Kamu harcama sürecinde uygulanan tedarik usullerinin hile riski açısından analizi- bir kamu kurumu örneği
Analysis of supply procedures applied in public expenditure process in terms of fraud risk – a case of a public institution
Yazar: BİLAL BAT
Danışman: DOÇ. DR. MERAL EROL FİDAN
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hile = Fraud ; Hileli işlemler = Fraud process ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Kanunlar 4734 sayılı = Laws 4734 numbered ; Risk = Risk ; Tedarik = Supply ; Tedarik sistemleri = Supply systems ; Tedarikçi yönetim = Supplier management ; Yolsuzluk = Corruption

Özet:
Kamu alımlarını düzenleyen Kamu İhale Mevzuatı ve ikincil düzenlemelerle korunmaya çalışılan saydamlık, eşit muamele, güvenirlik, rekabet, gizlilik ilkeleri ile kamu faaliyetlerinin kamu yararı adına sağlıklı bir biçimde yürütülmesini amaçlanmaktadır. Kamu kurumları ile serbest piyasa arasındaki organik bağı oluşturan tek alım usulü ise doğrudan temin kamu tedarik yöntemidir. Bu sistemi oluşturan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'nda doğrudan temin alım yöntemini düzenleyen 22. maddesi hile riskini önleyici ilkeleri olan Türk kamu ihale sisteminin temel ilkelerini taşımamaktadır. Kamu alımlarında hile riskinin tamamen ortadan kaldırma çabası çok fazla mevzuat değişikliği, bürokrasinin artarak işleyişin yavaşlaması ve kırtasiyeciliğin artmasına sebebiyet vereceği düşünülmektedir. Ancak doğrudan temin alım yönteminin sağladığı bu kolaylıklar bazen kamu kurumları aleyhinde oluşabilecek hile risklerini de beraberinde getirmektedir.
Çalışmada 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunun 22'nci maddesi kapsamında yapılan alımlar sonucunda oluşabilecek hile risklerini tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla genel bütçeli bir kamu kurumunun yaptığı doğrudan temin alımları incelenmiştir.
Araştırmanın kapsamını taşrada bulunan bir kamu kurumunun 2014-2018 yılları arasında 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında aldığı mal, hizmet ve yapım işleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda, 1.574 adet kamu alım dosyası ihale mevzuatı hükümleri ışığında incelenmiştir. 1.574 tedarik dosyasının 1.532 tanesi 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunun 22 inci maddesi olan doğrudan temin yöntemi ile yapıldığından araştırmada bu yöntem kapsamında yapılmış olan alımlar dikkate alınmıştır. 4734 Sayılı Kanun'da idarelerin ihtiyaçlarını en uygun şekilde karşılamasını sağlamak üzere, isteklilerle teknik şartlar ve fiyat üzerinde görüşme yapması mümkündür denmektedir ve kamu idarelerinin alımlarını yüz yüze pazarlık yaparak en uygun koşul ve fiyatta satın almasını öngörmüştür. Bu bağlamda incelenen kamu kurumunda doğrudan temin alım yöntemi anılan Kanun hükümlerine uygun olarak yürütülmektedir. Bununla birlikte harcama yetkilisi/kurum amirinin sınırsız takdir yetkisi ve gerçekleştirme sürecindeki konumu doğrudan alım yöntemini ve diğer kamu alım yöntemlerini hile riski açısından bazı durumlarda riskli hale getirdiği görülmüştür. Araştırmaya konu edilen kamu kurumunun alımlarını 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirdiği ve 3 bulgu hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The principle that is protected by the Public Procurement Law, which manages public procurements, and also by secondary regulations is intended to enable public actions to take place for the best interest of the public. The only procurement method that forms the organic bond between public institutions and the free market is the direct procurement method. The article number 22, covering the direct procurement method, of the Public Procurement Law No. 4734 does not contain basic principles of the Turkish public procurement system that prevents fraud. It is believed that an attempt to eradicate fraud risk in public procurements will result in too many legislation changes, increasingly slower bureaucratic procedures and also more paper work. Nevertheless, practicalities of the direct procurement method bring along fraud risks against the common wellfare.
The scope of this research covers the goods, services and construction works bought by an internal security unit in the rural, of the Ministry of the Internal, according to the Public Procurement Law No. 4734, in the years 2014-2018. 1.574 public procurement files have been examined against legislations. It has been observed that 1.532 out of 1.574 procurement files included the direct procurement method in the article number 22 of the Public Procurement Law No. 4734. That is why, this research has focused particularly on procurements via this method. It is stated in the Public Procurement Law No. 4734 that public administrations can negotiate with willing parties on technical conditions and price in order to meet the needs of such public institutions in the most economical way possible. This law aims to enable public institutions to bargain face to face and make purchases in best terms and prices. It has been found out in the research that the direct procurement method serves the above stated purposes in the public institution examined. Yet, the research has also revealed that the fact that the spending officer and the institution administrator have almost unlimited decision-making power and also their positions in the purchase processes make direct procurement method and other public procurement methods vulnerable to fraud risks in certain conditions. The research has concluded that purchases by the public institution investigated were carried out in accordance with accounting and reporting rules stated by the Law No. 5018 on Public Financial Management and Control and these purchases offered correct and reliable information in all important aspects, except for 3 different findings.