Ankara Üniversitesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran yetişkin hastalarda SCORE-2 ile kardiyovasküler hastalık risk tahmini ve kardiyovasküler hastalık risk faktörü bilgi düzeyinin değerlendirilmesi
Estimation of cardiovascular risk with SCORE-2 and evaluation of cardiovascular disease risk factor knowledge level in adult patients who applied to the Family Medicine outpatient clinics of Ankara university
Yazar: SEDA GÖKKAYA MEMİLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Risk tahmini = Risk forecasting ; Yetişkinler = Adults ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniklerine herhangi bir şikayetle başvuran 40-69 yaş arasında görünüşte sağlıklı kişilerde, SCORE-2 risk tahmin modeliyle kardiyovasküler hastalık riski hesaplamak ve bu kişilerin kardiyovasküler hastalıklar konusunda bilgi düzeylerini belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel, tanımlayıcı tipte bir araştırma olup Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniklerine 16.08.2022- 03.01.2023 tarihleri arasında başvuran görünüşte sağlıklı kişiler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dahil edilme kriterleri; 40-69 yaş arası olmak, bilinen Aterosklerotik Kardiyovasküler Hastalığa, Diyabetes Mellitus'a ve Kronik Böbrek Hastalığına sahip olmamak, gebe olmamak ve son bir yıl içerisinde ölçülmüş açlık kan glukozu ve lipit profiline sahip olmaktır. Çalışmaya dahil edilen kişilere sosyodemografik özellikleri ve tıbbi bilgileri hakkında anket uygulanarak veri toplanmıştır. Kardiyovasküler risk faktörleri hakkında bilgi düzeylerini belirlemek için Kardiyovasküler Hastalıklar Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği (KARRİF-BD) kullanılmıştır. Kardiyovasküler riski değerlendirmek için Systematic Coronary Risk Evaluation-2 (SCORE-2) risk tahmin modeli kullanılmıştır. Risk tahmini yapmak için veri toplarken kişilerin boy, kilo, bel çevreleri ölçülerek, en az 5 dakika dinlenmiş vaziyetteyken kan basıncı ölçümü yapılmıştır. Non-HDL kolesterol ve diğer lipit parametrelerine ulaşmak için hastanemizde son 1 yıl içerisindeki ölçülmüş değerleri gerekli izinler alındıktan sonra kullanılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya 136'sı (%69,4) kadın, 60'ı (%30,6) erkek toplam 196 hasta dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 49,44 (±6,20)'tür. Hastaların risk düzeylerine bakıldığında SCORE-2 risk kategorilerine göre; 112 (%57,2) hastanın düşük-orta riskli, 73 (%37,2) hastanın yüksek riskli ve 11 (%5,6) hastanın çok yüksek riskli olduğu görülmüştür. SCORE-2 ile yaşın (p<0,001), cinsiyetin (p<0,001), eğitim düzeyinin (p=0,023), çalışma durumunun (p=0,010), hipotiroidinin (p=0,018), sigara kullanımının (p<0,001), menopoza girmenin (p=0,028), kan basıncının (p<0,001), lipit değerlerinin ( total kolesterol: p=0,014, HDL kolesterol: p<0,001, non-HDL kolesterol: p<0,001, LDL kolesterol: p=0,002, Trigliserid: p<0,001) ve bel çevresinin (p=0,010) anlamlı bir ilişkide olduğu saptanmıştır. KARRİF-BD ölçeğinden alınan en düşük puan 11 iken, en yükseğinin 27 olduğu ve alınan puanların ortalamasının 22,17 (±3,36) olduğu tespit edilmiştir. Hastaların SCORE-2 risk düzeyleri ile KARRİF-BD ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlılık saptanmamıştır.
Sonuç: Hastalarımızın yarısından fazlası düşük-orta riske sahiptir ancak yüksek riskli kategorilere sahip olanların toplam sayısı da düşük-orta risktekilere yakındır. Hastalarımızın bilgi düzeyi ortalaması yüksek seviyelerde bulunmuştur. Bu bilgi düzeyinin farkındalığa dönüştürülmesi için, hastalarımızda riskin uygun şekilde değerlendirilmesi ve riskin hastaya etkili bir şekilde iletilmesi önemlidir. Çeşitli risk düzeylerine sahip hastalarımızda ve özellikle yüksek risk kategorisinde olanlarda risk faktörlerinin belirlenip tedavisi için bireysel düzeyde müdahaleler düşünmek ve bu konuda etkili bir iletişim kurmak gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler: KVH risk faktörleri, KVH riski değerlendirme, SCORE-2 risk tahmini, KARRİF-BD ölçeği

Abstract:
Aim: The aim of this study is to calculate the cardiovascular disease risk with the SCORE-2 risk estimation model and to determine the knowledge level of cardiovascular diseases in apparently healthy people between the ages of 40-69 who applied to Ankara University School of Medicine Family Medicine out patient clinics with any complaint.
Materials and Methods: This study is a cross-sectional, descriptive study and was conducted on apparently healthy individuals who applied to Ankara University School of Medicine Family out patient clinics between 16.08.2022 and 03.01.2023. Inclusion criteria for the study; being between 40-69 years old, absence of Atherosclerotic Cardiovascular Disease, Diabetes Mellitus and Chronic Kidney Disease, not being pregnant and having fasting blood glucose and lipid profile measured in the previous year. Data were collected by applying a questionnaire about the sociodemographic characteristics and medical information of the people included in the study. The Cardiovascular Diseases Risk Factors Knowledge (CARRF- KL) Scale was used to determine the level of knowledge about cardiovascular risk factors. The Systematic Coronary Risk Evaluation-2 (SCORE-2) risk estimation model was used to assess cardiovascular risk. While collecting data to make a risk estimation, the height, weight and waist circumference of the individuals were measured, and blood pressure was obtained after resting for at least 5 minutes. In order to reach non-HDL cholesterol and other lipid parameters, the values measured in the last 1 year in our hospital were used after the necessary permissions were obtained.
Results: A total of 196 patients, 136 (69,4%) female and 60 (30,6%) male, were included in the study. The mean age of the patients was 49,44 (±6,20). Considering the risk levels of the patients, according to SCORE-2 risk categories; It was found that 112 (57,2%) patients were low-intermediate risk, 73 (37,2%) patients were high risk, and 11 (5,6%) patients were very high risk. With SCORE-2, age (p<0,001), gender (p<0,001), education level (p=0,023), employment status (p=0,010), hypothyroidism (p=0,018), smoking (p<0,001), menopause (p=0,028), blood pressure (p<0,001), lipid values (total cholesterol:p=0,014, HDL cholesterol: p<0,001, non-HDL cholesterol: p<0,001, LDL cholesterol: p=0,002, Triglyceride: p<0,001) and waist circumference (p=0,010) were found to be in a significant relationship. It was determined that the lowest score obtained from the CARRF-KL scale was 11, the highest was 27, and the average of the scores obtained was 22,17 (±3,36). There was no statistically significant difference between the SCORE-2 risk levels of the patients and the CARRF-KL scale scores.
Conclusions: More than half of our patients are low-to-moderate risk, but the total number of high-risk categories is close to low-intermediate risk. The average level of knowledge of our patients was found to be high. In order to transform this level of knowledge into awareness, it is important to assess the risk appropriately in our patients and to communicate the risk effectively to the patient. In order to determine and treat risk factors in our patients with various risk levels, and especially in those in the high risk category, it is necessary to consider interventions at the individual level and to establish an effective communication in this regard.
Key Words: CVD risk factors, CVD risk assessment, SCORE-2 risk estimation, CARRF-KL scale