İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda ev hizmetlerinde çalışanlar
Domestic workers at Labour and Social Security Law
Yazar: HATİCE HİLAL TİRİTOĞLU ERSOY
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED FATİH UŞAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Ev Hizmetlerinde Çalışanlar
Ev hizmetleri, genel ifade ile, ev ve ev halkına yönelik bazı gündelik işlerin görülmesini konu alır. Geleneksel olarak kadın işi olarak kabul edilmekte ve çoğu zaman gerçekleştirilen hizmetin maddi bir karşılığı bulunmamaktadır. Bununla birlikte, kadınların iş hayatına katılımlarıyla beraber, ev hizmetlerinin istihdam edilen başka bir kimse tarafından üstlenilmesi ihtiyacı ve zorunluluğu ortaya çıkmıştır. Bunun neticesinde, ev hizmetlerinde çalışan kimselere olan talep artmıştır ve gün geçtikçe de artmaya devam etmektedir. Buna karşılık, ev hizmetlerinin düşük sosyal statüye sahip olduğu ve hiçbir özel beceri ya da eğitim gerektirmediği düşülmektedir. Bu yüzden, ev hizmetlerinin değersiz görülmesi eğilimi mevcuttur. Ev hizmetlerinde çalışanlar günümüzde dahi kendi hakları olan işçiler olarak değil de ev halkının bir üyesi olarak varsayılmaktadır. Ev hizmetlerinde çalışanların, kayıt dışı istihdamda küresel iş gücünün önemli bir kesimini oluşturdukları ve en savunmasız işçi grupları arasında yer aldıkları belirtilebilir.
Ev hizmetlerinin, diğer işlerle kıyaslandığında ayırt edici bir niteliğinin bulunduğu göze çarpmaktadır. Ev hizmetlerinin kendine özgü yapısının değerlendirilmesi bakımından, işin yapıldığı yer ve işin niteliği önem taşır. Ev hizmetleri, hem temizlik, bakım gibi işlerin doğası gereği hem de yapıldığı yerin ev halkının günlük hayatlarını sürdükleri özel alanları olması dolayısıyla, inceleme alanı dışına itilmektedir. Ev hizmetlerinin genellikle ulusal ya da özel düzenlemelerin kapsamı dışında bırakıldığı bilinmektedir. Böylece artan talebe rağmen, ev hizmetlerine ilişkin çalışma koşulları az değer biçilmiş, yetersiz düzenlenmiş olma özellikleriyle insana yakışır çalışma koşullarından yoksundur. Bu çalışmanın amacı, ev hizmetlerinde çalışanların korunmasızlığı, elverişsiz çalışma koşulları, sosyal koruma eksikliği ve kayıt dışı çalışma hususlarında farkındalık oluşturulmasıdır. Çalışmamızda, uluslararası hukukta, karşılaştırmalı hukukta ve Türk hukukunda yer alan düzenlemeler doğrultusunda ev hizmeti kavramı çok yönlü bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Akabinde, Türk İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda ev hizmetlerinde çalışanlara yönelik düzenlemelere yer verilmiş, konuya ilişkin eksikliklere ve yapılması gerekli düzenlemelere dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler: ev hizmetleri, ev hizmetlerinde çalışanlar, ev hizmetlerinin kendine özgü yapısı, iş hukuku, sosyal güvenlik hukuku.

Abstract:
Domestic Workers at Labour and Social Security Law
In general terms, domestic work refers to performing some daily works for the house and household. It is traditionally considered women's work and often there is no monetary compensation for the service performed. However, with the participation of women in business life, the need and obligation to undertake domestic services by another employed person has emerged. As a result, the demand for domestic workers has increased, and continues to increase day by day. However, domestic work is considered to have lower social status and require no special skills or training. For this reason, there is a tendency of viewing domestic work as worthless. Even today, domestic workers are recognized as members of the household, not workers that have their own rights. It can be said that domestic workers constitute an important segment of the global workforce in informal employment, and they are among the most vulnerable groups of workers.
It is remarkable that domestic work has a distinctive characteristic as compared to other works. In terms of assessing the specific characteristics of domestic work, the place of work and the nature of the work are important. Domestic work is excluded from the scope of study, both due to the nature of the works such as cleaning and maintenance, and because the places that these works are performed are private areas where the households live their daily lives. It is known that domestic work is frequently excluded from the scope of national or special regulations. Thus, despite the increasing demand, domestic work tends to be undervalued and poorly regulated, manifesting the lack of decent working conditions. The aim of this study is to raise awareness about the vulnerability of domestic workers, inadequate working conditions, lack of social protection and informal employment. In our study, the term of domestic work is discussed from a multi-dimensional perspective in accordance with the regulations in international law, comparative law and Turkish law. Subsequently, the regulations on domestic workers in Turkish Labour and Social Security Law are given, and the deficiencies and necessary regulations on the subject are pointed out.
Keywords: domestic work, domestic workers, the specific characteristics of domestic work, labour law, social security law.