Ergenlerde depresyon belirtilerini azaltmada ebeveyn katılımlı davranışsal aktivasyon terapisinin etkisinin karma yöntem araştırması ile incelenmesi
An investigation of the effect of behavioral activation therapy with parental involvement in reducing depression symptoms in adolescents by using mixed methods research
Yazar: YAVUZ KOŞAN
Danışman: DOÇ. DR. İSMAİL SEÇER
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile katılımı = Family participation ; Davranışsal aktivasyon sistemi = Behavioral activation system ; Depresyon = Depression ; Ergenler = Adolescents ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Lise öğrencileri = High schools students ; Terapi = Therapy ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu araştırma kapsamında ergenlerin depresif belirtilerini azaltmaya yönelik Ergen Davranışsal Aktivasyon Programı'nın (E-DAP) uyarlanması ve etkililiğinin karma araştırma yöntemi ile test edilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden müdahale deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda müdahale esnasında ve sonrasında olmak üzere iki farklı nitel veri sürece dahil edilmiştir. Araştırma yarı deneysel desenlerden eşleştirilmiş desen temelinde yürütülmüştür. Araştırma üç farklı lisede yürütülmüştür. Araştırmada çalışma grubunu belirlemek amacıyla karma yöntem örnekleme stratejilerinden iç içe örnekleme yöntemi kullanılmıştır.  İlk olarak okullar tabakalı örnekleme aracılığıyla iki tabakaya ayrılmıştır. Ardından basit rastgele örneklemeyle üç okul belirlenmiştir. Sonrasında basit rastgele örnekleme yoluyla 705 öğrenci arasından depresif belirti düzeyi yüksek 157 öğrenci belirlenmiştir. 157 öğrenci amaçlı tabakalı örnekleme yoluyla kız ve erkek olmak üzere iki alt gruba ayrılmış ve son olarak ölçüt örneklemeyle 20 katılımcı belirlenmiştir. Nicel veriler Çocuklar için Anksiyete ve Depresyon Ölçeği-Yenilenmiş (ÇADÖ-Y) formu aracılığıyla, nitel veriler ise oturum değerlendirme formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Nitel verilerin analizinde tematik analiz yöntemi, nicel verilerin analizinde ise normallik analizleri ve tek faktörlü kovaryans analizi (ANCOVA)uygulanmıştır.
Bulgular: Araştırmada elde edilen bulgular DA temelli E-DAP uygulamasının ergen depresif belirtilerini azaltmada etkili olduğunu göstermektedir. Uygulama sürecinde dokümanlar ve uygulama sonrasında görüşmelerden elde edilen bulguların nicel yöntemlerle elde edilen bulgularla örtüştüğü ve nitel bulguların nicel bulguları yeterli düzeyde açıkladığı belirlenmiştir. 
Sonuç: Araştırma sonucunda uygulanmış olan E-DAP müdahalesinin ergenlerin depresif belirtilerini azaltmada etkili bir müdahale programı olduğu ve bu sonucun nitel bulgularla desteklendiği söylenebilir.

Abstract:
Purpose: This research aimed to adapt the Adolescent Behavioral Activation Program (A-BAP) to reduce the depressive symptoms of adolescents and to test its effectiveness with a mixed research method.
Method: The current research adopted intervention design one of the mixed research approaches. Two different qualitative data were included in the process, during and after the intervention. The matching-only design, one of the quasi-experimental design, was applied. The research was carried out in three different high schools. In order to determine the study group, nested sampling method, one of the mixed method sampling strategies, was used. First, schools are divided into two levels through stratified sampling. Then three schools were identified by simple random sampling. Then, 157 students with high levels of depressive symptoms were identified among 705 students through simple random sampling. 157 students were divided into two subgroups, male and female, with stratified purpose sampling, and finally 20 participants were determined by criterion sampling. Quantitative data were collected through the Revised Child Anxiety and Depression Scale (RCADS) form, and qualitative data were collected through the session evaluation form and semi-structured interview forms. Parents of the participants in the experimental group attended the first, mid and final counseling sessions. Thematic analysis method was used for qualitative data, normality analysis and single factor covariance analysis (ANCOVA) were utilized for quantitative data.
Findings: Findings displayed that BA based A-BAP application is an effective intervention in reducing adolescent depressive symptoms. The findings of the documents and the interviews after the application process were observed to confirm quantitative findings. Besides, qualitative findings were found to adequately explain quantitative findings.
Result: It can be said that the A-BAP intervention applied as a result of the research is an effective intervention program in reducing the depressive symptoms of adolescents and this result is supported by qualitative findings.