COVID-19 tedavisinde kullanılan favipiravir'in tabletlerden tayini için uv spektrometrik ve spektrofluorimetrik yöntemler /
Yazar: IŞIL EVCİL
Danışman: DOÇ. DR. SENA ÇAĞLAR ANDAÇ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; COVID 19 = COVID 19 ; Favipiravir = Favipiravir ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Spektrofluorimetrik yöntem = Spectrofluorumetric method ; Spektrofotometri = Spectrophotometry ; Tedavi = Treatment

Özet:
Favipiravir (FAV), son yüzyılın en önemli salgınlarından biri olan COVID-19'un tedavisinde kullanılan bir antiviral ilaçtır. Salgında çeşitli ülkelerde tedavide kullanılan bu ilacın hassas ve pratik analizlerinin hem halk sağlığı hem de bilimsel literatüre katkıları düşünülerek bu tez çalışması planlanmıştır. Çalışma kapsamında FAV'in tabletlerden tayini için bir UV-spektrofotometrik, bir de spektrofluorimetrik (FL) metot geliştirilmiş ve valide edilmiştir.  Her iki yöntemde de yeşil bir analiz yapılmış ve çözücü olarak su kullanılmıştır. Ölçümlerde UV spektrofotometrik yöntem için maksimum absorpsiyon dalgaboyu olarak 230 nm, FL yöntemde ise 370/452 nm eksitasyon/emisyon dalga boyları saptanmıştır. < 0,99 korelasyon katsayılarına sahip yöntemler için doğrusallık aralıkları, UV için 5,0-30,0 µg/mL ve FL için 0,5-9,0 ng/mL olarak belirlenmiştir. LOD; LOQ değerleri UV ve FL metot için sırasıyla, 1,20; 3,70 µg/mL ve 0,10; 0,30 ng/mL olarak hesaplanmıştır. UV metoda ait geri kazanım ve kesinlik % RSD değerleri sırasıyla, % 100,18 -%100,47 ve 0,26-0,80aralıklarında bulunmuştur. FL ölçümlerde FAV çözeltilerinin bağıl flüoresanslarının hesaplanmasında Kinin çözeltisinin flüoresans değerleri kullanılmıştır. Yönteme ait doğruluk ve kesinlik % RSD sonuçları % 99,67- %100,00 ile 0,6-0,9 arasındadır. Çözeltilerin bir haftaya kadarölçülmüş ve stabil oldukları görülmüştür. Geliştirilen UV metot sonuçları, üretici firma tayin metodu olan HPLC metodu ile, geliştirilen FL metot ile elde edilen sonuçlar da UV metot ile kıyaslanmış metotlar arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç olarak son dönem COVID-19 tedavisinde kullanılan Favipiravir'in tabletlerden tayini için geliştirilen UV ve FL metotlar sırasıyla mikromolar ve pikomolar seviyesindeki hassasiyetleri ve kullanılan cihazların uygulama kolaylığı itibariyle kalite kontrol ve rutin analizlerde kullanılabilir.

Abstract:
Favipiravir (FAV) is an antiviral drug used in the treatment of COVID-19, one of the most important pandemics of the last century. This thesis was planned by considering the contributions of sensitive and practical analyzes of this drug, which is used in treatment in various countries during the pandemic, to both public health and scientific literature. Within the scope of the study, a UV-spectrophotometric and a spectrofluorimetric (FL) method were developed and validated for the determination of FAV from tablets. In both methods, a green analysis was performed and water was used as the solvent. In the measurements, the maximum absorption wavelength was 230 nm for the UV spectrophotometric method, and the excitation/emission wavelengths of 370/452 nm for the FL method. Linearity ranges for methods with correlation coefficients < 0.99 were determined as 5.0-30.0 µg/mL for UV and 0.5-9.0 ng/mL for FL. LOD; LOQ values for the UV and FL method were Calculated as 1.20; 3.70 µg/mL and 0.10; 0.30 ng/mL.The recovery and precision % RSD values of the UV method were found to be between 100,18% -100.47% and 0.26-0.80%, respectively. The fluorescence values of the quinine solution were used to calculate the relative fluorescence of FAV solutions in FL measurements. The accuracy and % RSD precision results of the method are between 99.67%-100.00% and 0.6-0.9%. The stability of the solutions up to one week was measured and found to be stable. There was no significant difference between the developed UV method results, the HPLC method, which is the manufacturer's determination method, and the results obtained with the developed FL method and the UV method and the methods compared. As a result, UV and FL methods developed for the determination of Favipiravir from tablets, which are used in the treatment of recent COVID-19, can be used in quality control and routine analyzes due to their micromolar and picomolar sensitivity, respectively, and the ease of application of the devices used.