Obsesif kompulsif bozukluk hastalarında bilişsel davranışçı grup terapisi ile sosyal ve nörobilişsel işlevlerin ilişkisi
Relationship between cognitive behavioural group theraphy and neurocognitive functions in obsessive compulsive disorder
Yazar: AYBÜKE AYDIN
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM PIRILDAR ; UZMAN ÖZLEM KUMAN TUNÇEL
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
GİRİŞ: Obsesif Kompulsif Bozukluğu (OKB) olan hastaların, bellek, dikkat ve yürütücü
işlevler gibi nöropsikolojik alanlarda sağlıklı kontrollere göre daha zayıf performans gösterdiği
daha önceki çalışmalarda gösterilmiştir. OKB'de ilaç tedavisi ve bilişsel davranışçı terapi sonrası
nörobilişsel işlevlerde değişikliğe ilişkin veriler sınırlıdır. Yanısıra tedavi öncesindeki nörobilişsel
işlevlerin tedaviye yanıta etkisine ilişkin bilgiler çelişkilidir. OKB'de temel zihin kuramı
işlevlerinden çok ileri düzey zihin kuramı işlevlerinde bozulma gösterilmiştir.
AMAÇ: Bu çalışmada OKB tanılı bireyler ile sağlıklı kontroller arasında sosyal ve
nörobilişsel performans açısından bir farklılık olup olmadığı, OKB'li bireylerin tedavi öncesi
sosyal ve nörobilişsel işlevlerinin bilişsel davranışçı grup terapisine (BDGT) yanıt için bir
öngördürücü faktör olup olmadığı ve BDGT'nin sosyal ve nörobilişsel işlevler üzerine iyileştirici
bir etkisinin olup olmadığı konularının araştırılması amaçlanmıştır.
YÖNTEM: Çalışmaya DSM-IV tanı kriterlerine göre OKB tanısı olan 28 hasta ve kontrol
grubu için 28 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Katılımcılara, tedavi öncesinde nörobilişsel
değerlendirme için Rey İşistel Sözel Bellek Testi (RİSÖT), Stroop Testi, Wisconsin Kart Eşleme
Testi (WKET), İz Sürme Testi (İST) A ve B, zihin kuramını değerlendirmek için Gözlerden Zihin
Okuma Testi uygulanmıştır. Hasta grubuna haftada bir kez olmak üzere 10 seans BDGT
uygulanmıştır. Terapi seanslarının tamamlandığı 10. hafta sonrasında tüm katılımcılara sosyal
ve nörobilişsel testler tekrar uygulanmıştır. Hasta grubuna tedavi öncesi ve sonrasında Yale
Brown Obsesyon Kompulsiyon (YBOK) Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri (BDE), Obsesif
Kompulsif Envanteri-Revize (OKE-R) ve Obsesif İnanışlar Ölçeği-44 (OİO-44) uygulanmıştır.
Öğrenme etkisini araştırmak amacıyla her hasta ve kontrol için Güvenli Değişim İndeksi
hesaplanmıştır.
BULGULAR: Tedavi öncesinde OKB grubu, sağlıklı kontrollere göre RİSÖT (p=0,011),
Stroop (p=0,009), WKET kategori (p=0,014), tepki sayısı (p=0,033), perseveratif hata (p=0,021),
İST-A (p=0,025) ve İST-B (p=0,006) testlerinde daha zayıf performans göstermiştir. Gözlerden
zihin okuma testi performansları hasta ve kontrol gruplarında benzer bulunmuştır. 10 seans

