Meme kanserli kadınlarda ameliyat sonrası döneme ilişkin baş etme yöntemleri, yaşadıkları güçlükler ve deneyimleri: Fenomonolojik bir çalışma
Coping methods, difficulties and experiences of women with breast cancer regarding the postoperative period: A phenomenologcal study
Yazar: ESRA GÖL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLAY OYUR ÇELİK
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Meme neoplazmları = Breast neoplasms

Özet:
Amaç: Meme kanseri nedeniyle ameliyat olan hastaların ameliyat sonrası döneme ilişkin baş etme yöntemleri, yaşadıkları güçlükleri ve deneyimleri belirlemek amacıyla gerçekleştirildi.

Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı fenomenolojik tasarımdadır. Meme kanseri nedeniyle ameliyat olmuş, 18-65 yaş arasında ve ameliyatının üzerinden en az 3 ay, en fazla 5 yıl geçmiş 12 birey ile 15 Kasım 2023-30 Aralık 2023 tarihleri arasında yürütüldü. Veri toplamada araştırmacılar tarafından hazırlanan 'Tanıtıcı Bilgi Formu' ve 'Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu' kullanıldı. Veriler araştırmacı tarafından derinlemesine görüşme yöntemiyle ses kaydı alınarak toplandı. Görüşmeler yaklaşık olarak 30-45 dakika sürdü. Katılımcılarla görüşmeler tamamlandıktan sonra görüşme verileri yazıyla deşifre edildi, sonrasında metin haline getirilerek temalar ve alt temalar oluşturuldu. Temalar, kodlamalar ve raporlamalar Maxqda 2022 (Verbi Software, 2019) bilgisayar programı yöntemi ile yapıldı.

Bulgular: Araştırmada dört kategori, dokuz tema ve on iki alt tema belirlenmiştir. Meme kanserli hastaların tedavi sürecinde yaşadığı güçlükler kategorisine ait tema ve alt temalar; (1) tanı sonrası gelişen güçlükler (şok ve öfke, tanıyı kabul ve reddetme), (2) ameliyata ilişkin güçlükler (kısa dönem güçlükler, uzun dönem güçlükler), (3) tedaviye ilişkin güçlükler (kemoterapi sürecinde yaşanılan güçlükler, sağlık çalışanlarına ilişkin güçlükler, ekonomik güçlükler), ameliyat ve tedavi sonrası sosyal ve psikolojik güçlükler kategorisine ait tema ve alt temalar; (1) psikolojik güçlükler (beden imajında bozulma), (2) sosyal yaşama ilişkin güçlükler (evlilik uyumunda ve cinsel hayatta bozulma, annelik sorumluluklarını yerine getirmede yetersizlik hissi ve çocukların geleceği konusunda kaygı), ameliyat sonrası baş etme yolları kategorisine ait tema ve alt temalar; (1) olumsuz beden imgesi ile baş etme, (2) sosyal destek ile baş etme (aile ve sosyal destek), (3) kendi kendine baş etme tekniklerini kullanma (olumlu düşünme, maneviyat, hobi edinme), (4) profesyonel psikolojik destek ve sürecin atlatılmasına ilişkin öneriler kategorisi şeklinde sıralanmıştır.

Sonuç: Araştırmada, kadınların tanının konulması ile tedavinin sonlanması arasındaki süreç içerisinde birçok fiziksel ve psikososyal alanda güçlükler yaşadığı sonucuna ulaşıldı. Kadınlara ve ailelerine bu süreçte yeterli bilgi ve psikososyal destek verilerek tedaviye uyumunun arttırılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Meme Kanseri, Baş Etme, Güçlük, Deneyim, Niteleyici Araştırma

Abstract:
Objective: It was carried out to determine the coping methods, difficulties and experiences of patients who had surgery for breast cancer in the postoperative period.

Method: The research is in descriptive phenomenological design. It was conducted between 15 November 2023 and 30 December 2023 with 12 individuals who had surgery due to breast cancer, were between the ages of 18-65, and at least 3 months and at most 5 years had passed since their surgery. 'Introductory Information Form' and 'Semi-Structured Interview Form' prepared by the researchers were used to collect data. The data was collected by the researcher by audio recording using the in-depth interview method. The interviews lasted approximately 30-45 minutes. After completing the interviews with the participants, the interview data were transcribed and then converted into text and themes and sub-themes were created. Themes, coding and reporting were made using the Maxqda 2022 (Verbi Software, 2019) computer program.

Findings: Four categories, nine themes and twelve sub-themes were determined in the research. Themes and sub-themes belonging to the category of difficulties experienced by breast cancer patients during the treatment process; (1) difficulties that develop after diagnosis (shock and anger, accepting and rejecting the diagnosis), (2) difficulties related to surgery (short-term difficulties, long-term difficulties), (3) difficulties related to treatment (difficulties experienced during the chemotherapy process, difficulties related to healthcare professionals , economic difficulties), themes and sub-themes belonging to the category of social and psychological difficulties after surgery and treatment; Themes and subthemes belonging to the category of (1) psychological difficulties (deterioration in body image), (2) difficulties in social life (deterioration in marital harmony and sexual life, feeling of inadequacy in fulfilling maternal responsibilities and anxiety about the future of children), ways of coping after surgery. ; (1) coping with negative body image, (2) coping with social support (family and social support), (3) using self-coping techniques (positive thinking, spirituality, hobbies), (4) professional psychological support and suggestions for getting through the process.

Results: The study concluded that women experienced many physical and psychosocial difficulties between the diagnosis and the end of treatment. It may be recommended to increase compliance with treatment by providing adequate information and psychosocial support to women and their families during this process.

Keywords: Breast Cancer, Coping, Difficulty, Experience, Qualitative Research