Kapadokya Bölgesi Bizans dönemi kiliselerinde  son akşam yemeği konulu duvar resimleri
Wall paintings of the last supper from the Byzantine period churches of the Cappadocia
Yazar: MERVE KALAFAT YILMAZ
Danışman: DOÇ. ÖZGÜ ÇÖMEZOĞLU UZBEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Duvar resimleri = Wall paintings ; Kiliseler = Churchs ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures

Özet:
Kanonik İnciller; Matta (26:17-29), Markos (14:12-25), Luka (22:7-23), Yuhanna (13:21-20)'da anlatılan İsa'nın Havarileri ile birlikte yediği Son Yemek, Bizans Sanatında 6. Yüzyıldan itibaren İsa'nın Havarilerine ekmek ve şarabı kutsayarak dağıttığı litürjik yemek olarak betimlenmektedir. Son Akşam Yemeği'nde ortaya çıkan bu litürji, 1. Korintliler (10-11)'de dini ritüel yemek olarak anlatılmaktadır. İsa'nın bedenini ve kanını temsil eden Ökaristi (εύχαριστία) Ayini haline gelen bu litürji, Hıristiyanlığın temel dinsel törenlerinden biri olarak Pazar Ayininde yerini almıştır.
Kapadokya Bölgesi Bizans Dönemi kiliselerinde tespit edilen yirmi üç kilisenin Son Akşam Yemeği sahneleri çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Dört ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; Kappadokia (Καππαδοκία) adının kökeni ve adın kökenine dair sorunlar, bölgenin sınırları, coğrafi yapısı ile jeolojik oluşumu, bölgede Bizans Dönemi ve Hıristiyanlığın yayılması konularına değinilmiştir. İkinci bölümde; Son Akşam Yemeği sahnesinin kaynakları, on iki Havarinin adları ve kaynaklardaki anlatımları, Bizans Sanatında Son Akşam Yemeği sahnesinin ikonografik gelişimine yer verilmiştir. Çalışmanın konusunu oluşturan yirmi üç kilisenin Son Akşam Yemeği sahneleri üçüncü bölümde katalog halinde verilmiştir. Kiliselerin yerleri, kiliselerdeki yazıtlar, kiliselerin tarihlendirilmeleri, plan tipleri, resim programları, sahnelerde yer alan yazıtlar, sahnelerin tasviri ve kiliseler ile ilgili yayınlar verilmiştir. Dördüncü bölümde ise; sahnelerin ikonografik özellikleri, resim programı ve mimari plan içerisindeki yerleri ve üslup özellikleri değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde Kapadokya Bölgesi'nde yer alan Son Akşam Yemeği sahnelerinin Bizans Sanatı içerisindeki yeri ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Bizans Sanatı, Kapadokya, Duvar Resmi, Kilise, Son Akşam Yemeği, İkonografi, Üslup.

Abstract:
ABSTRACT
WALL PAINTINGS OF THE LAST SUPPER FROM THE BYZANTINE PERIOD CHURCHES OF THE CAPPADOCIA 
MERVE KALAFAT YILMAZ
The Last Supper that Jesus shared with the Twelve Apostles as stated in the Canonical Gospels; Matta (26: 17-29), Mark (14: 12-25), Luka (22: 7-23), John (13: 21-20) is depicted as a liturgical meal from the 6th century BC onwards, in which Jesus offers the Apostles bread and wine. This liturgy, which emerged in the Last Supper, is described as a religious ritual meal in the 1st Corinthians (10-11). Furthermore, this liturgy, also became the Eucharist (εύχαριστία) representing the body and blood of Jesus, and started to appear on Sunday Mass as one of the main religious ceremonies of Christianity.
The scenes of the Last Supper found in twenty-three Byzantine churches located in the Cappadocia Region constitutes the subject of this study. The study consists of four main sections; The first section adresses the origin and the problems caused by the origin of the name Kappadokia (Καππαδοκία), the boundaries of the region, the geographical structure and geological formation, the Byzantine Period in the region and the spread of Christianity. The second chapter explains the sources of the Last Supper depictions, the descriptions of the names and sources of the Twelve Apostles, and the iconographic development of the Last Supper in the Byzantine art scene. The Last Supper scenes of the twenty-three churches that make up the subject of this study are listed in the third section. Publications about the places and the dates of the churches, the inscriptions found at the churches, plan types, painting programmes, the inscriptions on the stage and the presentation of the scenes are included. In the fourth chapter; the iconographic features of the scenes, the location and stylistic features of the painting programme and architectural plan are evaluated. In the conclusion section, the portrayal of the Last Supper scenes in the Cappadocia Region in the Byzantine Art is examined.
Key Words: Byzantine Art, Cappadocia, Mural, Church, The Last Supper, Iconography, Style.