Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerinde sağlık okuryazarlığı ve aşı tereddütünün değerlendirilmesi
Evaluation of health literacy and vaccine hesitancy in Ankara education and Research Hospital Family medicine polyclinics
Yazar: NESİBE SARIMEHMETOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ankara = Ankara ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
AMAÇ: Toplumların bulaşıcı hastalıklara karşı bağışıklık kazanması, bu hastalıkların neden olabileceği ölümleri ya da kalıcı sekelleri önlemek açısından oldukça önemlidir. Sağlık okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesi, hastalıkları önleme noktasında farkındalığı artırarak bireylerin koruyucu sağlık önlemlerine katılımının artmasını sağlayacaktır. Çalışmamızda; sağlık okuryazarlığı ile aşılanma davranışı ve aşı tereddütünün ilişkisini araştırmayı amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız; gözlemsel, prospektif, analitik bir araştırmadır. Araştırmaya, Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-85 yaş arası 301 gönüllü erişkin hasta dahil edildi. Çalışmaya katılan kişilerin sosyo-demografik verileri, Covid-19 hastalığı geçirme durumları ve aşı davranışları ile ilgili bilgileri toplandıktan sonra, TSOY-32 ölçeği ile sağlık okuryazarlık düzeyleri ve pandemilerde aşı tereddüt ölçeği ile aşı tereddüt düzeyleri değerlendirildi. Veriler IBM SPSS 22.0 programı ile analiz edildi.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 301 kişinin %60,1'i kadın, %73,42'si evli, %37,8'i lisans mezunu olarak dağılım gösterdi. Yaş ortalaması 37,4'dü. Katılımcıların %24'ünün kronik hastalığı olduğu, katılımcılar arasında en fazla görülen kronik hastalığın hipertansiyon olduğu görüldü. TSOY-32 ölçeğine göre katılımcıların sağlık okuryazarlığı seviyesi %11,3'ü yetersiz, %34,22'si sorunlu-sınırlı, %30,23'ü yeterli, %24,25'i mükemmel olarak belirlendi. TSOY-32 ölçeği genel indeks puan ortalaması 35,46 ve Aşı Tereddüt Ölçeğinin genel puan ortalaması 23,5 bulundu. Katılımcıların %46,6'sının COVID-19 hastalığı geçirdiği, %5,9'unun COVID aşısı yaptırmayı reddettiği görüldü. COVID-19 aşısı ile ilgili bilgi kaynağı olarak %60,8'inin Sağlık Bakanlığı verilerini kullandığı görüldü. Katılımcıların %65'inin Biontech, %28'inin Sinovac, %00,1'inin Turkovac aşısı yaptırdığı saptandı.
SONUÇ: Eğitim düzeyi, kitap okuma sıklığı, kendi sağlığını olumlu değerlendirme düzeyi arttıkça sağlık okuryazarlık düzeyi artmaktadır. Katılımcılardan COVID-19 aşısı yaptırmayanların istatistiksel olarak anlamlı düzeyde aşı tereddüt düzeyi yüksek bulunmuştur. Toplumun sağlık okuryazarlık becerilerini arttırmaya yönelik çalışmalar yapılmasını, doğru şekilde bilgilendirilmesini ve korunma önlemlerine daha yüksek katılım göstermesinin sağlanmasını tavsiye ediyoruz.

Anahtar kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, aşı, aşı tereddütü

Abstract:
AIM: Immunization of societies against infectious diseases is very important in terms of preventing deaths or permanent sequelae that may be caused by these diseases. Developing health literacy skills will increase awareness about the prevention of diseases and increase the participation of individuals in preventive health measures. In our study; We aimed to investigate the relationship between health literacy, vaccination behavior and vaccination hesitancy.
MATERIAL AND METHOD: Our study; It is an observational, prospective, analytical research. 301 volunteer adult patients aged 18-85 years who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine Outpatient Clinic were included in the study. After collecting the socio-demographic data of the people participating in the study, their status of having Covid-19 disease and their vaccination behaviors, their health literacy levels were evaluated with the TSOY-32 scale, and their vaccine hesitancy levels were evaluated with the vaccine hesitancy scale in pandemics. Data were analyzed with IBM SPSS 22.0 program.
RESULTS: Of the 301 people included in the study, 60.1% were women, 73.42% were married, and 37.8% were undergraduate graduates. The mean age was 37.4 years. It was observed that 24% of the participants had a chronic disease, and the most common chronic disease among the participants was hypertension. According to the TSOY-32 scale, the health literacy level of the participants was determined as 11.3% insufficient, 34.22% problematic-limited, 30.23% sufficient, 24.25% excellent. The general index score average of the TSOY-32 scale was found to be 35.46 and the mean score of the Vaccine Hesitancy Scale was found to be 23.5. It was observed that 46.6% of the participants had COVID-19 disease, and 5.9% refused to have the COVID vaccine. It was seen that 60.8% of them used the data of the Ministry of Health as the source of information about the COVID-19 vaccine. It was determined that 65% of the participants had Biontech vaccine, 28% Sinovac, and 00.1% Turkovac vaccine.
CONCLUSION: As the level of education, frequency of reading, and positive evaluation of one's own health increase, the level of health literacy increases. Statistically significant vaccine hesitancy level was found to be high in the participants who did not receive the COVID-19 vaccine. We recommend that studies be carried out to increase the health literacy skills of the society, that they are informed correctly and that they participate more in prevention measures.

Key Words: Health literacy, vaccine, vaccine hesitancy