Frig Dönemi mühür ve mühür baskıları
Phrygian period seals and seal impressions
Yazar: BİRGÜL YILDIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ELİF GENÇ
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Frigler = Phrygian ; Frigya = Phrygia ; M.Ö. 1000 = B. C. 1000 ; Mühür baskılar = Signet ring press ; Mühürler = Signet rings

Özet:
Geçmişte imzanın yerini tutan mühürler, güç ve zenginliğin bir simgesi olarak uzun yıllar farklı toplumlar tarafından kullanılmıştır. En erken mühür örnekleri günümüzden yaklaşık 9000 yıl önceye ait olup kil ve taştan yapılmış, ilerleyen teknoloji ve keşiflere bağlı olarak metal, yarı kıymetli taş, kemik, fayans gibi farklı malzemelerden de yapılarak çağlar boyu kullanıma devam etmiştir. Çalışma konusunu oluşturan MÖ I. Bin'de Frig Uygarlığına ait mühürler, çok az incelenen önemli konular arasında yer alır. Frig mühürleri, Gordion, Boğazköy, Şarhöyük, Nemrud Dağı, Kastamonu-Kınık, Kaman-Kalehöyük, Emirler gibi yerleşim yerlerinde ortaya çıkarıldığı gibi bazı özel koleksiyonlarda ve satın alma yolu ile müzelerde yer almaktadır. Frig dönemi mühürleri çoğunlukla yuvarlak baskılı ve tutamaklı damga mühürlerden oluşur. Tutamaklar, delikli ya da hayvan figürü şeklindedir. Damga baskısında işlenen konular; keçi, geyik ve kuş gibi hayvan figürlerinin yanı sıra karışık yaratık figürleri de görülmektedir. MÖ II. Bin'de Hitit kültüründe görüldüğü gibi mitolojik konulara rastlanmaz. Bu da bize, Frigler'in kendine özgü bir mühür sanatı geliştirdiğini düşündürmektedir. Frig mühürleri işlenen figürlerin yapılış tarzı bakımından başka kültürlerden etkilenmiş olmasına rağmen mührün bütününe bakıldığında kendine has özellikleri ile diğerlerinden ayrılmaktadır. Mühür tutamağında ya da baskı bölümüne yakın yerlerde işlenen halkalar, Frig mühürlerinin ayırıcı özellikleri arasındadır. Bu çalışmada, Erken ve Orta Frig Dönemlerine ait mühürler incelenmiş, Frig kültürünün sonlarında İranlı Akhamenidler'in etkisiyle üretilen Geç Frig Dönemi mühürleri araştırma kapsamı dışında bırakılmıştır.

Abstract:
Seals, which were a substitute for signature in the past, have been used by different civilizations as an embodiment of power and wealth for a long time. The earliest seal samples date back to 9000 years from today anda re made of clay and Stone while with the advence of technology and new discoveries metals, semi-precious stones, bones and earthenware were used for making seals which were used during various ages. In the fist millenium B.C. seals of the Phrygian civilization appear as an important issue though less frequently studied. Phrygian seals have been discovered at ancient sites including Gordion, Boğazköy, Şarhöyük, Mount Nemrud, Kastamonu-Kınık, Kaman-Kalehöyük, Emirler. They also exist in private collections and museums. Phrygian seals are generally round stamp seals with handles. The handles are either holes and animal figures. Subject of the stamp impressions include goat, deer and bird figures along with mixed animal figures. In the second millenium B.C. Mythological issues are not dealt with as observed in the Hittite culture. This implies that Phrygians developed their unique seal art. Phrygian seals, though affected by other cultures in terms of the design of the figures, should be considered separately taking the seal as whole with its unique features. The rings on the handles or near the imprinting side are among distinctive features of the Phrygian seals. In this study, Phrygian seals pertaining to Early and Middle Bronze Ages were investigated. However seals produced during the Late Phrygian Period with the effect of the Persian Achaemenid culture were not considered within the scope of the study.