360 derece VR içeriklerde seyirci etkileşiminin sinemasal tasarımı
Cinematic design of audience interaction in 360 degree VR contents
Yazar: EMRE EMREM
Danışman: PROF. DR. CEYHAN KANDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: 360 derece video = 360-degree video ; Görsel tasarım = Visual design ; Sahne tasarımı = Stage design ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Sinema = Cinema ; Sinematografi = Cinematography ; Tasarım = Design

Özet:
Sanal Gerçeklik (VR) teknolojisi, sinemanın bilim ve teknoloji beraberinde sürekli dönüşmekte olan biçemi üzerine yeni yaklaşımlar ve uygulamalar ekleyebilecek potansiyele sahiptir. VR, sinemanın üretim süreçlerine getirdiği teknik yeniliklerle birlikte, geleneksel sinemanın bugüne kadar geliştirdiği ve kullandığı yapısal unsurlara ilişkin kimi yeniden değerlendirmeleri gerekli kılmakta ve belirgin bir şekilde farklılaşan bir sinema biçimini müjdelemektedir. Bu çalışmanın amacı, bir VR türü olan, 360 Derece VR ile oluşturulan içeriklerde değişen sinemasal yapıyı ele almak ve ortaya çıkan sinemasal tasarımın seyirci etkileşimini nasıl şekillendirdiğini irdelemektir. Araştırmanın evreni olan 360 Derece VR içeriklerden seçilen, biri çalışmanın yazarı tarafından uygulanan, altı içerik; "Sinemasal Biçeme Yönelik Olma" ve "Görsel Tasarıma Yönelik Olma" kategorileri altında analiz edilmiştir. Yapısal analiz için oluşturulan iki aşamalı kategoride, anlatı yapısı ile ilgilenilmeksizin; sinematografi, mizansen, kurgu ve ses unsurlarını kapsayan film yapım süreçleri, 360 Derece VR teknolojisi ile farklılaşan teknikler beraberinde ele alınmış, seyirci dikkatini yönlendirme işlevindeki görsel tasarım elemanlarının kullanımı çözümlenmiştir. Bu inceleme sonucunda, 360 Derece VR teknolojisinin, geleneksel sinemanın sahip olduğu yapısal unsurlar, bu unsurlara getirdiği biçeme ait yenilikler ve görsel tasarıma yönelik düzenlemeler eşliğinde, seyirci etkileşimini şekillendiren ve katmanlandıran bir sinemasal tasarım gücüne sahip olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Through the application of science and technology, Virtual Reality (VR) has the potential to add new approaches and applications to the ever-changing style of cinema. VR, along with other technical innovations introduced to the production processes of cinema necessitate some reconsideration pertaining to the structural elements that traditional cinema has developed and used up to now, and heralds a distinctly new form of cinema. The aim of this study is to deal with the changing cinematic structure related to the use of of 360° VR, and to examine how the resulting cinematic design shapes audience interaction. Six contents, one of which was applied by the author of the study, were selected from 360° VR content, the focus of the research was analyzed under the categories "Cinematic Style Oriented" and "Visual Design Oriented". In the two-stage category created for structural analysis, regardless of the narrative structure, the film production processes, including cinematography, mise-en-scene, editing and sound elements, were dealt with in unison with 360° VR technology; and the use of visual design elements which served to direct audience's attention were analyzed. As a result of this examination, it has been determined that 360° VR technology, with the stylistic innovations on offer, and potential for visual design, has a cinematic design power that, whilst accompanied by the structural elements of traditional cinema, both shapes and layers audience interaction.