Diyarbakır ili Kayapınar ilçesi 17 Nolu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 15 yaş ve üzeri kişilerde sigara kullanım prevelansı ve kullanımı etkileyen faktörler
Prevalence of smoking cigarette and the factors affecting the usage of these products among 15 years old and older people registered in 17th Family Health Center in Kayapinar district in Diyarbakir
Yazar: MEHMET NURİ GÖRDÜK
Danışman: PROF. DR. GÜNAY SAKA
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Diyarbakır = Diyarbakır ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Nikotin = Nicotine ; Prevalans = Prevalence ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation ; Toplum sağlık merkezleri = Community health centers

Özet:
Sigara bağımlılığı önlenebilir hastalıkların en önemlisi olması sebebiyle en önemli halk sağlığı sorunları arasındadır. Sigara dumanında bulunan nikotin maddesi, sigaraya bağımlılık oluşumunda etkili maddedir. Toplumu sigaranın sağlığa, ekonomiye ve çevreye verdiği zararlardan korumak için kişilerin sigaraya niçin başladığı ve sigarayı bırakabilenlerin bunu nasıl başardığı bilinmelidir. Araştırmanın amacı, araştırma yapılan bölgedeki kişilerin sigara ile ilgili tutumlarını, sigara içme sıklığını, sigara içenlerin ve sigarayı bırakanların bağımlılık düzeylerini, sigaraya başlamadaki ve sigarayı bırakmadaki etkenleri tespit etmektir. Kesitsel nitelikte olan araştırma Aralık 2016 – Ocak 2017 tarihleri arasında, Diyarbakır ili Kayapınar ilçesi 17 nolu Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 15 yaş ve üzeri 309 kişi üzerinde yapılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcıların %30,4'ünün sigara içmekte olduğu, %14,6'sının sigarayı bırakmış, %55'nin ise hiç sigara içmediği tespit edilmiştir. Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi sonuçları ortalaması sigara içenlerde 4,30 ± 2,5, sigarayı bırakanlarda ise 4,06 ± 2,94'dır (p=0,62). Sigaraya başlayanların %47,5'inin sigaraya 18 yaşından önce başladığı belirlenmiştir. Araştırmaya katılan erkeklerle kadınlar arasında sigaraya başlamada istatistiksel olarak anlamlı fark görülürmüştür(p=0,000). Sigara içenlerin %52,1 araştırma sırasında bırakma planı yapmaktadır. Sonuç olarak sigaranın zararları hakkında toplumda bir farkındalık oluşmaktadır. Sigara içenlerin büyük bir kısmı sigarayı bırakmak istemektedirler. Yapılacak araştırmalarla sigaraya başlama ve sigarayı bırakmadaki etkenler tespit edilmeli, bunlara göre önlemler alınmalı, toplum sigaranın zararlı etkilerinden korunmalıdır.

Abstract:
Smoking addiction is among the most important research areas of public health science becasue of its preventable nature. This addiction primarily based on the matter of nicotine, contained in cigarette smoke. To prevent this addiction and to overcome its harms to public health, economy and the environment, one should be aware of the answers why smokers starts to smoke and what are the key factors for the people who accomplishes to quit smoking. This thesis studies the attitude towards cigarette, smoking frequency, the level of addiction for both smokers and ex-smokers and the key factors affecting smoking initiation and cessation based on collected survey-data. The cross-sectional data consists of 309 people over 15 years of age registered at 17th Family Health Center in Kayapınar district of Diyarbakır and it has been collected during December 2016 – January 2017. The survey results show that 30.4 percent of the participants do smoke, while 14.6 percent are ex-smokers and the remaining 55 percent has never smoked. Fagerström Nicotine Addiction Test results are 4.30 ± 2.5, 4.06 ± 2.94 for smokers and ex-smokers respectively (p=0.62). A high percentage, 47.5, of the ones who smoked or smoking have been started to smoke before their 18. Results also indicates that there is a statistically significant difference in starting age of smoking between men and women (p=0.00). Moreover, and fortunately, 52.1 percent of smokers has stated that they are planning to quit smoking. Since there is expanding awareness about the dangers of cigarette among the public and most of the smokers do want to quit smoking, the researches should identify the factors affecting smoking initiation and cessation and consequently precautionary measures should be taken to protect the public from cigarette addiction.