Farklı sirkadiyan ritimdeki bireylerde egzersiz kapasitesi, denge ve bilişsel fonksiyonların yüz yüze ve tele-değerlendirme yöntemleri ile karşılaştırılması
Comparison of exercise capacity, balance and cognitive functions in individuals with different circadian rhythms with face-to-face and tele-assessment methods
Yazar: BERFİN YAZLAK
Danışman: PROF. DR. NACİYE VARDAR YAĞLI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kalp ve Solunum Fizyoterapisi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Kardiopulmoner Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Maksimal oksijen tüketimi = Maximal oxygen consumption ; Postural denge = Postural balance ; Video konferans = Video conference

Özet:
Sirkadiyen ritim, organizmaların biyolojik süreçlerini 24 saatlik döngülerle
düzenleyen doğal bir saat işlevi görür. Çalışmanın amacı farklı sirkadiyen ritimdeki
bireylerin egzersiz kapasitesi, denge ve bilişsel fonksiyonlarını yüz yüze ve teledeğerlendirme yöntemleri ile karşılaştırmak, tele-değerlendirme yönteminin
kullanılabilirliğini araştırmaktı. Çalışmaya katılmaya uygun bireylerin sirkadiyen
ritimleri Sabahçıl- Akşamcıl Anketi ile belirlendi. Çalışmaya ara tipe sahip olmayan
18-65 yaş arası 62 sağlıklı birey dahil edildi. Katılımcılar 27 sabahçıl tip 35 akşamcıl
tip olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Fiziksel ve demografik özellikleri kaydedildi.
Katılımcıların fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa
Formu (IPAQ), yaşam kalitesi değerlendirilmesi EuroQol (EQ-5D-5L) ile yapıldı.
Katılımcıların bilişsel fonksiyonları Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği
(MOBİD), dengeleri Zamanlı Kalk Yürü Testi (ZKYT) ve Tek Bacak denge testi,
egzersiz kapasiteleri 6 Dakika Yürüme Testi (6DYT) ve Modifiye Artan Hızda
Basamak Testi (MAHBT) ile önce yüz yüze değerlendirildi. Yüz yüze
değerlendirmeden sonra bir hafta içerisinde tele-değerlendirme yöntemi ile aynı
değerlendirmeler tekrarlandı. Değerlendirmeler sabahçıl gruptaki bireyler için sabah,
akşamcıl gruptaki bireyler için öğleden sonra belirlenen bir saatte gerçekleştirildi.
Çalışmanın sonucunda hem sabahçıl hem de akşamcıl gruptaki bireylerin yüz yüze ve
tele-değerlendirmelerinde IPAQ, EuroQol, MOBİD, tek bacak denge ve ZKYT,
MAHBT sonuçlarında anlamlı fark bulunamadı(p>0,05). Sabahçıl bireylerin teledeğerlendirme ile yapılan 6DYT Test Sonrası dispne algılamaları akşamcıl bireylerden
daha yüksekti(p<0,05). Her iki grupta yüz yüze ve tele-değerlendirme sonuçlarında
6DYT mesafesi ve 6DYT mesafesi (%) parametrelerinde yüz yüze değerlendirme
lehine istatistiki olarak anlamlı fark bulundu(p˂0,05). Akşamcıl bireylerin teledeğerlendirme ile yapılan MAHBT test sonu bacak yorgunluk algılamaları 6 DYT'
indekine göre anlamlı derecede yüksekti(p<0,05). Testlerin yüz yüze ve telerehabilitasyon yöntemleri ile sağlıklı kişilerin sirkadiyen ritmiyle uyumlu zaman
diliminde karşılaştırılması klinikte ve ev ortamında farklı hasta gruplarında yapılacak
olan egzersiz testleri için yol gösterici olacaktır.
Anahtar kelimeler: Sirkadiyen ritim,

Abstract:
. The circadian
rhythm functions as a natural clock mechanism regulating the biological processes of
organisms in 24-hour cycles. The aim of the study was to compare the exercise
capacity, balance, and cognitive functions of individuals with different circadian
rhythms using face-to-face and tele-assessment methods, and to investigate the
usability of tele-assessment method. Individuals suitable for participation in the study
had their circadian rhythms determined using the Morningness - Eveningness
Questionnaire. 62 healthy individuals aged 18-65 without a intermediate chronotype
were included. Participants were divided into 2 groups: 27 morning-types and 35
evening-types. Their physical and demographic characteristics were recorded.
Physical activity level was assessed using the International Physical Activity
Questionnaire Short Form (IPAQ), and quality of life assessment was done using the
Turkish version of the EuroQol (EQ-5D-5L). Participants' cognitive functions were
evaluated using the Montreal Cognitive Assessment (MOCA), their balance was
assessed using the Timed Up and Go Test (TUG) and Single Leg Stance Test, and their
exercise capacities were evaluated using the 6-Minute Walk Test (6MWT) and
Modified Incremental Step Test (MIST) in face-to-face assessment initially, and then
within one week, using tele-assessment method. Assessments were conducted at a
specific morning time for participants in the morning group and at a specific afternoon
time for participants in the evening group. At the end of the study, no significant
differences were found in IPAQ, EuroQol, MOCA, single leg balance and TUG, MIST
results between both morning and evening groups in face-to-face and tele-assessments
(p>0.05). Morning individuals had higher dyspnea perception after Tele-assessment
6MWT compared to evening individuals (p<0.05). In both groups, significant
differences were found in 6MWT distance, and 6MWT distance (%) parameters in
favor of face-to-face assessment compared to tele-assessment (p˂0.05). Evening
individuals had significantly higher leg fatigue perception after MIST tele-assessment
compared to 6MWT tele-assessment (p<0.05). Comparing the tests with the circadian
rhythm-compatible time period using face-to-face and tele-rehabilitation methods will
be guiding for exercise tests to be performed in different patient groups in clinical and
home settings.
Keywords: Circadian rhythm, balance, cognition, exercise tolerance, physical
therapy and rehabilitation.