Anglofon gelenek ve çizgi romanda karşı kültür ve L-Manyak ve Lombak dergilerinde (1996-2009) altkültürel politika olarak underground stil
Counterculture in anglophone tradition and comics and underground style as subcultural politics in L-Manyak and Lombak magazines (1996-2009)
Yazar: EMRE ADIGÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. ORHUN YAKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Antropoloji = Anthropology ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu tez, Türkiye mizah basını içinde konumlandırılmış ancak dönemin toplumsal dönüşümleri ile yeterince ilişkilendirilememiş sıra dışı ancak popüler L-Manyak ve Lombak dergileri üzerine bir araştırmayı konu almaktadır. Bu dergiler, ilk bakışta politik bir görünüm sergilemezler, kapak veya içerikte siyasi gündeme dair bir şey bulunmaz. İçeriklerinde ise, herkes tarafından kabul edilemeyecek komik çizilmiş vulgar şiddet-müstehcenlik-argo gibi kışkırtıcı radikal-marjinal temalar barındırırlar. Ana-akım basım dağıtım kanallarını kullanan, on binlerce baskı yapan ve her gazete bayisinden erişilebilen bu yayınların, Türkiye gibi bir ülkede, bir uyarı ibaresi dahi kullanmadan yayınlanmış olması bu durumu daha da ilginç kılar. Genel olarak bakıldığında bu dergiler, içerdikleri siyasetçiden nefret, ebeveyn-öğretmen-derviş gibi didaktik otoritelere karşıtlık, toplum duyarlılıkları ile alay etme gibi boyutları ile beraber buradaki siyasetin başka türlü düşünülmesi gerektiği kanısını uyandırırlar. Bu yayınlar, bizzat varlıkları ile çoğunluk değerlerine, beşeri ilişkilere ve onun düzenine muhalefet ederler.

Bu çalışmada, ekolünün popüler örnekleri olan ve son ana-akıma dönüşen bu yayınların yansıttığı apolitik tavrın ve sıra dışı stilin, aslında antipolitik ve underground olduğu iddia edilmiştir. Araştırma bu bağlamda, gençlik kültürleri ve çizgi romanlarda Anglofon karşı-kültür hareketleri ile okunabilen underground stile ait göstergeleri, bu dergilerde arayıp bunların varlığını toplumsal bağlamda değerlendirmeyi amaçlamıştır. Böylece 'stil ile isyan' (Hebdige), 'medyanın rıza üretme işlevi' (Hall) ve 'iktidarın normalleştirme stratejisi' (Foucault) gibi kuramsal yaklaşımlarla politik okuması yapılabilen bu göstergelerin, bir takım toplumsal dönüşümlerin semptomu olarak anlamlandırılabilmesi hedeflenmiştir.

Abstract:
This thesis is about a research on the unusual but popular L-Manyak and Lombak magazines, which were positioned within the Turkish humor press but could not be sufficiently associated with the social transformations of the period. These magazines do not have a political appearance at first glance; there is no political agenda on the cover or in the content. In their content, they contain provocative radical-marginal themes such as funny, vulgar violence, obscenity and slang that cannot be accepted by everyone. The fact that these publications, which use mainstream printing distribution channels, print tens of thousands of copies, and are accessible from every newsstand, were published in a country like Turkey without even using a warning phrase, makes this situation even more interesting. Generally speaking, these magazines, with their dimensions such as hatred of politicians, opposition to didactic authorities such as parents-teachers-dervish, and mockery of social sensitivities, make us think that politics here should be thought differently. These publications, by their very existence, oppose the majority values, human relations and their order.

In this study, it is claimed that the apolitical attitude and extraordinary style reflected by these publications, which are popular examples of the school and turned into the last mainstream, are actually antipolitical and underground. In this context, the research aimed to search for the indicators of the underground style that can be read in youth cultures and comic books with the Anglophone counter-culture movements in these magazines and to evaluate their existence in the social context. Thus, it is aimed to interpret these indicators, which can be interpreted politically through theoretical approaches such as 'rebellion with style' (Hebdige), 'consent production function of the media' (Hall) and 'normalization strategy of the power' (Foucault), as symptoms of some social transformations.