Oral glukoz tolerans testi yaptıran ve yaptırmayan gebelerin maternal, fetal ve neonatal komplikasyonlar yönünden karşılaştırılması
The comrarison of pregnant women who undergo oral glucose test with those who do not undergo this test in terms of maternal, fetal and neonatal complications
Yazar: SEMRA ALTIYAPRAK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZHAN ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Diabet-gebelik sırasında = Diabetes-gestational ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Fetüs = Fetus ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik komplikasyonları = Pregnancy complications ; Gebelik testleri = Pregnancy tests ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Komplikasyonlar = Complications

Özet:
Amaç : Gestasyonel diyabet, anne ve bebekte gerek takipler ve doğum sırasında gerekse yaşamın ilerleyen dönemlerinde gelişebilecek problemlerden ötürü saptanması ve tedbirler alınması gereken önemli bir hastalıktır. Ülkemizde sıklığının da artmakta olduğu düşünüldüğünde teşhis daha da önem kazanmaktadır. Son yıllarda medyada çıkan haberler nedeniyle gebelerin oral glukoz tolerans testi (OGTT) yaptırmamayı tercih ettikleri gözlenmiştir. Çalışmamızda OGTT yaptırmama durumunda anne ve bebeği karşılaşabileceği komplikasyonlar açısından değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne 1 Ocak 2016 ile 31 Aralık 2016 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya dahil olma kriterlerini taşıyan 847 hasta dahil edildi. Araştırmamız retrospektif kohort çalışmasıdır. Hastaların tüm bilgileri hastane dosyalarından taranmış olup, eksik kalan bilgileri hastalara ulaşılarak tamamlanmıştır. Hastalar OGTT yaptıran 594 gebe ve yaptırmayan 253 gebe olmak üzere iki gruba ayrıldı. OGTT yaptıran gebelerin sonuçları IADPSG (International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups)'nin kriterlerine göre değerlendirildi. Çalışmaya katılan gebelerin yaşı, mesleki durumları, gebelik sayısı, paritesi, yaşayan çocuk sayısı, abortus sayısı, gebelik öncesi vücut kitle indeksi (VKİ), OGTT yaptırma durumları, OGTT sonuçları, doğum haftası, doğum ağırlığı, doğum şekli, APGAR skorları, sigara içme durumları, gestasyonel diyabet ile ilişkili olabilecek maternal, fetal ve neonatal komplikasyon durumları ile ilgili verilere ulaşıldı. Elde edilen veriler SPSS 23 paket programı kullanılarak değerlendirildi.
Bulgular: OGTT yapılan grupta gestasyonel diyabet sıklığı %11,8 idi (n=70). Gebelerin %70,1'i (n=594) OGTT yaptırmış olup %29,9'u (n=253) OGTT yaptırmamıştı. OGTT yaptırma durumlarına göre değerlendirildiğinde; testi yaptıran ve yaptırmayan gebelerin yaş ortalaması benzerdi (p=0,83). OGTT yaptırmayan gebelerin VKİ, gravida ve parite sayısı daha yüksekti (sırasıyla p<0,001, p=0,01 ve p<0,001). OGTT yaptıran ve yaptırmayan gebelerin doğum haftası ve doğum kilosu benzerdi (sırasıyla p=0,479 ve p=0,729). OGTT yaptırmayanlarda birinci ve beşinci dakika APGAR skorları daha düşüktü (sırasıyla p=0,008 ve p=0,007). OGTT yaptıran ve yaptırmayan gebelerin bulunduğu iki grup karşılaştırıldığında maternal komplikasyonlar açısından iki grup arasında fark saptanmaz iken (p=0,40), fetal ve neonatal komplikasyonlar açısından karşılaştırıldığında ise OGTT yaptırmayan grubun artmış komplikasyon oranına sahip olduğu görüldü (sırasıyla p<0,001, p=0,002). OGTT yaptırmayan gebelerin %62,8'i (n=159) medyadan ve internetten öğrendiği bilgiler nedeniyle, %4,3'ü (n=11) bir önceki gebeliğinde normal olduğu için kendi isteği ile yaptırmadığını, %4'ü (n=10) doktorun gerekli görmediğini, %4'ü (n=10) böyle bir testi bilmediğini, % 4,7'si (n=12) testin yapılmasının önerildiği haftalarda kontrole gitmediğini, %8,7'si (n=22) testi tolere edemediği için, %7,1'i (n=18) ise haftasını kaçırdığı için yapamadığını belirtti.
Sonuç:  Çalışmamızda OGTT yaptırmayan gebelerde artmış oranda fetal ve neonatal komplikasyonların tespit edilmiş olması bu testin önemini ve gerekliliğini kanıtlar niteliktedir. Bu çalışmaya göre gebelerin yaklaşık %30'unun testi yaptırmadığı düşünüldüğünde, ülke genelinde hekimlerin takipsiz gestasyonel diyabet vakaları ile karşılaşma ihtimallerinin ne kadar fazla olduğu açıktır. Bu bulguların ışığında; OGTT yaptırmamanın anne ve bebek sağlığı açısından büyük risk taşımakta olduğu anne adayına anlatılmalı ve bu konudaki ön yargılarını düzeltebilmek adına eğitici programlar düzenlenmelidir.

