Aile Hekimliği Polikliniklerine Başvuran 18-65 Yaş Arası Bireylerde Nomofobi ile İrritabilite İlişkisinin Değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nomophobia and irritability in individuals aged 18-65 who admitted to family medicine outpatient clinics
Yazar: MUHAMMED EMİN KIZILCA
Danışman: DOÇ. DR. REMZİYE NUR EKE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Nomofobi = Nomophobia

Özet:
Amaç: Teknolojik alt yapısının yaygınlaşması sonucu internet erişiminin her ortamda kolayca sağlanması ile mobil iletişim cihazı (özellikle akıllı cep telefonu) kullanımı hızla artış göstermiştir. Cep telefonlarının hayatın her alanında yoğun kullanımına paralel olarak aşırı kullanım ve bağımlılığa kadar giden farklı sorunlar ortaya çıkmıştır. "Bireyin mobil cihazına erişemediğinde veya mobil cihaz üzerinden iletişim kuramadığında yaşadığı korku" nomofobi (nomophobia) olarak tanımlanmaktadır. Nomofobinin klinik olarak gösterilmesinde çeşitli yöntemler mevcut olup bunlardan Nomofobi Ölçeği (NMP-Q), Yıldırım ve arkadaşları tarafından geliştirilerek Türkçeye uyarlanmış, geçerlilik ve güvenilirliği gösterilmiştir. Bu ölçek cep telefonu bağlantısını kaybetme korkusu ile ilişkili sinirlilik, olumsuz duygu durum, öfke kontrolü kaybındaki değişiklikler gibi psikolojik stres tepkilerine odaklanmaktadır. Sinirlilik, öfke, sıkıntı ve hayal kırıklığı gibi olumsuz duygu durumları ile karakterize edilen ruh hali ise "irritabilite" olarak adlandırılmakta ve "dışa doğru saldırgan davranış" şeklinde ifade edilmektedir. İrritabilite düzeyinin saptanmasına yönelik olarak da sinirlilik öz bildirim ölçeği Holtzman ve arkadaşları tarafından geliştirilmiş, Karadere ve arkadaşları tarafından "Kısa İrritabilite Testi" (KİT) adıyla Türkçeye uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirliği gösterilmiştir. Bu çalışmada, son yıllarda sıklığı gittikçe artan ve önemli bir sorun haline gelen nomofobi ve ortaya çıkarmış olabileceği irritabilite arasındaki ilişkiler incelenecektir.
Gereç ve Yöntem: Nomofobi ile irritabilite ilişkisini konu alan bu araştırma; tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı bir çalışma olarak yürütülmüştür. Araştırma sürecinde Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği birimlerine Ekim-Aralık 2022 tarihleri arasında başvuran hastalardan araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayanlara, çalışma hakkında bilgi verilmiş, araştırmaya katılmayı kabul edenlerden yazılı onam alınmıştır. Katılımcılarla yüz yüze görüşülerek sosyodemografik özellikleri sorgulayan anket formu ile Türkçe Nomofobi Ölçeği ve Kısa İrritabilite Testi (KİT) uygulanmıştır. Nomofobi düzeyini değerlendirmek için kullanılan Türkçe Nomofobi Ölçeği 20, irritabilite düzeyinin değerlendirilmesi için kullanılan KİT ise beş sorudan oluşmaktadır. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics for Windows, version 25.0 (IBM Corp., Armonk, N.Y., USA) kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 39,52±13,63 yıl olan toplam 350 kişi katılmıştır. Katılımcıların %60,3'ü kadın, %58,3'ü evli, %34'ü lise ve %39,1'i üniversite mezunudur, %14,9'u işçi, %19,7'si memur ve %16,6'sı ev hanımıdır. Medyan cep telefonu kullanım süresi 10 [interquartile range (IQR): 7-13] yıl ve medyan günlük sosyal medya kullanım süresi 2 (IQR: 1-3) saattir. Katılımcıların %99,1'i sosyal medya kullandığını belirtmiştir. Çalışmamızda 14 kişide (%4) nomofobi olmadığı, 130 kişide (%37,1) hafif düzeyde, 164 kişide (%46,9) orta düzeyde ve 42 kişide (%12) aşırı düzeyde nomofobi olduğu belirlenmiştir. Literatürle uyumlu olarak bizim çalışmamızda da kadınlarda, bekarlarda, eğitim düzeyi daha yüksek olanlarda, günlük uyku süresi 6 saatten az olanlarda nomofobi düzeyi diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca katılımcıların irritabilite ölçek toplam puanı ile Nomofobi ölçek toplam puanı (r=0,475; p<0,001) arasında pozitif yönde orta düzeyde bir korelasyona rastlanmıştır.
