Mustafa Kutlu'nun mekân algısı
Perception of space in Mustafa Kutlu's stories
Yazar: AYŞEGÜL SEKMAN
Danışman: PROF. DR. YAKUP ÇELİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Algı = Perception ; Hikaye = Story ; Hikaye kitapları = Story books ; Kutlu, Mustafa = Kutlu, Mustafa ; Mekan = Space ; Mekansal algı = Spatial perception

Özet:
Mustafa Kutlu, Cumhuriyet Dönemi Sonrası Türk edebiyatının en önemli hikâye yazarlarından biridir. Hikâyelerinde Şark hikâyeciliğinin yapı unsurlarını ve malzemelerini kullanan Kutlu'nun şimdiye kadar yayımlanmış yirmi altı hikâye kitabı bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı yayımlanmış hikâye kitaplarını inceleyerek kahramanların içinde bulundukları psikolojik duruma göre değişen mekân algısını ve buna bağlı olarak somut mekânın duyumsanışı incelemektir. Çalışmanın birinci bölümünü oluşturan Giriş kısmından sonra, "Mustafa Kutlu'nun Mekân Algısı" adlı çalışmanın ikinci bölümünde, Mustafa Kutlu'nun hayatı ve hikâyeciliği üzerinde durulmuştur. Hikâyelerde yer alan mekânların bireyin zihninde oluşan ilk algısı olarak nitelendireceğimiz somut algı üçüncü bölümün esasını oluşturmaktadır. Bu bağlamda Kutlu'nun eserlerindeki temel mekânları teşkil eden, bir iç mekân özelliği gösteren "ev" ve insanın fıtratına uygun bir dış mekân olan "tabiata" yer verilmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünde hikâyelerde yer alan kahramanların bulundukları çevreye bağlanma ve ruhsal durumlarına uygun olarak değişen mekân algıları üzerinde durulmuştur. Kutlu'nun hikâyelerinde yer alan kahramanların geçmişten gelen bireysel özelliklerinin yanında, yaşadıkları çevre ile birebir teması sonucunda içinde bulundukları psikolojik durumun mekâna bakış açılarını şekillendirdiği görülmektedir. Toplumsal olaylara karşı duyarlı olan Mustafa Kutlu, bireyi yaşadığı toplumdan soyutlamadan aksine bireyi toplumun ayrılmaz bir parçası olarak gördüğü bakış açısıyla hikâye kahramanlarını betimlemiştir. Kutlu'nun mekân algısı yazdığı eserler dikkate alınarak incelendiğinde bireyin içerisinde yaşadığı toplumdan ve psikolojik özelliklerinden bağımsız olarak düşünülemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Mustafa Kutlu, Türk edebiyatı, mekân, hikâye, somut ve psikolojik algı.

Abstract:
Mustafa Kutlu is one of the most important story authors of the Post-Republican Turkish literature. Kutlu who uses Eastern (oriental) narrative structural style, elements and materials in his stories, has 26 published story books by this time. The purpose of this study is to demonstrate information about how characters' psychological states effect their perception of space by analysing Kutlu's published story books. In the first chapter of the study, the life and the narrative of Kutlu were introduced. In the second chapter, it was purposed to provide information about perception of space which refers to the first perception occurs in people's mind. In this context, the notion of 'home' which refers to the main place as an interior space and the notion of 'nature' which refers to the suitable outdoor space for human nature. In the last chapter the changes of the characters' perception of space by the environment, context and mood (psychological state) that they were in, were presented. It is clear that the characters' psychological states which are affected by their individual characteristics coming from past and the interaction with the environment, develop their perception of space in Kutlu's stories. As a person who cares the social events, Mustafa Kutlu describes his characters without isolating individuals from their society, on the contrary, he sees them as an indivisible part of the society. When the perception of space in Kutlu's stories is examined, it is concluded that individuals cannot understood by ignoring their environment, society and psychological states.


Key Words: Mustafa Kutlu, Turkish literature, space, story, narrative, perception of space, psychological state.