Uzaktan eğitim sürecinde sosyal bilgiler dersi kaynaştırma uygulamalarına ilişkin öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerinin incelenmesi
An examination of views of teachers, students and parents on inclusive practices in social studies lessons during distance education
Yazar: ZEYNEP BAŞKAN İŞLER
Danışman: PROF. DR. MİDRABİ CİHANGİR DOĞAN ; ÖĞR. GÖR. NURCAN ŞENER
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Her çocuğun özel olması ona kendi bilişsel özellikleri ve yetenekleri doğrultusunda eğitim faaliyetlerinin sunulmasını gerektirir. Özellikle ilkokulda kapsayıcı eğitim çerçevesinde tüm öğrencilerin bireysel farklılıklarını ele alan bir eğitim programıyla öğrencilerin temeli sağlam oluşturulmalıdır. Özel gereksinimli öğrenciler de bu çerçevede kaynaştırma eğitimiyle normal gelişim gösteren akranlarının olduğu eğitim ortamlarında bütünleştirilmektedir. Öğrencilerin toplumla bütünleştirilmesinde ise sosyal bilgiler dersi değerli bilgi ve becerileri sunmaktadır. Ancak özel gereksinimli bireylerin eğitiminde, öğretmen ve akran faktörünün çevrimiçi ortama taşınması kaynaştırma eğitimini olumsuz etkileyebilmektedir.  Pandemi döneminde zorunlu uzaktan eğitime geçilmesiyle bu faktörler çevrimiçi ortama taşınmıştır. Bu durumun kaynaştırma öğrencilerinin eğitimini ve sosyal bilgiler dersi uygulamalarını etkilediği düşünülmektedir. Bu nedenle araştırmada; uzaktan eğitim sürecinde sosyal bilgiler dersinde uygulanan kaynaştırma uygulamalarına ilişkin sınıf öğretmenlerinin, ilkokul dördüncü sınıf kaynaştırma öğrencilerinin ve kaynaştırma öğrencisi velilerinin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma durum çalışması deseninde gerçekleştirilmiştir.  Veriler 2020-2021 eğitim öğretim yılında Tekirdağ ili Çorlu ilçesinde MEB'e bağlı okullarda yer alan 15 sınıf öğretmeni, 15 kaynaştırma öğrencisi ve 15 veli ile oluşturulan çalışma grubundan elde edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılarak toplanan veriler içerik analizine tabi tutularak sonuçlandırılmıştır.
Araştırma sonuçları öğretmen, öğrenci ve veliler için ayrı ayrı değerlendirilmiş ve tartışılmıştır. Sonunda tüm bulgular birlikte değerlendirilerek de yorumlanmıştır. Öğretmen görüşlerinden elde edilen bulgulara göre; sınıf öğretmenlerinin çoğunun kaynaştırma öğrencilerine yönelik ayrı bir uygulama yapmadığı, sosyal bilgiler dersinde çoğunlukla düz anlatım, soru-cevap, tartışma gibi yöntemleri kullandığı, velilerle iş birliği içinde olduğu, internet ve sistem kaynaklı sorunlar yaşadığı sonucuna ulaşılmıştır. Kaynaştırma öğrencilerinden elde edilen bulgulara göre; öğrenciler uzaktan eğitimin çoğunlukla olumsuz geçtiğini, uzaktan eğitimde sosyal etkileşimin olmadığını, sıkıcı olduğunu ve interaktif ortam sunmadığını, yüz yüze eğitimi tercih ettiklerini, sosyal bilgiler dersinden koptuklarını ve verimliliğin düştüğünü belirtmişlerdir. Veli görüşlerinden elde edilen bulgulara göre; veliler öğrencisinin sosyal bilgiler dersine katılmak istemediğini, öğrencisinde eksik öğrenmeler oluştuğunu, dersin öğrenciye uygun olarak sunulmadığını, öğrencisinin EBA TV yayınlarını izlemediğini, öğretmenin öğrencisine yönelik ayrıca bir çalışma yapmadığını, çevrimiçi öğrenmenin öğrencisinde dikkat eksikliği yarattığını belirtmiştir. Tüm paydaş görüşlerde uzaktan eğitim sürecinin kaynaştırma öğrencileri açısından çoğunlukla olumsuz geçtiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmen ve veliler tarafından, pandemi sürecinde yapılan uygulamaların normal gelişim gösteren öğrenci düzeyine göre yapıldığı ve bu nedenle kaynaştırma öğrencilerinin arka planda kaldığı sıklıkla ifade edilmiştir.

Abstract:
Every child's uniqueness requires educational activities to be presented based on their cognitive characteristics and abilities. Especially in primary school, a solid foundation should be established for students through an inclusive education program that addresses their individual differences. Students with special needs are also integrated into educational environments with their typically developing peers through inclusive education. In the integration of students into society, the lesson of social studies provides valuable knowledge and skills. However, in the education of individuals with special needs, the transfer of the teacher and peer factors to the online environment can negatively affect inclusive education. With the transition to mandatory distance learning during the pandemic, these factors have been transferred to the online environment. It is believed that this situation has an impact on the education of inclusive students and the implementation of social studies lessons. Therefore, the aim of this study is to examine the views of classroom teachers, fourth-grade inclusive students, and parents of inclusive students regarding inclusive practices implemented in social studies lessons during the distance education process. The research design is case study. The data were obtained from a study group consisting of 15 classroom teachers, 15 inclusive students, and 15 parents from schools affiliated with the Ministry of National Education in the Çorlu district of Tekirdağ province during the 2020-2021 academic year. The data collected through semi-structured interview forms were analyzed using content analysis.
The research results were evaluated and discussed separately for teachers, students, and parents. Finally, all findings were considered and interpreted together. According to the findings obtained from teacher perspectives, it was concluded that most of the classroom teachers did not implement separate practices for inclusive students, mostly using methods such as direct instruction, question-answer and discussion in social studies lessons. Additionally findings about teachers shows that classroom teachers collaborating with parents and experiencing internet and system-related issues. According to the findings from inclusive students, students expressed that distance education mostly had negative experiences. Students stated that distance education lacked social interaction, was boring, did not provide an interactive environment, preferred face-to-face education, felt disconnected from social studies lessons and experienced a decline in productivity. According to the findings from parent perspectives, parents stated that their children did not want to participate in social studies lessons, had learning gaps, felt that the lessons were not tailored to their children's needs, did not watch EBA TV broadcasts, perceived that the teacher did not provide additional support for their children and mentioned that distance education caused attention deficits in their children. In all stakeholder perspectives, it was concluded that the distance education process mostly had negative effects on inclusive students. Additionally, both teachers and parents frequently expressed that the implemented practices during the pandemic were designed according to typically developing students, resulting in inclusive students being neglected.