Mersin ili erkenci kayısı bahçelerinde şeftali güvesi, Anarsia lineatella Zeller (Lepidoptera: Gelechiidae)'nin popülasyon yoğunluğu ve zarar oranının belirlenmesi
Determination of population density and damage rates of peach twig borer, Anarsia lineatella Zeller (Lepidoptera: Gelechiidae) on early apricot orchards in Mersin province
Yazar: İLKER AHMET SEFEROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. NİHAT DEMİREL
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Şeftali güvesi, Anarsia lineatella (Lepidoptera: Gelechiidae), ülkemizde kayısının en önemli zararlılarından birisidir. Çalışma 2013-2014 yıllarında Mersin ilinin Anamur ilçesinde bulunan erkenci kayısı bahçelerinde şeftali güvesi'nin populasyon yoğunluğu ve zarar oranlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma Anamur'un Kalınören (Trintina), Ören (Trintina), Cerenler I (Nimfa), Cerenler II (Trintina) ve İskele (Trintina) köylerinde bulunan beş erkenci kayısı bahçelerinde yürütülmüştür. Çalışmada şeftali güvesi feromonu (E-5 Decenyl acetate 5,0 mg/kapsül E5 Decenol 1,0 mg/kapsül)  ve Econex polillero tuzak + DDVP emdirilmiş tablet kullanılmıştır. Tuzaklar kayısı ağacının güney doğu tarafına yerden yaklaşık 1.5-2m yüksekliğe asılmış, haftalık olarak kontrol edilmiş, yakalanan şeftali güvesi erginleri sayılıp temizlenmiştir. Tuzaklardaki feromonlar her 40 günde bir yenileri ile değiştirilmiştir. Şeftali güvesinin zarar oranı feromon tuzaklarının kurulduğu kayısı ağacı hariç, rastgele seçilen 20 adet kayısı ağacının sürgün ve meyveleri kontrol edilerek yapılmıştır. 
2013 yılında beş erkenci kayısı bahçesinde yapılan örneklemede feromon tuzakları tarafından toplam 46  adet şeftali güvesi  ergini yakalanmıştır. Feromon tuzakları tarafından ilk erginler 14 Nisan'da yakalanmış ve en fazla ergin 12 Mayıs tarihinde yakalanmıştır. Ancak örneklenen bahçelerde 26 Mayıs'dan sonraki tarihlerde şeftali güvesi ergini yakalanmamıştır. Feromon tuzakları tarafından en fazla şeftali güvesi ergini %67,4 ile mayıs ayında yakalanmış olup, bunu %32,6 ile nisan ayı takip etmiştir.  2014 yılında beş erkenci kayısı bahçesinde yapılan örneklemede feromon tuzakları tarafından 66  adet şeftali güvesi  ergini yakalanmıştır.  Feromon tuzakları tarafından ilk erginler 13 Nisan'da ve en fazla ergin 11 Mayıs tarihinde yakalanmıştır.  Örneklenen bahçelerde 25 Mayıs'dan itibaren şeftali güvesi ergine rastlanmamıştır. Çalışma süresince feromon tuzakları tarafından en fazla şeftali güvesi ergini %68,2 ile mayıs ayında yakalanmış olup, bunu %31,8 ile nisan ayı takip etmiştir.  Çalışma süresince şeftali güvesi erkenci kayısı bahçelerinde 1 döl verdiği ve  zararlının erkenci kayısı çeşitlerinde her hangi bir zarar oluşturmadığı gözlenmiştir.

Abstract:
Peach twig borer (PTB), Anarsia lineatella (Lepidoptera: Gelechiidae), is one of the important pests of apricot in Turkey. The study was conducted in 2013-2014 to determine the population density and damage rates of PTB in Anamur district of Mersin province. The study was conducted in five early apricot orchards of the villages Kalınören (Trintina), Ören (Trintina), Cerenler I (Nimfa), Cerenler II (Trintina) and İskele (Trintina) of Anamur. The peach twig borer of pheromone (E-5 Decenyl acetate 5,0 mg/capsul E5 Decenol 1,0 mg/capsul) was used in Econex polillero trap + DDVP impregnated tablet. The traps were hanged at South-East direction of the trees about 1.5-2 m above ground, checked weekly and the caught adults were counted and cleaned. Pheromones in the traps were replaced in every 40 days with the new ones. Randomly chosen 20 trees' twigs and fruits were checked, apart from the trap hanging trees,  in order to determine the damage rates. 
A total of 46 PTB adults were caught by the pheromone traps in 2013. The first adults were caught on 14 April, and the highest number of catch was on 12 May. There was not any PTB adults after 26 May in any of the sampled orchards. The highest number of PTB adults was in May with 67.4% followed by in April with 32.6%.  A total of 66 PTB adults were caught by the pheromone traps in 2014. The first adults were caught on 13 April, and the highest number of catch was on 11 May. There was not any PTB adults after 25 May in any of the sampled orchards. The highest number of PTB adults was in May with 68.2% followed by in April with 31.8%. It was observed that PTB has one generation and the pest did not cause any significant damage on early apricot varieties in Mersin province.