Yabancı insan ticareti mağdurlarının tespiti ve korunmasına ilişkin ulusal mekanizmaların uluslararası koruma rejimi ile uyumu ve etkinliğinin incelenmesi
A study on effectiveness of national mechanisms on identification and protection of foreign victims of human trafficking and their consistency with the international protection regime
Yazar: AYNUR YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVA ÖVÜNÇ ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Göç Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'deki uluslararası koruma ve insan ticareti mağdur tespit ve tanımlanmasına dair mevzuat ve prosedür, uluslararası standartlar ışığında incelenmiştir. Türk mevzuat ve prosedürleri, özellikle yabancı insan ticareti mağdurlarına erişimin sağlanması konusunda zaman içerisinde gelişerek uluslararası standartlara yaklaşmıştır. Tez hipotezi "Uluslararası koruma statü belirleme süreçlerinin insan ticareti mağdur tanımlama süreci ile birlikte ilerlediği ve her iki prosedürün birbirine duyarlı olduğu ülkelerde insan ticareti mağdurlarının tanımlanması ve korunması süreçleri etkili ve adil yürür." olarak belirlenmiştir. Söz konusu hipotez, uluslararası koruma ile insan ticareti mağdur tespit ve koruma mekanizmalarının kesişmesi halinde işletilen prosedür ve bu husustaki mevzuat incelenerek sınanmıştır. İki korumanın kesişmesi halinde, yabancı insan ticareti mağdurlarının her iki korumaya da erişebildiği ve mağdur haklarının maksimize edildiği bir düzlemde, uluslararası standartların üzerine çıkartılacağı düşünülmüştür. Bu bağlamda çalışmada, uluslararası koruma ve insan ticareti mağdur tespit mekanizmalarının yabancı insan ticareti mağdurlarına ve "sığınma arama hakkı"na duyarlı olması gerekliliğine vurgu yapılarak, AİHM kararlarının yanı sıra İngiltere, Kanada gibi ülkelerdeki ilk itiraz mahkemelerinin kararları üzerinden örneklendirilmiştir. Çalışmanın araştırma örneklemi, "insan ticareti mağdurları ile doğrudan ya da dolaylı bağlantısı olan mahkeme kararları" araştırma örneklemi olarak belirlenmiştir. Çalışma kapsamında hukuki bir analiz yapılması amaçlanmamıştır. Çalışmamız Türk mevzuat ve prosedürlerinde, hem insan ticareti mağdur tespit ve tanımlaması, hem de uluslararası koruma statü belirleme hususlarında, yabancı insan ticareti mağdurlarına duyarlı bir mekanizma yaratmak için giderilmesi gereken eksikliklerin uluslararası standartlar kapsamında bir değerlendirmesini sunması bakımından önemlidir. Çalışmamızın temel bulguları şunlardır: (i) Uluslararası hukuktaki insan ticareti tanımına entegre olmak adına, Türk Ceza Kanunu m.80'e "kırılganlık durumunun istismar edilmesi" ifadesinin eklenmesi düzensiz göçmenlere duyarlı bir insan ticareti mağdur tespit mekanizması yaratılmasını sağlayacaktır. (ii) Türk mevzuatında "insan ticareti mağdurlarının cezalandırılmaması ilkesi"ni doğrudan garanti altına alan bir hüküm bulunmadığından, yetkililerin farkındalık eksikliği, insan ticareti mağdurlarının sınır dışı edilmesine varacak ihmaller yaratacaktır. (iii) İnsan ticaretine dair, kamu personeline ve sivil toplum kuruluşlarına yönelik eğitim faaliyetlerinin devamlı ve kapsamlı hale getirilmesi, yabancı insan ticareti mağdurlarına erişimi kolaylaştıracaktır. (iv) "Hızlandırılmış prosedür", yabancı insan ticareti mağdurlarının sistem içinde görünmez olma riskini artırmaktadır. (v) Yabancı (muhtemel) insan ticareti mağdurlarının "sığınma arama hakkı"na ve insan ticaretinden kaynaklanan ihtiyaçlarının giderilmesine ilişkin prosedürler, iki koruma mekanizmasının eş zamanlı işletilmesi ile uluslararası standartlara ulaşacaktır. (vi) İnsan ticareti mağdurları, YUKK'taki "özel ihtiyaç sahipleri" içinden "işkence, cinsel saldırı ya da diğer ciddi psikolojik, bedensel ya da cinsel şiddete maruz kalmış kişi" kategorisi altında değerlendirilerek, uluslararası korumaya dair iş ve işlemlerde önceliklendirilmelidir. (vii) İnsan ticareti mağdurlarının uluslararası koruma başvuruları değerlendirilirken, "şüphenin başvuru sahibi lehine yorumlanması" ve "ispat yükü"nün azaltılması, insan ticareti mağdurlarına duyarlı bir uluslararası koruma mekanizması yaratılmasını destekleyecektir. (viii) İnsan ticaretinin doğasına içkin kırılganlık sebebiyle, bu kişiler için "gönüllü ve güvenli geri dönüş", "sığınma arama hakkı"nın ihlaline varabilecek bir uygulama olduğundan, "yerel entegrasyon" ve "üçüncü ülkeye yerleştirme" seçenekleri bu kişilerin kendine has özellikleri göz önünde bulundurularak (yeniden) değerlendirilmelidir.

