Fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenme stilleri ve bilişüstü öğrenme stratejilerinin incelenmesi
Study on the learning styles and metacognitive learning strategies of prospective science teachers
Yazar: GAMZE GÜÇLÜ
Danışman: PROF. DR. FİKRİYE KIRBAĞ ZENGİN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişüstü stratejiler = Metacognitive strategies ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Öğrenme stilleri = Learning styles ; Öğrenme stratejileri = Learnin strategies

Özet:
Bu araştırmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının sahip oldukları öğrenme stillerini ve kullandıkları bilişüstü öğrenme stratejilerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 yılında Elazığ Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü 1.sınıf, 2.sınıf, 3.sınıf ve 4.sınıflarında öğrenim görmekte olan toplam 186 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının sahip oldukları öğrenme stillerini belirlemek amacı ile Kolb(1984) tarafından geliştirilen Gencel (2006) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri" kullanılırken, öğretmen adaylarının bilişüstü öğrenme stratejilerini belirlemek için ise Çöğenli ve Güven (2014) tarafından geliştirilen "Bilişüstü Öğrenme Stratejileri Belirleme Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin istatistiksel çözümlemeleri SPSS paket programı kullanılarak yapılmıştır. Analiz basamağında araştırmada cevap aranan sorulara yönelik, sayı ve yüzdelerden, aritmetik ortalama ve standart sapma hesaplamalarından ve tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır.

Araştırma sonunda, fen bilgisi öğretmen adaylarının çoğunun (%70.96) ayırt edici öğrenme stiline sahip oldukları bulunmuştur. Sınıf düzeyine göre öğrenme stilleri incelendiğinde, fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişüstü öğrenme stratejilerinin sınıflar arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (F (3, 182)= 3.836, p=.011<.05). Fen bilgisi 2. sınıf öğretmen adaylarının ortalama puanlarının 3.sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının ortalama puanları ile anlamlı bir şekilde farklı olduğu görülmüştür. Bilişüstü öğrenme stratejilerinin alt boyutları sınıf düzeylerine göre incelendiğinde, 3.sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının planlama stratejileri alt ölçeğinin puan ortalamaları ile 1.sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının ortalama puanları ile anlamlı bir şekilde farklı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişüstü öğrenme stratejilerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır (U= 2424.50, p>.05). Aynı zamanda erkek ve kadın fen bilgisi öğretmen adaylarının BÖSBÖ alt ölçeklerinden elde edilen puanların aritmetik ortalamalarının sonucunda kadın fen bilgisi öğretmen adaylarının puan ortalamalarının izleme stratejileri (X̄= 4,2175), planlama stratejileri (X̄= 4,1753), duyuşsal stratejileri (X̄= 4,1039), değerlendirme stratejileri (X̄= 4,0779) şeklinde sıralandığı görülmüştür. Erkek fen bilgisi öğretmen adaylarının ise izleme ve değerlendirme stratejilerinin eşit olduğu görülmektedir. Bununla birlikte fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenme stilleri ile bilişüstü öğrenme stratejileri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür (F (3, 182)= .466, p> .05).

Bu çalışmada fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenme stilleri ile bilişüstü öğrenme ve bilişüstü öğrenme alt boyutları; planlama stratejileri, izleme stratejileri, değerlendirme stratejileri ve duyuşsal stratejileri arasında bir ilişki olmadığı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Bilişüstü Öğrenme Stratejileri, Fen Bilgisi Öğretmen adayları, Öğrenme Stilleri

Abstract:
The aim of this study was to analyze and identify the learning styles and metacognitive learning strategies of prospective science teachers. The study was performed according to the relational screening method. The study group consisted of 186 prospective science teachers studying at the Fırat University, Faculty of Education, Department of Science Education, Elazığ, Turkey, in the academic year of 2018-2019. They were students in years 1, 2, 3, and 4. In order to identify the learning styles of prospective science teachers, we used the "Kolb Learning Styles Inventory" developed by Kolb (1984) and adapted to Turkish by Gencel (2006) and the "Determination Scale
of Metacognitive Learning Strategies" by Çöğenli and Güven (2014) was used to identify the metacognitive learning strategies of prospective teachers. Statistical analyses of the study data were made using the SPSS package program. In the analysis step, the numbers and percentages, calculations of arithmetic mean and Standard deviation, and the one-way variance analysis (ANOVA) were used for study questions.

According to the study results, the majority (70.96%) of prospective science teachers had their distinctive and characteristic learning styles. An examination of the learning styles based on study year revealed a significant difference in terms of metacognitive learning strategies (F (3, 182) = 3.836, p=.011< .05). A significant difference was found between the average scores of the 2nd year prospective science teachers and those in the 3rd year of their studies. As the sub-dimensions of metacognitive learning strategies were analyzed on the basis of study year, it was found that the planning strategies of the 3rd year science teacher candidates were significantly different from the mean scores of those in their 1st year. Furthermore, it was found that there was no gender-based differentiation in terms of metacognitive learning strategies (U=2,424.50, p> .05). On the other hand, the arithmetic averages of the BÖSBÖ sub-dimension scores of male and female prospective science teachers showed that the average scores of female prospective science teachers were ranked as monitoring strategies (X̄= 4.2175), planning strategies (X̄= 4.1753), affective strategies (X̄= 4.1039), and evaluation strategies (X̄= 4.0779). And the monitoring and evaluation strategies of male science teacher candidates were found to be equal. However, there was no significant relation between the learning styles and metacognitive learning strategies of the prospective science teachers (F (3, 182) = .466, p> .05).

As a result of this study, it was found that in the studied group of prospective science teachers, there was no relation between the sub-dimensions of learning styles and metacognitive learning and between the strategies of planning, monitoring, evaluation, and affective strategies.

Keywords: Metacognitive Learning Strategies, Prospective Science Teachers, Learning Styles