Tatarlarda hukuk, ticaret ve yönetimle ilgili terimler  ve bunların tarihi - kültürel bağları /
Yazar: BAYRAM ÇETİNER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA ŞAHAN GÜNEY
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hukuk = Law ; Kelimeler = Words ; Söz varlığı = Vocabulary ; Tataristan = Tataristan ; Tatarlar = Tatars ; Terimler = Terms ; Ticari terimler = Commercial terms ; Vergiler = Taxes ; Yönetim = Management

Özet:
Tatarlarda Hukuk, Ticaret ve Yönetimle İlgili Terimler ve Bunların Tarihi - Kültürel Bağları adlı bu çalışmada Tatar isminin menşei, Tatarların tarihi seyir içinde bulundukları coğrafyalar, tarihte kurdukları ve tabii oldukları devletler ve Tatar diline yerleşmiş ticaret, hukuk, vergi ve yönetim terimleri incelenmiştir. 
İncelemeyi yapmak ereğiyle önce Tatar adının anlamı ve menşei, daha sonra Tatarların tarihi ve bu tarih içinde yaşadıkları coğrafya tespit edilerek açıklanmıştır. Bu devletlerin kültür hazinelerinden elde ettiğimiz verilerle de asıl gayemiz olan hukuk, vergi, yönetim ve ticaret ile ilgili söz varlığı tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Tarihi bilgiler ışığında Tatarlar hakkında ilk bilgi Göktürk Kağanlığı döneminde yer almaktadır. Daha sonra Uygur, Altın Ordu, Hanlıklar dönemi, Rus İstilası, Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) ve Otonom Tataristan Cumhuriyeti olarak varlığını sürdürmektedir. 
Göktürk ve Uygur dönemlerinde Sanskritçe, Çince ve Soğutçadan; Altın Ordu ve Hanlıklar dönemlerinde, Moğolca, Arapça, Farsça, Rumca ve İtalyancadan; Rus İstilası, SSCB ve Otonom Tataristan Cumhuriyeti dönemlerinde Rusçadan ve İdil-Ural bölgesinde komşuları olan Mari, Mordva, Udmurt gibi Fin-Ugor kavimlerinden ve Germen dillerinden tarihi seyir içinde birçok kelime Tatar diline geçmiştir. 
	İdil-Ural bölgesinin bilhassa ticari bir kavşak noktasında olması, tarih boyunca istilalara ve kültürler arası kesintisiz bir etkileşime neden olmuştur. Özellikle taşımaya elverişli ve denizlerle bağlantılı dört akarsuya sahip olan bölge dolaylı olarak bir deniz ülkesi konumuna sahiptir.  Bu yüzden Asya ve Avrupa arasında köprü niteliği taşımaktadır. 
	Farklı coğrafyalarda ve farklı milletlerle iç içe yaşamaları dillerini de o ölçüde etkilemiştir. Eski Türkçeden başlayarak batıda Tuna ve İdil Bulgarlarıyla ses değişimi başlamış Kıpçak dönemiyle devam etmiş, Çağatay diliyle Orta Asya Türk lehçeleri birbirine yakınlaşsa da Papaz İlminskiy'le beraber farklılıklar artarak bugünkü şeklini almıştır. 
	Çalışmanın giriş kısmında Tatar adı, menşei, Tatarların tarihi ve yaşadıkları coğrafyalar hakkında bilgi verilmiştir. Diğer bölümlerde ise hukuk, vergi, ticaret ve yönetimle ilgili bilgi verilmiş ayrıca söz varlığı ansiklopedik olarak açıklanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In this study which is entitled as "The Terms Related to Law, Trade and Governance in Tatar and Their Historical and Cultural Connections" the origin of the name, "Tatar"; the geographic places that Tatars had located in throughout history; the states they'd founded or were dependent on; the ingrained terms related to trade, law, tribute, governing in Tatar language were examined.
For the purpose of doing the research, firstly, the meaning and the origin of the name "Tatar", then the history of Tatars and within that history the geography in which they'd located were ascertained and explained. By the data that is obtained from the cultural treasure of those states, the vocabulary related to law, tribute, governing and trade were tried to be ascertained. 
By the light of historical data, first-known information about Tatars is stated in the period of Göktürk Khanate. Then it continues its presence as Uyghur, Golden Horde, Khanates Era, Russian Invasion, Union of Soviet Socialist Republics (USSR) and Autonomous Republic of Tatarstan. 
In the history, in Tatar language a lot of words had been borrowed from Sanskrit, Chinese and Sogdian in the periods of Göktürk and Uyghur; from Mongolian, Arabic, Persian, Romaic and Italian in the periods of Golden Horde and Khanates Era; from Russian, Fin-Ugor tribals such as Mari, Mordva, Udmurtia which are neighbors in the Idyl-Ural Region and German languages in the periods of Russian Invasion, USSR, Autonomous Republic of Tatarstan.
Being an intersection in particular commercially, Idyl-Ural region has caused invasions and uninterrupted interactions between cultures throughout history. The region that has four rivers which are convenient especially for transportation and which meet the sea has a 'sea country' positon indirectly. Therefore it has been a bridge between Asia and Europe. 
It affected their language to have lived together with other nations and lived in different locations. The phonetic change began with Tuna-Idyl Bulgarian in the west by starting from Old Turkish; it continued in the period of Kıpczak, even though the Middle Asian Turkish Dialects had come closer to each other by Chagatai language, the differences between them increased by Priest İlminskiy and it have become its present form today.
In the introduction part of the study, there is given information about the name "Tatar", the origin of it, the history of Tatars and the geographic locations they lived in. In the other parts of the study there is given information about law, tribute, trade and governing, and also vocabulary is tried to be explained encyclopedically