Kahramanmaraş depremleri sonucu açığa çıkan yıkıntı atıklarının miktarının belirlenmesi ve sınıflandırılması: Nurdağı örneği
Determination and classification of the amount of demolition wastes released as a result of Kahramanmaraş earthquakes: Nurdağı example
Yazar: BERFU GÖVERCİN
Danışman: PROF. DR. ATAKAN ÖNGEN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Geçmişten günümüze kaçınılmaz bir gerçek olan, pek çok defa yıkım yaşatmış olan deprem, ülkemizi 6 Şubat 2023 tarihinde saat 04:17'de Mw: 7.7 büyüklüğünde sarsmıştır. Merkez üssü Pazarcık (Kahramanmaraş) olan bu depremin 9 saat sonrasında ise Elbistan (Kahramanmaraş) merkez üslü Mw: 7.6 büyüklüğünde bir deprem daha yaşanmıştır. Bu iki yıkıcı depremin etkileri sürmekte, yardım çalışmaları devam etmekte iken 20 Şubat 2023 saat 20:04'te Yayladağı (Hatay) merkezli büyüklüğü Mw: 6.4 olan bir deprem daha meydana gelmiştir. Depremler sonucunda 50.783 kişi hayatını kaybetmiş, 37.984 yapı yıkılmıştır. Yıkım sonucu kontrol edilmesi güç olan boyutlarda inşaat ve yıkıntı atığı oluşmuştur.
Tezin amacı, bu depremler sonucu ortaya çıkan inşaat ve yıkıntı atık miktarının tahmin edilmesidir. Dünyada deprem kuşağında bulunan çeşitli ülkeler, deprem sonucu oluşabilecek hasarların tahmin edilmesi üzerine programlar oluşturmuşlardır. Tez kapsamında Amerika Birleşik Devletleri'nde, Federal Acil Durum Yönetim Ajansı tarafından oluşturulmuş, bünyesinde bina envanter bilgileri işlenmiş HAZARD U.S. yazılımının metodoloji basamakları uygulanmış, depremden en çok hasarı almış bölgelerden biri olan Nurdağı ilçesinde yerinde saha gözlemleri yapılmıştır. Binalar sınıflandırılarak metodolojide verilen hesaplamalar yapılmıştır. Hesaplamalar sonucunda Nurdağı'ndan toplamda 1.670.758 ton yıkıntı atığı çıktığı tahmini yapılmıştır. Bu miktarın 939.128 tonu betonarme ve çelik elemanlardan, 731.630 ton kadarı tuğla, ahşap ve diğer elemanlardan oluştuğu tahmini yapılmıştır.
İnşaat ve yıkıntı atıklarının ülke ekonomisine geri kazanılabilirliği araştırılmış, oluşan bu atıkların geri dönüşümü ve geri kazanımı üzerine yorumlamalarda bulunulmuştur. 
Program ile tahmin edilen yıkıntı atığı miktarı, deprem bölgesinde tahminleri yapılan toplam yıkıntı atığı miktarı ile karşılaştırıldığında tutarlı sonuç elde edildiği belirlenmiştir. Farklı ülkelerde kullanılabilir olan en kapsamlı afet yönetim yazılımlarından kabul edilen HAZUS ile geleceğe dönük yapılabilecek tahmin hesaplamalarının, afet öncesi ve afet sonrasında alınabilecek önlemlerin tespit edilmesinde örnek teşkil edebileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
The earthquake, which is an inevitable fact from past to present and has caused destruction many times, shook our country with a magnitude of Mw: 7.7 at 04:17 on February 6, 2023. The epicenter of this earthquake was Pazarcık (Kahramanmaraş) and 9 hours later, another earthquake with a magnitude of Mw: 7.6 occurred at the epicenter in Elbistan (Kahramanmaraş). While the effects of these two devastating earthquakes were still continuing, another earthquake with a magnitude of Mw: 6.4 occurred on February 20, 2023 at 20:04, centered in Yayladağı (Hatay). As a result of the earthquakes, 50,783 people lost their lives and 37,984 buildings collapsed. As a result of demolition, construction and demolition wastes were generated which are difficult to control. 
The aim of this thesis is to estimate the amount of construction and demolition waste generated by these earthquakes. Various countries in the world located on fault lines have established programs to estimate the damage that may occur as a result of earthquakes. Within the scope of the thesis, by applying the methodology steps of the HAZUS software created by the Federal Emergency Management Agency, in which building inventory information is processed, the building inventory of Nurdağı district, one of the regions most damaged by the earthquake, was examined and field observations were made. Buildings were classified and calculations given in the methodology were made. As a result of the calculations, it was estimated that a total of 1.670.758 tons of demolition waste was generated in Nurdağı. It is estimated that 939.128 tons of this amount consists of reinforced concrete and steel elements and 731.630 tons of brick, wood and other elements. The recoverability of construction and demolition wastes to the national economy was investigated and comments were made on the recycling and reduce of these wastes.
The amount of demolition waste estimated by the program was found to be consistent with the total amount of demolition waste generated in the region. It has been determined that the estimation calculations that can be made for the future with HAZUS, which is accepted as one of the most comprehensive disaster management software available in different countries, can serve as an example in determining the measures that can be taken before and after disasters.