Yeşim Ustaoğlu filmlerinde şeffaflık toplumu eleştirisi
Criticism of the transparency society in Yeşim Ustaoğlu films
Yazar: İLYAS YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN AYTEKİN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Film yapımcılığı = Film production ; Sinema = Cinema ; Sosyal eleştiri = Social criticism ; Türk sineması = Turkish cinema ; Ustaoğlu, Yeşim = Ustaoğlu, Yeşim

Özet:
Tez çalışmasında çektiği filmler "politik film" olarak değerlendirilen Yeşim Ustaoğlu'nun Güneşe Yolculuk ve Bulutları Beklerken filmleri Byung Chul Han'ın "Şeffaflık Toplumu Eleştirisi" kavramı çerçevesinde ele alınmıştır. İktidar ve Şeffaflığın birbirinden ayrı düşünülemeyecek olmasından dolayı, tezin ilk bölümünde iktidar kavramının tartışılması amaçlanmıştır. İktidar kavramı başlığı altında ele alınan diğer kavramların yanında Han'ın şeffaflık toplumu kavramı da incelenmiştir. İktidarın kullandığı bir araç olarak değerlendirildiğinden şeffaflık toplumunun nasıl ortaya çıktığı tartışılmıştır.
Şeffaflık Toplumu kavramının politik bir kavramı ifade etmesi "Politik Sinema" başlığı altında incelediğimiz ikinci bölümü oluşturmaktadır. Politik filmle ilgili şimdiye kadar yapılmış tanımlar karşılaştırılmıştır. Kavramla ilgili ortaya atılan farklı düşünceler incelenmiştir ve politik filmin ne olduğu tartışılmıştır. Üçüncü bölümde Ustaoğlu'nun Güneşe Yolculuk ve Bulutları Beklerken filmleri tartışılan kavramlar çerçevesinde ele alınarak Şeffaflık Toplumu Eleştirisi bağlamında çözümlenmeye çalışılmıştır. İktidarın kendinden olmayanı ve kendinden kabul ettiğini güveni öne sürerek uyguladığı şeffaflıkla nasıl hizaya getirdiği, filmlerdeki sahneler ve bu sahnelerdeki diyaloglar yardımıyla değerlendirilerek Han'ın dokuz başlık altında sınıflandırdığı "Şeffaflık Toplumu Eleştirisi" bağlamında çözümlenmesi yapılmıştır. Çözümlemenin söylem analizi kullanılarak yapılması çalışmanın anlamaya yönelik bir çaba olmasından kaynaklanmaktadır. Söylem analizi bir okuma olarak değerlendirilmekte ve bu okuma anlama dayandırılmaktadır. Söylem analizi, retorik, sinema, sosyoloji, sosyal psikoloji, antropoloji, edebiyat, dilbilim ve göstergebilimle ile metin ve konuşmanın yapılarını ele alır ve anlamlarını sorgular.
Politik sinemanın, toplumun gerçekleri üzerinden iktidara getirdiği eleştiri, iktidarın amaçları doğrultusunda kullandığı şeffaflığa göndermede bulunur. Bu yüzden politik sinemanın şeffaflık toplumu eleştirisi yaptığı söylenebilir. Yeşim Ustaoğlu'nun çalışma kapsamında ele alınan iki filminde bu eleştirinin yapıldığı görülmektedir.

Anahtar Sözcükler: İktidar, Politik Sinema, Şeffaflık Toplumu Eleştirisi, Yeşim Ustaoğlu.

Abstract:
Yeşim Ustaoğlu's "Journey to the Sun" and "Waiting for the Clouds" films, which are evaluated as "political films" in the thesis, are discussed within the framework of Byung Chul Han's "Transparency Society Criticism" concept. Han's idea of a transparency society has also been examined, in addition to other concepts discussed under the concept of power; since it is considered a tool used by the power, it has been discussed how the transparency society emerged. Since power and transparency cannot be considered separately, it is aimed to discuss the concept of power in the first part of the thesis.
It is examined the Transparency Society, which expresses a political concept in the second part, under the title of "Political Cinema". The definitions of a political film are compared. Different ideas about the image are examined. It is also discussed what the political film is. In the third part, we discussed Ustaoğlu's "Journey to the Sun" and "Waiting for the Clouds" films within the framework of the discussed concept and tried to be analyzed them in the context of Transparency Society Criticism. Power aligns with who is not from itself and who accepts it, claiming confidence and applying transparency was evaluated and analyzed with the help of the scenes in the movies and the dialogues in the context of "Criticism". It is interpreted in the context of "Criticism of Transparency Society", which Han classified under nine headings. Making the analysis using discourse analysis is because the study is an effort for better understanding. Discourse analysis is evaluated as reading, and this reading is based on meaning. Discourse analysis deals with rhetoric, cinema, sociology, social psychology, anthropology, literature, linguistics, and semiotics, as well as the structures of text and speech and questions their meanings.
Criticism that political cinema brings to the government through the realities of society refers to the transparency that the government uses for its purposes. Therefore, it can be said that political cinema criticizes the transparency of society. It is seen that this criticism has been made in Yeşim Ustaoğlu's two films, which are discussed within the scope of the study.

Keywords: Power, Political Cinema, Criticism of Transparency Society, Yeşim Ustaoğlu