COVİD-19 anksiyete ve korkusunun COVİD-19 aşılaması üzerine etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of COVİD-19 anxiety and fear on COVİD-19 vaccination
Yazar: ADİLE BÜŞRA MAVİ ŞENOL
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; COVID 19 = COVID 19 ; Korku = Fear

Özet:
Amaç: COVID-19 salgını ile mücadelede hızla ve etkin bir şekilde gelişen aşılanma, önemli bir yere sahiptir. Aynı zamanda pandemi kişilerdeki genel sağlık düzeyini etkilemiş ve koronavirüse yönelik korku ve anksiyete gelişmesine sebep olmuştur. Çalışmamızda genel sağlık düzeyi, koronavirüs anksiyetesi ve koronavirüs korkusunun COVID-19 aşılanması üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, tanımlayıcı, kesitsel nitelikte bir çalışma olarak planlandı. Araştırmaya 12 Mayıs 2022- 12 Ağustos 2022 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile hekimliği polikliniklerine başvuran 18-65 yaş arası 395 hasta dâhil edildi. Katılımcılara sosyodemografik değişkenler formu, COVID-19 hastalık ve aşı geçmişi formu, Genel Sağlık Anketi-12, Koronavirüs Anksiyete Ölçeği (KAÖ) ve Koronavirüs Korkusu Ölçeği (KKÖ) ilgili sorular içeren anket formu yüz yüze uygulandı. Çalışmada elde edilen veriler IBM SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edildi ve p<0,05 anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 395 kişi katıldı. Katılımcıların yaş ortalaması 38,97±12,33 olarak bulundu. Katılımcıların 250'si (%63,3) kadın, 145'i (%36,7) erkek idi. Bu kişilerin 361'i (%91,4) aşı olduğunu belirtirken 34'ü (%8,6) aşı olmadığını söyledi. Aşı olanların 160'ı (%44,3) en fazla 2 doz aşı olurken, 201'i (%55,7) 3 ve üzerinde aşı olmuştu. Katılımcıların sosyodemografik verileri, COVID-19 geçmişi ile GSA-12 arasında anlamlı farklılık izlenmedi. Alerji/kronik hastalık sebebiyle aşı olmayanların ve Sağlık bakanlığı/uzmanların önerisiyle aşı olanların GSA-12 puanları ise anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı.  Katılımcılardan kadınların ve genel sağlık algısı kötü olanların KAÖ puanları anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Katılımcıların evli olanlarında, geliri giderinden az olanlarda, alerji/kronik hastalık nedeniyle aşı olmayanlarda ve hastalıktan korunmak amacıyla aşı olanlarda KKÖ puanında anlamlı artış görüldü. Katılımcıların aşı doz sayısı ile GSA-12 puanı, KAÖ ve KKÖ puanları arasında anlamlı farklılık görülmedi. 
Sonuç: Çalışmamızda alerji/kronik hastalık sebebiyle aşı olamamanın genel sağlığı kötü etkilediği ve koronavirüs korkusunu artırdığı görüldü. Ayrıca genel sağlığı daha kötü bireylerin Sağlık Bakanlığı/uzmanların önerisiyle aşı olmaya daha yatkın olduğu izlendi. Koronavirüs anksiyetesini etkileyen durumlar ise cinsiyet ve genel sağlık algısı olarak görüldü. Katılımcıların evli, ev hanımı ve gelirinin az olmasının koronavirüs korkusunu artırdığı sonucuna varıldı. Ayrıca koronavirüs korkusu fazla olanların hastalıktan korunma isteğiyle aşı olmaya daha meyilli olduğu saptandı. Aşı doz sayısı ile GSA-12 puanı, KAÖ ve KKÖ puanları arasında anlamlı ilişki saptanamadı. Katılımcıların genel sağlık düzeyi kötüleştikçe koronavirüs anksiyetesinin de arttığı görüldü. Çalışmamız aşılanma ile genel sağlık ve hastalığa özgü kaygı-korkunun aşılanma üzerine etkilerini ortaya koymaktadır. Daha sonra olabilecek salgınlarda yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Genel Sağlık Anketi-12, Anksiyete, Korku

Abstract:
Aim: Immunization, which develops rapidly and effectively in the fight against the COVID-19 epidemic, has an important place. At the same time, the pandemic affected the general health level of people and caused the development of fear and anxiety towards coronavirus. In our study, it was aimed to investigate the effects of general health level, coronavirus anxiety and fear of coronavirus on COVID-19 vaccination.
Materials and Methods: Our study was planned as a single-center, descriptive, cross-sectional study. 395 patients aged between 18-65 years who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics between 12 May 2022 and 12 July 2022 were included in the study. A face-to-face questionnaire including questions about sociodemographic variables form, COVID-19 disease and vaccination history form, General Health Questionnaire-12, Coronavirus Anxiety Scale (CAS) and Coronavirus Fear Scale (CFS) were administered to the participants. The data obtained in the study were analyzed using the IBM SPSS 25.0 program and p<0.05 was considered significant.
Results: 395 people participated in the study. The mean age of the participants was 38.97±12.33 years. 250 (63.3%) of the participants were female and 145 (36.7%) were male. While 361 (91.4%) of these people stated that they were vaccinated, 34 (8.6%) said that they were not vaccinated. Of those who were vaccinated, 160 (44.3%) were vaccinated with a maximum of 2 doses, while 201 (55.7%) were vaccinated 3 or more times. No significant difference was observed between the participants' sociodemographic data, COVID-19 history and GHQ-12. The GHQ-12 scores of those who were not vaccinated due to allergy/chronic disease and those who were vaccinated with the recommendation of the Ministry of Health/experts were found to be significantly higher. Among the participants, the CAS scores of the women and those with poor general health perception were found to be significantly higher. Among the participants, a significant increase in the CFS score was observed in married individuals, those with less income than their expenses, those who were not vaccinated due to allergy/chronic disease, and those who were vaccinated for protection from the disease. There was no significant difference between the number of vaccine doses of the participants and their GHQ-12 score, CAS and CFS scores.
Conclusion: In our study, it was observed that not being vaccinated due to allergy/chronic disease adversely affected general health and increased the fear of coronavirus. It was observed that individuals with poorer general health tended to be vaccinated with the recommendation of the Ministry of Health/experts. Situations affecting coronavirus anxiety were monitored as gender and general health perception. It was concluded that the fact that the participants were married, housewives and had a low income increased the fear of coronavirus. In addition, it was determined that those with a high fear of coronavirus were more likely to be vaccinated with the desire to protect themselves from the disease. There was no significant relationship between the number of vaccine doses and the GHQ-12 score, CAS and CFS scores. As the general health level of the participants deteriorated, it was seen that the anxiety of the coronavirus increased. Our study reveals the effects of vaccination and general health and disease-specific anxiety-fear on vaccination. It is thought that it will contribute to the studies to be done in the future epidemics.

Keywords: COVID-19, General Health Questionnaire-12, Anxiety, Fear