Mehmet Eroğlu'nun romanlarında yapı, tema ve anlatım
Structure, theme and narration in Mehmet Eroğlu?s novels
Yazar: HASAN YÜREK
Danışman: PROF. DR. ŞERİF AKTAŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlatım = Expression ; Eroğlu, Mehmet = Eroğlu, Mehmet ; Modernizm = Modernism ; Roman = Novel ; Tema = Theme ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Roman, Türk edebiyatına batıya yönelmenin sonucunda girmiştir. İlk yerli roman olan Taaşşuk-ı Tal'at ve Fitnat, 1872'de yayınlanmıştır. Türk edebiyatında roman, bu eserin yayınlanışından günümüze kadarki süreçte nicelik açısından artarak, nitelik açısından farklılaşarak gelmiştir. Nitelik farklılığı, batı edebiyatının etkisinyle olmuştur. Buna bağlı olarak Türk romanında geleneksel-gerçekçi, modernist ve postmodernist roman anlayışlarından söz edilebilir. Türk romanı, süreç içerisinde, ağırlıklı olarak geleneksel-gerçekçi bir çizgi izlese de 20. yüzyılda modernist ve postmodernist anlayışların da etkili olduğu görülmektedir. Eroğlu'da modernist roman anlayışı dâhilinde romanlar kaleme almıştır.Bu çalışmada Mehmet Eroğlu'nun on bir romanı başta yapı, tema, anlatım özellikleri olmak üzere incelenmiş; bu romanların ortak ve farklı noktaları üzerinde durulmuştur.Eroğlu'nun romanları genel olarak modernist bir kurgu ve içerik anlayışı etrafında oluşturulmuştur. Romanlar geçmiş, an, gelecek zinciri kırılarak kurgulanmış ve ortaya insan zihninin işleyişini temel alan bir yapı çıkmıştır.Romanlarda olay örgüsü, bireyin iç gerçekliğini, iç dünyasını aydınlatacak tarzda kurulmuştur. Birey karşılaştığı olay ve kişiler aracılığıyla bütün yönleriyle irdelenmektedir. Kurgunun yukarıda belirtilen tarzda olması, olayların takip edilmesi hususunda ayrı bir dikkat gerektirmektedir.Olay örgüsünde psikolojik ve felsefî boyut vardır. Bireyin iç dünyasında yaşadıklarıyla farklı kavram ve hususlar üzerine dile getirilenler bu iki boyutun ifadesidir.Romanlar kişiler açısından bakıldığında bir başkahraman ve onun etrafındaki kişiler tarzında bir yapılanmanın olduğu görülmektedir. Yardımcı kişiler, başkahramanın farklı özellikleriyle yansıtılmasında bir araç konumundadır. Bunun yanında bu kişiler aracılığıyla farklı hususu, kavram ve dönemler üzerinde durulduğu da görülmektedir.Temalar ise birey odağında irdelenmektedir. Olaya örgüsünde değinilen yapı temaları ortaya koymaktadır. Romanlarda ele alına temalar yanında farklı hususlar üzerinde durularak çok boyutluluğun oluşturulduğu da görülmektedir.Romanların mekân ve zamanına bakıldığında ise mekânın farklı işlevler taşıdığı; zamanın kurgu bahsinde değinildiği gibi kronolojik olmadığı söylenebilir. Bunun yanında 1970'lerden 2000'li yılların başına kadarki sürecin anlatıldığı eklenmelidir.Yukarıda özetlenen özelliklere bağlı olarak Eroğlu'nun son dönem Türk romanında, eserlerinin biçim ve içerik özellikleriyle önemli bir yere sahip olduğunu söylemek mümkündür. Bu eserler, yakın tarihe göndermeler yapmakta, modernist anlayış çerçevesinde toplum içindeki bireyi farklı yönleriyle anlatmaktadır.

Abstract:
The genre novel firstly took its part in Turkish literature as a result of the endeavor of Westernization. The first national novel Taaşşuk-ı Tal?at ve Fıtnat was published in 1872. From that time until today there has been an increase in quantity and differentiation in quality for the genre novel. The differentiation in characteristics of the novel has been under the effect of Western literature. In this respect it can be said that Turkish novel has had traditional-realist, modernist and post-modernist tendencies and mentalities up to the present. Turkish novel?s mostly followed a traditional-realist narrative style but in the 20th century the effects of modernism and post-modernism can be traced and observed clearly in the novels. The Turkish author, Mehmet Eroğlu also has written novels in the sense of the perceptions and mentalities of the modernist novel.In this thesis M. Eroğlu?s ten novels are examined according to structure, theme and narration technique notions. The common and different features of these novels are explained.Eroğlu?s novels are generally formed in the boundaries of modernist fiction and content. His novels are fictionalized by breaking the chain of past, present and future and they have a structure based on the way of thinking of a human mind.The plots of his novels reflect an individual?s inner reality and illuminate his inner world. The individual is analyzed in all perspectives by the help of events and characters. As a result of this kind of fiction, more attention must be paid to follow the actual order of the events.In the plot there is a psychological and a philosophical dimension. The conflicts in the individual?s mind and expressions about different points and concepts are reflections of these two dimensions.In the novels there is a structure formed by a protagonist and characters around him. Secondary and decorative characters are just mediums to introduce the protagonist with his different aspects. At the same time by these characters different concepts and periods are introduced as well.The human as an individual is in the centre of the themes of his novels. The confrontations in the plots make up the themes.If his novels are examined according to time and place, it is clearly seen that place has different functions and the fictionalized time is not chronological. However it can be derived that the course from 1970?s to 2000?s is narrated.It is possible to say that Eroğlu has a prominent place in recent Turkish novel with his books that have different contents and formal features. These novels have references to the recent history and depict the individual with his different aspects in the society by using modernist narration styles.