Türkiye'de "edebiyat sosyolojisi" yle ilgili araştırmalar, bakışlar ve yorumlar
Researches, views and comments related to literature sociology in Turkey
Yazar: MURAT LÜLECİ
Danışman: PROF. DR. SADIK TURAL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Baskı = Print ; Edebi eserler = Literary works ; Edebiyat sosyolojisi = Literature sociology ; Eleştiri = Criticism ; Okuyucular = Readers ; Satın alma = Purchasing

Özet:
Edebiyat eseri basit ve tek yönlü değil, karmaşık bir yapıyı gösterir. Çünkü bir edebiyat eseri, sadece yazarın hayatı, düşünce ve duygularını değil, onun içinde yaşadığı toplumu da yansıtır. Bu tespit, elbetteki Taine'ın öne sürdüğü kadar sert değildir. Ancak yine de toplumun edebiyat eserine katkısı önemlidir. Edebiyat eserindeki gerçeklik, yüzyıllardır tartışılan bir konudur. Romanesk döneminden bugüne kadar edebiyat eseri hem nesir hem de nazım olarak önemli değişiklikler kaydetmiştir, ilk zamanlarda basit ve kaba şekillerle karşımıza çıkan gerçeklik, 19. yüzyılda Avrupa'da romanın zirvesini yaşadığı yüzyıl da dahil olmak üzere artık farklı şekillerle karşımıza çıkmaktadır. Okuyucu gruplarının tercihlerinde rol oynayan etkenler, daha çok hissî ve bilimsellikten uzak görünmektedirler. Bir kişi Türkiye'de en az 14 yıl eğitim gördükten sonra üniversiteyi bitirmektedir. Ancak bu zaman da bireye okuma alışkanlığını kazandırmak için yeterli olmamaktadır. Türkiye'de edebiyat sosyolojisi kriterleri uygulayarak çalışmalar yapılmaya devam edilmeli ve Türkiye'nin okuması sağlanmalıdır. Çünkü, bizim okurumuz, tek taraflı okumaktadır ve farklı dünyalara açık değildir. Buradan hareketle bilimsellik ve buna bağlı yayınlar çok az okunmaktadır. Teknolojik ilerleme baskı tekniklerinin de gelişmesine sebep olmuştur ve bugün artık kitap okuyucuya çok farklı yollardan ulaşmaktadır. Reklamcılık da Türkiye'de okum etkilemekte ve özellikle kitle iletişim araçlarında sık rastlanan kitaplar daha fazla okunmaktadır. Edebî nüfus, daha sağlam yönlendiricilere sahip olduğunda, okur kitlesi de istenen seviyeye gelmiş olacaktır. 135

Abstract:
A literary creation shows not a simple and one side construction, it shows a complex structure. Because a literary creation not only reflects of author's life and its ideas or feelings, the society, where the author lives as well. Literary creations are not only a world of imagination. They related with the structure of a society, closely. Of course this determine is not so hard as Taine's theory but the structure of society is still significant for literature and literary creations. It has been discussing for ages that the reality of the literary creations. From the age of romanesk, literary creation defatsa lot of alterations in its structure. We saw the reality as simple and rough forms but now this situation has changed and now we see it a more elegant style. The factors which are important the choice of the readers appear to seem emotional and unfortunately far from scientific point of view. A person finishes the university after a period of 14-year education but even that is not enough to gain the routin for reading. It must been continued to studies about literature sociology and supplied to read of Turkey. Because our readers read one sidely and don't clear to the different worlds. ^SSSSSSSİ 'SÜflMAKTASYON 136