Michel Foucault: Özne ve iktidar
Michel Foucault: Subject and power
Yazar: CÜNEYT COŞKUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ UTKU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Bölümü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Foucault, Michel = Foucault, Michel ; Özne = Subject ; Öznellik = Subjectivity ; İktidar = Government

Özet:
Bu çalışmada, Michel Foucault'nun Batı kültüründe insanın özneye dönüştürülme süreçlerine yönelik eleştirileri ve iktidar olgusunu modern sorgulamalardan farklı olarak bir ilişkiler bütünü içinde değerlendiren düşünceleri, özne-iktidar ilişkisi bağlamında ele alınmaktadır. Batılı yerleşik düşünce geleneklerinin egemenliğini sarsan Foucault'nun, doğrudan kendisinden değil, tarihselliğinden hareketle ele aldığı öznenin hangi söylem ya da pratiklerin ürünü olduğuna yönelik değerlendirmeleri incelenmektedir. Foucaultcu eleştirel teori bağlamında delilik, suç, cinsellik gibi öznellik deneyimleri ve bu deneyimlerin ilişkili olduğu iktidar sistemleri, denetim, disiplin, hiyerarşik gözetim gibi normalizasyon süreçleri ve bilgi-iktidar ilişkisi çözümlenmektedir.Ulaşılan sonuçlar açısından, Foucault'ya göre özne bir söylemsel inşadır ve her iktidar belli teoriler, kavramlar üretip elde ettiği ürünü hakikate dönüştürerek, denetim ve bağlılık yoluyla ideolojik amaçlarına uygun, kendi kimliğine bağlanmış özneler inşa etmeyi arzular. Çeşitli teknikler ve araçlar kullanarak meşruiyetini temellendiren iktidar, sadece siyasal bir etkinlik olarak değil, özne/bireyin içinde yer aldığı, ilişkiler kurduğu her yerde var olan ve özne/bireyin üzerinde işleyen bir mekanizma olması açısından da değerlendirilmelidir. Foucault'nun özne-iktidar ilişkilendirmesi, özneyi klasik düşünce tarzından ayırması, iktidarı zorlama ve baskı unsuru olarak gören düşünce yapısından uzaklaştırarak aidiyet ifade eden bir olgu değil, karmaşık bir ilişkiler ağı olarak ele alması, güncel felsefi söylemlerin makro ve mikro iktidar ilişkilerini yeniden gözden geçirmesi gerektiğini göstermesi bakımından önem arz eder.

Abstract:
In this study, the criticism of Michel Foucault toward the processes of transforming human beings into subjects in the Western culture, and his thoughts evaluating the notion of `power? in a whole of various relationships, which is different from the modern questionings, are treated within the context of subject-power relationship. It also examines the evaluation of Foucault ?who undermines the sovereignty of the long tradition of Western ideas? about which discourses or practices produce subject which Foucault does not treat directly from itself, but through its historicality. Such experiences of subjectivity as madness, crime, sexuality, and such related normalization processes as power systems, control, discipline and hierarchical observation, and the relationship between knowledge-power are analyzed in the light of Foucault?s critical theory.In terms of the results achieved, for Foucault a subject is a discursive construction, and by creating certain theories and concepts and then transforming the end-product into truth any power desires to construct subjects who lend themselves submissively to its ideological purposes through control and obedience. Having justified its legitimacy by using various means and techniques, power should be evaluated not only as a political activity but also as a mechanism in which subjects/individuals take place and build relationships ?a ubiquitous mechanism that operates on subjects/individuals. Foucault?s notion of subject-power relationship, his separating subject from its classical reception, his treatment of power not as a fact that expresses belonging or an element of coercion and pressure, but as a network of complex relations are crucial to show that current philosophical discourses should reconsider micro and macro power relations.