Otolog kemik iliği transplantasyonu yapılan hastalarda sitokinlerin engrafmana etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of cytokines on engraftment in patients undergoing autologous bone marrow transplantation
Yazar: ECE MORALI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHTAP YÜKSEL EĞRİLMEZ ; DOÇ. DR. NUR SOYER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hematoloji = Hematology ; Moleküler Tıp = Molecular Medicine

Özet:
Otolog kök hücre transplantasyonu (OKHN) sırasında anjiyopoietin-1 (ANGPT-1) ve anjiyopoietin-2 (ANGPT-2), osteopontin (OPN), vasküler hücresel adezyon molekülü-1 (VCAM-1) ve sfingozin-1-fosfat (S1P) plazma düzeylerindeki değişiklikleri, bunların engrafman ile korelasyonunu ve engrafmanın erken tahmini için belirteç olarak kullanımlarını araştırmak amaçlanmıştır. Çalışmaya 5'i lenfoma ve 9'u myeloma olmak üzere 14 OKHN hastası dahil edilmiştir. Kan örnekleri kemoterapi rejiminden önce (KTÖ), transplantasyon gününde (0. gün) ve transplantasyondan 7, 14. ve 21. gün sonra toplanmıştır. Çalışmamızda sitokin seviyeleri ELISA ile ölçülmüştür. İstatistiksel olarak p < 0.05 anlamlılık değeridir.
Hastaların ortalama yaşı 53.14±12.38 yıl olup %35.7'si kadındı. İnfüze edilen toplam CD34+ hücre sayısı 6.68±2.33*106/kg, nötrofil ve trombosit engraftman süresi sırasıyla 11.79±2.16 gün 16.21±8.76 gündü. Başlangıçla karşılaştırıldığında, ANGPT-1 düzeyleri 0. günde en yüksek seviyeye ulaşırken, ANGPT-2 en düşük seviyeye gerilemiştir. OPN 0. günden itibaren artarken, VCAM-1 ve S1P 14. günden itibaren başlangıca kıyasla önemli ölçüde daha yüksek seviyelere ulaşmıştır.  ANGPT-2'nin 0. gündeki seviyesinin trombosit (PLT) engraftman günü ile pozitif korelasyon göstermiştir. (r=0,637 ve p=0,014). 14. gün nötrofil engrafman günü (PNL) ve 0. gün ANGPT-1/ANGPT-2 oranı güçlü pozitif korelasyon gösterdi. 14. gün PLT ve 0. gün ANGPT-2 düzeyi güçlü negatif korelasyon göstermiştir. 
OKHN sonrası 14. günde PLT değerinin <20.000/mm3 olmasını öngörmek için 0. gün ANGPT-2 değerine ilişkin eğri altında kalan alan (AUC) 0,850 idi. Kesme değeri ≥1365 pg/mL (%95 CI: 0.000-1.00, p=0.048) olup, duyarlılık %75 ve özgüllük %70'tir. OKHN sonrası 14. günde >2000/mm3 PNL değerini öngörmek için 0. günde ANGPT-1/ANGPT-2 oranı için AUC 0,959'du. Kesme değeri ≥ 3,31 pg/mL (%95 CI: 0,000-1,00, p=0,004) olup, hassasiyet %83,3 ve özgüllük %62,5'tir.
Sonuçlarımız S1P, OPN ve VCAM-1'in, özellikle de ANGPT-1 ve ANGPT-2'nin OPKHN sonrası hematopoezin yeniden yapılandırılmasındaki önemli rolünü desteklemektedir. PLT engraftman günü ile 0. gün ANGPT-2 düzeyi arasında güçlü bir korelasyon bulduk ve 0. gün ANGPT-1/ANGPT-2 oranının ve ANGPT-2 düzeyinin sırasıyla 14. gün PNL ve PLT düzeyini tahmin etmek için kullanılabileceğini gösterdik. Engraftmana kadar geçen sürenin 0. günde tahmin edilmesi, gecikmiş engraftman nedeniyle uzayan hastane yatışını, enfeksiyon riskini ve artan kan transfüzyonu ihtiyacını azaltmak için tedavi geliştirilmesine katkıda bulunabilir. Sitokin takibinin gecikmiş engraftmanı öngörmedeki rolünü ortaya koymak için daha fazla hastayla yapılacak ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.

Abstract:
We aimed to investigate changes in plasma levels of angiopoietin-1 (ANGPT-1) and angiopoietin-2 (ANGPT-2), sphingosine-1-phosphate (S1P), osteopontin (OPN) and vascular cellular adhesion molecule (VCAM-1) during autologous stem cell transplantation (ASCT), their correlation with engraftment and their use as markers for early prediction of engraftment.
Fourteen ASCT patients, 5 with lymphoma and 9 with myeloma, were enrolled in the study. Blood(plasma) samples collected before conditioning regimen, on the day of transplantation and 7, 14 and 21 days after transplantation. Levels were measured by ELISA metod.  Statistical significance accepted p < 0.05
Mean age of patients was 53.14+12.38 years and 35.7% were female. Total CD34+ cells infused was 6.68±2.33*106/kg, neutrophil (PNL) and platelet (PLT) engraftment time was 11.79±2.16 days 16.21±8.76 days, respectively. Compared to baseline, ANGPT-1 levels reached its highest level on day 0, while ANGPT-2 decreased to its lowest level. While OPN increased from day 0, VCAM-1 and S1P reached significantly higher levels from day 14 compared to baseline.  We found that the level of ANGPT-2 on day 0 positively correlated with day of PLT engraftment (r=0.637 and p=0.014). Day 14 PNL engraftment and day 0 ANGPT-1/ANGPT-2 ratio were strongly positively correlated. Day 14 PLT and day 0 ANGPT-2 level were strongly negatively correlated. 
Area under curve (AUC) for day 0 ANGPT-2 value for predicting a PLT value <20,000/mm3 on day 14 after ASCT was 0.850. The cut-off value was ≥1365 pg/mL (95% CI: 0.000-1.00, p=0.048), with a sensitivity of 75% and specificity of 70%. The AUC for the ANGPT-1/ANGPT-2 ratio on day 0 for predicting a PNL value >2000/mm3 on day 14 after ASCT was 0.959. The cut-off value was ≥ 3.31 pg/mL (95% CI: 0.000-1.00, p=0.004), with sensitivity of 83.3% and specificity of 62.5%.
Our results support the important role of S1P, OPN and VCAM-1, especially ANGPT-1 and ANGPT-2, in reconstitution of hematopoiesis after ASCT. We found  strong correlation between PLT engraftment day and day 0 ANGPT-2 level and demonstrated that day 0 ANGPT-1/ANGPT-2 ratio and ANGPT-2 level can be used to predict day 14 PNL and PLT level, respectively. Predicting the time to engraftment at day 0 may contribute to treatment development to reduce prolonged hospitalization, infection risk and increased need for blood transfusion due to delayed engraftment. Further studies are needed to demonstrate role of cytokine monitoring in predicting delayed engraftment.