Kahramanmaraş ekolojik koşullarında kışlık ve yazlık ekilen çörek otu (Nigella sp.) genotiplerinin tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
Determination of agricultural and quality characteristics of winter and summery cultivated black cumin (Nigella sp.) genotypes in Kahramanmaraş ecological conditions
Yazar: EROL KESER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN GEDİK
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma 2016-2017 vejetasyon döneminde Kahramanmaraş ekolojik koşullarında kışlık ve yazlık ekilen çörek otu (Nigella sp.) genotiplerinin tarımsal ve kalite özeliklerinin belirlenmesi amacıyla Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma ve Uygulama arazisinde yürütülmüştür. Deneme; tesadüf blokları bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Araştırmada 6 farklı çörek otu popülasyonu (Urfa, Eskişehir 1, Eskişehir 2, Antep, Denizli ve Kahramanmaraş) kullanılmıştır. Çalışmada tarla denemesi sırasında ve hasat sonrasında fenolojik, bitkisel, verim ve kalite ile ilgili özellikleri incelenmiştir.
Alınan ölçümler sonucunda kışlık ekimde; bitki boyu 39.10-71.06 cm, ilk dal yüksekliği 1.53-17.86 cm, ilk kapsül yüksekliği 19.06-50.33 cm, dal sayısı 4.53-7.33 adet/bitki, kapsül sayısı 14.56-22.08 adet/bitki, kapsüldeki tohum sayısı 96-309.88 adet/kapsül, bin tane ağırlığı 2.18-3.46 g, tohum verimi 91.66-126.66 kg/da, sabit yağ oranı (%) 28.66-38.00, uçucu yağ oranı (% 0.08-0.66), protein oranı (%) 17.55-19.72 olarak bulunmuştur. 
Yazlık ekimde ise; bitki boyu 25.66-45.03 cm, ilk dal yüksekliği 0.33-12.00 cm, ilk kapsül yüksekliği 15.00-29.56 cm, dal sayısı 4.03-8.33 adet/bitki, kapsül sayısı 7.33-12.70 adet/bitki, kapsüldeki tohum sayısı 59-92.10 adet/kapsül, bin tane ağırlığı 1.71-3.65 g, tohum verimi 14.86-39.03 kg/da, sabit yağ oranı (%) 18.00-28.33, protein oranı (%) 19.21-22.59, uçucu yağ oranı (%0.08-0.60) olarak bulunmuştur. Kahramanmaraş şartlarında yaz sıcaklıklarının erken artması nedeniyle, yazlık ekimde verim ve verim unsurları kışlık ekime göre azalmıştır. Bu nedenle, Kahramanmaraş merkez koşullarında çörek otu için kışlık ekim önerilmektedir.

Abstract:
This study was carried out during 2016-2017 vegetation period in Kahramanmaras Sütçü İmam University, Faculty of Agriculture, Department of Field Crops Research and Application in order to determine the agricultural and quality characteristics of black seed (Nigella sp.) Genotypes in Kahramanmaraş. The experiment designed as split plots in randomized blocks as 3 replications. Six different populations (Urfa, Eskişehir 1, Eskişehir 2, Antep, Denizli and Kahramanmaraş) were used in the study. In this study, phenological, herbal, yield and quality characteristics were investigated during the field trial and after harvesting. 
As a result of the measurements taken in winter sowing; plant height 39.10-71.06 cm, first branch height 1.53-17.86 cm, the first capsule height 19.06-50.33 cm, the number of branches 4.53-7.33 number / plant, the number of capsules 14.56-22.08 number/ plant, the number of seeds in the capsule 96-309.88 number/ capsule, the seed weight was found as 2.18-3.46 g, seed yield was 91.66-126.66 kg/ da, fixed oil percentage  28.66-38.00 %, volatile oil ratio  0.08-0.66 % and protein ratio  17.55-19.72 %.
In the summer sowing; plant height 25.66-45.03 cm, first branch height 0.33-12.00 cm, first capsule height 15.00-29.56 cm, number of branches 4.03-8.33 number/plant, number of capsules 7.33-12.70 number/plant, the number of seeds in the capsule 59-92.10 number/capsule, the seed weight was found to be 1.71-3.65 g, the seed yield was 14.86-39.03 kg/da, the constant oil ratio was 18.00-28.33 %, the protein ratio was 19.21-22.59 % and the volatile oil ratio was found 0.08-0.60 %. Due to the early increase of summer temperatures in Kahramanmaraş conditions, the yield and yield components of summer sowing decreased compared to winter sowing. Therefore, winter sowing is recommended for black seed in Kahramanmaraş city center.