Bir post-Kemalist gazete olarak Cumhuriyet
Cumhuriyet as a post-Kemalist newspaper
Yazar: YİĞİT BALKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. KADİR DEDE
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Siyasi düşünce =   ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Seksenler, dünyada ve Türkiye'de önemli kırılmalara ve dönüşümlere sahne olmuştur. Bu dönemin kuruculuğunu sağlayan asli unsur, neoliberalizmdir. Küre çapında cereyan eden ekonomi temelli bir dönüşüm süreci olarak neoliberalizm, ekonomi dışı alanların da onun belirlediği zemin çerçevesinde dönüşmesi nedeniyle hegemonik bir güce sahiptir. Sol modernizmin krize girmesi ve bununla etkileşimli olarak Doğu Bloku'nun çözülmesi, neoliberalizmin hegemonyasını kuvvetlendirir. Bu çerçevede neoliberalizm, maddi ve fikri dönüşümün sürekli etkileşime girdiği, kurucu ve dönüştürücü bir güç olarak belirir.
Seksenlerde liberal fikriyatın Cumhuriyet tarihinde görülmemiş derecede yankı uyandırması, olgusal olan ile kavramsal olanın etkileşiminden hareketle düşünülmelidir.  Zira liberal siyasi düşüncenin şahlanışı; 24 Ocak Kararları'yla başlayan, 12 Eylül ile kurumsallaşan ve Turgut Özal liderliğinde popülerleşen neoliberalizmle ilişkilidir. Yükselen liberal entelijansiyanın Cumhuriyet Gazetesi'nde boy göstermesi, gazetenin sembolik anlamı ve tarihsel kimliği nedeniyle ilgi çekicidir. Hasan Cemal'in genel yayın yönetmenliği sırasında gazete; post-Kemalist, sol liberal ve ikinci cumhuriyetçi sıfatlarıyla tarif edilen yükselen liberal entelijansiyanın görünürlüğünü arttırdığı bir mekan olarak karşımıza çıkar.
Bir entelektüel görünürlük mekanı olarak Cumhuriyet, yükselen liberal düşüncenin başvuru kaynaklarını tespit etmeyi ve bu kaynakları neoliberal dönüşüm süreciyle rabıtalandırmayı mümkün kılar. Liberal fikriyatın oluşumunda; askeri vesayet, resmi ideoloji ve resmi tarih eleştirileri kurucu bir rol oynayacaktır. Bu eleştirel çerçeveden hareketle tarif edilen demokratikleşememe probleminin çözümü, Kemalizm'le eşleştirilen devletin gücünü yitirmesini sağlayacak her türlü politikayı desteklemekte ve sivil toplumculuğa dayalı yeni bir toplum sözleşmesinin mümkün kılınmasında görülür. Öte yandan Cumhuriyet Gazetesi'nin sembolik değeri ve sol Kemalist entelektüelleri bünyesinde barındırması, yükselen liberalizmin antagonistik bir ilişki kurduğu sol Kemalizm'le olan etkileşimini gözlemleyebilmeyi mümkün kılar.

Abstract:
The 1980s witnessed important breaks and transformations in the world and in Turkey. The main movement that established this period is neoliberalism. Neoliberalism, as an economy-based transformation process that takes place globally, has a hegemonic power because non-economic areas are also transformed within the framework of the ground determined by it. The crisis of left modernism and the dissolution of the Eastern Bloc strengthens the hegemony of neoliberalism. In this framework, neoliberalism appears as a founding and transformative force in which material and intellectual transformation constantly interact.
The fact that liberal ideas aroused interest at an unprecedented level in the history of the Republic of Turkey in the 1980s should be considered within the framework of the interaction of the factual and the conceptual. Because the rise of liberal political thought in Turkey is related to neoliberalism, which started with the January 24 Decisions, was institutionalized with the September 12 military coup, and became popular under the leadership of Turgut Özal. Cumhuriyet appears as a newspaper that makes it possible to follow the ideas of this rising liberal intelligentsia. During Hasan Cemal's editor-in-chief, the newspaper appeared as a place where the rising liberal intelligentsia, described as post-Kemalist, left liberal and second republican, increased its popularity.
Cumhuriyet, as a place of intellectual popularity, makes it possible to identify the references of emerging liberal thought and to correlate these sources with the process of neoliberal transformation. Criticisms of military tutelage, official ideology and official history has played a founding role in the formation of liberal thought. The solution to the problem of non-democratization described from this critical framework is seen in supporting all kinds of policies that will cause the state associated with Kemalism to lose its power and in making possible a social contract based on civil society. On the other hand, the symbolic value of Cumhuriyet Newspaper and its inclusion of left Kemalist intellectuals allow us to observe the antagonistic relationship between rising liberalism and left Kemalism.