Türk çocuk edebiyatında deprem konulu hikâyeler üzerine bir inceleme
A study on earthquake themed stories in Turkish children's literature
Yazar: CEYLAN BAYRAM
Danışman: DOÇ. DR. TALAT AYTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Doğal afetler dünyanın her yerinde görülen etkilediği toplumu sosyoekonomik ve sosyokültürel yönden etkileyen, durduran ya da aksamasına yol açan bir doğa olayıdır. Doğal afetler insanların fiziksel açıdan yaralanmalarına, sakatlanmalarına, can ve mal kaybına uğramalarına sebebiyet vermektedir. Doğal afetleri yaşayanlar psikolojik yönden de çok etkilenmektedir. Bu etkilenenlerin başında çocuklar ve ergenler gelmektedir. Çocukların ve ergenlerin gelişim dönemleri göz önüne alındığında bu dönemde yaşanan ağır kayıplar ve yıkımlar onların psikolojilerini önemli ölçüde etkilemektedir. Çocuk Edebiyatı alanında, doğal afetlerin çocuğa öğretilmesi noktasında çocuk kitaplarının önemli bir rol teşkil edeceği düşünülmektedir. Çocuk kitaplarının empati kazandırmada ve farkındalık oluşturmada önemi göz ardı edilemez. Bu bağlamda deprem olgusu yer alan eserler ve içeriğinde doğal afetler, afet psikolojisi gibi kazanımların yer aldığı hikâyeler incelemenin konusunu oluşturmaktadır. Bu kapsamda Türk çocuk edebiyatından seçilen deprem olgusunu barındıran elli çocuk kitabı incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi ile yazılan çalışma, doküman araştırması yoluyla incelenmiş olup betimsel analiz tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonucunda Türk Çocuk Edebiyatı'ndan seçilen elli çocuk hikâyesinin tamamında deprem olgusu yer almakta ve deprem öncesi, sırası ve sonrasına ait bulgulara rastlanılmaktadır. Hikâyelerde depremden öncesine ait bulgular bazı kitaplarda yer almazken bazılarında ise mevcut olduğu tespit edilmiştir. Deprem sırasına ait bulgular hikâyelerin niceliksel olarak büyük bir kısmında yer almaktadır. Deprem sonrasına ait bulgular ise hikâyelerin çok az bir kısmında yer aldığı tespit edilmiştir. Deprem olgusunun hikâyelerde geçme sıklığı tespit edilip, olgunun grafiğine de yer verilmiştir. Bu çalışma, sonuç ve tartışma kısmı ile değerlendirilip neticelendirilmiştir.

Abstract:
Natural disasters are a natural phenomenon that affects the society in socioeconomic and socio-cultural terms, stopping or disrupting the society it affects. Natural disasters cause physical injuries, disabilities, loss of life and property. Those who experience natural disasters are also affected psychologically. Children and adolescents are the most affected people. Considering the developmental stages of children and adolescents, the heavy losses and destructions experienced during this period significantly affect their psychology. In the field of Children's Literature, it is thought that children's books will play an important role in teaching natural disasters to children. The importance of children's books in gaining empathy and raising awareness cannot be ignored. In this context, the works that include the earthquake phenomenon and the stories that include natural disasters and disaster psychology are the subject of this study. In this context, fifty children's books containing the earthquake phenomenon selected from Turkish Children's Literature were analyzed. The study, which was written with qualitative research method, was examined through document research and evaluated with descriptive analysis technique. As a result of the study, the earthquake phenomenon is included in all fifty children's stories selected from Turkish Children's Literature and findings about before, during and after the earthquake are encountered. While the findings of the stories before the earthquake were not included in some books, it was determined that they were present in others. Findings related to the earthquake sequence are present in a quantitatively large number of the stories. Findings related to the aftermath of the earthquake were found to be present in very few of the stories. The frequency of the earthquake phenomenon in the stories was determined and the graph of the phenomenon was also included. This study was evaluated and concluded with the conclusion and discussion section.