Saray bahçeleri tasarım kriterlerinin Avrupa örnekleri üzerinden irdelenmesi
Analysing the design criteria of palace gardens through European examples
Yazar: UMID MUSAZADE
Danışman: DOÇ. GÖKÇEN FİRDEVS YÜCEL CAYMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu tez, Avrupa'daki saray bahçelerinin çağdaş tasarım ilkelerini ve özelliklerini, modern çağdaki evrimine odaklanarak incelemektedir. Araştırmada; tarihsel etkilerin, kültürel değişimlerin ve çevresel faktörlerin bu prestijli dış mekân tasarımlarını nasıl şekillendirdiği ele alınmıştır. Bu doğrultuda, Fransa, İtalya, Almanya ve Birleşik Krallık gibi ülkelerden örnekler de dahil olmak üzere, Avrupa çapında seçilmiş modern saray bahçelerinin kapsamlı bir analizi yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmada öncelikle; öncelikle saray bahçelerinin tarihçeleri, tasarımı ve tarihsel evrimleri; sosyal ve kültürel etkileri, saray bahçelerinde kullanılan öncelikli bahçe tipleri ele alınmış, sonrasında Saray bahçeleri tasarım ilkelerinin araştırılması yapılmıştır. Bu ilkeler; konum, giriş, bina-bahçe ilişkisi, plan düzenleme ilkesi, üç boyutlu mimari yapılar, kent mobilyaları (sınırlar, su kullanımı, heykel) ve bitkilendirme olarak irdelenmiştir.  Çalışmada Avrupa sınırları içerisinde yer alan internet veritabanı üzerinde popüler kategoride yer alan 13 Saray Bahçesi (sırasıyla Hampton Court, Buckingham, Kew, Herenhausen, Fontaineblau, Versailles, Luxemburg, Veneria, Pitti, Elhambra, Schönbrunn, Drottningholm Saray Bahçeleri) seçilmiştir. Yapılan literatür taramasının ardından, tarihsel süreçte bahçelerin şekillenmesinde öncelikle etkili olan Rönesans ve Barok bahçe tasarım kriterleri dikkate alınarak bir kontrol listesi oluşturulmuştur. Kontrol listesi hazırlanırken Rönesans dönemi için Alberti'nin, Barok dönem içinde Le Notre' nin belirledikleri bahçe tasarım kriterleri dikkate alınmıştır. Belirlenen kriterler saray bahçelerinde değerlendirilmiştir. Çalışma, saray bahçelerinin tasarımındaki çağdaş eğilimleri anlamayı ve 21. yüzyılda tarihi bahçe tasarımı ve mirasın korunması konusunda farkındalığı artırma çabalarına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Saray Bahçeleri, Bahçe Sanatı, Peyzaj Tasarımı

Abstract:
This thesis examines the contemporary design principles and characteristics of palace gardens in Europe, focusing on their evolution in the modern era. The research considers how historical influences, cultural changes and environmental factors have shaped the design of these prestigious outdoor spaces. To this end, innovative approaches used by landscape architects and designers are examined through a comprehensive analysis of selected modern palace gardens across Europe, including examples from countries such as France, Italy, Germany and the United Kingdom. In the literature section of the study; firstly, the history, design and historical evolution of palace gardens; social and cultural influences, priority garden types used in palace gardens were discussed, and then the design principles of palace gardens were investigated. These principles are analysed as location, entrance, building-garden relationship, plan arrangement principle, three-dimensional architectural structures, urban furniture (borders, water use, sculpture) and planting.  In the study, 13 Palace Gardens (Hampton Court, Buckingham, Kew, Herenhausen, Fontaineblau, Versailles, Luxemburg, Veneria, Pitti, Elhambra, Schönbrunn, Drottningholm Palace Gardens) in the popular category on the internet database located within the borders of Europe were selected. Following the literature review, a checklist was created by taking into consideration the Renaissance and Baroque garden design criteria, which were primarily effective in shaping the gardens in the historical process. While preparing the checklist, the garden design criteria determined by Alberti for the Renaissance period and Le Notre for the Baroque period were taken into consideration. The determined criteria were evaluated in palace gardens. The study aims to understand the contemporary trends in the design of palace gardens and to contribute to the efforts to raise awareness of historical garden design and heritage conservation in the 21st century.
Keywords: Palace Gardens, Garden Art, Landscape Design