Hukuk Muhakemleri Kanunu'nun 8 ilâ 16 ncı maddeleri arasında düzenlenmiş olan özel yetki kuralları
Special venue rules in Turkish code of civil procedure art 8 -16
Yazar: UFUK DEMİRKAN
Danışman: PROF. DR. SEYİTHAN DELİDUMAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu = Code of Civil Procedure ; Medeni usul hukuku = Law of civil procedura ; Yargı yetkisi = Juristiction ; Yetki = Authority ; Özel yetkili mahkemeler = Special courts

Özet:
Yetki kuralları, geçmişten günümüze kadar usul hukuku açısından önem teşkil etmektedir. Yetkili mahkemenin belirlenmesi davaların açılıp, sona ermesine kadar geçecek olan dönemde çeşitli açılardan yargılamaya etkisi bulunmaktadır.
Yetki, bir davaya yer bakımından hangi mahkemenin bakabileceğini gösteren kuralladır. Mahkemelerin yetkisi, diğer kanunlarda yer alan yetkiye ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, Hukuk Muhakemeleri Kanunu?ndaki hükümlere tâbidir (HMK m. 5). Yetki kuralları genel yetki (HMK m. 6) ve özel yetki kuralları (HMK m. 8-16) olarak tasnif etmek mümkündür. Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m. 6). Özel yetkili mahkemeler ise sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi, şubenin bulunduğu yer mahkemesi vb. mahkemelerdir. Özel yetki kurallarının getirilmiş olmasının amacı, davaların mümkün olduğunca en kolay, en çabuk, en az giderle ve en emin bir şekilde bakılabilmesini sağlamaktır. Özel yetki kuralları da kendi aralarında kesin yetki ve kesin olmayan yetki kuralları olarak ikiye ayrılmaktadırlar.  Usul hukukunda asıl olan kesin olmayan yetki kurallarıdır. Kural olarak özel yetki, genel yetkiyi ortadan kaldırmaz. Fakat, kesin yetkinin söz konusu olduğu hallerde genel yetkili mahkemede dava açılamaz. 



Anahtar Kelimeler: medeni usul hukuku, yetki, yerleşim yeri, özel yetki, kesin yetki, sözleşme, haksız fiil

Abstract:
Jurisdiction is significant issue for civil procedure law from past to present. The determination of competent court has an effect upon during the course of trial from several aspects.
Jurisdiction consists of the rules shows the competent court in terms of place. The competency of courts is subject to Civil Procedure Code expect the regulations regarding the jurisdiction in other Codes (Civil Procedure Code art. 5). It is possible to examine the jurisdiction rules into two titles as general jurisdiction (Civil Procedure Code art. 6) and special jurisdiction (Civil Procedure Code art. 8-16) . The courts which have general jurisdiction are the court at the place of residence defendat natural person or legal entity(Civil Procedure Law art. 6). The courts which have special jurisdiction courts are the courts at the place of the performance of contract or  place of branch etc. The aim of the special jurisdiction is to terminate of trial process as easy and fast as possible. It is possible to examine the special jursidiction into two titles as exclusive jurisdiction and non-exclusive jurisdiction. Civil Procedure law is based on non-exclusive competence. As a general rule, special jurisdiction does not exclude general jurisdiction. However, if a case is inclusive of special jurisdiction, it is not possible to bring an action in a court which has general jurisdiction.



Key terms: Civil procedure law, jurisdiction, residence, special jurisdiction, general jurisdiction, contract, tort.