İşlevini yitirmiş bir sanayi devrimi dönemi fabrikası "Feshane" Yapısının endüstri mirası olarak değerlendirilmesi için öneriler.
Suggestions for the evaluation of the "FESHANE" building,an industrial revolution period factory that lost its function,as an industrial heritage
Yazar: CUMHUR GÜRSOY
Danışman: DOÇ. OSMAN ARAYICI
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Endüstri = Industry ; Endüstri arkeolojisi = Industry archaeology ; Endüstri bölgesi = Industrial area ; Endüstriel miras = Industrial herigate ; Feshane Fabrikası = Feshane Factory ; Yeniden işlevlendirme = Refunctioning ; İstanbul-Eyüp = İstanbul-Eyüp ; İstanbul-Haliç = İstanbul-Haliç

Özet:
Dünya'da 19. Yüzyılda başlayan endüstri devriminin Osmanlı İmparatorluğu'na yansıması ve Osmanlı yenileşme hareketinin gereği olarak, İstanbul'da birçok endüstri yapısı inşa edilmiştir. Haliç kıyılarında yoğunlaşan bu endüstri yapılarının ilklerinden olan Feshane Yapısı, Haliç kıyılarının endüstri ve tasarım bölgesine dönüşmesini
sağlayan ilk yapılardan biridir. Feshane Yapısı, zamanla Osmanlı İmparatorluğu'nun tekstil üretiminin en önemli
yapısı haline dönüşmüş ve Dünya çapında başarılı ürünler üreten bir tekstil fabrikası olarak, Cumhuriyet'in ilk yıllarına kadar üretimine devam etmiştir. Osmanlı tekstil endüstrisinin başlangıç yapısı olarak çok önemli bir endüstri mirası ve mimari miras olan yapının hazır giyim bölümü, 1986 yılında Haliç rehabilitasyon çalışmaları projesi kapsamında, Bakırköy Pamuklu Sanayi İşletmesine taşınmıştır ve büyük dokuma salonu dışında kalan kısımları tamamen yıkılmıştır. Bu yıkımdan sonra yapı birçok kez onarılmıştır ve yeni işlev verilmeye çalışılmıştır.
Yapılan bu onarımlar ve işlevlendirmeler, yapının korunmasını ve gelecek nesillere değerinin taşımasını sağlayamamıştır. Bu çalışmada, çok katmanlı bu kültürel değerin, korunarak gelecek nesillere iletilmesi için yapılması gerekenler ve bir yeniden işlevlendirme önerisi araştırılmıştır. Feshane Yapısı, tarihi ve kültürel miras olarak önemi bakımından incelenmiştir. Yapının sürdürülebilir korunması ile ilgili sorunlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Dünya'da endüstri mirası ve endüstri arkeolojisi değerleriyle ilgili yaklaşımlar
araştırılarak, çağdaş Dünya'dan örnekler incelenmiştir. Endüstri mirası yapıların, tekil anıtsal değerler olmasının yanı sıra, İstanbul'un ve endüstri bölgesi olan ve hala birçok endüstriyel mirası barındıran Haliç Vadisi'nin bir parçası olarak ele alınması gerektiği, İstanbul'un tamamını kapsayan, koruma, genişleme, yenileşme ve ekonomik kalkınma çözümleri ve stratejileri geliştiren bir nazım imar planı yapılması gerekliliğini ortaya çıkartmıştır. Çok katmanlı bu kültürel değerin, korunarak gelecek nesillere iletilmesi için yapıya yeni işlev verilmesi gereğinden yola çıkılarak, Feshane Yapısının ilk yapılış fonksiyonuyla bağlantılı olarak "Türk Tekstili Endüstrisi Müzesi" olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Yapı müze işlevi ile endüstri mirasımızın geçmiş
değerlerini korumalı ve göstermelidir. Dünya'da birçok örneği bulunan, çok fonksiyonlu interaktif bir çalışma müzesi kavramı, çağdaş bir yaklaşım olarak benimsenmelidir. Bu yeni müze konsepti, müze, atölye, tasarım merkezi, okul, dökümantasyon merkezi işlevlerini içeren, aslında kullanıldığı son dönemlerde de sadece bir fabrika olmayan "müessese" özelliği taşıyan bu yerleşkenin ruhuna da uygun olacaktır.

Abstract:
Many industrial structures were built in Istanbul as a reflection of the industrial revolution that started in 19th century in the world to the Ottoman Empire and a necessity of the Ottoman innovation movement. One of the first structures of these industrial buildings concentrated on the shores of the Golden Horn, the Feshane Building is one of the first buildings to transform the shores of the Golden Horn into an industrial and design area.
The Feshane Building has gradually transformed into the most important structure of the textile production of the Ottoman Empire and continued its production until the first years of the Republic as a textile factory producing successful products worldwide. The ready-made clothing section of the structure, which was an important industrial
heritage and architectural heritage as the starting structure of the Ottoman textile industry, was moved to the Bakırköy Cotton Industrial Enterprise in 1986 within the scope of the Golden Horn rehabilitation works project and the parts outside of the large weaving hall were completely destroyed. After this destruction, the structure has been repaired many times and a new function to the structure has been tried to be given. These repairs and re-functionings weren't able to ensure that the structure would be protected and its value would be carried to the future generations. In this study, we have investigated what should be done in order to convey this multilayered
cultural value to future generations, and a re-functioning proposal. Feshane Building was examined in terms of its historical and cultural heritage. Problems related to sustainable protection of the structure have been tried to be determined. In addition, approaches related to the values of industrial heritage and industrial archeology have been investigated and examples in the contemporary World have been analyzed. In addition to industrial heritage structures being particular monumental values, they need to be treated as a part of Istanbul and Golden Horn Valley which is an industrial zone and still has many industrial legacies, and a land use plan that covers Istanbul as a whole and develops security, enlargement, innovation and economic development solutions and
strategies is necessary. It has been suggested that this multi-layered cultural value should be considered as "Turkish Textile Industry Museum" in connection with the first construction function of the Feshane Building, based on the need to re-function the structure by protecting it and for transferring it to the future generations. The building must preserve and demonstrate the historical value of our industrial heritage through its museum function. The concept of a multifunctional interactive study museum with many examples in the world should be adopted as a contemporary approach. This new museum concept will be more appropriate to the spirit of this settlement, by including functions of museum, workshop, design center, school, documentation center and having the feature of "institution" not only a factory in the recent years of its use.