Eskil ovasındaki yeraltı su kaynaklarının hidrojeokimyasal özellikleri
Hydrogeeochemical properties of groundwater resources in Eskil plain
Yazar: SÜMEYYA GÜL BALABAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA MURAT KAVURMACI
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrojeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışmada Eskil (Aksaray) ovasındaki yeraltı su kaynaklarının hidrojeolojik ve hidrokimyasal özellikleri araştırılmıştır. Çalışma alanı Tuz Gölü'nün güneyinde yer alır. Araştırma kapsamında bölgenin jeolojik, tektonik ve stratigrafik özellikleri de incelenmiştir. Çalışma alanının temelinde Orta Anadolu Kristalen Kompleksi kaya birimi yer almaktadır. Çalışma alanındaki akiferleri oluşturan en önemli birimler Paleozoyik yaşlı Orta Anadolu Metamorfitlerine ait mermerlerdir. Bu birim içerisinde düşey yönde gelişen faylı, kırıklı ve karstik-boşluklu kesimler hidrojeolojik açıdan yüksek bir geçirimlilik yaratmıştır. Üst Kretase dönemine ait Orta Anadolu Granitoyidleri geçirimsiz olmasına rağmen alterasyon nedeniyle kırılganlaşmıştır. Bu birimler faylı ve kırıklı üst kuşaklarda geçirimli olup bölgede zayıf akifer sistemleri oluşturmaktadır. Kuvaterner yaşlı konglomera ve kumtaşı tabakaları geçirgen özelliğe sahiptir.
Yeraltı sularının hidrojeokimyasal özelliklerini araştırmak için Ekim 2015 ve Nisan 2023 dönemlerinde 15 farklı su kuyusundan örnekleme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İnceleme alanında yeraltı sularının fiziksel ve kimyasal parametre değerleri sırasıyla pH 6,8 – 8,18, elektriksel iletkenlik (EC) 717.92 – 1831 µS/cm, toplam çözünmüş katı madde (TÇKM) 604 – 1553,8 mg/L arasında değişim gösterir. Yeraltı suları Na-Cl, Na-HCO3, Ca-HCO3, Mg-HCO3 ve Ca-Cl tip fasiyes özelliğine sahiptir. Analiz sonuçları, Tuz Gölü'nden uzaklığa bağlı olarak yeraltı suyunun su tipinin NaCl'den NaHCO3 ve CaHCO3 fasiyesine doğru değiştiğini göstermiştir. NaCl ve CaHCO3 tip fasiyes özelliği gösteren suların farklı oranlarda karışmaları sonucu bölgede farklı tipte su fasiyesleri gelişmiştir. İnceleme alanındaki tarımsal faaliyetler kirlilik ve su kullanımı açısından denetim altında tutulmalıdır.

Abstract:
In this study Hydrogeological and hydrochemical characteristics of underground water resources in Eskil (Aksaray) plain were investigated. The study area is located in the south of Lake Tuz. Within the scope of the research, the geological, tectonic and stratigraphic features of the region were also examined. The Central Anatolian Crystalline Complex rock unit is located on the base of the study area. The most important units that created the aquifers in the study area are marbles belonging to Central Anatolia Metamorphites of Palaeozoic age. Faulted, fractured, and karstic-hollowed sections, which developed vertically in this unit created a high permeability in terms of hydrogeology. Although the Central Anatolia Granitoids of the Upper Cretaceous period are impermeable, they became fragile due to alterations. These units are permeable in the faulted and fractured upper belts and forms weak aquifer systems in the region. The Quaternary aged conglomerate and sandstone layers have permeable properties.
In order to investigate the hydrogeochemical properties of groundwater, sampling studies were carried out from 15 different water wells in October 2015 and April 2023. The physical and chemical parameter values of groundwater in the study area vary between pH 6,8 – 8,18, electrical conductivity (EC) 717.92 – 1831 µS/cm, total dissolved solids (TDSM) 604 – 1553,8 mg/L, respectively. Groundwaters have Na-Cl, Na-HCO3, Ca-HCO3, Mg-HCO3 and Ca-Cl type water facies. Analysis results showed that depending on the distance from the LT, the water type of groundwater change from NaCl to NaHCO3 and CaHCO3 facies. Different types of water facies have developed in the region as a result of the mixing of NaCl and CaHCO3 type waters at different rates. Agricultural activities in the study area should be kept under control in terms of pollution and water use.