Hastane işletmelerinde finansal verilere dayalı performans ölçümü
Performance evaluation based on financial data in hospital business
Yazar: AYSUN BAYRAM
Danışman: Y.DOÇ.DR. YILDIZ AYANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration

Özet:
Performans genel olarak kişinin ya da kurumun, hedeflediği amaçlarınıfaaliyetleri sonucu elde ettiği çıktı olarak tanımlanabilir. Performans işinmiktar ve niteliğini anlatan göstergedir.Mevcut kısıtlı kaynakların önemli bölümünün tüketildiği sağlıkmerkezlerinin temel amacı sağlık hizmetlerini en yüksek kalitede, en doğrusonuçlarla, hasta güvenliği prensiplerine uyarak ve en düşük maliyettesunabilmektir. Sağlık merkezleri kaliteli ve maliyet etkin sağlık hizmetisağlayabilmek için kârlılıklarını ve finansal performanslarını korumak vesürdürmek durumundadır.Bu tez çalışmasında temel amaç tüm yurtta 2004 yılı verileri ilepoliklinik ve klinik hasta bakımında 11.607.010 hastanın teşhis ve tedavisiniüstlenen Üniversite Hastanelerinin hizmet departmanlarını finansalperformansını ölçmek, kârlılık oranı ve etkinlik sonuçları arasında ilişki olupolmadığını belirlemektir. Bu amaçla seçilen bir Üniversite Hastanesinin sağlıkhizmeti sunan birimlerinin mali verileri incelenmiştir. Çalışmada kaynaklarındengeli ve etkili kullanımı bakımından önemli olan performans ölçümleriyanında performansı iyi ve kötü olan birimlerin girdi ve çıktı düzeyleriniincelemek, performansı kötü olan birimlerdeki performans düzeyini artırmakiçin girdi ve çıktı düzeylerini ne miktarda azaltılma ya da artırması gerektiğinibelirlemek amaçlanmaktadır.Bu amaçlara ulaşmak için seçilen Üniversite Hastanesinin 2002, 2003,2004 ve 2005 yılları maliyet muhasebesi verileri kullanılmış ve 55 hizmetbirimi araştırmaya dahil edilmiştir. Çalışmanın verileri analiz edilirken, sonyıllarda özellikle sağlık sektörünün finansal performans ölçümünde kullanılanVeri Zarflama Analizi (Data Envelopment Analysis) kullanılmıştır. Birimlerintoplam gelir ve giderleri istatistiksel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Kullanılanveriler seçilen hastanenin maliyet muhasebesi biriminden elde edilmiştir.Araştırma sonucunda araştırma kapsamındaki birimlerin incelenen tümyıllarda 23 birimin hiçbir yılda etkin olamadığı, 5 birimin sadece 2002 yılındaetkin ve aynı zamanda kârlı olduğu, 3 birimin sadece 2003 yılında etkinolduğu ve bu birimlerle beraber toplam 4 birimin etkin olduğu, 1 biriminsadece 2004 yılında hem etkin hem kârlı olduğu, 3 birimin sadece 2005yılında hem etkin hem de kârlı olduğu tespit edilmiştir.Araştırmanın en önemli sonucu da, çalışma kapsamındaki birimlerinkârlılık ve etkinlik durumları incelendiğinde, aralarında bir ilişki olmadığıgörülmüştür. Diğer bir deyişle, incelenen yıl içinde birimin kârlı olması aynı yıliçinde etkinliğe de ulaşacağı anlamını taşımamaktadır.

Abstract:
Performance can be defined as the output, that an individual person ora corporation gains its aims which are planned, as a result of its activities.Performance is the indicator that shows the quantity and quality of the work.The main aim of the health centers, in which most of the existinglimited resources are exhausted, is to perform health services with thehighest quality, least cost, with the most appropriate results, and inaccordance with the patient security principles. Health centers have topreserve and sustain their financial performance and profitability in order toprovide cost-effective and quality health service.The main aim of this thesis study is to measure the financialperformance of service departments of the University Hospitals in the wholecountry, by which 11.607.010 patient cures were committed according to2004 datas, and to determine whether there are any relations betweenprofitability rates and efficiency results, or not. For this purpose financialdatas of health services units of a selected University Hospital wereanalyzed.In this study, in addition to performance measurements that aresignificant for the balanced and efficient use of resources, it is aimed toanalyze input and output levels of the units which are good or bad atperformance, and to determine which amount of raise or reduction is neededon input and output levels in order to raise performance levels of the unitswith bad Performance.2002, 2003, 2004 and 2005 years cost accounting datas of theselected University Hospital were used and 55 service units were included tothe study. In analyzing the data, Data Envelopment Analysis, which wasespecially used in last years in financial performance measurement of healthsector, were used in this study. The total inputs and outputs of the units wereevaluated by statistical methods. The datas used were taken from the costaccounting unit of the selected hospital.At the end of the research it is seen that, 23 of the units had neverbeen effective through all the years that were analyzed, 5 units had beenboth effective and profitable only in the year 2002, 3 units had only beeneffective in 2003 and together with these units 4 units had been effective insum, 1 unit had been both effective and profitable only in 2004 and 3 unitshad been both effective and profitable only in 2005.The most significant consequence of this study is that, when theprofitability and effectivity levels of the units were analyzed, it was seen thatthere were not any relations between the two. In other words, the profitabilityof a unit in the analyzed year does not mean that the unit will reach theeffectivity in the same year.