Aphis passeriniana (Delguercio, 1900)(Hemiptera:Aphididae)'ın Salvia fruticosa Mill. ve Salvia officinalis L. üzerindeki tercih ve tercih nedenlerinin belirlenmesi
Determination of host preference and mechanisms of aphis passeriniana Delguercio, 1900)(Hemiptera:Aphididae) on Salvia fruticosa Mill. and Salvia officinalis L.
Yazar: BOĞOS KEHYEOĞLU
Danışman: PROF. DR. FERİT TURANLI
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Entomoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Aphis passeriniana (Del Guercio, 1900) (Hemiptera: Aphididae) iki farklı adaçayı türü Salvia fruticosa Mill. ve Salvia officinalis L. üzerinde yetiştirilmiştir. Denemelerde herbir birey bitkiler üzerine yaprak kafesleri ile hapsedilerek biyolojik dönemleri takip edilmiştir. Deri değiştirme ve canlı birey doğumları kayıt altına alınıp yaşam çizelgesi parametreleri hesaplanmıştır. Zararlı türün, adaçayı bitkilerine yönelimi ve beslenmeleri sonucu oluşturdukları zararı ortaya koymak adına seçimli ve seçimsiz testler yapılmıştır. Seçimsiz testler 11 tekerürlü olarak yapılmıştır ve seçimsiz testler için kontrol bitkileri ayrılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre S. fruticosa ve S. officinalis üzerinde yetiştirilen böcek popülasyonlarının net üreme gücü, artış oranı sınırı, kalıtsal üreme yeteneği gibi yaşam çizelgesi parametrelerinde önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. Artış oranı sınırı, iki farklı adaçayı çeşidi S. fruticosa ve S. officinalis ile beslenen yaprak bitlerinde sırasıyla 1,1544 ve 1,1442 olarak hesaplanmıştır. Net üreme gücü, S. fruticosa çeşidinde beslenen yaprakbitlerinde 12,8200 S. officinalis çeşidinde beslenen yaprakbitlerinde 8,1053olarak hesaplanmıştır. Seçimli testlerde S. fruticosa çeşidini tercih eden yaprakbiti sayısı daha çok olmasına rağmen bu fark istatistiksel olarak önemsiz bulunmuştur. Salvia fruticosa çeşidini tercih eden yaprakbiti bireylerinin ortalaması 5,182 olarak hesaplanırken S. officinalis çeşidinde ortalama 4,273'tür. Seçimsiz testler ile zararlının adaçayı bitkilerindeki uçucu yağ oranına etkisi ortaya konulmuştur.

Abstract:
Aphis passeriniana (Del Guercio, 1900) (Hemiptera: Aphididae) was feed on trapped sage species, Salvia fruticosa Mill. and S. officinalis L. during the trials, each insect was fixed on the plants with leaf cages and their table stages were monitored. Molting and live births were recorded, and life table parameters were calculated. Preferential and non- preferential tests were conducted to determine the damage caused by the pest species as a result of their orientation and feeding on sage plants. Non-preferential tests were conducted with 11 recurrences and control plants were reserved for non- preferential tests. As a result of the study, it was observed that there were significant differences in life table parameters such as net reproduction rate, pinite rate of increase, intrinsic rate of inrease of insect populations feed on S. fruticosa and S. officinalis. The limit of the rate of increase was calculated as 1.1544 and 1.1442 in aphids fed on two different sage varieties S. fruticosa and S. officinalis, respectively. Net reproductive power was 12.8200 for aphids fed on S. fruticosa and 8.1053 for aphids fed on S. officinalis. Although the number of aphids preferring S. fruticosa was higher in the preferential tests, this difference was found to be statistically insignificant. The average of aphid individuals preferring S. fruticosa was 5.182, while the average was 4.273 for S. officinalis. Non-preferential tests revealed the effect of the pest on the essential oil rate of sage plants.