Türk romanında hapishane
Prison in Turkish novel
Yazar: RAMAZAN ŞENER
Danışman: PROF. DR. HAKAN BEHÇET SAZYEK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İnsanlığın ilk dönemlerinden beri varlığı bilinen bir mekân olarak hapishane, tarihsel süreç içerisinde bazı değişikliklerle günümüze kadar gelen canlı bir organizma gibidir. Geçmişteki hapishaneler; kule, saray, zindan, kale gibi mekânlarla tarif edilirken 19. yüzyıldan itibaren "modern" diye nitelendirilebilecek hapishaneler inşa edilmeye başlanmıştır. Bireysel cezalandırma yöntemi anlayışının yaygınlaşması, modern hapishanenin doğuşunda önemli bir kilometre taşı olmuştur. Zikredilen zaman dilimlerinden günümüze gelindiğinde hapishaneler, romanların kurmaca dünyası içinde yazarların sıklıkla yer verdikleri mekânlar olmuştur.   
Bir doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışmada iki yüz on yedi roman incelenmiş, bunların yüz doksan dokuzundan hapishaneyle ilgili bulgulara ulaşılmıştır. Hapishane, romanlarda ele alınan yönleriyle kurmaca dünya içerisinde anlatılmıştır. Çalışmanın "Giriş" bölümünde ana hatlarıyla "Mekân" kavramı ele alınmış, bunun yanında "Hapishane Kavramına Genel Bir Bakış" başlığı altında hapishanelerin geçmişi ve hapishanelerle özdeşleşen kentlere değinilmiştir. 
Beş ana bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde "Hapishanelerin Şahıs Kadrosu" başlığı altında hapishanelerde mahkûm olarak bulunan insanların birtakım fiziksel ve ruhsal özelliklerine değinilmiştir. "Bir Kurum Olarak Hapishane" başlığını taşıyan ikinci bölümde hapishanelerin kurumsal açıdan ele alınması söz konusudur. Üçüncü bölüm, "Hapishaneler ve Sosyal Hayat" ana başlığını taşır. Bu bölümde sosyal ve toplumsal hayatın bireyler üzerinden hapishaneler bağlamında işlendiği görülür. Dördüncü bölüm, "Hapishanelerde Olaylar" başlığıyla çalışmada yer almaktadır. Bu bölümde mahkûmların öznesi olduğu koğuşlarda yaşanan çeşitli olaylara yer verilir. "Hapishane ve Dışarısı" başlığını taşıyan çalışmanın beşinci ve son bölümünde hapishanedeki mahkûmların çeşitli vesilelerle ilgili mekânın dışındaki kişi ya da nesnelerle olan ilişkilerine yer verilmiştir.

Abstract:
Prison, as a place whose existence has been known since the first periods of humanity, is like a living organism that has survived to the present day with some changes in the historical process. Prisons of the past; While it is described with places such as towers, palaces, dungeons, and castles, prisons that can be described as "modern" have begun to be built since the 19th century. The spread of the concept of individual punishment method has been an important milestone in the birth of the modern prison. From the aforementioned time periods to the present day, prisons have been places that writers frequently place in the fictional world of novels.
In this study, which was prepared as a doctoral thesis, two hundred and seventeen novels were examined, and one hundred and ninety-nine of them were found to be about prison. The prison is described in the fictional world with the aspects discussed in the novels. In the "Introduction" part of the study, the concept of "Space" was discussed in general terms, besides, under the title of "An Overview of the Concept of Prison", the past of prisons and cities identified with prisons were mentioned.
In the first part of the study, which consists of five main parts, under the title of "Personal Staff of Prisons", some physical and mental characteristics of people who are convicted in prisons are mentioned. In the second part, titled "Prison as an Institution", prisons are dealt with from an institutional point of view. The third chapter carries the main title of "Prisons and Social Life". In this section, it is seen that social and social life is processed through individuals in the context of prisons. The fourth chapter is included in the study with the title of "Events in Prisons". In this section, various events that took place in the wards of which the prisoners are the subject are given. In the fifth and last part of the study titled "Prison and Outside", the relations of the prisoners in the prison with the people or objects outside the space related to various occasions are included.