Afganistan'da son yüzyılda dört büyük etnik grubun siyasi katılımı
Political participation of four major ethnic groups in the last century in Afghanistan
Yazar: HASSAN REZA PARHAM
Danışman: DOÇ. DR. KEMAL AYDIN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Etnik gruplar = Ethnic groups ; Hazarlar = Khazars ; Peştunlar = Pashtuns ; Siyasal katılma = Political participation ; Tacikler = Tajiks ; Özbekler = Uzbeks

Özet:
Bu çalışma; Afganistanda bulunan etnik grupların (Hazara, Özbek, Tacik ve Peştun) son yüzyıldaki siyasi katılımlarını incelemeyi amaçlamıştır. Afganistanda son yüzyıldaki toplumsal, siyasal ve tarihsel durumlardan yola çıkarak, bütün savaşların ve çatışmaların nihai amaçlarının iktidarı ele geçirmek ve onu korumak olduğu söylenebilir. Bu çatışmaların ya da savaşların asıl sebebi ise, etnik grup liderlerinin kendi iktidarlarını meşru kılmak için, kendilerine tabii olan etnik grupları/halkları birbirlerine düşürmek istemesidir. Bu bağlamda ortaya çıkan etnik çatışamalar veya savaşlar iktidar sahiplerinin siyasi güçlerin gelişmesine ve sürekliliğine son yüzyılda oldukça katkı sağlanmıştır. Bu meselenin temeli son Emir Abdur Raman'a dayanmaktadır. Daha sonra Al Ahya hanedanı tarafından uygulanmıştır. Bu uygulamaların sonucunda bu mesele iç savaşlarda en yüksek dereceye ulaşmıştır. 
2001 yılında gelen demokratik siyasal system sayesinde ve küresel toplumlar tarafından verilen destekler ile Afganistandaki bütün etnik grupların hakları eşit şekilde resmileşmiştir. Bunun neticesinde bütün vatandaşlara siyasi katılım hakkı ve siyasi parti kurma hakkı yasa çerçevesinde serbest bırakılmıştır. Ayriyeten tek bir etnik grubun, tek bir dile mensup kişilerin ve tek bir mezhep temelli olan siyasi aktiviteler yasaklanmıştır. Bu çalışmada Afganistanda bulunan ve son yüzyılda politik gücü spesifik bir şekilde kendi çıkarlarına yönelik olarak saptıran dört büyük (Hazara, Özbek, Tacik ve Peştun) etnik gruba yer verilmiştir. Bu sebeple diğer etnik gruplar bu çalışmada göz ardı edilmiştir.  
Bu çalışmanın Afganistan çapında bulunan etnik grupların siyasi katılımlarının artmasına ve Afganistandaki çatışmalarla bunalımların sona ermesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study attempts to examine the political participation of ethnic groups in Afghanistan in the last century with emphasis on four major ethnic groups (Hazara, Uzbek, Tajik and Pashtun). The historical, political and social realities of the last century in Afghanistan shows that all conflicts, wars and violence have been about gaining and maintaining power. To achieve this, the ethnic groups has been used as a motivating and provocative factors to attract the ethnic masses, and finally, ethnicity has been given to the rulers and ethnic leaders as a motivating and mobilizing factor. The formation and continuation of political powers in the last century has also been strongly influenced by the element of ethnicity. This was founded by Amir Abdul Rahman in the last century, then the Al-Ahya family took over, and finally reached its peak during the civil war.
But for the first time in a century since the establishment of a democratic political system in 2001 with the support of the international community, the rights of all ethnic groups living in Afghanistan have been recognized equally, qualified citizens are required to participate in political process and any kinds of political activities and establishing organization based on legal frameworks are free for all individuals, and any political activity based on ethnicity, region, language and religion is prohibited.
In general, these four ethnic groups have seized political power in their favor in the last century and have not given other ethnic groups the opportunity to participate. The political participation of ethnic groups in the last century has fluctuated according to different historical periods and different political systems. Ethnic political participation can reduce ethnic divisions and tensions, and end the political crisis of the last century in Afghanistan