Michel Butor'un yapıtlarında kent imgeleri ve işlevleri
Images et fonctions de la ville dans l'oeuvre de Michel Butor
Yazar: DURAN İÇEL
Danışman: PROF.DR. KEMAL ÖZMEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature

Özet:
11 ÖZET İÇEL, Duran. Michel Butor'un Yapıtlarında Kent imgeleri ve İşlevleri. Doktora tezi. Ankara, 2005 Edebiyatta kent (modern şehir) teması, özellikle 19. yüzyıldan itibaren bilimsel ve teknik ilerlemeler ile sanayileşme sürecine koşut olarak, öncelikle bir uzam, daha sonra tüm "insanlık coğrafyasının bir yansıması olan canlı bir organizma biçiminde ortaya çıkmıştır. Kaynağını doğal olaylardan değil yapaylıktan alan bu çağdaş mitoloji, Yeni Roman temsilcilerinden biri olarak kabul edilen Michel Butor (1926)'da "insanların ortak belleğinin bir aynası" olan ve mitik/arkaik ile modern arasındaki sürekliliği sağlayan bir "arkeolojik köprü"ye dönüşür. Yazarın "Yerin Büyüsü" olarak da adlandırdığı bu kavram, insanda sevgi ve nefret duygularını uyandıran ikircikli bir duruşu da ortaya koyar. Michel Butor'un, tutkuyla bağlı olduğu Paris'ten hareketle, çeşitli üslup ve kurgularla yapıtlarında işlediği Kent imgeleri çağdaş insanın yalnızlık, iletişimsizlik, yabancılaşma, mekanik yaşam vb. durumları île, temelde bir "kendini arayış" m ifadesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Kent betimlemeleri ve kent algı biçimlerini üst üste çakıştırılmış (süperpozisyon) ve karmaşık imgelerle veren yazar, özellikle modern yaşam bağlamında, zengin ve çağrıştırıcı olması nedeniyle "labirent mitosu"nu güncel bir yorumla irdelemektedir. Kentin fiziksel (topograflk) gerçekliğinden çok simgesel gerçekliği üstünde duran yazar, kenti insanın çevresiyle ve nesnelerle olan ilişkisini, içinde varlık, varoluş sorunlarını bulabileceğimiz bir "simge ormanı" biçiminde sunmaktadır. Bu bağlamda, kent hem insan hem de nesne boyutunda bir işlev görmektedir. Fiziksel uzam, çeşitli iç yapılar, kurgular, görünümler ve imgeler düzeyinde hem makrokozmik hem de mikrokozmik boyutlarıyla içinden çıkılması güç simgeler ve anlamlar ağına dönüşen kent teması, özellikle yazım teknikleri açısından sürekli kurulan ve bozulan, hareketli (dinamik) ve çoğul (polifonik) bir gerçeklik olarak ortaya konmaktadır. Kenti, içinde sürekli bir şeylerin yazıldığı, eklendiği, elendiği yada değiştirildiği büyük bir "yapıt" olarak değerlendiren Michel Butor,m kenti, hem biçim hem de biçem açılarından kapalı, karmaşık (labirentik) ancak kendi içinde çok iyi kurgulanmış bir roman tekniğiyle yazıya dökmekte; kent gerçeğini görecelilik anlayışı temelinde işlemektedir. Anahtar sözcükler: Kent, modernizm, ortakyaşarlılık, birey, nesne, yolculuk, mitoloji, fenomenoloji.

Abstract:
IV RESUME İÇEL, Duran. Images et fonctions de la ville dans l'eouvre de Michel Butor. These de doctorat. Ankara 2005. Parallâlement â ('industrialisation et â Involution de la science, la ville moderne est devenue, des le 19e siecle, un theme pertinent dans la sphâre littâraire, d'abord comme un decor puis comme un organisme vivant relatant la "geographie humaine". Cette nouvelle mythologie qui puise ses sources moins dans des phenomenes naturels mais dans l'artifice est considerâe par Michel Butor, Tun des principaux representants du Nouveau Roman, comme un "genie du lieu" qui influe sur les modes de vie des individus et engendre tout â la fois la fascination et la repulsion. Etant le "miroir de l'inconscient collectif la ville est, selon l'auteur, un pont archeologique assurant la continuity entre le mythique, voire I'archaTque et le modeme. Le theme de la ville aborde â travers plusieurs precedes formels et narratifs a, chez Michel Butor, comme point de depart la ville de Paris, celle pour laquelle l'auteur possede une grande passion. La ville moderne est decrite, entre autres, comme un lieu determinant les divers etats et conditions de l'individu: solitude, incommunication, aliânation, vie mecanique etc., d'oû lieu de la quete de soi. Superposant les images urbaines et les diverses formes de perception de la ville, l'auteur s'appuie notamment sur la reactualisation du "mythe du labyrinthe" du fait que celui-ci assure une riche source d'inspiration quant â la complexity de la vie urbaine. Michel Butor pour qui la realite symbolique de la ville importe plus que sa realite topographique represente la ville moderne comme une "forât de signes" oü l'on peut dechiffrer les significations intimes de la relation de l'individu avec autrui et les objets, oü l'on peut reperer egalement les problemes de la vie commune et de Pexistence par excellence. Dans ce cadre, la ville butorienne comprend â la fois une fonction humaine et une fonction matârielle. Sur le plan de l'?criture, la ville est reprâsentee comme un reseau dans lequel l'espace physique, les structures interieures, le visible et l'invisible se trouventtout enchevetres. Tant au niveau macrocosmique qu'au niveau microcosmique, Michel Butor tente par I'ecriture de la ville de mettre en evidence une realite dynamique et polyphonique. Ainsi, la ville devient un espace privilegie, susceptible d'etre remodele ou deconstruit perpetuellement. Dans ce contexte, estimant la ville comme un "grand-oeuvre", Michel Butor etablit, en forme et en contenu, un recit esoterique et complexe, cependant bien calcule qui fait preuve de la relativite des choses humaines. Mots-cles: Ville, modernisme, symbiose, individu, objet, voyage, mythologie, phânomenologie.