Medya okuryazarlığı: Kavramlar ve kuramlar
Media literacy: Concepts and theories
Yazar: CEVAT PALA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖMER ALANKA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kavramlar = Concepts ; Kuramsal yaklaşımlar = Theoretical approaches ; Medya = Media ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Medya okuryazarlığı dersi = Media literacy course

Özet:
Bu çalışmanın amacı, medya okuryazarlığı çalışmalarına ilişkin incelemelerde
bulunup medya eğitiminin önemine vurgu yapmaktır. Bu amaç doğrultusunda
hazırlanan çalışmanın birinci bölümde, medya okuryazarlığı başlığı altında medya
kavramına kısaca değinilmiş ve sonrasında olayı daha spesifik hale getirerek geleneksel
medya kavramına giriş yapılmıştır. Geleneksel medya kavramı başlığı altında gazete,
sinema, radyo ve televizyon gibi geleneksel kitle iletişim araçlarının ortaya çıkışları ile
birlikte tarihsel serüvenleri incelenmeye çalışılmıştır. Konunun devamında yeni medya
kavramı ele alınmış olup yeni medyanın ortaya çıkış süreci ile birlikte tarihsel serüveni
içerisinde internet konusuna değinilmiştir. Bu bölümde son olarak yeni medyanın
içerisinde büyük role sahip sosyal medya ve dijital medyanın tarihsel serüvenleri
incelenmiştir. İkinci bölümde; medya okuryazarlığı ve kavramlar başlığı altında medya
okuryazarlığı ile okuryazarlık kavramları üzerinde durulmuş, gelişen teknoloji ile
birlikte ortaya çıkan okuryazarlık türlerinden geleneksel, görsel ve yeni medya
okuryazarlığı kavramları açıklanmaya çalışılmıştır. Konunun devamında medya
okuryazarlığının Dünya ve Türkiye‟deki tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Daha sonra
Masterman, Aufderhide ile Scheibe ve Rogow tarafından ortaya koyulan medya
okuryazarlığı ilkeleri anlatılmaya çalışılmıştır. Medya okuryazarlığının amaçları ve
toplumsal etkilerine dair yapılan açıklamalarla bu bölüm sonuçlandırılmıştır. Üçüncü
bölümde, medya okuryazarlığı kuramları başlığı altında medya okuryazarlığına yönelik
yaklaşımlar (kuramlar) maddeler halinde ele alınmıştır. Konunun devamında Shepherd,
Potter ve Davis‟in geliştirdiği medya okuryazarlığı modelleri irdelenerek medya
okuryazarlığına dair yapılan çağdaş tartışmalardan olan medya okuryazarlığı
hareketindeki yedi büyük tartışma ile bu çalışma sonlandırılmıştır. Tezde metodoloji
olarak kapsamlı literatür taraması yapılmış ve güncel kaynaklara başvurulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Medya, Geleneksel Medya, Yeni Medya, Medya Okuryazarlığı.

Abstract:
The aim of this study is to highlight the importance of media education by
examining media literacy studies. In the first part of the work was prepared for this
purpose, the concept of media under the heading of media literacy was briefly
mentioned and then the concept of traditional media was introduced by making the
event more specific. Under the heading of the traditional media concept, attempts have
been made to examine historical adventures along with the emergence of traditional
mass media such as newspapers, cinema, radio and television. The concept of new
media has been discussed in the continuation of the subject and the internet has been
mentioned in the historical adventure with the emergence process of the new media. In
this section, the historical adventures of social media and digital media, which have a
major role in the new media, are examined. In the second chapter; Under the heading of
media literacy and concepts, the concept of literacy along with the concept of media
literacy has been tried to explain traditional, visual and new media literacy from the
types of literacy that emerged with the developing technology. Subsequently, under the
title of historical development of media literacy, media literacy in the world and in
Turkey has been discussed. Later, the media literacy principles set forth by Masterman,
Aufderhide and Scheibe and Rogow were discussed. This chapter has been finalized
with titles about the aims and social effects of media literacy. In the third chapter;
Approaches to media literacy under the heading of media literacy theories are covered
under the headings of Grafting, Protection, Strength, Critical and Analytical approach.
In the course of his discussions, Shepherd examined the media literacy models
developed by Potter and Davis and addressed seven major discussions in the media
literacy movement, contemporary debates on media literacy. In the thesis,
comprehensive literature search has been made as methodology and current sources
have been consulted.
Key words: Media, Traditional Media, New Media, Media Literacy