Küresel ilaç sektöründeki teknolojik gelişmelerin ulusal ilaç politikaları üzerine etkisi: Türkiye örneği
The effect of technological developments in the global pharmaceutical industry on national pharmaceutical policies: The case of Turkey
Yazar: BUSE ÇELTİKLİ
Danışman: DOÇ. DR. YAŞAR SERHAT YAŞGÜL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Küresel sermaye = Global capital ; Küreselleşme = Globalization ; Sağlık politikası = Health policy ; Teknoloji = Technology ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; Türkiye = Türkiye ; İlaç sektörü = Pharmaceutical sector

Özet:
Var olduğu günden bu yana insan, çeşitli faaliyetlerle hayatta kalma ve refahını arttırma mücadelesi
vermektedir. Şifa arayışı ve ilaç yapımı da beşeri faaliyetlerin en eski dallarındandır. Bulunan kayıtlara göre ilacın tarihi, M.Ö. 3000 yılına kadar dayanmaktadır. İlaçlar, o dönemde, çeşitli otların yakılması, kaynatılması ya da doğrudan kullanımı ile rahatsızlıkların tedavisinde kullanılıyordu. Günümüzde ise, ilaç sektörü, ileri teknoloji ve inovasyon çalışmalarını gerektiren önemli bir konumdadır. Dünya nüfusunun artış konjonktürü ve uzayan insan ömrü gösteriyor ki, ilaç sektörü, elzem ve stratejik öneme sahip olmaya devam edecektir.

Neoliberal düşüncenin hakim olduğu küreselleşme düzeninde, her geçen gün ulusal sınırların önemi ve
uluslararası ticaret önündeki engeller azalmaktadır. Küresel ekonomik düzende meta haline gelen "ilaç" da uluslararası ticarete konu olan mallar arasındadır. 21. Yüzyıl dünyasında küresel pazarda güç sahibi olabilmek için gelişmiş bir ilaç sektörüne sahip olmak büyük önem arz etmektedir. Küresel ilaç piyasasının yapısının, yerli ilaç piyasası üzerine olumlu ve olumsuz birçok etkisi bulunmaktadır. Uluslararası ticarette önemli bir kalem olan ilaç sektöründe, ülkeler, ulusal politika ve düzenlemeler konusunda farklı tutum ve prensipler benimsemektedir. Sektör, stratejik yapısı gereği, ekonomik, politik ve sosyal açıdan pek çok alanın içindedir.

Neoliberal küreselleşme düzeninin ve teknolojik atılımların getirisi olan hızlı gelişim/dönüşüm anlayışı, üretim süreçlerini milliyetsizleştirmektedir. Ancak, ilaç sektörü söz konusu olduğu zaman, çok uluslu şirketler daha adaletsiz ve güç arayışı içinde bir tutum sergilemektedir. Bu durum, ekonomideki dengeleri politik açıdan düzenleme gereksinimini doğurmaktadır. Böylelikle, ilaç endüstrisi, uluslararası politik ekonominin çalışma
alanlarından biri haline gelmektedir. Devletin, ulusal inovasyon sistemi modelini benimseyen ilaç politikaları uygulaması, ilaç sektöründe rekabet etme düzeyimizi artıracak, bilim ve teknoloji temelli dönüşümü beraberinde getirecektir.

Bu tezin hedefi, küresel ilaç sektöründe yaşanan gelişmelerin, Türkiye'nin ulusal ilaç sektörüne ve
politikalarına olası etkilerini incelemektir. Çalışma, küresel ilaç piyasasının durumunu ve Türkiye'de benimsenen ilaç politikalarını analiz etmek üzerine olacaktır. Araştırmada; bilimsel kitap, makale ve dergilerden, tez çalışmalarından, hazırlanan kalkınma programlarından, ilaç endüstrisiyle ilgili hazırlanan raporlardan ve ulusal ve uluslararası istatistik verilerinden yararlanılacaktır. Tez, söz konusu alanda yapılacak olan araştırma ve çalışmalara referans bir kaynak olması anlamında önemlidir.

Tezde "SWOT Analiz" yöntemiyle ulusal ilaç sektörü etkinlik ve verimlilik açısından incelenecektir.
Yapılan analizler sonucunda elde edilen bulguların yardımıyla, Türkiye'nin ulusal ilaç sektörü ve
politikalarının, küresel ilaç sektöründeki gelişmelerden nasıl etkilendiği yorumlanacak ve Türkiye için önerilen politikalarla tez son bulacaktır.

Abstract:
Since the day it exists, human beings have been struggling to survive and increase their well-being through various activities. Healing seeking and drug-making are also among the oldest areas of human activity. According to the records found, the history of the drug dates back to 3000 BC. Drugs were used in the treatment of ailments by burning, boiling, or direct use of various herbs at that time. Nowadays, the pharmaceutical industry is in an important position that requires advanced technology and innovation studies. The increase in the world population and the prolonged human life show that the pharmaceutical industry will continue to have necessary and strategic importance. In the globalization order dominated by neoliberal thought, the importance of national borders and the obstacles to international trade is decreasing day by day. Medicine which has become a commodity in the global economic order is among the goods subject to international trade. In order to have power in the global market in the 21st-century world, having a developed pharmaceutical industry is of great importance. The structure of the global pharmaceutical market has many positive and negative effects on the domestic pharmaceutical market. In the pharmaceutical industry, which is an important item in international trade, countries adopt different attitudes and principles regarding national policies and regulations. The sector, due to its strategic structure, is in many fields in terms of economics, politics, and society. The understanding of rapid development/transformation, which is the result of the neoliberal globalization order and technological breakthroughs, takes production processes away from nationalism. However, when it comes to the pharmaceutical industry, multinational companies are more unfair and seek power. This situation creates the need to regulate the economic balances politically. Thus, the pharmaceutical industry becomes one of the fields of international political economy. The implementation of the pharmaceutical policies of the state, which adopts the national innovation system model, will increase our level of competitiveness in the pharmaceutical industry and bring about a science and technology-based transformation.
The aim of this thesis is the developments in the global pharmaceutical industry to examine the
the potential impact of Turkey's national pharmaceutical industry and politics. The study will be to analyze the state of the global pharmaceutical market and the drug policies adopted in Turkey. In the research; scientific books, articles, and journals, thesis studies, announced development programs, reports prepared on the pharmaceutical industry and national and international statistical data will be used. The thesis is important in terms of being a reference source for research and studies in this field. In the thesis, the national pharmaceutical sector will be analyzed in terms of efficiency and productivity using the "SWOT Analysis" method. As a result of the analysis, it will be interpreted how Turkey's national pharmaceutical sector and policies are affected by the developments in the global pharmaceutical sector, and the thesis will end with the policies proposed for Turkey.