Bazı üzüm çeşit ve anaçlarının ampelografik ve moleküler karakterizasyonu
Ampelographic and molecular characterization of some grape cultivars and rootstocks
Yazar: ALİ SABIR
Danışman: PROF. DR. SAADET BÜYÜKALACA ; PROF. DR. SEMİH TANGOLAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Karakterizasyon = Characterization ; Üzüm = Grape

Özet:
Bu araştırmada, ulusal ya da uluslar arası öneme sahip olan 59 üzüm çeşidi ile dünyada yaygın olarak kullanılan 20 Amerikan asma anacının ampelografik ve moleküler yöntemlerle karakterizasyonu yapılmıştır. Ampelografik çalışmalar kısmında genotipler, uluslar arası asma tanımlama listelerinden seçilen 44 özellik kullanılarak 2 yıl süreyle (2006 ve 2007) incelenmiş ve uluslar arası yöntem birliğiyle oluşturulan listelerde gösterildiği gibi, her özelliğe ilişkin tanımlamaları gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, elde edilen bulgular rakamsal bilgiye dönüştürülmüş ve NTSYSpc 2.1 programında ?mean character differences? katsayılarına göre UPGMA analizleri yapılmıştır. Moleküler çalışma kapsamında ise 60 ISSR primeri taranarak en uygun 20 primer seçilmiştir. ?Jaccard? katsayısı kullanılarak, genotipler arası benzerlik analizleri DNA düzeyinde soyağacı üzerinde değerlendirilmiştir.Genotipler arasında, ampelografik özellikler bakımından büyük farklılıklar saptanmıştır. Bunun sonucu olarak, genotipler soyağacı üzerinde Amerikan asma anaçları ile üzüm çeşitlerinden oluşan 2 kola ayrılmış ve bu kollar üzerinde çok sayıda alt sınıflar oluşmuştur. Çalışmada seçilen 20 ISSR primeri 185'i polimorfik olmak üzere toplam 194 bant üretmiştir. Primer başına toplam bant sayısı 15 ile 5 arasında değişirken, polimorfik bant sayısı 4 ile 14 arasında olmuştur. Primerlerin tamamında % 75 ve üzeri polimorfizm oranı saptanmıştır. Genotipler arasındaki genel benzerlik indeksi değerleri 0.97 ile 0.25 arasında değişmiştir. ISSR primerlerine göre elde edilen soyağacı, genotiplerin gerek farklı değerlendirme şekillerine sahip çeşit gruplarının dağılımı ve gerekse genetik kompozisyona bağlı dallanma pozisyonlarına göre ampelografik soy ağacı ile benzerlik göstermiştir. Her iki yöntemle elde edilen soy ağacı üzerinde genotipler, öncelikli olarak genetik orijinlerine bağlı kalarak dağılım göstermiş ve alt sınıfların oluşumunda ise öncelikli değerlendirme şekilleri ile coğrafi orijinlerinin de etkisi görülmüştür.

Abstract:
The present study defines the ampelographic and genetic characterization of 59 grape varieties with 20 American rootstocks of Turkish and international interest. Ampelographic observations were carried out during two years (2006 and 2007) using 44 descriptors selected from international grape descriptors and the definitions relevant to each character were performed by the way indicated in the lists. Furthermore, the defitions obtained were transformed to numerical data and UPGMA analysis were employed via NTSYSpc 2.1 program using mean character differences. In the scope of molecular analysis, 20 ISSR primers were selected from the initial of 60. Genetic relationships among the genotypes were investigated at DNA level on dendrogram by using Jaccard?s coefficient.Great variations were detected among ampelographic characters throughout the cultivars investigated. Accordingly, the genotypes were initially divided into two branches consisting of American rootstocks and grape cultivars and several subclusters were constituted. Twenty primers selected generated a total of 194 bands in which 185 were polymorphic (94.9% polymorphism). Total numbers of bands per primer altered from 5 to 15, while polymorphic band numbers were between 4 and 14. All primers resulted in more than 75% polymorphism. Similarity coefficients in overall genotypes were between 0.97 and 0.25. ISSR-based dendrogram mostly resembled as in both distribution of varietal groups upon main use and migration of cultivars relevant to genetic composition. The dendrograms constructed via two approaches largely resembled in both clustering position and divergence of varietal groups. Clustering position of the cultivars throughout the dendrograms was basically related to the genetic structures and main uses as well as geographic origins.