Türkiye'de barınma hakkının finansallaşması ve örnek ülke incelemeleri: Çin Halk Cumhuriyeti, Güney Afrika Cumhuriyeti, Meksika
Financialization of housing right in Turkey and case studies: People's Republic of China, Republic of South Africa, Mexico
Yazar: HALUK KURTULUŞ
Danışman: PROF. DR. TAYFUN ÇINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu tezde, neo-liberal politikaların Türkiye'de konutun finansallaşmasına olan etkisi incelenmiştir. 20. yüzyılın son çeyreğinde baskın hale gelen neo-liberal politikalar, finansal liberalizasyonu salık vererek sermayenin küresel düzeyde serbestçe dolaşımını mümkün kılmıştır. Bu gelişme ülkelerin konut politikalarını derinden etkilemiştir. Türkiye'nin 2001 krizinden sonra ticaret ve sermaye akımları yoluyla dünya ekonomisine entegrasyonu, yabancı sermayenin ülkeye girişini arttırmıştır. Ülkeye giren doğrudan yabancı yatırımlarının yarısı finans ve gayrimenkul sektörlerine yönelmiştir. Bu süre zarfında inşaat sektöründe önemli bir büyüme yaşanmıştır. Büyüme, konut finansmanının piyasalaşması ile desteklemiştir. Dahası inşaat faaliyetlerindeki artış, TOKİ aracılığıyla istikrarlı bir devlet politikası olarak da sürdürülmüştür. Kurum, konut tedarik sistemini enformel yapılanmaları dışarıda bırakacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Aynı zamanda geliştirdiği sosyal konutlarla dar gelirli nüfusu ipotek piyasasına çekerek hanehalkı borçlanmasına dayalı sermaye birikiminin önünü açmıştır. Sosyal konutların üretimi ise piyasa değeri yüksek kentsel arsaların satışından elde edilen gelirle finanse edilmiştir. Tüm bu gelişmeler inşaat ve gayrimenkul sektörleri ile finans sektörünün birbirine bağımlılığını arttırmıştır ve iç finansallaşmanın gerçekleşmesini sağlamıştır. Diğer bir ifadeyle devletin konut arzına müdahalesi, kentsel arazinin ve konutun metalaşmasının önünü açarak finansallaşma için uygun koşulları oluşturmuştur. Bu sürecin somut çıktısı ise konut fiyatlarında yaşanan enflasyona bağlı olarak konutun yatırım aracına dönüşmesidir.

Abstract:
This work examines the effect of neo-liberal policies on the financialization of housing in Turkey. Neo-liberal policies, which became dominant in the last quarter of the 20th century, made it possible for the free circulation of capital at the global level. This development has deeply affected the housing policies of the countries. After the 2001 crisis, Turkey realized its integration into the world economy through trade and capital flows. This has increased the entry of foreign capital into the country. Half of the foreign direct investments entering the country are directed to the finance and real estate sectors. During this period, there has been a significant growth in the construction industry. The growth has been supported by the marketization of housing finance. Moreover, the increase in construction activities was maintained as a stable state policy through TOKI. The institution reorganized the housing supply system to exclude informal structures. It also helped expand capital based on household borrowing by attracting low-income populations to the mortgage market with social housing. The production of social housing was financed by the proceeds from the sale of urban plots with high market value. All these developments have increased the interdependence of the construction and real estate sectors and the finance sector. In other words, the intervention of the state in the housing supply paved the way for the commodification of urban land and housing and created the appropriate conditions for financialization. The output of this process is the transformation of the house into an investment tool.