Maden işletmelerinde amortisman uygulamasının VUK ve UFRS yönünden karşılaştırmalı incelenmesi ve Ordu ilinde bentonit maden işletmesinde uygulanması
Comparative analysis of depreciation in mining operations in terms of VUK and İFRS and its application in bentonite mining in Ordu province
Yazar: NURDAN KÜÇÜKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN MERT
İstanbul Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Madencilik, cevherin ekonomiye katma değer yaratabilmesi için gerçekleştirilen faaliyetlerin tamamını kapsayan çalışmalar olarak açıklanmaktadır. Bahse konu çalışmalar; potansiyel kaynakların araştırılması faaliyetleri, gerekli ruhsat ve izinlerin alınması ve madenin çıkarılması ve işlenmesi etaplarının belirlenmesi ve bunlarla ilgili gerekli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi madenin işlenmesini ifade eder.
Mevcut ekonomik sistemde pek çok sektörde olduğu gibi devlet, maden kaynaklarının işletilmesi için de belirli koşullar içeren ruhsat karşılığında özel sektörü yetkilendirmiştir. İşletmelere ilgili ruhsatlar verilirken tüm vatandaşlarının sahip oldukları tabii haklarını korumak adına işletmelere bazı şartlar ve yükümlülükler getirilmektedir. İşletmelerin faaliyetlerine başlamasıyla hem bağlı bulundukları ülkeye hem de uluslararası piyasalara sorumlulukları söz konusu olmaktadır.
Maden işletmeleri yapmış oldukları çalışmalarda oldukça maliyeti yüksek hazırlık çalışmaları gerektiği gibi söz konusu madeni işleyebilmek adına yine yüksek maliyetli teçhizat alımı gerçekleştirmeleri de gerekmektedir. Yapılan söz konusu yatırımlar için ayrılan amortisman elbette ki karlılık ve nakit akışı üzerinde son derece etkili olacağından büyük önem taşımaktadır.
İşletmelerin devlete, Vergi Usul Kanunu çerçevesinde sunacakları beyannameler ve uluslararası piyasalara hazırlamak zorunda oldukları Uluslararası Finansal Raporlama Standartları çerçevesindeki raporların Amortisman Uygulamaları yönünden incelenmesi ve karşılaştırılması yapmış olduğum çalışmanın amacını oluşturmaktadır.
Yapmış olduğum çalışma neticesinde; Madencilik faaliyetlerinin çağların açılıp kapanmasına sebep olacak ve uygarlık gelişimi açısından kilit öneme sahip olmasına rağmen dünyada da ülkemizde de yapılan çalışmaların finansal açıdan sağlıklı raporlamalar elde etmeğe uygun prensip sinsilesine sahip olmadığı görmek mümkün olmuştur. Bunun en akla gelen sebebi ise madencilik sektör ileri gelenlerinin bütün dünya da kararların alınması noktasında büyük güç sahibi olması gelmektedir. Keza bu kadar önemli bir sektörün bu kadar ucu açık prensiplere sahip olmasını maalesef başka türlü açıklamak oldukça zor görünmektedir. Madencilik sektörünü amortismanların değerlendirilmesi noktasında incelediğimizde ise UFRS açısından son derece yetersiz bir bölüm ayrıldığını görmekteyiz. VUK kanunu açısından değerlendirdiğimizde ise amortisman kayıtları açısından incelediğimizde is firmalar karlılık hedeflerine bağlı olarak dekapaj çalışmalarını maliyetini kullanmaktadırlar. Bunun önüne geçmenin şuan için en etkin yönteminin kısa vadede denetimlerin derinleştirilmesi uzun vadede ise konuyla ilgili 3213 nolu maden yasasının detaylandırarak keyfi uygulamaların önüne geçilebilecektir.

Abstract:
Mining is explained as the works that cover all the activities carried out in order for the ore to create added value to the economy. The aforementioned studies; activities to explore potential resources, obtaining the necessary licenses and permits, determining the stages of extraction and processing of the mine and carrying out the necessary activities related to these means the processing of the mine.

In the current economic system, as in many sectors, the state has authorized the private sector for the operation of mineral resources in return for a license containing certain conditions. While the relevant licenses are given to the enterprises, some conditions and obligations are imposed on the enterprises in order to protect the natural rights of all citizens. When businesses start their activities, they have responsibilities both to the country they are affiliated with and to international markets.

While mining companies require high-cost preparatory work, they also need to purchase high-cost equipment in order to process the mine in question. Of course, the depreciation allocated for the said investments is of great importance as it will be highly effective on profitability and cash flow.

The purpose of my study is to examine and compare the reports that businesses have to submit to the government within the freamework of the Tax Procedure Law and the reports within the framework of International Financial Reporting Standards, which they have to prepare for the international markets, in terms of Depreciation Practices.

As a result of the work ı have done; Despite the fact that mining activities will cause the openig ang closing of ages and have a key importance in terms of civilization development, it has been posible to see that the studies carried out in the world and in our country do not have appropriate princible of abtaining financially sound reports. The most obvious reason for this is that leaders of the mining industry have great power in making decisions all over the world. Likewise, it seems very difficult to explain the fact that such an important sector has such open-ended principles. When the exaine the mining sector in terms of depreciation, we see that there is an extremely inadequate section in terms of IFRS. When we evaluate it in terms of VUK law, when we examine it in terms of depreciation records, bussiness companies use the cosr of pickling Works depending on their profitablty targets. For now, the most effective method to prevent this is to deepen the inspections in the short term, and in the long term, arbitrary practices can be prevented by detailing is the related mining law no. 3213