Kur'ân'da ahlâk aşılayan kıssalarla çocuklarda din eğitimi
With the kissas that involve ethics in the Qur'an religious education in children
Yazar: ABDULLAH SEVİM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH ÖZÜÇALIŞIR
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak eğitimi = Moral education ; Değerler eğitimi = Values education ; Din = Religion ; Din öğretimi = Religious teaching ; Eğitim = Education ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Peygamberler = Prophets ; Tefsir = Commentary ; Çocuk eğitimi = Child education

Özet:
Yüzyıllardır doğruluğun ve hakikatin sancaktarlığını yapmış ümmetin evlatları, dünyanın en büyük hazinelerinden daha evladır. Bundan dolayıdır ki, onların hayatları gibi gelecekleri de bizim gündem maddelerimizden biridir. Onlara doğru bir eğitim anlayışı ve doğru modelleri görebilme imkânı sunduğumuzda; çocuklarımızın ecdadımız gibi Kur'âni bir hayat çizgisinde yaşadıkları dönemlere yelken açmaları, hatta onlara benzer cihangir bir ruha sahip olmaları, zor değildir. Sayısal olarak yapılan çalışmaların niceliği konusunda sıkıntı görünmeyebilir, bu noktada yeterince çalışmanın ortaya konduğu da söylenebilir. Ancak çocuklarımıza bu modellerin ulaştırılırken fikri sağlam bir sentez yapılarak veya onların gündemine alınmasının sağlandığı ile âlakalı ciddi problemler olduğu gerçeği, aşikâr bir şekilde karşımızda durmaktadır.
Ayrıca Kuran'ın ilâhi bir kelam oluşu ve her daim hakikat yolunun yolcularının misallerini ortaya koyması, insanın dünyaya bakış açışını yönlendirmesi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Rabbimiz Enfal Sûresinde "Müminler ancak o kimselerdir ki; Allah anıldığı zaman kalpleri ürperir. Onun âyetleri kendilerine okunduğu zaman (bu) onların imanlarını artırır. Onlar sadece Rablerine tevekkül ederler."  Bu âyet bağlamında belirtildiği üzere iman kalple ilgilidir. Mutasavvıfların bir kısmına göre kalp merkezi, beden şehrinin padişahıdır.  Kur'ân; Müminlerin kalplerine sırâyet eden, insanı hayra sevkeden ve doğru yönelimini sağlayan ilâhi bir kelamdır. Hayata bakış açısını, yaşantısını ve nesli eğitmesini sağlayacak yegâne başucu kitabıdır. 
 Bu noktada en doğru kaynağı, hayat rehberimizin izlerini takip ederek, çocuklarımızın kendilerini yakın hissedecekleri kabullenecekleri modelleri, onların gelişimlerine uygun olarak ortaya koymaya çalıştık. Bu çalışmayı önemli kılan bunun sağlanmasına yönelik bir adım olmasıdır.
Çalışmamızla birlikte Kur'ân'da, çocuklarımıza yönelik ahlâk aşılayacağını düşündüğümüz kıssaların; verdiği ortak ve kendilerine özel farklı mesajlarını ortaya çıkarıp, harmanlayarak çocuklarımızın ahlâklı bireyler olmasına katkı sunmaya gayret ettik. Bütün kıssaları ele almak yerine; çocuklarımızın yaşlarına yakın olayları, ebeveynleri ile yaşadıkları hadiselere benzer kıssaları ortaya koymaya çalıştık. Örneğin; Hz. İsa'nın daha bebekken konuşması, Hz. İsmail'in yedi yaşında kurban edilmesi, Hz. Yusuf'un on iki yaşında kuyuya atılması ve Hz. Lokmân'ın evladına nasihatlerinin yer aldığı kıssaları incelemeye gayret ettik.
Çocuklarımızın eğitimi açısından önem arz eden Kur'ân kıssalarını tarihsel örgüye göre sırasıyla ele aldık. Konumuza dair onlara hitâp edecek düzeyde olduğunu düşündüğümüz: Çocuklukları zikredilen Hâbil ve Kâbil, Hz. İsmail, Hz. Yusuf, Hz. Musa, Hz. Yahyâ, Hz. Meryem ve Hz. İsa kıssalarını aktardık. Ayrıca ebeveyn ve çocuk ilişkisi üzerine verilen kıssalardan; Hz. Âdem, Hz. Zekeriyyâ, Hz. Nuh ve Hz. Lokmân aleyhisselamın evladına nasihatlerini ele aldık.
