Tip 2 diyabetes mellitus hastalarında diyabetik ayak bilgisinin ve özetkililiğinin araştırılması
Research of diabetic foot knowledge and self-effi̇cacy of TYPE 2 diabetes mellitus patients
Yazar: ASLI KIR
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN ŞENGÜL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Kocaeli Derince Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Objective: The purpose of our study is to measure the importance of the training that
should be given in primary care by measuring the diabetic foot knowledge levels,
effectiveness and adequacy of foot care in type 2 diabetes mellitus patients.
Materials and Methods: The study was palenned as a cross sectional study. Between
August 2019 and April 2020, 150 patients with Type 2 Diabetes Mellitus registered in
Kocaeli Gölcük Merkez Family Healtcare Center were interviewed with the participants
and data was collected through a questionnaire. Biochemistry and blood count results of
patients were recorded, blood pressure measurements were made, questionnaire questions
including sociodemographic characteristics and factors related to the disease were asked.
Diabetic Foot Care Self-efficacy Scale, Diabetic Foot Knowledge Questionnaire and Foot
Care Behavior Scale were completed. The obtained data were evaluated with appropriate
statistical methods.
Results: The average age of 150 patients who participated in the study was 59.3 ± 11.1.
The 52.7% participants are women and the 47.3% are men. The 89.3% participants is
married, the %42 of them are secondary school/high school graduates, the 58% are
affiliated with Social Security Institution of Social Security, the %42 are retired, the 96%
of patients income is equal to outcome,the 57.3% patients didn't know diabetes, 60% of
them used oral antidiabetic medication(OAD) treatments and 58.7% of them had diabetes
in the first degree relatives. The mean duration of diabetes of the participants was 11.5
years, the mean of alcohol use was 26.3, the mean of blood sugar 165.5 mg/dl, HbA1c
mean %7.4, total cholesterole average 209.1 mg/dl, triglyceride mean 164.4 mg/dl, HDL
cholesterol average 47.9 mg/dl, LDL cholesterole average 133.1 mg/dl, systolic blood
pressure average 127.6 mmHg, diastolic blood pressure average 79.6 mmHg, BKI average
30 kg/m2
, urea mean 31.9 mg/dl, creatine average was 1 mg/dl, the mean Diabetic Foot
Care Self-efficacy Scale score was 61.8, the Diabetic Foot Knowledge Questionnaire 3.8
and the mean Foot Care Behavior Scale was 58.5. There was no statistically significant
difference between the averages of the Diabetic Foot Care Self-efficacy Scale according to
the educational status (p = 0.544). There was no statistically significant difference between
the median scores of the Diabetic Foot Knowledge Questionnaire and Foot Care Behavior 
Scale according to the educational status ( p= 0.080, 0.604). There was a statically
significant positive weak correlation between the Diabetic Foot Information Scale score
and age (p=0.006; r = 0.225). There was no statistically significant relationship between
age, duration of diabetes, BMI and other scale scores (p>0.050). In exercisers the Foot
Care Behavior Scale score was significantly higher (p=0.014). There was a significant
difference in the patients with good diabetes treatment compliance according to whether
the participants Diabetic Foot Care Self-efficacy Scale scores were compatible with
diabetes treatment (p=0.003). There was a significant difference in participants with good
diabetes treatment compliance according to whether the participants Foot Care Behavior
Scale scores were compatible with diabetes treatment (p=0.004).
Conclusion: In our study, it is observed that the perception of behavior change and sefefficacy will increase foot care rather than knowledge of tip 2 diabetes mellitus patients. In
order to prevent diabetic foot formation, pyhsicians and other healtcare professionals make
patients aware of self care practices and detailed foot examinations of patients during each
control are the main elements of the treatments.
