Modern devlet ve ırk söylemi çerçevesinde Ruanda soykırımı
Rwandan genocide within the framewok of modern state and race discourse
Yazar: EBRU ÇOBAN
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇEN ALPKAYA
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Ruanda, topraklarında yaklasık bir milyon insanın ölmesi ile sonuçlanan soykırımtrajedisini yasamıs bir ülkedir. Bu ülkede yasanan siddet olaylarını anlamayı kolaylastırmaküzere değisik yönlerden açıklamalar yapılmıstır. Siddeti, islevselci yaklasımla, ekonomiketmenlere bağlayarak, kültürel açıklamalarda bulunarak ya da siyasi gücü ele geçirmek amacıgibi yönlerle anlamaya çalısmak mümkündür. Ancak siddetin, soykırım gibi, sistematik,planlı ve bir grubu açıkça hedef alarak ve yok etme kastı ile gerçeklestirilen siddeteylemlerine varacak bir biçime bürünmesi için tüm bu açıklamaların temelinde yatan ortaknoktaların görülmesi gerekmektedir. Bu ortak nokta da modern devletin ideolojik, bürokratikve yaptırım gücü özelliklerine sahip olunmadan, soykırım gibi modern söylemlerletanımlanan bir siddet eyleminin mümkün olmayacağı tezidir. Ruanda'nın geri kalmısgörüntüsü ve soykırım eylemlerinde öldürmek için ilkel tarım aletlerinin kullanılmıs olmasıile 1994'te gerçeklesen siddetin, kabileler arası eski çağlardan kalma nefretlerin bir sonucuolduğu fikri ortaya atılsa da bu iddia kolaylıkla yanlıslanabilir. Çünkü Ruanda, moderndevlete özgü ideolojik, bürokratik ve yaptırım gücü özelliklerini tasıyan bir ülkedir. Ruandaklasik anlamıyla devlet olma özelliğine sahip ancak asker ve polis gücü, ekonomisi, toplumsalve kültürel yapısı dikkate alınarak incelendiğinde geri kalmıs ve modern devleti tanımlayanözelliklerden hiçbirine sahip olmayan bir ülkedir. Fakat siddet tekelini elinde bulundurma,emir verme ve itaati sağlama, gözetleme, sınıflandırma ve halkı kayıt altına alma (ırkayrımında olduğu gibi), söylem olusturabilme yönlerinden bakıldığında modern devletin sahipolduğu yönetim araçlarına sahiptir. Bunu, kendisine koloni devletlerinden miras kalansınıflandırma, kayıt altına alma gibi yöntemlerle, koloni dönemi öncesinde de var olan itaatebüyük önem veren kültürel yapı, coğrafi temele dayalı hiyerarsik gözetleme yöntemleriylebirlestirebilmistir. Bu sayede, ancak modern devletlerde rastlanabilen bir özellik olan devletingündelik yasama güçlü biçimde nüfuz etmesi özelliğine sahip olmustur. Ayrıca, Ruanda'dakolonilestirilmeden önceki dönemde var olan Hutu ve Tutsi kimlikleri ırk olarak Avrupalılartarafından kimliklestirilmis ve eğitimden, üretime kadar gündelik yasam pratiklerineyerlestirilmistir. Koloni dönemi öncesinde farklılıklar mevcut olsa da biyolojik bir ayrımolarak Hutu ve Tutsi ırk grupları gibi bir kavram yoktur. ?nsan topluluklarını sınıflandırmak,üstelik ırk adı altında sınıflandırmak modern zaman pratikleridir. Hem modern devlete hasideolojik, bürokratik ve yaptırım gücü hem de ırk gibi sınıflandırılmıs grupların varlığımevcut olmadan, soykırım gibi modern söylemlerle tanımlanmıs, sınıflandırılmıs insangruplarına yönelik ve kısmen ya da tamamen yok etme kastı ile hareket edilerekgerçeklestirilen bir siddet eylemi mümkün olmayacaktır. Bu tezi açıklamak için çalısmanıngenelinde modern devlet ve modern ırk kurgusu, modern devletteki biyoiktidar ve gözetimmekanizmaları incelenmis ve bunlar Ruanda'ya uygulanmıstır. Ruanda'daki siddet olaylarıtam anlamıyla modern söylemler ve pratiklerin artısı ve bu doğrultuda gücü kimin kontroledeceği, devleti kimin yöneteceği çerçevesinde gerçeklesmistir. Sonuç olarak Ruanda,modern olmayan görüntüsü ve kurumlarıyla fakat modern devletin sahip olabildiği yönetimtekniklerine sahip olması sebebiyle tam da modern sayılan bir siddet türünün yani soykırımınortaya çıktığı bir mekân olmustur.

Abstract:
Rwanda as a small African country faced with a tragedy, which resulted in nearly onemillion deaths. Such a systematic violence called as genocide and academic literature is full ofexplaining Rwandan genocide with different methods. There are functional, economic,cultural and political approaches to understand why and how such a systematic, organized andintentfull violence that is genocide happened in Rwanda. However, genocide could beunderstood with an approach that scrutinizes the common point of all methods. The mostimportant common point is that genocide could not come about without the ideological,bureaucratic power of a modern state with its sanctions and modern discourses on identitiesand modern classifications such as race in Rwanda. Therefore, the Rwandan genocide shouldnot be viewed as the result of ancient hatreds. Such a crime could only be realized with a statethat hold modern discourses, government practices, and who would control the power.In the framework of the above thesis, modern state, modern classification that is racebiopower and surveillance techniques of modern state are examined throughout the study. Asa colonized state, it is hard to explain Rwandan case with the concept of modern state andwith modern theories. Rwanda is a state under the international law and recognized byinternational community and within its defined borders with police force and government.However, both qualitatively and quantitatively, its, military, police force, economy, societaland cultural structure do not have modern characteristics. Besides, modern concepts andtheoretical frameworks do not match with Rwandan case. However, Rwanda has modern statecharacteristics in terms of monopoly of use of violence, giving orders and providingobedience of its people, surveillance, classification and registration of its people, and keepingdiscourses. Classification, surveillance, registration are heritages from colonizer states to theRwandans. Moreover, Rwandan culture that gives great importance to obedience andRwandan geography that is so suitable to surveillance become additional factors to thoseheritages. All of them provided Rwanda for preserving some characteristics of a modern state.In that sense, Rwandan governments could influence to daily life of the people even to thesmallest details of anyone. With a nonmodern picture but with modern techniques ofgoverning Rwanda was a place that genocidal killings occurred and is a place of a breakingcase for modern theories. As a result, from 1994 onwards, it is a place of internationalcriminal justice to judge all the violence in Rwandan genocide.