Türkiye'deki aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin eğitim ve çalışma koşulları hakkındaki görüşleri
Opinions of family medicine residents in Turkey about trainingand working conditions
Yazar: ÜMMÜ DOĞAN
Danışman: PROF. DR. NAZAN KARAOĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Eğitim ortamı = Educational environment ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency ; İş ortamı = Work environment

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye'deki aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin eğitim ve çalışma
ortamlarının internet ortamında, kendi bakış açılarıyla değerlendirilmesi, böylelikle
sorunlarının ve beklentilerinin ortaya çıkarılması amaçlandı.
Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma olarak planlanan bu araştırmanın
evrenini aile hekimliği uzmanlık öğrencileri, örneklemini internet ve sosyal medya kullanan
434 aile hekimliği uzmanlık öğrencisi oluşturdu. Türkiye'deki aile hekimliği uzmanlık
öğrencilerine dokuz aylık bir süreçte değişik sosyal ağlar ile duyuru yapılarak tez çalışması
için veri toplandığı ve kısaca çalışmanın amacı açıklanıp gönüllü olanların verilen linkteki
anket formunu doldurmaları istenerek ulaşıldı. Çalışmada iki bölümden oluşan anket formu
kullanıldı. İlk bölüm araştırmacılar tarafından hazırlanan 14 sorudan oluşan sosyodemografik
bilgiler içermekteydi. İkinci bölüm, daha önce Meram Tıp Fakültesi etik kurulundan onaylı
başka bir çalışma için hazırlanan anket formu soruları, Dünya Tıp Eğitimi Federasyonu
(DTEF) ana başlıkları, Tıpta Uzmanlık Kurulu Müfredat Oluşturma ve Standart Belirleme
Sistemi (TUKMOS) önerileri ve benzer çalışmalardan esinlenerek hazırlanan birinci kısmı
eğitim, ikinci kısmı çalışma ortamları ile ilgili 25'er ifadeden oluşmaktaydı. İstatistiksel
analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22,0 programı
kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 29,26±4,31 (minimum:24 maksimum:51) yıldı.
Uzmanlık öğrencilerinin %68,7'si (n=298) 24-29 yaş grubunda ve %70,5'i (n=306) kadındı.
Katılımcıların %53,7'si (n=233) çalışma şartlarından dolayı, %21,7'si (n=94) sevgi ve
ilgisinden dolayı aile hekimliğini seçmişlerdi. Uzmanlık öğrencilerinin %67,5'i (n=293)
eğitim aldığı alanı seçmekten, %73,0'ü (n=317) yaşadığı şehirden memnundu ve %64,1'i
(n=278) yeniden seçme şansı olsa yine aile hekimliğini seçmek istediklerini belirtmişlerdi.
Katılımcıların büyük çoğunluğu (%86,9; n=377) makale seminer saatleri gibi eğitimle ilgili
faaliyetlerin düzenli olarak yapıldığını, yaklaşık üçte biri teorik eğitimin (%30,2; n=131) ve
pratik eğitimin standartlara göre (%30,6; n=133) yeterli olmadığını belirtti.
v
Katılımcıların %57,1'i (n=248) eğitim aile sağlığı merkezlerinin olmadığını vurguladı. Fiziki
koşullarla ilgili olarak asistan hekimlerin yarısından fazlası (%;56,5 n=245) asistan odası,
nöbet odası gibi dinlenme ortamlarının yetersiz olduğunu belirtti. Uzmanlık öğrencilerinin
yaklaşık yarısı (%44,5'i; n=193) da uzmanlık eğitimini tamamladığımda her koşulda
çalışabilecek yeterliliğe sahip olacağıma inanmaktaydı. Tıpta uzmanlık sınavında (TUS) aile
hekimliği kariyerini ilk üç sırada tercih edenlerin anabilim dalı değerlendirme puanı (ADDP)
(91,68±16,77), dördüncü sıra ve sonrasında tercih edenlerin ADDP'sinden (85,78±19,17)
(p=0,008) ve aile hekimliğini seçmiş olmaktan memnun olanların ADDP'si (93,95±16,47)
memnun olmayanlardan (72,96±18,95) ve kararsız olanlardan (82,11±16,23) (p<0,001)
yüksekti. Çalışma şartlarından (71,10±18,73) ve zorunluluklardan (66,78±17,14) dolayı aile
hekimliğini seçenlerin kurum değerlendirme puanı (KDP) sevgisi ve ilgisinden (80,74±19,32)
dolayı seçen katılımcılardan düşüktü (p<0,001). Uzmanlık eğitiminden memnuniyet puanı
(UEMTP) 36 yaş ve üzerindekilerin (162,87±33,76), 24-29 (162,24± 31,39)(p=0,008) ve 30-
35 yaş grubuna (158,68±38,90) (p=0,005) göre yüksekti. Aile hekimliğini seçmiş olmaktan
memnuniyet durumu ile yaşadığı şehirden memnuniyet durumu arasında pozitif yönde
korelasyon vardı (r=0,288 ; p=0,001).
