Sivas ilindeki okul öncesi çocuklarda dental anomali ve ağız diş sağlığı durumunun değerlendirilmesi
Evaluation of dental anomaly and oral health status in preschool children in Sivas province
Yazar: ESRA TAYAR
Danışman: PROF. DR. ARİFE KAPTAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş çürükleri = Dental caries ; Süt dişleri = Tooth deciduous

Özet:
Bu çalışmada, Sivas ilindeki anaokulları taranarak 3-5 yaş arasındaki çocuklarda dental anomalilerin, oklüzal özelliklerin ve ağız-diş sağlığı durumlarının değerlendirilmesi; erken çocukluk çağı çürüklerinin (EÇÇ) oluşumuna yol açan olası faktörlerin araştırılması ve bu doğrultuda koruyucu-önleyici uygulamalara katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Çalışma, Sivas il merkezinde bulunan 22 farklı anaokulu ve kreşe devam eden 3-5 yaş aralığındaki 1185 çocuktan oluşmaktadır. Sadece yasal vasilerinden yazılı onam alınan çocuklar çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden velilerden sosyodemografik, sosyoekonomik faktörler ve diş çürüğüne neden olabilecek alışkanlıkları içeren, ekte detayları sunulan anket formlarını doldurmaları istenmiştir. Çocukların ağız sağlığını belirlemek amacıyla, her bir çocuğa sınıflarında, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerdiği df(t) ve df(s) indeksleri ile çürük taraması yapılmış; dental anomaliler Kreiborg ve ark. kriterlerine, oklüzyon özellikleri ise Foster ve Hamilton kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Çalışma bulgularına göre, EÇÇ prevalansı %73,6, ortalama df(t) skoru 4,61±4,19 ve ortalama df(s) skoru 8,37±9,68 olarak tespit edilmiştir. df(t) ve df(s) skorlarının ortancalarının yaşla birlikte istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde arttığı saptanmıştır (p<0,001). EÇÇ'nin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla görüldüğü durumlar şunlardır: artan yaş, artan vücut ağırlığı, düşük beden kitle indeksi (BKİ), düşük anne-baba eğitim düzeyi, çocuğun anne tarafından bakılması, düşük aylık gelir, vajinal doğum şekli, fazla kardeş sayısı, ebeveynlerin düşük diş fırçalama ve diş hekimine gitme sıklığı, çocuğun düşük diş hekimine gitme sıklığı, diş fırçalama sırasında ebeveyn yardımı olmaması, artmış emzirme süresi, biberon kullanımı, yüksek atıştırmalık tüketim sıklığı, yüksek asitli içecek tüketimi ve düşük süt, peynir, yoğurt tüketimi (p<0,05).
Gelişimsel dental anomali sıklığı %1,5 (n=17) olarak belirlenmiş, yaş ve cinsiyet ile dental anomali arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p>0,05). En sık karşılaşılan dental anomali %0,8 (n=9) oranıyla ikiz dişlerdir. Bunu %0,7 (n=8) hiperdonti, %0,2 (n=2) hipodonti ve %0,1 (n=1) mikrodonti izlemiştir. İkiz diş vakalarının 1'i bilateral, 8'i unilateral olarak ve tamamı maksillada yer almıştır. Hiperdonti vakalarının 2'si bilateral, 6'sı unilateral olup tamamı maksillada bulunmuştur. Hipodonti vakaları unilateral olarak mandibulada tespit edilmiştir. Mikrodonti vakası ise unilateral olarak maksillada gözlenmiştir.
Ağız solunumu sıklığı %13,9, dil itimi sıklığı %9,9, ağzı açık uyuma sıklığı %21,7, parmak emme alışkanlığı %3,7 ve yabancı cisim ısırma alışkanlığı %15,2 olarak tespit edilmiştir. Çocukların %6,7'sinin konkav, %24,8'inin konveks ve %68,5'inin düz bir profile sahip olduğu belirlenmiştir. Süt dentisyonu sagital yönde incelendiğinde artmış overjet %23,2, mandibular overjet %3,2 ve baş başa insizal ilişki %7,8 oranında bulunmuştur. Vertikal yönde anterior açık kapanış %4, derin kapanış %22,6 ve posterior açık kapanış %1,6 olarak belirlenmiştir. Transvers yönde ise posterior çapraz kapanış %3 ve orta hat kayması %20,2 oranında tespit edilmiştir. Ayrıca, maymun diasteması sağ maksillada %78,2, sol maksillada %77,2, sağ mandibulada %58,3 ve sol mandibulada %58,9 oranında bulunmuştur.
