Hegel'in felsefi hak öğretileri üzerine bir inceleme
An inquiry on Hegel's philosophical right doctrine
Yazar: HATİCE İREM EKER
Danışman: PROF. DR. HÜRŞAD SİNAN ÖZBEK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aydınlanma felsefesi = Enlightenment philosophy ; Politika felsefesi =   ; Siyasal felsefe =   ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; İdealist felsefe = Idealist philosophy

Özet:
Bu inceleme, Hegel'in Kant eleştirilerinden yola çıkarak Hegel'in felsefi hak öğretilerini kamusal bilme hakkının yeniden inşası olarak okur. Bu incelemede, ilk olarak Hegel'in kritik felsefeye yönelik biçimsellik eleştirisinin tarihsel gerekçesi sorgulanır. Bu tarihsel gerekçenin, Hegel'in kritik felsefeyi modern bireyin kamusal bilme hakkında temellenen özgürlüğün ihlâli olarak yorumlaması olduğu ileri sürülür. Bu eleştirinin tespiti üzerine, Hegel'in modern bireysel özgürlüğü edimsel bir yönde gerekçelendirme yolu incelenir. Bu incelemenin ilerleyişi şu yoldadır; (1) Hobbes, Locke ve Roussaeu'nun siyasi kuramları incelenerek, politik meşruiyetin kaynağını arayan bu düşünürlerdeki ortak-olumlu unsurun modern bireyin bilme hakkının somutlaşması olduğu gösterilir; (2) Kant'ın transandantal felsefesi, özgür nedensellik idesi, ahlak yasaları/kategorik buyruk, hak metafizikleri kapsamında ana hatlarıyla ele alınır; (3) Hegel'in kritik felsefeye yönelen biçimsellik eleştirisinin altında yatan en kapsamlı sorunsalın modern bireysel özgürlüğü ifade eden kamusal bilme hakkının olumsuzlaması eleştirisi olduğu bulgulanır; (4) Hegel'in kendi edimsel bilme dizgesinin hedefini felsefeyi bilimsel bir bilgi düzeyine çıkarmak olarak belirlemesi ve ana hatlarda felsefi sistemi ele alınır; (5) Hegel'in felsefi hak öğretileri dizgesi, soyut hak, ahlak ve etik yaşam başlıklarını takiben incelenir. Nihai olarak, (6) Hegel'in felsefi hak öğretilerinde, modern bireysel ve kamusal özgürlüğün Kant'ın özgür nedensellik idesinde konumlandırıldığı gibi biçimsel bir olanak olmaktan çıkarılarak, tikel edimsel bir gerçeklik, devlet olarak konumlandırılma yolu izlenir.

Abstract:
Based on Hegel's critiques of Kant, this treatise reads Hegel's philosophical doctrines of right as a reconstruction of the public right to know. In this review, the historical reason of Hegel's critique of formalism towards critical philosophy is first questioned. It is argued that this historical reason is Hegel's interpretation of critical philosophy as a violation of the freedom grounded in the modern individual's right to public knowledge. Upon the establishment of this critique, Hegel's way of justifying modern individual freedom as actual knowledge [Erkennen] is examined. The progress of this review is as follows; (1) By examining the political theories of Hobbes, Locke, and Roussaeu, it is shown that the common-positive element in these thinkers who seek the source of political legitimacy is the embodiment of the modern individual's right to know; (2) Kant's transcendental philosophy is outlined in the context of the idea of free causality, moral laws/categorical imperative, and metaphysics of right; (3) Hegel's critiques of formalism directed at critical philosophy are examined, result that his most comprehensive critique is the critique of the negation of the public right to know; (4) Hegel's determination of the goal of his actual system of knowing as raising philosophy to a level of scientific knowledge, and his philosophical system are discussed in the main lines; (5) Hegel's set of philosophical doctrines of right is examined following the headings of abstract right, morality and ethical life. Finally, (6) Hegel's philosophical doctrines of right follow the way in which modern individual freedom is positioned as a particular actual reality, the state, rather than a formal possibility, as it is positioned in Kant's idea of free causality.