Kamu ve özel hukuk açısından İslam hukukunda istihbarat olgusu
The case of intelligence in Islamic law in terms of public and private law
Yazar: MUHİTTİN FURKAN BENLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILDIRAY SİPAHİ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Casusluk = Espionage ; Kamu hukuku = Public law ; Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Özel hukuk = Private law ; İslam hukuku = Islamic law ; İstihbarat = Intelligence

Özet:
Çalışma genel olarak istihbarat olgusu bağlamında istihbaratın İslam hukukundaki yeri temel alınarak özel ve kamu hukuku açısından istihbarat faaliyetlerinin incelenmesini ele almaktadır.  Bu bağlamda istihbarat tanımı, tarihi ve türleri açıklanarak İslam kültürü etrafında istihbari faaliyetlere bakılarak tanımlamalara yer verilmiştir. Örneğin; tecessüs, zan, adalet ve cihat terimlerinin tanımları yapılarak istihbarat bağlamında değerlendirilmiştir. İstihbaratın kavramsal ve niteliksel yönleri ile ele almanın yanı sıra bu boyutlar düzleminde istihbarat kültürü kavramını açıklamak ve bu kavram ile İslam hukuku, kamu ve özel hukuku çerçevesinde istihbarat yapılanmasını ortaya koymaktır. Öncelikle konu gereği istihbarat tarihi kapsamında İslam hukukundan örnek istihbarat faaliyetlerine yer verilmiştir. Söz konusu yapılan araştırmaların ardından, kamu ve özel hukuk ele alınarak bu bağlamda istihbaratın yeri, rolü ortaya konulması amaçlanmıştır. Genel anlamda İslâmiyet öncesi ve sonrası olarak ele alınan çalışmada İslam öncesi istihbari faaliyetler ve İslam suç ve ceza hukukunda istihbaratın hukuksal boyutuna değinilmiştir. İstihbarat denildiğinde akla gelen terimlerden olan casusluk, ihanet, suikast gibi kavramlar ele alınarak İslam hukukundaki karşılıkları ile açıklanmaya çalışılmıştır. Devamında çalışma sadece İslam hukuku, kamu ve özel hukuk alanlarıyla yetinmeyip çağımızın getirmiş olduğu teknolojinin bir eseri olan ve istihbarat açısından önemli bir yere sahip yapay zeka ve istihbarat ilişkisi de ele alınarak değerlendirmede bulunulmuştur.

Abstract:
In general, the study deals with the examination of intelligence activities in terms of private and public law, based on its place in Islamic Law in the context of intelligence. In this context, the definition of intelligence, its history and types are explained and the definitions are given by looking at the intelligence activities around the Islamic culture. For example; Definitions of the terms incarceration, suspicion, justice and jihad were made and evaluated in the context of intelligence. In addition to dealing with the conceptual and qualitative aspects of intelligence, to explain the concept of intelligence culture in these dimensions and to reveal the phenomenon of intelligence structuring within the framework of Islamic Law, Private Law and Public Law. First of all, exemplary intelligence activities in Islamic Law are included within the scope of the intelligence history due to the subject matter of intelligence. After the researches in question, Public and Private Law is discussed and the place and role of intelligence in this context and the concepts it has revealed are included in the study in detail. In the study, which is considered as pre-Islamic and post-Islamic, intelligence activities before Islam and the concepts of crime and punishment in the post-Islamic Islamic Law are mentioned. Concepts such as espionage, betrayal and assassination, which are terms that come to mind when intelligence is mentioned, have been discussed and tried to be explained with their equivalents in Islamic Law. Afterwards, the study was not only content with the terms and concepts of Islamic Law, Public and Private Law, but also discussed and evaluated the relationship between artificial intelligence and intelligence, which is a work of technology brought by our age and has an important place in terms of intelligence. For this purpose, an objective study has been put forward by following the literature review method in line with the determination and classification of the relevant sources.