COVİD-19 pandemisinin acil serviste akut koroner sendromlarının başvuru sayısına ve yönetimine etksisinin araştırılması
Evaluation of impact of COVİD-19 pandemic on admission rates and management of acute coronary sendromes in emergency department
Yazar: ERVİN İBRAHİMOV
Danışman: DOÇ. DR. ERTAN SÖNMEZ
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology ; Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Akut koroner sendrom = Acute coronary syndrome ; COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Sevk ve konsültasyon = Referral and consultation

Özet:
Giriş ve Amaç: SARS-CoV-2 virüsü COVİD-19 hastalığına neden olarak şimdiye kadar tüm dünyada yaklaşık 620 milyonu ekfekte ederek pandemiye sebep olmuştur. Pandemi sürecinde sağlık sisteminde ciddi değişikliler olmuş olup kısıtlamarla birlikte hastaneler başvuru sayısında düşüşler gözlenmiştir. Akut koroner sendromların (AKS) sayısında da azalma görülmekle birlikte yaklaşım şeklinde de değişiklikler izlenmiştir. Çalışmamızda pandemi döneminin hastanemizin acil servisine AKS ile başvuran hastaların sayısı, başvuru şekli ve yönetimine etkileri araştırlımıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Acil servis Anabilim Dalı 10.03.2019- 10.03.2021 tarihler arası retrospektif olarak yapıldı. Çalışmamızda toplam iki senede acilimize başvuran ve AKS tanısı konulan 1297 hasta tarandı. Hastaların verileri pandemi öncesi (PÖ) (10.03.2019-10.03.2020) ve pandemi sonrası (PS) (10.03.2020-10.03.2021) olacak şekilde iki grup halinde incelendi. Hastaların demografik özelliklerine, tanılarına, başvuru şekillerine, kronik hastalıklarına, tedavi ve sonuçlanma şekillerine bakıldı ve hazırladığımız forma kaydedildi. Daha sonra toplanan veriler PÖ ve PS olmak üzere karşılaştırıldı. Tüm olgular için istatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak belirlendi. İstatistiksel analiz, IBM SPSS for Windows v.22 (IBM, Armonk, NY, Amerika Birleşik Devletleri) istatistik paketi kullanılarak yapıldı. 

Bulgular: Çalışmaya iki yıl boyunca acil tıp anabilim dalına AKS tanı kodu girilmiş 1962 hastayla başlandı. Verileri eksik olan 101 hasta ve acil hekimi yahut kardiyoloji hekimi tarafından AKS tanısı dışlanan, acilden taburcu edilmiş 201 hasta ve başka tanılarla  koroner yoğun bakım ve kardiyoloji servisine yatış verilen 363 hasta araştırmadan çıkarıldı. Kesin AKS tanısı alan 1297 hastayla devam edildi. Olgular PÖ ve PS olmak üzere ikiye ayrıldı. Başvuru sayısı PÖ dönemde 703 iken, PS'da 594 oldu. PÖ dönemde ortalama aylık başvuru sayısı 59 iken PS dönemde ortalama aylık başvuru sayısı 50 olarak hesaplandı. Demografik özellikleri incelendiğinde PÖ dönemde 703 hastanın 488'i (%69,4) erkek,  215'i (%30,6) kadın, PS dönemde 594 hastanın 410'u (%69,0) erkek, 184'ü (%31,0) kadın bulundu. Ortalama yaş 57,1 ± 13,2 yıl  saptandı. PÖ dönemde STEMİ 242 (%34,4),  NSTEMI 461 (%65,6) iken PS dönemde STEMI 225 (%37,9) ve NSTEMI 369 (%62,1) şeklinde bulundu. Hastaneye başvurularda PÖ döneminde ayaktan başvuru 602 (%85,6), iken PS dönemde ayaktan başvuru 474'e (%79,8) düştü ve istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). PÖ dönemde başka merkeden sevk 38 (%5,4) iken, PS dönemde başka merkezden sevk 57'e (%9,6) yükselerek istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Tedavi şeklinde medikal tedavi kararı PÖ dönemde 112 (%15,9) iken, PS dönemde 56'a (%9,4) düşerek istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Anjio ve stent uygulaması PÖ'de 412 (%58,6) iken, PS'da 404'e (%68,0) bulundu ve istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). Bypass kararı PÖ'de 41 (%5,8) iken, PS'da 20'e (%3,14) gerileyerek istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0,05). PÖ dönemde başka merkeze sevk edilen hasta sayısı 34 (%4,8) iken, PS dönemde 8'e (%1,3) gerileyerek  istatiksel olarak anlamlı fark gözlendi (p<0,05).
Sonuç: Sonuç olarak pandemi döneminde ayaktan başvuru şekli anlamlı düzeyde düşük bulundu (p<0,05). Başka merkezden sevk şeklindeki başvurularda pandemi döneminde anlamlı artış saptandı (p<0,05).  Anjio ve stent uygulamalarında pandemi döneminde anlamlı artış izlendi (p<0,05).  Ayrıca medikal tedavi ve bypass miktarında ve dış merkeze sevk edilen hasta sayısında PS döneminde PÖ döneme kıyasla istatiksel olarak anlamlı düzeyde düşüş oldu (p<0,05). Hastaların demografik verileri, MI çeşitleri, kronik hastalıkları ve mortalite oranları iki dönem arasında benzer bulundu.  
           Anahtar Kelimeler: Akut koroner sendrom, pandemi, sevk, acil servis başvuru

