Ölü sonlu kanal akımındaki su alma için kritik batıklık
Critical submergence for a frontal intake in a dead-end canal flow
Yazar: SALİH CEM GÜLCAN
Danışman: DOÇ. DR. NEVZAT YILDIRIM
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Hava = Air ; Kanal akım modeli = Channel flow model ; Su alma yapıları = Intake structures ; Su kanalları = Water channels

Özet:
OLU SONLU KANAL AKIMINDAKİ SU ALMA AGIZ1 İÇİN KRİTİK BATIKLIK (Yüksek Lisans Tezi). Salih Cem GÜLCAN GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Ocak 1999 ÖZET Su alma ağzının su yüzeyine olan düşey mesafesi (su alma ağzının "batıklığı") yeterince büyük olmadığında su yüzeyinde oluşan havalı çevrinti (air-core vortex) nedeniyle su alma ağzına giren hava; su alma yapısının verimini düşürmektedir Ağıza hava girişinin başladığı andaki su alma ağzına ait batıklık "kritik batıklık" olarak bilinir. Su alma ağız ve yapılarına hava girişi olayı ile ilgili birçok çalışma vardır. Ancak bu çalışmalarda hava girişli çevrintinin genellikle her çeşit su alma ağız yapıları ve akım şartlan için aynı özellikleri taşıdığı sanılmış olup su alma ağzı da dairesel kesitli alınmıştır. Barajlar vs. gibi hidrolik yapılarının da giriş ağzının kesiti çoğunlukla dikdörtgendir ve genellikle baraj yapısının gö.desinin menba yüzündedir (ölü sondan geçer). Bu çalışmada; daha önceki çalışmalarda incelenmemiş olan kanalın ölü sonundan su alan gerek dairesel gerekse dikdörtgen kesitli su alma ağzı yapısına hava girişi (veya kritik batıklık) deneysel ve teorik olarak incelenmiştir. Bu çalışma göstermiştir ki su alma ağzında oluşan havalı (hava girişi) çevrinti olayı hem akım şartlarına hem de su alma ağız yapısının gere!, konumuna gerekse geometrisine bağlıdır. Deneysel ve teorik (potansiyel çözüm) neticelerinin iyi bir uyum içerisinde olduğu görülmüştür. Bilim Kodu Anahtar Kelimeler Sayfa Adedi Tez Yöneticisi 624.02.01 Ölüson, kritik batıklık, kanal akımı, havalı serbest çevrinti 90 Doç. Dr. Nevzat YILDIRIM

Abstract:
CRITICAL SUBMERGENCE FOR A FRONTAL INTAKE IN A DEAD-END CANAL FLOW (M. Sc. Thesis) Salih Cem GÜLCAN GAZI UNIVERSITY INSTITUTE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY January 1999 ABSTRACT When the vertical distance of the intake to the free surface ("submergence" of the intake) is not sufficient, the air enters the intake by means of an air-core vortex and considerably decreases the efficiency of the intake and affiliated structures. The value of the submergence of the intake when the air-core vortex just starts entraining air to the intake is known as the "critical submergence" for the intake. There are several studies about the free surface air-core vortex and the critical submergence. In these studies an intake o. circular cross-section is considered and it is believed that the occurrence of the air-core vortex is same for all types of flow conditions and geometry. However; in hydraulic structures (such as dams etc.) the cross-section of the intake is mostly rectangular and the intake takes place at the upstream face of the structure (the dead-end). In this study, the critical submergence for the intakes of both the circular and the rectangular cross-sections (not considered in the previous studies) are studied experimentally arid theoretically. It is found that the critical submergence of the intake at the dead-end highly depends on the flow conditions and geometry. Experimental and theoretical (potential solution) results are compared and the agreement is found to be satisfactory. Science Code Key Words Page Number Adviser 624.02.01 Dead-end, critical submergence, canal flow, air-core vortex 90 Assoc. Prof. Dr. Nevzat YILDIRIM