Demokrasi bağlamında kadınların parlamentolardaki temsilinin karşılaştırmalı bir analizi
A comparative analysis of women's representation in parliaments in the context of democracy
Yazar: MUHAMMED RAMAZAN DEMİRCİ
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAL
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Kadınların siyasi katılımı ve temsili, modern demokrasilerin evriminde önemli bir tartışma konusu olmuştur. Tarihsel olarak, demokratik süreçlerin gelişimi sırasında kadınlar vatandaşlık haklarından mahrum bırakılmış ve siyasi arenadan dışlanmışlardır. Günümüzde, demokratik rejimlerin evrimiyle birlikte, kadınların siyasi katılımı ve temsiline ilişkin akademik ilgide gözle görülür bir artış yaşanmaktadır. Kadınların parlamentolardaki temsilinin artırılmasının demokrasinin işleyişi üzerinde derin etkileri olduğuna dair giderek artan bir anlayış söz konusudur. 
Bu çalışma, kadınların parlamentolardaki temsili ile demokratikleşme süreçleri arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına ve kadınların siyasi karar alma süreçlerindeki rolünün güçlendirilmesine önemli bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Cinsiyet kotaları, seçim sistemleri, demokratik sürecin uzunluğu, ekonomik kalkınma düzeyi ve hükümet sistemleri gibi demokrasi düzeyini etkileyen faktörleri derinlemesine inceleyen bu çalışma, kadınların parlamentolardaki temsilini artırmaya yönelik etkili politika tedbirlerini belirlemeyi amaçlamaktadır.
Araştırmada 2000-2020 yıllarını kapsayan çeşitli endeksler ve veri kaynakları analiz edilmiştir. Dünya genelinde toplam 142 ülke detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu bağlamda, çalışmada bağımlı değişken olarak parlamentolardaki kadın oranı kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler arasında ülkelerin demokrasi düzeyleri, insani gelişmişlik seviyeleri, kadınların ulusal seçimlerde seçme ve seçilme hakkını kazandıkları yıl, hükümet sistemleri, seçim sistemleri ve cinsiyet kotaları yer almıştır. Çalışmada üç model kullanılmıştır: Tüm ülkeleri içeren Model 1; yüksek demokrasi düzeyine sahip 69 ülkeyi kapsayan Model 2; ve düşük demokrasi düzeyine sahip 73 ülkeyi içeren Model 3. Bu modeller üç farklı analiz yöntemi kullanılarak test edilmiştir: STATA programı kullanılarak Sıradan En Küçük Kareler (EKK), Sıradan En Küçük Kareler (ROBUST) ve Maksimum Olabilirlik Tahmini (MLE).
Çalışmanın sonuçlarına göre, bir ülkenin demokrasi düzeyi, ekonomik gelişmişliği, hükümet sistemleri ile kadınların parlamentoda temsili arasında anlamlı bir ilişki yoktur. Ayrıca, hem Model 1 hem de Model 3 için cinsiyet kotası olan ülkelerde pozitif bir ilişki tespit edilmiştir. Model 1'de kadınların seçilme hakkına sahip oldukları süre ile ilgili anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca, daha orantılı bir seçim sistemi (nispi temsil seçim sistemi) kullanan ülkelerde Model 1 ve Model 2 için anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir.

Abstract:
The political participation and representation of women have been significant topics of debate in the evolution of modern democracies. Historically, women were deprived of citizenship rights and excluded from the political arena during the development of democratic processes. Today, with the evolution of democratic regimes, there has been a noticeable increase in academic interest regarding women's political participation and representation. There is a growing understanding that increasing the representation of women in parliaments has profound effects on the functioning of democracy.
This study aims to make a significant contribution to better understanding the relationship between women's representation in parliaments and democratization processes, as well as to strengthening the role of women in political decision-making. By thoroughly examining factors that influence the level of democracy, such as gender quotas, electoral systems, the duration of the democratic process, the level of economic development, and government systems, this study seeks to identify effective policy measures to enhance women's representation in parliaments.
In the research, various indices and data sources covering the years 2000-2020 were analyzed. A total of 142 countries worldwide were examined in detail. In this context, the proportion of women in parliaments was used as the dependent variable. The independent variables included countries' levels of democracy, human development levels, the year women gained the right to vote and stand for election in national elections, government systems, electoral systems, and gender quotas. Three models were employed in the study: Model 1 included all countries, Model 2 covered 69 countries with high levels of democracy, and Model 3 involved 73 countries with low levels of democracy. These models were tested using three different analytical methods: Ordinary Least Squares (OLS), Ordinary Least Squares (ROBUST), and Maximum Likelihood Estimation (MLE), all performed using the STATA software.
According to the results of the study, there is no significant relationship between a country's level of democracy, economic development, government systems, and women's representation in parliament. Additionally, a positive relationship was identified in countries with gender quotas for both Model 1 and Model 3. In Model 1, a significant relationship was found regarding the duration of women's right to stand for election. Furthermore, countries using a more proportional electoral system (proportional representation) showed a significant relationship for both Model 1 and Model 2.