Süleymân Fehîm Efendi Dîvânı'nın bağlamlı dizini ve işlevsel sözlüğü
Süleyman Fehim Efendi divans the concordance and functional glossary
Yazar: ZEYNEP LEVENT
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN KILIÇARSLAN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
19. yüzyıl Türk Edebiyatı eski ve yeninin iç içe olduğu bir dönemdir. Bu yüzyılda bazı şairler tarafından her ne kadar eski edebiyat savunulsa da klasik Türk edebiyatının yerini yavaş yavaş yeni edebiyatın aldığı görülmektedir. Bu dönem şairleri şiirlerini kaleme alırken hem geleneğe uymuş hem de değişen zihniyetin beraberinde getirdiği birtakım yenilikleri de benimsemişlerdir. Özellikle günlük hayatın izlerini taşıyan atasözü ve deyimler şiirlerde çok sık kullanılmıştır. Süleymân Fehîm de 19. yüzyılda yaşayan ve eski edebiyatı savunan başarılı şairlerden olup bu alanda sanatını icra etmiştir. Bu çalışmanın konusu, Süleymân Fehîm Efendi Dîvânı'nın Bağlamlı Dizini ve İşlevsel Sözlüğü'nün hazırlanması üzerinedir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Süleymân Fehîm Efendi'nin hayatı, eserleri ve edebi kişiliğinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde Dîvân'ın dil ve şekil özellikleri ile sözcük türleri incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise genel olarak şiirlerde öne çıkan bazı duyguların üzerinde durulmuştur. Çalışma, Türk edebiyatındaki dil sorununu çözen ve akademik çalışmalara büyük kolaylık sağlayan kapsamlı bir sözlük çalışması olan TEBDİZ, diğer adıyla Türk Edebiyatının Bağlamlı Dizinleri ve İşlevsel Sözlüğü'nün projesi kapsamında hazırlanmıştır. Dîvân'ın transkripsiyonlu hali tarafımızca TEBDİZ sistemine yüklenmiş daha sonra divanda bulunan şiirlerin kelimeleri bağlamına göre tek tek anlamlandırılarak sisteme kaydedilmiştir. Bu şekilde eserin sözlüğü oluşturulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Klasik Türk edebiyatı, Süleymân Fehîm, Bağlamlı Dizin, İşlevsel Sözlük, TEBDİZ.

Abstract:
19th century Turkish literature is a period where old and new are intertwined. Although old literature is defended by some poets in this century, it is seen that Classical Turkish literature is gradually replaced by new literature. While writing their poems, the poets of this period both followed the tradition and adopted some innovations brought about by the changing mentality. Especially proverbs and idioms bearing the traces of daily life are frequently used in poems. Süleyman Fehim was one of the successful poets who lived in the 19th century and defended old literature and practiced his art in this field. The subject of this study is the preparation of Süleyman Efendi Divans the Concordance and Functional Glossary. The study consists of 3 parts. In the first part, Süleyman Fehim Efendi's life, works and literary personality are mentioned. In the second part, the language and form features of Divan are examined. In the third and last chapter, the emotions that come to the fore in the poems and some of the people mentioned in the poems are emphasized. The study was prepared within the scope of the project of TEBDİZ, also known as Concordance and Functional Glossary of Turkish Literature, which is a comprehensive dictionary work that solves the language problem in Turkish Literature and provides great convenience to academic studies. The transcript version of the divan was uploaded to the TEBDİZ system by us, and then the words of the poems in the divan were interpreted one by one according to their context and recorded in the system. In this way, the dictionary of the work was created. 
Keywords: Clasiccal Turkish Literature, Süleyman Fehim, Concordance, Functional Dictionary, TEBDİZ.