Olanlar Şeyhi İbrahim Efendi'ye göre insan
The human at Olanlar's Sheikh Ibrahim Efendi
Yazar: TUBA NUR GÖKHAN
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP YILDIZ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Kalp = Heart ; Tarikatlar = Religious orders ; Tasavvuf = Mystic ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam ; Şeyh İbrahim Efendi = Sheikh İbrahim Efendi

Özet:
Bu çalışmada, Olanlar Şeyhi İbrahim Efendi Külliyatı'nda, İbrahim Efendi'nin tasavvufî açıdan insana bakışı incelenmektedir. İnsan konusu üzerinde durularak, bu kavram ile bağlantılı olan diğer konuların ele alınması amaçlanmaktadır. Ayrıca çalışmada İbrahim Efendi'nin Külliyatında geçen şiirler elden geçirilerek kendisinin genel anlamdaki tasavvufî görüşleri incelenmektedir. Bu araştırmada, genelde mutasavvıfların tasavvufi açıdan insana bakışı, özelde ise Olanlar Şeyhi İbrahim Efendi'ye göre insan konusu incelenmektedir.
Bu tez âyet ve hadisler ışığında, mutasavvıfların da görüşleri belirtilerek Dil-i Dânâ Olanlar Şeyhi İbrahim Efendi Külliyatı'nda insan konusunun daha iyi anlaşılması ve bunu tasavvufi bakış açısıyla değerlendirmemizi sağlamaktadır. 
On yedinci yüzyıl Bayramî Melâmî tarîkatı şeyhlerinden olan İbrahim Efendi, Bulgaristan sınırlarına dâhil olan Eğridere'de doğup, yaşamının büyük bir çoğunluğunu ise İstanbul'da geçirmiştir. Döneminin önde gelen birçok âlimiyle bir arada bulunmuştur. İbrahim Efendi, yaşadığı dönemde devlet adamlarının, yazarların, bilginlerin ve daha çok da gençler tarafından ilgi gören mutasavvıf bir şairdir. Biz de bu çalışmamızda tasavvufu kendine has bir üslupla anlatan bu şair ve mutasavvıfın insana olan bakışını inceleyip aktarmaya çalıştık. Genel olarak İbrahim Efendi "Vahdet-i vücûd" düşüncesine sahiptir. Bunun yanında İnsan-ı kâmil, devir ve velâyet konuları üzerinde durmuştur ve bu düşüncelerini kaleme aldığı tüm şiirlerine yansımaktadır. Biz de bu tezimizde insanın varlığını bu meseleler ışığında ifade etmeye özen gösterdik.
Tezimizi hazırlarken eserin tümünü inceledik, insan ile ilgili olan bölümün önemli bir kısımını tespit edip kaleme aldık. Bunun yanında konumuzla doğrudan ya da dolaylı bir şekilde ilgisi olan meselelerde başka kaynaklardan imkânların el verdiği kadarıyla yararlanmaya çalıştık. İbrahim Efendi'nin insan konusunu nasıl ve hangi âyetlerle ele aldığını izah etmeye önem verdik. Böylelikle genel bir kıyaslamanın yanında, olabildiğince farklı düşünceleri ortaya koymaya gayret ettik.

Anahtar Kelimeler; Olanlar Şeyhi, İbrahim Efendi, Tasavvuf, Sûfî, Tarîkat, İnsan, Kalp

Abstract:
In the light of verses and hadiths, this thesis provides a better understanding of the human subject in the Dil-i Dana Olanlar Şeyhi İbrahim Efendi Collection by stating his views in his Sufis and to evaluate it from a Sufi perspective.
The subject of this study, in the Collection of Olanlar Sheikh İbrahim Efendi, İbrahim Efendi's view of human from a Sufi perspective is examined. It is aimed to deal with other issues related to this concept by focusing on the human issue. In addition, in this study, the poems in İbrahim Efendi's corpus are reviewed and İbrahim Efendi's general mystical views are examined. In this study, the view of Sufis in general to human beings in terms of Sufism and in particular the subject of human according to Oğlan Şeyh İbrahim Efendi is examined and discussed.
İbrahim Efendi, one of the sheikhs of the 17th century Bayramî Melâmî order, was born in Eğridere, which is included in the borders of Bulgaria, and spent most of his life in Istanbul. He was together with many prominent scholars of his time. İbrahim Efendi was a sufi poet who was attracted by statesmen, writers, scholars and mostly young people during his lifetime. In this study, we tried to analyze and convey the point of view of this poet, who explained Sufism in a unique style. In general, the thought of İbrahim Efendi is based on "wahdat-i wujud". In addition, he focused on the subjects of perfect humanity, period and saints, and these thoughts are reflected in all his poems. In this thesis, we tried to explain the existence of human in the light of these issues.
While preparing our thesis, we overhauled the entire work, and identified most of the parts related to human. In addition, we tried to make use of other sources as much as possible on issues that are directly or indirectly related to our subject. We tried to explain how and with which verses İbrahim Efendi handled the human issue. Thus, we tried to put forward different thoughts, if any, besides a general comparison.

Keywords: Olanlar Şeyhi, İbrahim Efendi, Sufism, Sufi, Sect, Human, Heart