Ergani (Diyarbakır) bölgesi ballarının botanik orijini üzerine araştırmalar
Research on the botanical origin of honey from Ergani (Diyarbakır) region
Yazar: AYŞE MOYAN
Danışman: PROF. DR. RIDVAN POLAT ; DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ CANLI
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Arı ve Arı Ürünleri Anabilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışma, Ergani (Diyarbakır) merkez ve köylerinden toplanan bal örneklerinin (n=14)
botanik orijinlerinin melissopalinolojik analizlerle tespit edilmesi ve 10 g baldaki toplam
polen sayılarının saptanmasıyla yöredeki ilk çalışma olmayı amaçlamıştır. Çalışma 2021-
2022 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Ayrıca çalışmada 25 kaynak kişiyle (arıcı)
görüşülmüş ve arı florası anketi uygulanmıştır. Böylece arıcıların yörede nektar ve polen
kaynağı olarak bildikleri bitkiler ile melissopalinolojik analizler sonucu tespit edilen
taksonların karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Bölgedeki arıcılardan toplanan bal örneklerinin polen analizleri sonucunda; ballarda 41
familyaya ait toplam 100 taksonun poleni tespit edilmiştir. Bal örneklerinde poleni en
yaygın görülen taksonlar sırasıyla; Fabaceae, Asteraceae, Apiaceae, Rosaceae,
Plantaginaceae, Poaceae, Lamium sp., Astragalus sp., Brassicaceae, Amaranthaceae,
Euphorbiaceae, Trifolium sp., Hypericum sp., Salix sp., Centaurea sp. ve Plantago sp.
olmuştur. Toplanan örneklerin 10 gram baldaki toplam polen sayısı (TPS-10) değerleri
16,064 - 241,673 arasında değişkenlik göstermiş olup ortalama değer 97,017 olarak
hesaplanmıştır. Bu durum yöre ballarının normal ve iyi düzeyde polen içeren ballar
olduğunu göstermiştir.
Yöredeki arıcılarla yapılan anket sonuçlarına göre arıların sıklıkla ziyaret ettiği
bitkilerden en çok atıf alan ilk 6 takson ise, Astragalus sp., Trifolium sp., Eryngium
campestre, Anchusa azurea Mill., Euphorbia sp. ve Echinops sp. olmuştur.

Abstract:
This study aimed to be the first study in the region by determining the botanical origin of
honey samples (n=14) collected from the center and villages of Ergani (Diyarbakır) by
melissopalynological analyzes and determining the total pollen numbers in 10 g of honey.
The study was carried out between 2021-2022. In addition, 25 resource people
(beekeepers) were interviewed and a questionnaire was applied in the study. Thus, it is
aimed to compare the plants that beekeepers know as nectar and pollen sources in the
region and the plants whose pollen is detected in honey.
As a result of pollen analysis of honey samples collected from beekeepers in the region;
Pollen of 100 taxa belonging to 41 families were determined in honey. The taxa with the
most common pollen in honey samples are has been respectively; Fabaceae, Asteraceae,
Apiaceae, Rosaceae, Plantaginaceae, Poaceae, Lamium sp., Astragalus sp., Brassicaceae,
Amaranthaceae, Euphorbiaceae, Trifolium sp., Hypericum sp., Salix sp., Centaurea sp.
and Plantago sp. The total pollen number (TPS-10) values in 10 grams of honey of the
collected samples varied between 16.064 – 241.673 and the average value was calculated
as 97.017. This showed that the local honeys were normal and well pollen-containing
honeys.
According to the results of the survey conducted with the beekeepers in the region, the
top 6 taxa most cited among the plants frequently visited by bees are as follows:
Astragalus sp., Trifolium sp., Eryngium campestre, Anchusa azurea Mill., Euphorbia sp.
and Echinops sp.