Tasavvuf düşüncesindeki zühd ile modern düşüncedeki minimalizmin mukayesesi
Comparison of zuhd in sufi thought and minimalism in modern thought
Yazar: KEVSER AY
Danışman: DOÇ. DR. SEVİM ARSLAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu tez, tasavvufî bir yöntem olarak zâhidlik ile minimalist yaşam biçiminin karşılaştırılması üzerine planlanarak insanın madde ile ilişki biçimine odaklanmaktadır. Birtakım benzerliklere sahip olduğu ön kabulü ile sade yaşam biçimi olarak zühd ve minimalizm arasında ilişki kurulmuş ve geleneksel ile moderni temsil etmesi açısından ele alınmıştır. Bu bağlamda araştırmanın temel amacı; Allah, insan ve madde ilişkisinin hayata bir yansıması olarak adlandırılabilecek iki sade yaşam modeli olarak zühd ile minimalizmi hedef, süreç ve sonuç açısından karşılaştırmaktır. Çalışmamız geleneksel ve modern ayrımı üzerine kurgulanmıştır. Bu ayrımda zühd, geleneksel düşüncenin bir temsilcisi, minimalist yaşam tarzı ise modern Batılı kültürün günümüzdeki bir biçimi olarak ele alınmıştır. Dünyevî arzular ve sahipliklerin azaltılması ile dünyaya olan ilgi ve sevginin belirli bir seviyede tutulması seyr-ü sülûkta bir aşama olarak kabul edilmektedir. Zühd olarak ifade edilen bu aşama, çalışmanın merkezinde yer almaktadır. Fazlalıkların ortadan kaldırılarak hayatta temel şeylere odaklanmayı böylelikle hayatın daha anlamlı olacağını ve ruh sağlığının da olumlu yönde gelişeceğini savunan minimalist yaşam biçimi ise çalışmanın bir diğer yönünü oluşturmaktadır. Zühd ile minimalizm, kişiye sade yaşam tavsiye etmesinden ötürü bir benzerliğe sahip görünse de Allah'ın varlığı, birliği, îmân ve ibadet gibi konularda bu iki anlayış birbirinden ayrışmaktadır. Bu durum aslında ilk bölümde anlatılan geleneksel düşünce ile modern düşüncenin mâhiyetindeki farklılıkla direkt ilişkilidir. Çünkü İslâmî geleneğin ve onun bir alt yorumu olarak tasavvufî geleneğin insanı ele alışı, insanı konumlandırdığı nokta ile minimalist yaşam biçiminin kökenindeki modern hümanist dünyanın insan algısı merkezî bir farklılık taşımaktadır. Bu farklılık da tüm düşünce, yorum ve algıların farklı taraflara yönelmesine sebep olmaktadır. Dolayısıyla iki yaşam biçiminin insan algısındaki farklılık hem başlangıç noktasında hem de ulaşılan son noktada dikkat çekicidir.

Abstract:
This thesis focuses on the human relationship to the matter by comparing Zāhid as a Sufi method and the minimalist way of life. The relationship between zāhid as a simple way of life and minimalism has been established on the assumption that they have some similarities, and it has been discussed in terms of the representation of tradition and modernity. In this context, the main purpose of the research is to compare zuhd and minimalism as two simple models of life that can be said to reflect the relationship between God, man, and matter in terms of goal, process, and result. Our study is based on the traditional and modern distinction. In this distinction, zuhd is considered as a representative of traditional thought and minimalist lifestyle is considered as a form of modern Western culture. Reducing worldly desires and possessions and maintaining a certain level of worldly interest and love is accepted as a stage of seyr-ü sulûk. This stage, which is expressed as zuhd, is at the centre of the study. Another aspect of the study is the minimalist lifestyle, which advocates the elimination of excesses and the concentration on the essential things in life. In this way, life becomes more meaningful and mental health develops positively. Although zuhd and minimalism seem to have a similarity in that they recommend a simple life, these two understandings differ on issues such as the existence and unity of God, faith and worship. In fact, this situation is directly related to the difference in the nature of traditional and modern thought explained in the first chapter. This is because the Islamic tradition and the Sufi tradition, as a sub-interpretation of it, have a central difference in their perception of man and the modern humanist world's perception of man, which is at the origin of the minimalist way of life. This difference causes all thinking, interpreting and perceiving to be directed in different directions. Therefore, the difference in the human perception of the two lifestyles is striking both at the starting and end points.