Web tabanlı öz-değerlendirme sisteminde algılanan öz müdahalenin etkililiği
The effectiveness of perceived self intervention in web based self-assessment system
Yazar: FATMA BAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. HALİL YURDUGÜL
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli değerlendirme = Computer aided evaluation ; Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Kendini değerlendirme = Self-assestment ; Web tabanlı uygulamalar = Web based applications ; Çevrimiçi değerlendirme = Online assessment ; Öz değerlendirme = Self-assessment ; Öz müdahalenin etkililiği = The effectiveness of perceived self intervention

Özet:
Bu araştırmada, belirlenen bir sistemde güncellemeler yapılarak öğrenenlerin kendilerini test edebilecekleri ve ertelenmiş dönüt alabilecekleri Web Tabanlı Öz-Değerlendirme Sistemi ortaya konulmuştur. Ortaya konulan sistemin öğrenenlerin kendi öğrenme süreçlerine müdahale bulunması anlamına gelen algılanan öz müdahalenin etkililiği ile öğrenen özellikleri (üstbiliş farkındalık ve güdülenme stratejileri) arasındaki ilişki incelenmiştir ve bir öğrenen profili oluşturulmaya çalışılmıştır. Ayrıca sistem kullanımının öğrenen başarı artışında bir farklılık yaratıp yaratmadığı incelenmiştir. Buna ek olarak bireyin özelliği olan algılanan öz müdahalenin etkililiğinin ve sisteme yönelik algılanan kullanım kolaylığının öğrenenlerin cevapladıkları test sayısı olarak ele alınan kullanma davranışı üzerine etkisi incelenmiştir. 
Bu kapsamda öğrenenin kendi öğrenme sürecine müdahalede bulunma algısının ve bu müdahalenin etkililiğinin, belirlenen diğer yapılar ile ilişkisini belirlemek için ilişkisel yöntem kullanılmıştır ve yapısal eşitlik modelleri kurulmuştur. Sistemin başarı gelişimi üzerindeki etkililiğini belirlemek için zayıf deneysel yöntem kullanılmış; tek gruplu ön test - son test araştırma deseni düzenlenmiştir ve puan farkları alınarak tek yönlü anova analizi yapılmıştır. 
Araştırmanın çalışma grubunu Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümünde okuyan ve Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme dersini alan 59 öğrenci (32 kadın, 27 erkek) oluşturmaktadır. 
Sistemde ilgili derse yönelik 4 çoktan seçmeli test bulunmaktadır. Öğrenenler başarı testine cevap verdikten sonra kendi isteklerine bağlı olarak sistemden test alabilmişlerdir. Testler 5 gün için erişime açılmıştır ve erişime açılan test öğrenenlere düzenli olarak duyurulmuştur. Beş günün sonunda sınav verileri araştırmacı tarafından incelenmiştir ve bireyselleştirilmiş dönüt kartları hazırlanmıştır. Dönüt kartları görev düzeyinde doğrulama ve ayrıntılandırma dönüt türleri ile birlikte, kriter, norm ve öz referanslı dönütlerini içermiştir. Dönüt kartları 2 gün içinde hazırlanmış ve e-posta aracılığıyla gönderilmiştir. 4 haftanın sonunda öğrenciler başarı testi, Bilişötesi Farkındalık Envanteri, WT-ÖS'de Algılanan Öz Müdahalenin Etkililiği Ölçeği, Algılanan Kullanım Kolaylığı ve Güdülenme ölçeklerine cevap vermişlerdir.  
Araştırma sonuçlarına göre öğrenenlerin Bilişin Düzenlemesi farkındalığının WT-ÖS'de algılanan öz müdahale etkililiği üzerine anlamlı bir etkisi varken, Biliş Bilgisi farkındalığının anlamlı etkisinin olmadığı görülmüştür. Bununla beraber öğrenenlerin Bilişin Düzenlenmesi puanları WT-ÖS'deki algılanan öz müdahalenin etkililiğinin %20'sini açıklamaktadır. Güdülenme stratejilerinden sadece görev değerinin pozitif yönde etkisi olduğu görülmüştür. Öğrenenlerin test sayısına göre başarı gelişiminde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak algılanan öz müdahalenin etkililiğinin ve kullanım kolaylığının sistemin gerçek kullanımı (modelde 'davranış' değişkeni olarak ifade edilmiştir) üzerine anlamlı bir etkisi olmadığı görülmektedir.

Anahtar  sözcükler : Web tabanlı öz değerlendirme, öz müdahalenin etkililiği,  güdülenme, üstbiliş

Abstract:
In this study Web Based Self-Assessment System (WB-SS) was developed by upgrading an online test tool. The developed system provides learners "to test themselves" and "receive delayed feedback". The relationship between "the effectiveness of perceived self intervention" and "metacognition awareness and motivation strategies" was investigated.  Perceived self intervention is defined by the researcher as "intervention of learners to their learning process". In line with the findings, learner profile was generated related with metacognition awareness and motivation strategies. Furthermore the effect of the system usage on learner achievement increment was examined. Additionally the effect of perceived self intervention and perceived ease of use on using behavior that is handled as the number of tests answered was investigated.
In this context for determining the relationship between the effectiveness of perceived self intervention and the other structures, correlational research method was used, and consequently structural equation models was conducted. In order to determine the effect of system usage on achievement increment, weak experimental design was used, the one-group pretest-posttest design was arranged, and one way ANOVA analysis was done.
This study was conducted at Hacettepe University, Computer Education and Instructional Technology Department with 59 pre-service teachers (32 female, 27 male) who were enrolled in the Educational Measurement and Evaluation course. The system comprised of four multiple choice tests related to the course topic. The learners could be able to take tests on a voluntary basis after answering achievement test (pretest). Tests were available on system for five days which was announced to learners periodically. At the end of the each test, the data was examined and the individual feedback cards was prepared. The feedback cards consist of verification feedback and elaborated feedback at the task value; criterion, norm and self-referenced feedback. The data analysis and the preparation of cards were done in two days, and were sent via e-mail. At the end of the implementation process learners answered the achievement test (posttest), Metacognition Awareness Inventory (MAI), The Effectiveness of Perceived Self-Intervention Scale in Web based Self-Assessment System, Perceived Ease of Use Scale and Motivation Strategies Scale. 
According to the research results, the effect of cognition regulation awareness on the effectiveness of perceived self-intervention was found significant, however the effect of cognition knowledge wasn't significant. Cognition regulation explained 20% of the variance of the effectiveness of perceived self-intervention. Only the effect of task value (sub-dimension of motivation) on the effectiveness of self-intervention was positively. There is no considerable difference between achievement increments according to number of test taken. Finally the effectiveness of perceived self-intervention and perceived ease of use structures' effect on actual usage (behavior) wasn't found significant.

Keywords :  Web based self assessment, the effectiveness of perceived self  intervention, motivation, metacognition