Çırpıcı Deresiyle Marmara Denizi'ne taşınan bakteri düzeyinin araştırılması
Investigation of levels of bacteria transported to the Marmara Sea Via Çırpıcı River
Yazar: ONNOCAN HULYAR
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN ALTUĞ
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı / Deniz Biyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Deniz biyolojisi = Marine biology ; Deniz kirliliği = Marine pollution ; Deniz suyu sıcaklığı = Sea water temperature

Özet:
Kirleticilerin dereler yoluyla denizlere ulaşma potansiyeli tüm dünyada deniz alanları için tehdit oluşturmaktadır. Bu tehditin tanımlanması gerek ekosistemin korunması gerekse halk sağlığı bakımından önem taşımaktadır. 
Bu çalışmada İstanbul, Zeytinburnu mevkiinden Marmara Denizine dökülen ve görsel kirlilik karakteri taşıyan, yakınında bulunan yerleşim birimlerinin evsel atıklarının, endüstriyel kaynakların büyük çoğunluğunun etkisi altında olan Çırpıcı Deresi araştırma alanı olarak seçilmiştir. 
Çırpıcı Deresinin taşıdığı bakteriyolojik yükün güncel durumunu ve mevsimsel değişimini tespit etmek amacı ile Mayıs 2014-Kasım 2015 tarihleri arasında Çırpıcı Deresi çıkışı ve Marmara Denizi'ne döküldüğü alan ve çevresinde belirlenen 7 istasyonda deniz suyu örneklemeleri yapılmıştır. Bakteriyolojik aktivitenin yoğun olduğu yaz döneminde aylık, sonbahar, kış ve ilkbahar döneminde mevsimlik olmak üzere iki yıl süresince 11 kez örnekleme yapılmıştır.
Örnekleme sırasında Multiparametre (YSI 556 MPS) kullanılarak değişken çevresel parametreler (deniz suyu sıcaklığı, pH, tuzluluk, çözünmüş oksijen miktarı) yerinde ölçülmüştür.
Aseptik şartlarda alınan yüzey suyu (0-30cm) örnekleri aynı gün  İ.Ü. Su Bilimleri Fakültesi Akuatik Bakteriyel Ekoloji Laboratuvarına ulaştırılmıştır. Membran Filtrasyon Tekniği kullanılarak fekal koliform, toplam koliform, fekal streptokok ve toplam heterotrofik aerobik bakteri düzeyleri incelenmiştir. 
En yüksek toplam koliform düzeyi 13x107 KOB/100 ml olarak Ekim 2014 örneklemesinde tespit edilirken en düşük toplam koliform düzeyi 24x102 KOB/100 ml olarak Temmuz 2014 örneklemesinde kaydedilmiştir. 
Çalışma süresince en yüksek fekal koliform düzeyi 14x106 KOB/100 ml olarak Aralık 2014 örneklemesinde tespit edilirken en düşük fekal koliform düzeyi 25x101 KOB/100 ml olarak Nisan 2015 örneklemesinde kaydedilmiştir. 
En yüksek fekal streptekok düzeyi Ekim 2014 örneklemesinde 73x105 KOB/100 ml olarak tespit edililirken en düşük fekal streptekok düzeyi 1x101 KOB/ml olarak Haziran 2015 tarihinde tespit edilmiştir. 
En yüksek toplam mezofilik aerobik heterotrofik bakteri düzeyi  Haziran 2014 örneklemesinde 14x106 KOB/ml olarak tespit edilirken en düşük değer Nisan 2015 tarihinde 18x102 KOB/ml olarak kaydedilmiştir. 
Çalışma süresince deniz suyu sıcaklık değerleri 10,3–29,5˚C pH değerleri 6,0-8,38; çözünmüş oksijen değerleri 0,34 –10,71 mg/l ve tuzluluk değerleri ‰ 16,50- 26,57 olarak kaydedilmiştir.
Sıcaklık değeri ile fekal koliform, fekal streptokok ve toplam heterotrofik aerobik bakteri düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı (p<0.001) bir ilişki olduğu görülmüştür. 
