Modern ve antik dönem Anadolu insanlarının üçüncü molarlarının incelenmesi ve karşılaştırılması
Examination and comparison of third molars of Anatolian people in modern and ancient people
Yazar: PERVİN ÖZKARA
Danışman: PROF. DR. AYLA SEVİM EROL ; PROF. DR. AYHAN ERSOY ; DOÇ. DR. BURAK BİLECENOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı / Paleoantropoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Anatomi = Anatomy ; Antropoloji = Anthropology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Antik Çağ = Ancient Ages ; Azı dişi-üçüncü = Molar-third ; Azı dişleri = Molar ; Dişler = Teeth ; Eski Anadolu = Old Anatolian ; Modern Dönem = Modern Period

Özet:
Modern insanın vücut değişiminin beslenme,  çevre, genetiksel unsurlar ve varyasyonların etkisiyle devam ettiği bilinmektedir. Hominid evriminin en önemli adımı olan bipedalizmle başlayan bu değişim ateşin bulunmasıyla tetiklenmiştir. Buna bağlı olarak, beyin kapasitesindeki artış, yüz kaslarının zayıflaması, beslenme tarzı değişikliğinin M3'lerin sürme oranlarında meydana getirdiği değişiklikler merak uyandıran bir konudur. Tez kapsamında, Antik Dönemde yaşamış insanların ve günümüzde Anadolu'da yaşayan insanların M3'leri incelenmiş ve merak edilen bu konuya ilişkin bilimsel veriler sunmak amaçlanmıştır.

Modern Anadolu İnsanları' nın M3'lerini somut bir şekilde ele alabilmek için Ankara ilinden 20-45 yaşları arasında 50'si kadın 50'si erkek olmak üzere rastgele 100 adet bireyin radyografik görüntüleri incelenmiştir. Toplam 400 adet M3'ün çene içindeki pozisyonları sürmüş, gömülü ve konjenital olarak eksik M3 olarak üç kategoriye ayrılmıştır.

Antik Dönem Anadolu İnsanları' na ait M3'lerin incelenebilmesi için Anadolu'da yapılan kazılarda ele geçirilen M3'ler incelenmiştir. İncelenen çalışmalarda birey ve diş sayısının yetersiz olması sebebiyle sadece Sevim; Yaşar ve diğ. (2011)'nin çalışması ve Özbek ve diğ. (2003)'nin Üst Paleolitik Dönem İnsanlarının M3'leri üzerine yapmış olduğu çalışmanın sonuçları değerlendirmeye alınmıştır.

Örneklem grubumuzda yer alan bireylerin yaklaşık olarak yarısında M3'lerin konjenital olarak eksik ya da gömülü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sürmüş ve konjenital olarak eksik M3'lerin sayısı bulunduğu çeneye ve cinsiyete bağlı olarak farklılık göstermektedir. Bu durumun aksine, gömülü M3 sayısında, cinsiyete ve M3'lerin bulunduğu çene bağlı olarak bir farklılık gözlenememiştir. 

Çalışmamız kapsamında incelenen bireyler Antik Dönem Anadolu İnsanı ile karşılaştırılmış ve M3'lerin sürme oranlarında azalmış olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Antik Dönem Anadolu İnsanları' nın M3'lerinden daha güvenilir sonuçlar elde edebilmek için daha fazla veriye ihtiyaç duyulduğu görülmüştür.

Araştırmamızın, ülkemizde yapılacak olan benzer çalışmalara katkı sağlayacağı ve sunulan bilgilerin yapılacak olan çalışmalara temel oluşturacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
It is known that the bodies of modern humans continue to change under the influence of diet, environment, genetic elements and variations. These changes began with bipedalism, which can be considered as the most important step in the evolution of hominids and were triggered by the discovery of fire. Accordingly, the eruption ratios of M3 teeth is an intriguing point of interest, concerning the increase of the brain capacity, weakening of facial muscles and changes in diet. Within the scope of this thesis, M3 teeth of people who lived in the ancient times and still live in Anatolia have been examined and we aimed to present the scientific data regarding this topic.

To address to M3 teeth of modern people who lived in Anatolia, radiographic images of 100 individuals in Ankara, between the ages 20-45, including 50 males, 50 females have been examined. A total of 400 M3 teeth were divided into three categories according to their positions in the jaw: erupted, embedded and congenitally deficient. 

To address to these teeth of people who lived in Anatolia in theAncient Period, M3 teeth that were captured in different excavations in Anatolia were examined. In these examinations, due to insufficient number of M3 and the number of individual, we have taken only the studies of Sevim, Yaşar et al. (2011) and Özbek et al .(2003) into consideration. 
The present study reached to the conclusion that approximately half of the M3 teeth in our sample group is embedded or congenitallydeficient. The number of the erupted and congenitally deficient M3 teeth varied depending on sex and the jaw where situated M3. On the contrary, the number of embedded M3 teeth did not vary depending on sex and jaw where situated M3.

Individual examined in our study were compared with Ancient Period Anatolia People and we concluded that ratios of eruption M3 has decrease. Wee see that needed more data to obtain more reliable results from M3 of Anatolia People who lived in Ancient Period.

We believe that our research will contribute to the similar future studies in our country about teeth and the information presented will form a basis for the studies that will be conducted in the future.