Yapay zekâ eksenli gelişen algoritmik toplum ve medya
Algorithmic society and media developed at artificial intelligence axis
Yazar: BAHADIR KAPIR
Danışman: PROF. DR. FİLİZ AYDOĞAN BOSCHELE
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Algoritmik düşünme = Algorithmic thinking ; Medya = Media ; Medya endüstrileri = Media industries ; Sosyal değişme = Social change ; Toplum = Society ; Yapay yaşam = Artificial life ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; İletişim = Communication ; İletişim teknolojisi = Communication technology

Özet:
"İnsanoğlu dışında düşünebilen, mantık yürütebilen, problem çözebilen bir varlık var olabilir mi?" sorusu Antik dönemlerden bu yana tartışılagelmiş ve bu düşü gerçekleştirebilmek adına çağlar boyunca mekanik, hidrolik, sibernetik, elektronik gibi birçok alanda çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Yapılan bu çalışmalar ve yaşanan birçok teknik ve teknolojik gelişmeler neticesinde "makineler düşünebilir mi?" sorusu soyut düzlemden somut bir alana taşınarak "yapay zekâ" kavramının doğmasına neden olmuştur. Dolayısıyla makinelerin zekâsı, artık bir düş olmaktan çıkararak sosyo-ekonomik ve toplumsal yapılanma üzerinde etkileri olan ve araştırılması gereken bilimsel bir olgu haline gelmiştir. Günümüz dijital dünyasında ise yapay zekâ teknolojileri hali hazırda toplumsal, ekonomik ve kültürel örgütlenme üzerine etki eden birçok teknolojik araca entegre olarak bu araçları dönüştürmüş ya da bazı teknolojileri veya teknolojik araçları etkisiz kılarak kullanım dışı bırakmıştır. Var oluşunu teknolojik gelişmelere borçlu olan kitle iletişim araçları da yapay zekâ teknolojilerinin medya sektörü içerisinde çeşitli alanlarda ve pratiklerde kullanımı neticesinde içeriksel ve biçimsel açıdan bir dönüşüm ve değişim sürecine girmiştir. Bu çalışmada, hem teknolojik bir araç olarak hem de toplumsal ve kültürel yapılanmayı etkileyen ve yönlendiren bir güç olarak medyanın yapay zekâ teknolojileri çerçevesince yaşadığı değişim ve dönüşümün ortaya çıkardığı olanak ve dezavantajlar incelenmiştir. Algoritmik Toplum olarak nitelendirilen günümüz toplumunda yapay zekâ teknolojisinin iletişim alanında ortaya çıkardığı yenilikler medya sektörü içerisinde yapay zekâ alanı üzerine çalışan mühendis ve üst düzey yöneticiler ile yapılan görüşmeler neticesinde tanımlanmış ve bu görüşmelerden elde edilen bilgiler doğrultusunda oluşturulan anket soruları ile izleyicilerin\kullanıcıların algoritmalar ekseninde yeniden yapılanan medya örgütlenmesi hakkında farkındalığı ölçülmüştür. Bu doğrultuda yapay zekâ algoritmalarının medya sektörü içerisine neden ve nasıl dahil olduğu, medyanın bu teknoloji çerçevesince geçirdiği\geçireceği dönüşümün toplum ve bir medya tüketicisi olarak birey üzerindeki olası yansımaları değerlendirilirmiştir.

Abstract:
The question that "is there another being that can think, reason, solve problems other than humans?" has been discussed since the ancient ages and various studies in different fields such as mechanical hydraulic, cybernetics and electronics are undertaken throughout the years to make this dream come true. As a result of these studies and numerous technical and technological developments, the "can machine think?" question is carried from an abstract ground to a concrete ground and gave birth to the "artificial intelligence" phenomenon. Therefore, the intelligence of machines is no longer a dream and turned into a scientific phenomenon affecting the socio-economic and social structure which needs to be investigated. In today's digital world, artificial intelligence technologies are integrated into various technological tools affecting the existing social, economic and cultural organization transforming these tools or condemning certain technologies or technological tools by turning them into ineffective tools. Mass communication tools which owe their existence to technological developments experienced a contextual and stylistic transformation and change process as a result of using artificial intelligence technologies in various fields and practices in the media sector. This study investigates the opportunities and disadvantages revealed by the change and transformation experienced by the media both as a technological tool and a power to influence and guide social and cultural structure. The innovations revealed by the artificial intelligence technology in the communication field in today's society which is referred to as the Algorithmic society are defined as a result of interviews with engineers working on the artificial intelligence area in the media sector and senior executives and the survey questions created based on the information collected from these interviews are restructured at viewer/user algorithms axis to measure the media organization awareness of these users. Accordingly, how and where do the artificial intelligence algorithms are involved in the media sector and the possible effects of this existing/future transformation of media within this technological framework on the society and individual as a media consumer are evaluated.