Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylere dinletilen duanın dispne şiddeti, anksiyete ve spiritüel iyiliğe etkisi
The effect of prayer listened to individuals with chronic obstructive pulmonary disease on dyspnea severity, anxiety and spiritual well-being
Yazar: GÜLDEN KAYGUSUZ
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY KARS FERTELLİ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Dispnea = Dyspnea ; Dua = Prayer

Özet:
Bu çalışma, KOAH'lı bireylere dinletilen duanın dispne şiddeti, anksiyete ve spiritüel iyiliğe etkisini belirlemek amacı ile randomize kontrollü bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmanın veri kayıtları ClinicalTrials sistemine de girilmiştir (NCT05997394). Araştırma evrenini Tokat Zile Devlet Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğine başvuran KOAH'lı bireyler oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini KOAH tanılı, müdahale (n:45) ve kontrol (n:45) grubu olacak şekilde 90 KOAH'lı birey oluşturmaktadır. 
Araştırmanın verileri; Hasta Tanıtım Formu, Dispne-12 Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Spiritüel İyilik Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Müdahale ve kontrol grubundaki bireylere ilgili ölçekler sıfırıncı, birinci ve ikinci ölçümde olmak üzere üç kez uygulanmıştır. Müdahale grubundaki bireylere dört hafta boyunca her gün 15 dakika İnşirah Suresi dinletilmiştir. Kontrol grubunu oluşturan bireylere ise dört hafta boyunca herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin analizinde; iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, grupların kendi içinde karşılaştırılmasında; eşler arasında farkın önemlilik testi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, cohen d etki büyüklüğü kullanılmıştır. 
Gruplar arası değerlendirmede, müdahale ve kontrol grubunun Dispne 12 Ölçeği toplam puanını sıfırıncı, birinci ve ikinci ölçümler arasında benzer kaldığı saptanmıştır. Bu sonuçlara göre dua dinletimi KOAH'lı bireylerin dispne şiddeti üzerinde bir etki oluşturmamıştır. Müdahale grubunun BAÖ toplam puan ortalamasının azaldığı, kontrol grubunun BAÖ toplam puan ortalamasının arttığı sonucu bulunmuştur. Aralarında oluşan bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır  (p<0,05). Müdahale grubunda FACIT-SP 12 toplam puan ortalamasının sıfırıncı, birinci ve ikinci ölçümler arasında arttığı kontrol grubunun ise azaldığı saptanmıştır.  Aralarında oluşan bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05).
Grup içi değerlendirilmesinde müdahale grubunun sıfırıncı, birinci ve ikinci ölçümlerde dispne şiddetinin değişmediği, anksiyetesinin azaldığı ve spiritüel iyiliğinin ise arttığı bulunmuştur. İkinci ölçüm sonunda anksiyete düzeyi ve spiritüel iyilik halinde oluşan farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0,05) belirlenmiştir. Kontrol grubunun sıfırıncı, birinci ve ikinci ölçümlerde ise dispne şiddetinin benzer kaldığı, anksiyete düzeyinin arttığı ve spiritüel iyilik halinin ise azaldığı sonucu bulunmuştur. Kontrol grubunun aleyhine ikinci ölçüm sonucunda anksiyete ve spiritüel iyilik halinde ortaya çıkan bu fark istatistiksel olarak anlamlı (p<0,05) bulunmuştur. 
Araştırma sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda, KOAH'lı bireylere uygulanan dua dinletisinin dispne şiddeti üzerinde bir etki oluşturmazken, anksiyete ve spiritüel iyiliğe bir etki oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuç doğrultusunda hemşirelerin KOAH bakımında, dispne şiddeti, anksiyete azaltmada ve spritüel iyiliği artırmada dua dinletisini kullanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler:  Anksiyete; dispne; dua; kronik obstrüktif akciğer hastalığı; spiritüel iyilik

Abstract:
This study was conducted as a randomized controlled trial to determine the effect of prayers listened to by individuals with COPD on dyspnea severity, anxiety and spiritual well-being. The data records of the study were also entered into the ClinicalTrials system (NCT05997394). The research universe consists of individuals with COPD who applied to the Chest Diseases Polyclinic of Tokat Zile State Hospital. The study sample consists of 90 individuals with COPD diagnosed, intervention (n: 45) and control (n: 45) groups. 
The data of the study were collected through the Patient Identification Form, Dyspnea-12 Scale, Beck Anxiety Scale and Spiritual Well-being Scale. The relevant scales were applied to the individuals in the intervention and control groups three times, at the zero, first and second measurement. Individuals in the intervention group listened to the Inshirah Surah for 15 minutes every day for four weeks. No intervention was made to the individuals in the control group for four weeks. In the analysis of the data; the significance test of the difference between two means, in the comparison of the groups within themselves; the significance test of the difference between the partners, variance analysis in repeated measurements, and Cohen's d effect size were used.
In the intergroup evaluation, it was determined that the total score of the Dyspnea 12 Scale of the intervention and control groups remained similar between the zero, first and second measurements. According to these results, prayer listening did not have an effect on the dyspnea severity of individuals with COPD. It was found that the total BAI score average of the intervention group decreased, while the total BAI score average of the control group increased. This difference between them is statistically significant (p<0.05). It was found that the total FACIT-SP 12 score average increased between the zero, first and second measurements in the intervention group, while it decreased in the control group. This difference between them is statistically significant (p<0.05).
In the intragroup evaluation, it was found that the dyspnea severity of the intervention group did not change in the zero, first and second measurements, its anxiety decreased and its spiritual well-being increased. At the end of the second measurement, it was determined that the difference in anxiety level and spiritual well-being was statistically significant (p<0.05). In the zero, first and second measurements of the control group, the dyspnea severity remained similar, the anxiety level increased and the spiritual well-being decreased. This difference, which emerged in anxiety and spiritual well-being as a result of the second measurement against the control group, was found to be statistically significant (p<0.05). 
According to the data obtained as a result of the research, it was concluded that while the prayer recital applied to individuals with COPD did not have an effect on the severity of dyspnea, it did have an effect on anxiety and spiritual well-being. In line with this result, it is recommended that nurses use prayer recitals in COPD care, in reducing dyspnea severity, anxiety and increasing spiritual well-being.
Keywords: Anxiety; chronic obstructive pulmonary disease; dyspnea; prayer; spiritual well-being