Gri ilişkisel analiz ve MOORA yöntemleriyle tedarikçi seçimi ve bir işletmede uygulaması
Supplier selection and implementation in a company using with grey reational analysis and MOORA methods
Yazar: ÖZNUR ERGÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KASIM BAYNAL
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Günümüzde artan rekabet koşullarına bağlı olarak işletmeler, süreçlerindeki çıktıya
sebep olabilecek tüm değerleri en optimum şekilde yönetme çabası içerisindedirler.
Tedarik zinciri yönetimi ise, bir işletmenin tedarikçiden başlayıp, nihai tüketiciye
kadar devam eden bir döngüde optimum şekilde yönetmesi gereken bir süreçtir. Ana
üreticilerin her geçen gün artan talep ve kriterleri nedeniyle tedarikçi seçim problemi
ana işletme için oldukça zor bir karardır. Ana üreticiler tedarikçilerini seçerken
birçok kriteri göz önünde bulundurarak kararlarını verirler. Bir tedarikçinin ana
üreticinin siparişine dair yapmış olduğu herhangi bir gecikme, kalite hatası, fiyat
değişikliği vb. bir hamle nihai tüketiciye giden ürünü direkt olarak etkilemektedir.
Giderek artan rekabet koşullarında ana üreticinin ayakta kalabilmesi için, kendisiyle
uyum içerisinde çalışabilecek tedarikçi seçmek ve o tedarikçi ile iş birliğini
sürdürebilmek oldukça önemli bir karardır. Bu karar ana üretici tarafından verilirken
birçok kriter devreye girmektedir ve ana üretici için seçim yapmak karmaşık bir hal
almaktadır. Tedarikçi seçiminde birçok kriter olduğu için, tedarikçi seçimi
problemleri en iyi çok kriterli karar verme yöntemleri ile çözülebilir.
Bu çalışmada gıda sektöründe yer alan bir işletmede tedarikçi seçimi problemi ele
alınmıştır ve belirli kriterlere göre 5 alternatif tedarikçi arasından en iyi olanı
seçilmesi hedeflenmiştir. Çalışmada başlangıç olarak literatür taraması yapılmış ve
uzman kişi görüşü alınmış olup tedarikçi seçimi için kriterler belirlenmiştir. Daha
sonra bu kriterlerin ağırlıkları bulanık analitik hiyerarşi (Fuzzy AHP) yöntemiyle
belirlenmiştir. Belirlenen bu ağırlıklara göre tedarikçiler, Gri İlişkisel Analiz ve
MOORA yöntemiyle seçilip sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
In today, due to increasingly competitive environment the companies take aim
supervising all the data that will make results for them. Supply chain management is
a process that starts in a company from the suppliers and goes on until final
consumers. Supplier selection is a difficult problem for main producer cause of the
requests of main producers to suppliers that increase day to day. When main
producers select the suppliers, they consider many criteria. A kind of mistake that
supplier makes like delayed delivery, quality problem, or chancing the price etc.
effect directly to final consumer. Due to increasing competition conditions, it is an
important decision choosing the supplier that will work compatible with main
producer and will go on cooperation with main producer. Main producer considers
many criteria when choosing the supplier so this problem gets complicated. Cause of
many criteria, the supplier selection problem is can be solved by using multi criteria
decision making methods.
In this study a supplier selection problem is solved in a food company and as the
many criteria the best supplier choosing is aimed from 5 suppliers. Firstly literature
research is made and talked with many experts when determined the criteria. After
these criteria's weight is found by using fuzzy analytical hierarchy process. Then
these weights suppliers are chosen by using grey relational analysis and MOORA
method and the results evaluated