Keywords: Tip 2 Diabetes Mellitus, Diabetic Foot, Sef-efficacy

Abstract:
Amaç: Çalışmamızın amacı, aile sağlığı merkezinde takip edilen tip 2 diyabet hastalarının
diyabetik ayak bilgi düzeylerini, ayak bakımlarının etkililiğini ve yeterliliğini ölçerek
birinci basamakta verilmesi gereken eğitimlerin önemini vurgulamaktır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız, kesitsel bir çalışma olarak planlandı. Ağustos 2019-
Nisan 2020 tarihleri arasında, Kocaeli Gölcük Merkez Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 150
Tip 2 Diyabet tanılı hasta üzerinde, katılımcılarla karşılıklı görüşülüp anket uygulaması ile
veri toplanarak yapıldı. Hastaların sistemden biyokimya ve kan sayımı sonuçları
kaydedildi, kan basıncı ölçümleri yapıldı, sosyodemografik özellikleri, hastalığa ilişkin
faktörleri içeren anket soruları soruldu, en son Diyabetik Ayak Bakımı Özetkililik Ölçeği
(DABÖÖ), Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ) ve Ayak Bakım Davranış Ölçeği
(ABDÖ) dolduruldu. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemlerle değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 150 hastanın yaş ortalaması 59.3 ± 11.1 yıl idi. Katılımcıların
%52.7'si kadın ve %47.3'ü erkekti. Katılımcıların %89.3'ü evli, %42'si ortaokul/lise
mezunu , %58'inin SSK'ya bağlı olduğu, %42'sinin emekli, %96'sının geliri giderine eşitti.
Yine %57.3'ünün diyabet olduğunu bilmediği, %60'sı ağızdan alınan antidiyabetik ilaç
(OAD) tedavisi kullandığı ve %58.7'sinin birinci derecede yakınında diyabet hastası
olduğu bilgisi elde edilmiştir. Katılımcıların diyabet süresi ortalaması 11.5 yıl, alkol
kullanma süresi ortalaması 26.3, açlık kan şekeri ortalaması 165.6 mg/dl, HbA1C
ortalaması %7.4, total kolesterol ortalaması 209.1 mg/dl, trigliserid ortalaması 164.4 mg/dl,
HDL Kolesterol ortalaması 47.9 mg/dl, LDL kolesterol ortalaması 133.1 mg/dl, sistolik
kan basıncı ortalaması 127.6 mmHg, diastolik kan basıncı ortalaması 79.6 mmHg, VKİ
ortalaması 30 kg/m2
, üre ortalaması 31.9 mg/dl, kreatinin ortalaması 1 mg/dl, DABÖÖ
puanı ortalaması 61.8, DABÖ ortalaması 3.8, ABDÖ puanı ortalaması 58.5 olarak elde
edilmiştir. Eğitim durumuna göre Diyabetik Ayak Bakımı Öz-etkililik Ölçeği'nin
(DABÖÖ) ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu (p=0.544).
Eğitim durumuna göre Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ) ve Ayak Bakımı Davranış
Ölçeği (ABDÖ) puanlarının ortancaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık
yoktu (p değerleri sırasıyla 0.080, 0.604). Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği (DABÖ) puanı ile
yaş arasında istatistiksel açıdan anlamlı pozitif yönlü zayıf bir ilişki vardı (p=0.006; 
r=0.225). Yaş, diyabet süresi, VKİ ile diğer ölçek puanları arasında istatistiksel açıdan
anlamlı bir ilişki yoktu (p>0.050). Egzersiz yapanlarda ABDÖ puanı anlamlı bir şekilde
daha yüksekti (p=0.014). Katılımcıların DABÖÖ puanlarının, diyabet tedavisine uyum
gösterip göstermemelerine göre diyabet tedavi uyumu iyi olanlarda anlamlı fark vardı
(p=0.003). Katılımcıların ABDÖ puanlarının, diyabet tedavisine uyum gösterip
göstermemelerine göre diyabet tedavi uyumu iyi olanlarda anlamlı fark vardı (p=0.004)
Sonuç: Çalışmamızda Tip 2 Diyabetes Mellitus hastalarının ayak bakım bilgisinden
ziyade, davranış değişikliği ve öz-etkililik algısının ayak bakımını arttıracağı
gözlemlenmektedir. Diyabetik ayak oluşumunun önlenmesi için hekim ve diğer sağlık
personelinin özbakım uygulamaları konusunda hastaları bilinçlendirmesi ve her kontrol
sırasında hastaların ayrıntılı ayak muayenesinin yapılması tedavinin esas unsurlarını
oluşturmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabetes Mellitus, diyabetik ayak, öz-etkililik