Atopik dermatitli çocuklarda süt çocukluğu döneminde beslenmenin değerlendirilmesi
Evaluation of nutrition in infancy in children with atopic dermatitis
Yazar: ASLI GÜÇLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Bebekler = Infant ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Dermatit = Dermatitis ; Dermatit-atopik = Dermatitis-atopic ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Atopik dermatit (AD); kronik, kaşıntılı, tekrarlayıcı ataklarla giden 
inflamatuar bir cilt hastalığıdır. Atopik dermatit, astım ve alerjik rinokonjonktivit 
(ARC) gibi alerjiye bağlı hastalıkların da bebeklik döneminde değişen immün sistem 
gelişiminin bir sonucu olduğu düşünülmektedir. Anne sütünün immün sistem 
hücreleri, immünoglobulin ve lizozimler gibi moleküller aracılığıyla patojenlere karşı 
immün savunma mekanizmasında etkin rol oynadığı gösterilmiştir. Bu çalışmamızda, 
atopik dermatit tanısı alan çocuklarda hayatın ilk 6 aylık sürecinde anne sütü ve/veya 
formül mama ile beslenme oranlarını değerlendirme amaçlanmaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01 Mart 2021- 31 Ağustos 2022 tarihleri arasında 
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı 
ve Hastalıkları Kliniği polikliniğine müracaat eden ve ilgili uzman tarafından atopik 
dermatit tanısı konulan çocukların ebeveynleri üzerinde yapılmıştır. Çalışmaya toplam, 
75 ebeveyn dahil edilmiştir. Ebeveynlere çalışma ile ilgili gerekli bilgilendirme 
yapıldıktan sonra yazılı onamları alınarak araştırmacılar tarafından hazırlanılan 
katılımcıların ve çocukların sosyodemografik özellikleri, özgeçmişi, ilk 6 ay beslenme 
şekli, annenin laktasyon dönemindeki beslenme şekli gibi bilgiler içeren 36 soruluk 
bir anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Veriler SPSS programı 
ile uygun testlerle analiz edilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 34,6±7,5 (min:19-maks:53) olarak 
bulunmuştur. Katılımcıların %85,3 (64)'ü ise üniversite mezunu, %17,3 (13)'ü 
evhanımı/çalışmıyor ve %80 (60)'i çalışıyordu. Katılımcıların %53,3 (40)'ünün geliri 
giderinden fazla ve %93,3'ü (70) sigara kullanmıyordu. Ebeveynlerin çalışmaya 
katılan çocuklarının 34' ü (%45,3) kız ve 41' i (%54,7) erkek olup, ortalama yaşları 
4,2±5,1 (min: 0-maks: 17,0) ve ortanca yaşları ise 2,5 olarak bulunmuştur. Ebeveynleri 
çalışmaya dahil edilen atopik dermatitli çocukların atopik dermatit tanı yaşı ortanca 
değeri 4,0 ay olarak bulunmuştur. İlk 6 aya kadar tanı alanların oranı %56 (42)'dır.
Ebeveynleri çalışmaya dahil edilen atopik dermatitli çocukların ilk 6 ayda %73,3 
(55)'ü sadece anne sütü ile, %24 (18)'ü anne sütü ve formül mama ile geri kalan %2,7 
(2) çocuk ise sadece formül mama ile beslenmiştir. Katılımcıların %37,3 (28)' ünün 
soy geçmişinde atopik dermatit tanısı vardır. 
Katılımcıların %58,6 (44)'sının daha önce astım, alerjik rinit, ekzema, ilaç veya 
besin alerjisi tanısı aldığı saptandı. Ebeveynleri çalışmaya dahil edilen atopik 
dermatitli çocukların %32 (24)'si daha önce astım, bronşit veya besin alerjisi tanısı 
almıştır. Atopik dermatitli çocukların %22,7 (17)'si yaşamın ilk 4 ayında antibiyotik 
kullanmıştır. Atopik dermatit tanı yaşı ile atopik dermatitli çocuğun cinsiyeti, ilk 6 
ayda beslenme şekli, ilk 4 ay antibiyotik kullanımı, tıbbi özgeçmiş ve komorbid 
hastalıkları, ailede atopik dermatitli birey ve alerjik hastalık varlığı, ebeveynde alerjik 
hastalık ve alerjik rinit semptomları varlığı, evde evcil hayvan bulundurma durumu, 
annenin emzirme dönemindeki beslenmesi, çocuğun ev ortamında sigara dumanı 
maruziyeti arasındaki ilişki incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki olmadığı 
saptanmıştır (p>0,05).
