Güz yemişi (Elaeagnus umbellata Thunb.) meyve ve yaprak ekstraktlarının in vivo antioksidant enzim aktivitelerinin araştırılması
The investigation of autumn olive (Elaeagnus umbellata Thunb.) fruit and leaf extracts in vivo antioxidant enzyme activity
Yazar: MEHMET TOKA
Danışman: DOÇ. DR. TEVFİK ÖZEN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Güz yemişi (Elaeagnus umbellata Thunb.) Elaeagnus cinsine ait bir iğde türüdür. Tez çalışmasında, güz yemişi meyve (GYMSU) ve yapraklarının (GYYSU) sulu ekstraktlarının iki farklı dozu (50 ve 100 mg/kg vücut ağırlığı/14 gün) grupları ve bütillenmiş hidroksianisol (BHA) grubu farenin (Swiss albino) karaciğer, böbrek, beyin, akciğer, özofagus ve kalp dokularındaki in vivo antioksidant enzimlerin [katalaz (KAT), süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GP), glutatyon redüktaz (GR)] aktivitelerine ve lipid peroksidasyon (LPO) düzeyine etkileri spektrofotometrik olarak kontrol grubu ile karşılaştırılarak tayin edildi.
Karaciğerde, KAT ve SOD' nin aktiviteleri GYYSU grubunun düşük dozunda, GP' nin aktivitesi GYYSU grubunun yüksek dozunda, GR' nin aktivitesi GYMSU grubunun yüksek dozunda ve LPO' nin GYMSU grubunun düşük dozunda önemli derecede artış göstermiştir. Böbrekte, KAT, SOD ve LPO' nin aktiviteleri GYMSU grubunun yüksek dozunda, GP' nin aktivitesi GYMSU grubunun düşük dozunda ve GR' nin aktivitesi GYYSU grubunun yüksek dozunda önemli bir artış gözlenmiştir. Beyinde, KAT, SOD, GP ve LPO' nin aktiviteleri GYMSU grubunun düşük dozunda önemli derecede artış gözlenmesine karşın, GR' nin aktivitesi GYYSU ve GYMSU grubunun her iki dozunda da azalma olduğu gözlenmiştir. Akciğerde, KAT ve LPO' nin aktiviteleri, GYYSU grubunun yüksek dozunda önemli derecede artış gözlenmesine karşın, SOD, GP ve GR' nin aktiviteleri GYYSU ve GYMSU gruplarının her iki dozunda da azalma olduğu gözlenmiştir. Özofagus, KAT ve LPO' nin aktiviteleri GYMSU grubunun düşük dozunda önemli bir artış gözlenirken, SOD, GP ve GR' nin aktiviteleri, GYYSU ve GYMSU gruplarının her iki dozunda da azalma olduğu gözlendi. Kalpte, SOD, GP ve LPO' nin aktiviteleri, GYMSU grubunun düşük dozunda önemli derecede artış göstermesine karşın, KAT ve GR' nin aktiviteleri GYYSU ve GYMSU gruplarının her iki dozunda da azalma olduğu gözlenmiştir.
Çalışmada, pozitif kontrol grubu olarak BHA kullanıldı. Karaciğer, böbrek ve akciğerde, KAT ve SOD' nin aktiviteleri GYYSU ve GYMSU gruplarının düşük ve yüksek dozları BHA ile karşılaştırıldığında daha yüksek olduğu gözlenmiştir. Kalp, beyin ve böbrekte, GP, GR ve LPO' nin aktiviteleri GYMSU grubunun iki dozu ve yaprak ekstraktın yüksek dozu BHA ile karşılaştırıldığında daha yüksek olduğu gözlenmiştir.
Bu in vivo çalışmanın sonuçları SPSS (Statistical Packages for the social sciences) 20 paket programındaki MANOVA testindeki DUNNET-T ve TAMHANE testleri kullanılarak sonuçlar arasında anlamlı bir fark olup olmadığı değerlendirildi.
Sonuç olarak GYYSU ve GYMSU ekstraktlarının in vivo antioksidant profile ve kimyasal koruyucu potansiyeli hakkında önemli sonuçları göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Güz yemişi (E. umbellata Thunb.), KAT, SOD, LPO, GP, GR, sulu ekstrakt.

Abstract:
Autumn olive (Elaeagnus umbellata Thunb.) is a kind of angustifolia which belongs to the Elaegnus genus. In this study, the effects of two different doses of (50 and 100 mg/kg body weight/14 days) Autumn olive fruit (AOFW) and leaves (AOLW) aqueous extract groups and butylated hydroxyanisole (BHA) group were investigated for in vivo antioxidant enzyme activities [catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD), lipid peroxidation (LPO) and glutathione peroxidase (GP), glutathione reductase (GR)] in liver, kidney, brain, lung, forestomach and heart of mice (Swiss albino) compared with control group. 
The activities of CAT and SOD at low-dose of AOLW group, activity of GP at high-dose of AOLW group, activity of GR at high-dose of AOFW group and activity of LPO at low-dose of AOFW group a significant increase were observed in the liver. The activities of CAT, SOD and LPO at the high-dose AOFW group, GP at low-dose AOFW group and GR at high-dose of AOLW group showed a significant  increase in the kidney. In the brain, the activities of GR activity at both high and low-doses of AOLW and AOFW groups was observed to be decrease, although the activities of CAT, SOD, GP and LPO at low-dose of AOFW group showed an increase significant. The activities of CAT and LPO exhibited at high dose of AOLW group a notable increase, although the activities of SOD, GP and GR at both dose levels of AOFW and AOLW groups were found to be decrease in the lung. While the activities of CAT and LPO were observed a significant increase at low doses of AOFW group in the forestomach, activities of SOD, GP and GR at both high and low-doses of AOFW and AOLW groups were found to be a signifigant decline. In the heart, the activities of CAT and GR at both high and low-doses of AOFW and AOLW groups were observed to be decrease, although the activities of SOD, GP and LPO at low dose of AOFW group exhibited a significant increase. 
In this study, BHA was used as a positive control group. In the liver, kidney and lung, the activities of CAT and SOD at low and high doses of AOFW and AOLW groups were observed to be higher compared with BHA treated mice. The activities of GP, GR and LPO at low and high doses of AOFW and AOLW groups were found to be higher than compared with BHA group in the heart, brain and kidney. 
The results of the present in vivo study were evaluated the using DUNNET-T and TAMHANE tests of MANOVA tests in the SPSS (Statistical Packages for the Social Sciences; 20.0) software package whether or not significant difference between results.
As a result, AOLW and AOFW  extracts indicate important implications on the in vivo antioxidant profiles and chemoprentive potentials. 

Key Words: Autumn olive (E. umbellata Thunb.), CAT, SOD, LPO, GP, GR, aqueous extract.