Çelik çaprazlara metalik sönümleyicilerin eklenmesi ile betonarme çerçevelerin güçlendirilmesi
Strengthening reinforced concrete frames by adding metallic dampers to steel crosses
Yazar: FURKAN EMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH SÜLEYMAN BALIK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BAHADIR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Deprem davranışı yetersiz yapıların çerçeve boşluklarının arasına çelik çapraz elemanlar konularak, yapıların güçlendirilmesinde bugüne kadar birçok yöntem geliştirilmiştir. V şeklinde çelik çapraz elemanların, çerçeve içerisine uygulanması da bu yöntemlerden biridir. Çelik çapraz elemanlı yapılan güçlendirmelerde karşılaşılan en büyük problem, basınç yükü etkisinde çelik çapraz elamanlarda gerçekleşen burkulmalardır. Çelik elemanlarda oluşan bu burkulma ise yapılan güçlendirme uygulamasının sisteme katkısını önemli derecede azaltmaktadır. 

Deneysel olarak yapılan bu çalışmada; çelik çapraz elemanlar ile yapılan güçlendirmelerde basınç yükü etkisi altında çelik çapraz elemanlarda oluşan burkulmanın önlenebilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ülkemizde deprem davranışı yetersiz mevcut yapıların özelliklerini yansıtabilecek özellikte, 1/4 ölçekli, tek açıklıklı, tek katlı 4 adet betonarme çerçeve üretilmiştir. Betonarme çerçevelerden üç adedi çelik çapraz elemanlar kullanarak güçlendirilmiştir. Uygulan bu güçlendirmelerin etkinliğini belirleyebilmek amacıyla betonarme çerçevelerden birisi referans numune olarak test edilmiştir. Numunelerin testleri, sabit eksenel yük ve tersinir-tekrarlanır yatay yük etkisi altında gerçekleştirilmiştir. 

Çalışma neticesinde; çelik çapraz elemanların ucunda teşkil edilen damperlerin, burkulma oluşumunu engelleme yönünde olumlu katkı sağlamıştır. Ayrıca damperlerin ve çelik çapraz çubukların numunelerin başlangıç rijitlik değerleri ve enerji tüketme kapasitelerini artırdığını göstermiştir.

Abstract:
Steel cross members have been placed between the frame gaps of buildings with insufficient earthquake behavior and many methods have been developed to strengthen the structures. Application of V-shaped steel cross members into the frame is one of these methods. The biggest problem encountered in reinforcements made with steel cross members is buckling in steel cross members under the effect of pressure load. This buckling in steel elements significantly reduces the contribution of the strengthening application to the system. 

In this experimental study; in strengthening made with steel cross members, it is aimed to prevent buckling of steel cross members under the pressure load. For this purpose, 4 reinforced concrete frames with a scale of 1/4 scale, single span and single storey which can reflect the features of existing buildings with insufficient earthquake behavior, have been produced. Three of the reinforced concrete frames were strengthened by using different details of steel cross members. Other frame was the reference specimen to check the effectiveness of the strengthening strategy. These specimens were tested under the cyclic lateral load reversals while a constant axial load was applied.

As a result of the study; the dampers formed at the ends of the steel cross members made a positive contribution to prevent buckling. It has also been shown that dampers and steel cross members increase the initial stiffness values and energy consumption capacities of the specimens.