Kripto varlık piyasalarının düzenlenmesi ve vergilendirilmesi: Türkiye örneği
Regulation and taxation of crypto asset markets: The case of Turkey
Yazar: MEHMET ALİ ŞAHBAZOĞLU
Danışman: PROF. DR. METİN SAĞLAM
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance

Özet:
Blok zincir teknolojisi, 2008 yılında henüz kimliği belirlenemeyen Satoshi
Nakamoto takma adını taşıyan bir kişi ya da grup tarafından kavramsallaştırılmış ve
2009 yılında bir kripto varlık olan Bitcoin'in temel bir bileşeni olarak uygulanmıştır.
Bu tarihten itibaren kripto varlıkların kullanım alanları ve işlem hacimlerinde belirgin
artış yaşanmıştır. Ancak, politika yapıcılar, kripto varlıkların vergi politikası ve vergi
kaçaklığına ilişkin etkilerini büyük ölçüde keşfedememiştir.
Bu çalışmanın amacı, ülkemizdeki kripto varlık hizmet sağlayıcılarının
düzenlenmesi ve kripto varlıklardan elde edilen kazançların nasıl
vergilendirilebileceğine yönelik çıkarımlarda bulunmaktır. Çalışma, kripto varlık
hizmet sağlayıcılarının düzenlenmesi ve kripto varlıklardan elde edilen kazancın
vergilendirilmesi ile sınırlandırılmıştır. Vergi kanunlarının kripto varlıklara
uygulanabilirliği; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanunu, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, 7338 sayılı Veraset ve İntikal
Vergisi Kanunu ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve
Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında incelenmiştir.
İktisadi işletmeye dahil kripto varlıkların gayrimaddi varlık olarak kabul
edilmesi durumunda, bu varlıklar maliyet bedeline göre değerlendirilip, kurum kazancı
kapsamında vergilendirilebilecektir. Gelir Vergisi Kanunu'nun 70'inci maddesinde
kripto varlıklar gelir unsurları arasına alınarak, GVK mükerrer 80'inci maddesinin (2)
bendi kapsamında gerçek kişilerin kripto varlıklardan elde ettikleri kazançlar "değer
artış kazancı" olarak vergilendirilebilecektir. Gayrimaddi varlık olarak kabul edilmesi
durumunda kripto varlıklar, Katma Değer Vergisi ve Veraset ve İntikal Vergisi
Kanununun konusuna girmektedir. Ancak, vergilendirmede belirlilik ilkesi gereği
kanunda düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır. Kripto varlıklardan elde edilen
kazançların Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi
Hakkında Kanunu kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Vergilemede belirlilik ilkesi gereği, kripto varlıkların hukuki çerçevesinin net
bir şekilde çizilmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada kripto
varlıkların "para benzeri dijital gayrimaddi varlık/hak" olarak tanımlanması uygun
görülmüştür. Bu tanımlama, kripto varlıkların düzenlenmesinde ve
vergilendirilmesinde kolaylık sağlayacaktır.
Anahtar Sözcükler: Kripto varlık, Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, Vergi

Abstract:
Blockchain technology was conceptualised in 2008 by an as yet unidentified
individual or group bearing the pseudonym Satoshi Nakamoto and implemented as a
core component of Bitcoin, a cryptoasset, in 2009. Since then, there has been a
significant increase in the usage areas and transaction volumes of cryptoassets.
However, policymakers have largely failed to explore the implications of cryptoassets
for tax policy and tax evasion.
The purpose of this study is to make inferences regarding the regulation of crypto
asset service providers in our country and how the gains from crypto assets can be
taxed. The study is limited to the regulation of crypto asset service providers and
taxation of earnings from crypto assets. The applicability of tax laws to
cryptocurrencies is examined within the scope of Corporate Tax Law No. 5520,
Income Tax Law No. 193, Value Added Tax Law No. 3065, Inheritance and Gift Tax
Law No. 7338, and Law No. 5602 on the Regulation of Taxes, Funds and Shares
Received from the Proceeds of Games of Chance.
In case the crypto assets included in the economic enterprise are accepted as
intangible assets, these assets can be evaluated according to their cost value and taxed
within the scope of corporate income. In Article 70 of the Income Tax Law, crypto
assets are included among the income elements, and within the scope of subparagraph
(2) of Article 80 of the Income Tax Law, the gains of real persons from crypto assets
can be taxed as "value increase gain". If considered as intangible assets, crypto assets
are subject to Value Added Tax and Inheritance and Gift Tax Law. However, due to
the principle of certainty in taxation, there is a need for regulation in the law. It has
been concluded that the earnings obtained from crypto assets cannot be evaluated
within the scope of the Law on the Regulation of Taxes, Funds and Shares Received
from Games of Chance Revenues.
In accordance with the principle of certainty in taxation, there is a need to clearly
draw the legal framework of crypto assets. In this context, in this study, it is deemed
appropriate to define crypto assets as "money-like digital intangible asset/right". This
definition will facilitate the regulation and taxation of crypto assets.
Key Words: Crypto asset, Crypto asset service providers, Tax