İlköğretim ve ortaöğretim okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeyleri ve kültürel değerlerin duygu yönetimine etkisi
The emotion management levels of primary and secondary school principals and the effect of cultural values on emotion management
Yazar: HİLAL ERKOL
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygu yönetimi = Emotion management ; Kültürel değerler = Cultural values ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilköğretim ve ortaöğretim öğretmenleri ve okul yöneticilerinin görüşlerine göre okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeylerini ve kültürel değerlerin duygu yönetimi üzerindeki etkisini belirlemektir. Okul yöneticilerinin duygu yönetimi kültürel bağlamda ele alınması gereken sosyolojik bir konudur. Bununla birlikte alanyazında duygu yönetimi konusunda yapılan araştırmaların kavramı psikolojik bir kavram olarak ele aldığı ve bilişsel bir yapı olarak değerlendirdiği görülmektedir. Bu doğrultuda araştırmada öncelikle nicel, ardından nitel olmak üzere iki aşamadan oluşan "açımlayıcı sıralı karma araştırma" deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "İlköğretim ve Ortaöğretim Okul Yöneticilerinin Duygu Yönetimi Düzeyleri Ölçeği" ve "Duygu Yönetiminde Etkili Kültürel Değerler Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Öğretmen ve yöneticilerden elde edilen veriler iki ayrı örneklem olarak ele alınmış ve analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri öğretmen ve okul yöneticilerinden oluşan bir çalışma grubundan görüşme formu ile toplanmış, elde edilen bulgular içerik analizi ile analiz edilmiştir. 
Araştırma sonuçlarına göre; öğretmenler ve okul yöneticileri genel olarak okul yöneticilerini duygusal farkındalığa sahip olma, bilişsel değerlendirme yapabilme ve yönettiği duygularını yansıtabilme hususlarında başarılı bulmaktadır. Okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeylerine ilişkin öğretmen ve okul yöneticileri görüşleri cinsiyete göre farklılık göstermemektedir. Özel okulda görev yapan öğretmenlerin okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeylerini daha olumlu değerlendirdiği görülmektedir. Öğretmenlerin kıdem değişkenin de okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeylerine ilişkin görüşlerini etkilediği görülmektedir. Nitekim 20 yıl ve üzerinde kıdeme sahip olan öğretmenlerin okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeylerini daha düşük değerlendirdiği görülmektedir. Yine öğretmen ve okul yöneticilerinin görüşlerine göre okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeyleri öğrenim durumu değişkeni açısından fark görülmezken, görev yaptığı ilçe açısından farklılık görülmektedir. Öğretmen ve okul yöneticileri görüşlerine göre; kültürel değerler ile okul yöneticilerin duygu yönetimi düzeyleri arasında olumlu bir ilişki bulunmaktadır ve kültürel değerler, okul yöneticilerinin duygu yönetimini olumlu şekilde yordamaktadır. Araştırmanın nitel bulguları da nicel bulgularını desteklemektedir. Ayrıca araştırmanın nitel bulguları okul yöneticilerinin duygu yönetimi düzeylerinin öğretmenlerin motivasyonu, işte iyi olma gibi bireysel ve örgütsel unsurların olumlu etkileri olduğu görülmektedir.  

Anahtar Sözcükler: Duygu yönetimi, Kültürel değerler, İlköğretim ve ortaöğretim okulu yöneticileri, İlköğretim ve ortaöğretim okulu öğretmenleri

Abstract:
This study aims to determine the emotion management levels of school principals and to determine the effect of cultural values on emotion management according to the opinions of primary and secondary school teachers and school principals. Emotion management of school principals is a sociological issue that needs to be handled in a cultural context. However, in the literature, it is seen that emotion management is accepted as a cognitive structure that should be handled in a psychological concept. Therefore, an "exploratory sequential mixed research" design consisting of two stages, firstly quantitative and then qualitative, was used in the study. In the quantitative data of the study, "The Emotion Management Levels of Primary and Secondary School Principals Scale" and "Effective Cultural Values in Emotion Management Scale", were used by the researcher. The data obtained from teachers and school principals were taken as two separate samples and analyzed. The qualitative data of the study were collected from a working group consisting of teachers and school principals with an interview form. Then findings were analyzed with content analysis.
According to the results of the study, teachers and school principals generally find school principals successful in emotional awareness, cognitive evaluation and reflecting the emotions. The opinions of teachers and school principals about the emotional management levels of school principals do not differ according to gender. It is seen that teachers working in private schools evaluate the emotion management levels of school principals more positively. Also, it is seen that teachers' opinions about the emotion management level of school principals are affected by their seniority. As a matter of the fact, teachers who have 20 years or more seniority evaluate the emotion management levels of school principals more negatively. According to the opinions of teachers and school principals, the emotional management levels of school principals do not differ in terms of the educational status while they differ in terms of the district they work in. According to the opinions of teachers and school principals; There is a positive relationship between cultural values and the emotional management levels of school principals and cultural values positively predict the emotion management of school principals. The qualitative findings of the study also support its quantitative findings of the research. In addition, the qualitative findings of the study show that school administrators 'emotional management levels have positive effects on individual and collective factors such as teachers' motivation and well-being at work.

Keywords: Emotion management, Cultural values, Primary and secondary education principals, Primary and secondary education teachers