4-11 yaş arasındaki otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda "çocuklar için hiperakuzi ölçeği" sonuçlarının yaş gruplarına göre karşılaştırılması
Comparison of the "hyperakusia scale for children" results by age groups in children with autism spectrum disorder between 4-11 years old
Yazar: SEDANUR İSKENDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR KÜÇÜK CEYHAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Hiperakuzi çevredeki seslere karşı aşırı duyarlılığı ifade etmede kullanılan en yaygın terimdir. Hiperakuzi için çok fazla tanım yapılsa da en genel haliyle sese tolerans gösterememe, sese karşı aşırı hassas olma ve sese karşı abartılı tepki verme şeklinde ifade edilmektedir. Yaygın gelişimsel bozukluklardan biri olarak değerlendirilen Otizm Spektrum Bozukluğu genel olarak sosyal iletişim ve etkileşim yetersizlikleri ile tekrarlı davranışları içermektedir. Bunlar erken gelişim döneminde ortaya çıkmakta ve bireyin sosyal, iş veya diğer yaşam alanlarında bozulmalara yol açmaktadır. Otizm Spektrum Bozukluğu olan bireyler, duyusal uyaranlara (görsel, işitsel, vestibüler veya proprioseptif) atipik tepkiler verir. Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip okul öncesi ve okul çağındaki çocukların normal yaşıtlarına göre duyusal uyaranlara karşı gösterdikleri tepki oranlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuklarda işitsel duyusal alanlarındaki etkilenmeler sonucu hiperakuzi de görülebilmektedir. Bu çalışmada Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuklarda hiperakuziye bağlı duygusal/fiziksel his yoğunluğunu, hiperakuziye bağlı yaşam kalitesinde etkilenme derecesini ve hiperakuziden kaçınma davranışı sıklığını yaş grupları arasında karşılaştırmak ve yaşın etkisini incelemek amaçlanmıştır. Hiperakuzi değerlendirmesi için Yılmaztürk ve Küçük Ceyhan'ın (2021) geliştirdiği geçerlilik ve güvenilirliğini ortaya koyduğu "Çocuklar İçin Hiperakuzi Ölçeği (ÇİHÖ)" kullanılmıştır. Çalışmaya Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip 4-7 yaşları arasında (5,38±1,53) 29 çocuk ve 8-11 yaşları arasında (9,74±1,19) 27 çocuk olmak üzere toplam 56 çocuk ve ebeveyni/bakıcısı dahil edilmiştir. 4-7 yaş arasındaki 29 çocuk Grup-1 ve 8-11 yaş arasındaki 27 çocuk Grup-2 olarak gruplandırılmıştır. ÇİHÖ-1, ÇİHÖ-2, ÇİHÖ-3 olarak üç alt ölçekten oluşan ölçek yüz yüze görüşme tekniği ile katılımcılara uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 29.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda Grup-1'deki çocuklarda ölçek puan ortalamaları ÇİHÖ-1 4,28 (±3,36), ÇİHÖ-2 5,07 (±6,98) ve ÇİHÖ-3 4,34 (±3,87) olarak; Grup-2'deki çocuklarda ise ÇİHÖ-1 7,44 (±4,65), ÇİHÖ-2 8,04 (±5,41) ve ÇİHÖ-3 6,44 (±3,65) olarak elde edilmiştir. Tüm ölçeklerden elde edilen sonuçlara göre, 8-11 yaş arasındaki çocukların hiperakuziye bağlı duygusal/fiziksel his yoğunluğunun, yaşam kalitesinde etkilenme derecesinin ve hiperakuziden kaçınma davranışı sıklığının 4-7 yaş arasındaki çocuklara göre daha fazla olduğu görülmüştür ve grupların ölçek puanları ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Bulgular sonucunda yaş ortalaması arttıkça hiperakuzi etkisinin de arttığı görülmüştür. Gruplar arasında cinsiyet açısından ölçek puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır(p>0,05). Gruplar kendi içerisinde alt yaş gruplarına ayrılarak değerlendirildiğinde gruplar arasında anlamlı farklılık elde edilmemiştir (p<0,05). Her iki yaş grubu için ölçeklerden elde edilen puanlar için korelasyon analizi yapılmış buna göre ölçeklerden alınan puanların birbirleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki içinde olduğu görülmüştür (p<0,05). Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuklarda yaygın görülen hiperakuziye bağlı semptomların yaş gruplarına göre farklılık göstermektedir. Bu gruptaki çocukların değerlendirilmesi için normal çocuklar için geliştirilmiş hiperakuzi ölçeklerine alt versiyonların eklenmesinin özellikle küçük yaş grubundaki çocukların değerlendirilmesinde faydalı olacağı düşünülmüştür.
