İnsan hakları bağlamında kadın hakları ve pozitif ayrımcılık uygulamalarının Türkiye'de kadınların siyasal yaşamına etkisi
The  effect of women's rights and positive discrimination in the context of human rights on the political participation of women in Turkey
Yazar: ELİF SEDANUR UÇAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA KEMAHLI GARİPOĞLU
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
İnsan haklarının temel argümanı din, dil, ırk, cinsiyet, mezhep ayrımı gözetmeksizin bütün insanların eşit haklara sahip olduğudur. Eşitlik, özgürlük, adalet gibi kavramların temel oluşturduğu insan haklarında toplum içerisinde ayrımcılığa maruz kalan bazı grupların lehine yapılacak çalışmaların sonucunda pozitif ayrımcılık kavramı ortaya çıkmıştır. Özellikle kadınlar, yaşlılar, çocuklar, engelliler gibi toplumun dezavantajlı kesimlerine yönelik ayrımcılığın ortadan kaldırılması ve toplumun diğer kesimleri ile eşit konuma getirilmesi pozitif ayrımcılığın temel hedefleri arasında yer almıştır. Bu tez çalışması cinsiyet ayrımcılığından yola çıkarak, kadına yönelik ayrımcılığın ortadan kaldırılmasını ve toplum içinde kadınların konumunu daha eşitlikçi bir yapıya dönüştürmeyi hedefleyen pozitif ayrımcılık uygulamalarına odaklanmaktadır. 
Bu tez çalışmasında kapsamında insan hakları bağlamında kadın hakları ve pozitif ayrımcılık uygulamaları ele alınmıştır. Ayrıca kadınların en fazla ayrımcılığa uğradığı alanlardan biri olan siyasal alana odaklanarak, kadın haklarının geliştirilmesine yönelik düzenlemelerin ve pozitif ayrımcılık uygulamalarının kadınların siyasal katılımına yansıması incelenmiştir. Ayrıca, tarihsel süreçte kadınların siyasal alanda uğradıkları ayrımcılığa yönelik verdikleri hak mücadelesi genel oy hakkı gibi siyasal hakların kazanılması ile sonuçlansa da siyasal alanda kadınlar hala erkekler ile eşit düzeyde yer almamaktadır. Siyasal katılımın her aşamasında kadınların sayısal oranları hala çok düşük seviyede bulunmaktadır. Kadınların siyasal alanda yer almaları ve her alanda siyasal katılımlarının artırılması amacıyla pozitif ayrımcılık uygulamalarından yararlanılmaktadır. Bu bağlamda çalışmada kadınların eşit haklara sahip olmasına yönelik uygulanan dünyada uygulanan pozitif ayrımcılık uygulamaları ile birlikte Türkiye'de uygulanan pozitif ayrımcılık uygulamaları ele alınmıştır. Türkiye'de pozitif ayrımcılık uygulamaları ile birlikte oluşturulan kurumlara ve yapılan düzenlemelere yer verilmiştir. Yapılan teorik araştırma sonucunda, Türkiye'de kadınların siyasal katılımlarını artırmaya yönelik pozitif ayrımcılık uygulamalarının hedeflenen siyasal katılım düzeylerine erişilmesinde yeterli olmadığı; bunun en önemli nedenlerinin ise toplumdaki yapısal sorunların (eğitim yaşamındaki eşitsizlik, fırsat eşitsizliği, toplumsal cinsiyet eşitsizliği, siyasal parti içindeki yapısal eşitsizlikler ve engeller vs.) en çok kadınları etkilemesi olduğu görülmektedir. Bunun sonucunda ise kadınlar siyasal katılımın her aşamasında geri planda kalmakta ve siyasal katılım düzeyleri düşük olmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Ayrımcılık, Pozitif Ayrımcılık, Eşitlik, Kadın Hakları, Siyasal Katılım, Seçim.

Abstract:
The basic argument of human rights is that all people have equal rights regardless of religion, language, race, gender and sect. In human rights, which are based on concepts such as equality, freedom and justice, the concept of positive discrimination has emerged as a result of studies to be carried out in favor of some groups that are subjected to discrimination in society. The elimination of discrimination against disadvantaged segments of society such as women, the elderly, children and the disabled and bringing them to an equal position with other segments of society have been among the main objectives of positive discrimination. Based on gender discrimination, this thesis focuses on positive discrimination practices that aim to eliminate discrimination against women and transform the position of women in society into a more egalitarian structure. Because in human history, women have always been kept in the background, excluded from the public sphere and pushed into the private sphere. As a result, discrimination against women has been built in historical continuity with gender roles and unequal social structure against women.
This thesis examines women's rights and positive discrimination practices in the context of human rights. In addition, by focusing on the political sphere, which is one of the areas where women are discriminated against the most, the reflection of regulations for the development of women's rights and positive discrimination practices on women's political participation is examined. Positive discrimination practices are utilized in order for women to take part in the political sphere and to increase their political participation in every field. In this context, in this study, positive discrimination practices applied in the world for women to have equal rights and positive discrimination practices applied in Turkey are discussed. The institutions and regulations established with positive discrimination practices in Turkey are included. As a result of the theoretical research, it is seen that positive discrimination practices aimed at increasing women's political participation in Turkey are not sufficient to reach the targeted levels of political participation; the most important reasons for this are that structural problems in society (inequality in education, inequality of opportunity, gender inequality, structural inequalities and obstacles within political parties, etc.) affect women the most. As a result, women are left behind at every stage of political participation and their level of political participation is low.
Keywords: Discrimination, Affirmative Action, Equality, Women's Political Participation, Election.