Herediter sferositoz hastalarında bozulmuş kemik metabolizması
Disordered bone metabolism in hereditary spherocytosis patients
Yazar: MAHMUT CESUR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH TEMİZ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anemi-hemolitik = Anemia-hemolytic ; Kemik hastalıkları = Bone diseases ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Osteokalsin = Osteocalcin ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Sferositoz = Spherocytosis ; Sferositoz-herediter = Spherocytosis-hereditary ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Kronik hemolitik anemi eritrositlerin anormal yıkımıyla karakterize nadir bir
hastalık grubudur. İntrensek hemolitik anemi; membranopati (Herediter Sferositoz vb.),
hemoglobinopati (Orak hücre anemisi vb.) ve enzim bozukluğu (Piruvat kinaz eksikliği
vb.) olarak alt gruplara ayrılır. Orak hücreli anemi ve talasemi hastalarında kemik
metabolizmasında bozulma gösterilmiştir. Bu hastalarda kemik metabolizması ile ilgili
parametrelerde ve kemik yoğunluğunda değişim olmaktadır. Herediter sferositoz
hastalarıyla ilgili bu konuda yapılan yeterli çalışma yok veya diğer hemolitik anemilerle
alt grup olarak değerlendirilmiştir.
Bu çalışmada Herediter Sferositoz nedeniyle takipli hastalarda kemik sağlığını
değerlendirmek için biyokimyasal ve radyolojik değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışma
prospektif olarak tasarlandı. Çalışmaya, KSÜ Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve
Onkoloji bölümünde takip edilen toplam 30 herediter sferositoz hastası ve 30 kontrol
grubu dahil edildi. Hasta ve kontrol grubu yaş ve cinsiyet olarak eşit seçildi. Hasta ve
kontrol grubundan hemogram ve biyokimyasal testler (serum kalsiyum, fosfor, alkalen
fosfataz, parathormon, D vitamini) ve osteokalsin çalışıldı. Hasta grubunda ilaveten DXA
tetkiki yapıldı.
İki grup arasında hemogram parametrelerinde herediter sferositoz hastalarında
hemolitik anemi yönünden anlamlı fark vardı. Hasta grubunda ilaveten beyaz küre,
nötrofil sayısı, eozinofil sayısı gibi immün sistem parametreleri arasında istatistiksel
olarak anlamlı fark saptandı. Hasta grubunda osteokalsin 6,88±4,35 ng/ml, D vitamin
17,74±7,76 ng/ml ve kontrol grubunda osteokalsin 11,93±8,92 ng/ml, D vitamin
24,04±11,70 ng/ml olarak saptandı. İki grup arasında D vitamini ve osteokalsin seviyeleri
arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (sırasıyla p=0,017 ve 0,008). Hasta
iv
grubunda kemik yoğunluğu değerlendirildi. Çekilen DXA sonuçlarında Z-skorları yaşa
ve cinsiyete göre normal popülasyondan düşük saptandı.
Herediter sferositoz ilişkili kemik hastalığı ile ilgili mevcut literatürde boşluklar
kalmaktadır. Günümüzde sağlık hizmetlerinin iyileşmesi ve farkındalığın artması
nedeniyle klinisyenler pratik uygulamalarda ileri kemik hastalığını daha sık
görmektedirler. Çeşitli kemik hastalığı formlarının hem tanı hem de tedavisini aydınlatan
sorumlu mekanik yolları ele alan araştırmalara ciddi bir ihtiyaç duyulmaktadır. Ortaya
çıkan osteoimmünoloji alanı, kronik hemolitik anemide immün aracılı kemik kaybının
mekanizmalarını açıklamak için umut vaat etmektedir.
Yapılacak en etkin tedavi daha osteoporoz yerleşmeden önce düzeltilebilecek risk
faktörlerini (D vitamini, diyet, egzersiz) düzeltmektir. Ömür boyu hastaların takibinde
kemik sağlığıyla ilgili hem hastaların ve ailelerinin hem de takip eden doktor ve
personelin farkındalığının arttırılması ileride oluşabilecek morbiditeleri engelleyebilir.
Hastaların büyüme ve gelişmesi, kan parametreleri yakından takip edilmeli. Gerekirse
radyolojik olarak kemik yoğunluğu değerlendirilmelidir.

Abstract:
Chronic hemolytic anemia is a rare disease characterized by abnormal destruction
of erythrocytes. Subgroups of intrinsic hemolytic anemia are membranopathies
(Hereditary Spherocytosis etc.), hemoglobinopathies (sickle cell anemia etc.) and enzyme
deficiencies (pyruvate kinase deficiency etc.). In patients with sickle cell anemia and
thalassemia, bone metabolism is impaired. In these patients there are changes in
parameters related to bone metabolism and bone density. There is no adequate study of
hereditary spherocytosis patients in this regard or have been considered as subgroups with
other hemolytic anemias.
In this study, biochemical and radiological evaluations were carried out to
evaluate bone health in patients with hereditary spherocytosis. The study was designed
prospectively. A total of 30 hereditary spherocytosis patients which followed in the
Pediatric Hematology and Oncology Department of KSU Medical Faculty and 30 patients
for control group were included. Patient and control group were chosen equal in age and
sex. Hemogram and biochemical tests (serum calcium, phosphorus, alkaline phosphatase,
parathormone, vitamin D) and osteocalcin were studied from the patient and control
groups. Also DXA examination was performed in the patient group.
There was a significant difference in hemolytic parameters between the two
groups due to hemolytic anemia in hereditary spherocytosis patients. A statistically
significant difference was also found in the immunocytochemical parameters such as
white blood cell count, neutrophil count and eosinophil count in the patient group. In the
patient group osteocalcin was 6,88±4,35 ng/ml, vitamin D was 17,74±7,76 ng/ml and in
the control group osteocalcin was 11,93±8,92 ng/ml, vitamin D was 24,04±11,70 ng/ml. 
vi
There was a statistically significant difference between the vitamin D and osteocalcin
levels of the two groups (p = 0.017 and 0.008, respectively). Bone density was assessed
in the patient group. In patients DXA results showed lower Z-scores then the normal
population according to age and sex.
There are gaps in the available literature on hereditary spherocytosis-related bone
disease. Clinicians see advanced bone disease more often in practice because of the
improved health care and increased awareness. There is a serious need for research into
the responsible mechanical pathways that illuminate both diagnosis and treatment of
various forms of bone disease. The emerging field of osteoimmunology promises to
explain the mechanisms of immunological mediated bone loss in the chronic hemolytic
anemia.
The most effective treatment is to correct the risk factors (vitamin D, diet,
exercise) that can be corrected before osteoporosis is settled. Increasing the awareness of
patients and their families as well as their follow-on doctors and staff regarding bone
health may prevent future morbidities. The growth and development of the patients, blood
parameters should be closely monitored. If necessary, bone density should be assessed
radiologically