Amnestik hafif kognitif bozukluğu olan bireylerin dil ve anlatı özelliklerinin sağlıklı yetişkinler ile karşılaştırılması
Comparison of language and narrative features of individuals among amnestic mild cognitive impairment and healthy adults
Yazar: FENİSE SELİN KARALI
Danışman: PROF. DR. İLKNUR MAVİŞ
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Anlatım = Expression ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Dil özellikleri = Language features ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Hafif Kognitif Bozukluk (HKB) normal yaşlanma ile demans arasında kalan bir süreç olarak tanımlanır. HKB'li bireylerde bellek, dil ve yargılama problemleri sıklıkla görülür. HKB, bellek bozulmasının eşlik ettiği amnestik ya da bellek dışındaki alanlarda bozulmanın olduğu amnestik olmayan tip olarak 2'ye ayrılmaktadır. Bu çalışmanın katılımcı grubunu oluşturan Amnestik HKB'li katılımcıların baskın özellikleri bellek bozulmalarının yoğunlukla görülüyor olmasıdır.  
Bu çalışmanın amacı aHKB'li bireylerin dil ve anlatı becerilerinin belirlenmesi ve sağlıklı katılımcılar ile karşılaştırılmasıdır. Bu amaçla 60-85 yaş aralığındaki 30 aHKB'li ve 30 sağlıklı olmak üzere toplam 60 katılımcıya Türkçe Bellek Testi (TYM-TR), Türkçe Resim Adlandırma Testi (T-RAT), Afazi Dil Değerlendirme Testi (ADD)-Tekrarlama Alt Testi, Türkçe Anlamsız Sözcük Tekrarı Testi (TAST), Piramit ve Palmiye Ağaçları Testi (PPTT) ve Anlatıda Çok dilliliği Değerlendirme Aracı-Türkçe Uyarlaması (MAIN-TR) Köpek Öyküsü tekrar anlatımı uygulanmıştır. 
Verilerin dağılımı normallik açısından değerlendirildikten sonra normal dağılım gösteren veriler bağımsız gruplar t testi ile normal dağılım göstermeyen veriler ise Mann- Whitney U testi ile gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Analiz sonucunda, dil becerileri açısından incelendiğinde gruplar arasında anlamsız sözcük tekrarının anlamlı olarak farklılık gösterdiği belirlenmiştir. MAIN-TR tekrar anlatım açısından değerlendirildiğinde öykü yapısı ve anlama açısından gruplar arasında farklılık olduğu belirlenmiştir. Diğer parametreler incelendiğinde sağlıklı kişilerin ortalamaları daha yüksek olsa da gruplar arasında anlamlı bir fark belirlenememiştir. 
Bu çalışma Türkçe için aHKB'li katılımcıların dil ve anlatı becerilerine yönelik ilk çalışma niteliği taşımakta olup nörodejenerasyon sürecinde aHKB'li bireylerin dil becerilerine ışık tutacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Mild Cognitive Impairment (MCI) is a stage between normal aging and dementia. Individuals with MCI experience mild impairments in memory, language and judgement.  
MCI is classified in two subtypes: one is amnestic MCI which is characterized by memory impairment, the other one is non-amnestic MCI in which other cognitive domains are impaired. The dominant feature of Amnestic MCI, the participant group of this study, is memory impairments. 
The purpose of this study is to determine the language and narration skills of individuals with aMCI and to compare their scores with healthy participants. For this purpose, the Test Your Memory – Turkish Version (TYM-TR), the Turkish Picture Naming Test (T-RAT), the Aphasia Language Assessment Test (ADD) Repetition Subtest, the Turkish Nonword Repetition Test (TAST) were administered to 60 participants between the ages of 60-85, 30 with aMCI and 30 healthy individuals. Pyramid and Palm Trees Test (PPTT) and the Multilingual Assessment Instrument for Narratives (MAIN-TR) Dog Story Retelling tasks were also administered.
After the distribution of the data was examined, those with normal distribution were compared between the groups with independent samples T test and the data that did not show a normal distribution were calculated using non-parametric Mann Whitney-U. As a result of the statistical analysis, it was determined that nonword repetition differed significantly between the groups. As for macrostructures, it was determined that there was a difference between the groups in terms of story structure and comprehension. As for the other parameters, even though the average of healthy individuals was higher, no significant difference was found between the groups.
This study is the first on the language and narrative skills of the participants with aMCI in Turkish, and it is thought that it will shed light on the language skills of individuals with aMCI during the neurodegeneration process.