1980 sonrası Türk dış borçları ve dış borçlanmada risk yönetimi
Turkish external debt after 1980 and risk management in the management of external debt
Yazar: MURAT ALTUN
Danışman: DOÇ. DR. ABUZER PINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye ve Ekonomi Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu tezin amacı, dışa açılım süreciyle beraber Türkiye için önemli bir sorun olmaya başlayan dış borçların nedenlerini, dış borç stokunun nasıl bir seyir izlediğini, dış borçlarının sürdürülebilir olup olmadığını ortaya koymak; dış borç yönetiminde karşılaşılan riskleri ve bu riskleri minimize etmede kullanılan teknikleri irdelemek, kamu dış borçları yönetilirken risk yönetiminin esas alınıp alınmadığını değerlendirmektir.Tez, üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, devlet borçlanmasının ne anlama geldiği, borçlanmanın kaynakları ve borçlanma nedenleri ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, Türkiye'nin dış borçlarının nasıl bir seyir gösterdiği ve dış borç rasyolarımızın ne durumda olduğu irdelenmiştir. Üçüncü bölümde ise, dış borçların yönetimi sorununun sadece ?Risk Yönetimi? boyutu üzerinde durularak, dış borç yönetiminde karşılaşılan risklerin ve bu riskleri minimize etmede kullanılan tekniklerin neler olduğu, dış borçlar yönetilirken risk yönetiminin esas alınıp alınmadığı açıklanmıştır. Tez, kaynak taramasına dayanmaktadır.Çalışmanın sonuçları, dış borçlarımızın yıllar itibariyle miktar bazında sürekli arttığını; ancak son yıllarda milli gelir artış hızının dış borç artış hızından daha fazla olması ve döviz kurunun düşük seviyelerde seyretmesinin dış borç rasyolarına olumlu yansıdığını, uluslararası kriterlere göre, bu rasyolarla Türkiye'nin orta dereceli borçlu ülke kategorisine girdiği; bununla birlikte, bütün gelişmekte olan ülkeler gibi mali piyasaları derinleşmeyen ve dış şoklara karşı çok hassas olan Türkiye için bu rasyoların çok da anlamlı olmadığı ve Türkiye'nin (özellikle özel kesimin) dış borcunun sürdürülebilir olmadığı kanaatine varılmıştır. Bir başka sonuç ise, etkin ve aktif bir şekilde yönetilebilmesi için dış borçların bir portföy olarak kabul edilmesi ve risk yönetiminin, son yıllarda bir çok OECD ülkesinde görüldüğü gibi, bu dış borç yönetiminin odağına oturtulması gerektiğidir. Türkiye'de dış borçlar yönetilirken, risk yönetiminin esas alındığı, bu bağlamda bir takım hukuki ve örgütsel düzenlemelerin yapıldığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Sözcükler: Türkiye, Dış Borç, Kamu Dış Borcu, Borç Yönetimi, Risk, Dış Borçlanmada Karşılaşılan Riskler, Risk Yönetimi.

Abstract:
The purpose of this dissertation is to explain the reason of the external debt begun to be a problem for Turkey and how the debt stock has structure and if external debt is sustainable; is to analyse the risk exposed in the external debt management and derivative instrument for decreasing these risks and is to assess if risk management is taken into consideration in the external debt management process.The dissertation is decomposed into three major parts. In the first part, it is displayed what the meaning of public debt and source of debt and the reason of debt. In the second part, it is analyzed how the debt stock has structure and what about external debt ratios. In the third part, it is focused on only risk management part of the debt management problem and is explained what the risk exposed in the external debt management and derivative instrument for decreasing these risks is and whether risk management is taken into consideration in the external debt management process. The dissertation grounds on research of sources.We can make out the results of our dissertation as follows: external debts of Turkey have increased continuously in terms of amount, but that the rate of economic growth has been faster than the rate of external debt stock and the foreign exchange rate has been at low level has influenced the ratio of external debt positively. According to international criteria, Turkey is described as middle graduated debtor country with these ratios. Nonetheless, it is not sustainable for Turkey (especially for its private sector) which its capital markets is not deepen and is very sensitive to the external shock like all of the developing countries. On the other hand, it is necessary that the external debt is accepted as portfolio and risk management localize at he focus of the external debt management as seen in many countries of Organasation for Economic Cooperation and Development (OECD) in recent years for managing external debt effectively and actively. It is concluded that risk management has taken into consideration and in this context, some juridical and organizational arrangement have been done, while the external debt is beeing managed.Keywords: Turkey, External Debt, Public External Debt, Management of Debt, Risk, The Risk Exposed in the External Debt Process, Risk Management.