Kültür endüstrisinin halk kültürüne etkisi: Erzurum doğum uygulamaları örneği
The effect of culture industry on folk culture: Erzurum birth practices example
Yazar: RUMEYSA MELİHA KANBER
Danışman: PROF. DR. GÜLHAN ATNUR
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halk Bilimi (Folklor) Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Türk folkloru = Turkish folklore

Özet:
Çalışma, Türkiye'de özellikle 1980'lerden sonra dikkatlerin yöneldiği kültür endüstrisi ve beraberinde getirdiği küresel kültürün, geleneksel kültürler üzerindeki etkisini Türk kültür yaşamının önemli unsurlarından olan geçiş dönemlerinin doğum örneği üzerinden somutlaştırmayı amaçlamaktadır. Geçiş dönemlerinden doğumun seçilme sebebi, onun diğer geçiş dönemlerine nispeten daha fazla pazarlama faaliyetlerine maruz kaldığı düşüncesidir.
Çalışmanın amacı hızla küreselleşen dünyanın beraberinde getirdiği kültür endüstrisi kavramının geleneksel kültürlere etkisini geçiş dönemlerinden biri olan doğum örneği üzerinden incelemek, kültürün pazarlanabilir bir meta hâline geliş seyrini takip etmek, kültür endüstrisinin oluşturduğu küresel kültürün geleneksel kültürleri bünyesine almada, yönlendirmede izlediği yolu belirlemek ve geleneksel kültürlerin kültür endüstrisinin sunduğu ürünleri kabul etmesinin, benimsemesinin sosyal, kültürel, ekonomik, psikolojik arka planını açıklamaktır. Birden fazla disipline veri sunacak olan disiplinler arası bu çalışmada yazılı ve sözlü kaynaklardan yararlanılmıştır. Literatür taramasında araştırma, sözlü kaynaklarda ise halk bilimi için en sağlıklı verileri sunan derleme yöntemi kullanılmıştır. Kullanılacak yöntemler etik kurul iznine ihtiyaç duyduğundan, çalışmaya başlamadan önce etik kurul izin belgesi de alınmıştır. Türkiye sahasında doğum uygulamalarının kültür endüstrisi kapsamında incelenmesi kapsamlı bir ekip çalışmasına ve uzun bir sürece ihtiyaç duyduğundan çalışmanın kapsamı Erzurum şehir merkezi ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada değerlendirilen veriler, örneklem olarak belirlenen Erzurum şehir merkezinde 40 kaynak kişi ve 3 kaynak işletme ile görüşme ve gözlem yöntemleri kullanılarak elde edilmiştir. 
Çalışma, Türk halk bilimi alanında dikkatlerin yeterince çevrilmediği kültür endüstrisi kavramına yönelik farklı bakış açıları ve araştırma konuları kazandırması, kültür endüstrisinin geleneksel kültüre etkisini Türk folklorunun önemli olgularından olan doğum geçiş dönemi pratikleri üzerinden somutlaştırarak ortaya koyması ve elde edilen verilerin kültürel bir bilinç oluşturacak şekilde işlenmesi, doğum folklorunun dününü ve bugününü saptayarak zamanla geçirdiği değişmelerin seyrine dair arşiv oluşturması, konuyla ilgili literatürdeki ilk çalışma olması bakımından önemlidir. 
Anahtar kelimeler: Kültür endüstrisi, kitle kültürü, geleneksel kültür, geçiş dönemleri, doğum, doğum pratikleri.

Abstract:
The study aims to concretize the impact of the culture industry to which attention has been directed in Turkey especially after the 1980s and the global culture it brings with it on traditional cultures through the example of the birth of transitional periods which are important elements of Turkish cultural life. The reason for choosing birth among  the transitional periods is the idea that it is exposed to more marketing activities compared to other transitional periods. 
The aim of the study is to examine the impact of the concept of culture industry brought about by the rapidly globalizing world on traditional cultures throught the example of birth which is one of the transition periods to follow the course of culture becoming a marketable commodity to determine the path followed by the global culture formed by the culture industry in absorbing and directing traditional cultures and to explain the social, cultural, economic and psychological background of traditional cultures acceptance and adoption of the products offered by the culture industry. Written and oral sources were utilized in this interdisciplinary study that will provide data to more than one discipline. The research method was used in the literature review and the compilation method which provides the healthiest data for folklore was used in oral sources. Since the methods to be used require ethics committee permission ethics comittee permission was also obtained before starting the study. The scope of the study was limited to the city center of Erzurum since the examination of birth practices in the field of Turkey within the scope of the cultural industry requires a comprehensive team work and a long process. The data evaluated in the study were obtained by using interview and observation methods with 40 source persons and 3 source businesses in Erzurum city center which was determined as a sample.
The study is important in terms of providing different perspectives and research topics on the concept of culture industry which has not received enough attention in the field of Turkish folklore, revealing the impact of culture industry on traditional culture by concretizing it through the practices of the birth transition period which is one of the important phenomena of Turkish folklore and processing the data obtained in a way to create a cultural consciousness determining the past and the present of birth folklore and creating an archive on the course of changes it has undergone over time and being the first study in the literature on the subject. 
Key words: Culture industry, mass culture, traditional culture, transition periods, birth, birth practices.