Akdeniz'in stratejik geçitleri ve su yolları
Strategic transitions and waterways of the Mediterranean
Yazar: FATİH KAYA
Danışman: PROF. DR. CEMALİ SARI
Akdeniz Üniversitesi / Akdeniz Uygarlıkları Araştırma Enstitüsü / Akdeniz Havzası Coğrafyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
İnsanlar geçmişten günümüze çeşitli amaçlarla bulundukları yerlerden daha uzak
yerlere ulaşmak için ulaşım sistemlerini hem kullanmış hem geliştirmişlerdir. Deniz ticaretinin
diğer ulaşım türlerine göre daha uygun olması, daha fazla yük taşıma kapasitesine sahip
bulunması vb. faktörlerden dolayı dünya ticaretinde önemli bir yere sahip bulunmaktadır.
Dünya ticaretinin yaklaşık %90'nının denizler üzerinden gerçekleştirilmesi deniz yollarının
önemini artırmaktadır. Bu nedenle dünya üzerinde doğal veya yapay yollardan açılmış olan
önemli denizyolu geçitleri olarak nitelendirilen boğaz ve kanallar jeopolitik, jeostratejik ve
jeoekonomik açıdan oldukça önemli bir role sahiptir. Bu araştırmanın amacı ise Akdeniz'de
jeopolitik, jeostratejik ve jeoekonomik öneme sahip bulunan Cebelitarık Boğazı, Messina
Boğazı, Süveyş Kanalı, Korint Kanalı, İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazının önemlerinin
ortaya konulmasını amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemleri içerisinde yer
alan doküman analizinden faydalanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre Akdeniz'in (Cebelitarık
Boğazı, Messina Boğazı, Süveyş Kanalı, İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı) stratejik
suyolları ve geçitlerinin bölgesel ve küresel boyuttaki jeopolitik katkısı geçmişte olduğu gibi
bugün de artarak önemini korumaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ulaşım, Akdeniz Havzası, Cebelitarık Boğazı, Messina Boğazı, Süveyş Kanalı, İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı, Korint kanalı.

Abstract:
From past to present, people have developed transportation systems to reach farther
places from where they are for various purposes. The fact that maritime trade is more
convenient than other types of transportation, has a higher load carrying capacity, etc. It has an
important place in world trade due to factors. The fact that approximately 90% of world trade
is carried out over the seas increases the importance of sea routes. For this reason, the straits
and canals, which are considered as important seaway passages opened by natural or artificial
ways, have a very important role in geopolitical, geostrategic and geoeconomic terms. The
purpose of this research is to reveal the importance of the Strait of Gibraltar, the Strait of
Messina, the Suez Canal, the Corinth Canal, the Bosphorus and the Dardanelles, which have
geopolitical, geostrategic and geoeconomic importance in the Mediterranean. In the research,
document analysis, which is one of the qualitative research methods, was used. According to
the findings, the regional and global geopolitical contribution of the strategic waterways and
passages of the Mediterranean (the Strait of Gibraltar, the Strait of Messina, the Suez Canal,
the Bosphorus and the Dardanelles) maintains its importance today, as it was in the past.

Keywords: Transportation, Mediterranean Basin, Strait of Gibraltar, Strait of Messina, Suez Canal, Bosphorus Strait, Dardanelles, Corinth Canal