Devletin şiddet tekeli ve bir "istisnası" olarak linç
State monopoly of force and lynching as an exception
Yazar: ZEYNEP ÖZEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET OZAN ERÖZDEN
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Genel Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Max Weber'in devlet tanımına göre, sınırları içerisinde yalnızca devlet meşru
bir şekilde şiddet kullanmaya yetkilidir. Bu tekel, toplum sözleşmesi ve uygarlaşma teorisyenleri tarafından, barışçıl bir beraberliğin ancak bu şekilde mümkün olabileceği gerekçesiyle meşrulaştırılmış, şiddet olaylarının modern devlet öncesine kıyasla ciddi ölçüde azalmış olması bu doğrultuda bir kanıt olarak gösterilmiştir. Bu açıdan bakıldığında çoğunluğun arkasına aldığı toplumsal onayla gerçekleştiği iddia edilen linç eylemleri, modern devletin meşru şiddet tekeli olma iddiasını sorgulamaya açmaktadır. Dolayısıyla linç eylemlerini konu alan bir incelemenin modern devleti ve onun meşru şiddet tekelini merkeze alarak yapılması gerekmektedir. Bu çalışmada da linç eylemleri, modern devlet merkeze alınarak incelenmiştir. 

Literatürdeki linç tanımlarından yola çıkarak lincin üç esaslı unsurunun olduğu söylenebilir. Bunlar lincin, toplumun yasadışı cezalandırma eylemlerini ifade ettiği, bir kitle eylemi olduğu ve arkasına toplumun onayını aldığı iddiasıdır. Türkiye ve Türkiye dışında gerçekleşen kitlesel şiddet eylemleri, bu unsurları bulundurduğu takdirde linç olarak adlandırılmıştır. Türkiye'nin linç eylemlerinin
sıklıkla gerçekleştiği bir ülke olduğu ifade edilmektedir ancak bu çalışmada incelenen, linç vakalarının fazla olduğu diğer ülkelerden, bazı özellikleriyle ayrılmaktadır. Çalışmada incelenen uluslararası literatüre göre linçler ceza adaleti sistemleri işlemeyen, güçsüz devletlerde meydana gelmekteyken, Türkiye mutlak devlet vurgusunun yapıldığı, güvenlik pratiklerine sık başvuran bir ülkedir. Bu nedenle Türkiye'de gerçekleşen linç eylemlerinin, farklı bir bakış açısıyla incelenmesi gerekmektedir.

Abstract:
According to Max Weber's definition of the state, only the state is authorized to legitimately use violence within its borders. This monopoly has been legitimized by social contract and civilization theorists on the grounds that peaceful coexistence is only possible in this way, and the fact that the incidents of violence have significantly decreased compared to the pre-modern state has been shown as evidence in this direction. From this point of view, lynchings, which are often claimed to be carried out with social approval, call into question the modern state's claim to be the monopoly of legitimate violence. Therefore, an analysis of lynchings should be centered on the modern state and its monopoly of legitimate violence. In this study, lynchings are analyzed by putting the modern state at the center.

Based on the definitions of lynching in the literature, it can be said that lynching has three essential elements. These are the claim that lynching refers to the illegal punitive actions of society, that it is a mob action and that it has the approval of society behind it. Mob acts of violence in Türkiye and abroad have been labeled as lynching when they have these elements. It is stated that Türkiye is a country where lynchings occur frequently, but it differs from the other countries examined in this study, where lynching incidents are high, with some characteristics. According to international literature, lynchings occur in weak states with dysfunctional criminal justice systems, whereas Türkiye is a country that emphasizes that it is an absolute state and frequently resorts to security practices. Therefore, lynchings in Türkiye need to be analyzed from a different perspective.