Aydıntepe yeraltı şehrinin yersel lazer tarama ile 3B modellenmesi
3B modeling of aydintepe underground city using terrestrial laser scanning
Yazar: RAMAZAN PEKER
Danışman: PROF. DR. FARUK YILDIRIM
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Yeraltı yapıları kapalı ve çalışılması zor olan yerlerdir. Yeraltı yapıları haritalama çalışmalarında, yerüstü haritalama yöntemleri ve klasik ölçme aletlerinin kullanılmasında güçlükler yaşanmaktadır. Bu yüzden, yeraltı haritalama çalışmalarına özgü teknikler geliştirilmiş ve klasik ölçme cihazlarında bazı modifikasyonlar yapılmıştır. Son zamanlarda teknolojiyle gelişen ve kendisine geniş kullanım alanı bulan lazer tarama cihazları kapalı ortam ve yeraltı yapılarının haritalama çalışmalarında kullanılmaya başlanmıştır. Lazer tarama cihazları, birçok yeraltı yapısında farklı amaçlar doğrultusunda kullanılmış olsa da yeraltı şehir haritalama çalışmalarında pek kullanılmadığı gözlemlenmiştir. Bu tez kapsamında, uygulama alanı olarak daha önce kapsamlı bir haritalama ve restorasyon çalışması yapılmamış olan Aydıntepe Yeraltı Şehri seçilmiştir.  Aydıntepe Yeraltı Şehri gezici lazer tarama cihazı ile 3B taranmış ve yeraltı şehrine ait 3B model oluşturulmuştur. Yapılan kontrol ölçüleri ile 3B modelin doğruluğu test edilmiş olup hassasiyeti 16.9 mm olarak belirlenmiştir. Yeraltı şehrine ait 3B modelden 2B harita üretilerek mevcut haritalarla karşılaştırma yapılmıştır. Yapılan karşılaştırma sonucunda yeraltı şehrinin üstündeki mülkiyet yapısı ve yapılaşma durumu tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan 3B modelin mühendislik ve restorasyon projelerine sağlayacağı katkılar irdelenmiştir.

Abstract:
Underground structures are closed and difficult to work in. There are difficulties in using surface mapping methods and conventional surveying instruments for mapping underground structures. Therefore, techniques specific to subsurface mapping have been developed and some modifications have been made to conventional surveying instruments. Recently, laser scanning devices, which have developed with technology and have found a wide range of applications, have started to be used in the mapping of closed environment and underground structures. Although laser scanning devices have been used in many underground structures for different purposes, it has been observed that they have not been used much in underground city mapping studies. Within the scope of this thesis, Aydıntepe Underground City, where a comprehensive mapping and restoration study has not been carried out before, was selected as the application area.  Aydıntepe Underground City was 3D scanned with a mobile laser scanning device and a 3D model of the underground city was created. The accuracy of the 3D model was tested with control measurements and the accuracy was determined as 16.9 mm. A 2D map was produced from the 3D model of the underground city and compared with the existing maps. As a result of the comparison, the property structure and construction status above the underground city were determined. In addition, the contributions of the 3D model to engineering and restoration projects were examined.