1960 sonrası sanatta cinsiyet kavramı üzerinden mekân algısı
Space perception through the concept of gender in post-1960 art
Yazar: SEVDA GÖK
Danışman: PROF. NESLİHAN ERDOĞDU
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aidiyet = Belonging ; Cinsiyet = Gender ; Eril tahakküm = Masculine domination ; Mekan = Space ; Mekan aidiyeti = Place attachment ; Mekansal algı = Spatial perception ; Modern sanat = Modern art ; Sanat = Art ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Mekânların geçmişten günümüze dek bedenlerle gerilimli bir ilişkisi olmuştur. Yerleşik hayata geçişle birlikte zamanla mekânlar, bedenlerin denetlenip yönetilmesinde iktidar aracı olarak şekillenmeye başlamıştır. 
Tarih boyunca kadın ve erkek ise cinsiyetleri açısından antropoloji, metafizik, psikanaliz, felsefe ve sanat gibi farklı disiplinlerin konusu olmuştur. Tarih öncesi dönemden günümüz ataerkil toplumuna değin kadın ve erkek, cinsiyetleri doğrultusunda mekânla olan ilişkileri de güç ve iktidarla doğrudan bağıntılı olarak varlık göstermiştir. 
Yerleşik hayata geçilmesiyle birlikte doğurganlığından ötürü içe kapanmaya mahkum edilen kadın, evi dişil bir mekân olarak sahiplenmiştir. Erkek ise kamusal alanın hakimiyetini alarak, mekânları eril gücün göstergelerine dönüştürmüş ve mekâna dair tahakküm sınırlarını günümüze değin genişletmiştir. 
Dolayısıyla tarihsel süreç içerisinde cinsiyetli mekân algısının sanata yansıması da kaçınılmaz olmuştur. Güç ve otoritenin temsili olarak kabul edilen pek çok portre ve büstte olduğu gibi kamusal mekanları, sarayları, şatoları, savaş sahnelerini konu alan sanat eserleri eril bir gücün görünürlüğü üzerine biçimlenirken,  evin içi özellikle yatak odası ve mutfak gibi kadınla özdeşleştirilen mekânlar da dişinin kutsallığı ya da cinselliği üzerine biçimlenmiştir. 
Bu çalışmada; mekânın tanımlarından yola çıkarak mekânın işlevsellikleri ile cinsiyet arasındaki ilişkiler tespit edilmeye çalışılmış ve sanat tarihi üzerinden konu kapsamında eserler incelenmiştir. Cinsiyet ve mekân kavramlarının çağdaş sanat üzerine etkileri referans alınan sanatçıların yapıtları üzerinden analiz edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Spaces have shared a tense relationship with bodies from past to present. Along with the transition to settled life, spaces have started to take shape as a tool of power in controlling and managing bodies. 
Throughout history, man and woman have been the subject of different disciplines, such as anthropology, metaphysics, psychoanalysis, philosophy, and arts in terms of their gender. From prehistoric times to today's patriarchal society, the relationship between man and woman, and the space they inhabit has also existed in direct relation with power and ruling. 
Woman doomed to be restricted to a closed space due to her fertility and as a result of the transition to settled life owned her house as a feminine space. However, man has transformed spaces into the indicators of the masculine power by establishing domination over the public space and expanding the limits of domination of the space until today. 
Therefore, reflection of the perception of gendered space to the art in the historical process has been inevitable.  As in many portraits and busts, which are considered to be representations of power and authority, works of art about public spaces, palaces, castles, and war scenes have been shaped on the visibility of a masculine power; however, spaces that are identified with woman such as the interior of the house, especially the bedroom and kitchen, are shaped upon the notions of female holiness or sexuality. 
Based on the definitions of space, this study determines the relations between the functionalities of space and  gender, and works were examined within the scope of the subject through the history of art.  Effects of the concepts of gender and space on contemporary art are analyzed through the works of the artists that have been taken as reference.