Enerji etkin/sürdürülebilir mimari tasarım ilkelerinin Türkiye'deki mimarlık eğitimi ile bütünleştirilmesi için bir model önerisi
A model proposal for integrating energy efficienct/sustainable design principles with architectural education in Turkey
Yazar: SALİH CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM BAŞAK DAĞGÜLÜ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Enerji = Energy ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Enerji ve kaynakların kullanımındaki verimsizlik ve buna bağlı olarak ortaya çıkan çevre sorunları çağdaş dünyanın önemli prolemleri olarak dikkat çekmektedir. Bu sorunlar özellikle 20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren ciddi şekilde kendini hissettirmeye başlamış, dolayısıyla uluslararası toplumu çeşitli çözümler ve çıkış yolları aramaya itmiştir. Ulusal ve uluslararası temelli çevre kuruluşları, konferanslar ve anlaşmalar bu çözüm arayışlarının bazılarıdır. 
Yapılan araştırmalara ve çeşitli kaynaklardan edinilen bilgilere göre dünyada enerji tüketimi ile ilgili en büyük pay binalara aittir. Bu durum nedeniyle inşaat sektörü ve bu sektöre bağlı olarak faaliyet gösteren mimarlık disiplini, enerji ve kaynak sorunları ile ilgili önde gelen sorumlular olarak ön plana çıkarlar. Sorumluluğunun gereği olarak mimarlık disiplini kaynak ve enerji sorunlarına aranan çözümlerle ilgili aktif bir rol oynamaktadır. Bilim ve teknolojideki yeniliklerin de yardımıyla geliştirilen malzemeler, yapım sistemleri ve  kullanılan alternatif enerji kaynakları, mimarlık ürünlerinin daha az kaynak ve enerji kullanması ile ilgili adımlar atılmasını kolaylaştırmaktadır. Bunun yanında mimarlık pratiğinin geçmişten gelen deneyimini yansıttığı yöresel ve gelenekçi uygulamalar ile, insanın doğa ile uyum içerisinde ve ona zarar vermeden de yapılar üretebileceği yeniden hatırlanmıştır. Meslek pratiğindeki tüm bu gelişmeler, çevre ve enerji sorunları ile ilgili üretilen çözümler olarak görülmenin yanında, mimarlık mesleğinin yapısının da değişmesine, farklı bakış açıları ve uygulamaların gelişmesine sebep olmaktadır. Çeşitli mesleki kuruluşların ve sektörel bazdaki uygulamaların ışığında mimarlık mesleği farklı kaygılara ve diğer disiplinlerle daha sıkı ilişkilere sahip bir disiplin olarak şekillenmektedir.
Mimarlık pratiğinde gerçekleşen söz konusu değişim ve gelişimin; bireysel açıdan bakıldığında meslek yaşamına ilk adım, kurumsal açıdan bakıldığında ise mesleğin temelinin atıldığı yer olan mimarlık eğitimini etkilememesi mümkün değildir. Geçmişi usta çırak ilişkisine dayanan, dolayısıyla yaşam boyu öğrenmenin hakim olduğu mimarlık eğitiminin mevcut sektörel ve toplumsal koşullar tarafından şekillendirilmesi eğitimin güncelliği ve geçerliliği açılarından hayati önem taşımaktadır.
Çağdaş toplumlar ve bu toplumların mimarlık eğitim kurumları incelendiğinde mimarlık eğitiminin güncel gereksinimler ve sosyokültürel koşullar tarafından şekillenen dinamik ve içinde bulunduğu zamanı yansıtan bir yapıda olduğu görülmektedir. Ancak Türkiye'deki mimarlık eğitiminin aynı özellikleri taşıdığını söylemek çok mümkün görülmemektedir. Mimarlık eğitim kurumlarının programlarının değişime çok açık olmayan stabil yapısı itibarı ile enerji etkin tasarım ve sürdürülebilirlik gibi güncel kavramların eğitim programı içeriğine kurumsal bir şekilde adapte edilmesi ile ilgili sorunlar ve eksiklikler yaşanmaktadır. Türkiye'deki mimarlık eğitiminin de sistematik olarak geliştirilerek güncel gereksinimlere cevap verecek ve çağa ayak uyduracak şekilde, tasarımda enerji verimliliği ve sürdürülebilirlik konularını içerisinde barındıran bir yapıya kavuşturulması mimarlık eğitim camiasının önceliklerinden olmalıdır.
