Yatırımcılar açısından güvenli liman varlıkların COVİD-19 sürecinde Türkiye'de test edilmesi
Testing safe haven assets for investors in Turkey during COVID-19
Yazar: ERHAN DAŞTAN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN DAĞLI
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bir kriz durumu söz konusu olduğu zaman yatırımcılar krizin olumsuz etkilerinden korunmak için yatırımlarını riskli varlıklardan risksiz varlıklara kaydırmakta ve olumsuz şartlardan minimum etkilenmenin yollarını aramaktadırlar. Genellikle yatırımcıların portföylerinde yapmış oldukları çeşitlendirme ve hedging stratejileri kriz dönemlerinde riskten korunma konusunda başarısız olmaktadırlar. Yatırımcılar kriz dönemlerinden minimum etkilenmek ve bazen de kriz dönemlerini fırsata çevirmek için belirli varlıklara yatırım yapmaktadırlar. Bu varlıklar finans literatüründe güvenli liman varlıklar olarak adlandırılmaktadır. Güvenli liman varlıklar kriz dönemlerinde diğer bir varlık ya da portföy ile ilişkili olmayan ya da negatif ilişkili olan varlıklar olarak tanımlanmaktadır. Bunun anlamı ise herhangi bir varlıkta veya portföyde kayıplar yaşanırken bu varlıklarda ya hiç kayıp yaşanmaz ya da değer kazanırlar. Mevcut çalışmanın amacı krizler döneminde güvenli liman olarak bilinen varlıkların hisse senedi yatırımcıları açısından Covid-19 pandemi döneminde Türkiye'de bu vasıflarını yerine getirip getirmediklerini incelemektir. Bu çalışmada literatürde kabul gören güvenli liman varlıklardan altın, gümüş, ABD doları, euro, bitcoin, ethereum, devlet tahvili ve katılım endeksi ele alınmıştır. Devlet tahvilini temsilen 5 yıllık devlet tahvili ve katılım endeksini temsilen de Dow Jones İslami Piyasalar Türkiye Endeksi (DJIMTR) çalışmada kullanılmıştır. Hisse senedi piyasasını temsilen BİST100 endeksi ele alınmıştır. Çalışmada varlıkların ve endeksin 02.01.2019-31.12.2022 tarihleri arasındaki günlük kapanış fiyatları kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre tüm Covid-19 dönemi dikkate alındığında hiçbir varlık, hisse senedi piyasası karşısında güvenli liman özelliği gösterememiştir. Fakat BİST100 endeksi %5 değer kaybettiği dönemlerde ethereum, gümüş ve devlet tahvili güçlü düzeyde, ABD doları ve euro ise zayıf düzeyde güvenli liman özelliği göstermiştir. BİST100 %2,5 değer kaybettiğinde bitcoin, altın ve DJIMTR zayıf düzeyde güvenli liman özelliği gösterirken, %1'lik değer kayıplarında ise altın ve devlet tahvili güçlü düzeyde, bitcoin, ethereum, gümüş, dolar ve euro zayıf düzeyde güvenli liman özelliği göstermişlerdir.

Abstract:
When a crisis occurs, investors shift their investments from risky assets to risk-free assets in order to protect themselves from the negative effects of the crisis and look for ways to minimize negative effects. Generally, diversification and hedging strategies that investors have made in their portfolios fail to hedge risk during crises. Investors invest in some financial assets in order to be minimally affected by crisis periods and sometimes to turn crisis periods into opportunities. These assets are called safe haven assets in the finance literature. These assets are defined as assets that are not related or negatively related to another asset or portfolio during crisis periods. This means that while losses are experienced in any asset or portfolio, these assets either do not experience any losses or gain value. The aim of this study is to examine whether the assets known as safe haven assets during the crisis fulfill these qualifications in Turkey during the Covid-19 epidemic in terms of stock investors. In this study, gold, silver, US dollar, euro, bitcoin, ethereum, government bond and participation index, which are the most accepted safe haven assets in the literature, are selected. 5-year government bonds representing government bond and Dow Jones Islamic Markets Turkey index representing participation index were used in the study. BIST100 index is selected as a benchmark index to represent the stock market. In the study, the daily closing prices of the assets and the index between 02.01.2019-31.12.2022 were used. According to the results obtained, when the Covid-19 period is taken into account, no asset has shown the feature of a safe haven against the stock market. However, during the periods when the BIST100 index depreciated by 5%, ethereum, silver and government bond exhibited a strong level, the dollar and euro showed a weak level of safe haven. When BIST100 depreciated by 2.5%, bitcoin, gold and DJIMTR exhibited safe haven asset feature at a weak level. Gold and government bond exhibited a strong level of safety in 1% depreciation, while bitcoin, ethereum, silver, dollar and euro showed a weak level of safe haven properties.