Kronik böbrek hastalarında ilaç kullanımının değerlendirilmesinde klinik eczacının rolü ve kronik böbrek hastalığı öz-yönetim bilgilerinin değerlendirilmesi
The role of the clinical pharmacist in evaluation of medication use in chronic kidney patients and the assessment of chronic kidney disease self-management knowledge
Yazar: ÖZNUR ALTIPARMAK
Danışman: PROF. DR. FİKRET VEHBİ İZZETTİN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Eczacılık = Pharmacy ; Kendini yönetme = Self management ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Klinik eczacı tarafından kronik böbrek hastalarında ilaç kullanımının ve kronik böbrek hastalığı öz-yönetim bilgilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışma, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 19 Şubat-4 Ekim 2018 tarihleri arasında yatan yetişkin kronik böbrek hastaları ile yürütülmüştür. İlaç incelemesi PAIR (Pharmacotherapy Assessment in Chronic Renal Disease) kriterleri ile yapılmıştır. Kriterlerde böbrek fonksiyonuna göre doz önerisi bulunmayan ilaçlar ve potansiyel ilaç-ilaç etkileşimlerini değerlendirmede online veritabanları kullanılmıştır. Belirlenen ilaçla ilişkili sorunlara yönelik olası öneriler hekime sunularak kabul edilebilir/red olarak kaydedilmiştir. Öz-yönetim bilgileri Chronic Kidney Disease-Self Management Knowledge Tool (CKD-SMKT) Türkçeye uyarlanarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 95 hasta (61.6±16.3 yaş, 55 kadın) dahil edilmiştir. Kullanılan 1388 ilacın %18,2'sinin böbrek fonksiyonuna göre doz ayarı gerektirdiği, bunların %32,4'ünün uygun şekilde ayarlanmadığı görülmüştür. PAIR kriterlerine göre 65 hastada 113 ilaçla ilişkili sorun saptanmıştır. 87 hastada 484 dikkate değer potansiyel ilaç-ilaç etkileşimi belirlenmiştir. 240 önerinin %80,0'i kabul edilebilir bulunmuştur. Öz-yönetim bilgileri değerlendirilen 48 hastanın %62,5'i tüm bilgi maddelerini doğru yanıtlamış, %10,4'ü doğru cevaplara uygun davrandığını belirtmiştir. Sonuç: Çalışma, klinik eczacının kronik böbrek hastalarında ilaçla ilişkili sorunların belirlenmesindeki rolü ile çözümüne potansiyel katkısını ve kronik böbrek hastalarının yüksek öz-yönetim bilgi düzeylerine rağmen, davranışlarında benzer bir orana ulaşılamadığını göstermektedir. Anahtar kelimeler: Klinik eczacılık, kronik böbrek hastalığı, ilaçla ilişkili sorun, öz-yönetim

Abstract:
Objective: It is aimed to evaluate medication use and chronic kidney disease self-management knowledge in chronic kidney patients by clinical pharmacist. Methods: The study was conducted with adult chronic kidney patients hospitalized in Marmara University Pendik Training and Research Hospital between 19 February-4 October 2018. Medication review was performed using PAIR (Pharmacotherapy Assessment in Chronic Renal Disease) criteria. Online databases were used to evaluate medications having no dosage recommendations according to kidney function in the criteria and potential drug-drug interactions. Potential suggestions for drug-related problems (DRPs) were presented to the physician and recorded as acceptable/rejected. Self-management knowledge was evaluated by adapting the Chronic Kidney Disease-Self Management Knowledge Tool (CKD-SMKT) to Turkish. Results: 95 patients (61.6±16.3 age, 55 women) were included in the study. It was observed 18.2% of 1388 medications used required dose adjustment according to renal function, 32.4% of them were not adjusted appropriately. According to PAIR criteria, 113 DRPs were detected in 65 patients. 484 considerable potential drug-drug interactions were identified in 87 patients. 80.0% of 240 recommendations were found as acceptable. 62.5% of 48 patients answered all knowledge items correctly, 10.4% stated that they behaved in accordance with the correct answers. Conclusion: The study demonstrates the role of the clinical pharmacist in identifying the DRPs of chronic kidney patients and potential contribution to the resolution, and despite the fact that high self-management knowledge levels of chronic kidney patients, a similar rate could not be achieved in their behaviors. Keywords: Clinical pharmacy, chronic kidney disease, drug-related problem, self-management