Ergenlerde ve yetişkinlerde dijital obezite
Digital obesity in adolescents and adults
Yazar: SİYABEND ANUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÇETİN GÜLER
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ergenlerde ve yetişkinlerde dijital obezite kavramının 
incelenmesidir. Araştırma kapsamında, bağımlılık, obezite, dijital obezite, dijital 
oyun bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, cihaz bağımlılığı, internet bağımlılığı, 
tıkınmalı izleme ve teknolojik cihazlardan kaynaklı oluşan sağlık problemleri 
incelenmiştir. Anılan kavramlar, dijital obeziteye neden olan ve dijital obezite sonucu 
doğan sonuçlar olarak öngörüldüğünden dolayı bu kavramların incelenmesi 
amaçlanmıştır. Bu süreçte bireylerin dijital obezite düzeylerinin anlaşılması için bir 
ölçek geliştirilme ihtiyacı duyulmuş, alanyazında yapılan araştırmalarda dijital 
obezite ölçeğine rast gelinemediğinden dijital obezite ölçeği geliştirilmiştir. Araştırma 
sürecinde uzman görüşleri sonucunda yapılan düzeltmelerden sonra 46 maddeden 
oluşan bir taslak ölçek oluşturulmuş 289 katılımcıdan Google formlar aracılığıyla 
veri toplanılmıştır. Yapılan geçerlilik, güvenirlik ve açımlayıcı faktör analizleri 
sonucunda 25 maddeden oluşan bir dijital obezite ölçeği geliştirilmiştir. Geliştirilen 
ölçek 5 faktörden oluşmakta bu faktörler, dijital oyun bağımlılığı, sosyal medya 
bağımlılığı, cihaz-internet bağımlılığı, tıkınmalı izleme ve sağlık problemleri olarak 
adlandırılmıştır. Geliştirilen ölçek dijital obezite düzeyini 5 faktörle ölçebilen geçerli 
ve güvenilir bir ölçektir. Geliştirilen dijital obezite ölçeği için 223 bireyin katılımıyla 
yeniden veriler toplanmış, doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Çalışmada ölçek 
maddelerine ek olarak, katılımcıların demografik özelliklerini belirlemek amacıyla, 
kişisel bilgi formu oluşturulmuş ve ölçeğe eklenmiştir. Araştırma, bir ana problem ve 
12 alt problemden oluşmaktadır. Ana problem katılımcıların dijital obezite 
düzeylerini, alt problemler ise katılımcıların dijital obezite düzeylerinin, yaşa, eğitim 
durumuna, yaşadığı yere, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, internete sahip 
olma durumu, telefon kullanmaya başlama yaşı, sosyal medya kullanmaya 
başlamaya yaşı, dijital oyuna başlama yaşı, günlük ortalama ekran süresi, günlük 
ortalama dijital oyun oynama süresi ve günlük internete bağlı olma durumlarına göre 
farklılıkları olarak belirlenmiştir. Her bir alt problemin, ölçek alt boyutlarına göre 
analiz sonuçları belirlenmiş ve tartışılmıştır.

Abstract:
The research encompasses the examination of health problems arising from 
digital obesity, digital game addiction, social media addiction, device addiction, 
internet addiction, binge-watching, and health issues related to technological 
devices. Since these concepts are presumed to cause digital obesity and result in 
its consequences, the aim of the study is to investigate these concepts. In the 
process, there was a need to develop a scale to understand individuals' levels of 
digital obesity. As existing research did not yield a digital obesity scale, one was 
developed after corrections based on expert opinions, resulting in a draft scale 
comprising 46 items. Following validity, reliability, and exploratory factor analyses, 
a digital obesity scale consisting of 25 items was developed. The developed scale 
comprises five factors named digital game addiction, social media addiction, device
internet addiction, binge-watching, and health problems. These factors consist of 
items designed to measure the respective dependencies. The developed scale is a 
valid and reliable instrument capable of measuring digital obesity levels with five 
factors. Data were collected from 223 participants through Google Forms, including 
108 females and 105 males. Participants were distributed across age groups, with 
25% in the 14-21 age range, 42% in the 22-29 age range, and approximately 33% 
aged 30 and above. In addition to scale items, a personal information form was 
created and added to the scale to determine participants' demographic 
characteristics. The research comprises one main problem and 12 sub-problems. 
The main problem focuses on participants' digital obesity levels, while sub-problems 
address variations in participants' digital obesity levels based on factors such as 
age, education level, place of residence, mother's education level, father's education 
level, internet access status, age of starting to use a phone, age of starting to use 
social media, age of starting to play digital games, daily average screen time, daily 
average digital game playing time, and daily internet-connected status. Analysis 
results for each sub-problem were determined based on scale sub-dimensions and 
discussed in comparison with existing literature.