Tanzimat'tan II. Yeni'ye Türk şiirinde entelektüel sürgünlük
Intellectuel exile in Turkish poetry from Tanzimat to II. Yeni
Yazar: HATİCE METİN
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN ERBAY
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Entelektüel, Avrupa'da sekülerleşme sürecinin sonucu olarak beliren bir kavramdır. İnsanlığın değerler ağında merkezî bir rol oynayan, ilahi olanla bağ kuran ve bireylere yol gösteren âlim ve arif kişiler; yoğun düşünsel tartışmaların ve ağır siyasi bedellerin nihayetinde yerlerini entelektüellere bırakmak zorunda kalmışlardır. Tanrısal kimliği ile halkın ve yönetici sınıfın dışında kalan kalem erbabı, artık insanlara aklın egemenliğinde ve siyasi mücadele içinde yol gösteren bir kimliğe evrilmiştir.
Tanzimat'la başlayan Batılılaşma süreci bizde de âlim veya arif zümresini tahtından etmiş ve "entelektüel" zümreyi ortaya çıkarmıştır. Türk münevveri, aydını ve günümüzün bir sözcüğü olarak entelektüeli yoğun siyasi, sosyal ve ekonomik buhranın hüküm sürdüğü bir zaman diliminde doğmuştur. Türk aydınının bu doğuş sürecinde "sürgün" olgusu neredeyse vazgeçilmez ve dikkate değer bir yaşantıya dönüşmüştür. Sürgün, Türk aydınını adeta var eden ve biçimlendiren bir süreç olarak belirmiştir. 
Tanzimat'la doğan bu yeni sınıfın halka ulaşma gayretinin, ona yol gösterme hedefinin en önemli araçlarından birisi ise şiirdir. Tanzimat sonrası süreçte şiir, Türk aydınının düşünsel ve siyasal mücadelesinin bir parçası hâline gelmiştir.
Bu çalışmanın amacı Türk aydın ve şairlerinin Tanzimat ve Cumhuriyet Dönemleri arasında tecrübe ettikleri sürgünlüğü mercek altına almak, bu sürgünlüğün metinlere yansıyan duyarlığını ortaya koymak ve entelektüeli var eden bir tecrübe olarak sürgünlüğü irdelemektir.

Anahtar kelimeler: Sürgün  Tanzimat Dönemi II. Abdülhamit Dönemi Cumhuriyet Dönemi

Abstract:
Intellectual is a concept that emerged as a result of the secularization process in Europe. Scholars and wise people, who with the divine, which plays a central role in the value network of humanity connect, and guide individuals, had to leave their place to intellectuals as a result of intense intellectual discussions and heavy political costs. With his divine identity, the scribe, who was outside the people and the ruling class, has evolved into an identity that guides people under the dominance of reason and in a political struggle.
	The westernization process, which started with the Tanzimat, also dethroned the scholar or wise people group and revealed the "intellectual" group. Turkish enlightened, cultured and in today's term "intellectual" was born in a time period when an intense political, social and economic depression prevailed. In this birth process of the Turkish intellectual, the phenomenon of "exile" has turned into an almost indispensable and remarkable life. Exile emerged as a process that created and shaped Turkish intellectuals.
	Poetry is one of the most important tools of this new class, born with the Tanzimat, to reach the public and to guide it. In the post-Tanzimat period, poetry has become a part of the intellectual and political struggle of the Turkish intellectual.
	The aim of this study is to examine the exile experienced by Turkish intellectuals and poets between the Tanzimat and the Republic Periods, to reveal the sensitivity of this exile reflected in the texts, and to examine exile as an experience that brings the intellectual into existence.

Key words: Exile Tanzimat Period II. Abdulhamid Period Republican Period