Antik yazarlar ışığında eski Hellen ve Roma yeme-içme kültüründe kap-kacak kullanımı
Use of utensils in ancient Greek and Roman food and drink culture in the light of ancient authors
Yazar: FATMA BUSE AKKURNAZ
Danışman: PROF. DR. SUAT ATEŞLİER
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Klasik arkeoloji = Classical archeology

Özet:
Bu çalışma antik yazarların metinlerinde anlatılan, Eski Hellen ve Roma Dönemi yeme-içme kültüründe kullanılan kapların, kacakların, mutfak ve sofra gereçlerinin neler olduğunu belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Antik yazarların bahsettiği, hazırlama aşamasında ve tüketim aşamasında kap-kacak, mutfak ve sofra gereçleri kullanılan yiyecekler ve içecekler ele alınmış, kullanılan kap-kacak ve gereçler değerlendirilmiştir. Eserleri günümüze ulaşan antik yazarlar ile metinleri günümüze ulaşmayan, ancak başka antik yazarların bahsettiği yazarlar da çalışma kapsamında incelenmiştir. Antik yazarların orijinal metinleri üzerinde çalışma yürütülmüş, bu sayede kullanılan kapların, kacakların ve gereçlerin isimleri öğrenilmiş, ilgili kısımların çevirisi yapılarak tez içeriğine eklenmiştir. 

Yiyecekler; "Ana Yemekler", "Ekmekler ve Hamur İşleri", "Soslar, Salatalar ve Garnitürler", "Tatlılar", "Süt Ürünleri" gibi başlıklar altında ele alınmış, bu yiyeceklerin hazırlanması, servis edilmesi ve tüketilme aşamasında kullanılan kaplar, kacaklar ve gereçler form ve işlevlerine göre değerlendirilmiştir. İçecekler ise "Şaraplar" ve "Diğer İçecekler-Sıvılar" adı altında iki farklı başlıktan oluşmaktadır. Yeme-içme kültürü ile bağlantılı olarak "Gıdaları Depolama ve Saklama" ile "Yeme-İçme Kültürüne Yönelik Farklı İş Kolları" adı altında ayrı başlıklar açılmıştır. Yeme-içme kültürü ile ilişkili olan bu konular hakkında antik yazarların verdiği bilgiler ve kullanılan kap-kacaklar değerlendirilmiştir. 

Tezde incelenen yiyeceklerin ve içeceklerin antik tariflerine yer verilip, hazırlık aşamaları detaylıca ele alınırken, aynı zamanda, modern araştırmacıların, aşçıların, gurmelerin ve yazarların tarifleri ve denemeleri de kısaca anlatılarak karşılaştırılmıştır. Böylece, hazırlama aşaması ve tüketiminde kullanılan kap-kacakları, mutfak ve sofra gereçlerini bildiğimiz antik yiyeceklerin ve içeceklerin nasıl bir görünüme ve tada sahip olduğuna dair fikir oluşması hedeflenmiştir. 

Ayrıca, tezin sonuna "Bitkiler Sözlüğü" eklenmiş, böylece kaplarda, kacaklarda ve gereçlerde hangi bitkilerin işlem gördüğü hakkında toplu halde bilgi verilmiştir.  "Kap-Kacak ve Gereçler Sözlüğü" hazırlanmış, antik yazarların yeme-içme kültürü içinde anlattığı kapların, kacakların ve gereçlerin her biri ayrı başlık altında özetlenmiştir.  

Konunun daha iyi anlaşılması için tablolar hazırlanmış, antik yazarlarda geçen kaplar listelenmiş, hangi yazarın hangi yiyeceği veya içeceği anlatırken bahsettiği kap, kacak ve gereçler sıralanmıştır. Tezde işlenen kap-kacak, mutfak ve sofra gereçlerinin formlarının ve işlevlerinin daha iyi anlaşılması adına tez sonundaki Resimler kısmına çeşitli görseller eklenmiştir.

Abstract:
This study has been prepared in order to determine the pots, pans, kitchen and tableware used in the food and beverage culture of the Ancient Hellenic and Roman Periods, as described in the texts of ancient authors. Foods and beverages mentioned by ancient authors, in which pots and pans were used in the preparation and consumption stages are discussed. The pots and pans, kitchen and table utensils used in food and beverages were evaluated. Ancient authors whose works have survived to the present day and authors whose texts have not survived to the present day, but who were mentioned by other ancient authors, were also examined within the scope of the study. The original texts of the ancient authors were studied, and the names of pots and pans,  utensils used were learnt. The relevant parts of the original ancient texts were translated and added to the thesis. 

Foods were analysed under the headings of "Main Dishes", "Breads and Pastries", "Sauces, Salads and Garnishes", "Desserts", "Dairy Products". The pots and pans, utensils used in the preparation, serving and consumption of these foods were evaluated according to their form and function. Drinks consist of two different headings under the name of "Wines" and "Other Drinks-Liquids". In connection with the food and beverage culture, separate headings have been opened under the names of "Storage and Preservation of Food" and "Different Business Lines for Food and Beverage Culture". The information given by ancient authors on these topics related to food and beverage culture and the pots and pans  used were evaluated. 

The ancient recipes of the foods and beverages analysed in the thesis are included and the preparation stages are discussed in detail. At the same time, the recipes and food experiments of modern researchers, cooks, gourmets and writers are briefly described and compared. Thus, it is aimed to form an idea about the appearance and taste of ancient foods and beverages that we know the pots and pans, kitchen and table utensils used in the preparation stage and consumption.

In addition, a "Glossary of Plants" has been added at the end of the thesis, thus providing information about which plants were used in the processing of pots, pans and utensils.  A "Glossary of Pots, Pans and Utensils" has been prepared, and each of the pots, pans and utensils described by ancient authors in the context of food and drink culture has been summarised under a separate heading.  

For a better understanding of the subject, tables have been prepared and the pots mentioned in ancient authors have been listed. The pots, pans and utensils mentioned by which author when describing which food or drink are listed. For a better understanding of the forms and functions of the pots, pans, kitchen and table utensils described in the thesis, various visuals have been placed in the "Pictures" section at the end of the thesis.