Term yenidoğanlarda kord kan gazındaki methemoglobin, laktik asit ve karboksihemoglobin düzeyi ile hiperbilirubinemi gelişimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between methemoglobin, lactic acid and karboxychemoglobine level and hyperbilirubinemia development in term newborns
Yazar: RIDVAN AVCI
Danışman: PROF. DR. MURAT ELEVLİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Hiperbilirubinemi = Hyperbilirubinemia ; Kan gaz analizi = Blood gas analysis ; Karboksihemoglobin = Carboxyhemoglobin ; Laktik asit = Lactic acid ; Methemoglobin = Methemoglobin ; Umbilikal kord = Umbilical cord

Özet:
Giriş ve Amaç: Sarılık, kandaki bilirubin düzeyinin artması sonucu deri, göz ve mukozaların sarı renk alması durumudur. Yenidoğanın en sık problemlerinden biri olup hayatın ilk iki haftasında hastaneye başvurmanın en sık nedenidir. Yenidoğan hiperbilirubinemisi tedavisiz kaldığında veya tedaviye geç başlandığında ciddi geri dönüşümsüz komplikasyonları olabilen, fakat zamanında tedavi edildiğinde önlenebilir bir durumdur. Çalışmamızda tedavi  gerektiren hiperbilirubinemiyi öngörmede kordon kan gazında bakılan methemoglobin, laktik asit ve karboksihemoglobin değerlerinin anlamlı olup olamayacağını araştırmayı amaçladık. Fetal eritrositlerin hemolizi sonucu ortaya çıkan hemoglobinin parçalanmasıyla karbonmonoksit (CO) açığa çıkar. Endojen üretilen karbonmonoksit end tidal karbonmonoksit (ETCO) olarak veya karboksihemoglobin (COHb) olarak ölçülebilir.Normal koşullar altında, toplam hemoglobinin %1'inden daha az düzeyde olan  methemoglobin düzeyi çeşitli toksik, farmasötik ve çevresel faktörlerden etkilenerek artabilmektedir. Laktik asit ise anaerobik glikolizin son ürünüdür, genellikle yetersiz perfüzyonu gösterir. Methemoglobin ve laktik asitin hiperbilirubinemiyle ilişkisini araştıran sınırlı sayıda çalışma vardır. Sağlıklı term bebeklerin kord kanındaki methemoglobin, laktik asit ve karboksihemoglobin düzeyleri ile aynı bebeklerin 6. saat bilirubin düzeyini karşılaştırarak bu parametreler arasında anlamlı ilişki olup olmadığını araştırmayı planladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Ocak 2018 - Ağustos 2018 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Uygulama ve Araştırma Merkezi, Kadın Doğum kliniğinde  miadında doğan sağlıklı  200 bebek prospektif olarak incelenerek yapılmıştır. Bebeklerin demografik ve klinik bilgileriyle birlikte, doğum şekli, gestasyon haftaları, doğum ağırlıkları, APGAR skorları, kan grupları, direkt coombs testi, anne kan grupları, anne gebelik takibi , bebek kord kanından bilirubin, methemoglobin, laktik asit, karboksihemoglobin ve hemoglobin değerleri  ile 6. saat  venöz kandan seum total bilirubin, serum indirekt bilirubin  ve  hemoglobin değerleri  önceden hazırlanan formlara kaydedildi. Ayrıca yatış ihtiyacı olan bebekler kayıt altına alınarak hiperbilirubinemi sebebi ile yatırılıp fototerapi uygulanan hastaların yatış esnasındaki postnatal saati ve bilirubin değerleri kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan toplam 200 yenidoğanın 115'i (%57.5) kız ve 85'i (%42.5) erkek bebekti. Bu bebeklerin 99'u(%49.5) sezaryen, 101 i (%50.5) normal vaginal yol ile doğmuş olup, tüm bebeklerin doğum kilosu ortalaması 3368,2±434,9 (2500-5030) gr, gestasyon haftası ortalaması 39,0±1,0 (37-42) hafta idi. Kord kanı  bilirubin düzeyi ile  kord kanı methemoglobin ve laktik asit düzeyi arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,001 p=0,008). 6. saat indirekt bilirubin düzeyi ile kord kanı laktik asit düzeyi arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanırken (p=0,029), 6. saat total bilirubin düzeyi ve 6. saat indirekt bilirubin düzeyi ile kord kanı methemoglobin ve karboksihemoglobin düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmadı. Direkt coombs testi negatif olan hastalarda 6.saat indirekt bilirubin düzeyi ile kord kanı laktik asit  düzeyi arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,047). Kan uyuşmazlığı olmayan hastalarda 6.saat kan total ve indirekt bilirubin düzeyi ile laktik asit düzeyi arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p=0,030 p=0,015). Kan uyuşmazlığı olan hastalarda 6.saat kan total ve indirekt bilirubin düzeyi ile kord kanı methemoglobin düzeyi arasında negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (sırası ile p=0,046 p=0,046 p=0,001).
Sonuç: Kord kanı bilirubin düzeyi ile kord kanı methemoglobin ve laktik asit düzeyi arasında ve 6. saat indirekt bilirubin düzeyi ile kord kanı laktik asit düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğunu saptadık. Kord kanı methemoglobin ve laktik asit düzeylerinin yenidoğan hiperbilirubinemisi açısından prediktif birer parametre ve birer risk faktörü olarak rutin kullanımları için daha fazla sayıda çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Yenidoğan, hiperbilirubinemi, methemoglobin, laktik
asit, karboksihemoglobin

