Ermeni etnisitesinin Harput müzik kültürüne etkisi
The effect of Armenian ethnicity on Harput music culture
Yazar: SAMET GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ÖZALTUNOĞLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Elazığ-Harput = Elazığ-Harput ; Ermeniler = Armenians ; Etnisite = Ethnicity ; Halk müziği = Folk music ; Müzik = Music ; Müzik kültürü = Music culture ; Türk halk müziği = Turkish folk music ; Türküler = Folk songs

Özet:
Harput, birçok etnik topluluğun yüzyıllar boyunca kolektif yaşam sergilediği, kadim kültürleri ve inanç sistemleri ile başta müzik alanında olmak üzere sosyokültürel alanda da yoğun etkileşimin gerçekleştiği bir bölgedir. Kendine ait kültürel renkliliğini günümüze kadar sürdüren Harput'ta sosyal yaşamın her anında müzik önemli bir yer tutmaktadır. Harput'ta mimar, marangoz, eczacı, sarraf gibi çoğu alanda etkili bir şekilde rol oynayan Ermeniler, müzik alanında da kendilerini ön plana çıkartmışlardır.
Bu çalışmada Harput bölgesinde yaşamış olan "Ermeni Etnisitesinin Harput Müzik Kültürüne Etkisi" incelenmiştir. Dört bölümden oluşan çalışmada ilk olarak Harput müzik kültürünün daha net anlaşılabilmesi için bölgenin ve Ermenilerin tarihsel kökenleri incelenmiştir. Daha sonrasında ikinci bölümde araştırmanın bilimselliği, bilginin nasıl üretildiğiyle ilgili bilgiler vermek ve sonuca erişmek amaçlı izlenilen sistematik yolu ifade etmek için yöntem açıklanmıştır.
Çalışmanın üçüncü bölümünü ise bulgular oluşturmaktadır. Bu bölümde Harput'un yıllara göre demografik yapısı tablolar ile gösterilmiş, Ermeni mahalleleri, okulları, bu okulların bünyesinde kurulan orkestralar, yerel müzik tavrının belirginleşmesinde önemli ölçüde katkı sağlayan çalgılar ve bu çalgıları icra eden Ermeni müzisyenler, Harput'ta yaşamış olan Ermenilerin halk müzikleri, Ermenileri konu alan Harput olay türküleri, Tehcir Kanunu sonrasında diasporada yaşamlarını sürdürmüş olan Harputlu Ermenilerin kültürel belleklerini oluşturan halk müzikleri tespit edilmiş, belirlenmiş olan Ermeni Halk müziklerinin Harput türküleri arasındaki makamsal benzerlikleri Geleneksel Türk Halk Müziği nazari sistemine göre incelenmiştir.
Bulgular doğrultusunda sonuç olarak Türk Halk Müziği içerisinde önemli bir yere sahip olan Harput müzik kültürüyle ilgili türküler, çalgılar ve çalgı icracılığı ile ilgili tarihsel dönemler boyunca bölgede yaşamış olan Ermeni etnisitesinin Harput müziğinin gelişmesi ve zenginleşmesine önemli katkı sağladıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
Harput is a region where many ethnic communities have demonstrated collective life over the centuries, and intense interaction in socio-cultural areas, especially in the music area, with ancient cultures and belief systems. Music has a significant place in Harput, which continues its own cultural diversity to date, every moment of social life. The Armenians, who played an effective role in many areas in Harput, such as architects, carpenter, pharmacist, exchanger, have also made themselves prominent in the music area.
In this study, 'The Impact of Armenian Ethnicity, who lived in Harput, on Harput's Music Culture is scrutinized. In the first chapter of this four-chaptered study, the origins of Armenians and the local people are searched in order to comprehend Harput's music culture clearly. In the second chapter, the method is clarified to state the systematic way that is followed for the purpose of coming to a conclusion and giving information about the survey's scientificness and how the information is produced.
The third chapter of the study is composed of the findings. In this chapter, demographic structure of Harput is displayed on charts by years and the Armenian neighborhoods, schools, the orchestras contained within these schools contributed to clarifying the local musical manners to a considerable extent. The Armenian musicians, who played the instruments emerged out of these contributions, treated Harput's folk songs about Armenians. The folk songs which formed the cultural traces of Armenians in Harput who continued their lives in diaspora after Deportation Law are determined. The similarities in terms of motives between Harput folk songs and Armenian folk songs that have been found out are examined according to the traditional Turkish folk music theory system.
In accordance with the findings, the Armenian ethnicity, who lived in the region during the historical periods has significant contributions to development and enrichment of Harput music, which have an important role in Turkish folk music by songs, instruments and performings about Harput music culture.