Sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin kadınların üreme sağlığı tutumlarına ve öz-yeterliliklerine etkisi
Training offered by the health promotion model on women's reproductive health attitudes and self-efficacy
Yazar: NUR ÖZLEM KILINÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NAZLI HACIALİOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Kadınlar = Women ; Sağlık = Health ; Sağlık eğitimi = Health education ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özbakım = Self-care ; Üreme Sağlığı Programı = Reproductive Health Program ; Üreme teknikleri = Reproduction techniques

Özet:
Amaç: Bu araştırma sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitiminin kadınların üreme sağlığı tutumlarına ve öz-yeterliliklerine etkisini incelemek amacı ile yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma, Eylül 2013- Aralık 2015 tarihleri arasında ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Bingöl İl merkezinde bulunan, Recep Tayyip Erdoğan Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, 20-49 yaşları arasındaki 3528 kadın, örneklemini ise güç analizi ile belirlenen 60 girişim, 60 kontrol grubu olmak üzere toplam 120 kadın oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Evli Kadınların Üreme Sağlığını Koruyucu Tutumlarını Belirleme Ölçeği" ve "Genel Öz-yeterlilik Ölçeği" kullanılmıştır. Deney grubundaki kadınlara sağlığı geliştirme modeline göre yapılandırılmış "Eğitim Programı" (3 ay) grup eğitimi şeklinde uygulanmış, sonrasında 3 aylık izlem yapılmıştır. Son test verilerinin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu" hariç diğer iki ölçek kullanılmıştır. Verilerin analizinde yüzdelik oran, frekans, student t testi, paired simplet testi ve ki-kare testleri kullanılmıştır. 
Bulgular: Deney grubundaki kadınların eğitim öncesi 129.67±16.190 olan ÜSBÖ toplam puan ortalamaları, eğitim sonrası 150.23±16.492'ye yükselmiş ve gruplar arasındaki fark önemli bulunmuştur (p<0.05). Deney ve kontrol grubu son test ÜSBÖ puan ortalamaları karşılaştırıldığında; deney grubunun ÜSBÖ istenmeyen gebeliklerden korunma alt boyutu hariç tüm alt boyut puan ortalamaları ve toplam puan ortalamaları kontrol grubuna göre önemli ölçüde yüksek bulunmuştur (p<0.001). Eğitim sonrası deney grubu GÖYÖ toplam puan ortalamalarında kontrol grubuna göre önemli fark saptanmazken, GÖYÖ sürdürme alt boyut puan ortalamalarının önemli düzeyde yükseldiği görülmüştür (p<0.001).
Sonuç: SGM'ye göre verilen eğitimin istenmeyen gebeliklerden korunma hariç kadınların üreme sağlığı tutumlarını ve öz-yeterliliği sürdürme boyutundaki davranışlarını  olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Eğitim, hemşirelik, kadın, öz-yeterlilik, sağlığı geliştirme modeli, üreme sağlığı

Abstract:
Aim: This study analyzes the impact of training offered by Health Promotion Model on women's reproductive health attitudes and self-efficacy.
Material and Method: The research was conducted between September 2013- December 2015 between pre-test and post-test as a semi-experimental control group. The research was conducted in Bingol city center. The women were selected from those who were registered in Recep Tayyip Erdogan Family Health Center. Out of 3528 women between 20-49 years of age, the sample of the 60 initiatives determined by power analysis, the study consisted of 120 women, including 60 control group. The data were collected using "Personal Information Form", "Married Women's Reproductive Health Specifying the Protective Attitude Scale" and "General Self-Efficacy Scale" is used. Women in the experimental group health development model structured according to the "Education Program" (3 months) treated group in the form of education, it was made after the 3-month follow-up. Collection of recent test data "Personal Information Form" is used except for the other two scales. Data analysis using in percentage, frequency, student's t test, paired simplet test and chi-square tests were used.
Results: Before training the women in the experimental group, the mean total score of 129.67 ± 16.190 ÜSBÖ, 150.23 ± 16.492'y rose and the difference between groups after training were significant (p <0.05). RHPAS post test experimental and control groups compared mean scores; The average score for all subscales except the dimensions of protection from unwanted pregnancy RHPAS and total mean score of the experimental group were significantly higher than the control group (p <0.001). GSS after training the experimental group significant difference was observed when compared to the average total score in the control group, GSS continue subscale scores showed that the average rise significantly (p <0.001).
Conclusion: The education provided by Health Promotion Model influence the women's reproductive health attitudes and self-efficacy positively except the unwanted pregnancy. 

Key Words: Education, health promotion model, nursing, reproductive health, self-efficacy, women