Abstract:
Introduction and Aim: Jaundice is the condition of yellowing of the skin, eyes and mucous membranes as a result of the increase in blood bilirubin level. It's one of the most common problems of the newborn and the most common cause of hospitalization in the first two weeks of life. Neonatal hyperbilirubinemia may have serious irreversible complications when it is untreated or treatment is started late but it is preventable condition when treated timely. In our study, we aimed to investigate whether methemoglobin, lactic acid and carboxyhemoglobin values in cord blood gas can be significant in predicting hyperbilirubinemia requiring treatment. Carbon monoxide (CO) is released by the breakdown of hemoglobin resulting from hemolysis of fetal erythrocytes. Endogenous produced carbon monoxide can be measured as end tidal carbonmonoxide (ETCO) or carboxyhemoglobin (COHb).Under normal conditions, the level of methemoglobin, which is less than 1% of the total hemoglobin, may be increased by various toxic, pharmaceutical and environmental factors.Lactic acid is the final product of anaerobic glycolysis, often showing insufficient perfusion.There are limited number of studies investigating the relationship between methemoglobin and lactic acid with hyperbilirubinemia.We aimed to investigate whether there is a significant relationship between the levels of methemoglobin, lactic acid, carboxyhemoglobin in the cord blood of healthy term babies and the 6th hour bilirubin level of the same infants.
Materials and Methods: In this study 200 healthy term babies born in the Obstetrics Clinic of Health Sciences University Haseki Training and Research Center, between January 2018 and August 2018 were prospectively examined. Demographic and clinical information of infants, type of delivery, gestational weeks, birth weights, APGAR scores, blood groups, direct coombs test, mother blood groups, maternal pregnancy follow-up and cord blood bilirubin, methemoglobin, lactic acid, carboxyhemoglobin, hemoglobin values and 6th hour venous blood serum total bilirubin, serum indirect bilirubin and hemoglobin values were recorded in pre-prepared forms. In addition,postnatal time and bilirubin values of the patients who were admitted to hospital due to hyperbilirubinemia and received phototherapy were recorded.
Results: Of the 200 newborns included in the study, 115 (57.5%) were female and 85 (42.5%) were male. Of these infants, 99 (49.5%) were born by cesarean section, 101 (50.5%) by normal vaginal route, and the mean birth weight of all babies was 3368.2 ± 434.9 (2500-5030) gram and the mean gestational week was 39.0 ± 1.0 (37-42) weeks. There was a statistically significant correlation in positive direction between cord blood bilirubin level and cord blood methemoglobin and lactic acid level (p = 0.001 p = 0.008). There was a statistically significant correlation between indirect bilirubin level at 6th hour and cord blood lactic acid level (p = 0.029), but no statistically significant relationship between total bilirubin level and indirect bilirubin level at 6th hour and cord blood methemoglobin and carboxyhemoglobin level. In patients with negative direct coombs test, there was a statistically significant correlation in positive direction between the 6th hour indirect bilirubin level and cord blood lactic acid level (p = 0.047). There was a statistically significant relationship in positive direction between blood total and indirect bilirubin level at 6th hour and lactic acid level in patients without blood incompatibility (p = 0.030 p = 0.015). There was a statistically significant correlation in negative direction between blood total and indirect blood levels at 6th hour and cord blood methemoglobin level in patients with blood incompatibility (p = 0.046 p = 0.046, p = 0.001, respectively).
Conclusion: We found that there was a positive relationship between cord blood bilirubin level and cord blood methemoglobin, lactic acid level and between indirect bilirubin levels at 6th hour and cord blood lactic acid level. More studies are needed for routine use of cord blood methemoglobin and lactic acid levels as predictive parameters in neonatal hyperbilirubinemia and as a risk factor.

Keywords: Neonate, hyperbilirubinemia, methemoglobin, lactic acid,
carboxyhemoglobin