Akciğer adenokarsinom tanılı hastalarda, tanı anında çekilen PET/BT'de primer tümör SUVmax değeri ile takipte beyin metastazı gelişimi arasındaki ilişki.
The correlation between the primary tumor SUVmax value on taken PET/CT at the time of diagnosis and the development of brain metastasis during follow-up in patients with lung adenocarcinoma.
Yazar: KÜBRA UZUNOĞLU
Danışman: PROF. DR. SEVDA CÖMERT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Adenokarsinom = Adenocarcinoma ; Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Beyin neoplazmları = Brain neoplasms

Özet:
GİRİŞ: Akciğer kanseri tüm dünyada kansere bağlı ölümlerin en sık nedenlerinden biridir. Güncel tedavi modalitelerine rağmen, tanı anında ya da takipte gelişen beyin metastazları hastalığın mortalite ve morbiditesinde artışa neden olmaktadır. Bu durum araştırmacıları henüz beyin metastazı gelişmeden önlemler alınması ve profilaktik tedaviler yapılabilmesi için beyin metastazı gelişimine etkili risk faktörlerinin incelendiği çalışmalar yapmaya yönlendirmektedir. Beyin metastazı gelişiminde hastalığın evresi ve hastanın performans durumu bilinen en önemli prognostik faktörlerdir. Ancak aynı evredeki hastalarda bile sağkalım süreleri ve nüks oranlarının farklı olması nedeniyle prognozu belirlemek için ek faktörlere gereksinim vardır. Bu bilgiler ışığında planladığımız çalışmada; küçük hücreli dışı akciğer kanserinde en sık beyin metastazı yaptığı bilinen adenokarsinomlarda, birçok faktörle birlikte özellikle PET/BT'de primer tümör SUVmax değerinin takipte beyin metastazı gelişimi ile ilişkisinin gösterilmesi amaçlanmaktadır.
MATERYAL VE METOD: Çalışmamız hastane tabanlı, tek merkezli, retrospektif bir çalışmadır. SBÜ Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'ne, Ocak 2010-Ocak 2020 tarihleri arasında başvuran akciğer adenokarsinom tanısı olan uygun özellikte 123 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalar takipte beyin metastazı gelişen ve gelişmeyenler olarak iki gruba ayrıldı. Hastaların yaş, cinsiyet, sigara öyküsü, tanı tarihi, laboratuvar bulguları, sürücü mutasyon durumu, PET/BT bulguları (primer tümör lokalizasyonu, T, N, M evresi, ekstrakranial metastaz durumu, primer tümör SUVmax, metastatik olduğu kanıtlanan mediastinal lenf nodu SUVmax değeri), başlangıç tedavisi, tedaviye yanıtı, beyin metastazı tanı tarihi, tanı yöntemi, sayısı ve tedavisi, son kontrol tarihi ya da ölüm tarihi kaydedildi.  Başlangıç tedavisi cerrahi olan hastalarda TNM evresi postoperatif evre olarak kaydedildi. Beyin metastazı gelişen ve gelişmeyen olarak iki ayrı grup ile risk faktörleri arasındaki ilişki, genel sağkalım ve hastalıksız sağkalım için prognostik faktörler incelendi.

BULGULAR: Çalışmamız %25,2'si (n=31) kadın, %74,8'i (n=92) erkek toplam 123 akciğer adenokarsinom tanılı hastayla yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların yaşları 32 ile 86 arasında değişmekte olup, ortalama 59,06±9,12 yaş olarak saptanmıştır. Çalışmaya katılan 123 hastanın %19'unda (n= 24) takipte beyin metastazı geliştiği görülmüştür. Beyin metastazı görülen hastaların primer tümör SUVmax değeri, görülmeyenlere göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,005). Bunun yanı sıra beyin metastazı görülen hastaların mediastinal lenf nodu SUVmax değeri de diğer gruba kıyasla dikkat çekici düzeyde yüksek saptanmış fakat istatistiksel olarak anlamlı bulunamamıştır (p=0,057). Tüm hastaların klinik evrelemesinde; klinik N3 evresinde olanlarda beyin metastazı gelişme riski yüksek saptanmıştır (p=0,033). Cerrahi tedavi uygulanan 93 hastada ise, postoperatif T2 veya postoperatif N2 evresinde olan hastalarda beyin metastazı gelişme riski anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,046, p=0,019). Beyin metastazı varlığına göre hastaların başlangıç tedavileri incelendiğinde; KT ve RT alan hastalarda beyin metastazı oranı yüksek saptanırken, cerrahi tedavi beyin metastazı gelişme riskini anlamlı ölçüde azaltmıştır (p=0,002). Başlangıç tedavisine yanıt ile beyin metastazı gelişme riski arasındaki ilişki incelendiğinde; tedaviye yanıt durumu parsiyel ve progresif olanlarda beyin metastazı görülme olasılığı anlamlı düzeyde yüksek saptanırken, tedaviye tam yanıt gösterenlerde ise anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p=0,001).  Beyin metastazı gelişen hastaların sağkalımları da belirgin olarak daha kötüdür (%66,7 ve %41,7). Çok değişkenli analizde primer tümörün santral yerleşimli olması, mediastinal lenf nodu SUVmax değerindeki artış ve başlangıç tedavisinin cerrahi olmaması gibi faktörler daha kötü genel sağkalım ile ilişkili bulunmuştur. Ayrıca çok değişkenli cox regresyon analizinde, başlangıç tedavisinin hastalıksız sağkalım üzerine etkili tek prognostik faktör olduğu saptanmıştır (p=0,001). 
