Türk askeri havacılığının kuruluş sürecinde hava harp araçlarının temini (1911-1914)
Supply of air warfare vehicles in the establishment process of Turkish military aviation (1911-1914)
Yazar: ORHAN KÖKSAL
Danışman: DOÇ. DR. ÖKKEŞ KÜRŞAD KARACAGİL
Yeditepe Üniversitesi / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri havacılık = Military aviation

Özet:
Türk askerî havacılık teşkilâtı, diğer Avrupa devletleriyle aynı dönemde kurulmaya başlanmıştır. Havacılığın kuruluş sürecinde ataşemiliter raporları doğrultusunda hareket edilmiştir. Türk-İtalyan Harbi'nde uçakların ilk defa kullanımı, savaşlara yeni bir boyut kazandırmıştır. Osmanlı Devleti bu savaşta tayyare ve balon kullanmak üzere hava harp unsuru arayışına girişmiştir. Çeşitli girişimler sonuçsuz kalmıştır. Üstelik devlet bu arayışlar esnasında dolandırılmıştır. Hava gücü teşkilâtının daha elverişli bir ortamda geliştirilmesi mümkün olmamıştır. Osmanlı Devleti'nin tayyareleri ithal edici durumda olması ve pilot eğitimi için Avrupa'ya subay gönderme mecburiyeti ekonomik açıdan sıkıntılara sebebiyet vermiştir. Pilot eğitimi noksanlığını gidermek için Ayastefanos'da tayyare mektep ve merkezi kurulması kararlaştırılmıştır. Bununla birlikte, tayyare alımı için toplanan bağışların verimli kullanımı, Süreyya (İlmen) Bey'in Avrupa seyahatine çıkmasıyla gerçekleşebilmiştir. Avrupa'da bulunan birçok tayyare ve balon fabrikasında incelemelerde bulunulmuştur. Tayyare ve balon temin seyahati için Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'nın ısrarlı tutumu sürece oldukça etki etmiştir. Bu incelemeler sonucunda oluşturulan ilk hava filosu, muharip bir unsur olarak Balkan Harbi'nde kullanılmıştır. Harbin ilk safhasında etkili kullanılamayan tayyareler, daha sonra keşif görevlerini başarıyla ifa etmişlerdir. Harbin sona ermesinden sonra, halktan toplanan bağışlara ilgiyi arttırmaya yönelik bir prestij seyahati düzenlenmiştir. İstanbul Kahire-İskenderiye askerî hava seyahati üç Türk havacının kaybıyla sonuçlanmıştır.

Abstract:
The Turkish military aviation organization began to be established in the same period as other European states. During the establishment process of aviation, it was acted in line with the reports of the attaché-military. The use of airplanes for the first time in the Turkish- Italian War brought a new dimension to the wars. The Ottoman Empire started to search for air warfare elements to use airplanes and balloons in this war. Various attempts have been unsuccessful. Moreover, the state was defrauded during these searches. It was not possible to develop the air power organization in a more favorable environment. The fact that the Ottoman Empire was an importer of airplanes and the obligation to send officers to Europe for pilot training caused economic problems. It was decided to establish an airplane school and center in Ayastefanos in order to eliminate the pilot training deficiency. However, the efficient use of the donations collected for the purchase of aircraft was only possible when Süreyya (İlmen) Bey went on a trip to Europe. Inspections were made in many airplane and balloon factories in Europe. The insistence of the Minister of War, Mahmut Şevket Pasha, for the supply of aircraft and balloons was very effective in the process. The first air fleet created as a result of these investigations was used as a combat element in the Balkan War. The aircraft, which could not be used effectively in the first phase of the war, then successfully performed their reconnaissance missions. After the end of the war, a prestige trip was organized to increase the interest in the donations collected from the public. Military air travel to Istanbul Cairo-Alexandria resulted in the loss of three Turkish aviators.