Beyin tümörlerinde sitogenetik ve moleküler sitogenetik incelemeler
Cytogenetic and molecular cytogenetic analysis in brain tumors
Yazar: AYŞE ÇIRAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. SENİHA HACIHANİFİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
VH.QZET Beyin tümörleri, değişik alt sınıflan ve dereceleri olan oldukça geniş bir tümör ailesidir. Beyin tümörlerinin değişik alt sınıflarına özgü kromozom anomalileri bildirilmiştir. Çalışmamızda beyin tümörlerinin farklı alt sınıflarından ameliyat sonrası elde edilen 41 olguya ait tümör dokusu kültüre edildi. 4 olgu, beyin tümörü dışında patolojik tanı konması nedeniyle çalışma dışı bırakıldı. Tümör dokuları kültüre edilen toplam 37 olgunun 16'sından kromozom elde edildi. Kromozom elde edilen olgular, patolojik tanılarına göre, astrositomlar (3 olgu), oligodendrogliomlar (2 olgu), mikst glial tümörler (bir olgu), nöroglial tümörler (3 olgu) ve meningiomlar (7 olgu) olmak üzere 5 grupta incelendi. Astrositomlu olgularda ortak sayısal anomaliye rastlanmadı. Bu grupta saptanan sayı anomalileri, bir olguda, -X, -1, -2, +3, +3, -5, +5, -6, -7, +7, +8, -9, -10, +1 1, -13, +13, -14, +16, +16, -17, -18, +18, +19, +20, +21, - 22, +22 olarak saptanırken bir olguda -21 olarak bulundu. Astrositomlu olgularda yapısal anomalileri gözlenen kırık noktaları şöyleydi: Bir olguda 3q28; bir olguda lp36, lq31, 2q37, 3p21, 6ql4, 7q36, 8q21q24, 9p24, 9ql0, llpl5, llq23, 16q24, bir olguda ise Xq27, 3p21, 7p22, 10pl5, 22ql3, 19p veya q!3. Her 3 olguda da 3. kromozomun yapısal anomalileri saptandı. İki olguda 7. kromozomun yapısal anomalileri gözlendi. Yüksek dereceli astrositom tanılı iki olguda dmin'ler ve halka kromozomlar gözlendi. Literatürde, İp, 6q, 9p, 7q, l0p, 10q, 17q ve 19q bölgelerinin kayıpları veya yapısal anomalilerinin ve dmin'lerin bu tümör tipinde gözlendiği bildirilmektedir. Bir olguda gözlenen -X bulgusu ojigodendrogiomlarda saptanan tek klonal anomaliydi. Bu bulgu oligodendrogliomlarda şık gözlenen bir bulgu olarak bildirilmektedir. Mikst glial tümörlü tek olguda, klonal olarak -Y, -21 ve -22 gözlendi. Meningiomlu olgularda en sık gözlenen kromozom anomalisi -22 (5 olguda) olarak saptandı. Meningiomlu olguların tümör dokularında saptanan diğer klonal kromozom kayıpları sıklık sıralarına göre, -X ve -10 (3'er olguda), -3, -5, -6, -9, -12, -16, -17, -19, -20 ve -21 (2'şer olguda) ve -2, -4, -8, -11, -14 (birer olguda) idi. Bu bulguların meningiomlarda gözlendiği literatürde bildirilmiştir. Meningomlu olgularda kromozom artışları, bir olguda +3, +5, +9, +11, +14 ve bir olguda da +1, +13, +16 olarak saptandı. Bu bulgular daha önce literatürde tartışılmamıştır. Meningiomlu olguların tümör dokularında yapısal anomaliler, bir olguda del(l)(p21), bir olguda ise inv(2)(pl5qll) ve add(7Xq36) olarak gözlendi. Literatürde, del(l)(p21) meingiomların habisleşme süreciyle ilişkili bir bulgu olarak bildirilmektedir. Literatürde 7. kromozomun ait yapısal anomalileri bildirilmiş, inv(2)(pl5qll) bulgusu daha önce bildirilmemiştir. 107Perifer kanı çalışılan olgulardan 4'0nde (2 astrositom, bir oligodendrogliom, bir de atipik meningiom) klonal kromozom anomalisi gözlendi. Astrositomlu iki olguda da ortak olarak -20 saptandı. Literatürde astrsitomlarda 20. kromozom kayıpları bildirilmiştir. Ayrıca bu olguların birinde klonal olarak -12, diğerinde -18 bulguları da saptandı. Oligoastrositomlu olguda -9, -14, -17, -20 ve -22 sayı anomalileriyle add(14Xq32) yapı anomalisi ve çeşitli marker kromozomlar gözlendi, bu olguda gözlenen sayı anomalileri, hem astrositomlarda hem de oligodendrogliomlarda sık gözlendiği bildirilen bulgulardır. Atipik meningiomlu bir olgunun perifer kanında -21 ve del(21Xq22) gözlendi. Literatürde -21 bu tümörlerde bildirilmiş, del(21Xq22) bulgusu tartışılmamıştır. Çalışmamızda hem tümör doku kültürleri hem de perifer kanlan incelenen olguların tümör dokusunda ve perifer kanında ortak bulguya rastlanmadı. X, Y, 7. ve 10. kromozomlara özgü a-satellit probları kullanılarak interfaz FISH yöntemi uygulanan 16 olgunun 7'sinden sonuç elde edildi. Bu olguların 7'sinden sonuç elde edildi. Cinsiyet kromozomları açısından değerlendirilen 5 olgunun hiçbirinde klonal X veya Y kromozomu anöploidisi saptanmadı. 7. ve 10. kromozomlar açısından değerlendirilen 7 olgunun birinde klonal olarak +7 ve -10 gözlendi. Bir olguda +7 ve bir olguda ise -10 bulguları ayrı ayrı saptandı. 108

