İhmali suçlar bağlamında hekimin cezai sorumluluğu
Criminal liability of the physician in context of crimes of negligence
Yazar: HASAN TAHSİN KEÇELİGİL
Danışman: PROF. DR. DOĞAN SOYASLAN
Çankaya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Cezai sorumluluk = Criminal liability ; Defansif tıp = Defensive medicine ; Doktor hatası = Physician impairment ; Doktorlar = Physicians ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Taksir = Negligence ; Türk Ceza Kanunu = Turkish Penal Code ; Tıbbi müdahale = Medical treatment ; Ötanazi = Euthanasia

Özet:
Bu tez, esas itibariyle, ihmali suçlar bağlamında tabiplerin ceza 
sorumluluğuna ilişkindir. 
Türkiye Cumhuriyeti bir hukuk devletidir ve suçta ve cezada kanunilik 
ilkesine anayasal ve daha geniş biçimde de yasal bir ilke olarak yer verir. Türk ceza 
hukuku öğretisinde, suçların esas itibariyle icrai olarak işlenebileceği, bazı suçların 
ise ihmali olarak işlenebileceği eskiden beri ifade edilmektedir. İhmali suçlar da 
kendi arasında gerçek (saf) ihmali suçlar ve görünüşte (garantörsel) ihmali suçlar 
olarak ikiye ayrılır.
Gerçek ihmali suçlar, Türk ceza hukuku bakımından 5237 sayılı TCK'nın 
özel hükümler kısmında düzenlenmiştir. Buna karşılık görünüşte ihmali suçlara daha 
önceki kanunda yer verilmezken yeni TCK'da bunların özel hükümler içerisinde 
düzenlendiğini görürüz. Görünüşte ihmali suçların kendine özgü bazı yönleri vardır. 
İhmali davranışın kuramsal olarak açıklanması, teminat yükümlülüğü (garantörlük)
kavramının ne olduğunun açıklanması, kaynaklarının ne olduğunun izahı ve ihmali 
davranışın icrai davranışa denk olması meselesi bunlar arasındadır.
Tabiplik ve tababet, tarihin çok eski zamanlarından beri bilinen bir meslek ve 
uygulama alanıdır. İlerleyen süreç zarfında paternalist tabiplik anlayışı yerini daha 
eşitlikçi bir ilişkiye bırakmıştır. Kişi özerkliği ve bireyin kendi geleceğini belirleme 
hakkı kavramlarının yasalarda daha güçlü biçimde vurgulanması bu değişimde rol 
oynayan mühim faktörlerden biridir.
Tıbbi müdahalenin kötü uygulanmasından kaynaklanan zararlı neticeler 
bakımından sorumluluğun varlığı eski zamanlardan beri söz konusudur. Tabiplerin 
suç teşkil eden eylemleri gerek Türk Ceza Kanunu gerekse cezai hükümler içeren 
diğer kanunlar vasıtasıyla tecziye edilebilir. Hukuk kuralları, umumiyetle, kişilere 
"belirli şekilde davranmama" yükümlülüğü getirir. Bu doğrultuda, "Bir kişiyi
öldürmek veya yaralamak", "rızası olmaksızın başka birinin malını almak", "eziyet 
etmek", "çocuğa cinsel istismarda bulunmak" gibi davranışları yasaklar. Böylesi
davranış kurallarına; "yasaklayıcı davranış kuralları" adı verilir. Yasaklayıcı davranış 
kurallarının ihlal edilmesi durumunda "icrai suçlar" ortaya çıkar. Modern 
toplumlarda kişilere "belirli şekilde davranma yükümlülüğü" getiren davranış 
kuralları da vardır ki bunlar "emredici davranış kuralları" olarak adlandırılır. Kişilere 
"belirli şekilde davranış yükümlülüğü" getiren emredici normların oluşturduğu 
fiillere ceza hukuku kuramında "ihmali suçlar" denilmektedir.
Tez çalışmamızın sınırlarını esas itibariyle tabiplik mesleği dahilinde
işlenebilecek belli başlı gerçek ve ihmali suçlar oluşturmaktadır. İlkin ihmali suçlar
kuramsal yönleriyle geniş biçimde ele alınmış, tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu
koşulları, ülkemizde tababet alanını düzenleyen başlıca mevzuat, savunmacı tıp
uygulamaları üzerinde geniş olarak durulmuştur. Tabibin işleyebileceği gerçek ve
ihmali suçlar ayrı ayrı başlıklar halinde incelenmiştir. Ötanazi ve bilhassa pasif
ötanazi uygulamasının ceza hukuku bakımından yeri, önemi ele alınmış, ihmali
suçlar bakımından konu ayrıntılı şekilde değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Tabip, Ceza hukuku, Sorumluluk, İhmali suç, Savunmacı tıp, Ötanazi

Abstract:
This thesis is mainly about the criminal liability of doctors in the context of
negligent crimes.
The Republic of Turkey is a state of law and includes the principle of legality
in crime and punishment as a constitutional and broader legal principle. In Turkish
criminal law doctrine, it has been stated for a long time that crimes can be committed
mainly as execution, and some crimes can be committed as negligence. Negligence
crimes are also divided into two as actual (pure) negligence crimes and apparent
(guarantorial) negligence crimes.
Actual negligent offenses are regulated in the special provisions of the
Turkish Penal Code No. 5237. On the other hand, while apparently negligent crimes
were not included in the previous law, we see that they are regulated within special
provisions in the new TPC. Ostensibly negligent crimes have some peculiarities.
These include the theoretical explanation of negligent behavior, the explanation of
what the concept of collateral liability (guarantorship) is, the explanation of what its
sources are, and the equivalence of negligent behavior with executive behavior.
Medicine and medicine are professions and fields of practice known since
ancient times. In the course of time, the paternalist understanding of medicine left its
place to a more egalitarian relationship. One of the important factors playing a role in
this change is that the concepts of personal autonomy and the right of the individual
to determine their own future are emphasized more strongly in the laws.
The existence of responsibility for the harmful consequences arising from the
malpractice of medical intervention has been in question since ancient times.
Criminal actions of doctors can be punished both by the Turkish Penal Code and
other laws containing penal provisions. Legal rules generally impose an obligation
on individuals not to "behave in a certain way". Accordingly, it prohibits behavior
such as "killing or injuring a person", "taking someone else's property without their
consent", "torturing", "sexually abusing a child". such rules of conduct; They are
called "prohibitive codes of conduct". "Enforcement crimes" occur in case of
violation of prohibitive codes of conduct. In modern societies, there are also codes of
conduct that impose an "obligation to behave in a certain way", which are called
"commanding codes of behavior". Actions formed by imperative norms that impose
"obligation to behave in a certain way" are called "crimes of negligence" in criminal
law theory.
The boundaries of my thesis work mainly consist of certain real and negligent
crimes that can be committed within the medical profession. First of all, crimes of
negligence have been extensively discussed with their theoretical aspects, the
conditions of legality of medical intervention, the main legislation regulating the
field of medicine in our country, and defensive medicine practices have been
extensively emphasized. Actual and negligent crimes that the physician may commit
are examined under separate headings. The place and importance of euthanasia and
especially passive euthanasia in terms of criminal law has been discussed and the
subject has been evaluated in detail in terms of negligent crimes.

Keywords: Doctor, Criminal law, Liability, Negligent crime, Defensive medicine, Euthanasia