Hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumları ve bilgi güvenliğinin hasta güvenliği kültürü üzerine etkisi
The effect of nurses' attitudes towards evidence-based nursing and information security on patient safety culture
Yazar: İLKAY SEVİNÇ TURAÇ
Danışman: PROF. DR. MEHMET TOP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Bilgi güvenliği = Information security ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Kanıta dayalı tıp = Evidence-based medicine ; Kanıta dayalı uygulamalar = Evidence-based practice

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumlar, bilgi güvenliği ve hasta güvenliği kültürü ile ilişkili faktörleri belirlemek ve hemşirelerin kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutumları ve bilgi güvenliğinin hasta güvenliği kültürü üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Bu kapsamda hemşirelerin sosyodemografik özellikleri ile kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği ve alt boyutları, bilgi güvenliği ölçeği ve alt boyutları ile hasta güvenliği kültürü ortalaması ve alt boyutları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırmanın evreni Ankara ilinde faaliyet gösteren bir üniversite hastanesinde görev yapan hemşirelerdir. Araştırma kapsamında 293 hemşireye ulaşılmıştır. Hemşirelerin hasta güvenliği kültürünü ölçmek için ABD'de Sağlık Hizmetlerinde Araştırma ve Kalite Ajansı (AHRQ) tarafından 2004 yılında geliştirilen "Hospital Survey on Patient Safety Culture", hasta güvenliği kültürü hastane anketi; kanıta dayalı hemşireliği yönelik hemşirelerin tutumlarını ölçmek için Ruzafa‐Martínez ve arkadaşlarının (2011) geliştirmiş olduğu Kanıta Dayalı Hemşireliğe Yönelik Tutum Ölçeği; bilgi güvenliğini ölçmek için Gerçeker (2012)'nin geliştirdiği ve tezinde kullandığı TS ISO 27799'dan elde edilen bilgi güvenliği ile ilgili sorulardan meydana gelen anket formu kullanılmıştır. Değişkenlerin analizinde geçerlilik, güvenirlilik, t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon, çoklu doğrusal regresyon analizleri yapılmıştır. Analizler sonucunda; kanıta dayalı hemşireliğe yönelik tutum ölçeği, hasta güvenliği kültürü genel ortalaması ve bilgi güvenliği ölçeği puanlarının orta düzeyin üzerinde olduğu bulunmuştur. Bilgi güvenliği yönetimi, bilgi güvenliği uygulaması, bilgi güvenliği kültürü ile KDH'ye yönelik inançlar ve beklentiler boyutları hasta güvenliği kültürü ortalamasını pozitif yönde etkilerken, bilgi güvenliğinde gizlilik boyutu hasta güvenliği kültürü ortalamasını negatif yönde etkilemektedir. Hasta güvenliği kültürü ortalamasını en çok etkileyen değişkenin bilgi güvenliği kültürü değişkeni olduğu görülmektedir. Bu sonuç, bilgi güvenliği kültürünün var olması ve gelişmesinin hasta güvenliği kültürünü pozitif olarak etkilediğini göstermektedir. Modele dahil edilen değişkenler hep birlikte hasta güvenliği kültürünün %55'ini açıklamaktadır. Araştırma sonuçlarının, orta ve üst düzeyde sağlık yöneticileri ile sağlık çalışanlarına hasta güvenliği kültürünün geliştirilmesi konusunda katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the factors related to attitudes towards evidence-based nursing, information security and patient safety culture, and to reveal the effects of nurses' attitudes towards evidence-based nursing and information security on patient safety culture. In this context, the relationships between the sociodemographic characteristics of nurses, the scale and its sub-dimensions towards evidence-based nursing, the information security scale and its sub-dimensions, and the patient safety culture scale and its sub-dimensions were examined. The population of the study consists of 293 nurses working in a university hospital operating in Ankara. While the patient safety culture of nurses was measured by using the "Hospital Survey on Patient Safety Culture" hospital questionnaire which was developed by the Health Services Research and Quality Agency (AHRQ) in the USA in 2004; nurses' attitudes towards evidence-based nursing were determined by the Attitude Scale Towards Evidence-Based Nursing developed by Ruzafa-Martinez et al. (2011). In order to measure information security, an information security questionnaire developed by Gerçeker (2012) was used. Analysis of the variables was performed using validity, reliability, t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation, and multiple linear regression analyzes. The results showed that the evidence-based nursing attitude scale, the general average of the patient safety culture, and the information security scale scores were above the mean score. The dimensions of information security management, information security practice, information security culture and beliefs, and expectations towards EBN affect the average patient safety culture positively while the dimension of privacy in information security affects the average patient safety culture negatively. It was revealed that the variable that most affected the average patient safety culture was the information security culture. This result shows that the existence and development of information security culture have a positive impact on patient safety culture. The variables included in the model together explain 55% of the average patient safety culture. The results of the study are expected to contribute to the development of a patient safety culture for middle- and senior-level health managers and health workers.