Georg Simmel bağlamında paranın felsefesinin akıl ve ahlak açısından incelenmesi
The philosophy of money in the context of Georg Simmel
Yazar: FARUK GÖKER
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET KASIM ÖZGEN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Akıl = Reason ; Felsefe = Philosophy ; Kapitalizm = Capitalism ; Para = Money ; Pragmatizm = Pragmatism ; Simmel, Georg = Simmel, Georg

Özet:
İnsanın etkinliği günümüz dünyasında hesaplanabilirlik üzerine inşa edilmiş vaziyettedir. İnsan etkinliğinin gerçekleşmesini sağlayan bilme faaliyeti, bilginin hesaplanabilir ve ölçülebilirliği temelinde gerçekleşmiş ve insan etkinliği de bu minvalde ortaya çıkmıştır. Dünyanın niceliksel açıdan bilinmesi insan faaliyetine hizmet eden bir konumda iken, insan amaçlarını belirleyen bir konuma yerleşmiştir. Dolayısıyla bütün nesnel değerler öznel bir konuma gelmiştir. Böylesine bir dünya içerisinde değeri belirleyen şey de bizzat paranın kendisidir. Değeri belirleme noktasında bizzat paranın bu kadar işlevsel rol oynamasının nedeni, rasyonalitenin şeyleşmesi, aklın nicel olana yatkın hale gelmesi ve insan amacının nitelik temelinden uzaklaşarak niceliksel bir düzleme evrilmiş olmasıdır. Aklın insan mutluluğunu tesis etmesi için izlediği yol, nesnenin niceliksel değerine indirgenmiştir. Böylece insani arzular nesne temelinde öncelenerek değerler ve mutluluk bu temel üzerine inşa edilmiştir. Yani aklın araçsallaşması, araçların amaç haline gelmesi değerlerin yitimine sebebiyet vermektedir. Bu bağlamda incelememiz gereken temel eser Paranın Felsefesidir. Çünkü Georg Simmel felsefi düşüncesinde, paranın insan hayatındaki etkilerini bu eser ile incelemiştir. Bu sebep ile Geoerg Simmel Bağlamında Paranın Felsefesi'nin Akıl ve Ahlak Açısından İncelenmesi yapılacaktır. Simmel, Paranın Felsefesi isimli eserinde paranın, toplumsal hayatta ve bireysel yaşamda insan hayatını belirlemesini, nihayetinde yaşamın "para" merkezli bir odak noktası haline gelmesiyle değerleri tahsis ettiğini anlatmaktadır. Modern toplumda, mübadele aracı olan paranın insan arzularını biçimlendirmesi, insani değerlerin metalaşması ve bu durumda insanın toplumsal anlamda önemli ama bireysel anlamda değersiz hale gelmesindeki asimetrik durumun teşhisini yapmaktadır. Bu bağlamda para, merkezi bir konumda olup, değerleri biçimlendirmesi rasyonalitenin işlev göstermesini ortaya çıkarmıştır. Bu rasyonelleşme, faydayı amaç haline getirdiğinden, değerlerin de değeri fayda ile belirlenebilir hale gelmiştir.
Paranın bu işlevsel konumu Georg Simmel'in eserinden hareketle, akıl ve ahlak açısından ele alınarak incelenecektir. Aklın hakikati tahsis etmesi, bilgi ve erdemle sağlanan niteliksel bir durumdan, para ile niceliksel bir fayda sağlayan duruma dönüşmüş, amaçların üzerini çizerek, araçları amaçsallaştırmıştır. İşte bu çalışma içerisinde araçsallaşan amaçların, dolayısıyla anlamını yitiren değerlerin ve bütün bunlara sebebiyet veren rasyonalitenin işlevselliğinin, bu dönüşüme neden olan felsefi paradigmaların gösterilmesi amaçlanmıştır. Bu minvalde modern yaşamın ve bu yaşamın getirdiği insani faaliyet ortaya konularak rasyonelitenin eleştirisi yapılacak olup, değerlerin ve dünyanın belirleniminin getirdiği olumsuzluklar ortaya çıkacaktır. Böylece modern yaşamdaki manevi yaşamın dejenere oluşu ortaya konulabilecektir. Bu durum ortaya konulduktan sonra aklın tekrar nihai anlamda insan mutluluğunu manevi yaşam ile sağlayabileceğinin imkânının ortaya çıkabileceği düşünülmektedir. İnsanın bu imkan dahilinde tekrar manevi değerlerini aklın ve yaşamın değerlerinin sorgulanmasıyla gerçekleşebileceği aşikardır. Bu bağlamda değerlerin insanı huzura ve sükûnete eriştirebileceği bir rasyonel tavrın mümkün olabileceği beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Paranın Felsefesi, Araçsal Akıl, Ahlak, Din, Pragmatizm, Kapitalizm.

Abstract:
The safety of human beings is in the engineering world on computability in today's world. The activity of knowing that realization of human activity takes place on the basis of computable and measurable information, and human activity has emerged. While the quantitative knowledge of the world is in a position to serve human activity, it is located in a position that determines human aims. Therefore, all objective values have become subjective. In such a world, what determines the value itself is the money itself. The reason why money itself has played such a functional role in determining the value is that the rationality reification, the mind becomes predisposed to the quantitative, and the human purpose evolves from the quality base to a quantitative plane. The way the mind follows to establish human happiness is reduced to the quantitative value of the object. Thus, human desires are preceded by object and values and happiness are built on this basis. In other words, the instrumentalization of the mind and the purpose of the instruments cause the loss of values. Because Georg Simmel, in his philosophical thinking, examined the effects of Money on human life with his work. For this reason, the Philosophy of Money in the context of Georg Simmel will be examined in terms of Reason and Ethics. Simmel explains in his Philosophy of Money that money assigns values by determining human life in social life and in individual life, and ultimately life becomes a focus of "money".  In modern society, money as a means of exchange identifies human desires, commodifies human values, and in this case, diagnoses the asymmetrical situation in which human beings are important in the social sense, but in individual sense. In this context, the money is in a central position and the shaping of the values revealed the function of rationality. 

	This functional position of money will be examined from the perspective of Georg Simmel's work in terms of reason and morality. The allocation of the truth to the truth has transformed from a qualitative state provided by knowledge and virtue to a situation that provides a quantitative benefit with money, and by drawing on the aims, it has aimed the means. In this study, it is aimed to show the instrumentalized purposes, thus the values that lost meaning and the functionality of the rationality causing all these, and the philosophical paradigms that cause this transformation. In this respect, the rationality will be criticized by introducing modern life and the humanitarian activity of this life and the negative consequences of the values and the determination of the world will emerge.  Thus, the degeneracy of spiritual life in modern life can be revealed. It is thought that once this situation has been revealed, the possibility of reasoning with the spiritual life of human happiness again in the ultimate sense can occur. It is obvious that human beings can realize their spiritual values again by questioning the values of mind and life. In this context, it is expected that a rational attitude that values can reach to peace and tranquility can be possible.

Key Words: Philosophy of Money, Instrumental Reason, Morality, Religion, Pragmatism, Capitalism.