Geçiş ekonomilerinde iktisadi serbestleşme ve büyüme ilişkisi
Relationship between liberalization and economic growth in transition economies
Yazar: BUJAR MORINA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAŞAK KARŞIYAKALI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bankacılık sektörü = Banking sector ; Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Geçiş ekonomisi = Transition economies ; Serbest piyasa ekonomisi = Free market economy ; Serbestleşme = Liberalization

Özet:
Merkezi planlamaya dayalı olarak yönetilen ülkelerin oluşturduğu bloğun dağılmasıyla ortaya çıkan geçiş ekonomilerinin büyüme deneyimleri iktisatçılar için yeni bir araştırma alanı oluşturmuştur. Ekonomik ve yapısal reformlarını gerçekleştirmeye çalışan geçiş ekonomileri aynı zamanda uluslararası topluma entegre olma çabası içindediler. 
Bu çalışmada, iktisadi serbestleşme ve büyüme arasındaki ilişki Avrupa Birliği'nde ve Doğu Avrupa'da yeralan on yedi geçiş ekonomisi bağlamında değerlendirilmiştir. Arnavutluk, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Bulgaristan, Çekya, Ermenistan, Gürcistan, Hırvatistan, Kazakistan, Kırgızistan, Macaristan, Makedonya, Moldova, Polonya, Romanya, Rusya ve Ukrayna için 1995-2015 yıllarını kapsayacak şekilde araştırma gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kullanılan panel veri seti için öncelikle yatay kesit bağımlılığı tespit edilmiş ve bulunan sonuca uygun olarak gerekli birim kök testi yapılmıştır. Daha sonra ticari ve finansal serbestleşme ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkisinin belirlenebilmesi için Dumitrescu ve Hurlin'in (2012) nedensellik testi uygulanmıştır.
 Çalışmada finansal serbestleşmeyi temsilen, bankacılık kesimi tarafından özel sektöre verilen kredilerin GSYH'ya oranı ve geniş tanımlı para arzının GSYH'ya oranı kullanılmıştır. Ticari serbestleşmeyi temsilen ihracat ve ithalat hacminin GSYH'ya oranı ve fiyat istikrarı için enflasyon oranı kullanılmıştır. Son olarak GSYH artış oranı da büyümeyi temsilen kullanılmıştır. Tüm bu açıklayıcı değişkenlerle büyüme arasında yapılan nedensellik analizi sonuçlarına göre büyümeden finansal ve ticari serbestleşmeye doğru bir nedensellik ilişkisine rastlanamamıştır. Buna karşılık bankacılık kesimi tarafından özel sektöre verilen kredilerden, dışa açıklıktan ve enflasyondan büyümeye doğru sadece tek yönü bir nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Literadürde finansal gelişmenin iktisadi büyümeyi harekete geçirdiği görüşü yaygındır. Ayrıca yatay kesit çalışmaları finansal gelişmişlik düzeyinin büyüme hızının gelecekteki değerlerinde etkileyeceği göstermiştir. McKinnon-Shaw yaklaşımı olarak bilinen bu görüşe göre finansal serbestleşme, finansal gelişme ve ekonomik büyümenin vazgeçilmez bir unsurudur. Bu çalışmanın sonuçları da McKinnon-Shaw yaklaşımını desteklemekte ve 'arz-öncü' yaklaşımını doğrulamaktadır. Finansal hizmetlerin ve kurumların arzı girişimcilerin üretken alanlara yatırım yapmalarına yol açacak ve sonuçta finansal gelişmenin bir sonucu olarak büyüme hızı artacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, İktisadi Serbestleşme, Geçiş Ekonomileri, Özelleştirme, Uluslararası Kurumlar.

Abstract:
The growth experiences of the transition economies emerging with the disintegration of the socialist blog have created a new field of research for economists. Transition economies that are working to achieve economic and structural reforms are also in an effort to integrate international collections.
In this study is examined the relationship between liberalisation and economic growth in the context of Europe and East countries among seventeen transition economies, such as: Albania, Armenia, Azerbaijan, Belarus, Bulgaria, Croatia, Czech Republic, Georgia, Hungary, Kazakhstan, Kyrgyz Republic, Macedonia, Moldova, Poland, Romania, Russian Federation and Ukraine for the period 1995-2015. Unit root test is firstly conducted for the data set used and thereafter in order to identify if there is causality relationship between liberalisation and economic growth, panel causality test of Dumitrescu and Hurlin (2012) is applied. 
The ratio of the loans given to the private sector by the banking sector to the GDP and the ratio of the large defined broad money to the GDP was used to represent financial liberalization in the study. The rate of export and import volume to GDP and the inflation rate for price stability are used to represent trade liberalization. Finally, GDP was used to represent growth in the rate of increase. According to the results of causality analysis between all these explanatory variables and growth, financial and trade liberalization did not show a correct causality relation.
On the other hand, it has been determined that the loans given to the private sector by the banking sector, trade liberalization and the inflation  are a one-way causality relationship with the growth. According to this view, which is known as the McKinnon-Shaw approach, financial liberalization is an indispensable element of financial development and economic growth. The results of this study also support the McKinnon-Shaw approach and confirm the 'supply-front' approach. The supply of financial services and institutions will lead entrepreneurs to invest in productive areas, which will ultimately increase the growth rate as a result of financial development.

Keywords: Economic Growth, Liberalisation, Transition Economies, Privatisation, International Institutions.