Osmanlı Devleti'nin İran'daki meşrutiyet hareketine yönelik siyasi yaklaşımı (1906-1911)
Political approach of the Ottoman Empire towards the constitutional movement in Iran (1906-1911)
Yazar: MURAT SORGU
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL ULUTAŞ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
İran devrim tarihinde önemli bir dönüm noktası olan ve 1906-1911 yılları arasında yaşanan meşrutiyet düzeni, sadece İran'da değil aynı zamanda Osmanlı Devleti'nde de büyük bir etki uyandırdı. Bu nedenle süreç içerisinde Osmanlı Devleti tarafından politik, askeri, diplomatik, toplumsal ve ideolojik temelleri bulunan bir siyaset geliştirildi. Siyasal yaklaşımın oluşumunda İran'daki gelişmelerin yanı sıra Osmanlı Devleti'nde ortaya çıkan olaylar da belirleyici oldu. Dolayısıyla II. Meşrutiyet'in ilanı, İran'daki meşrutiyet hareketine yönelik Osmanlı siyasetinde bir dönüm noktası oldu. Böylece II. Meşrutiyet öncesi ve sonrasında farklılaşan iki farklı siyasal tutum gelişti. Siyaset düşüncesinin şekillenmesinde İran'daki gelişmelerin yol açtığı çekinceler ve buna bağlı olarak ortaya çıkan pragmatik beklentiler bulunuyordu. Öte yandan İngiltere ve Rusya'nın İran'ı işgal sahalarına bölmeleri, 1908 yılı sonrasında Osmanlı siyasetini belirleyen en önemli meselelerden biri haline geldi. Bu çalışmada İran'daki meşrutiyet sürecinde yaşanan olayların Osmanlı Devleti'nin İran Meşrutiyet Hareketine dayalı siyasetine etkisi ve bu faktörlerden beslenen Osmanlı Devlet siyaseti incelenmiştir. Çalışmanın zamansal kapsamı 1906-1911 yıllarıyla sınırlanmıştır. Konu çerçevesi de Osmanlı Devleti'nin İran'daki meşrutiyet hareketi özelinde oluşturduğu siyaseti olarak belirlenmiştir.

Abstract:
The constitutional order, which was an important turning point in the history of the Iranian revolution and was formed between 1906 and 1911, had a great impact not only in Iran but also in the Ottoman Empire. Due to this influence, a policy with political, military, diplomatic, social and ideological foundations was developed by the Ottoman Empire in the process. In addition to the developments in Iran, the internal dynamics of the Ottoman Empire were also influential in the formation of the political approach. Therefore, the declaration of the Second Constitutional Monarchy was a breaking point in Ottoman policy towards the constitutional movement in Iran. Thus, two different political attitudes developed before and after the Second Constitutional Monarchy. The shaping of Ottoman Politics was due to the reservations caused by the developments in Iran and the pragmatic expectations that emerged accordingly. On the other hand, Britain and Russia's division of Iran into occupation areas became the most important factor determining Ottoman politics after 1908. In this study, the impact of the events that took place during the constitutional monarchy in Iran on the politics of the Ottoman Empire based on the Iranian Constitutional movement and the Ottoman State politics fed by this impact were examined. The temporal scope of the study is limited to the years 1906-1911. The subject framework also includes the policy of the Ottoman Empire in the context of the constitutional movement in Iran.