İrritabl bağırsak sendromu olan hastaların beslenme ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutrition and quality of life of patients with irritable bottom syndrome
Yazar: MİNE UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. NİHAL BÜYÜKUSLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Depresyon = Depression ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İrritabl bağırsak sendromu = Irritable bowel syndrome

Özet:
Bu araştırma, yetişkin irritabl barsak sendromlu (İBS) hastaların beslenme durumunun saptanması ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi amacı ile tanımlayıcı bir araştırma olarak planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışmaya Şubat 2020- Mart 2021 tarihleri arasında Medipol Mega Hastaneler Kompleksi'nde Gastroentoloji Polikliniği'ne başvuran İBS tanısı almış, araştırma için gönüllü 18-50 yaş arası 60 birey (36 kadın, 24 erkek) katılmıştır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından "anket yöntemi" kullanılarak, hastalarla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Hastaların günlük enerji ve besin ögesi alımları, 3 günlük besin tüketim kayıt yöntemi kullanılarak saptanmıştır. Verilerin toplanmasında; yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacı ile "Kısa Form 36 (SF-36)", anksiyete ve depresyon durumunun değerlendirilmesi için "Hastane Anksiyete ve Depresyon Skalası (HADS)", gastrointestinal semptomların değerlendirilmesinde ise "İBS-Semptom Şiddet Skoru (İBS-SSS)"  ve "İBS- Visual Analog Skala (VAS)"  kullanılmıştır. Hastaların çoğunluğu (%40,0) İBS-M'dir. Erkek hastaların ortalama BKİ değerleri, kadınlardan yüksektir (sırasıyla 26,6±2,0 kg/m2; 24,4±3,9 kg/m2). Bireylerin günlük enerji, posa, D vitamini ve K vitamini, B1 vitamini, folik asit, potasyum, kalsiyum ve magnezyum alımları yetersiz düzeydedir. Sitofobisi (besin tüktme korkusu) olan bireylerin olmayanlara göre günlük enerji alımı daha düşüktür (sırasıyla 1270,68±443,3; 1750,08±481,61 kkal). Kadın bireylerin fiziksel fonksiyon, genel sağlık ve ağrı puanları erkek bireylerden daha yüksektir (p<0,05). Bireylerin sosyodemografik ve klinik özellikleri ile sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi skorları ilişkilidir (p<0,05). Bireylerin %33,3'ünün HAD-A puanı sınırın üzerindeyken, %20'sinin HAD-D puanı sınırın üstündedir. Kadın bireylerin karın ağrısı semptomları, erkek bireylerden daha şiddetlidir (p<0,05). SF-36, HADÖ ve İBS-S ölçekleri arasında yapılan korelasyon analizlerinde anlamlı sonuçlar elde edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak İBS'li hastalarda beslenmeye bağlı semptomlar kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Bu nedenle bu bireylerin beslenme düzeyleri daha geniş olarak araştırılmalı ve ihtiyaca yönelik yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan bir beslenme rehberi oluşturulması yararlı olacaktır. İBS tedavisinin başarıya ulaşabilmesi ve bireylerin yaşam kalitesini artırmak için semptomların beslenmeyle ve psikiyatrik durumlarla ilişkisini araştıracak geniş örneklemli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar kelimeler: Anksiyete, Beslenme durumu, Depresyon, İrritabl bağırsak sendromu,  Yaşam kalitesi

Abstract:
This study was carried out as a descriptive study to determine the nutritional status and the quality of life of adult patients who suffered from irritable bowel syndrome (IBS). Between February 2020 and March 2021, 60 individuals with IBS (36 females, 24 males), who presented to Gastroentology Polyclinic in Medipol Mega Hospitals Complex, whose ages were 18-50, participated in the study. The research data were provided by using survey method. The daily energy and nutrient intakes of the patients were determined thanks to the 3-day food consumption recording method. In the gathering of data; "Short Form 36 (SF-36)" for the evaluation of quality of life, "Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS)" for the evaluation of anxiety and depression, "IBS Symptom Severity Score (IBS-SSS)" for the evaluation of gastrointestinal symptoms and "IBS-Visual Analog Scale (VAS)" was used. Most of the patients (40.0 %) have IBS-M. Male patients' mean BMI values are higher than female patients (26,6±2,0 kg/m2; 24,4±3,9 kg/m2 respectively ) Individuals' daily intakes of energy, fiber, vitamin D, vitamin K, vitamin B1, folic acid, potassium, calcium and magnesium are insufficient. Individuals with cytophobia (the fear of consuming food) have lower daily energy intake than others (1270,68±443,3; 1750,08±481,61 respectively) Female individuals' physical function, general health and pain scores are higher than male individuals (p<0,05). Sociodemographic and clinical characteristics of individuals are associated with health-related quality of life scores (p<0,05). While 33.3 % of the individuals' HAD-A score is above the limit, HAD-D score of 20 % of them is above the limit. Abdominal pain symptoms of female individuals are more severe than male individuals (p<0,05). Significant outcomes were gained in the correlation analyzes between the SF-36, HADS and IBS-S scales (p<0,05). As a conclusion, nutritional symptoms in patients with IBS vary from person to person. Therefore, the nutritional levels of these individuals ought to be investigated extensively and it may be beneficial to aim at increasing the quality of life as a nutritional guide. In order to improve the quality of life of individuals, studies are needed to expand with samples.
Keywords: Anxiety, Depression, Nutritional status, İrritable bowel syndrome, Quality of life.