Metro projelerinin yapım aşamasında karşılaşılan risklerin yapı bilgi modellemesi destekli yönetimi
Management of risks in construction phase of metro projects assisted by building information modeling
Yazar: GÖZDE SAYGILI
Danışman: DOÇ. DR. SERHAT BAŞDOĞAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Konut Üretimi ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Dünyada birçok kentin uzun zaman önce başladığı raylı sistem projeleri, ilk yatırım maliyetlerinin yüksek ve uzun süreli projeler olması nedeniyle ülkemizde uzun yıllar gündeme alınmamıştır. Ancak gün geçtikçe kentlerde yaşayan kişi sayısı artmaktadır dolayısıyla kent içi ulaşımındaki sorunlara çözüm olması, yolcu kapasitesinin yüksek olması gibi nedenlerle metro, tramvay vb. sistemlerin yapımı son yıllarda hız kazanmıştır. Yapılan projelerin sayısının artması olumlu bir gelişme olsa bile her projenin tek sefere mahsus olması öngörülemeyen proje risklerini beraberinde getirmektedir. Metro projelerini diğer inşaat projelerinden farklılaştıran, ayırıcı noktalar vardır, risklerin bütüncül olarak değerlendirilebilmesi için bu ayırıcı noktaları doğru şekilde anlamak önemlidir. Metro projelerinin belirgin özelliklerinden birisi hattın geçtiği güzergâhların trafik sorununa çözüm olmasının hedeflenmesi dolayısıyla yapılaşmanın olduğu noktalarda inşa edilmesi gerekliliğidir. Diğer bir belirgin özelliği ise birçok disiplinin eş zamanlı olarak bir arada çalışmasını gerektirmesidir. Bu bağlamda çok sayıda katılımcıyı ve dokümanı içeren proje sürecini yönetmek kolay değildir. Geleneksel proje teslim yöntemleri, teknolojinin değişmesi ve gelişmesiyle birlikte yön değiştirse de genellikle iki boyutlu çizimler olup, bu çizimlerin yetersizliğinden dolayı yapım aşamasında anlaşmazlıklara ve hatalara yol açmaktadır. Bu durumun sonucunda projenin tamamlanması için gereken maliyet ve zaman artmaktadır. Bu çalışmada iki ana grup halinde literatür taraması yapılmıştır. Literatür taramasından elde edilen çerçeveyle birlikte mülakat formu oluşturulmuştur. İstanbul'da metro yapımında çalışan farklı firmalardaki üst düzey yöneticilerle yüzyüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Geleneksel metotlardaki eksik noktaların tespit edilmesiyle birlikte yeni yapılacak olan YBM destekli metro projelerinde yapım aşamasında maliyet ve süre olarak optimizasyon elde edilmesi hedeflenmiştir.
Sonuç olarak Türkiye'deki metro projeleri, kamu yatırımıyla yapılan pahalı ve uzun süreli projeler olduğu için risklerin iyi yönetilememesi maliyetlerin artmasına, projenin zamanında bitirilememesine ve hatta projenin kaybedilmesine neden olmaktadır. Tez kapsamında incelenen bölümler ve içerikleri aşağıda özetlenmektedir.
Tezin içeriği giriş ve sonuç bölümleri dahil olmak üzere beş ana bölümden oluşmaktadır.
•1. Bölümde tezin amacı, kapsamı ve çalışmanın yönteminden bahsedilmiştir. Tez kapsamındaki literatür özeti de bu bölümde yer almaktadır. Literatür özeti olarak metro projeleri ve yapı bilgi modellemesi olmak üzere iki ana gruba ait kitap, makale, dergi vb. dahilinde yayınlanmış olan kaynaklar incelenmiştir. Elde edilen bilgilerin sınıflandırması, sınırlaması ve anlamlandırmaları yapılarak tezin altyapısı oluşturulmuştur.
•2. Bölümde ve 3. Bölümde literatürden edinilen bilgiler alt başlıklar halinde incelenmiştir. 2. Bölümde metro projelerinin işleyiş süreci, katılımcıları, yapım riskleri irdelenmiştir. 3. Bölümde 'Yapı Bilgi Modellemesi' tanımı, altyapı proje aşamalarında kullanımı ve yapım risklerinin azaltılmasındaki etkileri yer almaktadır.
•4.Bölümde alan çalışması yapılmıştır. Alan çalışması, yapımı tamamlanmış veya devam eden metro projelerinin yapım aşamasında çalışmış uzmanlarla yüzyüze mülakat görüşmeleri yapılması ve bunların değerlendirmesi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Metro projelerinin yapım sektöründe, uzman görüşünün anket yapılmasına elverişli sayıda katılımcıyı içermemesi olayısıyla mülakat formuyla birlikte yüzyüze görüşme yöntemi tercih edilmiştir. Literatürden elde edilen çerçeve kapsamında uzmanlarla görüşmeler yapılarak teoride belirsiz kalan noktalar netleştirilmiştir.

Abstract:
Many cities in the world, the rail system projects started long ago, which is not the case in our country for many years, because the initial investment costs are high and they are long term projects. However, with the increasing population, rail system projects with the high passenger capacity, such as metro, tram, etc. makes it possible to solve the blockages in the city transportation which lead to a momentum in the construction of these systems in recent years. Even though the number of projects carried out is a positive development, being one-time-specific projects create risks that cannot be projected. There are distinctive points that differentiate metro projects from other construction projects, which are important to understand correctly to assess the risks fully. One of the important features of the metro projects is the aim of providing solutions to the traffic problem which generally means the construction needs to be done in highly constructed areas. Another important feature is that many branches of construction require simultaneous co-operation. In this context, it is not easy to manage the project process involving a large number of participants and documents. While traditional project delivery methods change direction with the change and development of technology, they are generally two dimensional drawings and due to the inadequacy of these drawings, they lead to disputes and errors during the construction phase. As a result, the cost and time required to complete the project is increasing. In this study, literature review part is considered in two main groups. Interview form was formed with the framework obtained from the literature review part and face-to-face interviews were conducted with senior executives from different companies who worked in metro construction. With the identification of the missing points in the traditional methods, in the construction phase of the BIM supported metro projects, the aim is to achieve the optimization of cost and time.
As a result, with the lack of risk management in these expensive and long-term public investment metro projects, the costs can be increased, the project cannot be completed on time and even the project can be lost. The sections and contents of the thesis are summarized below.
This thesis includes five main sections, including introduction and conclusion sections.
•In Chapter 1, the aim, scope and method of the study are mentioned. A summary of the literature of the thesis is also included in this section. Metro projects and BIM are the two main groups in which books, articles, journals, etc. have been examined in the literature summary. The classification, limitation and semantics of the obtained information were used to establish the infrastructure of the thesis.
•In Chapter 2 and Chapter 3, the information obtained from the literature is examined in sub-headings. In Chapter 2, the operation process, the participants and the construction risks of the metro projects were discussed. In Chapter 3, the definition of Building Information Modeling (BIM), its use in infrastructure project phases and the effects of reducing construction risks are included.
•A case study was carried out in Chapter 4. Field interviews were conducted with experts who worked in the construction of metro projects, which were completed or under construction. Interview form was preferred due to the fact that the expert opinion who works in the construction of Metro projects is not enough to conduct a survey.  Within the framework obtained from the literature, interviews with experts were made to clarify the unclear points in the theory.