Kalp damar hastalıklarında çocukluk çağı travmaları, psikolojik dayanıklılık ve beden farkındalığının rolü
The role of childhood traumas, psychological resilience, and body awareness in cardiovascular diseases
Yazar: BUSE NİL ATAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI EYRENCİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Çocukluk çağındaki deneyimlerin, kişinin hayatının birçok alanına yaşam boyu etkisi olduğu bilinmektedir. Literatürde, bu dönemdeki stresli yaşam deneyimlerinin kronik hastalık riskini arttırdığına değinilmiştir Mevcut araştırmanın temel amacı, Çocukluk Çağı Travmaları (ÇÇT) ile Kalp Damar Hastalıkları (KDH) arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmanın diğer amaçları arasında ÇÇT ve KDH ile Psikolojik Dayanıklılık (PD), Beden Farkındalığı (BF) ve Otonom Sinir Sistemi Reaktivitesinin (OSSR) ilişkilerinin incelenmesi yer almaktadır. Bu doğrultuda, çalışmada yaşları 18-55 (Ort=38, SS=12) arasında değişen kalp rahatsızlığı olan ve sağlıklı olan iki ayrı grubun verilerinin incelenmiştir. Katılımcıların %50,2'si (N=164) KDH'si bulunan grupta; %49,2'si (N=163) sağlıklı olan grupta yer almaktadır; toplam katılımcıların %52,3'ü (N=171) kadın, %47,7'si (N=156) ise erkektir. Araştırma değişkenlerini ölçmek amacıyla Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği (PDÖ), Beden Algısı Ölçeği (BAÖ) kullanılmıştır. ÇÇT ve KDH arasındaki ilişki incelendiğinde, Duygusal Taciz, Fiziksel Taciz, Fiziksel İhmal, Duygusal İhmal alt boyutlarının KDH ile ilişkili olduğu görülmüştür. PD-BF-OSSR ile KDH arasındaki ilişki incelendiğinde, PD'nin KDH ile negatif yönde ilişkili olduğu, OSSR'nin KDH ile pozitif yönde ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öte yandan, BF'nin KDH bulunma durumuna göre farklılık göstermediği tespit edilmiştir. PD-BF-OSSR'nin ÇÇT ile arasındaki ilişki incelendiğinde, PD'nin, İnkâr alt boyutu hariç, tüm ÇÇT alt boyutları ile negatif yönde ilişkili olduğu, OSSR'nin, İnkâr alt boyutu hariç, tüm ÇÇT alt boyutları ile pozitif yönde ilişkili olduğu, BF'nin ise ÇÇT ile ilişkili olmadığı görülmüştür. Bunun yanı sıra, diğer bir sağlık problemi bulunması, psikolojik tanı bulunması, eğitim durumunun ilköğretim düzeyinde olması ve düşük ekonomik gelire sahip olma KDH ile ilişkili faktörler olarak bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar alanyazındaki ilgili araştırmalar doğrultusunda tartışılmış ve gelecek çalışmalar için önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
It is known that experiences during childhood have a lifelong impact on various aspects of a person's life. The literature has pointed out that stressful life events during this period increase the risk of chronic diseases. The main purpose of the current study is to investigate the relationship between Childhood Traumatic Experiences (CT) and Cardiovascular Diseases (CVD). Among the other objectives of the study are examining the relationships between CT and Psychological Resilience (PR), Body Awareness (BA), and Autonomic Nervous System Reactivity (ANSR). Accordingly, data from two separate groups, one with heart disease and one healthy group, aged between 18-55 (M=38, SD=12), were analyzed in the study. 50.2% of the participants (N=164) belonged to the group with CVD, while 49.2% (N=163) were in the healthy group; 52.3% of the total participants (N=171) were female, and 47.7% (N=156) were male. Childhood Traumatic Experiences Scale (CTQ-33), Psychological Resilience Scale and Body Perception Questionnaire (BPQ) were used to measure the research variables. When examining the relationship between CT and CVD, it was observed that the sub-dimensions of Emotional Abuse, Physical Abuse, Physical Neglect, and Emotional Neglect were associated with CVD. When investigating the relationship between PR-BA-ANSR and CVD, it was concluded that PR was negatively associated with CVD, while ANSR was positively correlated with CVD. On the other hand, BA did not vary depending on the presence of CVD. Upon analysis of the correlation between PR-BA-ANSR and CT, it was noted that PR exhibited a negative correlation with all CT subdimensions, with the exception of the Denial subdimension. Furthermore, other factors such as the presence of other health problems, psychological diagnoses, primary education level, and low economic income were found to be associated with CVD. The results were discussed in line with relevant literature, and recommendations for future studies were provided.