Miadında ve prematüre doğmuş okul öncesi dönem çocuklarında duyusal işlemleme, duygu düzenleme ve yürütücü işlev becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of sensory processing, emotion regulation and executive function skills in preschool-aged children who were born full-term and preterm
Yazar: GÜLBAHAR UYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN EKER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Ülkemizde duyusal işlemleme ile çeşitli nörogelişimsel sonuçları prematüre miadında doğanlar açısından karşılaştıran çalışmaların büyük bir kısmı bebeklik dönemine odaklanmıştır. Bu araştırmada miadında ve prematüre doğmuş okul öncesi dönem çocuklarında duyusal işlemleme becerilerinin durumu çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Ayrıca duygu düzenleme ve yürütücü işlev becerileri prematüre doğma ve miadında doğma açısından karşılaştırılmıştır. Son olarak ise; duyusal işlemlemenin, duygu düzenleme ve yürütücü işlevlerle ile kurduğu ilişkiler ortaya konulmuştur. Araştırmanın örneklemini İstanbul Avrupa yakasındaki bağımsız anaokullarında eğitim alan 3-6 yaş arasındaki 45'i Prematüre ve 57'si zamanında doğmuş toplam 102 çocuk oluşturmuştur. Çalışma verileri çocukların ebeveynleri ve öğretmenlerinin doldurduğu ölçekler yolu ile elde edilmiştir. Ölçeklerin alt boyutlarında oluşan puan ortalamaları arasındaki farklılıklar bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi ile incelenmiştir. Ölçekler arasındaki ilişkileri ölçebilmek için ise Pearson korelasyon analizi testi kullanılmıştır.
Çalışmanın bulgularına göre prematüre doğan çocukların duyusal işlemleme, duygu düzenleme ve yürütücü işlev süreçlerinde, miadında doğmuş akranlarına oranla daha fazla sorun yaşadığı anlaşılmaktadır. Duyusal işlemleme ölçeğinin alt boyutlarından bazıları cinsiyet, doğum ağırlığı, yoğun bakımda kalma ve okul öncesi eğitim alma süresine göre farklılaşmaktadır.   Prematüre grupta Duygu Düzenleme Ölçeği Olumsuzluk Alt Boyutu ile Duyusal İşlemleme Ölçeği Okul Öncesi Ev Formunun Sosyal Katılım, Görsel, Planlama ve Fikir ve Duyusal İşlem Toplam puanları arasında pozitif yönlü; Duygu Düzenleme alt boyutu ile Sosyal Katılım, Denge Hareket ve Planlama Fikir arasında negatif yönlü ilişkiler mevcuttur. Miadında grupta ise yalnızca DİÖ-OÖ-Ev Formunun Sosyal Katılım alt boyutu ile DDÖ Olumsuzluk alt boyutu arasında pozitif yönlü, duygu düzenleme alt boyutu ile negatif yönlü ilişki tespit edilmiştir.  Hem prematüre hem miadında grupta Çocukluk Döneni Yürütücü İşlevler Envanterinin her iki alt boyutu ile DİÖ-OÖ-Ev Forumun çeşitli alt boyutları arasında pozitif yönlü ilişkiler bulunmuştur. Bu çalışmanın sonuçları prematüre doğanlar ağırlıklı olmak üzere tüm çocukların duyusal işlemleme açısından değerlendirilmesinin faydalı olabileceğini vurgulamaktadır. Ayrıca duyusal işlemle ile duygu düzenleme ve yürütücü işlevler arasındaki ilişkilerin anlaşılması okul öncesi dönemdeki çocuklara yönelik geliştirilecek müdahale ve eğitim programlarına katkı da bulunabilir.

Anahtar Kelimeler: Prematüre, Preterm, Duyusal İşlemleme, Duygu Düzenleme, Yürütücü İşlevler

Abstract:
Most of the studies in our country comparing sensory processing and various neurodevelopmental outcomes in terms of who born in preterm and full-term have focused on the infancy period.  In this study, the status of sensory processing skills in preschoolers who was born term and preterm was examined in terms of various variables. Additionally, emotion regulation and executive function skills were compared in terms of preterm birth and term birth. Additionally, the situation of emotion regulation and executive function were compared in terms of preterm birth and term birth. Finally; the relationships between sensory processing and emotion regulation and executive functions have been revealed. The sample of the study consisted of a total of 102 children between the ages of 3 and 6, 45 of whom were born prematurely and 57 of whom were born on time, studying in ipublic preschools on the European side of Istanbul. The study data were obtained through the scales filled in by the parents and teachers of the children. Differences between the mean scores in the sub-dimensions of the scales were examined with independent sample t-test and one-way analysis of variance. In order to measure the relationships between the scales, Pearson correlation analysis test was used. 
According to the findings of the study, it is understood that children born prematurely have more problems in sensory processing, emotional regulation and executive function processes than their full-term peers. Some of the sub-dimensions of sensory processing differ according to gender, birth weight, duration of stay in intensive care, and duration of pre-school education. In the premature group, there were positive correlations between the Negativity Sub-Dimension of the Emotion Regulation Scale and the Social Participation, Visual, Planning and Mental and Sensory Processing Total scores, which are the sub-dimensions of the Sensory Processing Scale Preschool Home Form. There were negative correlations between the Emotion Regulation subscale and Social Participation, Balance-Movement, and Planning and Idea. In the full-term group, a positive directional relationship was found between only the Social Participation sub-dimension of the SPM-P Home Form and the ERS Negativity sub-dimension, and a negative directional relationship was found between the emotion regulation sub-dimension. Positive relationships were found between both sub-dimensions of the Childhood Executive Functions Inventory and various sub-dimensions of the SPM-P Home Form in both premature and full-term groups. The results of this study emphasize that it would be beneficial to evaluate all children, especially those born prematurely, in terms of sensory processing. Additionally, understanding the relationships between sensory processing, emotion regulation and executive functions may contribute to intervention and education programs to be developed for preschool children.

Keywords: Prematurely Born Children, Preterm, Sensory Processing, Emotion Regulation, Executive Function