Aydınlatmada gölge niteliğinin irdelenmesi
An examination of the shadow quality in lighting
Yazar: ESİN EFE
Danışman: PROF. DR. RENGİN ÜNVER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Aydınlatma = Lighting ; Gölge = Shadow

Özet:
Aydınlatma tasarımlarında görsel konfor gereksinimlerinin karsılanması, yaratılmakistenen estetik ve mimari özelliklerin vurgulanması bakımından, gölge niteligi konusubüyük önem tasır. Gölgenin iki ayrı niteliginden biri olan `sertlik-yumusaklık', gölgealan sınırlarının net bir biçimde algılanıp algılanamaması ile ilgilidir. Gölgenin ikinciözelligi olan `açıklık-koyuluk', gölgeli alan ile aydınlık alan arasındaki ısıklılık farkı ileilgilidir.Bu çalısmada, aydınlıgın niteligi konularından biri olan gölgenin özellikleri sertlikyumusaklıkve açıklık-koyuluk olarak iki grupta ele alınmıs, bunları etkileyendegiskenler belirlenmis ve örnekler aracılıgıyla irdelemeler yapılmıstır.Gölge sınırları ile ilgili olan gölgenin sertligi-yumusaklıgı tanımlanmıs, yüzeybüyüklüklerinin algılanmasına yönelik duyulanma büyüklügüne görederecelendirilmistir. Sertligi-yumusaklıgı etkileyen degiskenler belirlenmis ve bunlarıngölgeye etkisi geometrik olarak incelenmistir. Kapalı hacimlerde, belirli durumlar içinolusan degisik sertlik-yumusaklıktaki gölgelerin aydınlık dagılım özelligi arastırılmıs vedegerlendirilmistir. Aydınlık dagılımı, aydınlık düzeyi hesabı ve bir aydınlatmaprogramıyla belirlenmis, geometrik hesap yoluyla elde edilen sertlik-yumusaklıkdereceleri ile karsılastırılmıstır.Gölgeli alan ve aydınlık alanların ısıklılıkları ile ilgili olan gölgenin açıklıgı-koyulugutanımlanmıs, ısıklılık farklarına baglı olarak derecelendirilmistir. Kapalı hacimlerde,belirli durumlar için olusan degisik açıklık-koyuluktaki gölgelerin aydınlık dagılımözelligi arastırılmıs ve degerlendirilmistir. Ayrıca, iç yüzey yansıtma çarpanlarınıngölgenin açıklık-koyuluk özelligine etkisi incelenmistir.Birincil ısık kaynagı boyutu ve sayısı, engel boyutu, ikincil kaynakların ısık yansıtmaçarpanı gibi degiskenlerin gölge niteligine etkisi çesitli örnekler aracılıgı ile incelenmis,elde edilen sonuçlar karsılastırılmıs ve degerlendirilmistir.Anahtar Kelimeler: Gölgenin niteligi, gölge çekirdegi, yarı gölge, sertlik ve yumusaklık,açıklık ve koyuluk.

Abstract:
In illumination desings, the shadow quality theme is very important because of to obtainthe visual comfort requirements and the esthetic that hope to create and accent thearchitectural properties. `Sharpness and softness? that one of the two different qualitiesof the shadow is concerned with perceiving or not perceiving the shadow area borders.`Lightness and darkness? is the second properties of the shadow and concerned with thedifference of luminance between the lightness area and the shaded area.In this study one of the theme of illumination quality discussed in two groups assharpness-softness and lightness-darkness and determined the factors which affectedthem and examined with the samples.Sharpness and softness of the shadow is defined, graded by sensation size that aimed atperceiving the size of the surface. Determined the factors which affected sharpness andsoftness, affect to the shadow is determined by geometrically. In indoor spaces,illumination distribution property of the different sharpness and softness shadows thatformed for certain situations is judged and searched. Illumination distributiondetermined with illuminance account and one of an illumination program in computer,and compared with the degrees of sharpness and softness which founded by geometricallcalculation.Lightness and darkness of the shadow is defined, and graded by the difference ofluminance between the shaded area and the lightness area. In indoor spaces,illumination distribution property of the different lightness and darkness shadows thatformed for certain situations is judged and searched and also the affects of reflectance ofthe iner surface to the lightness and darkness of the shadow is examined.The affect of factors like size and the number of the primary light source, size of theobstruction, reflectance of the secondary light source to the shadow quality examined byvarious samples and founded results are compared and judged.Keywords: Shadow quality, umbra, penumbra, sharpness and softness, lightness anddarkness.