Böbrek nakli hastalarında fabry hastalığı taraması
Fabry disease screening in patients with kidney transplantation
Yazar: ŞEYMA MERİÇ AKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY ULUSAL OKYAY
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Alfa-galaktosidaz = Alpha-galactosidase ; Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Fabry hastalığı = Fabry disease ; Lizozomal depo hastalıkları = Lysosomal storage diseases

Özet:
Fabry Hastalığı, GLA genindeki mutasyonların bir sonucu olarak alfa-galaktosidaz A enzim eksikliğinin neden olduğu nadir bir lizozomal depo hastalığıdır. X kromozomuna bağlı kalıtılır. 'Rastlantısal X kromozomu inaktivasyonu' klinik bulguların erkek ve kadınlar arasında farklılıklar göstermesine sebep olur. Etkilenen tüm erkek hastalarda ve kadın hastaların önemli bir bölümünde; vasküler, kardiyak, renal ve nöral glikosfingolipid birikimleri multisistemik bulgulara yol açar. Kronik yorgunluk, karın ağrısı, bulantı, kusma, diyare, ağrılı paresteziler, vasküler cilt lezyonları, hipohidroz, işitme bozuklukları, oftalmolojik opasiteler, kalpte iletim anormallikleri ve kapak hastalıkları ortaya çıkabilir. Sol ventrikül hipertrofisi, serebrovasküler olay ve böbrek yetmezliği gelişebilir.
Fabry vakalarının yarısından fazlasında böbrekler etkilenir. Neredeyse tüm erkek hastalarda ve kadın hastaların önemli bir kısmında son dönem böbrek yetmezliği gelişir. Ancak, bu hastaların çoğunda böbrek yetmezliği nedeninin Fabry Hastalığı olduğu açıklığa kavuşturulamaz. Bu nedenle, enzim replasman tedavisi veya şaperon tedavisi gibi spesifik tedaviler başlanamaz ve hastaların farklı organ işlev bozuklukları için riskleri devam eder. Böbrek nakli yapılsa dahi nüks riskleri vardır. Ayrıca, Fabry Hastalarının böbrek nakli sonrasında uzun dönem sonuçları ve genel sağ kalımları hakkında bilgilerimiz sınırlıdır.
Tarama çalışmalarının sonuçları, insidansının raporlanandan çok daha yüksek olduğunu düşündürmektedir. Düşük ihtimalle de olsa de novo mutasyonlar meydana gelebileceği için, yüksek riskli hasta populasyonlarının aile öyküsü bulunmasa da taranması tanımlanan vaka sayısını artırabilir.
Bu çalışmanın amacı, böbrek nakli olmuş erişkin hasta populasyonumuzda nadir genetik hastalıklar başlığı altında incelenen Fabry Hastalığı sıklığını belirlemektir.

Abstract:
Fabry Disease is a rare lysosomal storage disease caused by α-galactosidase A enzyme deficiency as a result of the mutations in the GLA gene. It is inherited based on X chromosome. It causes multisystemic findings through vascular, cardiac, renal and neural accumulations of glycosphingolipids in all male patients and in a significant proportion of female patients. "Random X chromosome inactivation" causes clinical findings to differ between men and women. Chronic fatigue, abdominal pain, nausea, vomiting, diarrhea, painful paresthesia, vascular skin lesions, hypohidrosis, hearing disorders, ophthalmological opacities, conduction abnormalities and valvuler diseases in the heart might occur. Left ventricular hypertrophy, cerebrovascular event, and kidney failure may develop. 
In more than half of the Fabry cases, the kidneys are affected. Almost all male patients and a significant proportion of female patients develop end-stage renal disease. However, it can not be clarified that the cause of kidney failure is Fabry disease in most of these patients. Therefore, specific treatments such as enzyme replacement therapy or chaperone therapy can not be initiated and the risks for different organ dysfunctions remain. Even if a kidney transplantation is performed, there is a risk of recurrence. In addition, our knowledge on long-term outcomes and overall survival after kidney transplantation in Fabry cases is limited.
The results of the screening studies suggest that its incidence is much higher than reported. Screening of high-risk patient populations, even if there is no family history, may increase the number of identified cases, as de novo mutations may occur, albeit with low probability.
The aim of this study is to determine the frequency of Fabry Disease, which is examined under the heading of rare genetic diseases in our adult kidney transplant population.