İstanbul ilinde görev yapan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin depresyon düzeyi ile iş doyumu arasındaki ilişki ve bunu etkileyen diğer faktörlerin araştırılması /
Yazar: ELİF BÜŞRA ÖZKAYA
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL ÖZKAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Uluslararası Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
ÖZET
AMAÇ: Hekimlik mesleği gibi sürekli özveri gerektiren işlerde iş tatmini ve depresyon büyük önem taşımaktadır. İş tatmini, hekimin çalışma koşullarıyla ne kadar memnun olduğunu belirlerken, depresyon ise bu stres altında çalışan hekimlerde sıkça görülebilir ve iş performansını yani verilen hizmetin kalitesini olumsuz etkileyebilir. Aile hekimliğinin birinci basamakta erişilebilirliği ve toplumdaki yeri düşünüldüğünde hekimlerin iş tatmin ve depresyon düzeylerini etkileyen durumları belirlemek önemlidir. Bu çalışmada da İstanbul ilinde görev yapan aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin çalışma koşulları ve sosyodemografik değişkenlerinin asistanların depresyon düzeyi ve iş doyumu üzerinde ve ikisinin arasındaki ilişkide ne kadar etkili olduğunun gösterilmesi amaçlanmıştır.
GEREÇ ve YÖNTEM: Tanımlayıcı tipte olan çalışmamızın verileri dahil edilme kriterlerine göre uygun olan 271 aile hekimliği asistan hekimlerine çevrimiçi anket formu uygulanarak toplanmıştır. Anket 3 bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde araştırmacılar tarafından hazırlanan katılımcıların sosyodemografik özellikleri, çalışma koşulları ve mesleki deneyimlerini ölçen 26 soruluk anket bulunmaktadır. İki ve üçüncü bölüm ise 21 soruluk Beck Depresyon Ölçeği ve 20 soruluk Minnesota İş Doyum Ölçeğinden oluşmaktadır. Anket uygulaması için belirlenen 3 aylık süre içinde veriler toplanmıştır. Çalışmada istatistiksel veri analizi için SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik bilgilerine dair tanımlayıcı veriler frekans tabloları şeklinde verilmiştir. Çalışmanın katılımcı sayısının 200'ün üzerinde olmasından dolayı, parametrik testler kullanılmıştır. p<0.05 istatistikçe anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmamızda Minnesota İş Tatmin Ölçeği Toplam puanı ile Beck Depresyon Ölçeği Toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Minnesota İş Tatmin Ölçeği toplam puanı ortalaması 60,03 ile çalışmamızdaki hekimlerin sonuçları orta iş doyumunda bulunmuştur. Beck Depresyon Ölçeği toplam puan ortalaması 10,59 çıkmış olup, aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin depresyon kategorisi hafif depresyon düzeyinde çıkmıştır.
Çalışmamızda katılımcıların %13,3'ü hekimlik mesleğini yakınlarına önerirken iş tatmini yüksek olan hekimler yakınlarına hekimlik mesleğini daha çok önermiştir. Asistan hekimlerin iş tatmin düzeyleri incelendiğinde kadınlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. İş tatmini yüksek olan hekimlerin, aldıkları uzmanlık eğitimini de daha yeterli buldukları görülmüştür. Aldığınız uzmanlık eğitimini mesleki tatmin açısından yeterli buluyor musunuz sorusuna ise hekimlerin sadece %15,1'i evet demiştir. 
İş tatmini toplam puanı asistan odası olanlarda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Bu bulgumuzu destekleyecek şekilde Minnesota İş Tatmin Ölçeği Toplam puanı ile iş yerinde fiziki şartlardan memnuniyet durumları arasında da anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Kendini mesleki bilgi düzeyi açısından yetersiz gören hekimlerin iş tatminleri daha düşük gelmiş olup, hekimlere kendi mesleki bilgi düzeylerini sorduğumuzda yalnızca %11,1'i kendini yeterli düzeyde bulmuştur. Gelirini yetersiz bulanlar hekimlerin iş tatmin oranları da düşük saptanmıştır ve hekimlerde yaş ilerledikçe iş tatmininde azalma görülmüştür.
Ayda 1-2 nöbet tutan hekimlerin orta ve şiddetli depresyon grubuna girme oranı ayda ortalama 3-4, 5-6 ve 7'den fazla nöbet tutan hekimlerden düşük bulunmuştur. Medeni hali bekar olan asistan hekimlerin depresyon düzeyleri evli olan hekimlere göre yüksek gelmiştir. Hekimlerin ortalama eğitim saatleri 2 saat olarak bulunmuştur ve seminer saati daha az olan hekimlerin Beck Depresyon Ölçeği toplam puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür.
SONUÇ: Sonuç olarak çalışmamızda, aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin hafif düzeyde depresyon yaşadığı ve orta seviyede iş tatminine sahip oldukları gözlemlenmiştir. Bu doğrultuda, eğitim programlarının iyileştirilmesi, iş tatmini odaklı destek programlarının oluşturulması, hekimlerin nöbet sayılarının azaltılması, aile ve sosyal destek ağının güçlendirilmesine yönelik fırsatların oluşturulması gibi önlemler alınarak hekimlerin iş tatminini artırmak ve depresyon düzeylerini azaltmak mümkün olabilir. Hekimlerin psikolojik sağlıklarının iyi oluşu sadece kendi sağlıkları üzerinde değil, aynı zamanda bağlı oldukları kurumları ve en önemlisi bakmakla yükümlü oldukları hastalarını da doğrudan etkileyecektir bu sebeple koşulların iyileştirilmesi için kurumsal önlemler alınabilir. 

