Kazakistan dış politikasında petrol'ün rolü
The role of oil in Kazakhstan?s foreign policy
Yazar: ZADA SHALKEİEVA
Danışman: PROF. DR. SERTAÇ BAŞEREN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bölümü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Enerji = Energy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji politikaları = Energy policies ; Kazakistan = Kazakhstan ; Petrol = Petroleum ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Son zamanlarda petrol ve doğalgaz dünyada değerli olmaya başladı. Petrolün uluslararası ilişkilerdeki etkisini, son olaylardan da görebiliriz. Petrol bakımından zengin bir ülke olarak Kazakistan da, Büyük Petrol Oyunu'na katılmak zorunda kalmıştır.Kazakistan'ın bağımsızlığını kazadıktan sonra dış ilişkiler yürütmede doğru yöntemleri kullanması gerekmekteydi. Kazakistan dış siyaset yöntemi olarak, çok yönlülüğü seçti. Çünkü Kazakistan'ın Büyük Ejderhalar'la ilişkilerini dengelemesi gerekmekteydi.Her büyük gücü Kazakistan göz önünde tutmalıydı ve onlarla kendine avantaj sağlayabilecek anlaşmalar yapmalıydı. Kazakistan dış siyasetinde jeopolitik konum çok önemlidir. Yani Kazakistan'ın Çin ve Rusya'nın arasında konuşlanmış olması, açık denizlere çıkışının olmaması ve yeraltında petrolün bulunması Kazakistan dış politikasına şekillendiren önemli gerçeklerdir. Kazakistan dış siyasetindeki çok yönlülük yönteminin de jeopolitik konumundan dolayı uygulandığını söyleyebiliriz.İlk başlarda Kazak dış siyaseti, uluslararası ilişkilerde kendi imajını korumak ve uluslararası topluma kendini tanıtmaktan oluştuysa da, 1990'ların ikinci yarısından itibaren gelişme sürecini yaşamaktaydı ve son dönemlerde ise, Kazakistan yeni dış siyasi stratejilerini oluşturmaya başladı. Kazakistan dış siyasetindeki her dönemde petrol gerçeğinin her zaman önemli bir yer tuttuğunu görebiliriz. ABD ve Çin dünyanın en çok petrol ihtiyacı olan ülkeleridir. Enerji stratejisi iki ülkenin dış siyasetinin önemli parçalarıdır. Bundan dolayı Hazar bölgesinin bu ülkeler için ne kadar önemli olduğu aşikardır.İlk bölümde, Kazakistan dış politikasının öncelikleri, çok yönlülük siyasetinin nasıl yürütüldüğüne değinildi.İkinci bölümde, ABD ve Çin'in petrole olan ihtiyaçları anlatıldı.Üçüncü bölümde, ?Büyük Petrol Oyunu? ve Kazakistan'ın ABD, Çin ve Rusya ile olan ilişkilerinden bahsedildi. Kazakistan'ın büyük devletlerle petrol ilişkilerinde en önemli rol oynayan projeler olan BTC, Atasu-Alaşankou ve HBK projeleri açıklandı. Bu projelerin yapılması devletlerin Büyük Petrol Oyunu'nda belirleyici rol oynamaktadır.Dördüncü bölümde ise, ŞİO ve AET gibi uluslararası kuruluşların Kazakistan'ın petrol konumunda ne gibi yararlar sağlayabileceği hakkında kısaca bilgi verilmiştir

Abstract:
Nowadays, oil and gaz becoming more important part in the World. The last events show us the big role of energy in the international relations. As an energy owner, Kazakhstan had to participate in Big Oil Game.After gaining of its independence, Kazakhstan had to choose right method of Foreign Policy. Kazakhstan has chosen a multilateral method. So that, Kazakhstan could balance the relations between Big Powers.Kazakhstan had to consider the interests of the Big Powers, also had to sign the advantageous agreements. The Jeopolicy plays an important role in Kazakhstan?s Foreign Policy. Kazakhstan situated between China and Russia, it has no direct way to open seas, Kazakhstan is owner of the big oil. All of these facts impacts on Kazakhstan?s Foreign Policy.Kazakhstan chose multilateral method, because of its jeopolicy. The aims of Kazakhstan?s Foreign Policy after gaining of its independence were: to introduce itself as an independent part of international community and to create a peaceful image of The State.Nowadays Kazakhstan is drawing up a new foreign policy strategy. Oil will not lose its importance in a future. USA and China needs oil more than other States. The energy strategy is main foreign policy strategy of these two countries. Therefore it?s easy to understand the interests of two Powers in this region.First chapter is devoted to priority of Kazakhstani Foreign PolicySecond chapter is devoted to oil interests of USA and ChinaThird chapter is devoted to ?Big Oil Game? and relations of Kazakhstan between USA, Russia and China. The three main projects: BTJ, Atasu-Alashankou and CPC also mentioned in this chapter. These three projects play an important role in relations between Kazakhstan and Big PowersFourth chapter is devoted to the international institutions like SCO and EurAsEc and to the role of these Organisations in Kazakhstan?s oil policy.