İlkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan tarih konularının milli bilinç oluşumundaki yeri
The place of history subjects in primary school fourth grade social studies textbooks in the formation of national consciousness
Yazar: ABDULMELİK DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN EKİCİ
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma ilkokul dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler ders kitaplarında yer alan tarih konularının milli bilinç oluşumundaki yerine ilişkin  öğretmen görüşlerini alarak milli bilinç ögelerini saptamaktır. Araştırmada ayrıca doküman incelemesi yoluyla 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı içerisindeki ünite ve konularda yer alan milli bilinç ögeleri, analiz edilmiştir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile şekillenmiştir.  Araştırma, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Diyarbakır merkez ve ilçelerindeki ilkokullarda görev yapan 40 sınıf öğretmeni ile yapılmıştır. Araştırmaya dair verileri toplamak için görüşme tekniği ve doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubundan elde edilen verileri analiz etmek için içerik analizi kullanılmıştır. Ayrıca ders kitaplarından elde edilen veriler için de doküman analizi yöntemi tercih edilmiştir. 
Araştırmanın sonucunda çalışma grubu öğretmenleri milli bilincin; tanımına, gelişimine önemine, ders kitaplarındaki yeterliliğine ve ders kitaplarında yer verilebilecek konulara ilişkin görüş beyan etmişlerdir. Toplumsal aidiyet, kültürel bilinçlenme, ailelerin bilinçli olması, öğretmenlerin duyarlı olması, toplumsal bütünlük, toplumun devamını sağlama, milli ve dini bayramlar, tarihi kahramanlar cevapları öne çıkan alt temalar arasında yer almaktadır. Çalışmanın doküman incelemesi kısmında ise ilkokul 4.sınıf sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan milli bilinç konularının bir öğrenme alanı ve bir ünite ile sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Kültür ve miras öğrenme alanı içerisinde yer alan geçmişimi öğreniyorum ünitesi;  aile tarihi, milli kültür, geleneksel çocuk oyunları, Milli Mücadele konuları ağırlıklı olarak milli bilinç ögelerini kapsamaktadır.
Anahtar kelimeler: Milli bilinç, sosyal bilgiler, tarih konuları, ilkokul

Abstract:
The aim of this research is to determine the elements of national consciousness by taking teachers' opinions about the place of history subjects in the fourth grade Social Studies textbooks in the formation of national consciousness. In the study, the elements of national consciousness in the units and subjects in the 4th grade Social Studies textbook were analyzed through document analysis. The research was shaped by case study, one of the qualitative research designs.  The research was conducted with 40 classroom teachers working in primary schools in the center and districts of Diyarbakır in the 2023-2024 academic year. Interview technique and document analysis were used to collect data for the research. Content analysis was used to analyze the data obtained from the study group. In addition, document analysis method was preferred for the data obtained from the textbooks. 
As a result of the research, the study group teachers expressed opinions on the definition of national consciousness, its importance in development, its adequacy in textbooks and the subjects that can be included in textbooks. Social belonging, cultural awareness, consciousness of families, sensitivity of teachers, social integrity, ensuring the continuation of society, national and religious holidays, historical heroes are among the prominent sub-themes. In the document analysis part of the study, it was determined that the national consciousness topics in primary school 4th grade social studies textbooks were limited to one learning area and one unit. The unit "I am learning my past" in the learning area of culture and heritage; family history, national culture, traditional children's games, and the National Struggle mainly cover national consciousness elements.

Key words: National consciousness, social studies, history subjects, primary school