Osmanlı İmparatorluğunda Anayasacılık hareketleri
Constitutional movements in the Ottoman Empire
Yazar: MUSTAFA ULU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DURMUŞ GÖKHAN TURHAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Anayasa = Constitution ; Anayasacılık = Constituonalism ; Osmanlı Devleti = Ottoman State

Özet:
Bu tez çalışmasında Osmanlı İmparatorluğunun dağılma dönemi olarak tabir edilen 19. Yüzyılda İmparatorluğun yıkılmasını engellemek ve varlığını devam ettirebilmesi için yapılan çağa ayak uydurma çabaları incelenmiştir. Birinci bölümde anayasa kavramı derinlemesine ele alınmış, anayasanın özellikleri ve ne anlam ifade ettiğine değinilmiştir. İkinci bölümde ise Osmanlı İmparatorluğunun anayasal gelişiminin temellerinin atıldığı Tanzimat dönemini, 1808 tarihli Sened-i İttifaktan başlayarak, 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ve 1856 yılında ilan edilen Islahat Fermanına kadar olan dönem incelenmiştir. Son bölümde ise Osmanlı İmparatorluğunun ilk anayasası olan 1876 tarihli Kanun-i Esasi yani I. Meşrutiyet daha sonra II. Meşrutiyet ve son olarak 1876 anayasasında 1909 yılında yapılan değişiklikler incelenmiştir.
Siyasi, hukuki, tarihsel ve sosyolojik boyutları olan bu konu ele alınırken Osmanlı İmparatorluğunun 19. Yüzyılda ne durumda olduğu, modernleşme hareketlerine girmesini tetikleyen iç ve dış faktörlere değinilmiştir. Yapılan bu modernleşme hareketlerinin İmparatorluğa neleri kazandırıp neleri kaybettirdiğini ortaya koymak amacıyla bir dönem araştırması yapılmıştır.
Çalışmada ulaşılan sonuç; 16. Yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğundan oldukça geri kalmış durumda olan Batı coğrafi keşifler, Rönesans ve reform hareketleri ile sanatta, bilimde, ticarette ilerlemenin ve gelişimin fitilini ateşlemiştir. Osmanlı İmparatorluğunda ise 17. Yüzyıldan itibaren idari bozulmalar yüz göstermeye başlamış, Batı 18. Yüzyılda ortaya çıkan sanayi devrimi ile birlikte gelişme ve ilerlemede üstünlüğünü iyice ortaya koymuş, Osmanlı İmparatorluğu ise çağa ayak uyduramayarak dağılma dönemine bir adım daha yaklaşmıştır. 19. Yüzyılda ortaya çıkan modernleşme ve anayasa hareketleri, bu dağılma ve yıkılmayı engellemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan bu modernleşme hareketleri başarıya ulaşamamış ve Osmanlı İmparatorluğu çağa ayak uyduramamanın bedelini acı bir şekilde ödemiştir.

Abstract:
In this thesis, in the 19th century, which is called the disintegration period of the Ottoman Empire, efforts were made to make the struggle to prevent the collapse of the Empire and keep its existence. In the first part, the concept of the Constitution is dealt with in depth and the features of the Constitution and what it means are mentioned. In the second part, the Tanzimat period in which the foundations of the constitutional development of the Ottoman Empire was laid was examined from the Sened-i Ittifak dated 1808 to the Tanzimat Fermanı announced in 1839 and the Islahat Fermanı declared in 1856. In the last part, the first Constitution of the Ottoman Empire, 1876 dated Kanun-i Esasi, I. Constitutional monarchy later II. Constitutional monarchy and finally the 1876 constitution, the changes made in 1909 were examined.
This issue, which has political, legal, historical and sociological dimensions, is addressed to the internal and external factors that triggered the Ottoman Empire's 19th century situation and its modernization movements. A period of research has been done to reveal what these modernization movements have brought to the Empire and what has been lost.
As a result of my work, the Western geographical explorations, which were quite backwards from the Ottoman Empire until the 16th century, fired wars of progress and development in art, science, trade, and Renaissance and reform movements. In the Ottoman Empire, administrative deterioration began to emerge from the 17th century, and the industrial revolution that emerged in the 18th century brought about a superiority in development and progress. The Ottoman Empire was one step closer to the era of disintegration. The modernization and constitutional movements that took place in the 19th century were carried out in order to prevent this disintegration and destruction. These modernization movements did not succeed and the Ottoman Empire paid painfully for not being able to keep up with the times.