Doğu pontid magmatik yayı'nda (kd türkiye) alaska-tip mafik-ultramafiklerin tanımı ve jeotektonik önemi
Description and geotectonic important of the alaskan-type mafic-ultramafics in the eastern pontide magmatic arc (ne turkey)
Yazar: YENER EYÜBOĞLU
Danışman: PROF. DR. OSMAN BEKTAŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma, Doğu Pontidler' in güneyinde yer alan metamorfik masiflerin (Tokat ve PulurMasifleri) içine sokulum yapmış olan ve filogopit-hornblend gibi sulu mineraller içeren mafik-ultramafik kümülatların petrolojisi, jeotektonik ortamı ve yerleşim zamanlarını ortaya koymayıamaçlamaktadır.Filogopit ve hornblend içeren mafik-ultramafik kümülatlar Doğu Pontidler'in Paleozoyikyaşlı taban kayaçları içinde küçük ölçekli elipsoidal şekilli kütleler halinde bulunurlar. Yankayaçlarda kontakt metamorfizma ve zorlama ile yerleşimin izleri görülür. Kümülat dokusutipiktir. Aksalur bölgesinde yüzeyleyen intrüzyonların tamamı kümülat dokusuna sahipverlitlerden oluşur. Bu kayaçlarda kümülüs mineral serpantinleşmiş olivindir. İnterkümülüsmineraller başlıca klinopiroksen, pargasitik hornblend, filogopit ilmenit ve çok nadir olarakplajiyoklastan oluşur. Karayaşmak yöresinde yüzeyleyen kümülatlar ise daha fazla çeşitlilikgöstermekte olup, peridotit, gabronorit ve anortozitler ile temsil edilir. Bu kayaçlar ilmenit içerengabronorit ve mikrodiyorit-kuvarslı diyorit daykları tarafından kesilirler. Bu bölgedekikümülatlarda ilk kristallenme fazları Cr spinel, olivin ve plajiyoklastan, interkümülüs fazlar isepiroksen, hornblend, filogopit ve ilmenitten oluşmaktadır. Bu kristalizasyon sekansları mafik-ultramafik kümülatların yüksek aleminyum içeriğine sahip sulu bazaltik bir ana magmadantürediklerine işaret etmektedir. Mafik-ultramafik kümülatlar kondirit ve ilksel mantoya gore LILve LRE elementlerce hafifçe zenginleşmiş, HFS ve HRE elementlerce tüketilmiş olup, pozitif Euve negatif Nb, Ti ve P anomalileri gösterir.Saha verileri ve jeokimyasal sonuçlar (mikroprob ve ana, iz, nadir toprak elementanalizleri), çalışma konusunu oluşturan bu kayaçların yitim ilişkili sulu bir bazaltik anamagmadan türeyen Alaska-tip mafik-ultramafikler olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study aims to reveal petrology, geotectonic setting and timing of emplacement ofthe phlogopite and hornblende-bearing mafic-ultramafic cumulates that were intruded into themetamorphic massifs â Tokat Massif (south of the Amasya city), Pulur Massif (Karayaşmak-Demirözü-Bayburt)â exposed along the southern margin of the eastern Pontides.Phlogopite and hornblende-bearing mafic-ultramafic rocks occur as roughly ellipticalsmall bodies in the Palaeozoic basement rocks of the Eastern Pontides. Evidence for contactmetamorphism and forcefull injection in the wall rocks is common. Cumulate texture iswidespread. All of intrusions exposed in the Aksalur region consist of wherlites with cumulustexture. Essential cumulus mineral is serpentinized olivine. Intercumulus minerals consist ofclinopyroxene, pargasitic hornblende, phlogopite, ilmenite and extremely rare plagioclase.However, Karayaşmak Mafic-Ultramafic Unit including more rock types are represented byperidotite, melagabbronorite, gabronorite, anorthosite. These rocks are cut by the ilmenite-bearing gabbronorites, microdioritic and quartz diorite dikes. For the cumulate rocks in theKarayaşmak region, Cr-Al spinel, olivine and plagioclase are the first crystallizing phases,Intercumulus minerals are composed of pyroxene, hornblende, phlogopite and ilmenite.Thesecrystallization sequences in the mafic-ultramafic cumulates suggest that they are derived froma high-Al hydrous basaltic parental magma. Mafic-ultramafic cumulates are slightly enrichedin LILE and LREE, depleted in HFSE and HREE with respect to chondrite and primitivemantle and show remarkable positive Eu and negative Nb, Ti, P anomalies.Finally, both field data and geochemical results (microprobe, major-trace-rare earthelement analysis) show these rocks are arc-related Alaskan-type mafic-ultramafic cumulatesthat might be derived from a high aluminous-hydrous basaltic parent magma related tosubduction.