Rusça görsel metinlerin karşılaştırmalı incelemesi (Sovyet ve Postsovyet dönemi)
Comparative study of Russian visual texts (Soviet and Post-soviet era)
Yazar: SEVDA NASRADINLI BAHAR
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP BAĞLAN ÖZER
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
Görsellik, modern yaşamın önemli bir unsuru haline gelmiştir ve hızla hayatımızı kuşatmaktadır. Gündelik hayatta sıkça karşılaştığımız reklam, sosyal medya gönderisi, afiş, resmi belge, mimari yapı, kıyafet gibi görsel metinler iletişimimizin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu görsel metinler, mesajları hızlı bir şekilde iletmek, insanların dikkatini çekmek için güçlü bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu çalışma, görsellik ve görselleştirme temelinde ortaya çıkan görsel metin kavramı ekseninde 1900'lü yılların başından günümüze uzanan bir perspektifte Sovyet ve Post-Sovyet dönemi görsel metinlerinin incelemesine dayanır. Çalışma kapsamında incelenen görsel metinler arasında "Sovyet propagandasının ekranı" niteliğindeki afişler; Post-Sovyet döneminden reklam, modern yaşamımızı düzenleyen piktogramların yer aldığı tabelalar, COVID-19 döneminde ortaya çıkan görseller ve devlet geleneğinin bir ürünü olan Sovyet dönemden yeni Rus devletine miras kalan görseller ele alınmaktadır. Çalışmamızda, eklektik bir yöntem kullanılarak, farklı düşünce akımlarından ve yaklaşımlardan gelen unsurlarla kapsamlı bir analiz sağlanmıştır. Her iki döneme ait görsel metinlerin karşılaştırması neticesinde, Sovyet ve Post-Sovyet dönemde Rusya'daki görsel metinler arasında ideolojik, estetik ve görsel dil, içerik/tema, teknoloji ve medya, dil özellikleri bakımından farklılıklar, değişimler olduğu gözlemlenmiştir. Sovyet görsel metinleri ideolojiyi yansıtan ve Sovyet iktidarının değerlerini yücelten metinlerdir. Post-Sovyet dönem Rusya'sındaki görsel metinler ise değişen ideolojik anlayışın etkisiyle Batı'nın ve küreselleşmenin etkisinin görüldüğü metinlerdir. Ayrıca yeni Rus devletindeki görsel metinlerde dil ve estetik anlayış değişmiş, metinlerin teması ve yayılma biçimleri gibi konularda çeşitlilik yaşanmıştır.

Abstract:
Visuality has become an important element of modern life and is rapidly encompassing our lives. Visual texts such as advertisements, social media posts, posters, posters, official documents, architectural structures, clothes that we frequently encounter in daily life are an integral part of our communication. These visual texts are used as a powerful tool to convey messages quickly and attract people's attention. This study is based on the analysis of Soviet and Post-Soviet period visual texts in a perspective extending from the early 1900s to the present day on the axis of the concept of visual text that emerged on the basis of visuality and visualisation. Among the visual texts analysed within the scope of the study, the "screen of Soviet propaganda" posters; advertising from the Post-Soviet period, signboards with pictograms that regulate our modern life, visuals that emerged during the COVID-19 period, and visuals inherited by the new Russian state from the Soviet period, which is a product of the state tradition. Using an eclectic methodology, our study combines elements from different currents of approaches to provide a comprehensive analysis. The comparison of visual texts from both periods reveals that there are differences and changes in terms of ideological, aesthetic and visual language, content/theme, technology and media, and linguistic features between the visual texts in Russia in the Soviet and Post-Soviet periods. Soviet visual texts reflect the ideology and glorify the values of Soviet power. Visual texts in post-Soviet Russia, on the other hand, are texts in which the influence of the West and the globalisation is seen with the effect of the changing ideological understanding. In addition, the language and aesthetic understanding of the visual texts in the new Russian state have changed, and there has been diversity in issues such as the theme of the texts and the forms of dissemination.