Geyve–Kozan Köyü ve yakın çevresi örneğinde kırsal dokunun değerlendirilmesi
Evaluation of rural fabric within the example of Geyve–Kozan villages and its immediate surrounding
Yazar: SEMİH PANTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜLAY ÇOBANCAOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon-Tarihi Çevre Değerlendirilmesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sakarya İli, Geyve İlçesi, Kozan Köyü'nün geleneksel mimarisini konu alan çalışmanın amacı,  daha önce kapsamlı bir araştırma konusu olmayan, geleneksel dokusuyla dikkat çeken Geyve ilçesinin tarihi ve kültürel zenginliğini tanıtmak, geleneksel mimarisinin koruma sorunlarının çözümüne yönelik kuramsal, tarihi çevre ve tek yapı ölçeğinde koruma önerileri getirmektir. Yapılan araştırmalar, analiz çalışmaları ve koruma önerileri, geleneksel yapı adedi, korunmuşluk durumu ve devamlı gelişen yapısıyla dikkat çeken Geyve ilçesine bağlı Kozan Köyü üzerinden getirilmiştir.
Kozan Köyü mimari doku ve peyzaj değerleri ile kültürel miras değeri taşımaktadır. Bu değerlerin belgelenip gelecek nesillere aktarılması önemlidir. Bu bilinçle 
başlanan çalışmada kuramsal ve fiziksel değerlendirmeler yapılmıştır. Kuramsal değerlendirmelerde, yerleşim ile ilgili öncelikle literatür çalışmaları yapılmış tüzük ve koruma yasaları araştırılmıştır. Özellikle yerleşimin korunmasına ışık tutacak ulusal ve uluslararası birçok çalışma incelenmiştir. Fiziksel değerlendirmeler ise yerinde yapılan tespitler, mekânsal incelemeler, ölçüm ve fotoğraflamalar sonucu elde edilmiştir. Yerleşimde tespit edilen sorunlara ve yerleşimin mevcut potansiyeline, incelenen koruma yasaları ve örnek projeler doğrultusunda çözümler getirilmeye çalışılmıştır.
Bu tez çalışması yedi bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde; çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmiştir.
Ikinci bölümde, kırsal mimari mirasın korunmasına yönelik tüzükler ve koruma yasaları incelenmiş, benzer karaktere sahip yerleşimlerde yapılmış çalışmalar araştırılmıştır. 
Üçüncü bölümde, Geyve ilçesinin çoğrafi özellikleri ve tarihsel gelişimi incelenmiş, çevrenin sosyo-ekonomik yapısı değerlendirilmiştir. Kozan Köyü ile ilgili yazılı kaynaklara ulaşılamadığı için Geyve ilçesi ile aynı tarihsel süreçlerden geçtiği düşünülerek Geyve tarihine paralel olarak Kozan Köyü'nün tarihi anlatılmıştır. Devamında Geyve ilçesinde bulunan korunması gerekli kültür varlıklarından örnekler verilmiştir. 
Dördüncü bölümde, Kozan Köyü'nün geleneksel mimari dokusunun fiziksel özellikleri yerleşim ve tek yapı ölçeğinde ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Yerleşim ölçeğinde analiz çalışmaları yapılmış. Tek yapı ölçeğinde ise plan, cephe, yapım sistemi ve malzeme özellikleri değerlendirilmiştir. Ayrıca yerleşimde bulunan geleneksel yapıların envanter fişleri oluşturulmuştur. 
Beşinci bölümde, Kozan Köyü'nün geleneksel mimarisinin korunmasıyla ilgili sorunlara değinilmiştir. Geleneksel yapıların bozulma nedenleri ve bozulma biçimleri incelenmiştir. 
Altıncı bölümde, Kozan Köyü'nün geleneksel mimarisinin korunması ile ilgili yasal, kültürel ve sosyo-ekonomik açıdan öneriler getirilmiştir. Ayrıca çevre ve yapı ölçeğinde fiziksel koruma önerileri getirilmiştir. Yerleşimde yapılacak yeni yapılara rehber olacak korumaya yönelik tasarım ilkeleri belirlenmiştir.
Yedinci bölümde; tezin bütününe yönelik sonuç ve değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract:
The purpose of the research which is about the traditional architecture of Kozan Village located in Geyve, Sakarya is to introduce historical and culturel richness of Geyve county with its traditional fabric and offer solutions for the conservation of its traditional architecture in the context of historical environment. There were no researches or analyses conducted on Geyve previously.
Kozan Village in Geyve which is attracted attention with its continuously developing structure, and situation of conservation.
Kozan village corries culturel herritage, with its architectural texture and landscoping. It is important to document these values and transfer them to next generations. In the research and physical evaluations were made. In theoretical evaluation theoretical studies related with the settlement, regulations and conservation laws were investigated. In particular, a lot of national and international studies, which would entighten on the preservation of settlement, were analyzed. Physical evaluations were obtained as a result of site analyses, documentation, site survey and photography. The problems determined in the settlement and the existing settlement pattens were analiysed to develop solutions according to the conservation laws investigated and similar projects.
This thesis study consists of seven sections.
In the first section, the purpose of the research, the content, the method are indicated.
In the second section, regulations and preservation laws related with the conservation of rural architectural heritage were analyzed, previous researches in the settlements having similar characteristies with Kozan Village were studied.
In the third section, geoghraphical characteristics of Geyve county and its historical development were studied, socio-economic structure of the surroundings was evaluated. Since written sources about Kozan Village are not available, considering the similar historical process both Kozan Village and Geyve county went through, the history of Geyve is reflected as parallel to Kozan Village. Afterwards, the cultural properties of Geyve which need to be preserved listed.
In the fourth section, the physical characteristics of traditional architectural texture of Kozan Village in terms of settlement and structure were detailed. In terms of settlement analysis, studies were accomplished on constrodition system and properties of materials. Additionally, the inventory files of the traditional structures in the settlement were composed.
In the fifth section, the problems related to the conservation the traditional architecture of Kozan Village were mentioned. The reasons and the types of deformation of traditional structures were examined.
In the sixth section, in the relation to conservation of traditional architecture of Kozan Village legal, cultural and socio-economic proposals were offered. In addition to this, with regards to environmental and structural physical conservation proposals were presented. Design principles properties were determined so as to be referenced for the new constructions in the settlement.
In the seventh section, conclusion and evaluations were prepared for the entire thesis.