Türkiye'de işsizlik olgusu ve çözümüne ilişkin politikaların etkinliği
A case of unemployment in Turkey and effectiveness of policies related to solution
Yazar: NOYAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. AHMET GÖKÇEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomi = Economy ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Yöneylem araştırması = Operations research ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies ; İşsizlik = Unemployment ; İşsizlik politikası = Unemployment policy ; İşsizlikle mücadele politikaları = Unemployment struggle policies

Özet:
İşsizlik, ülkelerin tamamen yok edemediği, ancak asgari düzeye indirmeye çalıştığı sosyoekonomik bir olgudur. Bu amaçla uygulanan istihdam politikalarının etkinliği, parametrik veya nonparametrik yöntemlerle analiz edilebilmektedir. Bu çalışmada, teorik çerçevenin verilmesinden sonra, uygulanan istihdam politikalarının etkinliği Veri Zarflama Analizi (VZA) ile sınanmıştır. Nonparametrik bir yöntem olan VZA, Charnes, Cooper ve Rhodes (1978) tarafından Farrell'ın doğrusal programlama tabanlı toplam faktör verimliliği yaklaşımından türetilmiştir. VZA, tanımlı bir üretim fonksiyonu veya istatistiksel dağılım kullanmaksızın benzer girdilerle benzer çıktılar elde eden homojen karar verme birimlerinin (KVB) etkinliklerini ölçebilmektedir. VZA, her bir KVB için en uygun ağırlıkları hesaplayarak KVB'lerin etkinlik değerlerini verebilmekte, ayrıca KVB'ler için etkinsizliğin kaynağını gösterebilmektedir. İstihdam politikalarının etkinliği iki uygulamayla sınanmıştır. İlk uygulamada KVB olarak ülkeler; çıktı olarak GSYH ve istihdam oranı, girdi olarak kısmi istihdam oranı, işgücüne katılım oranı, sabit sermaye yatırımları, doğrudan yabancı sermaye yatırımları ve küresel rekabet endeksi kullanılmıştır. İkinci uygulamada, KVB olarak İŞKUR İl Müdürlüğü birimleri, çıktı olarak istihdam, girdi olarak personel sayısı, açık iş sayısı, kursiyer sayısı, kayıtlı işsiz sayısı ve iş-meslek danışmanlığı hizmetleri belirlenmiştir. Uygulamalarda, çıktı yönelimli BCC modeli temel VZA modeli olarak kullanılmıştır. Bu seçimde, beşeri sermeye ve teknoloji seviyesi sebebiyle KVB'lerin ölçek farklılıkları ve seçilen girdilerde azaltma yapmanın ulusal politikalar gereği anlamlı olmaması etkili olmuştur.

Abstract:
Unemployment is a socio-economic fact that countries could not eradicate entirely, but effort to minimize. The efficiencies of employment policies which are applied for this purpose can also be analyzed with parametric or nonparametric methods. In this thesis, the efficiencies of employment policies which were applied have been tested with Data Envelopment Analysis (DEA), after giving theoretical framework. DEA is a nonparametric method and it was derived by Charnes-Cooper-Rhodes in 1978 setting out Farrell?s total factor productivity approach with linear programming based. DEA can measure the efficiencies of homogeneous decision making units (DMU?s) which obtain similar outputs with similar inputs, without using defined product function or statistical distribution. DEA can give the efficiency scores by calculating optimum weights for DMU?s individually and can also show the source of inefficiency for DMU?s. The efficiency of employment policies has been tested by two applications. In first application, countries as DMU?s, GSYH and employment rate as outputs, part-time employment rate, participation rate to employment, fixed capital formation, direct foreign capital investment and global competitiveness index as inputs have been used. In second application, the units of provincial directorate of İŞKUR as DMU?s, employment rate as output, numbers of staff, vacancy job, trainees, job-counseling service and registered unemployed as inputs have been determined. In applications, output-oriented BCC model has been used as main DEA model. In this choice, scale differences of DMU?s because of human capital and technologic level and lack of significant reduction of selected inputs because of national policies were effective.