Elit voleybolcularda sosyal kaytarma, algılanan performans ve beden imajının öngörücüsü olarak beş büyük kişilik özelliklerinin incelenmesi
An investigation of big five personality traits as predictors of social loafing, perceived performance and body image in elite volleyball players
Yazar: SİNEM TOÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAYANSALDUZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın amacı, elit voleybolcularda sosyal kaytarma, algılanan performans ve beden imajının öngörücüsü olarak beş büyük kişilik özelliklerinin incelenmesidir. İlişkisel tarama modelinin benimsendiği araştırmanın evrenini, Türkiye Voleybol Federasyonu tarafından organize edilen 2022-2023 Voleybol Sezonunda, Misli.com Sultanlar Ligi, Axa Sigorta Efeler Liginde elit olarak mücadele eden voleybolcular oluşturmuştur. Örneklemi ise bahsedilen evren içerisinden uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 70'i kadın, 114'ü erkek toplam 184 voleybolcu oluşturmuştur. Araştırmada veriler; kişisel bilgi formu, algılanan sosyal kaytarma ölçeği, sporda algılanan performans ölçeği, bedeni beğenme ölçeği ve büyük beş 50-kişilik Testi kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde; bağımsız gruplar t-testi ve tek yönlü MANOVA, Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma bulguları incelendiğinde katılımcıların cinsiyete göre, beş büyük kişilik özellikleri ve algılanan performans puanlarında anlamlı farklılık olduğu (p<.05); buna karşın algılanan sosyal kaytarma ve beden imajı puanlarında ise anlamlı farklılık olmadığı (p>.05) tespit edilmiştir. Yaş ile ilgili sonuçlara bakıldığında beş büyük kişilik özelliklerinden duygusal denge ile yaş arasında pozitif yönde orta düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu (p<.05); buna karşın algılanan sosyal kaytarma, algılanan performans ve beden imajı ile yaş arasında anlamlı ilişkiler olmadığı tespit edilmiştir (p>.05). Değişkenler arasında ilişki sonuçlarına bakıldığında kişilik özellikleri ile algılanan sosyal kaytarma arasında negatif yönde (p>.05); algılanan performans ve beden imajı arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir (p<.05). Sonuç olarak; yumuşak başlılığın sosyal kaytarmanın negatif yönde anlamlı yordayıcısı olduğu; yumuşak başlılık, öz denetim, duygusal denge ve deneyime açıklığın algılanan performans üzerinde pozitif yönde anlamlı yordayıcı olduğu; öz denetim, duygusal denge ve deneyime açıklığın beden imajını pozitif yönde anlamlı şekilde yordadığı tespit edilmiştir. Ayrıca kadın voleybolcuların daha yumuşak başlı olduğu, erkek voleybolcuların ise duygusal olarak daha dengeli olduğu; voleybolcuların yaş aldıkça duygusal denge düzeylerinin arttığı ortaya çıkmıştır. Algılanan performans açısından ise sonuçlar incelendiğinde erkek voleybolcuların performanslarını daha iyi algıladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the Big Five personality traits as predictors of social loafing, perceived performance, and body image in elite volleyball players. The population of the study, in which the relational survey model was adopted, consisted of elite volleyball players competing in the Misli.com Sultans League and Axa Sigorta Efeler League in the 2022-2023 Volleyball Season organized by the Turkish Volleyball Federation. The sample consisted of 184 volleyball players, 70 of whom were female and 114 of whom were male, selected from the aforementioned universe by appropriate sampling method. Data were collected using personal information form, perceived social loafing scale, perceived performance in sport scale, body appreciation scale and the Big Five 50-personality Test. In statistical analyses; independent groups t-test and one-way MANOVA, Pearson correlation and multiple regression analysis were performed. When the research findings were examined, it was found that there was a significant difference in the Big Five personality traits and perceived performance scores of the participants according to gender (p<.05); however, there was no significant difference in perceived social loafing and body image scores (p>.05). When the results related to age were examined, it was found that there were positive and moderately significant relationships between emotional stability and age among the Big Five personality traits (p<.05); however, there were no significant relationships between perceived social loafing, perceived performance and body image and age (p>.05). When the results of the relationship between the variables were analyzed, it was found that there were significant negative relationships between personality traits and perceived social loafing (p>.05), while there were significant positive relationships between perceived performance and body image (p<.05). As a result, it was found that agreeableness was a significant negative predictor of social loafing; agreeableness, self-control, emotional balance and openness to experience were significant positive predictors of perceived performance; conscientiousness, emotional balance and openness to experience were significant positive predictors of body image. In addition, it was found that female volleyball players were more agreeableness, while male volleyball players were more emotionally balanced; emotional balance levels of volleyball players increased as they got older. In terms of perceived performance, the results showed that male volleyball players perceived their performance better.