Bir aile sağlığı merkezine kayıtlı diyabetes mellitüs ve/veya arteriyel hipertansiyon hastalarında sosyal desteğin değerlendirilmesi
Evaluation of social support in patients with diabetes mellitus and/or arterial hypertension registered in a family health center
Yazar: NECDET SERCAN SEVİMER
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN ERSİN ŞİMŞEK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN ÇETİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hipertansiyon = Hypertension ; Sosyal destek = Social support ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Arteriyel hipertansiyon ve diyabetes mellitus toplumda sık görülen kronik hastalıklardandır. Bu hastalıklarda sosyal destek hayat kalitesini, hastalık ile mücadele etmeyi ve iyileşme sürecini olumlu etkilemektedir. Bu çalışmada amaç, arteriyel hipertansiyon ve/veya diyabetes mellitus tanılı hastaların algıladıkları sosyal destek düzeylerine etki eden sosyodemografik özellikleri belirlemek, bu özelliklerin algılanan sosyal destek düzeyi ile ilişkisini ve önemini birinci basamak sağlık kuruluşu ölçeğinde araştırmaktır.
Yöntem: İstanbul ili Sultanbeyli ilçesi Erguvan Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı kişiler ile Haziran 2021-Haziran 20222 tarihleri arasında gerçekleştirilen kesitsel tipteki bu çalışmaya arteriyel hipertansiyon ve/veya diyabetes mellitus tanılı hastaların dahil edilmesi öngörülmüş olup, çalışma toplam 250 katılımcı ile yürütülmüştür. Çalışmada katılımcılara "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ve araştırmacılar tarafından hazırlanan "Sosyodemografik form" uygulanmıştır. Veriler araştırmacılar tarafından yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır.
Bulgular: Çalışmamızda katılımcıların 131'i (%52,4) kadın, 119'u (%47,6) erkektir. Yaş grupları incelendiğinde yaklaşık yarısı (119; %47,6) 50-64 yaş aralığında idi. Eğitim açısından bakıldığında katılımcıların 202'si (%80,8) sekiz yıl ve altı eğitim düzeyine sahip idi. Medeni durumları ele alındığında çoğunluğu evli idi (195;%78. Katılımcılar büyük ölçüde yalnızca eşi ve/veya eş ve çocuklarıyla yaşamaktaydı. Gelir düzeyi açısından bakıldığında katılımcıların 119'u (%47,6) asgari ücretten az, 71'i (28,4) ise asgari ücret seviyesinde gelir düzeyine sahipti. Katılımcıların çoğunluğu kendisine ait bir evde oturmaktaydı (193;%77,2). Katılımcıların toplam sosyal destek ölçek puanı ortalaması 4.6±2,1'dir. Bu ölçek puanı ile katılımcıların%18'i (n=45) düşük düzeyde, %39,2'si (n=98) orta düzeyde ve %42,8'i (n=107) yüksek düzeyde sosyal desteğe sahiptir. Alt ölçeklerden aldıkları puanlar değerlendirildiğinde aile alt ölçeğinde%82'si (n=205), özel insan alt ölçeğinde %42,4'ü (n=106), arkadaş alt ölçeğinde %52,4'ü (n=131) yüksek düzeyde sosyal desteğe sahiptir.
Sonuç: Araştırmamızda katılımcıların çoğunluğunda algılanan sosyal desteğin orta ve yüksek seviyede olduğu saptanmıştır. Çekirdek aileleri ile kendilerine ait bir evde yaşıyor olmaları ile yüksek düzeyde algılanan sosyal destek arasında pozitif anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Aile hekimliği uygulamasında diyabetes mellitus ve arteriyel hipertansiyon gibi kronik hastalıkların yönetiminde bütüncül bir yaklaşım ile sosyal desteği etkileyen faktörlerin göz önünde bulundurulması biyopsikososyal iyilik haline olumlu katkı sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Hipertansiyon, Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeği, Diyabetes mellitus, Sosyal destek

Abstract:
Aim: Arterial hypertension and diabetes mellitus are common chronic diseases in society. In these diseases, social support positively affects the quality of life, fighting the disease and the healing process. The aim of this study is to determine the sociodemographic characteristics that affect the perceived social support levels of patients with a diagnosis of arterial hypertension and/or diabetes mellitus, and to investigate their relationship with the level of perceived social support at a primary health care institution scale.
Methods: It was envisaged to include patients with arterial hypertension and/or diabetes mellitus in this cross-sectional study, which was carried out between June 2021 and June 20222 with individuals registered in Erguvan Family Health Center in Sultanbeyli district of Istanbul, and the study was carried out with a total of 250 participants. In the study, the "Multidimensional Scale of Perceived Social Support" and the "Sociodemographic form" prepared by the researchers were applied to the
participants. The data were collected by the researchers by face-to-face interview technique.
Results: In our study, 131 (52.4%) of the participants were female and 119 (47.6%) were male. When the age groups were examined, nearly half (119; 47.6%) were inthe 50-64 age range. In terms of education, 202 (80.8%) of the participants had an education level of eight years or less. Considering their marital status, most of them were married (195; 78%). Respondents largely lived only with their spouse and/or spouse and children. In terms of income level, 119 participants (47.6%) had an income level less than the minimum wage and 71 (28.4) participants had an income level at the minimum wage level. The majority of the participants lived in a house of their own (193; 77.2%). The mean total social support scale score of the participants was 4.6±2.1. With this scale score, 18% (n=45) of the participants had low level of social support, 39.2% (n=98) had medium level and 42.8% (n=107) had high level of social support. When the scores they got from the subscales were evaluated, 82% (n=205) in the family subscale, 42.4% (n=106) in the special person subscale, and 52.4% (n=131) in the friend subscale were high social support.
Conclusion: In our study, it was determined that most of the participants had a medium and high level of perceived social support. A positive and significant relationship was found between living in a house of their own with their small family and high perceived social support. A holistic approach in the management of chronic diseases such as diabetes mellitus and arterial hypertension in family medicine practice and considering the factors affecting social support will contribute positively to biopsychosocial well-being.
Keywords: Arterial Hypertension, Diabetes mellitus, Social support, Multidimensional scale of perceived social support