Lokal ileri evre rektum kanserli hastalarda neoadjuvan kemoradyoterapi öncesi ve sonrası PET-BT: evreleme, tedavi cevabı değerlendirmede yüksek rezolüsyonlu pelvik MR, Ki-67 ve GLUT1 ile korelasyon
PET-CT imaging in patients with locally advanced rectal cancer before and after the neoadjuvant chemo radiotherapy: staging, evaluation of treatment response with high resolution pelvic MRI, and correlation with Ki-67 and GLUT1
Yazar: MURAT KOÇ
Danışman: PROF. DR. GMZE ÇAPA KAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Flüor = Fluorine ; Kemoterapi-adjüvant = Chemotherapy-adjuvant ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Monosakkarid nakil proteinleri = Monosacchoride transport proteins ; Neoplazm evreleri = Neoplasm staging ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Pozitron emisyon tomografi = Positron-emission tomography ; Rektal neoplazmlar = Rectal neoplasms ; İmmünohistokimya = Immunohistochemistry

Özet:
Amaç: Lokal ileri evre rektum kanserlerinde (LİRK) neoadjuvan kemoradyoterapi cevabı değerlendirmede PET-BT'den elde ettiğimiz SUV parametrelerinin; pelvik MR ve patoloji sonuçlarıyla oluşturulan alt grublardaki ayırma güçünü ve immünohistokimyasal boyalar olan Ki-67 ve GLUT1 ile korelasyonu olup olmadığını araştırmayı amaçladıkYöntem: Kasım 2009-Şubat 2012 tarihleri arasında biyopsi ile rektum kanseri tanısı almış, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEÜTF) Nükleer Tıp bölümünde evreleme ve tedavi cevabı için iki kez F-18 FDG PET/BT çekimi yapılan 29 hasta çalışmaya dahil edildi. Tedavi öncesi (TÖ), Tedavi sonrası (TS) SUV değerleri (erken ve geç SUVmaks-ort, LBM SUVmaks-ort, tümör/karaciğer (T/KC) SUV, retansiyon oranları (RO) ve ?SUVmaks hesaplanmıştır. Patolojik evre, patolojik tam cevap, tümör regresyon (TRG) dereceleri ve MR (TÖ-TS) evreleme verileriyle oluşturulan alt grublarda SUV değerleri karşılaştırılmıştır. Biyopsi ve cerrahi materyale Ki-67 ve GLUT1 ile immünohistokimyasal boyamaları yapılarak boyanma oranları ile SUV değerleri arasındaki korelasyona bakılmıştır.Bulgular: TS tümörden hesaplanan SUV parametreleri genel olarak TÖ göre azalmıştı (p<0.001). Geç görüntülerden elde edilen tüm SUV parametreleri erken görüntülerdeki tüm SUV parametrelerinden yüksek olarak saptandı (p<0.001).Patolojik tam cevap varlığı, TRG, makroskopik tümör varlığı, belirgin fibrozis varlığı, TÖ MR'a göre patolojik T evre gerilemesi, TÖ MR'a göre patolojik N evre gerilemesi, TÖ-TS MR'a göre T evre gerilemesi, TÖ-TS MR'a göre N evre gerilemesi olacak şekilde 8 farklı grup oluşturuldu.TRG değerleri açısından 3 gruba ayrıldığında; TRG1 12 (%41), TRG2 10 (%35), TRG3 7 (%24) hasta vardı. TRG göre oluşturulan 3 grup için TSg T SUVort/KC SUVort (p:0.047) ve LBM TSg T SUVort (p:0.036) değerleri arası fark anlamlı saptandı. Tam cevap olan 5 (%17), tam cevap olmayan 24 (%83) hasta vardı. TSg SUVmaks-ort, LBM TSg SUVmaks-ort ve T/KC erken ve geç değerlerinde istatiksel anlamlı fark saptandı. Makroskopik tümör görülen 17 (%59), makroskopik tümör olmayan 12 (%41) hasta vardı. TSg T SUVort, LBM TSg T SUVmaks-ort değerleri makroskopik tümör olmayan grupta istatiksel anlamlı olacak şekilde düşüktü. T/KC değerleri açısından bakıldığında ise hem erken hem geç görüntülerde fark istatiksel olarak anlamlı idi. Patolojik olarak cerrahi materyalde belirgin fibrozis rapor edilen 22 (%76) hasta, belirgin fibrozis izlenmeyen 7 (%24) hasta vardı. SUV parametreleri açısından TSg T SUVmaks (p:0.047) ve LBM TSg T SUVort (p:0.047) değerleri fibrozisin belirgin olduğu grupta istatiksel anlamlı düşük hesaplanmıştır. Diğer gruplarda SUV değerleri açısından istatiksel anlamlı fark saptanmadı.TS erken görüntülerde elde edilen TS T SUVmaks, TS T SUVort, TS T SUVort-maks/KC SUVort, LBM T SUVmaks-ort değerleri TS Ki-67 değerleri ile orta düzeyde korele idi. TS T SUVort/KC SUVort TS GLUT1 ile de orta derecede korelasyon gösteriyordu.Sonuç: LİRK hasta grubunda neoadjuvan KRT cevabı değerlendirmede F-18 FDG PET-BT etkili bir yöntemdir. Tedavi cevabı değerlendirmek için kullanılacak SUV parametreleri içersinde en önce anlamlı sonuçlar tümör/karaciğer oranları ile oluşan değerlerdir. Daha sonra LBM SUV değerleri anlamlılık kazanmaktadır.TS Ki-67 pozitifliği ile SUV değerleri korele bulunması SUV değerinin iyi bir metabolik gösterge olduğunu teyit etmektedir. TS GLUT1 ile TS T/KC oranlı SUV değerlerinin korelasyon göstermesi de; tedavi cevabı değerlendirmede T/KC oranının SUV parametreleri içersinde metabolik aktiviteyi daha doğru gösterdiğini düşündürmektedir.Anahtar Kelimeler: F-18 FDG PET-BT, SUV değerleri, LİRK, Ki-67, GLUT1.

