İznik geç Bizans dönemi iskeletlerinin paleoantropolojik açıdan incelenmesi /
Yazar: YILMAZ SELİM ERDAL
Danışman: PROF.DR. METİN ÖZBEK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1991
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Bizanslılar = Byzantines ; Bursa-İznik = Bursa-İznik ; Eski Anadolu medeniyetleri = Old Anatolian civilizations ; Paleoantropoloji = Paleoanthropology

Özet:
ÖZET İznik Roma Açıkhava Tiyatrosu` ndan 1988-1990 kazı dönemlerinde gün ışığına çıkarılan ve Geç Bizans döne miyle tarihlendirilen 170 bireye ait insan iskelet ka lıntıları, paleoantropolojik açıdan incelenmiştir. Bu kalıntılara ait bireylerin yaş ve cinsiyetleri saptanmış sonra, antropometri tekniği yardımıyla toplam 60 ölçü alınarak 32 endis hesaplanmış, elde edilen veriler is tatistiksel açıdan değerlendirilerek topluluğun morfo lojik yapısı belirlenmeye çalışılmıştır. Cavea içinden ve dışından çıkarılanlar olarak iki gruba ayrılan topluluğun yaş ve cinsiyet dağılımı açı sından belirgin farklılık sergilediği saptanmıştır. Bu alanlardan cavea içine erişkin yaştaki erkeklerin (as kerler), dışına ise çeşitli yaşlardaki çocuk, erkek ve kadınların gömüldüğü belirlenmiştir. Cinsiyet ve yaş dağılımına dayandırılarak ikiye ay rılan topluluğun grupları arasındaki biyolojik ilişkiyi belirleyebilmek amacıyla ölçü, endis ve boy uzunlukları ile karşılaştırılmış elde edilen sonuçlarda cavea içi ve dışı grupları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark bulunamadığından topluluk birlikte ele alınarak de ğerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede İzniklilerin yu varlak ve orta yükseklikte kafaya, dar ve kavisli alına, orta genişlikte yüz ve buruna, geniş altçeneye ve orta11 bir boya sahip oldukları belirlenmiştir. Irksal açıdan da ele alınan bireylerin Alpin, Akdeniz, Eurafrican ve Dinarik ırkların çeşitli oranlarda temsil edildiği he terojen bir yapıya sahip oldukları saptanmıştır. Morfolojik yapısı ortaya konulan i znik topluluğunun Eski Anadolu topluluklarıyla olan biyolojik ilişkilerini belirleyebilmek amacıyla, ölçü ve endislerin ortalamala rı Student- t testiyle karşılaştın İmiş tır. Karşılaştır ma işleminde, morfolojik açıdan îzniklilere en yakın topluluğun Panaztepe, en uzak topluluğun ise Iasos ol duğu belirlenmiştir. Topluluklar arası morfolojik iliş kiler profil grafikleri aracılığıyla görsel hale geti rilmiştir. ölçülebilen özelliklerin yanında ölçülemeyenlerin de araştarmaya dahil edilmesiyle, Eski Anadolu insanla rında morfolojik yapının belirlenmesi çalışmalarına yeni katkılar kazandırılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Ill SUMMARY This research is based on the paleoanthropological study of 170 human skeletal remains which were excavated from the iznik Roman amphitheatre during the 1988-1990 seasons and subsequently dated to the Late Byzantine period. First, the sexes and the ages of the skeletal sample were determined. 60 anthropometrical measurements were taken, 32 indices were constructed. Non-metric variations were also considered in addition to the morphological features. After these procedures, morphological structure of the population was laid out with anthropometrical and statistical methods. îznik skeletal population was divided into two groups such as "within the cavea" and "without the cavea". In order to determine the biological relationship between these two groups, biometrical measurements and indices were compared by statistical techniques. Since the differences between two groups were not significant, the material at hand was accepted as a "homogenous" population. These results led us to conclude that, îznik skeletal population is brachycephalic, orthocrane, stenometopic, orthometopic, meşene, mesorrhine, brachygnath and mesosome. In other words, the population consists of Alpine, Mediterranean, Eurafrican and Dinaric races, i.e., the sample demonstrates a "heteregeneous" structure. Furthermore, the morphological comparison of îznik population with other ancient Anatolian populations, provides ample evidence that Panaztepe series is the most similar while the lasos series is the most dissimilar one.