Ankara İlinde Aile Hekimliği Uzmanlık Eğitimi almakta olan asistanların hasta hakları konusundaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitude and behavior ofassistants receiving family Medicine specialtytraining in Ankara, Regarding patient rights
Yazar: MUSTAFA RAHMİ KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Türkiye'de sağlık hizmetlerinin sunumunda hasta-hekim ilişkisinin düzenlenmesi ve etik prensiplerin belirlenmesinde hasta hakları, temel bir unsur olarak büyük bir öneme sahiptir. Aile Hekimliği, genellikle Türkiye'deki sağlık sisteminin ilk temas noktası olarak hizmet vererek, yeterli ve etkili sağlık hizmetinin hastalara ulaşmasında temel bir vazife üstlenmektedir. Bu Tıpta Uzmanlık teziyle, Türkiye'de Aile Hekimliği asistanlarının hasta haklarına ilişkin bilgi seviyeleri, tutumları ve davranışları üzerine değerlendirme yapılması, asistan hekimler arasında bu alanda farklılık oluşturan faktörlerin tespit edilmesi ve bunlar arasındaki ilişkinin incelemesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Ankara ilinde görev yapan aile hekimliği asistanları çalışmaya alındı. Katılımcılara; sosyodemografik veri formu ile hasta hakları yönetmeliği ve hasta hakları konusundaki akademik literatür taranarak hazırlanan anket formu uygulandı. Verilerin analizinde IBM SPSS-26 programı kullanıldı ve p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 253 aile hekimliği asistanı katıldı. Katılımcıların 150'si (%59,3) kadın, 103'ü (%40,7) erkekti. Yaş ortalaması 29,15±4,75 olarak tespit edildi. AHU asistanlarının sayısı 228 (%90,1), SAHU asistanlarının sayısı 25 (%9,9) idi. Katılımcıların medeni durumunun bilgi; cinsiyetinin de tutum düzeyiyle anlamlı şekilde ilişkili olduğu görüldü (p=0,001). Buna karşın çalıştığı kurum veya uzmanlık eğitim tipiyle bilgi, tutum ve davranış düzeyleri arasında ilişki bulunmadı. Hasta Hakları Yönetmeliği'ni okuyanların okumayanlara göre davranış düzeyi anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0,001). Aile hekimliğindeki tecrübe yılı fazla olanların bilgi (p<0,001), tutum(p=0,003) ve davranış (p=0,02) düzeyleri anlamlı şekilde yüksek bulundu. Katılımcıların bilgi, tutum ve davranış düzeyleri arasında aynı yönlü korelasyon bulundu.
Sonuç: Hasta hakları konusundaki bilgi, tutum ve davranış düzeyleri açısından SAHU ve AHU eğitim programları arasında fark yoktu. Hasta Hakları Yönetmeliği'ni okuyanların okumayanlara göre davranış düzeyi anlamlı şekilde yüksekti. Katılımcıların bilgi, tutum ve davranış düzeyleri arasında aynı yönlü korelasyon mevcuttu.
Anahtar kelimeler: Aile hekimliği, hasta hakları, hekim hasta ilişkisi

Abstract:
Aim: Patient rights are of great importance as a fundamental element in regulating the patient physician relationship and determining ethical principles in the provision of health services in Turkey. Family Medicine generally serves as the first point of contact of the healthcare system in Turkey and undertakes a fundamental duty in providing adequate and effective healthcare services to patients. With this paper, it is aimed to evaluate the knowledge levels, attitudes and behaviors of Family Medicine assistants in Turkey regarding patient rights, to identify the factors that create differences among assistant physicians in this field and to examine the relationship between them.
Materials and Methods: Family medicine assistants working in Ankara were included in the study. To the participants; A sociodemographic data form and a survey form prepared by scanning the patient rights regulation and academic literature on patient rights were applied. IBM SPSS-26 program was used to analyze the data and a p value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: 253 family medicine assistants participated in the study. 150 (59.3%) of the participants were women and 103 (40.7%) were men. The average age was determined as 29.15±4.75. The number of AHU assistants was 228 (90.1%), and the number of SAHU assistants was 25 (9.9%). It was observed that the participants' marital status was significantly related to their knowledge level, and their gender was significantly related to their attitude level (p = 0.001). On the other hand, no relationship was found between the institution or type of specialist student and their knowledge, attitude and behavior levels. The behavior level of those who read the Patient Rights Regulation was found to be significantly higher than those who did not read it (p=0.001). The knowledge (p<0,001), attitude (p=0,003) and behavior (p=0,02) levels of those with more years of experience in family medicine were found to be significantly higher. The same directional correlation was found between the participants' knowledge, attitude and behavior levels.

Conclusion: There is no difference between SAHU and AHU training programs in terms of knowledge, attitude and behavior levels regarding patient rights. The behavior level of those who have read the Patient Rights Regulation is significantly higher than those who have not read it. There is a same-directional correlation between the participants' knowledge, attitude and behavior levels.
Key Words: Family medicine, patient rights, doctor-patient relationship