Abstract:
Aim: We investigated the correlation between the SUV parameters, pelvic MRI and histopathology in patients with locally advanced rectal cancer (LARC) with PET-CT before and after the neoadjuvant chemo radiotherapy (CRT). We also looked for the correlation between PET-CT parameters, Ki-67 and GLUT1.Methods: 29 patients diagnosed as LARC with biopsy between November 2009 and February 2012 were included in our study. Patients were referred to Department of Nuclear Medicine for staging and evaluation of treatment response. SUV parameters obtained from PET-BT for early and delayed images before (BT) and after (AT) treatment (early and delayed SUVmax-average, LBM SUVmax-average, tumor/liver (T/L) SUV and retention ratios, ?SUVmax) were calculated. Pathological staging, pathological complete response, tumor regression grade (TRG) and MRI (BT and AT) results were compared in subgroups. Immunohistochemical staining with Ki-67 and GLUT1 were performed on biopsy and surgery specimens. Correlation between staining ratios and SUV were also investigated.Results: AT SUV parameters were generally decreased comparing with BT SUV parameters (p<0.001). All SUV parameters in delayed scans were higher than early scans both AT and BT images (p<0.001).Eight different groups were generated according to the pathological complete response, TRG, the presence of macroscopic tumor, the presence of significant fibrosis, T staging regression compared with BT MRI, pathological N staging regression compared with BT MRI, T staging regression with BT-AT MRI, pathological N staging regression with BT-AT MRI. When we classified the patients according to the TRG; there were 12 (%41) patients with TRG1, 10 (%35) patients with TRG2, 7 (%24) patients with TRG3. There was significant difference in AT delayed T SUVaverage / L SUVaverage (p: 0.047) and LBM AT delayed T SUVaverage (p: 0.036) between three groups.There were 5 (17%) patients with complete response and 24 (83%) patients with non-complete response. There was significant difference in AT delayed SUVmax-average, LBM AT delayed SUVmax-average and T/L ratios between early and delayed scans. There were 17 (%59) patients with macroscopic tumor and 12 (%41) patients with non-macroscopic tumor. ATdelayed T SUVaverage, LBM ATdelayed T SUVmax and LBM ATdelayed T SUVaverage were significantly lower in the patients with non-macroscopic tumor. There was significant difference in T/L SUV values between AT and BT images in both early and delayed scans.There were 22 (%76) patients with significant fibrosis and 7 (%24) patients without significant fibrosis in the pathologic surgical specimen. ATdelay T SUVmax (p: 0.047) and LBM ATdelay T SUVaverage (p: 0.047) were calculated as significantly lower in the patients with significant fibrosis. There was no significant difference in SUV parameters in the other groups.AT T SUVmax, AT T SUVaverage, AT T SUVaverage/L SUVaverage, AT T SUVmax/L SUVaverage, LBM T SUVmax and LBM T SUVaverage in the AT early scan and AT Ki-67 values were moderately correlated. AT T SUVaverage/L SUVaverage, AT T SUVmax/L SUVort values and AT GLUT1 were also moderately correlated.Conclusion: PET-CT is an effective method for assessing the response to neoadjuvant CRT in the patients with LARC. The most significant parameter for assessing treatment response between SUV parameters is tumor/liver ratios. LBM SUV values may have a role to evaluate effectiveness of therapy.Since a significant correlation between AT Ki-67 and SUV values was found, it showed that SUV value is a good metabolic indicator. Because AT GLUT1 and AT T/L ratio were correlated, we thought that T/L ratio might reflected the rate of metabolic activity more accurately than the other SUV parameters in the assessment of treatment responseKey words: F-18 FDG PET-CT, SUV values, LARC, Ki-67, GLUT1.