COVID-19 enfeksiyonu sonrası pulmoner emboli gelişen hastalarda CRP ve D-dimer yüksekliğinin pulmoner emboli tanısına katkısı
The contribution of C-reactive protein (CRP) and D-dimer elevation and other inflammatory parameters associated with disease severity to the development of pulmonary thromboembolism (PTE) in COVID-19 cases
Yazar: MELİS OKŞAŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. SİBEL ARINÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Kalp Damar Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Tıp Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: C reaktif protein = C reactive protein ; COVID 19 = COVID 19 ; D-dimer = D-dimer ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Teşhis = Diagnosis ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
Amaç: Bu araştırmada C-Reaktif Protein (CRP) ve D-dimer yüksekliğinin ve hastalık şiddeti ile ilişkili bulunan diğer inflamatuvar parametrelerin COVID-19 vakalarında Pulmoner Tromboemboli (PTE) gelişimine katkısı araştırılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma gözlemsel kesitsel retrospektif bir çalışmadır. Araştırmada 18 yaş ve üzeri ayaktan takip edilen veya servise yönlendirilen COVID PCR pozitifliği saptanan ve PTE tanısı konulan hastalar sistemden geriye dönük tespit edilmiştir. Hastalar COVID-19 olup PTE olmayan (n=100) ve COVID-19 olup PTE tanısı alan (n=85) şeklinde iki gruba ayrılmıştır. Hastaların COVID-19 enfeksiyonu döneminde pulmoner emboli tanısı aldıkları ilk 72 saatteki CRP, D-dimer, Laktat Dehidrogenaz (LDH), platelet sayısı, lenfosit sayısı, nötrofil/lenfosit oranı (NLR), ferritin değerleri kaydedilmiştir. Hastaların komorbiditeleri kaydedilmiştir. Hastaların Toraks Bilgisayarlı Tomografi (BT) ve BT Anjiografileri taranarak pnömonisi olan hastalarla tromboembolinin lokalizasyonu arasındaki ilişki incelenmiştir. Hastaların BT Anjiografileri değerlendilerek ana pulmoner arter ve lober dallarda embolisi olan hastalar proksimal emboli grubuna, segmenter-subsegmenter arter dallarında embolisi olan hastalar distal emboli grubuna ayrılarak, inflamatuar ve hematolojik parametreler karşılaştırılmıştır. Araştırma kapsamında verilerin değerlendirilmesinde SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır.
Bulgular: D-dimer, CRP, LDH, trombosit sayısı, lenfosit sayısı ve Ferritin düzeyleri COVID pozitif+PTE grubunda PTE olmayan gruba göre daha yüksek olup, gruplar arasında farklılık göstermiştir (p<0,05). Emboli ve pnömoni lokalizasyonu arasındaki uyum oranı %29,4 olarak saptanmıştır. COVID pozitif+PTE grubunda emboli hastaların %22,4'ünde proksimal ve %77,6'sında distal alanda yer almaktadır. D-Dimer değeri emboli yeri proksimal olan hastalarda distal olanlara göre daha yüksek düzeyde bulunmuştur (p<0,05). CRP, LDH, Trombosit sayısı, Lenfosit sayısı, NLR ve Ferritin seviyelerinin emboli yerine göre farklılık göstermemiştir (p>0,05). Pnömoni varlığı olan hastalar PTE olan ve olmayanlar olarak incelendiğinde D-Dimer, CRP, LDH ve trombosit sayısı PTE ve pnömoni olan hastalarda daha yüksektir (p<0,05). 65 yaş üstü olan hastalarda D-Dimer düzeyi ve Trombosit sayısı PTE varlığına göre farklılık göstermiştir (p<0,05). 
Sonuç: D-dimer, CRP ve diğer inflamatuar markerlerı (ferritin, LDH, trombosit sayısı) yüksek seyreden COVID pozitif hastalarda PTE varlığı olabileceği göz ününde bulundurulmalıdır.


Anahtar Kelimeler: COVID pozitif, Pulmoner Tromboemboli, C-Reaktif Protein, D-dimer

Abstract:
Objective: The contribution of C-Reactive Protein (CRP) and D-dimer elevation and other inflammatory parameters associated with disease severity to the development of Pulmonary Thromboembolism (PTE) in COVID-19 cases was investigated in the study.
Materials and Methods: The research is an observational cross-sectional retrospective study. Patients (age >18 years) who were followed up or referred to the service with COVID PCR positivity and diagnosed with PTE were identified retrospectively from the system. Patients were divided into two groups: COVID-19 but no PTE (n=100) and COVID-19 but diagnosed with PTE (n=85). CRP, D-dimer, Lactate Dehydrogenase (LDH), platelet count, lymphocyte count, neutrophil/lymphocyte ratio (NLR) and ferritin values were recorded  when patients were diagnosed with pulmonary embolism during the COVID-19 infection period in the first 72 hours. Patients comorbidities were recorded. Thorax Computed Tomography (CT) and CT Angiographies were scanned to examine the relationship between the patients with pneumonia and the localization of thromboembolism for the patients. The patients were divided into proximal embolism group (embolism in the main pulmonary artery and lobar branches) and distal embolism group (embolism in the segmental-subsegmental artery branches) by evaluating the CT angiographies according to embolism sites.  SPSS 25.0 package program was used in the evaluation of the data within the scope of the research.
Results: D-dimer, CRP, LDH, platelet count, lymphocyte count and Ferritin levels were higher in the COVID positive+PTE group than in the non-PTE group and differed between the groups (p<0.05). Embolism and pneumonia location concordance rate was found to be 29.4%.  Emboli were located in the proximal (22.4%) and distal area (77.6%) in the COVID positive+PTE group. D-Dimer value was found to be higher in patients with proximal embolism than in patients with distal embolism (p<0.05). CRP, LDH, Platelet count, Lymphocyte count, NLR and Ferritin levels did not differ according to the embolism site (p>0.05). D-Dimer, CRP, LDH, and platelet counts were higher in pneumonia+PTE patients (p<0.05). D-Dimer level and Platelet count differed according to the presence of PTE in over 65 years of age patients (p<0.05).
Conclusions: There may be PTE in patients with high D-dimer, CRP and other inflammatory markers (LDH, Platelet count, Ferritin levels) in COVID-positive patients.

Keywords: COVID positive, Pulmonary Thromboembolism, C-Reactive Protein, D-dimer