Özel bir spor merkezine başvuran yetişkinlerde vitamin, mineral ve diğer besin desteklerinin kullanım durumunun saptanması
The determination of vitamin, mineral and other dietary supplement use in adults who are the members of a fitness center
Yazar: HATİCE HARTEVİOĞLU
Danışman: PROF. DR. H. TANJU BESLER
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışmada yetişkinlerde vitamin, mineral ve besin desteği kullanım durumlarının saptanması, bu desteklerin kullanımının kişilerin demografik özellikleri, sağlık durumları ve beslenme alışkanlıkları ile ilişkilendirilmesi amaçlanmıştır. Dörtyüz yetişkinin bireyden (200 erkek, 200 kadın) alınan besin tüketim kayıtları ile vitamin-minerallerin diyet alım düzeyleri değerlendirilmiştir. Bireylere uygulanan anket sonucunda, %46'sının vitamin, mineral veya besin desteklerinden en az birini, %27'sinin vitamin, %7'sinin mineral ve %12'sinin de besin desteği kullandığı saptanmıştır. Vitamin ve besin destekleri kullanımında erkekler ve kadınlar arasında bir farklılık görülmezken, mineral kullanımının kadınlarda erkeklere nazaran daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0.05). Destek kullanımları en fazla orta yaş grubunda (30-49 yaş) ve normal ağırlığında olan bireylerde (BKİ=18.5-24.9kg/m2) görülmüş, destek kullanan kişilerin sigara-alkol tüketimlerinin kullanmayanlara nazaran düşük olduğu ve çoğunluğunun sağlıklı beslenme alışkanlıklarına sahip olduğu saptanmıştır. Destek kullanmayan bireylerin diyet ile vitamin gereksinimlerini, kullananlara nazaran daha fazla karşıladığı, mineral kullanımında ise kullanan ve kullanmayan bireyler arasında önemli bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Diyet örüntülerinde ise kullanan ve kullanmayan grupta bir farklılık bulunmamıştır (her iki grupta da besinlerden alınan günlük enerjinin %45-50'sinin karbonhidratlardan, %15-20'sinin proteinlerden ve %35-40'ının yağlardan geldiği saptanmıştır). En fazla multivitamin, kalsiyum ve omega-3 desteklerinin kullanıldığı, folik asit, demir, keten tohumu yağı, St.John's wort, spiriluna, arı poleni ve glukozamin kullanımının sadece bayanlarda, selenyum, magnezyum alfa lipoik asit, Ginseng, L-karnitin ve aminoasit kullanımının sadece erkeklerde görüldüğü saptanmış olup desteklerin ağırlıklı olarak vücut direncini artırmak amacıyla kullandığı belirlenmiştir. Kullanımı en fazla önerenlerin doktorlar olduğu, destek-ilaç etkileşimi görülen bir vaka bulunmadığı saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Besin tüketim kaydı, multivitamin, kalsiyum, omega-3

Abstract:
The aim of this study is to determine vitamin, mineral and dietary supplement usage and also to find out the relation between supplement usage and demographic characteristics, health status and nutritional habits in adults. The food records which taken from 400 adult (200 men, 200 women) is used to determine vitamin-mineral intake amounts from the diet. The results of the questionnaires showed that, 46% of participants are using at least one of the vitamin, mineral or dietary supplements, 27%, 7% and %12 of participants are using vitamin, mineral and non-vitamin non-mineral dietary supplements respectively. In the usage of vitamin and dietary supplements, there is no difference between men and women, however the usage of minerals in women is higher then men (p<0.05). Supplement usage is highest in middle age (30-49 year) and normal weight (BMI-18.5-24.9) individuals. Supplement users? smoking frequency and alcohol consumption is lower than nonusers and most of users have healthy eating habits. Users? vitamin intake from diet is higher than nonusers, in mineral intake, there is no differences between users and nonusers. Nutritional analyze is same for all groups (45-50% carbohydrates, 15-20% protein, 35-40% fat). Multivitamin, calcium, and omega-3 are the supplements that are used mostly. The most reason for supplement use is for boosting immune system. Only women use folic acid, iron, flexed oil, St.John?s wort, spiriluna, bee pollen and glucosamine supplements and only men use alpha lipoic acid, Ginseng; L-carnitine and aminoacids supplements. The supplements are advised mostly by doctors. No drug-supplement interactions case is reported.Key Words: Food record, multivitamin, calcium, omega-3