Ankara Şehir Hastanesi'nde uzmanlık eğitimi alan aile hekimliği asistanlarının dislipidemi hakkında bilgi, tutum ve uygulamaları
Knowledge, attitudes and practices about dyslipidemia of family medicine assistants who are getting specialization training at Ankara City Hospital
Yazar: GÖKHAN YAĞIZ GÖKKAYA
Danışman: DOÇ. DR. PINAR TÜRKER DUYULER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Tutumlar = Attitudes ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Amaç: Tüm dünyada ve ülkemizde kronik hastalıkların önlenmesi, tanısının konulması ve tedavisi toplum sağlığı için çok büyük önem arz etmektedir. Dislipidemi bu kronik hastalıklardan bir tanesidir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinin yeri bu açıdan çok önemlidir. Kolay ulaşılabilir olması, sağlık hizmetlerinde etkin bir yere sahip olması aile hekimliği sistemini değerli kılmaktadır. Ülkemizde birinci basamak sağlık hizmetlerinin modern uygulama şekli aile hekimliğidir. Aile hekimlerinin donanımlı olması bu anlamda çok değerlidir. Araştırmamızın amacı, aile hekimi asistanlarının uzmanlık eğitimi aldıkları süreçteki dislipidemi ile ilgili bilgi, tutum ve yaklaşımlarını saptamaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma analitik, tanımlayıcı, kesitsel tipte bir araştırmadır. Araştırmaya Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği'nde uzmanlık eğitimi alan asistan doktorlar katılmıştır. Anketi dolduran 111 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin istatistiksel analizinde Statistical Package for Social Science (SPSS) 23.0 programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler nitel veriler için sayı, yüzde, nicel veriler için ortalama ve standart sapma, ortanca (minimum; maksimum) ile verilmiştir. Bağımsız grupların karşılaştırılmasında Fisherin Kesin Testi, Yates düzeltmeli Ki-Kare testi ve Student T-Testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan hekimlerin yaş ortalaması 28,5 ± 2,1 ve yaş ortancası 28 bulunmuştur. Çalışmaya katılanların %69,4'ü kadındır. Hekimlerin %57,7'sinin hekimlikte aktif çalışma süresi 3 yıl veya daha azdır. %71,2'sinin aile hekimliği asistanı olarak çalışma süresi 1 yıldan fazladır. Hekimlerin %82,9'u Aile Sağlığı Merkezi'nde daha önce çalışmamıştır. %64,0'ı hem dahiliye hem kardiyoloji rotasyonu almıştır. %26,1'i sadece dahiliye rotasyonu almıştır. Hekimlerin %59,5'inin kendisinde veya birinci derece yakınında dislipidemi varlığını belirtmiştir. Hekimlerin %76'sının dislipidemi hastası değerlendirirken kılavuzlara başvurduğu görülmüştür. Katılımcıların kılavuzlara ve diğer kaynaklara en sık tedavi düzenleme aşamasında başvurduğu (%95,4) görülmüştür. Hekimlerin %57'sinin Systematic Coronary Risk Evaluation (SCORE) risk sistemi hakkında bilgi sahibi olduğu belirlenmiştir. Hekimlerin %39'u hastaların risk durumunu değerlendirirken SCORE risk sistemini kullandığını belirtmiştir. Katılımcıların anketteki tüm bilgi sorularına verdikleri yanıtlar üzerinden hesaplanan test skoru, tüm yanıtlar doğru olduğunda 100 tam puan olacak şekilde hesaplanmıştır. Katılımcıların test skoru ortalaması 77,2 ± 9,2 iken, ortancası 77,1 (minimum: 54 ; maksimum:100 )'dir.
Hekimlerin cinsiyet, yaş grubu, hekimlikte aktif çalışma süresi, aile hekimi asistanlığında aktif çalışma süresi, daha önce aile sağlığı merkezinde çalışma durumu, dislipidemi hastasını değerlendirirken kılavuzlara başvurma durumu ile test skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Hekimlerin kendisinde veya yakınında dislipidemi varlığı durumu ile test skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,05). SCORE risk sistemi hakkında bilgi sahibi olma durumu ile test skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki mevcuttur. (p<0,05).
