Kantemiroğlu Edvârı'ndaki Segâh makamı eserlerinin Türk makam müziği nazariyatı tarihi açısından incelenmesi
An examination of Segâh works in the ancient eras of Kantemiroğlu with the history of Turkish music theory
Yazar: HASAN OZAN ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. SÜHAN İRDEN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Edvar = Edvar ; Kantemiroğlu = Kantemiroğlu ; Klasik Türk müziği = Classical Turkish music ; Makamlar = Modes ; Segah makamı = Segah mode ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
"Kantemiroğlu Edvarı'ndaki Segâh Makamı Eserlerinin Türk Makam Müziği Nazarîyatı Tarihi Açısından İncelenmesi"ni amaçlayan bu çalışma nitel verilere dayalı karma tarama modelinde ve ilişkisel tarama modelinde bir araştırmadır.
Araştırmada Kantemiroğlu'nun hayatı, eserleri ve makam kavramı anlayışı hakkında bilgilere yer verilmiş, Kitab-ı İlmi'l-Mûsikî âlâ Vechi'l-Hurûfât (1705?) adlı eserinde yer alan yirmi bir Segâh makamındaki eserin makam analizleri yapılmıştır. Kantemir'in eserinde yer alan Segâh makamındaki eserler ve Segâh makam kavramı anlayışının sağlıklı bir şekilde tespit edilebilmesi için hem kendi döneminden önce, hem kendi döneminde, hem de kendi döneminden sonraki tarifler ve uygulamalar birbirleriyle karşılaştırılarak geçerli ve güvenilir tespitler elde edilmesi amaçlanmıştır.
 Kantemir'in  eserinde yer alan Segâh eserler, Türk makam müziği nazarîyatı tarihinde yer alan edvâr ve mûsikî risâlelerindeki Segâh makamı tarifleriyle kıyaslanarak sonuçlar elde edildiğinde, Segâh makamının; Rauf Yekta ve Arel-Ezgi-Uzdilek sistemlerinde anlatıldığı gibi Segâh beşlisi ve Segâh makamı dizi kullanımlarıyla (segâh perdesinde segâh beşlisine eviç perdesi üzerinde bir hicâz dörtlüsü birleşiminin) bugün Segâh makamında yazılmış olan eserlerin portelerinin yanında yazan donanımlarında dik hisar (arazbar) ve kürdî perdeleri olarak kullanılan perdelerin Rauf Yekta Bey döneminden önceki hiçbir nazarî kaynakta kullanılmadığı gibi önemli sonuçlara ulaşılmıştır.
Bu araştırma, Türk makam müziği nazarî ve amelî (uygulama) tarihi açısından Segâh makamı tarifinin krolonojik bir perspektiften değerlendirilmesi gereğini ortaya koyması sebebiyle alana kaynak olacak niteliktedir.

Abstract:
This study, which aims to examine the Segah works in the ancient era of Kantemiroğlu in terms of the history of Turkish theme music theory, is a research in the mixed screening model and relational screening model based on qualitative data.
In the research, information about Kantemiroğlu's life, his works, and his understanding of the concept of theme were given, and the theme analyzes of twenty-one Segah works in his era named Kitab-ı İlmi'l-Mûsikî âlâ Vechi'l-Hurûfât (1705?) were made. In order to determine the understanding of Segah works and the concept of Segah theme in the Kantemir era in a healthy way, it is aimed to obtain valid and reliable determinations by comparing the recipes and practices both before and after his period  and in his period. 
When the results are obtained by comparing the Segâh works in Kantemir's work with the Segâh maqam descriptions in the edvâr and musical treatises in the history of Turkish maqam music theory, important results have been achieved as Segâh maqam  has not been used in any theoretical source before the period of Rauf Yekta Bey, as described in the Rauf Yekta and Arel Ezgi Uzdilek systems, with the use of the Segâh quintet and the Segâh maqam scales (the combination of a hicâz quartet on the segâh quintet and summit fret in the segâh pitch), besides the portraits of the works written in Segah mode today, the pitches used as upright hisar (arazbar) and kurdî pitches in their writing equipment.
	This research is a source for the field since it reveals the necessity of evaluating the Segâh maqam description from a chronological perspective in terms of the theoretical history of Turkish maqam music.