Keman icrasında hicaz ailesi üzerine alıştırmalar
Exercises on the hijaz family in violin performance
Yazar: BORA DOĞU
Danışman: PROF. EROL DERAN
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Bilim Dalı / Türk Musikisi Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Keman, yaylı çalgılar ailesinin en küçük üyesidir. Batı kökenli bir çalgı olan
keman, yapısı ve sunduğu ses sahasının imkanları çerçevesinde günümüzde Batı
Müziği orkestralarında, Türk Müziği ve diğer dünya müziklerinin icrasında
kullanılabilmektedir. Türk Müziği'nin de keman, en önemli yaylı çalgılardan biri olup,
teknik ve duygusal ifade yeteneklerinin 18. yüzyıldan bu yana önemli bir evrim
geçirdiği görülmektedir. Günümüz Türk Müziği keman öğretim materyalleri
incelendiğinde, mevcut materyallerin icra seviyesine, yaş gruplarına, algı seviyesine
ve makamların icra tekniği konularına göre sınıflandırılmasında yetersiz kaldığı
görülmektedir. Bu durum, öğrencileri ve icracıları Batı Müziği keman metotlarını
kullanmaya yönlendirmektedir. Ancak bu durum, Türk Müziği keman icrası için
gerekli olan üslup ve tavır konularında yetersiz kalmaktadır. Bu bağlamda, bu
çalışmada Türk Müziği keman icrasına yönelik, kullanılan makamlar arasında en çok
eser bestelenen Hicaz makamı ailesi üzerine alıştırmalar oluşturulması amaçlanmıştır.
Hicaz, Hümayun, Uzzal ve Zirgüleli Hicaz makamlarını içeren Hicaz makamı ailesi
için her birine 6'şar alıştırma oluşturulmuş ve toplamda 24 alıştırma hazırlanmıştır.
Her alıştırma 16 ölçüden oluşmakta ve öğrenciler ile icracıların Türk Müziği keman
icrasında sıklıkla kullandıkları 2/4 (Nim Sofyan), 3/4 (Semai), 4/4 (Sofyan) ve 8/8
(Düyek) ritim kalıpları tercih edilmiştir. Alıştırmalar, Türk Müziği keman icrasında
öncü sayılan icracıların sıkça kullandıkları Detache, Legato yay teknikleri ve Çarpma
süsleme teknikleri refererans alınarak oluşturulmuştur. Hicaz ailesi için her makamın
Bolahenk, Kız Ney, Süpürde, Mansur akortlarında parmak pozisyon şemaları
oluşturulmuş ve ek bölümde, her makam için alıştırmaları pekiştirmek üzere yazılan
taksimler eklenmiştir.

Abstract:
The violin is the smallest member of the string instrument family. Originating
from the West, the violin, with its structure and the possibilities offered by its sound
range, is used today in Western music orchestras, Turkish music, and other world
music performances. In Turkish music, the violin is one of the most important string
instruments, and it has undergone significant evolution in terms of technical and
emotional expression abilities since the 18th century. Upon examining the current
Turkish music violin teaching materials, it is apparent that they fall short in
categorizing according to performance level, age groups, perception level, and topics
related to Turkish music modes and performance techniques. This situation leads
students and performers to use Western violin methods. However, this does not
sufficiently serve the necessary style and attitude for Turkish music violin
performance. In this context, this study aims to create exercises for the Hicaz mode
family, which is the most composed upon in Turkish music. For the Hicaz family,
which includes the Hicaz, Hümayun, Uzzal, and Zirgüleli Hicaz modes, 6 exercises
have been created for each, totaling 24 exercises. Each exercise consists of 16
measures and utilizes rhythm patterns frequently used by students and performers in
Turkish music violin performance: 2/4 (Nim Sofyan), 3/4 (Semai), 4/4 (Sofyan), and
8/8 (Düyek). The exercises are based on the work of pioneering performers in Turkish
music violin performance, incorporating techniques they commonly used in their
performances such as Detache, Legato bowing techniques, and the Çarpma
ornamentation technique. Finger position diagrams have been created for each mode
of the Hicaz family in Bolahenk, Kız Ney, Süpürde, Mansur tunings, and an additional
section includes improvisations (taksims) thought to reinforce the exercises for each mode.