İzmir il sağlık müdürlüğü çalışanlarında fiziksel aktivite düzeyinin  mesleki tükenmişliğe etkisi
Effect of physical activity levels on job burnout at İzmir provincial health department staff
Yazar: RÜVEYDA YALÇIN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Sağlık Bakanlığı = Ministry of Health ; Sağlık insangücü = Health manpower ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç: Çalışmanın amacı, İzmir İl Sağlık Müdürlüğü çalışanlarının fiziksel aktivite düzeyleri, mesleki tükenmişlik düzeyleri ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve fiziksel aktivite düzeyinin mesleki tükenmişlik düzeyine etkisinin saptanmasıdır.
Yöntem: Araştırma kesitsel ve analitiktir. Araştırmanın evrenini, İzmir İl Sağlık Müdürlüğü'nde çalışan toplam 375 kişi oluşturmaktadır. Örnek seçimi yapılmamış, evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiş ancak toplamda 294 kişiye (%78) ulaşılabilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkenleri mesleki tükenmişlik ve fiziksel aktivite düzeyidir. Bağımsız değişkenleri yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni durum, meslek, iş yerindeki çalışma pozisyonu ve fiziksel aktivite düzeyidir. Fiziksel aktivite düzeyi "Uluslararası Fiziksel Aktivite" anketi ile tükenmişlik düzeyi ise "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" ile ölçülmüştür. İstatistiksel değerlendirmelerde Mann Whitney U, ANOVA, Kruskal Wallis, t testi ve lojistik regresyon yöntemleri kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmada elde edilen bulgulara göre katılımcıların hem mesleki tükenmişlik hem de fizik aktivite düzeylerinin düşük olduğu görülmektedir. Ancak fiziksel aktivite düzeyi ile Duygusal Tükenme (DT) ve Kişisel Başarı Duygusunda Azalma (KBDA) arasında negatif yönlü ve istatiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Ayrıca OR değeri fiziksel aktivite düzeyi düşük olan gruplarda DT için 1.93 (%95 GA 1.21-3.06) ve KBDA için 2.22 (%95 GA 1.33-3.71) olarak saptanmıştır. DT düzeyinin orta yaş, kadın, yüksek eğitimli ve sağlık çalışanlarında anlamlı olarak daha yüksek olduğu; KBDA düzeyinin orta yaş grubu ve sağlık çalışanlarında anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Duyarsızlaşma (DY) düzeyi ise hiçbir değişkenden istatistiksel düzeyde anlamlı olarak etkilenmemiştir.
Sonuç ve Öneriler: İzmir İl Sağlık Müdürlüğü çalışanlarından özellikle kadınlar, eğitim seviyesi yüksek olanlar ve sağlık personelinde daha düşük fiziksel aktivite ve daha yüksek DT ve KBDA görülmüştür. Bu nedenle fiziksel aktiviteyi artırma çalışmalarının öncelikle bu gruplarda yoğunlaşması gerekmektedir. Riskli gruplardaki çalışanların, fiziksel aktivite hakkında bilgi düzeyleri artırılarak hareketli bir yaşama özendirilmelidirler. Kurum içinde küçük de olsa bir bölümün spor salonu olarak ayrılması, kadın çalışanlara özel bir alan ayrılması, öğle arası veya mesai öncesi-sonrasında çalışanların kullanımı için spor salonunun kullanımının teşvik edilmesi önerilebilir.

Anahtar Sözcükler: Mesleki tükenmişlik, fiziksel aktivite düzeyi, sağlık çalışanları

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the Izmir Provincial Health Department Staff`s physical activity level, stages of job burnouts, effectors on job burnouts and to figure out the affects of physical activity level on their job burnouts.
Method: This is a cros-sectional and analytic study. Target population of this study is 375 employees of Izmir Provincial Health Department. We reached 78%(294) of 375 employees. The dependent variables are job burnout and physical activity levels. The independent variables are age, gender, level of education, marital status, vocation, work position and Physical Activity level. Physical Activity level was determined using "International Physical Activity Questionnaire" and burnout degree with "Maslach Burnout Inventory". Mann-Whitney U, ANOVA, Kruskal Wallis, t test and logistic regression were used for statistical analysis.
Findings: Findings indicate that all participants have low level of physical activity and low degree of burnout. There was a statistically significant and negative oriented relationship between physical activity level with Emotional Exhaustion (p=0,001) and Personal Accomplishment (p=0,01) degree of occupational burnouts. OR value was 1.93 (%95 GA 1.21-3.06) for Emotional Exhaustion and 2.22 (%95 GA 1.33-3.71) for Personal Accomplishment. Emotional exhaustion level of middle-aged women, the highly educated and health workers to be significantly higher; personal accomplishment level is significantly high in middle aged health workers. Depersonalization level was not significantly affected by any of the variables.
Results and Recommendations: Level of physical activity was lower in women, highly educated and health workers of izmir Provincial Health Department Staff, but the level of emotional exhaustion and personal accomplishment levels were higher. For this reason attempts to increase physical activity should focus on these groups.
Employees in high-risk group should be advised to have a physically active life style by increasing their knowledge about benefits of physical activity. It is recommended to set up a small fitness facility even a separate area for female workers to encourage their use of such facilities before, during, or after work hours.

Key words: Job burnout, physical activity level and health worker