Kayseri aile sağlığı merkezlerindeki hekimlerin konjenital kalp hastalığı olan çocuklarda aşılama yaklaşımları
Vaccination approaches of primary care physicians in Kayseri to children with congenital heart disease
Yazar: SEMA ÇITAK
Danışman: PROF. DR. ÖZGE PAMUKÇU AKAY
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
KAYSERİ AİLE SAĞLIĞI MERKEZLERİNDEKİ HEKİMLERİN KONJENİTAL KALP HASTALIĞI OLAN ÇOCUKLARDA AŞILAMA YAKLAŞIMLARI
ÖZET
Amaç: Konjenital kalp hastalığı en sık görülen doğumsal anomalidir. Bu anomaliye sahip olan çocuklar aşı ile önlenebilir bulaşıcı hastalıklar açısından sağlıklı çocuklara göre daha fazla risk altındadır. Kalp hastalığı olan çocukların rutin çocukluk çağı aşılaması, sağlıklı çocuklardan farklı değildir. Bu hastalar rutin aşı takvimindeki aşıları olmalıdır ve eksik aşıları varsa tamamlanmalıdır. Amacımız Sağlık Bakanlığı rutin aşılama programını takip etmekte olan aile hekimlerinin konjenital kalp hastalığı olan çocuklarda aşı planlamasındaki görüşlerini araştırmak ve farkındalıklarını artırmaktır. Hekimlerin endişelerini varsa belirlemek ve hastaların gerekmediği sürece üst merkeze sevkini önlemektir. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Kayseri İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) görev yapmakta olan aile hekimlerine odaklanan ve anketin yüz yüze görüşme yoluyla yapıldığı kesitsel bir çalışmadır. Haziran 2023-Şubat 2024 tarihleri arasında yapılmıştır. İstatiksel analizler TURCOSA (Turcosa Analitik Çözümlemeler Ltd. Şti, www.turcosa.com.tr) ile yapılmıştır. 
Bulgular: Katılımcıların %31,7'sini kadın hekimler ve %68,3'ünü erkek hekimler oluşturmakta ve katılımcıların ortalama yaşı 46,32±9,76 yıl idi. Mesleki deneyim süreleri ortalalama 21,06±10 yıl idi. İlçelere göre katılan ASM oranını; %77,6 merkez ASM' ler ve %22,4 ilçe ASM' ler oluşturdu. Katılımcıların %48,4'ü kronik hastalığı olanların aşılarının ASM' de yapılmasını uygun bulmamakta idi. Son 3 ayda kan, kan ürünü ya da immunglobülin verilmesi durumunda %77,5 hekim ASM'de aşıların yapılmasını uygun bulmadı. Katılımcıların %35,4'ü kalp hastalığı olan çocukların aşılarının ASM' de yapılmasını doğru bulmamakta idi. Katılımcıların %62,3'ü aşı sonrası kalp hastalarının gözlem süresin daha uzun tuttuğunu belirtti. Kalp hastalığı olanlarda aşı yaparken hekimlerin endişelerini; %56,9 hastanın hipoksik spelle girmesi, %34,2 aritmiye girmesi, %28 eşlik eden immün yetmezliği olma ihtimali, %21,7 hastanın kullandığı ilaçlarla aşının etkileşime girmesi ve %20,5 aşının kalp hastalığını kötüleştirme ihtimali oluşturdu. Aşı türlerinden hangisinin kalp hastalığı olan çocuklarda sakıncalı olabileceği sorgulandığında; hekimlerin %51,6'sı canlı aşılar, %0,6'sı ölü aşılar, %15,5'i hepsi, %22,4'ü fikrim yok seçeneğini işaretledi. 
Hekimlerin %73,9'unun özel aşılar hakkında bilgilendirme yaptığı saptandı. İnfluenza aşısını %64,5, Covid-19 aşısını %17,4, rotavirüs aşısını %80,2 ve meningokok aşısını %80,2 hekimin önerdiği saptandı. Kalp hastalığı olan çocuklara özel aşılar hakkında bilgilendirme yapan ve yapmayan bireylerin mesleki deneyim yılları arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır. Mesleki deneyim yılı daha az olan hekimler özel aşıları daha sıklıkla önermişlerdir. Katılımcıların %83'ü Fallot Tetralojisi olanları, %61,9'u PFO olanları, %55,6'sı Ventriküler Septal Defekt olanları ve %71,9'u pulmoner hipertansiyonu olanları kardiyoloji olan bir merkezde aşılanması için yönlendireceğini ifade etti. Katılımcıların %13'ü konjenital kalp hastalığı olan çocuklarda aşılama sonrası yan etki ile karşılaştığını ifade etti. Kalp hastalıklarının kardiyoloji olan bir merkezde aşılanması için yönlendirme yapma durumu hekimlerin meslekteki tecrübe sürelerine göre karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı.
