Kültür göstergebilimi Yuri Lotman'ın kuramına göre Yaşar Kemal'in İnce Memed-1 romanının incelenmesi
Analysis of Yaşar Kemal's İnce Memed-1 novel's according to the theory of cultural semiotics Yuri Lotman
Yazar: DEMET ERDEM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ŞENYÜZ
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kültür göstergebilimi, insanların dil, simgecilik, imaj ve estetik aracılığıyla kültürlerini ifade etme ve iletişim kurma disiplinidir. Bu disiplin, toplumsal yapıları ve kültürel pratikleri göstergebilimsel çözümleme kullanarak incelemeye odaklanmaktadır. Kültür Göstergebiliminin temel amacı, kültürel ürünler ve pratiklerin nasıl anlam kazandığını ve bu anlamların toplum içindeki işlevlerini incelemekle ilgilenmektedir. Dil ve semboller kültürlerarasındaki farklılıkları ve benzerlikleri anlamak için kullanılmaktadır. Kültürlerin anlamları ve değerleri semboller aracılığıyla ifade edilmektedir. Kültür Göstergebilimi, bu sembollerin nasıl işlediğini ve insanların bu sembolleri nasıl yorumladıklarını araştırmaktadır. Bu disiplin, kültürlerin değişimini ve dönüşümünü de incelemektedir. Kültür Göstergebilimi, kültürlerin tarih boyunca nasıl değiştiğini anlamaya çalışmaktadır. Kültür Göstergebilimi ayrıca, insanların dil ve sembol aracılığıyla kültürlerini nasıl ifade ettiklerini ve anlamlandırdıklarını anlamak için sosyoloji, antropoloji ve dilbilim gibi farklı disiplinlerden yararlanmaktadır. Yaşar Kemal'in "İnce Memed" romanı Kültür Göstergebilimi açısından incelendiğinde, birçok sembolik ve kültürel unsuru içerdiği görülmüştür. Türk toplumunun sosyal yapısı, köy hayatı, feodal düzen ve bu düzene karşı verilen mücadele gibi unsurların derinlemesine irdelenmesi mümkün olacaktır. Roman, özellikle Cumhuriyet'in ilk yıllarındaki toplumsal değişimlerin izlerini taşımakta ve karakterler üzerinden bu değişimlerin sembolik temsillerini sunmaktadır. Kültürel kodlar, halkın adalet arayışı, bireyin sisteme karşı direnişi ve yerel gelenekler, bu romanın dokusunda yer almakta ve kültürel göstergebilimsel çözümlemeyle, bu unsurların toplumsal anlamları ve işlevleri ortaya çıkarılmaktadır. Ayrıca, İnce Memed'in kahramanlık serüveni, Türk halk edebiyatında sıkça rastlanan destan anlatıları ile paralellikler göstermektedir. Serinin ilk romanının seçilme sebebi ise, hikâyenin temel unsurlarının ve karakterlerin ilk kez tanıtıldığı ve ana temaların şekillendiği yer olması nedeniyle önemlidir. İlk kitap, serinin geri kalanındaki olayların zeminini hazırlamakta ve Memed'in kişisel ve toplumsal mücadelesinin bir vi başlangıç noktasıdır. Bu nedenle, kültürel kodların, halkın sosyal yapısı ve dönemin toplumsal dinamikleri üzerindeki etkilerini en saf haliyle incelemek için serinin ilk kitabı en uygun materyal olarak görülmüştür. Böylelikle, karakterlerin gelişimi ve kültürel temsillerin başlangıçtaki anlamları net bir şekilde çözümlenmiştir.

Abstract:
Cultural semiotics is the discipline that explores how people express and communicate their cultures through language, symbolism, imagery, and aesthetics. This field focuses on examining social structures and cultural practices using semiotic analysis. The primary goal of cultural semiotics is to study how cultural products and practices acquire meaning and the functions these meanings serve within society. Language and symbols are used to understand the differences and similarities between cultures. The meanings and values of cultures are expressed through symbols, and cultural semiotics investigates how these symbols operate and how people interpret them. This discipline also examines the transformation and evolution of cultures over time. Cultural semiotics aims to understand how cultures have changed throughout history. Moreover, cultural semiotics draws from various disciplines such as sociology, anthropology, and linguistics to comprehend how people express and interpret their cultures through language and symbols. When Yaşar Kemal's novel İnce Memed is analyzed from the perspective of cultural semiotics, it is found to contain numerous symbolic and cultural elements. The social structure of Turkish society, village life, the feudal system, and the struggle against this system are aspects that can be deeply examined. The novel particularly reflects the societal changes of the early Republic era, offering symbolic representations of these changes through its characters. Cultural codes such as the quest for justice, individual resistance against the system, and local traditions are embedded in the fabric of this novel, and through cultural semiotic analysis, the social meanings and functions of these elements are revealed. Additionally, İnce Memed's heroic journey shows parallels with the epic narratives commonly found in Turkish folk literature. The reason for choosing the first novel of the series is that it is where the fundamental elements and characters of the story are first introduced, and where the main themes are shaped. The first book lays the groundwork for the events that unfold in the rest of the series and marks the starting point of Memed's personal and social struggle. viii Therefore, the first book is considered the most suitable material for examining the cultural codes, social structure, and societal dynamics of the period in their purest form. This allows for a clear analysis of the initial meanings of the characters' development and cultural representations.