Sezaryen sonrası uygulanan yatak içi egzersizler, erken oral hidrasyon ve sakız çiğnemenin bağırsak hareketleri ile ağrı ve emzirmeye etkisi
The effect of the in-bed exercises, early oral hydration and chewing gum on bowel movements, pain and breastfeeding after cesarean section
Yazar: GÜLSÜM GÜNDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. HAVA ÖZKAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Ağrı = Pain ; Bağırsak hareketleri = Bowel movement ; Doğum = Delivery ; Emzirme = Breast feeding ; Gebelik = Pregnancy ; Hidrasyon = Hydration ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Sezaryen operasyonu = Cesarean section ; Çiğneme = Mastication

Özet:
Amaç: Araştırma; sezaryen sonrası uygulanan yatak içi egzersizler, erken oral hidrasyon ve sakız çiğnemenin bağırsak hareketleri ile ağrı ve emzirmeye etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metod: Araştırma Doğu Anadolu Bölgesi'deki bir araştırma hastanesinin Kadın Doğum Servisi'nde 29 Ağustos 2017-30 Mart 2018 tarihleri arasında ön test son test kontrol gruplu deneysel türde yapılmıştır. Araştırma örneklemi güç analizi ile belirlenmiştir. Kontrol grubu 55, yatak içi egzersiz 48, erken oral hidrasyon 49 ve sakız grubu 46 olmak üzere 198 kadından oluşan bu çalışmada üç deney ve bir kontrol grubu bulunmaktadır. Araştırma verileri "Kişisel Bilgi Formu", "Görsel Kıyaslama Ölçeği" ve "LATCH Emzirme Tanılama ve Ölçüm Aracı" kullanılarak toplanmıştır. Deney ve kontrol grubunu oluşturan kadınlar sezaryen sonrası odaya geldikten sonraki ilk saatte ağrı, emzirme ve bağırsak sesleri değerlendirilmiştir. Kadınlar taburcu olmadan önce emzirme durumları tekrar değerlendirilmiştir. Bağırsak hareketleri tüm gruplarda saat olarak kaydedilmiş ve bağırsak hareketlerinden sonra ağrı durumları değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde Shapiro Wilks testi, Ortalama, Standart sapma, Frekans, ANOVA test, post hoc testleri, Ki-Kare, Continuity (Yates) Düzeltmesi ve Fisher Kesin Ki-Kare testleri kullanılmıştır. 
Bulgular: Yapılan analiz sonucunda tanıtıcı özelliklerine göre gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Bağırsak hareketi sonrası VAS ve taburculuk öncesi değerlendirilen LATCH puan ortalamaları gruplar arası ve grup içi değerlendirildiğinde aralarındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05). Deney grupları ve kontrol grubu arasında bağırsak hareket zaman ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05).
Sonuç: Sezaryen sonrası uygulanan yatak içi egzersizler, erken oral hidrasyon ve sakız çiğnemenin sezaryen sonrası ağrıyı azalttığı, emzirme başarısı ve bağırsak hareketlerini etkilemediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Ağrı, bağırsak hareketi, ebe, emzirme, kadın, sezaryen

Abstract:
Aim: The study was conducted to determine the effect of the in-bed exercises, early oral hydration and chewing gum on bowel movements, pain and breastfeeding in women who underwent cesarean section.
Materials and Methods: This study was conducted in experimental research design with pre-test, post-test and control group between August 29 2017 and March 30 2018 in maternity clinic of a research hospital in the Eastern Anatolia Region, Turkey. The sample size was determined by the power analysis. Consisting of three experimental groups and one control group, this study was conducted with a total of 198 women, of which 55 were in the control group, 48 in the in-bed exercise group, 48 in the early oral hydration group, and 46 were in the gum chewing group. The study data were collected using the "Personal Information Form", the "Visual Analog Scale (VAS)" and the "LATCH Breastfeeding Assessment Tool". Pain, breastfeeding and bowel sounds were evaluated in the first hour after arrival of the women in the experimental and control groups into the room following the c-section procedure. Breastfeeding status of the women were re-assessed before their discharge. Bowel movements were recorded hourly in all groups and pain conditions were evaluated after bowel movements. The Shapiro Wilks test, Mean, Standard Deviation, Frequency, ANOVA test, post hoc tests, Chi-Square, Continuity (Yates) Correction and Fisher Exact Chi-square tests were used in the evaluation of the data.
Results: As a result of the analysis, there was no statistically significant difference between the groups according to their descriptive characteristics (p>0.05). The intra- and inter-group differences between VAS scores after bowel movements and LATCH score averages assessed before discharge were found to be statistically significant (p<0.05). There was no statistically significant difference between the mean bowel movement times of the experimental groups and the control group (p>0.05).
Conclusion: In-bed exercises, early oral hydration and chewing gum were found to reduce pain after c-section, but they had no effect on breastfeeding success and bowel movements.
Keywords: Breastfeeding, bowel movement, cesarean section, midwife, Pain women