Dizel tanklarından hafif hidrokarbonların buharlaşmaoranını azaltmak için yeni bir yöntem geliştirilmesi
Development of a new method to reduce the evaporationof light hydrocarbons from diesel tanks
Yazar: SHAYMAA AHMED ABDULAZEEZ ABDULAZEEZ
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA ERDEM ÜNŞAR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Buharlaşma = Evaporation ; Hidrokarbonlar = Hydrocarbons ; Tanklar = Tanks ; Yüzey aktif maddeleri = Surfactants

Özet:
Yakıt tanklarından hafif hidrokarbonların buharlaşması durumu herhangi bir
sıcaklıkta ve tüm çevre koşullarında meydana gelebilmektedir. Çevre kirliliği oluşmakta,
çalışanların ve toplumun sağlığı olumsuz etkilenmektedir. Yakıtın fiziksel ve kimyasal
özellikleri değişebileceği için yakıtın kalitesi ve dolayısıyla ülke ekonomisi de olumsuz
etkilenmektedir. Bu nedenlerden dolayı hafif hidrokarbonların buharlaşmasını kontrol
etmek için etkili yöntemler üzerinde çalışılmaktadır. Bu tez çalışmasında, dizel
tanklarında meydana gelen hafif hidrokarbonların buharlaşma oranını azaltmak için
EDTA ve NaOH kullanılarak farklı oranlarda (I:1/1, II:1/2, III: 1/3, IV:1/4 a/a) dört
organik bileşik (OB) hazırlanmıştır. Hazırlanan OBler kendi tasarımımız olan doymuş
buhar basıncı ölçer haznesinde dizele eklenmiş ve doymuş buhar basınçları ölçülmüştür.
Çalışma sonunda herbir OB için optimum konsantrasyon, doymuş buhar basıncını
azaltma yüzdesi ve tank içinden dizelin çekme-ekleme işlemleri sırasında OBlerin etkili
kalış süresi belirlenmiştir. Buna göre Irak dizeli içeren tank içine bir defa OB (I, II, III ve
IV) bileşiklerinin ilave edilmesi durumunda tank içinden hafif hidrokarbonların
buharlaşma oranları sırasıyla %60.43, 64.40, 78.87 ve 88.73 olarak tespit edilmiştir.
OBlerin (I, II, III ve IV) optimum konsantrasyonlarda (2, 1.75, 1.75 ve 1.5 ppm) tanklara
eklendikten sonra dizel çekme-ekleme işlemleri sırasındaki etkinliklerinin sırasıyla 23,
28, 35 ve 48 kez devam ettiği görülmüştür. Hazırlanan OBler arasında OB-IV bileşiği en
etkili bileşik olarak belirlenmiştir. Bu çalışma sonucunda düşük maliyetli, kolay
erişilebilir, kolay uygulanabilir, verimli ve çok tekrarlı tankta kalma yeteneğine sahip,
doğa dostu organik bileşikler üretilmiştir. Geliştirilen OBler dizelin fiziksel özelliklerinde
değişikliğe neden olmamıştır. Doymuş buhar basıncını ölçmek için tarafımızdan yerli bir
cihaz tasarlanmıştır. Geliştirilen OBler tüm petrol türevlerine, farklı tipte tanklara, farklı
iklim koşullarına sahip farklı ülkelerde uygulanma imkanı sunmaktadır.

Abstract:
Evaporation of light hydrocarbons from fuel tanks can occur at any temperature
and under all environmental conditions. Environmental pollution occurs, the health of
employees and society are adversely affected. Since the physical and chemical properties
of the fuel may change, the quality of the fuel and therefore the economy of the country
is adversely affected. For these reasons, effective methods are being studied to control
the evaporation of light hydrocarbons. In this thesis, four organic compounds (OC) were
prepared in different ratios (I:1/1, II:1/2, III: 1/3, IV:1/4 w/w) by using EDTA and NaOH
to reduce the evaporation rate of light hydrocarbons occurring in diesel tanks. The
prepared OCs were added to the diesel in the saturated vapor pressure meter chamber of
our own design and the saturated vapor pressures were measured. At the end of the study,
the optimum concentration, percentage of saturated vapor pressure reduction and the
effective residence time of the OCs during the withdrawal and addition of diesel from the
tank were determined for each OC. Accordingly, when OC (I, II, III and IV) compounds
were added once into the tank containing Iraqi diesel, the evaporation rates of light
hydrocarbons from the tank were determined as 60.43%, 64.40, 78.87 and 88.73%,
respectively. After adding OCs (I, II, III and IV) at optimum concentrations (2, 1.75, 1.75
and 1.5 ppm) to the tanks, it was observed that their effectiveness during diesel dischargeaddition processes continued 23, 28, 35 and 48 times, respectively. Among the OCs
prepared, the OC-IV compound was determined as the most effective compound. As a
result of this study, low-cost, easily accessible, easy-to-apply, efficient and
environmentally friendly OCs have been produced with the ability to stay in the tank
repeatedly. Developed OCs did not change the physical properties of diesel. A domestic
device has been designed by us to measure the saturated vapor pressure. The developed
OCs offer the opportunity to be applied to all petroleum derivatives, different types of
tanks, and different countries with different climatic conditions.