Çoklu bir dezavantajlılık olarak engelli yoksulluğu: Türkiye örneği
The disabled's poverty as a multiple disadvantageousness: The case of Turkey
Yazar: YÜSRA AK
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK IŞIL ALPAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dezavantajlı gruplar = Disadvantaged groups ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Türkiye = Turkey ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Dezavantaj kavramı, herhangi birine muhtaç olmamak için gerekli olan sosyal ve ekonomik araçlara erişim için daha az fırsata sahip olmak olarak tanımlanmaktadır. Çoklu dezavantajlılık kavramı ise farklı dezavantajların çakışması durumunu ifade etmekte olup, farklı dezavantajların aralarında bir nedensellik döngüsü mevcut olabilir. Aralarında nedensellik bağı olan iki dezavantajlılık hali de geçmişten günümüze her toplumda mevcut olan ve muazzam sayıda insanın hayatını etkileyen engellilik ve yoksulluktur. Bu çerçevede çalışmada, engelliliğin yoksulluğa ve yoksulluğun engelliliğe yol açabileceği iddia edilmiş; söz konusu iki dezavantajlılık halinin birbirlerini tetiklemelerine neden olan muhtelif faktörler incelenmiştir. İnceleme sonucunda bu faktörlerin birbirini tetiklemekle birlikte; etkilerinin engelli bireye, çevresine ve şartlarına göre değişiklik gösterdiği, dolayısıyla hiçbirinin diğerinin önüne geçmediği tespit edilmiş ve etkin mücadele politikalarına olan ihtiyaç ortaya koyulmuştur. Çalışmada, Türkiye'de engelli yoksulluğuna yönelik mücadele yöntemleri olarak ise engelli istihdamı, sosyal yardımlar ve indirimler incelenerek, mücadele yöntemlerinin etkinliği zihniyet, mevzuat, kurumlar ve uygulamalar bağlamında değerlendirilmiştir. Neticede istihdam uygulamalarının eşitliği sağlama amacı gütmekle birlikte eşitsizliği besleyici sonuçları olduğu, sosyal yardım uygulamalarının ise halen tam anlamıyla hak temelli bir çerçevede sunulmadığı tespit edilmiştir. Bununla beraber tarihsel süreç içinde uygulamaların olumlu yönde bir dönüşüm geçirdikleri görülmüş olup bu yönde dönüşümlerine devam etmesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Dezavantajlılık, Çoklu Dezavantajlılık, Engellilik, Yoksulluk, Engelli Yoksulluğu, Yoksullukla Mücadele

Abstract:
The concept of disadvantage can be defined as having fewer opportunities to access social and economic tools necessary for not needing anybody. The concept of multiple disadvantageousness states the coincidence of different disadvantages and there may exist a relation of causality between them. The two-disadvantageous situation, having a causality relationship with each other is disability and poverty which exist in every society from the past to present, and which affect the lives of a tremendous number of people. In this context, in this study it is claimed that the disability may cause poverty and poverty may cause disability, and various factors that cause these two-disadvantageous to be triggered each other are examined. As a result of examination, although these factors trigger each other, it has been detected that these factors show differences according to disabled individuals, their social environment and conditions, so that it had been also detected that none of them can take the place of others and the necessity of active fighting policies had been revealed. As fighting methods against disabled poverty in Turkey, disabled employment, social aids and discounts have been evaluated whether fighting methods are effective in terms of mentality, regulations, institutions, and implementations. Eventually employment implementations intended to provide equality, however it has consequences which empower inequality and social aid implementations are not quite in a fair frame has been detected. In addition to what, when implementations evaluated in the historical process, it has been seen that these implementations transform, and the continuation of this transformation is expecting.

Keywords: Disadvantage, Multiple Disadvantage, Disability, Poverty, Disabled Poverty, Struggle Against Poverty