Evlilikte başa çıkma tarzlarının karma araştırma yöntemi ile incelenmesi
Investigation of coping styles in marriage with the mixed research method
Yazar: ZEHRA EMİNOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN SEZGİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Başa çıkma = Coping ; Evli çiftler = Married couples ; Evlilik = Marriage ; Fenomenoloji = Phenomenology

Özet:
Evlilik farklı cinsiyetteki iki kişinin ortak amaçlar doğrultusunda bir sözleşmeye bağlı olarak kurdukları bir birliktir. Aile kurumunun başlangıcı olarak değerlendirilen evlilik, kadın ve erkeğin yaptığı bir sözleşme iken; aile bir kurum, sosyal bir yapı olarak değerlendirilebilir. Sosyal bir yapı olan ailede bazı başa çıkılması gereken stres faktörleri olabilmektedir. Ailede başa çıkma ailedeki stres faktörlerine karşı harcanan bütün çabalar anlamına gelmektedir. Bu araştırmanın amacı evlilikteki başa çıkma tarzlarını incelemektir. Karma araştırma desenlerinden olan keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Keşfedici sıralı desen nitel ve nicel basamaklardan meydana gelmektedir. Nitel aşamada yorumlayıcı fenomenoloji yöntemi kullanılmıştır. Amaçsal örneklem yöntemlerinden olan ölçüt örneklem ile belirlenen, en az beş yıldır evli on beş kişi ile derinlemesine görüşmeler yapılarak evlilikteki başa çıkma tarzları incelenmiştir. Veriler MAXQDA 12 programında analiz edilmiştir. Nitel bölümün analizi sonucunda dört ana tema, on iki alt tema ve kırk iki kod elde edilmiştir. Ana temalar; stres önleyici, işbirlikçi çabalar, stres anı ve zor durumları yönetebilme girişimleri, stres kaynakları ve destek kaynaklarıdır. Elde edilen tema, alt tema ve kodlardan yararlanarak Evlilikte Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (EBÇTÖ) geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları SPSS ve AMOS programları kullanılarak yapılmıştır. Geçerlilik çalışmaları kapsam geçerliği,  yapı geçerliliği ve ölçüt geçerliği (N=63) çalışmalarında oluşmaktadır. Yapı geçerliliği için açımlayıcı faktör analizi (N=401) ve doğrulayıcı faktör analizi (N=409) yapılmıştır. Güvenilirlik çalışmaları kapsamında, tutarlılık katsayısı, alt boyutlar arası ilişki,  madde analizi çalışmaları yapılmıştır. Sonuçta geçerli ve güvenilir, 35 madde ve 5 alt boyuttan oluşan Evlilikte Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (EBÇTÖ) geliştirilmiştir. Alt boyutlar, işlevsel çabalar, görmezden gelme, olumsuz duygular, işlevsel olmayan çabalar ve destek kanallarıdır. Çalışmanın ikinci bölümü nicel aşamadır. Evlilikte Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (EBÇTÖ) ve cinsiyet, evli kalma süresi, karar alırken köken aileye danışıp danışmama bilgilerini içeren kişisel bilgi formu kullanılarak 516 kişiye uyguma yapılmıştır. Nicel sonuçlara göre, erkeklerin başa çıkma tarzlarından görmezden gelme ve destek kanallarını kadınlardan daha sık kullandıkları; evli kalma süresi arttıkça görmezden gelme ve destek kanalları kullanımının arttığı, işlevsel olmayan çabaların kullanımının azaldığı; karar alırken köken ailesine danışan kişilerin görmezden gelme, işlevsel olmayan çabalar ve destek kanallarına sıklıkla başvurduğu söylenebilir.

Abstract:
Marriage is a contractual union between two people of different gender for common purposes. While marriage, which is considered as the beginning of the family institution, is a contract between men and women; the family can be considered as an institution, a social structure. Coping in the family means all the efforts made against the stress factors in the family. The aim of this research is to examine coping styles in marriage. The exploratory sequential design, which is one of the mixed research designs, was used. The exploratory sequential design consists of qualitative and quantitative steps. In the qualitative phase, the interpretative phenomenology method was used. In-depth interviews were conducted with fifteen people who have been married for at least five years, determined by criterion sampling, which is one of the purposeful sampling methods, and coping styles in marriage were examined. The data were analyzed in the MAXQDA 12 program. As a result of the analysis of the qualitative part, four main themes, twelve sub-themes and forty-two codes were obtained. Main themes; stress prevention, collaborative efforts, attempts to manage stress and difficult situations, stress sources and sources of support. By using the themes, sub-themes and codes obtained, Marriage Coping Styles Scale (MCSS) was developed. The validity and reliability studies of the scale were carried out using SPSS and AMOS programs. Validity studies consist of content validity, construct validity and criterion validity (N=63) studies. Exploratory factor analysis (N=401) and confirmatory factor analysis (N=409) were performed for construct validity. Within the scope of reliability studies, consistency coefficient, relationship between sub-dimensions, item analysis studies were carried out. As a result, a valid and reliable MCSS, which consists of 35 items and 5 sub-dimensions, was developed. The sub-dimensions are functional efforts, ignoring, negative emotions, dysfunctional efforts, and support channels.
The second part of the study is the quantitative stage. It was applied to 516 people by using MCSS and a personal information form including gender, duration of marriage, and whether or not to consult the family of origin while making a decision. Men tend to ignore their coping styles and use support channels more often than women; the use of ignoring and support channels increases as the duration of marriage increases, and the use of dysfunctional efforts decreases; It can be said that people who consult their family of origin frequently resort to ignoring, dysfunctional efforts and support channels while making a decision.