Geri-tür aktif devlerde diferensiyel dönme ve aktivite çevrimleri
Differential rotation and activity cycles in late type active giants
Yazar: ORKUN ÖZDARCAN
Danışman: PROF. DR. SERDAR EVREN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Diferensiyel dönme = Differential rotation ; Fotometrik analiz = Photometric analysis

Özet:
Bu tezde, iki çok benzer kromosferik aktif yıldız V2075 Cyg (G8 III) ve FG UMa'nın (G9 III) çokrenk fotometrik verisi (V2075 Cyg için 17 yıllık Johnson UBVRIc verisi ve FG UMa için 19 yıllık Johnson BV verisi) analiz edilerek yıldızların üzerindeki olası aktivite çevrimleri, diferansiyel dönme ve leke dağılımları araştırılmıştır. V2075 Cyg'nin yeni tayf verileri analiz edilerek yıldızın atmosfer analizi ve Doppler görüntülemesi yapılmıştır.Sistemlerin Johnson V verileri analiz edilerek V2075 Cyg ve FG UMa için sırasıyla, 6.28 ve 8.86 yıllık aktivite çevrim dönemleri bulunmuştur. Ayrıca, V2075 Cyg ve FG UMa için sırasıyla 21.5 ve 22.2 yıllık dönemlere sahip görünen daha uzun dönemli çevrimlerin izleri gözlenmiştir. V2075 Cyg'de fotometrik dönem her 6 yılda bir düzenli değişim gösterir. FG UMa'da fotometrik dönem oldukça benzer bir değişimi her 9 yılda bir gösterir. Mevsimsel fotometrik dönemler kullanılarak V2075 Cyg ve FG UMa için diferansiyel dönme katsayıları, sırasıyla, k = 0.110 ve k = 0.086 olarak hesaplanmıştır.FG UMa'da birbirinden 180° ayrık ve sürekli çevrimsel değişim göstermeyen iki aktif boylam aralığı bulunmuştur. V2075 Cyg'de lekelerin boylamlarını her 6 yılda bir değiştirdiği bulunmuştur ki bu "flip ? flop" olayı gibi görünür. V2075 Cyg'nin Doppler haritaları yıldızın yüzeyinde parlak ve karanlık bölgeler gösterir. Bu bölgelerin bileşke katkısı değerlendirildiğinde Doppler haritaları ışık eğrileri ile uyumludur. V2075 Cyg'nin en parlak zamanında bile yüzeyinde pek çok lekeye sahip olduğu da gözlenmiştir.

Abstract:
In this thesis, multi ? color photometric data (17 years of Johnson UBVRIc data for V2075 Cyg and 20 consecutive years of Johnson BV for FG UMa) of two very similar chromospherically active stars, V2075 Cyg (G8 III) and FG UMa (G9 III), were analysed to investigate possible activity cycles, differential rotation and spot distribution on their surface. By analysing new spectroscopic data of V2075 Cyg, atmosphere analysis and Doppler imaging of the star were done.By analysing Johnson V data of the systems, activity cycle periods of 6.28 and 8.86 years were found for V2075 Cyg and FG UMa, respectively. Furthermore, traces of possible longer term cycles were observed, which seem to have 21.5 and 22.2 years of period for V2075 Cyg and FG UMa, respectively. In V2075 Cyg, photometric period shows regular variation in every 6 years. Photometric period in FG UMa shows quite similar variations in every 9 years. By using seasonal photometric periods, differential rotation coefficients were calculated as k = 0.110 and k = 0.086 for V2075 Cyg and FG UMa, respectively.Two active longitude ranges were found for FG UMa, which are separated by 180° from each other with no continuous cyclic variation. In V2075 Cyg, it was found that spots change their longitude by 180° in every 6 years which seems as ?flip ? flop? event. Doppler maps of V2075 Cyg show bright and dark regions on the surface of the star. When considering the resultant effect of those regions, Doppler maps are in agreement with light curves. It was also observed that, even in its brightest time, V2075 Cyg still has many spots on its surface.