Celâleddin es-Süyûtî'nin Mu'tereku'l-Akrân fî İ'câzil-Kur'ân adlı eserinin Kur'ân'ın i'câz yönleri açısından değerlendirilmesi
The evaluation of Mu'taraku'l-Akrân fî İ'câzi̇'l-Kur'ân by Jelâleddi̇n el-Suyûtî in term of miraculousness methods
Yazar: NAİM DÖNER
Danışman: PROF. DR. ALİ EROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion

Özet:
Her peygamber, nübüvvetini teyit eden mucizelerle desteklenmiştir. Hz. Muhammed de Fesâhat ve belâgatin zirvede olduğu bir dönemde gelmiştir. Bu nedenle nübüvveti belâgatin zirvesini teşkil eden Kur'ân-ı Kerîm ile desteklenmiştir.  Kur'ân-ı Kerim bu yapısıyla vahiylerin hatimesi olmuştur. Gerek nüzûl döneminde gerekse daha sonraki dönemlerde Kur'ân'ın meydan okumasına rağmen şimdiye kadar buna icabet eden olmamıştır.
 İslamî fetihler ve tercüme faaliyetleriyle birlikte Müslümanlar Yunan, İran ve Hint inanç, kültür ve felsefeleriyle tanıştılar.  Muhtemelen ilk önce Kur'an icazı Basra'daki ilimi mahfillerde tartışılmıştır. Bunu neticesinde Kur'ân'a belâgat ve muhtevasına yakışmayan bir takım görüşler ortaya çıkmıştır. Bu nedenle Müslüman âlimler, söz konusu fikirleri eleştirmek için Kur'ân İ´câzı ile ilgili eserler yazmışlardır. Memluk Devletinin siyasî olarak zayıfladığı fakat ilim ve kültürde zirvede olduğu bir dönemde yaşayan Celâleddîn es-Suyûtî (ö.911/1505) tefsir, hadis, fıkıh, tarih ve Arap edebiyatı gibi farklı alanlarda sayısız eserler yazmıştır. es-Suyûtî'nin "Mu'tereku'l-Akrân fî İ´câzi'l-Kur'an" adlı eseri de Kur'ân lügati mahiyetinde üç ciltlik bir eser olup, Kur'ân İ´câzına dair ansiklopedik bir tarzda kaleme alınmıştır.  Bu eseri benzerlerinden ayıran en büyük fark onun ayet, hadis, âsâr ve âlimlerin görüşleri açısından çok zengin olmasıdır. Eser mefkud olan pek çok eserdeki görüşlere yer vererek onları muhafaza etmiştir. Bu yönüyle büyük bir önem taşımaktadır. 
 Bu araştırmada es-Suyûtî'nin İ´câz anlayışını Mu'terek isimli eseri bağlamında ele aldık. es-Suyûtî bu eserinde Kur'ân'ın otuz beş adet i'câz vechini ele almıştır. es-Suyûtî, Kur'ân ilimleriyle ilgili olup İ´câzla ilgisi bulunmayan bazı konuları da İ´câz vechi olarak kabul etmiş,  Kur'ân'ın yeni i'câz vecihlerini ortaya koyarak bunları çoğaltma yönüne gitmiştir. Kur'an'ın her bir kelimesinin ardında bir i'câz vechi arayan ve her ilmin temelinin yine Kur'an'da olduğunu kabul eden es-Suyûtî'nin bu yaklaşımı yadırganmamalıdır. Araştırmamızın amacı es-Suyûtî'nin ileri sürdüğü bu vecihlerden hangisinin gerçekte i'câz vechi olabileceğini, hangisinin ise İ´câz vechi olmayacağını değerlendirmektir.



Anahtar kelimeler: Celâleddîn es-Suyûtî, i'câz, mu'cize, mu´âraza, sarfe, Kur'ân'ın i'câz vecihleri, Mu'tereku'l-Akrân fi İ'câzil-Kur'an.

Abstract:
All Prophets had been supported by miracles which corrected their prophethood. The Prophet Muhammed was sent in an era in which literature was in its best periot. So his prophethood was supported by Holy Quran which is the best form of rhetoric. The Holy Quran is the last revelation of God. Not only at its alighting but also in the following periods nobody has been able to give an answer the Holy Qur'an's challenging. 
 The Muslim came across with Greek, Iranian and Indian belief, culture and philosophy by Islamic conquest and translations. Probably The Holy Quran's baffling (i´câz) was discussed in Basra's scientific assemblies. As a result of these discussions, some of unsuitable opinions occured which were not suitable to Quran's rhetoric and contents. Because of this reason, muslim scholars wrote some books about The Holy Quran's baffling to criticize these unsuitable opinons. Jalâladdîn al-Suyutî (d. 911/1505) who lived in the period of Memaluke state in its political descend but in its top position of science and culture, wrote countless books about commentary on Quran, Hadith, law, history and Arabic literature. Al-Suyûti's "Mu'taraku al-Akrân fî İ´câzi al-Qur'an" named book is a book about Quran, dictionary and its consist of three volumes about Quran baffling and its uniqueness. The most important difference between this book and the others is its richness about verses of Quran, Hadith and scholars' opinions. The book referred to the opinions of lost books and protected them.
In this research I have studied al-Suyûtî's baffling in the means of his book "Mu'tarak". al- Suyûtî explained thirty-five regards of baffling of Holy Quran. He, accepted some subjects about bafflings which are about Quran Sciences but not related to baffling. He increased baffling regards of Quran by putting forward them. 
Doubtless this approach of al-Suyûtî, who tries to find a baffling in each verse of Quran and accepts all sciences bases in Quran, must not be regarded odd. The aim of this study is to appraise which of al-Suyûtî's baffling regards can be a baffling regard in reality or which can not be.