Sanatçının yaratım sürecinde sanat atölyelerinin rolü
The role of art workshops in the artist's creation process
Yazar: NESİBE YAKUT
Danışman: PROF. DR. MELTEM KATIRANCI
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsanoğlu yaratıcılığını ortaya çıkarırken sanatı da bir araç olarak kullanmıştır. Sanat 
atölyeleri ise zamana ve şartlara göre şekil almış ve değişiklikler göstermiştir. Bilimsel 
araştırmalarda sanatçı atölyelerine çok az yer verildiği gerçeğine dayanarak; Sanatçı ortamı, 
sanatçı/akademisyenlerin ortamlarını organize etme süreçleri bu ortamları nasıl 
tanımladıklarına ilişkin kanıtlar ve verilerden elde edilen sonuçlar bakımından bu 
araştırmanın literatüre sağladığı katkının önemli olduğu düşünülmektedir. Sanatçı kendini 
sorgulayabileceği, bazen özgürce kararlar alabileceği, bazen de sadece zihnini 
dinlendirebileceği kendine ait bir sanat atölyesi (işlik, alan) oluşturma isteği duyabilir. Bu 
araştırmada sanatçının eser yaratım sürecinde sanat atölyelerinin esere katkısı dört alt amaç 
çerçevesinde incelenmiştir. Bunlar: 1.Sanat atölyelerinin tanımlanması, 2.Yaratım süreci 
kavramının tanımlanması, 3.Sanatçının yaratım sürecine sanat atölyelerinin katkılarının 
belirlenmesi, 4.Araştırmacının atölyesine ve sanatsal uygulamalarına ilişkin bulguların tespit 
edilmesi olarak belirlenmiştir. Dört alt amaç için veriler açık uçlu görüşme sorularıyla elde 
edilmiş ve görüşmeler sanatçı/akademisyenlerin atölyelerinde gerçekleşmiştir. Araştırmaya 
dâhil edilen sanatçı/akademisyenlerin kolay ulaşılabilir örneklem nedeni ile Ankara'da 
yaşıyor olmaları tercih edilmiş, Ankara'da bir devlet üniversitesinin Resim Bölümünde Prof. 
unvanıyla ders veriyor olmaları araştırmanın sınırlılıklarını oluşturmuştur. Ayrıca 
sanatçı/akademisyenlerin Ankara'da kendilerine ait bir sanat atölyelerinin olması ya da 
çalıştıkları kurumda kendilerine ait oluşturdukları bir çalışma alanı ya da atölyenin olması 
durumu da araştırmada bir sınırlılık olarak belirlenmiştir. Bu doğrultuda Ankara'da bulunan 
devlet üniversiteleri araştırılmış ve resim bölümünde Prof. unvanıyla derse giren on beş 
sanatçı/akademisyen tespit edilmiştir. Belirlenen on beş sanatçı/akademisyen ile görüşmeye 
katılıp katılamayacakları konusunda mail, telefon ya da çalıştıkları kurumlara gidilerek 
iletişime geçilmiş ve on üç sanatçı görüşmeyi kabul etmiştir. Yapılan görüşmeler ses 
kaydıyla kayıt altına alınmış ve atölye içerisinden ve görüşme anından fotoğraflar 
çekilmiştir. Sanatçı/akademisyenlerden alınan imzalı izin dilekçesi doğrultusunda görüşmede 
elde edilen veriler ve araştırmacı gözlemleri, araştırma bulguları olarak kullanılmıştır. Bu 
araştırma, algı ve olayların kendi doğal ortamları içinde gerçekçi ve bütüncül bir şekilde 
ortaya konmasına yönelik nitel bir sürecin izlendiği 'Nitel araştırma' yöntemi ve örnek olay 
deseni ile yürütülmüştür. Kaynak tarama, gözlem ve görüşme teknikleri ile veriler 
toplanmıştır. Görüşme soruları içerik analizi ile ve eser görselleri doküman analizi 
çerçevesinde betimsel analiz ile analiz edilerek yorumlanmıştır. Yapılan görüşmelerde ve 
atölye ziyaretlerinde sanatçı/akademisyenlerin atölyelerinde kendilerini daha özgür 
hissettikleri ve daha özgür ve özgün çalışmalar ortaya çıkardıkları tespit edilmiştir. Atölyeyi 
tanımlarken atölye için bir yaşam alanı, mahrem bir alan, kutsal alan, üretim merkezi, işlik, 
gibi ifadeler kullanmışlardır. Atölyenin yaratım sürecine olumlu katkılarının olduğu verilen 
yanıtlarla belirlenmiştir. Sanatçı/akademisyenlerin çoğu yaratım sürecinin tanımlanamaz 
olduğunu ifade etmişlerdir.
Bilim Kodu : 40408
Anahtar Kelimeler : Sanat, sanatçı, atölye, yaratım süreci, yaratıcılık
Sayfa Adedi : 201
Danışmanı : Prof. Dr. Meltem KATIRANCI

Abstract:
Human beings have used art as a tool while revealing their creativity.Art workshops have 
shaped and changed according to time and conditions. Based on the fact that practitioner 
workshops are rarely included in scientific research; In the artist environment, these data 
were where the contribution to the literature was important in terms of data on how 
artists/scholars organize their environments, how they define these environments, and the 
results obtained.The artist may feel the desire to create his own art workshop (workshop, 
space) where he can question himself, sometimes break down freely, and sometimes just rest 
his mind. In this research, the contribution of art workshops to the artist's work creation 
process is within the framework of four sub-objectives. These are obtained by clearly 
separating the data for four sub-objectives:1.Performing the operations of the art 
workshops,2.Dismantling the creation process,3.Determining the contributions of the art 
workshops alone to the artist's creation,4.Determining the transactions related to the 
researcher's workshop and automation applications. Management of artists/academics in 
their workshops, which has not been discussed and discussed. It was preferred that the 
artists/academics included in the research live in Ankara due to the easily accessible sample, 
and Professor at the Painting Department of a state university in Ankara.The fact that they 
teach under the title created the limitations of the research. In addition, the fact that 
artists/academics have their own art workshops in Ankara or have their own workspace or 
workshop in the institution where they work was determined as a limitation in the research. 
In this regard, state universities in Ankara were researched and Professor in the painting 
department. Fifteen artists/academics who took the course with the title were identified. 
Fifteen artists/academics were contacted via e-mail, telephone or by visiting the institutions 
they work for to see if they would be able to participate in the interview, and thirteen artists 
accepted the interview.The interviews were audio-recorded and photographs were taken 
from inside the workshop and from the moment of the meeting. The data obtained from the
interview and the researcher's observations, in line with the signed permission petition 
received from the artists/academics,were used as research findings. This research was 
conducted with the 'Qualitative research' method and case study design,in which a 
qualitative process was followed to reveal perceptions and events in a realistic and holistic 
way in their natural environments. Data was collected through source scanning, observation 
and interview techniques. The interview questions were interpreted by content analysis and 
the visuals of the works were analyzed and interpreted by descriptive analysis within the 
framework of document analysis.During the interviews and workshop visits, it was 
determined that the artists/academics felt freer in their workshops and produced more free 
and original works. When describing the workshop, they used expressions such as a living 
space,a private area, a sacred area, a production center,a workshop. It was determined from 
the answers given that the workshop had positive contributions to the creation process. Most 
artists/academics stated that the creative process is indefinable.
Science Code : 40408
Key Words : Art, Artist, Workshop, Creation Process, Creativity
Page Number : 201
Supervisor : Prof. Dr. Meltem KATIRANCI