Çukurova koşullarında bazı doğal bitki türlerinin erozyon kontrol çalışmalarında kullanılma olanakları üzerinde bir araştırma
A Study on the applicability of some natural plant species for erosion control in the Çukurova Region
Yazar: İSMAİL ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN ÖZBEK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biberiye = Rosemary ; Erozyon = Erosion ; Hyparrhenia hirta = Hyparrhenia hirta ; Medicago arborea = Medicago arborea ; Oryzopsis miliacea = Oryzopsis miliacea ; Putoria calabrica = Putoria calabrica ; Toprak = Soil ; Çukurova bölgesi = Çukurova region

Özet:
Çukurova koşullarındaki bazı doğal bitki türlerinin erozyon kontrol çalışmalarında kullanılma olanakları ile ilgili olarak yapılan bu araştırma, 1995-1997 yıllan arasında doğal arazi koşullarında, %30 eğimli, eğim yönünde 7.0 m uzunluktaki ve 3.0 m genişlikteki parsellerde yürütülmüştür. Araştırmada, doğal bitki türlerinden Oryzopsis miliacea (L) Benth, Rosmarinus officinalis, Medicago arborea, Hyparrhenia hirta (L) Stapf ve Putoria calabrica (L. fiil) De kullanılmıştır. Araştırma süresince 1858.75 mm yağış düşmüş ve toplam 92 adet yağışımı 57 adedi yüzey akışı ve toprak kaybına neden olmuştur. Bu yağışların 52'si Putoria calabrica, 49'u Medicago arborea, 47'si Hyparrhenia hirta, 41 'i Oryzopsis miliacea ve 3 8 'i Rosmarinus officinalis bitkisinin bulunduğu parsellerde yüzey akışı ve toprak kayıplarına yol açmıştır. Meydana gelen yağışlar sonucu, Oryzopsis miliacea, Rosmarinus officinalis, Medicago arborea, Hyparrhenia hirta ve Putoria calabrica bitkisinin bulunduğu parsellerde sırasıyla 3529, 3013, 5319, 5481 ve 9175 kg/da toprak kaybı meydana gelmiştir. Benzer şekilde meydana gelen yüzey akış kayıpları da sırasıyla 127, 113, 189, 179 ve 372 mm olmuştur. Hiç bir bitkinin bulunmadığı, tamamen çıplak bırakılan tanık parselde ise 19418 kg/da toprak ve 488 mm yüzey akış kaybı meydana gelmiştir. Elde edilen bulgulara göre bütün bitki türlerinin erozyon kontrol çalışmalarında başarıyla kullanılabileceği; ancak, bunlar içerisinden özellikle Rosmarinus officinalis ve Oryzopsis miliacea 'mn bu konuda diğerlerine göre daha etkili olduğu; ayrıca, Hyparrhenia hirta ile Medicago arborea'nın. biri birine yakın etkinlik gösterdikleri sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Oryzopsis milacea, Rosmarinus officinalis, Medicago arborea, Hyparrhenia hirta, Putoria calabrica, Erozyon, Yüzey akışı, Toprak kaybı.

Abstract:
The aim of this study was to test some natural plants for erosion control in the Çukurova region. Experiments were conducted on 7.0 m X 3.0 m plots with 30% slope. Plants used in the study were Oryzopsis miliacea (L.) Benth, Rosmarinus officinalis, Medicago arbor ea, Hyparrhenia hirta (L) Stapfand Putoria calabrica. During the study period the measured total rainfall was 1859 mm. Out of 92 rainfalls 57 were described as erosive. 52 rainfalls in Putoria calabrica, 49 in Medicago arbor ea, 47 in Hyparrhenia hirta, 41 in Oryzopsis miliacea and 38 in Rosmarinus officinalis plots caused runoff and soil losses. Due to erosive rainfalls, soil losses measured in Oryzopsis miliacea, Rosmarinus officinalis, Medicago arborea, Hyparrhenia hirta and Putoria calabrica planted plots were 3529, 3013, 5319, 5481 and 9175 kg/da respectively. Additionally, runoff values for Oryzopsis miliacea, Rosmarinus officinalis, Medicago arborea, Hyparrhenia hirta and Putoria calabrica were 127, 113, 189, 179 and 372 mm respectively. However, in the control plot (not planted) the measured soil loss was 19418 kg/da along with 488 mm runoff. Results revealed that, plants tested in the study can all be successfully used for erosion control. However, Rosmarinus officinalis' and Oryzopsis miliacea's conservation abilities were superior to the other plants tested. Moreover Hyparrhenia hirta 's and Medicago arborea 's effects on erosion were similar. Key Words : Oryzopsis milacea, Rosmarinus officinalis, Medicago arborea, Hyparrhenia hirta, Putoria calabrica, Erosion, Runoff, Soil loss. n