Öğretmenlerin program okuryazarlığı yeterliliğinin okul iklimine etkisinde program liderliği algısının aracı etkisi
The mediating effect of the perception of curriculum leadership on the effect of teachers' curriculum literacy proficiency on school climate
Yazar: MÜGE AYDIN SESLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA AKPOLAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Etkili okullar, öğrencilerin akademik başarılarına odaklanırken sosyal, duygusal ve kişisel gelişimlerini de destekleyen bir öğrenme ortamı sağlarlar. Etkili bir öğrenme ortamında, öğretmenler program okuryazarlığı yeterliliğini kullanarak, öğrencilerin derinlemesine öğrenme süreçlerine katılmalarını teşvik edebilirler. Program okuryazarlığı yüksek olan öğretmenler, ders programlarını daha etkili bir şekilde tasarlayabilir, öğrencilerin farklı öğrenme ihtiyaçlarını karşılayacak farklılaştırılmış öğretim stratejileri geliştirebilir ve öğrencilerin sosyal, duygusal ve kişisel gelişimlerine odaklanan etkinlikler planlayabilirler. Böylece, öğrencilerin sadece akademik başarıları değil, aynı zamanda sosyal, duygusal ve kişisel gelişimleri de desteklenerek bütünsel bir öğrenme deneyimi sunulabilir. Bununla birlikte, program liderliği özelliklerine sahip olan yöneticiler, öğretmenlere rehberlik ederek, programların uygulanmasını ve geliştirilmesini kolaylaştırırlar. Dolayısıyla öğretmenlerin program okuryazarlık yeterliliklerinin yüksek olmasının ve okul yöneticilerini program lideri olarak algılamalarının okul atmosferine olumlu etkisi olabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle, öğretmenlerin program okuryazarlığı yeterliliğinin okul iklimine etkisini araştıran bu çalışma, öğretmenlerin program liderliği algısının bu etkide aracı bir rol oynayabileceğini ortaya koymaktadır.
Bu araştırmanın amacı, program okuryazarlığı yeterliliğinin okul iklimine etkisinde algılanan program liderliği düzeyinin aracı etkisinin olup olmadığının incelenmesidir. Belirtilen amaç doğrultusunda, çalışma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim öğretim döneminde İstanbul ili Avrupa yakasında bulunan 525 ortaöğretim kurumunda görev yapan 25.469 öğretmen oluşturmaktadır. Evreni temsil eden örneklem, tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Tabakalar meslek lisesi (Mesleki ve Teknik Lise, İmam Hatip Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi) ve genel lise (Çok Programlı Anadolu Lisesi, Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Güzel Sanatlar Lisesi, Spor Lisesi, Sosyal Bilimler Lisesi) olarak belirlenmiştir. Araştırmanın örneklemini meslek lisesinde çalışan 197, genel lisede çalışan 181 olmak üzere 395 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Okul Müdürlerinin Eğitim Programı Liderliği Ölçeği, Öğretim Programı Okuryazarlığı Ölçeği ve Okul İklimi Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS24 ve AMOS24 istatistik programları ile analiz edilmiştir. Araştırmanın alt amaçları doğrultusunda, öğretmenlerin program okuryazarlığı, program liderliği ve okul iklimi algıları, ölçekler ve alt boyutlarına ilişkin ortalama puanları hesaplanarak; program okuryazarlığı, program liderliği ve okul iklimi arasındaki ilişkiler Pearson çarpım moment analizi yapılarak hesaplanmıştır. Program okuryazarlığının okul iklimine etkisinde program liderliğinin aracı etkisinin olup olmadığı yapısal eşitlik modeli kurularak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, öğretmenlerin program okuryazarlık algı düzeyleri yüksek, program liderliği ve okul iklimi algılarının ise orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, öğretmenlerin program okuryazarlığı düzeyinin okul iklimine doğrudan pozitif yönde anlamlı etkisi olduğu ve öğretmenlerin program okuryazarlığı düzeylerinin okul iklimine etkisinde eğitim programı liderliği algılarının kısmi aracı etkisi olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. 


 
Araştırmadan elde edilen sonuçlar alanyazınla desteklenip, değerlendirilerek uygulayıcılara yönelik program okuryazarlığı ve program liderliği ile ilgili yeterliliklerin arttırılması için hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerin verilmesi, olumlu okul ikliminin sağlanması için çeşitli etkinliklerin yapılması, araştırmacılara yönelik ise program okuryazarlığı ile okul iklimi ilişkisinin incelenmesi gibi öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Besides focusing on students' academic achievement, effective schools provide a learning environment that supports their social, emotional, and personal development. In an effective learning environment, teachers can encourage students to participate in in-depth learning processes by using their curriculum literacy competencies. Teachers with good level of curriculum literacy can design their syllabus more effectively, can develop differentiated instructional strategies that will satisfy students' different learning needs and can plan activities focusing on students' social, emotional, and personal development. Thus, a holistic learning experience can be provided by supporting not only the academic success but also social, emotional, and personal development of the students. Besides, administrators with curriculum leadership traits make it easy to implement and develop the curriculum by guiding the teachers. Therefore, it is thought that teachers having a good level of curriculum literacy and perceiving school administrators as program leaders may have a positive effect on the school atmosphere. Thus, this study investigating the effect of teachers' level of curriculum literacy on school climate reveals that teachers' perception of curriculum leadership may play a mediating role in this effect.
The purpose of this study is to analyze whether the perceived program leadership level has a mediating effect on the effect of curriculum literacy competence on school climate. In accordance with this purpose, the study was designed in the relational survey model that is one of the quantitative research methods. The population of the research consists of 25,469 teachers working in 525 secondary education institutions located on the European side of Istanbul in the 2022-2023 academic year. The sample representing the population was determined by the stratified sampling method. The strata are formed as vocational high school (Vocational and Technical High School, Religious Vocational High School, Anatolian Religious High School) and general high school (Multi-Program Anatolian High School, Anatolian High School, Science High School, Fine Arts High School, Sports High School, Social Sciences High School). The sample of the research consists of 395 teachers, 197 of whom work in vocational 


























high schools and 181 who work in general high schools. The data of the study were collected with the Curriculum Leadership Scale of School Principals, Curriculum Literacy Scale and School Climate Scale. Research data were analyzed with SPSS24 and AMOS24 statistical programs. In line with the sub-objectives of the research, by calculating teachers' curriculum literacy, their perceptions of curriculum leadership and school climate, and the average scores of the teachers regarding the scales and their sub-dimensions; the relations between curriculum literacy, curriculum leadership and school climate were calculated by using Pearson product moment analysis. Structural equation modelling was used to analyze whether the curriculum leadership had a mediating effect on the effect of curriculum literacy on school climate. As a result of the research, it has been concluded that the teachers' perceptions of curriculum literacy are high, and their perceptions of curriculum leadership and school climate are intermediate. Besides it was concluded that the curriculum literacy level of the teachers had a direct positive and significant effect on the school climate and that the curriculum leadership perceptions had a partial mediator effect on the effect of the curriculum literacy levels of the teachers on the school climate. 
Suggestions such as providing pre-service and in-service trainings for practitioners to increase curriculum literacy and curriculum leadership competencies by supporting and evaluating the results obtained from the research, conducting various activities to ensure a positive school climate, and examining the relationship between curriculum literacy and school climate for researchers developed.