İş yaşamında temel psikolojik ihtiyaçların duygulanım, anksiyete ve depresyon ile ilişkisi
The relationship between affect, anxiety, depression and basic psychological needs in the workplace
Yazar: EZGİ TİMUROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ARTIRAN
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Duygulanım = Affective ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Ölçekler = Scales ; Öz belirleme = Determination of essense ; Özerklik = Autonomy ; İş hayatı = Work life

Özet:
İş yaşamı, insanlar üzerinde duygusal etkileri olabilen ve belirli psikolojik sorunların oluşumuna yol açabilen bir ortamdır. İş yaşamına dair yürütülmüş geçmiş çalışmalar aracılığıyla, anksiyete ve depresyonun, iş ortamında oluşabilecek önemli sorunlardan olduğu bilinmektedir. Aynı zamanda, bir kişilik boyutu olarak tanımlanan pozitif ve negatif duygulanımın iş doyumu ve stres gibi değişkenler ile ilişkili olduğu, alanyazındaki güncel çalışmalar tarafından bulgulanmıştır. Bundan hareketle, bu araştırma, çalışan ve çalışmış bireylerde; motivasyon ve duygusal iyi oluşu farklı bir temele dayandıran Öz Belirlenim Kuramı'na dayalı Temel Psikolojik İhtiyaçların tatmin düzeyi ile duygudurum, anksiyete ve depresyon arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma örneklemini, geçmişte bir işte çalışmış veya şu anda çalışıyor olan, 18-67 yaş aralığındaki 246 katılımcı oluşturmaktadır. Tüm katılımcılar, demografik form, Temel Psikolojik İhtiyaçlar Ölçeği (TPİÖ), Kısa Semptom Envanteri (KSE), ve İş Ortamında Duygusal İyi Oluş Ölçeği'ni (İDİÖ; Job-related Affective Well-being Scale) doldurmuşlardır. Yapılan analizler sonucunda yetkinlik, özerklik ve ilişkili olma ihtiyaçlarının depresyon, anksiyete ve duygulanım ile anlamlı düzeyde ve güçlü birer ilişki içinde bulundukları görülmüştür. Bunun yanında temel psikolojik ihtiyaçların duygulanımı önemli ölçüde yordadığı bulgulanmıştır. Negatif duygulanımdaki varyansın %11'ini yetkinlik, %8'ini özerklik ve %9'unu ilişkili olma ihtiyacı açıklarken, pozitif duygulanımdaki varyansın %25'ini yetkinlik, %13'ünü özerklik ve %16'sını ilişkili olma ihtiyacı açıklamaktadır. Bulgular alanyazındaki çalışmalar ile kıyaslanarak tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The workplace is an environment that is capable of emotionally affecting the individual and potentially causing psychological distress. It is known via previous research conducted in the workplace, that anxiety and depression are among the important problems that the individual may face in a working environment. It has also been documented by recent research that positive and negative affect, as personality traits, can be related to variables such as job satisfaction and stress. Based on the previous research, the aim of this study was to investigate the relationship between affect, anxiety, depression and the satisfaction of the three basic psychological needs tied to the Self-Determination Theory, a different approach on motivation and emotional well-being. Participants consisted of 246 individuals aged between 18-67, who were either employed at the time or have been employed in the past. All participants filled out a demographics form, the Basic Psychological Needs Scale (BPNS), Brief Symptom Inventory (BSI), and the Turkish form of Job-related Affective Well-being Scale (JAWS). The results indicate that the needs for competence, autonomy and relatedness are strongly and significantly related to affect, anxiety and depression. Furthermore, it was found that the basic psychological needs significantly predicted positive and negative affect. Competence accounted for 11%, autonomy for 8% and relatedness for 9% of total variance in negative affect, whereas for positive affect, these rates were 25%, 13% and 16% respectively. Results are discussed and compared according to the related literature and ideas for future research are presented.