Prediyabetli bireylerin sağlık inancı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi
Investigation of health belief and related factors of individuals with prediabeties
Yazar: MELİKE KOTAN
Danışman: PROF. DR. SEVGİ KIZILCI ÖZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Prediabetik durum = Prediabetic state ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Bu araştırma prediyabetli bireylerin sağlık inancı ve ilişkili faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, bir araştırma hastanesinin diyabet polikliniğine gelen, prediyabet tanısı olan 150 hasta oluşturmuştur. Araştırma verileri, Bireysel Bilgi Formu ve Diyabetli Hastalarda Sağlık İnanç Ölçeği (DHSİMÖ) kullanılarak, yüz yüze görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Verilerin analizi, Mann Whitney U Testi ve Kruskal-Wallis H testi ile yapılmış ayrıca Post-Hoc testinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, prediyabetli bireylerin; en düşük puan ortalamasının DHSİMÖ algılanan duyarlılık alt boyutundan, en yüksek puan ortalamasının ise algılanan ciddiyet  alt boyutundan alındığı belirlenmiştir. Prediyabetli bireylerin DHSİMÖ alt boyutlarından algılanan duyarlılık puanı ortalaması, eğitim düzeyi ilkokul olanlarda ve yüksek kan şekerinin kalp yetmezliği, böbrek yetmezliği ve cinsel fonksiyon bozuklukları ile ilişkisi konusunda bir fikri olmayanlarda daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Algılanan ciddiyet puan ortalaması, kendisinde diyabet riski görmeyen ve yaşam şeklinde değişiklik yapmayı düşünmeyen prediyabetli bireylerde daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Üçüncü alt boyut olan algılanan yararlar puan ortalaması daha önce kan şekerinin sınırda olduğunu bilmeyen, kendisinde diyabet riski görmeyen ve prediyabet tanısı nedeniyle yaşam şeklinde değişiklik yapmayı düşünmeyen prediyabetli bireylerde diğer hastalara göre daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Algılanan engeller puanı, kadınlarda ve diyabet/prediyabet konusunda bilgiyi yazılı/görsel medyadan alan hastalarda daha yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sağlıkla ilgili önerilen aktiviteler puan ortalaması, geniş ailede yaşayan prediyabetli bireylerde ve aile/arkadaş grubundan bilgi almayanlarda daha düşük bulunmuştur (p<0.05). Yaş, medeni durum, çalışma durumu, ekonomik durum, BKI, ailede diyabet tanısı varlığı, diyabet/prediyabet konusunda bilgi verilme durumu, tedavi şekli ve evde kan şekeri ölçme önerisi durumuna göre DHSİM Ölçeği puan ortalamalarında anlamlı fark görülmemiştir.
Sonuç olarak; prediyabetli bireylerin bazı tanıtıcı özelliklerinin sağlık inancını etkileyeceğinin farkında olunması, prediyabetli bireylerin  sağlık inancına etki eden faktörlerin nitel çalışmalarla daha detaylı olarak incelenmesi önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to examine the health beliefs and associated factors of prediabetes individuals. The sample of the study consisted of 150 patients with prediabetes diagnosed who came to the diabetes outpatient clinic of a research hospital. The research data were obtained by face-to-face interview technique using the Individual Information Form and the Health Belief Scale (DHSİMÖ) in Patients with Diabetes. Mann Whitney U Test and Kruskal-Wallis H test were applied from nonparametric tests to determine whether there was a significant difference between sociodemographic and health-related data, and posthoc test was used to determine the direction of difference in cases where significant differences were detected in the Kruskal-Wallis H test. According to the results of the study, when looking at the DHSMÖ score averages of individuals with prediabetes; the highest score average is taken from the perceived severity sub-dimension and the lowest score average is taken from the perceived sensitivity sub-dimension. The average sensitivity score perceived from the lower dimensions of DHSMÖ of prediabetes was found to be lower in primary school students (p<0.05). The perceived sensitivity score was also found to be lower in those who had no idea about the relationship between high blood sugar and heart failure, kidney failure, and sexual dysfunctions (p<0.05). The average perceived severity score was found to be lower in prediabetes individuals who did not see a risk of diabetes and did not intend to change their way of life compared to other patients (p<0.05). The mean of the third sub-dimension of perceived benefits was found to be lower than in other patients in prediabetes individuals who did not previously know that blood sugar was at the limit, did not see a risk of diabetes in themselves, and did not intend to change the way of life due to prediabetes diagnosis (p<0.05). The perceived barriers score was higher in women and patients who received information about diabetes/prediabetes from written/visual media (p<0.05). The mean score for recommended health-related activities was lower in people with prediabetes living in large families and those who did not receive information from their social circle (p<0.05). There were no significant differences in DHSİMÖ scores according to age, marital status, working status, economic status, BKI, presence of diabetes diagnosis in the family, diabetes /prediabetes, treatment type, and recommendation to measure blood sugar at home.
	As a result; that the health problems caused by prediabetes will affect health belief, it is recommended to examine the factors affecting the health belief of prediabetes in more detail with qualitative studies.