Erken Cumhuriyet Döneminde Türkiye'de kültürel değişim: Cumhuriyet Gazetesi Örneği (1930-1933)
Cultural change in the Early Republic Period in Turkey: Cumhuriyet Newspaper Case (1930-1933)
Yazar: ONUR KIR
Danışman: PROF. DR. FAHRİ YETİM
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet gazetesi = Cumhuriyet newspaper ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Gazeteler = Newspapers ; Kültürel değişim = Cultural change ; Sosyokültürel değişme = Socio-cultural change

Özet:
Milli mücadelenin öncü askeri ve siyasi kadrosu, farklı siyasal, sosyal, düşünsel kimliklerin bir araya gelmesiyle, ortak bir gaye olan; vatanın kurtuluşu çatısı altında teşekkül etmiş, koalisyon hükümeti benzeri bir siyasi yapıdan meydana gelmiştir. Milli mücadelenin kazanılması üzerine, Mustafa Kemal'in askeri, politik gücü ve karizması gittikçe güçlenmiştir. Mustafa Kemal'in liderliğindeki siyasi kadro tarafından ülkenin yeni rejimi olarak Cumhuriyetin ilanı gerçekleştirildikten sonra, BMM Mustafa Kemal'in muasır medeniyetlere erişme gayesini gerçekleştirmek üzerine çağdaşlaşma hamlelerine yönelmiştir.
Bu hedef doğrultusunda siyasal irade tarafından tatbik edilen modernleşme programında Türk inkılabının kültürel yönleri ön plana çıkmıştır. Modernleşmede tarihi olarak geç kalmışlığın tesiriyle tepeden inmeci bir karaktere sahip olan Türk inkılabı, zorunlu kültür değişimleri üzerinden yeni ulus devletin "makbul vatandaş" ve "modern toplum" inşa sürecini başlatmıştır. Türk inkılabıyla amaçlanan hedeflerin gerçekleşmesi ve inkılabın doğasının kavranması açısından kültürel alandaki gelişmelerin incelenmesi bir zorunluluk olmuştur.
Bu amaçla yürütülen reformlar sonucunda ortaya çıkan toplumsal değişimin ilk numunelerinin görülebileceği erken Cumhuriyet döneminin (1930-1933) kesitinin ele alınması Türk inkılabının makro hedeflerinin anlaşılması açısından oldukça önemlidir. Bu dönemde yaşanan toplumsal kültür değişimin tarihsel-sosyolojik açıdan incelenmesi ve değerlendirilmesi tezimizin başlıca problemini oluşturmaktadır. Tezimizde, dönemin siyasi savlarının halk ile buluşmasına öncülük eden, gerek tirajı gerekse siyasi iradenin ideolojik, kültürel, sosyal, değişim/dönüşüm programının servis edildiği, dönem basınının etkili ve güçlü seslerinden birisi olması sebebiyle Cumhuriyet gazetesi tercih edilmiştir.

Abstract:
The leading military and political staff of the Turkish National Struggle for Independence had a common goal by gathering different political, social and intellectual identities which was formed under the roof of the liberation of the homeland and consisted of a political structure similar to the coalition government. Upon the victory of the national struggle, Mustafa Kemal's military, political power and charisma had grown stronger. After the proclamation of the Republic as the new regime of the country by the political staff led by Mustafa Kemal, the BBM had headed towards modernism moves to realize Mustafa Kemal's goal of reaching comtemporary civilizations.
In line with this goal, the cultural aspects of the Turkish revolution came to the fore in modernism politics implemented by the political will. With the influence of historical lateness in modernism; the Turkish Revolution, which has a top-dow character, started the process of building the new nation state "aceptable citizen" and "modern society" though compulsory cultural changes. It had been a necessity to examine the developments in the cultural field in terms of realizing the goals aimed with the Turkish Revolution and underntanging the nature of the revolution.
Studying the Early Republican Period (1930-1933), in which the first examples of social change that emerged as a result of the reforms carried out for this purporse, is very important in the terms of understanding the maço goals of the Turkish Revolution. The main subject of our thesis is constituted by the histrical-sociological examination and evaluation of the social cultural change experienced in the period mentioned above. In our thesis, Cumhuriyet newspaper has been preferred. Because it was one of the influential and powerful voices of the period press, which both head a high circulation and pioneered the meeting of political assertions with the Public and where the ideological, cultural, social, change/transformation policies were conducted.