Akademisyenlerin bakış açısı ile kalite yönetimi süreçlerinin değerlendirilmesi: Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği
Evaluation of quality management processes from the perspective of academics: The case of Afyon Kocatepe University
Yazar: MELİKE FİDAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH BIYIKLI
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Akreditasyon = Accreditation ; Algı = Perception ; Algılanan kalite = Perceived quality ; Eğitim kalitesi = Education quality ; Hizmet kalitesi = Service quality ; Kalite = Quality ; Kalite yönetimi = Quality management ; Kurumsal kalite = Institutional quality ; Örgütsel algı = Organizational perception

Özet:
Türkiye'de yükseköğretimde kalite ve akreditasyon çalışmaları 2017 yılında Yükseköğretim Kalite Kurulunun bağımsız bir kuruluş olarak kurulmasıyla birlikte yaygınlaşmaya başlamıştır. Ülkemizde bulunan yükseköğretim kurumları, bilinirliğini, ulusal ve uluslararası tanınırlığını artıran akreditasyona yönelik faaliyetler gerçekleştirmeye başlamışlardır. Üniversiteler akreditasyonu elde ederek eğitim-öğretim kalitesini artırmak ve diğer üniversitelere göre daha çok tercih edilen kurumlar olmayı amaçlamaktadırlar. Kalite yönetimi ve akreditasyonun üniversitelerde gerçekleştirilebilmesi için bazı değişimlerin gerekliliği şüphe duyulmayan bir gerçektir. Bu değişimlerin etkilediği en önemli iç paydaşlardan biri akademisyenlerdir.  Çünkü akreditasyon süreci akademisyenlere, rutin akademik işlerinin yanı sıra paydaş katılımının sağlanması, faaliyetlerin sürekli iyileştirilmesi ve bu iyileştirmelerin belgelendirilmesi gibi ek sorumluluklar getirmektedir. Bu bağlamda akreditasyonun gerçekleştirilmesine ilişkin akademisyenlerin görüşlerinin ve bakış açılarının kritik bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Zira akademisyenlerin akreditasyon süreciyle ilgili olumsuz fikirlere sahip olması, sürecin aksamasına yol açabilir. Bu kapsamda tezin amacı üniversitelerin iç paydaşlarından biri olan akademisyenlerin süreçle ilgili bakış açılarının anlaşılmasıdır. Araştırma nitel bir çalışma deseni benimsenerek yürütülmüş ve katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örnekleme tekniği ile belirlenmiştir. Belirlenen katılımcılarla yarı yapılandırılmış formlar aracılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar, Afyon Kocatepe Üniversite'sinde kalite ve akreditasyon süreçlerinde görev alan 13 akademik personelden oluşmaktadır. Görüşme kayıtlarından elde edilen veriler eksiksiz bir biçimde metne dönüştürülmüş ve ardından içerik analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda, katılımcıların kalite yönetimi ve akreditasyon süreçleriyle ilgili algı ve farkındalıklarının yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Diğer taraftan yürütülen faaliyetlerin bazı akademisyenler tarafından yeterince benimsenmediği ve sahiplenilmediği ortaya çıkmıştır. Katılımcılar, süreçte yapılan faaliyetlerin ek iş ve zaman maliyetine sebep olduğunu düşünürken, sürecin sonucuna yönelik beklentileri yüksek olduğu için bu maliyetlere katlanılmasının sorun olmayacağını belirtmişlerdir. Araştırmanın sonuçlarının akreditasyon sürecine yeni başlayan yükseköğretim kurumlarına bir öngörü oluşturması ve bu alanda yapılacak yeni araştırmalara katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Quality and accreditation studies in higher education in Turkey started to become widespread with the establishment of the Higher Education Quality Board as an independent institution in 2017. Higher education institutions in our country have started to carry out accreditation activities that increase their awareness, national and international recognition. Universities aim to increase the quality of education by obtaining accreditation and to be more preferred institutions than other universities. It is an undoubted fact that some changes are necessary for quality management and accreditation to be carried out in universities. One of the most important internal stakeholders affected by these changes is academics. Because the accreditation process brings additional responsibilities to academicians, such as ensuring stakeholder participation, continuous improvement of activities, and documenting these improvements, in addition to their routine academic work. In this context, it is seen that the views and perspectives of academicians on the realization of accreditation have a critical effect. The fact that academics have negative opinions about the accreditation process may cause the process to be disrupted. In this context, the thesis aims to understand the perspectives of academics, one of the internal stakeholders of universities, about the process. The research was carried out by adopting a qualitative study design and the participants were determined by the snowball sampling technique, which is one of the purposeful sampling methods. In-depth interviews were conducted with the determined participants through semi-structured forms. Participants consist of 13 academic staff who take part in quality and accreditation processes at Afyon Kocatepe University. The data obtained from the interview recordings were completely converted into text and then content analysis was applied. As a result of the analysis, it was observed that the perceptions and awareness of the participants about quality management and accreditation processes were high. On the other hand, it has been revealed that some academicians do not sufficiently adopt and own the activities. While the participants thought that the activities carried out in the process caused additional work and time costs, they stated that it would not be a problem to bear these costs since they had high expectations for the outcome of the process. It is expected that the results of the research will create a foresight for higher education institutions that have just started the accreditation process and contribute to new research in this field.