Okul yöneticilerinin eğitim inançları ve öğretimsel liderlik davranışlarının incelenmesi
Investigation of school administrators' educational beliefs and instructional leadership behaviors
Yazar: FATMA NACAK DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. CİHAD ŞENTÜRK ; DR. ÖĞR. ÜYESİ KASIM KARATAŞ
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim inançları = Educational beliefs ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu çalışmanın amacı okul yöneticilerinin eğitim inançlarını belirlemek ve öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ortaya koymaktır. Araştırmada okul yöneticilerinin eğitim inançları; cinsiyet, mesleki kıdem, öğrenim durumu, çalışılan okul türü ve branş değişkenlerine göre incelenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarına ilişkin algıları; cinsiyet, mesleki kıdem, çalışılan okul türü ve branş değişkenlerine göre incelenmiştir.
Araştırma nicel bir araştırma olan tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Karaman ili merkezinde yer alan resmi ve özel anaokullarda, ilkokullarda, ortaokullarda ve liselerde görevli 2325 öğretmen ve 340 yönetici oluşturmaktadır. Bu araştırmada, tabakalı seçkisiz örnekleme yöntemi ile Karaman ili merkezinde yer alan anaokulu, ilkokul, ortaokul, lise kademelerinden 206 okul yöneticisine 214 öğretmene ulaşılmıştır. Bu araştırmada, öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin demografik bilgilerini toplamak amacıyla kişisel bilgi formu, okul yöneticilerinin eğitim inançlarını ortaya koymak amacıyla Eğitim İnançları Ölçeği, öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ortaya koymak için ise Öğretimsel Liderlik Davranışları Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırmaya katılan okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin; cinsiyet, branş türü ve öğrenim düzeyi açısından farklılaşma durumu normal dağılım sağlayan boyutlarda t-testi ile normal dağılım sağlamayan boyutlarda ise Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Bunun yanında okul yöneticilerinin ve öğretmenlerinin görev yaptıkları okul türü ve mesleki kıdem açısından farklılaşma durumu ise normal dağılım gösteren boyutlarda tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile normal dağılım göstermeyen boyutlarda ise Kruskal Wallis H testi ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre araştırmaya katılan okul yöneticilerinin en yüksek düzeyde olan eğitim inançlarının sırasıyla varoluşçuluk, ilerlemecilik, daimicilik ve yeniden kurmacılık olduğu; en düşük düzeyde olan eğitim inançlarının ise esasicilik olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırmada okul yöneticilerinin eğitim inançlarının branş ve görev yapılan okul türü değişkenlerine göre tüm alt boyutlarda anlamlı bir fark çıkmamıştır. Buna karşılık okul yöneticilerinin eğitim inançları cinsiyet değişkenine göre esasicilik ve varoluşçuluk alt boyutunda; mesleki kıdem değişkenine göre daimici, yeniden kurmacı ve varoluşçuluk alt boyutunda; öğrenim düzeyi değişkenine göre ise sadece ilerlemecilik alt boyutunda anlamlı farklılık ortaya çıkmıştır. Diğer alt boyutlarda anlamlı farklılığa rastlanmamıştır.
Araştırmanın diğer kısmında öğretmen algılarına göre okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları incelenmiş ve okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını "çoğu zaman" sergiledikleri ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin cinsiyetine, görev yaptığı okul türüne ve mesleki kıdemine göre öğretmenlerin okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarında anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Öte yandan öğretmenlerin branşına göre ise okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması ile öğretim süreci ve öğrencilerin değerlendirilmesi alt boyutunda anlamlı bir farklılığa rastlanmış olup diğer boyutlarda anlamlı bir farklılık ortaya çıkmamıştır.

Anahtar sözcükler: Eğitim inançları, öğretimsel liderlik, okul yöneticisi, öğretmen algısı, öğretmen

Abstract:
The aim of this study is to examine the educational beliefs of school administrators and to find out teachers' perceptions related to school administrators' instructional leadership behaviors. Educational beliefs of the school administrators were examined according to gender, professional seniority, educational status, school type and branch. In addition, the teachers' perceptions, related to school administrators' instructional leadership behaviors were analyzed according to gender, professional seniority, school type and branch.
This quantitative study has been conducted in descriptive survey model. The population of this study is 2325 teachers and 340 administrators working in public and private kindergarten, primary school, middle school, and high school in 2019-2020 academic year in Karaman. The researcher used the stratified random sampling method to specify the sample of the study and the sample of the study is 214 teachers and 206 administrators. In this study 'Personal Information From', 'Educational Beliefs Scale' and 'Instructional Leadership Behaviors Scale' were used.
The significance status of school administrators and teachers participating in the research in terms of gender, branch type and education level were analyzed with t test in normal distributions and with Mann Whitney U Test  in non-normal distributions of variables. Also, the significance status of school administrators and teachers participating in the research in terms of school type and professional seniority were analyzed with One Way ANOVA test in normal distributions and with Kruskal Wallis H test in non-normal distributions of variables.
According to the results of the research, the highest educational beliefs of the school administrators participating in the study are, respectively, existentialism, progressivism, perennialism and reconstructionalism and the lowest educational belief is essentialism. It was observed that there was no significant difference in all sub-dimensions of school administrators' educational beliefs according to their branch and school type. On the other hand, there was a significant difference between the educational beliefs of school administrators in subdimensions of existentialism and essentialism according to gender, in subdimensions of perennialism, reconstructionalism and existentialism according to professional seniority and finally, in subdimension of progressivism according to educational status. There were no significant difference was observed it other subdimensions.
In the second part of the study, instructional leadership behaviors of school administrators were examined according to teachers' perceptions and it was found that school administrators mostly showed instructional leadership behaviors. No significant difference was observed in the instructional leadership behaviors of school administrators among teachers' perceptions according to their gender, school type and professional seniority. On the other hand, there was a significant difference according to the teachers' branches in the sub-dimensions of determining and sharing school goals and the evaluation of teaching processes and students. No significant difference was observed in other dimensions.

Key words: Educational beliefs, Instructional leadership, School principal, Teacher perception, Teacher