Atatürk dönemi Milli Eğitim Bakanları ve çalışmaları
Works of National Education Ministers during Atatürk's period
Yazar: ERTUĞRUL ÇETİNTAŞ
Danışman: PROF. DR. TÜLAY ALİM BARAN
Yeditepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Milli mücadele dönemi Türk tarihimizin en zor en sancılı dönemlerinden biri olmuştur.
Ülkenin kurtarılması için topyekûn bir savaşın içinde bulunan milletimizin, tek derdi bu 
amansız çetrefil zamanın içinde ülkenin geleceğini tesis etmeye çalışmak olmuştur. 
Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışıyla başlayan milli mücadele dönemi Cumhuriyetin 
ilanıyla birlikte noktalanmıştır. Mustafa Kemal'in Samsun'dan başlayıp Ankara'ya kadar 
süren yolculuğun akabinde I.TBMM açılmış ve kurucu meclis görevini üstlenmiştir. 
Akabinde kurulan İcra Vekilleri Heyeti içerinde Maarif Vekaleti kurulmuştur. Yaklaşık 4 yıl 
süren milli mücadele döneminde eğitim namına bir şeyler yapmak çok kolay olmadı. 
Önceliğin yurdu düşman işgalinden kurtarmak olduğu dönemde Rıza Nur, Hamdullah Suphi, 
Mehmet Vehbi ve İsmail Safa Beyler bu görevi ifa etmeye çalıştılar. Hepsinin eğitime bakış 
açısı farklı olsa da ortak menfaat milletin bekası için en faydalı olanı yapmaya çalışmak 
olmuştur. Bu dönemin eğitime dair en öne çıkan gelişmeleri Maarif Kongresi ve Birinci 
Heyet-i İlmiye toplantısı olmuştur.
Milli mücadele döneminden sonra Cumhuriyetin ilanından sonra eğitim çalışmalarına ara 
verilmeden devam edilmiştir. Cumhuriyetin ilanından kısa süre sonra Tevhid-i Tedrisat 
kanununun yayımlanması eğitim çalışmalarına ara verilmeden süreceğini göstermiştir. 
Cumhuriyet döneminde de birbirinden önemli Maarif Vekilleri göreve gelmiştir. Bunların 
içerisinde en önemli vekiller Vasıf Çınar ve Mustafa Necati olduğunu söyleyebiliriz. Eğitim 
adına yapılan inkılapların etkisi sadece o günde bırakmamış günümüze kadar etkisi devam 
etmektedir.
Bu çalışmamızın gayesi Atatürk döneminde görev yapmış olan Milli Eğitim Bakanlarının 
ülkenin kuruluşunda görev yapan kişiler olarak memleketin temel yapı taşı olan eğitimi tesis
ederken ne gibi düşünce ve fikir dünyası içinde olduklarını anlamaya çalışmak olmuştur. Bu 
fikirlerini ifade ederken çalışmalarına ve faaliyetlerine ne kadar yansıtabildiklerini anlamaya 
çalışacağız. Dönemin Milli Eğitim Bakanları aldıkları kararlarla da aslında bugünün eğitim 
anlayışını oluşturmuşlardır. Eğitime yaptıkları katkıları göz önüne koyarak bu çalışmadan 
istifade edecek olanların geçmişle bugünün kıyaslamasını yaparak eğitimimizin nereden 
nereye geldiğini görmeleri arzusundayız.
Eğitim bir toplumun çekirdeğidir her şeyidir. Bir binayı ayakta tutan kolonlarıdır. Bu 
kolonlar temelden ne kadar sağlamsa ülkenin eğitimde, kültürde, sanatta, sporda, ekonomide 
o derece güçlü ve sağlam ilerlemektedir. Ülkemizin eğitimi umuyoruz ki günden güne daha 
da iyi seviyelere gelecektir. Temennimiz o ki biz de aydınlık geleceğe ve bizden sonraki 
nesillere iyi bir gelecek bırakırız.

Anahtar Kelimeler: Maarif, Eğitim, Bakanlar, Milli Mücadele, Mustafa Necati, Vasıf Çınar, Cumhuriyet, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Esat Sagay, TBMM, Saffet Arıkan, Düşünce, Halk

Abstract:
The period of national struggle was one of the most difficult and painful periods in our 
Turkish history. The only concern of our nation, which is in an all-out war to save the 
country, is to try to establish the future of the country in this cruel and difficult time.
The period of national struggle, which started with Mustafa Kemal's arrival in Samsun, 
ended with the declaration of the Republic. Following Mustafa Kemal's journey from 
Samsun to Ankara, the First Grand National Assembly of Turkey was opened and assumed 
the role of the constituent assembly. Subsequently, the Ministry of Education was 
established within the Board of Executive Deputies. It was not easy to do something in the 
name of education during the national struggle, which lasted about 4 years. At a time when 
the priority was to save the country from enemy occupation, Rıza Nur, Hamdullah Suphi, 
Mehmet Vehbi and İsmail Safa Beys tried to fulfill this duty. Although they all have different 
perspectives on education, the common interest has been to try to do what is most beneficial 
for the survival of the nation. The most prominent developments regarding education of this 
period were the Education Congress and the First Scientific Committee meeting.
After the declaration of the Republic after the period of national struggle, educational 
activities continued without interruption. The publication of the Tevhid-i Tedrisat law 
shortly after the proclamation of the Republic showed that educational activities would 
continue without interruption. During the Republic period, many important Ministers of 
Education took office. We can say that the most important MPs among these are Vasıf Çınar 
and Mustafa Necati. The impact of the reforms made in the name of education did not end 
only on that day, but continues to this day.
The aim of this study is to try to understand what kind of thoughts and ideas the Ministers 
of National Education who served during Atatürk's time, as people who served in the 
founding of the country, were in when establishing education, which is the basic building 
block of the country. We will try to understand to what extent they are able to reflect these 
ideas in their work and activities while expressing them. The Ministers of National 
Education of the period actually created today's education approach with the decisions they 
made. We want those who will benefit from this study to see where our education has come 
from by comparing the past and the present, considering their contributions to education.
Education is the core and everything of a society. It is the columns that keep a building 
standing. The stronger these pillars are at their foundations, the stronger and more solid the 
country's progress in education, culture, arts, sports and economy. We hope that our 
country's education will reach better levels day by day. Our wish is that we leave a bright 
future and a good future to the generations after us.

Key Words: Education, Education, Ministers, War of Independence, Mustafa Necati, Vasıf Çınar, Republic, Hamdullah Suphi Tanrıöver, Esat Sagay, TBMM, Saffet Arıkan, Thought, People