Sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre 4. sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nın değerlendirilmesi
Evaluation of the 4th grade Social Studies Education Program according to the opinions of class teachers
Yazar: GÜLER KIZILAY
Danışman: PROF. DR. ORHAN AKINOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim bilimleri = Educational science ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı, 2018-2019 eğitim-öğretim yılında güncellenen İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı'nı değerlendirmektir. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Avrupa yakasında bulunan ilkokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise İstanbul'un Bağcılar ilçesindeki ilkokullarda görev yapan 215 ilkokul 4. sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma karma yönteme uygun düzenlenmiştir. 4. sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nı değerlendirmek için programın uygulayıcısı olan öğretmenlerin görüşleri önemlidir. Bunun için Kılıçoğlu (2007) tarafından geliştirilen veri toplama aracı (öğretmen anketi) 200 katılımcıya uygulanmıştır. Alan uzmanlarının görüşleri doğrultusunda görüşme formu hazırlanmış ve bu görüşme formu 15 tane 4. sınıf öğretmenine uygulanmıştır. Görüşmeler kayıt altına alınmıştır.
Öğretmen anketi beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde katılımcıların demografik özelliklerine değinen beş soru bulunmaktadır. İkinci bölümde programın kazanımlarına ilişkin 10 madde, üçüncü bölümde içerik boyutuna ilişkin 10 madde, dördüncü bölümde programın öğrenme-öğretme sürecine ilişkin 15 madde, beşinci bölümde ölçme ve değerlendirme sürecine ilişkin 5 madde bulunmaktadır. Bölümlerin toplamında 40 maddeye yer verilmiş ve bu maddeler beşli likert tipi ölçeğe uygun olarak hazırlanmıştır. Anketin alt boyutlarına ilişkin Cronbach Alpha Katsayıları incelendiğinde Program Kazanımı .906; Program İçeriği .897, Eğitim Durumları .912; Program Değerlendirilmesi .807 ve Toplam anket için .975 olarak bulgulanmıştır. Anketin iç tutarlılığının yeterli seviyede olduğu söylenebilir. 
Araştırmada nicel verilerin çözümlenmesinde öğretmenlerin görüşlerine ilişkin frekans, yüzde hesaplaması yapılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgular tablolara yerleştirilerek yorumlanmıştır. Programlara olan olumlu ve olumsuz görüşlerini belirlemek amacıyla sorulan açık uçlu sorulardan elde edilen nitel veriler içerik analizi ile yorumlanmıştır. 
Öğretmen anketinden elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin kazanımlar, içerik, öğrenme-öğretme süreci ile ölçme ve değerlendirme durumlarına ilişkin görüşlerinin "Katılıyorum" düzeyinde yoğunlaştığı görülmektedir. Katılımcıların %67 oranıyla en yüksek katılım gösterdiği madde "Program içeriği ile kazanımlar arasında bir tutarlılık vardır." maddesi olmuştur. Katılımcıların %48 oranıyla en düşük katılım oranı gösterdiği madde "program değerlendirmelerinde programla ilgili tüm kişilerden (öğretmen, öğrenci, yönetici, veliler vb.) bilgi alınmaktadır." Maddesi ve %49.5 oranıyla "program kazanımları öğrencilerin gelişim özelliklerine uygundur." kazanımı olmuştur. Öğretmenler programın içeriğinin açık bir şekilde anlaşıldığını, programın içeriği dikkate alınarak günlük yaşamla ilişkilendirilebileceğini, anlatımın öğretim ilkelerinden hareketle işlendiğini, öğrencilerin dersin kazanımlarından haberdar edildiği, öğrencilerin önceden sahip olduğu davranışlarla yeni derste kazanacakları davranışların ilişkilendirildiğini, soru sormaya ve cevap vermeye isteklendirilip cesaretlendirildiğini, değerlendirmelerde alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarına ağırlık verildiğini düşünmektedirler. 
