Kitosan ile 3 farklı amputasyon ajanının sıçan diş pulpaları üzerindeki etkilerinin histolojik olarak incelenmesi
Histological investigation of the effects of kitosan and 3 different amputation agents on rat dental pulps
Yazar: KÜBRA PEDÜK
Danışman: DOÇ. DR. SALİH DOĞAN ; PROF. DR. NURHAN ÖZALP
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Ampütasyon = Amputation ; Ankaferd kanama durdurucu = Ankaferd bloodStopper ; Dental pulpa = Dental pulp ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Histoloji = Histology ; Kitosan = Chitosan ; Sıçanlar = Rats

Özet:
Vital pulpa tedavilerinden olan pulpotomi (amputasyon) tedavisi; enfekte olmuş ya da etkilenmiş koronal pulpanın çıkarılmasını takiben uygulanan bir prosedürdür. Özellikle süt dişlerinin tedavisinde kullanılan bu prosedürde biyouyumlu ve etkili bir ideal materyal arayışı uzun yıllardır devam etmektedir. 
Bu tez çalışmasında cerrahi alanında yıllardır hemostatik özelliğiyle kullanılmış bir ajan olan kitosanın pulpotomi tedavisinde kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi amacıyla pulpada hücresel düzeyde oluşturduğu etki histolojik olarak incelenmiştir. Çalışmada kitosan ile pulpotomi tedavisinde yıllardır kullanılan farklı materyallerin etkinliklerinin karşılaştırılarak değerlendirme yapılması düşünülmüş ve bu amaçla formokrezol, ferik sülfat, Ankaferd Blood Stopper (ABS) çalışmaya dahil edilmiştir. 
Çalışma sıçan (rat) azı dişleri üzerinde yapılmıştır. Genel anestezi altında sıçanların 4'er azı dişine pulpotomi tedavisi yapılarak 4 materyal uygulanmıştır. Uygulamadan 2 ve 4 hafta sonra dişler çevre kemikle birlikte çıkarılarak histolojik inceleme için hazırlanmıştır. Alınan histolojik kesitlerde enflamatuar hücre, odontoblast hücre tabakası kalınlığı ve kalsifiye doku kalınlıkları değerlendirilerek istatistiksel veriler doğrultusunda karşılaştırmalı olarak son değerlendirmeler yapılmıştır.
Bulgular enflamatuar hücre, odontoblast hücre tabakası kalınlığı ve kalsifiye doku kalınlıkları olmak üzere 3 başlık altında değerlendirilmiştir. Enflamasyon 2. haftada hafif derecede olmak üzere tüm gruplarda benzer şekilde izlenmişse de formokrezol grubunda izlenen enflamatuar hücre yoğunluğunun diğer gruplara göre bir miktar daha fazla olduğu görülmüştür. Enflamasyonun 4. haftada tüm gruplarda 2. hafta sonuçlarına göre genel olarak azaldığı gözlenmiş, gruplar arası değerlendirmede formokrezol grubunda enflamatuar hücre yoğunluğunun diğer gruplara nazaran daha fazla olduğu belirlenmiştir. Odontoblast kalınlığı 2. haftada bütün örneklerde tespit edilmekle birlikte, istatistiksel olarak gruplar arasında anlamlı fark olmadığı, 4 hafta sonra gruplar arası değerlendirmede yalnız formokrezol grubunda ölçülen odontoblast tabakası kalınlığının diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha az olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Materyallere maruz kalınan süre bakımından değerlendirildiğinde tüm gruplarda 4. haftada artış görülmekle birlikte sadece kitosan grubunda odontoblast kalınlığının 4. haftada 2. haftaya oranla anlamlı derecede artış gösterdiği belirlenmiştir. Ortalama kalsifiye doku oluşumu açısından 2. ve 4. hafta elde edilen veriler değerlendirildiğinde; tüm gruplardaki artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). İkinci haftada istatistiksel olarak anlamlı farkın kitosan grubu ile ferik sülfat ve formokrezol grupları arasında olduğu (p<0,05), kitosan grubunda ölçülen kalsifiye doku kalınlıklarının ferrik sülfat ve formokrezol gruplarına kıyasla anlamlı derecede az olduğu belirlenmiştir. ABS grubunda ise diğer gruplarla arasında anlamlı fark gözlenmemiştir. Uygulamadan 4 hafta sonra ise kalsifiye doku kalınlığının ferrik sülfat grubunda ABS ve kitosan gruplarına kıyasla anlamlı derecede fazla olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Formokrezol grubunun 4. hafta sonuçları diğer gruplarla anlamlı farklılık göstermemiştir.
