İbn Hacer El-Heytemî'nin El-İ'lâm bi Kavâtii'l-İslâm adlı el yazmasının tahkiki
The achievement of the manuscript İbn Hijr Al Haytamy's book "Al Eilam bi Kawatei Al İslam"
Yazar: OSMAN KHAN SULAIMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ÜNVERDİ
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Küfür = Swearword ; Risale = Pamphlet ; Tekfir = İnfidelity ; İbn Hacer el-Heytemi = İbn Hacer el-Heytemi ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bir ötekileştirme ve dışlama aracı olarak tekfir, mümini İslam dairesi dışına 
çıkarmaktır. Dünyevi ve uhrevi sonuçları olan tekfir hükmü karar, sonuçları ağır olan
kritik bir  karar olması yönüyle  üzerinde iyice düşünülmesi gereken ve asla kişilerin 
şahsi inisiyatiflerine bırakılmaması gereken bir hükümdür. 
Araştırmamız  söz  konusu  kavramın  çerçevesini  ve  sınırlarını  çizmek 
suretiyle bunun sıradan bir hüküm olmadığını temellendirmeye çalışmıştır. Tekfirin 
kavramsal alt yapısı, tarihte ortaya çıkışı, siyasi bağlamı gibi konular bu çalışmanın 
muhtevasını oluşturmaktadır. 
Tekfir,  Müslümanlar  arası  siyasi  ihtilaflarda  ötekileştirmenin  bir  aracı 
halindedir. Bunun, meşrulaştırmanın kolaycı bir yolu olduğu da söylenebilir. Tarihte 
Harici hareket bunun nasıl bir örneği ise günümüzde kendisinin İslamla özdeşleştiren 
şiddet  hareketlerinin  akıttıkları  kanların  dayanağı  da  tekfir  olmuştur.   Bu  sebeple 
İslam'da  tekfir  kavramının  iyi  bir  şekilde  incelenmesi  gerekir.  Esasen  ilmi 
geleneğimizde  buna  dair  oldukça  fazla  eser  vardır.  Nitekim  İbn  Hacer  elHeytemî'nin
  el-İ'lâm  bi  Kavâtii'l-İslâm  adlı  risalesi  bunlardan  bir  tanesidir. 
Çalışmamızda  bu  eserin  günümüze  ulaşmış  olan  hicri  1085  tarihli  el-Ezher 
Kütüphanesinde 144/28580 no'lu  mevcut yazma nüshasının tahkiki yer almaktadır.
İbn Hacer,  yaşadığı dönem  itibariyle  bir  yandan Osmanlı Devletinin siyasi 
hükümranlığına,  diğer  yandan  Şii  Safevî  devletine  siyasi  ataklarına  şahit  olmuştur. 
Muhtemelen Şii-Sünni çatışmasının tezahür ettiği bir dönemde telif edilmiş olan ve 
İslam'da  itikadi  sınırların  ortaya  konulduğu  bu  eser,  günümüzde  tekfire  kolayc a 
başvuranların  bu  davranışlarının  ne  kadar  hatalı  olduğunu  gözler  önüne  sermesi 
yönüyle önemlidir. Tezimizin, Müslümanlar arası şiddet hareketlerinin yükseldiği bir 
dönemde  söz  konusu  eseri  yeniden  gündeme  getirmek  suretiyle  önemli  olduğunu 
düşünmekteyiz.
Anahtar  Kelimeler:  Küfür,  Tekfir,  İbn  Hacer  el-Heytemî,  el-İ'lâm  bi 
Kavâtii'l-İslâm

Abstract:
Judging  someone  as  unbeliever  is  an  alienation  and  exclusion  mean  which 
takes the believer out of Islam circle. This decision which has results in this and after 
lives is so critical provision. As for the person who was judged as unbeliever can not 
profit from Muslims rights in this world. In addition to this, there is a painful eternal 
destination  waiting  this  person  in  the  hell  in  after  life.  So  we  should  be
taken  into  consideration  that  judging  people  as  unbelievers  shouldn't  done  
according  to people's personal initiations. 
The concept of our research aims to emphasis that this provision  is  not such a 
normal one. The contents of this research consist of the  basis structure of  the term ' 
judging unbeliever. Thus'takfir /judging unbeliever' has become a mean of alienation 
in disputes among Muslims.Through history Alkhawarej groups is an example of this 
while nowadays Isis and its actions has become an example of takfir'. 
For these reasons, the concept 'judging others as unbelievers / takfir' should be 
studied carefully in Islam. In fact, there are lots of writings about this in our scientific 
tradition. For example, "Ibn Hijr Al Haytamy's book 'Al Eila m Bi Kawatei Al Islam' 
is one of them. Our work also is concerned with a copy of this book that is found in 
Saud King Library. 
Ibn  Hijr  has  witnessed  both  the  Ottoman  domınance  and  The  Shia  Sawafı 
polıtıcal attacks. It is obvious that this work has written in the period of the Shia  –
Sunni  conflict  and  which  cleared  the  belief  range  in  Islam.  Nowadays  it  is  very 
important to reveal the wrong actıon of the people who judge others as unbelıevers. 
The  Muftis  and  the  judges  about  that  they  shouldn't  judge  others  as  unbelievers 
easily, and he showed his point of view by saying that ' it is better to declare a person 
as believer by mistake than to judge him as unbeliever.
Keywords:  Disbelief,  Judge  someone  as  unbeliever  'takfir',  Ibn  Hijr  Al  haytamy's 
book ' Al Eilam Bi Kawatei Al Islam