Sivil toplum, Neo-Osmanlıcılık ve İHH
Civil society, Neo-Ottomanism and İHH
Yazar: BERRİN AKDENİZ
Danışman: DOÇ. DR. RASİM ÖZGÜR DÖNMEZ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Osmanlıcılık = Ponottoman ; Sivil toplum = Civil society ; Sivil toplum örgütleri = Nongovernmental organizations ; Siyasi partiler = Political parties ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Yeni Osmanlılar = Young Ottomans ; Yumuşak güç = Soft power ; Yönetişim = Governance ; İHH = IHH ; İslam Birliği = Islamic Union

Özet:
Bu tez çalışması; İHH'nın, Türk dış politikasının önemli bir parametresi olan 
Neo-Osmanlıcılık siyaseti üzerinde, nasıl bir fonksiyona sahip olduğunu analiz etmeyi 
amaçlamaktadır. Özellikle ANAP döneminden, Neo-Osmanlıcılığın büyük bir ivme 
kazandığı AK Parti dönemine kadar yaşanan dış politika gelişmeleri içerisinde, İHH'nın 
hangi noktada yer aldığı ve devlet eksenli siyasete nasıl bir katkı sağladığı sorusu 
irdelenmiştir. Bu bağlamda, Neo-Osmanlıcılık nedir?, Neo-Osmanlıcılık dış politika 
kapsamında nasıl uygulanmaktadır? ve İHH'nın insani yardım kapsamında yürüttüğü 
faaliyetlerin, Neo-Osmanlıcılık politikasında nasıl bir yer teşkil ettiği? sorularına da 
cevap aranmaktadır. 
Çalışma kapsamında Turgut Özal, Necmettin Erbakan ve Recep Tayyip Erdoğan 
dönemleri incelenmiş ve üç dönemdeki Neo-Osmanlıcı dış politika hamleleri analiz 
edilmiştir. Neo-Osmanlıcılığın tamamiyle yumuşak güç unsurları üzerine kurgulanan bir 
politika olması, devletlerin sert güç yani askeri güç unsurlarından tamamen sıyrılmasını 
gerekli kılmıştır. Bu nedenle liderler tepki çekecek bir emperyal tutum yerine sivil 
insiyatifler yoluyla Neo-Osmanlıcılığın yayılmasını daha doğru bulmuş bu noktada sivil 
toplum kuruluşları son derece kritik görevler üstlenmişlerdir. İHH Vakfının hem İslami 
hassasiyetler taşıyan bir sivil toplum kuruluşu olması hem de insani yardım 
faaliyetlerini referans alması, İslami-muhafazakar ilkeleri odak noktası olarak belirleyen xi
hükümetlerin dış politika hedefleriyle, İHH'nın dünya algısının paralellikler arz 
etmesine neden olmuştur. Bu nedenle, her üç lider döneminde de, Türk dış politikasının 
temel argümanı haline gelen Neo-Osmanlıcılık ideolojisinde İHH, son derece önemli 
roller üstlenmiş, neredeyse yarı-devlet kuruluşu gibi faaliyet yürütmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Neo-Osmanlıcılık, Yumuşak Güç (Soft Power), Yönetişim, Sivil 
Toplum Kuruluşları, İslam Birliği,

Abstract:
This thesis aims to analyze the function of IHH in the Neo-Ottomanist foreign 
policy runing by the right wing government's' since the 1980s namely beginning with 
the ANAP period to the AK Party. Within this context, the questions of -What is Neo￾Ottomanism? By which Instruments is Neo-Ottomanism realized in Turkish foreign 
policy? What is the place of humanitarian activities carried out by IHH in the Neo￾Ottomanism policy? –are tried to be replied. 
 Under the scope of this study, the periods of Turgut Özal, Necmettin Erbakan 
and Recep Tayyip Erdoğan were examined. The Neo-Ottomanism, a foreign policy that 
is completely built on soft power elements, required the states to be eluded from hard 
power. For this reason, leaders considered to spread of Neo-Ottomanism by means of 
civil initiatives instead of an imperialist attitude in order to avoid reactions by which 
civil society organizations undertook very critical tasks. IHH Foundation a civil society 
organization that possesses Islamic sensitivities and takes humanitarian aid activities as 
a reference, runs its activities parallel with the foreign policy targets of governments 
prioritizing the Islamic-conservative principles. For this reason, IHH undertook very 
important roles in the Neo-Ottomanism foreign policy beginning in the leadership of 
Turgut Özal, going onwards. It carried out its activities as almost a half governmental 
agency. While governments tried to reach to the same purpose through political 
attempts, IHH used civil initiatives and tried to fill the gap left behind by the state. 
Key words: Neo-Ottomanism, Soft Power, Governance, Civil Society Organizations, 
Islamic Unio