Hematolojik malignitelerde kolesterol seviyelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of cholesterol levels in hematological malignities
Yazar: YÜCEL KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MÜZEYYEN ASLANER AK
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Hematolojik maligniteler, hematopoietik ve lenfoid dokuların aşırı kontrolsüz gelişmesinden kaynaklanır. Bu maligniteler morfolojik, genetik, immünfenotipik ve klinik özelliklere göre sınıflandırılır. Akut veya kronik lösemiler, lenfomalar ve  plazma hücre diskrazileri başlıca hematolojik malignite tipleridir. Bu kanserler, ABD ve Avrupa'daki kanserlerin yaklaşık %9.0'u iken, tüm dünya kanserlerin %6.5'ini oluşturmaktadır. Hematolojik malignitesi olan hastalarda yapılan birçok çalışmada çeşitli laboratuvar parametreleri ile hematolojik maligniteler arasında bir bağ olup olmadığı araştırılmıştır. 
Bu çalışmada, hematolojik malignite tanısı alan hastaların, tanı almadan önce alınan kan örneği ile değerlendirilen lipid parametreleri (yüksek dansite lipoprotein, düşük dansite lipprotein, trigliserit ve total kolesterol) ile başlıca hematolojik maligniteler (akut lösemiler, kronik lösemiler, lenfomalar ve multiple myelom) arasındaki ilişki araştırılmıştır. Ayrıca bu araştırmada lipid parametrelerinin, hastalığın remisyona giriş ve remisyonda kalma süresine etkisinin değerlendirilmesi de amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 01.01.2015 - 31.12.2021 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde hematolojik malignite tanısı alan 131 hasta çalışmaya alındı. Hastaların malignite tipleri, yaşı, cinsiyeti, HDL, LDL, TG, total kolesterol değerleri ve remisyona giriş ile remisyonda kalış süreleri saptandı. Hematolojik malignite tipleri, lipid değerleri ile remisyona giriş ve remisyonda kalış süreleri arasındaki ilişki incelendi.
Bulgular: Çalışmaya 131 hasta dahil edildi. Hastaların %51,9'u erkek ve %48,1'i kadın idi. Ortalama yaş 66,12±13,78 olarak saptandı. Hastaların %12,9'una akut lösemi, %25,1'ine kronik lösemi, %32'sine MM ve %29,7'sine lenfoma tanısı konuldu. Çalışmaya dahil edilen 131 hastanın 53'ü (%40,5) remisyon, 78'i (%59,5) nüks kliniğinde idi. 
Bu çalışmada hastalara ait HDL (mg/dl) değerlerinin remisyon ve nüks gruplarının ortalamalarına göre anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). Remisyon klinik grubunda bulunan hastaların HDL (mg/dl) değerleri nüks grubunda bulunan hastalara göre anlamlı ölçüde daha düşüktür. Fakat hastaların LDL, TG ve total kolesterol değerleri ile remisyon ve nüks grupları arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0,05).
Çalışmada hastalara ait tanı gruplarının (akut lösemi, kronik lösemi, MM ve lenfoma) remisyon ile nüks arası geçen süre (ay) değerleri arasında anlamlılık tespit edilmiştir (p<0,05). İlişkiye göre kronik lösemi grubuna ait remisyon ile nüks arasında geçen süre (ay) akut lösemi, MM ve lenfoma gruplarına göre anlamalı ölçüde daha yüksektir. Bu çalışmada kronik lösemi hastalarında tanı ile remisyon arasında geçen süre ile hastaların yaş değerleri ile arasında anlamlılık bulunmuştur (p<0,05). İlişki incelendiğinde kronik lösemi tanı grubuna ait tanı ile nüks arası geçen süre (ay) ve yaş değerleri arasında pozitif yönlü orta şiddetli bir ilişki bulunmaktadır. Hastalara ait diğer istatiksel değerlendirmelerde anlamlı ilişkiler saptanmamıştır (p>0,05).
Sonuç: Çalışmamızda hematolojik malignite tanı grupları ile lipid seviyeleri arasında ilişki bulunmamıştır. Ancak lipid seviyeleri ile hematolojik malignite tanılı remisyon ve nüks grubundaki hastalar arasında ilişki saptanmıştır. İlişki incelendiğinde remisyon grubundaki hastaların nüks grubundaki hastalara göre HDL düzeyleri anlamlı ölçüde daha düşük bulunmuştur. Bu veriler doğrultusunda lipid parametrelerinin remisyon ve nüks süreleri üzerinde etkili olabileceği ve belirteç olarak kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Lipid parametreleri ile hematolojik kanserler arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların yapılması daha net veriler elde edilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın sonuçları ele alındığında gelecekteki daha geniş ölçekli ve çok merkezli çalışmalara katkı sağlayacağını düşünebiliriz.

