Disiplinler arası yaklaşımla değer öğretiminde yaratıcı drama yönteminin kullanılması
The application of creative drama method in values teaching through interdisciplinary approach
Yazar: ÖZKAN ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR BULUÇ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel davranış = Scientific behaviour ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Disiplinlerarası = Interdisciplinary ; Hoşgörü = Tolerance ; Hoşgörü = Tolerance ; Saygı = Respect ; Yaratıcı drama = Creative drama ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmada disiplinler arası yaklaşımla değer öğretiminde yaratıcı drama yönteminin kullanılmasının, öğrencilerin "Duygu ve düşüncelere saygı, hoşgörü" ve "Bilimsellik" değerlerine ilişkin tutumlarına etkisi tespit edilmiş, öğrencilerin bu değerlere ilişkin görüşleri belirlenmiş ve yaratıcı drama yönteminin sınıf içi etkinliklerle değer öğretiminde kullanımına dair öneriler sunulmuştur. Araştırma, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte uygulandığı karma yöntem (Mixed Method) desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılarak modellenmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın iki boyutundan biri olan nicel boyut, ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılarak modellenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda ise nicel boyutu destekleyen ve daha çok derinlemesine incelemeyi sağlayan araştırmacı gözlemlerine ve nitel görüşme yöntemine başvurulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu, 2013-2014 eğitim öğretim yılı güz döneminde Ankara iline bağlı bir merkez ilçe olan Akyurt ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan ilkokul 4. sınıf öğrencileri ve deney grubunun sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel verileri için deney grubunda yer alan 33 ve kontrol grubunda yer alan 34 öğrenciden sistematik örneklem yöntemi kullanılarak seçilen öğrencilerle görüşmeler yapılmıştır. Veri toplama sürecinde nicel ve nitel veri toplama araçları eş zamanlı olarak bir arada kullanılmıştır. Bu kapsamda öğrencilerin "Duygu ve düşüncelere saygı, hoşgörü" değerlerine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla "Duygu ve Düşüncelere Saygı, Hoşgörü Tutum Ölçeği", "Bilimsellik" değerine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla "Bilimsellik Tutum Ölçeği", öğrencilerin bazı demografik özelliklerini belirlemek amacıyla "Kişisel Bilgi Formu", öğrencilerin ve öğretmenlerin görüşlerini belirlemek amacıyla "Görüşme Formları", öğrencilerin sürece ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla "Görüş Belirleme Formu" ve uygulama esnasında araştırmacı gözlemleri için "Gözlem Formu" araştırmacı tarafından geliştirilmiş ve kullanılmıştır. Araştırmanın nicel veri analizlerinde betimleyici analizlerden aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde ve frekans kullanılmıştır. Ayrıca deney ve kontrol gruplarına ilişkin diğer analizlerde bağımlı gruplar t-testi, bağımsız gruplar t-testi, Mann Whitney U testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yaklaşımından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda disiplinler arası yaklaşımla değer öğretiminde yaratıcı drama yönteminin kullanıldığı deney grubu öğrencilerinin, ele alınan değerlere yönelik tutum puanlarının yükseldiği tespit edilmiştir. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin Duygu ve Düşüncelere Saygı, Hoşgörü Tutum Ölçeğinden ve Bilimsellik Tutum Ölçeğinden aldıkları ön test-son test tutum puanları arasında anlamlı farklılık tespit edilirken, kontrol grubu öğrencilerinin ön test-son test puanları arasında anlamlı bir farklılık belirlenmemiştir. Disiplinler arası yaklaşımla değer öğretiminde yaratıcı drama yönteminin kullanılmasının değerlerin kazandırılmasında oldukça etkili olduğu, öğrenme sürecini somutlaştırdığı, öğrenciler için eğlenceli ve mutlu oldukları bir öğrenme ortamı oluşturduğu ve değer öğretiminde karşılaşılan bazı sorunların çözümüne katkı sağladığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effect of the application of creative drama method in values teaching through interdisciplinary approach on students' values, namely "respect, tolerance for emotions and opinions" and "scientificity" was determined, students' opinions regarding these values were identified and some recommendations were presented in order to apply creative drama method upon in-class activities about values teaching. The study was conducted by using convergent parallel design, one of the mixed method research designs, in which both quantitative and qualitative methods are applied together. In this context, the first dimension of the research, quantitative dimension was modelled in pre-test post-test control grouped experimental design. On the other hand, for the qualitative dimension of the study, the researcher's observations and qualitative interview method were applied, both of which supported the quantitative dimension and provided investigating in more detailed way. The participants of the study consisted of 4th grade students studying at a public school in the district of Akyurt, one of the central districts of Ankara on the fall semester of 2013-2014 academic year and the classroom teacher of the experimental group. Besides, for the qualitative data of the study, interviews were conducted with the selected students, determined by applying systematic sampling method, among 33 students from the experimental group and 34 students from the control group. Quantitative and qualitative data collection instruments were applied together simultaneously. Within this framework, a great deal of scales and forms were developed and applied by the researcher in this study such as "Attitudes Towards Respect, Tolerance for Emotions and Opinions Scale" in order to determine students' attitudes towards the value of "Respect, Tolerance for Emotions and Opinions", "Attitudes Towards Scientificty Scale",  so as to determine students' attitudes towards the value of "Scientificity", "Personal Information Form" to identify students' demographic characteristics, "Interview Forms" to identify the opinions of teachers and students, "Opinion Identification Forms" to determine students' opinions regarding the process and "Observation Form" for the observations of the researcher. In the analysis of the quantitative data, descriptive statistics such as arithmetic means, standard deviation, frequency and percentage were used. In addition, for the other analysis regarding the experimental and control groups, dependent samples t-test, independent samples t-test, Mann Whitney U test and Wilcoxon Signed Rank test were applied. In the analysis of the qualitative data, content analysis approach was utilized. As a result of this study, it was determined that the scores regarding the attitudes towards the aforementioned values of students, taking place in the experimental group, who were applied creative drama method in values teaching through interdisciplinary approach, demonstrated a significant increase. Furthermore, a significant difference was identified between the students' pre-test and post-test attitude scores of the scales, namely Attitudes towards Respect, Tolerance for Emotions and Opinions Scale and Attitudes towards Scientificity Scale whereas the pre-test and post-test attitude scores of the students' from the control group did not differ significantly. Therefore, it was concluded that the application of creative drama method in values teaching through interdisciplinary approach was considerably efficient in developing the values of students, it concretized the learning process, created an enjoyable learning environment that made students elated and also it contributed to solve some specific problems encountered in values teaching.