Mağarabeli (Mansurlu?Feke havzası, Adana) demir yatağının maden jeolojisi
Ore geology of Mağarabeli (Mansurlu?Feke basin, Adana) iron deposit
Yazar: ELİF EKEN
Danışman: PROF. DR. TANER ÜNLÜ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Adana = Adana ; Demir = Iron ; Maden jeolojisi = Mine geology

Özet:
Mağarabeli demir yatağı ve çevresinde, Toridler tektonik birliği içinde yer alan Geyikdağı birliğine özgü; Emirgazi formasyonu, Zabuk formasyonu, Değirmentaş formasyonu ve Armutludere formasyonu litolojileri yüzeyler. Yatakta, şu anki konumu ile cevher ve yan kayaçlar (Değirmentaş formasyonu litolojileri) tektonik ilişkilidir. Cevherleşme sonrası gelişen faylar, yatağı yüzeye taşımış ve özellikle bu zonlarda gelişen karstlaşma ve yüzeysel etkileşimlerin, büyük bir çoğunlukla sideritleri ve Fe minerallerini tamamen limonit ve götite dönüştürdüğü saptanmıştır. Cevher, genelde hematit ve limonit/götitten oluşmakta olup, çok büyük bir bölümü ile siderit dönüşüm ürünü şeklinde izlenmektedir. Ana bileşenler olarak, cevher; % 68.22-84.63 Fe2O3 (toplam demir), % 9.75-16.92 A.K., % 0.7611-1.822 MnO ve % 1.787-13.75 SiO2 içermektedir. Yan kayaçlarda ise, 38-202 ppm arasında değişen Cr2O3 içerikleri saptanmıştır. Cr elementinin büyük bir olasılıkla fuksit mineralinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Tüm cevher ve yan kayaç örneklerinde az da olsa opal-CT ve amorf malzeme belirlenmiştir. Örneklere özgü kimyasal ve mineralojik-petrografik verilerin değerlendirilmesi sonucunda demir oluşumlarının Fe element kökeni konusunda, oluşum ortamındaki olası bazik kayaçlara doğru olan bir eğilim (izler) saptanmıştır. Tüm çalışma bölgede yapılan eski çalışmalar ile birlikte yorumlandığında, bölgede yer alan demir yataklarının; Prekambriyen yaşlı, rift kökenli volkanik-sinsedimanter kökenli demir yatakları ile olan yakın akrabalıkları güncellik kazanmaktadır. Prekambriyen yaşlı ana yatak ve zuhurlardan, daha genç birimler içerisine kimyasal sedimantasyon yolu ile Fe elementinin taşınmasının (göçünün), daha geç evre, mekan ve aşamaları karakterize ettiği söylenebilir. Ancak, birincil oluşumlu volkanik-sinsedimanter oluşum olasılığı da göz ardı edilmemelidir.

Abstract:
The lithologies of Emirgazi formation, Zabuk formation, Değirmentaş formation, Değirmentaş formation and Armutludere formation which belong to Geyikdağ unit located in Touride tectonic unit crop out at and around of Mağarabeli iron deposit. According to actual position on the deposit, the contact between ores and wall rocks of Zabuk, Değirmentaş and Armutludere formations is tectonically controlled. Post-mineralisation faults caused the deposit to expose. Karsification and weathering developed at contact zones, caused alterations from siderits and iron oxides to limonitess and goethits. Ore mineralisations consist of hematites and goethites which are mostly alteration products of siderites. According to chemical analyses, ore; contain % 68.22-84.63 Fe2O3 (total iron), %9.75-16.92 LOI, % 0.7611-1.822 MnO and % 1.787-13.75 SiO2. On the other hand, wall rocks contain between 38-202 ppm Cr2O3 values. Probably, Cr element is thought to arise from fuchsite mineral. In the all ores and wall rock samples, a slight Opal-CT and amorphous materials are determined. Due to evaluations of chemical and mineralogical-petrographical data of samples, a tendency toward relationship to basic rocks can be postulated about origin of iron formations. When interpreted together with previous studies, it can be concluded that iron deposits at this district is closely associated with Precambrian age, riftogenic volcanic syn-sedimantery iron ore deposits. The late stage processes and phases are characterized by chemical migration of Fe from Precambrian aged deposits and occurences to the younger units. However, the possibility of the primary volcanic-synsedimentary formation should not be ignored.