Sol-jel yöntemi ile hazırlanan TB ve ZN katkılı YBCO-123 ve YBCO-358 süperiletkenlerinin incelenmesi
The investigation of TB and ZN doped YBCO-123 and YBCO-358 superconductors produced by sol-gel route
Yazar: GÜLNUR GÜDÜCÜ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR ÖZTÜRK ; PROF. DR. SERAP SAFRAN
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Metalurji Mühendisliği = Metallurgical Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Seramik Mühendisliği = Ceramic Engineering
Dizin: Sol-jel yöntemi = Sol-gel method ; YBCO = YBCO ; Üretim yöntemleri = Production methods

Özet:
Bu çalışmada, sol-jel üretim yöntemi kullanılarak hazırlanan bakır tabanlı Y1-x(Tb)xBa2Cu3O7-δ, YBa2Cu3-x(Zn)xO7-δ, Y3-x(Tb)xBa5Cu8O18-δ ve Y3Ba5Cu8-x(Zn)xO18-δ süperiletken numuneleri incelenmiştir. Asetat bazlı bileşikler kullanılarak hazırlanan numuneler, 800 °C de üç kez kalsinasyon işlemi, 930°C'de 24 saat sinterleme ve 500°C'de 5 saat boyunca oksijen ortamında bekletme süreçlerinin ardından preslenerek süperiletken bulk (yığın) forma dönüştürülmüştür. Üretilen numunelerin yapısal özelliklerinin karakterizasyonunda X-ışınları kırınım (XRD) difraktometresi, taramalı elektron mikroskobu (SEM) ve enerji dağılım spektroskopisi (EDS), elektriksel özelliklerin belirlenmesi için sıcaklığa bağlı özdirenç (ρ-T) ölçümleri, manyetik özelliklerin tespitinde ise doğru akım manyetizasyon (VSM) ölçümleri kullanılmış ve mikromekanik özelliklerin tespitinde Vickers mikrosertlik ölçümlerinden yararlanılmıştır. Numunelerin; XRD analizi sonuçlarına göre ortorombik kristal yapıda oldukları tespit edilmiş, elektriksel ölçüm sonuçlarına göre de süperiletken özellik gösterdikleri belirlenmiştir. Her iki YBCO fazında ve her iki katkı türünde üretilen tüm numunelerde katkılama, süperiletkenliğe geçişteki kritik sıcaklık değerini düşürmüştür. Buna ek olarak VSM ölçüm sonuçlarına göre katkılama miktarına bağlı olarak  kritik akım yoğunluğu değerleri de genel olarak azalmıştır. Ayrıca Vickers mikrosertlik ölçümlerinin sonuçları incelendiğinde Tb ve Zn katkılı tüm numunelerin Çentik Boyutu Etkisi (ISE) davranışı gösterdiği ve sonuçların değerlendirilmesinde en uygun modelin Çentici Kaynaklı Kırılma Modeli (IIC) olduğu anlaşılmıştır. Çalışmada iki ayrı YBCO fazında üretilen bulk numunelerin üretim yönteminin, katkı türü ve miktarının malzemenin yapısal, elektriksel, manyetik ve mekanik özellikleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi ve sonuç olarak süperiletkenlik özellikleri gelişmiş, teknolojik performansı yüksek malzeme üretimine katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, copper-based Y1-x(Tb)xBa2Cu3O7-δ, YBa2Cu3-x(Zn)xO7-δ, Y3-x(Tb)xBa5Cu8O18-δ and Y3Ba5Cu8-x(Zn)xO18-δ superconductor samples prepared using the sol-gel production method were examined. The samples prepared using acetate-based compounds were converted into superconducting bulk form by pressing after three times calcination at 800°C, sintering at 930°C for 24 hours and waiting at 500°C for 5 hours in an oxygen environment. X-ray diffraction (XRD) diffractometry, scanning electron microscopy (SEM) and energy distribution spectroscopy (EDS) are used to characterize the structural properties of the produced samples, temperature-dependent resistivity (ρ-T) measurements are used to determine the electrical properties, and direct current magnetization (VSM) is used to determine the magnetic properties. In addition, Vickers microhardness measurements were used to determine the micromechanical properties. According to the results of XRD analysis of the samples, it was understood that they were in orthorhombic crystal structure, and it was determined that they showed superconducting properties according to the electrical measurement results. In all samples produced in both YBCO phases and both additive types, the doping reduced the critical temperature value for transition to superconductivity. In addition, according to the VSM measurement results, the critical current density values have generally decreased depending on the amount of doping. Also, when the results of Vickers microhardness measurements were examined, it was understood that all Tb and Zn doped samples showed indentation size effect (ISE) behavior and the indentation-induced cracking (IIC) model was the most appropriate model for evaluating the results. It is aimed to examine the effects of the production method of the bulk samples produced in two different YBCO phases, the type and ratio of dopants with partial substituon on the structural, electrical, magnetic and mechanical properties of the material, and as a result to contribute to the production of materials with improved superconductivity and high technological performance.