Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere sosyal beceri öğretiminde fırsat öğretimi ve doğrudan öğretim yöntemlerinin etkililiğinin ve  verimliliğinin karşılaştırılması
Social results for students with autism spectrum disorder comparison of the effectiveness and efficiency of incidental teaching and direct teaching methods in social skill teaching
Yazar: PENBE ÇAĞLA ÇAKAL
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM DAYI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere sosyal beceri öğretiminde fırsat öğretimi ve doğrudan öğretim yöntemlerinin etkililik ve verimlilikleri karşılaştırılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri, katılımcı öğrencilerin selamlaşma ve izin isteme becerilerindeki düzeyi, bağımsız değişkenleri ise fırsat öğretimi ve doğrudan öğretim yöntemidir. Araştırmanın katılımcılarının yaşları 7-9 arasında değişen bir kız iki erkek öğrencidir. Araştırma tek denekli araştırma modellerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeline göre desenlenmiştir. Araştırmada ayrıca katılımcı öğrencilerin ebeveynlerinden ve sınıf öğretmenlerinden sosyal geçerlik verileri toplanmıştır. Araştırmanın etkililik bulguları fırsat öğretimi ve doğrudan öğretim yöntemlerinin otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere sosyal beceri öğretiminde etkili olduğunu ortaya koymuştur. Verimlilik bulguları incelendiğinde ise doğrudan öğretim yönteminin üç öğrencide de fırsat öğretimi yöntemine göre daha etkili olduğu belirlenmiştir. Katılımcı öğrencilerin edindikleri sosyal becerileri uygulama sona erdikten iki, üç ve beş hafta sonra sürdürdükleri ve farklı araç-gereç, kişi ve ortamlarda genelleyebildikleri bulgulanmıştır. Araştırmadan elde edilen sosyal geçerlik bulguları katılımcı öğrencilerin ebeveynleri ve sınıf öğretmenleri tarafından araştırmaya yönelik olumlu görüş sahibi olduklarını ortaya koymaktadır.

Abstract:
In this study, the effectiveness and efficiency of incidental teaching aand direct instruction  methods in teaching social skills to students with autism spectrum disorder were compared. The dependent variables of the study were the levels of greeting and asking for permission skills of the participant students, while the independent variables were the incidental teaching and direct instruction methods. The participants of the study consisted of one female and two male students aged between 7 and 9 years. The research was designed according to the adaptive alternating practices model, one of the single- subject research models. Additionally, social validity data were collected from the parents and classroom teachers, of the participant students. The effectiveness findings of the study revealed that incidental teaching and direct instruction methods are effective in teaching social skills to students with autism spectrum disorder. When the efficiency findings were examined, it was determined that the direct instruction method was more effective for all three students. It was found that the participant students maintained the acquired social skills two, three and five weeks after the application ended and could generalize them across different tools, people, and settings, the social validity findings obtained from the study indicated that the parents and classroom teachers of the participant students had positive views towards the research.