Türk firmalarının dış yatırımları: Saikler ve stratejiler
Foreign direct investment by Turkish firms: Motivations and strategies
Yazar: EMİN AKÇAOĞLU
Danışman: DOÇ.DR. YALÇIN KARATEPE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
ÖZET Bu çalışma Türk firmalarının dış yatırımlarını incelemektedir. Öncelikle konunun analizini mümkün kılacak bir kuramsal çerçeve oluşturulmakta; daha sonra Türk dış yatınmlanmn farklı bölgeler arasındaki dağılımı ortaya konulmaktadır. Ayrıca, bir araştırma anketi yardımıyla Türk firmalarını dış yatırıma yönlendiren saikler ve firmaların dış yatırım stratejileri analiz edilmektedir. Gelişmekte olan pekçok başka ülkeye benzer şekilde, geçmişte çok az sayıda Türk firması dış yatırım yapmakta ve toplam dış yatırım tutan son derece düşük düzeylerde bulunmaktayken, geçtiğimiz on yıl zarfında bu durum önemli ölçüde değişmiştir. Bu çalışma Türk firmalarının dış yatırımlarına hem yurt içindeki hem de yurt dışındaki koşulların yol açtığını ortaya koymaktadır. Yurt içindeki koşullar; Türkiye'de artan enerji ve işçilik maliyetleri, ekonomik durgunluk ve Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği gibi esasen 'itici faktörler' dir. Türk Kambiyo Mevzuatının köklü biçimde serbestleştirilmesi de firmaların bu tür faaliyetlerini kolaylaştırmıştır. Diğer taraftan yurt dışındaki koşullar; Doğu Avrupa ve Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerindeki ekonomik sistem değişikliğinin yarattığı fırsatlar gibi 'çekici faktörler' dir. Tüm bu gelişmelerin sonucunda Türk firmaları dış yatırım yaparak rekabet güçlerini artırmak çabasına girişmişlerdir. Bu çalışma, Türk firmalarını dış yatırıma yönlendiren başlıca saiklerin pazara ve kaynaklara erişim ile etkinlik arayışı olduğunu göstermektedir. 289

Abstract:
ABSTRACT This study examines the foreign direct investments (FDI) by Turkish firms. It first offers a theoretical framework in which such investments can be analyzed; and then, evaluates the FDI by Turkish firms in different regions. Moreover, with the help of a research survey, the study analyses the motivations of those investing firms and also their investment strategies. Though in the past, like many other developing country firms, a limited number of Turkish firms had invested abroad and the total amount of Turkish foreign investment was negligible, this situation has changed significantly in the last decade. This study suggests that both internal and external factors have contributed to the FDI by Turkish firms. The internal factors are mainly 'push factors' including increasing energy and labour costs and economic slow-down in Turkey, and the customs union between the European Union and Turkey. In addition, the radical liberalization of the foreign exchange regulations has eased such activities. On the other hand, the external factors are mainly 'pull factors' such as the economic liberalizations in the Commonwealth of Independent States and Central and East European countries. As a result of all these developments, Turkish firms have attempted to increase their competitiveness by investing abroad. This study reveals that market access and resource seeking as well as efficiency gains are the primary motives of Turkish firms for their investments. 290