Avrupa Birliği-Ukrayna ilişkilerinde Polonya faktörü
Polish factor on the European Union-Ukraine relations
Yazar: FARİD ALİ ZADE
Danışman: PROF. DR. EROL ESEN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Polonya = Poland ; Ukrayna = Ukraine

Özet:
Çalışmada 'Tarihsel Kurumsalcılık' yöntemiyle 'Yeni İşlevselcilik' kuramı çerçevesinde AB-Ukrayna ilişkileri ele alınmıştır. Polonya, katalizör konumunu üstlenerek söz konusu ilişkilerde yapıcı bir faktör olarak incelenmiştir. Çalışmanın teorik çerçevesini 2022'ye kadar her iki tarafta AB'ye somut üyelik politikalarının eksikliğinden dolayı 'üyelik olmaksızın bölgesel bütünleşme' modeli tamamlamıştır. 2022'de Ukrayna için AB'ye aday ülke statüsü tanınmıştır ancak üyelik müzakereleri henüz başlatılmadığı gibi 2014'ten başlayarak Ukrayna'nın toprak bütünlüğü de ihlal edilmiştir. 'Tarihsel' bileşeni Ukrayna'nın Orta Avrupa ile ortak geçmişini ifade etmektedir, şöyle ki Magdeburg Hukuku'nun mirasçısı olarak Lublin Birliği (1569), Rönesans ve Reformasyon gibi değişik süreçleri Batı Avrupa ile bir arada atlatmıştır. Buna ek olarak Ukrayna toplumu ve siyaseti Aydınlanma, Romantizm ve Avrupacılık süreçlerinin de etkisi altında kalmış ve Ukrayna söz konusu süreçlerin bir parçası haline gelmiştir. 'Kurumsalcılık' bileşeni Ukrayna'nın AB politikaları ile bağlantısını ifade etmektedir, şöyle ki AB ile Ukrayna arasında AB Hukuku kapsamında Ortaklık ve İşbirliği Antlaşması (PCA) ve Ortaklık Antlaşması (AA) gibi belgeler imzalanmış, AKP (ENP) ve Doğu Ortaklığı (EaP) gibi projeler uygulanmıştır. 'Yeni İşlevselcilik' kuramının bileşenleri, Polonya faktörü ile bir arada AB-Ukrayna ilişkilerini şekillendirmiş ve AB bölgesel bütünleşme sürecinde kendine özgü bir Ukrayna örneği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
In the dissertation, the EU-Ukraine relations are discussed within the framework of the theory of 'New Functionalism' through the method of 'Historical Institutionalism'. Poland has been examined as a constructive factor on these relations, acting as a catalyst. Due to the lack of concrete membership policies on both sides to the EU until 2022, the 'non-membership regional integration' model has completed the theoretical framework of the dissertation. In 2022, Ukraine was granted the status of EU candidate country, however, membership negotiations have not been started yet, and since 2014, Ukraine's territorial integrity has been violated. The 'Historical' component refers to Ukraine's common past with Central Europe, namely, as the heir to Magdeburg Law, the Lublin Union (1569) has been through various processes such as the Renaissance and the Reformation together with Western Europe. In addition, Ukrainian society and politics were also affected by the Enlightenment, Romanticism and Europeanism processes, and Ukraine has become a part of these processes. The 'Institutionalism' component refers to Ukraine's link with EU policies, namely, documents such as the Partnership and Cooperation Agreement (PCA) and the Association Agreement (AA) were signed between the EU and Ukraine, and projects such as the ENP and the Eastern Partnership were implemented within the framework of the EU Law. The components of the 'New Functionalism' theory, together with the Polish factor, shaped EU-Ukraine relations and a unique Ukraine example emerged in the EU regional integration process.