Stomalı bireylerin fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıklarının yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of physical activity and nutrition habits on the quality of life of individuals with stoma
Yazar: ESRA DEREKÖY
Danışman: DOÇ. DR. FATMA VURAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışmanın amacı stomalı bireylerin fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıklarının yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesidir. Bu kapsamda Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Stoma Ünitesinde 15 Nisan 2021 – 1 Mart 2022 tarihleri arasında izlenen ve örneklem kriterlerine uyan 128 kişinin verileri incelenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak Hasta Tanıtıcı Özellikler Formu ve Umut Merkezi Ostomi Yaşam Kalitesi Ölçeği (City of Hope Quality of Life Ostomy) kullanılmıştır. Çalışma kapsamında elde edilen verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 24.00 programı kullanılmıştır.

Araştırma grubunun yaş ortalaması 60,63±14,76 yıl; %43.8'i kadın, %56.2'si erkek; %65.6'sının evli idi. Bu çalışmada; evlilerin, çalışanların, geçici stomaya sahip olanların UM-OYKÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Haftada fiziksel aktivite yapılan gün sayısı ile stomalı bireylerin yaşam kalitesi arasında doğru orantılı yüksek düzeyde anlamlı, günlük ortalama yenilen sebze/meyve porsiyon miktarı ve günlük beslenilen öğün sayısı ile yaşam kalitesi arasında doğru orantılı orta düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Stoma ameliyatından sonra fiziksel aktivite ve beslenme hakkında eğitim alanların almayanlara kıyasla UM-OYKÖ puan ortalamalarının daha yüksek olduğu gözlenmiştir.

Çalışma sonuçları doğrultusunda stomalı bireylerin haftalık fiziksel aktivite yaptıkları gün sayısı, günlük yenilen sebze/meyve porsiyon sayısı ve tüketilen öğün sayısı arttıkça stomalı bireylerin yaşam kalitelerinin arttığı saptanmıştır. Stomalı bireylerin ameliyat sonrası dönemde fiziksel aktivite ve beslenme alışkanlıklarının takip edilmesinin ve etkili yönetilmesinin yaşam kalitesini artırmada önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Stoma, Fiziksel Aktivite, Beslenme, Yaşam Kalitesi

Abstract:
The aim of this study is to examine the effects of physical activity and nutritional habits on the quality of life of individuals with stoma. In this context, the data of 128 people who were followed up in the Stoma Unit of Ege University Medical Faculty Hospital between April 15, 2021 and March 1, 2022 and met the sampling criteria were examined. The Patient Descriptive Characteristics Form and the City of Hope Quality of Life Ostomy Scale (COHQOL-O) were used as data collection tools in the study. IBM SPSS Statistics 24.00 program was used in the analysis of the data obtained within the scope of the study.

The average age of the research group was 60.63±14,76 years; 43.8% were female, 56.2% were male; 65.6% of them were married. In this study, it was observed that the mean scores of COHQOL-O were higher for those who were married, employed, and had temporary stoma. It has been determined that there is a high level of significant correlation between the number of days of physical activity per week and the quality of life of individuals with stoma, and a moderate relationship between the average daily portion of vegetables/fruits eaten and the number of meals fed per day and the quality of life of. It was observed that those who received training on physical activity and nutrition after stoma surgery had a higher mean score of COHQOL-O compared to those who did not.

In line with the results of the study, it was determined that the quality of life of individuals with stoma increased as the number of days of physical activity per week, the number of daily vegetable/fruit portions and the number of meals consumed increased. It can be said that monitoring and effective management of physical activity and nutritional habits of individuals with stoma in the postoperative period plays an important role in increasing the quality of life.

Keywords: Stoma, Physical Activity, Nutrition, Quality of Life