Bedr er-Reşîd'in Elfâz-ı küfür risalesi bağlamında tekfir problemi
The problem of takfir in the context of al-Badr al-Rashîd's treatise on Elfâz al-kufr
Yazar: TUĞBA ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MEKİN KANDEMİR
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma Bedr er-Reşîd'in Elfâz-ı küfür risalesinin sistematik kelam bağlamında bir değerlendirmesini içermektedir. Eserde geçen iman, küfür, tekfir ve irtidat gibi anahtar kavramlar birinci bölümde incelenmiştir. İkinci bölüm risale ve müellifi hakkında bilgiler içermektedir. Bu bölümde eserin şekil ve içerik özellikleri incelenmiştir. Yazma Eserler Kütüphanesinde bulunan farklı nüshalar ile çalışmaya konu olan risale karşılaştırılmıştır.
Elfâz-ı küfür literatürü her ne kadar kelâmî/fıkhi bir mesele olarak görülse de toplumsal bir yönü vardır. Müellif dini hayatta gördüğü itikâdi anlamdaki bozulmalara dikkat çekmiştir. İstihzâ, istihfâf ve istihlâl gibi ifade biçimleri ile iman-küfür çerçevesini çizmeye çalışmıştır. Bedr er-Reşîd'in Elfâz-ı küfür risalesinde çeşitli kaynaklardan derlenmiş yaklaşık iki yüz elli fetva bulunmaktadır. Bu çalışmada Bedr er-Reşîd'in hükümden delile giden usulü belirlenmeye çalışılmıştır. Risaleye Ali el-Kârî tarafından yazılan şerh, istidlâlleri tespit etmede önemli rol oynamıştır. Derlenen fetvalar kişiyi hukuki olarak kâfir ilan etmekten ziyade farazî fıkha yönelik hükümlerdir. Esasen Hanefiliğin bir fetva türü olan bu literatür itikadi meselelerede uyarlanmıştır. Bedr er-Reşîd usul olarak Hanefî fıkıh metodunu takip etmiştir. Bu çalışmada iman tanımını yaparken Ebû Hanîfe'nin iman tanımı ile örtüştüğünü söylemek mümkündür. Bu risale mezhepler arası bir tekfir söyleminden öte Ehl-i sünnet içerisindeki iman çerçevesini belirlemeye matuftur.

Abstract:
This study includes an evaluation of al-Badr al-Rashîd's treatise on al-Kufr in the context of systematic theology. Key concepts such as faith, disbelief, takfir and apostasy are analysed in the first chapter. The second chapter contains information about the treatise and its author. In this section, the form and content features of the work are analysed. Different copies in the Manuscript Library were compared with the treatise that is the subject of the study.
Although the literature of al-'alfâz al-kufr is seen as a theological / fiqh issue, it has a social aspect. The author drew attention to the distortions in the meaning of faith that he saw in religious life. He tried to draw the framework of faith and disbelief with expressions such as istihzâ, istihfâf and istihlâl. There are approximately two hundred and fifty fatwas compiled from various sources in Bedr al-Rashîd's treatise on al-'alfâz al-kufr. In this study, Bedr al-Rashîd's method from judgement to evidence has been tried to be determined. The commentary written by Ali al-Qârî on the treatise played an important role in identifying the istidlâl. The fatwas compiled are judgements on hypothetical jurisprudence rather than declaring a person a kafir legally. This literature, which is essentially a type of fatwa of Hanafism, was adapted to theological issues. Bedr al-Rashîd followed the method of Hanafi jurisprudence. It is possible to say that his definition of faith in this work coincides with Abû Hanîfa's definition of faith. This treatise is intended to determine the framework of faith within Ahl al-Sunnah rather than an inter-sectarian discourse of takfir.