Okul yöneticilerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile algılanan örgütsel adalet düzeyinin örgütsel adanmışlık üzerindeki etkileri
The effects of school principals' servant leadership behaviors and perceived organizational justice level on organizational commitment
Yazar: MUHAMMET İŞLER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AVCI
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hizmetkar liderlik = Servant leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel adanma = Organizational commitment

Özet:
Genel tarama yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bu nicel çalışma, okul 
müdürlerinin hizmetkar liderlik davranışları ile örgütsel adalet algılarının 
öğretmenlerin örgütsel bağlılığı üzerindeki etkilerini araştırmaktadır. Araştırmanın 
örneklemini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilindeki resmi okullarda 
görev yapan öğretmenleri temsilen 370 kişilik bir öğretmen grubu oluşturmuştur. 
Çalışmanın kapsamında hizmetkar liderlik ve örgütsel adalet algılarının örgütsel 
bağlılık ile olan ilişkisi ele alınmakta ve bununla birlikte hizmetkar liderliğin örgütsel 
bağlılığa etkisinde örgütsel adaletin aracılık rolü de araştırılmaktadır. Araştırmanın 
verilerini toplamak amacıyla demografik değişkenlere yönelik 8 maddeden oluşan 
kişisel bilgi formu ile birlikte öğretmenlerin hizmetkar liderlik algılarını ölçmek 
amacıyla Dennis (2005)'in geliştirdiği ve İçinak (2018)'ın Türkçeye uyarladığı 42 
madde ile 7 boyuttan oluşan "Hizmetkâr Liderlik Değerlendirme Ölçeği", örgütsel 
adalet algısını tespit etmek için Colquitt (2001) tarafından geliştirilmiş olup Özmen 
vd. (2005) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan 20 madde ve 3 alt boyuttan 
oluşan "Örgütsel Adalet Ölçeği" ve örgütsel bağlılığa yönelik verileri toplamak 
amacıyla Balay (2000)'ın geliştirmiş olduğu 27 madde ile 3 alt boyuta sahip 
"Örgütsel Bağlılık Ölçeği" kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen 
verilerin analizi SPSS ve AMOS paket programları aracılığıyla yapılmıştır. 
Araştırma kapsamında incelenen üç değişkenin demografik unsurlara göre bir 
farklılık arz edip etmediğini ölçmek için ANOVA ve bağımsız örneklem t testi 
kullanılmış olup doğrudan ve dolaylı hipotezlerin test edilmesi amacıyla AMOS 
programı üzerinden yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde 
edilen bulgular incelendiğinde doğrudan ve dolaylı hipotezlerin desteklendiği 
görülmektedir. Buna göre öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları üzerinde hizmetkar 
liderlik ve örgütsel adalet değişkenlerinin pozitif yönde anlamlı bir etkisi 
bulunmaktadır. Aynı zamanda hizmetkar liderliğin öğretmenlerin örgütsel bağlılığına 
etkisinde örgütsel adalet algısının anlamlı bir aracılık rolü bulunmaktadır.

Abstract:
This quantitative study, which was carried out using the general scanning 
method, investigates the effects of school principals' servant leadership behaviors 
and organizational justice perceptions on teachers' organizational commitment. The 
sample of the study consisted of a group of 370 teachers that represent the teachers 
working in public schools in Istanbul in the 2020-2021 academic year. Within the 
scope of the study, the relationship of servant leadership and organizational justice 
perceptions with organizational commitment is discussed, and the mediating role of 
organizational justice in the effect of servant leadership on organizational 
commitment is also investigated. In order to collect the data of the research, a 
personal information form consisting of 8 items to determine the demographic 
variables; and "Servant Leadership Evaluation Scale" consisting of 42 items and 7 
dimensions, developed by Dennis (2005) and adapted into Turkish by İçinak (2018) 
to measure teachers' perceptions of servant leadership; and "Organizational Justice 
Scale" consisting of 20 items and 3 sub-dimensions, developed by Colquitt (2001) 
and adapted into Turkish by Özmen et al.(2005) to determine the perception of 
organizational justice; and finally, the "Organizational Commitment Scale" with 27 
items and 3 sub-dimensions, developed by Balay (2000) to collect data on 
organizational commitment were used. The analysis of the data obtained from the 
data collection tools was done through SPSS and AMOS package programs. 
ANOVA and independent sample t-test were used to measure whether the three 
variables examined within the scope of the research differ according to demographic 
factors, and the structural equation model was used through the AMOS program to 
test direct and indirect hypotheses. When the findings obtained as a result of the 
research are examined, it is seen that the direct and indirect hypotheses are 
supported. Accordingly, servant leadership and organizational justice variables have 
a positive and significant effect on teachers' organizational commitment. At the same 
time, organizational justice perception has a significant mediating role in the effect of 
servant leadership on teachers' organizational commitment.