Ortaokuldan liseye geçiş sürecinde eğitimde toplumsal ayrışma pratiklerinin incelenmesi
During the transition from middle school to high school examining social segregation practices in education
Yazar: YAĞMUR BULUT
Danışman: DOÇ. DR. SABRİ GÜNGÖR
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokuldan liseye geçiş sürecinde toplumsal ayrışmanın okullar arası ve okul içi pratiklerinin incelenmesi ve bu ayrışma pratikleriyle liseye geçiş sürecinin ilişkisel olarak açıklanmasıdır. Araştırma için 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kars'taki gelişmişlik düzeyi ve imajı birbirinden farklı olan üç ortaokul seçilmiştir. Çalışma, bu ortaokullarda görev yapan öğretmen ve okul yöneticilerinin, öğrenim gören öğrencilerin ve onların velilerinin deneyimlerine dayalı olarak yürütülmüştür.
Araştırma yapılırken öncelikle ayrışma ve toplumsal ayrışma konularına değinilmiş olup, eğitimsel ayrışma ile ilişkisi incelenmiştir. Eğitimsel ayrışma ile bağlantılı olan eşitsizlik, ayrımcılık ve dışlanma kavramları ile çalışmaya devam edilmiştir. Eğitimsel ayrışmanın mekânsal, okullar arası ve okul içi boyutları ile bu boyutların eğitimde neden olduğu eşitsizlik durumları irdelenmiştir.
Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı, yakınsayan paralel karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu üç ortaokuldaki sekizinci sınıf öğrencilerinden kişisel bilgi formu yoluyla elde edilen bilgilerin yüzde ve frekans analizlerini kapsamaktadır. Bu analizlerde ele alınan her bir değişken (hane halkı sayısı, anne-baba iş ve eğitimleri, ev durumları ile ders dışı eğitim alma durumları) üç okulun birbirleriyle karşılaştırılması yapılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın nitel verileri amaçlı örnekleme tekniği ile belirlenen üç ortaokulda görev yapan yöneticiler, öğretmenler, öğrenimine devam eden sekizinci sınıf öğrencileri ve öğrenci velileri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yapılan derinlemesine yüz yüze görüşmelerle elde edilmiştir. Araştırmada toplam 36 katılımcıyla görüşülmüş ve görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analizler yoluyla temalaştırılmış, katılımcıların görüşleri temalar altında doğrudan alıntı yapılarak yorumlanmıştır. 
Araştırma sonucunda kentsel ayrışma ile eğitimsel ayrışma arasında bir ilişki olduğuna ve bu iki ayrışma sürecinin birbirlerini beslediğine ilişkin düşünceler tartışılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın nicel ve nitel boyutuna ilişkin sonuçları farklı araştırmalardan bulunan bulgular ile desteklenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the interschool and in-school practices of social segregation in the transition from secondary school to high school and to explain the transition to high school relationally with these segregation practices. In the 2023-2024 academic year, three secondary schools with different levels of development and image in Kars were selected for the research. The study was carried out based on the experiences of teachers and school administrators, students and their parents working in these secondary schools.
While conducting the research, first of all, the issues of segregation and social segregation were mentioned, and their relationship with educational segregation was examined. The study continued to work with the concepts of inequality, discrimination and exclusion, which are related to educational segregation. The spatial, inter-school and intra-school dimensions of educational segregation and the inequality situations caused by these dimensions in education are examined.
In the study, a convergent parallel mixed design was used, in which qualitative and quantitative research methods were used together. The quantitative dimension of the study includes percentage and frequency analyses of the information obtained through the personal information form from eighth grade students in three secondary schools. Each variable (number of households, parents' work and education, home status and extracurricular education status) discussed in these analyzes was interpreted by comparing the three schools with each other. The qualitative data of the study were obtained through in-depth face-to-face interviews with administrators, teachers, eighth grade students and parents of students working in three secondary schools determined by purposive sampling technique. In the study, a total of 36 participants were interviewed and the data obtained from the interviews were thematized through descriptive analysis, and the opinions of the participants were interpreted by directly quoting under the themes. 
As a result of the research, it was discussed and interpreted that there is a relationship between urban segregation and educational segregation and that these two segregation processes feed each other. The results of the study regarding the quantitative and qualitative dimensions were supported by the findings of different studies.