Acil sağlık hizmetlerinde afetlere hazırlık: Kurumlar ve sağlık çalışanlarının değerlendirilmesi
Disaster preparation in emergency health services: Assessment of institutions and health workers
Yazar: EREN AY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR SAYAN
İstanbul Kent Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Afet hazırlığı = Disaster preparation ; Afet yönetimi = Disaster management ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Toplum sağlığının korunması ve afet durumlarında kesintisiz sağlık hizmeti sunabilmenin temel bir şartı, sağlık çalışanlarının afetlere karşı yeterli düzeyde hazırlıklı olmasıdır. Afetler sağlık hizmetlerinin sunumunu olumsuz etkileyebilir ve sağlık çalışanlarının afetlere hazırlıksız yakalanması, sağlık hizmetlerinin aksamaya uğramasına neden olabilir. Ayrıca; afetlerde sağlık çalışanları, yaralıların tedavisi, hastaların tahliyesi ve acil müdahaleler gibi birçok kritik görevi yerine getirirler. Bu çalışmanın amacı afet durumlarında acil sağlık hizmetleri sağlayan kurumların ve bu kurumlarda görev alan sağlık çalışanlarının hazırlık düzeylerini değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma İstanbul ilinde; İ.B.B. Acil Yardım ve Can Kurtarma Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü ve İstanbul'da bulunan Devlet Hastanesi ve Özel Hastanede görev yapan 280 sağlık çalışanı ile gönüllülük esasına göre yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak anket tekniği kullanılmıştır. Araştırma tanımlayıcı türde yapılmıştır. Araştırmacıların sosyo-demografik özellikleri ve afetle ilgili bazı özellikleriyle ilgili bilgileri toplamak amacıyla hazırlanan sosyo-demografik bilgi formu ve Afete Hazırlık Düzeyleri Ölçeği kullanılmıştır. Anket ve ölçek yardımıyla toplanan veriler SPSS 25.0 istatistik analiz programı ile analiz edilmiştir. Araştırmada veriler, açımlayıcı faktör analizi, demografik özelliklere göre karşılaştırması bağımsız gruplar t testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve farklılık bulunan gruplarda farklılığın kaynağı Bonferroni testi ile analiz edilmiştir. Bu araştırma sonucuna göre, sağlık çalışanlarının %54,3'ünün bilgi düzeyleri yüksek, %33,6'sının bilgi düzeyleri orta ve %12,1'inin ise afet bilgi düzeylerinin düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Demografik özelliklere göre Afet Bilgi Düzeyi ve boyutları karşılaştırıldığında cinsiyet ve yapılan göreve göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Afetle ilgili eğitim alma durumuna göre Afet Bilgi Düzeyi boyutlarının karşılaştırmasında eğitim alan katılımcıların, eğitim almayan katılımcılara göre toplam puanı yüksek bulunmuştur. Afetlerle ilgili bir tatbikata katılma durumuna göre Afet Bilgi Düzeyi boyutlarının karşılaştırmasında tatbikata katılan katılımcıların ortalaması (3,71), tatbikata katılmayan katılımcıların ortalamasından (3,35) yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Sağlık çalışanlarının afete hazırlık düzeylerini artırmak için, afetlere hazırlık eğitimleri verilebilir.

Abstract:
Preserving public health and providing uninterrupted healthcare services during disasters is a fundamental requirement, necessitating healthcare workers to be adequately prepared for disasters. Disasters can adversely affect the delivery of healthcare services, and the unpreparedness of healthcare workers for disasters can lead to disruptions in healthcare services. Additionally, during disasters, healthcare workers perform critical tasks such as treating injuries, evacuating patients, and providing emergency interventions. The purpose of this study is to assess the preparedness levels of institutions providing emergency healthcare services and healthcare workers working in these institutions during disaster situations. For this purpose, the research was conducted in Istanbul province, involving 280 healthcare workers working at Istanbul Metropolitan Municipality Emergency Aid and Search and Rescue Directorate, Provincial Health Directorate, State Hospitals, and Private Hospitals in Istanbul, based on a voluntary basis. The survey technique was used as the data collection tool. The research was conducted in a descriptive type. Socio-demographic information form and Disaster Preparedness Levels Scale were used to collect information about the socio-demographic characteristics of the researchers and some characteristics related to disasters. The data collected with the help of, survey and scale were analyzed with the SPSS 25.0 statistical analysis program. In the research, data were analyzed using exploratory factor analysis, independent groups t-test for comparisons according to demographic characteristics, one-way variance analysis (ANOVA), and the Bonferroni test to analyze the source of difference in groups where differences were found. According to the results of this research, 54.3% of healthcare workers have high knowledge levels, 33.6% have medium knowledge levels, and 12.1% have low levels of disaster knowledge. When comparing the Level of Disaster Knowledge and its dimensions according to demographic characteristics, significant differences were found according to gender and job position, In the comparison of the dimensions of the Level of Disaster Knowledge according to whether they received disaster related training, participants who received training had a higher total score than those who did not. In the comparison of the dimensions of the Level of Disaster Knowledge according to participation in a disaster drill, the average of the participants who participated in the drill (3.71) was higher than that of those who did not participate (3.35). To increase the level of disaster preparedness among healthcare disaster workers, disaster preparedness training can be provided.