10. sınıf öğrencilerinin özel dörtgenlerin hiyerarşik ilişki kurma sürecinde sorgulamalarının incelenmesi
Investigation of 10th grade students' inquiry in the process of building hierarchical relationship of special quadrileterals
Yazar: ÖZGE ÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. MELİKE YİĞİT KOYUNKAYA
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Matematik dersi = Mathematics lesson ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Matematiksel sorgulama topluluğu = Mathematical inquiry community ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching

Özet:
Bu çalışmanın amacı 10.sınıf öğrencilerinin özel dörtgenlerin hiyerarşik ilişkisini kurma sürecinde sorgulama süreçlerinin incelenmesidir. 10.sınıf öğrencilerinin sorgulama süreçlerini incelemek amacıyla matematiksel sorgulama topluluğu yaklaşımı benimsenmiştir. Bu yaklaşımın 7 alt bileşeni vardır: (1) diyalog yoluyla matematik anlayışı geliştirme, (2) işbirlikçi problem çözme, (3)kendini gözden geçirme, hataları düzeltme, (4) topluluk üyelerinin risk alması, tartışma ortamı yaratılması, (5) alternatif yaklaşımlar önerilmesi ve geliştirilmesi, (6) sorgulama prosedürlerini sorgulama, (7) matematikçiler gibi matematik yapma. Bu sınıflama çalışmanın kavramsal altyapısı olarak ele alınmıştır. Nitel araştırma paradigması benimsenen bu çalışma, durum çalışması ile desenlenmiştir. Bu bağlamda 10. sınıf öğrencilerinin özel dörtgenlerin tanım ve özellikleri hakkındaki var olan bilgilerinin nasıl olduğunu ve özel dörtgenlerin hiyerarşik ilişki kurmada hangi sorgulama eylemlerinin kullanıldığı araştırılmıştır. Bununla birlikte öğrencilerin özel dörtgenler konusundaki ön bilgilerinin özel dörtgenlerin hiyerarşik ilişki kurmadaki sorgulama sürecine etkisinin nasıl olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın katılımcıları, dört 10. sınıf öğrencisidir. Çalışmanın katılımcı grubu seçilirken, derinlemesine araştırılması gereken durumlara dair detaylı bilgi verdiğinden dolayı amaçlı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle dörtgenler konusu kapsamında sorgulama temelli sorular geliştirilmiş ve bu sorular yardımıyla görüşmeler yapılarak öğrencilerin sorgulama süreçleri incelenmiştir. 10.sınıf öğrencilerinin 6 haftalık uygulama sürecinde alınan video kayıtları ve öğrencilere ait cevap kağıtları çalışmanın veri grubunu oluşturmaktadır. Çalışmada uygulama sürecinde kaydedilen videolar, video metodolojisi kullanılarak, öğrencilerin cevap kağıtları doküman analizi yöntemiyle analiz edilmiştir.  Bu çalışmada, sorgulama sürecinde öğrencilerin en fazla diyalog yoluyla matematik anlayışı geliştirme eylemini kullandıkları görülmüştür. Diyalog eyleminden sonra sırasıyla risk alma, iş birliği yapma, hataları gözden geçirip kendi kendini düzeltme, matematikçiler gibi matematik yapma, alternatif fikirler önerme eylemleri ortaya çıkmıştır. Sorgulama prosedürlerinin gözden geçirilmesi eylemi sorgulama süreci boyunca ortaya çıkmamıştır. Bu araştırmanın sonuçları dörtgenlerin hiyerarşik ilişkisinin kurulması sürecinde matematiksel sorgulama topluluğunun öğrencilerin dörtgenlerin hiyerarşik ilişkisine dair var olan bilgilerini geliştirmede etkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin kavramlar arası ilişkilendirmeleri kendilerinin kurmasına olanak sağlayan sorgulama topluluklarının oluşturulmasının matematik öğrenmeyi güçlendireceği düşünülmektedir.

Abstract:
The main goal of this study is examining the 10th grade students' inquiry process when they construct the hierarchical relationship of special quadrilaterals. Mathematical inquiry community approach was adopted to examine the inquiry process of the students. This approach has 7 sub-components: (1) Developing understanding of mathematics through dialogue, (2) Collaborativelly problem solving, (3) Self-reviewing and correcting mistakes (4) Taking risk, creating a working environment, (5) Suggesting alternative approaches, (6) Reviewing the procedures of inquiry (7) Doing mathematics like mathematicians. This classification was adopted as the conceptual foundation of the study. The study was designed considering the case study design, which is one of the qualitative research paradigms In this context, 10th grade students' wxisting knowledge regarding the definitions and properties of special quadrilaterals as well as their inquiry process related to hierarchical relationships of special quadrilaterals were examined in the study. Additionally, how their existing knowledge of special rectangles affected their inquiry process were examined as well. Participants of the study were four 10th grade students. While choosing the participant group of the study, purposeful sampling method was used because it gives detailed information about the situations that need to be investigated in depth. In the study, firstly, inquiry-based questions were developed within the scope of quadrilaterals and interviews were conducted considering those questions and students' inquiry processes were examined. The video recordings of 10th grade students taken during the 6-week and the answer of question sheets constituted the data of the study. In the study, the recorded videos were analyzed using the video methodology, and the sheets were analyzed using the document analysis method. In this study, it was observed that students mostly used the act of developing mathematical understanding through dialogue in the inquiry process. After the dialogue action, the actions of taking risk, collaboratively problem solving, self-reviewing and correcting mistakes, doing mathematics like mathematicians, and suggesting alternative approaches emerged. The act of reviewing the procedures of inquiry did not occur during the process. The results of this study showed that the mathematical inquiry community was effective in establishing or developing the students' existing knowledge about the hierarchical relationship of quadrilaterals. In addition, it is thought that creating inquiry communities that allow students to establish connections between concepts by themselves will strengthen mathematics learning.