Pulmoner tromboemboli tanılı olguların klinik özelliklerinin ve sağ kalım sürelerinin retrospektif olarak araştırılması
Retrospective evaluation of clinical features and mortality of cases with pulmonary embolism
Yazar: ABDULSAMET SANDAL
Danışman: PROF. DR. LÜTFİ ÇÖPLÜ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Anjiyografi-dijital subtraksiyon = Angiography-digital subtraction ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sağkalım = Survival ; Tromboembolizm = Thromboembolism ; Ölçekler = Scales

Özet:
Akut pulmoner tromboemboli (PTE), mortalitesi yüksek acil bir hastalıktır. Bu araştırmada erişkin akut PTE olgularında klinik özelliklerin, erken ve geç dönem mortalitenin ve mortaliteye etki eden faktörlerin araştırılması amaçlandı. Çalışmaya 1 Ocak 2003 ile 30 Haziran 2013 arasında Hacettepe Üniversitesi Hastanesi'nde tanısı konmuş 18 yaş ve üzeri akut PTE hastaları retrospektif şekilde dâhil edildi. Mortalite bilgilerine ölüm bilgi kayıtları ve arşiv bilgileri temel alınarak ulaşıldı. En az 1 aylık takip bilgisine ulaşılamayan hastalar dışlandı. Dâhil edilen 414 hastanın (Erkek/Kadın: 192/222) yaş ortalaması 59,5+ 16,2 (18-93) idi. Hastaların ortalama izlem süresi 37,45 ± 37,62 (min-maks=0-148) aydı. En az 1 aylık takibi ve aynı zamanda takip sonu bilgisine ulaşılan 398 hasta mevcuttu ve bu hastalarda genel mortalite oranı %47,8 idi. Hastalarda 30 günlük, 31-90 günlük ve 90 günlük mortalite sırasıyla %13,3, %9,6 ve %21,8 olarak saptandı. İleri yaş, kalp yetmezliği öyküsü, hipotansiyon, taşikardi, takipne, arter kan gazı veya pulse oksimetri ile saptanan hipoksemi, bilinç durumu değişikliği, beyin natriüretik peptid (BNP) veya N-terminal (NT)-proBNP düzeyi yüksekliği ve hesaplanan glomerüler filtrasyon hızında (eGFR) azalma düzeyi 30 günlük mortalite ile ilişkili bulundu. 31-90 günlük mortalite ile ilişkili değişkenler ise kanser öyküsü, kronik akciğer hastalığı öyküsü, kalp yetmezliği öyküsü, pulse oksimetri ile saptanan hipoksemi, BNP veya NT-pro-BNP yüksekliği, derin ven trombozu varlığı ve eGFR düzeyi idi. BT anjiyografi ile tanı alan hastalarda etkilenen pulmoner arter dalı düzeyi ile 30 günlük mortalite ile anlamlı ilişki saptanmazken, sağ veya sol kardiyak boşluklarda genişleme ile 30 günlük mortalite arasında anlamlı ilişki saptandı. Pulmonary embolism severity index (PESI) ve bu skorun basitleştirilmiş versiyonu (sPESI) indekslerine göre 30 ve 90 günlük mortalite için düşük ve yüksek risk gruplarında mortalite anlamlı şekilde farklı bulundu. Pulse oksimetri ile saptanan hipokseminin de bu indekslere dâhil edecek şekilde hesaplanan modifiye PESI ve modifiye sPESI indekslerinin benzer sonuçlara ulaştığı saptandı. Geç dönem için, 3 ay – 1 yıl ve 1 yıl – 5 yıl arasındaki mortalite oranları sırasıyla %13,6 ve %36,4 idi. 3 ay – 1 yıllık mortalite ile sadece kanser varlığı; 1 yıl – 5 yıl arasındaki mortalite ile ise sadece ileri yaş ve kanser varlığı ilişkiliydi. Çalışmamızın sonuçları; bu alanda yapılacak prospektif kohort çalışmalarına ihtiyaç olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Acute pulmonary embolism (PE) is a disease with high mortality. Our aim in this study was to evaluate clinical features, early and late mortality of acute PE cases and predictors of mortality. Adult acute PE cases whose diagnoses were established between January 1, 2003 and June 30, 2013 were retrospectively included into the study. Death information system and hospital archive records were used to determine mortality status. Patients with follow-up data for less than one month were excluded. Of 414 patients (Male/Female: 192/222), mean age was 59,5+ 16,2 (18-93) years. Mean follow-up period was 37,45 ± 37,62 (min-max=0-148) months. The overall mortality rate in 398 patients with definite data of end of follow-up was 47.8%. 30-day, 31 to 90 day and 90-day mortalities were 13.3%, 9.6% and 21.8% respectively. Older age, history of heart failure, hypotension, tachycardia, tachypnea, hypoxemia diagnosed with arterial blood gases or pulse oxymetry, mental status change, elevated brain natriuretic peptide (BNP) or N-terminal (NT)-proBNP level and decreased estimated glomerular filtration rate (eGFR) were all related to 30-day mortality. Factors influencing 31 to 90 day mortality were history of cancer, history of chronic lung disease, history of heart failure, hypoxemia diagnosed with pulse oxymetry, elevated BNP or NT-pro-BNP level, presence of deep vein thrombosis and eGFR level. In patients diagnosed with CT angiography, level of involved pulmonary artery branch was not related to 30-day mortality whereas there was a significant relationship between enlargement of left or right heart and 30-day mortality. 30-day and 90-day mortalities were significantly different between low and high risk groups of calculated pulmonary embolism severity index (PESI) and its simplified version (sPESI). Modification of those scores with implementation of oxygen saturation measured with pulse oxymetry yielded similar results. In terms of late mortality, mortality between 3 month and 1 year was 13.6% and only history of cancer was significantly related with increased mortality. Mortality between 1 year and 5 years was 36.4% and factors related to increased mortality were older age and history of cancer. Results of our study show requirement of future prospective cohort studies in this area.