Kranial cerrahi uygulanan hastalarda hastanın baş ve vücut pozisyonunun serebral kan akımına etkisi
Effect of head and body positions on cerebral blood flow velocity in patients who underwent cranial surgery
Yazar: GÜLŞAH KÖSE
Danışman: PROF. DR. SEVGİ HATİPOĞLU
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beyin = Brain ; Cerrahi = Surgery ; Kafa = Head ; Kan akış hızı = Blood flow velocity ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; Ultrasonografi-doppler = Ultrasonography-doppler

Özet:
Bu klinik çalışma, kranial cerrahi uygulanan hastalarda hastanın baş ve vücut pozisyonunun serebral kan akım hızına etkisini belirlemek amacı ile planlanmıştır. Çalışmanın örneklemini Ekim 2009-Mayıs 2010 tarihleri arasında kranial cerrahi uygulanan 38 hasta oluşturmuştur. Hastaların ortalama serebral kan akım hızı ölçümleri middle serebral arterden Transkranial Doppler Ultrason cihazı kullanılarak, temporal pencereden yapılmıştır. Hastaların ortalama serebral kan akım hızı, supine pozisyonda 0 ve 30 derecelik baş yüksekliğinde, sağ ve sol lateral pozisyonlarda ve sağ ve sol lateral pozisyonlarda başa fleksiyon ve ekstansiyon uygulamalarında ölçülmüştür. Ölçümler, preoperatif dönemde cerrahi uygulama öncesi, postoperatif dönemde ise cerrahi uygulamadan sonra 72 saat içinde yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda hastaların middle serebral arter ortalama kan akım hızının preoperatif ve postoperatif dönemde 30 derecelik baş yüksekliği, sağ ve sol lateral pozisyonlarda arttığı, başa uygulanan fleksiyon ve ekstansiyon uygulamalarında azaldığı görülmüştür. Preoperatif ve postoperatif dönem karşılaştırılmalarında middle serebral arter ortalama kan akım hızının postoperatif dönemde preoperative döneme göre arttığı saptanmıştır. Ortalama serebral kan akım hızındaki değişimlerin normal sınırlar içinde olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar doğrultusunda hastalara başa 30 derecelik elevasyon uygulanması, hastanın sağ ya da sol lateral pozisyonlarda yatırılması önerilmiştir. Serebral kan akımını azalttığı için başın fleksiyon ve ekstansiyonundan kaçınılması gerekmektedir.

Abstract:
This clinical study was planned to determine the effect of head and body positions on the cerebral blood flow velocity in patients who underwent cranial surgery. Our sample consisted of 38 patients who underwent cranial surgery between October 2009-May 2010. The measurments of mean cerebral blood flow velocity were performed by the transcranial doppler ultrasound throught the temporal window. The mean cerebral blood flow velocity of the patients was measured in supine position with 0 and 30 degrees head elevation, right lateral position, left lateral position, right and left lateral positions with head flexion and extension. The measurements were performed before surgery and within 72 hours after surgery. At the end of this study, the mean cerebral blood flow velocity of the middle cerebral arteries increased in head elevation of 30 degree, in right and lateral positions, but the velocity decreased in head flexion and extension positions in preoperative and postoperative periods. The mean cerebral blood flow velocity of the middle cerebral arteries increased in the postoperative period when compared with the preoperative. The changes in the mean cerebral blood velocity were found within the normal limits. According to these results, the head elevation of 30 degree and the right and left lateral positioning are suggested for the patients who underwent cranial surgery. It should be also avoided from the head flexion and extension because of the decrease of cerebral blood flow.