Odyolog ve odyometristlerin iş sağlığı ve güvenliği koşulları ve iş doyumu düzeyleri
Occupational health and safety conditions and job satisfaction levels of audiologists and audiometrists
Yazar: EDAGÜL DURMAZ
Danışman: PROF. DR. ALİ NACİ YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Odyoloji = Audiology ; Odyometri = Audiometry ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışmanın amacı, işitme sağlığı profesyonelleri odyolog ve odyometristlerin iş sağlığı ve güvenliği koşulları ile iş doyumu düzeylerinin saptanmasıdır. Tanımlayıcı tipte olan çalışma, Google Formlar ile hazırlanan E-anket yöntemi ile Türkiye genelinde yürütülmüştür. Odyoloji Birliği ve Odyometri Birlik Platformu sosyal medya grupları üyelerinden halen aktif çalışan ve e-anket formunu dolduran 247 kişi araştırma grubunu oluşturmaktadır. Anket, sosyodemografik özellikler, sağlık durumuna ilişkin özellikler, çalışma hayatına ilişkin özellikler, iş sağlığı ve güvenliği koşulları ve Minnesota İş Doyum Ölçeği (içsel, dışsal ve genel iş doyumu değerlendirmesi) olmak üzere beş alt başlıktan oluşmaktadır. Veriler SPSS 25 ile analiz edilmiştir. Tip 1 hata payı p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Karşılaştırmalı analizlerde t testi, Mann Whitney U, Kruskal Wallis ve varyans analizi kullanılmıştır. Katılımcıların dörtte üçü (%75,3) odyologdur, %39,7'si işitme cihazı/koklear implant merkezlerinde çalışmaktadır, çoğunluğu (%76,1) kadındır, yaş ortalaması 28±7,10'dur, %82,6'sı bekardır. Yarıya yakını (%47,3) günde 8 saatten fazla, %48,1'i haftada 6 gün ve %43,0'ı haftada 5 gün çalışmaktadır. Katılımcıların %49,0'ı çalışma pozisyonunun ergonomik olarak uygun olduğunu %40,9'u dinlenme için yeterli zamanı olduğunu, %62,8'si iş yükünün yoğun olduğunu, %52,6'sı öğün atlama ya da öğünleri zamanında yiyememe, %40,5'i dinlenme için yeterli alan ve olanaklarının olmadığını, %42,9'u en az bir şiddet türüne maruz kaldığını (mobbing %31,1, psikolojik şiddet %29,5, sözel şiddet %27,1) belirtmiştir. Katılımcıların beşte üçü (%60,3) iş yerlerinde tehlike ve risklere yönelik önlemlerin alındığını, %69,2'si iş yerinin yeterli ve uygun bir şekilde havalandığını, %66,8'i termal koşulların mevsime göre uygun olduğunu, %80,6'sı da aydınlatma sisteminin yeterli olduğunu, %58,3'ü iş yerlerinde tehlike ve risklere yönelik uyarı, yasak ve sağlık ve güvenlik işaretlerinin olduğunu %56,3'sı acil durum tatbikatlarının yapılmadığını belirtmiştir. Katılımcıların %60,7'si iş sağlığı ve güvenliği eğitimi aldığını, %62,8'i işe giriş muayenesinin yapıldığını bildirmiştir, Katılımcıların %57,6'sı işi nedeni ile olduğunu ya da şiddetlendiğini düşündüğü en az bir hastalık/yakınması olduğunu belirtmiştir, ilk sırada %42,1'i psikolojik (sinirlilik, tükenmiş hissetme, depresyon vb) sorunlar yer almaktadır. Katılımcıların içsel doyum düzeylerinin yüksek, dışsal doyum düzeylerinin orta düzeyde ve genel iş doyum düzeylerinin de yüksek olduğu saptanmıştır. Alt boyutlarına göre iş doyumu düzeyleri değerlendirildiğinde; yaş ile içsel ve genel, meslekle dışsal, lisansüstü eğitim olması ve genel sağlık durumu ile dışsal ve genel,  günlük ortalama çalışma süresi ile içsel ve genel, medeni durum, çalışılan iş yeri, performansa dayalı prim alma, yoğun iş yükü, mesai arkadaşları ile anlaşmazlık ve çalışma alanı büyüklüğü ile her üç boyutta (p<0,05), gelir durumu, yöneticiler ile anlaşmazlık, çalışma pozisyonu uygunluğu ve herhangi bir şiddete maruz kalma değişkenlerinde ise her üç boyutta da istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık (p<0,001) saptanmıştır. Araştırma grubunun çalıştığı iş yerlerinde, iş sağlığı ve güvenliği koşullarına ilişkin önlemlerin beklenen düzeyde alınmadığı, bu durumun iş doyumu düzeylerini etkilediği saptanmıştır. İlgili mevzuatın öngördüğü düzenlemeler başta olmak üzere gerekli düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.

Abstract:
This study aimed to investigate occupational health, safety conditions, and job satisfaction levels of hearing health professionals, namely audiologists, and audiometrists. In this descriptive study, data were collected across Turkey using e-surveys prepared with Google Forms. The research group consisted of 247 members of the Audiology Union and Audiometry Union Platform social media groups, who were still active in the field at the time of filling out the form. The questionnaire consisted of five subheadings: sociodemographic characteristics, health-related characteristics, working-life characteristics, occupational health and safety conditions, and the Minnesota Job Satisfaction Scale (intrinsic, extrinsic, and general job satisfaction assessment). Data were analyzed with SPSS 25. Type 1 margin of error was accepted as p<0.05. t-test, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, and analysis of variance were used in comparative analyses. The mean age in the group was 28±7.1. Three-quarters of the participants (75.3%) were audiologists, and 39.7% were working at hearing aid/cochlear implant centers. Women constituted the majority (76.1%) of participants. The majority (82.6%) of the participants were single. Nearly half (47.3%) worked more than eight hours daily, 48.1% worked six days a week, and 43.0% worked five days a week. In the survey, 49% of the participants stated that the working position was ergonomic, 40.9% had adequate rest time, 62.8% had heavy workloads, 52.6% skipped meals or were unable to eat on time, 40.5% were not given enough space to rest, 42.9% went through at least one type of violence (mobbing 31.1%, psychological violence 29.5%, verbal violence 27.1%). On average, 60.3% of workplaces took precautions against hazards and risks, 69.2% had adequate ventilation, 66.8% had the thermal conditions suitable for the season, 80.6% reported sufficient lighting, 58.3% had warnings, prohibitions, and warning signs in the workplace, and 56.3% had no emergency drills. Of the participants, 60.7% reported they had received occupational health and safety training, 62.8% reported taking an entrance exam, and 57.6% reported they had at least one illness or complaint caused or exacerbated by their work, 42.1% reported psychological problems (irritability, feeling exhausted, depression, etc). Participants had high levels of intrinsic satisfaction, moderate levels of extrinsic satisfaction and high levels of general job satisfaction When job satisfaction levels were evaluated according to the sub-dimensions, there was a statistically significant relationship between age-intrinsic/general, occupation-extrinsic, postgraduate education-extrinsic/general, general health status-extrinsic/general, working time-intrinsic/general, and between marital status, workplace, performance-based bonus, heavy workload, disagreement with colleagues, and the size of work area, and all three dimensions of satisfaction (p<0.005). A statistically significant relationship (p<0.001) was also found in all three dimensions of satisfaction and the variables of income status, disagreement with managers, suitability of the working position and exposure to any violence. It was found that safety measures were inadequate in the workplaces, and this negatively affected job satisfaction levels. There must be arrangements in place, especially the regulations stipulated by the relevant legislation.