Türkiye Türkçesi ve Arapçadaki kalıp sözler
Phrases in Turkish and Arabic
Yazar: NASIR ALPARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ RAMAZAN BÖLÜK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kalıp sözler, bir toplum ve bu toplumun fertleri arasında ilişki ile bu ilişkinin devamlılığını sağlayan; yabancı bireylerin yeni girdikleri topluma alışmalarını ve toplum tarafından kabul görmelerini kolaylaştıran bir anahtardır. Buna iletişimin ilk basamağı denilebilir. Kalıp sözlerle ilgili çalışmalar, ne yazık ki günümüzde oldukça yetersizdir. Çalışmanın amacı literatürdeki bu eksikliği karşılamak ve Arapça ve Türkiye Türkçesindeki kalıp sözlerin aktarımında karşılaşılan sorunlara bir nebze de olsa çözüm sunabilmektir. Bu yüzden bu çalışmanın Türkiye Türkçesi ve Arapçadaki kalıp sözler üzerine bundan sonra yapılacak çalışmalara yön vereceği ve referans bir kaynak olacağı amaçlanmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye Türkçesi ve Arapça eserlerde yer alan kalıp sözler tespit edilerek Selamlaşma, Tanışma, Hal Hatır Sorma, Vedalaşma, Uğurlama, Rica Etme, Teşekkür Etme, Özür Dileme, Davet Etme, Karşılama, Onaylama, Reddetme, Baş Sağlığı Dileme, Söz Verme, Alkış, Kargış, Kabul Etme, Tebrik Etme ve Diğer Kalıp Sözler şeklinde kategorilere ayrılmıştır. Bu kalıp sözler genel ve özel sözlükler, kitaplar, edebi eserler, yazılı ve sözlü kitle iletişim araçları, genel ağda bulunan site ve forumlardan derlenmiştir. Sözlüklerden yararlanılarak ve bu kalıp sözlerin yer aldığı metinlerdeki kullanımlarına bakarak kalıp sözler tanımlanmıştır. Bu kalıp sözlerin Arapça şekilleri Arap ülkelerindeki kütüphanelerden temin edilmiştir. Kalıp sözler sınıflandırılırken farklı anlamlar kazanabileceği, anlamının bağlama göre değişiklik gösterebileceği düşünülerek aynı kalıp sözlerden bazıları birden çok kategoride yer aldı. Çalışmanın sonuç bölümünde her iki dili konuşan toplumların ortak noktası olan İslam dininin kalıp sözler üzerindeki etkisi ifade edildi. Son olarak Türkiye Türkçesi ve Arapçadaki kalıp sözlerle ilgili sayısal verilere yer verildi.

Abstract:
Formulaic words are the relationships between a society and the members of this society and the continuity of this relationship; It is a key that makes it easier for foreign individuals to get used to the new society they have entered and to be accepted by society. This can be called the first step of communication. Unfortunately, studies on formulaic expressions are quite insufficient today. The aim of the study is to meet this deficiency in the literature and to offer a solution, at least to some extent, to the problems encountered in the transmission of formulaic expressions in Arabic and Turkish. Therefore, it is thought that this study will guide future studies on formulaic expressions in Turkish and Arabic and will be a reference source. In this study, formulaic expressions in Turkish and Arabic works were identified and expressions such as Greeting, Getting to Know, Asking How We Are, Saying Goodbye, Saying Goodbye, Requesting, Thanking, Apologizing, Inviting, Welcoming, Approving, Rejecting, Expressing Condolences, Promising. Applause, Blame, Acceptance, Congratulations and Other Phrases. These phrases have been compiled from general and special dictionaries, books, literary works, written and oral mass media, sites and forums on the general network. Formulaic expressions were defined by using dictionaries and looking at their usage in the texts containing these formulaic expressions. The Arabic forms of these phrases were obtained from libraries in Arab countries. Some of the same phrases were included in more than one category, considering that the phrases may acquire different meanings while classifying them and that their meanings may vary depending on the context. In the conclusion of the study, the effect of Islam, which is the common point of societies speaking both languages, on formulaic expressions was expressed. Finally, numerical data about formulaic expressions in Turkish and Arabic were included.