Anahtar Kelimeler: Depresyon, İş tatmini, Aile Hekimliği

Abstract:
ABSTRACT

AIM: In professions such as medicine that require continuous dedication, job satisfaction and depression are of great importance. Job satisfaction determines how satisfied the physician is with their working conditions, while depression can be frequently observed in physicians working under such stress, impacting their performance and the quality of care they deliver. Considering the accessibility and role of family medicine in primary care, it is important to identify the factors that affect physicians' job satisfaction and depression levels. This study aims to explore how the working conditions and sociodemographic factors of family medicine residents in Istanbul correlate with their levels of job satisfaction and depression, as well as the relationship between these variables.

MATERIALS AND METHODS: We gathered data for our descriptive study by conducting an online survey among 271 family medicine resident physicians who met the predefined inclusion criteria. The survey consisted of three sections. The first section included a 26-item questionnaire developed by the researchers to assess participants' sociodemographic characteristics, working conditions, and professional experiences. The second and third sections comprised a 21-item Beck Depression Inventory and a 20-item Minnesota Satisfaction Questionnaire, respectively. Data collection was conducted within a specified three-month period. Statistical data analysis in the study utilized the SPSS 25.0 software package. Descriptive data regarding participants' sociodemographic information were presented in frequency tables. Due to the study's participant count exceeding 200, parametric tests were employed, with p<0.05 considered statistically significant.


RESULTS: In our study, no statistically significant relationship was found between the Total Score of the Minnesota Job Satisfaction Scale and the Total Score of the Beck Depression Inventory.  The average Total Score of the Minnesota Job Satisfaction Scale was 60.03, indicating moderate job satisfaction among the physicians in our study. The average Total Score of the Beck Depression Inventory was 10.59, suggesting that family medicine residents fell into the category of mild depression levels.
In our study, 13.3% of participants recommended the medical profession to their relatives, with those reporting high job satisfaction more likely to make such recommendations. When analyzing the job satisfaction levels of resident physicians, women were found to have significantly higher levels. Additionally, physicians with high job satisfaction also perceived their specialty training as more adequate. However, only 15.1% of physicians answered "yes" to the question of whether they found their specialty training sufficient in terms of professional satisfaction.
The Total Job Satisfaction score was found to be significantly higher among residents with their own office space. Supporting this finding, there was also a significant difference between the Total Score of the Minnesota Job Satisfaction Scale and satisfaction with the physical conditions in the workplace. Physicians who perceived themselves as lacking in professional knowledge reported lower job satisfaction levels. When asked about their own professional knowledge levels, only 11.1% of physicians considered themselves adequate. Those who found their income insufficient also had lower job satisfaction rates, and as physicians' age increased, a decrease in job satisfaction was observed.
Physicians who take 1-2 shifts per month were found to have a lower rate of falling into the moderate and severe depression groups compared to those who take an average of 3-4, 5-6, or more than 7 shifts per month. Single resident physicians had higher levels of depression compared to married physicians. The average education hours for physicians were found to be 2 hours, and it was observed that physicians with fewer seminar hours had higher Total Scores on the Beck Depression Inventory.                               


CONCLUSION: Our study observed that family medicine specialization students experience mild levels of depression and have moderate levels of job satisfaction. In this regard, measures such as improving educational programs, establishing support programs focused on job satisfaction, reducing physicians' shift counts, and creating opportunities to strengthen family and social support networks can be taken to increase physicians' job satisfaction and reduce depression levels. The good psychological health of physicians will not only benefit themselves but also directly impact the institutions they are affiliated with and most importantly, the patients they are responsible for. Therefore, institutional measures can be taken to improve conditions.

Keywords: Depression, Job Satisfaction, Family Medicine