Lomber spinal stenoz tanı ve evrelendirmesinde kantitatif ve kalitatif manyetik rezonans görüntüleme parametrelerinin birbirleriyle ve klinik bulgularla karşılaştırılması
Comparisoning quantitative and qualitative magnetic resonance imaging parameters with each other and clinical findings in diagnosis and staging of lomber spinal stenosis
Yazar: LEVENT KARAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BERNA DİRİM METE
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Torakolomber vertebra =

Özet:
Bu çalışmada, lomber spinal stenoz (LSS) tanısını koymada ve şiddetini belirlemede radyolojik olarak kullanılan "kalitatif" ve "kantitatif" manyetik rezonans görüntüleme (MRG) parametrelerinin birbirleriyle karşılaştırılması, hastalığı evrelerken bu parametrelerin kullanımı ve bu parametreler ile olguların "klinik semptom ve bulguları" arasındaki korelasyonun saptanması amaçlanmıştır.
Çalışmamıza Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Kliniği'ne başvurmuş ve Radyoloji Kliniği'nde lomber MRG tetkiki yapılmış, klinik olarak lomber spinal stenoz tanısı almış 75 hasta dahil edildi. Radyolojik olarak spinal kanal ve dural kesenin ön arka çaplarının, "dural keseye" ve "spinal kanal"a ait kesit alanlarının "kantitatif ölçümü", "kalitatif evreleme"(dural kesenin basılanma oranına bakarak) ile stenoz oranı ve lateral reses çapı gibi MRG parametreleri stenozun maksimum olduğu düzeylerden ölçülmüştür. Bu parametrelerin hastalığın tanı ve derecelendirmesinde kullanılan klinik semptomlar olan; "fonksiyonel özürlülük" (Oswestry Özürlülük İndeksi yada Oswestry Ağrı Skoru olarak bilinmektedir) ve "nörolojik LSS bulguları" ("nöropatik ağrı" yada bunun neden olduğu "nörojenik kladikasyo") ile korelasyonları değerlendirildi.  
Lomber spinal kanalı değerlendirmek için MRG tetkikinden yapılan radyolojik ölçüm parametreleri birbirleriyle kıyaslandığında, evrelemede; en güçlü korelasyonun aksiyel kesitlerden yapılan "dural kese alan ölçümü" ile "dural kese ön arka çap ölçümü" arasında olduğu görülmüştür (p:0,02). MRG'de alan ve çap ölçümleri ile kalitatif evreleme karşılaştırıldığında evreleme sisteminin en yüksek oranda "dural kese alan ölçümü" ile korelasyon gösterdiği saptanmıştır (p:0,01). Radyolojik ölçüm parametreleri ile fonksiyonel özürlülük skoru karşılaştırıldığında ise "Oswestry Özürlülük İndeksi" ile en yüksek düzeyde korelasyonun "aksiyel kesitlerden yapılan dural kese ön arka çap ölçümü" arasında olduğu saptanmıştır (p:0,02). Diğer bir klinik gösterge olan ve spinal stenozda asıl morbiditeye  neden olan bir klinik durum bulgu olarak kabul edilen "nörojenik kladikasyo mesafesi" (NKM) ile görüntüleme parametrelerinden en sık ve pratik kullanılanı olan "kalitatif evreleme" arasındaki istatiksel korelasyon (p:0,03), NKM ile aksiyel kesitlerden yapılan "spinal kanal alan ölçümü" arasındaki korelasyona (p:0,005) göre çok çok azdır.

Abstract:
In this study, the aim was to compare "qualitative" and "quantitative" magnetic resonance imaging (MRI) parameters used for radiological diagnosis of lumbar spinal stenosis (LSS) with each other, to identify the use of these parameters when staging the disease and the correlation of these parameters with "clinical symptoms and findings". 
Our study included 75 patients attending the Physical Medicine and Rehabilitation clinic with clinical diagnosis of lumbar spinal stenosis and lumbar MRI performed in the radiology clinic. MRI parameters like "quantitative measurements" of radiological spinal canal and dural sheath anterior-posterior diameters, and cross-sectional areas of the "dural sheath" and "spinal canal", and "qualitative staging" (examining the compression ratio of the dural sheath), stenosis rates and lateral recess diameter were measured at levels where stenosis was maximum. The correlations between these parameters with clinical symptoms used for diagnosis and staging of "functional disability" (Oswestry Disability Index or Oswestry Pain score) and "neurological LSS findings" (neuropathic pain or neurogenic claudication causing this) were assessed. 
When the radiological measurement parameters obtained from MRI to assess the lumbar spinal canal are compared, the strongest correlation for staging was observed between the "dural sheath area measurement" on axial sections with the "dural sheath anterior-posterior diameter measurements" (p:0.02). When the area and diameter measurements on MRI are compared with qualitative staging, the highest rate of correlation between staging systems was observed for the "dural sheath area measurement" (p:0.01). When the radiological measurement parameters are compared with functional disability scores, the highest level of correlation with the "Oswestry Disability Index" was identified for "dural sheath anteriorposterior diameter measurements on axial sections" (p:0.02). Another clinical marker and clinical finding accepted as causing morbidity in spinal stenosis of "neurogenic claudication distance" (NCD) had statistical correlation with "qualitative staging" used most frequently and practically among imaging parameters (p:0.03), which was much lower than the correlation between NCD with "spinal canal area measurement" on axial sections (p:0.005). 
In our study of LSS, it was identified that NCD and "Oswestry Disability Index" used especially as clinical markers for disease staging overlapped with statistically different radiological measurement parameters (diameter and area on MRI). Clinically, the most determinant method for disease staging of NCD was identified to have the best correlation with radiological parameters of "spinal canal area measurements" on axial sections.