Ultraviyole (UV), manyetik alan (maa) ve hidropriming (HP) uygulamalarının biber, lahana, marul ve soğan tohumlarında kalitenin iyileştirilmesinde kullanımı
Using ultraviolet (UV), magnetic field (MF) and hydropriming (HP) treatments on enhancement of seed quality of pepper, cabbage, lettuce and onion
Yazar: MUSTAFA EMRE SARI
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Abiyotik faktörler = Abiotic factors ; Manyetik alanlar = Magnetic fields ; Tohum kalitesi = Seed quality ; Ultraviyole ışınlar = Ultraviolet rays

Özet:
Bu çalışmada temel amaç, biber, marul, soğan, lahana tohumlarında çimlenme oranı (ÇO) ve fide çıkış oranının (FÇO) artırılması için 3 farklı priming metodundan (Ultraviyole-UV, Manyetik alan-MA, Hidropriming-HP) yararlanarak tohum kalitesini iyileştirmektir. Uygulamaların stres koşullarındaki etkisini de görebilmek için abiyotik stres şartlarında da kalite testleri yapılmıştır. Uygulamaların fizyolojik etkilerini ortaya koyabilmek amacıyla, katalaz (CAT), süperoksit dismutaz (SOD) ve askorbat peroksidaz (APX) enzimleri kapsamındaki değişimler belirlenmiştir. HP ve UV uygulamaları biber dışındaki tüm türlerde çimlenme ve fide gelişimini olumlu etkilemiştir.  MA uygulamaları tüm türlerde ÇO ve FÇO değerlerini önemli ölçüde artırmıştır. UV, MA ve HP uygulamaları en etkili sonucu soğanda gösterirken ÇO değerleri kontrol grubuna göre sırasıyla %38, %48 ve %29 artış göstermiştir. Uygulamalar tüm türlerde FÇO'yu artırırken, en çarpıcı sonuçlar soğan ve marulda tespit edilmiştir. UV, MA ve HP uygulamaları biber dışındaki türlerde çimlenme hızını artırmıştır. Ortalama çimlenme zamanının kısalması, uygulamaların üniform ve iyi gelişmiş fideler oluşturmasını sağlamıştır. Uygulamaların stres testlerin büyük çoğunluğunda istatistiksel olarak önemli farklılık yaratamadığı görülmesine rağmen, tüm stres koşullarında özellikle fide gelişiminde uygulamalar ile kontrol grubu arasında gelişim özellikleri bakımından farklılıklar gözlenmiştir. Özellikle tuz stresi koşullarında uygulamaların daha etkili oldukları belirlenmiştir. HP8s+MA10d uygulaması 150 mM tuzluluk koşullarında kontrole göre FÇO değerinde %53 artış sağlamıştır. CAT, APX ve SOD enzim aktivitelerinde gözlemlenen artışların, çimlenme ve fide gelişim parametreleri ile stres koşullarında sağlanan pozitif etkilerle bağlantılı olduğu belirlenmiştir. Marul tohumlarında SOD enzim aktivitesinde MA uygulaması kontrole göre 3 kat artış göstermiştir. Çalışmada kullanılan fiziksel priming tekniklerinin (UV, MA) belirtilen türlerde ekim öncesi ön çimlendirme uygulaması olarak kullanılabileceği tespit edilmiştir.

Abstract:
The main objective of this study was to improve seed quality by using 3 different priming methods (Ultraviolet-UV, Magnetic field-MA, Hydropriming-HP) to increase germination rate (GR) and seedling emergence rate (SER) in pepper, lettuce, onion, cabbage seeds. In order to see the effect of the applications under stress conditions, quality tests were also performed under abiotic stress conditions. In order to reveal the physiological effects of the applications, the changes in catalase (CAT), superoxide dismutase (SOD) and ascorbate peroxidase (APX) enzymes were determined. HP and UV treatments positively affected germination and seedling growth in all species except pepper. MA applications significantly increased GR and SER in all species. UV, MA and HP applications showed the most effective results in onions, while GR increased 38%, 48% and 29%, respectively, compared to the control group. While all applications increased SER in all species, the most striking results were found in onion and lettuce. UV, MA and HP applications increased germination speed in all species except pepper. The shortening of mean germination time allowed the applications to establish uniform and well developed seedlings. Although it was observed that the applications did not create statistically significant difference in the majority of stress tests, differences were observed between the applications and the control group in all stress conditions, especially in seedling development. It has been found that applications were more effective especially in salt stress conditions. Application of HP8s+MA10d resulted in 53% increase in SER compared to control under 150 mM salinity conditions. Increases observed in CAT, APX and SOD antioxidant enzyme activities were correlated with germination and seedling growth parameters and positive effects under stress conditions. MA application of SOD enzyme activity showed 3-fold increment compared to control in lettuce seeds. It was determined that the physical priming techniques (UV, MA) used in the study could be used as pre-germination application before sowing.