SONUÇ: Akciğer adenokarsinomlu hastalarda primer tümör SUVmax değerinin beyin metastazı gelişimini öngörmede tek başına, net etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Homojen evre dağılımının olduğu, yeterli hasta sayısı ile küçük boyutlu tümörler için SUVmax değerinin düzenlendiği, çok merkezli çalışmalar için standardize edildiği ve çok değişkenli analizlerle bağımsız prognostik değerinin doğrulandığı prospektif çalışmalara ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
INTRODUCTION: Lung cancer is one of the most common causes of cancer-related deaths worldwide. Despite current treatment modalities, brain metastases developing during diagnosis or follow-up give rise to an increase in the mortality and morbidity of the disease. This situation leads the researchers to conduct studies to investigate the risk factors causing the development of brain metastasis to be able to take precautions and make prophylactic treatments before brain metastasis develops. The disease stage and patient's performance status are the most important known prognostic factors in the development of brain metastasis. However, additional factors are needed to determine the prognosis because survival times and recurrence rates are different even in patients at the same stage. In the study we planned in light of this information, it has been aimed to show the relationship between the development of brain metastasis during the follow-up in non-small cell lung cancer, which is adenocarcinomas commonly known to metastasize to the brain, and many factors, especially primary tumor SUVmax value in PET/CT.
MATERIAL AND METHOD: Our study is a hospital-based, single-controlled, and retrospective study. 123 eligible patients diagnosed with lung adenocarcinoma who applied to the SBU Kartal Dr. Lutfi Kirdar City Hospital, Chest Diseases Clinic between January 2010 and January 2020 were included. The patients involved in the study were divided into two groups those who developed brain metastases and those who did not. Age, gender, smoking history, date of diagnosis, laboratory findings, driver mutation status, PET/CT findings (primary tumor localization, T, N, M stages, extracranial metastasis status, primary tumor SUVmax, SUVmax value of the mediastinal lymph node proven to be metastatic), initial treatment, response to treatment, diagnosis date of brain metastasis, diagnosis method, number and treatment, last follow-up or death date were recorded. TNM stage was recorded as the postoperative stage in patients whose initial treatment was surgery. The relationship between two separate groups, which developed and did not develop brain metastases, and risk factors, overall survival, and prognostic factors for disease-free survival were investigated.
RESULTS: Our study was carried out with a total of 123 patients with lung adenocarcinoma, 25,2% (n=31) female and 74,8% (n=92) male. The patients' age in the study ranged from 32 to 86, with an average of 59,06±9,12 years. It was observed that 19% of the 123 patients (n=24) involved in the study developed brain metastases during follow-up. The primary tumor SUVmax value of patients with brain metastasis was found to be significantly higher than patients without brain metastasis (p=0,005). Besides, the SUVmax value of the mediastinal lymph node of the patients with brain metastasis was also remarkably higher than the other group, but it was not found to be statistically significant (p=0,057). In all patients clinically staged, the risk of developing brain metastasis was found to be high in those in the clinical N3 stage (p=0,033). In 93 patients who underwent surgical treatment, the risk of developing brain metastases was found to be significantly higher in patients in the postoperative T2 or postoperative N2 stage (p=0,046 and p=0.019). When the initial treatments of the patients were interrogated according to the presence of brain metastases, while the rate of brain metastasis was high in patients who received CT and RT, surgical treatment significantly reduced the risk of developing brain metastasis (p=0,002). It was found that the probability of developing brain metastasis was significantly greater in patients with partial and progressive response to treatment, while it was significantly lower in those with a complete response to treatment (p=0,001) when the relationship between response to the initial treatment and the risk of developing brain metastasis was investigated. The survival of patients with brain metastases is also explicitly worse (66,7% and 41,7%). Factors such as primary tumor being centrally located, increase in the SUVmax value of mediastinal lymph node, and nonsurgical initial therapy was associated with worse overall survival in multivariate analysis.
CONCLUSION: It is concluded that the primary tumor SUVmax value alone has no apparent impact in predicting brain metastasis development in patients with lung adenocarcinoma. It is thought that prospective studies with homogeneous stage distribution, regulated SUVmax value for small-sized tumors with a sufficient number of patients, standardized for multicenter studies, and confirming the independent prognostic value with multivariate analyzes are needed.