Tek ebeveynli olan ve olmayan ergenlerin atılganlık düzeyleri ile benlik saygılarının incelenmesi: İstanbul ili Sancaktepe örneği
The investigation of assertiveness levels and self-esteem of adolescents who have single parent or not
Yazar: MESUT DEMİRBİLEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Atılganlık = Assertiveness ; Benlik saygısı = Self esteem ; Boşanmış aileler = Divorced families ; Ebeveynler = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Parçalanmış aileler = Broken families

Özet:
Araştırmanın amacı, tek ebeveynli olan ve olmayan ergenlerin atılganlık düzeyleri ile benlik saygılarının incelemektir. Bu doğrultuda araştırmamız boşanma, ayrılık ve ebeveyn kaybı gibi nedenlerle tek ebeveyni ile yaşamak zorunda kalan öğrenciler ile tam ve bütünlüğünü koruyan ailede yaşayan öğrencilerin, atılganlık düzeylerinin ve benlik saygılarının farklılaşıp farklılaşmadığını, aralarındaki ilişkilerin ne düzeyde olduğunu belirlemeyi ve farklılaşmayı-ilişkileri belirleyen nedenleri bulgulamak hedeflenmiştir.Araştırma, 2012-2013 Eğitim-Öğretim yılında İstanbul ili Sancaktepe İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 15 farklı ortaokulda 6. 7. ve 8. sınıfta öğrenim gören 435 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Bu öğrencilerin 251'i kız, 184'ü ise erkektir. Öğrencilerin 223'ü tek ebeveynli, 212'si ise ebeveyn birlikteliği devam eden öğrencilerden oluşmaktadır.Araştırmada, öğrencilerin benlik ve benlik saygılarını ölçmek için Piers-Harris (1964)'in Benlik Kavramı (Öz Kavram) Ölçeği, öğrencilerin atılganlık düzeylerini ölçmek için ise Topukçu (1982)'nun Atılganlık Envanteri, demografik özellikler için ise araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu kullanılmıştır.Piers-Harris Benlik Kavramı (Öz Kavram) Ölçeği 80 maddeden oluşmakta ve 6 alt boyutu bulunmaktadır. Bu alt boyutlar; Mutluluk-Doyum, Kaygı, Popülarite-Sosyal beğeni- Gözde olma, Davranış ve Uyma-Konformite, Fiziksel görünüm, Zihinsel ve Okul Durumudur.Topukçu (1982)'nun Atılganlık envanteri ise 45 maddeden oluşmakta ve alt boyutları bulunmamaktadır.Araştırmadan elde edilen veriler, SPSS 15.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada demografik değişkenlerin yüzde ve frekans dağılımları çıkarılmış, verilerin normalliği denetlenerek buna uygun parametrik ve non-parametrik analiz teknikleri kullanılmıştır. Araştırmada non-parametrik analiz tekniklerinden Kruskal Wallis-H testi kullanılmış, farklılığın anlamlı bulunması durumunda ise farklılıkların hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla Mann Whitney U testi uygulanmıştır. Yine normal dağılım göstermeyen grupların farklılığını belirlemede de Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmada parametrik analiz tekniklerinden ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmış, farkın anlamlı çıkması durumunda ise farklılıkların hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek için Post-hoc tekniklerinden LSD ve Tamhane's T2 Testi tercih edilmiştir. Yine farklılıkları belirlemek amacıyla parametrik analiz tekniklerinden biri olan Bağımsız Gruplar T Testi kullanılmıştır. Gruplar arasındaki ilişkileri belirlemede ise Pearson Çarpım Momentler Korelasyon analiz tekniği kullanılmıştır.Araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde, Benlik (Öz Kavram) Ölçeği alt boyutları ile Atılganlık Envanteri toplam puanları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılan Pearson Çarpım Moment Korelasyon Analizi sonucunda; Benlik (Öz Kavram) Ölçeği mutluluk ve doyum, kaygı, popülarite (sosyal beğeni), konformite(davranış ve uyum),fiziksel görünüm, zihinsel ve okul durumu alt boyut puanları ile atılganlık envanteri toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ayrıca Benlik (Öz Kavram) Ölçeği toplam puanları ile Atılganlık Envanteri toplam puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Benlik, Öz Benlik, Benlik Saygısı, Öz Benlik Saygısı, Öz Saygı, Öz Kavram, Atılganlık, Çekingenlik, Tek Ebeveynlilik, Parçalanmış Aile, Boşanma, Ebeveyn Kaybı

Abstract:
The purpose of this study is to inspect the assertiveness levels and self-esteem of adolescents who have single paren tor not. In this direction, our research aims to detect the causes that determine the students: assertiveness levels, self-esteem differences and levels of the relationships who have to live with single-parent because of divorce, seperation and loss of the parent and students living in a perfect and united family.The research was carried out on 435 6.-7. and 8. class students from 15 different secondary schools in Sancaktepe District National Education Directorate of İstanbul in 2012¬2013 acedemic year. 251 of them are female and 184 of them are male students, 223 of the students consist of having single parent and 212 of them consist of having double parents.In this research Piers-Harris Self Consept Scale (1964) is used to measure students self-esteem; Topukçu's Assertiveness İnventory (1982) is used to meause students levels of assertiveness and finally personal information form that prepared by the researcher is used for demographic features.Piers-Harris Self-Consept Scale consists of 80 items and has 6 sub-dimensions. These sub-dimensions are Happiness-Satisfaction, Anxiety, Popularity-Social Appreciation-Being Appreciated, Behaviour and Obeying-Conformity, Physical Appearance, İntellectual and School Status. Topukçu's Assertiveness İnventory (1982) consists of 45 items and sub¬dimensions are unavailable.The data obtained from the study, analyzed and interpreted using SPSS 15.0 software. During the research, percentages and frequency distribution of demographic variables are found, data normalityis inspected, parametric and non-parametric analysis techniques have been used accordingly. In the research, Kruskal Wallis-H test was used-one of the non- parametric analysis tecniques; Mann Whitney U test was applied in order to determine the source of the differences in the event that difference is meaningful. However, Mann Whitney U test was applied to determine differences of diversity of groups. In the research, One Way Analysis of Variance (ANOVA) parametric analysis technique was used to determine the significance of differences in case due to the differences in the groups to which the post-hoc LSD and Tamhane's T2 test techniques are parametric analysis was used to determine the differences and Pearson Product Moment Correlation analysis technique was used to determine the relationships between groups.When findings of the study are evaluated, at the end of Pearson Product Moment Correlation Analysis that applied to determine the relationship between self (self-consept) scale sub-dimensions and Assertiveness ^ventery Scale; a positively correlated relationship was found between Self (self-consept) Scale of happiness and satisfaction, anxiety, popularity(social acclaim), conformity (behaviour and compliance), physical appearence, mental status and school subscale scores, total scores and assertiveness scale. In addition, Self(self-consept) Scale total scores and Assertiveness Scale total scores are Positively correlated.Key Words: Self, Self-Esteem, Self Respect, Self Consept, Assertiveness, Avoidance,Having a Single Parent, Broken Family, Divorce, Loss of a Parent