Ali b. Muhammed el-Uchûrî ve Nuhbetu'l-Fiker şerhi üzerine hâşiyesi
Ali b. Muhammed al-Uchûrî and Nuhbetu'l-Fiker his commentary on the footnotes
Yazar: TUĞBA METİN
Danışman: PROF. DR. MİRZA TOKPUNAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Hâfız İbn Hacer el-Askalânî'nin Nuhbetu'l-Fiker fi Mustalahi ehli'l-Eser ve Nuzhetu'n-Nazar fi Tavzîhi Nubhetu'l-Fiker isimli eserleri, hadis usulü alanında önem arz etmiş ve yapılan hadis usulü çalışmalarına kaynaklık etmiştir. İbn Hacer el-Askalânî'nin Nuhbetu'l-Fiker ve Nuzhetu'n-Nazar isimli eserleri, muteahhirûn dönemi eserleri içerisinde zirve iki eser olarak yerini almıştır. İbn Hacer el-Askalânî'nin bu iki eseri üzerine birçok şerh, hâşiye ve ta'lik çalışması yapılmıştır. Nuhbetu'l-Fiker ve Nuzhetu'n-Nazar üzerine pek çok çalışmanın mevcut olması aslında eserin ehemmiyetini ortaya koymaktadır.

 Bu çalışma, XI. yüzyıl âlimlerinden Malikî mezhebinin bayrağını taşımış ve asrının yıldızı olmuş Ali b. Muhammed el-Uchûrî'nin (ö. 1066/1656) hayatını, hadis usulü alanındaki etkilerini içermektedir. Akabinde âlimin ve İbn Hacer'in Nuhbetu'l-Fiker isimli eserinin şerhi olan Nuzhetu'n-Nazar üzerine yapmış olduğu hâşiyesinin tanıtımı, değerlendirilmesi ve hâşiyenin hadis usulüne olan katkısını içermektedir. 

el-Uchûrî'nin üzerine hâşiye yazdığı eser Nuzhe olması sebebiyle İkinci Bölüm'de İbn Hacer'in hayatı, ilmî şahsiyeti, hocaları, talebeleri ve eserleri hakkında bilgi verilmesi gerekli görülmüştür. Daha sonra Nuhbe ve Nuzhe hakkında bilgi verilip bu iki eser üzerine yapılmış çalışmalar zikredilmiştir.

Tezin Üçüncü Bölüm'ünde ise el-Uchûrî'nin hayatı, ilmî kimliği, tasavvufi yönü, şeyhleri, talebeleri, eserleri ve hadis dünyasındaki etkilerinden bahsedilmiştir. el-Uchûrî hakkında detaylıca bilgi aktarıldıktan sonra kaleme almış olduğu hâşiyesi kapsamlı olarak incelenmiştir. Eserden yola çıkarak âlimin hadis usulü konularına yönelik görüşleri, İbn Hacer'e olan eleştirileri detaylı olarak incelemeye tabi tutulmuştur. 

el-Uchûrî, hâşiyesinde İbn Hacer'e farklı açılardan itirazlarda bulunmuştur. Onun Nuhbetu'l-Fiker'in şerhi üzerine yapmış olduğu çalışmasındaki itirazlardan bahsedilecektir. el-Uchûrî'nin İbn Hacer'e yöneltmiş olduğu itirazları incelenecek ve bu itirazların ilzam edici olup olmadıkları ve ne kadar isabetli oldukları değerlendirilecektir.

Abstract:
Hafiz Ibn Hajar al-Askalānī's (d.852/1448) Nuhbet al-Fiker fi mustalahi ehli al-asar and Nuzhetu al-Nazar fi Tawzīhi Nubhetu al-Fiker have been important in the field of hadith methodology and have been a source of hadith methodology studies. Ibn Hajar al-Askalānī's Nuhbet al-Fiker and Nuzhetu al-Nazar have taken their place as two pinnacle works among the works of the muteahhirūn period. These two works of Ibn Hajar al-Askalānī have been the subject of many commentaries, glosses and ta'lik studies. The fact that there are many studies on Nuhbet al-Fiker and Nuzhetu'n-Nazar actually reveals the importance of the work.

 This study includes the life of Ali b. Muhammed al-Uchūrī (d.1066/1656), one of the 11th century scholars who carried the flag of the Maliki sect and became the star of his century, his influences in the field of hadith methodology, the introduction and evaluation of his commentary on "Nuzhetu'n-Nazar", which is the commentary of Ibn Hajar Nuhbet al-Fiker, and the contribution of the commentary to hadith methodology. 

 The study consists of an introduction, two chapters and a conclusion. Since the work on which al-Uchūrī wrote a commentary is Nuzhetu'n-Nazar, it was deemed necessary to give information about Ibn Hajar life, scholarly personality, teachers, students and works in the first chapter. Then, information about Nuhbet and Nuzhet was given and the studies on these two works were mentioned.

In the second part of the thesis, Ali b. Muhammad al-Uchūrī's life, his scholarly identity, his Sufi identity, his shaykhs, his students, his works and his influence on the world of hadith are mentioned. After providing detailed information about the scholar, his gloss is analyzed in detail. Based on the work, the scholar's views on the hadith methodology and his criticisms of Ibn Hajar are analyzed in detail. 

In his commentary, al-Uchūrī objected to Ibn Hajar from different aspects. The objections in his work on the commentary of Nuhbet al-Fiker will be mentioned. al-Uchūrī's objections to Ibn Hajar will be analyzed and whether these objections are convincing and how accurate they are will be evaluated.