Balkan ülkelerinde somut kültürel mirasın savaş sonrası durumu: Kosova örneği
Post-war stiuation of tangible cultural heritage in Balkan countries: Kosovo case
Yazar: MUHAMMET ATIF KARATAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OĞUZ DİKER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Disiplinlerarası Bölgesel Araştırmalar Ana Bilim Dalı / Balkan Araştırmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sanat Tarihi = Art History ; Sosyoloji = Sociology ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Balkanlar = Balkans ; Kosova = Kosovo ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Sanat eserleri = Artistic works ; Savaş = War ; Savaş sonrası = Post-war ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage ; Tarihi eserler = Historic buildings ; Türk-İslam eserleri = Turkish-Islam architectures ; Türk-İslam sanatı = Turkish-Islamic art

Özet:
İnsanların birlikte yaşama kabiliyetini güçlendiren, toplumsal kimliği inşa eden kültür, geçmişi bugüne, bugünü de yarınlara somut ve somut olmayan miras olarak aktaran önemli bir araçtır. İnsanlık tarihinin başlangıcından bugüne dek yaşanan savaşlar somut ve somut olmayan kültür mirasın yok edilmesine sebep olmuştur. Zira savaşlar sadece insanları değil, kazanılan toplumsal kimlikleri ve geçmişten izler barından, hafıza oluşturan eser ve değerleri de yok etmektedir. Soğuk Savaş sonrası Kosova'da yaşanan çatışma ve savaş ortamında somut kültürel miras ciddi manada tahribat görmüştür. Çalışmanın amacı, Kosova somut kültürel mirasının savaş sonrası durumu, görünümü ve günümüze ulaşan ve ulaşmayan eserlerin envanteri ve detaylı incelenmesidir. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek gerçekleştirilen araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir.  Çalışmada savaş sonrası somut kültürel mirasın korunması faaliyetleri Kosova ile sınırlı tutularak, kavramsal ve teorik çerçeve ele alınmakta, araştırma verileri 2004-2016 yılları arasında yayınlanan TİKA (Türk İşbirliği Koordinasyon Ajansı) veri tabanlarından elde edilen faaliyet raporları ile sınırlı tutulmaktadır. 
Balkanlar'da Osmanlı Devleti'nin hakimiyetinin sona ermesiyle birlikte başlayan savaşlar neticesinde, Türk-İslam eserlerine karşı başlatılan yok etme politikası kasıtlı ve bilinçli bir şekilde cereyan etmiştir. Özellikle Bosna-Hersek ve Kosova coğrafyalarında gerçekleştirilen kültürel miras değerlerinin tahrip edilmesindeki amaç,  bölgede var olan Türk kültürüne ait tarihi belleği ve tahribatın gerçekleştirildiği şehirlerdeki çok kültürlülüğü ortadan kaldırmaktır. Türk kültür değerlerini içeren somut kültürel miras ögelerinin tahribatı Balkan coğrafyasının hemen hemen her noktasında vuku bulurken, çalışmanın Kosova özelinde şekillendirilmesindeki neden, 2008 yılında bağımsızlığını kazanan Kosova'nın aradan yıllar geçmesine rağmen UNESCO tarafından üyelik başvurusunun kabul edilmemesi ve bu sebeple bölgede bulunan Türk-İslam kültürüne ait somut kültürel mirasa karşı tehdidin devam etmesidir.

Abstract:
Culture that builds social identity and strengthens people's ability to live together; it is an important means of transferring from history to today, from today to tomorrows as a tangible and intangible cultural heritage. The wars that have taken place since the beginning of the history of mankind have caused the destruction of the tangible and intangible cultural heritage. Because wars destroy not only the people but also their the acquired social identities, works and values that make up the memory of their and traces from the past. In the post-Cold War era of conflict and war, tangible cultural heritage has suffered serious damage in Kosovo. In thesis, the activities of conservation of tangible cultural heritage after the war in work is limited to Kosovo; in the first part, the conceptual and theoretical framework is examined, in the second part, touch on the concept and functions of tangible cultural heritage, and in the third part, purpose, method, limits and scope of the research is mention, the political history and independence struggle of the Balkans and Kosovo is included and the situation and appearance of the tangible cultural heritage of Kosovo, and a detailed examination of the works that extant and extinct in today are presented.