Sonuç: Araştırmamızda nomofobi ile tanımlaması güç bir kavram olan irritabilite arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Buradan hareketle nomofobik semptomlar gösteren kişilerin "gergin, sinirli, huysuz, asabi" olmaya daha yatkın olduklarını söyleyebiliriz. Çalışmamızın son yıllarda önemli bir halk sağlığı problemine dönüşmüş olan nomofobi açısından farkındalık sağlayacağını düşünmekteyiz. Nomofobik bireyler daha sosyal alanlara yönlendirilmeli, yüz yüze iletişim kurabilecekleri aktivitelere teşvik edilmelidirler.

Abstract:
Objective: As a result of the expansion of technological infrastructure, the use of mobile communication devices (especially smart cell phones) has increased rapidly with the easy provision of internet access in every environment. In parallel with the intensive use of mobile phones in all areas of life, different problems have started to emerge, leading to overuse and addiction. Nomophobia is defined as "the fear that an individual experiences when he/she cannot access his/her mobile device or cannot communicate via the mobile device". There are various methods for the clinical demonstration of nomophobia, of which the Nomophobia Scale (NMP-Q) was developed by Yıldırım et al., adapted to Turkish, and its validity and reliability have been demonstrated. This scale focuses on psychological stress reactions such as irritability, negative emotional state, and changes in loss of anger control associated with the fear of losing cell phone connection. The mood state characterized by negative emotional states such as irritability, anger, distress and frustration is called "irritability" and is expressed as outward aggressive behavior. In order to determine the level of irritability, the irritability self-report scale was developed by Holtzman et al. and adapted into Turkish by Karadere et al. as "Short Irritability Test" (SIT) and its validity and reliability were demonstrated. In this study, the relationship between nomophobia, which has become an important problem with increasing frequency in recent years, and the irritability it may cause will be examined.
Method: During the research process, those who applied to Health Science University Antalya Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics in October-December 2022 and met the inclusion criteria were informed about the study and written informed consent was obtained from those who agreed to participate in the study. Participants were interviewed face-to-face and a questionnaire form inquiring sociodemographic characteristics, the Turkish Nomophobia Scale and the Brief Irritability Test were administered. The Turkish Nomophobia Scale, which used to evaluate the level of nomophobia, consists of 20 questions, and the Brief Irritability Test, which used to evaluate the level of irritability, consists of five questions. IBM SPSS Statistics for Windows, version 25.0 (IBM Corp., Armonk, N.Y., USA) was used for data analysis.
Results: A total of 350 people with a mean age of 39.52±13.63 years participated in the study. Of the participants, 60.3% were women, 58.3% were married, 34% were high school graduates, 39.1% were university graduates, 14.9% were workers, 19.7% were civil servants and 16.6% were housewives. Median duration of cell phone use was 10 [interquartile range (IQR): 7-13] years and median daily social media use was 2 (IQR: 1-3) hours. 99.1% of the participants reported using social media. In our study, 14 (4%) had no nomophobia, 130 (37.1%) had mild nomophobia, 164 (46.9%) had moderate nomophobia and 42 (12%) had severe nomophobia. Consistent with the literature, in our study, nomophobia level was found to be higher in women, singles, those with higher education level, and those with a daily sleep duration of less than 6 hours. In addition, a moderate positive correlation was found between the participants' irritability scale total score and Nomophobia scale total score (r=0.475; p<0.001).
Conclusion: We found a moderate positive correlation between nomophobia and irritability, which is a difficult concept to define. From this point of view, we can say that people with nomophobic symptoms are more prone to be "nervous, irritable, moody". We think that our study will provide awareness in terms of nomophobia, which has become an important public health problem in recent years. Nomophobic individuals should be directed to more social areas and encouraged to activities where they can communicate face-to-face.