İkiz gebeliklerde sağlık eylem süreci yaklaşımı modeline dayalı bireysel danışmanlık girişimlerinin emzirme süresine etkisi
The effect of individual counselling interventions based on health action process approach model on breastfeeding duration in twin pregnancies
Yazar: ÇİĞDEM KÖPRÜLÜ
Danışman: PROF. DR. OYA KAVLAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: İkiz gebeliklerde Sağlık Eylem Süreci Yaklaşımı Modeline dayalı bireysel danışmanlık girişimlerinin emzirme süresine etkisini değerlendirmektir.
Yöntem: İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ahmet Ersan Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'ne 01.01.2021-01.01.2022 tarihleri arasında başvuran ve yatışı yapılan 171 kadın çalışmanın evrenini oluşturmuştur. Prenatal ve postnatal dönemde incelenmek amacıyla 68 kadın postpartum altıncı aya kadar takip edilmiştir. Kliniğe yatışı yapılan ve polikliniğe başvuran girişim grubundaki kadınlara 15.09.2022-15.09.2023 tarihleri arasında Sağlık Eylem Süreci Yaklaşımı (SESY) Modeline dayalı toplamda altı motivasyonel görüşme ile emzirme eğitimi verilerek bireysel danışmanlık programı uygulanmıştır. Girişim grubuna Kişisel Bilgi Formu, SESY Modeli Antenatal Dönem Motivasyonel Görüşme Soru Formu, SESY Modeli Postpartum Dönem Motivasyonel Görüşme Soru Formu, Prenatal Emzirme Öz-yeterlilik Ölçeği, İkiz Bebek Bekleyen Gebelerde Emzirme Niyet Ölçeği, Emzirme Takip Formu, Emzirme Motivasyon Ölçeği Türkçe versiyonu, Postnatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği uygulanmıştır. Kontrol grubuna Kişisel Bilgi Formu, Prenatal Emzirme Öz-yeterlilik Ölçeği, İkiz Bebek Bekleyen Gebelerde Emzirme Niyet Ölçeği, Emzirme Takip Formu, Emzirme Motivasyon Ölçeği Türkçe versiyonu, Postnatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği uygulanmış ve rutin klinik eğitimleri ile izlem yapılmıştır. SPSS 25,0 paket programında araştırma verilerinin analizi değerlendirilmiştir.
Bulgular: Girişim grubundaki annelerin Prenatal emzirme özyeterlilik ölçeği toplam puanı ve Bilgi toplama, İstek, Diğer insanların yanında emzirme, Beceri alt ölçek puan ortalamaları ve emzirme niyeti ölçeği puan ortalamalarının kontrol grubundaki annelerden yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). Girişim grubundaki kadınların postpartum 1-3 gün, postpartum 4-6 hafta, postpartum 4. ay Postnatal Emzirme Özyeterlilik ölçeği puan ortalamaları ve emzirme motivasyonu ölçeği puan ortalamalarının kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Postpartum 4-6 haftada girişim grubundaki kadınların tamamı son 24 saat içinde bebeklerini emzirirken kontrol grubundaki kadınların %6,3'ü bebeklerini hiç emzirmemiştir. Postpartum 4. ayda girişim grubundaki kadınların tamamı son 24 saat içinde bebeklerini emzirirken kontrol grubundaki kadınların %38,7'si emzirmemiştir ve 6. ayda girişim grubundaki kadınların tamamı son 24 saat içinde bebeklerini emzirmeye devam ederken kontrol grubundaki kadınların %41,9'unun bebeklerini emzirmediği belirlenmiştir (p<0,05).  Postpartum 4-6 haftada girişim grubundaki kadınların %16,1'i, kontrol grubundaki kadınların %87,5'i son 24 saat içinde bebeklerine mama ya da ek gıda vermiştir; postpartum 4. ayda girişim grubundaki kadınların %70,0'i kontrol grubundaki kadınların %100,0'ü son 24 saat içinde bebeklerine mama ya da ek gıda vermiştir (p<0,05). 
