Türk imalat sanayi firmalarının etkinliklerinin çok periyotlu iki aşamalı veri zarflama analizi ve Malmquist endeks yöntemiyle incelenmesi
The efficiency investigation of Turkish manufacturing industry by multi-period two-stage data envelopment analysis and Malmquist index
Yazar: BAŞAK APAYDIN AVŞAR
Danışman: DOÇ. DR. MERAL EBEGİL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; İmalat sektörü =

Özet:
Ülkemiz ekonomisi açısından büyük öneme sahip imalat sanayi bünyesinde yer alan çok sayıda firmanın, etkinliğini ölçmek firma yöneticileri ve karar vericilerin yönetim stratejilerini geliştirmeleri açısından oldukça önemlidir. Bu tez çalışmasında, yüksek katma değer yaratan bu sektör firmalarının etkinliğini ölçmek için çok periyotlu iki aşamalı bir VZA modeli tanımlanmıştır. Geleneksel VZA yönteminden farklı olarak firmaların, finansal etkinlikleri ve faaliyet etkinlikleri iki alt süreçte ele alınmıştır. Söz konusu yöntem imalat sanayi firmaları üzerinde ilk defa bu çalışmada uygulanmıştır. Çalışma kapsamında uygulanan bu yöntem ile firmaların genel etkinlikleri ölçülürken iki alt sürece ayırarak etkinsizliğin kaynağı tespit edilmeye çalışılmıştır. Buna göre Türkiye Kamu Aydınlatma Platformu (KAP)'nda yer alan 90 imalat sanayi firmasının 2013-2015 dönemi verileri kullanılarak etkinlik ölçümü yapılmıştır. Çalışmada birinci aşama girdileri olarak; çalışan sayısı, toplam aktifler ve ödenmiş sermaye kullanılırken, birinci aşama çıktıları ve aynı zamanda ikinci aşama girdileri olarak; hasılat ve faaliyet giderleri kullanılmıştır. İkinci aşama çıktıları olarak ise net kâr marjı, faaliyet kârlılığı, aktif kârlılığı ve öz sermaye kârlılığı kullanılmıştır. Ayrıca firmaların birden fazla periyoda sahip olması nedeniyle Malmquist endeks yöntemi uygulanarak firmaların etkinlik değişimi incelenmiştir. Son olarak, firmalara girdi, süreç ve çıktı değişkenleri bakımından uygulanan bir kümeleme analizi yöntemiyle elde edilen sonuçların çok periyotlu iki aşamalı VZA etkinlik sonuçlarına göre oluşan kümelerle bir karşılaştırmasına yer verilmiştir.

Abstract:
Measuring the efficiency of a large number of companies in the manufacturing industry, which has a large precaution in terms of the economy of the country, is very important in terms of developing management strategies for company managements and decision makers. In this study, a multi-period, two-stage DEA model is defined to measure the efficiency of firms in manufacturing industry which is high value added. Unlike the traditional DEA method, firms' financial efficiency and activity efficiency are handled in two sub-processes in two-stage DEA. This method is applied for the first time on the manufacturing industry firms in this thesis. In this study, it was tried to determine the source of inefficiency by dividing into two sub-processes while measuring the general efficiency of the firms. Data of 90 manufacturing industry companies on the Public Disclosure Platform of Turkey (KAP) were used for efficiency measurement for 2013 - 2015 period. Number of employees, total assets and paid-in capital are considered as first stage inputs and revenue and operating expenses are considered as first stage outputs and second stage inputs are. As the second stage outputs, net profit margins, operating profitability, asset profitability and equity profitability were used. In addition, due to the fact that firms have more than one period, Malmquist Index Method was used to examine the efficiency changes of the firms. Finally, a clustering analysis method was conducted using input, process and output variables and the results were compared to the multi-period, two-stage DEA efficiency values.