Sadak Barajı'nın (Yukarı Kelkit Çayı Havzası) baraj havzası coğrafi özellikleri üzerine olan etkisinin araştırılması
Investigation of the impacts of the Sadak Dam (Upper Kelkit River Basin) on the geographical features of the dam basin
Yazar: MERYEM DELİOĞLU
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN TUROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Barajlar = Dams ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Havzalar = Basins ; Kelkit Çayı = Kelkit Stream ; Sadak Barajı = Sadak Dam ; Yukarı Kelkit Havzası = Upper Part of Kelkit Basin ; İklim özellikleri = Climate properties

Özet:
Barajların, inşa edildikleri havzaların coğrafi özellikleri üzerinde etkili oldukları 
düşünülmektedir. Bu çalışma da Gümüşhane ilinde bulunan ve Yukarı Kelkit Çayı 
üzerine inşa edilen Sadak Barajı'nın, baraj havzası coğrafi özellikleri üzerine olan 
etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu bakımdan inceleme sahasında baraj 
yapımı öncesi ve sonrasına ait fiziki ve beşeri özellikler incelenerek barajın havzaya 
olan etkisi araştırılmıştır.
Havzaya ait iklim verileri (sıcaklık, yağış); Kelkit, Gümüşhane ve Erzincan
Meteoroloji İstasyonları'ndan temin edilmiştir. 1989-2019 yıllarına ait sıcaklık ve 
yağış grafikleri oluşturulmuştur. Ayrıca çalışmada 2012 ve 2018 yıllarına ait arazi 
örtüsü haritaları, Corine arazi örtüsü sınıflama sistemi kullanılarak oluşturulmuştur. 
Haritalarda 100 m çözünürlükte Landsat 7 uydu görüntüleri kullanılmıştır. Uzaktan 
algılama (UA) ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknikleri ile haritalar 
oluşturulmuştur. CBS programında, Hidroloji aracı ile mekânsal analiz yapılarak, 
havzanın Strahler yöntemine ait akarsu dizileri belirlenmiştir. 3D Analyst modülü 
kullanılarak eğim, bakı ve yükselti haritaları üretilmiştir. 
Bu çalışmalar sonucunda, baraj öncesi ve baraj sonrası havza özellikleri 
değerlendirilmiştir. Sadak Barajı'nın inşası sonrası, havzanın sıcaklık değerlerinde 
artış olduğu ve arazi örtüsü türlerinin oranlarında değişim meydana geldiği 
görülmüştür. Baraj sonrası bazı tarım alanları sular altında kalmış, havzada bulunan 
su miktarında artış yaşanmıştır. Ayrıca Sadak Barajı'nın henüz havzanın beşeri 
özelliklerini etkilemediği belirlenmiştir.

Abstract:
It is thought that the dams have an impact on the geographical features of the basins 
where they are built. The aim of this study was to determine the effect of Sadak 
Dam, located in Gümüşhane province and built on upper Kelkit stream, on the 
geographical features of the dam basins. In this regard, the physical and human 
characteristics of the dam before and after the dam construction were examined in 
the study area and the effect of the dam on the basin was investigated. 
Climate data (temperature, precipitation) of the basin were obtained from Kelkit, 
Gümüşhane and Erzincan meteorological stations. Temperature and precipitation
charts for 1989-2019 have been established. In addition, the land cover maps of 2012 
and 2018 were produced using the Corine land cover classification system. Landsat 7 
satellite images of 100 meter resolution were used in the maps. Maps were created 
with Remote Sensing (RS) and Geographical Information Systems (GIS) techniques. 
In the GIS program, spatial analysis was performed with the Hydrology tool, and the 
streams belonging to the Strahler method of the basin were determined. Slope, aspect 
and elevation maps were produced using the 3D Analyst module.
As a result of these studies, the basin properties before and after the dam were 
evaluated. After the construction of Sadak Dam, it was observed that the temperature 
values of the basin increased and the rates of the land cover types changed. After the 
dam, some agricultural areas were flooded and the amount of water in the basin 
increased. It has also been determined that Sadak Dam has not yet affected the 
human characteristics of the basin.