İyatrojenik üriner sistem yaralanmalarında perkütan tedavi
Percutaneous treatment in iatrogenic urinary system injuries
Yazar: SELİN ARDALI
Danışman: PROF. DR. DEVRİM AKINCI
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Nefrostomi-perkütan = Nephrostomy-percutaneous ; Stentler = Stents ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Üreter = Ureter ; Üriner sistem = Urinary tract

Özet:
Çalışmanın amacı iyatrojenik üriner sistem yaralanması olan hastalarda perkütan
tedavi yöntemlerinin etkinliğini ve güvenliğini araştırmak, ayrıca etyolojinin, yaralanma tipi ve
lokalizasyonunun, eşlik eden fistül ve striktür varlığının, perkütan tedaviye kadar geçen
sürenin tedavi etkinliğine olan etkisini saptamaktır.
2004 - 2015 yılları arasında iyatrojenik üriner sistem yaralanması tanısı almış 58
hasta (37 kadın, 21 erkek ), 6 tanesi bilateral üreteral olmak üzere toplam 64 böbrek, üreter
ve mesane yaralanması perkütan yöntemlerle tedavi edildi. Hastaların tümüne perkütan
nefrostomi, 25 hastada 3 tanesi bilateral üreter yaralanması olmak üzere toplam 28
yaralanmaya antegrad yolla, 10 hastada, 1'i bilateral üreter yaralanması olmak üzere 11
yaralanmaya ise sistoskopik yolla double J stent uygulandı. 6 hastada üreterlerdeki darlıklara
ek olarak balon dilatasyonu uygulandı. Hastalar cerrahi öncesi primer hastalığa, primer
cerrahi ile perkütan işlemler arasındaki süreye göre, eşlik eden vezikovajnal/ üreterovajinal
fistül ve üreteral darlık varlığına göre, ayrıca üreter yaralanmaları kendi içinde yaralanma
lokalizasyonları ve tiplerine göre sınıflandırıldı. Klinik sonuçlarına göre sadece perkütan
yöntemlerle tedavi edilen hastalar kür, cerrahiye kadar geçen sürede böbrek fonksiyonunun
korunması ve septik komplikasyonların önlenmesi sağlanan hastalar temporizasyon,
düzeltici cerrahiye uygun olmayan, lokal/sistemik ileri hastalığı bulunan ve halen PN/ DJ
stent ile takip edilen diğer hastalar ise palyasyon olarak gruplandırıldı. Teknik başarı sadece
PN yerleştirilen hastalarda %100, antegrad DJS yerleştirilen hastalar için ise %93,3'tü.
Mesane yaralanması olan ve perkütan nefrostomi yerleştirilen 2 hasta intestinal perforasyon
ve sepsis nedeniyle teknik olarak başarılı işleme rağmen ex oldu ve klinik başarısızlık olarak
kabul edildi (%3,1). Klinik başarı sağlanan yaralanmaların 23'ü kür (%35,9), 23'ü
temporizasyon (%35,9), 16'sı palyasyon (%25) olarak dağılım gösterdi. Primer tanının
benign-malign oluşunun (p=0,005), eşlik eden vezikovajinal/ üreterovajinal fistül varlığının
(p=0,04), perkütan işleme kadar geçen sürenin (p=0,01) klinik sonuçlara anlamlı etkisi
bulundu. Eşlik eden üreteral darlık, yaralanma yeri ve tipinin tedavi sonuçlarına anlamlı etkisi
saptanmadı.
Perkütan tedavi yöntemleri iyatrojenik üriner sistem yaralanmalarında tek başına ya
da cerrahi düzeltmenin gerekli olduğu durumlarda preoperatif dönemde kullanılabilecek etkili
ve güvenli tedavi yöntemleridir. Tedavi başarısında erken tanı ve hastanın primer hastalığı
önemli rol oynar.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the efficacy and safety of percutaneous
techniques in iatrogenic urinary injuries and to report the effect of etiology, injury type, injury
localization, the time between injury and percutaneous drainage, concomitant fistulae and
strictures on treatment results. Between 2004 - 2015, 58 patients (37 female, 21 male)
diagnosed with iatrogenic urinary tract injurywere treated with percutaneous techniques. Six
of the ureteral injuries were bilateral. Standard percutaneous nephrostomy was established
in all patients. Antegrade double J stents were inserted in 25 patients (3 of them bilateral
ureteral injury), in 10 patients (1 of them bilateral ureteral injury) double J stents were
inserted sistoscopically. Ureteral balloon dilatation was applied in 6 patients with ureteral
strictures. Patients were classified according to etiology, the time between injury and
percutaneous drainage, the presence of fistulae and strictures. Ureteral injuries were also
grouped according to injury site and type. Clinical results were classified as cure,
temporization, palliation. Cure was meant for cases treated with only percutaneous
procedures, temporization for cases that went to surgery and palliation for cases not suitable
for surgery and still observed with percutaneous drainage. Technical success rate is %100
for PNand %93,3for antegrad ureteral stenting. Two patients died despite of technically
successful PN insertion due to intestinal perforation and septicemia, and classified as fail
(%3,1). %35,9 of clinically succssful injuries resulted as cure, %35,9 of them as
temporization and %25 as palliation. The etiology of the primary disease, accompanying
vesicovaginal/ ureterovaginal fistulae and the time between injury and percutaneous
drainage had statistically significant effect on clinical results. Concomitant ureteral stricture,
injury site and injury type didn't have effect on clinical results.
Percutaneous procedures are safe and effective techniques that can be used as an
alternative to surgery or in preoperative period when surgery is unavoidable. Early
recognition and management of the injury and the etiology of the primary disease has
important effects on treatment outcome.