Cumhuriyet dönemi Türk romanında baba figürü
The father figure in the Turkish novel of the Republican period
Yazar: TÜLAY KARATEKİN TOR
Danışman: PROF. DR. ABDULMECİT CANATAK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Tarihsel süreç içerisinde yaşanan siyasal, sosyal ve kültürel dönüşümler bireyin 
yaşamını ve yaşam içerisindeki rolünü etkileyerek olumlu/olumsuz bazı değişimlere neden 
olmuştur. Toplumun temeli kabul edilen aile de yaşanan bu değişimlerden etkilenmiş ve 
buna bağlı olarak baba başta olmak üzere bazı figürlerin otoritesi sarsılmıştır.
Modernleşmeye ilk adımların atıldığı Tanzimat devrinde yeni yeni filizlenmeye 
başlayan bireyi ön plana çıkarma isteği, sadece imparatorluğun yetki gücünü yerinden 
sarsmakla kalmaz; küçük bir saray olan evlerde babaların güçlü otoritesi de bu yeni 
sarsıntıdan nasibini alır. Bu dönüşüme duyarsız kalamayan dönem yazarları eserlerinde baba 
konusuna ayrıca değinerek oluşma aşamasında olan yeni aile düzenini ıslaha çalışır. 
Hikâye ve roman başta olmak üzere anlatıya dayalı metinlerde, baba figürü üzerinde 
çokça durulduğu gözlenir. Ancak bu konuyla ilgili yapılan akademik çalışmaların yetersiz 
olduğu söylenebilir. Çalışmamızdaki amaç bu boşluğu doldurarak Cumhuriyetin ilanından 
günümüze kadar geçen sürede baba figürünün roman türünde nasıl bir değişim ve dönüşüm 
geçirdiğini tespit etmektir. Bu kapsamda ilk aşamada baba karakterinin ön plana çıkarıldığı 
farklı türlerdeki romanları belirledik. Dönemsel seçilen bu anlatılarla tezin kapsayıcılığını 
geniş tutmaya çalıştık. Belirlenen yirmi beş eserin okunmasının ardından roman türleri 
çerçevesinde bir sınıflandırmaya giderek kronolojik bir sıralama yaptık. Tarihsel süreç 
içerisinde romanda babanın aile üzerindeki etkisini, baba figürünün nasıl bir değişime 
uğradığını belirlemeye çalıştık.
Çalışmamızı yorumlama üzerine şekillendirdik. Metinleri devir, şahsiyet ve eser 
bağlamında analiz eden yöntemleri esas aldık. Yorum yapılırken bahsi geçen romanlarla 
ilgili yazılan kitapları, tezleri ve makaleleri okuyarak ilgili yerlerden alıntılarla destekledik.
Anahtar Kelimeler: Baba Figürü, Türk Edebiyatı, Türk Romanı, Cumhuriyet Dönemi Türk 
Romanı.

Abstract:
Political, social and cultural transformations that have occurred throughout the 
historical process have affected the individual's life and his/her role in life, causing some 
positive/negative changes. The family, the smallest basic unit of society, was also affected 
by these changes and as a result, the authority of some figures, especially the father, was 
shaken. 
The desire to bring the newly emerging individual to the forefront during the 
Tanzimat period, when the first steps towards modernization were taken, not only shook the 
authority of the empire, but also the strong authority of fathers in homes that were like small 
palaces, was affected by this new shock. The writers of the period, who could not remain 
insensitive to this transformation, tried to reform the new family order that was in the 
process of being formed by touching on the issue of the father in their works. 
It is observed that in narrative-based texts, especially stories and novels, the father 
figure is emphasized a lot. However, it can be said that academic studies on this subject are 
insufficient. The aim of our study is to fill this gap and determine how the father figure has 
changed and transformed in the novel genre from the proclamation of the Republic to the 
present day. In this context, we first identified novels of different genres in which the father 
character is highlighted. After reading the twenty-five selected works, we made a 
classification within the framework of novel genres and made a chronological order. We 
tried to determine the effect of the father on the family in the novel and how the father figure 
changed throughout the historical process.
We shaped our study on interpretation. We based our work on methods that analyze 
texts in terms of era, personality and work. While making interpretations, we read books, 
theses and articles written about the mentioned novels and supported them with quotes from 
relevant places.
Key Words: Father Figure, Turkish Literature, Turkish Novel, Turkish Novel of the 
Republican Period.