1877-1908 yılları arasında Bulgaristan Müslümanlarının dinî kurumları
Religious institutions of Bulgarian Muslims between the years 1877-1908.
Yazar: OSMAN İBRAHİMOV
Danışman: PROF. DR. NESİMİ YAZICI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Bulgaristan = Bulgaria ; Din görevlileri = Religious officials ; Dini kurumlar = Religious foundations ; Müftülük = Office of mufti ; Müslümanlar = Muslims ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Vakıflar = Foundations

Özet:
Çalışmamızda, bugünkü Bulgaristan sınırları dâhilinde ikamet eden Müslümanların, Osmanlı idaresinden koparılarak, o güne kadar kendilerine yabancı olan yeni bir idarenin yönetimine girdikleri ve Bulgaristan Müslümanları tarihinin acılarla ve ıztıraplarla dolu otuz yıllık Prenslik dönemi ele alınmıştır. 
Tezimizde, otuz yıllık Prenslik Dönemi idaresinde Müslümanlara ve İslâm kurumlarına yapılan saldırılar, yıkımlar ve İslâmî kurumlarda çalışan görevlilere karşı uygulanan çifte standart ve haksızlıklar Arşiv Belgeleri ve o dönem hakkında bilgi içeren süreli yayınlar ve diğer kaynaklar incelenerek tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Giriş kısmından sonra üç bölümden oluşan çalışmamız, bazı belgelerden örnekler sunulan ekler ve kaynakça kısımlarından oluşmaktadır. 
Giriş kısmında araştırma ile ilgili teknik bilgiler verildikten sonra, konunun önemi, amacı, yöntem ve kaynakları hakkında bilgiler verilmiş, kavramsal çerçeve çizilmiş daha sonra da Osmanlıların Balkanlara yerleşmelerinden 93 Harbi'ne kadarki zaman dilimi özet olarak verilmiştir. 
Birinci bölümde 93 Harbi ve sonrasında Müslüman din adamlarının konumları ve görev yaptıkları kurumlarla ilgili devletin izlediği siyaset incelenmeye çalışılmış ve sosyal güvence hakkı ile maddi konularda farklı dinlere mensup din görevlilerinin durumları ile Müslüman din görevlilerinin durumları mukayese edilmiştir. 
İkinci bölümde bugünkü Bulgaristan sınırları dâhilinde kalan Müslüman – Türk okullarının sosyal ve maddi durumları ile yıllara göre öğrenci sayılarında meydana gelen değişmeler incelenmiştir. Ayrıca ele alınan konular arasında Müslüman – Türk okullarında görev yapan öğretmenlerin sosyal hakları ile görev yaptıkları kurumlara yapılan saldırılar da yer almıştır.
Üçüncü bölümde Müslüman – Türk vakıfları ve kültür eserleri ele alınmıştır. Bu bölümde vakıfların konumu, yönetimi zikredildikten sonra, vakıf mallarına yönelik tahribat belgeler ışığında anlatılmaya çalışılmıştır. 
Sonuç kısmında, tezimizde ulaştığımız sonuçlar aktarılmaya çalışılmış, ekler bölümünde de tespit ettiğimiz belgelerden örnekler verilmiştir.

Abstract:
In our study, the current territory of Bulgaria from the Ottoman administration until plucked time, bulgarian muslims who live in an apartment built with unfamiliar new management entering the thirty-year period of the Principality 's history is full of suffering for Bulgarian Muslims are discussed. 
Desertation studied to determine thirty years of periodicals containing information about Principality term administration of Muslims and Islamic institutions in the attack and destruction double standards injustices archives that applied against staff working in Islamic institutions, time and other resources are examined.
Our work consists three parts, there is introduction of some documents and attachments submitted samples consist of source.
After technical information that are related to research in the introduction of the purpose and importance of the issues the method for access and resources drawn conceptual framework provides information about more then ottoman are given as much that time abstracted to the Balkans residency the war 93. 
It has been compared to the case of the first section 93 the war and after the Muslim clergy of the state related to the position and role do they protect have attempted to examine policy of the social security and the right to property, subject to different religions duty of states with bulgarian Muslims.

	The changes occurred in the number of students over the years with social and financial situation of the remaining Turkish Islamic school within the present borders of Bulgaria were examined in the second part. Also among the issues to be dealt with Muslims protected their duties with social rights of Turkish teachers working in the school attacks have taken place.
Turkish Muslim foundations and cultural monuments are discussed in the third section . The position of the foundations in this section referred to management that has been tried to be explained in the light of documents for destruction foundation assets .
The conclusion of our desertation results are given copies of the documents that we found in the appendix has been tried to transfer and explain.