İslam kültüründe havf ve recanın tasavvufi yönü, psikolojik etkisi ve dindarlık gelişimine katkısı
Fear and hope in İslamic culturein the perspetive of mysticism, its psychological efficiency and support on advancing in piety
Yazar: ÖMER EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. İHSAN SOYSALDI
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Dindarlık = Religiousness ; Hadis = Hadith ; Korku = Fear ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Takva = Takva ; Ümit = Expectation ; İslam kültürü = Islamic culture ; İslamiyet = Islam

Özet:
Allah (c.c), Kur'an-ı Kerimde ilahi tebliğ metoduyla insanları ruhi bunalımlara düşmekten daima alıkoymuştur. Çünkü insan psikolojisi olayların ve durumların daima bir yönde seyretmesini tam anlamıyla algılayamaz ve bunun sonucunda bunalıma girebilir. Misal vermek gerekirse bir insana sürekli olarak içine düşebileceği kötü bir durumdan bahsedersek o kişi bir süre sonra Allah'a olan inancını kaybedip; "Benim bu halden kurtulmam artık imkansız" diyerek Rahmet-i Rahmandan ümidini kesebilir, dahası "Ben zaten bittim bana kimse yardım edemez." diyerek ümitsizlik bataklığına sürüklenebilir ve nehyi ilahi olan (Ey oğullarım! Gidin Yusuf'u ve kardeşini araştırın. Allah'ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Çünkü kafirler topluluğundan başkası Allan'ın rahmetinden ümit kesmez.)  Ayetin'e zıt hareket edecektir. 
İnsanı ruhi bunalıma düşüren diğer aşırılık, yani ifrat durumu ise bir insana, (Sen artık kurtuldun, rahat ol) gibi ifadelerin kullanılmasıdır. Bu gibi ifadeler bireyi rahatlığa ve başıboşluğa sürükleyip sonrasında ruhi bunalımlara sevk edebilir ve bunun sonucunda va'di İlahi olan "Yoksa Allah içinizden cihad edenleri ortaya çıkarıp sabredenleri belli etmeden cennete gireceğinizi mi sandınız?"  ayetlerin'e zıt hareket etmiş oluruz.
İşte Allah (c.c) insana bu iki duygu arasında yaşamayı emreder. Secde suresinde geçen (Onlar korkarak ve ümit ederek Rablerine ibadet etmek için yataklarından kalkarlar.)  Ayeti bize bu durumu açıkça anlatmaktadır. Yani Allah bize korku ve ümit arasında bir yaşam sürmemizi ve o dengeyi gözetmemizi emretmektedir."

Abstract:
Allah (c.c) followed a method in the Qur'an. This method has always kept people from falling into spiritual depression. Because human psychology can not fully perceive the events and situations to be seen in a certain direction, and as a result, it can become a psychological disorder. For example, if we talk about a bad situation in which a person can fall into a constant state, he will lose his faith in Allah after a while; (It is impossible for me to get rid of this situation anymore) saying that the Rahmat-i Rahmandan may cut off his hope; moreover, it can be dragged into the despair of despair by saying (I can not help anyone when I'm already done). And in the midst of Yusuf is the divine divine; (O my sons! Go search Yusuf and his brother. Do not cut off your hope from the mercy of Allah. Because the other of the community of infidels will not hope for the mercy of Allah.) 
The other extreme situation which is the reason that the human being reduces the soul mood is the use of expressions such as (You are now relieved, be comfortable). Such expressions may lead him to comfort and idleness and then to spirit depressions, and as a result, as a servant, we act against the verse of the Almighty in Ali Imran: (Or do you think that you will go in the paradise without Allah's patience?) 
That is why Allah commands man to live a balanced life in these two emotions. The verse clearly states this to us in the words of the verse: (They rise up from their beds to fear their Lord and worship their Lord.)  That is, ALLAH commands us to live a balanced life between Havf (fear) and Reca (hope) and commands that we should observe that balance.