Nörodejeneratif hastalıklarda olası genotoksik hasarın değerlendirilmesi
Assessment of genetic damage in neurodegenerative diseases
Yazar: MUSTAFA BAYDAR
Danışman: DOÇ. DR. ÜLKÜ ÜNDEĞER ; PROF. DR. AYŞE NURŞEN BAŞARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Comet tekniği = Comet assay ; DNA hasarı = DNA damage ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nörolojik hastalıklar = Neurological diseases ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease

Özet:
Reaktif oksijen bileşiklerinin (ROB) artması sonucu oluşan oksidatif hasarın multipl skleroz (MS), Parkinson ve Alzheimer gibi çeşitli nörodejeneratif hastalıkların patogenezinde rolü olduğu iddia edilmektedir. Bu hastalıkların etiyolojisinde oksidatif stresin rolü kesin belirlenmemekle birlikte nörodejeneratif hastalıklara sahip hastaların beyinlerinde lipid peroksidasyon, protein, DNA ve mitokondriyal oksidasyon düzeylerinin arttığı gösterilmiştir. Beyin, metabolik faaliyetlerin yüksek oranda gerçekleştiği bir organ olması nedeniyle reaktif oksijen bileşiklerine maruz kalmaktadır. Oksidatif hasar solunum esnasında mitokondriden reaktif oksijen bileşiklerinin salınması sonucu endojen kaynaklardan gelebilmektedir ve nörodejeneratif bozukluğa sahip hastaların beyin dokusunun dışında lenfositler gibi periferal hücrelerdeki artmış hasarı değerlendirmek tedavide önemli uygulamalara yol açabilecektir. Bu çalışmada öncelikle Parkinson, MS hastalarının ve bunların yaşa ve cinsiyete göre eşleştirilmiş sağlıklı kontrollerinin periferal lenfositlerindeki olası DNA hasarına bakılmıştır. Daha sonra kan örneklerine oksidatif hasar yapıcı hidrojen peroksit (H2O2) ve okside pürinlerin ortaya çıkarılmasından ve onarımından sorumlu formamidopirimidin glikosilaz (Fpg) enzimi uygulayarak oksidatif DNA hasarına duyarlılıklarının Comet yöntemiyle değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Parkinson hastalarının lenfositlerinde DNA hasarı sağlıklı kontrollerine göre önemli derecede artmıştır (p<0.05). MS hastalarının lenfositlerinin de oksidatif DNA hasarına kontrollerine kıyasla daha duyarlı olduğu gözlenmiştir (p<0.05).

Abstract:
It has been suggested that oxidative damage due to the increase in the production of reactive oxygen species (ROS) have been involved in the pathogenesis of neurodegenerative diseases such as multiple sclerosis (MS), Parkinson?s disease and Alzheimer?s disease. Although the role of oxidative stress in the aetiology of these diseases is not clear, enhanced levels of lipid peroxidation, protein oxidation, DNA oxidation and mitochondrial oxidation have been demonstrated in the brains of patients with neurodegenerative diseases. Since the brain has many metabolic activities, it has been exposed to reactive oxygen species deeply. Oxidative damage can originate from the endogenous sources as a result of leakage of reactive oxygen species from mitochondria during respiration and the detection of an increased damage status in the cells of patients with neurodegenerative disorders could have an important therapeutic implications. In the present study the levels of DNA damage, susceptibility to oxidative DNA damage in the peripheral lymphocytes of patients with Parkinson?s diseases and MS and their age and gender matched healthy controls were determined by the Comet assay applied to blood samples with hydrogen peroxide (H2O2) and oxidative purine specific DNA repair enzyme, formamidopyrimidine glycosylas (Fpg). The DNA damage in the lymphocytes of the patients with Parkinson?s disease compared to healthy controls has been significantly increased (p<0.05). It has also been observed the lymphocytes of the patients with MS have more susceptible to oxidative DNA damage (p<0.05).