Sündiken Dağları Kütlesi'nin yetişme ortamı özellikleri ve sınıflandırılması
Site characteristics and classification on Sundiken Mountain
Yazar: NEJAT ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. DOĞANAY TOLUNAY
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZETSÜND KEN DAĞLARI KÜTLES 'N N YET ŞME ORTAMI ÖZELL KLER VESINIFLANDIRILMASIDünya üzerinde bitki toplumlarının dikey ve yatay yayılışı üzerinde bitkilerin genetiközellikleri yanında bir çok yetişme ortamı faktörünün de etkili olduğu bilinmektedir.Yükselti ile artan yağış ve azalan sıcaklık, iklim özelliklerinin değişimine sebep olmaktave yükselti-iklim kuşaklarının oluşumunu sağlamaktadır.Ülkemiz çok farklı yetişme ortamı koşullarına sahiptir. Bu çalışma ile Kantarcı (2005/1ve 2005/2) tarafından yapılan Türkiye'nin Yetişme Ortamı Bölgeleri Sınıflandırmasındaç Anadolu Bölgesi, Batı ç Anadolu Yetişme Ortamı Bölgesi'nin içinde yer alanSündiken Kütlesi'nde daha ayrıntılı bir Yetişme Ortamı Sınıflandırmasının yapılmasıamaçlanmıştır. Araştırma alanı 39o49â² ve 40o06â² kuzey enlemleri ile 30o40â² ve 31o30â²doğu boylamları arasında yer almaktadır. Sündiken Dağları Kütlesi, ç Anadolu Bölgesiiklimi ile Karadeniz Bölgesi iklimi arasında bir geçiş teşkil etmektedir. SündikenKütlesi'nin en yüksek dağı 1818 m ile Kızıltepe'dir. Çalışma alanında en düşük yükselti,baraj seviyesi olan 250 m'dir.Çalışma; Sündiken Kütlesi'nin yükselti-iklim kuşakları ile alt yükselti-iklim kuşaklarısınıflandırmasını kapsamaktadır. Sündiken Dağları Kütlesi'nde, yetişme ortamısınıflandırmasının yükselti-iklim kuşakları kademesinde yapılması ile doğal ağaç ve çalıtürlerinin dağılımının yetişme ortamı özellikleri ile ilişkileri de belirlenecektir. Yetişmeortamlarının sınıflandırılmasında yeryüzü şekli, anakaya/toprak, iklim, bitkitoplumlarının tür bileşimi ve yayılışını esas alan ?kombine yöntem? kullanılmıştır (Bkz.Kantarcı, M.D.1972/1980 ve 1991,2005/2).Eskişehir'in kuzeyinde yer alan ve genel olarak doğu-batı istikametinde uzananSündiken Dağları'ndaki çalışmada örnekleme alanları Eskişehir Orman BölgeMüdürlüğü'ne bağlı, Eskişehir, Çatacık ve Mihalıççık Orman şletme Müdürlükleri'ninorman alanlarındadır. Çalışmada toplam 105 örnekleme alanı alınmıştır. SündikenDağları Kütlesi'nde Karaçam (Pinus nigra), Sarıçam (Pinus sylvestris), Kızılçam (Pinusbrutia), Saçlı Meşe (Quercus cerris), Tüylü Meşe (Quercus pubescens), Mazı Meşesi(Quercus infectoria), Katran Ardıcı (Juniperus oxycedrus), Boylu Ardıç (Juniperusexcelsa), Kokulu Ardıç (Juniperus foetidissima) orman kurmaktadır. Boylu Ardıç iklimfarklarına uyum göstermekte ve genellikle kireçtaşlarından oluşmuş topraklardayayılmaktadır. Sarıçam alçak yükseltilerden kaçınmakta, şistlerden oluşmuş topraklardave özellikle de kuzey bakılarda hakim ağaç olarak orman kurmaktadır. Kızılçam,Kütlenin kuzey bakılarında ve alçak yükseltilerde hakim ağaç olarak ormankurmaktadır. Karaçam ise kuzey bakıda Kızılçam ile Sarıçam kuşaklarının arasında,güney bakıda Meşe ile Sarıçam kuşaklarının arasında geniş bir kuşak halindebulunmaktadır.XLaboratuvar çalışmalarında Toprak Horizonlarında hacim, ince toprak ve taş ağırlıkları,tane çapları, toprak reaksiyonu, organik karbon ve toplam azot değerleri ile toplam kireçiçeriği belirlenmiştir.Sündiken Dağları Kütlesi'nin Yetişme Ortamı Özellikleri ve Sınıflandırılması adlı budoktora çalışması sonucunda; Yetişme ortamı sınıflandırmasının yükselti-iklimkuşakları kademesinde yapılması ve doğal ağaç ve çalı türlerinin yayılışı ile yetişmeortamı özellikleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amacına yönelik araştırma vedeğerlendirmelerini içeren bulgularımız bu çalışmada sunulmuştur.Sündiken Kütlesi; Orman yetişme ortamı özellikleri açısından Sakarya Vadisi'ne inenkuzey yamaçları ile ç Anadolu'ya bakan güney yamaçları arasında önemli iklim farklarıolan dağlık bir arazidir. Aynı bakıda yükseltiye bağlı olarak değişen iklim farkları?yükselti-iklim kuşaklarının? oluşmasını sağlamıştır. Araştırma alanının kuzeyyamaçlarında 4, güney yamaçlarında 6, olmak üzere toplam 10 yükselti-iklim kuşağıayırt edilmiştir.KUŞAKLAR KUZEY BAKI GÜNEY BAKI KUŞAKLARSARIÇAM SARIÇAMKUŞAĞI 1400-1818 1818-1600 KUŞAĞIKARAÇAM- SARIÇAM-SARIÇAM 1200-1400 1600-1500 KARAÇAMGEÇ Ş KUŞAĞI GEÇ Ş KUŞAĞIKARAÇAM KARAÇAMKUŞAĞI 900-1200 1500-1200 KUŞAĞIKIZILÇAM- MEŞE-ARDIÇ-ARDIÇ 400-900 1200-1000 KARAÇAMKUŞAĞI KUŞAĞIMEŞE KUŞAĞI1000-900 (Tahrip edilmiş)900-800 BOZKIR KUŞAĞIXI

