Prematüre osteopenisinde kantitatif ultrason ile kemik mineral yoğunluğunun değerlendirilmesi ve izlemi
Evaluation and monitoring of bone mineral density with quantitative ultrasonography in osteopenia of prematurity
Yazar: SERHAT EMEKSİZ
Danışman: UZMAN ÜLKÜ TIRAŞ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Yenidoğan Ünitelerinde bakım kalitesindeki ilerlemelere paralel olarak, çok düşük doğum ağırlıklı bebeklerin yaşama şansı artmakta, bununla birlikte diğer sağlık sorunları ve prematüre osteopenisi görülme sıklığı artmaktadır. Klinik bulgular subklinik tablodan  spontan kırıklara kadar uzanan geniş bir yelpazeyi kapsar. Klinik bulgular 6 -12. haftalarda gözlenir. Ancak bu dönemde yakalanıldığında geç kalınmış olunur. Bu nedenle,  osteopeninin erken tanısı ve hızlı tedavisi, yüksek riskli prematüreler için oldukça önemlidir.
          Çalışmamıza, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi yenidoğan ünitesinde takip edilen gebelik yaşı 34 haftanın altında olan 20 prematüre ve 20 sağlıklı matür bebek alındı. Prematüre bebeklerde doğum sonu ilk hafta içinde ve 40 hafta dolduğunda, matür sağlıklı bebeklerde ise doğum sonrası ilk hafta içinde serum kalsiyum, fosfor, magnezyum düzeyleri, alkalen fosfataz aktivitesi, plazma 25 hidroksi D vitamini düzeyleri değerlendirildi. Kantitatif ultrason ile sağ orta tibiadan kemik ses hızı ölçüldü. Kemik ses hızı değerleri ile bebeklerin biyokimyasal parametreleri karşılaştırılması, prematüre bebeklerin yeterli Ca, P, D vitamini desteği alıp almadıkları ve aldıkları tedavilerin kemik ses hızı değerlerine etkisi olup olmadığının değerlendirilmesi  amaçlandı.
        Prematüre bebeklerde doğum sonu ilk hafta içinde ve 40 hafta dolduğunda ölçülen serum P, Mg, 25 (OH) D düzeyleri, kemik SOS değerleri benzer ; ilk hafta içindeki serum Ca ve ALP düzeyleri ise 40 hafta  dolduğunda ölçülene göre daha düşüktü ( 8 - 9,6 mg/dl; 166,6 - 293 U/L). Prematüre bebekler 40 haftayı doldurduğunda ölçülen serum Ca, P düzeyleri matür sağlıklı bebeklerle benzerdi. Prematür bebekler 40 haftayı doldurduğunda bakılan serum ALP aktiviteleri (293 – 178 U/L), Mg düzeyleri (0,9 - 0,8 mmol/L) ve plazma 25 (OH) D düzeyleri (38 – 27.3 nmol/L); matür sağlıklı bebeklere göre daha yüksekti.
        Prematüre bebeklerde,  üçüncü ayları dolduğunda ölçülen kemik SOS değerleri ve altıncı ayları dolduğunda ölçülen kemik SOS değerleri, ilk hafta içinde ölçülen kemik SOS değerlerinden yüksek bulundu. (2928,1 m/sn- 3007,9 m/sn- 2851 m/sn). Prematüre bebekler 40 haftayı doldurduklarında ölçülen kemik SOS değeri sağlıklı matür bebeklerden daha düşük bulundu (2851 m/sn ve 3093 m/sn). 
Tüm bebeklerde ölçülen kemik SOS değerleri ile ve Mg düzeyleri (n: 40, r: 0.526) ALP aktiviteleri (n: 40, r: 0.476) arasında negatif; gebelik haftaları ile pozitif korelasyon      (n: 40, r: 0.512) bulundu.

Abstract:
Parallel to improvements in Neonatal Units Care quality, survival probability of very low birth weight infants increases and so frequencies of other health problems and osteopenia of prematurity increase. Clinical symptoms include a wide spectrum varying from subclinic to spontaneous fractures. Clinical findings are seen between 6th and 12th weeks. But diagnosing patients in this period is too late. So early diagnosis and treatment of osteopenia is important for premature infants with high risks. 
            In oıur study, 20 premature infants of less than 34 weeks' gestation followed in Ankara Training and Research Hospital Neonatal Unit and 20 healthy mature infants were included.. Serum calcium, phosphorus, magnesium levels, alkalen phosphatase activitiy, plasma 25-hydroxy vitamin D levels were evaluated within the first week after birth and at the end of 40th week in premature infants and within the first week after birth in mature infants. Right middle tibia's bone speed of sound was measured by quantitative ultrasonography. Our aim is to correlate bone speed of sound values with infants biochemical parameters, whether premature infants take enough calcium, phosphorus, vitamin D supplementation and if medication taken is effective on bone speed of sound values. 
            Serum phosphorus, magnesium, 25-hydroxy vitamin D levels, bone speed of sound values measured within the first week after birth and at the end of 40th week in premature infants were similar, serum calcium and alkalen phosphatase levels in premature infants were significantly lower within the first week than at the end of 40th week (8-9.6 mg/dl; 166.6-293 U/L). Serum calcium, phosphorus levels at the end of 40th week in premature infants and in healthy mature infants were similar. Serum alkalen phosphatase activities, magnesium levels and plasma 25-hydroxy vitamin D levels at the end of 40th week in premature infants were higher than in mature infants (293-178 U/L, 0.9-0.8 mmol/L and 38-27.3 nmol/L, respectively; p<0.001).       
              In premature infants bone speed of sound values measured at the end of third and sixth months were higher than measure within first week (2928.1 m/sec, 3007.9 m/sec, 2851 m/sec, respectively; p<0.001). There were negative correlation between bone speed of sound values and magnesium levels (n:40, r:0.526), alkalen phosphatase activities (n:40, r:0.476) and positive correlation between bone speed of sound values and gestational weeks (n:40, r:0.512) by considering all infants.