Etiyopya'nın tarımsal dış ticaretinin analizi
Analysis of Ethiopia's agricultural foreign trade
Yazar: DINOW SHARIF MOHAMED
Danışman: PROF. DR. FATMA HANDAN GİRAY
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Etiyopya = Ethiopia ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Uluslararası ticaret = International trade ; Çekim modeli = Gravity model ; İhracat = Export

Özet:
Uluslararası ticaretten elde edilen kazançlar, Etiyopya gibi gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyümesi ve gelişimi üzerinde önemli etkilere sahiptir. Bir tarım ülkesi olan ülkede döviz gelirleri büyük ölçüde tarım sektörüne bağlıdır. Çalışmada, Etiyopya ile 74 ana ortak arasındaki tarımsal ihracatın, 2007-2020 dönemine ait panel veriler kullanılarak çekim modeliyle analizi ve ülkenin tarımsal ihracatını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. İki ülke arasındaki ticaret akışını analiz etmek için en çok kullanılan ampirik araçlardan biri olan çekim modelinde açıklayıcı değişkenler olarak GSYİH, nüfus, uzaklık, döviz kuru, ticarete açık olma, doğrudan yabancı yatırım akışı ve kukla değişkenler olarak ortak sınır, ortak resmi dil, Doğu ve Güney Afrika Ortak Pazarı (COMESA) üyeliği ile Avrupa Birliği ile silah dışındaki tüm ürünleri kapsayan EBA tercihli ticaret sistemi planı kullanılmış; değişen varyans ve otokorelasyondan kaynaklanan sorunların üstesinden gelebilmek için model tahmininde geleneksel tahmin ediciler yerine Poisson Sözde Maksimum Olabilirlik (PPML) ve Tahmini Genelleştirilmiş En Küçük Kareler (EGLS) tahmin edicilerine yer verilmiştir. Analiz sonucunda Etiyopya ve ticaret ortağı ülkelerin GSYİH'leri, nüfusları, ortak sınır, ticarete açıklık ile Etiyopya'nın ortak ülkelere olan uzaklığı, ve EBA kukla değişkeninin tarımsal ihracat üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Döviz kuru, Doğrudan Yabancı Yatırım ve COMESA kuklasının tarımsal ihracat üzerinde olumsuz ancak önemli bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ortak resmi dil kukla değişkeni ise istatistiksel olarak anlamsız bulunmuştur.

Abstract:
Gains from international trade have significant influences on the economic growth and development of developing countries like Ethiopia. Since the country is primarily an agrarian, its foreign currency revenues heavily depend on the agricultural sector. The study aims to examine the agricultural exports between Ethiopia and its 74 main partners and determine the factors affecting the country's agricultural exports through the gravity model using panel data for the period 2007-2020. This model is one of the most used empirical tools for analysing trade flows between two countries. Agricultural export value data was used as the dependent variable in the model; GDP, population, distance, exchange rate, trade openness, foreign direct investment flow, common border, common official language, COMESA (Common Market for Eastern and Southern Africa) membership and EBA (Everything But Arms) trade preferential scheme with the European Union were used as explanatory variables. Poisson Pseudo Maximum Likelihood and Estimated Generalized Least Squares estimators were utilised in the place of traditional estimators in model estimation to overcome issues caused by heteroscedasticity and autocorrelation. According to the result of the analysis, both the GDP and population of Ethiopia and the trading partner countries, the distance between Ethiopia and the partner countries, the common border, openness to trade, and the EBA dummy variable had a positive and statistically significant effect on agricultural exports. The exchange rate, foreign direct investment, and the COMESA dummy were found to have a negative but significant impact on agricultural exports. Common official language dummy variable was statistically insignificant.