Milli Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatında toplam kalite yönetimi uygulamalarının değerlendirilmesi /
Yazar: TUNCAY AKÇADAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TALİP CAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: EFQM modeli = EFQM model ; Kamu sektörü = Public sector ; Merkez örgütü = Central organization ; Milli Eğitim Bakanlığı = Ministry of National Education ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management

Özet:
ÖZET MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MERKEZ TEŞKİLATINDA TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Akçadağ Tuncay Doktora, Eğitim Bilimleri Bölümü Tez Danışmanı: Yrd.Doç.Dr. Talip Can Ortak Tez Danışmanı: Yrd.Doç. Dr. Sadegül Akbaba Altun Temmuz 2003, 172 sayfa Bu çalışmada, Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) merkez örgütünde, Toplam Kalite Yönetimi (TKY) uygulamalarında araç olarak seçilen Avrupa Kalite Yönetim Vakfı (EFQM) Mükemmellik Modeline göre mevcut durumun ortaya konması, ön görülen aşamalarda nelerin, ne kadar yapılabildiğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amacı gerçekleştirmek için 5 'i birim amiri olmak üzere genel müdür yardımcısı, daire başkanı, daire başkan yardımcısı toplam 1 9 üst düzey yönetici ile görüşmeler yapılmıştır. Toplanan veriler nitel veri analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı Merkez Teşkilatında Toplam Kalite Yönetimi Uygulaması a) Hazırlık aşamasında: TKY ile tanışma, eğitim alma, eğitimlerin süresi ve çalışanların eğitimleri boyutlarında, b) Uygulama aşamasında: farklılık, kalite organizasyonu, işin süreci, vizyon ve misyon, kalite politikası belirleme, ekip çalışması, değerlendirme formları, liderlik, ödül. sorun çözme, liderin çalışmalara katılımı ve diğer uygulamalar boyutlarında, c) EFQM Mükemmellik Modeli uygulanmasında ölçme aracı, öz değerlendirme ve sonuçlar boyutlarında, d) Katılımcıların değişim hakkındaki düşünceleri, eğitimleri değerlendirme, eğitim önerileri, yeni uygulamanın yararlan, uygulamadaki güçlükler, EFQM Modeli ile uygulamaları değerlendirme ve diğer öneriler boyutlarında, e) Genel müdürler ile daire başkanları ve yardımcı hizmet birimlerindeki genel müdürler ile daire başkanları hizmet Öncesi eğitim, hizmet içi eğitim, hizmet süresi, hizmet myerleri, cinsiyet, yaş boyutlarında uygulamaya etkisi bakımından, TKY uygulamaları için öngörülen "iyi", "orta", "yetersiz" düzeylere göre üst düzey yöneticilerin görüşleri alınmıştır. Bu görüşlerden elde edilen sonuçlara göre uygulamayı "iyi" düzeyde gerçekleştirdiği ön görülen birimlerden özellikle EARGED (Eğitim Araştırma Geliştirme Dairesindeki uygulamalar diğer birimlerden oldukça farklılık göstermekte olduğu görülmüştür. Uygulamayı "orta" ve "yetersiz" düzeylerde gerçekleştirdiği düşünülen birimlerde TKY, angarya ve birimlere üst makamların vermiş olduğu bir iş olarak algılanmış, bu işin diğer işler gibi aradan çıkarılması gerektiği yönünde görüşler bildirilmiştir. Böyle algılanmasının nedeni de yine görüşlerden elde edilen verilere göre hazırlık aşamasında ve uygulama sürecinde verilmesi gereken eğitimlerin gerektiği gibi organize edilemeyişi ve eğitim açığının devam etmesi, birim amirleri ve üst düzey yöneticilerin değişmeye gösterdikleri direnç, TKY uygulaması için eğitim dışındaki alt yapının da sağlanmayışı gösterilmektedir. TKY'nin ilke ve araçlarıyla yerleştirilebilmesi, bu uygulamadan'elde edilecek yararlar ve belirtilen hedeflerin gerçekleştirilebilmesi için, geleneksel yönetimin tüm uygulamaları gerek mevzuat, gerekse alışkanlık bakımından terk edilerek kültürel dönüşümün sağlanması gerekmektedir. Bunun da bakan ve müsteşar düzeyinde deyim yerindeyse "kalite seferberliği" başlatılarak, TKY yönetiminin gereklerinin ciddiyetle uygulanmasıyla mümkün olacağı düşünülmektedir. iv

Abstract:
ABSTRACT THE EVALUATION OF TOTAL QUALITY MANAGEMENT APPLICATIONS IN THE CENTRAL ORGANIZATION OF MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION Akçadağ Tuncay Doctorate, Science of Education The Advisor of Thesis : Ass. Prof. Talip Can The Co- Advisor of Thesisi: Ass. Prof. Sadegül Aklbaba Altun July 2003, 172 pages In this study, it was aimed to present the continuous situation acording to the European Foundation Quality Management (EFQM) which is the tool chosen by Total Quality Management (TQM) applications in the central organization of Ministry of National Education (MONE). For this aim, 5 of head totally 19 high level manegers were inteviewed. Data were analized using qualitative analyzing methods. Managers were interviewed about applications of TQM in the central organization of MONE, a) for the preparation stage: meeting with the TQM, stuff education and education period, b) for the application stage: difference, quality organization, vision and mission, description of quality policy, team work, evulation forms, c) for the EFQM applications: measurement sclale, self evaluation and results, d) opinions of participants about changing, avaluation of education, suggestions about education, profits of appliciation, difficulties of application and evaluation of application by EFQM, e) general managers, heads and general managers, heads of support departments were interviewed on "good", "average" and "insufficient" sclae, about pre-service and inservice education, education period and places, sex and age factors affecting application.Applications which were thought as average and insufficient were assessed as forced labor and should be done ordinarily. The reasons of that are both in preparation and application periods, necessary education couldn't be organized as needed and there is a resistance of masters and head managers to be change and also underground for TQM applications couldn't be supplied. In order tor alize the principles and scales of TQM and reach to goals and profits, the conventional management shoud be left and cultural revolution should be realized including laws and applications. For this it is thought that starting a "mobilization for war of qualitiy" at ministry and counselary level will lead to apply necessities of TQM seriously. v»