Beşerî sermaye ve inovasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler örneği
The effect of human capital and innovation on economic growth: The case developed and developing countries
Yazar: MUSTAFA DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİLAY ECE GÜMÜŞ ÖZUYAR
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Modern çağda ülkeler arasındaki rekabet ekonomik büyüme üzerinde yoğunlaşmaktadır. Ekonomik büyüme, yaşam kalitesini, gelir seviyelerini ve sosyal fırsatları artırarak toplumsal ilerlemeyi teşvik eder. Büyümenin temel faktörleri beşerî sermaye ve inovasyon olup, bu unsurlar gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki farkları anlamada kritik rol oynar. Ülkelerin ekonomik hedeflerine ulaşabilmesi için kaliteli eğitim ve yüksek teknoloji üretimi gereklidir. Eğitim yatırımlarının artırılması beraber elde edilecek kaliteli bir eğitimin, nitelikli bireylerin yetişmesini ve inovasyon kapasitesinin artırmasını sağlar. Bu faktörler, ekonomik refahı artırarak sürdürülebilir büyümeyi destekler.
Bu çalışmada, beşerî sermaye ve inovasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla 2000-2020 dönemine ait 21 yıllık veriler kullanılmıştır. Araştırma, 16 gelişmiş ülke ve 16 gelişmekte olan ülkenin yer aldığı bir panel veri seti kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Statik ve dinamik panel veri tahmincileri kullanılarak yapılan analizler, gelişmekte olan ülkelerde beşerî sermaye ve inovasyonun olumlu etkiler yarattığını, Ar-Ge harcamalarının ise sınırlı etkisi olduğunu göstermiştir. Gelişmiş ülkelerde ise Ar-Ge ve inovasyonun ekonomik büyüme üzerindeki etkisi daha güçlüdür. Nedensellik testleri, gelişmekte olan ülkelerde ekonomik büyümenin beşerî sermaye ve inovasyona tek yönlü etkisi olduğunu, gelişmiş ülkelerde ise Ar-Ge ve beşerî sermaye arasında çift yönlü bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, İnovasyon, Ar-Ge, Eğitim, Yükseköğretim, Yüksek teknoloji, Patent

Abstract:
In the modern era, competition between countries focuses on economic growth. Economic growth promotes societal progress by increasing quality of life, income levels, and social opportunities. The fundamental factors of growth are human capital and innovation, which play a critical role in understanding the differences between developed and developing countries. For countries to achieve their economic goals, quality education and high-tech production are essential. Increasing investments in education will lead to high-quality education, fostering the development of skilled individuals and enhancing innovation capacity. These factors support sustainable growth by increasing economic prosperity.
In this study, data from 2000-2020 was used to examine the effects of human capital and innovation on economic growth. The research was conducted using a panel dataset comprising 16 developed countries and 16 developing countries. The analyses, carried out using static and dynamic panel data estimators, showed that human capital and innovation have positive effects in developing countries, while R&D expenditures have a limited impact. In developed countries, however, R&D and innovation have a stronger effect on economic growth. Causality tests revealed a one-way effect of economic growth on human capital and innovation in developing countries, while in developed countries, there is a bidirectional relationship between R&D and human capital.

Keywords: Economic Growth, Innovation, R&D, Education, Higher Education, High Technology, Patent