Kamu hastanelerinde veri zarflama analizi ile etkinlik ölçümü
Efficiency measurement with data envelopment analysis method in public hospitals
Yazar: TUĞÇE HANIM ERSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ POLATHAN KÜSBECİ
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Hastaneler = Hospitals ; Hastaneler-devlet = Hospitals-public ; Veri zarflama = Data envelopment ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik ölçümü = Productivity measurement

Özet:
Son yıllarda insanların yaşam kalitelerinin iyileştirilmesi, tıp alanında yaşanan teknolojik gelişmeler ve dünya genelinde nüfusun yaşlanmasına bağlı olarak sağlık hizmetlerinin önemi giderek artmaktadır. Sağlık hizmetleri sisteminin temel kuruluşlarından olan hastanelerin harcama düzeylerini düşürmesi ve sunduğu hizmetlerin kalitesini iyileştirmesi beklenmektedir. Bu nedenle, sağlık sistemlerinin ve özellikle de hastanelerin, etkin olmayan kaynaklarını tespit etmek ve bunları ortadan kaldırmak için performanslarını sürekli olarak kontrol etmeleri gerekmektedir.
Sağlık alanında etkinlik değerlendirmesinde kullanılan farklı yöntemler bulunmakla birlikte Veri Zarflama Analizi (VZA) en sık kullanılan yöntem olarak bilinmektedir. Bu çalışmada T.C. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyet gösteren hastanelerin 2017 yılı verileri kullanılarak 81 il için etkinlik ölçümlerinin VZA yöntemi ile gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada etkinlik analizleri girdi odaklı CCR, CCR-süper etkinlik (SE), BCC ve BCC-süper etkinlik (SE), modelleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada girdi değişkenleri olarak uzman doktor sayısı, pratisyen doktor sayısı, hemşire ve ebe sayısı, yatak sayısı, çıktı değişkenleri olarak ise toplam ameliyat sayısı, başvuru sayısı, acil başvuru sayısı, yatan hasta sayısı, yatak doluluk oranı, ortalama kalış gün sayısı kullanılmıştır. CCR modeli etkinlik analizi sonucuna göre 33 Karar Verme Birimi (KVB) etkin ve 48 KVB etkin değildir. BCC modeli sonuçlarına göre ise 47 il etkin ve 34 il etkin değildir. CCR-SE ve BCC-SE modelleri kullanılarak etkin çıkan illerin kendi aralarında sıralamaları yapılmıştır. CCR ve BCC modeli sonuçlarına göre etkin olmayan KVB'lerin etkin olabilmeleri için hangi KVB'leri referans almaları gerektiği tespit edilmiştir. Ayrıca etkin çıkmayan illerin etkin olabilmeleri için girdi ve çıktı değişkenleri için gerekli hedef değerler ve girdi değişkenleri için iyileştirme oranları belirlenmiştir.

Abstract:
In recent years, the importance of health services has been increasing due to the improvement of people's quality of life, technological developments in the field of medicine and the aging of the population around the world. Hospitals, which are one of the main institutions of the health care system, are expected to reduce their expenditure values and improve the quality of the services they provide. For this reason, health systems, and especially hospitals, need to constantly control their performance and provide quality service in order to identify and eliminate their inefficient resources.
Although there are different methods used in the evaluation of efficieny in the field of health, Data Envelopment Analysis (DEA) is known as the most frequently used method. In this study, it is aimed to carry out efficiency measurements for 81 provinces with DEA method by using 2017 data of hospitals operating under Republic of Turkey Health Ministry the General Directorate of Public Hospitals.
In the study, efficiency analyzes were performed using input-oriented CCR, CCR-super-efficiency (SE), BCC and BCC-super-efficiency (SE) models. In the study, the number of specialist doctors, the number of general practitioners, the number of nurses and midwives, the number of beds were used as input variables, while the total number of surgeries, the number of applications, the number of emergency applications, the number of inpatients, the bed occupancy rate, the average number of days of stay were used as output variables. According to the results of the efficiency analysis of the CCR model, 33 DMUs are efficient. and 48 DMUs are inefficient. According to the results of the BCC model, 47 provinces are efficient and 34 provinces are inefficient. Using the CCR-SE and BCC-SE models, the efficient provinces were ranked among themselves. According to the results of the CCR and BCC models, it has been determined which DMUs should be taken as reference for inefficient DMUs to be efficient. In addition, the required target values for the input and output variables and the improvement rates required for the input variables for the inefficient provinces to be efficient have been determined.