Sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık seviyelerinin belirlenmesi
Determining digital literacy levels of primary school teachers
Yazar: MURAT KORKMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET OĞUZ AKÇAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Teknoloji okuryazarlığı = Technology literacy ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, 2019-2020 Eğitim Öğretim yılında Eskişe-hir'de görev yapan sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık yeterlilik algılarını belirle-mek ve belirli değişkenlere göre karşılaştırmalı olarak incelemektir. 
Yöntem: Araştırmada karma yöntem kullanılmış; veriler nicel bulgular için Acar (2015) tarafından geliştirilen Dijital Okuryazarlık Değerlendirme Ölçeği ile nitel bulgular için yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu, 2019-2020 öğretim yılında Eskişehir ilinin merkez ilçeleri Tepebaşı ve Odunpazarı ile Seyitgazi, Sarıcakaya, Mihalgazi ilçelerinde veri toplama aracını gönüllü olarak doldurmayı kabul eden 60 okuldan 733 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda ise yapılandırılmış görüşme formuna cevap vermeyi kabul eden 7 sınıf öğretmenine ait veriler yer almaktadır. Dijital Okuryazarlık Değerlendirme Ölçeği, 41 maddeden ve Temel Araç ve Ortam Bilgisi, Farkındalık, Güvenli Katılım, Bağlamsal Kullanım ve Dijital Kimlik Yönetimi olmak üzere beş boyuttan oluşmaktadır. Araştır-maya ait nicel veriler, SPSS 21 programında t-testi ve ANOVA istatistikleri ile çözüm-lenmiştir. Nitel veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiş, araştırma soruları ile ilişkilerine göre yorumlanmıştır. 
Bulgular: Araştırma bulgularına göre sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlığın farklı yeterlik alanlarından kendilerini Çok Yeterli olarak algıladıkları ve bu yeterlik alanlarına büyük oranda hakim oldukları belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık seviyeleri ile yaşları, cinsiyetleri, öğrenim durumları, meslekteki kıdemleri, kişisel bir bilgisayara sahip olma durumları, sürekli internet bağlantısına sahip olma durumları, eğitim öğretimde kullandıkları teknolojilere/ uygulamalara ve aldıkları tek-nolojik eğitimi arasında anlamlı farklılıklar vardır.  Ancak okuttukları sınıf düzeyi, dijital okuryazarlık seviyeleri üzerinde etkili bir faktör değildir.
Sonuç ve Öneriler: Dijital Okuryazarlık Yeterliliği Ölçeğinin beş alt boyutunun tamamından alınan puanlara göre sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlıkları çok ye-terlidir. Sınıf öğretmenlerinin yaşlarının azaldıkça dijital okuryazarlık seviyelerinin art-tığı, sayısal olarak bu çalışmaya katılan erkek öğretmen sayısı kadın öğretmenlere göre az olmasına rağmen erkek öğretmenlerin dijital okuryazarlık seviyeleri kadın öğretmen-lerden daha yüksek bulunmuştur. Sınıf öğretmenlerinin mezuniyet durumları değiştikçe yani öğrenim görülen yıl arttıkça dijital okuryazarlık seviyesi de artmaktadır. Yüksek lisans ve doktora mezunu öğretmenlerin dijital okuryazarlık seviyeleri, lisans ve önlisans mezunu öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. Sınıf öğretmenlerinin mesleklerindeki hizmet yılları arttıkça dijital okuryazarlık seviyeleri düşmektedir. Okuttukları sınıf düzeyi, sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık seviyelerinin yüksek ya da düşük olarak değerlendirilmesine doğrudan sebep olmamaktadır. Kişisel bir bilgisayara sahip olan, bilgisayarında ve cep telefonlarında internet bağlantısına sahip olan sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık seviyeleri, sahip olmayanlardan yüksek bir seviyede çıkmıştır. Dijital okuryazarlık seviyesi yüksek olan sınıf öğretmenleri daha çok ve daha farklı teknolojik araç ve uygulama kullanma eğilimindedir. MEB tarafından düzenlenen hizmet içi eğitim kurslarına ve özel kurumların açtığı teknoloji eğitimi kurslarına katılan sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık seviyeleri hiç kursa katılmayanlardan yüksek çıkmıştır. Kendi dijital okuryazarlık seviyesini artırmak isteyen sınıf öğretmenlerine, MEB, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşları tarafından web 2.0 araçlarının kullanımı ve teknolojinin sınıf ortamına entegrasyonu konuları öncelikli olmak üzere hizmet yılı ve kadın sınıf öğretmenlerine pozitif ayrımcılık yapılarak kurslar verilmelidir. EBA ve benzeri uygulamaların niteliği ve sayısı artırılmalı, lisansüstü eğitim özendirilmelidir.

