Dünya Gümrük Örgütü, küresel ticaretin kolaylaştırılması ve güvenli yapılması çalışmaları ve Türkiye
World Customs Organization, facilitating and securing global trade efforts and Turkey
Yazar: MEHMET GÜZEL
Danışman: PROF. DR. ALAEDDİN YALÇINKAYA
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası Politik Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dünya Gümrük Örgütü = World Customs Organization ; Gümrükler = Customs ; Güvenli davranış = Dependable behaviour ; Küreselleşme = Globalization ; Ticaret = Trade ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Türkiye küresel politik ekonomiye uyum sağlamak, demokratik liberal ülkeler arasında yer almak için uluslararası toplumda yaşanan gelişmeleri yakından takip etmiş, BM, IMF, DGÖ, OECD gibi uluslararası kuruluşlarda kurucu üye olmuştur. Bunun yanında DB, GATT, DTÖ, NATO ve Avrupa Konseyine üye olmuş,  1996 yılında AB ile Gümrük Birliğini gerçekleştirmiştir.   Türkiye dış ticaretin kolay ve güvenli yapılması konusunda uluslararası kuruluşların yaptığı çalışmaları yakından takip etmiş, hazırladıkları bağlayıcı olan/olmayan çoğu kararların uygulanmasına yönelik çalışmaları yapmıştır. Ancak, dış ticaretin kolay ve güvenli yapılması konusunu doğrudan veya dolaylı olarak değerlendiren küresel gelişmişlik endeksleri açısından bakıldığında, Türkiye'nin bu endekslerin bir kısmında dünya ortalamasının altında, bir kısmında dünya ortalamasının biraz üzerinde, ama çoğunda AB ve OECD ülkeleri ortalamalarının altında yer aldığı görülmektedir.
 
Türkiye'nin uluslararası politik ekonomik hedeflerine ulaşabilmesi ve aynı zamanda daha kolay ve daha güvenli ticaret yapılabilen bir ülke olabilmesi için küresel gelişmişlik endekslerinde bir atılım, bir sıçrama yapması gerekmektedir.  Bu atılım kapsamlı bir kamu yönetimi reformu, kamu mali yönetimi (kayıt dışı ekonomi dâhil) reformu, özel sektör reformu yapılarak gerçekleştirilebilir. Yapılacak olan gümrük reformu bu genel reformun bir parçası olduğu takdirde istenilen sonuçlar alınabilir. Gümrük reformu, hukuki, fiziki, beşeri, eğitim, bilgi işlem, lojistik, kaçakçılıkla mücadele/istihbarat alt yapılarının iyileştirilmesi ve kapasitelerinin geliştirilmesini, güven ve liyakat esaslı yapılanmayı, güçlü kurumsal kimlik/kültür geliştirmeyi, iyi yönetişim ilkelerini uygulamayı, etik değerlere bağlılığı ve adanmış yüksek ideallere sahip nitelikli insan kaynağı oluşturmayı kapsamalıdır. 
Anahtar kelimeler:  Kolay ve Güvenli Dış Ticaret, Küresel Politik Ekonomi, Küresel Gelişmişlik Endeksleri,  Gümrük Reformu, Türkiye.

Abstract:
Turkey has closely followed the developments in the international community in order to adapt to the global political economy and to be among the democratic liberal countries and has become a founding member of international organizations such as the UN, IMF, WCO and OECD. In addition, it became a member of WB, GATT, WTO, NATO and the Council of Europe and realized the Customs Union with the EU in 1996. Turkey has closely followed the work of international organizations on making foreign trade easy and safe has worked towards the implementation of most of the binding/non-binding decisions they have prepared. However, in terms of global development indices that directly or indirectly evaluate the issue of making foreign trade easy and secure, it is seen that Turkey is below the world average in some of these indices, slightly above the world average in some, but below the averages of EU and OECD countries in most of them.
In order for Turkey to achieve its international political and economic goals and at the same time become a country with easier and safer trade, it needs to make a breakthrough in global development indices. This breakthrough can be achieved through comprehensive public administration reform, public financial management (including informal economy) reform, private sector reform. Desired results can be achieved if the customs reform is a part of this general reform. Customs reform should include improvement of legal, physical, human resources, education, information processing, logistics, anti-smuggling/intelligence infrastructures and capacity building, structuring based on trust and merit, developing a strong corporate identity/culture, applying good governance principles, commitment to ethical values and creating qualified human resources with dedicated high ideals.
Keywords: Easy and Secure Foreign Trade, Global Political Economy, Global Development Indices, Customs Reform, Türkiye.