Sakıp Sabancı Müzesi koleksiyonundaki yekşah ciltlerin teknik açıdan incelenmesi ve yeni uygulamalar
Technical examination of the yekşah bindings in the Sakıp Sabancı Museum collection and new applications
Yazar: HASAN ÇIKMIŞ
Danışman: PROF. DR. AHMET SACİT AÇIKGÖZOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı / Cilt Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: Cilt sanatı = Book binding ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı sanatı = Ottoman art ; Sakıp Sabancı Müzesi = Sakıp Sabancı Museum ; Süsleme teknikleri = Ornaments technics ; Süslemeler = Ornamentations ; Türk cilt sanatı = Turkish volume art ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts ; Yazma eserler = Manuscripts

Özet:
İstanbul'da bulunan Sakıp Sabancı Müzesinde altı koleksiyon mevcuttur. Bu koleksiyonlar; Kitap Sanatları ve Hat Koleksiyonu, Mobilya ve Dekoratif Eserler Koleksiyonu, Abidin Dino Arşivi, Emirgan Arşivi, SSM'nin At Heykelleri Koleksiyonu ve Resim Koleksiyonudur. Müzede tez çalışma araştırmasına Kitap Sanatları ve Hat Koleksiyonu ile başlanmış olup eser sayısı iki yüz yirmi üç adettir, değerlendirilen koleksiyondan sonra otuz yedi adet yekşah cildin olduğu tespit edilmiştir.
Eserlerin dijitalSSM sisteminde yer alan görsellerinden yararlanılarak birebir el çizimleri yapılmıştır. Bir katalog haline getirilen eserler; konuları, demirbaş numaraları, hattatları, süslemeleri ve cilt özelliklerini içeren kapsamlı bir katalog ile desteklenmiş kronolojik sıraya göre anlatılmıştır. Sonuç olarak, Sakıp Sabancı Müzesi koleksiyonunda en erken XVI. yüzyıldan başladığı, XX. yüzyıla kadar sürdüğü görülmüştür. Koleksiyonda yer alan XIX. yüzyıla ait olan yekşah cilt diğer yüzyıllara oranla daha fazladır. Tez kapsamında uygulanacak eserler 103-0287 - 100-0162 - 100-0258 demirbaş numaralı eser kabı orijinal eserin uygulamaları yapılmıştır. (Resim:100 Resim:108 Resim:114) Bunun yanında toplamda on yedi adet irili ufaklı yekşah denemesi yapılmıştır. Yapılan inceleme değerlendirme ve sonuç bölümünde açıklanmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: Sakıp Sabancı Müzesi, Osmanlı Cilt Sanatı, Yekşah, Kitap Sanatları, Cilt Süslemeleri, Yazma Ciltler

Abstract:
There are six collections in the Sakıp Sabancı Museum in Istanbul. These collections are Book Arts and Calligraphy Collections, Furniture and Decorative Artifacts Collection, Abidin Dino Archive, Emirgan Archive, SSM's Horse Sculpture Collection and Painting Collection. The thesis study in the museum started with the Book Arts and Calligraphy Collection and the number of works is two hundred and twenty-three. After the evaluated collection, it has been determined that there are thirty-seven monofilament volumes.
Using the visuals of the works in the digitalSSM system, one-to-one hand drawings were made. Works brought into a catalogue: The subjects are explained in chronological order supported by a comprehensive catalog including fixture numbers, calligraphers, ornaments and binding features. As a result, it was seen that the collection of Sakıp Sabancı Museum started from the 16th century at the earliest and lasted until the 20th century. The yekşah volume of the 19th century in the collection is more numerous than the other centuries. The works to be applied within the scope of the thesis were applied to the original work in the inventory numbered 103-0287 - 100-0162 - 100-0258. (Image:100 Image:108 Image:114) In addition to this, a total of seventeen large and small yekşah testings were conducted. The examination is explained in the evaluation and conclusion section.

KEY WORDS: Sakıp Sabancı Museum, Ottoman Bookbinding Art, Yekşah, Book Arts, Binding Decorations, Manuscript Bindings