2013-2023 yılları arasında çocuk enfeksiyon hastalıkları ana bilim dalı'nda izlenen tüberküloz vakalarının retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of tuberculosis cases followed in the department of pediatric infectious diseases between 2013 and 2023
Yazar: PARVANA HUSEYNLI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BÜYÜKCAM
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
GMrMş ve Amaç: Tüberküloz önemlG bGr halk sorununa nedenG olmaya devam eden bulaşıcı bGr hastalıktır ve dünya çapında çocuklarda önde gelen ölüm nedenlerGnden bGrGdGr. Tüberküloza maruz kalan çocuklarda tüberkülozun tespGtG ve önlenmesGne yönelGk halk sağlığı stratejGlerGnGn etkGnlGğG konusunda halen bGlgGler yeterlG değGldGr. Bu çalışmada 10 yıllık bGr zaman dGlGmGnde klGnGğGmGzde TB tanısı Gle Gzlenen hastalar değerlendGrGlmeye alınarak klGnGk, radyolojGk, mGkrobGyolojGk açıdan yorumlanması ve tedavG karakterGstGklerGnGn GncelenmesG amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Tek merkezlG çalışmamız İstanbul ÜnGversGtesG İstanbul Tıp FakültesG Çocuk EnfeksGyon Hastalıkları BGlGm Dalı'nda yapılmış olup, 1 Ocak 2013-31 Aralık 2023 yılları arasında aktGf tüberküloz hastalık tanısı Gle Gzlenen 0-18 yaş arası 130 çocuk hasta retrospektGf olarak GncelenmGştGr. Çalışmaya dahGl edGlen hasta verGlerG hastane otomasyon sGstemG ve arşGv dosyaları üzerGnden retrospektGf olarak taranmıştır.
Bulgular: Hastaların başvuru anındakG yaş ortalaması 10,6±5,1 yıl; ortancaları 11,5 yıl (mGn: 0.6 yıl, maks:18 yıl)) GdG ve %53,8'G kız GdG. AkcGğer tutulumu olan hastaların yaş ortancaları 14 yıl (mGn-maks:1-18 yıl), akcGğer dışı tutulum olan hastaların Gse 10 yıl (mGn-maks: 0,6-18 yıl) GdG (p=0,004). Tüberküloz hasta sayısında 2019 ve 2022 yıllarında azalma olduğu görüldü. Hastaların 64'ünde (%49) akcGğer, 66'sında (%51) akcGğer dışı tutulum tespGt edGldG. AkcGğer dışı tutulum en fazla %54,5 Gle lenf nodlarında GdG. En sık görülen tanı anındakG başvuru şGkayetG (%41,5) öksürük GdG. AkcGğer tutulumu olan hastalarda öksürük (%75,0), ateş (%46,9), kGlo kaybı (%32,8), gece terlemesG (%21,9) en sık görülen semptomlar GdG. AkcGğer dışı tutulumda akcGğer tutulumuna göre ateş (p˂0,001), kGlo kaybı (p=0,002), gece terlemesG (p=0,003) ve azalmış aktGvGte (p=0,026) daha az sıklıkta görüldü. Temas öyküsü %27,7 oranında GdG. Teması olmayan hastaların %11,7'sG, olanların Gse tamamında (%100) aGle/akrabasında TB öyküsü vardı (p˂0,001). TDT yapılan hastaların %36,7'sında ve QuentGferon yapıların Gse %49,3'ünde sonuç pozGtGf GdG. Erkeklerde BCG skarı oranı %38.5 Gle kızlara (%18,6) göre daha yüksek GdG(p=0,041 ). Kültür pozGtGflGğG Gse %36 GdG. MycobacterTum tuberculosTs komplex üremesG %32,7 hastanın kültür sonucunda görüldü. AkcGğer grafGsG GçGn GnfGltrasyon (%43), BT'de lenfadenopatG ve
1
nodül (%50) en çok görülen bulgu GdG. Ortalama tedavG süresG 256 gün (mGn-maks:157-281 gün) GdG. %13,1 hastaya antGtüberküloz tedavGsG Gle beraber kortGkosteroGd başlandı. TedavG sürecGnde toplam %23,2 hastada Glaca bağlı yan etkG görüldü. Hastaların %56'sında GyGleşme, %6,4'ünde tedavGsGnGn devam ettGğG, %4,8'sGnde tekrarlama, %19,2'ında Gse tedavGyG bıraktığı/bGlGnmeyen olduğu belGrlendG.
