Sınır ticareti yapan mükelleflerin ticari verimliliğini etkileyen faktörler: Van-Kapıköy örneği
The factors effecting commercial productivity of taxpayers dealing with border trading: The sample of Kapıköy-Van
Yazar: NAZLI TOPRAK
Danışman: PROF. DR. REHA SAYDAN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doğu Anadolu bölgesi = Eastern Anatolia region ; Sınır ticareti = Border trade ; Ticaret = Trade ; Uluslararası ticaret = International trade ; Van = Van ; Van-Saray-Kapıköy = Van-Saray-Kapıköy ; Verimlilik = Productivity ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Günümüzde yaşanan teknolojik gelişmeler ve ilerlemeler, ülkeler arasındaki sınırların hızla ortadan kalkmasına neden olmaktadır. Dış ticarete olan eğilimin ve ülkeler arasındaki alışverişin artması, dış ticaret hacminin büyümesine neden olabilmektedir. Dünya üzerindeki ülkeler, kendilerinde üretilmeyen ya da bir başka ülkeye göre nispi olarak daha pahalıya ürettikleri bazı mal ya da hizmetleri, diğer ülkelerden talep edebilmektedir. Aynı nedenlerle kendilerinden talep edilen bazı mal ya da hizmetleri arz edebilmektedir.
Sınır ticareti, iki ülkenin aralarındaki anlaşmaya bağlı kalarak ve halkın günlük ihtiyaçlarının karşılanması maksadıyla yapılmaktadır. Sınır ticareti, normal ticarette var olan sınırlamaların ve vergilerin azaltıldığı hatta bazen de hiç olmadığı özel bir dış ticaret türü olarak tanımlanabilir. Bu ticaret, ülkeler karadan komşuysalar sınır ticareti; denizden komşu olmaları halinde ise kıyı ticareti olarak adlandırılabilir.
Sınır ticareti, Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi‟ nde yaşayan halkın günlük ihtiyaçlarının karşılanabilmesi ve bölge kalkınmasına katkı sağlayabilmesi için gerekli bir ticaret türü olarak görülebilmektedir. Bu çalışmada; sınır ticareti yapan mükelleflerin, Kapıköy sınır kapısından sınır ticareti yaparken karşılaştıkları sorunlar araştırılmıştır. Araştırmanın analizlerine göre, sınır ticareti yapanların yaklaşık %96‟sı sınır ticaretinin faydalı olduğunu düşünmektedir. Geçimini sadece sınır ticareti yaparak sağlayanların oranı ise yaklaşık %79‟ tur. Çalışma sonuçlarına göre, sınır ticareti yapanların yaklaşık %90‟ı sınır ticaretinde uygulanan kotaların ticari kazanç ve verimliliği etkilediğini düşünmektedir. Uygulanan kotalar nedeniyle Van‟a ithal edilen ürünlerin Şehrin gereksinimlerini karşılamadığını düşünenlerin oranı ise yaklaşık %77 olmuştur. Sınır ticareti sırasında yaşanan teknik arızaların ticareti olumsuz etkilediğini düşünenlerin oranı yaklaşık olarak %90‟dır. Ticari verimliliği etkileyen fiziki altyapı sorunlarının olduğunu düşünenlerin oranı ise yaklaşık olarak %87‟dir. Ticareti yapılan malların, evrakların teslim ve onay süresince depolanabileceği antrepoların olmadığını düşünenlerin oranı yaklaşık olarak %78‟dir. Ticaret esnasında kişisel ihtiyaçların giderilebileceği lokantaların, kahvehanelerin ve konaklama yapılacak alanların mevcut olmadığını düşünenlerin oranı ise yaklaşık %80‟dir.

Abstract:
Recently devolopment and improvements lead to putting away the borders between countries. Rising of tendency of foreign trade and international trade can cause rasing of foreign trade capacity.
World countries demand the goods or services that can not be produced or are produced more expensively in their countries comparing with another country and also they can offer goods and services demanded from them because of the same reasons.
Border trade is done based agreement between two countries with the aim of meeting daily needs of local people. Border trade can be defined as a special kind of foreign trade that has only some limits and taxes or even sometimes hasn‟t got any of them unlike present trade. This trade can be called as border trade if they are neighbours via territory and it can be called as coastal trade if they are neighbours via sea.
Border trade can be seen a necessary kind of trade for meeting the daily needs of local people living in the East and Southeastern Anatolia region and contributing to progress of the region. In this research, the problems that taxpayers encountered
v
during border trading at Kapıköy border gate were researched. According to analysis of this researchment, nearly %96 percent of people dealing with border trade think that border trade is fairly useful. The rate of people making their life with only border trade is nearly %79 percent.
According to the results of the researchment,%90 percent of merchants dealing with border trade think that quotas applied for the border trade, effect commercial productivity and trading profits. Nearly %77 percent of people think that goods imported to Van aren‟t enough to meet the needs of people in that region. Rate of people, who think the existence of physical infrastructural problems effecting commercial productivity is about %87 percent. The rate of people, who think that there is no entrepots where documents and goods can be stored during delivery and acceptance period is about %78 percent. The rate of people,who think during border trade there are not enough restaurants, coffehouses and accommadations to meet personal needs is about %80 percent.