Hipertiroidili hastalarda tedavi öncesi ve sonrası vücut kas yağ dağılımında değişiklikler
Changes in body muscle fat distribution in patients with hyperthyroidism before and after treatment
Yazar: ŞULE YAZICI
Danışman: ÖĞR. GÖR. NAMIK YİĞİT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Hipertiroidizm = Hyperthyroidism ; Hipoparatiroidizm = Hypoparathyroidism ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tedavi = Treatment ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Vücut bileşimi = Body composition ; Vücut kitle indeksi = Body mass index

Özet:
Amaç: Enerji, ısı üretimi, kas fonksiyonları, protein sentezi ve vücutta birçok metabolik süreçte tiroid hormonları önemli bir rol almaktadır.  Kas, yağ ve kemikte biyolojik olarak aktif TSH reseptörlerinin varlığı, hem TSH'nin hem de  tiroid hormonlarının tiroid hastalığı ile ilişkili vücut kompozisyonundaki değişikliklere katkıda bulunma olasılığını yükseltir. Tiroid disfonksiyonunun düzeltilmesinin vücut kompozisyonlarını sonuç olarak nasıl etkilediği hakkında daha az şey bilinmektedir. Tiroid hormon konsantrasyonlarındaki tedaviye bağlı düzelmenin vücut komposizyonunda su, yağ ve kas dağılımında değişikliklerle neden olacağı düşünülmektedir. Araştırmamız aşikar hipertiroidili hastaların ilaçla tedavisi sonrasında vücut kompozisyonlarındaki farklılıkları belirlemeyi hedefleyen bir çalışmadır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza haziran 2022 ve ocak 2023 tarihleri arasında SBÜ Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi endokrinoloji ve iç hastalıkları polikliniklerine başvuran  29 aşikar hipertiroidisi olan erişkin hasta ve 34 sağlıklı erişkin dahil edildi. Tanı anında ve tedavi sonrası ötiroidken 3.ayda biyoelektrik empedans analizi ile vücut kompozisyonu ölçümleri , bel kalça etrafı ölçümleri yapıldı ve sağlıklı grupla karşılaştırıldı. Tanı anındaki ve tedavi sonrası laboratuvar değerleri karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmaya 18-55 yaş aralığında 29 aşikar hipertiroidili hasta ve kontrol grubu olarak 18 – 55 yaş aralığında 34 sağlıklı erişkin birey dahil edildi. Hipertiroidili 29 hastanın yaş ortalaması  35,41 ± 8,5 yıl idi. Hastaların 21'i (%72,4) kadın, 8'i (%27,6) erkekti.  Sağlıklı kontrol grubunun yaş ortalaması 38,38 ± 9,0 idi. Kontrol grubunun 21'i (%61,8) kadın, 13'ü (%38,2) erkekti. Hasta ve kontrol grubumuzun yaş, cinsiyet dağılımları homojendi. Hastaların laboratuvar olarak kan T3 ve T4 düzeyleri normal sınırlara geldiğinde ötiroidi olarak kaydedilmiştir. Hastaların hipertiroidik durumdan ötiroidik olmaları en az 1 ay, en fazla 5 ay , median 2 ay olarak saptandı. Tanı anında ve ötiroid olma sonrası 3.ay kilo değerleri ve BMI değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık vardı (p değerleri sırasıyla p<0,001 ve p:<0,001). Hastaların ötiroid olduktan sonra 3.aydaki bel ve kalça çevresi ölçümlerinde artış istatististiksel olarak anlamlıydı. Hasta grubun kilo, yağsız kütle, kas ölçüm düzeyi kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düşüktü (p değerleri sırasıyla p=0,016 p=0,029 p=0,042). Tedavi ile hasta grupta tedavi öncesine göre 3.ayda yağsız kütle, kas kütlesi, yağ kütlesi ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı (yağ p=0,042 diğer karşılaştırmalar p<0,001). Veriler Tablo 11'de verilmiştir. Hastaların tedavi sonrası kas kütlelerindeki artışın istatistiksel olarak anlamlılığı daha fazla saptandı. Ötiroid 3.ayda hasta grubunun ve kontrol grubunun yağsız kütle, kas ve yağ kütlesi, kemik mineral , sıvı kütlesinde iç yağlanmasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Total kolesterol, trigliserit, LDL, HDL değerlerinin hepsinde ötiroidik olduktan 3 ay sonra artış oldu. Trigliserit düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artış olmazken (p:0,265) total kolesterol, LDL, HDL düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artış oldu (p değerleri sırasıyla p<0,001 p<0,001 p=0,001).Sonuç: Çalışmamızda aşikar hipertiroidi hastalarında tanı anında kontrol grubuna kıyasla belirgin kilo kaybı, kas kütlesinde ve yağsız kütlesinde azalma mevcuttu. Bu sonuçlar hipertiroidinin vücut kompozisyonu üzerine bilinen etkileri ile uyumlu bulundu. İlaçla tedavi sonrası yapılan ölçümlerde ise hastaların kilo, BMI, bel ve kalça çevresi ölçümleri, kas kütlesi, yağ kütlesi anlamlı ölçüde artış gösterdi. Kas kütlesindeki artış yağ kütlesindeki artışa göre istatistiksel olarak daha anlamlı düzeyde artış gösterdi. Tanı anında ve tedavi sonrası lipid ölçümleri karşılaştırıldığında tüm lipid profilinde tedavi ile artış olduğu görüldü. Fakat bu artış kardiyovasküler riski artıracak düzeyde olmadı. Anahtar Kelimeler: Aşikar hipertiroidi, t3, t4, vücut kompozisyonu, kas yağ dağılımı, kardiyovasküler risk