Çalışma süresince tespit edilen fekal streptokok düzeylerinde dalgalanmalar görülmekle beraber fekal koliform ve toplam koliform düzeyleri örnekleme süresince yasal sınırların üzerinde bulunmuştur. Çırpıcı Deresinin Marmara Denizine döküldüğü noktada tespit edilen bakteri düzeyleri Marmara Denizinin 800 m açığında bulunan istasyonlara göre daha yüksek bulunmuştur. Çırpıcı Deresinin Marmara Denizine 100 ml'de toplam koliform değerleri için 103, fekal koliform için 102, ve fekal streptekok için 103 kob (koloni oluşturan birim) oranında bakteri yükü taşıdığı tespit edilmiştir. Örnekleme süresince standartların üzerinde tespit edilen fekal koliform ve toplam koliform varlığı  kirlilik kaynaklarının sürekliliğini ve Çırpıcı Deresinin Marmara Denizine halk sağlığı ve ekosistem sağlığı bakımından risk taşıdığını göstermektedir. Bölgede bakteriyolojik kirlilik kaynaklarının kontrol altına alınmasını sağlayacak önlemlerin acilen alınması gerekmektedir.

Abstract:
The potential of the pollutants to reach seas via rivers is a threat for marine areas all over the world. The definition of this threat is important with respect to protect of ecosystem and public health. 
In this study, Çırpıcı River located Zeytinburnu, Istanbul was selected as the research area, due to the fact that heavily inland and visual pollution character with respect to industrial resources, and domestic wastes. The seawater samples collected from seven stations including exit point and the discharge area of the Çırpıcı River to the Sea of Marmara to determine the status and seasonal changes of the bacteriological loads in the period between May 2014 and November 2015.
To investigate possible increases of the bacterial activity in summer season monthly sampling performed. In the other part of the study; in autumn, winter and spring seasons seasonally sampling was carried out. Totally eleven times sampling performed during two years.
Variable environmental parameters (sea water temperature, pH, salinity, dissolved oxygen) were recorded in-situ using multiparameter (YSI 556 MPS).
The samples from surface (0-30 cm) taken under aseptic conditions and arrived to the Aquatic Bacterial Ecology Laboratory of Faculty of Aquatic Sciences on the same day. The levels of fecal coliform, total coliform, fecal streptococci and total heterotrophic aerobic bacteria examined using Membrane Filtration Technique.
While the highest total coliform level detected to be 13x107 CFU/100 ml in October 2014, the lowest total coliform level recorded to be 24x102 CFU/100 ml in July 2014. While the highest fecal coliform level recorded as 14x106 CFU/100 ml in December 2014, the lowest fecal coliform level recorded as 25x10 CFU/100 ml in April 2015. While the highest fecal streptococci level was determined to be 73x105 CFU/100 ml in October 2014 the lowest fecal streptococci level was determined as 1x10 CFU/100 ml in June 2015.
The highest total mesophilic aerobic heterotrophic bacteria level was determined as 14x106 CFU / ml in June 2014; the lowest value recorded as 18x102 CFU/100 ml in April 2015.
Variable environmental parameters recorded for seawater temperature between 10.3-29.5˚C; pH  6.0 - 8.38; dissolved oxygen 0.34 - 10.71 mg /l and salinity 16.50- 26.57 ‰ during the study period.
It was recorded that there was a statistically significant (p <0.001) correlation between the temperature value and level of fecal coliform, fecal streptococcus and total heterotrophic aerobic bacteria. Although fluctuations observed in the levels of fecal streptococci, levels of fecal coliforms and total coliform were above the permissible limits, during the study period.
The levels of bacteria detected at the spot where the Çırpıcı River poured into the Sea of Marmara were higher than the station at the 800 m open of the Sea of Marmara.
It was determined that the Çırpıcı River carried 103 CFU (colony forming unit) bacterial load at 100 ml for total coliform to the Sea of Marmara. The fecal coliform and fecal streptococci counts carried to the Marmara Sea from Çırpıcı River recorded to be 102 /100 ml and 103/100 ml, respectively.
Fecal coliforms and total coliforms identified above standards during the sampling showed occurrence of stability of the pollution sources and a risk related to Çırpıcı River and the Sea of Marmara on public and ecosystem health. Measures to control the sources of bacteriological pollution in the region need to be taken urgently.