Cumhuriyet Dönemi Roma vergi sistemi
Roman taxation system in Republican Era
Yazar: DUYGU ÖZER SARITAŞ
Danışman: PROF. DR. H. NÜVİT GEREK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk (Roma Özel Hukuku) Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance ; Tarih = History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Finans = Finance ; Mali idareler = Fiscal administration ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Vergi sistemi = Tax system ; Vergiler = Taxes

Özet:
Cumhuriyet Dönemi'nde, Roma Devleti için vergi önemli bir kamu geliri olmuştur. Roma Devleti, kendi vatandaşlarını ve eyaletleri dolaylı ve dolaysız vergiler ödemekle, müttefiklerini ise yapmış olduğu ittifak antlaşmaları çerçevesinde asker ve gemi sağlamakla yükümlü hale getirmiştir. Ancak M. Ö. 89 yılında müttefiklere vatandaşlık hakkı tanınması, dolaylı vergiler açısından müttefikler ile Roma vatandaşlarını aynı konuma getirmiştir. Roma vatandaşlarının başlıca ödemekle yükümlü olduğu vergiler tributum, portorium ve vicesima manumissionis'dur. Tributum, Roma vatandaşlarının, census'a (nüfus sayımı) göre ödemekle yükümlü olduğu dolaysız bir vergidir; gümrük ve liman vergisi portorium ile azat edilen kölenin değerinin %5'i oranındaki azat etme vergisi vicesima manumissionis ise dolaylı vergilerdir. Roma vatandaşlarının vergi yükü, özellikle tributum vergisinin oluşturduğu yük, Roma eyalet idaresinin oluşumuna paralel olarak hafiflemiştir. Eyaletler, Roma'ya vergi ödemek zorunda kalmışlardır. Her eyaletin vergilendirilme şekli birbirinden farklı olmuş, bazı eyaletler yıllık olarak belirlenen bir meblağ (stipendium) öderken bazıları tarım arazilerinden elde edilen mahsulün onda birine karşılık gelen öşür (decuma) vergisine tabi tutulmuştur. Roma Devleti, gerek eyaletlerde gerekse İtalya'da dolaylı vergileri, publicani adlı vergi mültezimleri aracılığıyla toplamıştır.

Abstract:
In the Republican Era, the taxes have been significant public revenue for the Roman state. Roman state obliged its citizens and states to pay the direct and indirect taxes, and its allies to provide troops and ships, within the framework of treaties of alliance. However, at 89 BC by the recognition of right to citizenship for the allies, the allies and the Roman citizens reached to the same position, in terms of indirect taxes. The main taxes, which Roman citizens obliged to pay, were tributum, portorium, and vicesima manumissionis.Tributum was a direct tax, which Roman citizens were liable to pay according to the census. Portorium, which was the tax of the customs and ports, and vicesima manumissionis, which was the tax of the value of freed slaves at the rate of 5%, were indirect taxes. The tax burdens of the Roman citizens, in particular the burden of tributum, alleviated by the formation of Roman provincial administration. States were obliged to pay taxes to the Rome. The form of taxation was singular for each state: Some states had to pay an amount determined on the annual basis (stipendium), while some were subordinated to tax of tithe (decuma), which is the one tenth of the agricultural crops. Roman state collected the indirect taxes, both in states as well as in Italy, through the tax leaseholders, called publicani.