BDGT sonrasında YBOK, BDE, OİO ve OKE ölçek puanlarında azalma saptanmıştır. Öğrenme
etkisi dışlandığında tedavi sonrasında hiç bir sosyal ve nörobilişsel test performansında
düzelme saptanmamıştır. Tedavi öncesindeki sosyal ve nörobilişsel test performansı ile
tedaviye yanıt arasında ilişki saptanmamıştır.
SONUÇ: Bu çalışmada, OKB'li hastaların odaklanmış dikkat, sözel öğrenme, bilişsel
esneklik, kurulumu değiştirme, bilişsel inhibisyon ve işlem hızı alanlarında sağlıklı kontrollere
göre daha zayıf performans gösterdiği saptanmıştır. OKB'li hastalarda 10 seans BDGT
sonrasında obsesif kompulsif belirtileri ve depresif belirti şiddetinde azalma saptanmıştır. Bilişsel
davranışçı grup terapisi sonrasında nörobilişsel performansta değişiklik olmamıştır. Yanısıra
bilişsel işlevler ile tedavi yanıtı arasında bir ilişki saptanmamıştır. OKB'li bireyler zihin kuramı
açısından sağlıklı kontrollere benzer performans sergilemiştir.
Anahtar Kelimeler: Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi, BDGT, Nörobiliş, Zihin Kuramı,
Sosyal Biliş

Abstract:
INTRODUCTION: It has been shown in previous studies, that patients with Obsessive
Compulsive Disorder (OCD), perform poorly in neuropsychological functions such as memory,
attention and executive functions compared to healthy controls. There is limited data about
improvement in neurocognitive functions after the pharmacotherapy or cognitive behavioral
therapy. Besides, data about the efficacy of neurocognitive functions before treatment in terms
of treatment response is contradictory. In OCD, it has been shown that 'advanced' theory of
mind (ToM) abilities are deteriorated more than 'basic' ToM abilities.
AIM: The primary aim of this study was to investigate whether there is a difference in social and
neurocognitive performance between OCD-diagnosed individuals and healthy controls.
Moreover we aimed to examine the relationship between pretreatment neurocognitive functions
and treatment response and whether Cognitive Behavioral Group Therapy (CBGT) has a
therapeutic effect on social and neurocognitive functions.
METHOD: To evaluate neurocognitive functions before treatment, The Rey Auditory Verbal
Learning Test (RAVLT), Stroop Test, Wisconsin Card Sorting Test (WCST), Trail Making
Test (TMT) A ve B, to assess the theory of mind, the Reading the Mind in the Eyes Test (RMET)
were applied to the participants. Ten sessions of CBGT were administered to the patient group
once a week. After the therapy sessions were completed, social and neurocognitive tests were
reapplied to all participants. Yale Brown Obsessive Compulsive Scale (YBOCS), Beck
Depression Inventory (BDI), Obsessive Compulsive Inventory-Revised (OCE-R) ve Obsessive
Beliefs Questionnaire-44 (OBQ-44) were applied to the patient group before and after treatment.
For each participant, the Reliable Change Index was calculated to correct for practice effect.
RESULTS: OCD group showed weaker performance in the tests; RAVLT (p=0,011), Stroop
(p=0,009), WCST number of categories completed (p=0,014), total trials administered
(p=0,033), perseveration errors (p=0,021), TMT-A (p=0,025) and TMT-B (p=0,006) compared to
the healthy controls. RMET performances were similar in the patient and control groups. After
10 sessions of CBGT, scores of YBOC, BDI, OBQ and OCE-R were decreased. When results

were corrected for practice effect, no improvement in social and neurocognitive test
performance was found after the treatment. There was no relationship between treatment
response and pretreatment social and neurocognitive test performance.
CONCLUSION: In this study, it was determined that patients with OCD showed poor
performance compared to healthy controls in attention, verbal memory, cognitive flexibility, set

shifting, cognitive inhibition and processing speed. After 10 sessions of CBGT, obsessive-
compulsive and depressive symptom severity was decreased. There was no change in

neurocognitive performance after cognitive behavioral group therapy. Besides, there was no
relationship between cognitive functions and treatment response. Individuals with OCD have
performed similarly to healthy controls in terms of ToM.
Key Words: Cognitive Behavioral Group Therapy, CBGT, Neurocognition, Theory of
Mind, Social Cognition