Koçluk desteğinin okul öncesi öğretmeninin okuma yazmaya hazırlık uygulamaları ile çocukların okuma yazmaya hazırlık becerilerine etkisi
The effect of coaching support on preschool teacher's pre-literacy practices and pre-literacy skills of children
Yazar: SEVİNÇ DEMİR KAYA
Danışman: PROF. DR. FATMA ALİSİNANOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken okuryazarlık becerileri = Early literacy skills ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Koçluk = Coaching ; Mesleki gelişme = Professional development ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Araştırmada öğretmenlerin okuma yazmaya hazırlık becerilerine yönelik koçluk desteği almalarının öğretmenin okuma yazmaya hazırlık uygulamalarına ve öğretmenin okuma yazmaya hazırlık becerilerine ilişkin uygulamalarının çocukların okuma yazmaya hazırlık becerilerine olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Kütahya ilinde bulunan bir resmi bağımsız anaokulunda görev yapan 1 öğretmen ve 2 ana sınıfı çocukları (1 deney grubu çocukları ve 1 kontrol grubu çocukları) oluşturmaktadır. Deney grubunu resmi bağımsız A. anaokulu A. sınıfına devam eden 15, kontrol grubunu ise B. sınıfına devam eden 14 olmak üzere toplam 29 çocuk oluşturmaktadır. Araştırma hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı karma yöntem ile gerçekleştirilmiş olup araştırmada koçluk desteği ile öğretmenin okuma yazmaya hazırlık uygulamalarına müdahale edildiği ve buradan yola çıkarak çocukların okuma yazmaya hazırlık becerilerine etkisi incelendiği için araştırmanın deseni karma yöntem araştırmalarından müdahale deseni olarak belirlenmiştir. Çocuklardan elde edilen nicel veriler ile öğretmenden elde edilen nitel verilerin birbirlerini desteklemesine, sonuçların karşılaştırılmasına ve yorumlanmasına destek olması amacıyla eş zamanlı olarak kullanılmıştır. Dolayısıyla araştırma desenin simgesel görünümü NİC+NİT şeklindedir. Araştırmanı nitel deseni olarak temel nitel araştırma deseni benimsenmiştir. Nitel veriler öğretmen ile yapılan gözlem, görüşme, geri bildirim oturumları ve günlük kayıtları aracılığıyla deneysel müdahale öncesinde, sırasında ve sonrasında araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın nicel deseni deneysel araştırma türlerinden biri olan öntest - sontest ve kalıcılık testi deney - kontrol gruplu yarı deneysel desen olarak belirlenmiştir. Koçluk desteği süreci öncesi ve sonrasında öğretmenin okuma yazmaya hazırlık uygulamalarına ilişkin veriler ilk olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Koçluk desteği süreci kapsamında; 5 hafta boyunca, hafta içi her gün öğretmenin okuma yazmaya hazırlık ve Türkçe etkinliklerinin tümü gözlemlenmiştir. Her bir gözlem sırasında araştırmacı tarafından hazırlanan gözlem kontrol listesi doldurulmuş ve gözlem notları alınmıştır. Okuma yazma hazırlık becerileri gözlem kontrol listesi öğretmenin okuma yazmaya hazırlık becerilerinden olan fonolojik farkındalık, yazı farkındalığı ve sözel dil becerilerini sınıflarında nasıl uyguladıklarını, yaptıkları etkinliklerde bu becerileri ele alıp almadıkları, ele aldılarsa ne derecede kullandıkları ve hangi stratejileri, materyalleri kullandıklarını içeren 112 maddeden oluşmaktadır. Her uygulamanın sonunda öğretmen ve araştırmacının gerçekleştirilen uygulamayı değerlendirdikleri geri bildirim oturumları gerçekleştirilmiştir. Geri bildirim oturumlarındaki değerlendirmeler sırasında öğretmene alan bilgisi, yöntem, teknik ve strateji ile gelecek etkinliklerin planlanması konularında koçluk desteği sağlanmıştır. Nicel veriler; Fonolojik farkındalık ölçeği, Yazı farkındalığı kontrol listesi, Peabody resim kelime testi, Descoedres dil testi ölçme araçları aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırma koçluk desteği alan öğretmen uygulamalarının çocukların okuma yazmaya hazırlık becerilerinden olan sözel dil becerisi, fonolojik farkındalık ve yazı farkındalığı becerilerine etkisini belirlemeyi amaçlayan deneysel bir araştırma olduğundan deneysel uygulamanın etkililiğini test etmek için Karışık (Tekrarlı) Ölçümler İçin İki Faktörlü ANOVA kullanılmıştır. Araştırmada 2x3'lük (deney/kontrol grupları X öntest/sontest/kalıcılık testi) split plot desen oluşturulmuştur.  Ayrıca varyans analizinde belirlenen farkın hangi gruplar arasında anlamlı olduğunu belirlemek amacıyla katılımcıların Descoeudres Dil Testi (Descoeudres Dictionary Test) (DDT), Peabody Resim Kelime Testi, Fonolojik Farkındalık Ölçeği ve Okul Öncesi Dönemdeki Çocukların Yazı Farkındalığını Değerlendirme Kontrol Listesi öntest, sontest ve kalıcılık ölçümlerinden aldıkları puanların karşılaştırmalarına ilişkin Bonferroni Testi kullanılmıştır. Bulguların istatistiksel analizleri .05 anlamlılık düzeyi esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte. 001 ve. 01 anlamlılık düzeyleri de tablolarda gösterilmiştir. Araştırma bulguları koçluk desteği sürecinin öğretmenin okuma yazmaya hazırlık becerilerine yönelik alan bilgisine, okuma yazmaya hazırlık becerilerine yönelik uygulamalarına (etkinlik planını oluşturma, uygulama, değerlendirme, materyal kullanma, yöntem, teknik ve strateji kullanma) katkı sağladığını göstermektedir. Bu bağlamda koçluk desteği alan öğretmenin okuma yazmaya hazırlık becerilerine yönelik farkındalık düzeyinin arttığı görülmektedir. Aynı zamanda Fonolojik farkındalık ölçeği, Yazı farkındalığı kontrol listesi, Peabody resim kelime testi, Descoedres dil testi ölçme araçlarından elde edilen bulgulara göre öntest – sontest ve kalıcılık ölçümlerinden aldıkları puanlar arasında deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0.01). Bu bulgulara dayalı olarak koçluk desteğinin öğretmenin okuma yazmaya hazırlık uygulamalarına katkı sağladığı ve öğretmenin okuma yazmaya hazırlık becerilerine yönelik uygulamalarının ise çocukların okuma yazma becerilerini gelişimine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler:okuma yazmaya hazırlık becerileri, koçluk, okuryazarlık koçluğu, mesleki gelişim, öğretmen eğitimi.

