Nesnel hacim akustiği parametreleri ile psikoakustik algı kriterleri ilişkisinin orkestral müzik ile araştırılması: Elmıa Konser salonu örneği
Investigation of the relationship between auditorium acoustic parameters and psychoacoustic perception criteria with orchestral music: Example of Elmia Concert hall
Yazar: DERİN HİLAL BİLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT TURGAY ARPACIOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Müzik = Music
Dizin: Klasik müzik = Classical music ; Mimari akustik = Architectural acoustic ; Psikoakustik analiz = Psychoacoustic analysis

Özet:
Psikoakustik: Antik Yunan felsefesi ile sanat, müzik ve insan bağlamında doğmuş bir bilim dalıdır. Ancak müzik de diğer sanat dalları gibi din baskısı altında kalıp gelişememiştir. Müzik ile beraber psikoakustik de unutulmaya yüz tutmuştur. Rönesans, Barok ve Klasik dönemde (Klasisizm) felsefeye ve doğaya yeniden dönüş sayesinde yüzyıllardır gün yüzü görmemiş konular yeniden tartışılmaya başlamıştır. Bunlardan biri psikoakustik olmuştur. Müziğin halkın ulaşabileceği seviyeye inmesi, düşünce özgürlüğünün tam olarak gerçekleşmesi sayesinde psikoakustik (işitsel algı) de yeniden incelenmeye başlamıştır. O tarihten sonra müzik de psikoakustik de gelişim göstermiştir. Psikoakustik, sesin olduğu hemen her yerde var olan bir bilim dalıdır. Hacim akustiği ise yaklaşık yüzyıldır üzerinde çalışmalar yapılan bir alandır, genel olarak mimari akustik ve görsel sanatlar ile yakından ilişkilidir. Hacim akustiğinin kapalı mekanlarda temelleri 1900'lerin başında W. C. Sabine'nin Harvard Üniversitesi, Fogg Sanat Müzesi çalışması ile atılmıştır. Teknolojik imkanlar, gelişen ve genişleyen konfor ihtiyaçları akustik konfor parametresinin öne çıkmasını sağlamıştır. Henüz çok yeni bir çalışma alanı olup hızla gelişim göstermektedir.
Bu tez, mekânsal ve zamansal değerlerden etkilenen nesnel hacim akustiği parametrelerinin işitsel algıyı etkileyen psikoakustik algı kriterleri ile olan ilişkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Psikoakustik algı kriterleri sistematik olmayan literatürden toparlanmış ve hacim akustiği bağlamında değerlendirilmiştir.
Tez çalışması kapsamında iki ayrı veri elde etme yöntemi kullanılmıştır: Teorik ve deneysel çalışma. Teorik çalışma, simülasyon üzerinden yapılmış olup Elmia Konser Salonu ve Beethoven 7. Senfoni 1. Bölümün anekoik kaydı kullanılmıştır. Anekoik kayıtlar enstrüman bazında ayrı ayrı alınmış olup orkestra kurulumundan sonra auralizasyon ile işitilebilir hale getirilmiştir. Orkestra, sahne alanına uygun biçimde 20. Yüzyıl modern yerleşim planında sahneye yerleştirilmiştir. Yaylı enstrümanların ağırlıkta olduğu 20 enstrümandan oluşan bir oda orkestrasıdır.
xviii
Deneysel çalışmada: Elde edilen anekoik kayıtlar ve veriler spesifik bir katılımcı grubu ile yapılan anket yapılmıştır. Anket, müzikal sesler gözetilerek belirlenmiş olan psikoakustik algı kriterleri ve daha önce yapılmış olan benzer çalışmalar incelenerek hazırlanmış ve L. L. Beranek'in 1962'de yayınladığı "Music, Acoustics & Architecture" isimli kitabındaki gibi spesifik bir gruba yapılmıştır. Anket sonuçları, karar verme yöntemleri ile sadeleştirilerek deneysel sonuçlar elde edilmiştir.
Psikoakustik algı kriterleri, teorik ve deneysel sonuçlar bağlamında değerlendirilmiş ve aralarındaki ilişki incelenerek hacim ve insan algısı ara kesitindeki bağlantı araştırılmıştır.

Abstract:
Psychoacoustics: It is a science born in the context of ancient Greek philosophy and art, music and human beings. However, music, like other branches of art, has not developed under the pressure of religion. Along with music, psychoacoustics is also on the verge of oblivion. Thanks to the return to philosophy and nature in the Renaissance, Baroque and Classical periods (Classicism), issues that have not seen the light of day for centuries have started to be discussed again. One of them is psychoacoustic. Thanks to the reduction of music to a level that can be reached by the public and the full realization of freedom of thought, psychoacoustic (auditory perception) has also begun to be re-examined. Since then, music has also developed psychoacoustically. Psychoacoustics is a science that exists almost everywhere there is sound. Volume acoustics, on the other hand, is a field that has been studied for nearly a century and is closely related to architectural acoustics and visual arts in general. The foundations of volume acoustics in indoor spaces were laid in the early 1900sby W. C. Sabine's Harvard University was kicked out by the work of the Fogg Museum of Art. Technological possibilities, evolving and expanding comfort needs have enabled the acoustic comfort parameter to stand out. It is a very new field of study and is developing rapidly.
This thesis was conducted to investigate the relationship between objective volume acoustic parameters affected by spatial and temporal values and psychoacoustic perception criteria affecting auditory perception. Psychoacoustic perception criteria were collected from the unsystematic literature and evaluated in the context of volume acoustics.
Two different methods of obtaining data were used within the scope of the thesis study: Theoretical and experimental study. Theoretical study was carried out through simulation in Elmia Concert Hall and Beethoven 7. Symphony Mov.1 an anechoic record of the department was used. Anecdotal records were taken separately on the basis of instruments and made audible by auralization after orchestra installation. The orchestra will perform on stage 20. Century was placed on the stage in the modern settlement plan. It is a chamber orchestra consisting of 20 instruments with bowed instruments.
In the experimental study: The obtained anechoic records and data were surveyed with a specific group of participants. The questionnaire was prepared by examining the
xx
psychoacoustic perception criteria determined by taking into account musical sounds and similar previous studies. As in L. Beranek's 1962 book "Music, Acoustics & Architecture", it was made with a specific group of participants.
Psychoacoustic perception criteria were evaluated in the context of theoretical and experimental results, and the relationship between them was examined and the connection between volume and human perception was investigated.