Endüstri 4.0 olgunluk modeli: Türkiye endeksi ve değerlendirmesi
Industry 4.0 maturity model: index and evaluation for Turkey
Yazar: ESRA KUMAŞ
Danışman: PROF. DR. SERPİL EROL
Gazi Üniversitesi / Bilişim Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering ; İşletme = Business Administration
Dizin: Endeks = Index

Özet:
Bu çalışmada firmaların Endüstri 4.0 olgunluğunu ölçmek için bir olgunluk modeli kurulmuş ardından yapısal eşitlik modellemesi ve analitik hiyerarşi prosesi yöntemleri kullanılarak Endüstri 4.0 olgunluk endeksi hesaplanmıştır. Çalışmada üç farklı aşama içeren bir geliştirme prosedürü yürütülmüştür. İlk olarak Endüstri 4.0 alanının tam olarak anlaşılmasını sağlamak için ülkelerin Endüstri 4.0 politika ve tavsiyeleri, sektör çalışmaları ve akademik araştırmaları içeren literatür araştırmasıyla bir başlangıç aşaması oluşturulmuştur. Modelin yapısının tasarlanması ve test edilmesi için gerçekleştirilen geliştirme aşamasının ardından da gerçek hayattaki uygulamada doğrulamak için bir uygulama aşaması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öncelikle sistematik bir literatür araştırması ve incelemesi yapılmış, literatürdeki bilgiler ve uzman görüşmeleri ışığında kavramsal modelleme oluşturulmuştur. Kavramsal modelin doğrulanması ve her bir boyutun ölçüm değişkenlerine ait faktör ağırlıklarının belirlenmesi için 149 firmadan elde edilen veriler kullanılarak yapısal eşitlik modellemesinden faydalanılmıştır. Yapısal eşitlik modeli sonucunda ölçüm değişkenleri için elde edilen ağırlıklar kullanılarak Endüstri 4.0 olgunluk endeksi hesaplanmıştır. Endüstri 4.0 olgunluk endeksi ile firmaların mevcut seviyelerinin belirlenmesi ve bir üst seviyeye çıkabilmesi için yol haritası sunulması amaçlanmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise otomotiv sektöründe üç farklı firmada uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulama aşamasında yapısal eşitlik modellemesi ile elde edilen faktör ağırlıklarına ilaveten Endüstri 4.0 olgunluk modelinin boyutlarının da her sektör için farklı ağırlıklara sahip olabileceği öngörülmüştür. Boyutların ağırlıklarının belirlenmesinde otomotiv sektöründen uzman görüşleriyle çok kriterli karar verme tekniği olan analitik hiyerarşi prosesi (AHP) metodu kullanılmıştır.

Abstract:
In this study, Industry 4.0 maturity index was calculated by using the structural equation model and analytical hierarchy process methods. A development procedure including three different stages was carried out in the study. To ensure a full understanding of the Industry 4.0 field, a literature search has been conducted, including countries' Industry 4.0 policies and recommendations, industry studies, and academic research.  Then a versatile method was then used, consisting of a development phase to design and test the structure of the model, and finally an implementation phase to verify it in real-life practice. In the study, firstly, a systematic literature search and review was conducted to create a maturity model. Then, conceptual modeling were carried out in the light of the information in the literature and expert interviews. The conceptual model was validated, and factor weights of measurement variables of each dimension were determined. For this, the structural equation model was used in light of the data obtained from 149 firms through surveys. In the last part of the study, the practice was carried out in three different companies in the automotive industry. For this activity, it has been predicted that the dimensions of the industry 4.0 maturity model may have different weights for each sector. The analytical hierarchy process (AHP) method, which is a multi-criteria decision-making technique with expert opinions from the automotive industry, was used in determining the weights of the dimensions.