Futbol taraftarlarının fanatiklik düzeyleri ile psikolojik bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between fanaticism level and the psychological commitment of soccer supporters
Yazar: MURAT DURGUTLUOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN SALİM ÇAĞLAYAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Bağlılık = Commitment ; Fanatik = Fanatic ; Futbol = Football ; Futbol takımları = Football teams ; Spor psikolojisi = Sport psychology ; Takım bağlılığı = Team commitment ; Taraftar = Supporter ; Taraftarlık = Favoritism

Özet:
Bu araştırma, taraftarların fanatiklik düzeyleri ile psikolojik bağlılıkları arasındaki ilişkiyi incelemek ve demografik değişkenlere göre taraftarların fanatiklik düzeyleri ile psikolojik bağlılıklarının farklılaşıp farklılaşmadığını araştırmak amacıyla yapılmıştır. 
Araştırmada, betimsel taramaya (survey) ve ilişkisel taramaya yönelik bir yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye Futbol Federasyonu 2018-2019 Spor Toto Süper Lig Lefter Küçükandonyadis Futbol Sezonu'nda yer alan Atiker Konyaspor takımının maçını izleyen taraftarlar arasından tesadüfî örneklem yöntemiyle seçilen toplam 598 taraftar oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Taşmektepligil ve ark (2015) tarafından geliştirilen "Futbol Taraftarı Fanatiklik Ölçeği", Matsuoka (2001) tarafından geliştirilen ve Bozgeyikli ve ark (2018) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Taraftar Psikolojik Bağlılık Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır.
Verilerin analizinde, ikili karşılaştırmalar için t testi ve çoklu karşılaştırmalar için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Taraftarların fanatiklik düzeyleri ile psikolojik bağlılıkları arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmak için de pearson momentler çarpım korelasyon (r) katsayısı tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi için α=0.05 seçilmiştir.
Araştırma sonucunda, 49 taraftarın "fanatik (%8,2)", 95 taraftarın "takım taraftarı (%15,9)" ve 454 taraftarın da "futbolsever (%75,9)" olduğu belirlenmiştir.
Konyaspor taraftarlarının, futbol taraftarı fanatiklik ölçeği her iki alt boyutunun da (şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi ve kurumsal aidiyet) cinsiyet ve yaş değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı; şiddete yönelik düşünce ve eylem eğilimi alt boyutunun medeni durum, eğitim durumu ve gelir düzeyi değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı; kurumsal aidiyet alt boyutunun ise medeni durum, eğitim durumu ve gelir düzeyi değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. 
Konyaspor taraftarlarının, taraftar psikolojik bağlılık ölçeği kişisel kimlik, psikolojik maliyet, sosyal zorunluluk ve bölgesel bağlılık alt boyutlarının cinsiyet değişkenine göre; duygusal bağlılık ve kaynak maliyeti alt boyutlarının yaş değişkenine göre; duygusal bağlılık alt boyutunun medeni durum değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı diğer alt boyutların ise cinsiyet, yaş ve medeni durum değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Yine taraftarların, taraftar psikolojik bağlılık ölçeği bütün alt boyutlarının (kişisel kimlik, duygusal bağlılık, kaynak maliyeti, psikolojik maliyet, sosyal zorunluluk ve bölgesel zorunluluk) eğitim durumu ve gelir düzeyi değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaşmadığı saptanmıştır. 

Taraftarların fanatiklik düzeyleri ile psikolojik bağlılıkları arasında orta ve düşük düzeyde negatif yönlü ilişkiler olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was done with the aim of investigating the relationship between the fanaticism and psychological commitment of the fans and whether the fanaticism and psychological commitment of the fans differ according to the demographic variables. 
In the research, a method for descriptive survey and relational survey was used. The sample of the research was composed of a total of 598 fans chosen among the fans watching the matches of Atiker Konyaspor in Turkish Football Federation 2018-2019 Spor Toto Super League Lefter Küçükandonyadis Football Season with the method of random sampling.  As data collection tools, "Fanaticism Scale of Football Fan" developed by Taşmektepligil et al. (2015), "Psychological Commitment Scale of Fan" developed by Matsuoka (2001) and adapted by Bozgeyikli et al. (2018) into Turkish and "Personal Information Form" developed by the researcher were used in the research.
In the analysis of the data, t-test was used for binary comparisons and one-way analysis of variance (ANOVA) was used for multiple comparisons. Pearson moments multiplication correlation (r) coefficient technique was used to reveal the relationship between the fanaticism of the fans and their psychological commitment. α=0.05 was chosen for the level of significance in the research.
As a result of the research, it was determined that 49 fans are "fanatical (8,2%)", 95 fans are "team fans (15,9%)" and 454 fans are "football lovers (75,9%)".
It was found out that both subdimensions (tendency of thinking and action towards violence and institutional belonging) of fanaticism scale for football fans of Konyaspor fans differ significantly according to the variables of gender and age, the sub-dimension of the tendency of thinking and action towards violence differs significantly according to the variables of marital status, educational level and income level and that the subdimension of institutional belonging don't differ significantly according to the variables of marital status, educational level and income level. 

It was also found out that the subdimensions of personal identity, psychological cost, social necessity and regional commitment of fan psychological commitment scale of Konyaspor fans differ according to the variable of gender, the subdimensions of emotional commitment and resource cost differ according to the variable of age, the subdimension of emotional commitment differs significantly according to the variable of marital status and that the other subdimensions don't differ significantly according to the variables of gender, age and marital status. Also, it was determined that all subdimensions of psychological commitment scale for fans (personal identity, emotional commitment, resource cost, psychological cost, social necessity and regional necessity) don't differ significantly according to the variables of educational status and income level.  

It was found that there is a moderate and low negative relationship between the fanaticism and psychological commitment of the fans.