Etik açıdan yaşlı mahremiyeti: Huzurevi örneğinde hizmet alanlar ve verenler açısından bir değerlendirme
Ethical perspectives on elderly privacy: An evaluation on nursing home residents and staff
Yazar: M. CUMHUR İZGİ
Danışman: PROF. DR. N. YASEMİN OĞUZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Deontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics ; Geriatri = Geriatrics
Dizin: Etik = Ethics ; Gizlilik = Privacy ; Huzurevleri = Nursing homes ; Mahremiyet = Privacy ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged ; Özerklik = Autonomy

Özet:
Bu tezin temel amacı; biyolojik, sosyal ve bilişsel yetersizliklerin sıklıkla görüldüğü yaşlılık sürecinde bulunanların ve bu kişilere bakım hizmeti sunan çalışanların mahremiyet algılarını tanımlamak ve gelişen yetersizliklerle birlikte zorunlu olarak artan ?öteki? ile ilişkinin, söz konusu mahremiyet algısına olan etkilerinin değerlendirilmesidir. Mahremiyet kavramının etik ve hukuksal boyutu ile birlikte sağlık alanındaki yansımaları da ele alınmıştır.Türkiye'deki yaşlılarda ele alınışı ile ilgili olarak, mahremiyet kavramının bileşenlerinde kavramsal çalışmaya göre farklılık olup olmadığının araştırılması hedefi ile sınırlı bir çalışma yapılmıştır. Bu çalışma için yaşlı bireylerin öteki ile yoğun ilişki içinde bulunduğu kurumsal çatı olan huzurevleri ele alınmıştır. Yapılan bu sınırlı çalışmadan elde edilen veriler doğrultusunda öneriler oluşturulmuştur.Dünyada yaşanan ve değişik boyutlarda tüm toplumları etkileyen bilimsel, sosyoekonomik, kültürel ve teknolojik değişimler, tıp uğraşının ilk günden başlayan yaşamı uzatma hedefinin gerçekleşmesini sağlamıştır. Bunun yanında yine benzer faktörlerin etkisi ile kentleşme ve onun sonucu olarak çekirdek aile yapısına dönüş, doğum hızındaki düşme yaşlı nüfusta hızlı bir artışa neden olmaktadır. Küresel yaşlanma olarak da adlandırılan bu süreçle birlikte yaşlanmanın getirdiği daha çok gerileme ile karakterize değişimler, kişinin diğer bireylerle kimi zaman bağımlılığa uzanan ilişkisine neden olmaktadır.Tüm bunlar yaşlılık sürecindeki bireyin özerkliğinin ve ana bileşeni mahremiyetinin korunması gerekliliğini getirmektedir. Bakım hizmeti sunumunda bu gerekliliğin göz önüne alınmasının önemi ortadadır. Ancak bu şartların sağlanması durumunda bakım hizmeti veren kurumlar yaşlı bireyler için birer yaşam mekanı haline gelebilecektir.Tez çalışması sonucunda ulaşılan nokta, özellikle ve öncelikle bakım hizmeti sunan bireylerin mahremiyet kavramı ve bileşenleri konusunda eğitim desteği almaları gerektiği ve bunun sağlanabilmesiyle mahremiyetin korunması gerekliliği ile ilgili var olan duyarlılıklarının artırılabileceğidir.

Abstract:
The main objective of this paper is to define the privacy perception of health care professionals providing service to those who go through aging process in which biologic, social and cognitive deficiencies are commonly experienced. This paper assesses the repercussions of the relation with the ?other? as far as the perception of privacy is concerned. The relation at stake escalates herein compulsorily due to developing deficiencies. Along with its ethical and juridical dimensions, privacy?s reflection in the field of health is also elaborated.As far as the issue is considered with regard to elderly people in Turkey, a limited study has taken place in respect to the objective of finding out whether there is a difference in the components of privacy concept when compared to the conceptual study. Nursing homes, the institutional structure where elderly people encounter an intensive contact with the other, are taken into the scope of this study.Scientific, socio-economic, cultural and technological developments in the world have led medical science to achieve its ever existing goal; prolonging life. In addition, urbanization came along as a result of similar developments given above. Thus, the return to core family structure and the decline in birth rates lead to a rapid increase in the old population. In this process, also called global aging, aging brings along transformations which are characterized by more regressions and which culminate in having relations with other individuals, extending sometimes to the level of dependency.All above mentioned issues bring along the necessity to protect the autonomy, and its main component, the privacy of the aging individual. It is also evident that this necessity should be taken into account while providing care services. It is only when these requirements are met; care service providing institutions will translate into livelihood for elderly individuals.The conclusion drawn in this paper is that the individuals providing care services should receive training support, above all and before all, in respect to privacy concept and its components which would then lead to increase the existing sensitivity on the necessity to protect privacy.