MÖ 1. binden Roma İmparatorluk dönemi sonuna kadar Anadolu'da stylus
Stylus in Anatolia from the 1st millennium BC to the end of the Roman Imperial period
Yazar: MELİH GÜL
Danışman: PROF. DR. DANİŞ BAYKAN
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antik Çağ = Ancient Ages ; Kalem = Kalem ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Papirüs = Papyrus ; Parşömen = Parchmen ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Stylus = Stylus ; Yazı araçları = Writing instruments ; Yazı sanatı = Calligraphy

Özet:
"MÖ 1. Binden Roma İmparatorluk Dönemi Sonuna Kadar Anadolu'da Stylus" başlıklı
bu çalışma, Anadolu'daki styluslar konusundaki ilk kapsamlı araştırmadır. Antik Çağ'da
stylusların yanında, farklı özelliklerdeki ahşap tabletler, papirüs, parşömen, calamus, mürekkep
hokkası, tablet spatulası, mühür kutusu gibi araç ve gereçler kullanılmıştır. Bu nesnelerden de
çalışmada bahsedilmiştir. Bugün bilinen, Antik Çağ'da, Anadolu'da en çok karşılaşılan yazı
malzemesi styluslardır. Papirüs, parşömen ve calamuslar organik malzemeler olduğundan ne
miktarda kullanıldıklarını arkeolojik verilerle anlamak kolay değildir. Stylusların önemi,
günümüze daha kolay ulaşabilmeleri, bu nedenle Antik Çağ'da yazı malzemeleri konusunda
arkeolojik veri sağlamalarıdır. Çalışma, styluslarla ilgili edinebilinecek bütün verileri ortaya
çıkarma amacını taşımıştır. Styluslara yaklaşırken üç ana başlık vardır. Bunlar üretim
teknikleri, stylus yayılımı ve buluntu yerleri, biçimsel özelliklerdir. Biçimsel özellikler de
sırasıyla analoji, tipoloji ve kronoloji olarak üç alt başlıkta incelenmiştir. Böylece Anadolu
buluntularının kendi aralarındaki ilişkiler ve Anadolu'daki buluntuların Anadolu dışındaki
buluntular ile ilişkileri hakkında bazı sonuçlara ulaşılmıştır. Antik Çağ'da yazı malzemeleri
konusundaki araştırmalar çoğaldıkça Antik Çağ Anadolusu'ndaki sosyal yaşamın okuma
yazma boyutu hakkında bilgiler artmaya devam edecektir. Bu konuda hala ciddi bilgi
eksiklikleri olmasının yanında, yazı malzemeleri, Antik Çağ bilgilerini arttırabilecek olması
bakımından yüksek potansiyeli olan bir konudur.

Anahtar Kelimeler: Stylos, Balmumu Tablet, Papirüs Parşömen, Bronz, Demir.

Abstract:
This study titled "Stylus in Anatolia from the 1st Millennium BC to the End of the
Roman Imperial Period" is the first comprehensive research on stylus in Anatolia. In ancient
times, tools and equipment such as wooden tablets, papyrus, parchment, calamus, inkwell,
tablet spatula, seal box were used in addition to the stylus. These objects are also mentioned in
the study. In ancient times, the most common writing material in Anatolia is the stylus. Since
papyrus, parchment and calamus are organic materials, it is not easy to understand by
archaeological data how much they were used. The importance of stylus is that they can reach
today more easily, therefore they provide archaeological data about writing materials in
Antiquity. The study has aimed to reveal all the data that can be obtained about the stylus. There
are three main topics when approaching the stylus. These are production techniques, stylus
propagation and artifact place, formal properties. The stylistic features were also studied under
three subtitles as analogy, typology and chronology, respectively. Thus, some conclusions were
reached about relations among Anatolian finds and relations between Anatolian finds and the
finds outside Anatolia. As the researches on writing materials increase in ancient times,
knowledge about the literacy dimension of social life in Ancient Anatolia will continue to
increase. In addition to the serious lack of information on this subject, writing materials are a
subject with high potential in terms of increasing knowledge of Antiquity.

Keywords: Stylos, Wax Tablet, Papyrus Parchment, Bronze, Iron