Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde sesletim eğitimi
Pronunciation training in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: GÖKÇEN TEKİN
Danışman: PROF. DR. HALİT KARATAY
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilgiler Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Konuşma becerisi = Speaking skills ; Telaffuz = Pronunciation ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education

Özet:
Bu çalışmada, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sesletim becerilerinin bütüncül yaklaşım anlayışıyla parçalı ve parçalarüstü birimler yönünden geliştirilmesi ve bu gelişimin hem edimsel hem de bilişsel etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışma karma yöntem modellerinden yakınsak karma yöntem şeklinde desenlenmiştir. Öğrencilerin sesletim becerilerini geliştirmek için sesletim eğitimi ile ilgili hazırlanan öğretim etkinlikleri bütüncül yaklaşıma göre tasarlanmıştır. Bunun için 2018-2019 eğitim öğretim yılında BAİBÜ TÖMER'de Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen 24 öğrenci ile çalışılmıştır. A1 kurundan başlayarak C1 kuru sonuna kadar 27 hafta boyunca haftada ikişer saat olmak üzere sınıf içi sesletim eğitimi uygulamaları yapılmıştır. Araştırmanın nitel veri toplama araçları öğrenci sesli okuma kayıtları, fMRI görüntüleri, uygulayıcı-araştırmacı günlüğü ve yarı yapılandırılmış öğrenci görüşme formudur. Nitel verilerin incelenmesinde içerik çözümlemesi tekniği kullanılmıştır. Öğrencilerin bilişsel gelişimlerini betimlemek için fMRI görüntüleri karşılaştırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ise veri toplama araçları olarak Prozodik Okuma Ölçeği, Yabancılar İçin Türkçe Konuşma Özyeterlik Ölçeği, Türkçe Öğrenme Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Bu veri toplama araçlarından Prozodik Okuma Ölçeği ön test (A1), ara test (B1) ve son test (C1) olarak; diğer ölçekler ise ön test (B1) ve son test (C1) olarak uygulanmıştır. İstatistiksel çözümleme sonuçlarında sesletim eğitiminin öğrencilerde geliştirdiği yönler incelenmiştir. 

Yapılan çözümlemeler sonucunda şu sonuçlara ulaşılmıştır:

1.	A1 kurunda tüm öğrencilerin hatalı seslettiği ortak harf sayısı 20 iken; A2 kurunun sonunda 14 farklı harfe; B1 kuru sonunda 9;  B2 kurunda 8 ve C1 kurunda ise yine 8 farklı ortak harfin hatalı sesletildiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar bütüncül yaklaşıma göre hazırlanan sesletim eğitimi etkinliklerinin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin parçalı birimlerdeki hatalarını sağaltmada etkili olduğunu göstermiştir.
2.	Sesletim eğitimi öncesi ve sonrasında fMRI tekniğiyle beyin görüntüleri alınan; ana dilleri Arapça, Fransızca ve Moğolca olan 9 öğrencinin bilişsel açıdan gelişim gösterdikleri görülmüştür. Serebellar bölgenin sesletim ile oksipital bölgenin ise okuduğunu anlama ile ilişkili olduğu düşünülmektedir.
3.	Öğrencilerin prozodik okuma ölçeğinden aldıkları puanların; B1 kurunda (ara test)  A1 kurundan (ön test); C1 kurunda (son test) ise B1(ara test) kurundan anlamlı bir farklılıkla yüksek olduğu belirlenmiştir. 
4.	Bütüncül yaklaşıma göre hazırlanan sesletim eğitimi etkinliklerinin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin Türkçe öğrenme tutumlarını anlamlı farklılıkla geliştirdiği görülmüştür. 
5.	Bütüncül yaklaşıma göre hazırlanan sesletim eğitimi etkinliklerinin Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin konuşma özyeterliklerini anlamlı farklılıkla geliştirdiği görülmüştür. 
6.	Öğrenciler, bütüncül yaklaşıma göre hazırlanan sesletim eğitimi etkinliklerinin okuma, yazma ve ses hatalarını azalttığı; sözcük dağarcığını ve sesletim gibi dil becerilerini geliştirdiği ve Türkçe öğrenmeyi kolaylaştırdığı görüşündedirler. Öğrenciler ana dillerinin etkisiyle bazı etkinlikleri yaparken zorlandıklarını, sesletim eğitimi için haftalık derslerin ve bireysel etkinliklerin artırılmasının onlar için yararlı olacağını belirtmişlerdir.

Abstract:
This study aims to improve the pronunciation skill of the students who learn Turkish as a foreign language in terms of segmental and supra-segmental units with an integrated approach and to reveal both the performative and cognitive effects of this development. The study was designed as a convergent mixed method, which is one of the mixed method models. In order to improve students' pronunciation skills, teaching activities related to pronunciation training were designed according to the integrated approach. The participants of the study were 24 students learning Turkish as a foreign language in BAIBU TOMER in the 2018-2019 academic year. From the A1 level to the end of the C1 level, in-class pronunciation training practices were carried out two hours per week for 27 weeks. The qualitative data collection tools of the research study are student reading aloud recordings, fMRI images, instructor-researcher diary and semi-structured student interview form. Content analysis technique was used to analyze qualitative data. fMRI images were compared to describe the cognitive development of the students. In the quantitative stage of the research, Prozodic Reading Scale, Turkish Speech Self-Efficacy Scale for Foreigners and Turkish Learning Attitude Scale were used as data collection tools. Among these data collection tools, Prozodic Reading Scale was used as pre-test (A1), mid-test (B1) and post-test (C1); other scales were applied as pre-test (B1) and post-test (C1). In the statistical analysis, the developmental areas of students as a result of the pronunciation training were examined.

	As a result of the analysis, the following results were found:

1.	While at the A1 level, the number of common letters mispronounced by all students was 20; 14 different letters were mispronounced at the end of the A2 level. 9 different letters at the end of the B1 level, 8 at the end of the B2 level and 8 different common letters were mispronounced at the end of the C1 level. These results revealed that the pronunciation training activities prepared according to the integrated approach were effective in reconstitutioning the mistakes of the students who learn Turkish as a foreign language in segmental units.
2.	Brain images were taken with the fMRI technique before and after the pronunciation training. It was observed that 9 students whose mother tongue was Arabic, French and Mongolian made cognitive progress. It is thought that the cerebellar region is associated with pronunciation, and the occipital region is related to reading comprehension.
3.	The scores students obtained from the prosodic reading scale at the B1 level (mid-test) were higher than the scores in the A1 level (pre-test); they were higher at the C1 level (post-test) than the B1 (mid-test) level with a significant difference. 
4.	It was observed that pronunciation training activities prepared according to the integrated approach significantly improved the Turkish learning attitudes of the students who learn Turkish as a foreign language.
5.	It was realized that pronunciation instruction activities prepared according to the integrated approach improved the speaking self-efficacy of students who learn Turkish as a foreign language with significant difference.
6.	Students stated that pronunciation training activities prepared according to the integrated approach reduced reading, writing and sound errors; and they thought that it also improved their language skills, such as vocabulary and pronunciation and made it easier to learn Turkish. They indicated that they had difficulties while doing some activities due to the influence of their native language, and it would be beneficial for them to increase weekly lessons and individual activities for pronunciation education.