Çamlıdere (Ankara kuzeybatısı) yöresi volkanik kayaçlarının petrolojisi ve jeokimyası
Petrology and geochemistry of volcanic rocks from çamlidere district, northwest Ankara
Yazar: ELİF VAROL MURATÇAY
Danışman: PROF. DR. ABİDİN TEMEL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Ankara KB'sında, Galatya Volkanik Bölgesi içerisinde yeralan, Çamlıderebölgesindeki, volkanik kayaçların mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özellikleri incelenmiş,volkanizmanın kökeni ve oluşumunda etkili olan süreçlere açıklık getirilmeye çalışılmıştır.Piroklastik ürünler ile riyolitik, andezitik, trakitik, dasitik, bazaltik bileşimdeki lav/dom'lardan oluşanvolkanikler, Erken-Orta Miyosen (22,4-14,5) döneminde oluşmuştur. Çalışma bölgesiningüneyinde yaygın olarak gözlenen sedimanter birimlerin, volkanik birimlerle grift olduğugörülmekte ve bunların volkanizmayla eş yaşlı olduğu düşünülmektedir.Sadece bazaltik volkanitlerde gözlenen olivin minerali, riyolitik ve dasitik volkanitlerde gözlenenkuvars minerali dışında, kayaçlarda yaygın olarak plajiyoklaz, amfibol, biyotit ve opak minerallergörülmektedir. Fenokristallerde gözlenen, normal zonlanmayla birlikte, ters ve salınımlızonlanmanın varlığı, plajiyoklaz ve piroksen minerallerindeki volkan camı kapanımları, bukayaçları oluşturan magmaların, fraksiyonel kristalleşme ve magma karışımı gibi süreçlerlegelişimini tamamladığını düşündürmektedir.Jeokimyasal incelemeler sonucunda, bölgedeki volkanik kayaçların trakibazalt, bazaltiktrakiandezit, trakit, trakiandezit, andezit, dasit ve riyolit bileşiminde oldukları ve hem alkali, hemde kalkalkali özellik gösterdikleri belirlenmiştir. Çamlıdere volkanitlerinin, iz element, nadir toprakelement ve Sr-Nd izotop çözümlemeleri sonuçlarına dayanarak, OIB-benzer zenginleşmiş birlitosferik kaynaktan türediği ve bu kayaçların oluşumunda, fraksiyonel kristalleşmenin yanında,magma karışımı, dalma-batma ve/veya kabuksal kirlenme süreçlerinin de etkili olduğugörülmektedir.Anahtar kelimeler: Çamlıdere, jeokimya, piroklastik, lav/dom, fraksiyonel kristalleşme, magmakarışımı, alkali-kalkalkali volkanizma, dalma-batma, kabuksal kirlenme.Danışman: Prof.Dr. Abidin TEMEL, Hacettepe Üniversitesi, Jeoloji Mühendisliği Anabilim Dalıi

Abstract:
In this study, mineralogical-petrographical and geochemical characteristics of the volcanic rocks ofÇamlıdere region, located in NW of the city of Ankara, in Galatean Volcanic Province, wereexamined and the origin and processes which were effective in the formation of volcanism weretried to be clarified.The volcanites that are composed of rhyolitic, andesitic, trachytic, dacitic, basaltic lava-domes andpyrolastic deposits developed at Early-Middle Miocene (22,4-14,5). It is thought that thesedimantary rocks observed widely in S of Çamlıdere region, are coeval with the volcanism.Except the pyroxene, was observed only in basaltic volcanites and the quartz, was observed inrhyolitic and dacitic volcanites, all the volcanites consist predominantly of plagioclase-amphiboles-biotites and oxides. The presence of both normally and reverse, oscillatory zoned phenocrystsand glass inclusions in plagioclase and pyroxene phenocrysts suggest that magma which formedthe volcanic rocks have been evolved by processes such as the fractional crystallisation andmagma mixing.With the result of geochemical examinations, the volcanic rocks present in this region, aretrachybasalt, basaltic trachyandesite, trachyte, trachyandesite, andesite, dacite and rhyolite andshowing alkaline and calcalkaline volcanism characteristics. The results of trace , rare earthelement and Sr-Nd isotopic data indicate that Çamlıdere volcanic rocks can be derived from anOIB-like enriched lithospheric mantle source and besides the fractional crystallization, the magmamixing, the subduction and/or crustal contamination was effective in the formation of these rocks.Key words: Çamlıdere, geochemistry, pyroclastic, lava-dome, fractional crystallization, magmamixing, alkaline-calcalkaline volcanism, subduction, crustal contamination.Advisor: Prof.Dr. Abidin TEMEL, Hacettepe University, Department of Geological Engineeringii