Atabey Ovası'ndaki toprak serilerinde çinko fraksiyonlarının belirlenmesi
Determi̇nation of zinc fractions in soil series of Atabey Plain
Yazar: BURHAN DURGUN
Danışman: DOÇ. DR. VELİ UYGUR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Toprak analizi = Soil analysis ; Toprak genesisi = Soil genesis ; Çinko = Zinc

Özet:
Atabey Ovası toprakları yüksek tepelikler ve sırt araziler, koluviyal etekler, alüviyal yelpazeler, yaşlı dere yatakları, bajadalar, taban araziler ve genç dere yatakları fizyografik üniteleri üzerinde oluşmuşlardır. Bu değişkenlik ovada 20 farklı toprak serisinin oluşmasına, çinkonun yarayışlılığı ve jeokimyasal fraksiyonların da değişime neden olmaktadır. Bunun sonucunda ovada değişen derecelerde çinko noksanlığı ve tarımsak uygulamalardan kaynaklanan çinko toksikliği ortaya çıkmaktadır. Çinko yarayışlığında ve jeokimyasal fraksiyonlardaki değişimin belirlenmesi için her bir serinin 3 farklı noktasından alınan yüzey toprak örnekleri (0-20 cm derinlik) alınarak toplamda 70 ovayı temsil eden 70 örnekleme yapılmıştır. Daha sonra bu topraklarda tanımlayıcı fizikokimyasal analizler ve kademeli Zn fraksiyon analizler yapılmıştır. Ektraksiyon sırası; suda çözünebilir ve değişebilir fraksiyon (WS-EX), karbonatlara bağlı (Car-Zn), Mn oksitlere bağlı (MnOX-Zn), amorf Fe oksitlere bağlı (AFeOx-Zn), kristalin Fe oksitlere (KFeOx-Zn), organik ve sülfitlere bağlı (OS-Zn) ve bakiye fraksiyon (R-Zn) şeklindedir. Çinko fraksiyonlarının toprak toprak özellikleri ile olan ilişkileri varyans analizi, korrelasyon analizi ve kemometrik analizlerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ova topraklarında bu fraksiyonların ortalama dağılım sırası küçükten büyüğe doğru WS-EX (%0.304)

Abstract:
Soil of Atabey Plain have formed different physiographic units such as hills and slopes, colluvium, alluvium, old stream beds, bajadas, lowlands, and young stream beds. Such variation resulted in the formation of 20 soil series and this in fact leaded to changes in the availability and geochemical fractions of soil zinc. Thus differing degrees of zinc deficiency and possible toxicity in some location are observed in the Plain. Total of 70 surface soil samples were collected from at least three different locations of each soil series. Descriptive physico-chemical parameters and sequential extraction of Zn were determined in the soils. The extraction sequence of the Zn fractions were: water soluble and exchangeable fraction (WS-EX), carbonate related fraction (Car-Zn), manganese oxide fraction(MnOx-Zn), amorphous Fe oxides fraction (AFeOx-Zn), crystalline Fe oxide fraction (KFeOx-Zn), fraction bound to sulphites and organic compounds (OS-Zn), and residual fraction (R-Zn). Relationships between zinc fraction and soil components and soil properties were revealed by means of Pearson correlation and chemometric analysis. The chemical fractions of soil Zn in acidic soils were found to be in the following descending order of Zn percentages: WS-EX (0.304%) < MnOx-Zn (0.555%) < Car-Zn (3.096%) < OS-Zn (3.723%) < KFeOx-Zn (14.97%) < AFeOx-Zn (19.61%) < R-Zn (57.74%). The occurence of WS-EX, Car-Zn, OS-Zn MnOx-Zn, and AFeOx-Zn fractions which are potentially plant available found to be related to increased Zn input induced by agricultural practices such as fertilization and pest management. The results of this study will be useful data-base for understanding the mechanisms of zinc deficiency/toxicity of Atabey Plain's soils. These information may enable to develop economically feasible and environmentally friendly fertilization strategies towards enhancing the yield and yield quality of agricultural products in the region.