Teknolojik değişimler açısından sürdürülebilir çevre yönetimi
Sustainable environmental management in terms of technological changes
Yazar: NUR KOYUNCU
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZ AKPOLAT
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Teknolojik değişme = Technological change ; Yönetim = Management ; Çevre = Environment

Özet:
İnsanlığın gelişme tarihi içinde, sanayi devrimine kadar, üretim biçimleri ve miktarları
doğa üzerinde insanlığı endişeye düşürecek boyutlarda etkiler yaratmıyordu. Bunun
yanında parasal yatırıma dayalı bir düzen içerisinde gerçekleşen sanayi devrimlerinin
ardından sanayinin üretim ve kaynak kullanımı yaklaşımları ve buna paralel olarak gelişen
tüketim kalıpları insanın doğa üzerindeki olumsuz etkilerini alarm verici bir düzeye
taşımıştır. Bu çalışmalar incelendiğinde, sürdürülebilirliğin sağlanacağı yaşam sisteminin
ya da diğer bir deyişle onun oluşturduğu eko sistemin tüm unsurları incelendiğinde, güneş
ve yer_küre arasında yer alan eko sistem ile onun kültürel eşleniğini oluşturan sosyal
sistem içerisinde ortaya çıkan katı, sıvı ve gaz atıkların ayak izlerini takibi ile ancak
ekolojik ve sosyal sitemlerin bileşenleri, mekânsal oluşumları ve işleyiş biçimleri üzerine
analitik yaklaşımda bulunulabileceği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte ortaya çıkan katı,
sıvı ve gaz atıkların ayak izlerini takibi ile ekosistemin sürdürülebilirliği üzerinde baskı
oluşturan üretim ve tüketim bileşenlerinin, kullanılan teknoloji ile doğrudan ilişkisi de göz
ardı edilemez. Teknolojinin evrimi ile birlikte değişen yapısı, üretim ve tüketim
biçimlerimizi de değiştirmekte ve ekolojik dengenin sürdürülebilirliği üzerindeki etkisi de
değişmekte ve sonuç itibariyle analitik yaklaşımdaki sürdürülebilirliğin sağlanmasında en
etkin parametre böylece teknolojinin ta kendisi olmaktadır. Bir başka soru da hızla değişen
bilişim teknolojilerinin çok kısa bir sürede diğer teknolojiler ile birlikte getireceği
otomasyonun neleri değiştirebileceği ve bu değişim sonucunda geleceği tek başına
belirleyemese de şimdiden yaşlanan nüfus ile beraber eko dengenin bozulmasına bağlı
olarak gerçekleşen iklim ve toprak değişiklikleri ile kaynakların tükenmesi gibi diğer
büyük sosyal ve çevresel zorluklarla iç içe geçmesi ile ilgilidir. Endüstri 4.0 ya da diğer
bir ifadeyle 4. Endüstri Devrimi, canlı cansız her nesnenin internete bağlanarak iletişim
haline geçeceği, makineler arası iletişimin akıllı üretimi beraberinde getirdiği ya da
getireceği, ekonomik ve sosyal dönüşümleri ile şu anda tartışmakta olduğumuz bu
dönüşüm ile ilgili bir kavramdır. Silikon Vadisinde de bu yeni teknolojilerden "Yıkıcı"
olarak bahsedilmek de ve bu tür teknolojilerin işlerin eski yapılış şekillerini bozarak insanın yerini alacağı öngörülmektedir. Belki de en zor soru bu köklü değişikliklerin tüm
eko sistemi nasıl derinden etkileyeceğidir. Bunun sonucunda da tüm doğanın eko
sisteminin bozulduğu çevresel etkilerin yaşamı tehdit ettiği bir dünya ile toplumsal açıdan
yıkıcı olduğu ifade edilen bu teknolojilerin belki burada yaralı sonuçları ile karşı karşıya
olabileceğimizdir. Bu çerçevede yapılan bu çalışmada, ekolojik dengenin
sürdürülebilirliği için önerilen ve çevreye olan analitik yaklaşımdaki önemi çok açık olan
teknolojinin, tarihsel gelişim sürecinin incelenmiş, evriminin anlaşılması, özelikle
çevresel etkileri açısından sınıflandırılarak bu etkilerin saptanması ve bu saptamalar
çerçevesinde eko sistemin sürdürülebilirliği açısından neler getirebileceği araştırılmıştır.
