21.yy hasta merkezli iyileştiren hastane ve sağlık kampüsleri tasarım ilkeleri
21st century patient-centered healing hospital and health campuses design principles
Yazar: NAZLICAN BİRİNCİ
Danışman: PROF. DR. GAYE BİROL
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sağlık yapılarının mimari gelişim süreci incelendiğinde, ilk sağlık mekânlarının mimari biçimlenişinin kavramsal olarak sağlık kapsamının genişlemesi, tüm dünyada sağlık alanında görülen değişiklikler ve gelişen teknoloji ile birlikte şekillendiği, mimarlık ve tıp arakesitinde tanımlanan iyileşme kavramının bu biçimlenişin özünü oluşturduğu görülmektedir. 
21.yy'a gelindiğinde ise, geleneksel sağlık yapıları, 21.yy imkân ve koşulları, modern tıbbın gelişimi ve sağlık alanında gerçekleştirilen yeni yaklaşımlarla birlikte geliştirilerek yeniden yorumlanmış, tıp bilimi bakımından bilimsel araştırma ortamı oluşturulmuştur. Öte yandan tedavi ve bakım fonksiyonundan başka çok çeşitli işlevleri bünyesinde barındıran bu sağlık yapıları, çağdaş bir mimarlık anlayışı ile hastane ve sağlık kampüsleri olarak planlanmıştır. Mimari açıdan, ilk sağlık mekânlarındaki gibi doğadan ilham alan, doğa ile ilişki kuran, fiziksel çevre koşullarından etkilenen, hasta yararını ve kullanıcı ihtiyaçlarını esas alan, hastalıkların önlenmesi, iyileşmenin desteklenmesi ve iyi olma halinin sürdürülmesine yardımcı olacak mekânlar olarak tasarlanmıştır. 
20.yy'da sağlık yapılarının mimari tasarımına yönelik olarak geliştirilen çağdaş hastane tasarım yaklaşımları, 21.yy'da hasta merkezli iyileştiren hastane yaklaşımı olarak karşılık bulmuştur. Yapılan araştırma sonucunda, yaklaşımı tarifleyen tasarım ilkelerinin, çağdaş sağlık kampüsü tipolojisi ile uyumluluk gösterdiği ancak Türkiye'deki mimarlık literatüründe sağlık kampüslerinin tasarım kurgusunu açıklayan herhangi bir bilimsel çalışma ya da kılavuzun bulunmadığı dikkat çekmiştir. Bu çalışma ile tarihsel süreçte sağlık yapılarının mimarisi üzerine gerçekleştiren bilimsel gözlem ve araştırmalardan yararlanılarak, çağdaş hastane tasarımını hasta merkezli iyileştiren hastane yaklaşımı ile ilişkilendirmek ve bilimsel bir bakış açısı ile değerlendirerek, şehir hastaneleri olarak da adlandırılan 21.yy hastane ve sağlık kampüslerinin mimari gelişimini tanımlamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda belirlenen tasarım ilkeleri, sağlık kampüsü yaklaşımını destekler biçimde oluşturulan bir sınıflandırma sistemi ile sistematik hale getirilmiş ve birbiri ile ilişkilendirilerek tanımlanmıştır.

Abstract:
When the architectural development process of health buildings is analyzed, it is seen that the architectural form of the first health spaces is shaped with the conceptually expansion of the health scope, the changes seen in the field of health all over the world, and the developing technology, and the concept of healing defined in the intersection of architecture and medicine is the essence of this configuration.
By the 21st century, traditional health buildings were reinterpreted with  opportunities and conditions of 21st century, development of modern medicine and new approaches in the field of health, and thus a scientific research environment was created in terms of medical science. On the other hand, these health buildings, which have a variety of functions other than treatment and care functions, are planned as hospitals and health campuses with a contemporary architectural approach. In terms of architecture, it is designed as places that are inspired by nature are affected by physical environmental conditions, based on patient benefit and user needs, to help prevent disease, support healing and maintain well-being, as in the first health places.
Contemporary hospital design approaches developed for the architectural design of health buildings in the 20th century were described as the patient-centered healing hospital approach in the 21st century. As a result of research, the design principles describing the approach, demonstrated be compatible with modern healthcare campus typology but noted the lack of any scientific study or guide explaining the design concept of campus organism in architectural literature in Turkey. With this study, by using scientific observations and researches on the architecture of health buildings in the historical process, it is aimed to relate contemporary hospital architecture practice with the patient-centered hospital approach and evaluate the architectural development of 21th century hospitals and health campuses, which are also called city hospitals. The design principles determined in this context have been systematized by a categorization system created to support the health campus approach and defined in relation to each other.