Profesyonel turist rehberlerinde toplumsal cinsiyet rolü, iş-yaşam dengesi ve kariyer tatmini ilişkileri
Gender roles attitudes, work-life balance and career satisfaction relations of professional tourist guides
Yazar: MURAT GEZER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ LALE YILMAZ
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Kariyer = Career ; Kariyer tatmini = Career satisfaction ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Turist rehberi = Tourist guides ; Ölçekler = Scales ; İş-yaşam dengesi = Work-life balance

Özet:
Turist rehberlerinin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumları, iş-yaşam dengesi ve kariyer tatmini düzeyleri arasındaki ilişkileri incelmeyi temel amacı olarak ele alan bu tez çalışmasında 2020 yılı itibariyle Turist Rehberliği Birliğine bağlı odalara kayıtlı 11143 turist rehberi araştırmanın evreni olarak seçilmiştir. Araştırmada örneklem tekniği olarak olasılığa dayalı olmayan örnekleme tekniklerinden kolayda örnekleme tekniği kullanılmıştır. İlişkisel tarama modeline göre tasarlanan araştırmada veri toplama yöntemi olarak anket tekniği kullanılmıştır. Örnekleme grubundan veri toplamak amacıyla kullanılan anket formu Toplumsal Cinsiyet Rolleri Ölçeği, İş-Yaşam Dengesi Ölçeği, Kariyer Tatmini Ölçeği ve katılımcılara yönelik demografik ve mesleki açık ve kapalı sorulardan oluşmaktadır. Anket uygulaması ve verilerin toplanması 01 Nisan-21 Temmuz 2020 tarihleri arasında yapılmıştır. Verilerin toplanması sürecinin sonunda toplam 217 anket kullanılabilir elde edilmiştir. Anket formu ile toplanan araştırma verileri, ölçek maddeleri ve kişisel bilgi soruları için kodlanarak sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik analiz programına aktarılmıştır. Analizlerde betimleyici istatistikler, açıklayıcı faktör analizi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans (ANOVA) analizi ve korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Verilere yapılan analizler sonucunda katılımcı turist rehberlerinin toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarının cinsiyete ve medeni duruma göre anlamlı bir farklılık gösterdiği fakat eğitim düzeyine, yaş gruplarına, meslekteki deneyim süresine ve turist rehberliği ruhsatnamesi alınan eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği görülmüştür. Araştırmaya katılan turist rehberlerinin iş-yaşam dengesi ölçeğinin boyutlarında aldıkları puanların ortalama farkları incelendiğinde ise; iş-aile çatışması boyutunun anket formunda kullanılan herhangi bir demografik ve mesleki değişkene göre anlamlı bir farklılık göstermediği, aile-iş çatışması boyutunun ise sadece medeni duruma göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan turist rehberlerinin kariyer tatmini düzeylerinin de anket formunda kullanılan herhangi bir demografik ve mesleki değişkene göre anlamlı bir farklılık göstermediği belirlenmiştir. Araştırmaya katılan turist rehberlerinin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumları, iş-yaşam dengesi ve kariyer tatmini düzeyleri arasındaki ilişkilerin yönünü ve şiddetini tespit amacıyla korelasyon analizi uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre katılımcı turist rehberlerinin toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumları ile iş-aile çatışması ve aile-iş çatışması düzeyleri arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Benzer şekilde turist rehberlerinin iş-aile çatışması düzeyleri ile aile-iş çatışması düzeyleri arasında da pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Diğer taraftan turist rehberlerinin kariyer tatmin düzeyleri ile toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumları, iş-aile çatışması ve aile-iş çatışması düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır.

Abstract:
In this thesis study, which deals with the relationship between the attitudes of tourist guides towards gender roles, work-life balance and career satisfaction as the main purpose, 11143 tourist guides registered in the chambers of the Tourist Guiding Association as of 2020 were selected as the population. The convenience sampling technique, one of the non-probabilistic sampling techniques, was used as the sampling technique in the study. Questionnaire technique was used as data collection method in the research which is designed as a the relational search model. The questionnaire form used to collect data from the sampling group consists of Gender Roles Scale, Work-Life Balance Scale, Career Satisfaction Scale, and demographic and occupational questions. The survey application and data collection was carried out between 01 April and 21 July 2020. At the end of the data collection process, a total of 217 questionnaires were available. The research data collected with the questionnaire were coded for scale items and personal information questions and transferred to a multivariate statistical analysis program for social sciences. Descriptive statistics, exploratory factor analysis, independent sample t-test, ANOVA and correlation analysis were used in the analyzes. As a result of the analysis of the data, it was found that the gender roles attitudes of the participating tourist guides differ significantly according to gender and marital status, but not to the education level, age groups, duration of experience in the profession and the education level of the tourist guiding license. When the average differences of the scores of the tourist guides participating in the study in the dimensions of the work-life balance scale are examined; It was determined that the work-family conflict dimension did not differ significantly according to any demographic and occupational variable used in the questionnaire, and the family-work conflict dimension showed a significant difference only according to marital status. It was determined that the career satisfaction levels of the tourist guides participating in the study did not differ significantly according to any demographic and occupational variable used in the questionnaire form. Correlation analysis was applied to determine the direction and severity of the relationships between the attitudes towards gender roles, work-life balance and career satisfaction levels of the tourist guides participating in the study. According to the results of the correlation analysis, there is a low-level positive relationship between the attitudes of tourist guides towards gender roles and the levels of work-family conflict and family-work conflict. Similarly, it has been determined that there is a moderate positive correlation between the levels of work-family conflict and family-work conflict levels of tourist guides. On the other hand, no significant relationship was found between the career satisfaction levels of tourist guides and their attitudes towards gender roles, work-family conflict and family-work conflict levels.