Bireylerde sağlık farkındalığının COVİD-19'dan kaçınma ve korunma davranışlarına etkisi
The effect of health awareness on avoidance and protection behaviors from COVID-19 in individuals
Yazar: PERİHAN ÇELEBİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURSEL AYDINTUĞ MYRVANG
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Bu araştırmada bireylerin sağlık farkındalığı düzeyleri ile COVID-19'dan kaçınma ve korunma davranışları arasındaki ilişkinin incelenmiştir. Araştırmaya İstanbul İlinde ikamet eden 18-65 yaş arası 384 birey dahil edilmiştir. Araştırmada verilerin elde edilmesi için anket yönteminden yararlanılmıştır. Katılımcılara anketler Online olarak iletilmiştir. Katılımcılara gönüllü onam formu imzalattırılmıştır. Araştırmadaki veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Sağlıklı Yaşam Farkındalığı Ölçeği (SYFÖ)" ve "Covid-19 Salgınına Yönelik Algı ve Tutumları Değerlendirme Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 25.0 ve AMOS 23.0 sürümü kullanılmıştır. Araştırmada katılımcıların %64,8'i kadın, %59,9'unun bekar, %45,1'inin 18-25 yaş arasında, %49,5'inin lisans mezunu, %62'sinin geliri giderine denk olduğu ve %53,6'sının çalıştığı bulunmuştur.  Cronbach alpha katsayıları Sağlık farkındalığı ölçeğinde 0.923 ve Covid-19 salgınına yönelik algı-tutum ve kaçınma ölçeğinde ise 0.915 düzeyinde bulunmuştur. Covid-19 salgınına yönelik algı ve tutumları genel boyutu sosyalleşme alt boyutunu %11.0 oranında negatif yönde (azaltıcı) etkilemektedir. Covid-19 salgınına yönelik algı ve tutumları genel boyutu sorumluluk alt boyutunu %10.9, beslenme boyutunu %9.1 ve sağlık farkındalığı genel boyutu %12,0 oranında pozitif yönde (artırıcı) etkilemektedir. Değişim, hastalık algısı ve kaçınma davranışları alt boyutları ile sağlıklı yaşam farkındalığı genel boyutunun cinsiyete göre farklılık tespit edilmiştir (p≤0.05).  Sosyalleşme, kontrol algısı ve kaçınma davranışları alt boyutları medeni duruma göre farklılık gösterdiği bulunmuştur (p≤0.05). Sosyalleşme, nedenler algısı, kontrol algısı ve kaçınma davranışları alt boyutları eğitim durumuna göre farklılık gösterdiği bulunmuştur (p≤0.05). Sorumluluk, değişim ve kaçınma davranışları alt boyutlarının gelir durumuna göre farklılık gösterdiği bulunmuştur (p≤0.05).  YEM tahmin sonuçlarına göre sağlık farkındalığı COVİD-19'a yönelik algı-tutum-kaçınma üzerinde pozitif yönde anlamlı etkilidir.

Anahtar Kelimeler: COVİD-19, Sağlık farkındalığı, Davranış, Korunma, Kaçınma

Abstract:
In this study, the relationship between individuals' health awareness levels and their behaviors to avoid and protect against COVID-19 was examined. 384 individuals between the ages of 18-65 residing in the province of Istanbul were included in the study. Questionnaire method was used to obtain data in the research. Questionnaires were sent to the participants online. Voluntary consent form was signed by the participants. The data of the study were obtained by using the "Personal Information Form", "Healthy Life Awareness Scale " and "Perception and Attitudes Assessment Scale towards the Covid-19 Pandemic". SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 25.0 and AMOS 23.0 were used for statistical analysis. In the study, 64.8% of the participants were women, 59.9% were single, 45.1% were between the ages of 18-25, 49.5% had undergraduate degrees, 62% had an income equal to their expenses, and 53.6% was found to be working. Cronbach's alpha coefficients were found to be 0.923 in the health awareness scale and 0.915 in the perception-attitude and avoidance scale towards the Covid-19 epidemic. Perceptions and attitudes towards the Covid-19 epidemic affect the general dimension socialization sub-dimension negatively (reducingly) by 11.0%. Perceptions and attitudes towards the Covid-19 epidemic affect the general dimension of responsibility positively (increasingly) by 10.9%, the nutrition dimension by 9.1% and the general dimension of health awareness by 12.0%. It was found that the sub-dimensions of change, disease perception and avoidance behaviors and the general dimension of awareness of healthy living differed according to gender (p≤0.05). The sub-dimensions of socialization, perception of control and avoidance were found to differ according to marital status (p≤0.05). It was found that the sub-dimensions of socialization, perception of reasons, perception of control and avoidance behavior differ according to education level (p≤0.05). Responsibility, change and avoidance behaviors sub-dimensions were found to differ according to income status (p≤0.05). According to the SEM estimation results, health awareness has a positive and significant effect on perception-attitude-avoidance towards COVID-19.

Keywords: COVID-19, Health awareness, Behavior, Prevention, Avoidance