Rızaeddin bin Fahreddin'in Ahmed Midhat Efendi adlı eseri üzerine bir inceleme
An analysis on Rizaeddin bin Fahreddin's book Ahmed Midhat Efendi
Yazar: HAYRUNİSA TOPÇU
Danışman: PROF. DR. BİLGE ERCİLASUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmed Mithad Efendi = Ahmed Mithad Efendi ; Edebiyat = Literature ; Fahreddin, Rızaeddin = Fahreddin, Rızaeddin ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Rızaeddin bin Fahreddin'in Ahmed Midhat Efendi Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme isimli tezimiz R. Fahreddin'in adı geçen çalışması esas alınarak hazırlanmıştır. Tez, giriş, metnin kendisi, incelemesi ve sonuç olmak üzere dört ana kısımdan oluşmaktadır. Metin, 1913'te Orenburg'da Tatarca olarak ve Arap alfabesiyle kaleme alınmıştır. Giriş bölümünde Ahmet Mithat hakkında yapılmış belli başlı çalışmalar tanıtılmıştır. Metin bölümünde Arap harfleriyle yazılmış olan kitap Latin harflerine aktarılmıştır. İnceleme kısmında ilk olarak R. Fahreddin hakkında bilgiler verilmiştir. Hayatı anlatılmış, eserlerinden kronolojik sırayla bahsedilmiş, basım yerleri ve konularına da kısaca değinilmiştir. Ardından kitabın fihristindeki sıra takip edilerek her bölümün özeti yapılmıştır. Daha sonra metnin tahliline geçilmiştir. Bu bölümde metin, yöntem, dil ve üslup, içerik açısından incelenmiştir. Yöntem konusunda değerlendirme yapılırken R. Fahreddin'in Ahmet Mithat'a bakış açısı, onun hakkındaki kaynakları ve kitaptaki bölümlerin sıralanmasında takip ettiği yol dikkate alınmıştır. Dil ve üslup konusunda ayrıntıya girilmemiş, R. Fahreddin'in üslubundan ve metnin dilinden kısaca bahsedilmiştir. Değerlendirme kısmında ise tamamen metnin içeriği üzerinde durulmuştur. R. Fahreddin'in Ahmet Mithat hakkındaki yorumları, onun özellikle üzerinde durduğu din ve eğitim konusundaki görüşleri, bu yorumlar ve düşüncelerdeki orijinallik ve Ahmet Mithat'ın Rusya Müslümanları arasındaki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. Sonuç kısmında kaynaklar ve metin doğrultusunda Ahmet ve R. Fahreddin'in ortak yönlerine, R. Fahreddin'in bu eserinin önemine ve orijinal taraflarına değinilmiştir.Anahtar Sözcükler: Ahmet Mithat, Rızaeddin bin Fahreddin, Rusya Müslümanları, din ve eğitim

Abstract:
The thesis whose name is Rızaeddin bin Fahreddin?in Ahmed Midhat Efendi Adlı Eseri Üzerine Bir İnceleme is based on R. Fahreddin?s book which is named above. The thesis consists of four main parts: Introduction, text, analysis of the text and conclusion. The text was written in 1913 in Orenburg and in Tatar language by Arabian Alphabet. In the part of introduction it?s established main studies about Ahmet Mithat Efendi. In the text of anlaysis first of all it?s told Rızaeddin Fahreddin?s biography. His books are listed in a chronological way and it?s told when and where they are published, after this it?s mentioned what they are about. R. Fahreddin?s book consists of twenty one parts. After the R. Fahreddin?s biography it?s told abstracts for each part. The text is dealt with its method, language and style, content. When it?s told about the method, it?s focused how Ahmet Mithat Efendi is seen from the R. Fahreddin?s perspective, what sources are about Ahmet Mithat and what kind of way he follows when he composes the parts of his books. It isn?t mentioned books? language and style in a detailed way. R. Fahreddin?s explanations about Ahmed Midhat Efendi, originality in these explanations, Ahmet Mithat?s ideas about religion and education and Ahmet Mithat?s position in Russian Muslims are the subjects asserted in content. In the conclusion it?s ascertained the similar ideas between R. Fahreddin and Ahmet Mithat, the importance of R. Fahreddin?s book for the history of Turkish literature, and the original ideas in this book.Key Words: Ahmet Mithat, Rızaeddin bin Fahreddin, Russian Muslims, religion and education