Duyusal mekan olarak Kapalıçarşı: Uz alanı ve mekan pratikleri
Kapaliçarşı (Grand bazaar) as a sensory place: Skillscape and spatial practices
Yazar: FATMA ÜMİT HAMLACIBAŞI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE HİLAL TUZTAŞ HORZUMLU
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Duyusal varlıklar = Sensorial assets ; Duyusal özellikler = Sensorial properties ; Koku duyusu = Smell ; Mekan kimliği = Space identity ; Mekan kullanımı = Space usage ; Mekan temsilleri = Representations of space ; Sosyal antropoloji = Social anthropology ; İstanbul-Kapalıçarşı = İstanbul-Kapalıçarşı

Özet:
Bu antropolojik araştırmada İstanbul'un tarihi çarşısı Kapalıçarşı'da, günlük mekan pratikleri içinde duyusal verilere odaklanarak, mekan ve beceri paydaşlığının inşa ediliş şekilleri ve beceri paydaşlığının Kapalıçarşı'yı duyusal bir mekan olarak uz alanına dönüştürme süreçleri incelenmiştir. Bu süreçler içinde Kapalıçarşılı'nın insan ve mekan ile kurduğu ilişkiler, bu ilişkilerin duyusal süreçleri ve bu süreçlerde koku duyusu ve kokuların yeri gözlemlenmiştir. Araştırmada doğrudan gözlem, derinlemesine mülakat ve duyusal yürüyüş teknikleri kullanılmıştır. 2017 Kasım – 2019 Ocak ayları arasında, dört mevsim veri toplamak üzere, Kapalıçarşı düzenli olarak ziyaretler edilmiş, hareketin kaynağını ve etkisini hissetmek, Kapalıçarşı'nın çeperleri ile kültürel ve ekonomik ilişkisini hissedebilmek üzere yürüyüş arkadaşlarıyla duyusal yürüyüşler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada geçmişle gelecek arasına yerleşmiş Kapalıçarşı'nın geleneksel görüngüleri duyusal veriler ışığında analiz edilmek üzere anlatılardan faydalanılmıştır. Kapalıçarşı'nın geleneksel, eski, değişmez ve kapalı görünen özelliklerinin içindeki hareketli, değişken, açık ve şimdiki zamana ait duyusal özellikleri açıklanmış böylece duyusal antropoloji alanına katkı sağlanmıştır.

Abstract:
This anthropological study takes the historical Grand Bazaar of Istanbul as its subject and focuses on the sensory data in the practices of everyday life to analyze the construction of reciprocal articulation of spatial and skill-based experiences and the forms in which this reciprocal articulation transforms the Grand Bazaar as a sensory space into a skillscape. The process has been based on observations of human-space relationships in the Bazaar, the sensory experiences in these relationships and the particular role of the sense of smell and smellscape. Observation, in-depth interview and sensory walk techniques have been used to conduct research. Between November 2017 and January 2019 and across all four seasons, sensory walks have been organized with walk partners to gain first-hand experience of the effects and the source of movement in the Bazaar and the Bazaar's cultural and economic relationship with its surroundings. Narratives of sensory experiences have informed the study of the Bazaar as a space located between traditional phenomena of the past and future. This study contributes to the field of Sensory Anthropology with its evaluation of the Grand Bazaar as an open and fluid space of present time in contrast to its confined, changeless, old and traditional appearance.