Kadın sporcularda düşük kullanılabilir enerji anketinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılması
Turkish validation and reliability of the low energy availability in females questionnaire (LEAF-Q))
Yazar: BÜKE ÇELENK DURGUT
Danışman: DOÇ. DR. GÜNAY ESKİCİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı / Hareket ve Antrenman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kadın Sporcularda Düşük Kullanılabilir Enerji Anketi'nin (Low Energy Availability in Females Questionnaire-LEAF-Q) (Melin vd., 2014) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapılmasıdır (n=143). Sonuçlar incelendiğinde, "Kadın Sporcularda Düşük Kullanılabilir Enerji Anketi" genel alfa değeri 0,548 olarak hesaplanmıştır. Ölçek alt boyutlarından "Yaralanmalar" için güvenilirlik katsayısı 0,744; "Gastrointestinal Fonksiyon" alt boyutu için 0,622; "Menstrüel Fonksiyon ve Kontraseptif Kullanımı" alt boyutu için 0,617 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca ölçüm aracı için hesaplanan omega katsayısı aralığı 0,623-0,863 olarak bulunmuştur. Tüm sonuçlar değerlendirildiğinde ölçüm aracının güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Test tekrar test kısmında anket, 39 kadın sporcuya uygulanmıştır. Sonuçlara göre alt boyutlar için en düşük korelasyon katsayısı 0,840; en yüksek korelasyon katsayısı ise 0,983 olarak hesaplanmıştır. Ölçek geneli değerlendirildiğinde ise iki ölçüm arasındaki korelasyon değeri 0,886 olarak hesaplanmıştır. İlgili ölçüm araçları için yapılan test tekrar test sonuçlarına göre hem alt boyutlar arasında hem de ölçek genel puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu dolayısıyla ölçeğin zamana karşı tutarlı olduğu tespit edilmiştir. Geçerlik-güvenirlik çalışması sonrasında, farklı branşlardaki kadın sporcular (n=28) üzerinde bir pilot çalışma yürütülmüştür. Pilot çalışmada, LEAF-Q ve Yeme Tutumu Testi (YTT-40) anketleri uygulanmıştır. Üç günlük besin tüketim ve fiziksel aktivite kayıtları alınmıştır. Dinlenik metabolik hız (DMH) (Cosmed Fitmate Pro) ve vücut kompozisyonu analizi Çift Enerjili X-Işını Absorbsiyometrisi (Dual Energy X-ray Absorptiometry-DXA) ile yapılmıştır. Sporcular, kullanılabilir enerji (KE) ve düşük kullanılabilir enerji (DKE) risk faktörleri açısından incelenmiştir. Pilot çalışmamızda hesapladığımız KE'ye göre toplam 13 kişide (%46,4) DKE tespit edilmiştir. DKE'nin tüm risk faktörleri değerlendirildiğinde yüksek risk altında olan katılımcı sayısı 11 (%39,3) olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %82,14'ünde önemli derecede yüksek enerji açığına (>500 kkal/gün) rastlanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to conduct the Turkish validity and reliability study of the Low Energy Availability in Females Questionnaire (LEAF-Q) (Melin et al., 2014) (n=143). When the results were examined, the overall alpha value of the "LEAF-Q" was calculated as 0.548. The reliability coefficient for "Injuries", one of the scale sub-dimensions, is 0.744; 0.622 for the "Gastrointestinal Function" subscale; 0.617 was calculated for the " Menstrual Function and use of Contraceptives" sub-dimension. In addition, the omega coefficient range calculated for the measurement tool was calculated between 0.623-0.863. When all the results were evaluated, it was determined that the measurement tool was reliable. In the test-retest part, the survey was applied to 39 female athletes. According to the results, the lowest correlation coefficient for the sub-dimensions is 0.840; the highest correlation coefficient was calculated as 0.983. When the overall scale was evaluated, the correlation value between the two measurements was calculated as 0.886. According to the test-retest results for the relevant measurement tools, it was determined that there was a statistically significant relationship between both the sub-dimensions and the overall scores of the scale, thus the scale was consistent over time. After the validity-reliability study, a pilot study was conducted on female athletes in different branches (n = 28). In the pilot study, LEAF-Q and Eating Attitude Test (EAT-40) questionnaires were applied. Food consumption and physical activity records were taken for 3 days. Resting metabolic rate (RMR) (Cosmed Fitmate Pro) and body composition measurement (Dual Energy X-ray Absorptiometry-DXA) were performed. Athletes were examined for available energy (EA) and low available energy (LEA) risk factors. According to the EA we calculated in our pilot study, LEA was detected in a total of 13 participants (%46,4). When all risk factors of LEA were evaluated, the number of participants at high risk was determined to be 11 (%39,3). A serious energy deficit (>500 kkal/day) was found in % 82.14 of the participants.