İsmailiyye Şia'sında imamet düşüncesi
İsmailiyye Şia'sinda imamet düşüncesi
Yazar: AZMİ BAYER
Danışman: PROF. DR. MUHARREM AKOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Mezhepler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Şia'nın bir kolu olan İsmâililik, İslam düşünce dünyasının bir parçası olarak ortaya çıkarak yüzyıllar boyunca İslam dünyasında belirgin bir etki yaratmıştır. Kuruluşundan itibaren canlı ve kendine özgü yapısıyla geniş kitleler üzerinde etkili olan İsmâililik, kısa sürede İslam coğrafyasının çeşitli bölgelerinde nüfuz kazanmıştır. İsmâililik hem edebi mirası hem de davet anlayışıyla kendine özgü bir strateji geliştirerek, bölgenin genel tarihi akışında aktif bir mezhep olarak varlığını sürdürmüştür. İsmâilîler Allah inancı, Peygamber inancı, ahiret inancı ve imamet inancı gibi dinin temel konularında farklı yaklaşımlar sergilemiştir. Nitekim Şii İsmâilîler imamet konusunu en hassas konu olarak tebellür etmişlerdir.  
İsmâililer, tarih boyunca birçok büyük kola ve küçük gruba ayrılmıştır. İsmâililer, kendi devletlerini kurmada iki kez başarılı olmuşlardır: Bunlardan biri Fâtımî devlet diğeri ise İran ve Suriye'de Nizâri devletidir. Fâtımî hilafetinin kurulması, erken dönem İsmaililerin kayda değer bir başarısını simgelemektedir. İsmâililiğin dinî ve politik mücadelesi, bir İsmâilî imamının liderlik ettiği bir devletin veya davanın açık bir şekilde ortaya çıkmasına yol açmıştır. Bu durum sadece İsmâililer için değil, aynı zamanda tüm Şii topluluğu için de büyük bir başarı olarak değerlendirilebilir. Nizârî devleti, günümüzde de aktif olarak varlığını sürdüren ve kırk dokuzuncu imamları olan IV. Ağa Han tarafından yönetilen Modern Nizârî İsmâilî topluluğu tarafından temsil edilmektedir. İsmâilîler günümüzde Asya, Orta Doğu, Afrika, Avrupa ve Kuzey Amerika'da otuzdan fazla ülkede dini azınlıklar olarak dağılmış durumdadır.
Anahtar Kelimeler: Şia, Devlet, İsmâililik, İmamet.

Abstract:
As a branch of Shia Islam, Ismailism emerged as a part of the Islamic intellectual world and has exerted a significant influence throughout Islamic history. From its inception, Ismailism, with its vibrant and distinctive nature, quickly gained influence in various regions of the Islamic world. Ismailism developed a unique strategy through both its literary heritage and its approach to proselytism, maintaining its presence as an active sect in the overall historical flow of the region. Ismailis have exhibited different approaches to fundamental religious concepts such as belief in God, belief in the Prophet, belief in the afterlife, and the concept of Imamate. Indeed, Shia Ismailis have considered the issue of Imamate as the most sensitive topic.
Throughout history, Ismailis have been divided into many large sects and smaller groups. They have successfully established their own states twice: one being the Fatimid state and the other being the Nizari state in Iran and Syria. The establishment of the Fatimid Caliphate symbolizes a notable early success of the Ismailis. The religious and political struggle of Ismailism has led to the emergence of a state or movement led by an Ismaili Imam. This situation can be regarded as a major success not only for the Ismailis but also for the entire Shia community.
The Nizari state is represented today by the modern Nizari Ismaili community, which continues to actively exist under the leadership of their forty-ninth Imam, Aga Khan IV. Currently, Ismailis are dispersed as religious minorities in over thirty countries across Asia, the Middle East, Africa, Europe, and North America.
Key Words: Shia, State, Ismailism, Imamat.