Bilişsel esneklik ve okula bağlılık arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve okulda kendini toparlama gücünün aracılık rolü
The mediating role of emotion regulation and school resilience in the relationship between cognitive flexibility and school engagement
Yazar: ALİ ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM HASKAN AVCI
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Ergen psikolojisi = Adolescent psychology ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Pozitif psikoloji = Positive psychology

Özet:
Bu araştırmada, lise öğrencilerinde okulda kendini toparlama gücü (OKTG) kavramı incelenmiş, ayrıca OKTG ile bilişsel esneklik, duygu düzenleme ve okula bağlılık kavramları arasındaki ilişkilerin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada Okulda Kendini Toparlama Gücü Ölçeği (OKTGÖ) Türkiye kültürüne uyarlanmıştır. Çalışma için Ankara ilinde çeşitli liselerde öğrenim gören toplam 1084 öğrenciden veri toplanmıştır. AFA sonucunda 4 faktörlü bir yapı elde edilmiştir ve bu yapının toplam varyansın %61.355'ini açıkladığı görülmüştür. Doğrulayıcı faktör analizi sonucuna göre model veri uyumu sağlanmıştır (RMSEA=.063, CFI=.98, GFI=0.94, NFI=.96, IFI=.98, SRMR= .049). İki düzeyli faktör analizinde de model veri uyumu sağlanmış olup yapı geçerlidir (RMSEA=.069, CFI=.97, GFI=0.92, NFI=.96, IFI=.97, SRMR= .063). Ölçeğin güvenirliği için hesaplanan Cronbach alfa katsayısı .89 olarak bulunmuştur. Ayrıca 4 hafta arayla yapılan test-tekrar test sonuçları ise ölçeğin kararlı bir ölçek olduğunu göstermektedir. Ölçeğin diğer ölçeklerle ilişkisi kapsamında kendini toparlama gücü ile olumlu yönde; depresyon, stres ve anksiyete ile olumsuz yönde anlamlı bir ilişkisi olduğu bulunmuştur. OKTGÖ aile/ev, okul arkadaşları, öğretmenler ve akademik olmak üzere dört faktör ve 16 maddeden oluşmaktadır. İkinci aşamada ise model sınanmıştır. Lise öğrencilerinde bilişsel esneklik ile okula bağlılık arasında duygu düzenleme ve OKTG'nin seri çoklu aracı rolünün bulunduğu bu araştırma yordamaya dayalı korelasyonel modeldedir. Bu çalışmada Ankara ilinde öğrenim gören 456 lise öğrencisinden veri toplanmış, araştırmada OKTGÖ, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Ergenler İçin Duygu Düzenleme Ölçeği ve Okula Bağlılık ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre bilişsel esneklik ile okula bağlılık arasında duygu düzenleme ve OKTG'nin seri çoklu aracı rolü olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ulaşılan bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the concept of school resilience in high school students and to explore the relationships between school resilience and the concepts of cognitive flexibility, emotion regulation and school engagement. The research consists of two stages. In the first stage, the School Resilience Scale (SRS) was adapted to Turkish culture. A total of 1084 students from various high schools in Ankara participated in this phase. As a result of EFA, a 4-factor structure was obtained and it was seen that this structure explained 61.355% of the total variance. According to the confirmatory factor analysis, model-data fit was achieved (RMSEA=.063, CFI=.98, GFI=0.94, NFI=.96, IFI=.98, SRMR=.049). In the two-level factor analysis, model-data fit was achieved and the structure was valid (RMSEA=.069, CFI=.97, GFI=0.92, NFI=.96, IFI=.97, SRMR=.063). Cronbach's alpha coefficient calculated for the reliability of the scale was .89. In addition, the test-retest results conducted at 4-week intervals show that the scale is a stable scale. Within the scope of the relationship of the scale with other scales, it was found that there was a significant positive relationship with resilience and a significant negative relationship with depression, stress and anxiety. The SRS consists of four factors (family/home, schoolmates, teachers and academics) and 16 items. In the second stage, the model was tested. This study, in which the serial multiple mediating role of emotion regulation and school resilience between cognitive flexibility and school engagement in high school students was tested, was in the prediction-based correlational model. In this study, 456 high school students living in Ankara province participated, and in the research, SRS, Cognitive Flexibility Scale, Emotion Regulation Scale for Adolescents and School Engagement Scale were used. In this study, it was found that emotion regulation and school resilience had a serial multiple mediating role between cognitive flexibility and school engagement. The findings are discussed according to the literature.