Erken ve geç başlangıçlı psoriazisli hastaların sistemik inflamatuvar komorbiditeler açısından karşılaştırılması
Comparison of early and late onset psoriasis regarding systemic i̇nflammatory comorbidities
Yazar: LEYLA HUSEYNOVA
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL DOĞAN GÜNAYDIN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Komorbidite = Comorbidity ; Psoriyazis = Psoriasis ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Psoriazis başlangıç yaşına göre erken başlangıçlı psoriazis (EBP) ve geç başlangıçlı psoriazis (GBP) olmak üzere iki tipe ayrılmaktadır. 40 yaş altında başlamış olan psoriazis EBP, 40 yaş ve üzerinde başlamış olan psoriazis GBP olarak sınıflandırılmaktadır. Genetik altyapı, klinik prezentasyon ve hastalık seyri açısından EBP ve GBP farklılık göstermektedir. Bu çalışmada EBP ve GBP'nin psoriazisde sık görülen sistemik inflamatuvar komorbiditeler açısından karşılaştırılması ve olası farklılıkların belirlenmesi amaçlanmıştır, ayrıca bu komorbiditeler açısından farklı risk gruplarının tanımlanması hedeflenmiştir. Çalışmaya 121 EBP ve 39 GBP'li olmak üzere toplam 160 plak psoriazisli hasta dahil edildi. Veriler yüz yüze anket yöntemi ile özgeçmiş, soygeçmiş, hastalık özellikleri ve psoriazisle ilişkili sistemik inflamatuvar komorbiditelerin varlığı açısından sorgulamak üzere oluşturulmuş sorular yöneltilerek toplandı. EBP'de aile hikayesi %47.1 (n=57), GBP'de ise %17.9 (n=7) olarak bulundu. EBP'de aile hikayesinin daha sık olduğu görüldü (p=0.001). EBP'de en sık başlangıç yeri %39.7 oranda saçlı deri iken GBP'de lezyonlar en sık olarak %25.6 oranında ekstremite ekstansör yüzlerinden başlamaktaydı. EBP'de tırnak lezyonlarının gelişme süresi 9.6 ± 8.5 ay, GBP'de ise bu sürenin 2.1  ±  3 ay olduğu görüldü, GBP'de EBP'ye kıyasla tırnak lezyonlarının daha kısa sürede geliştiği gözlendi (p<0.01). EBP'de hastalık başlangıcından itibaren psoriatik artrit (PsA) gelişme süresinin 15.72 ± 10.36 ay, GBP'de ise bu değerin 0.75  ±  7.6 ay olduğu görüldü. GBP'de EBP'ye kıyasla PsA'nın daha kısa sürede gelişmekte olduğu saptandı (p<0.01).  GBP'de kardiyovasküler hastalık sıklığı (KVH) %7.7, hipertansiyon (HT) sıklığı %38.5, diyabetes mellitus (DM) sıklığı %33.3 ve metabolik sendrom (MS) sıklığı % 44.7;. EBP'de KVH sıklığı %0.8, HT sıklığı %14, DM sıklığı %9.9 ve MS sıklığı % 24.8 olarak saptandı. Yapılan karşılaştırmalarda GBP'de KVH, HT, DM ve MS'nin daha sıklıkla görüldüğü bulundu (p=0.045, p=0.001, p<0.01, p=0.022). Sistemik komorbiditelerin gelişimine  psoriazis tipinin katkısı incelendiğinde, GBP'nin KVH ve DM için bağımsız risk faktörü olduğu saptandı (p<0.01, R square: 0.036 ve p<0.01, R square: 0.077). Sonuç olarak GBP'nin sistemik komorbiditelerle etkileşerek daha şiddetli inflamatuvar yük oluşturan ve daha  hızlı seyir gösteren bir psoriazis tipi olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler : psoriazis, komorbidite, erken başlangıçlı psoriazis, geç
başlangıçlı psoriazis, inflamasyon

Abstract:
Psoriasis is divided into two types in terms of age of onset; early onset psoriasis (EOP) and late onset psoriasis (LOP). Psoriasis with an onset below <40 years of age is classified as EOP where psoriasis with an onset above  >40 years of age is classified as LOP. EOP and LOP differs regarding genetic background, clinical presentation and course of disease. In this study, comparison of EOP and LOP regarding systemic inflammatory comorbidities which are frequently seen in psoriasis and determination of possible differences is aimed, in addition it is purposed to define different risk groups regarding these comorbidities. A total of 160 plaque psoriasis patients of which 121 with EOP and 39 with LOP were enrolled for the study.  Data was collected with face-to-face questionnaire method via questions that are created to query medical and family history, clinical features of psoriasis and presence of associated inflammatory systemic comorbidities. Family history of psoriasis was present in 47.1% (n=57) of EOP patients and 17.9% (n=7) of LOP patients. Positive family history was more frequent in EOP (p=0.001). Scalp was the most frequent initially affected site comprising 39.7% of cases in EOP where extensor surfaces of extremities was the most frequent initial site in LOP comprising 25.6% of the patients. The duration between onset of nail involvement and psoriasis was 9.6 ± 8.5 months in EOP and 2.1 ± 3 months in LOP. Nail involvement occurred more rapidly in LOP compared to EOP (p<0.01). The duration between onset of psoriatic artritis (PsA) and psoriasis was 15.72 ± 10.36 months in EOP and 0.75 ± 7.6 months in LOP. PsA occurred more rapidly in LOP compared to EOP (p<0.01). Frequency was 7.7% in cardiovascular diseases (CVD), 38.5% in hypertension (HT), 33.3% in diabetes mellitus (DM) and 44.7% in metabolic syndrome (MS) in LOP. Frequency was 0.8% in CVD, 14% in HT, 9.9% in DM and 24.8% in MS in EOP. It was found that comorbidities including CVD, HT, DM and MS were more frequent in LOP compared to EOP  (p=0.045, p=0.001, p<0.01, p=0.022). During assesment of psoriasis's contribution to systemic comorbidities, LOP was found as an independent risk factor for CVD and DM (p<0.01, R square: 0.036, p<0.01, R square: 0.077). As a result, it was concluded that LOP seems to interact with systemic comorbidities hence generating more severe inflammatory burden and shows a more rapid course.

Key words: psoriasis, comorbidity, early onset psoriasis, late onset psoriasis,
inflammation