Kâsım b. Muhammed'in hayatı ve hadis ilmindeki yeri
Kâsim b. Muhammed's life and in place of hadith science
Yazar: MERVE ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZŞENEL
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyografi = Biography ; Din = Religion
Dizin: Biyografi = Biography ; Ehl-i hadis = Ahlu?l-hadith ; Fakih = Fakih ; Hadis = Hadith ; Kasım bin Muhammed = Kasım bin Muhammed ; İslam dini = Islam religion

Özet:
Tâbiûn döneminin önde gelen hadis âlimlerinden Hz. Âişe'nin yeğeni Kâsım b. Muhammed, fukahâ-i seb'a adı verilen Medineli meşhur yedi fakihten biridir. O aynı zamanda Ömer b. Abdülaziz'in Medine valisiyken oluşturduğu fetva heyetinde yer alan on âlim arasında bulunmaktadır. Halife Ömer b. Abdülaziz, resmi olarak hadis tedvin faaliyetini başlatmasının ardından bizzat Kâsım b. Muhammed'in hadislerinin de yazılıp bir araya getirilmesini istemiştir. Önceleri hadislerin yazımına pek sıcak bakmayan Kâsım, tedvin faaliyetine katılarak hadislerinin yazılmasına izin vermiştir. Hadisleri yazılırken bizzat kontrol ederek, rivâyetlerde lafız değişikliğinin yapılmamasına özen göstermiştir. Hocaları arasında en çok halası Hz. Âişe'den hadis nakletmiştir. Kendisinden de öğrencileri arasında yer alan oğlu Abdurrahman en fazla hadis rivâyetinde bulunmuştur. Bu da aile üyeleri arasındaki güçlü rivâyet ilişkisini göstermektedir. Kütüb-i Tis'a çerçevesinde yapılan araştırmada tespit edilen 531 rivâyetin tamamına yakınının muttasıl olduğu görülmüştür. Bu rivâyetler daha çok ibadât ve muamelât konularıyla alakalıdır. Beyan ettiği fıkhî görüşleri de rivâyetlerinin konularıyla benzerlik arz etmektedir. Kâsım, fıkhî görüşlerini daha çok konuyla ilgili hadis ya da sahabi uygulaması naklederek belirtmiştir. Bu da onun zengin bir hadis ve rivâyet birikimine sahip oluğunu göstermektedir. Buna mukabil ortaya çıkan yeni meselelerde zaruri olarak bizzat kendi görüşünü belirttiği durumlar da olmuştur. Dolayısıyla Kâsım, ehl-i hadis fukahası arasında yer almaktadır. O, bu grubun içerisinde hem hadis nakli, hem de fetva ve içtihat konularında ön plana çıkmış bir âlimdir.

Abstract:
Hz. Âişe's nephew Kâsım b. Muhammed who was one of the most important scholars of the tâbiûn period at the science of hadith, was one of the famous seven jurists (fakih) forming the Fukahâ-i Seb'a. He was also among the ten mufti in the fetva committee which was formed by Omer b. Abdulaziz when he was the governor of Medine. The governer Omer b. Abdulaziz, after officially starting to write hadith, wanted the hadith of Kâsım b. Muhammed to be written down and collected. Kâsım, who at first didn't approve the spelling of the hadith, later joined the spelling activity and gave permission. He used to control while the hadiths were recorded and he was careful about not making changes in words. Among his hodjas, the person by whom he transferred much hadiths from him. This mainly shows the relation concerning hadith transfer among family members. In the research conducted around Kütüb-i Tis'a, his 531 hadith, almost all his transfers have been seen to be continuous. These transfers are mainlyabout prayer and proceeding. His fıkhî views are similar to the subjects of his narratives. Kâsım, stated his fıkhî views with related hadith and sahabi application. This shows that he has a rich hadith and transfer knowledge. However; there were also some cases when he necessarily stated his own views as new issues arised. Consequently; Kâsım, takes place among fakihs of ahl hadith. He has stood as a savant in this grup not only with the transfer of hadith but also with fetva and ictihad.