Türkiye'de VOB-İMKB 30 Endeks vadeli işlem sözleşmelerinin spot piyasa volatilitesi üzerine etkisi
Turkdex-ISE 30 Index futures contracts? effect on spot market volatility in Turkey
Yazar: ONUR GÜRSES
Danışman: PROF. DR. GÜLER ARAS
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Fiyat hareketi = Price movement ; GARCH model = GARCH model ; Kukla değişkenler = Dummy variables ; Spot piyasalar = Spot markets ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets ; Vadeli işlem sözleşmeleri = Future contracts ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
Bu çalışma ülkemizde 2005 yılı Şubat ayında faaliyete geçen Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası Anonim Şirketi bünyesinde ilk defa işlem gören endeks vadeli işlem sözleşmelerinin spot piyasa oynaklığı üzerinde herhangi bir etkisinin olup olmadığının istatistiki yöntemlerle ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, vadeli işlem piyasalarının, spot piyasalar üzerine etkisi, Türkiye açısından analiz edilmiştir. Analizi yapmak için, EGARCH olarak bilinen, GARCH modelinin genişletilmiş bir biçimi kullanılmıştır. EGARCH modeli uygulamaları ile İMKB 30 endeksinin, fiyat hareketleri incelenmiştir. Çalışmanın uygulamasında İMKB 30 endeksinin 1 Ocak 2003 tarihinden, 31 Aralık 2009 yılı tarihine kadar günlük kapanış değerleri üzerinden hesaplanan getirileri kullanılmıştır. İnceleme kapsamındaki zaman aralığı 1 Ocak 2002 - 30 Aralık 2005 ve 2 Ocak 2006 - 31 Aralık 2009 olmak üzere iki ayrı dönemde analiz edilmiştir. Futures sözleşmelere geçiş sonrası dönem, VOB' un 2005 yılında henüz başlangıç aşamasında olması ve yeterince likit olmaması sebebiyle 2 Ocak 2006 olarak alınmıştır. Ayrıca çalışmada, sözleşme bazında, belli zaman periyotlarındaki volatilite değişimlerine de bakılmıştır. Elde edilen bu sonuçlara göre, Türkiye'de vadeli işlem piyasalarının spot piyasa volatilitesi üzerinde anlamlı bir etkisi vardır sonucuna ulaşılamamıştır. Bununla beraber, İMKB 30 spot volatilitesi EGARCH(1) modellerinde, İMKB 30'a dayalı VOB' a ait işlem adedi ve işlem hacmi değişkenleri istatistiksel olarak anlamlı çıkmış, ve İMKB 30 spot volatilitesini arttırıcı bir etkileri olduğu bulunmuştur.

Abstract:
This study was conducted to reveal any effect on spot market volatility under the first traded index futures contracts which were operated in the February of 2005, within Futures and Options Exchange Corporation. In this study, the volatility effect of futures markets on spot markets has been analyzed in terms of Turkey. To do this analysis, known as EGARCH model which is in the extended format for GARCH model, is used. Price movements in the ISE 30 index are examined with EGARCH model of applications. In study application the ISE 30 index returns are calculated on daily closing ISE 30 index values from January 1, 2003 until December 31, 2009. Time period review within January 1, 2002 - December 30, 2005 and January 2, 2006 - December 31, 2009 were analyzed in two separate periods. Transition period after futures contracts, Turkish Derivatives Exchange (TURKDEX) is currently at an early stage in 2005, due to lack of enough liquid was taken as January 2, 2006. Also in this study, on the basis of the contract, changes of volatility at a certain time period were tested. According to the results obtained, it?s been concluded that futures markets has no significant impact on spot market volatility in Turkey. However, relevant ISE 30 spot volatility EGARCH (1) models, the number of transaction and the trading volume variables which belong to TURKDEX based the ISE 30 were found statistically significant, and an enhancing effect on the ISE 30 spot volatility was found.