Resmi ortaokullarda öğretmenlerin rol belirsizliği ve rol çatışması ile işe yabancılaşma ilişkisi
The investigation of relation of role ambiguity and role conflict with work alienation
Yazar: DERYA FATMA DELİPOYRAZ
Danışman: DOÇ. DR. ERKAN TABANCALI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Devlet okulları = State schools ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Ortaokullar = Secondary schools ; Rol belirsizliği = Role ambiguity ; Rol çatışması = Role conflict ; Çatışma = Conflict ; Örgütsel yabancılaşma = Organizational alienation ; Öğretmenler = Teachers ; İşe yabancılaşma = Work alienation

Özet:
Çalışma hayatında, bireylerin rollerini tam anlamıyla bilmesi ve doğru bir biçimde yerine getirmesi başarılı bir yönetim için gereklidir. Kamu veya özel sektörde yer alan kurum ve kuruluşlarda görev yapan çalışanların kendilerine verilen görevleri ve kendilerinden beklenen rollerin gereklerini yapmaları gerekmektedir. Sağlam bir yapısı olan bir kurum ve kuruluşta roller, statüler, yetkiler ve bunlarla ilgili sorumluluklar ortaya konmuş olmalıdır. Bunun sonucunda algılanan roller ile beklenen yönetsel roller arasında uyum sağlanabilmektedir. Tam tersi durum olması halinde ise kurum içinde rol, statü ve yetki konularında çatışmalar olabilmektedir. Diğer taraftan bireylerin, rollerinin belirsizliği, çelişkili olması vd. sebeplerden dolayı kendi içerisinde de çatışma yaşayabildikleri görülmektedir. Rol çatışması ve rol belirsizliği hem yöneticilerin iş tatminsizliğine, hem de çalışanların işe yabancılaşmasına neden olabilmektedir.

Bu çalışmada, resmi ortaokullarda görevli öğretmenlerin yaşadıkları rol belirsizliği, rol çatışması ve işe yabancılaşma düzeylerinin belirlenmesi ve aralarındaki ilişkinin demografik ve mesleki özellikler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, İstanbul ili Fatih ve Zeytinburnu ilçelerinde görev yapan 384 öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında bağımsız grup t testi, tek yönlü varyans analizi, faktör analizi, korelasyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizinden faydalanılmıştır. Analizler sonucunda; öğretmenlerin genel olarak rol belirsizliği, rol çatışması ve işe yabancılaşma yaşamadıkları görülmüş, rol çatışması ve rol belirsizliğinin işe yabancılaşmaya etki ettiği belirlenmiştir. Fark testleri sonucunda; öğretmenlerin rol belirsizlik düzeyleri arasında mesleği isteyerek seçme durumuna,  rol çatışması düzeyleri arasında öğretmenlik kıdemi ve mesleği isteyerek seçme durumuna göre anlamlı fark olduğu diğer değişkenlerde anlamlı farklılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler	: Rol belirsizliği, Rol Çatışması, İşe Yabancılaşma.

Abstract:
In working life, it is necessary for a successful management to know the individuals' roles fully and to perform them correctly. Employees who work in public or private sector institutions and organizations need to fulfill the duties assigned to them and the roles expected of them. An organization that has a healthy structure should have established roles, statutes, authorities and related responsibilities. As a result, the perceived role can be aligned with the expected roles. If the opposite is the case, there can be conflicts within the role, status and authority issues within the institution. On the other hand, due to the uncertainty of the roles of the individuals, that individuals can also experience conflicts within themselves. Role conflict and role ambiguity can both cause managers' job dissatisfaction and the alienation of employees.

In this study, it is aimed to determine the level of work alienation and role ambiguity and role conflict experienced by in elementary school teachers. The relationship between demographic and occupational characteristics of role ambiguity and role conflict on work alienation has been examined. The study was carried out on 384 teachers working in the province of Fatih and Zeytinburnu in Istanbul. During the execution of hypothesis testing, correlation analysis, hierarchical regression analysis, independent group t test and one way ANOVA were utilized. As a result of the analysis, it is found that teacher does not experience role conflict, and role ambiguity generally, on the other hand  it is found that role conflict and role ambiguity affects job alinieation of teachers.At the end of the difference tests, it has been found that there is meaningful difference between the levels of role ambiguity of the teachers related to their willingness to choose the profession, also there is meaningful difference between the levels of role conflict of the teachers related to their job experience and willingness to choose the profession, but it has been found no meaningful difference for other variables.

Key Words	: Role Ambiguity, Role Conflict, Work Alienation.