Organik ve konvansiyonel incir üretimi sürdürülebilirliğinin belirlenmesinde yaşam döngüsü analizi
Life cycle assessment in determining of sustainability for organic and conventional fig production
Yazar: MESUT YÜCE YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ELA ATIŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Tarım Politikası ve Yayım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Sürdürülebilir tarım sistemleri geliştirmek için araştırmacıların ve karar vericilerin, farklı tarım sistemlerinin sosyal, ekonomik ve çevresel etkiler açısından güçlü ve zayıf yönleri hakkında bilgiye ihtiyacı vardır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de organik ve konvansiyonel incirin çevresel etkilerini, ekonomik ve sosyal performanslarını analiz etmek ve karşılaştırmaktır. Bu hedef aynı zamanda Avrupa Birliği'nin çiftlikten sofraya kadar adil, sağlıklı ve çevre dostu bir gıda sistemi kurmayı amaçlayan yeni büyüme stratejisi olan Avrupa Yeşil Mutabakatı ile de uyumludur. Araştırmanın saha araştırması, Türkiye'de konvansiyonel ve organik incir yetiştiriciliğinin en yoğun yapıldığı Aydın ilinde gerçekleştirilmiştir. Türkiye'deki toplam incir ağaçlarının %60'ından fazlası Aydın ilinde bulunmakta ve toplam incir üretiminin yarısından fazlası, Büyük Menderes Havzası'nın önemli tarım alanlarını oluşturan Aydın ilinde yetiştirilmektedir. Çalışmanın temel amacı organik ve konvansiyonel incir üretimin çevresel etkiler açısından farklılığını, sosyal sermaye açısından mevcut durumunu ve potansiyeli arttırıcı etkilerini ve ekonomik katma değer yönünden katkısını ortaya koymaktır. Bu bağlamda incir üreticileri, tüccarları, kuru incir firmaları ve ihracat firmaları araştırılmış ve incirin üretimden ticarete sosyal ve ekonomik değer zinciri analiz edilmiştir. Bu çalışmada organik ve konvansiyonel incirlerin sürdürülebilirliğini göstermek için çevresel ve sosyal yaşam döngüsü analizi kullanılmıştır. Son yıllarda, çevresel ve sosyal etkiyi ve sonuçta tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini değerlendirmek için yaşam döngüsü analizine artan bir ilgi vardır. Bu metodoloji, tarım sektöründeki alternatif sistemler arasındaki çevresel etkilerin karşılaştırılmasında önemli bir araç haline gelmiştir. Literatürdeki çalışmaların aksine, bu çalışmada çevresel yaşam döngüsü analizi ve sosyal yaşam döngüsü analizi kullanılarak kuru incir üretiminin sosyal, ekonomik ve çevresel süreçlerinin kapsamlı bir analizi yapılmıştır. ÇYDA için üreticilerden alınan veriler SimaPro 9.4.0.1 çevresel analiz programı ile analiz edilmiştir. SYDA için ise kuru incir üretiminin kapasite üzerindeki olası etkileri dört paydaş ve beş sermaye grubu açısından ele alın, ekonomik analiz için SYDA çerçevesindeki katma değer metodolojisi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda organik kuru incir üretiminin çevresel etkisinin, tüm çevresel etki kategorilerinde konvansiyonel incir üretimine göre daha düşük olduğu tespit edildi. Her iki üretim sisteminde de gübreleme çevre üzerinde en büyük etkiye sahip olan uygulamadır. Kimyasal gübre kullanan üretici sayısı çok az olmasına rağmen çoğu üreticinin hayvansal gübre kullanması çevresel yükü arttırmaktadır. Her iki üretici grubu da hayvan gübresi kullandığından gübreleme çevreye en zararlı işlemdir. Konvansiyonel incir yetiştiriciliğinde gübrelemenin yanı sıra yabani ot kontrolü ve incirin kurutulması da çevresel açıdan en zararlı süreçlerdir. Organik incirler için kurutma işleminin önemli bir çevresel etkisi vardır. Kuru incir değer zinciri aktörlerinden organik ve konvansiyonel üreticilerin, diğer paydaşlara kıyasla sermaye grupları ve alt sınıflar üzerinde önemli bir olumlu etkisi veya potansiyel etkisi yoktur. Her iki üretim aşamasında da herhangi bir sosyal farklılık bulunamamıştır. İncir üretiminden ihracata kadar değer zincirindeki diğer aktörler değerlendirildiğinde etkilerinin sosyal sermaye üzerinde olumlu etki yarattığı gözlenmiştir. Ekonomik analiz sonuçlarına göre konvansiyonel kuru incir üretiminin bölgesel gelire katkısı dekara 60.126,53 TL, organik incirin katkısı ise 60.818,07 TL oldu. Her iki üretim sisteminin bölgesel gelire katkıları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Abstract:
In order to develop sustainable agricultural systems, researchers and decision makers need information on the strengths and weaknesses of different agricultural systems in terms of social, economic and environmental impacts. The aim of this study is to analyze and compare the environmental impacts, economic and social performance of organic and conventional figs in Turkey. This objective is also in line with the European Green Deal, the European Union's new growth strategy that aims to establish a fair, healthy and environmentally friendly food system from farm to fork. The field research of the study was conducted in Aydın province, where traditional and organic fig cultivation is the most intensive in Turkey. More than 60% of the total fig trees in Turkey are located in Aydın province and more than half of the total fig production is grown in Aydın province, which constitutes important agricultural areas of the Büyük Menderes Basin. The main purpose of the study is to reveal the difference between organic and conventional fig production in terms of environmental impacts, the current situation in terms of social capital and its potential enhancing effects and its contribution in terms of economic added value. In this context, fig producers, traders, dried fig companies and export companies were investigated and the social and economic value chain of figs from production to trade was analysed. In this study, environmental and social life cycle analysis was used to demonstrate the sustainability of organic and conventional figs. In recent years, there has been a growing interest in life cycle analysis to assess the environmental and social impact and ultimately the sustainability of agricultural production. This methodology has become an important tool for comparing environmental impacts between alternative systems in the agricultural sector. In contrast to the studies in the literature, in this study a comprehensive analysis of the social, economic and environmental processes of dried fig production was conducted using environmental life cycle analysis and social life cycle analysis. For LCA, the data received from the producers were analysed with SimaPro 9.4.0.1 environmental analysis program. For the SLCA, the potential impacts of dried fig production on capacity were considered in terms of four stakeholders and five capital groups, and for the economic analysis, the value-added methodology in the SLCA framework was used. The study found that the environmental impact of organic dried fig production was lower than that of conventional fig production in all environmental impact categories. In both production systems, fertilization is the practice that has the greatest impact on the environment. Although the number of producers using chemical fertilizers is very low, most producers use animal manure, which increases the environmental burden. Since both groups of producers use animal manure, fertilization is the most harmful process to the environment. In addition to fertilization, weed control and fig drying are the most environmentally harmful processes in conventional fig cultivation. For organic figs, the drying process has a significant environmental impact. Among the dried fig value chain actors, organic and conventional producers do not have a significant positive impact or potential impact on capital groups and lower classes compared to other stakeholders. No social differences were found in both production stages. When other actors in the value chain from fig production to export are evaluated, it is observed that their impacts have a positive effect on social capital. According to the results of the economic analysis, the contribution of conventional dried fig production to regional income was 60,126.53 TL per decare and the contribution of organic fig production was 60,818.07 TL. There was no significant difference between the contributions of both production systems to regional income.