Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin ıslah anlayışı
Mevlânâ Halid-i Baghdadî's approach to reform
Yazar: SABIR BEŞER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZIM ÇINAR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu tez çalışmamız "Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin Islah Anlayışı" hakkında olacaktır.  Nitekim Kur'an ve Sünnette fertlerin ve toplumun ıslahı büyük önem arz etmektedir. Dolayısıyla Mevlânâ Hâlid ilmi ve tasavvufi irşat faaliyetleri çerçevesinde, köklü bir toplumsal ıslah için büyük çabalar göstermiştir. Mevlânâ Hâlid, ıslah çalışmalarında Kur'an ve Sünnet metodunu uygulamıştır.  Onun ıslah anlayışının temel ilkeleri sağlam bir tevhid düşncesine sahip olmak,  takva, itaat, sünneti seniyyeye bağlı kalmak, nefs tezkiyesi, kalb tasfiyesi, ihlas, istikamet, murâkabe, tevâzu olmak gibi prensipler oluşturmaktadır. Zira böyle bir dini hayat anlayışı ortamı sağlanırsa, bütün toplumun ıslahı sağlanmış demektir. 
Bu çalışmamız, giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Girişte Mevlânâ Hâlid'in doğduğu coğrafya ile yaşadığı ortamın toplumsal, siyasal, bilimsel ve tasavvufi yönden değerlendirilmeye gayret edilmiştir. Birinci bölümde Mevlânâ Hâlid'in hayatı ve tasavvufa yönelişi hakkında bilgi verilmiştir. Hayatı bölümünde doğum yeri, tarihi, soyu, çocukluğu, gençliği, tahsil hayatı, hocaları, aldığı ilmi ve tasavvufi icazetlerinin yanı sıra edebî yönü ve eserleri hakkında araştırmalar yapılmıştır. Tasavvufa yönelişi kısmında hac yolculuğu, Hindistan yolculuğu, Nakşbendi tarîkatına girişi, icazet alışı ve vefatı ele alınmıştır. İkinci bölümde ise Mevlânâ Hâlid'in toplumun ıslah için yaptığı çalışmalarla ilgili değerlendirilmelerde bulunulmuştur. Toplumsal ıslah için ortaya koyduğu ilke ve yöntemler  ve bu ıslah düşüncesinde öne çıkan kavramlar üzerinde incelemeler yapılmıştır.
       Anahtar kelimeler: Tasavvuf, Toplum, Hayat, Islah, Murâkabe, Sünnet,

Abstract:
This thesis will be about " Mawlānā Khalid-i Baghdādī's Understanding of Reform". As a matter of fact, the reformation of individuals and society is of great importance in the Quran and Sunnah. Therefore, Mevlana Khalid made great efforts for a radical social reform within the framework of his scientific and Sufi guidance activities. Mevlana Khalid applied the Quran and Sunnah method in his reform works. The basic principles of his understanding of reform are principles such as having a solid idea of monotheism, piety, obedience, adhering to the Sunnah, purification of the soul, purification of the heart, sincerity, direction, observation and humility. Because if such an environment of understanding of religious life is provided, the reformation of the whole society is achieved.
This study consists of an introduction and two parts. In the introduction, an effort has been made to evaluate the geography where Mevlana Khalid was born and the environment in which he lived in terms of social, political, scientific and mystical aspects. In the first chapter, information is given about Mevlana Halid's life and his tendency towards Sufism. In the section of his life, research has been carried out on his place of birth, history, lineage, childhood, youth, education life, teachers, the scientific and Sufi permissions he received, as well as his literary side and works. In the section on his orientation towards Sufism, his pilgrimage, his journey to India, his entry into the Naqshbandi sect, his ijazah and his death are discussed. In the second part, evaluations were made about Mevlana Halid's work for the betterment of society. The principles and methods he put forward for social reform and the prominent concepts in this reform thought were examined.
In this research, the road map he determined for social reform and the concepts he used for this reform were examined.
Keywords: Sufism, Society, Life, Correction, Murāqaba, Sunnah