Metafor dilinin alzheimer ve davranışsal varyant frontotemporal demans hastalarında olaya ilişkin potansiyeller ve hemodinamik yanıt üzerinden incelenmesi
Investigation of the processing of metaphor language in alzheimer and frontotemporal dementia using event related potentials and hemodynamic response
Yazar: MERVE DİKMEN
Danışman: PROF. DR. LÜTFÜ HANOĞLU
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyofizik = Biophysics ; Dilbilim = Linguistics ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Demans = Dementia ; Elektroensefalografi = Electroencephalography ; Frontotemporal demans = Frontotemporal demantia ; Hemodinamikler = Hemodynamics ; Metafor = Metaphor ; Soyut düşünme becerisi = Abstract thinking skills ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials

Özet:
Bu çalışmanın amacı Alzheimer (ALZ) ve Davranışsal varyant Frontotemporal Demans (dFTD) hastalarında gözlenen soyut düşünce bozukluğunu metafor dilini kullanarak değerlendirmek ve bu bozulmaya eşlik eden elektrofizyolojik ve hemodinamik yanıtların sağlıklı kontrol (SK) grubu ile olan farklılaşmasını ortaya koymaktır. Çalışmaya 12 ALZ, 12 dFTD ve 11 SK dahil edilmiştir. Eş zamanlı olarak 13 kanal Elektroensefalografi (EEG) ve 48 kanal İşlevsel Yakın Kızılaltı Spektroskopisi (İYKAS) çekimi alınmıştır. Dört tür uyaran cümlesi (düz dil, kalıplaşmış metafor, yeni metafor ve anormal dil) gösterilmiştir. EEG datasında, uyarana zaman kitli olarak Olaya İlişkin Potansiyeller (OİP) tepe latans ve ortalama genlik analizi, İYKAS datasında ise uyaran türüne bağlı oksihemoglobin konsantrasyon değişimi analiz edilmiştir. Başlıca bulgular şöyledir: OİP; erken N400'de uyaran türleri (F(3, 96) = 5.502, p < .01) ve lokasyon*hemisfer*grup (F(8,128=2.471, p < .05); geç N400'de grup (F(2,32) = 3.922, p < .05); P600'de grup (F(2,32) = 3.794, p < .05) farkı gözlenmiştir. İYKAS; SK'da grupta kalıplaşmış metafor dili düz dil (p < .05) ve anormal dilden (p < .05, p < .05) sağ primer somatosensoryde  (PSS)  daha yüksek aktivasyon göstermiştir. Kavramsal metafor dilinde ALZ ve dFTD'ye SK'ya kıyasla sPSS'de azalmış aktivasyon göstermiştir.ALZ'da OİP sonuçları dile dair genel bir bozulma gösterir. Bu bozulma erken ve geç N400'te artmış negativite, P600'de azalmış pozitivite ile karakterizedir. İYKAS sonuçları, hem ALZ hem dFTD için genel bir dil bozulması gösterir. Bununla birlikte bu bozulma kavramsal metafor dilinde sağ PSS'te aktivasyon azalması ile Kavramsal Metafor Teorisini destekler niteliktedir. EEG ve İYKAS bütünleşik çekimi farklı patolojilerde metafor dili araştırmaları için birbirini tamamlayan sonuçlar sunmaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the abstract reasoning disorders that are being observed in Alzheimer Disease (AD) and Behavioral Frontotemporal Dementia (bvFTD) patients by making use of the metaphorical language and to prove the differentiation of disorder-induced electrophysiological and hemodynamical responses from those of the healthy control group. 12 AD, 12 bvFTD patients and 11 healthy volunteers have been included in this research.  Electroencephalography (EEG, 13 channels) and functional Near Infrared Spectroscopy (fNIRS, 48 channels) have been used simultaneously. Four different types of sentences (literal language, conventional metaphor, novel metaphor and abnormal language) have been presented. EEG: Mean amplitudes and peak latencies were evaluated. fNIRS: Stimulus-dependent changes in oxyhemoglobin concentration have been analyzed. Main finds are as follow: ERP; differences in early N400 stimulus types (F(3, 96) = 5.502, p < .01) and location*hemisphere*group (F(8,128 = 2.471, p < .05); differences of group in late N400 (F(2,32) = 3.922, p < .05); differences of group in P600 (F(2,32) = 3.794, p < .05) have been observed. fNIRS; the in-group conventional metaphor language has demonstrated a higher activity in the right primary somatosensory area (rPSS) than the direct language (p < .05) and the abnormal language (p < .05, p < .05). In the conceptual metaphorical language AD and bvFTD have demonstrated a reduced activity in comparison to the healthy control group. 
ERP results shows a general disorder of language processing in AD. That disorder characterized with the increased negativity in the early and late N400 and decreased positivity in P600. fNIRS results indicate a general language disorder for both ALZ and bvFTD. Nevertheless, activity reduction in rPSS in the conceptual metaphorical language supports the Conceptual Metaphorical Theory. Simultaneous acquisition of EEG and fNIRS complementary results to understand metaphor language in AD and bvFTD.