Göksu deltası (Silifke, Mersin) kıyı akiferinin kirlenmeye karşı hassasiyetinin coğrafi bilgi sistemi tabanlı drastıc yöntemiyledeğerlendirilmesi
Assessment of vulnerability of the Göksu delta (Silifke, Mersin) coastal aquifer to pollution using geographic information system based drastic method
Yazar: PERİHAN SAYILĞAN
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT GÜLER
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Mersin ilinin Silifke ilçesinde bulunan Göksu Deltası kıyı akiferinin kirlenmeye karşı hassasiyetinin belirlenmesi amacıyla Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) tabanlı DRASTIC yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda, ilk olarak DRASTIC yönteminin her bir harfini ifade eden, sırasıyla; yeraltı suyu derinliği (D), beslenme (R), akifer ortamı (A), toprak ortamı (S), topoğrafya (T), vadoz zon etkisi (I) ve hidrolik iletkenlik (C) katmanları CBS ortamında
oluşturulmuştur. Yönteme ait veri katmanlarının oluşturulmasında, farklı araştırmacılar ve kurumlar tarafından bölgede yapılmış jeolojik çalışmalar, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nden alınan hidrolojik veriler, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden alınan meteorolojik veriler, uydu görüntüleri ve çalışma alanında daha önceden yapılmış hidrolojik ve hidrojeolojik çalışmalardan yararlanılmıştır. Yöntem için gerekli olan tüm veriler, bir Coğrafi
Bilgi Sistemi yazılımı olan ArcGIS ortamında sayısallaştırılarak, her bir katman ayrı ayrı raster formatına dönüştürülmüş ve her biri kendi içinde, yöntemde belirtilen sınıflara ve bu sınıfların ağırlık değerlerine göre ağırlıklandırılmıştır. Çalışma alanına ait DRASTIC İndeksi (Dİ) haritası, ağırlıklandırılmış olan bu katmanlardan DRASTIC İndeksi formülü kullanılarak ve ArcGIS yazılımı içerisinde mevcut olan raster hesaplama aracı yardımıyla oluşturulmuştur. Son olarak, elde edilen DRASTIC İndeksi haritası kullanılarak, Göksu Deltası kıyı akiferi yeraltı sularının çeşitli yüzeysel kaynaklarından meydana gelebilecek kirlenmeye karşı hassasiyeti belirlenmiştir. Göksu Deltası'nın alansal olarak; %0,01'inin "çok yüksek", %22,69'unun "yüksek", %49,80'inin "orta", %27,20'sinin "düşük" ve %0,30'unun ise "çok düşük"kirlenme hassasiyetine sahip olduğu tespit edilmiştir. Oluşturulan DRASTIC İndeks haritası incelendiğinde, özellikle çalışma alanının güneyindeki kıyı kesimlerinde kirlenmeye karşı hassasiyetin yüksek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Göksu Deltası, DRASTIC, Kirlenme Hassasiyeti, Yeraltı Suyu, CBS.

Abstract:
In this study, Geographic Information System (GIS) based DRASTIC method was used to determine groundwater pollution vulnerability of Göksu Delta coastal aquifer located in Silifke district of Mersin province. In this context, first, layers referring to each letter of the DRASTIC method, respectively; depth to watertable (D), net recharge (R), aquifer media (A), soil media (S), topography (T), impact of the vadose zone (I), and hydraulic conductivity (C) were prepared in a GIS environment. In the creation of the data layers of the method, geological studies previously conducted in the region by different researchers and organizations,hydrologic data obtained from the General Directorate of State Hydraulic Works, meteorological data received from the Turkish State Meteorological Service, satellite images and previous hydrological- hydrogeological studies were used. The data required for the method were digitized and converted to raster format for each layer, then they were separately classified into classes and weighted according to the weight values of the classes specified in the method using ArcGIS Geographic Information System software. DRASTIC Index (DI) map of the study area was created from these weighted layers using the DRASTIC Index formula employing the raster calculations tool available in ArcGIS software. Finally, based on the obtained DRASTIC Index map, vulnerability of the Göksu Delta coastal aquifer to pollution that may arise from various surficial sources was evaluated. Areal percentages of pollution vulnerability classes in the Göksu Delta study area were determined as 0.01%, 22.69%, 49.80%, 27.20%, and 0.30% for "very high", "high", "medium", "low", and "very low" vulnerability classes, respectively. When the
DRASTIC index map is examined, it is determined that the vulnerability to pollution is high especially in the coastal areas to the south of the study area.

Keywords: Göksu Delta, DRASTIC, Vulnerability to Pollution, Groundwater, GIS.