Antalya Körfezi'nden avcılık döneminde avlanan Upeneus moluccensis (Bleeker, 1855)'in amino asit ve yağ asidi bileşiminin belirlenmesi
The determination of amino acid and fatty acid composition of Upeneus moluccensis (Bleeker, 1855) caught in the Gulf of Antalya in fishing season
Yazar: GÜNTEKİN DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ÖMER OSMAN ERTAN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Upeneus moluccensis = Upeneus moluccensis ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Bu çalışmada denizlerimizde avcılığı yapılan ve ekonomik öneme sahip bir tür olan paşa barbunu (Upeneus moluccensis)'nun avcılığının yapıldığı aylardaki temel besin bileşenleri (nem, ham kül, ham yağ, ham protein), yağ asitleri ve amino asit içeriğinin belirlenmesi ve bu bileşenlerin aylara göre değişimlerinin saptanması amaçlanmıştır.
Çalışmamızda Antalya Körfezi'nden avlanan paşa barbunundan av dönemi boyunca aylık olarak örnekleme ve çözümleme çalışmaları yapılmıştır. Çözümlemeler sonucunda; nem değerlerinin % 78,74 ile % 80,30 arasında değişim gösterdiği ve aylık değişim oranlarında önemli bir fark olmadığı (P>0,05) tespit edilmiştir. En yüksek ham kül değeri % 1,93 ile Eylül ayında, en düşük ham kül değeri % 1,59 ile Mart ayında belirlenmiştir. Ham yağ değeri, en yüksek % 3,78 ile Nisan ayında, en düşük % 1,45 ile Eylül ayında tespit edilmiştir. En yüksek ham protein değeri % 22,16 ile Ocak ayında, en düşük ham protein değeri % 20,79 ile Mart ayında saptanmıştır.
Paşa barbununda en fazla bulunan yağ asitlerinin; doymuş yağ asitlerinden palmitik asit (C16:0) ve stearik asit (C18:0), tekli doymamış yağ asitlerinden palmitoleik asit (C16:1) ve oleik asit (C18:1 ω-6c), çoklu doymamış yağ asitlerinden, eikosatrienoik asit (C20:3 ω-3), araşidonik asit (C20:4 ω-6), eikosapentaenoik asit (C20:5 ω-3) ve dokosahekzaenoik asit (C22:6 ω-3) olduğu saptanmıştır. Değerleri aylık olarak değişmekle birlikte temel amino asitlerden en çok lizin ve lösin, temel olmayan amino asitlerden ise aspartik asit, glutamik asit, alanin ve glisinin bulunduğu ve aylık değişimlerin genellikle önemli (P<0,05) olduğu tespit edilmiştir.
Çalışmamızda av dönemi boyunca aylık olarak alınan paşa barbunu örneklerinden elde edilen temel besin bileşenleri, yağ asitleri ve amino asit değerlerinin aylık olarak değiştiği ve bu değişim miktarlarının genellikle önemli (P<0,05) olduğu görülmüştür. Değişimlere mevsim, biyolojik farklılık (boy, yaş, cinsiyet ve cinsel olgunluk), beslenme, çevresel koşullar (suyun kimyası, sıcaklığı, salinitesi) gibi pek çok etmenin etkili olduğu düşünülmüştür.
Paşa barbununun ham protein, ham yağ, yağ asidi ve amino asit değerlerinin av dönemi boyunca oldukça varsıl olduğu görülmüştür. Bu nedenle tüketiciler tarafından önemli bir gıda kaynağı olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this study we aimed to determine the basic food components (moisture, crude ash, crude fat, crude protein), fatty acids and amino acids and variations in these components with months in goldband goatfish (Upeneus moluccensis) that fishing in our seas and it also has a economic importance.
Monthly sampling and analysis were made during the fishing season from goldband goatfish were caught in the Gulf of Antalya. As a result of the analysis, the moisture values were determined between 78.74 % and 80.30 % and there was not a significant difference in the monthly variations (P>0.05). The highest amount of crude ash was detected as 1.93 % in September, the lowest amount of crude ash was detected as 1.59 % in March. The highest amount of crude fat was detected as 3.78 % in April, the lowest amount of crude fat was detected as 1.45 % in September. The highest amount of crude protein was detected as 22.16 % in January, the lowest amount of crude protein was detected as 20.79 % in March.
The most abundant fatty acids in goldband goatfish were determined as; palmitic acid (C16:0) and stearic acid (C18:0) that saturated fatty acids, palmitoleic acid (C16:1) and oleic acid (C18:1 ω-6c) that monounsaturated fatty acids, eicosatrienoic acid (20:3 ω-3), arachidonic acid (C20:4 ω-6), eicosapentaenoic acid (C20:5 ω-3) and docosahexaenoic acid (C22:6 ω-3) that polyunsaturated fatty acids. The most abundant essential amino acids were determined as lysine and leucine, and the most abundant non-essential amino acids were determined as aspartic acid, glutamic acid, alanine and glycine and their monthly variations were found generally significant (P<0.05).
In our study, basic food components, fatty acids and amino acids values which obtained in the goldband goatfish samples in the fishing season were showed monthly variations and the amount of variations were found generally significant (P<0.05). We thought these variations were effected by several factors such as seasons, biological diversity (height, age, gender, and sexual maturity), nutrition, environmental conditions (water chemistry, temperature, salinity). 
Crude protein, crude fat, fatty acid and amino acid values of goldband goatfish during the fishing season were found quite rich. Therefore it can be regard as an important food source by consumers.