Toplumsal cinsiyet algısı ve iş-aile çatışması ilişkisinde nesiller arası farklılaşma
Intergenerational differentiation in the relationship between gender perception and work-family conflict
Yazar: ÇAĞLA BURCU ÜN KİREZ
Danışman: DOÇ. DR. BORA YENİHAN
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bu çalışmada, toplumsal cinsiyet algısı ve iş-aile çatışması arasındaki ilişki nesiller arası karşılaştırma yapılarak incelenmektedir. Çalışmada, kadınların hem ataerkil toplum düzeninde toplumsal cinsiyet rolleri gereği ev içi işleri yüklenmeleri hem de giderek daha fazla ücretli istihdama katılmaları nedenleriyle iş-aile çatışmasını erkeklerden daha fazla yaşadıkları varsayılmıştır. Kadınların toplumsal cinsiyet algısı ve iş-aile çatışması düzeylerinin ölçüldüğü çalışmada, toplumsal cinsiyet algısı ve iş-aile çatışması ilişkisinin nesiller arasındaki farklılaşması incelenmiştir. Çalışmanın amacı, bu farklılaşmayı, Türkiye'nin ataerkil toplum yapısı göz önüne alınarak değerlendirmektir. Çalışma, Türkiye'de ataerkilliğin ve toplumsal cinsiyet rolleri tutumlarının, iş-aile çatışması üzerindeki etkisini ve bu etkinin hala güçlü bir biçimde sürdüğünü göstermesi açısından önem taşımaktadır. 

Araştırma, nicel veri toplama yöntemlerinden anket tekniği ile gerçekleştirilmiştir. 2022-2023 yılları arasında yürütülen araştırmanın evrenini 58 yaşını geçmemiş ve hayatının herhangi bir döneminde çalışmış veya halen çalışmakta olan kadınlar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, Kırklareli, Edirne ve Tekirdağ illeri ile sınırlandırılmış ve 460 kişiden oluşturulmuştur. Yapılan analizler sonucunda, toplumsal cinsiyet rolleri tutumu ile iş-aile çatışması arasında anlamlı, negatif (ters) yönlü ve düşük düzeyde doğrusal bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu ilişki üzerinde neslin düzenleyici etkisi incelendiğinde ise, toplumsal cinsiyet ile iş-aile çatışması ilişkisinde neslin düzenleyici bir etkisinin olmadığı, toplumsal cinsiyet algısı ile iş-aile çatışması arasındaki ilişkinin nesillere göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar, Türkiye'de toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin nispeten az olduğu bir bölgede bile, toplumsal cinsiyet rollerinin ve ataerkilliğin sürdürüldüğü ve nesiller arası aktarımının devam ettiği şeklinde yorumlanabilir. 

Anahtar Kelimeler: Kadın, Toplumsal Cinsiyet, İş-Aile Çatışması, Nesiller

Abstract:
In this study, the relationship between gender perception and work-family conflict is analysed by making an intergenerational comparison. In the study, it is hypothesised that women experience work-family conflict more than men due to the fact that they both undertake domestic work as required by gender roles in the patriarchal social order and participate in paid employment more and more. In the study in which women's gender perception and work-family conflict levels were measured, the differentiation of the relationship between gender perception and work-family conflict between generations was examined. The aim of the study is to evaluate this differentiation by considering the patriarchal social structure of Turkey. The study is important in terms of showing the effect of patriarchy and gender role attitudes on work-family conflict in Turkey and that this effect is still strong. 

The research was carried out with the survey technique, one of the quantitative data collection methods. The population of the research, which was conducted between 2022-2023, consists of women who are not over the age of 58 and who have worked or are still working at any time in their lives. The sample of the research was limited to Kırklareli, Edirne and Tekirdağ provinces and consisted of 460 people. As a result of the analyses, it was determined that there is a significant, negative (inverse) and low level linear relationship between gender role attitudes and work-family conflict. When the moderating effect of generation on this relationship was analysed, it was concluded that there was no moderating effect of generation on the relationship between gender and work-family conflict, and the relationship between gender perception and work-family conflict did not differ according to generations. These results can be interpreted as that even in a region where gender inequality is relatively low in Turkey, gender roles and patriarchy are maintained and transmitted between generations. 


Keywords: Women, Gender, Work-Family Conflict, Generations