Ermeni Harfli Türkçe 'Peygamberlerin Ömürlerinin Nakliyetleri' adlı eser ve peygamberlere dair inanışlar
The Work Titled "The Narration of the Prophets' lives in Turkish With Armenian Letters" and the beliefs about the prophets
Yazar: EBRU BİŞGİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEHRA HAMARAT YARDIMCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmanın konusu Ermeni harfli Türkçe yazılmış Peygamberlerin Ömürlerinin Nakliyetleri adlı kitapta anlatılan peygamber hayatlarının incelenmesi, Türk halk anlatılarında geçen peygamber hayatlarının anlatımıyla mukayesesi, yazarın kitabın yazıldığı dönemin söyleyiş özelliklerini Türkçe ile ifade etme şekli ve peygamberlerin Türk edebiyatının edebî ürünlerinde ne şekilde yer aldığı üzerinedir.
Bu kitapta Hristiyan inancı doğrultusunda anlatılan peygamber kıssaları Müslüman ve Yahudi halk inanışındaki hâliyle karşılaştırılarak anlatılardaki benzerlik, farklılık ve ortak değerler tespit edilmeye çalışılmıştır. Farklı dinlerde farklı isimlerle bilinse de insanların aynı peygamberlere inanıp onları hayatlarının önemli bir yerine koydukları ve onlara büyük saygı duydukları gözlemlenmiştir. Aynı topraklarda yaşayanan Osmanlı Ermenileriyle Türklerin farklı dinlere sahip olsalar da kullandıkları ortak Türkçe sayesinde inançlarını aynı dille ifade etmeleri aralarında bir bağ kurmuştur. Hristiyan inanışındaki kutsal terimlerin İslami terminolojiyle ifade bulması bu çalışmanın orijinal yanını da ortaya koymaktadır.
Yazarın bu kitabın mülahazalar kısımlarında inançlı, dürüst, ideal, sahih bir Hristiyan modeli oluşturmayı hedeflediği anlaşılmaktadır. Verilen değerler diğer dinler için de kabul görmektedir. Bu yönüyle eser, hangi dinden olursa olsun insanların okuyup kendi hayatlarına yansıtacakları ve ideal insan yolunda ilerleyebilecekleri bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Peygamber hayatları, Türk halk anlatıları, sahih Hristiyan, ideal insan, halk inanışı.

Abstract:
The subject of this study is the examination of the lives of the prophets described in the book "THE NARRATION OF THE PROPHETS' LIVES, WRITTEN IN TURKISH WITH ARMENIAN LETTERS" the comparison of the lives of the prophets mentioned in Turkish folk narratives, the author's way of expressing in Turkish the pronunciation characteristics of the period, when the book was written and how the prophets took place in the literary works of the Turkish literature.
In this book, the stories of the prophets, which are told in line with the Christian faith are compared with the Muslim and Jewish folk beliefs, and the resemblance, differences and common values in the narratives are tried to be detected. Even though it is known with different names in different religions, it is observed that people put the prophets to an important place in their lives and they have a big respect towards them. The Ottoman Armenians living in the same land with the Turkish people had different religions but they established a bond thanks to the common Turkish language.
In the considerations sections of this book, it can be understood that the author tries to form a faithful, honest, ideal and a true Christian model. The values that are given is accepted by the other religions. In this respect, the work offers information that people from any religion can read and reflect to their lives and move forward on the ideal human path.
Key Words: The lives of the Prophets, Turkish folk narratives, true Christian, ideal human, folk belief.