Sıfır atık projesi ve İzmir ili Konak ilçesi'nde sıfır atık uygulaması
Zero waste project and zero waste implementation in Konak district of Izmir province
Yazar: BERKAY ÖLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVAL ARAS
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Sıfır atık yaklaşımı, faaliyetler sonucu meydana gelen atık türlerinin bu oluşum sırasında önlenmesini sağlamak, eğer ki önlenemiyorsa atık oluşumunun azaltılması ve geri kazanımını hedefleyen bir atık yönetim sistemidir. Bu bağlamda sıfır atık yaklaşımını ele aldığımızda sürdürülebilir bir dünya ve yaşam sağlamak amacı ile atığın ve üretilecek malzemelerin yapısındaki tehlikeli maddelerin indirgenmesi, kaynakların verimli doğru şekilde kullanılıp korunmasını ve sistematik bir atık yönetim planlaması yapılması gerektiğini ifade etmektedir.
Dünya üzerinde hızlı nüfus artışı ve yaşam standartlarının artması ile doğru orantılı olarak talepler ve tüketimler de artmaktadır. Bu durum doğal kaynaklara olan yönelimi arttırarak dünya dengesini alt üst edebilmektedir. Bu sebepten dolayı kaynakların yeterli olamaması durumu söz konusudur. Tüm bu sorunları göz önüne aldığımızda son yıllarda daha fazla olumsuz etkilerinin görüldüğü dünyamızda sıfır atık çalışmaları hem bireysel anlamda hem de kamu kurumları tarafından uygulanmaya geçilmiştir.
Bu çalışmada öncelikle dünya ve Türkiye şartlarında sıfır atık uygulamalarının ne düzeyde olduğu araştırılmıştır. Aynı zamanda çalışmaların ne şekilde sürdürülüp hangi boyutlara geldiği merak konusu iken ülkemiz şartlarında İzmir İli Konak İlçesi'nde gerçekleşen çalışmada başlangıç, ilerleme ve sonuç kademelerine yer verilmiştir. Sıfır atık entegrasyonunda yaratıcı fikirler, geri dönüşümü destekleyici teşvikler, sıfır atık projesinin temelini oluşturan faktörlerin ne şekilde yönetilmesi gerektiğine dair çalışmalar mevcuttur.
Bu amaç doğrultusunda İzmir İli Konak İlçesi'nde gerçekleşen sıfır atık uygulamalarını, yöntemleri, işbirlikleri, çevre ve geri kazanım sektörü açısından avantaj ve dezavantajları üzerine çalışmalar yapılmıştır.
Çalışmalar başladığında evsel nitelikteki çöp atıkları üzerinde yapılan katı atık karakterizasyonu çalışması ile atık içeriği ve miktarı belirlenmiştir. Burada gelir düzeyine göre üç farklı bölgede toplanan (düşük, orta, yüksek gelirli) atıkta, toplamda 1480 kg atık toplanmıştır. Atık içeriğine bakıldığında 178 kg plastik ambalaj atığı, 222 kg kağıt ambalaj atığı, 74 kg cam ambalaj atığı, 44 kg metal ambalaj atığı, 74 kg kompozit ambalaj atığı, 30 kg diğer atık, 858 kg evsel atık tespit edilmiştir. Sıfır Atık kapsamında yedi aylık çalışma süresinde %36,84 oranında ambalaj atığı evsel çöpten ayrıştırılmıştır. Aylık ortalama olarak 38.000 kg ambalaj atığı toplanarak düzenli depolamaya giden atık miktarında azalım sağlanmıştır.

Abstract:
The zero waste approach is a waste management system that aims to prevent the types of waste generated as a result of activities during this formation, if it cannot be avoided, to reduce and recover waste generation. In this context, when we consider the zero waste approach, it means that in order to provide a sustainable world and life, the hazardous materials in the structure of the waste and the materials to be produced should be reduced, the resources should be used and protected in an efficient way, and a systematic waste management planning should be made.
Demands and consumptions are increasing in direct proportion to the rapid population growth and the increase in living standards in the world. This situation can upset the balance of the world by increasing the orientation towards natural resources. For this reason, there is a situation where resources are not enough. Considering all these problems, zero waste studies have started to be implemented both individually and by public institutions in our world where more negative effects have been seen in recent years.
In this thesis, we first examined the level of zero waste practices in the conditions of the world and Turkey. At the same time, while it is a matter of curiosity how the works are carried out and what dimensions they have reached, in this thesis, I will share the beginning, progress and conclusion stages of the studies we have carried out in Konak District of Izmir Province. We have studies on how to manage the factors that form the basis of the zero waste project, creative ideas, incentives supporting recycling, and zero waste integration.

For this purpose, studies have been carried out on the zero waste practices, methods, collaborations, advantages and disadvantages in terms of the environment and recycling sector, which we have realized in Konak District of Izmir Province.
When the studies started, the waste content and amount were determined with the solid waste characterization study on domestic garbage wastes. Here, a total of 1480 kg of waste collected in three different regions (low, medium, high income) according to income level. Considering the waste content, it is 178 kg plastic packaging waste, 222 kg paper packaging waste, 74 kg glass packaging waste, 44 kg metal packaging waste, 74 kg composite packaging waste, 30 kg other waste, 858 kg household waste was detected. Within the scope of Zero Waste, %36,84 of packaging waste was separated from domestic waste during the seven-month working period. 38,000 kg on average per month. By collecting packaging waste, the amount of waste going to landfill is reduced.