Bilişsel-yaşantısal teori temelli psiko-eğitim programının yapılandırmacı düşünme üzerindeki etkisi
The effect of cognitive-experiential theory based psycho-educational program on constructive thinking
Yazar: AYŞE SİBEL DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel-yaşantısal teori = Cognitive-experiential theory ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Yapılandırmacı düşünme = Constructivist thinking ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerine yönelik Bilişsel-Yaşantısal Teori temelli psiko-eğitim programı geliştirmek ve geliştirilen programın yapılandırmacı düşünme üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın katılımcılarını belirlemek amacıyla, 2015-2016 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde, Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi'nin çeşitli programlarına devam eden 459 üniversite öğrencisine araştırmada kullanılan ölçme aracı uygulanmıştır. Bu öğrencilerin 392'si kız, 67'si erkektir. Daha sonra Yapılandırmacı Düşünme Envanteri ön-test ölçümlerinden elde edilen puanlar düşükten yükseğe doğru sıralanmış ve düşük puan alan öğrencilerden uygulama için gönüllü olanlar belirlenerek deney ve kontrol gruplarına seçkisiz olarak atanmıştır. Böylelikle araştırma 14'ü deney ve 14'ü kontrol gruplarında yer alan ve 21'i kız, 7'si erkek olan 28 üniversite öğrencisi üzerinde yürütülmüştür. Deney grubunda yer alan katılımcılara bu araştırma kapsamında geliştirilen 9 oturumluk BYT temelli psiko-eğitim programı uygulanmıştır. Kontrol grubunda bulunan katılımcılara ise herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Yapılandırmacı Düşünme Envanteri kullanılmıştır. Araştırmada 2x3'lük (deney/kontrolgruplarıXön-test/son-test/izlemetesti) karışık desen kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenini katılımcıların küresel yapılandırmacı düşünme ölçeğinden elde ettikleri puanlar, bağımsız değişkenini ise Bilişsel-Yaşantısal Teori temelli psiko-eğitim programı oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan ölçme aracı oturumların başlangıcından 2 hafta önce ön-test ölçümü olarak; oturumların tamamlanmasının ardından son-test ölçümü olarak; son-test ölçümlerinden 2 ay sonra ise deneysel işlemin etkisinin kalıcılığını belirlemek amacıyla izleme ölçümü olarak deney ve kontrol gruplarındaki katılımcılara tekrar uygulanmıştır. Bu ölçümlerden elde edilen verilerin analizinde, ölçüm ve gruplar arasında anlamlı bir farkın olup olmadığını belirlemek için; karışık ölçümler için iki faktörlü ANOVA tekniği kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 21.0 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, Bilişsel-Yaşantısal Teori temelli psiko-eğitim programının deney grubundaki katılımcıların yapılandırmacı düşünme düzeylerini artırdığı ve bu durumun izleme ölçümlerinde de korunduğunu ortaya koymuştur. Kontrol grubunda bulunan katılımcıların küresel yapılandırmacı düşünme ön-test, son-test ve izleme testi ölçümlerinden aldıkları puanlar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Araştırmadan elde edilen bulgular tartışılmış ve gelecek araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.


Anahtar Kelimeler : Bilişsel-Yaşantısal Teori, Psiko-Eğitim Programı, Yapılandırmacı Düşünme, Akılcı ve Yaşantısal Düşünme.

Abstract:
The purpose of the present study is to  investigate the effect of Cognitive-Experiential Theory based psycho-educational program on the constructive thinking of university students. To determine the subjects of the study, Constructive Thinking Inventory was administrated to 459 university students (392 were females; 67 were males), attending to different programs at Gazi University Faculty of Education during the fall term of 2015-2016. An experimental design with one training and one control group and three measurements (pre, post, follow-up) were used. 28 students (21 females, 7 males) who had low constructive thinking levels were randomly assigned to the training and the control group. "Cognitive-Experiential Theory Based Program" was implemented to the training group students' over a period of 9 sessions. The sessions were held once a week and lasted 90 minutes. The control group subjects did not receive any training. Constructive Thinking Inventory was used as a measure. In this research, 2x3 (experimental / control groups X pretest / posttest / followtest measurements) split plot design was used. The measure was administrated to the subjects; two weeks before the beginning of the group sessions (pretest) and the completion of the group sessions (posttest). And to determine the lasting effects of the experimental treatment the measure was reapplied to the subjects in each group after 2-month interval (follow measurement). Data were analyzed by two-way ANOVA for mixed measures (2X3 Split-Plot). The overall results of this research supported the assumptions of this study. The findings of this research indicate that the 9 session psycho-educational program that was formed and based on cognitive experiential theory has caused significant increase in subjects' global constructive thinking. Two-month follow-up results demonstrated that the effect of program had been maintained. Further, there were no significant differences between the pre-test, post-test, and follow-up test global constructive thinking of the control group subjects'. The results have been discussed and some suggestions have been given for the future researches.


Key Words : Cognitive-Experiential Theory, Psycho-Educational Program,Constructive Thinking, Rational and Experiential Thinking.