İlköğretimde yönetimlerin demokratikliği ve öğretmenlerin suskunluğu (İzmir ili örneği)
Democratic levels of primary education administrations and teachers' silence (The case of İzmi̇r)
Yazar: SEDA TEPELİ
Danışman: PROF. DR. REŞİDE KABADAYI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokratik yönetim = Democratic management ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sessizlik = Silence ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmada 2014-2015 öğretim yılında İzmir ili sınırlarında bulunan ilk ve ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin okulda karşılaştıkları olaylara ilişkin olarak suskun kalmayı yeğlemelerinin hangi düzeyde olduğu sorusuna cevap aranmaktadır.  Araştırmada ayrıca öğretmenlerin suskun kalma düzeylerinin başta demokratiklik olmak üzere çalıştıkları okulun ve kendilerinin bireysel özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğine bakılmaktadır.  Böylece araştırma ile okulların daha demokratik olarak yönetilmesi ve öğretmenlerin suskunluk düzeylerinin düşürülmesine katkıda bulunması amaçlanmaktadır.Araştırmanın evrenini 2014-2015 öğretim yılında İzmir ili ve ilçelerinde görev yapmakta olan ilkokul ve ortaokul öğretmenleri oluşturmaktadır. Örnekleme 28'i merkez (16 ilkokul, 12 ortaokul) ve 10'u diğer ilçelerde (7 ilkokul, 3 ortaokul) olmak üzere 38 okul alınmıştır. Örneklem seçiminde özel okulların da yer almasına dikkat edilmiştir. Araştırmada, öğretmenlerin bireysel ve mesleki özellikleri hakkında bilgi toplamak ve yönetimlerinin demokratikliği hakkında ne düşündüklerini öğrenmek amacıyla 'Öğretmenlerin Bilgileri Anketi' , öğretmenlerin suskunluk düzeylerini ölçmek için 'Öğretmenlerin Suskunluk Düzeyleri Ölçeği' kullanılmıştır. Ayrıca hem ilköğretim düzeyindeki okulların özellikleri hem de yöneticilerin bireysel ve mesleki özellikleri hakkında bilgi toplamak amacıyla 'Yöneticiler İçin Bilgi Toplam Formu' uygulanmıştır. Yapılan uygulama sonucunda geçerli 546 öğretmen anketi geri dönmüştür. Araştırmada, 24 alt problem yanıtlanmaya çalışılmış ve verilerin analizinde aritmetik ortalama, "t" testi, "F" testi, "Tukey Anlamlılık" testi ve "Korelasyon" testi uygulanmıştır.Araştırmanın bulguları özetle aşağıdaki gibidir: Öğretmenlerin ortalama suskunluk düzeyleri (genel suskunluk, yöneticiden çekinme, sorunları dile getirememe ve dışlanma korkusu) x ̅=2.5 olarak bulunmuştur. Bu veriden öğretmenlerin orta düzeyde suskun kaldıkları anlaşılmaktadır.
Öğretmenlerin suskunluk düzeyleri (genel suskunluk, yöneticiden çekinme, sorunları dile getirememe ve dışlanma korkusu)  onların cinsiyetine, yaşına ve kıdemine göre 0.05 düzeyinde önemli farklılıklar göstermektedir. Erkek öğretmenler kadın öğretmenlere göre daha suskun kalmaktadırlar.  Ayrıca öğretmenlerin dışlanma korkusu alt boyutu ve ölçeğin toplamına ilişkin suskunluk düzeyleri, onların medeni durumuna göre 0.05 düzeyinde önemli farklılık göstermektedir.Öğretmenlerin suskunluk düzeyleri (genel suskunluk, yöneticiden çekinme, sorunları dile getirememe ve dışlanma korkusu)  okulun devlet ya da özel olmasına ve öğretim şekline (normal ya da ikili) göre 0.05 düzeyinde önemli farklılıklar göstermektedir. Devlet okullarında çalışan öğretmenlerin suskunluk düzeylerinin, özel okullarda çalışanlara göre daha yüksek olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca öğretmenlerin dışlanma korkusu alt boyutuna ilişkin suskunluk düzeyleri, çalıştıkları okulda görev yapan öğretmen sayısına göre 0.05 düzeyinde önemli farklılık göstermektedir. Daha kalabalık okullarda daha fazla suskunluğun gerçekleştiği söylenebilir. Öğretmenlerin suskunluk düzeyleri (genel suskunluk, yöneticiden çekinme, sorunları dile getirememe ve dışlanma korkusu) okul müdürünün yöneticilik eğitimi alıp almamasına göre 0.05 düzeyinde önemli farklılıklar göstermektedir. Yöneticilik eğitimi almayan müdürlerin görev yaptığı okullarda çalışan öğretmenlerin suskunluk düzeyleri, yöneticilik eğitimi alan müdürlerle çalışanlara göre daha yüksektir. Öğretmenlerin yöneticiden çekinme alt boyutu ve ölçeğin toplamına ilişkin suskunluk düzeyleri çalıştıkları okul müdürünün eğitim düzeyine göre 0.05 düzeyinde önemli farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin yöneticiden çekinme alt boyutuna ilişkin suskunluk düzeyleri çalıştıkları okul müdürünün cinsiyetine göre 0.05 düzeyinde önemli farklılık göstermektedir. Ayrıca öğretmenlerin sorunları dile getirememe alt boyutuna ilişkin suskunluk düzeyleri çalıştıkları okul müdürünün kıdemine göre 0.05 düzeyinde önemli farklılık göstermektedir.Öğretmenlerin suskunluk düzeyleri (genel suskunluk, yöneticiden çekinme, sorunları dile getirememe ve dışlanma korkusu) çalıştıkları okul ortamını ne derecede özgür, hoşgörülü ve esnek, adil, çalıştıkları okul yönetimini ne derecede demokratik ve çalıştıkları okulda yönetici öğretmen işbirliğini ne derecede yeterli bulduklarına göre 0.05 düzeyinde önemli farklılıklar göstermektedir.
