Ailevi Akdeniz ateşi (AAA) hastalarında serum amiloid a ile idrar ısı-şok proteini (HSP70) düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between serum amiloid a and urine heat-shock protein (HSP70) levels in familial mediterranean fever (FMF) patients
Yazar: MELTEM KORKMAZ VURAL
Danışman: PROF. DR. RUKİYE NURTEN ÖMEROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Romatoloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Amiloid = Amyloid ; Amiloid protein SAA = Amyloid protein SAA ; Sıcaklık şoku proteinleri = Heat shock proteins

Özet:
Giriş ve Amaç: Ailevi Akdeniz ateşi (AAA) tekrarlayan ateş, peritonit, plörit, perikardiyal enflamasyon ve artrit atakları ile karakterize otozomal resesif geçişli otoinflamatuar bir hastalıktır. Isı şok proteinlerinden (HSP) olan HSP70 ise inflamasyon, enfeksiyon, doku hasarı gibi stres faktörleri ile ilişkili olarak düzeyi artan bir grup proteindir. Çalışmamızda; Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) hastalarında Serum Amiloid A (SAA) düzeyi ile idrar ısı-şok proteini (HSP70) düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi ve idrar HSP70 düzeyinin atak dışı süreğen subklinik inflamasyonun takibinde non-invaziv bir test olarak SAA yerine kullanılabilir olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Çocuk Romatoloji Polikliniği'nde AAA tanısı ile takipli 18 yaşının altında toplam 119 hasta ve 47 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. AAA hastalarının dosyaları incelendiğinde 91'inin SAA düzeyi normal ve 28'inin SAA düzeyi yüksek saptandı. Hasta ve kontrol gruplarından idrar örneği alınarak idrarda HSP70 çalışıldı. Hasta ve kontrol grubunun demografik bilgileri ve laboratuvar sonuçları hastane otomasyon sistemi, hasta dosyaları ve hasta görüşmeleri ile edinildi.
Bulgular: SAA düzeyi normal olan hasta grubunun 47'si kadın (%51.6), 44'ü erkek (%48.4) ve ortalama yaşları 12.2±3.8 yıldı. SAA düzeyi yüksek olan hasta grubunun 17'si kadın (%60.7), 11'i erkek (%39.3) ve ortalama yaşları 13.6±3.8 yıldı. Sağlıklı kontrol grubunun 16'sı kadın (%34), 31'i erkek (%66) ve ortalama yaşları 8.8±4.0 yıldı. Cinsiyet ve yaş dağılımı açısından hasta ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Toplam 119 hastanın 70'inde (%58.8) M694V mutasyonu pozitif saptandı. SAA düzeyi normal olan hastalardan 12'si (%13.2), SAA düzeyi yüksek olan hastalardan 12'si (%42.9) M694V homozigot saptandı. Hastaların ilaç kullanım durumu incelendiğinde SAA düzeyi yüksek olan grupta kolişin direnci (anti-IL-1, anti-IL-6 veya anti-TNF-alfa kullanımı) oranı SAA normal olan gruptan anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p < 0.05). Kontrol grubu, SAA düzeyi normal ve SAA düzeyi yüksek olan grupta idrar HSP70 değerleri arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı (p=0.228). Mutasyon tipine göre idrar HSP70 değerleri karşılaştırıldığında homozigot, heterozigot, birleşik heterozigot ve 3 alelde heterozigot mutasyona sahip grupların ortalama idrar HSP70 değerleri arasında istatistiksel anlamlı bir fark bulunamadı (p>0.05).
Sonuç: Çalışmamızda SAA düzeyi normal hastalar, SAA düzeyi yüksek olan hastalar ve kontrol grubu idrar HSP70 değerleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı.
Çalışmamız AAA hastalarında SAA düzeyi ile idrar HSP70 düzeyi arasındaki ilişkiyi araştıran ilk çalışmadır. 
Anahtar Kelimeler: Ailevi Akdeniz Ateşi, Serum Amiloid A, SAA, ısı şok proteini, HSP70

Abstract:
Introduction and Objective: Familial Mediterranean fever (FMF) is an autosomal recessive autoinflammatory disease characterized by recurrent attacks of fever, peritonitis, pleuritis, pericardial inflammation and arthritis. HSP70, which is one of the heat shock proteins (HSP), is a group of proteins whose levels increase in relation to stress factors such as inflammation, infection and tissue damage. In our study; It was aimed to evaluate the relationship between Serum Amyloid A (SAA) level and urinary heat-shock protein (HSP70) levels in Familial Mediterranean Fever (FMF) patients and to investigate whether urinary HSP70 level can be used instead of SAA as a non-invasive test in the follow-up of chronic subclinical inflammation without exacerbation.

Materials and Methods: A total of 119 patients under the age of 18, who were followed up with the diagnosis of FMF in the Pediatric Rheumatology Outpatient Clinic of Istanbul University, Istanbul Medical Faculty  and 47 healthy controls were included in the study. 91 of the patients had normal SAA levels and 28 of them had high SAA levels, when the files of FMF patients were examined. Urine samples were taken from the patient and control groups and HSP70 was studied in the urine. Demographic information and laboratory results of the patient and control groups were obtained through the hospital automation system, patient files and patient interviews.

Results: The patient group with normal SAA levels consisted of 47 women (51.6%), 44 men (48.4%) and their mean age was 12.2±3.8 years. 17 women (60.7%)  and 11 men (39.3%) of the patient group with high SAA levels had a mean age of 13.6±3.8 years. The healthy control group consisted of 16 women (34%), 31 men (66%) and their mean age was 8.8±4.0 years. There was no statistically significant difference between the patient and control groups in terms of gender and age distribution (p>0.05). M694V mutation was positive in 70 of 119 patients (58.8%).12  patients (13.2%) with normal SAA levels and 12 patients (42.9%)  with high SAA levels were found to be M694V homozygous. When the drug use status of the patients was examined, the rate of colicin resistance (anti-IL-1, anti-IL-6 or anti-TNF-alpha use) was found to be significantly higher in the group with high SAA level than in the group with normal SAA (p < 0.05). There was no significant difference between urine HSP70 values in the control group, the group with normal SAA and high SAA level (p=0.228).

Conclusion: In our study, no significant difference was found between the urine HSP70 values of patients with normal SAA levels, patients with high SAA levels, and the control group. Our study is the first to investigate the relationship between SAA level and urine HSP70 level in FMF patients. 

Key Words: Familial Mediterranean Fever, Serum Amyloid A, SAA, heat shock protein, HSP70