Kösedağ Savaşı'ndan beylikler dönemine Anadolu'da sosyal ve kültürel yapı (1243-1402)
From the battle of Kösedağ to the period of principalities social and cultural structure in Anatolia (1243-1402)
Yazar: SEHER KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. ÜÇLER BULDUK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Anadolu Selçuklu Devleti =   ; Anadolu Selçukluları = Anatolian Seljuks ; Beylikler Dönemi = Principality Period ; Kösedağ Savaşı = Kösedağ War ; Moğol istilası = Mongol captured ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; İlhanlı Devleti = Ilkhanid State

Özet:
Bu çalışmada Türk tarihinin iki önemli hezimeti 1243 Kösedağ Savaşı ve 1402 Ankara Savaşı'nın Anadolu'da yarattığı sosyal, iktisadî ve kültürel değişimler incelenmiştir. Her iki savaşın sonucu yıkım yaratmış olsa da uzun vadede bakıldığında Anadolu'da Oğuz milli kimliğinin vücut bulmasında, Türk dili ve kültürünün gelişmesinde payı olan iki önemli zaferdir. Moğol akınları sonucu Ön Asya'ya yaklaşık iki milyon Türk ve Tatar insanın gelmesi, Orta Asya göçer kültürünün baskın hale gelmesini sağladı. Türk dilli toplulukların siyasi, askerî, iktisadî gücü ele geçirmesinin paralelinde Anadolu'da Oğuz bilinci ve Oğuz egemenlik anlayışı güçlenmiştir. Türkiye Selçuklu Devleti'nin çöküşüyle Ahi birlikleri, tasavvufi gruplar gibi merkezkaç oluşumlar güç kazanmıştır.
Moğol baskısı sonucu Batı Anadolu kıyılarına yığılan Türkmen kitleleri, ticaret ve gaza faaliyetlerine başladı. Bu faaliyetler sonucu hızla refah seviyeleri yükseldi ve buna doğru orantılı olarak Türkmen beyliklerinde kültürel- ilmî çalışmalar ivme kazanmıştır. Osmanlı Devleti, 1402 Ankara Savaşı sonrası Anadolu'da kaybettiği prestijini, Oğuz akrabalık bağlarına ve Oğuz geleneğine tarih yazıcılığını kullanarak vurgu yaparak geri kazanabildi. Bu sayede merkezî bir imparatorluğun kurulabilmesi için gerekli olan Türkmen desteğini almış oldu. Böylece Türkmen beylerinin Anadolu'da oluşturduğu kültürel mirasın üzerinde Osmanlı İmparatorluğu yükselmeyi başarabildi.

Abstract:
In this study, the social, economic and cultural changes created by the two important defeats of Turkish history, the 1243 Kösedağ War and 1402 Ankara War, were examined. Although the results of both wars have been devastating, in the long term, they are two important victories that contributed to the emergence of the Oghuz national identity and the development of Turkish language and culture in Anatolia. The arrival of approximately two million Turks and Tatars to Asia Minor as a result of the Mongol invasions made the Central Asian culture dominant. In parallel with the seizure of political, military and economic power by Turkish-speaking communities, Oghuz consciousness and Oghuz sovereignty understanding have strengthened in Anatolia. With the collapse of the Turkish Seljuk State, centrifugal formations such as Ahi units and Sufi groups gained strength.
As a result of Mongolian pressure, the Turkmen masses, who gathered on the Western Anatolian shores, started their trade and gaza activities. As a result of these activities, welfare levels increased rapidly and cultural-scientific studies gained momentum in the Turkmen principalities. The Ottoman Empire was able to regain its prestige, which it lost in Anatolia after the 1402 Ankara War, by emphasizing Oghuz kinship ties and Oghuz tradition by using historiography. In this way, Ottoman received the necessary Turkmen support for the establishment of a central empire. Thus, the Ottoman Empire was able to rise above the cultural heritage created by the Turkmen lords in Anatolia.