Kırıkkale yöresindeki ruminant işletmelerinden toplanan yemler ve sularda bazı inorganik maddelerin seviyelerinin araştırılması
Investigation of the levels of some inorganic substances in feed and water collected from ruminant farms in Kirikkale region
Yazar: HATİCE AKAY SARIKAYA
Danışman: DOÇ. DR. EBRU YILDIRIM ; PROF. DR. EMİNE BAYDAN
Kırıkkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Farmakoloji ve Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Hayvan yemleri = Animal feeds ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Kırıkkale = Kırıkkale ; Ruminantlar = Ruminants ; Yemler = Feeds ; İnorganik maddeler = Inorganic substances

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kırıkkale ili sınırları içerisindeki bazı ruminant işletmelerinden alınan yem ve sularda inorganik maddelerin (florür, klorit, bromat, klorür, nitrit, klorat, nitrat, fosfat, sülfat, lityum, sodyum, amonyum, potasyum, magnezyum ve kalsiyum) seviyelerinin belirlenmesidir. Yem ve su numuneleri Kırıkkale ili ve ilçelerinde bulunan 59 adet büyükbaş hayvan işletmesinden temin edilmiştir.  Analiz sonucu tespit edilen inorganik madde içeriklerinden ortalama değerleri, florür için suda 0,48±0,23, yemde 64,46±52,85; klorit için yemde 46,42±59,65; klorür için suda 153,48±268,74 yemde 2808,65±1985,86; nitrit için suda 1,64±1,61, yemde 3,72; klorat suda 0,81±0,09; nitrat için suda 42,35±38,87, yemde 32,65±28,96; fosfat için yemde 926,76±485,24; sülfat için suda 257,56±437,01 yemde 1261,24±821,11; lityum için suda 0,11±0,02 yemde 0,32; sodyum için suda 123,15±187,32, yemde 1125,61±791,81; amonyum için suda 22,86±12,38, yemde 514,48±477,54; potasyum için suda 8,96±26,53 yemde 5806,20±1980,87; magnezyum için suda 29,14±52,58 yemde 132,59±105,00; kalsiyum için ise suda 89,53±69,55; yemde 165,03±159,19 ppm olarak bulunmuştur. Klorit, fosfat su numunelerinde, klorat yem numunelerinde, bromat hem su hem de yem numunelerinde tespit edilememiştir. Su numunelerinde florür limit değeri aşmazken, yemlerde 29 (%49,15) numunede sığırlarda flor için belirlenen 50 ppm değerini aşmıştır. Klorit 2 adet (%3,39) yem numunesinde, klorat suda 5 (%8,47),  lityum suda 11 (%18,9) numune, yemde ise 1(%1,69) numunede tespit edilmiştir. Klorür suda 8 (%13,56) numunede 250 ppm değerini aşmıştır. Nitrat suda 7(%11,86) numunede 100 ppm değerini aşmıştır. Sülfat suda 3 (%5,08) numunede 1000 ppm, sodyum suda 10 (%16,94) numunede 200 ppm limit değerleri aşmıştır. Amonyum suda 3 (%5,08) adet numunede tespit edilmiştir. Nitrit suda 2 (%3,39) yemde 1 adet (%1,69) numunede saptanmış ve hayvanlar için belirlenen limit değeri aşmamıştır. Potasyum, magnezyum ve kalsiyum ise hem su ve hem yemde tespit edilmiştir. Sonuç olarak, hayvanlar tarafından tüketilen suların ve yemlerin hayvancılık işletmelerinin ekonomik yönden verim düzeyini artırması amacıyla kontrol altında tutulması uygun olacağı düşünülmüştür

Abstract:
This study aimed to determine the levels of inorganic substances (fluoride, chlorite, bromate, chloride, nitrate, chlorate, nitrate, phosphate, sulfate, lithium, sodium, ammonium, potassium, magnesium, and calcium) in the feed and water taken from some ruminant enterprises within the borders of Kırıkkale province. The feed and water samples were obtained from 59 cattle farms in Kırıkkale. The mean values of inorganic substance contents determined as a result of the analysis were 0.48±0.23 in water, 64.46±52.85 in feed for fluoride; 46.42±59.65 in feed for chlorite; 153.48±268.74 in water and 2808.65±1985.86 in feed for chloride; 1.64±1.61 in water, 3.72 in feed for nitrite; 0.81±0.09 chlorate in water; for nitrate 42.35±38.87 in water, 32.65±28.96 in feed; 926.76±485.24 in feed for phosphate; 257.56±437.01 in water, 1261.24±821.11 in feed for sulfate; 0.11±0.02 in water, 0.32 in feed for lithium; 1125.61±791.81 in feed 123.15±187.32 in water for sodium; 22.86±12.38 in water, 514.48±477.54 in feed for ammonium; 8.96±26.53 in water 5806.20±1980.87 in feed for potassium; 29.14±52.58 in water, 132.59±105.00 in feed for magnesium; for calcium, it is 89.53±69.55 in water, it was found as 165.03±159.19 ppm in feed. In water samples chlorite and phosphate, in feed samples chlorate, and both in feed and water samples bromate could not be detected. Fluoride levels did not exceed the limit value in water samples, but it exceeded the 50 ppm value determined for fluor in cattle in 29 (49.15%) samples in feed. Chlorite was detected in 2 (3.39%) feed samples, chlorate was found in 5 (8.47%) water samples, lithium was found in 11 (18.9%) water samples, and in 1 (1.69%) feed samples. Chloride level exceeded the level of 250 ppm in 8 (% 13.56) water samples. Nitrate exceeded 100 ppm in 7 (11.86%) water samples. Sulfate exceeded the limit values of 1000 ppm in 3 (5.08%) water samples and sodium levels were above 200 ppm in 10 (16.94%) water samples. Ammonium was detected in 3 (5.08%) water samples. Nitrite was detected in 2 (3.39%) water and 1 (1.69%) in the feed sample and these levels did not exceed the limit value determined for animals. Potassium, magnesium, and calcium were detected in both water and feed. As a result, it would be appropriate to keep the water and feed consumed by animals under control in order to increase the economic efficiency of livestock enterprises.