Ege denizi kıyı şeridindeki bazı liman ve marinalarda sedimentteki organik kalay bileşikleri seviyelerinin belirlenmesi
Detecting organotin compounds' levels in some marinas and harbours in Aegean sea shore
Yazar: AYKUT YOZUKMAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. F. SANEM SUNLU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Organik kalay bileşiklerinin kullanımının geride bıraktığımız yüzyıl içerisinde özellikle sanayi devriminden sonra yaygınlaşması ve kullanım alanlarının çok çeşitlenmesi, bu toksik bileşiklerin farklı çevresel ortamlara doğrudan ya da dolaylı olarak giriş yapmalarına neden olmuştur.Organik kalay bileşiklerinin denizel ortama en kolay giriş yapabileceği yol, gemi yüzey boyalarında özellikle tributiltin (TBT) bulunmasından dolayı limanlar ve marinalardır. Çalışmada 9 istasyondan sediment örneklemesi yapılarak sonuçlar ortaya konmuştur.Bu çalışma, tüm Ege Denizi kıyı şeridinin en kuzeyinden en güney kesimine kadar önceden belirlenmiş 9 istasyondan her bir istasyonun referans noktası da dahil olmak üzere 18 adet sediment örneği Ekman Grab® kullanılarak sediment örnekleri mevsimsel periyotta (Yaz?Kış) alınmış ve sediment içerisindeki tributiltin, dibutiltin ve monobutiltin seviyeleri GC/MS kullanılarak ng/g cinsinden tayin edilmiştir. Bu sayede Ege Denizi kıyı şeridi boyunca bulunan en önemli denizcilik faaliyet noktalarının organik kalay girdisi bakımından Ege Denizi'ne etkileri belirlenmeye çalışılmıştır.Kış örneklemeleri sonucunda bölgede kirleticilerin denize en fazla giriş yaptığı istasyonların, Levent Marina (928.4 ng/g DBT) ve Aliağa'daki Gemi Geri Kazanım Alanı (1050.0 ng/g TBT) olduğu ortaya çıkmıştır. Kış örneklemeleri sonucu en düşük organik kalay bileşikleri türevleri seviyeleri ise Ayvalık Marina (518.4 ng/g DBT) ve Kuşadası Marina (431.2 ng/g TBT) olarak bulunmuştur. Referans alınan noktalarda ise kış örneklemesi sonucu en yüksek değerler Ayvalık referans istasyonunda (900.8 ng/g DBT ve 563.2 ng/g TBT) belirlenmiştir. En düşük değerler ise Bodrum referans istasyonundan (400.0 ng/g DBT ve 280 ng/g TBT) ölçülmüştür. Ayrıca, Urla İskele, Sığacık Marina ve Kuşadası, Urla, Foça ve İzmir Körfezi referans istasyonlarında tüm organik kalay bileşikleri için değerler ölçüm seviyelerinin altında (LOD) belirlenmiştir.Yaz örneklemeleri sonucunda ise değerlerin artış gösterdiği görülmüş ve en yüksek değerler Çeşme Marina (2598.9 ng/g MBT), Kuşadası Marina (1371.3 ng/g MBT) ve Aliağa Gemi Geri Kazanım Alanı'ndan (3008.6 ng/g TBT) ölçülmüştür. Referans noktalarından elde edilen en yüksek değerler ise Çeşme (455 ng/g MBT) ve İzmir (945.4 ng/g DBT ve 1262.2 ng/g TBT) referans istasyonundan olarak ölçülmüştür. En düşük değerler ise MBT için İzmir Körfezi ve Kuşadası referans istasyonlarında belirlenmiştir (LOD). DBT ve TBT için en düşük değerler ise Kuşadası referans istasyonunda ölçüm değerlerinin altında olarak tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Tributiltin, Dibutiltin, Monobutiltin, Ekman Grap®, GC/MS.

Abstract:
Before this century, the use of organic tin compounds especially after the industrial revolution and a various areas of usage due to these toxic compounds led to contaminate directly or indirectly in different environmental habitats.The easiest way of the organic tin compounds (OTC) input in the marine environment is due to especially existance of tributiltin (TBT) on ships surface paint at harbors and marinas .In this study, the results has been shown by sediment sampling from selected 9 stations.This study includes from the north to the southern part of all the Aegean Sea coast line predetermined from 9 stations (total 18 samples with references points), the sediment samples were collected using Ekman Grab® in the seasonal period (Summer?Winter), and tributyltin, dibutyltin and monobutyltin concentrations were detected at the ng/g within sediment by using GC/MS. In this way, effects of the most important organic tin entry points of maritime activities in the Aegean Sea were try to determine in the coastal line along the Aegean Sea.With the results of winter sampling, have emerged that Levent Marina (928.4 ng/g DBT) and Aliaga Ship Recycling Field (1050.0 ng/g TBT) have the highest pollutant input at the stations at the region. As a result of the winter sampling, the lowest levels of organic tin compounds derivatives were found in Ayvalık Marina (518.4 ng/g DBT) and Kuşadası Marina (431.2 ng/g TBT). The result of reference stations? levels in the winter sampling, the highest values were determined in Ayvalık reference station (900.8 ng/g DBT and 563.2 ng/g TBT). The minimum value of the reference station Bodrum (400.0 ng/g DBT and 280 ng/g TBT) were measured. Furthermore, for all organic tin compounds measurement values was determined below the level (LOD) in Urla Port, Sığacık Marina and Kuşadası, Urla, Foca and İzmir Bay reference stations.As a result of summer sampling, increase valeus were observed and the highest values were measured in Çeşme Marina (2598.9 ng/g MBT), Kusadası Marina (1371.3 ng/g MBT) and Aliaga Ship Recycling Field (3008.6 ng/g TBT). The highest values obtained from the referance points were measured from Çeşme (455 ng/g MBT) and İzmir (945.4 ng/g DBT and 1262.2 ng/g TBT) referance stations. The lowest value for MBT was in Izmir Gulf and Kusadası referance station (LOD). The values determined for DBT and TBT from Kusadası referance station were remained below the standart measured values.Key Words: Tributiltin, Dibutiltin, Monobutiltin, Ekman Grap®, GC/MS.