Erişkinlerde sosyal medya bağımlılığı ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between social media addiction and sleep quality in adults
Yazar: MUHAMMED YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ACAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Sosyal medya = Social media ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Amaç: Sosyal medya, iletişim, sağlık, ekonomi, eğitim, haberleşme ve daha birçok alanda internet giderek vazgeçilmez bir parçamız olmaktadır. Öyle ki artık akıllı telefonların da hayatımıza girmesiyle teknoloji ve internet her an yakınımızda; hatta belki de başköşemizde yer almıştır. Günümüzde akıllı telefon kullanımının yaygınlaşması kişilerin sosyal medya uygulamalarına erişimi de kolaylaştırmıştır. Bu durumda istenilen her anda ve her ortamda sosyal medyaya ulaşılabilmektedir. Birinci Basamak hekimliğinde sıkça uyku bozukluğu, yorgunluk benzeri şikâyetler ile başvuran kişiler olmaktadır. Bu çalışma, erişkinlerde sosyal medya bağımlılığı ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amacı ile planlanmıştır.  Çalışma sonucunda; sosyal medya bağımlılığı olan ve uyku kalitesi sorunu yaşayan bireyleri bilgilendirerek farkındalık oluşturulabilir.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi içindeki Aile Hekimliği Kliniği polikliniklerinde yapılmıştır. Çalışmamız tek merkezli bir çalışma olup analitik ve kesitsel bir araştırmadır. Çalışmamız için ayrılan zaman aralığı 01.03.2022 – 31.05.2022 olarak belirlenmiştir. Bu zaman aralığında herhangi bir nedenle polikliniğe başvuran 18 yaşından büyük ve 65 yaşından küçük kişiler çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmaya dâhil olmayı kabul eden katılımcılara 12 soruluk anket formu, Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği yüz yüze görüşme tekniği ile dolduruldu. Çalışmamıza 264 katılımcı dâhil edilmiştir. 

Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 33,59±10,73 olarak hesaplandı. Katılımcıların %40,15'i erkek (106) iken %59,85'i kadındı (158). Katılımcıların Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ile Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi arasındaki ilişki değerlendirildiğinde istatistiksel olarak anlamlı sonuçlara ulaşıldı (p=0,000, p<0,05). Her iki ölçek de puanın artmasıyla şiddetin artacağı ölçekler olduğundan, alınan total puanların arasında ölçekler arası korelasyon değerlendirildiğinde istatistiksel açıdan anlamlı sonuçlara ulaşıldı (p=0,000, p<0,05). Katılımcıların yaşları, medeni durumları, birlikte yaşadığı kişiler ile sosyal medya bağımlılıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki görüldü (p=0,000, p<0,05). Çalışmamızda cinsiyet ile sosyal medya bağımlılığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki görüldü (p=0,021, p<0,05). Katılımcıların uyumak üzereyken sosyal medyada geçirdikleri süre, katılımcıların sabah uyandıktan sosyal medya hesaplarını kontrol edene kadar geçen süre ile sosyal medya bağımlılığı arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark görüldü (p=0,000, p<0,05). Katılımcıların kullandıkları sosyal medya platform sayısı ile Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçek puanı arasında düşük düzeyde pozitif yönlü istatistiksel anlamlı korelasyon saptandı (p<0,05, r=0,143). Katılımcıların yaşları, medeni durumları, birlikte yaşadığı kişiler ile sosyal medya bağımlılıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki görüldü (p=0,000, p<0,05). Katılımcıların eğitim durumları ile sosyal medya bağımlılıkları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,019, p<0,05). Uyumak üzereyken sosyal medyada geçirilen süre ile sosyal medya bağımlılığı arasında anlamı istatistiksel ilişki bulundu (p=0,000, p<0,05). Sabah uyandıktan sonra sosyal medya hesaplarını kontrol edene kadar geçen süre ile sosyal medya bağımlılığı arasında anlamı istatistiksel ilişki bulundu (p=0,002, p<0,05). 

