Sıra aralığı mesafelerinin rezene (Foeniculum vulgare Mill.var. ducle) bitkisinin verim, verim unsurları ve bazı kalite özelliklerine etkileri
Effects of row spacings on yield, yield components and essential oil content of fennel (Foeniculum vulgare Mill. var. dulce)
Yazar: FATİH KALKAN
Danışman: DOÇ. DR. TAŞKIN POLAT
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tıbbi ve Aromatik Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Foeniculum vulgare = Foeniculum vulgare ; Rezene = Fennel ; Sıra aralığı = Row spacing ; Tohum verimi = Seed yield ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Bu araştırma, Erzurum koşullarında tatlı rezenenin (Foeniculum vulgare Mill. var. dulce) verim, verim özellikleri ve uçucu yağ oranı üzerine farklı sıra aralıklarının etkilerini belirlemek amacıyla 2014 yılında yürütülmüştür. 4 rezene genotipi (Antalya, Mardin, Isparta ve İran) ve dört farklı ekim mesafesinin (20, 30, 40 ve 50 cm) yer aldığı çalışma "Tesadüf Blokları" deneme deseninde 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.

Rezene genotiplerin bitki boyu, dal sayısı, şemsiye başına meyve sayısı, bin meyve ağırlığı ve uçucu yağ oranı bakımından önemli farklılıklar göstermiştir. İran genotipi ele alınan karakterler bakımından bin meyve ağırlığı, uçucu yağ verimi ve tohum verimi hariç diğer genotiplere göre daha üstün bulunmuştur.

Araştırmada, bitki boyu, dal sayısı, bitki başına şemsiye sayısı, şemsiye başına meyve sayısı, bin meyve ağırlığı, tohum verimi, sabit yağ oranı, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimine ait değişimler incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, incelenen karakterlerden bitki boyu hariç, diğer karakterler sıra aralıklarından önemli ölçüde etkilenmiştir. En yüksek tohum verimi (139,48 kg/da), bin meyve ağırlığı (8,52 g) uçucu yağ oranı (%1,45 ve uçucu yağ verimi (2,06 L/da) 30 cm sıra aralığı uygulamasından elde edilmiştir. 
Sonuç olarak; Erzurum şartlarında tohum verimi bakımından Antalya ve Isparta genotiplerinin daha iyi performans gösterdiği ve en uygun sıra aralığının 30 cm olduğu tespit edilmiştir. Ancak rezene bitkisinin sıra aralıklarına karşı göstereceği tepkiler hakkında ve en uygun ekim mesafesinin belirlemede daha kesin sonuçlara ulaşabilmek için araştırmanın birkaç yıl daha devam ettirilmesinin daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research was conducted to determine the effects of row spacings on yield, yield components and essential oil content of fennel (Foeniculum vulgare Mill. var. dulce) under Erzurum conditions in 2014. In this study, the effects of four fennel genotypes (Antalya, Mardin, Isparta and Iranian genotypes) and four row spacings (20, 30, 40 and 50 cm) were evaluated. The experimental design was the randomized block with three replications. Plant height, number of branches, number of umbel per plant, number of seeds per umbel, 1000 fruit weights, seed yield, fixed oil, essential oil and seed essential oil yield were investigated in this experiment. The fennel genotypes differed significantly in plant height, number of branches, number of seeds per umbel, 1000 fruit weights and essential oil contents. The Iranian fennel genotype was superior to the other genotype for all characteristics, except thousand fruit weight, essential oil yield and seed yield. According to the results, the all characters except for plant height were significantly affected by the row spacings. The highest seed yield (139,48 5 kg da-1), 1000 fruit weights (8,52 g), essential oil content (1,45%) and seed essential oil yield (2,06 L da-1) were obtained from row spacings of 30 cm. Based on the results of the present study, it can be concluded that Antalya and Isparta genotypes in terms of seed yield and 30 cm row spacing in conditions of Erzurum would be suggested. However, the study should be continued for at least a few years to achieve a more accurate decision about the responses of the fennel to row spacings.