1960-1980 arası Türk resminde ressamların toplumsal konuları ele alışlarının incelenmesi
Examining painters' handling of social issues in Turkish painting between 1960-1980
Yazar: ŞERİFE ÖZGE AÇIKGÖZ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH ŞEVKİ DUYMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Figüratif resim = Figurative picture ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Ressamlar = Painters ; Sosyal gerçeklik = Social realizm ; Soyut resim = Abstract painting ; Toplum = Society ; Türk resim sanatı = Turkish painting art

Özet:
Türkiye'de 1960-1980 yılları arası dönem siyasi ve toplumsal açıdan olduğu kadar kültürel faaliyetlerin de yoğun olduğu bir zaman dilimi olmuştur. Darbelerin, öğrenci hareketlerinin, işçi grevlerinin ve yeni siyasi oluşumların yaşandığı bu hareketli dönemden sanatçılar da etkilenmiştir. Yaşanan tüm sosyal ve siyasi gelişmeler, toplumsal olaylar ressamların eserlerine konu olarak yansımıştır. Sanatçılar 20 yıllık bu süreçte büyük ölçüde bağımsız ve bireysel etkinliklere yönelirken grup hareketleri azalmıştır. 
Cumhuriyetin kuruluşu ile birlikte resim başta olmak üzere sanatın birçok alanında yapılan çalışmalar yoğunlaşmıştır. Bu dönemden itibaren işlenmeye başlanan toplumsal içerikli resimlerde çoğunlukla ekin, harman, traktör, köylüler ve bunun yanı sıra Kurtuluş Savaşı ve devrimler konu olarak ele alınmıştır. Türkiye'de toplumsal gerçekçi resim, 1941 yılında kurulan Yeniler Grubu'nun çalışmaları ile anlam kazanmıştır. Yeniler Grubu sanatçıları halkın içine girerek çalışan insanın yaşadıklarını toplumsal bir sanat anlayışı içinde resmetmişlerdir. 1950 yılında Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi ile birlikte Türkiye'de çok partili bir sisteme geçilmiş ve 1950-1960 yılları arasında sanayileşmenin ve gecekondulaşmanın başlamasıyla birlikte toplumsal içerikli resimlere "göç" gibi yeni konular eklenmiştir. 1959 yılında kurulan Yeni Dal Grubu'nun sanatçıları toplumsal konulu resimlere yeni bir soluk getirmiş ve bu anlayışta üretilen eserler 1960-1980 arası dönemde de gelişerek devam etmiştir. Söz konusu bu dönemde toplumsal konuları ele alan ressamlar, toplumsal, eleştirel, sosyalist ve fantastik gerçekçi eserler üretmişlerdir.
Bu çalışmada, 1960-1980 arası dönemde Türkiye'de gelişen sanat faaliyetleri ve bu sanat faaliyetlerinin yanı sıra dönemin toplumsal değişimlerinin ressamların eserlerine nasıl yansıdığını incelemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda 1960-1980 yılları arasında her gün yayınlanan gazeteler ve dergiler olmak üzere arşiv kaynaklarında yer alan sanat haberleri incelenmiştir. 
 
Anahtar Kelimeler: Çağdaş Türk Resmi, Toplumsal Gerçekçilik, Figüratif Resim, Soyut Resim, Arşiv, 1960-1980.

Abstract:
The period between 1960 and 1980 in Turkey was a period of intense cultural activities as well as political and social aspects. Artists were also affected by this active period in which coups, student movements, workers' strikes and new political formations were experienced. All social and political developments and social events were reflected in the works of painters. While artists tended towards independent and individual activities to a large extent during this 20-year period, group movements decreased.
With the establishment of the Republic, studies in many fields of art, especially painting, intensified. In the painting with social content, which began to be processed from this period, mostly crops, threshing, tractors, peasants, as well as the War of Independence and revolutions were discussed as subjects. Social realist painting in Turkey gained meaning with the work of the Yeniler Group, which was founded in 1941. The artists of the Yeniler Group entered the public and painted the experiences of working people in a social sence of art. With the coming to power of the Democratic Party in 1950, a multi-party system was adopted in Turkey, and with the start of industrialization and squatting between the years 1950-1960, new subjects such as "migration" were added to social images. The artists of the Yeni Dal Group, which was founded in 1959, brought a new breath to the paintings with social themes, and the works produced in this understanding continued to develop in the period between 1960 and 1980. In this period, painters who dealt with social issues produced social, critical socialist and fantastic realistic works.
In this study, it is aimed to examine the art activities that developed in Turkey in the period between 1960-1980, as well as how the social changes of the period were reflected on the works of painters. In this direction, art news in archive sources, including newspapers and magazines published every day between 1960 and 1980, were examined.

Keywords: Contemporary Turkish Painting, Social Realism, Figurative Painting, Abstract Painting, Archive, 1960-1980.