Pedasa antik kenti'nde koruma sorunları ve yönetim planı için öneriler
Pedasa ancient city protection problems and management plan suggestions of
Yazar: NURHİLAL DOĞAN
Danışman: PROF. DR. ADNAN DİLER
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Koruma alanları = Conservation areas ; Koruma çalışmaları = Protection studies ; Pedasa = Pedasa ; Yönetim planı = Management plan

Özet:
Pedasa Antik Kenti, Muğla ili Bodrum ilçesi Konacık mahallesi Gökçeler mevkide yer almaktadır. Kentin araştırma tarihçesi Avrupalı soyluların ve seyyahların arkeolojik alanlara yoğun ilgi göstermeye başladıkları 19. yüzyıla kadar dayanmaktadır. Ancak sistematik kazı ve yüzey araştırmaları 2000'li yıllarda A. DİLER tarafından başlatılmıştır. 2007 yılından itibaren bilimsel kazı çalışmalarının yürütüldüğü kent, Karia bölgesi arkeolojisinde Erken Demir Çağ sürecinin aydınlatılmasında önemli merkezlerden biridir. Kentin yerleşim merkezinde bir Akropolis, kutsal alanlar, farklı tepeler üzerine dağılmış nekropoller, tarım terasları ve çiftlik evleri bulunmaktadır. İlk yerleşimcilerin geldiği M.Ö. geç 2. Bin yıldan bu yana topografyasını ve bu yerleşenlere ait maddi kültür varlıklarının pek çoğu günümüze kadar korunarak gelmiş Leleg uygarlığının başkenti olan Pedasa, Bodrum Yarımadası'nda özgün karakterini büyük ölçüde koruyabilmiş nadir arkeolojik alanlardan biridir. Ancak kent bugün başta özel mülkiyetler, kaçak kazılar, imar ve altyapı projeleri gibi ciddi sorunlarla karşı karşıyadır. Bodrum Yarımadası'ında son 20 yılda hızla artan turizm hareketliliği ve neden olduğu yapılaşma boyutu da pek çok arkeolojik alanda baskı yaratmaktadır. Pedasa'da bu noktada konumu nedeniyle en fazla risk altındaki arkeolojik alanlardan biridir. Pedasa bulunduğu hassas konum nedeniyle taşıdığı değer ve tehdit unsurları ile arkeolojik alan yönetimi çalışmaları için örnek teşkil eden bir yapıdadır. Bu nedenle kentin tarihi ve yasal sınırlılıkları, önemi, değerleri ve koruma sorunları belirlenmiş, Pedasa Antik Kenti'nin bütüncül bir profili ortaya çıkarılmıştır. Bu profil kapsamında, sit alanının çok yönlü yapısı dikkate alınarak koruma sorunlarına yönelik çözüm önerileri kısa, orta ve uzun vadeli süreçler altında değerlendirilmiştir. Sosyo-ekonomik araştırma ile bölgenin kendi kaynaklarını karşılama kabiliyeti ve bölge halkının istek/eğilimlerinin belirlenmesi sonucunda katılımcı bir yönetim modeli önerisi geliştirilmiştir.

Abstract:
The ancient city of Pedasa is located in Gökçeler locality of the Konacık district of the modern town of Bodrum.  The research history of the city goes back to the 19th century when European nobles and travelers visited countries such as Anatolia, Greece, and Egypt to see archaeological sites. However, systematic excavations and surveys at the site were initiated by A. Diler in the 2000s.  The city, where scientific excavations have been carried out since 2007, is one of the important centers for illuminating the Early Iron Age in the archeology of the Karia region. Pedasa has all the elements of a Lelegian city, with an Acropolis at the center of the settlement, besides sanctuaries, necropoleis, agricultural terraces, and farmhouses. Pedasa, the capital of the Lelegian civilization, whose topography and where many of the material remains of these settlers have been preserved since the late 2 millennium BC, when the first settlers arrived, is one of the rare places in the Bodrum Peninsula that has its unique character. However, today the city is faced with serious problems such as private properties, illegal excavations, zoning and infrastructure projects. The rapidly increasing tourism activity in the last 20 years in the Bodrum Peninsula and the enormous size of the developments as a result, also create pressure on many archaeological sites. And Pedasa is the archaeological site at the highest risk due to its location in this aspect. Pedasa constitutes a good example for archaeological site management studies with its value and threat factors due to its sensitive location. For this reason, the historical and legal limitations, importance, values , and conservation problems of the city were determined and a holistic profile of the Pedasa Ancient City was created. Within the scope of this profile, solutions for conservation problems were evaluated under short, medium, and long-term processes, taking the multifaceted nature of the site into account. 
Through the determination of self-sustainability and the wishes/tendencies of the people of the region as a result of socio-economic research, a management model with community participation has been developed.