Beypazarı ve Nallıhan (Ankara) ilçelerinin etnobotanik özellikleri
Ethnobotanical properties of Beypazarı and Nallıhan (Ankara) districts
Yazar: CANSU KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. BURCU TARIKAHYA HACIOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Botanik = Botany
Dizin: Etnobotanik = Ethnobotany

Özet:
Bu araştırmada Ankara iline bağlı Beypazarı ve Nallıhan ilçelerinde halkın doğal bitkilerden yararlanma şekilleri araştırılmıştır. Bitkilerin tıbbi amaçla ne şekilde kullanıldığı, gıda olarak tüketilen bitkiler ve hazırlama metotları, dini, ritüel ve diğer amaçla kullanılan bitkiler ve tespit edilebilen tüm yerel adların kayda geçirilmesi amaçlanmıştır. Arazi çalışmaları 2022 yılı vejetasyon döneminde Mayıs ve Haziran aylarında gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında Beypazarı ilçesi ve bağlı bulunan 27 mahalle ile Nallıhan ilçesi ve bağlı bulunan 32 mahalleye 12 arazi çalışması düzenlenmiştir. Bitkilerin kullanım şekilleri, kullanım amaçları, nasıl hazırlandıkları, uygulanış şekilleri kayda geçirilmiştir. Çalışma alanına yapılan ziyaretlerde edinilen bilgiler doğrultusunda bitkiler araziden herbaryum örneği hazırlama kurallarına uygun olarak toplanmış ve teşhis edilmiştir. Örnekler Hacettepe Üniversitesi Herbaryumu'nda (HUB) saklanmaktadır. Bu çalışma sonucunda 114 (104 doğal, 10 kültür) taksonun kullanımı tespit edilmiştir. Bu bitkilerin 1'i sporla üreyen 4'ü açık tohumlu 33'ü monokotil 74'ü dikotil ve 2'si parazit bitkilerdir. Bunlardan 64'ü tıbbi olarak, 34'ü gıda olarak, 15'i boyama amaçlı, 6'sı baharat olarak, 7'si hayvan yemi olarak ve 19 tanesi diğer amaçlarla kullanılmaktadır. Araştırma bölgesinde bitki kullanımının en sık rastlanıldığı hastalıklar belirlenmiş ve bu hastalıkların informant consensus factor (FIC) değerleri belirlenmiştir ayrıca tıbbi kullanımı olan her bitkinin UV değeri saptanmıştır. 6 endemik takson saptanmıştır.

Abstract:
This research was conducted with the aim of documenting the usage of natural plants for medicinal purposes, as food, in religious and ritual practices as well as other purposes among the local population in the districts Beypazarı and Nallıhan. The study took place over a period of 12 days, from May 2022 to June 2022, during which 27 neighborhoods in Beypazarı and 32 neighborhoods in Nallıhan were visited. The usage methods, purpores, preparation techniques and application methods of the plants were recorded. In line with the information obtained during the visits to the study area, the plants were collected and identified from the field in accordance with the rules for preparing herbarium samples. The collected plant samples are stored at Hacettepe University Herbarium (HUB). As a result of this study, the use of 114 taxa (104 natural and 10 cultivated) was identified. Among these plants, 1 taxa is sporophyte, 4 taxa belong to gymnosperms, 33 taxa belong to monocots, 74 taxa belong to dicots, and 2 are parasitic plants. Out of these, 64 are used for medicinal purpores, 34 for food, 15 for dyeing, 6 as spices, 7 as animal food and 19 for other purpores. Common diseases in plant supplementation in the research area have been determined and the informative consensus factor (FIC) values transmitted are also kept for each initial UV value with treatment use. 6 endemic taxa were identifiied.