İslam Hukuku'nda edebü'l-Kadi ve günümüz hakimlik mesleği ile karşılaştırılması
Edebu'l-qadi in Islamic law and its comparison with today`s judgeship of human Law
Yazar: GAZİ BARUT
Danışman: PROF.DR. HAMDİ DÖNDÜREN
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law

Özet:
TEMEL SLAM B L MLER ANAB L M DALISLAM HUKUKU B L M DALIGazi BARUTTEZ ÖZETEdebü'l-Kâdû, slam muhakeme hukukunun genel adıdır. Hâkimin gerekmuhakeme sırasında, gerekse özel yaşantısında uyması gereken kuralları ihtiva edenkitapların da genel adı olmuştur. Bu kitaplarda hâkimin kişiliği, insanlarla ilişkileri, sözve davranışları, giyim ve kuşamı da dâhil olmak üzere özel hayatı, beşeri münasebetlerive resmi görevleriyle ilgili hususlar yol gösterici ve düzenleyici bir şekilde ele alınmıştır.slam hukukçuları, adaletli bir şekilde yargılama görevini Allah'a imandan sonrayapılması gereken farzların en güçlülerinden saymışlardır. Dolayısıyla devletin asligörevleri arasında yargı organı bulunmasının şart, toplumun huzur ve güvenliğininsağlanması için hâkim tayin etmenin, devlet başkanı üzerine farz bir görev olduğunubelirtmişlerdir.slam Yargılama Hukuku'na göre bir hâkim, kendisine getirilen bir davadaöncelikle Kur'an-ı Kerim'e, yoksa Hz. Peygamber'in uygulamalarına, yine bulamamışise hukukçu sahabelerin uygulamalarına müracaat edecek, burada da bulamazsa kendiaklı ve bilgisi ile ictihad yapacak ve anlaşmazlığı bir karara bağlayacaktır. Yargılamausulünün özü budur. Beşeri hukukta kanunlar uygulanmakla birlikte, kanunun takdiryetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayıemrettiği konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir.Bu çalışmada öncelikle, slamiyet öncesi başka milletlerdeki hukuk sistemlerindehâkimliğin tarihsel seyri hakkında genel bilgi verilmiştir. Eski devletlerde tüm yetkilerkralda toplandığı için yargı erki de kral tarafından kullanılmaktadır.kinci bölümde, Edebü'l-Kâdû konusu ele alınmış, hâkimin tayini, hâkimlikşartları, hâkimin yardımcıları ve hâkimin azledilmesi konularından bahsedilmiştir.Üçüncü bölümde beşeri hukuktaki yargı sistemi üzerinde durulmuş, özellikle adliyargıda hâkimlerin atanması, bağımsızlığı, idari denetimleri gibi konularda slamyargılama hukukundaki hâkimlik ile karşılaştırmalar yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Edebü'l-Kâdû, Hâkim, Adalet, Kazâ, Hüküm, Yargılama.Danışman: Prof. Dr. Hamdi DÖNDÜREN Sayfa: 160

Abstract:
DEPARTMENT OF BASIC ISLAMIC SCIENCESISLAMIC JURISPRUDENCEEDEBU'L-QÂDÃ IN ISLAMIC LAWANDTS COMPAR SON WITH TODAY?S JUDGESHIP OF HUMAN LAWGazi BARUTABSTRACT?Edebu?l-Kadi? is generally known as Islamic Judgement Law. It is also thename given to books containing the rules that must be obeyed by the Judge both duringhis professional and personel life. These books mention about the judge?s humanrelationships. This includes his private life, subjects concerning his official position, hispersonality, his relations with people, his behaviour, and his dress and finery.According to the Muslim lawyers, the act of judging correctly or upholding justicis one of the most important religious duties (farz) after the belief in God (iman). So,they say that judgement and nominating a judge for a state are the two mainresponsibilities of the head of state.In Islamic Judgement Law, a judge successively appeals to Quran-ı Kerim, theProphet?s Hadiths and the practices of the old Muslim lawyers. But if he is still unableto find the answer, he then uses his own reason and knowledge to make a decision. Thisis the core of the Judgement Procedure.This thesis gives general information about the historical background ofjudgeship according to the system of laws in other nations. In old states, the monarchswere given total authority. Therefore, judicial power was also entirely in the hands ofthese rulers.The second chapter thoroughly discussed the subject of ?Edebu?l-Qadi,? and theappointment of the judge, judicial conditions, assistants of the judge and discharging ofduties are also mentioned.In the third chapter, the system of judgment of human law was discussed, andparticularly some juridical comparisons were made between Islamic Judgement Lawand human law concerning the appointment of judges, independence of judges and theiradministrative control.Key words: Edebu?l-Qadi, Judge, Justice, Qadâ, Award, Judgement.Advisor: Prof. Dr. Hamdi DÖNDÜREN Page: 160