Metastatik posterior kranial fossa tümörlerinde vertebral arter çapının ve akımının metastaz lokalizasyonuna etkisi
The effect of vertebral artery diameter and flow on metastasis localization in metastatic posterior cranial fossa tumors
Yazar: MUSTAFA UĞUR MUMCU
Danışman: DOÇ. DR. EVREN AYDOĞMUŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroşirürji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazm metastazları = Neoplasm metastasis ; Vertebral arter = Vertebral artery

Özet:
Amaç: Bu çalışmamızda beyin harici primer tümörü olan hastalarda gelişen serebellum metastazlarında vertebral arter çap ve akımının metastaz lokalizasyonuna etkisini ortaya koymayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmamızda 2022-2023 yılları arasında Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'nde metastatik posterior kranial fossa tümörü nedeniyle tedavi alan (cerrahi, kemoterapi veya radyoterapi) hastalar retrospektif olarak incelenmiştir. 18 yaşından küçük ve 80 yaşından büyük hastalar, primer glial tümörü olan hastalar, doppler ultrasonografi ölçümü olmayan hastalar, ileri aterosklerotik damar hastalığı olan hastalar çalışma dışında bırakılmıştır. 1 yıllık geriye dönük taramada kriterlere uyan 32 hasta bulunarak hasta verileri elde edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri (yaş, cinsiyet), primer tümörünün histopatolojisi, metastaz lokalizasyonu, metastatik tümör çapı ve hacmi, her iki vertebral arterin çapları ve akım hacimleri tespit edildi. İstatistikler IBM SPSS (v26) yazılımı kullanılarak yapıldı. Metastaz lokalizasyonu ile ilişkili risk faktörlerini belirlemek amacıyla tek ve çok değişkenli lojistik regresyon (Enter ve Forward: LR) analizi uygulandı.
Bulgular: Çalışmada incelenen 32 hastanın 13'ü (%40.6) kadın, 19'u (%59.4) erkekti. Hastaların primer tanıları; 18'i (%56,3) akciğer kanseri, 4'ü (%12,5) kolorektal kanser, 6'sı (%18.8) meme kanseri, 1'i (%3.1) hepatoselüler kanser, 1'i (%3.1) over kanseri, 1'i (%3.1) renal kanser, 1'i (%3.1) safra kesesi kanseri olarak tespit edildi. Hastaların 18'inde (%56.3) sağ serebellar metastaz, 14'ünde (%43.7) sol serebellar metastaz, görüldü. Hastaların 13'ünde (%40.6) multiple tutulum varken; 19'unda (%59.4) soliter metastaz vardı. Sağ vertebral arter çapı ortalaması 3.08mm (±0.6), median değeri 2,95mm (2.1mm-4.2mm); sol vertebral arter çapı ortalaması 3.46mm (±0.5), median değeri 3.4mm (2.4mm-4.7mm) olarak saptandı. Sağ vertebral arter akım hacmi ortalama değeri 52.2ml/dk (±26.8), median değeri 45ml/dk (10ml/dk-105ml/dk); sol vertebral arter akım hacmi ortalama değeri 60.6ml/dk (±22.5), median değeri 52.5ml/dk (30ml/dk-120 ml/dk) olarak bulundu. Metastatik posterior kranial fossa tümörlerinde vertebral arter (VA) çapının metastaz lokalizasyonuna etkisi değerlendirildiğinde; vertebral arter çapı ile tümör lokalizasyonu arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark saptandı (p:0,002; p:0,049). Vertebral arter (VA) çapının metastaz lokalizasyonuna etkisi değerlendirildiğinde; sağ vertebral arter çapı sağ serebellar metastazı olanlarda istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksekti (p:0,002). Sol vertebral arter çapı ise sol serebellar metastazı olanlarda istatistiksel açıdan anlamlı olarak daha yüksekti (p:0,049).
