Erken çocukluk döneminde sığınmacı ve Türk asıllı çocukların okula uyum sürecinin analizi (ÇABAÇAM örneği)
Analysis of the school adaptation process of asylum seekers and Turkish children in early childhood period (ÇABAÇAM case)
Yazar: ŞENAY TÜRKER ÜÇÜNCÜ
Danışman: PROF. DR. EBRU AKTAN ACAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Okula uyum = School adjustment ; Türkler = Turks ; Uyum = Adjustment ; Uyum süreci = Adaptation process ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Erken Çocukluk Döneminde Sığınmacı ve Türk Asıllı Çocukların Okula Uyum Sürecinin Analizi (ÇABAÇAM Örneği)
	Bu araştırma, erken çocukluk döneminde okul öncesi eğitimi alan, sığınmacı ve Türk asıllı çocukların okula uyum sorunlarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Savaş nedeniyle ülkesinden göç etmek zorunda kalıp ülkemize sığınan bu çocukların temel ihtiyaçları ile birlikte eğitim ihtiyaçları da gün yüzüne çıkmaktadır. Çocukların dil engeli ve yaşadıkları travmanın okula uyumlarına etkisinin incelendiği bu çalışmada çocuk gözlemleri, ebeveyn ve eğitmen görüşleri alınmak suretiyle nitel araştırma modellerinden Durum Araştırması uygulanmıştır.
	Araştırmanın çalışma grubunu, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ÇABA Çok Amaçlı Erken Çocukluk Eğitimi Merkezi'nde (ÇABAÇAM) Ekim 2017- Mayıs 2018 tarihleri arasında en az bir dönem eğitim alan sığınmacı çocuklar ve özellikle gelişimsel olarak dezavantajlı ailelerden gelen Türk asıllı çocuklar oluşturmuştur. Çalışma grubunda 8 çocuk, 8 ebeveyn ve 11 eğitmen olmak üzere 27 katılımcı bulunmaktadır. Çalışmada veri toplamak amacıyla literatür ve uzman görüşlerinden faydalanılarak, araştırmacı tarafından geliştirilen çocuk gözlem formu, ebeveyn ve eğitmen görüşme formu olmak üzere üç ayrı form oluşturulmuştur. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden Ölçüt Örneklemesi olarak nitelendirilen örneklem türü kullanılarak belirlenmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmış; açık uçlu sorular çerçevesinde yapılan görüşmeler eğitmen ve ebeveyn ismi verilmeden kodlanarak, doğrudan orijinal görüşler verilerek değerlendirilmiştir. Ortalama 30 hafta gözlenen çocukların gözlem sonuçları SPSS. 22 programında analiz edilmiştir.
Araştırmanın bulguları incelendiğinde, ebeveyn görüşlerine göre; sığınmacı ve Türk asıllı çocukların okula uyumlarını etkileyen faktörler olarak, dil sorunu, maddi güçlükler, akran tutumu, öz bakım yetersizliği, çocukların okula devamsızlık yapması ve sınıfta eğitmenlerin adil olmaması olarak tespit edilmiştir. Eğitmen görüşlerine göre ise sığınmacı ve Türk asıllı çocukların okula uyumlarını etkileyen faktörler arasında eğitmenlerin çok kültürlü bir sınıfa eğitim vermek için özel bir eğitim almamış olmaları, tercüman bulunmaması, dil sorunu, aile katılımının yetersizliği ve ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumları uyumu etkileyen negatif faktörler olarak belirlenirken, çocukların kolay öğrenme yaşında olmaları, aynı müfredatın kullanılması, öğrenmeyi eğlenceli kılmanın da okula uyumu pozitif etkileyen olumlu faktörler olduğu tespit edilmiştir. Çocuk gözlemlerinden elde edilen bulgulara göre; dil sorunu ve anneden ayrılma durumu sığınmacı ve Türk asıllı çocukların okula uyumlarını etkileyen faktörler arasında en önemlileridir. 
Araştırmanın sonucunda şu sorunlara çözüm önerileri sunulmuştur. Sığınmacı çocukların okula uyum süreçleri ile ilgili çalışmaların devlet okullarında da yapılması, okul öncesi, ilk  ve orta öğretiminde araştırmalara katılması, belediyeler ve STK'lar arasında iş birliği yapılarak sığınmacı çocuklar ve ebeveynleri için Türkçe kursları açılması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Okula uyum, sığınmacı çocuklar, erken çocukluk eğitimi, ÇABAÇAM

Abstract:
Analysis of the School Adaptation Process of Asylum Seekers and Turkish Children in Early Childhood Period (ÇABAÇAM Case)
The aim of this study was to determine the adaptation problems of asylum seekers and children of Turkish descent who received preschool education in early childhood. The basic and educational needs of these children who had to emigrate and take refuge in our country because of the war also come to light. In this study regarding their adaptation to school, the effect of the children's language barrier and past emotional trauma was examined through a qualitative research model based on the observations of children and parents, as well as instructor opinions.
	The study group consisted largely of Turkish children and asylum-seeking children from developmentally disadvantaged families who attended school at least one term between October 2017- May 2018 at ÇABA Multi-Purpose Early Childhood Education Center (ÇABAÇAM), Çanakkale Onsekiz Mart University. The group consisted of 27 participants: 8 children, 8 parents, and 11 trainers. In order to collect data in the study, three surveys were developed using the literature and expert opinions; a child observation survey developed by the researcher, a parent survey, and an instructor interview survey. Participants were determined using the sampling type which is defined as Criterion Sampling. The descriptive analysis method was used for data analysis; the interviews conducted within the framework of open-ended questions were anonymous for the trainer and the parent and evaluated directly by giving original opinions. Results of the children observed for an average of 30 weeks SPSS. 22 were analyzed in the program.
	According to parental views, when the findings of the study were examined, the factors affecting the adaptation of asylum seekers and Turkish children to school included language barrier, financial difficulties, peer attitude, lack of self-care, absenteeism, and unfairness of teachers in the classroom. According to the opinions of the trainers, the negative factors that affect the adaptation of asylum seekers and Turkish children to school include the fact that the trainers have not received any special training to provide education to a multicultural class, as well as the lack of an interpreter and the obvious language barrier. Furthermore, the lack of family participation and parental upbringing are additional negative factors. Being that these children are in an important cognitive stage, using the same curriculum and making learning fun are key factors that positively affect school adaptation. According to the findings obtained from child observations, the language barrier and separation from their mother are the most crucial factors affecting the adaptation of asylum seekers and Turkish children to school.
	As a result of the research, solutions to these problems were presented. It is recommended that the studies related to the school adaptation process of asylum-seeking children should also be conducted in public schools. Future studies should also include pre-schools, secondary and higher education as well as cooperation between municipalities and NGOs to open Turkish courses for asylum seekers and their parents.
Keywords: School adaptation, asylum seekers, early childhood education, ÇABAÇAM