Dış politikanın sivil-asker ilişkileri üzerindeki etkisi: AB koşulluluk ilkesi ve Türkiye'nin ulusal güvenlik paradigması
The impact of foreign policy on civil-military relations: EU's  principle of conditionality and Turkey's national security paradigm
Yazar: KAZIM UĞUR KIZILASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HİKMET KIRIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupalılaşma = Europeanization ; Koşulluk ilkesi = Conditionality principle ; Milli güvenlik politikası = National security policy ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışma, Avrupa Birliği koşulluluk ilkesi bağlamında 2000-2004 yılları arasında Türkiye'de yürürlüğe konulan reformların ve bu reformlar sonrası başlayan Avrupalılaşma sürecinin, sivil-asker ilişkileri bağlamındaki sonuçları üzerinde odaklanmaktadır.  Çalışmanın temel sorunu, Avrupalılaşmanın Türkiye'de sivil-asker ilişkilerini dönüştürme kabiliyetini tartışmaktır. Sözkonusu amaç doğrultusunda, koşulluluk reformlarının sivil-asker ilişkilerinin tezahür alanı olarak dış politika ve güvenlik politikası süreçlerini nasıl etkilediği sorgulanmıştır. Bu çerçevede, öncelikle, çalışmanın kavramsal temellerini oluşturmak açısından Avrupalılaşma, dış politika ve güvenlik politikası süreçleri ile sivil-asker ilişkileri gibi kavramlar, kuramsal modeller üzerinden tanımlanmıştır. Bu aşamadan sonra ise Türkiye'de koşulluluğun işleyiş biçimi, bu işleyişin getirdiği Avrupalılaşma düzeyi ve dış politika/güvenlik politikasını kimlik ve uygulamalar açısından dönüştürme kabiliyetini saptamak için reformlar öncesi ve sonrası durum karşılaştırılmıştır. Netice olarak, reformlar ve Avrupalılaşma sürecinin, en etkili olduğu 2000-2010 yılları arası dönemde Türkiye'de dış politika ve güvenlik politikası kimliği ile uygulamalarını dönüştürdüğü, Türkiye'nin sözkonusu dönemde bu alanlardaki göreceli kazanımlar, değerlerden arındırılmış bir dünya siyaseti görüşü ve katı güç parametrelerine dayalı realist anlayışından, Avrupa Birliği'nin karşılıklı mutlak kazanımlar, normatif bir dünya siyaseti görüşü ve yumuşak güç parametrelerine dayalı liberal/uluslararası toplum anlayışına doğru geçiş yaptığı görülmüştür. Bu geçiş çabası, Türkiye'deki sivil-asker ilişkilerinde gerilime yol açmış, değişime karşı çıkan subay kadroları, sivil otoriteyi baskı yoluyla yönlendirerek geri adım atmaya zorlamıştır. Ancak hem toplumun, hem de AB ülkelerinin desteğini alan Türk hükümeti, bu baskıya direnebilmiş, dolayısıyla da bu alanlardaki dönüşüm, "komşularla sıfır sorun" ve "demokratik açılım politikası" gibi diplomasi ve iç güvenliği ilgilendiren politika değişimleri yönünde adımlar atılmasını sağlamıştır. Buna karşılık, 2010 sonrasında yaşanan ulusal ve uluslararası gelişmeler neticesinde, 1940'lı yılların ortalarından itibaren Türkiye'nin dış ve güvenlik politikasını şekillendiren realist anlayış, yeniden süreçlere hakim olmuştur.

Abstract:
This work focuses on the reforms of the 2002-2004 period set into motion by the European Union (EU) conditionality principle, and on the subsequent Europeanization process in terms of their impact on the civil-military relations (CMR) in Turkey.  The main problematique of the study concerns a discussion of the Europeanization's transformative capacity in the context of CMR. In order to address this problem, it examines the impact of the EU reforms on the foreign and security policy processes as the fields of CMR's manifestations. In this context, it first defines the concepts of conditionality, Europeanization, foreign and security policy process and CMR through relevant theoretical models in order to build a conceptual basis. It, then, deals with the functioning of the conditionality principle in the case of Turkey, the level of Europeanization triggered by this functioning, and the transformative capacity of Europeanization in terms of the identity pertaining to and execution of the foreign and security policies. It attempts to achieve this objective by comparing the pre- and post-reform characters of these factors. This work demonstrates, in conclusion, that the reforms brought by the EU conditionality and the Europeanization process that followed the reforms transformed Turkey's security and foreign policy identities and executions in the years between 2000 and 2010 as the EU's most influential years. Turkey made a transition in its conceptualization towards foreign and security policies during this period from a realist approach based on relative gains, value-free worldview, and tangible hard power parameters, to liberal/world society approach of the EU based on reciprocal absolute gains, normative worldview, and soft power parameters. This transformation effort caused tensions in Turkey's CMR, and the Turkish officer corps resisting change tried to force the government through social, political and legal pressures to halt this process. However, the government succeeded in resisting these pressures with internal and external support, and made steps in the direction of new policies of diplomacy and internal security reflecting its new approach such as "Zero Problems with Neighbors" and "Democratic Opening." However as a result of national and international developments of the post-2010 period, the realist approach that shaped Turkey's foreign and security policies since the mid-1940's once again dominated the scene.