Kültürü yapılan bazı yonca (Medicago sativa L.) ekotiplerinde morfolojik ve moleküler farklılıkların belirlenmesi
The determination of morphological and moleculer diversity among some lucerne (Medicago sativa L.) cultivars
Yazar: MEHMET MACİT ERTUŞ
Danışman: DOÇ. DR. SUAT ŞENSOY ; PROF. DR. CAFER OLCAYTO SABANCI
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Genetik varyasyon = Genetic variation ; Medicago sativa = Medicago sativa ; Morfoloji = Morphology ; RAPD = RAPD ; Yonca = Alfalfa

Özet:
Van ili ve çevre illerden toplanan 70 adet yonca (Medicago sativa L.) ekotipi ile 6 tescilli çeşit olmak üzere toplam 76 genotip arasındaki akrabalık ilişkilerinin belirlenmesi çalışması yürütülmüştür. Deneme augmented deseninde 2009 yılında kurulmuştur. Morfolojik karaktere ait 32 ölçüm ve gözlem 2010 yılında, moleküler çalışmalar 2010-2011 yıllarında yapılmıştır. Moleküler yöntemlerden 17 RAPD primeri ve 12 ISSR primeri kullanılmış ve sırasıyla 106 ve 85 polimorfik bant elde edilmiştir. Ekotipler arasındaki genetik uzaklıklar Öklid katsayısı yardımıyla belirlenmiştir. Moleküler ve morfolojik yöntemde elde edilen öklid matrisleri katsayıları arasında korelasyon r = 0.04, RAPD ve ISSR verileri ile elde edilen Öklid matrisleri sonucu RAPD ve ISSR arasındaki korelasyon r = 0.15 olarak elde edilmiştir. Yonca ekotiplerinin toplandığı bölgelere göre, ayrıca yerel çeşit olarak ve tescilli çeşitler olmak üzere toplam 16 grup altında genetik varyasyonu incelenmiştir. En yüksek genetik varyasyon, ekotip sayısı fazla olan Gürpınar ve Erciş bölgelerindeki ekotipler içerisinde sırasıyla (H = 0.205 ve I = 0.311, H = 0.206 ve I = 0.311) ve polimorfizm %64.40 ve %63.87 olarak bulunmuştur. Sonuçta yabancı döllenen Medicago sativa'nın ekotip ve çeşitler arasında yüksek genetik çeşitliliğe sahip olduğu belirlenmiştir.Anahtar kelimeler: Yonca, Medicago sativa, morfolojik karakter, RAPD, ISSR, genetik çeşitlilik

Abstract:
Relationships among total of 76 ecotypes of lucerne (Medicago sativa L.), 70 landraces and 6 cultivars, collected in Van and neighburing provinces were investigated. The experiment was established as an augmented desing in 2009. Thirty-two morphological characters were recorded in 2010 and molecular studies were conducted in 2010 and 2011. As molecular methods, 17 RAPD primers and 12 ISSR primers were used and 106 and 85 polymorphic bands were obtained, respectively. The genetic distances between ecotypes were expressed by using Euclidean coefficients. The correlation between molecular and morphological Euclidean matrices was r = 0.04, while the correlation between the RAPD and ISSR Euclidean matrices was obtained as r = 0.15. The genetic variation among lucerne ecotypes was examined in 16 groups based on the localities, landraces and registered cultivars. The highest genetic variations and polymorphisms were found in Gurpinar and Ercis localities (H = 0.205 and I = 0.311, H = 0.206 and I = 0.311) and 64.40% and 63.87%, respectively. As a result, high genetic diversity has been determined among the ecotypes and cultivars of allogamous Medicago sativa L.Key words: Lucerne, Medicago sativa, morphological characters, RAPD, ISSR, genetic diversity