Abstract:
Purpose: The main purpose of this research is to determine the digital literacy proficiency perceptions of primary school teachers working in Eskişehir in the 2019-2020 academic year and to compare them according to certain variables.
Method: The mixed method was used in the research; the data were collected using the Digital Literacy Assessment Scale developed by Acar (2015) for quantitative findings and a structured interview form for qualitative findings. The quantitative wor-king group of the study consisted of 733 classroom teachers from 60 schools that agreed to fill the data collection tool voluntarily in the central districts of Eskişehir, Tepebaşı and Odunpazarı and Seyitgazi, Sarıcakaya, Mihalgazi districts in the 2019-2020 acade-mic year. In the qualitative dimension of the research, there are data belonging to 7 class teachers who agreed to fill in the structured interview form. The Digital Literacy As-sessment Scale consists of 41 items and consists of five dimensions: Basic Tool and Environment Knowledge, Awareness, Safe Participation, Contextual Use and Digital Identity Management.Quantitative data of the research were analyzed in SPSS 21 prog-ram with t-test and ANOVA statistics. Qualitative data were analyzed with descriptive analysis method and interpreted according to their relationship with research questions.
Results: According to the findings of the research, it was determined that the primary school teachers perceive themselves as very sufficient from the different com-petence areas of digital literacy and that they dominate these competence areas to a great extent. There are significant differences between the digital literacy levels of pri-mary school teachers and their age, gender, educational status, seniority in the profes-sion, possession of a personal computer, constant internet connection, technologies / practices used in education and technological education. However, the level of class they teach is not an effective factor on digital literacy levels.
Conclusion and Suggestions: According to the scores obtained from all five sub-dimensions of Digital Literacy Proficiency Scale, digital literacy of primary school teachers is very sufficient. Although digital literacy levels increase as the age of primary school teachers decreases and numerically the number of male teachers participating in this study is lower than female teachers, digital literacy levels of male teachers were found higher than female teachers. As the graduation status of primary school teachers changes, that is, the year of study increases, the level of digital literacy increases. The digital literacy levels of graduate and doctorate graduate teachers were higher than that of undergraduate and associate degree teachers. As the years of service in the professi-ons of the primary school teachers increase, the digital literacy levels decrease. The level of class they teach does not directly cause the classroom teachers to evaluate their digital literacy levels as high or low. The digital literacy levels of primary school teac-hers, who have a personal computer and have internet connection on their computers and mobile phones, have risen from those who do not. The primary school teachers with a high level of digital literacy tend to use more and more different technological tools and practices. The digital literacy levels of the primary school teachers who attended in-service training courses organized by MEB (Ministry of National Education) and tech-nology training courses opened by private institutions were higher than those who did not attend the course at all. Primary school teachers who want to increase their level of digital literacy should be given courses by the Ministry of National Education, universi-ties and non-governmental organizations on the use of web 2.0 tools and the integration of technology into the classroom environment. In these courses, positive discrimination should be applied to the primary school teachers who have more years of service and female primary school teachers. The quality and number of EBA and similar applications should be increased and postgraduate education should be encouraged.