Birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan sağlık profesyonellerinin kültürlerarası ve etik duyarlılık düzeyleri ve ilişkili faktörler
Intercultural and ethical sensitivity levels of health professionals working in primary health care institutions and related factors
Yazar: MERVE ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. FİLİZ ADANA
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Etik duyarlılık = Ethical sensitivity ; Kültürel duyarlılık = Cultural sensivity ; Kültürlerarası duyarlılık = Intercultural sensitivity ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Amaç: Bu çalışma kesitsel tipte olup, birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan sağlık profesyonellerinin kültürlerarası ve etik duyarlılık düzeyleri ve ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Aydın iline bağlı birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık profesyonelleri ile Ocak 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında yapılmıştır.
Araştırmanın yapılacağı Aydın ili 128 tane aile sağlığı merkezini kapsayan bir büyükşehirdir. Aile sağlığı merkezlerinde toplam 356 hekim, 220 ebe, 83 hemşire ve 20 sağlık memuru bulunmaktadır. Anket uygulaması aile sağlığı merkezi ortamında araştırmacı tarafından gözlem altında yapılmıştır. Araştırmanın evreni aile sağlığı merkezlerinde çalışan 679 sağlık profesyonelinden oluşmaktadır. Örneklemde evreni oluşturan sağlık profesyonellerinin tümüne ulaşılmış araştırmaya katılmayı kabul eden 265 kişi ile araştırma tamamlanmıştır. Araştırmanın uygulamasının sonunda G Power güç analizi kullanılarak araştırmanın gücü değerlendirilmiş (0,25 etki boyu, 0,05 hata payı) ve 0,81 bulunmuştur. Araştırmanın uygulama aşamasından önce Kurum izni, Etik Kurul izni ve bireylerden yazılı onam alınmış olup; araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayandırılmıştır. 
Araştırmada sağlık profesyonellerinin kişisel özelliklerini içeren anket formu, Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği ve Ahlaki Duyarlılık Anketi kullanılmıştır. Araştırmanın yürütülebilmesi için gerekli izinler ve sağlık profesyonellerinden yazılı onam alınmıştır. Ölçeklere ilişkin izinler de mail yoluyla alınmıştır.
Elde edilen veriler SPSS 21.0 programında ve bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistiksel analizler (Aritmetik Ortalama, standart sapma, sıklık, yüzdelik), Student-t testi, Mann-Whitney U Kruskal Wallis-H, F dağılımı, Pearson correliation ve Spearman correliation testleri kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri bireylerin özellikleri, bağımlı değişkenleri KDÖ ve ADA puanlarıdır. 
Bulgular: Çalışmamıza katılan sağlık profesyonellerinin %74,0'ı kadın, %26,0'ı erkek olup, yaş ortalaması 42,06±11,74'tür. Katılımcıların %75,8'i evli, %44,5'inin öğrenim durumu lisans ve %35,5'i ebedir.
Sağlık profesyonellerinin Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği İletişimde Sorumluluk Alt Boyutu kadınlarda erkeklere göre anlamlı derecede yüksektir. Bekâr bireylerde; Kültürel Farklılıklara Saygı Alt Boyutu, İletişimde Kendine Güvenme Alt Boyutu ve KDÖ Toplam puan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Lisansüstü öğrenim gören sağlık profesyonellerinde İletişimden Hoşlanma Alt Boyutu ve KDÖ Toplam puan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Farklı ülkelerden ve/veya kültürlerden arkadaşı olan sağlık profesyonellerinin Kültürel Farklılıklara Saygı Alt Boyutu, İletişimde Kendine Güvenme Alt Boyutu ve KDÖ Toplam puan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Farklı kültürel özelliklere sahip hastaya bakım veren sağlık profesyonellerinin Kültürel Farklılıklara Saygı Alt Boyutu, İletişimde Dikkatli Olma Alt Boyutu ve KDÖ Toplam puan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Sağlık profesyonellerinin yetiştiği coğrafi bölge Ege Bölgesi olan sağlık profesyonellerinin ADA Çatışma Alt Boyutu anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Çalışma süresi ile Kültürel Farklılıklara Saygı Alt Boyutu, İletişimde Dikkatli Olma Alt Boyutu ve KDÖ Toplam puanları arasında negatif yönlü düşük düzeyli; çalışma süresi ile ADA-Yarar Sağlama Alt Boyutu puanı arasında pozitif yönlü düşük düzeyli ilişki bulunmuştur. 
