Rüzgâr enerji santralleri için saha uygunluğunun CBS ve çok kriterli karar analizi yaklaşımı ile değerlendirilmesi
Assessment of site suitability for wind power plants by GIS and multi-criteria decision analysis approach
Yazar: İREM CENGİZ BOZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN SARPTAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Güneş Enerjisi Ana Bilim Dalı / Enerji Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Rüzgârın özellikleri coğrafi farklılıklardan, bölgelerin topografik yapılarından ve yeryüzünün farklı ısınmasından dolayı zamansal ve bölgesel olarak farklılık göstermektedir. Rüzgârın potansiyeli rüzgâr hızına, esme yönü ve esme süresi gibi faktörlere göre belirlenmektedir. Aynı şekilde rüzgâr enerji santralleri kurulurken de bu faktörlerin incelenmesi gerekmektedir. Fakat RES'lerin kurulacağı uygun alanların seçilmesinde sadece rüzgâr hızı ve kapasite faktörü değil aynı zamanda teknik, çevresel, ekonomik ve toplumsal kriterlerin de ele alınması gerekmektedir.
Rüzgar enerji santrallerinin yer seçimi sürecinde karşılaşılan zorluklar, doğaya karşı olan sorumluluklarımızın günümüz ekonomik şartları ile yatırımcı için de en uygun hale getirilmesi gibi farklı hususların birlikte incelenmesi gerekmektedir. Coğrafi Bilgi Sistemlerinin de çalışma prensibini çok kriteri bir arada incelemek gelmektedir. Bu tez çalışması, yukarıda değinilen sorunların çözümü olarak, rüzgâr enerjisinin sürdürülebilirliği ve RES'lerin kurulacağı alanların planlaması için Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Analitik Hiyerarşi Prosesi teknikleri kullanılarak bir saha uygunluk analizi yöntemi geliştirilmesi ve bu yöntemin örnek bir sahada uygulanmasını amaçlamaktadır. Çalışma bölgesi olarak İzmir ili seçilmiştir. 
Çalışmanın değerlendirilmesinde 14 farklı kriter kullanılmıştır. Bunlar; rüzgar hızı, karayollarına uzaklık, kuş göç yollarına uzaklık, yerleşim alanları, orman alanları, tarım alanları, sanayi ve ticari alanlar, kentsel yeşil alanlar, fay hatlarına uzaklık, tuzla ve göller, maki ve doğal bitki örtüsü, eğim ve enerji nakil hatlarına uzaklıktır. Bu çalışmanın amacı; önemli kriter ve kısıtlara karar vererek, bunları Çok Kriterli Karar Analizi yaklaşımı yardımıyla değerlendirip belirli bir sıraya koyarak derecelendirmek ve bu düzeni Coğrafi Bilgi Sistemleri sayesinde görsel bir haritaya transfer ederek rüzgâr santrallerinin kurulumu için uygun sahalar önceden tespit etmektir.
Çalışma sonucunda Ege Bölgesinin en fazla nüfusa sahip büyük şehri olan İzmir ilindeki kurulumu planlanan rüzgâr santralleri için kurulumunda yaşanabilecek sorunları yaşamamak amacıyla uygun sahalar belirlenmiştir ayrıca bu sahaların olumlu ve olumsuz yanları değerlendirmeye dahil edilmiştir. Çalışma sonuçlarına göre Çeşme ilçesinde ve Bergama ilçesinde çok uygun alanlar tespit edilmiştir. Elde edilen sonuç haritasında gösterilmiştir.
Anahtar sözcükler: Rüzgâr, enerji, çok kriterli karar analizi, coğrafi bilgi sistemi, çevre.

Abstract:
The characteristics of the wind differ temporally and regionally due to geographical differences, topographic structures of the regions and different warming of the earth. The potential of the wind is determined by factors such as wind speed, blowing direction and blowing time. Likewise, these factors should be examined when establishing wind power plants. However, not only the wind speed and capacity factor, but also technical, environmental, economic and social criteria should be considered in the selection of suitable areas where WPPs will be installed.
Different issues such as the difficulties encountered in the process of choosing the location of wind power plants,and optimizing our responsibilities towards nature for today's economic conditions and for the investor should be examined together. The working principle of Geographic Information Systems is to examine many criteria together. This thesis study aims to develop a site suitability analysis method using Geographic Information System and Analytical Hierarchy Process techniques for the sustainability of wind energy and the planning of the areas where WPPs will be installed, as a solution to the problems mentioned above, and to apply this method in a sample field. İzmir province was chosen as the study area. 
14 different criteria were used in the evaluation of the study. These; wind speed, distance to highways, distance to bird migration routes, residential areas, forest areas, agricultural areas, industrial and commercial areas, urban green areas, distance to fault lines, salt flats and lakes, maquis and natural vegetation, slope and distance to energy transmission lines. The aim of this study; to decide on the important criteria and constraints, to evaluate them with the help of Multiple Decision Analysis approach, to put them in a certain order and to transfer this order to a visual map with the help of Geographic Information Systems to create a suitable site for wind farms.
As a result of the study, suitable sites for wind farms in İzmir, the biggest city of the Aegean Region, were selected and the positive and negative aspects of these sites were included in the evaluation.According to the results of the study, very suitable areas were determined in Çeşme district and Bergama district. And the result obtained is shown in the map.
Keywords: Wind, energy, geographic information system, Multi criteria decision analysis, environment.