Kolorektal kanserden sağ kalan bireylerde semptom yönetimi modeline temellendirilmiş hemşirelik girişimlerinin semptom yönetimi, nüks korkusu ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of nursing interventions based on a symptom management model on symptom management, fear of recurrence, and quality of life in colorectal cancer survivors
Yazar: NAZLI ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ARIKAN
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu çalışma kolorektal kanserden sağ kalan bireylerde semptom yönetimi modeline temellendirilmiş hemşirelik girişimlerinin semptom yönetimi, nüks korkusu ve yaşam kalitesine etkisini incelenmek amacıyla yapılmıştır. 
Yöntem: Randomize kontrollü deneysel nitelikteki bu çalışma, Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Onkoloji Polikliniğinde primer kanser tedavisini tamamlamış, örnekleme dahil etme kriterlerini karşılayan 20 girişim, 20 kontrol grubu olmak üzere toplam 40 poliklinik takipli kolorektal kanser hastası ile Temmuz 2023-Eylül 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında; Semptom Yönetim Modeline Temellendirilmiş Birey Tanılama Formu, Memorial Semptom Değerlendirme Ölçeği, Kanser Nüks Korkusu Envanteri, EORTC-C30 ve EORTC- QLQ CR29 Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılmıştır. Girişim grubuna CRCaSSM protokolü (eğitim kitapçığı ile bir kez yüz yüze eğitim ve altı kez telefonla danışmanlık) uygulanmıştır. Kontrol grubu poliklinikte rutin takip edilmiştir. Ölçek verileri girişim öncesi ve üç ay sonunda toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizleri SAS 9.4 paket programında yapılmıştır.
Bulgular: Girişim grubu hastalarında kontrol grubuna göre; semptom puan ortalamalarının azaldığı (p<0.05), kanser nüks korkusu puan ortalamalarının azaldığı belirlenmiştir (p<0.05). Girişim grubunda kontrol grubuna göre yaşam kalitesi puan ortalamalarının istatistiksel olarak arttığı saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Araştırma sonuçları kolorektal kanserden sağ kalan bireylerde semptom yönetimi modeline temellendirilmiş hemşirelik girişimlerinin semptom yönetimi, kanser nüks korkusu ve yaşam kalitesine olumlu etkisinin olduğunu göstermiştir. CRCaSSM protokolünün kolorektal kanserden sağ kalan bireylerde uygulanması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: kanser nüks korkusu, kolorektal kanser sağkalım, hemşirelik girişimleri, semptom yönetimi modeli, yaşam kalitesi

Abstract:
Objective: This study was conducted to investigate the effects of nursing interventions based on the symptom management model on symptom management, fear of recurrence, and quality of life in colorectal cancer survivors.
Method: This randomized controlled experimental study was conducted between July 2023 and September 2024 with a total of 40 outpatient colorectal cancer survivors, with 20 intervention and 20 control group, who had completed their primary cancer treatment at the Akdeniz University Hospital Medical Oncology Polyclinic and met inclusion criteria. Personal Information Form based on the Symptom Management Model, Memorial Symptom Assessment Scale, Fear of Cancer Recurrence Inventory, EORTC-C30 and EORTC-QLQ CR29 Quality of Life Scale were used to collect the data. CRCaSSM protocol (one face-to-face training with training booklet and six telephone counseling sessions) was applied to intervention group. Control group received routine follow-up in the outpatient clinic. Scale data were collected before intervention and at the end of three months. All statistical analyzes were made SAS 9.4 package program.
Results: It was determined that mean symptom scores, mean fear of recurrence and mean quality of life scores in the intervention group patients decreased compared to control group, and statistically increased. It was determined that symptom score averages and fear of cancer recurrence mean scores decreased compared to control group in the intervention group patients (p<0.05). It was determined that quality of life mean scores increased compared to the control group in the intervention group patients (p<0.05).
Conclusion: The results of the study showed that nursing interventions based on the symptom management model had positive effects on symptom management, fear of cancer recurrence, and quality of life in colorectal cancer survivors. CRCaSSM protocol is recommended for use in colorectal cancer survivors.
Key words: colorectal cancer survivor, fear of cancer recurrence, symptom management model, nursing interventions, quality of life