Türkiye'de babalığın kuşaklararası aktarımı: Nitel bir çalışma
The intergenerational transmission of fatherhood in Turkey: A qualitative study
Yazar: ELİF ÇAY
Danışman: DOÇ. DR. ALİ SERDAR SAĞKAL
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Baba katılımı = Father involvement ; Kuşaklararası aktarım = Intergenerational transmission ; Ortak ebeveynlik ilişkileri = Coparenting relationship

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de babalığın kuşaklararası aktarımını üç kuşak babanın deneyimleri ve algıları üzerinden derinlemesine incelemektir. Bu çalışmada babaların deneyimlerini ve babalığa yönelik algılarını ortaya çıkarmak amacıyla, üç ayrı kuşakta yer alan babalarla yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Katılımcıları seçmek için amaçlı örnekleme tekniklerinden ölçüt örnekleme tekniğinden yararlanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu ile Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu uygulanmıştır. Görüşmeler yüz yüze veya çevrimiçi bir biçimde gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Veri analizi sürecinde uzman görüşüne başvurulmuş, tek kodlayıcı güvenirliği hesaplanmıştır.
Araştırma bulguları genel olarak değerlendirildiğinde, babaların disiplin sağlayıcı ve öğretici yönlerinde kuşaklararası aktarımın gerçekleştiği; ancak, kuşaklar arasında disipline etme yolları ve öğretilen konu alanlarının değişime uğradığı belirlenmiştir. Ek olarak, üçüncü kuşağa doğru geçildiğinde, babalığın evin geçimini sağlayan yönüne yapılan vurgunun azaldığı; çocuğa yönelik duygusal desteklerin, çocuk bakımına ve ev işlerine katılımların artış gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, üç kuşaktan babanın da kendi babalarından gördükleri babalığın olumsuz veya eksik olduğunu düşündükleri yönlerini telafi etmeye çalıştıkları; olumlu ve uygun değerlendirdikleri babalık davranışlarını ise rol model aldıkları belirlenmiştir. Özellikle, ikinci kuşakta yer alan babaların telafi davranışları görece daha yüksek düzeyde ortaya çıkarken; üçüncü kuşak babaların olumlu rol model alma davranışlarında söylem frekansları artış göstermiştir. Çocuk yetiştirme sürecinde babaların eşleri ile nasıl hareket ettiklerine ilişkin görüşleri ele alındığında ise anne temelli çocuk yetiştirme süreçlerinin sürdüğü; ancak, üçüncü kuşağa gelindiğinde çocuk yetiştirme sürecine ilişkin baba katılımı ve iş birliğinin arttığı belirlenmiştir. Ayrıca, üç kuşaktan babanın da babalığın anlamını; olumlu duygular hissetme, sorumlulukların artması, hayatın anlamı ve aile birlikteliği olarak nitelendirdikleri öğrenilmiştir. Yaşanılan yerin, sosyal çevrenin, ekonomik durumun, kültürel ve ahlaki değerlerin, mesleki özelliklerin, kişilik özellikleri ve deneyimlerin, çocuğun cinsiyeti ve çocuğun davranışlarının babalığı etkileyen faktörler olarak öne çıktığı belirlenmiştir. Araştırma bulguları raporlanmış, ilgili alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study was to examine the intergenerational transmission of fatherhood in Turkey through the experiences and perceptions of three generations of fathers. In this study, face-to-face interviews were conducted with fathers from three different generations in order to reveal their experiences and perceptions of fatherhood. A phenomenological approach, one of the qualitative research methods, was used in the study. Criterion sampling technique, one of the purposeful sampling techniques, was used to select the participants. Demographic Information Form and Semi-structured Interview Form were used as data collection tools. Interviews were conducted face-to-face or online. Content analysis technique was used to analyze the data. Expert opinion was consulted during the data analysis process and intra-rater reliability was calculated. 
When the findings of the study were evaluated in general, it was determined that fathers' disciplinary and instructive aspects were transmitted across generations; however, the ways of disciplining and the subject areas taught changed in the between generations. In addition, it was found that the emphasis on the breadwinner aspect of fatherhood decreased in the third generation, while emotional support for the child and participation in childcare and housework increased. It was also found that fathers from all three generations tried to compensate for the negative or deficient aspects of fatherhood that they saw in their own fathers, and took the fathering behaviors that they considered positive and appropriate as role models. In particular, while the compensatory behaviors of the fathers in the second generation emerged at a relatively higher level, the statements of the fathers in the third generation increased in positive role modeling behaviors. Regarding the views on how fathers act with their spouses in the child-rearing process, it was determined that mother-based child-rearing processes continued; however, fathers' involvement and cooperation in the child-rearing process increased in the third generation. It was also learned that fathers from all three generations characterized the meaning of fatherhood as feeling positive emotions, increased responsibilities, meaning of life and family cohesion. Finally, it was determined that the place of residence, social environment, economic status, cultural and moral values, professional characteristics, personality traits and experiences, gender of the child and the child's behaviors were the factors affecting fatherhood. The findings of the study were reported and discussed in the light of the literature.