Abstract:
Vm. SUMMARY There are reports in literature on chromosome abnormalities that are spesific to different brain tumor subgroups. We set up tumor tissue cultures of 37 cases who had been operated due to brain tumors. Chromosomes were obtained from 16 cases out of 37. 3 cases out of 16 were pathologically diagnosed as astrcytoma, 2 cases as oligodendroglioma, one case as mixed glial tumor, 3 cases as neuroglial tumor, and 7 cases as meningioma. There was not a common numerical chromosome abnormality in the cases with astrocytoma. In this group, -X, -1, -2, +3, +3, -5, +5, -6, -7, +7, +8, -9, -10, +1 1, -13, +13, -14, +16, +16, -17, -18, +18, +19, +20, +21, -22, +22 were observed in one case and -21 in another case as numerical abnormalities. The breakpoints involved in structural chromosome abnormalities of the astrocytoma cases were; 3q28 in one case, lp36, lq31, 2q37, 3p21, 6ql4, 7q36, 8q21q24, 9p24, 9ql0, llpl5, 1 lq23, 16q24 in one case, and Xq27, 3p21, 7p22, 10pl5, 22ql3, 19p or ql3 in the other case. Chromosome 3 was the only chromosome which was involved in structural abnormalities in all 3 astrocytoma cases. Structural abnormalities of chromosome 7 was observed in two of these cases. In two cases with high grade astrocytoma there were dmins and ring chromosomes. In literature, material losses or structural abnormalities of lp, 6q, 9p, 7q, lOp, lOq, 17q, and İ9q regions and dmins are reported as frequently seen cytogenetic findings in this type of tumors. The only clonal chromosome abnormality we observed in oligodendroglioma cases was -X which was present in one case. This finding is in accordance with literature. There were -Y, -2 1, and -22 findings in our mixed glial tumor case. In meningioma group, -22 (in 5 cases) was the most frequently observed chromosome abnormality. The other losses of this group were -X and -10 (in 3 cases each), -3, '5, -6, -9, - 12, -16, -17, -19, -20, -21 (in 2 cases each), and -2, -4, -8, -1 1, -14 (in one case each). In literature, these findings were reported as being seen in meningiomas. The chromosome gains that we observed in meningiomas were, +3, +5, +9, +1 1, +14 in one case and +1, +13,and +16 in another case. These findings had not been discussed in literature before. The structural abnormalities found in meningiomas were del(l)(p21) in one case and inv(2)(pl5ql 1) and add(7Xq36) in another case. del(l)(p21) had been reported in literature as related to the progression of meningiomas. inv(2Xpl5ql 1) and add(7Xq36) findings had not been reported as seen in meningiomas before. Peripheral lymphocyte cultures were set up from 4 cases out of 16 (2 astrocytoma, one oligoastrocytoma, and one atipical meningioma) and clonal 109chromosome abnormalities were observed. -20 was found in 2 astrocytoma cases. Losses of chromosome 20 in astrocytoma cases had been reported in literature. Apart from -20, -12 in one case and -18 in the other were observed. We have found -9, -14, -17, -20 and -22, add(14Xq32) and various marker chromosomes in the case with oligoastrocytoma. The numerical abnormalities observed in this case had been reported as seen frequently in astrocytomas and oligodendrogiomas both. There were -21 and del(21Xq22) in the peripheral blood of the case with atipical meningioma. In literature, -21 had been reported in this tumor, but del(21Xq22) had not. In our study, we have not observed any chromosome abnormalitiy which was present both in tumor tissue and peripheral blood. We performed interphase FISH using alpha-satellite probes spesific to chromosomes X, Y, 7, and 10 to touch preparations of 16 cases and obtained results from 7 of them. In none of the 5 cases examined for sex chromosomes clonal X or Y chromosome aneuploidy were found. Amongst the 7 cases that were screened for chromosomes 7 and 10, we observed one case with +7 and -10, one case with +7, and one case with -1 0. 110