Abstract:
Aim: Thyroid hormones play an important role in energy and heat production, muscle function, protein synthesis and many other metabolic processes in the body.  The presence of biologically active TSH receptors in muscle, fat and bone raises the possibility that both TSH and thyroid hormones contribute to changes in body composition associated with thyroid disease. Less is known about how correction of thyroid dysfunction ultimately affects body composition. Treatment-induced improvement in thyroid hormone concentrations is thought to result in changes in body composition through changes in the distribution of water, fat and muscle.  Our study aims to determine the differences in body composition of patients with overt hyperthyroidism after treatment with medication.
Materials and Methods: Our study included 29 adult patients with overt hyperthyroidism and 34 healthy adults admitted to the endocrinology and internal medicine outpatient clinics of SBU Haseki Training and Research Hospital between June 2022 and January 2023. Body composition measurements by bioelectrical impedance analysis, waist and hip circumference measurements were performed at the time of diagnosis and 3 months after treatment and compared with the healthy group. Laboratory values at the time of diagnosis and after treatment were compared. Results: The study included 29 patients with overt hyperthyroidism aged between 18 and 55 years and 34 healthy adults aged between 18 and 55 years as the control group. The mean age of 29 patients with hyperthyroidism was 35.41 ± 8.5 years. Twenty-one (72.4%) of the patients were female and 8 (27.6%) were male.  The mean age of the healthy control group was 38.38 ± 9.0 years. In the control group, 21 (61.8%) were female and 13 (38.2%) were male. Age and gender distributions of our patient and control groups were homogeneous.
Patients were recorded as euthyroid when their laboratory blood T3 and T4 levels were within normal limits. The minimum and maximum time from hyperthyroidism to euthyroidism was 1 month and 5 months, respectively, with a median of 2 months. There was a statistically significant difference between the weight and BMI values at the time of diagnosis and 3 months after becoming euthyroid (p values were p<0.001 and p:<0.001, respectively). The increase in waist and hip circumference measurements at the 3rd month after euthyroidism was statistically significant. Weight, lean mass and muscle measurements of the patient group were statistically significantly lower than the control group (p values p=0.016 p=0.029 p=0.042, respectively). There was a statistically significant increase in lean mass, muscle mass and fat mass measurements in the patient group at 3 months compared to the pretreatment period (fat p=0.042 and other comparisons p<0.001). The data are given in Table 11. The statistically significant increase in muscle mass of the patients after treatment was found to be higher. There was no statistically significant difference in lean mass, muscle and fat mass, bone mineral, fluid mass and internal adiposity of the patient group and the control group at the 3rd euthyroid month. Total cholesterol, triglyceride, LDL, HDL values all increased 3 months after becoming euthyroid. While there was no statistically significant increase in triglyceride levels (p:0.265), there was a statistically significant increase in total cholesterol, LDL, HDL levels (p values p<0.001 p<0.001 p=0.001). Conclusion: In our study, patients with overt hyperthyroidism had significant weight loss, decreased muscle mass and lean mass at the time of diagnosis compared to the control group. These results were consistent with the known effects of hyperthyroidism on body composition. Weight, BMI, waist and hip circumference measurements, muscle mass and fat mass of the patients increased significantly after treatment with medication. The increase in muscle mass was statistically more significant than the increase in fat mass. When lipid measurements at the time of diagnosis and after treatment were compared, an increase was observed in all lipid profiles with treatment. However, this increase was not at a level to increase cardiovascular risk. Key Words: Overt hyperthyroidism, t3, t4, body composition, muscle fat distribution, cardiovascular risk