Kemoterapi alan meme kanserli hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk, bulantı ve kusmaya etkisi
The effect of progressive relaxation exercises on fatigue, nausea and vomiting in breast cancer patients receiving chemotherapy
Yazar: ASLI GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. SIDIKA OĞUZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bulantı = Nausea ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Kusma = Vomiting ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Yorgunluk = Fatigue ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Amaç: Bu çalışma, meme kanseri tanısı almış kemoterapi alan hastalarda, kemoterapiye bağlı yorgunluk, bulantı ve kusmanın kontrolünde progresif gevşeme egzersizlerinin etkinliğini incelemek amacıyla deneysel olarak planlandı.
Gereç ve Yöntem: Mart 2017-Şubat 2018 tarihleri arasında özel bir hastanenin ayaktan kemoterapi ünitesine başvuran 50 hasta ile gerçekleştirilen bu çalışmaya meme kanseri tanısı almış ve doksurubisin ve taksan bazlı tedavi alan hastalar alındı. Çalışmaya katılmayı kabul eden 24 hasta deney, 26 hasta kontrol grubuna randomizasyon listesi doğrultusunda basit rastgele yöntem ile seçildi. Deney grubundaki hastalara tedaviye başlamadan önce Türk Psikologlar Derneği'nin Gevşeme Egzersizleri CD'si eşliğinde bire bir gevşeme eğitimi verildi. Verilerin toplanması için Hasta Tanıtım Formu, Piper Yorgunluk Ölçeği ve Rhodes Bulantı, Kusma ve Öğürme İndeksi formları kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Shapiro Wilks testi, Mann Whitney U testi, Friedman testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar testi, ki kare testi kullanılarak anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmada yaş ortalaması 52,72±10,17 olup, hastaların çoğu (%76) evliydi. Hastaların %54'ü doksurubisin bazlı, %46'sı taksan bazlı tedavi almaktaydı. Progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk, bulantı ve kusmaya etkisini değerlendirdiğimizde; her iki grupta da tedavi günündeki yorgunluğun, bulantı, kusma ve öğürtü deneyiminin, oluşumunun ve sıkıntısı puanları diğer beş günden anlamlı düzeyde daha az olduğu ancak gruplar arasında beş günlük semptom puanları açısından fark olmadığı saptandı. 
Sonuç: Çalışma grubunda kemoterapi alan meme kanserli hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk, bulantı ve kusmayı azaltmada etkili bir yaklaşım olmadığı belirlendi.

Abstract:
Aim: This study was planned experimentally to investigate the efficacy of progressive relaxation exercises in control of fatigue, nausea and vomiting in breast cancer patients recieving  chemotherapy.
Metod: In this  study 50 breast cancer patients who were admitted to the outpatient chemotherapy unit private hospital between March 2017 and February 2018. They received doxurubicin and taxane based therapy and included. 24 patients and 26 patients who accepted to participate in the study were selected to the experimental and control group by simple random method according to the randomization list. The patients in the experimental group were given one-to-one relaxation training before starting the treatment. Patient information form, Piper Fatigue Scale and Rhodes Nausea, Vomiting and Retching Scale were used for data collection. Shapiro Wilks test, Mann Whitney U test, Friedman test, Wilcoxon Signed Rank test, chi-square test were used and significance level was evaluated at p <0.05.
Results: The mean age of the study was 52,72 ± 10,17 and most of the patients (76%) were married. 54% of the patients were taking doxurubicin based and 46% of them were taking taxane based therapy. In both groups, the fatigue, nausea, vomiting and retching experience, formation and distress scores in the day of treatment, less than the other five days but there was no difference between the groups in terms of five days of symptom scores.
Coclusions: Progressive relaxation exercises were not effective in reducing fatigue, nausea and vomiting in breast cancer patients receiving chemotherapy in working group.