Öğretmen adaylarının bazı geometrik kavramlarla ilgili sahip oldukları kavram imajlarının ve imaj gelişiminin incelenmesi üzerine fenomenografik bir çalışma
A phenomenographic study on the concept images and image development of prospective secondary mathematics teachers related with some geometric concepts
Yazar: HİLAL GÜLKILIK
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN UĞURLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Matematik Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Geometri öğretimi = Geometry teaching ; Çember = Circle

Özet:
Bu araştırmanın amacı; bazı geometrik kavramlar ile ilgili öğretmen adaylarının sahip oldukları kavram imajlarını keşfetmek ve kavram imajlarındaki gelişimleri anlamaktır. Katılımcılar, bir devlet üniversitesinin Orta Öğretim Fen Ve Matematik Alanları Eğitimi Bölümü Matematik Öğretmenliği Anabilim Dalında lisans eğitimi alan beş öğretmen adayından oluşmaktadır. Bu çalışma katılımcıların sahip oldukları kavram imajlarını ve imaj gelişimlerini keşfetmek için yapılan bir eğitim deneyimine dayanmaktadır. Bu eğitim deneyimi öğretmen adaylarının lisans seviyesinde aldıkları Seçmeli Geometri dersidir.Beş öğretmen adayı amaçlı örneklem tekniğine( Patton, 1990) göre seçilmiş ve çalışmaya gönüllü olarak katılmışlarıdır. Veriler; görüşmeler, öğrencilerin yazılı dokümanları (testler ve vize sınavı) ile sınıf gözlemlerinden elde edilmiştir. Yapılan analizde özel olarak, katılımcıların verdikleri cevaplar doğrultusunda sahip oldukları kavram imajlarını teşhis etmek üzere, görüşme sorularına odaklanılmıştır. Elde edilen verilerin tamamı genel olarak Tall ve Vinner(1981) tarafından geliştirilen kavram imajı ve kavram tanımı yapısı esas alınarak analiz edilmiştir.Verilerin analizinde öğretmen adaylarının görüşleri fenomenografik yöntemle karşılaştırılmış, kategorilere ayrılmış ve yorumlanmıştır. Büyük bir veri yığınının ışığı altında, şu açıklamalar yapılabilir: geometrik kavramları içeren bir problem durumu ile karşı karşıya gelen öğretmen adayları farklı tecrübelerinin etkileriyle şu eylemleri gerçekleştirmektedir. (1) Sadece kazandıkları yeni kavram imajlarını kullanmaktadırlar. (2) İlk olarak yeni kavram imajı ile problemin üstesinden gelmeye çalışmakta, eğer bunu başaramazlarsa eski kavram imajına geri dönmektedirler. (3) Problem çözme sürecinde eski ve yeni kavram imajlarını birlikte kullanmayı tercih etmektedirler.Araştırmadan çıkan bir diğer bulgu ise, öğretmen adayları problem çözmeye çalışırlarken uygun bir kavram imajı kullanmaya gereksinim duymaktadır. Aksi halde öğretmen adayları amaçlanan davranışı sergileyememektedirler. Araştırma için baz alınan Seçmeli Geometri dersi öncesinde geometrik kavramlarla ilgili uygun kavram imajı geliştiremeyen öğretmen adaylarının, dersin sonunda uygun kavram imajı geliştirdikleri görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Geometri Öğretimi, Geometrik Kavramlar, Öğretmen Adayları, Açı, Çember, Geometrik Yer, Metrik, Kavram İmajı, İmaj Gelişimi.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate prospective secondary mathematics teachers? concept images of some geometric concepts and understand the development in concept images. The participants were five prospective secondary mathematics teachers enrolled in a faculty of education department of secondary mathematics education. The current study is based on prepared teaching experiment to investigate the some geometric concept images and the image development of the participants. Tihs prepared teaching experiment is Geometry (Optional) lesson that participants take at bachelor?s degree.Five prospective secondary mathematics teachers were choosen to a purposeful sampling (Patton, 1990) and voluntarily participated in this study. Data were obtained from interviews, students? written work (tests and quiz) and classroom observations. The analysis particularly focused on identifying participants? concept images as they answered interview questions during the interviews. The whole data were analyzed considering mostly Tall and Vinner?s (1981) framework of concept image.To analyze these data, the views of student teachers were categorized, compered and commented by using phenomenographic method.In light of a huge data set, the following assertions can make in this study: when a student teacher face to manage a geometric problem involving geometric concepts, by the effects of differents education experiments, he/she makes these actions: (1) Use just their new concept images. (2) First trie to overcome problem with new concept image but if they can?t, return to old concept image. (3) Prefer using old and new concept images both during the problem solving process.What also arises from this study is when someone tries to solve a problem he/she needs to use a appropriate concept image, otherwise the target behaviour can?t be showed. Before the Optional Geometry lesson prospective teachers hadn?t exposed expected concept images for geometric concepts but after the lesson they could improve appropriate images.Keywords: Geometry Education, Geometric Concepts, Prospective Secondary Mathematics Teachers, Angle, Circle, Locus, Metric, Concept Image, Image Development.