Yazılı basında adli tıbbi ve adli bilimsel süreçlerin hatalı haberleştirilmesi
The newsmaking mistakes of forensic scientific procedures in print media
Yazar: AYŞE SELCEN GÜÇHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN ERSOY
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Basın = Press ; Basın ahlakı = Press ethics ; Haber metinleri = News texts ; Habercilik = Journalism ; Hata oranı = Error rate ; Otopsi = Autopsy ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Suç, medya için uzun yıllardır önemli bir haber kaynağıdır. 1880'lerden itibaren, suç ve trajedi haberlerinin tiraj getirisi olduğu dünyada çeşitli yayın organları tarafından tespit edilmiştir. Toplumun büyük çoğunluğu, suçtan haberdar olmak için kitle medyasına güvenmektedir.Medyanın adli bilimler alanındaki rolünü anlamak için, öncelikle kitleleri etkileme gücüne sahip bu büyük mekanizmayı anlamak gerekmektedir. Kitle medyası, bu yönüyle, toplumun bir olay hakkında olumlu veya olumsuz fikir oluşturmasını sağlayabilir. Medyanın toplum üzerindeki eğitici gücünü de yadsımamak gerekmektedir.Medya, toplumu ilgilendiren olaylar hakkında bilgi verir ve bir anlamda toplumun bir resmini çizer. Buna rağmen, bu resim, haber yapma sürecinde alınan kararlar sebebiyle kısıtlanmıştır. Bu açıdan, medyanın adli bilimler alanındaki haberlere yaklaşımı ve bu olayları haberleştirme sistematiği büyük önem taşımaktadır.Bu çalışmada, 01 Ocak 2009?01 Ağustos 2009 tarihleri arasında, Türkiye'deki 15 gazetede yayımlanan 1718 haber incelenmiştir. Adli-tıbbi konuların haberleştirilme sistematiğinin incelenmesi ve bu haberleştirmede yaşanan etik ve hukuki sorunların, hataların tespit edilmesi amaçlanmıştır.Bu haberler, haberin yayımlandığı sayfa, haber kaynağı, sıfat/zarf kullanımı, metnin genel anlamlandırması, hatanın varlığı/yokluğu, hatanın türü gibi 52 ayrı parametreye göre sınıflandırıldı.Bunun sonucunda, medyanın adli bilimlere olan ilgisinin toplumun ilgisini çeken ?popüler? olaylarla paralel olduğu, bu tür haberlerdeki hata oranının düşük olduğu, adli bilimleri konu alan haberlerdeki sıfat/zarf ve olumsuz niteleme yargısı kullanımının yüksek ancak hata oranının düşük olduğu görüldü.Haber kaynağının ajans olması durumunda, hata oranının anlamlı derecede yükseldiği belirlendi. Otopsi haberleri ve Adli Tıp Kurumu'nun organizasyon yapısıyla ilgili haberlerdeki hata oranının ileri derecede yüksek olduğu tespit edildi. Yasal süreçle ilgili yapılan haberlerdeki hataların aynı doğada olması da, medya çalışanlarının temel yasal ve bilimsel süreçlerle ilgili eğitim almasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Crime is an important source and news topic for the media. However, crime news has long been an information priority. In the late 1880s, mass media detected that crime and tragedy has a waste circulation. The vast majority of the society relies on the mass media for their information about crime.In order to understand the role of forensic sciences in the media, one has to first acknowledge this enormous mechanism that has the power to influence masses. Mass media, at this point, can be influential in shaping opinions and attitudes about crime. Meanwhile, the educative role of the media on the society shouldn?t be ignored.The media provide information about events that are significant to the society, and in one sense paint a portrait of society. However, it is a limited picture because of the selection decisions that are made based on the news formulation. From this point of view, media?s approach to the news in the forensic sciences field and its news making system are very important process.This study examined 1718 published news in 15 Turkish newspapers between 01 January 2008 and 01 August 2009. The study aims to observe the news making of ?forensics?, to investigate and to determine the errors and the ethical-legal problems of this specialized domain news making.These news were examined according to 52 parameters such as news? published page, news? source, use of adjectives/adverbs, text?s overall meaning, and presence/absence of error.As a result, it?s been observed that media?s attention to forensic sciences is parallel to ?popular? events and the error?s percentage is low in this type of news. It?s been also found that the news that have forensic sciences as subject use significantly high percentage of adjectives/adverbs and negative qualification judgment but have low percentage of error.It?s been also noted that the news have significantly low percentage of error when the news? source is a news agency. The error percentage was found significantly high when the news were about clinical procedure autopsy and organizational structure of The Council of Forensic Medicine. Concurrently the high percentage of legal process error in the news state expressly that the media workers should be informed about basic legal and scientific processes.