Mimarları etkileyen demotivasyon kriterlerinin analitik hiyerarşi proses(AHP) ve analitik ağ prosesi(ANP) ile ağırlıklandırılması
Determining precedence of demotivating factors that affect architects with analytic hierarcy process(AHP) and analytic network process(ANP)
Yazar: TUĞÇE ÜNLÜ
Danışman: ÖĞR. GÖR. HAKAN ÇERÇİOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Çalışma performansını olumsuz yönde etkileyen durumlar hem çalışanlar hem de firmalar açısından büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de mimarların performanslarını etkileyen demotivasyon kriterlerinin öncelik sırasının Analitik Hiyerarşi Prosesi(AHP) ve Analitik Ağ Prosesi(ANP) teknikleri ile belirlenmesidir. Çalışmada kullanılan demotivasyon kriterleri Lukumon O. Oyedele'nin 2012 yılında International Journal of Project Management dergisinde yayımlanan  "Analysis of architects' demotivating factors in design firms" isimli çalışmasından alınmıştır. Motivasyon ve demotivasyon kriterleri belirlenirken genellikle bulundukları toplumun kültürel özellikleri de dikkate alınır. Bu nedenle Oyedele'nin çalışmasında belirtilen bu kriterler, Gazi Üniversitesi Mimarlık Bölümü hocalarından Yrd. Doç. Dr. Yağmur TOPRAKLI ile Türkiye şartları için yeniden düzenlenip çalışmaya alınmıştır. Kriterlerin ağırlıklarını belirleyebilmek için Gazi Üniversitesi Mimarlık Bölümü hocalarından oluşan bir uzman grubunun görüşleri alınmıştır.  Kriterler Saaty tarafından önerilen 1-9 ölçekli ikili karşılaştırmalar matrisleriyle değerlendirilmiştir. Çalışmada; proje ile ilgili demotivasyon kriterleri, tasarım ekibi ve çalışma arkadaşları ile ilgili demotivasyon kriterleri ve kurumsal demotivasyon  kriterleri olmak üzere 3 ana kriter ve bu 3 ana kritere ait toplam 36 alt kriter bulunmaktadır. Elde edilen sonuçlara göre mimarları en çok etkileyen demotivasyon ana kriteri AHP ve ANP'ye göre kurumsal demotivasyon kriterleri çıkmıştır.  Proje ile ilgili demotivasyon kriterleri ve tasarım ekibi ve çalışma arkadaşları ile ilgili demotivasyon kriterlerinin önem dereceleri eşittir. AHP'de en önemli kriter kurumsal demotivasyon kriterlerinden olan yöneticinin çalışanlarına karşı yanlış tutumu kriteri, en az öneme sahip kriter proje ile ilgili demotivasyon kriterlerinden olan işverenin tasarımda radikal ve yüksek düzeyli inovasyon talep etmesi kriteridir. ANP'de ise en önemli kriter proje ile ilgili demotivasyon kriterlerinden sık yapılan tasarım değişiklikleri kriteri, en az öneme sahip kriter proje ile ilgili demotivasyon kriterlerinden olan işverenin tasarımda radikal ve yüksek düzeyli inovasyon talep etmesi kriteridir.

Abstract:
Situations that affects working performance in a negative manner has a great importance for both employees and firms. The purpose of this study is determining precedence of demotivating factors that affect performances of architects in Turkey with the help of Analytic Hierarchy Process (AHP) and Analytic Network Process (ANP) techniques. Demotivating factors used in this project are taken from a study named "Analysis of architects' demotivating factors in design firms" which is written by Lukumon O. Oyedele and published in the International Journal of Project Management in 2012. Generally, cultural properties of that societies are also examined while determining the motivating and demotivating factors. For this reason, factors examined in the study of Oyedele are rearranged for Turkey based on discussions with Asst. Prof. Yağmur Topraklı from Gazi Universty Department of Architecture. Degrees of importance of the factors are determined with the help of experts from Gazi University, Department of Architecture. Those factors are evaluated via binary comparison matrices with 1 to 9 scale, which are suggested by Saaty. There are 3 main demotivating factors in the study, which are demotivating factors about project, factors about design team/co-worker and, organisational demotivating factors. Additionally, there are 36 sub-factors which are belongs to those 3 main factors. Results shows that based on ANP and AHP techniques architectures are mostly affected by organisational demotivating factors. Degree of importance of demotivating factors about project and, demotivating factors about design team/co-worker are equal. In the AHP technique, the most important factor among the all sub-factors is factor of inept leadership personal behaviours, which is a sub-factor of organisational demotivating factors, and the least important one is factor of  clients demand for radical and high-degree of innovation in design which is a sub-factor of demotivating factors about the project. In the ANP technique, the most important factor among the all sub-factors is factors of Frequent design changes/variations which is a sub-factor of demotivating factors about the project, and the least important one is factor of clients demand for radical and high-degree of innovation in design which is a sub-factor of demotivating factors about the project.