Kampüs ve yakın çevresinin mekansal özelliklerinin genç yetişkinlerin fiziksel aktivitesine etkisi
The influence of physical environmental characteristics of university campuses and their vicinity on student's physical activity
Yazar: ÇİĞDEM HOROZ GÖREN
Danışman: PROF. DR. EBRU ÇUBUKÇU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kentsel tasarım = Urban design

Özet:
Yürümek, genç yetişkinlerin fiziksel ve sosyal gelişimlerinin yanı sıra, zihinsel gelişimlerini de destekleyen en önemli fiziksel aktivite türlerinden biridir. Ancak, son yıllarda genç yetişkinlerin yürüme düzeylerinin ciddi şekilde azaldığı ve gençleri yürümeye teşvik edecek mekansal özelliklerin belirlenmesi gerektiği literatürde sıkça tartışılmaktadır. Kentsel mekanda yürünebilirliği etkileyen birçok mekansal özellik tanımlanmıştır. Ancak, ilgili literatürde söz konusu mekansal özellikler tanımlanırken kullanılan parametreler ve standartlar çoğunlukla komşuluk birimlerinde odaklanılmış, arazi kullanımdaki farklılıklar göz ardı edilmiştir. Bu çalışma, (1) farklı fiziksel özelliklere sahip üniversite kampüslerinin ve yakın çevrelerinin yürünebilirlik değerlerinin ölçümüne yönelik bir yöntem geliştirmeyi, (2) farklı fiziksel özelliklere / yürünebilirlik değerlerine sahip kampüs alanlarında ve yakın çevrelerinde yaya yoğunluğunun değişip değişmediğini değerlendirmeyi hedeflemiştir. Kampüslerde yürünebilirliğe odaklanan çalışmalardan ve kampüs tasarım rehberlerinden elde edilen mekansal özellikler karşılaştırılarak,  kampüslerde yürünebilirliği etkileyen 5 ana ve 23 alt parametre tanımlanmıştır. Sahada gözlem ve anket çalışması ile iki kampüs alanı ve çevresine ait mekansal özellikler haritalandırılmış ve elde edilen bulgular karşılaştırılmıştır. Tez kapsamında öncelikle 116K358 no'lu TUBİTAK projesinden elde edilen 184 katılımcıya ait yaya yoğunluk verisi kullanılarak yaya/motorlu taşıt öncelikli sokak parçalarındaki mekansal özellikler karşılaştırılmıştır. Daha sonra saha çalışmasıyla 2129 sokak parçası için elde edilmiş olan mekansal özellikler önce seçilen iki kampüs (Tınaztepe ve Dokuzçeşmeler) yakın çevresinde karşılaştırılmıştır. Son olarak seçilen bir kampüsün (Tınaztepe) içindeki ve dışındaki mekansal özellikler  karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, ''iki kampüs alanında ve yakın çevresinde yürünebilirlik değerlerinin ve genç yetişkinlerin yürüme düzeylerinin değiştiğini" göstermiştir.  Bu çalışmanın, üniversite kampüslerinde yürünebilirliğin teşviki için gerekli tasarım ölçütlerinin belirlenmesini amaçlayan çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Walking is one of the most important forms of physical activity that supports young adult's physical and social development as well as their mental development. However, the literature have shown that the young adults tend to walk less compared to their elders at their age. Moreover, voluminous number of studies have been investigating the spatial characteristics that will encourage young people to walk. Many spatial features that affect walkability in urban spaces have been identified. However, majority of these studies focused on neighborhood units, and ignored the campuses where the most time was spent. Yet the findings gained in neighbourhood units may not be transferable to campuses because of differences in functions, land uses layout. This study aimed to (1) develop a method to measure walkability within the university campuses and their immediate surroundings, (2) compare the student's walking behavior in two different campuses and their immediate surroundings and investigate the potential influence of physical environmental factors on student's walking behavior. Based on the literature review on walkability in campuses and campus design guidelines, 5 main and 23 sub-parameters of walkability in campuses have been determined. The spatial characteristics of the two campus areas and their surroundings were investigated via these parameters. Data on spatial characteristics were derived via on site observations. This data is used to investigate three issues. First, the spatial characteristics of pedestrian / motor vehicle priority street parts were compared using the pedestrian density data of 184 participants obtained from the TUBİTAK project numbered 116K358. Second the spatial features obtained for the 2129 street segments were compared in the immediate vicinity of the two selected campuses (Tinaztepe and Dokuzcesmeler). Third, the spatial features inside and outside of a selected campus (Tinaztepe) were compared. The results have shown that "physical features and walking levels of young adults have changed in and around the two campus areas". This study is expected to contribute to the studies aimed at determining the design criteria required to promote walkability in university campuses.