Serebrovasküler olay nedeniyle acil servise başvuran hasta ve yakınlarının hastalık farkındalığının değerlendirilmesi
Evaluation of the illness awareness of patients and their relatives who applied for emergency service due to stroke
Yazar: YEŞİM UZ
Danışman: DOÇ. DR. TUBA CİMİLLİ ÖZTÜRK ; UZMAN RASİM YORULMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Farkındalık = Awareness ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Serebrovasküler bozukluklar = Cerebrovascular disorders ; Serebrovasküler dolaşım = Cerebrovascular circulation ; İnme = Stroke

Özet:
Bu çalıma ile inme merkezi statüsünde çalışan hastanemiz acil servisine
başvuran ve iskemik inme tanısı koyulan hastaların ve yakınlarının inme belirtileri,
önlenebilir risk faktörleri ve tedavi biçimleri konusundaki bilgi düzeylerini ve inme
konusunda önceden bilgilendirilmi olup olmadıklarını belirlemeyi hedefledik. Bunun
yanında hastaların inme merkezine başvuru biçimi ve süresini, şikayet başladıktan
sonraki dönemde erken başvuruyu kolaylaştıran faktörler araştırılmıştır.
Anket çalıması olarak planladıımız aratırmamıza, 2 Mayıs-1 Haziran 2018
tarihleri arasında Salık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve
Araştırma Hastanesi Acil Servisi'nde radyolojik ve klinik olarak iskemik inme tanısı
alan, çalışma kriterlerine göre uygun 135 hasta dahil edilmiştir. Gönüllü olan kişilere
acil serviste SVH farkındalık ve hastaneye bavurularını etkileyen faktörleri içeren 16
soruluk açık uçlu ve çok seçenekli test eklinde hazırlanan anket formu verilerek
doldurmaları istendi. Çalışmamızın en önemli sonuçlarından biri olguların çoğunluğun (%91.9)
inme belirti ve tedavileri ile ilgili önceden bilgilendirici ve eğitici broşür, afiş, film vs.
görmemiş olması ve gören az sayıdaki kişinin farkındalığın görmeyenlerden üstün
olmasıdır. Örneklemimizin yaklaşık yarısında daha önce kendisinde veya yakın
çevresinde inme geçiren kişilerin olmasının inme farkındalığını ve erken başvuru
oranını arttırmadıını tespit ettik. Olguların geneli (%85.9) inmenin beyin ile ilgili bir
hastalık olduğunu bilmektedir ancak %69.6'sı inmeye sebep olan mekanizmaları
bilmemektedir; %52.6'sı inme sebeplerinin önlenebilir olduğunu bilmekte, %47.4'ü
bilmemektedir; %45.9'u inme geçiren kişinin tamamen iyileşebileceğini düşünürken,
%54.1'i iyileşmeyeceğini düşünmektedir. Yaş, cinsiyet ve öğrenim durumu ile inme
farkındalık soruları doru yanıtlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Çalışmamızda inme geçirenlerin %67.4'ü şikayetleri başladıktan sonra
ilk 4,5 saat içinde hastanemize ulaşmışken, %32.6'sı 4,5 saat sonra ulaşmıştır. İnme
farkındalık sorularına doru yanıtlarda erken ve geç bavuranlar arasında istatistiksel
olarak anlamlı farklılık yoktur. Şikayet başladıktan sonra ilk 4,5 saat içinde sağlık
merkezine başvuran olguların önem sırasına göre; şikayetlerin ciddi olduğunu
düşündüğü, ailesi ile yaşadığı, sağlık merkezine yakın mesafede yaşadığı, konuşma
bozukluğu olduğu ve önceden inme ile ilgili bilgi sahibi olduğu için sağlık merkezine
ilk 4,5 saatte ulaşmaları kolaylaşmıştır. Şikayet başladıktan 4,5 saat sonra sağlık
merkezine başvuran olguların geç gelme nedenleri arasında şikayetlerin geçmesini
beklemesi ve şikayetlerin ciddiyetinin farkında olmaması dikkat çekmektedir.
