İnsülin bağımlı diabetes mellituslu çocuklarda metabolik parametreler ile vitamin D seviyesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between metabolic parameters and vitamin D level in children with insulin-dependent diabetes mellitus
Yazar: GÜL BERİL ZENGER
Danışman: DOÇ. DR. BERAY SELVER EKLİOĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aterojenite indeksi = Atherogenicity index ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency ; Çocuklar = Children ; İnsülin = Insulin

Özet:
Amaç: Vitamin D aktif formu, güçlü bir immünmodülatördür. Hiperlipidemi, kardiyovasküler hastalık riski ve glikoz/insülin metabolizmasında önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Yetişkinler ve tip 2 diabetes mellitus (T2DM) tanılı hastalar üzerine yapılan çalışmalar, vitamin D'nin insülin etkinliğini arttırdığını ve kardiyovasküler hastalık riskini azalttığını göstermiştir; ancak, tip 1 diabetes mellitus (T1DM) tanılı çocuklarda benzer bir ilişkiyi tanımlayan çalışma literatürde azdır. Bu çalışmanın amacı; T1DM'li çocukların tedavisinde kullanılan insülin miktarı, hiperlipidemi ve kardiyovasküler hastalık riski ile serum vitamin D düzeyleri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.
Yöntem: Çalışmaya, Ocak 2000 - Nisan 2020 tarihleri arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Çocuk Endokrinoloji Polikliniğine başvuran 307 T1DM hastası dahil edildi. Hastalar klinik ve laboratuar bulguları açısından retrospektif olarak incelendi. Tüm hastalar yaş, cinsiyet ve diğer antropometrik ölçümler yönünden kayıtlı dosyalarından tarandı.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 11,52 ± 3,87 olan, 152'si (%49,5) kız, 155'i (%50,5) erkek olmak üzere 307 diyabet hastası dahil edildi. 193 diyabet hastasında vitamin D eksikliği bulunmuş olup, 56 hastada bu düzey normaldi. Vitamin D düzeyi düşük hastaların günlük ortalama insülin dozu 0,91±0,31 U/kg/gün; hemoglobin A1C (HbA1C) seviyesi tanının ilk yılında %11,77 olarak bulundu. Vitamin D düzeyi normal olanlarda ise ortalama insülin dozu 0,94±0,28 U/kg/gün; HbA1C seviyesi tanının ilk yılında %12,19 olarak tespit edildi. Elde edilen sonuçlarda anlamlı bir fark bulunmadı. Kızlarda ortalama Aterojenik Plazma İndeks (AIP) düzeyi 0,28±0,33 iken; erkeklerde 0,25±0,31 idi. İki grup arasında anlamlı fark yoktu. Hastalardan AIP düzeyi yüksek olanların ilk yılki HbA1C değeri ile normal ve düşük olan hastaların ilk yılki HbA1C değerleri arasında anlamlı bir fark olduğu görüldü (F(2, 250) = 3,87, p< 0,05). Vitamin D eksikliği olan vakaların AIP ortalaması 0,29±0,31 iken, D vitamini eksikliği olmayanlarda AIP ortalaması ise 0,13±0,28 olarak bulundu. İki grup arasında anlamlı fark olduğu tespit edildi (p< 0,001).
Sonuç: Çalışmamızda, hastalarımızın büyük çoğunluğunda Vitamin D eksikliği tespit edilmiştir. Kardiyovasküler komplikasyonlar açısından risk faktörü olan ve hiperlipideminin göstergelerinden biri olarak kullanılan AIP; vitamin D eksikliği olan ve olmayan T1DM'lu çocuklarda hesaplandığında anlamlı fark olduğu görülmüştür. Yine, AIP düzeyi yüksek olan hastaların HbA1C değeri ile normal ve düşük olan hastaların HbA1C değerleri arasında anlamlı fark bulunmuştur. Çalışma sonucunda elde edilen veriler, T1DM'lu çocuklarda uzun dönem morbiditeyi önlemek amacıyla yakın takibin ve uygun tedavinin önemini göstermektedir.

Abstract:
Objective: The active form of vitamin D is a potent immunomodulator. It is known to play a significant role in hyperlipidemia, cardiovascular disease risk, and glucose/insulin metabolism. Studies on adults and patients diagnosed with type 2 diabetes mellitus (T2DM) have shown that vitamin D increases insulin efficiency and reduces the risk of cardiovascular disease; however, there are few studies in the literature that describe a similar relationship in children with type 1 diabetes mellitus (T1DM). The aim of this study is; to investigate the relationship between serum vitamin D levels and the amount of insulin used in the treatment of children with T1DM, the risk of hyperlipidemia, and cardiovascular disease.
Method: The study included 307 T1DM patients who applied to Necmettin Erbakan University Meram Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Pediatric Endocrinology Polyclinic between January 2000 and April 2020. The patients were retrospectively analyzed for clinical and laboratory findings. All patients were scanned in terms of age, gender and other anthropometric measurements from their registered files.
Results: 307 diabetic patients, 152 (49,5%) female, and 155 (50,5%) male, with an average age of 11,52±3,87, were included in our study. Vitamin D deficiency was found in 193 diabetic patients, and this level was normal in 56 patients. The average daily insulin dose of patients with low vitamin D levels was 0,91±0,31 U/kg/day; The hemoglobin A1C
(HbA1C) level was found to be 11,77% in the first year of diagnosis. In those with normal vitamin D levels, the average insulin dose is 0,94±0,28 U/kg/day; the HbA1C level was found as 12,19% in the first year of diagnosis. There was no significant difference in the results obtained. While the mean Atherogenic Index of Plasma (AIP) level in girls was 0,28±0,33; it was 0,25±0,31 in men. There was no significant difference between the two groups. It was observed that there was a significant difference between the HbA1C values in the first year of the patients with high AIP levels and the HbA1C values of the patients with normal and low levels in the first year (F(2, 250) = 3,87, p< 0,05). While the average AIP of the cases with vitamin D deficiency was 0,29±0,31, the average of AIP in those without vitamin D deficiency was found to be 0,13±0,28. There was a significant difference between the two groups (p< 0,001).
Conclusion: Vitamin D deficiency was found in the majority of our patients in our study. AIP, which is a risk factor for cardiovascular complications and employed as one of the indicators of hyperlipidemia; when calculated in T1DM children with and without vitamin D deficiency, the researcher observed a significant difference. Similarly, the researcher detected a significant difference between the HbA1C values of the patients with high AIP levels and the HbA1C values of the patients with normal and low levels. The data obtained as a result of the study show the importance of close follow-up and appropriate treatment to prevent long-term morbidity in children with T1DM.