Gesi güvercinlikleri üzerine tipolojik inceleme ve belgeleme önerisi
Proposal of typological investigation and documentation on dovecote/pigeon house
Yazar: MAHMUT ALBAYRAK
Danışman: PROF. DR. GONCA BÜYÜKMIHCI
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanların ilk evcilleştirdiği kuşlardan olan güvercinler 6000 yıldan beri posta işlerinde kullanılması, hobi olarak beslenmesi, etinden, gübresinden ve yumurtasından yararlanılması başta olmak üzere farklı amaçlar için yetiştirilmektedirler. Dünyada kuşlar için yapılmış pek çok yuva, yapı bulunmaktadır ve bunların çoğunun insanlar tarafından toprak üstü yapı şeklinde yapıldığı görülmektedir. Yayınlanmış literatürlere göre İran'da, ülkemizde ise Kapadokya, Diyarbakır ve Kayseri'de özel güvercin yuvaları bulunmaktadır. Bu araştırmanın konusu olan Kayseri Gesi Bölgesinde yer alan ve güvercinlik olarak tanımlanan oluşumlar, mimari özellikleri bakımından özel yapılar olup, güvercin gübresi elde ederek tarımsal alanda kullanılmak üzere tasarlanmışlardır. Gesi'deki güvercinliklerini benzerlerinden ayıran özellik; yerin altındaki kısmında kayaların oyma odalara dönüştürülmesiyle ana yuvanın oluşturulması ve yer üstündeki görülen güvercinlik bacası/güvercinlik burcu veya güvercinlik kulesi diye adlandırılan yuva kapısını oluşturan taştan örülmüş yapı formudur.
Fonksiyon, form, malzeme, bağlam ve birbiriyle örgütleniş ilişkisi bakımından kendine özgü yerel özellikler taşıyan güvercinliklerin, küreselleşen dünyada özgün kimliği ile dünya kültür mirasına eklenmesi gerekliliği çalışmanın amacını belirlemiştir.
Güvercinliklerin tanımı, tarihçesi, konumu, yapım mantığının kavranması, plan özellikleri, tipolojik özelliklerinin belirlenmesi ve sınıflandırılması, fotoğraf ve rölövelerle belgelenmesi, bu çalışmaların dijital kataloğunun oluşturulması, bugünkü kullanımlarının,  bozulma ve hasar durumlarının tespiti, çağdaş koruma ilkelerine göre nasıl korunmaları gerektiği, koruma ilkeleri kapsamında yeniden kullanımlarının sağlanması ve geleceğe nasıl aktarılacaklarının tartışılması bu çalışmanın özetidir.

Anahtar Kelimeler: Güvercinlik, Gesi, Dijital Belgeleme, Tipolojik İnceleme

Abstract:
The pigeons, which are accepted as the symbol of peace and love, are one of the first domesticated birds by people. Pigeons have been bred up for 6000 years since they are used in postal services, feeding as a hobby, benefiting from meat, manure, and egg for different purposes. There are special pigeon nests made for pigeons in the world. The nests in the Kayseri Gesi Region, which are described as a dovecote, are special structures that are unique in the world and are designed to obtain the pigeon manure used in agriculture. The unique feature of the gothic cavern is that the main nest is made of carved chambers under the ground and on the ground a dovetail chimney, a dovecote or a dovecote tower. As it is seen in this study which is related to dovecotes, it has the function, form, and organization of each other with its unique local artifacts. However, in the globalizing world, the necessity of adding the original identity of the dovecotes to the world cultural heritage is determined.
The location of the pigeon, its history, comprehension of the logic of construction, plan features, determination and classification of typological features, documenting with photographs and surveys, determination of their current situation and deterioration and damage conditions, according to the protection principles how they should be protected and the discussion of the study stages how they will be transferred to the future are the summary of this study.  

Keywords: pigeon, pigeon, gesi, Certification, Typological Examination