Cors-tr istasyonlarının 3 boyutlu tektonik hızlarının doğruluk analizi
Accuracy analysis of 3-dimensional tectonic speed of cors-tr stations
Yazar: AHMET DOĞAN DOĞRULUK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM KALAYCI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Uydu teknolojisinin gelişimi ile birlikte günümüzde uydularla konum belirleme sistemleri ve hassas nokta konumlama tekniği dikkat çekici bir konu haline gelmiştir. Tek bir GNSS alıcısının kullanıldığı PPP tekniğinde, uydu ve saat düzeltmelerinin kullanımıyla yüksek konum doğruluklarına ulaşılabilmektedir. Bu çalışmada tektonik açıdan büyük risk taşıyan ülkemizde, çevrimiçi olarak kullanılabilen CSRS-PPP servisi kullanılarak, istasyon konum sapmaları, istasyon hız analizleri ve oluşan sapmaların depremlerle ilgisi araştırılmıştır.
 TKGM tarafından yayınlanan 24 saatlik uydu gözlem verileri ayrıştırılıp değerlendirildikten sonra 141 istasyon için konum sapmaları hesaplanmıştır. Bölgesel incelemeler yapılarak, istasyonların ortak bir merkeze doğru hareket etmediği, sapma yönlerinin bölgesel olmadığı, sapma şiddetlerinin benzerlik gösterebildiği ve fay hatlarına yakın istasyonlarda genellikle daha şiddetli sapmalar oluştuğu ortaya konulmuştur. 
141 CORS-TR istasyonunda 18'i yatayda ve 17'si düşey konumda olmak üzere 35 istasyon için diğer istasyonlara göre daha fazla konum sapmaları tespit edilmiştir. Yatay yönlü maksimum konum sapması 5.14 cm ile HAT1 ve düşey yönlü maksimum konum sapması ise -19.1 cm ile çökme yönünde KNY1 istasyonunda meydana gelmiştir.
Konum sapması fazla olan 11 istasyon için geçmişe yönelik tekrarlı değerlendirilmeler yapılarak, KNY1, EDIR, MUR1, MUUS, SALH ve SEMD gibi istasyonlarda oluşan ve düzenli şekilde artan konum sapmaları tespit edilmiştir. Ayrıca EDIR, HAT1, DEIR, MUR1, SALH, SEMD, TUF1, YENC gibi istasyonlarda ise geçmiş zamanda oluşan bir etkiden dolayı oluşan konum sapmalarının devam ettiği görülmüştür. Ölçü tarihlerinde oluşan 4 ve üzeri şiddetli depremlerle konum sapması fazla olan istasyonlar çakıştırıldığında ise EDIR ve KNY1 istasyonlarında deprem dışında lokal bir etkiden dolayı, DEIR, YENC, DATC, HAT1, SALH, MUR1, MUUS ve SEMD istasyonlarında ise depremlerin konum sapmalarına yol açtığı ortaya konulmuştur.

Abstract:
Positional systems through satellites and precise point positioning technique have become a remarkable issue with the development of satellite technology. In the PPP technique utilizing a single GNSS receiver, high position accuracy can be achieved by using satellite and clock corrections. This research explored station position deviations, station speed analyzes and the relation of deviations with earthquakes by means of CSRS-PPP service which can be used online in our country that has a great risk in terms of tectonics.
After separating and evaluating the 24-hour satellite observation data published by TKGM, location deviations were calculated for 141 stations. Regional survey revealed that the stations did not move to a common centre, the deviation directions were non-regional, the deviation intensities might be similar, and more severe deviations generally occurred in the stations akin to the fault lines.
141 CORS-TR stations were identified to have more position deviations for 35 stations, 18 of them were horizontal and 17 of which were vertical compared to the other stations. The maximum horizontal deviation occurred in HAT1 station with 5.11 cm, while the maximum vertical deviation emerged in KNY1 station and collapse direction with -19.1 cm.
Repeated evaluations were made for 11 stations whose position deviations were high; moreover, the constantly increasing position deviations were detected in stations such as KNY1, EDIR, MUR1, MUUS, SALH and SEMD. Besides, the position deviations continue in stations such as EDIR, HAT1, DEIR, MUR1, SALH, SEMD, TUF1, YENC due to the effect experienced in the past. When 4 and more severe earthquakes occurring in measurement dates were overlapped with the stations having so many deviations, local effect except for earthquakes was found to result in position deviations in EDIR ve KNY1stations; whereas, earthquakes caused position deviations in DEIR, YENC, DATC, HAT1, SALH, MUR1, MUUS and SEMD stations.