Görüşlerin alındığı likert tipi ankette çoğunluğun olumlu düşünceler içerisinde olduğu söylenebilir. Nitel veriler derinlemesine incelendiğinde ise hem olumlu hem de olumsuz tutumların olduğu görülmüştür. Görüşme formu tematik içerik analizi ile incelenmiştir. Buna göre öğretmenlerin bazıları kazanımların öğrenciler tarafından anlaşılamayan noktalarının olduğunu, bazı üniteler arasında kopukluk olduğunu, kazanımlar için verilen sürenin yeterli olmadığını (Özellikle Milli Mücadele konusu ve Küresel Bağlantılar öğrenme alanı açısından), somut anlatımın yetersiz olduğunu, verilen bilgilerin çok yoğun ve öğrencinin seviyesinin üzerinde olduğunu, ders saatlerinin artırılması gerektiğini, veriliş sırasının doğru olmadığını (yakından uzağa ilkesi), değerlendirmeye zaman kalmadığını, yüzeysel değerlendirme yapıldığını ve detaya inilemediğini belirtmişlerdir. 4. sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nın kazanım, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve değerlendirme açısından hem eksikliklerinin hem de iyi yönlerinin olduğu söylenebilir. Buna göre programın geliştirilmesi gereken noktaların daha derin bir şekilde incelenerek fizibilite çalışması yapılması gerekmektedir.

Abstract:
The purpose of this research is to evaluate the Primary School 4th Grade Social Studies Curriculum updated in the 2018-2019 academic year. The scope of the research consists of teachers working in primary schools on the European side of Istanbul in the 2020-2021 academic year. The sample of the study consists of 215 primary school 4th grade teachers working in primary schools in Bağcılar district of Istanbul. The research was organized in accordance with the mixed method. In order to evaluate the 4th grade Social Studies Curriculum, the opinions of the teachers who are the implementers of the program are important. For this, the data collection tool (questionnaire) developed by Kılıçoğlu (2007) was applied to 200 teacher. An interview form was prepared in line with the opinions of experts and this interview form was applied to 15 4th grade teachers. The interviews were recorded.
The teacher questionnaire consists of five parts. First part consist of five questions addressing the demographic characteristics of the participants. In the second part, there are 10 items on the attainment of the program, in the third section 10 items on the content dimension, in the fourth section 15 items on the learning-teaching process of the program, and in the fifth section there are 5 items on the measurement and evaluation process. There are 40 items in the total of the sections and these items are prepared in accordance with a five-point Likert type scale. When the Cronbach Alpha Coefficients for the sub-dimensions of the questionnaire are examined, the Program Outcome is .906; Program Content .897, Educational Status .912; The Program Evaluation was found to be .807 and for the total questionnaire .975. It can be said that the internal consistency of the questionnaire is at a sufficient level. 
In the analysis of the quantitative data in the research, frequency and percentage calculations were made regarding the opinions of the teachers. The findings obtained as a result of the analysis were interpreted by placing them in the tables. The qualitative data obtained from the open-ended questions asked to determine their positive and negative views on the programs were interpreted by content analysis.
According to the findings obtained from the teacher questionnaire, it is seen that the teachers' opinions about the achievements, content, learning-teaching process, and assessment and evaluation situations are concentrated at the level of "I agree". The item with the highest participation rate of 67% of the participants is "There is a consistency between the content of the program and the achievements." The item with the lowest participation rate with 48% of the participants is "information is obtained from all persons (teacher, student, administrator, parents, etc.) related to the program in the program evaluations." with a rate of 49.5%, and the achievement was "the program outcomes are in accordance with the developmental characteristics of the students." Teachers show that the content of the program is clearly understood, that it can be associated with daily life by taking into account the content of the program, that the lecture is processed based on the teaching principles, that the students are informed about the achievements of the lesson, that the behaviors that the students have previously acquired are associated with the behaviors that they will gain in the new lesson, that they are encouraged and to ask and answer questions, and they think that alternative assessment methods are used in evaluations.
It can be said that the majority of the likert type questionnaires, in which opinions are taken, have positive thoughts. When the qualitative data were examined in depth, it was seen that there were both positive and negative attitudes. The interview form was examined with thematic content analysis. According to this, some of the teachers stated that the achievements had points that could not be understood by the students, that there was a inconsistency between some units, that the time given for the achievements was not enough (especially in terms of the National Struggle and Global Connections learning area), that the concrete expression was insufficient, that the information given was too intense and above the level of the student. They also stated that the course hours should be increased, the order of lesson is not correct (proximodistal principle), there is no time left for evaluation, a superficial evaluation is made and details cannot be elaborated. It can be said that the 4th grade Social Studies Curriculum has both deficiencies and good aspects in terms of acquisition, content, learning-teaching process and evaluation. Accordingly, it is necessary to conduct a feasibility study by examining the points where the program needs to be developed more deeply.