Elazığ'da yerel bir dini grup: Halit Çakmak ve topluluğu üzerine bir araştırma
A local religious group in Elazığ: A research on the Halit Çakmak community
Yazar: ŞEYMA ERGEN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM YENEN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Halit Çakmak ve Topluluğu'nun mensuplarının yaşamları üzerindeki etkileri hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır. Bu eksiklik, cemaatin üyelerinin inanç ve pratiklerinin, bireysel ve toplumsal düzeydeki sonuçlarını anlamayı zorlaştırmaktadır. Bu araştırma, bu bilgi boşluğunu doldurarak, cemaatin bireyler üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, Elazığ'da yerel bir dini grup olan Halit Çakmak ve Topluluğu'nun mensuplarıyla yapılan görüşmeler yoluyla, bu cemaatin bireylerin yaşamları üzerindeki etkilerini anlamaktır. Araştırma, cemaatin üyelerinin inançlarını, günlük yaşam pratiklerini ve toplumsal ilişkilerini nasıl şekillendirdiğini incelemeyi hedeflemektedir. Bu çalışmanın yöntemi nitel, deseni kültür(etnografi) analizidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu kartopu örneklem metoduyla ulaşılmış 18 erkek topluluk mensubu oluşturmaktadır. Toplanan veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda elde edilen veriler birbirleriyle ilişkilendirilerek yorumlanmıştır. Yapılan görüşmeler ve araştırmalar sonucu topluluğun oluşumunun bir süreç halinde olduğu, herhangi bir cemaat oluşturma isteği bulunmadan sevildiği ve sayıldığı için Halit Çakmak'ın etrafında kendiliğinden bir topluluk oluştuğu şeklinde yorumlanmıştır. Halit Çakmak'ın karizmatik bir lider olarak bulunduğu şehri, görüşleri ve yönlendirmeleriyle etkilediği tespit edilmiştir. Vefatına kadar ortak buluşma noktası olan dergâh olarak isimlendirilen yerin aktif olarak kullanıldığı, vefatıyla beraber topluluk bütünlüğünde oluşan kopukluklardan dolayı haftada bir defa veya dini gün ve gecelerde kullanılmak üzere nadiren ve eskiye oranla daha az kişi toplandığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
There is insufficient information about the impacts on the lives of members of Halit Çakmak and his Community. This lack of information makes it difficult to understand the individual and societal consequences of the beliefs and practices of the community's members. This research aims to fill this gap by revealing the effects of the community on individuals. The primary goal of this research is to understand the impacts of Halit Çakmak and his Community, a local religious group in Elazığ, on the lives of individuals through interviews conducted with its members. The study aims to examine how the community shapes the beliefs, daily practices, and social relationships of its members. The methodology of this study is qualitative, with a cultural (ethnographic) analysis design. A semi-structured interview technique was used as the data collection tool. The study group consists of 18 male community members reached through the snowball sampling method. The collected data were analyzed using content analysis. The data obtained from the research were interpreted by relating them to each other. As a result of the interviews and research, it was interpreted that the formation of the community was a process, and a community spontaneously formed around Halit Çakmak because he was loved and respected, without any desire to form a community. It was found that Halit Çakmak, as a charismatic leader, influenced the city he lived in with his views and guidance. It was observed that the place referred to as the dervish lodge, which was the common meeting point until his death, was actively used, and after his death, due to disruptions in the community's integrity, it was rarely used and gathered fewer people, typically once a week or on religious days and nights.