Anadolu yer sincabı (Spermophilus xanthoprymnus)'nda morfometrik varyasyon ve seçilen çevresel değişkenlerle ilişkisi
Morfometric variation in Anatolian ground squirrel (Spermophilus xanthoprymnus) and its relationship to selected environmental variables
Yazar: HAKAN GÜR
Danışman: PROF.DR. NURHAYAT BARLAS
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Ekocoğrafi değişkenler ile ilişkili coğrafi vücut büyüklüğü varyasyon örüntüsünüaçıklamak için ileri sürülen hipotezler (ekocoğrafi kurallar), 10 coğrafi yerden ergin78 erkek ve 95 dişi Anadolu yer sincabının baş iskeleti karakterleri kullanılarakincelenmiştir. Vücut büyüklüğü, logaritmik dönüşüm yapılmış dört baş iskeletikarakteri kullanılarak, temel bileşenler analizinden hesaplanmıştır. Erkek ve dişiler,vücut büyüklüğü eşeysel dimorfizm sergilediği için, ayrı olarak incelenmiştirAnadolu yer sincabının vücut büyüklüğü, önemli bir coğrafi varyasyon sergilemiştir.Erkek ve dişilerde vücut büyüklüğü varyasyonunun sırasıyla % 65,53 ve %63,29'unun coğrafi yer etkeni ile açıklandığı bulunmuştur. Vücut büyüklüğününseçilen ekocoğrafi değişkenler ile ilişkisi, basit ve çoklu regresyon analizlerikullanılarak incelenmiştir. Bu ekocoğrafi değişkenler, Bergmann kuralının klasikfizyolojik açıklaması, Bergmann kuralının James uyarlaması, Rosenzweig birincilprodüktivite hipotezi ve Boyce mevsimsellik hipotezini temsil eder. Hem filogenetikhem de filogenetik olmayan analizler gerçekleştirilmesine rağmen, vücutbüyüklüğü filogenetik benzerlik sergilememiştir. Bu nedenle, filogenetik olmayansonuçlar kullanılmıştır. Bu çalışmada, Anadolu yer sincabının coğrafi vücutbüyüklüğü varyasyon örüntüsü, mevsimsellik ve birincil prodüktivite hipotezleri ileaçıklanmıştır. Ayrıca, erkek ve dişi Anadolu yer sincapları birbirinden biraz farklıcoğrafi vücut büyüklüğü varyasyon örüntüsü sergilediği için, ekocoğrafideğişkenlerin eşeysel vücut büyüklüğü dimorfizminin coğrafi varyasyon örüntüsüüzerine olası etkileri incelenmiştir. Eşeysel vücut büyüklüğü dimorfizminin azalansıcaklık ve artan mevsimsellik ile arttığı bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Bergmann kuralı, coğrafi varyasyon, ekocoğrafi kurallar,eşeysel vücut büyüklüğü dimorfizmi, hibernasyon, vücut büyüklüğü.

Abstract:
Hypotheses (ecogeographic rules) that have been proposed to explain thepatterns of geographic variation in body size in relation to ecogeographic variableswere examined using skull characters of adult 78 male and 95 female Anatolianground squirrels (Spermophilus xanthoprymnus) from 10 geographic localities.Body size was estimated from a principal component analysis using the four logtransformedskull characters. Males and females were examined separately,because they were significantly dimorphic in body size. Significant geographicvariation in body size of the Anatolian ground squirrel, with 65.53% of the variationin males and 63.29% of the variation in females accounted for by comparisonamong the geographic localities, was found. Using simple and multiple regressionanalyses, the association of body size with selected ecogeographic variables thatrepresent the classical physiological explanation of Bergmann?s rule, James?modification of Bergmann?s rule, Rosenzweig?s primary productivity hypothesis,and Boyce?s seasonality hypothesis was examined. Although both phylogeneticand nonphylogenetic analyses were performed, body size did not showphylogenetic conservatism, and therefore the nonphylogenetic results werepreferred. In this study, the patterns of geographic variation in body size ofAnatolian ground squirrel were explained by seasonality and primary productivityhypotheses. Because male and female Anatolian ground squirrels exhibitedsomewhat different geographic patterns of body size, possible influences ofecogeographic variables on the geographic pattern of sexual size dimorphismwere also examined. It was found that sexual size dimorphism increased withdecreased temperature and increased seasonality.Key words: Bergmann?s rule, body size, ecogeographic rules, geographicvariation, hibernation, sexual size dimorphism.