Mide veya özofagus kanseri tanısı konulmuş hastaların sosyoekonomik ve eğitim durumlarının tüik verileri ile analizi
Analysis of the socioeconomic and educational status of patients diagnosed with stomach or esophagus cancer with tuik data
Yazar: ÜMİT ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. MESUT AYDIN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Amaç: Birçok onkolojik hastalığın sosyoekonomik durumu iyi olmayan toplum ve
bireylerde daha sık görüldüğü bilinmektedir. Sosyoekonomik durumu iyi olmayan
toplumun ve hem sağlık bilinci hem de sağlık hizmetine ulaşma imkânı daha kısıtlıdır. Bu
bireylerin çoğu sosyal güvence açısından devlet desteğine muhtaçtır. Ülkemizde devletten
sosyal sigorta desteği alanlar yıllardır uygulanan Yeşilkart sistemi ile sağlık hizmetinden
faydalanmaktadır. Yeşilkart sisteminde maddi durumu elveren bireyler cüzi bir ücret öder
iken bunu da ödeyemeyecek durumda olan kişilerin bu primini devlet ödemektedir.
Çalışanlar Sosyal Sigortalar kurumuna sağlık primi yatırırken (kendisi veya işveren
tarafından), esnaf ise Bağ-Kur ismi verilen sistemle kendileri prim yatırmaktadır.
Dolayısıyla sağlık primi ödeyemeyecek bireylerin sosyoekonomik açıdan alt gelir
seviyesine dahil olduğu açıktır. Çalışmamızdaki amaç bu bilgilerden yola çıkarak
bölgemizde ülkemizdeki diğer bölgelere nazaran daha sık görüldüğünü bildiğimiz
özofagus ve mide kanserlerinin tespit edildiği bireylerin sosyoekonomik durumları, eğitim
düzeyleri, yaşları, okuryazarlık durumları ve sosyal güvencelerinin tespit edilip hangi gelir
grubunda bu hastalıkların daha sık görülebileceğini ortaya koymaktır.
Yöntem: Çalışmamıza Haziran 2013 ile Haziran 2022 arası Van Yüzüncü Yıl
Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Kliniği'ne başvuran ve patolojik olarak
hastanemizde ya da dış merkezde mide veya özofagus kanseri tanısı almış 100 hasta dahil
edildi. 100 hastaya ek olarak, herhangi bir onkolojik tanısı olmayan 100 sağlıklı insanı da
yine çalışmamıza dahil ettik. İletişime geçilen hasta veya yakınları ile kontrol grubundan
yaş, primer tanı, ikamet ettikleri yerleşim birimi, medeni durumları, meslekleri, öğrenim
durumları, aylık gelirleri, yaşadıkları evin mülk veya kira durumu, evin ısınma şekli,
birinci derece yakınlarının mesleği ve öğrenim durumları sorgulandı ve kayıt altına alındı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 100 hastanın 60' ı mide kanseri, 40'ı özofagus
kanseri olup %62' si erkek, (hastaların %56' sı, sağlıklıların %68' i) %38'i ise kadın idi
(hastaların %44' ü, sağlıklıların %32' si). Hastaların ortalama tanı yaşı 60,26 iken
sağlıklıların ortalama yaşı 37,3 olarak saptanmıştır.
Hastaların %33 'ü şehir merkezinde yaşarken %25 'i ilçe merkezi, %42 'si ise köyde
yaşamaktaydı. Kontrol grubunda ise bu oranlar %66-30-4 olarak tespit edildi. Hastaların
meslekleri ise şu şekilde idi; 56 kadından 45'inin ev hanımı (toplamın

