Yapay zekanın tıp alanında ikame edici veya tamamlayıcı kullanımının doktorlar üzerindeki etkilerine yönelik bir senaryo çalışması
A scenario study on the effects of substitute or complementary use of artificial intelligence on physicians
Yazar: ZAFER YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YELİZ GEDİK
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doktorlar = Physicians ; Performans = Performance ; Stres = Stress ; Tıp = Medicine ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; İş doyumu = Job satisfaction ; İşe bağlılık = Job involvement

Özet:
Sürekli gelişen dünyamızda özellikle sanayi devriminden sonra teknoloji başta olmak üzere pek çok alanda hızlı ve tüm dünyayı etkisi altına alan adımlar atılmıştır. Önce elektriğin kullanılmaya başlanması ve daha sonra transistörlerin de icadıyla bilgisayarlar hayatımıza girmiştir. Günümüzde ise bilgisayar teknolojisinin yeterli gelmediği ve aslında uzun zamandır matematik ve bilişim teknolojileri alanlarında sıkça değinilen yapay zekanın artık insan hayatının bir parçası olabileceği konuşulmaktadır. Kullanım alanı oldukça geniş olan ve neredeyse insan hayatının her alanına müdahale edebilecek olan yapay zekanın özellikle tıp, ekonomi, endüstri, otomasyon ve iletişim alanlarında çok büyük yenilikler getireceği tahmin edilmektedir.
Bu çalışmanın amacı genel ve spesifik/özel olarak iki başlık altında incelenmiştir. Çalışmanın genel amacı yakın gelecekte tıp alanında daha kapsamlı kullanılmaya başlanacak olan yapay zekanın doktorlar nezdinde ne gibi sonuçlar doğuracağını incelemektir. Özellikle yakın gelecekte yapay zekanın, tanı, tedavi, tetkik ve ameliyat gibi işlemler için kullanılmaya başlanmasıyla doktorların çalışma koşullarında yaşanacak olan değişimlerin doktorlar üzerindeki etkileri incelenmiştir. Böylelikle gelecekte doktorların yapay zekaya karşı tutumlarının nasıl olacağı hakkında fikir sahibi olunabilecek ve bu sonuçlara karşı alınacak tedbirlerle yaşanabilecek olumsuzlukların önüne geçilmesi sağlanacaktır. Bu çalışmanın spesifik/özel amacı ise Elazığ'da faaliyetlerine devam eden hastanelerde çalışan doktorlar üzerinde uygulanacak olan bir senaryo çalışması ile doktorların yapay zekanın hastanelerde kullanılmaya başlamasına karşı memnuniyetsizlik, direnç veya önyargı geliştirip geliştirmeyeceklerini gözlemlemektir. Hazırlanan senaryo ile doktorların yapay zekanın aktif kullanımı karşısında sergileyecekleri stres, performans kaygısı, işe bağlılık ve iş memnuniyeti gibi kriterler incelenmiştir.
Bu çalışmaya Elazığ'da faaliyette bulunan hastanelerde görev yapan 200 doktor katılmıştır. Çalışmanın sonucunda yapay zekanın ikame edici veya tamamlayıcı oluşu ile doktorlardan daha yüksek veya düşük performans sergilemesinin doktorların deneyimleyeceği stres, performans kaygısı, işe bağlılık ve iş memnuniyeti seviyeleri üzerinde etkili olacağı bulunmuştur. Bu tez çalışması kapsamında formüle edilen tüm hipotezler kabul edilmiş olup doktorların yapay zekanın tıp alanında kullanımına karşı duyarlı oldukları ve gelecekte yapay zekanın tıp alanında kullanımına ilişkin sıkıntılar yaşayabilecekleri öngörülmüştür.

Abstract:
In our constantly developing world, especially after the industrial revolution, rapid and influential steps have been taken in many fields, especially in technology. Computers entered our lives first with the use of electricity and then with the invention of transistors. Nowadays, it is considered that computer technology is not enough and artificial intelligence, which has been quite frequently mentioned in the fields of mathematics and information technologies for a long time, can now become a part of human life. It is estimated that, with its wide range of use, artificial intelligence can interfere with almost every aspect of human life and bring great innovations especially to the fields of medicine, economy, industry, automation and communication.
The aim of this study was examined under two headings; general and specific. The general purpose of the study is to examine the consequences of artificial intelligence for physicians, which will be used more extensively in the field of medicine in the near future. This study also seeks to examine the impact of changes in the working conditions of physicians, especially with the use of artificial intelligence for procedures such as diagnosis, treatment, examination and surgery in the near future. In this way, it will be possible to have an idea about the attitudes of physicians towards artificial intelligence in the future, and it will be ensured that the negativities that may be experienced will be prevented with the measures to be taken. The specific purpose of this study is to observe whether physicians will experience dissatisfaction, resistance or prejudice against the use of artificial intelligence in hospitals using a scenario study to be applied to physicians working in hospitals that continue their activities in Elazig. With this scenario study, criteria such as stress, performance anxiety, job commitment and job satisfaction that doctors will display in the face of active use of artificial intelligence have been examined.
Two hundred physicians working in hospitals operating in Elazig participated in this study. The results of the study suggest that the status of artifical intelligence (whether it substitutes or complements physicians) and its performance (higher or lower than physicians) together have an impact on the level of stress, performance anxiety, job commitment and job satisfaction that physicians will experience. All the hypotheses were confirmed and it was concluded that physiciansare sensitive to the use of artificial intelligence in the field of medicine and that they may experience difficulties in the use of artificial intelligence in this field in the future.