Karbon (PAN) kumaşların sürtünme özellikleri
Friction properties of carbon (PAN) fabrics
Yazar: HİKMET KUNDAK YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ABDULKADİR BİLİŞİK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu çalışmada Poliakrilonitril (PAN) esaslı karbon kumaşın sürtünme ve çekme(pull-out) özellikleri incelenmiştir. Karbon kumaşın iplik-iplik, iplik-kumaş ve kumaş-kumaş statik sürtünme katsayılarının kinetik sürtünmeye göre düşük olduğu gözlenmiştir.
Karbon kumaştan iplik çekme yöntemi geliştirilerek kumaşın çekme kuvveti, kayma kuvveti-kayma açısı ve kayma rijidliklerinin belirlenebileceği gösterilmiştir. Buna göre kumaşın çekme ve kayma kuvvetleri ile kayma rijidliklerinin kumaşın yapısal parametreleri olan kumaş sıklıklarına, örme tiplerine ve yönsel krimplere bağlı olduğu anlaşılmıştır. Kumaştan iplik çekme test yönteminin ise kumaş boyutlarına, çekilen uç sayılarına ve bunların konumlarına bağlı olduğu sonucuna varılmıştır.
Kumaştaki kesişme sayısı, kumaş sıklığı, çekilen uç sayısı ve kumaş uzunluğu arttıkça çekme kuvveti ve kayma rijidliğinin arttığı ancak çekme kuvvetinin kumaş eninden etkilenmediği fakat kayma rijidliğinin etkilendiği ve kumaş eninin artması ile arttığı sonucuna varılmıştır.
Sürtünme sonuçları karbon ipliklerinin formlanması esnasında lifin yüzey özelliklerinin önemini belirlerken karbon kumaşın kayma özellikleri geliştirilen yöntemle kolaylıkla belirlenerek kullanıcıya esnek halde formlanması hakkında önemli ipuçları verecektir.

Anahtar Kelimeler: Karbon kumaş, tekli ve çoklu iplik çekme, iplik krimp uzaması, 
kumaş yerdeğiştirmesi, statik ve dinamik sürtünme, kumaş kayması.

Abstract:
In this study, frictional and pull-out properties of PAN base carbon fabric were investigated. It was observed that static coefficient of friction of yarn to yarn, yarn to fabric and fabric to fabric in carbon fabric was low compared to the kinetic coefficient of friction. 
Yarn pull-out method for carbon fabric was developed and it was demonsrated that the fabric pull-out force, shear force-shear angle and shear rigidity could be measured. Thus, it was understood that the fabric pull-out force and shear force with shear rigidity depended on fabric structural parameters as fabric density, fabric weave and directional fabric crimp. On the other hand, it was resulted that the fabric pull-out test method depended on fabric dimensions, yarn pulled ends and their places in the fabric. 
When the interlacement in the fabric, fabric density, the pulled yarn ends and the fabric length increased, the fabric pull-out force and shear rigidity also increased. The fabric pull-out force was not affected by the fabric width but the fabric shear rigidity was affected and it increased with increasing the fabric width.
The friction results showed the importance of carbon fiber surface treatment during the converting the yarn to the fabric formation. In addition, the shearing properties of carbon fabric was easily measured by the developed pull-out method. Therefore, user can have important information about the formability of woven carbon fabric during complex part manufacturing.

Keywords: Carbon fabrics, single and multiple yarn pull-outs, yarn crimp extension, 
fabric displacement, static and kinetic friction, fabric shearing