Sonuç: Çalışmamızda; sosyal medya bağımlılığı ile uyku kalitesi arasında istatistiksel olarak güçlü bir anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Yaptığımız çalışmada anket sorularımızdan hem sosyal medya bağımlılığını hem de uyku kalitesini etkileyen etkenlerin benzerliği; istatistiksel olarak gösterdiğimiz ilişki ve korelasyon, kurduğumuz hipotezin farklı çalışmalarla desteklenmesi ve alanyazında hipoteze ters düşen bir çalışmaya rastlanmamış olması; çalışmamızın başında kurduğumuz hipotezin doğruluğunu kanıtlayabilir. Uyku kalitesi sorunu yaşayan ve aktif olarak sosyal medya kullanıcısı olan bireylere sosyal medya bağımlılığı konusunda farkındalık kazandırılabilir. 

Anahtar kelimeler: Sosyal medya, Bağımlılık, Uyku kalitesi.

Abstract:
Aim: The internet is increasingly becoming an indispensable part of us in social media, communication, health, economy, education, communication and many other fields. So much so that with the introduction of smart phones into our lives, technology and the internet are always near us. Today, the widespread use of smartphones has made it easier for people to access social media applications. In this case, social media can be accessed at any time and in any environment. There are people who frequently apply to primary care medicine with complaints of sleep disturbance, fatigue, etc. This study was planned to evaluate the relationship between social media addiction and sleep quality in adults. In the results of working; Awareness can be created by informing individuals with social media addiction and sleep quality problems.

Materials and Methods: This study was carried out in the outpatient clinics of the Family Medicine Clinic of The University of Health Sciences Atatürk Sanatorium Education and Research Hospital. Our study is a single-center study and is an analytical and cross-sectional study. The time interval allocated for our study was determined as 01.03.2022 – 01.06.2022. Persons older than 18 years of age and younger than 65 years of age who applied to the outpatient clinic for any reason during this period were included in the study. The participants who agreed to be included in the study filled in a 12-question questionnaire, Bergen Social Media Addiction Scale and Pittsburgh Sleep Quality Scale face-to-face interview technique. 264 participants were included in our study.

Results: The mean age of the participants was calculated as 33.59±10.73. While 40.15% of the participants were male (106), 59.85% were female (158). When the relationship between the participants' Bergen Social Media Addiction Scale and Pittsburgh Sleep Quality Index was evaluated, statistically significant results were obtained (p=0.000, p<0.05). Since both scales are scales in which the severity will increase as the score increases, statistically significant results were obtained when the correlation between the total scores obtained was evaluated (p=0.000, p<0.05). There was a statistically significant relationship between the age, marital status, cohabitants and social media addictions of the participants (p=0.000, p<0.05). In our study, a statistically significant relationship was found between gender and social media addiction (p=0.021, p<0.05). There was a statistically significant difference between the time spent by the participants on social media when they were about to sleep and social media addiction (p=0.000, p<0.05). There was a statistically significant difference between the participants' time to wake up in the morning and check their social media accounts and their social media addiction (p=0.000, p<0.05). A low level of positive statistically significant correlation was found between the number of social media platforms used by the participants and Bergen Social Media Addiction Scale score (p<0.05, r=0.143). There was a statistically significant relationship between the age, marital status, cohabitants and social media addictions of the participants. (p=0.000, p<0.05). A statistically significant relationship was found between the education levels of the participants and their social media addictions (p=0.019, p<0.05). A statistically significant correlation was found between the time spent on social media while sleeping and social media addiction (p=0.000, p<0.05). A statistically significant correlation was found between the time it took to check social media accounts after waking up in the morning and social media addiction (p=0.002, p<0.05).

Conclusion: In our study; A statistically strong and significant relationship was found between social media addiction and sleep quality. In our study, the similarity of the factors affecting both social media addiction and sleep quality from our survey questions; statistical relationship and correlation; the hypothesis we have established is supported by different studies and there is no study in the literature that contradicts the hypothesis; can prove the correctness of the hypothesis we established at the beginning of our study. Individuals who have sleep quality problems and are active social media users can be aware of social media addiction.

Keywords: Social media, Addiction, Sleep quality