Çocuk nöroloji polikliniğine baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastaların etiyolojilerinin araştırılması, uyarı işaretlerinin tanınması ve nörogörüntüleme gerekliliği açısından değerlendirilmesi
Investigation of the etiologies of patients applicable tothe pediatric neurology polyclinic with headachecomplaints, recognition of warning signs and evaluationin terms of the necessity of neuroimaging
Yazar: GÜLÇİN SEYHUN TÜRKOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYDAN DEĞERLİYURT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Baş ağrısı bozuklukları = Headache disorders

Özet:
Amaç: Baş ağrısını tanımlanmak, tipini ve tedavi planını belirlemek için ayrıntılı öykü ve fizik muayene gereklidir ve sekonder patolojileri ayırt etmek için tanısal tetkikler yapılabilir. Çalışmamızda çocuk nöroloji polikliniğine baş ağrısı şikâyeti ile başvuran 4-18 yaş arası hastaların etiyolojilerinin araştırılması, uyarı işaretlerinin tanınması ve nörogörüntüleme gerekliliği açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Bilkent Şehir Hastanesi çocuk nöroloji polikliniğine 1 Aralık 2019 ile 31 Aralık 2021 tarihleri arasında baş ağrısı şikâyeti ile başvuran 4-18 yaş arası 432 hasta retrospektif olarak incelendi. Hastaların cinsiyeti, yaşı, baş ağrısının özellikleri, eşlik eden faktörler, nörolojik muayene bulguları, baş ağrısının kategorisi, aile öyküsü, beyin MRG ve EEG sonuçları, uyarı işaretleri ve acil müdahale gerektiren durum varlığı değerlendirildi. Baş ağrısı sınıflaması ICHD-III'e göre yapıldı. 
Bulgular: Yaşları 4-18 arasında 432 hastanın 282'si (%65,3) kız, 150'si (%34,7) erkekti. Üç yüz iki hasta (%69,9) primer baş ağrısı, 130 hasta (%30,1) sekonder baş ağrısı tanısı alırken, primer baş ağrılarının çoğunluğu migren, sekonder baş ağrılarının çoğunluğu rinosinüzitti. Hastaların 409'unun (%94,7) beyin MRG'si mevcuttu, bunların 283'ü (%69,2) primer baş ağrısı, 126'sı (%30,8) sekonder baş ağrısı tanısı aldı. Pozisyon ile değişen baş ağrısı, öksürük, ıkınma, valsalva ile baş ağrısının artması, uyarı işaretlerinden ≥ 3 semptom olması, papil ödem saptanması, ailede migren olmaması, ağrı karakterinde değişiklik olması, ağrının şiddetli olması ve acil servise başvurmayı gerektirecek ağrı olması müdahale gerektiren patolojisi olan hastalarda anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0.05). Öksürük, ıkınma, valsalva manevrası ile baş ağrısı artanlarda 9.6 kat ve pozisyon ile değişen baş ağrısında 19.3 kat müdahale gerektiren patolojiye rastlanma oranında artış görüldü. 
Sonuç: Baş ağrısında ayrıntılı öykü, dikkatli fizik ve nörolojik muayene ve uyarı işaretlerinin varlığı tanıya ulaşmada önemlidir. Pozisyon ile değişen baş ağrısı, öksürük, ıkınma, valsalva ile artan baş ağrısı, uyarı işaretlerinden ≥ 3 semptom olması, papil ödem saptanması, ailede migren olmaması, ağrı karakterinde değişiklik olması, ağrının şiddetli olması ve acil servise başvurmayı gerektirecek ağrısı olan poliklinik hastalarında nörogörüntüleme yapılması uygun olabilir.

Anahtar Kelimeler: Baş Ağrısında Kırmızı Bayraklar, İkincil Baş Ağrıları, Yaşamı Tehdit Eden Bulgular, Çocuk

Abstract:
INVESTIGATION OF THE ETIOLOGIES OF PATIENTS APPLICABLE TO THE PEDIATRIC NEUROLOGY POLYCLINIC WITH HEADACHE COMPLAINTS, RECOGNITION OF WARNING SIGNS AND EVALUATION IN TERMS OF THE NECESSITY OF NEUROIMAGING
Aim: Detailed history and physical examination are required to identify the headache, determine type and treatment plan, and diagnostic tests can in performed to distinguish secondary pathologies. Our study aimed to investigate the etiology of patients aged 4-18 years who applied to the pediatric neurology clinic with headache complaints, to recognize warning signs and to evaluate them in terms of the need for neuroimaging.
Materials and methods: We retrospectively reviewed 432 patients aged 4-18 years who applied to the child neurology outpatient clinic of University of Health Sciences Ankara Bilkent City Hospital with complaints of headache between December 1, 2019 and December 31, 2021 were included. Patients' gender, age, characteristics of the headache, factors accompanying, neurological examination findings, diagnosis of headache, family history, brain MRI and EEG results, warning signs and presence of a condition requiring urgent intervention were evaluated. Headache classification was made according to the ICHD-3. 
Results: Of the 432 patients aged between 4 and 18 years, 282 (65.3%) were girls and 150 (34.7%) were boys. Three hundred two patients (69.9%) were diagnosed with primary headaches and 130 patients (30.1%) with secondary headaches, while most of the primary headaches were migraine and most of the secondary headaches was diagnosed with rhinosinusitis. Brain MRI was available in 409 (94.7%) of the patients. 283 (69.2%) of the patients were diagnosed with primary headache and 126 (30.8%) with secondary headache. The incidence of pathology requiring intervention was significantly higher in patients with headaches that change with position, cough, or straining, increased headache with valsalva, presence of  ≥3 warning signs, detection of papilledema, no family history of migraine, change in pain character, severe pain, and pain requiring a visit to the emergency room (p<0.05). The rate of pathology requiring intervention increased 9.6-fold in cases whose headache increased with coughing, straining, and valsalva maneuver, and also 19.3-fold in cases whose headache changed with position. 
Conclusion: In cases of headache, obtaining a thorough medical history, conducting a meticulous physical and neurological examination, and identifying any warning signs are crucial for making a diagnosis. Neuroimaging may be necessary for patients experiencing headaches that are affected by changes in position, coughing, or straining, as well as those that worsen with valsalva, exhibit three or more symptoms from warning signs, show signs of papilledema, have no family history of migraine, demonstrate a change in the character of pain, experience severe pain, or require referral to the emergency department.

Keywords: Red Flags in Headache, Secondary Headaches, Life-Threatening Symptoms, Child