Paranoid şizofrenide çocukluk çağı travmaları, yaşam olayları, kortizol ve stres
Childhood trauma, life events, cortisol and stress in paranoid schizophrenia
Yazar: BARIŞ KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SERCAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Stres = Stress ; Yaşam olayları = Life events ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Çocuklar = Children ; Şizofreni = Schizophrenia ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Bu araştırmada stres ve stres yanıtına yol açtığı bilinen kortizol düzeyi, yaşam olayları ve çocukluk çağı travmalarının, 0-5 yıllık, 6-10 yıllık paranoid şizofreni hastalarında ve sağlıklı gönüllülerde karşılaştırılarak araştırılması; paranoid şizofreni hastalarında yaşam olayları ve çocukluk çağı travmalarının hastalığın alevlenmesiyle ve bazal kortizol düzeyleriyle ilişkisinin; kortizol, yaşam olayları ve çocukluk çağı travmalarının psikotik belirtilerin şiddetiyle ilişkisinin; hastaların hastaneye yatış ve çıkış değerlendirmelerinde psikotik belirtilerindeki değişimle kortizol düzeylerindeki değişimin ilişkisinin araştırılması hedeflenmiştir.Önerilen ilişkilerin araştırılması için psikotik alevlenme ile hastaneye yatırılan 0-5 yıllık ve 6-10 yıllık paranoid şizofreni hastalarında yatışlarının birinci (bazal kortizol düzeyi) ve üçüncü gününde ve tedavi sonrası hastaneden çıkmadan bir gün önce kortizol uyanma yanıtına bakılmış; hastaların yatış ve çıkışlarında psikotik belirtilerin şiddeti, birinci ve üçüncü kortizol ölçümleri ile aynı günde SANS, SAPS ile değerlendirilmiş; hastaneden çıkarılmalarından önce yaşam olayları ve çocukluk çağı travmaları değerlendirilmiştir.Sonuçlar paranoid şizofreni hastalarının sağlıklılardan daha fazla yaşam olayı yaşadığına işaret etmekte ve yaşam olayları karşısında daha fazla distres [F(2, 60) = 6.52, p<.01, ?2 = .18] ve uyum yapma güçlüğü [F(2, 60) = 6.36, p<.01, ?2 = .18] yaşadıklarını; 6-10 yıllık hasta grubunun özellikle duygusal istismar olmak üzere [(F(2, 60) = 7.69, p<.01, ?2 = .20] sağlıklılardan daha fazla çocukluk çağı travmasına [F(2, 60) = 5.83, p<.01, ?2 = .16] maruz kaldığını; psikotik alevlenmeden önceki bir ay [R2 = .37, Finc (2, 37) = 4.07, p<.05] ve üç ay [R2 = .37, Finc (2, 37) = 4.02, p<.05] içindeki yaşam olaylarının ve çocukluk çağı travmalarının alevlenme sayısını yordar şekilde psikotik alevlenmelerle ilişkili olduğunu; bazal kortizol değerlerinin 6-10 yıllık hasta grubunda anlamlı olmak üzere hastalarda, sağlıklılardan yüksek olduğunu; bazal kortizol düzeylerinde hastaneye yatış gününde olan grup farklarının [F(2, 59) = 3.76, p<.05, ?2 = .11], yatışın üçüncü gününde ortadan kalktığını [F(2, 59) = 1.80], ve tedavi sonrasında, SANS toplam puanı, aloji ve avolüsyon puanlarında saptanan düşmenin kortizol düzeylerindeki azalma ile korelasyon içinde olduğunu göstermektedir (sırasıyla r = .33, p<.05, r = .35, p<.05, r = .34, p<.05).Sonuç olarak stresi ölçme ve değerlendirmenin tüm zorluklarına rağmen şizofreninin etiyolojisiyle ilgili modellerde ve hastalığın seyrinde yaşam olaylarının ve çocukluk çağı travmalarının rolü önemlidir. Stres ve stres yanıtını bu yaşantılar dışında biyolojik bir belirteç olarak kortizolle işaretlemenin olabilirliğini görmek için daha çok değişkenin kontrol edildiği homojen örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar kelimeler: Şizofreni, yaşam olayları, çocukluk çağı travmaları, kortizol.

Abstract:
This study aimed to investigate stress as marked by life events, cortisol and childhood trauma in in paranoid schizophrenia patients with an illness duration of 0-5 versus 6-10 years in comparison with healthy control participants; in addition, it was aimed to examine the relationship between life events and childhood trauma and exacerbation of illness and basal cortisol levels in paranoid schizophrenia patients and to investigate the relationship between the change in psychotic symptoms of patients in assessments during hospitalization and discharge and the change in cortisol levels.For testing the proposed relationships, cortisol awakening response were evaluated at the first (as basal cortisol level) and the third days of hospitalization and one day prior to hospital discharge after antipsychotic treatment in paranoid schizophrenia patients with an illness duration of 0-5 versus 6-10 years who were hospitalized due to exacerbation of psychotic symptoms; on the days of hospitalization and discharge, severity of psychotic symptoms was assessed and SANS and SAPS were applied on the same days of first and third cortisol assessments; and life events and childhood trauma were assessed prior to hospital discharge of patients.Results showed that, compared to healthy controls, schizophrenia patients reported more life events and experienced more distress [F(2, 60) = 6.52, p<.01, ?2 = .18] and adaptation problems [F(2, 60) = 6.36, p<.01, ?2 = .18]; 6-10 year patient group reported being exposed to more childhood trauma [F(2, 60) = 5.83, p<.01, ?2 = .16], especially to emotional abuse [(F(2, 60) = 7.69, p<.01, ?2 = .20]; life events in one month prior to psychotic exacerbation and childhood trauma predicted the number of exacerbations indicating an association with exacerbation of psychotic symptoms [R2 = .37, Finc (2, 37) = 4.07, p<.05]; basal cortisol levels were significantly higher in 0-6 year patient group; the differences in basal cortisol levels identified at the time of hospitalization [F(2, 59) = 3.76, p<.05, ?2 = .11] disappeared at the third day of hospitalization [F(2, 59) = 1.80]; and following hospitalization, decreases in SANS total score, alogia and avolution scores correlated with decreases in cortisol levels (r = .33, p<.05, r = .35, p<.05, r = .34, p<.05, respectively).In conclusion, despite the challenging nature of stress assessment and evaluation, life events and childhood trauma have an important influence on models related to the etiology of schizophrenia and the course of illness. In order to further understand the possibility of marking the stress and stress response with cortisol as a biological marker apart from these experiences, studies controlling more number of variables with homogeneous samples are needed.Key words: Schizophrenia, life events, childhood trauma, cortisol.