Üremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) uygulamalarında maliyet analizi
Cost analysis in Assisted Reproductive Technique (ART) applications
Yazar: BARIŞ BAYKAL
Danışman: PROF. DR. YUSUF ÇELİK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Sağlık kuruluşları yöneticileri = Health facility administrators

Özet:
Türkiye'de ÜYTE uygulamalarının maliyeti konusunda yeterli çalışma bulunmamaktadır. Bu araştırmada, özel bir ÜYTE merkezinde oluşan maliyetlerin, gider yeri ve çeşitlerinin departmanlara göre dağılımı ve oranları ile merkezin verdiği hizmetlerde gerçekleşen birim maliyetlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Adana'da kurulu bir ÜYTE merkezinin bir yıllık dönemde gerçekleşen maliyetleri, mevcut muhasebe, maaş ve istatistik kayıtları kullanılarak ?Fiili Tam Evre Maliyet Yöntemi? ile incelenmiş ve ürün birim maliyetleri belirlenmiştir. İkinci dağıtım aşamasında ?çapraz dağıtım yöntemi? kullanılmış, tablolama için Microsoft Office Excel 2007 yazılımından yararlanılmıştır. Gider yeri oran analizi ile giderlerin birimler arasındaki dağılımı, gider çeşitleri oran analizi ile giderlerin ilk madde ve malzeme, personel giderleri, genel üretim giderleri ve diğer genel yönetim giderleri arasındaki dağılımı araştırılmıştır. Merkezin gider çeşitleri arasında ilk madde ve malzeme giderleri %29,46, personel giderleri %46,28, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler %11,39, gider yerleri dağılımında esas üretim gider yerleri %38,62, yardımcı üretim gider yerleri %43,03, yardımcı hizmet gider yerleri %10,50 oranıyla ilk üç sırayı oluşturmuştur. Birim maliyetlerin incelenmesinde preimplantasyon genetik tanı (PGT) işlemi en yüksek birim maliyetli işlem olarak bulunmuştur. Demirbaş temini finansal kiralama ile yapıldığı için amortisman giderleri düşük bulunmuştur. Bu sonuçlarla ÜYTE merkezinin kendine özgü bir maliyet yapısı olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak sağlık uygulama talimatı ile ÜYTE işlemleri için ödenen ücret, çoğu işlem için yetersiz kalmakta ve hastalardan ekstra ücret talep edilmesine neden olmaktadır.

Abstract:
Adequate studies on the cost of ART applications are not present in Turkey. In this study, it is aimed to determine the unit cost of the services provided by a private ART center by investigating the distribution of the costs to cost centers by cost types. Accounting reports, salary records and center statistics of a private ART center located in Adana were evaluated and unit costs were defined by ?actual full costing? method. ?Cross-distribution method? was used for second distribution of costs with Microsoft Office Excell 2007 software for tabulation. Cost center and cost type ratio analysis were performed for evaluation of distributions of costs between the sections of the center and expenditure types. The most prominent cost types were direct material costs, personnel salaries and services from out of the center in ratio of 29,46%, 46,28% and 11,39% respectively. The most prominent cest centers were main production centers, secondary production centers and overheads in ratio of 38,62%, 43,03% and 10,50% respectively. The most expensive unit cost was for preimplantation genetical diagnosis procedure. Depreciation costs were found to be low because the fixtures were procured via financial leasing. According to these results, the ART center has a specific cost structure. As a conclusion, the payments regulated by Public Health Service Grant Application are inadequate for most applications which causes to the demand of extra payment from patients.