Çocuklarda dirençli epilepsiyle ilişkili bazı biyobelirteçlerin araştırılması/ınvestıgatıon of some bıomarkers assocıatedwıth resıstant epılepsy ın chıldren
Investigation of some biomarkers associated with resistant epilepsy in children
Yazar: NURDAN ŞENER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM BARLAK KETİ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Epilepsi, tüm yaş gruplarında dünya çapında yaklaşık yetmiş milyon insanı etkileyen,çocuklarda prevalansı%0.5-1 olan yaygın kronik bir nörolojik bozukluktur. Epilepsili çocuklarda tek ilaç kullanımıyla nöbet kontrolü sağlanmasına rağmen,hastaların %30'unda direnç nedeniyle birden fazla ilaç, rezektif cerrahiveya tıbbi beslenme tedavileri gerekmektedir. Bu çocuklar bilişsel, davranışsal komorbidite ve erken ölüm riskiylekarşı karşıyadır.Nöbet tipi, tedavi başlangıcından önce yaşanan nöbet sayısı ve ilk nöbetin geçirildiği yaş olmak üzerebazı klinik özellikler epilepsinin prognozunu belirleyen faktörler arasındasayılabilir. Günümüzde dirençli epilepsi tanısı koymak için objektif bir biyobelirteç bulunmamaktadır. Bu çalışmada serum α-sinüklein (αS), p-glikoprotein (P-gp), hipoksiyle indüklenen faktör-1α (HIF-1α), HbA1c, adenozin deaminaz aktivitesi (ADA), kompleman faktörleri C3 ve C4 düzeylerinin dirençli epilepsi tanısında performansını ve tedaviye dirençle ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. 
Çalışmaya, Erciyes Üniversitesi Hastanesi Pediyatri Nöroloji polikliniğine başvuran 18 yaşından küçük, dirençli epilepsili(n=32), dirençli olmayan epilepsi (n=35)tanısı almış hastalar ve 20sağlıklı çocuk dahil edilmiştir.Hastaların serum örneklerinde αS, P-gp ve HIF-1α ELISA, ADA aktivitesi spektrofotometrik,kompleman faktörleri C3 ve C4 düzeyleri immunotürbidimetrik yöntemiyle analiz edildi.
ADA aktivitesinin dirençli epilepsi grubunda, dirençli olmayan epilepsi hastalarından daha yüksek (p=0.008) olduğu tespit edildi. ADA aktivitesidirençli epilepsi hastalarını belirlemede %93sensivite ve %86 negatif öngörü değerine (NPV) sahipti.  αS için, cut-off 0.161 alındığında en yüksek spesifite değerine ulaşıldı. Ayrıca dirençli epilepsili hastalarda αS ve HİF-1α düzeyleri arasında pozitif yönde güçlü bir korelasyon gözlendi (p<0.001). ADA aktivitesi ve αS düzeylerinin, cut-off değer,sırasıyla 20.24 ve 0.161 alındığında dirençli epilepsiyle bağımsız olarak ilişkili olduğu belirlendi. 
ADA aktivitesi ve αS, dirençli epilepsili hastalarıtespit etmedekullanılabilir. Ancak bu sonuçların hasta sayısının fazla olduğu prospektif çalışmalarla doğrulanması gereklidir.

Anahtar Kelimeler:Adenozin deaminaz aktivitesi; dirençli epilepsi; kompleman faktörler; p-glikoprotein; α-sinüklein

Abstract:
Epilepsy is a common chronic neurological disorder affecting approximately
seventy million people worldwide across all age groups. Its prevalence in children is
reported to be 0.5-1%. Although seizure control can be achieved with the use of a
single medication in children diagnosed with epilepsy; more than one medication,
resective surgery or medical nutrition treatments are required due to resistance in 30%
of patients. These children are at risk of cognitive and behavioral comorbidities and
premature death. Some clinical features, including the underlying etiology of the
disease, seizure type, number of seizures before the start of treatment, and age at the
first seizure, can be considered among the factors that determine the prognosis of
epilepsy. However, currently there is no an objective biomarker to diagnose refractory
epilepsy. In this study, we aimed to evaluate the performance of serum α-synuclein
(αS), p-glycoprotein (P-gp), hypoxia-inducible factor-1α (HIF-1α), HbA1c, adenosine
deaminase activity (ADA), and complement factors C3 and C4 levels in the diagnosis
of refractory epilepsy and their relationship with resistance to treatment.
The study included patients diagnosed with resistant epilepsy (n=32), patients
diagnosed with non-resistant epilepsy (n=35) and 20 healthy children under the age of
18 who applied to the Pediatric Neurology outpatient clinic of Erciyes University
Hospital. In the serum samples of the patients, αS, P-gp and HIF-1α were analyzed by
ELISA method, ADA activity was analyzed by spectrophotometric method, and
complement factors C3 and C4 levels were analyzed by immunoturbidimetric method.
viii
ADA activity was found to be higher in the refractory epilepsy group than in nonrefractory epilepsy patients (p=0.008). ADA activity had a sensitivity of 93% and a
negative predictive value (NPV) of 86% in identifying patients with refractory
epilepsy. For αS, the highest specificity value was reached when the cut-off was taken
as 0.161. Additionally, a strong positive correlation was observed between αS and
HIF-1α levels in patients with refractory epilepsy (p<0.001). ADA activity and αS
levels were determined to be independently associated with refractory epilepsy when
the cut-off value was taken as 20.24 and 0.161, respectively.
ADA activity and αS can be used to identify patients with refractory epilepsy.
However, these results need to be confirmed by prospective studies with a large
number of patients.
Keywords: Adenosine deaminase activity; complement factors; p-glycoprotein;
refractory epilepsy; α-synuclein