Sinir sistemi öğretiminde kavram karikatürlerinin kullanımının öğrencilerin başarısı ve fen bilimleri dersine yönelik tutumuna etkisi
The effect of the use of concept cartoons in nervous system teaching on students' success and attitudes to the science course
Yazar: BURCU AKMAN
Danışman: PROF. DR. OSMAN ÇARDAK
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Kavram karikatürleri = Concept cartoons ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sinir sistemi = Nervous system ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu çalışmada fen öğretiminde kavram karikatürü kullanımının 6. sınıf "Sinir Sistemi" konusunda öğrencilerin akademik başarısı ve tutumu üzerindeki etkisi ve öğrencilerin kavram karikatürü hakkındaki görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma karma yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Nitel boyutun araştırma desenini durum çalışması oluştururken, nicel boyutun araştırma desenini ise deneysel çalışmalardan ön test ve son test kontrol gruplu deneysel desen oluşturmaktadır.
Araştırma 2021-2022 eğitim öğretim yılında, bir devlet okulunun 6. sınıfında öğrenim görmekte olan 48 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu öğrencilerden 25 kişi deney grubunu, 23 kişi de kontrol grubunu oluşturmuştur. Çalışma müfredat ve öğretim programında belirtildiği üzere 2 hafta 8 ders saati ile sınırlı tutulmuştur. 
Araştırmanın deney grubundaki öğrencilere, ders içi etkinlikler hazırlanırken mevcut öğretim programının yanı sıra araştırmacı tarafından hazırlanılan kavram karikatürlerinden faydalanılmıştır. Kontrol grubunda ise mevcut öğretim programına uygun şekilde geleneksel yöntemler kullanılmıştır. Çalışmada her iki gruba da araştırmacı tarafından geliştirilen KR-20 güvenirlik katsayısı 0.81 bulunan 19 maddelik akademik başarı testi ve Keçeci & Zengin (2015) tarafından geliştirilen 31 maddeden oluşan 5'li likert tipi "Fen ve Teknoloji Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" öntest ve sontest olarak uygulanmıştır. Ayrıca uzman görüşüne başvurularak hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla da deney grubu öğrencilerinden veriler toplanmıştır.
Elde edilen nicel veriler SPSS 26 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Sonuçlar analiz edilirken parametrik analiz yöntemlerinden ilişkisiz örneklemler t-testine başvurulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucu elde edilen nitel veriler ise içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir.
Yapılan analizler sonunda deney ve kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarı testlerinin ön test ve son test sonuçlarında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Benzer şekilde deney ve kontrol grubu öğrencilerinin fen bilgisi dersine tutum ölçeğinden çıkan sonuçlarının da anlamlı bir farka sahip olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulara istinaden mevcut programın kavram karikatürleri ile desteklenip öğrencilere öğretilmesinin, mevcut programın geleneksel olarak öğretilmesine göre öğrencilerin akademik başarısını artırma da ve öğrencilerin fen bilimleri dersine karşı olumlu tutumlar geliştirmesinde daha etkili olduğu söylenebilir. 
Nitel verilerden elde edilen bulgular ise öğrencilerin kavram karikatürleri ile zenginleştirilmiş fen dersini daha eğlenceli ve öğretici bulduklarını göstermiştir. Ayrıca öğrenciler kavram karikatürleri sayesinde daha kalıcı ve daha hızlı öğrenebildiklerini, farklı ünitelerde de kavram karikatürlerinin kullanılmasının öğrenmelerine katkı sağlayacağını belirtmişlerdir. Çalışma sonucunda, fen bilimleri dersinde kavram karikatürlerinin kullanımın öğrencilerin akademik başarılarını yükseltmede, derse karşı olumlu tutum geliştirip fen bilimleri dersini daha eğlenceli bulmada ve bilgilerin daha kalıcı hale gelmesinde etkili olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the effect of using concept cartoons in science teaching on the academic achievement and attitude in the 6th grade "Nervous System" and the students' views on concept cartoons. The study was carried out using mixed methods. The research design of the qualitative dimension consists of a case study, while the research design of the quantitative dimension consists of an experimental design with pre-test and post-test control groups from experimental studies.
The research was carried out on 48 students studying in the 6th grade of a public school in the 2021-2022 academic year. Of these students, 25 people formed the control group and 23 people formed the experimental group. As stated in the teaching curriculum, the study was limited to 8 course hours in two weeks.
While the classroom activities have been planned, concept cartoons have been used with the existing curriculum fort he experimental group. In the control group, traditional methods were used in accordance with the current curriculum. In the study, a 19-item academic achievement test with a KR-20 reliability coefficient of 0.81, developed by the researcher, and a 5-point Likert-type "Attitude Scale towards Science and Technology Lesson" consisting of 40 items developed by Keçeci & Zengin (2015) were applied to both groups. In addition, data were collected from the experimental group students through a semi-structured interview form prepared by taking expert opinion.
Quantitative data obtained were analyzed through the SPSS 26 program. While analyzing the results, t-test, one of the parametric analysis methods, was used. Qualitative data obtained as a result of semi-structured interviews were analyzed by content analysis method.
At the end of the analysis, it was seen that there was a significant difference in the pre-test and post-test results of the academic achievement of the experimental and control group students. Similarly, it was determined that the results of the students in the experimental and control groups obtained from the attitude scale to science lesson had a significant difference. Based on the findings, it can be said that supporting the current program with concept cartoons is more effective in increasing the academic success of the students and developing positive attitudes towards the science lesson compared to the traditional teaching.
  The findings obtained from the qualitative data showed that the students found the science lesson enriched with concept cartoons more fun and instructive. They also stated that they learned more permanently and faster thanks to concept cartoons. They said that using concept cartoons in different units would contribute to their learning. As a result of the study, it was determined that the use of concept cartoons in science lessons is effective in increasing the academic achievement of students, developing a positive attitude towards the lesson, finding the science lesson more enjoyable and making the information more permanent.