Aksiyel spondiloartritte hastalık algısı ve ilişkili faktörler
Illness perception and related factors in axial sponyloarthritis
Yazar: MEHTAP DURAK
Danışman: PROF. DR. MURAT BİRTANE
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Algı = Perception ; Hastalık = Disease ; Spondiloartrit = Spondylarthritis ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Aksiyel Spondiloartrit ön planda sakroileit ve entezit ile ilişkili semptomların görüldüğü kronik inflamatuar bir hastalıktır. Diğer eşlik eden patolojik durumlar periferik artrit, üveit, psöriazis ve inflamatuar barsak hastalığıdır. Hastalık algısı, hastalık durumunun bilişsel görünümüdür ve kronik hastalığı olanlarda hastalığın klinik sürecine etkisi açısından değerlendirilmelidir. Çalışmamızda Aksiyel Spondiloartrit tanılı hastaların Kısa Hastalık Algısı Ölçeği ile hastalık algısını değerlendirdik. Hastalık algısı skorunun; demografi, klinik süreç, hastalık aktivitesi, fonksiyon, spinal mobilite, psikolojik durum ve yaşam kalitesi ile ilişkisini araştırdık. 
	Çalışmaya Uluslararası Spondiloartropati Değerlendirme Topluluğu kriterlerine göre Aksiyel Spondiloartrit tanısı konmuş 61'i erkek 19'u kadın olmak üzere 80 hasta dahil edildi. Demografik ve hastalıkla ilişkili tıbbi geçmiş parametreleri sorgulandı ve not edildi. Klinik ölçümler (Bath Ankilozan Spondilit Fonksiyonel İndeksi, Bath Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi, Ankilozan Spondilit Hastalık Aktivite İndeksi, Bath Ankilozan Spondilit Metroloji İndeksi) yapıldı. Hastaların psikolojik durumu Beck Depresyon Ölçeği ile, yaşam kalitesi Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi Anketi ile değerlendirildi. Hastalık algısı skorunun demografik özelliklere göre değişmediği, hastalık aktivitesi, spinal mobilite, yaşam kalitesi, hastanın fonksiyonel ve psikolojik durumu gibi klinik özelliklerden etkilendiği görüldü. Klinik pratikte hastalık algısının değerlendirilmesi ve algıyı negatif yönde etkileyen faktörlere yönelik bilgilendirmeler yapılması, dolaylı olarak hastanın yaşam kalitesinde, emosyonel ve fonksiyonel durumunda iyileşmeye, dizabilite düzeyinde azalmaya katkı sağlayabilir.

Anahtar kelimeler: Aksiyel spondiloartrit, hastalık algısı, yaşam kalitesi.

Abstract:
Axial Spondyloarthritis is a chronic inflammatory disease which leads to symptoms mainly related with sacroiliitis and entezitis. The other associated pathological conditions are peripheral atrhritis, uveitis, psoriasis and inflammatory bowel diseases. Illness perception is the cognitive aspect of the disease state and should be evaluated for its impact on clinical course in patients with chronic diseases. In this study, we assessed the illness perception of patients with Axial Spondyloarthritis by using Brief İllness Perception Questionnaire. We also investigated relation of illness perception with demography, clinical course, disease activity, function, spinal mobility, psychological status and quality of life. 
Eighty patients (61 male, 19 female) diagnosed with axial spondyloarthritis according to the the Assessment of SpondyloArthritis International Society classification criteria were included in the study. Demographic and disease related medical history parameters were asked and noted. Clinical measurements (Bath Ankylosing Spondylitis Functional Index, Bath Ankylosing Spondylitis Disease Activity Index, Ankylosing Spondylitis Disease Activity Score, Bath Ankylosing Spondylitis Metrology Index) were performed. Psychological status of the patients were evaluated with Beck Depression Scale, quality of life with Ankylosing Spondylitis Quality of Life Questionnaire. Illness perception score did not change according to demographic characteristics, but it was affected by clinical conditions such as disease activity, spinal mobility, life quality, pschyologic and functional properties. In clinical practice, evaluation of illness perception and informing of factors that affect perception negatively may contribute to decrease in disability level and improvement of patient's quality of life, emotional and functional status. 

Key words: Axial Spondyloarthritis, illness representations, quality of life.