COVID-19 pandemi sürecinde evden çalışan annelerin psikolojik sıkıntıları, ebeveyn tükenmişlikleri ve ebeveyn tutumları ile annelerin çocuklarında algıladıkları ruhsal bozukluklar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between psychological distress, parental burnout and parental attitudes of mothers working from home during the COVID-19 pandemic process and the mental disorders perceived by mothers in their children
Yazar: ALEV ÇELTİK DİZEN
Danışman: DOÇ. DR. HALİME ŞENAY GÜZEL
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; COVID 19 = COVID 19 ; Psikolojik sıkıntı = Psychological distress ; Tükenmişlik = Burnout ; Çalışan ebeveynler = Working parents ; Çocuk psikolojisi = Child psychology

Özet:
COVID-19 hastalığı son yıllarda çok sayda insanın ölümüne neden olmuş ve yalnızca fiziksel değil ruh sağlığını da olumsuz etkilemiştir. Pandemi süresince, sağlık hizmetleri ve bazı işletmeler dışındaki işyerleri uzun süre kapalı kalmıştır. Karantina sebebiyle, eve hapsolan ve evden çalışmak zorunda kalan bireyler, ebeveynler ve çocukları için zorlantılar oluşmuştur. COVID-19'un ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkisinin yanı sıra, beraberinde getirdiği yeni düzenin şartları sebebiyle çocukların eğitimlerine evlerinden devam etmesi, annenin evden çalışmaya devam etmesi, annenin bakım veren rolünün artmasının yanı sıra eğitmen rolünün getirdiği sorumlulukların eklenmesi, annelerin ebeveyn tükenmişlik seviyelerine, psikolojik sıkıntılarına katkıda bulunması kaçınılmaz olmuştur. Çocukların, annelerinin psikolojik sıkıntılarından, ebeveyn tükenmişliğinden ve ebeveyn tutumlarından etkilenmesi beklenmektedir. Bu sebeplerle, yürütülen tez çalışmasında, COVID-19 pandemi sürecinde evden çalışan annelerin psikolojik sıkıntıları, ebeveyn tükenmişlikleri ve ebeveyn tutumları ile annelerin çocuklarında algıladıkları ruhsal bozukluklar arasındaki ilişki incelenmiştir. Kessler Psikolojik Sıkıntı Ölçeği (K10-PSÖ), Ebeveyn Tükenmişliği Ölçeği (ETÖ), Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği (AHÇYTÖ) ve Güç ve Güçlükler Ölçeği (GGÖ) kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler incelenirken korelasyon analizi, regresyon analizi ve tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Yapılan analizlere göre ebeveyn tükenmişliği, ebeveyn tutumu, psikolojik sıkıntı ve annelerin çocuklarında algıladıkları ruhsal bozukluklar arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur.  Öte yandan pandemi süresince evden çalışan annelerin aile büyükleriyle yaşama, psikolojik sıkıntı, duygusal tükenme, duygusal mesafe ve aşırı koruyuculuk alt boyutlarının çocuklarının ruhsal bozukluk seviyesinin %27,2'lik varyansını açıkladığı saptanmıştır. Ayrıca psikolojik sıkıntı, ebeveyn tükenmişliği ve ebeveyn tutumu seviyelerinin, annelerin eğitim düzeylerine göre farklılaştığı bulgusu elde edilmiştir.

Abstract:
The COVID-19 disease has caused the death of many people in recent years and has adversely affected not only physical but also mental health. During the pandemic, businesses other than health services and some businesses have been closed for a long time. During the pandemic, businesses other than health services and some businesses have been closed for a long time. Due to the quarantine, difficulties have arisen for individuals, parents and their children who are confined to their homes and have to work from home. In addition to the negative impact of COVID-19 on mental health, children have continued their education from their homes due to the conditions of the new order it brings, the mother have continued to work from home, the increase in the role of the mother as a caregiver, as well as the addition of the responsibilities brought by the role of the educator, the mothers' parental burnout levels and psychological distress. Children are expected to be affected by their mothers' psychological distress, parental burnout, and parental attitudes. In this thesis, the effects of parental burnout, psychological distress and parental attitudes of mothers who had to work from home on their children's emotional and behavioral disorders were investigated. Kessler Psychological Distress Scale (K10-PDS), Parental Burnout Inventory (PBI), Family Life and Child-Rearing Attitude Scale (PARI) and Strength and Difficulties Scale (SDQ) were used. Correlation analysis, ANOVA and regression analysis were used to analyze the findings obtained from the research. According to the analysis a positive signigicant correlation was found between PBI, PARI, K10-PDS and SDQ. On the other hand, it has been shown that the sub-dimension of over protection, psychological distress, emotional exhaustion, emotional distance and living with grandparents working from home during the COVID-19 pandemic explain the 27,2% variance in the SDQ. In addition to this it was found that the levels of PARI, K10-PDS and PBI differ according to the education levels of the mothers.