Inek sütü alerjisi tanısı ile izlenen hastalarda prognoz ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of the prognosis and effective factors in cows milk allergy
Yazar: ZEYNEP REYHAN ONAY
Danışman: PROF. DR. EMİNE DİBEK MISIRLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Çocuk Sağlığı ve Has. Hematoloji Onkoloji Eğt. Arş. Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology
Dizin: Alerjenler = Allergens ; Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Prognoz = Prognosis ; Tolerans = Tolerance ; İnek sütü = Cow milk

Özet:
Amaç: İnek sütü alerjisi çocukluk çağında en sık görülen besin alerjisi olup zaman
içinde düzelebilmektedir. Bu çalışmanın amacı inek sütü alerjisi tanısı ile izlenen
hastaların; sosyo-demografik özellikleri, klinik özellikleri, laboratuvar bulguları, tanısal
test sonuçları (deri prik testi, süt spesifik IgE düzeyi), izlemlerinde tolerans gelişme
durumu ve tolerans gelişimi üzerine etki eden faktörleri belirlemektir.
Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları
Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Alerji Kliniğinde inek sütü
alerjisi tanısı ile en az 6 ay süre ile izlenen ve 2 yaşını dolduran 147 hasta dahil edildi.
Hastaların sosyo-demografik özellikleri, semptomları, semptom başlama yaşı, tanı yaşı,
tanı anında ve izlemde klinik ve laboratuvar bulguları veri toplama formuna
kaydedilmiştir. Tolerans gelişme durumu ve tolerans gelişme zamanı
değerlendirilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 91'i (%61.9) erkek, 56'sı (%38.1) kız idi.
Hastaların semptom başlama yaş ortancası 5 (minimum 1-maksimum 36) ay, tanı alma
yaşı ortancası 6 (minimum 1- maksimum 54) ay, ortalama anne sütü alma süresi
14.6±6.7 (minimum1-maksimum 24) ay, ek gıda alımına başlanma yaşı ortancası 6
(minimum 1-maksimum 8) ay, son kontroldeki yaş ortancası 36 (minimum 13-
maksimum 193) ay olarak saptandı. Hastaların %15.6'sının ailesinde alerjik hastalık
öyküsü vardı.
Başvuru semptomlarına bakıldığında %85.7 hastada deri sistemi, %25.2 hastada
gastrointestinal sistem, %6.8 hastada solunum sistemi, %15 hastada anafilaksi olduğu
görüldü. Çalışmamızdaki hastaların 93 (%63.3) 'ünde inek sütü yanısıra eşlik eden
besin alerjileri mevcuttu. En sık eşlik eden besin alerjeni hastaların %59.9'unda
yumurta olduğu görüldü. İnek sütü alerjisi tanısı alan hastaların %31.3'ünde IgE aracılı,
%51.7'sinde mikst tip, %17'sinde non-IgE aracılı besin reaksiyonu saptandı. Hastaların
30.4±19.8 aylık izlem süreleri sonunda %1.4 hastada ilk yıl, %37.4 hastada 1-2 yıl
arasında, %23.1 hastada 2-3 yıl arasında, %15 hastada 3. yıldan sonra süt ve süt
ürünlerini tüketebildikleri görüldü. Hastalarımızın 34 (%23.1)'ünde inek sütü
allerjisinin devam ettiği görüldü. Son kontrollerinde 10 hasta (%6.8) fırınlanmış süt
ürünü, 5 hasta (%3.4) yoğurt tüketebilirken, 19 hasta (%12.9) süt ve süt ürünlerinin
hiçbirini tüketemiyordu. Hastaların tolerans gelişme durumları karşılaştırıldığında
başvuru semptomunun anaflaksi olması (p<0.001), başvuru süt spesifik IgE ve başvuru
pastörize süt antijeni ile deri prik testi değerlerinin yüksek olması durumunun alerjinin
devam etmesinde etkili olduğu görülmüştür. Başvuruda gastrointestinal sistem tutulumu
olan hastalarda daha yüksek oranda tolerans geliştiği görüldü (p=0.019 OR: 4.444, %95
güven aralığı 1.272-15.544). Başvuru süt spesifik IgE değeri (p=0.002, OR:1.043, %95
güven aralığı 1.016-1.071) ve başvuru pastörize süt antijeni ile deri prik testi değeri
(p=0.001, OR: 1.316, %95 güven aralığı 1.111-1.559) düşük saptanan hastalarda daha
yüksek oranda tolerans geliştiği görülmüştür.
Sonuç: Çalışmamızda inek sütüne tolerans gelişen 113 hastanın 57'sinde (%50.5) 2
yaşından önce tolerans geliştiği görülmüştür. İnek sütü alerjisinde duyarlılığın devam
etmesinde etkili olan faktörler incelendiğinde; başvuruda anaflaksi öyküsü olmasının,
başvuru süt spesifik Ig E ve pastörize süt antijeni ile deri prik testi değerlerinin yüksek
saptanmasının etkili olduğu tespit edildi. Başvuruda gastrointestinal sistem tutulumu
varlığının tolerans gelişiminde olumlu etkisi olduğu görüldü.

