Çok katlı bir çelik yapının TBDY-2019 ve çelik yapılar yönetmeliği-2016 kullanılarak modellenmesi
Modeling of a multi-storey steel structure using TBDY-2019 and steel structures regulation-2016
Yazar: AHMET UZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KIVANÇ TAŞKIN
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Günümüzde ülkemizdeki deprem yönetmeliği ve yeni çelik yapı şartnamesi çelik yapıların çaprazlı ve çaprazsız sistemler için nasıl yapılacağına dair kuralları tekrar güncellenmiştir. Çelik yapıların deprem yükleri altındaki davranışında çapraz elemanlar önemli bir etkiye sahiptir. Çelik yapılar da kullanılacak çapraz tipleri yapının davranışını büyük ölçüde değiştirmekle beraber tasarım kriterlerini sağlaması gerekmektedir. Ülkemizde uygulanmakta olan deprem yönetmeliğinin ilgili bölümü uyarınca yapısal performansının belirlenmiş olması zorunludur. Buna ek olarak 2016 yılında yürürlüğe giren yeni Türk çelik yapı şartnamesi uyarınca her bir eleman taşıma gücü yöntemine göre tasarlanmaktadır. Bu yönetmelik uyarınca inşaat mühendisine 2 farklı yol sunulmaktadır. Mühendis ya arttırılmış yüklerle çalışarak (LFRD-YDKT) veya attırılmamış yüklerler çalışarak ( ASD-GKT) yapıyı analiz edebilmektedir.
Bu çalışmada 5 ve 13 katlı iki çelik yapı ZC zemin tipine göre çaprazlı ve çaprazsız olarak modellenmiştir. Her bir yapının birbirleri ile karşılaştırılması yapılırken doğal titreşim periyodu, taban kesme kuvveti, kat yer değiştirmeleri, göreli kat ötelemesi, enerji yutma kapasiteleri ve analizler sonucunda oluşan plastik mafsal yerleri temel parametreler olarak incelenmiştir. Analizler ETABS yapısal çözümleme programı kullanılarak yapılmıştır. Çelik yapı modellerindeki elemanların plastik mafsal özelikleri yapı analizi programına hesaplatılarak çözülmüştür. 
Analiz sonuçlarına göre X çaprazlı sistem diğer sistemlere göre daha rijit davranış göstermiştir. Aynı zamanda başlangıç rijitliği de diğer modellere göre daha yüksektir. Değiştirilebilir köşe çaprazlı sistemler ( KNE-BRACİNG) en yüksek sünekliğe sahip sistemler olmuştur. Moment çerçeve sistemlerde oluşan plastik mafsallar çaprazlı modellerde çaprazlar üzerine aktarılmış ve böylelikle yapının son durumunda taşıyıcı elemanlar belirli bir hasar seviyesinde kalmıştır. Çaprazlı elemanların enerji yutma kapasiteleri bir çerçevede kullanılan çapraz sayısı artıkça artma eğilimi göstermiştir. Beklendiği üzere 4 köşe noktasına koyulan değiştirilebilir köşe çaprazlı sistem en yüksek süneklik düzeyine ulaşmış ve en büyük enerji yutma kapasitesini sağlamıştır.

Abstract:
Nowadays, earthquake regulations and new steel structure specifications in our country have been updated on the rules of how steel structures can be constructed for transverse and transverse systems. The cross members have a significant effect on the behavior of steel structures under earthquake loads. Cross-types to be used in steel structures must change the behavior of the structure to a great extent and meet the design criteria. In accordance with the relevant section of the earthquake regulations applied in our country, the structural performance must be determined. In addition, in accordance with the new Turkish steel structure specifications that came into force in 2016, each element is designed according to the bearing capacity method. According to this regulation, the civil engineer is offered 2 different ways. The engineer can either analyze the structure by working with increased loads (LFRD-SAI) or unloaded loads (ASD-GKT).
In this study, two steel structures with 5 and 13 floors are modeled as crossed and noncrossed according to 3 different ground types. In the comparison of each structure, natural shear period base shear force, floor displacements, relative floor displacement, energy absorption capacities and plastic hinges formed as a result of analyzes were examined as the main parameters. The analyzes were performed using ETABS structural analysis program. The plastic joint properties of the elements in the steel structure models were solved by calculating the program.
According to the analysis results, X-crossed system showed more rigid behavior than other systems. At the same time, initial stiffness is higher than other models. Interchangeable corner cross systems (KNE-BRACING) have the highest ductility. The plastic joints formed in the moment frame systems are transferred onto the diagonals in the diagonal models, so that the carrier elements remain at a certain level of damage in the final state of the structure. The energy absorption capacity of the cross members tended to increase as the number of crosses used in a frame increased. As expected, the replaceable corner cross system placed at 4 corner points reached the highest ductility level and provided the greatest energy absorption capacity.