Süt molar hipomineralizasyonu bulunan bir grup çocukta etiyolojik faktörlerin ve ağız sağlığına bağlı yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of etiological factors and oral health-related quality of life in a group of children with deciduous molar hypomineralization
Yazar: ŞULE NUR YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. TUĞBA BEZGİN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmanın amacı süt molar hipomineralizasyonu bulunan 4-6 yaş grubu çocuklarda etiyolojik faktörlerinin değerlendirilmesi, SMH görülme durumu ve SMH'nin şiddetinin çocukların yaşam kalitesine olan etkisinin araştırılmasıdır. Araştırma grubu 100 sağlıklı ve 100 SMH'li çocuk ve velilerinden oluşmaktadır. Klinik muayenede; ICDAS II, dmft/s, ortalama plak skoru ve SMH şiddeti ve hassasiyet varlığı değerlendirilmiştir. SMH etiyolojisinin belirlenebilmesi için demografik veri ve etiyoloji anketi oluşturulmuştur. SMH'li hastalarda ağız sağlığının yaşam kalitesine etkisinin değerlendirilmesi için POQL ölçeği veli bilgi formu kullanılmıştır. SMH'li çocukların dmfs skorları, sağlıklı çocuklara göre anlamlı derece yüksek bulunmuştur (p<0,05). Hipomineralizasyondan en çok etkilenen diş 85 numara, en az etkilenen diş ise 55 numaralı diş olarak tespit edilmiştir. Çalışma grubundaki süt ikinci molar dişlerin, %26'sı sınırları belirgin opak lezyonlar, %4'ü sürme sonrası mine yıkımı, %22'si atipik çürük, %7si atipik restorasyon ve %1'i SMH nedeniyle çekilmiştir. Süt ikinci molar dişlerin %44'ü hipomineralizasyondan hafif şiddette etkilenirken, %56'sı şiddetli olarak etkilenmiştir. MIH-TNI indeksine göre en fazla hassasiyet ve en fazla defektin bulunduğu bölge sağ alt arka grup olarak tespit edilmiştir. Etiyolojik faktörler değerlendirildiğinde; 35 yaş üstü gebeliklerde, doğum sırasında herhangi bir komplikasyon meydana gelmesi durumunda, prematüre doğum, gebeliğin son 3 aylık döneminde herhangi bir hastalık geçirilmesi durumunda, gebelikte D vit veya Ca eksikliği yaşanmasında, düşük doğum ağırlığı, 8 ay veya daha az anne sütü alma durumunda istatistiksel olarak SMH görülme ihtimali artmaktadır (p<0,05). Yaşamın ilk yıllarında geçirilen egzama, alt solunum yolu enfeksiyonu, egzama , orta kulak enfeksiyonu ve yılda 3 veya daha fazla ateşlenme durumunda SMH görülme ihtimali istatistiksel olarak artmaktadır (p<0,05). Erken çocukluk döneminde geçirilen diyare, GİS problemleri, idrar yolu enfeksiyonu, böbrek yetmezliği veya nefropati varlığı, zatürre, astım, kızıl kızamık, kızamıkçık, suçiçeği, kabakulak SMH ile ilişki bulunamamıştır. SMH varlığında çocukların ASBYK'sinin istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha kötü etkilendiği görülmüştür (p<0,05). Kız çocuklarının ağız sağlığı durumunun erkek çocuklarına göre yaşam kalitesini daha kötü etkilediği görülmüştür. SMH görülen çocukların fiziksel fonksiyon ve rol fonksiyon skorları istatistiksel olarak anlamlı derece yüksek bulunurken (p<0,05), sosyal etki ve duygusal etki skorlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilememiştir (p>0,05). MIH-TNI indeksine göre SMH'li çocukların hassasiyet varlığı durumunda fiziksel fonksiyon, duygusal etki ve toplam yaşam kalitesi skorlarının istatistiksel olarak anlamlı derecede arttığı görülmektedir (p<0,05). SMH'den şiddetli etkilenen çocuklarda sosyal etki skorları, hafif etkilenen çocuklara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). SMH'nin etiyolojisinin belirlenebilmesi için, velilerin uzun dönem hafızasına dayanan değil tıbbi verilerin değerlendirilmeye alındığı, hastalığın meydana geldiği zaman ve etki süresinin hangi tipte defektlere yol açtığının belirlenebileceği uzun dönem çalışmalara ihtiyaç vardır. Gelişimsel mine defekti bulunan çocukların farklı yaş gruplarında değerlendirilebileceği yaşam kalitesi ölçekleri ile hipomineralizasyonun şiddetinin uzun dönemli ilişkisinin değerlendirilmesi ve daha geniş hasta popülasyonlarında uygulanması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the etiological factors, investigate the incidence of DMH and the effect of the severity of DMH on the quality of life of children aged 4-6 years with primary molar hypomineralization. The research group consists of 100 healthy and 100 children with DMH and their parents. In clinical examination; ICDAS II, dmft/s, mean plaque score and DMH severity and presence of tenderness were evaluated. Demographic data and etiology questionnaire were created to determine the etiology of DMH. The POQL scale parent information form was used to evaluate the effect of oral health on quality of life in patients with DMH. The dmfs scores of children with DMH were found to be significantly higher than those of healthy children (p<0.05). The tooth most affected by hypomineralization was number 85, and the least affected tooth was tooth number 55. Of the primary second molars in the study group, 26% were extracted due to opaque lesions with clear borders, 4% due to enamel destruction after eruption, 22% due to atypical caries, 7% due to atypical restoration and 1% due to DMH. While 44% of primary second molars were mildly affected by hypomineralization, 56% were severely affected. According to the MIH-TNI index, the region with the highest sensitivity and the highest number of defects was determined as the lower right posterior teeth. When the etiological factors are evaluated; in case of any complications during delivery at pregnancies over 35 years of age, premature birth, in case of any disease in the last 3 months of pregnancy, in case of vitamin D or Ca deficiency during pregnancy, low birth weight, breastfeeding for 8 months or less, the probability of DMH increases (p<0.05). In cases of eczema, lower respiratory tract infection, eczema, middle ear infection and 3 or more fevers per year in the first years of life, the probability of DMH increases statistically (p<0.05). Diarrhea, GI problems, urinary tract infection, kidney failure or presence of nephropathy, pneumonia, asthma, scarlet measles, rubella, chickenpox, mumps seen early childhood years have not been found to be associated with DMH. In the presence of DMH, it was observed that children's impact of oral health on quality of life was statistically significantly worse affected (p<0.05). It has been observed that the oral health status of girls affects the quality of life worse than boys. While the physical function and role function scores of children with DMH were found to be statistically significantly higher (p<0.05), no statistical significance was found in the social impact and emotional impact scores (p>0.05). According to the MIH-TNI index, children with DMH in the presence of sensitivity, physical function, emotional impact and total quality of life scores increased statistically significantly (p<0.05). Social impact scores of children who were severely affected by DMH were statistically significantly higher than those of mildly affected children (p<0.05). In order to determine the etiology of DMH long-term memory of the parents is not enough. Long-term studies which consists the type of defects caused by the time of the disease and its duration of action and medical data are taken into account are needed. It is thought that the long-term relationship between the severity of hypomineralization and the quality-of-life scales that can be evaluated in different age groups of children with developmental enamel defects should be evaluated and applied in wider patient populations.