Karadeniz bölgesindeki yerel mısır (Zea mays L.) genotiplerinin agronomik ve teknolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of agronomical and technological characteristics of local corn (Zea mays L.) genotypes in the Black Sea region of Turkey
Yazar: FATİH ÖNER
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜLÜMSER
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Mısır = Maize

Özet:
Çalışmada 64 atdişi (Zea mays L. indendata), 84 sert (Zea mays L. indurata) ve 48 cin (Zea mays L. everta) olmak üzere toplam 196 yerel mısır genotipi kullanılmıştır. 196 yerel mısır genotipinde 17 agronomik ve 10 teknolojik özellik incelenmiştir. Çalışmada 2008 yılında Karadeniz Bölgesi'ndeki 12 ilden yerel materyal toplanmış, 2009 yılında ise toplanan materyalin arazi ve laboratuar işleri yapılmıştır. Varyans analizi agronomik özelliklerin birçoğunda yüksek varyasyon olduğunu göstermiştir.Çalışmada bitki boyu 102-394 cm, sap çapı 8.76-40.40 mm, ilk koçan yüksekliği 25.00-208.00 cm, yaprak sayısı 7.60-16.60 adet, koçan boyu 9.70-24.33 cm, koçan çapı 25.31-49.80 mm, koçanda sıra sayısı 8.00-20.18 adet, sırada dane sayısı 15.00-58.00 adet, sömek çapı 13.71-31.67 mm, koçanda tane ağırlığı 23.54-186.86 g/koçan, bitkide tane verimi 16.99-197.73 g/bitki, bintane ağırlığı 67.8-516.5 g, hektolitre ağırlığı 57.9-86.9 kg, tane ağırlığı/koçan ağırlığı % 69.82-86.92, bitkide koçan sayısı 1.00-2.40 adet, tepe püskülü gösterme süresi 48-79 gün ve koçan püskülü gösterme süresi 57-85 gün arasında değişim göstermiştir.Çalışmada incelenen teknolojik özelliklerden ham selüloz oranı % 1.51-4.08, kuru madde oranı % 87.20-90.90, yağ oranı % 2.22-6.41, protein oranı % 8.88-16.42, nişasta oranı % 63.00-73.64, palmitik asit oranı % 6.57-18.24, stearik asit oranı % 1.25-4.70, oleik asit oranı % 19.99-49.77, linoleik asit oranı % 36.61-66.41 ve linolenik asit oranı % 0.0002-1.85 arasında değişim göstermiştir.Çalışma sonucunda Karadeniz Bölgesi'nden toplanan yerel mısır genotiplerinin kullanım amacına göre ıslah programlarında zengin bir genetik taban oluşturacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, 64 dent corn (Zea mays L. indendata), 84 flint corn (Zea mays L. indurata) and 48 pop corn (Zea mays L. everta) genotypes were used. Seventeen agronomical and 10 technological characteristics of 196 local corn genotypes were examined. Local corn genotypes were collected from 12 cities in The Black Sea Region in 2008 and field and laboratuary studies were completed in 2009. Variance analysis showed that there were high variations in most of the agronomical characteristics.In the study, plant height, ear eight, leaf number, ear length, ear diameter, row numbers in ear, seed number in row, rachis diameter, seed weight in corncob, seed yield, 1000 seed weight, hectoliter weight, corn kernel/ear ratio, corncob number, days to silking, anthesis-silking interval ranged between 102-394 cm, 8.76-40.40 mm, 25.00-208.00 cm, 7.60-16.60, 9.70-24.33 cm, 25.31-49.80 mm, 8.00-20.18, 15.00-58.00, 13.71-31.67 mm, 23.54-186.86 g, 16.99-197.73 g, 67.8-516.5 g, 57.9-86.9 kg, % 69.82-86.92, 1.00-2.40, 48-79 day and 57-85 day respectively.Crude fiber content, dry matter content, ether extract ratio, crude protein ratios, starch ratio, palmitic acid ratio, stearik acid ratio, oleic acid ratio, linoleic acid ratio and linolenic acid ratio ranged between % 1.51-4.08, % 87.20-90.90, % 2.22-6.41, % 8.88-16.42, % 63.00-73.64, % 6.57-18.24, % 1.25-4.70, % 19.99-49.77, % 36.61-66.41 and % 0.0002-1.85 respectively.It was concluded that local corn genotypes collected from The Black Sea Region could form a rich genetic base in improvement programmes.