Lise öğrencilerinin kariyer kararı verme öz yetkinliklerine ve kariyer gelecek beklentilerine yönelik metaforik algıları
High school students' metaphoric perceptions regarding career decision-making self-efficacy and career future expectatitons
Yazar: İBRAHİM KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN EŞİCİ
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Gelecek beklentisi = Future expectations ; Kariyer = Career ; Kariyer beklentileri = Career expectation ; Kariyer karar verme öz-yetkinliği = Career decision-making self-efficacy ; Lise öğrencileri = High schools students ; Metafor = Metaphor ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinin kariyer kararı verme öz yetkinlik ile kariyer gelecek
beklentilerine ilişkin sahip oldukları metaforik algıları ortaya çıkarmak ve çeşitli değişkenlere
göre kariyer karar verme öz yetkinliklerinde farklılık olup olmadığını incelemektir. Araştırma
grubunu 138 kız ve 170 erkek olmak üzere toplam 308 lise öğrencisi oluşturmaktadır.
Araştırma kapsamında karma yöntemin bir türü olan açıklayıcı desen kullanılmıştır.
Araştırmada veri toplamak amacıyla Meslek Kararı Verme Yetkinlik Ölçeği ve araştırmacı
tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış form kullanılmıştır. Verilerin analizinde t-testi,
Anova ve içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma bulguları mesleki bilgi toplama ile toplam
puan ortalamalarında okul türüne göre anlamlı farklılık olduğunu göstermektedir.
Araştırmanın nitel bulgularına göre lise öğrencilerinin kariyer kararı verme ve kariyer
geleceklerine dair öz yetkinliklerini ve kariyer engellerini yüksek düzeyde algıladıkları tespit
edilmiştir. Öz yetkinliğin yüksek olduğu öğrencilerde engel düzeylerinin de yüksek
algılanması sonuç beklentilerini ve kişisel hedeflerini olumsuz yönde etkilemektedir. Ayrıca
olumsuz çevresel faktörlerin öğrencilerin beklentilerinde belirsizlik oluşturduğu yönündedir.
Destek sistemlerinin öğrencinin beklentilerini yeterli düzeyde karşılayamamasından dolayı
destek sistemleri kariyer engelleri olarak algılanmaktadır.

Anahtar kelimeler: Kariyer kararı verme öz yetkinlik, kariyer gelecek beklentileri, metafor

Abstract:
The aim of this study is to reveal the metaphorical perceptions of high school students
regarding career decision-making self-efficacy and future expectations for their careers and to
examine whether there is a difference in their career decision-making self-efficacies according
to various variables. The research group consists of 308 high school students, 138 girls and
170 boys. Explanatory design, a type of mixed method, was used within the scope of the
research. To collect data, Career Decision-Making Self Efficacy Scale and a semi-structured
form developed by the researcher were used in the study. T-test, Anova and content analysis
were used to analyse the data. The findings of the study show that there is a significant
difference between collecting occupational information and total score averages by school
type. According to the qualitative findings of the study, it was determined that high school
students perceive their self-efficacy and career barriers regarding their career decision making
and career future at a high level. High perception of career barrier levels of students with high
self-efficacy negatively affects their outcome expectations and personal goals. İn addition to
this, negative environmental factors create uncertainty for students' expectations. Support
systems are perceived as career barriers due to the inability of the support systems to meet the
expectations of the students sufficiently.

Keywords: Career decision-making self-efficacy, career future expectations, metaphor