Konvansiyonel animasyon sinemasında egemen ideolojinin inşası
The construction of dominant ideology in conventional animation cinema
Yazar: MEHMET NEDİM BOYMUL
Danışman: DOÇ. DR. BURAK MEDİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Bir kitle iletişim aracı olarak sinema, kitlelere ideolojik aktarımlar yapma konusunda oldukça kullanışlı bir araçtır. Tarihsel süreç içerisinde bir eğlence unsuru olmasının yanında kitleleri manipüle etmek için de kullanılan sinema ve özelde animasyon sineması, ideolojilerin somutlanması açısından önem arz etmektedir. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte animasyon sineması yönetmenlere imajları işleme konusunda daha özgür bir mecra ve imkân sunmaktadır. Bu bağlamda ideolojik birtakım kodların ve temsillerin filmsel anlatılara aktarılması da daha kolay hale gelmeye başlamıştır. Animasyon sinemasının egemen ideolojinin yayılmasında ve normalleşmesinde etkin bir rol oynadığı fikri özellikle son yapılan çalışmalarda genel kabul gören bir yaklaşım olarak karşımıza çıkar. Bu bağlamda bu çalışma ideolojinin imajlara olan yansımasını, örtük imajlardaki söylemleri ve egemen fikrin izler kitleye olan yansımasını animasyon sineması çerçevesinde incelemeyi kendisine amaç edinmektedir. Bu amaçlar doğrultusunda egemene içkin birtakım ideolojik tasarımlar ve söylemler, araştırma nesnesi konumunda yer alan "Zootopia'' (2016), "Coco" (2017), "Encanto" (2021) filmi üzerinden incelenmekte, eleştirel söylem analizi yöntemiyle ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Yapılan çözümleme sonucunda filmsel metinde idealize edilen özne konumundaki kahramanın, karakterlerin ve inşa edilen iletişim mekanlarının kültürel, neoliberal ve kapitalist ideoloji temelli bir yaklaşımla örtük bir dil kullanılarak egemen yapıya, toplumsal normlara ve politik tutumlara uygun bir şekilde tasarlandığı bulgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Sinema, Animasyon Sineması, Egemen İdeoloji, Neoliberalizm, Kültür.

Abstract:
Cinema, as a mass communication tool, is a very useful tool in making ideological transfers to the masses. Cinema, and especially animation cinema, which has been used to manipulate the masses as well as being an element of entertainment throughout the historical process, is important in terms of concretizing ideologies. With the development of technology, animation cinema offers directors a freer medium and opportunity to process images. In this context, it has become easier to transfer some ideological codes and representations to filmic narratives. The idea that animation cinema plays an active role in the spread and normalization of the dominant ideology appears as a generally accepted approach, especially in recent studies. In this context, this study aims to examine the reflection of ideology on images, the discourses in implicit images and the reflection of the dominant idea on the audience within the framework of animation cinema. For these purposes, some ideological designs and discourses of the dominant are examined through are films Zootopia (2016), , Coco (2017), Encanto (2021) which is the object of research, and an attempt is made to reveal it through the critical discourse analysis method. As a result of the analysis, it was found that the protagonist, who is the idealized subject in the filmic text, the characters and the constructed communication spaces were designed in accordance with the dominant structure, social norms and political attitudes by using an implicit language with a cultural, neoliberal and capitalist ideology-based approach.

Keywords: Cinema, Animation Cinema, Dominant Ideology, Neoliberalism, Culture