Hekim Şerafeddin Sabuncuoğlu'nun Cerrahiyetü'l Haniyye adlı eserinde yer alan cerrahi aletlerin tanımlanması, çizimi, sınıflanması ve karşılaştırılması
The definition, illustration, classification and comparison of the surgical instruments mentioned in the book Cerrahiyetü?l Haniyye of Serafeddin Sabuncuoglu
Yazar: ÜMÜT EMRAH KURT
Danışman: PROF. DR. NİL SARI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Cerrahi aletler = Surgical instruments ; Kitaplar = Books ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Tıp etiği = Medical ethics ; Tıp tarihi = History of medicine

Özet:
Osmanlı cerrahisine ilişkin geniş bilgi içeren Cerrâhiyyetü'l-Hâniyye'de yer alan cerrahi alet açıklamaları ve resimleri, cerrahi tarihine ışık tutacak şekilde kapsamlı olarak çalışılmamıştır. Nüshalar arasında farklılık gösterebilen ve şematik olmaları sebebiyle pek anlaşılmayan bu alet resimlerine ilişkin yazma içinde de çok az açıklama verilmiştir. Ancak buradaki alet isimleri, resimleri ve açıklamaları karşılaştırmalı olarak dikkatle ele alındıkları zaman kullanılan cerrahi aletler açısından kapsamlı bir bilgi ortaya konmuş olacaktır.Bu bağlamda bilinen üç nüshası olan yazmanın, orijinallerinden alınan kopyaları tezin ana kaynağını oluşturmuştur. Kopyaların içerdiği alet resimleri, açıklamalar, isimler ve minyatürler dikkatle tasnif edilmiştir.Türk tıp tarihinin en önemli resimli cerrahi kitabında 104 adet cerrahi aletin adı verilmiş, bunlardan 88 tanesinin resmi çizilmiştir. Geriye kalan 16 aletin 11 tanesi minyatürler üzerinde gösterilmiş, 5 tanesi çizilmemiştir. Bu tez çalışmasında, yazmada yer yer açıklamaları yapılan cerrahi aletler, nüsha farklılıkları da dikkate alınarak, tüm veriler ışığında ölçülü ve üç boyutlu olarak yeniden çizilmiştir. 15. yüzyıl Osmanlı cerrahisinde kullanılan cerrahi aletler kullanım amaçlarına göre sınıflanmış, kullanım yerlerine göre sıralanmışlardır. Yazmadaki ipuçlarından yararlanılarak aletler tanımlanmıştır. Şerafeddin Sabuncuoğlu ve eserininin tıp tarihi açısından önemi bu tez çalışmasıyla bir kez daha vurgulanmıştır.

Abstract:
It is quite evident that until now the surgical tools and instruments mentioned in 'Cerrahiyetü?l Haniyye', one of the most important manuscripts on Ottoman surgery written in the 15th century, have been less studied according to the view of the history of surgery. Due to the insufficient drawings and definitions in the texts and the variations of the illustrations of the tools and instruments in the three existing copies of this manuscript, it?s generally hard to get enough knowledge upon surgical instruments of that time. However if the names, definitions and the drawings of the instruments are evaluated comparatively some useful information could be achieved.The main basics of this thesis are the three copies of the manuscript kept in Paris and İstanbul libraries. The illustrations of the surgical instruments, their names and definitions, and the colorful drawings depicting the physician and patients in each of these three copies were collected and classified carefully. In the most important surgical manuscript of the Turkish medical history, 'Cerrahiyetü?l Haniyye', the names of 104 surgical instruments are given and 88 of these instruments are illustrated separately. Eleven of the rest of the instruments are depicted in the hands of the physician treating. Only five instruments are not illustrated but defined in the text.In this thesis all of the surgical instruments mentioned in the copies of the manuscript are carefully re-drawn in 3D with the proper size and scale in the light of the definitions and illustrations of the copies with respect to the variations. These 15th century Ottoman surgical instruments are classified and listed according to their functions and purpose of utilization. With the help of the clues found in the manuscript copies, some of the instruments are re-defined. Consequently, this study will once again underline the importance of both Şerafeddin Sabuncuoğlu and his book in the field of medical history.