İşitme engelli yüksekokul öğrencilerine bilgisayar yazılımı kullanımının öğretilmesi: Eylem araştırması
An examination of instruction to hearing impaired college stutdents: An action research
Yazar: ZEHRANUR KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT GİRGİN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / İşitme Engelliler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar yazılımları = Computer softwares ; Bilgisayar öğretimi = Computer teaching ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; İşitme engelli çocuklar = Hearing impaired children ; İşitme engelliler = Hearing impaired

Özet:
Üniversite eğitimi işiten ve işitme engelli öğrenciler için mesleki gelişimleri açısından önemli adımlardan biridir. Ülkemizde Anadolu Üniversitesi Engelliler Entegre Yüksekokulu (EEYO) işitme engelli bireylere yükseköğretim fırsatı veren tek yükseköğretim kurumudur. Yüksekokul'un eğitim programı işitme engelli öğrencilerin mesleki eğitimleriyle ilgili işlere başvurmaları ve başarılı olmalarını sağlamak üzere düzenlenmiştir. Yapılan araştırmalarda işitme engelli gençlerin okuma yazma eğitimi için hazırlanan eğitim ortamlarının anlamlı, işlevsel ve amaçlı olmasının önemi üzerinde durulmaktadır. İşitme engelli öğrencilerin mesleki gelişimleri için düzenlenen eğitim programlarında dil ve okuma yazma becerilerinin önemi vurgulanmalıdır. Bu açıdan bakıldığında Yüksekokul'un bölümlerinde meslek derslerinin dil dersleri ile desteklendiği görülmektedir. Mesleki eğitimin amaçları; öğrenciler için uygun öğrenme ortamlarının sağlanması, gerekli becerilerin geliştirilmesi ve istenilen davranışların oluşturulması olarak sıralanabilir. Mesleki eğitim bu amaçlarını gerçekleştirmek üzere programların düzenlenmesi önemlidir. Okuma yazma öğretimi yaklaşımları arasında Dengeli Okuma Yazma Öğretimi (DOYÖ) yaklaşımının işitme engellilerin de okuma-yazma ihtiyaçlarına yanıt verdiği araştırmalarla belirtilmektedir.Dengeli okuma yazma öğretiminin işitme engelli öğrencilerin okuma yazma becerileri üzerine etkili olduğu bilinmesine rağmen, işitme engelli gençlerin mesleki bilgileri ve becerileri nasıl edindiklerine ilişkin araştırmalara çok gereksinim vardır. Daha da ötesi, bu yaklaşımın işitme engelli öğrencilerin dil ve mesleki bilgi ve becerileri üzerindeki etkilerini anlamak için Engelliler Entegre Yüksekokulu'nda uygulanan eğitim programını incelemek önemlidir. EEYO'da işitme engelli öğrencilerin eğitim aldığı mesleki programlardan biri de ?Grafik Sanatları? dır. Bu programda ?Sayfa Tasarımı? dersi meslek dersi olarak bulunmaktadır. Bu derste gazete, dergi gibi yayınların nasıl hazırlanacağı ve bilgisayar yazılımı yardımıyla kağıda nasıl aktarılacağı öğretilmektedir. Bu amaçla kullanılan bilgisayar yazılımı QuarkXPress'dir.Araştırmanın amacı, işitme engelli üniversite öğrencileri için uygun öğrenme ortamları sağlanarak, bir dergi çıkarma sürecini ve ürünü incelemektir. Aynı zamanda işbirliği ortamı oluşturularak ?Sayfa Tasarımı? dersinde kullanılan mesleki dili ve mesleki becerilerin geliştirilmesine yönelik yapılan etkinlik ve stratejilerin işitme engelli öğrenciler üzerindeki etkisini incelemektir.Araştırma sürecinde ortaya çıkan akademik ve yazılımdan kaynaklanan sorunlar çözümüne yönelik çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda bir model oluşa gelmiştir. Bu model doğrultusunda yürütülen derslerin öğrenciler için yararlı olduğu gözlenmiştir. Araştırma sürecinin sonunda öğrencilerin bilgisayar yazılımını kullanma becerileri ve yazılımın mesleki dilini kullanmalarının geliştiği görülmüştür. Öğrenciler dersler sürecinde; komutların nasıl kullanıldığını, komutların isimlerinin söylenmesini, İngilizce komutların Türkçe karşılıklarını ve komutun işlevinin ne olduğunun anlatılması çalışmalarını yapmışlardır. Yapılan bu çalışmalar öğrencilerin mesleki bilgi ve becerilerini artırmıştır. Tüm bu çalışmaların okul dergisini oluşturma ve yayınlama amacıyla yapılması öğrencilere anlamlı, işlevsel ve gerçekçi bir ortam sağlamıştır.Araştırma Ülkemizde işitme engelli öğrencilerin yüksekokul düzeyinde mesleki eğitimleri için öncü çalışmadır. Araştırmada oluşa gelen model ülkemizde ve yurt dışında işitme engelli gençlere mesleki eğitim veren diğer eğitim kurumlarındaki derslerde kullanılarak sınanabilir.

Abstract:
College education is one of the important steps for professional development for both normally developing and hearing impaired students. The School for the Handicapped (SfH) is the only higher education institute providing hearing impaired students professional education in Turkey. The school curriculum has been designed in order for hearing impaired students would attend and be successful in their jobs that are related to their professional education. Recent research has provided evidences that hearing impaired individuals get benefits from the literacy instructions providing students meaningful, functional and purposeful literacy environments. The educational programs designed for hearing impaired students? professional development must stress the importance of language and literacy skills. Based on the research it has been reported that among the literacy instruction approaches the Balanced Literacy Instructional Approach (BLIA) has been proved to be beneficial for the literacy skills of hearing impaired students. The purposes of Vocational Education are providing appropriate instructional environment, improving the necessary skills, and developing target behaviors.In Professional education interdisciplinary, collaborative educational programs are important. One of the activities designed based on the BLIA principles is publishing the school magazine.Although there are evidences about the appropriateness of application of the activities to hearing impaired students? literacy skills based on BLIA, there was a strong need to know more about how hearing impaired students acquire professional knowledge and skills. Moreover, it is important to examine the professional programs at SfH in order to understand its impacts on hearing impaired students? language and professional knowledge and skills. One of the professions hearing impaired students would be trained is ?Graphic Arts? at SfH. The program has ?Page Design? course. In this course the students are taught how to publish newspaper, magazine and etc. by utilizing particular software. During this research project QuarkXPress was instructed.The purpose of this study was to create collaborative and interdisciplinary educational environments at Page Design Course at the SfH and analyze its impacts on the hearing impaired youths? professional language and skills.During the study effort various academic and software problems were solved and gradually an interdisciplinary, collaborative professional instructional model has emerged. The students seemed to gain benefits from this instructional model. The interactions occurred among the students and the instructors have increased. The students improved in their use of software and its terminology. These skills are important for their future professional lives. They were all competent for their occupational knowledge and skills. The students showed evidenced that they learned how to use the commands (push button), read aloud the commands (pronounce), tell, write and read the function of the commands, how to match the English commands to Turkish meanings, explain the operation of the Software. Overall, they were all competent for their occupational knowledge and skills. They said they were proud of being responsible for publishing the school magazine by acquiring many knowledge and skills necessary for their professions. This project is the pioneer in the college level occupational education for hearing impaired students in Turkey. The model emerged during the course of the project would be utilized to other occupational education environments of hearing impaired individuals in and abroad the Country.