Abstract:
SUMMARYSITE CHARACTERISTICS AND CLASSIFICATION ON SUNDIKENMOUNTAINSIt is known that genetical as well as natural habitat characteristics are effective on thevertical and horizontal distribution of plants associations on the World. Increasedprecipitation and decreased temparature with incresing altitude cause climaticcharacteristics and altitude-climate zones (belts) occur.Turkey has very different habitat conditions. In this detailed study, it is aimed todetermine and classify of site unit properties and distribution patterns of SündikenMountains region located at the West Central Anatolia region. The study area is locatedbetween 39o 49â² - 40o 06â² north latitudes and 30o 40â² - 31o 30â² east longitudes. Sündikenmountain region shows a transition zone between the climate of Central Anatolia andBlack Sea regions. The highest point of the region is 1818 m in Kızıltepe and the lowestaltitude of the region is 250 m. This low altitude is dam level as well.This present study covers the classification of altitude-climate zones and low altitude-climate zones in the region. By determining the distribution patterns based on altitude-climate zones, natural trees and shrubs were determined with their natural habitatcharacteristics. When the classification of the natural habitats were carried out, combinemethod including topographic, main rock / soil, climate, plant diversity of plantassociations and distribution characteristics were used.Sündiken mountains are located at the north of Eskişehir and lies from east to west ofthe city. Sampling areas are located in the boundaries of the Eskişehir, Çatacık andMihalıçcık Forest Management Department. Total 105 sampling areas were sampledduring the study. In the Sundiken Mountain Region, forest are formed by Pinus nigra,Pinus sylvestris, Quercus cerris, Quercus pubescens, Quercus infectoria, Juniperusoxycedrus, Juniperus excelsa and Juniperus foetidissima. Juniperus excelsa showsadaptation to different climatic conditions and generally distributes along the calcerousareas. Pinus sylvestris mostly distributes in high altitudes and north part of the studyarea as dominant taxa and along the soils with schist. Pinus nigra distributes on thenorth part of the study area between Pinus brutia and Pinus sylvestris and on the southpart of the study area between Quercus and Pinus sylvestris populations.During the laboratory studies, volume, tine soil and rock weights, particule diameter,acidity, organik carbon, total nitrogen and CaCO3 constituents of soil horizons weredetermined.At the end of this doctorate thesis entitled ?Habitat Properties and Classification sites ofSündiken Mountains?, all conclusions related to relationships between classification ofaltitude-climate zones and distribution-habitat characteristics of natural trees and shrubswere presented.XIISündiken region is mountainous and has different climatic characteristics between northparts reaching to Sakarya valley and south parts going through Central Anatolia. At thesame side of the study area occurs altitude-climate zones based on climatic differences.In the research area, 10 altitude-climate zones (belts), 4 of them were on the north parthand 6 of them were on the south part of the study area, were determined.BELTS North Side South Side BELTSPinus sylvestris Pinus sylvestrisBelts 1400-1818 1818-1600 BeltsP.nigra-P.sylvestris P.nigra-P.sylvestristransition 1200-1400 1600-1500 transitionBelts BeltsP.nigra P.nigraBelts 900-1200 1500-1200 BeltsP.brutia and Quercus- JuniperusJuniperus sp 400-900 1200-1000 P.nigraBelts BeltsQuercus Belts1000-900 (Destroyed)Steppe900-800BeltsXIII