Su ve etanol ile elde edilen Çin ve Siirt propolis ekstraklarının LC-MS/MS ile karakterizasyonu, antioksidan ve diyabet üzerine etkilerinin belirlenmesi /
Yazar: EDA ÖREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH TUNCAY ; DOÇ. DR. MESUT KARAHAN
Üsküdar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı / Biyomühendislik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Propolis, çoğunlukla Apis mellifera olarak söylenen bal arıları tarafından
toplanmaktadır. Propolis, bal arıları (Apis mellifera L.) tarafından ağaçların kozalak,
yaprak, genç sürgün ve kabuklarından, bitki tomurcuklarından topladıkları çeşitli
yağları, polenleri, özel reçine ve mumsu maddeleri başı ile toraksı arasında kendi
metabolik salgılarıyla harmanlayarak çeşitli enzimlerin ilavesiyle pellet haline
getirdikleri çok güçlü antiviral, antibakteriyel, antifungal etkiye sahip reçinemsi bir
karışımdır.
Yaklaşık olarak 300 farklı bileşikten oluşan propolis, kompleks bir yapıya sahiptir ve
fenolik bileşikleri sayesinde bitkilerin toprağa adaptasyon sağlamasında yardımcı
olurlar. Propolis; eczacılık, kozmetik ve gıda sektöründe ham haliyle
kullanılmadığından genellikle gliserol, etil alkol, su ve propilen glikol gibi çözücülerle
özütlenmektedir. Fakat bu çözücüler içerisinde bile çözünürlüğü çok düşüktür. Bu
çalışmada çözünürlüğünü arttırmak amacıyla su ve etanolden oluşan çözücü sistemleri
kullanılarak ekstraksiyonlar refluks düzeneğinde maksimum 60 o C sıcaklıkta karıştırmak
suretiyle gerçekleştirildi. Elde edilen E1(Çin propolisi %100 etanol), E2 (Siirt propolisi
%100 etanol), E2.1 (Siirt propolisi %100 etonolde çöktürülen kısım), E3(Siirt propolisi
%80 etanol-distile su), E4(Siirt propolisi %60 etanol-distile su), E5(Siirt propolisi %40
etanol-distile su), E6(Siirt propolisi %20 etanol-distile su) ve E7(Siirt propolisi %100
distile su) ekstraktların fenolik bileşen analizleri LC-MS/MS tekniğiyle belirlendi.
Analizler sonucunda 18 standart madde içerisinde en yaygın olan fenolik bileşenler
arasında; ilk sırada Pinosembrin yer almaktadır, devamında sırasıyla Kafeik Asit,
Galangin, Krisin, CAPE, Apigenin ve Genistein olduğu tespit edilmiştir. Çin
propolisinin etanol ekstraktı içerisinde Krisin ve Galangin fenoliklerinin en fazla
bulunan etken maddeler olduğu, Siirt propolisi etanol ekstraktı içerisinde ise farklı
olarak Pinosembrin, Kafeik Asit, CAPE, Genistein, Apigenin, Kemferol, p-Kumarik
Asit fenoliklerinin yer aldığı, benzer olarak ise Galangin ve Krisin yaygın bulunan etken
maddeler olarak yer aldığı tespit edilmiştir.
Elde eldilen propolis ekstrakları ABTS ve DPPH yöntemleri antioksidan aktiviteleri ve
ayrıca -Amilaz ve -Glikozidaz enzimlerinin inhibisyon aktiviteleri incelenerek
antidiyabet etkisi araştırıldı. %100 Etanol ile hazırlanmış Siirt Propolisi'nin (E2) ve
çözelti içerisinde çöktürülen kısmı (E2.1) DPPH ve ABTS metotlarında en yüksek
etkiyi sergilediği gözlemlenmiştir. Su ve etanol'ün birlikte kullanıldığı sistemlerin
radikal giderme yüzdelerinde düşüş gösterdiği görülmüştür. α-Glikozidaz enzim aktivite
yüzdesi metodunda E4, E5 ve E1 ekstrakları için aktivasyon yüzdelerinin yüksek
olduğu gözlemlenmiştir, sadece su veya etanol ile hazırlanan sistemlerde ise aktivasyon
yüzdelerinde düşüş görülmüş ve özellikle Çin Propolisinin (E1) Siirt Propolisinden (E2)
daha aktif olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Antioksidan, Antidiyabet, Fenolik Bileşik, Propolis, Refluks Düzeneği

Abstract:
Propolis is collected by honeybees, commonly called Apis mellifera. Propolis
has a very strong antiviral, antibacterial, antifungal effect that honeybees collect from
the cones, leaves, young shoots and bark of the trees, plant buds, various oils, pollen,
special resin and waxy substances between the head and thorax by blending them with
their own metabolic secretions and turning them into pellets with the addition of various
enzymes. It is a resinous mixture.
Consisting of approximately 300 different compounds, propolis has a complex structure
and helps plants adapt to the soil thanks to the phenolic compounds it contains.
Propolis; Since it is not used in its raw form in the pharmaceutical, cosmetic and food
industries, it is usually extracted with solvents such as glycerol, ethyl alcohol, water,
and propylene glycol. But even in these solvents, its solubility is very low. In this study,
extractions were carried out by using solvent systems consisting of water and ethanol to
increase the solubility, at a maximum temperature of 60 o C, by mixing in the reflux
mechanism. Phenolic component analyzes of E1(China propolis %100 ethanol), E2(Siirt
propolis %100 ethanol), E2.1(Siirt propolis %100 fraction precipitated in ethanol),
E3(Siirt propolis %80 ethanol-distilled water), E4(Siirt propolis %60 ethanol-distilled
water), E5(Siirt propolis %40 ethanol-distilled water), E6(Siirt propolis %20 ethanol-
distilled water) and E7(Siirt propolis %100 distilled water) obtained were determined by
LC-MS/MS technique. As a result of the analysis, among the most common phenolic
components among 18 standard substances; Pinosembrin ranks first, followed by
Caffeic acid, Galangin, Chrysin, CAPE, Apigenin and Genistein, respectively. Chrysin
and Galangin phenolics are the most common active ingredients in ethanol extract of
Chinese propolis. unlike Siirt propolis, the ethanol extract contains Pinocembrin,
Caffeic Acid, CAPE, Genistein, Apigenin, Kaempferol, p-Coumaric Acid phenolics, it
has been determined that galangin and chrysin are common active ingredients.
Propolis extract obtained, ABTS and DPPH methods antioxidant effect, The
antidiabetes effect was investigated by -Amylaz and -Glycosidase enzyms inhibition
activities of enzymes. Siirt Propolis prepared with 100% Ethanol (E2) and precipitated
part in solution (E2.1), DPPH and ABTS methods had the highest effect. It has been
observed that the systems in which water and ethanol are used together show a decrease
in the percentage of radical removal. In the α-Glycosidase enzyme activity percentage
method, it was observed that the activation percentages were high for E4, E5 and E1
extracts, activation percentages decreased in systems prepared with only water or
ethanol, and it was determined that especially Chinese Propolis (E1) was more active
than Siirt Propolis (E2).

Keywords: Antioxidant, Antidiabetes, Phenolic Compound, Propolis, Reflux Assembly