Bölgesel ekonomik entegrasyonların ticaret hacmi ve makro ekonomik değişkenler üzerindeki etkileri – AB'ye sonradan üye olan doğu bloğu ülkeleri
The effects of regional economic integrations on trade volume and macro-economic variables – eastern bloc countries that have become EU members
Yazar: OSMAN KARAYAĞIZ
Danışman: PROF. DR. İSMET KAHRAMAN ARSLAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ticaret Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Uluslar arası ticaretin, bilhassa II. Dünya Harbi sonrasında reel anlamda konusu haline gelen  entegrasyon hareketleri, akabinde neo-liberal devlet politikaları ve küreselleşme ile bölgesel entegrasyonlara olan yönelişte artışa sebep olmuştur.

          20 y.y.'da yaşanan teknolojik gelişmelerin neticesinde taşımacılık, iletişim araçları ve kanallarındaki gelişmeler ve artan çeşitlilik, nüfus artışındaki hız, BM üzerinden dünyadaki bir çok devletin dahil olduğu uluslar arası düzene katılım, IMF, WTO, vb. örgütsel kurumsal yapıların devletlerce kabul görmüş ortak bir hukuki düzene oturmuş olması ve işlemesi; uluslar arası piyasalarda rekabeti, büyüyen ve gelişen pazarlardan pay alabilmek ve birlikte daha büyük bir hacim üzerinden hareket etmeyi tetiklemiştir. Bununla birlikte ekonomik entegrasyon teorisi akademik anlamda ortaya konulmuş ve 1950'lerden günümüze değin, uluslar arası ticaret teorilerindeki ve politik egemen akımlardaki değişimler, çeşitlenmeler neticesinde farklı etkileşimlerle entegrasyon teorilerinde farklı çözüm yollarının ortaya çıkmasına vesile olmuştur.

          Çalışma dâhilinde işlenmek istenilen entegrasyon hareketlerinin ortaya çıkışı, bölgesel entegrasyonların yayılışı, global anlamda etkin olan bölgeselleşme hareketlerinin özetlenmesinden hareketle; en başarılı ve uzun soluklu kabul edilmiş olan AB bölgesel entegrasyonunun, başlangıcından günümüze  gelişimini ortaya koyarak, 1990 Doğu Bloğu'nun çöküşü ile birliğe dahil olan yeni üye ülkelerin ticaret hacimleri ve makro ekonomik verileri üzerindeki etkilerini incelemektir.  

          Çalışmanın modelleme kısmında ve araştırmaya konu verilerinin tedariğinde  ise, Dünya Bankası'nın 1990-2021 yılları arasındaki AB, Dünya ve AB'ye 2000 yılı sonrasında üye olan ülkelere ilişkin makro ekonomik veriler üzerinden ekonometrik modelleme yapılmak sureti ile ilerlenmesi tercih edilmiştir.

Abstract:
As a result of the technological developments in the 20th century, developments and increasing diversity in transportation, communication tools and channels, the speed of population growth, participation in the international order in which many states in the world are involved through the UN, IMF, WTO, etc. organizational and institutional structures established and functioning in a common legal order accepted by the states; competition in international markets, getting a share from growing and developing markets and acting together on a larger volume triggered. However, the theory of economic integration has been put forward academically and since the 1950s, changes in international trade theories and political dominant currents have led to the emergence of different solutions in integration theories with different interactions as a result of diversification.

           Based on the emergence of the integration movements to be processed within the study, the spread of regional integrations, and the summarization of the regionalization movements that are effective in the global sense; The aim of this study is to examine the effects of the EU regional integration, which has been accepted as the most successful and long-term, on the trade volumes and macroeconomic data of the new member countries that joined the union with the collapse of the 1990 Eastern Bloc, by revealing the development from its beginning to the present.

           In the modeling part of the study and in the supply of the data subject to the research, it was preferred to proceed by making econometric modeling on the macroeconomic data of the World Bank between 1990-2021 on the EU, the World and the countries that became members of the EU after 2000.