Endüstriyel sofra seramiğinin sanat nesnesi olarak yeniden değerlendirilmesi
Re-evaluation of industrial ceramic tableware as an art object
Yazar: AYGÜN DİNÇER KIRCA
Danışman: YRD. DOÇ. İRFAN AYDIN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı / Seramik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2012
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanatsal form = Artistic form ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics ; Sofra takımları = Table service ; Tasarım = Design ; Yemek yeme elemanları = Eating elements ; Ürün tasarımı = Product design

Özet:
Endüstri Devrimi sonrası ortaya çıkan gelişmeler, sosyal ve siyasi yaşamı etkilediği gibi, sanata da damgasını vurmuştur. Dekoratif sanat olarak tanımlanan bir dönemde seramik nesneler üzerine yansıyan desenler ve portreler bize, sosyal ve siyasal ortamın durumu hakkında ilk elden bilgi vermektedirler. Jean Baudrillard?ın da dediği gibi ?nesnelere bir statü kazandıran şey, toplum düzenidir?. Endüstri ürünü seramik nesneler toplum düzeni içinde kendilerine bir statü elde edebilirken, el emeği seramik nesneler zanaat ürünü olarak görülmüş, modernizmin yaşandığı sanat ortamına `sanat nesnesi? olarak girmeyi başaramamışlardır. Bu nedenle, seramik 20. yüzyılın ortasına kadar endüstri ağırlıklı olarak gelişimini sürdürmüştür.Devrim sonrası sanatta ortaya çıkan teknikler ise, gündelik yaşamla sanatı buluşturmanın bir yolu olarak gelişmiştir. Bu tekniklerde gündelik yaşamda sıklıkla kullanılan endüstri ürünü nesneler, sanat dünyasına `hazır nesne, buluntu nesne? olarak girmiştir. Gündelik hayatı kuşatan bu nesneler arasında `seramik nesneler? ayrı bir öneme sahiptir. Hem yüzyıllar boyu saklanarak günümüze ulaşabilecek kadar sağlam, hem de yere düşüp saniyeler içinde paramparça olacak kadar kırılgandırlar. Saklanabildikleri takdirde, ya müzelerde, ya da nesilden nesile aile yadigârı olarak büfelerde muhafaza edilirler. Öte yandan, bu nesneler zaman içerisinde demode oldukları ya da eskidikleri için de ikinci el eşya satan mağazalara terk edilebilirler ve kırıldıklarında ise, asla eskisi gibi olmazlar.Bu tez çalışması; endüstriyel yöntemler kullanılarak üretilmiş sofra seramiklerinin işlevlerine yabancılaştırılarak, ancak; kimliklerine sadık kalınarak nasıl yeniden değerlendirilebileceğine dair teknikleri ve uygulamaları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kullanım nesnesi ve işlevsel nesne olmanın ötesinde bir değere sahip bu nesnelerin, sanat nesnesi olarak değerlendirilebileceği ortamın varlığı bu süreci hazırlayan faktörlere değinilerek ve bu konuda çalışan sanatçıların da görüşleri alınarak gösterilmiştir. Sonuç olarak; bu çalışma, çağdaş seramik sanatında, endüstriyel seramik nesnelerin, sanat bağlamında kullanılarak yeni sanat eğilimlerine nasıl yön verdiğini sunmaktadır.ANAHTAR KELİMELER: Endüstri ürünü seramik nesne, Sofra seramiği, Çağdaş seramik sanatı, Sanatsal dönüşüm, Sanat nesnesi.

Abstract:
The developments in the aftermath of industrial revolution affected fine arts as much as they influenced social and political life. During the so-called ?decorative art? era, the images and portraits reflected on ceramic objects inform us, from the first hand, about the status of the social and political life. As Jean Baulliard stated ?what gives a status to the object is the order of the society?. Whilst the ceramic objects of industrial production could obtain a status for themselves within the order of the society, hand-created ceramic objects were seen to be craft objects and could not mange to penetrate into the modernism-oriented art medium as ?art objects?. Thus, ceramics pursued its development mostly form the industrial aspect until the mid 20th centuryThe techniques emerged in arts after the revolution, incidentally, arose as a means of merging casual life and arts. Industrially produced objects frequently used in casual life entered the arts world as `ready-mades? or `found objects?. `Ceramic object? has a particular significance among these objects that spreads into the casual life. They are so durable that they can be kept through centuries and are able to reach the present, at the same time, so fragile that can be shattered into pieces in a moment. If they are kept so long, they can be preserved in museums or in our houses as family inheritance through generations. On the other hand, they can be left to a second hand shop on grounds that they are old or outmoded; and if they break, they will never be the same.This dissertation aims at introduce the techniques and applications that are used to re-evaluate the industrially produced ceramic objects alienating them from their functions, yet preserving their identities. The existence of the artistic climate, in which these objects involving a value beyond functionality or utilizations can be evaluated as art objects, is shown by mentioning the factors that prepare this process and by getting input from the artists that work in the aforementioned scope. To sum up, this study presents how the industrially produced ceramic objects, being used in the context of arts, give direction to new tendencies in contemporary ceramics art.KEY WORDS: Industrially produced ceramic object, Tableware, Contemporary ceramics art, Artistic transformation, Arts object