İzmir ilinde bazı dış mekan süs bitkilerinde sorun olan Pythium ve phytophthora türlerinin saptanması ve savaşımı üzerine araştırmalar
Studies on determination and management of Pythium and phytophthora species in some outdoor ornamental plants in Izmir province
Yazar: ÇİĞDEM ÖZKAN KAHRAMAN
Danışman: PROF. DR. FİGEN YILDIZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Fitopatoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu tez çalışmasında süs bitkisi üretiminde en büyük paya sahip olan İzmir ilinde, bazı çalı formlu dış mekân süs bitkilerinde kök ve kök boğazı çürüklüğüne neden olan Pythium ve Phytophthora türleri belirlenmiş, morfolojik ve moleküler yöntemlerle tanılamaları ve karakterizasyonları yapılmış, izole edilen türlerin duyarlı bitki olduğu bilinen lavantada ve kendi konukçuları üzerinde hastalık oluşturma yetenekleri test edilmiş ve en virulent bulunan türlere karşı mücadele uygulamaları yapılmıştır. Bu amaçla, İzmir ilinde Balçova, Bayındır, Ödemiş, Tire, Torbalı ve Urla ilçelerinde süs bitkileri üretimi yapan 35 farklı fidanlıkta surveyler yapılmıştır.  Surveyler sonucunda hastalık belirtisi gösteren toplam 143 bitki ve 19 toprak olmak üzere toplam 162 örnek incelenmiştir. Yapılan izolasyonlar sonucunda toplam 75 izolat elde edilmiş ve çalışmalara 32 izolat ile devam edilmiştir. Elde edilen 32 izolat morfolojik ve moleküler teknikler kullanılarak ayrıntılı bir şekilde tanılanmıştır. Ayrıca, bu izolatlar için detaylı olarak moleküler karakterizasyon ve filogenetik analizler yapılmıştır. Tanılama, karakterizasyon ve filogenetik analizler sonucunda izolatlar Phytophthora nicotianae, P. palmivora, P. cryptogea; Pythium irregulare, Py. intermedium, Py. cylindrosporum, Py. yorkense; Phytopythium vexans, Pp. mercuriale ve Pp. litorale olarak belirlenmiştir. Tüm türler ilk olarak lavanta bitkisinin kök bölgesine inokule edilerek patojenisiteleri araştırılmıştır. Patojenisitesi %66,67 üzerinde çıkan izolatlar, kendi konukçu bitkilerinde tekrar patojenisitelerine alınmıştır. Patojenisite testleri sonucunda en virulent türlerin P. nicotianae (Tr10), P. palmivora (Url6) ve Pp. vexans (Tr5) olduğu belirlenmiştir. Çalışmada virulent bulunan türlere yönelik mücadele çalışmaları yürütülmüştür. Azoxystrobin+oxathiapiprolin ve mefenoxam 3 patojen için de (P. nicotianae, P. palmivora ve Pp. vexans) etkililik gösteren aktif maddeler olmuştur. Ek olarak P. nicotianae ve Pp. vexans için thiophonate methyl+etridiazole; P. palmivora için fosforoz asit+ametroctadin; Pp. vexans için ise T. harzianum strain T-22 aktif maddeleri hastalığı engellemede etkili bulunmuştur. Bu çalışma, çalı formlu dış mekân süs bitkilerinde kök ve kök boğazı çürüklüğüne neden olan Pythium, Phytophthora ve Phytopythium türleri üzerine yapılan en detaylı ve kapsamlı çalışmalardan olup, ilk çalışma olma niteliğindedir

Abstract:
In this thesis, Pythium and Phytophthora species causing root and crown rot in some shrub-formed outdoor ornamental plants in İzmir province, which has the largest share in ornamental plant production, were determined, identified and characterised by morphological and molecular techniques, the ability of the isolated species to cause disease on lavender, which is known to be a susceptible plant, and on their own hosts were tested and control applications were made against the most virulent species. For this purpose, surveys were carried out in 35 different nurseries producing ornamental plants in Balcova, Bayındır, Odemis, Tire, Torbalı and Urla districts of İzmir province.  As a result of the surveys, a total of 162 samples, including 143 plants and 19 soils, showing disease symptoms were analysed. As a result of the isolations, a total of 75 isolates were obtained and the studies were continued with 32 isolates. The 32 isolates were identified in detail using morphological and molecular techniques. In addition, detailed molecular characterisation and phylogenetic analyses were performed for these isolates. As a result of identification, characterisation and phylogenetic analyses, the isolates were identified as Phytophthora nicotianae, P. palmivora, P. cryptogea; Pythium irregulare, Py. intermedium, Py. cylindrosporum, Py. yorkense; Phytopythium vexans, Pp. mercuriale and Pp. litorale. All species were first inoculated into the root zone of lavender plant and their pathogenicity was investigated. Isolates with pathogenicity above 66.67% were re-examined for pathogenicity on their host plants. As a result of the pathogenicity tests, it was determined that the most virulent species were P. nicotianae (Tr10), P. palmivora (Url6) and Pp. vexans (Tr5). In the last step of the study, control activities were carried out for the most virulent species. Azoxystrobin+oxathiapiprolin and mefenoxam were the active substances effective for 3 pathogen species  (P. nicotianae, P. palmivora and Pp. vexans). In addition, thiophonate methyl+etridiazole for P.nicotianae and Pp.vexans, phosphorose acid+ametroctadine for P.palmivora and T.harzianum strain T-22 for Pp.vexans were found to be effective in preventing the disease. This study is one of the most detailed and comprehensive studies on Pythium, Phytophthora and Phytopythium species causing root and crown rot in shrub-formed outdoor ornamental plants.