Türev araçların alım satımına aracılık sözleşmeleri
Intermediation agreements of derivative instruments trading
Yazar: BELİN KÖROĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ÖZDAMAR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Değeri, kendisine konu edilen başka bir varlığın değeri ile belirlenen türev araçlar; temel olarak dört türde görülmektedir; forward sözleşmeler, opsiyon sözleşmeleri, vadeli işlem sözleşmeleri ve swap sözleşmeler. SerPK ile menkul kıymet dışında kalan sermaye piyasası araçlarından sayılan türev araçlar, özelliklerine göre teşkilatlanmış veya tezgâh üstü piyasalarda işlem görebilmektedir. Türev araçların alım satımına aracılık faaliyeti ise esas olarak; bu piyasalarda bir yatırım kuruluşu olmaksızın işlem yapılamaması nedeniyle, teşkilatlanmış piyasalarda gerçekleşmektedir. Türev araçların alım satımına aracılık faaliyeti; müşteriler ile borsa üyesi arasında çerçeve sözleşme akdedilmesi, müşterilerin sözleşme ile alım satım emri vermesi, bu emirlerin piyasada gerçekleştirilmesi, ilgili teminatların yatırılması ve sözleşmelerin sona ermesi neticesinde gerçekleşmektedir. Bu çalışmanın da konusunu oluşturan türev araçların alım satımına aracılık sözleşmeleri, çerçeve sözleşmeler ve bireysel sözleşmeler olarak ikiye ayrılmaktadır. Türev araçların alım satımına aracılık çerçeve sözleşmeleri; borsa üyesi ile müşteri arasında akdedilen ve türev araçların alım satımı faaliyetini ve bu faaliyet neticesinde oluşacak hak ve yükümlülükleri konu alan sözleşmelerdir. Türev araçların alım satımına aracılık bireysel sözleşmeleri ise müşteriler tarafından verilen emirlerin, borsa üyesince yerine getirilmesi sonucu, çerçeve sözleşme altında oluşan her bir yeni sözleşmeyi ifade etmektedir. Yatırım kuruluşu ve müşteriler, bu sözleşmelerle; yapılan sözleşmenin üstlendiği aracılığın türüne göre saptanan hukuki niteliği neticesinde bir takım yükümlülükler üstlenmektedir. Türev araçların alım satımına aracılık sözleşmeleri kapsamında yatırımcının korunması için de bir takım önlemler öngörülmüştür.



Anahtar Kelimeler:
1. Türev araçlar, 
2. Çerçeve sözleşme, 
3. Bireysel sözleşme, 
4. Türev araçların alım satımına aracılık sözleşmeleri, 
5. Türev araçların alım satımına aracılık

Abstract:
Derivative instruments which are valued according to their subjected assets are classified in four groups; forward contracts, options, future contracts and swaps. Derivatives that are capital market instruments other than securities are treated in organized or over the counter markets as regards to their properties. Intermediation in derivative instruments trading is taking place at organized markets as transactions in these markets are made only by intermediaries. Intermediation in derivative instruments trading is done by concluding a framework agreement between costumers and intermediaries, costumers giving orders by an agreement, following orders in markets, making a down payment and ending these agreements by offsetting position, physical delivery or cash settlement. Intermediation agreements of derivative instruments trading are classified as framework agreements and individual agreements. Framework agreements that are obliged to conclude under Regulations, consider the derivatives trading and the rights and obligations occurred from this activity and are conducting between the intermediary and consumer. Individual agreements are new agreements which legal properties differ according to the intermediation type are concluded after the framework agreements between the intermediary and consumer by following the orders of consumers. The obligations of intermediary and consumers can be counted as concluding an agreement in scope of consumer order, acting in manner of loyalty and care duty, informing the consumer, rendering the assets, making an explanations about the risks of the operation and paying in advance, making payment and a down payment, saving intermediary from obligation and compensating the loss of intermediary. In scope of intermediation agreements of derivative instruments trading, some precautions are foreseen in order to protect the consumers.



Key Words:
1. Derivative instruments, 
2. Framework agreement,
3. Individual agreement, 
4. Intermediation agreements of derivative instruments, 
5. Intermediation of derivative instruments trading