Kriz sürecinde işletmelerde erken uyarı modeli: COVİD 19 pandemisi bağlamında BIST sigorta endeksinde bir araştırma
Early warning model in businesses in the crisis process: A research in BIST insurance index in the context of the COVID 19 pandemic
Yazar: TEVHİDE DERMAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA MORTAŞ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sigortacılık = Insurance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Altman Z skorları = Altman Z scores ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; COVID 19 = COVID 19 ; Erken uyarı sistemleri = Early warning systems ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Pandemiler = Pandemics ; Risk = Risk ; Sigorta = Insurance ; Sigorta şirketleri = Insurance companies

Özet:
Ekonomide meydana gelen ani olayların makro açıdan ülkeleri, mikro açıdan işletmeleri sarsması olarak tanımlanan krizin birçok türü bulunmaktadır. İnsan odaklı bir kriz olan Covıd-19 da Çin'de ortaya çıkan sistematik bir kriz türüdür. Dünyada hızla yayılan ve insan sağlığını tehlikeye atan bu kriz, sosyal hayatın yapısını bozarak küresel ekonomiyi olumsuz etkilemiştir. Bu bağlamda, ülkeler hızla yayılan pandemik hastalık karşısında toplumlarının sağlığını koruyabilmek için ülke içinde kapanmaya, aynı zamanda diğer ülkelerle ilişkilerini kesme noktasına getirmiştir. Türkiye de hastalığın yayılım hızını düşürebilmek için çeşitli önlemler almıştır. Dolayısıyla tüm ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de iş hayatı sekteye uğramış ve birçok sektör olumsuz etkilenmiştir. Oldukça önemli işlevlere sahip olan sigorta sektörünün de söz konusu krizden olumsuz etkileneceği düşünülerek yapılan bu çalışma, kriz dönemleri için erken uyarı sistemi oluşturabilmesi amacıyla sigorta şirketlerinin finansal başarısızlıklarının öngörülebilmesini amaçlamıştır.
Çalışmanın Türk sigorta sektörünü temsil edecek örneklemini, Borsa İstanbul Sigorta Endeksinde elementer branşta, hayat branşında ve emeklilik sisteminde faaliyet gösteren sigorta şirketleri oluşturmuştur. Çalışmanın verileri, 2019-2020 yıllarına ait Kamu Aydınlatma Platformundan elde edilen finansal tablo verilerinden oluşmaktadır. Çalışma amacı doğrultusunda pandemi öncesi dönem olan 2019 yılı ile pandemi dönemi olan 2020 yılı ele alınmış, erken uyarı sistemi olarak Altman Z-Skor modeli kullanılmıştır. Aynı zamanda bu iki yıl arasında farklılık olup olmadığını ortaya koyabilmek için eşleştirilmiş örneklem t testi uygulanmıştır. 
Çalışma sonucunda, elde edilen Altman Z-Skor Modelinin sonuçlarına göre; pandemi döneminde hiçbir sigorta şirketinin başarısız olmadığı, hatta birçoğunun Z-Skor değerini yükselterek başarıya yaklaştığı tespit edilmiştir. Yapılan eşleştirilmiş örneklem t testi sonuçlarında da anlamlı farklılık bulunamamıştır. Bununla birlikte, Türkiye Sigorta Birliği'nden elde edilen veriler ile Emeklilik Gözetim Merkezi'nden alınan veriler çalışmanın sonuçları ile birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre; Türkiye Sigorta Birliği verilerinden sektörün büyümeye devam ettiği, alınan tedbirler doğrultusunda birçok branşta kâra geçildiği ve sektörün kadastrofik risk yaşamadığı görülmüştür. Aynı zamanda Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre ise, hem bireysel emeklilik sisteminin hem de otomatik katılım sisteminin pandemiye rağmen büyümeye devam ettiği görülmüştür.

Abstract:
There are many types of the crisis, which is defined as sudden events in the economy that shake the countries in macro terms and businesses in micro terms. Covid-19, which is a people-oriented crisis, is also a type of systematic crisis that emerged in China. This crisis, which spread rapidly in the world and endangered human health, adversely affected the global economy by disrupting the structure of social life. In this context, in order to protect the health of their societies in the face of the rapidly spreading pandemic disease, countries have brought to the point of being closed within the country and at the same time cutting their relations with other countries. Turkey has taken various measures to reduce the spread of the disease. Therefore, as in all countries, business life in Turkey has been interrupted and many sectors have been adversely affected. Considering that the insurance industry, which has very important functions, will also be adversely affected by the crisis, this study aims to predict the financial failures of insurance companies in order to create an early warning system for crisis periods
The sample of the study, which will represent the Turkish insurance industry, consisted of insurance companies operating in the elementary branch, life branch and pension system in the Borsa Istanbul Insurance Index. The data of the study consists of financial statement data obtained from the Public Disclosure Platform for the years 2019-2020. For the purpose of the study, the year 2019, which is the pre-pandemic period, and the year 2020, which is the pandemic period, were discussed, and the Altman Z-Score model was used as an early warning system. At the same time, a paired sample t-test was applied to reveal whether there was a difference between these two years.
As a result of the study, according to the results of the Altman Z-Score Model; It has been determined that no insurance company has failed during the pandemic period, and many of them even approached success by increasing their Z-Score value. No significant difference was found in the results of the paired sample t-test. However, the data obtained from the Insurance Association of Turkey and the data obtained from the Pension Monitoring Center were evaluated together with the results of the study. According to this; From the data of the Insurance Association of Turkey, it is seen that the sector continues to grow, profits have been made in many branches in line with the measures taken, and the sector does not experience catastrophic risks. At the same time, according to the Pension Monitoring Center data, it has been observed that both the private pension system and the automatic enrollment system continue to grow despite the pandemic.