Orhan Okay'ın eserlerinde sanat, edebiyat ve eğitim
Art, literature and education in the works of Orhan Okay
Yazar: REYHAN OKCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TATCI
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil = Language ; Edebiyat = Literature ; Edebiyat tarihi = History of literature ; Eğitim = Education ; Okay, Orhan = Okay, Orhan ; Sanat = Art ; Türk dili ve edebiyatı = Turkish language and literature ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Orhan Okay, 1931-2017 yılları arasında yaşamış aydın bir kültür adamı ve edebiyat tarihçisidir. Okay Atatürk Üniversitesi Yeni Türk Edebiyatı alanında akademik hayatına başlamıştır. Okay'ın bu dönemde en önemli desteği hocası Mehmet Kaplan olmuştur. Akademik disiplinini hocası Mehmet Kaplan'dan, manevi disiplinini Nurettin Topçu'dan aldığını dile getiren Okay, öğrencilerine verdiği eğitimin yanında kendisi de pek çok kitap yazarak dönemimizin sorunlarına ışık tutmuş bir yazardır. Sanatın topluma yol göstermek olduğunu belirten Okay, sanatçıyı bir rehber olarak konumlandırmaktadır. Sanat bir yanılma veya düş bile olsa sanatçı bunu gerçeği zorlamayacak biçimde uygulamalıdır. Sanatçı gerçeği yorumlarken yerel kaynaklardan beslenmelidir. Millî bir sanat, millî bir dille yazılır. Millî sanatın sınırlarını dil belirler. Milletlerin tarihinde edebiyat tarihçiliği de önemli bir yer tutar. Türk edebiyatı için de ciddi bir edebiyat çalışmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bunun yapılabilmesi için biyografi, otobiyografi, tenkit metinlerine ihtiyaç vardır. Toplumda meydana gelen bütün problemlerin temelinde eğitim vardır ve eğitimin düzeltilmesi toplumun da kademeli olarak düzeltilmesini sağlayacaktır. Bu açıdan öğretmen yetiştirmeyi ve üniversite eğitimini bir kilit nokta olarak düşünen Okay, değişimin ve ilerlemenin büyük oranda bu alanlara bağlı olduğunu savunmaktadır. Kitap okumanın yaygınlaştırılması, toplumun kültürel seviyesini yükseltmek açısından önemli bir aşamadır. Ancak Okay lise, ortaokul öğrencilerinin çok kitap okuması değil verimli kitap okuması gerektiğini vurgulamaktadır. Dili yozlaşmadan kurtarmak, doğru dil politikalarını takip etmek, dilin korunması açısından önemlidir. Tüm bu konulara kitaplarında, köşe yazılarında değinen Okay, içinde bulunduğu döneminin kültür seviyesini yükseltmeyi temel hedef haline getirmiştir. Ele alınan araştırmada Okay'ın eserlerinden hareketle dönemindeki sorunlara bakış açısı sunulacaktır.

Abstract:
Orhan Okay was an intellectual who lived between 1931 and 2017. Okay started his academic life in Modern Turkish Literature at Atatürk University. His greatest supporter was his teacher Mehmet Kaplan. Saying that he took his academic discipline from Mehmet Kaplan and spiritual discipline from Nurettin Topçu, Okay is himself an author who is enlightining on the contemporary problems by writing many books besides teaching to his students. Okay is positioning the artist as a guide by saying art is leading the society. Even though art is a lapse or a dream, the artist should perform this without forcing on reality. The artist reality should be evaluated, and we should benefit from the local source. A national art should be written in a national language. The language determines the limits of the national art. Literary Histography also holds an important space in the history of nations. A serious literatural study is necessary for Turkish literature too. For doing this we need biographies, autobiographies and criticism texts. There is education in the basis of the whole problems of society and by fixing the education we will achieve the correction of the society stage by stage. From this perspective by thinking educating teachers and university education as a key point, Okay lines up with change and development is substantially up to these fields. The dissemination of reading books is an important stage for increasing the cultural standards of the society. But Okay emphasizes that the secondary school and high school students shouldn't read too many books but read books efficiently. Saving the language from degeneration, following the right language policies is important for protecting the language. Okay who had mentioned on these subjects in his books and articles, made the increasing his contemporary cultural standards as his main goal. In this research Okay's perspective of his contemporary problems is presented based on his works.