Sonuç: Birçok hastalık gibi, dislipideminin de tanı ve tedavisinde aile hekimlerinin rolü çok büyüktür. Cinsiyet, yaş grubu, hekimlikte aktif çalışma süresi, aile hekimi asistanlığında aktif çalışma süresi, daha önce Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'nde çalışma durumu, dislipidemi hastasını değerlendirirken kılavuzlara başvurma durumu ile hekimlerin sorulara doğru yanıt vermesi arasında herhangi bir ilişkinin olmadığı görülmüştür. Kendisinde veya yakınında dislipidemi olan hekimler ve SCORE risk sistemi hakkında bilgi sahibi olan hekimlerin sorulara daha fazla doğru cevap verdiği saptanmıştır. Bunun dışında kılavuza başvurmayla sorulara doğru cevap verme arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Dislipidemi, kardiyovasküler hastalıkların önlenebilir en önemli nedenlerinden birisidir, aile hekimliği uzmanlık eğitiminde dislipidemi ile ilgili bilgi ve farkındalığın arttırılması bu hastalığın yönetimini kolaylaştıracaktır.
Anahtar Kelimeler: Kardiyovasküler Hastalıklar, Dislipidemi, Aile Hekimliği

Abstract:
Aim: Prevention, diagnosis and treatment of chronic diseases are of great importance for public health all over the world and in our country.  Dyslipidemia is one of these chronic diseases. The place of primary health care services is very important in this respect. The fact that it is easily accessible and has an effective place in health services makes the family medicine system valuable. The modern application of primary health care services in our country is family medicine. The well-equipped family physicians are very valuable in this sense. The aim of our research is to determine the knowledge, attitudes and approaches of family physician assistants about dyslipidemia during the process of specialization training.
Materials and Methods: The research has an analytical, descriptive, cross-sectional design. Assistant doctors who are getting specialization training in Ankara City Hospital Family Medicine Clinic participated in the research. 111 participants who filled out the questionnaire were included in the study. SPSS 23.0 program was used for statistical analysis of the data. Descriptive statistics were given with numbers and percentages for qualitative data, mean and standard deviation for quantitative data, and median (minimum; maximum). Fisher's Exact Test, Yates corrected Chi-Square test and Student's T-Test were used to compare independent groups. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results: The mean age of the physicians participating in the study was 28.5 ± 2.1 years and the median age was 28. 69.4% of the participants in the study were women. 57.7% of physicians have an active working period of 3 years or less. 71.2% of them worked as family medicine assistants for more than 1 year. 82.9% of the physicians had not worked in the Family Health Center before. 64.0% received both internal medicine and cardiology rotation. 26.1% received only internal medicine rotation. 59.5% of the physicians stated that they or their first-degree relative had dyslipidemia. It has been observed that 76% of the physicians refer to the guidelines when evaluating patients with dyslipidemia. It was observed that the participants most frequently consulted guidelines and other resources during the treatment planning phase (95.4%). It was determined that 57% of the physicians had knowledge about the Systematic Coronary Risk Evaluation (SCORE) risk system. 39% of the physicians stated that they used the SCORE risk system when evaluating the risk status of the patients. The test score, which was calculated on the answers given by the participants to all the information questions in the questionnaire, was calculated to be 100 full points when all the answers were correct. While the test score average of the participants was 77.2 ± 9.2, the median was 77.1 (minimum: 54; maximum:100).
No statistically significant correlation was found between the gender, age group, active working time in medicine, active working time as a family physician assistant, working status in a family health center before, referring to the guidelines while evaluating the dyslipidemia patient and test scores (p>0.05). A statistically significant correlation was found between the presence of dyslipidemia in the physicians themselves or their relatives and the test score (p<0.05). There is a statistically significant relationship between the knowledge of the SCORE risk system and the test score (p<0.05).
Conclusion: Like many diseases, family physicians have a great role in the diagnosis and treatment of dyslipidemia. No statistically significant correlation was found between the gender, age group, active working time in medicine, active working time as a family physician assistant, working status in a family health center before, referring to the guidelines while evaluating the dyslipidemia patient and test scores. Physicians with dyslipidemia or with dyslipidemic relatives and those with knowledge of the SCORE risk system were found to give more correct answers to the questions. Apart from this, no significant relationship was found between applying to the guideline and answering the questions correctly. Dyslipidemia is one of the most important preventable causes of cardiovascular diseases, increasing knowledge and awareness about dyslipidemia in family medicine specialty training will facilitate the management of this disease.
Keywords: Cardiovascular Diseases, Dyslipidemia, Family Medicine Practice