Öznel ahlaka dair olan inancın politik tutumlar üzerindeki etkisi
The effect of belief in subjective morality on ideological beliefs
Yazar: ONURCAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SEVİM CESUR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki değerler = Moral values ; Metaetik = Metaethical ; Nesnellik = Objectivity ; Siyasal davranış = Political behavior ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Meta-etik ahlaki iddiaların nesnel anlamda mı yoksa öznel anlamda mı doğru veya
yanlış olduğuyla ilgilenen ahlak felsefesinin alt dalına verilen isimdir ve kişilerin hile
davranışından (Rai ve Holyoak, 2013) prososyal davranışına (Young ve Durwin,
2013) kadar birçok davranışı etkilediği daha önce gösterilmiştir. Bu çalışmada politik
ideolojiler arasındaki temel farklılıkları yaratan bir değişken olarak meta-etiksel
inançlar ileri sürülmüştür ve —bildiğimiz kadarıyla— ilk defa dört korelasyonel
(toplam n = 2,453) ve üç deneysel (toplam n = 1,507) çalışmada sistematik bir şekilde
incelenmiştir. Sonuçlar genel olarak öznel ahlakla politik tutumların ilişkili olduğunu
(çalışma 1-4) ve aynı zamanda öznel ahlakı aktive etmenin politik tutumlarda nedensel
bir değişikliğe sebebiyet verdiğini (çalışma 5 ve 7) göstermiştir. Daha spesifik olarak,
öznel ahlakı aktive etmek insanların ahlaki temellerden zarar ve adalet ilkelerine
verdikleri önemi hem de gruplar arası tolerans düzeylerini arttırmıştır. Korelasyonel
bulgular toleransın öznel ahlak ve politik tutumlar arasındaki ilişkiye tutarlı bir şekilde
aracılık ettiğini gösterse de, deneysel bulgular (nedensel) bir aracılık etkisinin
olmadığını göstermektedir. Deneysel bulgular aynı zamanda —düşük etki
büyüklüğüne sahip olsa da— öznel ahlakı aktive etmenin sol ve sağ ideolojiler
arasındaki ahlaki görüş farklılıklarını azalttığını göstermektedir. Bulgular genel olarak
bir bütün halinde politik farklılıkları yaratan temel bir değişken olarak meta-etiksel
farklılıkların önemine vurgu yapmaktadır.

Abstract:
Meta-ethics is the name given to the branch of moral philosophy concerned with
whether moral claims are true or false in an objective or subjective manner. Lay metaethical beliefs have been shown to influence cheating (Rai & Holyoak, 2013) and
prosociality (Young & Durwin, 2013), among other behaviors. The present research
is, to the best of our knowledge, the first to systematically examine the influence of
belief in subjective morality on political attitudes in four correlational (total n = 2,453)
and three experimental (total n = 1,507) studies. The results showed that subjective
morality is correlated with political attitudes (Studies 1-4) and that priming subjective
morality causally influences political attitudes (Studies 5 and 7). More specifically,
priming subjective morality bolstered the moral foundations of harm and care and
intergroup tolerance. While the correlational findings demonstrated that intergroup
tolerance mediated the relationship between subjective morality and political attitudes,
the experimental findings failed to reveal a (true) mediational role for tolerance. On
the other hand, the experimental findings revealed, albeit with a small effect size, that
priming subjective morality decreases the difference in moral convictions between
left-wing and right-wing ideologies. The findings support the conclusion that metaethical beliefs are a major determinant of the political attitude differences between
different ideologies.