Gazi ve Gazi yakınlarında stres ve dini yönelim
Stress and religious orientation in and around Gazi
Yazar: HAMİDE KARACA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN AKBOLAT
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma gazi ve gazi yakınlarının hayatları boyunca karşılaştıkları problemlerle ilgili stres ve dini yönelim ölçekleri uygulanarak Gazi ve Gazi yakınlarını daha iyi anlayabilmek için yapılmış bir çalışmadır:
 Gazi ve Gazi yakınlarının hayata bakış açılarını yansıtmak, karşılaştıkları problemleri nasıl ele aldıklarını gözlemlemek, bu problemlerle baş etme sürecinde olumlu ya da olumsuz ne tür dini yönelime başvurduklarını tespit etmek araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında bireylerin cinsiyet ve yaş gibi demografik özellikleriyle dini dini yönelimleri arasındaki ilişkiler de incelenmiştir. Araştırma, ilişkisel tarama yöntemine uygun, anket tekniğinin kullanıldığı bir saha araştırması niteliğindedir. Örneklem, Gazi ve Gazi yakınları bireylerden oluşmaktadır. Yaşları 18 ile 64 ve üzeri arasında değişen 80 kişiye, Cohen, Kamarck ve Mermelstein (1983) tarafından geliştirilen ve Mehmet Eskin, Hacer Harlak, Fatma Demirkıran ve Çiğdem Dereboy (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Algılanan Stres Ölçeği ile Dini Yönelim Ölçeği ve Müslüman Dindarlık Ölçeği" uygulanmıştır.
Araştırma sonucunda "Gazi ve Gazi yakınlarının olan Stres ile dini yönelim arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yapılan çalışmada elde edilen bulgular şu şekildedir. 
Cinsiyet değişkenine göre; erkeklerin dini yönelim düzeyleri kadınlara nazaran biraz daha yüksektir. Yaş değişkenine göre; dini yönelim ile stres arasındaki puan ortalaması anlamlı değildir.  Medeni durum değişkenine göre; eşi vefat etmiş olan katılımcıların bekârlara, boşanmışlara ve evlilere göre dini yönelimleri daha pozitiftir. Eğitim durumu değişkenine göre; en yüksek dini yönelim tutum puan ortalamasına okur-yazarların sahip olduğunu göstermektedir. Dini yönelimi en düşük olanlar ise ilkokul mezunlarıdır. İlkokul mezunlarından ortaokul ve lise mezunların doğru gidildikçe dini yönelimin arttığı söylenebilir. Meslek değişkenine göre; işçilerin, ev hanımları ve işçi emeklilerine göre dini yönelimleri daha olumsuzdur. Başka bir ifadeyle ev hanımları ve işçi emeklilerinin dini yönelimleri işçilere göre daha pozitiftir. Ekonomik durum değişkenine göre; dini yönelimi fakirlere göre daha yüksek olanlar, kendilerini ne fakir ne zengin görenlerdir. Hem fakirlere hem de kendilerini ne fakir ne zengin görenlere göre dini yönelimi en güçlü grup ise aylık geliri fazlasıyla yettiğini düşünenlerdir. Hayatını en uzun süre geçirdiği yer değişkenine göre; en yüksek dini yönelim tutumuna sahip olanlar ilçede hayatını uzun süre geçirenler, en düşük dini yönelime ise il merkezinde en uzun süre yaşayanlardır. 
Allah'a yönelme, hayra yorma, toplumsal dini yakınlaşma, doğru tevekkül ve yakarış ve dini dönüşüm ve istikamet arayışı gibi olumlu dini başa çıkma etkinliklerine, şerre yorma, dinsel sosyal mesafe, manevi hoşnutsuzluk ve yanlış tevekkül gibi boyutların kapsadığı olumsuz dini başa çıkma etkinliklerine göre daha sık başvurdukları" belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, Gazi, Gazi yakınları, Stres, Dini Yönelim

Abstract:
This study is a study conducted to better understand the relatives of veterans and veterans by applying stress and religious orientation scales about the problems they face throughout their lives.
The main purpose of the research is to reflect the perspectives of Gazi and his relatives on life, to observe how they deal with the problems they encounter, and to determine what kind of religious orientation they apply, whether positive or negative, in the process of coping with these problems. Within the scope of the research, the relationships between the demographic characteristics of individuals such as gender and age and their religious religious orientations were also examined. The research is a field study in which the survey technique is used in accordance with the relational survey method. The sample consists of Gazi and Gazi relatives. The "Perceived Stress Scale" was developed by Cohen, Kamarck and Mermelstein (1983) and adapted into Turkish by Mehmet Eskin, Hacer Harlak, Fatma Demirkıran and Çiğdem Dereboy (2010) and Eskin and Harlak ( 2018) Religious Orientation and Muslim Religiosity Scale" was applied.
      As a result of the research, "Stress of Gazi and Gazi relatives and religious orientation was found to be negatively correlated. The findings obtained in the study are as follows.
     According to the gender variable, men's religious orientation levels are slightly higher than women's. According to the age variable, the mean score between religious orientation and stress is not significant. According to the marital status variable, the religious orientation of the widowed participants is more positive than the singles, divorced and married ones. According to the educational status variable, it shows that literate people have the highest religious orientation attitude score average. Those with the lowest religious orientation are primary school graduates. It can be said that religious orientation increases as primary school graduates move towards secondary and high school graduates. According to the occupation variable, the religious orientation of the workers is more negative than housewives and worker retirees. In other words, the religious orientation of housewives and retired workers is more positive than that of workers. According to the economic situation variable, those who have a higher religious orientation than the poor are those who consider themselves neither poor nor rich. According to both the poor and those who consider themselves neither poor nor rich, the group with the strongest religious orientation is those who think that their monthly income is more than enough. According to the variable of the place where they spent the longest time, those who have the highest religious orientation are those who spend a long time in the district, and those who live the longest in the city center with the lowest religious orientation.
     According to positive religious coping activities such as turning towards Allah, estimating goodness, social religious rapprochement, right resignation and supplication, and religious conversion and seeking direction, negative religious coping activities covered by dimensions such as bad faith, religious social distance, spiritual discontent and false reliance. It was determined that they applied more frequently".

Keywords: Psychology of Religion, Veteran, Veteran relatives, Stress, Religious Orientation,