Evde sağlık hizmeti alan diyabetes mellitus hastalarındaki takip parametrelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of follow-up parameters in diabetes mellitus requesting home HEALTH care
Yazar: OSMAN ENES OĞUZ
Danışman: PROF. DR. FARUK AKSOY ; UZMAN CEYHUN YURTSEVER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Trabzon Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Birçok kronik hastalıkta olduğu gibi Diyabetes Mellitus'ta (DM)
da yayınlanmış olan ulusal kılavuzlar hastalığın yönetimi açısından klinisyenlere
önemli bir yol göstericidir. Buna rağmen evde sağlık hizmetlerinden (ESH)
faydalanan hasta grubunda bu önerilerin ne ölçüde yerine getirilebileceği şüphelidir.
Bu çalışma da üçüncü basamak bir hastaneye bağlı ESH biriminden hizmet alan
DM'li hastalarda Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği'nin (TEMD)
yayınlamış olduğu kılavuz önerilerine göre bir yıllık süreçte takip edilmesi önerilen
parametrelerin yapılma durumunun değerlendirilmesi amaçlandı.
MATERYAL VE METOD: Bu kesitsel çalışma, Eylül-Kasım 2022
tarihlerinde SBÜ Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi ESH biriminde
yürütüldü. Bu birime kayıtlı olan 420 hasta içerisinden en az 1 yıldır DM tanısı olan
veya antidiyabetik ilaç kullanan toplam 89'unun elektronik hastane bilgi sistemi ve
hasta dosyaları retrospektif olarak tarandı. Hastaların sosyodemografik özelliklerinin
yanı sıra TEMD DM kılavuzuna göre yapılması gereken fizik muayene,
konsültasyon ve tetkiklerin önerilen şekilde ve sıklıkta yapılıp yapılmadığı
kaydedildi.
BULGULAR: Çalışmamızda 89 hastanın 69'u kadın iken yaş ortalaması
80,6± 8,0 olarak tespit edildi. Hastaların 51'i yatağa tam bağımlıydı. Diyabet dışında
en sık görülen ek hastalık hipertansiyondu (%77,5). Diyabet süresi 10 yıldan uzun
süredir olanlar 42 kişi iken 36'sı insülin kullanıyordu. Hastaların %5,6'sında 3-6
ayda bir VKİ ölçümü yapıldığı görülmüşken yılda bir diş muayenesi yapılanların
sayısı 2 idi. 3-6 ayda bir kan basıncı ölçümü 36, sistemik muayene 73 hastada tespit
edildi. Hastaların %82,0'ınun 3-6 ayda bir açlık kan şekeri/random glukoz ölçümü
varken, 47'sinde yılda bir tam idrar tetkiki sonucuna ulaşıldı. 3-6 ayda bir HbA1c
bakılanların sayısı 29 iken kendi kendine glukoz takibi olanlar 19 kişiydi. İnsülin
kullanan evde sağlık hastalarında sinir sistemi muayenesi ve HbA1C tetkiki yapılma
durumlarının istatistiksel olarak daha yüksek oranda olduğu tespit edildi (sırasıyla
p=0,038, p=0,015).
SONUÇ: Bu çalışmada ESH alan DM hastalarının, ulusal diyabet kılavuzu
önerilerine göre hastalık takibinin yetersiz kaldığı görülmüştür. ESH sunumundan
sorumlu sağlık çalışanlarının kronik hastalık yönetimi konusunda farkındalıklarının
arttırılması ve ulusal kılavuzlarda ESH hasta popülasyonuna uygun öneriler
getirilmesi konuya katkı sağlayacaktır.
ANAHTAR KELİMELER: Diabetes Mellitus, evde sağlık hizmetleri,
hastalık yönetimi

Abstract:
AIM: National guidelines published in Diabetes Mellitus (DM), as in many
chronic diseases, are an important guide for clinicians in terms of disease
management. However, it is doubtful to what extent these recommendations can be
fulfilled in the patient group benefiting from home health services (ESH). In this
study, it was aimed to evaluate the status of the parameters recommended to be
followed in a one-year period according to the guidelines published by the Turkish
Society of Endocrinology and Metabolism (TEMD) in patients with DM who receive
service from an ESH unit affiliated with a tertiary hospital.
METHOD: This cross-sectional study was carried out in SBU Trabzon
Kanuni Training and Research Hospital ESH unit between September to November
2022. The electronic hospital information system and patient files of a total of 89 out
of 420 patients who were diagnosed with DM or were using antidiabetic drugs for at
least 1 year were scanned retrospectively. In addition to the sociodemographic
characteristics of the patients, it was recorded whether the physical examination,
consultation and examinations that should be done according to the TEMD DM
guideline were performed as recommended and frequently.
RESULTS: In our study, 69 of the patients were female, and the mean age
was 80.6±8.0. 51 of the patients were completely bedridden. The most common
comorbid disease other than diabetes was hypertension (77.5%). While 42 people
with diabetes for more than 10 years, 36 were using insulin. While it was observed
that 5.6% of the patients had BMI measurements every 3-6 months, the number of
those who had a dental examination annually was 2. Blood pressure measurement
every 3-6 months was detected in 36 patients and systemic examination in 73
patients. While 82.0% of the patients had fasting blood glucose/random glucose
measurement every 3-6 months, complete urinalysis results were obtained in 47 of
them annually. While the number of HbA1c tests every 3-6 months was 29, 19
individuals had glucose self-monitoring. Nervous system examination and HbA1C
examination were found to be statistically higher in home health patients using
insulin (p=0.038, p=0.015, respectively).
RESULTS: In this study, it was observed that the disease follow-up of DM
patients receiving ESR was insufficient according to the recommendations of the
national diabetes guideline. Increasing the awareness of healthcare professionals
responsible for ESH presentation on chronic disease management and making
appropriate recommendations for the ESR patient population in national guidelines
will contribute to the subject.
Keywords: Diabetes Mellitus, home health services, disease management