Bazı ekmeklik buğday (T. aestivum L.) genotiplerinde çimlenme döneminde sulama suyu tuzluluk stresinin azaltılmasında silisyumun etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of silicon on alleviating irrigation water salinity stress during the germination period in selected bread wheat (T.aestivum L.) genotypes
Yazar: KEMAL DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. KÖKSAL YAĞDI
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Silisyum = Silicon ; Sulama suyu = Irrigation water ; Tohum çimlenmesi = Seed germination ; Tuz stresi = Salt stress ; Tuzlu su = Saline water

Özet:
Bu araştırmada, sulama suyu tuzluluğunun bazı ekmeklik buğday (Triticum aestivum L.)
çeşitlerinde incelenen çimlenme parametreleri üzerine etkisi ile silisyumun sulama suyu
tuzluluğunun olumsuz etkilerini iyileştirici etkisi olup olmadığı incelenmiştir. Bu amaçla
birinci aşamada altı farklı buğday genotipi (Kıraç-66, Kate A-1, Pehlivan, Cumhuriyet75, Pamukova-97 ve Sönmez-2001), farklı tuz içeriklerine sahip iki sulama suyunun
(CaCI+MgSO4+NaCI ve yalnızca NaCI) beş farklı tuzluluk seviyesinde (kontrol, 4, 8, 12,
16 dS/m) çimlendirilmiştir. İkinci aşamada ise aynı buğday genotipleri, aynı sulama suyu
muamelelerinin üç farklı tuzluluk seviyesinde (8, 12, 16 dS/m) beş farklı silisyum
dozunda (0, 500, 1000, 1500, 2000 ppm) çimlendirilmiştir. Çalışmalar laboratuvar
koşullarında tesadüf parselleri deneme desenine uygun olarak 3 faktörlü ve 4 tekerrürlü
olarak yürütülmüştür. Araştırmada çimlenme hızı, çimlenme gücü, çimlenme indeksi,
ortalama çimlenme süresi, tuz tolerans indeksi, kökçük yaş-kuru ağırlıkları, sapçık yaşkuru ağırlıkları, kökçük-sapçık uzunlukları, kök/sap oranı, 12. ve 24. saat su alım oranları
incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, sulama suyu tuzluluk uygulamasının incelenen
tüm parametreleri olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Pehlivan çeşidi, diğer buğday
çeşitlerine göre tuzluluğun olumsuz etkilerinden en az etkilenen buğday çeşidi olmuştur.
Silisyum uygulama sonuçlarına göre, 12-24. saat su alım oranları dışındaki tüm
parametrelerde, NaCI'e ait muamelede silisyum uygulamasının olumsuz etkileri tespit
edilirken, CaCI+MgSO4+NaCI' e ait muamelede ise bazı silisyum dozlarında önemli
iyileşmeler tespit edilmiştir. Sonuçlar buğday bitkisinde çimlenme döneminde uygulanan
silisyumun sulama suyu tuzluluğunun olumsuz etkilerini hafiflettiğini, ancak bu
iyileştirici etkinin sulama suyu bünyesindeki NaCI düzeyine bağlı olduğunu
göstermektedir.
Anahtar kelimeler: Buğday, silisyum, sulama suyu, tuzluluk

Abstract:
In this study, the effect of irrigation water salinity on the germination parameters of
selected bread wheat (Triticum aestivum L.) cultivars and the effect of silicon on
alleviating negative effects of irrigation water salinity were investigated. Towards that
end, in the first step of the experimental set-up, during germination six different wheat
genotypes (Kıraç-66, Kate A-1, Pehlivan, Cumhuriyet-75, Pamukova-97 and Sönmez2001) were irrigated with two different irrigation waters that had different salt contents
(CaCI+MgSO4+NaCI and only NaCI) at five different salinity levels (control, 4, 8, 12,
16 dS/m). In the following step, the wheat genotypes were germinated at five different
silicon doses (0, 500, 1000, 1500, 2000 ppm) with three different salinity levels (8, 12,
16 dS/m) of two salt contents indicated above. With the randomized plot design executing
with 3 factors and 4 replications, the experiments were carried out in controlled
conditions. In the study, germination rate, germination strength, germination index,
average germination time, salt tolerance index, root fresh-dry weights, plumula fresh-dry
weights, root-plumula lengths, root/plumula ratio, 12. and 24. hour water intake rates
were measured and reckoned. On the basis of the results obtained, all parameters
examined in this study negatively corralated with increasing salt level of irrigation water.
Of all wheat varieties tested in this study, Pehlivan wheat variety was the least affected
by the salinity of irrigation water. The silicon treatment in the irrigation water with only
NaCl salt had negative effects for all parameters, except the 12-24 hour water intake
rates. On the contrary, improvements in some parameters were observed in the treatment
of CaCI+MgSO4+NaCl at some silicon doses used in this study. The results demonstrated
that the silicon traetment in irrigation water during the germination period of the wheat
varieties alleviates the negative effects arising from irrigation water salinity. However,
the curative effect of silicon treatment depends on the NaCl level in the irrigation water.
Key words: Germination, irrigation water, salinity, silicon, wheat