Kemâleddin Harpûtî'nin Kasîde-i Münferice'nin tahmîsiyle beraber türkçe şerhi ve tasavvufî muhtevası (metin incelemesi)
Kemâleddin Harpûtî's turkish commentary on Kasîde-i Münferice with tahmîs and its sûfi content (text review)
Yazar: SEFA SOYDAN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN NURİ KARADAYI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Muhammed b. Yûsuf et-Tevzerî (ö. 513/1119) 11. ve 12. yüzyıllarda yaşamış daha çok İbnü'n-Nahvî lâkabıyla tanınmış Tunuslu şâir ve nahiv âlimidir. Bu büyük âlimi bütün İslam dünyasına meşhur yapan eseri ise büyük bir sıkıntı anında yazdığı Kasîde-i Münferice adlı manzûmedir. Kasîde-i Münferice yazıldığı dönemden itibaren şöhret bulmuş şâirlere nazîreler yazdırtacak bir kasîde, dervişlere ferahlık veren bir vird olmuştur. Bu bakımdan her dönemde başta şerhler olmak üzere farklı edebî türlerde birçok eser kaleme alınmıştır.
Kasîde-i Münferice İslam dünyasında olduğu kadar Türk Edebiyatı'nda da geniş etki bırakan bir kasîdedir. Bu kasîde üzerine Anadolu'da yetişmiş birçok sûfi âlim tercümeler, şerhler, tahmîsler kaleme almıştır. Kasîde-i Münferice üzerine son dönemde kaleme alınan eserlerden biri de Harputlu müftü Kemaleddin Efendi (ö. 1354/1936)'nin babası Abdülhamid Hamdi Efendi'nin tahmîsi üzerine yazmış olduğu şerhtir. Kemâleddin Harpûtî 20. yüzyılın başlarında yaşayan âlim, sûfi bir müftüdür. Osmanlı'nın son dönemiyle Cumhuriyet arasında köprü vazifesi görmüş âlimlerdendir. Bunun yanında pek çok eseri de vardır. Bu eserlerinden biriside İbnü'n-Nahvî'nin Kasîde-i Münferice manzûmesinin tahmîsine yaptığı şerhtir.
Bu çalışmamızda Harputlu müftü Kemaleddin Efendi'nin 1899 yılında Ma'mûretü'l-azîz (Elâzığ) vilayet matbaasında basılan Kasîde-i Münferice'nin Tahmîsiyle Beraber Türkçe Şerhi adlı eserinin basit transkripsiyonu yapılmış ve tasavvufî muhtevası incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Kasîde-i Münferice, İbnü'n-Nahvî, Kemâleddin Harpûti, şerh.

Abstract:
Muhammad b. Yûsuf al-Tawzari (d. 513/1119) was a Tunisian poet and scholar of the grammar, better known by his nickname Ibn al-Nahwî, who lived in the 11th and 12th centuries. The work that made this great scholar famous throughout the Islamic world is the poem Kasîdet al-Munferice, which he wrote in a time of great distress. From the time it was written, Kasîdet al-Munferice became a verse that made famous poets write verses, and a vird that gave refreshment to dervishes. In this respect, it is a historical verse text that has been written and drawn upon in every period.
Kasîdet al-Munferice is a poem that left a wide impact on Turkish literatüre as well as the Islamic World. Many Sûfi scholars who grew up in Anatolia wrote translations, commentaries abd tahmîs on this ode. One of the recent works written on Kasîdet al-Munferice is the commentary on tahmîs written by Harput mufti Kemâleddin Efendi (d. 1354/1936). Kemâleddin Harputî is a scholar and sûfi mufti who lived in the early 20th century. He is one of the scholars who served as a bridge between the last period of the Ottoman Empire and the Republic. In addition, he has many works. One of these works is his commentary on the prediction of Ibn al-Nahwî's poem Kasîdet al-Munferice.
In this study, Harput mufti Kemaleddin Efendi's work titled Kasîde-i Münferice'nin Tahmîsiyle Beraber Türkçe Şerhi, published in Ma'mûretü'l-azîz (Elâzığ) provincial printing house in 1899, was presented in Latin letters and an analysis was made about its sûfi content.	
Keywords: Sûfism, Kasîdet al-Munferice, Ibn al-Nahwî, Kemâleddin Harpûti, commentary