Psikolojik danışmanlarda şefkat yorgunluğu ve ikincil travmatik stres arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolü
The mediating role of psychological resilience in the relationship between compassion fatigue and secondary traumatic stress among psychological counselors.
Yazar: SÜMEYYE BURHAN
Danışman: DOÇ. DR. DURMUŞ ÜMMET
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Merhamet yorgunluğu = Compassion fatigue ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikolojik danışmanlık = Psychological consulting ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Stres = Stress ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, psikolojik danışmanlarda deneyimlenen şefkat yorgunluğu ve ikincil travmatik stres arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolünü incelemektir. Bu amacın yanında, şefkat yorgunluğu, ikincil travmatik stres ve psikolojik sağlamlık değişkenlerinin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi çalışmanın alt amaçları arasındadır. 

İlişkisel tarama modelindeki araştırma örneklemini uygun örnekleme yöntemi ile ulaşılan Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde çalışmakta olan 418 psikolojik danışman oluşturmaktadır. Katılımcıların 300'ü (%71,8) kadın ve 118'i (%28,2) erkektir. Araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanmış aydınlatılmış onam formu ve kişisel bilgi formu, Şefkat Yorgunluğu Ölçeği (ŞYÖ), İkincil Travmatik Stres Ölçeği (İTSÖ) ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ-6) kullanılarak veri toplanmıştır.

Araştırma verileri, SPSS 22 paket programı ve PROCESS Macro eklentisi ile analiz edilmiştir. Şefkat yorgunluğu, ikincil travmatik stres ve psikolojik sağlamlık değişkenleri arasındaki ilişkiyi analiz ederken Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu, araştırma değişkenlerinin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek üzere Bağımsız Gruplar t Testi ve ANOVA (Tek Yönlü Varyans Analizi) kullanılmıştır. Ayrıca aracılık hipotezi, PROCESS Macro 3.5 versiyonunda Bootstrap temelli Tekli Aracılık Analizi modeli kullanılarak test edilmiştir. 

Araştırma sonucuna göre, psikolojik danışmanların şefkat yorgunluğu, ikincil travmatik stres ve psikolojik sağlamlık düzeyleri çeşitli demografik değişkenlere göre farklılaşmaktadır. Ayrıca, şefkat yorgunluğu ve ikincil travmatik stres değişkenleri arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın kısmi aracılık rolüne sahip olduğu ve İkincil travmatik stresin, şefkat yorgunluğu üzerindeki toplam etkisinin %36'sının psikolojik sağlamlık aracı değişkeni dolaylı etkisi ile açıklandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The fundamental objective of this research is to examine the mediating role of psychological resilience in the relationship between traumatic stress and compassion fatigue among psychological counselors. In addition to this purpose, the study has sub-objectives which examine the variables of compassion fatigue, secondary traumatic stress and psychological resilience in terms of various demographic variables. 

The study is a correlational research design and with a sample of 418 psychological counselors working in various cities in Turkey, who were reached by convenience sampling method. There were 300 (71.8%) female and 118 (28.2%) male participants. In the study, data were collected through the consent form and the demographic form prepared by the researcher, in addition to the Compassion fFatigue Scale, the Secondary Traumatic Stress Scale, and the Brief Psychological Resilience Scale.
Data were analyzed with SPSS 22 and PROCESS Macro.  Pearson Product-Moment Correlation was used to analyze the relationship between the variables of compassion fatigue, secondary traumatic stress, and resilience Independent Groups t-Test and ANOVA (Analysis of Variance) were used to determine whether the research variables differ according to demographic variables. In addition to these, the mediation hypothesis was tested using the Bootstrap-based Single Mediation Analysis model in PROCESS Macro 3.5.
Results showed that the levels of compassion fatigue, secondary traumatic stress and psychological resilience of psychological counselors differ according to various demographic variables. It was also found that resilience has a partial mediating role in the relationship between compassion fatigue and secondary traumatic stress variables, and 36% of the total effect of secondary traumatic stress on compassion fatigue is explained by the indirect effect of the resilience mediator variable.