Anahtar Kelimeler: Hematoloji, Malignite, Kolesterol, Remisyon, Nüksetme

Abstract:
Intraduction and Objective: Hematological malignancies result from excessive uncontrolled development of hematopoietic and lymphoid tissues. These malignancies are classified according to morphological, genetic, immunophenotypic, and clinical features. Acute or chronic leukemias, lymphomas, and plasma cell dyscrasias are the main types of hematological malignancies. While these cancers are approximately 9.0% of cancers in the USA and Europe, they constitute 6.5% of all cancers in the world. In many studies conducted in patients with hematological malignancies, it has been investigated whether there is a relationship between various laboratory parameters and hematological malignancies.
This study aims to investigate the relationship between lipid parameters evaluated with a blood sample taken before diagnosis (high-density lipoprotein, low-density lipoprotein, triglyceride, and total cholesterol) and major hematological malignancies (acute leukemia, chronic leukemia, lymphomas, and multiple myeloma) in patients diagnosed with hematological malignancies. The research aims to evaluate the effect of lipid parameters on the onset and duration of disease in remission.
Material and Method: One hundred thirty-one patients diagnosed with hematological malignancy at Zonguldak Bülent Ecevit University Health Application and Research Center were included in the study between 01.01.2015 and 31.12.2021. The patients' malignancy types, age, gender, HDL, LDL, TG, total cholesterol values, and the duration of entering remission and staying in remission were determined. The relationship among hematological malignancies types, lipid values, the duration of entry into remission, and the duration of stay in remission was examined.
Results: 131 patients were included in the study. 51.9% of the patients were male and 48.1% were female. The mean age was 66.12±13.78 years. 12.9% of the patients were diagnosed with acute leukemia, 25.1% with chronic leukemia, 32% with MM, and 29.7% with lymphoma. 53 (40.5%) of the 131 patients included in the study were in remission and 78 (59.5%) were in the relapse clinical group.
In this study, a significant correlation was found in the HDL (mg/dl) values of the patients according to the mean of the remission and relapse groups (p<0.05). The HDL (mg/dl) values of the patients in the remission clinical group were significantly lower than the patients in the relapse group. However, no significant correlation was found between the LDL, TG, and total cholesterol values of the patients and the remission-relapse groups (p>0.05).
In the study, a significant difference was found between the elapsed time (months) of the remission and the relapse of the patients' diagnosis groups (acute leukemia, chronic leukemia, MM, and lymphoma) (p<0.05). According to the relationship, the elapsed time between remission and relapse (months) in the chronic leukemia group was significantly higher than in the acute leukemia, MM, and lymphoma groups. In this study, a significant difference was found in the elapsed time between diagnosis and remission in chronic leukemia patients and the age values of the patients (p<0.05). When the relationship is examined, there is a positive and moderate relationship in the chronic leukemia diagnosis group between the elapsed time (months) of the diagnosis and the relapse and age values of the patients. No significant relationships were found in other statistical evaluations of the patients (p>0.05). 
Conclusion: In this study, no correlation was found between hematological malignancy diagnosis groups and lipid levels. However, a relationship was found between lipid levels and patients in the remission and relapse group with a diagnosis of hematological malignancy. When the relationship was examined, the HDL levels of the patients in the remission group were found to be significantly lower than those in the relapse group. In line with these data, it was concluded that lipid parameters can be effective on remission and recurrence times and can be used as a marker. It is important to carry out studies examining the relationship between lipid parameters and hematological cancers in order to obtain clearer data. Considering the results of this study, it can be thought that it will contribute to larger-scale and multicenter studies in the future.

Keywords: Hematology, Malignancy, Cholesterol, Remission, Relapse