Ortaokul öğrencilerinin benlik saygısı üzerinde öğretmen ve ebeveyn tutumlarının yordayıcı etkileri
The predictive effects of teachers and parents' attitudes on self-respect of secondary students
Yazar: BELİS ERK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN İŞÖZEN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırma, ortaokul öğrencilerinin benlik saygısı üzerinde öğretmen ve ebeveyn tutumlarının yordayıcı etkisini tespit edebilmek amacıyla yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın tarama modelinde yürütülmesi planlanmıştır. Araştırmanın evreni, 2022-2023 eğitim ve öğretim yılında İstanbul ili Bahçelievler, Bakırköy ve Fatih ilçelerindeki ortaokullarda öğrenim gören öğrencilerden meydana gelirken örneklem grubu ise evren içinden rastlantısal olarak seçilen ve bu çalışmaya katılmak için gönüllü olan 440 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Ortaokul öğrencilerinin benlik saygısı ile öğretmen ve ebeveyn tutumlarına dair veriler, SPSS-25 programı aracılığıyla analiz edilmiştir.
Araştırma sonunda, benlik saygısının otoriter öğretmen tutumu ve denetleme/kontrol ebeveyn tutumuyla negatif yönlü; kabul/ilgi ve psikolojik özerklik ebeveyn tutumuyla ise de pozitif yönlü anlamlı ilişkisi bulunmuştur. Ancak benlik saygısının demokratik öğretmen tutumuyla arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ayrıca, otoriter öğretmen tutumuyla kabul/ilgi, psikolojik özerklik ve denetleme/kontrol ebeveyn tutumlarının benlik saygısı üzerinde yordayıcı etkisi olduğu belirlenirken demokratik öğretmen tutumunun benlik saygısına ait davranış ve zihinsel boyutları üzerinde yordayıcı etkisi bulunmuştur. Ek olarak, ortaokul öğrencilerinin benlik saygısında cinsiyet, ekonomik düzey ve anne eğitim durumuna göre anlamlı sonuçlar elde edilirken sınıf düzeyi, baba eğitim durumu ve yaşanılan kişilere göre anlamlı sonuçlar bulunamamıştır.

Abstract:
This research was conducted to determine the predictive effect of teacher and parent attitudes on the self-esteem of secondary school students. For this purpose, it is planned to carry out the study in the scanning model. The universe of the research consists of students studying in secondary schools in Bahçelievler, Bakırköy and Fatih districts of Istanbul in the 2022-2023 academic year, while the sample group consists of 440 secondary school students who were randomly selected from the population and volunteered to participate in this study. Data on secondary school students' self-esteem and teacher and parent attitudes were analyzed through the SPSS-25 program.
At the end of the research, it was found that self-esteem was negatively related to authoritarian teacher attitude and supervision/control parent attitude; Acceptance/care and psychological autonomy were found to have a positive significant relationship with parental attitude. However, no significant relationship was found between self-esteem and democratic teacher attitudes. In addition, it was determined that authoritarian teacher attitude and acceptance/care, psychological autonomy and supervision/control parental attitudes had a predictive effect on self-esteem, while democratic teacher attitude had a predictive effect on the behavioral and mental dimensions of self-esteem. In addition, while significant results were obtained for the self-esteem of secondary school students according to gender, economic level and mother's education level, no significant results were found according to class level, father's education level and people with whom they lived.