Bolu ilinde yetişen böğürtlen genetik kaynaklarının agromorfolojik, primer ve sekonder biyokimyasal özelliklerinin karakterizasyonu
Characterization of agromorphological, primary and secondary biochemical properties of blackberry genetic resources grown in Bolu province
Yazar: TUBA KIRS
Danışman: PROF. DR. MÜTTALİP GÜNDOĞDU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yapılan bu araştırmada, Bolu ilinde yetişen böğürtlen genotiplerinin agromorfolojik, fizikokimyasal özellikleri ile primer ve sekonder metabolit içerikleri detaylı bir şekilde incelenmiş ve genotip bazında farklılıklar tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen iki yıllık ortalama verilere göre genotiplerin meyve ağırlıkları 2,42 g (14BL06) ile 0,51 g (14ME78) arasında belirlenmiştir. Suda çözünen kuru madde (SÇKM) değerleri %16,33 (14MU57) ile %8,30 (14BL15) arasında değişmiştir. Tüm genotiplerde diken varlığı gözlenirken, diken miktarı genotipler arasında değişkenlik göstermiştir. İncelenen böğürtlen genotipleri arasında 14GY88, 14ME71 ve 14ME77 genotipleri fenolik bileşik içerikleri açısından ümit var olarak tespit edilmiştir. Bu genotipler özellikle kateşin, gallik asit ve rutin açısından zengin içeriklere sahip olduğu belirlenmiştir. Organik asit miktarlarının dağılımında, sitrik ve süksinik asit miktarında 14ME77, malik asit miktarında 14BL46 ve oksalik asit miktarında ise 14GY88 genotiplerinin öne çıktığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, fumarik asit miktarında 14GY102 ve C vitamini yönünden 14MU59 genotiplerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Antioksidan kapasiteleri yüksek bulunan genotipler 14BL16, 14ME77, 14BL04 ve 14GY91 olarak belirlenmiştir. Böğürtlen genotiplerinin en yüksek toplam fenolik ve toplam antosiyanin miktarı 14BL42, toplam antioksidan kapasitesi 14BL16, toplam monomerik antosiyanin miktarı ise 14BL04 genotiplerinde belirlenmiştir. Yapılan bu araştırmada fenolik bileşikler, organik asitler, antioksidan kapasitesi ve agromorfolojik özellikler açısından 14BL06, 14GY88, 14ME71, 14BL46, 14GY102 ,14MU59, 14BL16, 14ME77 ve 14BL04 genotiplerinin öne çıktığı belirlenmiştir. Belirlenen ümit verici genotipler gelecekteki ıslah programları için önemli bir referans görevi görecektir. Ayrıca mevcut genetik kaynakların korunması, yeni materyallerin tanıtılması, fenolik bileşikler ve antioksidan kapasite gibi özellikleri konusunda daha derinlemesine araştırmaların yapılması önerilmektedir. Bu çalışma, Bolu ilinde yetiştirilen böğürtlen genotiplerinin genetik çeşitliliğine ve biyokimyasal özelliklerine önemli katkı sağlamakta, böğürtlen yetiştiriciliği ve genetik ıslah alanında etkin çalışmaların önünü açmaktadır.

Abstract:
This study, the agromorphological, physicochemical characteristics, as well as primary and secondary metabolite contents of blackberry genotypes grown in Bolu province were comprehensively investigated, and differences among genotypes were identified. Based on the two-year average data obtained in the study, fruit weights of genotypes ranged from 2.42 g (14BL06) to 0.51 g (14ME78). Soluble solids content (SSC) values varied between 16.33% (14MU57) and 8.30% (14BL15). While the presence of spines was observed in all genotypes, the quantity of spines varied among genotypes. Among the examined blackberry genotypes, 14GY88, 14ME71, and 14ME77 genotypes were identified as promising in terms of phenolic compound contents. These genotypes were particularly rich in catechin, gallic acid, and rutin content. Regarding the distribution of organic acid levels, 14ME77 stood out in citric and succinic acid content, 14BL46 in malic acid content, and 14GY88 in oxalic acid content. Additionally, 14GY102 and 14MU59 genotypes were prominent in fumaric acid and vitamin C content, respectively. Genotypes with high antioxidant capacities were identified as 14BL16, 14ME77, 14BL04, and 14GY91. The highest total phenolic and total anthocyanin content of blackberry genotypes were determined in 14BL42, while the total antioxidant capacity was determined in 14BL16, and the total monomeric anthocyanin content was determined in 14BL04 genotypes. This research identified 14BL06, 14GY88, 14ME71, 14ME77, 14BL46, 14GY102, 14MU59, 14BL16, 14ME77, and 14BL04 genotypes as prominent in terms of phenolic compounds, organic acids, antioxidant capacity, and agromorphological characteristics. The identified promising genotypes will serve as an important reference for future breeding programs. Additionally, it is recommended to conduct more in-depth research on the preservation of existing genetic resources, the introduction of new materials, and properties such as phenolic compounds and antioxidant capacity. This study makes a significant contribution to the genetic diversity and biochemical characteristics of blackberry genotypes grown in Bolu province, paving the way for effective studies in blackberry cultivation and genetic improvement.