Karotis cerrahisi sonrası kanama ve hematom komplikasyonunu azaltıcı cerrahi teknik ve yöntemlerin araştırılması
Investigation of surgical techniques and methods to reduce bleeding and hematoma complication after carotis surgery
Yazar: MEHMET KEMAL GÜÇYETEN
Danışman: DOÇ. DR. BERK ÖZKAYNAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Cerrahi-kardiyovasküler = Surgery-cardiovascular ; Endarterektomi-karotid = Endarterectomy-carotid ; Hematoma = Hematoma ; Hemorajiler = Hemorrhage ; Karotis arteri hastalıkları = Carotid artery diseases ; Karotis arterleri = Carotid arteries ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications

Özet:
Amaç: Karotis cerrahisi sonrası gelişen kanama ve hematom insidansı, şiddeti, risk faktörlerini, daha yüksek risk altındaki hasta gruplarını ve bu komplikasyonların revaskülarizasyon prosedürünün seçiminde dikkate alınmayı hak edip etmediğini belirlemek hedeflendi. Ayrıca hematom oluşumunu önlemek için yapılabilecek yöntemlerin (cerrahi ve medikal) etkinliği araştırıldı.
Hastalar ve yöntemler: 1 Ocak 2017 ve 31 Aralık 2021 tarihleri arasında kliniğimizde karotis arter cerrahisi uygulanan 492 vaka çalışmaya dâhil edildi. Hastaların demografik ve klinik verileri prospektif olarak elektronik ortamdaki veri tabanına kaydedildi. Değerlendirmeler retrospektif olarak gerçekleştirildi. Çalışmanın birincil sonlanım noktası yeniden girişimi gerektirecek hematomun meydana geldiği vakalardı. Hastalar demografik, antiplatelet ve antikoagülan tedavisi, anestezi tekniği, cerrahi metot ve yöntem, postoperatif yönetim ve stenoz derecesine göre kayıt altına alındı. Tüm prediktör faktörler tekli ve çoklu lojistik regresyon analizlerine dahil edildi.
Bulgular: Revizyon gerektiren komplike boyun hematomu 48 vakada (%9,7) izlendi. Tek değişkenli analizlerde hastaların pre operatif dönemde ek hastalıkları arasında hipertansiyon öyküsünün olması revizyon gerektiren boyun hematomu ve kanamayla ilişkiliydi (16.6% vs. 4.8% (p<0.05)). Hastaların kronik AF ritmine sahip olması tekli analizlerde hematom ile ilişkiliydi (p<0.01) ve çoklu lojistik regresyon analizlerinde tek anlamlı çıkan risk faktörüydü (p<0.05). Ayrıca diyaliz bağımlı böbrek yetmezliği (p<0.05) ve kronik böbrek hastalığına sahip olmak (p<0.01) ve preop yüksek üre-kreatin değerlerine sahip olmak (p<0.05), (p<0.01) riski artıran diğer anlamlı faktörlerdi. Reopere edilen hematom preoperatif dönemde düzenli antiagregan kullanımı olan hastalarda %11.0 (43 hasta), antiagregan tedavi almayan grupta %4.8 (5 hasta) oranında oldu (p: 0.089); fakat istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı. Stenoz ile ilgili faktörler, anestezi tekniği (genele karşı lokal), cerrahi prosedür (klasik endarterektomiye karşı karotis baypas), greft tipi (proteze karşı otolog), şant kullanımı, protamin kullanımı, surgicel kullanımı, post operatif dönemde sedatif ajan kullanımı, soğuk kompres uygulanması, cilt altı kapatma yöntemi, antiagregan ilaçların preoperatif dönemde kesilip kesilmemesine göre yapılan analiz ve gruplamalarda reoperasyon gerektiren hematom açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Mortalite oranı %3, serebrovasküler olay (SVO) geçirme oranı ise %5.4'tü.  Tromboz, inme, ölüm, kraniyal sinir hasarı, miyokard infarktüsü (MI) ve diğer komplikasyonlar ile hematomun ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı değildi.

Sonuç: Karotis Cerrahisi sonrası görülen hematom nadir görülen bir komplikasyon değildir. Operasyon öncesi dönemde AF ritme sahip olmak, kronik böbrek hastalığı ve hipertansiyon hastalığı hematom oluşumunu artıran risk faktörleridir. Karotis cerrahisi sonrası gelişen hematom komplikasyonun oluşumu diğer komplikasyonlarla ve mortalite ve morbidite ile ilişkili değildir.

Abstract:
Background: It was aimed to determine the incidence, severity, risk factors of bleeding and hematoma after develop Carotid Surgery, patient groups at higher risk, and whether these complications deserve to be considered in the selection of revascularization procedure. In addition, the effectiveness of methods( surgical and medical) that can be done to prevent hematoma formation was investigated.
Patients and methods: Between 1 January 2017 and 31 December 2021, 492 cases who underwent carotid artery surgery in our clinic were included in the study. Demographic and clinical data of the patients were recorded prospectively in the electronic database. The evaluations were carried out retrospectively. The primary endpoint of the study was cases in which a hematoma occurred that would require re-intervention. Patients were registered according to demographics, antiplatelet and anticoagulant therapy, anesthesia technique, surgical method and way, postoperative management and degree of stenosis. All predictive factors were included in the single and multiple logistic regression analysis.
Results: Complicated neck hematoma requiring revision was observed in 48 cases (9.7%). In univariate analysis, the patients who have hipertension story among their comorbidities was related to neck haemotema that requires revision and bleeding (16.6% vs. 4.8% (p<0.05)). Patients with chronic amnesia rhythm were associated with hematoma (p<0.01) in single analyzes and the only significant risk factor in multiple logistic regression analyzes (p<0.05). In addition, dialysis-dependent renal failure (p<0.05), having chronic kidney disease (p<0.01)  and having high preoperative urea-creatinine values (p<0.05), (p<0.01) were other significant factors that increased the risk. Re-operated hematoma rate was 11.0% (43 patients) in patients with regular antiaggregant use in the preoperative period while 4.8% (5 patients) in the group that did not receive antiaggregant therapy; but did not reach statistical significance. There is no statistically significant difference has been determined in terms of the factors related to stenosis, anesthesia technique (general versus local), surgical procedure (classical endarterectomy versus carotid bypass), graft type (prosthesis versus autologous), shunt usage, protamine usage, surgicel usage, sedative agent usage in the post-operative period, cold compress application hematoma requiring reoperation in analyzes and groupings made according to subcutaneous closure method, whether antiaggregant drugs were discontinued in the preoperative period or not. The mortality rate was 3% while the rate of happen cerebrovascular (SVO) event was 5.4%. The relationship between thrombosis, stroke, death, cranial nerve damage, myocardial infarction (MI) and other complications relations of hematoma was not statistically significant.
Conclusion: Hematoma seen after Carotid Surgery is not a rare complication. Having AF rhythm in the preoperation period, chronic kidney disease and hypertension are risk factors that increase hematoma formation. The occurrence of hematoma complication that develops after carotid surgery is not related with other complications and mortality and morbidity.