Kubbe formundaki yapıların ekolojik tasarım prensipleri bağlamında irdelenmesi
Examination of dome form structures in terms of ecological design principles
Yazar: TAYFUR EMRE YAVRU
Danışman: DOÇ. DR. NİHAN ENGİN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Antik Çağlara kadar uzanan bir mimari geçmişe sahip olan kubbeler, yüzyıllar boyunca çamur, kar, taş, ahşap, tuğla, beton, metal, cam ve plastik gibi çeşitli malzemelerden inşa edilmiş, dünyanın birçok yerinde farklı işlevlerde ve açıklıklarda uygulanmıştır. Günümüze kadar önemini yitirmeden gelen kubbeler, mühendislik ve mimari özellikleri ile
dünya üzerinde etkileyici örnekler oluşturmuşlardır. 
Bu çalışmada, kubbe formuna sahip yapılarda kubbe formunun yapıya sağladığı ekolojik katkıları ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu amaçla çeşitli açıklık ve işlevlere sahip,
dünyanın farklı yerlerinde konumlanan, literatüre girmiş, 2000 yılı sonrası inşa edilen ve ekolojik özellikler içeren kubbe formuna sahip 13 örnek seçilerek ekolojik tasarım prensiplerinden yerleşim yeri, enerji, malzeme-konstrüksiyon, su ve akustik başlıkları altında analiz edilmiştir.
Altı bölümden oluşan çalışma sonucunda; kubbelerin inşa edildikleri yerlerde iklimden en fazla yararlanacak şekilde konumlandıkları, doğal havalandırmadan yararlanarak enerji tasarrufu sağladıkları, taşıyıcı sistemlerinde genellikle çelik ve ahşabın kullanıldığı, taşıyıcı ve kaplama olarak kullanılan malzemelerin çoğunun geri dönüşüm
özelliğine sahip olduğu, genel olarak şeffaf olan kubbe yüzeyinde yalıtımlı camlar ile güneş kontrolünün sağlanabildiği, yağmur suyunun geri dönüştürülerek yapı içi ve dışında değerlendirildiği, formda akustik olarak da çeşitli düzenlemelerin yapıldığı bilgilerine ulaşılmıştır.

Abstract:
The dome, which has an architectural history extending back to the Ancient Ages, has been built from various materials such as mud, snow, stone, wood, brick, concrete, metal, glass and plastic for centuries and has been applied in various functions and openings in many parts of the world. The dome, which has not lost its importance as it is sun-drenched, has created impressive examples all over the world with its engineering and architectural
features.
In this study, it was aimed to reveal the ecological contributions of the dome form to the structure in structures with dome form. For this purpose, 13 samples with various openings and functions, located in different parts of the world, entered into the literature, constructed after 2000, and have dome shape with ecological properties were selected and analyzed under ecological design principles under settlement, energy, material-construction, water and acoustical titles.
As a result of the study consisting of six chapters; the fact that the domes are positioned to benefit the most from the climate where they are built, that they save energy by using natural ventilation, that most of the materials used in the conveyor systems are steel and wood, the materials used as carriers and coatings have recycling properties, the rainwater is recycled and evaluated inside and outside the building, and the information on the acoustics in the form of various regulations has been reached.