Acil sağlık hizmetleri çalışanlarının COVID-19 dönemindeki afet risklerinin sağlık yönetimine etkisi (Bursa-Gümüşhane örneği)
The effect of disaster risks during the COVID-19 of emergency medical services workers on health management (Bursa-Gümüşhane sample)
Yazar: EMRE TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN ULUTAŞDEMİR
Gümüşhane Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Acil sağlık hizmetleri çalışanları (ASH) hem günlük olaylarda hem de afetlerde acil sağlık hizmetlerinin önemli bir bileşenidir. Günlük görevleri sırasında birçok tehlike ve risk unsuruyla karşı karşıya kalan çalışanların, son yıllarda COVID-19 pandemisi ve aynı süreçte sayıları her yıl artarak devam eden diğer afetlerle birlikte karşılaştıkları riskler de artmıştır. Bu durum ASH çalışanlarında iş güvenliği, psikolojik durum ve afet risk algısı düzeylerini her zamankinden daha da önemli hale getirmiştir. Bu araştırmanın amacı, ASH çalışanlarının COVID-19 dönemindeki iş güvenliği, afet risk algısı ve anksiyete durumları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bunların sağlık yönetimine etkisini belirlemektir. Çalışmanın ikincil amacı ise iş güvenliği, afet risk algısı ve anksiyete durumları arasındaki ilişkinin, büyükşehir ve küçük şehir örneklemleri üzerinden karşılaştırmasını yapmaktır. Bu doğrultuda örneklemi, Bursa ve Gümüşhane illerindeki toplam 603 ASH çalışanı oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak anket ile birlikte Sağlık Çalışanı Güvenliği Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Afet Risk Algısı Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma modelinin doğrulanması için etki analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırmada tanımlayıcı istatistikler, korelasyon, t testi, anova testi, etki analizi ve aracılık analizleri yapılmıştır. Bu araştırmada ASH çalışanlarının iş güvenliği skorları ile afet risk algıları ve anksiyete düzeyleri arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkiye rastlanmıştır. Ayrıca afet risk algısı ve anksiyete arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aracılık analizi sonuçlarına göre sağlık çalışanı iş güvenliği ölçeğinin anksiyete üzerindeki etkisinde afet risk algısının kısmi aracılık rolü vardır. Sonuç olarak çalışma, acil sağlık hizmetlerinin kalitesini yükseltmek amacıyla ASH çalışanlarının güvenlik ve refah seviyesini artırmaya yönelik uygulamalar için önemli bilgiler sağlamaktadır.

Abstract:
Emergency medical services (EMS) are vital for delivering healthcare in routine and disaster situations. Despite facing inherent risks in their duties, EMS workers encounter increased challenges, especially with the growing number of disasters like the ongoing COVID-19 pandemic. This heightens the importance of understanding and addressing EMS workers' psychological well-being, disaster risk perception, and occupational safety. The primary goal of our study is to identify factors influencing EMS workers' anxiety, disaster risk perception, and occupational safety, focusing on their impact on health management. Conducted with a sample of 603 EMS workers in Bursa and Gümüşhane provinces, our research utilized the Occupational Safety Scale for Health Care Personnel, Beck Anxiety Inventory, and Disaster Risk Perception Scale. Using impact analysis and structural equation modeling, we validated our research model. Employing statistical analyses, including descriptive statistics, correlation, t-tests, ANOVA tests, and mediation analysis, we unraveled the relationships among EMS workers' anxiety, disaster risk perception, and occupational safety levels. Our findings revealed a significant negative correlation between EMS workers' anxiety and disaster risk perception levels and their occupational safety. Additionally, a positive association was identified between EMS workers' anxiety and disaster risk perception levels. Mediation analysis indicated that the disaster risk perception level partially mediates the impact of occupational safety on EMS workers' anxiety. In conclusion, this study provides insights to inform initiatives enhancing the safety and well-being of EMS workers. Addressing these factors ensures interventions are tailored to improve emergency healthcare services, enhancing the resilience and effectiveness of EMS operations against evolving challenges.