Çevik metodolojiler ve organizasyon kültürü: İşyerlerinde çalışan motivasyonu üzerindeki etkinin araştırılması
Agile methodologies and organizational culture: An investigation of their impact on employee motivation
Yazar: METİN USTA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET BAŞCI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel çeviklik = Organizational agility

Özet:
Bu tez, Daniel H. Pink'in (2009) Motivasyon 3.0 teorisi çerçevesinde çalışan motivasyonu, Cameron ve Quinn'in (2011) ortaya koyduğu Rekabetçi Değerler Çerçevesi (CVF) teorisi üzerinden organizasyon kültürü ve çevik (agile) yönetim metodolojileri arasındaki dinamik etkileşimi incelemektedir. Araştırmada, nicel yöntemlerin nitel yöntemlerle desteklendiği ve örneklem gruplarının karşılaştırmalı analizine dayalı bir yöntem benimsenmiştir. 
Organizasyon kültürü OCAI (Organizasyon Kültürü Değerlendirme Aracı) ile ölçülmüş, çalışan motivasyonu ise Pink'in (2009) teorisi temel alınarak iş dünyasına uyarlanmış bir ölçek üzerinden değerlendirilmiştir. Çevik metodolojilerin uygulanmasına dair değişken ise örneklem grubundaki şirketlerin yönetim stratejilerine dair beyanları üzerinden kategorik olarak incelenmiştir.
Bu çalışmada, biri çevik yönetim metodolojileri uygulayan, diğeri geleneksel yönetim yaklaşımlarını benimseyen iki organizasyona odaklanarak, organizasyon kültürü ile çalışan motivasyonu arasındaki ilişkiyi karşılaştırmalı bir yaklaşımla araştırılmıştır. Bu karşılaştırmalı yaklaşım, araştırma evreninin daha kapsayıcı olmasını güçlendirmektedir. Anketler üzerinden elde edilen verilerin nesnel olarak değerlendirilmesi amacıyla nicel araştırma yöntemleri uygulanmıştır. Bu yolla elde edilen nesnel bulguların derinlemesine incelenmesini desteklemek üzere yerinde gözlem ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemleri şeklinde uygulanan nitel yöntemler sayesinde öznel değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir.
Nicel analiz sonuçları hipotez testleri üzerinden incelendiğinde, organizasyon kültürünün çalışan motivasyonu üzerinde istatiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu tespit edilmiştir. Bu etkinin özellikle kontrol boyutundan ziyade esneklik boyutuna dayalı olan klan ve adhokrasi kültür tiplerinin hâkim olduğu organizasyonlarda, çalışan motivasyonun amaç ve özerklik boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde pozitif olarak ayrıştığı görülmüştür. Nitel bulgular ise bunu destekleyecek şekilde çevik metodolojilerin çalışanlara daha fazla esneklik ve yenilikçilik imkânı sunduğunu, bu sayede çalışanların motivasyonun arttığını göstermektedir.
Tez, çevik uygulamaların etkinliğinde organizasyonel kültürün kritik rolünü vurgulamakta ve çevik metodolojilerin benimsenmesinden olumlu anlamda etkilenen organizasyon kültürünün çalışan motivasyonu yönünden anlamlı farklar ortaya koyduğunu göstermektedir. Araştırmanın hedefine uygun olarak, gelişmiş çalışan performansı ve memnuniyeti için çalışma ortamlarını optimize etmek isteyen kuruluşlara kavramsal ve pratik öneriler sunulmaktadır. Ayrıca araştırmanın özgünlüğü, hem çalışan motivasyonu üzerinde yapılacak yeni araştırmalarda kullanılmak üzere bir araç sunarak literatüre katkı vermekte hem de bulguları açısından araştırmacılara motive edici katkılar sunmaktadır.  
Anahtar Kelimeler: Çevik Yönetim Metodolojileri, Organizasyon Kültürü, Çalışan Motivasyonu, Klan Kültürü, Adhokrasi Kültürü, Motivasyon 3.0

Abstract:
This thesis examines employee motivation within the framework of Daniel H. Pink's (2009) Motivation 3.0 theory, organizational culture through Cameron and Quinn's (2011) Competing Values Framework (CVF) theory, and the dynamic interaction between agile methodologies. The research adopts a method based on the comparative analysis of sample groups, combining quantitative methods with qualitative approaches. 
Organizational culture was assessed using the Organizational Culture Assessment Instrument (OCAI), while employee motivation was evaluated via a scale tailored to the business context, based on Pink's (2009) theory. The variable of agile methodology implementation was analyzed categorically, based on the management strategies reported by the participating companies.
This comparative study focuses on two organizations: one employing agile methodologies and the other following traditional management approaches. The research investigates the relationship between organizational culture and employee motivation using a comparative framework, which enhances the comprehensiveness of the analysis. Quantitative methods were employed to objectively evaluate data gathered through surveys, while qualitative methods, including on-site observations and semi-structured interviews, were used to provide subjective insights, offering a more nuanced understanding of the findings.
The results of the quantitative analysis, examined through hypothesis testing, reveal a statistically significant impact of organizational culture on employee motivation. This impact was particularly notable in organizations where clan and adhocracy cultures, characterized by flexibility rather than control, were prevalent. In these environments, employee motivation exhibited significant positive differentiation, particularly in the dimensions of purpose and autonomy. The qualitative findings corroborate these results, highlighting that agile methodologies offer employees greater flexibility and opportunities for innovation, leading to enhanced motivation.
The thesis underscores the pivotal role of organizational culture in the success of agile methodologies, demonstrating that cultures positively influenced by agile practices lead to meaningful improvements in employee motivation. In alignment with the research objectives, the study provides conceptual and practical recommendations for organizations aiming to optimize their work environments for improved employee performance and satisfaction. Furthermore, the study contributes to literature by offering a novel tool for future research on employee motivation and delivers valuable insights for researchers through its findings.
Keywords: Agile Management Methodologies, Organizational Culture, Employee Motivation, Clan Culture, Adhocracy Culture, Motivation 3.0