Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yetişen bazı endemik bitkilerin antimikrobiyal etkilerinin araştırılması
Investigation of antimicrobial activity of some endemic plants growing in eastern black sea region
Yazar: CELAL KURTULUŞ BURUK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FARUK AYDIN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Bu çalışmada Doğu Karadeniz Bölgesi 'nde yetişen 22 endemik bitkiden elde edilen 76 kaba ekstraktın antibakteriyel, antifungal ve antiviral etkileri patojen 5 bakteri, 2 mantar ve 2 virus susu kullanılarak araştırıldı. Ayrıca güçlü antibakteriyel etkili olarak belirlenen 2 ekstrakttan elde edilen fraksiyonların antibakteriyel ve antifungal aktiviteleri incelendi. Yetmişaltı ekstraktın 42 'sinin (% 55.3) en az bir mikroorganizmaya karşı etkili olduğu tespit edildi. Ekstraktların en etkili olduğu bakteri susunun Branhamella catarrhalis olduğu belirlenirken, Escherichia coWyi inhibe eden ekstrakta rastlanmadı. Betula medwediewii meyvelerinden elde edilen ve kloroformda çözünen bileşikleri içeren ekstraktın 19-312 |ig/ml arası değişen MİK değerleri ile en etkili antibakteriyel ekstrakt olduğu saptandı. Ayrıca Alchemilla rizeensis, Rosa pisiformis, Primula longipes ve Heracleum platytaenium 'um toprak üstü kısımlarına ait bazı ekstraktların MİK değerleri itibariyle güçlü antibakteriyel aktiviteli oldukları tespit edildi. Antifungal aktivitesi en yüksek ekstrakt Primula longipes 'in toprak üstü kısımlarından (MİK değerleri Candida albicans için 312 jig/ml, Trichophyton rubrum için 19 ug/ml) elde edildi. Centaurea helenioides ve Anthemis cretica L. ssp. argaea' dan elde edilen bazı fraksiyonların güçlü antibakteriyel ve antifungal aktivitelerinin olduğu (MİK değerleri 4-78 Ug/ml) belirlendi. Betula medwediewii meyvelerinden elde edilen bir ekstraktın sırasıyla 76.5 [ig/nû ve 50.2 |ig/ml IC50 değerlerinde HSV-1 ve HSV-2'yi inhibe ettiği saptandı. Ayrıca Rasa pisiformis (yaprak), Angelica sylvestris var. stenoptera (tohum), Alchemilla rizeensis (toprak üstü kısımları), Rhododendron ponticum ssp. ponticum var. heterophyllum (genç ve olgun yaprak), Quercus pontica (yaprak) ve Que reus92 mac rant he ra ssp. syspirensis'z (meyve) ait bazı ekstraktlarda antiviral aktivite belirlendi. Anahtar Kelimeler: Doğu Karadeniz Bölgesi, endemik bitki, antibakteriyel aktivite, antifungal aktivite, antiviral aktivite.

Abstract:
In this study, 76 extracts from 22 endemic plant species growing in Eastern Black Sea Region were investigated for their antibacterial, antifungal and antiviral activity against 5 pathogenic bacteria, 2 fungi and 2 viral strains. Also, fractions obtained from two extracts having strong antibacterial activity were studied for their antibacterial and antifungal features. Forty two crude extracts from 17 plants were found to posses antibacterial activity against at least one (or more) test microorganisms. While the most susceptible bacterial strain was Branhamella catarrhalis, none of the extracts showed inhibitory effect against Escherichia coli. The chloroform soluble extract from fruits of Betula medwediewii was determined as the most prominent one for its antibacterial activity with MICs between 19-312 (ig/ml. In addition, some extracts from aerial parts of Alchemilla rizeensis, Rosa pisiformis, Primula longipes and Heracleum platytaenium had strong antibacterial activity regarding MIC values. The most prominent extract for its antifungal activity was obtained from aerial parts of Primula longipes (MIC values of 312 |Ig/ml for Candida albicans, 19 ug/ml for Trichophyton ruhrum). It was determined that some fractions from extracts belonging to leaves of Centaurea helenioides and Anthemis cretica L. ssp. argaea showed strong antibacterial and antifungal activity with MIC values between 4 and 78 |ig/ml. A water soluble extract from the fruit of Betula medwediewii inhibited HSV-1 and HSV-2 with 1C50 values 76.5 |Xg/ml and 50.2 fig/ml, respectively. Antiviral activity was also determined in some extracts from Rosa pisiformis (aerial), Angelica sylvestris var. stenoptera (seed), Alchemilla rizeensis (flower and seed),94 Rhododendron ponticum ssp. ponticum var. heterophyllum (aerial), Que reus pontica (aerial) and Quercus macranthera ssp. syspirensis (fruit). Key words: Eastern Black Sea Region, endemic plants, antibacterial activity, antifungal activity, antiviral activity.