İçmesuyu dağıtım şebekelerinde kullanılan polietilen boruların işletmede karşılaşılan arıza sebeplerinin araştırılması ve çözüm önerileri
Investigation regarding the causes of failure in polyethylene pipes used in drinking water distribution network constructions and solution suggestions
Yazar: AHMET KASAP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖNDER KOÇYİĞİT
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Su kaynaklarının verimli kullanılması ve su döngüsünde sürdürülebilirliğin sağlanması amacıyla içme ve kullanma sularının israf edilmeksizin tüketilmesinin ve mevcut kayıpların ise araştırılarak önlenmesinin sağlanması, su kıtlığının arttığı günümüzde büyük önem arz etmektedir. Bu kapsamda, içme suyunun iletiminde yaşanan arıza sebeplerinin tespiti, oluşan su kaybı ve diğer maddi kayıpların önüne geçilebilmesi amacıyla belirlenen sebeplerin derecelendirilmesi amaçlanmıştır. Derecelendirilerek önem düzeyine göre öncelikle ortadan kaldırılması mümkün olan arıza nedenlerinin belirlenmesi ve giderilmesine yönelik çözüm önerileri sunulması sağlanmıştır. Çalışmada, ülkemizde en çok kullanılan boru tiplerinden polietilen borular değerlendirilmiştir. Yapılan literatür çalışması neticesinde ortaya konulan en sık karşılaşılan boru arıza nedenleri belirlenerek, altyapı sektörü paydaşlarından yerel yönetim, su kanal idaresi ve İller Bankası A.Ş teknik personellerinden oluşan çalışma grubuna anket uygulaması yapılarak arıza sebeplerinin önceliklendirilmesi sağlanmıştır. Söz konusu çalışma grubuna uygulanan ankette objektif veya sübjektif olarak sunulan problemler arasındaki önem derecesinin tayin edilmesinde, bu tür çalışmalardan literatürde kullanılan matematiksel yöntemlerden biri olan analitik hiyerarşi süreci uygulanmış olup ortaya çıkan ana arıza sebeplerinin nicel olarak tespit edilmesi sağlanmıştır. Tez çalışması sonucunda içme suyu inşaatlarında en çok kullanılan boru tipinin polietilen borular olduğu, genel arızaların inşaat safhasındaki imalat hatalarından kaynaklandığı belirlenmiştir.  Araştırma sonuçları ayrıca en sık karşılaşılan boru arıza sebeplerinin sırasıyla; boru ek yerlerinden, borunun yaşından ve boru cinsinden ötürü yaşandığını göstermektedir. Çözüm yöntemleri olarak boru ek yerleri imalatında parça veya işçilik kaynaklı hataların giderilmesi, boru ömrünün tesis işletme ömrünü geçmemesi konusunda takip sağlanması ve proje hizmet alanı tasarım kriterlerine uygun boru cinsi tercihinde bulunulması öncelikli öneriler arasındadır.

Abstract:
In order to ensure efficient use of water resources and sustainability in the water cycle, it is of great importance to ensure that drinking and utility water is consumed without waste and that existing losses are investigated and prevented. In this context, it is aimed to determine the causes of failure in the transmission of drinking water and to rank the causes determined in order to prevent water loss and other material losses. It is provided to determine the causes of failure that can be eliminated primarily according to the level of importance and to offer solutions for their elimination. In the study, polyethylene pipes, one of the most widely used pipe types in our country, were evaluated. As a result of the literature study, the most common causes of pipe failures were determined and a questionnaire was applied to the working group consisting of local administration, water and sewerage administration and Iller Bankası A.Ş. technical personnel from the infrastructure sector stakeholders and the causes of failures were prioritised. The analytical hierarchy process, which is one of the mathematical methods used in the literature from such studies, was applied to determine the degree of importance between the problems presented objectively or subjectively in the questionnaire applied to the said working group, and the main causes of failure were quantitatively determined. From result of the thesis study, it was determined that the most commonly used pipe type in drinking water constructions is polyethylene pipes and the general failures are caused by manufacturing defects during the construction phase. The results of the research also show that the most common causes of pipe failure are pipe joints, age of the pipe and pipe type, respectively. As solution methods, elimination of defects caused by parts or workmanship in the manufacture of pipe joints, ensuring that the pipe life does not exceed the operating life of the facility and choosing the pipe type in accordance with the design criteria of the project service area are among the priority recommendations.