Yazar ve çevirmen arasındaki ilişkinin metinlerarası portresi: Oğuz Atay/Sevin Seydi
Intertextual portrait of the relationship between the author and the translator: Oğuz Atay/Sevin Seydi
Yazar: BİRSEN ALTAYLI ÖZEMİR
Danışman: PROF. DR. FÜSUN ATASEVEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Diller ve Kültürlerarası Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Atay, Oğuz = Atay, Oğuz ; Bakhtin, Mikhail = Bakhtin, Mikhail ; Edebi metinler = Literary texts ; Metinlerarasılık = Intertextuality ; Seydi, Sevin = Seydi, Sevin ; Söyleşimcilik = Dialogism ; Söyleşimsellik = Dialogisme ; Yazarlar = Authors ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çevirmen = Translator

Özet:
Çeviri süreçlerinde yazar ve çevirmen arasındaki ilişki en az çevirmenin  kaynak metin ile kurduğu ilişki kadar önemlidir.  Metinlerarasılık her metnin başka metinlerle ilişkisi olduğu yaklaşımı ile çeviride yazarın ve kaynak metnin iktidarını sarsmıştır. Çevirmen ile yazar arasındaki ilişki bu çalışmada metinlerarasılık olarak yorumlanmıştır. Oğuz Atay'ın 1971-1972 yıllarında iki cilt olarak basılan Tutunamayanlar romanını yazdığı sırada kendisine yakın olan ve romanın yazılmasında etkili olan Sevin Seydi'nin hem  metin hem de yazar ile olan ilişkisi metinlerarasılık çervevesinde incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Tutunamayanlar romanının 2007 yılında çevirmen tarafından kurulan Olric yayınevi tarafından The Disconnected adı ile 200 baskı olarak İngilizcede yayınlanmasına kadar geçen süreçte etkili olan çevirmen-yazar ilişkisi ele alınmıştır. Bu ilişki Çeviribilim ve Metinlerarasılık alanları kapsamında disiplinlerarası bir yaklaşımla Rus edebiyat eleştirmeni Mikhail Bakhtin'in Diyalojizm/Söyleşimcilik kuramı çerçevesinde ele alınmıştır. Öte yandan çeviribilimde her çevirinin bir amacı olduğunu ve çevirmenin erek okuyucuya ulaşmak için bu skoposa göre hareket edeceği düşüncesini savunan Hans J. Vermeer'in Skopos kuramı da çevirmenin amacı doğrultusunda çevirinin yayınlanma süreci ile ilgili attığı adımları açıklamada kullanılmştır. Tezin ana ekseninde Bakhtin'in tanımlarıyla bakıldığında Sevin Seydi'nin çevirmen olarak Oğuz Atay'ın Bakhtin'in ifadesiyle sözcelerinin anlamını bulan, diyalog halinde olduğu kişi konumunda olması yer almaktadır.  Atay'ın kendi notlarından da görüldüğü gibi, Sevin Seydi'yi hayatındaki en iyi dinleyici olarak görmesi ve ona duyduğu sevgiyi anlatırken bu noktanın vurgulanması, Atay'ın da sözcelerini en iyi anlayan kişinin, diyalojik ilişki kurabildiği Sevin Seydi olduğuna inandığına işaret etmektedir. Bu da Tutunamayanlar'ın İngilizce çevirisinin, sadece romanı ve kahramanlarının diyaloglarını aktarmak değil, aynı zamanda çeviri sürecinde Atay'ın Seydi ile diyalog kurma aracına dönüştüğü sonucuna varılabilir. Sonuç olarak Oğuz Atay ve Sevin Seydi arasındaki yazar ve çevirmen ilişkisi diyalojik ve dolayısıyla metinlerarası bir ilişki olarak kabul edilebilir ve bu metinlerarası ilişkinin çevirmenin görünür olmasını sağladığı söylenebilir.

Abstract:
The dialogue between the author and the translator is as essential as the dialogue between the translator and the source text throughout the translation process.  The theory of intertextuality, which asserts that each text has a relationship with another text, has rocked the power of the author and the power of the source text. In this dissertation, the dialogue between the translator and the author is interpreted as intertextuality. The main focus of the thesis within this context is Oguz Atay's Tutunamayanlar, which was published in two volumes during 1971-1972. Sevin Seydi's relationship between the author and the source text Tutunamayanlar was attempted to be examined within the framework of intertextuality.  In this context, the translator-author relationship, which was effective in the process until the novel Tutunamayanlar was published in English as The Disconnected in 200 limited editions by Olric publishing house, which was founded by the translator in 2007, was discussed. This relationship has been discussed within the scope of the Dialogism theory of Russian literary critic Mikhail Bakhtin through an interdisciplinary approach with Translation Studies and Intertextuality. Furthermore, Hans Vermeer's Skopos theory, which promoted the idea that every translation has a purpose and the translator will act according to this scope to reach the target reader, has also been used to explain the actions taken by the translator regarding the publication process of the translation in line with its purpose.  In the main axis of the thesis, when considered with the definitions of Bakhtin, lies the observation that Sevin Seydi is the person who finds the meanings of his utterances, with whom she is in dialogue.  As can be seen from Atay's own notes, seeing Sevin Seydi as the best listener in his life and emphasizing this point while describing his love for her indicates that Atay believes that the person who understands his utterances best is Sevin Seydi, with whom he can establish dialogic relations. It can be concluded that the English translation of Tutunamayanlar not only conveys the novel and the dialogues of its protagonists, but also turns into a tool for Atay to establish a dialogue with Seydi during the translation process. As a result, the author-translator relationship between Oğuz Atay and Sevin Seydi can be considered as dialogical, and this relationship can be accepted as an intertextual relationship. It can be said that this intertextual relationship provided the translators's visibility.