5

%45'i, kadınların %80'i), genelde ise %12 işçi, %12 serbest, %8 emekli, %8 çiftçi, %8
işsiz, %7 diğer meslekler olarak ayrılmakta idi. Kontrol grubunda ise %43 memur, %19 ev
hanımı, %15 esnaf, %9 işçi, %7 emekli ve %7 çiftçi olarak tespit edildi. Öğrenim durumu
olarak hastaların %40'ının okuryazar dahi olmadığı, %13 okuryazar, %35 ilkokul mezunu,
%4 ortaokul mezunu, %7 lise mezunu, %1 üniversite mezunu olduğu görüldü. Kontrol
grubu ile karşılaştırıldığında hastaların eğitim düzeylerinin anlamlı şekilde düşük olduğu
görüldü. (p: 0,001) Hasta ve kontrol grubu birinci derece yakınlarının mesleği ve eğitim
durumları incelendiği zaman da yine benzer sonuçlar elde edilmiştir. Hastaların
ailelerindeki toplam birey sayısı ortalama 5.99 olarak hesaplanmış, 18 yaş altı çocuk sayısı
ise ortalama 1.82 olarak hesaplanmıştır. Bu oran kontrol grubunda ise 3.3 toplam birey,
0.93 çocuk sayısı olarak hesaplanmıştır. Hastaların evlerinin mülk ya da kira durumu
sorgulandığında ise %84 ev sahibi (köyde yaşayanların çoğunun derme çatma köy evi
olduğu belirtilmekte), %16 kira olarak görülmüştür. Hasta ve kontrol grubunun evlerinin
mülk durumunun ev sahibi-kira açısından p değeri 0,001 olarak hesaplanmıştır. Evlerin
ısınma düzeni sorgulandığında %21 doğalgaz ile, %79 soba ile ısındığı görülmüştür. Hasta
ve kontrol grubunun evlerinin ısınma durumunun doğalgaz-soba açısından p değeri 0,001
olarak hesaplanmıştır. Hastaların aylık ortalama gelirleri sorgulandığında ise 2022 yılı
aylık gelirlerinin ortalamasının 3520 TL olduğu görülmüştür. Kontrol grubunun aylık
gelirinin ortalaması ise 15223 TL olarak hesaplanmıştır. Hastaların sağlık güvencelerinin
ise şu şekilde olduğu öğrenildi; %69 Yeşil Kart' lı, %18 SSK' lı, % 10 BAĞ-KUR' lu, %3
Emekli Sandığı. Kontrol grubunda bu oranlar %8-55-31-6 olarak tespit edilmiştir.
Sonuçlar: Özofagus ve mide kanserleri ülkemiz ve sosyoekonomik gelişmişlik
seviyesi düşük bölgelerde hala önemli bir halk sağlığı sorunudur. Çalışmamızda da
görüldüğü gibi eğitim düzeyi yüksek olan, ekonomik açıdan durumu iyi bireylerde ve kent
yerleşimli bireylerde bu kanserler daha az sıklıkta görülmektedir. O halde bu kanserlerde
erken tanı ve tedavi için 2 ana yöntem mevcut olmalıdır; birincisi, bu toplum ve bireylerde
eğitim düzeyini ve sosyoekonomik durumu düzeltmek, ikincisi ise tarama programları
geliştirerek önceliği bu gruplara vermek olmalıdır. Çalışmamızda Van ve çevre illerindeki
özofagus ve mide kanseri vakalarının ülkemiz ortalamasının üzerinde seyretmesinin
sosyoekonomik nedenlerini irdeledik. Bu konuda yapılacak daha kapsamlı çalışmalar
toplumda bu kanserlerin insidansını azaltacak, erken tanı ve tedaviye yön verecektir.
Anahtar kelimeler: Özofagus Kanseri, Mide Kanseri, Sosyoekonomik Durum, Eğitim
Düzeyi, Sosyal Güvence

