Çevre bilincinin havayolu karbon dengelemesine yönelik yolcu tutumlarına etkisinde kurumsal sosyal sorumluluk algısının aracı rolü
The mediating role of corporate social responsibility perception in the impact of environmental awareness on passenger attitudes toward airline carbon offsetting
Yazar: DENİZ SULU
Danışman: DOÇ. DR. NECMİYE TÜLİN İRGE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; Sürdürülebilir çevre = Sustainable environment ; Çevresel sosyal ve kurumsal yönetim = Environmental social and governance

Özet:
Havayolu şirketlerinde karbon dengelemeye yönelik farkındalık ve tutum, çevresel sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşır. Havayolu sektörü, yüksek miktarda karbon emisyonu üreten bir endüstri olduğu için, bu alanda karbon dengeleme çabaları, iklim değişikliğiyle mücadelede kritik bir rol oynar. Çevre bilincinin yayılması, bireylerin ve kurumların karbon ayak izi dengeleme konusundaki tutumlarını güçlendirir ve kurumsal sosyal sorumluluk algılarının gelişmesine yardımcı olur. Şirketlerin çevre dostu uygulamaları ve sürdürülebilirlik odaklı projeleri, toplumsal bilinçlenmeyi artırarak bireylerin ve kurumların çevreye daha duyarlı hale gelmesini sağlar. Bu süreç, uzun vadede çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşılmasına ve karbon ayak izinin azaltılmasına katkıda bulunur. 
Bu çalışmanın amacı, 846 birey için çevre bilincinin havayolu karbon dengelemesine yönelik yolcu tutumlarına etkisinde kurumsal sosyal sorumluluk algısının aracı rolünün yapısal eşitlik modeli yardımıyla incelenmesidir. 
Korelasyon analizi sonucunda, çevre bilinci ile karbon dengelemeye yönelik tutum %41.0 (r=0,410, p<0.01) oranında pozitif yönde anlamlı ilişkili, çevre bilinci ile kurumsal sosyal sorumluluk algısı %24.6 (r=0,246, p<0.01) oranında pozitif yönde anlamlı ilişkili, kurumsal sosyal sorumluluk algısı karbon dengelemeye yönelik tutum %58.1 (r=0,581, p<0.01) oranında pozitif yönde anlamlı ilişkili çıkmıştır. 
Yapısal eşitlik modeli sonucunda, çevre bilinci, karbon dengelemeye yönelik tutum üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β=0.520, p <0.01). Çevre bilinci, kurumsal sosyal sorumluluk üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β=0.251, p<0.01). Kurumsal sosyal sorumluluk karbon dengelemeye yönelik tutum üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir (β=0.613, p<0.01). 
Standardize Bootstrap Analizi sonucunda, çevre bilincinin havayolu karbon dengelemesine yönelik yolcu tutumlarına etkisinde kurumsal sosyal sorumluluk algısının aracı rolünün olduğu belirlenmiştir. Böylece H1, H2, H3 ve H4 hipotezleri kabul edilmiştir. Ayrıca, demografik genel bilgiler olan cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, iş durumu, gelir algısı, yapılan son seyahatin amacı ve genel seyahat amacı açısından çevre bilinci, karbon ayak izi dengeleme tutumu ve kurumsal sosyal sorumluluğa yönelik olarak bazı anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Bu nedenle H5 hipotezi kısmen sağlanmıştır.

Abstract:
Awareness and attitudes toward carbon offsetting in airline companies are of great importance for environmental sustainability. Since the airline sector is an industry that produces a high amount of carbon emissions, carbon offsetting efforts in this field play a critical role in combating climate change. The spread of environmental awareness strengthens the attitudes of individuals and institutions toward carbon footprint offsetting and helps develop perceptions of corporate social responsibility. Companies' environmentally friendly practices and sustainability-oriented projects increase societal awareness, making individuals and institutions more environmentally conscious. This process contributes to achieving long-term environmental sustainability goals and reducing the carbon footprint. 
The purpose of this study is to examine the mediating role of corporate social responsibility perception in the impact of environmental awareness on passenger attitudes toward airline carbon offsetting, using a structural equation model for 846 individuals. 
The correlation analysis results show that environmental awareness is positively and significantly related to attitudes toward carbon offsetting by 41.0% (r=0.410, p<0.01), environmental awareness is positively and significantly related to corporate social responsibility perception by 24.6% (r=0.246, p<0.01), and corporate social responsibility perception is positively and significantly related to attitudes toward carbon offsetting by 58.1% (r=0.581, p<0.01). 
The structural equation model results indicate that environmental awareness has a positive and significant effect on attitudes toward carbon offsetting (β=0.520, p <0.01). Environmental awareness also has a positive and significant effect on corporate social responsibility (β=0.251, p<0.01). Corporate social responsibility has a positive and significant effect on attitudes toward carbon offsetting (β=0.613, p<0.01). 
The Standardized Bootstrap Analysis results determined that the perception of corporate social responsibility has a mediating role in the impact of environmental awareness on passenger attitudes toward airline carbon offsetting. Thus, hypotheses H1, H2, H3, and H4 were accepted. Additionally, some significant differences were found in terms of environmental awareness, attitudes toward carbon footprint offsetting, and corporate social responsibility, based on demographic general information such as gender, age, marital status, education level, employment status, perceived income, the purpose of the last trip, and general travel purpose. Therefore, hypothesis H5 was partially supported.