COVİD-19 nedeniyle yoğun bakıma alınan diyabetes mellitus tanılı hastaların değerlendirilmesi /
Yazar: SÜMEYRA CEYLAN
Danışman: PROF. DR. VEYSEL ERDEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Amaç: Koronavirüs hastalığı (COVID-19), yeni keşfedilen bir koronavirüs
suşunun (SARS-CoV-2) neden olduğu süper bulaşıcı bir hastalıktır. Covid-19;
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 11 Mart 2020 de pandemi olarak ilan
edilmiştir. Dünyada milyonlarca insanın enfekte etmektedir. Enfeksiyonda özellikle
ileri yaş ve komorbiditesi olan hastalarda hipertansiyon, diyabet ve obezitesi daha
yüksek komplikasyon, mortalite ve morbiditeye neden olduğu bilinmektedir. Benzer
durum daha önce SARS ve MERS virüslerinde de görülmekteydi. Diyabetli COVİD-19 hastalarında
yüksek hastaneye yatış oranı ve artmış mortalite görülmüştür. Bu
araştırmada; yoğun bakımda tedavi alan diabetes mellitus tanılı hastaların tanı anında
mevcut komorbiditeleri, takipte laboratuvar ve kültür sonuçları, gelişen
komplikasyonlar, insülin infüzyon ihtiyacı, tedavi modalitesindeki farklılıkların,
mortaliteyi nasıl etkilediği araştırıldı.
Materyal ve Metot: Covid-19 enfeksiyonu sebebi ile yoğun bakımda takip
edilen 113 diyabetes mellitus hastasının retrospektif olarak WBC(beyaz küre),
Hb(hemoglobin), PLT(trombosit), nötrofil, lenfosit, CRP (c-reaaktif protein), üre,
kreatinin, ALT(alanin aminotranferaz), AST(aspartat transaminaz), LDH(laktat
dehidrogenaz) ,kreatin kinaz(CK), ferritin, IL-6(interlökin-6), prokalsitonin, D-
dimer, fibrinojen, HbA1c(hemoglobin-A1c) değerleri, kültür üreme sonuçları,
diyabet komplikasyonları, Covid-19 komplikasyonları, steroid dozları, insülin
ihtiyaçları ve mortaliteye katkıları değerlendirildi. Verilerin tanımlayıcı
istatistiklerinde ortalama, standart sapma, medyan, en düşük, en yüksek, frekans ve
oran değerleri kullanılmıştır. Değişkenlerin dağılımı kolmogorow simirnov test ile
ölçüldü. Nicel bağımsız verilerin analizinde bağımsız örneklem t test, Mann-
whitney-u test kullanıldı. Nitel bağımsız verilerin analizinde bağımsız verilerin
analizinde ki-kare test, ki-kare test koşulları sağlanamadığında fischer test kullanıldı.
Etki düzeyi tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon ile araştırıldı.

Bulgular: Mortalite açısından cinsiyet farkı gözlenmedi. Tanı anında ek
komorbidite olarak KOAH tanısı olan hastaların mortalitesi daha düşük
seyretmekteydi. Diyabetle birlikte olan diğer komorbiditeler (hipertansiyon, SVO,
kronik böbrek rahatsızlığı, İKH, hipotriodi) arasında mortalite açısından farklılık
gözlenmedi. Mortal seyreden grupta geliş ve son nötrofil, NLR oranı, geliş ve son
LDH, son: üre, kreatin, CRP, WBC, ALT, AST, CK, ferritin, d-dimer, kreatin
değerlerinin yüksekliği- lenfosit ve hemogram düşüklüğü mortalite ile birlikteydi.
Yüksek prokalsitonin, kan ve trakea kültürlerinde üreme ve ABY gelişimi mortal
seyreden grupta daha sık görülmekteydi. Pulse steroid alan grupta anlamlı mortalite
saptanmıştır. Hastaların insülin infüzyonu almaları veya almamaları mortaliteye katkı
açısından anlamsız bulunmuştur.

