HIV/AIDS hastalarında polifarmasi, antiretroviral tedavi ve tedavi uyumunu etkileyen faktörler
Polypharmacy in HIV/AIDS patients, antiretroviral therapy and factors affecting therapy compliance
Yazar: UFUK KIRBAŞ
Danışman: PROF. DR. DİLARA İNAN
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: AIDS = AIDS ; Antiretroviral ajanlar = Anti-retroviral agents ; HIV = HIV ; Komorbidite = Comorbidity ; Polifarmasi = Polypharmacy ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Ölçekler = Scales ; İmmün yetmezlik = Immun deficiency

Özet:
HIV enfeksiyonunun tedavisinde antiretroviral tedavi uyumu en önemli kriterdir. Tedavi uyumu üzerinde eşlik eden hastalıkları, duygu durum bozuklukları, sigara alkol ve keyif verici madde kullanımı gibi birden fazla faktör rol almaktadır. Hastaların artan yaş ile eşlik eden komorbiditeleri ve bunların sonucunda doğan polifarmasi de tedavi uyumu üzerinde etkilidir. Bu tez çalışmasında, hastaların tedavi uyumu üzerinde etkili olan faktörlerin araştırılması ve tedavi uyumunun arttırılması için neler yapılabileceğinin ortaya konulması amaçlanmıştır.

2021/235 protokol numaralı etik kurulu onayı ve E-66175679-514.05.01-548661 sayılı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu onayı alındıktan sonra Ağustos 2021 ve Ağustos 2022 tarihleri arasında polikliniğe başvuran HIV/AIDS tanılı 114 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların sosyodemografik verileri, Beck Depresyon Ölçeği ve CASE Uyum İndeksi verileri kayıt altına alınmıştır.

Hastaların %64'ü erkek, %36'sı kadındı. Hastaların yaş ortalaması 44,22 ± 13,93'dü. Hastaların yaştan bağımsız %44,7'sinde komorbidite olduğu izlendi. 18-34 yaş arası hasta grubunda ikiden fazla komorbidite gözlenmezken 35-49 yaş arası hastalarda %12,8 ve 50 yaş ve üzeri hasta grubunda ise %50 yi bulan komorbidite izlendi. 50 yaş ve üzeri hastaların %42,5' inde polifarmasi saptandı. Hastaların %78,9' unda tek tablet antiretroviral tedavi rejimi kullanımı saptandı. Hastaların %69,3' ü CASE Uyum İndeksi'ne göre tedavi uyumlu idi. Hastaların cinsel tercih, duygu durumu, ek hastalığının olması, HIV ilişkili hastalık antibiyotik proflaksisi alması ve polifarmasinin olması tedavi uyumunu etkiler iken cinsiyet, medeni hali, meslek durumu, eğitim durumu, bulaş yolu, sigara alkol ve keyif verici madde kullanımının tedavi uyumu üzerine etkisi bulunmadı.

Sonuç olarak HIV enfeksiyonunun tedavisinde ilaç uyumu çok önemlidir. Çalışmamızda tedavi uyumunu etkileyen bazı değiştirilemez faktörler saptanmasına karşın değiştirilebilir faktörlere yönelik yapılacak düzenlemeler ile tedavi uyumunun arttırılabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler: HIV, polifarmasi, Tedavi uyumu

Abstract:
Compliance with antiretroviral therapy is the most important criterion in the treatment of HIV infection. Multiple factors play role on treatment compliance such as comforting diseases, mood disorders, smoking, alcohol and drug use. The comorbidities of the patients with increasing age and the resulting polypharmacy are also moving towards treatment compliance. This thesis consists of investigating the factors affecting the treatment compliance of the patients and revealing what can be done for increasing the treatment compliance.

After the approval of the Ethic commitee with 2021/235 protocol number and the approval of the Turkish Medicines and Medical Devices Agency with E-66175679-514.05.01-548661 number, 114 outpatient with HIV/AIDS diagnosis

that applied to clinic between August 2021 and August 2022 were included. Sociodemographic data of the patients, Beck Depression Scale and CASE Concordance Index data were recorded.

64% of the patients were male and 36% were female. The mean age of the patients was 44.22 ± 13.93. It was observed that 44.7% of the patients, regardless of age, had comorbidities. While no more than 2 comorbidities were observed in the patients between the ages of 18-34, this rate was found to be 12.8% between the ages of 35-49, and the comorbidity status of patients aged 50 and over was 50%. Polypharmacy was found in 42.5% of patients aged 50 years and older. A single tablet antiretroviral treatment regimen usage was found in 78.9% of the patients. 69.3% of the patients were compliant with the treatment according to the CASE Compliance Index. While the patients' sexual orientation, mood, additional disease, taking antibiotics prophylaxis for a HIV-related disease and polypharmacy affected their compliance, gender, marital status, occupation status, education level, route of transmission, smoking, alcohol and drug use had no effect on the patient's the treatment compliance.

As a result, drug compliance in the treatment of HIV infection is very important. In our study, although detecting some unchangeable factors that affecting treatment compliance, it has been concluded that treatment compliance can be increased with the arrangements to be made for changeable factors.

Keywords: HIV, polypharmacy, treatment compliance