Başlangıç düzeyi okuyucularının okuma kaygısı ve okuma motivasyonlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examination of beginning level readers' reading anxiety and reading motivations in terms of various variables
Yazar: EMİNE NİHAN ULUSOY DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. MİDRABİ CİHANGİR DOĞAN ; DR. ZEYNEP AYDEMİR
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başlangıç düzeyi = Beginner level ; Dil öğretimi = Language teaching ; Motivasyon = Motivation ; Okuma kaygısı = Reading anxiety ; Sesli okuma = Oral reading ; Sessiz okuma = Silent reading ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; İlkokullar = Primary schools ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Okuma hem okul yaşantısında hem de günlük yaşamda kazanılması beklenen önemli bir beceridir. Öğrenim yaşamının da temelini oluşturan okuma, karmaşık bir süreçtir. Öğrenci bu süreçte sesleri tanımalı, sesler ve harf sembolleri arasında çağrışım kurmalı, öğrendiği sesleri hatırında tutmalıdır. Bunun yanı sıra aynı zamanda harf dizilerinin ifade ettiği anlamı da kavramalıdır. Başlangıç düzeyi okuyucuları için hayati önem taşıyan okuma, ileri yaşamlarında anlama ve idrak kabiliyetlerini geliştirebilmeleri için kazanılması beklenen en önemli becerilerdendir. Öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri ne kadar iyi olursa olsun, okuma sürecinde öğrenciler okumanın bilişsel ve duyuşsal süreçlerinden dolayı okumayı etkileyen değişkenlerden, okuma kaygılarından ve okuma motivasyonlarından etkilenmektedirler. Okumayı öğrenmenin sadece harfleri tanımaktan ve yorumlamaktan farklı olduğu algısı ile yola çıkılan araştırmada okumayı etkileyen sosyal, bilişsel ve duyuşsal süreçlerin önemli olduğu vurgulanmaktadır. 
Belirtilen durumdan hareketle araştırmanın amacı başlangıç düzeyi okuyucularının okuma kaygısının ve okuma motivasyonunun çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Bu amaç çerçevesinde yapılan çalışmada nicel araştırma tekniklerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu, başlangıç düzeyi okuyucuları okuma motivasyonu ölçeği (Öztürk ve Aydemir, 2011) ve araştırmacı tarafından hazırlanmış olan başlangıç düzeyi okuyucuları okuma kaygısı ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama araçları ile İstanbul ilinde, birinci ve ikinci sınıfta öğrenimine devam eden 204 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen nicel veriler üzerinde Shapiro-Wilk, Bağımsız Gruplar Testi, ANOVA ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı analizi kullanılmıştır. Ölçek geliştirme süresinde Lawshe tekniği, Kaiser-Meyer -Olkin ve Barlett's Testi, Bağımsız Gruplar T Testi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı analizi kullanılmış olup doğrulayıcı faktör analizi sonuçlarında x2/sd (1.681), RMSEA (.060), SRMR (.068), GFI (.901) ve CFI (.905) değerleri gösterilmiştir. Bütün bu analizler neticesinde elde edilen bulgular, Başlangıç Düzeyi Okuyucuları Okuma Kaygısı Ölçeğinin hem geçerlik hem de güvenirlik açısından yeterli bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Araştırmadan elde edilen okuma kaygısına yönelik bulgulara göre katılan grupların cinsiyetlerine ve okul öncesi eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılığa rastlanmazken sınıf düzeyi, anne-baba eğitim durumuna ile okuma kaygıları arasında anlamlı bir farklılığa (p>.05) rastlanmıştır. Araştırmadan elde edilen okuma motivasyonuna yönelik bulgulara göre anne eğitim durumu, baba eğitim durumu ve sınıf düzeyinin okuma motivasyonu üzerinde anlamlı etkisi bulunurken, cinsiyet ve okul öncesi eğitim durumunun okuma motivasyonu üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra araştırmanın bulguları başlangıç düzeyinde eğitim gören öğrencilerinin okuma kaygıları ile okuma motivasyonları arasında negatif yönlü .01 düzeyinde anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir (r=-.640**).
Araştırmanın bulgularının başlangıç düzeyinde okuma sürecinde ve ileriki seviyelerde öğrencilere kazandırılması gereken okuma motivasyonuna yönelik dikkat edilmesi gereken noktalarda değer katacağı, okuma kaygısını etkileyen öğelerde hangisine önem verilmesi gerektiği, kaygı ve motivasyon arasındaki ilişkinin sınıf düzeyi arttıkça nasıl etkilendiği yönündeki değişimi açısından literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Reading is an important skill acquired both in school life and in daily life. It is a complex process which also forms the basis of educational life. In this process, the student should recognize sounds, make associations between sounds and letter symbols, and keep in mind the sounds they have learned. In addition, students should also grasp the meaning of the letter strings. Reading, which is vital for beginner readers, is one of the most important skills expected to be acquired in order to improve their comprehension skills in later life. No matter how good the students' readiness levels are, in the reading process, students are affected by reading anxiety, reading motivation, and the variables affecting reading due to the cognitive and affective processes of reading. The study, which is based on the perception that learning to read is different from just recognizing and interpreting letters, emphasizes that social, cognitive and affective processes that affect reading are important. 
In this context, it was aimed to examine the reading anxiety and reading motivation of beginner readers in terms of various variables. For this purpose, the relational survey model, one of the quantitative research techniques, was used in the study. Personal information form, beginner-level reader motivation scale (Öztürk & İleri, 2011) and beginner-level readers' reading anxiety scale prepared by the researcher were used as data collection tools in the research. The study reached 204 students continuing their education in the first and second grades in Istanbul with the data collection tools. Shapiro-Wilk, Independent Groups Test, ANOVA and Pearson Product Moments Correlation Coefficient analysis were used on the quantitative data obtained as a result of the study. During the scale development process, Lawshe technique, Kaiser-Meyer-Olkin and Barlett's Test, Independent Groups T-Test, Pearson Product-Moment Correlation Coefficient analysis were used, and x2/sd (1.681), RMSEA (.060), SRMR (.068), GFI (.901) ve CFI (.905) values were shown in the confirmatory factor analysis results. These findings show that the Beginner Reading Anxiety Scale is an adequate measurement tool in terms of both validity and reliability.
The findings obtained from the study related to reading anxiety show that there is no significant difference according to the gender and pre-school education status of the participating groups, but a significant difference (p>.05) is found between the grade level, the education level of the parents and students' reading anxiety. According to the findings on reading motivation obtained from the research, while mother's education level, father's education level and class level have a significant effect on reading motivation, gender and pre-school education status do not have a significant effect on reading motivation. In addition, the findings of the study show that there is a negative .01 level significant relationship between reading anxiety and reading motivation of the students studying at the beginner level (r=-.640**).
It is thought that the findings of the research will contribute to the literature in terms of the points to be considered about the reading motivation that should be gained to the students in the beginner level reading process and at the advanced levels, which of the factors affecting reading anxiety should be given importance, and how the relationship between anxiety and motivation is affected as the grade level increases.