Sonuç: Diğer komorbiditelerinden ve kortikosteroid tedavi dozundan
bağımsız olarak diyabetli COVİD-19 hastalarının çoğu hiperglisemik seyretmiştir.
Hiperglisemi diyabet hastasının dengeli halini bozan ve diğer komplikasyonları
tetikleyen ana bozukluktur. Diyabetin bağışıklık yanıtının bozulması ve trombotik
olaylara yatkınlığı arttırken COVİD-19'un yarattığı hiperimmün yanıt ve endotelit
diyabetli hastalarda kötü prognoz ve artmış mortaliteye yol açmaktadır. Tam kan
sayımı, akut faz reaktanları, koagülasyon parametreleri anlamlı veriler sağlamaktadır
ve diyabetli hastaların yönetiminde ve prognozunda yol gösterici olmaktadır.
Anahtar kelimeler: Covid-19, Diyabetes mellitus, mortalite, yoğun bakım

Abstract:
Objective. Coronavirus disease (COVID-19) is a super contagious disease
caused by a newly discovered coronavirus strain (SARS-COV-2). Covid-19 was
declared a pandemic by the World Health Organization (DSO) on March 11, 2020. In
this infection, where millions of people worldwide are infected, it is known that it
causes higher complications, mortality and morbidity, especially in patients with
advanced age and comorbidity (hypertension, diabetes and obesity). A similar
situation has already been seen in SARS and MERS viruses. Diabetes mellitus has
caused a higher hospitalization rate and increased mortality. In this study, diabetic
patients who have been treated in intensive care unit has been investigated. In this
study; comorbidities present at the time of COVID-19 diagnosis, laboratory tests and
culture results during the follow-up, new complications, the need for insulin infusion,
and the differences in the treatment modality, and their relationship with mortality
were investigated.
Material and Method: Retrospectively WBC (white blood cells), Hb
(hemoglobin), PLT (platelets), neutrophils, lymphocytes, 113 diabetic mellitus
patients followed in intensive care due to Covid-19 infection, CRP (c-reactive
protein), urea, creatinine, ALT (alanine aminotranferase), AST (aspartate
transaminase), LDH (lactate dehydrogenase), creatine kinase (CK), ferritin, IL-6
(interleukin-6), procalcitonin, D-dimer, Fibrinogen, HbA1c (hemoglobin-A1c)
values, culture growth results, diabetes complications, Covid-19 complications,
steroid doses, insulin needs and their contribution to mortality were evaluated.
Average, standard deviation, median, minimum and maximum, frequency and ratio
values are used in the descriptive statistics of the data. The distribution of variables
was measured by the Kolmogorov–Smirnov test. In the analysis of quantitative
independent data, Independent Samples t Test, the Mann-Whitney-U test was used.
In the analysis of qualitative independent data, the Fischer test was used when the
analysis of independent data failed to meet the Chi-square test conditions. The level
of impact was investigated by single variable and multi-variable logistics regression.
Results: There was no gender difference in morality. The morality of patients
with COPD diagnosis at the time of diagnosis as an additional comorbidity was
lower.
There were no differences in mortality between other comorbidites
(hypertension, SVO, chronic kidney disease, IKH, hypothyroid) that were comorbid
with diabetes. Mortal-group had higher results in their latest neutrophile values, NLR
ratios, arrival and final LDH values, final urea, creatine, CRP, WBC, ALT, AST,
CK, ferritin, d-dimer and creatinine values – and lower results in their lymphocyte
and hemogram levels. Higher procalcitonin, growth in blood and tracheal aspirate
cultures, and development of acute renal failure were more common in the group that
was mortal. The group receiving pulse steroid has had significantly increased
mortality. Whether patients receive or do not receive insulin infusions has been
found to be pointless for improving mortality.
Conclusion: Most diabetic COVID-19 patients was hyperglycemic,
regardless of other comorbidities and corticosteroid treatment dose. Hyperglycemia
is the main disorder that disrupts the balanced state of the diabetic patient and
triggers other complications. While deterioration of the immune response by diabetes
and increased predisposition to thrombotic events, the hyperimmunity response
induced by COVID-19 in diabetic patients and the endotelitis lead to poor prognosis
and increased mortality. The whole blood count, acute phase reactants and
coagulation parameters provided meaningful data and guidance to the clinicians in
management and prognosis of diabetic patients.
Key words: COVID-19, diabetes mellitus, intensive care unit.