Uluslararası düzenlemeler çerçevesinde Arnavutluk'ta bilgi edinme hakkı uygulamalarına dönük koşulların değerlendirilmesi
Evaluation of the conditions for the right to information practices in Albania within the framework of international regulations
Yazar: SELMA SHALA
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR KÜLCÜ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Hukuk = Law
Dizin: Arnavutluk = Albania ; Bilgi Edinme Hakkı Kanunu = Law on Right of Information Acquirement ; Bilgi edinme = Obtain information ; Bilgi edinme hakkı = Obtain information rights ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Bilgi edinme hakkı, Arnavutluk vatandaşlarının Anayasa tarafından tanınan temel haklarından biridir. Resmi defterde yer alan Bilgi Edinme Hakkına ilişkin en güncel kanun 18/09/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 119/2014 sayılı yasadır. Bilgi edinme hakkı, demokrasinin temel ihtiyaçlarından biridir ve herkese ayrım gözetilmeksizin verilmektedir. Bilgi edinme hakkı, bir devlette şeffaflığı ve hesap verebilirliği koruduğu ve dolayısıyla demokrasinin hedeflerinden birini desteklediği için bir demokraside esastır. Bu hak yasal olarak diğer insan hakları ve kişisel verilerin korunması gibi kanunlarla sınırlandırılmıştır. Bu araştırma, Arnavutluk'ta bilgi edinme hakkının analitik olarak ele alınmasını, yerel kurumlarda uygulanmasını analiz etmeyi ve bilgi edinme hakkının koordinatörlerin görüşleri üzerinden sorunları ortaya çıkartmak ve çözüm önerilerinde bulunmayı amaçlamıştır. Bu çalışma, Arnavutluk'ta bilgi edinme hakkının durumu ve bilgi edinme hakkı koordinatörlerin görüşlerini incelenmiştir. Bilgi edinme hakkı kanunu ve uygulanmasında karşılaşılan sorunlara ilişkin bu araştırmaya 50 bilgi edinme hakkı koordinatörü görüşleri ile katılmıştır. Anket koordinatörlere e-posta yoluyla gönderilmiştir ve bu anketten toplanan veriler incelenmiştir. Koordinatörlere bilgi edinme hakkı koordinatörü olarak ve çalıştıkları kurumdaki bilgi edinme yasası uygulama faaliyetleri hakkında görüş ve deneyimleri sorulmuştur. Toplanan veriler standart sapma, ki-kare değerleri, aritmetik ortalama, yüzde olarak işlenmiştir ve tablo şeklinde verilmiştir. Toplanan verilerin sonuçlarına dayanarak, uluslararası hukuka uygun bir yasal düzenleme olmasına rağmen, bilgi edinme hakkı yasasının uygulanmasında hala sorunlar olduğu hipotezi doğrulandı. Bilgi edinme hakkı koordinatörlerinin rolleri hakkında daha doğru eğitime ihtiyaçları vardır. Bu hakkın farkındalığını artırmak ve kamu otoritelerince daha uygun bir şekilde uygulanması için koşulların iyileştirilmesi amacıyla kanunda düzenlemeler yapılması gerekmektedir. Arnavutluk'ta bilgi edinme sürecinde, ülkedeki sürece ilişkin etkin bir sistem ve koordinasyonun olmaması nedeniyle sorunlarla karşılaşılmaktadır. Eşit derecede önemli bir diğer sorun da koordinatörlerin eğitilmemesi ve denetim süreçlerinin belirlenememesidir.

Abstract:
The right to information is one of the fundamental rights of Albanian citizens recognized by the Constitution of Albania. The most up-to-date law regarding the Right to Information in the Constitution of Albania is the 119/2014  law, which entered into force as of 18/09/2014. The right to information is one of the basic needs of democracy and is given to everyone without discrimination. The right to information is essential in a democracy as it maintains transparency and accountability in a state and thus supports one of the goals of democracy. Other human rights laws, such as the protection of personal data, legally limit this right. This research aimed to analyze the right to information in Albania, to analyze its application in local institutions and to reveal the problems and propose solutions through the opinions of the coordinators of the right to information. In this study, the situation of the right to information in Albania and the views of the right-to-information coordinators were examined. Fifty information coordinators participated in this research on the problems encountered in the right-to-information law and its implementation. The questionnaire was sent to the coordinators via e-mail, and the data collected from this questionnaire were examined. The coordinators were asked about their opinions and experiences regarding their role and the implementation activities of the information law in the institution they work for. The collected data were processed as standard deviation, chi-square values, arithmetic mean, and percentage and presented in tabular form. Based on the collected data results, the hypothesis that although Albania's legal regulation is in accordance with international law, there are still problems in implementing the law on the right to information was confirmed. Right-to-information coordinators need more proper training on their roles. The law needs to be amended to raise awareness of this right and to improve the conditions for its more appropriate implementation by public authorities. Problems are encountered in the process of obtaining information in Albania due to the lack of an effective system and coordination regarding the process in the country. Equally important is the lack of training of coordinators and the inability to identify audit processes.