Doktora öğrencisi olan öğretim elemanlarının öğretmenlik yaşantıları ile mesleki kimlikleri arasındaki ilişki
The relationship between teaching experience and vocational identity of doctoral students working as an instructor
Yazar: DERYA ÇÖLKESEN ALKIŞ
Danışman: DOÇ. DR. ESMA EMMİOĞLU SARIKAYA
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Araştırma görevlileri = Research assistants ; Doktora = Doctorate ; Mesleki kimlik = Professional identity ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim elemanları = Instructors ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı, araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi olarak çalışan doktora öğrencilerinin demografik özellikleri, öğretmenlik yaşantıları, öğretmenlik özyeterlik inançları, öğretmen özyeterlik kaynakları ve mesleki kimlikleri arasındaki ilişkileri incelemek ve ders verme sürecine yönelik görüş ve algılarını ortaya koymaktır. Çalışmada karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Nicel verileri desteklemek ve daha derinlemesine açıklayabilmek amacıyla nitel verilerin de yer aldığı Açımlayıcı Sıralı Desen kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, Orta Karadeniz Bölgesinde yer alan bir devlet üniversitesinde araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi olarak çalışan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan doktora öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma verileri Kişisel Bilgiler Formu, Mesleki Kimlik Ölçeği (Klotz, Billett ve Winther, 2014), Öğretmen Özyeterlik Ölçeği (Çapa, Çakıroğlu ve Sarıkaya, 2005), Öğretmen Özyeterlik Kaynakları Ölçeği (Çapa-Aydın, Uzuntiryaki-Kondakçı, Temli ve Tarkın, 2013) ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak toplanılmıştır. Nicel boyutta ulaşılan verileri çözümlemek için Çoklu Doğrusal Regresyon ve Çoklu Hiyerarşik Regresyon Analizleri gerçekleştirilmiştir. Nitel boyutta elde edilen verileri çözümlemek için İçerik Analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşaması sonucunda katılımcıların mesleki kimlik ve öğretmen özyeterliklerinin yüksek düzeyde olduğu ve katılımcıların sahip oldukları öğretmen özyeterliği inancı; kendi öğretmenlik tecrübeleri, diğer meslektaşlarının öğretmenlik yaşantıları ve çevresindeki kişilerin onların öğretmenliği ile ilgili geri bildirimlerine dayanarak oluştuğu ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca katılımcıların ders verme düzeyi ve görevleri (araştırma görevlisi veya öğretim görevlisi), mesleki kimliklerini; ders verdiği dönem sayısı, öğretmenlik özyeterlik düzeylerini; ders verme düzeyi ve ders verdiği dönem sayısı öğretmenlik özyeterlik kaynaklarını istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Katılımcıların demografik özellikleri kontrol edildiğinde, ders verme düzeyi ve öğretmenlik özyeterliği değişkenleri mesleki kimlik düzeylerini istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Nitel aşama sonuçlarına göre katılımcılar öğretmen olma, öğrenme ve çalışma istekleri veya çalışma alanına ilgi duymalarının bir akademisyen olarak mesleki kimlik gelişimlerine katkı sağladığını belirtmektedir. Diğer taraftan katılımcılar kendilerini bir akademisyen gibi hissedememe nedenlerinin görev – akademik çalışma ikilemi, zaman sıkıntısı, aşırı ders yükü veya ailevi rolleri olduğunu dile getirmektedir. Araştırma bulgularına dayanarak doktora eğitimine ve araştırmaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the relationships between demographic characteristics, teaching experiences, teaching self-efficacy beliefs, sources of teacher self-efficacy and vocational identities of doctoral students working as research assistants or lecturers, and to examine their views and perceptions about the teaching process. The mixed method approach was adopted in the study. In order to support the quantitative data and explain it in more depth, the Exploratory Sequential Design, which also includes the qualitative data, was used. The participants of the research were doctoral students working as either a research assistant or lecturer at a state university in the Central Black Sea Region and volunteering to participate in the study. Data was collected by using Personal Information Form, Vocational Identity Scale (Klotz, Billett and Winther, 2014), Teachers' Sense of Efficacy Scale (Çapa, Çakıroğlu and Sarıkaya, 2005), Sources of Teacher Self-Efficacy Scale (Çapa-Aydın, Uzuntiryaki-Kondakçı, Temli and Tarkın, 2013) and Semi-structured Interview Form. Multiple Linear Regression and Multiple Hierarchical Regression Analyses were carried out to analyse the data obtained in the quantitative dimension. Content Analysis was used to analyse the data obtained in the qualitative dimension. As a result of the quantitative phase of the study, the vocational identity and teacher self-efficacy of the participants were at high levels and teachers' self-efficacy belief of the participants was formed on the basis of their own teaching experience, learning from the teaching experiences of other colleagues, and using the feedback of the people around them on their teaching. In addition, teaching experience and working as a research assistant or lecturer predicted their vocational identity statistically significantly. The number of semesters they teach predicted their teacher self-efficacy levels statistically significantly, teaching experience and the number of semesters they teach predicted their sources of teacher self-efficacy statistically significantly. When the demographic characteristics of the participants were controlled, teaching experience and their teacher self-efficacy levels predicted their vocational identity levels in a statistically significantly. According to the results of the qualitative phase, the participants stated that being a teacher, their desire to learn and study or their interest in the field of study contributed to their vocational identity development as an academic. On the other hand, the participants stated that the reasons for not feeling like an academic were the task-academic study dilemma, time constraints, excessive course load or family roles. Based on the findings, suggestions were made for doctoral education and research.