Farklı anaçlar üzerine aşılanan J.H. Hale şeftali çeşidinde aşı kaynaşma mekanizmasının anatomik ve biyokimyasal olarak incelenmesi
Anatomical and biochemical investigation of grafting mechanisms in peach cv. J.H. Hale on different rootstocks
Yazar: FUNDA ÖZÜSOY
Danışman: PROF. DR. FATMA KOYUNCU
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aşı uyuşmazlığı = Grafting incompatibility ; Flavonoidler = Flavonoids ; Kallus kültürü = Callus culture ; Peroksidaz = Peroxidase ; Prunus persica = Prunus persica

Özet:
Bu araştırmada, aşı uyuşmazlığı mekanizmasının farklı yöntemler ile açıklanması ve erken tespit edilebilmesi amacıyla metodolojik protokollerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bitkisel materyal olarak J.H.Hale şeftali çeşidi ile şeftali çöğürü, Garnem, GF 677, badem çöğürü ve Myrobolan 29C anaçları kullanılmıştır. Uyuşur homograft ve heterograft aşı kombinasyonları ile uyuşmaz heterograft aşı kombinasyonlarında anatomik-histolojik incelemeler, biyokimyasal analizler ve morfolojik gözlemler yapılmıştır.  
Tüm aşı kombinasyonlarında, kallus dokusunun meydana geliş zamanı ve nekrotik alan yoğunluğu aşı elemanları arasındaki uyuşma/uyuşmazlığa ve homograft/heterograft olma durumlarına göre farklılıklar göstermiştir. Aşılamadan 24 ay sonra J.H.Hale/Myrobolan 29C aşı elemanlarının birbirinden kesin bir çizgi ile ayrıldığı, diğer aşı kombinasyonlarının ise tek bir bitki formunu aldıkları gözlemlenmiştir. Toplam fenolik ve toplam flavonoid madde miktarlarının aşılı bireylerde, aşısızlara göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Aşılamadan 24 ay sonra toplam fenolik madde miktarı en düşük J.H.Hale/Şeftali çöğürü (32.97 mg/g), en yüksek J.H.Hale/Myrobolan 29C (68.14 mg/g) kombinasyonlarında, toplam flavonoid madde miktarı ise en düşük J.H.Hale/Şeftali çöğürü (15.19 mg/g),  en yüksek J.H.Hale/Myrobolan 29C (39.34 mg/g) kombinasyonlarında belirlenmiştir. Uyuşmaz heterograft J.H.Hale/Myrobolan 29C kombinasyonunda Rf=50 bandı, uyuşur homograft J.H.Hale/Şeftali çöğür kombinasyonunda Rf=46 bandı bulunmuştur. En yüksek peroksidaz aktivitesi uyuşmaz J.H.Hale/Myrobolan 29C kombinasyonunda (7.8 ΔAg-1dk-1), en düşük peroksidaz aktivite değeri ise J.H.Hale/Şeftali çöğürü kombinasyonunda (4.1 ΔAg-1dk-1) belirlenmiştir. Aşılamadan sonra tüm kombinasyonların fotosentetik pigmentlerinde azalma görülmüştür. Aşılamadan 24 ay sonra toplam klorofil-klorofil a değerleri en yüksek J.H.Hale/GF 677 (1.73 mg/g-1.08 mg/g), en düşük J.H.Hale/Myrobolan 29C (0.42 mg/g-0.29 mg/g) kombinasyonlarında tespit edilmiştir. Morfolojik gözlemlerde, J.H.Hale/Myrobolan 29C fidanlarının diğer aşı kombinasyonu fidanlarına göre zayıf gelişim gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
In this research, it was aimed to develop methodological protocols in order to explain the mechanism of graft incompatibility with different methods and to detect it early. 'J.H.Hale' peach cultivar was grafted onto 5 rootstocks 'peach seedling', 'Garnem', 'GF 677', 'almond seedling' and 'Myrobolan 29C'. Anatomical-histological investigations, biochemical analyzes and morphological observations were performed in compatible homograft and heterograft combinations and incompatible heterograft combinations.
In all grafted combinations, the time of formation of callus tissue and the density of necrotic area showed differences according to the compatibility/incompatibility between the graft partners and whether they were homograft/heterograft. It was observed that 24 months after grafting, J.H.Hale/Myrobolan 29C graft partners were separated from each other with a clear line. It was found that the total phenolic and total flavonoid contents were higher in grafted plants than ungrafted plants. 24 months after grafting, the total phenolic content was determined the lowest in J.H.Hale/Peach seedling (32.97mg/g) and highest in J.H.Hale/Myrobolan 29C (68.14mg/g) combinations. Similarly, the lowest total flavonoid content was recorded in J.H.Hale/Peach seedling (15.19mg/g) and the highest in J.H.Hale/Myrobolan 29C (39.34mg/g) combinations. In peroxidase isoenzyme profiles, Rf=50 band was found in the incompatible heterograft J.H.Hale/Myrobolan 29C combination, and Rf=46 band was found in the compatible homograft J.H.Hale/Peach seedling combination. The highest peroxidase activity was determined in the incompatible J.H.Hale/Myrobolan 29C combination (7.8ΔAg-1dk-1), while the lowest peroxidase activity value was determined in the J.H.Hale/Peach seedling combination (4.1ΔAg-1dk-1). Ungrafted plants photosynthetic pigments were higher than grafted plants. Total chlorophyll-chlorophyll a values were highest in J.H.Hale/GF 677 (1.73mg/g-1.08mg/g) and lowest in J.H.Hale/Myrobolan 29C (0.42mg/g-0.29mg/g)  combinations 24 months after grafting. In the morphological observations, J.H.Hale/Myrobolan 29C combinations were showed weak growth compared to the other grafted combinations.