Türkiye'nin zeytinyağı sektörünün uluslararası rekabetçilik analizi
International competitiveness analysis of Turkey's olive oil sector
Yazar: AHMET ZAFER BARAN
Danışman: PROF. DR. KIVANÇ HALİL ARIÇ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Rekabet = Competition ; Rekabet analizi = Competition analysis ; Rekabet gücü = Competitive power ; Uluslararası rekabet = International competition ; Zeytinyağı = Olive oil ; Zeytinyağı sektörü = Olive oil sector

Özet:
Küreselleşme sürecinde rekabet kavramı rekabet gücü, ulusal rekabet ve uluslararası rekabet gibi farklı başlıklar altında ele alınmaya başlanmıştır. Zira küreselleşmenin beraberinde getirdiği yenilikler doğrultusunda ülkelerin rekabetçilik dinamizmlerinin ayrıntılı bir şekilde ele alınması ve rekabet dinamiğinin sürdürülebilirliğinin sağlanması gibi konular önemli başlıklar olarak karşımıza çıkmaktadırlar.
Zeytinyağı dünyada yaygın olarak kullanılan bir gıda ürünü olması ve zeytinyağı üreten ülkeler açısından önemli bir gelir kaynağı olması bakımından üzerinde incelemesi yapılması gereken bir konu olduğu söylenebilir. Dünya'da zeytinyağı ihracatında ilk sıralarda yer alan ülkeler İspanya, İtalya, Yunanistan, Tunus ve Türkiye'dir. Bu ülkelere bakıldığında zeytinyağı ihracatında Avrupa Birliği ülkelerinin ön plana çıktığı görülmektedir. Zeytinyağı ithalatında önemli yere sahip ülkeler ise ABD, Avrupa Birliği ülkeleri, Brezilya ve Japonya'dır.
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de gerek üretim potansiyeli gerekse ihracat potansiyeli bakımından dikkate alınması gereken bir sektör olan zeytinyağı sektörünün 2009-2018 dönemindeki uluslararası rekabetçiliğinin analiz edilmesidir. Analiz yöntemi olarak Balassa ve Vollrath başta olmak üzere diğer rekabetçilik analiz yöntemleri kullanılmıştır.
Ulaşılan analiz sonuçlarına göre Türkiye'nin zeytinyağı sektörü 2009-2018 döneminde uluslararası rekabetçiliğe sahiptir. Ayrıca Türkiye'nin ilgili sektördeki uluslararası rekabetçilik seviyesinin oldukça yüksek olduğu ve bu seviyenin yıllar içerisinde yükselme eğiliminde olduğu gözlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Rekabetçilik, Türkiye, Zeytinyağı Sektörü, Balassa, Vollrath

Abstract:
In the globalization process, the concept of competition has begun to be addressed under different headings such as competitive capacity, national competition, and international competition. Since, in line with the innovations brought about by globalization, issues such as detailed consideration of the competitive dynamics of the countries and ensuring the sustainability of the competition dynamics appear as essential topics.
It can be said that it is an issue that needs to be examined since olive oil is a widely used food product in the world and is a crucial source of income for olive oil producing countries. The countries involved in the export of olive oil in first places in the world are Spain, Italy, Greece, Tunisia, and Turkey. Looking at these countries, it is seen that European Union countries stand out in olive oil exports. Moreover, the countries that have a significant place in olive oil imports are the USA, European Union countries, Brazil, and Japan.
The purpose of this study is to analyze the international competitiveness of the olive oil sector, which needs to be considered in terms of both the production potential and the export potential in Turkey in the period 2009-2018. As the analysis method, mainly Balassa and Vollrath as well as the other competitiveness analysis methods were used.
According to the analysis of results achieved, Turkey's olive oil sector during the period 2009-2018 has international competitiveness. In addition, it has been observed that the level of international competitiveness in the relevant sectors in Turkey is relatively high, and this level tends to increase over the years.

Keywords: Competitiveness, Turkey, Olive Oil Sector, Balassa, Vollrath