Şeref Hanım Divanı'ndaki gazellerin (1-60) şerhi
Commentary on the ghazals (1-60) in the Şeref Hanım's Divan
Yazar: EMEL ÇELİK
Danışman: PROF. DR. YAKUP POYRAZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Her şeyin zamana ve şartlara bağlı olarak değiştiği günümüzde dil, bu değişimden
en fazla etkilenen olgulardan biridir. Bu yüzden, klasik Türk edebiyatı metinleriyle
aramızdaki en büyük engel de dildir. Metinlerde kullanılan dil, aynı zamanda bulunduğu
döneminin de bir aynasıdır. Genç nesillere bu eski metinlerin bir şekilde aktarılması
gerekmektedir. Dil engelini aşma yöntemlerinden biri de şerhtir. Şerh yöntemiyle eski
metinlerin genç nesiller tarafından anlaşılması sağlanabilir. Bundan dolayı da şerh
metodunun önemi gün geçtikçe artmaktadır. Bu tezimizin konusunu Şeref Hanım
Divanı'ndaki ilk 60 (altmış) gazelin şerh edilmesi oluşturmaktadır. Çalışmamız, 19.
yüzyıl şairlerinden Şeref Hanım'ın şiirlerinin şerhi vasıtasıyla edebî yönünü ve sanat
anlayışını tanıtmaya; edebiyat tarihindeki yerini anlamaya yöneliktir. Ayrıca eski Türk
edebiyatında kadın şairlerin şiirlerinin şerhi üzerine günümüze kadar fazla çalışmaya yer
verilmediği görülmüştür. Böyle bir çalışma vesilesiyle kadın şairlerin de gazellerini genç
nesillere aktarmak amaçlanmıştır. Aynı zamanda kadın şairlerin eski Türk şiirindeki
konu, kavram ve olaylara nasıl baktığı ve gazellerinde eski Türk şiirindeki bazı unsurları
II
nasıl kullandığı da tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma; giriş, ilgili literatür, gazellerin
şerhi ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin amacı, önemi, yöntemi, kapsam
ve sınırlılıkları verilmiştir. İkinci bölümde Şeref Hanım'ın hayatı ve edebî kişiliği
hakkında bilgi verilmiş; üçüncü bölümde ise şerh kavramı açıklanmış daha sonra klasik
şerh usulüyle 60 (altmış) gazel şerh edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Şeref Hanım, divan şiiri, kadın şair, gazel, şerh.

Abstract:
In our present time in which everything changes depending on time and
circumstances, language is one of the beings most affected by this change. Therefore, the
biggest obstacle between us and the old Turkish texts is language. The language used in
the texts is also a mirror of its period. These classical texts need to be passed on to younger
generations in some way. One of the methods of overcoming the language barrier and the
most important is commentary. With the commentary method, it can be ensured that old
texts are understood by younger generations. Therefore, the importance of the
commentary method is increasing day by day. The subject of this thesis is the commentary
of the first 60 (sixty) ghazals in Şeref Hanım's Divan. Our study is aimed at introducing
the literary direction and understanding of Şeref Hanım, one of the poetess of the 19th
century, and determining her place in the history of literature. In addition, it has been
observed that there is not much room for commentary on the ghazals of poetess in ancient
Turkish literature. By doing such a study, it is aimed to pass on the ghazals of poetess to
younger generations. At the same time, it has also been tried to determine how poetess
see the subjects, concepts and events in ancient Turkish poetry and how they use some
IV
elements of this poetry in their poems. The study consists of introduction, related
literature, commentary of ghazals and conclusion. In the introduction section, the
purpose, importance, method, scope and limitations of the thesis are given. In the second
part, information is given about Şeref Hanım's life and literary personality; in the third
part, the concept of commentary is explained and then 60 (sixty) ghazals are annotated
using the classical commentary method.
Keywords: Şeref Hanım, classical Turkish poetry, poetess, ghazal, commentary