Log-linear modeller ve bir uygulaması
Log-linear models and its application
Yazar: ERDEM KARABULUT
Danışman: DOÇ. DR. REHA ALPAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik Ana Bilim Dalı / Biyoistatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Tıbbi Biyoloji = Medical Biology
Dizin: Doğrusal modeller = Linear models

Özet:
Log-linear Modeller ve Bir Uygulaması Bu çalışmanın amacı, çok değişkenli kategorik verilerin analizinde kullanılan loglinear modellerin iki-yönlü, üç-yönlü ve dört-yönlü tablolar için incelenmesidir. Uygulama için kitle iletişim araçlarının çocukların davranışları üzerindeki etkisini araştırmak amacıyla Ankara'daki orta dereceli okullarda okuyan 12-14 yaş grubundaki 611 çocuktan toplanan veriler kullanılmıştır. Cinsiyet, şiddet ve cinsellik içeren yayınlardan rahatsızlık duyma, film ya da dizilerden öğrendiklerini oyun oynarken uygulama ve film ya da dizilerde kahramanların amaca ulaşmak için şiddete başvurmasından rahatsız olma değişkenleri arasındaki ilişki incelemiştir. Öncelikle tüm değişken çiftleri arasındaki ilişki x2 testiyle incelenmiş ve tüm değişken çiftleri arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Sonra iki, üç ve dört-yönlü tablolar için log-linear modeller oluşturularak değişkenler arasındaki ilişki incelenmiştir. Üç-yönlü tabloda tüm olası modeller veriye uygulanmıştır. Veriye en iyi uyan modeli seçerken adımsal araştırma yöntemleriyle birlikte R2, düzeltilmiş R2 ve Akaike'nin bilgi kriteride gözönünü alınmıştır. Dört-yönlü tabloda uygun modelin seçiminde sadece adımsal araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Modelin tablonun tek tek gözlerine uyumunu görmek için artıklar incelenmiştir. Log-linear analizi sonucunda, çocukların cinsiyeti ve film ya da dizilerde kahramanların amaca ulaşmak için şiddete başvurması değişkenleri verildiğinde şiddet ve cinsellik içeren yayınlardan rahatsız olma ile film ya da dizilerden öğrendiklerini oyun oynarken uygulama değişkenleri koşullu bağımsız bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Log-linear modeller, çok değişkenli kategorik veri analizi, olumsallık tablosu.

Abstract:
Log-linear Models and Its Application The purpose of this study is to analyse log-linear models,which is used to analyse multivariate categorical data, for two-way, three-way, and four-way tables. To see how well the model fits the individual cells, residuals were examined. Data used in the study were obtained from 611 secondary school students, who are in 12-14 age group, in Ankara. The goal of the study is to analyse the effects of mass communication instruments on the behavior of the children. Relation between the variables sex, being disturbed from the publications involving violence and sexuality, applications of things learned from the movies or series while playing game, and being disturbed from the heros applying violence to reach the aim in the movies or series were analysed. Firstly, relation between all pairs of the variables were analysed by %2 test and the relation between all variable pairs were found statistically significant. Then, loglinear models were fitted to the two-way, three-way and four-way tables to analyse relations between the variables. All possible models were applied to the data for three-way table. During the selection of the best model, R, adjusted R, and Akaike's information criteria were taken into consideration as well as stepwise search procedures. In the four-way table, only stepwise search procedures were used to choose the appropriate model. According to the result of the log-linear analysis: when sex and being disturbed from the heros applying violence to reach the aim in the movies or series variables were given, being disturbed from the publications involving violence-sexuality and application of things learned from the movies or series while playing game variables were found conditionally independent. Key Words: Log-linear models, multivariate categorical data analysis, contingency tables.