Vejetaryen olan ve olmayanlarda farkındalıkla yeme düzeyinin karşılaştırılması
The comparison between the mindful eating levels of vegetarians and non vegetarians
Yazar: İPEK ERGÜN
Danışman: DOÇ. DR. CEMAL ONUR NOYAN
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Vejetaryen = Vegetarian ; Yeme tutumu = Eating attitudes

Özet:
Bu araştırmada vejetaryen olan ve olmayanlarda farkındalıkla yeme düzeyinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Araştırma, Temmuz 2019-Eylül 2019 tarihleri arasında İstanbul ili sınırları içinde yaşayan, yaşları 18-64 arasında değişen, en az ilköğretim mezunu olan, çalışmaya katılmayı kabul etmiş sağlıklı kişiler üzerinde yürütülmüştür. 
Katılımcılar beslenme alışkanlıklarına yönelik soruya verdikleri yanıta göre vejetaryen olan ve vejetaryen olmayan olarak iki grupta değerlendirilmiştir. Vejetaryen kişilere vejetaryen/vegan kafelerden; vejetaryen olmayan gruba alınan kişilere ise İstanbul ili sınırları içinde yaşayan farklı sosyal çevrelerden ulaşılmıştır. 
Araştırmada veri toplama araçları olarak katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık bilgileri ve beslenmelerine ilişkin anket formu ve Yeme Farkındalığı Ölçeği kullanılmıştır. Veri toplama işlemi araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma örneklemi 116 vejetaryen olmayan, 116 vejetaryen olmak üzere toplamda 232 kişiden toplanan verilerden oluşmaktadır. 
Araştırmadan elde edilen veriler SPSS versiyon 21.0 (IBM Corp. Released 2012. Armonk, NY, USA) paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler ortalama, standart sapma, ortanca, en küçük, en büyük, frekans, yüzde olarak verilmiştir. Kesikli değişkenlere ait karşılaştırmalar Pearson, ki-kare veya Fisher'in kesin testi ile yapılmıştır. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Kolmogorov Smirnov testi ile değerlendirildi. Sürekli değişkenlere ait gruplar arası karşılaştırmalar tek yönlü varyans analizi, posthoc Tukey testi ve bağımsız gruplarda t testi ile yapıldı. Değişkenler arasındaki doğrusal ilişki Pearson korelasyon testi ile değerlendirildi. İstatistiksel önemlilik için p<0,05 değeri kabul edildi.
Araştırmada, vejetaryen olan ve olmayan katılımcıların "Yeme Farkındalığı" alt boyut ve toplam ölçek puanları karşılaştırıldığında "Yeme Kontrolü", "Yeme Disiplini", "Dış Etmenlerden Etkilenme" ve toplam ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Vejetaryen gruba ait puan ortalamaları vejetaryen olmayan gruptan istatistiksel olarak anlamlı yüksektir.

Abstract:
In this study, mindful eating levels of vegetarian and non-vegetarian individuals were aimed to be compared. The study was conducted between July 2019 and September 2019 among healthy İstanbul residents aged between 18 to 64 holding primary school diploma and higher and agreed to participate to this study.
Depending on their eating attitudes, participants were divided into two groups, which were vegetarians and non-vegetarians. Vegetarian group was reached from the vegetarian/vegan cafes, and non-vegetarian group was consisted of individuals living in different neighborhoods of Istanbul.
The survey included semi-structured interview form investigating socio-demographic variables, a questionnaire for eating attitudes and Mindful Eating Questionnaire. Data was collected by the researcher, using in person interviews. The study sample consisted of total 232 participants, 116 of whom were non-vegetarian and 116 of whom were vegetarian. 
Data was analyzed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) version 21.0 (IBM Corporation Released 2012. Armonk, NY, USA). Descriptive statistics were given as mean, standart deviation, median, smallest, biggest and percent. Comparisons of the discrete variables were conducted via Pierson, ki-square and fisher's exact tests. Normal distribution of the continuous variables were tested using Kolomogorov Smirnov test. Groups containing continuous variables were compared with one-way analysis of variance, posthoc Tukey test and t test for the independent groups. Linear relationship among the variables were calculated using Pearson corelation test. P value was accepted as 0.05 for statistical significance. 
In this research, when total scores of Mindful Eating Questionnaire and mindful eating subcale were compared between two groups; differences between the scores of "eating control", "eating discipline", "distraction" subscales and average total scores of the questionnaires were statistically significant. Average scores of the vegetarian group were statistically significantly higher than the non-vegetarian group.