Psikoeğitimsel bir programla hemşirelerin sigara bırakma durumaları
The effect of osychoeducational treatment on nurses' smoking cessation behaviors
Yazar: SONGÜL KAMIŞLI
Danışman: PROF.DR. FATMA ÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Bu araştırma Psikoeğitimselbir programla hemşirelerin sigara bırakma durumlarını incelemek amacıyla eylemaraştırması olarak yapılmıştır. Araştırmanın evreni, Hacettepe ÜniversitesiHastaneleri'nde çalışan ve sigara içen hemşirelerden oluşmuştur. Bu hemşirelerdengünde en az bir tane sigara içen ve araştırmaya katılmaya gönüllü olanlar örneklemioluşturmuştur (N=52). Yapılandırılmış psikoeğitimsel program 10 oturum ve üçizlemden oluşmuştur. Araştırmanın verileri, Anket Formu, Sigara BırakmaDurumlarını Değerlendirme Formu, CO ölçümü, Kısa Semptom Envanteri,Özyeterlilik Anketi ve Stresle Başa Çıkma Ölçeği kullanılarak toplanmıştır.Toplanan veriler SPSS paket programında analiz edilerek; yüzdelik, bağımlıgruplarda t testi, Varyans Analizi, Kruskall Wallis Varyans Analizi, WilcoxonEşleştirilmiş İki Örnek Testi ve Ki-kare testi ile değerlendirilmiştir. Psikoeğitimselprogramın 10. oturumunda hemşirelerin % 48.1'i sigarayı bırakmış % 25'i sigarayıazaltmıştır. Programın 10. Oturumunda, hemşirelerin stresle başa çıkma puanlarınınanlamlı düzeyde arttığı (t=2.17, p=0.03), Kısa Semptom Envanteri puanlarının iseazaldığı (Z=2.53; P=0.01) saptanmıştır. Psikoeğitimsel programın 10. oturumundaözyeterlilik puanlarının önemli ölçüde arttığı ancak izlemlerde azaldığı buna rağmenbu değişimin istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmüştür (X2= 41.2, p= 0.00).Bu sonuçlar doğrultusunda, sigara bağımlısı olan gönüllü hemşirelere stesle başaçıkma ve özyeterliliği geliştirici psikoeğitimsel programlarla destek verilmesi, sigarabırakma sonrası izlemlerin daha sık yapılarak desteğin sürdürülmesi, eşlerin debırakma programlarına katılması ve bu programların süreklilik kazanmasıönerilmiştir.Anahtar Kelimeler: Sigara bağımlılığı, sigara bırakma, psikoeğitim müdahaleleri,hemşirelik.

Abstract:
This research is designed as an action research with the purpose of investigating theeffects of smoking cessation behaviors among nurses through a psycho-educationaltreatment program. Voluntarily selected nurses who smoke at least one cigarette aday and work at Hacettepe University constituted the sample of this study (N=52).The structured treatment was delivered in 10 sessions with three follow-ups. Datacollection instruments included a Questionnaire Smoking Cessation StatusEvaluation, CO Measurement, Brief Symptoms Inventory, Self-Efficacy Scale, andStress Management Scale. Data analyses were conducted using percentages, t-test fordependent sample means, analysis of variance, Kruskall Wallis analysis of variance,Wilcoxon matched samples test, and Chi-Square test.Results indicate nearly half of the participating nurses quit smoking and % 25reduced at the end of the 10. session of the intervention. In addition, Self-efficacyand Stress Management Scores increased (t=2.17, p=0.03), significantly while BriefSymptoms Inventory scores significantly decreased (Z=2.53; P=0.01) after the 10session of psychoeducational treatment. Although the Self-Efficacy scores of nursesdecreased in follow-up sessions, it was still higher than the rate of participants thatscores initially (X2= 41.2, p= 0.00). Based on the results of this study, it isrecommended that nurses who are addicted to smoking should receive supportthrough psycho-educational programs including self-efficacy and stress management.Such programs should have a continuity and be expanded. Follow-up sessions shouldhave frequent and partners should have participated in such programsKey Words: Smoking dependent, smoking cessation, psycho-education interventions,nursing.