Yük taşıma halatlarının farklı çevre şartlarındaki davranışlarının incelenmesi
Investigation of behavior in different environmental conditions of hoisting ropes
Yazar: HAŞİM FIRAT KARASU
Danışman: PROF. DR. MİNE DEMİRSOY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Konstrüksiyon ve İmalat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering
Dizin: Ekstrapolasyon = Extrapolation ; Elektrokimyasal yöntem = Electrochemical method ; Gerilmeli korozyon çatlaması = Stress corrosion cracking ; Yük taşıma = Load carrying

Özet:
Bu tez kapsamında, limanlardaki ve gemilerdeki krenler, okyanuslarda bulunan petrol platformları ve madenler gibi farklı çevre ve çalışma şartlarına maruz kalan sistemlerde kullanılan farklı tiplerdeki yük taşıma halatları incelenmiştir. Farklı kordon tipinde ve farklı çekirdek malzemelerinden üretilen halatların değişken çevre şartları karşısındaki davranışları araştırılmış ve bu ortamlarda çalışmaya en uygun halat tipleri belirlenmiştir. Bu davranışlara göre iyileştirmeler yapılarak çevre şartlarına olan dayanımı araştırılmıştır.
Bu çalışmada, korozyon davranışı, malzeme kütlesindeki değişim, mekanik deneyler, elektrokimyasal yöntemler, gerilmeli korozyon ve yüzey karakterizasyonu olmak üzere beş temel başlık altında incelenmiştir. Farklı halat tiplerine uygun olarak tasarlanıp üretilen gerilmeli korozyon test cihazı ile halatların ön gerilmeli korozyon testleri yapılmıştır. Ön gerilmeli korozyon testleri maden ortamındaki halatlar düşünülerek sülfürik asit içeren solüsyon ile de tekrarlanmıştır. Bulunan verilere göre korozyona karşı uygun iyileştirme yöntemleri uygulanmıştır.
Sonuç olarak; korozyonun olduğu ortamlarda, yük taşıma halatı eğer kendir özlü seçilecekse Seale tip halatın alınmasının uygun olacağına, eğer çelik özlü seçilecekse ortamdaki gerilmenin varlığına göre karar vermek gerektiğine ulaşılmıştır. Ortamda gerilme yoksa ya da sınırlıysa Warrington Seale tip halat, ortamda gerilmeli korozyon varsa ve halatlar yer üstündeki krenlerde çalışacaksa Standart tip halat, asit etkisinin yoğun olduğu yer altındaki maden yataklarında çalışacaksa Warrington Seale tipi halat seçilmelidir.

Abstract:
Within the scope of this thesis, different types of hoisting ropes used in systems exposed to different environmental and operating conditions such as cranes in ports and ships, oil platforms in the oceans and mines were examined. Behaviors of ropes made of different cord types and different core materials against changing environmental conditions were investigated and the most suitable rope types for working in these environments were determined. Improvements were made according to these behaviors and its resistance to environmental conditions was investigated.
In this study, corrosion behavior was investigated under five main headings: change in material mass, mechanical experiments, electrochemical methods, stress corrosion and surface characterization. Pre-stressed corrosion tests of the ropes were carried out with the stress corrosion test device designed and produced in accordance with different rope types. Pre-stress corrosion tests were also repeated with a solution containing sulfuric acid, considering the ropes in the mine environment. According to the data found, appropriate improvement methods were applied against corrosion.
As a result; in environments where corrosion is present, it has been reached that if the hoisting rope is to be selected with hemp core, it will be appropriate to take Seale type rope, and if steel core is to be selected, it is necessary to decide according to the presence of stress in the environment. If there is no or limited stress in the environment, Warrington Seale type rope should be chosen, if there is stress corrosion in the environment and the ropes will work in overhead cranes, Standard type rope should be selected and if it will work in underground mineral deposits where the acid effect is intense, Warrington Seale type rope should be selected.