Evde ve huzurevindeki yaşlılarda çok amaçlı aktivite eğitiminin etkinliğinin karşılaştırılması
Comparison of the effectiveness of multi purposeful activity training in the elderly whom at home and in resthouse.
Yazar: HÜLYA YÜCEL
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KAYIHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation ; Geriatri = Geriatrics

Özet:
Çok amaçlı aktiviteler, dünyada sayıları giderek artan yaşlılarda, yaşam kalitesine etkisi ve geriatri-gerontoloji çalışmalarına destek vermesi yönünden önemlidir. Yaşlanma ile birlikte meydana gelen değişiklikler nedeni ile yaşlıların aktivite ilgi ve becerileri de azalmaktadır. Bu çalışma, huzurevinde ve evde yaşayan yaşlılarda çok amaçlı aktivite eğitiminin etkinliğini karşılaştırmalı olarak göstermek amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya 65 yaş ve üzeri, bir huzurevinde kalan 34 ve kendi evlerinde yaşayan 33 yaşlı katılmıştır. Bireylerin doğum tarihi, cinsiyet, medeni durum, özgeçmiş, soygeçmiş, eğitim durumu, boy uzunluğu, vücut ağırlığı ve yardımcı cihaz kullanımına ilişkin demografik bilgileri kaydedilmiştir. Aktivite eğitimi öncesi ve sonrasında fonksiyonel durumu test etmek için fiziksel performans testi ve Jebsen el fonksiyon testi, kognitif becerilerin testi için kısa portatif mental durum anketi, Yesavage'nin 30 maddelik geriatrik depresyon skalası, kelime akıcılığı testi ve yaşam kalitesini değerlendirmek için Kısa Form 36 sağlık taraması yapılmıştır. Ergoterapi programı kapsamında çok amaçlı aktiviteler; el aktiviteleri, lokomotor aktiviteler ve kognitif aktiviteler olmak üzere üç grupta ele alınarak haftada iki gün, her seans kırk beş dakika süre ile toplam on iki hafta uygulanmıştır. Yaşlıların aktivite tercihlerine ve ihtiyaçlarına göre bir enstitüde grup halinde ve evde bireysel olarak verilen aktivite eğitiminin etkinliği, her iki ortamda karşılaştırmalı olarak uygun istatistiksel yöntemler ile gösterilmiştir. Huzurevi ve ev grubunun ilk değerlendirme sonuçları karşılaştırıldığında, kognitif fonksiyon ve yaşam kalitelerinde bir fark olmaması homojen iki grupla çalışıldığını göstermiştir (p>.05). Ev grubunun fiziksel performans ve el fonksiyonları daha iyi bulunmuştur (p<.05). Huzurevi grubu en sık el aktiviteleri yapmayı (13 kişi, %38,2), ev grubu ise lokomotor aktivitelerde bulunmayı (17 kişi, %51,5) tercih etmiştir. Aktivite eğitimi sonrasında evde yaşayan yaşlıların fiziksel performans, depresyon, kognitif bulguları ve yaşam kalitelerinde anlamlı değişimler görülürken huzurevi grubunun sadece depresyonlarında anlamlı bir azalma saptanmıştır (p<.05). Huzurevinde kalan yaşlıların kendi seçtikleri aktiviteleri yapmalarına rağmen, yaşam kalitelerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark gösterilememesi, bir enstitüde kalan yaşlıların yaşam kalitelerine etki etmek için, aktivite eğitiminin yanı sıra başka faktörlerin de dikkate alınmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışmamız, yaşlıların aktivite çeşitliliğinin artırılmasının, düzenli ve devamlı aktivitelere katılmalarında istek ve imkanların oluşturulmasının, yaşam kalitelerini artırmak için üzerinde önemle çalışılması gereken konular olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
Multi purposeful activities are important because of their affects on quality of life and for supporting geriatric-gerontological studies in the elderly who are increasing gradually in the world. The elderly?s interests and abilities are also decreased because of changes with aging. This study was planned with the aim of showing the effectiveness of multi purposeful activity training in the elderly whom at home and in resthouse. 34 elderly subjects staying in a resthouse and 33 elderly subjects living at home aged 65 years and above participated in the study. Demographic features such as birthdate, gender, marital status, autobiography, heredity, height, weight and use of assistive devices were recorded. Before and after activity training, for testing functional status, physical performance test and Jebsen hand function test; for testing cognitive abilities, short portative mental status questionnaire, Yesavage?s 30 point geriatric depression scale, word fluency test; and for testing quality of life, short form 36 health survey were performed. Multi purposeful activities in ergotherapy programs such as hand activities, locomotor activities and cognitive activities were performed two days a week for twelve weeks, each section lasted forty five minutes. Effectiveness of group activity training in an institiute and individual training at home given related to the elderly?s activity choices were compared by appropriate statistical methods. There were no differences in cognitive function and quality of life between first assessments of resthouse and home group; this showed that the study was performed on two homogeneous groups. But physical performance and hand function of the home group was better (p<.05). Hand activities in the resthouse group (13 elderly, 38,2%) and locomotor activities in home group (17 elderly, 51,5%) were chosen the most. After activity training, although there were meaningful differences in physical performance, depression, cognitive outcomes and quality of life in the home group, a meaningful decrease in only depression was seen in the resthouse group (p<.05). Although the elderly who stayed in a resthouse participated in activities which were their own choice, a statistical meaningful difference was not seen in their quality of life; this result indicates the need of considering other factors besides activity training to affect quality of life of elderly who stay in an institute. Our study showed that amplifing activity variety, making the elderly desire the activity and creating possibilities for them to participate into activities regularly and continuously are topics which must be studied to increase their quality of life.