Öğretmenlerin mesleki bağlılıkları ile duygusal emeklerinin okul etkililiğini yordama düzeyi
The level of predicting school effectiveness of teachers' occupational commitment and emotional labor
Yazar: TUĞBA AKSU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGENEL
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal emek = Emetional labor ; Mesleki bağlılık = Occupational commitment ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin mesleki bağlılıkları ile duygusal emeklerinin okul etkililiğini yordayıp yordamadığını tespit etmektir. Bu kapsamda ilişkisel tarama modelini bir alt modeli olan yordayıcı korelasyon yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evreni İstanbul ili Üsküdar ilçesinde bulunan devlet okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubu ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan öğretmenler arasında küme örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Örneklem grubunu oluşturan 428 öğretmene anket uygulanmıştır. Verilerin toplama aracı olarak Utkan ve Kırdök (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan "Mesleki Bağlılık Ölçeği" (MBÖ); Basım ve Beğenirbaş (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan "Duygusal Emek Ölçeği" (DEÖ) ve Yıldırım ve Ada (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan (SE-İNDEX) "Okul Etkililiği Ölçeği" (OEÖ) kullanılmıştır. Elde edilen veriler analize edilmeden önce normallik testi yapılarak normal dağılım gösterdiğine karar verildikten sonra istatistiksel analizler uygulanmıştır. Araştırmada konu alınan mesleki bağlılık, duygusal emek ve okul etkililiğinin cinsiyet ve eğitim durumu değişkenlerine göre t-testi analizi, mesleki kıdem durumu ve okul kademesi değişkenlerine göre ANOVA analizi uygulanmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi analiz etmek için Pearson Korelasyon; mesleki bağlılığın alt boyutlarının duygusal emeği; mesleki bağlılığın alt boyutlarının okul etkililiğini; duygusal emeğin alt boyutlarının okul etkililiğini ve son olarak mesleki bağlılık ve duygusal emeğin birlikte okul etkililiğini yordamayıp yordamadığını belirlemek için Çoklu Regresyon analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda mesleki bağlılık değişkeninde cinsiyete göre anlamlı bir farklılık görülmezken; eğitim durumuna (birikmiş maliyetler), görev yaptığı okul kademesine ve mesleki kıdem durumuna göre anlamlı bir farklılık oluşmaktadır. Duygusal emek değişkeninde yüzeysel ve derinden rol yapma alt boyutları cinsiyete göre anlamlı bir farklılık oluşmaktayken eğitim durumuna göre anlamlı farklılık oluşmamaktadır. Görev yapılan okul kademesi ve kıdem durumuna göre ise duygusal emeğin sadece doğal duygular alt boyutunda anlamlı bir farklılık gözlenmiştir. Okul etkililiği değişkeninde cinsiyete, eğitim durumuna ve okul kademesine göre anlamlı bir farklılığa rastlanmazken kıdem durumu değişkeninde anlamlı bir farklılık görülmektedir. Ayrıca mesleki bağlılık, duygusal emek ve okul etkililiği arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda mesleki duygusal bağlılık ve duygusal emeğin doğal duygular boyutunun birlikte okul etkililiğini yordadığı tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Mesleki Bağlılık, Duygusal Emek, Okul Etkililiği, Öğretmen

Abstract:
This research was conducted to determine whether teachers' commitment and emotional efforts predict school effectiveness. In this context, the predictive correlation method which is a sub-model of the relational screening model was used. The universe of the study consisted of teachers working in public-schools in Üsküdar district of Istanbul. The sample group of the study was selected among the teachers working in primary, secondary and high schools by cluster sampling method. A questionnaire was applied to 428 teachers that comprise the sample group. "Occupational Commitment Scale" (MBÖ), which was adapted to Turkish by Utkan and Kırdök (2018); The "Emotional Labor Scale" (DEÖ), which was adapted to Turkish by Basım and Beğenirbaş (2012); and the "School Effectiveness Scale" (OEÖ), which was adapted to Turkish by Yıldırım and Ada (2018) were used as a means of collecting data. Before analyzing the data, the normality test was performed and after it was decided that it showed normal distribution, statistical analysis was applied. Analysis of occupational commitment, emotional labor and school effectiveness according to gender and educational status variables, t-test, one-way variance analysis (ANOVA) was applied according to seniority and school level variables. Pearson Correlation to analyze the relationship between dependent and independent variables; the sub-dimension of occupational commitment is emotional labor; school effectiveness of sub-dimensions of occupational commitment; Multiple Regression analysis was conducted to determine whether the sub-dimensions of emotional labor predicted school effectiveness and finally, occupational commitment and emotional labor together predicted school effectiveness. As a result of the analysis, there is no significant difference in occupational commitment variable by gender; There is a significant difference according to the education level (accumulated costs), the level of school in which he / she works and his / her professional seniority. While there is a significant difference according to gender in the emotional labor variable, the sub-dimensions of superficial and deep acting; There is no significant difference according to the education level. A significant difference was observed only in the natural emotions sub-dimension of emotional labor according to the school level and seniority. In the school effectiveness variable, there is no significant difference in terms of gender, education level and school level, while a significant difference is observed in the seniority variable. In addition, it was concluded that there is a significant relationship between occupational commitment, emotional labor and school effectiveness. At the same time, it was determined that occupational emotional commitment and natural emotions dimension of emotional labor together predicted school effectiveness.
Keywords: Occupational Commitment, Emotional Labor, School Effectiveness, Teacher