Gelişmekte olan ülkelerde hükümranlık reytinglerinin belirleyicileri ve hisse senedi piyasalarına etkileri
The determinants of sovereign ratings and their effects on stock markets in develpoling countries
Yazar: CEM KAAN ARSLAN
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ATİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Derecelendirme = Rating ; Derecelendirme kurumları = Rating agencies ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Hisse senetleri = Stocks ; Kredi derecelendirme = Credit rating ; Sermaye piyasası = Capital market

Özet:
Hükümranlık reytingleri, merkezi hükümetlerin kredi itibarı konusunda Kredi Derecelendirme Kuruluşlarının görüşlerini yansıtmaktadır. Bu reytingler, gelişmekte olan ülkelerin,  büyümek ve kalkınmak için ihtiyaç duydukları sermayenin en önemli kaynağı durumundaki uluslararası finansal piyasalara girişlerinde anahtar role sahiptir. Yatırımcılar açısından kredi riski konusundaki belirsizliği azaltan, tahvil ihraç eden ülkeler açısından borçlanma vade ve maliyetleri konusunda belirleyici olan kredi reytingleri, bu önemli fonksiyonları ile akademik alanda da ilgi odağı durumundadır. 
Bu çalışmanın amacı, gelişmekte olan ülkeler açısından hükümranlık reytinglerinin belirleyicilerini ve hisse senedi piyasalarındaki etkilerini, küresel krizin etkilerini de dikkate alarak ortaya koyabilmektir. Uygulamanın ilk aşamasında hükümranlık reytinglerinin belirleyicileri analiz edilmiştir. 2006 ve 2009 yılları için, 68 gelişmekte olan ülkeye ait 12 ekonomik ve altı politik değişkenin Standard & Poor's, Moody's ve Fitch reytingleriyle ilişkisi incelenmiştir. Sıradan En Küçük Kareler ve Sıralı Logit modellerinin kullanıldığı analizler sonucunda, hükümranlık reytinglerinin belirlenmesinde en güçlü faktörün, temel bileşenler analizi ile tek bir değişkene dönüştürülmüş, politik değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, analizler sonucunda elde edilen modelin, hükümranlık reytinglerini ortalamada bir puanlık sapma ile tahmin edebildiği ortaya çıkmıştır.
Uygulamanın ikinci aşamasında, hükümranlık reytinglerinin hisse senedi piyasalarındaki etkilerini incelemek için, 36 gelişmekte olan ülkenin majör hisse senedi fiyat indeksleri ve bu ülkelerde 2004-2009 periyodundaki reyting ve görünüm değişimleri kullanılmıştır. Reyting hareketlerinin dinamik etkilerini gözlemleyebilmek için olay çalışması yöntemi, anlık etkilerini gözlemleyebilmek için panel regresyon analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak, reyting hareketleri ile hisse senedi getirileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu ve bu ilişkinin negatif reyting hareketlerinde daha güçlü olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, kriz döneminde reyting hareketlerinin hisse senedi getirilerindeki etkilerinin güçlendiği, hem bölgesel hem de global düzeyde yayılma etkisi gösterdiği tespit edilmiştir.



Anahtar Kavramlar: Hükümranlık Reytingleri; Reytinglerin Belirleyicileri; HisseSenedi Piyasaları; Gelişmekte Olan Ülkeler.

Abstract:
Sovereign ratings reflect the views of Credit Rating Agencies, about the creditworthiness of central governments. These ratings play a key role for developing countries in the entrance to international financial markets which is the most important source of capital that these countries need for growth and development. The credit ratings, which reduce the uncertainty of credit risk for investors and determine the cost and maturity of funding for bond issuer countries, become focus of interest in academia with these important functions.  
The aim of this study is to demonstrate the determinants of sovereign ratings and their impacts on stock markets for developing countries, taking into account of global crisis. In the first part of implication, the determinants of sovereign ratings were analyzed. The relationship among 12 economic and six political variables with S&P, Moody's, Fitch ratings of 68 developing countries were examined for 2006 and 2009. According to results of ordinary least squares and ordered logit models, the most powerful factor was determined as political variable, which transformed to a single variable from six political variables by using principal component analysis. Additionally, it was revealed that the model obtained with analysis could estimate sovereign ratings by one notch bias.
In the second part of the implication, the major stock price indices of 36 developing countries and rating and outlook changes of those countries between 2004 and 2009 were used to examine the effects of sovereign ratings on stock markets. Dynamic effects of rating actions were examined by using event study, while simultaneous effects were observed by panel regression analysis. Consequently, the findings indicated a statistically significant relationship between rating actions and stock returns and the relationship was stronger for negative rating actions. Nonetheless, it was concluded that the effects of rating actions on stock returns become stronger during crisis and spillover regionally as well as globally.




Keywords: Sovereign Ratings; Determinants of Ratings; Stock Markets; Developing
Countries