İlk ergenlik dönemindeki dijital cihaz kullanımının bellek süreçleri ve dijital amnezi üzerine etkisinin incelenmesi: Matbu ve dijital ortamın karşılaştırılması
Investigation of the effect of digital device use during pre-adolescence on memory processes and digital amnesia: Comparison of print and digital environment
Yazar: GÖZDE AKKUŞ
Danışman: PROF. DR. SELİM GÜNÜÇ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ YILDIZ ÖZKILIÇ
İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siber Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Amnezi = Amnesia ; Erken ergenlik = Early puberty ; Uzun kısa süreli bellek = Long- short term memory

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilk ergenlik dönemindeki bireylerde dijital amnezi düzeyi ile teknoloji kullanımı arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Hatırlamada yaşanan sorun veya bellek kaybı anlamına da gelen amnezi kavramı ile dijital ekranların kullanım sıklığı arasındaki ilişki deneysel bir tasarımla test edilmiştir. Bu amaç doğrultusunda gerçekleştirilen deneysel çalışmada bilgiyi bilgisayar ekranından öğrenme ve matbudan öğrenme ile bilgiyi bilgisayar ortamında geri getirme ve matbu yardımı ile geri getirmenin hatırlamayı nasıl etkilediği incelenmiştir. Aynı zamanda bilginin kodlandığı bağlamın (matbu/dijital) ve geri getirilme bağlamının hatırlanan bilginin niteliği üzerinde etkisi olup olmadığı incelenmiştir. Bu amaçla kullanılan senaryo metni içerisinde merkezi olaya ya da bilgi özelliği taşıyan kesici cümleler, senaryo şemasına uygun senaryo cümleleri ve senaryo şeması ile ilişkisi olmasa da senaryo akışını bozmayan ilişkisiz cümle türleri bulunmaktadır. Deney koşullarının hatırlama oranları kadar cümle türlerinin hatırlanmasını nasıl etkilediği incelenmiştir. Bu doğrultuda İzmir'deki bir ortaokulun 7. sınıf öğrencilerinden veri toplanmıştır. Çalışmaya katılan 95 katılımcıya dijital amnezi, dijital ekran kullanıcı profili ve transaktif bellek anketleri ile demografik bilgi formu yüz yüze doldurtulmuştur. Katılımcıların kâğıt veya dijital ekranlar üzerinde kayıt süreci ise bilgisayar laboratuvarında araştırmacı tarafından test edilmiştir. Bellek deneyinin kodlama ve geri getirme evresi arasında kırk sekiz saat bulunmaktadır. Yapılan istatistiki analizler sonucu ortaya konan bulgulara göre senaryo cümleleri, kesici cümleler ve ilişkisiz cümleler arasından kesici cümle türleri diğerlerine göre anlamlı olarak daha çok hatırlanmıştır. Hatırlama ve geri getirme koşulunda matbuyla not alan grup ile dijital ekrana not alan gruplar arasındaki fark anlamlı olmamakla birlikte teknoloji kullanım süresi kontrol edildiğinde hatırlama oranları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Daha önceki çalışmalarda ortaokul öğrencilerine dönük bir bulguya rastlanmaması nedeniyle ilgili araştırmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the relationship between the level of digital amnesia and technology use in pre-adolescents. The relationship between the concept of amnesia, which also means a problem in remembering or memory loss, and the frequency of use of digital screens was tested with an experimental design. In the experimental study carried out in line with this purpose, it was examined how learning the information from the computer screen and learning from printout and retrieving the information in the computer environment and retrieving it with the help of printout affect the recall. At the same time, it was examined whether the context in which the information was encoded (print/digital) and the context of retrieval had an effect on the quality of the remembered information. In the scenario text used for this purpose, there are interruptive sentences that have a central event or information feature, scenario sentences suitable for the scenario scheme, and unrelated sentence types that do not disrupt the flow of the scenario even if they are not related to the scenario scheme. It was examined how the experimental conditions affect the recall of sentence types as well as recall rates. In this direction, data were collected from 7th grade students of a secondary school in Izmir. Digital amnesia, digital screen user profile and transactive memory questionnaires and demographic information form were filled in face-to-face with 95 participants. The participants' recording process on paper or digital screens was tested by the researcher in the computer laboratory. There were forty-eight hours between the encoding and retrieval phases of the memory experiment. According to the findings of the statistical analyses, among the scenario sentences, interruptive sentences and unrelated sentences, interruptive sentence types were remembered significantly more than the others. In the recall and retrieval conditions, the difference between the groups who took notes on the printout and the groups who took notes on the digital screen was not significant, but when the duration of technology use was controlled, a significant difference was found between the recall rates. It is thought that this study will contribute to the literature since there is no finding for secondary school students in previous studies.