Türk vergi sisteminin dönüşümü
The transformation of the Turkish tax system
Yazar: RANAGÜL ÖZÜŞ YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AHMET UZUN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Dönüşüm = Transformation ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tarihsel gelişim = Historical development ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi sistemi = Tax system

Özet:
Evrensel bir kavram olan vergi, günümüze kadar birçok yönden değiĢime uğrasa da
devletlerin kamu harcamalarını finanse etmek için baĢvurduğu en eski gelir kaynaklarından
biri olmuĢtur. Kamu maliyesi açısından düĢünüldüğünde vergi, bir devletin ekonomisi için
vazgeçilmez bir unsurdur. Kamu maliyesi ve devlet ekonomisi açısından önem arz eden bir
konu olması, verginin her zaman basit, anlaĢılır, adaletli, çağa ayak uyduran yani sistemli bir
yapıda olmasını gerektirmiĢtir. Bu çalıĢmanın amacı, köklü bir devlet geleneğine sahip olan
Türk toplumunun geçmiĢten günümüze kadar olan süreçte vergi sisteminde nasıl bir dönüĢüm
geçirdiğini incelemektir.
Bu çalıĢma dört ana bölümden oluĢmaktadır. Ġlk bölümde vergi kavramının doğuĢu,
vergi kavramı ve vergileme anlayıĢında yaĢanan geliĢmeler iktisat felsefesi açısında
incelenerek, vergi kavramının dünyada tarihsel süreçte geçirdiği dönüĢüme yer verilmiĢ ve
böylece vergi kavramının önemine vurgu yapılmıĢtır. Ġkinci bölümde ilk olarak eski Türklerde
devlet anlayıĢına değinilmiĢ, daha sonra vergileme anlayıĢı Ġslamiyet öncesi ve sonrası olarak
iki ana dönemde incelenmiĢtir. Üçüncü bölümde Osmanlı Devleti‟nde Vergi Sistemi ana
baĢlığında vergi sisteminde meydana gelen dönüĢüm incelenmiĢtir. Bu bölümde vergi sistemi
Tanzimat öncesi ve sonrası olmak üzere iki ana dönemde ele alınmıĢtır. Böylece Osmanlı
Devleti‟nde meydana gelen dönüĢüm daha iyi ortaya konmuĢtur. Üçüncü bölümde Türk Vergi
Sistemi ayrıntılı bir Ģekilde incelenmiĢtir. Dördüncü ve son bölümde Cumhuriyet Döneminde
Vergi Sistemi ana baĢlığında vergi sistemindeki dönüĢüm incelenmiĢtir. Bu bölümde son
yaĢanan geliĢmelerin vergi sistemi üzerindeki etkisi incelenmiĢtir.
Bu çalıĢmada vergi sisteminde meydana gelen dönüĢümler saptanırken her dönemin
özelliklerine dikkat edilmiĢ yani her bir dönem için devletin içinde bulunduğu iktisadi, sosyal,
kültürel, siyasi, ekonomik, vb. birçok durum ayrıca incelenmiĢ ve açıklanmıĢtır. Böylece
vergi sisteminin geçirmiĢ olduğu dönüĢümün altında yatan sebeplere ulaĢılmıĢtır. Sonuç
kısmında elde edilen veriler ıĢığında Türk Vergi Sisteminde meydana gelen dönüĢümün
altında iktisadi bir felsefe olup olmadığı konusunda bir yargıya varılmıĢtır.
Anahtar Kelimeler: Vergi Kavramı, Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti.

Abstract:
Tax, which is a universal concept, has been one of the oldest sources of income,
applied by states to finance public expenditures, although it has changed in many ways to this
date. In terms of public finances, tax is an indispensable element for a state's economy. The
importance of taxation for public finances and the state economy has always necessitated that
tax is simple, understandable, just, and systematic. The aim of this study is to examine how
the Turkish society, which has a deep-rooted state tradition, has undergone a transformation in
the tax system from the past to the present.
This study consists of four main sections. In the first part, the development of the
concept of tax, the understanding of taxation and the developments in the concept of taxation
are examined in terms of the economic philosophy and the transformation of the tax concept
in the historical process in the world has been included and thus the importance of the concept
of tax is emphasized. In the second part, first the concept of state was mentioned in the old
Turks, then, the taxation concept was examined in two main periods as pre-Islamic and postIslamic. In the third part, the transformation in the tax system, under the title of tax system in
the Ottoman Empire is examined. In this section, the tax system is discussed in two main
periods before and after the Tanzimat. Thus, the transformation in the Ottoman Empire has
been demonstrated better. In the third part, Turkish Tax System was examined in detail. In the
fourth and last part, the tax system transformation in the title of tax system in the Republican
Period was examined. In this section, the effects of the recent developments on the tax system
were examined.
In this study, the changes in the tax system were determined and attention was paid to
the characteristics of each period; economic, social, cultural, political, economic, etc. many
cases have also been examined and explained. Thus, the reasons underlying the
transformation of the tax system have been reached. In the light of the data obtained in the
conclusion section, a judgement has been reached whether there is an economic philosophy,
in the transformation of the Turkish Tax System.
Key Words: The concept of Tax, The Ottoman Empire, The Republic of Turkey.