Hafızlık ile ilgili yapılan çalışmalar ve değerlendirilmesi
Studies on hafız and their evaluation
Yazar: HAMZA ÖZKURT
Danışman: DOÇ. DR. HARUN ABACI
Pamukkale Üniversitesi / İslami İlimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, hafızlık kavramını tarihsel, dini, sosyal ve kültürel bağlamlarıyla ele almayı ve günümüzdeki uygulamalarını detaylı bir şekilde incelemeyi amaçlamaktadır. Kur'an-ı Kerim, vahiy aracılığıyla Hz. Muhammed'e inmesinden itibaren sahabeler tarafından ezberlenerek korunmuş ve sonraki nesillere aktarılmıştır. Bu süreç, İslam toplumunda dinî bilginin korunması ve aktarılması açısından büyük bir öneme sahiptir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm, hafızlığın tanımı ve öneminden başlayarak hafızlığın tarihî gelişimini ele almaktadır. Kur'an-ı Kerim'in bölüm bölüm indirilmesinin ardından, Hz. Muhammed tarafından vahiy kâtiplerine yazdırılması ve sahabelerin bu süreçte ezberleme geleneğini sürdürmesi, Kur'an'ın korunmasında önemli bir rol oynamıştır. Bu bölümde, hafızlığın İslam'ın ilk yıllarından itibaren nasıl bir değer gördüğü ve sistematik bir eğitim süreci haline geldiği ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümü, günümüzde hafızlık eğitimini ve bu eğitimin nasıl gerçekleştirildiğini incelemektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın bu alandaki rolü, Kur'an kurslarının düzenlenmesi ve hafızlık eğitim programları bu bölümde detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, hafızlığın sosyal ve kültürel etkileri ele alınmaktadır. Hafızlık eğitiminin bireyler ve toplum üzerindeki olumlu etkileri, dini, sosyal ve kültürel boyutlarıyla değerlendirilmektedir. Son bölüm, hafızlığın İslam toplumundaki yerini ve önemini vurgulayarak, bu kutsal görevin neden ve nasıl desteklenmesi gerektiği konusunda farkındalık oluşturmayı amaçlamaktadır. Hafızlık, sadece Kur'an-ı Kerim'in korunması için değil, aynı zamanda İslam toplumunun ahlakî ve etik değerlerinin güçlendirilmesi için de önemli bir yere sahiptir. Bu bölümde, hafızlık eğitiminin desteklenmesi ve teşvik edilmesi gerektiği, dinî, sosyal ve kültürel boyutlarıyla ortaya konulmaktadır. Bu çalışma hafızlık kavramının tarihî, dinî, sosyal ve kültürel bağlamları ile günümüzdeki uygulamalarını kapsamlı bir şekilde incelemekte ve hafızlık eğitiminin önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This study aims to examine the concept of "hafız" in its historical, religious, social and cultural contexts and to examine its current practices in detail. The Holy Quran has been memorized and preserved by the Companions since its revelation to the Prophet Muhammad and passed on to the next generations. This process is of great importance for the preservation and transmission of religious knowledge in Islamic society. The study consists of four chapters. The first part deals with the definition and importance of hafız and the historical development of memorization. After the Holy Quran was revealed chapter by chapter, Hz. The fact that Muhammad had the revelation scribes write it down and the companions continued the tradition of memorizing it during this period played an important role in the preservation of the Quran. This chapter describes in detail how hafız was valued and became a systematic educational process from the early years of Islam. The second part of the study examines "hafiz" education today and how it is carried out. The role of the "Presidency of Religious Affairs" in this field, the organization of Quran courses and the programs of hafız education are discussed in detail in this section. The third chapter deals with the social and cultural effects of hafız. The positive effects of hafız education on individuals and society are evaluated in terms of its religious, social and cultural dimensions. The final chapter aims to raise awareness on why and how this sacred duty should be supported by emphasizing the place and importance of hafız in Islamic society. Hafız has an important place not only for the preservation of the Holy Quran, but also for strengthening the moral and ethical values of the Islamic society. In this chapter, the need to support and encourage hafız education is put forward with its religious, social and cultural dimensions. This study comprehensively examines the historical, religious, social and cultural contexts of the concept of hafız and its current practices and emphasizes the importance of hafız education.