Sonuç olarak; kitosan ile ilgili pulpotomi alanında yapılan sınırlı sayıda çalışmaya bakıldığında kitosanın pulpotomi ajanı olarak kullanılabileceği yönünde başarılı sonuçlar bildirildiği görülmektedir. Çalışmamızın sonuçları önceki çalışma sonuçlarıyla uyum gösterse de daha ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışma sonuçlarımızın ileride yapılacak çalışmalara ışık tutacağını ve kitosanın bir pulpotomi ajanı olarak kullanımı için değerli veriler sunacağını ümit ediyoruz.

Abstract:
Pulpotomy (amputation) treatment, which is one of the vital pulp treatments; It is a procedure that follows the removal of the infected or affected coronal pulp. The search for a biocompatible and effective ideal material has been going on for many years, especially in this procedure used in the treatment of primary teeth. In this thesis study, the effect of chitosan, which is thought to be used as hemostatic in pulpotomy treatment, on pulp was examined histologically. The aim of the study was to compare and evaluate the effectiveness of different materials used in pulpotomy treatment with chitosan for years, and for this purpose, formocresol, ferric sulphate, Ankaferd Blood Stopper (ABS) were included in the study.
The study was done on rat molars. Under general anesthesia, pulpotomy was applied to 4 molars of the rats and 4 materials were applied. 2 and 4 weeks after the application, the teeth were removed together with the surrounding bone and prepared for histological examination. Inflammatory cell, odontoblast cell layer thickness and calcified tissue thickness were evaluated in histological sections. Comparative evaluations were made in line with statistical data.
Findings were evaluated under 3 headings as inflammatory cell, odontoblast cell layer thickness and calcified tissue thickness. Although inflammation was observed similarly in all groups, with mild inflammation in the 2nd week, it was observed that the inflammatory cell number in the formocresol group was slightly higher than the other groups. It was observed that inflammation decreased in all groups in the 4th week compared to the results of the 2nd week, and the intensity of inflammatory cells in the formocresol group was higher than in the other groups. Although odontoblast thickness was determined in all samples at the 2nd week, there was no statistically significant difference between the groups, and after 4 weeks, it was determined that the odontoblast layer thickness measured in the formocresol group was statistically significantly less than the other groups (p <0,05). When evaluated in terms of the exposure time to the materials, it was determined that although an increase was observed in all groups in the 4th week, only in the chitosan group, the odontoblast thickness increased significantly in the 4th week compared to the 2nd week. When the data obtained in the 2nd and 4th weeks in terms of average calcified tissue formation are evaluated; It was determined that the increase in all groups was statistically significant (p <0.05). It was determined that the statistically significant difference in the second week was between the chitosan group and ferric sulfate and formocresol groups (p <0.05), and the calcified tissue thicknesses measured in the chitosan group were significantly less than the ferric sulfate and formocresol groups. In the ABS group, there was no significant difference between the other groups. It was determined that calcified tissue thickness was significantly higher in the ferric sulphate group compared to the ABS and chitosan groups 4 weeks after the application (p <0.05). The 4th week results of the formocresol group did not differ significantly with the other groups.
As a result; Considering the limited number of studies conducted in pulpotomy related with chitosan, it is seen that successful results have been reported that chitosan can be used as a pulpotomy agent.
Although the results of our study are consistent with the previous study results, further studies are required. We hope that our study results will shed light on future studies and provide valuable data for the use of chitosan as a pulpotomy agent.