Çalışmamızın sonuçları her ne kadar tek merkezde kısıtlı sayıda popülasyon
üzerinde yapılmış olsa da toplumumuzdaki inme farkındalığının yeterli düzeyde
olmadığını desteklemektedir. Çalışma grubunun %91.7 gibi çok büyük bir oranda
inme ile ilgili bilgilendirici ve eğitici broşür, afiş, film, vs. görmemiş olması ve inme
farkındalık oranlarının bu tür bilgilendirme çalışmalarını görmüş olanlarda daha fazla
olması bu tür çalışmaların faydalı olabileceğini düşündürmektedir. Farkındalığın
artması ile erken tanı ve tedavi oranlarında iyileşme sağlanabileceği kanağatindeyiz.
Daha kapsamlı geniş popülasyonlarda yapılacak çalışmalarla Türkiye'de toplumdaki
inme farkındalık düzeyinin ölçülmesi, yapılacak eğitici faaliyetlere yön vermesi
açısından fayda sağlayacaktır.

Abstract:
In this study, we aimed to determine the stroke konwledge level of the patients
who applied to our Emergency Department with 'Stroke Center' status and were
diagnosed with 'ischemic stroke' and also their relatives, about stroke symptoms,
preventable risk factors and treatment methods, whether the patient and his / her
relatives were informed about CVD previously. In addition, the application way of the
patient to the stroke center, factors that facilitate the early application in the period just
after the complaints begin, have been investigated. Our study has been planned as a questionnaire study. 135 patients were included who applied to the Emergency Department of our hospital Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eitim ve Aratırma Hastanesi which is a stroke
center, and they were all diagnosed radiologically and clinically with ischemic stroke
according to the study criteria between the dates 2 May 2018-1 June 2018. The
volunteers were asked to fill out the questionnaire form which was prepared as openended
and multi-choice test with 16 questions including CVD awareness in Emergency
Department and the factors affecting their application to the hospital. One of the most important finding of our study is the majority of the cases
(91.9%) did not receive prior informative and training brochures, posters, films, etc.
about stroke signs and treatments and the awerness of the ones who recieved those are
much more than who didn't. About half of our sample had stroke previously or have
some relatives who had stroke and the existence of the stroke story has not increased
the stroke awareness nor early application rate. The majority (85.9%) of the cases
know that stroke is a brain related disease, 69.6% of them do not know the mechanism
which causes the stroke; 52.6% of them know that stroke causes are preventable but
47.4% of them do not know that; 45.9% of them consider that a person who had a stroke could recover completely but 54.1% think they would not recover. There were no statistically significant differences in age, gender, education status, regarding the right responses of the stroke awareness questionnaire. In our study, 67.4% of the stroke
patients had reached our hospital within the first 4,5 hours after complaints started and
32.6% of them reached after this 4.5 hours. There was no statistically significant
difference between early and late applications in correct answers to the stroke
awareness questions. In the cases that applied to the health center within the first 4,5
hours after the complaints started, according to the order of importance; "the
complaints considered serious", "live with the family", "live close to the health
center", "have speech impairment", and "already have knowledge of stroke" facilitate
the application in first 4,5 hours. Out of the late application causes those are
remarkable for the patients who applied to the health center after 4.5 hours after the
complaint started; "waiting for the complaints to pass" and "they are not aware of the
seriousness of the complaints".Eventough the results of our study are made on a limited number of population in a single center, it supports the fact that the awareness of stroke in our community is
not sufficient. The great ratio of the study group such as 91,7% did not receive prior
informative and training brochures, posters, films, etc. about stroke signs and
treatments and the awerness of the ones who recieved those are much more than who
didn't and those facts make us think that such kind of introductory studies could be
benificial. We consider that increasing of the awerness would improve early diagnosis
and treatment rates. More comprehensive studies which would be conducted with
larger population would be benificial in regards of measuring the stroke awareness and
project the educational activities.