Türkiye'de travmatik beyin hasarına yaklaşımda güncel uluslararası tedavi kılavuzlarının klinik uygulamadaki yeri
Role of international clinical practice guidelines in management of traumatic brain injury in Turkey
Yazar: BUSE SARIGÜL
Danışman: PROF. DR. MEHMET VOLKAN AYDIN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Nöroşirürji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Beyin hasarı-kronik = Brain damage-chronic ; Beyin yaralanmaları = Brain injury ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Kanıta dayalı tıp = Evidence-based medicine ; Komplians = Compliance ; Tedavi = Treatment ; Tedavi kılavuzları = Practice guideline ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Giriş: 
Travmatik beyin hasarı (TBH); birtakım fiziksel, kognitif ve sosyal işlev bozukluklarına sebep olabilen, sıklıkla mekanik bir güç veya darbenin bir sonucu olarak beyin dokusunun hasar görmesidir. Bu hastalığın yönetimi ve tedavisiyle ilgili bugüne kadar birçok çalışma yapılmış ve bu çalışmalar doğrultusunda tedavinin standardizasyonunu sağlamayı ve hastalara en iyi tedaviyi sunarak sonuçları iyileştirmeyi hedefleyen çeşitli kanıta dayalı tedavi kılavuzları oluşturulmuştur. Ancak bu tedavi kılavuzlarının hastalar üzerinde uygulanabilirliği her zaman mümkün olmamakla birlikte hasta bazlı çeşitli faktörler de bu kılavuzların içerdiği önerilerin bazılarının uygulanmasının önünde de bariyer oluşturmaktadır. Bu çalışmadaki amaç; TBH ile ilgili hazırlanmış uluslararası tedavi kılavuzlarının Türkiye'de ne kadar uygulandığını ve uygulanabilirliğe etki eden parametreleri; TBH yönetiminde rol alan hekimlerin görüşlerini ve tedavi kılavuzlarını analiz ederek okuyucuya sunmaktır.  
Materyal ve Metodoloji:  
Bu kesitsel anket çalışmasında ülkemizdeki nöroşirürji, acil tıp ve anestezi reanimasyon hekimlerine telefon veya sosyal medya platformları aracılığıyle ulaşılarak www.surveymonkey.com internet sitesi üzerinden bir anket formu iletilmiştir. Hekimlerin çalıştıkları hastanelerin niteliği, bulundukları şehir, kurumlarındaki travma hastası yoğunluğu, branşları, ünvanları vb bilgiler kaydedilmiş, daha sonra Likert tipi ölçekleme sistemi kullanılarak TBH tedavi kılavuzlarını ne kadar takip ettikleri ve bu kılavuzlarla ilgili görüşleri ile çalıştıkları sağlık kurumunda izledikleri algoritmaların bu kılavuzlarla karşılaştırılmasına yönelik sorular yöneltilmiştir. Sorulara verilen cevaplar; SPSS 17.0 for Windows programında, p<0.05 anlamlılık düzeyiyle istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. 


Bulgular: 
Çalışmaya 404 adet hekim katılmıştır. Bu hekimlerin %59.5'i nöroşirürji, %16.7'si anestezi ve reanimasyon, %23.9'u ise acil tıp branşlarında çalıştıklarını belirtmişlerdir. Katılımcıların %27.9'u hiçbir tedavi kılavuzu hakkında detaylı bilgi sahibi değilken, %56.7'si 1-3 arası, %10.4'ü 3-5 arası %5 ise 5 ve üzeri sayıda tedavi kılavuzu hakkında bilgi sahibi olduklarını sunmuşlardır. 
Sonuç: 
Türkiye'de TBH yönetiminde rol alan hekimlerin birçoğu, hastaların tedavisini planlarken kanıta dayalı tedavi kılavuzlarına başvurmakta ancak sıklıkla standardize edilmiş tedaviler yerine hasta bazlı kararlar almanın daha doğru olduğuna inanmaktadırlar. Türkiye'de hekimlerin TBH tedavi kılavuzlarını uygulamasını etkileyen en önemli parametreler; ekonomik kısıtlılıklar, kılavuzlardaki önerilerin kanıt düzeylerinin düşük olması ve hasta bazlı tedavi yönetiminin daha güvenilir bulunmasıdır.

Abstract:
Introduction: 
Traumatic brain injury is a consequence of damage to the brain tissue that results from a mechanical insult toward head which may lead to several physical, cognitive and psychosocial impairments. Several studies have been performed concerning the management of this condition. Thus; evidence-based treatment guidelines evolved for  maintenance of a standardized therapy globally and delivery of best practices to the patients, However, applicability of these guidelines is not always well-achieved. In this study, our aim is to provide the rate of adherence to treatment guidelines by practitioners in Turkey and factors that are correlated with adherence based on opinions and practices of health-care providers and analysis of the guidelines. 
Materials and Methods: 
This survey study involves respondents with subspecialties in either neurosurgery, anesthesiology or emergency medicine. Participants are provided with a survey and responses are collected in website www.surveymonkey.com . Information including institute properties, city, density of trauma patients, subspecialties are collected along with participants' opinions about guidelines and their practices. Results are analyzed statistically via SPSS 17.0 for Windows software program with a meaningful p value of <0.05. 
Results: 
404 health-care providers, of which 59.5% are neurosurgeons, 16.7% are anesthesiologist and %23.9 are emercency doctors participated in the study. 27.9% of participants were not aware of any guidelines, %56.7 knew 1-3 of them, %10.4 knew between 3-5 and %5 knew more than 5.


Conclusion: 
In Turkey, majority of the health care providers that are involved in management of TBI, occasionally refer to evidence based guidelines while making decisions. However, they prefer patient based therapy instead of standardized therapies. Main barriers to adherence to guidelines are economical insufficiency, low evidence levels in guidelines and patient based concerns whilst considering the benefit/risk ratio of recommendations.