Covid-19 pandemi döneminde gıda tedarik zincirinde dayanıklılığı etkileyen engeller
Barriers affecting resiliencce in the food supply chain during the Covid-19 pandemic
Yazar: NİMET NUR GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÇALIK
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dayanıklılık = Endurance ; Engelleme = Obstruction ; Gıda sektörü = Food sector ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Risk = Risk ; Tarım = Agriculture ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Günümüzün en büyük problemi olarak ortaya çıkan Covid-19 pandemisinin insan sağlığı 
ve işletmeler üzerindeki etkisi oldukça dikkat çekmektedir. Diğer tüm sektörlerde olduğu 
gibi tarım sektöründe de Covid-19 krizinin etkileri olduğu düşünülmektedir. Dolayısı ile 
Covid-19 pandemisi üretim sistemlerini tehdit etmiş ve hükümetler, gıda sistemlerini 
daha sürdürülebilir ve dayanıklı hale getirmek için farklı tarımsal gıda politikalarını 
değerlendirmek ve düzenlemek zorunda kalmışlardır. Bu çalışmadaki amacımız, Covid19 pandemi döneminde gıda tedarik zincirinde dayanıklılığın önündeki dayanıklılığın 
önündeki engeller üzerine araştırma yapılmış ve belirlenen engellerin önceliklendirilmesi 
hedeflenmiştir. Çalışmamızda öncelikli olarak kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve 
gıda tedarik zincirinde dayanıklılık ile ilgili karşılaşılan engeller konusunda uzman 
görüşlerine başvurularak görüşmeler sağlanmıştır. Daha sonra uzmanlardan gelen 
cevaplar doğrultusunda literatür taraması sonucunda tespit edilen engeller daraltılmıştır. 
Ardından beş uzman ile görüş sağlanarak Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden 
Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (BAHP) 
kullanılarak engellerin önem düzeyi elde edilmiştir. Çalışmamızda gıda tedarik zincirinde 
dayanıklılığa ilişkin karşılaşılan engellerden 28 alt engel tanımlanmış ve dört ana başlıkta 
sınıflandırılmıştır. Bunlar ise; politik engeller, ekonomik engeller, sosyal engeller ve 
yönetimsel engeller olarak ayrılmıştır. AHP yöntemi ile engellerin önem düzeyleri elde 
edilerek, Covid-19 pandemi sürecinin gıda tedariği alanında tarımda üretim yapan 
çiftçilerin ürünlerini bu dönem içerisinde nasıl korudukları ve dayanıklılıklarını nasıl 
sağladıkları ile ilgili araştırma sonuçları verilmiştir.

Abstract:
The impact of the Covid-19 pandemic, which has emerged as the biggest problem of 
today, on human health and businesses draws attention. As in all other sectors, it is 
thought that the effects of the Covid-19 crisis in the agricultural sector. Therefore, the 
Covid-19 pandemic has threatened production systems and governments have had to 
evaluate and adjust different agri-food policies to make food systems more sustainable 
and resilient. Our aim in this study was to conduct research on the barriers to resilience 
in the food supply chain during the Covid-19 pandemic, and to prioritize the identified 
barriers. In our study, primarily, a comprehensive literature review was conducted and 
interviews were conducted by consulting expert opinions on the obstacles related to 
durability in the food supply chain. Then, in line with the answers from the experts, the 
obstacles identified as a result of the literature review were narrowed. Then, the 
importance level of the obstacles was obtained by using the Analytical Hierarchy Process 
(AHP) and the Fuzzy Analytical Hierarchy Process (BAHP), one of the Multi-Criteria 
Decision Making Methods, by providing opinions with five experts. In our study, 28 subobstacles related to resilience in the food supply chain were identified and classified under 
four main headings. These are; divided into political barriers, economic barriers, social 
barriers and administrative barriers. By obtaining the importance levels of the obstacles 
with the AHP method, the results of the research on how the farmers who produce in 
agriculture in the field of food supply of the Covid-19 pandemic process protect their 
products during this period and how they provide their durability are given.