George Herbert Mead düşüncesinde sosyal benliğin oluşumu
The formation of social self in George Herbert Mead's thought
Yazar: MUSTAFA KINAĞ
Danışman: PROF. DR. HASAN YÜCEL BAŞDEMİR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Benlik kavramı = Self concept ; Mead, George Herbert = Mead, George Herbert ; Sosyal benlik = Social self

Özet:
Bir ahlak teorisinden ve şahsiyetten söz etmenin yolu, öncelikle bu ahlakın ve 
şahsiyetin temelini oluşturan benlik kavramını temellendirmekle mümkündür. Düşünce 
tarihine bakıldığında benliğin imkanının, özdeşliğinin ve nasıllığının farklı 
felsefe/metafizik yapma biçimlerine uygun olarak tartışıldığı görülür. Benlik düşüncesi, 
Antik Çağ'da doğada var olan değişime karşın sabit bir zemin bulma kaygısı 
doğrultusunda ruh (psyche) kavramı üzerinden ele alınmış, Orta Çağ'da din/ler/in de 
etkisiyle bir takım kutsal ilkeleri temellendirmek ve ölüm sonrası varlığın imkanını ve 
durumunu ortaya koyma kaygıları ekseninde tartışılmıştır. Özellikle Descartes'tan 
itibaren Modern dönem ve sonrasında benlik fikrinin ruh kavramı yerine zihin ve bilinç 
kavramları ile açıklandığı, görülür. 
   Kendisinden önceki dönemlerin metafizik yapma biçimini reddeden Klasik 
Amerikan Pragmatistlerinden George Herbert Mead, "orada var olan dünya" kavramıyla 
ontolojik realizmi benimsemiş, anlam üzerinden ele edilebilen gerçekliğin söz konusu 
nötr dünyadan devşirilerek açıklanabileceğini vurgulamıştır. 
   Mead, bu çerçevede organizma-doğa ile birey-toplum arasında varsayılan 
ayrımları nakzeden, düalist kuramların ruh-beden ayrımını ortadan kaldıran bütüncül, 
tekçi bir benlik kuramını savunur. O, benlik kuramını zaman, eylem, bilinç, birey, 
toplum… vs. kavramların kilit rol oynadığı felsefi sistemi ile tutarlı bir bütünlük 
oluşturarak temellendirir. Bu çerçevede benlik, dış dünyadan, zamansallıktan ve 
eylemsellikten soyutlanarak açıklanabilecek bir hususu değil, insanın süreç içerisinde 
eylemsellik yoluyla kendi türünden ötekinin tutumunu ve perspektifini almak suretiyle 
öğrenebildiği dinamik, inşai ve uyarlanabilen bir hususu ifade eder. Sosyal benliğin özne benlik ve nesne benlik ayrımlarını ortaya koyan düşünür, bu ayrımın esasen 
ontolojik değil analitik bir ayrım olduğunu belirtir. Ahlaki bir birey olmanın koşulu ise 
bireyin bütün koşullarını gerçekleştirerek edindiği sosyal benliğin analitik ayrımları 
arasında bütünlüğe ulaşması ve doğa ile uyum içerisinde olmasıdır.

Abstract:
The way to talk about a moral theory and personality is possible by grounding 
the concept of self, which forms the basis of this morality and personality. Looking at 
the history of thought, it is seen that the possibility, identity and how of the self is 
discussed in accordance with different forms of philosophy / metaphysics. The idea of 
self was taken up in the spirit (psyche) concept in line with the concern of finding a 
stable ground in the Antiquity, and was discussed under the effects of religion/s to 
ground some sacred principles and reveal the possibility and status of the post-mortem 
existence in the Middle Ages. It is seen that the idea of self, in particular since 
Descartes, has been explained with the concepts of mind and consciousness instead of 
the concept of soul in the modern period and after. 
   George Herbert Mead, one of the classical American pragmatists who rejected 
the metaphysical way of his earlier periods, agreed the ontological realism by "the 
world that is there" concept, emphasized that the reality which can be obtained through 
meaning, can be explained by deducing it from the neutral world in question. 
In this context, Mead defends a holistic, monistic self theory that removes the 
supposed distinctions between organism-nature and the individual-society, eliminating 
the soul-body distinction of dualistic theories. He describes his self-theory by 
constituting a coherent integrity with the philosophical system in which the time, actin, 
consciousness, individual, society... etc. concepts play a key role. In this framework, the 
self is not an issue that can be explained by abstracting it from the external world, 
temporality and actuality, but a dynamic, constructional and adjustable issue in which 
man can learn by taking the attitude and perspective of other which is from his/her kind through activity within the process. The philosopher who reveals the distinction of the 
social self as I and me, states that this distinction is not and ontological but an analytical 
distinction. In this context the condition of being a moral individual is to gain an 
integrity between the analytical distinctions of the social self acquired by realizing all 
the conditions of the individual and to be in harmony with nature.