Engelli bireyi kurum bakımında bakılan aileler ile engelli bireyi evde bakılan ailelerin iyi oluş ve sosyal destek algılarının incelenmesi
Investigation of well-being and social support perceptions of families with disabled persons remaining in institutional care and families with disabled persons in home care
Yazar: ZAHİDE AYDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAVIDREZA HOSSEINZADEH ASL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Toplumumuzda engelli bireyin bakımını ev ortamında sürdürmekte güçlük çeken ve kurum bakımını tercih eden aileler olduğu gibi bu güçlüklere rağmen engelli bireyin bakımını aile yanında, evde sağlayan aileler de vardır. Bu iki grubun ailenin iyi oluşunu yükseltmek doğrultusunda, sosyal destek gibi faktörler ile ilişkisinin incelenmesi önem arz etmektedir. Bu araştırma; engelli bireyi kurum bakımında bakılan aileler ile engelli bireyi evde bakılan aileleri karşılaştırarak ailelerin iyi oluş, sosyal destek algısı ve bazı değişkenler kapsamında incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemi engelli bireyi kurum bakımında bakılan 101 aile üyesi ve engelli bireyi evde bakılan 124 aile üyesi olmak üzere toplamda 225 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada nicel araştırma yönteminden faydalanılarak ilişkisel tarama tasarımı kullanılmıştır. Araştırmada; "PERMA Ölçeği", "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)" ve hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmış olup veri toplama araçları katılımcılar ile yüz yüze görüşülerek uygulanmıştır. Verilerin analizinde; "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)", "Pearson Korelasyon Analizi" ve "Basit/Çoklu Doğrusal Regresyon" uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulgularında; engelli bireyi evde bakılan kadın aile üyelerinin, erkek aile üyelerine göre mutluluk, sağlık ve olumsuz duygular alt boyut puanlarının; engelli bireyi evde bakılan bekâr aile üyelerinin, evli aile üyelerine göre ise aile desteği, mutluluk ve sağlık alt boyut puanlarının anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir. Engelli bireyi evde bakılan kadın aile üyelerinin, engelli bireyi kurumda bakılan kadın aile üyelerine göre ve engelli bireyi evde bakılan bekâr aile üyelerinin, engelli bireyi kurumda bakılan bekâr aile üyelerine göre mutluluk puanlarının düşük olduğu belirlenmiştir. Araştırmada; aile desteği, arkadaş desteği ve özel bir insan desteğinin genel iyi oluşu yordadığı tespit edilmiştir. Ayrıca katılımcıların yaşı ile ölçek boyutları arasında negatif bir ilişki olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Genel olarak kadın olmak, bekâr olmak ve engelli bireyin bakımını evde sağlıyor olmak neredeyse tüm boyutlarda dezavantaj sağladığı görülmüştür. Bu bağlamda; ailelerin sosyal destek sistemlerini ve iyi oluşlarını artırmaya yönelik uygulamalar ve politikaların dönüştürülmesi önerilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Engelli bireye sahip aile, Evde bakım, Kurum bakımı, Sosyal destek, İyi oluş.

Abstract:
This research aims to compare families who care for disabled individuals in institutional care with those who provide care at home, examining their family well-being, perception of social support, and other relevant variables. The sample consists of 101 family members of disabled individuals in institutional care and 124 family members of those cared for at home, totaling 225 participants. Utilizing a quantitative research method, a relational screening design was employed. The study utilized the "PERMA Scale," the "Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS)," and a custom "Personal Information Form" as data collection tools administered through face-to-face interviews. Data analysis involved "One-Way Analysis of Variance (ANOVA)," "Pearson Correlation Analysis," and "Simple/Multiple Linear Regression" techniques. The data obtained was analyzed using the SPSS 26 program. In the research findings; Happiness, health and negative emotions subscale scores of female family members whose disabled individuals are cared for at home compared to male family members; It was determined that the family support, happiness and health subscale scores of single family members whose disabled individuals are cared for at home were significantly lower than married family members. It has been determined that the happiness scores of female family members whose disabled individuals are cared for at home are lower than the female family members whose disabled individuals are cared for in institutions, and that the happiness scores of single family members whose disabled individuals are cared for at home are lower than those of single family members whose disabled individuals are cared for in institutions. In the research; It has been found that family support, friend support and special human support predict general well-being. Additionally, it was found that there was a negative relationship between the age of the participants and the scale dimensions. In general, it has been observed that being a woman, being single, and providing care for a disabled person at home creates disadvantages in almost all dimensions. In this context; It is recommended to transform practices and policies to increase the social support systems and well-being of families.
Keywords: The family with a disabled individual, Home Care, Institutional Care, Social Support, Well-being.