Mekanın iletişim yeteneği açısından tematik tasarım yaklaşımları
Approaches of theme design with a prospect spaces communication ability
Yazar: ASLI AKYILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE MÜGE BOZDAYI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Kültür = Culture ; Mekan = Space ; Mekan tasarımı = Space design ; Tema = Theme ; İletişim = Communication

Özet:
Mekan tasannu, mekanın yalnızca kullanıma yönelik gereksinimleri yerine getirmesinin ötesinde bir anlatım aracı olmasını hedefler. Bir mimari tasarım ürünü olan mekan, ortaya konulmasından sonra yoruma açık bir şekilde kullanıcısıyla baş başa kaldığında, anlatım aracı olmasının kaçınılmazlığı fark edilir. Dolayısıyla, mekan tasarımının yalnızca kendi kuralları içerisinde işlerliği olan, toplumsal gerçeklerden bağımsız bir disiplin olmadığı açıkça görülür. Bu bağlamda, tezin 1. Bölüm' ünde öncelikle kültür kavramı ve kültür kavramı ile ilintili olan kavramlar ele alınmaktadır. Mekanın kullanıma yönelik gereksinimleri yerine getirmesinin ötesinde, anlatım aracı olarak ele alınması; dolayısıyla düz anlamının yanında tema'ya yönelik yan anlamların önem kazanması modern sonrası dönemin ana amaçlarını oluşturmaktadır. Bu bağlamda tezin 1. Bölüm' ünde modern sonrası dönemin ortaya koyduğu kültürel ortam ve bu kültürel ortamın mimarlığı ve mekan tasarımını nasıl etkilediği ele alınmaktadır. Anlatım aracı olarak mekan, tasarımcı ve kullanıcı arasında iletişim işlevini yerine getirmektedir. Mekanın iletişim işlevinin kavranmasına yönelik olarak tezin 2. Bölüm' ünde iletişime ilişkin kavramlar ve bu kavramların mekan tasarımına yönelik kullanımı ele alınmıştır. İletişim bağlanımda, mimari bir ürün olarak mekan, yapay bir dil oluşturmaktadır. Yapay bir dil oluşturan mekan da, dilbilim ve göstergebilim metotlarından yararlanarak tema'ya yönelik iletişimin gerçekleşmesini olanaklı kılar. Bu bağlamda, tezin 3. Bölüm' ünde tema oluşturmaya yönelik dilbilimsel ve göstergebilimsel yaklaşımlar mekan tasarımı çerçevesinde ele alınmıştır. Mekanın tema'ya yönelik anlamının en uygun ve doğru biçimde iletimi, tasarımcının, mekan kullanıcısının profilini tanımlamasını ve ona yönelik olarak tasarım kriterlerini belirlemesini zorunlu kılar. Bahsedilen tasarım kriterleri, kullanıcının algı mekanizmasının nasıl işlediğine yönelik kriterlerdir. Bu bağlamda tezin 4. Bölüm' ünde insan-çevre ilişkileri çerçevesinde anlam analizinin nasıl gerçekleştirildiği ve mekan tasarımında, anlam analizine yönelik olarak algı mekanizmaları ve algı teorileri ele alınmıştır. Mekanın tema'ya yönelik anlatım aracı olarak ele alındığı; bu amaçla da dilbilimsel, göstergebilimsel ve anlambilimsel yöntemlerden yararlanıldığı modern sonrası dönemde, tema kavramını en belirgin şekilde ortaya koyan Temalı Parklar ve en tanınmış temalı park olan Disneyland tezin 5. Bölüm'ünde örnek olarak incelenmiştir.

Abstract:
The design of space attempts to meet requirements concerning the use of the space. It also aims to make the space as an expressive tool. Space as a product of architectural design is certainly a tool of expression after it begins to be used. Thus, the design of space is not a discipline that has its own functional rules and that is independent from social realities. The first chapter of the study deals with the concept of culture and other related concepts. Regarding being an expressive tool, space has some connonations which are major aims of the post modern period. In this context the first chapter of the study concerns with the cultural setting offered by the post modern period and its effects on architecture and design of space. Space as an expression tool serves for the communication between designer and user. The second chapter includes those concepts related to the communicational function of space and the use of these concepts in the design of space. In the context of communication, space as an architectural product creates an apstract language. Then, space allows to produce communication towards theme using linguistic and semiotic methods. The third chapter of the study deals with related linguistic and semiotic methods in relation to the design of space.Designer should describe the profile of the user and the related design criteria. Such design criteria are those related to how the user's perception mechanism works. The fourth chapter includes information on the meaning analysis within the human-environment interactions. It also contains the related perception theories and perception mechanisms towards the meaning analysis. The last chapter provides the examples of the post-modern period in which space in used as an expressive tool towards theme and in which for this aim, linguistic, semiotic and semantic methods are employed. Such examples are parks with themes and Disneyland which is the most thematic park.