Anahtar kelimeler: inek sütü alerjisi, besin alerjisi, prognoz, tolerans, çocuk

Abstract:
Purpose: The most common food allergy type observed among infants, the cow milk
allergy, can heal through time. The purpose of this study is to  investigate the tolerance
building processes and the factors influencing tolerance building based on socio-
demographic and clinical features, lab and diagnostic test findings (skin-prick test,
specific lgE level) pertaining to patients diagnosed with cow milk allergy.
Method: The study involved 147 patiens, who are two years old (and above), diagnosed
with cow milk allergy and are observed for at least six months at Medical Science
University Ankara Pediatrical Hematology and Oncology Training and Research
Hospital Infant Allergy Clinic.  Socio-demographic fetarures of the patients, their
symptoms, symptom-start ages, age of diagnosis, clinical findings at diagnosis and
during observation were recorded in data collection questionnaires.  The nutrients the
patients are able to consume and their tolerance improvement levels were also recorded.
Findings: The samples were 91 (61.9 %) boys and 56 (38.1 %) girls. The avarage
symptom-start age was observed to be 5 months (minimum 1 - maximum 36), avarage
diagnosis age 6 months (minimum 1- maximum 54), avarage duration of breastfeeding
14.6±6.7 months (minimum1-maximum 24), avarage age of food supplement start 6
months (minimum 1-maximum 8), and avarage age of final check 36 months (minimum
10- maximum 193).15.6 % of the patients had allergic ailment history within their
families. When sypmtoms at entry were observed, 85.7 % of the patients had dermal
system, 25.2 % gastrointestinal system, respiratory system disorders, and 15 % were
detected to have developed anaphylaxis. 93 (63.3 %) of the patients in the investigation
were diagnosed with multiple food allergy.  It was observed that the most commonly
accompanying allergen was egg, with a frequency of 59.9 %. Among the patients
diagnosed with cow milk allergy, 31.3 % showed food reaction to nutrients with lgE
agents, 51.7 % to mixed types, and 17 % to nutrients with non-lgE agents.  It was also

15

observed that, in the end of 30.4±19.8-month observations, 1.4 % of the patients were
able to consume milk and milk products while 37.4 % of the patients were able to
consume them within 1-2 years, 23.1 % within 2-3 years, and 15 % after the 3rd year.
Sensitivity to cow milk was observed to continue in 34 (23.1 %) of our patients. During
their final checks, 10 (6.8 %) patients were able to consume baked milk products and 5
(3.4 %) patients were able to take in yoghurt while 19 (12.9 %) patients were not able to
consume any of those. When tolerance improvement rates among the patients were
compared, anaphylaxis (p<0.001) during entry were observed to be influential in
continued allergic state.  Higher rates of tolerance building were seen among patients
with low entry specific IgE value (p=0.002, OR:1.043, %95 confidence interval 1.016-
1.071). Higher tolerance building was spotted among patients with gastrointestinal
system diagnosis during entry (p=0.019 OR: 4.444, 95 % confidence interval 1.272-
15.544).
Results: In the end of our investigation, it was observed that 57 (50.5 %) of the 113
patients developed cow milk tolerance before the age of 2. When the factors enabling
the continuation of sensitivity in cow milk allergy were investigated, anaphylaxis during
entry, entry specific lgE and and pasteurized milk antigen as well as high skin-prick test
results were detected to be significant. The existence of gastrointestinal system during
entry was observed to have a positive impact on the prognosis of the disorder.

Key words: Cows milk allergy, food allergy, prognosis, tolerans, children