Şaban Ali Düzgün'ün kelami problemlere yaklaşımı ve Türkiye'deki kelami çalışmalara katkıları
Saban Ali Duzgun's remark, approach to problems and conrtributions to the studies in Turkey
Yazar: SEDA BİRÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAHRAMAN
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Adalet = Justice ; Din anlayışı = Understanding of religion ; Düzgün, Şaban Ali = Düzgün, Şaban Ali ; Kelam = Islamic theology ; Maturidi = Maturidi ; Tanrı anlayışı = God understanding ; Toplum = Society ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam

Özet:
Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kelam Anabilim Dalı başkanı ve Fakülte Kurulu üyesi olan Şaban Ali Düzgün ayrıca Kelam Araştırmaları Dergisi'nin kurucu editörüdür; Arapça, İngilizce ve Almanca bilmektedir; başarılı bir akademik hayata sahiptir.
İnsan değişen ve gelişen bir canlıdır. Zaman; yaşantıyı, kuralları, ihtiyaçları, toplumları değiştirir ve dönüştürür. Bir nesilde garipsenen bir durum sonraki nesilde gayet normal karşılanabilir. Din ise toplumların kurucu unsuru olarak her neslin hayat şartlarına ve ihtiyaçlarına hitap etmelidir. Bu çalışmada Şaban Ali Düzgün'ün, toplumun ihtiyacını karşılayan din anlayışı üzerine yaptığı çalışmalar incelenmiştir. 
Şaban Ali Düzgün, Mâtürîdî (ö.416/944) kelamını günümüze uyarlamaya çalışmıştır. Onu kopya etmekten kaçınmış, Mâtürîdî düşüncesini özümseyerek ve kendi düşüncesini de katarak fikirlerini ortaya koymaya çalışmış; günümüz problemlerine çözümler sunmaya gayret etmiştir. Düzgün'ün problemlere yaklaşımı, çözüm önerileri ayrıştırıcı değil aksine birleştirici ve bütünleştiricidir. O, kader konusunda insanın özgür ve iradeli olduğunu ifade etmektedir; özgür ve irade sahibi olmasını insanın değerli bir varlık oluşuna bağlamaktadır. Düzgün, kötülük konusunda Tanrı'yı da insanı da sınırlandırmamıştır. Ona göre kötülüğün kaynağı insanın bilinçli olarak yaptığı tercihleridir. İnsanın yaptığını Tanrı'nın yaratması, Tanrı'yı etkisizleştirmekten kurtardığı gibi insanın irade sahibi oluşunu da engellememiştir. 
Düzgün, çoğunluğu ve yöneticileri Müslüman olan bir ülkede siyasetin ve yöneticilerin tutumlarının nasıl olması gerektiği konusunda öneriler sunmuş, çalışmalar yapmıştır. Adalet, liyakat ve ehliyetin, eşitlik ve özgürlüğün, laikliğin Müslüman ve Müslüman olmayanların beraber yaşadığı bir toplumda huzurun sağlanması için ne derece önem arz ettiğini belirtmiştir.  Bu değerler devletlerin devamlılığını sağlayan temel erklerdir. O, adalet kavramı üzerinde özellikle durmuş Kur'ân'da adaletin sadece Müslümanlara değil içimizde bulanan inanışı ne olursa olsun her bireye karşı olması gerektiğini savunmuştur. Düzgün, modern zamanda din ve dindarların nasıl olması gerektiği üzerine çalışmalar yaparken İslam dininin gelişmeye, ilimde öncü olmaya verdiği değeri ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kelam, Şaban Ali Düzgün, Tanrı, İnsan, Toplum, Adalet

Abstract:
Saban Ali Duzgun, who is the head of the Department of Theology at Ankara University Faculty Of Theology and a member of the faculty board, is the founder editör of the Journal of Kalam Studies. He speaks Arabic, English and German. Having a successful acadeic life, Duzgun achieved this success with his studies.
Man is a living being that changes and develops. Time; changes and transforms life, rules, needs and societies. A situation perceived as strange in on generation may be considered quite normal in the next generation. Religon, on the other hand, should address the living conditions and needs of every generation as the founding element of societies.
In this study, the studies of Saban Ali Duzgun on the understanding of religon that meet the needs of the society in every generation – the living religion, Islam- have been investigated.
Saban Ali Duzgun has tried to adapt the Mathuridi Kalam to the present day. He did not copy it, but tried to transced Mathuridi by assimilating it and adding his own thought. He endeavored to offer solutions to today's problems. Duzgun's approach to problems and his solution proposals are not dissociative, but unifying and integrative. He expressed that human beings are free and willed about destiny. The fact that man has free and will attributes him to being a valuable creature. He did not limit God or man in terms of evil. The source of evil is the conscious choices made by human beings. God's creation of what men does has not prevented man from having will, as he saved from neutralizing it.
Duzgun has made suggestions and studies on how politics and administrator's attitudes should be in a country whose majority and rulers are Muslim. He explained how impotant justice, merit and competence, equality, freedom, and secularism are important for peace in a society where Muslims and non-Muslims live together. These values are tha basic powers that ensure the continuity of states. The Qur'an temphasized the concept of justice and argued that justice should not only be against Muslims, but against every invidual, regardless of their belief in us. While working on how the religion and religious people should be properly in modern times, he revealed the value that the religion of Islam atteches to development, innovation and being a Pioneer in science.

Key Words: Theology, Saban Ali Duzgun, God, Human, Society, Justice