Terörün psikolojik izleri: Doğrudan ve dolaylı maruziyet üzerine bir inceleme
Psychological scars of terror: A research in direct and indirect exposure
Yazar: HİLAL KAYA
Danışman: PROF. DR. GÜLSEN ERDEN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Olay etki analizi = Event impact analysis ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Terör = Terror ; Terör olayları = Terror avents ; Terörizm = Terrorism ; Terörle mücadele = Counterterrorism

Özet:
Olumsuz yaşam olayları afetler, savaşlar, kazalar, terör saldırıları gibi ani ve beklenmedik oluşlarıyla bireyler üzerinde olumsuz etkiler bırakabilmektedir. Travmatik olayın mağdurları yaşadıkları şoku atlatmakta güçlük yaşar ve olayı tekrar tekrar yaşantılama, uyku problemleri, yoğun korku ve çaresizlik hissi, derealizasyon, günlük işlevlerini devam ettirmekte zorluk yaşama gibi çeşitli belirtiler gösterirler. Travmatik olay doğrudan maruz kalanlarda bıraktığı etkiyi, olaya doğrudan olmamakla birlikte farklı yollarla tanık olmuş bireyleri de etkisi altına alabilmektedir. Travmatik olaya doğrudan maruz kalanlarda Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) geliştirme riski dolaylı maruziyetlere oranla daha yüksektir. Travmatik deneyim kimi zaman travma sonrası büyüme ile kişinin gelişimine yardımcı olsa da bazen yıllarca süren ve bireyi yaşamdan soyutlayan bir hal alabilmektedir. TSSB'nin bu etkisinin toplumsal boyuta ulaşabilen bir yanı olduğu ve yaşanan travmatik olayların toplumu farklı düzeylerde etkilediği bilinmektedir. 10 Ekim 2015 günü Ankara'da meydana gelen terör saldırıları resmi rakamlara göre 102 kişinin hayatını kaybetmesine ve 459 kişinin yaralanmasına sebep olmuştur. Bu çalışmaya olaya doğrudan maruz kalan 61, bir yakını olay yerinde bulunan ve dolaylı maruziyet yaşayan 54 ve medya yolu ile olaydan haberdar olan 60 kişi katılmıştır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği ve Dünyaya İlişkin Varsayımlar Ölçeği uygulanmıştır. Maruziyet düzeyilerine göre grupların aldıkları puanların farklılaştığı görülmüştür. Travma sonrası stres belirtilerinin açıklanmasında gruplararası farklar saptanmıştır. Ayrıca maruziyet düzeyinin travma sonrası stres belirtileri üzerindeki açıklayıcı etkisinde olay şiddeti, özdeşim ve iyilik varsayımının kısmi aracı rolü olduğu bulunmuştur. Sonuçlar ilgili alan yazın bilgileri ile tartışılmıştır.

Abstract:
Negative life events, like disasters, wars, accidents, terrorist attacks, have negative effects on individuals because of occuring sudden and unexpected. Victims of traumatic events have difficulty in overcoming the shock they live and show symptoms like  experiencing the event again, sleep problems, intense fear and despair, derealization, experiences difficulties in maintaining daily functions. Traumatic events affect direct witnessing indivuduals and also can take hold of individuals not directly but in different ways witnessing. Developing Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) risks are higher in direct witnessess exposed to traumatic events than indirect witnesses. Although traumatic experiences sometimes help people to develop post-traumatic growth, sometimes they can be a situation of abstraction from life lasting several years. It is known that this effect of PTSD is a side accessible to the social dimension and living traumatic events affect society at different levels. Terrorist attack, which occured in Ankara in 10 October 2015, caused 102 people to die and 459 people to injure. Totally 175 individuals directly witnesses 61, witnesses via their family members or friends 54, witnesses via media 60 participants in this study. Demographic information form, world assumptions scale and post traumatic stress diagnosis form have been applied. Points of the groups have seen differences. There are also differences among the groups to the post traumatic stress symptoms explanation. In addition, the exploratory effect of the level of exposure on posttraumatic stress was found to be a partial mediator role of the event severity, world assumptions and identification. Results have been discussed light of the literature.