Sağlık kuruluşlarında görev yapan psikologların otizmli çocukları değerlendirme sürecinde yaşadıklarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Examining the opinions of psychologists working in health institutions about their experiences in the process of evaluating children with autism
Yazar: GİZEM ÖĞÜT
Danışman: PROF. DR. SERHAT ODLUYURT
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uygulamalı Davranış Analizi Ana Bilim Dalı / Otizmde Uygulamalı Davranış Analizi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Değerlendirme = Evaluation ; Gelişim = Development ; Hastaneler = Hospitals ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Psikologlar = Psychologists

Özet:
Araştırmanın amacı, İç Anadolu Bölgesi'ndeki bir ilde sağlık kuruluşlarında görev yapmakta olan psikologların otizm spektrum bozukluğu şüphesi ya da tanısı olan çocukları değerlendirirken yaşadıkları deneyimlerin incelenmesidir. Bu nitel araştırmada, sağlık kuruluşlarında aktif görev yapan on bir psikolog dahil edilmiş, kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla veriler toplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, aileler çoğunlukla çocuklarının sosyal gelişim alanındaki yetersizlikleri nedeniyle sağlık kuruluşuna başvuruda bulunmaktadırlar. Değerlendirme sürecinde psikologlar tarama, tanılama ve zeka testleri kullanmakta, ayrıca sıklıkla klinik gözlem ve aile görüşmelerinde alınan bilgiler ile çocuğa ilişkin veriler toplamaktadırlar. Ailelerle yapılan görüşmelerde, çoğunlukla çocuğun gelişim aşamalarına dair bilgiler elde edildiği tespit edilmiştir. Değerlendirme sonrasında sıklıkla ailelere genel bir bilgilendirme yapılmaktadır. Tüm süreç boyunca en sık yaşanılan sorunun aile tepkilerinden kaynaklı olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın son bölümünde elde edilen bulgular alan yazınla ilişkilendirilerek uygulayıcılara ve araştırmacılara öneriler verilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to examine the experiences of psychologists working in health institutions in a province located in the Central Anatolia Region while evaluating children with suspected or diagnosed autism spectrum disorder. In this qualitative research, eleven psychologists actively working in healthcare institutions were included, and data were collected through personal information forms and semi-structured interviews. According to the findings, families mostly seek health institutions due to their children's deficiencies in social development. During the evaluation process, psychologists use screening, diagnostic, and intelligence tests, as well as frequently collecting data related to the child through clinical observations and information gathered from family interviews. It was determined that in interviews with families, information about the child's developmental stages was mostly obtained. After the evaluation, families are often given a general briefing. Throughout the entire process, the most frequently encountered problem was identified as stemming from family reactions. In the final part of the study, the findings are discussed in relation to the literature, and recommendations are provided for practitioners and researchers.