Klasik Dönem Osmanlı Miras Hukukunda kadının yeri
Position of women in the Classical Era Ottoman Inheritance Law
Yazar: ADEM ÇAKIR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET KILINÇ
Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kadınlar = Women ; Klasik Dönem = Classical Period ; Miras = Inheritance ; Miras hukuku = Inheritance law ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı hukuku = Ottoman law ; İslam hukuku = Islamic law

Özet:
Başlangıçta, İslam miras hukukunun ve örfi miras hukukunun kuramsal çerçevesi 
hakkında bilgi verildi. 
Osmanlı Devleti'nde kadının İslam miras hukukundaki durumunu kolay bir şekilde
anlayabilmek için, tereke kayıtları ve fetva örnekleri belirli formatlarla aktarıldı. Tereke
kayıtlarında incelenen paylaşımların büyük bir kısmının fıkıh kitaplarında yer alan oranlar ile
uygunluk gösterdiği görüldü. İslam miras hukuku hükümlerine uygun düşmeyen paylaşımlar
için getirdiğimiz yorum, varislerin mirası rızai taksime göre paylaşmaları oldu. Bu
paylaşımların bir kısmı kadın lehine bir kısmı ise kadın aleyhine gerçekleşmektedir. 
Örfi miras hukukundaki genel durumu anlamak için, miri arazi ve örfi miras hukukuna
tabi vakıfların intikalinde yaşanan dönemsel değişimler yakından irdelendi. Bunların yanında,
incelenen birçok vakıfnamede, evlatlık vakıf kuran kişilerin vakıf mallarından yararlanma
usulünü, İslam miras hukuku hükümlerini değiştirecek şekilde belirleyebildiği görüldü. 
Gayrimüslim kadınlar zaman ve mekan bakımından istikrar gösterecek düzeyde İslam
miras hukuku hükümlerine göre pay almışlardır. Kadınlar için, muris ve varis olma
bakımından reaya askeri sınıf ayrımı yoktur. Osmanlı'da kadının vela mirasçılığı da kabul
edilmektedir. Müçtehitler arasında farklı görüşlerin mevcut olduğu durumlarda, seçilen bir
görüşün devamlı surette uygulandığı görülmektedir. Kadının miras payına hukuksuz bir
müdahalede gerçekleşirse, kadının hakkı devlet tarafından korunmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: İslam miras hukuku, Osmanlı hukuku, kadının hukuki statüsü.

Abstract:
At first, some information has been given about the conceptual frameworks of the
Islamic law of inheritance and the customary law of inheritance. 
In an attempt to understand the place of Ottoman woman within the law of inheritance,
heritage registers and fatwa samples have been transferred into particular formats. It has been
observed that majority of the portions of inheritance, which were analyzed in the heritage
registers, were compatible with the proportions indicated in fiqh books. . Our comment on the
portions of inheritance, which were incompatible with the Islamic law of inheritance, was that
inheritors had shared inheritance through 'consensual partition'. Some of these portions of
inheritance take place in favour of women while some other take place to the detriment of
them. 
For understanding the general situation in the customary law of inheritance, demesne
and periodic variations which occurred during the succession of waqfs (charitable
foundations) subjected to the customary law of inheritance have been closely scrutinized.
Besides, in several foundation-certificate charters, it has been seen that adopted children who
founded foundations could determine the procedure of benefiting from foundation property in
a way that changes the provisions of Islam inheritance law.  
Non-Moslem women take a share in a stable manner with regards to time and place
according to the principles of Islamic law of inheritance. For women, there is no rayah
(reaya)-soldier class classification in terms of being deceased and inheritor. In the Ottoman
Empire, the right of woman's vela (ownership of slaves) inheritance was also accepted. In the
event that there have been different views among the religious scholars, it has been seen that
the view which has been chosen has always been applied. If any unlawful interference occurs
against the purparty of woman, the right of woman is protected by the state. 
Key Words: Islamic inheritance law, Ottoman law, the legal status of women.