Kıssalarla ilgili bilgilere Kur'ân'da şu şekilde yer verilmiştir: Hâbil ve Kâbil kıssası Maide Sûresi 27.-32. âyetler arasında; Hz. İsmail'in çocukluğu ile ilgili bilgiler genel anlamda Saffat Sûresi 101.-113. âyetlerde; Hz. Yusuf'un çocukluğu ile ilgili kısımlar 3.-22. âyetlerde yer almıştır. Hz. Musa'nın çocukluğu ile ilgili hususlar Kasas Sûresi 8-13. âyetlerde; Hz. Yahyâ'nın çocukluğu ile ilgili bilgiler Meryem Sûresi 7.-15. âyetlerde, Enbiya 90. âyette, Âl-i İmrân Sûresi 39. âyetlerde değinilmiştir. Ayrıca Hz. İsa ve annesi Hz. Meryem'in çocukluğu ile ilgili kısımlar Âl-i İmrân Sûresi 36.-37. âyetlerde, 42.-45. âyetlerde, Meryem Sûresi 16.-36. zikredilmiştir. Hz. Nuh ve oğlu ile ilgili hususlar Hud Sûresi 42.-47. âyetlerde; Hz. Lokmân'ın oğluna nasihatleri ile ilgili hususlar Lokmân Sûresi 12.-19. âyetlerde; peygamberler ve çocukları arasında geçen diyaloglara bir ebeveyn-çocuk ilişkisi yönüyle değinilmiştir. Bizde çalışmamızda bu âyetler ışığında rivâyet ve dirâyet tefsirlerindeki yorumlarına yer verdik. Ayrıca her kıssada işlenen değerlerimizi ahlâk aşısı başlığı adı altında ele alıp, bunlarla ilgili hadislerde ve kaynaklarda yer alan diğer kıssalara da değindik.
Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Sûre, Âyet, Çocukluk, Kıssa

Abstract:
The sons of the nation, who have been the standard bearers of truth and truth for centuries, are better than the greatest treasûres of the world. That's why, like their lives, their future is one of our agenda items. When we offer them the right understanding of education and the opportunity to see the right models; It is not difficult for our children to sail through the periods in which they lived in a Qur'anic life like our ancestors, or even to have a similar world spirit to them. There may not be a problem with the quantity of numerical studies, and at this point, it can be said that enough studies have been put forward. However, it is obvious that there are serious problems with the idea that these models are delivered to our children by making a sound synthesis or putting them on their agenda.
In addition, the fact that the Qur'an is a divine word and that it always presents examples of travelers on the path of truth has an important place in guiding people's view of the world. Our Lord says in Surah Anfal, "The believers are only those who; When Allah is mentioned, their hearts tremble. When his verses are recited to them, it increases their faith. They only put their trust in their Lord." As stated in the context of this verse, faith is about the heart. According to some mystics, the heart is the center of the body and the sultan of the city of the body. The Qur'an is; It is a divine word that touches the hearts of believers, guides people to goodness and ensûres their correct orientation. It is the only bedside book that will enable him to educate his point of view, life and generation.
At this point, we have tried to present the most accurate source, the models that our children will feel close to, by following the footsteps of our life guide, in accordance with their development. What makes this study important is that it is a step towards achieving this.
With our study, the stories in the Qur'an that we think will instill morality towards our children; We have endeavored to contribute to our children's becoming moral individuals by revealing and blending the common and unique messages given to them. Instead of dealing with all the stories; we tried to reveal the events close to the age of our children and the stories similar to the events they experienced with their parents. For example; Hz. The speech of Jesus when he was a baby, Hz. The sacrifice of Ishmael at the age of seven, Hz. Yusuf was thrown into a well at the age of twelve and Hz. We have tried to examine the stories in which Lokmân's advice to his son is included.
We have dealt with the stories of the Qur'an, which are important for the education of our children, in order according to the historical pattern. We think that our subject is at a level that will appeal to them: Abel and Cain, whose childhood is mentioned, Hz. Ismail, Mr. Joseph, St. Moses, St. Yahyâ, Mr. Mary and St. We quoted the stories of Jesus. In addition, from the stories given on the parent-child relationship; Hz. Adam, Mr. Zechariah, Hz. Noah and Hz. We discussed the advices of Lokmân 'alaihis-salam' to his son.
Information about the stories is given in the Qur'an as follows: The story of Abel and Cain, Surah Maide 27.-32. between verses; Hz. Information about Ismail's childhood is generally found in Surah Saffat 101.-113. in verses; Hz. Chapters on Joseph's childhood 3.-22. contained in the verses. Hz. Matters about Moses' childhood Surah al-Qasas 8-13. in verses; Hz. Information about Yahyâ's childhood Surah Maryam 7.-15. It is mentioned in the verses of Anbiya in verse 90 and in verse 39 of Surah Al-i Imran. Also, St. Jesus and his mother The parts about Mary's childhood are in Surah Al-i Imran 36.-37. in verses 42-45. in verses 16-36 of Surah Maryam. has been mentioned. Hz. Issues about Noah and his son Surah Hud 42.-47. in verses; Hz. Matters about Lokmân's advice to his son Surah Luqman 12.-19. in verses; The dialogues between the prophets and their children are mentioned in terms of a parent-child relationship. In our study, in the light of these verses, we have included the interpretations of the narration and the wise interpretations. In addition, we discussed our values, which are covered in each story, under the title of moral graft, and we also touched on other stories in the hadiths and sources related to them.
Key Words: Qur'an, Surah, Verse, childhood, Parable