COVID-19 salgınında ilaç ve takviye yöneliminin veri madenciliği yöntemi ile belirlenmesi: Karaman ilinde bir araştırma
Determining the medicine and supplement trends in the COVID-19 pandemic using data mining method: A research in Karaman province
Yazar: AYTAÇ KOCABAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET CABİR AKKOYUNLU
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Mikrobiyoloji = Microbiology ; Yönetim Bilişim Sistemleri = Management Information Systems

Özet:
Yeni koronavirüs SARS-CoV-2'nin neden olduğu KOVİD-19 salgınının, sağlık sektörü de dahil olmak üzere toplumun çeşitli yönleri üzerinde derin ve geniş kapsamlı etkileri oldu. Özellikle sağlık hizmeti kullanımında ve ilaç satışlarında yol açtı değişiklikleri anlamak, gelecekteki sağlık hizmetleri krizlerine uyum sağlamak ve bunları planlamak için çok önemlidir.
Bu çalışma, KOVİD-19 salgınının ilaç satışları üzerindeki etkisine, özellikle eczane ilaç satış verilerine odaklanmaktadır. İlaç satışlarındaki değişiklikleri incelemek için çalışmada geriye dönük veri analizinden yararlanılmıştır. Veriler normal bir dağılım sergilediği için  istatistiksel bir araç olan eşleştirilmiş örneklem t testi ortalamaları karşılaştırmak için kullanıldı. 
Bu çalışmanın bulguları pandemi döneminde ilaç satışlarında genel bir düşüş olduğunu ortaya koydu. Ayrıca çalışma, ilaçları Anatomik Terapötik Kimyasal (ATC) sınıflandırmasının çeşitli seviyelerinde gerçekleştirildi. ATC'nin ilk seviyesinde yalnızca 'C' altında sınıflandırılan ilaçların satışlarında artış görüldü, bu da belirli tedavi alanlarında pandemi sırasında talebin arttığını gösteriyor. Özellikle ATC'nin ikinci ve dördüncü seviyelerinde gerçekleştirilen analizlerde diyabet, depresyon ve anksiyete ile ilgili ilaçların satışlarında artış görüldü; bu da salgının ruh sağlığı ve kronik hastalık yönetimi üzerindeki etkisini gösteriyor. Daha da önemlisi, çalışma aynı zamanda pandemi sırasında antibiyotikler, antiparaziter ilaçlar veya vitaminlerle ilişkili ilaçların satışında gözle görülür bir artış olmadığını vurgulamaktadır; bu da belirli ilaç sınıflarının talebinin nispeten istikrarlı kaldığını gösteriyor.
Özetle bu araştırma, bir halk sağlığı krizi sırasında sağlık hizmetleri ihtiyaçları ve tercihlerindeki değişiklikleri ortaya çıkararak, KOVİD-19 salgınının ilaç satışlarını nasıl etkilediğine dair değerli bilgiler sağlıyor. Bu bulgular, proaktif planlama ve kaynak tahsisine izin vererek gelecekteki sağlık hizmetleri acil durumlarına daha iyi hazırlık yapılmasına yardımcı olabilir.

Abstract:
The COVID-19 pandemic caused by the novel coronavirus SARS-CoV-2 has had profound and far-reaching impacts on various aspects of society, including the healthcare sector. In particular, understanding the changes it has led to in healthcare utilization and pharmaceutical sales is crucial for adapting and planning for future healthcare crises.
This study focuses on the impact of the COVID-19 pandemic on medicine sales, specifically pharmacy drug sales data. The study used retrospective data analysis to examine changes in pharmaceutical sales. Since the data exhibited a normal distribution, the paired sample t test, a statistical tool, was used to compare means.
The findings of this study revealed an overall decline in pharmaceutical sales during the pandemic period. Further, the study was conducted at various levels of Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) classification of medicines. At the first level of the ATC, only drugs classified under 'C' saw an increase in sales, suggesting that in certain therapeutic areas, demand increased during the pandemic. In particular, analyses conducted at the second and fourth levels of the ATC showed an increase in sales of medicines related to diabetes, depression and anxiety, indicating the impact of the pandemic on mental health and chronic disease management. Importantly, the study also highlights that there was no noticeable increase in sales of medicines associated with antibiotics, antiparasitic drugs or vitamins during the pandemic, suggesting that demand for certain classes of medicines remained relatively stable.
In summary, this research provides valuable insights into how the COVID-19 pandemic has affected pharmaceutical sales, revealing changes in healthcare needs and preferences during a public health crisis. These findings can help better prepare for future healthcare emergencies by allowing for proactive planning and resource allocation.