Entegre tekstil üretim işletmesinde ısı geri kazanım ünitesi ile temiz üretim ve enerji tasarrufu
Clean production and energy saving with the heat recovery system in an integrated textile manufacturing mill
Yazar: RAMAZAN GÜNEŞ
Danışman: DOÇ. DR. SİBEL GÜNEŞ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Bu çalışmada, entegre bir Denim üretim tesisinde yapılan enerji tasarrufu çalışmaları baz alınarak tekstil makinelerinde uygulanan ısı geri kazanım ünitesinin enerji kazancının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu sayede Tekstil üretim hatlarında enerji kazancı ile birlikte temiz üretimlerin yapılması da sağlanmış olacaktır.
Bu bağlamda Orta Anadolu firması örneği ele alınarak, Sanayide Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi'nde (2015) [1] yer alan firmanın enerji verimliliği konusunda faaliyetlerine de yer verilmiştir. Üretim hatlarındaki enerji verimli değişikliklerden ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi'ne uzanan bu serüvende, ısı enerjisi tüketiminin % 56'lık kısmını harcayan Terbiye İşletmesinde Germe Makineleri incelenerek Isı Geri Kazanım Ünitesi ile ön görülen kazanımlar ele alınmıştır. Kurutma ve Fikse amaçlı kullanılan Germe makinesi için ısı geri kazanım öncesi ve sonrası yakıt tüketimi (doğalgaz) incelenmiştir. Çalışma sonunda elde edilen değerler neticesinde gövde borulu ısı eşanjörünün kullanıldığı ısı geri kazanım sistemi ile Germe makinesinin doğalgaz tüketiminin 28.000 𝑚3/ℎ değerinden 21.288 𝑚3/ℎ değerine inerek %24'lık bir tasarruf elde edildiği görülmüştür.
Tekstil sektöründe uygulanan yüksek verimli üretim teknolojilerinin kullanımıyla, aynı miktarda üretim için daha az hammadde ve enerji kullanımı ve daha az atık  prensibi ile mevcut en iyi teknolojilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda; Dünya'da ve Türkiye'deki temiz üretim teknolojileri ve uygulanabilirlikleri incelenmiştir. Yıkama, ağartma, merserizasyon, haşıllama, haşıl sökme, ön işlem, boyama ve son işlemlerin gerçekleştirildiği tekstil işletmelerinde uygulanan ve/veya uygulanması planlanan "Mevcut En İyi Teknikler (MET)" araştırılmıştır [2]. 

Anahtar Kelimeler: Isı Geri Kazanım, Tekstil Makineleri, Mevcut En İyi Teknikler

Abstract:
The aim of this study is to examine of the energy saving of the heat recovery system which could be integrated on any textile machinery where denim industry that is based on the research on their energy saving implementations. Since this kind of studies, not only energy saving could be settled, but also clean production should be provided in the textile manufacturing mills.
Since this study, ORTA ANADOLU TEXTILE COMPANY will be evaluated as an example and shared the outputs of their energy efficiency projects within the Project of Increase Energy Efficiency in Industry (2015) [1].
The energy saving would be evaluated by this company from the energy efficient modification on the production line to get the ISO 50001 Energy Management System certification,  where  the Finishing  and Dyeing Department that is used 56% energy usage with Steam through the textile machineries in this mill. The fuel consumption of the air were examined before and after the heat recovery for the stenter used for drying and fixing purposes and operated. As result of the study, it has been shown that the fuel consumption savings with shell and tube heat exchanger on the stenter  by application which is recycled  fuel consumption has decreased from 28.000 𝑚3/ℎ to 21.288 𝑚3/ℎ and 24% saving were achieved.
The another aim is to examine the Best Available Techniques (BAT) based on the principle of less waste production and that uses less natural resources/energy for the same amount via high efficiency technology/management tools in textile industry. In this context, cleaner production technologies and their applicability were examined in the world and Turkey. The processes which applied and planned to be implemented "The Best Available Techniques (BAT)" in textile enterprises such as washing, bleaching, mercerization, and sizing, desizing, pretreatment, dyeing, finishing were investigated. 

Keywords: Heat Recovery, Textile Machinery, Best Available Techniques