Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde çalışan personele yönelik hasta ve çalışan güvenliğinin incelenmesi
Investigation on the security of patients and workers intended to the staff working for pre-hospital emergency services
Yazar: GÜLNUR GÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BAHATTİN TAYLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlıkta Kalite Geliştirme ve Akreditasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tedavi = Emergency treatment ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Güvenlik = Security ; Hasta güvenliği = Patient safety ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
Yüz binlerce acil sağlık personeli her yıl milyonlarca acil tıbbi müdahale ve sevk hizmeti sunmaktadır. Her bir hastanın en uygun bakımı optimal düzeyde minimum gecikme ile almasını sağlamak için birçok insan ve kurum birbiriyle uyumlu olarak etkin bir şekilde çalışmaktadırlar. İlk müdahalede acil sağlık personeli tarafından alınan kararlar ve yapılan acil müdahaleler ölüm ile yaşam arasındaki farkı belirlemektedir. Acil tıp personeli kötü aydınlatılmış, dar alanda, yüksek gürültülü bir ortamda ve acil olay yerinin bilinmeyen özellikleriyle halka hizmet sunar. Bu durumlar acil tıp hizmetlerini eşsiz yapmaktadır. Bu eşsiz hizmet sunumu sırasında hasta ve çalışan güvenliğine yönelik ihlallerin meydana gelmesinin kaçınılmaz olduğu düşünülmektedir.Amaç: Acil tıp hizmetleri sunumunun, bilinen birçok faktör tarafından(acil zaman, hızlı karar verme, bakım sürecini yarıda kesme, kontrol edilemeyen çevre, gerilim, baskı, değişen eğitim, çalışan yorgunluğu vd.) olumsuz etkilendiği ve hataları çoğalttığı, ayrıca hataların yıkıcı sonuçlara yol açtığı bilinmektedir. Hem çalışanlar hem de hastaların güvenliğini sağlayan yüksek kalitede acil tıp hizmetleri sistemi kazalarda, acil hastalıklarda optimal bakımı sağlamak için gereklidir. Bu çalışmanın, hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde hasta ve çalışan güvenliğini etkileyen faktörleri belirlenmesi adına bir kaynak olması amaçlanmaktadır.Yöntem: Araştırma, İzmir ili 112 Acil Sağlık hizmetlerinde çalışan gönüllü doktor, paramedik, hemşire, acil tıp teknisyeni ve şoförlerin katılımı ile yapılmıştır. Araştırmada örneklem seçilmemiştir. Araştırmaya katılmayı kabul eden kişilere görev yaptıkları `112 istasyon birimleri'nde nöbet günlerinde ulaşılarak, yüz yüze anket yöntemi uygulanarak anketleri doldurmaları sağlanmıştır. Araştırmanın yapıldığı dönemde 317 çalışandan 300 personele ulaşılarak anket verilmiş, anketlerin 180 tanesi geri dönmüştür. Ancak tamamlanmamış 9 anket analiz dışı bırakılmıştır. Toplamda 171 anket analiz edilmiştir. Anket oluşturulurken Sağlık Hizmetlerinde Araştırma ve Kalite Ajansı (AHRQ) tarafından hazırlanan Hasta güvenliği kültürü anketi(Patient safety culture) ve ?112 Hizmet Kalite Standartları?ndan yararlanılmıştır. Anketin içsel geçerliliği uzman analizleri ve literatür incelemesi yapılarak sağlanmıştır. Anketin yapısal geçerliliği faktör analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Anketin güvenilirliği bağımsız değişkenlere Cronbach Alpha analizi yapılarak değerlendirilmiştir. Daha sonra, tanımlayıcı istatistikler, hipotez testleri ve çıkarımsal istatistikler yapılmıştır. Bu bağlamda T-testi, ANOVA testi, korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 16.0(Statistical Programme for Social Sciences) programı kullanılarak analiz edilmiştir.Bulgular: Araştırmaya katılan çalışanlar hastane öncesi acil sağlık hizmetleri olması gerektiği gibi olmasını önem sırasına göre ekip yönetimine, çalışanların ekip algısına ve ambulans hizmetlerine bağlamışlardır. Çalışanların kendini güvende hissetmesini etkileyen faktörler de sırasıyla yönetim desteği ve kişisel koruyucu ekipman olarak belirlenmiştir. Çalışanların mesleklerine göre de hastane öncesi acil sağlık hizmetleri, hasta güvenliği ve çalışan güvenliği algılarında farklılıklar olduğu saptanmıştır.Sonuç: Hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde hasta ve çalışan güvenliğinin optimum düzeyde sağlanması için bazı eksikliklerin olduğu, iyileştirmeye açık alanların olduğu görülmektedir. Sağlık hizmeti sunumunun ilk ve en önemli aşamasında, hasta ve çalışan güvenliğinin sağlanması ve tıbbi hataların önlenmesi ulusal sağlık sisteminin öncelikleri arasında yer almalıdır. Acil sağlık hizmeti sunumunun hasta ve çalışan güvenliğini tehdit etmeden hızlı ve etkin şekilde sunulmasında liderlere büyük görevler düşmektedir. Hataların izlenerek ders alınmasının öğrenilmesi ve öğrenen organizasyonun oluşturulmasını sağlayacak sistemlerin oluşturulması yöneticilere düşen en önemli görevdir. Kurum yöneticilerinin etkin, hızlı ve üstün hizmet verilebilmesi için bu alanlardaki eksikliklerin giderilmesinde etkili bir rol oynaması gerekmektedir. Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri sunumunda kalite iyileştirme ve geliştirme çalışmalarında yapılan stratejik planlama ve faaliyetlerde çalışanların mesleki farklılıklarının da göz önüne alınması gerekmektedir.Anahtar Sözcükler: Hastane öncesi acil sağlık hizmetleri, hasta güvenliği, çalışan güvenliği

