COVID-19 aşılarının zorunlu olarak uygulanabilirliğinin hukuki yönüyle değerlendirilmesi
Legal assessment of mandatoryapplicability of COVID-19 vaccine
Yazar: MUHAMMET MERT TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. BEHNAN ALPER
Çukurova Üniversitesi / Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü / Adli Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Aşılar = Vaccines ; COVID 19 = COVID 19 ; Pandemiler = Pandemics ; Sağlık hukuku = Health law ; Uluslararası hukuk = International law ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
COVID-19 pandemisi, sağlık, ekonomi ve siyaset gibi bireyi ve toplumu kapsayan birçok alanda olumsuz anlamda önemli ölçüde etkilemiştir. Söz konusu etkilerin önemli bir kısmı halen devam etmekte olup bu etkiler, değişerek ve gelişerek güncelliğini korumaktadır.
19. yüzyılın başından itibaren birçok hastalığın tedavisi için geliştirilen aşılar, hastalıklar neticesinde ortaya çıkan olumsuz etkilerin giderilmesinde önemli rol oynamıştır. Bu bağlamda bazı hastalıklar özelinde birçok ülke, söz konusu hastalıklarla mücadelede aşı uygulamasını zorunlu kılmıştır.
Ülkeler aşı uygulamalarını, hastalığın türü, aşılanacak kişinin yaşı veya aşılanacak kişinin mesleği gibi birçok farklı kriteri göz önünde bulundurarak zorunlu kılmaktadır. Aşının zorunlu olarak uygulanması, aşılanmayan kişilerin temel hak ve özgürlüklerinin kısıtlanması veya bu kişilere para cezası uygulanması gibi adli ve idari yaptırımlar yöntemlerle gerçekleştirilmektedir.
Bu çalışmada, uluslararası hukuki düzenlemeler, uluslararası mahkeme kararları, iç hukukumuzda yer alan düzenlemeler, mahkeme kararları, Dünya Hekimler Birliği (WMA) metinleri, Türk Tabipler Birliği (TBB) metinleri, Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) metinleri ve sağlık hukuku literatüründe yer alan bilimsel yayınlar incelenerek, COVID-19 pandemisi bağlamında geliştirilen aşıların zorunlu olarak uygulanabilirliği ele alınacaktır.
COVID-19 aşılarının kişiler üzerinde zorunlu olarak uygulanmasının hukuka uygunluğunun belirlenmesinin amaçlandığı bu çalışma ile COVID-19 pandemisiyle mücadelede karşılaşılan hukuki sorunların çözümüne katkı sağlanayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Sözcükler: COVID-19 Pandemisi, zorunlu aşı, uluslararası hukuk, insan hakları, sağlık hukuku.

Abstract:
The COVID-19 pandemic has had a significantnegativeeffect on manypurwievsincludingtheindividualandsociety, such as health, economyandpolitics. A significantpart of thesaideffectsstillcontinuesandtheseeffectskeepuptodatebychanginganddeveloping.
Vaccinesdevelopedforthetreatment of manydiseases since thebeginning of the 19th centuryhaveplayed an essential role in eliminatingthenegativeeffects of diseases. Inthiscontext, manycountries, in particularforsomediseases, havemade it mandatorytoapplyvaccinestostrugglingwiththesediseases.
Countriesmakevaccinationapplicationsmandatorybyconsideringmanydifferentcriteriasuch as thetype of disease, theage of thepersonto be vaccinatedortheprofession of thepersonto be vaccinated. Compulsoryadministration of thevaccine is carriedoutthroughmethodssuch as therestriction of thefundamentalrightsandfreedoms of thosewhoare not vaccinated, ortheapplication of judicialandadministrativesanctionssuch as fines. 
Inthisstudy, themandatoryapplicability of vaccinesdeveloped in thecontext of the COVID-19 pandemicwill be discussedbyexamininginternational legal regulations, internationalcourtdecisions, regulations in ourdomesticlawandcourtdecisions, World MedicalAssociation (WMA) texts, TurkishMedicalAssociation (TBB) texts, World HealthOrganization (WHO) textsandscientificpublications in thehealthlawliterature.
It is thoughtthatwiththisstudy, whichaimstodeterminethelegality of themandatoryapplication of COVID-19 pandemicvaccines on individuals, willcontributetothesolution of legal problemsencountered in thestrugglingwiththe COVID-19 pandemic.

KeyWords: COVID-19 Pandemic, mandatoryvaccine, internationallaw, humanrights,healthlaw.