Bu tez kapsamında, enerji etkin tasarım ve sürdürülebilirlik konularını programına adapte etmeyi büyük oranda başarabilmiş dünyanın farklı yerlerinde faaliyet gösteren mimarlık eğitim kurumlarının, ve Türkiye'deki mimarlık eğitim kurumlarının lisans düzeyindeki program yapıları incelenmektedir. Bu incelemeler ve sonrasında yapılan karşılaştırmalar neticesinde Türkiye'deki mimarlık lisans eğitiminin nasıl bir değişim ve yenilenme sürecinden geçmesi gerektiği değerlendirilmekte ve bu değerlendirme sonucunda bir mimarlık lisans program modeli ortaya konmaktadır. Oluşturulan program modelininenerji verimliliği ve sürdürülebilir tasarım yaklaşımları bağlamında çağdaş uygulamaları içinde barındırmasının yanında Türkiye'deki yüksek öğrenimin mevcut şartlarını dikkate alarak bu gereklilikleri yerine getirmesine de dikkat gösterilmiş, dolayısıyla ortaya çıkan öneri programın Türkiye'deki mimarlık eğitim kurumlarında uygulanabilir olması hedeflenmiştir. Sonuç olarak mimarlık eğitiminin dinamik ve esnek karakterini yansıtan bir program modeli oluşturulması Türkiye'de mimarlık eğitiminin geliştirilmesi ve güncel gereksinimlere cevap verebilecek bir yapıya kavuşması açılarından katkı sağlayıcı olacaktır.

Abstract:
The careless use of natural resources and energy and consequently occured environmental problems are nowadays some of the most remarkable problems in the world.Especially from the second half of the XX. Century, the problems started to become quite real and have serious impact on the lives of human beings. Thus the international community began to search for solution with different kinds of activities. National or international establishments, conferences and agreements to protect nature or to encourage the use of alternative and renewable energy resources are several of those activities which are still being held today. 
According to statistics and knowledge from different sources it is known that the biggest share on energy and resources consumption in the world belongs to buildings. This fact puts the construction industry, along with the practice of architecture, in a responsible position. Architecture, as a necessity of its responsibility in this situation,  nowadays is playing an active role in finding solutions and new methods about energy and environmental problems. With the help of science and technology, use of new materials, construction and production methods and new design approaches make it possible for an architectural product to consume less energy and resource. In addition to that, vernacular and traditional based applications, which reflect architecture's experience from the past, remind people on the fact that human beings can construct buildings in harmony with the nature and without causing any damages on it. Such developments in the practice of architecture, in addition to being considered as remarkable attempts on reducing human impact on environment, also caused the nature of architecture to be changed with different design approaches and construction applications. With support from a number of governmental and social foundations and establishments, architecture is nowadays being formed as a discipline which has stronger relations with other disciplines and is more open to different perspectives and new approaches.
Architectural education is in individual point of view the first step into the professional career and in corporate point of view the basis of the profession itself. Therefore, above mentioned changes and improvements in architecture has also its effects on the educational fragments of the discipline. It is very important for architectural education to be shaped and improved by the existing social and professional conditions because an important aspect of architectural education is to be up to date and valid through being dynamic and subject to change when needed. Considering the contemporary society of the developed countries and the architectural education institutions within, it seems obvious that architectural education is in a form and shape that reflects the existing characteristics of the society and its time period. However, the situation in Turkey is not the same as in the developed countries. Architectural institutions in Turkey are lacking the steadiness in creating the necessary academic environment in terms of energy efficiency and sustainability issues in design. It should be a major concern for the architectural education community in Turkey to create an education environment which answers to these needs of the society and the world of contemporary architecture. It is important to be in harmony and have strong relationships with the developed countries so that the professional medium of architecture in Turkey keeps to be valid and up to date.
The contents of the thesis includes the examination of certain undergraduate programs and curricula of architectural education institutions in developed countries which have successfully managed to adapt energy efficiency and sustainiblity in design issues into the practice and the comparison between those and the ones in Turkey. According to that comparison, the needs of the architectural education in Turkey are determined and a model for an undergraduate program is proposed. In addition to being suitable for the adaptation of energy efficiency and sustainability in design issues, It was considered sensitively that the structure and the contents of the proposed program is valid for Turkey's existing higher education conditions and laws, so that it is applicable in any architectural education institution in Turkey. Consequently it is very important and valuable that the structure of architectural education is improved and updated with a suitable program that reflects the dynamic and flexible character of architectural education itself.