Türkiye'de yetiştirilen bazı ticari üzüm çeşitlerinin parmak izi bileşenlerinin araştırılması
The investigation of the fingerprint components of some commercial grapes cultured in Turkey
Yazar: NIJAT JABRAYILOV
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZTÜRK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Üzüm botanikde cins adı Vites olan asma bitkisinin meyvesidir. Bu araştırma kapsamında, Türkiye'de yetişen 8 çeşit (Horozkarası, Alphonse lavallee, Beyaz çavuş, Mevlana, Michele Palieri, Sultani çekirdeksiz, Redglobe, Mariana red) üzümün sapları, çekirdekleri ve meyvelerinin etli kısımlarında ayrı ayrı güçlü bir antioksidan olan resveratrol ve diğer fenolik bileşiklerin miktarları ve antiradikal aktiviteleri araştırıldı. Üzümlerin sapı, çekirdeği ve meyvesi kurutulduktan sonra öğütülerek metanol:su (90:10) çözücü karışımıyla oda şartlarında ekstre edildi. Aynı çözücü sistemi kullanılarak, ultrasonik banyo ortamında da ekstreler hazırlandı. Her iki yöntemle elde edilen ekstreler daha önce validasyonu yapılan fenolik bileşenlere karşı HPLC-DAD ile analiz edildi. Horozkarası, Alphonse lavallee, Beyaz çavuş, Mevlana, Michele palieri, Sultani çekirdeksiz, Redglobe, Mariana red üzüm çeşitlerinde özellikle resveratrol miktarı dikkate alınarak fenolik bileşenler tayin edildi.
Yapılan analizlerde maserasyon yöneteminde Horoz karası hariç 7 çeşit (Alphonse lavallee, Beyaz çavuş, Mevlana, Michele Palieri, Sultani çekirdeksiz, Redglobe, Mariana red) üzümün saplarında ve çekirdekli tüm üzüm çeşitlerinin çekirdeklerinde fenolik bileşenlerin miktarının yüksek olduğu tespit edildi. Ultrasonik banyo yardımıyla ekstraksiyon yönteminde fenolik bileşenlerin miktarları maserasyon yöntemiyle elde edilen ekstrelerinkinden daha yüksek olduğu görüldü. Özellikle Horozkarası, Alphonse lavallee, Beyaz çavuş, Mevlana, Michele Palieri, Redglobe, Mariana red üzüm çeşitlerinin çekirdeklerinde ve Alphonse lavallee, Beyaz çavuş, Mevlana, Michele Palieri, Sultani çekirdeksiz, Mariana red üzüm çeşitlerinin sapında fenolik bileşenlerin miktarları ultrasonik yöntemle elde edilen ekstrelerde daha yüksek olduğu izlendi. Yapılan her iki yöntemde üzümlerin meyve kısımlarında fenolik bileşenlere daha az miktarda rastlandı. En yüksek resveratrol miktarı Redglobe üzümünün sapında rastlandı. Maserasyon yöntemiyle elde edilen Horozkarası üzüm çeşidinin sap ve çekirdek ekstrelerinde de yüksek oranda resveratrol miktarına sahip oldukları belirlendi. Redglobe, Alphonse lavallee, Michele Palieri, Mariana red üzümlerinin çekirdeklerinde ise Resveratrol'a rastlanmadı. Her iki yöntemle elde edilen ekstrelerin antiradikal aktivitesi sırasıyla çekirdeklerinin, saplarının ve meyveleri olarak azalmaktadır. Çekirdek ve saplar standart antioksidanlar ile yarışırken meyvelerin antioksidan kapasitelerinin düşük olduğu görüldü.
Meyve, çekirdek ve sapında maddelerin değişimleri araştırılarak, üzümün atıklarından yeni potansiyel maddelerin ve aktivitenin olup olmadığını ortaya koymuştur. Ticareti yapılan bu üzümlerin saplarında çekirdekler kadar olmasa da potansiyel antioksidan madde içerdiklerini ortaya koymakta ve bu alanda ileri çalışmalarla değerlendirebileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Üzüm, Resveratrol, HPLC-DAD, Fenolik bileşenler, Antiradikal Aktivite

Abstract:
The grape is the fruit of the vine plant whose genus name is Vites in botany. Within the scope of this research, stems, seeds and fleshy parts of the 8 grape varieties (Rooster, Alphonse lavallee, White sergeant, Mevlana, Michele Palieri, Sultani seedless, Redglobe, Mariana red) grown in Turkey were investigated for their resveratrol and other phenolic compounds along with their antiradical activities. After dried each part, the stalk, seed and fruit of the grapes were grinded and each extracted with the solvent mixture of methanol: water (90:10) at room conditions. Using the same solvent system, the stalk, seed and fruit of the grapes extracts were also prepared in an ultrasonic bath environment. The extracts obtained by both methods were analyzed using previously validated phenolic compounds with HPLC-DAD. Phenolic components including resveratrol were determined in the parts of grape varieties of Roosterblack, Alphonse lavallee, White Sergeant, Mevlana, Michele palieri, Sultani seedless, Redglobe, Mariana red.
In the analysis resulted that the amount of phenolic components were high in the extarcts of stems and seeds of 7 varieties (Alphonse lavallee, White sergeant, Mevlana, Michele Palieri, Sultani seedless, Redglobe, Mariana red) in the maceration method. In the ultrasonic bath assisted extraction method, it was observed that the amount of phenolic components was higher than that of extracts obtained by maceration method. Especially in the seeds of the Roosterblack, Alphonse lavallee, White Sergeant, Mevlana, Michele Palieri, Redglobe, Mariana red grape varieties and in the stem of Alphonse lavallee, White Sergeant, Mevlana, Michele Palieri, Sultani seedless, Mariana red grape varieties, the amounts of phenolic components were higher in the extracts obtained by ultrasonic method. Unfortunately, in both methods, less phenolic components were detected in the fruit parts of the grapes. The highest amount of resveratrol was detected in the stem of Redglobe grape. The stem and seed extracts of Horozkarası grape obtained by maceration method also had a high amount of resveratrol. Resveratrol was not found in the seeds of Redglobe, Alphonse lavallee, Michele Palieri, and Mariana red grapes. The antiradical activity of the extracts obtained by both methods decreases in the following order of the seeds, stems and fruits, respectively. While the seeds and stems competed with the standard antioxidants, it was observed that the antioxidant capacity of the fruits was low.
By investigating the changes of the compounds in the fruit, seed and stem, it was revealed whether there are new potential compounds and activities from the wastes of the grapes. The study reveals that satudied grapes, which are traded, contain potential antioxidant substances in their stems, although not as much as the seeds, and it can be evaluated with further studies in this area.

Keywords: Grapes, Resveratrol, HPLC-DAD, Phenolic Components, Antiradical Activity