Terör gazilerinde, psikolojik dayanıklılıkla travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide, problem odaklı başa çıkma ve algılanan sosyal desteğin aracı rolü
The medium role of problem-focused cooperation and perceived social support in the relationship between psychological resilience and post-traumatic growth in veterans of terror
Yazar: ASLIHAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. ÜLKER MERAL ÇULHA
Doğuş Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan sosyal destek = Perceived social support ; Başa çıkma = Coping ; Gaziler = Veterans ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Terör = Terror ; Terör olayları = Terror avents ; Terörizm = Terrorism ; Travma sonrası büyüme = Post-traumatic growth ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, terör gazilerinde terör gazilerinde psikolojik dayanıklılık ve travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide problem odaklı başa çıkma ve algılanan sosyal desteğin etkisinin incelenmesidir.
Çalışma kapsamında verileri 185 terör gazisine "Kişisel Bilgi Formu", "Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği", "Stresle Başa Çıkma Yolları Ölçeği-Problem Odaklı Başa Çıkma alt boyutu", "Algılanan Sosyal Destek Ölçeği" ve "Travma Sonrası Büyüme Ölçeği" uygulanmıştır. Bu araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel desende yürütülmüştür. Tezde, ilgili değişkenlerin travma sonrası büyümeye olan etkilerinin gösterildiği yapısal eşitlik modeli geliştirilmiş ve test edilmiştir. Tezde, aracılık etkilerinin analizinde Ki-kare farklılık testlerine dayanan iç-içe geçmiş modeller stratejisi kullanılmıştır. Ayrıca aracı etkilerin anlamlılığının değerlendirilmesi için Bootstrapping tekniğinden yararlanılmıştır. 
Elde edilen bulgulara göre, psikolojik dayanıklılık, problem odaklı başa çıkma üzerinde pozitif yönde anlamlı bir açıklayıcı olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, psikolojik dayanıklılık, algılanan sosyal destek üzerinde pozitif yönde anlamlı bir açıklayıcı olduğu tespit edilmiştir. Psikolojik dayanıklılık, travma sonrası büyüme arasında pozitif yönde anlamlı bir açıklayıcı olduğu gözlemlenmiştir. Algılanan sosyal destek, problem odaklı başa çıkma üzerinde pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Problem odaklı başa çıkma, travma sonrası büyüme arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Algılanan sosyal destek, travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. İlişkisel bulguların elde edilmesiyle, araştırmadaki modelin uyum indekslerine bakılmıştır. Yapısal Psikolojik dayanıklılıkla travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide, algılanan sosyal desteğin kısmi aracılık etkisi saptanmıştır. Psikolojik dayanıklılıkla travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide problem odaklı yaklaşımın aracılık ilişkisi saptanmamıştır. Travma sonrası büyümenin en önemli belirleyicilerinden birinin psikolojik dayanıklılık kişilik özelliği olduğu bulunmuştur. Buna göre, travmatik deneyimi olan bireylerde psikolojik dayanıklılık düzeyi artıkça travma sonrası büyüme düzeyinin de artacağı ifade edilebilir. 
Bulgular, alanyazın bağlamında tartışılmış, araştırma sonuçlarına dayalı ve gelecekte yapılacak çalışmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of problem-focused coping and perceived social support on the relationship between psychological resilience and post-traumatic growth in terror veterans.
Within the scope of the study, the "Personal Information Form", "Psychological Resilience Scale", "The Ways of Coping with Stress Scale-Problem-Focused Coping sub-dimension", "Perceived Social Support Scale" and "Post Traumatic Growth Scale" were applied to 185 terror veterans. This research was carried out in relational design, which is one of the quantitative research methods. In the thesis, a structural equation model was developed and tested, showing the effects of related variables on post-traumatic growth. In the thesis, a nested models strategy based on Chi-square difference tests was used in the analysis of mediation effects. In addition, Bootstrapping technique was used to evaluate the significance of mediating effects.
According to the findings, it was determined that resilience was a positive and significant explanatory factor on problem-focused coping. On the other hand, resilience was found to be a positive and significant explanatory factor on perceived social support. It has been observed that there is a positive and significant explanatory factor between psychological resilience and post-traumatic growth. It has been determined that there is a positive and significant relationship on perceived social support and problem-focused coping. No significant relationship was found between problem-focused coping and post-traumatic growth. A positive and significant relationship was found in the relationship between perceived social support and post-traumatic growth. By obtaining the relational findings, the fit indices of the model in the research were examined. A partial mediation effect of perceived social support was found in the relationship between Structural Resilience and post-traumatic growth. No mediation relationship was found between the problem-focused approach and the relationship between resilience and post-traumatic growth. It has been found that one of the most important determinants of post-traumatic growth is the resilience personality trait. Accordingly, it can be stated that as the level of psychological resilience increases in individuals with traumatic experience, the level of post-traumatic growth will also increase.
The findings were discussed in the context of the literature, and suggestions were made for future studies based on the research results.