Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerin sigaraya ilişkin sağlık okuryazarlık düzeylerinin alevlenme sıklığı ve uyku kalitesi ile ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship between smoking health literacy levels and execarbation frequency and sleep quality of individuals with chronic obstructive pulmonary disease
Yazar: TUĞBA OLCAR
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL UYSAL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı tanısı olan bireylerin sigaraya ilişkin sağlık okuryazarlık düzeylerinin alevlenme ve uyku kalitesi ile ilişkisinin belirlenmesi amacıyla planlanan ve uygulanan tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırma İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Servisi ve Göğüs Hastalıkları Polikliniğinde 1 Ekim 2022- 31 Ocak 2023 tarihleri arasında araştırmaya dahil edilme kriterlerine uyan, yazılı ve sözlü onamı alınan 217 KOAH hastası ile gerçekleştirildi. Araştırmada yaklaşık 15 dakikalık yüzyüze görüşmeler ile veriler toplandı. Bireylerin sosyo-demografik özelliklerini belirlemek için "Hasta Bilgi Formu", KOAH düzeyi değerlendirmesi için "KOAH Değerlendirme Testi (CAT))" ölçeği, uyku kalitesi belirlemek amacıyla "Pittsburgh Uyku Kalitesi ölçeği", sigaraya ilişkin sağlık okuryazarlığı değerlendirilmesi için "Sigara Okuryazarlık Ölçeği''kullanıldı. Veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edildi.
Bireylerin %66.4'ü erkek (144), %33.6'sı kadın (73). Bireylerin %74.2'sinin (161) ek hastalığı olduğu tespit edildi. Ek hastalığı olan bireylerin %8.1'inin kanser, %5'inin nörodejeneratif hastalıklar, %76'sının kardiyovasküler hastalıklar, %38.5'inin endokrinolojik hastalıklar, %6.2'sinin romatolojik hastalıklar, %6.2'sinin solunum yolu hastalıklarına sahip ek kronik hastalıkları oldukları tespit edildi. Bireylerin hastalık süresine göre %45.2'sinin 5 yıl ve altı süredir, %26.7'sinin 6-10 yıl, %28.1'inin 10 yıl üzeri süredir KOAH tanısının olduğu tespit edildi
Bireylerin %28.6'sının evde oksijen kullandığı saptandı. Bireylerin %25.8'inin sigara içmeye
devam ettiği tespit edildi. Bireylerin son bir yıl içerisinde alevlenme nedeniyle hastaneye yatışın KOAH hastalık düzeyini kötü etkilediği tespit edildi. Araştırmada bireylerin hastalık süresi arttıkça uyku kalitesinin kötüleştiği tespit edildi. Araştırmada 61-70 yaş grubunun sigara hakkında genel bilgiler konusundaki okuryazarlık düzeylerinin 70 üzeri yaş grubundan daha iyi düzeyde olduğu tespit edildi. Bu araştırma da bireyler KOAH evrelemesine göre incelendiğinde sigara okuryazarlık
toplam puanlarında azalma oldukça , KOAH evrelemesinde kötüleşme görülmektedir.

Abstract:
The study is a descriptive research designed to determine the relationship between the levels of health literacy related to smoking, exacerbation, and sleep quality in individuals diagnosed with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD). The study was conducted with 217 COPD patients who met
the inclusion criteria and gave written and verbal consent between October 1, 2022, and January 31,
2023, at Istanbul University Istanbul Faculty of Medicine Chest Diseases Service and Chest Diseases
Outpatient Clinic. Data were collected through face-to-face interviews of approximately 15 minutes. "Patient Information Form" to determine the socio-demographic characteristics of individuals, "COPD Assessment Test (CAT)" scale for COPD level assessment, "Pittsburgh Sleep Quality scale" to determine sleep quality,"Cigarette Literacy Scale" to evaluate health literacy related to smoking. ' was used. The data were analyzed using the SPSS program. Of the participants, 66.4% were male (144), and 33.6% were female (73). It was determined that 74.2% of the individuals (161) had additional diseases. Among individuals with additional diseases, 8.1% had cancer, 5% had neurodegenerative diseases, 76% had cardiovascular diseases, 38.5% had endocrinological diseases, 6.2% had rheumatological diseases, and 6.2% had additional chronic pulmonary diseases. In terms of the duration of illness, 45.2% of the individuals had been diagnosed with COPD for 5 years or less, 26.7% had been diagnosed for 6-10 years, and 28.1% had been diagnosed for over 10 years. It was found that 28.6% of the individuals used oxygen at home, and 25.8% continued to smoke.
It was determined that hospitalization due to exacerbation in the past year adversely affected the COPD level of the individuals. The study also found that as the duration of illness increased, the participants'sleep quality decreased. It was found that the literacy level of individuals aged 61-70 on smoking was higher than those over 70 years old. Furthermore, when individuals were examined according to the staging of COPD, a decrease in smoking literacy scores was associated with worsening stages of COPD