Endüstriyel yapıların kentsel dönüşüm sürecinde kimyasal ve fiziksel risk etmenleri /
Yazar: AYBÜKE ÇOLAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜFTE CANER AKIN
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Endüstriyel yapılar = Industrial structures ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Kimyasal maddeler = Chemical materials ; Risk faktörleri = Risk factors ; Tehlike = Danger ; Yapılar = Buildings ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Bu araştırmanın amacı endüstriyel yapıların kentsel dönüşüm sürecinde iş sağlığı ve güvenliğinin incelenmesidir. Bu kapsamda araştırmanın ilk bölümünde konuya yönelik genel bilgi sunulmuştur. Araştırmanın ikinci bölümünde kentsel dönüşüm kavramının tanımı, amacı, süreci, gelişimi, kentsel dönüşümde yer alan aktörler, kentsel dönüşüm boyutları, kentsel dönüşüm uygulanma şekli, Türkiye'de kentsel dönüşüm yasaları incelenmiştir. Araştırmanın üçüncü bölümünde; iş sağlığı ve güvenliği kavramı, iş sağlığı ve güvenliğinin önemi, kentsel dönüşümde karşılaşılan sorunlar, kentsel dönüşüm kapsamında  yapılan yıkım çalışmalarında karşılaşılan tehlikeler ve bu tehlikelerden kaynaklanabilecek riskler, tehlikelerin önlenmesi adına alınabilecek önlem ve tedbirler ele alınmıştır. Araştırmanın dördüncü bölümünde; endüstriyel yapıların kentsel dönüşüm sebepleri, kentsel dönüşüm sürecinde dikkat edilmesi gereken hususlar, endüstriyel yapıların Kentsel dönüşümünde kimyasal ve fiziksel riskler incelenmiştir. Araştırmanın son bölümünde konuya yönelik sonuç ve öneriler sunulmuştur.
Türkiye'de 1960 senesi sonrasında hızlı sanayileşme yaşanmıştır ve bununla birlikte ekonomik gelişimine paralel şekilde taşradan kentlere yoğun bir göç yaşanmaya başlamıştır.  Bu nüfusun şehirlere taşınması sonrasında; plansız kentleşme, tarım alanların tahrip edilmesi, ulaşım ve altyapı yetersizliği, kaçak yapılaşmalar, çevre kirliliği gibi sorunlar ortaya çıkmıştır. Kentsel dönüşüm süreci, inşaat sektörü için önemli bir konu olmaya devam etmektedir. Bu konuda mevcut risk faktörlerinden etkilenme durumları ile istihdam arasında doğru orantılı bir ilişki bulunmaktadır. Endüstri alanlarında mevcut kimyasal riskler kentsel dönüşüm projelerine dahil olan yapıların yıkımı durumunda karşımıza çıkmaktadır. Bu yapıların yıkım aşamasında çalışan kişilerin ve çevre sakinlerinin sağlıklarının olumsuz şekilde etkilenmemesi önemli bir durum olarak ele alınmaktadır.  Endüstriyel yapıların kentsel dönüşüm sürecinde kimyasal ve fiziksel risk etmenlerine yönelik koruyucu, önleyici tasarımları ve faaliyetlerin eksikliklerinin bütünsel anlamda yeterli seviyede dikkate alınmadığı görülmektedir. Sonuç olarak, kentsel dönüşüm sürecinde alınacak olan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin ne olacağı ve bu tedbirlerin kimler tarafından uygulanacağı ilk aşamada ele alınmalıdır. Yapıların yıkımlarına ve inşalarına başlamadan önce; üretim süreçlerini, proje koşullarının, yapılacak faaliyetlerin, faaliyetlerde karşılaşılabilecek risklere yönelik önlemlerin belirlenmesi ve ortaya çıkabilecek risklerin en aza indirilmesi için iş sağlığı ve güvenliği eylem planlamasının yapılması gerekmektedir. Bununla birlikte yasal tedbirlerin alınması, kontrollerin yasal sistemler kapsamında yapılması, sektörde çalışanların eğitimli olması önemli bir konu olmaktadır.

Abstract:
The aim of this research is to examine occupational health and safety in the urban transformation process of industrial buildings. In this context, general information on the subject is presented in the first part of the research. In the second part of the research, the definition of the concept of urban transformation, its purpose, process, development, the actors involved in urban transformation, dimensions of urban transformation, the way of implementation of urban transformation, urban transformation laws in Turkey were examined. In the third part of the research; The concept of occupational health and safety, the importance of occupational health and safety, the problems encountered in urban transformation, the dangers encountered in demolition works within the scope of urban transformation and the risks that may arise from these hazards, the precautions and measures that can be taken to prevent dangers are discussed. In the fourth part of the research; the reasons for urban transformation of industrial buildings, the points to be considered in the process of urban transformation, chemical and physical risks in the urban transformation of industrial buildings were examined. In the last part of the research, conclusions and suggestions about the subject are presented.
Rapid industrialization has been experienced in Turkey after 1960, and in parallel with its economic development, there has been an intense migration from the countryside to the cities. After this population moved to cities; problems such as unplanned urbanization, destruction of agricultural areas, inadequate transportation and infrastructure, illegal constructions and environmental pollution have emerged. The urban transformation process continues to be an important issue for the construction industry. In this regard, there is a direct proportional relationship between being affected by existing risk factors and employment. Chemical risks in industrial areas appear in the event of the destruction of structures included in urban transformation projects. It is an important situation that the health of the people working during the demolition phase of these structures and the residents of the environment are not adversely affected. It is seen that the protective and preventive designs and deficiencies of activities for chemical and physical risk factors of industrial buildings in the urban transformation process are not taken into account at an adequate level in a holistic sense. As a result, what will be the occupational health and safety measures to be taken in the urban transformation process and who will implement these measures should be discussed at the first stage. Before starting the demolition and construction of the buildings; Occupational health and safety action planning should be made in order to determine the production processes, project conditions, activities to be carried out, measures for the risks that may be encountered in the activities and to minimize the risks that may arise. However, taking legal measures, carrying out controls within the scope of legal systems, and training employees in the sector are important issues.