Anahtar Kelimeler: gestasyonel diyabetes mellitus, gdm, komplikasyon, oral glukoz tolerans testi, OGTT

Abstract:
Aim : Gestational diabetes is an important disease requiring measures beforehand due to problems that  can occur in the mother and the baby both  during follow up and pregnancy and later periods of life. Considering that its frequency in our country increases, diagnosis has assumed further significance. It has been observed that recently pregnant women prefer not to undergo oral glucose  tolerance test (OGTT) due to the news  reported in media. The aim of the present study was to evaluate the complications, which the mother and infant encounter, unless OGTT is carried out.  
Material and Method : 847 patients referring to Gynecology and Obstretrics Clinic of Ankara Numune Training and Investigation Hospital between Januray ,1, 2016 and December 31,  2016 who fulfilled inclusion criteria of the study were included in the present study. Study design  is a retrospective cohort one. All information on patients were retrieved from hospital files and missing information was completed by contact with the patients.  Patients were divided into two groups, i.e. 594 pregnant women who underwent  OGTT and 253 pregnant women who did not undergo OGTT. The results of the women undergoing OGTT were evaluated according to IADPSG (International Association of Diabetes and Pregnancy Study Groups) criteria.  Data on the ages of pregnant women participating in the study, their occupational status, the number of pregnancies, parity, the number of living children, the number of abortions, BMI (body mass ındex prior to pregnancy, the status of OGTT; OGTT results, week of pregnancy, birthweight, mode of birth, APGAR scores, smoking status, and maternal, fetal and neonatal complications that may be associated with gestational diabetes were recorded. Findings obtained were evaluated with   SPSS 23  program.
Results : The  rate of gestational diabetes in OGTT group was %11,8  (n=70). %70,1 (n=594) of the pregnant women underwent OGTT, while  %29,9 (n=253) did not undergo OGTT. There was no significant difference between OGTT group and no OGTT group in terms of mean age (p=0,83). BMI, the number of gravida and parity was higher among pregnant women who did not undergo OGTT (respectively  p<0,001, p=0,01  and  p<0,001). Week of pregnancy  and birth week were similar between two groups. (respectively  p=0,479 and  p=0,729). First and five minute APGAR scores were lower in the groups not undergoing OGTT (respectively  p=0,008  and  p=0,007). While there was no significant different between two groups with regard to maternal complications (p=0,40), fetal and neonatal complications were found to be increased in the groups not undergoing OGTT (respectively  p<0,001, p=0,002). Of the patients not undergoing OGTT, 62.8% (n=159) stated that they did not want to undergo the test due to information received from media and internet   (n=159), %4,3 (n=11)  did not want to undergo the test as their previous pregnancy was normal, %4 (n=10) stated that their physician did not consider it necessary,  %4 (n=10) was ignorant of such a test, % 4,7 (n=12) did not attend control visit on the  weeks when the tests was recommended to be  carried out,  and  %8,7 (n=22)  could not tolerate the test, and %7,1 (n=18) missed the week of the test. 
Conclusion: :  The fact that the rate of fetal and neonatal complications were found to be increased in pregnant women not undergoing OGTT in the present study indicates the importance and necessity of this test. Considering that %30 of pregnant women do not undergo OGTT  according to the results of the present  study, it is evident that the probability of  encountering gestational diabetes cases is very high for the physicians  all over the country.  In view of these findings, mother candidate  should be informed about large risks posed by lack of OGTT for the health of mother and the infant and training programs should be organized in order to correct their  negative prejudice on the issue.

Key Words : gestational diabetes mellitus,   gdm  complication , oral glucose tolerance test, OGTT