Karadolak ırkı koyunlarda üreme mevsimi dışında östrüs siklusunun uyarılması ve dölverimi üzerine etkileri
Induction of oestrous cycle and effects on reproduction in garadolag ewes during out of breeding season
Yazar: MEHMAN HACIZADA
Danışman: PROF. DR. MURAT FINDIK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Fertilite = Fertility ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunlar = Sheep ; Östrus siklusu = Estrous cycle ; Üreme sistemi = Reproductive system ; Üreme teknikleri = Reproduction techniques ; Üreme zamanı = Brearing season

Özet:
Amaç: Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Göyçay ilçesinde yoğun bir şekilde yetiştiriciliği yapılan Karadolak ırkı koyunlarda, üreme sezonu dışında melatonin içeren implant ve medroksiprogesteron asetat içeren sünger uygulamaları ile elde edilen reprodüktif parametreleri değerlendirmek amaçlandı.
Materyal ve Metot: Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki özel bir çiftlikte, yaşları 2 ila 4 arasında değişen en az bir defa doğum yapmış, benzer ortamda yetiştirilen laktasyon dönemindeki 100 adet sağlıklı Karadolak ırkı koyun, 50 baş uygulama grubunu (Grup I: n=50, Melatonin + MPA) ve 50 baş kontrol grubunu (Grup II: n= 50) oluşturacak şekilde kullanıldı. Uygulama grubundaki koyunlara kulak derisi altına melatonin implant (Regülin®, Ceva) takıldı ve bunu izleyen 20. günde 60 mg medroksiprogesteron asetat içeren süngerler (Esponjavet®, Hipra Türkiye) intravaginal olarak uygulandı. Süngerler çıkarıldıktan hemen sonra 400 IU PMSG (Gonaser®, Hipra Türkiye) im yolla enjekte edildi ve süngerlerin çıkarılmasını izleyen 36-72. saatler arasında koç katımı gerçekleştirildi. Her iki grupta da doğumlar takip edildi. Uygulama grubundaki koyunların kuzuları pp 45. günde annelerinden ayrılarak koyunlara (Grup I: n=50) aynı senkronizasyon yöntemi yeniden uygulandı. Her grupta gözlenen östrus oranı, ultrasonografi ile elde edilen gebelik bulguları, konsepsiyon oranları, doğum oranları, tekli ve çoklu kuzu doğum oranları kaydedildi. Gruplar arasındaki farklı değerler kullanılan yöntemlerin döl verimine etkisi yönünden yorumlandı.
Bulgular: Çalışma sonucunda melatonin, progestagen ve PMSG uygulamasının bir arada yapıldığı uygulama grubunda iki senronizasyon uygulaması sonucunda toplam 155 kuzu elde edilmiş ve üreme performansı önemli düzeyde artırılabilmiştir.  
Sonuç: Karadolak ırkı koyunlarda melatonin implantı ve progesteron içeren vaginal sünger uygulaması ile ovaryum aktivitelerinin uyarılabileceği gösterilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Karadaolak koyun; Östrüs uyarımı; Reprodüksiyon

Abstract:
Aim: The aim of this study was to evaluate the reproductive parameters after application of melatonin implants and sponges containing medroxyprogesterone acetate during out of breeding season in Garadolak ewes locally-grown in Goychay province in Republic of Azerbaijan.
Material and Method:
One hundred healthy Garadolag sheep in lactation period which grown in a similar environment from 2 and 4 age giving birth at least once on a private farm were used as an in 50 experimental group (Group I: n= 50, Melatonin+MPA) and 50 control group (Group II: n=50). Melatonin (Regulin®, Ceva) were implanted to ewes and 400 IU PMSG (Gonaser®, Hipra Turkey) were inject after the removing the intravginal sponges containing medroxyprogesterone acetate (Esponjavet®, Hipra Turkey) which were applied 20th day of following implant insertion. Rams were joined to flocks between 36-72 hours after removing sponges insertion.
Births were followed in both groups and we have reapplied the synchronisation protocol to the sheep after separated from their lambs in the application group in pp 45 days (Group I: n=50). Fertility parameters (total pregnancy rate, lambing rate, twinning rate) after two consecutive oestruses were evaluated. Observation in each group, oestrus rate, pregnancy findings which obtained by ultrasonography, conception rates, birth rates, single and multiple  lamb birth rates were recorded and the values between the groups were interpreted in terms of that used methods which have effect in the fertility.
Results: Better results were obtained in the application group where melatonin, progestagen and PMSG were applied together.
At the end of the study, 155 lambs were obtained as a result of two synchronisation applications in the experimental group where melatonin, progestagen and PMSG applied and reproductive performance could be increased significantly.
Conclusion: It was determined that ovarian activities can be stimulated by melatonin implants and progesterone containing intravaginal sponges in Garadolak sheep.

Keywords: Garadolag Ewe; Oestrus induction; Reproduction