Konut yakın çevresinin değerlendirilmesinde bireysel algılamanın rolü
The role of individualistic perception in the evaluation of residental immediate environment
Yazar: ONUR KARAGENÇ
Danışman: DOÇ. DR. TAMER GÖK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1997
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Algı = Perception ; Konut çevreleri = Neighbourhoods

Özet:
20. yüzyılın ilk yarısından itibaren başlayan sanayileşme hareketi ve onu izleyen süreç; kaçınılmaz olarak yaşam çevreleri üzerinde de etkili olmuştur. Hızla kabuk değiştiren yaşam çevreleri kullanıcılarının kontrolünden, etki ve denetiminden uzak olarak şekillenmeye başlamıştır. Sonuçta bireylerin yaşam çevrelerine karşı yabancılaştıkları görülmüştür. Yaşam çevrelerinin bireyler üzerinde bu denli etkili olduğu görüldüğünde yaşanabilir çevrelerin nasıl olması gerektiği sorusunun cevaplanması gerekir. Bu nedenle çalışmanın amacı; insan çevre ilişkisini esas alarak, algı yoluyla yaşam çevrelerinin fiziksel anlamda niteliksel değerlendirmesini yapmak ve yaşanabilir çevrelerin nasıl olması gerektiğini saptamaktır. İnsan çevre arasında insanın çevreyi ihtiyaçları doğrultusunda şekillendirmesi, çevrenin de bireyi etkilemesi ve yönlendirmesi şeklinde süregiden bir etkileşim olduğu bilinmektedir. Yaşam çevrelerini değerlendirebilmek için bu nedenle insan çevre ilişkisi esas alınmıştır. İnsanın çevresiyle ilişkisini algı yoluyla kurduğunun bilinmesiyle çalışmada çevre kavramının incelenmesinin ardından; algı kavramı, görsel algı süreci ve algının gerçekleşmesi incelenmiştir. Ancak çevrenin algılanmasıyla çevreyi değerlendirme süreci sona ermez. Bireyin algı yoluyla edindiği verilerle çevrenin kavranması, zihinsel haritalara dönüştürülmesi ve çevresel imajın oluşması sağlanır. Değerlendirme sürecinin sonunda ise birey çevreye karşı davranışsal bir tutum edinir. Davranışın şekli algının bireysel bir süreç olması nedeniyle çevresel niteliklerle beraber algılayan bireyin kendine has niteliklerine de bağlıdır.Bu bilgiler ışığında konut yakın çevresi özeline inerek yakın çevrenin nasıl olmâsı gerektiği tartışılmış, yakın çevrenin kullanıcı tarafından değerlendirilmesini hedefleyen âlân İncelemesi yapılmıştır. Çalışmadaki verilere göre; alan incelemesinden elde edilen sonuçlar incelendiğinde tasarıma yön verebileceği düşünülen bazı ipuçları elde edilmiştir. Sonuçlar arasında önemli olduğu düşünülenler şunlardır: a) Yaşam çevrelerinin kolay algılanabilir, yorumlanabilir ve akılda kalabilir olabilmesi için yapısında kimlik, strüktür ve anlamı bârındırmalıdır. b) Yaşanılan çevreler yapay oluşumlardır ancak doğal oluşumlarla beraberliği sağlanmalıdır. c) Tasarımın hedefi sadece barınma ihtiyacının karşılanması değil, bireylerin sosyal birlikteliğinin de sağlanmasıdır. Bu nedenle kentsel dış mekanlar Uygun donatılarla yapılanmalıdır. Sonuçların bireyin yaşam çevresinden memnuniyetinin artması, kimlik ve anlam bakımından nitelikli, yaşanabilir kent parçalarının oluşabilmesi bakımından önemli olduğu düşünülmektedir. ANAHTAR Kelimeler: fiziksel Çevre Çevresel İmaj İnsan Çevre İlişkisi Yakın Çevre Algı

Abstract:
Starting by the first half of the 20 th century, the industrial movement and periods proceeding it, inevitably effected the living environments on the track of a rapid change, infact, originated without or against the control and effect of its users. Consquently this process ended up with the estrangement of the individuals to their own environments. After observing that strong effect of living environments over the individuals, it is essential to determine the qualifications of a habitable environment. Thus, the aim of this study is to evaluate the physical qualities of living environments through perception and to determine the qualifications of a habitable environment regarding the human-environment relationship as bases. There is a continous correlation between human and his environment where the human reshapes his environment to satisfy his needs, and the environment effects and directs the human in this act. As a result here in the evaluation of living environment human-environment relationship is considered as fundamentals. Regarding perception as the instrument of human's relationship with his environment, the concept of environmet is investigated primarily in this studty and then the concept of perception is searched through its processes of visualization and realization. Definetely, the evaluation process of the environment does not simply end by its perception. The true conception of environment; thus an environmental image, is achieved by the individual only after collectingXII necessary perceptual dâtâ and evaluating it to cognition maps. At the end of this evaluation process the individual develops a behavioral attitude towards his environment, the term of this attitude is infact directly related with the caracteristics of the observer since perception is an individualistic process. In this study, the qualifications of a habitable environment is discussed through ah investigation of resident il near surroundings under the light of above considerations, and a case study is held to evaluate the near surroundings by the Users. Depanding oh the data provided in the case study, some clues that could direct the process of architectural design are obtained. Some of the results considered primarily important are given below â) Eor easy perception, interpretation and cognition the living environment should achieve the concepts of identity, structure and meaning. b) Living environments are artificial formations, however their correlations With hatural environments should definetely be provided. c) the aim and purpose of architectural design is not only to satisfy the necessity of sheltering but also to provide the individuals social unity With his environment, bue to this fact, especially the Urban outdoor spaces should be equipt with suitable equipment. this results are infact important not only for the satisfaction of the individuals from their own environments, but also for evaluation of a qualified environment in the sence of identitiy and meaning, besides they are essential for the formation of habitable urban settlements. KEY WOfcbS: Physical Environment Perception Environmental Image Human Environment delation Immediate Environment