Türkiye denizlerinde trol ve gırgır balıkçılığı ihlallerinin incelenmesi
A study of trawl and purse seine fisheries violations  in  sea of  Turkey
Yazar: GÜRKAN SALİH KARABACAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET CENGİZ DEVAL
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Etrafını çevreleyen Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi ve Akdeniz ile şanslı bir coğrafyaya ve zengin deniz kaynaklarına sahip olan Türkiye'de deniz balıkçılığı önemli bir potansiyele sahiptir. Türkiye'deki balıkçı gemilerinin sayıca % 8-9'unu oluşturan ve büyük ölçekli, endüstriyel veya ticari deniz balıkçılığı olarak adlandırılan trol ve gırgır balıkçılığı, denizlerdeki üretimin % 85-90'ını karşılayarak deniz balıkçılığının en üretken ve en hassas bölümünü oluşturmaktadır.  Trol ve gırgır, kontrol edilemedikleri takdirde deniz tabiatına ve balık stoklarına kalıcı zararlar verebilmekte, stoklarda çöküşe neden olabilmektedir. 
Denizlerden avcılık yoluyla elde edilen su ürünleri üretiminde Dünyada 1985 yılından beri artış kaydedilememiş ve genel olarak yatay bir trend gözlenmişken, Türkiye'de 1989 yılından beri yatay ve azalan bir seyir görülmektedir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünün (FAO) inceleme çerçevesini oluşturan 16 istatistiki bölge içinde Akdeniz ve Karadeniz % 62,2 sürdürülemez seviyedeki stok durumu ile en sıkıntılı bölge olarak gözükmektedir. Türkiye'nin içinde yer aldığı Doğu Akdeniz ve Karadeniz'in durumunun Orta ve Batı Akdeniz'e nazaran daha kötü olduğuna yönelik çalışmalar da göz önüne alındığında sorunun daha ciddi boyutta olduğu görülmektedir.  
Stokların sürdürülebilirliği açısından FAO ve GFCM gibi kuruluşların en önemli faaliyet alanlarından birini hem uluslararası boyutta hem de ülkelerin kendi denizlerinde meydana gelen YKD (Yasa dışı, Kayıt dışı, Düzenlenmemiş) balıkçılıkla mücadele çalışmaları oluşturmaktadır.  Türkiye kendi denizlerinde meydana gelen trol ve gırgır balıkçılığından kaynaklanan ihlaller başta olmak üzere YKD balıkçılıktan olumsuz olarak etkilenen ülkelerden biridir. Bu çalışmada 2012-2014 döneminde Türkiye Denizlerinde meydana gelen trol ve gırgır balıkçılığı ihlalleri, Sahil Güvenlik kayıtlarındaki verilerin diğer kaynaklardan temin edilen verilerle zenginleştirilmesi suretiyle ele alınmış, yerli ve yabancı benzer çalışmalar da dikkate alınarak incelenmiştir.
Söz konusu üç yıllık dönemde tespit edilen 1664 ihlalden 1050'sinin trol, 614'ünün gırgır ihlali olduğu, trol ihlallerinin gırgır ihlallerine göre daha önemli olduğu görülmüştür. En düşük deniz alanına sahip olan Marmara Denizinin diğer denizlerimize göre hem trol hem de gırgır ihlallerinde en yüksek paya sahip olduğu belirlenmiştir. Türkiye'nin sahil uzunluğunun yaklaşık ¼'üne denk gelen ve tüm ihlallerin % 70-80'i ve daha fazlası ihlallerin meydana geldiği 12 avcılık bölgesi belirlenmiştir. Bu avcılık bölgeleri içinde İstanbul Boğazı ve güneyi, İzmir Körfezi ile Bandırma-Gemlik körfezlerinde tespit edilen ihlaller öne çıkmaktadır. Tüm ihlallerin % 27'sinin tek başına İstanbul ilinde meydana gelmesi ayrıca dikkate değer bir konu olmaktadır. İhlaller açısından İstanbul'u sırasıyla İzmir, Çanakkale, Balıkesir ve Bursa takip etmektedir. Çalışmada ayrıca sırasıyla İstanbul, Bandırma, İzmir, Samsun ve Mersin'e kayıtlı gemilerin diğer yerlere kayıtlı olanlardan daha fazla ihlal işledikleri tespit edilmiştir. Trol ihlallerinin % 53'ü, gırgır ihlallerinin % 28'i uygun ruhsata sahip olmayan gemilerce işlenmiş olup dikkat çekicidir. Trol ihlallerinin % 10'luk payını balıkçılık faaliyeti ile alakası olmayan gemilerin meydana getirmesi dikkate değer bir diğer konudur. Su ürününün vasfı, türü ve nakli kapsamında tespit edilen ihlallerin çoğunluğu gırgır ihlali (% 54) olarak belirlenmiştir. Belge ihlallerinin yarısı gemi adamlarının ruhsatına yönelik iken avcılık kaydına yönelik ihlaller üçte birini oluşturmakta ve çoğunlukla gırgır avcılığı yapan gemilerde (% 54) rastlanmaktadır. Yer ve zaman yasağı ihlallerinin % 82'si yer yasağına, % 18'i zaman yasağına muhalefetten kaynaklanmıştır. Yer yasağı ihlallerinin % 70'i ve zaman yasağı ihlallerinin % 95'i trol ihlali olarak karşımıza çıkmaktadır. Kesilen idari para cezalarının % 78'i trol, % 22'si gırgır ihlaline muhalefetten kesilmiştir.  El konulan su ürünleri açısından en yüksek oranının % 65 ile hamside olduğu, ağırlıkça trol kaynaklı el konulan su ürünleri % 4 iken, gırgır kaynaklı olanların oranının % 96 olması dikkat çeken diğer bir konudur. El konulan avcılık araç ve gereçleri açısından ise trol kaynaklı olanların % 71, gırgır kaynaklı olanların payı ise % 29 olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
