Aile sağlığı merkezine başvuran 0-36 ay yaş aralığında çocuğu olan annelerin D vitamini profilaksisi hakkındaki bilgi ve davranışlarının incelenmesi
Evaluation of the knowledge status and behavior regarding vitamin D prophylaxis of mothers who apply to the family health center and have children between 0-36 months age range
Yazar: CANAN YAZICI
Danışman: PROF. DR. SADIK SAMİ HATİPOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Amaç:0-36 ay yaş aralığında çocuğu olan annelerin D vitamini profilaksisi hakkında bilgi durumunun incelenmesi, D vitamini kullanımında annelerin davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu araştırma kesitsel tipte bir anket çalışması olup; Eylül 2020- Ocak 2020 tarihleri arasında İstanbul Güngören Sanayi Aile Sağlığı Merkezi'nde 204 anne ile yürütüldü. Araştırmaya katılanlara sosyodemografik özellikleri ve D vitamini profilaksisi yönetimi hakkındaki bilgi düzeylerini, tutum ve davranışlarını ölçen ve 29 sorudan oluşan bir anket formu, kişilerin onamları alındıktan sonra katılımcıların kendileri tarafından doldurularak uygulandı. Sosyodemografik verilerle katılımcıların D vitamini profilaksisi konusundaki tutum ve davranışları arasındaki ilişki analiz edildi. P<0.05 anlamlı kabul edildi. Veriler SPSS 28.0 programı ile analiz edildi.
Bulgular: Araştırmaya 18 yaş üzeri olup 0-36 ay yaş aralığında çocuğu olan annelerden oluşan toplam 204 katılımcı alındı. Çalışmaya alınan 204 annenin yaş ortalaması 29.8±5.6/29 [min18.0-max 46.0 yaş] olarak hesaplandı. Katılımcıların 88'i (%43.1) lise ve üzeri eğitim almış olup, 148'i (%72.5) çalışmıyordu. Katılımcıların 165'i (%80.9)çocuklarının düzenli takiplerini aile sağlığı merkezinde yaptırmaktaydı. Annelerin 199'u (%97.5) çocuklarına D vitamini damlası kullandığını belirtti. Çocuğuna D vitamini verdiğini belirten 199 katılımcının çocuğuna D vitamini desteğine ne zaman başladıkları incelendiğinde 56'sı (%28.1) çocukları doğar doğmaz, 93'ü (%46.7) 1 haftalıkken başladığını belirtmiştir. Katılımcıların 82'si (%40.2) D vitamini desteğinin 1 yaşına kadar verilmesi gerektiğini belirtmiş olup 75'i (%36.8) D vitamini desteğinin ne kadar süreyle verilmesi gerektiğini bilmediğini beyan etmiştir. Çocuğuna D vitamini kullandığını söyleyen 199 annenin 138'i (%69.3) 3 damla, 47'si (%23.6) 4 damla dozlarında D vitamini verdiklerini belirtti. Okur-yazar olmayan annelerin çocuklarına D vitaminini düzenli kullanımın daha düşük olduğu ve eğitim seviyesi arttıkça D vitamini profilaksisi uyumunun arttığı bulundu. İlk çocuğu olan anneler D vitamininin düzenli kullanımı konusunda çok çocuk sahibi annelere göre olumlu davranışlar sergilemekteydi. Çalışmamızda çocuklarının düzenli takiplerini yaptırmayan anneler çocuklarına D vitamini verme konusunda da olumsuz tutum ve davranış sergilemekteydi. Çalışmamızda aile hekimine/çocuk doktoruna giden ve D vitamini kullanımı hakkındaki bilgileri hekimden alan annelerin D vitamini kullanımının daha düzenli olduğu, D vitamini ile ilgili bilgileri hemşire/ebe, komşu/akrabadan öğrenenlerin D vitaminini düzensiz kullandıkları gözlendi. Bununla birlikte gebelik ve emzirme döneminde D vitamini kullanan annelerin çocuklarına da D vitaminini düzenli verdikleri görüldü.
