişiklik (%71,6) nedeniyle hastaneye başvurduğu öğrenildi ve % 46'sına basit mastektomi yapıldı. Mastektomi yapılan kadınların sosyal destek düzeyi puan ortalaması 149,59±18,29, psikolojik dayanıklılık düzeyi puan ortalaması 72,56±13,96 bulundu. Sosyal destek düzeyi ve alt boyutları ile yaş, gelir durumu, eğitim durumu ve kronik hastalığın olması arasında anlamlı farklılık bulunmuşken, psikolojik dayanıklılık düzeyi ve alt boyutları ile medeni durum ve yapılan ameliyatın şekli arasında anlamlı farklılık saptandı (p<0,05). Mastektomi yapılan kadınlarda sosyal destek ve psikolojik dayanıklılık düzeyi arasında pozitif yönde ilişki saptandı (r=369,p<0,000)
Çalışmamızda kadınların sosyal destek ve psikolojik dayanıklılık düzeyler ölçek puanlarına göre orta, yapılan çalışmalara göre yüksek olarak değerlendirildi. Mastektomi yapılan kadınların sosyal desteklerinin iyi olmasının psikolojik dayanıklılıklarının da yükselmesine neden olduğu düşünüldü. Eğitim durumu ve gelir düzeyi azaldıkça sosyal destek düşmekte, modifiye radikal mastektomi girişimlerinde psikolojik dayanıklılık azalmaktadır. Bu nedenle hemşireler kliniklerde sosyal destek ve psikolojik dayanıklılık düzeylerini ölçek kullanarak ölçmeli, sosyal desteği artıracak ve psikolojik dayanıklılığı geliştirebilecek bakım girişimleri planlamalıdır.

Anahtar Sözcükler: Mastektomi, Meme Kanseri, Psikolojik Dayanıklılık, Sosyal Destek

Abstract:
Breast cancer is the type of cancer that affects women especially when their life span is longer. Women prefer mastectomy as a treatment option in this process, which often causes breast loss but is a life-saving treatment. In the cancer treatment process, women experience psychosocial problems and need more social support. Internal and external protective factors in this period may affect resilience and women may pass through more successful integration processes. The aim of this study is to determine the relationship between the levels of social support and resilience score in women with mastectomy.	Research was conducted in General Surgery Services of in Ankara University İbn-i Sina Hospital, Ankara University Cebeci Hospital and Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Oncology Training and Research Hospital. Between November 2016 and May 2017, 176 female patients with breast cancer and mastectomy were included in the study. Participation in the research was done according to the voluntary procedure and written and verbal approvals were obtained from the patients who wanted to participate in the study. Ethical committee and institutional permissions were obtained for the research.
	Data were gathered just before the patients were discharged after the surgery, using "Descriptive Data Form for Patient and Disease", "Cancer Patient Social Support Scale" and "Connor-Davidson Resilience Scale 25 (CD-RISK)".The data were analyzed using the SPSS 21 packet program. In terms of number, percent (%), mean, standard deviation Student's t test, one-way ANOVA, Kruskal Wallis test and Spearman correlation analysis. were used in the analysis of the data.
The average age of the women participating in the study was 53.76 ± 11.20 (min: 29, max: 82) and 81.2% was in the age range of 40-69 years. 80.7% of the women were married, 14.2% were lower than the income expense, 50% were primary school graduates and 19.3% were not illiterate. The majority of women (67.6%) had a body mass index of over 25. patients 25.6% of the had breast cancer in their first and second degree relatives. It was learned that the patients were frequently referred to the hospital because of a change in the breast (71.6%) and simple mastectomy was performed in 46%. The mean social support level score of the mastectomy women was 149,59 ± 18,29 and the mean resilience score was 72,56 ± 13,96. Significant differences were found between levels of social support and subscales and age, income status, educational status and chronic illness, and there was a significant difference between resilience level and subscales and marital status and type of surgery performed (p <0,05). Positive relationship between social support and resilience level was found in women who underwent mastectomy (r = 369, p <0,000)
In our study, social support and resilience levels of the women were evaluated as moderate according to scale scores and high as compared with the studies done. It was thought that the good social support of the mastectomy women caused resilience to increase. As education and income levels decrease, social support and resilience decreases in modify radical mastectomy. For this reason, nurses should plan to use nursing interventions in the clinics to measure social support and resilience levels on a scale, to increase social support, and to improve resilience.

Key Words: Breast Cancer, Mastectomy, Resilience, Social Support