Kuru üzüm ve ürünlerinde okratoksin A varlığının araştırılması
Determination of OTA in Grape and Grape Products
Yazar: AYŞE SİBEL ÜNAL
Danışman: PROF. DR. BUKET ALPERTUNGA
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Kuru üzüm = Raisin ; Mikotoksinler = Mycotoxins ; Okratoksinler = Ochratoxins ; Üzüm = Grape

Özet:
Okratoksin A (OTA), Penicillium ve Aspergillus türü küfler tarafından üretilen ve çeşitli tahıl ürünleri, kuru meyveler, yer fıstığı, kahve, kakao, baharat, şarap, bira ve bazı hayvansal ürünlerde rastlanan bir mikotoksindir. Bütün memelilerde nefrotoksik, hepatotoksik, karsinojenik, teratojenik ve immünotoksik etkileri kanıtlanmış olan OTA, Uluslararası Kanser Araştırma Enstitüsüsü (IARC) tarafından olası insan kanserojeni (Grup 2B) sınıfına alınmıştır. Aynı zamanda Güneydoğu Avrupa Ülkelerinde görülen Balkan Endemik Nefropatisi (BEN), idrar yolları tümörleri ile Mısır ve Tunus'ta görülen ve etyolojisi tanımlanamayan nefropatilerin sorumlusu olarak da görülmektedir.OTA, gıda maddelerinde ve hayvan yemlerinde bulunabilen en tehlikeli bulaşıcılardan biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle gıdalarda ve yemlerde OTA düzeylerinin araştırılması ve insanların bu toksine maruziyetlerinin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.Bu çalışmada; İstanbul'da satışa sunulan üzüm ve üzüm ürünlerinde OTA varlığı, ekstraksiyon ve immunoaffinite kolon ile temizlemenin ardından ters faz yüksek performanslı sıvı kromatografisi yöntemi ile tayin edilmiştir. Analizler fluoresans dedektörü ile eksitasyon dalga boyu 333 nm ve emisyon dalga boyu 460 nm'de, mobil faz olarak su: asetonitril: asetik asit (99:99:2, v:v:v) karışımı kullanılarak, 1mL/dak akış hızında izokratik olarak gerçekleştirilmiştir.Çalışılan 50 kuru üzüm ve 10 üzüm suyu örneğinin 6 tanesinde 0,19-2,59 ppb aralığında OTA'ya rastlanmıştır. 25 adet pekmez örneğinin 21 tanesinde (%84) 0,55 ppb-4,90 ppb aralığında değişen değerlerde, bir örnekte ise tayin sınırının altında OTA tespit edilmiştir. 12 pekmez örneğinde saptanan OTA değerleri, Türk Gıda Kodeksi ve Avrupa Birliği Gıda Bilimsel Komitesi tarafından izin verilen maksimum değerlerin üzerindedir. Saptanan en yüksek OTA değeri 4,90 ppb, ortalama değer ise 1,83 ppb'dir.

Abstract:
Ochratoxin A (OTA) is a mycotoxin produced by toxigenic mould species (Penicillium and Aspergillus), which occurs in a variety of products, including cereals, spices, wine, dried fruit, cocoa, coffee beans, peanuts, beer and fruit juices. OTA has been shown to be nephrotoxic, hepatotoxic, teratogenic and immunotoxic to several species of animal and cause kidney and liver tumors in all mammals. As far as humans concerned, the IARC (International Agency for Research on Cancer) classified OTA as a possible carcinogen to humans (Group 2B). With regard to nephrotoxicity, OTA is considered to be involved in the Balkan Endemic Nephropaty (BEN), a severe kidney pathology, generally occurring in some areas of South-Eastern Europe and linked to urinary tract tumors in Agypt and Tunisia.OTA has been dedected in diverse food and feed commodities and so it has an increasing attention world-wide because of the hazard it poses to human and animal health.In this study, the quantity of OTA in grape and grape products sold in İstanbul was studied on using HPLC. The method based on immunoaffinity column for clean-up and high-performance liquid chromatography with a mobile phase of acetonitrile:water:acetic acid (99:99:2) at a flow rate of 1 mL/min. Detection was with a fluorescence dedector with excitation 333 nm and emission 460 nm.According to the analyses results of 50 dried grapes and 10 grape juice samples, OTA was found in 6 samples between 0.19 to 2.59 ppb. Also, in 21 (%84) of 25 pekmez samples it was dedected between 0.47 ppb to 4.90 ppb. The OTA contamination in 12 samples is much higher than the limit value of 2 ppb as defined in the Turkish Food Codex and EU Scıentıfıc Committee on Food. 1 sample had no dedectable OTA contamination. The maximum concentration of OTA in samples was found 4.90 ppb and the mean concentration was found 1.83 ppb.