Aydın İl merkezinde bilgisayar kullanarak iş gören banka çalışanlarında üst ekstremite kas iskelet sistemi yakınmaları sıklığı ve etkileyen risk faktörlerinin belirlenmesi
Work-related musculoskeletal complaints in upper extremities and risk factors in bank workers using computers in the city of Aydin
Yazar: SAFİYE ÖZVURMAZ
Danışman: PROF. DR. ALİYE MANDIRACIOĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aydın = Aydın ; Banka çalışanları = Bank employees ; Bankacılık = Banking ; Bilgisayar kullanımı = Computer usage ; Kas-iskelet hastalıkları = Musculoskeletal diseases ; Kas-iskelet sistemi = Musculoskelatal system ; Kol = Arm ; Kol kasları = Arm muscles ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Amaç: Çalışmada Aydın il merkezindeki bilgisayar kullanarak iş gören banka çalışanlarının kas iskelet sistemi yakınmalarının belirlenmesi ve etkileyen kişisel ve işe ait özellikler, kas iskelet sistemi yakınmalarından kaynaklanan devamsızlık durumu, ergonomik risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma kesitsel tipte bir çalışmadır. Bu çalışmanın veri toplama süreci ise Aydın İl merkezinde Temmuz- Eylül 2013 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Araştırma evrenini Aydın İl merkezinde bulunan toplam 33 banka şubesi oluşturmaktadır. Bu 33 bankadan 30 şubeye ulaşılmıştır. Araştırmaya katılan katılımcı sayısı 221'dir. Kapsayıcılık  % 96,6' dır.  Araştırmanın çalışma evreni Aydın il merkezinde bilgisayar kullanarak iş gören (BKİG) çalışanlarıdır. 
Araştırma sırasında, sosyodemografik özellikler, çalışma ortamına ilişkin özellikler, görsel analog skalası(VAS) kas iskelet semptom değerlendirmesi, KİH korunmaya yönelik davranışlar, çalışma yaşamına ve koşullarına ilişkin özellikler, sağlık durumu sorgulanmış ve Karasek iş stres formu kullanılmıştır.
SPSS 15.0 ile veriler analiz edilmiştir. Analizlerde Ki-kare testi, Student t-testi ve lojistik regresyon analizi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılanların %56.1'i erkek, yaş ortalaması 33.9±7.1, %91.12i üniversite mezunu,% 65.6'sı evlidir. Çalışmanın sonucunda üst beden bölgesinin herhangi bir yerinde semptom varlığı % 61.1 ve VAS ağrı şiddetinin ortalaması 1.8±2.8 olup,  en sık sol boyun bölgesinde %66.5 sol omuz bölgesinde % 28.5 olarak bulunmuştur. En az semptom varlığı %13.1 ile sol dirsek bölgesi olarak belirlenmiştir. Çalışma ortamı puanı ortalaması 27.0±4.1 (16.0-39.0), Ergonomik risk düzeyi puan ortalaması 13.8±2.8 (4-24), Haftalık bilgisayar kullanma süresi ortalaması 44.6±10.4 (0-84); Çalışma ortamına ilişkin konfor algısı puanı ortalaması 18.9±4.3 (8-32) olarak saptanmıştır. Psikososyal etmenler 'den iş yükü ve iş üzerinde kontrol 22.2-100 arasında puanlandırıldığında ortalamaları sırasıyla 72.3±19.4 ve 69.1±19.6'dır. sosyal destek puan ortalaması 74.7±19.8 (0-100), İş gerilimi puanı ortalaması 1.0±0.26 (0.61-2.0) olarak belirlenmiştir.
Tek değişkenli analizlerde yaş, çocuk sayısı, çalışma süresi ve iş kontrolü ile üst beden bölgesi kas iskelet sistemi yakalanma riski arasında önemli ilişki saptanmıştır (p<0.05). Lojistik regresyon sonucunda ise herhangi bir risk faktörü saptanmamıştır. 
Sonuç: Aydın il merkezinde BKİG banka çalışanlarında, en sık boyun ve omuz bölgeleri etkilenmiştir. Sosyodemografik, çalışma ortamına ilişkin özelliklerin ve iş kontrolü'nün ÜE-İKİH ile yakından ilişkili olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: banka çalışanları, üst ekstremite,  işle ilgili kas iskelet sistemi

Abstract:
Aim: The aim of this study was to reveal musculoskeletal complaints and to evaluate personal, work-related and ergonomic risk factors which play a role in these complaints and work leaves due to musculoskeletal conditions and ergononomic risk factors in the city of Aydın, Turkey.
Methods: This is a cross-sectional study. Data were collected between July and September 2013. The study population included all the bank workers using computers at 33 banks in the city of Aydın, Turkey. Out of 33 banks, 30 could be contacted. Two-hundred and twenty-one bank workers in these 30 banks participated in the study. The response rate was 96,6%. 
Data were collected with a questionnaire including Visual Analogue Scale and Karasek Work Stress Form and composed of questions about socio-demographic characteristics, workplace characteristics, musculoskeletal symptoms, behavior preventing musculoskeletal diseases, characteristics of work life and work conditions and health status.
Obtained data were analyzed with SPSS 15.0, Chi-square test, Student t-test and logistic regression model.
Results: out of 221 participants, 56.1% were male, 91.12% were university graduates and 65.6% were married. The mean age of the participants was 33.9±7.1 years. Of all the participants, 61.1% had symptoms on any part of the upper extremities. The mean VAS score was 1.8±2.8 years. Musculoskeletal symptoms most commonly appeared in the left side of the neck at the rate of 66.5, followed by ,  the left shoulder at the rate of 28.5%. The symptoms least frequently appeared on the left elbow at the rate of 13.1%. The mean working environment score was 27.0±4.1 (16.0-39.0). The mean ergonomic risk score was 13.8±2.8 (4-24). The mean duration of computer use a week was 44.6±10.4 hours (0-84). The mean score for perceived workplace comfort was 18.9±4.3 (8-32). When the psychosocial variables, work load and control over work were scored between 22.2 and 100, the mean scores were 72.3±19.4 and 69.1±19.6. The mean social support score was 74.7±19.8 (0-100). The mean work stress score was 1.0±0.26 (0.61-2.0).
Univariate analyses revealed a significant relation between the risk of musculoskeletal disorders of the upper extremities and age, number of children, duration of work experience and control over work (p<0.05). Logistic regression analyses did not reveal any risk factors. 
Conclusion: The most commonly affected parts of the upper extremities were the neck and the shoulder in the bank workers using computers in the city of Aydın, Turkey. Socio-demographic features, work place characteristics and control over work are closely related to musculoskeletal disorders of the upper extremities.

Key words: Bank workers, upper extremities, work related musculoskeletal disorders