Libya lehçeleri ile fasih arapçanın karşılaştırılması
A comparative study between Libyan dialects and standard arabic
Yazar: ASMA IDRIS MOHAMMED ALFASSI
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN AKTAŞ
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Arap Dili ve Belagatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Dil, beşerî ve sosyal bir olgu olarak bireyler arasındaki iletişimin temelidir ve dünyadaki tüm dilleri şekillendiren genel yasalara ve temellere sahiptir. İkidillilik, dilin doğasının bir yansıması olup resmi yazılı dil ile günlük konuşma dili olmak üzere iki düzeyin varlığını ifade etmektedir. Arapça da diğer diller gibi bu ikiliği eskiden beri barındırmaktadır. Ancak zamanla, günümüze kadar, resmi dil ile günlük dil arasındaki fark büyümüş ve bazı kişiler, yerel ağızların (lehçelerin) resmi dil olarak kabul edilmesi gerektiğini savunmuştur. Bu noktada, modern Arap lehçelerinin incelenmesi ve bu lehçelerde kullanılan fasih (resmi) Arapça unsurlarının belirlenmesi önem kazanmaktadır. Araştırmalar bu lehçelerdeki birçok unsurun eski Arap lehçelerinin devamı olduğunu göstermektedir.
Bu çalışmada, Libya lehçesine odaklanılarak dil ve lehçe arasındaki ilişki incelenmiş, Arapçanın eski ve modern lehçeleri tanıtılmış ve lehçelerin oluşum nedenlerine değinilmiştir. Ayrıca, Libya'nın tarihsel durumu ve İslam'ın bu bölgeye girişi ele alınmış, modern Libya lehçesinin oluşumunu etkileyen faktörler belirtilmiştir. Libya lehçesinin fonetik, morfolojik, sentaktik ve semantik seviyeleri analiz edilerek fasih Arapça ile karşılaştırılmış ve lehçenin fasih Arapçadan hangi yönlerde ayrıldığı veya hangi yönlerde uyum sağladığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Dil, Arapça, Lehçe, Libya lehçesi, Lehçe bilim.

Abstract:
Language is the basis of communication between individuals as a human and social phenomenon and has general laws and foundations that shape all languages in the world. Linguistic Duality reflects the nature of language and expresses the existence of two levels: the official written language and the daily spoken language. Arabic, like other languages, has had this duality for a long time. However, over time, the difference between the Standard and the daily spoken language has grown and some people have argued that local dialects should be accepted as official languages. Therefore, examining modern Arabic dialects and determining the Modern Standard Arabic ( FUSHA)  elements used in these dialects gain importance. Research indicates that many elements in these dialects are continuations of ancient Arabic dialects.
This study delves into the relationship between Standard Arabic and dialects by focusing on the Libyan dialect. It introduces the old and modern Arabic dialects, discusses the reasons for the emergence of dialects, and explores the historical context of Libya, including the influence of Islam in the region. Furthermore, the study identifies the factors that have contributed to the formation of the modern Libyan dialect. The phonetic, morphological, syntactic, and semantic aspects of the Libyan dialect are analyzed and compared with Modern Standard Arabic to ascertain the differences and similarities between the two.
Key Words: Language, Arabic Language, Dialect, Libyan Dialect, Dialectology