Biliş üstü yönlendirmelerle zenginleştirilmiş açık uçlu deneylerin 6.sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına,biliş üstü becerilerine ve eleştirel düşünme eğilimlerine etkisi
The effects of open-ended experiments enriched with metacognitive directions on sixth year students' academic achievements, metacognitive skills and critical thinking disposition
Yazar: PINAR ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN TATAR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Açık uçlu öğrenme = Open-ended learning ; Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Deneyler = Experiments ; Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Öğrenmenin aktif bir süreç olduğu son yıllarda kabul gören bir olgudur. Öğrenciden bilginin elde edilmesi, kullanılması, bilgiyi inşa etmesi ve günlük hayata transfer edebilmesi kısacası öğrenme sürecini tasarlayıp yönetmesi beklenilmektedir. Bu sürece göz attığımız zaman öğrencinin bir takım zorluklarla baş başa kaldığı görülmektedir. Bu zorluklar arasında nasıl öğreneceğini bilememe, öğrenme sürecinin farkında olamama, kendi öğrenme sürecini denetleyememe, öğrenmesini değerlendirememe, bilgiyi organize edememe gibi bir takım içsel problemlerle karşılaştığı söylenebilir. Eğitimin her kademesinde öğrenciler bu ve buna benzer sorunlarla karşılaşmaktadır. Bu problemlerin çözümünde biliş üstü yönlendirmelerle yapılan açık uçlu deneylerin bir çözüm yolu olabileceği düşüncesinden hareketle bu çalışma gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada kullanılan araştırma yöntemi nicel ve nitel veri toplama yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma desendir. Araştırmanın nicel bölümünde ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel bölümünde ise durum çalışması esas alınmıştır. Uygulaması 10 hafta süren bu araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 yılında bir devlet ortaokulunun iki farklı sınıfında öğrenim gören 42 adet 6.sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Deney grubunda ünite öğretiminde araştırmacılar tarafından hazırlanan yedi çalışma yaprağı kullanılmıştır. Biliş üstü yönlendirmelerle zenginleştirilmiş açık uçlu deneylerin yer aldığı çalışma yapraklarıyla öğrencilerin bilişsel ve biliş üstü becerilerini geliştirmek amaçlanmıştır. Kontrol grubunda ise ders kitabında önerilen etkinlikler doğrultusunda öğretim yapılmıştır. Araştırmada nicel verileri toplamak için "Akademik Başarı Testi", "Biliş Üstü Ölçeği" ve "California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçları olarak; ünitenin öğretimi için kullanılan "Çalışma Yaprakları", "Öğrenci Bireysel Formu" ve "Görüşme Formu" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen nicel verilerin analizinde SPSS programı kullanılmış, bağımlı ve bağımsız gruplar için t testi yapılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinde betimsel analiz kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen sonuçlara göre deney ve kontrol grubu öğrencilerinin ön test-son test puanları arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Nitel verilerden elde edilen sonuçlar da öğrencilerin biliş üstü becerinin gelişim gösterdiğini ortaya koymaktadır. Biliş üstü yönlendirmelerle zenginleştirilmiş açık uçlu deneylerin öğrencilerin akademik başarılarını arttırdığı, biliş üstü düşünme becerilerini ve eleştirel düşünme eğilimlerini geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Fen öğretiminde açık uçlu deneylerin sıklıkla kullanılması ve öğrencilerin biliş üstü becerileri ve eleştirel düşünme eğilimlerinin geliştirilmesine yönelik öğretim uygulamaları yapılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Açık uçlu deney, Biliş üstü beceri, Eleştirel düşünme eğilimi.

Abstract:
It is an accepted phenomenon in recent years that learning is an active process. The student is expected to design and use the information, construct the knowledge and transfer it to daily life, in short, to design and manage the own learning process. When we look at this process, it is seen that the student has some difficulties. Among these difficulties, one can say that he has encountered a number of internal problems such as not knowing how to learn, not being aware of the learning process, not being able to control his own learning process, not being able to evaluate his learning process, and not being able to organize the information. At all levels of education, students face this and similar problems. This study was carried out with the idea that open-ended experiments conducted with metacognitive directions could be a solution for solving these problems.
In this study mixed method where both quantitative and qualitative methods are used together was used. In the quantitative part of the research, quasi-experimental design with pretest-posttest control group and case study in the qualitative part were based on. The participants of this study, which lasted for 10 weeks, consisted of 42 sixth grade students in two different classes of a state secondary school in 2016-2017. In the experimental group, seven worksheets prepared by the researchers were used. It is aimed to develop cognitive and metacognitive skills of students by using worksheets which have open-ended experiments enriched with metacognitive directions. In the control group, teaching was carried out based on the activities proposed in the textbook. In this study, "Academic Achievement Test", "Metacognition Scale", and "The California Critical Thinking Disposition Inventory" were used to collect quantitative data. As qualitative data collection tools used for teaching the unit "Worksheets", "Student Individual Form", and "Interview Form". In the analysis of the quantitative data, SPSS program was used, and t-test was performed for dependent and independent groups. Descriptive analysis was used in the qualitative data of the study.
According to the results obtained from the quantitative data, a significant difference was found between the pre-test and post-test scores of the experimental and control group students. The results obtained from the qualitative data reveal that students' metacognitive skills increase. It has been concluded that open-ended experiments enriched with metacognitive directions improve students' academic achievement, develop metacognitive skills and critical thinking dispositions. It is recommended that open-ended experiments are frequently used in science education and teaching practices should be done to improve students' cognitive skills and critical thinking dispositions.
Keywords: Open-ended experiment, Metacognitive skill, Critical thinking disposition.