Ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik ve program okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between curriculum literacy levels and cognitive flexibility levels of secondary school teachers
Yazar: MERVE DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR KULOĞLU
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Eğitim programları = Education programs ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Program okuryazarlığı = Curriculum literacy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik ve program okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektedir. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Elazığ'da resmi kurumlarda görev yapmakta olan 595 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır.  Araştırmada betimsel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışmada veri toplamak için Kişisel Bilgi Formu, bilişsel esneklik düzeylerini ölçmek için "Bilişsel Esneklik Ölçeği" ve program okuryazarlık düzeylerini ölçmek için "Eğitim Program Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizi için tanılayıcı analizler yapılmıştır, bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi(ANOVA); ölçeklerden elde edilen puanlar arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile program okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi bulmak için regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi sonucunda ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeylerinin alternatifler ve kontrol alt boyutta yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeylerinin cinsiyet, öğrenim düzeyi ve branş değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bilişsel esneklik düzeyleri mezun olunan fakülte, branş ve kıdem değişkenine göre incelendiğinde anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin okuma ve yazma alt boyutlarında yüksek olduğu görülmüştür. Ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin cinsiyet değişkenine göre göre anlamlı olarak farklılaşmamaktadır. Ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlık düzeylerinin öğrenim düzeyi, mezun olunan fakülte, branş ve kıdem değişkenine göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile program okuryazarlık düzeyleri arasında düşük düzeyde pozitif anlamlı ilişkiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çoklu regresyon analizi sonucuna göre ise, ortaokul öğretmenlerinin bilişsel esnekliklerinin program okuryazarlık düzeylerinin önemli bir yordayıcısı olduğu saptanmıştır. Çalışma sonunda elde edilen verilere göre araştırmacılar ve uygulayıcılar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Program okuryazarlık, Eğitim programı, Ortaokul öğretmenleri

Abstract:
The purpose of this study is to determine curriculum literacy levels and cognitive flexibility levels of secondary school teachers. The sample of the study consists of 595 secondary school teachers working in official institutions in Elazığ in the 2020-2021 academic year. Descriptive study method and correlational survey model were used in the study. Personal Information Form was used to collect data in the study while "Curriculum Literacy Scale" was used to measure curriculum literacy levels and "Cognitive Flexibility Scale" was used to measure cognitive flexibility levels. Diagnostic analyzes were performed for data analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA); Pearson Product-Moment Correlation Analysis was used to examine the relationship between the scores obtained from the scales. When the cognitive flexibility levels are analyzed according to the graduated faculty, specialty, and seniority variables, they differ significantly. It was observed that curriculum literacy levels of secondary school teachers were high in reading and writing sub-dimensions. Curriculum literacy levels of secondary school teachers do not differ significantly according to the gender variable. A significant difference was found between the curriculum literacy levels of secondary school teachers according to level of education, faculty from which they graduated, specialty, and seniority variables. It was concluded that there was a low level of positive and significant relationship between the cognitive flexibility levels of secondary school teachers and their curriculum literacy levels. According to the results of the multiple regression analysis, it was determined that cognitive flexibility of secondary school teachers was an important predictor of their curriculum literacy levels. According to the data obtained at the end of the study, recommendations were presented for researchers and practitioners.

Keywords: Cognitive flexibility, Curriculum literacy, Curriculum, Secondary school teachers