Abstract:
In the study, it was aimed to determine the effect of teachers' coaching support for pre-literacy skills on the teacher's pre-literacy practices and the teacher's practices on pre-literacy skills on children's pre-literacy skills. The study group of the research consists of 1 teacher working in an independent kindergarten in the province of Kütahya and 2 class of kindergarten children (1 experimental group children and 1 control group children). The experimental group consists of 15 children attending the A. Class and  14 of children attending the B. Class of a total of 29 children are attending an independent A. Kindergarten. The research was carried out with a mixed method in which both qualitative and quantitative research methods were used, and since in the research the teacher's pre-literacy practices were intervened with the support of coaching and the effect on children's pre-literacy skills were examined based on this, the design of the research was determined as an intervention design from mixed method research. The quantitative data obtained from the children and the qualitative data obtained from the teacher were used simultaneously to support each other, to compare and interpret the results. Therefore, the symbolic view of the research design is QUAN+QUAL. The basic qualitative research design was adopted as the qualitative design of the research. Qualitative data were included in the research before, during and after the experimental intervention through observation, interviews, feedback sessions and diary recordings with the teacher. The quantitative design of the research was determined as one of the experimental research types, pretest-posttest, permanence test and quasi-experimental design with experimental-control group. The data on teacher's pre-literacy practices before and after the coaching support process were first obtained by semi-structured interview technique.  Within the scope of the coaching support process; all of the teacher's pre-literacy and Turkish activities were observed every weekday for 5 weeks. During each observation, the observation checklist prepared by the researcher was filled and observation notes were taken. The pre-literacy skills observation checklist consists of 112 items, including how the teacher applies phonological awareness, print awareness and verbal language skills, which are among the pre-literacy skills, whether they address these skills in their activities, if so to what extent, and what strategies and materials they use.  At the end of each implementation, feedback sessions were held in which the teacher and the researcher evaluated the implementation. During the evaluations in the feedback sessions, coaching support was provided to the teacher in terms of content knowledge, method, technique and strategy, and planning of future activities. Quantitative data; Phonological awareness scale, Print awareness checklist, Peabody picture word test, Descoedres language test were obtained through measurement tools.  Two-Factor ANOVA for Mixed (Repeated) Measures was used to test the effectiveness of the experimental application, as the research was an experimental study aiming to determine the effects of teacher practices received coaching support on children's pre-literacy skills such as verbal language skills, phonological awareness and print awareness.  In the research, a 2x3 (experimental/control groups X pretest/posttest/permanence test) split plot design was created. In addition, in order to determine between which groups the difference determined in the analysis of variance is significant, Bonferroni Test was used to compare the  measurement scores of the Descoeudres Language Test (Descoeudres Dictionary Test) (DDT), Peabody Picture Word Test, Phonological Awareness Scale and Preschool Children's Print Awareness Evaluation Checklist pretest, posttest and permanence. Statistical analyzes of the findings were performed based on the .05 significance level. With this .001 and .01 significance levels are also shown in the tables.  Research findings show that the coaching support process contributes to the teacher's knowledge of the content of pre-literacy skills and to the practices of pre-literacy skills (generating the activity plan, implementing, evaluating, using materials, using methods, techniques and strategies). In this context, it is seen that the awareness level of the teacher who received coaching support for pre-literacy skills has increased. At the same time, according to the findings obtained from the Phonological awareness scale, Print awareness checklist, Peabody picture word test, Descoedres language test measurement tools, a significant difference was found in favor of the experimental group between the scores they got from the pretest-posttest and permanence measurements (p<0.01).  Based on these findings, it has been concluded that coaching support contributes to the teacher's pre-literacy practices and that the teacher's practices to pre-literacy skills contribute to the development of children's literacy skills.
Key Words:pre-literacy skills, coaching, literacy coaching, professional development, teacher training.