Anadolu otoyolu Kahramankazan-Gerede arasındaki yol yapılarının kuşlar (Avifauna) tarafından kullanımının araştırılması
Investigation of the use of road structures between Anadolu highway Kahramankazan-Gerede by birds (Avifauna)
Yazar: MERVE SEYFE
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH HASBENLİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bu çalışmada, Anadolu otoyolunun Kahramankazan-Gerede güzergahında bulunan çeşitli
amaçlarla yapılmış olan; menfez, dere geçişi, su kanalı, altgeçit, üstgeçit, köprü ve viyadük olmak üzere 7 farklı yapı tipindeki otoyol yapılarını ve bunlara ek olarak su kanalları ve bazı menfezlerle bağlantılı beton drenaj duvarları incelenmiştir. Çalışma ile bu yapıları kullanan kuş türlerini, bu türlerin tercih ettikleri yapı tiplerini ve EUNIS habitat tiplerini belirlemek, ayrıca Türkiye'de ilk defa mesafe örnekleme yöntemi kullanılarak kuşların yapılardaki yuva yoğunluk tahminini yapmak amaçlanmıştır. Çalışma 2018 yılı Mayıs–Eylül ayları arasında gerçekleştirilmiştir. Otoyol yapılarını yuva ve tünek olarak kullanan toplam 16 kuş türü belirlenmiştir. Bu türlerden 10 tanesi bu alanları yuvalanma amacıyla, 6 tanesi de tüneme amacıyla kullanmaktadır. Ayrıca bu türlerden 3'ünün de hem yuvalama hem de tüneme amacıyla kullandığı belirlenmiştir. Çalışmada, yapılardaki yuva sayısının en fazla menfezlerle ve su kanallarıyla bağlantılı beton drenaj kanallarındaki deliklerde olduğu ve yapılardaki tünek sayısının ise en fazla üst geçitlerde olduğu tespit edilmiştir. Buna bağlı olarak yapılardaki en fazla yuva sayısının Dağ kuyruksallayanı (Motacilla cinerea) / Ak kuyruksallayan (Motacilla alba) türüne ait olduğu, en fazla tünek sayısının ise Güvercin (Columba livia) türüne ait olduğu belirlenmiştir. En fazla tercih ettikleri EUNIS habitat tipinin ise G5 habitatı olduğu belirlenmiştir. Mesafe örnekleme yöntemi ile yuva yoğunluğu tahmininin en fazla su kanalının kapalı kısmında olduğu belirlenmiştir. Çalışmada gözlemlenen kuş türlerine ve yapılara ait bilgiler, fotoğraflar ve çalışılan otoyola ait EUNIS habitat haritası verilmiştir.

Abstract:
In this study, on the Anadolu highway in the Kahramankazan-Gerede route; 7 different types
of structures which have been built for various purposes such as culverts, creek crossings,
water canals, underpasses, overpasses, bridges and viaducts, as well as concrete drainage
walls connected with water canals and some culverts have been examined. With this study,
it is aimed to determine bird species that use these structures, the type of structure and
EUNIS habitat types they prefer, it is also aimed to make the nest density estimation using
distance sampling method for the first time in Turkey. The study was conducted between
May and September 2018. A total of 16 bird species were identified which used highway
structures as nest and roost. 10 of these species used these places for nesting and 6 for
roosting. It was also determined that 3 of these species used for both nesting and roosting. It was found that the number of nests in the buildings was mostly in the holes in the concrete drainage channels which is connected with the vents and water channels, and the number of the nests in the structures was mostly in the overpasses. Accordingly, it was determined that the maximum number of nests in the structures belonged to the Grey wagtail (Motacilla cinerea) / White wagtail (Motacilla alba), and the maximum number of roosts belonged to the Pigeon (Columba livia) species. It was determined that the most preferred EUNIS habitat type is G5 habitat and the nest density estimate with the distance sampling method was at the most part of the water channel. In this study, information about the observed bird species and structures, photographs and the EUNIS habitat map of the highway were given.