6 ay – 1 yıl arasında ve 1 yıldan daha fazla süre ile anne sütü alan çocukların gelişim ve sağlık düzeylerinin karşılaştırılması
A comparison of the development and health level ofchildren who feeding with breastmilk between 6 months and 1 year and more than 1 year
Yazar: BERNA TAŞCI
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Bebekler = Infant ; Emzirme = Breast feeding ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Amaç: 6 ay- 1 yıl süre ile anne sütü alan çocuklar ile bir yıldan daha uzun süre anne sütü alan çocukların gelişim ve sağlık düzeylerini karşılaştırmaktır.
Yöntem: Bu çalışma DEU AHAD EASM kayıtlı 24 ay-60 ay arası çocuklar değerlendirildiği kesitsel tanımlayıcı bir araştırmadır. Veri toplama işlemi, yüz yüze anket doldurma, bebek-çocuk izlem formlarının taranması ve telefonla anket doldurma yöntemi kullanılarak gerçekleştirildi. Veri toplama araçları olarak; sosyodemografik veri formu, anne sütü alma durumu ve süreleri, doğum öyküsü, çocuğun sağlık durumu ve Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) kullanıldı. İstatistiksel analizler için SPSS 24.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma, kategorik değişkenler için sıklık ve yüzde dağılımları kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla kategorik değişkenlerin karşılaştırılması için Khi-Kare; kategorik değişkenin sürekli değişken ile karşılaştırılması için ise bağımsız gruplarda t-testi uygulanacaktır. Sürekli değişkenlerin birbirleri ile karşılaştırılması için ise korelasyon analizi uygulanacaktır. Tüm analizlerde p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çocukların toplam anne sütü alma süreleri ile gelişim düzeyleri kıyaslandığında yapılmış olan her üç grup için de anlamlı sonuç elde edilmiştir(p<0,000). Birinci gruplamada 5-12 ay süre ile emzirenlerde gelişimi normal olanların oranı %57,2, 13-18 ay %76,7, 19 ay ve daha fazla süre %93,8'dir. İkinci gruplamada 12 ay ve daha kısa süre ile emzirenlerde gelişimi normal olanların oranı %57,2, 13 ay ve daha fazla süre olanlar %87,9'dur. Üçüncü gruplamada ise 18 ay ve daha kısa süre emzirenlerde gelişimi normal olanların oranı %66, 19 ay ve daha fazla süre emzirenler %93,8'dir. Birinci gruplama için gelişiminde gecikme olmayan çocukların oranı sırasıyla %85,5, %96,1, %98,3 'tür. İkinci gruplama için gelişiminde gecikme olmayan çocukların oranı sırasıyla %85,5, %97,6 'dır. Üçüncü gruplama için gelişiminde gecikme olmayan çocukların oranı ise sırasıyla %90,3 ve %98,3 'tür. Çalışmamızda gelişim düzeyleri birinci alternatifi ile emzirme süreleri, formül mama kullanımı, ebeveynlerin akrabalık durumları, ailenin gelir düzeyi ve çocuk sayısı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Gelişim düzeyleri ikinci alternatifi ile emzirme süreleri ve formül mama kullanımı arasında da anlamlı ilişki bulunmuştur.
Sonuç: 19 ay üzerinde anne sütü alanlar içinde gelişimi normal olan çocukların oranı hem 13- 18 ay hem de 12 ay ve altı süreler ile anne sütü alan çocuklar içinde normal gelişim gösterenlerden anlamlı olarak fazla idi. Aynı anlamlı fark 13-18 ay arası anne sütü alan çocuklar ile 12 ay ve altında anne sütü alan çocuklar arasında da vardı. Ebeveynleri akraba olmayan, formül mama kullanmayan, en fazla bir kardeşi olan ve ailesinin gelir düzeyi yeterli olan çocuklar içinde de gelişimi normal olanların oranı anlamlı olarak fazla bulundu. 19 ay ve üzerinde anne sütü alan çocuklar ve 13-18 ay arası anne sütü alan çocuklar içinde gelişimsel gecikmesi olmayanların oranı ile 12 ay ve altında anne sütü alan çocuklara göre anlamlı olarak fazlaydı. Ancak 19 ay ve üzerinde anne sütü alan çocuklar ile 13-18 ay arası anne sütü alan çocuklar arasında gelişimsel gecikme varlığı açısından anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Formül mama almayan çocuklar arasında gelişimsel gecikmesi olmayan çocukların oranı formül mama alan çocuklara göre anlamlı olarak fazla idi. 
Anahtar Kelimeler: Emzirme Süreleri, Gelişim Düzeyi, Anne Sütü

Abstract:
Purpose: To compare the development and health levels of children who are breastfed for 6 months-1 year and those who are breastfed for more than one year.
Method: This is a cross-sectional descriptive study evaluating children aged between 24 months and 60 months in education family health centers affiliated to Dokuz Eylül University Faculty of Medicine, Department of Family Medicine. Data collection was carried out using face-to-face questionnaire filling, scanning infant-child follow-up forms, and telephone questionnaires. As data collection tools; sociodemographic data form, breastfeeding status and duration, birth history, child's health status and Ankara Developmental Screening Inventory were used. SPSS 24.0 package program was used for statistical analysis. Mean and standard deviation were used for descriptive continuous variables, and frequency and percentage distributions were used for categorical variables. Chi-Square for comparison of categorical variables to determine the relationship between dependent and independent variables; In order to compare the categorical variable with the continuous variable, the t-test will be applied on independent groups. Correlation analysis will be applied to compare continuous variables with each other. In all analyses, p<0.05 was considered statistically significant.
Results: When the total duration of breastfeeding and developmental levels of the children were compared, significant results were obtained for all three groups (p<0.000). In the first grouping, the rate of those who breastfed for 5-12 months with normal development was 57.2%, 13-18 months 76.7%, and 19 months and more 93.8%. In the second grouping, the rate of those who breastfeed for 12 months or less with normal development is 57.2%, and those who breastfeed for 13 months or more are 87.9%. In the third grouping, the rate of those who breastfeed for 18 months or less with normal development is 66%, and those who breastfeed for 19 months or more are 93.8%. For the first grouping, the proportion of children without developmental delay was 85.5%, 96.1%, and 98.3%, respectively. For the second grouping, the rate of children without developmental delay was 85.5% and 97.6%, respectively. For the third grouping, the rate of children without developmental delay is 90.3% and 98.3%, respectively. In our study, a significant relationship was found between the developmental level of the first alternative and the duration of breastfeeding, formula use, kinship status of the parents, the income level of the family and the number of children. A significant relationship was also found between the developmental levels of the second alternative and the duration of breastfeeding and the use of formula.
Conclusion: The proportion of children with normal development among those who were breastfed over 19 months were significantly higher than those who had normal development among children who were breastfed for both 13-18 months and 12 months and below. The same significant difference was also found between the children who were breastfed between 13-18 months and those who were breastfed for 12 months and below. Among the children whose parents were unrelated, did not use formula, had at most one sibling, and had a sufficient family income, the rate of those with normal development was found to be significantly higher. The proportion of children who were breastfed for 19 months and over and those who did not have developmental delays among children who were breastfed between 13 and 18 months were significantly higher than those who were breastfed for 12 months or less. However, no significant relationship was found between children who were breastfed for 19 months and over and those who were breastfed between 13 and 18 months in terms of the presence of developmental delay. The proportion of children without developmental delay among children who did not receive formula was significantly higher than those who received formula.
Keywords: Breastfeeding Periods, Developmental Level, Breast Milk