Çölyak hastlarında karaciğer enzim yüksekliğinin remisyona etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of elevated liver enzymes on remission in celiac patients
Yazar: SULTAN ASLIHAN DEMİREL
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK ÇAKAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: 

Bu çalışmanın amacı, çölyak hastalığında karaciğer enzim yüksekliğinin görülme sıklığını ve remisyon sürecine etkisini araştırmaktır. Çölyak hastalığı, bağırsak hasarına neden olan bir hastalık olup, bazen karaciğer tutulumu da gözlenebilmektedir. Karaciğer enzim yüksekliği, çölyak hastalarında görülen bir bulgu olarak bilinmektedir. Bu çalışma, çölyak hastalığında karaciğer enzim yüksekliğinin remisyon sürecine olan etkisini daha ayrıntılı olarak incelemeyi hedeflemektedir. 

Gereç ve Yöntem: 

Çalışma, Ankara Eğitim Araştırma Hastanesi'nde gerçekleştirilmiş olup 100 çölyak hastası üzerinde yapılmıştır. Hastaların yaş, cinsiyet, karaciğer enzimleri (ALT, AST, ALP, GGT), çölyak otoantikorları (antiendomisyum IgA, anti-transglutaminaz IgA ve IgG, anti-deaminegliadin IgA ve IgG), karaciğer ultrason bulguları, duodenum biyopsi bulguları (modifiye Marsh skoru) gibi veriler retrospektif olarak incelenmiştir. Ayrıca, hastaların remisyon süreleri de antiendomisyum IgA ve doku transglutaminaz IgA düzeyleri üzerinden değerlendirilmiştir. 

Bulgular: 

Çalışmamızda 1200 hasta taranmış olup, 100 çölyak hastası incelenmiştir. Bu hastaların 50'sinde (%50) karaciğer enzim yüksekliği tespit edilirken, diğer 50'si (%50) karaciğer enzim yüksekliği olmayan hastalar içinden seçilerek kontrol grubu olarak ele alınmıştır. Elde edilen verilere göre, karaciğer enzim yüksekliği olan hastaların karaciğer enzim yüksekliği olmayan hastalara göre remisyon süreleri arasındaki ilişki belirlenmiştir.

Sonuç: 
Bu çalışmanın sonuçlarına göre, çölyak hastalarının yarısında karaciğer enzim yüksekliği saptanmıştır ve karaciğer enzim yüksekliğinin çölyak hastalığının seyrinde önemli bir gösterge olabileceğini düşündürmektedir. 

Çalışmamızda elde edilen bulgular, çölyak hastalığının karaciğer tutulumuyla ilgili mekanizmaların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. Ayrıca, karaciğer enzim yüksekliğinin çölyak hastalığının remisyon sürecine olan etkisinin araştırılması, hastaların takibi ve tedavi planlamasında önemli bir faktör olabilir. Bu çalışmanın sonuçları, çölyak hastalığıyla birlikte karaciğer tutulumu olan hastalarda daha yakın izlem ve multidisipliner bir yaklaşım gerekliliğini vurgulamaktadır. 
 
Anahtar kelimeler: Çölyak Hastalığı, Karaciğer enzimleri, Karaciğer tutulumu, Otoantikorlar, Remisyon süresi.

Abstract:
Introduction and Aim:
The aim of this study was to investigate the frequency of liver enzyme elevation in celiac disease and its impact on the remission process. Celiac disease is a disorder that causes intestinal damage and can sometimes involve the liver. Elevated liver enzymes are known to occur in celiac patients. This study aims to examine the effect of liver enzyme elevation on the remission process in celiac disease in more detail.

Materials and Methods:
The study was conducted at Ankara Education and Research Hospital and involved 100 celiac disease patients. Data such as age, gender, liver enzymes (ALT, AST, ALP, GGT), celiac autoantibodies (anti-endomysium IgA, anti-transglutaminase IgA and IgG, anti-deamidated gliadin IgA and IgG), liver ultrasound findings, and duodenal biopsy results (modified Marsh score) were retrospectively analyzed. Additionally, the remission periods of the patients were evaluated based on anti-endomysium IgA and tissue transglutaminase IgA levels.

Results:
A total of 100 celiac disease patients were included in our study. Among these patients, 50% had elevated liver enzymes, while the remaining 50% did not show liver enzyme elevation. The relationship between remission periods and the presence of liver enzyme elevation in celiac patients was determined based on the obtained data.

Conclusion:
The results of this study indicate that liver enzyme elevation is observed in half of the celiac disease patients and may serve as an important indicator in the course of celiac disease. The findings contribute to a better understanding of the mechanisms related to liver involvement in celiac disease. Furthermore, investigating the impact of liver enzyme elevation on the remission process of celiac disease could be a significant factor in patient monitoring and treatment planning. These findings highlight the importance of closer monitoring and a multidisciplinary approach for patients with celiac disease and liver involvement.

Keywords: Celiac disease, Liver enzymes, Liver involvement, Autoantibodies, Remission period.