Yoğun bakım ünitesinde sistemik inflamatuar yanıt sendromu (SIRS) ve sepsis tanısı ile izlenen hastaların serum mannoz - bağlayan lektin düzeyleri ve mannoz - bağlayan lektin polimorfizminin prognoza etkisinin araştırılması /
Yazar: FATIMA MERVE KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE BARÇIN ÖZTÜRK
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Lektinler = Lectins ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Prognoz = Prognosis ; Sepsis = Sepsis ; Sistemik inflamatuar yanıt sendromu = Systemic inflammatory response syndrome ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Başlık: Yoğun Bakım Ünitesinde Sistemik İnflamatuar Yanıt Sendromu (SIRS) ve
SepsisTanısı İle İzlenen Hastaların Serum Mannoz - Bağlayan Lektin Düzeyleri ve Mannoz -
Bağlayan Lektin Polimorfizminin Prognoza Etkisinin Araştırılması
Amaç ve hipotez: Sepsis yoğun bakım ünitelerinde halen yüksek mortaliteye sahip sağlık
problemidir. Erken müdahale, kötü prognozun önlenmesinde kritik öneme sahiptir. Bu
nedenle yüksek riskli hastaları prediktif markerlarla belirlemek, erken müdahaleyi sağlayıp,
prognozun iyileşmesine katkı sağlamaktadır. MBL, karaciğerde üretilen akut faz proteinidir.
İki gen tarafından kodlanır. MBL-2 geni ekzon 1'de bulunan kodon 52, kodon 54 ve kodon
57'de tek nükleotid polimorfizmleri tanımlanmıştır. MBL mutasyonlarının varlığında ve MBL
eksikliğinde, başta infeksiyöz olmak üzere birçok otoimmun, kardiyovasküler hastalıklara
yatkınlığın arttığı gösterilmiştir. Yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda sepsis ve septik
şok gelişimi açısından yüksek risk oluşturduğu saptanmıştır. Yoğun bakım hastalarında
infeksiyon ayırıcı tanısında kafa karıştırıcı etkenlerin sıklığı nedeniyle daha net belirteçlere
ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmada; multidisipliner yoğun bakım ünitesinde mannoz
bağlayan lektin (MBL) düzeyi ve gen polimorfizminin saptanmasının, sepsis tanısı ve
prognozundaki rolünün araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Çalışma Adnan Menderes Üniversitesi Uygulama ve Araştırma Hastanesi'nde Mart
2015 – Haziran 2016 tarihleri arasında Sepsis tanılı (sepsis, ağır sepsis, septik şok, çoklu
organ yetmezliği vb.) ve Sistemik İnflamatuar Yanıt Sendromu (SIRS) kriterleri olan yoğun
bakım hastalarını içeren hasta grubu ile sağlıklı kontrol grubundan oluşturuldu. Hastalar
APACHE II ve SOFA skorlama sistemi ile prognoz ve risk açısından değerlendirildi. MBL
düzeyleri Enzyme İmmun Assay (ELISA) yöntemi ile ölçüldü. DNA izolasyonu tam kandan
ticari olarak bulunan bir izolasyon kiti kullanılarak yapıldı. MBL2 geninin kodon 52 ve 54
polimorfizmleri belirlenmesi için genomik DNA'dan PZR yöntemiyle bu bölgelerin
çoğaltılması sağlandı. Elde edilen ürünler agaroz jel elektroforezde gösterildi. PZR
işleminden sonra pürifikasyon ve Sanger yöntemiyle dizi analizi hizmet alımı şeklinde
yapıldı. Çalışmanın veri girişi ve analizleri SPSS 18.0 programı kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Çalışmamızda SIRS grubunun MBL düzeyinin sepsis ve kontrol grubuna göre
daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Gen polimorfizmleri ve MBL düzeyleri arasında anlamlı

