Kaynaştırma sınıfı öğretmenlerine fen ve teknoloji derslerinde sunulan davranışsal danışmanlığın öğretmenlerin öğretim davranışları üzerindeki etkisi
The effects of behavioral counsultation provided in science and technology courses to inclusive class teachers on their instructional behavior
Yazar: MUSTAFA KURT
Danışman: DOÇ. DR. ADEVİYE TUĞBA TUNCER
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Özel eğitim = Special education ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırma iki farklı genel amaç doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın birinci genel amacı, görme yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği kaynaştırma sınıfı öğretmenlerinin fen ve teknoloji derslerindeki öğretim davranışlarını; a) öğrencilere sundukları öğrenme fırsatları, b) öğrencilere öğretimi açık ve anlaşılır bir şekilde sunup sunmadıkları bakımından ve c) görme yetersizliği olan öğrencileri bu derslerde gerçekleştirilen öğretim sürecine katmaları bakımından betimlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma modeli olarak tarama modellerinden Tekil Tarama Modeli kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasının katılımcıları, Ankara İli'ne bağlı merkez ilçelerdeki ilkokullarda görev yapan 11 sınıf öğretmeni ve bu öğretmenlerin sınıflarında eğitimine devam eden 11 görme yetersizliği olan öğrencidir. Bu aşamada araştırma verilerinin toplanması için veri toplama aracı olarak, sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji derslerinde gerçekleştirilen video kayıtları ve toplanan video kayıtlarının değerlendirilmesi için araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretim davranışları değerlendirme aracı" kullanılmıştır. Araştırma verileri tablo analizi şeklinde sunulmuştur. Araştırmanı birinci aşamasının verileri, araştırmaya katılan öğretmenlerin öğrencilere sundukları öğrenme fırsatları bakımından incelendiğinde, fen ve teknoloji derslerinde ders süresini verimli bir şekilde kullanmadıklarını, ders süresini akademik becerilerin öğretimi için yeterince ayırmadıklarını göstermektedir. Araştırmanın birinci aşamasındaki veriler öğretmenlerin öğrencilere öğretimi açık ve anlaşılır bir şekilde sunup sunmadıkları bakımından incelendiğinde, öğretmenlerin hemen hiç birinin dersin amacını ve içeriğini öğrencilere sunmadıklarını, öğrencilerin önceki öğrenmelerini harekete geçirici kısa gözden geçirme uygulamalarına yer vermediklerini, gözden geçirme uygulamalarında öğrencinin tepkilerine doğrulayıcı ve/veya açıklayıcı geribildirim vermediklerini, fen ve teknoloji derslerinde ya herhangi bir materyal kullanmadıklarını ya da kullandıkları materyali öğrencilerin incelemesi için yeterince zaman vermediklerini, öğretim sırasında ya dersin birkaç alt amacına yönelik tepki almaya çalıştıklarını ya da öğrencilerin birkaçından tepki almaya çalıştıklarını, öğrencilerin öğretim sırasındaki tepkilerine ya geribildirim vermediklerini ya da geribildirimleri öğrencilerin tepkilerine göre daha geç bir zaman diliminde verdiklerini ve öğretim sonunda değerlendirmelere yer vermediklerini göstermektedir. Araştırma verileri görme yetersizliği olan öğrencileri bu derslerde gerçekleştirilen öğretim sürecine katmaları bakımından incelendiğinde, öğretmenlerin hemen hepsinin sınıftaki öğrencilerden öğretime ilişkin tepkiler alırken ve öğrencilerin bu tepkilerine geribildirim sunarken görme yetersizliği olan öğrencileri genellikle bu sürecin dışında tuttuklarını, görme yetersizliği olan öğrencilerden öğretime ilişkin tepkiler almaya çabalamadıklarını, görme yetersizliği olan öğrenciler öğretime ilişkin tepkiler gösterse bile bu tepkilere doğrulayıcı ve/veya açıklayıcı geribildirimler vermediklerini ve öğretim sonunda değerlendirmelere yer verseler bile görme yetersizliği olan öğrencileri bu değerlendirme sürecine dâhil etmediklerini göstermektedir.
