Üniversite yerleşke alanlarında tasarım sorunu, analitik inceleme ve bir öneri
Design problems of university campus sites, analytical review and a proposal
Yazar: BENGİ POLAT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TOLGA ÇİLİNGİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Üniversite yerleşkeleri = University campuses

Özet:
Üniversiteler Orta Çağ'dan günümüze dek gelişen ve toplumdaki önemi her geçen gün artan bilim kurumları olarak varlığını sürdürmektedir. Bu kurumlar, tarih boyunca kent planlarını ve kentin mimari dokusunu etkileyen unsurlardan biri olmuştur. Üniversiteler, mekânsal gereksinimlerini kent içindeki binalarında karşılamayınca, kent dışında konumlanan kampüslere doğru yönelim göstermişlerdir.
Altı bölümden oluşan çalışmanın, birinci bölümünde çalışmanın amacı, kapsamı ve yönteminden söz edilmiştir. Çalışmanın amacı, üniversite kampüslerinin tasarım kriterlerinin örnekler üzerinden incelenmesi ve örneklerin mekânsal açıdan incelenmesi sonucu elde edilen bulgulardan yola çıkarak yeni bir kampüs tasarım önerisinin hazırlanmasıdır.
İkinci bölümde üniversite kavramı ve tarihsel gelişimi incelenmiştir. Üçüncü bölümde, üniversite kampüs alanlarının mekânsal boyutu başlığı altında yer seçimi, üniversite kampüsünün kentle ve yakın çevresiyle olan ilişkisi, kampüsün büyüklüğü ve nüfusu,  kampüslerde ana işlevler ve gruplandırılması, kampüslerde dolaşım sistemi, büyüme ve esneklik imkânları konuları açıklanmıştır.
Üniversite kampüslerinin fiziksel planlama ve tasarım sürecinin anlatıldığı dördüncü bölümde, 29 üniversite kampüsü mekânsal boyutu ile incelenmiştir. Örnekler yerleşim sistemlerine göre sınıflandırılmıştır. Böylece aynı yerleşim sistemine uygun olan örnekler birlikte ele alınmıştır.  Birbirinden farklı özelliklere sahip üniversite kampüsleri, üçüncü bölümde anlatılan; kampüsün kentle fonksiyonel ve mekânsal ilişkisi, kampüs içi ulaşım ve kampüse ulaşım, aktivitelerin organizasyonu, büyüme esneklik imkânları yönünden matrisler üzerinden karşılaştırılmıştır. Yurt dışı ve Türkiye'deki örnekler üzerinden yapılan karşılaştırmalar sonucunda örneklerin olumlu ve olumsuz yönleri ele alınmıştır.
Beşinci bölümde, çalışma alanı Dokuz Eylül Üniversitesi Tınaztepe Kampüsü'nün mevcut durumu değerlendirilerek öneri proje hazırlanmıştır. Kampüsün planlamasında ve tasarımında etkili olan genel özellikleri ve kampüs alan kullanımları analiz edilmiştir. Ayrıca, kampüsün kuruluşundan günümüze kadar geçen süreç irdelenmiş, yapılan araştırmalar sonucunda elde edilen bulgular da dikkate alınarak kampüse yönelik fiziksel planlama ve tasarım önerileri hazırlanmıştır. Dördüncü bölümde incelenen örnekler sonucunda elde edilen tasarım kriterler öneri projenin tasarımına yön vermiştir. Üniversitenin yerleşik durumdaki alanı ile öneri projenin bütünlüğünün sağlanırken kampüsün herkes için erişilebilir, yaya ölçeğinde, yeşil dokunun korunduğu ve sürdürüldüğü bir kampüs olması hedeflenmiştir.

Abstract:
Universities have been maintaining their existence as institutions of science which have developed from the middle ages up to now and their importance for the community has been increasing day by day. These institutions have been one of the elements which have affected the city plans and the architectural texture of the city during the history. Since universities couldn't respond to their spatial necessities in their buildings in the city, they have inclined towards   the  campuses out of the city.
In the first part of the study consisting six parts,  the aim of the study, its extent and method have been mentioned.The aim of the study is to examine the designing criteria of the university campuses from the samples and to prepare a new campus  design propasal by setting out from the findings obtained in the result of the examining the samples from the spatial view. 
In the second part of it, the university definition and its historical development have been examined. In the third part, under the topic of "The Spatial Dimension of the University Campus Sites",the subjects of  the location choice, the relation of the university with the city and with  its nearby neighbourhood, the extent of the campus  and its population,the main functions in the campus and grouping them, the circulation system in the campuses and the possibilities of growth and flexibility have been explained.
In  the fourth part, where the physical planning and designing process have been told, 29 university campuses have been examined by their spatial dimensions. The samples have been grouped according to the location systems. Thus,the samples which are appropriate for the same location system have been dealt together. The university campuses which have different characteristics from each other have been compared on the matrixes from the aspect of the functional and spatial relation of the campus with the city, the circulation in the campus and reaching the campus, the organization of the activities and the possibilities of growth and flexibility, which have been mentioned in the third part. As the result of the comparisons of the samples which are abroad and in Turkey, the positive and negative sides of the samples have been evaluated.
In the fifth part, by evaluating the existing state of Dokuz Eylül University Tınaztepe Campus, which is the field of study, the proposal project has been prepared. The general characteristics which are effective in planning and designing of the campus and the usages of the campus area have been analysed. In addition, the process from the establisment of the university until today  has been scrutinized and the physical planning and design suggestions related to the campus have been prepared by taking notice of also the findings obtained in the result of the researches which have been done. The designing criteria which have been obtained in the result of the examination of the samples have given a direction to the design of the proposal project. While providing the unity of the proposal project, it has been aimed that the campus will be a place within easy reach for everybody, in pedestrian scale, and where the natural green texture is protected and maintained.