Ergenlerde ebeveyne bağlanma ile depresyon arasındaki ilişkide dil kullanımı ve içgörünün aracılık etkisi
The mediator roles of language use and insight in the relationship between parental attachment and depression
Yazar: BERAT ARİFOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FARUK ŞİMŞEK
Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-babaya bağlanma = Parental bonding ; Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Depresyon = Depression ; Dil kullanımı = Language usage ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; İçgörü = Insight

Özet:
Literatürde bağlanma ile depresyon arasındaki ilişkiye sıklıkla bakılmıştır. Ancak bu ilişkinin arka planında hangi mekanizmaların olduğu bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı: bu ilişkide dil kullanımı ile içgörünün aracılık etkisini incelemektir. Araştırmanın hipotezleri şu şekildedir: Ebeveyne Bağlanma (EB) ile depresyon arasındaki ilişkiye Dil ile Yaşantılar Arasındaki Boşluk (DİYAB) ve İçgörü değişkenleri aracılık etmektedir. EB ile içgörü arasındaki ilişkiye DİYAB aracılık etmektedir. DİYAB ile depresyon arasındaki ilişkiye içgörü aracılık etmektedir. Araştırmanın verileri İstanbul ve Sakarya illerinde 4 liseye gidilerek, 14-19 yaşları arasında 512 ergen bireyden toplanan anketlerden oluşmaktadır. Ankette bulunan ölçekler: Demografik Bilgiler, Ebeveyne Bağlanma, Kısa Semptom Envanteri (Depresyon alt ölçeği), DİYAB, BIPM (İçgörü alt ölçeği) 'dir. Söz konusu model, LISREL kullanılarak iki aşamalı yaklaşıma göre test edilmiştir. Son olarak, bu iki aracılık etkisi kadar güçlü olmasa da, içgörünün de DİYAB ile depresyon arasındaki ilişkiye kısmı aracılık etkisi gösterdiği, söz konusu değişkenler arasındaki ilişkinin (r = .68), bu aracılığın etkisi ile bir miktar düştüğü (β = .49) belirlenmiştir. Bu sonuçlar: EB değişkeni ile depresyon arasındaki ilişkide ergen bireylerin dil kullanımının önemine işaret etmekte, literatür desteği ile öngörüldüğü gibi, sağlıklı bağlanma figürlerinin ergenlerin dil kullanımını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Böylesi bir etki ise, hem doğrudan, hem de içgörü aracılığıyla depresyona katkıda bulunmaktadır.


Anahtar Kelimeler:Ebeveyne bağlanma, depresyon, dil kullanımı, içgörü

Abstract:
Literatürde bağlanma ile depresyon arasındaki ilişkiye sıklıkla bakılmıştır. Ancak bu ilişkinin arka planında hangi mekanizmaların olduğu bilinmemektedir. Bu araştırmanın amacı: bu ilişkide dil kullanımı ile içgörünün aracılık etkisini incelemektir. Araştırmanın hipotezleri şu şekildedir: Ebeveyne Bağlanma (EB) ile depresyon arasındaki ilişkiye Dil ile Yaşantılar Arasındaki Boşluk (DİYAB) ve İçgörü değişkenleri aracılık etmektedir. EB ile içgörü arasındaki ilişkiye DİYAB aracılık etmektedir. DİYAB ile depresyon arasındaki ilişkiye içgörü aracılık etmektedir. Araştırmanın verileri İstanbul ve Sakarya illerinde 4 liseye gidilerek, 14-19 yaşları arasında 512 ergen bireyden toplanan anketlerden oluşmaktadır. Ankette bulunan ölçekler: Demografik Bilgiler, Ebeveyne Bağlanma, Kısa Semptom Envanteri (Depresyon alt ölçeği), DİYAB, BIPM (İçgörü alt ölçeği) 'dir. Söz konusu model, LISREL kullanılarak iki aşamalı yaklaşıma göre test edilmiştir. Son olarak, bu iki aracılık etkisi kadar güçlü olmasa da, içgörünün de DİYAB ile depresyon arasındaki ilişkiye kısmı aracılık etkisi gösterdiği, söz konusu değişkenler arasındaki ilişkinin (r = .68), bu aracılığın etkisi ile bir miktar düştüğü (β = .49) belirlenmiştir. Bu sonuçlar: EB değişkeni ile depresyon arasındaki ilişkide ergen bireylerin dil kullanımının önemine işaret etmekte, literatür desteği ile öngörüldüğü gibi, sağlıklı bağlanma figürlerinin ergenlerin dil kullanımını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Böylesi bir etki ise, hem doğrudan, hem de içgörü aracılığıyla depresyona katkıda bulunmaktadır.


Keywords: Parental attachment, depression, language use, insight