Sonuç: Konjenital kalp hastalığı olan çocukların rutin aşı takvimi ve rutin dışı özel aşılarının uygun şekilde uygulanması sağlıklı bir yaşam sürmeleri açısından önem taşımaktadır. Aşı takviminin takibi ve uygulanmasında görevli olan aile hekimlerinin konjenital kalp hastalığı olan çocuklarda aşı uygulamaları konusunda bilgi düzeylerini arttırması, aileleri aşılar hakkında bilgilendirmesi ve aşı uygulamalarının takibini yapmaları gereklidir.
Anahtar Kelimeler: Konjenital Kalp Hastalığı, Özel Aşılar, Aile Hekimleri

Abstract:
VACCINATION APPROACHES OF PRIMARY CARE PHYSICIANS IN KAYSERI TO CHILDREN WITH CONGENITAL HEART DISEASE
ABSTRACT
Objective: Congenital heart disease is the most common congenital anomaly. Children with this anomaly are at higher risk of vaccine-preventable infectious diseases than healthy children. Routine childhood immunization for children with heart disease is no different from that for healthy children. They should be vaccinated according to the routine vaccination schedule and any missing vaccines should be completed. Our aim was to investigate the opinions of primary care physicians who follow the routine vaccination program of the Ministry of Health. Besides we aimed to increase their awareness also identify. Physicians' concerns, if any, and prevent unnecessary referrals to tertiary centers.
Material and Methods: This study is a cross-sectional study focusing on family physicians working in Family Health Centers in Kayseri Provincial Health Directorate and the survey was conducted through face-to-face interviews. It was conducted between June 2023 and February 2024. Statistical analyses were performed with TURCOSA (Turcosa Analytical Analyses Ltd. Şti, www.turcosa.com.tr).
Results: 31.7% of the participants were female and 68.3% were male. Mean age of the participants was 46.32±9.76 years. The mean duration of professional experience was 21.06±10 years. The location of primary health care centers: 77.6% in centre and 22.4% suburbs. 48.4% of the participants did not find it appropriate for the vaccines of those with chronic diseases to be administered at primary health care center. In cases where blood blood products or immunoglobulins were given in the last 3 months, 77.5% physicians did not find it appropriate to administer vaccines in primary health care center. 35.4% of the participants did not find it right for children with heart disease to be vaccinated at primary health care center. 62.3% of the participants stated that the observation period for cardiac patients after vaccination was longer. The concerns of physicians when vaccinating patients with heart disease were as follows: 56.9% hypoxic spells, 34.2% arrhythmia, 28% concomitant immunodeficiency, 21.7% interaction of the vaccine with the drugs used by the patient, and 20.5% possibility of the vaccine worsening heart disease. When asked which of the vaccine types might be objectionable in children with heart disease, 51.6% of physicians selected live attenuated vaccines, 0.6% selected inactivated vaccines, 15.5% selected all vaccines, and 22.4% had no idea. It was found that 73.9% of physicians provided information about specific vaccines. Influenza vaccine was recommended by 64.5%, Covid-19 vaccine by 17.4%, rotavirus vaccine by 80.2% and meningococcal vaccine by 80.2% physicians. There was a statistically significant difference between professional experience of individuals who provided information about special vaccines for children with heart disease and those who did not. Physicians with fewer years of professional experience recommended specific vaccines more frequently. 83% of the participants stated that they would refer those with Tetralogy of Fallot, 61.9% with Patent Foramen Ovale, 55.6% with Ventricular Septal Defect and 71.9% with pulmonary hypertension to be vaccinated in a cardiology center. In children with congenital heart disease, 13% of participants reported experiencing side effects after vaccination. No statistically significant difference was found when the referral for vaccination of heart diseases in a cardiology center was compared according to the duration of professional experience of physicians.
Conclusion: It is important for children with congenital heart disease to receive the routine vaccination schedule and non-routine special vaccines appropriately in order to lead a healthy life. Primary care physicians, who are responsible for the follow-up and implementation of the vaccination schedule, should increase their level of knowledge about vaccination practices in children with congenital heart disease, inform families about vaccines and follow up vaccination practices.
Keywords: Congenital Heart Disease, Special Vaccinations, Primary Care Physician