Yükselen ekonomilerde sanayi politikalarının iktisadi büyüme ve teknolojik gelişmeye etkisi: Ekonometrik bir analiz
The impact of industrial policies on economic growth and technological progress in emerging economies: An econometric analysis
Yazar: AYŞE YAMAK
Danışman: PROF. DR. ALPASLAN AKÇORAOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bu çalışmada yükselen ekonomilerde teknoloji ve inovasyona dayalı sanayi politikalarının iktisadi büyüme ve teknolojik gelişmeye etkisi yirmi üç gelişmiş ekonomi ve on dokuz yükselen piyasa ekonomisi ülkeleri için 2000-2020 dönemi verileri ile dinamik panel veri modellerinden Sistem Genelleştirilmiş Momentler Metodu (GMM) yaklaşımı kullanılarak araştırılmıştır. Karşılaştırma yapılması amacıyla statik model tahminlerinin de yapıldığı çalışmada, makro üretim ve inovasyon şeklinde iki model tahmin edilmiştir. Gayri safi yurtiçi hâsıla (GSYİH) değişkeninin bağımlı değişken olarak alındığı makro üretim fonksiyonunun tahmininde açıklayıcı değişken olarak brüt sabit sermaye oluşumu, patent stoku, orta öğretim kayıt oranı, açıklık ve politik risk endeksi değişkenleri kullanılmıştır. İnovasyon fonksiyonunun tahmininde ise bağımlı değişken patent başvurularını açıklamada araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) stoku, dünya ticaretinden alınan pay, imalat sanayi ithalatının imalat sanayi dış ticaretinden aldığı pay, orta öğretim kayıt oranı, açıklık ve politik risk endeksi değişkenlerinden yararlanılmıştır. Uygulamada olası ekonometrik varsayımlardan sapmaları telafi edecek yaklaşımlar kullanılmış; iktisadi, istatistiksel ve ekonometrik beklentilere uygun modeller yorumlanmıştır. Büyük ölçüde teorik beklentilerle uyumlu sonuçlar ortaya koyan makro üretim fonksiyonu tahmin sonuçlarına göre bilgi stoku ve beşeri sermayedeki artış üretim üzerinde pozitif yönlü bir etkiye sahiptir. İnovasyon fonksiyonu tahmin sonuçlarına göre ise gecikmeli patent başvurusu yani bilgi stoku ve Ar-Ge stoku tüm ülke gruplarında teknolojik yenilik üzerinde etkindir. Analiz sonuçları büyük ölçüde Romer'de (1990) sunulan teorik çerçeveyi desteklemekte; ekonomilerde teknolojik yenilik içsel olarak gelişmektedir. Bu tez çalışmasının sanayi politikalarının iktisadi büyüme ve teknolojik gelişmeye etkilerini inceleyen ampirik literatüre temel katkıları şunlardır: i) yükselen piyasa ekonomileri üzerinde yoğunlaşılması, ii) bu ülkelerde yaşanan iktisadi gelişmelerin gerek küresel gerekse de bölgesel düzeyde yaşanan ekonomik dalgalanmalar ve uluslararası bazı makroekonomik göstergelerle incelenmesi, iii) yükselen piyasa ekonomileri, gelişmiş ülkeler ve yükselen Asya ekonomilerine ilişkin karşılaştırmalı bir analiz yapılması ve iv) yakın döneme ait istatistiksel verilerin kullanılması.

Abstract:
In this study, the impact of industrial policies based on technology and innovation on economic growth and technological development in emerging economies is investigated by using the System Generalized Method of Moments (GMM) approach, one of the dynamic panel data models, with data for the period 2000-2020 for twenty-three advanced economies and nineteen emerging market economies. In the study, static model estimations were also made for comparison purposes and two models were estimated as macro production and innovation. Gross fixed capital formation, patent stock, secondary education enrollment rate, openness and political risk index variables were used as explanatory variables in the estimation of the macro production function where gross domestic product (GDP) is taken as the dependent variable. In the estimation of the innovation function, R&D stock, share of world trade, share of manufacturing industry imports in manufacturing industry foreign trade, secondary education enrollment rate, openness and political risk index variables were used to explain the dependent variable patent applications. In the estimations, approaches to compensate for possible deviations from econometric assumptions were used and models were interpreted in accordance with economic, statistical and econometric expectations. According to the macro production function estimates, which are largely consistent with theoretical expectations, the increase in the stock of knowledge and human capital has a positive effect on output. According to the innovation function estimation results, lagged patent applications, which are used as an indicator of knowledge stock and research and development (R&D) stock, are effective on technological innovation in all country groups. The results of the analysis largely support the theoretical framework presented in Romer (1990) that technological innovation in economies develops endogenously. The main contributions of this thesis to the empirical literature on the effects of industrial policies on economic growth and technological development are: i) focusing on emerging market economies, ii) analyzing the economic developments in these countries in terms of global and regional economic fluctuations and some international macroeconomic indicators, iii) conducting a comparative analysis of emerging market economies, developed countries and emerging Asian economies, and iv) using recent statistical data.