Dijital çağda KOBİ'lerde örgütsel dayanıklılık için stratejik yönelimler ve esnek çalışma model önerisi
Strategic orientations and telework model proposal for organizational resilience in SMEs in the digital era
Yazar: HALİL YORULMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ELİF BAYKAL
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim ve Strateji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Esnek çalışma = Flexible working ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Stratejik yönelim = Strategic orientation ; Tele çalışma = Telework ; Uzaktan çalışma = Remote worker ; Örgütsel dirençlilik = Organizational resilience

Özet:
Bu araştırma teknolojinin ve dijitalleşmenin etkisini her geçen gün arttırdığı bir bağlamda, Covid-19 pandemisi ile iş çevrelerinde gelişen süreçten en çok etkilenen grupta yer alan KOBİ'lerin stratejik yönelimlerinin örgütsel dayanıklılıklarına etkisini incelemektedir. Ayrıca esnek (uzaktan) çalışma uygulama yetkinliği sayesinde, bu süreçte iş devamlılığını sağlayabilmelerinden hareketle, uygulanan uzaktan çalışma türüne göre örgütsel dayanıklılığın farklılaşması ve esnek (uzaktan) çalışma uygulanabilmesinin arkasında yer alan etkenler araştırılmıştır. Araştırma Türkiye'de hizmet sektöründe faaliyet gösteren firmalar üzerinde yürütülmüştür. Yapılandırma (konfigürasyon) teorisinden hareketle temel stratejik yönelimlerin eş zamanlı olarak araştırmaya dahil edilmesi ile ve uzaktan çalışma uygulanabilmesine ilişkin faktörlerin ortaya koyulması ile araştırma alanına katkı sunulmuştur. Araştırma yöntemi olarak karma yöntem yakınsayan paralel desen uygulanmıştır. Nicel kısımda veriler Türkiye'de hizmet sektöründe faaliyet gösteren 500 KOBİ'nin sahip/ortak/üst düzey yöneticisi ile görüşülerek yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Nitel kısımda 2'si pilot olmak üzere toplam 13 yarı yapılandırılmış mülakat yapılmıştır. Nicel kısmında Yapısal Eşitlik Modellemesi, Kruskal-Wallis H testi, Çoklu Karşılaştırma (post-hoc) testi ve Ki-kare testi yöntemleri ile hipotez testleri gerçekleştirilirken; nitel kısımda ise vaka (durum) çalışması yaklaşımı kapsamında yarı yapılandırılmış mülakatlar ile toplanan veriler, içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmada temel stratejik yönelimlerin örgütsel dayanıklılığı pozitif yönde etkilediği, teknoloji yönelimi, müşteri odaklılık ve organizasyonel hafıza eğilimlerinin örgütsel dayanıklılığa etkisi bakımından öne çıktığı sonuçları elde edilmiştir. Uzaktan çalışmaya ilişkin olarak, uzaktan çalışma türüne göre örgütsel dayanıklılığın farklılık gösterdiği sonuçları elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlardan hareketle pratikte strateji oluşturucular için model önerisi sunulmuştur.

Abstract:
This research examines the impact of the strategic orientations of SMEs, which are most affected by the Covid-19 pandemic and the process developing in the business environment, on organizational resilience, in a context where technology and digitalization are increasing their impact day by day. In addition, the factors behind the differentiation of organizational resilience according to the type of remote work applied and the application of flexible (remote) work were investigated based on their ability to provide business continuity in this process, thanks to their competence in applying for flexible (remote) work. The research was carried out on companies operating in the service sector in Turkey. Based on the configuration theory, the research area has been contributed by the simultaneous inclusion of basic strategic orientations in the research and by revealing the factors related to the application of remote work. As a research method, a mixed-method convergent parallel design was applied. In the quantitative part, the data were collected by face-to-face survey method by interviewing the owners/partners/senior managers of 500 SMEs operating in the service sector in Turkey. In the qualitative part, 13 semi-structured interviews were conducted, 2 of which were pilots. In the quantitative part, hypothesis tests are performed with Structural Equation Modeling, Kruskal-Wallis H test, Multiple Comparison (post-hoc) test, and Chi-square test methods; In the qualitative part, the data collected through semi-structured interviews within the scope of the case study approach were analyzed by content analysis method. In the research, the results were obtained that basic strategic orientations affect organizational resilience positively, and technology orientation, customer orientation, and organizational memory tendencies stand out in terms of their effects on organizational resilience. Regarding remote work, results were obtained that organizational resilience differs according to the type of remote work. Based on the results obtained, a model proposal is presented for strategy makers in practice.