Kayaçların tek eksenli sıkışma dayanımının dolaylı olarak belirlenmesinde tek eksenli sıkışma dayanımı ile Schmidt geri sıçrama değerleri arasındaki oranın değerlendirilmesi
Evaluation of the ratio between uniaxial compressive strength and Schmidt hammer rebound number to determine the uniaxial compressive strength of rocks
Yazar: ESMA YABALAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEVENT SELÇUK
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Schmidt geri sıçrama değerleri (SHR) kayaçların dayanım değerlerinin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılan indeks bir parametredir. Kayaçların tek eksenli sıkışma dayanımı (UCS) ile Schmidt geri sıçrama değerleri arasında yüksek bir korelasyon söz konusu iken, SHR kayaçların dayanım değerlerini kabaca belirlemektedir. SHR değerleri kayacın yüzey derinliği olan 30-50 mm derinliği yansıtmaktadır. Dolayısıyla SHR kayacın mekanik özelliklerini kontrol eden doku, doygunluk, boşluk oranı ve mikro çatlakları gibi içsel özelliklerine duyarlı değildir. Yüzey sertliği ile UCS değerleri arasında evrensel bir ilişkinin elde edilebilmesi için, önerilen indeks parametre kayaçların mekanik özelliklerini karakterize etmelidir. Tek eksenli sıkışma dayanımı kayaçların mekanik özelliklerini tanımlayan bir parametre olup UCS/SHR oran değeri güçlü bir şekilde UCS değerinden etkilenmektedir. Söz konusu UCS/SHR oranı, kayaçların artan UCS değerlerine bağlı olarak doğrusal bir şekilde artmaktadır.  
	Kayaçların UCS/SHR oranının değerlendirilmesinde elde edilen deneysel sonuçlardan yararlanılmıştır. Kayaçların dayanım değerleri ile UCS/SHR arasında doğrusal güçlü bir ilişki elde edilmiştir. Bu ilişkinin güvenilirliği, ortalama karesel hatanın karekökü (RMSE) değerine bağlı olarak değerlendirilmiştir. UCS/SHR değeri ayrıca önceki çalışmalardan elde edilen veri seti içerisinde değerlendirilmiştir. Bu güçlü doğrusal ilişki, kayaçların dayanım değerlerinin gerekli olduğu mühendislik uygulamalarında kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Schmidt rebound hammer test (SHR) has been used worldwide as an index test for estimating the compressive strength and deformation characteristics of intact rocks. Although there is a high correlation between the surface hardness and the uniaxial compressive strength (UCS) of intact rocks, the SHR provides only a crude estimate for the UCS of rocks.  SHR numbers reflect the outer surface of rock and a depth of 30 to 50 mm. It is not sensitive to the intrinsic properties of the rocks such as texture, saturation, porosity and micro-fractures controlling the mechanical behaviour of rocks. In order for an empirical equation relating the surface hardness to the UCS to be widely used, the index parameter should characterize the mechanical properties of intact rocks. The UCS of rocks defines the strength of the material and the ratio UCS/SHR is strongly affected by the level of the UCS. The ratio of UCS/SHR increases with increasing compressive strength at an increasing rate. 
	A large scale regression analysis was carried out using experimental data to evaluate the ratio of UCS/SHR for the rocks. The accuracy and reliability of the relationship was assessed by means of the root mean square error (RMSE). The reliability and accuracy of the relationship to assess the compressive strength indirectly seem to be higher than those of traditional relationships between the UCS and the SHR. The ratio of UCS/SHR was also verified by a large database collected from previous studies. This strong linear relationship is proposed for engineering projects that require the estimation of the compressive strength for intact rocks.