Benlik kaynakları tükenmesi olgusunu gruplar arası bağlama yerleştirmek: Grupla özdeşleşme ve sosyal baskınlık yöneliminin etkilerinin minimal grup paradigması kapsamında incelenmesi
Placing the phenomenon of ego-depletion into the intergroup context: An examination the effects of ingroup identification and social dominance orientation in the minimal group paradigm
Yazar: FUNDA TURHAN
Danışman: PROF. DR. MUHARREM ERSİN KUŞDİL
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik kaynaklarının tükenmesi = Ego depletion ; Grup özdeşliği = Group identity ; Sosyal kimlik = Social identity ; Tajfel matrisleri = Tajfel matrices ; Ölçekler = Scales ; İç grup yanlılığı = In-group bias

Özet:
Sosyal Kimlik Yaklaşımının temellerini oluşturan minimal grup paradigması araştırmaları
bireylerin içinde bulundukları grupları kayırdıklarını göstermektedir. Öz-kontrolün Dayanma 
Gücü Modeli'ne dayanan benlik kaynakları tükenmesi kavramı ise, bireylerin önceki öz-kontrol 
çabaları nedeniyle azalan öz-kontrol düzeylerini ifade etmektedir. Bu tez çalışmasının temel amacı, 
bireylerin öz-kontrol düzeylerindeki azalmaların gruplar arası kaynak dağıtımlarına olan etkisini 
minimal grup paradigması koşullarında incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Sosyal Kimlik 
Kuramı, Sosyal Baskınlık Kuramı ve Öz-Kontrolün Dayanma Gücü Modeli'ni temel alarak 
oluşturulan hipotezler her biri iki aşamadan oluşan pilot çalışma ve ana çalışma ile sınanmıştır. Pilot çalışmanın ön aşamasında 87, ana çalışmanın ön aşamasında ise 176 katılımcıya ulaşılarak 
katılımcıların resim beğenileri, sosyal baskınlık yönelimleri ve değer yönelimleri ölçülmüştür. 
Yaklaşık üç hafta sonra, her iki gruptan da yüksek ve düşük sosyal baskınlık yönelimlerine sahip
(pilot çalışmada 41, ana çalışmada 82) katılımcılar ikinci aşamaya çağrılmışlardır. İkinci aşamada 
ilk olarak tüm katılımcılardan 240 Stroop denemesi tamamlamaları istenmiştir. Deney grubunun 
tamamladıkları denemelerin tümü uyumsuzken, kontrol grubunun tamamladıkları denemelerin 
sadece 1/3'ü uyumsuzdur. Sonrasında kendilerine resim beğenileri üzerinden iki gruba ayrıldıkları 
bilgisi verilen katılımcılardan Tajfel matrisleri üzerinden gruplardaki katılımcılara puan 
dağıtmaları istenmiştir. Araştırma sonuçları varsayımlarla tutarlı olarak, kişilerin puan 
dağıtımlarında kendi gruplarını kayırdıklarını ve bu yanlı dağıtımların bireylerin grupla özdeşleşme düzeyiyle ilişkili olduğunu göstermiş ancak sosyal baskınlık yönelimlerinin beklenen etkisi gözlenmemiştir. Tükenmiş ve kontrol gruplarının gruplar arası puan dağıtımları arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Öte yandan regresyon analizleri bireylerin yorgunluk ve engellenme
düzeylerinin eşit ve yanlı olmayan dağıtım stratejilerini negatif şekilde yordadığını göstermiştir.
Bulgular ilgili hipotezler ve kuramlar çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Abstract:
Minimal group paradigm research, which forms the basis of the Social Identity Approach, shows 
that individuals favor their groups. The concept of ego-depletion based on the Strength Model of Selfcontrol, refers to indiviuals' decreased levels of self-control after previous self-control attempts. This 
study mainly investigated the effect of ego- depletion on the intergroup resource allocations within 
minimal group paradigm conditions. The hypotheses based on the Social Identity Approach, Social 
Dominance Theory and Strength Model of Self-Control have been tested in a pilot study and a main 
study, each consisting of two stages. At the first stage of the studies, participants' painting 
preferences, social dominance orientations and values were measured. Approximately three weeks 
later, participants with high and low social dominance orientations were invited to the second stage. 
In the second phase, all participants were first asked to complete 240 Stroop trials (all incongruent trials for depleted groups, only 1/3 of the trials were incongruent for control groups). Then participants were informed that they had been divided into two groups based on their painting preferences and asked to distribute some credits to the participants in the groups using Tajfel matrices. The results showed that, in line with the hypotheses, individuals favored their groups in resource allocations and that these biased distributions were related to their ingroup identificationlevels. However, the expected effect of social dominance orientations was not observed. Also, no significant difference was found between the depleted and control groups' point distrubitions. On the other hand, regression analysis showed that individuals' fatigue and frustration levels negatively predicted equal and unbiased allocation strategies. The findings were discussed within the framework of relevant hypotheses and theories.