Yüksek güvenilirlik gerektiren hava taşımacılığı endüstrisinde örgütler arası emniyet vatandaşlığı davranışı üzerine keşfedici bir araştırma
An exploratory study on interorganizational safety citizenship behavior in the air transport industry from the high reliability theory perspective
Yazar: ÜMİT DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. NALAN ERGÜN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, Türk hava taşımacılığı endüstrisinde faaliyet gösteren örgütlerin, sektörel düzeyde emniyetin sağlaması ve artırılması amacıyla sergiledikleri örgütler arası emniyet vatandaşlığı davranışlarını ve bu davranışların gerçekleştirilmesine etki eden faktörleri ortaya koymaktır. Nitel araştırma deseni benimsenen bu çalışmada, Türk hava taşımacılığı endüstrisinden havacılık emniyetinin sağlanmasında ve geliştirilmesinde yönetsel ve operasyonel süreçlerde yer alan konuyla ilgili yeterli bilgi ve deneyime sahip orta ve üst düzey yöneticiler çalışmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Bu doğrultuda amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen katılımcılardan yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek araştırma verileri toplanmıştır. Araştırma verileri bu ve veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde ise nitel veri analiz programı NVivo 14'ten faydalanılmıştır. Analiz sonucunda, örgütler arası emniyet vatandaşlığının sergilenmesine etki eden faktörler; sektöre özgü faktörler, örgütsel faktörler, kültürel faktörler, ilişkisel faktörler ve emniyet vatandaşlığı patikaları olmak üzere 5 tema etrafında toplanmıştır. Havacılık örgütleri tarafından sergilenen örgütler arası emniyet vatandaşlığı davranışları ise emniyet sesliliği, emniyet özgeciliği, emniyette sivil erdem ve korumacı yaklaşımlar olmak üzere 4 temaya ayrılmıştır. Araştırma sonuçları, hava taşımacılığı endüstrisindeki havacılık örgütlerine, havacılık emniyetinin sağlanması ve artırılması açısından önemli bilgiler sunmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to uncover interorganizational safety citizenship behaviors exhibited by organizations in the Turkish air transport industry, recognized for their high reliability, with the objective of enhancing and ensuring safety at the sectoral level and factors affecting the adoption of these behaviors. Employing a qualitative research design, the study collected data from participants who were involved in administrative and operational processes related to aviation safety and possessed sufficient knowledge and experience on the topic in managerial positions at the middle and senior levels from different stakeholders operating in Turkish air transport industry, using purposive sampling method. The data were analyzed by utilizing NVivo 14, qualitative data analysis software. As a result of the analysis, five themes were identified, namely sector-specific factors, organizational factors, cultural factors, relational factors, and safety citizenship pathways, as the factors leading to interorganizational safety citizenship. Furthermore, the interorganizational safety citizenship behaviors of aviation organizations were categorized into four themes: safety voice, safety altruism, safety civic virtue, and protective approaches. The conclusions of the research provide significant insights for aviation organizations in the air transportation industry, aiming to ensure and enhance aviation safety.