Kronik obstrüktif akciğer hastalarında ve sağlıklı kişilerde pulmoner fonksiyonlar, fonksiyonel egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesinin karşılaştırılması
A comparison of pulmonary function, functional exercise capacity and quality of life in chronic obstructive pulmonary disease patients and healthy people
Yazar: EBRU ÇALIK
Danışman: PROF. DR. SEMA SAVCI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kardiyopulmoner Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Egzersiz = Exercise ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), dünya çapında kronik morbidite ve mortalitenin ana nedenlerinden biridir. KOAH akciğerlerde neden olduğu patolojik değişimlerin yanısıra, egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesini de etkileyen sistemik bir hastalıktır. Bu çalışmanın amacı; KOAH'lı hastalarda, hastalığın pulmoner fonksiyonlar, solunum ve periferal kas kuvveti, yorgunluk, fonksiyonel egzersiz kapasitesi ve yaşam kalitesi üzerine olan etkilerini ayrıntılı bir şekilde değerlendirmek ve sağlıklı kişilerden oluşan kontrol grubunun verileriyle karşılaştırmaktır. Çalışma, 20 klinik olarak stabil KOAH'lı hasta ve onlarla yaş-cinsiyet açısından uyumlu 20 sağlıklı kişide yapılmıştır. Olguların fiziksel ve demografik özellikleri kaydedilmiştir. Olguların değerlendirilmesinde solunum fonksiyon testi (SFT), ağız içi basınç ölçümü (MIP ve MEP), periferal kas testi, periferal endurans (mekik ve modifiye push-up) testleri ve altı dakika yürüme testi (6DYT) uygulanmıştır. Fizyolojik ölçümlerin yanı sıra, dispne düzeyinin belirlenmesinde modifiye Medical Research Council (MMRC) dispne skalası, fiziksel aktivite düzeyinin belirlenmesinde Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), yorgunluğun değerlendirilmesinde Yorgunluk Etki ve Yorgunluk Şiddet Ölçekleri, genel yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde Nottingham Sağlık Profili (NHP), semptoma özel yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde Leicester Öksürük Sorgulaması, anksiyete düzeyinin belirlenmesinde Durumluk ve Sürekli Kaygı Envanteri (STAI) ve depresyon düzeyinin belirlenmesinde Beck Depresyon Envanteri (BDE) kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, KOAH grubu olguların SFT, MIP, omuz kasları kuvveti, mekik tekrar sayısı ve 6DYT mesafesi değerlerinin kontrol grubu olgulardan anlamlı şekilde daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Her iki grup arasında MIP (%), MEP, MEP (%), quadriceps kas kuvveti, modifiye push-up tekrar sayısı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). KOAH ve kontrol grubu olgular arasında MMRC dispne skalası, Yorgunluk Etki Ölçeği sosyal alt boyutu ve toplam, NHP ağrı hariç diğer alt boyutları ve toplam, Leicester Öksürük Sorgulaması alt boyutları ve toplam ve BDE puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). KOAH ve kontrol grubu arasında IPAQ, Yorgunluk Etki Ölçeği fiziksel ve kognitif alt boyutları, Yorgunluk Şiddet Ölçeği ve STAI puanları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Çalışmanın sonucunda, KOAH'lı hastaların kontrol grubu olgularla karşılaştırıldığında pulmoner fonksiyonlar, inspiratuar ve omuz kas kuvvetleri ve fonksiyonel egzersiz kapasitelerinin azaldığı, yorgunluk algılamalarının ciddi şekilde arttığı ve yaşam kalitesi ve emosyonel durumlarının önemli ölçüde etkilendiği gösterilmiştir. Sistemik bir hastalık olarak KOAH'ın hastaları birçok açıdan etkilediğinin gösterilmesi, pulmoner rehabilitasyon programlarının belirlenmesinde hastaların çok kapsamlı değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürmektedir.

Abstract:
Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) is one of the main causes of chronic morbidity and mortality in worldwide. In addition to pathological changes in lungs, COPD is also a systemic disease which affects exercise capacity and quality of life. The purpose of this study was to evaluate the effects of COPD on pulmonary function, respiratory and peripheral muscle strength, fatigue, functional exercise capacity and quality of life in a comprehensive manner and compare with the results of healthy subjects. Twenty clinically stabile COPD and twenty age and sex matched healthy subjects participated in this study. Subject?s physical and demographic characteristics were recorded. Pulmonary function testing (PFT), mouth pressure measurement (MIP ve MEP), peripheral muscle strength, peripheral endurance (sit-ups ve modified push-ups) tests, six minute walk test (6MWT) were used. In addition to physiological measurements, for determining level of dyspnea modified Medical Research Council (MMRC) dyspnea scale, for determining level of physical activity International Physical Activity Questionnare (IPAQ), for evaluating fatigue Fatigue Impact Scale and Fatigue Severity Scale, for evaluating general quality of life Nottingham Health Profile (NHP), for evaluating symptom-spesific quality of life Leicester Cough Questionnare, for determining level of anxiety State-Trait Anxiety Inventory (STAI) and for determining level of depression Beck Depression Inventory (BDI) were used. The results showed that PFT, MIP, shoulder muscle strength, repetition numbers of sit-ups and 6MWT distance values of COPD patients were significantly lower than control group?s (p<0.05). There was not found a statistically significant difference in MIP (%), MEP, MEP (%), quadriceps muscle strength, number of modified push-ups between the two groups (p>0.05). There was found a statistically significant difference in MMRC dyspnea scale, Fatigue Impact Scale social subscale and total, NHP subscales except for pain and total, Leicester Cough Questionnare subscales and total and BDI scores between the two groups (p<0.05). There was not found a statistically significant difference in IPAQ, Fatigue Impact Scale physical and cognitive subscales, Fatigue Severity Scale and STAI scores between the two groups (p>0.05). The results showed that in comparison with control group, pulmonary function, inspiratory and shoulder muscle strengths, functional exercise capacity of COPD patients were reduced, perception of fatigue of COPD patients was increased severely and quality of life and emotional state of COPD patients were extremely effected by the disease. Because COPD as a systemic disease effects patients from many aspects, this study suggests patients must be evaluated in a comprehensive manner for planning pulmonary rehabilitation programs.