Uzun etkili enjektabl ya da oral antipsikotik kullanan şizofreni hastalarına bakım verenlerin tükenmişlik, depresyon ve bakım veren yükü açısından karşılaştırılması
A comparison of caregivers of schizophrenia patients using long acting injections or oral antipsychotics in terms of burnout, depression and caregiver burden
Yazar: HASAN BERAT CİVELEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE ÇETİN İLHAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Konya Beyhekim Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, uzun etkili enjektabl antipsikotik (UEE-AP) veya oral antipsikotik kullanan şizofreni hastalarına bakım verenlerin tükenmişlik, depresyon ve bakım yükü açısından karşılaştırılmasını yapmaktır. Çalışma, şizofreni hastalarına bakım verenlerin karşılaştıkları zorlukları, yaşadıkları psikososyal stresi ve bakım verme süreçlerinin etkilerini incelemektedir.
Yöntem: Araştırma, 94 şizofreni hastasına bakım veren bireylerle gerçekleştirilmiştir. 47 UEE-AP ve 47 Oral Antipsikotik kullanan hasta bakım verenleri iki grup halinde dahil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik bilgileri ve bakım verme süreçlerindeki deneyimleri çeşitli ölçekler kullanılarak değerlendirilmiştir. Bakım verenlerin tükenmişlik düzeyleri Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ), depresyon düzeyleri Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve bakım verme yükleri Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği (ZBYÖ) ile ölçülmüştür. Veriler, ki-kare testi ve t-testi gibi istatistiksel analizler kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Elde edilen bulgular, UEE-AP kullanan hastaların bakım verenlerinin hastanın ilaç takibi, özbakımı ve sosyal işlevselliği gibi konularda daha az zorlandığını göstermektedir. UEE-AP kullanan hastaların bakım verenleri, daha düşük düzeyde tükenmişlik ve depresyon yaşamaktadır. Ancak, fiziksel ve sözel şiddet görme oranları açısından, UEE-AP ve oral antipsikotik grupları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca, sık klinik yatış öyküsü olan hastaların bakım verenlerinin, hastalarını bir bakım merkezine verme düşüncelerinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Cinsiyet uyumu olan bakım verenlerin, hastalarını bir bakım merkezine verme düşüncesini daha az taşıdıkları belirlenmiştir.
Sonuç: Bu bulgular, UEE-AP'nin bakım verenlerin iş yükünü hafifletmede ve yaşam kalitesini artırmada etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışmamız, UEE-AP'lerin, şizofreni hastalarının bakım verenlerinin tükenmişlik, depresyon ve bakım yükü düzeylerini azaltmada daha etkili olduğunu göstermektedir. Çalışmamızın sonuçları, bakım verenlerin yaşadığı tükenmişlik ve depresyon düzeylerini azaltmak amacıyla kapsamlı eğitim programları ve psikososyal destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, teknolojik çözümler, ekonomik destek programları ve cinsiyet uyumunu göz önünde bulunduran stratejilerin bakım süreçlerinde önemli olduğu belirtilmektedir.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to compare the burden, burnout, and depression levels among caregivers of schizophrenia patients using long-acting injectable antipsychotics (LAI-AP) and oral antipsychotics. The study investigates the challenges faced by caregivers, the psychosocial stress they experience, and the impact of caregiving processes.
Method: The research was conducted with 94 individuals providing care to schizophrenia patients. Caregivers of patients using 47 UEE-AP and 47 Oral Antipsychotics were included in two groups.. Participants' sociodemographic information and caregiving experiences were evaluated using various scales. Caregivers' burnout levels were measured with the Maslach Burnout Inventory (MBI), depression levels with the Beck Depression Inventory (BDI), and caregiving burden with the Zarit Caregiver Burden Interview (ZBI). Data were analyzed using statistical methods such as chi-square tests and t-tests.
Results: The findings indicate that caregivers of patients using LAI-AP face fewer challenges related to medication adherence, self-care, and social functionality. These caregivers also experience lower levels of burnout and depression. However, there were no significant differences in the rates of physical and verbal abuse between the LAI-AP and oral antipsychotic groups. Additionally, caregivers of patients with a history of frequent clinical admissions were more likely to consider placing their patients in a care facility. Caregivers with gender concordance were less likely to consider placing their patients in a care facility.
Conclusion: These findings suggest that LAI-AP is effective in reducing the caregiving burden and improving the quality of life for caregivers. The results emphasize the need for comprehensive education programs and psychosocial support mechanisms to reduce the levels of burnout and depression among caregivers. Furthermore, technological solutions, economic support programs, and strategies considering gender concordance are highlighted as important in the caregiving process.