Transfüzyon bağımlı B talasemi majorlü çocuklarda akciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Pulmoner functi̇ons in chi̇ldren with transfusi̇on dependent B thalassemi̇a major
Yazar: HATİCE KÜBRA ÖZMAYA
Danışman: PROF. DR. MURAT SÖKER
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Beta talasemi = Beta-thalassemia ; Demir = Iron ; Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Radyografi = Radiography ; Solunum fonksiyon testleri = Respiratory function tests ; Talasemi = Thalassemia ; Çocuklar = Children ; Şelatörler = Chelating agents

Özet:
Giriş ve Amaç:β Talasemi Major (β-TM) tanılı hastalarda uzun süreli kan transfüzyonu, ekstravasküler hemoliz ve artmış intestinal demir absorbsiyonu vücutta aşırı demir birikimine yol açar. Vücutta farklı organ ve dokularda demir birikimine bağlı klinik bulgular gelişebilmektedir. Bu çalışmamızda çocuk hematoloji kliniğimizde takipli olan transfüzyon bağımlı β TM tanılı hastaların klinik özelliklerini, akciğer grafisinde saptanan bulguları ve solunum fonksiyon testlerinin sonuçlarını değerlendirmeyi amaçladık.
Materyal ve metod: Bu çalışmada, Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bilim Dalı'nda takipli olan 12-18 yaş arası transfüzyon bağımlı β-TM tanılı çocuklarda akciğer fonksiyonları vaka-kontrol yöntemi ile araştırıldı. Çalışma Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik Kurulu tarafından onaylandı. Yapılacak solunum fonksiyon testlerine uyum sağlayabilmesi için 12 yaşından büyük çocukların çalışmaya dahil edilmesi planlandı. Çalışmaya genetik ve klinik olarak kesinleşmiş β-TM olan, en az iki yıldır düzenli kan transfüzyonu yapılan, düzenli demir şelatörü kullanan ve SFT uyumu tam olan hastalar çalışmaya dahil edildi. Bilinen astım ve amfizem gibi bilinen akciğer hastalığı olan, ekokardiyografide herhangi bir patoloji saptanan, takiplerine düzenli gelmeyen, sigara ve diğer tütün ürünlerini kullanan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Hastaların demografik bulguları (yaş, cinsiyet, hastalık tanı yaşı, takip süresi, kullandığı şelatör adı ve dozu), laboratuvar sonuçları (hemogram, üre, kreatinin, AST, ALT, ferritin), SFT sonuçları ve PAAC grafisi değelendirme konusunda deneyimli uzman tarafından saptanan bulgular kayıt edildi.
Bulgular: Çalışmamıza ortalama yaşı 14.77±2.97 yıl olan16'sı erkek ve 10'u kız olmak üzere toplam 26 hasta dahil edildi.  Hastaların ortalama hgb düzeyi 8.56±0.73 g/dL, ferritin düzeyi 2837±3199 ng/dL olarak bulundu. Hastaların tümü deferasiroks (DFX) kullanmaktaydı ve ortalama DFX dozu 1096.15±316.85 mg olarak bulundu. Hastaların PAAC grafilerinde; 13 (%50)'ünde normal, 4 (%15,4)'ünde sağ bronkovasküler belirginlik artışı, 2 (%7,7)'sinde bilateral bronkovasküler belirginlik artışı, 2 (%7,7)'sinde sağ hiler dolgunluk olarak bulundu. Hastaların 13 (%50)'ünde normal, 7 (%26,9)'sinde restriktif, 4 (%15,4)'ünde miks ve 2 (%7,7)'sinde obstruktif tipte SFT sonucu saptandı. Splenektomi yapılan 5 hastanın tümünün 14 yaşından büyük olduğu saptandı (p=0.004). Hastalardan ferritin düzeyi <1500 ng/ml ve >1500 ng/ml olan iki grup arasında SFT sonuçları açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). 11 (%42,3) hastanın FVC değerinin %80'in altında olduğıu saptandı. Büyük çocuklarda ve daha uzun süre takip edilen çocuklarda FVC değerinin daha düşük olduğu (<%80) saptandı (sırasıyla; p=0.018 ve p=0.025). Cinsiyetler arasında SFT sonuçları ve splenektomi yapılması açısından da anlamlı fark saptanmadı (p>0.05). Erkek hastaların kız hastalara göre daha geç dönemde (18 aya karşın 7,5 ay) β-TM tanısı aldığı ve bu farkın istatistiksel açıdan anlamlı olduğu saptandı (p=0.024). VKİ<18 kg/m2 olan çocuklardaki IgE düzeyleri VKİ>18 kg/m2 olan çocuklardan istatistiksel açıdan anlamlı şekilde yüksekti (36.6'ya karşın 18.8 IU/mL) (p=0.003). 
Sonuç:Transfüzyon bağımlı β-TM tanılı hastaların asemptomatik dönemlerinde akciğer grafisinde yüksek oranda patolojik bulgular, SFT sonuçlarında büyük restriktif ve miks tipte solunum sıkıntısı ile birlikte daha az oranda obstruktif solunum sıkıntısı ile uyumlu bulgular saptadık. Β-TM tanılı hastaların solunum problemlerinin erken dönemde saptanması ile beklenen yaşam süresinin ve yaşam kalitesinin artırılabileceğini düşünmekteyiz. Bu hastaların klinik izleminde farklı SFT yöntemleri ve akciğer bulgularının daha ayrıntılı değerlendirildiği HRCT ile takibi konusunda daha ayrıntılı çalışmalar yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Talasemi Majör, SFT, PAAC, Demir, ùelatör.

