Bir güncel sanat pratiği olarak anamorfik uygulamalar
Anamorphosis as a contemporary art practice
Yazar: YUNUS KAYA
Danışman: PROF. TANSEL TÜRKDOĞAN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Anamorfik = Anamorphic ; Gerçeklik = Reality ; Güncel sanat = Contemporary art ; Lacan, Jacques = Lacan, Jacques ; Sanatsal pratikler = Artistic practices ; Trompe L'oeil = Trompe L'oeil ; Yanılsama = Illusion

Özet:
Bu araştırma; görüntü ile zihin, gerçek ile yanılsama arasında spekülasyonlar yaratan ve bir tür güncel sanat dili olarak benimsenen "Anamorfoz"u merkezine almıştır. Anamorfoz, bir görüntünün geri dönüşümlü deformasyonuna dayanan ve etkileşimli optik efektler üretmeyi mümkün kılan sistemler bütünüdür. Aynı zamanda tek bir açı dışında, diğer tüm açılardan biçimsiz ve anlamsız izlenimler sunan anamorfoz, yalnızca belirli koşullar yerine getirildiğinde nesnenin, görüntünün veya bilginin yeniden inşasına izin veren, çoklu alan karışımına sahip projeksiyon biçimidir. Ayrıca keşif sürecinde izleyiciyi davet ettiği alanda, çoklu seçenekler içerisinden gerçeği "akıl" ve "araştırma" yoluyla sorgulayıp çıkartması için ondan aktif rol almasını ister. Bu sistemin ayırt edici, ancak birbirine zıt, iki temel özelliği vardır. Birincisi; bir görseli veya veriyi anlaşılamayacak kadar "çarpıtarak" mesajı gizleyen 'şifreleme' yönüdür. İkincisi ise, ürettiği sonsuz yanılsamalar içerisinden izleyiciye sunduğu 'tekil' bakış açısıyla ya da uygun materyallerle görüntünün yeniden yapılandırmasına izin vermesidir. Önerilen bu 'eksantrik' (aykırı) bakış açısı, kamufle edilmiş asıl gerçeğin açığa çıkarılmasını sağlarken, kişinin hakikate ulaşmasına da aracılık eder. Bu araştırma, anamorfozun günümüz sanatçıları tarafından uygulanmasını önemsemekle birlikte; günümüz teorisyenler, psikanalistleri, sosyologları ve düşünürlerinin benimsedikleri alegorik söylemi öne çıkarmıştır. Bu açıdan anamorfozun, vizyonun ve algının göreliliği veya insan deneyiminin öznelliği konusundaki metaforik yapısı, önemsenen bir diğer husus olmuştur. Bu nedenle araştırmada, anamorfozun hem 'sanatsal bir dil' olması hem de beşerî bilimlerde 'kavram' olması savunulmuş ve tartışılmıştır. Bu fenomenolojik bakış açısıyla anamorfozun, olası konvansiyonel algısından uzaklaştırılarak, güncel bir kavrama dönüştürülmesi amaçlanmıştır. Ayrıca yapılan üretimlerde, anamorfozun karakteristik yönleri bir bütün olarak ele alınmakla birlikte, onun doğrudan bir kavram veya konuya dönüştürülmesi hususu öncelenmiştir. Üretimlerin her birinin kendine ait hikayesi, arka planı vardır. Bunlar bir bütün olarak ya doğrudan sanatçının (yazarın) kendi hayatından fraksiyonlardır ya da başkalarının gerçeklerinden yansımalardır. Örnek verilen sanatçı çalışmaları ise, ya bu yöntemin teknik kısmını detaylandırdıkları için, ya da üretimlerin ortak metaforik anlatılarıyla örtüştükleri için seçilmiştir. Bu bilinç ve sorumlulukla araştırmada, anamorfozun geçmişten günümüze kadar; etimolojik, ontolojik, epistemolojik ve kavramsallaştırılma süreci irdelenmiş, geçirdiği evrim süreci derinlemesine incelenmiştir.

Abstract:
This research focuses on "Anamorphosis" as a contemporary art language, which creates speculations between image and mind, reality and illusion. Anamorphosis is a set of systems based on the reversible deformation of an image that enables to produce interactive optical effects. At the same time, anamorphosis presents formless and meaningless impressions from all other angles except one angle, and it is a form of projection with multiple fields that allows the reconstruction of the object, image or information only when certain conditions are met. In addition, it asks the viewer to take an active role in the exploration process, to question and extract the truth from multiple options through "reason" and "research" in the field she/he is invited. This system has two distinctive but contradictory features. First; it is the aspect of 'encryption' that hides the message by 'distorting' an image or data so that it cannot be understood. The second is that it allows the image to be reconstructed with the 'singular' point of view it offers to the viewer among the endless illusions it produces or with appropriate materials. While this proposed 'eccentric' (contrary) point of view enables the camouflaged reality at the origin to be revealed, it also mediates the person's access to the truth. While this research is concerned with the application of anamorphosis by contemporary artists; it also highlighted the allegorical discourse adopted by current theorists, psychoanalysts, sociologists and thinkers. In this respect, the metaphorical structure of anamorphosis about the relativity of vision and perception or the subjectivity of human experience has been another important issue. For this reason, the research perceives anamorphosis as both an 'artistic language' and a 'concept' in the humanities. From this phenomenological point of view, the research aims to shift the possible conventional perceptions of anamorphosis and perceive it as a concept with contemporary relevance. In addition, while the characteristic aspects of anamorphosis are handled as a whole in the artistic production in the thesis, the priority is given to transformation of this artistic language directly into a concept or subject. Each of the productions has its own story and background. These are either fractions directly from the artist's (author's) own life as a whole, or are reflections from the realities of others. The exemplary artists' works are chosen either because they detail the technical part of this method or because they overlap with the common metaphorical narratives of the productions. In this research with awareness and responsibility, anamorphosis from past to present; the etymological, ontological, epistemological and conceptual processes were examined, and the evolutionary process was examined in depth.