Abstract:
Objective: Many oncological diseases occur in societies and individuals with poor
socioeconomic status. It is known to be more common. The society with poor
socioeconomic status and both health awareness and access to health services are more
limited. Most of these individuals are in need of state support in terms of social security.
Those who receive social insurance support from the state in our country benefit from
health services with the Yeşilkart system, which has been implemented for years. In the
Yeşilkart system, individuals who can afford it pay a small fee, while those who are unable
to pay this fee are paid by the state. While employees pay health insurance fees to the
Social Security Institution (by themselves or by the employer), self owned tradesmen pay
fees themselves through the system called BAĞ-KUR. Therefore, it is clear that
individuals who cannot pay health insurance fees are belong to the lower income level
socioeconomically. Based on this information, the aim of our study is to determine the
socioeconomic status, education level, age, literacy status and social security of individuals
with esophageal and stomach cancers, which we know to be seen more frequently in our
region than in other regions in our country, and to reveal in which income group these
diseases can be seen more frequently.
Method: Our study included 100 patients who applied to Van Yüzüncü Yıl
University Medical Oncology Clinic between June 2013 and June 2022 and were
pathologically diagnosed with gastric or esophageal cancer in our hospital or another
center.
In addition to 100 patients, we also included 100 healthy people without any oncological
diagnosis. The age, primary diagnosis, date of diagnosis, phone numbers of the patients or
their relatives, the place of residence, marital status, occupation, education level, monthly
income, property or rent of the house they live in, the type of heating of the house, The
occupation of their spouses, the occupation and educational status of their first-degree
relatives were questioned and recorded.
Results: Of the 100 patients included in the study, 60 had gastric cancer, 40 had
esophageal cancer, and 62% were male (56% of patients, 68% of healthy control group)
and 38% were female (44% of patients), 32% of healthy control group. While the mean
age of diagnosis of the patients was 60.26, the mean age of the healthy patients was 37.3.
While 33% of the patients lived in the city center, 25% lived in the town center and 42%
lived in the villages. In the control group, these rates were 66-30-4%.

7

The occupations of the patients were as follows; Of the 56 women, 45 were housewives
(45% of the total, 80% of the women), generally 12% workers, 12% self-employed, 8%
retired, 8% farmer, 8% unemployed, 7% other occupations. In the control group, 43% were
civil servants, 19% housewives, 15% artisans, 9% workers, 7% retired and 7% farmers.
In terms of education, it was seen that 40% of the patients were not even literate, 13% were
literate, 35% primary school graduates, 4% secondary school graduates, 7% high school
graduates, 1% university graduates. When compared with the control group, it was
observed that the education level of the patients was significantly lower. (p:0.001) When
the occupation and educational status of the first degree relatives of the patient and control
group were examined, similar results were also obtained. The average total number of
individuals in the families of the patients was calculated as 5.99, and the average number
of children under the age of 18 was calculated as 1.82. This rate was calculated as 3.3 and
0.93 respectively in control group. When the property or rental status of the patients'
houses was questioned, 84% were the landlords (it is stated that most of the people living
in the village were makeshift village houses) and 16% were rented. The p value of the
property status of the houses of the patient and control groups in terms of landlord-rent was
calculated as 0.001. When the heating systems of the houses was questioned, it was seen
that 21% were heated with natural gas and 79% with stoves. The p value of the heating
status of the homes of the patient and control groups in terms of natural gas-stove was
calculated as 0.001. When the average monthly income of the patients was questioned, it
was seen that the average monthly income of 2022 was 3520 TL, since the statistics will be
compared according to the year 2022. 10% of the patients stated that they lived on the state
aid of disability salary of only 2000 TL. The average monthly income of the control group
was calculated as 15223 TL. It was learned that the health insurances of the patients were
as follows; 69% Yesilkart, 18% SSK, 10% BAĞ-KUR, 3% Retirement Fund. In the
control group, these rates were determined as 8-55-31-6%.
Conclusions: Esophageal and stomach cancers are still an important public health
problem in our country and regions with low socioeconomic development levels. As seen
in our study, these cancers are seen less frequently in individuals with a high level of
education, in good economic situation, and in individuals from urban areas. Then there
should be 2 main methods for early diagnosis and treatment in these cancers; the first one
should be to improve the education level and socioeconomic status of these societies and
individuals, and the second one should be to give priority to these groups by developing

8

screening programs. In our study, we examined the socioeconomic reasons for the
esophageal and gastric cancer cases in Van and its surrounding provinces to be higher than
the average of our country. More comprehensive studies on this subject will reduce the
incidence of these cancers in the community and guide early diagnosis and treatment.
Key words: Esophageal Cancer, Stomach Cancer, Socioeconomic Status, Education
Level, Social Security