İnovatif demiryolu yol muayene ve ölçüm aracı tasarımı
Innovative railway inspection and measurement trolley design
Yazar: SEZER ÖZGÜN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN RIZA BÖRKLÜ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstriyel Tasarım Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstriyel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Demiryolları çevre dostu, ekonomik ve güvenilir olmasının yanı sıra enerji verimliliği ve taşıma kapasitesinin yüksek olması nedeniyle bir ulaşım seçeneği olarak tercih edilmektedir. Son yıllarda, Türkiye'de de yüksek hızlı tren ve konvansiyonel tren ağlarının genişletilmesi için önemli projeler hayata geçirilmiştir. Artan demiryolu hattı uzunluğu ile birlikte, emniyetli, güvenilir ve sürdürülebilir bir demiryolu işletmeciliği için düzenli olarak yapılan demiryolu hattı ölçümleri daha da kritik hale gelmiştir. Bu nedenle bu çalışma kapsamında, demiryolu hattının ve rayların geometrik bozulmalarını belirlemek için demiryolu ölçüm ve muayene aracı kavramsal tasarımı gerçekleştirilmiştir. Bu tasarım işlemi Pahl ve Beitz'in sistematik tasarım yaklaşımı esas alınarak yapılmıştır. Yenilikçi, değerli ve müşteri odaklı bir tasarım oluşturmak için kavramsal tasarım adımlarında Kalite Fonksiyonu Yayılımı (KFY), Yaratıcı Problem Çözme Teorisi (TRIZ/TIPS) ve Değer Mühendisliği (DM) gibi metodolojilerden yararlanılmıştır. KFY kullanılarak müşteri talepleri tasarım parametrelerine dönüştürülmüş ve önemli tasarım problemleri belirlenmiştir. TRIZ/TIPS kullanılarak yenilikçi tasarım özellikleri tanımlanmış ve problemler için yaratıcı çözüm ilkeleri önerilmiştir. DM'nin önemli adımlarından biri olan fonksiyon analizi kullanılarak fonksiyon ilişkileri geliştirilmiş ve değer analizi için kritik fonksiyonlar belirlenmiştir. Bu metodolojilerin kullanımı, demiryolu ölçüm ve muayene aracının etkin bir şekilde tasarlanmasına katkı sağlamıştır.

Abstract:
Railways are preferred as a transportation option due to their environmentally friendly, economical, and reliable nature, coupled with high energy efficiency and transport capacity. In recent years, significant projects have been implemented in Turkey to expand high-speed and conventional railway networks. With the increasing length of railway lines, regular railway track measurements have become critically important for safe, reliable, and sustainable railway operation. Therefore, within the scope of this study, the conceptual design of a railway measurement and inspection trolley has been carried out to identify geometric irregularities in railway tracks and rails. This design process was based on the systematic design approach of Pahl and Beitz. Methodologies such as Quality Function Deployment (QFD), Theory of Inventive Problem Solving (TRIZ/TIPS), and Value Engineering (VE) were utilized to create an innovative, valuable, and customer-oriented design during the conceptual design phases. QFD was used to translate customer requirements into design parameters and identify significant design issues. TRIZ/TIPS was used to define innovative design features and propose creative solution principles for identified problems. Function analysis, an important step in VE, was used to develop function relationships and determine critical functions for value analysis. The application of these methodologies contributed to the effective design of the railway measurement and inspection trolley.