Örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı
Organizational cultura and organizational citizenship behavior
Yazar: MAZLUM ÇELİK
Danışman: PROF.DR. DURSUN BİNGÖL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
İletişim imkanlarındaki gelişmeler nedeniyle küçük bir köy halini alan ve neredeyse tümişletmeler için pazar alanı haline gelen dünyada rekabet şartları da günden güneağırlaşmaktadır. Üretim faktörlerinin tamamını benzer şartlarda tedarik eden işletmelerinrekabet yarışında öne çıkabilmeleri için insan faktörünün verimliliğinin önemi günden güneartmaktadır. İşini severek yapan insanların işlerinde daha verimli olacaklarına dair yaygın birinanç bulunmasına rağmen, bu durumun ortaya çıkmasında etkili olan hususlar konusundadetaylı çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. İnsan performansının en uç noktası sayılabilecekÖrgütsel Vatandaşlık Davranışı (ÖVD)'nın ortaya çıkabilmesi için örgütün ikliminde de etkiliolan örgüt kültürünün önemi büyüktür. Bu doktora tez çalışması; örgüt kültürü boyutlarının,ÖVD üzerine etkisini ele alan bir çalışmadır.Araştırma Savunma Sanayi İmalatçılar Derneği (SASAD)'ne üye sadece savunmayayönelik elektronik ve yazılım alanlarında faaliyet gösteren 4 işletmenin çalışanları ve altseviye yöneticileri üzerinde yapılmıştır. 810 işgören ve 135 alt seviye yöneticiden anketyöntemiyle elde edilen veriler, SPSS 10 programıyla analiz edilmiştir. Örgüt kültürüboyutları (Bireysel Özerklik, Örgütsel Yapı, Örgütsel Destek, Örgütsel Kimlik, ÖrgütselAdalet, Çatışmada Hoşgörü ve Risk Üstlenmeyi Teşvik) ile ÖVD alt boyutları (Özgecilik,Vicdanlılık, Nezaket, Sivil Erdem ve Centilmenlik) arasındaki ilişkiyi ölçmek maksadıylayapılan korelasyon analizlerinde pozitif yönlü kuvvetli bir ilişki tespit edilmiş ve ayrıcayapılan regresyon analizleri ile örgüt kültürü boyutlarının ÖVD üzerinde etkili olduğusonucuna ulaşılmıştır. Analizler sonucu elde edilen bulguların tamamı, ortaya koyulanhipotezleri destekler niteliktedir. Faaliyet alanlarının birbirine yakın olması, aynı derneğe üyeolunması, işleri gereği sıkı ilişkiler ve ortak çalışmalar yapılması nedeniyle elektronik veyazılım sektörüne ilişkin elde edilen bulgular birbirine benzerlik göstermektedir.

Abstract:
Due to the advance in communication opportunities, rivalry conditions have becomingincreasingly severe throughout the world where can be considered as a small village and amarket field for almost all kind of enterprise nowadays. The importance of productivity ofhuman factor has been increasing since it enables enterprises which supply their productionfactors in similar conditions, to get ahead in this rivalry competition. Although it is a commonbelief that people who fulfil their job willingly are more productive than the others, detailedstudies are needed in order to find out the points which have impact on this productivity.Organizational culture is effective for climate of the organization and plays a great role incoming out of Organizational Citizenship Behaviour which can be counted as the extremepoint of human performance to appear. This doctorate thesis studies on the impacts ofOrganizational Culture quality on OCB.Research has been made on employees and lower directors of four enterprises which aremembers of defence Industry Manufacturers Association and which deal with electronicsand software aimed at defence. Datum obtained from 810 employes and 135 lower directorsby survey method, was analysed by means of SPSS 10 Program. In the correlation analysiscarried out in order to measure the relation between Organizational Culture qualities(Autonomy, Organizational Structure, Organizational Support, Organizational Identity,Organizational Justice, Conflict Tolerance, Encourage Risk Taking) and the lower extent ofOCB (Altruism, Constientiousness, Courtesy, Civic Virtue and Sportmanship), a strongrelation in a positive direction has been identified, furthermore regression analysis proved theeffect of organizational Culture Qualities. All of the findings obtained through analysis,support hypothesis put forward. Findings relating to electronics and software sector havesimilarity, owing to closeness of activity areas, membership to the same association andstrong relationships and joint working which their job requires.