Fizik öğretmenlerinin okul yaşam kalitesi ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki ve bazı değişkenlere göre incelenmesi
The relationship between physics teachers' school life quality and their organizational commitment and its examination based on certain variables
Yazar: İBRAHİM USTA
Danışman: PROF. DR. NECATİ CEMALOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, resmi Anadolu liselerinde görev yapan fizik öğretmenlerinin okul yaşam kalitesi ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu ilişkiyi belirli demografik değişkenlere göre incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada nicel yöntem kullanılmış ve ilişkisel tarama deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemi, basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 353 fizik öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", "İş Yaşamı Kalitesi Ölçeği" ve "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Veri analizinde, dağılımların normal olduğu tespit edildikten sonra parametrik testler uygulanmıştır. Fark testlerinde Independent Samples t-testi ve One-Way ANOVA; korelasyon analizlerinde Pearson korelasyonu, yordayıcı değişkenleri belirlemek için ise Basit ve Çoklu Regresyon analizleri uygulanmıştır. Analiz sonucunda, fizik öğretmenlerinin genel okul yaşam kalitesi algıları orta düzeyde bulunmuş, ancak demokratik ortam boyutunda yüksek, uygun ve adil karşılık boyutunda düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet, medeni durum ve mesleki kıdem gibi demografik faktörlerin öğretmenlerin okul yaşam kalitesi üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı belirlenmiştir. Yaş arttıkça öğretmenlerin mesleki tecrübesi okul yaşam kalitesine pozitif etki yapmaktadır. İkinci bir iş yapma gereksiniminin, öğretmenlerin genel okul yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkilediği bulunmuştur. Fizik öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeylerinin genel olarak orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle içselleştirme boyutunda bağlılıkları daha yüksek iken, uyum boyutunda daha düşük bir bağlılık sergiledikleri belirlenmiştir. Cinsiyet ve yaşın öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Medeni durumun bağlılık düzeyine etkisinin sınırlı olduğu belirlenmiştir. Mesleki kıdem ile örgütsel bağlılığın uyum ve özdeşleşme alt boyutlarında anlamlı bir fark bulunmamakla birlikte, içselleştirme boyutunda kıdemli öğretmenlerin daha yüksek bağlılık sergiledikleri tespit edilmiştir. İkinci bir işe gereksinim duyan fizik öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeylerinin, yalnızca öğretmenlik yapanlara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın en önemli bulgularından biri, fizik öğretmenlerinin okul yaşam kalitesi ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki olduğunun tespit edilmesidir. Sonuç olarak, okul yaşam kalitesinin, fizik öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeylerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the relationship between the school quality of life and organizational commitment levels of physics teachers working in official Anatolian high schools, and to examine this relationship based on certain demographic variables. For this purpose, a quantitative method was used, and a correlational survey design was preferred in the study. The sample of the study consists of 353 physics teachers selected through the simple random sampling method. As data collection tools, the "Personal Information Form," "Quality of Work Life Scale," and "Organizational Commitment Scale" were used. After confirming that the distributions were normal, parametric tests were applied in the data analysis. For difference tests, Independent Samples t-test and One-Way ANOVA were used; for correlation analyses, Pearson correlation, and to identify predictive variables, Simple and Multiple Regression analyses were applied. As a result of the analysis, it was found that the general perception of the quality of school life among physics teachers was at a moderate level, but high in the dimension of a democratic environment, and low in the dimension of appropriate and fair compensation. It was determined that demographic factors such as gender, marital status, and professional seniority had no significant effect on teachers' quality of school life. As age increased, the professional experience of teachers positively impacted the quality of school life. It was found that the need for a second job negatively affected the overall school life quality of teachers. The organizational commitment levels of physics teachers were found to be generally moderate. It was determined that their commitment in the internalization dimension was higher, while it was lower in the compliance dimension. It was concluded that gender and age did not have a significant effect on teachers' organizational commitment. The effect of marital status on the level of commitment was found to be limited. While no significant difference was found between professional seniority and organizational commitment in the dimensions of compliance and identification, it was determined that senior teachers showed higher commitment in the internalization dimension. It was found that physics teachers who needed a second job had lower levels of organizational commitment compared to those who only worked as teachers. One of the most important findings of the study was that there is a moderate positive relationship between the school quality of life and the organizational commitment levels of physics teachers. In conclusion, it was determined that school quality of life is a significant predictor of the organizational commitment levels of physics teachers.