İskeletsel sınıf III bireylerde çift çene ortognatik cerrahi, tek çene mandibular set-back cerrahisi veya ortodontik kamuflaj tedavisi ile ortaya çıkan yumuşak doku değişikliklerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi
Comparative evaluation of soft tissue changes resulting from bimaxillary orthognathic surgery, single jaw mandibular set-back surgery, or orthodontic camouflage treatment in skeletal class III individuals
Yazar: EZGİ KURT
Danışman: PROF. DR. MELİHA RÜBENDİZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ortodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı, iskeletsel Sınıf III maloklüzyona sahip bireylerin tedavi ihtiyaçlarına göre uygulanan kamuflaj, bimaksiller (maksillo-mandibular) ve tek çene mandibular ortognatik cerrahi tedaviler sonucunda oluşan tedavi değişikliklerini değerlendirmektir. Bu değerlendirme, hem her grup için ayrı ayrı hem de gruplar arasında tedaviye bağlı iskeletsel, dentoalveolar ve yumuşak doku değişiklikleri karşılaştırılarak yapılmıştır. Bu amaçla, toplam 60 bireye ait tedavi başı ve sonu lateral sefalometrik filmler ve el bilek filmleri üzerinde çalışılmıştır. Her üç gruptaki bireylerin, tedavi öncesi ve tedavi sonrası lateral sefalometrik film ölçümleri Dolphin 11.8 programı üzerinden hesaplanmıştır. El bilek filmlerine göre Ru döneminde ve/veya iskeletsel olarak büyüme gelişimini tamamlamış olan bireyler, çalışmaya dahil edilmiştir. Bu bireylerin, gerek kamuflaj, gerekse cerrahi gruplarında çekimsiz olarak yürütülmüş olmasına dikkat edilmiştir. Elde edilen ölçümlerdeki ölçüm hatalarını belirlemek için, tüm ölçümler ilk ölçümden üç ay sonra tekrarlanmış ve her ölçüm için yüksek değerler veren grup içi tekrarlama katsayısı "R" hesaplanmıştır. Her grup için tedavi başlangıcındaki benzerlik veya farklılıkları belirlemek için Kruskal-Wallis testleri uygulanırken, gruplar arası farklılıkların anlamlı olduğu ölçümlerde farklılıkların kaynağını belirlemek için Mann-Whitney U analizi kullanılmıştır. Her bir grupta ayrı ayrı tedaviyle ortaya çıkan değişikliklerinin ortaya konulması amacıyla Wilcoxon testi uygulanmıştır. Her bir tedavi grubunda tedaviyle ortaya çıkan değişikliklere ait farklılıkların belirlenmesinde Kruskal Wallis, gruplar arası farklılıkların önemli bulunduğu ölçümlerde ise farklılığın kaynağını tespit etmek amacıyla Mann-Whitney U analizi uygulanmıştır. Her üç grubun da tedavi başı itibariyle dik yön açıları, gonial açılar, oklüzal düzlem ve Jarabak oranlarının benzerliği, grupların vertikal yön bakımından homojen olduğunu ortaya koymuştur. Overjet ve overbite değerleri hariç diğer tüm dentoalveolar ölçümlerin de her üç grupta da tedavi başı itibariyle benzer olduğu tespit edilmiştir. Her üç grupta da tedaviyle beraber, maksillanın ve mandibulanın kranial kaideye göre konumunu veren ölçümlerde iyileşmeler görülmüştür. Malolüzyonların şiddetiyle orantılı olarak, kranial kadieye göre, maksillo-mandibular yapılardaki iyileşmelerin yanı sıra, iskeletselsel değişikliklerin yumuşak dokulara da pozitif yansımalarının olduğu tespit edilmiştir. Cerrahi uygulanan gruplarda maksiller kesici dişlerin konumunda değişiklik görülmezken, kamuflaj tedavisi uygulanan grupta özellikle kontrollü maksiller kesici protrüzyonları ile birlikte elde edilen diğer dentoalveolar değişikliklerin de iskeletsel ve yumuşak dokuya pozitif yönde yansımalarının olduğu tespit edilmiştir. Her bir grupta tedaviyle ortaya çıkan değişikliklere ait gruplar arası farklılıklar değerlendirildiğinde, sadece çift çene cerrahi uygulanan grupta maksillo-mandibular cerrahiye bağlı olarak anterior yüz yüksekliğinde azalma gözlendiği ancak Jarabak oranının hiçbir grupta değişmediği tespit edilmiştir.  Her üç grupta ayrı ayrı gerek üst dudak retrüzyonu, gerekse alt dudak ve çene ucunun protrüzyonunda tedaviyle beraber vakaların ağırlığı nispetinde pozitif değişikliklerin görüldüğü tespit edilmiştir. Tedavi gerekliliğine göre uygulanan üç farklı tedavi yöntemi ve sonuçları değerlendirildiğinde, uygun teşhis ve tedavi planlaması ile etkin tedavinin mümkün olduğu, yetişkin Sınıf III maloklüzyonun iyi kamuflaj tedavisinin hem iskelet hem de yumuşak doku profilinde olumlu yansımalara yol açtığı sonucuna varılmıştır. Tek çene cerrahiyle maksiller kesici ve üst dudak konumunda değişiklik olmazken, mandibular kaideye ait dentoalveolar değişikliklerin, alt dudak ve çene ucuna ait yumuşak dokulara pozitif katkı sağladığı kaydedilmiştir. Çift çene ortognatik cerrahide ise maksilla ve mandibulaya ait gerek iskeletsel ve dentoalveolar, gerekse yumuşak dokularda daha radikal etkiler elde edilebilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Çift Çene Ortognatik Cerrahi, İskeletsel Sınıf III Maloklüzyon, Kamuflaj Tedavisi, Tek Çene Mandibular Cerrahi.