Alevi-Bektaşi öğretisinde kadının konumu
The position of women in Alevi-Bektashi teaching
Yazar: ADİLE BAŞARAN
Danışman: PROF. DR. AHMET BAĞLIOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Alevi-Bektaşi öğretisi söylemde, gelenekte ve öğretide sahip olduğu özellikleri ve zenginlikleri ile birçok araştırmaya konu olmuştur. Bu bağlamda ibadet anlayışları, ritüelleri ve geleneksel yapısıyla dikkati çekmektedir. 
           Tezde Alevi-Bektaşi öğretisinde kadının konumu merkeze alınarak geçmişten günümüze bu argümanın yansımaları incelenmiştir. Konu literatür taraması ile analiz ve süreç takibi yöntemi kullanılarak çalışılmıştır. Konu ile ilgili olarak pratikte ve öğretide farklı uygulamalarla karşılaşılmaktadır. Kadının öğretideki yerini doğru bir şekilde anlayabilmek adına pratikteki uygulamalara bakmak ya da sadece tek bir örneğe bakarak sonuca ulaşmaya çalışmak kişiyi yanıltabilmektedir. Bu yüzden pratikteki ya da gelenekteki yerinin değil kadının öğretideki yerinin araştırılması kişiyi doğru ve objektif sonuca ulaştıracaktır. 
           Tezde Alevi-Bektaşi öğretisine dair sözlü ve yazılı kaynaklardan faydalanılmış, yapılan alan çalışmaları da incelenerek kadının da erkeğin de "can" olduğu argümanı anlaşılmaya çalışılmıştır. Kadının öğretideki konumu tüm yönleriyle bir bütünlük içinde tahlil edilmiştir. Kadının, kent hayatına geçişi, iş hayatına katılımı ve eğitimini devam ettirmesi ile değişen rolleri de incelenmiştir. 
Tezde kutsal kabul edilen ve tarihsel kişilikleri ile de öne çıkan kadın önderlerden de bahsedilmiştir. Alevi-Bektaşi öğretisinde kadının erkekler karşısında kaç-göç anlayışı ve uygulamasında olmadığı öyle ki kadınların Alevi-Bektaşi toplumuna önderlik yapabilecek otoriteye sahip oldukları anlaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Alevilik-Bektaşilik, Kadın, Ana, Bacı, Fatıma, Kadıncık Ana.

Abstract:
Alevi-Bektashi doctrine has been the subject of many studies with its features and richness in discourse, tradition and doctrine. In this context, it draws attention with its understanding of worship, rituals and traditional structure. 
           In this thesis, the position of women in Alevi-Bektashi teachings is taken as the center and the reflections of this argument from the past to the present are examined. The subject has been studied by using literature review, analysis and process follow-up method. Different practices are encountered in practice and teaching on the subject. In order to understand the place of women in the doctrine correctly, trying to reach a conclusion by looking at the practices in practice or by looking at only one example may mislead the person. For this reason, researching the place of women in the teachings, rather than their place in practice or tradition, will lead one to the correct and objective conclusion. 
           In this thesis, oral and written sources on Alevi-Bektashi teachings were utilized and field studies were analyzed to understand the argument that both men and women are "can". The position of women in the teachings was analyzed in its entirety. The changing roles of women with their transition to urban life, participation in business life and continuing their education were also examined. 
In the thesis, women leaders who are considered sacred and who stand out with their historical personalities are also mentioned. It is understood that in Alevi-Bektashi teachings, women do not have the understanding and practice of flight and migration against men, so much so that women have the authority to lead the Alevi-Bektashi society. 
Keywords: Alevism-Bektashism, Woman, Mother, Sister, Fatima, Kadıncık Ana.