Huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda kendini ihmal düzeyleri ve risk faktörleri
Self-neglect levels and risk factors in elderly living in nursing homes and at home
Yazar: ESMA NUR SERT
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ILGAZ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Huzurevleri = Nursing homes ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda kendini ihmal düzeyleri ve risk faktörlerinin ortaya konularak karşılaştırılması amaçlanmıştır.

Yöntem: Tanımlayıcı karşılaştırmalı tipteki bu araştırma, Antalya'da bulunan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na ve belediyelere bağlı üç huzurevinde (108 katılımcı) ve bir Aile Sağlığı Merkezi'nde (170 katılımcı) 60 yaş ve üstü bireylerle yürütülmüştür. Veriler sosyodeomografik özellikler soru formu, kendini ihmal risk faktörleri soru formu ve Yaşlının Kendi Kendini İhmalini Tarama Ölçeği ile toplanmıştır. Risk faktörleri soru formu Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği, Lawton Enstrumantal Günlük Yaşam Aktiviteleri Skalası, Mini Nütrisyonel Değerlendirme Testi, Görsel Ağrı Skalası, Geriatrik Depresyon Ölçeği–15, Lubben Sosyal Ağ Ölçeği'nden oluşmaktadır.

Bulgular: Yaşlı bireylerin Kendini İhmal Tarama Ölçeği toplam puan ortalaması 7.3±2.0 ve %55.8'i kendini ihmal etmektedir. Huzurevinde yaşayan yaşlıların yaş ortalaması daha yüksektir. Evde yaşayan yaşlıların huzurevindekilere göre kendini ihmal puan ortalaması anlamlı bir şekilde düşüktür. Huzurevindeki yaşlılarda sosyal ağın zayıf olması kendini ihmali 0.79 kat ve depresyon riskinin olması 3.51 kat artırmaktadır. Evde yaşayan yaşlılarda ise eğitim düzeyinin düşük olması kendini ihmali 0.35 kat, sosyal ağın zayıf olması 0.91 kat, ağrı varlığı 1.38 kat ve depresyonun olması 3.66 kat artırmaktadır.

Sonuç: Evde yaşayan yaşlılar huzurevindeki yaşlılara göre kendini daha fazla ihmal etmektedir. Depresyon her iki grupta da önemli bir risk faktörü olup sosyal ağ, eğitim düzeyi ve ağrı varlığı da kendini ihmal açısından önemli risk faktörleridir. Evde yaşayan yaşlıların kendini ihmal açısından risk altında olduğu bu nedenle sağlık profesyonellerinin toplumdaki yaşlılara yönelik kendini ihmal taraması yapması önerilmektedir. Ayrıca depresyon varlığı ve sosyal ağ durumunun değerlendirilmesi ve gerekli girişimlerin planlanması gereklidir.

Anahtar Kelimeler: yaşlı, huzurevi, ev, kendini ihmal, risk faktörleri

Abstract:
Objective: This study aimed to reveal and compare the levels of self-neglect and risk factors in elderly people living in nursing homes and at home.

Method: This descriptive comparative type research was conducted with individuals aged 60 and over in three nursing homes (108 participants) and a Family Health Center (FHC) (170 participants) affiliated with the Ministry of Family and Social Services and municipalities in Antalya. Data were collected with sociodemographic characteristics questionnaire, self-neglect risk factors questionnaire and Elderly Self-Neglect Screening Scale. The risk factors questionnaire consists of Katz Activities of Daily Living Scale, Lawton Instrumental Activities of Daily Living Scale, Mini Nutritional Assessment Test, Visual Pain Scale, Geriatric Depression Scale-15, Lubben Social Network Scale.

Results: The Self-Neglect Screening Scale total score average of elderly was 7.3±2.0 and 55.8% neglected themselves. The average age of the elderly living in nursing homes is higher. The self-neglect score of elderly living at home was significantly lower than those living in nursing homes. In elderly people living in nursing homes, having a weak social network increased self-neglect by 0.79 times and the risk of depression by 3.51 times. Among elderly people living at home, having a low level of education increased self-neglect by 0.35 times, having a weak social network by 0.91 times, having pain by 1.38 times, and having depression by 3.66 times.

Conclusion: Elderly living at home neglect themselves more than elderly people in nursing homes. Depression is important risk factor in both groups, social network, education level, presence of pain are also important risk factors for self-neglect. Elderly living at home are at risk for self-neglect, so it is recommended that health professionals conduct self-neglect screening for the elderly in the community. It is necessary to evaluate the presence of depression and social network status and plan the necessary interventions.

Key words: elderly, nursing home, home, self-neglect, risk factors