Konya koşullarında bazı ekmeklik ve makarnalık buğday çeşitlerinde azotlu gübrelemenin verim kalite üzerine etkisi
Effect on yield and yield components of different nitrogen levels in some bread and durum wheat cultivars in Konya conditions
Yazar: OSMAN EV
Danışman: DOÇ. DR. İSMET BAŞER
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
YÜKSEK LİSANS TEZİKONYA KOÃULLARINDA BAZI EKMEKLİK VE MAKARNALIK BUÃDAYÇEÃİTLERİNDE AZOTLU GÜBRELEMENİN VERİM VE KALİTEÜZERİNE ETKİSİTRAKYA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜTARLA BİTKİLERİ ANA BİLİM DALIÖZET2004-2005 Ekim yılında Uluslararası Bahri DaÃ°daÃ¾ KıÃ¾lık HububatAraÃ¾tırma Enstitüsünde yapılan bu araÃ¾tırmada 3 ekmeklik ve 3 makarnalıkbuÃ°day çeÃ¾idinde farklı azotlu gübre dozlarının ( 4.5, 9, 13.5, 18 kg/da N) verimve kalite üzerine etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıÃ¾tır. Denemede, EkmeklikÇeÃ¾itler; Gerek-79, Bezostaja-1, Karahan-99, ve AltıntaÃ¾, Altın-98, Kızıltan-91Makarnalık çeÃ¾itleri kullanılmıÃ¾tır. İncelenen çeÃ¾itlerde tane verimi 45.041- 340kg/da arasında bulunmuÃ¾tur.En yüksek tane verimi dekara 9 kg saf azot uygulamasından elde edilirkenen düÃ¾ük verim ise 18 kg uygulamasından elde edilmiÃ¾tir. Azot uygulamasındakiartıÃ¾ belirli bir doza kadar verimi artırırken, belirli dozdan sonra verimazalmıÃ¾tır.ÇeÃ¾itler arasında en yüksek verim Gerek-79 ekmeklik buÃ°day çeÃ¾idinde, endüÃ¾ük verim ise Kızıltan makarnalık buÃ°day çeÃ¾idinde saptanmıÃ¾tır.Ekmeklik buÃ°day çeÃ¾itlerinde protein oranı (KM) % 15.12-19.64, zelenysedimantasyon 34-70 ml, yaÃ¾ gluten % 37.40-52.60, gluten indeks % 44-% 76,sertlik deÃ°eri % 11-88, extensograf (direnç) 118-541 BU, extensograf (elastikiyet)170- 211 mm, farinograf (stabilite) 3.10-16.40 dak, farinograf (yumuÃ¾ama) 30-190BU, arasında deÃ°iÃ¾miÃ¾tir.Makarnalık buÃ°day çeÃ¾itlerinde ise protein oranı (KM) % 16.09- %21.80,zeleny sedimantasyon 19-25ml, YaÃ¾ gluten % 34.7- 51.90, Gluten indeks % 15 -61, Sertlik DeÃ°eri % 82.5- 96, arasında deÃ°iÃ¾miÃ¾tir.Özellikler arasındaki ikili iliÃ¾kiler yönünden elde edilen sonuçlara göre;ekmeklik buÃ°day azot artıÃ¾ı ile baÃ¾akta tane sayısı ve baÃ¾akta tane aÃ°ırlıÃ°ıarasında olumlu ve önemli iliÃ¾kiler belirlenmiÃ¾tir. Makarnalık buÃ°day çeÃ¾itlerindeise azot dozu ile yaÃ¾ gluten ve protein oranı arasında olumlu ve önemli, bitki boyu,baÃ¾akta tane sayısı, baÃ¾akta tane aÃ°ırlıÃ°ı, saplı aÃ°ırlık ve hasat indeksi arasındaise olumsuz ve önemli iliÃ¾kiler belirlenmiÃ¾tir.ANAHTAR KELİMELER : Ekmeklik buÃ°day, makarnalık buÃ°day, azot dozu,sap uzunluÃ°u, baÃ¾ak uzunluÃ°u, 1000 tane aÃ°ırlıÃ°ı, yaÃ¾ gluten, sedimantasyon,protein, hektolitre aÃ°ırlıÃ°ı, extensograf, farınograf2006

Abstract:
MASTER THESISEFFECT ON YIELD AND YIELD COMPONENTSOF DIFFERENT NITROGEN LEVELS IN SOME BREADAND DURUM WHEAT CULTIVARS IN KONYA CONDITIONSOsman EVTRAKYA UNIVERSITYINSTITUTE OF NATURAL SCIENCEDEPARTMENT OF FIELD CROPSABSTRACTIn this research, it was aimed to determine the effects of different nitrogenlevels ( 4.5, 9, 13.5, 18 kg/da N) on yield and yield components of 3 bread wheatand 3 durum wheat cultivars. This research was conducted in experimental fieldof International Bahri DaÃ°daÃ¾ Winter Cereal Research Institute in 2004-2005growing season based on the split plots of experimental design with threereplications. Gerek-79, Bezostaja-1, Karahan-99, AltıntaÃ¾, Altın-98 and Kızıltan-91wheat cultivars were used as experimental material in this research.Grain yield in experimental materials were changed between 45.041-340kg/da. The highest grain yield was obtained from 9 kg pure nitrogen per decarewhile the lowest grain yield was found 18 kg pure nitrogen per decare. Grain yieldincreased with increasing of pure nitrogen, but, after certain point, grain yielddecreased with nitrogen levels.The highest grain yield among the cultivars was found from Gerek-79 breadwheat cultivar. Kızıltan durum wheat cultivar had the lowest grain yield.Protein rate, zeleny sedimentation, wet gluten, gluten index, hardnessvalues, extensograph (resistance level), extensograph (elasticity), farinograph(stability), farinograph (soften values) in bread wheat cultivars were changedbetween % 15.12-%19.64, 34 cc -70cc , wet % 37.40-52.60 , % 44-76 , % 11-88 ,118-541 BU , 170- 211 mm , 3.10 - 16.40 dak., 30-190 BU, respectivelyThe values of durum wheat cultivars were determined as % 16.09- 21.80 forprotein rate, 19-25 cc for zeleny sedimentation, %34.7-51.90 for wet gluten , % 15-61 for gluten index, 82.5- 96 % for hardness value.As the results of correlation analyses among quality and yield componentcharacters, grain number per spike and grain yield per plant increased depend onincreasing of pure nitrogen level. The pure nitrogen levels had significant andpositive correlations with wet gluten and protein rate, and significant but negativecorrelations plant height, number of grain per spike, grain yield per plant, biomassyield and harvest index.Key Words : Bread wheat, durum wheat, nitrogen level, plant height, spikelength, thousand kernel weight, wet gluten, sedimentation, protein rate , testweight, extensograph, farınograph2006