Edirne Merkez ilçesinde vektöriyel öneme sahip sivrisinek (Diptera:Culicidae) türlerinin araştırılması
Investigation of mosquito (Diptera:Culicidae) species with vectorial importance in the Central district of Edirne
Yazar: ZAFER ŞAKACI
Danışman: PROF. DR. YILMAZ ÇAMLITEPE
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Edirne; önemli nehirlerin üzerinde yer alan, sıklıkla su baskınlarına maruz kalan, çeltik tarımının yaygın olarak yapıldığı bir ildir. Gerek adı geçen faktörler, gerekse de sahip olduğu iklim yapısı nedeniyle, çoğu sivrisinek türünün rahatlıkla üreyebileceği ve bölgeye girmesi olası çoğu yeni türün rahatlıkla yerleşebileceği faktörleri de barındırmaktadır. Diğer yandan Edirne ili Türkiye'nin en önemli kuş göç yollarından biri üzerinde bulunmaktadır; ayrıca, Ortadoğu, Asya ve Afrika'dan gelen kaçak göçmenlerin Avrupa'ya çıkış kapısı konumundadır. Bütün bu etmenler, Edirne'yi, ülkemizin sivrisinek aracılı hastalıklar açısından en riskli illerinden biri konumuna getirmektedir. Bu çalışma, Edirne merkez ilçesindeki önemli vektör sivrisinek türlerinin tespiti amacıyla yapılmıştır. Çalışma Temmuz 2017-Temmuz 2018 tarihleri arasında yürütülmüştür. Farklı sivrisinek türleri açısından uygun olabileceği saptanan alanlarda sivrisinekler toplanmıştır. Bu amaç için; terk edilmiş bina içleri, kümes-ahır içleri, tuvaletler ve benzeri nemli iç mekanlarda ağız aspiratörleri ile gündüz dinlenmesindeki veya kışlamaya geçişteki sinekler toplanmıştır. Diurnal türler, nemli ağaçlıklı alanlarda, diz veya şort altı tül tozluk kullanmak koşuluyla, vücuda gelenlerin yine ağız aspiratörleriyle yakalanmasıyla toplanmıştır. Ayrıca, uygun alanlarda larva kontrolleri de gerçekleştirilmiş ve toplanan larvalardan yine laboratuarda ergin sinek çıkışları sağlanmıştır. Özellikle şu ana kadar Trakya Bölgesi'nde yedi lokalitede saptanan Aedes albopictus türünün varlığının tespiti için ovitraplar kurulmuştur. Yine, sıtma açısından risk arz eden Anopheles türlerinin tespiti için larva ve ergin örneklemeleri yapılmıştır. Bazı lokalitelerden toplanan Anopheles maculipennis tür kompleksi üyelerinden seçilen bazı doymuş dişi sivrisinekler yumurtlatılmıştır. Çalışma sonucunda 5 cinse ait 13 tür saptanmıştır. Elde edilen 3141 dişi ve 292 erkek sivrisineğin; Anopheles maculipennis kompleks (s.l.) (Anopheles sacharovi hariç) Meigen, Anopheles maculipennis s.s. Meigen, Anopheles messeae Falleroni, Anopheles sacharovi Favre, Aedes caspius Pallas, Aedes geniculatus Olivier, Aedes rusticus Rossi, Aedes vexans Meigen, Culex pipiens kompleks (s.l.) Linnaeus, Culex theileri Theobald, Culiseta annulata Schrank, Culiseta longiareolata Macquart ve Uranotaenia unguiculata Edwards türleri olduğu tespit edilmiştir. Ae. albopictus türünün yumurta, larva ve erginlerine rastlanmamıştır. Sıtmanın Türkiye'deki birincil vektörü olan An. sacharovi türüne ise üç lokalitede rastlanmıştır. Elde edilen verilere göre; Ae. caspius, An. maculipennis kompleks (s.l.) ve Cx. pipiens kompleks (s.l.) en baskın türlerdir. Önümüzdeki yıllarda Ae. albopictus türünün de popülasyona katılma olasılığı çok yüksek görülmektedir. Bütün bu veriler, Edirne ili için organize bir sivrisinek mücadele programına olan gereksinimi açıkça ortaya koymaktadır.

Abstract:
Edirne has a widespread paddy farming, and is frequently exposed to frequent floods as it is located on major rivers. Due to the aforementioned factors, but also due to the climate structure, most mosquito species can easily reproduce and most of the new or invasive species can easily be settled down in the city. The region is also situated on one of Turkey's most important bird migration routes; Moreover, the city is the gateway to Europe for illegal immigrants from the Middle East, Asia and Africa. All these factors make Edirne one of the most risky illusions of our country in terms of mosquito-borne diseases. This study was carried out in order to determine important vector mosquito species in the central district of Edirne. The study was carried out between July 2017–July 2018. Mosquitoes have been collected in areas determined to be suitable for different mosquito species. For this purpose; samples were collected from abandoned building interiors, poultry and barn interiors, toilets and similar damp interiors with mouth aspirators during the daytime resting or diapose in the winter. In addition, larval inspections were also carried out in suitable areas and adult flies were reared from the collected larvae in the laboratory. In particular, ovitraplas have been established for the detection of the presence of the Aedes albopictus strain, which has been detected in seven localities in the Thrace Region so far. Moreover, larval and adult samples were taken for the detection of Anopheles species which are at risk for malaria. Some engorged females of the Anopheles maculipennis complex collected from selected locations made to lay eggs. A total of 13 species within 5 genera were determined. The results demonstrated that a total of 3141 females and 292 males were belong to Anopheles maculipennis complex (s.l.) (except Anopheles sacharovi) Meigen, Anopheles maculipennis s.s. Meigen, Anopheles messeae Falleroni, Anopheles sacharovi Favre, Aedes caspius Pallas, Aedes geniculatus Olivier, Aedes rusticus Rossi, Aedes vexans Meigen, Culex pipiens complex (s.l.) Linnaeus, Culex theileri Theobald, Culiseta annulata Schrank, Culiseta longiareolata Macquart and Uranotaenia unguiculata Edwards. Eggs, larvae and adults of Ae. albopictus were not found. An. sacharovi is found in three localities which is the primary vector of malaria in Turkey. The dominant species in the research area were Ae. caspius, An. maculipennis complex (s.l.) and Cx. pipiens complex (s.l.). In the coming years, the likelihood of joining the population of Ae. albopictus is very high. All these data clearly demonstrate the need for an integrative and well organised mosquito fighting programme for the province of Edirne.