Risk ilkesi gereğince idarenin kusursuz sorumluluğu
Absolute liability of administration by virtue of risk principle
Yazar: TUNCAY BOZDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. N. MÜNCİ ÇAKMAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / İdare Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Kusursuz sorumluluk = Irreproachable respensibility ; Mesleki risk = Career risk ; Risk = Risk ; Sosyal risk = Social risk ; Zarar = Damage ; Zarar görebilirlik = Vulnerability ; İdare hukuku = Administrative law ; İdari işlemler = Administrative processes ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility

Özet:
Kamu hizmetlerini sunma görev ve yetkisi ile donatılan  idarenin faaliyetleri maddi aleme idari işlem veya idari eylem olarak yansımaktadır. İdarenin kusurlu eylem veya kusurlu işlemleri nedeniyle idare edilenler zarar görebilecekleri gibi, idareye herhangi bir kusur isnat edilemeyen idari işlem veya idari eylemler de idare edilenlerin zarar görmelerine neden olabilmektedir. Sosyal devlet ilkesinin benimsenmesi sonucu idare, daha fazla ve çok çeşitli kamu hizmetlerini üstlenmiş, yürüttüğü kamu hizmetleri nedeniyle daha fazla eylem ve işlemler yaparak bireylerle daha fazla temas etmiş ve bireylerin karşısına çıkmıştır. Bu ise idarenin bireylere zarar verme ihtimalini sayısal olarak arttırmıştır. Hukuk devleti ilkesinin yanında sosyal devlet anlayışının kuvvet kazanması, idarenin sorumluluğu konusunda zarar gören kişiler lehine bazı gelişmeler yaşanmasına neden olmuş, yeni gereksinimler karşısında idarenin verdiği zararlardan kusursuz olarak sorumlu tutulabilmesi için farklı mesnetlere ihtiyaç duyulmuş ve idarenin bazı hallerde kusursuz olsa dahi neden olduğu zararlardan sorumlu tutulması gerektiği kabul edilmiştir. Kusursuz sorumluluk anlayışının ilke ve özelliklerinin gerek zarar görenler, gerekse idare açısından hakkaniyete uygun neticeler doğuracak şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Kusursuz sorumluluğun özellik ve ilkelerinin ortaya konularak, bu sorumluluğun kapsamının adaletli çözümlere ulaşacak şekilde belirlenmeksizin uygulanması, zarar görenler ve idare açısından hakkaniyetli olmayan sonuçlar doğuracak, kritersiz ve kapsamı belirlenmeksizin yapılacak uygulama, bazı durumlarda zarar gören bireyin zararının karşılanmamasına neden olabileceği gibi, bazı durumlarda da idareyi, her tür zararı karşılamakla mükellef genel sigortacı veya teminatçıya dönüştürebilir. Bu çalışmamızda idarenin kusursuz sorumluğunun bir türü olarak kabul edilen risk ilkesi gereğince idarenin kusursuz sorumluluğu konusu geniş bir şekilde ele alınarak bu sorumluluğun, genel olarak idarenin sorumluluğu içerisindeki yeri, doğuşu, gelişmesi, bu sorumluluk kapsamına giren haller, bu sorumluluk türünün ilke ve özellikleri doktrin ve yargı kararları ışığında  detaylı bir şekilde ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler : 
İdarenin kusursuz sorumluluğu,  risk ilkesi, sosyal risk, 
mesleki risk, zarar,

Abstract:
The activities of the administration, which is equipped with the duty and the authority to provide public services, are reflected in the material realm as an administrative process or administrative action. Not only due to the defective processes or defective actions but also  the administrative processes or administrative actions that cannot be attributed to the  administration as a defect  can cause those who are governed to get harmed. As a result of the adoption of the principle of the social state, administration has undertaken a more and a wide range of public services and due to these services it has offered, by carrying out more actions and processes, it has had more contact with the individuals and confronted them. And this has numerically increased the likelihood of the administration's giving harm to individuals. Along with the principle of the state of law,  the perception of social state's gaining strength has caused some developments in favor of those harmed in terms of the liability of the administration, different support has been needed in order for them to be held  flawlessly responsible for the harm that the administrative gave  in the face of new requirements and it has been acknowledged that even if the administration is free from defect in some cases, it must be held responsible for the damage it causes. The features and principles of the understanding of strict liability should be introduced in such a way as to produce fair results in terms of both the administration and those who are aggrieved. Introducing the features and principles of strict liability but applying the scope of this  liability without determining it in such a way as to produce fair results, will result in unfair consequences in terms of both the administration and the ones who are aggrieved. The application performed without criteria and scope being determined may cause the aggrieved individual's harm not to be compensated in some cases and in other cases it may turn the administration into a general insurer or guarantor which is liable to compensate for every kind of damage. In this study, the strict liability of the administration in accordance with the risk principle that is accepted as a kind of the strict liability of the administration and the position of this liability within the liability of the administration, the rising and the development of it, cases falling within the scope of liability and the features and principles of this sort of responsibility in the light of doctrine and judicial decisions have been dealt in detail.

Key words: 
The strict liability of administration, the risk principle, social risk, 
occupational hazard, damage