Ankilozan spondilit, osteoartrit, fibromiyalji sendromu tanılı hastalarda mevsimsel serum 25 hidroksivitamin d [25(OH)D] düzeyleri ile hastalık aktivitesi arasındaki ilişki
Seasonal serum 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D] levels in ankylosing spondylitis, fibromyalgia syndrome, osteoarthritis patients and controls and the correlation with the disease activity
Yazar: AYTEN ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET KOÇYİĞİT
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Fiziksel tıp = Physical medicine ; Osteoartrit = Osteoarthritis ; Spondilit = Spondylitis ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Vitamin D = Vitamin D

Özet:
Bu çalışmanın amacı Ankilozan spondilit, Osteoartrit, Fibromiyalji sendromu tanılı hastalarda mevsimsel serum 25 hidroksivitamin D [25(OH)D] düzeyleri ile hastalık aktivitesi arasındaki ilişkiyi kontrollerle karşilaştırarak araştırmaktır.

Bu çalışma prospektif, grup kontrollü bir çalışma olarak planlandı. Modifiye Newyork kriterlerini karşılayan 32 AS hastası, ACR kriterlerine göre tanı almış 25 OA hastası, 2010 ACR kriterlerine göre klinik olarak fibromiyalji sendromu (FMS)  tanısı almış 25 hasta ve 25 sağlık kontrol grubunda yapıldı. Mevsimsel 25(OH) vitamin D yazın temmuz, ağustos ve eylül aylarında kışın aralık, ocak ve şubat aylarında ölçüldü. AS hastalarında BASDAİ ve OA hastalarında WOMAC, FMS hastalarında fibromiyalji etki anketi ( FEA) ve hastane anksiyete depresyon ölçeği (HADS) hesaplandı. Serum 25(OH) vitamin D düzeyleri high pressure liquid chromatografy (HPLC) yöntemiyle ölçüldü. Ayrıca değerlendirmeye alınan tüm bireylerde demografik bilgileri, diyet alışkanlıklarını, laboratuar tetkiklerini (ESH, CRP), görsel analog skasını (VAS), yorgunluk skalasını, hastanın hastalığı global değerlendirme skalasını ve doktorun hastalığı global değerlendirme skalasını içeren kontrol grubu değerlendirme formu dolduruldu.
Ortalama 25(OH) vitamin D düzeyi yazın en yüksek kontrol grubunda (25,88 ng/ml) ve AS grubunda (24,38 ng/ml) iken FMS grubunda (23,46 ng/ml) ve OA grubunda (19,23 ng/ml) daha düşük saptandı. Kış mevsiminde ise yine kontrol grubunda en yüksek (17,54 ng/ml) bulunurken AS grubunda ise en düşük değer (12,04 ng/ml) saptanmıştır. Ortalama 25(OH) vitamin D düzeyinin yaz ve kış mevsimi arasındaki değişimi tüm gruplarda anlamlı derecede yazın yüksek bulunmuştur. AS grubunda ortalama BASDAİ değeri yaz ve kış mevsiminde anlamlı farklılık göstermedi ve her iki mevsimde de vitamin D ile BASDAİ arasında ilişki saptanmadı. OA grubunda WOMAC toplam skoru kışın daha yüksekti, yaz ve kış mevsimindeki değişim anlamlıydı ve her iki mevsimde de vitamin D ile WOMAC toplam skoru arasında negatif ilişki saptandı. FMS grubunda FEA toplam skoru kışın daha yüksekti, yaz ve kış mevsimindeki değişim anlamlıydı. HADS skorları yaz ve kış mevsiminde anlamlı farklılık göstermedi. FEA skorları ile vitamin D arasında negatif ilişki kurulurken HADS skorlarıyla D vitamini arasında ilişki saptanmadı. 
Sonuç olarak çalışmamızda OA grubunda mevsimsel 25(OH) vitamin D düzeyleri ile hastalık aktivitesi arasında anlamlı ilişki saptandı, FMS grubunda ise iki değerlendirme ölçeğinden sadece birinde anlamlı ilişki saptandı. 


Anahtar Kelimeler: Ankilozan spondilit, Osteoartrit, Fibromiyalji sendromu, 25 hidroksivitamin D

Abstract:
The study's purpose is to assess relationship between seasonal serum 25-hydroxyvitamin D levels and disease activity in ankylosing spondylitis, osteoarthritis, fibromyalgia syndrome patients and compare with controls group.
Study is planned as a prospective, group controlled cohort. Thirty two ankylosing spondylitis patients, diagnosed according to Modified New York criteria, twenty five osteoarthritis patients diagnosed according to ACR criteria, twenty five fibromyalgia syndrome patients diagnosed 2010 ACR criteria and  twenty five healthy controls were recruited for the study. Bi-seasonal measurements of serum 25(OH)D were checked in July, August and September for summertime and in December, January and February for wintertime.
Disease activity were evaluated by BASDAI, WOMAC and FEA-HADS in groups of ankylosing spondylitis, osteoarthritis and fibromyalgia syndrome patients respectively. Serum 25(OH)D level was measured by using the method of high pressure liquid chromatografy (HPLC). Alongside the above measurements, visual analoque scale, fatique scale, demographic data and diet habituations were evaluated by the patients and doctors. Laboratory measurements of erytrocyte sedimentation rate and C-reactive protein were also recorded.
The average 25(OH) vitamin D level was found higher in control group (25.88 ng / ml) and AS group (24.38 ng / ml), compared to the FMS group (23.46 ng / ml) and OA group (19.23 ng / ml).   In winter measurements, highest 25 (OH) vitamin D levels were still found in the control group (17.54 ng / ml), while AS group had the lowest levels (12.04 ng / ml, respectively).  Mean 25 (OH) vitamin D levels were significantly higher in the summer in all groups, compared to winter season. In the AS group there was no significant difference between BASDAI values of summer and winter seasons. And no correlation was found between the vitamin D levels and BASDAI values in both seasons.
In OA group, WOMAC total score was significantly higher in the winter season and there was a negative correlation between the total WOMAC score and vitamin D levels. 
FIQ total score in the FMS group was significantly higher in winter compared to summer. HADS scores didn't differ significantly between summer and winter seasons.  There was a negative correlation between FIQ scores and vitamin D levels, but no correlation was found between HADS score and vitamin D levels.

Consequently; our study revealed OA group there was a correlation between disease activity and seasonal 25 (OH) vitamin D levels, in FMS group only with one of two assessment scale scores were correlated with 25 (OH) vitamin D levels. 


Key Words: Ankylosing spondylitis, osteoarthritis, fibromyalgia syndrome, 25-hydroxyvitamin D