Hassas ormancılık yaklaşımıyla BIM yazılımı kullanılarak optimize orman yolu güzergahının belirlenmesi
Determination of optimized forest road route using BIM software with a precise forestry approach
Yazar: MURAT ÖZMEN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKGÜL ; DOÇ. DR. NECMETTİN ŞENTÜRK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: BİM = BİM ; CRITIC yöntemi = CRITIC method ; MOORA yöntemleri = MOORA methods ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Bu çalışmada, BIM modeli üzerinde optimizasyon araçlarının yüksek sayıda alternatif üretme potansiyeli ve CRITIC yönteminin kriter ağırlığı oluşturma kabiliyeti incelenmiştir. LiDAR ve CBS gibi hassas ormancılık araçlarının BIM modeline ve sonuç hassasiyetine katkısı da vurgulanmıştır. Kullanıcıların kendi kriterlerini belirleyerek kolay bir arayüzde değerlendirme yapabilmeleri, karar alma süreçlerinde etkinliği artırmaktadır. Bu yöntem, orman yolu planlamasında kullanıcı dostu bir çözüm sunmaktadır.
İÜC Orman Fakültesi Eğitim Araştırma Ormanı'ndaki bir orman yolu, LiDAR tabanlı SAM kaynağı baz alınarak BIM ortamında mevcut bir yol ve bu yola yedi alternatif güzergâh tanımlanmıştır. Teknik, ekolojik ve sosyal açıdan CRITIC yöntemi ile ağırlıklandırılan bu alternatifler, MOORA yöntemi ile sıralanmıştır. Maliyet açısından mevcut yol en avantajlıyken, Alternatif 4 en yüksek maliyetli seçenektir. Teknik değerlendirmede Alternatif 3 en uygun bulunmuş, ekolojik açıdan da yine Alternatif 3 öne çıkmıştır. Sosyal etkiler açısından Alternatif 3 en iyi performansı sergilemiştir.
Ağırlıklı ortalama yöntemi ile kriterler %25 eşit ağırlıkla değerlendirilmiş ve Alternatif 3 en düşük ağırlıklı puanı alarak en uygun alternatif olarak belirlenmiştir. Mevcut yol, maliyet ve çevresel açıdan avantajlı olsa da genel performans açısından üçüncü sırada yer almıştır. Alternatif 4 ise en yüksek ağırlıklı puanı alarak en dezavantajlı seçenek olarak değerlendirilmiştir.
Sonuçlar, yol güzergahı seçiminde çok yönlü kriterlerin dengeli bir şekilde değerlendirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Alternatif 3'ün maliyet, teknik, ekolojik ve sosyal açılardan dengeli performansı, bu güzergahı sürdürülebilir ve ekonomik bir çözüm olarak öne çıkarmaktadır. Bu çalışma, kaynakların etkin kullanımı ve çevresel etkilerin en aza indirilmesi konusunda önemli katkılar sağlamaktadır.

Abstract:
In this study, the potential of optimization tools to generate a high number of alternatives on the BIM model and the ability of the CRITIC method to generate criteria weights are examined. The contribution of precision forestry tools such as LiDAR and GIS to the BIM model and result accuracy is also emphasized. The ability of users to determine their own criteria and make evaluations in an easy interface increases the efficiency of decision-making processes. This method provides a user-friendly solution for forest road planning.
An existing forest road and seven alternative routes to this road were defined in BIM environment based on LiDAR-based SAM source for a forest road in IUC Forestry Faculty Education Research Forest. These alternatives were weighted by CRITIC method in terms of technical, ecological and social aspects and ranked by MOORA method. While the existing road is the most advantageous in terms of cost, Alternative 4 is the most costly option. In terms of technical evaluation, Alternative 3 was found to be the most suitable, and in terms of ecological impacts, Alternative 3 was also the most favorable. Alternative 3 performed best in terms of social impacts.
With the weighted average method, the criteria were evaluated with 25% equal weight and Alternative 3 was determined as the most suitable alternative with the lowest weighted score. Although the existing road is advantageous in terms of cost and environmental aspects, it ranked third in terms of overall performance. Alternative 4 received the highest weighted score and was considered the most disadvantageous alternative.
The results emphasize the importance of balanced consideration of multifaceted criteria in road alignment selection. The balanced performance of Alternative 3 in terms of cost, technical, ecological and social aspects highlights this route as a sustainable and economic solution. This study makes important contributions to the efficient use of resources and minimization of environmental impacts.