Hakimin velayetin belirlenmesine ilişkin takdir yetkisinin Yargıtay karar örnekleri üzerinde değerlendirilmesi
Analysis of the discretion of the judge on the decision examples of Supreme Court about determining the custody of child
Yazar: YEŞİM ÖZTÜRKMEN İCAN
Danışman: PROF. DR. ERKAN PERŞEMBE
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Hakimler = Judge ; Kamu Hukuku = Public Law ; Takdir yetkisi = Discretionary power ; Türk Medeni Kanunu = Turkish Civil Code ; Türk medeni hukuku = Turkish civil law ; Vesayet = Guardianship ; Yargıtay = Supreme Court ; Yargıtay kararları = Supreme court decisions ; Çocuk bakımı = Child care ; Çocuk hakları = Children's rights

Özet:
4721 sayılı TMK'nin 182. maddesi velayetin tespiti bakımından hakime takdir yetkisi tanımaktadır. Velayetin tespiti kararı, çocuk, ebeveynler ve toplum üzerinde etkiler doğuran önemli bir karardır. Her davanın, farklı kişi ve koşulları konu edinmesi hakime takdir yetkisi tanınması sonucunu doğurmuştur. Takdir yetkisi, hakimin hiçbir sınırlamaya tabi olmadığı anlamına gelmemektedir. Hakim, keyfiyete varmadan, hukukun sınırları dahilinde hareket etmelidir. Takdir, genel kabul gören ve hatta bazıları yasal düzenleme halini almış ilkeler çerçevesinde oluşturulmalıdır. Bir üst mahkeme denetimi, keyfiyetin önüne geçilmesinin en önemli güvencesidir. Takdirini oluşturma hususunda hakime yol gösteren ilkeler, kanun yolu incelemesinde de göz önünde bulundurulur. Hakimin velayete ilişkin takdirinin oluşmasında temel ilke; "çocuğun üstün yararı"dır. Diğer bütün ilke ve faktörler bu ilke çerçevesinde ele alınmaktadır. İlkelerin sınırlandırıcı bir şekilde sayılması, tatbik edildikleri somut durumların çeşitliliği karşısında gerekli ve anlamlı değildir. İlkeler, bireysel ve toplumsal boyutlarıyla ele alınıp ağırlıklandırılarak uygulanacaktır. Çalışmamızda çocuğun üstün yararı ilkesi bağlamında; çocuğun bedeni, fikri ve ahlaki gelişimi, anne bakım ve şefkatine muhtaç olması, çocuğun görüşlerinin alınması, ebeveynin sağlığı ve yaşantısı, kendisine velayet bırakılmayan ebeveynle kişisel ilişkinin engellenmemesi, kardeşlerin ayrılmaması, çocuğun yaşadığı çevre ve alıştığı ortam ve uzman görüşünün alınması faktörleri hakimin takdirinin oluşmasında yol gösterici ilkelerin bir kısmı olarak incelenmiştir.


Anahtar Sözcükler: Hakimin takdir yetkisi, velayet, kanun yolu, çocuğun üstün yararı

Abstract:
Section 182 of 4721 Numbered Turkish Civil Code, gives authority to the judge to use her/his discretion about determining the custody of child. Decision about determining the custody of child, is an important decision which has effects both on child, parents and society. Every case takes different people and conditions as subjects, which is the very cause of using her/his authority  on discretion has given to the judge. Using discretion does not mean that there is not any restriction on the judge. Judge should stay within the boundaries of law without arbitrariness. Discretion must be built under the frame of the principles which are generally accepted and even some of them are legally stipulated. A review of an appellate court is the most important guarantee against the arbitrariness. Principles which helps to the judge to build her discretion up are taken into account by appellate review too. Guiding principle about creating the discretion of the judge for determining the child custody is "the best interests of the child". The other principles and factors, are considered under this principle. An effort to list those principles in a restricting way is unnecessary and meaningless, because of the diversity of the concrete circumstances which they applied. Principles will be applied by weighting and considering by their individual and social context. Our survey, in the context of best interests of the child, examines the factors of; physical, intellectual and moral development of child, being dependent to the mother compassion (tender years), taking the child's opinion into account, parents' health and circumstances, assessing the access of non custodial parent to the child, keeping siblings together, the environment in which child lives and is being adapted, and analysis of an expert, as some of the principles which leads judge to build her/his discretion.


Key Words: Discretion of the judge, custody, appellate, best interests of child