Öğretmen adaylarının bilişim teknolojileri kullanım niyetlerinde duyguların ve temel psikolojik ihtiyaçların rolü: Teknolojinin kabulüne motivasyonel bir yaklaşım
The role of emotions and basic psychological needs in pre-service teachers' intention to use information technologies: A motivational approach to the acceptance of technology
Yazar: FERHAN ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. YUSUF LEVENT ŞAHİN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Duygu = Emotion ; Motivasyon = Motivation ; Psikolojik ihtiyaçlar = Psychological needs ; Teknoloji kullanımı = Technology utilization ; Ölçekler = Scales ; Öz belirleme = Determination of essense ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, öğretmen adaylarının teknoloji kabul durumlarına etki eden değişkenlerin motivasyonel bir yaklaşımla, temel psikolojik ihtiyaçlar ve duygu durumları bağlamında incelenmesi, değişkenler arası olası ilişkilerin bir model önerisi ile değerlendirilmesi, bireysel farklılıkların ilişkilerdeki rolünün incelenmesi ve modelin yordama gücünün belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda, Bilişim Teknolojileri Kabul Ölçeği, Bilişim Teknolojileri Duygu Ölçeği ve eğitimde bilişim teknolojleri kullanım niyetine yönelik bir teknoloji kabul modeli geliştirilmiştir. Çalışmanın katılımcılarını Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesinin 10 farklı bölümünde öğrenim görmekte olan öğretmen adayları meydana getirmiştir. Ölçek geliştirme sürecinde, dört aşamada 1087 öğretmen adayına, model geliştirme sürecinde ise 591 öğretmen adayına ulaşılmıştır. Çalışmanın analizlerinde SPSS 23, AMOS 21 ve SmartPLS 3 programları kullanılmıştır. Faktör analizleri sonucunda, BT Kabul Ölçeği 6 faktör ve 27 maddeden, BT Duygu Ölçeği ise 4 faktör ve 14 maddeden oluşmuştur. Yapısal eşitlik modellemesi sonuçları, 10 yapılı modelin algılanan yararın 78.7%'sini, algılanan kullanım kolaylığının 83.2%'sini ve niyetin ise 79.8%'ini açıkladığını göstermiş ve önerilmiş 17 hipotezden 13'ü desteklenmiştir. Modelin yordama gücüne yönelik analizler ise, modelin yordama gücünün yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlar, modelin yüksek açıklama ve yordama gücü sağlayan, öğretmen adaylarının psikolojik ihtiyaçları ve duygu durumlarına yönelik motivasyonel bir bakış açısı sunan, hem pandemi dönemi hem de sonrası için eğitim alanında işe koşulabilecek etkili bir araç sağladığına işaret etmektedir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the variables that influence the pre-service teachers' acceptance of technology with a motivational approach in the context of basic psychological needs and emotions, to evaluate relationships between variables with a model proposal, to examine the role of individual differences in relationships, and to determine the predictive power of the model. For this purpose, Information Technologies Acceptance Scale, Information Technologies Emotion Scale and a technology acceptance model for the intention to use information technologies in education were developed. The participants of the study consisted of pre-service teachers studying in 10 different departments of Anadolu University Faculty of Education. During the scale development phase, data were collected from 1087 pre-service teachers in four stages, and from 591 pre-service teachers in the model development process. SPSS 23, AMOS 21 and SmartPLS 3 programs were used in the analysis of the study. As a result of the factor analysis, IT Acceptance Scale consisting of 6 factors and 27 items, and IT Emotion Scale consisting of 4 factors and 14 items were developed. Structural equation modeling results showed that the 10-construct model explained 78.7% of perceived usefulness, 83.2% of perceived ease of use and 79.8% of intention, and 13 of the 17 hypotheses were supported. Analyzes on the predictive power of the model revealed that the predictive power of the model was high. The results indicate that the model provides an effective tool that has high explanation and predictive power, offers a motivational perspective on the psychological needs and emotions of pre-service teachers, and can be used in the field of education for both during and after the pandemic.