Abstract:
Background and Aim:Long-term blood transfusion, extravascular hemolysis and increased intestinal iron absorption in patients with β Thalassemia Major (β-TM) lead to excessive iron accumulation in the body.Clinical manifestations of iron overload may occur in different organs and tissues in the body.In this study, we aimed to evaluate the clinical features, findings of the chest X-ray and the results of pulmonary function tests (PFT) of thetransfusion-dependent β TM patients who were followed up in our pediatric hematology clinic.
Material and Methods:In this study, lung function was investigated by case control method in children aged between 12 and 18 years who were followed-up in Dicle University Medical Faculty Pediatric Hematology and Oncology Department.The study was approved by Dicle University Medical Faculty Ethics Committee.Children older than 12 years of age were planned to be included in the study in order to adapt to pulmonary function tests. The study included patients with genetically and clinically confirmed β-TM who underwent regular blood transfusions for at least two years, who had regular iron chelators, and had complete PFT compliance.Patients with known lung disease, known asthma and emphysema, who had any pathology on echocardiography, who did not follow their follow-up regularly, and who used cigarette and other tobacco products, were not included in the study. Demographic findings (age, gender, the first diagnosis age, duration of follow-up, name and dose of chelator used), laboratory results (complete blood count, renal function test, liver function test and ferritin value), results of PFT and findings detected by experienced specialist in chest x-ray were recorded.
Findings:A total of 26 patients (16 male, 10 female) with a mean age of 14.77±2.97 years were included in our study. The mean hemoglobin level of the patients was 8.56 ± 0.73 g/dL and the ferritin level was 2837±3199 ng/dL.All patients were using deferasirox (DFX) and the mean DFX dose was 1096.15±316.85 mg. In the Chest x-ray findings of the patients; 13 (50%) had normal, 4 (15.4%) had right prominent bronchovascular markings, 2 (7.7%) had bilateral prominent bronchovascular markings, and 2 (7.7%) had right hilar fullness. 13 (50%) of the patients had normal, 7 (26.9%) had restrictive, 4 (15.4%) had mixed and 2 (7.7%) had obstructive type of PFT. All 5 patients who underwent splenectomy were found to be older than 14 years (p = 0.004).There was no statistically significant difference between the two groups with ferritin levels <1500 ng / ml and> 1500 ng / ml in terms of PFT results (p> 0.05). FVC values of 11 patients (42.3%) were below 80%. FVC values were found to be lower (<80%) in older children and longer follow-up children (p = 0.018 and p = 0.025, respectively).There was no significant difference between the genders in terms of PFT results and splenectomy (p> 0.05). It was determined that male patients were diagnosed with TM at a later stage (18 months versus 7.5 months) compared to female patients and this difference was statistically significant (p = 0.024). IgE levels in children with BMI <18 kg/m2 were statistically significantly higher than in children with BMI> 18 kg/m2 (36.8 versus 18.8 IU/mL) (p = 0.003).
Conclusion:In asymptomatic periods of patients diagnosed with transfusion-dependent β-TM, we found high pathologic findings on chest radiographs, large restrictive and mixed respiratory distress symptoms, and a lower rate of obstructive respiratory distress.We think that the life expectancy and quality of life can be increased by the early detection of respiratory problems of patients with β-TM. In the clinical follow-up of these patients, we think that more detailed studies should be done on HRCT with different PFT methods and lung findings.

Keywords: Thalassemia major, LFT, chest x-ray, iron, chelator