There is a significant potential in marine fisheries in Turkey as a country boasting quite a fortunate geography and rich marine resources with the Black Sea, the Sea of Marmara, the Aegean Sea, and the Mediterranean Sea surrounding her territory. Trawl and purse seine fishing, also known as large-scale, industrial or commercial marine fishing, represents 8-9% of all fishing vessels in Turkey in number and constitutes the most productive and critical part of marine fishing as the source of 85-90% of all production in the sea. Trawl and purse seine fishing, may lead to permanent damage in the marine environment and fish stocks and to a collapse in fish populations unless kept duly under control. 
The volume of aquaculture sourced from the sea through fishing has not witnessed an increasing trend since the year 1985 and progressed generally along a horizontal line, whereas Turkey has exhibited a horizontally moving, but decreasing trend since the year 1989. Among the 16 statistical zones representing the study framework  Food and Agriculture Organisation of the United Nations (FAO), The Mediterranean Sea and the Black Sea appear as the most problematic areas by reason of their unsustainable level of stock at 62.2%. These facts, when combined with study results indicating that the Eastern Mediterranean Sea and the Black Sea, also covering Turkey, is in a relatively poor position than the Central and Western Mediterranean reveals the increasingly grave nature of the problem at hand. One of the most important fields of activity tackled by such organisations as the FAO and GFCM for the purposes of stock sustainability is represented by efforts to combat IUU (Illegal, Unreported and Unregulated) fishing observed both at the international level and along the coastlines of individual states. Turkey is one of the countries faced with negative effects by reason of IUU fishing notably including violations arising from trawl and purse seine fishing in her own seas. The present study examines the violations in trawl and purse seine fishing in the Seas around Turkey between 2012 and 2014 through the enrichment of data retained in the Coast Guard records with data sourced from other references and with due consideration for similar studies conducted domestically or abroad.
Out of 1664 violations detected in the three-year period, 1050 were observed to be related to trawl fishing and 614 to purse seine fishing and trawl violations were considered to be of more significance than purse seine violations. The smallest marine area in Turkey, i.e. the Sea of Marmara, was identified to be responsible for the highest share of violations in both trawl and purse seine fishing. 12 fishing zones in Turkey were identified to collectively represent ¼ of the coastline of Turkey in length and more than 70-80% of all violations. The violations detected along Istanbul Strait and to its south, Izmir Bay, and Bandırma-Gemlik Bays are especially prominent within these fishing zones. 27% of all violations taking place in the province of Istanbul alone is also a matter that is worthy of attention. In terms of the number of violations, Istanbul is followed by Izmir, Çanakkale, Balıkesir and Bursa. The study also determined that vessels registered with Istanbul, Bandırma, Izmir, Samsun, and Mersin had committed a higher number of violations that those registered with other provinces. As a striking observation, 53% of all trawl violations and 28% of all purse seine violations had been violated by vessels without proper authorisation. Another point that should be considered relates to the fact that a share of 10% in trawl violations was committed by vessels without any relevance to fishing activities. Most of the detected violations were identified to pertain to purse seine violations (54%) in terms of the nature, type, and transportation of aquaculture. Half of documentary violations concern the authorisation of seamen, while violations relating to the registration of fishers constitute one-third of all violations and are mostly observed in vessels involved in purse seine fishing (54%). 82% of violations of spatial and temporal closure arose from contradictions with place closure rules and 18% from contradictions with time closure rules. 70% of violations of spatial and 95% of violations of temporal appear to be violations concerning trawl fishing. 78% of penalties in this context relate to contradictions with trawl fishing rules and 22% with purse seine fishing rules. With respect to the seizure of aquaculture, the highest share belongs to anchovy with 65% and it is striking that aquaculture seized by reason of trawl fishing violations represent 4% of the entire population by weight, whereas this ratio for purse seine fishing is 96%. The fisheries tools and equipment seized in this context include those employed in trawl fishing at 71% and those utilised for purse seine fishing at 29%.