Sınıf öğretmenlerinin sınıf içi etkili iletişim becerileri: Bir karma yöntem çalışması
Effective communication skills in the classroom of classroom teachers: A mixed method study
Yazar: FAZLI KAMA
Danışman: DOÇ. DR. SONER DOĞAN
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkili iletişim = Efficient communication ; Sınıf içi iletişim = Classroom communication ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmenler = Teachers ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin sınıfta etkili iletişim becerilerine yönelik algılarını ve görüşlerini derinlemesine analiz etmek ve elde edilen nitel ve nicel verileri birlikte değerlendirmektir. Araştırma karma desene uygun olarak nicel ve nitel yöntemler bir arada kullanılarak daha detaylı bilgilere ulaşılmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda çalışma zenginleştirici yöntem kullanılarak yapılandırılmıştır.  Çalışmanın nicel kısımda, öğretmenlerin sınıfta etkili iletişim becerileri ile ilgili algılarının incelenmesi amaçlanmaktadır.  Araştırma kapsamında nicel bölüm tarama yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise sınıf öğretmenlerinin sınıfta etkili iletişim becerileri ile ilgili görüşlerinin alınması, düşüncelerinin belirlenmesi amacı güdülmüştür. Bu amaca uygun olarak araştırmanın nitel bölümünde durum çalışması deseni benimsenmiştir.
Araştırmanın nicel boyutu bağlamında Sınıf İçi Etkili İletişim Becerileri Ölçeği, (SİEİB) ve araştırmanın nicel bölümünde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ankette nicel ve nitel veriler, araştırmada kullanılan zenginleştirici desen kapsamında, yazılı olarak birlikte toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Sivas il merkezde bulunan ilkokullarda görev yapan 325 sınıf öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda araştırmada elde edilen verilere göre 325 sınıf öğretmeninden dönüt alınmış olup bunlardan uygun olan 300 anket değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS istatistik programında çözümlemeleri yapılıp veriler analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda 325 yarı yapılandırılmış görüşme formundan geri dönen ve analiz edilmeye uygun olan 90 yarı yapılandırılmış görüşme formu değerlendirmeye alınmış ve içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. 
SİEİB ölçeği ve alt boyutları, seçeneklere göre kodlanan puan aralığı (SKPA) dikkate alınarak değerlendirildiğinde; çalışma grubundaki öğretmenlerin sınıf içinde etkili iletişim becerilerinden etkili konuşma, etkili dinleme, empati kurma ve beden dilini etkili kullanma boyutlarında "Her Zaman" düzeyinde değerlendirme yaptıkları görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin SİEİB ölçeğine yönelik algılarında cinsiyet, eğitim durumu ve okuldaki öğretmen sayısı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık tespit edilmezken; kıdem, sınıfındaki öğrenci sayısı ve bu okulda yaptığı görev süresi değişkenlerinde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Özellikle 16 yıl ve üzeri kıdeme sahip, aynı okulda daha uzun süre çalışan ve öğrenci sayısı 10 ve daha az olan öğretmenlerin etkili iletişimi daha fazla kullandıkları görülmüştür. 
Nitel sorular, araştırmada kullanılan SİEİB ölçeğinin boyutlarına göre yapılandırılmıştır. Nitel bölümde yapılan analizler sonucu elde edilen veriler etkili konuşma, etkili dinleme, empati becerisi ve etkili iletişim kavramına ilişkin metafor temaları altında sunulmuştur. Buna göre verilen yanıtların içerik analizlerinde oluşan kategoriler, kodlar ve frekanslardan sınıf öğretmenlerinin etkili iletişimin gücünün farkında oldukları tespit edilmiştir. Çalışmada "Öğrenci ve öğretmen arasındaki sevgi bağı artar.", "Öğretmenin sınıfını kontrol altında tutmasını sağlar.", "Öğretmen öğrencileri daha iyi anlar." ve "Öğrencinin derse olan ilgi ve dikkatini çekmek için faydalıdır." İfadelerinin ön plan çıktığı görülmüştür. Bu bağlamda verilen yanıtlardan öğretmenlerin etkili iletişimin öğretmen-öğrenci arasındaki bağı güçlendirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin etkili iletişim kavramına yönelik görüşleri sonucunda katılımcıların doğa olayları ve varlıklar, hayatımızda kullanılan vazgeçilmez maddeler ve soyut kavramlar bağlamında ifadelere yer verdikleri tespit edilmiştir.
Araştırma genel olarak değerlendirildiğinde sınıf öğretmenlerinin, sınıf içi etkili iletişim becerileri ile ilgili algı ve görüşlerinin olumlu yönde olduğu görülmüştür. Nicel ve nitel çalışma sonuçlarında öğretmenlerin etkili iletişim ile ilgili verdikleri yanıtların paralellik arz ettiği tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre öğretmenlerin sınıf içi etkili iletişim becerilerini, sınıflarında her zaman kullandıkları ve bu becerilerinden faydalandıkları söylenebilir. Yine bulgulara göre öğrencinin sınıfını sevmesi, sınıf başarısı, öğretmene karşı sevgi ve saygı duyması, kendine güven duyması öğretmenin etkili iletişim becerilerini kullanmasıyla doğru orantılı olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmenin öğrencisini tanıyabilmesi, onun seviyesine inip onu anlayabilmesi, her öğrencinin durumuna göre yaklaşabilmesi, sınıfta rahat ve huzurlu bir havanın oluşabilmesi iletişim becerilerini etkili kullanmakla olabileceği görüşlerine ulaşılmıştır. 
Sınıf içi etkili iletişim becerilerinin kullanmasıyla öğrencilerin derse olan motivasyonlarının arttığı, öğrencilerin öğretmene ve birbirlerine saygı duyduğu bir ortamın oluştuğu araştırma sonuçlarından görülebilmektedir. Bu yönüyle etkili iletişim becerileri öğretmen adaylarına ders olarak ve öğretmenlere hizmet içi eğitim olarak verilebilir.

