COVİD-19 enfeksiyon geçmişi olan hastalarda obstrüktif uyku apne fenotipleri
Obstructive sleep apnea phenotypes in patients with a history of COVID-19 infection
Yazar: İPEK ÇALIK
Danışman: PROF. DR. YÜKSEL PEKER
Koç Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
COVID-19 pandemisi, tüm dünyada sağlık sistemlerini etkilemiş ve birçok sistemi ilgilendiren sonuçları da beraberinde getirmiştir. Uzamış COVID hastalarında da yorgunluk başta olmak üzere birçok semptom gözlenmektedir. Literatürde COVID-19 ve obstruktif uyku apnesi (OUA) arasında da bir ilişki rapor edilmiştir. Bu bağlamda, COVID-19 sonrası hastalarda OUA sıklığı ve fenotipik özelliklerinin anlaşılması, hem OUA'da hem de uzamış COVID'de tedavi stratejileri geliştirilmesi açısından önemlidir. 
Araştırma, Koç Üniversitesi Hastanesi'nde yürütülmüş bir vaka-kontrol çalışması olup; Vaka grubu, COVID-19 enfeksiyonu geçirmiş bireylerden (n=152), Kontrol grubu ise daha önce uyku laboratuvarına başvurmuş ve enfeksiyon geçirmemiş bireylerden oluşmaktadır (n=152). Her iki grup; yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi bakımından eşleştirilerek karşılaştırılmıştır.	
OUA (apne-hipopne-indeksi [AHI] ≥15/saat), Vaka grubunun %50.0'sinde, Kontrol grubunun ise %77.6'sında gözlenmiştir (p<0.001). OUA fenotip özellikleri karşılaştırıldığında, REM-predominant OUA (Total AHI ≥15/saat; REM-AHI / nonREM-AHI ≥2) Vakaların 36'sında (%47.4), Kontrol grubunun ise 21'inde (%17.8) gözlenmiştir (p<0.001). Çoklu lojistik regresyon analizinde, COVID-19 öyküsü olmak ile REM-predominant OUA arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır (Olasılık Oranı [OO] 3.14; %95 Güven Aralığı [GA] 1.89-5.25; p<0.001). Semptomlar arasında "sık/çok sık" olarak belirtilen yorgunluk, REM-predominant olan OUA hastalarının %52.8'inde, REM predominant olmayan OUA hastalarının ise %35.7'inde (p=0.033) gözlenmiştir. Tüm kohortta, yorgunluğu belirleyen faktörler, çoklu lojistik regresyon analizinde kadın cinsiyet (OO 2.02; %95 GA 1.12-3.64, p=0.019) ve REM-predominant OUA (OO 2.18; %95 GA 1.29-3.69; p=0.004) olarak bulunmuştur.
Çalışmamız, COVID-19 enfeksiyon geçmişi olan vakalarda REM-predominant OUA'nın daha çok görüldüğünü ve bunun da yorgunluk şikayeti ile istatiksel anlamlı olduğunu göstermektedir. Uzamış COVID-19 vakalarında REM-predominant OUA'nın sorgulanması ve uygun tedavilerin uygulanması önem arz etmektedir.

Abstract:
The COVID-19 pandemic has had an impact on health systems worldwide. Patients with Long-COVID present many symptoms, particularly fatigue. An association between COVID-19 and obstructive sleep apnea (OSA) has been reported in the literature. In this context, understanding the incidence and phenotypic characteristics of OSA in patients with a history of COVID-19 infection is important for the management of treatment strategies for both OSA and Long- COVID.
This research was a case-control study conducted at Koç University Hospital. The case group consisted of individuals who had a COVID-19 infection (n=152) and the control group consisted of individuals who had previously applied to the sleep laboratory and did not have a history of COVID-19 infection (n=152). Both groups were matched for age, gender and body mass index.
The prevalence of OSA; defıned as an apnea-hypopnoea index [AHI] ≥15/hour) was significantly lower in the case group (50.0%) compared to the control group (77.6%) (p<0.001). However, 36 cases (47.4%) exhibited REM-predominant OSA (defined as a total AHI of ≥15/hour and REM-AHI /non-REM-AHI ≥2), while only 21 controls (17.8%) demonstrated this phenotype (p<0.001). In a multiple logistic regression analysis, there was a significant correlation between a history of COVID-19 and the occurrence of REM-predominant OSA (Odds ratio [OR] 3.14; 95% confidence interval [CI] 1.89-5.25; p<0.001). The Fatigue,  reported as "frequent/very frequent," was observed in 52.8% of patients with REM-predominant OSA and 35.7% of patients without REM-predominant OSA (p=0.033). In the entire cohort, the factors determining the fatigue were found to be female sex (OR 2.02; 95% CI 1.12-3.64, p=0.019) and REM-predominant OSA (OR 2.18; 95% CI 1.29-3.69; p=0.004).
Our results suggest that REM-predominant OSA is very common among individuals with a history of COVID-19 infection, which is significantly associated with fatigue. Thus, it is important to consider REM-predominant OSA in individuals with Long-COVID to better manage both conditions.