Sağlık bilgi sistemleri kapsamında mobil sağlık uygulamalarının teknoloji kabul modeliyle değerlendirilmesi
Evaluation of mobile health applications within the scope of health information systems with technology acceptance model
Yazar: DİLEK ALAY
Danışman: DOÇ. DR. NEZİHE TÜFEKCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sanat Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Yönetimi = Healtcare Management

Özet:
Dijitalleşmenin insan yaşamının her alanında kendisini hissettirmesine bağlı olarak birçok farklı uygulama ortaya çıkmaktadır. Sağlık sektöründe bu durum mobil sağlık uygulamaları ile kendini göstermeye başlamıştır. Ancak bu hizmetlerden yararlanan kişilerin niyeti, davranışı ve kabulü teknolojinin dinamik yapısına bağlı olarak sürekli değişkenlik gösterebileceği düşüncesini ortaya çıkarmaktadır. Buradan hareketle bu araştırmanın amacı; bireylerin sağlık bilgi sistemleri kapsamında mobil sağlık uygulamalarının teknoloji kabul modeli ile değerlendirmelerini, bu uygulamalara yönelimlerini ve kullanma davranışlarını tespit etmek olarak belirlenmiştir. Araştırma evrenini İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması kapsamında TRC3 ile kodlanan Güneydoğu Anadolu Bölgesinde bulunan Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerinde bulunan bireyler oluşturmaktadır. Evreni temsil etmeye yönelik 512 birey araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veri toplamak için El-Wajeeh vd. (2014) tarafından geliştirilen 'Mobil Sağlık Uygulamaları İçin Teknoloji Kabul Modeli' ölçeğinden faydalanılmıştır. Katılımcılardan toplanan veriler SPSS paket programı kullanılarak frekans, yüzde, t-testi, tek faktörlü varyans analizi, korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre kullanıcıların mobil sağlık uygulamalarını kullanma niyetinde oldukları bunda en önemli faktörlerin algılanan kullanım kolaylığı, algılanan kullanışlılık, güven, sosyal etkinin olumlu bir etkisi görülmüştür. Ayrıca mobil sağlık uygulamasında veri gizliliğinin kullanma niyetini etkilediğine yönelik anlamlı bir etkinin olmadığı görülmüştür. Diğer yandan mobil sağlık uygulamalarından algılanan kullanışlılığın kolaylaştırıcı koşullar, algılanan değer ve algılanan kullanım kolaylığından olumlu etkilendiği görülmüştür. Mobil sağlık uygulamalarının taşınabilirliğinin algılanan kullanışlılığı etkilediğine yönelik anlamlı bir farkın olmadığı görülmüştür. Araştırmada elde edilen bir başka sonuçta değişime direncin hem kullanma niyetinde hem de algılanan kullanışlılık üzerinde olumsuz yönde anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Mobil sağlık uygulamalarından algılanan kullanım kolaylığının öz yeterlilikten olumlu yönde etkilenirken teknolojik kaygılardan olumsuz yönde etkilenmediği görülmüştür. Bireyin tercihleri, yönelimleri, şahsi özellikleri gibi birçok faktör mobil sağlık uygulamalarını kabullerini etkilemektedir. Çalışmanın bölgesel olması bu yerleşkedeki bireylerin mobil sağlık uygulamalarını kabulünü değerlendirmekte etkili olmuştur. Farklı bölgelerde bireylerin bu uygulamaları kabulünü değerlendirilmek için çalışmaların yapılması önerilebilir.

Abstract:
Depending on the fact that digitalization makes itself felt in every aspect of human life, many different applications emerge. In the health sector, this situation has started to show itself with mobile health applications. However, the intention, behavior and acceptance of the people who benefit from these services reveals the idea that technology can constantly change depending on the dynamic structure. From this point of view, the aim of this research is; It has been determined as to determine individuals' evaluations of mobile health applications with the technology acceptance model, their orientation to these applications and their usage behaviors within the scope of health information systems. The population of the research consists of individuals living in the provinces of Batman, Mardin, Siirt and Şırnak in the Southeastern Anatolia Region, which are coded with TRC3 within the scope of the Statistical Regional Units Classification. 512 individuals to represent the universe formed the sample of the research. For data collection, El-Wajeeh et al. (2014) 'Technology Acceptance Model for Mobile Health Applications' scale was used. The data collected from the participants were evaluated with frequency, percentage, t-test, single-factor analysis of variance, correlation analysis and multiple regression analysis using the SPSS package program. According to the results of the research, the most important factors in which users intend to use mobile health applications are perceived ease of use, perceived usefulness, trust, and a positive effect of social impact. In addition, it has been observed that there is no significant effect on data privacy in mobile health application affecting the intention to use. On the other hand, it has been observed that the perceived usefulness of mobile health applications is positively affected by facilitating conditions, perceived value and perceived ease of use. It has been observed that there is no significant difference in the portability of mobile health applications affecting perceived usefulness. In another result obtained in the study, it was seen that resistance to change did not have a significant negative effect on both intention to use and perceived usefulness. While perceived ease of use from mobile health applications was positively affected by self-efficacy, it was not negatively affected by technological concerns. Many factors such as the preferences, orientations, personal characteristics of the individual affect the acceptance of mobile health applications. The regional nature of the study has been effective in evaluating the acceptance of mobile health applications by individuals in this campus. It may be recommended to carry out studies to evaluate the acceptance of these practices by individuals in different regions.