Abstract:
Introduction and Aim: The SARS-Cov-2 virus has caused a pandemic by infecting approximately 620 million people all over the world so far by causing the COVİD-19 disease. There have been serious changes in the health care system during the pandemic process, and a decrease in the number of hospital admissions has been observed with the restrictions. Although a decrease is observed in the number of acute coronary sendroms, changes in the approach have also changed. İn our study, we investigated the effects of the pandemic period on the amount, admission method and management of patients who applied to the emergency department of our hospital with Acute coronary sendrome. 
Methods: Our research was carried out retrospectively between 10.03.2019 and 10.03.2021, at Emergency Department of Bezmialem Vakif University Medicine Hospital.  In our study, 1297 patients were screened who applied to our emergency department and were diagnosed with ACS in a total of two years. The data of the patients were analyzed in two groups as pre-pandemic (pre-P) (10.03.2019-10.03.2020) and post-pandemic (post-P) (10.03.2020-10.03.2021). The demographic characteristics of the patients, their diagnoses,differences of admissions, chronic diseases, treatment and outcome patterns were checked and recorded in the form we prepared. Then the collected data were compared as pre-P and post-P. Statistical significance was determined as p<0.05 for all cases. Statistical analysis was performed using the IBM SPSS for Windows v.22 (IBM, Armonk, NY, United States) statistical package. 
Results: The study was initiated with 1962 patients whose AMI diagnoses code was entered in the emergency medicine department for two years. 101 patients with missing data, and 201 patients who were discharged from emergency department after the diagnoses of AMI was excluded by the emergency physician or cardiologist, and 363 patients who were admitted to the coronary intensive care unit or cardiology department with other diagnoses were excluded from the study. Continued with 1297 patients with definite diagnosis of ACS.  The cases were separated into two as pre-P and post-P. While the number of applictions was 703 in the pre-P period, it was 594 in the post-P. While the average number of monthly applications was 59 in the pre-P period, the average number of monthly applications in the post-P period calculated as 50.  When demographic caractheristics were analyzed in the pre-P period 488 (69.4%) of 703 patients were male and 215 (30.6%) were female, in the post-P period 410 (69.0%) of 594 patients were male and 184 (31.0%) were female.  The mean age was 57.1± 13.2 years. While the number of STEMI was 242 (34.4%) and NSTEMI 461 (65.6%) in the pre-P period, STEMI was 225 (37.9%) and NSTEMI 369 (62.1%) in the post-P period. While the number of outpatient admissions was 602 (85.6%) in the pre-P period, it decreases to 474 (79.8%) in the post-P period, and a statistically significant difference was found (p<0.05). While the number of referral from another center was 38 (%5.4) in the pre-P period, it increased to 57 (9.6%) in the post-P period, and a statistically significant difference was found (p<0.05). While the number of the medical treatment approach was 112 (15.9%) in the pre-P period, it decreased to 56 (9.4%) in the post-P period and a statistically significant difference was found (p<0.05). While the number of the percutaneous coronary intervention (PCI) was 412 (58.6%) in the pre-P period, it was found 404 (68.0%) in the post-P period and a statistically significant difference was found (p<0.05). While the number of the desicions of coronary artery bypass graft (CABG) was 41 (5.8%) in the pre-P period, it decreased to 20 (3.14%) in the post-P period and a statistically significant difference was found (p<0.05). While the number of patients referred to another center was 34 (4.8%) in the pre-P period, it decreased to 8 (1.3%) in the post-P period and a statistically significant difference was observed (p<0.05).
Conclusion: As a result outpatient admission was found significantly lower during pandemic period (p<0.05). There was significant increase in referrals from another center during the pandemic period (p<0.05). A significant increase was observed in the number of percutaneous coronary intervention (PCI) during the pandemic period (p<0.05). In addition, there was statistically significant decrease in the amount of medical treatment,  coronary artery bypass graft (CABG) applications, and the number of patients referred to another center in the post-P period compared to pre-P period (p<0.05).
Keywords: Acute coronary sendrom, pandemic, referral,  emergency department  admission