Ratlarda bisfenol A ile oluşturulan kardiyotoksisite üzerine 18β -glisiretinik asidin etkilerini̇n araştırılması
Investigation of the effects of 18β -glycyrretinic acid on bisphenol A-induced cardiotoxicity in rats
Yazar: İBRAHİM BAYAV
Danışman: DOÇ. DR. EKREM DARENDELİOĞLU ; DOÇ. DR. CÜNEYT ÇAĞLAYAN
Bingöl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Apoptozis = Apoptosis ; Bisfenol A = Bisphenol A ; Glisiretinik asit = Glycyrrhetinic acid ; Oksidatif stres = Oxidative stress

Özet:
Ülkemizde ve dünyada en önemli ölüm sebeplerinden biri kardiyovasküler hastalıklardır. Kardiyovasküler hastalıkların gelişiminde çevresel faktörler çok önemlidir. Hava, su, toprak ve gıda insanı etkileyen en önemli çevresel faktörlerin başında gelir. Bu farklı ortamların çevresel bir kirletici ile kontaminasyonu doğrudan yada dolaylı olarak insanları da etkilemektedir. BPA endüstride yoğun kullanım alanına sahip sentetik bir çevresel kirleticidir. Sentetik bir kimyasal olan BPA, epoksi reçinelerin üretiminde ve polimer olmayan plastiklerin katkı maddesi olarak kullanılır. BPA'ya en fazla oral yol ile maruz kalınmaktadır. BPA protein ekspresiyonu, DNA metilasyonu ve reaktif oksijen türlerinin oluşumunu etkileyerek çeşitli kardiyovasküler hastalıklara sebep olmaktadır. Bu çalışmada BPA'nın sebep olduğu kardiyotoksisite üzerine 18β glisiretinik asid'in antioksidan ve antiapoptotik etkilerinin aydınlatılması amaçlanmıştır. Deneyde 40 adet 
Wistar Albino cinsi erkek rat (250 – 300 gr ağırlığında) kullanıldı. Her grupta 8 adet rat olacak şekilde 5 farklı deney grubu oluşturuldu. 1. Grup (Kontrol): 0,2 mL zeytinyağı, 2. Grup (GA 100): 100 mg/kg GA, 3. Grup (BPA): 250 mg/kg BPA, 4. Grup (BPA + GA 50): 250 mg/kg BPA ve 50 mg/kg GA, 5. Grup (BPA + GA 100): 250 mg/kg BPA ve 100 mg/kg GA olacak şekilde 14 gün boyunca gavaj ile oral yoldan uygulandı. Deney sonunda ratlardan LDH ve CK-MB seviyelerini belirleyebilmek için kan örnekleri, antioksidan parametreler (SOD, KAT, GSH, GPx ve MDA) ve apoptotik proteinlerin 
(Bax, Bcl-2, Prokaspaz 3, Prokaspaz 9, Sitokrom C ve p53) belirlenmesi için ise kalp dokuları alındı. Elde edilen verilerde kontrol grubuna kıyasla, BPA'nın serum LDH ve CK-MB seviyelerini önemli düzeyde arttırdığı ve SOD, KAT, GSH ve GPx antioksidanları inhibe ettiği belirlendi. Ayrıca MDA seviyesin de önemli düzeyde artışa sebep olduğu tespit edildi. Ek olarak BPA grubu, kontrol grubu ile kıyaslandığında önemli apoptotik markırlardan olan Bax ve sitokrom C'nin ekspresiyon seviyelerinde artış olduğu tespit edilirken Bcl-2, prokaspaz 3 ve prokaspaz 9 ekspresiyon seviyelerinde
ise önemli düzeyde azalma gözlemlendi. Ek olarak BPA'nın p53 ekspresiyon seviyesinde anlamlı bir değişime sebep olmadığı tespit edildi. Tedavi edici olarak uygulanan GA'nın 50 ve 100 mg/kg dozları BPA ile uygulandığında apoptotik parametreler üzerinde önemli düzeyde iyileştirmeler gerçekleştirdiği saptandı. Deney sonucunda BPA'nın oksidatif stresi ve apoptozu arttırdığı belirlendi. Tedavi edici olarak uygulanan GA'nın ise BPA kaynaklı oluşan kardiyotoksisitede hem oksidatif stresi hem de apoptoz mekanizması üzerinde etkili olduğu belirlenerek kardiyoprotektif etkiye sahip olduğu bulundu.

Anahtar Kelimeler: Apoptoz, bisfenol A, kardiyotoksisite, oksidatif stres, 18β glisiretinik asit

Abstract:
One of the most important causes of death in our country and in the world is cardiovascular diseases. Environmental factors play an important role in the development of cardiovascular diseases. Air, water, soil and food are among the most important environmental factors affecting people. Contamination of these different environments with an environmental pollutant directly or indirectly affects humans. BPA is a synthetic environmental pollutant with extensive use in industry. A synthetic chemical, BPA is used in the manufacture of epoxy resins and as an additive to non-polymer plastics. Humans are most exposed to BPA by the oral route. BPA causes various cardiovascular diseases by affecting protein expression, DNA methylation and formation of reactive oxygen species. In this study, it was aimed to elucidate the antioxidant and antiapoptotic effects of 18βglycyrrhetinic acid on cardiotoxicity caused by BPA. In the experiment, 40 Winstar Albino male rats (250-300 gr. weight) were used. 5 different experimental groups were formed with 8 rats in each group. It was administered orally to the groups by gavage for 14 days as 1. Group (Control): 0,2 mL olive oil, 2. Group (GA 100): 100mg/kg GA, 3. Group (BPA): 250mg/kg BPA, 4. Group (BPA + GA 50): 250mg/kg BPA ve 50mg/kg GA, 5. Group (BPA + GA 100): 250mg/kg BPA ve 100mg/kg GA. At the end of the experiment, blood samples were taken from the rats to determine LDH and CK-MB levels, and heart tissues were taken to determine antioxidant parameters (SOD, KAT, GSH, GPx and MDA) and apoptotic proteins (Bax, Bcl-2, Procaspase 3, Procaspase 9, Cytochrome C ve p53). In addition, it was determined that the MDA level caused a significant increase. In addition, when the BPA group was compared with the control group, an increase in the expression levels of Bax and cytochrome C, which are important apoptotic markers, was observed, while a significant decrease was observed in the expression levels of Bcl-2, procaspase 3 and procaspase 9. In addition, it was determined that BPA did not cause a significant change in p53 expression level. It was determined 
that the therapeutically applied GA achieved significant improvements on apoptotic parameters when 50 and 100 mg/kg doses were administered with BPA. As a result of the experiment, it was determined that BPA increased oxidative stress and apoptosis. It was determined that GA, applied as a preventative, was effective on both oxidative stress and apoptosis mechanism in BPA-induced cardiotoxicity, and it was found to have a cardioprotective effect.

Keywords: Apoptosis, bisphenol A, cardiotoxicity, oxidative stress, 18β glycyrrhetinic acid