Ebu Bekir İbnü'l-Arabî'nin nesih anlayışı
Ebu Bekir Ibn al-Arabi's understanding of nash
Yazar: MERYEM GÜMÜŞTEKİN
Danışman: PROF. DR. ÖMER ÇELİK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada İbnü'l-Arabî'nin nesih anlayışı iki ana bölümde ele alınarak
müfessirin kimliğinin yanı sıra nesh olgusuna dair teorik ve pratik açıdan yaklaşımının
tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bunun için birinci bölümde her mesele hakkında temel
usul kaynakları esas alınarak tartışmalara yer verilmiş, İbnü'l-Arabî'nin bu
tartışmalardaki yeri belirlenip ayet örneği verilerek her mesele detaylı bir şekilde
incelenmiştir. İkinci bölümde İbnü'l-Arabî'nin teorideki nesih anlayışının pratik olarak
yansıması ele alınarak diğer müfessirlerin konu hakkındaki görüşleriyle karşılaştırmalı
bi metot izlenmiştir. Böylece neshe konu olan ayetler, İbnü'l-Arabî açısından daha
kapsamlı bir şekilde ortaya konulmuştur.
İbnü'l-Arabî'nin nesih anlayışında ailesi, yaşadığı dönemin ilmi ve siyasî
atmosferi, kendisinin ilmi birikimi gibi faktörlerin etkili olduğu söylenebilir. Her ne
kadar İbnü'l-Arabî'nin mensuh ayetlerin sayısında titiz davrandığı söylenilse de
esasında eserlerinde diğer neshe konu olan ayetlerin dışında seyf ve kıtal ayetleriyle
yetmiş beş ayeti neshettiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte tefsiri ve nesih konusuna
yer verdiği usul eserleri arasında büyük ölçüde tutarlı olduğu ancak bazı hususlarda
çelişkili ifadelerin olduğu saptanmıştır. Netice itibariyle tefsirden fıkha, hadisten kelama
birçok ilim dalında söz sahibi olan İbnü'l-Arabî'nin, nesih konusu hakkındaki görüşleri
nesih literatürü açısından önemli addedilmiştir.

Abstract:
This study aims to discuss Ibn al-Arabi's understanding of abrogation by
determining his theoretical and practical approach to the phenomenon of naskh, as well
as his identity in two chapters. In the first chapter, the discussions on each issue are
presented on the basis of the main sources of methodology of the Qur'an and the place
of Ibn al-Arabi in these discussions is determined by examining each issue in detail with
examples from the verses of the Qur'an. In the second chapter, the practical side of Ibn
al-Arabi's theory of abrogation is discussed by referring to his commentary work and his
other methodological works where he talked about abrogation with a comparison
between his opinions and the views of other commentators on the subject.
It can be said that factors such as family, the scientific and political
atmosphere in the era in which he lived, and his intellectual background were influential
in Ibn al-Arabi's understanding of abrogation. Although it is said that Ibn al-Arabi was
more careful when it comes to determining the number of abrogated verses in the
Qur'an, this study shows that he actually came to the conclusion that "sayf" and "qitāl"
verses abrogated seventy verses in the Qur'an, apart from the verses that have been the
subject of abrogation. Although his exegetical and methodological works where he
includes the subject of abrogation are in cohesion to a great extent, some contradictory
statements were determined. As a result, the opinions of Ibn al-Arabi, who has a say in
many branches of science from Qur'anic interpretation to jurisprudence, from hadith to
theology were found important in terms of the literature of abrogation.