Mogan Gölü'nde trofik durumun zamansal değişimleri
Temporary changes of the trophic status in Lake Mogan
Yazar: JOSHGHUN ELDAROV
Danışman: PROF. DR. AYŞE NİLSUN DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Mogan Gölü = Mogan Lake

Özet:
Bu çalışmada, Ankara'ya yakın olması nedeniyle rekreasyonel açıdan önem taşıyan Mogan Gölü'nün trofik durumunun zamansal değişimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Su örnekleri Mayıs 2022 ve Şubat 2023 tarihleri arasında mevsimsel olarak iki noktadan alınmıştır. Noktalarda derinlik, Secchi derinliği, su sıcaklığı, pH, elektriksel iletkenlik, toplam çözünmüş katı madde, alkalinite, çözünmüş oksijen, oksijen doygunluğu, klorofil a ve toplam fosfor derişimi belirlenmiştir. Çalışmada klorofil a, toplam fosfor ve Secchi derinliği değerleri kullanılarak Carlson Trofik Durum İndeksi hesaplanmış, gölün trofik durumu tahmin edilmiştir. Ayrıca önceki yıllarda gölde yapılan çalışmalardan elde edilen veriler kullanılarak Carlson Trofik Durum İndeksi hesaplanmış ve 34 yıllık değişim TSI, OECD, YSKY bazında incelenmiştir.
Mogan Gölü'nde TSI (ORT) değeri 52,46 olarak hesaplanmış ve gölün trofik durumunun ötrofik olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Tüm aylar ve noktalar bazında TSI (ORT) değerleri arasındaki farklılığın örnekleme tarihi ve noktalar bazında önemli olduğu belirlenmiştir (p<0,05).  Önceki yıllarda yapılan çalışmalardan elde edilen verilerle hesaplanmış TSI değerine göre 34 yıllık bir zaman aralığında gölün trofik durumunun ötrofik olduğu tespit edilmiştir. Yıllar bazında elde edilen TSI (ORT) değerlerine uygulanan benzerlik testinde (Bray-Curtis Similarity Index) 2023 yılındaki değerlerin 1989 yılındaki değerlerle güçlü benzerlik gösterdiği belirlenmiştir.
Sonuç olarak, Mogan Gölü'nde ötrofikasyon önlenmesine yönelik planların hazırlanması ve TSI kullanılarak trofik durumun izlenmesi önerilir.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the temporal changes of the trophic state of Mogan Lake, which is of recreational importance due to its proximity to Ankara. Water samples were taken from two different points seasonally between May 2022 and February 2023. Depth, Secchi depth, water temperature, pH, total dissolved solids, alkalinity, electrical conductivity, dissolved oxygen, oxygen saturation, chlorophyll a, and total phosphorus values were determined in the sampling points. The Carlson Trophic State Index was calculated using the chlorophyll a, total phosphorus, and Secchi depth values, and the trophic status of the lake was estimated. Furthermore, the Carlson Trophic State Index was also calculated using data obtained from previous studies conducted in the lake, and a 34-year change was analyzed based on TSI, OECD, and YSKY.
In Lake Mogan, the TSI (AVG) value was calculated as 52,46 and the trophic status of the lake was determined as eutrophic. Differences in TSI (AVG) values among all months and sampling points were found statistically significant (p<0,05). Based on the TSI values calculated using data from previous years, it was determined that the trophic structure of the lake still maintained a eutrophic level over a 34-year period. A similarity test (Bray-Curtis Similarity Index) applied to the TSI (AVG) values obtained for different years showed a strong similarity between the values in 2023 and those in 1989.
As a result, preparing precautionary plans against eutrophication of Lake Mogan and monitoring the trophic status via TSI is recommended.