Moritanya'da din eğitimi
Religious education in Mauritania
Yazar: FATİH YAVUZ
Danışman: PROF. DR. SAADETTİN ÖZDEMİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Afrika ülkeleri = African countries ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Din eğitimi = Religious education ; Din eğitimi kurumları = Theological schools ; Dini yapılar = Religious buildings ; Üçüncü dünya ülkeleri =   ; İslam ülkeleri = Islamic countries

Özet:
Moritanya'da din eğitimi, bağımsız bir devlet kurulmadan önce Bilad-u Şingiti adıyla anılmasını sağlayan Şingiti adlı ticaret şehrinde 9. yüzyıldan itibaren Berberi kabilelerin bölgeye gelerek İslam'ı yaymasıyla bölgedeki din eğitiminde önemli bir merkez haline gelmiştir. Bu merkez 10. yüzyıldan itibaren Abbas Bin Yasin tarafından kurulan Murabıtlar devleti döneminde bugün mahdara adı verilen göçebe çöl medreselerinin kurulmasını ve bölgede günümüze kadar gelen kalıcı eğitim modelinin oluşmasına katkı sağlamıştır. 17. yüzyılda Fransızların bölgeyi ele geçirmesinden sonra göçebe mahdaralar Fransız eğitim politikalarına karşı alternatif olmayı başarmış ve bu dönemde altın çağını yaşamıştır. Bağımsızlıktan sonra ise Fransız etkisi, etnik problemler, ekonomik ve çevresel faktörlerle yeniden şekillenen Moritanya toplumu köklü eğitim kurumları olan mahdaraları modern eğitim kurumlarına entegre etmeyi başarmış, hiç okula gitmeyen mahdara öğrencilerini sınavlarla lisans diploması veren üniversite ve enstitülere girişlerini sağlamıştır. Moritanya İslam Cumhuriyeti 1960 yılında kurulduğundan bu yana farklı dönemlerde yapılan eğitim reformlarıyla sömürgeci Fransızların etkisini kırmak ve çoğunluktaki Arap toplumunu özüne uygun hale getirmek amacıyla Araplaştırma politikalarını sürdürmektedir. Devlet okullarında dersler Arapça ve Fransızca olarak okutulurken son yıllarda Arapçanın ağırlığının arttırılmasına yönelik çalışmalar gözlemlenmektedir. Bu araştırmada ilk olarak bir Batı Afrika ülkesi olan Moritanya'nın eğitim sistemi ve dinamikleri ortaya konmuştur, sonrasında mahdaralar hakkında bilgi verilmiş son olarak da din eğitim sistemi ve din eğitimi kurumları incelenmiştir. Araştırma sonucunda Moritanya'da eğitim ve din eğitiminin etkilendiği dinamikler ve tarihsel dönüşümü ortaya konmuştur.

Abstract:
Religious education in Mauritania began in the commercial city named as Shingiti, which was known as Bilad-u Shingiti before the establishment of an independent state, when Berberi tribes came to the region and spread Islam since the 9th century. Shingiti has become an important center of religious education in the region. This center contributed to the establishment of the nomadic desert madrasahs, today called mahdara which was established during the period of the Almoravids state by Abbas Bin Yasin from the 10th century and to the formation of a permanent education model that continues till date in the region.After the French took over the region in the 17th century, the nomadic mahdaras managed to become an alternative to the French education policies and lived their golden age during this period. After the independence, the Mauritanian society, which was reshaped by the French influence, ethnic problems, economic and environmental factors, succeeded in integrating the mahdaras that are the deep-rooted educational institutions, into modern educational institutions, and enabled the mahdara students who had never gone to school to enter universities and institutes that gave undergraduate diplomas through examinations. Since the Islamic Republic of Mauritania was founded in 1960, it has continued its Arabization policies with educational reforms made in different periods. While classes are taught in Arabic and French in public schools, efforts have been made to increase the weight of Arabic in recent years. In this research, firstly, the education system and dynamics of Mauritania which is a West African country, has been examined, then information about the mahdaras has been provided and finally, the religious education system and religious education institutions have been examined. As a result of the research, the dynamics and historical transformation of education and religious education in Mauritania were revealed.