Aktivist bir eylem pratiği olarak fotoğraf sanatı
Photography art as a practice of the activist movement
Yazar: ÖZLEM DEMİRCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SADIK TUMAY ; PROF. DR. BARIŞ ÇOBAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Aktivizm = Activism ; Eylem = Action ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Sanat = Art ; Sanat eylemi = Art action ; Sanat hareketleri = Art movements

Özet:
İnsanlık tarihi boyunca toplumsal dönüşümler ve bunların sonuçları, günümüz kültürlerinin şekillenmesinde etkili olmuştur. Sanat bu bakımdan ilerlemenin diğer bileşenleri olan toplumsal hareket pratikleri ve dönemin siyasal, sosyal, ekonomik dinamiklerinden bağımsız değildir. Özellikle işçi sınıfının tarih sahnesine çıktığı 1848 devrimleri ve sonrasındaki toplumsal hareketlerle oluşan mücadele ve direniş kültürü, hayatın her alanında dönüşüm sağladığı gibi sanatın da muhalif karakterini belirginleştirmiştir. Bu çerçevede görsel sanatlarda estetik dışavurum biçimlerinin ve özelinde fotoğraf sanatının aktivist niteliğini ve toplumsal hareketlerle etkileşimlerini analiz etmek amacıyla bu tez çalışması hazırlanmıştır. 
Tez çalışmasında 19.yy'dan itibaren var olan sisteme karşı alternatif öneriler sunan, Avrupa merkezli toplumsal hareketler ve aktivist eylemler değişen paradigmalar çerçevesinde incelenmiş, bu bağlamda ülkemizdeki gelişmeler de değerlendirilmiştir.  
Toplumsal değişimin temel dinamiklerinden olan aktivist eylem pratikleri ideolojisini kitleselleştirebilmek için algıya dayalı söylemler geliştirmiştir. Tarihsel süreç içerisinde aktivizmin estetik dışavurum biçimleriyle birlikteliği sanat üretim faaliyetlerini dönüştürmüş, 20.yy avangard anlayışıyla birlikte muhalif-aktivist sanat pratiklerini biçimlendirip, örgütlü bir yapıya kavuşturmuştur. Çağdaş sanat pratiklerinde ise performansa dayalı farklı muhalefet kanalları oluşturmuştur. Sistem karşıtı sanat pratikleri günümüz teknolojik olanakları ve yeni medya araçlarıyla birlikte toplumla daha hızlı ve koordineli bir şekilde temas kurmaktadır. Aktivist sanat özellikle Occupy hareketleriyle birlikte eylemlerin yöntem ve söylemini dönüştürmüş, bu pratiklerin önemli bir parçası olmuştur. 
Sanatın aktivist dönüşümünde fotoğraf, gerçekle kurduğu ilişki paralelinde özel bir öneme sahiptir. Bireysel ve toplumsal muhalefetin en çok kullanılan mediumu olması fotoğrafı da aktivist bir eylem pratiği haline getirmiştir. Yanı sıra toplumsal hareketlerin ve direnişlerin belleğini oluşturan fotoğraf, avangard sanat pratikleriyle birlikte yaratıcılık bağlamında da muhalif bir dil inşa edip, direnişi estetize etmeye başlamıştır. Tez çalışmasında farklı tarihsel dönemlere ilişkin fotoğrafın bu özelliklerini vurgulayan örnekler yer almıştır. Sanatın tüm formlarının kullandığı bir medium olan fotoğraf, çağdaş sanat pratiklerinde ve günümüz dijital çağında da yukarıda belirttiğimiz önemini ve niteliklerini korumaktadır.

Abstract:
Through history, social transformations and their consequences have always had an effect on the formation of today's culture. Art, in this respect, is not apart from the experiences of social movements, which are one of the components of the progress, and political, social and economic dynamics of the era. Struggle and practices of resistance, which began to emerge especially with the 1848 revolutions, characterized by the emergence of the working class in history and other social movements afterwards, not only effected transformation in every aspect of life, but also crystallized the antagonistic character of art. In this respect, this dissertation tries to analyze the forms of esthetic expressions in visual arts and specifically the activist characteristic of the art of photography and their interaction with social movements. 
In this dissertation, Europe-centered social movements and activist practices, which constitute alternatives to the existing system beginning with 19th century, are analyzed from the perspective of ever-changing paradigms, and in this context, the progress in our country is evaluated. 
The practices of the activist movement, which are among the fundamental dynamics of social transformation, developed perception-based discourses for the popularization of its ideology. In its historical process, co-occurrence of activism with the forms of esthetic expressions transformed the art production activities and with the 20th century the avant-garde movement shaped antagonist-activist art practices and transformed it to an organized structure. In modern art practices it generated different opposition channels based on performance. Anti-systemic art practices have a faster and more coordinated contact with society by using means of today's technological opportunities and new media. Activist art, specifically Occupy movements, transformed the methodology and discourse of movements and became an essential part of these practices. 
Photography in the activist transformation of art has a special importance in parallel with its relation to reality. Owing to its most frequently usage as a medium of individual and social opposition, it transformed photography to a practice of activist movement. After all, photography, which constitutes the memory of social movements and struggles, together with avant-garde art practices constructed an opponent language in the context of creativity and began to aestheticize struggles. In this dissertation, examples are mentioned which emphasize the characteristics of photography concerning different historical periods. Photography as a medium in which every form of art can be used reserves its importance and characteristics which we have already mentioned above, both in modern art practices and today's digital era.