Ampute futbol ve tekerlekli sandalye basketbol sporcularının spora bağlılıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Investigation of sport engagement of amputee football and wheelchair basketball athletes in terms of different variables
Yazar: HÜSEYİN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Hareket ve Antrenman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma, ampute futbol ve tekerlekli sandalye basketbol sporcularının spora bağlılıklarını farklı değişkenler açısından incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, Türkiye genelinde ampute futbol ve tekerlekli sandalye basketbol sporcularının katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 59 ampute futbol, 110 tekerlekli sandalye basketbol sporcusu olmak üzere toplam 169 sporcu katılmıştır. Araştırmada, Gullien ve Alvarado tarafından 2014 yılında geliştirilen, Sırgancı ve ark. (2019) tarafından Türkçe'ye uyarlanan ve 15 maddeden oluşan ''Spora Bağlılık'' ölçeği kullanılmıştır. Bulgular doğrultusunda, ampute futbolcuların spora bağlılık ölçeği ortalama 61,88±10,97 puan, alt boyutlardan zinde olma 20,12 ±4,08 puan, adanma 21,32±3,67 puan, içselleştirme 20,44±3,83 puan olduğu bulunmuştur. Tekerlekli sandalye sporcularının spora bağlılık ölçeği ortalama 65,19±8,90 puan, alt boyutlardan zinde olma 21,24±3,19 puan, adanma 22,51±3,03 puan, içselleştirme 21,45±3,47 puan bulunmuştur. Ölçek ve alt boyut puanları, her iki branş sporcularında da çok yüksek düzeyde bulunmuştur ve ampute futbol ve tekerlekli sandalye basketbol sporcularının spor branşlarına çok yüksek düzeyde bağlı oldukları söylenebilir. Tekerlekli sandalye basketbol sporcularının spora bağlılık düzeylerinde, engelli oluş zamanına göre içselleştirme alt boyutunda doğuştan engelli olanların lehine; ampute futbolcuların spora bağlılık ölçeği ve zinde olma puanlarında, antrenörle çalışma süresine göre, antrenörüyle iki yıl ve üzerinde çalışanların lehine anlamlı fark olduğu (p<0,05); buna karşın tekerlekli sandalye basketbol sporcularının spora bağlılık ölçek ve zinde olma puanlarında, antrenörle çalışma süresine göre anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Ampute futbolcuların, spora bağlılık ölçek ve zinde olma puanlarında, spor yaşına ve ekonomik duruma göre anlamlı düzeyde fark olduğu tespit edilmiş olmasına karşın (p<0,05); tekerlekli sandalye basketbol sporcularında spora bağlılık ölçek ve zinde olma puanlarında, spor yaşına ve ekonomik duruma göre anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sporcuların spora bağlılık düzeyinde, medeni durum, geçimini spordan sağlama, engellilik süresi, oynanılan lig ve antrenör tipine göre anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Bu araştırmanın, engellilerin spora bağlılıklarını etkileyen etmenlerin belirlenmesinde yapılacak daha kapsamlı araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir. 

Anahtar Sözcükler: ampute futbol, spora bağlılık, tekerlekli sandalye basketbol

Abstract:
ABSTRACT
This study was conducted to examine the levels of sports commitment of amputee football and wheelchair basketball players in terms of different variables. The research was carried out with the participation of amputee football and wheelchair basketball players throughout Turkey. A total of 169 athletes, including 59 amputee football players and 110 wheelchair basketball players, participated in the study. Developed by Gullien and Alvarado in 2014, Sırgancı et al. (2019) adapted into Turkish and consisted of 15 items, the "Sports Attachment" scale was used. In line with the findings, the scale of commitment to sports of amputee football players was 61.88±10.97 points, from the sub-dimensions, vigor 20.12 ± 4.08 points, dedication 21.32±3.67 points, internalization 20.44±3.83 points. found to be. Wheelchair athletes' sports commitment scale was 65.19±8.90 points, among the sub-dimensions, vitality was 21.24±3.19 points, dedication was 22.51±3.03 points, and internalization was 21.45±3.47 points. Scale and sub-dimension scores were found to be very high in both branch athletes, and it can be said that amputee football and wheelchair basketball players are highly committed to sports branches. In the level of commitment to sports of wheelchair basketball players, in favor of those with congenital disabilities in the internalization sub-dimension according to the type of disability; There was a significant difference in the sports commitment scale and fitness scores of amputee footballers, according to the duration of working with the coach, in favor of those who worked with their coach for two years or more (p<0.05); On the other hand, it was determined that there was no significant difference in the sports commitment scale and fitness scores of wheelchair basketball players according to the duration of working with the trainer. Although it was determined that there was a significant difference in sports commitment scale and fitness scores of amputee football players according to sports age and economic status (p<0.05); It has been concluded that there is no significant difference in sports commitment scale and fitness scores in wheelchair basketball players according to sports age and economic status. It was seen that there was no significant difference in the level of commitment to sports of the athletes, according to marital status, making a living from sports, duration of disability and league played, type of coach. It is thought that this research will contribute to more comprehensive research to determine the factors affecting the commitment of the disabled to sports.
Keywords: amputee football, sports commitment, wheelchair basketball