Abstract:
In this study, Turkish legislation and procedures on international protection and identification of (presumed)/victims of human trafficking are examined in light of the international standards. Turkish legislation and procedures have evolved over time, especially in terms of ensuring access to foreign victims of human trafficking, and they almost became up to international standards. The hypothesis of the study was determined as: "In countries where international protection status determination procedures are carried out in harmony with the identification procedures of victims of human trafficking and where these procedures are sensitive to each other, the identification and protection procedures proves to be effective and fair.". This hypothesis was tested by examining the legislation, procedure and the protection mechanisms, in cases where the mechanism of international protection overlapping with the mechanism of identification and protection of victims of human trafficking. It was considered that when foreign victims of human trafficking can access to both of those protection mechanisms and when their rights are maximized; the international standards will be exceeded. Stressing the need for international protection and identification mechanisms of human trafficking to be sensitive to foreign victims of human trafficking and the "right to seek asylum"; this study provides examples from ECtHR judgments as well as decisions of first appeal courts in countries such as the UK and Canada. The research population of the study was determined as: "the court decisions (in)/directly linked to victims of human trafficking" research sample. It is important to note that there was no concern to make a legal analysis within the scope of this study. The relevance of our study arises from its ability to reflect an assessment of the gaps in the Turkish legislation, besides Turkish procedures regarding international protection status determination and identification of (presumed)/victims of human trafficking, in light of the international standards; which is needed to be addressed in order to create a foreigner-sensitive mechanism of identification for (presumed)/victims of human trafficking. The key findings of our study can be listed as: (i) In order to be integrated into the international definition of human trafficking, an amendment to the Article 80 of the Turkish Penal Code by adding the expression of "abuse of a position of vulnerability" will ensure a mechanism of identification of victims of human trafficking, which is sensitive to irregular migrants. (ii) Since there is no direct provision in Turkish legislation that guarantees the "principle of non-punishment; the lack of awareness of officials may lead to a negligence leading the deportation of victims of human trafficking. (iii) Persistent and comprehensive training activities on human trafficking for public personnel and civil society organizations will facilitate access to foreign victims of human trafficking. (iv) "Accelerated procedure" increases the risk of being invisible in the system for the foreign victims of human trafficking. (v)  Procedures related to "right to seek asylum" of foreign (presumed)/victims of human trafficking and the procedures to  address needs arising from human trafficking, will be up to the international standards if both of the procedures are carried out simultaneously. (vi) Victims of human trafficking should be considered under the category of "person who has been subjected to torture, rape or other serious psychological, physical or sexual violence" among the "person with special need" in the Law on Foreigners and International Protection and priority shall be given to them during international protection procedures. (vii) While assessing international protection applications who are at the same time victims of human trafficking, giving "benefit of the doubt" and reducing the "burden of proof" will support the creation of an international protection status determination mechanism responsive to the victims of human trafficking. (viii) Due to the vulnerability inherent in the human trafficking, "voluntary repatriation" of these victims may amount to violation of their "right to seek asylum", and therefore, "local integration" and "resettlement" should be (re)/considered as per the specific circumstances.