Bazı kabuk soyma araçlarının verim ve kabuk soyma kalitesi açısından karşılaştırılması
Comparison of some debarking tools in terms of efficiency and debarking quality
Yazar: ERAY ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. MEHMET EKER
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Kabuk soyma = Debarking tool ; Kabuklar = Shells ; İş verimi = Work efficiency

Özet:
Odun hammaddesi üretim sürecinde, meşcere içerisinde çeşitli nedenle gerçekleştirilen kabuk soyma işlemi, çoğunlukla elle ve basit makinelerle yapılmaktadır. Önceki çalışmalarda, çalı tırpanına kabuk soyma aparatı montajlanarak geliştirilen motosoyar adlı aracın teknik ve ergonomik açıdan kabuk soyma işlerinde iyileştirmeler sunacağı iddia edilmiştir. Bu araştırmada, motosoyarın arazide kullanılması ve ortaya çıkan verimin belirlenmesi; ayrıca motosoyar, motorlu testereye montajlı kabuk soyma ekipmanı ve de baltanın iş verimlerinin karşılaştırılarak motosoyarın kullanılabilirliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. İlaveten, tomruk yüzeyinde kalan kabuk miktarı gösterge kabul edilerek bu üç aracın kabuk soyma kalitesinin karşılaştırılması da amaçlanmıştır. Ağaç Kesme ve Boylama Operatörü (AKBO) sertifikalı çalışanlar arasından gönüllü bir operatör seçilmiş; aynı arazi koşullarında, aynı meşcere içinde, aynı ağaç türünde (kızılçam; Pinus brutia Ten.), aynı tarihlerde kesilip boylanmış, benzer boy ve farklı çaplardaki tomrukların kabukları bu üç araçla soydurulmuştur. Zaman etütleri üzerinden iş verimleri belirlenmiş, tomrukta kalan kabuk miktarı üzerinden soyma kalitesi hesaplanmış ve birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Ortalama 25 cm orta çap ve 3 m boya sahip tomrukların kabuklarının soyulması operasyonlarında, tüm zaman dilimleri ölçeğinde motorlu testerenin daha verimli olduğu (3.65 m3/sa.); motosoyarın (3.06 m3/sa.) baltaya (1.25 m3/sa.) göre verimli olmasına karşın motorlu testereye göre düşük verimde olduğu belirlenmiştir. Soyma kalitesi yönünden baltanın daha temiz (kalan kabuk miktarı; %1.65) soyma yaptığı, motorlu testerenin % 2.73' lük oranla onu izlediği ve motosoyarın ise %3.42'lik bir düzeyde kabuk bıraktığı tespit edilmiştir. Motosoyar; yapısının iyileştirilmesi, kayış ve şaft kolunun düzenlenmesi ve iş tecrübesinin kazanılmasıyla motorlu testere kadar verimli ve kullanışlı olabilecektir. Gelecekte seri üretilmiş motosoyarlarla teknik, ekonomik ve ergonomik testlerin yapılıp motosoyarın genelleştirilip yaygınlaştırılması sağlanabilir.

Abstract:
In this research, the use of the motosoyar, which was previously developed by mounting a peeling device on a brush cutter, in the field and the determination of the resulting efficiency; in addition, it was aimed to determine the usability of the motosoyar by comparing the work efficiency of the motosoyar with the chainsaw-mounted debarking equipment and the axe. In addition, it is aimed to compare the debarking quality of these three tools by accepting the amount of bark remaining on the log surface as an indicator. A volunteer operator was selected from among Tree Cutting and Grading Operator (AKBO) certified employees; in the same field conditions, in the same stand, in the same tree species (Pinus brutia Ten.), cut and sorted on the same dates, the bark of logs of similar height and different diameters was stripped with these three tools. Work efficiency was determined through time studies; debarking quality was calculated over the amount of bark remaining on the log. In debarking operations of logs with an average diameter of 25 cm, medium diameter and 3 m length, the chainsaw was more efficient in all time periods (3.65 m3/h), motosoyar (3.06 m3/h) was found to be efficient compared to the axe (1.25 m3/h), but inefficient compared to the chainsaw. In terms of debarking quality, it has been determined that the axe peels more cleanly (remaining shell amount; 1.65%), the chainsaw follows it with a rate of 2.73%, and the motosoyar peels at a level of 3.42%.