Retinal ven dal tıkanıklığında papiller ve peripapiller bölgenin mikrovasküler ve morfolojik yönden incelenmesi
Microvascular and morphological evaluation of the papillary and peripapillary regions in branch retinal vein occlusion
Yazar: ÇİĞDEM BENGİ GÜNGÖR
Danışman: DOÇ. DR. NİMET YEŞİM ERÇALIK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışmada tek taraflı retinal ven dal tıkanıklığı (RVDT) geçiren
hastalarda optik sinir başı (OSB) ve peripapiller bölgenin mikrovaskülaritesi, sinir
lifi yapısı ve lamina kribroza (LK) morfolojisinin değerlendirilerek hastaların
etkilenmeyen gözleri ve sağlıklı grup ile karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya katılan 31 hastanın RVDT geçiren 31 gözü
ile etkilenmeyen 31 gözü ve kontrol grubunun 31 sağlıklı gözü olmak üzere 93 göz
değerlendirildi. Swept-Source Optik Koherens Tomografi (SS-OKT) ile
peripapiller retina sinir lifi tabakası (RSLT) ve ganglion hücre tabakası (GHT)
kalınlığı, Bruch membran açıklığı – minimum rim genişliği (BMA-MRG),
peripapiller ve jukstapapiller koroid kalınlığı (PPKK ve JPKK), LK kalınlığı
(LKK), anterior ve periferik LK derinliği (ALKD ve PLKD) ve LK kurvatür indeksi
(LKKİ) ölçümleri yapıldı. SS-OKT Anjiografi ile (SS-OKTA) peripapiller radyal
peripapiller kapillerler (RPK), yüzeyel ve derin kapiller pleksus (YKP ve DKP) ve
koryokapillaris (KK) dansiteleri hesaplandı. Veriler gruplar arasında intravitreal
enjeksiyon öyküsü, santral maküla kalınlığı (SMK), hipertansiyon (HT), etkilenen
kadran ve zamana göre alt gruplar arasında karşılaştırıldı.
Bulgular: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, lateralite, lens durumu, göz içi
basıncı (GİB), biyometri ve topografik değerlerde anlamlı fark olmayıp (p>0,05),
hasta grubunda santral kornea kalınlığı (SKK) kontrolden ince (p<0,011) saptandı.
Hastaların her iki gözünde de LKK sağlıklı gözlere göre tüm kadranlarda anlamlı
ince (ortalama, santral, nazal, superior, inferior: p<0,001; temporal: p=0,032),
etkilenen gözlerde BMA-MRG diğer göz ve kontrol gruplarından ortalama,
superior ve inferiorda anlamlı ince (sırasıyla; p=0,009, p=0,010, p=0,002) bulundu.
Enjeksiyon öyküsü olan ve olmayan iki grupta da LKK her iki gözde kontrolden
ince; enjeksiyon yapılmamış grupta yapılanlara göre hem etkilenen hem
etkilenmeyen gözde daha ince olmak üzere tüm kadranlarda anlamlı fark saptandı
(p<0,001). HT varlığına göre gruplar arasında ortalama, santral, nazal, superior ve
inferiorda anlamlı fark görülen LKK (sırasıyla; p=0,001, p=0,001, p<0,001,
p=0,001, p=0,005) iki grupta da hasta ve diğer gözlerde benzer ve kontrolden ince;
etkilenen hipertansif gözlerde inferior ALKD ile ortalama ve inferior PLKD
etkilenmeyen nonhipertansif gözler ve kontrolden yüksek (sırasıyla; p=0,034,
p=0,041, p=0,012), superior PLKD ise etkilenen nonhipertansif gözler ve
kontrolden yüksek bulundu (p=0,046). Ortalama, superior ve inferiorda anlamlı
farklılık görülen BMA-MRG (sırasıyla; p=0,027, p=0,029, p=0,006), her iki grupta
da etkilenen gözlerde kontrole göre düşük, HT olmayan grupta etkilenmeyen göze
göre anlamlı düşük saptandı. HT hastalarının her iki gözünde de
nonhipertansiflerden yüksek olan PPKK ortalama, nazal, superior, inferiorda
(sırasıyla; p=0,009, p=0,007, p=0,037, p=0,009) ve JPKK ortalama, nazal,
inferiorda (p=0,023, p=0,022, p=0,027) anlamlı farklılık gösterirken, etkilenen
gözlerde YKP dansitesi hipertansiflerde temporal ve nazalde daha yüksek olup
(p=0,034 ve p=0,036) diğer OKTA parametrelerinde anlamlı fark görülmedi.
