Kedilerde akut klinik stres üzerine sarı kantaron (hyperıcum perforatum) ekstraktının etkinliğinin araştırılması
Investigation of the effectiveness of st. john's wort (hypericum perforatum) extract on acute clinical stress in cats
Yazar: FULYA SEVİN
Danışman: PROF. DUYGU DALĞIN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışma, kedilerde akut klinik stresin azaltılmasında Sarı Kantaron'un (Hypericum perforatum) potansiyel terapötik etkilerini incelemektedir. İnsan hekimliğinde hafif-orta depresyon ve anksiyete tedavisinde yaygın olarak kullanılan sarı kantaronun, kedilerdeki etkinliği yeterince araştırılmamıştır.  
Bu çalışmanın amacı, sarı kantaronun kedilerde akut klinik stres üzerindeki etkisini davranışsal, fizyolojik parametreler ve salya kortizol seviyeleri ile değerlendirmektir. 
Çalışmaya, akut klinik stres belirtileri gösteren 1-7 yaş arası 34 sağlıklı kedi dahil edilmiştir. Kediler, çalışma (n=17) ve kontrol (n=17) gruplarına rastgele ayrılmıştır. Stres tanısı, anamnez, vücut ısısı, nabız, solunum hızı, sistolik kan basıncı gibi fizyolojik parametreler ile davranışsal gözlemlerle yapılmıştır. Salya kortizol analizi için tükürük örnekleri toplanmış ve ELISA yöntemiyle değerlendirilmiştir. 
Çalışma grubuna 300 mg oral sarı kantaron ekstraktı, kontrol grubuna plasebo verilmiştir. Kediler, sahipleriyle birlikte sessiz bir odada 60 dakika dinlenmeye bırakılmıştır. Dinlenme süresinin sonunda kediler tekrar muayene odasına alınarak strese maruz bırakılmış ve 4 dakika içinde ikinci tükürük örneği alınarak belirtilen fizyolojik parametreler tekrar değerlendirilmiştir. 
 Tedavi sonrası, çalışma grubunda nabız ve solunum sayısında anlamlı bir düşüş (p<0,05) gözlenmiştir. Vücut ısısı ve kan basıncında anlamlı değişiklik tespit edilmemiştir (p>0,05).  
Sarı kantaron uygulamasının salya kortizol düzeylerini azaltmada etkili olduğunu ve bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir (p<0,05). Plasebo grubunda tedavi sonrası kortizol seviyelerinde anlamlı bir değişiklik gözlenmezken (p>0,05), deney grubunda belirgin bir kortizol düşüşü kaydedilmiştir. Tedavi sonrası gruplar arasındaki anlamlı farklılık (p=0.0389), sarı kantaronun salya kortizolü düşürücü etkisini desteklemektedir.  
Bu sonuçlar, sarı kantaronun stres azaltıcı etkisinin fizyolojik ölçümlerle doğrulandığını ve bu bitkisel tedavinin stres yönetiminde potansiyel bir destekleyici olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Abstract:
This study investigates the potential therapeutic effects of St. John's Wort (Hypericum perforatum) in reducing acute clinical stress in cats. While St. John's Wort has long been used in human medicine to treat mild-to-moderate depression and anxiety, its efficacy in cats remains underexplored. 
The aim of this study is to evaluate the effects of St. John's Wort on acute clinical stress in cats using behavioral, physiological parameters, and salivary cortisol levels. 
The study included 34 healthy cats aged 1-7 years exhibiting signs of acute clinical stress. The cats were randomly assigned to the treatment group (n=17) or the control group (n=17). Diagnosis of stress was based on anamnesis, body temperature, heart rate, respiratory rate, systolic blood pressure, and behavioral observations. Saliva samples were collected for cortisol analysis and evaluated using the ELISA method. 
The treatment group received 300 mg of oral St. John's Wort extract, while the control group received a placebo. The cats were allowed to rest with their owners in a quiet room for 60 minutes. Afterward, they were exposed to stress in the examination room, and a second saliva sample was collected within 4 minutes, alongside a reassessment of physiological parameters. 
Post-treatment results showed a significant decrease in heart rate and respiratory rate in the treatment group (p<0.05). However, body temperature and blood pressure showed no significant changes (p>0.05). 
St. John's Wort significantly reduced salivary cortisol levels (p<0.05), whereas the placebo group showed no significant change (p>0.05). The significant difference between groups (p=0.0389) supports the cortisol-lowering effect of St. John's Wort. 
These findings demonstrate that St. John's Wort has a stress-reducing effect, validated by physiological measurements, and suggest that this herbal remedy could serve as a potential adjunct for stress management in veterinary practice.