Cumhuriyet caddesi (Havuzbaşı-Tebrizkapı Arası)'nın yaya bölgesi olarak planlanması üzerine bir araştırma
An investigation into the planning of Cumhuriyet Street ( location of Havuzbası-Tebrizkapı) as a Pedestrian Region
Yazar: EMİR CANATAN
Danışman: PROF. DR. FARİS KARAHAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Motorlu taşıtlar ile aynı alanları kullanmak zorunda kaldığı günden bu zamana araçlarla şehrin tüm yapısal elemanları arasına sıkışan yayalar ve diğer tüm kentliler, şehirlerde kendilerine daha özgür hareket kabiliyeti veren, çevreci ve sağlıklı kentsel mekânlar oluşturabilmek için araç trafiğinden ayrıştırılmış bölgeleri tercih etme eğilimindedirler. Çarpık yapılaşmanın, trafik sıkışıklığının, sera gazı emisyonları ve psikolojik sorunların kentlerde yaşayanlar için büyük bir çözüm arayışının odağı haline geldiği değerlendirilmektedir. Günümüzde yayalaştırma, sürdürülebilir kalkınma, iklim değişikliği ve sürdürülebilir ulaşım için çözüm sunan bir kavram olarak çağdaş kentlerin bir yansıması olarak ortaya çıkmaktadır.
Erzurum kent merkezinde bulunan Cumhuriyet caddesi kentlilerin ve ziyaretçilerin en fazla ziyaret ettiği sosyal, ekonomik ve kültürel etkileşimde bulunduğu başlıca mekanlar arasında yer almaktadır. Bu özelliklerinden dolayı Cumhuriyet caddesi araştırmanın materyalini oluşturmuştur. Araştırmada ilk önce Cumhuriyet caddesinin mevcut durumu irdelenmiş, potansiyel yayalaştırma uygulamasına yayalar, araç sahipleri ve işletme sahiplerinin yaklaşımı standart anket ve derinlemesine görüşmeler (mülakat) yardımıyla ölçülmüştür. Her iki uygulama için toplam 465 kişiden geri bildirim alınmış ve analiz edilmiştir. 
Araştırma kapsamında Cumhuriyet caddesini kullanan tüm paydaşların yayalaştırmayla ilgili talep ve istekleri belirlenmiş, uzman görüşleri yardımıyla alanın yayalaştırmasının getireceği avantaj ve dezavantajları, yayalaştırma durumunda yaşanabilecek sorunlar ve çözüm önerileri tartışılmıştır. Araştırma sonucunda, sürdürülebilir ve daha yaşanabilir Erzurum kenti için Cumhuriyet caddesi özelinde yayalar, araç sahipleri ve işletme sahipleri dâhil kentlilerin orta ve uzun vadede potansiyel olarak gündeme gelebilecek bir yayalaştırma uygulamasına yönelik davranış ve tercihleri ortaya konulmuştur. Diğer taraftan, kısa, orta ve uzun vadeli olarak Cumhuriyet caddesi ve Erzurum kenti için (1) yeşil gelişme politikaları ve yeşil altyapı uygulamalarının bir alt bileşeni olarak sürdürülebilir ulaşım ve daha özelde yayalaştırmanın ilkeleri ortaya konulmuş, (2) Cumhuriyet caddesi ve yakın çevresinde tarihi kent ve peyzaj dokusunu da içerisine alan potansiyel yayalaştırma bölgelerinin sınırları belirtilmiş, (3)  Cumhuriyet caddesi ve çevresinde uygulanabilecek yayalaştırma odaklı çalışmalar için kentsel tasarım önerileri verilmiş ve son olarak (4) Erzurum kenti için Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planının genel çerçevesi sunulmuştur.

Abstract:
Pedestrians and all other urban people trapped between the vehicles and all the structural elements of the city since they had to use the same areas with motor vehicles tend to prefer the regions separated from the vehicle traffic to create environmentalist and healthy urban spaces which provide them more freedom of movement in the cities. Distorted construction, traffic congestion, greenhouse gas emissons and the psychological disorders are considered a focus of solution attempt for the urban residents, Pedestrianization has emerged as a concept offering solutions for sustainable development, climate change and sustainable transportation for modern cities. 
Cumhuriyet Street located in the city center of Erzurum is one of the most popular hauntings for tourists and residents who interact socially, economically, and culturally in the city. Because of these pecularities Cumhuriyet Street has become the material of this study. At the very first phase of the study, the current situation of the street has been examined and  then the approaches of the pedestrieans, drivers and business owners about the potential pedestrianization have been investigated by means of a questionnaire and interviews. For both applications, responds taken from 465 participants  have been obtained and analyzed 
Within the scope of the study conducted, the demands and requests of all stakeholders, who have been using Cumhuriyet Street, about the pedestrianization have been determined and the advantages and disadvantages of the pedestrianization of the area, problems which could be confronted in case of pedestrianization and solutions proposed by expert opinions have been discussed. As a result of this study, the behavior and preferences of the citizens, including pedestrians, vehicle owners and business owners have been determined for a sustainable and more livable city of Erzurum in the medium and long term. On the other hand, the principles of sustainable transport and more particularly pedestrianization as a subcomponent of (1) green development policies and green infrastructure implementations for Cumhuriyet street and Erzurum city in short, medium and long term have been put forward. and (2) avenue of the Republic and its environs in the history of the region and urban potential of the tissue pedestrization limit specified, (3) urban design proposals for pedestrianization-oriented works that can be implemented in and around Cumhuriyet street, and (4) the general framework of the Sustainable Urban Mobility Plan for Erzurum.