Nitrik oksitin sıçan ovaryumunda folikül gelişimi üzerine etkilerinin ışık ve elektron mikroskopik düzeyde incelenmesi
Evaluation of the effects of nitric oxide on follicle development in rat ovary by light and electron microscopy
Yazar: NİLAY ŞAHİNARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT AHISHALI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı / Histoloji ve Embriyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Apoptozis = Apoptosis ; Foliküler faz = Follicular phase ; Granüloza hücreleri = Granulosa cells ; Mikroskopi-elektron = Microscopy-electron ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Over = Ovary ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Nitrik oksit (NO)'in ovaryan siklus üzerine çeşitli etkileri gösterilmesine rağmen granüloza ve teka hücreleri ile lüteal hücrelerin proliferatif süreci ve ince yapısı üzerine etkileri bildirilmemiştir.Çalışmamızda 28 günlük sıçanlara gebe kısrak serum gonadotropini (PMSG) uygulanarak 1. jenerasyon preovulatuvar folikül gelişimi sağlandı. Foliküler faz değerlendirmesinde L-arjinin ve N?-nitro-L-arjinin metil ester (L-NAME) uygulanarak sırasıyla NO uyarımı ve inhibisyonu yapıldı. Lüteal faz değerlendirmesinde PMSG'den sonra insan koryonik gonadotropini uygulanarak ovülasyon sağlandı ve L-arjinin veya L-NAME verildi. İn vivo 5-bromo-2-deoksiüridin (BrdU) enjeksiyonu yapılan sıçanların arteryel kan basınçları ölçüldü. Ovaryum kesitlerinde immünohistokimyasal BrdU boyasıyla foliküler fazda granüloza ve teka hücrelerinde ve lüteal fazda lüteal hücrelerde proliferasyon indeksleri belirlendi. Ayrıca TUNEL boyasıyla apoptotik süreç değerlendirildi. Genel morfolojik ve bağ dokusu değişikliklerini incelemek üzere hematoksilen eozin ve Masson boyaları yapıldı. Ayrıca organel düzeyindeki değişiklikler elektron mikroskopi kullanılarak değerlendirildi.Foliküler fazda NO inhibisyonu Graaf folikülündeki mural ve mural artı kümülüs granüloza hücreleriyle teka interna hücrelerinde, NO uyarımı ise teka interna hücrelerinde proliferasyon indeksini azalttı. Lüteal fazda L-NAME lüteal hücrelerde proliferasyon indeksini artırdı. Foliküler fazda NO inhibisyonu ve özellikle uyarımı apoptotik granüloza hücreleri içeren atrezik foliküllerin sıklığını artırdı. Lüteal fazda, korpus lüteumda apoptotik süreçte belirgin etki izlenmedi. Ultrastrüktürel olarak, NO uyarımı ve inhibisyonu foliküler fazda oositlerde annülat lamel içeriğini artırdı ve L-arjinin annülat lamel artışı ile ilişkili olarak oositlerde fragmentasyona gidişi hızlandırdı. Ayrıca, L-NAME granüloza hücrelerinin ince yapısında bozulmaya neden oldu ve lüteal fazda L-arjinin korpus lüteumda kapiler sıklığını artırdı. Bu bulgular, NO uyarımı ve inhibisyonunun sıçan ovaryumunda hücre proliferasyonu ve ince yapı düzeyinde önemli etkiler oluşturabileceğini düşündürdü.

Abstract:
Although various effects of nitric oxide (NO) on ovarian cycle are shown, its effects on proliferative process and ultrastructure of granulosa, theca and luteal cells are unknown.1st generation of preovulatory follicle development was evoked by pregnant mare serum gonadotropin (PMSG) administration to 28-day-old rats. In follicular phase NO stimulation and inhibition was accomplished by L-arginine and N?-Nitro-L-arginine methyl ester (L-NAME) administration, respectively. Ovulation was induced by human chorionic gonadotropin administration following PMSG and L-arginine and L-NAME was applied. Rats were injected 5-bromo-2-deoxyuridine and arterial blood pressure was measured. Proliferation indexes of granulosa and theca cells in follicular phase and luteal cells in luteal phase were determined. Apoptosis was detected by TUNEL staining. Routine histological staining was accomplished to analyze general morphological and connective tissue alterations. Ultrastructural changes of the mentioned cells were evaluated.While L-NAME decreased granulosa and theca cell proliferation and L-arginine decreased theca cell proliferation in Graaf follicles in follicular phase, L-NAME increased luteal cell proliferation in luteal phase. In follicular phase, L-NAME and especially L-arginine increased atretic follicles containing apoptotic granulosa cells. In luteal phase, no significant apoptotic change was seen in corpus luteum. Ultrastructurally, L-NAME and L-arginine increased annulate lamellae content in oocytes in follicular phase. L-arginine accelerated oocyte fragmentation associated with annulate lamellae increase and L-NAME caused granulosa cell degeneration. In luteal phase L-arginine increased capillary frequency in corpus luteum. These findings suggest that NO stimulation and inhibition in rat ovary may alter proliferation and ultrastructure of granulosa, theca and luteal cells.