Samuel Halevi'nin Osmanlı Dreyfus'u: Bir mitin çeşitlemesi
Samuel Halevi's Ottoman Dreyfus: A variation of a Myth
Yazar: ÖYKÜ ULUSAL
Danışman: PROF. DR. MUKADDER YAYCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İspanyol Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Edebi eserler = Literary works ; Halevi, Samuel Saadi = Halevi, Samuel Saadi ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tarihçilik = Historiography ; İspanyol edebiyatı = Spainsh literature

Özet:
XIX. yüzyıl sonlarında Fransa'da meydana gelen Dreyfus Olayı genel olarak hukuk ve adalet, özel olarak antisemitizm çerçevesi içinde yankı bulmuştur. Osmanlı-Sefardi yazar Samuel Saadi Halevi (1870-1959) 1909'da basılan Osmanlı Dreyfus'u adlı eserinde yaklaşık aynı tarihlerde Osmanlıda bazı bakımlardan benzer bir vakanın cereyan ettiğini belirtmekte ve vakanın mağdurunu Osmanlı Dreyfus'u olarak tanımlamaktadır. Çalışmamızda Halevi'nin acemce yazıyla Yahudi İspanyolcasında kaleme aldığı eserinin Latin harflerine çeviri yazısı (transkripsiyonu) ve Türkçeye çevirisi yapılmış, esere konu olan vakanın ve başkahramanın tarihsel gerçekliği irdelenmiş ve esere esin kaynağı olan özgün Dreyfus Vakası ile karşılaştırılması yapılmıştır. Buna göre vakanın başkahramanı olan Osmanlı Yahudi subayı Doktor Yosef Karmona bir iftira sonucu yargılanarak suçlu bulunmuş ve ordudan atılmıştır. Olay ve yargılamanın Osmanlı Devleti'nde hukuk kurumlarının bozulduğu bir dönemde meydana geldiği anlaşılmaktadır. Ülkede geçici bir özgürlük ortamının oluştuğu II. Meşrutiyet Döneminde yapılan ikinci yargılamada mahkeme Karmona'yı suçsuz bulmuş ve haklarını iade etmiştir. Bir yandan iki gazete haberinden başka elimizde olayla ilgili veri bulunmaması, Osmanlı Dreyfus'u olarak sunulan vakanın sağlıklı olarak değerlendirilmesini zorlaştırmaktadır, diğer yandan ise olayın hukuki seyri ve sonucu, Karmona Davasının Fransız örneğinde olduğu gibi kamuoyu ve yazarların tepkileri doğrultusunda oluşan antisemitizm çerçevesinde ele alınmasını engellese de yazarın eserini Osmanlı Dreyfus'u olarak adlandırması dikkat çekicidir.

Abstract:
The Dreyfus Affair, which took place in late 19th-century France, had tremendous repercussions with regard to law and justice in general terms, and antisemitism in specific terms. In his work The Ottoman Dreyfus published in 1909, Ottoman-Sephardic author Samuel Saadi Halevi (1870-1959) pointed out that a partly similar incident took place in the Ottoman Empire roughly around the same period and identified the victim of the incident as the Ottoman Dreyfus, which is also the name of his work. Our study includes a Romanized transcription of Halevi's work, which was originally written in Judeo-Spanish in aljamiado script, as well as the translation of the said work into Turkish. Furthermore, it analyzes the historical accuracy of both the incident and the protagonist and compares it with the original Dreyfus Affair, which was the inspiration for Halevi's work. Accordingly, Yosef Karmona, the protagonist who was an Ottoman Jewish officer, faced trial after being slandered, was found guilty and expelled from the army. The incident and the trial apparently took place at a time when Ottoman legal and judiciary institutions had become corrupt. Karmona was tried a second time in the Second Constitutional Era, during which the country enjoyed a temporary state of freedom. He was found not guilty and had his rights restored. The evaluation of the Ottoman Dreyfus affair proves difficult due to not having sufficient data regarding the incident except for two newspaper articles. On the other hand, it is notable that the author called his work The Ottoman Dreyfus even though the legal proceedings and results of the Karmona Case prevented the incident from being addressed within a framework of antisemitism which transpired from the reaction of the public and authors in the French case.