Okul öncesi öğretmenlerine yönelik kapsayıcı eğitim mesleki gelişim programı: Eğitimde evrensel tasarıma dayalı yüz yüze ve çevrimiçi programların etkililiği
An inclusive education professional development program for preschool teachers: The effectiveness of face-to-face and online program based on universal design for learning
Yazar: CEMİLE KARA EREN
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN AVCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Evrensel tasarım = Universal design ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Mesleki gelişme = Professional development ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Yüz yüze eğitim = Face to face education ; Çevrimiçi eğitim = Online education

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, okul öncesi öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve eğitimde evrensel tasarıma yönelik bilgi ve farkındalık düzeyleri ile uygulamaya yönelik yeterliklerini geliştirmek üzere bir mesleki gelişim programı hazırlayarak yüz yüze ve çevrimiçi uygulamalarının etkililiğini incelemektir. Araştırmada gelişmiş karma yöntem desenlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu ölçüt örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Müdahale I, Müdahale II ve Kontrol gruplarının tamamı için, bağımsız anaokulu öğretmeni olması ve sınıfında kapsayıcı eğitim uygulamaları gerektiren çocuklardan en az birinin olması ölçütü aranmıştır. Yalnızca Müdahale II grubu için aktif internet kullanıcısı olma ölçütü belirtilmiştir. Her çalışma grubunda 16 olmak üzere, toplam 48 öğretmen araştırmaya katılmıştır. Çalışmanın müdahale kısmında Kapsayıcı Eğitim Mesleki Gelişim Programı (KEMGP) uygulanmıştır. Mesleki gelişim programı, Müdahale I grubundaki öğretmenlerle yüz yüze, Müdahale II grubundaki öğretmenlerle ise çevrimiçi olarak yürütülmüştür. Programın temel kapsamı; eğitimde evrensel tasarım, çocuğa/öğretmenliğe yönelik tutumlar/bakış açıları ve katılım hakkı çerçevesinde şekillenmiştir. Mesleki gelişim programı 16 hafta sürmüştür. Araştırmacının öğretmenlere desteği süreç içerisinde azaltılarak sunulmuştur. Bu süreçte KEMGP ilk ay haftada iki gün; ikinci ay haftada bir gün; üçüncü ve dördüncü ay ise iki haftada bir gün olarak uygulanmıştır. KEMGP-yüz yüze, Müdahale I grubunda yer alan öğretmenlerin kendi okullarında; KEMGP-çevrimiçi, Müdahale II grubunda yer alan öğretmenlerle sanal sınıf ortamında [Google Classroom - Google Hangouts (Meet)] yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak, Kişisel Bilgi Formu, Kaynaştırmaya İlişkin Eğitimci Görüşleri Aracının Güncellenmiş Formu, Eğitimde Evrensel Tasarım İlkeleri Görüşme Protokolü, Eğitimi Değerlendirme-Görüşme Formu ve Eğitimi Değerlendirme-Anket Formu kullanılmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde SPSS sürüm 25; tüm niteliksel analizlerde ise Nvivo 25 Pro kullanılmıştır. Müdahalenin etkililiğini değerlendirmek etmek için, ön test, son test ve izleme testleri ile toplanan Kaynaştırmaya İlişkin Eğitimci Görüşleri Aracının Güncellenmiş Formu ölçümleri Genelleştirilmiş Doğrusal Karmaşık Modelleme kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın ölçme aracı uyarlamaya ilişkin bulguları incelendiğinde, Eğitimde Evrensel Tasarım İlkeleri Görüşme Protokolü'nün öğretmenlerin eğitimde evrensel tasarım ilkelerine yönelik farkındalıklarını ve uygulamalarını değerlendirmeye ilişkin uygun bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. KEMGP-yüz yüze ve KEMGP-çevrimiçi müdahale grupları tek tek kontrol grubu ile karşılaştırıldığında, her iki eğitim yaklaşımının da öğretmenlerin 'kapsayıcı eğitime' ve 'eğitimde evrensel tasarım yaklaşımının sunum, ifade ve katılım çeşitliliği ilkelerine' yönelik bilgi düzeyleri, bakış açısı ve farkındalıkları üzerinde etkili ve kalıcı olduğu görülmüştür. Ayrıca, öğretmenlerin KEMGP'de vurgulanan stratejileri sınıflarında uygulamaya başladıkları ya da uygulamayı planladıkları belirlenmiştir. KEMGP-çevrimiçi'nin KEMGP-yüz yüze'ye göre öğretmenlerin bilgi düzeyleri, bakış açısı ve farkındalıkları üzerinde daha etkili olduğu saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında araştırmacılara, okul yöneticilerine, öğretmenlere, politika yapıcılara ve eğitim materyali tasarımcılarına yönelik bazı öneriler verilmiştir. Bu araştırmanın uygulama kısmı COVID-19 pandemisi (küresel salgın) yaşanmadan önce tamamlanmıştır. Sözü edilen pandemi sürecinde, eğitimin kesintisiz