Postpartum depresyonun önlenmesinde watson modeline dayalı psikoeğitim müdahalesinin etkisi
Effect of psychoeducational intervention based on watson model in preventing postpartum depression
Yazar: YASEMİN ÖZHÜNER
Danışman: PROF. DR. NEBAHAT ÖZERDOĞAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Başlık: Postpartum depresyonun önlenmesinde Watson modeline dayalı psikoeğitim müdahalesinin etkisi
Amaç: Bu çalışma, postpartum depresyon (PPD)'nun önlenmesinde gebelere uygulanan Watson modeline temellendirilmiş psikoeğitim müdahalesinin etkisini değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Ayrıca, bu çalışma kapsamında psikoeğitim müdahalesinin PPD ile ilişkili olarak, kadınların sosyal destek algılarına etkisi de değerlendirilecektir.
Yöntem: Çalışma randomize ön test-son test kontrol gruplu müdahale araştırmasıdır. Ekim 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında Eskişehir İli Vadişehir Aile Sağlığı Merkezi (ASM)'nde yapılmıştır. Örneklemini 20-32 haftada gebeliği olan 91 kadın (müdahale:45, kontrol:46) oluşturmuştur. Kadınların tamamına ASM'de rutin bakım uygulanırken, müdahale grubuna ek olarak Watson İnsan Bakım Modeli (WİBM)'ne dayalı psikoeğitim müdahalesi uygulanmıştır. Veriler; 'Kişisel Bilgi Formu, Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ve Watson İyileştirme Süreçlerine Göre Hasta Memnuniyeti Değerlendirme Formu' kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzdelik, ortalama, standart sapma, ki kare, bağımlı ve bağımsız gruplarda t ve Levene testleri, kolerasyon ve çok boyutlu regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Psikoeğitim sonrası müdahale grubundakilerin toplam EPDÖ puanı kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha düşük, ÇBASDÖ toplam puanı ve arkadaş alt boyutu puanı daha yüksektir (p<0.05). Regresyon analizi sonuçlarına göre, ÇBASDÖ alt boyutlarından arkadaş ve aile desteği her iki gruptada anlamlı düzeyde azalma sağlamakla birlikte müdahale grubunda kontrol grubundakilere göre PPD düzeyini daha fazla azalttığı saptanmıştır (ß=-0,612, ß=-0,315). Özel bir insan desteğinin ise müdahale grubunda PPD düzeyini düşürürken, kontrol grubunda anlamlı bir fark oluşturmadığı bulunmuştur (ß=-0,344, ß=-0,235).
Sonuç: WİBM'ne dayalı psikoeğitim müdahalesi kadınların PPD riskini azaltırken sosyal destek düzeyini arttırmıştır. Doğum sonu ebelik bakımında psikoeğitim müdahalesini içeren yaklaşımların kullanılması önerilmektedir.
Anahtar kelimeler: Postpartum depresyon, Watson modeli, psikoeğitim, destek

Abstract:
Title: The effect of Watson model-based psychoeducational intervention in the prevention of postpartum depression
Aim: This study was planned to evaluate the effect of a Watson model-based psychoeducational intervention applied to pregnant women in the prevention of PPD. In addition, this study will also evaluate the effect of the psychoeducational intervention related to PPD on women's perceptions of social support.
Method: The study is a randomized pretest-posttest control group intervention study. It was carried out in Eskişehir Province Vadişehir Family Health Center (FHC) between October 2022 and June 2023. The sample consisted of 91 women (intervention: 45, control: 46) who were pregnant at 20-32 weeks. While routine care was applied to all women in FHCs, psychoeducation intervention based on Watson's Human Care Model (WIBM) was applied in addition to the intervention group. Data; It was collected using the 'Personal Information Form, Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS), Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) and Watson Recovery Processes Patient Satisfaction Evaluation Form'. Number, percentage, mean, standard deviation, chi-square, t and Levene tests in dependent and independent groups, correlation and multidimensional regression analysis were used to evaluate the data.
Results: The total EPDS score of the post-psychoeducational intervention group was significantly lower than the control group, while the MSPSS total score and the friend sub-dimension score were higher (p<0.05). According to the results of the regression analysis, although the support of friends and family, which is one of the sub-dimensions of MSPSS, decreased significantly in both groups, it was determined that the PPD level decreased more in the intervention group than in the control group (ß=-0.612, ß=-0.315). It was found that a specific human support decreased the PPD level in the intervention group, but did not make a significant difference in the control group (ß=-0.344, ß=-0.235).
Conclusion: WIBM-based psychoeducational intervention decreased women's risk of PPD while increasing their level of social support. It is recommended to use approaches that include psychoeducational intervention in postpartum midwifery care.
Keywords: Postpartum depression, Watson model, psychoeducation, support