COVİD-19 pandemisi döneminde tanı alan akciğer kanseri olgularında pandeminin hastalığın tanı ve tedavi sürecine etkisinin incelenmesi
Investigation of the impact of the pandemic on the diagnosis and treatment process of the disease in lung cancer cases diagnosed during the COVID-19 pandemic
Yazar: BEYZA AYBÜKE AYDIN UZUN
Danışman: PROF. DR. EBRU ÜNSAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Giriş: COVİD-19 pandemisi tüm dünyada sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde aksaklıklara yol açmış olup akciğer kanseri tanı ve tedavi sürecinde de etkisi olmuştur. Akciğer kanseri, dünya genelinde kansere bağlı ölümlerin en sık sebeplerinden biridir ve prognozda erken teşhisin önemi tartışılmazdır. Biz de bu çalışmada; hastanemizde takipli, COVİD-19 pandemisi sürecinde tanı alan akciğer kanseri olgularında pandeminin hastalığın tanı, tedavi ve izlem sürecine olan etkisini incelemeyi amaçladık.
Materyal ve Metod: Bu çalışmada Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde COVİD-19 pandemisi öncesi Şubat 2019- Mart 2020 tarihleri arasında akciğer kanseri tanısı alan hastalar ve COVİD-19 pandemisi döneminde Nisan 2020- Nisan 2022 tarihleri arasında akciğer kanseri tanısı alan hastalar incelendi. Pandemi öncesi dönemde akciğer kanseri tanısı alan hastalar kontrol grubunu oluşturdu. Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Etik Kurulu'ndan onay alınarak çalışmaya başlandı. Çalışmaya pandemi öncesi dönemde 80 hasta ve pandemi döneminde 80 hasta dahil edildi. Hastaların demografik bilgileri, tanı için kullanılan yöntemler, biyopsi sonuçları, akciğer kanseri tanısı aldıkları dönemdeki evreleri, tanı aldıktan sonraki tedavi süreçleri, COVİD-19 tedavilerini nerede aldıkları, tesadüfen bulunan vakalar ve nedenleri retrospektif olarak hastane kayıt sisteminden elde edildi. Pandemi öncesi dönemde ve pandemi döneminde hastaların semptom başlangıcı- radyolojik tanı/patolojik tanı, hastane başvurusu- radyolojik tanı/patolojik tanı, patolojik tanı- tedavi başlangıcı arasındaki süreler kaydedilerek karşılaştırmalı olarak değerlendirildi.
Bulgular: Pandemi öncesi dönemdeki hastaların %72.5'i (n=58) erkek, %27.5'i (n=22) kadın iken; pandemi dönemindeki hastaların %85'i (n=68) erkek, %15'i (n=12) kadındı.  Pandemi öncesi dönemdeki hastaların %42'sinin TTBX, %23'ünün FOB ile tanı aldığı; pandemi döneminde ise hastaların %59'unun FOB ile, %11'inin TTBX ile tanı aldığı görüldü. Tanıda kullanılan yöntemler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0.001). Pandemi öncesi dönemde %45 ile en sık görülen histopatolojik tip adenokarsinom olup bunu %30 ile skuamöz hücreli kanserin izlediği görüldü. Pandemi döneminde en sık görülen histopatolojik tip %39 ile skuamöz hücreli karsinom olup, bunu %24 ile küçük kücreli karsinonum izlediği, adenokarsinomun ise %15 ile 3. sırada yer aldığı görüldü. Hastaların histopatolojik tipleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu görüldü (p<0.001). Hastaların pandemi öncesi dönemde Evre 3 ve Evre 4'te tanı alma oranları %70.7 iken, pandemi döneminde bu oran %90 ile daha yüksek bulundu (p=0.014). Hastane başvurusundan patolojik tanıya kadar geçen süre pandemi öncesi dönemde ortanca 35 gün iken, pandemi döneminde bu süre ortanca 26 gün olarak bulundu. Bu süreler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.001). Pandemi öncesi dönemde hastaların %75'inin KT, %42.5'inin RT, %40'ının KRT aldıkları, %38.8'inin ise cerrahi tedavi aldıkları görüldü. Pandemi döneminde ise hastaların %88.8'inin KT, %58.8'inin RT, %55'inin KRT aldıkları, %21.2'sinin ise cerrahi tedavi aldıkları görüldü. Hastaların cerrahi tedavi alma, kemoterapi ve radyoterapi alma oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sırasıyla p=0.016, p=0.024, p=0.040). Pandemi dönemindeki hastaların %32.5'inin akciğer kanseri tanısı aldıktan sonra COVİD-19 enfeksiyonu geçirdiği, bu hastaların %19.2'sinin ayaktan tedavi aldığı, %46.2'sinin tedavisinin serviste yapıldığı, %19.2'sinin tedavisinin YBÜ'de yapıldığı, %15.4'ünün ise tedavilerinin servis+YBÜ'de yapıldığı görüldü. 
