Tiyatro ve sinemada tarihsel kostümün gelişimi ve tasarım uygulama süreçleri
The development of historical costume and design application process in theater and cinema
Yazar: AYTAÇ ÖZSATMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH NALBANTOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
İnsanoğlunun ilk çağlardan itibaren iklim şartları gibi çevresel faktörlerden
korunma ihtiyacıyla keşfettiği örtünme araçları, tarih boyunca dönüşüme uğrayıp
birçok farklı amaca hizmet eden, insanın içinde bulunduğu döneme, coğrafyaya, inanış
biçimine, cinsiyet ve toplumsal statüsüne göre değişen göstergeler barındıran bir
iletişim aracı haline gelmiştir. Örtünme ve yaşamsal ihtiyaçlarını karşılama çabasında
birçok ritüel gerçekleştiren ilk insanlar, tiyatronun öğelerini bu ritüellerle
oluştururken, gösteri sanatlarının da tarihsel sürecini başlatmış olur. Aynı zamanda
tiyatro ve sinemanın anlatım araçlarından biri olan kostümün tarihsel süreci de bu
ritüellerle birlikte başlar. Önceleri hayvan postu ve maskesini ritüelin amacına hizmet
eden bir forma getirerek kullanan insan, dram sanatını geliştirmesine eşzamanlı olarak
kostümü bir tasarım öğesi haline getirir. Antik çağlardan itibaren, içinde bulunulan
dönemin günlük giyim alışkanlıkları çerçevesinde bir görünüme sahip olan sahne
kostümü kendisinden önceki dönemde yazılmış, ya da tarihsel konuları olan güncel
oyunlarda o dönemin giyim özelliklerini yansıtmaya başlamasıyla birlikte tarihsel
nitelik kazanır. Önceki toplumların giyim stillerinin bilinir olmaya başlamasıyla
birlikte tarihsel doğruluğu olan kostümler tasarım anlamında da değer kazanır ve
tiyatroda kullanılmaya başlanır. Sinemanın insan hayatına girişiyle birlikte tarihsel
filmlerin izleyici tarafından ilgiyle karşılanması, tarihsel kostümün yeni kullanım
alanları bulmasıyla birlikte üretiminde yeni yaklaşımları doğurur. Bu çalışmanın
birinci bölümünde de tiyatro ve sinemada tarihsel kostümün gelişim süreci
araştırılmıştır. İkinci bölümünde ise günümüzdeki yaratım imkânları çerçevesinde
tarihsel kostüm yapımında, tasarımsal yaklaşımlar ve üretim aşamasında başvurulan
teknik bilgilere yer verilmiştir.

Anahtar kelimeler: Kostüm tarihi, giysi tarihi, tarihsel kostüm, kostüm tasarımı, kostüm tasarım süreci.

Abstract:
Humans discovered clothing materials to protect themselves from
environmental factors such as climatic conditions since the first ages. According to
the period, geography, belief, gender it becomes a communication tool that contains
indicators that change according to social status. He was the first to perform many
rituals in an effort to cover himself and meet his vital needs. While people create the
elements of the theater with these rituals, the historical aspects of the performing arts
are also initiates the process. It is also one of the means of expression of theater and
cinema. The historical process of the costume begins with these rituals. Animal skin
and mask, the person who uses them by bringing it into a form that serves the purpose
of the ritual helps him to develop the art of drama, simultaneously making the costume
a design element. From ancient times in the scene, which has an appearance within the
framework of the daily clothing habits of the current period his costume is in current
plays written in the previous period or with historical themes. It gains a historical
character as it begins to reflect the clothing characteristics of that period. With the
clothing styles of previous societies becoming known, their historical accuracy the
costumes, which are the most popular, gain value in terms of design and begin to be
used in the theater. With the introduction of cinema into human life, historical films
have been seen with great interest by the audience. So that the historical costume finds
new areas of use and generates different approaches.
The first part of the study includes the historical studies of the theater, cinema
and the development process of the costume. In the last part of the study explains,
today's creative possibilities in historical costume making, design approaches and
production phase referenced technical information.

Keywords: Costume history, clothing history, historical costume, costume design, costume design process.