Stratejik istihbaratın dış politika yapım sürecindeki etkisi: Kıbrıs sorunu ve Türk dış politikası (1950-1974)
The impact of strategic intelligence on foreign policy making process: Cyprus problem and Turkish foreign policy (1950-1974)
Yazar: MEHMET ÇAKRAN
Danışman: DOÇ. DR. UTKU YAPICI
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: İstihbarat = Intelligence

Özet:
Eski dönemlerde istihbarat faaliyetleri daha çok güvenlik merkezli bir anlayış ile gerçekleştirilirken, 20.yüzyıldan itibaren istihbarat faaliyetleri siyasi, iktisadi, biyografik ve siber platformlar da dahil olmak üzere birçok alanda yürütülmektedir. İstihbaratın bilimsel bir alan olarak anılmasında önemli rol oynayan Sherman Kent, stratejik istihbarat kavramını ortaya atmış ve bu kavramın dış politikayı etkileyen en önemli unsurlardan birisi olduğunu iddia etmiştir. Nitekim devletlerin aktif bir dış politika izleyebilmeleri için stratejik istihbaratın çıktılarından faydalanmaları gerekmektedir. Bu sebeple bir devletin dış politikada başarılı ya da başarısız olmasında istihbarat önemli bir ölçüt olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla istihbarata önem verip ona yatırım yapan devletler dünya siyasetinde söz sahibi olabilirken, istihbaratın önem ve değerini kavrayamayan devletler ise etkin bir dış politika takip edememektedirler. Bu çalışmanın amacı genelde istihbaratın özelde stratejik istihbaratın dış politika yapım sürecinde karar alma mercinde bulunanlara yalnızca işlenmiş bilgi sunmakla kalmadığını, aynı zamanda sorunlarla ilgili hükümetlerin belirledikleri dış politika eylemlerine örtülü operasyonlar ile katıldığını ispat etmektir. Bu kapsamda birinci bölümde istihbaratın kavramsal çerçevesi incelenmiştir. İkinci bölümde istihbarat ve dış politika arasındaki kuramsal çerçeve açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise istihbarat ve dış politika arasındaki ilişki Kıbrıs sorunu üzerinden bir örneklem ile açıklanmıştır.

Abstract:
While in the past, intelligence activities were carried out with a security-centered understanding, since the 20th century, intelligence activities have been carried out in many areas, including political, economic, biographical and cyber platforms. Sherman Kent, who played an important role in the recognition of intelligence as a scientific field, introduced the concept of strategic intelligence and claimed that this concept is one of the most important factors affecting foreign policy. As a matter of fact, states need to benefit from the outputs of strategic intelligence in order to pursue an active foreign policy. Thus, intelligence emerges as an important concept in the success or failure of a state in foreign policy. Therefore, while states that attach importance to intelligence and invest in it can have a say in world politics, states that do not understand the importance and value of intelligence cannot follow an effective foreign policy. In this context, this study is to prove that intelligence in general and strategic intelligence in particular, not only provide processed information to decision-makers in the foreign policy-making process, but also participates in the foreign policy actions determined by the governments regarding the problems through covert operations. At this point, the conceptual framework of intelligence is examined. In the second chapter, the conceptual framework between intelligence and foreign policy is explained. In the third chapter, the relationship between intelligence and foreign policy is explained with a sample over the Cyprus problem.