Gig ekonomisine katılım nedenlerinin keşfedilmesi ve iş güvencesizliğinin ekonomik kazanca göre iş tatminine etkisi
Exploring the reasons for participation in the gig economy and the effect of job insecurity on job satisfaction according to economic earnings
Yazar: SERGEN GÜRSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYTEN YAĞMUR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika ve Çalışma İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Dünya sosyo-ekonomik konjonktüründe sanal, geçici, esnek çalışma koşullarının benimsenmesi ve özellikle kriz dönemlerinde çalışanlar için alternatif çalışma biçimlerinin aranması, gig ekonomisini ortaya çıkarmıştır. Gig ekonomisi; çalışanların bir kuruluşa bağlı kalmadan, geçici, esnek ve kısa süreli çalışma biçimi olarak tanımlanmaktadır. Akademik literatürde son dönemlerde gig ekonomisine yönelik çalışmaların yoğunlaşmış olmasına rağmen ulusal/uluslararası değerlendirmelere göre bu alana dair çalışmalar başlangıç seviyesinde yer almaktadır. Öncelikle çalışanların gig ekonomisine katılımlarında etkili olan faktörlerin belirsizliği mevcuttur. Öte yandan gig çalışanlarının iş güvencesizliğine yönelik birçok çalışma olmasına karşın gig çalışma yönteminin, ücret ve terfi imkânları dahilinde motivasyon veya iş tatmini üzerinde dolaylı ya da doğrudan etkisine dair çalışma sayısı oldukça kısıtlı kalmıştır. Dahası İş Talepleri ve Kaynakları Kuramı (JD-R) bağlamında çalışanların gig piyasasında talep ve kaynaklara yönelik değerlendirmeler, sürdürülebilir işgücü piyasası için önemli hale gelmektedir. 
Çalışmada gig ekonomisine katılım nedenlerinin keşfedilmesi ile iş güvencesizliğinin iş tatmine etkisinde ücret ve terfi imkânlarının düzenleyici etkisi ve motivasyonun aracı etkisinin ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Çalışmada belirtilen hedefler doğrultusunda karma araştırma yönteminden yakınsak desen, paralel veriler türü kullanılmıştır. Yakın zamanlı olarak nitel ve nicel veriler elde edilmiş, analiz edilmiş ve sonuç aşamasında bir araya getirilmiştir. Nitel araştırma aşamasında durum çalışması, nicel araştırma safhasında yapısal eşitlik modellemesi esas alınmıştır. Türkiye genelinden 17 kişi ile bireysel görüşme, 5 kişi ile odak grup görüşmesi ve 411 kişi ile anket yöntemi aracılığıyla veriler elde edilmiştir. Veriler QSR Nvivo 10 ve SmartPLS 3.3.2 paket programları ile analiz edilmiştir. 
Gig ekonomisine katılım nedenleri bakımından en çok ekonomik kazancın vurgulandığı görülmüştür. İş güvencesizliğinin iş tatmine etkisinin incelendiği durumda şaşırtıcı biçimde doğrudan ilişki belirlenememiştir. Ancak düzenleyici değişken olan ücret ve terfi imkânları ve motivasyon aracı değişken modele dahil edildiğinde; iş güvencesizliğinin iş tatminine etkisine yönelik anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda gig ekonomisindeki çalışma koşullarının İş Talepleri ve Kaynakları Kuramı (JD-R) doğrultusunda güncellenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The adoption of virtual, temporary, flexible working conditions in the world socio-economic conjuncture and the search for alternative forms of work for employees, especially in times of crisis, has led to the emergence of the gig economy. Gig economy is defined as the temporary, flexible and short-term working style of employees without being tied to an organization. Despite the recent intensification of studies on the gig economy in the academic literature, according to national/international evaluations, studies on this field are at the initial level. First of all, there is uncertainty about the factors that affect employees' participation in the gig economy. On the other hand, although there are many studies on the job insecurity of gig workers, the number of studies on the indirect or direct impact of gig working method on motivation or job satisfaction within the scope of wage and promotion opportunities has remained quite limited. Moreover, in the context of Job Demands and Resources Theory (JD-R), assessments of employees' demands and resources in the gig market become important for a sustainable labor market. 
The study aims to explore the reasons for participation in the gig economy and to reveal the moderating effect of wage and promotion opportunities and the mediating effect of motivation on the effect of job insecurity on job satisfaction. In line with the objectives stated in the study, convergent design and parallel data type from the mixed research method were used. Qualitative and quantitative data were obtained, analyzed and brought together at the conclusion stage. The qualitative research phase was based on case study and the quantitative research phase was based on structural equation modeling. Data were obtained through individual interviews with 17 people, focus group discussions with 5 people and questionnaires with 411 people from across Turkey. The data were analyzed with QSR Nvivo 10 and SmartPLS 3.3.2 package programs. 
In terms of the reasons for participation in the gig economy, economic gain was emphasized the most. When the effect of job insecurity on job satisfaction was analyzed, surprisingly, no direct relationship was found. However, when the moderating variables of wage and promotion opportunities and motivation were included in the model, it was found that there was a significant relationship between job insecurity and job satisfaction. In this context, it has emerged that working conditions in the gig economy need to be updated in line with the Job Demands and Resources Theory (JD-R).