Kronik hepatit b ve kronik hepatit c hastalarında plazma  A ,D, E vitamin düzeyleri ile karaciğer histopatolojisi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between liver histopathology and plasma A,D,E vitamin levels in patients with chronic b hepatitis and chronic c hepatitis
Yazar: ŞULE ARMAĞAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BİTİRGEN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Fibroz = Fibrosis ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit C = Hepatitis C ; Histopatoloji = Histopathology ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Kolekalsiferol = Cholecalciferol ; Vitamin A = Vitamin A ; Vitamin B = Vitamin B ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin E = Vitamin E

Özet:
Giriş ve Amaç: Kronik hepatit B ve kronik hepatit C enfeksiyonu dünyada önemli bir sağlık sorunu olmaya devam etmektedir. Karaciğer A, D ve E vitaminlerinin metabolizmasında ve depolanmasında çok önemli bir
organdır. Son dönemde dünyada karaciğer hastalıklarında; vitamin yetmezliği sebep sonuç çerçevesinde
araştırılmaya başlanmış hatta vitaminlerin antiviral özelliğinden bahsedilmiştir. Bu çalışmada KHB ve KHC
enfeksiyonu bulunan hastalarda plazma vitamin A, D, E seviyelerini araştırmak, karaciğer fibrozisi ve
inflamasyonu ile bu vitaminlerin düzeyleri arasında ilişki olup olmadığını tespit etmek, eğer ilişki varsa
karaciğer biyopsisi yapılamayan hastalarda vitamin düzeylerinin tetkiki ile karaciğer histopatolojisinin
tahmin edilip edilemeyeceğini ortaya koymak ve belki de en önemlisi hastalarımızın vitamin replasmanı
ihtiyacının farkında olunmasını hedefledik.
Yöntem: NEÜ Meram Tıp Fakultesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniğinde
Ocak 2013 – Ocak 2014 arasında karaciğer biyopsisi yapılan, naiv veya tedavi bitiminden sonra en az 1 yıl
geçmiş ve HBV DNA, HCV RNA negatifleşmemiş olan 97 kronik hepatit B ve C hastası çalışmaya alındı.
Çalışma sonunda plazma vitamin A, D, E düzeyleri çalışıldı. Hastaların demografik verileri, karaciğer
histopatoloji sonucu, viral yük düzeyi vitamin sonuçları açısından değerlendirildi.
Bulgular: KHB ve KHC enfeksiyonu bulunan hastalarda Vitamin D3 eksikliği %83, Vitamin A eksikliği
%33 oranındaydı, vitamin E eksikliği sadece bir hastada tespit edildi. KHC'de vitamin A ve D3 ortalaması,
KHB'den anlamlı olarak düşük saptandı. Şiddetli karaciğer fibrozisi ve inflamasyonunda vitamin A ve
vitamin D3 seviyesi belirgin düşük bulundu. Vitamin D3 düzeyi ile HCV RNA, vitamin A düzeyi ile HBV
DNA arasında korelasyon saptandı. Kadınlarda vitamin A düzeyi ve D3 düzeyi erkeklere göre daha düşük
bulundu. Vitamin D3 düzeyi kış mevsiminde, vitamin A düzeyi yaz mevsiminde daha düşüktü. Bu
hastalarda vitamin E eksikliği belirgin değildi. Vitamin E seviyesinin sadece şiddetli hepatik inflamasyon ile
ilişkili olarak anlamlı derecede düştüğü belirlendi.
Sonuç: Vitamin sonuçları fibrozis evresi hakkında net bilgi vermese de KHB ve KHC enfeksiyonlarında
özellikle şiddetli hepatik fibrozis ve inflamasyonu varlığında vitamin A ve vitamin D3 seviyesi belirgin
derecede düşüktür. Hastalar vitamin A ve D eksikliği ve takviye gerekliliği açısından değerlendirilmelidir.
Hangisinin sebep hangisinin sonuç olduğu, antiviral tedaviye vitamin eklenmesinin ne derecede faydalı
olacağı konusunda daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction: Chronic B hepatitis (CHB) and chronic C hepatitis (CHC) still continue to exist as an
important health problem all over the world. Liver plays a significant role on the metabolism and storing of
A, D, and E vitamins. Recently, vitamin deficiency has been studied as a part of cause and effect in liver
disases and also it has even been mentioned that vitamins have some antiviral features. The aim of this study
was to evaluate plazma vitamin A, D, E levels of patients infected with CHB and CHC and to determine the
relationship between these vitamin levels and liver fibrosis or inflammation, and -if there is a relation- to
present whether liver histopathology can be predicted or not by examination of vitamin levels on patiens for
whom liver biopsy cannot be carried out, which will also make us aware of the patients' need for vitamin
replacement therapy.
Methods: This study was conducted in NEU Meram Faculty of Medicine Clinical Microbiology and
Infectious Diseases Department during the period of January 2013 to January 2014, a total of 97 CHB and
CHC patients who were naive or had not negative HBV DNA, HCV RNA over a year after the treatment and
performed liver biopsy were included in the study. Plasma vitamin A, D, E levels were studied at the end of
the study. Demographic profile data, liver histopathology and viral load degrees of the patients were
evaluated in terms of vitamin level results.
Results: Vitamin D3 deficiency was found in 83% and Vitamin A deficiency was found in 33% of the
patients and only one patient had Vitamin E deficiency. The average value of vitamin A and D3 levels was
significantly lower for CHC than for CHB. Vitamin A and D3 levels were distinctly low for patients with
severe liver fibrosis and inflammation. A correlation was detected between vitamin D3 level and HCV RNA;
vitamin A level and HBV DNA. Vitamin A and D3 levels were lower for women than for men. Vitamin D3
level was lower in winter/ spring seasons and vitamin A levels were lower in summer/ autumn seasons.
Among the patients vitamin E deficiency was not explicit. It is determined that vitamin E level is
meaningfully lower only when associated with severe hepatic inflammation.
Conclusion: Although vitamin levels do not give clear information about fibrosis phase, significantly
decreased vitamin A and D3 levels occur in CHB and CHC infections particularly in incidence with severe
hepatic fibrosis and inflammation. Patients should be assessed in terms of vitamin A and D deficiency and
replacement. Further studies should be done to determine whether vitamin deficiency is a cause or effect, and
the effectiveness of including vitamins in antiviral treatment.