Ortaöğretim öğrencilerine etik değerlerin kazandırılmasında felsefenin rolü ve önemi
The role and importance of philosophy in teaching ethical values ​​to secondary school students
Yazar: ŞEYDA ÖZER GÜVENÇ
Danışman: DOÇ. DR. FERDİ SELİM
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim öğrencilerine Etik Değerlerin Kazandırılmasında felsefe derslerinin rolü ve öneminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ülkemizde 10'uncu ve 11'inci sınıf düzeyinde zorunlu olarak verilen felsefe derslerini alan öğrenciler 16 ve 17 yaş grubunda yer almaktadır. Aynı zamanda 11 ve 12'nci sınıflarda farklı türde eğitim veren okulların içeriğine göre öğrenciler seçmeli olarak Sosyoloji, Psikoloji ve Mantık derslerini de Felsefe grubu dersleri adı altında almaktadır. Gerek felsefe derslerinde gerekse seçmeli felsefe grubu derslerinde yer alan, temel konuların kapsamında verilen ya da dolaylı olarak kazandırılması hedeflenen tartışma kültürü, saygı, hoşgörü, sorumluluk, görev bilinci ve empati gibi değerlerin öğrencilerde bireysel ve toplumsal anlamda nasıl yansıtıldığı ortaya konulmuştur. Araştırmada Etik Değerler Ölçeği Anketi ve Felsefi Düşünme ve Karar Verme Ölçeği kullanılarak nicel veriler toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri içerik analiziyle çözümlenmiştir. 2023-2024 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde Tekirdağ ili Süleymanpaşa ilçesindeki devlet liselerinde gerçekleşen bu araştırmada Rassal Yöntem araştırmasından faydalanılmıştır. Araştırma deney grubundan 272 ve kontrol grubundan 156 olmak üzere toplam 428 öğrenci üzerinde yürütülmüştür.
Araştırmadan elde edilen nicel veriler IBM SPSS 25.0 ve IBM SPSS AMOS 24.0 programıyla analiz edilmiştir. Ayrıca tanımlayıcı istatistiksel metotlar kullanılmıştır. Bu çalışma kapsamında geliştirilen "Felsefi Düşünme ve Karar Verme Ölçeği" nin alt boyutlarının belirlenmesi amacıyla bu ölçeğe açıklayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. Ölçeğin geçerliliğinin ve uyum iyiliğinin belirlenmesi için IBM SPSS AMOS programında doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmıştır. Ölçeğin güvenilirliğinin belirlenmesinde Cronbach Alpha katsayısı kullanılmıştır. Öğrencilerin etik değerler ve felsefi düşünme ve karar verme düzeylerinin özelliklere göre farklılıklarının incelenmesinde, iki grup arasındaki farkı bağımsız örneklem t-testi, ikiden fazla grup olduğunda parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında One Way ANOVA testi kullanılmıştır. ANOVA testi sonucunda anlamlı farklılığın bulunduğu değişkenlerde ise Post-Hoc LSD testi kullanılarak her bir grubun diğer gruplara göre farklılıkları belirlenmiştir.


Sonuç olarak; ortaöğretim öğrencilerinde felsefe derslerinin etik değerleri kazandırmadaki önemi nicel verilerle ortaya konularak, hoşgörü, saygı, empati, milli ve manevi değerlere bağlılık ve toplumsal uyum gibi davranışları bu dersi aldıktan sonra içselleştirdikleri ve bu dersin faydalı, etkili, verimli ve gerekli olduğu görülmüştür. Mutlaka bu derslerin niteliği felsefi tartışmayı daha fazla barındırması anlamında artacaktır. Bu çalışma bu doğrultuda sıradan bir anket çalışmasının ötesine ulaşma arzusuyla felsefi bir soruşturma başlatmak istemektedir. Ayrıca bu dersin öğrencilere daha faydalı olması için ders içeriğinin zenginleştirilmesi, ahlak felsefesi konusuna daha geniş yer verilmesi ve ders saatlerinin artırılması gerektiği de ulaşılan sonuçlar arasındadır.
Anahtar Kelimeler: Değerler, Eğitim, Etik, Felsefe, Ahlak

Abstract:
This study aims to understand the role and importance of philosophy courses in the acquisition of ethical values by secondary school students. In our country, students who take compulsory Philosophy courses at the 10th and 11th grade level are in the age group of 16 and 17. At the same time, in 11th and 12th grades, students take elective Sociology, Psychology and Logic courses under the name of Philosophy group courses according to the content of schools providing different types of education. This study aims to reveal how the values such as culture of discussion, respect, tolerance, responsibility, sense of duty and empathy, which are given within the scope of the basic subjects or indirectly aimed to be gained in both philosophy courses and elective philosophy group courses, are reflected in students in individual and social terms. Quantitative data were collected using the Ethical Values Scale Questionnaire and the Philosophical Thinking and Decision Making Scale. The quantitative data of the study were analyzed by content analysis. In this research, which took place in public high schools in Süleymanpaşa district of Tekirdağ province in the second semester of the 2023-2024 academic year, Random Method research was used. The research was conducted on a total of 428 students, 272 from the experimental group and 156 from the control group.
The quantitative data obtained from the research were analyzed with IBM SPSS 25.0 and IBM SPSS AMOS 24.0 programs. Descriptive statistical methods were used in the data obtained from the research. In order to determine the sub-dimensions of the "Philosophical Thinking and Decision Making Scale" developed within the scope of this study, exploratory factor analysis (EFA) was applied to this scale. Confirmatory factor analysis (CFA) was conducted in IBM SPSS AMOS program to determine the validity and goodness of fit of the scale. Cronbach Alpha coefficient was used to determine the reliability of the scale. In examining the differences of students' ethical values and philosophical thinking and decision-making levels according to the characteristics, independent sample t-test was used to compare the difference between two groups, and One Way ANOVA test was used to compare the parameters between groups when there were more than two groups. In the variables where there was a significant difference as a result of the ANOVA test, the differences of each group compared to the other groups were determined by using the Post-Hoc LSD test.
As a result, the importance of philosophy courses in gaining ethical values in secondary school students was revealed with quantitative data and it was seen that they internalized behaviors such as tolerance, respect, empathy, commitment to national and spiritual values and social harmony after taking this course and that this course was useful, effective, efficient and necessary. In addition, in order for this course to be more beneficial to students, the course content should be enriched, the subject of moral philosophy should be given more space and the course hours should be increased.
Keywords: Values, Education, Ethics, Philosophy, Morality