Ev hizmeti sektöründe çalışan göçmen kadınların kültürel ve düşünce değişimi: İstanbul örneği
Cultural and intellectual transformation of immigrant women working in the domestic service sector: The istanbul case
Yazar: SEVARA CHARYYEVA
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL KIRIMLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
1990'lı yılların sonunda ve 2000'li yılların başında eski Sovyet bloğunun dağılmasıyla birlikte ortaya çıkan yeni ülkelerde (Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan vb.) sosyal, ekonomik olarak zorlanmalar, göçü tetikleyen unsurların başında geliyordu. Özellikle Orta Asya ülkelerinde yaşayan insanlar, başka ülkelerde çalışarak para kazanmayı ekonomik zorlukların çözümü olarak gördü. İlk başta erkeklerin göç etmesiyle başlayan bu süreç, zamanla kadınları da ilgilendirmeye başladı. 

Özellikle Türkiye, esnek vize politikası nedeniyle göçmenler için ilk hedef ülke konumundaydı. Türkiye'de artan kadın istihdamı nedeniyle ev hizmetlerinde oluşan açık, göçmen emeği ile kapatılmaya başlandı. Bu durum Orta Asya ülkelerinde yaşayan kadınların Türkiye'ye göç etmesini tetikleyen unsurlardan oldu. Böylelikle, Türkiye'ye göç eden kadınlar özellikle ev hizmeti sektöründe bebek bakıcısı, temizlikçi, yaşlı bakıcısı işlerinde yatılı ve gündüzlü olarak çalışmaya başladılar. 

Bu araştırma, Türkmenistan ve Özbekistan'dan İstanbul'a göç etmiş, ev hizmeti sektöründe çalışan kadınların göç ettikten sonra kültürel ve düşünsel değişme durumuna odaklanmaktadır. Bu tez çalışmasında 2022-24 yılları arasında yürüttüğümüz araştırmaya gönüllü olarak katılan, 40 göçmen kadının paylaştıkları hayat hikayeleri ve deneyimlerine yer verilerek kadınların ekonomik, sosyal, kültürel olarak değişme durumlarına ve bu değişmelerin hayatlarını nasıl etkilediğine bakılmıştır.

Abstract:
İn the late 1990s and early 2000s, following the dissolution of the former Soviet bloc, newly emerged countries (such as Turkmenistan, Uzbekistan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, etc.) faced social and economic hardships that triggered migration. Especially in Central Asian countries, people saw earning money through work in other countries as a solution to economic difficulties. Initially driven by men, this migration trend gradually began to involve women as well.
Turkey, particularly due to its flexible visa policies, became the primary destination for migrants. The increasing employment opportunities for women in Turkey led to a demand in domestic services, which was met by migrant labor. This situation encouraged women from Central Asian countries to migrate to Turkey. As a result, women migrating to Turkey started working as live-in or daily domestic workers, including babysitters, cleaners, and caregivers for the elderly.
This research focuses on the cultural and ideological changes experienced by women who migrated from Turkmenistan and Uzbekistan to Istanbul and worked in the domestic service sector. The thesis explores the economic, social, and cultural transformations of these women, and examines how these changes have impacted their lives, based on the life stories and experiences shared by 40 migrant women who voluntarily participated in our research conducted between 2022 and 2024.