Isparta ilinde kayısı üretiminin ekonomik açıdan irdelenmesi ve geleceği
Economic examination and the future of apricot production in Isparta
Yazar: SULTAN POYRAZ
Danışman: PROF. DR. MEVLÜT GÜL
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Isparta = Isparta ; Kayısı = Apricot ; Üretim ekonomisi = Production economics ; Üretim maliyeti = Production cost

Özet:
Bu çalışmanın amacı Isparta ilinde kayısı yetiştiriciliği yapan işletmelerin sosyo-ekonomik yapısı, maliyet ve kârlılık durumları incelenerek üretim ve pazarlama yapısı ile ilgili sorunların tespit edilmesi ve elde edilen bulgular dâhilinde Isparta ilinde kayısı üretimi ve kârlılığını iyileştirmeye yönelik öneriler geliştirilmesidir. Ayrıca Isparta ilinde kayısı yetiştiriciliğinin geleceği hakkında öngörüde bulunulmuştur.
Araştırmanın ana materyalini; %91 dikim alanı ve %87 üretim payına sahip Isparta ili Yalvaç ve Senirkent ilçelerindeki kayısı yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı köylerde bulunan 138 kayısı işletmesinden anket yöntemi ile elde edilen birincil veriler oluşturmuştur. Örnek hacminin tespitinde tabaka sınırları dikkate alınarak tabakalı örnekleme yöntemlerinden biri olan Neyman Yöntemi kullanılmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda örnek hacmi 138 işletme olarak belirlenmiştir. İşletmelerden elde edilen veriler 2021 yılı üretim sezonuna aittir. 
Elde edilen sonuçlara göre işletmelerin ortalama parsel sayısı 6.02 adet, arazi genişliği ise 34.05 dekar bulunmuştur. Kayısı arazi parsel sayısı 5.25 adet, arazi genişliği 28.63 dekar hesaplanmıştır. İşletmelerin yetiştirdiği kayısı çeşitlerinin başında Şekerpare, Roxsana, Aprikoz ve Orange Ruby gelmektedir.
İşletmeler kayısı üretiminde dekara 1.97 saat çekigücü, 27.57 saat aile işgücü, 27.00 saat yabancı işgücü kullanmışlardır. Kayısı bahçelerinde dekara saf madde olarak 8.86 kg azot, 12.92 kg fosfor ve 4.33 kg potasyum uygulamışlardır. İşletmeler ortalamasında dekara kayısı üretim maliyetleri 6 013.62 TL, GSÜD 25 090.66 TL, brüt kâr 21 933.14 TL, mutlak kâr 19 077.04 TL, nispi kâr 4.17 olarak hesaplanmıştır. 1 kg kayısı üretim maliyeti 1.84 TL olarak tespit edilmiştir. Kayısı üretiminin kârlılığı yüksek olduğu için üreticilerin gelecek yıllarda üretime devam edeceği tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study was to determine the problems related to production and marketing structure by examining the socio-economic structure, cost and profitability of the apricot growing enterprises and to develop suggestions for improving apricot production and profitability in Isparta province. In addition, it was aimed to predict the future of apricot farming in Isparta.
The main material of the research obtained from apricot farms by the survey method in the Yalvaç and Senirkent districts' villages of Isparta. Neyman Method was used in the determination of the sample volume and was determined as 138 enterprises. The data obtained from the enterprises belong to the production season of 2021.
According to the results obtained, the average number of apricot land parcels was calculated as 5.25 and the land width was 28.63 decares. Şekerpare, Roxsana, Aprikoz and Orange Ruby were the leading apricot varieties grown by enterprises.
The enterprises used 1.97 hours of machine power, 27.57 hours of family labour and 27.00 hours of foreign labour per decare in apricot production. They applied 8.86 kg nitrogen, 12.92 kg phosphorus and 4.33 kg potassium as pure substance per decare. Apricot production costs per decare were calculated as 6 013.62 TRY, GPV was 
25 090.66 TRY, gross profit 21 933.14 TRY, absolute profit 19 077.04 TRY, relative profit 4.17. The production cost of 1 kg of apricot was determined as 1.84 TRY. Since the profitability of apricot production is high, it was determined that the producers will continue production in the coming years.