Yeşilçam dönemindeki Türk sinemasının yapımcı dağıtımcı ve işletim sistemi üzerinden incelenmesi ve "Yeşilcam'ın Yapıtaşları" belgesel film (1960-1970)
An investigation of Turkish cinema during the Yeşilçam era through the producer, distributor and operating system and "Building Blocks of Green Glass" documentary film (1960-1970)
Yazar: ALARA HOZAN
Danışman: DOÇ. DR. MÜJGAN YILDIRIM
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Güzel Sanatlar Ana Sanat Dalı / Film Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Türk sinemasının tarihine bakıldığında geçmişten günümüze pek çok dönemi kapsadığı
söylenebilir. Bu dönemlerden en fazla etki bırakanlardan birisi de Yeşilçam dönemi
olmaktadır. 1950'lerde ilk kez ortaya çıkan Yeşilçam furyası 1980 yılının sonuna kadar
geçen uzun bir süreçte Türk sinemasının altın çağını yaşamasına yol açmıştır. Yeşilçam
döneminde Türk sineması altın çağını yaşamış ve bu dönemde unutulmaz filmler
çekilmiş, unutulmaz oyuncular doğmuştur. Ancak bu noktada Yeşilçam'ın başarısının
arkasında yalnızca yetenekli oyuncular ve yönetmenlerin değil, aynı zamanda yapımcılar,
dağıtımcılar ve işletim sisteminin de önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Yapımcılar,
film endüstrisinin belkemiğini oluşturmak suretiyle, film projesini finanse etmek, oyuncu
kadrosunu belirlemek, çekimlerin düzenlenmesi gibi bir dizi kararı almak zorunda
kalmıştır. Dağıtımcılar ise yapılan filmlerin seyirciyle buluşmasını sağlayan önemli bir
köprü görevi görmüştür. Yeşilçam'ın işletim sistemine bakıldığında ise film
prodüksiyonu, çekim süreçleri, post-prodüksiyon ve dağıtım gibi aşamaların birbirine
entegre olduğu bir sürecin yaşandığı görülmektedir.
Yeşilçam döneminin Türk sinemasının yapımcı, dağıtımcı ve işletim sistemi üzerinden
incelenmesinin, bu dönemin sinema endüstrisinin karmaşıklığını ve başarılarının daha iyi
anlaşılmasına yardımcı olacağı düşünüldüğünde bu çalışmanın literatüre katkı
sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın ilk kısmında 1960-1970'li yıllar
Yeşilçam'ın altınçağ dönemi ve sinemanın konumu ele alınmış, ikinci kısmında ise
Yeşilçam dönemi dağıtım modeli ve yapımcıların konumu değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Yeşilçam, Türk Sineması, Yapım, Dağıtım, İşleti

Abstract:
It can be said that Turkish cinema covers many periods, when we look at Turkish history.
One of the most influential of these periods is the Yeşilçam period. The Yeşilçam period,
which first emerged in the 1950s, caused Turkish cinema to experience its golden age
until 1980. Turkish cinema experienced its golden age during the Yeşilçam period.
During this period, unforgettable films were shot and unforgettable actors were born. At
this point, not only talented actors and directors played a role behind Yeşilçam's success.
It can also be said that producers, distributors and the operating system also play an
important role in Yeşilçam. Producers are the backbone of the film industry. A series of
decisions are made by the producers, such as financing the film project, selecting the cast,
arranging the shooting etcetera. Distributors are served as an important bridge that
enabled the films to meet the audience. There are stages such as film production, shooting
processes, post-production and distribution in Yeşilçam's operating system.
Examining the Yeşilçam period through producer, distributor and operating system will
make many contributions. Thanks to these contributions, the complexity and
achievements of the cinema industry of the period will be better understood. Therefore,
it is thought that this study will contribute to the literature. In this context, in the first part
of the study, the golden age of Yeşilçam in the 1960s and 1970s and the position of
cinema were discussed, and in the second part, the distribution model of the Yeşilçam
period and the position of the producers were evaluated.
Key Words: Yeşilçam, Turkish Cinema, Production, Distribution, Operation.