Bu çalışmaya katılan çocuklar arasında EÇÇ prevalansının oldukça yaygın olduğu, bununla birlikte dental anomaliler ve okluzyon bozuklukları tespit edilmiştir. Erken çocukluk çağı çürüğü risk faktörleri, süt dişlenmede görülen klinik muayene ile tespit edilebilen anomaliler ve okluzyon özelliklerinin daimi dişlenmeyi etkilemesi ve erken müdahalenin önemi hakkında ebeveynlere kapsamlı eğitimler verilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda, ağız ve diş sağlığına yönelik farkındalığın artırılması, toplumsal bilincin oluşturulması ve ebeveynlerin yanlış bildikleri uygulamaların düzeltilerek çocuklara daha sağlıklı alışkanlıklar kazandırılması büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
In this study, the aim was to evaluate dental anomalies, occlusal characteristics, and oral health status in children aged 3-5 years by screening kindergartens in Sivas province; to investigate possible factors leading to early childhood caries (ECC); and to contribute to preventive-protective practices in this regard.
The study consists of 1185 children aged 3-5 years attending 22 different kindergartens and nurseries in the city center of Sivas. Only children whose legal guardians provided written consent were included in the study. Parents who voluntarily agreed to participate were asked to fill out survey forms, the details of which are provided in the appendix, covering sociodemographic and socioeconomic factors as well as habits that may contribute to dental caries. To determine the oral health of the children, each child underwent caries screening in their classroom using the World Health Organization (WHO) recommended df(t) and df(s) indices for caries assessment; dental anomalies were evaluated according to the criteria of Kreiborg et al., and occlusal features were assessed using the criteria of Foster and Hamilton. The collected data were statistically analyzed.
According to the study findings, the prevalence of ECC was found to be 73.6%, with an average df(t) score of 4.61±4.19 and an average df(s) score of 8.37±9.68. It was observed that the median df(t) and df(s) scores increased significantly with age (p<0.001). The situations in which ECC was significantly more prevalent include: increased age, increased weight, low BMI, low parental education level, being cared for by the mother, low monthly income, vaginal delivery, having many siblings, low frequency of toothbrushing by parents and the child, low frequency of dental visits by the child, lack of parental assistance during toothbrushing, extended breastfeeding duration, bottle use, high frequency of snack consumption, high consumption of acidic drinks, and low consumption of milk, cheese, and yogurt (p<0.05).
The prevalence of developmental dental anomalies was found to be 1.5% (n=17), with no statistically significant relationship between age and gender (p>0.05). The most common dental anomaly was fused teeth, observed in 0.8% (n=9) of cases. This was followed by hyperdontia at 0.7% (n=8), hypodontia at 0.2% (n=2), and microdontia at 0.1% (n=1). Of the fused teeth cases, 1 was bilateral and 8 were unilateral, all located in the maxilla. Among the hyperdontia cases, 2 were bilateral and 6 were unilateral, all in the maxilla. The hypodontia cases were unilateral and located in the mandible, while the microdontia case was unilateral and located in the maxilla.
The frequency of mouth breathing was found to be 13.9%, tongue thrusting 9.9%, open-mouth sleeping 21.7%, thumb-sucking 3.7% and object-biting habits 15.2%. It was determined that 6.7% of the children had a concave profile, 24.8% had a convex profile, and 68.5% had a straight profile. In the sagittal plane of primary dentition, increased overjet was observed in 23.2%, mandibular overjet in 3.2%, and an edge-to-edge incisal relationship in 7.8%. In the vertical plane, anterior open bite was observed in 4%, deep bite in 22.6%, and posterior open bite in 1.6%. In the transverse plane, posterior crossbite was found in 3% and midline shift in 20.2%. Additionally, the frequency of primate space was found to be 78.2% in the right maxilla, 77.2% in the left maxilla, 58.3% in the right mandible, and 58.9% in the left mandible.
The prevalence of early childhood caries was found to be quite common among the children participating in this study, alongside the detection of dental anomalies and occlusion disorders. It has been revealed that comprehensive education should be provided to parents regarding the risk factors for early childhood caries, the clinical anomalies that can be detected in primary dentition, the occlusal characteristics that may affect future permanent dentition, and the importance of early intervention. In this regard, raising awareness about oral and dental health, building social consciousness, and correcting parents' misconceptions to help children develop healthier habits are of great importance.