103

fark saptanmamıştır. Sepsis, SIRS ve kontrol grubu gen polimorfizmi açısından
karşılaştırıldığında gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Hastalar APACHE II ve
SOFA skorlama sistemi ile prognoz ve risk açısından değerlendirildiğinde; sepsis grubunda
MBL düzeyi ile APACHE II skoru arasında negatif yönde, orta düzeyde bir ilişki varken;
SIRS grubunda MBL düzeyi ile SOFA skoru arasında pozitif yönde, orta düzeyde anlamlı bir
ilişki bulunmuştur. Sepsis ve SIRS grubunda CRP, PCT ve MBL düzeyi arasında istatiksel
açıdan anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Yoğun bakımda yatan sepsis ve SIRS tanılı hastalarda kontrol grubuna göre gen
polimorfizmi açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Sepsis hasta grubunda MBL düzeyi ile
APACHE II skoru arasında negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Sepsis
hastalarında MBL seviyesi azaldıkça mortalitede artış olabileceğini düşündürmektedir. MBL
düzeyinde normal ve anormal değerlerin belirlenmesine ve MBL genotipi ile ilgili ülkemizde
yapılacak daha fazla sayıda çalışmaya ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Title: Investigation of effect of Serum Mannose-Binding Lectin Levels and the Mannose-
Binding Lectin Polymorphism on Prognosis in Patients followed in Intensive Care Unit with
Diagnosis of Systemic Inflammatory Response Syndrome (SIRS) and Sepsis.
Objective and hypothesis: Sepsis is still a high-mortality health problem in intensive care
units. Early intervention is critical in preventing poor prognosis. Therefore, identifying high-
risk patients with predictive markers provides early intervention and improves prognosis.
MBL is an acute phase protein produced in the liver. It is encoded by two genes. Single
nucleotide polymorphisms have been identified in codon 52, codon 54 and codon 57 in exon 1
of the MBL-2 gene. The presence of MBL mutations and MBL deficiency has been shown to
increase susceptibility to many autoimmune, cardiovascular diseases, especially infectious. It
has been determined that there is a high risk for sepsis and septic shock in patients
hospitalized in intensive care units. Because of the frequency of confusing factors in the
differential diagnosis of infection in ICU patients, clearer markers are needed. The aim of this
study was to investigate the role of mannose binding lectin (MBL) level and gene
polymorphism in the diagnosis and prognosis of sepsis in a multidisciplinary intensive care
unit.
Methods: The study was performed in Adnan Menderes University Practice and Research
Hospital between March 2015 - June 2016 and designed to compare three groups; including
the patients with diagnosis of sepsis (sepsis, severe sepsis, septic shock, multiple organ failure
etc.), patients with systemic Inflammatory Response Syndrome (SIRS) criteria and the control
group. Patients were evaluated for prognosis and risk by APACHE II and SOFA scoring
systems. MBL levels were measured by Enzyme Immunoassay (ELISA). DNA isolation was
performed using a commercially available isolation kit from whole blood. In order to
determine the codon 52 and 54 polymorphisms of the MBL2 gene, these regions were
amplified by PCR method from genomic DNA. The products obtained were shown on
agarose gel electrophoresis. After PCR procedure, purification and sequence analysis by

105

Sanger method were performed as service procurement. Data entry and analysis were
performed using SPSS 18.0 program.
Results: In our study, MBL levels of SIRS group were found to be higher than sepsis and
control group. There was no significant difference between gene polymorphisms and MBL
levels. When sepsis, SIRS and control group were compared in terms of gene polymorphism,
no significant difference was found between the groups. When the patients were evaluated in
terms of prognosis and risk with APACHE II and SOFA scoring system; In the sepsis group,
there was a negative and moderate correlation between MBL level and APACHE II score;
whereas in the SIRS group, there was a positive and moderate relationship between MBL
level and SOFA score. There was no statistically significant difference between CRP, PCT
and MBL levels in sepsis and SIRS groups.
Conclusion: There was no significant difference in gene polymorphism in patients with sepsis
and SIRS in the ICU compared to the control group. In sepsis patient group, MBL level and
APACHE II score were negatively moderate. It suggests that mortality may increase as MBL
level decreases in sepsis patients. It is necessary to determine normal and abnormal values at
MBL level and further studies on MBL genotype in our country.