Sonuç: Çalışmamızda çocuklarının düzenli takiplerini yaptırmayan anneler çocuklarına D vitamini verme konusunda da olumsuz tutum ve davranış sergilemekteydi. Bununla birlikte D vitamini ile ilgili bilgileri doktordan öğrenen anneler çocuklarına D vitaminini düzenli vermekteydi. Bu sebeple ailelerin aile hekimi takiplerine düzenli gitmesi D vitamininin önemini anlatmak için önemli bir fırsat olup bebeğin her ziyaretinde D vitamini kullanımı sorgulanmalı ve önemi anlatılmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: D Vitamini, Profilaksi, Anne, Bebek, Çocuk.

Abstract:
Objective:The aim of this study is; to analyze the knowledge of mothers, who have children between the ages of 0-36 months, about vitamin D prophylaxis and to determine the factors affecting mothers' behavior in vitamin D use.
Materials and Methods:This research is a cross-sectional type survey study; It was conducted with 204 mothers at Istanbul Güngören Sanayi Family Health Center between September 2020 and January 2020.A survey form consisting of 29 questions, measuring sociodemographic characteristics and knowledge levels, attitudes and behaviors about vitamin D prophylaxis management, was applied to the participants after the irconsent was obtained. The form filled out by the participants themselves. The relationship between sociodemographic data and participants' attitudes and behaviors towards vitamin D prophylaxis was analyzed. P<0.05 was considered significant. Data were analyzed with SPSS 28.0 program.
Findings: A total of 204 participants, overtheage of 18 and mothers with children between the ages of 0-36 months, were included in the study. The average age of the 204 mothers included in the study was calculated as 29.8±5.6/29 [min18.0-max 46.0 years]. 88 (43.1%) of the participants had highschool education or above, and 148 (72.5%) were not working. 165 of the participants (80.9%) had regular follow-ups of their children at thefamilyhealth Center. 199 (97.5%) of the mothers stated that they used vitamin D drops for their children. Whenthe 199 participants who stated that they gave vitamin D to their children were examined, when they started vitamin D supplementation for their children, 56 (28.1%) said it was as soon as their children were born, and 93 (46.7%) said it was 1 week old. 82 (40.2%) of the participants stated that vitamin D support should be give nuntil the age of 1, and 75 (36.8%) stated that they did not know how long vitamin D support should be given. Of the 199 mothers who stated that they used vitamin D to their children, 138 (69.3%) stated that they gave vitamin D in doses of 3 drops and 47 (23.6%) stated that they gave vitamin D in doses of 4 drops. It was found that regular use of vitamin D was lower in children of illiterate mothers, and compliance with vitamin D prophylaxis increased as the education level increased. Motherswiththeirfirstchildexhibitedpositivebehaviorsregardingregularuse of vitamin D compared to mothers with many children. In our study, mothers who did not have their children regularly followed-up also exhibited negative attitudes and behaviors about giving vitamin D to their children. In our study, it was observed that mothers who went to a family practitioner /pediatrician and received information about vitamin D use from the physician, used vitamin D more regularly, and those who learned about vitamin D from nurses/midwives, neighbors/relatives used vitamin D irregularly. It was observed that mothers who used vitamin D regularly during pregnancy and breastfeeding were giving vitamin D to their children regularly too.
Conclusion: In our study, mothers who did not have their children regularly monitored also exhibited negative attitudes and behaviors about giving vitamin D to their children. Mothers who learned information about vitamin D from the doctor were giving vitamin D to their children regularly. For this reason, family visits to the family health center is an important opportunity to explain the importance of vitamin D. The use of vitamin D should be asked and its importance should be explained to the family at every visit of the baby.

Key Words: Vitamin D, Prophylaxis, Mother, Baby, Child.