Dağlık Kilikia'da Hellenistik Dönem kentleşmesi: Olba Tapınak Devlet modeli
Urbanization of rough Cilicia in the Hellenistic period: The model of Olba Tempel State
Yazar: ÜMİT AYDINOĞLU
Danışman: PROF.DR. ERSİN DOĞER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Kentleşme = Urbanization ; Kilikya = Cilicia ; Olba Tapınak Devleti = Olba Temple State

Özet:
TÜRKÇE ABSTRACT Bu çalışmanın hedefi, Dağlık Kilikia'daki Hellenistik Dönem kentleşme etkinliklerini açıklayabilmek olmuştur. Bu yerleşim düzenlemesini açıklayabilmek için "Olba Territoriumu dışında kalan Dağlık Kilikia" bölgedeki Nagidos antik kenti ve Ptolemaios'lar tarafından hemen yanma koloni olarak kurulduğunu bilinen Arsinoe çalışma kapsamında ele alınmıştır ve aralarındaki ilişki incelenmiştir. Bunun sonucunda, Arsinoe'nin Nagidos'un imkanlarından yararlanmak amacı taşıdığını, anılan dönemlerde Nagidos ile Arsinoe'nin karıştığını ve Arsinoe'nin Nagidos içinde kaldığını söylemek mümkün olabilir. Bu yerleşim düzenlemesi modelinin, Dağlık Kilikia sahillerinde bulunduğu bilinen bir diğer Ptolemaios kolonisi Berenike için de uygulanabileceği sonucuna çalışma içinde varılmıştır. Dağlık Kilikia'daki kentleşme etkinliklerini incelerken ele alman ikinci alan ise "Olba Tapmak Devleti" nin yeraldığı territorium olmuştur. Sahip olduğu tapmak devlet yapılanmasıyla oldukça farklı bir devlet modeli oluşturan bu alanın aynı zamanda oldukça zengin bir taş mimariye de sahip olması hem Anadolu'daki diğer tapınak devletlerden farklılığa işaret etmektedir hem de bu mimari yapılanmanın Hellen kökenli olması sebebiyle buradaki tapmak devlet ve Hellenistik krallıklar arasındaki ilişkileri açıklamak açısından önem taşımaktadır. Bu düzenleme ortak bir savunma ve yerleşim sistemi kurma isteğinin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu düzenlemeyi oluşturan yerleşimler savunmaya, kontrole ve tarımsal ekonomiye yöneliklerdir Çalışmada ele alınan yerleşimler sahip oldukları yerleşim özellikleriyle Hellen dünyasındaki garnizon-kale olarak bilinen yerleşimlerle büyük benzerlikler gösterirler. Bunlar, genellikle bir akropolis üzerinde bulunurlar, bir surla çevrilidirler kulelere sahiptirler. Böylece, Olba Territoriumu'ndaki yerleşimlerin Hellen askeri mimarisinin bir yansıması olduğu görülmektedir. Ancak Olba Territoriumu'nda, Hellen dünyasında uygulanan bu savunma sistemine bölgesel olarak bazı özelliklerin eklendiği görülmektedir. Olba'nın Anadolu tapınak devletler içindeki yeri ayrıca, Hellenistik krallıklarla ilişkiler açısından da çalışmada ele alınmıştır.

Abstract:
ingilizce abstrakt The Olbian Territory which is located between Kalykadnos and Lamos rivers is distinctive amongst other Anatolian temple states because of its architectural construction in the Hellenistic Period. The construction period in the Olbian Territory was supported by Seleucus I. Nikator in the beginning of the 2 century B.C this period has been observed with historical and archaeological data. Nine archeological settlements found in the territory are appreciated in this thesis. Settlements studied here have common features in the context of settlement patterns within the territory. The following discussion concerns the relation between their locations, fortification systems, spaces, necropolises and theirs different construction techniques based on polygonal masonry. The settlement patterns of the Olbian Territory in the Hellenistic period brought out to establish a fortification system connected with the settlement distribution in the territory to control valleys and main roads. These settlements are besieged settlements by fortifications and have spaces constructed into settlements. All of the settlements in the territory consisted of a common web. The main feature of settlement patterns in the territory is to gather aims in militarian and civilian conditions. This kind of settlement for defence could be called "fortification/settlement" because of its civilian and militarian feature. Other characteristic features of the settlement patterns in the territory are that acropolis and towers were constructed in the settlements and the locations of the settlements are in the borders of the valleys. In conclusion, the conditions of settlement patterns in the territory, with the construction period came out in the beginning of the 2n century B.C, continued to exist for a long time in the territory, therefore it could be proposed that the model dealt with in this thesis was perpetuated as a tradition in the territory.