Epiküros'ta ataraxia kavramı Pierre Gassendi'nin felsefesine yansımaları
Ataraxia conception of Epicurus and its reflection to Pierre Gassendi's philosophy
Yazar: BURCU TOPCU
Danışman: PROF. DR. HACI ÖMER ÖZDEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Ataraxia = Ataraxia ; Doğa = Nature ; Epikuros = Epicurus ; Felsefe = Philosophy ; Gassendi, Pierre = Gassendi, Pierre

Özet:
Epiküros'a göre evren atomlardan ve boşluktan oluşmaktadır. Atomlar en küçük parçalardır. Atomların birleşmesiyle nesneler meydana gelir. Atomların birleşmesi için de doğru çizgiden sapmaları gerekir.Atomlar normal yollarından sapma göstererek hareket eder. Bu bize evrende belirlenmişliğin, zorunluluğun, kaderin olmadığını gösterir. Atomların sapması, özgür isteğin, özgür istek de aklın göstergesidir. Sapmadan sonra geri itilme ve rastlaşma meydana gelir. Geri itilme özbilincin ilk biçimidir. Özbilinç, sosyal alanda kendini dostluk ve sözleşme olarak ortaya koyar. Doğal dünyadaki bu soyutluk ahlaki alanda somutlaşır. Özbilinç, insanın, kendi iradesi, isteği ve aklıyla kendi hayatını belirlemesi demektir. İnsan, bir şeyi seçme ya da seçmeme, yapma ya da yapmama kayıtsızlığına sahiptir. İnsan hayatının amacı, mutlu olmaktır. Mutluluk ise zevk, yani acı yokluğudur; dinginlik, sakinlik, ataraxia'dır. İnsan kendisini mutlu edecek, zevk verecek en doğru ve en iyiyi kendi aklıyla seçer ve kendi isteğiyle ona yönelir.Gassendi, Epiküros'un atomculuk anlayışını benimsemiş, sapmanın olduğunu kabul etmiş, doğanın ve insanın özgürlüğünü savunmuş, insanın, iradesi, isteği ve aklıyla, zevk almak ve acıdan kaçmak doğrultusunda hayatını en iyi şekilde düzenlemeye çalıştığını söylemiştir. Zevk veren iyi, ona mutluluk getirecek, onun huzurlu, sakin olmasını sağlayacaktır ki hayatın amacı da budur (ataraxia).Aklını kullanabilen mantıklı insan, mutluluğu ve sükûnu için devletin varlığını da isteyecektir. Çünkü devlet, tek tek bireylerin ve toplumun iyiliği için insanlar tarafından oluşturulmuş garantördür.Gassendi, evreni ve atomları Tanrı'nın yarattığı düşüncesiyle Epiküros'un materyalizminden sıyrılır. Tanrı'nın yarattığı bu atomlar sapar; bu sapma, insanların aklı ve isteğiyle bir şeyleri yapma ya da yapmama kayıtsızlığına sahip olduğunun işaretidir. Tanrı'nın yarattığı evrende zorunluluk, belirlenmişlik, kader yoktur. Tanrı, insanın ne yapacağını bilir ancak onun hareketini belirlemez. Gerçekleşen bu şeylerin hepsi Tanrı'nın takdiridir, Tanrı'nın takdiriyle yarattığı evrende meydana gelir. Tanrı olmasaydı bunların hiçbiri olmazdı. Bu nedenle Tanrı yaşananların garantörüdür. Tanrı gerekliliktir. Böylece Gassendi, atomculuğu ve materyalizmi Hristiyanlıkla, inançla sentezlemiştir.Anahtar Kelimeler: Materyalizm, Ataraxia, Tanrı

Abstract:
According to Epicurus; the universe is composed of atoms and void. Atoms are the smallest particular therefore the objects are composed of these atoms. Besides that if and only if the atoms has deviated from its straight line, they can unite.The atoms move by deviation from normal paths. This shows that there is neither the determination the necessity nor the destiny itself. Atoms? deviation is the indication of free will and free will is the indicator of the mind. After being deviated, there exist the push backward and the coincidence. This kind of pushing backward is the first form of self-consciousness. The self-consciousness is appeared in social life as kind of friendship or contract. This abstract in the world became real in ethics. The self-consciousness is determined by human being?s consciousness, free will and the mind. Human being own the rights of doing or not doing, choose or not choose. The purpose of human being is to be happy. Therefore the happiness is the flavor, which means lack of pain, being calm, which is called ataraxia. Human being directs itself to the goodness which makes itself happier which is chosen by its free mind.Gassendi took over the understanding of Epicurus? atomism and he accepts the deviation. He defends the free will of nature and human being. He says that human being?s mind, will and wish direct it to escape from pain, which provide it more pleasure. This more pleasure, which brings more goodness, provides it more happiness, peace and silence. Besides it, this is the main purpose of life itself (Ataraxia).Human being, who has logic and mind, has willingness to reach its happiness and silence in the existence of state because the state, which is composed of each individuals, is the guarantor of the individuals? and society?s goodness.Gassendi differs himself from Epicurus by believing the atoms? have been the creations of God. The created atoms deviated. Furthermore; human being own the right to choose having the free mind and the will. There is no any determination and destiny in the universe, which is created by God. All happenings are the appreciation of God. All happens in the universe because of God?s appreciation. Unless God exists, nothing can exist. Therefore, The God is the guarantor of every happening. God is the necessity. Therefore, Gassendi synthesis the materialism and atomism by Christianity and belief.Key Words: Materializm, Ataraxia, God