Sosyal kelam açısından yoksul mahallelerdeki kadınlarda dini düşünce ve bu düşüncenin sosyal yaşama yansımaları (Diyarbakır örneği)
Religious consept of women in poor neighbourhoods and its reflection on social life in terms of social kalam
Yazar: SAADET ALTAY
Danışman: PROF. DR. AHMET ERKOL
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din anlayışı = Understanding of religion ; Din kültürü = Religious culture ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Kelam = Islamic theology ; Sosyal hayat = Social life ; Yoksul bölgeler = Poverty areas ; Yoksulluk = Poverty ; İnançlar = Beliefs ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tezin giriş bölümü özellikle bu konuyu neden seçtiğim ile ilgili olmakla birlikte, veri toplamada hangi yöntemlere başvurduğum ve yazım aşamasında izlediğim yöntem ile ilgilidir. Sosyal kelam'ın kısa bir tarihsel süreci ve gerekliliğine de kısmen değindim.
Birinci bölümde ise tezin ana konusu olan "Kadın"ı toplumsal cinsiyet ve iktidar çerçevesinde incelemekte ve çalıştığım kadınların kendi söylemlerinden örneklendirmelerle konuyu değerlendirdim. Özellikle kendilerine dair algının oluşumunda belirleyici olan unsurları toplumsal cinsiyet kavramı çerçevesinde değerlendirerek ortaya koymaya çalıştım. Kültürel ve dini unsurlarda bu düşüncenin oluşumunda destekleyici olan kısımları yine kadınların söylemleri çerçevesinde değerlendirmeye çalıştım.
İkinci bölümde ise, özellikle çalıştığım kadınların meskun olduğu mahalleler hakkında yine kadınların söylediklerine dayanarak genel bir çerçevesini verip, yaşadıkları mekanlarda şikayet edilen temel sorunlar üzerinde durmayı hedefledim. Böylelikle yaşadıkları ortamda nelere maruz kaldıklarını gözler önüne sererek konunun bütün ayrıntılarıyla birlikte değerlendirme imkanını sağlamayı hedefledim.
Üçüncü bölüm, özellikle kadınların günlük hayatlarında maruz kaldıkları yoksulluk, eğitimsizlik, şiddet, zorla evlilik gibi temel problemlere değinerek, yaşamlarında sebep olduğu olumsuz sonuçları ve bu sonuçların Kelami söylemlerle meşrulaştırılması üzerinde derinlikli bir biçimde durmaya çalıştım. Özellikle "Kader", "Allah tasavvuru, "Rızk" gibi kelami terimlerin hayatlarında nasıl bir işlev gördüğünü gösterme açısından, yine kendi söylemlerinden hareketle değerlendirmelerde bulundum. 
Dördüncü ve son bölümde ise, bu mahallelerde yaşayan kadınların hayatında önemli bir yer işgal eden "Tarikatler" üzerinde durdum. Mensup oldukları bu tarikatlerin onların hayatında nasıl bir yer işgal ettiğini, hayatlarına nasıl bir yön verdiği yanısıra hayatlarındaki işlevselliğini yine kendi söylemlerinden hareketle aktarmaya çalıştım.

Abstract:
The introductory part of the thesis addresses the reasons why I chose this topic, the methods that I applied to the data collection, and what I found in the writing phase. I also comment on the short historical process and necessity of Social Kalam.

In the first part, I examine the main topic of the thesis, "Woman", in the context of gender and power, and I consider how women understand themselves through their discourses. In particular, I evaluate them within the framework of the concept of gender. I evaluate how cultural and religious elements inform these discourses.

In the second part, I discuss the basic problems that women complained about in the places where they live and discuss generally what women say about neighborhoods. Thus, I was able to show what they were exposed to in the environment they lived.

The third part addressed the basic problems that women encounter, such as poverty, lack of education, violence, forced marriage, in their everyday lives. I place the negative experiences of their lives and how they legitimate them within Kelami rhetoric. I especially show how kelami terms such as "Destiny", "God mystery," "Rızk" function in their lives.

In the fourth and last part, I discuss the "sects" that occupy an important place in the lives of women living in these neighborhoods. I explain how they participate in these orders, how these orders give their life direction, and also the functionality of their lives.