Türkiye'de yazılı basında 3 Aralık dünya engelliler günü haberleri
3 December international persons with disabilities day news in printed media in Turkey
Yazar: NİLAY VARDAR
Danışman: PROF. DR. NEŞE KARS TAYANÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Engelli Çalışmaları  Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Engellilik = Disability ; Gazeteler = Newspapers ; Haberler = News ; Medya = Media ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Yazılı basında engelli haberlerini engelli kadın haberlerine özel bir başlık açarak inceleyen bu çalışmanın, medya ve engellilik alanında çok az araştırma bulunan literatüre katkı sunması amaçlanmaktadır. Çalışmada Türkiye'de farklı ideolojilere sahip Yeni Şafak, Cumhuriyet ve Hürriyet gazetelerinin 2000-2019 yılları arasında 20 yıl boyunca 3 Aralık Dünya Engelliler Günü ile bir gün öncesi ve bir gün sonrasında yer verdikleri haberler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Engellilerin özne olarak yer aldığı haberlerde hangi rollerle temsil edildikleri ise John Clogston'un modeline göre incelenmiştir. 20 yılda gazetelerde engellilere dair toplamda 241 haber yer almıştır. Engelliler sadece 2 kere manşette gelenekselci model kapsamında ya olağanüstü başarılı olarak "süper engelli" ya da olağanüstü mağdur olarak "medikal" kategorisinde temsil edilmiştir. Haberlerin sadece yarısında özne olarak yer alabilen engelliler Hürriyet ve Yeni Şafak gazetesinde ilerlemeci ve gelenekselci model arasında eşit sayıda temsil edilirken Cumhuriyet gazetesinde neredeyse tamamında ilerlemeci modelde temsil edilmişlerdir. Engelli ve kadın olmaktan ötürü kesişimsel ayrımcılığa maruz kalan engelli kadınlar, 241 haber içinde sadece 14 haberde özne olarak yer alabilmiştir ve engelli kadınların kendilerine has sorunlarına hiçbir haberde yer verilmemiştir. 20 yılda, her ne kadar engelli haberlerinin sayısında bir artış olsa da engelli haberlerinin yeteri kadar görünür olduğu ve engellilerin sivil haklarını talep eden bireyler olarak yeteri kadar temsil edildiği söylenememektedir.

Abstract:
This study, which examines the news of people with disabilities in the printed media within the context of women with disabilities, aims to contribute to the limited literature in the field of media and disability. In this study, news that have been published by Yeni Şafak, Cumhuriyet and Hürriyet newspapers that represent different ideologies in Turkey, on December 3rd International Persons with Disabilities Day and one day before and after that day for 20 years had been analyzed by content analysis.  Roles that are represented in the news where the people with disabilities are the subjects are examined according to the model of John Clogston. In 20 years, news about people with disabilities have been published in newspapers were 241 in total. People with disabilities within the scope of traditional model were represented only twice in the headline either as "super disabled" for being an extraordinary achiever or as the "medical" for being an extraordinary victim. People with disabilities could be included in only half of the news as subjects, and are represented equally between the progressive and traditional model in the newspaper Hürriyet and Yeni Şafak, while they had been represented in the progressive model in Cumhuriyet newspaper. Women with disabilities who have been exposed to intersectional discrimination due to being disabled and women could be included in only 14 news out of 241 as subjects, and their specific problems were not covered in any of the news. Although there has been an increase in the number of news about people with disabilities in 20 years, it cannot be said that news of the people with disabilities are sufficiently visible and people with disabilities as individuals demanding their own civil rights sufficiently represented in the news.