Sendikal perspektiften özel istihdam büroları ve Türkiye
Private employment agencies in Turkey from the labor perspective
Yazar: ERDEM CAM
Danışman: DOÇ.DR. RECEP VARÇIN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
ÖZET Cam, Erdem, Sendikal Perspektiften Özel İstihdam Büroları ve Türkiye, Yüksek Lisans Tezi, Danışman: Doç.Dr.Recep Vargın, 158 Bu araştırmada, 4857 Sayılı İş Yasası ve 4904 Sayılı İŞKUR Yasası ile istihdam aracılık faaliyetlerinde meydana gelen serbestleşme karşısında, işçi ve memur sendikalarının özel istihdam bürolarına ve bu bürolann faaliyetlerine ilişkin görüşleri incelenmiştir. Bu amaçla, (1) ilk olarak istihdam aracılık faaliyetlerinde sistemler, (2) Türkiye'de özel istihdam ve kamu istihdam hizmetlerinin yapısı, (3) Uluslararası Çalışma Örgütü'nün istihdam aracılık faaliyetlerine ve bu faaliyetlerin serbestleşmesine ilişkin sözleşmeleri ve 181 sayılı UÇÖ sözleşmesi çerçevesinde ÖİB'larının çeşitleri (4) şimdiye kadar yapılmış çalışmalarda ortaya konulmuş olan, istihdam aracılık faaliyetlerinin özel kuruluşlar aracılığı ile yürütülmesini öngören düzenlemelerin sakıncaları (5) Türkiye'de ki bazı memur ve işçi sendikalarının temsilcileri ve uzmanlarının ÖİB'nın işleyişlerine yönelik kaygı ve düşünceleri incelenmiştir. Araştırma, bir kısmı tesadüfi olarak bir kısmı da endüstri ilişkileri konusundaki çalışmaları esas alınarak seçilen sendika temsilcileri ve bu temsilcilerin yönlendirdiği uzmanların görüşleri üzerinde yürütülmüştür. Bulgular, araştırmacı tarafından geliştirilen "Mülakat Formu" ile toplanmıştır. Sendikacıların ve uzmanların görüşleri ses kayıt cihazı ilekayıt edildikten sonra bilgisayar ortamına aktarılmış ve getirilen eleştiriler ve öneriler çerçevesinde oluşturulan bir sınıflandırma içinde, kendi ifadeleri ile sunulmuştur. Görüşmeler esnasında bilimsel ölçülere uymak pahasına kişilere belli bir yönlendirmede bulunulmamış, zaman zaman söylenenler karşısında karşıt görüşler ileri sürülerek konuşmacıların konu ile ilgili tüm düşünceleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Sendikal perspektifinden özel istihdam hizmetlerine ilişkin görüşlerin tespiti esnasında 6 sendika temsilcisi ve 4 uzman ile görüşülmüştür. Araştırmanın sonunda elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir: Küreselleşmenin işgücü piyasasına etkisinin sonuçlarından biri de istihdam aracılık faaliyetlerinde meydana gelen serbestleşmedir. Bu serbesti içerisinde kamu istihdam kurumunun icra etmesi gereken genel istihdam hizmetlerinin bir kısmı özel istihdam büroları aracılığı ile yürütülecek ve bu oluşum emeğin sömürülmesine yol açabilecektir. Yeni yasa ile özel istihdam bürolarına imkan tanınması özelleştirme anlayışının bir sonucudur. Şu anda gündemde olan kamu yönetimi temel kanunu tasarısı da tamamen yasalaştığı taktirde bu büroların yerel düzeyde kurulması kolaylaşacak ve işgücü piyasasında yetersiz olan denetim sorunu çözülemez bir hâle gelecektir. İşçi ve memur sendikalarının bu söylemlerinin gerisinde yatan sebep; zaten Türkiye'de taşeron şirketler ve danışmanlık şirketlerine benzer bir yapılanma ile bu tip istihdam aracılık faaliyetlerinin gerçekleştiğidir. Bu yapılanma ülkegenelinde yaygınlaştığı taktirde sendikalaşma oranlarında düşmeler meydana gelecek ve işverenler için düşük maliyetli işgücü sağlanması daha da kolaylaşacaktır. İstihdam aracılık faaliyetlerindeki yetersizliklerin çözülebilmesi için Türkiye İş Kurumu yeniden yapılandırılmalı ve etkin bir şekilde çalışmaya başlamalıdır. Ülkenin mevcut istihdam hizmeti sorunu bu alanda özel sektörün çalışmasına fırsat vererek değil yatırım ile çözülebilir. Özel istihdam büroları ise bu işsizlik ortamında işgücü ücretlerini düşürebilecek ve bu şekilde çalışanlar üzerinden rant sağlayabilecek bir yapılanmayı meydana getirebilirler. Anahtar terimler: Özel istihdam, istihdam danışmanlığı, istihdam aracılığı, işçi sömürüsü, iş bulma, işçi bulma, işçi sendikaları.

Abstract:
ABSTRACT Cam, Erdem, Private Employment AgenciesfPEA) in Turkey from the Labor Perspective, Master of Science Thesis, Adviser: Assoc. Prof.Dr.Recep Vargın, 158 p. The purpose of my study was to investigate "The Analysis of Private Employment AgenciesfPEA) in Turkey from the Labor Perspective". For this purpose; " (1) The systems in employment services, (2) The structure of private and public employment services in Turkey (3) International Labor Organization Conventions about private employment agencies and the defmitons of kinds of private employment agencies in 181th Conventions (4) The topics about which have been studied in some thesis about drawbacks of PEA up till now (5) Some labor and official trade unions's opinions about private employment agencies in Turkey" were investigated. This research was carried out with some trade unionists's and some trade union specialist's opinions. Data have been collected by means of a form developed by researcher. The opinions of trade unionists and specialists were recorded by a recorder and than they were deciphered to MsWord format. Afterwards, opinions were conceptualized in accordance with discourses öf trade unionists and specialists. With 6 trade unionist and 4 trade union specialists was meeted during the research. Liberalization on recruitment services is one of the consequences of 170changes in labor market which has been caused by globalization. A part of services which are the duties of the public employment office will be carried out by PEA and this fiction may cause exploiation of labor. To allow the PEA with a new act is a consequence of the comprehension of privatization. If the recent act of the public management reform draft (kamu yönetimi reformu kanun tasarısı) is enacted, establishment of PEA' s in local level will become easier and the inspection problem of the labor market (which is currently not enough in labor market), will become insoluble. The reason behind the discourses of labor and official trade unionists is that similar activities have already been carried out by human resources management consulting agencies and subcontractors. If this structure widespreads to general of the country, unionization level will decrease and employers can find low-waged employees easily. Türkiye IŞKUR(Turkish Public Employment Service) must be reconstructed and work efficiently in order to sort out insufficiencies in general employment services. The Current employment services problem in Turkey can be solved by investment, not by allowing to private employment agencies. Private employment agencies can be decrease the wages of employees in this unemployment situation and by this way they can form a structure that can provide to exploit the employees. Key words: private employement, recruitment consulting, private fee- charging recruitment agencies, labor stripping, placement service, trade unions. 171