Sonuç: Girişim grubundaki ikiz annelerinin altı aya kadar emzirme süresinin kontrol grubuna göre daha fazla olduğu; kontrol grubundaki annelerin emzirmeyi girişim grubundaki annelere göre, daha erken bıraktığı sonucuna varılmıştır. Buna göre SESY Modeli çerçevesinde verilen MG teknikleri ile İkiz bebeklerde emzirme süresini artırmayı amaçlayan çalışmaların izlem sayılarını en az 6 ve daha fazla olacak şekilde planlaması, MG tekniklerini kullanarak SESY Modeli doğrultusunda daha fazla araştırma yapılmasına ihtiyaç vardır.


Anahtar Kelimeler: Emzirme, anne sütü, ikiz bebekler, motivasyonel, öz-yeterlilik.

Abstract:
Objective: Evaluate the effect of individual counseling interventions based on the Health Action Process Approach Model on breastfeeding duration in twin pregnancies.
Method: The study population consisted of 171 women who were admitted and hospitalized in Ahmet Ersan Gynecology and Obstetrics Clinic of Izmir Tepecik Training and Research Hospital between 01.01.2021-01.01.2022. In order to be examined in the prenatal and postnatal period, 68 women were followed up until the sixth month postpartum. The women in the intervention group who were admitted to the clinic and applied to the outpatient clinic were given breastfeeding education with a total of six motivational interviews based on the Health Action Process Approach (HAPA) Model between 15.09.2022-15.09.2023 and an individual counseling program was implemented. Personal Information Form, HAPA Model Antenatal Period Motivational Interview Questionnaire, HAPA Model Postpartum Period Motivational Interview Questionnaire, Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale, Breastfeeding Intention Scale in Pregnant Women Expecting Twins, Breastfeeding Follow-up Form, Breastfeeding Motivation Scale Turkish version, Postnatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale were applied to the intervention group. Personal Information Form, Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale, Breastfeeding Intention Scale in Pregnant Women Expecting Twins, Breastfeeding Follow-up Form, Breastfeeding Motivation Scale Turkish version, Postnatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale were applied to the control group and follow-up was performed with routine clinical trainings. The analysis of the research data was evaluated in SPSS 25.0 package program.
Results: It was found that the mothers in the intervention group had higher Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale total score and Information gathering, Desire, Breastfeeding beside other people, Skill subscale mean scores and breastfeeding intention scale mean scores than the mothers in the control group (p<0.05). It was found that the mean scores of the women in the intervention group in the postpartum 1-3 days, postpartum 4-6 weeks, postpartum 4th month Postnatal Breastfeeding Self-Efficacy scale and breastfeeding motivation scale were statistically significantly higher than the control group (p<0.05). At 4-6 weeks postpartum, all of the women in the intervention group breastfed their babies within the last 24 hours, while 6.3% of the women in the control group did not breastfeed their babies at all. At 4 months postpartum, all of the women in the intervention group breastfed their babies within the last 24 hours, while 38.7% of the women in the control group did not breastfeed, and at 6 months postpartum, all of the women in the intervention group continued to breastfeed their babies within the last 24 hours, while 41.9% of the women in the control group did not breastfeed their babies (p<0.05).  At 4-6 weeks postpartum, 16.1% of the women in the intervention group and 87.5% of the women in the control group gave formula or supplementary food to their babies within the last 24 hours; at 4 months postpartum, 70.0% of the women in the intervention group and 100.0% of the women in the control group gave formula or supplementary food to their babies within the last 24 hours (p<0.05).
Conclusion: It was concluded that the duration of breastfeeding up to six months was higher in the mothers of twins in the intervention group compared to the control group and that the mothers in the control group stopped breastfeeding earlier than the mothers in the intervention group. Accordingly, studies aiming to increase the duration of breastfeeding in twin babies with the MI techniques given within the framework of the HAPA Model should plan the number of follow-ups to be at least 6 or more, and more studies should be conducted in line with the HAPA Model using MI techniques.
Keywords: Breastfeeding, breast milk, twin babies, motivational, self-efficacy.