Turizm gelirlerinin makroekonomik etkilerinin analizi: Asya-Pasifik ülkeleri ve Türkiye örneği
Analysis of macroeconomic effects of tourism revenues: The case of Asian-Pasific countries and Türkiye
Yazar: ÖZLEM AK
Danışman: PROF. DR. BURHANETTİN ZENGİN
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism

Özet:
Turizm endüstrisinde elde edilen gelirin ekonomi içinde makroekonomik değişkenleri nasıl etkilemekte ve/veya bu değişkenlerdeki değişimlerden nasıl etkilenmekte olduğu, hükümetlerin bu alandaki ekonomi politikaları ile ilgili kararların almasında son derece önemlidir. Bu amaçla çalışmada önce seçili Asya-Pasifik ülkeleri (Çin, Japonya, Hindistan, Güney Kore, Endonezya, Singapur ve Tayland) ve Türkiye'de turizm endüstrisi gelişimi ve endüstriye yönelik uygulanan politikalar izah edilmiş daha sonra 1996-2018 yılları arasında elde edilen turizm gelirlerinin makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisi ampirik olarak analiz edilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen ikincil veriler, Stata 14.2 programı yardımı ile analiz edilmiştir. Analizlerde ülke özelinde sonuçlar elde edilen Kónya (2006) bootstrap nedensellik testi uygulanmıştır. Çalışmada bağımlı değişken turizm gelirleri olup bağımsız değişkenler, ekonomik büyüme, enflasyon, cari işlemler dengesi ve istihdamdır. Ampirik analizde ilk aşamada ele alınan değişkenlerde ve modellerde Breusch-Pagan (1980) BPLM ve Pesaran (2004) CDLM1 testi yardımıyla panelin yatay kesit bağımlılığı belirlenmiştir. İkinci aşamada Pesaran ve Yamagata (2008) delta testiyle eğim katsayılarının heterojen olduğu tespit edilmiştir. Yatay kesit bağımlılığı altında heterojen olma şartını arayan ve sağlayan panelin Kónya (2006) tarafından geliştirilen bootsrap nedensellik testi yardımıyla değişkenler arasında nedensellik ilişkisi analiz edilmiştir.

Kónya (2006) bootstrap nedensellik testi ülkelere özel sonuçlarında Endonezya için turizm gelirleri ile cari işlemler dengesi arasında nedensellik ilişkisi olduğu, Çin, Japonya, Türkiye, Hindistan, Singapur, Tayland ve Güney Kore'de ise nedensellik ilişkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Turizm gelirleri ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik analizi sonucunda Çin ve Endonezya'da turizm gelirleri ile ekonomik büyüme arasında nedensellik ilişkisi olduğu fakat diğer ülkeler için ise nedensellik ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir. Çin ve Güney Kore'de turizm gelirleri ile enflasyon arasında nedensellik ilişkisi olduğu, diğer ülkelerde nedensellik ilişkisi olmadığı tespit edilmiştir. Turizm gelirleri ile istihdam oranı arasındaki nedensellik analizi sonucunda Hindistan, Japonya, Singapur ve Güney Kore'de nedensellik ilişkisi tespit edilirken, Çin, Türkiye, Tayland ve Endonezya'da ise nedensellik ilişkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ülkeden ülkeye değişen sonuçlara ilişkin, turizm gelirlerinin makroekonomik değişkenler üzerinde bıraktığı etkiler tartışılmış ve konu ile ilgili politika ve öneriler getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Turizm Politikaları, Turizm Gelirleri, Makroekonomik Etkiler, Kónya Panel Nedensellik Testi

Abstract:
How the income generated in the tourism industry affects macroeconomic variables within the economy and/or is affected by changes in these variables is extremely important for governments to make decisions regarding economic policies in this field. For this purpose, in the study, first the tourism industry development and the policies implemented for the industry in selected Asia-Pacific countries (China, Japan, India, South Korea, Indonesia, Singapore and Thailand) and Turkey were explained, and then the tourism revenues obtained between 1996-2018 were explained. Its impact on macroeconomic variables has been analyzed empirically. Quantitative research methods were used in the study. The secondary data obtained was analyzed with the help of Stata 14.2 program. Kónya (2006) bootstrap causality test, which obtains country-specific results, was applied in the analyses. The dependent variable in the study is tourism revenues and the independent variables are economic growth, inflation, current account balance and employment. In the variables and models considered in the first stage of the empirical analysis, the cross-section dependence of the panel was determined with the help of Breusch-Pagan (1980) BPLM and Pesaran (2004) CDLM1 test. In the second stage, it was determined that the slope coefficients were heterogeneous with the Pesaran and Yamagata (2008) delta test. The causality relationship between the variables was analyzed with the help of the bootstrap causality test developed by Kónya (2006) of the panel, which seeks and satisfies the condition of heterogeneity under cross-section dependence.

In the country-specific results of Kónya (2006) bootstrap causality test, it was concluded that there is a causality relationship between tourism revenues and current account balance for Indonesia, but there is no causality relationship in China, Japan, Turkey, India, Singapore, Thailand and South Korea. As a result of the causality analysis between tourism revenues and economic growth, it was determined that there was a causality relationship between tourism revenues and economic growth in China and Indonesia, but there was no causality relationship for other countries. It has been determined that there is a causal relationship between tourism revenues and inflation in China and South Korea, but there is no causal relationship in other countries. As a result of the causality analysis between tourism revenues and employment rate, a causality relationship was detected in India, Japan, Singapore and South Korea, while it was concluded that there was no causality relationship in China, Turkey, Thailand and Indonesia. Regarding the results that vary from country to country, the effects of tourism revenues on macroeconomic variables have been discussed and policies and suggestions have been made on the subject.

Keywords: Tourism Policies, Tourism Revenues, Macroeconomic Effects, Kónya Panel Causality Test