1945-1950 yılları arasında Türkiye: Siyasi yapı, ekonomi, dış politika, eğitim ve sosyo-kültürel yapı,din, askeri yapı ve basın
Turkey between 1945-1950 political structure, economy, foreign policy, education and sociocultural construction, religion, military construction and press
Yazar: SABİT DOKUYAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KESKİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Askeri yapı = Military structure ; Basın = Press ; Din = Religion ; Dini yapı = Religious structure ; Ekonomi = Economy ; Eğitim = Education ; Siyasi yapı = Political structure ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Demokrasinin en önemli aşamalarından birisi çok partili hayata geçiştir. Türkiye çok partili hayata geçiş konusunda sıkıntılar yaşamış ve ancak İkinci Dünya Savaşı?nın ardından bu amacına ulaşabilmiştir. Birden fazla partinin ortaya çıkışı doğal olarak devlet yönetim anlayışında da büyük bir değişimi beraberinde getirmiştir. Öncelikle dış politikada, demokratik devletler Türkiye?nin en büyük dayanağı haline gelmişlerdir. Özellikle ABD; siyasi, askeri, ekonomik ve stratejik manada Türkiye?nin en önemli müttefiki mertebesine yükselmiştir. Siyasi teşekküllerin sayısının artışı iç politikada faklı düşüncelerin rahatça tartışılabilmesine de zemin hazırlamıştır. Yıllarca susarak verilenle yetinen Türk halkı artık kendini ifade edebilme imkânına sahip olmuştur. Ekonomik hayatta da önemli rahatlamalar yaşanmaya başlanmış, serbest ekonomi uygulamalarının artmasıyla birlikte katı devletçi yapı büyük darbe yemiştir. Türk işadamı, tüccarı ve sanayicisi de kendi öz dinamiklerini harekete geçirerek ekonomik hayatın doğal bir parçası haline gelmeye başlamıştır. Eğitim konusunda da önemli atılımlar çok partili hayata geçişin bir uzantısı olarak kendisini göstermiştir. Özellikle din eğitimi konusunda daha önceden yaşanan kısıtlamalar büyük oranda ortadan kalkmış, insanların dini ihtiyaçlarının karşılanmasının insan hakları gerekliliği olduğu anlaşılmaya başlanmıştır. Askeri manada ise; Türk askeri gücü varlığını demokrasinin teminatı olarak görmeye başlamış ve Kore Savaşı?na dahil olmuş, NATO  içerisine girmiştir. Türk basını da oluşan özgür ortam içerisinde hızla palazlanmış ve büyük bir itici güç olduğunu kanıtlamıştır. Çıkarılan gazete ve dergi sayılarında artış gözlendiği gibi okuyan insan sayısında da ciddi artışlar yaşanmıştır. Bu çalışmamız kapsamında Türkiye?nin İkinci Dünya Savaşı sonrasında yeniden ve her alanda yaşadığı değişim ele alınmıştır. Dönemin öne çıkan gelişmeleri; arşiv belgeleri, meclis tutanakları, resmi yayınlar, tetkik eserler, hatıralar, daha önce hazırlanmış bilimsel tezler ve makaleler ışığında değerlendirilmiştir. Konular açıklanırken, bir bütünlük yakalanması adına, vakaların öncesi ve sonrasına da kısa geçişler yapılmıştır. Metine eklenen tablolar ve istatistikî veriler yardımıyla da dönem ile ilgili daha açık ve bilimsel bir ifade şekli yakalanmaya çalışılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Türkiye Cumhuriyeti Devleti, 1945-1950, Siyaset, Din, Dış Politika, Ekonomi, Kültür, Eğitim, Basın, Ordu

Abstract:
One of the most important aspects of democracy is passing to pluralism in political life. Turkey had lived many problems in passing to political pluralism, however, achieved this aim just after Second World War. The case of establishing many parties brought a natural change in the system of the state. Firstly, in foreign policy, the other democratic countries have become Turkey?s supporters. Especially, U.S.A has become the most important ally of Turkey from the political, military, economic and strategic aspects. The increase in the number of political parties has led the chance of discussing different ideas freely in domestic policy. Turkish society, which had always been content with what has been given, had the chance of express itself freely. There were even improvements in economic life and with the increase in applying liberal economy, strict state socialism had taken a great damage. Turkish businessmen, traders and industrialist have started to become a natural part of economic life by empowering their self-dynamics. Important enterprises in education have appeared as a continuance of passing to pluralism in political life. Especially, the restrictions on religious education, which had been experienced many times before, has been disappeared in a great amount, in addition, it had been understood that living a religious life is a part of human rights. From the military aspect, the military power was seen as the assurance of democracy and for this aim they had taken part in Korean War and NATO. Turkish press has grown in that free atmosphere and proved that it is a great impulse. There was not only an improvement in the number of published newspapers and journals but also in the number of people who read. In this work, the change, which Turkey has undergone after World War II in almost every area, was analyzed. The important events of the period, archive documents, council reports, official issues, investigation works, memories and scientific theses and essays, which had been written before, were examined. When the subjects were being explained, before and after of the events were told briefly to achieve collectivity. With the help of the tables and statistics, which were added to the text, it was tried to have a more scientific and fluent way of utterance.




Key Words: Republic of Turkey, 1945-1950, Politics, Religion, Foreign Policy, Economy, Culture, Education, Press, Army.