1980'li yıllardan günümüze Türkiye'de imalat sanayisinde yapısal değişim ve tedarik zincirlerinin örgütlenme tarzlarında farklılaşma: İstanbul hazır giyim sektörü örneği
Since 1980s in Turkey structural change of manufacturing industry and differentiation of supply chain organization style: İstanbul apparel sector case
Yazar: FATİH UZUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAN CİNEMRE
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Değişim = Change ; Hazır giyim sektörü = Ready wear sector ; Tedarik = Supply ; Tedarik zinciri = Supply chain ; Tedarik zinciri yönetimi = Supply chain management ; Yapısal değişme = Structural change ; Örgütlenme = Organization ; Örgütlenme stratejileri = Organizational strategies ; Üretim endüstrisi = Production industry ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Bu çalışmada üretim sistemlerinin esnekleşmesine koşut olarak gelişen tedarik zin-cirlerinin örgütlenme biçimleri tartışılmıştır. 20. Yüzyılın sonlarında özellikle Batılı gelişmiş ülkelerde arz odaklı, kitlesel ve büyük ölçekli üretim sistemine dayanan Fordist üretimin yanı sıra,  talep odaklı ve küçük ölçekli post-Fordist üretim sistemi ağırlık kazanmaya başlamıştır. Bu değişim bir takım ekonomi politik, sosyo-politik ve sosyo-ekonomik gelişmelere koşut olarak gerçekleşmiştir. 1970'lerde yüksek enf-lasyon, artan işsizlik ve aşırı kamu harcamaları gibi sebeplerle refah devletinin krize girmesi yeni bir kapitalist birikim rejimine olan ihtiyacı ortaya çıkarmıştır. Bunun yanı sıra Batılı gelişmiş toplumlarda özellikle 1990'lı yıllarda hizmet sektörünün gelişmesi ve beyaz yakalı iş gücü sayısının bir hayli artışı toplumsal sınıfların ve statülerin konumunu değiştirmiştir. Buna bağlı olarak Fordist dönemin tekdüze üretim ve tüketim dengesinin yerine, statüye ve farklılaşmış kişisel eğilimlere dayalı toplumsal tüketim olgusu gelişmeye başlamıştır. Dolayısıyla talep odaklı bir üretim felsefesi ve post-Fordist esnek üretim sistemi bu temeller üzerinde yükselmeye başlamıştır.
Fordist sistemde tedarik ilişkileri büyük stoklara dayalı ve hammadde-ara ürün-nihai ürün tedariğine dayalı olarak tek yönlü işlemektedir. Ancak post-Fordist esnek üre-timde talebe bağlı olarak üretim faaliyeti başlatıldığı için stok maliyetleri ve sabit maliyetler minimize edilerek küçük üretim tesislerinden dış kaynak kullanımına dayalı çok yönlü bir tedarik ilişkisi söz konusu olmaktadır. Bu durumda nihai ürün elde edilene kadar talep odaklı bir üretim süreci işlemekte ve ara ürünlerde çok sayıda üretici dahil edilerek karmaşık ve esnek bir tedarik ilişkisi gelişmektedir.
Çalışmada esnek tedarik ilişkilerinin örgütlenme biçimleri İstanbul tekstil ve hazır giyim sanayisi özelinde ele alınacaktır. İstanbul'da faaliyet gösteren tekstil ve hazır giyim üreticileri üzerinden talep odaklı, esnek, geçici ve çok yönlü tedarik zincirleri-nin dinamikleri ve alt sözleşme kriterleri tartışılacaktır. Bu sebeple öncelikle tekstil ve hazır giyim sanayisi tarihsel olarak ele alınarak katma değer üretimine, moda ve tasarıma dayalı gelişimine değinilmiştir. Pazardaki rekabet koşulları ile piyasa ilişki-lerine değinilmiş olup ilgili üreticilerin tedarik zincirlerindeki konumlarına dair bir zemin hazırlanmaya çalışılmıştır. Daha sonra ise Fordist üretim sisteminden esnek üretime geçiş etraflıca ele alınmış ve teorik bir çerçeve oluşturulmuştur. Bu teorik çerçeveye bağlı kalarak tedarik zincirlerinin örgütlenme çeşitleri ve tedarik ilişkile-rindeki esnek model tartışmaları ele alınmıştır. Son olarak saha bulgularının ele alın-dığı bölümde çalışmaya katılan katılımcılardan elde edilen bulgular yorumlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, the ways in which the supply zines are developed in parallel with the flexibility of the production systems are discussed. At the end of the 20th century, in addition to Fordist production based on supply-oriented, mass-based and large-scale production system in Western developed countries, demand-oriented and small-scale post-Fordist production system began to gain weight. This change took place in parallel with some political, socio-political and socio-economic developments. The fact that the welfare state entered into a crisis in the 1970s due to high inflation, increased unemployment and excessive public spending caused the need for a new capitalist accumulation regime. In addition, the development of the service sector and the increase in the number of white-collar labor force in Western developed societies, especially in the 1990s, changed the position of social classes and status. Accordingly, the phenomenon of social consumption based on status and differentiated personal tendencies has begun to develop instead of the equilibrium of production and consumption of the Fordist period. Therefore, a demand-driven production philosophy and post-Fordist flexible production system started to rise on these foundations.
In the Fordist system, supply relations operate one way based on large stocks and based on raw material-intermediate product-final product supply. However, since production activities are started on demand in post-Fordist flexible production, inventory costs and fixed costs are minimized and there is a multifaceted supply relationship based on outsourcing from small production facilities. In this case a demand-oriented production process is processed until the final product is obtained and a complex and flexible supply relationship is developed by incorporating a large number of producers in intermediates.
In this study, the organization of flexible supply relations will be discussed in the context of Istanbul textile and garment industry. The dynamics and sub-contract criteria of demand-oriented, flexible, temporary and multidimensional supply chains will be discussed through textile and apparel manufacturers operating in Istanbul. For this reason, textile and ready-to-wear industry has been historically handled and value added, fashion and design based development are mentioned. Competition conditions in the market and market relations are mentioned and a ground is prepared for the position of the relevant producers in their supply chains. Then, the transition from the Fordist production system to flexible production was dealt with in detail and a theoretical framework was formed. Based on this theoretical framework, the types of organization of supply chains and flexible model discussions in supply relations are discussed. Finally, the findings obtained from the participants participating in the study were tried to be interpreted.