Çeşitli ekstraksiyon yöntemleri ile kömürden kül içeriği azaltılmış ekstraktların hazırlanması
Producing ashless coal extracts via different extraction methods
Yazar: AYLİN KURMAN
Danışman: PROF.DR. SULTAN GİRAY
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
YÜKSEK LİSANSÇEŞİTLİ EKSTRAKSİYON YÖNTEMLERİ İLE KÖMÜRDENKÜL İÇERİĞİ AZALTILMIŞ EKSTRAKTLARINHAZIRLANMASIAylin KURMANÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜKİMYA ANABİLİM DALIDanışman : Prof.Dr. E.Sultan GİRAYYıl: 2006, Sayfa: 111Jüri : Prof.Dr. E. Sultan GİRAYProf.Dr. Oktay ERBATURProf.Dr. Mesut ANILDört Türk Kömürü (iki bitümlü kömür ve iki linyit), ultrasonik banyoda NMP/CS2(1:1 v/v) ve NMP/EDA (17:1 v/v) karışımı ile yalnızca NMP ve NMP/EDA karışımıile geri soğutucu altında kaynatılarak, kül içeriği oldukça azaltılmış ekstrakt eldeedilmeye çalışılmıştır. Çözücü ile şişirmenin, ekstraksiyon öncesi asitle işlemdengeçirmenin, polar çözücülerin ve sıcaklığın ekstraksiyon verimi üzerine etkisiincelenmiştir. Ekstraksiyonlarda kullanılan tüm kömürler, NMP ve EDA ileşişirildikten sonra, ekstrakte edilmişlerdir. Aynı zamanda, FT-IR analizleri ileekstraktın karakteristik yapısı hakkında nitel bilgi edinilmeye çalışılmıştır. EDAiçinde şişme oranının en yüksek olduğu ve EDA ile şişirilmiş kömürlerinekstraksiyon verimlerinde- özellikle düşük ranklı kömürler için- artış gözlenmiştir.Oda koşullarında NMP/CS2 karışımı ile ekstraksiyon yönteminin bitümlü kömürleriçin çok iyi bir yöntem olmasına rağmen, düşük ranklı kömürler için NMP/EDAkarışımı ile GSK ekstraksiyonunun daha iyi bir yöntem olduğu belirlenmiştir.EDAile şişirilmiş Soma linyitinin NMP/EDA ile GSK ekstraksiyonunda yaklaşık %53ekstraksiyon verimi ile en yüksek ekstrasiyon verimi elde edilmiştir. Asitlerle önişlem görmüş linyitlerin ekstraksiyon veriminde önemli bir artış gözlenmiştir. Tümekstraksiyon koşulları için, ekstraksiyon sonrası geri kazanılan katı ekstraktın%0.02'den 0.96'ya değişen oranlarda kül içeriğine sahip olduğu belirlendi.Anahtar kelimeler: N-Metil-2-Pirrolidon, Etilendiamin, çözücü ekstraksiyonu,külsüz kömür, çözücü ile şişirme

Abstract:
ABSTRACTMScPRODUCING ASHLESS COAL EXTRACTS VIADIFFERENT EXTRACTION METHODSAylin KURMANDEPARTMENT OF CHEMISTRYINSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCESUNIVERSITY OF ÇUKUROVASupervisor : Doç.Dr. E.Sultan GİRAYYear: 2006, Pages:111Jury: Prof.Dr. E. Sultan GİRAYProf.Dr. Oktay ERBATURProf.Dr. Mesut ANILTo produce ashless coal, three kind of extraction methods were applied. FourTurkish coals (two bituminous and two brown coals) were extracted with NMP/CS2(1:1 v/v) and NMP/EDA (17:1 v/v) mixed solvents at room conditions and withNMP alone and NMP/EDA mixed solvent under reflux. To obtain any effect ofsolvent swelling on extraction yield, the coals were extracted at same conditionsafter swelling with NMP and EDA. Also, a qualitative information regarding thestructural characteristic of extract was obtained by FT-IR analysis. The results haveindicated that swelling ratio was higher in EDA and the extraction yields generallyincreased after swelling with EDA, especially for brown coals. NMP/EDA mixedsolvent was found a better solvent for low-ranked coals under reflux conditions thanNMP/CS2 at room temperature while for bitiminous coal NMP/CS2 mix were bettersolvent at room conditions. The extraction of EDA swollen Soma coal withNMP/EDA mixed solvent under reflux gave an extraction yield of about 53 %which was the highest extraction yield at all extraction conditions, suggesting theuseful effect of solvent swelling and heat during the reflux. While the raw lignitesgave lower extraction yield in all cases, a significant increase in extraction yieldwere observed for acid treated ligites. Following the extraction, the solid extractswere produced an ash content ranging from %0.02 to % 0.96 for all extractionconditions.KeyWords: N-Methyl-2-pyrrolidinone, Ethylenediamine, solvent ekstraction,ashless coal, solvent swelling