Son dönem anaakım Türkiye sinemasının popüler kültür kuramları açısından incelenmesi
The analyse of the recent period Turkish cinema within the theories of popular culture
Yazar: HAKAN KÜRKÇÜOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER TİMİSİ NALÇAOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Popüler kültür = Popular culture ; Sinema = Cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Bu çalışmada amaçlanan öncelikle Son Dönem Türkiye Sineması'nı bir dönem olarak okumak ve bu bağlamda sinemanın bir popüler kültür ürünü olduğu varsayımıyla bu dönemin bir analizini yapmaktır. Bu analiz yapılırken, konuyu olumlu ya da olumsuz bir yaklaşımla ele alan popüler kültür kuramlarından yararlanılmıştır. Tezin ilk bölümünde popüler kültüre ilişkin önemli eserler, düşünceler ve kavramsallaştırmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde ise öncelikle yakın dönemde Türkiye'de yaşanan toplumsal, kültürel ve ekonomik değişimler ele alınmış, bu değişimler çerçevesinde Türkiye'de popüler kültür ve Son Dönem Türkiye Sineması değerlendirilmiştir. Daha sonra, ekonomi politik perspektifinden, Türkiye sinemasının üretim, dağıtım ve gösterim boyutundaki güncel koşullar ve bu koşulların sinemaya olan etkisi incelenmiş ve endüstriyel film üretiminde bir tekelleşme ve oligopoli eğilimi olduğu saptanmıştır. Bu eğilim, Türkiye'deki film üretimi süreçlerinde doğrudan ya da dolaylı olarak etkili olmakta, film endüstrisini şekillendirmektedir. Özellikle dağıtım ve gösterim sektörleri bir filmin hangi salonlarda kaç kopyayla gösterime gireceği, kaç hafta gösterimde kalacağı gibi konularda son derece belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu durum gösterime giren filmlerin gişe başarısı elde etmesinde ve popülerleşmesindeki önemli faktörlerden biridir. Son olarak, yakın dönem Türkiye sinemasında belirgin bir türleşme eğilimi olduğu varsayımından hareket ederek, sinema ve popüler kültür bağlamında "tür" kavramı analiz edilmiştir. Türleşmenin popüler sinemanın genel yapısının şekillenmesi üzerinde oldukça önemli bir etkisi vardır. Bu nedenle, yakın dönemin sinemasını incelerken, tek tek tür başlıklarının altında, yakın dönemde üretilmiş filmlerin tema ve anlatı yapısı incelenmiştir. Yakın dönemin filmlerinin, birbirleriyle olan benzerlikleri ve ortak yanları saptanmıştır. Bu bölümde, anaakım sinemada, türlerin kendine özgü yapılarının olduğu ve genel olarak özgün anlatı biçimlerinin ve temaların ortaya çıkmadığı, başarısı test edilmiş formüllerin ve kodların tekrarlandığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In this work it is aimed to read the Recent Period Turkish Cinema as a period and to analyse this period with the assumption that cinema is a product of popular culture in this context. During the analysing process, theories of popular culture which approach the subject positively or negatively were consulted. In the first part of the thesis important works concerning popular culture, ideas and conceptualizations were discussed. In the second part especially social, cultural and economic changes especially in recent Turkish history were examined, the popular culture in Turkey and Recent Period Turkish Cinema were evaluated within this context. Later, from the point of political economic view, the contemporary conditions of production, distribution and screening aspect and the influence these conditions have on cinema were studied and that there is a monopolisation and oligopoly tendency in industrial film production was detected. This tendency is directly or indirectly effective in the film production process in Turkey and is shaping the film industry. Especially the distribution and screening sectors play a profoundly determining role in matters such as which theatres and with how many copies a film will be screened and how many weeks will it stay in screening. This situation is one of the important factors in a films box office success and popularisation. Finally, with the assumption that there is a certain tendency of genrefication, the term "genre" was analysed within the context of cinema and popular culture. Genrefication has a very important impact on shaping of the general structure of popular cinema. Therefore, while examining the recent period cinema, under each genre title, the themes and narrative construction were examined too. Similarities and common points of recent period film were determined. In this chapter it was determined that in mainstream cinema the genres with their own kind of structures and original narrative forms and themes do not emerge, yet formulas and codes whose success was tested are repeated.