Göğüs bölgesine radyoterapi alan hastalarda kardiyak otonomik fonksiyonların ve nabız dalga hızının değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of chest radiotherapy on cardiac autonomic functions and pulse wave velocity
Yazar: ŞEFİK GÖRKEM FATİHOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ERGÜN BARIŞ KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Göğüs = Thorax ; Kalp hızı = Heart rate ; Kalp hızı = Heart rate ; Kalp hızı = Heart rate ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Torasik malignansilerin tedavisinde radyoterapinin (RT) kullanılmasıyla bu hastalıklara bağlı sağkalımda önemli ilerlemeler sağlanırken radyasyon hasarının neden olduğu kardiyovasküler hastalık sorunu ortaya çıkmıştır. Arteryel sertlik belirteçleri olan nabız dalga hızı (NDH) ve augmentasyon indeksi (Aix) ile otonomik fonksiyonların bir göstergesi olan kalp hızı toparlanması (heart rate recovery, HRR) invaziv olmayan ve hızlıca ölçülebilen parametreler olup kardiyovasküler prognozun öngördürücüleri olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmamızda kanser hastalarının tedavisinde mediastinal radyoterapinin arteryel sertlik ve HRR parametreleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Çalışmamıza lenfoma ve akciğer kanseri nedeniyle göğüs bölgesine radyoterapi verilmesi planlanan 21 hasta alınmıştır. Radyoterapi öncesi ve sonrasında arterlerin sertlik parametreleri arteriyograf cihazı ile, HRR parametreleri yürüme bandında egzersiz testi ile değerlendirilmiştir. Bulgular değerlendirildiğinde radyoterapi sonrası augmentasyon indeksinde artış (33±12,11'e karşı 38,3±11,66) ve HRR parametrelerinde azalma (HRR1 için 26,05±12,54'e karşı 19,52±12,28, HRR2 için 39,1±16,15'e karşı 32,86±14,83, HRR3 için 42,81±17,66'ya karşı 38,05±16,14) saptanmış olup karıştırıcı faktörler dikkate alındığında bu farkların istatistiksel anlamı kaybolmuştur (p>0,05). Radyasyon dozlarının etkisi incelendiğinde yüksek mediastinal dozların augmentasyon indeksi ve HRR parametrelerinde anlamlı değişikliklere yol açtığı görülmüştür. Düşük doz grubunda augmentasyon indeksi 36,35±13,51'den 39,16±11,46'ya artarken yüksek doz grubunda 29,95±10,38'den 37,52±12,34'e yükselmiştir (p<0,05). HRR1 ise düşük doz grubunda 25,70±15,12'den 22,00±14,38'e değişirken yüksek doz grubunda 26,36±10,41'den 17,27±10,1'e azalmıştır (p<0,05). HRR2 ve HRR3'teki azalmaların da yüksek mediastinal doz grubunda daha belirgin olduğu görülmüştür (p<0,05).
Sonuç olarak radyoterapinin özellikle yüksek mediasten dozu alanlarda Aix'i artırırken HRR'de azalmaya yol açtığı saptanmıştır.

Abstract:
Although the introduction of radiation therapy (RT) for the management of thoracic malignancies has led to a significant improvement in disease-specific survival, and this has resulted in the emergence of a new spectrum of cardiovascular disorders induced by radiation injury. Pulse wave velocity (PWV) and augmentation index (Aix)  as arterial stiffness parameters and heart rate recovery as an indicator of autonomic funtions, are measured non-invasively and easily. These parameters have been shown to be predictors of adverse cardiovascular events. In the present study, we investigated the effects of mediastinal radiotherapy on arterial stiffness and HRR parameters. 21 patients were included in this study who were planned to recieve chest  radiotherapy because  of lymphoma or lung cancer. Arterial stiffness parameters were evaluated by arteriograph and HRR parameters were evaluated by treadmill exercise before and after radiotherapy. We have found an increase in augmentation index (Aix) (33±12,11 vs 38,3±11,66) and decrease in HRR parameters (26,05±12,54 vs 19,52±12,28 for HRR1, 39,1±16,15 vs 32,86±14,83 for HRR2, 42,81±17,66 vs 38,05±16,14 for HRR3). But these changes were not significant after adjustment for the confounding factors (p>0,05). The higher doses of mediastinal radiotherapy caused significant changes on augmentation index and HRR parameters. Augmentation index changed from 36,35±13,51 to 39,16±11,46 in low dose group and from 29,95±10,38 to 37,52±12,34 in high dose group (p<0,05). HRR1 changed from 25,70±15,12 to 22,00±14,38 in low dose group and from 26,36±10,41 to 17,27±10,10 in high dose group (p<0,05). Attenuation of HRR2 and HRR3 were also more evident in high mediastinal dose group (p<0,05). 
In conclusion, Aix was increased and HRR parameters were decreased especially in patients who were exposed to more intense mediastinal radiation.