Farklı metin türlerinde okuduğunu anlama becerilerinin zihin kuramı becerileri açısından incelenmesi
Examining reading comprehension skills in different text types in terms of theory of mind skills
Yazar: SERPİL ELALMIŞ
Danışman: PROF. DR. FATİH ÇETİN ÇETİNKAYA
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı farklı metin türlerinde okuduğunu anlama becerilerinin zihin kuramı becerileri açısından incelenmesidir. Bu doğrultuda çalışmaya zihin kuramı ve okuduğunu anlama becerisinde etkisi olduğu bilinen kelime hazinesi, sözel çalışma belleği ve dikkat becerileri dâhil edilmiştir. Çalışmanın bağımlı değişkenleri hikâye edici ve bilgi verici metinlerde okuduğunu anlama becerisi; bağımsız değişkeni ise zihin kuramı, kelime hazinesi, sözel çalışma belleği ve dikkattir. Çalışma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 148 ilkokul üçüncü sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Yanlış Analiz Envanteri, Kelime Bilgisi Ölçeği, Zihin Kuramı Görevleri, Anlamsız Sözcük Tekrarı Listesi ve Bourdon Dikkat Testi kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 24 yazılımı kullanılarak basit doğrusal regresyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analiziyle yapılmıştır. Basit doğrusal regresyon analizinin sonucuna göre zihin kuramı değişkeni tek başına hikâye edici metinlerde okuduğunu anlama becerisindeki değişimin %27'sini bilgi verici metinlerde okuduğunu anlama becerisindeki değişimin ise %09'unu açıklamaktadır. Ayrıca zihin kuramı hikâye edici ve bilgi verici metinlerde okuduğunu anlama becerisinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu görülmektedir. Çoklu doğrusal regresyon analizinin sonucuna göre ise hikâye edici metinde okuduğunu anlama becerisinde meydana gelen değişimin %39'u, bilgi verici metinde okuduğunu anlama becerisinde meydana gelen değişimin ise %30'u bağımsız değişkenler tarafından açıklanmaktadır. Kelime hazinesi, zihin kuramı ve dikkat değişkenlerinin hikâye edici metinde okuduğunu anlama becerisinin, kelime hazinesi ve sözel çalışma belleği ise bilgi verici metinde okuduğunu anlama becerisinin anlamlı birer yordayıcısı olduğu görülmektedir. Ancak sözel çalışma belleği, hikâye edici metinde okuduğunu anlama becerisinin, zihin kuramı ve dikkat değişkenleri ise bilgi verici metinde okuduğunu anlama becerisinin anlamlı birer yordayıcısı değildir. Değişkenler arası ilişkiler incelendiğinde ise hikâye edici metinde okuduğunu anlama becerisi ile zihin kuramı arasında, bilgi verici metinde okuduğunu anlama becerisi ile kelime hazinesi değişkeni arasında diğer değişkenlere kıyasla daha yüksek bir ilişkinin olduğu görülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Okuduğunu anlama becerileri, zihin kuramı becerileri, kelime hazinesi, sözel çalışma belleği, dikkat

Abstract:
The purpose of the study is examining reading comprehension skills in different text types in terms of tehory of mind skills. Accordingly, vocabulary, verbal working memory and attention skills, which are known to have an effect on theory of mind and reading comprehension skills, were included in the study. The dependent variables of the study were reading comprehension skills in narrative and informative texts; the independent variables were theory of mind, vocabulary, verbal working memory and attention. The research was conducted in the correlational screening model. The study group of the research consists of 148 third grade students. The data of the study were collected with the Informal Reading Inventory, Vocabulary Scale, Theory of Mind Tasks, Nonword Repetition List and Bourdon Attention Test. Data were analyzed by simple linear regression analysis and multiple linear regression analysis using SPSS 24. According to the results of the simple linear regression analysis, the theory of mind variable alone explained 27% of the change in reading comprehension skills in narrative texts and 09% of the change in reading comprehension skills in informative texts. In addition, theory of mind is a significant predictor of reading comprehension skills in narrative and informative texts. According to the results of multiple linear regression analysis, 39% of the change in reading comprehension skills in narrative text and 30% of the change in reading comprehension skills in informative text are explained by independent variables. It is seen that vocabulary, theory of mind and attention variables are significant predictors of reading comprehension skills in narrative text, while vocabulary and verbal working memory are significant predictors of reading comprehension skills in informative text. However, verbal working memory was not a significant predictor of reading comprehension in narrative text, and theory of mind and attention variables were not significant predictors of reading comprehension in informative text. When the relationships between variables are analyzed, it is seen that there is a higher relationship between reading comprehension skills in narrative text and theory of mind, and between reading comprehension skills in informative text and vocabulary variable compared to other variables.
Keywords: Reading comprehension skills, theory of mind skills, vocabulary, verbal working memory, attention