İran devrimi sonrasında Şii jeopolitiği'nin Ortadoğu coğrafyasındaki yansımaları
The reflections of the shiite geopolitics in the Middle East after the Iran revolution
Yazar: SERKAN AYKUT
Danışman: DOÇ. DR. ALİ OSMAN KOCALAR
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Coğrafyası ve Jeopolitiği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Eleştirel jeopolitik = Critical geopolitics ; Jeopolitik = Geopolitic ; Ortadoğu = Middle East ; Ortadoğu politikası = Middle East policy ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution ; Şia = Şia ; Şiiler = Shi'is

Özet:
Uluslararası sistemde ve bölgesel olarak İran İslam Cumhuriyeti'nin rolünü
belirleyen en önemli faktör olarak jeopolitik konumu gösterilebilir. İran, ağırlıklı olarak
sahip olduğu jeopolitik faktörler üzerinden, bölgesel ve uluslararası diğer siyasi
birimlerle ilişki ve politik tutumunu belirlemektedir. İran'ın küresel ve bölgesel rolünün
doğru analiz edilebilmesi için jeopolitik öneminin irdelenmesi gerekmektedir. Bu
çalışma İran'ın bu temel özelliklerini kavrayabilmek, özellikle devrim sonrasında
politika yapıcılar tarafından etkin bir unsur olarak kullanılmaya çalışılan Şiilik
jeopolitiğinin Ortadoğu'daki yansımalarını anlamaya katkı sağlayacaktır. Yapılan
incelemede jeopolitik açıdan İran'ın Ortadoğu'da devrim sonrasındaki mezhepsel
yaklaşımını etkin kullanma girişimlerinin, hedeflediği sonuçlara ulaşma aşamasında
engeller ile karşılaştığı görülmüştür. Bu bağlamda; İran'ın Şii jeopolitiğinden
faydalanma odaklı politikaları üretmek yerine, coğrafi konumundan kaynaklanan
jeopolitik avantajlarını temel alan pragmatik politikalara yöneldiği anlaşılmaktadır. Bu
çalışmanın amacı; İran Devrimi sonrasında Şii Jeopolitiği'nin Ortadoğu
coğrafyasındaki yansımalarını tespit etmektir. Araştırmada literatür taraması ve
doküman analizi yöntemleri kullanılmış, elde edilen veriler tarihi ve güncel olaylarla
ilişkilendirilerek sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The geopolitical position can be shown as the most important factor determining
the role of the Islamic Republic of Iran in the international system and regionally.Iran
mostly determines its relation and political attitude with other regional and
international political units by its geopolitical factors.This researchin order to be able
to analyze the global and regional role of Iran, its geopolitical importance should be
examined.To understand these basic characteristics of Iran will contribute to
understanding the reflections of Shi'ism geopolitics in the Middle East, especially tried
to be used as an effective element by policy makers after the revolution.In this research,
it has seen that Iran's attempts to use this sectarian thesis effectively in the Middle East
encountered obstacles in achieving the targeted results.In this context; Instead of
producing policies focused on benefiting from the Shiite geopolitics, it is concluded that
Iran has turned to pragmatic policies based on its geopolitical advantages.The purpose
of this study is to determine the reflections of Shia Geopolitics in the Middle East after
the Iranian Revolution.Inthe study, the literature and document analysis techniques
have been used, the result hasbeen tried to be obtained by associating with the history
and current events with the gaineddata.