Akademik çeviri eğitiminde kuramsal yaklaşımların yeri ve önemi
Translation theory in translation training
Yazar: ŞİRİN BAYKAN SMETS
Danışman: PROF. DR. A. TURGAY KURULTAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Kuramsal yaklaşımlar = Theoretical approaches ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri eğitimi = Translation education ; Çeviri yaklaşımı = Translation approach

Özet:
Bu çalışmanın amacı, akademik çeviri eğitiminde, alanın kuramsal bilgisi ile eğitim arasındaki ilişkiyi sorunsallaştırmaktır. Sorunsallaştırmanın kuramsal dayanaklarının oluşturulmasında çeviribilimin yanı sıra eğitim bilimleri ve eğitim psikolojisi alanlarından da faydalanılmıştır. Araştırmanın inceleme kısmı için kuram - eğitim ilişkisinin gözlemlenebileceği makro ve mikro düzlemler belirlenmiştir. Farklı türdeki veri bütünceleri üzerinden bu ilişkinin uygulamaya nasıl yansıtıldığı, söz konusu üç düzlem çerçevesinde betimlenmiş ve yorumlanmıştır. İncelemenin gerçekleştirildiği düzlemler, çeviribilimdeki kuramsal bilginin akademik çeviri eğitimi programlarının yapısındaki yerleri, bu bilginin eğitimde doğrudan malzeme olarak kullanılması ve üçüncü olarak da kuramsal bilginin çeviri eğitimindeki yöntemsel işlevleridir. İnceleme sonucunda kuramsal yaklaşımların farklı düzlemlerde eğitime yansıtılmasında çeşitli dış etkenlerin farklı yoğunlukta şekillendirici olduğu gözlemlenmiştir. Özellikle de makro düzlem söz konusu olduğunda yerel koşulların etkisi çarpıcıdır. Ayrıca yapılan incelemeler sonucunda kuramsal bilginin eğitimde daha etkili bir şekilde yansıtılabilmesi için eğitim bilimleri ve eğitim psikolojisi ile çeviribilim arasında gerçekleştirilecek disiplinlerarası araştırmalara, bunun yanı sıra da çeviribilimin kendi araştırma alanları arasında daha sıkı kurulacak bağlara ihtiyaç olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to problematize the interrelationship between the theoretical knowledge of translation studies and the translator training in academic settings. Apart from the translation studies, educational sciences and pedagogic psychology are also made use of for the theoretical underpinning of the study. For empirical research within this study, some macro and micro contexts are determined where the interrelationship between theoretical knowledge and training can be observed. These contexts for the observation can be listed as 1) the role of theoretical knowledge of translation studies in structuring the translator training curricula, 2) the direct use of theoretical knowledge as course material, and 3) the indirect application of theoretical knowledge in instructional settings. The results of the empirical research show that within the different afore-mentioned contexts, various external factors come into question, which shape the application of theoretical knowledge on translator training. Especially within the macro context, local conditions are a key factor. In addition it is observed that for a more effective application of theoretical knowledge to translator training, there is a need for interdisciplinary research between educational sciences, pedagogic psychology and translation studies, but also for research which aims at building a stronger interrelationship between different research areas of translation studies itself.