Mezraa-Teleilat tarak-baskı "impresso" bezemeli çanak çömleğin köken ve dağılımı
The definition and distrubution of Mezraa-Teleilat comb pressed and "impressed" pottery
Yazar: EMRE GÜLDOĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Prehistorya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Köken bilim = Etymology ; Mezraa Höyük = Mezraa Tumulus ; Prehistorya = Prehistory ; Süslemeler = Ornamentations ; Çanak = Pottery ; Çömlek = Pot ; İmpresso = İmpressed

Özet:
Neolitik kültürlerin yayılımı konusu her zaman tartışılmış gerek yerleşim azlığı gerekse ele geçen buluntuların yetersizliği sebebiyle karşımızda duran bir sorun olarak yer almaktadır. Bu konuda çok farklı görüşler ileri sürülmüştür. Özellikle Akdeniz çevresinde neolitikleşme sorunu değerlendirilirken, tarak-baskı ?impresso? çanak çömleğinin rolü dikkat çekmektedir. Tarak-baskı ?impresso? çanak çömleği bu dönemde yoğun olarak Batı Akdeniz'de bunun yanında Doğu Akdeniz kıyıları ile Kuzey Afrika'daki yerleşimlerin ?Neolitik paket?inin içinde görülen bir çanak çömlek grubudur. Şanlıurfa ilinin Birecik ilçesi sınırları içerisinde yer alan Mezraa-Teleilat kazısı ardından bu çanak çömlek grubunun köken ve yayılımı ile ilgili olarak kültür bölgesi tanımlaması yapmak ve Fırat havzasının bu konudaki rolü üzerine tartışmalara yeni boyutlar katılmıştır. Bunun nedeni ise bu kazılarda tarak-baskı ?impresso? çanak çömleğinin yoğun olarak bulunması ile ortaya çıkan durumdur. Bu doktora tez çalışmasında, Mezraa-Teleilat'ın bulunduğu Orta Fırat Havzası'nın neolitikleşme durumunun anlaşılması ve bu konuyla ilgili çözüm bekleyen sorulara ışık tutması amaçlanmaktadır.?Mezraa-Teleilat Tarak-Baskı ?Impresso? Bezemeli Çanak Çömleğin Köken ve Dağılımı? konulu doktora tez çalışması ile yukarıda söz edilen sorunların üzerinde durulmuş, bunun yanı sıra bu çanak çömlek grubunun görüldüğü diğer bölgeler yer alan yerleşmelerin özelliklerinden bahsedilmiştir. Bu çanak çömlek grubunun yerleşim içerisindeki rolü yanında beraber gözüktüğü diğer buluntu toplulukları ile olan ilişkisi de tez çalışması kapsamında üzerinde durulan bir diğer noktayı oluşturmaktadır. Mezraa-Teleilat örneklerinin diğer yerleşmelerde karşılaşılan tarak-baskı ?impresso? buluntularıyla teknolojik karşılaştırmasının da yapıldığı bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu doktora tez çalışması, bu özellikleriyle sorunsal yönden konuya tarak-baskı ?impresso? ile ilgili bir yaklaşım getirmesi bunun yanında Fırat bölgesinin bu durum içine katılması açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
The subject of diffusion of neolithic cultures are every time discussed and kept its importance facing us due to either insufficiency of foundings received and rarity of settlement. Hence, when we talk about the concept of neolithicism it is assumed to be talked about the factors of style of the new life which is called ?Neolithic package?. Intensively at this age comb-pressed ?impressed? pottery is found in Western Mediterranean, furthermore is a pottery group found in ?Neolithic package? at the settlements in East Mediterranean coasts and North Africa. To make a cultural region definition being related with origin and expansion of that pottery it is again placed on the agenda after the Mezraa-Teleilat excavation within the borders of Birecik of Şanlıurfa city and new horizons have been added to the discussions that is concerning the role of Fırat catchment. The reason of that is the situation arised of intensively finding the comb-pressed ?impressed? pottery in that excavations. The subjects that whether ?is to be talked about two different cultural regions or an expansion originated from there? concerning that pottery, light the inquiries which need to be solved.Dwelled upon on the subject described above with the doctoral thesis study of ?The Definition and Distrubution of Mezraa-Teleilat Comb-Pressed Pottery ? and furthermore talked about the attributes of settlements the pottery groups are seen in other regions Besides the role in the settlement of this pottery group, the relation with other foundling groups that is seen together with them constitutes also another topic emphasized within the context of thesis study. Again, a study have been established in which a technological comparion also been made with Mezraa-Teleilat samples and comb-pressed ?impressed? finds found in other settlements. The said doctoral thesis study, beside giving a new view to the subject from the problematic point with these features carries weight also because of making evaluation in detail.