Sivas Suşehri ilçesinde aile sağlığı merkezine başvuran 30 yaş ve üzeri yetişkinlerde hipertansiyon sıklığı ve yöresel beslenmeyle ilişkisi
Hypertension frequency and its relationship with local nutritionamong adults 30 years and over who attend family health center in Si̇vas Suşehri̇ district
Yazar: ÖZGE CAN BORAN
Danışman: PROF. DR. GÜLAY KOÇOĞLU
Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Beslenme = Nutrition ; Hipertansiyon = Hypertension ; Prevalans = Prevalence ; Sivas-Suşehri = Sivas-Suşehri ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Çalışmada, Suşehri ilçe merkezindeki yetişkinlerde hipertansiyon sıklığı, bunu etkileyen yöresel beslenmenin incelenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel tanımlayıcı bir araştırma olan bu çalışma; ilgili kurumlardan  (Sivas İl Sağlık Müdürlüğü- Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulu) izin alındıktan sonraki 6 aylık dönemde (1 Eylül 2018 - 1 Mart 2019) Suşehri Aile Sağlığı Merkezine başvuran 30 yaş ve üzeri kişilerde yapılmıştır.  Katılımcıların onayları alındıktan sonra hazırlanan anket formu yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmış ve kan basıncı, ağırlık, boy uzunluğu ölçümleri yapılmıştır.  Çalışmaya katılan bireylerin %42'si kadın, %58'i erkektir. Büyük bir kısmı (%56,6) ilkokul mezunu kişilerden oluşmaktadır. %88,8'u evlidir ve %48,6'ü çalışmamaktadır, çoğu düşük gelir düzeyindedir. Araştırmaya katılanların %83,4'ünün sigara, %98,0'ının alkol kullanmamaktadır. %11,4'ünün kronik hastalığı vardır. %54,6'sı düzenli ilaç kullanmamaktadır. %29,4'üne daha önce hipertansiyon teşhisi konmuş olup bunların %79,6'sı düzenli ilaç kullanmakta, % 20,4'ü de düzenli diyet yapmaktadır. Her gün tüketilen besinlerin başında ekmek gelmektedir (%79,2). Normal peynir ve yöresel peynirlerin de sık tüketildiği dikkati çekmektedir. İşlenmiş et tüketimi çok düşüktür. Yöresel besinlerden keş her gün (%18,6), günaşırı (%20,2) ve haftada (%23,2) olarak sık tüketilenlerin başında gelmektedir. Diğer yöresel besinler ise haftada veya on beş günde bir gibi daha seyrek tüketilmektedir. Keşkek, peskütan, siron, gelecoş, gendime çorbası, kavut, kabarcık, lokma, ekmekaşı, lokum çalışmaya katılanların yarıya yakını tarafından hiç tüketilmemektedir (%43,4-59). Erkeklerin %51,7'sı, kadınların ise %34,5'i fazla kilolu, erkeklerin %23,8'i, kadınların ise %44,8'i şişmandır.  Kadınlarda şişmanlık, erkeklerde ise fazla kiloluluk daha yüksek orandadır (p<0.05). Daha önceden HT tanısı alanlarla birlikte kadınların %47,6'sı, erkeklerin %42,4'ü, toplamda bireylerin %44,6'sı hipertansiyonludur. Cinsiyete göre hipertansiyon durumu önemli farklılık göstermemektedir (p>0.05). Şu anda hipertansiyonlu olanların %65,9'u durumunun farkındadır, ancak prehipertansiflerle birlikte farkındalık oranı %49,3'e düşmektedir. Daha önce HT tanısı alanların sadece %4,8'inin tansiyonu kontrol altındadır.  Yaş grubu ve BKİ arttıkça HT sıklığı da artmakta (p<0,05), eğitim düzeyi arttıkça ise düşmektedir (p<0.01). Küp peyniri ile süt, yoğurt, kefir vb süt ürünlerini sık tüketenlerde HT olmayanların oranı bu grupları seyrek tüketenlerden daha yüksek;  yumurta, kurubaklagilleri seyrek tüketenlerde eski HT'lilerin oranı bu grupları sık tüketenlerden daha yüksek; fırın kurusunu sık tüketenlerde yeni HT oranı seyrek tüketenlerden yüksektir (p<0.05). Diğer besinlerin tüketim sıklıkları ile HT durumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.
Sonuç olarak Suşehri ilçe merkezinde yaşayan 30 yaş ve üzeri kişilerde hipertansiyon sıklığı %44,6 olup oldukça yüksektir.  Yöresel besin tüketiminin kan basıncı yüksekliği üzerinde önemli etkisi olmadığı ortaya çıkmıştır. 



Anahtar Kelimeler: Sivas Suşehri ilçesi, hipertansiyon, prevalans, yöresel beslenme, BKİ

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the frequency of hypertension in adults in Suşehri district center and whether the local nutrition affects this. In this study, which is a cross-sectional descriptive research; it was carried out in people aged 30 years or older who applied to the Suşehri Family Health Center in the 6-month period (September 1, 2018 - March 1, 2019) after permission from the relevant institutions (Sivas Provincial Health Directorate- Sivas Cumhuriyet University Non-Interventional Clinical Research Ethics Committee).  After obtaining the approval of the participants, the questionnaire prepared was applied by face-to-face interview method, and blood pressure, weight and height were measured. 42% of the individuals participating in the study are women and 58% are men. A large part (56,6%) consists of primary school graduates. 88,8% of them are married and 48,6% of them are not working, most of them are at low income level. 83,4% of the respondents do not use cigarettes and 98,0% do not use alcohol. 11,4% have chronic 
diseases. 54.6% have not been used drugs regularly. 29,4% have been diagnosed with hypertension before, 79,6% of them use regular medicines and 20.4% have regular diets. Bread is the leading food consumed daily (79,2%). It is noteworthy that regular cheese and local cheeses are also consumed frequently. Processed meat consumption is very low. Among local foods, keş is one of the most frequently consumed daily (18,6%), every other day (20,2%) and weekly (23,2%). Other local foods are consumed less frequently, such as once a week or fifteen days. Keşkek, pescutan, siron, gelecoş, gendime soup, kavut, kabarcık, lokma, ekmek aşı and Turkish delight are not consumed by almost half of the participants (43,4-59%). 51,7% of men, 34,5% of women are overweight, 23,8% of men and 44,8% of women are obese. Obesity is higher in women and overweight is higher in men (p <0.05). 47,6% of women, 42,4% of men and 44,6% of individuals in total are hypertensive with those who have previously been diagnosed with HT. According to gender, hypertension status does not differ significantly (p>0.05). Currently, 65,9% of those with hypertension are aware of their condition, but with prehypertensives, the awareness rate drops to 49,3%. Only 4,8% of people who have previously been diagnosed with HT have their blood pressure under control. The frequency of HT increases with increasing age group and BMI (p <0.05), and decreases with increasing education level (p <0.01). The proportion of people without hypertension who frequently consume cube cheese, milk, yogurt, kefir is higher than those who consume these foods infrequently. Among those who consume eggs and legumes infrequently, the proportion of whom previously had hypertension are higher than those consume these foods frequently. The rate of new HT is higher among those who consume fırın kurusu frequently (p<0.05). No significant relationship was found between the consumption frequency of other local foods and hypertension.
 As a result, the frequency of hypertension is 44,6%, which is quite high, in people aged 30 and over living in the city center of Susehri. It has been determined that the consumption frequency of local foods do not have a significant effect on high blood pressure. 

Keywords: Sivas Susehri district, hypertension, prevalence, local nutrition, BMI