Sonuç: Metastaz lokalizasyonunun belirlenmesinde tek faktör vasküler kaynak olmamakla beraber bizim çalışmamız göstermektedir ki sağ vertebral arter çapının 1mm artışı sağ serebellar metastaz görülme riskini 24 kat (p:0,013) arttırmaktayken, sol serebellar metastaz görülme riskini %89 (p:0,043) azaltmaktadır. Sol vertebral arter çapının 1mm artışı sol serebellar metastaz görülme riskini 8 kat (p:0,04) arttırmaktayken, sağ serebellar metastaz görülme riskini %96 (p:0,01) azaltmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Serebellar metastaz, Vertebral arter, Akciğer kanseri, Meme kanseri, Kolorektal kanser

Abstract:
Objective: In this study, we aimed to reveal the effect of vertebral artery diameter and flow on metastasis localization in cerebellum metastases in patients with primary tumors.
Materials and Methods: In this study, patients who received treatment (surgery, chemotherapy, or radiotherapy) for metastatic posterior cranial fossa tumor in Kartal Dr. Lütfi Kırdar City Hospital were retrospectively analyzed. Patients younger than 18 years old and older than 80 years old, patients with primary glial tumors, patients without doppler ultrasonography examination, and patients with progressive atherosclerotic vascular disease were excluded from the study. In the 1-year retrospective screening, 32 patients who met the criteria were identified, and their data was obtained. Patients demographic characteristics (age, gender), primary tumor pathology, metastasis localization, metastatic tumor diameter and volume, and diameters and flow volumes of both vertebral arteries were all measured. Statistics were made using IBM SPSS (v26) software. Univariate and multivariate logistic regression (Enter and Forward: LR) analysis was applied to identify risk factors associated with metastasis localization.
Results: 32 patients examined in the study, 13 (40.6%) of the patients were female and 19 (59.4%) of them were male. The primary diagnoses of the patients were: 18 (56.3%) had lung cancer, 4 (12.5%) had colorectal cancer, 6 (18.8%) had breast cancer, 1 (3.1%) had hepatocellular cancer, 1 (3.1%) had ovarian cancer, 1 (3.1%) had renal cancer, and 1 (3.1%) had gallbladder cancer. Right cerebellar metastasis was seen in 18 (56.3%) patients and left cerebellar metastasis in 14 (43.7%) patients. While 13 (40.6%) of the patients had multiple metastases, there was a solitary metastasis in 19 (59.4%) of them. The mean diameter of the right vertebral artery was 3.08mm (0.6), the median value was 2.95mm (2.1 mm–4.2 mm), and the mean left vertebral artery diameter was 3.46mm (0.5), and the median value was 3.4mm (2.4 mm–4.7 mm). The right vertebral artery flow volume mean value was 52.2 ml/min (26.8), the median value was 45 ml/min (10 ml/min–105 ml/min), the mean value of the left vertebral artery flow volume was 60.6 ml/min (22.5), and the median value was 52.5 ml/min (30 ml/min–120 ml/min). When the effect of vertebral artery (VA) diameter on metastasis localization in metastatic posterior cranial fossa tumors is evaluated, there is a statistically significant difference between vertebral artery diameter and tumor localization (p=0.002; p=0.049). When the effect of vertebral artery (VA) diameter on metastasis localization is evaluated, the right vertebral artery diameter was statistically significantly higher in patients with right cerebellar metastasis (p=0.002). Left vertebral artery diameter was statistically significantly higher in patients with left cerebellar metastasis (p=0.049).
Conclusion: Although the vascular supply is not the only factor in determining the localization of metastasis, our study shows that a 1 mm increase in the diameter of the right vertebral artery increases the risk of right cerebellar metastasis 24 times (p=0.013), while it reduces the risk of left cerebellar metastasis by 89% (p=0.043). While a 1mm increase in left vertebral artery diameter increases the risk of left cerebellar metastasis 8 times (p=0.04), it reduces the risk of right cerebellar metastasis by 96% (p=0.01).
Keywords: Cerebellar metastasis, Vertebral artery, Lung cancer, Breast cancer, Colorectal cancer