Birinci basamak sağlık kurumlarında çalışan hemşire ve ebelerin tükenmişlik durumları
The burnout situation of the nurses and midewifes working in the first step health institutions
Yazar: ZELİHA ARAS
Danışman: Y.DOÇ.DR. AYŞE YILDIZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
1. ÖZETBireylerin işleri gereği karşılaştıkları insanlara karşı duyarsızlaşmaları, duygusal yöndenkendilerini tükenmiş hissetmeleri, kişisel başarı ve yeterlilik duygularının azalması şeklindeortaya çıkan tükenmişlik daha çok insanlarla birebir ilişki kuran mesleklerde görülen birolgudur.Çalışma yaşamı, bireyin sağlığını çeşitli şekilde etkiler. Bireye belli bir statü ve ekonomisağlamasının yanında, fizyolojik ve psikososyal yönden bazı olumsuzlukları da beraberindegetirir. Bu olumsuzluklarla baş edememenin hazırladığı tükenme, son yıllarda üzerinde durulanbir sorundur (22).Diğer meslek gruplarında tükenme ve tükenme ile ilişkili faktörlerin araştırıldığı çalışma sayısıfazla olmasına rağmen hemşire ve ebelerde bu konuyu inceleyen araştırma sayısı yetersizdir.Bu çalışmada, birinci basamak sağlık kurumlarında çalışan ebe / hemşirelerin tükenmişlikdurumlarını ve bunu etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı araştırma olarakyapılmıştır. Çalışmanın evrenini İstanbul ili Anadolu yakasında bulunan 110 birinci basamaksağlık kurumu oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemini ise evren sayısı bilinen formüllehesaplanan 69 sağlık ocağında bulunan ebe / hemşireler (n: 186) oluşturmuştur.Veri toplama aracı olarak Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve sosyodemografik özellikleri veçalışma hayatı ile ilgili soruları içeren anket formu kullanılmıştır.İstatistiksel değerlendirmelerde Oneway ANOVA testi, farklılığa neden olan grubun tespitindeTukey HSD testi ve Mann Whitney U testi, normal dağılım göstermeyen parametrelerdeKruskal Wallis testi kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren iki grup karşılaştırmalarındastudent t testi, normal dağılım göstermeyenlerde ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır.Maslach Ölçeğine Faktör analizi uygulaması yapılarak alt boyutları saptanmıştır. Ölçeğingeçerlilik ve güvenilirlik analizi Reliability analizi uygulanarak değerlendirilmiştir. Sonuçlar %95'lik güven aralığında, anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirilmiştir.Bu çalışmanın sonucunda hemşire ve ebelerin tükenmişlik düzeyleri ile, yaş, aylık gelir, çalışmayılı, çalıştıkları iş yerindeki çalışma süreleri, iş yerinde karşılaştıkları güçlükler, sigarakullanımı, tekrar aynı mesleği tercihleri, aynı iş yerini tercih etmeleri, işten ayrılma düşünceleri,sunulan hizmet- içi eğitimin varlığı, arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur.Anahtar kelimeler: tükenmişlik, hemşirelik, duygusal tükenme, duyarsızlaşma, düşük kişiselbaşarı1

Abstract:
2. SUMMARYThe burnout situation of the nurses and midewifes working in the first step healthinstitutionsThe burnout syndrome has appearances like depersonalization, emotional exhaustion, lack offeelings like achievement and self sufficiency and is usually seen in human related professions.Working life affects the health of the individual in various ways. It provides a statue andeconomic welfare to the individual, but it also brings some psychosocial and physiologicalnegativities with it. The burnout which is caused when the individual cannot cope with thesenegativities is a problem which is studied more in the recent years (22).Although the number of investigations in which burnout and the factors of burnout, in otherprofessions, are researched is more; the number of investigations about this topic among nursesand midewifes is not enough. In this study, the burnout situation and the factors that affect thissituation among nurses/midewifes, working in the first degree health institutions, aredetermined. 110 first degree health institutions in the Anatolian part of Istanbul constitute theuniverse of the study. The sampling of the study is constituted by nurses/midewifes (n:186)working in the 69 different first degree health institutions.A questionnaire including questions related with Maslach Burnout Scale, socio-demographiccharacteristics and working life was used in order to collect data. Oneway ANOVA test forstatistical evaluations, Turkey HSD and Mann Whitney U test for determining the group thatcause difference, Kruskal Wallis test for the parameters that were not normally distributed wereused. While comparing two normally distributed groups student t test was used. Mann WhitneyU test was used for the ones that are not normally distributed. Factor analysis was done to theMasclach Scale in order to determine the minimum sizes, and the validity and the reliability ofthe analysis was evaluated using Reliability analysis. The results were evaluated in %95confidence interval, validity p<0.05.As a result of this study, the relationship between the level of burnout syndrome amongnurses/midewifes and their ages, monthly salaries, working years, working time, difficultiesthey face in the working environment, smoking, choosing the same profession again, choosingthe same work place again, thoughts of quitting the job, existence of service educations, werefound to be statistically meaningful.Key words: burnout, nursing, emotional exhaurtion,depersonalization,lack of personalaccoplishment.1