Yükseköğretimde kadın akademisyenlerin yaşadığı eşitsizlik deneyimleri üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study on experiences of inequality experienced by women academics in higher education
Yazar: GAMZE KARADERE
Danışman: DOÇ. DR. FATİH YILDIZ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada, kadın akademisyenlerin gündelik ve akademik yaşamda deneyimledikleri çeşitli engeller ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Bu nedenle bu çalışmada, kadın akademisyen olmanın anlamına odaklanılmaktadır. Kadın akademisyenlerin yaşamış olduğu eşitsizlik deneyimlerini ortaya koyabilmek adına, nitel araştırma kullanılmıştır. Derinlemesine görüşmeler sonucunda elde edilen veriler, betimsel analiz kullanılarak sunulmaktadır. Betimsel analiz ile verilerin özgün biçimine bağlı kalınarak doğrudan alıntılar ile veriler sunulmaktadır. Bu çalışmada, elde edilen verilerden çıkarılan anlamlar ve yorumlamaların önemi noktasında fenomenoloji araştırma deseni kullanılmıştır. Bu araştırmada, Düzce Üniversitesi öğretim elemanı olan, 25 kadın akademisyen ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır.  Elde edilen bulgulara göre, gündelik ve akademik yaşamda kadın akademisyenler, erkek akademisyenlere göre dezavantajlı konumda yer almaktadır. Bu durumun nedenleri ise bireylerin sosyalleşme süreçleri, toplumdaki ataerkil bakış açısı, kalıp yargılar ve toplumsal beklentilerin olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Kadınlara ve erkeklere atfedilen roller ve beklentiler birbirinden farklılaşmakta ve bu durum kadın akademisyenlerin gündelik yaşamına olduğu gibi akademik yaşamına da yansıyarak toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini oluşturmaktadır. Dolayısıyla ataerkil toplum yapısı, bakış açıları ve kalıp yargılar nedeniyle, kadın akademisyenlerin akademik yaşam içerisinde yönetim mekanizmalarında yer alamama, kraliçe arı sendromunu yaşama, kadro dağılımında eşitsizlik ile karşılaşma, bilimler arasında cinsiyete dayalı ayrışma yaşama, mobbinge maruz kalma, vb. sorunlarla karşılaştığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu gibi çeşitli nedenlerin varlığı, kadın akademisyenlerin yükseköğretim kurumlarında toplumsal cinsiyet eşitsizliği yaşadığı ve ayrımcılık ile karşılaştığı sonucuna götürmektedir.

Abstract:
This study aims to reveal the various obstacles and gender inequalities that women academics experience in everyday and academic life. Therefore, this study focuses on the meaning of being a woman academic. In order to reveal the inequality experiences of women academics, qualitative research was used. The data obtained as a result of in-depth interviews are presented using descriptive analysis. With descriptive analysis, the data are presented with direct quotations by adhering to the original form of the data. In this study, phenomenology research design was used in terms of the importance of the meanings and interpretations derived from the data obtained. In this study, in-depth interviews were conducted with 25 female academics from Düzce University.  According to the findings, female academics are in a disadvantaged position compared to male academics in daily and academic life. The reasons for this situation are the socialization processes of individuals, patriarchal perspective in society, stereotypes and social expectations. The roles and expectations attributed to women and men differ from each other, and this situation is reflected in the daily life of female academics as well as in their academic life, creating gender inequalities. Therefore, due to patriarchal social structure, perspectives and stereotypes, it is concluded that women academics face problems such as not being able to take part in management mechanisms in academic life, experiencing queen bee syndrome, facing inequality in staff distribution, experiencing gender-based segregation between sciences, being exposed to mobbing, etc. The existence of various reasons such as these leads to the conclusion that women academics experience gender inequality and discrimination in higher education institutions.