Trabzon halk kültüründe kadının statüsü
The status of women in Trabzon folk culture
Yazar: EMİNE AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ŞAYHAN
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk kültürü = Folk culture ; Kadın statüsü = Women status ; Kadınlar = Women ; Trabzon = Trabzon ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
İnsanoğlu, biyolojik eksende kadın ve erkek olmak üzere iki farklı cinsiyetten oluşmaktadır. Cinsiyet, kişinin toplumdaki statüsünü etkiyen etkenlerin  başında gelmektedir. İki  farklı cinsiyetten biri olan kadının toplumdaki statüsü  kültürel değer dizgeleri ile orantılı olarak değişkenlik göstermektedir. Biyolojik cinsiyetin  kültürel değer dizgeleriyle bütünleşerek yeniden inşa edilmesi "toplumsal cinsiyet" kavramını ortaya çıkarmıştır. Toplumsal cinsiyetin oluşumu  anaerkil ve ataerkil kültür yapıları ekseninde farklılık göstermektedir. Toplumsal cinsiyet kadının  toplumdaki konumunu doğrudan etkiyen kadının birtakım kalıpların içerine yerleştiren bir kavramdır.  Bu bağlamda yapılan araştırmanın  temel amacı; Trabzon halk kültüründe kadının konumunu inceleyerek hangi statülerde var olduğunu  aktarmaktır. Bu amaçla araştırmamızın temel problemi; geçiş dönemleri, halk inanışları vb.  alanlarda  kadınlar hangi statülerde ön plana çıkmıştır? sorusu oluşturmaktadır. Araştırma konumuzun temelini oluşturan Trabzon halk kültüründe kadının statüsü   hakkında yapmış olduğumuz literatür taraması sonucunda   bu konu hakkında  doğrudan ilişkili  olarak hiçbir bulguya ulaşılmamaktadır. Kadının statüsü hakkında yapılan çalışmalar daha çok sosyoloji, psikoloji gibi bilim dallarıyla ilişkili olarak yapılmıştır. Özellikle Trabzon ili üzerine kadının halk kültürü içerisinde statüsü üzerine  gerçekleştirilen bir çalışma mevcut değildir. Son yıllarda güncel bir başlık olma özelliği taşıyan kadının halk kültüründeki statüsü  incelemek son derece dikkat çekici olacak ve alandaki önemli bir boşluğu dolduracaktır. Yapılan bu çalışma  aynı zamanda halk kültüründe kadının önemini vurgulayan başka çalışmalara zemin hazırlayacaktır. Nitel araştırma yönteminin benimsenmiş olduğu bu çalışmada veri elde etmek için alan araştırması yapılarak kaynak kişi bilgisine başvurulmuştur. Araştırmamızda yöntem olarak ise görüşme yöntemi kullanılmıştır.

Abstract:
Human beings are made up of two different genders, male and female, on the biological axis. Gender is one of the factors that affect a person's status in society. The status of the "woman" gender, one of the two different genders, varies in proportion to our cultural value systems. Reconstructing biological sex by integrating with cultural value systems has revealed the concept of "gender". The formation of gender varies on the axis of matriarchal and patriarchal cultural structures. Gender is a concept that places the female sex in a set of patterns that directly affect its position in society. In this context, the main purpose of our research is; By examining the position of women in Trabzon's folk culture, it is to convey the status of women as a result of gender. For this purpose, the main problem of the research is; transition periods, folk beliefs, etc. In which areas did women come to the fore? poses a question. As a result of the literature review we have conducted on the status of women in Trabzon folk culture, which constitutes the basis of our research subject, no directly related findings can be reached on this subject. Studies on the status of women are mostly related to disciplines such as sociology and psychology. There is no study on the status of women in folk culture, especially on the province of Trabzon.  Examining the status of "woman" in folk culture, which has been a current topic in recent years, will be very remarkable and fill an important gap in the field. In this study, in which the qualitative research method was adopted, field research was conducted to obtain data, and the source person information was consulted. In our research, the interview method was used as a method.