Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda semptomların ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi
Assessment of symptoms and quality of life in patients with hemodialysis
Yazar: GÜLDEN EREN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZDEN DEDELİ ÇAYDAM
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Nefroloji = Nephrology
Dizin: Akut böbrek hasarı = Acute kidney injury ; Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Sosyal iyi oluş = Social well being ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amaç, hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda semptomların ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırma, Manisa ilinde iki devlet hastanesi, bir özel diyaliz merkezinde hemodiyaliz tedavisi alan 170 hasta ile yürütüldü. Araştırmada veriler, Hasta Tanıtım Formu, Diyaliz Semptom İndeksi (DSİ) ve Nottingham Sağlık Profili (NHP) ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiksel analizler ve korelasyon analizi yapıldı. 
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 52,32±11,69 (23-65) yıl olup büyük çoğunluğu (%54,7) erkek idi. Hastalar tarafından en sık deneyimlenen semptomların yorgun hissetme veya enerjide azalma (%75,3), cinsel ilgide azalma (%65,9), cinsel doyum almada azalma (%65,3) ve sinirli hissetme (%62,4) olduğu görüldü. Hemodiyaliz tedavisi alan hastaların Nottingham Sağlık Profili'nin alt bölümlerinden aldıkları puan ortalamaları sırası ile enerji düzeyi 36,07±40,39; ağrı 9,4±20,82; emosyonel reaksiyonlar 29,53±30,44; uyku 26,06±34,94; sosyal izolasyon 22,30±26,84;  fiziksel aktivite 30,74±31,67'dir. DSİ ve NHP'den alınan puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu belirlendi. 
Sonuçlar: Araştırma sonuçları, hemodiyaliz tedavisi alan hastaların yaşamlarında en sık etkilenen alanın enerji ve fizik aktivite olduğunu,  diyaliz semptomları arttıkça yaşam kalitelerinin olumsuz etkilendiği gösterdi.

Anahtar Kelimeler: Akut böbrek hasarı, psikolojik iyi oluĢ, sosyal iyi oluĢ,
belirti ve semptomlar, renal diyaliz

Abstract:
Aim: The purpose of this study was to assess symptoms and quality of life in patients with hemodialysis 
Materials and Methods: This study which is descriptive and cross sectional was conducted with 170 patients with hemodialysis at the hemodialysis units in two state hospitals and a private hospital in Manisa. The data were collected by means of patient information form, and Dialysis Symptom Index and Nottingham Health Profile. Descriptive and correlation were used in statistical analysis.
Results: The average ages of patients were 52.32±11.69 (23-65) years and %54.7 was male. The most common symptoms experienced by patients were feeling
tired or lack of energy about 75.3%, decreased interest in sex 65.9%, difficulty becoming sexually aroused about 65.3% and feeling nervous about 62.4%. It was found that the subscales scores of Nottingham Health Profile were 36.07±40.39 for energy level, 9.4±20.82 for pain, 29.53±30.44 for emotional reaction, 26.06±34.94 for sleep, 22.30±26.84 for social isolation and 30.74±31.67 for physical mobility, respectively. A positive correlation was defined between Dialysis Symptom Index and Nottingham Health Profile. 
Conclusion: The results of this study indicated that energy and physical activity were the most affected area in the lives of the patients who underwent hemodialysis treatment and their quality of life was adversely affected as the dialysis symptoms increased.

Key words: Acute kidney injury, psychological well being, social well being,
signs and symptoms, renal dialysis