İnsani hizmet örgütlerinde mobbing davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of mobbing behaviors at human services organizations
Yazar: AYŞEGÜL LALEOĞLU
Danışman: PROF. DR. EMİNE ÖZMETE
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Mobbing = Mobbing ; Sağlık ve hastalık = Health and disease ; Sosyal hizmetler = Social services ; Örgütler = Organizations ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırma; insani hizmet örgütlerinde görev yapan sosyal hizmet uzmanlarının işyerindeki mobbing davranışlarını değerlendirme durumları ile ve işten duydukları tatmin ve sağlık sorunu yaşama sıklıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile planlanmış yürütülmüştür. Araştırmanın evreni halen bir insani hizmet örgütünde (yalnızca kamu kurumları) görev yapan sosyal hizmet uzmanlarından oluşturmaktadır. Araştırmaya kamu kurumlarında çalışan 228 sosyal hizmet uzmanı (115 kadın, 112 erkek) katılmıştır.Araştırmada mobbing, iş tatmini ve sağlık sorunları ölçekleri kullanılmıştır. Likert tipli cümlelere verilen yanıtlar puanlanmış, anketin yapı geçerliliğini kontrol etmek için bir faktör analizi tekniği olan ?Döndürülmüş Temel Bileşenler Analizi? uygulanmış, faktör yükü 0.30'dan düşük olan cümleler hesaplamalara dahil edilmemiştir. Anket formunun güvenirliği için iç tutarlılık katsayısı olan ?Cronbach Alpha? hesaplanmıştır. Araştırmada mobbing ölçeği başta olmak üzere diğer ölçeklerinde Türkçe uyarlaması yapılmıştır.Araştırmada, mobbing davranışlarının değerlendirilmesi; mobbing davranışları, iş tatmini ve sağlık sorunları boyutlarının cinsiyet, yaş ve toplam iş deneyimi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacı ile bağımsız değişkenli T testi ve tek yönlü varyans Analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Analizlerde anlamlılık için asgari kritik değer 0.05 olarak alınarak, elde edilen bulgular doğrultusunda istatistiksel yorumlar yapılmıştır.Araştırma kapsamına alınan uzmanların ortalama 32. 08 + 64. 808 yaşında oldukları, uzmanların yarısına yakınının (%48. 2) bekar, yarısının (%49.1) evli, %2. 2' sinin boşanmış, %0. 4'ünün eşini kaybetmiş olduğu belirlenmiştir. Sosyal hizmet uzmanlarının yarısından fazlasının (%87. 3) üniversite mezunu %11. 8' inin yüksek lisans, %0. 9'unun ise doktora yaptıkları bulunmuştur. Uzmanların yaklaşık dörtte birinin (%31. 4) İç Anadolu bölgesinde, üçte birinin (%24. 1) ise Marmara bölgesinde çalıştıkları, en fazla Sağlık Bakanlığı (%34. 6) ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı (%15. 4) ve Çocuk ve Gençlik (%14. 1) alanlarında görev yaptıkları, sosyal hizmet uzmanlarının yarısına yakınının (%49. 1) 4 yıl ve daha az süredir, yaklaşık üçte birinin (%29. 8) ise 5 ? 15 yıl aralığında ve 16 yıl ve daha uzun süredir (%21. 1) alanda çalıştıkları saptanmıştır.Araştırmada mobbing faktörlerinin farklı değişkenlere göre analizi yapıldığında cinsiyete göre mobbing faktörlerinin istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık ortaya koymadığı saptanmıştır. Ancak mobing faktörlerinden ?iş ve kariyer ile ilgili engellemeler? faktörünün yaş ve toplam iş deneyimine göre istatistiksel açıdan anlamlı sonuçlar ortaya koyduğu belirlenmiştir.Araştırmada mobbing davranışlarının iş tatmini ve sağlık sorunları üzerinde etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Mobbinge uğrayan sosyal hizmet uzmanlarının iş tatminlerinin azaldığı, sağlık sorunlarının ise arttığı sonucuna varılmıştır.Anahtar kelimeler: insani hizmet örgütleri, iş tatmini, mobbing davranışları, sağlık sorunları, sosyal hizmet uzmanı.

Abstract:
This research has been planned and conducted in order to identify the social workers assessment of mobbing behaviors, who hold office in the organizations of human services, satisfaction of their jobs and the relationship between the frequency of having health problems. The target population of the research consists of the social workers who still hold office in an organization of human service (only public institutions). 228 social workers, who work in the public institutions, (115 female, 112 male) has participated in the research.In this research mobbing, job satisfaction and health problems scale have been used. The responses to the likert ? type sentences have been graded; "Transformed Principal Components Analysis", which is a technique of factor analysis, has been implemented in order to control the construct validity of the survey; the sentences which have factor loading less than 0.30 have not been figured in. "Cronbach Alpha", which is the coefficient of internal consistence, has been counted for the reliability of the survey form. Including mobbing scale and other scales have been adaptation to Turkish version.In the research, independent variable T test and one-way analysis of variance (ANOVA) have been implemented in order to determine whether the dimensions of assessment of mobbing behaviors; mobbing behaviors, job satisfaction and health problems differ from according to the variables of sex, age and total work experience. For relevance in the analyses, minimum critical value has been used as 0.05, statistical comments have been made in line with the obtained findings.The fact that the social workers taken into the scope of the research are at the age of 32.08 ± 64.808 in average, almost half of the social workers (48.2 %) are single, half of them (49.1 %) are married, 2.2 % of them are divorced, 0.4 % of them are widowed have been found. More than half of the social workers (87.3 %) have university graduates, 11.8 % of them have postgraduates, 0.9 % of them is studying for doctorate have been seen. About one quarter of the social workers (31.4 %) work in the Central Anatolia Region, one-third of them (24.1 %) in the Marmara Region, most of work in the Ministry of Health (34.6 %), the Ministry of Family and Social Policies (15.4 %) and the fields of Child and Youth, almost half of the social workers (49.1 %) have worked in this field for 4 or less years, about one-third of them (29.8 %) between 5-15 years and (21.1 %) 16 and more years have been found.According to the research, mobbing factors to analysis of different variables according to gender mobbing factors do not demonstrate a statistically significant difference. But mobbing factors, "the inhibitions about jobs and careers," factor according to age and work experience were revealed by the statistically significant results.Mobbing behaviors determined to have an effect on job satisfaction and health problems. Social workers event statuses with mobbing behaviors reduces the satisfaction that their work and their health problems increases have been identified.Keywords: health problems, job satisfaction, mobbing behaviors, organizations of human services, social worker.