Borsa İstanbul'da işlem gören üretim şirketlerinin AR-GE düzeylerini etkileyen faktörler üzerine bir araştırma
The determinants of r&d level in the manufacturing companies traded at Borsa İstanbul
Yazar: DENİZ AYDINER
Danışman: DOÇ. DR. ALİ UYAR
Fatih Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Firma büyüklüğü = Firm size ; Firma performansı = Firm performance ; Karlılık = Profitability ; Üretim işletmeleri = Production companies

Özet:
Günümüzde küresel rekabetin oldukça yoğun olduğu ve bir ülkenin üretim sektöründe adından söz ettirebilmesi için AR-GE faaliyetlerine önem verilmesi gerektiği kabul edilmiş bir gerçektir.  AR-GE departmanına sahip işletmeler; AR-GE faaliyetleri sonucu yaptığı yenilikler sayesinde, uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşmaktadır. AR-GE faaliyetleri, işletmelerin teknolojik bilgi üretmelerine,  ürün kalitesi ve standardını yükseltmelerine yardımcı olduğu gibi üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapmalarına, ürün verimliliğini yükseltmesine de yardımcı olur. İşletmeler AR-GE faaliyetleri sonucu yaptıkları yatırımlarda üretim maliyetlerini minimize etmekte ve rekabet öncesi gerekli önlemleri alarak gelişen teknoloji ekseninde yoğun üretim yapmalarına da hizmet etmektedir.
AR-GE çalışmalarının yukarıda açıklanan önemine binaen bu alanda yapılmış geniş kapsamlı araştırmaların bulunmayışı göz önünde bulundurularak çalışmada, Borsa İstanbul'da işlem gören imalat sanayi sektörlerinde faaliyet gösteren 187 şirketin 2010, 2011 ve 2012 yıllarına ait verileri kullanılarak AR-GE giderlerini nelerin etkilediği araştırılmıştır.
Birinci bölümde genel olarak AR-GE'nin tanımı, önemi, amacı ve işlevleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde AR-GE'nin Türkiye'de ve Dünyadaki tarihsel gelişimi, ülkelerin AR-GE yoğunlukları ve ülkelerin genel AR-GE görünümü açıklanmıştır. Üçüncü bölümde AR-GE harcamaları, AR-GE teşvikleri ve AR-GE merkezleri hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde AR-GE giderlerinin düzeylerini belirleyen faktörler üzerine yapılan çalışmalar araştırılmıştır. Beşinci bölümde ise Borsa İstanbul'da işlem gören üretim şirketlerinin AR-GE düzeylerini etkileyen faktörlerin neler olduğu araştırılmış ve bulunan faktörlerden regresyon analizi yapılarak kaldıraç oranının, firma büyüklüğünün ve aktif karlılığının AR-GE yoğunluğunu nasıl etkilediği incelenmiştir. 
Sonuç olarak kaldıraç oranı ve firma büyüklüğünün AR-GE yoğunluğu             (AR-GE giderlerinin toplam aktiflere oranı) üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve pozitif etkilediği ancak firma kârlılığının AR-GE yoğunluğunu pozitif etkilediği fakat istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
It is a common fact that in today's intensive competition environment the country which would like to boosts manufacturing sector need to pay more attention to R&D policies. The companies who have R&D department can compete with the world markets thanks to the new discoveries and updates. R&D activities can facilitate a company to utilize the production process and products besides to increase the quality and standards of production as well as the efficiency. These R&D activities can provide the companies with minimizing manufacturing costs and channeling the production to be updated with the new developing technology.    
	With regards to the importance of R&D activities mentioned above and the inexistence of a wide research on R&D for manufacturing industry in Turkey, the determinants of R&D expenditure were investigated by using data of 2010 2011, 2012 for 187 companies which are traded at Borsa Istanbul (BIST). 
	In the first part, brief information about R&D and its importance, explanation and functions are provided. Second part discusses the historic evolution of R&D activities in Turkey and in the World and countries' R&D density. In third part of the thesis, Information about R&D expenditures of companies, R&D promotions-initiatives, and R&D centers is given.  In the fourth part, the literature review regarding the determinants of R&D expenditures is provided. In the fifty part, the factors that impact R&D levels in the manufacturing companies which are quoted to the BIST. Are investigated by running the regression model with leverage ratio, size of the company, and profitability to see how they affect the R&D density.  
 	In conclusion, leverage and company size are statistically significant and has positive effect on the R&D density while profitability is found be positive but no statistical significance.