Kurumsal yönetişim bileşenlerinin tahakkuk ve işlem esaslı kar yönetimi üzerine etkileri ve bir uygulama
The effects of corporate governance components on accruals and real transactions based earnings management: An application
Yazar: MURAT OCAK
Danışman: PROF. DR. DURSUN ARIKBOĞA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kar yönetimi = Profit management ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Tahakkuk = Accrual ; İşlem esaslı kar yönetimi = Real transactions based earnings management

Özet:
Bilgilendirici ve çeşitli fırsatçı unsurlardan dolayı, genel kabul görmu?ş muhasebe ilkeleri,standartlar veya yasal du?zenlemeler çerçevesinde tahakkuklara başvurarak veya işlemleri du?zenleyerek gerçekleştirilen kâr yönetimi uygulamalarını kısıtlamada teorik olarak kurumsal yönetişim anahtar rol u?stlenmiştir. Kurumsal yönetişim; yönetim kurulu, denetim komitesi, iç denetim, bağımsız denetim, sahiplik yapısı bileşenleri ile temsil edilmekte ve teoride bu bileşenlerin etkinliği arttıkça tahakkuk ve işlem esaslı kâr yönetimi uygulamaları azalmaktadır. Çalışmamızda, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası İMKB Tu?m Endeksindeki 447 işletme'yıl veride (149 işletme ve 3 yıl) kurumsal yönetişimi temsil eden bileşenler olan yönetim kurulu, denetim komitesi, iç denetim, bağımsız denetim ve sahiplik yapısı bir takım niteliksel özelliklerle ölçu?mlenmiş ve bu bileşenlerin niteliksel özelliklerinin etkinliği arttıkça, Modifiye Edilmiş Jones Modeline göre tespit edilen tahakkuk esaslı kâr yönetimi bu?yu?klu?kleri ve Roychowdhury Modeline göre tespit edilen işlem esaslı kâr yönetimi bu?yu?klu?kleri azalıyor mu sorusuna panel veri analizi gerçekleştirilerek cevap aranmıştır.Elde edilen ana sonuç, kurumsal yönetişim bileşenlerinin tahakkuk esaslı kâr yönetimi uygulamalarını kısıtlamada, işlem esaslı kâr yönetimi uygulamalarını kısıtlamaya göre daha efektif olduğudur. Zira, Modifiye Edilmiş Jones Modeline göre tespit edilen tahakkuk esaslı kâr yönetimi bu?yu?klu?kleri ile kurumsal yönetişim bileşenlerinin niteliksel özellikleri olan yönetim kurulunun bu?yu?klu?ğu?, yönetim kurulunda yer alan kadın u?yelerin oranı, denetim komitesinde işletme yönetiminde yer almayan u?yelerin oranı, denetim komitesinde yer alan bağımsız u?yelerin oranı, iç denetim biriminin konumu, bağımsız denetim kuruluşunun bu?yu?klu?ğu?, işletme yöneticilerinin işletmedeki pay sahipliği oranı arasında negatif anlamlı ilişkiye rastlanırken; Roychowdhury Modeline göre tespit edilen işlem esaslı kâr yönetimi bu?yu?klu?kleri ile sadece yönetim kurulunda yer alan kadın u?yelerin oranı arasında negatif anlamlı ilişkiye rastlanmıştır. Bu durumun muhtemel nedenini ise, yaşanan işletme skandalları ve finansal krizlerle birlikte tahakkuk esaslı kâr yönetimi uygulamalarının ifşa olması ve bu yu?zden bileşenlerin işlem esaslı kâr yönetimi uygulamalarından çok tahakkuk esaslı kâr yönetimi uygulamalarına odaklanması olarak görmekteyiz. Yönetim kurulunda yer alan kadın u?yelerin oranı ile hem tahakkuk esaslıhem de işlem esaslı kâr yönetimi bu?yu?klu?kleri arasında negatif anlamlı ilişkiye rastlanması ise kadın u?yelerin yönetim kurulunda yer alması gerektiğine ilişkin bir maddenin SermayePiyasası Kurulu kurumsal yönetişim du?zenlemesinde yer alması gerektiğine ilişkin bir göstergedir.

Abstract:
Theorically, corporate governance has undertaken a key role to constrain earnings management practises performed by managing accruals or real transactions in general accepted accounting principles, standards, regulations due to informative and various opportunistic factors. Corporate governance is represented by board of directors, audit committee, internal audit, external audit, ownership structure components and in theory, the more effectiveness of these components, the less accruals and real transactions based earnings management practises. In our study, using a sample consisting of the 447 firm'year (149 Firm and 3 Years) listed on the Istanbul Stock Exchange, ISE All Index, components of corporate governance which are representing the board of directors, audit committee, internal audit, external audit and ownership structure are scaled by characteristics; and panel data analysis are performed to answer the reseach questions ?the more effectiveness of these components, the less accruals based earnings management values obtained from Modified Jones Model and real transactions based earnings management values obtained from Roychowdhury Model??Main result of our study, corporate governance components are more effective to constrain accruals based earnings management practises than to constrain real transactions based earnings management practises. While accruals based earnings management values obtained from Modified Jones Model are negative and significiant relation with characteristics of corporate governance components which are size of board of directors, female members' percentage in board of directors, non-executive directors' percentage in audit committee, independent directors' percentage in audit committee, location of internal audit unit, size of independent auditor, percentage of shares held by manager; real transactions based earnings management values obtained from Roychowdhury Model is only negative and significiant with characteristics of corporate governance compontent which is female percentage in board of directors. The possible reason of this result, business scandals and financial crises have disclosed the accruals based earnings management practises performed by the managers and so, components are more focused on accruals based earnings management practises than real transactions based earnings management practises. Significiant and negative relation between female members percentage and accruals/real transactions based earnings management values is an indicator that a provision about female members in board of directors should take place in Capital Market Boards' corporate governance regulation of Turkey.