Ortaokul matematik ders kitaplarının problem çözme stratejileri açısından incelenmesi: Cebir öğrenme alanı
Investigation of middle school mathematics textbooks in terms of problem solving strategies: Algebra learning field
Yazar: UMUT ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÜLBURNU
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayımlanan ve bağlı okullarda okutulan Ortaokul (5,6,7 ve 8. sınıf) Matematik Ders Kitaplarının Cebir Öğrenme Alanı'nda yer alan çözümlü problemlerin problem çözme stratejilerine göre incelenmesi amaçlamıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Bu kapsamda çalışmada, her bir sınıf düzeyinden bir adet olmak üzere toplam üç matematik ders kitabı incelenmiş ve ders kitaplarında yer alan çözümlü problemler 8 farklı stratejiye göre incelenmiştir. Bu stratejiler: Sistematik liste yapma,  tahmin ve kontrol, diyagram çizme, bağıntı bulma, eşitlik veya eşitsizlik yazma, benzer problemlerin çözümünden faydalanma, geriye doğru çalışma, tablo yapma başlıkları kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılarak kitaplarda yer alan çözümlü problemlerde kullanılan problem çözme stratejilerinin her birine ait kullanım sıklığı frekans olarak çizelgelerle ve grafiklerle birlikte sunulmuştur. Kitaplarda yer alan çözümlü problemlerde en fazla eşitlik veya eşitsizlik yazma stratejisinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Sistematik liste yapma ve geriye doğru çalışma stratejisine hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. 5.sınıf matematik ders kitabında müfredat gereği Cebir öğrenme alanı yer almadığı için bu kitap araştırmada kullanılmamıştır. 6. Sınıf matematik kitabındaki  Cebir öğrenme  alanındaki çözümlü problemlerin sayısının az olması nedeniyle strateji kullanımının yeterince geniş olmadığı tespit edilmiştir.8.sınıf matematik ders kitabı ise Cebir öğrenme alanı açısından en fazla kazanıma bu sınıf düzeyinde sahip olduğu için en fazla çözümlü problemler ve stratejiler bu başlık altında yer almıştır. Ortaokul matematik ders kitaplarında herhangi bir stratejiye ait bilgi veya konu anlatım yer almamaktadır. Bu çalışmanın kolayca erişilebilmesi nedeniyle öğrenciler ve öğretmenler açısından problem çözme stratejileri açısından önemli bir kaynak teşkil edeceği düşünülmektedir. Ayrıca bu çalışmanın matematik ders kitaplarının diğer öğrenme alanları açısından problem çözme stratejilerine göre inceleneceği çalışmalar için fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aimed to analyze the solved problems in the Algebra Learning Area of Middle School (5th, 6th, 7th, and 8th grades) Mathematics Textbooks published by the Ministry of National Education (MEB) and used in affiliated schools according to problem-solving strategies. The study used qualitative research methods, specifically document analysis. Within this scope, three mathematics textbooks were examined, one from each grade level, and the solved problems in the textbooks were analyzed based on 8 different strategies: Systematic list making, prediction and control, drawing diagrams, finding relationships, writing equations or inequalities, benefiting from similar problem solutions, working backward, and making tables. Descriptive analysis technique was used to analyze the data, presenting the frequency of use of problem-solving strategies in the solved problems in the textbooks through tables and graphs. It was found that the most frequently used strategy in solved problems in the textbooks was writing equations or inequalities. It was also noted that there was no mention of systematic list making and working backward strategies. The 5th-grade mathematics textbook was not used in the research as the Algebra learning area is not included in the curriculum for this grade level. The limited number of solved problems in the Algebra learning area in the 6th-grade mathematics textbook led to the observation that the use of strategies was not sufficiently broad. On the other hand, the 8th-grade mathematics textbook, having the most achievements in the Algebra learning area at this grade level, included the most solved problems and strategies under this topic. There is no information or explanation about any strategy in the middle school mathematics textbooks. Due to the easy accessibility of this study, it is considered to be an important resource for students and teachers in terms of problem-solving strategies. Additionally, it is believed that this study will be beneficial for future studies examining problem-solving strategies in mathematics textbooks for other learning areas.