Teknolojinin dışında varlığımızı sürdürebilmemiz mümkün değildir. Ayrıca teknoloji
bireyi doğrudan etkisi altına alarak yeniden yapılanma süreçlerini ve toplumsal süreçlerin
gelişmesini sağlayacak güce de sahiptir. Yine bu teknolojiler sayesinde akıllı şehirler,
yerel yönetimler, yüksek nitelikli binalar, kontrollü endüstriyel üretimler ve yüksek
mümkün hale gelmiştir. Teknolojinin insanoğlunun yaşamına etkilerine bakıldığında,
çevrecilik ve ekoloji dalgalarıyla toplum bilinçlenmesinin gerçekleşmesi de hızla
büyümektedir. Ekosistemin sürdürülebilir şekilde işlenmesinde ve yönetiminde insan
merkezi bir role sahiptir. Bu sebeple insanların değişmesi, tüm sosyal sistemin dönüşmesi
ve böylelikle ekosistemle uyumlu bir şekilde yaşayabilmesi yani yaşamın
sürdürülebilirliği açısından en temel adımlardan biridir. Yaşanan küresel dünyada temelde
teorik olarak, kapitalizme dokunarak veya ona hiç dokunmadan sürdürülebilirlik için iki
yol olduğu ve bu yollardan hangisinin bu sorunun çözümüne deva olacağını araştıralarak
artan endüstrileşmenin getirdiği kirliliğin ekolojiyle uyuşmayan sonuçlarının nasıl
azaltılacağı ya da yok edileceği düşünülmektedir. Ancak bu bağlamda ekonomiyi
çevreleyen toplum, onun da ötesinde hepsini kapsayan bir güçlü sürdürülebilrliği
getirecektir. İster kapitalizmin özellikleri korunarak olsun ya da ister bu özellikler
korunmadan farklı bir sistem olsun, teknolojik gelişimler açısından bakıldığından yeni
akıllı teknolojlerin ister kent, ister kırsal ya da ister endüstriyel alanlarda hem izlenme
açısından hem de kontrollü tüketim açısından daha verimli sonuçlar getireceği açıktır ve
umut verici olduğu söylenebilir.

Abstract:
In the development history of humanity, until the industrial revolution, the forms and
quantities of production did not have effects on nature that would cause human concern.
In addition, after the industrial revolutions that took place in an order based on monetary
investment, the production and resource use approaches of the industry and the
consumption patterns that developed in parallel with this brought the negative effects of
humans on nature to an alarming level. When these studies are examined, when all the
elements of the life system, or in other words, the eco system created by it, are examined,
it is possible to follow the footprints of solid, liquid and gaseous wastes that emerge in the
eco system between the sun and the earth_sphere and the social system that constitutes its
cultural equivalent. however, it is understood that an analytical approach can be made on
the components, spatial formations and functioning of ecological and social systems. In
addition, the direct relationship between the production and consumption components that
put pressure on the sustainability of the ecosystem and the technology used cannot be
ignored by following the footprints of the solid, liquid and gaseous wastes. With the
evolution of technology, its changing structure also changes our production and
consumption patterns, and its effect on the sustainability of the ecological balance also
changes, and as a result, the most effective parameter in ensuring the sustainability in the
analytical approach is thus the technology itself. Another question is what the automation
that rapidly changing information technologies will bring together with other technologies
in a very short time, and although it cannot determine the future by itself, as a result of
this change, there are other major problems such as climate and soil changes and resource
depletion due to the deterioration of the eco balance with the aging population. It's
intertwining with social and environmental challenges. Industry 4.0, or in other words, the
4th Industrial Revolution, is a concept related to this transformation, which we are
currently discussing with its economic and social transformations, where every animate and inanimate object will be connected to the internet and become communication that
inter-machine communication brings or will bring along smart production. In Silicon
Valley, these new technologies are also referred to as "Destructive" and it is predicted that
such technologies will replace humans by disrupting the old ways of doing things. Perhaps
the most difficult question is how profoundly these drastic changes will affect the entire
ecosystem. As a result of this, we may be faced with a world where the entire nature's eco
system is disrupted and the environmental effects threatening life, and the beneficial
consequences of these technologies, which are said to be socially destructive. In this study
carried out within this framework, the historical development process of the technology,
which is recommended for the sustainability of the ecological balance and which has a
clear importance in the analytical approach to the environment, has been examined, its
evolution has been examined, in particular, it has been classified in terms of its
environmental effects, and what these effects can bring in terms of the sustainability of
the ecosystem within the framework of these determinations. It is not possible for us to
survive outside of technology. In addition, technology has the power to ensure the
development of restructuring processes and social processes by directly under the
influence of the individual. Again, thanks to these technologies, smart cities, local
governments, high quality buildings, controlled industrial productions and high have
become possible. When we look at the effects of technology on human life, the realization
of social awareness with environmentalism and ecology waves is also growing rapidly.
Humans play a central role in the sustainable processing and management of the
ecosystem. For this reason, the change of people is one of the most basic steps in terms of
the transformation of the entire social system and thus the ability to live in harmony with
the ecosystem, that is, in terms of the sustainability of life. In the current global world, it
is thought that there are basically two ways for sustainability by touching capitalism or
not touching it at all, and how to reduce or destroy the consequences of the pollution
caused by increasing industrialization, which are incompatible with ecology, by
investigating which of these ways will be the cure for this problem. However, in this
context, the society surrounding the economy will bring a strong sustainability that
encompasses them all. Whether it is by preserving the features of capitalism or a different
system without these features, it is clear that new smart technologies will bring more
efficient results in terms of monitoring and controlled consumption, whether in urban,
rural or industrial areas, from the point of view of technological developments, and it is
promising can be said.