İnflamatuvar bağırsak hastalarında hastalıkla ilgili bilgilerin değerlendirilmesine yönelik kısa soru anketinin validasyonu
Vali̇dati̇on of a short questi̇onnai̇re to assess di̇sease-related knowledge i̇n i̇nflammatory bowel di̇sease pati̇ents
Yazar: NUR SEDA İBİLİ
Danışman: PROF. DR. MESUT AKARSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Bilgi = Knowledge ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hastalar = Patients ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç:
Hayat boyu yaşam kalitesi ve iş gücü verimliliği olumsuz yönde etkilenen inflamatuvar bağırsak hastalarının problemlerinin saptanarak çözüm yolları üretilmesi ve hastalıkla mücadele edilmesi  yönünde hastaların bilgi düzeyleri, bilinç ve farkındalık durumları son derece önemlidir. Bu çalışma 2012'de yayınlanan 'Development, validation and clinical assessment of a short questionnaire to assess disease-related knowledge in inflammatory bowel disease patients' 'İnflamatuar barsak hastalarında hastalıkla ilgili bilinç düzeyi ve bilgilerin değerlendirilmesine yönelik kısa soru anketi' nin Türk Toplumu İçin Geçerlik ve Güvenirliği' nin değerlendirilmesi bununla birlikte İnflamatuvar bağırsak hastalarının hastalıkla ilgili bilinç durumu tanımlamak ve bu durumu etkileyen değişkenleri belirlemek amaçlarıyla yapılmış bir çalışmadır.
Gereç ve Yöntem :
Çalışmaya Ocak 2015 - Haziran 2015 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı İnflamatuvar Bağırsak Polikliniği'ne başvuran dahil olma kriterlerine uyan 150 inflamatuvar bağırsak hastası alınmıştır. Anket yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulanmış zamana bağlı güvenirliğini test etmek için 2 hafta sonra tekrarlanmıştır. Hastalıkla ilgili bilgilerin ve bilinç düzeyinin değerlendirilmesi için geliştirilmiş anket; toplam 9 kısa sorudan oluşan basit, kendi kendi uygulanabilir ve hastalık-spesifik bir ölçektir. Verilerin analizinde SPSS 15.0 paket programı kullanılmıştır.
Sonuçlar :
Hastaların yaş ortalaması 47.2±14.0, sağlıklı kontrollerin 38.4± 13.0 yıldır. Hastaların yaş ortalaması anlamlı olarak kontrollerin yaş ortalamasından yüksektir(p  0.001). Hastaların %40.0'ı sağlıklıların %51.4'ü kadındır. Hastalarla sağlıklı gönüllüler arasında cinsiyet açısından anlamlı fark yoktur (p  0.111). Eğitim düzeyine göre karşılaştırıldığında; hastaların %41.3'ü; sağlıklıların %7.1'i ilköğretim mezunudur. Sağlıklı gönüllülerde eğitim düzeyi hastalara göre anlamlı olarak daha yüksektir(p  0.000). Ankete verdikleri yanıtların dağılımına göre incelendiğinde 'İçki içmek' olan soru 5 dışında tüm sorularda hasta ve kontrol grubunda yanıt dağılımları anlamlı olarak farklıdır. İBH ile ilgili ankette doğru yanıtlar hastalar tarafından sağlıklı gönüllülere göre daha yüksek sıklıkta cevaplanmıştır(p  0.001).
Tartışma :
Çalışma sonucunda İBH kısa soru anketinin hastalarda daha büyük oranda doğru  cevaplandığı tespit edlimiş; verilen yanıtlara göre hastalıkla ilgili bilgi ve bilinç düzeyleri sağlıklı gönüllülere göre  hastalarda daha yüksek saptanmıştır. Anket inflamatuvar bağırsak hastalığı olanlarda  ayırtedici özelliğe sahiptir. Dolayısıyla bu anketin kullanılması hastalarının problemlerinin anlaşılarak çözüm yolları üretilmesinde ve hastalıkla mücadelede büyük katkılar sağlayacaktır. 
Anahtar Kelimeler: inflamatuvar bağırsak hastalığı, bilgi düzeyi, hasta farkındalığı

Abstract:
Purpose
The standard of knowledge and the states of consciousness and awareness are very important to determine the problems of patients with inflammatory bowel disease, whose life quality and productivity are negatively affected during lifetime, in order to find solutions and deal with the disease. This study is designed to establish the validity and the reliability of the 'Development, validation and clinical assessment of a short questionnaire to assess disease-related knowledge in inflammatory bowel disease patients' in Turkey in addition to define the states of consciousness and the factors that may affect this in patients with inflammatory bowel disease.
Material  And Methods
The study includes 150 patients with inflammatory bowel disease who applied to Dokuz Eylül University Faculty of Medicine Department of Gastroenterology between January 2015 and June 2015 and fits the inclusion criteria. The questionnaire was performed by face to face interview method and repeated within 2 weeks in order to test the time-dependent reliability. The questionnaire is a simple, self applicable and disease spesific scale consisting 9 questions which were designed to determine the state of consciousness and information about the disease. SPSS 15.0 package is used for statistical analysis.
Conclusion
The mean age was 47.2±14.0 in patients and 38.4± 13.0 in control group. The average age of the cases were statistically higher in patients than in the control group (p < 0.001). Among the patients 40% were female whilst 51.4% were in the control group with no statistical significant relation between the groups (p < 0.111). From the patients 41.3% were graduated from only elementary school but this percentage was 7.1% in control group supporting the standard of knowledge was significantly higher in control group (p < 0.000). The distribution of the answers were significantly different for all questions except "the use of alcohol" between the patient group and the control group. True answers were given in high rates by patients when compared to control group (p < 0.001).
Discussion
The short questionnaire of inflammatory bowel disease was found to be answered significantly more accurate in patients rather than healthy volunteers and the standard of knowledge and the state of consciousness were detected as higher in patient group than the control group. The questionnaire was distinctive in patients with inflammatory bowel disease supporting the effect of the questionnaire in understanding the problems of the patients and finding solutions in fighting the disease.

Key Words: İnflammatory Bowel Disease,Knowledge abaut disease, awareness of patient