Türk ve Rus dış politikasında bir rekabet ve iş birliği alanı olarak Balkanlar
The Balkans as an area of competition and cooperation in Turkish and Russian foreign policies
Yazar: AYKUT KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. HALİS AYHAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu çalışma, rekabet ve iş birliği kavramları üzerinden Türkiye ve Rusya'nın Balkan siyasetinin muhtevasını incelemektedir. İki aktörün Balkan siyasetinde belirleyici olan kimlik, güvenlik ve çıkar unsurlarının nasıl şekillendiği inşacı kuram ile ele alınmaktadır. Bu tezin ana varsayımına göre Türkiye ve Rusya arasındaki iş birliği alanlarının ekonomi temelli iş birlikleriyle sınırlı olduğu, bu iş birliklerinin Balkan coğrafi alt sistemini kapsamadığı savunulmaktadır. Bu çerçevede ikili ilişkilerde ve iş birliğinde turizm, sosyo-kültürel ilişkiler, ticaret, terörizm ve enerji alanlarının ön plana çıktığı görülmektedir. Buradan hareketle Türkiye ve Rusya arasındaki karşılıklı bağımlılık (ticari, enerji, turizm, sosyo-kültürel ilişkiler, askeri) nedeniyle Balkan rekabetinin göz ardı edildiği, bu kazanımların kaybedilmemesi amacıyla gündeme getirilmediği varsayılmaktadır. Nitekim iki aktör de güç, kimlik, güvenlik, çıkar, ticaret ve sosyo-kültürel alanlarda rekabete dayalı bir Balkan siyaseti izlemeye devam etmektedir. Bu rekabetin temelinde ise Rus dış politikasında etkili olan Neoslavizmin (Yenislavcılık) etkili olduğu öngörülmektedir. Bu çerçevede Türkiye ve Rusya'nın da dâhil olduğu çok boyutlu jeopolitik bir rekabete sahne olan Balkanlarda, geyik avı oyununu çağrıştıran bir sürecin ortaya çıktığı gözlemlenebilmektedir. Kimlik, jeopolitik, güç boşluğu (dengeleme, nüfuz artırma vs.), enerji transferi, ticaret, pazar, insani krizler ve güvenlik-tehdit algılamalarının bu rekabetin nedeni olduğu ileri sürülmektedir. Bu rekabetin sonucunda ise Balkan devletlerinin askerîleşme, çatışma riski ve kırılganlığı artmakta ve bölgenin istikrarsızlaşmasına neden olmaktadır.

Abstract:
This study examines the content of Türkiye and Russia's Balkan politics through the concepts of competition and cooperation. How the identities, security, and interests that form the Balkan policies of the two actors are determined is examined with a constructivist theory. According to the main assumption of this thesis, it is argued that the areas of cooperation between Türkiye and Russia are limited to economically-based collaborations and do not extend or encompass the Balkan's geographic sub-system. In this context, it is observed that tourism, socio-cultural exchanges, trade, terrorism, and energy are the prominent areas in bilateral relations and cooperation. Based on this, it is assumed that the Balkan competition is ignored due to the mutual dependency between Türkiye and Russia (commercial, energy, tourism, socio-cultural relations, military) and is not brought up in order to avoid losing these gains. Both actors continue to pursue a Balkan policy based on competition in the fields of power, identity, security, interest, trade and socio-cultural areas. It is predicted that the basis of this competition is Neoslavism, which is effective in Russian foreign policy. In this context, in the Balkans, which is the scene of a multidimensional geopolitical competition involving Türkiye and Russia, It can be observed that a process indicating the game model of stag hunting has emerged. It is suggested that identity, geopolitics, power gap (balancing, increasing influence etc.), energy transfer, trade, market, humanitarian crises and security-threat perceptions are the reasons for this competition. As a result of this competition, militarization, conflict risk and fragility of the Balkan states increase and causes the region to become unstable.