Liderliğe manevi yaklaşım: Barış odaklı bütüncül liderlik modeli geliştirilmesi
A spiritual approach to leadership: Developing a peace-oriented holistic leadership model
Yazar: FAZİLET SEÇİL KALYONCU
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Son yıllarda liderlik ve maneviyat hususu birçok araştırmaya konu olmuştur. Çünkü maneviyattan yoksun klasik reçetelerin liderlikte kalıcı başarıya ulaştırmadığı anlaşılmıştır. Liderlik sadece uygun stratejileri hayata geçirmek, bazı becerilere sahip olmak ve diğerlerinden farklı olmakla yürütülen bir süreç değildir. Bu nedenle iki tema çalışmada bütüncül bir çerçevede işlenmiştir ve liderliğe manevi açıdan yaklaşılmıştır. Bu bağlamda değerler özüne yerleştiren Hz. Muhammed'in ve Atatürk'ün, liderlikle ilgili hususlarda Allah'ın da yardımıyla sağladığı kalıcı başarıları gözlemlemek ve bir liderlik modeli oluşturmak hedeflenmiştir.
Çalışmada, Hz. Muhammed'in ve Atatürk'ün liderlikleri incelenmiş ve manevi yaklaşımlı bir liderlik modeli ortaya konmuştur. Çalışma altı bölümden oluşmuştur: Giriş, Kuramsal Temeller, Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç, Öneriler. İlk bölümde konuya genel bir giriş yapılmış; ikinci bölümde, liderlik ve maneviyat kavramsal olarak açıklanmış sonrasında liderlik ve maneviyat olgusu beraber ele alınıp, maneviyatın bir güç olarak liderler üzerindeki etkisinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın yönteminden ve yararlanılan kaynaklardan bahsedilmiştir. Buna göre çalışmanın yöntemi nitel veri analizi yöntemlerinden Tümdengelimsel Tematik Analizdir. Çalışma için, geniş alanda kaynak araştırması yapılmış ve bu kaynaklardan veriler toplanmıştır. Araştırma konusu itibariyle çeşitli disiplinleri birleştirip bütüncül bakış açısıyla liderliği ele almıştır. Bunun için Kur'an-ı Kerim, Hadis kaynakları, yönetim bilimi kitapları, tarih kaynakları, psikoloji ve sosyoloji kitapları, din psikolojisi ve din sosyolojisi kaynakları, Türkçe sözlükler, konuyla ilgili makaleler, dergiler, gazeteler, tezler, taranmış ve bunlardan faydalanılmıştır. Aynı zamanda elektronik kaynaklarda, veri tabanlarında ve internette araştırmalar gerçekleştirilmiş ve gerekli görülenler kullanılmıştır.
Dördüncü bölüm bulguların açıklandığı bölümdür. Çalışmada, ağırlıklı olarak Hz. Muhammed'in, sonrasında Atatürk'ün sahip olduğu değerler ve liderlik özellikleri anlatılmış, onların takipçilerine ışık tuttuğu noktalar belirtilmiştir. Maneviyat; dini, kültürü, geleneği, örf adet ve görgü kurallarını da içine alan geniş bir kavram olduğu için liderlerin yaşamlarından kesitler sunulmuştur
Sonuç bölümünde Hz. Muhammed'in ve Atatürk'ün içinde var olan maneviyatı; savaşta, barışta, toplumsal meselelerde ve siyasi olaylarda destekleyici bir güç olarak ortaya koyduğu sonucu çıkmıştır. Bu bağlamda, araştırmaya konu edilen liderlerin yaşamlarına yansıyan olaylardan sentez yapılıp ortak bir çıkarımda bulunulmuştur. Bu çıkarım yeni bir liderlik modeli ortaya koymuş, açıklanan liderlik modeli detaylı anlatılmıştır. Bu model "Barış Odaklı Bütüncül Liderlik Modeli"dir. Yeni model liderliğe, barış ve maneviyat desteğiyle bütüncül bir perspektif sunmaktadır.

Abstract:
In recent years, leadership and spirituality have been the subject of many studies. It has been understood that classical recipes without spirituality do not lead to lasting success in leadership. Leadership is not just a process of implementing appropriate strategies, having certain skills, and being different from others. For this reason, the thesis treats the two topics in a holistic framework and approaches leadership from a spiritual perspective. In this context, it is aimed to observe the permanent achievements of the Prophet Muhammad and Atatürk, who placed spiritual values in their essence, with the help of Allah in matters related to leadership and to create a leadership model.
The study consisted of six parts: Introduction, Theoretical Foundations, Methodology, Results, Discussion and Conclusion, Recommendations. In the first part, a general introduction to the subject was made; in the second part, leadership and spirituality were first explained conceptually, then the leadership and spirituality were discussed together and the effect of spirituality on leaders as a power was mentioned. In the third section, the methodology of the research and the sources utilized are mentioned.
For the thesis, a wide range of sources were searched, and data were collected from these sources. The study combines various disciplines in terms of its subject and deals with leadership from a holistic perspective. Accordingly, the method of the study is Deductive Thematic Analysis, one of the qualitative data analysis methods. The Holy Qur'an, Hadith sources, management science books, history sources, psychology and sociology books, psychology of religion and sociology of religion sources, Turkish dictionaries and articles, magazines, newspapers, theses on the subject were scanned and utilized. At the same time, electronic resources, databases and the internet were searched and those deemed necessary were used.
The fourth section is the section where the findings are explained. In the study, the spiritual values and leadership qualities of the Prophet Muhammad and then Atatürk were explained, and the points where they shed light on their followers were indicated. Since spirituality is a broad concept that encompasses religion, culture, tradition, customs and etiquette, we have presented excerpts from the lives of leaders.
In the discussion and conclusion section, it was concluded that the Prophet Muhammad and Atatürk revealed the spirituality that existed in them as a supportive force in war, peace, social issues and political events. A synthesis was made from the events reflected in the lives of the leaders subject to the research and a common conclusion was made. This inference led to a new leadership model, and the leadership model described is explained in detail. This model is the "Peace-Oriented Holistic Leadership Model" with spirituality support. The new model offers a holistic perspective on leadership, supported by peace and spirituality.