Avrupa yeşil mutabakatı bağlamında endokrin bozucu kimyasalların arıtılması ve sürdürülebilirlik: Su kaynaklarında bir inceleme
Endocrine disrupting chemicals treatment and sustainability in the context of the european green deal: A study in water resources
Yazar: ŞEBNEM NUR BARLAK
Danışman: PROF. DR. SİNAN UYANIK
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Gelişen ve sürekli değişime maruz kalan dünyamızın, yakın tarihe baktığımızda 
çevresel birçok sorunla karşı karşıya kaldığı görülmektedir. Küresel bir sorun haline 
gelen bu durum karşısında iklim değişikliği, küresel ısınma, sera gazı emisyonu gibi 
birçok gündem maddesiyle mücadele etmek, yaşanılabilir bir dünyanın temel ve 
vazgeçilmez yapı taşlarını oluşturmaktadır. Bu kapsamda özellikle 1990'lı yıllardan 
bu yana aktif bir mücadele içerisinde yer almak kaçınılmaz olmuş, Avrupa Birliği 
öncülüğünde birçok çalışmalar yapılmıştır. İklim ve çevreyle ilgili zorluklar alanında 
temel yol haritalarından biri olan Avrupa Birliği Yeşil Anlaşması da somut adımlar 
atılması amacıyla öncü bir konumda yer almıştır. 
Bahse konu olan AB Yeşil Anlaşması'nın sürdürülebilir çevre politikalarından biri 
de su kaynaklarında bulunan Endokrin Bozucu Maddelerin azaltılmasıdır. Atıksu 
kaynaklarına yönelik özel hedefler kapsamında dikkat çeken bu konu başlığı 
incelendiğinde endokrin bozucu kirleticilerin yüksek verimle giderimi hedeflenmiş 
ve giderim yöntemleri incelenmiştir. 
Her geçen gün giderek artan nüfus, büyüyen sanayileşme ve buna bağlı olarak arztalep ilişkisinde ortaya çıkan ürünlerin hammadde formundan ürün formuna geçişi 
sürecinde hiç kuşkusuz ki su kullanımı ve buna bağlı atıksu oluşumu meydana 
gelmektedir. Gelişen teknoloji ile atıksu arıtma tesisleri, atık suların karakteristiğine 
bağlı olarak sulama suyu, proseste geri kullanımı ve alıcı ortama deşarjı gibi birçok 
durumu mümkün kılabilmektedir. Özellikle endüstriyel işletmelerin prosesten 
kaynaklı meydana gelen üretim atıksuları tabi olduğu mer-i mevzuat kapsamında 
alıcı ortama verilmeden önce deşarj standartlarını sağlamak amacıyla bir arıtım 
süreci geçirmektedir. 
Endokrin bozucu kirleticilerin bağlı olduğu endüstri alanının üretim çeşidi, miktar ve 
uygulanan teknolojik yöntemlerin farklı olması sebebiyle, üretim sonucu meydana 
gelen atık suların nitel ve nicel özellikleri de büyük değişiklikler gösterebilmektedir. 
Bu sebeple meydana gelecek su kirliliğinin önlenmesi amacıyla alınan kimi 
önlemlere dair geliştirilen teknolojilerin tespitinde ve alternatiflerin sunulmasında 
ayrı ele alınmış olup arıtım yöntemleri incelenmiştir.

Abstract:
When we look at the recent history of our developing and constantly changing world, 
it is seen that it has faced many environmental problems. In the face of this situation, 
which has become a global problem, combating many agenda items such as climate 
change, global warming, greenhouse gas emissions constitute the basic and 
indispensable building blocks of a livable world. In this context, it has been 
inevitable to take part in an active struggle especially since the 1990s, and many 
studies have been carried out under the leadership of the European Union. The 
European Union Green Deal, which is one of the basic road maps in the field of 
climate and environmental challenges, has also taken a pioneering position in order 
to take concrete steps. 
One of the sustainable environmental policies of the EU Green Deal is the reduction 
of Endocrine Disrupting Substances in water resources. When this topic, which 
attracts attention within the scope of special targets for wastewater resources, is 
examined, it is aimed to remove endocrine disrupting pollutants with high efficiency 
and removal methods are examined. 
There is no doubt that water use and related wastewater formation occur in the 
process of transition from raw material form to product form in the process of 
increasing population, growing industrialisation and accordingly supply-demand 
relationship. With the developing technology, wastewater treatment plants can enable 
many situations such as irrigation water, reuse in the process and discharge to the 
receiving environment depending on the characteristics of the wastewater. In 
particular, the production wastewater generated from the process of industrial 
enterprises undergoes a treatment process in order to meet the discharge standards 
before being discharged to the receiving environment within the scope of the 
legislation to which it is subject. 
The qualitative and quantitative characteristics of the wastewater generated as a 
result of production may vary greatly due to the different production types, quantities
and technological methods applied in the industrial area to which endocrine 
disrupting pollutants are related. For this reason, in determining the technologies 
developed for some measures taken in order to prevent water pollution and 
presenting alternatives, treatment methods have been examined separately.