COVİD-19 hastalarında toraks içi oluşumların morfometrik özelliklerinin mortalite üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of morphometric properties of intrathoracic structures on mortality in COVID-19 patients
Yazar: ALİ YAVUZ UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ ÜÇÜNCÜ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR HÜRSOY
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anatomi = Anatomy
Dizin: Akciğer = Lung ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Morfometri = Morphometry ; Mortalite = Mortality ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Covid-19 hastalığı; 2019 yılının sonlarında Çin Wuhan bölgesinde tespit edilen coronavirüs ailesine ait yeni bir tip olan virüsün, insanlarda meydana getirdiği hastalıktır. Bu hastalık oldukça bulaşıcı olmakla beraber hızla yayılarak pandemi ilan edilmiştir. Virüs bazı hastalarda akciğeri etkileyebilmekte ve ölümcül seyredebilmektedir. Hastalık sürecini çoğu kişi hastaneye yatış gerektirmeyecek şekilde ayaktan hafif hastalık olarak geçirirken bazı kişiler ne yazık ki yatarak tedavi edilmek durumunda kalmakta, bu süreç içerisinde yoğun bakım ihtiyacı duymakta ve hatta vefat etmektedir. Bazı hasta gruplarının virüse daha hassas oldukları bildirilmektedir. Hastalığın tanısında altın standart virüsün gösterilmesi olup bunların yanında toraks tomografi görüntülemeleri ve kan tetkikleri de oldukça öneme sahiptir. Bu çalışmada yaşayan ile vefat edenler şeklinde iki grup belirlendi ve bu gruplar arasında mortalite üzerine etkisi olabilecek olan parametrelere bakıldı. Çalışma retrospektif olarak araştırılarak bulunan toplam 147 vefat eden ve 175 yaşayan vaka üzerinden yapıldı. Hastaların demografik verileri, tomografi görüntüleri, kan sonuçları kayıt altına alındı. Vakaların yaş, cinsiyet ile kardiyovasküler sistem hastalığı, kronik akciğer hastalığı, diyabet, böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği olacak şekilde komorbidite durumları değerlendirmeye alındı. Kan parametreleri olarak beyaz küre, nötrofil, lenfosit, NLR (nötrofil lenfosit oranı), trombosit, ALT, AST, LDH, CRP, D-Dimer, INR ve fibrinojen değerleri bakıldı. Tomografi görüntülemeleri üzerinden Slicer uygulaması kullanılarak toplam akciğer hacimleri ölçüldü. RadiAnt programı kullanılarak trakea transvers çapı, trakea anteroposterior çapı ve bunların oranı olan trakaeal indeks, kalp transvers çapı, toraks transvers çapı ve bunların oranı olan kardiyotorasik oran, truncus pulmonalis çapı, arteria pulmonalis dextra, arteria pulmonalis sinistra çapı, aorta ascendens çapı ve truncus pulmonalis çapının aorta ascendens çapına olan oranı ölçüldü. Elde edilen tüm parametreler analiz edilerek vefat eden ve yaşayanlar arasında anlamlı fak olup olmadığına bakıldı. İleri yaş, erkek cinsiyet, kardiyovasküler sistem hastalığı, kronik akciğer hastalığı ve böbrek yetmezliği bulunmasının kötü prognoz gösterdiği bulundu. Beyaz küre, nötrofil, AST, LDH, CRP, D-Dimer, INR ve NLR parametrelerinde artış, lenfosit değerinde ise düşüş kötü prognoza işaret etti. Cinsiyet ayırt edilmeden tüm vakalar ele alındığında toplam akciğer hacimlerinde azalmanın, trakea anteroposterior çapında artış olmasının, a.pulmonalis sinistra ve a.pulmonalis dextra çapında artış olmasının kötü prognoza işaret ettiği tespit edildi.
xvii
Vakalar kadın erkek olarak gruplara bölündüğünde yine akciğer hacimlerinde aynı şekilde anlamlı fark bulundu. Erkeklerde başka anlamlı parametre bulunmaz iken kadınlarda a.pulmonalis sinistra çapının artışı, a.pulmonalis dextra çapının artışı, toraks transvers çapının artışı ve kardiyotorasik oranın artışı anlamlı bulunmuştur. Bu bulgular ışığında hastaların hastaneye ilk başvuru anında yapılacak tetkikler üzerinden bazı parametrelere bakılarak hangi hastaların mortal seyredebileceği hakkında fikir sahibi olunabilir. Bakılacak bu parametrelerle birlikte hastaların tedavi programları farklı şekillenebilir.
Anahtar Sözcükler: Covid-19, Mortalite, Akciğer hacimleri, Morfometri, Tomografi, Slicer

Abstract:
Covid-19 disease is a human disease caused by a new type of virus belonging to the coronavirus family, which was detected in the Wuhan region of China in late 2019. Since this disease is highly contagious, it has spread rapidly and has been declared a pandemic. The virus can affect the lungs in some patients and can be fatal. While most people suffer from mild outpatient illness, which does not require hospitalization, some people unfortunately have to be treated inpatients, need intensive care during this process and even die. It is reported that some patient groups are more susceptible to the virus. The gold standard in the diagnosis of the disease is the demonstration of the virus, as well as thorax tomography imaging and blood tests are also very important. In this study, two groups, living and deceased, were determined, and the parameters that may have an effect on mortality between these groups were examined. The study was conducted on a total of 147 deceased and 175 living cases, which were investigated retrospectively. Demographic data, tomography images and blood results of the patients were recorded. Age, gender, cardiovascular system disease, chronic lung disease, diabetes, kidney failure, liver failure, and comorbidities of the cases were evaluated. As blood parameters, white blood cell, neutrophil, lymphocyte, NLR (neutrophil lymphocyte ratio), thrombocyte, ALT, AST, LDH, CRP, D-Dimer, INR and fibrinogen values were measured. Total lung volumes were measured using the Slicer application on tomography imaging. Using the RadiAnt program, trachea transverse diameter, trachea anteroposterior diameter and their ratio, tracheal index, heart transverse diameter, thorax transverse diameter and their ratio, cardiothoracic ratio, pulmonary artery diameter, right pulmonary artery diameter, left pulmonary artery diameter, ascending aorta diameter, and the ratio of the of the pulmonary artery diameter to the of the ascending aorta diameter was measured. All the parameters obtained were analyzed and it was checked whether they were significant between the deceased and the living. It was found that advanced age, male gender and having cardiovascular system disease, chronic lung disease and kidney failure showed poor prognosis. An increase in white blood cell, neutrophil, AST, LDH, CRP, D-Dimer, INR and NLR parameters and a decrease in lymphocyte values indicated a poor prognosis. Considering all cases, regardless of gender, it was determined that a decrease in total lung volumes, an increase in trachea anteroposterior diameter, an increase in left pulmonary artery and right pulmonary artery diameters indicated
xix
a poor prognosis. When the cases were divided into groups as female and male, lung volumes were found to be significant in the same way. While no other significant parameter was found in men, the increase in left pulmonary artery diameter, increase in right pulmonary artery diameter, increase in thorax transverse diameter and increase in cardiothoracic ratio in women were found to be significant. In the light of these findings, it is possible to have an idea about which patients may be mortal by looking at some parameters through the examinations to be made at the time of the first admission to the hospital. With these parameters to be considered, the treatment programs of the patients can be shaped differently.
Keywords: Covid-19, Mortality, Lung volume, Morphometry, Tomography, Slicer