Doğu ladini ormanlarında Dendroctonus micans (Kugelann)'ın populasyon dinamiğine etki eden etmenler ve Ips typographus (Linnaeus) ile diğer kabuk böceği türleri (Coleoptera, Scolytidae)'nin populasyon düzeyleri ve etkileşimleri
Factors affecting population dynamics of Dendroctonus micans (Kugelann) and population levels and interactions of Ips typographus (Linnaeus) and other bark beetle species (coleoptera, scolytidae) in oriental spruce forests
Yazar: HAZAN ALKAN AKINCI
Danışman: PROF.DR. MAHMUT EROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ladin ormanlarında zarar yapan başta Dendroctonus micans ve Ips typographus(Coleoptera: Scolytidae) ile diğer Kabuk böceklerinin konukçu istilası, biyolojik dağılım veyoğunlukları ile dağılımsal etkileşimleri ve üreme karakteristikleri 120 deneme alanındatoplam 3010 ağaç üzerinde değerlendirilmiştir.D. micans, ladinlerin birikimli olarak %32,3'üne ve yaralı ağaçların %84,4'üne zararvermiştir. Böceğin etkinliği %88 oranında ağaç gövdelerinin ilk birkaç metrelik kısmındayoğunlaşmış ve her dört giriş deliğinden biri başarısız olmuştur. Haziran-Ekim aylarında buböceğin tüm gelişim basamakları eş zamanlı olarak görülmüştür.Rhizophagus grandis (Gyllenhal), D. micans galeri sistemlerinin %14,9'unu istilaetmiştir ve bulunduğu galerilerde etkinliği %76'dır. Bulunduğu deneme alanlarında etkinliği%17 ve tüm alanda %5 olmuştur. Ağaçkakanların, D. micans üzerindeki aktüel etkinliğioyukladığı ağaçlarda ortalama %55,1, deneme alanlarında %31,7 ve tüm alanda %1,4'tür.Ağaçkakanların, geçmiş yıllara ait etkinliği %4,6 ve birikimli etkinliği ise %6'dır. R.grandis ve ağaçkakanların birlikte bulundukları alanlardaki ortak etkinliği %48,7'dir.I. typographus, Artvin ormanlarında değerlendirilen ladin ağaçlarının %30,5'ine zararvermiştir. Kesilen 23 ağaçta ortalama 18.739 böceğin gelişebileceği hesaplanmıştır.Araştırma alanında I. typographus'un ?kitle üremesi? düzeyinde olduğu ağaçlarda, ağaçbaşına 34.306, ?önemli populasyon?a sahip ağaçlarda 21.686 ve ?normal populasyon?asahip ağaçlarda 8920 böceğin gelişeceği hesaplanmıştır. Aynı generasyona ait birey sayısıhektarda bir milyon dolayındadır.I. typographus'un ortalama anayol uzunluğu 5,2 cm ve anayollardaki yeni döl miktarıortalama 13,3'tür. Pityokteines spinidens'in ortalama anayol uzunluğu 3,6 cm ve yeni dölmiktarı ortalama 9,4'tür. Cryphalus abietis'in yeni döl miktarı ortalama 6,7'dir. Tomicuspiniperda ve T. minor'ün ortalama anayol uzunluğu 3,8 ve 5,1 cm'dir. Yeni döl sayılarıortalama 7'dir.

Abstract:
Host infestation, biological occurrence, colonization rates, spatial interactions andbreeding characteristics of mainly Dendroctonus micans, and Ips typographus (Coleoptera,Scolytidae) and other bark beetles that are damaging spruce forests were evaluated on 3010trees in 120 experimental plots.D. micans has cumulatively damaged 32,3% of spruce trees and 84,4% of woundedtrees. Eighty-eight percent of the beetle damage was in a few meters of the bole of the treesand one of every four entrance holes was abortive. All development stages of the beetlehave been observed simultaneously throughout June to October.Rhizophagus grandis (Gyllenhal) has colonized 14,9% of the D. micans broodchambers and predation rate was 76%. Predation rate in the experimental plots and wholearea was 17% and 5%, respectively. Woodpecker predation on D. micans was 55,1%,31,7% and 1,4% in trees, experimental plots and whole area, respectively. Woodpeckerpredation was 4,6% in past years. Cumulative predation of the woodpeckers was 6%. Thetotal predation of R. grandis and woodpeckers was 48,7% where they live together.I. typographus has damaged 30,5% of spruce trees examined in Artvin forests. It wascalculated that an average of 18.739 beetles could be developed in 23 cut trees. A total of34.306, 21.686 and 8920 beetles can develop on trees that host ?outbreak population?,?important population? and ?normal population?, respectively. There were about onemillion beetles belong to the same generation in a hectare forest area.Length of maternal galleries of I. typographus was 5,2 cm and number of broods was13,3 in average. These were 3,6 cm and 9,4, respectively in Pityokteines spinidens. Thelatter was 6,7 in Cryphalus abietis. Average length of maternal galleries of Tomicuspiniperda and T. minor was 3,8 cm and 5,1 cm. Their number of broods was 7 in average.