Çetilli (Gölköy-Ordu) yöresinin jeolojisi, jeokimyası ve hidrotermal damar tip cevherleşmeler açısından incelenmesi
Geology, geochemistry and hydrothermal alteration of the vein type mineralizations in Çetilli area, Gölköy/Ordu
Yazar: KAMER KUDUN YOZGAT
Danışman: PROF. DR. NECATİ TÜYSÜZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Pontid Jeotektonik Birliğinin orta kısmında yer alan çalışma alanında volkanik, tortul ve intrüzif kayaçlar egemendir. Üst kretase yaşlı andezit, bazalt ve piroklastitleri cevherleşmeyi içine alan çalışma sahasının en yaşlı birimidir. Bu birim içerisinde D-B, KD-GB, KB-GD doğrultulu bir çok fay sitemi mevcuttur. Çetilli Cevherleşmesi bu kırık ve çatlaklar boyunca yükselen hidrotermal ergiyiklerin etkisiyle oluşmuşlardır.Cevher, Çetilli Cevherleşmesi'nde yan kayaca ornatım ve boşluk dolgusu şeklinde yerleşmiştir. Cevher mineralleri; sfalerit, galen, kalkopirit, daha az oranda pirit, gümüşlü fahlers ve altından oluşmaktadır. Cevher damarındaki boşluk dolguları kuvars, zeolit ve kalsitten oluşmaktadır. Cevherin yapısı ise breş dolgusu şeklindedir. Breş parçacıklarının arasındaki boşlukları cevher mineralleri doldurmuştur. Hidrotermal çözeltilerin breş parçalarının arasındaki boşlukları doldurmasına bağlı olarak kayaçta yaygın silis damarcıkları oluşmuştur.Çetilli Cevherleşmesi'nde alterasyon, belirgin bir zonlanma göstermemektedir. En yaygın alterasyon türleri başta silisleşme olmak üzere kalsitleşme, zeolitleşme, killeşme, serizitleşme, limonitleşme, hematitleşme, piritleşmedir. Cevher damarından uzaklaştıkça kloritleşme ve epidotlaşma da görülmektedir. Alterasyon mineralleri, başta kuvars olmak üzere kalsit, dikit, nakrit, ankerit, dolomit, kaolinit ve çok az da barittir. İnce kesitlerde zeolit, klorit, hematit, limonit, ilmenit ve apatitde görülmektedir. Yan kayaçta alterasyon sonucunda % 19'luk bir kütle artışı meydana gelmiştir. Genellikle plajiyoklas ve feldspatların bozulmasından dolayı Na ve Ca değerlerinde belirgin azalmalar meydana gelmiştir. Buna karşın cevher mineralleri ile silis miktarlarında önemli artışlar meydana gelmiştir. Hareketsiz element olarak belirlenen Zr ve Al elementleri kullanılarak 100 grama göre yapılan hesaplamalar sonucunda başta SiO2(24.45g), CaO(1.06g), K2O(0.61g) ve cevher oluşturan elementlerin ilavesine bağlı olarak yan kayaçlarda %19'luk bir kütle artışının olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The study area located in the middle of Eastern Pontides consists of volcanic, sedimentary and intrusive rock units. Andesite, basalt and pyroclastics rocks are the oldest rock units of Upper Cretaceous age. This units are cut by many fault systems in E-W, N-E-SW, NW-SE directions. The Çetilli Orebody was formed by hydrothermal solutions arising throughout this fractured and cracked zones.Ore minerals in wall rocks occur as a result of replacement and void fillings. They are are mainly sphalerite, galena, chalcopyrite; lesser pyrite, Ag-bearing fahlerz and native gold. Void fillings in the vein consist of quartz, zeolite and calcite. The structure of the ore is a breccia filling type. Ore minerals in breccia are also fractured by later tectonic activites and silisify. These fractures are mailnly filled by silica.Alteration of Çetilli Mineral Deposit display indistinct spatial zonation. Alteration zones are completely controlled by fault systems. Alteration types are observed silicification, calcification, zeolitization, clay, sericitization, limonization, hematization and pyritization. Chloritization and epidotization are observed cut distal part of veins. Alteration minerals are mainly quartz; lesser calcite, dickite, nacrite, ankerite, dolomite, kaolinite and a bit barite. The mass change calculations based on the Al and Zr determined to be immobile indicate a 19 % volume increase in the ore zones, mainly due to addition of Si(24.45g/100g), Ca(1.06g/100g), K(0.61g/100g) and ore forming elements.