Multipl skleroz hastalarında vestibüler rehabilitasyonun denge bozukluğu, yaşam kalitesi ve depresyon üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Effect of vestibular rehabilitation on balance, quality of life and depression in patients with multiple sclerosis
Yazar: GÜLNUR ÖZGEN
Danışman: PROF. DR. YEŞİM AKKOÇ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Denge = Equilibrium ; Depresyon = Depression ; Egzersiz = Exercise ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Giriş ve Amaç: Denge bozukluğu Multipl Skleroz (MS) tanılı hastalarda en sık görülen problemlerden biri olarak karşımıza çıkar ve dirençli semptomlar arasındadır. Denge bozukluğu hastaların günlük yaşamını etkileyerek engellilik ve psikolojik sorunlara yol açmakta, ayrıca düşmelere de neden olarak önemli derecede mortalite ve morbidite sebebi olmaktadır. Vestibüler rehabilitasyon denge bozukluğuna karşı etkili bir tedavi yöntemi olmakla birlikte hastanın bireysel sınırlarına ve kabiliyetlerine göre ayarlanması etkinliğini arttırır. Bu randomize kontrollü çalışmanın amacı; denge bozukluğu olan MS tanılı hastalarda bireyselleştirilmiş vestibüler rehabilitasyonun denge, yaşam kalitesi ve depresyon üzerine olan etkisini incelemektir.Gereç ve Yöntem: Denge bozukluğu olan MS tanılı 40 hasta çalışmaya dahil edilerek iki gruba randomize edildi. Egzersiz grubuna (n=20) 8 haftalık bireyselleştirilmiş vestibüler rehabilitasyon programı verildi. Bu program dahilinde hastalara, değerlendirme sonuçlarına göre belirlenen kişiye özgü egzersizler gösterildi. Hastalardan bu egzersizleri 15-20 dakika süre ile günde 3 kez, 5'er tekrar, ev egzersiz programı şeklinde yapmaları istendi. Hastalar 2 haftada bir kontrol görüşmelere çağrılarak klinik gelişimlerine göre egzersizleri düzenlendi. Kontrol grubundaki hastalara (n=20) ise 8 hafta süresince hiçbir egzersiz programı verilmeyerek günlük fiziksel aktivitelerinde değişiklik yapmadan yaşamlarına devam etmeleri istendi. İlk 8 hafta sonundaki değerlendirmeden sonra kontrol grubundaki hastalara da aynı egzersiz programı verilmeye başlandı. Her iki gruptaki hastaların program öncesi (0. hafta) ve sonrası (8. hafta) objektif denge testleri (Romberg, Tandem Romberg, Sünger Romberg Testi, Statik Posturografi, 6 m. Yürüme Hızı, 5 Kez Oturup Kalkma Testi, Berg Denge Ölçeği, Kalk Yürü Testi, Fonksiyonel Yürüme Değerlendirmesi, Dinamik Yürüme İndeksi), subjektif denge parametreleri (Aktivitelere Özgü Denge Güven Ölçeği, Baş Dönmesi Özürlülük Ölçeği), fonksiyonel kapasite (6 Dakika Yürüme Testi), yaşam kalitesi (Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği-54) ve depresyon (Beck Depresyon Ölçeği) değerlendirmeleri yapıldı. İki grubun sonuçları grup içinde ve gruplar arasında karşılaştırıldı.Bulgular: Egzersiz grubunda egzersiz sonrasında öncesine göre denge parametreleri, yaşam kalitesi ve depresyon düzeylerinde anlamlı gelişme (p<0,05), kontrol grubunda ise denge parametrelerinin bazılarında anlamlı bozulma saptanmış (p<0,05), yaşam kalitesi ve depresyon düzeylerinde ise anlamlı fark (p>0,05) bulunmamıştır. Statik posturografi cihazı ile bakılan denge parametrelerinden bir kaçı dışında çalışmada değerlendirlen denge, yaşam kalitesi ve depresyon test ve ölçek sonuçlarında kontrol grubuna kıyasla egzersiz grubu lehine anlamlı fark (p<0,05) tespit edilmiştir.Sonuç: Bireyselleştrilmiş vestibüler rehabilitasyon MS tanılı hastalarda denge bozukluğunun tedavisinde etkilidir. Egzersiz ve denge bozukluğunun azalması ile ilişkili olarak yaşam kalitesinde artış, depresyon düzeyinde azalma gözlenir. Egzersizlerin kesilmesi ile uzun dönem etkinlik net bilinmemekte, bu konuda ileri çalışmalar gereklidir.

Abstract:
SUMMARYIntroduction and Objective: Balance disorders are among the most common problems of patients diagnosed with Multiple Sclerosis (MS), and among one of the resistant symptoms. Balance disorders cause disability and psychological problems by affecting the patients? daily living. They are also a reason of high mortality and morbidity rates by producing falls. Vestibular rehabilitation is an effective treatment method, and personalizing it for the patients individual limitations and capabilities increases its efficiency. The purpose of this randomized contrelled trial was to investigate the effects of customised vestibular rehabilitation on balance, quality of life and depression of patients with MS who had balance disorders.Material and Methods: 40 patients with MS who had balance disorders were included in the trial, and were randomized into two groups. The exercise group received 8 weeks of customised vestibular rehabilitation program (n=20). In this program, the patients were shown individualized exercises which had been determined by assessment of each patient. It was asked that the patients perform the exercises three times a day, 15-20 minutes each, 5 repetitions of a single exercise as a home program. The patients exercises were rearrenged as their improvments were assessed in the visits for every two weeks during the trial. During the first 8 weeks of the trial, no exercise program was given to the patients in the control group (n=20). It was asked that those patients continue their lives without changing their physical activities. After the control assessment at the end of the first 8 weeks, the control group patients were started on the same exercise program. All patients were asessed by the objective balance tests (Rombeg Test, Tandem Romberg Test, Foam Romberg Test, Static Posturography, 6 Metres Walking Speed, 5 Times Sit to Stand Test, Berg Balance Scale, Timed Up to Go Test, Functional Gait Assessment, Dynamic Gait Index) subjective balance parametres (Activities-spesific Balance Confidence scale, Dizziness Handicap Inventory), functional capacity (6 Minutes Walking Test), quality of life (Multiple Sclerosis Quality of Life-54) and depression scales (Beck Depression Inventory). Comparisons were made between results of each group before and after treatment and also between the groups.Findings: In the exercise group after the exercise program balance, quality of life and depression were improved significantly (p<0,05), in the control group there were significant worsening (p<0,05) in some of the balance tests. But no significant differences were found (p>0,05) in the quality of life and depression outcomes of the control group. There was significant difference (p<0,05) in favour of exercise group when compared with the control viigroup in balance tests (except some of the static posturographic balance analyses), quality of life and depression assessments.Results: Customised vestibular rehabilitation is an effective method for treatment of balance disorders in patients with MS. An increase inquality of life and decrease in the level of depression was observed with exercise and by reducing the balance disorders. The long term effects after the cessation of exercise are not known, there is a need for further studies on this subject.