Narince ve sultani çekirdeksiz üzüm çeşitlerinden salamuralık asma yaprağı üretimine gibberellik asit ve hümik asit uygulamalarının etkileri
The effects of gibberellic acid and organic humus applications on grape leaf prickling of narince and sultani çekirdeksiz grape cultivars
Yazar: YILDIZ DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KARA
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Asma = Grapevine ; Gibberellik asit = Gibberellic acid ; Hümik asit = Humic acid ; Salamura = Brine ; Üzüm = Grape

Özet:
Bu çalışma, Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümüneait köklendirme odası ve uygulama serasında Narince ve Sultani Çekirdeksiz üzümçeşitlerinde gibberellik asit (GA) ve hümik asit (HA) uygulamalarının salamuralıkasma yaprağı üretimine etkilerini belirleme ve değerlendirme amacıyla 2004-2005yıllarında yapılmıştır.Bu amaçla Narince üzüm çeşidinin çelikleri, Tokat GaziosmanpaşaÜniversitesi Ziraat Fakültesi'nden, Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşidinin çelikleri iseManisa Bağcılık Araştırma Enstitüsünden temin edilmiştir. Denemede kullanılanüzüm çeşitlerine ait çelikler köklendirme ortamında köklenmeleri sağlandıktan sonraiseraya köklü çelikler halinde dikilmiştir. Fidanlarda tepe alma işlemi uygulanarak herfidanda 4 sürgün gelişimi sağlanmıştır.İncelenen 0, 25 ppm GA3, 100ppm GA3 ve 500ppm GA3 ile 0, %0.1 HA ve%0.5 HA uygulamalarının istatistiki olarak %1 önem düzeyinde farklı etkilere sahipolduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda yapılan ölçüm ve istatistikideğerlendirmelerde, tepe alma ve ardından yapılan GA3 ile hümik asituygulamalarının tüm omcalarda yaprak sayısı, yaprak büyüklüğü, yaprak alanını,yaprak ağırlığı, omca başına yaprak verimi, dekara verim ve yaprak geliri değerleriniarttırdığı belirlenmiştir.Gelir artışının asıl kaynağı birim alandan sağlanan asma yaprağı miktar vesalamuralık niteliklerinin yükselmesine bağlıdır. Yapılan GA3 ve HA uygulamalarısonucu, 500 ppm GA3 uygulanan Sultani Çekirdeksiz omcaları, 15.96 cm ile en uzunyaprak eni, 200.23 cm2 ile en büyük alana, 37.10 g/10 adet ile en fazla taze yaprakağırlığına, 847.62 g/omca ile en yüksek omca başına yaprak verimine, 3390.5 kg/daile en yüksek dekar verimine, 6781 YTL (4520.6 $) ile en yüksek dekar gelirine sahipolmuştur.Narince omcalarında ise 100 ppm GA uygulanan omcalar 1438.3 kg/da ile enyüksek dekar verimine, 0.71 YTL (0.47$) ile en yüksek omca gelirine ve 2876.7YTL (1917.8$) ile en yüksek dekar gelirine sahip olmuştur.ANAHTAR KELİMELER: Narince, Sultani Çekirdeksiz, gibberellik asit, hümikasit, asma yaprağı üretimi, asma yaprağı geliri.iiTEŞEKKÜRBeni bağcılık konusunda çalışmaya yönlendiren, her zaman yardım vedesteklerini esirgemeyen, yüksek lisans tezimin her aşamasında bana yardımcı olanDanışman Hocam Sayın Prof. Dr. Zeki KARA' ya teşekkür etmeyi bir borç bilirim.Ayrıca tez çalışmamın her aşamasında bana yardımcı olan Arş. Gör. NamıkKemal YÜCEL' e ve her zaman bana destek olan aileme teşekkür ederim.iiiİÇİNDEKİLERÖZET iABSTRACT iiiTEŞEKKÜR vİÇİNDEKİLER viŞEKİL LİSTESİ viiiÇİZELGE LİSTESİ xKISALTMALAR xiSİMGELER x1. GİRİŞ 12. KAYNAK ARAŞTIRMASI 62.1. Gibberellik Asit Uygulamaları 62.2. Hümik Asit Uygulamaları 