Tekstil endüstrisinde reaktif boya banyolarında ozon ile rek giderimi
Color removal of reactive dye batho with ozone in textile industry
Yazar: TUĞBA ÖLMEZ
Danışman: DOÇ.DR. N. IŞIK KABDAŞLI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Ozon = Ozone ; Reaktif boyar maddeler = Reactive dyestuffs ; Renk giderme = Decolorization ; Tekstil endüstrisi = Textile industry

Özet:
TEKSTİL ENDÜSTRİSİNDE REAKTIF BOYA BANYOLARINDA OZON İLE RENK GİDERİMİ ÖZET Bu çalışmanın amacı, tekstil endüstrisinde pamuklu boyamada kullanımına sık rastlanan reaktif boyaların cinslerine bağlı olarak kaynak bazında ozon ile renk gideriminin incelenmesi ve buna etki eden faktörlerin belirlenmesidir. Boya banyosu bileşenleri esas alınarak ozon ile renk giderimine etki eden faktörler, literatürde yer alan çalışmalar çerçevesinde; pH, ortamda NaCl'ün ve Na2C03'ın mevcudiyeti olarak belirlenmiştir. Bu faktörlerin ozon ile renk giderimine etkilerinin araştırılması amacıyla yürütülen deneysel çalışmada, reaktif boyamanın temel iki grubu olan ve Türkiye'de kullanımına sık rastlanan Procion ve Remazol banyolarından kaynak bazında numuneler alınmış ve bunlara paralel sentetik numuneler hazırlanmıştır. Deneysel çalışmada kullanılan her iki boya banyosu numunesinde renk giderimi sentetik numunelere göre daha uzun süre ve daha fazla ozon beslemesi ile gerçekleşmiştir. Procion ve Remazol boya banyoları üzerinde yürütülen renk giderme deney sonuçlan birbiri ile mukayese edildiğinde, 1600 Pt-Co renk birimli Procion boya numunesinde aynı çıkış rengine ulaşmak için 2500 Pt-Co renk birimli Remazol boya numunesine göre 3 kat daha fazla süre ve ozon beslemesine ihtiyaç duyulmuştur. Dolayısıyla Procion boya numunesinde boyar madde kromofor gruplarının Remazol boya numunesindekilere nazaran ozon ile daha oksitlenebilir yapıda olduğu belirlenmiştir. pH, NaCl ve Na2C03'ın mevcudiyetinin ozon ile renk giderimi üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen çalışmalardan, kullanılan her iki boya numunesi için bu faktörlerin belirgin bir etkisinin olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu çalışmada, tekstil endüstrisinde reaktif boya banyolarında ozon ile renk giderimi esasları belirlenerek uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar vurgulanmıştır. vnı

Abstract:
COLOR REMOVAL OF REACTIVE DYE BATHS WITH OZONE IN TEXTILE INDUSTRY SUMMARY The aim of the study is the source based investigation of color removal of reactive dyes, used frequently in cotton dyeing operations of textile industry, with ozone and determination of the factors effecting it. Based on the literature survey, factors effecting color removal with ozone are determined as pH and presence of NaCl and Na2CC>3. In the experimental study conducted to investigate these factors, source based samples are taken from Procion and Remazol dyes, two primary groups of reactive dyes which find excessive use in Turkey and synthetic samples are prepared in parallel. In both of the dye bath samples color removal was possible with a higher amount ozone feeding and in a longer time compared to that of synthetic samples. When the experimental results of Procion and Remazol dyes are compared, it is observed that 3 times more amount of ozone feeding and time is required for the Procion dye sample having 1600 Pt-Co units of color than that of the Remazol dye sample having 2500 Pt-Co units of color. Thus it is determined that the chromofor groups of the procion dye sample is harder to oxidize with ozone than the chromofor groups of remazol dye sample. In the experimental studies conducted in order to determine the factors effecting color removal with ozone, namely pH, NaCl and Na2CC>3 it may be conducted that these factors do not have a significant effect. In this study, the bases of color removal of reactive dye baths with ozone in textile industry is determined and the important aspects in the application are pointed out. IX