Eski Türkçeden günümüze +la- isimden fiil yapım eki
From old Turkish to modern Turkish +la- the derivational affix on the making verb from noun
Yazar: DENİZ IŞIK
Danışman: PROF. DR. ALİ CİN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilgisi-ekler = Grammar-affix ; Dil bilgisi-isim-eylem = Grammar-noun-verb ; Dil bilgisi-yapım ekleri = Grammar-constructive affix ; Fiil yapım ekleri = Verb formation suffixes ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkçe = Turkish

Özet:
+lA- eki Türkçede isimden fiil yapım eki görevinde kullanılan en işlek yapım eklerinden birisidir. Türkçede hem isim ve isim soylu sözcükler üzerine gelerek onları fiilleştirmede hem de yabancı dillerden dilimize girmiş sözcüklerden fiil türetmede en sık kullanılan eklerin başında gelmektedir. +lA- eki aynı zamanda üzerine gelen "-n-; -ş-; -t-" fiilden fiil yapım ekleriyle birlikte de kullanılarak +lA-n-; +lA-ş-; +lA-t- biçiminde gramerimizde yer alan ve kullanımını özellikle günümüzde de artırarak devam ettiren bir yapım ekidir. Bu yönüyle dikkatleri üzerine çeken bir ek olarak çalışmamıza konu olan +lA- ekinin ve genişlemiş biçimleri olan +lA-n-; +lA-ş-; +lA-t- biçimlerinin Eski Türkçeden günümüze kadar geçen süre içerisindeki kullanımları tarihî Türk dili metinleri taranarak belirlenmeye çalışılmıştır.  Bu doğrultuda çalışmamızın amacı, Türkçede isimden fiil yapım eki görevinde bulunan +lA- ekli yapıların Eski Türkçeden itibaren kullanımlarını belirlemek ve +lA-n-; +lA-ş-; +lA-t- şekilleri de dahil olmak üzere üzerine gelen yapıları ele alarak günümüz Türkiye Türkçesindeki biçimleriyle birlikte değerlendirmektir. Bu değerlendirmeyle birlikte tarihî Türk dili metinleri kapsamında +lA- alt taban ve +lA-n-; +lA-ş-; lA-t- üst taban kullanımları üzerinden, +lAn-; +lAş-; +lAt- şekillerinin birleşik bir ek olarak Türkçenin isimden fiil yapım ekleri içerisinde yer alıp almaması hususunda bir sonuca varmak hedeflenmiştir.

Abstract:
+lA- affix is used as one of the most productive derivational affixes making verb from noun at the Turkish. It is one of the most frequently used affixes in Turkish in from noun words and in deriving verb from words in enter our language from foreign languages. The affix +lA- also is used with together make verb affixes from the verb -n-, -ş-, -t- and It is a derivational affix supplement which is included in our grammar in the form + lA-n-; +lA-ş-; +lA-t-  and continues to increase its usage especially today. As a supplement that attract attention with this aspect, one of  the become our subject of the study +1A- affix and +lA-n-; +lA-ş-; +lA-t- of affixes their use from Old Turkish to Modern Turkish has been effort to be revealed by scanning historical Turkish texts. In this aspect the aim of our study is to determine the use of the +1A- structures in Turkish since the old Turkish and +lA-n-; +lA-ş-; +lA-t- of affixes including the in Modern Turkish to will be evaluate together with forms. With this evaluation, in the context of historical Turkish language texts +lA- and +lA-n-; +lA-ş-; +lA-t- from on the uses, +lAn-; +lAş-; +lAt- forms as a united affix to the Turkish derivational affixes making verb from noun it is aimed go reach a conclusions about whether to take.