Millî edebiyat dönemi Türk hikâye ve romanında öteki
The other in the Turkish story and novel of the national literature period
Yazar: SÜMEYYE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE BİLGEHAN TÜRK
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adıvar, Halide Edip = Adıvar, Halide Edip ; Karaosmanoğlu, Yakup Kadri = Karaosmanoğlu, Yakup Kadri ; Milli edebiyat = National literature ; Psikolojik dışlanma = Ostracism ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Yabancılaşma = Alienation ; Öteki kadın = Other woman ; Ötekileşme = Otherisation ; Ötekini gözeten davranış = Other regarding behaviour ; Ötekini yüceltme = Other-enhancement

Özet:
Bu doktora tezinde Millî edebiyat döneminin yayın hayatına ve devrin anlaşılmasına katkıda bulunan seçilmiş yazarların roman ve hikâyeleri ötekilik bağlamında incelenmiştir. Tez giriş ve üç bölüm üzerinden değerlendirilmiştir. İlk bölümde Millî edebiyat dönemi ve yazarları hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ötekiliğin tarihsel süreçleri bağlamında aidiyet kurduğu fikirler, kavramsal ve yöntemsel çıkarımlar başlığı altında çalışmaya dâhil edilmiştir.  Eserin üçüncü bölümünde ötekilik üzerinde bir model geliştirilmiş ve seçilmiş yazarların öteki konumunda olan roman ve hikâye karakterleri beş ayrı kategori altında incelenmiştir. Konuya yön veren ve metin içerisinde ötekileşen/ötekileştirilen kurgusal kahramanlar incelenirken metne nesnel yaklaşılmış, yazarın bakış açısından hareketle yorum ve çıkarımlar yapılmıştır. Tezde toplumun çok kültürlü bir yapıdan Cumhuriyete geçiş sürecinde yaşadığı siyasi, sosyal, ekonomik vb. değişimlerin varlığı göz önünde tutulmuş ve bu sebeple Millî edebiyat dönemi seçilmiştir. Yapılan okumalar doğrultusunda gerek devrin etkisi gerek de yazarın bakış açısıyla oluşturulan öteki karakterler farklı şekillerde karşımıza çıkmıştır. Genel olarak bakıldığında tez kapsamında Millî edebiyat döneminin ötekileştirilen karakterleri çok boyutlu olarak çözümlenmeye çalışılmış, ötekilik tablosu üzerinden de dönemin ayrıntılı bir betimsel şeması çıkarılmıştır.

Abstract:
In this doctoral dissertation, the novels and stories of selected authors who contributed to the understanding of the National Literature period through their works in the publishing sphere have been examined within the context of otherness. The thesis is evaluated through an introduction and three chapters. The first part provides general information about the National Literature period and its writers. In the second part, the ideas to which otherness belongs in the context of historical processes are included in the study under the title of conceptual and methodological implications. In the third section of the work, a model of otherness has been developed, and the characters in the novels and stories of selected authors who are positioned as 'the other' have been analyzed under five different categories. When examining the fictional heroes who guide the narrative and those who are marginalized or made marginal (the other) in the text, an objective approach was taken, and interpretations and inferences were drawn from the author's perspective. The thesis considers the existence of political, social, economic, etc., changes experienced by society during the transition from a multicultural structure to the Republic, and for this reason, the period of National Literature was chosen. Based on the readings, the characters representing 'the other' shaped both by the influence of the period and the authors' viewpoints, emerged in various ways. Overall, within the scope of the thesis, the marginalized characters of the National Literature period were attempted to be analyzed in a multidimensional way, and a detailed descriptive diagram of the period was drawn through the table of otherness.