Evde bakım hizmeti alan yaşlı bireylerin kendini ihmal ve benlik saygısı düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between self- neglect and self- esteem levels of elderly individuals receiving home care services
Yazar: VİLDAN YANIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE ALAGÖZ
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Yaşlılar = Elderly

Özet:
Amaç: Bu çalışmada evde bakım hizmeti alan yaşlı bireylerin kendini ihmal ve benlik saygısı düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır.

Yöntem: Çalışma kesitsel ve tanımlayıcı desende tasarlanmıştır. Araştırmanın evreni İstanbul Beşiktaş Belediyesi bünyesinde evde bakım hizmeti alan yaşlı bireylerdir. Çalışma örneklemini 148 kişi oluşturmuştur. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak "Kişisel Bilgi Formu", "Yaşlılarda Kendini İhmal Ölçeği" ve "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler SPSS 26 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde t-testi, ANOVA, Kruskall Wallis H testi, Mann Whitney U testi ve Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Çalışma, İstanbul Arel Üniversitesi Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır. Katılımcıların kimlik bilgileri istenmemiş ve gizlilik sağlanmıştır.

Bulgular: YKİÖ (Yaşlılarda Kendini İhmal Ölçeği) ve BSÖ (Benlik Saygısı Ölçeği) arasında pozitif yönde bir korelasyon bulunmuştur; yani, kendini ihmal arttıkça benlik saygısı azalmaktadır. YKİÖ puan ortalaması 165±21.7, BSÖ puan ortalaması ise .77±.6 olarak bulunmuştur. Kadın ve erkek katılımcılar arasında kendini ihmal düzeyi anlamlı farklılık göstermiştir, erkeklerin puanları daha yüksektir. Medeni duruma, eğitim seviyesine, birlikte yaşama durumuna ve kronik hastalık varlığına göre kendini ihmal düzeyleri anlamlı farklılık göstermemiştir. Yalnız yaşayanlar ve sosyal destek almayanlar daha yüksek kendini ihmal düzeylerine sahiptir. Benlik saygısı düzeyi, cinsiyet ve kronik hastalık varlığına göre değişiklik göstermemiştir. Ancak, medeni durum, eğitim seviyesi ve sosyal aktivite varlığı benlik saygısını anlamlı olarak etkilemiştir; evli ve daha yüksek eğitimli bireyler daha yüksek benlik saygısına sahipken, sosyal aktivitesi olan bireylerin benlik saygısı daha yüksektir. Sosyal destek alma durumu ise benlik saygısını anlamlı olarak etkilememiştir.

Öneriler: yaşlıların benlik saygısını artırmak ve kendini ihmal davranışlarını azaltmak için aşağıdaki adımları önermektedir: Eğitim programları, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve psikolojik destek sunmalı; sosyal destek mekanizmaları ve gönüllü gruplar artırılmalı; kronik hastalığı olan yaşlılar için özel bakım programları geliştirilmeli; ailelere yönelik eğitimler düzenlenmeli; sosyal aktiviteler teşvik edilmeli ve psikolojik danışmanlık hizmetleri yaygınlaştırılmalıdır. Ayrıca, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları iş birliği yaparak yaşlılara yönelik destek sistemleri oluşturmalı ve farklı gruplar arasında benzer çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
Objective: This study aims to determine the relationship between self-neglect and self-esteem levels among elderly individuals receiving home care services.

Method: The study was designed as a cross-sectional and descriptive study. The population of the research consists of elderly individuals receiving home care services under the Beşiktaş Municipality of Istanbul. The sample included 148 participants. Data were collected through face-to-face interviews. The data collection instruments used were the "Personal Information Form," the "Self-Neglect Scale for the Elderly," and the "Rosenberg Self-Esteem Scale." Data were analyzed using SPSS 26. Statistical analyses included t-tests, ANOVA, Kruskal-Wallis H test, Mann-Whitney U test, and Pearson correlation analysis. The study was approved by the Ethics Committee of Istanbul Arel University. Participants' identities were not requested, and confidentiality was maintained.

Results: A positive correlation was found between the Self-Neglect Scale (SNS) and the Self-Esteem Scale (SES), indicating that as self-neglect increases, self-esteem decreases. The mean score for SNS was 165±21.7, while the mean score for SES was .77±.6. There was a significant difference in self-neglect levels between male and female participants, with males showing higher scores. Self-neglect levels did not vary significantly based on marital status, education level, cohabitation status, or presence of chronic illness. However, individuals living alone and those not receiving social support had higher levels of self-neglect. Self-esteem levels did not significantly differ based on gender or chronic illness. However, marital status, education level, and social activity had a significant impact on self-esteem, with married individuals and those with higher education levels having higher self-esteem, and those with social activities also having higher self-esteem. Social support did not significantly affect self-esteem.

Recommendations: To enhance self-esteem and reduce self-neglect behaviors among the elderly, the following actions are recommended: Implement educational programs that promote healthy living habits and psychological support; increase social support mechanisms and volunteer groups; develop specialized care programs for the elderly with chronic illnesses; organize educational programs for families; encourage social activities; and expand psychological counseling services. Additionally, local governments and non-governmental organizations should collaborate to create support systems for the elderly, and similar studies should be conducted across different demographic and socioeconomic groups.