Ortaokul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel adalet algıları arasındaki ilişki
The relationship between secondary school principals' service leadership behavior and teachers' organizational justice perceptions
Yazar: SAMET MEHMET ÇETİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET KORKMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adalet algısı = Justice perception ; Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Açık bir sistem olan eğitimin çıktısını etkileyen en önemli faktörlerden biri öğretmenin psikolojisi ile öğretmenin kurumuna, görevine ve mesleğine olan bağlılığıdır. Örgütsel bağlılığı yüksek ve pozitif psikolojiye sahip öğretmenin eğitim öğretim faaliyetlerini de pozitif etkilediği olasıdır. Öğretmen psikolojisini etkileyen birçok değişken bulunmakla birlikte bu değişkenlerden biri okul müdürünün öğretmene karşı sergilemiş olduğu liderlik davranışlarıdır. Çalışma bu noktada önemlidir. Bu çalışmanın amacı okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel adalet algıların olan etkisini araştırmaktır. Bu amaçla öncelikli olarak hizmetkâr liderlik ve örgütsel adalet arasındaki ilişkiyi içeren bir kavramsal çerçeveye yer verilmiştir. Ankara ilinde yer alan ortaokullarda Van Dierendonck ve Nuijten tarafından geliştirilmiş olan Türkçeye uyarlaması Doç. Dr. Emin Cihan Duyan tarafınca yapılan "Hizmetkâr Liderlik Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlerin örgütsel adalet algılarının ölçülmesi amacıyla Niehoff ve Moorman tarafından geliştirilip Prof. Dr. Soner Polat tarafından Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Adalet ölçeği" aracılığı ile öğretmen görüşleri toplanmıştır. Ankara ilinde ortaokullarda çalışan 507 öğretmen görüş bildirmiştir. Veriler SPSS programına yüklenmiş ve bu program aracılığı ile analizler yapılmıştır. Elde edilen veriler aracılığı ile araştırma sorularına çeşitli değişkenler açısından cevaplar aranmıştır. Araştırmanın sonucunda okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel adalet algılarına etkisinin zayıf derecede pozitif bir etki olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırmada okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel adaletin diğer boyutlarına göre daha fazla etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca, öğretmenlerin hizmetkâr liderlik algılarının genel olarak öğretmenlerin sahip olduğu demografik değişkenler açısından farklılık göstermediği ancak örgütsel adalet algılarının öğretmenlerin sahip olduğu demografik değişkenlere bağlı olarak farklılaştığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
One of the most important factors affecting the output of education, which is an open system, is the psychology of the teacher and the teacher's commitment to his institution, duty and profession. It is possible that a teacher with high organizational commitment and positive psychology also positively affects the educational activities. Although there are many variables that affect teacher psychology, one of these variables is the leadership behavior of the school principal towards the teacher. Study is important at this point. The aim of this study is to investigate the effect of school principals 'servant leadership behaviors on teachers' organizational commitment. For this purpose, primarily a conceptual framework that includes the relationship between servant leadership and organizational justice is included. "Servant Leadership Scale" developed by Van Dierendonck and Nuijten (2011), made adaptation into Turkish by Assoc. Prof. Dr. Emin Cihan Duyan, was used in secondary schools located in Ankara. With the aim of measuring teachers' perceptions of organizational justice, teachers' opinions were collected through "Organizational Justice Scale", which was developed by Niehoff and Moorman and was developed and adapted into Turkish by Prof. Dr. Soner Polat. 507 teachers working in secondary schools in the city of Ankara expressed their opinions. The data were uploaded to the SPSS program and analyzes were made through this program. Through the obtained data, answers to the research questions were sought in terms of various variables. As a result of the research, it was concluded that the effect of servant leadership behaviors of school principals on teachers' organizational commitment was a weakly positive effect. In the research, it was determined that school principals' servant leadership behaviors affected teachers' normative commitment more than other dimensions of organizational commitment. Also, it was concluded that teachers' perceptions of servant leadership generally did not differ in terms of demographic variables of teachers, but organizational commitment differed depending on the demographic variables of teachers.