Kahramanmaraş Çimen dağı örneğinde dağlık alan yönetim planlaması
Mountain regions management planning case study: Kahramanmaraş Çimen mountain
Yazar: ŞULE KISAKÜREK (KAZANCI)
Danışman: DOÇ.DR. NİLGÜN KARADENİZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Dağlık alanlar, ekolojik açıdan duyarlı ve kaynak değerleri korunması gereken ekosistemlerdir. Bu bağlamda,tez çalışmasında Kahramanmaraş Çimen Dağı örneğinde dağ ekosistemlerine yönelik yönetim planlamasısüreci araştırılmıştır.Öncelikle araştırma alanının doğal, sosyo-ekonomik ve kültürel yapısı belirlenerek, doğal veriler hassaslık,doğallık ve nadirlik gibi ekolojik değerlendirme kriterleri ile ilişkilendirilmiştir. Daha sonra bu kriterlerniceliklendirilmiş ve Coğrafi Bilgi Sistemi ortamında değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucunda ÇimenDağı'nın koruma niteliği durumu ortaya konmuştur. Daha sonra koruma niteliği haritası kullanılarak,UNESCO MaB Programında belirlendiği şekliyle bölgeleme yapılarak Çekirdek Bölge (Mutlak Koruma),Geçiş (Tampon) Bölge ve Gelişme Bölgesi belirlenmiştir. Sosyo-ekonomik ve kültürel veriler eldeedilmesinde bilgi formları kullanılmış ve edinilen bilgiler yönetim planlamasını yönlendirmiştir.Değerlendirme sonuçlarına göre Çimen Dağı'nın, sahip olduğu kaynak değerleri ile korunması gereken birsistem olduğu belirlenmiştir. Çimen Dağı'nda yaşayan halk yoksuldur ve yaşamları doğrudan doğalkaynaklara bağlıdır. Bu nedenle doğal kaynaklar üzerinde önemli tahriplere neden olmaktadırlar. Bu sonuçlaragöre kaynaklara saygılı bir anlayış çerçevesinde (ya da kaynakları tüketmeyecek) Çimen Dağı ekosistemi içinideal hedef; `Çimen Dağı ekosistem kaynaklarının akılcı kullanımının sağlanması için mekanizmalarıngeliştirilmesi' olarak belirlenmiştir. Çimen Dağı için akılcı kullanım; gelişme bölgesinde gerçekleştirilecekekoturizm faaliyeti olarak belirlenmiştir.İdeal yönetim hedefini daha gerçekleştirilebilir kılmak için destekleyici ve sınırlayıcılardan yararlanılarakfaaliyet hedefleri belirlenmiştir. Yöre halkının yeterli bilince sahip olmaması, tarihi ve kültürel kaynakdeğerlerinin kaybolması, geleneksel kimliklerin kaybolması ve yetersiz alt yapı önemli sınırlayıcılar olarakortaya konmuştur. Çimen Dağı'nın ekolojik özellikleri, mülkiyet durumu, çok yoğun bir kullanımın olmaması,halkın ekoturizme yatkın olması önemli destekleyiciler olarak ortaya konmuştur. Tez, yönetim planınınişlerliğini sağlamayı hedefleyen organizasyon modeli ile sonlandırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Dağlık Alanlar, Sürdürülebilir Kalkınma, Yönetim Planlaması, Ekolojik Değerlendirme,Çimen Dağı, Kahramanmaraş

Abstract:
Mountain areas are the ecosystems which are sensitive in point of view ecologically and it is needed that theirresource values must be protected. In this context, the mountain zone management planning process in theexample of Kahramanmaraş Çimen Mountain was investigated within this thesis.First, natural data were correlated with ecological evaluation criterion (sensitivity, naturality and rarity)determining natural, socio-economic and cultural structure of the research area. Then, these criterions werequantified, and evaluated by using Geographical Information System. As a result of evaluation, the situation ofprotection quality of Çimen Mountain was put forward. After this, core, buffer and development zones weredetermined using protection quality map with zoning as determined by UNESCO MaB program. Informationforms were used to obtain socio-economic and cultural data and derived knowledge were canalized tomanagement planning.According to evaluation results, it is determined that Çimen Mountain is a system which must be protectedabsolutely with its own resource values. The people who live in Çimen Mountain are poor and their lives aredepending on the natural resources. On this account, they cause important destructions on the natural resources.According to these results, ?the development of mechanisms to provide rational use of ecosystem resources ofÇimen Mountain? was determined as ideal object for Çimen Mountain ecosystem in which resources won?t bedepleted. The rational use for Çimen Mountain is determined as ecotourism activities which will be realized inthe buffer zone.Activity objects were determined using restrictive and supportive to make more achievable the idealmanagement object. Unconsciousness of the local people, disappearing of historic and cultural resource values,disappearing of traditional identity and insufficient infrastructure were determined as important restrictive.Ecologic characteristics of Çimen Mountain, ownership situation, lack of intensive usage and tendencies ofcommunity to eco-tourism were displayed as important supportive. Consequently, activity objects weredetermined, and the organization model was put forward concerning management planning of ÇimenMountain.Keywords: Mountain Regions, Sustainable Development, Management Planning, Ecological Evaluation,Çimen Mountain, Kahramanmaraş