Tasavvuf kültüründe Hz. Peygamber tasavvuru
Conception of the Prophet Muhammad in Sûfî culture
Yazar: NURAN DÖNER
Danışman: PROF.DR. MUSTAFA KARA
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm kültürünün temel dayanaklarından birisi Hz. Peygamber (s.a.)'dir. Bu tezinkonusu, Hz. Peygamberin konumunun, özelde sûfî düşüncedeki rolüdür. Tema bu çerçevedearaştırıldığında yaradılışın Hz. Peygamber (s.a.)'in nûru ile başladığı ortaya çıkar. Her şey,onun nûrundan yaratılmıştır. Bu düşünce, bize, ?nûr-ı Muhammedî? teriminin açılımınısağlamaktadır. Ayrıca ?hakîkat-ıMuhammediye? de aynı konuyla ilgili bir başka terimdir.İslâm sûfîleri, daha ilk dönemlerden itibaren, Hz. Peygamber'in nûrunun evveliyetini dilegetirmişlerdir.Muhammedî nûrun oluşumundan Hz. Peygamber (s.a.)'in bizzat varlığınınzuhûruna kadar olan dönemde bu nûrun vekilleri nübüvvet ve velâyet görevlerini ifâetmişlerdir. Bu sebeple de tezin bir bölümü, velâyet ve nübüvvet ilişkisini konu edinmiştir.Ortaya çıkan temel husus şudur ki; velâyet, her adımda nübüvveti takib etmiş, dahası,varlığını nübüvveti tasdikle ortaya koymuştur. Bu teyid de, velîlerin her zaman ifadeettikleri bir durumdur.Hz. Peygamber (s.a.)'in tarihsel olarak ortaya çıkışından sonra sûfîlerin, ilgilerinionun yaşantısı ve sözlerine çevirdikleri görülmektedir. Bu çerçevede, özellikle sünnete tabiolma, önemli bir yer tutmaktadır. Bu bağlılılık da, sûfîlerin Hz. Peygamber (s.a.)'in bir çoközelliğini tevârüs etmelerini sağlamıştır. Yine burada, Hz. Peygamber (s.a.)'in miracı, şefâat,Hz. Peygamber'in fazîletleri, sûfîlerin ilgilendikleri özel alanlardandır. Tezin üçüncübölümü, bu ve bunun gibi konularla birlikte gelişmiştir. Bu son bölüm, değişik başlık veilgilerle sûfî bakışın Hz. Peygamber (s.a.)'in özelliklerine yaptığı vurgular etrafındaoluşmuştur.

Abstract:
The Prophet Muhammad (peace be upon him) is one of the main resources ofIslamic culture. This thesis deals with the role of the Prophet especially in the sufi thought.Starting from this point, it is understood that the creation is started with the creation of thelight (nûr) of the Prophet. Everything else was created from that light. This idea wasformulated as ?al-Nur al-Muhammadî? (the light of Muhammad). There is also anotherterm, ?al-Hakîkah al-Muhammadiyya?, used for the same meaning. From the beginning,Muslim Sufis pointed out the precedence of the light of the Prophet.From the creation of this light to the appearance of the Prophet Muhammad(peace be upon him), his proxies fulfilled his task such as nubuwwah (prophecy) andwalâyah (sainthood). Therefore, a part of the thesis deals with the relation betweennubuwwah and walâyah. After the investigation, it is understood that walâyah alwaysfollowed nubuwwah, and moreover, it legitimized its existence only after affirmation ofnubuwwah. This affirmation is something Sufis often predicated.After the historical appearance of the Prophet, it emerges that Sufis turned theirattention to his acts and words. In this point, following his ?sunnah? (his acts and words)features heavily in Sufi thought. This adherence helped them inherit a great manycharacteristics of his. In the last part, several issues are studied such as his ascension to theheaven, his right to intercession, and his virtues and characteristics.