Yenice (Ankara güneyi) volkanitlerinin kökeni ve tektonikle ilişkisi
Origin and tectonic setting of yenice (South of Ankara) volcanics
Yazar: SERDAR ÇORMAN
Danışman: PROF. DR. ABİDİN TEMEL
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Bu tez çalışması kapsamında, Yenice (Ankara Güneyi) civarında yüzeyleyen volkanik kayaçların mineralojik-petrografik ve jeokimyasal özellikleri incelenerek volkanizmanın kökeni araştırılmıştır. Bölgeye ait ASTER uydu görüntülerinden uzaktan algılama teknikleri (Spectral Angle Mapper) kullanılarak jeoloji haritası üretilmiştir. ASTER stereo uydu görüntüleri ve sayısal arazi modeli yardımı ile inceleme alanındaki olası tektonik hatlar ve bunlarla ilişkili olabilecek volkanik çıkış merkezleri araştırılmış, arazide yapılan fay ölçümleri ile bölgedeki hakim tektonik kuvvetler KD-GB doğrultulu sıkışma ve KB-GD doğrultulu tansiyon kuvvetleri olarak belirlenmiştir. Çalışma alanındaki volkanik ürünler, piroklastik çökeller ile bazaltik, andezitik ve dasitik karakterdeki lav/dom'lardan oluşmaktadır. Tüm örneklerde plajiyoklaz ve piroksen mineralleri bulunurken, olivin sadece trakibazalt ve bazaltta, amfibol minerali ise sadece andezitte ve dasitte, kuvars ve biyotit mineralleri ise sadece dasitte gözlenmiştir. Mineral kimyası çalışmalarında plajiyoklazlarda görülen ters ve salınımlı zonlanma, yine bu minerallerde görülen iri elek dokusu ile beraber değerlendirildiğinde, magma karışımı ve/veya magma odası ve magma çıkış yolu üstündeki ani basınç değişimlerine işaret eder. Yenice Volkanitleri kalkalkalin karaktere sahiptir ve evrimlerinde magma karışımı ile birlikte fraksiyonel kristalleşme etkili olmuştur. Yüksek LILE/HFSE ve LREE/HREE oranları, Nb ve Ta anomalisi volkanizmaya kaynak sağlayan magmanın oluşumunda, dalma-batma sonucu metasomatize olmuş bir manto kaynağının düşük dereceli kısmi ergimesi ve/veya kabuksal kirlenmenin etkili olduğunu göstermektedir.

Abstract:
In this thesis, the origin of the volcanic rocks which outcropped around Yenice (South of Ankara) were investigated by examining their mineralogical-petrographical and geochemical characteristics. Geological map of the study area was produced by utilizing remote sensing techniques (Spectral Angle Mapper) on ASTER satellite imagery. The potential tectonic lineaments and their likely related volcanic edifices were extracted from ASTER stereo pairs and digital elevation model of the region. The fault plane analyses showed that the direction of dominant tectonic stresses in the region are NE-SW oriented compression and NW-SE oriented extension. Volcanic products in the study area are composed of pyroclastic deposits and lava/domes in basaltic, andesitic and dacitic compositions. Plagioclase and pyroxene minerals were observed in all the samples, whereas olivine is present solely in trachybasalt and basalt, amphibole in andesite and dacite, quartz and biotite in dacite. Sieve texture, together with reverse and oscillatory zoning in the plagioclases observed during the mineral chemistry studies indicate magma mixing and/or the rapid pressure fluctuations in the magma chamber or on the way magma ascends. Yenice Volcanics have calcalkaline character and magma mixing together with fractional crystallisation have been effective on their evolution. Their high LILE/HFSE and LREE/HREE ratios, together with negative Nb and Ta anomaly indicate that low grade partial melting of a subduction enriched mantle source and/or crustal contamination have played role in the production of magma, feeding the volcanism.