Türk basınında 1960 askeri müdahalesinin değerlendirilmesi(Normatif medya kuramları çerçevesinde)
Evaluation of the 1960 military intervention in the Turkish press (In the framework of normative media theories)
Yazar: SEREN GÜVEN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN DOĞAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: 27 Mayıs 1960 ihtilali = 27 May 1960 revolution ; Basın = Press ; Siyaset = Politics

Özet:
Tarihsel süreç boyunca, siyasal gelişmeler basın faaliyetlerini önemli ölçüde etkilemiş ve basının tavrı, özellikle siyasi otoritelerin tutumu, iktidar değişimleri ve darbeler gibi faktörlere bağlı olarak şekillenmiştir. Normatif medya kuramlarının temelini oluşturan bu ifadeler, basın-siyaset ilişkisinde basının tavrının belirleyicisinin, siyasi otoriteler olduğunu göstermektedir. Türkiye'de ilk gazetenin çıkarıldığı günden itibaren sorunlu bir şekilde gelişme gösteren basın-siyaset ilişkisinin de belirleyicisi siyasi otoriteler olmuş, basın, genellikle siyasi otoritenin görüşlerini yansıtan ve otoriteye hizmet eden bir tavır takınmıştır. 
Türk siyasi tarihinde önemli bir dönemeç olan 27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi sonrası, basın-siyaset ilişkisinin nasıl şekillendiğinin ve basının tavrı üzerindeki etkisinin incelendiği bu çalışmada, Cumhuriyet, Milliyet, Hürriyet ve Tercüman gazetelerinin müdahale sonrasındaki yayınları incelenmiştir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden metin analizi kullanılmıştır. Metin analizi, araştırma ile ilgili toplanan resim, yazı, görsel gibi tüm verileri, birbiri ile ilişkilendiren ve bulguların ortaya çıkarılmasına olanak sağlayan bilimsel araştırma yöntemlerinden biridir. 
1960 müdahalesi sonrası, basın, siyasi otoritenin belirlediği çerçeve içinde hareket etmiş, cunta yönetiminin politikalarını desteklemiş ve muhalif görüşlere yer vermemiştir. Özü itibariyle otoriter olan askeri yönetimin beklentileri doğrultusunda hareket eden basının tavrı, otoriter medya kuramı ilkeleri ile açıklanabilmektedir. Bununla birlikte, basının müdahale sonrası değişen tutumunu, sadece otoriter medya kuramı ile ilişkilendirmek doğru bir yaklaşım değildir. Zira, Türk demokrasisin kurulmasında önemli bir rolü olan basına göre, dönemin şartları göz önüne alındığında, cumhuriyetin seçkin kurucularından biri kabul edilen TSK'nin yanında yer almak doğru bir yaklaşım olabilir.

Abstract:
Throughout the historical process, political developments have significantly affected press activities, and the attitude of the press has been shaped depending on factors such as the attitude of political authorities, changes in power and coups. These statements, which form the basis of normative media theories, show that the determinants of the press's attitude in the press-politics relationship are political authorities. Political authorities have been the determinants of the press-politics relationship, which has developed problematically since the day the first newspaper was published in Türkiye, and the press has generally adopted an attitude that reflects the views of the political authority and serves the authority. 
In this study, which examines how the press-politics relationship was shaped after the military intervention of May 27, 1960, which was an important turning point in Turkish political history, and its effect on the attitude of the press, the publications of Cumhuriyet, Milliyet, Hürriyet and Tercüman newspapers after the intervention were examined. In the research, text analysis, one of the qualitative research methods, was used. Text analysis is one of the scientific research methods that relates all data collected regarding the research, such as pictures, texts and visuals, to each other and allows the findings to be revealed. 
After the 1960 intervention, the press acted within the framework determined by the political authority, supported the policies of the junta administration and did not include opposing views. The attitude of the press, which acts in line with the expectations of the essentially authoritarian military administration, can be explained by the principles of authoritarian media theory. However, it is not a correct approach to associate the changing attitude of the press after the intervention only with the authoritarian media theory. According to the press, which played an important role in the establishment of Turkish democracy, considering the conditions of the period, it might be the right approach to side with the Turkish Armed Forces, which is considered one of the distinguished founders of the republic.