Bornova ekolojik koşullarında farklı dikim şekillerinin Thymus vulgaris L. (kekik)'de verim ve kalite özelliklerine etkileri
The effects of different planting shapes on medicinal thyme (Thymus vulgaris L.) on yield and quality characteristics under Bornova ecological conditions
Yazar: ELİF CAN İLİŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE BAYRAM
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Tarla Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bornova ekolojik koşullarında 2021 ve 2022 yıllarında yürütülen araştırmada, Thymus vulgaris L. bitkisinde mekanizasyona uygun sıravari ve şeritvari olacak şekilde farklı dikim sıklıklarının (60x20 cm, 40x20 cm, 22,5x20 cm (5 sıra) +70 cm ve 15x20 cm (7 sıra) +70 cm) verim ve kalite özelliklerine etkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Deneme Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre üç tekrarlı olarak kurulmuş, elde edilen veriler toplam/ortalama değerler üzerinden yorumlanmıştır. 
Denemenin ilk ve ikinci yılında elde edilen en yüksek verim değerleri sırasıyla bitki boyunda 26,4 cm ve 28,9 cm (40x20 cm), yeşil herba veriminde ilk yıl 692,9 kg/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm) ve 732,0 kg/da (22,5x20 cm (5 sıra) +70 cm), ikinci yıl ise 1357 kg/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm), drog herba veriminde ilk yıl 311,2 kg/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm) ve 323,0 kg/da (22,5x20 cm (5 sıra) +70 cm), ikinci yıl 618,2 kg/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm), drog yaprak veriminde ise ilk yıl 190,8 kg/da (22,5x20 cm (5 sıra) +70 cm) ve 197,8 kg/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm), ikinci yıl 398,1 kg/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm olarak belirlenmiştir.
Uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi bakımından en yüksek değerler sırasıyla ilk yıl %1,93 (22,5x20 cm (5 sıra) +70 cm) ile 3,32 l/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm) ve 3,63 l/da (22,5x20 cm (5 sıra) +70 cm), ikinci yıl ise %1,84 (15x20 cm (7 sıra) +70 cm)  ile 7,34 l/da (15x20 cm (7 sıra) +70 cm) olarak saptanmıştır. Sonuçlar genel olarak değerlendirildiğinde, dar dikim sıklığının Thymus vulgaris L. bitkisinde olumlu etki yarattığı ve en uygun dikim şeklinin şeritvari olarak yapılan 15x20 cm (7 sıra) +70 cm dikim sıklığı olduğu tespit edilmiştir. Bu dikim yöntemi mekanizasyona uygun olması bakımından Thymus vulgaris L. yetiştiriciliğinde önerilebilir.

Abstract:
In researche conducted under Bornova ecological conditions in 2021 and 2022 years, yield and quality characteristics of Thymus vulgaris L. grown in different planting densities in rows and strips (60x20, 40x20, 22,5x20 cm (5 rows) +70 cm and 15x20 cm (7 rows) +70 cm) in accordance with mechanization were determined. Trial was conducted in randomised complete block design with three replications and data were interpreted as total and averages.
The highest plant heightes for first and second years were 26,4 and 28,9 cm, respectively. Green herbage yields were 692,9 (15x20 cm 7 rows +70 cm) and 732,0 kg/da (22,5x20 cm 5 rows +70 cm) for first year, whereas the yield was 1357 kg/da (15x20 cm 7 rows +70 cm) for second year. Drog herbages yields were 311,2 kg/da (15x20 cm, 7 rows +70 cm) and 323,0 kg/da (22,5x20cm, 5 rows +70 cm) for first and second years, respectively. Drog herbage yield was 618,2 kg/da (15x20 cm, 7 rows +70 cm) for second year. Drog leaf yields for first and years were 190,8 kg/da (22,5x20cm, 5 rows +70 cm) and 197,8 kg/da (15x20 cm, 7 rows +70 cm). The yield for second year was 398,1 kg/da with 15x20 cm, 7 rows +70 cm.
Highest essential oil rations were 1,93 % (22,5x20 cm, 5 rows +70 cm) and 1,84 % (15x20 cm, 7 rows +70 cm) for the first and second years, respectively. Also highest essential oil yields were 3,63 l/da ( 22,5x20 cm, 5 rows +70 cm) and 3,32 l/da (15x20cm, 7 rows +70 cm)  in first year, whereas the essential oil yield was 7,77 l/da (15x20 cm, 7 rows +70 cm) in second year. 
When the results are evaluated in general, it was understood that narrow planting on Thymus vulgaris L. farming had positive effects. The most suitable planting style was found to be strip planting in 15x20 cm, 7 rows +70 cm. This planting method can be recommended in Thymus vulgaris L. in accordance with mechanization.