Bina tadilatları sonucu oluşan yapısal atıkların yönetimine yönelik bir çalışma
A study on the management of construction and demolition waste resulting from building renovation
Yazar: MERVE SARIGÖK
Danışman: PROF. DR. NİLAY COŞGUN
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Yapılarda yıllar içerisinde eskime olması, gerekli bakım onarım faaliyetlerinin yapılamaması, estetik beklentilerin karşılanmaması ya da güncel malzeme kullanma isteği gibi sebeplerle yapı malzemeleri ve bileşenleri kullanım ömürlerini tamamlamadan değiştirilmekte ve pek çok tadilat yapılmaktadır. Yapılan tadilatlar sonucunda yeniden kullanımları veya geri dönüşümleri göz önünde bulundurulmayan yapı malzemeleri ve bileşenleri atığa dönüşmektedir.
Yapısal atıklar dünyada pek çok ülkede ve Türkiye'de büyük bir sorun oluşturmaktadır. Türkiye'de bazı binalar kentsel dönüşüm projeleri kapsamında yıkılarak yenilenmektedir. Ancak sürecin uzun ve zahmetli olması nedeniyle binalardaki konut sahiplerinin büyük bir çoğunluğu tadilat ve yenileme uygulamalarını tercih etmektedir. Tadilatlar yapısal atık oluşumuna büyük ölçüde etki etmektedir. Bu süreçte oluşan atıklar, yapısal atık olarak tanımlansa da işlem önceliği ve uygun söküm tekniği uygulamalarıyla kolaylıkla sınıflandırılabilir, ayrıştırılabilir ve değerlendirilebilir. Tadilat atıklarının toplam yapısal atık miktarının %35-50'si kadar olduğu tahmin edilmektedir. Oluşan yapısal atık miktarının azaltılmasında tadilatlardan kaynaklanan atıkların azaltılması önemlidir ve yönetilmeleri gereklilik halini almıştır. 
Bu çalışmada tadilatlar sonucu çıkan yapısal atıkların yönetimine yönelik bir alan çalışması yapılmıştır. Bu kapsamda tadilat yaptıran konut sahiplerine yönelik anket çalışması uygulanmış ve anket sonuçları tablo ve şekillerle sunulmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda oluşan atık türleri, miktarları ve oluşma nedenleri hakkında analiz ve değerlendirme yapılmıştır. Oluşan atıklara ait yeniden kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım potansiyelleri araştırılmış ve tadilat atıklarına yönelik uygun bir yönetim sisteminin uygulanabilirliği ile ilgili önerilerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. Çalışma, konutlarda yapılan tadilatlar ile sınırlandırılmasının nedeni konutlarda çok sayıda tadilat yapılması ve çıkan yapı malzemelerinin/bileşenlerinin işlem önceliği ve uygun söküm teknikleri ile yıkım atıklarına göre daha kolay ayrıştırılabilir, sınıflandırılabilir ve değerlendirilebilir nedeniyle, konutlar ile sınırlandırılmıştır.

Abstract:
Building materials are replaced before the end of their useful life and many renovations are carried out due to reasons such as aging of buildings over time, inability to carry out necessary maintenance and repair activities, failure to meet aesthetic expectations or the desire to use up-to-date materials. As a result of renovations, building materials and components that are not reused or recycled turn into waste.
Construction and demolition (C&D) wastes pose a significant problem in many countries around the world and in Türkiye. In Türkiye, some buildings are demolished within the urban transformation projects to renew the buildings. However, due to the lengty and laborious process, the majority of homeowners prefer renovation and renewal applications. Renovations greatly affects C&D waste generation. Even though the wastes generated in this process are defined as C&D waste, they can be easily classified, separated and evaluated with process priority and appropriate disassembly technique applications. It is estimated that renovation waste constitutes 35-50% of the total C&D waste amount. In reducing the amount of C&D waste generation, reducing waste resulting from renovations is important, and managing them has become a necessity.
In this study, a field study was conducted for the management of C&D waste resulting from renovations. In this context, a survey was conducted for homeowners who had renovations done and the survey results were presented with tables and graphs. Based on the data obtained, analysis and evaluation were made about the types, amounts, and causes of waste generated. The reuse, recycling, and recovery potentials of the wastes were investigated, and it was aimed to develop suggestions regarding the applicability of an appropriate management system for was resulting from renovations. The reason why the study was limited to renovations made in houses is that many renovations are made in houses, and the resulting building materials/components can be separated, classified, and evaluated more easily than demolition waste, because of prioritization and appropriate dismantling techniques.