Postkolonyal Afrika'da ayrılma hareketleri: Bağımsızlığa en yakın hareketin belirlenmesi
Secession movements in postcolonial Africa: Determining the most close to independence
Yazar: HANDE SAPMAZ
Danışman: PROF. DR. SOYALP TAMÇELİK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Afrika = Africa ; Afrika ülkeleri = African countries ; Ayrılma = Secession ; Bağımsızlık = Independence ; Kendi kaderini tayin hakkı = Self-determination ; Postkolonyalizm = Postcolonialism

Özet:
Yirmi birinci yüzyılda Afrika'da ayrılma hareketleri, gelişmenin ve istikrarın sürdürülmesi için Afrikalı devletler tarafından çözülmesi gereken önemli krizlerden biri haline gelmektedir. Bu çalışma, "Ayrılma hareketleri neden gerçekleşir?" ana problemini "Kıtada mevcut ayrılma hareketlerinden bağımsızlığa en yakını hangisidir?" şeklinde destekleyerek Afrika özelinde cevaplamaya çalışmaktadır. Literatürde postkolonyal Afrika'da ayrılma hareketlerini inceleyen eserlerin krizi, tarihî olaylar silsilesi içerisinde detaylandırdığı fark edilmektedir. Bu nedenle çalışmanın temel amacı; ayrılma hareketlerinin koşullarını belirlemek ve hareketleri bağımsızlığa ulaştıran faktörler bağlamında geliştirilen hipotezleri, kıtadaki on ayrılma hareketi üzerinde test ederek belirlenen faktörleri detaylandırmaktır. Bu sayede Afrika kıtası genelinde gerçekleşen ayrılma hareketlerine ilişkin çizilen bütüncül bir kavramsal çerçeve içinde öngörüde bulunulabilmektedir. Çalışmada bu amaçla, Afrika'da postkolonyal dönemde mevcut olan en güncel ve etkin on ayrılma hareketi aktör (A) ve sistem (B) düzeyinde geliştirilen altı kategori kapsamında incelenmiştir. Bu kategoriler; (A) aktör düzeyinde bir ayrılma hareketinin bağımsız olmasını belirleyen temel faktörler (güçlendirici faktörler, iyileştirici haklar kategorisi ve ayrılıkçı bölgenin coğrafî özellikleri) ve (B) sistem düzeyinde bir ayrılma hareketinin bağımsız olmasını belirleyen uluslararası topluma ilişkin destekleyici faktörler (ayrılma hareketi ve ebeveyn devlet arasında çatışmanın varlığı ve yoğunluğu, ayrılma hareketinin fonksiyonelliği, ayrılma hareketinin üçüncü taraf desteği alması) şeklinde sıralanmaktadır. İsyan riski altındaki azınlıkları inceleyen MAR verisetindeki bazı veri kümeleri güncelleştirilerek, Griffiths ve Martinez'in yerel koşullar bağlamında bağımsızlık talep eden ayrılıkçı şikâyetler veri setinden yararlanılarak ve coğrafî faktörler ile dış destek kategorisi kapsamında değerlendirilen ebeveyn devlette diğer bir ayrılıkçı hareketin varlığı verisi yazar tarafından atanarak yapılan analiz sonucunda bağımsızlığa en yakın ayrılma hareketlerinin ilk üçünün Fas'daki Sahraviler, Angola'daki Kabinda ve Kamerun'daki Güney Kamerun olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In the twenty-first century, secession movements in Africa have become one of a major crisis that African states must resolve in order to maintain development and stability. This study aims to answer the main question of "Why do separation movements occur?" along with the supportive question of "Which of the existing secession movements on the continent is closest to independence?" The literature suggests that studies examining secession movements in postcolonial Africa often analyze the crisis through a series of historical events. Therefore, the main purpose of this study is to determine the conditions that lead to secession movements and identify the factors that contribute to the pursuit of independence by testing hypotheses on ten secession movements on the continent. This will enable predictions to be made within a holistic conceptual framework regarding secession movements across Africa. The study focuses on the ten most up-to-date and effective secession movements in postcolonial Africa, examining them in six categories developed on actor and system levels. These categories include the main factors that determine the independence of a secession movement at the actor level, such as restorative factors, the category of remedial rights, and the geographical characteristics of the secessionist region. The study also examines supporting factors related to the international community that determine the independence of a secession movement at the system level, such as existence and intensity of conflict between the secession movement and the parent state, the functionality of the secession movement, and third party support received by the secession movement. To carry out the analysis, the study updates some datasets in the MAR dataset examining minorities at risk and utilizes Griffiths and Martinez's dataset of separatist complaints demanding independence in the context of local conditions. The author also assigns data on the presence of another separatist movement in the parent state, which is evaluated under the external support category and geographical factors. The study finds that the three secession movements closest to independence are Sahrawis in Morocco, Kabinda in Angola, South Cameroon in Cameroon.