COVID-19 geçirmiş sağlık çalışanlarında hastalık deneyimlerinin ve etkilerinin değerlendirilmesi: niteliksel bir araştırma
Evaluation of health care workers with COVID-19: A qualitative research on the disease process and its effects
Yazar: BEYZA ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. HASAN ÇETİN EKERBİÇER
Sakarya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; COVID 19 = COVID 19 ; Hastalık = Disease ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Ruh sağlığı = Mental health ; Sağlık personeli = Health personnel

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: COVID-19 pandemisi bireyleri çok yönlü etkilemiş olmakla
birlikte en çok etkilenen gruplardan biri de sağlık çalışanlarıdır. Sağlık çalışanlarının
COVID-19 geçirme oranı toplum ortalamasından oldukça yüksektir. Bu çalışmada;
COVID-19 geçirmiş sağlık çalışanlarının hastalık deneyimlerinin ve etkilerinin
araştırılması amaçlandı.

GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma 05.12.2020-05.02.2021 tarihleri arasında,
Sakarya'da görev yapan ve COVID-19 geçirmiş 30 sağlık çalışanı (23 hekim, 7 hemşire)
ile niteliksel yöntem kullanılarak yapıldı. Araştırmada veriler; katılımcıların sosyodemografik özelliklerinin ve hastalık deneyimlerinin ve etkilerinin sorgulandığı yarı
yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Derinlemesine görüşme
tekniğiyle elde edilen veriler temalar ve alt temalar altında gruplandırılmıştır.
BULGULAR: Katılımcıların %53,3 (16 kişi)'ü kadın, %46,7 (14 kişi)'si erkektir. Yaş
ortalamaları 34,33 ± 7,62 standart sapma (SS) yıldır. Katılımcıların duygusal, bilişsel
ve davranışsal tepkileri arasında; hastalığın farklı aşamalarındaki duygusal tepkiler,
hastalığa karşı tutum, beslenme tarzı değişimi, semptomlara ve vital bulgulara aşırı
dikkat etme, hastalık sonrası korunma önlemi değişimi bulunmaktadır. Belirsizlikler,
karantinada olmak, virüs bulaştırma korkusu, sağlık çalışanı olmak ve stigmatizasyon
stres faktörleri arasındadır. Katılımcılar; sosyal destek, kendi kendine psikolojik destek,
dini inanç, sağlık çalışanı olmak ve etkin sağlık sisteminin hastalık sürecindeki
motivasyon kaynakları olduğunu ifade etmişlerdir. Hastalık deneyimi sonrası
yaşamlarında anlamlanma olduğundan, önceliklerinin yeniden sıralandığından, yeni
hedefler belirlediklerinden, destek olanlara minnettarlık hissettiklerinden
bahsetmişlerdir. Hastalığı geçirmenin mesleki etkileri arasında COVID-19 hastasına
empati artışı ve COVID-19 hastasına yaklaşım katkıları olduğu görülmüştür.

SONUÇ: COVID-19 geçiren bireyler hastalığın fiziksel ve ruhsal etkilerine maruz
kalmaktadır. Söz konusu hastalar pandemi sürecinde aktif olarak hizmet veren sağlık
personeli olduğunda; kaliteli hasta bakımı sağlanmaya devam edilebilmesi için sağlık çalışanlarının ruh sağlıklarının korunmasına yönelik destek sağlanması anahtar rol
oynamaktadır. Sağlık personeline verilecek psikolojik desteğin niteliği ile ilgili ileri
araştırmalar yapılmasının faydalı olacağını düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: COVID-19, Pandemi, Sağlık Çalışanı, Hastalık Deneyimi,
Hastalık Etkileri, Ruh Sağlığı, Niteliksel Araştırma

Abstract:
INTRODUCTION AND AIM: While the COVID-19 pandemic has affected everyone
in many ways, one of the most affected groups is healthcare workers. The rate at which
health workers have contracted COVID-19 is higher than the average rate of community
spread. This study aimed to investigate the impacts of COVID-19 on healthcare workers
and their experience of the disease.

MATERIALS AND METHOD: The research was conducted using qualitative
methods between December 12, 2020 and February 5, 2021 with 30 health workers (23
physicians and seven nurses) who were working in Sakarya province and who had
recovered from COVID-19. The research data were collected using semi-structured
interviews during which participants were asked about their socio-demographic
characteristics, their experiences of the disease, and the impacts of the disease. The data
obtained were grouped according to themes and sub-themes.

RESULTS: Of the participants, 53.3% (n = 16) were female, with an average age of
34.33 ± 7.62 standard deviation (SD) years. The participants identified the emotional,
cognitive, and behavioral effects of the disease, including emotional responses at
different stages of the disease, attitudes towards the disease, changes in dietary style,
over-attention to symptoms and vital findings, and changes in prevention measures after
recovery from the disease. Participants also identified stress factors, including
uncertainty, periods in quarantine, fear of infecting others, identity as a healthcare
worker and stigmatization. Sources of support and motivation for the participants during
the disease process included social support, self-psychological support, religious belief,
identity as a healthcare worker, and an effective healthcare system. Participants
mentioned that there was meaning in their lives after the experience of illness, that their
priorities were re-sorted, that they had set new goals, and that they felt gratitude for
those who had supported them. The impacts of the disease also included increased
empathy for COVID-19 patients as well as change of approach to the COVID-19
patients.

CONCLUSIONS: Individuals who contract COVID-19 experience the physical and
mental effects of the disease. Providing support for the protection of the mental health
of healthcare workers who contract the disease is essential to allow them to continue
providing quality patient care. We think it would be beneficial to conduct further
research on the nature of psychological support for medical personnel who experience
COVID-19 disease.

KEYWORDS: COVID-19, Pandemic, Health Worker, Disease Experience, Disease
Effects, Mental Health, Qualitative Research