Migren hastalarında insülin direnci ve beslenme durumunun saptanması
Determining the insulin resistance and nutritional status in patients with migraine
Yazar: GÜLNİHAL DİNÇER
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL ÇİÇEK
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ağrı ölçümü = Pain measurement ; Baş ağrısı = Headache ; Beslenme = Nutrition ; Migren hastalıkları = Migraine disorders ; Obezite = Obesity ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Bu araştırmada, migren hastalarında insülin direnci, beden kütle indeksi (BKİ) ve beslenme durumları ile migren parametreleri (migren atak sıklığı, şiddeti vb.) arasındaki ilişkiyi saptamak amaçlanmıştır. 
Çalışmaya Kahramanmaraş Necip Fazıl Şehir Hastanesi Nöroloji Polikliniği'nde ayaktan tedavi alan migren hastaları dahil edilmiştir. Araştırma International Headache Society 2013 (ICHD -3 beta) tanı kriterlerine göre migren tanısı almış, 18-65 yaş arası 150 kadın migren hastası içermektedir. Hastalara kişisel özellikleri, genel sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve Migraine Disability Assesment Scale "MIDAS" kullanılarak, özürlülüğü etkileyen parametreleri (migren atak sıklığı, şiddeti vb.) içeren bir anket uygulanmıştır. Antropometrik ölçümler (BKİ, bel çevresi, bel/boy vb.) ve üç günlük besin tüketim kayıtları alınmış ve analiz edilmiştir. Bazı biyokimyasal parametreleri (açlık kan glikoz, total, HDL- ve LDL-kolesterol gibi), kan basınçları ve insülin direnci (HOMA-IR) belirlenmiştir.
Hastaların yaş ortalaması 31.2±9.1 yıldır. Hastaların %80.7'si evli, %76.0'sı ev hanımı ve %60.7'si ilköğretim mezunudur. Hastaların %64.7'si üç ana öğün tüketmektedir. BKİ ortalamaları 27.5±5.90 kg/m2'dir. Çalışmaya katılan hastaların %25.3'ü hafif şişman (BKİ=25-29.9 kg/m2) ve %35.3'ü ise şişmandır (BKİ≥30 kg/m2). BKİ sınıflamaları ile migren ağrı sıklığı, süresi ve şiddeti ilişkili değildir (p>0.05). Hastaların %50'sinde insülin direnci görülmüş ve BKİ'si 25.0 kg/m2 ve üzerinde olan hastaların HOMA-IR indeksleri BKİ'si 25.0 kg/m2'den küçük olan hastalardan daha yüksektir (p=0.000). Plazma LDL-kolesterol, trigliserit, insülin seviyeleri, sistolik ve diyastolik kan basınçları ortalaması BKİ'si 25.0 kg/m2 ve üzerinde olan migren hastalarında daha yüksektir (p<0.005). HDL-kolesterol ortalaması ise BKİ'si daha düşük olan migrenli hastalarda daha yüksektir (p=0.000). 
Sonuç olarak, daha iyi bir migren kontrolü için diyetisyen tarafından bireylerin içinde bulunduğu durumun tüm ayrıntıları göz önünde bulundurularak, uygun kalori ve besin öğelerinin alımı sağlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Migren, obezite, insülin direnci, beslenme

Abstract:
The aim of this research is to determine the relationship between the parameters of migraine (frequency of migraine attack, migraine severity) with insulin resistance, body mass index (BKI) and nutritional status. Migraine patients admitted to out-patient policlinic of Kahramanmaraş Necip Fazil City Hospital, Department of Neurology were included.
The study was comprised of 150 women with migraine between ages of 18-65, diagnosed with migraine according to International Headache Society 2013 (ICHD -3 beta) criteria. A questionnaire including personal characteristics, general health information, nutritional habits and parameters of migraine (frequency of migraine attack, migraine severity) affecting disability by migraine disability assesment scale (MIDAS) was administered to patients. Anthropometric measurements (such as body mass index-BMI, waist circumference, waist/height ratio) and three-day diet dairy records were taken and analyzed. Some biochemical parameters (such as fasting blood glucose, total, HDL-cholesterol, LDL-cholesterol), blood pressures and insulin resistance index (HOMA-IR) of the patients were also determined. 
Mean age of patients was 31.2±9.1 years. Of the patients; 80.7% were married, 76.0% were housewives and 60.7% were primary school graduates. Three main meals were consumed by 64.7% of the patients. Mean BMI was 27.5±5.90 kg/m². 25.3% of patients were slightly overweight (BMI=25.0-29.9 kg/m2), 35.3% were obese (BMI≥30.0 kg/m2). Frequency, duration and severity of migraine attack did not relate with groups of BMI (p>0.05). Fifty percent of the patients had insulin resistance and HOMA-IR indexes of patients having  BMI≥25.0 kg/m2 were higher than patients having  BMI<25.0 kg/m2 (p=0.000). In patients with  BMI≥25.0 kg/m2, plasma mean LDL-cholesterol, triglyceride, insulin levels, systolic and diastolic blood pressures were higher (p<0.005). Mean HDL-cholesterol levels were lower (p=0.000). 
In conclusion; nutrition counselling by a dietitian should be provided to patients for a better control of migraine in terms of nutrition and adequate intakes of energy and nutrients should be recommended.

Keywords: Migraine, obesity, insulin resistance, nutrition