142.3. Yaprak Üretimine Yönelik Uygulamalar 202.4. Asma Yaprağı 242.4.1. Yaprağın ampelografik önemi 262.4.2. Yaprağın biyolojik özellikleri 272.4.3. Asma yaprağının besin öğeleri 313. MATERYAL ve METOT 333.1. Materyal 333.1.1. Bitkisel materyalin özellikleri 333.1.2. Köklendirme ortamı 363.1.3. Seranın hazırlanması 373.1.4. İpe alma işlemi 373.1.5. Tepe alma işlemi 383.2. Metot 393.2.1. Asma yaprağı hasadı 403.3. Sürgün Gelişimi 403.4. Yaprak Boyutları 413.5. Hasad Süresi (gün) 414. ARAŞTIRMA SONUÇLARI 424.1 Genel Yaprak Özellikleri 42iv4.2. GA3 ve HA Uygulamalarının Narince ve Sultani Çekirdeksiz Üzüm44Çeşitlerinde Yaprak Boyularına Etkileri4.2.1. GA3 ve HA uygulamalarının yaprak enine (cm )etkileri 444.2.2. GA3 ve HA uygulamalarının yaprak boyuna (cm) etkileri 4524.2.3. GA3 ve HA uygulamalarının yaprak alanına (cm ) etkileri 464.2.4. GA3 ve HA uygulamalarının taze yaprak ağırlığına (g) etkileri 474.2.5. GA3 ve HA uygulamalarının kuru yaprak ağırlığına (g) etkileri 484.3. GA3 ve HA Uygulamalarının Omca Başına Yaprak Sayıları ve Verimine49Etkileri4.3.1. GA3 ve HA uygulamalarının omca başına yaprak sayılarına etkileri 504.3.2. GA3 ve HA uygulamalarının omca başına yaprak verimine etkileri 504.3.3. GA3 ve HA uygulamalarının parsele yaprak verimine etkileri 514.3.4. GA3 ve HA uygulamalarının dekara yaprak verimine etkileri 524.4. GA3 ve HA Uygulamalarının Yaprak Gelirine (YTL/Parsel 20 omca)53Etkileri4.4.1. GA3 ve HA uygulamalarının omca başına yaprak gelirine (YTL/omca)54etkileri4.4.2. GA3 ve HA uygulamalarının dekar başına yaprak gelirine (YTL/da)55etkileri5. TARTIŞMA 57KAYNAKLAR 61ÖZGEÇMİŞ 73vŞEKİL LİSTESİŞekil1.1 Salamuralık asma yaprağı taze, salamuraya işlenmiş ve ticari ürün5olarak ambalajlanmış haldeŞekil 2.1. HA parçasının yapı diyagramı 16Şekil 2.2. Hümik maddelerin kimyasal özellikleri 17Şekil 2.3. Olgun bir asma yaprağının çeşitli kısımları 25Şekil 2.4. Yaprağın enine kesiti 27Şekil 2.5. Yaprak kesiti üzerinde stomanın görünümü 29Şekil 2.6. Asma yaprağının alt yüzeyinde stoma ve stomanın açılıp kapanması 30Şekil 3.1. Sultani Çekirdeksiz çeşidinin serada görünümü 34Şekil 3.2. Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşidinin salkım, çiçek, sürgün ucu ve34olgun yapraklarının görünümüŞekil 3.3. Narince çeşidinin serada görünümü. 35Şekil 3.4. Narince üzüm çeşidinin salkım, çiçek, sürgün ucu ve olgun36yapraklarının görünümü (Kara 1990)Şekil 3.5. Richter sandığında katlama işlemi: Çeliklerin köklendirilmesi37Narince (sağda) ve Sultani Çekirdeksiz (solda) asma çelikleriŞekil 3.6. Seraya köklü Narince ve Sultani Çekirdeksiz çeliklerinin dikimi 37Şekil 3.7. 3-4 sürgünlü olarak gelişime ve sürgünlerin iple desteklenmesi 38Şekil 3.8. Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşidinde tepe almadan önceki görünümü 38Şekil 3.9. Narince ve Sultani Çekirdeksiz üzüm çeşitlerinde sürgün gelişimi 41Şekil 4.1. Narince (solda) ve Sultani Çekirdeksiz (sağda) çeşitlerinin hasadı43henüz yapılmış yapraklarının görünüşüŞekil 4.2. GA3 ve HA Uygulamalarının yaprak enine etkileri 45Şekil 4.3. GA3 ve HA uygulamalarının yaprak boyuna (cm) etkileri 46Şekil 4.4. GA3 ve HA uygulamalarının yaprak alanına (cm2) etkileri 47Şekil 4.5. GA3 ve HA uygulamalarının