İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında ekosistem servislerinin UA ve CBS olanaklarıyla değerlendirilmesi
Evaluation of ecosystem services with UA and CBS opportunities in the scope of combating climate change
Yazar: ELVAN BENGİ
Danışman: PROF. DR. SAYE NİHAN ÇABUK
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Ekosistem hizmetleri = Ecosystem services ; Karaburun yarımadası = Karaburun peninsula ; Uzaktan algılama = Remote sensing ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İklim değişikliğiyle mücadelede ekosistem servisleri (ES) kentlerin en önemli kaynağıdır ve bu kaynakların sürdürülebilirliğinin sağlanması küresel ısınmanın etkilerinin azaltımı ve iklime adaptasyon süreçlerinde kritik bir basamaktır. Bu tez çalışması kapsamında iklim değişikliğiyle mücadelede ES'lerin kente katkılarını UA ve CBS aracılığıyla ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çerçevede, İzmir ili Karaburun ilçesi örnekleminde iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında düzenleyici ES'lerden iklimin düzenlenmesi, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve su akışının kontrol edilmesine yönelik sırasıyla karbon depolama, hava temizleme ve toprağın maksimum su tutma potansiyeli analizleri gerçekleştirilmiştir. Karbon depolama, NDVI analizine bağlı olarak hesaplanmış ve çalışma alanında 105-110 Kg C/piksel arasında değişen sonuçlar elde edilmiştir. Kuru çökelme yaklaşımıyla hesaplanan hava temizleme potansiyeline göre alandaki PM10 temizleme potansiyelinin 0,10-10,78 gr/m2, NO2 temizleme potansiyelinin 0,57-5,15 gr/m2 değer aralığında olduğu ortaya konulmuştur. Toprağın maksimum su tutma potansiyeli ise SCS-CN metodu ile CNIII değerine bağlı olarak belirlenmiştir. Elde edilen bu üç farklı ES haritasının normalizasyonu ve ağırlıklı olarak çakıştırılmasıyla elde edilen nihai haritaya göre Karaburun ilçesindeki bütünleşik ES potansiyeli %0,15'i çok düşük, %36,65'i düşük, %46,06'sı orta ve %17,12'si yüksek olarak dağılım göstermiştir. Bu çalışma bütünleşik ekosistem değerlendirme kapsamında planlama çalışmalarına altlık teşkil edecek, iklim değişikliğiyle mücadelede kentlerde mevcut ES durumunun ortaya konulmasına katkı sağlayacak temel bir yaklaşım olanağı sunmaktadır.

Abstract:
In the fight against climate change, ecosystem services (ES) are the most important resource of cities, and ensuring the sustainability of these resources is a critical step in reducing the effects of global warming and adapting to the climate. Within the scope of this thesis, it is aimed to reveal the contributions of ES to the city in the fight against climate change through UA and GIS. In this framework, carbon storage, air purification and soil maximum water retention potential analyzes were carried out in order to regulate the climate, improve air quality and control water flow from the regulatory ES within the scope of combating climate change in the sample of Karaburun district of İzmir province, respectively. Carbon storage potential was calculated based on NDVI values and the results varied between 105-110 Kg C/pixel in the study area. According to the air cleaning potential calculated with the dry precipitation approach, the PM10 cleaning potential in the area was found to be in the range of 0.10-10.78 gr/m2, and the NO2 cleaning potential in the range of 0.57-5.15 gr/m2. The maximum water holding potential of the soil was calculated by the SCS-CN method depending on the CNIII value. In order to obtain the final map, the obtained results were normalized weighted overlaid. According to the final map, 0.15% of the area ratio was found to have very low ES potential, 36.65% low, 46.06% medium and 17.12% high ES potential. This study offers a basic approach that will form a basis for planning studies within the scope of integrated ecosystem assessment and contribute to the presentation of the current ES situation in cities in the fight against climate change.