Sonuç: Atopik dermatit tanısı alan hastaların hayatın ilk 6 aylık döneminde 
beslenme şekillerinin incelendiği çalışmamızda hastaların en fazla sadece anne sütü 
ile beslendiği tespit edilmiştir. Atopik dermatit tanı yaşı ile hayatın ilk 6 ayında
beslenme şekli ve annenin laktasyon döneminde beslenme biçimi arasında bir ilişki 
bulunmamıştır. Anne sütünün atopik dermatit gelişimine karşı koruyucu etkisi olup 
olmadığını saptamak için daha detaylı çalışmalar yapılması gerekmektedir. 
Anahtar kelimeler: Atopik dermatit, süt çocukluğu, beslenme, anne sütü

Abstract:
Objective: Atopic dermatitis (AD); It is an inflammatory skin disease with 
chronic, itchy, recurrent attacks. Allergy-related diseases such as atopic dermatitis, 
asthma and allergic rhinoconjunctivitis (ARC) are also thought to be a result of the 
changing immune system development in infancy. It has been shown that breast milk 
plays an active role in the immune defense mechanism against pathogens through 
molecules such as immune system cells, immunoglobulin and lysozymes. In this study, 
we aimed to evaluate the rates of feeding with breast milk and/or formula in the first 6 
months of life in children diagnosed with atopic dermatitis.
Materials and Methods: The study was conducted on the parents of children 
who applied to the Health Sciences University Gülhane Training and Research 
Hospital Pediatric Health and Diseases Clinic between 01 March 2021 and 31 August
2022 and were diagnosed with atopic dermatitis by the relevant specialist. A total of 
75 parents were included in the study. After the necessary information was given to 
the parents about the study, a questionnaire consisting of 36 questions, which was 
prepared by the researchers after obtaining their written consent, containing 
information such as the sociodemographic characteristics of the participants and the 
children, their background, the diet for the first 6 months, and the diet of the mother 
during the lactation period, was applied by face to face interview technique.The data 
were analyzed with the SPSS program with appropriate tests.
Results: The mean age of the participants was found to be 34.6±7.5 (min:19-
max:53). 85.3% (64) of the participants were university graduates, 17.3% (13) were 
housewives/not working, and 80 % (60) were working. The income of 53.3% (40) of 
the participants was more than their expenses and 93.3% (70) were non-smokers. Of 
the children of the parents participating in the study, 34 (45.3%) were girls and 41 
(54.7%) were boys, with a mean age of 4.2±5.1 (min:0-max:17.0) and a median age 
was found to be 2.5. The median age of diagnosis of atopic dermatitis in children with 
atopic dermatitis whose parents were included in the study was 4.0 months. The rate 
of those who were diagnosed until the first 6 months was 56% (42).
In the first 6 months, 73.3% (55) of the children with atopic dermatitis whose 
parents were included in the study were fed with breast milk only, 24% (18) fed breast 
milk and formula, the remaining 2.7% (2) the child was fed only formula. 37.3% (28) 
of the participants had a family history of atopic dermatitis.
It was determined that 58.6% (44) of the participants had previously been 
diagnosed with asthma, allergic rhinitis, eczema, drug, or food allergy. 32% (24) of 
the children with atopic dermatitis whose parents were included in the study were 
previously diagnosed with asthma, bronchitis, or food allergy. 22.7% (17) of children 
with atopic dermatitis used antibiotics in the first 4 months of life. Age at diagnosis of 
atopic dermatitis, gender of the child with atopic dermatitis, diet in the first 6 months, 
antibiotic use in the first 4 months, medical history and comorbid diseases, a family 
history of atopic dermatitis and allergic disease, presence of allergic disease and 
allergic rhinitis symptoms in a parent, presence of a pet at home When the relationship 
between the mother's health status, the mother's nutrition during the breastfeeding 
period, and the child's exposure to cigarette smoke in the home environment was 
examined, it was found that there was no statistically significant relationship (p>0.05).
Conclusion: In our study, in which the diets of patients diagnosed with atopic 
dermatitis were examined in the first 6 months of life, it was determined that the 
patients were mostly fed only with breast milk. No relationship was found between the 
age at diagnosis of atopic dermatitis and the diet in the first 6 months of life and the 
mother's diet during the lactation period. More detailed studies are needed to determine 
whether breast milk has a protective effect against the development of atopic 
dermatitis.
Key words: Atopic dermatitis, infancy, nutrition, breast milk