Süreyya Ağaoğlu ve Erken Cumhuriyet Dönemi'nin modernleşme projesi
Süreyya Ağaoğlu and the modernization project of the Early Republican Period
Yazar: IŞIL BÜYÜKKAL
Danışman: PROF. DR. ERCAN KARAKOÇ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Kadın avukatlar = Women lawyers ; Türk hukuk tarihi = Turkish law history ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
Süreyya Ağaoğlu (1903-1989) Osmanlı Devleti'nin son yıllarına, Cumhuriyet'in kuruluşuna, Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarına, darbelere tanıklık etmiş, Erken Cumhuriyet Dönemi'nin modernleşme anlayışıyla yetişen Türkiye'nin ilk kadın hukukçularından biri ve ilk kadın avukatıdır. Milliyetçiliği, Atatürkçülüğü, aktivistliği, kadın ve çocuk hakları savunuculuğu ile tanınan Süreyya Ağaoğlu, kız öğrencilerin Hukuk Fakültesine kabulü konusundaki mücadelesi ile tarihteki yerini almıştır. Süreyya Ağaoğlu, İstanbul Dârülfünûnu Hukuk bölümüne kayıt yaptırmak isteyen ve bu doğrultuda mücadele eden ilk kız öğrencidir. Bu genç kız 1927 senesinin Aralık ayında avukatlık ruhsatnamesini alıp Ankara Barosuna kaydolmuş ve ülkenin ilk kadın avukatı olarak çalışmaya başlamıştır. 
Erken Cumhuriyet Dönemi'nde yetişen eğitimli ve entelektüel Türk kadınını yansıtan bu yaşam öyküsünün yaratılmak istenen yeni ve modern kadın kimliğini en iyi şekilde yansıtan örneklerden biri olduğunu söylemek mümkündür. Süreyya Ağaoğlu ünlü bir siyasetçi, yazar, gazeteci ve fikir insanı olan Ahmet Ağaoğlu'nun kızıdır ve varlıklı bir ailenin mensubudur, bu bağlamda iyi bir eğitim almış, tanıklık ettiği dönemde meydana gelen birçok fikri değişikliğin, kadın hakları arayışının, modernleşme projesinin merkezinde bulunmuş ve bu değişimi yansıtmaktan memnun bir kadındır. Süreyya Ağaoğlu ailesi ile birlikte Mustafa Kemal Atatürk'ün yakın çevresinde bulunmuş, Atatürk'ün Latife Hanım'la evli olduğu dönemde sık sık bir araya gelmişlerdir. Hayat hikâyesi sadece bir kadın olarak kendisini anlatmaz, bu hayat hikâyesi aynı zamanda Cumhuriyet'in öyküsünü de anlatmaktadır. Süreyya Ağaoğlu hayatı boyunca Cumhuriyet'i, Mustafa Kemal Atatürk döneminin devrimlerini, kadın ve çocuk haklarını savunmuştur. Yurt içinde ve yurt dışında katıldığı birçok kongre ve sempozyumda Türk kadınının elde ettiği ve sahip olduğu hakları anlatmış, yeni ve modern cumhuriyeti bulunduğu her ortamda tanıtmıştır. 
Bu çalışmada Süreyya Ağaoğlu'nun hayatı bir "cumhuriyet kadını" olarak ve etkisi altında bulunduğu modernleşme projesi bağlamında ele alınarak hem bu siyasi ve kültürel değişimlerin bir kadın olarak onun üzerindeki etkisi hem de bu projede gönüllü olarak yer almış bir kadının hayatının bu doğrultuda nasıl şekillendiği ele alınmıştır.

Abstract:
Süreyya Ağaoğlu (1903-1989) witnessed the last years of the Ottoman Empire, the establishment of the Republic, the First and Second World Wars, and the coups, and was the first woman lawyer of the country who grew up with the modernization approach of the Early Republican Period. Known for her nationalism, Kemalism, activism, and advocacy for women's and children's rights, Süreyya Ağaoğlu took her place in history with her struggle for the admission of female students to the Faculty of Law. Süreyya Ağaoğlu was the first female student who wanted to enroll in the Law Department of Istanbul Dârülfünûnu and fought for it. In December 1927, this young girl obtained her lawyer's diploma and registered with the Ankara Bar Association and started working as the first woman lawyer in the country. 
It is possible to say that this life story, which reflects the educated and intellectual Turkish women who grew up in the Early Republican Era, is one of the best examples of the new and modern female identity that was wanted to be created. Süreyya Ağaoğlu is the daughter of Ahmet Ağaoğlu, a famous politician, writer, journalist and intellectual, and a member of a wealthy family; in this context, she received a good education, was at the center of many intellectual changes, the quest for women's rights, and the modernization project that took place in the period she witnessed and was pleased to reflect this change. Süreyya Ağaoğlu and her family were in Mustafa Kemal Atatürk's close circle, and they often met when Atatürk was married to Latife. Her life story is not only about her as a woman, but also the story of the Republic. Throughout her life, Süreyya Ağaoğlu defended the Republic, the revolutions of Mustafa Kemal Atatürk's era, and the rights of women and children. In many congresses and symposiums, she attended at home and abroad, she explained the rights of Turkish women and promoted the new and modern republic in every environment. 
In this thesis, Süreyya Ağaoğlu's life as a "woman of the republic" and in the context of the modernization project she was under the influence of, both the impact of these political and cultural changes on her as a woman and how the life of a woman who voluntarily took part in this project was shaped in this direction are discussed.