Arkeolojik veriler ışığında Altaylarda at koşumları ve savaş aletleri (İlk zamanlardan IX. yüzyıla kadar)
Horse harnesses and war instruments in the altai in the light of the archaeological data (From the early times to the IX century)
Yazar: ALİ TORAMAN
Danışman: PROF. DR. HAVA SELÇUK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Tarih = History
Dizin: Altay = Altay ; Arkeoloji = Archaeology ; At koşum takımları = Horse gearing teams ; Kurganlar = Castles ; Silahlar = Guns ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Çalışmamızın konusu Altay coğrafyasıyla sınırlıdır. Türk tarihinin en önemli merkezlerinden birisi olan Altay kendi içerisinde Türk tarihine ait çok sayıda tarihi eser barındırmaktadır. Konumuzun temel kaynaklarını, yaşayan tarihi eser özelliği taşıyan kurganlar oluşturmaktadır. Kurgan kazıları sonucu elde edilen buluntular ışığında hazırlanan kazı raporları Altay'da Türk maddi kültürü hakkında oldukça çok bilgiler vermektedir. Bizim çalışma konumuzu da Altay'daki kurganlara ilaveten bu maddi kültür unsurlarından olan Altay silahları ve at koşumları oluşturmaktadır.
Çalışmamızın birinci bölümünü Afanasyevo'dan Göktürk dönemi sonuna kadar Altay coğrafyasında yer alan kurganlar oluşturmaktadır. Bu bölümde Altay sınırları içinde yer alan Afanasyevo, Andronovo, İskit, Hun ve Göktürk kurganlarının tamamı başlıklar halinde kaydedilerek, bulundukları yerler, yapıları, iskeletlerin konumları, içerisindeki eşyalar ve bir takım diğer özellikleri kısa kısa açıklanmıştır. 
İkinci bölümde ise maddi kültür tarihinin önemli öğelerinden olan silahlar anlatılmıştır. Yukarıda belirttiğimiz kültür tabakaları ve dönemlere ait silahlar ayrı ayrı başlıklar halinde kaydedilerek, her döneme ait silah türleri de ayrı ayrı başlıklar halinde açıklanmıştır. Ok ve ok uçları, okluklar, yaylar, bıçaklar, hançerler, baltalar, mızraklar, kılıçlar, cirit uçları gibi saldırı silahları ve kalkan, zırh, miğfer gibi savunma silahları ayrı ayrı belirtilerek dönemlere göre açıklanmıştır. İkinci bölümün ikinci ana başlığında ise Afanasyevo'dan Göktürk dönemi sonuna kadar Altay'da kullanılan silahların gelişim evresi ve yaşanan değişiklikler kaleme alınmıştır.
Son bölüm olan üçüncü başlıkta ise yine maddi kültür tarihinin önemli öğelerinden olan at koşumları ele alınmıştır. Afanasyevo, Andronovo, İskit, Hun ve Göktürk dönemlerine ait Altay kurganlarında bulunan at koşumları her dönem için ayrı başlıklar halinde ve ayrı ayrı koşum türleri halinde açıklanmıştır. Üçüncü bölümün ikinci ana başlığında da at koşumlarının gelişim evresi anlatılmış ve her dönem kullanılan koşum türleri ve yaşanan değişiklikler dile getirilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Altay, arkeoloji, kurgan, silah, at, at koşumları.

Abstract:
The subject of our work is limited to the Altai geography. Altai, which is one of the most important centers of Turkish history, has many historical artifacts belonging to Turkish history. Kurgans with living history feature are the main source of our topic. The excavation reports prepared in the light of the finds obtained as a result of kurgans excavations give a lot of information about Turkish material culture in Altai. In our work, we explained weapons and horse harnesses in addition to kurgans of the Altai.
The first part of our work constitutes the kurgans in the Altai geography from Afanasyevo to the end of the Turkic Khaganate. In this section recorded kurgans which are located in the borders of Altai in the periods of Afanasyevo, Andronovo, Scyth, Hun and Turkic Khaganate and explained location, structures of this kurgans, positions of the skeletons in the kurgans and goods in the kurgans in brief.
In the second part are explained weapons which one of the important part of material culture history. Weapons which belong to cultures and periods mentioned above are explained in separate titles and the weapon types of each period were explained separately in titles. Attack weapons such as arrows and arrowheads, bows, knives, daggers, axes, spears, swords, javelin tips and defensive weapons such as shields, armor and helmets are described separately for periods. In the second part of the second chapter, the development phase of the weapons used in Altai and the changes that have been experienced from Afanasyevo to end of Turkic Khaganate period were taken.
In the third section, which is the last chapter, horse harnesses, which are important items of material culture history, are also told. Horse harnesses which found in the Altai kurgans belong to period of Afanasyevo, Andronovo, Scyth, Hun and Turkic Khaganate explained in separate titles and in separate harness types for each period. In the second part of the third chapter, the development phase of the horse harness is explained and the harness types used and the changes that have been experienced are mentioned.
Key Words: Altai, archaeology, kurgan, weapon, horse, horse harness.