İnek sütü protein alerjisi olan hastaların kemik sağlığının değerlendirilmesi
Evaluation of bone health in patients wi̇th cow's milk protei̇n allergy
Yazar: SERAY AYKAN DALGIÇ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÜLKER ALTINEL ; PROF. DR. FİRDEVS BAŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş: İnek sütü proteini alerjisi (İSPA) çocukluk çağında en sık görülen besin
alerjilerindendir. İnek sütü ve ürünleri ana kalsiyum kaynaklarından birisidir. İSPA'lı
çocuklarda süt ürünlerinin eliminasyonu kemik sağlığı açısından risk oluşturabilir.
Amaç: Çocuklarda İSPA'nın kemik sağlığı üzerine olan etkisi, süt eliminasyon diyeti,
beslenme gibi kemik sağlığını etkileyebilecek risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı.
Yöntem: Çalışmaya Şubat–Ağustos 2024 tarihleri arasında İSPA tanılı 2-16 yaş
arasındaki 43 çocuk alındı. Demografik veriler, kemik sağlığı açısından biyokimyasal
tetkikler, D vitamini, kemik mineral yoğunluğu (KMY) ölçüm sonuçları (DEXA
yöntemi) poliklinik dosyalarından elde edildi. Ek bilgiler için form oluşturularak aileler
ile görüşüldü; diyetle alınan günlük kalsiyum miktarı besin tüketim sıklığı anketiyle
saptandı.
Bulgular: İSPA'lı çocukların %30,2'sinde osteopeni, %11,6'sında osteoporoz saptandı.
Diyetle aldıkları günlük kalsiyum (Ca) düzeyleri karşılaştırıldığında, İSPA'sı persiste
eden ve tam eliminasyon diyetinde olan çocukların hem total olarak hem de hayvansal
kaynaklı diyetle aldıkları Ca ortanca değerleri, süt ürünlerini kısmen tüketebilen
(p=0,034) veya tolerans geliştirmiş olup serbest tüketebilen çocuklara (p<0,001) göre
anlamlı derecede düşüktü. Çocukların 7'sinde (%16,3) yüksek enerjili travma sonrasında
gelişen kırık öyküsü vardı.
Kırık görülme sıklığı ilk bir yaşta D vitamini kullananlarda %6,5 iken kullanmamış
olanlarda %41,7 idi (p=0,005). DEXA Z skoru ile hem aktüel tartı SDS arasında (r=0,466
ve p=0,003) hem de aktüel boy SDS arasında (r=0,623 ve p<0,001) pozitif yönde anlamlı
düzeyde doğrusal ilişki saptandı.
Sonuç: İSPA'lı çocuklarda osteopeni ve osteoporoz gibi ciddi kemik sağlığı sorunlarının
yaygın olduğunu ve diyetle kalsiyum alımının genellikle yetersiz kaldığı gösterilmiştir.
İSPA'lı çocuklarda beslenmenin özellikle kalsiyum açısından değerlendirilerek
diyetisyen eşliğinde düzenlenmesi kemik sağlığının korunması açısından yararlı olabilir.

Anahtar Kelimeler: İnek sütü protein alerjisi, kemik mineral yoğunluğu, kalsiyum,
25(OH)D vitamini, eliminasyon diyeti

Abstract:
Introduction: Cow's milk protein allergy (CMPA) is a prevalent childhood food allergy.
Since cow's milk and its derivatives serve as primary calcium sources, eliminating dairy
in children with CMPA can pose significant risks to their bone health.

Objective: This study aims to assess CMPA's impact on bone health in children and
identify risk factors like dairy elimination diets and nutrition.

Method: The study included 43 children aged 2-16 years with CMPA, from February to
August 2024. Data on demographic details, biochemical tests, vitamin D levels, and bone
mineral density (BMD) (via DEXA) were collected from clinic records. Additional
information was collected through a form and interviews conducted with families; daily
calcium intake was determined using a food frequency questionnaire.

Results: Osteopenia was found in 30.2%, and osteoporosis in 11.6% of the children.
Children on a complete elimination diet had significantly lower total and animal-derived
calcium levels compared to those who could partially consume or freely consume dairy
(p<0.001). Seven children (16.3%) had fractures due to high-energy trauma. Fracture
incidence was 6.5% in those who used vitamin D in their first year and 41.7% in those

who did not (p=0.005). A significant positive relationship was found between DEXA Z-
scores and both weight SDS (r=0.466, p=0.003) and height SDS (r=0.623, p<0.001).

Conclusion: Serious bone health problems like osteopenia and osteoporosis are
prevalent in children with CMPA, and dietary calcium intake is often inadequate.
Evaluating and adjusting their nutrition, especially calcium intake, with the help of a
dietitian may help protect bone health.

Key Words: Cow's milk protein allergy, bone mineral density, calcium, 25(OH)D
vitamin, elimination diet