Ege bölgesinde zeytin yetiştiriciliği yapan tarım işletmelerinin sosyo-ekonomik analizi
Analysis of socio-economic of farms producing olive in Aegean region
Yazar: FARUK ADIGÜZEL
Danışman: PROF. DR. NURAY KIZILASLAN
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırmada, Ege Bölgesinde zeytin yetiştiriciliği yapan işletmelerin organik tarım sisteminden sosyo-ekonomik açıdan etkilenme durumunu belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma materyali, birincil ve ikincil veri kaynaklarından toplanmıştır. Birincil veriler Ağustos-Ekim 2015 döneminde Ege Bölgesindeki Aydın, İzmir, Manisa ve Muğla illerinde konvansiyonel ve organik zeytin yetiştiriciliği yapan 304 işletmeden anket yöntemiyle elde edilmiştir. Örnek hacminin belirlenmesinde tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış olup, konvansiyonel ve organik yetiştiricilik yapan işletmeler karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. İkincil veriler ise daha önceden yapılmış yayınlardan, kamu kurumlarından ve tarımsal örgütlerden sağlanmıştır. Yöntem olarak, ikincil veriler için miktar, değer ve yüzde dağılımların yanında gelecekteki durumu tahmin etmek için trend analizi yapılmıştır. Birincil veriler için ise işletmelerin sosyo-ekonomik yapısının belirlenmesinde ortalama ve yüzde dağılımlar kullanılmıştır. İşletmelerde organik zeytin üretimini tercih etmede etkili faktörlerin belirlenmesinde Lojistik Regresyon Analizi, organik tarım mevzuatı hakkındaki üretici görüşlerinin tespitinde Faktör Analizi ve işletmelerin etkinlik analizlerinde ise Veri Zarflama Analizi kullanılmıştır. Ayrıca, üreticilerin organik tarım faaliyetine ilişkin düşünceleri ortaya konularak organik tarım sisteminde politika geliştirilmesine ihtiyaç duyulup duyulmadığı Düzenleyici Etki Analizi süreci ile irdelenmiştir. Araştırma sonucunda konvansiyonel zeytin işletmelerinde toplam işletme arazisinin %64.54'ünü, organik zeytin işletmelerinde ise %69.43'ünü zeytin arazisinin oluşturduğu belirlenmiştir. Ham zeytin kilogram maliyeti konvansiyonel zeytin işletmelerinde 2.10 TL ve organik zeytin işletmelerinde 1.77 TL olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, organik tarım faaliyetine geçişte en önemli unsurların pazarlama kolaylığı sağlanması, fiyat garantisi ve desteklemeler olduğu saptanmıştır. Elde edilen bilgiler ışığında önerilen 3 Seçenekten organik tarım sisteminin mevcut ihtiyaçlar çerçevesinde yeniden yapılandırılması seçeneğinin daha avantajlı uygulama seçeneği olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the socio-economic impacts of organic agriculture system on olive farms in the Aegean Region. The material were provided from primary and secondary data. The primary data were obtained via questionnaire method from the 304 conventional and organic olives farms in Aydın, Izmir, Manisa and Mugla provinces in the Aegean Region in the period of August-October 2015 period. It was used to stratified sampling method to determine sample size and the conventional and organic olives farms were examined in comparison. Secondary data were provided from previous publications, public institutions and agricultural organizations. As method, besides quantity, value and percentage distributions, trend analysis was used to forecast to situation in the future for secondary data. For primary data, it was used to averages and percent distributions to determine the socio-economic structure of enterprises and the general structure of olive activity. It were used to Logistic Regression Analysis for the effective factors to prefer organic olive production in the farms, Factor Analysis for the opinions of producers about organic agriculture legislation and Data Envelopment Analysis for efficiency analyzes of the enterprises. Also, it was explained the opinions about organic farming activities of producers and emphasized whether policy development is needed in the organic farming system with Regulatory Impact Analysis process. In the research it was showed that 64.54% and 69.43% of total farming area were consisted of olives area in conventional and organic olive farms. The crude olives cost per kilogram were 2.10 TL and 1.77 TL for conventional and organic olives farms. Also, it was determined the important factors in organic farming were marketing convenience, price guarantee and supports. As a result, it was revealed that the option of restructuring the organic agriculture system in basis of the existing needs from 3 options proposed was more advantageous application option.