Merkezi sınavların okul kültürüne yansımalarının değerlendirilmesi
Evaluating the reflections of high stakes tests on school culture
Yazar: SİBEL YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. TUNCER BÜLBÜL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kültür = Culture ; Okul kültürü = School culture ; Seçme sınavı = Entrance examination ; Sınav = Examination ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Üniversite giriş sınavları = University entrance examinations

Özet:
Bu araştırmanın amacı merkezi sınavların, ortaöğretim kurumlarının kültürüne yansımalarını kültürel biçimler, değerler ve temel varsayımlar düzeylerinde; davranışlar, iç paydaşlarla ilişkiler ve çevre ile ilişkiler boyutlarında yönetici, öğretmen ve veli görüşlerine dayanarak belirlemektir. Bu araştırmada, nitel yöntem kullanılmış ve araştırma deseni olarak bütüncül çoklu durum deseni seçilmiştir. Araştırmanın verileri altı farklı okuldan yirmi dört kişi ile gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilmiştir.
Çalışmada, merkezi sınavlarla ilgili gerçekleşen son değişiklikleri de kapsayacak biçimde merkezi sınavların okulun amaç ve hedefleri, yönetim anlayışı, okuldaki başarıya yönelik değerler, yönetici-öğretmen, öğretmen-öğretmen, öğretmen-öğrenci, öğrenci-öğrenci arasındaki ilişkiler ve okul çevre ilişkileri üzerindeki etkilerine ilişkin sorular yöneltilmiştir. Çalışmada toplanan veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular merkezi sınavların meslek liseleri dışındaki ortaöğretim kurumlarında rekabet kültürü meydana getirdiğini ve bu durumun okullardaki öğrencilerin ruhsal durumlarına ve davranışlarına yansıdığını göstermektedir. Toplumun beklentileri öğretmenlerin üzerinde baskı ve stres oluşturduğundan, öğretmenlerin öğretim ve ölçme-değerlendirme süreçlerini merkezi sınavlara uyumlu hale getirdiği, çok fazla özveride bulundukları, kendilerini yorgun ve tükenmiş hissettikleri anlaşılmaktadır. Merkezi sınavlarla ilgili gerçekleştirilen düzenlemelerin çok sayıda öğrencinin temel liselere geçiş yapması ile sonuçlandığı, okulda açılan destekleme ve yetiştirme kurslarında dershanelerin model alındığı ifade edilmektedir. Öğrencilerin ortaöğretim ve yükseköğretim programlarını tercih ederken ilgi ve yeteneklerinden çok merkezi sınav sonuçlarına göre hareket ettikleri belirtilmektedir. 	Araştırma sonuçlarından, Türkiye'de yükseköğretime geçişte uygulanan merkezi sınavların okulların kültürleri üzerinde olumsuz sonuçlara yol açtığı anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Merkezi Sınavlar, Örgüt Kültürü, Okul Kültürü, Ortaöğretimden Yükseköğretime Geçiş Sistemi

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the reflections of high stakes tests on the cultures of secondary schools, in terms of artefacts, values and basic assumptions focusing on the cultural aspects of personal behaviour, interpersonal relations and relations with the community based on the opinions of principals, teachers and parents.  This research has used the qualitative method and multiple case holistic design. 
In this study, questions regarding the effects of high stakes tests on the objectives, administration styles, values for success, interpersonal relations in the schools, and the relations of the school with the local community were asked. The data obtained has been subjected to descriptive analysis. The findings show that high stakes tests result in competitive cultures in the secondary schools except for the vocational and technical schools, affecting the psychology and behaviours of the students negatively. Teachers have stated that they adapt their educational practices to the high stakes tests, and they make self-sacrifice. In addition, the interviewees have noted that the last changes related to the high stakes tests resulted in the transition of students to the private schools, and that the system of the private teaching institutions is taken as a model for the organization of the free courses in schools. It is found out that students decide their higher education programs according to their performances in the high stakes tests, which trivializes their skills and interests. 

Keywords: High Stakes Tests, Organizational Culture, School Culture, The System of Transition to Higher Education.