Ana ürün ve ikinci ürün koşullarında farklı meyve özelliklerine sahip bazı yerfıstığı (Arachis hypogaea L.) çeşitlerinin hasat zamanlarına göre önemli tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi
The determination of some important agronomic and quality traits of some peanut varieties having different pod characteristics at different harvesting times in main and double crop growing condiations
Yazar: HALİL BAKAL
Danışman: PROF. DR. HALİL HALİS ARIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma; farklı pazar tipleri içerisinde yer alan ve farklı büyüme özelliklerine sahip bazı yerfıstığı çeşitlerinin, Çukurova bölgesi koşullarında ana ürün ve ikinci ürün olarak yetişebilme olanakları ile verim potansiyellerini ve kalite özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 2015-2016 yıllarında, yürütülen bu çalışmada,  deneme materyali olarak dört farklı pazar tipi (Virginia, Runner, Spanish ve Valencia) içerisinde yer alan, beş adet yerfıstığı çeşidi (Halisbey, NC-7, G.Green, Florispan ve G.Red)  kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan denemeler; Ç.Ü. Ziraat Fakültesi, Araştırma ve Uygulama alanında, ana ürün ve ikinci ürün koşullarında olmak üzere iki farklı deneme şeklinde, bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurularak yürütülmüştür. İki yıllık ortalama değerlere göre, denemeye alınan yerfıstığı çeşitleri arasında incelenen özellikler bakımından, her iki yetiştirme döneminde de, hasat zamanlarına göre önemli farklılıklar saptanmıştır. Bitki başına meyve sayısı ve ağırlığı, birinci kalite meyve sayısı oranı, 100 meyve ve 100 tohum ağırlığı, iç oranı, hasat olgunluk indeksi, dekara meyve ve tohum verimi, yağ oranı ve ham yağ verimi, kabuk kırılma direnci ile hasat kaybına ilişkin değerlerde, hasat zamanı geciktirildikçe, her iki yetiştirme döneminde de önemli düzeyde artışlar, protein oranı ile ginefor kopma direncine ait değerlerde ise, önemli düzeyde azalmalar saptanmıştır. Ayrıca, denemeye alınan yerfıstığı çeşitlerine ait farklı zamanda hasat edilen tohumlara ait yağlarda; her iki yetiştirme döneminde de, hasat zamanı geciktirildikçe, stearik, oleik ve linolenik yağ asitleri içeriklerinde artış saptanırken, palmitik, lignoserik, linoleik, behenik ve araşidik yağ asitleri içeriklerinde ise azalmalar saptanmıştır.

Abstract:
The objective of this study was to determine the growing possibilities, yield potential and quality traits of some peanut varieties having different growth characteristics in different market types as a main and double crop in Cukurova region. This study was conducted in the experimental area of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Cukurova University as a main and double crop in 2015 and 2016. The experimental design was a split plot with three replications. Five peanut varieties including Halisbey, NC-7, G.Green, Florispan and G.Red belonging to four different market types were used as a plant material in this research. According to a two year average, the differences between the peanut varieties were significant for the investigated traits at different harvesting times in main and double crop growing periods. The results indicated that the data belonging to pod number and pod weight per plant, the percentage of first quality pod number, 100 pod and 100 seed weight, shelling percentage, maturity index, pod and seed yield per decare, oil percentage and crude oil yield per decare, stiffness force value and harvesting loses were increased when the harvesting was delayed, and that rupture force value of pegs and protein percentage of seed were decreased. Otherwise, stearic, oleic and linolenic acids percentage of the peanut varieties were increased, but palmitic, lignoceric, linoleik, behenic and aracidic acids percentage were decreased when the harvesting delayed in both growing periods.