Disiplin cezası almış lise öğrencilerinin manevi ihtiyaçlarının belirlenmesi ve Değer Odaklı Manevi Güçlenme ve Bakım Programının (DOMAB) etkisinin incelenmesi
Determination of the spiritual needs of high school students who have received disciplinary punishments and examination of the effect of the Value–Oriented Spiritual Empowerment and Care Program
Yazar: BİHTER KABA
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmanın amacı disiplin cezası almış lise öğrencilerinin manevi ihtiyaçlarını belirlemek, belirlenen manevi ihtiyaçlara göre öğrencilerin yaş ve ilgi seviyesine uygun içerikler hazırlamak, hazırlanan içerikleri öğrencilere sunmak, sunulan içeriklerin öğrencilerin Tanrı algısı, merhamet ve psikolojik iyi oluş düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. 
Araştırmada çalışma grubunu, Ankara ili Çankaya ilçesine bağlı  bir Anadolu lisesi öğrencileri arasından uyarılmış ve disiplin cezası almış ve bunlar arasından rastgele seçilmiş 9., 10., 11. ve 12. sınıflardan karışık olacak şekilde 40 kişi deney grubu ve 40 kişi de kontrol grubu olarak toplamda 80 öğrenci oluşturmaktadır. Uygulama esnasında öğrencilerin okul değişikliği yapma olasılıkları göz önünde bulundurularak 60 kişi olarak planlanan araştırmaya 80 kişi ile başlanmıştır. Sınıf bazında kontrol grubu ile deney grubu arasında eşitliğin sağlanması için bazı ölçekler değerlendirme dışı bırakılmıştır. Buna ek olarak okul değişikliği yapanlarla birlikte hatalı olan ölçeklerin de çıkarılması sonrasında 32 deney, 32 kontrol grubu olmak üzere 64 kişinin ölçek analizleri yapılmıştır. Araştırmaya uyarılan, kınama ve okuldan uzaklaştırma cezası alan öğrenciler dâhil edilmiştir. 
Öğrenciler rastgele deney ve kontrol grubu olarak ayrılmıştır. Başlangıçta her iki gruba da Tanrı Algısı Ölçeği, Merhamet Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği uygulanmıştır. Uygulama sonrasında deney grubuna uzmanlar tarafından hazırlanmış ikili görüşme soruları sorulmuş ve manevi ihtiyaç analizi yapılmıştır. Analiz sonrasında belirlenen ihtiyaçları içeren manevi bakım içerikleri hazırlanmıştır. İçerikler her hafta bir değer işlenmek üzere 13 hafta boyunca öğrencilere uygulanmıştır. 14. hafta genel tekrar yapılmış ve sonrasında Tanrı Algısı Ölçeği, Merhamet Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği hem deney hem de kontrol grubuna tekrar uygulanmıştır. Son-testten sonra izleme testinin de uygulanması ile veriler SPSS programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre uygulanan DOMAB programı, öğrencilerin sevgi yönelimli Tanrı algısı, merhamet ve psikolojik iyi oluş puanlarını artırmış ve korku yönelimli Tanrı algısı puanını düşürmüştür. Bununla birlikte DOMAB programının uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin değer algısının pozitif yönde değiştiği, programın değerleri hayata geçirme konusunda öğrencilere olumlu etki ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of the research is to determine the spiritual needs of high school students who have received disciplinary punishments, to prepare content suitable for the students' age and interest levels based on the determined spiritual needs, to present the prepared content to the students, and to examine the effect of the presented content on the students' perception of God, compassion, and psychological well–being levels. 
The sample of the research consists of a total of 80 students from an Anatolian high school in Çankaya district of Ankara, including 40 students in the experimental group and 40 students in the control group, randomly selected from among the 9th, 10th, 11th, and 12th grades who have received disciplinary punishments. Considering the possibility of students changing schools during the application process, the research was initially planned with 60 students, started with 80 students. To ensure equality between the control group and the experimental group on a class basis, some scales were excluded from the evaluation. In addition, after excluding the erroneous scales and students who changed schools, scale analyses were conducted with 64 participants, consisting of 32 in the experimental group and 32 in the control group. Students who received warnings, reprimands, and school suspensions were included in the study. 
Students were randomly divided into experimental and control groups. Initially, both groups were administered the God Perception Scale, the Compassion Scale, and the Psychological Well–Being Scale. After the application, experts asked the experimental group prepared interview questions, and a spiritual needs analysis was conducted. Spiritual care contents were prepared based on the needs identified in the analysis. The contents were applied to the students for 13 weeks, with one value being processed each week. In the 14th week, a general review was conducted, and the God Perception Scale, the Compassion Scale, and the Psychological Well–Being Scale were re–administered to both the experimental and control groups. After the post–test, follow–up tests were also applied, and the data were analyzed using the SPSS program. According to the analysis results, the implemented DOMAB program increased the love–oriented perception of God, compassion, and psychological well–being scores of the students and decreased the fear–oriented perception of God scores. Additionally, it was concluded that the value perception of the students in the experimental group where the DOMAB program was applied changed positively, and the program had a positive effect on the students in terms of implementing values in their lives.