İlkokul hayat bilgisi dersi öğretim programlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi ve öğretmen, öğrenci, veli görüşlerinin alınması
Examination of primary school life sciences course curriculums in terms of values education and receiving the teacher, student, parent views
Yazar: GÜLSEN ZELAL BİRKAN
Danışman: PROF. DR. MİDRABİ CİHANGİR DOĞAN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı 1926'dan başlanarak 2024 yılı da dâhil olmak üzere İlkokul Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarında yer alan değerleri belirlemek, Hayat Bilgisi dersinde değerlerin öğretmenler tarafından nasıl öğretildiğini, değerler eğitimi sürecini kolaylaştıran ve zorlaştıran faktörlerin neler olduğunu, ilkokulda öğrencisi olan velilere göre değerlerin çocuklarına nasıl aktarıldığını ve ilkokul öğrencilerinin değerleri nerelerden ve nasıl edindiklerini, okulun öğrencileri hayata hazırlama hususundaki yeterliliğini ortaya çıkarmaktır. Araştırmanın yöntemi nitel, deseni doküman analizi ve durum çalışmasıdır. Araştırmanın örneklemini Tekirdağ ilinin Çorlu ilçesinde, sosyoekonomik düzeyi düşük ve yüksek iki ilkokulunda yer alan 18 öğretmen, 18 veli ve 18 öğrenci olmak üzere toplam 54 kişi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri 2022-2023 eğitim öğretim yılı bahar döneminde, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programlarında en çok yer alan değerler sırasıyla vatanseverlik, saygı, öz saygı, sorumluluk, hoşgörü, toplumsallık, adalet, öz güven, sevgi ve yardımseverlik değerleridir. Araştırmaya göre öğretmenler değerler eğitiminde en çok drama yöntemini ve soru-cevap tekniğini kullanmaktadır. Öğretmenlere göre değerler eğitimini en çok projeler, hazır etkinlikler ve aile etkileşimi kolaylaştırırken, ailenin sosyoekonomik düzeyinin düşük olması, akademik beklentiler gibi faktörler de zorlaştırmaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göre veliler okullarda yapılan değerler eğitimini kısmen yeterli bulmakla beraber velilerin çoğunluğu okullarda yapılan değerler eğitimi uygulamalarını bilmemektedir ve aileler çocuklarına en çok sohbet ederek değer aktarmaktadırlar. Öğrenciler, en iyi "saygı" değerini bildiklerini ve bu değeri en çok öğretmenlerinden öğrendiklerini ifade etmişlerdir.
Anahtar Kelimeler: Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı, değerler eğitimi, öğretmen, öğrenci, veli

Abstract:
The aim of this study is to determine the values included in the Primary School Life Sciences Course Curriculum starting from 1926 and including 2024, to reveal how values are taught by teachers in the Life Sciences course, what are the factors that facilitate and complicate the process of values education, how values are transferred to their children according to the parents of primary school students, where and how primary school students acquire values, and the adequacy of the school in preparing students for life. The research method is qualitative, the pattern is summary analysis and case study. The sample of the study consists of 54 people in total, 18 teachers, 18 parents and 18 students from two primary schools with low and high socioeconomic levels in Çorlu district of Tekirdağ province. The data of the study were collected in the spring semester of the 2022-2023 academic year using a semi-structured interview form prepared by the researcher. The data obtained from the interviews were analyzed with content analysis. According to the results of the research, the values most included in the Life Sciences Course Curriculum are patriotism, respect, self-esteem, responsibility, tolerance, community, justice, self-confidence, love and helpfulness, respectively. According to the research, teachers use the drama method and question-answer technique the most in values education. According to teachers, while projects, ready-made activities and family interaction facilitate values education the most, factors such as low socioeconomic level of the family and academic expectations make it difficult. According to the results of the research, although parents find the values education given in schools partially sufficient, the majority of parents do not know the values education practices given in schools and families mostly convey values to their children by chatting. Students stated that they know the value of "respect" the best and that they learn this value the most from their teachers.
Key Words: Life Sciences Course Curriculum, Values Education, teacher, student, parent