Gastroenteroloji, hepatoloji ve beslenme polikliniği'ne başvuran portal ven trombozu tanılı hastaların tanı, takip ve tedavilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of diagnosis, follow up and treatment of portal vein thrombosis patients who apply to pediatric gastroenterology, hepatology and nutrition  polyclinic
Yazar: MERYEM BAYDAR
Danışman: PROF. DR. GÜRSES ŞAHİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dr. Sami Ulus Çocuk Sağl. ve Has. Eğt. ve Arş. Hast. / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Antikoagülanlar = Anticoagulants ; Gastrointestinal hemoraji = Gastrointestinal hemorrhage ; Hasta takibi = Follow up studies ; Hipertansiyon-portal = Hypertension-portal ; Kateterizasyon = Catheterization ; Portal ven trombozu = Portal vein thrombosis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; Venöz tromboz = Venous thrombosis

Özet:
Amaç: Portal ven trombozu , çocuklarda ekstrahepatik portal hipertansiyonun en sık nedenidir. Portal ven trombozu tanısına özgü laboratuvar bulgusu ve klinik semptom yoktur. Hastalar sıklıkla asemptomatik splenomegali ve gastrointestinal kanama ile başvuru sonrası tanı almaktadır. Bu çalışmada; portal ven trombozu tanısıyla izlenen hastaların demografik, klinik, laboratuvar özelliklerinin ve uzun süreli takiplerinin belirlenerek; portal ven trombozu, ikincil olarak portal hipertansiyon ve komplikasyonlarının gelişiminin önlenmesi amaçlanmaktadır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Polikliniği'ne 01.01.2004-31.12.2017 tarihleri arasında başvuran ve portal ven trombozu tanısı ile izlenen 0-18 yaş arası 60 çocuk hasta incelenmiştir. Hastalara ait demografik ve klinik özellikler, laboratuvar bulguları, ultrasonografi görüntülemeleri ve tedavileri geriye dönük olarak hastane bilgisayar veri-kayıt sisteminden elde edilmiştir.
Bulgular: Hastaların 22'si (%36,7) kız, 38'i (%63,3) erkekti. Olguların ortalama tanı yaşı 9,1 (±17,9) ay, ortalama izlem süresi 3,1 (±2,3) yıldı. Hastaların %10'u karın ağrısı ile başvuru sonrasında portal ven trombozu tanısı almış olup en sık (%81,7) saptanan risk faktörü göbek kataterizasyonu idi. Hastaların tanı anındaki laboratuvar bulguları incelendiğinde aminotransferaz düzeylerinde genellikle orta ve hafif düzeyde yükseklikler saptandı. Olguların ultrasonografik değerlendirmelerinde 10 hastada (%16,7) hepatomegali görülürken, karaciğer sol lob atrofisi 13 hastada (%21,7) geliştiği görüldü. Portal hipertansiyon 7 hastada (%11,7), üst gastrointestinal kanama 4 hastada (%57,1) mevcuttu. Antikoagülan tedavi alan ve almayan hastalar karşılaştırıldığında portal hipertansiyon gelişimi, laboratuvar bulguları, trombüste kaybolma ve rekanalizasyon açısından anlamlı fark saptanmadı (p ≥ 0.05). Erken tanı alan ve takibe giren hastalarda portal hipertansiyon gelişimi, geç tanı alan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha azdı (p < 0.05). 
Sonuç: Portal ven trombozu olan hastalarda en sık (%81,7) saptanan risk faktörü göbek kateterizasyonu idi. Portal ven trombozu tanısını erken alan ve düzenli izlemleri yapılan olgularda portal hipertansiyon gelişimi daha az sıklıkta görüldü. Ayrıca bu hastalarda antikoagülan tedavinin, tedavi almayanlara göre klinik, laboratuvar bulguları açısından üstünlüğü saptanmadı.

Anahtar Kelimeler: Çocuk, Portal ven trombozu, Portal hipertansiyon,
Gastrointetsinal kanama, Göbek kataterizasyonu, Antikoagülan tedavi

Abstract:
Aim: Portal vein thrombosis is the most common cause of extrahepatic portal hypertension in children. There are no laboratory findings and clinical symptoms specific for the diagnosis of portal vein thrombosis. Patients are frequently diagnosed with asymptomatic splenomegaly and gastrointestinal bleeding. The aim of this study is determine demographic, clinical, laboratory characteristics and long term follow-up the patients with portal ve thrombosis and prevent development of portal hypertension and its complications secondary to portal vein thrombosis.
Materials and Methods: Our study included 60 patients aged 0-18 years who were diagnosed portal vein thrombosis presented to Health Sciences University Ankara Dr. Sami Ulus Maternity, Children Health and Disease Training and Research Hospital, Gastroenterology, Hepatology and Nutrition outpatient clinics between 01.01.2004-31.12.2017 dates. Demographic, clinical and laboratory characteristics of the patients, ultrasonographic images and therapy were recorded from our hospital data record system retrospectively.
Results: In this study number of female and male patients were 22 (%36.7) and 38 (%63.3) respectively. The mean age at diagnosis was 9.1 (± 17.9) months and the time of patients mean follow-up was 3.1 (± 2.3) years. %10 of patients were diagnosed with portal vein thrombosis during admission with abdominal pain. Umblical vein catheterization (%81.7) was the most frequent risk factor. Transaminase levels were generally found mild elevation in children at the time of diagnosis with portal vein thrombosis. Hepatomegaly were seen 10 patients (%16.7), liver left lobe atrophy developed in 13 patients (%21.7), in the ultrasonographic evaluations of the cases. During the follow up, portal hypertension was seen 7 patients (%11.7) and upper GI bleeding was present 4 patients (%57.1) respectively. There was no significant difference in portal hypertension, laboratory findings, thrombus disappearance and recanalization when compared with patients receiving anticoagulant therapy (p ≥ 0.05).The development of portal hypertension in patients with early diagnosis and follow-up was significantly lower than in the late diagnosed patients (p <0.05). 
Conclusion: The most common (%81.7) risk factor in patients with portal vein thrombosis was umbilical catheterization. The incidence of portal hypertension was less frequent in patients with early diagnosis of portal vein thrombosis and regular follow-up. Furthermore, anticoagulant therapy was not superior in terms of clinical and laboratory findings.

Key Words: Children, Portal vein thrombosis, Portal hypertension,
Gastrointetsinal bleeding, Umblikal catheterization, Anticoagulant therapy