Pregestasyonel beden kütle indeksinin ve gebelik döneminde alınan kilonun erken postpartum dönemde annelerin emzirme başarısı ve özyeterliliğine etkisi
The effect of pregestational body mass index and the weight gain during pregnancy on the breastfeeding success and self-adequacy of the mother in the early postpartum period
Yazar: BÜŞRA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. SEMRA KOCAÖZ ; DOÇ. DR. AYNUR KIZILIRMAK
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Emzirme = Breast feeding ; Gebelik = Pregnancy ; Kilo alma = Weight gain ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Vücut kitle indeksi = Body mass index ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırma, pregestasyonel beden kütle indeksi (BKİ)'nin ve gebelik döneminde
alınan kilonun erken postpartum dönemde annelerin emzirme başarısı ve özyeterliliğine
etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı tipte yapılan bu araştırmanın
evrenini, Türkiye'de bir şehir hastanesinin kadın hastalıkları ve doğum servisinde 15
Ağustos-31 Kasım 2021 tarihleri arasında doğum yapan kadınlar oluşturmuştur.
Araştırma, çalışmanın dahil edilme ölçütlerine uyan 532 kadınla yapılmıştır. Veriler,
doğumdan 24 saat sonrasında annelerden "Veri Toplama Formu", "LATCH Emzirme
Tanılama ve Değerlendirme Ölçeği (LATCH ETDÖ)" ve "Emzirme Öz Yeterlilik
Ölçeği-Kısa Şekli (EÖYÖ-KS)" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin
değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistiklerden, Mann-Whitney U ve Kruskal Wallis
testlerinden, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi analizinden
yararlanılmıştır. Annelerin ortalama pregestasyonel BKİ'si ve gebelikte alınan kilosu
sırasıyla, 24.76±4.51 ve 12.45±5.30'dur. Pregestasyonel BKİ ve gebelikte alınan kilo ile
LATCH ETDÖ toplam puan ortancası arasında istatistiki açıdan farkın anlamlı olmadığı
tespit edilmiştir (p>0.05). Pregestasyonel BKİ ile EÖYÖ-KS toplam puan ortancası
arasında istatistiksel olarak farkın anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05), ancak böyle bir
fark gebelikte alınan kilo alımı için bulunamamıştır (p>0.05). EÖYÖ-KS puanları ile
pregestasyonel BKİ arasında pozitif yönlü ve çok zayıf bir korelatif ilişki olduğu
belirlenmiştir. Gebelikte alınan kilo ile hem EÖYÖ-KS hem de LATCH ETDÖ arasında
negatif yönlü ve çok zayıf anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Yapılan regresyon
analizine göre pregestasyonel fazla kilolu annelerin emzirme özyeterliliği puanının,
zayıf kilolu olanlara göre anlamlı olarak 4.578 puan daha yüksek olduğu saptanmıştır.
Araştırmamızda zayıf olan kadınların gebelik sırasında daha fazla kilo aldıkları,
emzirme başarısı ve özyeterliliklerinin diğerlerine göre daha düşük olduğu
belirlenmiştir. Bu nedenle normal kilo altında olanlar başta olmak üzere tüm gebelik
planlayan kadınların sağlıklı olarak normal kiloya ulaşmalarının sağlanması, onlara
emzirme başarısı ve özyeterliliği üzerinde pregestasyonel BKİ'nin ve gebelikte alınan
kilonun etkileri hakkında bilgi verilmesi yönelik önerilmektedir.

Abstract:
The aim of the study was to determine the effect of the pregestational body mass index
(BMI) and the weight gain during pregnancy on the mothers' breastfeeding success and
self-adequacy. The universe of this descriptive study consisted of women who had
given birth between August 15 and November 31, 2021 at the obstetrics and gynecology
department of a city hospital in Turkey. The study was conducted with 532 women
who conformed to the study inclusion criteria. The data were collected from the mothers
24 hours after the birth, by using the "Data Collection Form", "LATCH Breastfeeding
Diagnosis and Evaluation Scale (LATCH BDES)", and the "Breastfeeding Self-
Adequacy Scale-Short Form (BSAS-SS)". Descriptive statistics, Mann-Whitney U and
Kruskal Wallis tests, Person Correlation and multiple logistic regression analysis were
used to evaluate the data. The mean pregestational BMI of the mothers was 24.76±4.51
kg/m 2 and the mean pregnancy weight gain was 12.45±5.30 kg. There was no
statistically significant difference between the pregestational BMI or the pregnancy
weight gain and the median total LATCH BDES score (p>0.05). A statistically
significant difference was found between the pregestational BMI and median total
BSAS-SS score (p<0.05), but no such relationship was found for the pregnancy weight
gain (p>0.05). A very weak positive correlation was present between the BSAS-SS
score and the pregestational BMI. A negative correlation with very weak significance
was found between the pregnancy weight gain and both LATCH BDES and BSAS-SS.
The regression analysis revealed that breastfeeding self-adequacy score of the mothers
whose weight was higher than normal in the pregestational period was 4.578 points
higher than the mothers whose weight was low at that time. We found women with low
weight to put on more weight during the pregnancy and to have lower breastfeeding
success and self-adequacy. We therefore recommend making sure all women planning
to become pregnant, and especially those who are below the normal weight, reach a
normal value in a healthy manner, and providing information on the possible effects of
the pregestational BMI and pregnancy weight gain on breastfeeding success and self-
adequacy.