Panik bozuklukta çocukluk çağı travmalarının, aleksitiminin ve anksiyete duyarlılığının disosiyatif belirtilerle ilişkisi
The relationships of childhood traumas, alexithymia and anxiety sensitivity with dissociative symptoms in panic disorder
Yazar: UFUK KOCATEPE AVCI
Danışman: DOÇ. DR. SONER ÇAKMAK
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Klinik psikoloji = Clinical psychology ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Normal popülasyondan klinik popülasyonlara kadar geniş bir yelpazede kendini gösterebilen disosiyatif belirtilerin Panik Bozuklukta bozukluğun seyrini olumsuz etkilediği ve hem farmakolojik hem psikoterapötik müdahalelere yanıtı güçleştirdiğine dair bulgular, Panik Bozuklukta disosiyatif belirtilerin ilişkili olduğu değişkenlerin araştırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı Panik Bozukluk tanılı bireylerde çocukluk çağı travmalarının, aleksitiminin ve anksiyete duyarlılığının disosiyatif belirtilerle ve Panik Bozukluğun şiddetiyle ilişkisini yapısal eşitlik modellemesiyle ortaya koymaktır. Diğer amaçlar ise çocukluk çağı travmalarıyla disosiyatif belirtiler arasında aleksitiminin aracılık rolünü test etmek ve yapısal modelin ihmal ve istismar içerikli travmalara göre nasıl değişeceğini incelemektir. Bu amaçlar doğrultusunda, komorbid başka bir psikiyatrik bozukluğu bulunmayan Panik Bozukluk tanılı, 20-50 yaş aralığında (35,71 ± 11,02), 87 birey (56 kadın, 31 erkek) katılmıştır. Veriler SPSS 21 programı aracılığıyla bağımsız gruplar t-testi, Tek Yönlü ANOVA ve korelasyon analizleri; SPSS PROCESS makrosu eklentisi kullanılarak aracılık analizleri ve AMOS 26 programı aracılığıyla yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bulgular çocukluk çağı travmalarının disosiyatif belirtileri aleksitiminin duyguları tanımada güçlük boyutu aracılığıyla yordadığını göstermiştir. Yapısal eşitlik modellemesi analizi sonucuna göre aleksitimi çocukluk çağı travmaları ile disosiyatif belirtiler arasında aracılık rolü üstlenirken disosiyatif belirtilerin anksiyete duyarlılığını ve anksiyete duyarlılığının da Panik Bozukluğun şiddetini yordadığı görülmüştür. Model ihmal ve istismar içerikli travma puanlarına göre ayrı ayrı test edildiğinde istismar içerikli travmalarla kurulan modelin ihmal içerikli olana göre daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Çalışmanın sonuçlarının klinik ortamlarda disosiyatif belirtiler rapor eden Panik Bozukluk tanılı danışanlarla çalışırken çözümlenmemiş travmalar ve duyguların işlemlenmesi konularının ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
The findings about dissociative symptoms which can be observed on a wide array from normal population to clinical cases and are associated with poor prognosis and poor response to both pharmachological and psychotherapeutic interventions in Panic Disorder indicate the importance of research investigating variables pertinent to those symptoms. The main purpose of the present study is to reveal the relationships between childhood traumas, alexithymia and anxiety sensitivity with dissociative symptoms and severity of Panic Disorder by means of  structural equation modelling. Moreover, it is also aimed to test the mediating role of alexithymia in the relationship of childhood traumas and dissociative symptoms, and evaluate how the structural model fit differs across neglect-related and abuse-related childhood traumas. In line with those purposes, 87 participants (56 female, 31 male) who were diagnosed with Panic Disorder, had no comorbid psychiatric disorders, aged between 20-50 (35,71 ± 11,02) volunteered in the study. Data was analyzed with SPSS 21 program for independent samples t-tests, One-Way ANOVA and correlation analyses; with SPSS PROCESS macro for mediation analysis; and with AMOS 26 program for structural equation modelling. The findings showed that the difficulty in identifying feelings subfactor of alexithymia mediated the relationship between childhood traumas and dissociative symptoms. According to the results of structural equation modelling, while alexityhmia was mediating the relationship between childhood traumas and dissociative symptoms, dissociative symptoms predicted anxiety sensitivity and anxiety sensitivity predicted the severity of Panic Disorder. Testing the structural model seperately for neglect- and abuse-related childhood traumas revealed that abuse-related childhood traumas better fit the model than neglect-related. The findings of the present study underlines the cruciality of considering unresolved childhood traumas and processing emotions with Panic Disordered-patients presenting dissociative symptoms in clinical settings.