Çevrimiçi afazi terapi programının Türkçeye uyarlanması
Adaptation of the online aphasia therapy program to Turkish
Yazar: MEMİK YILDIZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM OĞUZ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu çalışmanın amacı, afazili bireylerin rehabilitasyonu için geliştirilmiş ve hâlihazırda kullanılmakta olan Çevrimiçi Afazi Terapi Programı' nın Türkçeye uyarlanmasıdır. Program; dinleme, okuma, yazma ve adlandırma gibi dilin farklı modalitelerinde birçok görev içerir. Ayrıca programın adlandırma doğruluğu açısından, 40-60 yaş arası sağlıklı bireylere uygulanabilirliğine ilişkin veri toplanması amaçlanmıştır. Genel doğruluk puanını; kelime sıklığı, yaş, eğitim düzeyi ve MoCA-TR puanları gibi değişkenlerin nasıl etkilediğini belirlemek de amaçlar arasındadır.
Çalışmada öncelikle programın Türkçeye çevirisi ve kültürel adaptasyonu yapılmıştır. Programda, 'resimleri yüksek sesle adlandırın', 'bakın ve kelimeyi seçin' ve 'evet-hayır' sorularının bulunduğu görevler bulunmaktadır. Uyarlama sürecinin ardından on sağlıklı bireye bu görevler uygulanmıştır. Katılımcılara dahil etme kriteri olarak da Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA-TR) uygulanmıştır. Ayrıca farklı eğitim düzeylerine sahip 17 dil ve konuşma terapistine programın kullanılabilirliğine dair sorular sorulmuştur.
Çevrimiçi Afazi Terapi Programı' nın Türkçeye uyarlanması sonucunda; farklı frekans ve kategorilerde 551 sözcük içeren ve hedef sözcüklere ait iki farklı resim, ses kaydı, alternatif sözcükler, semantik, fonemik ve cümle ipuçları ve bunlara ek olarak 200 Evet/Hayır sorusu hazırlanmıştır. Sağlıklı bireyle yapılan uygulamaların sonucunda, bireylerin farklı görevlerde verdikleri cevapların doğruluk yüzdelerinin cinsiyete göre değişmediği fakat eğitim durumu ve MoCA-TR puanlarına göre istatistiksel anlamda değiştiği bulunmuştur. Sözcük frekanslarına göre kolay-orta-zor şeklinde sınıflandırılan gruplarda bireylerin doğruluk yüzdesinin en fazla kolay grupta; en az ise zor grupta olduğu görülmüştür. Bu programın, DKT' ler tarafından gerçekleştirilen afazili bireylerle yapılan dil terapilerini destekleyeceği düşünülmüştür. Ayrıca Türkçe literatürde sınırlı olarak bulunan çevrimiçi dil terapisi alanına katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Afazi, Dil ve Konuşma Terapisi, Çevrimiçi Afazi Terapi Programı, Teknoloji.

Abstract:
The purpose of this study is to adapt the Online Aphasia Therapy Program that has been developed and is currently used in the rehabilitation of individuals with aphasia into Turkish. The program includes many tasks for various language modalities, including listening, reading, writing, and naming. Furthermore, it was intended to collect data regarding the program's applicability to healthy individuals between the ages of 40 and 60 in terms of naming accuracy. The additional objective was to determine how variables such word frequency, age, level of education, and MoCA-TR scores impacted the overall correct score. 
In the study, the program was first translated into Turkish and culturally adapted. As part of the program of study, there are parts with tasks such "name the pictures aloud," "look and choose the word," and "yes-no." Following the translation process, tasks were given to ten healthy individuals. The participants were subjected to the Beck Depression Inventory (BDI) and Montreal Cognitive Assessment Scale (MoCA-TR) as inclusion criteria. Additionally, 17 speech-language pathologists with various levels of education have been questioned about how they use the program.
The Online Aphasia Therapy Program was translated into Turkish, and 200 yes/no questions as well as two different sets of photos, sound recordings, alternative words, semantic, phonemic, and sentence clues for each target word—including 551 target words—were prepared. Research conducted with healthy individuals revealed that while gender did not affect the accuracy percentages of the answers provided by individuals in various tasks, their educational status and MoCA-TR scores did statistically change. According to word frequency ranges, subgroups were categorized as easy, medium, and difficult. The easy group had the highest accuracy %, while the difficult group had the lowest accuracy rate. This program is believed to be able to support DKTs' efforts to assist individuals with aphasia during their language therapy sessions. Additionally, it could add to the field of online language therapy, which are underrepresented in Turkish literature.

Keywords: Aphasia, Speech and Language Therapy, Online Aphasia Therapy Program, Technology.