İş ilişkisinde işçinin kişisel durumunun gözetilmesi
Taking into consideration personal status of the employee in labor relations
Yazar: EKREM KORKMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR OĞUZ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Özel hukuk ilişkileri, bireyin özgür iradesi ile ve birbirinden farklı ihtiyaçlarını karşılamak üzere kendini bağladığı sözleşmeler yoluyla var edilmektedir. İrade serbest biçimde oluşmakla birlikte iradeyi sözleşmeye yönelten gereksinimlerin varlığı ve bu gereksinimlerin kimi zaman yaşamsal nitelikte olması, iradenin mutlak serbestiyetinden söz edebilmeyi olanaksız kılar. Kişisel durum olarak ele aldığımız ve esasında bir toplumda egemen olan hak düşüncesinin etkisiyle de biçimlenen bu olgu, bir yandan işçinin sözleşme ile üstlendiği borcun ifa biçimini etkilerken öte yandan işçide değer algısı yaratarak iş yerinde geçen zamanı salt bir borç ilişkisi olmaktan çıkarır.
Kişisel verilerin işverenin hakimiyetine girmesi, bazen de işin görülmesi sırasında işçinin bireysel halleri işveren tarafından bilinir hale gelmesi, işin bireyselleştirilmesi için bir olanak sunar. İş ilişkisinin işçinin kişiliğini geliştirmesinin bir parçası olarak görülmesi onu salt bir ekonomik faaliyet olmaktan çıkarıp kişisel durumun gözetilmesine dönük beklentiyi makul hale getirdiğinde, işçi üretim aracı olarak değil yaratıcılığa sahip bir birey kimliği öne çıkmaktadır. Bu halde hem işçinin maddi ve manevi varlığını geliştirmesi somutlaşmış olmakta, hem de iş ilişkisi sosyolojik iyileşmenin bir parçası haline gelmektedir.
İzin ve çalışma sürelerinin iş yerindeki üretim etkinliğinin yanı sıra işçinin kişisel halinin gösterdiği doğrultuda belirlenmesi, beden ve zihin gücünün doğru yerde ve doğru zamanda kullanımını sağlamakta, çalışma sürelerini verimli hale getirmektedir. Böylece bir yandan iş ilişkisi işçi açısından kişisel durumuna uygun hale getirilirken öte yandan tüm üretim araçlarının, fiziksel mekanın ve sağlanacak sosyal imkanların yerinde tahsisi ile mali açıdan da tasarruf sağlanmış olmaktadır.

Abstract:
Private legal relationships are established by the free will of the individual and through contracts in which he binds himself to meet different needs. Although the will is formed freely, the existence of requirements that direct the will to a contract and the fact that these requirements are sometimes vital makes it impossible to speak of the absolute freedom of the will. This phenomenon, which we treat as a personal status and is also shaped by the influence of understanding of rights in a society, affects on the one hand the way the employee performs the debt he undertakes by contract, on the other hand, creates the perception that the employee has been valued, voids the time spent at the workplace as a mere debt relationship.
Coming the personal data under the control of the employer, and sometimes that the individual circumstances of the employee become known to the employer during performing the work, provide an opportunity for the individualization of the job. When considering the labor relationship as part of the development of the employee's personality voids him a purely economic activity and makes the demand for taking personal status of the employee into consideration reasonable, makes the employee an individual identity who possesses creativity, not seen as a means of production, stand out. In this case, both the development of the employee's own material and spiritual existence becomes embodied, and the labor relationship becomes a part of sociological improvement.
Determining working and leave periods in accordance with the production efficiency at the workplace, as well as the personal circumstance of the employee, makes working hours efficient, ensures the use of body and mind power in the right place and at the right time. Thus, on the one hand, the labor relationship is made suitable for the personal circumstance of the employee, on the other hand, financial savings are achieved by the on-site allocation of all means of production, physical space and social opportunities to be provided.