Ritüelden dramatiğe Antik Yunan'da oyuncu bedeni
From ritual to dramatic the actor's body in Ancient Greece
Yazar: İPEK ÖZGÜVEN
Danışman: PROF. MEHMET BİRKİYE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı / Tiyatro Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2022
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antik Yunan = Ancient Greece ; Beden = Body ; Dini tören = Ritual ; Oyuncu = Actor ; Oyunculuk = Acting ; Ritüel = Ritual ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Ritüelden Dramatiğe Antik Yunan'da Oyuncu Bedeni konulu bu tez çalışması, dramatik türün ilk örneklerinin verildiği MÖ VI. yüzyılın ikinci yarısı ile MÖ V. yüzyılda, çoğunlukla Antik Yunan'ın Attika bölgesinde düzenlenen festivallerde sahnelenmiş oyunların performans ve oyunculuk biçimlerini, dönemin koşullarını göz önünde bulundurarak ele almaktadır. Antik Yunan tiyatrosu pratiğine dair çok fazla kaynak bulunmadığından, performansın tüm unsurlarının ve bu unsurları etkilediği düşünülen tüm faktörlerin detaylı incelemesine çalışmada yer verilmiştir. Dramatik türün doğuşuna yön veren dönemin siyasal ve toplumsal koşulları, Antik Yunan'da din ve beden algısı, filozofların tiyatro ile ilgili düşünceleri, bu kültürde önemli bir yer tutan Antik Yunan dansları ve diğer performatif türler incelenmiş; yanı sıra bu türün karakteristik özelliklerini oluşturan metin, mimari yapı, seyirci, kostüm, maske, sesin kullanımı gibi öğeler üzerinde detaylıca durulmuş ve neticesinde Antik Yunan dramatik türünün performans ve oyunculuk biçimi hakkında bir sonuca varılmaya çalışılmıştır. Tezin odak çalışma alanı "tragedya "olarak belirlenmiş ve nihayetinde; Antik Yunan performansı ile ilgili "hareketleri kısıtlı oyuncularla gerçekleştirilen ağırbaşlı bir tür" olduğu fikrinden ziyade; son derece canlı ve merkezine hareketi konumlandıran bir tür olduğu sonucuna varılmıştır. Oyuncunun beden kullanımı ile ilgili bir kanıya varabilmek adına detaylı metin okumaları yapılmış, günümüze kalan Antik Yunan vazoları, bahsi geçen yüzyıllarda kullanılan ve sahneye de taşındığı düşünülen ritüel öğeleri ve dans figürleri incelenmiştir. Bu performans ve oyunculuk biçiminin çağdaş sahnelemelerde kullanılıp kullanılamayacağı ise başka bir sorudur. Sahneye konan performansların, izleyen kişi için anlamlı olması gerekir. Ancak değişen toplumsal ve kültürel şartlar sonucunda Antik Yunan performans biçiminin bugünün seyircisine ne ifade edeceği tartışmaya açıktır. Bu çalışmada, ritüelden dramatiğe geçiş sürecinde tercih edilen yöntemlerin bugün kullanılmasının modern seyirci için çok anlamlı olmayacağı; kullanıldığı takdirde ise çağdaş sahnelemelerin bir uyarlamadan öteye gidemeyeceği savunulmaktadır.

Abstract:
This thesis named "From Ritual To Dramatic: The Actor's Body In Ancient Greece" contextualizes the performance and acting styles of the plays that had been staged mostly in the festivals held in Attica region of Ancient Greece, during the second half of VIth century and Vth century BCE when the first examples of this kind took place; by also taking into consideration the conditions of the era. As there are not many sources on Ancient Greek theatre practice; a detailed study has been done on all the elements of performance and the factors that had affected these elements. Political and social background that had impacted the birth of dramatic kind, the perception of religion and body in Ancient Greece, thoughts of philosophers on theatre, Ancient Greek dances and other performative types that had an importance in that culture; have been examined. Besides it has been dwelt on the notions that create the characteristics of this kind: text, architecture, audience, costumes, mask, usage of voice etc., thus this has given an idea about Ancient Greek dramatic performace and acting styles. The focus of this study is limited with "tragedy" and it has been reached an outcome of a vivid performance which puts movement at the core; rather than the idea of "a solemn kind executed by actors with restricted movement abilities". To have an idea on actor's body usage, detailed text-readings and examinations on Ancient Greek vases, ritualistic elements and dance moves that had been also used on stage; have been done. Yet, the usage of this performance and acting style in contemporary plays is another question. The performance needs to have a meaning for the audience. But as a result of social and cultural conditions that have been changed; what the Ancient Greek performance would mean to today's audience is disputable. This study defends the idea that; it will not be very significant to prefer staging with the methodolgy that had been used during the transition period from ritual to dramatic; and if used, the contemporary plays would not be more than adaptations.