Türkiye'de çokkültürlülük ve müzik: Hatay'ın müzik dinamikleri
Multiculturalism and music in Turkey: Hatay's music dynamics
Yazar: İNANÇ ARAS ORUÇ
Danışman: PROF. DR. SEHER TETİK IŞIK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Musikisi Ana Bilim Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Çokkültürlülük, kimlik siyaseti olarak yeni bir kavramdır. Kymlicka ve Taylor gibi daha birçok kuramcı tarafından kuramsallaştırılan çokkültürlülük, farklı kimliklerin bir arada yaşamasını hedeflemekdir. Çokkültürlülüğün farklı kimliklerin bir arada yaşaması ve kültürler arası etkileşim olarak kavramsallaştırılması, çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturmaktadır. 
Türkiye'deki çokkültürlülük durumu Osmanlı zamanından kalan bir miras olarak görülmekle birlikte milliyetçi perspektife uygun görülmediği için olumsuz yönde eleştirilmektedir. Söz konusu eleştirinin temeli ise, Türkiye'nin modernleşme sürecinde monokültürcü bir yaklaşım sergilemesine ve çokkültürlülük ile çokkültürcülüğün birbiri yerine kullanılmasına dayandırılmaktadır. Yapılan araştırmalar sonucunda, Türkiye'nin çokkültürlü bir toplum yapısına sahip olduğu ancak çokkültürcü bir politika yürütmediği tespit edilmiştir. Bununla birlikte Hatay, Türkiye'nin çokkültürlü toplum yapısının somut bir örneği olma özelliğini taşımasının yanı sıra farklı kimliklerin varlıklarının kamusal alanda kabul edilmesi ile çokkültürcü bir tutumun sergilendiği özel bir bölge olarak da dikkat çekmektedir. Günümüzde "Hatay'da Müzik" denildiğinde akla spesifik bir müzik biçimi gelmemesi ayrıca Medeniyetler Korosu örneğinde olduğu gibi farklı kimliklerin kamusal alanda tanıtılması, Hatay'ın hem çokkültürlü toplum yapısına sahip olduğunu hem de Hatay özelinde çokkültürcü bir politika yürütüldüğünü açıkça göstermektedir. Söz konusu çokkültürlü ve çokkültürcü polikalara konu edinilen kimliklerin tespit edilerek müzikal dinamiklerinin belirlenmesi ise, çalışmanın çıkış noktası olmuştur. 
Alan araştırması olan bu çalışmada netnografi, gözlem, dokuman analizi, tarama ve görüşme yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler sonucunda ise Hatay'da etnik, inanç ve kültürel bağlamda Türk, Kürt, Arap Alevisi (Nusayri), Ermeni, Yahudi, Laz, Çerkes, Hristiyan, Özbek, Dom olmak üzere on farklı kimliğin yaşadığı ve birbirleriyle kültürel etkileşim içerisinde oldukları, Arap müziğinin ise baskılanmış olsa da özel alanda icra edilerek korunduğu ancak Ataba, Mavval veya Mijana gibi uzun hava geleneğinin genç nüfusun popüler müziğe olan ilgisinden dolayı giderek daha az icra edilmeye başlandığı, Antakya türkülerinin kültürler arası etkileşim sonucunda ortaya çıktığı, Cille geceleri gibi özel alanlarda yapılan ve yok olan eğlencelerin günümüzde yeniden canlandırılmaya çalışıldığı, Ermeni halk ezgilerinin Türk halk ezgileriyle benzer yapıya sahip olduğu, Antakya Müziği gibi melez bir müzik kültürünün inşa edildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Multiculturalism is a new concept as identity politics. Multiculturalism, theorized by many other theorists such as Kymlicka and Taylor, aims at the coexistence of different identities. The conceptualization of multiculturalism as the coexistence of different identities and intercultural interaction constitutes the theoretical framework of the study. 
Although the multiculturalism situation in Turkey is seen as a legacy from the Ottoman period, it is criticized negatively because it is not seen as suitable for the nationalist perspective. The basis of the criticism in question is based on Turkey's monoculturalist approach in the modernization process and the use of multiculturalism and multiculturalism interchangeably. As a result of the research, it has been determined that Turkey has a multicultural society structure but does not implement a multiculturalist policy. In addition to being a concrete example of Turkey's multicultural social structure, Hatay also draws attention as a special region where a multiculturalist attitude is exhibited by accepting the existence of different identities in the public sphere. The fact that today, when "Music in Hatay" is mentioned, no specific form of music comes to mind, and the introduction of different identities in the public space, as in the example of the Civilizations Choir, clearly shows that Hatay has a multicultural society structure and that a multiculturalist policy is being carried out specifically for Hatay. The starting point of the study was to identify the identities subject to the multicultural and multicultural policies in question and to determine their musical dynamics.
In this study, which is a field research, netnography, observation, document analysis, scanning and interview methods were used. As a result of the data obtained, ten different identities, including Turkish, Kurdish, Arab Alevi (Nusayri), Armenian, Jewish, Laz, Circassian, Christian, Uzbek, Dom, live in Hatay in terms of ethnicity, faith and culture, and they interact culturally with each other. On the other hand, Arabic music, although suppressed, is preserved by being performed in private areas, but long hava traditions such as Ataba, Mavval or Mijana are starting to be performed less and less due to the interest of the young population in popular music, Antakya folk songs emerged as a result of intercultural interaction, and are held in private areas such as Cille nights. It has been determined that the disappeared entertainments are being tried to be revived today, Armenian folk melodies have a similar structure with Turkish folk melodies, and a hybrid musical culture such as Antakya Music has been built.