Farmakolojik önemi olan bileşik sentezi
Compound synthesis of pharmacological importance
Yazar: CHRİSTİNA DEMİRCAN
Danışman: PROF. DR. ZÜHAL TURGUT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Organik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Farmakolojide, biyolojik aktivite veya farmakolojik aktivite terimleri, bir ilacın canlı organizmalar üzerindeki olumlu veya olumsuz etkilerini tanımlar. Yeni sentezlenen veya bitkilerden elde edilen maddelerin etkileri, laboratuvar çalışmalarıyla biyolojik yapıları üzerinde araştırılır. Farmakolojik önem taşıyan bileşikler genellikle heterohalka içeren bileşiklerdir [1-2]. 1,8-dioksodekahidroakridinler, antikanser, antiviral, kardiyak depresanlar, antimalarial, antianginal, vazodilatör, antiastmatik, antelmintik, antibakteriyel, antifungal-antiprozoal, antipsikotik, antiglokom, antihipertansif, biyolojik olarak aktif bileşiklerin en önemlilerinden biridir [3-8]. Ayrıca, bahsedilen bu bileşikler, kardiyovasküler hastalıkların tedavisinde kalsiyum kanal blokerleri ve rekabetçi HIV-1 proteaz inhibitörleri olarak hareket edebilirler [9,10]. Bu bileşiklerin sentezleri tek-kap yöntemi, çeşitli katalizörler ve değişik çözücüler ile gerçekleştirilmiştir [11-13]. Lantanit triflat, Ln(OTf)x, sulu çözücülerde kimyasal yapısı değişmeksizin maddelerle karışabilen kuvvetli Lewis asitleri gibi davranırlar [14,15]. Bu tez çalışmasında biyoaktif özelliğe katkı sağlayacağı düşünülen 9-sübstitüefenil-hekzahidroakridin-dion ve 9,10-disübstitüefenil-hekzahidroakridin-dion bileşikleri Pr(OTf)3 (Praseodimyum(III) trifluorometanesulfonat) katalizörlüğü eşliğinde sentezlendi. Çeşitli arilaldehidler, siklik 1,3-dion bileşiği (dimedon) ve azot heteroatom kaynağı olarak amonyum asetat ya da çeşitli sübstitüe aril aminler etil alkollü ortamda reaksiyona sokularak halka kapanması reaksiyonu gerçekleştirilmiştir. Yeni sübstitüe akridindion türevleri; US, tek-kap gibi yöntemler denenerek iyi verimler ile sentezlenmiştir.  Elde edilen bileşikler, saflaştırma işlemleri sonrasında yapıları FTIR, 1H NMR, 13C NMR gibi spektroskopik yöntemler kullanılarak aydınlatıldı.

Abstract:
In pharmacology, conditions of biological activity or pharmacological activity can be experienced positively or negatively on an organism. Newly synthesized or obtained results from plants are investigated on biological structures through laboratory studies. Compounds of pharmacological importance are generally compounds containing heterocycles [1-2]. 1,8-dioxodecahydroacridines are one of the most important anticancer, antiviral, cardiac depressant, antimalarial, antianginal, vasodilator, antiasthmatic, anthelmintic, antibacterial, antifungal-antiprozoal, antipsychotic, antiglaucoma, antihypertensive, biologically active compounds [3-8]. Furthermore, these compounds may act as calcium channel blockers and competitive HIV-1 protease inhibitors in the treatment of cardiovascular diseases [9,10]. The syntheses of these compounds were carried out using the one-pot method, various catalysts and different solvents [11-13]. Lanthanide triflate, Ln(OTf)x, behave as strong Lewis acids that can be miscible with substances in aqueous solvents without changing their chemical structure [14,15]. In this thesis study, 9-substitutedphenyl-hexahydroacridine-dione and 9,10-disubstituted phenyl-hexahydroacridine-dione compounds, which are thought to contribute to bioactive properties, are obtained under Pr(OTf)3 (Praseodymium(III)  trifluoromethanesulfonate) catalysis. The ring closure reaction will be carried out by reacting various arylaldehydes, cyclic 1,3-dione compound (dimedone) and ammonium acetate or various substituted aryl amines as nitrogen heteroatom source in ethyl alcohol environment. New substituted acridindione derivatives had been synthesized it with good yields by trying methods such as US and one-pot. After the purification processes of the obtained compounds, their structures were elucidated using spectroscopic methods such as FTIR, 1H NMR, 13C NMR.