Kolorektal kanser tanısı almış hastalarda diyabet sıklığı ve kullanılan antidiyabetik ajanların sağkalım ve nüks üzerine etkisi
Prevalence of diabetes in patients diagnosed with colorectal cancer and the effect of used antidiabetic agents on survival and recurrence
Yazar: SANİYE BEYZA EROĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELMA KARAAHMETOĞLU ; PROF. DR. DOĞAN UNCU ; DOÇ. DR. OSMAN İNAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş: Kolorektal kanserler GLOBOCAN 2020 verilerine göre Türkiye'de erkeklerde ve kadınlarda 3.en sık kanser türüdür.  Obezite, azalmış fiziksel aktivite, diyet, sigara, alkol kullanımı, yaş, daha önce var olan kolon polibi öyküsü, aile öyküsü, genetik, diyabet varlığı kolorektal kanserlerin risk faktörleri arasındadır. Evresine göre cerrahi, kemoterapi, radyoterapi gibi tedavi alan hastalarda kür sağlanabilir veya bölgesel veya uzak bölgede  nüks izlenebilmektedir. Hastaların prognozunu etkileyen bir çok faktör vardır. Diyabetin kolorektal kanser için risk faktörü olduğu bilinmekle birlikte prognoza nasıl etki ettiği diyabetin ve kullanılan antidiyabetik ajanların prognoza nasıl etki ettiği ile ilgili araştırma yapmayı planlıyoruz.
Yöntem: 2016-2018 Ekim arasında kolorektal kanser tanısı almış  ve Ankara Şehir Hastanesi Onkoloji Kliniği tarafından değerlendirilmiş 18 yaş üstü, erişkin hastaların verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Takibine gelmeyen hastalar dışlanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatiksel analizler için SPSS 26.0 Inc (IL, USA ) programı kullanıldı.
Bulgular: 2016-2018 yılları arasında kolorektal kanser tanısı almış ve düzenli takip edilmiş toplamda 362 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Tanı için ortalama tanı alma yaşı 60.3'tür., %67,7'sini erkekler oluşturmaktadır. Kolon ve rektum kanserleri beraber değerlendirilmiştir. Diyabetik hasta sayısı 119'du ve hastaların %32,9'unu oluşturmaktaydı.  Hastanın tanı evresi sağkalımı ve nüks gelişimini etkileyen en önemli faktördü. Diyabet varlığı 5 yıllık sağkalımı olumlu yönde etkilemekteydi.(OR: 1,72 1,01-2,93 %95 GA p=0,045). Diyabet tanılı hastalarda metformin kullanımı 5 yıllık sağkalımı olumlu yönde etkilemekteydi (OR:5,05 1,32-19,28 %95 GA p=0,01) Diyabet tanılı hastalarda DPP-4 inhibitörleri istatistik olarak anlamlı olmasa da sağkalıma olumlu etkiliydiler (OR:2,50 0,90-6,88 %95 GA p=0,07) SGLT-2 inhibitörü kullanan 17 hastanın hepsinde 5 yıllık sağkalım izlenmişti. İnsülin kullanımının sağkalıma olumsuz etkileri vardı (OR: 0,42 0,16-1,07  %95 GA p=0,06). İnsülin detemirin 5 yıllık sağkalımla olumsuz yönde ilişkisi vardı (OR: 0,07  0,00-0,71 %95 GA p=0,02).
Sonuç: Diyabet kolorektal kanserler için bir risk faktörüdür. Çalışmamızda diyabet varlığı kolorektal kanserli hastalarda 5 yıllık sağkalım üzerine olumlu etki göstermekteydi. Kullanılan antidiyabetik ajanlardan metformin sağkalıma olumlu yönde etki etmektedir, çalışmada çoğunlukla metforminle beraber kombine kullanılan DPP4-inhibitörleri ve SGLT-2 inhibitörleri sağkalımı potansiyel olarak olumlu yönde etkilemektedir. İnsülin kullanımı ise sağkalımı olumsuz yönde etkilemektedir. Kolorektal kanser ve antidiyabetik ajanların prognoza etkisininin ortaya konulması için daha geniş katılımlı daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: kolorektal kanser, nüks, sağkalım, diyabetes mellitus, antidiyabetik ajanlar

Abstract:
Background and Aim: Colorectal cancer is the 3rd most common type of cancer in men and women in Turkey, according to GLOBOCAN 2020 data. Obesity, decreased physical activity, diet, smoking, alcohol use, age, previous history of colon polyps, family history, genetics, and the presence of diabetes are among the risk factors of colorectal cancer. Depending on the stage, cure may be achieved in patients who receive treatment such as surgery, chemotherapy, or radiotherapy, or recurrence may be observed in a regional or distant area. There are many factors that affect the prognosis of patients. Although it is known that diabetes is a risk factor for colorectal cancer, we plan to conduct research on how it affects prognosis and how the antidiabetic agents used affect prognosis.
Method: The data of adult patients over the age of 18, who were diagnosed with colorectal cancer in 2016 and 2018 and evaluated by Ankara City Hospital Oncology Clinic, were retrospectively examined. Patients who did not attend follow-up were excluded. While evaluating the findings obtained in the study, SPSS 26.0 Inc (IL, USA) program was used for statistical analysis.
Results: A total of 362 patients who were diagnosed with colorectal cancer and followed up regularly between 2016 and 2018 were included in the study. The average age at diagnosis is 60.3 years, 67.7% of whom are men. Colon and rectum cancers were evaluated together. The number of diabetic patients was 119 and constituted 32.9% of the patients. The diagnosis stage of the patient was the most important factor affecting survival and recurrence development. The presence of diabetes had a positive effect on 5-year survival (OR: 1.72 1.01-2.93 95% CI p=0.045). Metformin use had a positive effect on 5-year survival in patients diagnosed with diabetes (OR: 5.05 1.32-19.28 95% CI p=0.01). In patients diagnosed with diabetes, DPP-4 inhibitors had a positive effect on survival, although it was not statistically significant (OR:2.50 0.90-6.88 95% CI p=0.07). 5-year survival was observed in all 17 patients using SGLT-2 inhibitors. Insulin use had negative effects on survival (OR: 0.42 0.16-1.07 95% CI p=0.06). Insulin detemir was negatively associated with 5-year survival (OR: 0.07 0.00-0.71 95% CI p=0.02).
Conclusion: Diabetes is a risk factor for colorectal cancers. In our study, the presence of diabetes had a positive effect on 5-year survival in colorectal cancer patients. Metformin, one of the antidiabetic agents used, has a positive effect on survival. In the study, DPP4-inhibitors and SGLT-2 inhibitors, which were mostly used in combination with metformin, potentially had a positive effect on survival. Insulin use negatively affects survival. Longer-term studies with larger participation are needed to reveal the effect of colorectal cancer and antidiabetic agents on prognosis.
Key Words: colorectal cancer, recurrence, survival, diabetes mellitus, antidiabetic agents