Buhârî'nin el-Câmiu's-Sahîh'inde geçen mübhem şahsiyetlerin tespit ve değerlendirilmesi (Hac bölümü ile cihad bölümü arasında yer alan hadisler)
Set in Bukhari's al-Jamiu's-Sahih identification and evaluation of ambiguous personalities (Hadith between the hajj section and the jihad section)
Yazar: SERVET HAYMA
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZTOPRAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Buhari = Bukhari ; Cihad = Jihad ; El-Camiu`s-Sahih = Al-Camiu`s-Sahih ; Hac = Pilgrimage ; Hadis = Hadith ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İslamiyet = Islam

Özet:
Buhârî, hadis tarihinde eserleriyle temayüz eden bir âlimdir. İslam'ın Kur'an-ı Kerim'den sonra kurucu metinlerinden biri olan el-Câmiu's-Sahîh isimli eserin müellifidir. Yazıldığı günden beri üzerine en fazla çalışma yapılan hadis kitabı elbette Buhârî'nin el-Câmiu's-Sahîh'idir. Öyle ki tarihi süreç içinde bu eser üzerine farklı dillerde 220'nin üzerinde yazılan bir şerh geleneği oluşmuş ve içindeki hadislerde geçen mübhem kişilerin tespiti noktasında da çalışılan bir kitap olmuştur. Bu tespit çalışmaları, bazen hadis şerh geleneğinin içinde bazen de müstakil eserler yoluyla yapılmıştır. Mezkûr çalışmalarda zaman zaman uyumsuzluklar bazen de uzun anlatımlar söz konusu olmuştur. Ayrıca bu çalışmaların tamamının Arap dünyasında yapılmış olması da gözden kaçmamalıdır. Bütüncül olarak es-Sahîh'in mübhemât yönüne dair bir çalışma yapmak yüksek lisans sınırlarını aşacağı için, kısmi olarak tespit ve değerlendirme yapmak meseleyi anlama adına yardımcı olacak ve hadis alanına da katkı sağlayacaktır. 
 Çalışma, araştırmamızın öneminin, yönteminin ve kaynaklarının yer aldığı bir giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmaktadır. Birinci bölüm, mübhem kavramı ve özelde hadiste mübhem konusuyla ilgilidir. Burada mübhem kavramının ilişkili olduğu kavramlar, hadisin sıhhatine ve anlaşılmasına etkisi, mübhem hadisin tarihi yönü ve bu konuda yazılan eserlerin tanıtımı konularına yer verilmiştir. Tezimizin ana bölümü olan ikinci bölümde ise, el-Câmiu's-Sahîh'in Hac bölümünden başlayarak Cihâd bölümüne kadar 204 mübhem hadis incelenmiştir. İnceleme yapılırken hadisler, mübhem kişilerin zikredildiği yerler dikkate alınarak bazen kısaltılarak verilmiştir. Ulaşılabildiği kadarıyla mübhem kişiler ilgili kaynaklardan istifade edilerek tespit edilmiştir. Bazı kişiler hakkında ise bir bilgiye ulaşılamamıştır.
 Sonuç kısmında ise, sayısal verilerle kaç hadisin mübhemâtının giderildiği veya giderilmediği, genel olarak hangi mübhem kelimelerin kullanıldığı, tespit edilemeyen mübhem kişilerin vasıflarıyla alakalı analizlere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Hadis, Buhârî, el-Câmiu's-Sahîh, Mübhem, Şerh.

Abstract:
Bukhari is a scholar who has distinguished himself with his works in the history of hadith. He is the author of al-Camiü's-Sahîh, one of the founding texts of Islam after the Holy Qur'an. The hadith book that has been studied the most since the day it was written is, of course, Buhârî's al-Jamiu's-Sahîh. The hadith book on which the most work has been done since the day it was written is, of course, Bukhari's al-Jamiu's-Sahîh. So much so that in the historical process, a tradition of commentary written more than 220 times in different languages has been formed on this work and it has been a book that has been studied in terms of identifying the blessed people mentioned in the hadiths in it. These determination studies were sometimes carried out within the hadith commentary tradition and sometimes through independent works. In these works, there have been occasional incompatibilities and sometimes long narratives. It should also not be overlooked that all of these studies have been carried out in the Arab world.  Since conducting a study on the blessed aspect of as-Sahih in its entirety will exceed the limits of the master's degree, partial determination and evaluation will help to understand the issue and contribute to the field of hadith.
 The study consists of an introduction, two chapters and a conclusion in which the importance, method and sources of our research are included. The first part deals with the concept of the mubham and in particular the subject of the mubham in the hadith. Here, the concepts related to the concept of mubham, its effect on the health and understanding of the hadith, the historical aspect of the mubham hadith and the introduction of the works written on this subject are included. In the second part, which is the main part of our thesis, 204 mubhamic hadiths are examined, starting from the Hajj section of al-Jami'u's-sahîh to the Jihad section. While the examination is carried out, the hadiths are sometimes abbreviated, taking into account the places where the blessed people are mentioned. As far as can be reached, the blessed persons have been identified by making use of the relevant sources. Some people have not been able to find any information.
 In the conclusion part, how many hadiths have been eliminated or not eliminated with numerical data, which blessed words are used in general, and analyzes related to the qualifications of the mubham people who cannot be determined are included.

Keywords: Hadith, Bukhari, al-Jami's-Sahih, Mubhem, Commentary.