Metropolitan kent çeperlerinde mülkiyet örüntüsü değişim süreci -İzmir örneği- /
Yazar: SEMAHAT ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. CEMAL ARKON
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Fiziksel planlama = Physical planning ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel alanlar = Urban areas ; Kentsel gelişme = Urban development ; Kentsel peyzaj = Urban landscape ; Toprak mülkiyeti = Land ownership ; İzmir = Izmir

Özet:
Bu çalışmanın başlangıç noktasını, kentsel alanlardaki arazi mülkiyeti olgusunun, fiziki planlamada çok önemli bir yeri olduğu düşüncesi oluşturmaktadır. Bu olgu, bir yandan arazi kullanım biçimini, fiziki plan kararlarını ve uygulanması sürecini etkilerken, diğer yandan da onlardan etkilenmektedir. Bu karşılıklı ilişkilerin varlığı ve önemi konusunda pek çok kişi görüş birliğinde olmasına karşın, ülkemizde özellikle de ampirik düzeyde yapılmış araştırma sayısı çok azdır. Metropoliten kentlerin değişen fiziksel büyüme biçimleri ve bu yeni büyüme biçiminin kentsel gelişme alanı olarak belirlenmiş olan ve kent çeperlerinde yer alan alanlardaki etkisi ise bu çalışmanın yoğunlaştığı ikinci nokta olmuştur. Giderek üretimde, ulaşımda ve iletişimde ileri teknolojinin kullanılmaya başlamasıyla, bazı kentsel kullanımlar, merkez kentten çıkmakta ve kent çeperlerinde yer seçmektedirler. Çeperlerdeki bu yeni kentsel kullanımlar ve yüksek erişilebilirliğe sahip merkez kentin etkisiyle, çeperlerde yer alan (ki çoğu köy ya da küçük kasabalardır) yerleşmelerin sosyo-ekonomik ve fiziksel yapıları değişmeye başlar. Sosyo- ekonomik yapının bir boyutunu oluşturan, arazi mülkiyeti örüntüsünün değişimi de bu süreçte yer alır. Bu değişim süreci hakkında bilgi sahibi olmak, süreci ve sonuçlarını kontrol edebilmek açısından önemlidir. Anılan değişim süreci özellikle, nazım planlarla kentsel gelişme alanı olarak belirlenmiş alanlarda çok daha önemlidir. Çünkü değişmekte olan mülkiyet örüntüsü çok yakın gelecekteki, planlama-uygulama sürecini etkileyecektir.Kuşkusuz, oluşan xxn

Abstract:
The starting point of this study is that landownership phenomenon, in urban areas, has very important place in physical planning. This phenomenon affects land use patterns, planning decisions and implementation process and it is affected by them too. In other words, there is strong relationships between " landowrenship pattern", "land use pattern" and "physical planning process". Although widely accepted importance of these relationships, there is limited reseach, especially on empirical level, on the subject in Turkey. Changing physical growth pattern of metropoliten cities and effects of this new growth pattern on urban fringe areas wahich allocated for further urban development, is the second point which this study focuses on. As advanced technological developments come into use in production, transportation and communication, some urban uses begin to locate in fringe areas. These new urban uses in fringe areas and the center city itself with its high accesibility, begins to effect the other settlements (which are mostly villages and small towns) in fringe areas. Physical, social and economic structure of these settlements begin to change. Landownership pattern, being an element of socio-economic structure, changes too. To have knowledge about these changing processes is important, to be able to control it and its consequences. Especially in fringe areas which were allocated for urban development in development /structure plans, the changing process of landownership pattern is very important because this changed pattern of landownership will effect the implementation process of planning decisions in near future. Vice versa, planning decisions will effect the landownership pattern too. To prevent potential problems and to solve occured problems and to increase the quality of living environment in urban developing areas, we have to know the characteristics of this changing processes. This study is the first in our country (as we can know) which focuses on cahnging process of landownership pattern in urban fringe/ in urban developing areas. In the first two chapter, the objectives, the content and the method of the study is duscussed. In chapter 3, the concepts of "metropolitan growth", "urban sprawl", "rural-urban fringe" and the general characteristics of being metropolitan society and its physical consequences in developed and developing country is analysed. Chapter 4 examines the metropolitan planning policies and urban land policies in our conutry from the Second world War Ix, up to now. Hypothesis about changing landownership process in urban fringe areas (in urban development areas) and the interrelations with this process and the current land use and the physical planning process are constructed in the fifth chapter. This study is focused on the northern growth axis of the Metropolitan İzmir and five villages are chosen for research. These villages are Balatçık, Ulucak, Harmandalı, Koyundere and Asarlik. Being neighbor to each other, five of them contain the whole northern growth axis. From 1957 to 1988 approximately 11000 plots are examined. Characteristics of changing process of landowner ship pattern of these plots and interrelations with this changing process and current land use and physical planning process of Northern axis are analysed in chapter 6. In the conclusion, a brief review of major findings of the research are presented. After the definition of the problems observed in current circumstances, some recommendations for the solution of these problems are given.