Parkinson hastalığında donma ile ilişkili klinik özellikler ve donma üzerine etkili faktörler
Clinical features related to freezing of gait in parkinson's disease and affecting factors on frezi̇ng of gai̇t
Yazar: TÜLİN AKTÜRK
Danışman: DR. HURİYE HAYAT GÜVEN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
ÖZET
Parkinson hastalığının ileri evre motor bulgularından olan donma fenomeni, ani ve geçici hareket edememe durumudur. Genellikle off döneminde görülse de, on döneminde de ortaya çıkabilir. Donma, günlük aktiviteleri kısıtlayarak ve düşme riskini artırarak hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen özürleyici bir semptomdur. Bu çalışmada donma ile Parkinson hastalığının diğer klinik özellikleri arasındaki ilişkinin, donma üzerine etkili olumlu ve olumsuz faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
İdiopatik PH tanısı ile izlenen 65 hasta (yürüyüş sırasında donması olan 32 ve donması olmayan 33 hasta) çalışmaya alındı. Hastalar nörolojik muayene ile değerlendirilerek mHY evreleri, UPDRS puanları, hastalık özellikleri, uygulanan tedaviler (dopaminerjik medikasyon ve subtalamik nükleus derin beyin stimülasyonu) kaydedildi. Yürüyüş sırasında ortaya çıkan donma, klinik gözlemin yanı sıra UPDRS bölüm II donma alt puanı, "Freezing of gait questıonnaire" puanı ve "time up to go test" süresi ile değerlendirildi.  Donması olan ve olmayan hastalar hastalık ve tedavi özellikleri açısından karşılaştırıldı. Donmanın ortaya çıktığı durumlar belirlenerek; görsel, işitsel uyaranların ve kognitif yükün donma üzerine etkisi araştırıldı. Aynı uyaranın tekrarlanan muayenelerde benzer etki gösterip göstermediği ve uyaran etkisinin zaman içerisinde hastalık bulgularındaki değişimle korelasyonu incelendi.
Donması olan Parkinson hastalarının donması olmayanlara göre daha uzun hastalık süresi ve daha ileri hastalık evresine sahip oldukları saptandı (p = 0.001 ve p = 0.036, sırasıyla). Donması olan hastalarda UPDRS bölüm 3 tremor alt puanı daha düşük (p = 0.020) iken; yürüyüş, postural denge alt puanları ve bölüm 4 motor dalgalanma puanları daha yüksek olarak bulundu (p = 0.003, p = 0.023 ve p ˂ 0.001; sırasıyla). Donması olan grupta baskın semptomun sıklıkla bradikinezi olduğu (p = 0.019) ve diskinezinin daha sık olduğu belirlendi (p = 0.021). Donmanın ortaya çıktığı koşullar değerlendirildiğinde, en sık dönme sırasında donma ortaya çıktığı gözlendi (%96.9). Yürüme süreleri ve donma sıklığı üzerine görsel ve işitsel uyaranların etkileri arasında farklılık bulunmazken, kognitif yük özellikle aritmetik işlem yaptırma) belirgin olumsuz etkiye sahipti. Donma üzerine etkili faktörler iki farklı muayene ile değerlendirildiğinde, işitsel ve görsel uyaranla yürüme sürelerinde, ikinci muayenede birinci muayeneye göre istatistiksel açıdan anlamlı kısalma tespit edildi. STN-DBS sonrası donması olan hastaların %63.6' sında STN-DBS öncesine göre donma sıklığında azalma olduğu saptandı.
Özellikle uzun süreli ve ileri evre hastalığı olan, bradikinezinin klinik tabloya egemen olduğu Parkinson hastalarının yürüyüş sırasında ortaya çıkan donma açısından dikkatle gözlenmesi tedavi yaklaşımlarının düzenlenmesinde önemlidir.

Abstract:
ABSTRACT
Freezing is a sudden and temporary state of immobility in the advanced stage of the motor signs of Parkinson Disease. It is usually seen in off states, may also be seen in on states. Freezing, is a disabling symptom which limits the daily activities and significantly affects the quality of life of patients by increasing the risk of falls. This study aimed to evaluate the relationship between freezing and the other clinical features of Parkinson's disease, and determine the positive and negative factors affecting the freezing.
65 patients diagnosed with idiopathic PD (32 with freezing of gait, 33 without) were included in study. While patients were assessed by neurological examination; mHY stages, UPDRS scores, disease characteristics, treatment modalities (dopaminergic medication and subthalamic nucleus deep brain stimulation) were recorded. Freezing of gait is evaluated by clinical observation, freezing score of the UPDRS part II, "Freezing of gait questionnaire" score and the "time up and go test" scores. Patients' disease and treatment characteristics with and without freezing were compared. In order to determine the conditions that causes freezing; visual, auditory stimuli and effect of cognitive load on freezing are examined. It is tested whether the same stimulus can produce the same results on repeated examinations while examining if there is a correlation between the disease symptoms and the duration of the stimulus.
Parkinson's patients with freezing had longer disease duration and had more advanced stage of the disease than those without (p = 0.001 and p = 0.036). In the patients with freezing; tremor score of UPDRS part III (p=0.020) were lower and walking and posture scores and part IV motor fluctation scores were higher than the group without freezing (p= 0.003, p = 0.023 ve p = 0.001). The cardinal symptom were bradykinesia (p = 0.019) in patients with freezing and also dyskinesia is more common (p=0.021). We observed that freezing of gait were occured most frequently during turning (96.9 %). Although there was no significant difference in walking time, and frequency of freezing while the visual and auditory stimuli, cognitive load had a negative effect. Repeated examinations showed that the effects of auditory and visual stimuli were changes the second scores were statistically significantly lower than the first one. Frequency of freezing of gait was decreased 63.6%of the patients treated STN-DBS.
It is important to distinguish freezing of gait in patients with Parkinson disease especially in advanced stage and with bradykinezia for determining the treatment modalities.