Raylı sistem güzergahlarında sürdürülebilir karayolu kavşak tasarımı: Konya kent merkezi örneği
Sustainable highway intersection design on rail system routes: The case of Konya city center
Yazar: YUSUF ÜZER
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİ ULVİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Trafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Trafik = Traffic ; Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Son yıllarda nüfus, kentleşme, hareketlilik gibi hızla artan nedenlerden dolayı ulaşım talebi ve özel taşıt sahiplik oranları her geçen gün artmakta ve ulaşım problemlerini ortaya çıkarmaktadır. Bu problemler insan yaşamını doğrudan olumsuz etkilediğinden dolayı ulaştırma mühendisliğinin önem arz eden çalışma konuları arasında yer almaktadır. Ulaştırma mühendisliği açısından ulaşım problemlerine çözümler sunmak ve ulaşım talebindeki bu artışı karşılamak için daha güvenli, sürdürülebilir, konforlu ve güvenilir ulaşım hizmeti vermek amacıyla yeni projeler geliştirilmektedir. Teknolojik gelişmeler sayesinde öneri projeleri sahada uygulanmadan önce bilgisayar ortamında modelleyerek test edebilme imkanı sunan trafik simülasyon programları kullanılmaya başlanmıştır. Bu programlar ile zaman ve maliyet açısından tasarruf sağlanmakla birlikte mevcut ve öneri projelere ait analizler yapılarak projeyle ilgili sonuçlar alınmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında, Konya ili, Selçuklu ilçesi sınırları içerisinde yer alan Konya Büyükşehir Belediyesi'nin Konya Büyükşehir Belediye Stadyumu ile Konya Şehir Hastanesi arasında ulaşım problemlerine çözümler sunmak amacıyla yapmayı planladığı tramvay projesi güzergahı üzerinde bulunan trafik hacmi yüksek 5 adet trafik kavşağı incelenmiş ve PTV Vissim mikro-simülasyon programı kullanılarak öneri projeler geliştirilmiştir. Bu sayım verileri kullanılarak mevcut durum ve geliştirilen alternatif projeler mikro-simülasyon programında modellenerek simülasyon çalışmaları yapılmıştır. Simülasyon çalışmalarında ilk adım olarak kavşakların mevcut durumu modellenerek simülasyon çalışması yapılmış ve kavşakların performanslarını değerlendirmek üzere; maksimum kuyruk uzunluğu, ortalama gecikme, CO emisyonu, NOx emisyonu, VOC emisyonları ve yakıt tüketimi olmak üzere 6 tane parametre dikkate alınarak kavşakların ayrı ayrı mevcut durum performans analizleri yapılmıştır. Mevcut durum sabah ve akşam simülasyonu analiz sonuçlarından elde edilen veriler doğrultusunda highway capacity manual dikkate alınarak ortalama gecikme süreleri üzerinden sabah ve akşam mevcut durum kavşak hizmet düzeyleri belirlenmiştir. İkinci adım olarak Konya Büyükşehir Belediyesi'nin yapmayı planladığı tramvay projesi dikkate alınarak sürdürülebilir ulaşımı sağlamak amacıyla kavşak performanslarını olumlu yönde etkileyecek 5 adet alternatif proje geliştirilmiştir. Geliştirilen alternatif projelerin hepsi ayrı ayrı mikro-simülasyon programında modellenerek simülasyon çalışmaları yapılmıştır. Daha sonra Konya için Türkiye İstatistik Kurumu'ndan temin edilen taşıt sahipliği artış oranı verileri dikkate alınarak bütün alternatifler için sayımlar her seferinde %5 artırılarak simülasyon çalışmaları tekrarlanmıştır. Alternatif projeler için yapılan bütün simülasyon çalışmalarında kavşakların performanslarını değerlendirmek üzere yine 6 tane parametre dikkate alınarak kavşakların ayrı ayrı performans analizleri yapılmıştır. Analiz sonuçlarından elde edilen veriler doğrultusunda highway capacity manual dikkate alınarak ortalama gecikme süreleri üzerinden alternatif projelerin sabah ve akşam kavşak hizmet düzeyleri belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda elde edilen veriler değerlendirilmiş ve sonuç kısmında yorumlanmıştır.

Abstract:
In recent years, due to rapidly increasing reasons such as population, urbanization, mobility, transportation demand and private vehicle ownership rates are increasing day by day and transportation problems arise. Since these problems directly affect human life negatively, they are among the important study subjects of transportation engineering. In terms of transportation engineering, new projects are developed to provide solutions to transportation problems and to provide safer, sustainable, comfortable and reliable transportation services to meet this increase in transportation demand. Thanks to technological developments, traffic simulation programs have been produced that enable the proposed projects to be modeled and tested in a computer environment before they are implemented in the field. With these programs, savings in terms of time and cost are achieved and results related to the project are obtained by analyzing the existing and proposed projects. Within the scope of this thesis, 5 traffic intersections with high traffic volumes on the route of the Tramway project planned by Konya Metropolitan Municipality to provide solutions to transportation problems between Konya Metropolitan Municipality Stadium and Konya City Hospital, located within the borders of Selçuklu District of Konya Province, were examined and proposed projects were developed using PTV Vissim micro-simulation program. Using this census data, simulation studies were carried out by modeling the current situation and the alternative projects developed in the micro-simulation program. As a first step in the simulation studies, the current situation of the intersections was modeled and simulation studies were carried out, and in order to evaluate the performance of the intersections; 6 parameters including maximum queue length, average delay, CO emission, NOx emission, VOC emissions and fuel consumption were taken into consideration and the current situation performance analysis of the intersections were carried out separately. In line with the data obtained from the current situation morning and evening simulation analysis results, the current situation intersection service levels were determined in the morning and evening based on the average delay times considering the Highway Capacity Manual. As a second step, 5 alternative projects that will positively affect intersection performances have been developed in order to provide sustainable transportation considering the tram project planned by Konya Metropolitan Municipality. All of the developed alternative projects were modeled separately in a micro-simulation program and simulation studies were carried out. Then, taking into account the vehicle ownership growth rate data obtained from the Turkish Statistical Institute for Konya, simulation studies were repeated for all alternatives by increasing the counts by 5% each time. In order to evaluate the performance of the intersections in all simulation studies for alternative projects, performance analyses of the intersections were carried out separately by considering 6 parameters. In line with the data obtained from the analysis results, the morning and evening intersection service levels of the alternative projects were determined based on the average delay times considering the Highway Capacity Manual. The data obtained as a result of the analyzes were evaluated and interpreted in the conclusion section.