Savunma projelerindeki sapmaların proje yönetimi disiplini bağlamında değerlendirilmesi
Assessment of defense project deviations in terms of project management discipline
Yazar: SAMET ÖZKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FAHRİ ERENEL
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Savunma Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies
Dizin: Proje yönetimi = Project management ; Projeler = Projects ; Savunma harcamaları = Defense expenditunes ; Savunma yönetimi = Defense management

Özet:
Dünyadaki savunma harcamaları II. Dünya Savaşından bu yana bazı dönemlerde düşüşler yaşansa da genel olarak artış eğilimindedir. Ne var ki günümüzde bu harcamaların önemli bir kısmını oluşturan savunma projelerinde çok büyük kaynak kayıplarını beraberinde getiren sapmalar olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın temel çıkış noktası savunma projelerindeki sapmaların meydana getirdiği kaynak kayıplarının azaltılmasına yönelik çözüm önerileri geliştirmektir.
Savunma projelerindeki sapmaların incelenebilmesi için öncelikle proje, proje yönetimi, proje başarım kavramları ve savunma projelerindeki sapma örnekleri hakkında yazın taraması yapılmıştır. Yazında "proje başarısı"nın proje yönetimi başarısından farklı olduğu ifade edilse de bu iki kavram birbirinden tamamen ayrılamamıştır. Bu sebeple proje sapmalarını değerlendirmek için proje başarısının bir alt bileşeni olan proje yönetimi disiplini çalışmanın birinci bölümünde kuramsal olarak incelenmiştir. Bu bölümde öncelikle proje yönetiminin alt kavramlarından bahsedilmiş daha sonra proje yönetim süreçleri, süreç kümeleri ve bilgi alanları bağlamında açıklanmıştır. İkinci bölümde sapma kavramının tanımlanabilmesi için proje başarım kavramları açıklanmış ve proje sapmalarına örnekler verilmiştir. Son bölüm bulguların çözümlenmesi ve araştırma bölümüdür.
Büyük kaynak kayıplarına sebep olan savunma projelerindeki sapmalar bu araştırmanın sorunsalını, sapmaların proje yönetimi disiplini bağlamında değerlendirilmesi ise konusunu oluşturmaktadır. Araştırmanın amacı, "Savunma projelerindeki sapmaların asgariye indirilmesine yönelik çözüm önerileri bulmak", araştırma sorusu ise "Savunma projelerinde ortaya çıkan sapmalar nasıl asgariye indirilebilir?" şeklindedir.
Araştırmada yaklaşım olarak nitel yöntem tercih edilmiş ve deseni eylem araştırması olarak belirlenmiştir. Bu desene uygun bilgi toplama yöntemlerinden biri olarak görüşme formu yaklaşımı kullanılarak derinlemesine görüşme yapılmıştır. Derinlemesine görüşme yapılacak kişiler amaçlı örnekleme yöntemleriyle tespit edilmiştir. Araştırmada veri çözümleme yöntemi olarak içerik çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. Veri çözümlemesi dört (4) aşamada gerçekleştirilmiştir:
•	Veri ve bilgilerin düzenlenmesi
•	Geçici kod ve temaların oluşturulması
•	Kodların ve temaların kesinleştirilmesi
•	Bulguların açıklanması ve yorumlanması
Veri çözümlemesi bölümünde öncelikle katılımcıların tanımlayıcı özellikleri incelenmiştir. Buna göre proje yönetim sertifikasına sahip olma oranının çok düşük olduğu görülmüştür. Araştırmanın devamında savunma projelerinde en çok zaman sapmasının görüldüğü saptanmıştır. Proje sapmalarının sebepleri ise dört (4) tema başlığı altında toplanmıştır. Bu sebeplerden en önemlisi en çok atıf yapılan başarım yönetimi olarak tespit edilmiştir. Sapma sebepleri içerisinde tespit edilen ikinci önemli sebep stratejik yönetim, üçüncüsü insan kaynakları yönetimidir. En sonda gelen sebep ise tedarik yönetimidir. Bu dört (4) sapma sebebine karşılık olarak iki (2) çözüm önerisi belirlenmiştir. Bunlardan birincisi etkin başarım yönetimi, ikincisi ise etkin stratejik yönetimdir. Çözüm önerileri savunma projelerinde sapmaların asgariye indirilmesine yönelik öneriler modeli altında bir araya getirilmiş ve araştırmanın çözüm modeli olarak sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Savunma yönetimi, Savunma harcamaları, Projeler, Proje yönetimi.

Abstract:
Defense expenditure in the World is gernerally in a increasing trend even though some decreases has been experienced in some periods since World War II. However nowadays it is observed that defense projects which constitute a major part of these expenditures experinces deviations leading to vast amount of resource losses. Original idea behind this study is to put forward suggestions in order to mitigate resource losses stemmed from project deviations.
Firstly, project, project management, project performance and examples of defense projects were reviewed in literature for examining defense project devitations. Even though "project success" is expressed to be different than project management success, these two concepts cannot be differentiated totally from each other. Therefore in the first chapter project management as a part of project success was theoritically examined to make an assessment about project deviations in further chapter. In this chapter project management sub-concepts were clarified then project management processes were explained in accordance with process groups and knowledge areas. In the second chapter project performance literatüre were reviewed for defining "project deviation" concept then some examples of project deviation were also given. The last chapter is the analysis of the findings.
The problematic of the research is defense projects deviations. The subject is the assessment of deviations in terms of project management discipline. "Finding and putting forward suggestions for mitigating the defence projects deviations" consists of the aim of the study, while the reaseacrh questions is "How can the deviations of defence projects deviations be mitigated?"
The method of this study is qualititive reasearch and action research was preferred as the model. This model imposes interview form for collecting data for the designated aim of the research. Therefore purposeful sampling was used to reach to the individuals for interview. Findings were exerted and put forward using content analysis. Data analysis was completed in four (4) steps:
•	Organizing the data and information
•	Designating temporary codes and themes
•	Definition of codes and themes
•	Presentation of findings and discussion 
In analysis firstly definitive information about participants were given. In that part it was seen that rate of project management certified participants were quite low. In the following parts it was seen that "time" dimension of all deviations rated the highest. The reasons for deviation in projects were grouped under four (4) themes. The most important one of these reasons was performance managament since it was the most referred one. The second important one was strategical management while third was human resources management and the fourth and least importan being supply management. As responses to these reasons two (2) suggestions were raised by the same participants. First one was efficient performance management and the second being efficient strategical management. Those deviation reasons and suggestions were matched in order to develop a resolution suggestions model.

Keywords: Defense management, Defence expenditures, Projects, Project management