Bazı yenilebilir mantar türlerinin sitotoksik, sitogenetik ve oksidatif etkilerinin araştırılması
Investigation of cytotoxic, cytogenetic and oxidative effects of some edible mushroom species
Yazar: BÜŞRANUR GÜVEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BUĞRAHAN EMSEN ; PROF. DR. ABDULLAH KAYA
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fen Bilimleri ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Yenilebilir mantarlar, yapılarında bulunan doğal bileşenler sayesinde çok sayıda biyolojik aktivite gösterme potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, mevcut çalışmada, yenilebilir mantar türlerinden olan Coprinus comatus (O.F. Müll.) Pers., Lepista nuda (Bull.) Cooke, Leucoagaricus leucothites (Vittad.) Wasser, Lycoperdon molle Pers. ve Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm'tan elde edilen metanol ve su ekstraktlarının farklı konsantrasyonlarının (1-100 mg/L) kültüre edilmiş insan lenfositleri üzerindeki sitotoksik, sitogenetik ve oksidatif aktivite potansiyellerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Metanol ve su ekstratları ile muamele edilen hücreler üzerindeki toplam antioksidan kapasite (TAK) düzeyleri incelendiğinde, konsantrasyona bağlı artış gözlenmiş ve her iki deneme grubunda da C. comatus'un maksimum konsantrasyonlu uygulamasının en yüksek TAK seviyesine ulaştığı tespit edilmiştir. Lenfositler üzerindeki toplam oksidan durum (TOD) düzeyleri incelendiğinde, L. molle'nin maksimum konsantrasyonlu uygulamasının hücrelerdeki mevcut TOD oranını negatif kontrol değerine kıyasla yükselttiği (p < 0,05) tespit edilmiştir. Hücrelerdeki oksidatif stres düzeyinin azalması ise C. comatus, L. leucothites ve L. nuda'nın yüksek konsantrasyonlu (25-100 mg/L) uygulamaları tarafından gerçekleştirilmiştir. Test edilen mantar ekstraktları ile muamele edilen lenfositlerde meydana gelen genotoksisitenin değerlendirilmesi amacıyla kromozom aberasyonu ve mikronükleus analizlerinden yararlanılmıştır. Her iki analiz türünde de, test edilen mantar türlerinden elde edilen metanol ve su ekstraktlarının farklı konsantrasyonlardaki uygulamalarının (L. molle'nin 100 mg/L'lik uygulaması hariç) lenfositlerdeki genetik hasar düzeyini anlamlı seviyede (p > 0,05) değiştirmediği çalışma sonuçlarına yansımıştır. Sonuç olarak, test edilen mantar ekstraktlarının özellikle belli konsantrasyonlarının (1-25 mg/L) lenfositler üzerinde anlamlı derecede oksidatif ve genetik hasara neden olmadan TAK seviyesini yükselttiği ve bu nedenle doğal antioksidan kaynağı olarak kullanılabilecekleri ortaya çıkarılmıştır.

Abstract:
Edible fungi have the potential to show numerous biological activities thanks to the natural constituents found in their structure. Therefore, in the present study, it was aimed to evaluate the potentials of cytotoxic, cytogenetic and oxidative activity of different concentrations (1-100 mg/L) methanol and water extracts obtained from edible fungi species, Coprinus comatus (O.F. Müll.) Pers., Lepista nuda (Bull.) Cooke, Leucoagaricus leucothites (Vittad.) Wasser, Lycoperdon molle Pers. and Pleurotus ostreatus (Jacq.) P. Kumm on cultured human lymphocytes. When the total antioxidant capacity (TAC) levels on cells treated with methanol and water extracts were examined, a concentration dependent increase was observed and it was found that maximum concentration of C. comatus reached the highest TAC level in both experimental groups. When the total oxidant status (TOS) levels on lymphocytes were examined, it was found that the maximum concentration of L. molle increased the TOD ratio in the cells compared to the negative control value (p < 0.05). Decreased levels of oxidative stress in the cells were performed by high concentration (25-100 mg/L) of C. comatus, L. leucothites and L. nuda. Chromosome aberration and micronucleus analyses were used to evaluate the genotoxicity occurring in lymphocytes treated with the tested fungal extracts. In both types of analysis, it was reflected to the results of the studies that the methanol and water extracts obtained from the tested fungus species at different concentrations (except for 100 mg/L of L. molle) did not significantly (p > 0.05) change the level of genetic damage in lymphocytes. As a result, it was found that especially the specific concentrations (1-25 mg/L) of the tested fungal extracts increased the TAC without causing significant oxidative and genetic damage on the lymphocytes and therefore they could be used as natural antioxidant source.