20 no.lu Uşak Şer'iyye sicilinin sosyal kültürel ve iktisadi açısından değerlendirilmesi
Social cultural and economical analysis of number 20 Court records of Uşak
Yazar: BÜLENT KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. SADİYE TUTSAK
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Uşak = Uşak ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Şer'iyye Sicilleri Türk tarihinin en önemli kaynakları arasında yer alır. XV. asırdan
itibaren tutulmaya başlayan şer'iyye sicilleri XX. asrın ilk çeyreğine kadar kayıt
altına alınmaya devam etmiştir. Şer'iyye sicillerinin cumhuriyetin ilk yıllarında da
tutulması özellikle Osmanlı'dan cumhuriyete geçiş sürecindeki dönemi aydınlatması
bakımından son derece önemlidir. İşte bu amaçla tez konusu olarak seçilen 20 No.lu
Uşak Şer'iyye Sicili'nin Uşak'a ait son sicil olması ve cumhuriyetin ilk yıllarındaki
Uşak'ın sosyal, kültürel, idari ve iktisadi özelliklerini ortaya çıkarması yönüyle son
derece mühimdir.
Bu çalışmanın amacı 20 No.lu Uşak Şer'iyye Sicili'nin ışığında Cumhuriyet
Dönemi'nin ilk yıllarndaki 1929 yılı Uşak'ını sosyal, kültürel, idari ve iktisadi açıdan
incelemek ve yorumlamaktır. Çalışmanın ana kaynağını teşkil eden 20 No.lu Uşak
Şer'iyye Sicili hukuk mahkemesi kayıtlarını ihtiva etmektedir. Başta tashih-i sene,
veraset, alacak, boşanma konulu davalar olmak üzere dava türleri son derece
zengindir. 20 No.lu Uşak Şer'iyye Sicili bu dava türleri zenginliği sayesinde 1929
yılı Uşak'ı hakkında bizlere çok yönlü bilgi edinebilme fırsatı sunmuştur. Sicildeki
kararlar 131 numaralı karardan başlayarak numeretik sırayla 705 numaralı kararla
sona ermiştir. 1928 yılında harf inkılabı olmasına rağmen kararlar Osmanlıca rika
yazı çeşidiyle kaleme alınmıştır. Sicilin basit transkripsiyonu yapıldıktan sonra
dikkatli bir plan dâhilinde tasnife tabi tutularak değerlendirilmesi yapılmıştır.
Tez beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Uşak tarihi hakkında genel bilgi
verilmiş, 20 No.lu Uşak Şer'iyye Sicili'nin ayrıntılı bir şekilde tasnif ve

iv
değerlendirilmesi yapılmıştır. Birinci bölümde Uşak'ın genel idari yapısı,
mahalleleri, köyleri, şehitleri, idareci ve görevlileri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci
bölümde ise Uşak'ın sosyal ve kültürel yapısı çok yönlü açıdan incelenerek dönemin
meslekleri, lâkapları, unvanları, evlilik hayatı, çocuk sayısı, çocuklara verilen
isimleri ile boşanma, veraset, miras olayları ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Üçüncü
bölümde iktisadi yapı anlatılırken son bölümde ise sicilde yer alan kararların özetleri
verilmiştir.
Bu çalışma Cumhuriyet Dönemi'nin ilk yıllarındaki Uşak'ı anlatması o dönemin
anlaşılması açısından da son derece önemlidir.
Anahtar Kelimeler: Şer'iyye Sicili, Uşak, idari yapı, sosyal ve kültürel yapı,
aile, lâkap

Abstract:
Court records are among the most important sources in Turkish history. Having
started to be kept since the 15th Century, court records continued to be kept until the
first quarter of the the Twentieth century. The continuation of their register in the
early years of the Turkish Republic is particularly important in terms of illuminating
the period of transition from the Ottoman to the republic. The city of Uşak's number
20 court record's being the last record kept in the city and revealing its social,
cultural, administrative and economic characteristics are among the main reasons
for choosing the topic of the thesis.
The aim of this study is to analyze and interpret the first years of the Republican
period in 1929 in consideration of number 20 Court Records of Uşak in terms of
social, cultural, administrative and financial aspects. The main source of the study
contains civil court records of Uşak's number 20 Court Record. The cases are
extremely rich in types varying from inheritance, receivables, divorce and mainly the
proof of year. Thanks to this richness of type in law suits, Uşak's number 20 Court
Records give us the opportunity of gaining multilateral information about Uşak in
1929. The verdicts in the records begin from number 131 and discontinue to the
number 705. Despite the alphabet Reform in 1928, the verdicts were penned
Ottoman Rica. After basic transcription, the records were classified and evaluated
carefully in a planned way.
The thesis consists of five chapters. In the introduction, some general information
about the history of Uşak along with the classification and evaluation of Uşak's

vi
number 20 Court Record has been provided in a detailed way. In chapter one
includes information about Uşak's general administrative structure, districts, villages,
martyrs, authorities and officials. In the second chapter consists the elaborate
analysis of social and cultural structures and period's occupations, epithets, titles,
marriages, the number of children, the names given to children, divorce, inheritance
and heritage are explained in detail. While the third chapter includes the economic
structure, the final chapter contains the summary of the verdicts on the records.
This study explaining Uşak in the first term of the Republic is important in
understanding this period as well.
Keywords: Court Records, Uşak, Administrative Structure, Social and Cultural
Structure, Family, Epithet.