Türkçe derslerinde kullanılan okuduğunu anlama soruları ile öğrenciler tarafından üretilen soruların düzey açısından incelenmesi
Examining the reading comprehension questions used in Turkish lessons and the questions produced by the students in terms of level
Yazar: EDA IŞIR
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF UYAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okuduğunu anlama becerisi =   ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Soru sorma = Questioning ; Sorular = Questions ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Üst düzey düşünme = Higher order thinking

Özet:
Bu araştırmada Türkçe derslerinde kullanılan okuduğunu anlama sorularıyla öğrenciler tarafından üretilen soruların düzey açısından karşılaştırmalı olarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Türkçe ders kitaplarında yer alan metin altı soruları, öğretmenlerin sınıf içi ve metne dayalı ürettikleri sorular ve öğrenciler tarafından üretilen sorular nitel araştırma yöntemlerinden çoklu durum çalışmasından yararlanarak incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 17 Türkçe öğretmeni ve 7. sınıf seviyesinde öğrenim gören 197 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada ayrıca Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2021-2022 eğitim-öğretim yılında 7. sınıf seviyesinde okutulmak üzere hazırlanan üç farklı ders kitabındaki toplam 388 metin altı sorusu incelemeye tabi tutulmuştur. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Toplama Formu, Öğretmen Dönem İçi Soru Toplama Formu, Öğretmen Soru Toplama Formu ve Öğrenci Soru Toplama Formu aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler içerisinde ders kitaplarında yer alan sorular doküman analizi, öğretmen ve öğrenciler tarafından üretilen sorular ise içerik analizinden yararlanılarak incelenmiştir. Araştırma sonucunda ders kitaplarının kendi içerisinde ve birbirleri arasında düzey açısından dengeli bir dağılım göstermediği, soruların ağırlıklı olarak temel düzeyde yer aldığı tespit edilmiştir. Benzer sonuçlar öğretmenlerin ders sırasında sordukları ve metne dayalı ürettikleri sorularda da elde edilmekle birlikte öğretmenlerin metne dayalı ürettikleri soruların ders sırasında ürettikleri sorulardan daha üst düzeyde olduğu görülmüştür. Öğrenciler tarafından üretilen sorular ise ders kitaplarında yer alan metin altı sorulara ve öğretmen sorularına göre daha fazla temel düzeyde yer almış, üst düzey düşünmeye yönelik üretilen soruların oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Araştırma verileri karşılaştırmalı olarak incelendiğinde ders kitaplarındaki metin altı sorular ve öğretmenlerin sınıf içinde sorduğu sorularla öğrenciler tarafından üretilen sorular arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öğretmenlerin metne dayalı ürettikleri sorularla öğrencilerin metne yönelik ürettikleri sorular arasında anlamlı bir farklılık bulunurken öğretmenlerin sınıf içerisinde sordukları soruları sorularla öğrencilerin metne yönelik ürettikleri sorular arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak ders kitaplarındaki metin altı soruları, öğretmenlerin sınıf içinde üretip kullandıkları sorular ve öğrencilerin ürettikleri sorular arasında düzey açısından bir benzerlik ve uyumun olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this research, it is aimed to analyze the reading comprehension questions used in Turkish lessons and the questions produced by the students in terms of level. For this purpose, sub-text questions in Turkish textbooks, questions produced by teachers in the classroom and based on the text, and questions produced by students were examined by using multiple case studies, one of the qualitative research methods. The study group of the research consists of 17 Turkish teachers and 197 students studying at the 7th grade level. In addition, a total of 388 sub-text questions in three different textbooks prepared by the Ministry of National Education to be taught at the 7th grade level in the 2021-2022 academic year were examined. The data of the research were obtained through Personal Information Collection Form, Teacher Questionnaire Form, Teacher Questionnaire Form and Student Question Collection Form. Among the obtained data, the questions in the textbooks were analyzed using document analysis, and the questions produced by the teachers and students were examined using content analysis. As a result of the research, it was determined that the textbooks did not show a balanced distribution within and between each other in terms of level, and the questions were mainly at the basic level. Although similar results were obtained in the questions asked by the teachers during the lesson and produced based on the text, it was observed that the questions produced by the teachers based on the text were at a higher level than the questions produced during the lesson. The questions produced by the students were at a more basic level than the subtext questions and teacher questions in the textbooks, and it was seen that the questions produced for high-level thinking were quite limited. When the research data were examined comparatively, a significant difference was found between the sub-text questions in the textbooks and the questions asked by the teachers in the classroom and the questions produced by the students. While there was a significant difference between the questions produced by the teachers based on the text and the questions produced by the students for the text, there was no significant difference between the questions asked by the teachers in the classroom and the questions produced by the students for the text. As a result, it has been determined that there is a similarity and harmony in terms of level between the sub-text questions in the textbooks, the questions produced and used by the teachers in the classroom, and the questions produced by the students.