Anahtar Kelimeler: hiperakuzi, otizm spektrum bozukluğu, duyusal işlemleme bozukluğu, ölçek, duygusal/fiziksel his, yaşam kalitesi.

Abstract:
Hyperacusis is the most common term used to express hypersensitivity to surrounding sounds. Although there are many definitions for hyperacusis, it is generally expressed as intolerance to sound, being overly sensitive to sound, and exaggerating response to sound. Autism Spectrum Disorder, which is considered as one of the pervasive developmental disorders, generally includes social communication and interaction deficiencies and repetitive behaviors. These appear in the early developmental period and lead to impairments in the individual's social, work or other life areas. Individuals with Autism Spectrum Disorder have atypical responses to sensory stimuli (visual, auditory, vestibular or proprioceptive). It has been observed that preschool and school-age children with Autism Spectrum Disorder have higher reaction rates to sensory stimuli than their normal peers. Hyperacusis can also be seen in children with Autism Spectrum Disorder as a result of the effects on their auditory sensory areas. In this study, it was aimed to compare the emotional/physical sensation intensity due to hyperacusis, the degree of impact on the quality of life due to hyperacusis, and the frequency of avoidance behavior from hyperacusis in children with Autism Spectrum Disorder, and to examine the effect of age. For the assessment of hyperacusis, the "Hyperacusis Scale for Children (ÇİHÖ)" developed by Yılmaztürk and Küçük Ceyhan (2021), which demonstrated its validity and reliability, was used. A total of 56 children, including 29 children aged 4-7 (5.38±1.53) with Autism Spectrum Disorder and 27 children aged 8-11 (9.74±1.19), and their parents/caregivers were included in the study. 29 children aged 4-7 were grouped as Group-1 and 27 children aged 8-11 years were grouped as Group-2. The scale, which consists of three sub-scales as ÇİHÖ-1, ÇİHÖ-2, and ÇİHÖ-3, was applied to the participants by face-to-face interview technique. The data obtained in the research were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 29.0 program. As a result of the analysis, the mean scores of the children in Group-1 were found to be 4.28 (±3.36) for ÇİHÖ-1, 5.07 (±6.98) for ÇİHÖ-2, and 4.34 (±3.87) for ÇİHÖ-3. ; For the children in Group-2, the ÇİHÖ-1 was 7.44 (±4.65), the ÇİHÖ-2 was 8.04 (±5.41), and the ÇİHÖ-3 was 6.44 (±3.65). According to the results obtained from all the scales, it was observed that the emotional/physical sensation intensity, the degree of impact on quality of life and the frequency of hyperacusis avoidance behavior due to hyperacusis were higher in children aged 8-11 years compared to children aged 4-7 years, and there was a statistically significant difference between the mean scores of the groups. a difference was found (p<0.05). As a result of the findings, it was observed that the effect of hyperacusis increased as the mean age increased. There was no significant difference in scale scores between the groups in terms of gender (p>0.05). When the groups were evaluated by dividing them into lower age groups, no significant difference was found between the groups (p<0.05). Correlation analysis was performed for the scores obtained from the scales for both age groups, and accordingly, it was seen that the scores obtained from the scales were in a positive and significant relationship between each other (p<0.05). Symptoms related to hyperacusis, which are common in children with Autism Spectrum Disorder, differ according to age groups. It was thought that adding sub-versions to the hyperacusis scales developed for normal children for the evaluation of children in this group would be beneficial, especially in the evaluation of children in the younger age group.
Keywords: hyperacusis, autism spectrum disorder, sensory processing disorder, scale, emotional/physical sensation, quality of life.