Yas belirtileri gösteren ilkokul öğrencilerine uygulanan emdr odaklı grupla psikolojik danışma programının etkisi
The effect of the emdr-focused group counseling program applied to primary school students showing signs of grief
Yazar: ESRA TEKE
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN AVŞAROĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Grupla psikolojik danışma = Group counselling ; Göz hareketleri = Eye movements ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Terapi = Therapy ; Travmatik yas = Traumatic grief ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, yas sürecinde TSSB belirtileri gösteren ilkokul öğrencilerine uygulanan EMDR odaklı grupla psikolojik danışma programının etkisinin deneysel olarak sınanmasıdır. Bu amaç doğrultusunda gerçekleştirilen çalışmada, öntest sontest izleme kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Konya ili Selçuklu ilçesinde bulunan bir ilkokulun üçüncü ve dördüncü sınıflarında öğrenimine devam eden öğrenciler oluşturmuştur. Bu araştırma doğrultusunda, öğrencilere araştırmanın başında travma taraması yapılmıştır. Travma taraması sonrasında benzer travmalara (yas) sahip olan öğrencilere Çocuklarda ve Ergenlerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirti Ölçeği (CPSS) uygulanmıştır. Ölçeğin değerlendirilmesi sonucunda TSSB belirti düzeyleri yüksek çıkan öğrenciler içinden 6 öğrenci deney grubunu, 6 öğrenci ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Araştırmada deney grubuna EMDR odaklı grupla psikolojik danışma programı uygulanmıştır. Programın uygulanmasının hemen sonrasında ve üç ay sonrasında deney ve kontrol gruplarına Çocuklarda ve Ergenlerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirti Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, bilgisayar ortamına aktarılmış ve "SPSS 25.0" paket programından yararlanılarak analiz edilmiştir.
Araştırma verilerinin analizleri için, gruplar arası karşılaştırmada Mann Whitney U Testi kullanılırken; grup içi karşılaştırmalarda Friedman Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır.
Yapılan analiz sonucunda, EMDR odaklı grupla psikolojik danışma programına katılan deney grubu öğrencilerinin, Çocuklarda ve Ergenlerde Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirti Ölçeği'nin tüm alt boyutlarına ait puan ortalamalarının anlamlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Farklılığın hangi ölçümlerden kaynaklandığını belirlemek için yapılan çoklu karşılaştırma testleri sonucunda, deney grubu öğrencilerinin kaçınma alt boyutu puan ortalamasının, ön testten son teste doğru; yeniden yaşantılama ve aşırı uyarılma alt boyutları puan ortalamalarının ise ön testten izlemeye doğru anlamlı olarak azaldığı görülmüştür. Bununla birlikte gruplar arası karşılaştırmada yeniden yaşantılama, kaçınma ve aşırı uyarılma puanlarının, izleme ölçümlerinde deney grubunun lehine olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda EMDR odaklı grupla psikolojik danışma programının yas sürecinde TSSB belirtileri gösteren ilkokul öğrencilerinin belirtilerini azaltmada etkili olduğu söylenebilir.                                
Anahtar Kelimeler: Yas, TSSB, İlkokul öğrencileri, EMDR, Grupla psikolojik danışma, Deneme modeli

Abstract:
The purpose of this study is to experimentally test the effect of the EMDR-focused group counseling program applied to primary school students who show PTSD symptoms during the grief process. In the study a quasi-experimental design with pretest posttest monitoring control group was used. The study group of the research consisted of students who continue their education in the third and fourth grades of a primary school in Selçuklu, district of Konya province, in the 2021-2022 academic year. In line with the current research, the students were screened for trauma at the beginning of the research. After trauma screening, the Post Traumatic Stress Disorder Symptom Scale in Children and Adolescents (CPSS) was administered to students who had similar traumas (grief). As a result of the assessment of the scale, 6 students formed the experimental group and 6 students formed the control group among the students with the highest PTSD symptom levels. In the study, EMDR-focused group counseling program was applied to the experimental group. The Post Traumatic Stress Disorder Symptom Scale in Children and Adolescents was administered to the experimental and control groups immediately after the implementation of the program and three months later. The data obtained as a result of the research were transferred to the computer and analyzed using the "SPSS 25.0" package program.
For the analysis of the data, the Mann Whitney U Test was used for the comparison between groups; Friedman Test and Wilcoxon Signed Rank Test were used for intragroup comparisons.
As a result of the analysis, it was detected that the mean scores of all sub-dimensions of the Post-Traumatic Stress Disorder Symptom Scale in Children and Adolescents differed significantly between the experimental group students who participated in the EMDR-focused group counseling program. As a result of the multiple comparison tests conducted to determine which measurements caused the difference; it was detected that the avoidance sub-dimension score average of the experimental group students decreased significantly from the pretest to the posttest; re-experiencing and hyperarousal sub-dimensions mean scores decreased significantly from pre-test to follow-up. However, in the comparison between the groups, it was found that the re-experiencing, avoidance and hyperarousal scores differed significantly in favor of the experimental group in the follow-up measurements. In line with the findings obtained from the research, it can be emphasized that the EMDR-focused group counseling program is effective in reducing the symptoms of primary school students who show PTSD symptoms during the grief process.
Keywords: Grief, PTSD, Primary school students, EMDR, Group counseling, Trial model