Çocuklarda obeziteye bağlı yağlı karaciğer hastalığında glisin düzeyi ve klinik parametrelerle ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of glycine level and its association with clinical parameters in obesity-related fatty liver disease in children
Yazar: SERKAN ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ZERRİN ÖNAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Glisin = Glycine ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Obezite = Obesity ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity

Özet:
Giriş: Artan obezite insidansı ile obeziteye bağlı non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) çocuklarda en sık görülen kronik karaciğer hastalığı haline gelmiştir. NAFLD için kesin tanı yöntemi biyopsi olup invaziv bir yöntemdir, bu nedenle non-invaziv, verimli tarama yöntemleri ve tedaviler geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Metabolomik çalışmalar, yakın zamanda karaciğer hastalığının potansiyel biyobelirteçleri olarak kullanılabilecek spesifik aminoasitleri ve aminoasit indekslerini tanımlamıştır. 
Amaç: Çalışmamızda obeziteye bağlı NAFLD'ı olan çocuklarda serum glisin düzeyi dahil olmak üzere amino asit düzeyleri değişiklikleri ve bu amino asitlerin antropometrik ölçümler, biyokimyasal parametreler ve karaciğer yağlanma derecesi ile ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Prospektif tek merkezli çalışmamızda, USG ile kanıtlanmış karaciğer yağlanması olan ve obezite dışında karaciğer hastalığı olmadığı kanıtlanan 60 adolesan hasta çalışmaya dahil edildi ve USG'de saptanan yağlanma derecesine göre hastalar hafif ve orta-ağır yağlanma olarak gruplandırılarak karşılaştırma yapıldı. Demografik bilgiler, antropometrik ölçümler, biyokimyasal parametreler ve görüntüleme sonuçları toplandı. Bir gecelik açlık sonrası kan örnekleri alındı. Kantitatif aminoasit analizi sıvı kromatografi kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) yöntemiyle yapıldı. 
Bulgular: Altı aminoasit (Triptofan, valin, glutamik asit, alanin, prolin ve ornitin) yağlı karaciğeri olan hastaların çoğunluğunda yüksek olarak saptandı. Yağlanma derecesi daha yüksek olan hastalarda ALT ve HOMA-IR yüksek saptandı (sırasıyla p=0,002 ve p=0,009). Yağlanma derecelerine göre karşılaştırıldığında herhangi bir aminoasit düzeyinde istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. ALT ile glisin arasında negatif (r=-0,258 p=0,046), ALT ile glutamik asit ve GSG indeksi arasında pozitif yönde (sırasıyla r=0,434 p=0,001 ve r=0,52 p=0,0001) korelasyon saptandı. HOMA-IR ile glutamin arasında negatif korelasyon (r=-0,256 p=0,009) saptandı.
Sonuçlar: NAFLD patogenezinde glutatyon eksikliğine bağlı yağ asidi oksidasyon yetersizliği olabileceği bildirilmiştir. Glutatyon yapımında hız kısıtlayıcı aminoasitlerden birinin glisin olduğu düşünülmektedir. Çalışmamızda hastalık progresyonu ile ilişkili olan ALT ile glisin arasında negatif, ALT ile glutamik asit, GSG indeksi arasında pozitif bir korelasyon olması GSG indeksinin pediatrik NAFLD saptanmasında anlamlı olabileceğini düşündürmektedir.
Anahtar kelimeler: GSG indeksi, glisin, yağlı karaciğer, obezite, NAFLD

Abstract:
Introduction: With the increasing incidence of obesity, obesity-related non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) has become the most common chronic liver disease in children. The gold standard diagnostic method for NAFLD is biopsy, which is an invasive method, so there is an urgent need to develop non-invasive, efficient screening methods and treatments. Metabolomic studies have recently identified specific amino acids and amino acid indices that can be used as potential biomarkers of liver disease.
Aim: This study investigates the changes in plasma amino acids according to the grade of steatosis in children with non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) and the association between plasma amino acids and biochemical parameters.
Methods: This prospective, single-center study included 60 obese children aged 10 to 18 years who were followed up for NAFLD. The presence and degree of hepatic steatosis is determined by ultrasonography (USG) and all other causes of hepatic steatosis were excluded. The patients were divided into two groups: mild and moderate-severe steatosis. Demographic, anthropometric, biochemical and imaging data were collected. Insulin resistance was measured based on the Homeostatic Model Assessment of IR (HOMA-IR) score and GSG index was calculated as glutamic acid / (serine + glycine). Blood samples were drawn after an overnight fast. Plasma amino acids were analyzed by liquid chromatography mass spectrometry (LC-MS/MS).
Results: Six amino acids (tryptophan, valine, glutamic acid, alanine, proline and ornithine) were increased compared to local references in the majority of patients. ALT and HOMA-IR were correlated with the severity of steatosis (p=0.002 and p=0.009, respectively). No particular amino acid was associated with severity of steatosis on imaging. AST, ALT, GGT and LDL-cholesterol were higher in GSG-high group (p=0,041, p=0,002, p=0,009 and p=0,023 respectively). There was a negative correlation between ALT and glycine (r=-0.258 p=0.046), and a positive correlation between ALT and glutamic acid, GSG index (r=0.434 p=0.001 and r=0.52 p=0.0001, respectively). There was a negative correlation between HOMA-IR and glutamine (r=-0.256 p=0.009).
Conclusions: Fatty acid oxidation deficiency due to glutathione deficiency may play a role in the pathogenesis of NAFLD. Glycine is the limiting step for glutathione production. We found a negative correlation between ALT, which is associated with disease progression, and glycine but a positive correlation between ALT and glutamic acid, GSG index. Therefore, GSG index may be associated with severity.
Keywords: GSG index, glycine, fatty liver, obesity, NAFLD