Çocuklarda venöz kan alma işleminde çikolata kokusu ve stres topunun ağrı ve korku üzerine etkisi
The effect of chocolate smell and stress ball on pain and fear in venous blood collection in children
Yazar: EYLEM NAZAN KAPAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜRKAN KADİROĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ağrı = Pain ; Ağrı algısı = Pain perception ; Kan alma = Bloodletting ; Korku = Fear ; Stres topu = Stress ball ; Çikolata = Chocolate ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, çocuklarda venöz kan alma işleminde çikolata kokusu ve stres topunun ağrı ve korku üzerine etkisini incelemektir. 
Materyal ve Metot: Randomize kontrollü deneysel tipte, Şubat-Temmuz 2022 tarihleri arasında yürütülen bu araştırma, bir devlet hastanenin Çocuk Kan Alma Ünitesi'nde yapıldı. Araştırma, venöz kan alma işlemi uygulanan, 6-12 yaş grubu 126 çocuk ve ebeveynin katılımı ile yapıldı. Çocuklar randomizasyonla kontrol (n=42), çikolata kokusu (n=42) ve stres topu (n=42) gruplarına atandı. Veriler "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Wong-Baker Yüz İfadelerini Derecelendirme Ölçeği (WB-YİDÖ)" ve "Çocuk Korku Ölçeği (ÇKÖ)" ile toplandı. Ölçekler, işlemden hemen önce ve işlemden hemen sonra çocuk, ebeveyn ve araştırmacı tarafından ayrı ayrı dolduruldu. Verilerin analizinde, yüzdelik dağılımlar, ortalama, standart sapma, Pearson ki-kare testi, varyans analizi kullanıldı. Araştırmada etik ilkelere sadık kalındı. 
Bulgular: Çocukların işlem öncesine göre işlem sonrası ortalama WB-YİDÖ ve ÇKÖ düzeyleri kontrol grubunda arttı, çikolata kokusu ve stres topu gruplarında azaldı. İşlem sonrası en düşük ortalama WB-YİDÖ puanları sırasıyla, tüm değerlendiricilere göre çikolata kokusu, stres topu ve kontrol grubunda olduğu belirlendi. İşlem sonrası en düşük ortalama ÇKÖ puanları sırasıyla, çocukların değerlendirmesine göre çikolata kokusu, stres topu ve kontrol grubu; ebeveyn ve araştırmacı değerlendirmesine göre stres topu, çikolata kokusu ve kontrol grubunda olduğu bulundu. Grupların ikili karşılaştırmalarında çikolata kokusu-kontrol grubu ve stres topu-kontrol grubu arasında WB-YİDÖ ve ÇKÖ puanları anlamlı fark gösterdi. 
Sonuç: Çocuklarda venöz kan alma işleminde çikolata kokusu ve stres topu uygulamaları ağrı ve korku düzeylerini azaltmıştır. Kan alma işlemi sırasında koklama ve dokunma duyusuna yönelik nonfarmakolojik ağrı ve korku yöntemlerinin uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Ağrı, çocuk, hemşirelik, kan alma, korku.

Abstract:
Aim: The aim of the study is to examine the effect of chocolate smell and stress ball on pain and fear in the process of venous blood collection in children.
Material and method: This research, conducted in the randomized controlled experimental type, was conducted between February and July 2022 in a state hospital's Child Blood Collection Unit. The study was conducted with the participation of 126 children and parents of 6-12 years of age, with venous blood collection. Children were assigned to randomization control (n=42), chocolate smell (n=42) and stress ball (n=42) groups. The data were collected by "Introductory Information Form", "Wong-Baker Faces Pain Rating Scale (WB-FPRS)" and "Children's Fear Scale (CFS)". Scales were filled separately by children, parents and researchers just before and shortly after the transaction. In the analysis of data, percentage distributions, average, standard deviation, Pearson chi-square test, varyans analysis used. The research adhered to ethical principles.
Results: The average post-procedure WB-FPRS and CFS levels of children increased in the control group, and decreased in the chocolate smell and stress ball groups. After the procedure, the lowest average WB-FPRS scores were determined to be in the chocolate smell, stress ball and control group, respectively, according to all evaluators. The lowest average CFS scores after the procedure were found to be in the chocolate smell, stress ball and control group, according to children's assessment; stress ball, chocolate smell and control group, according to the parent and researcher evaluation. In the groups' dual comparisons, the WB-FPRS and CFS scores between the chocolate smell-control group and the stress ball-control group made a significant difference. 
Conclusion: In the process of venous blood collection in children, chocolate smell and stress ball applications have reduced pain and fear levels. It is recommended to apply nonpharmacological pain and fear methods for the sense of smell and touch during the blood collection process.

Key Words: Pain, child, nursing, blood collection, fear.