Yaşayan kültürel miras müzeciliği kapsamında Türkiye'deki oyun ve oyuncak müzelerinin kültürel ve eğitsel boyutu
Cultural and educational aspect of toy and play museums in Turkey in terms of intangible cultural heritage museology
Yazar: DİLEK İŞLER
Danışman: PROF. DR. NEBİ ÖZDEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzecilik = Museology
Dizin: Eğitsel değerler = Educational values ; Eğitsel unsurlar = Educational element ; Halk bilimi = Folklore ; Kültürel aktarım = Cultural transfer ; Kültürel değerler = Cultural values ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Müzeler = Museums ; Oyuncak = Toy ; Oyunlar = Games ; Somut olmayan kültürel miras = Intangible cultural heritage

Özet:
Halkbilimin alt alanı olan çocuk folkloru kapsamındaki oyun ve oyuncak müzeleri, kültürel ve etnografik yönüyle halkbilim, öğretim yönüyle eğitim bilimlerinde önemli bir araştırma konusudur. Oyun ve oyuncak müzelerinin yapısal analizinin yapılması, halkbilim ve eğitim kuramları açısından işlevlerinin tartışılması, oyun ve oyuncak müzelerinin alan çalışması yoluyla çözümlenmesi ve yaşayan kültürel miras perspektifi ile oyun-oyuncak müzelerini birleştiren bir yapı önerilmesi bu tezin amacını oluşturmaktadır. Araştırma sonunda, Türkiye'deki oyun ve oyuncak müzelerinin mevcut durumlarına dair değerlendirme yapılarak çözüm önerileri sunulması ve yaşayan kültürel miras perspektifinin oyun ve oyuncak müzelerinde hangi yöntemlerle sürdürülebileceğinin araştırılması planlanmaktadır. 
Tüm dünyada formal eğitimi destekleyici ve bağımsız eğitim kurumları olarak her eğitim düzeyinde yararlanılan oyun ve oyuncak müzeleri Türkiye'de yirmi bir tanedir. Bu müzelerin uluslararası anlamda ve her yönden kendilerini geliştirmeleri ve yenilemeleri için bir rapor oluşturmak ve mevcut durumlarını saptamaya yönelik çalışmalar yapmak büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma, oyun ve oyuncak müzelerine yapılan alan çalışması sonucunda elde edilen bulgular analiz edilerek oluşturulmuştur. 
Çalışmanın 'Giriş' bölümünde araştırmanın konusu, amacı ve yöntemi açıklanmış, oyun ve oyuncak müzeleri üzerine Türkiye'de ve dünyada yapılan ve bu çalışmaya kaynak oluşturan araştırmalar yöntem, yaklaşım ve kuram bakımından özetlenmiştir. 
Birinci bölümün birinci kısmında, yaşayan kültürel miras, yaşayan kültürel miras müzeciliği, çağdaş müzecilik, oyun, oyuncak, oyun ve oyuncak müzeciliği kavramları, dünyada ve Türkiye'de oyun ve oyuncak müzeciliğinin tarihsel gelişimi, oyun ve oyuncak müzelerinin konusu ve malzemesi, oyun ve oyuncak müzelerinin yöntem, yaklaşım ve çıktıları açıklanmıştır. Bu bölümün ikinci kısmında çözümleme yaklaşım ve yöntemleri, ilgili araştırmalar ve tezin iskeletini oluşturan çözümleme yaklaşımı sunulmuştur.
Çalışmanın ikinci bölümünde, Türkiye'deki oyun ve oyuncak müzelerinin yapısal çözümlemesi yapılmıştır. Ziyaret edilen müzeler, listesi verilen kriterler ışığında analiz edilerek, her analizin hemen ardından çözüm önerileri ve örnek modeller sunulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde oyun ve oyuncak müzelerinin işlevsel çözümlemesi yapılarak, sosyo-kültürel, ekonomik, eğitsel ve siyasi işlevleri tartışılmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde ise genel bir durum tespiti yapılarak, sorunlar tartışılmış ve çözüm önerileri sunulmuştur

Abstract:
Museums of toy and play considered quite important for children's folklore are vital research topics for folkloristics and educational scientists in terms of their cultural and educational aspect. The aim of this thesis is to define their mission, vision and goal, discuss their functions, analize toy and play museums in Turkey by conducting field work, analyze them in terms of place, personnel, collection, advertisement, policies of administration, educational activities and finally to propose a model museum linking intangible cultural heritage perspectives and toy and play museums. There are twenty one museums of toy and play in Turkey. It is important to create a report and analize their current situation to help them to improve themselves. This study is created with data gathered from the field work conducted in museums of toy and play in Turkey. 
In the introduction, the topic, aim and the method are explained, literature on museums of toy and play in Turkey and all around the world is given. In the first section of the first chapter, terms like intangible cultural heritage, intangible cultural heritage museums, play, toy, museology of toy and play are defined. Also, the history of toy and play museology in Turkey and in the world is given.  In the second section of this chapter, the analysis framework on which this thesis is based, approaches and methods applied in this thesis are given.
In the second chapter of the study, the structural analysis of museums of toy and play in Turkey is given. The museums are analyzed in the light of such criteria as people, name and definition, goals, mission etc. After each analysis, solutions and suggestions are presented. In the third chapter of the study, the socio-cultural, economic, political and educational functions of museums of toy and play are discussed. In the results part, problems are discussed and solutions are presented.