Gadamer'in Hermeneutik anlayışına göre bir tiyatro metninin yorumu örnek metin: Arthur Miller – Satıcının Ölümü
Interpretation of a drama text based on Gadamer's Hermeneuticscase text: Arthur Miller's Death of Salesman
Yazar: PELİN ORUÇ
Danışman: PROF. ALEV MERAL TOKGÖZ
Haliç Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Amerikan tiyatrosu = American theatre ; Estetik = Aesthetics ; Gadamer, Hans Georg = Gadamer, Hans Georg ; Hermeneutik = Hermeneutic ; Miller, Arthur = Miller, Arthur ; Tiyatro = Theatre ; Trajedi = Tragedy

Özet:
Tiyatro insanlığın beraber yarattığı bir sanattır. İnsanlığın geçirdiği her türlü değişimden etkilenmektedir. Bu değişimler tiyatro metinlerine de yansımaktadır. Bazen metin en önemli unsur haline gelmiştir. Bazen fazla önemsenmemiştir. Ancak ne olursa olsun değerinden hiçbir şey kaybetmemektedir. Çünkü tiyatro metinleri birer sanat eseridir. Bu sanat eserleri her okunduğunda, her sahnelendiğinde, her izlendiğinde yeni bir anlama ortaya çıkmaktadır. Bu anlamayı nitelikli hale getirmek için de bazı anlama ve yorumlama öğretilerinden yardım alınmaktadır.

Hermeneutik de bu anlama ve yorumlama öğretilerinden biridir. İsmini Antik Yunan mitolojisindeki tanrı Hermes'ten almıştır. Hermes'in en önemli görevi tanrıların buyruklarını insanlara iletmektir. Buyrukları iletirken de anlaşılması için yorumlamaktadır. Bu yüzden tanrısal metinleri yorumlama etkinliğine hermeneutik denmiştir. Hermeneutiğin ismi aynı kalsa da uygulama alanları zaman içinde bazı değişimler geçirmiştir. 20. Yüzyıla gelindiğinde de Gadamer tarafından temel bir felsefe disiplini haline getirilmiştir. Bugünkü anlamı çıkış noktasındaki anlamına göre çok daha gelişmiştir. Bugün, insanın eylemlerinin, sözlerinin, yarattığı ürünlerin, kurumların anlamını kavrama ve yorumlama öğretisi olarak tanımlanmaktadır.

Bu çalışmada da Gadamer'in hermeneutik anlayışından yola çıkılarak bir tiyatro metninin nasıl yorumlanabileceği gösterilmeye çalışılmıştır. Arthur Miller'ın Satıcının Ölümü isimli tiyatro metni örnek metin olarak alınmıştır.

Satıcının Ölümü, modern bir tragedya olarak görülen bir sanat eseridir. Aynı zamanda da estetik bir objedir. Hermeneutik de bu nitelikleri göz önünde bulundurarak metni yorumlamaya çalışmaktadır.

Bu bilgilerin ışığında ilk olarak bu tezde estetik öğretisinden kısaca bahsedilmiştir. Daha sonra hermeneutiğin tanımı ve geçirdiği değişimler anlatılmıştır. Özellikle Gadamer'in hermeneutik anlayışı üzerinde durulmuştur. Yoruma geçmeden önce Arthur Miller'ın dahil olduğu Amerikan tiyatrosuna değinilmiştir. Daha sonra, metin modern bir tragedya olduğu için tragedya kavramına dair bazı bilgiler verilmiştir. En son Satıcının Ölümü yorumlanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Hermeneutik, Gadamer, Arthur Miller, Satıcının Ölümü, Estetik, Tragedya

Abstract:
Theater is an art created collectively by humanity. It is affected by every change that humanity has. These changes are reflected in the theater texts. Sometimes text for theatre becomes the most important element for the art and sometimes it loses attention. However, no matter what the temporary reflex towards the notion of text, its value does not diminish at the end of the day as a result of being an artwork itself.

Each time these artworks are read, staged, and seen a new meaning emerges. In order to qualify the meaning of the text, some understanding and assessment disciplines are used. Hermeneutics is one of these disciplines of assessment and interpretation. The name Hermeneutics comes from the god of ancient Greek mythology Hermes. The most important task of Hermes is to convey the commandments of the gods to the people. While transferring the orders, he interprets them to be understood by the receivers. Therefore, the act of interpreting divine texts is called hermeneutics. The name of the Hermeneutics remained the same but application fields have changed over time. In the twentieth century, it was transformed into a fundamental philosophy discipline by Gadamer. Today's meaning is much more advanced than it means at its origin. Today, it is defined as the doctrine of

understanding and interpreting the meaning of human's actions, words, products and institutions.

This study aims to demonstrate how a theater text can be interpreted based on Gadamer's hermeneutics through Arthur Miller's Death of a Salesman as the case text.

"Death of a Salesman" is an art piece seen as a modern tragedy and an aesthetic object. Hermeneutics tries to interpret the text considering these qualities. With the guidance of this information, aesthetic doctrine is briefly mentioned in this study. Then the definition of hermeneutics and the changes it has gone through are given. In particular, Gadamer's hermeneutical understanding is studied. Prior than interpretation, the American theater where Arthur Miller is an element is mentioned. Later on, as the text is a modern tragedy, some information about the notion of tragedy is given. Thereafter, the text of Death of a Salesman is interpreted.

Keywords: Hermeneutics, Gadamer, Arthur Miller, Death of a Salesman, Aesthetics, Tragedy