Türkiye'deki toplam kalite yönetimi uygulamalarının endüstriyel kuruluşlarda çalışanlar üzerine etkisi: Eskişehir'de sosyolojik bir inceleme
The impacts of total quality management practices on blue collared workers in Turkey: A case study in Eskişehir
Yazar: TEMMUZ GÖNÇ ŞAVRAN
Danışman: PROF.DR. NADİR SUĞUR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
YÜKSEK LİSANS TEZ OZU TÜRKİYE'DEKİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMALARININ ENDÜSTRİYEL KURULUŞLARDA ÇALIŞANLAR ÜZERİNE ETKİLERİ: ESKİŞEHİR'DE SOSYOLOJİK BİR İNCELEME Temmuz GÖNÇ-ŞAVRAN Sosyoloji Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mayıs 2005 Danışman: Prof. Dr. Nadir SUGUR Toplam Kalite Yönetimi'nin (TKY) 1980'lerden itibaren hem yerel hem de küresel ölçekte yaygın şekilde uygulanması, TKY'nin iş sürecinin sistematik ölçüm ve kontrolü üzerinde yoğunlaşan "katı" ve eğitim, çalışan katılımı ve kültürel değişim gibi süreçlere yoğunlaşan "e.v#e£" iki farklı tarzını ortaya çıkarmıştır. Kalite literatüründe, TKY uygulamalarının hem örgütlerde hiyerarşiyi azaltarak hem de eğitim, yükümlülük, yetkilendirme ve katılım gibi esnek öğeleri kullanarak çalışanların iş tatminini arttırdığı, başat iddialardan biri olarak ileri sürülmektedir. Bu tezin amacı, TKY'nin örgütlerdeki hiyerarşiyi azaltıp azaltmadığının ve yükümlülük, yetkilendirme ve katılım aracılığıyla çalışanların iş tatminini artırıp attırmadığının incelenmesidir. Çalışma, Eskişehir'de formal sektörde yer alan firmada yürütülmüş olan alan araştırmasına dayanmaktadır. Araştırmanın bulguları, TKY uygulamalarının örgütlerde hiyerarşiyi azaltmada genel olarak başarısız olduğunu göstermektedir. Bu örgütte uygulanan TKY teknikleri, işyerindeki birçok uygulamada kendini yeniden üreten yerel otokratik kültürle yoğun bir şekilde bütünleşmiştir. Bulgular ayrıca, otokratik kültürün örgütte yeniden üretimi nedeniyle TKY'nin yöneticiler ve işçiler arasındaki biz/ onlar ayrımı olarak nitelendirilen ikiliği ortadan kaldıramadığını ve bunun sonucunda çalışan katılımını tam olarak gerçekleştiremediğini açığa çıkarmıştır. Çalışma, kalite literatüründe ileri sürüldüğünün aksine, TKY'nin işe ilişkin bir dizi uygulamada çalışanların tatmini üzerinde oldukça kısıtlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
Ill ABSTRACT An extensive implementation of Total Quality Management (TQM) at the local and global level in the last two decades, have brought forth both "hard' and "soff versions, which could either focus on the systematic measurement and control of the work process or on training, participation and cultural change. Prevailing contentions in the mainstream literature are that implementations of TQM practices ultimately have a positive impact upon workers' job satisfaction by reducing the hierarchy in the organizations and introducing soft elements like training, commitment, empowerment and participation. The aim of this thesis is thus to assess whether TQM reduces the hierarchy in organizations or increases the job satisfaction of workers through commitment, empowerment and participation. This study draws upon a fieldwork conducted in a formal sector factory located in Eskişehir. The findings of the research reveal that applications of TQM techniques in general fail to reduce the hierarchy in the organization. TQM techniques applied in this organization are highly integrated with the autocratic local culture that reproduces itself in a wide range of work practices. Findings also confirm that due to the reproduction of the autocratic culture in the organization, TQM fails to overcome so called distinction of "us and them" between managers and workers and thus is not able to attain worker participation in a true manner. This study reveals that TQM has little effect upon workers' satisfaction on a number of work related issues as proponents of TQM assert in the literature.