Devekuşu (struthio camelus) yumurta kabuk zarının tavşanlarda deneysel olarak oluşturulan palatinal mukoza yaralarının iyileşmesi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of ostrich (struthio camelus) eggshell membrane on healing of experimentally induced palatal mucosa wounds in the rabbits
Yazar: AYŞE SELÇUK
Danışman: PROF. DR. ERCAN DURMUŞ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Kollajen = Collagen ; Membranlar = Membranes ; Mukozalar = Mucous membrane ; Tavşanlar = Rabbits ; Yara iyileşmesi = Wound healing ; Yumurta kabuğu = Egg shell ; Yumurtalar = Eggs

Özet:
Bu çalışmanın amacı, devekuşu yumurta kabuk zarının farklı işlemlere maruz bırakılan formlarının tavşanlarda deneysel olarak oluşturulan palatinal mukoza yaralarının iyileşmesi üzerindeki etkisini klinik, histolojik ve histomorfometrik yöntemlerle değerlendirmektir.

Beş aylık, 45 adet beyaz Yeni Zelanda tavşanı çalışmaya dahil edildi. Hayvanlar her birinde 15?er hayvan bulunan kontrol, I. deney ve II. deney grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Genel anestezi altında palatinal bölgede oluşturulan yaralar, I. deney grubunda glutaraldehidle tespit edilip otoklav yardımıyla steril edilen devekuşu yumurta kabuk zarlarıyla, II. deney grubunda tripsinin sudaki çözeltisinde inkübe edilen ve etilen oksit sterilizasyonu yapılan devekuşu yumurta kabuk zarlarıyla, kontrol grubunda ise kollajen membranla kapatıldı. Her bir gruptaki beşer tavşanın yara bölgelerinden 7., 14. ve 21. günlerde doku örnekleri alındı. Hematoksilen eozin, Crossman?ın üçlü boyası, Gordon ve Sweet?in retiküler iplik boyası ve Verhoeff?un elastik iplik boyası ile boyanan kesitlerde materyalin rezorbsiyonu, doku reddi reaksiyonunun gelişip gelişmediği, retiküler ipliklerin bazal membrandaki devamlılığı, elastik ve kollajen iplik oranları, epitel ve keratin kalınlıkları belirlendi. Yara bölgelerinden sakrifikasyondan sonra alınan dijital fotoğraflar, görüntü analiz programıyla değerlendirilerek yara kapanma oranları incelendi. İstatistiksel analiz için One- Way ANOVA, Mann Whitney-U, Kruskal-Wallis ve Tukey testleri yapıldı.
Çalışmanın sonunda, II. deney grubundaki bir tavşan anesteziye bağlı kaybedildi. Gruplar arasında yara kapanma oranları açısından 7., 14. ve 21. günlerde istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmadı (p>0,05). Kollajen membranın devekuşu yumurta kabuk zarlarına göre daha hızlı rezorbe olduğu görüldü. Hiçbir grupta 7. günde bazal membranda retiküler iplik devamlılığı ve epitel oluşumu izlenmedi. 14. ve 21. günlerde epitel kalınlıkları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak önemli bir fark bulunmadı (p>0,05). 14. günde kontrol grubundaki keratin kalınlığı I. deney grubundakine göre istatistiksel olarak önemli bir farkla daha fazlayken (p<0,05), 21. günde gruplar arasında fark yoktu (p>0,05). Kollajen ve elastik iplik oranlarında 7., 14. ve 21. günlerde istatistiksel olarak önemli bir fark olmamakla beraber kollajen iplik oranları tüm gruplarda 14. günde dikkat çekici bir artış gösterdi. Hiçbir grupta materyale karşı olumsuz bir reaksiyon gelişmedi. 
Bu çalışmanın sınırları içinde düşük maliyetli ve hiçbir zoonotik etken taşımayan devekuşu yumurta kabuk zarlarının mukozal defektlerin kapatılmasında alternatif bir yara örtü materyali olabileceği öne sürülebilir.

Anahtar Sözcükler: devekuşu yumurta kabuk zarı; kollajen membran; yara iyileşmesi; yara örtü materyali.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate clinically, histologically and histomorphometrically the effects of different forms of ostrich eggshell membrane on healing of experimentally induced palatal mucosa wounds in the rabbits.

Forty five, 5-month old new Zealand rabbits were included in this study. Under general anaesthesia, palatal gingival wounds were created and rabbits were divided into three equal groups. Wounds covered by the ostrich eggshell membranes which were fixed in glutaraldehyde and were sterilized using an autoclave for experimental group I, by the ostrich eggshell membranes which were digested in trypsin and were sterilized using ethylene oxide for experimental group II and by the collagen membrane for control group. Gingival biopsies were taken at days 7, 14 and 21 and stained with Hematoxylin Eosin stain, Crossman's triple stain, Verhoeff?s Elastic Stain, Gordon and Sweet?s reticulin stain. The resorption of the material, tissue rejection, the percentage of wound closure, continuity of reticular fibers on the basement membrane, rates of elastic and collagen fibers, thickness of the epithelial and keratin layers were determined. One- Way ANOVA, Mann Whitney-U, Kruskal-Wallis and Tukey tests were used for the statistical analysis.
At the end of the study, one rabbit died due to anesthesia in the experimental group II. The results showed that the continuity of reticular fibers on the basement membrane and the epithelial layer were not yet consisted in both control and experimental groups on the 7th day. Ostrich eggshell membranes degrade more slowly than collagen membranes. The percentage of wound closure of the ostrich eggshell membranes applied areas in both experimental groups, compared with the collagen membrane applied areas, were not statistically significant at days 7, 14 and 21 (p>0,05). There was no statistically significant differences for thickness of the epithelial layer at day 14 and 21 (p>0,05). Thickness of the keratin layer in control group was higher than the thickness in experimental group I at day 14. There was no statistically significant differences for rates of collagen and elastic fibers at day 7, 14 and 21 (p>0,05). Higher levels of collagen fiber rates were found at day 14 in all groups. Finally, no infection or rejection developed during healing.

Within the limits of this study, the ostrich eggshell membrane which has no zoonotic effects and low cost, may be an alternative dressing material for mucosal wounds.

Key words: collagen membrane; ostrich eggshell membrane; wound dressing material; wound healing.