Elazığ beslenme ve obezite danışmanlığı hizmetleri birimi'ne başvuran kişilerde obezite sıklığı ve obeziteyi etkileyen faktörler
Obesity prevalence and influencing factors of  obesity in people applying to Elaziğ nutrition and obesity counselling services unit
Yazar: BURÇİN AYGÜN ÇEVİK
Danışman: PROF. DR. EDİBE PİRİNÇCİ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Obezite günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin en önemli sağlık sorunları arasında yer almaktadır ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Obezite oluşumunda yanlış beslenme, fiziksel aktivite azlığı, genetik, hormonal bozukluklar, psikolojik sorunlar gibi faktörler yer almaktadır. Bu çalışma Elazığ Beslenme ve Obezite Danışmanlığı Hizmetleri Birimi'ne başvuran kişilerde obezite sıklığı ve obeziteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır.
Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan bu çalışma Elazığ Merkez Toplum Sağlığı Merkezine bağlı Beslenme ve Obezite Danışmanlığı Hizmetleri Birimi'nde Eylül- Kasım 2015 tarihleri arasında, gönüllülük esasına göre 15 yaş ve üzeri başvuran ilk 302 kişiye yapılmıştır. Veriler, araştırmacı eşliğinde yüzyüze olarak toplanmıştır. Anket formu konu ile ilgili literatürden yararlanılarak hazırlamıştır. Elde edilen veriler Fisher's Exact ve Ki-Kare testleri kullanılarak değerlendirilmiş, p<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. 
Araştırma grubunun yaş ortalaması 36,98±12,19 yıl olup %89,7'si kadındır. Beden kütle indeksleri ortalamaları 29,05±6,64 kg/m2, bel çevresi ortalamaları ise; 95,15±14,66 cm'dir. BKİ'ye göre %5,6'sı zayıf, %22,8'i normal, %25,5'i hafif şişman ve % 46,0'sı obez, %4,6'sı ise morbid obezdir. Kadınlarda obezite oranı % 48,7, erkeklerde obezite oranı ise %22,6'dır (p<0,05). Evlilerde obezite oranı %54,3 olup bekârlarda ise bu oran %17,6'dır (p<0,05). Okuryazar olmayanlarda obezite oranı % 85,7 iken üniversite mezunlarıda bu oran % 25,3'tür (p<0,01). Yemeğini yavaş olarak yiyenlerde obezite oranı % 41,5 iken yemeğini hızlı yiyenlerde bu oran %53,8'dir (p<0,01). Fiziksel aktivite yapanlarda obezite oranı %40,4 iken fiziksel aktivite yapmayanlarda % 48,4 olarak bulunmuştur ( p<0,01). Ana öğünü atlayanlarda obezite oranı %48,4 iken ana öğünü atlamayanlarda obezite oranı %42,1'dir (p<0,05). Sigara kullanmayanlarda, anne sütü almayanlarda, ailesinde obez birey bulunanlarda obezite yüksek olup anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). 
Sonuç olarak danışanların dörtte biri hafif şişman, yaklaşık yarısı obezdir. Kadınlarda, evli olanlarda, fiziksel aktivite yapmayanlarda, yemeğini hızlı olarak yiyenlerde obezite oranı yüksektir. Eğitim düzeyi arttıkça obezite oranı azalmaktadır. Toplumu obeziteden korumak için yeterli ve dengeli beslenme, fiziksel aktivite gibi konularda eğitim ve hizmet sunumlarına öncelik verilmelidir.

Abstract:
Obesity is among the most important health problems in developed and developing countries today and is considered a disease that causes life-threatening problems. Factors such as malnutrition, lack of physical activity, genetics, hormonal problems and psychological problems are involved in the formation of obesity. This study was conducted to determine in detail the endurance performance and obesity provided to Elazığ Nutrition and Obesity Consultancy Services Unit.
This cross-sectional and descriptive study was conducted at the Nutrition and Obesity Consultancy Services Unit of Elazığ Central Community Health Center between September and November 2015, on a voluntary basis, among the first 302 people aged 15 and over who applied. Data were collected face to face with the researcher. The survey form was prepared using literature on the subject. The data obtained were evaluated using Fisher's Exact and Chi-Square tests, and a p<0,05 level was considered significant.
The average age of the research group is 36,98±12,19 years and 89,7% are women. The average body mass index was 29,05±6,64 kg/m2, and the average waist circumference was; It is 95,15±14,66 cm. According to BMI, 5.6% are underweight, 22,8% are normal, 25,5% are slightly overweight, 46,0% are obese, and 4,6% are morbidly obese. The obesity rate in women is 48,7% and the obesity rate in men is 22,6% (p<0,05). The obesity rate in married people is 54,3% and in single people it is 17,6% (p<0,05). While the obesity rate is 85,7% in illiterate people, this rate is 25,3% in university graduates (p<0,01). While the obesity rate is 41,5% in those who eat slowly, this rate is 53,8% in those who eat fast (p<0,01). While the obesity rate was 40,4% in those who did physical activity, it was 48,4% in those who did not do physical activity (p<0,01). While the obesity rate is 48,4% in those who skip the main meal, the obesity rate is 42,1% in those who do not skip the main meal (p<0,05). Obesity is higher in those who do not smoke, those who do not breastfeed, and those who have an obese family member, and no significant relationship was found (p>0,05).
As a result, one quarter of the clients are slightly overweight and approximately half are obese. The obesity rate is high in women, those who are married, those who do not do physical activity, and those who eat quickly. As the education level increases, the obesity rate decreases. In order to protect the society from obesity, priority should be given to education and service provision on issues such as adequate and balanced nutrition and physical activity.