Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde yaşayan 19-40 yaş arası kadınların beslenme durumunun saptanması ve kalsiyum tüketim durumunun değerlendirilmesi
The assessment of nutritional status and calcium intake of women aged 19-40 living in the Turkish Republic of Northern Cyprus
Yazar: SULTAN NAZİF
Danışman: PROF. DR. HALİT TANJU BESLER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Kadınlar = Women ; Kalsiyum = Calcium ; Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti = Turkish Republic of Northern Cyprus

Özet:
Bu çalışma, KKTC'de yaşayan kadınların beslenme durumlarını saptamak ve kalsiyum (Ca) tüketimlerini değerlendirmek amacı ile planlanmış ve yürütülmüştür. Haziran 2010- Ekim 2010 tarihleri arasında, Gazimağusa Devlet Hastanesi laboratuvar ve kan alma merkezlerine başvuran, 19-40 yaş arası sağlıklı 209 kadın üzerinde yapılmıştır. Gebe ve emzikli olan, kronik hastalığı bulunan kadınlar çalışmaya dahil edilmemiştir. Bireylerin genel özelliklerine, beslenme alışkanlıklarına, besin tüketim sıklıklarına, geriye dönük 24 saatlik besin tüketimlerine ve egzersize katılım durumlarına yönelik anket formu uygulaması ve antropometrik ölçümler araştırmacı tarafından, kan tahlilleri hastanede çalışan sağlık profesyonelleri tarafından yapılmıştır. Besin tüketimlerinin analizi için Beslenme Bilgi Sistemleri Paket Programı (BEBİS) 6.1 öğrenci versiyonu, elde edilen verilerin istatistik analizi için ise SPSS 16.0 istatistik programı kullanılmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması (±S) 31.13±5.74 yıldır. Kadınların %49.3'ü öğün atlamazken, %50.7'si öğün atlamaktadır. En çok atlanan ana öğün %16.3 oranla kahvaltıdır. Katılımcıların öğün sayısına ve öğün atlama durumlarına göre Ca açısından anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Süt ve süt ürünleri grubunda günlük tüketimi en yüksek olan %83.7 ile tam yağlı peynirdir. Katılımcıların kalsiyum alımının %56'sı süt ve süt ürünlerinden sağlanmaktadır. Katılımcıların günlük besin ögesi tüketim ortalamalarına göre, enerjinin %16.50±4.12'si proteinden, %45.22±8.89'u karbonhidrattan ve %38.16±8.17'si yağdan gelmektedir. Günlük besin ögesi alımı eğitim durumuna göre değerlendirildiğinde kalsiyum açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Yaş gruplarına göre değerlendirildiğinde 19-30 yaş grubunda olan kadınların kalsiyum tüketiminin, 31-40 yaş grubundaki kadınların kalsiyum tüketimine göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Katılımcıların günlük enerji, diyet posası, E, D, B1 vitaminleri, folik asit, kalsiyum, demir, iyot, flor, magnezyum, bakır ve potasyum alımlarının önerilen değerlerin altında, günlük karbonhidrat, protein, yağ, A, K, C vitaminleri, fosfor, manganez ve sodyum alımlarının da önerilen değerlerin üzerinde olduğu gösterilmiştir. Kadınların Ca tüketimi ile yağ tüketimi arasında orta düzeyde pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur. Katılımcıların %67.4'ü BKİ sınıflamasına göre normal aralıktadır. Egzersize katılan bireylerin bel çevresi ölçümleri ve bel/kalça oranları egzersize katılmayan bireylerin değerlerine göre daha düşük bulunmuştur (p<0.05). İncelenen biyokimyasal parametrelerle besin tüketimleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Beslenme durumunun saptanması ve kalsiyum tüketiminin değerlendirilmesi kadın sağlığını korumada ve geliştirmede yol gösterici olacaktır.

Abstract:
This study was planned to assess nutritional status and to evaluate calcium intake of women living in the TRNC. The data was collected from 209 healthy women who applied to the Famagusta State Hospital laboratories between June 2010-October 2010. Pregnant, lactating and chronically ill women were excluded in the study. A questionnaire was applied to determine general information, nutritional habits, food frequency, 24 hour recall, and attendance to exercise. The questionnaire and the anthropometric measurements were carried out by the researcher while blood tests were conducted by the health professionals working at the hospital. Energy and nutrient intake were analysed and statistical tests were applied by using computerized software programmes (BEBIS 6.1 student version and SPSS 16.0 respectively). The mean (±S) age of subjects was found to be 31.13±5.74 years. Meal skipping rate of women was observed to be 49.3%. The most widely skipped meal during the day was breakfast (16.3%). No significant difference was found in terms of calcium intakes of women according to number of meals consumed and meal skipping status (p>0.05). Full fat cheese was found to have the highest daily consumption rate (83.7%) among the other dairy products. The contribution rate of dairy products in daily calcium intake of participants was found to be 56%. According to participants` daily nutrient consumption, the contribution rates of protein, carbohydrate and fat to total energy were determined to be 16.50±4.12%, 45.22±8.89% and 38.16±8.17% respectively. No significant difference was found between daily calcium intake of subjects with different education levels (p>0.05). The calcium intake of women aged 19-30 was found to be higher than the calcium intake of women aged 31-40 years (p<0.05). Daily energy, fibre, vitamins E, D, B1, folic acid, calcium, iron, iodine, fluoride, magnesium, copper, and potassium intakes were observed to be lower than DRI values while carbohydrate, protein, fat, vitamins A, K, C, phosphorus, manganese and sodium intakes were above DRI values. A moderate positive correlation was found between calcium and fat intakes of participants. Out of total 67.4% of participants were rated as normal according to BMI classification. The waist circumference and waist/hip ratio of women particiating in exercise were found to be lower than the values of the women not participating in exercise (p<0.05). No significant correlation was found between the biochemical parameters and food consumption of participants. Assessment of nutritional status and evaluation of calcium intake will act as a guide in maintaining and improving women health.