Abstract:
SUMMARYHundred of thousands emergency service staff provide millions of services for emergency medical intervention and referral. In order to provide each patient with the most appropriate care at the optimal level and with minimum delay, many people and foundation works effectively in a harmony with each other. In the first intervention, the decisions taken and emergency interventions done by the emergency service staff defines the difference between death and life. Emergency service staff provides service to people in a bad illuminated, confined, noisy environment and with the unknown qualities of emergency case scene. These cases makes emergency medicine services unique. During this unique service, it is thought to be inevitable for invasions against patient?s and worker?s security to occur.Target: It is known that emergency help offer is effected negatively by many known factors (emergency time, fast decision making, interrupting care process, environment which is out of control, tension, restraint, educational changes, tiredness of worker, etc.) and increases mistakes moreover these mistakes may cause destructive results. High quality emergency medicine services which ensures the security of both workers and patients are necessary to provide optimal care in accidents and emergency disorders. This study is intended to be a source aiming at defining the factors effecting the security of patients and workers in pre-hospital emergency services.Method: The research has been done with the attendence of volunteer physicians, paramedics, nurses, emergency medicine technicians, and drivers working for 112 Emergency Service in İzmir. No sample has been chosen in the research. The people accepting to participate in the research were reached in their duty days at `112 station units? where they work and they were made to fill questionnaries by using the method of face-to-face questionnaire. 300 personels were given questionnaires during the period of the research and 180 of these questionnaires turned back. However 9 completed questionnaire were excluded from the analysis. 171 questionnaires were analyzed in total. While composing the questionnaire, Patient Safety Culture Questionnnaire prepared by the Agency for Healthcare Research and Quality (AHRQ) and ?112 Service Quality Standards? were used. Internal validity of the questionnaire were ensured by expert analysis and literature research. The structural validity of the questionnaire was evaluated by making factor analysis. The reliability of the questionnaire was evaluated through Cronbach Alpha analysis with independent variables. Afterwards, defining statistics, hypothesis tests, and inferencing statistics were done. In this respect, T-test, ANOVA test, correlation analysis, and regression analysis were used. The data gained were analyzed with the use of SPSS 16.0 (Statistical Programme for Social Sciences).Findings: The workers participated in the research have found, in order of importance, team management, team perception of the workers, and ambulance services to be important and necessary for pre-hospital emergency services to be appropriate. The factors affecting workers to feel themselves in security have been defined as the support of management and self-protecting equipment. It has been determined that according to their porfessions there are differences among the perception of workers about pre-hospital emergency services, patient's security, and worker?s security.Result: It is seen that there are some deficiencies and some areas open to be upgraded in pre-hospital emergency services in order to ensure the patients? and workers? security at the optimum level. In the first and most important stage of health service offer, it must be among the priorities of national health system to ensure the security of patients and workers, and to prevent medical mistakes. Leaders have great responsibilities in providing emergency service in a fast and effective way without threatening the security of patients and workers. Learning to take lessons by observing mistakes and founding organizations for this aim are the most important duties of executives. The executives of institutions must play an active role in eliminating the deficiencies in these areas in order to provide an effective, fast, and superior service. In providing pre-hospital emergency services, the professional differences of the workers who are working in strategic planning and activities performed in quality improvement studies must also be considered.Key Words: Pre-hospital emergency services, security of patient, security of worker