Coğrafi kısıtlama uygulamasının bir insan hakkı olan sığınma hakkı üzerindeki etkileri: Karşılaştırmalı bir analiz
The impacts of geographical limitation practice on the right to asylum as a human right: A comparative analysis
Yazar: ELİF CANAN GÜNGÖR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ ERYURT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Hakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 14 uyarınca sığınma hakkı, bir insan hakkıdır. Ancak muhtelif ülkelerin geçmişte uyguladığı/hâlihazırda uygulamakta olduğu coğrafi kısıtlamadan ötürü, tüm sığınmacılar sığınma hakkından aynı şekilde ve ölçüde faydalanamamıştır/faydalanamamaktadır. Çalışmanın temel amacı, coğrafi kısıtlama uygulamasının değişik coğrafyalardaki sığınma hakkına etkisini kapsamlı ve karşılaştırılmalı bir biçimde analiz edebilmektir. Bu çerçevede, çalışmada coğrafi kısıtlama uygulamasını seneler önce sona erdirmiş olan Macaristan, bahsi geçen uygulamayı yakın zamanda sona erdirmiş olan Monako Prensliği ve uygulamayı hâlihazırda muhafaza eden Türkiye Cumhuriyeti pratikleri ele alınmıştır.

Sığınma hakkının Macaristan ve Monako pratiklerindeki görünümü, coğrafi kısıtlama öncesi-sonrası şeklinde bir kıyas üzerinden incelemeye tabi tutulmuş; hakkın Türkiye pratiğindeki görünümüne ise Macaristan ve Monako pratiklerindekine nazaran daha soyut fakat muhtemel bir kıyas aynası tutulmuştur.

Çalışma boyunca yapılan analiz sonucunda, sığınma hakkının daha kapsayıcı olması ve haktan herkesin aynı şekilde ve ölçüde faydalanabilmesi adına coğrafi kısıtlama uygulamasının sona erdirilmesi gerektiği, fakat bu değişikliğin tek başına yeterli olmadığı, bahsi geçen uygulamanın sona erdirilmesinin beraberinde hak temelli düzenlemeler ve prosedürler getirilmesi ve sığınmacı karşıtı olmayan politikaların izlenmesi, özetle coğrafi kısıtlamanın kaldırılmasının ilgili diğer araçlarla da desteklenmesi zorunluluğu ortaya konmuştur. Bunun yanı sıra kısıtlamanın kaldırılmasının yalnızca kâğıt üzerinde olumlu bir gelişme olarak kalmamasının, somut bir farklılık için gelişmenin en kısa sürede pratiğe yansıtılmasının önemine de dikkat çekilmiştir.

Abstract:
According to Article 14 of the Universal Declaration of Human Rights, the right to asylum is a human right. However, due to the geographical limitation that various countries practiced/are practicing, not all asylum seekers were/are able to enjoy the right to asylum in the same way and to the same extent. The main purpose of the study is to analyze comprehensively and comparatively the effect of geographical limitation on the right to asylum in different geographies. In this framework, the practices of Hungary, which had terminated the geographical limitation application many years ago, the Principality of Monaco, which has recently terminated the mentioned application, and the Republic of Türkiye, which still maintains the application, discussed in the study.

The appearance of the right to asylum in the practices of Hungary and Monaco was examined through a comparison in the form of pre- and post-geographical limitation, while the comparison concerning the practice of Türkiye was approached in a more abstract but presumable way in reference to the practices of Hungary and Monaco.

As a result of the analysis conducted throughout the study, it was revealed that the practice of geographical limitation should be terminated for the right to asylum to be more inclusive and for everyone could enjoy the right in the same way and to the same extent. Nevertheless, this change alone is not enough, it is necessary to introduce rights-based regulations and procedures and not to pursue non-asylum seeker policies; in summary, lifting the geographical limitation should also be supported by other relevant means. Additionally, attention was drawn to the importance of the fact that lifting the limitation should not only stay as an improvement on paper but also be put into practice within the shortest possible time for a concrete difference.