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the treatment changes resulting from camouflage, bimaxillary (maxillo-mandibular), and single jaw mandibular orthognathic surgical treatments applied based on the treatment needs of individuals with skeletal Class III malocclusion. This evaluation was conducted both separately for each group and by comparing the skeletal, dentoalveolar, and soft tissue changes among the groups due to the treatment. For this purpose, pre-treatment and post-treatment lateral cephalometric and hand-wrist films of a total of 60 individuals were analyzed. The lateral cephalometric film measurements of individuals in all three groups were calculated using the Dolphin 11.8 software before and after treatment. Individuals who had completed their growth during the pubertal period and/or had completed skeletal growth were included in the study based on hand-wrist films. It was ensured that the data collection was conducted without extraction in both the camouflage and surgical groups. To identify measurement errors in the obtained measurements, all measurements were repeated three months after the initial measurement, and the intra-group correlation coefficient "R" was calculated for each measurement, yielding high values. Kruskal-Wallis tests were applied to determine similarities or differences at the start of treatment for each group, while Mann-Whitney U analysis was used to identify the source of differences in measurements where inter-group differences were significant. Wilcoxon tests were employed to highlight the changes resulting from treatment in each group separately. Kruskal-Wallis tests and Mann-Whitney U analyses were again applied to assess the differences arising from treatment in each treatment group. At the start of treatment, the similarities in the mandibular plane angle, gonial angles, occlusal plane, and Jarabak ratio among all three groups indicated that the groups were homogeneous in terms of vertical direction. It was found that all dentoalveolar measurements, except for overjet and overbite values, were similar at the start of treatment across all three groups. Improvements were observed in the measurements indicating the position of the maxilla and mandible relative to the cranial base in all three groups following treatment. Proportional to the severity of malocclusions, in addition to the improvements in maxillomandibular structures relative to the cranial base, it was determined that there were positive reflections of skeletal changes on soft tissues as well. While no changes were observed in the position of maxillary incisors in the surgical groups, in the camouflage treatment group, it was found that the other dentoalveolar changes obtained, especially with controlled maxillary incisor protrusions, positively affected both skeletal and soft tissue. When evaluating the inter-group differences regarding the changes resulting from treatment in each group, it was found that only in the bimaxillary surgical group was there a reduction in anterior facial height related to maxillo-mandibular surgery, while the Jarabak ratio did not change in any group. Positive changes proportional to the severity of cases were observed in both upper lip retrusion and lower lip and chin protrusion in all three groups following treatment. When evaluating the three different treatment methods applied according to the necessity of treatment and their results, it was concluded that effective treatment is possible with appropriate diagnosis and treatment planning, and that good camouflage treatment of adult Class III malocclusion leads to positive reflections on both skeletal and soft tissue profiles. It was noted that while there were no changes in the position of the maxillary incisors and upper lip with unilateral surgical treatment, the dentoalveolar changes in the mandibular base positively contributed to the lower lip and chin soft tissues. In bimaxillary orthognathic surgery, more radical effects can be achieved on both skeletal and dentoalveolar as well as soft tissues of the maxilla and mandible.
Keywords: Bimaxillary Orthognathic Surgery, Camouflage Treatment, Single-Jaw Mandibular Surgery, Skeletal Class III Malocclusion.