Okul öncesi 5-6 yaş çocukların sayı algısı ve bilişsel esneklik düzeylerinin incelenmesi
Investigation of number sense and cognitive flexibility levels of preschool children aged 5-6
Yazar: ASLI GÖKDAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜRSU AŞIK
Bahçeşehir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Matematik = Mathematics ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Sayı duyusu = Number sense ; Sayı işleme becerileri = Basic number competencies ; Sayı kavramı = Number concept ; Sayılar = Numbers

Özet:
Bu çalışma; okul öncesi çocukların bilişsel esneklik düzeyleri ile sayı algısı düzeylerinin incelenmesine anlamlandırmaya yönelik nicel analiz yöntemleri ile desenlenmiş bir çalışmadır. Bu bağlamda yapılan çalışmada, okul öncesi çocukların sayı algısı edinimleri ile yürütücü işlevlerden olan bilişsel esneklik düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada; ebeveyn eğitim düzeyi, cinsiyet, kardeş durumu, sayı algısı ile bilişsel esneklik düzeyleri arasındaki ilişkinin, sayı algısı ve bilişsel esneklik testlerinde kullanılan sıralama ölçütlerinde çocukların performanslarını etkileyeceği öngörülmüştür. Bu doğrultuda bilişsel esneklik düzeyi için "Boyut Değiştirerek Kart Eşleme" (BDKE) görevi ve temel sayı becerisinin ölçümü için "Sayı Algısı Testi" kullanılmıştır. Çalışmaya devlete bağlı iki anaokulunda öğrenim gören toplam 100 çocuk katılmıştır.

Bu çalışmada gruplar arası ortalama farkları karşılaştırmak için iki grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t-testi, üç ve üzeri grupların karşılaştırmalarında ise tek yönlü varyans analizi (One-way ANOVA) kullanılmıştır. Sayı algısı ve BDKE arasındaki ilişkiyi incelemek için korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bunun yanında bulgular, farklı demografik özellikler bağlamında betimsel analizler ile de desteklenmiştir.

Çalışma sonucunda çocukların bilişsel esneklik ve sayı algı düzeyleri bağlamında eğitimli ebeveynler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmakla birlikte cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Kardeş durumu açısından bilişsel esneklik testinde istatistiksel fark bulunmamakta, fakat sayı algıları bağlamında kardeşi olmayan çocukların lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Ayrıca çocukların sayı algısı ve bilişsel esneklik düzeyleri arasında pozitif yönde yüksek düzeyde bir ilişki bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitimi, Sayı Algısı, Bilişsel Esneklik

Abstract:
This study has been designed to investigate cognitive flexibility and number sense level of preschool children. While focusing mainly on the relationship between number sense and cognitive flexibility of preschool children, the study also attempted to investigate the effect of demographic factors such as parents' level of education, gender and number of siblings on the improvement those two skills. To this end, "Dimensional Change Card Sorting (DCCS)" task and "Number Sense Brief (NSB)" were used respectively to measure level of cognitive flexibility and the ability to use and understand numbers.

100 children from two different public kindergartens participated in the study. Data was collected in 30- minute- sessions that were carried out with each child separately. To run statistical analyses, independent-sample t test and One-Way ANOVA were used for comparison of the groups for differences. Additionally, correlation analyses were carried out to investigate the relationship between number sense and cognitivie flexibility. The data was further analyzed to gain an insight into the relevant demographic variables.

It has been found that while there are significant statistical differences between children's cognitive flexibility and number sense in favor of educated parents, no such difference was observed for gender variable. As for the number of siblings, statistical difference does not exist for cognitive flexibility; however, it seems to have statistical significance as far as number sense is concerned. It has further been understood that there is a significant positive correlation between number sense and cognitive flexibility.

Keywords: Early Childhood Education, Number Sense, Cognitive Flexibility