Öğretmenlerin suskunluk düzeyleri (genel suskunluk, yöneticiden çekinme, sorunları dile getirememe ve dışlanma korkusu)  ile çalıştıkları okul yönetiminin demokratiklik düzeyi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmektedir.

Abstract:
This research firstly aims to find out the level of primary and middle school teachers' preference to be silent to events they encounter in the schools they work in 2014-2015 education term in and around İzmir. In relation to this, it also aims to find out whether level of teachers' preference to be silent differ according to characteristics of schools', characteristics of principals, and perceived democratic levels of school administrations.  Therefore the research targets to contribute to the schools' administration in a more democratic way and decrease the level of teachers' silence. In the study, 24 sub- problems.The population of the study is constituted by teachers working at primary and middle schools in İzmir in 2014-2015 education terms. 38 schools; 28 (16 primary, 12 middle schools) of which are in central districts and 10 (7 primary, 3 secondary schools) of which are in other districts are taken as samples. Private schools are also regarded important when choosing samples for the research.546 teachers involved to the study.Four  questionnaire  are  used  to collect data, namely (1) Individual and Professional Characteristics of Teachers  and  Their  Perceptions  About  School Administrations' Democratic Levels; (2) Individual and Professional Characteristics of  Principals and The Characteristics of  Schools (Primary and Middle Schools )  and (3) The Inventory of  Teachers' Silence Levels.   24 sub- problems of the research are tried to be solved and the analysis of data; arithmetic average, "t" test, "F" test (ANOVA), "Tukey Significance" test and "Correlation" test are applied.The findings of the study can be summarized as below: The average level of silence of teachers (general silence, wince from manager, unable to express the problems and fear of exclusion) are found as  x ̅=2.5 which indicates that teachers' remain silent at a middle level.  There are significant differences of the silence levels of teachers according to gender, age and seniority variables at 0.05 levels.  For instance, male teachers remain silent more than females.  Also levels of fear of exclusion and total silence of teachers shows at 0.05 levels significant according to their marital status.  Similarly the level of silence of teachers shows at 0.05 level significant differences according to the type of the school (state or private) and type of education (normal or binary). It is understood that the silence levels of teachers working in state schools are higher than teachers working in private schools. Also, levels of wince from principal of teachers shows at 0.05 level significant differences according to the number of teachers who are employed in the school these teachers work. When the characteristics of school principals taken as independent variables, it is found that the silence levels of teachers' also differ. The levels of silence of teachers' shows at 0.05 level significant differences according to the principal's educational background, whether s/he has a graduation from the field of administration or not. The levels of silence of teachers working at the schools which are administrated by the principals who don't have education at the field of administration show more silence than the teachers administrated by the educated principals. The levels of wince from principal of teachers' show at 0.05 level significant differences according to the education level and the gender of the principal with whom these teachers work. Similarly teachers who are administrated by less educated principals show more silence. Also, levels of being unable to express problems shows at 0.05 level significant differences according to the seniority of their principal. The levels of silence of teachers (general silence, wince from manager, unable to express problems and fear of exclusion) shows at 0.05 level significant differences according to the extent the teachers find their school environment free, tolerant and flexible and fair and to the extent they find the school administration democratic and to the extent they find the collaboration with the principal and teachers sufficient. It can be observed in the study that there is a negative significant relationship between the levels of silence of teachers (general silence, wince from manager, unable to express problems and fear of exclusion) and the level of democratization of the school administration with whom they work.