Vergi sisteminin özelleştirilmesinin kavramsal olarak incelenmesi
Conceptual analysis of the privatization of the tax system
Yazar: ERKAN ELMACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN YILMAZCAN
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tarihsel süreçte yabancı bir kavram olmayan ancak geçmişteki uygulamaları sebebi ile günümüzde radikal bir yöntem olarak değerlendirilen vergi sisteminin özelleştirilmesi, vergi sisteminde ortaya çıkan birtakım aksaklıklara karşı değerlendirilmesi gereken bir uygulamadır. Vergi sisteminde yapılacak özelleştirmeler sorunlarla mücadele dışında kâr maksimizasyonu, hizmet kalitesi, idari giderlerden tasarruf, devlet borçlanmasını kolaylaştırma gibi özelleştirmenin yapısından kaynaklı faydalar sağlanabilmektedir. Bununla birlikte sistemin özel sektörün doğasından kaynaklı avantajları olduğu gibi bazı dezavantajları da vardır.  
İltizam sistemi ile ilgili tarihsel süreçte birçok uygulama örneği karşımıza çıkmaktadır. Fransa, İspanya, İngiltere, Hollanda, İtalya, Almanya, Osmanlı ve Çin gibi geniş topraklara yayılan devletlerde çeşitli isim ve yöntemlerle verginin toplanmasında özel sektörden faydalanılmıştır. Sistemin artı ve eksi yönlerinin kavranması açısından tarihsel süreçteki örneklerin incelenmesi önem arz ettiği görüşü ile tezin üçüncü bölümü geçmiş uygulamalara ayrılmıştır. 
Devamında mevcut özelleştirme uygulamaları ve usulleri incelenmiş, bir verginin ya da tahsil, denetim gibi vergilendirme süreci aşamaların özelleştirilmesi üzerine çeşitli ülkelerden güncel uygulama örneklerine yer verilmiştir. Devamında tarihi örneklerden ve güncel uygulamalardan yola çıkarak sistemin; verginin etkinliğinin arttırılması, teminat fonksiyonu, vergi uyumu üzerindeki etkileri ve kanuni çerçevesi üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Ek olarak sistemin tarafları olan vergi mükelleflerinin, mali müşavirlerin ve vergi uzmanlarının bakış açısını değerlendirmek üzere 130 katılımcı ile anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen bulgular tanımlayıcı istatistikler kullanılarak yorumlanmıştır.  
Çalışma sonuncunda sistemin fayda ve zararları uygulama konusu özelinde değerlendirilerek, günümüz imkanlarından yararlanılması halinde tarihi uygulamalarda gözlenen aksaklıkların önüne geçilebileceği ve sisteme karşı kamuoyu görüşünün katı derecede olumsuz olmadığı, iyileştirme olanağının mevcut olduğu ve getirebileceği faydaların kısmen anlaşıldığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Privatization of the tax system, which is not a foreign concept in the historical process but is considered a radical method today due to its past practices, is an application that should be evaluated against some problems in the tax system. Privatizations in the tax system can provide benefits arising from the structure of privatization, such as profit maximization, service quality, savings in administrative expenses, and facilitating government borrowing, apart from tackling problems. However, the system has some advantages as well as some disadvantages due to the nature of the private sector.  
In the historical process, we encounter many examples of the tax farming system being implemented. In states that spread over large areas, such as France, Spain, England, the Netherlands, Italy, Germany, the Ottoman Empire, and China, the private sector has been utilized under various names and methods for tax collection. With the view that understanding the pros and cons of the system is important, the third chapter of the thesis is devoted to past implementations. 
Subsequently, current privatization practices and procedures have been examined, with contemporary examples from various countries regarding the privatization of a tax or stages of the taxation process such as collection and auditing. Following this, based on historical examples and current practices, evaluations have been made on the system's impact on increasing the efficiency of tax collection, its guarantee function, its effects on tax compliance, and its legal framework. In addition, a survey with 130 participants was conducted to evaluate the perspectives of taxpayers, public accountants and tax officers who are part of the system. The findings obtained were interpreted using descriptive statistics. 
In the terms of this paper the benefits and losses of the system were evaluated in regarding of application, and it was concluded that if today's capabilities are utilized, the shortcomings observed in historical applications could be prevented. Furthermore, it has been observed that public opinion towards the system is not strictly negative; there is room for improvement, and the potential benefits are partially understood.