Anahtar Sözcükler: İletişim, Örgütsel İletişim, Karma Desen, Metafor

Abstract:
This research was carried out on the basis of determining the perceptions and opinions of classroom teachers about the impact of effective in-class communication skills on education and training. The aim of the research is to analyze the perceptions and opinions of classroom teachers about effective communication skills in the classroom and to evaluate the obtained qualitative and quantitative data together.
At the context of research's quantitative extent; the scale of effective in-classroom interactions skills (SİEİB) and at the quantitative part of search half structured interview form is used. In survey the quantitative and qualitative dates; within concentrator design used in search gathered together in written form. In this context, the study was structured using the enriching method. It was attempted to reach more detailed and reliable information with this method. In the quantitative part of the study, it is aimed to examine teachers' perceptions of effective communication skills in the classroom.  Within the scope of the research, the quantitative part was made using the relational screening method. With the qualitative research, it was aimed to get the opinions of the classroom teachers about effective communication skills in the classroom and to determine their thoughts. In accordance with this purpose, the case study design was adopted in the qualitative part of the research.
The universe of the research consists of 325 classroom teachers working in primary schools in Sivas city center in the 2020-2021 academic year. In the quantitative aspect of the research, feedback was received from 300 classroom teachers according to the data obtained in the research. The data obtained in the research were analyzed in the SPSS statistical program. The qualitative dimension of the research consists of data collected from 90 classroom teachers. Qualitative data, together with quantitative data, were collected in writing and analyzed by content analysis method.
When the SİEİB scale and its sub-dimensions are evaluated considering the score range coded according to the options, it was observed that the teachers in the study group made more evaluations at the "Always" level in the dimensions of the perception scale related to effective speaking, effective listening, empathy and effective use of body language, which are among the effective communication skills in the classroom. While no significant difference was found in the perceptions of primary school teachers regarding the SİEİB scale according to the variables of gender, educational status and the number of teachers in the school, significant differences were found in the variables of seniority, the number of students in their class, and their tenure at this school. It has been observed that teachers who have a seniority of 16 years and above, have worked longer in the same school, and have 10 or less students use effective communication more.
It has been determined that the classroom teachers are aware of the power of effective communication thanks to the categories, codes and frequencies formed in the content analysis of the answers to the qualitative questions. Due to the answers such as "The bond of love between the student and the teacher increases.", "It allows the teacher to keep the classroom under control.", "The teacher understands the students better." and "It is useful for attracting the student's interest and attention to the lesson", it is understood that teachers' effective communication strengthens the bond between teachers and students.          
As a result of the analyzes of the teachers' views on effective communication in the context of metaphor through analogy, it was seen that 37% compared them to natural events and beings, 41% to indispensable materials used in our lives, and 11% to abstract concepts. It is understood that effective communication is seen by teachers as an indispensable element in terms of education, since these metaphors are beings that are loved in nature, benefit people, and give happiness, peace and refreshment to everyone (sun, moon, tree, mirror, water, mother, etc.).
When the research was evaluated in general, it was seen that the perceptions and opinions of the classroom teachers about effective communication skills in the classroom were positive. In the results of the quantitative and qualitative studies, it has been determined that the answers given by the teachers about effective communication are in parallel. It is understood from the SİEİB scale and qualitative analysis results that teacher always use their effective in-class communication skills in their classrooms and experience the benefits themselves. It is essential to use effective communication in order to strengthen the bond between teachers and students. It is understood that the student's love for the classroom, classroom success, love and respect for the teacher, self-confidence will be directly proportional to the teacher's use of effective communication skills. In addition, it can be concluded that the teacher can get to know her/his student, come down to her/his level and understand her/him, approach each student according to her/his situation, and create a comfortable and peaceful atmosphere in the classroom by using communication skills effectively. In quantitative and qualitative studies, it was seen that the perceptions and opinions of teachers about effective communication were always positive. The fact that the teacher has been able to use effective communication skills in the classroom will make great changes in the student, perhaps it will have a great effect on his/her lifelong happiness and successful work.
It can be visible from the result of the research; with the using effective in-classroom interactions skills; students motivations to the lesson increase and it creates an environment that students respect each other and to the teacher. From this aspect; effective interactions skills assignable as a lesson for candidate of teacher and as inservice training for teachers.

Keywords: Communication, Organizational Communication, Mixed Pattern, Metaphor