Akkirmânî'nin Şerhu Atbâki'l-Atbâk isimli eserinin tahkiki
Edition-critic of Akkirmânî's Sharhu Atbâki'l-Atbâk titled handwork
Yazar: MAHAMADOU KEITA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAZİFE NİHAL İNCE
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Arapça = Arabic ; Dilbilgisi = Grammar ; Hutbe = Khutbah ; Makale = Article ; Muhammed b. Mustafa Akkirmani = Muhammed b. Mustafa Akkirmani ; Tahkik = Critical ; Şerh = Commentary

Özet:
Akkirmânî'nin Şerhu Atbâki'l-Atbâk isimli eserinin tahkiki adlı tezimizin amacı, bir Osmanlı âlimi tarafından Arapça olarak kaleme alınan edebî eserlerden birinin ortaya çıkarılmasıdır. Akkirmânî'nin kütüphanelerde yazma hâlinde bulunan Şerhu Atbâki'l-Atbâk adlı eserini, tahkik kurallarına uygun bir şekilde basıma hazır hâle getirerek ilim dünyasının, özellikle de Arap Edebiyatı, Arap dili ve Belâgatı Bilim Dalı mensupları ile günümüzdeki ve gelecekteki belâgat ilmi, Arap dilbilgisi meraklılarının ve genel olarak dil bilimleri ile ilgilenenlerin istifadesine sunmaktır.
Bu amacı gerçekleştirmek için, tezimizi bir giriş, üç bölüm ve tahkikli metin kısımlarına ayırdık:
Girişte, Arap edebiyatının tarihi ve çeşitleri, bu edebiyat içerisinde yer alan hutbe, makâmeler ve makâleler tarihi hakkında bilgi verdik. Arap dilinin Osmanlı devleti döneminde nasıl bir seyir izlediğini inceledik.
Birinci bölümde, Atbâku'l-Atbâk'ın yazarı olan Ebû İshakzâde Esad Efendi'nin hayatı, eserleri ve yaşadığı dönem hakkında bilgiler verdik. Daha sonra tezimizin konusu olan Şerhu Atbâki'l-Atbâk ın müellifi Akkirmânî'nin hayatı, eserleri ve yaşadığı dönem hakkında bilgiler verdik.
İkinci bölümde, Şerhu Atbâki'l-Atbâk'ın tanıtımına ve değerlendirmesine yer verdik. Ayrıca bu kısımda eserin adı ve Akkirmânî'ye nispetini inceledik. Daha sonra Akkirmânî'nin şerhte izlediği metodu tespit etmeye çalıştık ve kullandığı kaynaklar hakkında bilgi verdik. Son olarak çalışmamızda takip ettiğimiz tahkik metodunu anlattık
Üçüncü bölümü tahkikli Metin kısmına ayırdık. Bu bölümde, tahkik / edisyon-kritik kurallarına uygun olarak metnin transliterasyonunu yaptık.


Anahtar Kelimeler: Tahkik, Makâme, Makâle, Nesir, Hutbe.

Abstract:
The aim of our "The edition critic of Akkirmânî's Sharhu Atbâki'l-Atbâk manuscript" titled thesis is, to reveal it as one of the written literary handwork in Arabic by some of the Ottoman scholars. Printing Akkirmânî's manuscript "Sharhu Atbâki'l-Atbâk", which is found in libraries, according to the edition-critic rules and making it ready will present it to the benefit of the world of knowledge, especially its Arabic literature, sciences of Arabic language and rhetoric branch members, also the curious of knowledge of rhetoric, Arabic language grammar and those dealing in language sciences today or in the future.
In order to fulfill this aim, we have separated our thesis into the prelude, two chapters and investigative passages. In the prelude, we have investigated the Arabic literature and its types; we have given information about the history of the sermons and articles that take part in the literature. We have also studied on how the trend that was followed by Arabic language during the period of Ottoman government.
In the first chapter, we have given information about the life of "Abu İshâkzâde Esad Efendi" who is the writer of the "Atbâku'l-Atbâk", the period in which he lived and his handwork. Then on the life of "Akkirmânî" the author of the "Sharh Atbâki'l-Atbâk", the topic of our thesis, and the period in which he lived and his handworks.
In the second chapter, we have given place to the introduction and evaluation of "Sharhu Atbâki'l-Atbâk"and also the handwork's name and it's ratio to the Akkirmânî is investigated. After wards the method that was followed by Akkirmânî was determined and information about the sources that were used is given.
Lastly during our work, the investigation method which is followed is explained. We reserved the third chapter for the investigative passage part. In this chapter, The transliteration of the passage is done as suitable to the investigation /edition-critic rules.


Keywords: Edition-critic, Makâme, Article, Prose, Speech.