XBRL'nin muhasebenin dijitalleşmesine etkisi: Ankara ilindeki muhasebe meslek mensupları üzerine bir araştırma
The effect of XBRL on the digitalization of accounting: A study on accounting professionals in Ankara
Yazar: ULVİ ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. SERAP SEBAHAT YANIK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Dijital dönüşümün, mesleklerin işleyişinde önemli değişikliklere yol açtığı, iş planlarını ve modellerini etkilediği ve bu etkinin dünya genelinde hızla devam ettiği görülmektedir. Bu araştırmada, muhasebe meslek mensuplarının muhasebe alanındaki dijital değişim ve dönüşüme dair algılarıyla tutumları araştırılmış olup, eXtensible Business Reporting Language (XBRL) hakkındaki bilgi ve düşüncelerin bu algılarla tutumlara etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. XBRL, finansal verilerin elektronik ortamda standartlaştırılmış bir formatta paylaşılmasını sağlayan açık kaynaklı XML tabanlı bir dildir ve finansal raporlama sürecinde önemli bir rol oynamaktadır. Araştırmanın amacı doğrultusunda, literatür taraması yapılarak XBRL'nin muhasebe süreçlerindeki kullanımının artan önemi ve potansiyel avantajları ortaya konmuştur. Araştırmada, yöntem olarak ilişkisel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada amaçsal örnekleme kullanılmış ve araştırmaya Ankara ilinden gönüllülük esasına göre 393 muhasebe meslek mensubu katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Teknoloji Kabul Ölçeği ve XBRL anketi kullanılmıştır. Araştırmada, teknolojinin kabulü ile XBRL arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin varlığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu doktora tezi, XBRL'nin muhasebenin dijitalleşme sürecinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu araştırma, muhasebe alanında XBRL'nin kullanımının artırılması için öneriler sunmuş ve gelecekteki araştırmalar için bir temel oluşturmuştur.

Abstract:
It is seen that digital transformation has led to significant changes in the functioning of professions, affected business plans and models, and this effect continues rapidly throughout the world. In this study, the perceptions and attitudes of accounting professionals regarding digital change and transformation in the field of accounting were investigated, and it was aimed to examine the effect of knowledge and thoughts about eXtensible Business Reporting Language (XBRL) on these perceptions and attitudes. XBRL is an open source XML-based language that enables financial data to be shared electronically in a standardized format and plays an important role in the financial reporting process. In line with the purpose of the study, the increasing importance and potential advantages of the use of XBRL in accounting processes were revealed through a literature review. In the research, relational research method was used as a method. Purposive sampling was used in the research and 393 accounting professionals from Ankara province participated in the research on a voluntary basis. Personal Information Form, Technology Acceptance Scale and XBRL questionnaire were used as data collection tools. In the study, it was found that there is a significant positive relationship between technology acceptance and XBRL. As a result, this doctoral dissertation revealed that XBRL has a significant impact on the digitalization process of accounting. This research has provided recommendations for increasing the use of XBRL in the accounting field and has laid a foundation for future research.