XIX. yüzyılda Karadeniz bölgesi ölçeğinde tenvirat araçlarının sosyal ve mali işlevleri
In the XIX. century the Black Sea region on the scale illumination tools social and financial functions
Yazar: NEFER TURGUT
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAVUZ ERLER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Aydınlatma = Lighting ; Aydınlatma ekipmanları = Lighting equipments ; Karadeniz bölgesi = Black Sea region ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period

Özet:
Aydınlatma, ışıklandırma anlamına gelen tenvirat her devlette, sosyal çevrede ve her devirde önemli bir gereklilikti. İnsanlar, gün karardıktan sonra da hayatlarını devam ettirip, işlerini halledebilmek için bir tenvirat aracına gereksinim duymuşlardır. Bunun için ilk dönemlerde ateşinde kullanılmaya başlanmasıyla ilk ilkel aydınlatma biçimi ortaya çıkmış ve insanlar geceleri ısınmanın yanında bir miktar da olsa aydınlığa kavuşmuşlardır. İlk dönemlerde tenvirat işi yakılan ateş, çıra veya bir meşale ile halledilmiştir. Zamanla tenvirat araçları değişmiş ve gelişmiştir. İnsanoğlu geceleri de hayatını sürdürmek için mum, şamdan, kandil, fener ve gaz lambası gibi tenvirat araçlarını kullanmışlardır. Yaşam alanlarının bu araçlarla aydınlatılmasının akabinde insanlar evlerinin önüne bir tenvirat aracı yerleştirmiş ve ilk sokak aydınlatması da başlamıştır. Tenvirat işleri elektriğin bulunması ve yaygınlaşmasıyla birlikte modernleşmiştir.
Osmanlı Devleti'nde geceleri insanların sokağa çıkması bugünkü gibi kolay değildi. Zaman zaman insanların geceleri sokağa çıkmaları dahi kanunlarla yasaklanmış ya da sokağa çıkmak zorunda kalanların yanlarına bir tenvirat aracı almaları emredilmiştir. Çünkü geceleri insanların güvenliklerini sağlamak gündüzlerden daha fazla dikkat ve zahmet istemekteydi. Bu nedenle insanların geceleri de işlerini halledebilmeleri, namaza gidip gelebilmeleri için; sokaklar, ibadethaneler ve insanların topluca kullandığı alanlardaki aydınlatma işini devlet üstlenmiş ve dönemin aydınlatma araçlarıyla tenvirat işini gerçekleştirmeye çalışmıştır.
Hazırlanan bu çalışma da Osmanlı Devleti'nin 1800'lerde aydınlatma işini nasıl, hangi araçlarla gerçekleştirdiği araştırılmıştır. Osmanlı'nın büyük bir coğrafyaya yayılması nedeniyle konunun kapsamı Karadeniz Bölgesi ölçeğinde yani Trabzon ile Kastamonu Vilayetleri ile sınırlı tutulmuştur.

Abstract:
Lighting, lighting in each State, social "tenvirat", meaning around and was important in every period. After dark, people then, continue their lives to their work, they are a lighting tool requirements. To do this, in the early period with the introduction of the first primitive lighting in the form of fire appeared and people if a quantity next to the warming light at night. In the early period, lighting the fire, kindling burned or works with a torch, then they're done. Over time, the lighting tools have changed and developed. The son of man to sustain his life at night, candles, candle holders, candles and kerosene lamp used as lighting tools. Habitat in the aftermath of the illumination with these tools everyone in front of his house by placing the first street lighting and a lighting tool. The discovery of electricity and lighting works in conjunction with the spread is modernization.
The Ottoman Empire such that today the curfew at night was not easy. Even out on the street at night from time to time people have been banned by law or those who have to date is wield a lighting tool are ordered to take. To ensure people's safety at night because during the day who need a higher level of care and toil. So people make their work at night, they go to streets, places of worship to prayer and people collectively undertaken and period lighting business in fields using state lighting tolls lighting worked to perform his job.
This study, prepared by the Ottoman Empire in the 1800s how lighting, which performs with the tools. Due to the large spread of a geography topic Turks scope, the scale of the Black Sea region that has been limited to Trabzon, Kastamonu, with Colonel J. R. Boyercommanding officer.