Kadın cezaevlerinin toplumsal cinsiyet bakış açısı ile değerlendirilmesi
Evaluation of prisons for women with gender perspective
Yazar: SEDA SALİHOĞLU GÜNELSU
Danışman: PROF. DR. AYŞE DURAKBAŞA
İstanbul Üniversitesi / Adli Tıp Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Açık cezaevi = Open prison ; Ceza infaz kurumları = Prisons ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Hükümlüler = Convicts ; Kadınlar = Women ; Personel = Personnel

Özet:
Çalışmanın amacı, Türkiye'deki kadın cezaevlerindeki koşulların kadınlar için uygunluğunu değerlendirerek cezaevlerinde gerçekleştirilen rehabilitasyon çalışmalarının etkisini toplumsal cinsiyet bakış açısıyla araştırmaktır. Niteliksel yöntemler kullanılarak gerçekleştirilen saha çalışması Ankara Sincan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve Denizli Bozkurt Kadın Açık Ceza İnfaz Kurumu'nda sürdürülmüştür. Ankara'da 32 kadın ve 7 cezaevi personeli, Denizli'de ise 32 kadın ve 6 cezaevi personeli ile görüşme yapılmıştır. Ayrıca Ankara'da 6, Denizli'de 7 farklı etkinlikte gözlem yapılmıştır. Yapılan saha çalışması sonucunda, cezaevlerindeki tüm fiziksel ve sosyal koşulların kadınların ihtiyaçları doğrultusunda kurgulanmasının önemi ve bu konuda uygulamadaki eksiklikler ortaya çıkmıştır. 
Kadınların ifade ettikleri ihtiyaçlara bakıldığında eğitim, sağlık, aile içi ilişkiler ve istihdam gibi pek çok konunun birarada ele alınması gerektiği görülmektedir. Çalışma sonucunda bazı kadınların aile baskısı, gözetim altında olma, şiddet gibi zorlukları cezaevinde yaşamıyor olmalarından dolayı cezaevinde kendilerini daha özgür hissettikleri ortaya çıkmaktadır. Cezaevini bir özgürleşme alanı olarak gören kadınların ifadeleri, çalışmanın önemli sonuçları arasında yer almaktadır. Kadınlara aile ve toplum tarafından yüklenen ev içi işler ve aile bireylerinin bakımıyla ilgili sorumlulukların cezaevinde bile baskı yarattığı ve kadınların taşıdıkları önemli bir yük olduğu görülmektedir. Cezaevlerinde gerçekleştirilen rehabilitasyon çalışmalarının kadınların cezaevinde geçirdikleri süre boyunca ve tahliye sonrasında yeteri kadar etkili olmadığı tespit edilmiştir. Cezaevi sonrasındaki süreçte belirsizlikle ilgili kaygı yaşadığını belirten kadınlar iş bulmak ve çalışmak konusunda son derece isteklidirler. Rehabilitasyon çalışmalarının içeriği ve cezaevi personelinin nitelik ve niceliği ile ilgili çalışmalar yapılması ve bu çalışmaların hem cezaevindeki hem de tahliye sonrasındaki süreçte kadınların ihtiyaç ve gereksinimlerini dikkate alması gerektiği görülmektedir. Cezaevi personelinin sayısının ve niteliğinin artırılmasının yanısıra personelin sorunlarına ve ihtiyaçlarına yönelik çözümler geliştirmek cezaevi koşullarında iyileştirme sağlayacaktır.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the suitability of prison conditions in Turkey for women and to investigate, with a gender perspective, the effect of rehabilitation efforts which are conducted in women prisons. The fieldwork has been carried out in Ankara Sincan Closed Prison for Women and Denizli Bozkurt Open Prison for Women by using qualitative methods. In Ankara 32 women and 7 prison staff, in Denizli 32 women and 6 staff were interviewed with. In addition, 6 rehabilitation activities in Ankara and 7 in Denizli were observed. In the course of the fieldwork, the importance of setting the physical and social conditions in prisons in accordance with the needs of women and deficiencies in practice has become evident.  
Considering the needs described by women, it is seen that many issues such as education, health, domestic relationships and employment should be addressed together. The study reveals that some women feel more independent inside the prison where they don't struggle with any difficulties such as family pressure, surveillance and violence. Expressions of women, who perceive prison as a space of liberation, are among the important results of the study. It was concluded that the responsibilities related to domestic life and taking care of family members which are imposed on women by family and society cause pressure and become a significant burden even in the prison. It is observed that the rehabilitation activities performed in prison are not effective enough for their lives in and after the prison. Women who state that they feel anxious about the uncertainty they will face after release are, in fact quite motivated to find a job and work. We conclude that studies should be carried on the content of rehabilitation work and on the quality and quantity of prison staff and these studies should focus on the needs and requirements of women both during and after imprisonment. As a result of the study, it is determined that not only the quality and quantity of prison staff need to be improved but also their problems and demands have to be taken into consideration as well.