Bağımsız denetimin şirket üzerindeki etkileri: KAYİK olmayan şirketler
The effects of audit on companies: Evidence from private companies
Yazar: BÜLENT KINAY
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN DALGAR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Denetim = Control ; Finansal performans = Financial performance ; Finansal tablolar = Financial statements ; KAYİK olmayan şirketler = Private companies ; Panel veri modelleri = Panel data models

Özet:
Bu araştırmanın amacı KAYİK (Kamu Yararını İlgilendiren Kuruluşlar)
olmayan şirketlerde zorunlu hale getirilen bağımsız denetimin, şirket üzerindeki
etkilerini tespit etmektir. Bu etkileri tespit etmek amacıyla nicel ve nitel yöntem
kullanılmıştır. Nicel yöntem olarak panel veri analizi, nitel yöntem olarak ise yarı
yapılandırılmış görüşme tekniği tercih edilmiştir. Denetimin finansal tablolar üzerindeki
etkilerini belirleyebilmek için 2017 yılında İSO (İstanbul Sanayi Odası) 500'de
listelenen şirketlerin 2008 yılından itibaren 2017 yılına kadar olan verileri analiz
edilmiştir. 730 şirket gözlem yılı, panel veri analizi yöntemi; finansal olmayan diğer
etkileri belirleyebilmek için ise, 20 şirketin mali işler yöneticileri ile görüşme
yapılmıştır.
Panel veri analizi ile zorunlu denetimin, finansal performans göstergelerinden,
aktif karlılık oranı (ROA), özkaynak karlılığı (ROE) ve satış karlılık oranı (ROS)
üzerindeki etkisi incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, sadece uluslararası denetim
ağındaki firmalar tarafından yaptırılan denetimin ROE'yi istatistiksel olarak anlamlı ve
pozitif yönde etkilediği tespit edilmiştir. 4 büyük denetim firması tarafından yaptırılan
denetimin şirketin finansal performans göstergelerine aynı yönde bir etkisinin olmadığı
belirlenmiştir. Görüşme sonucunda öne çıkan bulgular ise, fon sağlama imkanlarını
kolaylaştırma, iş süreçleri ve iç kontrol düzeyinde yönetime faydalı tavsiyeleri verme ve
iç kontrolü geliştirme, hata veya suistimal nedeniyle maddi hata olasılığını azaltma ve
kurumsallaşma sürecine olumlu etkileme olarak ortaya çıkmıştır. Ayrıca, şirketlerin
finansal tablolarının muhasebe standartlarına göre hazırlanmasını ve dipnotlarının
oluşturulmasını denetim hizmetinin bir parçası olarak görmeleri de diğer önemli bir
bulgu olarak analizde ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler: Denetim, KAYİK Olmayan Şirketler, Finansal Performans,
Denetimin Değeri

Abstract:
The purpose of this research is to determine the effects of the audit, which is
made mandatory for private companies, on the company. Quantitative and qualitative
methods were used to determine these effects. Panel data analysis was used as a
quantitative method and semi-structured interview technique was preferred as a
qualitative method. In order to determine the effects of the audit on the financial
statements, the data of the companies listed in the ISO (Istanbul Chamber of Industry)
500 in 2017 from 2008 to 2017 were analyzed. 730 company observation years, panel
data analysis method; In order to determine other non-financial effects, meetings were
held with the financial affairs managers of 20 companies.
With panel data analysis, the effect of mandatory auditing on financial
performance indicators, return on assets ratio (ROA), return on equity (ROE) and return
on sales ratio (ROS) was examined. According to the analysis results, it has been
determined that only the audit performed by the companies in the international auditing
network has a statistically significant and positive effect on ROE. It has been
determined that the audit conducted by 4 large audit firms did not have the same effect
on the financial performance indicators of the company. As a result of the interview, the
prominent findings were: facilitating funding opportunities, giving useful advice to
management at the level of business processes and internal control and improving
internal control, reducing the possibility of material error due to error or abuse, and
positively affecting the institutionalization process. In addition, the fact that companies
consider the preparation of their financial statements in accordance with accounting
standards and the preparation of their footnotes as a part of the audit service has
emerged as another important finding in the analysis.

Keywords: Audit, Private Companies, Financial Performance, Value of Audit