Gillon fonolojik farkındalık eğitim programının etkililiğinin incelenmesi
The efficacy of gillon phonological awareness training programme
Yazar: SEMA UZ HASIRCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN MÜGE TUNÇER
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Fonolojik farkındalık = Phonological awareness ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Ses = Voice ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation

Özet:
Okuryazarlık bireye kendi kendine öğrenme yeterliğini kazandıran bir beceridir. Okuma yazma becerileri, bireyin hem toplumsal uyumunu arttırır hem toplum içinde bağımsız bir şekilde var olmasını sağlar. Okuma yazma performansının en önemli yordayıcılarından biri olan fonolojik farkındalık becerilerinin desteklenmesi bu nedenle oldukça önemlidir. Bununla birlikte ülkemizde çocukların fonolojik farkındalık becerilerini destekleyecek yeterli sayıda sistematik ve etkililiği kanıtlanmış terapi programları bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Gillon Fonolojik Farkındalık Eğitim Programının (Gillon FEP) Türkçe'ye uyarlanması, tipik gelişim gösteren ve okuma güçlüğü açısından risk altındaki çocuklarda etkililiğinin incelenmesidir.
Gillon FEP, sözcükler arası kafiye bulma ve kafiye üretme, sözcüğün başındaki fonemi bulma, sözcüğün sonundaki fonemi bulma, sözcüğü fonemlerine ayırma, fonemleri birleştirerek sözcük oluşturma, fonemleri manipüle ederek farklı sözcükler oluşturma görevlerini içeren on haftalık bir müdahale programıdır. Gillon FEP'in Türkçe'ye uyarlaması tipik gelişim gösteren üç çocuk ile yürütülen pilot çalışma ile yapılmıştır. Bu çalışmanın araştırma grubu 5-6 yaş arası tipik gelişim gösteren 24 çocuktan ve 5-7 yaş arası okuma güçlüğü açısından risk altında bulunan 9 çocuktan oluşmaktadır. Tipik gelişim gösteren 24 çocuk rastgele örneklem yöntemi ile deney ve kontrol gruplarına atanmıştır. Deney, kontrol ve risk altındaki gruplardan öntest, sontest ve izleme verileri toplanmıştır. Grup içi karşılaştırmalar İki Yönlü Friedman Testi ile, gruplar arası karşılaştırmalar Mann-Whitney U Testi ile incelenmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda Gillon FEP'in fonolojik farkındalık becerilerini geliştirmede etkili olduğu bulunmuştur.

Abstract:
Literacy is a skill that gives the individual the ability to learn oneself. Literacy skills both increase the social cohesion of the individual and ensure an independent existence in the society. Supporting phonological awareness skills, which is one of the most important predictors of literacy performance, is therefore very important. However, there are not enough systematic and efficient therapy programs in our country to support children's phonological awareness skills. The aim of this study is to adapt the Gillon Phonological Awareness Training Program (Gillon PAT) to Turkish language and to examine its efficacy on children with typical development and at risk for reading disorder.
Gillon PAT is a ten-week intervention program that includes the tasks of rhyming and producing rhyme between words, finding the phoneme at the beginning of the word, finding the phoneme at the end of the word, blending the word into phonemes, phoneme segmentation and creating different words by manipulating phonemes. Adaptation of Gillon FEP to Turkish language was done with a pilot study conducted with three children who showed typical development. The research group of Gillon FEP consists of 24 children aged 5-6 years old with typical development and 9 children aged 5-7 years at risk for reading disorder. 24 children with typical development were assigned to experimental and control groups by random sampling method. Pretest, posttest and follow-up data were collected from experimental, control and at risk groups. Within group comparisons were analyzed with the Friedman Two-way ANOVA test, and the comparisons between groups were analyzed with the Mann Whitney U Test. As a result of the statistical analysis, Gillon FEP was found to be efficacy in developing phonological awareness skills.