Hava ambulans transportunun, yüksek enerjili silah yaralanması olgularında hemoglobin, beyaz küre, trombosit, ınr, üre ve kreatinin parametreleri üzerine etkileri
The effect of air transport on high kinetic energy injury cases' hemoglobin, white blood cell, platelet count, UREA, creatinine and inr parameters
Yazar: METE ERKENCİGİL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ERYILMAZ
GATA / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Fizyoloji = Physiology ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Fizyoloji = Physiology ; Hasta nakli = Patient transfer ; Hava yolları = Airlines ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Kan trombositleri = Blood platelets ; Kreatinin = Creatinine ; Uçuş ve uzay tıbbı = Aerospace medicine ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yaralar-ateşli silah = Wounds-gunshort ; Üre = Urea

Özet:
Çatışma alanında veya sivil yaşamdaki travmada karşılaşılan şartlar değişkenlik gösterir ancak travma hastasına yaklaşım evrenseldir. Bu nedenle her koşulda etkin ve zamanında müdahale ve nakil imkânı sağlayacak evrensel bir sistem olmalı ve geliştirilmelidir. Son yıllarda Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK), tıpkı ABD ordusu gibi, gerek sivil gerekse askeri yaralıların "olay bölgesine en yakın hastanede cerrahi ilk müdahalelerinin yapılması ve yaralının hızla 3 ncü basamak hastaneye tahliyesi" prensibini uygulamaya başlamıştır. Havadan tahliyenin özellikle çatışma bölgelerinde mortaliteyi azalttığı bilinmektedir. Çalışmamızda uygulanan bu tahliye prensibi doğrultusunda transportu hava ambulansı ile yapılan yüksek enerjili silah ile yaralanmış olgularda yapılan naklin uçuş fizyolojisine bağlı olarak kan parametreleri üzerine etkisi olup olmadığını değerlendirmeye çalıştık.
Çalışmamızda 01 Aralık 2015 – 01 Nisan 2016 tarihleri arasında yüksek enerjili silah yaralanması nedeniyle ve ambulans uçak ile GATA'ya nakledilen hastalardan nakledildikleri hastanelerde nakil öncesi ilgili kan parametrelerinin ölçümü yapılanlar ve aynı hastaların GATA acil servisine geldikleri anda kan parametrelerinin alınanlar retrospektif olarak incelendi. Kan örnekleri nakilden 6 saat öncesinde veya sonrasında alınan hastalar çalışma dışı bırakılma kriteri olarak belirlendi.  Sonuç olarak Hb, Beyaz küre ve Trombosit değerlerinde 87 hastanın Üre ve kreatinin değerlerinde 70 hastanın INR değerinde de 35 olgunun karşılaştırılması yapılmıştır.
Hastaların yaş ortalaması 30,16 (20-46)'dır. Çalışmaya alınan hastaların tamamı (n=87) erkekler oluşmakta ve yine tamamı penetran yüksek enerjili silah yaralanması vakasıdır. Yaralanmalar içinde ekstremite yaralanmaları %39.08 (n=34), baş ve boyun yaralanmaları %12,64 (n=11), göz yaralanmaları %3,45(n=3), toraks yaralanması % 6.9 (n=6), abdominal yaralanmalar %4,60 (n=4), maksillofasiyal yaralanmalar %16.09 (n=14), ürolojik yaralanmalar %2.3 (n=2), vasküler yaralanmalar %6.90 (n=6),  birden fazla bölgeden yaralanan hasta yüzdesi %8.05 (n=7)'dir (Şekil 3.2). Çalışmamızda değerlendirilmeye alınan vakaların mortalite oranı % 5.75 (n=5) olarak tespit edilmiştir. Yine bu vakaların Kısaltılmış Travma Skorlarının (AIS) ortalaması 3.16, Yaralanma Şddet Skorlarının ( (Injury Severity Score (ISS) ) ortalaması 13.73 olarak hesaplanmıştır. Vakaların %39.08'i tedavileri süresince en az bir kere kan transfüzyonu almıştır.
Yapılan istatisksel değerlendirme sonucu Trombosit, Üre, Kreatinin ve Beyaz küre parametrelerinin, nakil öncesi ve nakil sonrası değerlerinde istatiksel olarak anlamı değişiklik olduğu tespit edilmiştir. (p<0.05). Nakil sonrası trombosit, üre ve kreatinin ortalama değerleri azalırken beyaz küre değeri artmıştır. Hemoglobin ve INR değerlerinde anlamlı değişiklik saptanamamıştır.

Anahtar kelimeler: Hava ambulans, Uçuş Fizyolojisi, Yüksek kinetik enerjili silah yaralanması

Abstract:
SUMMARY
The Effect of Air Transport on High Kinetic Energy Injury Cases' Hemoglobin, White Blood Cell, Platelet Count, Urea, Creatinine And INR Parameters with High Kinetic Energy Injury Cases.  
Military and civilian trauma settings shows many different conditions but approach to trauma is universal. For this reason, there must be an universal trauma system that provides a timely and effective approach and transport.   Turkish Armed Forces adopted medical policy that patients receive damage control surgery in the theater of war and are then rapidly evacuated to larger medical facilities. With this adopted policy of air medical transport we tried to determine if flight physiology has effects on blood parameters of patients injured with high kinetic energy weapons. 
We retrospectively screened the data of patients that injured with high kinetic energy weapons and transported to Gülhane Military Medical   Academy's   Emergency Department with airplane between December 1st, 2015 and April 01st, 2016. Results of blood parameters taken before and after flight are screened. The patients are excluded if blood samples taken 6 hours or more before or after flight. We compared 87 patients' hemoglobin, white blood cell and platelet, 70 patients' urea and creatinine, 35 patients' INR parameters.
All patients were male, all patients were between 20-46 age range and mean age was 30.16. Among injuries %39.08 were extremity injuries (n=34), %12,64 were head and neck(n=11), %3,45 were eye (n=3), % 6.9 were thoraks (n=6), %4,60 were abdominal (n=4), %16.09 were maxillofacial (n=14), %6.90 were vascular (n=6), %2.3 were urological (n=2) and %8,05 were multisystem injuries (n=7).  The mortality rate was %5.75 (n=5). The mean value of Abbreviated Injury Score was 3.16 and mean value of Injury Severity Score was 13.73. %39.08 of the cases have received blood transfusion at least once during treatment. 
Statistical evaluation of platelet count, urea, creatinine and white blood cell parameters between preflight and postflight samples showed significant statistical difference (p<0.05).  Platelet count, urea, creatinine mean values were decreased postflight while white blood cell mean values were increased. No significant differences found for Hemoglobin and INR. 

Key words: Air transport, Flight physiology, high kinetic energy injury