Araştırmanın ikinci genel amacı ise, görme yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği kaynaştırma sınıfı öğretmenlerine yapılan davranışsal danışmanlığın, öğretmenlerin fen ve teknoloji derslerindeki öğretim davranışları üzerinde; a) öğrencilere sundukları öğrenme fırsatları, b) öğretimi açık ve anlaşılır bir şekilde sunmaları, c) görme yetersizliği olan öğrencileri öğretim sürecine katmaları ve d) tüm bu davranışlarının sürekliliği bakımından etkililiğini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada "Denekler Arası Eş Zamanlı Olmayan Çoklu Başlama Düzeyi Deseni" kullanılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasının katılımcılarını, araştırmanın birinci aşamasına da katılan ve ikinci aşamaya katılmaya gönüllü olan 3 sınıf öğretmeni ve bu öğretmenlerin sınıflarında kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden 3 görme yetersizliği olan öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın ikinci aşamasında veri toplama aracı olarak öğretim davranışları değerlendirme aracı, video kayıtları ve ses kayıtları kullanılmıştır. Elde edilen veriler, grafik analizi ve tablo analizi şeklinde sunulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında elde edilen veriler, 8 oturum şeklinde yapılan davranışsal danışmanlığın, görme yetersizliği olan öğrencilere kaynaştırma yoluyla eğitim verilen sınıflardaki sınıf öğretmenlerinin, öğretim davranışları üzerinde olumlu anlamda etkili olduğu ancak bu davranışların sürekliliği üzerinde etkili olmadığı yönündedir.

Abstract:
The study was conducted to reach two different goals. The first general objective of the study is to describe the instructional behavior of the teachers that teach the inclusive class attended by students with visual impairments in science and technology courses based on a) the opportunities of learning they provide for the students; b) whether they provided an explicit instruction for the students; c) the participation of the students with visual impairments in the instructional process conducted in these courses. To fulfill this objective, "Single Screening Model" was utilized in the study as the research model. The participants of the first phase of the study were 11 classroom teachers employed in Ankara province central primary schools and 11 students with visual impairments, who attend the classes instructed by these teachers. In this phase, video recordings of the science and technology courses instructed by classroom teachers and "Instructional Behavior Assessment Tool" developed by the author to assess the video recordings were used as data collection tools. The findings were presented in the related tables. Based on the students' learning opportunities as provided by the participating teachers, the findings of the first phase of the study demonstrated that teachers did not utilized the science and technology courses effectively and did not allocate sufficient time for the instruction of academic skills. Based on whether the teachers provided explicit instructions to the students, the findings of the first phase of the study showed that none of the teachers provided information on the goals and content of the course; they did not spend time to review the subjects to activate the students' prior knowledge; they did not provide corrective or explanatory feedback for the student responses during the review process; in science and technology classes, they either did not use any material or did not provide sufficient time for the students to examine the material; during the instruction, they either attempted to get responses on a few sub-objectives of the class, or attempted to get responses only from a few students; they either did not provide feedback to student responses or provided corrective feedback very late compared to the timeframe of the student responses; and they did not conduct an assessment of the class at the end. Based on the participation of students with visual impairment in the instructional process conducted in these courses, findings of the study determined that almost all of the teachers, while they received responses from the students in the classroom and while they provided feedback to these responses, generally ignored the students with visual impairments; they did not attempt to receive responses from the students with visual impairments; they failed to provide corrective and/or explanatory feedback even when the students with visual impairments responded; and even when they conducted an assessment of the class at the end, they excluded the students with visual impairments from this assessment process.
The second general objective of the study was to determine the effectiveness of the behavioral consultation that the teachers, who teach the inclusive class that was attended by students with visual impairments, received on their instructional behavior in science and technology courses based on a) learning opportunities they provided for the students; b) clear and explicit instructions they conducted; c) their inclusion of the students with visual impairments in the instructional process; and d) the sustenance of these behavior. To achieve this objective, "Noncurrent Multiple Baseline Design Across Subjects" was used in the study. 3 classroom teachers and 3 students with visual impairments, who attend their inclusive classrooms and participated in the first phase and volunteered for the second phase, participated in the second phase. Instructional behavior assessment tool, video and audio recordings were used as data collection tools in the second phase of the study. Data was presented as graphical analysis and table analysis. The findings of the second phase of the study demonstrated that 8 sessions of behavioral consultation had positive effects on the instructional behavior of the classroom teachers that teach inclusive classrooms that include students with visual impairments, however it was not effective on the sustenance of these behavior.