Pistacia khinjuk stocks (buttum) bitkisinin in-vitro mikroçoğaltılması
In vitro micropropagation of Pistacia khinjuk stocks
Yazar: ENGİN TİLKAT
Danışman: DOÇ.DR. AHMET ONAY
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
11 Özet Bu çalışmanın amacı, bir kültür bitkisi olan Antep fıstığının doğal bir anacı olan Buttum'un (Pislacia khinjuk Stocks) doku kültürü tekniği ile çoğaltılma potansiyelini araştırmaktır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile direkt olarak ilgili olan Antep fıstığı anaçlarının in-vitro çoğaltılması için bir teknik geliştirildi. Olgun buttum tohumlarından aksenik ekplant üretimi için etkili bir yüzey steril izasyonu metodu geliştirildi. İn-vitro kültüre alınan olgun buttum tohumlarının %100'ü çimlendirildi. Ağarla katılaşünlmış Murashige ve Skoog besi ortamında olgun buttum tohumlarının aksenik çimlenmesi için bitki büyüme düzenleyicilerinin gerekli olmadığı tespit edildi. Bir sitokinin olan benzil amino pürin'in (BAP) in-vitro kültürlerin başlatılması ve sürgün proliferasyonu için mutlaka gerekli olduğu tespit edildi. 4.0 mgl"1 BA, 30 gl"1 sakkaroz ve 7 gl"1 ağarla destekli MS besi ortamında dört haftalık kültür sonunda test edilen BAP konsantrasyonlarında sürgün sayılarının 4.25 ve 7.25 arasında olduğu bulundu. En iyi köklenme 0.5 mgl'1 IB A ile destekli MS besi ortamında (%100) elde edildi. Tohumdan elde edilen sürgünler üzerine yapılan alt kültür sayısının köklenme oranını kuvvetli bir şekilde etkilediği gözlendi. Köklenen sürgünler torf içeren saksılarda kolayca aklimatize edildi. Sonuçlar seçkin Antep fıstığı anaçlarının klonlanması stratejileri açısından tartışıldı. Sonuç olarak buttum ağaçlarının organogenezis ile çoğaltılması için bir protokol geliştirildi. Ancak, bu tekniğin geliştirilerek seçkin buttum ağaçlarının klonması için entegre bir protokol haline getirilmesi gereklidir. Bu da organogenezis ile geliştirilen tekniğin üzerine daha fazla araştırma yapılması ile mümkün olacaktır.

Abstract:
Ill Summary The objective of this study was to investigate the potential of Pistacia khinjuk Stocks propagation through tissue culture. In-vitro propagation technique of pistachio was developed on one Pistacia species of direct relevance to south east of Turkey (P. khinjuk Stocks). An effective surface sterilisation method for the production of sterile explants from P. khinjuk Stocks mature seeds was achieved. Successful in-vitro establishment was achieved for seeds of P. khinjuk (100%, Table 1). Plant growth regulators were not found to be essential for the germination of mature fruits cultured in an agarified Murashige and Skoog (MS) medium. However, the cytokinin benyzlaminopurine (B A) was found to be essential for the initiation and proliferation off. khinjuk Stocks shoots derived from mature fruits cultured in an agarified MS medium. Shoot proliferation averaged between 4.25 and 7.25 shoots per original shoot tip in 4 weeks when MS medium was supplemented with 4.0 mgl"1 BA, 30 gl"1 sucrose, and 7 gl"1 agar. The best rooting response (100%) was obtained with 0.5 mgl'1 IB A in the agarified MS media. After subculturing there was difference in the rooting rate of shoots originating from seed. Rooted shoots were successfully established in-vivo in peat based compost in pots. The results are discussed in relation to a strategy for cloning elite P. khinjuk Stocks trees. In conclusion it is encouraging that a simple protocol for P. khinjuk Stocks regeneration through organogenesis has been established. However, the exploitation of organogenesis for cloning requires an entegrated protocol to regenerate elite stocks-trees under in vitro conditions. It will not be possible to realise the potential without further extensive research on organogenesis.