Şehrizor'un tarihi coğrafyası
Historical geography of Shahrazur
Yazar: HASAN KOÇ
Danışman: PROF. DR. EŞREF BUHARALI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: Coğrafya = Geography ; Irak = Iraq ; Irak Türkleri = Iraq Turkish ; Tarih = History ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkmenler = Turkomans ; Şehrizor = Şehrizor

Özet:
Genel anlamda Irak, özel anlamda ise Irak'ın kuzeyi tarih boyunca önemli yerleşim merkezlerini bünyesinde barındırmıştır. Bağdat, Irak'ın olduğu kadar tüm Orta Doğu'nun da başkentliğini yapmış bir şehir iken Irak'ın kuzeyi, Bağdat'a açılan bir kapı olarak çeşitli milletlerin hedefinde yer alan stratejik bir konum ifade etmiştir. 
Irak'ın kuzeyinde ise temelde iki önemli bölge yer almıştır. Bunlardan birisi Musul bölgesi iken diğeri Şehrizor'dur. Önceleri Sasani, İslami dönemle birlikte Emevîlerden itibaren önemli bir konumu bulunan Şehrizor Şii-Sünnî çatışmalarının da ana üslerinden birini oluşturmuştur. 
Osmanlı dönemine geldiğimizde ise, XVI. yüzyıl ortalarında hakimiyetine girdiği Osmanlı Devletinde çoğunlukla beylerbeyilik yönetiminde bir eyalettir. Zaman zaman, özellikle Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde, Bağdat'a bağlı bir sancak haline dönüştürüldüğü görülmektedir. İran sınırındaki bir serhat eyaleti olarak Osmanlı Devletinin İran ile ilişkilerinde önemli bir yer üslenmiştir. Hemen her dönemde İran ile barışın ve savaşın ana konularından birini teşkil etmiştir. 
Sosyal olarak geçimsiz aşiretlerin yoğun olarak bulunduğu Şehrizor, Türkmenlerin yoğun olarak yaşadığı bölgedir. Karaulus, Sarılu ve Bayat aşiretleri oldukça etkindir. Siyasi anlamda üslendiği önemli konuma ek olarak ekonomik anlamda Osmanlı Devleti'ne katkısı tarım, hayvancılık ve ticaret yönüyledir. Bu bağlamda ticari faaliyetler genellikle komşu eyalet Bağdat ve komşu ülke İran ile yürütülmüştür.

Abstract:
Iraq in general, the North of Iraq in particular have incorporated the most important settlements throughout history. Baghdad is the capital of Iraq, as well as the past has been the capital of the the entire Midde East. Northern Iraq, the target of various nationalities, which is a gateway to Baghdad, located in a strategic position.  
In the North of Iraq basically took place two important regions. In one of them Mousul the other is Şehrizor. From the first Sasanian and Umayyad, Şehrizor located in a prime location. The Shia-Sunni conflict has created one of the main bases in İslamic era.
When we came to the Ottoman period, in the Ottoman Empire the dominance in the mid-century of XVI was mostly state. At times, expecially in the last period of the Ottoman Empire, it is seen that converted into a province connected to Baghdad. As a province on the border with Iran, an important part of the Ottoman Empire in its relation with Iran has calaimed. In almost every period of peace and war with Iran has constituted one of the main topics.
Şehrizor, socially inhabited by tribes of tune, which is the region inhabited by the Turkmen. Karaulus, Sarılu and the Bayat tribe are highly effective. In addition to the important position based in a political sense economically contribute to the Ottoman Empire in agriculture, animal husbandry and trade aspects. In this context, commercial activities usually conducted with neighboring state Baghdad and neighboring country Iran.