Koruma ve bakım altında bulunan çocukların okula uyum süreçlerinin okul sosyal hizmeti bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of school adaptation processes of chi̇ldren under protection and care in the context of school social servi̇ce/work
Yazar: TUĞÇE AKARÇAY
Danışman: PROF. DR. ALİ RIZA ABAY
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyal Hizmet = Social Work
Dizin: Akademik uyum = Academic adjustment ; Koruma altındaki çocuklar = Children in care

Özet:
KORUMA VE BAKIM ALTINDA BULUNAN ÇOCUKLARIN OKULA UYUM SÜREÇLERİNİN OKUL SOSYAL HİZMETİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
ÖZET
Ülkemizde korunmaya ihtiyacı olduğu tespit edilen çocuklar koruma ve bakım altına alınarak devlet tarafından belirli kuruluşlarda bulundurulmaktadırlar. Koruma ve bakım altında bulunan çocuklar yaşadıkları çeşitli travmalar, ihmaller, yer değişiklikleri vb. sebepler dolayısıyla birtakım sorunlar yaşayabilmektedir. Okula uyum sağlamada yaşanılan sorun ise bunlardan yalnızca biridir. Çalışmanın konusu kapsamında düşünüldüğünde araştırma, koruma ve bakım altında bulunan çocukların okul içerisinde yaşadığı problemlerin tespit edilip çözüme ulaştırılması için ve okula uyum süreçlerinin olumlu bir şekilde ilerleyebilmesi için gerçekleştirilebilecek uygulamaların okul sosyal hizmeti bağlamında değerlendirilebilmesini amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma sürecinde öncelikle Kocaeli ili Gölcük ilçesi sınırları içerisinde yaşayan koruma ve bakım altında bulunan çocukların okuduğu okullardaki öğretmenlerle iletişime geçilerek toplamda 10 öğretmenle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen mülakatlardan elde edilen bulguların analizinde MAXQDA 2024 nitel veri analiz programı kullanılarak altı ana temaya ulaşılmıştır. Bu temalar "Okul İçerisinde Karşılaşılan Problemler", "Okula Uyum Sağlama Derecesi", "Okula Uyum İçin Uygulanan Uygulamalar", "Okula Uyum Sürecinde Yaşanan Problemlerin Çözümü", Okul Sosyal Hizmeti Tanımı" ve "Okul Sosyal Hizmet Uzmanının Okula Uyum Sürecine Katkısı" olarak isimlendirilmiş olup oluşturulan temalar kapsamında sonuç ve öneriler kısmı yazılmıştır. Koruma ve bakım altında bulunan çocukların okula uyum sürecinin olumlu yönde ilerlemesi konusunda öğretmenler tarafından verilen öneriler, çalışmanın öneriler başlığı altına eklenmiştir.  Araştırmadan elde edilen sonuçlar kapsamında koruma ve bakım altında bulunan çocukların, aile yanında büyüyen çocukların okul içerisinde yaşadığı problemlere ek olarak "okula uyum sorunu" ve "dışlanmaya maruz kalma" problemleriyle yüz yüze kaldıkları bilgileri edinilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler doğrultusunda koruma ve bakım altında bulunan öğrencilerin okula uyumu ve okul sosyal hizmeti ilişkisinin daha iyi anlaşıldığı, çalışmanın okul sosyal hizmeti uygulamasının ülkemizdeki gerekliliğini vurgulamasına katkıda bulunduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Koruma ve Bakım Altında Bulunan Çocuk, Okula Uyum, Okul Sosyal Hizmeti, Nitel Araştırma

Abstract:
EVALUATION OF SCHOOL ADAPTATION PROCESSES OF CHİLDREN UNDER PROTECTION AND CARE IN THE CONTEXT OF SCHOOL SOCIAL SERVİCE/WORK
ABSTRACT
In our country, children who are determined to be in need of protection are taken under protection and care and kept in certain institutions by the state. Children under protection and care may experience some problems due to various traumas, neglect, changes of location, etc. The problem of adaptation to school is only one of them. When considered within the scope of the subject of the study, the research aims to evaluate the practices that can be carried out in order to identify and solve the problems experienced by children under protection and care in school and to ensure that their school adaptation processes progress positively in the context of school social work. Case study design, one of the qualitative research methods, was used in the research. In the research process, first of all, in-depth interviews were conducted with a total of 10 teachers using a semi-structured interview form by contacting teachers in schools where children under protection and care living in Gölcük district of Kocaeli province study.In the analysis of the findings obtained from the interviews, six main themes were reached by using MAXQDA 2024 qualitative data analysis program. These themes were named as "Problems Encountered at School", "Degree of School Adaptation", "Practices for School Adaptation", "Solution of Problems Experienced in School Adaptation Process", "Definition of School Social Work" and "Contribution of School Social Workers to School Adaptation Process". The suggestions given by the teachers regarding the positive progress of the school adaptation process of children under protection and care were included under the title of suggestions.  Within the scope of the results obtained from the research, it was learned that children under protection and care face "school adaptation problems" and "being exposed to exclusion" in addition to the problems experienced by children growing up with their families. In line with the data obtained from the study, it was determined that the relationship between school adaptation of students under protection and care and school social service/work was better understood, and the study contributed to emphasizing the necessity of school social service/work practice in our country.

Keywords: Children Under Protection and Care, School Adaptation, School Social Work, Qualitative Research