Enerji etkin planlamada konut adası tasarımı:Hipotetik konut adalarının Ankara örneğinde mikroklima analizi
Residential urban block design in energy efficient planning: Microclimatic analysis of hypothetical residential urban blocks in the case of Ankara
Yazar: HAKAN HİSARLIGİL
Danışman: PROF. DR. ŞULE KARAASLAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Enerji = Energy ; Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel tasarım = Urban design ; Mikroklima = Microclima

Özet:
Türkiye'de konut alanlarındaki enerji talebi çevresel olarak etkileri olumsuz ve ekonomik olarak dışa bağımlı bir kaynak olan petrol türevleri ile karşılanmakta, enerji kullanımında verimliğin artırılmasına yönelik önlemler ise bölgelere göre değişen ısıtma gün derece saatleri gözetilerek hazırlanmış olan ?TS 825 Isı Yalıtımı Yönetmeliği?ne göre alınmaktadır. Konut ölçeğinde ısıtma yüklerinin hesaplanması ile sınırlı kalan bu yönetmelikle kentsel iklim ve enerji konularında yapılan kuramsal çalışmalardan elde edilen bulgular karşılaştırıldığında, kentsel enerji kullanımında verimliğin daha fazla artırılabilmesi için ısıtma ile birlikte soğutma yükleri ve bunlara önemli düzeyde etkisi olan mikroklima özelliklerinin dikkate alınması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle yapılan çalışmada enerji etkin hipotetik konut tiplerinden oluşan hipotetik konut adası örneklerinin mikroklima özellikleri analiz edilerek ısıtma ve soğutma gibi düşük nitelikli enerji talebinin yoğun olduğu konut alanlarının planlanmasında enerji etkin planlama ve tasarım ilkeleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçla bölgesel ölçekte soğuk ve sıcak iklim özelliklerinin bir arada görüldüğü ılımlı-kuru iklim özelliklerinin etkisinde olan kentlerden Ankara araştırma alanı olarak seçilmiştir. Konut alanlarının planlama ve tasarımı sürecinde kentsel iklim ve enerji konularındaki kuramsal bilgiler yanında simülasyon programlarından da bütüncül bir şekilde yararlanma potansiyelinin gözetildiği araştırmada, iklim özellikleri ve pasif denetim yöntemleri analizlerinde Weather Tool v2.00, konut enerji analizlerinde CASAnova 3.0, konut adası ölçeğinde gölge ve radyasyon analizlerinde ECOTECT v5.50, mikroklima analizleride ENVI-met 3.0, görsel canlandırmada LEONARDO 3.5 ve grafik gösterimde GNUplot 3.0 programlarından yararlanılmıştır. Sonuçta, kentsel bir yerleşimde etkin bir enerji tasarrufunun konut adalarının tasarımında konut tipleri ve mikroklima özellikleri arasındaki karşılıklı etkileşim gözetilerek sağlanabileceği belirlenmiştir.

Abstract:
Energy demand for residential areas in Turkey has been supplied mainly by the oil products a source having environmentally negative impacts and depending economically on foreign resources, while precautions for savings in energy use have been taken according to ?TS-825 Heat Insulation Regulations? based on the climatic conditions of regional differences determined by heating degree days throughout the country. When compared both ?TS-825 Heat Insulation Regulations? limited with the calculation of heating loads at the scale of dwelling unit with the findings of a number of theoretical studies on climate and energy at urban level, it can be assumed that beside heating, cooling loads of buildings and the microclimatic conditions that might have considerable effects on them at urban scale should be taken into account together for an effective saving in urban energy use. Therefore developing energy efficient planning and design principals at the scale of urban residential block through analyzing the microclimatic conditions of hypothetical urban residential blocks comprising energy efficient dwelling units for energy savings in residential areas where energy demand low at quality such as heating and cooling is relatively higher is the subject of this research. To this aim Ankara with a temperate-dry climate featuring both hot and cold climatic conditions together at the regional scale is determined as the case area. Weather Tool v2.00 for climate and passive design analysis, CASAnova 3.0 for building energy analysis, ECOTECT v5.50 for shadow and radiation and ENVI-met 3.0 for microclimatic analysis at the block scale, LEONARDO 3.5 for visual and GNUplot 3.0 for graphic representation are used in this research where the potentials of the use of simulation tools in an integrated manner beside the theoretical knowledge on urban microclimate and building energy is also considered for planning and design process for residential areas. In conclusion, an efficient energy saving in settlements can be achieved through taking the mutual interaction between the type of dwelling units and microclimatic conditions into consideration in urban housing block design.