Çocukluk çağı hashimoto hastalığında tedavi alan ve almayan gruplardaki tiroid otoantikor düzeylerinin seyri
In childhood hashimoto's disease in groups with and without treatment progress of thyroid autoantibod levels
Yazar: BAŞAK ALAN TEHÇİ
Danışman: PROF. DR. MEHMET BOYRAZ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Hormon replasman tedavisi = Hormone replacement therapy ; Hormonlar = Hormones ; Pediatri = Pediatrics ; Tiroid bezi = Thyroid gland ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Giriş ve Amaç: Hashimoto Tiroiditi (HT), (kronik otoimmün tiroidit) iyot yetersizliği
görülmeyen bölgelerdeki hipotiroidizmin en sık görülen nedenidir. HT tanısı ile
izlenmekte olan hastaların yaklaşık %20-30'luk kısmında bireyin genetik
yatkınlığından bahsetmek olasıdır. HT otoimmün saldırıya karşı tiroid bezinin
immünolojik toleransının kaybolması olarak karşımıza çıkmaktadır. Hashimoto
tiroiditi patogenezi; kademeli olarak ilerleyici, guatrın eşlik ettiği ya da etmediği
otoimmün yanıtın tiroid bezi hücrelerini apoptozise sürüklediği bir hastalık olarak
tanımlanabilir. Çalışmamızda çocukluk çağında hashimoto hastalığı tanısı alan
hastalar, tedavi verilen ve tedavisiz izlenen gruplar olarak ayrılmıştır. Tedavi verilen
ve tedavisiz izlenen grupların otoantikor seyri, hastanın klinik ve laboratuvar
bulgularıyla birlikte karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem : Ankara Şehir Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde
hashimoto tiroiditi tanısı alan hastaların dosya kayıtları geriye dönük olarak
incelenmiştir. Belirlenen sürede 249 hasta dosyası tetkik edilmiştir. Hormon tedavisi
alan ve tedavisiz izlenen hastalar karşılaştırılmıştır. Hastaların yaş, cinsiyet, klinik ya
da biyokimyasal olarak hipotiroidi, ötroidi ya da hipertiroidi dönemleri, hormon
tedavisi alıp almaması, kullandığı hormon replasman tedavisi dozu, kullanım süresi,
hastaların süreç içerisindeki kliniği, tiroid bezi değişiklikleri, ek sistem bulguları,
antiTG, antiTPO, sT3, sT4 ve TSH düzeyleri kaydedilmiştir. İlgili hastaya ait geriye
dönük birden fazla kayda ulaşılması durumunda ilaç kullanımı sonrası en son kaydı
çalışmaya dahil edilmiştir.
Bulgular : Çalışmaya toplamda 249 hasta dâhil edilmiştir. Bu hastaların 116'sı
hormon replasman tedavisi alan 133'ü ise tedavisiz izlenen hastalardan oluşmaktadır.
Tüm hastaların yaşları ortalama 13,91±3,71, ortanca yaş 14,8, en küçük yaş 3,56, en
büyük yaş ise 19,95 yıldır. Tanı aldıkları yaşlar ise ortalama 11,51±3,79, ortanca tanı
yaşı 12, en küçük tanı yaşı 1, en büyük tanı yaşı ise 17'dir. Toplam 249 hastanın
74'ünün (%29,7) özgeçmişinde bir hastalık öyküsü bulunmaktadır. Bu hastalarının
77'sinin (%30,9) ise soy geçmişinde bir hastalık öyküsü bulunmaktadır. Otoimmün
yanıtın verdiği hasarın erken hormon replasman tedavisi ile önüne geçilebileceği
verisini litaratüre sunmayı amaçladığımız çalışmamızda, ilk ölçülen anti TPO

