Türkiye ekonomisinde kara para aklama olgusu açısından varlık barışı uygulamaları (2008 - 2018)
Assets peace practi̇ces in terms of black money laundering in Turkey economy (2008 - 2018)
Yazar: KORAY PİRÇEKLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CENGİZ SAMUR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Kara para aklama = Money laundering ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Varlık barışı = Being peace ; Vergi affı = Tax amnesty

Özet:
Ülkemizde sık sık uygulanan vergi affı ve varlık barışı uygulamaları kısa vadede ve az maliyetle kaynak yaratmak amacıyla hükümetlerce başvurulan mali politika tercihleridir. Uygulama, düzenlemeden yararlanacak mükelleflere çeşitli kolaylıklar sağlamaktadır. Yasal veya yasa dışı yollarla elde edilen ekonomik değerler düzenlemeden faydalanan mükelleflerce milli ekonomiye kazandırılmaktadır. Hükümetler böyle düzenlemelerle ekonomik değerlerin kaynağının sorgulanmayacağına garanti vermektedir. Bir taraftan vergi affı ve varlık barışı gibi uygulamalarla ekonomi için kaynak yaratılmakta diğer taraftan da kara para aklama olgusu ile ulusal ve uluslararası arenada etkin mücadele edilmektedir. Ne var ki bu durum mali politika tercihleri ve aklama ile mücadele mekanizması arasında birtakım çelişkiler doğurmaktadır.
Çalışma kapsamında kara para aklama mekanizmasına ilişkin teorik çerçeve ortaya konulmuş, Türkiye'de 2008-2018 dönemlerinde uygulamaya alınan vergi affı ve varlık barışı düzenlemeleri aklama olgusu bakımından irdelenmiştir. Bu dönemde 2008'de 5811 sayılı, 2013'te 6486 sayılı, 2016'da 6736 sayılı ve 2018'de 7143 sayılı Kanunla olmak üzere 4 adet mali af düzenlemesi yapılmıştır. 2008'de 5811 ve 2013'te 6486 sayılı Kanun ile uygulamaya konulan düzenlemeler pür varlık barışı olma özelliğini taşımaktadır. Diğer taraftan 2016'daki 6736 ve 2018'deki 7143 sayılı Kanunla uygulamaya konulan düzenleme ise varlık barışına ilişkin hükümleri içeren geniş kapsamlı mali af uygulaması olarak nitelendirilmektedir. Dört uygulamanın ortak yönü de milli ekonomiye kazandırılan ekonomik değerlerin vergi incelemesi ve soruşturması kapsamı dışında tutulmasıdır. Bu durum beyan edilen ekonomik değerlerin, daha önce yasa dışı faaliyetlerden elde edilmiş olsa bile öncül suçun tespiti ve aklama ile ilişkisinin tespitini zorlaştırmaktadır.
Tez çalışmasında aklama olgusu bakımından varlık barışı uygulamaları 5 kriter çerçevesinde değerlendirilmiştir: Önleyici tedbirler, uygulanan politikanın etkinliği, aklamanın aşamaları, Vergiye Gönüllü Uyum Programları, Basel Yönetişim Enstitüsünce yayımlanan AML (Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesi) endeksi. Çalışmada varlık barışı uygulamalarının aklama ile mücadelede risk unsuru olduğu, bu dönemdeki uygulamalardan gerçekleşen tahsilâtın yetersiz kaldığı, aklama aşamalarının tamamlanmasında varlık barışı uygulamalarının aklama fiilini kolaylaştırdığı, uygulamaların vergiye gönüllü uyum programlarına ancak kısmen uyum gösterdiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Tax amnesty and asset peace practises which are implemented for short period in our country are fiscal policy preferences resorted to by governments with a view to create resources at short term and low cost. These fiscal policy preferences offer various facilities to the taxpayers who will benefit from the regulation. Legally or illegally obtained economic values are included in the national economy by the taxpayers benefeting from this regulation. State authority ensures that the origin of the economic values is not questioned through such practises. In addition to creating resources for the economy, the practises such as tax amnesty and asset peace enable governments to conduct effective struggle with money laundering at national and international level.  However, implementation of such policy tools bring along the contradictions between the fiscal policy preferences and struggle with money laundering mechanism.
This thesis seeks to offer a theoretical framework for the money laundering mechanism and examine the tax amnesty and asset peace put into implementation within the period between 2008 and 2018 in terms of the struggle with money laundering. 4 financial amnesty practices were applied in this period in accordance with the Laws No: 5811 (2008), 6486 (2013), 6736 (2016) and 7143 (2018). The practices put into force with the Laws No: 5811 and 6486 bear the nature of asset peace. As for the practice introduced with the Law No: 6736 and 7143, They are defined as the most comprehensive financial amnesty with provisions on asset peace. Shared feature of these four practices is that they leave the economic values contributed to the national economy outside the scope of tax examination and inquiry on. This causes a challenge in detecting the initial crime and its relation with money laundering in the assumption that the declared economic values were originally obtained through illegal activities.
On the other hand, the present thesis treats the asset peace under 5selected criteria, which are namely preventive measures, effectiveness of the policy in implementation, stages of Laundering, volunteer tax compliance programs and AML (Anti-Money Laundering) index published by the Basel Governance Institute. Under this scope, it was concluded that asset peace practices constitute a risk factor for the struggle with money laundering; collections fall short given the prevailing economic conditions; asset peace practices paves the way for the launderer during the completion of the laundering stages, the practices are in partial harmony with the tax compliance programs.