Hanefî fürû literatürünün tarihi süreçteki gelişimi (Mehir konusu özelinde)
The historical course of the hanafi furu fiqh literature (Specific to mehir)
Yazar: FATMANUR KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. İLYAS YILDIRIM
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Hanefiler = Hanifies ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mehir = Mehir ; Nikah = Marriage ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışma mehir konusu özelinde Hanefî fürû fıkıh literatürünün tarihi seyrinin incelenmesini konu edinmiştir. Hanefî fürû fıkıh literatürünün tarihi süreçteki değişim ve gelişiminin tespiti ve bu doğrultuda bir değerlendirme yapılması çalışmanın ana hedefidir. Bununla beraber fürû fıkıh eserlerinin çokluğu nedeniyle çalışmanın kapsamında sınırlamaya gidilmiş, el-Asl, Şerhu Muhtasari't-Tahâvî, el-Mebsût, Bedâiu's-sanâi' ve Reddü'l-muhtâr eserleri üzerinden belirli bir konuya yoğunlaşarak inceleme ve değerlendirmeler yapılması tercih edilmiştir. Seçilen eserler daha ziyade mezhebin ana kaynaklarının oluşturulduğu dönemi yansıtmaktadır. Reddü'l-muhtâr ise son dönem ile mukayeseyi sağlamak amacıyla teze dahil edilmiştir. Çalışmamız Hanefî fürû fıkıh geleneğinin istikrarlı ancak bir o kadar da dinamik bir gelişime sahip olduğunu literatür üzerinden ortaya koyması açısından alana katkı sunacak önemli bir çalışmadır. İki ana bölümden oluşan çalışmamızın giriş bölümünde Hanefî fürû literatürü ve mehir meselesi kısaca tanıtılmakta, ardından birinci ve ikinci bölümlerde mehrin fürû fıkıh eserlerindeki yeri ve kapsamı ile mehir konusunun eserlerde ele alınış yöntemleri incelenmektedir.  Sonuç olarak elde edilen veriler ışığında fıkhın geleneğe bağlı istikrarlı bir yapı arz etmesinin yanı sıra dinamik bir seyre sahip olduğu görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Hanefî mezhebi, fürû fıkıh, literatür, mehir, muâmelât, nikâh, el-Asl, Şerhu Muhtasari't-Tahâvî, el-Mebsût, Bedâiu's-sanâi', Reddü'l-muhtâr.

Abstract:
This study discusses the examination of the historical course of the Hanafi furu fiqh literature specific to the subject of mahr. The main objective of the study is to determine the change and development of the Hanafi furu fiqh literature in the historical process and to make an evaluation in this context. However, due to the large number of works on furu fiqh, the scope of the study was limited and it was preferred to make examinations and evaluations by concentrating on a certain subject on the following works: al-Aṣl, Sharḥu Mukhtaṣar al-Ṭaḥāvī, al-Mabsūṭ, Badāiʿ al-ṣan āiʿ, Radd al-muḥtār. The selected works mostly reflect the period that the main sources the school were formed and Radd al-muḥtār has been included in the thesis in order to provide a comparison with the last period. This study is important as it contributes to the field in terms of revealing through the literature that the Hanafi fiqh tradition has a stable but dynamic development. In the introductory part of study, the Hanafi furu fiqh literature and the issue of mahr are briefly introduced, and then in the first and second parts, the place and scope of the mahr in the works of fiqh and the methods of dealing with the subject of mahr in the works are examined. As a result, in the light of the donnee obtained, it has been seen that fiqh has a dynamic course as well as offering a stable structure depending on tradition.
Keywords: Hanafi school, furu fiqh, literature, mahr, transaction, marriage, al-Aṣl, Sharḥu Mukhtaṣar al-Ṭaḥāvī, al-Mabsūṭ, Badāiʿ al-ṣan āiʿ, Radd al-muḥtār.