Türkiye'de uygulamalı bir örnek ışığında yenilenebilir enerji üretim kooperatifleri için mali ve teşvik modeli geliştirilmesi
Development of a financial incentive model for renewable energy production cooperatives in consideration of a practical case study in Turkey
Yazar: ASLI MENEKŞE ODABAŞ KIRAR
Danışman: PROF. DR. HAYATİ OLGUN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Güneş Enerjisi Ana Bilim Dalı / Enerji Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Enerji = Energy
Dizin: Enerji = Energy ; Kooperatifler = Cooperatives

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de, enerji kooperatiflerinin yatırıma geçebilmelerini sağlayacak mevzuatla ilgili öneriler sunmak ve finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması amacı ile uygulanabilecek yeni yöntemleri geliştirmektir. Çalışma kapsamında örnek olay incelemesi Seferihisar Yenilenebilir Enerji Kooperatifi (SEYEKO) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, Belgesel Tarama, GZFT Analizi ve PEST Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Mevcut koşullarda SEYEKO'nun yenilenebilir enerjiye dayalı bir güç santrali kurabilmesi için bir yatırım yol haritası çıkartılmış ve çalışma kapsamında Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı kurulan enerji kooperatiflerinin gelişmesi ve yatırım yapmalarını sağlamak üzere mali kaynaklar ve mevzuat değişikliklerine dayalı bir teşvik modeli önerisi sunulmuştur.
Çalışma sonucunda elde edilen bulgular değerlendirildiğinde, öncelikli olarak Enerji kooperatiflerinin Türkiye'de gelişebilmesi için ilgili bakanlıklar ve alt kuruluşlarının iş birliği içerisinde çalışmaları gerekmektedir. Ayrıca, Enerji kooperatiflerinin sahip olduğu sosyal sorumluluk ilkeleri göz önüne alınarak, bürokratik süreçlerde kendilerine öncelik tanınmalıdır. Çalışmada gerçekleştirilen analizler sonucunda, başlatılacak kapasite geliştirme programlarının yanı sıra Plan Yapım Yönetmeliklerinde, 1163 Sayılı Kanun'da ve Vergi Kanunlarında yapılacak değişiklikler ve sağlanacak muafiyetler ile Türkiye'de başarılı uygulamaların hayata geçmesinin mümkün olabileceği görülmüştür.  Araştırma önerilerinin bir kısmı ya da tamamı ilgili bakanlıklarca onaylandığı takdirde enerji kooperatiflerinin bölgelerine özgü yatırım planlarını geliştirmeleri ve içlerinden en karlı yöntemi seçmeleri mümkün olacaktır.

Abstract:
The aim of this study is to offer suggestions on legislation that will enable energy cooperatives to invest in Turkey and to develop new methods that can be applied in order to facilitate their access to finance. Case study within the scope of the study was carried out on Seferihisar Renewable Energy Cooperative (SEYEKO). For this purpose, Documentary Scanning, SWOT Analysis and PEST Analysis methods were used. In the current conditions, an investment roadmap has been drawn up for SEYEKO to establish a power plant based on renewable energy, and within the scope of the study, an incentive model based on financial resources and legislative changes has been presented in order to develop and invest in the energy cooperatives established based on renewable energy resources in Turkey. When the findings obtained as a result of the study are evaluated, first of all, the relevant ministries and their sub-organizations should work in cooperation for the development of energy cooperatives in Turkey. In addition, considering the social responsibility principles of energy cooperatives, priority should be given to them in bureaucratic processes. As a result of the analyzes carried out in the study, it has been seen that it is possible to implement successful practices in Turkey with the capacity building programs to be initiated, as well as the amendments and exemptions to be made in the Plan-Making Regulations, the Law No. 1163 and the Tax Laws. If some or all of the research proposals are approved by the relevant ministries, it will be possible for the energy cooperatives to develop their investment plans specific to their regions and to choose the most profitable method among them.