Etkilenen kadrana göre gruplar arası tüm kadranlarda anlamlı fark bulunan LKK
(ortalama, nazal, superior, inferior: p<0,001; temporal: p=0,012), etkilenen üst
RVDT'de ortalama, santral ve nazalde, alt RVDT'de ise tüm kadranlarda
kontrolden ince; üst RVDT'de etkilenmeyen gözler kontrole göre ortalama, santral,
nazal ve superiorda, alt RVDT'de ortalama, santral, nazal, inferior ve superiorda;
alt RVDT geçiren gözlerde LKK üst RVDT'ye göre ortalama ve superiorda daha
ince bulundu. Üst RVDT geçiren gözlerde superior GHT alt RVDT'den anlamlı
yüksekti (p=0,012). Her iki grupta da etkilenen gözde ortalama ve inferior BMA-
MRG kontrolden düşük (p=0,035 ve p=0,007), superior ise yalnızca üst RVDT
grubunda anlamlı düşük bulundu (p=0,012). Alt RVDT geçiren gözlerde superior
KK dansitesi üst RVDT'den yüksek olup (p=0,017) diğer vasküler parametrelerde
fark görülmedi. RVDT zamanına göre temporal hariç tüm kadranlarda anlamlı fark
saptanan (p<0,001) LKK'da <12 ayda tüm değerler kontrolden anlamlı düşükken
>12 ayda yalnızca ortalama ve nazalde anlamlı ince; BMA-MRG inferiorda her iki
grupta kontrolden düşükken (p=0,006) >12 ayda superior ve ortalama BMA-MRG
de anlamlı düşük bulundu. (p=0,014 ve p=0,023).
Sonuç: Çalışmamız RVDT hastalarında her iki gözü de etkileyen sistemik
ve lokal faktörlerin bir arada bulunabildiğini, OSB değişiklikleri ve LK
morfolojisinin patogenezde rolü olabileceğini göstermektedir. Hastalığın süresi,
HT, enjeksiyon öyküsü ve etkilenen kadrana göre alınan farklı sonuçlar, klinik
tablonun gelişiminde farklı hasta gruplarında birbirinden farklı patofizyolojik ve
kompansatuar süreçlerin etkin olup venöz oklüzyonun primer ve sekonder
komponentlerinin değişkenlik gösterebileceğini, bu değişiklikler ve alt gruplardaki
farklılıkların RVDT gelişimine zemin hazırlayabilen yapısal özelliklerin göstergesi
ve hemodinamik değişikliklerin erken bulguları olabileceğini düşündürmektedir.

Abstract:
Objective: This study aims to evaluate the microvascularity, nerve fiber
structure, and lamina cribrosa (LC) morphology of the optic nerve head (ONH) and
peripapillary region in patients with unilateral branch retinal vein occlusion
(BRVO) by comparing the affected eyes to both the unaffected eyes and a healthy
control group.
Materials and Methods: A total of 93 eyes were examined, including 31
eyes affected by BRVO, 31 unaffected fellow eyes and 31 healthy controls.
Peripapillary retinal nerve fiber layer (RNFL) and ganglion cell layer (GCL)
thickness, Bruch's membrane opening-minimum rim width (BMO-MRW),
peripapillary and juxtapapillary choroidal thickness (PPCT and JPCT), LC
thickness (LCT), anterior and peripheral LC depth (ALCD and PLCD), and LC
curvature index (LCCI) measurements were obtained using Swept-Source Optical
Coherence Tomography (SS-OCT). Additionally, radial peripapillary capillaries
(RPC), superficial and deep capillary plexus (SCP and DCP), and choriocapillaris
(CC) densities were calculated using SS-OCT Angiography (SS-OCTA). Data were
compared between groups in relation to history of intravitreal injections, central
macular thickness (CMT), hypertension (HT), affected quadrant, and duration-
based subgroups.
