İribaş deniz kaplumbağalarında (Caretta caretta) organik klorlu pestisitlerin araştırılması
Investigation of organic chlorinated pesticides in loggerhead SEA turtles (caretta caretta)
Yazar: ERDEM KARA
Danışman: PROF. DR. AYHAN FİLAZİ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Akdeniz = Mediterranean ; Caretta caretta = Caretta caretta ; Deniz kaplumbağası = Sea turtles

Özet:
Günümüzde endüstrileşmeyle birlikte artan çevre kirliliği en önemli sorunlardan biridir. Çevre kirliliğine neden olan sorunların başında yasaklanmalarına veya kısıtlanmalarına rağmen kalıcılıkları ve endokrin bozucu özellikleriyle öne çıkan organik klorlu pestisitler (OCP) gelmektedir. Bu nedenle OCP'lerin Akdeniz'deki kirliliğinin biyoindikatör olarak gösterilen deniz kaplumbağaları aracılığıyla araştırılması amaçlanmıştır. Deniz kaplumbağalarının farklı organ ve dokularında tespit edilen OCP kalıntıları cinsiyete göre değerlendirilmiş ve risk analizi yapılmıştır. Muğla ili ve çevresinden, karaya vurmuş ve ölü halde bulunan Caretta caretta'ların her birinden araştırılmak üzere kas, kalp, dalak, böbrek, karaciğer ve yağ dokuları alınmıştır. Örnekler, elde edilecek verilerin sağlıklı karşılaştırılabilmesi açısından sadece yaş, ağırlık gibi fiziksel özellikleri benzer olan ve bozulma derecesi düşük bireylerden toplanmıştır. Beş dişi ve beş erkek Caretta caretta'nın doku ve organ örnekleri önceden validasyonu yapılmış QuEChERS yöntemi ile özütlenerek gaz kromatografi-kütle spektrometrisi ile analiz edilmiştir. Kaplumbağa doku ve organlarında sadece DDT ve metabolitlerinin her bireyde ölçülebilecek konsantrasyonlarda olduğu görülmüştür. DDT ve metabolitlerinin toplam konsantrasyonları açısından erkek ve dişi kaplumbağalarda fark görülmezken, en yüksek konsantrasyon yağda tespit edilmiş ve bunu azalan sırayla karaciğer, kas, böbrek, dalak ve kalp takip etmiştir. Bununla beraber 2,4'-DDT'nin toplam konsantrasyonu erkek bireylerde dalak>yağ>kas>kalp sırasını izlerken dişi bireylerde dalak>kalp>karaciğer>kas>böbrek sırasını takip etmiştir. Erkek bireylerde karaciğer ve böbrek dokularında, dişi bireylerde ise yağ dokularında ölçülebilir 2,4'-DDT konsantrasyonuna rastlanmamıştır. 4,4'-DDE'nin en yüksek konsantrasyonu hem erkek ve hem de dişilerde yağda tespit edilmiş ve bunu azalan sırayla karaciğer, böbrek, kas, dalak ve kalp izlemiştir. Her iki cinsiyetten bireylerde 4,4'-DDD'ye sadece dalak dokusunda rastlanmış ve konsantrasyonlarında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Böylece, Akdeniz'deki organik klorlu kirliliğinin büyük oranda DDT ve metabolitlerine bağlı olduğu, cinsiyetler arasında sadece 2,4'-DDT konsantrasyonlarında farklılık olabileceği ve kirlilik araştırmalarında Caretta caretta'ların biyoindikatör olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Today, environmental pollution caused by increasing industrialization is one of the most important problems. Despite being restricted or banned, organic chlorinated pesticides (OCPs) are stands outs as a prominent environmental hazard problem. With their permanence and endocrine disruption properties, OCPs are a growing threat for aquatic environments. This study is aimed to investigate the pollution of OCPs in the Mediterranean through sea turtles, which are known as bioindicators.  The OCP residues in different organs and tissues of sea turtles were detected and evaluated according to both gender and risk analysis. Muscle, heart, spleen, kidney, liver, and fat tissues were collected from Caretta caretta turtles stranded in Muğla province and surrounding coasts. The turtle samples were collected only from individuals with similar physical characteristics such as age, weight, and low decomposition level to obtain healthy and comparable data. The tissue and organ samples of five female and five male Caretta caretta's were extracted with the previously validated QuEChERS method and analyzed by gas chromatography-mass spectrometry. In all turtle tissues, only DDT and its metabolites were found at concentrations that could be measured. No difference was detected in total concentrations of DDT and its metabolites between male and female turtles, as the highest concentration was detected in fat, followed by liver, muscle, kidney, spleen, and heart, in that decreasing order. However, the total concentration of 2,4'-DDT followed the order of spleen>fat>muscle>heart in males, and unlike in the males, in the females, it followed the order of spleen>heart>liver>muscle>kidney. Additionally, no measurable 2,4'-DDT concentrations were found in liver and kidney tissues in males and adipose tissues in females. The highest concentration of 4,4'-DDE was detected in fat tissue in both genders with descending order by liver, kidney, muscle, spleen, and heart. Moreover, 4,4'-DDD was found only in spleen tissue, and no significant difference was found in its concentrations between both sexes. Thus, it has been concluded that the organic chlorine pollution in the Mediterranean is generally dependent on DDT and its metabolites, Caretta carettas can be used as bioindicators, and there may be differences in 2,4'-DDT concentrations between sexes.