Batı Anadolu'nun M.Ö. III. ve II. Bin'e ait pişmiş toprak figürinleri
Die Terrakottafiguren von III. und II. jahrtausend vor ohr. in west Anatolian
Yazar: E. ÖZLEM SÖZEN
Danışman: PROF. DR. HAYAT ERKANAL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Batı Anadolu = West Anatolia ; Figür = Figure ; Heykel = Sculpture ; Pişmiş toprak = Terracotta ; Pişmiş toprak eserler = Terracotta works ; Prehistorya = Prehistory ; Toprak eserler = Soil works ; Tunç Çağı = Bronze Age

Özet:
V. Özet Batı Anadolu'da Erken Tunç Çağı'nın başından Geç Tunç Çağı'nın sonuna kadar görülen pişmiş toprak fıgürinlerin çoğunluğu hayvan figürini şeklindedir. Az miktarda ele geçen insan figürinleri dinsel açıdan büyük bir önem taşımaktadır. Afyon yakınlarındaki Bavurdu'dan ele geçen Erken Tunç Çağı'na tarihlenen Antropomorfik kap ve Liman Tepe'den ele geçen Geç Tunç Çağı'na tarihlenen Miken Tanrıçası figürini başı dönemin dinsel anlayışını yansıtmaktadır. Bu figürinler Anadolu'da Neolitik dönemden beri varolan Ana Tanrıça fikrinin çağlar boyu devam ettiğini göstermektedirler. Erken Tunç Çağı'na tarihlenen pişmiş toprak hayvan fıgürinlerine kabaca elle şekil verilmiştir. Orta Tunç ve Geç Tunç Çağı figürinleri ise daha özenli yapılmış ve işleme teknikleri açısından çok gelişmiştir. Erken Tunç Çağı'nda sığır cinsi boynuzlu büyükbaş hayvanlar yaygın olarak görülmektedir. Bu özellik o dönemde sığır favnasının yaygın olması ve boynuzlu hayvanların özellikle de boğaların kutsal sayılması ile ilişkilidir. Orta ve Geç Tunç Çağı'nda görülen hayvan figürinleri ise sığır cinsi hayvanlar yanında at, yılan, domuz, ayı, maymun, kaz, geyik ve kuş gibi farklı hayvan türleridir. Erken Tunç Çağı geleneğinde kabaca şekil verilmiş olan hayvan fıgürinlerinin Orta ve Geç Tunç Çağı'nda da devam ettiği görülmektedir. Liman Tepe'den ele geçen ayı fıgürininin gövdesinin şekli Erken Tunç Çağı geleneğinde yapılmış olup, gövdenin çeşitli bezemelerle süslenmesi Orta Tunç Çağı'na ait bir özelliktir. Orta ve Geç Tunç Çağı'nda hayvan başı şeklinde yapılmış pek çok kulp ve akıtacak parçaları ele geçmiştir. Aynı anlayışla yapılmış benzer örnekler Orta Anadolu'da sıkça görülmektedir. Hayvan başı şeklindeki kulp veya akıtacak parçalarının ait olduğu zoomorftk kaplar dinsel törenlerde libasyon amaçlı kullanılmakta idi. Erken Tunç Çağı'nın başından Geç Tunç Çağı sonuna kadar görülen pişmiş toprak insan ve hayvan figürinleri; dönemin faunasını, dinsel inanışlarını, çevre kültürler ile etkileşimlerini, sanat anlayışlarını ve güncel yaşamlarını yansıtması açısından büyük önem taşımaktadır. 33

Abstract:
Zusammenfassung Seit von der Frühbronzezeit bis das Ende der Spâtbronzezeit in west Anatolien gefundene Terrakottafiguren sind meistens die Tierfiguren. Die wenigsten Humanfiguren welche gehören zu der gleichen Zeit haben sehr wichtige religiose Bedeutungen. Das antropomorphe Gefâss, das aus Bavurdu in der Nâhe von Afyon gefunden worden ist und der Kopf einer mykenischen Göttinfıgur, der aus Liman Tepe gefunden worden ist, erklâren das religiose Verstândnis der Frühbronzezeit und Spâtbronzezeit. Diese Figuren beweisen, dass die traditionale Gedanken der Hauptgöttin, die seit dem Beginn des Neolithikums existiert, in Anatolien jahrelang dauert hat. Die Tierfiguren der Frühbronzezeit sind ziemlich roh handgemacht worden. Die Figuren der Mittelbronzezeit und Spâtbronzezeit, wenn man vergleicht mit der Figuren der Frühbronzezeit, sind noch mehr sorgfâltiger geformt worden und zeigen eine Entwicklung in der Technik der Handarbeit. Die meisten Tierfiguren der Frühbronzezeit tragen Hörner. Zumbeispiel die Fauna des Rindes, die in dieser Zeit ziemlich viel sind und besonders die stiere, die göttlich akzeptiert worden sind. İn der Mittelbronzezeit und Spâtbronzezeit sind als die Tierfiguren nebenbei die Rinds, das Pferd, die Schlange, das Schwein, das Bâr, der Afife, die Gans, der Edelhirsch, der Vogel, die verschiedene Tiere gesehen worden...- Die roh geformte Tierfiguren, die fur die Frühbronzezeit traditionell sind, sind auch in der Mittelbronzezeit und Spâtbronzezeit gesehen worden. Der Körper des Bârfigurs aus Liman Tepe ist in einer rohen Form, die fur die Frühbronzezeit traditionell ist. Aber die Verzierung auf diesem Körper des Bârfigurs hat einen Motif der characteristik fur die Mittelbronzezeit ist. Die Henkelansâtze und die Ausgussröhre in der Form der Tierköpfen, die der Mittelbronzezeit und Spâtbronzezeit datiert worden sind, sind gefunden worden. Mit dem gleichen Art sind âhnliche Exemplaren auch im zentralen Anatolien öfters gemacht worden. Die Gefassensâtze in der Form der Tierköpfen sind die zoomorphe Gefassen, die in den Religiösefeiern als Libationgefâss verwendt worden sind. Die Terrakotta Humanfiguren und Tierfiguren, die seit vom Beginn der Frühbronzezeit bis das Ende der Spâtbronzezeit.gesehen worden sind, sind die Beispiele der Fauna von dieser Zeit. AuBerdem sie definieren die religiose Vertrauen, die Verstândnisse der Kunst und das tâgliche Leben. Also sie zeigen die Wirkungen der anderen Kultur. 34