Mekkî ayetlerde servet tasviri
Description of wealth in the Meccan verses
Yazar: HASAN KILIÇ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED FATİH KESLER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mekki = Mekki ; Mekki sureler = Meccan suras ; Servet = Wealth ; Tasvir = Description ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma Mekkî ayetler çerçevesinde servet olgusunun tahlil ve analizini ihtiva etmektedir. Giriş ve sonuçla birlikte beş bölümden oluşan bu çalışmada ilk olarak İslam öncesi Mekke toplumunun ekonomik yapısı hakkında bilgiler verilmiş, bölge coğrafyasının ve tarihî sürece paralel olarak meydana gelen olayların, Mekke'nin ekonomik ve ticarî hayatına çok olumlu katkılar sağladığı vurgulanmıştır. Ayrıca şehrin Kâbe'ye ev sahipliği yapan dinî bir merkez oluşu sayesinde birçok insanın Mekke'yi ziyaret etmesinin ticarî faaliyetlere büyük bir ivme kazandırdığı belirtilmiştir. Din kisvesi altında tatbik edilen bu ritüellerin birçoğunun ekonomik kaygı ve taleplerden neşet ettiği ayrıca önemli bir gelir kaynağı haline getirildiğinin altı çizilmiştir. Üçüncü bölümde servet kavramının anlamı üzerinde durulmuş, maddî imkân ve refaha eşlik eden güç ve kuvvetin de servet kapsamında mütalaa edilmesi gerektiği tespiti yapılmıştır.
 
Çalışmanın merkez ve mihverini teşkil eden dördüncü bölümde servet olgusunun Mekkî ayetlerde ele alınma tarzı üzerinde durulmuş, kadim millet ve kişilerin hayat serüveninden, peygamberlerin tebliğ ilkelerinden, yaptıkları dualardan örnekler verilerek, servetle ilgili ilâhî ve manevî yasalara dikkat çekilmiştir. Ayrıca Yüce Allah'ın isim ve sıfatlarının servetle bağlantısı üzerinde durulmuş, refah ve zenginliğin müşriklerin peygamber tasavvurlarının oluşum sürecindeki belirleyici etkisinden söz edilmiştir. Allah Rasûlü'nün dünya mal ve metaına önem vermeyen davranış tarzının, peygamberliğinin en önemli delili olduğu sonucuna varılmıştır. Refah ve zenginliği uhrevî mutluluğun habercisi olarak algılayan müşriklerin bu iddiaları, ahiret hayatını tahlil ve tasvir eden ifadelerle çürütülmüştür. İmandan mahrum kalan servetin çeşitli ahlâkî zaaflara sebep olduğu bilgisi müşriklerin söz ve eylemlerinden verilen örneklerle açıklanmış, iman etmenin aynı zamanda dünyevî refah kapılarını açtığı, malı bereketlendirdiği vurgulanmıştır. Ayrıca Mekkî ayetlerde câhiliye toplumunun mal ve servetle ilgili ihdas ettiği kurallar sorgulanmış, muhataplardan yapmaları istenen malî sorumluluk ve yükümlülüklere ilişkin vecibeler üzerinde durulmuştur.

Abstract:
This study contains the analysis of the phenomenon of wealth within the framework of Meccan verses. In this study, which consists of five chapters with an introduction and conclusion, firstly, information about the economic structure of the pre-Islamic Mecca society was given, and it was emphasized that the geography of the region and the events that occurred in parallel with the historical process made very positive contributions to the economic and commercial life of Mecca. In addition, it has been stated that thanks to the city being a religious center that hosts the Kaaba, many people visiting Mecca have given a great momentum to commercial activities. It has been underlined that many of these rituals, which are practiced under the guise of religion, originate from economic concerns and demands, and also become an important source of income. In the third chapter, the meaning of the concept of wealth has been emphasized and it has been determined that the power and strength accompanying the material possibility and wealth should be considered within the scope of wealth. 

In the fourth chapter, which constitutes the center and axis of the study, the way in which the phenomenon of wealth handled in the Meccan verses is emphasized, and the divine and spiritual laws related to wealth are drawn by giving examples from the life adventures of ancient nations and people, the principles of the prophets' preaching, and their prayers. In addition, the connection of the names and attributes of Almighty Allah with wealth was emphasized, and the determining effect of prosperity and wealth on the formation process of the polytheists' imaginations of prophets was mentioned. It has been concluded that the behavior of the Prophet that does not give importance to world goods and goods is the most important basis of her prophethood.  These claims of the polytheists, who perceive prosperity and wealth as the harbinger of otherworldly happiness, have been refuted by analyzing and describing the life of the hereafter. It was explained with examples from the words and deeds of the polytheists that wealth deprived of faith would cause various moral weaknesses, and it was emphasized that believing also opened the doors of worldly welfare and blessed wealth. In the Meccan verses, the rules established by the ignorant society regarding property and wealth were questioned, and the obligations regarding the financial responsibilities and obligations that were asked from the addressees were emphasized.