VIX korku endeksinin dış ticaret faaliyetlerine olan etkisi Türkiye örneği
Foreign trade activities of the volatility index fear indeximpact: The example of Turkey
Yazar: SEMİH ŞEVİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİT KARAHAN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hisse senetleri = Stocks ; Korku endeksi = Fear index ; Oynaklık = Volatility ; Standart and Poor`s = Standart and Poor`s ; Ticaret = Trade ; TodaYamamoto Nedensellik Analizi = TodaYamamoto Causality Analysis ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Oynaklık Endeksi (VIX), piyasalarda korku endeksi olarak kabul edilmektedir.
Piyasalarında gerçekleşen endişenin yükselmesi ve yatırımların çekimser hal alması
durumunda artış eğilimi gösteren oynaklık endeksi, S&P 500 endeksinde yer alan hisse
opsiyon fiyatlarını baz alarak opsiyon fiyatlarının piyasa oynaklığı ile bağlantısını
kullanıp piyasanın beklenen oynaklığını belirlemektedir. Piyasalarda oynaklık düzeyi
yükseldikçe riskler artmaktadır.
Çalışmanın ikinci bölümünde ise genel uluslararası ticari faaliyetler ve bu
faaliyetlerin gerçekleştirilme şekilleriyle birlikte riskleri konu edinmiş ve gerekli
tanımlamalar yapılmıştır. Uluslararası ticari faaliyetleri gerçekleştirme şekilleri ve
uluslararası ticaretin riskleri konu üzerinde durulmuştur.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ise oynaklık endeksi (VIX) ile Türkiye'ye ait
ithalat ve ihracat rakamları, Türk Lirası/Amerikan Dolar kuru (TRY/USD) ve Türk
Lirası/Euro kuru (TRY/EURO) arasındaki ilişkiyi Ocak 1997-Temmuz 2020 dönemini
kapsayan aylık frekanstaki zaman serisi analizleri ile incelenmiştir. Çalışmada ilk başta,
değişkenlerin durağanlık süreci ADF ve PP birim kök testi ile incelenmiş olup,
değişkenlerin seviyede durağan olmayıp I (0) birinci farkta ise durağan I(1) oldukları
tespit edilmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkinin
varlığı Johansen Eşbütünleşme Testi ile incelenmiş ve aralarında eşbütünleşme olduğu
tespit edilmiştir. Sonrasında değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi Toda-Yamamoto
Nedensellik Testi ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre uzun dönemde
değişkenlerin birlikte hareket ettiği, kısa dönemde ise Toda Yamamoto nedensellik testi
sonucuna göre VIX'ten ihracata çift yönlü nedensellik, Try/Euro'dan İhracata ve VIX'ten
İthalata tek yönlü nedensellik ilişkisi içinde olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dolar Kuru, Euro Kuru, İhracat, İthalat, Oynaklık Endeksi, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi

Abstract:
The Volatility Index (VIX) is accepted as the fear index in the markets. It
expresses the appetite of investors trading in the markets. The volatility index, which
tends to increase in the event that the anxiety in the investment markets rises and
investments become hesitant, determines the expected volatility of the market by using
the link between the option prices and the market volatility, based on the stock option
prices in the S&P 500 index. As the level of volatility in the markets increases, the risks
increase.
The second commercial areas of the study and the risks related to these
realization methods were discussed and made with the necessary. The risks within the
scope of developing international commercial services are emphasized.
In the third part of the study, the relationship between the volatility index (VIX)
and Turkey's import and export figures, Turkish Lira / US Dollar exchange rate (TRY /
USD) and Turkish Lira / Euro exchange rate (TRY / EURO) covering the period January
1997 to July 2020. analyzed with monthly frequency time series analysis. In the study,
the stationarity process of the variables was examined with the ADF and PP unit root
tests, and it was determined that the variables were not stationary at the level, but were
stationary at I (0) and I(1) at the first difference. In line with these results, the existence
of a long-term relationship between the variables was examined with the Johansen
Cointegration Test and it was determined that there was cointegration between them.
Afterwards, the causality relationship between the variables was examined with the TodaYamamoto causality test. According to the results obtained, it has been determined that
the variables act together in the long run, and in the short run, according to the results of
the Toda Yamamoto causality test, there is bidirectional causality from VIX to export,
one-way causality from Try/Euro to export and VIX to ımport
Keywords: Dollar Rate, Euro Rate, Import, Export, Toda-Yamamoto Causality Test, Volatility Index