2000 yılı sonrasında Türkiye'de ihracat, ithalat ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between exports, imports and economic growth in Turkey after the year 2000
Yazar: BETÜL BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. C. ERDEM HEPAKTAN
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Gelişme ve Uluslararası İkt. Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Büyüme = Growth ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; İhracat = Export ; İthalat = Import

Özet:
Ekonomik büyümenin belirleyici unsurlarından olan, ihracat ve ithalat son yıllarda çok fazla araştırmalara konu olmuştur. Özellikle 1980 sonrası küreselleşme hareketlerine bağlı olarak uygulanan sanayileşme politikaları ile ülke ekonomileri, yapısal bir dönüşüme sahne olmuştur. "2000 Yılı Sonrasında Türkiye'de İhracat, İthalat ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin Analizi" adlı bu çalışmada, son yıllarda merak edilen dış ticaretin ekonomik büyümedeki etkileri incelenmiştir.
2000-2018 yılları arası ihracat, ithalat ve gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) verileri kullanılarak, ekonometrik analizler yapılmıştır. Söz konusu değişkenlere ait durağanlığı tespit etmek için ADF birim kök testi yapılmış, birinci farklarında durağan oldukları sonucuna varılmıştır. Tüm değişkenlerin birinci farklarında durağan olması uzun dönemde eşbütünleşmenin olup olmadığının test edilmesine yol açmıştır.  Johansen Eşbütünleşme testi ile de değişkenlerin eşbütünleşik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. VAR modeli tahmininin sağlıklı olması için uygun optimal gecikme uzunluğunun tespit edilmesi önemlidir. Akaike bilgi kriterine göre uygun gecikme uzunluğu 5 olarak belirlenmiştir. VAR modeli incelendiğinde kalıntıların normal dağıldığı, değişen varyans ve otokorelasyon sorununun olmadığı sonuçları tespit edilmiştir. Değişkenler arasında nedenselliğin tespiti için Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Bunun sonucunda ithalattan ekonomik büyümeye ve ihracata doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Varyans ayrıştırması ve etki-tepki analizleri de yapılan analiz sonuçlarını doğrulamaktadır. Sonuçlar, Türkiye'nin ithalata dayalı büyüme modelini destekler niteliktedir. Politika önerisi olarak, ithalatı kısıp ihracatı arttırmaya yönelik makroekonomik politikaların devreye sokulmasının uygun olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Export and import, which are the determining factors of economic growth, has been the the subject of much research in recent years. Economies of the country with the industrialization policies implemented especially in connection with the globalization movements after 1980, have witnessed a structural transformation. In this study entitled analysis of the relationship between exports, imports and economic growth in Turkey after the year 2000, the effects of foreign trade on economic growth, which is curious in recent years, have been examined.
Between 2000-2018, econometric analyzes have been made using export, import, and gross domestic product (GDP) data. To determine stationarity of these variables, it was concluded that they were stationary in their first difference by perfoming the ADF unit root test. The fact that all variables were stationary in their first difference led to testing whether there is cointegration in the long run. Also, it is concluded that the variables are cointegrated with the Johansen Cointegration test. For the VAR model prediction to be healthy, it is important to determine the optimal lag length. According to the Akaike information criterion, the appropriate lag length has been determined as 5. When the VAR model is analyzed, it is determined that the residuals are distributed normally and there are no variance and autocorrelation problems. Granger causality test has been used to determine causality among the variables. Consequently, the one-way causality relationship from import to economic growth and exports was determined. Variance decomposition and impulse-response analyzes also confirm the results of the analysis. The results also have the quality to support the import-based growth model in Turkey. As a policy proposal, it is considered that it may be appropriate to put in place macroeconomic policies aimed at cutting imports and increasing exports.