Travmatik beyin hasarı olan olguların maluliyet oran hesaplarında karşılaşılan sorunlar: Farklı cetvellerin karşılaştırması
Problems faced in the disability rate of cases with traumatic brain injury: A comparison of different regulations
Yazar: BETÜL YÜRÜRDURMAZ
Danışman: PROF. DR. ÜMİT ÜNÜVAR GÖÇEOĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine ; Engellilik = Disability ; Kafa yaralanmaları = Head injuries ; Kazalar = Accidents ; Raporlar = Reports ; Sağlık raporu = Medical report ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; İş gücü = Manpower ; İş gücü analizi = Labour force analysis

Özet:
Amaç: Adli tıbbın önemli uygulama alanlarından birisi de travmatik yaralanmalardan sonra kişilerde kalan sekeller nedeniyle işgöremezlik/maluliyet oran hesabı hakkında rapor düzenlemektir. Bu konuda ülkemizde kullanımda olan birden fazla Yönetmelik bulunmaktadır. Bu raporlar genel olarak Meslekte Kazanma Gücü Kayıp Oranı Raporları ve Engelli Sağlık Kurulu raporları olarak iki başlık altında incelenebilir. Bu iki Yönetmelik arasında ciddi farklılıklar vardır ve bu nedenle aynı sekele sahip kişiler farklı Yönetmelik hesapları ile farklı oranlar alabilmektedir. Bu çalışmada trafik kazaları sonrası yaralanmalardan dolayı gelişen sekeller nedeniyle işgöremezlik/maluliyet oranları hesaplamalarında kullanılan yönetmeliklerdeki farklılıkları ve eksiklikleri ortaya koyabilmek için sadece kafa travması geçiren olgular ele alınmıştır. Olguların iki cetvele göre aldıkları oranların karşılaştırması yapılarak, farklılıkları, eksiklikleri ortaya koymak ve trafik kazalarına özel ortak kullanılabilecek bir cetvel düzenlenmesi gereğine vurgu yapmak amaçlanmıştır.  
Gereç ve Yöntem: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalında 01.01.2017-31.12.2019 yılları arasında maluliyet raporu düzenlenen olgular arasında kafa travması nedenli maluliyet raporu düzenlenen olguların raporları geriye dönük olarak yeniden incelenmiştir. Cinsiyet, yaş, kaza türü, yaralanma tipi, muayene bulguları, kalan sekel gibi veriler raporlarda kayıtlı bulgulardan elde edilmiştir. Raporlarda mevcut son muayene bulgularına göre her bir olgunun; Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği kapsamında Çalışma Gücü kayıp oranı ve Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında tüm vücut engellilik oranı yeniden hesaplanmıştır. Her iki cetvelde kafa travmaları bölümünde yer alan sekellerdeki farklılıklar tartışılmış ve aynı sekel için elde edilen oranlardaki farklılıklar açısından karşılaştırmalı istatistiksel analiz yapılmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. 
Bulgular: 253 kafa travmalı olgunun 251'i (%99,2) trafik kazası, 2'si (%0,79) iş kazası nedeniyle yaralanmıştır. Olgularımızın çoğunluğunu 20-39 yaş arası genç erişkinler oluşturmaktadır (n=126, %49,8), %70'i erkek (n=177), %30'u kadındır (n=76). Her iki cetvele göre hesaplanan oranlarda önemli farklılıklar olduğu, her sekelin cetvellerde yer almadığı görülmüştür. Uygulamada hakkaniyet ve farklı cetvellerdeki aynı sekel için oranlar arası bir uyum yakalayabilmek adına takdiren oranda azaltma uygulandığı görülmüştür.  Düzenlenen raporlarda meslekte kazanma gücü kayıp oranı hesaplamalarında daha fazla takdiren indirim uygulandığı görülmüştür (%83,4).
Sonuç: Yönetmeliklerde ciddi farklılıklar olması, aynı olguda bile farklı oranların çıkması mağduriyetlere yol açmaktadır. Bu nedenle kişiler hangi cetvelden daha yüksek oran alabilirse o cetvele göre rapor düzenlenmesini talep edebilmektedir, bu da uygulamada birden fazla yerde ve birden fazla rapor düzenlenmesi ile sonuçlanmaktadır. Bu tarz talepler adli tıbbi pratikte de güvenilirlik kaybına yol açmakta ve hekimler için de yıpratıcı olmaktadır. Güncel, travmatik yaralanma modellerine uygun, trafik kazalarına özel ortak bir cetvel geliştirilmesi hukuksal açıdan çok yararlı olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Adli tıp; Çalışma Gücü Kaybı; Engellilik; Maluliyet; Kafa Travmaları

Abstract:
Objective: One of the an important practices areas of forensic medicine is to prepare the disability ratio reports due to the sequelae remaining in people after traumatic injuries. There are more than one Regulation in use in our country on this subject. These reports can generally be examined under two headings as the Loss of Profitability Reports and the Disabled Health reports. There are serious differences between these two Regulations and therefore people with the same sequel can receive different rates with different Regulation accounts. In this study, only the cases with head trauma were discussed in order to reveal the differences and deficiencies in the Regulations used in the calculation of the disability ratios due to the sequelae due to injuries after traffic accidents. By comparing the ratios of the cases according to the two scales, it is aimed to reveal the differences and deficiencies and to emphasize the need to organize a chart that can be used jointly for traffic accidents.
Materials and Methods: Among the cases whose disability report was prepared in Muğla Sıtkı Koçman University Forensic Medicine Department between 01.01.2017-31.12.2019, the reports of the cases whose disability report was issued due to head trauma were retrospectively re-examined. Data such as gender, age, accident type, injury type, examination findings, remaining sequelae were obtained from the findings recorded in the reports. According to the latest examination findings available in the reports, each case; within the scope of the Regulation on Determining the Rate of Loss of Working Power and Profitability, the rate of loss of working power and the whole body disability rate were recalculated within the scope of the Regulation on Disability Assessment for Adults. The differences in the sequelae in the head trauma section of both scales were discussed and a comparative statistical analysis was made in terms of the differences in the rates obtained for the same sequela, and the level of significance was accepted as p<0.05.
Results: 251 (99.2%) of 253 head trauma cases were injured due to traffic accident and 2 (0.79%) were injured due to work accident. The majority of cases were young adults aged 20-39 (n=126, 49.8%), 70% were male (n=177), 30% were female (n=76). It has been observed that there are significant differences in the ratios according to both scales, and not every sequela is included in the scales. In practice, it has been observed that an increase or decrease is applied in order to achieve fairness and a harmony between the rates for the same sequelae in different scales. In the reports, it was observed that more discretionary reductions or increases were applied in the calculations of loss of earning power in the profession (83.4%). 
Conclusion: Serious differences in the Regulations and different rates even in the same case lead to grievances. For this reason, individuals can request a report to be prepared according to which scale they can get a higher rate from, which results in more than one report being issued in more than one center in practice. Such demands lead to a loss of credibility in forensic medical practice and are also wearisome for physicians. It would be very beneficial from a legal point of view to develop a common scale specific to traffic accidents, suitable for current traumatic injury models.
Keywords: Forensic medicine; Loss of Working Power; Disability; Disablement; Head Traumas