Çuvaş Türkçesinde olumsuzluk
Negation in Chuvash Turkish
Yazar: MEHMET KAYNAK
Danışman: PROF. DR. JALE ÖZTÜRK
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-eylem = Grammar-verb ; Dil bilim = Linguistics ; Kipler = Moods ; Olumsuzluk = Negativeness ; Çuvaşça = Chuvash

Özet:
Sosyal bilimlerin birçok alanına konu olan olumsuzluk günümüzde özellikle dil bilim alanında başlı başına ele alınan bir kategoridir. Felsefe ve mantık açısından bir önermenin inkârı anlamına gelen olumsuzluk kavramı duyuşsal açıdan istenmeyen, zararlı bulunan ve beklenmeyen durumları ifade eder. Dil bilimsel olumsuzluk ise dil aracılığıyla ortaya konan bilginin gerçekleşmeme, bulunmama ve reddetme şeklinde ifade edilmesi anlamına gelir. Dil düzeyinde olumsuzluk, olumsuzluk işaretleyicisi adı verilen birtakım unsurlarla gerçekleştirilir. Olumsuz bir cümleyi olumlu karşılığından ayıran en temel özellik olumsuzluk işaretleyicilerinin varlığıdır. Bütün dünya dillerinde temsil edilmesi yönüyle evrensel bir dil kategorisi olan olumsuzluk, Türkiye'de geleneksel anlayışla yazılmış dil bilgisi kitaplarında ayrı bir başlık halinde ele alınmamıştır. Ancak son yılarda yapılan çalışmalarda birçok dil kategorisi gibi olumsuzluğun da başlı başına bir konu olarak ele alındığı görülmektedir.
Çuvaş Türkçesinde olumsuzluğu konu alan bu çalışma dil bilimin ortaya koyduğu verilerden de faydalanarak Çuvaş Türkçesinde olumsuzluğun ifade şekillerini ve olumsuzluğun ifade edilmesinde kullanılan araçları mercek altına almıştır. Böylelikle Çuvaş Türkçesinin olumsuzluk kategorisine ait özellikleri tespit edilmiştir. Giriş kısmında çalışmanın amacı, önemi ve kapsamı ortaya konmuştur. Giriş bölümünün ardından birinci bölümde Çuvaşlar ve Çuvaş Türkçesi, ikinci bölümde kavramsal çerçeve, üçüncü bölümde çalışmanın yöntemi, dördüncü bölümde "Bulgular" başlığı altında Çuvaş Türkçesinde olumsuzluk konusu ele alınmış, beşinci bölümde ise çalışmanın sonuçlarına yer verilmiştir.

Abstract:
Negativity, which is the subject of many fields of social sciences, is a category that is handled on its own, especially in the field of linguistics. The concept of negation, which means the denial of a proposition in terms of philosophy and logic, expresses emotionally undesirable, harmful and unexpected situations. On the other hand, linguistic negation means non-realization, absence and rejection of the knowledge revealed through language. The negation of language is carried out by some elements called negative markers. In terms of linguistics, the most basic feature that distinguishes a negative sentence from its positive counterpart is the presence of negation markers. Negativity, which is a universal language category in terms of being represented in all world languages, has not been handled as a separate title in grammar books written with a traditional understanding in Turkey. However, in studies conducted in recent years, it is seen that negativity also, like many language categories, is a subject in itself. 
This study, which is about negation in Chuvash Turkish, also makes use of the data revealed by linguistics, and examines the forms of expression of negativity in Chuvash Turkish and the tools used to express negation. Thus, the features of the negation category of Chuvash Turkish are determined. In the introduction part, the aim, importance and scope of the study are presented. After the introduction, Chuvash and Chuvash Turkish are discussed in the first part, the conceptual framework in the second part, the method of the study in the third part, the subject of negativity in Chuvash Turkish under the title of Findings in the fourth part, and the results of the study are given in the fifth part.