Grup içi farklılıklar ve hiyerarşi dinamikleri: Türkiye'de Ermeniler ve Aleviler
The dynamics of intragroup diversity and hierarchy: Armenians and Alevis in Turkey
Yazar: TÜLİN YANIKDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. EDİP ASAF BEKAROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Aleviler = Alawis ; Ermeniler = Armenians ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Gruplararası ilişkiler = Inter-group relations ; Hiyerarşi = Hierarchy ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu çalışma, kimlik gruplarının kendi iç dinamiklerine odaklanmaktadır. Başka bir deyişle, grubun kendi içerisindeki alt gruplarının birbirleriyle olan ilişkilerini analiz etmektedir. Bu bağlamda Türkiye'deki Ermeni ve Alevi toplumundaki alt gruplar ele alınmıştır. Etnik bir grup olarak Ermenilerde dini ya da mezhepsel bölünme, buna karşın dini ve kültürel bir grup olan Alevilerde ise etnik farklılıklar incelenmiştir. Türkiye'deki Ermenilerde Ortodoks ve Protestan, Alevilerde ise Türkmen ve Kürt ayrımı seçilerek araştırma sınırlandırılmıştır. Çalışma üç iddiada bulunmaktadır: 1) Kimlik gruplarının içerisinde farklı dinamiklerle oluşan alt gruplar bulunur ve bu alt gruplar arasında hiyerarşik bir yapı söz konusudur; 2) alt grupların oluşmasında din daha etkin bir unsur ise grup içi hiyerarşiler daha belirgin bir şekilde ortaya çıkar; 3) seçilen her iki vaka örneğinde grup kimliğini temsil etme noktasında alt gruplar arasında bir rekabet söz konusuyken devletle olan ilişkilerinde birlik içerisinde oldukları görülür. Başka bir deyişle grup içi farklılıklar görünürlüğünü yitirir ve grup refleksiyle hareket edilir.
Bu tez, saha çalışmasından elde edilen verilerin literatürle desteklenmesiyle hazırlanmıştır. Saha çalışmasında derinlemesine mülakat ve katılımcı gözlem metodu kullanılmıştır. Ermeni toplumundaki mezhepsel bölünmeyi ve benzer şekilde Alevi toplumundaki etnik ayrışmayı ortaya koyacak bireylerle ve bu iki grubu temsil eden kurumların bazı temsilcileriyle temas sağlanmıştır. Çalışma kapsamında 56 kişiyle mülakat yapılmıştır. Bulgular grup içi hiyerarşinin din eksenli bölünmelerde, etnik bölünmelere nazaran daha belirgin bir şekilde ortaya çıktığını ve daha çok alana yansıdığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Azınlık içinde azınlık, grup içi farklılıklar, grup içi hiyerarşi, etnik hiyerarşi, Ermeniler, Aleviler.

Abstract:
This study focuses on the internal dynamics within identity groups. In other words, it analyzes the interrelationships among the subgroups within a major identity group. In this context, subgroups in Armenian and Alevi community are investigated. Religious or sectarian schism in Armenian community which is an ethnic community is examined; on the other hand, ethnic differences in Alevi community which is a religious community with distinct culture are studied. For the Armenian community this study is restricted in focus to Orthodox and Protestant Armenians and for the Alevi community and for the Alevi community the analysis is restricted in focus to Turkmen and Kurdish Alevi groups. This study has three main arguments: 1) In each community, in addition to main identity groups there are subgroups and these subgroups are characterized by hierarchical structures. 2) If religion is effective in the formation of subgroups, then the hierarchical structures characterizing these subgroups become more explicit. 3) For each of the identity groups that were selected to be examined in this study, the main findings is that there is a competition among the subgroups to represent the group identity, the competitive conflict disappears when they engage in a relationship with the state power. To put it differently, intragroup diversity disappears and they act together as a group identity.
This thesis has been prepared using data collected through fieldwork and was supported by a literature review. In-depth interview and participant observation techniques have been used to collect data. Participants who potentially provide us with data were recruited and some of the leading figures in some institutions that represent these communities were contacted. Altogether 56 in-depth interviews were conducted. The findings of this thesis suggest that intragroup hierarchy is more eminent and far-reaching in religious segregation than ethnic segregation.
Key Words: Minority within minority, intragroup diversity, ethnic hierarchy, intragroup hierarchy, Armenians, Alevis.