Roy adaptasyon modeli temelli sanal gerçeklik gözlüğü uygulamasının yaşlılarda uyum güçlüğü, yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluş üzerine etkisi: randomize kontrollü çalışma
The effect of roy adaptation model-based virtual reality goggles application on adaptation difficulty, life satisfaction and psychological well-being in the elderly: randomized controlled study
Yazar: EDA ERSARI ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖNÜL GÖKÇAY
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, Roy adaptasyon modeli temelli sanal gerçeklik gözlüğü
uygulamasının yaşlılarda uyum güçlüğü, yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluş üzerine
etkisini randomize kontrollü deneysel yöntem kullanarak belirlemek amacıyla
yapılmıştır. Araştırma Kocaeli ilinde bir huzurevindeki 50 yaşlı birey ile NisanHaziran 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmayı kabul eden ve Standardize
Mini Mental Test puanı 25 ve üzeri olan yaşlı bireyler randomize şekilde iki gruba
ayrılmıştır. Deney grubundaki yaşlı bireylere dört hafta boyunca haftada iki kez Roy
Adaptasyon Modeli uyum alanları başlıkları esas alınarak (fizyolojik gereksinimler,
benlik kavramı alanı, rol fonksiyonu alanı, karşılıklı bağlılık alanı) sanal gerçeklik
gözlüğüyle eğitim videoları ve doğa videosu izletilmiştir. Araştırma verileri "Kişisel
Bilgi Formu", "Yaşlılarda Uyum Güçlüğünü Değerlendirme Ölçeği", "Yaşlılarda
Yaşam Doyumu Ölçeği", Yaşlılarda Psikolojik İyi Oluş Ölçeği" kullanılarak
toplanmıştır. Veriler SPSS Windows 27 paket programı ile analiz edilmiştir. Veriler
sayılar, yüzde dağılımları ve aritmetik ortalama, standart sapma, iki grubun
tanımlayıcı özellikleri ki-kare (χ2) testi, Min-max değerleri ile karşılaştırılmıştır. İki
grup arasındaki veriler Bağımsız Gruplarda t Testi ve Ön test ve son test sonuçları ise
Bağımlı Gruplarda t Testi kullanılarak karşılaştırılmıştır. Araştırmada sanal gerçeklik
gözlüğü ile eğitim ve doğa videosu izletilen yaşlı bireylerin yaşlılığa uyum güçlüğü
puanında istatistiksel olarak anlamlı azalma, yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluş
puanında istatistiksel olarak anlamlı artış gözlenmiştir. Bu olumlu etkiler nedeniyle
yaşlı bireylere sanal gerçeklik gözlüğü ile Roy Adaptasyon Modeli temelli videolar
izletilmesi önerilmektedir.
Anahtar sözcükler: Roy Adaptasyon Modeli, Sanal Gerçeklik, Yaşlılarda
Uyum Güçlüğü, Yaşam Doyumu, Psikolojik İyi Oluş

Abstract:
This research was conducted to determine the effect of Roy adaptation modelbased virtual reality glasses application on adaptation difficulties, life satisfaction and
psychological well-being in the elderly using a randomized controlled experimental
method. The research was conducted with 50 elderly individuals in a nursing home in
Kocaeli province between April and June 2024. Elderly individuals who accepted the
research and had a Standardized Mini Mental Test score of 25 and above were
randomly divided into two groups. The elderly individuals in the experimental group
were watched educational videos and nature videos with virtual reality glasses, based
on the adaptation areas of the Roy Adaptation Model (physiological needs, selfconcept area, role function area, interdependence area), twice a week for four weeks.
Research data were collected using the "Personal Information Form", "Adjustment
Difficulty Assessment Scale in the Elderly", "Life Satisfaction Scale in the Elderly",
"Psychological Well-Being Scale in the Elderly". The data were analyzed with the
SPSS Windows 27 package program. Data were compared with numbers, percentage
distributions, arithmetic mean, standard deviation, descriptive characteristics of the
two groups, chi-square (χ2) test, and Min-max values. Data between two groups were
compared using t-test in independent groups, and pre-test and post-test results were
compared using t-test in dependent groups. In the study, a statistically significant
decrease was observed in the difficulty of adaptation to old age scores and a
statistically significant increase in life satisfaction and psychological well-being scores
of elderly individuals who were shown educational and nature videos with virtual
reality glasses. Due to these positive effects, it is recommended that elderly individuals
watch videos based on the Roy Adaptation Model with virtual reality glasses.
Keywords: Roy Adaptation Model, Virtual Reality, Adaptation Difficulty in
theElderly, Life Satisfaction, PsychologicalWell-Being