Edirne il merkezi evde sağlık birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri hastaların beslenme düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional levels of patients aged 65 years an over registered in Edirne city center home care unit
Yazar: EMİRCAN DOLUNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER SEZER
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Bu çalışmada Edirne il merkezinde evde bakım hizmeti alan 65 yaş ve üzeri hastaların malnutrisyon durumlarını, bu duruma etki edebilecek faktörleri ve bakım veren kişilerin malnutrisyon üzerine etkilerini incelemeyi amaçladık.
Çalışmanın evrenini Edirne il merkezinde evde sağlık birimine kayıtlı 65 yaş ve üzeri kişiler oluşturmaktadır. Çalışma 168 katılımcı ile yapılmıştır. Anketin ilk 16 sorusu hastaların sosyodemografik özelliklerini, gelir düzeyini, evde bakımdan hizmet alma süresini, beslenme biçimini, Omron M7 Intelli IT isimli dijital tansiyon aleti ile elde edilen kan basıncı değerini ve Tanita AB-140 M isimli cihaz ile bel çevresi, abdominal ve iç organ yağ ölçüm değerlerini içermektedir. Sonraki 4 soru bakım hizmeti veren kişilerin yakınlık dereceleri, eğitim durumları ve maddi gelir elde edip etmediklerini sorgulamaktadır. Anket son olarak MNA ölçeğini içermektedir.
Katılımcıların 47'si (%28) erkek ve 121'i (%72) kadın olarak saptanmıştır. Katılımcıların ortalama yaşı 80,65±8,586 (minimum yaş:65, maksimum yaş:97) olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların MNA-SF puan ortalaması 14 puan üzerinden 10,33±2,60 olarak bulunmuştur. MNA toplam değerlendirme puan ortalaması ise 30 puan üzerinden 21,36±4,55 olarak bulunmuştur. Toplam MNA puanı ile beslenme biçimi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p=0,002) ve oral yolla beslenenlerin MNA'dan daha yüksek puan aldıkları görülmüştür. Toplam MNA puanı ile bakıcının yakınlık derecesi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,001) ve yakınlık derecesi 'eşi' olanların MNA'dan daha yüksek puan aldıkları saptanmıştır. Abdominal yağ ölçümü (p<0,001) ve iç organ yağ ölçümü ile (p=0,015), bel/boy oranı arasında istatistik olarak anlamlı bir fark ortaya çıkmıştır.
 
Bel/boy oranı 0,5 ve üzerinde olanların aynı zamanda yağ oranlarında yükseklik göze çarpmıştır ve beraberinde kardiyometabolik risk teşkil ettikleri düşünülmüştür.
Toplam MNA değerlendirme puanı ile medeni durum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,001). Evli olanlar bekar ve dul olanlara göre MNA'dan daha yüksek puan almışlardır.
Katılımcıların VKİ ortalaması 25,39±4,30 kg/m2 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların sistolik kan basıncı ortalamaları 129,94±22,02 mmHg, diastolik kan basıncı ortalamaları ise 80,09±13,85 mmHg bulunmuştur.
Çalışmamızda elde edilen veriler değerlendirildiğinde yaşlı hastaların malnutrisyon durumlarının birçok faktör tarafından etkilendiği görülmektedir. Özellikle bu duruma negatif yönde etki eden faktörler tespit edilip iyileştirme yapılması önemlidir. Herhangi bir sebepten sağlık kurumuna başvuran ya da takip altında olan yaşlı kişilerin beslenme durumlarının da beraberinde değerlendirilmesi, hayat kalitesi ve yaşam süresini olumlu yönde etkileyecektir.

Anahtar kelimeler: evde sağlık, malnutrisyon, kan basıncı, ölçümler

Abstract:
In this study, we aimed to examine the malnutrition status of patients aged 65 years and over receiving home care services in Edirne city center, the factors that may affect the malnutrition and the effects of caregivers.
The population of the study consists of people aged 65 and over who are registered in the home care unit in Edirne city center. The study was conducted with 168 participants. The first 16 questions of the questionnaire included sociodemographic characteristics of the patients, income level, duration of receiving home care services, diet, blood pressure value obtained with Omron M7 Intelli IT digital sphygmomanometer; and waist circumference, abdominal and visceral fat measurement values with Tanita AB-140 M device. The next 4 questions asked about the degree of intimacy, educational status and financial income of the caregivers. Finally, the questionnaire includes the Mini Nutritional Assessment (MNA) Scale.
Forty-seven (28%) of the participants were male and 121 (72%) were female. The mean age of the participants was 80.65±8.586 (minimum age: 65, maximum age: 97). The mean Mini Nutritional Assessment - Short Form (MNA-SF) score of the participants was 10.33±2.60 out of 14 points. The mean MNA total assessment score was 21.36±4.55 out of 30 points. A statistically significant difference was found between the total MNA score and diet (p=0.002) and those who were fed orally scored higher on the MNA. A statistically significant difference
 
was found between the total MNA score and the degree of intimacy of the caregiver (p<0.001), 'spouse' scored higher on the MNA. A statistically significant difference was found between abdominal fat measurement (p<0.001) and visceral fat measurement (p=0.015) and waist/height ratio. Those with a waist/height ratio of 0.5 and above were also characterized by high body fat and were considered to be at higher cardiometabolic risk. A statistically significant difference was found between the total MNA assessment score and marital status (p<0.001). Married people scored higher on the MNA than those who were single and widowed. The mean BMI was 25.39±4.30 kg/m2. The mean systolic blood pressure was 129.94±22.02 mmHg and the mean diastolic blood pressure was 80.09±13.85 mmHg.
When we evaluated the data, it is seen that the malnutrition status of elderly patients who are followed by home care service is affected by many factors. It was concluded that it would be beneficial for patients to identify the factors that affect the situation negatively and to make improvements in that direction. It is thought that evaluating the nutritional status of elderly people who apply to health institutions for any reason or who are under follow-up will contribute positively to the quality of life and life span.

Keywords: home health care, malnutrition, blood pressure, measures