iii

değerleri ile 12. ay sonra ölçülen anti TPO değerleri arasındaki fark istatistiksel olarak
anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Tedavi almayan HT tanılı hastalarda, anti TPO
değerlerinin istatistiki olarak anlamlı bir şekilde artış eğiliminde olduğu çalışmamızda
gösterilmiştir. Klinik bulgular değerlendirildiğinde de tedavi alan gruptaki gerilemenin
ise istatistiki olarak anlamlı olduğunu bulduk.
Sonuç: Çocukluk çağında hipotiroidinin en sık sebebi olan hashimoto tiroiditidir.
Guatr ya da atrofik tiroidit olarak da karşımıza çıkabilmektedir. Bu süreç antikor
aracılı lenfositik infiltrasyonlara ikincil olarak gelişen tiroid foliküllerinin harabiyeti
ile karakterize olarak tanımlanmaktadır. Hastalığın tanısı antikorların gösterilmesine
dayanmakla birlikte hastaların bir kısmında tanı anında antikor titreleri normal
seviyelerde de olabilmektedir. Hashimoto tiroiditinde bezin aldığı hasara ve
işlevselliğinin etkilenme seviyesine bağlı olarak, farklı kliniklerle hastalar karşımıza
çıkabilmektedir. Çalışmamızda hormon replasman tedavisi alan ve tedavisiz izlenen
hastaların otoantikor düzeylerininin retrospektif olarak incelenmesiyle klinik
bulgularının laboratuvar ile ilişkisini daha erken yakalayabilmek amaçlanmıştır.
Klinik bulgularda gerileme durumu da tedavi alan grupta istatistiksel olarak anlamlı
düzeyde daha fazla olarak bulunmuştur. (p=0,044) (Tablo 10). Böylelikle hashimoto
tiroiditi gibi otoimmün bir hastalığın seyrinde başlanılan erken hormon replasman
tedavisinin otoimmünitenin verdiği hasarı azaltıp, hastanın konforu ve klinik
şikayetlerini yatıştırma açısından ne kadar değerli olduğunu gözler önüne sermekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Hashimoto Tiroiditi, Pediatri , Hormon Replasman Tedavisi

Abstract:
Background and Aim: Hashimoto's thyroiditis (chronic autoimmune thyroiditis) is
the most common cause of hypothyroidism in areas without iodine deficiency. It is
possible to talk about the genetic predisposition of the individual in approximately 20-
30% of the patients followed up with the diagnosis of HT. HT appears as the loss of
immunological tolerance of the thyroid gland against autoimmune attack.
Pathogenesis of Hashimoto's thyroiditis; It can be defined as a gradually progressive
disease in which the autoimmune response, with or without goiter, leads the thyroid
gland cells to apoptosis. In our study, patients diagnosed with Hashimoto's disease in
childhood were divided into groups that were treated and followed up without
treatment. It was aimed to compare the autoantibody course of the treated and
untreated groups, together with the patient's clinical and laboratory findings.
Materials and Methods: Files of patients diagnosed with hashimoto's thyroid in
Ankara City Hospital Pediatrics Clinic were retrospectively analyzed. During the
specified period, 249 patient files were examined. Patients who received hormone
therapy and those who were followed up without treatment were compared. Age,
gender, clinical or biochemical hypothyroidism, euthyroid or hyperthyroidism periods
of the patients, whether or not they received hormone therapy, the dose of hormone
replacement therapy used, duration of use, the clinic of the patients in the process,
thyroid gland changes, additional system findings, antiTG, antiTPO, fT3 , fT4 and
TSH levels were recorded. If there is more than one retrospective record of the relevant
patient, the most recent record after the start of drug use was included in the study.
Results: A total of 249 patients were included in the study. Of these patients, 116 were
treated with hormone replacement therapy and 133 were followed without treatment.
The mean age of all patients was 13.91±3.71 years, the median age was 14.8, the
youngest age was 3.56, and the oldest was 19.95 years. The mean age at which they
were diagnosed was 11.51±3.79 years, the median age at diagnosis was 12, the
minimum age at diagnosis was 1, and the highest age at diagnosis was 17. 74 of 249
patients (29.7%) had a history of the disease. 77 of these patients (30.9%) had a family
history of the disease. In our study, where we aimed to present the data in the literature
that the damage caused by the autoimmune response can be prevented by early

v

hormone replacement therapy, the difference between the first measured anti-TPO
values and the anti-TPO values measured after 12 months was found to be statistically
significant (p<0.05). In our study, it was shown in our study that anti-TPO values tend
to increase in a statistically significant way in patients with a diagnosis of HT who did
not receive treatment. When the clinical findings were evaluated, we found that the
regression in the treated group was also statistically significant.
Conclusion: Hashimoto's thyroiditis is the most common cause of hypothyroidism in
childhood. It can also present as goiter or atrophic thyroiditis. This process is defined
as the destruction of thyroid follicles secondary to antibody-mediated lymphocytic
infiltrates. Although the diagnosis of the disease is based on the demonstration of
antibodies, some of the patients may have normal antibody titers at the time of
diagnosis. Depending on the damage to the gland in Hashimoto's thyroiditis and the
level of its functionality, we may encounter patients with different clinics. In our study,
it was aimed to detect the correlation of clinical findings with the laboratory earlier by
retrospectively examining the autoantibody levels of patients who received hormone
replacement therapy and were followed up without treatment. The regression of
clinical findings was also found to be statistically significantly higher in the treatment
group. (p=0.044) (Table 10). Thus, we reveal how valuable early hormone replacement
therapy, which is initiated in the course of an autoimmune disease such as Hashimoto's
thyroiditis, is in terms of reducing the damage caused by autoimmunity, comforting
the patient and relieving clinical complaints.
Keywords: Hashimoto Thyroiditis, Pediatrics, Hormone Replacement Therapy