Prokonnesos`ta bulunan ion sütun başlıkları: Yerel mermer ocaklarında biçimlendirilmesi ve ihracatı
Ionic column capitals in proconnesus: Their production at local quarries and their export
Yazar: MÜREN BEYKAN
Danışman: PROF. DR. HALUK ABBASOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Marmara adası = Marmara island ; Marmara bölgesi = Marmara region ; Mermer = Marble ; Mermer endüstrisi = Marble industry ; Mermer tekniği = Marble technique ; Sütun başlıkları = Column capitals ; İhracat = Export ; İon köşe başlıkları = İon corner headings ; İonia = İonia ; İonik mimari = İonik architecture

Özet:
Marmara Adası'nda (Prokonnesos), gerek mermer ocağı alanlarındaki antik atık yığınları içinden ortaya çıkarılan, gerek Saraylar yerleşiminde ele geçen çeşitli eserler arasında 58 adet İon sütun başlığı bulunmaktadır. Bir kısmı yan işlenmiş, bir kısmı tam işlenmiş olan bu eserler, Antik Çağ'dan kalan benzersiz bir koleksiyondur ve yaptığımız araştırmalar bir kısmının Roma İmparatorluk Dönemi 'ne, bir kısmının da Theodosius Sülalesi dönemine tarihlendiğini göstermiştir. Vardığımız bir başka önemli sonuç, Roma İmparatorluk Dönemi 'nde ocaklarda yan işlenmiş olarak hazırlanan başlıkların, bezemeleri yapı alanında tamamlanmak üzere, Prokonnesos'tan yan işlenmiş durumda ihraç edildiği, buna karşılık, Geç Antik Çağ'da ocak alanlarında kurulan atölyelerde bezenerek tamamlanan İon başlıkların tam işlenmiş durumda ihraç edildiği olmuştur. Mermer ocaklarındaki üretimin çok yoğunlaştığı, ihracatın çok arttığı Geç Antik Çağ'da Prokonnesos özgün bir İon başlık tipi geliştirmiş, adanın değişik yerlerindeki atölyeler işçilik farklılıklarına rağmen bu tipi üretmiştir. Blokların işlenme tekniği ise, Roma'dan beri uygulanan bir geleneğe dayanmaktadır; ancak, Geç Antik Çağ'da üretime hız kazandıran, sadeleştirilmiş bir yöntem geliştirildiği de anlaşılmıştır. Sonuç olarak, bu tezde ortaya konanlar Prokonnesos 'un mermer ocakçılığı tarihine ışık tutacak niteliktedir.

Abstract:
On the island of Marmara (ancient Proconnesus), there are 58 Ionic column capitals among the various architectural remains in the town of Saraylar and among the antique marble quarry dumps. Although some of them are finished and others are only half-finished, they make up a unique collection dating from the Antiquity and our research has shown that some can be dated to the Roman Imperial Period and some to the Theodosian period. Another important conclusion reached was that during Roman Imperial times the Ionic capitals were exported from Proconnesus as half-finished products to be finished at the building site and in the Late Antiquity they were completely finished in the workshops at the quarries. In the Late Antiquity when quarry production was very high and exports increased considerably, an Ionic capital type characteristic of Proconnesus was developed, and the workshops in various parts of the island produced this type though with some variations in workmanship. The technique used to carve the blocks is based on a tradition applied since Roman times; however, it has been observed that a simplified method which accelerated production was developed in the Late Antiquity. In conclusion, the facts put forth in this thesis will help shed light to the history of marble quarries on Proconnesus. m