Artin Asaduryan'ın hayatı ve basın faaliyetleri (1853-?)
The life of Artin Asaduryan and his press activities (1853-?)
Yazar: OSMAN ÖZEN
Danışman: PROF. DR. KEMALETTİN KUZUCU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Tarih = History
Dizin: Asaduryan, Artin = Asaduryan, Artin ; Basın = Press ; Biyografi = Biography ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Ermeniler = Armenians ; Gazeteler = Newspapers ; Matbaacılık = Printing ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Türk matbaası = Turkish printing house

Özet:
Matbaalar, bir bölgenin kültürel, sosyal, ekonomik, bilimsel değerlerinin ortaya konulmasında en önemli araçların başında gelmektedir. Osmanlı Devleti'nde 19. yüzyılda kitap üretimi diğer yüzyıllara göre çok fazla artmıştır. Bunun nedeni matbaacılık teknolojisinin gelişmesi ve özel matbaaların artmasıdır. Osmanlı döneminde matbaacılık alanında özel teşebbüsler ön plandadır. Özellikle 19. yüzyılın sonu 20. yüzyılın başlarında basın-yayın faaliyetlerinde patlama yaşanmıştır. Bu patlamada Ermeni girişimcilerin rolü büyüktür. Bunlardan birisi de Artin Asaduryan'dır. Kayseri doğumlu Artin Asaduryan, Osmanlı Devleti'nin bütünlüğünü tehdit eden ve etkileri hâlen devam etmekte olan Ermeni Meselesinin gelişme çağında yaşamış olmasına rağmen, ayrılıkçı fikirler yerine, eğitim ve kültür hizmetlerini tercih ettiği için önemlidir. Artin Asaduryan Türk kültürüne kazandırdığı eser sayısı bakımından, Türk basın tarihinin en fazla yayın yapan ilk beş matbaacısı arasında yer almasına rağmen, gerek Osmanlı gerekse Cumhuriyet döneminde konu ile ilgili yapılan araştırmalarda -şaşılacak biçimde- gözden kaçmıştır.
Artin, 1889 yılı civarında Şirket-i Mürettibiye Matbaası'nı satın alarak basın-yayın sektörüne girmiştir. Bu tarihten başlayarak harf devriminin yapıldığı 1928 yılına kadar olan süreçte önemli bir külliyat meydana getirmiştir. Artin çeşitli konularda 1413 cilt eser basmıştır. Bu konuları tarih, tiyatro, roman, tıp, veterinerlik, politika, işletme, ziraat, sanayi, askerlik, millî savunma, edebiyat, matematik, ahlâk, din, hukuk, siyaset, kültür, düşünce, bilim ve teknik, sanat, dil, gramer, spor, pedagoji, mizah şeklinde sırlamak mümkündür. Artin matbaasında siyaset, kültür, düşünce, edebiyat, askerlik ve mizah konularında, çeşitli periyotlarla çıkmış 13 gazete ve dergi basmıştır. Artin ayrıca iki katalog yayımlamıştır.

Abstract:
Printing houses are one of the most important tools to uncover the cultural, social, economic and scientific characteristics of a region. The production of books increased a lot in the 19th century compared to the previous years in Ottoman Empire. The reason for this was the rise of private printing houses and advanced technology. In Ottoman period private enterprise was at the forefront. There was a big hit in the press in the late of 19th century and beginning of the 20th century. Armenian entrepreneurs played a crucial role in this dramatic increase. Artin Asaduryan was one of the most important players of this increase. Born in Kayseri Artin Asaduryan is an important figure because he preferred working on educational and cultural services instead of having a separatist approach to so-called prevalent Armenian Genocide which was threatening Ottoman Empire's unity. Although he was among the 5 most productive printers in Turkish press history, both in Ottoman and Republic period it went -surprisingly- unnoticed in the related studies.
Artin started working in printing market through buying Şirket-ı Mürettibiye Printing Hose in 1889. From this time to 1928 when the alphabet reform took place, he created a considerable amount of corpus. Artin published 1413 works in a variety of topics such as history, theatre, novel, medicine, vet, politics, business, agriculture, industry, military, national defend, literature, math, moral, religion, law, diplomacy, philosophy, science and technics, art, language, grammar, sports, pedagogy humor. Artin also published 13 volumes of diplomacy, culture, philosophy, literature, military service and humor magazines and newspapers. Besides, he published 2 catalogues.