Sonuç: Çocukluk çağı tüberkülozu halen görülmeye devam etmektedir. Çocukluk yaş grubunda akciğer dışı tutulum oranının daha fazla olup özellikle lenf nodu tutulumu yüksek bulunmuştur. Akciğer dışı tutulumda başvuru anında ateş, gece terlemesi, kilo kaybı ve aktivite azalması gibi semptomların daha az görülmesi akciğer dışı tüberküloz için tanıyı zorlaştırabilir. Çocukluk yaş grubunda kısıtlı veri bulunan tüberküloz hastalığı ile ilgili daha çok çalışma yapılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Tüberküloz, çocuk, TDT, İGRA

Abstract:
IntroductMon and ObjectMve: TuberculosGs Gs an GnfectGous dGsease that contGnues to cause a sGgnGfGcant publGc problem and Gs one of the leadGng causes of death Gn chGldren worldwGde. There Gs stGll GnsuffGcGent GnformatGon on the effectGveness of publGc health strategGes for the detectGon and preventGon of tuberculosGs Gn chGldren exposed to tuberculosGs. In thGs study, Gt was aGmed to evaluate patGents followed up Gn our clGnGc wGth a dGagnosGs of TB Gn a 10-year perGod and to Gnterpret them clGnGcally, radGologGcally, mGcrobGologGcally and to examGne treatment characterGstGcs.
MaterMals and Methods: Our sGngle-center study was conducted at the Department of PedGatrGc InfectGous DGseases, Istanbul UnGversGty, Istanbul Faculty of MedGcGne, and 130 pedGatrGc patGents between the ages of 0-18 who were followed up wGth actGve tuberculosGs between January 1, 2013 and December 31, 2023 were retrospectGvely examGned. PatGent data Gncluded Gn the study were retrospectGvely scanned through the hospGtal automatGon system and archGve fGles.
Results: The mean age of the patGents at the tGme of admGssGon was 10.6±5.1 years; medGan age was 11.5 years (mGn: 0.6 years, max: 18 years) and 53.8% were female. The medGan age of patGents wGth pulmonary Gnvolvement was 14 years (mGn-max: 1-18 years) and 10 years (mGn-max: 0.6-18 years) for patGents wGth extrapulmonary Gnvolvement (p=0.004). It was observed that the number of tuberculosGs patGents decreased Gn 2019 and 2022. Pulmonary Gnvolvement was detected Gn 64 (49%) and extrapulmonary Gnvolvement Gn 66 (51%) of the patGents. Extrapulmonary Gnvolvement was most common Gn the lymph nodes (54.5%). The most common complaGnt at the tGme of dGagnosGs (41.5%) was cough. In patGents wGth pulmonary Gnvolvement, the most common symptoms were cough (75.0%), fever (46.9%), weGght loss (32.8%), and nGght sweats (21.9%). Fever (p˂0.001), weGght loss (p=0.002), nGght sweats (p=0.003), and decreased actGvGty (p=0.026) were less common Gn extrapulmonary Gnvolvement compared to pulmonary Gnvolvement. Contact hGstory was 27.7%. 11.7% of patGents who had no contact and all of those who had (100%) had a famGly/relatGve hGstory of
3
TB (p˂0.001). The results were posGtGve Gn 36.7% of the patGents who underwent TST and Gn 49.3% of the QuentGferon structures. The BCG scar rate was hGgher Gn boys (38.5%) than Gn gGrls (18.6%) (p=0.041). Culture posGtGvGty was 36%. M. tuberculosGs komplex growth was seen Gn the culture results of 32.7% of the patGents. InfGltratGon Gn chest X-ray (43%), lymphadenopathy and nodule Gn CT (50%) were the most common fGndGngs. The average treatment duratGon was 256 days (mGn-max: 157-281 days). CortGcosteroGds were started together wGth antGtuberculosGs treatment Gn 13.1% of the patGents. A total of 23.2% of the patGents experGenced drug-related sGde effects durGng the treatment process. It was determGned that 56% of the patGents recovered, 6.4% contGnued theGr treatment, 4.8% relapsed, and 19.2% dGscontGnued treatment/unknown.
ConclusMons: ChGldhood tuberculosGs Gs stGll seen. The rate of extrapulmonary Gnvolvement Gs hGgher Gn the chGldhood age group, and especGally lymph node Gnvolvement Gs hGgh. In extrapulmonary Gnvolvement, the less frequent presentatGon of symptoms such as fever, nGght sweats, weGght loss and decreased actGvGty may make dGagnosGs of extrapulmonary tuberculosGs dGffGcult. More studGes should be conducted on tuberculosGs, for whGch there Gs lGmGted data Gn the chGldhood age group.
Keywords: TuberculosGs, chGld, TST, IGRA