Bâkıllâni ve Kâdî Abdülcebbâr'a göre rızık ve ecel problemi
Food and death problem according to Bakillani and Kadi Abdulcebbar
Yazar: FATİH YEŞİLTAŞ
Danışman: PROF.DR. İLYAS ÇELEBİ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
Ünlü Es'arî kelamcısı Ebu Bekir el-Bâkıllânî ile Mu'tezile kelamcısı KâdîAbdülcebbâr'ın ecel ve rızık konusundaki görüsleri açısından mukayeseyi konu edinençalısmamızda her iki müellifin de kendi mezhepleri açısından konuya tartısmalı birsekilde yaklastıklarını gördük.Bâkıllânî maktulün Allah'ın dilemesiyle daha fazla yasama imkanını kabuletmis, fakat bunun caiz olmadıgını söylemistir. Ayrıca maktulün hayatının uzaması dacaiz degildir. Bâkıllânî rızık konusunda ise bütün kulların ve hayvanların rızkınınAllah'tan oldugunu, helal olsun, haram olsun O'ndan baska rızık veren hiç kimseolmadıgını bu konuda müslümanların icma içinde olduklarını söylemistir. Yine haramınrızık olmasının nedeninin, Allah'ın onu beden için gıda ve kuvvet kılması oldugunusöylemistir.Mu'tezilî alim Kâdî Abdülcebbâr'a ise maktulün katil tarafından öldürülmemesidurumunda ölmesinin de yasamasının da mümkün oldugunu, maktulün yasamasınınonun için salah olması durumunda Allah'ın onu yasatacagını, ölmesinin maktul içinsalah olmaması durumunda da Allah'ın onu öldürecegini savunmustur. Rızkın kisininfaydalandıgı ve baskasının onu bundan yasaklama hakkının olmadıgı sey oldugunusöylemis, böylece haramı rızkın tanımı içinden çıkarmıstır. Genel olarak rızkı ?mutlak?ve ?muayyen? olmak üzere ikiye ayırmıstır.Kâdî Abdülcebbâr rızkın Allah'tan oldugunu, direkt ya da sebep olmak suretiylerızkın kulun kudretinde olmadıgını söylemistir. Rızık talep etmenin haram oldugunusavunanların görüslerini tek tek ele alarak incelemis ve deliller göstererek reddetmistir.Kulun helak olma tehlikesi oldugunda Allah'ın onu rızıklandırmasının vacib oldugunu,rızkın kul için ser olması durumunda ise Allah'ın onu rızıklandırmasının haramoldugunu savunmustur.Netice itibariyle ecel konusunda Kâdî Abdülcebbâr'ın, rızık konusunda iseBâkıllânî'nin daha mutedil bir yol takip ettigini düsünmekteyiz. Bâkıllânî ecel ve rızıkgörüslerinde daha çok kendi mezhebinin görüsleri çerçevesinde konuyu ele almıs veMu'tezile'yi elestirmistir. Kâdî Abdülcebbâr ise kendisi açısından meseleyi ele almıs,görüslerini reddeden herkesi, gerek kendi mezhebinden gerekse de diger mezheplerdenolsun elestirmis, zaman zaman da elestiri sınırlarının dısına çıkmıstır.

Abstract:
My study on the comparison of well- known Esari theologian Ebu Bekir el-Bakillani?sopinion about death and rizik with Mutezile theologian Kadi Abdulcebbar?s has revealed thefact that both writers approach the subjects contradictorily in terms of their sects (school ofthought).Bakillani approves the possibility of victim?s living longer on Allah will, but says thatthis is not acceptable. Moreover, the continuation of life is not true in that case. When itcomes to the subject of food, Bakillani believes that all food is created by Allah for peopleand animals. He is also in the view that there is nobody who can grant food except for Allah,reminding the agreement among Muslims on this topic. Unlawful things are also food on thebasis that Allah creates it as nourishment for the body.On the other hand, Kadi Abdulcebbar, a Mutezile scholar, holds the view that theperson who has been attacked could be either alive or death unless there is not such anattempt. Allah would keep him alive on condition that it is for his benefit or bring death tohim if not beneficial. He defines food as thing a person benefit from and thing can not beprohibited, so he excludes illegimates from his definition of food. He divides the concept offood into two categories as certain and uncertain rizik.Kadi Abdulcebbar says that rizik comes from Allah and it is not related to people?somnipotence directly or indirectly. In addition, he refutes the opinion of those who supportsthat it is unlawful to ask for food after having considered their claims one by one withevidence. 9- He asserts that it is incumbent on Allah to feed creatures if there is anypossibility of death whereas it is wrong on condition of its being harmful for them.In conclusion, I suppose that Kadi Abdulcebbar?s views on death are better andBakillani?s view?s on food are more acceptable. Bakillani studies the subjects in his sect?slimit and criticizes Mutezile. However, Kadi Abdulcebbar uses his own point of view andcriticizes anyone refusing his opinions regardless of their sects. He sometimes goes beyondbounds of criticism.