Renal transplantasyondan sonra osteoporoz gelişimini etkileyen risk faktörleri
Risk factors influencing the development of osteoporosis after renal transplantation
Yazar: SİNAN TRABLUS
Danışman: PROF. DR. EKREM EREK
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2002
Konu: Nefroloji = Nephrology

Özet:
47 ÖZET Amaç: Renal transplantasyon sonrasında osteoporoz gelişimini etkileyen risk faktörlerinin belirlenmesi. Hastalar ve yöntem : Serum kreatinin düzeyi 2 mg/dl nin altında bulunan ve transplantasyon polikliniğinde en az bir aydır takip edilmekte olan ardışık 65 hasta (22 kadın, 43 erkek) 1 Ocak 2001 ile 31 Ekim 2001 tarihleri arasında çalışmaya alındı. Tüm hastalar transplantasyon tarihinden itibaren çalışmaya alındığı tarihe kadar geçen zamana göre dört ayrı grup altında incelendi : 1. grup (0 - 12. aylar ; 26 hasta), 2. grup (13 - 36. aylar ; 16 hasta), 3. grup arası (37 - 60. aylar ; 12 hasta), 4. grup (61. aydan sonrası ; 11 hasta). Dört hasta grubu düşük kemik mineral yoğunluğunun olası risk faktörleri ( yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, sigara kullanımı, pretransplant steroid kullanımı, hiperparatiroidiye bağlı kemik hastalığı, transplantasyondan önceki kronik böbrek yetmezliği ve hemodiyaliz süresi, donör kaynağı, kümülatif steroid dozu, total pulse steroid dozu, akut rejeksiyon epizodu, osteonekroz ve persistan sekonder hiperparatiroidizm ), biyokimyasal ve hormonal parametreler, kemik döngüsünün biyokimyasal belirleyicileri ( kemik alkalen fosfataz, serum osteokalsin, idrar deoksipridinolin ) ve kemik mineral yoğunluğu ölçümleri yönünden one way ANOVA ve Kruskal-Wallis testi kullanılarak karşılaştırıldı. Sonuçlar : 7 si kadın, 15 i erkek toplam 22 ( % 33.8 ) hastada osteoporoz saptandı. Hasta grupları arasında yaş, kümülatif steroid dozu ve rejeksiyon epizodu yönünden ve serum ürik asit ve albümin düzeyleri yönünden anlamlı fark bulundu. Birinci grupta ve ikinci grupta yer alan hastalar 4. gruptakilere göre daha gençti ( sırasıyla 30.3 ± 8.9 ve 29.1 ± 8.5 e karşılık 42.4 + 11 ; p = 0.004 ve p = 0.004 ). En yüksek kümülatif steroid dozu 4. gruptaki hastalarda saptandı. Birinci grup ile48 2. grup arasında rejeksiyon epizodları yönünden anlamlı fark bulundu ( 3 hastaya karşılık 8 hasta ; p = 0.007). Birinci grup ile 2. grup ürik asid ortalamaları arasında anlamlı fark bulundu ( 5.0 ± 1.7 mg/dl ye karşılık 6.8 ± 1.8 mg/dl ; p = 0.009). Serum albümin düzeyi açısından 2. grup ile 4. grup arasında anlamlı fark saptandı ( 4.8 ± 0.4 g/dl ye karşılık 4.2 ± 0.4 g/dl ; p = 0.015). Hasta grupları arasında kemik alkalen fosfataz, osteokalsin ve deoksipridinolin düzeyleri, kemik mineral yoğunluğu değerleri ve diğer klinik ve laboratuvar değişkenler yönünden anlamlı fark bulunmadı. Sonuç olarak çalışmamızda ileri yaş, kümülatif steroid dozu, rejeksiyon epizodu, posttransplant göreceli olarak düşük albümin düzeyi ve yüksek ürik asid düzeyi osteoporozu kolaylaştırıcı risk faktörleri olarak saptanmıştır. Ayrıca çalışmamızda kümülatif steroid dozu ve rejeksiyon atakları, kemik yoğunluğunun fraktür eşiği altına düşmesinde etkili risk faktörleri olarak bulunmuştur.

Abstract:
49 SUMMARY Risk Factors Influencing the Development of Osteoporosis After Renal Transplantation Purpose : This study was performed to determine risk factors influencing the development of osteoporosis after renal transplantation. Patients and Methods : Between January 2001 and October 2001, 65 consecutive kidney graft recipients (22 females and 43 males) who had stable allograft function ( serum creatinine concentration < 2 mg/dl ) were recruited in this study. They were divided into four groups according to the time since transplantation : Group 1 ( < 1 year ; n = 26 ), group 2(1-3 years ; n = 16 ), group 3(3-5 years ; n = 12 ) and group 4 ( > 5 years ; n = 11 ). The groups were matched to probable risk factors for osteoporosis (age, gender, body mass index, smoking, pretransplant steroid therapy, hyperparathyroid bone disease, duration of chronic renal failure, time on dialysis, donor source, cumulative steroid dose, episodes of acute graft rejection, doses of steroid "pulses" administered for acute rejection episodes, osteonecrosis and persistent hyperparathyroidism), the findings of serum biochemistry, biochemical markers of bone turnover (serum bone alkaline phosphatase, serum osteocalcin, urinary deoxypyridinoline) and measurements of bone mineral density. One way ANOVA test and Kruskal - Wallis test were used for stastical analysis. Results : Osteoporosis was determined in 22 recipients ( 33.8%). There were significant differences in recipient age, cumulative steroid dose, episodes of acute graft rejection, and the mean serum concentrations of uric acid and albumin among the four groups. Group 1 and 2 patients ( the mean age 30.3 ± 8.9 and 29.1 ± 8.5, respectively ) were significantly younger than group 4 patients( the mean age50 42.4 ±11 ) ( p = 0.004 and p = 0.004, respectively ). The patients from group 4 had received the highest cumulative steroid doses. There was significant difference in episodes of acute graft rejection among groups 1 and 2 ( 3 patients versus 8 patients, respectively ) ( p = 0.007 ). Mean serum uric acid concentration was measured as 5.0 ±1.7 mg/dl in group 1 and as 6.8 ±1.8 mg/dl ingroup 2(p = 0.009 ). Mean serum albumin concentration was found as 4.8 ± 0.4 g/dl in group 2 and as 4.2 ± 0.4 g/dl in group 4 ( p = 0.015 ). There were not significant differences in the mean concentrations of bone alkaline phosphatase, osteocalcin and deoxypyridinoline, the values of bone mineral density and the other variables between the four groups. Conclusion : Advanced age, cumulative steroid dose, episodes of acute graft rejection, lower albumin and elevated uric acid levels were found to be risk factors for osteoporosis in our study. Moreover, cumulative steroid dose and episodes of acute graft rejection were found to be risk factors for values below the fracture threshold of spinal bone mineral density.