Hücre dışı sirküler moleküllerin radyoloji çalışanlarında araştırılması
Determination of the amount of cell free molecules in radiology workers
Yazar: MEHMET ONBAŞILAR
Danışman: PROF. DR. NİHAL KILINÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıbbi Sistem Biyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: DNA = DNA ; Moleküler yapı = Molecular structure ; Moleküller = Molecules ; RNA = RNA ; Radyasyon = Radiation ; Radyoloji = Radiology ; Radyoloji teknisyenleri = Radiology technicians ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Radyasyon evrenin bir parçasıdır, insanlar doğal olarak ya da beşeri faktörlerle radyasyona maruz kalmaktadırlar. Beşeri faktörlerin büyük çoğunluğu, tanı ve tedavi amacıyla tıbbi uygulamalardan kaynaklanmaktadır. Radyoloji çalışanları meslekleri gereği sürekli olarak düşük doz iyonizan radyasyona maruz kalmaktadırlar. Oluşan bu maruziyet, dozimetre adı verilen cihazla periyodik olarak ölçülmekte ve radyoloji çalışanlarının sağlık kontrolleri rutin olarak yapılmaktadır. Organizmanın radyasyonun düşük dozlarına bile bir cevabının olduğu düşünüldüğünde radyoloji çalışanlarının radyasyon maruziyetinin belirlenmesi ve bu maruziyetin takip edilmesi önem arz etmektedir.  Biyobelirteçler doğrudan ya da dolaylı olarak hastalık hakkında bilgi veren, kolay ulaşılabilen antikorlar, mikroorganizmalar, DNA, RNA, lipitler, metabolitler veya proteinler dahil olmak üzere çeşitli yapılarda olabilir. Konsantrasyon, yapı, işlev veya eylemlerindeki herhangi bir değişiklik, belirli bir bozulmanın veya buna karşı bir yanıtın ortaya çıkması, ilerlemesi ve hatta gerilemesi ile ilişkili olabilir. Biyobelirteçler bir süreç hakkında erken bilgi sağlayabilirler. Bu kapsamda çalışmada meslekleri gereği iyonizan radyasyona maruz kalan radyoloji çalışanlarından elde edilen plazma örneklerinden ccfDNA, ccfRNA ve ccfmiRNA miktarlarının radyoloji çalışanı olmayan kontrol grubu ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu nedenle radyoloji çalışanı olan 40 birey ve kontrol grubu olarak son bir yıl içinde iyonizan radyasyona maruz kalmamış 40 birey olmak üzere 80 birey değerlendirilmiştir. Bireylere anket uygulanmış ve venöz kan örnekleri alınmıştır. Alınan örnekler serum ve plazmaya ayrıldıktan sonra -80°C de saklanmış olup Qubit 2.0 cihazıyla ccfDNA, ccfRNA ve ccfmiRNA miktarları ayrı ayrı ölçülmüştür. Bu sonuçlar Mann Whitney U testi ve çoklu regresyon analizi ile istatistiki olarak değerlendirilmiştir.
Sonuçlar değerlendirildiğinde radyoloji çalışanlarının ccfRNA miktarının radyasyon maruziyetinin belirlenmesinde bir biyobelirteç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Anahtar kelimeler: CcfDNA, ccfRNA, ccfmiRNA, radyoloji çalışanları.

Abstract:
Determination of the amount of cell free molecules in radiology workers
Radiation is an effect of the universe,and thus people are always exposed toradiation either naturally or through human factors. The vast majority of human factors are caused by medical applications for diagnosis and treatment. As a requirement of their profession, radiology professionals are constantly exposed to low-dose ionizing radiation.This exposure is periodically measured with a device called dosimeter ,and radiology professionals regularly need to get health checks.When considered that any living organism can give a reaction even to low doses of radiation, it is highly important to determine the radiation exposure of radiology professionals and to monitor it periodically. Biomarkers can be of various structures, including antibodies, microorganisms, DNA, RNA, lipids, metabolites, or proteins, which provide information about the disease directly or indirectly and are easily accessible. Any change in concentration, structure, functions, or actions might be associated with the emergence, progression ,or even regression of a particular distortion or response to it. Biomarkers can provide early information about a process. In this context, it is aimed to compare the amount of ccfDNA, ccfRNA and ccfmiRNA in the plasma samples obtained from radiology professionanls who have been exposed to ionizing radiation by their profession with the control group that are not radiology professionals.Hence, a total of 80 individuals, the first half of whom are radiology workers and the next as the control group who have not been exposed to ionizing radiation in the past year, have been evaluated. A questionnaire was applied to those individuals ,and venous blood samples were also taken from them. Later, the samples taken were stored at -80 ° C after separation into serum and plasma, and ccfDNA, ccfRNA and ccfmiRNA mittars were measured separately with the Qubit 2.0 device.These results were evaluated statistically by Mann Whitney U test and multiple regression analysis.
Consequently, it can be concluded from these results that the amount of ccf RNA of radiology professionals can be used as a biomarker in determining the radiation exposure.

Key words: CcfDNA, ccfRNA, ccfmiRNA, radiology workers.