Tip 1 Diabetes Mellituslu çocuk hastalarda ağız sağlığının ve bununla ilişkili parametrelerin değerlendirilmesi
Evaluation of oral health and related parameters in pediatric patients with type 1 Diabetes mellitus
Yazar: GİZEM AKDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYŞE IŞIL ORHAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Çocuk Diş Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Tip 1 Diabetes Mellituslu Çocuk Hastalarda Ağız Sağlığının ve Bununla İlişkili Parametrelerin Değerlendirilmesi
Diabetes Mellitus (DM); karbonhidrat, yağ ve protein metabolizması bozukluklarıyla görülebilen, hiperglisemi ile karakterize kronik metabolik bir hastalıktır. Çocuklarda en sık görülen tip 1 DM, tüm DM vakalarının %10'unu oluşturur. DM'li hastalarda oral komplikasyonların sık görüldüğü bildirilmekle birlikte tip 1 DM'li çocuklarda DM ve ağız sağlığına ilişkin kanıtlar yetersizdir. Bu çalışmada, tip 1 DM'li çocuklarda ağız sağlığının ve bununla ilişkili parametrelerin sağlıklı çocuklarla karşılaştırılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 8-12 yaş aralığında; Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı, Çocuk Endokrinoloji Bölümü'nde takipli tip 1 DM hastaları ve sağlıklı çocuklar dahil edilmiştir. Çocuk ve ebeveynlere ait demografik bilgiler toplanmış ve ağız-diş sağlığına yönelik anket uygulanmıştır. Tip 1 DM'li çocuklarda hastalık süresi ve HbA1c değerleri kaydedilmiştir. HbA1c değeri %7,0 ve altında olanlar metabolik kontrolü iyi, HbA1c değeri %7,0'nin üzerinde olanlar ise metabolik kontrolü kötü olarak kabul edilmiştir. Tükürük akış hızı ve tükürük tamponlama kapasitesinin belirlenmesi için çocuklardan uyarılmış tükürük örnekleri toplanmıştır. Plak indeksi ve gingival indeks kullanılarak dental plak miktarı ve dişeti iltihabı değerlendirilmiştir. Diş çürükleri D1-3MF/d1-3mf indeksi kullanılarak kaydedilmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 22.0 programı kullanılmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p≤0.05 kabul edilmiştir. Çalışmaya tip 1 DM'li 62 çocuk (ortalama yaş 10,71±1,58) ve sağlıklı 76 çocuk (ortalama yaş 10,06±1,30) dahil edilmiştir. Tükürük akış hızı ve tamponlama kapasitesi tip 1 DM'li çocuklarda sırasıyla 0,46±0,25 ml/dk ve 6,86±0,31; sağlıklı çocuklarda ise 0,51±0,26 ml/dk ve 6,87±0,22 olarak belirlenmiştir. Plak indeksi ve gingival indeks değerleri tip 1 DM'li çocuklarda sırasıyla 0,81±0,37 ve 0,70±0,26; sağlıklı çocuklarda ise 0,76±0,27 ve 0,64±0,23 olarak tespit edilmiştir. Gruplar arasında tükürük akış hızı, tükürük tamponlama kapasitesi, plak indeksi ve gingival indeks değerleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ortalama D3MFS, d3mfs, D3MFT ve d3mft değerleri sırasıyla tip 1 DM'li çocuklarda 2,00±3,16; 4,65±7,64; 0,92±1,49; 1,73±2,58 ve sağlıklı çocuklarda 0,89±1,79; 7,30±8,42; 0,55±1,00; 2,82±2,95 olarak belirlenmiştir. Tip 1 DM'li çocuklarda ortalama D3MFS ve D2-3MFS değerleri sağlıklı çocuklara göre istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuştur. Çürük deneyimi olanların (D3MFT>0) oranının tip 1 DM'li grupta, sağlıklı gruba göre ve kötü metabolik kontrole sahip grupta, iyi metabolik kontrole sahip gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma, tip 1 DM'li çocuklarda diş çürüğünün artmış olduğunu ve çürük oluşumunda kötü glisemik kontrolün etkisini göstermiştir. Bu sonuçlar, özel bakım ihtiyacı olan grubun üyesi olan Tip 1 DM'li çocukları hedef alan koruyucu programların gerekliliğine işaret etmektedir.
Anahtar kelimeler: Ağız ve Diş Sağlığı, Çocuk, Diş Çürüğü, Tükürük, Tip 1 Diabetes Mellitus.

Abstract:
Evaluation of Oral Health and Related Parameters in Pediatric Patients with Type 1 Diabetes Mellitus
Diabetes Mellitus (DM) is a chronic metabolic disease characterized by hyperglycemia that can be seen with disorders of carbohydrate, fat and protein metabolism. Type 1 DM, which is most common in children, accounts for 10% of all DM cases. Although oral complications are reported to be common in patients with DM, the evidence regarding DM and oral health in children with type 1 DM is insufficient. The aim of this study was to investigate oral health and related parameters in children with type 1 DM compared with healthy children. Patients with type 1 DM and healthy children aged 8-12 years who were followed up in the Department of Pediatrics, Department of Pediatric Endocrinology, Faculty of Medicine, Ankara Yıldırım Beyazıt University, were included in the study. Demographic information of children and parents were collected and a questionnaire on oral and dental health was applied. Disease duration and HbA1c values were recorded in children with type 1 DM. Those with an HbA1c value of 7.0% and below were considered to have good metabolic control and those with an HbA1c value above 7.0% were considered to have poor metabolic control. Stimulated saliva samples were collected from children to determine salivary flow rate and salivary buffering capacity. The amount of dental plaque and gingival inflammation were evaluated using the plaque index and gingival index. Dental caries was recorded using the D1-3MF/d1-3mf index. IBM SPSS Statistics 22.0 programme was used in the analysis of the data and statistical significance level p≤0.05 was accepted. The study included 62 children with type 1 DM (mean age 10.71±1.58 years) and 76 healthy children (mean age 10.06±1.30 years). Salivary flow rate and buffering capacity were 0.46±0.25 ml/min and 6.86±0.31 in children with type 1 DM and 0.51±0.26 ml/min and 6.87±0.22 in healthy children, respectively. Plaque index and gingival index values were 0.81±0.37 and 0.70±0.26 in children with type 1 DM and 0.76±0.27 and 0.64±0.23 in healthy children, respectively. There was no statistically significant difference between the groups in terms of salivary flow rate, salivary buffering capacity, plaque index and gingival index values. Mean D3MFS, d3mfs, D3MFT and d3mft values were 2.00±3.16; 4.65±7.64; 0.92±1.49; 1.73±2.58 in children with type 1 DM and 0.89±1.79; 7.30±8.42; 0.55±1.00; 2.82±2.95 in healthy children, respectively. The mean D3MFS and D2-3MFS values were statistically higher in children with type 1 DM compared to healthy children. It was determined that the rate of those with caries experience (D3MFT>0) was statistically significantly higher in the type 1 DM group than in the healthy group, and in the group with poor metabolic control compared to the group with good metabolic control. This study showed that dental caries is increased in children with type 1 DM and the effect of poor glycemic control on caries formation. These results point to the necessity of preventive programs targeting children with type 1 DM who are members of the group with special care needs.
Keywords: Oral and Dental Health, Child, Dental Caries, Saliva, Type 1 Diabetes Mellitus