Öğrenci yılmazlığına etki eden faktörlere ilişkin Ankara ili genel lise ve anadolu lisesi yönetici, öğretmen ve öğrenci görüşleri
The opinions of general and anatolian high school administrators, teachers and students in ankara province in relation to factors affecting student resiliency
Yazar: GÖKHAN ARASTAMAN
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Bölümü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Anadolu liseleri = Anatolia high schools ; Ankara = Ankara ; Lise öğrencileri = High schools students ; Liseler = High schools ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Yöneticiler = Managers ; Yılmazlık = Resiliency ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
Öğrenci yılmazlığına ilişkin alanyazında yılmazlık özelliğinin öğrencilere kazandırılmasıyla beraber; akademik başarıda, okula devam ve liseden mezun olma oranlarında artış olduğu, olumlu davranış örüntüleri (kurallara uygun davranışlar) kazanma, sosyal çevrede kabul görme ve yakın arkadaşlık ilişkileri kurabilme gibi olumlu sonuçların alındığı görülmektedir. Bu nedenle akademik başarısızlığı olan çocuk ve ergenlerde yılmazlığı geliştirecek strateji ve uygun yöntemler geliştirmenin, okul hizmetlerindeki çalışmaların etkinliğini artırabileceği, okul terki ve okula bağlılık sağlayamama gibi sorunlara çare olabileceği söylenebilir.Bu çalışmanın amacı, genel ve anadolu liselerinde öğrenim gören öğrencilerin yılmazlığına etki eden faktörlere ilişkin olarak bazı çıkarımlar sunmaktır. Bu amaçla öncelikle öğrenci yılmazlığı ile ilgili kavramsal çerçeve sunulmuş ve öğrenci yılmazlığına eşlik eden faktörler incelenmiştir. Tarama modelinde olan bu araştırmada, genel ve anadolu lisesi öğrencilerinin yılmazlığı, araştırmanın bağımlı değişkenini oluşturmuştur. Yılmazlıkla ilişkisi olduğu düşünülen bazı demografik değişkenler ile okul iklimi, öğretmen tutum ve davranışları, aile ve arkadaş desteği gibi değişkenler ise araştırmada bağımsız değişken olarak kullanılmıştır.Araştırmanın örneklemini Ankara'nın merkez ilçelerinden (Altındağ, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle) seçilen 24 genel ve anadolu lisesinde öğrenim gören 610 öğrenci ve bu okullarda görev yapan 124 yönetici ile 249 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen öğrenci yılmazlığı anketi kullanılmıştır. Araştırmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı, İlişkisiz Örneklemler için t-Testi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ve Kruskal Wallis H-Testi kullanılmıştır.Araştırmanın sonuçları, araştırmaya katılan öğrencilerin, öğrenci yılmazlığının önemli bileşenleri olan girişimcilik ve iletişim alanlarında yüksek; öz-yeterlik ve sorun çözme yöntemleri alanlarında ise düşük algıya sahip olduklarını göstermektedir. Öğrencilerin yılmazlık algısı ile cinsiyet, sınıf düzeyi, baba eğitim durumu, aylık gelir, not ortalaması, devamsızlık ve travma geçirme arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Bu değişkenlerden not ortalaması ve devamsızlığın, öğrenci yılmazlığını yordayan en önemli değişkenler olduğu saptanmıştır. Ayrıca aile ve arkadaşlardan algılanan destek ile öğrenci yılmazlığı arasında anlamlı korelasyonun olduğu görülmüş, adı geçen değişkenlerin öğrenci yılmazlığının önemli yordayıcıları olduğu saptanmıştır.Öğrenci yılmazlığına katkıda bulunan öğretmen tutum ve davranışları konusunda öğrenci ve öğretmen görüşleri arasında anlamlı farklılık olduğu, bu konuda öğretmenlerin görüşlerinin öğrencilerinkine göre daha olumlu olduğu görülmüştür. Diğer yandan yılmazlığa katkıda bulunan okul iklimine ilişkin olarak öğrenci ve yönetici görüşleri arasında anlamlı farklılığın olduğu ve bu farklılığın I. Boyutta yöneticiler lehine, II. Boyutta ise öğrenciler lehine daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Literature regarding resiliency have been posited that along with gaining resiliency of students, some positive results such as increase in academic success, school attendance, graduation rates and positive behavioral patterns (behavior according to rules), acceptance in social environments and ability of building close friendship relations have been observed. To this respect, it can be inferred that developing strategies and proper methods in enhancing resiliency of children and adolescents who have academic failure can increase the effectiveness of school services and can be a cure for some problems like school dropout and school disengagement.The purpose of this study is to provide some inferences in relation to the factors affecting General public and Anatolian high school students? resiliency. For this purpose primarily the conceptual framework regarding student resiliency presented and factors associated with student resiliency have been examined. Students? resiliency, in this survey model of research, was the dependent variable. Whereas some demographic variables and school climate, teacher attitudes-behaviors and family-peer support were used as an independent variable.The sample of the study composed of 610 students, 124 principals and 249 teachers drawn from 27 General public and Anatolian high school of central districts of Ankara (Altındağ, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle). The student resiliency scale developed by the researcher was administered to the sample group. In order to analyze the data, Pearson Product-Moment Correlation Coefficient, Independent Samples t-Test, Multiple Linear Regression Analysis and Kruskal Wallis H-Test were used.Results of this study indicated that perceptions of students regarding initiative and communication, which are also important components of resiliency, were higher, on the other hand they have lower perceptions dealing with self-efficacy and problem solving methods. The results revealed that there was significant relationship between students? perception of resiliency and students? gender, grade level, fathers? educational level, grade point average (GPA), absenteeism and traumatic event. Of these variables, GPA and abseenteism were found to be the most important predictors of student resiliency. Additionally, significant correlation was found between perception of support from family-peers and perception of resiliency. Also these mentioned variables have been found to be the important predictors of student resiliency.In this study significant difference was found between student?s and teacher?s views regarding teacher attitudes and behaviors that enhance student resiliency. Teachers? views were more positive than that of students on this issue. On the other hand significant differences also found between student?s and principals? views in relation to the school climate enhancing student resiliency. It was found that this difference was higher in favor of principals in the first dimension and higher in favor of students in the second dimension.