Camaş ve Ahmetli (Fatsa- Ordu) plutonlarının petrolojisi ve jeokronolojisi
Petrology and geochronology of Camas and Ahmetli (Fatsa-Ordu) plutons
Yazar: AYŞE BAMYA MERTTÜRK
Danışman: PROF. DR. ORHAN KARSLI
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Jeodinamik yapı = Geodynamical structure ; Jeokimyasal yöntemler = Geochemical methods ; Jeoloji = Geology ; Jeolojik evrim = Geological evolution ; Jeolojik inceleme = Geological survey ; Jeolojik özellikler = Geological features ; Jeomorfolojik yapı = Geomorphological structure ; Petrografik özellikler = Petrographic properties

Özet:
Sakarya Zonu'nun doğusu, Geç Kretase ve Orta-Geç Eosen periyotları arasında magmatik faaliyetin en yoğun olduğu dönemi yaşamıştır. Bu tez projesi ile, I-tipi jeokimyasal karakterli granitoyidler ile varlığı belirlenen alkalen karakterli Camaş ve Ahmetli plütonları'nın petrolojisi ve jeodinamik evrimleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Plütonlar; siyenit, kuvars monzonit ve monzonit bileşimlidir. LA-ICP-MS zirkon U-Pb metodu ile; plütonun, 69.5  0.6 milyon yıl önce kristallendiği anlaşılmıştır. Mafik mikrogranular anklavları, küçük olmakla birlikte; I-tipi kayaçlardaki kadar yaygın değildir. Kayaçlar, yüksek Zr+Nb+Ce+Y ve düşük Mg# (<42) değerlerine sahiptirler. Camaş plütonu, ağırlıklı olarak metalumin jeokimyasal karakter sunmakla birlikte, hafifçe peralumin yönseme göstermektedir (ADI=0.85 -1.03). Plütonlar, şoşonitik ve ultrapotassik özelliği karakteristiktir. Çoklu element ve kondrit normalize diyagramlarında, kayaçlar, yaygın biçimde, hafif nadir toprak elementlerce zenginleşme göstermekle birlikte önemli derecede negative Eu (Eu/Eu*=0.49 to 0.80), Ba, Nb, Sr ve Ti anomalileri sunarlar. Kayaçların yüksek ISr(69.5 My)= 0.70519 – 0.70607, düşük Mg# (32-45) ve εNd (69.5 My)=-1 – -0.3 ile tüketilmiş manto yaşları [TDM(Ga)]= 0.81-0.93 Ga değerleri; plütonu oluşturan kayaçların, büyük oranda mafik alt kıtasal kabuğun ve kıta altı litosferik manto kaynaklı olduğunu göstermektedir. Bu yolla oluşan iki ergiyik karışarak hibrit bir ana magmayı oluşturur. Plütonların, Geç Kretase periyodunda yay gerisi ekstansiyonuna sonucu kabuğa sokulum yapmış olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
Sakarya Zone have a huge magmatic activity during Late cretaceous to Middle-Late Eocene periods. In the region, this research Project aims to explain source characteristics and geodynamic setting of the Camas and Ahmetki plutons having spatial relationships with I-type granitoid from the region. The plutons are made up of syenite, quartz monzonite and monzonite with rarely mafc microgranular enclaves which are more common in their I-type equvalents. The LA-ICP-MS zircon U-Pb age data reveal that the pluton crystallized at 69.5  0.6  Ma before. The samples have elevated Zr+Nb+Ce+Y and low Mg# (usually <42) values. The plutons are of metaluminous to peraluminous (ASI=0.85 to 1.03) and belongs to shoshonitic and ultra-potassic series. The samples are enriched in LREE and exhibit significant negative Eu (Eu/Eu*=0.49 to 0.80), Ba, Nb, Sr and Ti anomalies In spidergrams. Their relatively high Sr-Nd isotopic compositions ISr(69.5 My) = 0.70519 to 0.70607, low Mg# (32-45) and εNd (69.5 Ma) = -1 to -0.3, TDM= 0.81 to 0.93 Ga), revealing that the pluton was formed by lower crustal parental magma with a contribution of lithospheric mantle. we proposed that upwelling of hot asthenosphere triggers melting of chemically enriched mantle and basic magma formed. Then the basic and hot magma underplated to lower part of the lower crust. This results in partial melting of lower crust.  All the data combined with regional background, we suggest that the plutons originated in back-arc extensional phase of subduction environment during Latest Cretaceous in the region.