Karasu nehri balıklarından Chondrostoma regium'un morfolojik ve karyotipik özellikleri
The morphological and karyotypic analyses of Chondrostoma regium from Karasu river
Yazar: BÜŞRA YAMAÇ
Danışman: PROF. DR. TURGAY ŞİŞMAN
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Morfoloji = Morphology

Özet:
Amaç: Sitotaksonomik çalışmalara göre balık türlerinin çok az bir kısmının (%11) karyotipi tanımlanmıştır. Benzer durum Ülkemiz Tatlısuları için de geçerlidir. Ayrıca sitotaksonomik bulgular morfolojik karakterlerle desteklendiğinde daha net sonuçlara ulaşılabilmektedir. Bu çalışmanın amacı Ülkemiz iç sularında yaşayan balıklardan olan Chondrostoma regium'un hem morfolojik hem de karyotipik özelliklerini ortaya koymaktır.
Yöntem: Balıklar Karasu Nehri'nden serpme ağlarla yakalanmıştır. Laboratuvara canlı olarak getirilen balıklar, analizlerden önce havalandırılmış akvaryumlarda bekletilmiştir. Morfolojik analiz için balığın metrik ve meristik karakterleri kullanılmıştır. Balıkların solungaç ve böbrek epitel hücrelerinde ise karyotip analizi 3 farklı boyama tekniği kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Belirtilen metrik ve meristik karakter bulguları balığın türünün C. regium olduğunu doğrulamıştır. Preparatlarda yapılan analizler sonucunda C. regium'un 2n=50 kromozoma sahip olduğu bulunmuştur. Detaylı karyotip analizi sonucunda C. regium'da 9 metasentrik, 7 submetasentrik, 1 subtelosentrik ve 8 telosentrik kromozom çifti olduğu belirlenmiştir (18M+14SM+2ST+16T).   Kromozom kol sayısı FN=82 olarak tespit edilmiş ve NOR pozisyonunun 21. kromozom çiftinde olduğu bulunmuştur. C-bantlama ile yapılan karyotiplerde ise C-pozitif heterokromatin bantlarının kromozomların telomerlerinde olduğu görülmüştür. Karyotip simetri/asimetri indeksi 2,32 olarak hesaplanmıştır. Bu özellikler ilk kez rapor edilmiştir.
Sonuç: Karasu Nehri'nde yaşayan C. regium farklı habitatlarda yaşayan C. regium türleri ile neredeyse aynı özelliklere sahip olduğu anlaşılmıştır. Karyotipin balıkların solungaç ve böbrek hücrelerinde aynı olduğu görülmüştür. İncelenen türde sitolojik olarak cinsiyete bağlı herhangi bir kromozom tespit edilememiştir.

Abstract:
Purpose:  According to cytotaxonomic studies, the karyotype of very few of the fish species (11%) has been defined. The same is true for the freshwaters of Türkiye. In addition, better results can be achieved when cytotaxonomic findings are supported by morphological characters. The aim of this study is to reveal both the morphological and karyotypic features of Chondrostoma regium, one of the fish living in the inland waters of Türkiye.
Method: The fish were caught with fishing nets from the Karasu River. The alive fish were transported to the laboratory, and kept in an aerated aquaria before the analyses. The metric and meristic characteristics were used for the morphological analysis. The karyotype analysis was performed in fish kidney and gill epithelia cells using three different staining methods. 
Findings: The character findings confirmed that the fish was C. regium. As a result of examinations made in the preparations, it was determined that C. regium had 2n=50 chromosomes. In detail, the karyotype formula of C. regium were determined as 9 metacentric, 7 submetacentric, 1 subtelocentric and 8 telocentric chromosome pairs (18M+14SM+2ST+16T), and fundamental arm number was calculated as 82. NOR was detected on 21. chromosome pairs. Constitutive heterochromatin regions were determined on telomeres of the chromosomes. Karyotype symmetry/asymmetry index was calculated as 2.32. These features are reported for the first time.
Results: It has been understood that C. regium living in the Karasu River has almost the same characteristics as C. regium species living in different habitats The karyotypes of gill and kidney cells were the same. No sex chromosomes were cytologically detected.