Ortadoğu siyasetinde selefiliğin yeri
The role of salafism in the politics of the Middle East
Yazar: EMRE KARTAL
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL KARABULUT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Ortadoğu ve Afrika Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: IŞİD = Islamic State of Iraq and al Sham ; Mısır = Egypt ; Orta Doğu = Middle East ; Orta Doğu politikası = Middle East policy ; Selefiye = Selefiye ; Suudi Arabistan = Saudi Arabia ; Terör = Terror ; Terör örgütleri = Terror organizations ; Vahhabilik = Wahabiism

Özet:
Ortadoğu'daki siyasi dengelerin kurulmasında din, her daim önemli bir rol oynamıştır. İslam dini Ortadoğu toplumlarının çoğu tarafından benimsenmiş bir din olarak içerisinde barındırdığı yorum farkları ve zihniyetleriyle de ciddi bir meşruiyet kaynağı olmuştur. Bu bağlamda uzun bir tarihi gelişim sürecine sahip olan Selefilik de tarih boyunca özellikle kriz dönemlerinde, çeşitli ülkeler açısından iç politik hamlelere meşruiyet sağlamıştır. Günümüz Ortadoğu'sunda temellerini Selefilikten alan Vehhabi hareketi ve kurduğu devlet olan Suudi Arabistan, Selefilerin devlet tecrübesidir. Mısır'daki Selefi partiler başta olmak üzere bölgede politika arenasına giren Selefi siyasi aktörler, ayrı bir tecrübe alanıdır. Üzerinde en çok tartışılan El-Kaide ve IŞİD gibi terör örgütleri ise, Selefilerin terör izdüşümüdür. Medrese eğitimlerinden entelektüel hareketlere, siyasal partilerden terör eylemlerine uzanan geniş bir yelpazede varlık gösteren Selefilik, İslam'ın Hz. Muhammed'in vefatından sonraki ilk yıllarına kadar varan bir sürecin ürünüdür. Ortadoğu'da Selefi zihniyetten etkilenen pek çok fikir adamı ve siyasetçi bulunmaktadır. Selefilerin siyasi olaylara bakışı ya da terör eylemcilerinin motivasyon kaynakları, hareketin dini ve tarihi kökenleri bilinmeden doğru anlaşılamayacaktır. Bu tez çalışmasında, öne çıkan örneklerle birlikte Selefiliğin hem dini ve tarihi kökleri hem de günümüz Ortadoğu'sundaki etki alanları incelenmiştir. Selefiler, metotlarına göre kategorize edilmiştir. Tarihte ve günümüzde Selefileri etkileyen din, fikir ve siyaset adamları, düşünceleri ve eserleri üzerinden işlenmiş, terör örgütlerinin ideolojik yaklaşımları da kendi söylem ve yayınlarından alıntılanarak ele alınmıştır. Selefilik, her geçen gün Ortadoğu dengelerinde etkisini artıran bir fikir olarak görülmektedir.

Abstract:
Religion has always played an important role in redressing political balance in the Middle East. Islam, as a religion adopted by the majority of Middle Eastern societies, has served as a critical source of legitimacy along with its different interpretations and mindsets. In this context, Salafism, having a long history of evolution, has provided legitimacy for internal political moves in several countries especially in times of crisis throughout the history. Wahhabism, which is a movement rooted in Salafism in today's Middle East, and Saudi Arabia, founded by this movement, stand as the state experience of Salafists. Salafi actors in the political arena of the region, particularly Salafi political parties in Egypt, constitute another field of experience. Finally, the hot debated terrorist organizations such as Al Qaeda and ISIS are the reflection of Salafism in the field of terrorism. Salafism, existing in a wide range from madrasah teachings and intellectual movements to political parties and terrorist acts, dates back to the period just after the death of Prophet Muhammad (peace be upon him). There are many intellectuals and politicians in the Middle East who are influenced by the thoughts of Salafism. The political views of Salafists or the sources of motivation of terrorists cannot be comprehended accurately without knowing the religious and historical roots of Salafism. This dissertation examines both religious and historical origins of Salafism and its spheres of influence in today's Middle East, along with some prominent samples. Salafists are categorized hereby according to their methods. The study analyzes the religious scholars, intellectuals and politicians who have affected Salafists in the past and at the present based on their own thoughts and works. The ideological approach of terrorist organizations is put forward by citing their own publications and statements. Salafism is regarded as a doctrine boosting its effectiveness over the balances of the Middle East day by day.