Kraniyotomi ameliyatı geçiren hastalarda göz bandı ve kulak tıkacı kullanımının uyku kalitesi, anksiyete ve konfor düzeyine etkisi
The effect of use of bands and earplugs on sleep quality, anxiety aneye D comfort level in patients undergoing craniotomy surgery
Yazar: YILDIZ TOSUN
Danışman: PROF. DR. SONAY GÖKTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aktigrafi = Actigraphy ; Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Kraniyotomi = Craniotomy ; Kulak koruyucu cihazlar = Ear protective devices ; Uyku = Sleep

Özet:
Amaç: Araştırma, kraniyotomi ameliyatı geçiren hastalarda göz bandı ve kulak tıkacı kullanımının uyku kalitesi, anksiyete ve konfor düzeyine etkisini değerlendirmek amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Randomize kontrollü bu araştırma, Şubat 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında İstanbul'daki bir eğitim ve araştırma hastanesinin beyin ve sinir cerrahisi kliniği ve yoğun bakım ünitesinde kraniyotomi ameliyatı olan ve araştırma kriterlerini karşılayan 60 hasta ile yürütüldü. Ameliyat sonrası dönemde, müdahale grubundaki hastalara (n=30) göz bandı ve kulak tıkacı uygulanırken, kontrol grubundaki hastalara (n=30) herhangi bir işlem uygulanmadı. Ameliyat öncesi ve sonrası uyku kalitesi, anksiyete ve depresyon düzeyleri ölçüldü. Uyku kalitesi, her iki grupta da aktigrafi cihazı kullanılarak objektif olarak değerlendirildi. Verileri toplamak için Richards-Campbell Uyku Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve Genel Konfor Ölçeği kullanıldı.
Bulgular: Müdahale grubunun yaş ortalamasının 48,16±12,56 yıl, %53,3'ünün kadın ve %66,7'sinin ilkokul mezunu olduğu, kontrol grubundaki hastaların ise yaş ortalamasının 49,40±10,34 yıl, %53,3'ünün kadın ve %83,3'ünün ilkokul mezunu olduğu saptandı. Müdahale grubunun ameliyat sonrası uyku puanlarının, ameliyat öncesi döneme göre anlamlı derecede yüksek olduğu belirlenirken (p<0,05), kontrol grubunun ameliyat sonrası uyku puanlarının, ameliyat öncesi döneme göre anlamlı derecede düşük olduğu saptandı (p<0,05). Müdahale grubunun ameliyat sonrası uyku ve konfor puanları kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek iken (p<0,05), anksiyete ve depresyon düzeyi puanlarının ise anlamlı derecede düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Aktigrafi uyku puanlarının ise müdahale grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulundu (p<0,05).
Sonuç: Kraniyotomi sonrası göz bandı ve kulak tıkacı kullanımının hastaların uyku kalitesi ve konfor düzeyini arttırdığı, anksiyete ve depresyon düzeylerini ise azalttığı görüldü.

Abstract:
Aim: The study was conducted to evaluate the effects of using eye masks and earplugs on sleep quality, anxiety, and comfort levels in patients who underwent craniotomy surgery.
Materials and Methods: This randomized controlled study was conducted with 60 patients who underwent craniotomy surgery and met the research criteria between February 2022 and June 2023 in the neurosurgery clinic and intensive care unit of a training and research hospital in Istanbul. In the postoperative period, eye masks and earplugs were applied to the patients in the intervention group (n=30), while no intervention was applied to the patients in the control group (n=30). Preoperative and postoperative sleep quality, anxiety, and depression levels were measured. Sleep quality was objectively evaluated in both groups using an actigraphy device. The Richards-Campbell Sleep Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale, and General Comfort Scale were used to collect the data.
Results: It was found that the average age of the intervention group was 48.16±12.56 years, 53.3% were female, and 66.7% were primary school graduates, while the average age of the control group was 49.40±10.34 years, 53.3% were female, and 83.3% were primary school graduates. While the postoperative sleep scores of the intervention group were significantly higher compared to the preoperative period (p<0.05), the postoperative sleep scores of the control group were significantly lower compared to the preoperative period (p<0.05). Postoperative sleep and comfort scores of the intervention group were significantly higher than those of the control group (p<0.05), whereas anxiety and depression scores were significantly lower (p<0.05). Additionally, actigraphy sleep scores in the intervention group were found to be significantly higher than in the control group (p<0.05).
Conclusion: It was observed that the use of eye masks and earplugs after craniotomy improved patients' sleep quality and comfort levels, while reducing their anxiety and depression levels.