Osteoporoza bağlı vertebra kompresyon kırıklarının tanısında niceliksel bir yaklaşım: Vertebralar arası hacim indeksi
A quantitative approach for the assessment of the osteoporotic compression fractures of the vertebrae: İntervertebral volume fraction index
Yazar: HALİL ERDİNÇ ŞEN
Danışman: PROF. DR. ÖMER KURU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Kırıklar-kemik = Fractures-bone ; Omurgalılar = Vertebrates ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Spinal hastalıklar = Spinal diseases ; Spinal kırıklar = Spinal fractures ; Stereoloji = Stereology ; Tomografi-emisyon-bilgisayarlı = Tomography-emission-computed

Özet:
Giriş ve Amaç: Osteoporozun neden olduğu vertebral kırıklar oldukça yaygındır ve yaşam kalitesi üzerine olumsuz etkiye sahiptir. Ancak her zaman klinik bulgu vermeyebilirler. Bilgisayarlı tomografi (BT), kemik detayları doğru ve net göstermesi, çabuk sonuç vermesi nedeniyle vertebra kırıklarının incelenmesi ve değerlendirilmesi için uygun bir yöntemdir. Stereoloji, üç boyutlu yapılardan elde edilen iki boyutlu kesitler kullanılarak yapı hakkında niceliksel (rakamsal) veri elde etmeye yarayan bilimdir. Bu çalışmada vertebralar arası hacim indeksi (IVF) kullanılarak komşu vertebraların ortalama hacimlerine göre kırık vertebra gövde hacmindeki azalma oranını tarafsız olarak ortaya koyacak yeni bir yöntemin tanımlanması amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı'na başvuran, kemik mineral yoğunluğuna (KMY) göre osteoporoz tanısı alan ve rutin torako-lomber grafileri ile osteoporoza bağlı vertebra kompresyonu saptanan 27 kadın hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların sagittal yönelimde ve 1mm kalınlığında BT görüntüleri alındı.
Vertebraların hacimleri stereolojik yöntemlerden Cavalieri prensibi kullanılarak ImageJ programı ile; kırık vertebranın hacmindeki azalma üst ve alttaki vertebra hacimleri esas alınarak yüzde cinsinden hesaplandı.
Bulgular: Her bir kırık seviyesinde kırık olan vertebranın, kırık vertebranın bir üst ve bir alt vertebranın hacimlerine göre hesaplanan, hacminin beklenen vertebra hacmine göre %67,70 azaldığı saptandı. Tüm hastalarda kırık vertebralarda ortalama saptanan hacim ile olması beklenen hacim arasında anlamlı fark saptandı (p<0.001).
Sonuç: Bu çalışmada kullandığımız yöntem osteoporotik vertebra kırık hacmini tarafsız ve doğruya en yakın olarak belirlemede ucuz, güvenli ve hızlı bir yöntem olabilir. Vertebra kırığının saptanmasında objektif veriler elde edilmesini sağlayan bu yöntem tüm radyoloji merkezlerinde rutin olarak kullanılan BT görüntülerinden elde edildiği için ek bir prosedür, ekipman gerektirmemektedir. Bu nedenle bu yöntemin rutin olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, Vertebral kompresyon fraktürü, Bilgisayarlı tomografi, Stereoloji, Vertebra hacmi, Cavalieri prensibi.

Abstract:
Introduction and Objective: Vertebral fractures caused by osteoporosis are quite common and have a negative effect on quality of life. But they may not be clinically detectable. Computed tomography (CT) is an appropriate method in examining and evaluating vertebral fractures because it shows bone details accurately and clearly and it gives results quickly. Stereology is a science which is used to obtain quantitative (numerical) data about the structure using two-dimensional section from the three dimensional structures. In this study it is aimed to describe a new method that demonstrates objectively the decrease ratio of the volume of the fractured vertebral body according to the average volume of the neighboring vertebrae using volume intervertebral volume index (IVF).
Materials and Methods: Twenty-seven women who admitted to Ondokuz Mayis University, Department of Physical Medicine and Rehabilitation, were diagnosed with osteoporosis by bone mineral density (BMD) and osteoporotic vertebral compression fracture by routine thoracolumbar radiographs, were included in the study. CT images of the patients were taken with 1 mm thickness in sagittal orientation. Vertebrae volumes were calculated by using Cavalieri principle which is  one of the stereological methods with ImageJ program whereas reduction in the volume of the fractured vertebra was calculated as percentages based on upper and lower vertebral volumes.
Results: It was determined that the measured volume of the fractured vertebra at each fracture level  decreased by 67.70% compared to the expected vertebral volume that was calculated according to volumes of an upper and a lower vertebra of the fractured vertebra. In all patients, significant differences were determined between the average detected volume and the expected volume of the fractured vertebrae (p <0.001).
Conclusion: In this study, the method that we used may be a cheap, safe and quick way in determining osteoporotic vertebral fracture volume as unbiased and the most accurate. This method which allows to obtain objective data in the detection of vertebral fracture, does not require an additional procedure or equipment because of it is obtained from CT images which is routinely used in all radiology centers. Therefore, it can be suggested that this method may be used routinely.

Keywords: Osteoporosis, Vertebral compression fracture, Computed tomography, Stereology, Vertebral volume, Cavalieri principle.