Türkiye'deki gençlerin sürdürülebilirlik algısı ve sürdürülebilir tüketim pratikleri: Z kuşağı üzerine bir araştırma
Sustainability perception and sustainable consumption practices of youngers in Turkey: A research on generation Z
Yazar: MÜNEVVER BEYZA DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİH ÇOBAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Teknolojik gelişmeler, hızlı nüfus artışı, artan sanayileşme gibi etkenler tüketim faaliyetlerinin sınırlarını genişletmiş, toplumsal yaşam alanları kaynaklar bakımından tehlikeye girmiştir. Bu durumun ardından oluşan fiziksel, sosyal ve ekonomik kaygılar gelecek nesillerin yaşamlarını sürdürmelerine olanak sağlayacağı düşünülen sürdürülebilirlik kavramının önemini arttırmıştır. Mevcut tüketim davranışlarının sonuçlarının göz ardı edilemeyecek boyuta gelmesi, son yılların popüler davranış örüntülerinden biri olan sürdürülebilir yaşam anlayışı ve bu anlayışın davranışsal boyutu olan sürdürebilir tüketim hareketine yönelik ilgiyi arttırmıştır. Sürdürülebilir tüketimin toplumun dengesi açısından önemi düşünüldüğünde, toplumun temel tüketici kitlelerinden birini oluşturan gençler önem arz etmektedir. Sürdürülebilirlik kavramlarının günlük yaşamda ve literatürde yoğunlaşması, gençlik olgusu özelinde gençlik ve tüketim ilişkisine dikkat çekmektedir. Bu bağlamda söz konusu ilişkinin toplumsal alana yansımasında olumsuz bir imaj ve söylemin yer aldığı görülmektedir. Toplumda gençlerin bilinçsiz ve gelecek kuşakları düşünmeden tüketim toplumu özellikleri dahilinde hareket ederek tüketim yaptığı şeklinde genel bir kanı ile karşılaşılması araştırmanın hareket noktasını oluşturmuştur. Bu noktada bu çalışmanın amacı: Temelde 2000 yılı ve sonrası doğmuş Z kuşağı olarak adlandırılan kent ortamında yaşayan genç tüketicilerin sürdürülebilirlik, sürdürülebilir yaşam ve tüketim kavramları ile ilişkilerini ortaya koymak, bu kavramları algılayış biçimleri ve farkındalık düzeylerini belirlemek, yaygın olumsuz kanının ne derece gerçekçi olduğunu tespit etmektir. Dolayısıyla söz konusu araştırma uzun vadede toplum, tüketim ve sürdürülebilirlik ilişkisine sürdürülebilirliğin zamansal olarak odağındaki gelecek zamanın aktörleri konumunda yer alan Z kuşağı özelinde yaklaşması bakımından önem arz etmektedir. 
Araştırma kapsamında 300 katılımcıya anket tekniği uygulanmıştır. Anketler doğrultusunda elde edilen veriler IBM SPSS Statistics programında analiz edilmiş ve sonuçlar değerlendirilmiştir. Z kuşağı bireyler ile sürdürülebilir yaşam farkındalığı arasında orta-üst düzey, Z kuşağı bireyler ile sürdürülebilir tüketim davranışı arasında orta düzey ilişki belirlenmiştir. Katılımcıların sürdürülebilir farkındalık düzeyleri ve tüketim davranışlarını etkileyen faktörler belirli temalar altında değerlendirilmiş ve farklılaşmalar tespit edilmiştir.

Abstract:
Factors such as technological developments, rapid population growth, increasing industrialization have expanded the limits of consumption activities and social living spaces have been endangered in terms of resources. The physical, social and economic concerns developed with this increased the importance of the concept of sustainability which is thought to allow future generations to continue their lives. The fact that the consequences of current consumption behaviors cannot be ignored has increased the interest in the concept of sustainable life which is one of the popular behavior patterns of recent years, and also in the sustainable consumption movement that is the behavioral dimension of this concept. Considering the importance of sustainable consumption in terms of the balance of society, youngers who are one of the main consumer groups of society are important. The frequent use of sustainability concepts in daily life and literature draws attention to the relationship between youth and consumption, specifically to the youth phenomenon. In this context, it is seen that there is a negative image and discourse in the reflection of this relationship in the social sphere. The starting point of the research is to have a general belief that young people in society unconsciously and without thinking about future generations, act by the characteristics of the consumption society. At this point, this study aims to reveal the relationships of young consumers born in 2000 and after, living in the urban environment, called generation Z, with the concepts of sustainability, sustainable life and consumption, to determine their perception ways and awareness levels of these concepts, and to determine how realistic the widespread negative opinion. Therefore, this research is important in terms of approaching the relationship between society, consumption and sustainability in the long term, specifically to generation Z who are temporarily in the focus of sustainability and are the actors of the future. 
The survey technique was applied to 300 participants within the scope of the research. The data obtained from the surveys were analyzed using IBM SPSS Statistics software and results were evaluated. The relationship between generation z individuals and awareness of sustainable life was determined as medium-high level, and the relationship with sustainable consumption behavior was determined as a medium level. The sustainable awareness levels of the participants and the factors affecting their consumption behaviors were evaluated under certain themes and differentiations were determined.