Yabancılara Türkçe öğretiminde Reşat Nuri Güntekin'in "Aşk Mektupları" ve "Bir Yudum Su" hikayelerinin B1 seviyesine uyarlanması
Adaptation of Reşat Nuri Güntekin's "Love Letters" and "Bir Sip of Water" stories to B1 level in teaching Turkish to foreigners
Yazar: AKİF HAFİF
Danışman: DOÇ. DR. BORA BAYRAM
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancılara Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında Türkçe öğrenmek isteyen
yabancıların okuma becerilerini geliştirme, dile hâkim olma ve Türk kültürünü tanımaları
okuyacakları metinler ile gerçekleşmektedir. Eğitim ortamında geçirdikleri sürelerin
sınırlı olması serbest okuma etkinliklerini gerekli kılmaktadır. Serbest okuma
etkinliklerinde öğrenicilerin seviyelerine uygun, kültür tanıtımına katkı sunan, estetik
değere sahip metinlerin kullanılması etkinliğin verimli gerçekleşmesini sağlayacaktır. Bu
çalışma dil öğreniminde belli bir aşama kaydetmiş ancak dile henüz yeteri kadar hâkim
olamamış okurların serbest okuma etkinlikleri için materyal üretmek amacıyla
gerçekleştirilmiştir. Ortaya konan bu çalışma dil öğrenicisine zevk alacağı bir metin
sunarken onların verimli bir okuma gerçekleştirmelerini sağlayacaktır.
Yabancılara Türkçe öğretiminde öğrenicilerin serbest zaman etkinliklerinde
okuyacakları metinlere katkıda bulunmak amacıyla Türk edebiyatının önemli roman ve
hikâye yazarı Reşat Nuri Güntekin'in kaleme aldığı "Aşk Mektupları" ve "Bir Yudum
Su" hikâyelerini uyarlanması gerçekleştirilmiştir. Betimsel bir araştırma olarak belgesel
tarama yönteminin kullanıldığı çalışmamızda hikâyeler, yapısalcı yaklaşıma uygun
olarak uyarlanmıştır. Uyarlama işlemleri Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metninde yer
alan okuma becerisi kazanımlarını öğrencilere edindirmek amacıyla, Türkiye Maarif
Vakfı tarafından oluşturulan Türkçenin Yabancı Dil olarak Öğretimi Programı'nda yer
alan B1 seviyesi dil yapıları ölçüt olarak kabul edilerek gerçekleştirilmiştir. Uyarlama
işleminde Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında B1 seviyesine kadar kendilerine
sözcükler göz önünde bulundurularak hikâyeden geçen sözcükler kontrol edilmiş ve
henüz öğrenmedikleri sözcüklerin tespiti yapılmıştır. Hikayelerde yer alan sözcüklerin
Yazılı metinlerde kullanım sıklığı durumları ayrıca kontrol edilmiştir. Sözcüklerin
anlamları kontrol edilirken Türk Dil Kurumunun Güncel Türkçe Sözlüğü kaynak olarak
kullanılmış ve hikayelerle ilgili sözlük oluşturulmuştur. Bölükbaş'ın 2015 yılında
Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Okuma Metinlerinin Dil Düzeylerine Göre
Sadeleştirilmesi çalışmasında ortaya koyduğu metin uyarlama teknikleri ile metin
uyarlama işlemleri gerçekleştirilmiştir. Hikayeler kriterler doğrultusunda uyarandıktan
sonra uzman görüşüne başvurulmuş ve belirtilen gerekli düzenlemelerin
gerçekleşmesiyle uyarlama işlemi tamamlanmıştır. Uygulama işlemlerinde en sık
kullanılan tekniğin sözcüksel değiştirme olduğu tespit edilmiştir. Uyarlama işlemi
gerçekleştirilirken eserdeki verilmek istenen mesajın, estetiğin ve akıcı dilin
kaybolmamasına özen gösterilmiştir.
Metinlerin anlamının öğreniciler tarafından daha iyi alaşılabilmesi amacıyla
okuma anlama etkinlikleri oluşturulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Yabancı dil olarak Türkçe, metin uyarlama, okuma
becerisi, sadeleştirme.

Abstract:
Turkish language teaching is carried out through textbooks, in which foreigners
who want to learn Turkish can improve their reading skills, master the language and read
Turkish cultures. The limited time they offer in the educational environment makes free
reading activities necessary. In free reading activities, you will ensure the efficient use of
texts that are appropriate to the learners' levels, offer cultural promotion, and have
aesthetic value. This study was carried out for the purpose of productive recording for the
free reading activities of readers who have reached a certain stage in language
pronunciation but have not yet mastered the language sufficiently. This work will provide
a text that will be beneficial to language learners and will satisfy their productive reading.
In order to contribute to the texts that students will read in their free time activities
in teaching Turkish to foreigners, the stories "Love Letters" and "A Sip of Water" written
by Reşat Nuri Güntekin, an important novel and story writer of Turkish literature, were
adapted. In our study, in which the documentary scanning method was used as a
descriptive research, the stories were adapted in accordance with the structural approach.
The adaptation process was carried out by accepting the B1 level language structures in
the Teaching Turkish as a Foreign Language Program created by the Turkish Maarif
Foundation as criteria in order to enable students to acquire the reading skill gains in the
Common European Framework of Reference for Languages. During the adaptation
process, the words mentioned in the story were checked, taking into account the words
up to B1 level in the textbooks for teaching Turkish to foreigners, and the words they had
not yet learned were identified. The frequency of use of the words in the stories in Written
Turkish was also checked. While checking the meanings of the words, the Current
Turkish Dictionary of the Turkish Language Association was used as a source and a
dictionary about the stories was created. Text adaptation processes were carried out with
the text adaptation techniques introduced by Bölükbaş in his study Simplifying Reading
Texts According to Language Levels in Teaching Turkish as a Foreign Language in 2015.
After the stories were stimulated in line with the criteria, expert opinion was sought and
the adaptation process was completed by making the necessary adjustments. It has been
determined that the most frequently used technique in application processes is lexical
substitution. While the adaptation process was carried out, care was taken not to lose the
intended message, aesthetics and fluent language of the work.
Reading comprehension activities have been created so that the meaning of the
texts can be better understood by the learners.
Keywords: Turkish as a foreign language, text adaptation, Reading skill, simplification.