İroni üslubu ve Kur'ân-ı Kerim'de kullanımı
İroni style and its use in the Qur'an-i Kerim
Yazar: EKREM SOLMAZ
Danışman: PROF. DR. ŞEHMUS DEMİR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Hiciv = Satire ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mizah = Humour ; Üslup = Stylistic ; İroni = Irony ; İstihza = Sarcasm

Özet:
Batı menşeli bir kavram olan ironi, Fransızca bir kelime olup "Söylenen sözün tersini kastederek kişiyle veya olayla alay etme" şeklinde tanımlanmaktadır. İroni kullanımı günümüz edebiyatında daha ziyade güldürü manası taşımaktadır. Arap Edebiyatı'nda da tehekküm, suhriyye ve istihza gibi kavramlarla ifade edilmektedir. 
Kur'ân-ı Kerim'i doğru anlayabilmek şüphesiz Kur'ân ilimlerini bilmek, Kur'ân'ın üsluplarını tanımak ve bu üslupların kullanım amaçlarını doğru öğrenmekle mümkündür.     Bir belagat üslubu olan ironi, Kur'ân'daki îcâzın bir parçası olup anlatımda etkiyi artırmış, kelama güzellik ve edebî zevk katmıştır. Tezimizin konusu olan ve Kur'ân-ı Kerim'de yaygın olarak kullanılan üsluplardan biri olan ironi üslubu Kur'ân'ın doğru anlaşılabilmesi konusunda önemli bir rol üstlenmektedir.
Çalışmamız bir giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusunu, amacını, önemini ve yöntemini kısaca anlatmaya çalıştık. Ayrıca, ironinin kavramının tanımı, ironi üslubunun ortaya çıkışı ve tarihsel gelişimi, edebiyatta kullanılan ironi türleri hakkında bilgi verdik. Birinci bölümde, ironi kavramının Arap dilinde karşılığı, ironi ile anlam yakınlığı bulunan kavramlar ve belagat sanatları, Arap Edebiyatında ironinin ortaya çıkışı, klasik ve modern eserlerde nasıl ele alındığı, belagat açısından ironinin kullanım nedenleri ve hedefleri hakkında bilgi verdik. Ayrıca, ironi üslubunun Kur'ân-ı Kerim'de kullanım nedenleri ve hedeflerini detaylı bir şekilde ele aldık. İkinci bölümde, edebi bir sanat olan ironinin Kur'ân üslubundaki yansımalarını, Kur'ân-ı Kerim'de kullanılan ironi türlerini, öğelerini, uygulama biçimlerini ve kullanılan kalıpları örnekleriyle birlikte detaylı bir şekilde inceledik. Ayrıca, Kur'ân-ı Kerim'de kullanılan ironi üslubunun İslam'a davet ve irşad yönünden bağımsız olamayacağını düşündüğümüzden söz konusu üslubu dini tebliğ ve eğitim metodolijisi açısından da değerlendirmeye çalıştık. Sonuç kısmında ise çalışmamız boyunca elde ettiğimiz bilgilerin bir değerlendirmesini yaptık.
Anahtar kelimeler: İstihza, Alay, Mizah, Kinaye, İroni, Hiciv, Tehekküm.

Abstract:
Irony, which is a Western origin concept, is a French word and is defined as "Do not mock the person or the incident by referring to the opposite of the spoken word". The use of irony means more comforts in today's literature. In Arabic Literature, my threat is expressed with concepts such as suhriyye and employment.
There is no doubt that you will understand the Quran correctly. Irony, which is a rhetorical style, is a part of the appeal in the Qur'an and has increased the effect in the narration, adding beauty and literary pleasure to the word. Ironi style is one of the styles commonly used in the Quran, the irony style.
Our study consists of an introduction, two chapters and a conclusion. In the introduction, we tried to briefly explain the subject, purpose, importance and method of working. In addition, we gave information about the definition of the concept of irony, the emergence and historical development of the irony style, the types of irony used in literature. In the first part, we gave information about the concept of irony in Arabic language, concepts and eloquence arts that have a close relationship with irony, the emergence of irony in Arabic Literature, how it was handled in classical and modern works, the reasons and goals of irony in terms of eloquence. In addition, we have discussed in detail the reasons and goals of irony style in the Quran. In the second part, we have examined the reflections of irony, which is a literary art, in the Quran style, the types of irony used in the Quran, its elements, application forms and patterns used in detail. In addition, since we thought that the irony style used in the Quran cannot be independent in terms of invitation and guidance to Islam, we tried to evaluate this style in terms of religious communique and educational methodology. In the conclusion part, we made an assessment of the information we obtained throughout our study.
Keywords: Employment, Regiment, Humor, Allusion, Irony, Satire.