Turizm sektöründe faaliyet gösteren 
teknelerin karbon ayak izinin belirlenmesi: Fethiye örneği
Determination of the carbon footprint of the boats operating in the tourism sector: Example of Fethiye
Yazar: ÖZER SUNTURLU
Danışman: PROF. DR. AHMET BALCI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışma, turizm sektöründe faaliyet gösteren teknelerin Karbon Ayak İzini Fethiye Örneği ile ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmada öncelikle hedef tekneler belirlenerek bu teknelerin 2011 ile 2014 yılları arasındaki niceliksel değişimleri tespit edilmiştir. Daha sonra söz konusu tekneler cinslerine göre kategorize edilmiş ve 2014 yılı için bu teknelerin sayıları, ana ve yardımcı makine güçleri, sefer bölgeleri ve sefer sayıları bulunmuştur. Her bir gruba ait teknelerin ayrı ayrı yakıt tüketimleri sefer ve rota bazlı analizler yapılarak hesaplanmış ve elde edilen veriler toplanarak teknelerin toplam yakıt tüketimlerine ulaşılmıştır. Bulunan yakıt tüketim değerleri literatürden elde edilen emisyon faktörü ve dönüşüm oranı ile işleme tabi tutularak teknelerden kaynaklanan sera gazı miktarı toplam CO2 eşdeğeri olarak bulunmuş ve teknelerin Karbon Ayak İzi ortaya konulmuştur. 
Çalışma neticesinde, 2014 yılında Fethiye'de turizm sektöründe faaliyet gösteren 276 adet teknenin toplam 5919,6 ton/yıl CO2 eşdeğeri Karbon Ayak İzi oluşturduğu saptanmıştır. Bu rakam, Toröz (2015) tarafından Karbon Ayak İzi 3217 ton/yıl CO2 eşdeğeri olarak hesaplanan gemi kaynaklı atıkları alan bir atık kabul tesisine oranla daha fazla olmasına rağmen, Vivekanandan ve diğ. (2013) tarafından hesaplanan ve Hindistan'da Balık Avlama Gemilerinden kaynaklanan (2010 yılı için) 3,6 mt CO2 emisyonu eşdeğeri olan Karbon Ayak İzine göre çok küçük kalmaktadır.  
Çalışma kapsamındaki tekne sayısının 2011-2014 yılları arasında %9,2 artış gösterdiği, bu artışa paralel olarak teknelerin yakıt tüketiminin arttığı ve Karbon Ayak İzinin de büyüdüğü tespit edilmiştir. Teknelerin Karbon Ayak İzini küçültmek; tekne/gemi tasarımlarının geliştirilmesi, makine teknolojilerindeki yeniliklerin teknelere entegresi, bazı operasyonel tedbirlerin uygulanması ve hizmet alan farkındalığının arttırılması ile mümkün olabilecektir.

Abstract:
This study was aimed to determine the carbon footprint of the boats operating in tourism sector by the example of Fethiye. At this study, firstly, target boats were determined and quantitative changes between 2011 and 2014 of these boats were found. Later, the boats were categorized according to their types and then the numbers, the power of the  main and auxiliary engines, voyage zones and numbers of these boats were found for the year 2014. The fuel consumptions of the boats for each group were calculated by using voyage and route based analyzes and eventually total consumptions of the boats were found. The fuel consumption data was processed with the emission factor and conversion rate obtained from the literature and the amount of greenhouse gas caused by the boats was found as the total CO2 equivalent and the carbon footprint of the boats was determined.
As a result of this study, it was calculated totally 5919.6 tons / year  CO2 equivalent carbon footprint of  276 boats operating in the tourism sector in Fethiye in 2014. Although this sum is higher more than calculated as 3217 tons / year  CO2 equivalent Carbon Footprint of a port reception facility ship generated wastes by Toröz (2015), but is much more smaller than calculated as 3,6 mt/year CO2 equivalent Carbon Footprint of fishing vessels in India in 2010 by Vivekanandan et al (2013). 
It was determined that the number of vessels in the study increased by 9.2% between 2011 and 2014, similar to this increasing, fuel consumption and Carbon Footprint of boats were increased, too. It is possible to minimize the Carbon Footprint of these boats by the development of boat / ship designs, the integration of machine technology innovations into the boats, taking some operational precautions and increasing awareness of the people using these services.