Konut alanları yer seçiminde sosyal yapının rolünün saptanmasına ilişkin sistematik bir yaklaşım: "Edirne Kaleiçi, Kaledışı ve yeni yerleşme alanları örneği"
A systematic approach for determining the role of social structure in choosing places for residential areas: "Edirne Kaleiçi, out of Kaleiçi and new settlement areas example"
Yazar: HATİCE KIRAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. AYKUT KARAMAN
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
iÖZETKent, sadece fiziksel çevrenin değişimi ve ekonomik organizasyonun yenişekillere bürünmesi değil, aynı zamanda çeşitli toplumsal, ekonomik ve kültürelolayların yaşandığı konut alanlarının bir araya gelmesi ile oluşan bir mekandır. Bumekanda yaşayan ise; biyolojik, toplumsal ve psikolojik bir varlık olan birey yanikullanıcıdır.Kullanıcıların; alışkanlıkları, gelirleri, sosyal yaşantılarındaki farklılıklar veeğilimleri, onların kentsel mekanda farklı konut alanlarında yaşama tercihlerine nedenolmaktadırlar. Ancak kullanıcılar, bulundukları konut alanlarını da zamana, mekana vesosyo-ekonomik yapılarına göre, çağdaş yaşam koşullarına bağlı olarak, uyum sağlama,düzenleme, yenileme ya da değiştirme gereksinimi duymaktadırlar. Bunun için de yenikonut alanlarının planlanması veya mevcut konut alanlarının iyileştirilmesi gerekliolmaktadır. Mevcut konut alanlarındaki kullanıcıların, bu konut alanlarını tercihetmelerinde sosyal yapılarının rolünün belirlenmesi de bu planlama veya yenilemesürecine önemli bir veri oluşturmaktadır.Bu nedenle çalışmada; kentsel mekanın bir alt birimi olan konut alanlarında,kullanıcıların bu alanları tercih nedenlerinden sosyal yapının rolü incelenmektedir.Konut alanı yer seçiminde sosyal yapının rolü; örnekleme alanını oluşturan Edirne'dekiüç farklı konut alanında karşılaştırmalı olarak ele alınmakta ve bu konut alanlarınınseçilmesinde sosyal yapının rolü saptanmaya çalışılmaktadır. Bu saptama; mevcut konutalanlarının tercihini açıklayan sosyo-ekonomik faktörler, sırasıyla kullanıcıların gelir,yaş, eğitim, cinsiyet v.b. özellikleri gözönüne alınarak, farklı istatistiksel analizyöntemleri ile elde edilmektedir. Ayrıca elde edilen veriler doğrultusunda, bu konutalanlarındaki kullanıcıların sosyal yapılarında olabilecek herhangi bir değişimde, diğerkonut alanlarını seçme olasılıklarını belirleyebilmek amacı ile bir model denemesiyapılmaktadır.iiBöylece mevcut kentsel bütünleşme olgusuna bağlı olarak, konut alanı yerseçiminde sosyal yapının rolü saptanmakta ve konut alanlarındaki kullanıcıların sosyal,kültürel ve ekonomik gelişmişlik düzeyinde analiz edilebilmesi sağlanarak, fizikiplanlama ve yönetim politikalarına veriler oluşturulabilmektedir. Ayrıca, olası ya dahedeflenen kentsel bütünleşme düzeyine ilişkin olarak, bu konut alanlarındakikullanıcıların sosyal, ekonomik ve fiziksel mekanın değişkenlerinde olabilecek herhangibir değişmeye bağlı olarak yapılabilecek müdahale olanağının bugünden yarınahazırlanabilmesine olanak tanıyacak esnek planlamaya girdiler oluşturulabilmektedir.

Abstract:
iiiABSTRACTCity is not only changing of physical environment and re-shaping economicorganization, but also a place consisting of residences where various social, economicand cultural events take place. And the one living in this place is the biological, socialand psychological entity called individual or user.The habits, income, differences in social life and trends of the users cause themto prefer living in different residential areas in the city. However, the users need toadapt, rearrange, rennovote or change their residential areas as time, place and theirsocio-economic structures change. For this reason, new residential areas must beplanned or exisiting ones must be renovated. Determining the role of social structure ofthe users in prefering these residential areas is an important data in this planning orrenovation process.In this respect, in residential areas which is a sub unit of city area, the role ofsocial structure as a preference reason of the users is studied. The role of social structurein choosing a place for residential area is studied in comparison in three differentresidential areas in Edirne and the role of social structure in choosing these residentialareas is tried to be determined. This determination, socio-economic factors explainingreasons for preference of existing residential areas, is obtained by different statisticalanalysis methods taking into consideration income, age, education, gender, etc. of theusers respectively. Also in correspondence with obtained data, a model trial is made todetermine preference probabilties of other residential areas after a change in socialstructures of the users.Thus, in connection with existing city integration concept, the role of socialstructure in choosing a place for residential area is determined and data can be createdfor physical planning and management policies by analysing the users in residentialivareas in terms of social, cultural and economic development levels. Also, in relationwith possible or aimed city integration level, data for flexible planning can be created toallow preparation of possible intervention in relation with a change in users? social,economic levels and physical place of these residential areas.