Multipl Skleroz'lu hastalarda vestibüler rehabilitasyonun yürümenin kinetik ve kinematik parametrelerine etkisi
Effect of vestibular rehabilitation on kinetic and kinematic parameters of gait in patients with Multiple Sclerosis
Yazar: GAMZE ERTÜRK UZUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. İPEK YELDAN KARAGÖZ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Nörolojik rehabilitasyon = Neurological rehabilitation ; Vestibüler rehabilitasyon = Vestibular rehabilitation

Özet:
Çalışmamızın amacı Multipl Skleroz (MS) hastalarında vestibüler rehabilitasyon programının konvansiyonel egzersiz programına kıyasla yürümeye ve çift görevli yürümeye ait kinetik ve kinematik parametreler üzerindeki etkisini karşılaştırmaktı.
Çalışmaya 22 gönüllü MS hastası (25-60 yaş aralığında, 3,5≤EDSS≤6,5) dahil edildi. Katılımcılar randomize olarak vestibüler rehabilitasyon (VR) grubu ve konvansiyonel egzersiz (KE) grubu olmak üzere iki gruba ayrıldı. VR grubuna adaptasyon, habitüasyon, substitusyon, postural kontrol, mobilite ve denge egzersizlerini içeren bir vestibüler fizyoterapi programı uygulanırken; KE grubuna germe, kuvvetlendirme, postur, denge egzersizlerini içeren geleneksel fizyoterapi programı uygulandı. Her iki grubun da tedavisi sekiz hafta süreyle, haftada iki gün 45 dakika seans süresi ile klinik ortamda fizyoterapist gözetiminde ve haftada bir gün ev programı olarak yürütüldü. Çalışmanın primer ölçütü olan yürüme, 3 Boyutlu Yürüme Analizi ile değerlendirildi. Katılımcılar, hem tedavi öncesi hem de tedavi sonrası tek görev yürüme, motor görevli yürüme ve kognitif görevli yürüme olarak üç farklı şekilde yürütülerek değerlendirildi. Ayrıca katılımcılara sekonder değerlendirme ölçütü olarak  2 Dakika Yürüme Testi (2DYT), 10 Metre Yürüme Hızı Testi, Tek Ayak Üzerinde Durma Testi (TADT), Görsel Keskinlik Testi ve Baş Dönmesi Engellilik Envanteri de uygulandı. İstatistiksel analizde SPSS 29.0 versiyonu kullanıldı ve tüm istatistiksel testlerde p<0,05 anlamlı kabul edildi.
VR grubundaki katılımcıların yaş ortalaması 44,45±3,56 yıl ve EDSS düzeyi 3,95±0,14; KE grubundaki katılımcıların yaş ortalaması 45,90±2,67 yıl ve EDSS düzeyi 4,18±0,20 olarak bulundu (p>0,05). Zaman mesafe parametrelerinde grup içi karşılaştırmada VR grubunda adım uzunluğu her üç yürüme türünde de artarken; kadans, çift adım uzunluğu, yürüme hızı ise motor ve kognitif görevli yürümelerde arttı (p<0,05). KE grubunda tek görev ve motor görevli yürümede çift destek süresinde azalma (p=0,05) bulunurken, tek görev yürümede yürüme hızında (p=0,02) ve kognitif görevli yürümede kadansta (p=0,03) artış oldu. Kinematik parametreler açısından gruplar arasında tek görev ve motor görevli yürümede pelvik tilt hareket açıklığı (p=0,02), diz varus – valgus hareket açıklığı (p=0,04)  ve ayakbileği rotasyon açısında (p=0,03) anlamlı fark bulunurken, kognitif görevli yürümede diz varus – valgus (p=0,05) ve ayakbileği rotasyon açısında (p=0,03) anlamlı fark saptandı. Kinetik parametreler gruplar arası karşılaştırıldığında yürümenin %30-60'lık siklusunda tepe diz ekstansiyon momenti VR grubunda azalırken, KE grubunda arttı (p=0,04). 2 DYT (p=0,03) ve dominant taraf TADT (p=0,05) süreleri iki grup arasında karşılaştırıldığında VR grubu lehine anlamlı iyileşme bulundu.
Çalışmamızın sonucuna göre MS hastalarında sekiz hafta boyunca uygulanan VR tedavisi, yürümenin kinetik bileşenlerinden diz ekstansiyon momenti ve kinematik bileşenlerinden pelvik tilt, diz varus valgus ve ayakbileği rotasyonu üzerinde konvansiyonel fizyoterapi tedavisine göre daha etkilidir. MS hastalarının rehabilitasyon programlarının VR egzersizleri ile desteklenmesinin yürümenin çeşitli kinetik ve kinematik parametrelerinin iyileşmesine katkı sağladığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
[The aim of our study was to evaluate the effect of a vestibular rehabilitation programme compared to a conventional exercise programme on kinetic and kinematic parameters of gait and dual-task gait in patients with Multiple Sclerosis (MS). 
The study included 22 volunteer patients with MS (age range 25-60 years, 3.5≤EDSS≤6.5). Participants were randomly divided into two groups: vestibular rehabilitation (VR) group and conventional exercise (CE) group. The VR group received a vestibular physiotherapy programme including adaptation, habituation, substitution, postural control, mobility and balance exercises, while the CE group received a conventional physiotherapy programme including stretching, strengthening, posture and balance exercises. The treatment of both groups continued for eight weeks, two days in a week for 45 minutes under the supervision of a physiotherapist in the clinic and one day in a week as a home programme. Gait assessment of the participants, the primary outcome measure of the study, was performed with 3D Gait Analysis. Before and after treatment, the gait of participants was evaluated in three different ways single task, motor task, and cognitive task. In addition, 2 Minute Walking Test (2MWT), 10 Meter Walking Speed Test, One-leg Standing Test (OLST), Visual Acuity Test and Dizziness Handicap Inventory were also applied in the evaluation of the participants as a secondary assessments. SPSS version 29.0 was used in statistical analysis and p<0.05 was considered significant in all statistical tests.
The mean age of the participants in the VR group was 44.45±3.56 years and EDSS level was 3.95±0.14; the mean age of the participants in the CE group was 45.90±2.67 years and EDSS level was 4.18±0.20 (p>0.05). In temporospatial parameters, step length increased in all three gait types in the VR group, while cadence, double step length, and walking speed increased in motor and cognitive task gait (p<0.05). In the CE group, there was a decrease in double support time in single task and motor task walking (p=0.05), while there was an increase in walking speed in single task walking (p=0.02) and cadence in cognitive task walking (p=0.03). In terms of kinematic parameters, there were significant differences between the groups in pelvic tilt range of motion (p=0.02), knee varus- valgus range of motion (p=0.04) and ankle rotation angles (p=0.03) in single task and motor task gaits, while there were significant differences in knee varus - valgus (p=0.05) and ankle rotation (p=0.03) angles in cognitive task gait.  When kinetic parameters were compared between the groups, peak knee extension moment in the 30-60% cycle of gait decreased in the VR group and increased in the CE group (p=0.04). When 2 DYT (p=0.03) and dominant side TADT (p=0.05) times were compared between the two groups, a significant improvement was found in favour of the VR group.
According to results of our study, VR therapy applied for eight weeks is more effective on knee extension moment, which is one of the kinetic components of gait, and pelvic tilt, knee varus valgus and ankle rotation, which are kinematic components of gait, than conventional physiotherapy treatment. It was concluded that supporting the rehabilitation programs of MS patients with VR exercises contributed to the improvement of various kinetic and kinematic parameters of gait.