Su ve tuzluluk stresinin mürdümük'te(Lathyrus sativus L.)bitki büyüme, gelişme, verim ve su tüketimi üzerine etkilerinin belirlenmesi
Determining effects of water and salinity stress on plant growth, development, yield and water consumption in grasspea (Lathyrus sativus L.).
Yazar: SEVDA SAFİ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÜNLÜKARA ; PROF. DR. HÜSEYİN ŞİMŞEK
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Tuzluluk = Salinity

Özet:
Bu çalışma farklı su ve tuzluluk stresinin mürdümük (Lathyrus sativus L.) bitkisinin büyüme, gelişme, verim, su tüketimi ve toprak tuzluluğuna olan etkilerini araştırmak amacıyla, serada oluşturulan lizimetrelerde yürütülmüştür. Araştırmada beş farklı sulama suyu tuzluluğu (To= 0,65 dS m-1, T1= 2 dS m-1, T2= 4 dS m-1, T3= 6 dS m-1 ve T4= 8 dS m-1) ve dört farklı sulama rejimi (So= % 125, S1= % 100, S2= % 75 ve S3= % 50) konuları tesadüf parsellerinde faktöriyel düzende dört tekerrür olacak şekilde ele alınmıştır.Araştırma sonuçlarına göre; sulama suyu miktarının azalması ile verimde azalmalar meydana gelmiştir. Su tüketimindeki düşüşe karşılık verim kaybındaki düşüş daha az olmuştur. Bu sebeple mürdümük bitkisinin, kuru ot verimi bakımından su eksikliğine karşı dayanıklı bir bitki olduğu ortaya çıkmaktadır.Sulama suyu tuzluluğunun artması ile birlikte topraktaki tuzluluk artmış, buna bağlı olarak toprak ozmotik potansiyeli yükselmiş ve bitkilerin su alımı azalmıştır. Sonuç olarak da bitkilerin su tüketim değerleri düşmüştür. Sulama suyu tuzluluğu ve toprak tuzluluğu karşılıklı incelendiğinde, toprak tuzluluğunun, uygulanan sulama suyu tuzluluğuna paralel olarak arttığı gözlenmiştir.Tuzluluğa bağlı olarak oluşan verim ve bitki su tüketimi arasındaki ilişkiye bakıldığında yeşil ot hasadına kadar olan süreçte doğrunun eğimi veya ky= 0,78 ve tohum hasadı sonrasında ise ky= 0,79 bulunmuştur. Bu sonuçlara göre mürdümük, kuraklığa ve tuzluluktan kaynaklanan su kısıtına karşı toleranslı bir yem bitkisidir.Sulama rejimi açısından ise, bitki su tüketimi % 30 azalana kadar ot verimi açısından herhangi bir kayıp meydana gelmemiştir. Buna karşın nispi su tüketim oranı 0,30 değerini aştığında bitki verimi dik bir eğimle düşüş göstermiştir. Nispi bitki su tüketimi azalma oranı 0,30-0,50 arasında bitki verimi yaklaşık % 70 azalma göstermiştir.

Abstract:
This study has been carried out on the lizimeters in the greenhouse to investigate the effects of different water and salinity stress on the growth, development, yield, water consumption, soil salinity grasspea (Lathyrus sativus L.) plant. In this study, five different water salinity levels (0,65, 2, 4, 6 and 8 dS m-1) and four different irrigation regimes (125%, 100%, 75% and 50%) were subjected in the randomized factorial design by each four replicates.According to the results of the study, reduction in the yield was occured by decreasing of amount of irrigation water. The decline of yield loss was less compared to the decline in water consumption. As a result of this, the grasspea plant was emerged as a plant resistant to a lack of water in terms of dry forage yield.The soil salinity was increased as increases of irrigation water salinity. Consequently, the osmotic potential of soil increased and the water intake of plants decreased. In addition, the water consumption values of plants had reduced. It was observed that the soil salinity increased in paralel by the salinity of irrigation water when irrigation water salinity and soil salinity were examined mutually.When the relationship between the yield and plant water consumption due to the salinity were considered, the slope of the line until to the process of green herbage harvest or Ky=0,78 and this slope after seed harvest as 0,79 were found.According to these results, the grasspea was a forage plant toleranted against the water constraint due to the salinity and drought.Any loss in terms of forage yield was not emerged until the reduction up to 30% in plant water consumption when irrigation regime was considered. On the other hand, the plant yield showed a step downward slope when the water consumption exceed 0,30 value. The plant yield reduced by approximately 70% when the relative reduction rate of plant water consumption was between 0,30-0,50.