Doğu Karadeniz ekosistemindeki hamsi (Engraulis encrasicolus L. 1758) ve istavrit (Trachurus mediterraneus) balıklarının biyoekolojik özellikleri üzerine bir araştırma
Y A Research on Bioecological Properties of Anchovy (Engraulis encrasicolus L. 1758) and Mackerel (Trachurus mediterraneus) Fishes in the Eastern Black Sea Ecosystem
Yazar: EROL KAYALI
Danışman: DOÇ. DR. KADİR SEYHAN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology
Dizin: Biyoekoloji = Bioecology ; Doğu Karadeniz bölgesi = Eastern Black Sea region ; Ekosistem = Ecosystem ; Hamsi balığı = Anchouy ; İstavrit balığı = Horse mackerel

Özet:
ÖZET Türk balıkçılık sektöründe önemli bir ekonomik yeri olan ve pelajik ortamda yaşayan Karadeniz hamsisi (Engraulis encrasicolus, L.1758) ve İstavritinin (Trachurus mediterraneus) beslenme ekolojilerinin temel kavramları, stok yapılan ve cinsi olgunluğa erişme boylan araştırılmıştır. Araştırma bulguları; stok yapısı, cinsi olgunluğa erişme boyu, büyüme, ölüm oranlan, kondisyon faktörleri, ürün/yenilenme ilişkisi, VPA analizi, beslenme ekolojisi, hamsi ve istavrit preylerinin dominantlık ve çeşitliliği konularını içermektedir. Araştırma periyodu boyunca (1996-1997) elde edilen verilerde istavrit için maksimum boy 17.8 cm ve minimum boy 6.3 cm olarak tespit edilmiştir. Bununla beraber her yaş grubuna ait ortalama boylar sırası ile 8.61 cm (0+), 10.49 cm (1+), 13.56 cm (2+) ve 15.59 cm (3+) olarak tespit edilmiştir. Hamsilerde maksimum boy 13.5 cm ve minimum boy 6.2 cm olarak tespit edilmiştir. Bununla beraber her yaş grubuna ait ortalama boylar sırası ile 7.93 cm (0+), 9.99 cm (1+) ve 12.13 cm (2+) olarak tespit edilmiştir. Araştırmada istavritin boy-ağırlık ilişkisi; W= 0.0108*L298, hamsininin boy- ağırlık ilişkisi ise; W= 0.00569*L7 "7 olarak belirlenmiştir. Yapılan çalışmada dişi istavritlerin yaklaşık olarak 12 cm (Ls(): 12.12 ± 0.234) boyda, erkek bireylerin ise 13 cm (Lso: 13.32 ± 1.06) boyda cinsi olgunluğa eriştikleri saptanmıştır. Aynı çalışma hamsilere uygulandığında, dişi bireylerin yaklaşık 9.3 cm (L50: 9.3 ± 0.017), erkek bireylerin ise 8.9 cm (L50: 8.9 ± 1.66) boyda cinsi olgunluğa eriştiği bulunmuştur. Hamsi ve istavritlerin beslendiği preylerin büyük bir çoğunluğunu (yaklaşık % 95) calanoid copepodlar oluşturmaktadır. Bundan dolayı aynı pelajik su kolonunda yaşayan bu iki tür arasında bir besin rekabetinin olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Hamsi, İstavrit, Beslenme Ekolojisi, Cinsi Olgunluk, Stok, Doğu Karadeniz VIII

Abstract:
SUMMAR Feeding ecology, stock structure and onset of sexual maturity of two pelagic species, Anchovy Engraulis encrasicolus, L. 1758 and Horse mackerel, Trachurus mediterraneus, inhabiting in the Black Sea and both are economically important species, were investigated during the course of study in the Eastern Black Sea Region. The results include; stock structure of both species, growth, mortality, condition factors, sexual maturity, recruitment, and VPA analysis, feeding ecology, prey diversity and prey preference were also included for those two pelagic species. The data obtained during the sampling period of 1996-1997 showed that the length of Horse mackerel ranged from 6.3 cm to 17.8 cm. for the age classes concerned the average length were estimated as 8.61 cm of "0+", 10.49 cm of "1+", 13.56 of "2+" and 15.59 cm of "3+". The length of anchovy ranged from 6.2 cm to 13.5 cm. 7.93 cm. 9.99 cm and 12.13 cm were estimated for the age classes of 0+, 1+, and 2+ respectively. The study has revealed that length weight relationship for both species were found to be as following; W=0.0108*L:!98 Horse mackerel W=0.00569*L3"7 anchovy It was also found that female Horse mackerels each their sexual maturity when they are about 12 cm (L50: 12.12 ± 0.234). This is about 13 cm (L50: 13.32 ± 1.06) for males. For the anchovies. L50 for male and female were 8.9 cm ± 1.66 and 9.3 ± 0.017 cm respectively. Both anchovy and Horse mackerel feed mainly on Calanoid Copepods (% 95). Therefore it is though that there might be a strong competition between those two pelagic species. Key Words: Anchovy, Mackerel, Feeding Ecology, Sexual Maturity, Stock, The Eastern Black Sea IX