Major koroner arter bifurkasyon açılarının dijital anjiyografi yöntemiyle değerlendirilmesi
Evaluation of major coronary artery bifurcation angles by digital angiography
Yazar: GÜLNİHAL DENİZ
Danışman: PROF. DR. AHMET KAVAKLI ; DOÇ. DR. EVREN KÖSE
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Anatomi = Anatomy ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Antropometrik parametreler = Antropometric parameters ; Koroner anjiyografi = Coronary angiography ; Koroner damarlar = Coronary vessels ; Koroner dolaşım = Coronary circulation ; Çatallanma = Bifurcation

Özet:
Koroner arter stenozu ve buna bağlı klinik olaylar tüm dünyada mortalitenin en önemli sebebidir. Tedavisinde; perkütan yol ile stent yerleştirilmesi, by-pass'a önemli bir alternatiftir. Girişimsel teknikte, bifurkasyon lezyonları önemli bir problemdir. Bifurkasyon açısının değerlendirilmesinin,  tedavide kullanılacak tekniğin belirlenmesinde ve işlem başarısında etken olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, geniş popülasyonla, bifurkasyon açılarının çeşitliliğini ve ortalama değerlerini rapor ederek, yeni yöntemlerin gelişitirilmesine yardımcı olmak amaçlandı.
Fırat Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Polikliniği'ne, göğüs ağrısı şikâyeti ile gelen, tanı amaçlı Koroner Anjiyografisi yapılan 1005 (504'ü bayan, 501'i erkek) birey retrospektif olarak değerlendirildi. Kardiyomiyopati, kalp yetmezliği, sol ventrikül hipertrofisi, dilatasyonu, atriyal fibrilasyon, valvüler veya doğuştan kalp hastalığı, aktif bağ dokusu hastalığı, semptomatik aritmi ve dal bloğu olanlar, kronik karaciğer ve kronik böbrek yetmezliği olan hastalar ve by-pass'lı hastalar çalışmaya dâhil edilmedi. Tüm olgularda, sol ön oblik (LAO) kaudal pozisyondan; a. coronaria sinistra (ACS) ile ramus (r.) interventricularis anterior (RİA), ACS ile r. circumflexus (RCx), RİA ile RCx arasındaki bifurkasyon açıları, sağ ön oblik (RAO) kaudal pozisyondan; RCx ile r. marginalis sinister (RMS), RCx ile r. posterior ventriculi sinistri (RPVS) arasındaki bifurkasyon açıları, RAO kranial pozisyondan; RİA ile r. diagonalisler (RD1 ve RD2) arasındaki bifurkasyon açıları ve LAO kranial pozisyondan; a. coronaria dextra (ACD) ile r. ventriculus dexter (RVD), ACD ile r. marginalis dexter (RMD), r. interventricularis posterior (RİP) ile r. posterolateralis dexter (RPLD) arasındaki bifurkasyon açıları ölçüldü. Kadın ve erkek vakalarda ölçülen bifurkasyon açılarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulundu. Bu ölçümler stent tekniklerine uyacak şekilde gruplandırıldı. ACS-RİA, ACS-RCx ile RİA-RCx dalları arasındaki bifurkasyon açıları, kadın ve erkek bireylerde yüksek oranda ">90 geniş açılı bifurkasyon" açısı olarak bulundu. RCx-RMS, RCx-RPVS, RİA-RD1, RİA-RD2, ACD-RMD ve RİP-RPLD dalları arasındaki bifurkasyon açıları ise, kadın ve erkek bireylerde yüksek oranda " <70 Y tipi bifurkasyon açısı" olarak bulundu. ACD-RVD dalları arasındaki bifurkasyon açısı ise kadın bireylerde; 14 (% 2.8) kişide " <70 Y tipi bifurkasyon", 209 (% 41.5) kişide " >70-90 T tipi bifurkasyon", 281 (% 55.8) kişide ise " > 90 geniş açılı bifurkasyon" olarak bulunurken, erkek bireylerde de bununla uyumlu bulundu. Tüm açıların korelasyonlarına bakıldı. Ana dallar ile yan dallar arasındaki açısal ölçümlerde (RCx-RMS, RCx-RPVS, RİA-RD1 ile RİA-RD2) çok güçlü pozitif yönde korelasyonlar (p<0.001) bulundu. ACD ve dalları arasındaki korelasyonlara bakıldığında ise, ACD-RMD dalı arasındaki bifurkasyon açı ölçümleri ile RİP-RPLD dalı arasındaki bifurkasyon açı ölçümleri arasında, çok güçlü pozitif yönde korelasyon (p<0.001) olduğu görüldü.
Tüm koroner anjiografi verilerinin, gelişen teknolojiyle bypass'a önemli bir alternatif olan bifurkayon stentleme tekniklerine ışık tutacağı kanaatindeyiz.

Abstract:
Coronary artery stenosis and related clinical events are the most important cause of mortality worldwide. Percutan stent placement is an important alternative treatment method to a by-pass treatment. In invasive technique, bifurcation lesions are an important problem. Evaluation of bifurcation angle is known to be effective in determining the treatment technique and success of the process. The aim of this study was to investigate the diversity and average values of bifurcation angles with large populations to help develop new methods.
In Firat University Hospital Cardiology Polyclinic, a total of 1005 (504 female, 501 male) patients who complained chest pain and who underwent diagnostic coronary angiography were evaluated retrospectively. Cardiomyopathy, heart failure, left ventricular hypertrophy, dilatation, atrial fibrillation, valvular or congenital heart disease, active connective tissue disease, symptomatic arrhythmia and branch block, patients with chronic liver and chronic renal failure, and by-pass patients were excluded from the study. Bifurcation angles measured in all cases are as follows; from left anterior oblique (LAO) caudal position; between left main coronary artery  (LMCA) and left anterior descending (LAD), between LMCA and circumflex (Cx) and between LAD and Cx. From the right anterior oblique (RAO) caudal position; between Cx and first obtuse marginal artery (OM1) and between Cx and second obtuse marginal artery (OM2). From RAO cranial position; between LAD and diagonal arteries (D1 and D2). From LAO cranial position; between right coronary artery (RCA) and right ventriculus branch (RVD), between RCA and right marginal artery (RMD), and between posterior interventricular artery (PDA) and right posterolateral branch (PL). There were statistically significant differences between male and female cases in bifurcation angles. These measurements were grouped according to stent techniques. The bifurcation angles between LMCA-LAD, LMCA-Cx and LAD-Cx branches were found to be high (> 90 wide angle bifurcation) in male and female subjects. The bifurcation angles between the branches of Cx-OM1, Cx-OM2, LAD-D1, LAD-D2, RCA-RMD and PDA-PL were found to be high (<70 Y type bifurcation angle) in female and male subjects. The bifurcation angle between RCA-RVD branches was found in female subjects as follows; In 14 (2.8%) subjects '<70 Y type bifurcation' was found, in 209 (% 41.5) subjects '> 70-90 T type bifurcation' was found, in 281 (55.8%) subjects '> 90 wide angle bifurcation' was found. Male subject's results were found compatible with this. The correlations of all angles were examined. In the angular measurements between the main branches and the side branches (Cx-OM1, Cx-OM2, LAD-D1 and LAD-D2), very strong positive correlations (p <0.001) were found. When the correlations between RCA and its branches were examined, it was seen that there was a very strong positive correlation (p<0.001) amongst bifurcation angle measurements between the RCA-RMD branch and the PDA-PL branch.
With the help of developing technology we believe that all these coronary angiography's datas will shed light on bifurcation stent techniques which is an important alternative to bypass.