Türkiye'de yayılış gösteren bazı Asphodeline rchb. (Liliaceae) taksonlarının antioksidan özelliklerinin incelenmesi
Screening of antioxidant properties of some Asphodeline rchb.  (Liliaceae) taxa growing in Turkey
Yazar: GÖKHAN ZENGİN
Danışman: PROF. DR. APDURAHMAN AKTÜMSEK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışma dört Asphodeline taksonunun (A. anatolica, A. baytopae, A. brevicaulis subsp. brevicaulis var. brevicaulis ve A. cilicia) farklı kısımlarından (gövde, kök, tohum ve yaprak) farklı çözücülerle (aseton, metanol ve su) elde edilen özütlerin antioksidan etkileri ve fitokimyasal içeriğini değerlendirmek için gerçekleştirildi. Herbir özütün antioksidan aktiviteleri serbest radikal süpürme (DPPH ve ABTS), indirgeme gücü (FRAP ve CUPRAC), toplam antioksidan kapasite (Fosfomolibdat ve β-karoten/linoleik asit) ve metal şelatlama testlerini içeren farklı kimyasal testler kullanılarak test edildi. Toplam antioksidan bileşenler, toplam fenolik, flavonoid, flavanol, tannin ve saponin içerikleri spektrofotometrik metotlar ile hesaplandı.
Çözücüler, antioksidan bileşenlerin ekstraksiyonunda farklı etkinlik göstermişlerdir. Serbest radikal süpürme, indirgeme gücü, total antioksidan kapasiteleri ve metal şelatlama aktiviteleri ektraksiyon için kullanılan çözücüden etkilenmiştir.
Deneysel sonuçlar Asphodeline taksonlarından elde edilen aseton özütlerinin yüksek seviyedeki antioksidan komponentler ile güçlü radikal süpürücü, indirgeme gücü aktiviteleri ve iyi bir linoleik asit oksidasyon yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte,  metal şelatlama testinde su özütleri aktiftir. Özütlerin toplam fenolik içerikleri ile antioksidan potansiyelleri önemli ölçüde ilişkilidir (metal şelatlama aktivitesi hariç). Elde edilen bu sonuçlar temelinde, Asphodeline özütleri doğal antioksidanların değerli bir kaynağı olarak düşünülebilir. 
Bu sonuçlar Asphodeline taksonlarının halk hekimliğindeki kullanımlarına bir temel olmakla birlikte, ek olarak gıda ve farmasötik endüstrilerinde yeni antioksidanların keşfi için ilave kaynaklar sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The present study was carried out to assess the phytochemical content and antioxidant effect of different solvent (aceton, methanol and water) extracts obtained from different parts (stem, root, seed and leaf) of four Asphodeline taxa (A.anatolica, A. baytopae, A. brevicaulis subsp. brevicaulis var. brevicaulis and A.cilicia). The different extracts of each plant parts were tested for antioxidant activities using different chemical assays, including free radical scavenging (DPPH and ABTS), reducing power (FRAP and CUPRAC), total antioxidant capacity (phosphomolybdenum and β-carotene/linoleic acid) and metal chelating assays. The total antioxidant components namely total phenolic, flavonoid, flavanol, tannin and saponin contents were also calculated by spectrophotometric methods.  
The solvents had different efficiencies for extraction of antioxidant compounds. The free radical scavenging, reducing power, total antioxidant capacities and metal chelating activities were affected by solvent used for extraction.
The experimental results further revelaed that acetone extracts produced the Asphodeline taxa exhibited strong free radical scavenging, reducing power activites and possess good inhibition ability of linoleic acid oxidation with high antioxidant components. On the other hand, water extracts were active in metal chelating assay. Total phenolic content of these extracts were significantly correlated with antioxidant potentials (except for metal chelating activity). On the basis of the results obtained, Asphodeline extracts should be regarded as a valuable source of natural antioxidants.
These results provide a scientific basis for the use of Asphodeline species in folk medicine as well as additional resources for the discovery of novel antioxidants in food and pharmaceutical industry.