Türkiye'de vadeli işlem ve opsiyon piyasasında yer alan buğday sözleşmelerine yönelik bir araştırma
A research on wheat contracts in the derivatives market of Turkey
Yazar: FURKAN KAYHAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDURRAHMAN OKUR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bankacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Buğday = Wheat ; Buğday piyasası = Wheat market ; Emtia piyasası = Commodity market ; Gıda ürünleri = Food products ; Opsiyon = Option ; Opsiyon piyasaları = Options markets ; Sözleşmeler = Contracts ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets

Özet:
Vadeli işlem piyasaları finansal piyasalarda var olan risklerin etkin bir biçimde yönetilebilmesi, belirsizliklerin ortadan kaldırılması ve piyasalara yeni yatırım fırsatlarının sunulması konularında göstermiş olduğu başarı ile ülkelerin finansal altyapısının gelişimini tamamlamasına önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Türkiye'de türev ürünlere dayalı sermaye piyasası araçlarının işlem görebileceği piyasaları oluşturmak, geliştirmek, piyasanın güven ve istikrar içinde faaliyette bulunabileceği bir ortam sağlamak gibi amaçlar doğrultusunda Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası kurulmuş ve 4 Şubat 2005 tarihi itibariyle faaliyet göstermeye başlamıştır. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nın kuruluşu ve faaliyetlerine başlaması Türkiye açısından finansal sisteme önemli bir sacayağı daha kazandırmıştır. Bu sayede hem reel sektör hem de finans sektörü gerek yurt içi gerekse yurt dışı piyasalarda ortaya çıkan dalgalanmalara karşı korunma imkânı elde etmiştir. Böylece ulusal ve uluslararası düzeyde ortaya çıkan risklerin etkin bir biçimde yönetilebilmesi ve yeni yatırım fırsatlarının sağlanmasına imkân tanınmıştır. Türkiye'de Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası faaliyete geçtiği dönemden itibaren uzun bir geçmişe sahip olamamasına rağmen hızlı bir büyüme kat etmiş, işlerlik ve derinlik kazanmıştır. Bu gelişme düzeyi sayesinde kısa sürede dünyanın önde gelen vadeli işlem piyasaları arasına girmeye hak kazanmıştır. Ancak ne var ki bu gelişme ve büyümeden piyasada yer alan buğday üzerine düzenlenen vadeli işlem sözleşmeleri için bahsedebilmek pek mümkün olmamıştır. Piyasanın kurulduğu dönemden itibaren buğday üzerine düzenlenen sözleşmelerin oldukça düşük düzeyde işlem görmesi, hatta bu süreç içerisinde birçok yılda bu sözleşmelere yönelik tek bir işlemin dâhi gerçekleşmemesi bu sorunun incelenmesini gerekli kılmıştır. Tüm bu anlatımlar ışığında çalışmanın esas amacı Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Emtia Ürünleri arasında yer alan Anadolu Kırmızı ve Makarnalık Buğdayın piyasada miktarca az işlem görmesinin nedenlerini araştırmak, ülkemizde yer alan buğday üreticileri ve işletmelerinin bu piyasa hakkında bilgilerini ölçmek ve söz konusu piyasa ile ilgili eğitim çalışması yapılmasının gerekli olup olmadığını ortaya koymaktır. Bunların yanı sıra çalışmada Türkiye tarımı ve ekonomisi açısından önemli bir yere sahip olan buğdayın yıl içerisinde göstermiş olduğu fiyat dalgalanmalarına karşı buğday üreticileri ve işletmelerinin riskten korunma ve yatırım amaçlarını sağlamak ve borsada buğday sözleşmelerine derinlik ve işlerlik kazandırmak için sağlıklı bir zemin oluşturmak amaçlanmıştır.

Abstract:
Derivatives markets is making considerable contributions to the completion of the development of countries' financial infrastructure with the success within the scope of effectively management of risks existing in the financial markets, abolishment of the uncertainties and offering new investment opportunities. Derivatives Market was established in accordance with such destinations as creating and developing the markets in which the capital market instruments relying on derivative products can process in Turkey, and to provide a surrounding in which market will function in confidence and stability. The Market started to function as of 4 February 2005. The establishment and functioning of Derivatives Market in Turkey have contributed a significant trivet to the financial system. Thus, both the real economy and the financial sector have gained an opportunity to be preserved against fluctuations emerging not only in domestic markets but also in foreign markets. Thus, the effective management of risks emerging in national and international levels have paved the way for providing new invest opportunities. Though the Market doesn't have a long past in terms of its establishment, it has achieved a fast growth and has gained operability and depth. Due to this development level, it has entitled to participate among the world's foremost derivatives markets in a short span of time. However, it is not possible to talk about the same development and growth of futures contracts with regard to wheat taking part in market. From the beginning of the period of the establishment of the market, moreover, the fact that the contracts issued on wheat have been processed at a considerably low level, and the fact that not even a single process for these contracts has not been executed necessitated the investigation of this problem in the course of many years. In the light of all these narrations, the main aim of this study is to research the reasons why "Anatolian Red" and "Durum Wheat", which are among the commodities of the Derivatives Market in Turkey, processed in a small amount in the Market, to measure the knowledge of the wheat producers and the business firms in Turkey about the this Market and to determine whether it is necessary to conduct a study with regard to the market in question. In addition to these, it is aimed to provide a healthy basis for bringing the contracts in the Market on wheat to force and depth and to provide investment purposes and to protect the wheat producers and business firms against the price fluctuations that is experienced during the year with regard to the wheat which has an important position in Turkey's agriculture and economy.