Kadın yaşam evrelerinin tıbbileştirilmesi: Nitel bir çalışma
Medicalization of female life stages: A qualitative study
Yazar: GAMZE KIRLI
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİFE DİDEM KAYA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Geçmişte bir hastalık olarak görülmeyen durumların şimdi artık bir endişe, sorun ya da bozukluk olarak görmek veya tedavi etmeye çalışmak tıbbileştirme olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada; uzman hekim (Kadın Hastalıkları ve Doğum, Estetik ve Plastik Rekonstrüktif Cerrahi, Dermatoloji) ve kadın bakış açısı ile tıbbileştirmenin kadının yaşam evrelerine (menstrüasyon, gebelik, doğum, yardımcı üreme teknikleri, kürtaj, menopoz, estetik ve yaşlanma gibi olguların) göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ise kadınların yaşadığı deneyimler ve daha sonra bu deneyimlerin özünü tanımlayan bütüncül bir betimleme ortaya konulmuştur. Yine çalışmaya katılan hekimlerin kendi uzmanlık alanları ve tıbbileştirme süreciyle ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Çalışma nitel araştırma şeklinde olup fenomenoloji desenindedir. Türkiye'de kadın yaşam evrelerine müdahil olan 15 uzman hekim (Kadın Hastalıkları ve Doğum uzman hekimi, Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi uzman hekimi, Dermatoloji uzman hekimi) ve 18 yaş üzeri 15 kadın katılımcı (kadın yaşam evrelerinden herhangi bir deneyime sahip) araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.  Verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Toplanan verilerin içerik analizi sonucunda; katılımcıların tıbbileştirme hakkında görüşleri, ''Tıbbileştirmenin Nedenleri Teması'' şeklinde ele alınmış olup bu temaya ait iki alt tema belirlenmiştir. Bunlar; ''Tıbbileştirmenin İçsel Nedenleri'' ve ''Tıbbileştirmenin Dışsal Nedenleri'' şeklindedir. Kadın yaşamının tıbbileştirilmesine yol açan kadına yönelik etmenler değerlendirilerek, tıbbileştirmenin içsel nedenleri alt teması oluşturulmuştur. Kadın yaşamının tıbbileştirilmesine yol açan etmenler arasında kadınların kendisine bağlı olmayan etmenler değerlendirilerek, tıbbileştirmenin dışsal nedenleri alt teması oluşturulmuştur. Bu çalışmanın sonucunda; hekimler, kadın yaşamının tıbbileştirilmesinin hayati bir gereklilik olduğunu, eğitim, sosyo-kültürel yapı, çevre etkisi, toplumsal güzellik algısı ve sosyal medyanın kadın davranışlarını etkileyen en önemli unsurlar olduğunu ve çoğu kez tıbbileştirmenin asıl nedeninin hekim değil hasta tercihi olduğunu düşünmektedirler. Kadın katılımcılar ise; tıbbileştirmenin en önemli nedenlerinden biri olarak sosyal medyayı işaret etmektedir. Tıbbi endikasyon, toplumsal güzellik algısı, sağlık endişesi, estetik kaygı, hekimlerin gereksiz tetkik tedavi istemi, hekim yönlendirmesi gibi faktörleri tıbbileştirmeye sebep olarak göstermektedirler.

Anahtar Kelimeler: Hekim, Kadın, Kadın Yaşam Evreleri, Tıbbileştirme.

Abstract:
Seeing or treating conditions that were not considered a disease in the past, now as a concern, problem,
or disorder is called medicalization. In this study; It is aimed to evaluate medicalization according to the life stages
of women (menstruation, pregnancy, childbirth, assisted reproductive techniques, abortion, menopause, aesthetics
and aging) with a specialist physician (Gynecology and Obstetrics, Aesthetic and Plastic Reconstructive Surgery,
Dermatology) and a woman's point of view. For this purpose, the experiences of women and then a holistic
description that defines the essence of these experiences has been put forward. Again, the opinions of the
physicians participating in the study about their fields of specialization and the medicalization process are included.
The study is in the form of qualitative research and is in the phenomenology pattern. 15 specialist physicians
involved in female life stages in Turkey (Gynecology and Obstetrics Specialist, Plastic Reconstructive and
Aesthetic Surgery specialist, Dermatology specialist) and 15 female participants over the age of 18 (with any
experience in female life stages) constitute the sample of the study. . Content analysis method was used in the
analysis of the data. As a result of the content analysis of the collected data; The opinions of the participants about
medicalization were discussed as "The Causes of Medicalization" and two sub-themes belonging to this theme
were determined. These; "Internal Causes of Medication" and "External Causes of Medication". The sub-theme
of internal causes of medicalization was formed by evaluating the factors towards women that led to the
medicalization of women's life. Among the factors that lead to the medicalization of women's life, the factors that
do not depend on the women themselves were evaluated, and the sub-theme of external causes of medicalization
was formed. As a result of this study; Physicians think that the medicalization of women's life is a vital necessity,
that education, socio-cultural structure, environmental impact, social beauty perception and social media are the
most important factors affecting women's behaviors, and that the main reason for medicalization is often the
patient's preference, not the physician. The female participants are; points out social media as one of the most
important reasons for medicalization. They point out factors such as medical indication, social perception of
beauty, health concern, aesthetic concern, unnecessary examination and treatment request by physicians, and
physician referral as reasons for medicalization.

Keywords: Life Stages of Women, Medicalization, Physician, Woman