Yönlendirici vergilendirme
Guiding taxation
Yazar: CENKER GÖKER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA AKKAYA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Mali hukuk = Fiscal law ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; Vergi politikası = Taxation policy ; Vergi psikolojisi = Tax psychology ; Vergi sosyolojisi = Tax sociology ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Vergilendirme, kamu harcamalarının finansmanı için kullanılan bir araçtır. Eğitim, iç ve dış güvenlik, sağlık gibi devletin üstlendiği hizmetlerin yapılabilmesi için gerekli finansman vergilerle sağlanır. Mali amaçlı ve mali amaç dışı vergilendirme ayrımı yapıldığında vergilendirmenin iktisadi ve sosyal politikaların aracı olarak da kullanılabildiği görülebilir. Devletin elde etmeyi planladığı vergi gelirinin yanında ya da sadece belirli bir amacı gerçekleştirmek için dolaylı veya doğrudan vergiler eliyle vergi mükelleflerinin belirli davranışlarının özendirilmesi veya ödüllendirilmesi, bunun yanında bazı davranışların yapılmaması için caydırılması yahut cezalandırılması yöntemlerinin uygulanmasına yönlendirici vergilendirme denilmektedir. İktidar, kendi istediği modele/plana uygun davranılmasını sağlamak için yönlendirici vergilendirmeye başvurmakta ve bunu tüketim alışkanlıklarının değiştirilmesi, kültürel alanda toplumsal dinamiklerin işletilmesi, çevrenin, birey ve toplum sağlığının, aile yapısının ve birliğinin korunması, nüfus planlaması, bağımlılık yaratan ancak kullanımı yasaklanmamış nesnelerin tüketiminin azaltılması gibi alanlarda kullanılabilmektedir. Yönlendirici vergilendirme sonrasında birey ve toplum davranışlarında vergiye uyum, vergiden kaçınma ve vergi kaçırma gibi tahmin edilen sonuçlar gerçekleşebilir. Ayrıca, kanun dışı yollara sapma ve hükümetlere siyasal baskı uygulanması gibi beklenmeyen sonuçların doğması da mümkündür. Yönlendirici vergilendirme toplum mühendisliğinin aracı olarak kullanıldığında kişi iradesinin özgürlüğüne yapılan müdahalenin bireylerin hak ve özgürlüklerine zarar vermemesi gereklidir. Vergi salınmadan önce vergilendirmenin olası sonuçlarına ilişkin sosyolojik bir araştırmanın yapılması da önem taşımaktadır.

Abstract:
Taxation is an instrument to finance public expenditures. The financial requirements for the public services such as education, internal and external security, public health are funded by tax revenues. Taxation can be separated into two broad categories according to their purposes: fiscal and non fiscal taxation. It may foreseen that non-fiscal taxation would be governed as an instrument for the economic and social policies.Usually states only desire to collect a certain amount of tax revenue to finance their expenditures, but also desire to motivate, reward or deter or punish certain behaviors of the taxpayers through indirect or direct taxes. This type of implementation of taxes by states is called ?guiding taxation?.Governments use taxation to motivate the taxpayers in order to shape or reshape the society according to their models/plans. Changing consumer habits, to run the sustainment of the social dynamics in the cultural platform, protection of environment and public health, protection of the family structure and its union (conjugal community), population planning, reducing the consumption of some insanitary or addictive products such as cigarettes and alcohol are some examples to guiding taxation. Taxpayers are expected to respond to guiding taxation in three forms of action: tax compliance, tax avoidance and tax evasion. Furthermore, some unexpected results of the taxation could be seen as political pressure on governments, or as deviation to illegal behaviors.When taxation is used as an instrument of social engineering, the intervention should not affect the free will of the people and the society. In addition, before imposing a guiding tax, a sociological study should be conducted in order to observe the possible results of it on the taxpayers? behaviors.