Samsun Alaçam ilçesi yöresel mimari örnekleri üzerine bir araştırma (Uzunkıraç, Şirinköy, Umutlu, Gümüşova, Köseköy ve Pelitbüküsekecek köyleri)
A research on samples of local architecture of samsun alaçam district (Uzunkıraç, Şirinköy, Umutlu, Gümüşova, Köseköy and Pelitbüsekecek villages)
Yazar: BİRNUR KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN ESRA BÖLÜKBAŞI ERTÜRK
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Samsun-Alaçam = Samsun-Alaçam

Özet:
Karadeniz bölgesi ormanlık alanlar bakımından oldukça zengin bir bölgedir ve çok 
sayıda yöresel ahşap mimari türlerini bünyesinde barındırmaktadır. Bu doğrultuda 
Karadeniz bölgesinde yer alan Alaçam ilçesi kırsalındaki yöresel mimari örneklerde
de yerel malzeme ahşap sıklıkla kullanılmaktadır. Bölgede, tarihsel süreç içerisinde
birikimler, deneyimler ve ihtiyaçlar sonucunda ortaya çıkan cami, konut, ambar, 
değirmen ve samanlık gibi çeşitli yöresel ahşap mimari örnekleri yer almaktadır. 
Çalışma kapsamında Samsun ili, Alaçam ilçe kırsalında tespit edilen özgün yöresel 
mimari dokular ele alınmıştır. İncelenen köyler, Alaçam ilçesine bağlı 52 köy 
arasından Uzunkıraç, Şirinköy, Umutlu, Gümüşova, Köseköy Ve Pelitbüküsekecek 
köyleridir. Belirlenen köylerin sahip oldukları özgün mimari özellikleri ve bu
özellikleri günümüzde de bir mimari kimlik olarak koruyor olmasından dolayı kültürel 
miras bakımından ortaya çıkarılarak incelenmesi gerekliliği görülmüştür.
Günümüzde değişen ihtiyaçlar, ekonomik kaygılar, yaşam şartları ve en önemlisi 
kırsal alanlarda yaşanan nüfus kayıpları nedeniyle kırsal yerleşimler terk edilmiş ve 
yöresel mimari yok olma tehdidi ile karşı karşıya kalmıştır. Alaçam ilçesi Uzunkıraç, 
Şirinköy, Umutlu, Gümüşova, Köseköy Ve Pelitbüküsekecek köylerini mimari açıdan 
ele alan bu çalışmada, özgün mimari dokusunu koruyan alanlarda tespit edilen yöresel 
mimari örneklerin ortaya çıkarılarak belgelenmesi amaçlanmıştır. Hazırlanan çalışma 
ile belgelenen yöresel mimari örneklerin korunarak gelecek nesilllere aktarılması için 
ileride yapılacak olan çalışmalara zemin oluşturulmuştur.

Abstract:
The Black Sea region is a very rich region in terms of forest areas and contains many 
local wood architecture types. In this direction, local material wood is frequently used 
in local architectural examples in the rural area of Alaçam district in the Black Sea 
region. In the region, there are various examples of local wooden architecture such as 
mosques, residences, warehouses, mills and haystacks, which emerged as a result of 
accumulations, experiences and needs in the historical process.
Within the scope of the study, the unique local architectural textures determined in the 
rural area of Alaçam district of Samsun province were discussed. The examined 
villages are Uzunkıraç, Şirinköy, Umutlu, Gümüşova, Köseköy and Pelitbüküsekecek 
villages among the 52 villages of Alaçam district. Since the original architectural 
features of the determined villages and the fact that these features are preserved as an
architectural identity today, it has been seen that it is necessary to reveal and examine 
them in terms of cultural heritage.
Today, due to changing needs, economic concerns, living conditions and most 
importantly, population losses in rural areas, rural settlements have been abandoned 
and local architecture has faced the threat of extinction. In this study, which deals with 
the villages of Uzunkıraç, Şirinköy, Umutlu, Gümüşova, Köseköy and 
Pelitbüküsekecek in the Alaçam district from an architectural point of view, it is aimed 
to reveal and document the local architectural examples determined in the areas that 
preserve their original architectural texture. The basis for future studies has been 
established in order to preserve the local architectural examples documented with the 
prepared study and transfer them to future generations.