Bazı divanlardan örneklerle 18. yüzyılda binit
Mounts and passanger vehi̇cles i̇n 18th century wi̇th examoles of some di̇wans
Yazar: NECDET KARAMAN
Danışman: PROF. DR. HALİL İBRAHİM YAKAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Binitler = Saddle mounts ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Binitler toplum hayatının temel unsurları olarak sosyal hayat içerisinde etkin bir şekilde yer almışlardır. Bu durum insanoğlunun binit olarak kullandığı hayvanları evcilleştirdiği günden bu yana bu şekilde süregelmiştir. Şairler ise toplum hayatının dışında olan insanlar olmadıkları için toplumda var olan bu sosyal hayat unsuruna şiirlerinde yer vermişlerdir.  Bu çalışma 18. yüzyılda yazılmış olan 16 divandan ve bir mesneviden hareketle oluşturulmuştur. Basılmış divan ile halen tez halinde olan divan ve mesnevi metinleri göz önünde bulundurularak, bu metinlerde yer alan binitle ilgili malzemeler tespit edilmiştir. Bu dönem şairlerinin eserlerinde binit olarak daha çok canlı binit sınıfında değerlendirilen atı ve at ile ilgili kavramları kullandıkları tespit edilmiştir. Şiirlerde, binitlere daha çok sevgilinin kullanmış olduğu bir vasıta olduğu için değer verildiği görülmüştür. Ayrıca binit ile ilgili kavramların ortak bir kullanım şekli oluşturduğu bu kavramlarla ilgili ortak terkip ve teşbihlerin kullanımından anlaşılmaktadır.   Binit, incelenen şiirlerde; sevgilinin kullandığı araç ve bu aracın sevgiliyle ilişkilendirilmesi bağlamında kullanılmıştır. Diğer yandan binitler birer savaş aracı olmaları yönünden de şairler tarafından şiirlerine alınmıştır. Bazı şairlerin sevgilinin özelliklerini binitler için sıfat olarak kullandığı da görülmüştür.
 Anahtar sözcükler:1. 18. yy. divan şiiri, 2. Binit, 3. Divan.

Abstract:
Saddle mounts have taken part in social life actively as primary elements of community life. This has been their cumstance since the day people domesticated their saddlemounts. As poetsarepart of thecommunity, they have included this social life element in their poems. This study is made up of 16 divan and 1 mesnevi composed in the18th century. Materials about mounts were identified in printed divan andin mesnevi texts that are still in the making. It was observed that materials and elements about mounts, identified with reference to the 18th century poetry texts, followed different tracks. It was established that poets of that period mainly used horse, which was utilized as a living mount, and concepts regarding horses. It was viewed that mounts in poems were rather appreciated since they were vehicles that the beloved ones used. It was also identified that, apart from their usage by the be love dones, mounts were utilized as an element of battle. The common composition and simile usage with regard to the concepts of mounts indicated that these concepts were put to use so many times as to create a common usage. Mounts in analyzed poems were used in the context of a vehicle that the belove dones used and of associating this vehicle with the belove dones. On the other hand, mounts were also approached as a battle vehicle by poets in their poems.Some poets were observed to have applied the beloved's attributes to mounts.
KeyWords:1. 18thcenturyOttomanpoetry, 2. Saddlemount, 3. Diva