Aydın efeler ilçesi 65 yaş üstü bireylerde akılcı ilaç kullanımı farkındalığı, uygunsuz ilaç kullanımı ve maliyeti
Awareness of rational use of drugs, inappropriate drug use and cost of individuals over 65 years of age in aydin efeler district
Yazar: FATMA AYHAN
Danışman: PROF. DR. FİLİZ ABACIGİL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Aydın-Efeler = Aydın-Efeler ; Farkındalık = Awareness ; Geriatri = Geriatrics ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Yaşlılar = Aged ; İlaç giderleri = Drug costs ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Başlık: Aydın Efeler İlçesi 65 Yaş Üstü Bireylerde Akılcı İlaç Kullanımı Farkındalığı, Uygunsuz İlaç Kullanımı ve Maliyeti
Amaç ve Hipotez: Bu çalışmada; Aydın ili Efeler ilçesinde farklı sosyoekonomik sınıfta yaşayan 65 yaş üstü bireylerde; akılcı ilaç kullanımı ile ilişkili bilgi, tutum ve davranışları, polifarmasi ve uygunsuz ilaç kullanım sıklığını, bunları etkileyen faktörleri ve uygunsuz ilaç kullanımının maliyetini belirlemek amaçlanmıştır.
Yöntem: Kesitsel tipteki bu çalışma Haziran 2018-Aralık 2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın evrenini, Aydın ili Efeler ilçesinde yaşayan 30.841 yaşlı oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü 457 olarak hesaplanmıştır. Araştırma bölgesi olarak Efeler ilçesinden sosyoekonomik düzeylerine (SED) göre 3 farklı (iyi, orta ve zayıf SED) mahalle seçilmiştir. Katılımcılara, literatür taranarak oluşturulmuş 41 sorudan oluşan anket yüz yüze görüşme metoduyla uygulanmıştır. Tanımlayıcı istatistiklerde; sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, ortanca, minimum-maksimum değerler verilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda Mann Whitney-U ve Kruskal Wallis testleri, risk faktörlerinin belirlenmesinde Binary Lojistik Regresyon Analizi yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya toplam 457 kişi katılmış olup, bunlardan %65,4'ü iyi, %23,9'u orta, %10,7'si zayıf SED olarak tanımlanan mahallede yaşamaktadır. Tüm katılımcıların yaş ortalaması 71,5±6,8'dir.  Ankette yer alan akılcı ilaç kullanımı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları değerlendiren sorular ile maksimum 20 puan alınabilecek bir puanlama sistemi oluşturulmuştur. Bu puanlara göre; gelir düzeyi, mahallelerin sosyoekonomik gelişmişliği, kronik hastalık mevcudiyeti, polifarmasi ve uygunsuz ilaç kullanımı akılcı ilaç kullanımını etkilemektedir.  Düşük gelir düzeyi ve zayıf SED düzeyinde akılcı ilaç kullanımı daha düşüktür. Polifarmasi prevalansı %27,4 olup; polifarmasi 75 yaş ve üzerinde olanlarda 2,7 kat, kronik hastalık sayısı üç ve üzerinde olanlarda 11,7 kat yüksek bulunmuştur. Uygunsuz ilaç kullanımları 2019 Beers Kriterlerine göre değerlendirilmiş ve her iki yaşlıdan birinde en az bir uygunsuz ilaç kullanımı (%49,2) tespit edilmiştir. Uygunsuz ilaç kullanımı kadınlarda 1,9 kat, 75 yaş ve üzerinde olanlarda 2,2 kat, polifarmasi olanlarda 7,8 kat yüksek bulunmuştur. Uygunsuz ilaç kullanımının maliyeti; yılda kişi başına ortalama 273 TL'dır.
Sonuç: Yaşla birlikte kronik hastalıkların ve ilaç kullanımlarının artışı yaşlı grupta akılcı ilaç kullanım farkındalığını daha önemli kılmaktadır. Farkındalığı artırmak için verilecek eğitimler, sade, anlaşılır, basit dille verilmelidir. Özellikle zayıf sosyoekonomik gelişmişlik bölgelerinde yaşayan yaşlılarda bu hususa daha çok dikkat edilmelidir. Yaşlı grupta artan polifarmasi ve uygunsuz kullanımlar, yaşlı sağlığını olumsuz etkilemenin yanı sıra ilaç ve tedavi masraflarını da önemli ölçüde artırmaktadır. Bu giderleri azaltmaya yönelik ulusal stratejilere ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Yaşlı, İlaç Kullanımı, Polifarmasi, Potansiyel Uygunsuz İlaç Listesi, İlaç Hataları, İlaç Maliyetleri

Abstract:
Title: Awareness of Rational Use of Drugs, Inappropriate Drug Use and Cost of Individuals Over 65 Years of Age in Aydın Efeler District
Purpose and Hypothesis: In this study; It was aimed to determine the knowledge, attitudes and behaviors related to rational drug use, the frequency of polypharmacy and inappropriate drug use, the factors affecting these and the cost of inappropriate drug use in individuals over 65 years of age living in different socio-economic classes in the district of Efeler in Aydın.
Method: This cross-sectional study was conducted between June 2018 and December 2020. The population of the study consisted of 30,841 elderly people living in the district of Efeler in Aydın province. The sample size was calculated as 457. 3 different (good, medium and poor socioeconomic level) neighborhoods were selected from Efeler district as the research area according to their socioeconomic level (SEL). The questionnaire consisting of 41 questions, which was created by scanning the literature, was applied to the participants by face to face interview method. Number, percentage, mean, standard deviation, median, minimum-maximum values are given in descriptive statistics. Mann Whitney-U and Kruskal Wallis tests were used for comparisons between groups, and Binary Logistic Regression Analysis was used to determine risk factors.
Results: A total of 457 people participated in the study, 65.4% of them live in the neighborhood defined as good SIA, 23.9% medium, 10.7% weak. The average age of all participants is 71.5 ± 6.8. A scoring system that can get a maximum of 20 points was created with the questions in the questionnaire evaluating the knowledge, attitudes and behaviors about rational drug use. According to these points; income level, socioeconomic development of the neighborhoods, presence of chronic disease, polypharmacy and inappropriate drug use affect rational drug use. Rational drug use is lower at low income level and poor SED level. The prevalence of polypharmacy is 27.4%; polypharmacy was found to be 2.7 times higher in those 75 years of age and over, and 11.7 times higher in those with chronic diseases three and above. Inappropriate drug use was evaluated according to the 2019 Beers Criteria, and at least one inappropriate drug use (49.2%) was detected in one of every two elderly people. Inappropriate drug use was found to be 1.9 times higher in women, 2.2 times higher in those aged 75 years and over, and 7.8 times higher in those with polypharmacy. Cost of inappropriate drug use; per person per year is 273 TL on average.
Conclusion: The increase in chronic diseases and drug use with age makes rational drug use awareness more important in the elderly group. Educations to be given to increase awareness should be given in plain, understandable and simple language. Particular attention should be paid to this issue in the elderly living in poor socioeconomic development regions. Increasing polypharmacy and improper use in the elderly group not only negatively affect the health of the elderly, but also increases the drug and treatment costs significantly. National strategies are needed to reduce these costs.
Keywords: Aged, Drug Utilization, Polypharmacy, Potentially İnappropriate Medication List, Medication Errors,  Drug Costs