Türkiye'de uygulanan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve üst düzey kamu yöneticilerinin denetimi
The Presidential system of government in Turkey and the supervision of senior public administrators
Yazar: SELMA TAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM SEZER
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Türkiye'de uygulanan cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve yenilenen denge ve denetleme mekanizmalarının temel dayanağı olan  hesap verebilirlik, bir kurumun veya bireyin, faaliyetlerini yaparken aldığı kararları ve bu kararların sonuçlarını açık ve şeffaf bir şekilde paylaşması, sorumluluklarını kabul etmesi ve bu süreçte hesap sormaya hazır olması anlamına gelmektedir. 
Hesap verebilirlik, kamu yönetiminde açıklığın sağlanması bakımından önemli bir niteliğe sahiptir. Kamu kurumlarının ve yöneticilerinin idari eylem ve işlemlerinin belli otoritelerce değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Yeni kamu yönetiminde hesap verebilirlik bürokrasinin politikacılar tarafından denetlenmesini, politikacıların da seçimler yoluyla halka hesap vermesini içermektedir. Yeni kamu yönetimi anlayışı, hesap verebilirliğin önemini ve ön plana çıkarmaya çalışmaktadır. 
Bu çalışmanın argümanı, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin, denetim ve hesap verebilirlik mekanizmalarında parlamenter sistemden ayrılan yeni yaklaşımlar ortaya koyduğu; fakat bu yeni yaklaşımların demokratik normlar ve şeffaflık standartları ile ne derecede örtüştüğünün üzerinde durulması gerektiği üzerine kuruludur.
Bu bağlamda, araştırma sorusu ve kavramsal çerçeve ışığında, sistemin üst düzey kamu yöneticilerinin denetlenmesine olan etkisi detaylı bir şekilde ele alınmakta ve değerlendirilmektedir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cumhurbaşkanı, Bakanlık kurum ve kuruluşlarındaki tüm üst düzey kamu yöneticilerini denetleyebildiği gibi bünyesinde olan Devlet Denetleme Kurulu vasıtası ile üst düzey kamu yöneticilerinin de denetimlerini sağlayabilmektedir. 
Üst düzey kamu yöneticilerin atanması ve görevden alınması gibi yüksek düzeyde denetim yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanı, yürütme üzerinde etkinliğini arttırmaktadır. 
Modern demokrasi yönetim tarzını benimsemiş ve sağlam temeller üzerine kurulmuş yönetim geçmişine sahip ülkelerde meclisin esas görevi; kanun yapmak, devlet bütçesini hazırlamak ve onaylamak ayrıca yürütmeyi de farklı yöntemler kullanarak denetlemektir. 
TBMM denetimleri, kanun yapabilme ve bütçe onaylama gibi güçlü yetkilere sahiptir. TBMM, aldığı kararları yürütme organı tarafından tam ve eksiksiz olarak uygulanıp uygulanmadığını denetler. 
Bu çalışma içerisinde ise Türkiye'de Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ayrıntılı biçimde ele alınmakta ve bu noktada üst düzey kamu yöneticilerinin denetlenmesine ilişkin kural ve usuller üzerinde durulmaktadır.

Abstract:
Accountability, which is the main pillar of the presidential government system and the renewed checks and balances mechanisms implemented in Turkey, means that an institution or individual should openly and transparently share its decisions and the results of these decisions, accept its responsibilities and be ready to be held accountable in this process..
Accountability has an important quality in terms of ensuring openness in public administration. It allows the administrative actions and transactions of public institutions and managers to be evaluated by certain authorities. Accountability in traditional public administration includes the supervision of bureaucracy by politicians and politicians being accountable to the public through elections. The new public administration approach tries to bring the importance of accountability to the forefront.
The argument of this study is that the Presidential Government System has introduced new approaches that differ from the parliamentary system in the supervision and accountability mechanisms; however, it includes emphasizing the extent to which these new approaches overlap with democratic norms and transparency standards.
In this context, in the light of the research question and theoretical framework, the effect of the system on the supervision of senior public managers is discussed and evaluated in detail. In the Presidential Government System, the President can supervise all senior public administrators in the Ministry institutions and organizations, and can also supervise senior public administrators through the State Supervisory Board within its body. The President, who has high-level supervisory authority such as the appointment and dismissal of senior public administrators, increases his/her effectiveness over the executive. In countries that have adopted the modern democratic management style and have a strong administrative history, the main duty of the parliament is to make laws, prepare and approve the state budget, and also supervise the executive using different methods.
The Turkish Grand National Assembly (TBMM) has strong authorities such as auditing laws and approving the budget. The TBMM supervises whether the decisions it makes are fully and completely implemented by the executive body.
In this study, the Presidential government system in Turkey is examined in detail, and at this point, the rules and procedures regarding the supervision of senior public administrators are emphasized.