Örtüaltı aşılı domates yetiştiriciliğinde hibrit patlıcan anaç adaylarının anaçlık potansiyellerinin belirlenmesi
Determination of potentials of the hybrid eggplant rootstock candidates in greenhouse grafted tomato cultivation
Yazar: SİBEL BAYINDIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK KANDEMİR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Sebzelerde aşılama, sağladığı birçok avantaj nedeniyle son yıllarda birçok ülkede yaygın olarak kullanılan bir tekniktir. Sebzelerin aşılanmasında kullanılan anaçlar, verim ve meyve kalite özellikleri üzerinde etkili olmaktadır. Bu çalışmanın ilk aşamasında aşılı domates yetiştiriciliğinde patlıcan anaç adaylarının, verim bileşenleri ve meyve kalite özellikleri bakımından performansları belirlenmiştir. İkinci aşamada anaçların kök sistemi mimarisini ortaya koymak amacıyla, köklenme parametreleri incelenmiştir. Ayrıca, bitkilerin kök sistemi mimarisi ile verim özellikleri arasındaki ilişki, korelasyon analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada anaç olarak; 0832.STZ.2014 nolu SAN-TEZ projesi kapsamında geliştirilen 4 adet hibrit patlıcan anaç adayı (Solanum melongena x Solanum aethiopicum), Yavuz F1 domates anacı (Solanum lycopersicum x Solanum pimpinellifolium) ve AGR-703 F1 patlıcan anacı (Solanum melongena x Solanum aethiopicum) kullanılmıştır. Anaçlar, Fulya F1 ve 1968 F1 domates çeşitleri ile aşılanmıştır. Kendi üzerine aşılı ve aşısız domates bitkileri çalışmaya dahil edilmiştir. Farklı anaç/çeşit kombinasyonları bakımından aşılı ve aşısız domates fideleri kullanılarak 16 farklı uygulama oluşturulmuştur. Denemede yer alan anaçların incelenen verim özellikleri üzerine etkisinin önemli düzeyde olduğu bulunmuştur. En yüksek bitki başına verim değeri 8000 g ile RS1 anacıyla aşılı domates bitkilerinde belirlenmiştir, bu anacı 7323 g ile Yavuz anacı ve 7203 g ile RS5 anacı izlemiştir. Bitki başına verim değeri, RS6 ile RS8 patlıcan anaç adaylarında ticari patlıcan anacına (AGR-703) göre daha düşük bulunmuştur. Aşılı domates bitkilerinde kullanılan anaçların, meyve kalite özelliklerinden meyve boyu ve meyve çapı üzerine etkisi önemli bulunurken; meyve kabuk sertliği ile suda çözünebilir kuru madde miktarı (SÇKM), titre edilebilir asit miktarı (TA) ve pH miktarı üzerine etkisi önemsiz bulunmuştur. Çalışmadan elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde, domatesin aşılanmasında kullanılan anaçların tümünün, verim ve kök özellikleri üzerine olumlu etki gösterdiği kaydedilmiştir. Bu çalışmayla, RS1 ve RS5 yerel patlıcan anaç adaylarının diğer anaçlara göre aşılı domates üretiminde öne çıktığı ve ayrıca anaçların kök sistemi mimarisi ile verim bileşenleri arasında önemli düzeyde ilişkinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Vegetable grafting is a widely used technique worldwide in recent years due to the many advantages it provides. Rootstocks used for grafting vegetables have an impact on yield and fruit quality performance. In the first stage of the study, the performances of rootstocks in terms of yield components and fruit quality characteristics of grafted tomato were examined. In the second stage, root system architectures of rootstocks were determined by examining the root morphological characters. Correlation analysis was also performed to determine the relationship between root system architecture and yield features. In this study, four hybrid eggplant rootstocks candidates (Solanum melongena x Solanum aethiopicum) which were developed by SAN-TEZ project, Yavuz F1 tomato rootstock (Solanum lycopersicum x Salonum pimpinellifolium) and AGR-703 F1 eggplant rootstock (Solanum melongena x Solanum aethiopicum) were used. Rootstocks were grafted with Fulya F1 and 1968 F1 tomato cultivars. The self-grafted and non-grafted plants were also included in the study. For different rootstock/cultivar combinations, 16 different trials were performed using grafted tomato seedlings as well as non-grafted tomato seedlings. The effects of rootstocks on all yield characteristics examined were found to be significant. The highest yield per plant was determined in tomato plants that were grafted with RS1 rootstock with 8000 g. This rootstock was followed by Yavuz with 7323 g and RS5 with 7203 g. Yield per plant was lower in RS6 and RS8 eggplant rootstock candidates than commercial eggplant rootstock (AGR-703). While the effects of rootstocks used in grafting tomato plants on fruit size and fruit diameter were found to be important, the effect on fruit shell hardness and total soluble solid content (TSSC), titratable acidity (TA) and pH was found insignificant. When the results obtained from the study were evaluated, it was noted that all rootstocks used for tomato grafting had a positive effect on yield and root characteristics. With this study, it has been demonstrated that RS1 and RS5 local eggplant rootstock candidates have the potential to be used as rootstocks in grafted tomato production and also there is a significant relationship between rootstocks architecture system and yield components of rootstocks. It is suggested that future studies on tomato rootstock breeding should be directed towards providing multiple resistance against biotic and abiotic stresses and improving fruit quality.