Tarihi süreçte Hz. Muaviye hakkındaki eleştirel rivayetlerin değerlendirilmesi ve tenkidi
The review & criticism of critical rumors about Muawiyah in the historical process
Yazar: SAADETTİN APAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. HABİL NAZLIGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Muaviye bin Ebi Süfyan = Muaviye bin Ebi Süfyan ; Rivayetler = Rumours ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Giriş bölümünde tezimizin konusu, amacı ve yöntemi hakkında bilgilendirdikten sonra konu ile doğrudan yahut alakalı olarak daha önce yapılan çalışmaları zikrettik. Akabinde alt yapı oluşturması açısından teferruata girmeden Hz. Muâviye'nin hayatı, şahsiyeti ve hadisçiliği hakkında muhtasar bir bilgilendirmede bulunduk.
Birinci bölümde, Hz. Muâviye'ye yönelik şöhret bulmuş tarihi rivayetler ve bundan kaynaklanan eleştirileri hedefi açısından (siyasî ve şahsî) tasnife tabi tuttuktan sonra değerlendirip tenkit ettik. Bu değerlendirme işleminde söz konusu rivayetleri muhaddislerin kullandığı isnad ve metin tenkidi işlemlerine tabi tuttuk.
İkinci bölümde, Hz. Muâviye'nin aleyhinde rivayet edilen bir takım yanlış yorumlanan sahih hadisler ve sahih niteliklerini taşımadığı halde bazı müteassıp tarihçilerce sahihmiş gibi gösterilen uydurma rivayetleri metin ve senet açısından tenkit etmeye çalıştık. Bu bölümde ele aldığımız bütün rivayetler ilk bölümden farklı olarak merfu nitelikli hadis formundadır.
Üçüncü bölümde, Hz. Muâviye hakkında mevzu hadis olduğu gerek ilim ehli gerekse halk tarafından aşikâr olan rivayetlerin tenkit edilmesinden ziyade derlemesini yapmaya çalıştık. Bu bölüm içerisindeki uydurma rivayetleri gerek hiçbir iddia sahibi tarafından dillendirmediğinden gerekse tezin kapsamını aşmak istemediğimizden bir önceki bölümde kullandığımız metodu kullanmadık. Dönemin siyasi olaylarının ve farklı ideolojik yaklaşımlarının Hz. Muâviye'nin leyh ve aleyhinde birçok hadis uydurulmasına sebep olduğunun görülmesi açısından ve uydurulma rivayetlerin gözden kaçmaması sebebiyle okuyucuya sunmaya gayret ettik.

Anahtar Kelimeler: Hadis, Muâviye b. Ebî Süfyân, Muâviye b. Ebî Süfyân hakkındaki rivayetler

Abstract:
After informing about the subject, purpose and method of our thesis in the introduction part, we cited the previous studies directly or relevant to the subject. Then, in order to set up a substructure; we gave brief information about Muawiyah's life, his figure & hadith works.
In the first part, after classifying them according to their targets (political & personal); we reviewed and criticized the critics which are originated from famous historical rumors directed to Muawiyah. In this reviewing process, we subjected aforesaid rumors to the imputation and text criticism processes which are used by the Muhammed's narrators.  
In the second part, we tried to criticize some misinterpreted authentic hadiths narrated against Muaqwiyah and fictitious rumors, which were shown by fanatic historians as if they are authentic - even though they are not real – in terms of text and documents. Unlike the first chapter, all the narrations we have dealt with in this chapter are in the form of merfu-qualified hadiths.
In the third part, rather than criticizing them; we tried to compile the false hadiths - which are obvious for both scholars and the people - about Muawiya. Either, the fictious narrations in this section were not voiced by any claimant, or we did not want to exceed the scope of the thesis; the method used in the previous section is not used.  We tried hard to serve up to the reader, in order to show that the political events of the period and different ideological approaches caused many hadith inventions against & in favor of Muawiyah and these invented rumors should be not overlooked.

Key Words: Hadith, Muʿāwiyah ibn Abī Sufyān, Rumors about Muʿāwiyah ibn Abī Sufyān