Sonuç: Katılımcıların yaklaşık üçte ikisi kadındı ve yarısından fazlası çalışma şartlarından
dolayı aile hekimliği eğitimini seçmişti. Aile hekimliğini TUS'ta ilk üç sırada tercih edenlerin
uzmanlık eğitiminden memnuniyeti daha yüksekti ve büyük çoğunluğu aile hekimliğini
seçmekten ve yaşadığı şehirden memnundu. İlginç sonuçlardan birisi de dörtte üçünden
fazlası makale, seminer saatleri gibi eğitimle ilgili faaliyetlerin yeterli olduğunu belirtmesine
rağmen yaklaşık üçte birinin teorik ve pratik eğitimin yeterli olmadığını belirtmesiydi. Daha
ileri düzeyde araştırılması gereken diğer bir önemli sonuç da uzmanlık öğrencilerinin
yarısından daha azının eğitimlerini tamamladıklarında her koşulda çalışabilecek yeterlilikte
olacaklarına inanmalarıydı. Çalışmadaki bu sonuçların aile hekimliği uzmanlık eğitiminin
kurumsal ve ulusal düzeyde gözden geçirilerek, aile hekimliği uzmanlık eğitiminin
iyileştirilmesine ve ulusal eğitim standartlarının belirlenmesine katkısı olacağı düşünülebilir.
Ancak bu çalışmanın uzmanlık eğitimini değerlendiren en detaylı çalışma olmasına karşın bu
konuda yapılacak nitel ve nicel başka çalışmalarla desteklenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, mezuniyet sonrası tıp eğitimi, eğitim ortamı, çalışma
koşulları

Abstract:
Aim: In this study it is aimed to evaluate training and working environments of family
medicine residents in Turkey, in the internet environment from their own perspectives and to
reveal problems and expectations in this way.
Materials and Method: The population of this study, which was planned as a descriptive and
cross-sectional study, consisted of family medicine residents and the sample of 434 family
medicine specialization students using the internet and social media. Announcement has been
made to family medicine residents in Turkey within a period of nine months from social
networks and it was stated that data were collected for a thesis study and the purpose of study
was briefly explained. It was requested for those volunteering to fill in the questionnaire form
in the link and they were reached in this way. A questionnaire form consisting of two parts
was used in the study. The first part contained sociodemographic information consisting of 14
questions prepared by the researchers. Second part was composed of 25 expressions each,
relating with training in first section and study environments in second section, inspired by the
questionnaire questions prepared for another study previously approved by the ethics
committee of Meram Faculty of Medicine, the main topics of the World Medical Education
Federation (WFME), the recommendations of the Board of Specialization in Medicine
Curriculum Creation and Standart Setting System (TUKMOS) and similar studies. SPSS
(Statistical Package for Social Sciences for Windows) 22.0 program was used for statistical
analysis. Statistical significance was accepted as p <0.05.
Results: The mean age of the participants was 29.26±4.31 (minimum:24 maximum:51) years.
More than sixty percent (68.7%; n=298) of the residents were in the 24-29 age group and
70.5% (n=306) were women. More than half (53.7%; n=233) of the participants chose family
medicine career because of their working conditions and 21.7% (n=94) of them because of
their love and interest. Generally residents were satisfied (67.5%; n=293) about their
education field choice, 73.0% (n=317) were satisfied with the city they lived in, and 64.1% 
vii
(n=278) of them stated that they would choose family medicine again if they had the chance
to. The majority of the participants (86.9%; n=377) stated that activities related to education
such as article reading activities and seminars are regularly held, approximately one third of
them stated that knowledge education (30.2%; n = 131) and practical training were not
sufficient according to the standards (30.6%; n = 133). 57.1% (n = 248) of the participants
emphasized that there are no education family health centers. Regarding physical conditions,
more than half of the specialized physicians (56.5%; n=245) stated that resting environments
such as assistant's room and duty room were insufficient. Nearly half of specialization
students believed that when they complete their specialization education, they would have
competency to work under any conditions (%44.5'i; n=193). Main department evaluation
score (DES) of those selecting family medicine career in the first three rows in medical
specialization exam (TUS) was (91.68±16.77) higher than of those selecting in fourth row
(85.78±19.17) (p=0.008). DES of those being satisfied with having selected family medicine
was (93.95±16.47) higher than those not being satisfied (72.96±18.95) and being not decided
(82.11±16.23) (p<0.001). Institutional evaluation score (IES) of those selecting family
medicine due to working conditions (71.10±18.73) and difficulties (66.78±17.14) was lower
than those selecting due to their love and interest (80.74±19.32) (p<0.001). Total satisfaction
score from specialization training (TSSST) of those aged 36 and above (162.87±33.76), was
higher than scores of those in age group of 24-29 (162.24±31.39) (p=0.008) and 30-35
(158.68±38.90) (p=0.005). There was a positive correlation between satisfaction with
choosing family medicine and satisfaction with the city lived in (r=0.288; p=0.001).
Conclusion: About two-thirds of the participants were women, and more than half chose
family medicine training due to their working conditions. Those who chose family medicine
in the first three places in medical specialization exam (TUS) had higher satisfaction with
their specialty education and most of them were satisfied with choosing family medicine and
the city they lived in. One of the interesting results was that although more than three-quarters
stated that activities related to education such as article reading activities and seminars were
sufficient, approximately one-third stated that theoretical and practical training was not
sufficient. Another important result that needs to be investigated further was that less than half
of the residents believed that when they completed their education, they would be competent
to work in all conditions. It can be thought that these results of the study will contribute to the
improvement of family medicine specialization training and the determination of national
education standards by reviewing the family medicine specialty training at institutional and national level. However, it should not be forgotten that although this study is the most detailed
study evaluating the specialty education, it should be supported by other qualitative and
quantitative studies to be conducted on this subject.
Keywords: Family medicine, post graduate medical education, education environment,
working conditions