Ergenlerde davranış problemleri ve yaşam doyumunun anne baba tutumlarına göre incelenmesi
Examination of behavioural problems and life satisfaction in adolescents according to attitudes of parents
Yazar: DİLER ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. FULYA CENKSEVEN ÖNDER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Davranış bozuklukları = Behavioral disorders ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmada ergenlerde görülen davranış problemleri ve yaşam doyumunun algılanan anne baba tutumları tarafından ne oranda yordandığını cinsiyete bağlı olarak incelemek amaçlanmıştır. Araştırma Adana ili merkez ilçelerinde yer alan sekiz lisenin 9., 10., 11. ve 12. sınıfına devam eden 396 kız, 210 erkek olmak üzere toplam 606 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Ergenlerin yaşam doyumlarına ilişkin veriler "Çok boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği" (Huebner, 1994), anne-baba tutumlarına ilişkin veriler "Anne-Baba Tutum Ölçeği"(Lamborn, Mounts, SteinbergDornbush, 1991), davranış problemlerine ilişkin veriler "11-18 Yaş Gençler için Kendini Değerlendirme Ölçeği" (Achenbach ve Edelbrock, 1991), kişisel veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde Çok Değişkenli Regresyon Analizi'nden yararlanılmıştır.
	Araştırma sonucunda, ergenlerin babadan algıladıkları kabul ve psikolojik özerklik ile anneden algıladıkları kontrolün cinsiyete bağlı olarak anlamlı düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir. Davranış problemleri cinsiyete göre incelendiğinde, kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha fazla içselleştirme; erkek öğrencilerin ise kızlardan daha fazla dışsallaştırma problemleri sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Kız öğrencilerin yaşam doyumunun erkek öğrencilerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
	Anne ve babadan algılanan kabul, anneden algılanan psikolojik özerklik ile içselleştirme ve dışsallaştırma davranışları arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler olduğu görülmüştür. Babadan algılanan psikolojik özerkliğin ise yalnızca dışsallaştırma problemleriyle negatif yönde anlamlı ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Anne ve babadan algılanan kontrol ile içselleştirme problemleri arasında anlamlı yönde bir ilişki olmadığı, dışsallaştırma problemleri ile ise negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Anne ve babadan algılanan kabul ve kontrol, anneden algılanan psikolojik özerklik ile yaşam doyumu arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu, yalnızca babadan algılanan psikolojik özerklik ile yaşam doyumu arasında anlamlı ilişki olmadığı saptanmıştır.
	Lise öğrencilerinin içselleştirme ve dışsallaştırma problemleri ve yaşam doyumlarının, anne ve babadan algılanan kabul, psikolojik özerklik ve kontrol tarafından ne oranda yordandığı hem tüm öğrenci grubunda hem de kız ve erkek öğrencilerde ayrı ayrı incelenmiştir. Gerek anne gerekse de babadan algılanan kabul ve anneden algılanan psikolojik özerkliğinlise öğrencilerinin (kızlarda ve tüm öğrencilerde) içselleştirme problemlerinin anlamlı yordayıcıları olduğu görülmüştür. Erkek öğrencilerde ise sadece babadan algılanan kabul ve anneden algılanan psikolojik özerklik içselleştirme problemlerinin anlamlı yordayıcılarıdır. Anne ve babadan algılanan kabul, anneden algılanan psikolojik özerklik ve kontrolün lise öğrencilerinin (kızlarda ve tüm öğrencilerde) dışsallaştırma problemlerinin anlamlı yordayıcıları olduğu belirlenmiştir. Farklı olarak, erkek öğrencilerde dışsallaştırma problemlerinin anlamlı yordayıcıları sadece babadan algılanan kabul ve anneden algılanan psikolojik özerkliktir.
	Hem öğrencilerin tamamı hem de kızlar üzerinde yapılan analizlerde anneden ve babadan algılanan kabul, anneden algılanan psikolojik özerklik ve kontrolün yaşam doyumunun anlamlı yordayıcıları olduğu belirlenmiştir. Erkek öğrencilerde ise yalnızca anne ve babadan algılanan kabulün yaşam doyumunun anlamlı yordayıcıları olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelımeler: Yaşam Doyumu, anne-baba tutumları ve davranış problemlerı

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the rate of the behavioral problems seen in adolescents and how the satisfaction of their life is perceived by parental attitudes depending on sex. The survey was conducted on a total of 606 students, 396 girls and 210 boys, who continued to the 9th, 10th, 11th and 12th grades of the eight high schools  in the central districts of Adana province.  The data on life satisfaction of adolescents are obtained from "Multidimensional Adolescent Life Satisfaction Scale "(Huebner, 1994), The "Parental Attitude Scale" (Lamborn, Mounts, Steinberg Dornbush, 1991) is given for the behavioral problems of the parents, Evaluation Scale for Young People "(Achenbach and Edelbrock, 1991) and personal data were obtained using the" Personal Information Form". In the analysis of the data, Multiple Regression Analysis was used. 
	As a result of the research, it was determined that acceptance and psychological autonomy of adolescents perceived by the father and control which they percieved by their mother differ significantly depending on the sex.  When behavioral  problems are examined by sex, it is clearly seen  that female students are more internalized the problems than male students; male students have more externalization problems than girls.  It was determined that girls' life satisfaction is higher than male students. Meaningful relationships in the negative direction was found between the perceived acceptance from the mother and the father and psychological autonomy perceived by the mother and the internalization and externalization behaviors. 

	Psychological autonomy perceived from the father was determined to be significantly related to externalization problems only in the negative direction. 
It is seen that there is no meaningful relationship between control and internalization problems perceived by parents and that there is a significant negative relationship with externalization problems. It was found that there was a positive relationship between perceived acceptance and control by mother and father, psychological autonomy perceived by mother and life satisfaction and there was no significant relationship between psychological autonomy perceived by father and life satisfaction.
	The internalization and externalization problems and life satisfaction of high school students were examined separately in both the student group and the male and female students who were predicting by acceptance, psychological autonomy and control perceived by the parents. The perceived acceptance from the parents and the psychological autonomy perceived from the mother was found to be significant predictors of internalization problems (both in girls and in all students).  In male students, acceptence percieved from the father and psychological autonomy perceived from the mother are significant predictors of internalization problems. Perceived acceptance from parents, of psychological autonomy perceived by the mother and externalization problems was determined to be a significant predictor of the control high school students (in girls and all students). Differently, the significant predictors of externalization problems in male students are only the perceived acceptance from the father and the psychological autonomy perceived from the mother.
	In both analyzes surveyed in in girls and all students, it was determined that the perceived acceptance from mother and father, the perceived psychological autonomy from mother and the control of life satisfaction were significant predictors. 
In male students, only acceptance perceived by mother and father was found to be meaningful predictors of life satisfaction.

Keyword: Lıfe satisfaction, parental attitude and behavioral problems