Çukurova Üniversitesi doktora öğrencilerinin öz yeterlilik algılarının ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the self-efficacy perception and healty lifestyle behaviors of the postgraduate students in Çukurova Univercity
Yazar: EMİNE KÜPELİ
Danışman: PROF. DR. NAFİZ BOZDEMİR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Sağlıklı yaşam = Healthy life ; Çukurova Üniversitesi = Çukurova University ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğrenciler = Students

Özet:
Amaç: Doktora öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ve öz yeterlilik algılarının değerlendirilmesi ve bunları etkileyen parametrelerin saptanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini Çukurova Üniversitesinde öğrenim gören 430 doktora öğrencisi oluşturdu. Veriler, isimsiz olarak doldurulan sosyodemografik anket formu, SYBD-II ölçeği ve ÖEYÖ ile e-mail ve yüz yüze görüşme yoluyla toplandı.
Bulgular: Örnekleme çıkan 430 kişiden 338'ine (%78,6) ulaşıldı. Öğrencilerin %48,5(n=164) kadındı. Yaş ortalaması 32,6±5,2 yıldı. SYBD -II ölçeği toplam puan ortalaması 129.3±18.3; en yüksek puanın tinsellik, en düşük puanın fiziksel aktivite alt ölçeğinden alındığı saptandı. SYBD ölçeği toplam puanı erkekler de, kadınlara göre daha yüksekti. Erkeklerin, fiziksel aktivite alt ölçeğinden, kadınların ise beslenme ve sağlık sorumluluğu alt ölçeklerinde daha yüksek puan aldıkları saptandı. Sağlık Bilimleri doktora öğrencilerinin puan ortalamaları, fiziksel aktivite hariç tüm alt ölçeklerde ve ölçek toplamında diğer enstitülere göre daha düşüktü. Sağlık algılarını mükemmel olarak değerlendirenlerin SYBDÖ toplam puanı daha yüksek bulundu. ÖEYÖ ortalama toplam puanları 57.6 ± 7.0 olup orta düzeydeydi. Sağlık algısına göre ÖEYÖ değerlendirildiğinde davranışı tamamlama ve engellerle mücadele alt ölçekleri arasında anlamlı ilişki bulundu. Fiziksel aktivite ile stres yönetimi, tinsel gelişim ile kişilerarası ilişki alt ölçekleri arasında pozitif yönde orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sağlık sorumluluğu alt ölçeğinin; beslenme, fiziksel aktivite, engellerle mücadele ve sigara içilmeyen ortamı tercih etmeden %61,8; tinsel gelişim alt ölçeğinin; cinsiyet, kaçıncı çocuk, kişiler arası ilişki ,stres yönetimi, davranışı tamamlama, engellerle mücadeleden %77,2 ; kişilerarası ilişki alt ölçeğinin tinsel gelişim,fiziksel aktivite, davranışa başlama ve cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak için önlem almadan %66,7; stres yönetimi alt ölçeğinin beden kitle indeksi,tinsel gelişim,davranışı sürdürme parametrelerinden %57,5 oranında etkilenmekte olduğu bulunmuştur.
Sonuç: Toplumun eğitim görmüş bireyleri olan doktora öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları beklenen düzeyde değildir. Genç erişkinlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına etki eden parametreler dikkate alınarak eylem planları hazırlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Doktora öğrencisi, Öz etkililik yeterlilik, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları

Abstract:
Aim: Evaluation of the Self-Efficacy Perception and Healty Lifestyle Behaviours and determining the affecting parameters of the postgraduate students.
Material and Method: The sample was 430 postgraduate students of the Cukurova University. Data were collected by face-to-face interview technique and e-mail by completion of an anonymous sociodemographic questionnaire, Health Promotion Lifestyle Profile (HPLP)-II scale and Self-Efficacy Scale.
Results: Of the samples 338 (78.6%) out of 430 students was responded. Of students, 48,5 % (n=164)were female.The mean age was 32, 6±5,2 years.The total score of HPLP-II scale was 129.3±18.3, the highest score was in spiritual growth subscale and the lowest one was in physical activity subscale. Male students had higher scores than female students in HPLP total scale. Male students had higher scores in physical activity subscale whereas females had higher scores in nutrition and healthy responsibility subscales. The mean score of health sciences postgraduate students was lower than those of all subgroups and other institutes. The mean scores of the students whose perceptions for their health status "excellent" were higher HPLP-II scores. The mean Self –Efficacy score was 57.6 ± 7.0 and it was moderate. A significant relationship was found between willingness to complete the behaviour and ability to deal with others effectively evaluated Self-Efficacy Scale according to health perception.A moderate and a significant positive correlation was found between physical activity with stress management and spiruality with interpersonal relationships subgroups. It was found to the subgroup of health responsibility was affected by the rate of % 61.8 from nutrition, physical activity, ability to deal with others effectively and to choose from non-smoking environment; the subgroup of spiruality was affected by the rate of %77,2 from gender, interpersonal relationships, stress management, willingness to complete the behaviour, ability to deal with others effectively ; the subgroup of interpersonal relationship was affected by the rate of %66,7 from spiruality, physical activity,willingness to initiate behaviour and take precautions to protect themselves from sexually transmitted diseases; the subgroup of stress management was affected by rate of %57,5 from body mass index, spiruality, persistence in the face of adversity parameters.
Conclusion: As high educated members of the society, the healthy lifestyle behaviors of postgraduate students were not seen at the expected levels. Further action plan should be prepared taking into account of the parameters that affect young adults healthy lifestyle behaviors.

Key words: postgraduate students, self efficacy, healthy life styles