Srebrenitsa soykırımı ve Türk basınına yansıması
Reflections of the Srebrenica genocide on the Turkish press
Yazar: EDA KAYA
Danışman: PROF. DR. MELİH TINAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Soykırım = Genocide

Özet:
Soykırım insanlık tarihi kadar eskidir. Soykırım kelimesi İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra ortaya atılan ''genocide'' kavramı ile hayatımıza girdi. Ardından 1948 yılında Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi ile tüm dünyada yayıldı. Uluslararası Hukuk ve Türk Ceza Hukuku tarafından da sözleşme kabul gördü. Yaşanan soykırımlar neticesinde geçici ve sürekli mahkemeler kurulmuştur. Sırbistan ve Bosna-Hersek arasında yaşanan savaş sırasında 'Srebrenitsa Soykırımı' 11 Temmuz 1995 tarihinde tüm dünyanın gözü önünde yaşandı. Sırplar, BM tarafından 'güvenli bölge' ilan edilen ve Hollandalı Barış Gücü askerleri tarafından korunan Srebrenitsa'da 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk öldürüldü. Bosna-Hersek ile tarihi ve kültürel bağları bulunan Türkiye'de olaylar basın tarafından gün gün takip edilerek aktarılmıştır. Savaşın durdurulması için Türkiye'nin çeşitli girişimleri ve bölgeye yardımları olmuştur.
Çalışmamızda, 1995 yılının olayın yaşandığı Temmuz ayından savaşın son bulduğu Aralık ayına kadar Srebrenitsa soykırımının Türk basınına nasıl yansıdığı ve o dönemde Milliyet, Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah ve Akşam gazetelerinin olayla ilgili verdiği haberlerin içerikleri üzerinde durulurken aynı zamanda sözlü tarih yöntemiyle iki savaş tanığıyla görüşme yapıldı.
Bu çalışma yapılırken; resmi yayınlar, dönemin basını, röportaj ve ikinci el kaynaklar kullanıldı. Önce soykırım kelimesinin kökeni ve 1948 tarihli Soykırım Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi ve Uluslararası Hukuk ve Türk Ceza Hukuku'nun kavramın tanımını nasıl verdiğine ve kurulan mahkemelere değinildi. Daha sonra Srebrenitsa Soykırımının tarihsel arka planı ve soykırımın gerçekleştiği dönem incelendi ve ardından Bosna savaşına tanıklık eden Amila Becirovic Lukarcanin ve Dzevada Kavara ile yapılan görüşmeler ayrı bir başlık altında aktarıldı. Son olarak Milliyet, Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah ve Akşam Gazetelerinde soykırımın basına nasıl yansıdığı ve yapılan haberlerin içeriği üzerinde duruldu.

Abstract:
Genocide has existed as long as human history itself. The term "genocide" emerged after World War II, and the concept gained widespread recognition with the 1948 Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide. This convention was later adopted by international law, including Turkish Criminal Law. In response to various genocides, temporary and permanent courts were established. One of the most notorious acts of genocide in modern history occurred during the war between Serbia and Bosnia-Herzegovina: the Srebrenica Genocide, which took place on July 11, 1995. Over 8,000 Bosniak men and boys were killed by Bosnian Serb forces in Srebrenica, a UN-designated "safe area" under the protection of Dutch peacekeepers. The events were closely followed and reported by the Turkish press, due to Turkey's historical and cultural ties with Bosnia-Herzegovina. Throughout the war, Turkey made various efforts to assist the region and work toward halting the conflict.
This study focuses on how the Srebrenica Genocide was covered in the Turkish press between July and December 1995, a period spanning the events of the massacre and the end of the war. Specifically, it examines the coverage provided by five major Turkish newspapers: Milliyet, Cumhuriyet, Hürriyet, Sabah, and Akşam. In addition, the study incorporates interviews with two Bosnian war witnesses, Amila Bećirović Lukarčanin and Dževada Kavara, using the oral history method.
To conduct this research, primary sources such as official publications, contemporary press coverage, interviews, and secondary sources were used. The study begins by exploring the origins of the term "genocide" and how the 1948 Genocide Convention, as well as International and Turkish Criminal Law, define the crime and the courts established to address it. Next, the historical background of the Srebrenica Genocide is examined, including the context of the Bosnian War. The experiences of war witnesses Bećirović Lukarčanin and Kavara are then presented under a separate heading. Finally, the study analyzes how the genocide was reported in the Turkish press, examining the tone and content of the news in the aforementioned newspapers.