İlk renal replasman tedavisi olarak hemodiyalize başlayan hastaların klinik özelliklerinin araştırılması
Study of clinical characteristics of patients initiating hemodialysis as initial renal replacement therapy,
Yazar: TUBA TURĞUT
Danışman: DOÇ. DR. CEBRAİL KARACA
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Son dönem böbrek hastalığı (SDBH) görülme sıklığı giderek artmaktadır. Dünyada ve ülkemizde SDBH'ta en sık 
uygulanan renal replasman tedavisi (RRT) hemodiyaliz (HD)'dir. Ġlk RRT olarak HD'ye baĢlanılan 
hastalarda acil baĢlangıç artmaktadır. Buna paralel olarak arteriyovenöz fistül (AVF) kullanımı 
azalmakta, kateter kullanımı artmaktadır. Biz bu çalıĢmada ilk RRT olarak HD'ye baĢlanan hastaların 
klinik ve demografik özelliklerini değerlendirmeyi amaçladık. Ocak 2021-Aralık 2023 tarihleri arasında 
hastanemiz nefroloji kliniğinde yatan veya ayaktan baĢvuran ve ilk RRT olarak HD'ye baĢlanan SDBH 
olan 136 hasta dahil edildi. HD baĢlangıcındaki laboratuvar parametreleri (kreatinin, tahmini (estimating) 
glomerüler filtrasyon hızı (eGFR), hemoglobin (Hgb), pH, bikarbonat (HCO3), transferrin saturasyonu, 
ferritin, parathormon, albümin, ürik asit, potasyum, fosfor, kalsiyum, kolesterol) değerlendirildi. 
SDBH'nın etyolojisi, damar eriĢim yolu, HD baĢlangıcının nasıl olduğu (acil veya programlı), kullandığı 
ilaçlar, prediyaliz eritropoez stimüle edici ajan (ESA) ve demir tedavisi alıp almadığı değerlendirildi. Elde 
ettiğimiz veriler, Amerikan Böbrek Veri Sistemi (The United States Renal Data System (USRDS)) ve 
Türk Nefroloji Derneği (TND) registry verileri ile karĢılaĢtırıldı. Hastaların verileri hastane otomasyon 
sisteminden ve hasta dosyalarından elde edildi. eGFR CKD-EPI (2021) kreatinin denklemine göre 
hesaplandı. Hastaların ilk HD'ye alınma esnasındaki yaĢ ortalaması 59,6±15,7 idi. Hastaların 
%75,7'sinde HD'ye acil olarak baĢlandı. Damar eriĢim yolu olarak çoğunlukla (%78,7) tünelsiz santral 
venöz kateter (SVK) kullanıldı. HD baĢlangıcında Hgb <10 gr/dL olan hasta sayısı 90 (%66,2) idi. 
Prediyaliz ESA kullanımı %14 idi. SDBH'nın etyolojisinde ilk sırada %39 ile diyabetes mellitus (DM), 2. 
sırada %16,9 ile hipertansiyon (HT) gelmekteydi. Hastaların çoğunluğu HD'ye tünelsiz SVK ile acil 
baĢlangıç yaptı. Anemi sıklığına rağmen ESA kullanımı düĢüktü. HD'ye AVF ile programlı baĢlangıç 
yapılabilmesi ve SDBH'ya bağlı komplikasyonları yönetebilmek için prediyaliz dönemde yakın takip 
önemlidir. Hastanemizde nefroloji ve kalp damar cerrahisi branĢlarındaki uzman hekimlerin az sayıda 
olması, düĢük sosyo-ekonomik düzey, ileri yaĢ gibi faktörler merkezimizdeki acil baĢlangıçların diğer 
nedenleri arasında sayılabilir.

Abstract:
The prevalence of end-stage renal disease (ESRD) is increasing. Hemodialysis (HD) is the most commonly applied renal 
replacement therapy (RRT) in ESRD worldwide and in our country. There is an increasing trend in urgent 
initiation in patients starting HD as the initial RRT. Parallel to this, the use of arteriovenous fistula (AVF) 
is decreasing, and catheter use is increasing. In this study, we aimed to evaluate the clinical and 
demographic characteristics of patients initiating HD as the initial RRT. A total of 136 patients with 
ESRD who were hospitalized or referred to our nephrology clinic between January 2021 and December 
2023 and initiated HD as the initial RRT were included. Laboratory parameters at the initiation of HD 
(creatinine, estimated glomerular filtration rate (eGFR), hemoglobin (Hgb), pH, bicarbonate (HCO3), 
transferrin saturation, ferritin, parathyroid hormone, albumin, uric acid, potassium, phosphorus, calcium, 
cholesterol) were evaluated. The etiology of ESRD, vascular access route, how HD initiation occurred 
(urgent or scheduled), medications used, and whether they received predialysis erythropoiesis-stimulating 
agents (ESA) and iron therapy were evaluated. The data obtained were compared with the United States 
Renal Data System (USRDS) and Turkish Society of Nephrology registry data. Patients' data were 
obtained from the hospital automation system and patient records. eGFR was calculated according to the 
CKD-EPI (2021) creatinine equation. The mean age of patients at the initiation of HD was 59,6±15,7 
years. HD was initiated urgently in 75,7% of patients. Non-tunnelled central venous catheter was 
predominantly used as the vascular access route (78,7%). The number of patients with Hgb <10 g/dL at 
the initiation of HD was 90 (66,2%). The use of predialysis ESA was 14%. Diabetes mellitus (DM) was 
the leading cause of ESRD at 39%, followed by hypertension (HT) at 16,9%. The majority of patients 
initiated HD urgently with non-tunnelled central venous catheter. Despite the frequency of anemia, ESA 
utilization was low. Close monitoring during the predialysis period is important for the initiation of HD 
with AVF and the management of complications associated with ESRD. The limited number of expert 
physicians in the nephrology and cardiovascular surgery departments in our hospital, low socioeconomic 
status, and advanced age can be considered among the other causes of urgent initiation in our center.