Demir nanopartikül destekli NNN tipli ligand ile rutenyum(II) kompleksinin sentezi ve transfer hidrojenasyon uygulamaları
Synthesis and transfer hydrogenation reaction of iron nanoparticle backed NNN type ligand with ruthenium(II) complex
Yazar: SEDAT EMİR
Danışman: PROF. DR. ESİN İSPİR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Endüstriyel önemi bulunan birçok kimyasal maddenin üretilmesinde, reaksiyonun hızlandırılması ve yüksek verimlilikte ürün elde edilmesinde katalizör kullanılmaktadır. Organik maddelerin sentezi için kullanılan geçiş metal merkezli katalizörler farklı metal içeriğine sahip olduğu gibi, metalin çevresini saran farklı organik yapı içeren türevleri de bulunmaktadır. Etkin katalizör yapılarında metalin çeşidi ile birlikte organik iskeletin katalizlemeye olan etkisi literatürde yoğun çalışma alanı içerisinde bulunmaktadır. Rutenyum metal merkezli homojen ve heterojen katalizörlerin transfer hidrojenasyon çalışmaları da katalizör çalışmaları arasındadır. Transfer hidrojenasyon reaksiyonlarının yüksek reaksiyon verimi göstermesinden dolayı bu konuda yapılan çalışmaların literatürde hızla ilerlemesine olanak sağlamaktadır. 
Bu nedenle bu tezde NNN temelli organik iskelete sahip homojen ve heterojen (demir destekli) rutenyum kompleksinin hazırlanarak bu katalizörün transfer hidrojenasyon reaksiyonundaki katalitik aktiviteleri kıyaslanarak araştırılmıştır. Bu tez kapsamında ticari olarak ulaşılması kolay olan 3-hidroksipridin bileşiğinden bilinen temel sentez yöntemleri ile 3-hidroksipiridindialdehit bileşiği üzerinden dimin ligandı sentezlenmiştir. Bu ligandın homojen ve demir destekli heterojen katalizörleri sentezi gerçekleştirilmiş olup bir seri keton üzerinde transfer hidrojenasyon çalışmaları yapılmıştır. Sentezi gerçekleştirilen ligant ve komplekslerin yapı aydınlatılması için SEM, EDX, IR ve UV analizleri kullanılmıştır. Ayrıca transfer hidrojenasyon reaksiyonundaki dönüşümleri GC ( Gaz Kramotoğrafisi) ile tespit edilmiştir.

Abstract:
The catalysts are used in order to exalerate the reaction and obtain highly efficient yield while producing many industrially significant chemicals. Transition metal catalysts used in the synthesis of organic materials have derivatives in different structures around the metal. In the literature, there are so many studies conducted on the kind of metal and the affect of organic structure on catalysis in effective catalyst structures. Among those, there are also studies on transfer hydrogentaion of homogenous and heteregenous ruthenium metal catalysts. Because of the fact that the transfer hydrogenation reaction result in high efficient yield, they pave the way for studies conducted on this issue.
Therefore, NNN based homogeneous and heteregenous ruthenium complexes were prepared and their catalytic activity was examined in transfer hydrogenation reactions. In the present study, diimine ligand was synthesized from easily accessible 3-hydroxypyridine compound with basic synthesis methods and through 3-hydroxypyridinealdehide compound. The iron-backed homogeneous and heteregenous catalysts of this ligand was synthesized and transfer hydrogenation studies were conducted on a series of ketones in order to illuminate the structure of synthesized ligands and complexes, SEM, EDX, IR and UV were used. Besides, their conversionin transfer hydrogenation reactions was detected through GC.