sürdürülebilmesi için, çevrimiçi eğitim yoluyla eğitim faaliyetleri desteklenmiştir. Bu nedenle bu çalışmanın, pandemi gibi küresel krizlerde öğretmenlerin çevrimiçi ortamları kullanarak mesleki gelişimlerini sürdürme girişimlerine bir referans olması açısından mevcut alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The present study mainly aims to design a professional development program to enhance preschool teachers' knowledge and awareness of inclusive education and universal design in education and their competencies in practice and investigate the effectiveness of their face-to-face and online applications program. The study utilized the intervention design, an advanced mixed-method design. The study participants were determined using the criterion sampling technique. For all of the Intervention I, Intervention II and Control group participants, the criteria of being an independent kindergarten teacher and teaching at least one child who requires inclusive education practices were sought. An additional criterion, being an active internet user, was sought only for the Intervention II group participants. A total of 48 teachers, 16 in each group, took part in the study. In the intervention part of the study, the Inclusive Education Professional Development Program (IEPDP) was applied. IEPDP was applied face-to-face to the teachers in Intervention I group and online to the teachers in Intervention II group. IEPDP mainly comprised: Universal design for learning, attitudes/perspectives regarding children/teaching profession, and participation rights. The implementation of IEPDP lasted 16 weeks. During the IEPDP implementation process, the researcher gradually quitted the implementer role and handed it over to the teachers. Accordingly, IEPDP was implemented two days a week for the first month, one day a week for the second month, and one day every two weeks for the third and fourth months. The study carried out IEPDP-face-to-face with the Intervention I teachers in teachers' classrooms and IEPDP-online with the Intervention II teachers in virtual classroom environments [Google Classroom - Google Hangouts (Meet)]. The study used these data collection tools: Demographic Information Form, the revised form of Educators' Attitudes Towards Inclusion Instrument, Universal Design Principles in Education Interview Protocol, Semi-Structured Interview Form, and Education Evaluation Form. SPSS 25 software was used to analyze the quantitative data and Nvivo 25 software to analyze the qualitative data. The revised form of Educators' Attitudes Towards Inclusion Instrument collected the data by pretest, posttest, and follow-up tests. The data obtained herein were analyzed using the Generalized Linear Complex Model to evaluate the intervention effectiveness. As shown by the adaptation results, the Educators' Attitudes Towards Inclusion Instrument was a valid and reliable instrument to assess the participating teachers' awareness of universal design for learning principles and their related practices. The comparison of each of Intervention I and Intervention II groups—which received IEPDP-face-to-face and IEPDP-online, respectively—with the control group individually revealed that both educational approaches, IEPDP-face-to-face and IEPDP-online, are effective and permanent on the teachers' knowledge, perspectives, and awareness regarding Inclusive Education and representation, expression and engagement principles of universal design for learning. Furthermore, the participating teachers stated that they either plan to use or have already started to use the strategies highlighted during the IEPDP implementation. Comparatively, IEPDP-online, compared to IEPDP-face-to-face, was found to be more effective in enhancing the participating teachers' knowledge, perspectives and awareness in this regard. Considering all these results, the study made some recommendations to researchers, school administrators, teachers, policymakers, and material designers. The implementation part of the present study was completed before the emergence of COVID-19 as a global pandemic. During the COVID-19 pandemic, online education has essentially corroborated educational activities. Therefore, the present study is thought to contribute to the current literature in terms of serving as a model for improving teachers' professional development using online mediums in global crises like pandemics.