Ombudsmanlık kurumu ve Azerbaycan'da uygulanması
Ombudsman and the application in Azerbaijan
Yazar: FERİDE ALLAHVERDİYEVA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. CANTÜRK CANER
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Denetim = Control ; Ombudsman = Ombudsman ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Devletin görev alanının genişlemesiyle beraber yönetimi denetleyen mevcut denetim mekanizmalarının yetersiz gelmeye başlaması, yeni denetim metotları arayışlarını hızlandırmıştır. Yargısal denetim, siyasal denetim, idari denetim ve kamuoyu denetimine ek olarak ombudsmanlık kurumu aracılıgıyla denetim, 18.y.y.'da İsveç'te doğduktan sonra günümüzde yüzü aşkın devlette kurulmuştur. Ombudsmanlık kurumu, bu denetim türlerine bir ikame kurum olarak degil, tamamlayıcı bir kurum olarak işlev görmekte, kendine has özellikleri, esnek ve halka yakın yapısıyla diğer denetim kurumlarından da ayrılmaktadır. Ombudsman, yargı organı kadar bağımsız fakat ondan daha az biçimci, daha hızlı çalışan, yönetimin içine kolaylıkla girebilen, yönetimi yasallık çerçevesinin yanında hakkaniyet ölçülerine göre de denetleyerek, yönetim içindeki aksaklıkları ve düzensizlikleri belirleyen ve idarenin daha iyi işlemesine yardımcı olan bir kurumdur.Bu düşünce doğrultusunda hazırlanan çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde denetim olgusu; ikinci bölümde Ombudsmanlık kurumu; üçüncü bölümde çeşitli ülkelerde Ombudsmanlık uygulamaları incelenmiş ve son bölümde Azerbaycan Müvekkili ele alınmıştır. Bu bölümde Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki genel olarak denetim sistemi, SSCB zamanı ve sonrası dönemde ülkede mevcut olan ekonomik durum ve bunun sonucunda oluşturulan denetim sistemi ve denetimin tarihsel süreç içerisinde geçirmiş olduğu evreler gösterilmiştir. Gelişmekte olan ülke ekonomisine sahip olması ve özellikle finans sektörünün çok yetersiz olması nedeniyle denetim sisteminin pek parlak olmadığı Azerbaycan'da denetim sisteminin gelişmesi için yapılması amaçlanan hedefler ve hazırlanan önerilere de yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Denetim, İnsan Hakları, Ombudsman, Müvekkil, Azerbaycan.

Abstract:
With the state?s expanding sphere of duties the actual auditing mechanisms monitoring the administrative instruments became insufficient, which caused the quest of new auditing methods. In addition to the judicial, political, administrative and publicreview, auditing through the institution of ombudsman has been established in more than a hundred countries after its emergence in Sweden in the 18th century. The institution of ombudsman, beyond being a substitute for those kinds of auditing mechanisms, functions as a complementary institution; besides, it separates itself via its specific characteristics, flexibility and closeness to the general public. Ombudsman is an institution which is as independent as the judicial body but less formalist, functions more rapidly, penetrates easily to the administration, and assists it to function properly by monitoring it not only in terms of legality frame but also by determining faults and irregularities in the administration structure.Our study, prepared in a congruity of this point, is composed of four parts. The first section provides brief information on audit concept, the second section provides Ombudsman concept, the third section provides the applications of Ombudsman in different countries. The last part provides information on general condition of audit system in the Republic of Azerbaijan, economic situation in the country during Soviet and post-Soviet period, the resultant audit system and the historical development phases of audit. Developed objectives and recommendations aiming to improve audit sector in Azerbaijan, a country with developing economy and especially lacking financial system, are given in this section.Key Words: Monitoring, Human Rights, Ombudsman, Commissioner, Azerbaijan.