ADA Toplam puanı ile KDÖ-İletişimde Sorumluluk Alt Boyutu puanı arasında pozitif yönlü yüksek düzeyli; İletişimden Hoşlanma Alt Boyutu puanı arasında pozitif yönlü orta düzeyli ilişki bulunmuştur. KDÖ Toplam puanı ile ADA-Otonomi, Yarar Sağlama, Çatışma ve Oryantasyon Alt Boyutları arasında negatif yönlü düşük düzeyli ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Elde edilen bulgular doğrultusunda sağlık profesyonellerinin bireysel özelliklerinin ölçek puanları üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Objective: This cross-sectional study was done to determine the levels of intercultural and moral sensitivity of healthcare professionals working in primary care facilities and associated factors.
Material and Methods: The study was conducted in healthcare professionals working in primary healthcare facilities in Aydın, Turkey between the dates of January 2020-January 2021.
Aydın has 128 primary care clinics. There are 356 physicians, 220 midwives, 83 nurses and 20 medical assistants working in these primary care clinics. Questionnaires were filled by healthcare professionals in the primary care clinics under the supervision of the researcher. The population of the study consists of 679 healthcare professionals working in the primary care clinics. All healthcare professionals included in the study population were contacted and the study was done in 265 healthcare professionals who agreed to participate in the study. G*Power analysis was used to evaluate the study power (0.25 effect size, 0.05 margin of error) and the study power was calculated as 0.81. The Ethics Committee permission, permissions from the clinics and written consent from volunteers were obtained and participation in the study was voluntary. 
The Intercultural Sensitivity Scale (ISS) and Moral Sensitivity Questionnaire (MSQ) were used to collect information on the personality traits of healthcare professionals. Necessary permissions and written consent from healthcare professionals were obtained to conduct the study. Permissions for scales were obtained via emails.
Data obtained in the study was evaluated in the SPSS 21.0 program and in the electronic environment. To analyse the data, descriptive statistical analyses (mean, standard deviation, frequency, percentage), Student-t test, Mann-Whitney U Kruskal Wallis-H, F-distribution and Pearson correlation and Spearman correlation tests were used. Independent variables of the study are personality traits and dependent variables are ISS and MSQ scores. 
Results: Seventy four percent of the healthcare professionals %74,0 were women and 26,0% were men and the mean age was 42.06±11.74 in the study. Seventy five point eight percent of the volunteers were married, 44.%% had a bachelor's degree and 35.5% were midwives.
The sub-dimension 'Interaction Responsibility' scores of the Intercultural Sensitivity Scale were significantly higher in women than men. The sub-dimensions 'Respect to Cultural Differences', 'Interaction Confidence' and Total ISS score were significantly higher in single individuals.  The sub-dimension 'Interaction Enjoyment' and Total ISS score were significantly higher in healthcare professionals with masters degrees. The sub-dimensions 'Respect to Cultural Differences', 'Interaction Confidence' and Total ISS scores were significantly higher in healthcare professionals who have friends from other countries and/or cultures. The sub-dimensions 'Respect to Cultural Differences', 'Interaction Attentiveness' and Total ISS scores were significantly higher in healthcare professionals who provide care to patients of different cultures.  MSQ Conflict sub-dimension scores of the healthcare professionals from Aegean region were significantly high. A weak negative correlation was found between work experience in years and 'Respect to Cultural Differences', 'Interaction Attentiveness' and Total ISS scores and a weak positive correlation was found between work experience in years and MSQ-Benefit sub-dimension score.
There was a high positive correlation between the MSQ Total Score and ISS -Interaction Responsibility score and a moderate positive correlation between MSQ Total Score and Interaction Enjoyment score. There was a weak negative correlation between the ISS Total Score and MSQ-Autonomy, Benefit, Conflict and Orientation scores.
Conclusion: Based on these results it was concluded that personality traits of healthcare professionals have an effect on the scores.