Farklı su ve kir itici işlemlerle termal koruyucu iş giysilerinde kullanılan kumaşlara kimyasal koruma özelliği kazandırılması
Chemical protection properties of thermal workwear fabrics obtained by different repellent finishes
Yazar: DİLARA SEVİNDİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BENGİ KUTLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Florokarbonlar = Fluorocarbons ; Kişisel koruyucu donanım = Personal protective equipment ; Kumaşlar = Fabrics ; Plazma = Plasma ; Silikonlar = Silicones ; Tutuşma = Ignition

Özet:
Birden çok tehlikenin bulunduğu işyerlerinde (petrokimya sektörü vb.) kullanılan iş giysilerinin var olan risklere karşı koruma sağlaması için çok fonksiyonlu özellik göstermesi gerekmektedir. Bu gereklilikten yola çıkarak, bu tez çalışmasında termal koruyucu özelliklere sahip iş giysilerinde yaygın olarak kullanılan meta-aramid kumaşlara farklı özelliklerde su/yağ iticilik maddelerinin aplikasyonu yapılarak kimyasal koruyuculuk özelliği kazandırılması üzerine çalışılmıştır.
 Bu amaçla farklı karbon sayılarına sahip iki adet (altı ve sekiz karbonlu) ve bir adet silikonlu su iticilik maddesi meta-aramid kumaşa aplike edilmiştir. Bununla birlikte bu tür kendiliğinden güç tutuşur liflerden üretilmiş koruyucu iş giysileri çok kullanımlık tekstiller olduğu için belirli bir kullanım sayısı sonrası temizlenmeleri gerekmektedir. Kumaşlar üzerine aplike edilen kimyasalların etkisini artırmak ve/veya yıkama işlemlerine dayanımını artırmak için radyo frekans düşük basınç plazma cihazında akrilik asit, hava ve oksijen plazma işlemleri uygulanmıştır. 
Meta–aramid kumaşa su iticilik aplikasyonu sonrası su iticilik, yağ iticilik, alev yayılma testi, sınırlayıcı oksijen indeks testi (LOI) ve sıvı kimyasal penetrasyon testleri (sodyum hidroksit, sülfürik asit ve bütanol için) uygulanmıştır. Çalışma sonucunda plazma işlemleri uygulandığında, yağ itici özelliklerin arttığı ve yıkama sonrası yağ iticilik özelliklerinin neredeyse değişmeden kaldığı belirlenmiştir. Akrilik asit plazma işlemi görmüş ve yıkanmış kumaşlarda güç tutuşurluk özellikleri de korunmuştur. Florokarbonların ve silikon aplikasyonu sonucu kumaşların LOI değerlerinde azalma söz konusu olmasına rağmen güç tutuşur özelliklerini korumaktadır. Sıvı kimyasal penetrasyon testlerinde altı ve sekiz karbonlu florokimyasal aplikasyonu yapılan kumaşlar oldukça yüksek iticilik değerlerine sahiptir. Silikon aplikasyonu sonrası ise yeterli iticilik değerine ulaşılamamıştır. Plazma ön işlemi sonrası silikon aplikasyonu yapılan kumaşlarda ise su iticilik değerlerinin bütanol dışındaki test sıvılarında çok yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
Protective clothing used in workplaces with multiple hazards (petrochemical industry, etc.) must have multi-functional properties. In this thesis, it has been studied to give chemical protection properties to meta-aramide fabrics by applying water/oil repellent substances which have different properties.
With this purpose, fluorocarbons which have two different carbon numbers (six and eight carbons) and silicone water repellent were applied to meta-aramide fabric. Protective clothing that was produced from inherently non-flammable fibers must be decontaminated after a certain number of uses. Acrylic acid, air and oxygen plasma processes were applied by using radio frequency low pressure plasma device to increase the effect of water repellent chemicals applied to fabrics and/or to increase the washing durability.
Water repellency, oil repellency, flame spread test, limiting oxygen index test (LOI) and liquid chemical penetration tests (with sodium hydroxide, sulfuric acid and butanol) were applied to the meta-aramid fabric after water repellent application. As a result of the study, it was determined that plasma treatments increase oil repellency degrees and after decontamination of fabrics oil repellency degrees almost remain same. As a result of application fluorocarbons and silicone, there is a decrease in LOI values of fabrics, but it maintains non-flammable properties. At liquid chemical penetration tests, fabrics which applied fluorochemicals have very high repellency values. Adequate repellency was not achieved with the silicone application. It was observed that the water repellency values were very high in the test liquids except for butanol in the fabrics applied after the plasma pre-treatment.