Zorunlu göç kapsamında ülke içinde yerinden olmuş kişiler: Azerbaycan örneği
Internally displaced persons within the scope of forced migration: The case of Azerbaijan
Yazar: LALA NAGHIYEVA
Danışman: PROF. DR. YASİN AKTAY
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Dağlık Karabağ = Nagorno Karabakh ; Göçler = Migrations ; Yerinden edilmiş kişiler = Displaced persons ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Azerbaycan Cumhuriyeti uzun yıllar Ermenistan`ın arazi talepleri ile mücadele etmiş ve bu sebeple çoğu sayda insan canından ve yurdundan olmuştur. Gerek 20. yüzyılda gerçekleşen olaylar, gerekse de günümüzde yaşanan çatışmalar Ermenistan-Azerbaycan, Dağlık Karabağ savaşını gündeme getirmiş ve araştırma konularından birine dönüştürmüştür. Fakat dikkat etmemiz gereken bir husus vardır ki, Ermenistan-Azerbaycan, Dağlık Karabağ savaşı araştırmacılar tarafından genellikle tarihi açıdan ele alınmış, savaşın neden olduğu göç üzerinden konuya değinilmemiştir. Göç, her zaman varlığını sürdürmüş bir insan hareketliliğidir ve Ermenistan-Azerbaycan, Dağlık Karabağ savaşını göç üzerinden değerlendirmemiz savaş zamanı zorunlu göçün bütün ağırlığını taşıyan ÜİYOK`ler açısından oldukça önemlidir. Gerçekleşen zorunlu göç ÜİYOK`lerin kendi yurtlarını terk etmelerine ve farklı bölgelerde yeni kimliklerle tanışmalarına yol açmıştır ki, burada da her ne kadar aynı ülke vatandaşlığı söz konusu olsa da, adaptasyon önemli bir mesele olarak görülmektedir. Bu minvalde tez çalışması kapsamında nitel araştırma yöntemi kullanılarak bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Saha araştırmasında; ÜİYOK`lerin yerleştikleri yeni mekana ve sosyal çevreye yeniden entegre olmaları süreci ve bu zaman ortaya çıkabilecek kimlik karmaşası Füzuli ilinde ÜİYOK`lerin yerleşim yeri olarak bilinen Gayıdış kasabasından katılımcılar özelinde ele alınmışve bu kapsamda zorunlu göçü bizzat yaşamış 20 ve  ÜİYOK ailesinde büyüyen 10 kişi olmak üzere toplam 30 kişi ile mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen mülakatlar neticesinde elde edilen bulgular ışığında ÜİYOK`lerin yaşadıkları zorluklardan ve kendilerini "küçümsemelerinden" dolayı marjinalleşme halinin mevcut olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, sadece ÜİYOK`lerden ibaret olan kasabaya da yabancılık hissinin var olduğu ve geri dönüş isteğinin ÜİYOK`ler tarafından hiçbir zaman kaybedilmediği de ortaya çıkmıştır. Ayrıca ÜİYOK`lerin geçmişe, anılarına özlem, adaptasyon konusunda kendilerini zorunlu hissetmeleri durumu da ortaya konmuştur.

Abstract:
The Republic of Azerbaijan has struggled against the land demands of Armenia for many years and for this reason many people have lost their lives and homes. Both the events  took place in the 20th century and the current conflicts have brought the war between Armenia and Azerbaijan into the agenda and turned it into a research topic. However, the fact should be noted that the Armenia-Azerbaijan, Nagorno-Karabakh war has  generally been discussed based on history by researchers, and the issue has  not been  addressed through the migration caused by the war. Migration is  human mobility that has always existed, and our evaluation of  Armenia-Azerbaijan, Nagorno-Karabakh war through migration is so vital in terms of IDPs, who carry all the weight of forced migration during the war. As forced migration has led IDPs to leave their homelands and meet new identities in different regions,  in spite of being citizenship of the same country is in question here, adaptation seems as an important issue. In this regard, a field study has been conducted by using qualitative research method within the scope of the thesis study. In the field research the process of reintegration of IDPs into the new place and social environment they have settled in and the identity confusion that might be noticed in this period of time  have been investigated in the context of the participants from Gayidish which is known as the settlement of IDPs in the province of Fuzuli, and within this scope, interviews has been taken with totally 30 people including 20 people who have personally experienced forced migration and 10 people who have grown up in the IDP family. In the light of the findings obtained as a result of the interviews, it has been observed that there is a state of marginalization due to the difficulties experienced by IDPs and their "belittling" themselves. However, it has also emerged that there is a sense of foreignness to the town, which consists of only IDPs, and the desire to return has never been lost by IDPs. In addition, the situation of IDPs longing for the past, their memories and feeling obliged to adapt have also been revealed.