Rosa  pimpinellifolia L. ve Rosa canina L. kuşburnu türlerinin çiçek, yaprak, gövde ve meyvelerinde uçucu yağ analizleri ve biyolojik aktiviteleri
The analysis of essential oil and biological activities from the flower, leaf, stem and fruit of rosehip species Rosa pimpinellifolia L. and Rosa canina L.
Yazar: MEHMET ÖZ
Danışman: PROF. DR. İLHAN DENİZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Çalışmada, Gümüşhane yöresinde doğal olarak yetişen Rosa pimpinellifolia L.(Siyah kuşburnu) ve Rosa canina L. (Kuşburnu) türlerinin çiçek, yaprak, gövde ve meyvelerinin uçucu yağ analizi ve biyolojik aktivitelerinin karşılaştırılarak incelenmesi amaçlanmıştır. Bitkilerden alınan örneklerin uçucu yağları Clevenger cihazında su buharı destilasyonu ile elde edildi. Uçucu yağların kimyasal bileşenleri GC-MS ve GC-FID yöntemi ile analiz edildi ve biyolojik (antioksidan ve antimikrobiyal) aktivite testleri yapıldı. Analizler sonucunda, yüzde olarak en fazla uçucu yağ verimi Siyah kuşburnu ve kuşburnu türlerinde sırasıyla %0,67-%0,60 ile çiçekte, en az ise %0,06-0,04 ile meyvelerinde olduğu belirlendi. Rosa pimpinellifolia L.'nın çiçek, yaprak, gövde ve meyvelerine ait sırasıyla, toplamda 90, 65, 46, 39 adet ve Rosa canina L.'da ise toplamda 52, 51, 41, 48 adet bileşiğin yapıları belirlendi. Rosa  pimpinellifolia L. ve Rosa canina L.'da en fazla oranda bulunan bileşik her iki türde de yapraklarda; %30,21 ile γ-elemen ve %44,09 ile linalool olduğu tespit edildi. En fazla bulunan terpen sınıfı siyah kuşburnu türünde monoterpenoidler %52,13 (gövdede), kuşburnu türünde ise monoterpenoidler %60,81 (yaprakta) olduğu bulundu. Siyah kuşburnu bitki kısımlarının elde edilen uçucu yağların antioksidan aktiviteleri kuşburnu örneklerine kıyasla daha fazla olduğu tespit edildi. Rosa pimpinellifolia L.'da en fazla antimikrobiyal duyarlılığı çiçek uçucu yağlarının Staphylococcus aureus'a karşı gösterdiği, Rosa canina L.'da ise yine çiçek uçucu yağlarının Escherichia coli O157:H7'a karşı olduğu belirlendi.   

Anahtar Kelimeler: Rosa pimpinellifolia L., Rosa canina L., Uçucu yağ, Biyolojik aktivite

Abstract:
In this study, it's aimed to examine comparing the analyses of essential oil of flower, leaf, stem, fruit of rosehip and biological activities of Rosa pimpinellifolia L. (Black rosehip) and Rosa canina L. (Rosehip), naturally grown in the Gumüşhane region. Essential oil of the samples taken from plants is obtained by steam distillation in Clevenger apparatus. Chemical components of essential oil are analyzed with the method of GC-MS and GC-FID and biological activity tests (antioxidant and antimicrobial) are done. As a result of analyses, the highest essential oil yield of black rosehip and rosehip is observed at flower of the species by percentage 0.67% and 0.60%, meanwhile the lowest essential oil yield is observed at fruits of the species by percentage 0.06% and 0.04%. Compound construction of the flower, leaf, steam and fruits of Rosa pimpinellifolia L. in total 90, 65, 46, 39 units, meanwhile for Rosa canina L. in total 52, 51, 41, 48 units compound constructions are observed. The compounds which are detected in both species at the highest rate are γ-elemen with 30.21% and linalool with 44.09 at leaves of both species. It's deteceted that terpene class black rosehip which is the most common, has 52.13% of monoterpenoit at the stem; meanwhile rosehip has 60.81% monterpenoit at the leaf. It's detected that the antioxidant activity of essential oil taken from black rosehip are more than the sample of rosehip. It's observed that antimicrobial susceptibility of essential oil at Rosa pimpinellifolia L. is shown awareness to Staphylococcus aureus at the highest rate, meanwhile essential oil of Rosa canina L. is shown awareness to Escherichia coli O157:H7 at the highest rate.

Key Words : Rosa pimpinellifolia L., Rosa canina L., Essential oil, Biological activity.