Madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin sosyal bilişsel işlevler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of adolescents with substance use disorder in terms of social cognitive functions
Yazar: REMZİ OĞULCAN ÇIRAY
Danışman: PROF. DR. ŞAHBAL ARAS
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bilişsel işlev = Cognitive function ; Ergenler = Adolescents ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Sosyal biliş = Social cognition ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Zihin kuramı ve duygu tanıma işlevlerinin farklı bağımlılık türlerinde bozulduğu gösterilmiştir. Çocuk ve ergenlerde madde kullanım bozukluğunda (MKB) sosyal bilişsel işlevleri değerlendirmeye yönelik araştırmalar eksiktir. Bu çalışmanın amacı, MKB olan ergenleri sosyal bilişsel işlevler açısından kontrol grubu ile karşılaştırmaktır.
Yöntem: Bu çalışmaya DSM-5 tanı ölçütlerine göre MKB tanısı olan 12-18 yaşlarındaki 47 ergen ile MKB olmayan 30 kontrol alınmıştır. MKB olan grup ile kontrol grubu, sosyodemografik, ailesel, gelişimsel ve klinik özellikler; K-SADS ile saptanan psikiyatrik tanılar; ergenlerin doldurduğu Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği (HADÖ) puanları ve Güçler Güçlükler Anketi (GGA)-Ebeveyn puanları ve sosyal bilişsel işlevleri değerlendirmeye yönelik Yüzler testi, Gözler testi ve Gaf testi puanları açısından karşılaştırılmıştır.
Bulgular: MKB olan ergenlerde kontrol grubuna kıyasla parçalanmış ailede yaşama ve okula devam etmeme oranları yüksek ve baba eğitim düzeyi istatistiksel olarak anlamlı düşük bulunmuştur; K-SADS ile herhangi bir psikiyatrik tanı saptanma oranı ve şimdiki Depresif bozukluk ve DEHB tanı oranları anlamlı yüksek bulunmuştur; GGA-Ebeveyn ile saptanan duygusal-davranışsal belirti puanları anlamlı yüksek bulunmuştur; HADÖ-Anksiyete ve HADÖ-Depresyon alt ölçek puanları anlamlı yüksek bulunmuştur; sosyal bilişsel işlevleri değerlendirmeye yönelik uygulanan Yüzler testi, Gözler testi ve Gaf testi puanları anlamlı düşük bulunmuştur.
Sonuç: Bu çalışmada, ergen yaş grubunda MKB ile ilişkili bulunan sosyal bilişsel işlevler, eşlik eden ruhsal sorunlar, aile ortamı, ebeveyn eğitim düzeyi ve eğitsel sorunlara ilişkin özellikler, bu alandaki değerlendirme, koruma ve tedavi uygulamaları açısından yol gösterici olabilir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk ve Ergen, Zihin Kuramı, Madde Kullanım Bozukluğu, Sosyal Biliş.

Abstract:
Background: Theory of mind and emotion recognition functions have been shown to be impaired in different types of addiction. Studies to evaluate social cognitive functions in substance use disorder (SUD) in children and adolescents are very rare. The aim of this study is that to compare adolescents with SUD with the control group in terms of social cognitive functions.
Method: In this study, 47 adolescents between the ages of 12 and 18 who were diagnosed with SUD according to DSM-5 diagnostic criteria and 30 non-SUD were included. The group with SUD compare with the control group in terms of sociodemographic, familial, developmental and clinical features; psychiatric diagnoses determined by K-SADS; Hospital Anxiety Depression Inventory (HADS) scores, Strengths Difficulties Questionnaire (SDQ)- Parent Form, Faces test; Reading Mind In The Eyes Test (RMET) scores, Faux Pas test scores for evaluating social cognitive functions.
Results: In adolescents with SUD, compared to the control group, the rate of living in a broken family and not attending school was high and that the level of father education was statistically significantly lower; The rate of detecting any psychiatric diagnosis with K-SADS and the current Depressive disorder and ADHD diagnosis rates were significantly higher; Emotional-behavioral symptom scores determined with SDQ-Parent form were found to be significantly higher; HADS-Anxiety and HADS-Depression subscale scores were significantly higher; The Faces test, RMET test and Faux Pas test scores for evaluating social cognitive functions were found to be significantly lower.
Conclusion: In this study, social cognitive functions associated with SUD in adolescent age group, comorbid mental problems, family environment, parental education level and features related to educational problems can be a guide in terms of evaluation, protection and treatment practices in this field.

Keywords: Child and Adolescent, Theory of Mind, Substance Use Disorder, Social Cognition.