Acil biyokimya laboratuvarında otoanalizörde çalışılan testlerin ölçüm belirsizliği ve referans değişim değerlerinin hesaplanması
Calculation of measurement uncertainty and reference change values of tests operated in autoanalyser in emergency biochemistry laboratory
Yazar: ALPER KÜTÜKCÜ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ÖZÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Biyokimya = Biochemistry ; Laboratuvarlar = Laboratories ; Laboratuvarlar-hastane = Laboratories-hospital ; Logaritma = Logarithm ; Referans değerler = Reference values ; Referans standartları = Reference standards ; Varyasyon = Variation

Özet:
ÖZET

Amaç: Tıbbi laboratuvarlarda ölçümün kendi doğası gereği aynı örneğe ait ardışık ölçümlerde farklı sonuçların çıkması muhtemeldir. Bu yüzden ölçüm sonucu hakkında daha net bilgi vermesi adına ölçüm belirsizliği ifadesi getirilmiş ve uluslararası kuruluşlar tarafından çeşitli yöntemler kullanılarak hesaplanması konusunda önerilerde bulunulmuştur. ISO (International Organization for Standardization) ölçüm sonucunun yanında belirsizlik değerinin verilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Ölçüm belirsizliğinin yanında, kişiye özgü homeostatik dalgalanmalara bağlı biyolojik varyasyonlar da tanı koyma ve tedavinin takibinde gözardı edilmemelidir. Bu amaçla bireye ait analiz sonuçlarında, laboratuvar ölçüm süreçlerinden gelen belirsizlikler yanında biyolojik varyasyonu da kapsayan referans değişim değeri verilmesi gerekmektedir. Biz de çalışmamızda tüm rutin biyokimyasal parametrelerimizin ölçüm belirsizliğini ve bireyin ardışık sonuçlarındaki değişimin anlamlılığını test eden referans değişim değerlerini hesaplayarak, test sonuçlarımızın doğruluğu ve güvenilirliğini geliştirmeyi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Ölçüm belirsizliği hesabında ci4100 ve ci8200 Architect otoanalizör ve 23 çeşit rutin biyokimya testinin orijinal kitleri kullanıldı. Referans değişim değeri hesabında ise, klasik Fraser ve logaritmik dönüşüm formülü kullanıldı. Elde ettiğimiz ölçüm belirsizlik sonuçlarımız uluslararası (CLIA'88 ve Westgard) kabul görmüş total izin verilebilir hata limitleriyle karşılaştırıldı.

Bulgular: Elde ettiğimiz ölçüm belirsizliği sonuçlarımız, Uluslararası limitlerle karşılaştırıldığında her iki cihaza ait tüm biyokimyasal testlerin ölçüm belirsizliği sonuçlarının CLIA'88 limitlerini karşıladığı, ancak albümin, kalsiyum, klor, magnezyum, sodyum ve total protein sonuçlarının Westgard limitlerine göre başarısız olunduğu saptandı. Testlerin Klasik Fraser yaklaşımı ile hesaplanan referans değişim değerleri incelendiğinde, bazılarının (CRP, CK, direkt bilirubin, total bilirubin ve troponin) biyolojik varyasyonlarının yüksekliği nedeni ile geniş aralık gösterdiği saptandı. Öyle ki, CRP'nin referans değişim değerlerinin azalış yönündeki limiti, uygulanması mümkün olmayacak şekilde %100'ü aştığı saptandı.Özellikle CRP için logaritmik dönüşüm formülünün daha kullanılabilir olduğu saptandı.

Sonuç: Her laboratuvar ölçümünü gerçekleştirdiği tüm testlerin belirsizlik değerlerini belirlemeli ve uluslararası limitlere yaklaştırmalıdır. Saptanan bu belirsizlik değerleri hasta sonuçlarıyla birlikte rapor edilmelidir. Bu rapora, hasta tanı ve tedavi takibi için yapılan test tekrarlarındaki değişimlerin anlamlılığının test edilebilmesi için referans değişim değeri de eklenmelidir. Ayrıca CRP gibi biyolojik varyasyonu yüksek olan testlerin referans değişim değerlerinin saptanmasında logaritmik dönüşüm formülü kullanılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Ölçüm belirsizliği, referans değişim değeri, Biyolojik varyasyon, Logaritmik dönüşüm

Abstract:
ABSTRACT

Aim: In medical laboratories, it is likely that different results will occur in successive measurements of the same sample as the measurement itself. For this reason, measurement uncertainty statement was introduced to give clearer information about the measurement result, and recommendations were made by international organizations for calculating with using various methods. The International Organization for Standardization (ISO) emphasized that uncertainty value should be given besides the measurement result. In addition to measurement uncertainty, biologic variations due to individual homeostatic fluctuations should not be overlooked following diagnosis and treatment. For this purpose, in the analysis results of the individual, reference change value including biological variation should be given besides the uncertainties coming from the laboratory measurement processes. We also aimed to improve the accuracy and reliability of our test results by calculating the measurement uncertainty of all our routine biochemical parameters in our study and the reference change values that test the significance of the change in sequential results of the individual.

Materials and Methods: The original kits of the ci4100 and ci8200 Architect autoanalyzer and 23 types of routine Biochemistry tests were used in the measurement uncertainty calculation. In the case of reference change value calculation, the classic Fraser and logarithmic transformation formula was used. Our measurement uncertainty results are compared with internationally accepted (CLIA'88 and Westgard) total allowable error limits.

Results: When we compared our measurement uncertainty results with international limits, it was determined that all biochemical tests of both devices met the CLIA'88 limits of measurement uncertainty results, but that albumin, calcium, chlorine, magnesium, sodium and total protein results failed to meet Westgard limits. When the reference change values calculated by the classical Fraser approach of the tests are examined, some tests (CRP, CK, direct bilirubin, total bilirubin and troponin) showed a wide range due to the high biological variations. Thus, the limit of the reference change value of the CRP in the decreasing direction has been found to exceed 100%, so that it is not possible to apply it. In particular, the logarithmic conversion formula for CRP was found to be more usable.

Conclusions: Each laboratory should determine the uncertainty values of all tests performed on the measurement and approximate the international limits. Calculated uncertainty values should be reported with patient outcomes. In this report, reference change value should be added so that the significance of the changes in the test repetitions for patient diagnosis and treatment follow up can be tested. In addition, the logarithmic transformation formula should be used to determine the reference change values of tests with high biological variation such as CRP.

Key words: Uncertainty of measurement, reference change value, biological variation, logarithmic transformation