Seçilmiş üç eczacılık fakültesinin 3. 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin farmakovijilans konusundaki farkındalık durumu bilgi ve görüşlerinin incelenmesi
Investigation of awareness knowledge and opinions on pharmacovigilance of 3RD, 4TH, and 5TH grade students in three selected pharmacy faculties
Yazar: ESRA EMERCE
Danışman: PROF. DR. BANU ÇAKIR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / Epidemiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Farkındalık = Awareness ; Farmakovijilans = Pharmacovigilance ; Farmakovijilans = Pharmacovigilance ; Öğrenciler-eczacılık = Student-pharmacy

Özet:
Advers ilaç reaksiyonları (AİR) toplumda mortalite ve morbiditeye neden olan önemli sorunlardan biridir. Farmakovijilans sistemlerinde AİR'lerin spontan bildirimleri, advers etkilerin belirlenmesini sağlayan yollardan biridir. Bu bildirimlerde eczacıların rolü büyük olmasına rağmen, ülkemizde eczacıların spontan bildirim hızları oldukça düşüktür. Çalışmada farmakovijilans ve advers olay raporlama konusunda bir grup eczacılık öğrencisinin farkındalık, bilgi ve görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel tipte analitik tasarımlı çalışmada, Ankara ve İstanbul'da yer alan 3 devlet üniversitesindeki eczacılık fakültesi 3., 4. ve 5. sınıf öğrencilerine anket uygulaması yapılmıştır. Öğrencilerin cevap verme yüzdesi % 80 (n=1035)'dir. Öğrencilerin %86'sı farmakovijilans terimi duymuş ve %75'i ulusal bir farmakovijilans merkezi olduğunun farkındadır. Grup genelinde konu ile ilgili bilgi düzeyi (ort ± SS), 100 üzerinden 58,00 ± 17,02 puandır. Bilgi düzeyini etkileyen faktörler; öğrencinin sınıfı, eğitim alma durumu, sağlık mensubu yakını bulunma durumu ve hangi fakültede eğitim aldığıdır. Öğrencilerin meslek hayatlarında AİR'leri raporlamayı alıkoyacak temel faktörler olarak advers olayların nedensellik ilişkisinin belirsizliği, bildirim formlarının nasıl doldurulacağı ve nereye raporlanacağına dair bilgi eksikliği, zaman yetersizliği belirtilmektedir. Advers etkiler ve farmakovijilans ile ilgili etkin görüşlere sahip öğrencilerin bilgi düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Çalışmada her ne kadar eczacılık öğrencileri genel olarak farmakovijilans sisteminin mesleki sorumluluk olduğunu düşünmekte ve AİR raporlamaya yönelik olumlu niyetlere sahip olsalar da, öğrencilerin AİR'leri bildirme ve farmakovijilans faaliyetleri konusundaki bilgilerinin yetersiz olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Farmakovijilans, eczacılık öğrencileri, farkındalık, bilgi, görüş.

Abstract:
Adverse drug reactions (ADR) are one of the major problems that cause mortality and morbidity in the community. Spontaneous reporting of ADRs in pharmacovigilance systems is one of the ways in which the identification of adverse effects. Although pharmacists have a large role in the reporting, spontaneous reporting rates of pharmacists in our country are quite low. The aim of the study was to examine the awareness, knowledge and views of a group of pharmacy students about pharmacovigilance and adverse event reporting. In this cross-sectional analytical study, a questionnaire was applied to 3rd, 4th and 5th grade students in three public universities in Ankara and Istanbul. The overall response rate of the students was 80% (n = 1035). 86% of the students were aware of the term pharmacovigilance and 75% were aware of the existence of the national pharmacovigilance center. The overall mean ± SD score with regard to the level of knowledge of ADRs in the overall group was 58.00 ± 17.02 out of a maximum score of 100. Factors affecting knowledge level; the grade of the student, the status of education, the presence of health professional relatives and their faculty. Some of the main factors that prevent students from reporting ADRs in the future were the uncertainty of the causality of adverse events, the lack of information on how to fill out the reporting forms and where to report them and the lack of time. It was found that students with effective opinions about adverse effects and pharmacovigilance had higher knowledge level. In the study, although pharmacy students generally thought that pharmacovigilance system is a professional responsibility and have positive intentions for reporting ADRs, it was seen that students' knowledge about reporting ADRs and pharmacovigilance activities is insufficient.

Key Words: Pharmacovigilance, pharmacy students, awareness, knowledge, opinion.