Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin uyguladıkları liderlik stillerinin öğrencilerin spor karakterleri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of leadership styles implemented by physical education and sports teachers on sports characters of students
Yazar: ADEM BEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. KADİR PEPE
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Spor = Sports
Dizin: Beden eğitimi = Physical education and training ; Beden eğitimi ve spor dersi = Physical education and sports lesson ; Karakter = Character ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Spor = Sports ; Spor eğitimi = Sport education ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin uyguladıkları liderlik stillerinin öğrencilerin spor karakterleri üzerine etkisinin incelenmesine yönelik yapılan bu çalışma, karma yöntem modellerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılarak ortaya konulmuştur. Araştırmanın nicel kısmında; çalışma evrenini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Antalya merkez ilçeleri (Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı, Aksu, Döşemealtı) özel ve devlet ilköğretim kurumlarında eğitim-öğretime katılan öğrenciler ve beden eğitimi ve spor öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Antalya merkez ilçelerinde özel ve devlet ilköğretim kurumlarında eğitim-öğretime katılan 1929 (n=1001 kadın, n=928 erkek) öğrenci ve 224 (n=104 kadın, n=120 erkek) beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada nicel verilerin toplanması için; öğretmen ve öğrencilerden kişisel bilgi formu, öğretmenlerden Öğretmen Liderlik Stilleri Ölçeği ve öğrencilerden Spor Karakter Ölçeğinden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizi yapılmadan önce verilere normal dağılım testi uygulanmıştır. Normal dağılım gösteren iki bağımsız değişken için parametrik testlerden T testi ve ikiden fazla bağımsız değişken için ise tek yönlü varyans analizi Anova testlerinden yararlanılmıştır. Araştırmada oluşturulan modellerin test edilebilmesi içinde yapısal eşitlik modellemesi (YEM)' den faydalanılmıştır. Araştırmanın nitel kısmında ise, çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Antalya merkez ilçeleri özel ve devlet ilköğretim kurumlarında eğitim-öğretime katılan 224 (n=104 kadın, n=120 erkek) beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma gurubu, amaçlı örnekleme yaklaşımlarından ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın nitel verilerine yarı yapılandırılmış görüşme tekniği ile ulaşılmıştır. Çalışmada nitel verilerden çıkarımlar yapılmak üzere içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Genel olarak; beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin uyguladıkları liderlik stillerinin öğrenci spor karakterleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmamasının yanı sıra, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin farklı liderlik stilleri öğrencilerin spor karakterlerini farklı şekillerde etkilemektedir. Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin, öğrenciler üzerinde spor karakteri oluşturmada en etkili ve en etkisiz liderlik stili durumu da öğrencilerin özelliklerine bağlı olarak değişmektedir. Bu noktadan hareket edildiğinde beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin sabit bir liderlik stili yerine mevcut durumlara (öğrenci ve eğitim durumları) göre liderlik stilleri belirlemesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Diğer yandan, otoriter liderlik stilinden uzak durması gerekmektedir. Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin kullanacakları liderlik tarzını belirlemekte tereddüt etmeleri halinde, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin yarı demokratik liderlik stilini tercih etmeleri sonucunda öğrencilerin spor karakterleri üzerinde daha olumlu sonuçlar elde edebilecekleri sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study, which was conducted to ınvestigation of the effects of leadership styles ımplemented by physical education and sports teachers on sports characters of students was revealed by using an explanatory sequential design, one of the mixed method models. In the quantitative part of the research; the study universe constitutes of students and physical education and sports teachers who participate in education in private and government primary education institutions in the central districts of Antalya (Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı, Aksu, Döşemealtı) during the 2020-2021 school years. The sample of the study was consisted of simple random sampling method from students and physical education and sports teachers attending private and public primary education institutions in Antalya central districts in the 2020-2021 academic year. 1929 (n=1001 female, n=928 male) students and 224 (n=104 female, n=120 male) physical education and sports teachers. For the collection of quantitative data in the research; Personal information form from teachers and students, Teacher Leadership Styles Scale from teachers and Sports Character Scale from students were used. Before analyzing the quantitative data, the normal distribution test was applied to the data. T-test, one of the parametric tests, for two normally distributed independent variables and one-way analysis of variance Anova tests were used for more than two independent variables. Structural equation modeling (YEM) was used to test the models created in the research. The qualitative part of the research, the study group consists of 224 (n=104 female, n=120 male)  physical education and sports teachers who attend public and private primary education institutions in the central districts of Antalya for the 2020-2021 academic year. The study group was determined by the criterion sampling method, which is one of the purposive sampling approaches. The qualitative data of the research were obtained by semi-structured interview technique. In the study, content analysis technique was used to make inferences from the qualitative data. Generally; In addition to the fact that the leadership styles applied by physical education and sports teachers do not have a statistically significant effect on student sports characters, different leadership styles of physical education and sports teachers affect students' sports characters in different ways. The most effective and ineffective leadership style of physical education and sports teachers in creating sports character on students varies depending on the characteristics of the students. From this point of view, it has emerged that physical education and sports teachers should determine leadership styles according to current situations (student and educational status) instead of a fixed leadership style. On the other hand, physical education and sports teachers should stay away from authoritarian leadership style. It has been concluded that if physical education and sports teachers are hesitant to determine the leadership style they will use, they should prefer a semi-democratic leadership style and thanks to this, students can achieve more positive results on sports characters.