Evliya Çelebi Seyahatnamesi`ndeki büyü, sihir ve falın halkbilimi açısından değerlendirilmesi
The Evaluation of magic, witchcraft and fortune in terms of folklore in Evliya Çelebi travel book
Yazar: ELİF DÜLGER
Danışman: PROF. DR. ALİ BERAT ALPTEKİN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Büyü ve fal, Türk halk biliminin inanışlar bölümünde yer alan önemli kavramlardır.Sihir ve tılsım ise tam olarak büyü olmasa da büyü ile yakından ilgili uygulamalardır. İnsanlıktarihi kadar eski olan bütün bu uygulamalar, Türk kültür hayatında tespit edilemeyen birzamandan beri canlı olarak yaşamaktadırlar. Birtakım olayları kendi lehine çevirmek içinbüyüye başvuran insanoğlu, çeşitli hastalıklardan korunmak, şehir veya kasabaları zehirlihayvanlardan, doğal afetlerden korumak için de tılsıma başvurmuştur. Her ne kadar büyü ilekarıştırılsa da günümüzde büyüden farklı uygulamalar için kullanılan bir kelime olan sihir ise,el çabukluğu ve göz yanılsamalarına dayanan, daha çok eğlenme amaçlı gösteridir. Bu üçkavramdan farklı olan fal ise insanların geleceklerini öğrenmek için başvurdukları işlemlerdir.Türk halk bilimine baktığımız zaman büyü, sihir, tılsım ve fal ile ilgili araştırmalarınfazla olmadığını görmekteyiz. Ancak, üzerinde araştırma yapıldığı takdirde görülecektir ki,Anadolu insanının zengin hayal gücü sonucunda çok çeşitli şekiller arz eden bütün buuygulamalar Anadolu'nun pek çok yerinde canlı olarak yaşamaktadır. Bunun sonucu olarakda bu alan Türk araştırıcıların çalışmalarını beklemektedir.Bu çalışma, Türk kültür tarihi, edebiyatı ve halk bilimi açısından önemli kaynakeserlerden biri olan Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde yer alan büyü, sihir ve fal ile ilgilimetinlerin Türk halk bilimi açısından değerlendirilmesine dayanmaktadır. Bu esere dayalıolarak çalışma yapmamızın amacı, büyü, sihir ve falın 17. yüzyıldan günümüze nasıl geldiğive nasıl devam ettiğini göstermek ve bundan sonra konu ile ilgili olarak yapacağımızçalışmalara zemin hazırlamaktır.I

Abstract:
Magic and fortun are the important concepts which are believed in Turkish folklore.Witchcraft and amulet are not like magic but they have a close relation with it. All theseancient practices have been coming alive in Turkish folklore since unknown time.The humanbeing turned to amulet to be protected from sickness, to save their cities and villages frompoisonous animals, natural disasters and to change some events to their own benifets in theirlife.How ever witchcraft, is comonly confused with magic but it is used as a different wordfrom magic. Indeed it is done by sleight of hand, eye mislead, and is commonly used forentertainment.The fortune which is different from these three concepts, is used to predictabout the future of human.When we look at the studies of Turkish folklore we findout that there is no moreresearch related to magic witchcraft,amulet and fortune. If we research we will see that thesementioned concepts had been the dream of Anadolian people for long time and they are stillalive in those places. As a result this fact needs the research of Turkish investigators(researchers).This working is situated in (Evliya Çelebi Seyahatnamesi) which is, one of theimportant books in Turkish Culture, Letrature and Folklore, containing related texts aboutmagic ,fortune and witchcraft.Our purpose, by researching on magic,fortune and witchcraft isto clearify how they came from 17th century to our life and to show that how they continouedup to now.Then we have the intention to prepare a great apportunaty to investigate aboutthese topics.II