Türkiye'deki işlenmiş soya ürünlerinde kalitatif ve kantitatif GDO tanısı ve transgen analizi
Qualitative and quantitative GMO detection of processed soy products and analysis of transgene in Turkey
Yazar: MÜNEVVER MERVE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. ŞULE ARI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology ; Genetik = Genetics

Özet:
Tarımsal biyoteknolojide yaşanan gelişmeler sayesinde genetik manipulasyonlar kullanılarak herbisit dayanıklılığı ve böceklere direnç gibi bitkiye yarar sağlayan genlerin geleneksel ürünlere aktarımı başarılı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Başta soya, mısır, pamuk ve kanola olmak üzere birçok genetiği değiştirilmiş bitki çeşidi dünya çapında ekilmekte veya ithal edilmektedir. 2011 yılında dünyadaki toplam GD ekim alanlarının % 47'sini kaplayan soya (Glycine max L.) birinci sırada yer almaktadır. Transgenik soya çeşitlerinden olan ?RoundUp Ready? (RR), 1996 yılında Kanada'da besin üretimi için kullanımı onaylanan ilk bitki olmuştur ve günümüzde ekimi yapılan transgenik çeşitler arasında en yaygın olandır.Önemli bir protein ve bitkisel yağ kaynağı olmasından dolayı soya içerikli besin üretiminde GD soya tohumlarının kullanımı giderek artmaktadır. Ülkemizde tüketilen soyanın büyük bir kısmı GD soyaların yetiştirildiği diğer ülkelerden ithal edilmektedir. Bu nedenle, işlenmiş ürünlerde GD soyaların belirlenmesi ve kantitasyonu besin güvenliği ve kalitesi açısından tüketici endişelerinin başında gelmektedir.Bu tez projesi kapsamında işlenmiş soya ürünlerinde (soya unu, soya kıyması, soya eti, soya kreması, soya sütü, soya kahvesi, soya filizi, tofu) iki farklı DNA izolasyon yönteminin etkinlikleri incelendi. RR soya çeşidi de dahil olmak üzere Avrupa Birliğince onaylanmış pek çok transgenik üründe düzenleyici diziler olarak kullanılan 35S promotorunun ve NOS terminatörünün belirlenmesine dayalı PCR analizi ile çeşitli örnek grupları kalitatif olarak tarandı. Kalitatif analizler sonucunda her iki düzenleyici diziyi de içeren örneklerin (soya eti, soya unu, soya sütü, soya kreması), RR soya kasete özgü `real time' PCR analizi ile yabancı gen miktarı belirlendi. Sonuç olarak incelenmiş soya kökenli gıda ürünlerinin beşinde (soya eti, soya unu, soya sütü, soya kreması) RR soya çeşidinin varolduğu ve bütün bu örneklerin % 0.9'un altında yabancı gen içerdiği belirlendi.

Abstract:
Due to the great advances in agricultural biotechology, scientists are able to use artificial genetic manipulations to successfully transfer genes for herbicide tolorance and insect resistance into traditional crops. Many genetically modified plant cultivars especially soybean, corn, cotton and canola have been registered world-wide. The major GM crop species is soybean (Glycine max L.), accounting for almost 47% of the total world?s GM planted area in 2011. The ?RoundUp Ready? (RR) soybean was the first plant approved for food production in 1996 in Canada and is the most common transgenic line planted.As an important source of protein and vegetable oil, presently the use of soybean GM seeds for soybean-derived food production has been continuously increasing. Most of the soybeans consumed in Turkey are imported from other countries where GM soybeans are grown. Thus, detection and/or quantification of GM soybeans in processed foods is one of the most important consumer concerns regarding food safety and quality.Within the context of this thesis project, two DNA isolation methods? efficiencies are examined for all processed soy products (soy flour, soy meat, soy crema, soy milk, soy coffee, soy sprout, bean curd). Various sample groups were screened qualitatively by PCR analysis based on determination of 35S promotor and NOS terminator which used as regulatory sequences in RR soybean event and also in many transgenic approved by the European Union. The GM positive samples (soy meat, soy flour, soy milk, soy crema) which contain two sequences were subjected to construct specific detection of RR soy with quantitative real-time PCR. According to the results five of the examined samples (soy meat, soy flour, soy milk, soy crema) indicated presence of RR soy in soy-containing foods and all of these samples contained RR soy below the 0.9%.