Primer hiperparatiroidi nedeniyle paratiroidektomi yapılan hastalarda postoperatif hipokalsemiyi öngörmede preoperatif tip 1 prokollajenin n terminal ucu(P1NP) ve tip 1 kollajenin c terminal ucu(CTX) düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluati̇on of preoperati̇ve type 1 procollagens n termi̇nal propepti̇de  (P1NP) and type 1 collagens c termi̇nal pepti̇de (CTX) levels for predi̇cti̇ng postoperati̇ve hypocalcemi̇a i̇n pati̇ents that undergoi̇ng parathyroi̇dectomy for pri̇mary hyperparathyroi̇di̇sm
Yazar: HÜSEYİN FAHRİ MARTLI
Danışman: DOÇ. DR. BARIŞ SAYLAM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery
Dizin: Hiperparatiroidizm = Hyperparathyroidism ; Hipertiroidizm = Hyperthyroidism ; Hipokalsemi = Hypocalcemia ; Kollajen = Collagen ; Paratiroid hastalıkları = Parathyroid diseases ; Paratiroidektomi = Parathyroidectomy ; Postoperatif dönem = Postoperative period

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ; Primer Hiperparatiroidizm ülkemizde ve dünyada oldukça sık görülen bir hastalıktır. Küratif tedavisi cerrahi olan bu hastalığın; paratiroidektomi sonrasında meydana gelen komplikasyonlarından biri olan hipokalsemi uzun süre hastanede yatış gerektirmesi ve uzamış medikal tedavi ve de iş gücü kaybına neden olması hasebiyle önemli bir komplikasyondur. Ameliyat öncesi yapılacak olan tetkik ve tahlillerin ki rutin dışı olarak çalışılan P1NP(tip 1 prokollajenin N terminal preopeptid ucu) ve CTx(tip 1 kollajenin C terminal propeptid ucu) kullanılarak ameliyat sonrası hipokalsemi gelişiminin değerlendirilmesinde faydasının olup olmadığı amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM; Prospektif gözlemsel olan bu çalışmada primer hiperparatiroidili hastaların tanısında ve ameliyat öncesinde yapılan tetkiklerin dışında ameliyattan bir gün önce alınan kan serum örneklerinde P1NP ve CTx çalışıldı; ameliyat sonrası birinci günündeki kalsiyum seviyeleri ile tüm rutin tetkikler, P1NP ve CTx arasındaki korelasyona bakıldı.
BULGULAR; Postoperatif birinci gün hipokalsemi gelişen hastaların median yaşı 53, gelişmeyen hastaların 62 olarak bulundu ( p=0,01). Yine hipokalsemi gelişen hastaların üre, kreatinin ve GFR değerleri sırasıyla 22mg/dl, 0,61 mg/dl, 105 ml/dk olarak bulunmuş; hipokalsemi geliştirmeyenlerde ise bu sıralama ; 30,5mg/dl, 0,74mg/dl, 90ml/dk olarak bulundu ve p değerleri de sırasıyla; 0,02 , 0,001 ve 0,01 olarak gelmiş ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. KMD femur Z skoru hipokalsemi gelişenlerde -0,1 gelişmeyenlerde 0,8 olarak bulundu ve p=0,02 olarak bulundu. Ameliyat öncesi çalışılan CTx ise hipokalsemi gelişen hastalarda 4,14 pg/dl gelişmeyenlerde 1,98 pg/dl olarak ve p=0,036 olarak bulundu. P1NP değerinin ise hipokalsemi gelişenlerdeki median değeri 252,84 mmg/dl, gelişmeyenlerde 269,04 mmg/dl olarak bulundu ama p=0,427 olması nedeni ile istatistiksel olarak anlamlı çıkmamıştır.
TARTIŞMA; Ameliyat sonrası hipokalsemi gelişme riskini değerlendirmede genç yaşta olma ve sağlam böbrek fonksiyonlarına sahip olma bir risk faktörüdür ve femurun mikromimari yapısının zayıf olması (düşük KMD femur Z skoru) ve kemik yıkım belirteci olan CTx'in yüksek çıkması yine risk oluşturmaktadır.

Abstract:
INTRODUCTİON;Primary Hyperparathroidism is common disase for Turkey and other countries.Main treatment of this disase is parathyroidectomy that have some complications like hypocalcemia after operation.Prolonged hospital stay, delayed return to work are related to this complication.In this study we aimed that evaluation of postoperative hypocalcemia via rutin blood and radiolocical tests with P1NP(type 1 procollagen n terminal  propeptide) and CTX(type 1 collagens c terminal peptide).
MATARIALS AND METHODS; The study was designed to prospective and observational.For diagnosis and treatment ; blood  and radiolacical tests were taken  after that we took blood tests for P1NP and CTx before the operation day, for calcium value after the operation day. We resourched correlations between postoperativehypokalsiyumlcemia and P1NP-CTx and other blood and radiolocical tests.
RESULTS; Postoperative hypocalcemia after parathyroidectomy was found related to little age (53)than postoperative normocalcemic patients(62).(p=0,01) Preserved renal function was related to postoperative hypocalcemia.Median ure value for hypocalcemic patients was 22 mg/dl; for normocalcemic patients was 30,5 mg/dl (p=0,02).Median creatinin value for  hypocalcemic patients was 0,61 mg/dl; for normocalcemic patients was 0,74 mg/dl.(p=0,001) Median GFR value for hypocalcemic patients was 105 ml/sc; for normocalcemic patients was 90 ml/sc.(p=0,01) Bone mineral density for femur bone for median Z score was -0,1 for hypocalcemic patients and 0,8 who is normocalcemia after parathyroidectomy.(p=0,02) Preoperative median CTx value for hypocalcemic patients was 4,14pg/dl; for normocalcemic patients was 1,98 pg/dl.(p=0,036).Median P1NP value for hypocalcemic patients was 254,84 mmg/dl ; for normocalcemic patients was 269,04 mmg/dl and p=0,427.For that reason there is no stastic correlation between P1NP and postoperative hypocalcemia.
DISCUSSION; For eveluating to postoperative hypocalcemia for primary hyperparathyroidism young age,preserved renal function, low BMD femur Z score, eleveted serum CTX value could be predictive.
Key Words; Parathyroidectomy, hypocalcemia,P1NP,CTx