Kültür Bakanlığınca yayınlanan tiyatro afiş tasarımında; boşluk kavramında renk ilişkilerinin grafiksel yönden incelenmesi
The meaning of the space and the relationships with the color and other design elements of color according to graphic concept in the theatre posters design of Ministry of Culture
Yazar: ERSAN MUHAMMET
Danışman: PROF. DR. TACİSER ONUK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Grafik Ana Sanat Dalı / Grafik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Afişler = Posters ; Boşluk = Void ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Grafikler = Graphics ; Grafiksel düzenleme = Graphical arrangement ; Kültür Bakanlığı = Ministy of Culture ; Renkler = Colors ; Tasarım = Design ; Tiyatro = Theatre

Özet:
ÖZET Günümüz insanları iletişim içinde bulunabilmek adına çeşitli yollara başvurmaktadır. Bu yolların biri de kökleri 1700'lü yıllara dayanan afiştir. Afiş geçmişten bu yana gelişerek ve çeşitlenerek günümüze kadar ulaşmıştır. Artık afiş modern teknolojinin de yardımıyla iletişim çağının vazgeçilemez grafik ürünlerindendir. İletişim kanallarının vazgeçilemez unsurlarından olan afiş, iletişim sürecine dahil olduğu ülkelerin; kültürel, ticari ve siyasal yönünü dolaylı şekilde yansıtma rolünü de üstlenmiş bulunmaktadır. Bu güne gelinceye değin afişler, afiş tasarım sanatçıları ve ressamlar tarafından, branşlaşmaya gidilmeden çeşitli tekniklerle oluşturuluyordu. Ancak günümüzde afiş başlı basma bir uğraşı alam olup kendi içinde dahi bölümlenerek, ilgili tasarım sanatçıları tarafından oluşturulmaktadrr. Teknolojik imkanların artması ve bilgisayar çağma girişle birlikte afişin tamtımdaki rolü önem kazanmıştır. Afiş görevini, hedef kitlesine uygun, dikkat çekici, merak uyandırıcı veya ihtiyacı tetikleyici yanlarını, kullanarak yerine getirmiştir. Afiş uygulama yöntem ve teknikleri de çağa ayak uydurur niteliktedir. Afiş artık dijital ortamlarda tasarlanma ya da çoğaltılma özelliklerine de kavuşmuştur. Yaşamın ve hatta evrenin varoluşu büyük ölçüde boşluk doluluk ilişkisine bağlıdır. Dolunun tanımlanabilen bütün nitelikleri boşluğa bağlıdır. Evrendeki bütün olguların temelinde "hareketlerine" ve "doluluklarına" olanak verdiği için "boşluğun" yattığı söylenebilir. Çalışmada, 59 afişi inceleyip değerlendirdikten sonra, sonuçlan şöyle özetlenebilir : Boşluğun her yönde varlığı "sınırlayıcılığı" veya "kapsayıcılığı" üç boyutlu olmasından kaynaklanmaktadır. Tasarımda kullanılan boşluk kimi zaman "üç boyutluluğu" çağrıştırırken kimi durumlarda "doluluğun varlığını" vurgulamak için tercih edilmektedir. IIBoşluk smırlayıcılığı olan, ancak kendi sınırlan bulunmayan bir kavramdır. Gökyüzünde tek tek algılanan yıldızlan sınırlayan, sının olmayan boşluktur. İki Boyutlu Tasarımda Boşluk, Tasarımcının seçip üstünde tasarımını uyguladığı, hayalinde yaşattığı şekil ve düşüncelerini üstünde canlandırdığı düz iki boyutlu bir yüzeydir. Bu durumda tasarımın uygulandığı düz yüzey gerçekten bir olayın canlandığı yerdir. Hayali boşluk; düz yüzeyler, bu yüzeylerin kapsadığı şekil, renk ilişkileri, perspektif ve imajla anlatılabilen boşluktur l. Bu boşlukta boy ve en olmak üzere iki boyut vardır. Birçok alanda (afiş, dergi kapağı ve ticari amblemler, vb.) kullanır ve şu iki durumla duyulur: 1) Genelde, çerçeveyi sınırlayan alanlar veya o alanlardaki hakim renkle, sınırlanan boşluk ve boşlukta yer alan çeşitli renk ilişkilerin ışığında, değişik boşluklar duyulur. 2) Tasarım ile onu çevreleyen boşluklar arasındaki iUşkinin ışığında; duyulur2. Buna göre de; iki boyutlu tasarımdaki boşluk tasanmcının düşüncesinde bulunan hayali bir şeydir, bu hayal ışığında hareket eder, şekiller alır. Renk ve diğer tasarım öğeleriyle sanatsal ilişkiler kurar. Aynca; araştırmacı yaptığı literatür taraması, bilgi formlan ve değerlendirme doğrultusunda sonuç elde edilmiştir. 1 Mirgory BEVLIN: Design Through Discovery, Hold, Rinhart And Winston, Third Edition, New York, 1977S.62 2 Abbas ELRUBAYİ: Elşekil Ve Elhareke Ve Elilakat Elnatice Fi Elamaliyat Eltasmimiye Sunaiyet Elabat,Doktora Tezi,Bağdat Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi,Bağdat,1999,s.27 III

