Marmara bölgesi'nde yayılış gösteren Mus l., 1758 (Mammalia: Rodentia) cinsinin mitokondriyal dna (sitokrom b ve kontrol bölgesi) varyasyonları
Mitochondrial dna (cytochrome b and control region) variations of the genus Mus L., 1758 (Mammalia: Rodentia) distributed in Marmara Region
Yazar: AYŞEGÜL ÜNVERDİ
Danışman: PROF. DR. ERCÜMENT ÇOLAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Filogeni = Phylogeny ; Marmara bölgesi = Marmara region ; Mus macedonicus = Mus macedonicus ; Türkiye = Turkey

Özet:
Marmara Bölgesi, boğazlar (Çanakkale ve Istanbul) ve birçok adayı barındırdığından biyolojik ve evrimsel biyoloji bakımından önemli bir bölgedir. Bu çalışmanın amacı Marmara Bölgesi'nde Trakya, Anadolu, Gökçeada, Bozcaada ve Marmara Adası'ndan toplanan Mus domesticus ve Mus macedonicus'a ait 100 örneğin mtDNA sitokrom b ve kontrol bölgesi dizileri kullanılarak Anadolu ve Trakya popülasyonları üzerinde boğazların etkisini araştırmak, adalardaki popülasyonların genetik özelliklerini belirlemek ve popülasyonlar arası filogenetik ilişkileri ortaya koymaktır. M. domesticus ve M. macedonicus'un Marmara Bölgesi'nin Trakya ve Anadolu kesiminde, Marmara Adası'nda ve Bozcaada'da M. domesticus'un, Gökçeada'da ise M. macedonicus'un yayılış gösterdiği saptandı. Sitokrom b bölgesi için Bozcaada popülasyonunun nükleotid çeşitliliği 0,00386 ve haplotip çeşitliliği 0,600, Marmara Adası popülasyonununki sırasıyla 0,00396 ve 0,641, Gökçeada popülasyonununki ise sırasıyla 0,00035 ve 0,189 olduğu tespit edildi. Kontrol bölgesinde ise bu değerler sırasıyla Bozcaada popülasyonunda 0,00872 ve 0,900, Marmara Adası popülasyonunda 0,00674 ve 0,731, Gökçeada popülasyonunda ise 0,00891 ve 0,811'dır. Sekans analizleri sonucunda her iki türün Anadolu ve Trakya popülasyonları arasında önemli bir genetik farklılık bulunmadı. Her iki gen bölgesinde de Kocaeli popülasyonuna ait haplotipler M. macedonicus'un diğer haplotiplerinden ilginç bir şekilde ayrıldı. M. domesticus'un Marmara Adası ve Bozcaada popülasyonlarına ait haplotiplerden bazıları anakara popülasyonları ile paylaşılırken, M. macedonicus'un tüm Gökçeada haplotipleri adaya özgü olduğu tespit edildi. Boğazların Mus cinsi türlerine ait popülasyonlar arasında tam bir coğrafik bariyer olmadığı saptandı. Gökçeada'nın M. macedonicus popülasyonları üzerinde izolasyon etkisi yarattığı görüldü. Mus cinsine ait türlerin kolonileşmesinin insanların adaya yerleşmesinden daha önce gerçekleştiği ortaya kondu.

Abstract:
Marmara Region is an important region biologically because it includes straits (Çanakkale and İstanbul) and many islands. Using mtDNA control region and cytochrome b sequences with Mus 100 each samples from Thrace, Anatolia, Gökçeada, Bozcaada and Marmara İsland in that region, this study is  aimed to search for the effects of straits on Anatolian and Thracian populations, to determine the genetic characteristics of populations on those islands and to reveal phylogenetic relations among those populations. It has been determined that both Mus domesticus and Mus macedonicus are distributed in all over Anatolian and Thracian parts of Marmara Region, M. domesticus in Bozcaada and Marmara İslands but M. macedonicus in Gökçeada. For cytochrome b region, it was determined that nucleotid and haplotype diversites were 0,00386 and 0,600 at Bozcaada population, 0,00396 and 0,641 at Marmara Island population, 0,00035 and 0,189 at Gökçeada population respectively. For control region, these rates were 0,00872 and 0,900 at Bozcaada population, 0,00674 and 0,731 at Marmara Island population, 0,00891 and 0,811 at Gökçeada population respectively. After sequence analysis, no genetically major difference has been found between Anatolian and Thracian populations of species in the genus Mus. Surprisingly, haplotypes from Kocaeli population differed from other M. macedonicus haplotypes in both gene region. While some M. domesticus haplotypes both from Marmara Island and Bozcaada share same haplotypes with mainland, all M. macedonicus haplotypes from Gökçeada island has been conceived as spesific to this island. It was determined that these straits weren't a full geograhical barrier between populations belong to two species of Mus genera. Gökçeada occurred an isolation effect over M. macedonicus populations. Colonization time of Mus into islands has been confirmed before colonization of mankind.