Kamusal alanlarda sosyal sürdürülebilirliğin değerlendirilmesi için bir model önerisi: Adana örneği
A model proposal for the assessment of social sustainability in public spaces: The case of Adana
Yazar: BUSE AÇIK ETİKE
Danışman: PROF. DR. MÜYESSER EBRU ERDÖNMEZ DİNÇER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kamusal alan = Public space ; Sosyal sürdürülebilirlik = Social sustainability

Özet:
Sosyal sürdürülebilirlik, toplum refahını ve iyilik halini anlamlandırmada önemli bir araç haline gelmiştir. Bu nedenle son yıllarda araştırmacılar, sosyal sürdürülebilirliğin tanımı ve bileşenleri hakkında teorik bir altyapı oluşturmaya başlamışlar ve önemli ilerlemeler kaydetmişlerdir. Ancak bu kuramsal arka planda sosyal sürdürülebilirlik, sürdürülebilir kalkınmanın bütüncül yaklaşımından soyutlanarak tekilliğe indirgenmiştir. Kısacası sosyal boyutun çevresel ve ekonomik boyutlarla ilişkisinde, teorik zemin kullanıcı deneyimlerinde kendine yer edinememiştir. Bu ilişkinin tanımsızlaşması ise yapılı çevre tasarımında sosyal sürdürülebilirliğin ön tasarım parametrelerine dahil edilememesine ve sosyal açıdan verimsiz mekanların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu çalışmanın amacı, sosyal sürdürülebilirliğin, çevresel boyut ile ilişkisini tanımlamak ve fiziksel çevreyi kapsayan bir ölçümleme metodu geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın kapsamı olarak, sosyal sürdürülebilirliğin birey üzerindeki yansımalarının tespit edilebildiği ve günlük deneyimlerin önemli bir parçası olan kamusal alanlar seçilmiştir. Dolayısıyla araştırma, Adana'nın Seyhan İlçesinde 5 farklı kamusal alanda gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın yöntemi; alan araştırması, tanıtıcı incelemeler ve istatistiki çalışmalardan oluşmaktadır. Bu yöntem kapsamında veri setleri ise; anket, gözlem ve ölçüm yöntemleri ile elde edilmiştir. Çalışmanın ilk aşamasında "sosyal sürdürülebilirlik" ve "kamusal alan kalitesi" anahtar kelimeleri ile literatürdeki teorik göstergeler tespit edilmiş, indirgenmiş, birleştirilmiş, fiziksel veriler ayrıştırılmış ve bir anket haline dönüştürülmüştür. Bu anket, 2 pilot çalışma ile yeniden düzenlenmiştir. Çalışma, nihai saha araştırmasında 676 geçerli yanıt ile bir anket ölçeğine dönüştürülmüş ve SPSS programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Eş zamanlı olarak fiziksel çevre verileri dijital ortama aktarılarak, ArcMAP programı ile analiz edilmiştir. Son aşamada ise elde edilen tüm veriler bir arada değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme ve analizler ile sosyal sürdürülebilirlik ve kamusal alanların fiziksel çevresi arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.  Sonuçta, sosyal sürdürülebilirlik göstergelerinin kendi içinde ve fiziksel çevre ile kurduğu ilişkilerin boyutları belirlenmiş, tasarım verisi haline getirilmiştir. Bu sayede tasarım sürecinde yer alan tüm aktörlerin faydalanabileceği "social_hub_spaces" modeli üretilmiştir.

Abstract:
Social sustainability has become an essential tool in defining the welfare and well-being of society. Hence, researchers have began to establish a theoretical infrastructure for the definition and components of social sustainability and have made significant progress in this regard. Briefly, in the relationship of the social dimension with the environmental and economic dimensions, the theoretical ground could not find a place for itself in user experiences. The undefinedness of this relationship has led to the inability to include social sustainability in the preliminary design parameters in the built environment design and the emergence of socially inefficient spaces. This study aims to define the relationship between social sustainability and the environment and to develop a measurement method that covers the physical environment. For this purpose, public spaces, which are an important part of daily experiences and where the reflections of social sustainability on the individual can be determined, were chosen as the scope of the study. Therefore, the research was carried out in 5 different public spaces in the Seyhan district of Adana. The method of the study consists of field research, introductory examination, and statistical studies. The data sets within the scope of this method are obtained by survey, observation, and measurement methods. In the first stage of the study, with the keywords "social sustainability" and "quality of public space", the theoretical indicators in the literature were determined, reduced, combined, purified from physical data, and eventually turned into a questionnaire. This questionnaire was rearranged with 2 pilot studies. In the final field survey, the study was transformed into a questionnaire scale with 676 valid responses and evaluated through the SPSS program. Simultaneously, the physical environment data were transferred to digital media and analyzed with the ArcMap program. In the last stage, all the obtained data were evaluated together. A statistically significant relationship was determined with these evaluations and analyzes between social sustainability and the physical environment of public spaces. As a result, the dimensions of the relations between social sustainability indicators and the physical environment were determined and turned into design data. In this way, the "social_hub_spaces" model, which can be used by all actors in the design process, was produced.