Results: No significant differences were found among the groups for age,
sex, laterality, lens status, intraocular pressure (IOP), biometry, and topographic
values (p>0.05). However, the central corneal thickness (CCT) was significantly
thinner in the patient group compared to controls (p<0.011). In both eyes of the
patients, LCT was significantly thinner in all quadrants compared to healthy eyes
(mean, central, nasal, superior, inferior: p<0.001; temporal: p=0.032). In affected
eyes, BMO-MRW was thinner than in the unaffected and control groups in the
mean, superior, and inferior quadrants (p=0.009, p=0.010, and p=0.002,
respectively). In both injection and non-injection groups, LCT was thinner in both
eyes compared to controls. In the non-injection group, LCT was significantly
thinner in all quadrants of both the affected and unaffected eyes (p<0.001). Based
on the presence of HT, LCT in the mean, central, nasal, superior, and inferior
quadrants showed significant differences between groups (p=0.001, p=0.001,
p<0.001, p=0.001, p=0.005, respectively), with both affected and unaffected eyes
being thinner than controls; in affected hypertensive eyes, inferior ALCD as well
as mean and inferior PLCD were significantly higher than in non-hypertensive
unaffected eyes and controls (p=0.034, p=0.041, p=0.012, respectively), while
superior PLCD was also higher than in affected non-hypertensive eyes and controls
(p=0.046). BMO-MRW was significantly lower in the affected eyes of both groups
compared to controls and was significantly lower in unaffected eyes in the non-HT
group compared to controls, showing significant differences (p=0.027, p=0.029,
p=0.006, respectively) in the mean, superior, and inferior quadrants. In HT patients
compared to non-HT group, higher PPCT in the mean, nasal, superior, and inferior
quadrants (p=0.009, p=0.007, p=0.037, p=0.009, respectively) and higher JPCT in
the mean, nasal, and inferior quadrants (p=0.023, p=0.022, p=0.027, respectively)
showed significant differences, while SCP density in the affected eyes was higher
temporally and nasally in the HT group (p=0.034 and p=0.036), with no significant
differences in other OCTA parameters. In relation to the affected region, LCT
showed significant difference in all quadrants compared to controls (mean, nasal,
superior, inferior: p<0.001; temporal: p=0.012); in superior BRVO, LCT was
thinner in the mean, central, and nasal quadrants, while in inferior BRVO, it was
thinner in all quadrants. In eyes affected by superior BRVO, the unaffected eyes
showed significantly thinner values than controls in the mean, central, nasal, and
superior quadrants; in inferior BRVO, thinner values were found in the mean,
central, nasal, inferior and superior quadrants. The mean and superior LCT were
also thinner in inferior BRVO-affected eyes compared to those affected by superior
BRVO. Superior GCL in superior BRVO-affected eyes was significantly higher
than in inferior BRVO (p=0.012). In both groups, the mean and inferior BMO-
MRW was lower in affected eyes compared to controls (p=0.035 and p=0.007), and
superior BMO-MRW was only significantly lower in the superior BRVO group
(p=0.012). Superior CC density in inferior BRVO-affected eyes was higher
compared to superior BRVO-affected eyes (p=0.017), with no significant
differences in other vascular parameters. Relative to the duration since BRVO
onset, LCT showed significant differences in all but temporal quadrants (p<0.001),
with all values being significantly lower than controls for BRVO <12 months, while
only mean and nasal values were significantly thinner for >12 months. BMO-MRW
was lower in the inferior quadrant in both groups compared to controls (p=0.006),
and for eyes with >12 months BRVO, superior and mean BMO-MRW were also
significantly lower (p=0.014 and p=0.023, respectively).
Conclusion: This study demonstrates that systemic and local factors
affecting both eyes can coexist in BRVO patients, suggesting that ONH changes
and LC morphology may play a role in the pathogenesis. The differing results
obtained based on disease duration, HT, injection history and affected quadrant
indicate that different pathophysiological and compensatory processes may be
involved in different patient groups, leading to variability in the primary and
secondary components of venous occlusion. These changes and subgroup
differences may serve as indicators of structural features that can predispose to the
development of BRVO and could reflect early signs of hemodynamic changes.