Abstract:
ABSTRACT Modern people apply the various ways in order to establish the communication. One of these ways is the poster which is rooted from 1700. The poster has come from past to present as being developed and being variable. Now, the poster has become one of the most important graphical products by the virtue of modern technology. The poster which is one of the most important elements of communication channels also plays an important role indirectly to reflect the cultural, commercial and political sides of the countries which are included by the communication process. Until today, the posters have been drawn by the poster design artists and painters with various techniques without establishing their branches. However, nowadays, the poster is a separate field and is divided into branches within itself and it is drawn by the concerned artists. The role of poster in presentation became important by increasing of technologic possibilities and entering into the computer age. The poster plays its role as using its remarkable aspect, provoking the curiosity or needs as being directed to the targeted group. The poster methods and techniques are also proper for the modern methods and techniques. The posters may be designed or reproduced under the digital medias. Existence of the life and even universe is greatly dependent upon the relationship between the space and plenum. All describable characteristics of the plenum are dependent upon the space. It can be said that the "space" underlies every phenomenon since it allows for their "movement" and "fullness". In this study, after studying 59 placards, we may summarize the results as follows: Omnipresence, "restrictiveness" or "containment" of the results from the fact that it is three dimensional. While the space which is used in designs sometimes associates "three dimensions", it is in some cases preferred to emphasize "presence of plenum". IVSpace is a concept which is restrictive per se, but has not limitations. The very thing which surrounds the stars which are observed individually on the heavens, is the space which has no limitations. In the two dimensional designs, the space is a two dimensional plane on which the designer chooses to apply his/her design and animates his/her notions, in which case the plane on which the design is applied, is the place where an event is really animated. Imaginary space is the space which can be expressed by the planes, the forms contained thereon and by the color relationships, perspectives and images3. In this space there are two dimensions namely width and length. These dimensions are used in many places and perceived in the following two cases: 1) In general, the areas which restricts the frame or space which is restricted by the dominant color present in such areas and under the light of the various color relationships, these dimensions are perceived. 2) These dimensions are perceived under the light of the relations between the design and the spaces surrounding the design4. Accordingly, the space present in the two dimensional is an imaginary phenomenon depicted in the imagination of the designer. The space forms artistic relationships with the color and other design elements. 3 Mirgory BEVLIN: Design Through Discovery, Hold, Rinhart And Winston, Third Edition, New York, 1977S.62 4 Abbas ELRUBAYÎ: Elşekil Ve Elhareke Ve Elilakat Elnatice Fi Elamaliyat Eltasmimiye Sunaiyet Elabat,Doktora Tezi,Bağdat Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi,Bağdat,1999,s.27 V