Postmenopozal kadınlarda kemik mineral yoğunluğu ve ilişkili faktörler
Bone mineral density and associated factors in postmenopausal women
Yazar: CEREN ÖNDER BAYRAM
Danışman: PROF. DR. RECEP EROL SEZER
Yeditepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Kadınlar = Women ; Kemik dansitesi = Bone density ; Menopoz = Menopause ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Postmenopoz = Postmenopause ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Bu retrospektif çalışmada, İstanbul ilimizin Kadıköy ilçesinde bulunan bir sağlık polikliniğinin kemik mineral yoğunluğu ölçüm verileri kullanılarak, 349 tane postmenopozal dönemdeki kadın katılımcı bulunmaktadır. Kadıköy'de ikamet eden ve 2021 yılından itibaren kemik mineral yoğunluğu ölçümü yaptırmış olan postmenopozal dönemdeki kadın hastalara ulaşılmış, sözlü ve yazılı onamları alındıktan sonra, hastalara yüz yüze anket uygulaması yapılmıştır. Tüm bu anket sonuçlarına bağlı olarak kemik mineral yoğunluğu ölçümü hastalık tanısı (bağımlı değişken) ile hastaları osteoporoz, osteopeni ve normal olarak kategorize ederek, hastalık tanısı etki eden ilişkili faktörlerin (bağımsız değişkenler) incelenmesi amaçlanmıştır. İlgili tüm değişkenlerin tanımlayıcı istatistikleri, bulguları sunulmuş ve ilişkili olduğu düşünülen tüm faktörlerin hastalık tanısı ile ilişkisinin analizleri için Ki-Kare testi kullanılarak yorumlanmıştır. Katılımcıların %18.6'sının KMY ölçümü sonuç değerlerinin kategorisi Normal,  %59.3'ünün Osteopeni ve %22.1'inin Osteoporoz olduğu görülmüştür. Katılımcıların %54.4'ünün doktor isteği ile ölçüm yaptırdıkları, %45.6'sının kendi isteği ile ölçüm yaptırdıkları görülmüştür. Postmenopozal dönemdeki kadınların kemik mineral yoğunluğu değerlerine bakılarak kategorize edilmiş hastalık tanılarına göre hastaların kemik erimesi için ilaç kullanımı (p=0.00), troid ilacı kullanımı (p=0.041), katılımların yaş grupları (p=0.017), doğum kontrol ilaç kullanımı (p=0.007) ve beden kitle indeksi (p=0.001) değişkenleri istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların meme kanseri ilacı kullanımı, kortizon kullanımı, mide ilacı kullanımı, D vitamini kullanımı, antidepresan kullanımı, kronik hastalığa sahip olmaları, süt ürünleri tüketme durumu, kahve tüketimleri, sigara kullanma durumu, fiziksel aktivite durumu, ailede kalça kırığı hikayesi, son on yıldaki kırık geçmişleri, menopoza girme yaşı, menopoz ilacı kullanma durumu, hane geliri, eğitim seviyeleri, çocuk sayıları ve medeni durumu arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Bu çalışmada kadınların menopoz sonrası dönemlerinde kemik erimesine neden olabilecek risk faktörleri konusunda bilgi sahibi olmak ve sağlık profesyonellerine, sağlık kuruluşlarına katkı sunmak amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: kemik mineral yoğunluğu, postmenopoz, risk faktörleri, osteoporoz, osteopeni.

Abstract:
This retrospective study used 349 postmenopausal female participants' bone mineral density data from a healthcare polyclinic in Kadıköy, Istanbul. These female patients have participated in bone mineral density measurements since 2021. After a written and verbal consent,  a face-to-face questionnaire took place. As a result of the questionnaire, to diagnose the bone mineral density disease (dependent variable), the patients were to be examined in Osteoporosis, Osteopenia and normal category with factors (independent variable). The presented descriptive statistics and findings of all relevant variables and interpreted using the Chi-Square test to analyse the relationship between all factors thought to be related and the diagnosis of the disease. The BMD measurement result values of 18.6% of the participants were Normal, 59.3% were Osteopenia, and 22.1% were Osteoporosis. 4.4% of the participants carried out measurements due to the doctor's request, and 45.6% had their measurements taken at their request. The results of the data on bone mineral density measurements taken from postmenopausal women were statistically relevant and categorised into groups; use of drugs for Osteoporosis (p=0.00), use of thyroid drugs (p=0.041), age groups of participants (p=0.017), contraceptive drug use (p=0.00), and body mass index (p=0.001). There was no significant relationship between those using prescribed medicine for bone fracture history, breast cancer, cortisone, stomach problems, vitamin D, antidepressant, chronic disease, consumption of dairy products, coffee consumption, smoking status, physical activity status, family history of hip fracture, history of hip fracture in the last ten years, age at menopause, menopause drug, household income, education level, number of children and marital status. This study aimed to gather relevant information to find and share the risk factors that may cause Osteoporosis in postmenopausal women to contribute to health professionals and health institutions.

Keywords: bone mineral density, postmenopause, risk factors, osteoporosis, osteopenia.