Çok kriterli karar verme problemlerinin çözümüne yönelik otomasyon geliştirme ve bir uygulama
Software development and an application for the solution of multi criteria decision problems
Yazar: AHMET TURAN ÖZYALÇIN
Danışman: PROF. DR. HÜDAVERDİ BİRCAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Otomasyon = Automation ; Problem çözme = Problem solving ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making ; Çözüm yöntemleri = Solution methods

Özet:
Çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak problemlerin hatasız ve hızlı çözülmesini sağlayan, PHP web tabanlı dinamik programlama dili ve MySQL veri tabanı kullanılarak, çevrimiçi çalışabilen bir otomasyon geliştirilmiştir.
Teknolojinin bu seviyelere geldiği günümüzde çok kriterli karar verme yöntemleri için özel olarak yazılmış, birden fazla yöntemle çalışabilen çok fazla otomasyon bulunmadığı için oluşturulan sistem büyük öneme sahiptir.  
Oluşturulan otomasyon 100 farklı alternatifin 10 farklı kriter ile analiz edilmesine olanak sağlamaktadır. Analiz yaparken 4 farklı ağırlıklandırma yaklaşımı ve 4 farklı problem çözme yöntemi kullanmaktadır. Ayrıca sonuçları birleştirerek tek bir sıralama yapmak imkanı da sağlamaktadır. 
Ağırlıklandırma yaklaşımlarından AHP, ENTROPY, DEMATEL yöntemlerinin kullanılması ve karar vericilerin istedikleri kriter ağırlıklarını girebilmesine olanak sağlayan bu otomasyon, problemi EDAS, ELECTRE I, TOPSIS ve VIKOR yöntemleri kullanarak analiz edebilmektedir. COPELAND bütünleşik sıralama yöntemi sayesinde seçilen yöntemler ile tek bir sıralama yapabilmektedir. 
Bir problemin 4 ağırlıklandırma yaklaşımı ve 4 çözüm yöntemiyle çözülmesi, bunların kombinasyonlarıda hesaplandığında 16 farklı çözüm yolu izlenmesi ve bu sonuçların birleştirilmesi uzun bir süreç gerektirmektedir. Yapılan otomasyon sayesinde daha hızlı analizler yapılabilmesi sağlanmıştır. 
Daha hızlı ve doğru karar vermek için geliştirilen bu otomasyon elektronik aygıtlardan bağımsız çalışarak herhangi bir kurulum gerektirmeden her yerden her zaman ulaşılabilecek şekilde hazırlanmıştır. İnternet erişimi olan her türlü elektronik cihazdan erişilebilen bu otomasyon üyelik tabanlı çalışabilmektedir. 
Ortaokullarda 7.sınıf matematik dersinde kullanılabilecek 6 farklı yayınevinin kitabı fiyat, görsellik, bulunabilirlik, sayfa sayısı, çevrimiçi destek ve soru kalitesi kriterleri ile değerlendirilmiştir. Değerlendirilen kriterlere uygun olarak kaynak kitap seçimi problemine, geliştirilen otomasyon ile en iyi kararın verilmesi sağlanmıştır. 1.Alternatif olan yayınevi 4 farklı çözüm yolunda da en iyi seçim olarak önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Ağırlıklandırma Yöntemleri, Çözüm Yöntemleri, PHP, MySQL

Abstract:
Using multi-criteria decision making methods, a software has been developed which provides error-free and fast solving of problems by using PHP web-based programming language and MySQL data connection.
	In today's world where technology has reached these levels, the created system is of great importance since there is not many software that can work with more than one method, which is specially written for multi-criteria decision making methods.
	The created software allows 100 different alternatives to be analyzed with 10 different criteria. It uses 4 different weighting approaches and 4 different problem solving methods while analyzing. It makes a single ranking by combining the results.
	Using weighting approaches as AHP, ENTROPY, DEMATEL methods and software that allows decision makers to enter the criterion weights they want, analyzes the problem using EDAS, ELECTRE I, TOPSIS and VIKOR methods. Thanks to the integrated sorting method COPELAND a single sorting can be done with the selected methods.
	Solving a problem with 4 weighting approaches and 4 solution methods, while their combinations are calculated, following 16 different solutions and combining these results requires a long process. Thanks to this software, analyzes have been made faster.
	 This software, which is developed for faster and more accurate decision, has been prepared independently from electronic devices and can be accessed from anywhere without requiring any installation. This software, which can be accessed from any electronic device with internet access, operates on a membership basis.
	The books of 6 different publishing houses which can be used in 7th grade mathematics lessons in secondary schools were evaluated with the criteria of price, visuality, availability, number of pages, online support and question quality. With the  developed software, the best decision has been made for the problem of resource book selection in accordance with the evaluated criteria. The publishing house, which is the 1st alternative, was suggested as the best choice in 4 different solutions.
	Keywords: Multi Criteria Decision Making Methods, Weighting Methods, Solution Methods, PHP, MySQL