Veri analizinde doğru istatistiksel testin bilgisayar yardımıyla seçilmesi
Computer-aided selection of correct statistical tests in data 
analysis
Yazar: MUSA SARİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TOLGA BERBER
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik ve Bilgisayar Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Araştırma, bir gerçeği ortaya çıkarmak, bir sorunu çözümlemek ve eldeki verileri
arttırmak için bilimsel yöntem ve tekniklerden yararlanılarak yapılan düzenli çalışmadır.
Araştırma sonucunda elde edilen verilerin doğru yorumlanabilmesi, araştırmanın amaca
uygun şekilde yapılması ve analiz sırasında kullanılan istatistiksel testlerin doğru
seçilmesine bağlıdır. Test seçimi, yapılan araştırmanın amacı ve elde edilen verinin; ölçme
düzeyi, değişken türü, dağılım biçimi ile varyans homojenliği gibi özellikleri göz önünde
bulundurularak yapılır. Araştırmalarda birbirinden farklı ölçme düzeyine sahip birden çok
değişken olduğu durumlarda, araştırmacılar için uygun test seçimi karmaşık bir problem
haline gelmektedir. Özellikle tıp alanında yapılan bazı çalışmalarda doğru istatistiksel
yöntemlerin kullanılmadığını gösteren birçok araştırma mevcuttur. Literatürde test seçimi
konusunda araştırmacılara yardımcı olması amacıyla yapılmış çeşitli çalışmalar mevcuttur.
Bu çalışmalarda test seçimi için cevaplanması gereken bazı sorular ile karar ağaçları ve
tabloların kullanılması önerilmiştir. Bunun yanında bazı istatistiksel paket programlarının
veri girişi sonrasında yapılacak testi önerme özelliği bulunmaktadır. Bu çalışmada,
istatistiksel test seçimi için bir yöntem önerilmiştir. Geliştirilen test seçim algoritması ile
değişkenlerin ölçme düzeyi bilgileri ve örnek verileri kullanılarak araştırma amacına en
uygun istatistiksel testin bilgisayar yardımıyla önerilmesi amaçlamıştır. Elde edilen çıktılar,
literatürdeki çalışmalar ve test önerisi yapan paket programlar ile karşılaştırılarak sonuçlar
verilmiştir.

Abstract:
Research is the systematic work of using scientific methods and techniques to reveal
a truth, to solve a problem and to increase the amount of data available. The exact
clarification of the data obtained from the results of research depends on the suitability of
the research methods and the correct selection of the statistical tests used during the analysis.
The choice of statistical tests should be based on the purpose of the study conducted and the
properties of acquired data such as measurement level, variable type, distribution form and
homogeneity of variance. The choice of the proper test becomes a complex problem for
researchers, when there are multiple variables with different levels of measurement in study.
Especially, there are some studies in literature proving that some statistical methods are used
inappropriately in medical studies. There are various studies in the literature to help
researchers in selecting the proper statistical test. In these studies, it has been suggested to
use some questions with decision trees and tables for statistical test selection process. In
addition, some statistical package programs can suggest tests to be performed after data
entry. In this study, a method for statistical test selection was proposed. Using the proposed
test selection algorithm, we aimed to suggest the most suitable statistical test for the research
by using measurement level and sample data with the help of computer. The obtained outputs
are compared with the literature and the package programs capable to suggest statistical test,
and the results are given.