Doğum sonrası dönemde kadınlardaki sigara kullanımının postpartum depresyon ile ilişkisi:bir vaka kontrol çalışması
The relationship between postpartum depression and postpartum depression in women in the postpartum period
Yazar: ESRA IŞIK ŞİMŞEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMRA KOCATAŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Sigara içme = Smoking

Özet:
Bu çalışma, doğum sonrası dönemdeki kadınlarda sigara kullanımının postpartum depresyon ile ilişkisini belirlemek amacıyla bir vaka-kontrol çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. 
            Araştırma, Ankara il merkezi Keçiören İlçesinde bulunan 7 Aile Sağlığı Merkezine başvuran doğum sonrası dönemde bulunan kadınlar ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini basit rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenen ve çalışma kriterlerini sağlayan 294 kadın oluşturmuştur. Araştırmanın verileri 25.06.2022-25.12.2022 tarihleri arasında, Kişisel Bilgi Formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) ve Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDS) kullanılarak yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Ki-Kare testi, bağımsız gruplarda t testi, One Way ANOVA Varyans analizi, Pearson korelasyon analizi ve Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada, anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir.
	Araştırmaya katılan kontrol grubundaki katılımcıların %51.9'unun, vaka grubundaki katılımcıların %60.1'inin 30-42 yaş aralığında olduğu, kontrol grubundaki kadınların %45.8'inin, vaka grubundaki kadınların %50.9'unun yükseköğretim düzeyinde eğitime sahip olduğu, kontrol ve vaka grubundaki kadınların %64'ünün çalışmadığı belirlenmiştir. Kontrol grubundaki kadınların %84.7'sinin, vaka grubundaki kadınların %74.8'inin normal yolla gebe kaldığı, kontrol grubundaki kadınların %81.7'sinin, vaka grubundaki kadınların %68.1'inin gebelikte herhangi bir sağlık sorunu yaşamadığı, kontrol grubundaki kadınların %67.9'unun, vaka grubundaki kadınların %69.4'ünün gebelikte düzenli olarak kontrollere gitmediği, kontrol grubundaki kadınların %67.2'sinin, vaka grubundaki kadınların %73.6'sının bebeğini emzirdiği, kontrol grubundaki kadınların %79.4'ünün, vaka grubundaki kadınların ise %74.2'sinin bebek bakımıyla ilgili evde destek alabileceği kişinin olduğu saptanmıştır.
	 Kontrol grubundaki kadınların %51.6'inin, vaka grubundaki kadınların 51.9'unun sigara kullandığı, kontrol grubu kadınların sigaraya başlama yaşının ortalama 23.9, vaka grubu kadınların ortalama 21.8 olduğu, kontrol grubundaki kadınların %28.4'ünün arkadaş etkisiyle, vaka grubundaki kadınların %20.2'sinin stres nedeniyle sigaraya başladığı, kontrol grubundaki kadınların %16.3'ünün, vaka grubundaki kadınların ise %4.6'sının bağımlılık düzeylerinin çok yüksek olduğu belirlenmiştir.
Vaka grubunun Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği toplam puan ortalaması ile Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi Prenatal Bağlanma Envanteri toplam puan ortalaması arasında anlamlı, pozitif yönde ve zayıf düzeyde bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Postpartum depresyon görülme oranının, sigara bağımlılık düzeyi çok yüksek olanların, sigara bağımlılık düzeyi çok düşük olanlara göre 7.34 kat daha fazla olduğu belirlenmiştir.
Doğum sonrası dönemdeki kadınların, bu dönemde karşılaşabilecekleri ruhsal sorunlar karşısında etkisiz bir baş etme yöntemi olarak sigara içme davranışı sergilememeleri için doğum sonrası dönemde kadınlarda postpartum depresyon gelişmesini önlemeye yönelik sosyal ve profesyonel destek sağlanması, postpartum depresyon belirtileri açısından kadınların değerlendirilmesi ve mevcut bir depresyon durumunda ise erken tanı ve tedavi süreçlerinin uygulanması ve kadının baş etmelerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Doğum sonrası dönem, kadınlarda sigara kullanımı, postpartum depresyon, vaka-kontrol çalışması.

Abstract:
This study was conducted as a case-control study to determine the relationship between cigarette smoking and postpartum depression in women during the postpartum period.
The study was conducted with women in the postpartum period who applied to 7 Family Health Centers located in the Keçiören District of Ankara province. The sample of the study consisted of 294 women, determined using simple random sampling method and meeting the study criteria. The data of the study were collected through face-to-face interviews using a Personal Information Form, Fagerström Nicotine Dependence Test (FNBT), and Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS) between June 25, 2022, and December 25, 2022. Descriptive statistics, Chi-square test, independent t-test for group comparison, One-Way ANOVA variance analysis, Pearson correlation analysis, and regression analysis were used for data analysis. A significance level of p<0.05 was considered in the study.
In the control group, 51.9% of participants and in the case group, 60.1% of participants were in the age range of 30-42. It was found that 45.8% of women in the control group and 50.9% of women in the case group had a higher education level. In both the control and case groups, 64% of women were not employed. Among the women in the control group, 84.7% and in the case group, 74.8% achieved pregnancy through natural means. Additionally, 81.7% of women in the control group and 68.1% of women in the case group did not experience any health problems during pregnancy. It was determined that 67.9% of women in the control group and 69.4% of women in the case group did not attend regular prenatal check-ups. Furthermore, 67.2% of women in the control group and 73.6% of women in the case group breastfed their babies. It was found that 79.4% of women in the control group and 74.2% of women in the case group had someone at home who could provide support in baby care.
In the control group, 51.6% of women and in the case group, 51.9% of women were found to be smokers. The average age of smoking initiation for women in the control group was 23.9, while it was 21.8 for women in the case group. It was determined that 28.4% of women in the control group started smoking due to peer influence, while 20.2% of women in the case group started due to stress. Furthermore, 16.3% of women in the control group and 4.6% of women in the case group were identified to have a very high level of addiction.
There was a significant, positive, and weak correlation (p<0.05) found between the total score of the Edinburgh Postpartum Depression Scale in the case group and the total score of the Fagerstrom Nicotine Dependence Test Prenatal Attachment Inventory. It was determined that the rate of postpartum depression was 7.34 times higher in individuals with a very high level of cigarette addiction compared to those with a very low level of cigarette addiction.
To prevent the development of postpartum depression in women during the postpartum period and to discourage the ineffective coping mechanism of smoking in response to potential mental health problems, it is recommended to provide social and professional support to women, evaluate them for symptoms of postpartum depression, and implement early diagnosis and treatment processes if depression is present. Additionally, it is advised to strengthen women's coping skills and provide them with tools to effectively manage the challenges they may face during the postpartum period.
Keywords: Postpartum period, cigarette smoking in women, postpartum depression, case-control study.