Muhammed Enver Şah el-Keşmîrî ve fıkıh düşüncesi
Muhammad Anwar Shah Al-Kashmiri and his Thought of Jurispudence
Yazar: MUHAMMET RAŞİT AKPINAR
Danışman: PROF. DR. AHMET YAMAN
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Din-hukuk ilişkileri = Religious-law relationship ; Hukuksal yorumlar = Judicial interpretation ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhammed Enver El-Keşmiri = Muhammed Enver El-Keşmiri ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam hukukçuları = Islamic lawers ; İslamiyet = Islam

Özet:
Muhammed Enver Şah el-Keşmîrî, modernitenin İslam tefekkür tarihinde güçlü bir tahakküm alanı tesis etmeye başladığı bir dönemde, geleneksel ilim ve hukuk anlayışına sadık kalarak fıkıh meselelerinin temellendirilmesi hususunda çaba sarf eden ve bu yönüyle İslam hukuk geleneğinin savunucusu olarak öne çıkan Hindistanlı bir âlimdir. Kırk yılı aşkın eğitim ve öğretim hayatı boyunca dinî-hukukî metinlerin anlaşılması üzerine mesai harcamış, norm-amaç ilişkisini tespit etmeye çalışmış, bağlı bulunduğu Hanefî mezhebinin temel tezlerini te'yid edecek nitelikte külli kaideler vazetmiş olan Keşmîrî'nin çalışmaları, özgün tahkik ve tespitler içermesi yönüyle İslâm hukuk birikimine önemli katkılar sağlayacak düzeydedir. Keşmîrî'nin fıkıh düşüncesinin ortaya konması, XIX ve XX. yüzyılda entelektüel anlamda büyük bir dönüşümün yaşandığı Hint alt kıtasının hukuki birikimine ışık tutması açısından da kıymet arz etmektedir. 
Bu araştırma, Keşmîrî'nin hukuk düşüncesinin ayırt edici özelliklerini ve bu düşüncenin oluşmasına etki eden faktörleri incelemeyi konu edinmektedir. Tez, bir giriş ve iki ana bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın çerçevesi ve kaynakları ile konunun amaç ve önemine ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Birinci bölümde, Keşmîrî'nin biyografisi, ilmî kişiliği ve hukuk düşüncesinin tarihi arka planı ele alınmış, ardından fıkıh düşüncesinin teorik çerçevesi ve karakteristik özellikleri ortaya konmuştur. Kendisinin doğrudan usûl konularına ilişkin görüşlerinin ele alındığı ikinci bölümde ise, onun fıkıh usûlü kavramlarıyla inşa ettiği bilgi nazariyesine kısaca temas edilmiş; ardından klasik usûl sistematiğinin kaynak (delil), hüküm, yorum (lafız) ve ictihad konuları üzerindeki değerlendirmelerinden hareketle usûl düşüncesi ele alınmıştır. Bu esnada hukuk düşüncesinin ayırt edici özelliğini karakterize etmesi bakımından hükümlerin teşrî' ve istinbâtında tatbik ettiği merâtib ve tercih teorisi ayrı başlıklar altında incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Hint Alt Kıtası, Keşmîrî, Merâtib, Lafız, Yorum.

Abstract:
Muhammad Anwar Shah Al-Kashmiri is an Indian scholar who made an effort to ground jurisprudence issues with abiding by traditional science and law understanding and became prominent as the pioneer of Islam law tradition from this aspect at a period when modernity established a powerful domination on Islam thought history. Works of Kashmiri who worked to analyze religious-legal text throughout his education and training life which lasted more than forty years and tried to identify norm-purpose relation, provided abundant bases which confirmed basis thesis of Hanafi doctrine which he belonged to, could contribute a lot to Islamic law accumulation with its aspects which include unique enquiry and fixation. Analyzing jurisprudence thought of Kashmiri is also valuable in terms of shedding light on legal accumulation of Indian subcontinent where a big transformation occurred intellectually in XIX and XXth century. 
This research aims to analyze distinguishing patterns of law thought of Kashmiri and factors which caused this thought to be created. The thesis has one introduction and two main parts. In introduction part, framework and resources of the research and information related to purpose and importance of the subject were talked about. In the first part, biography, scientific personality and historical background of law thought of Kashmiri were talked about and then theoretical framework and characteristic features of thought of jurisprudence were presented. In the second part in which his direct views on procedure issues were dealt with, his information theory built with his jurisprudence procedure concepts was touched; and then his procedure thoughts were approached based on the evaluations of resource (evidence), provision, interpretation (wording), and opinion (ijtihad) concepts of the classical procedure systematic. In this regard, grades and preference theory, applied in legislation and revealing of provisions to characterize the distinguishing feature of the law thought, were examined under different titles.
Keywords: Indian Subcontinent, Kashmiri, Grades, Wording, Interpretation