Fotoğrafta acı kavramının tasviri üzerine ikonografik çözümlemeler
Iconographic analysis on the depiction of pain concept in photography
Yazar: SEBLA SELİN OK
Danışman: DOÇ. ÇETİN ERGAND ; DOÇ. SEÇKİN TERCAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı / Fotoğraf Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2015
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Acı kavramı = Painful concept ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Tasvir = Description ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Çalışmamın kapsamı; insan varoluşunun önemli bir parçası olan acının bir
temsil biçimi olarak ikon olmuş ya da ikonlaştırılmış fotoğraflar, fotoğrafçılar ve
konular üzerinden irdelenmesidir. İkonografi, günümüzde seküler alanı da içine
almaktadır ve fotoğraflar yoluyla, ikon inşası sanatçının mülkiyetine girmiştir demek
mümkündür. Yapılan anlamlandırmalarla, tarihi bağlamın etkisiyle, servis edilme
şekilleriyle, fotoğrafçının eleştirel dili, kendi bedeniyle ortaya koyduğu işlerle ve
fotoğrafçıların kendi yaşam öykülerinin de etkisiyle; fotoğraflar, fotoğraflandıkları
anın "gerçekliklerinden" başka bir yaşama kavuşabilmekte, kozmik nesnelere
dönüşebilmektedir. Fotoğrafa içkin konulardan olan fotoğraf-"gerçek" ilişkisi,
"içeriden", "dışarıdan" bakış konuları, fotoğrafçının acıya ilişkin tutumu ve söylem
oluşturma yolları ele alınmıştır. İzleyiciyi içsel sorgulamaya çağıran ve gözetleyen
gözetlenen konumlara dikkat çeken fotoğraflar, fotoğrafın çekildiği anla
fotoğrafçının hesaplaşması yolunu, yani içeriye bakışı mümkün kılabilmektedir.
İçeriye bakış, günümüzdeki yaygın gösteri toplumu durumu nedeniyle, önemli bir
ahlaki sorumluluktur. Diğer bir ahlaki sorumluluk da, fotoğrafların kimin adına, ne
için çekildiğinin ve nasıl servis edildiğinin soruşturulmasıdır. Bu ahlaki
sorumlulukları yerine getirebilmenin etkin yollarından biri de, bugün ikon değeri
taşıyan acıya ilişkin görüntüler üzerinden tartışma yürütebilmektir.
Fotoğraflar acının kolektif hafızasını inşa edebilirler mi? sorusu ve fotoğrafın
belleğindeki acının ne olduğu, nasıl ikonik değer kazandığı sorularının ipuçları
fotoğrafın ve izleyicinin hafızasında gizlidir. Fotoğraflar izleyicinin kendi
gerçekliğinde yaşadığından, kime göre ve neye göre hafıza oldukları tartışmalıdır,
çelişkisiz yekpare bir kolektif hafızadan sözetmek mümkün değildir. Fotoğraf,
anlamın peşini bırakmayan kişisel bir dışavurumdur. Farklı öyküler ve deneyimler
içerdiği veya yarattığı için sorgulama olanağı sağlayabilen minyatür "gerçekler" ve
görsel simülasyonlardır. İzleyiciyi rahatsız ederek, toplumsal kabulleri sorgulatan
fotoğraflar, "ötekileştirme"ye karşı izleyiciyi uyanık tutarken, yüzleşme ve
sorumluluk almayı da sağlayabilen eleştiri metinleridir.
Anahtar Kelimeler: Fotoğraf, Acı, İkon, Gerçek ve Bellek.

Abstract:
The scope of my thesis work is to examine pain which has been a part of
human existence, through photographs, photographers and incidences that have
become icons or iconized. Today, iconography also grasps that which lies within the
secular arena and it is possible to say that the construction of icons has become a
property of the artist through photographs. Through interpretations, the impact of the
historical context, different ways they are presented, the criticizing language of the
photographer, the works he/she has created using all of his/her body and through the
impact of the photographers' own memoires, the photographs may assume a different
life than the "realities" of the moment they were taken, and may become cosmic
objects. The photograph-"reality" relationship which is among the topics related to
the photograph; the topics of outlook from the "inside" and "outside"; the approach
of the photographer vis-a-vis pain; and his/her ways to create a context have been
examined in this work. Photographs which invite the spectator to indulge in inner
query and draw attention to the observer and the observed orientations, make it
possible for the photographer to get even with the moment the photograph was taken,
to look at his/her inner self. Looking at the inner self is an ethical responsibility due
to the widespread show society situation prevalent today. Another ethical
responsibility is to investigate in whose name the photographs are taken, and why,
and how they are presented. One of the effective ways to carry out these ethical
responsibilities is to involve in discussions over the images on pain which today
carry iconic value.
The clues to questions such as Can photographs construct the collective
memory of pain; What is the pain in the photograph's memory? How it gains iconic
value? are hidden in the memory of the photograph and the spectator. Because
photographs live in the spectator's own reality, to whom or what they become
memory is questionable and it is not possible to talk about a monolithic collective
memory devoid of contradiction. Photograph is a personal expression that does not
cease to follow meaning. Because it consists of and creates different stories and
experiences, it is miniature "reality" and a visual simulation that makes it possible to 
VII
approach it with a questioning eye. Photographs which disturb the spectator and
question social recognitions, keep the spectator awake as to "alienation" and they are
criticizing texts which enable confrontation and responsibility assuming.
Key Words: Photograph, Pain, Icon, Reality and Memory