Yenidoğan buzağılarda ishalin kortizol salınımı üzerine etkisi ve klinik önemi
The effect and clinical importance of diarrhea to cortisol secretion in neonatal calves
Yazar: METİN KORAY ALPAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞAHAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
48 ÖZET Yenidoğan Buzağılarda İshalin Kortizol Salınımı Üzerine Etkisi ve Klinik Önemi Bu çalışmada 30 buzağı kullanıldı. Grup I tamamen sağlıklı 7 dişi ve 7 erkek buzağı olmak üzere toplam 14 hayvandan oluşturuldu. Grup II kliniğe gelen hasta 8 dişi ve 8 erkek hayvandan oluşturuldu. Grup H'deki buzağılar sağaltım öncesi (SÖ) ve sağaltım sonrası (SS) olarak değerlendirildi. Hasta ve sağlıklı buzağılarda kan WBC, RBC, Hb, Hct, MCV, MCH, glikoz, BUN, kreatinin, toplam protein, albumin, globulin, A/G, Na, K, Cl ve korözol değerleri saptanarak ishalin neden olduğu değişiklikler belirlenerek klinik önemi incelendi. İshalli buzağılardan kliniğe getirildiklerinde alınan ilk kan örneklerinde; WBC (12,84 107mm3), RBC (7,86 106/mm3), Hb (10,26 gr/dl), Hct (% 36,42), glikoz (82,44 mg/dl), BUN (39,50 mg/dl), Kreatinin (2,21 mg/dl), toplam protein (6,08 g/dl) ve K (5,26 mEq/dl) değerlerinde artma, MCH (15,05 pg), Cl (92,62 mEq/dl) değerlerinde azalma ve MCV (44,67 fl_), ve Na (140,87mEq/dl) miktarları ise fizyolojik sınırlara yakın bulundu. İshalli buzağılarda ortalama plazma kortizol konsantrasyonu (1,69 ng/dl) kontrol grubunu oluşturan sağlıklı buzağılara (0,09 ng/dl) göre önemli düzeyde yüksek bulundu. İshalli buzağıların klinik bulgulan ve dehidrasyon dereceleri dikkate alınarak iv. Sodyum bikarbonat ve izotonik sodyum klorür çözeltileri ve oral sıvı sağaltımı ile medikal sağaltım sonunda kan bulgulan büyük ölçüde fizyolojik sınırlara ulaştı. Sağaltım sonrasında iyileşen buzağılarda da kortizol konsantrasyonunun (0,54±0,09 Mg/dl) hiç hastalığa yakalanmamış buzağılara (0,09±0.02 Mg/dl) göre yüksek seyrettiği belirlendi. Sonuç olarak; buzağılarda, ishale bağlı olarak gelişen hemokonsantrasyon ve homeostazisin bozulması sonucu bazı sistemik ve metabolik değişikliklerin şekillendiği, buzağılarda yüksek kortizol konsantrasyonunun Ig emilimi49 ve glikoz konsantrasyonun yüksek tutulması gibi organizmada metabolik faaliyetlere olumlu etkilerinin yanında immunsupresif etkisinden dolayı buzağıların sağaltım sonrasında da bakım koşullarının iyileştirilerek stres faktörlerin azaltılmasının gerekli olduğu kanısına varıldı. ANAHTAR KELİMELER: İshal, yenidoğan, buzağı, kortizol

Abstract:
50 SUMMARY The Effect and Clinical Importance of Diarrhea to Cortisol Secretion in Neonatal Calves In this study a total of 30 calves were used. First group consisted of totally 14 animals that were apparently healthy 7 female and 7 male calves. Second group consisted of 8 female and 8 male diarrheic calves that were presented to our clinics. The calves in the second group were evaluated before therapy (BT) and after therapy (AT). In healthy and sick calves blood WBC, RBC, Hb, Hct, MCV, MCH, blood glucose level, creatinin, total protein, albumin, globulin, A/G, Na, K, CI and basal Cortisol levels were detected and clinical importance were evaluated by detecting the changes caused by diarrhea. For the first blood samples that were taken from the diarrhoeic calves presented to the clinic; WBC (12,84 103/mm3), RBC (7,86 106/mm3), Hb (10,26 g/dl), Hct (%36,42), glucose (82,44 mg/dl), BUN (39,50 mg/dl), creatinin (2,21 mg/dl), total protein (6,08 g/dl) and K (5,26 mEq/dL) values were founded as increased MCH (15,05 pg), CI (92,62 mEq/dl) values were found as decreased and MCV (44,67 fL), and Na (140,87 mEq/dl) values were found to be doused with in the physiological ranges. Mean plasma Cortisol level in the diarrhoeic calves (1,69 ng/dl) was found as significantly high with respect to healthy consisting the calves in the control group (0,09 Mg/dl). Within ttie end of medical terapy, consisting intravenous sodium bicarbonate and isotonic sodium chloride solutions and per oral fluid terapy according to the clinical signs and dehihydration degrees of the diarrhoeic calves, blood levels mostly reaced to the physiolgical ranges. After terapy Cortisol concerfration in recovered51 calves (0,54±0,09 yg/dl) was found to be increased in respect to the calves that never devoloped illness (0#09±0,02 fig/dl). As a result it was suggested that some systemic and metabolic changes might be developed as a ersult of disordered hemoconcentration and homeostasis induced by diarrhoea, because of high Cortisol concentration in calves have positive effects on metabolic conditions of the organism such as Ig absorbtion and keeping glucose in high concentrations besides have immunosupressive effects after terapy recovering manegement conditions within reducing of the stress factors could be necesarry. Clinical signs and dehydration degrees were detected so that blood levels were reached to the physiological levels as a result of parenteral and oral fluid therapy with and medical therapy. KEY WORDS: Diarrhea, Neonatal, Calves, Cortisol