Sonuç: Bu çalışmada pandemi döneminde ve pandemi öncesi dönemde akciğer kanseri tanısı için kullanılan yöntemler ve buna bağlı olarak da histopatolojik tipler arasında fark saptandığı, hastaların pandemi döneminde daha ileri evrede tanı aldıkları görülmüştür. Pandemi döneminde tanıda en sık kullanılan yöntem FOB iken, pandemi öncesi dönemde TTBX görülmüş olup tanı yöntemi ile bağlantılı olarak skuamöz hücreli ve adenokanser görülme sıklıklarında da fark saptanmıştır. Pandemi döneminde hastaların patolojik tanıya daha hızlı ulaşıldığı görülmüştür. Hastaların daha ileri evrede tanı almalarına bağlı olarak tedavide kullanılan yöntemlerin değiştiği, daha az cerrahi uygulandığı, daha sık KT ve RT aldıkları görülmüştür. Akciğer kanseri hastalarının COVİD-19 enfeksiyonu tedavilerini büyük oranda hastanede yatarak aldıkları görülmüştür. Bu durum, akciğer kanseri ve tedavi sürecinin COVİD-19 enfeksiyonu seyrine etkisinin olduğunu düşündürmektedir. 
Anahtar kelimeler: Akciğer kanseri, Covid-19 enfeksiyonu, evre, tanı, tedavi

Abstract:
ABSTRACT
Investigation of the Impact of the Pandemic on the Diagnosis and Treatment Process of the Disease in Lung Cancer Cases Diagnosed During the COVID-19 Pandemic

Introduction: The COVID-19 pandemic has caused significant disruptions in healthcare delivery worldwide, including the diagnosis and treatment of lung cancer. Lung cancer is one of the leading causes of cancer-related deaths globally, and early diagnosis is crucial for better prognosis. Our study aims to investigate the impact of the pandemic on the diagnosis, treatment, and follow-up process of lung cancer cases in our hospital during the COVID-19 pandemic.
Materials and Methods: We examined patients diagnosed with lung cancer at Ankara City Hospital between February 2019 and March 2020 (pre-pandemic) and those diagnosed between April 2020 and April 2022 (during the pandemic). The control group consisted of patients diagnosed before the pandemic, and we obtained approval from the Ankara Bilkent City Hospital Ethics Committee before starting the study. 80 patients in both periods were included in the study. Demographic information, diagnostic methods used, biopsy results, stages of lung cancer at diagnosis, treatment processes after diagnosis, where patients received COVID-19 treatments, cases found by chance, and their causes were obtained from the hospital registry system retrospectively. We also recorded and compared the periods between the onset of symptoms- radiological diagnosis/pathological diagnosis, hospital admission- radiological diagnosis/ pathological diagnosis, and pathological diagnosis- the start of treatment in the pre-pandemic period and during the pandemic period.
Results: During the pre-pandemic period, 72.5% (n=58) of the patients were male and 27.5% (n=22) were female. In contrast, 85% (n=68) of the patients during the pandemic period were male and 15% (n=12) were female. Regarding the diagnostic methods used, 42% of the patients were diagnosed with transthoracic biopsy (TTBX) and 23% with fiberoptic bronchoscopy (FOB) in the pre-pandemic period. On the other hand, during the pandemic period, 59% of the patients were diagnosed with FOB and 11% with TTBX. A statistically significant difference was found between the methods used for diagnosis (p<0.001). The most common histopathological type in the pre-pandemic period was adenocarcinoma, accounting for 45% of the cases, followed by squamous cell cancer at 30%. In contrast, during the pandemic period, squamous cell carcinoma was the most common histopathological type at 39%, followed by small cell carcinoma at 24%. Adenocarcinoma ranked third with 15%. A statistically significant difference was found between the histopathological types of patients (p<0.001). The rate of patients being diagnosed at Stage 3 and Stage 4 was 70.7% during the pre-pandemic period. However, this rate increased to 90% during the pandemic (p=0.014). While the median time from hospital admission to pathological diagnosis was 35 days in the pre-pandemic period, this period was found to be 26 days in the pandemic period. A statistically significant difference was detected between these periods (p=0.001). In the pre-pandemic period, 75% of lung cancer patients received chemotherapy (CT), 42.5% received radiotherapy (RT), 40% received a combination of chemotherapy and radiotherapy (CRT), and 38.8% underwent surgery. However, during the pandemic period, it was observed that 88.8% of the patients received CT, 58.8% received RT, 55% received CRT, and only 21.2% underwent surgery. A statistically significant difference was found between the rates of patients receiving surgical treatment, chemotherapy, and radiotherapy (p=0.016, p=0.024, p=0.040, respectively). Additionally, 32.5% of the patients who were diagnosed with lung cancer during the pandemic period also contracted COVID-19. Of these patients, 19.2% received outpatient treatment, 46.2% were hospitalized in the clinic, 19.2% were hospitalized in the intensive care unit, and 15.4% were hospitalized in both the clinic and intensive care unit.
Conclusion: Our study found significant differences in the methods used for diagnosing lung cancer during the pandemic period compared to the pre-pandemic period, which affected the histopathological types. Patients were diagnosed with lung cancer at a more advanced stage during the pandemic period, and the most common diagnostic method was FOB, whereas TTBX was the most commonly used method before the pandemic. The diagnostic method impacted the frequency of squamous cell carcinoma and adenocarcinoma. During the pandemic, it has been noted that the diagnosis of patients with pathology was achieved more quickly. Due to the increasing number of patients being diagnosed at advanced stages, surgeries were performed less frequently, while CT and RT became more prevalent. It was also observed that most lung cancer patients received COVID-19 treatment while hospitalized, indicating that lung cancer and its treatment can affect the course of COVID-19 infection.
Keywords: Lung cancer, Covid-19 infection, stage, diagnosis, treatment