taze yaprak ağırlığına (g) etkileri 48Şekil 4.6. GA3 ve HA uygulamalarının kuru yaprak ağırlığına (g) etkileri 49Şekil 4.7. GA3 ve HA uygulamalarının parsel başına yaprak sayılarına etkileri 50Şekil 4.8. GA3 ve HA uygulamalarının omca başına yaprak verimine etkileri 51Şekil 4.9. GA3 ve HA uygulamalarının parsele yaprak verimine etkileri 52Şekil 4.10. GA3 ve HA uygulamalarının dekara yaprak verimine etkileri 53Şekil 4.11. GA3 ve HA uygulamalarının omca başına yaprak gelirine55(YTL/omca) etkileriŞekil 4.12. GA3 ve HA uygulamalarının dekar başına yaprak gelirine56(YTL/da) etkileriviÇİZELGE LİSTESİÇizelge 1.1. Başlıca bağcı ülkelerin 2005 yılına ait alan, toplam üretim ve 1verim değerleriÇizelge 1.2. Ülkemizin yıllara göre bağ üretim alanları ve üretim değerleri 2Çizelge 2.1. Bitki Gelişim Düzenleyicilerin bitkilerdeki başlıca etkileri. 6Çizelge 2.2. Giberellik asite karşı bazı asma tür ve çeşitlerinin reaksiyonel 14özellikleriÇizelge 2.3. Asmanın değişik organlarında bulunan makro ve mikro besin 31elementleriÇizelge 2.4. Asma yaprağının bazı yaprak sebzelere göre besin kapsamın 32karşılaştırılmasıÇizelge 4.1 Araştırmada yer alan üzüm çeşitlerin bazı yaprak özellikler 42Çizelge 4.2. GA3 ve HA uygulamalarının Narince ve Sultani Çekirdeksiz 44üzüm çeşitlerinde yaprak boyutlarına etkileriÇizelge 4.3. GA3 ve HA uygulamalarının Narince ve Sultani Çekirdeksiz 49üzüm çeşitlerinde yaprak sayıları ve verimine etkileriÇizelge 4.4. GA3 ve HA uygulamalarının Narince ve Sultani Çekirdeksiz 54üzüm çeşitlerinde yaprak gelirine etkileri

Abstract:
This study was carried out to found out the affects of gibberellic acid andhumic acid affects on wine grape Narince and raisin grape Sultani Çekirdeksizduring 2004 and 2005 vegetation periods in rooting room and greenhouse at SelcukUniversity Faculty of Agriculture Department of Horticulture.The cuttings of Narince were bringing from Gaziosmanpaşa University ofAgricultural Faculty and raisin grape cultivar Sultani Çekirdeksiz cuttings werebringing Viticulture Research Institute of Manisa. Cuttings rooted in rooting roomand planted in greenhouse. Plants were tipped for being develop 4 shoots.0, 25 ppm GA3, 100ppm GA3 and 500ppm GA3 doses sprays and 0, %0.1HA and %0.5 HA applications were significantly as %1 levels. Tipping of shootsand then GA3 sprays and HA applications were increased number of leaves, leafsizes, leaf areas, leaf weights, production of leaf per vine stocks, leaf production perdecar, leaf inputs.The main reasons of decreasing income were due to production of grapeleaves and decreasing of leaf quality. The maximum leaf widths at 500 ppm GA3application was 15.96 cm of grape cultivar Sultani Çekirdeksiz. The maximum leafarea was obtained as 200.23 cm2, the maximum leaf weight was 3.71 g/leaf, themaximum leaf production was 847.62 g/vine stock, the maximum leaf income was3390.5 kg/da and 6781 YTL (4520.6 $) per decar were at same variety andapplication.The maximum leaf income was 1438.3 kg/da obtained from 100 ppm GAapplication of Narince variety. 2876.7 YTL (1917.8$) per decar were at same varietyand application.KEY WORDS: Narince, Sultani Çekirdeksiz, gibberellic acid, humic acid, grapeleaf production, grape leaf income.