Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin ışık kirliliği farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
The assessment of light pollution awareness levels of 8th grade secondary school students
Yazar: NUR YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. NAİM UZUN
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Işık = Light

Özet:
Bu çalışmada, araştırmaya katılan ortaokul 8. Sınıf öğrencilerinin ışık kirliliği konusundaki farkındalık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi ve ışık kirliliği farkındalık ölçeği geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2019-2020 öğretim yılı güz döneminde, Aksaray il merkezindeki okullarda öğrenim görmekte olan, toplam 246 (114 erkek; 132 kız) öğrenciye uygulanmıştır.  Araştırmada, betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen "Işık Kirliliği Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Veri analizinde SPSS-22 programı kullanılmıştır. Ölçek geliştirme çalışmasında elde edilen verilerin geçerlik çalışması kapsamında, faktör analizi için uygunluğunu belirlemek için hesaplanan KMO katsayısı KMO=0.927 ve Barlett testi (p=0.000) anlamlı bulunmuştur. Yapılan faktör analizi sonucunda, Işık Kirliliği Farkındalık Ölçeği 20 madde olarak belirlenmiştir. Ölçeğe ait Cronbach alfa güvenirlik katsayısı α=0.917; Spearman Brown iki yarı test korelasyonu ise 0.85 olarak hesaplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler kullanılmış, karşılaştırmalar ise bağımsız gruplar için t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile yapılmıştır. Analizlerden elde edilen bulgulara göre araştırmaya katılan kız öğrenciler ile erkek öğrenciler arasında, kız öğrencilerin lehine tespit edilen 3.84 puanlık ortalama farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (t(3,202)=244; p<.001). Gözlem evine giden öğrenciler ile gözlem evine gitmeyen öğrenciler arasında, gözlem evine gitmeyen öğrencilerin lehine tespit edilen 1,91 puanlık farkındalık puan farkı istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (t(-712)=27,82; p>.05). Gökyüzünü seyreden ile gökyüzünü seyretmeyen öğrenciler arasında, gökyüzünü seyreden öğrencilerin lehine tespit edilen 2,32 puanlık farkındalık puan farkı anlamlı bulunmamıştır (t(1,486)=27,82; p>.05). Anne ve baba eğitim durumu değişkenlerine göre öğrencilerin ışık kirliliği farkındalık ortalamaları arasında tespit edilen ortalama farkları anlamlı bulunmamıştır (Sırasıyla (F(3-245)=,760 ve F(3-243)=,744; p>.05). Araştırma sonunda, elde edilen sonuçlar literatüre dayalı olarak tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In the present study, the purpose was to examine the awareness levels of 8th-grade students of secondary school participating in the study in terms of different variables and develop a light pollution awareness scale. The study group consisted of a total of 246 students (114 males; 132 females) studying at the schools in Aksaray city center in the fall semester of the 2019-2020 academic year. The descriptive survey model was used in the study. The "Light Pollution Awareness Scale" that was developed by the researchers was used as the data collection tool in the study and the SPSS-22 program was used for data analysis. The KMO coefficient KMO=0.927 and the Bartlett test (p=0.000) calculated to determine the suitability for factor analysis were found to be significant within the scope of the validity study of the data obtained in this scale development study. As a result of the factor analysis, the Light Pollution Awareness Scale was determined as 20 items. The Cronbach's Alpha Reliability Coefficient of the scale was found to be α=0.917, and the Spearman-Brown Split half Test Correlation was calculated as 0.85. Descriptive statistics were used in the analysis of the data, and the comparisons were made with a t-test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA) for independent groups. According to the findings obtained in the analysis, the average difference of 3.84 points between female students and male students participating in the study in favor of female students was statistically significant (t(3.202)=244; p<.001). The difference in awareness score (1.91 points) between the students who went to the observatory and those who did not go to the observatory was not found to be statistically significant in favor of the students who did not go to the observatory (t(-712)=27.82; p>.05). The difference in terms of the awareness score of 2.32 points in favor of the students observing the sky was not found to be significant between the students watching the sky and those not watching the sky (t(1.486)=27.82; p>.05). According to the parent's educational level variables, the mean differences between the students' light pollution awareness averages were not found to be significant (F(3-245)=.760 and F(3-243)=.744; p>.05, respectively), the results were discussed based on the literature data and some recommendations were made.