Fâtımî halifelerinden Azîz-Billâh dönemi (365-386/975-996)
Period of Aziz-Billâh from Fatimi caliphs (365-386/975-996)
Yazar: GÜLSÜM CEYLAN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULHALİM OFLAZ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History

Özet:
X. yüzyılda Fâtimî Devleti'nde hükümdarlık yapan Azîz-Billâh, siyasi, sosyal ve askeri alanlarda başarı kateden bir şahsiyettir. Babası Muiz-Lidînillâh'ın vefatından sonra Mısır'da tahta çıkan ilk Fâtımî halifesidir. Yaklaşık yirmi iki yıllık iktidarı döneminde, devletin sınırlarını genişletmiş, hoşgörü ve refah ortamı sağlamıştır. Onun döneminde Fâtımî Devleti tarımda, sanayide ve ekonomide çok ileri seviyelere yükselmiş, bu da beraberinde bölgesel huzuru getirmiştir.
İç ve dış siyasette de başarılar elde eden Azîz-Billâh, halk tarafından sevilen bir halife olarak anılmaktadır. Mısır'ın fethi babası Muiz döneminde gerçekleşse de Mısır'ı bayındır hale getiren, gelişmesini ve büyümesini sağlayan Azîz-Billâh'tır. Abbasilerle, Endülüs Emevileriyle, Bizanslılar ve Karmatîler ile olan siyasi mücadelelerde başarılar sağlamıştır. Irak'ta, Şam'da, Hicaz'da yine aynı başarıyı göstermiştir. Hâkim olunan bölgelerde inşa ettirdiği tersane, han, hamam, medrese, mescit, hastane, adalet ve eğitim kurumları ile halkın sevgisine mazhar olmuştur. Onun döneminde Mısır halkı bolluk ve refah içinde yaşamıştır. Fâtimîlerin geleneksel devlet yönetimlerinden tamamen uzak durarak devleti, hak ve adaletle doldurmak isteyen Azîz, asabiyetin yerini ehliyet ve liyakatın almasını sağlamış ve böylece toplumda asayiş ve sükûnetin sağlanmasına vesile olmuştur.

Abstract:
Aziz-Billâh, the ruler of the Fatimid State in the 10th century, was a successful person in the political, social and military fields. He is the first Fatimid Caliph to ascend the throne in Egypt after the death of his father, Muiz Lidinillah. During his nearly twenty-two years of power, he expanded the borders of the state and provided an environment of tolerance and prosperity. During his period, the Fatimid State had advanced to very advanced levels in agriculture, industry and economy, which brought regional peace with it.
Having achieved success in domestic and foreign politics, Aziz-Billâh was remembered as a popular caliph by the people. Even though the conquest of Egypt took place during the period of his father Muiz, it was Aziz Billâh who made Egypt prosperous and enabled it to develop and grow. He achieved success in the political struggle with the Abbasids, the Umayyads of Andalusia, Byzantium and the Karmatis. It has shown the same success in Iraq, Damascus and Hejaz. He was loved by the people with the shipyard, inns, baths, madrasahs, mosques, hospitals, justice and educational institutions built in the dominated regions. During his time, the Egyptian people lived in abundance and prosperity. Aziz, who wanted to completely stay away from the traditional state administrations of the Fatimids and fill the state with rights and justice, ensured that irritability was replaced by competent and meritocracy, and thus, he was instrumental in ensuring order and tranquility in the society.