Şizofreni hastalarında oksitosin, vazopressin ve atrial natriüretik peptit düzeylerinin bilişsel işlevlerle ilişkisi
The relationship between oxytocin, vasopressin and atrial natriuretic peptide levels with cognitive functions in schizophrenic patients
Yazar: TUĞBA MUTU
Danışman: DOÇ. DR. ESRA YAZICI
Sakarya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents ; Oksitosin = Oxytocin ; Psikiyatri = Psychiatry ; Vazopressinler = Vasopressins ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Giriş: Şizofreni hastalarında yapılan araştırmalarda önemli düzeyde sosyal biliş ve
diğer nörobilişsel işlevlerde bozuklukların olduğu saptanmıştır. Şizofreni hastalarının
remisyon döneminde hezeyan ve halüsinasyonların prevalansı azalırken, kognitif
bozuklukların oranında azalma olmaması, bilişsel bozuklukların şizofrenideki
yaygınlığını ve en önemli semptom kümesinden biri olduğunu göstermektedir (Plmer
et al. 1997). Kullanılan antipsikotik ilaçların bu alandaki sınırlılıkları yeni tedavi
arayışlarına neden olmuş, bu nedenle oksitosin ve vazopressin bilişsel kapasite
üzerine etkileri araştırılan birçok çalışmaya konu olmuştur. Ancak çalışmalardan elde
edilen sonuçlar çelişkilidir ayrıca benzer mekanizmaları kullanan bir nöropeptit olan
atrial natriüretik peptitin (ANP) bilişsel işlevlerle ilişkisini araştıran çalışma
litaratürde henüz mevcut değildir.
Amaç: Şizofreni hastalarındaki bilişsel işlev düzeylerini belirlemek, sağlıklı
kontroller ile karşılaştırmak, bilişsel işlevlerin hastalık şiddeti, belirtileri ve
işlevselliğe etkilerini araştırmak, kan oksitosin, vazopressin ve atrial natriüretik
peptit düzeylerinin hastalarda bilişsel kapasiteye etkilerini gösterip sağlıklı
kontrollerle karşılaştırmaktır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sakarya Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesi'nde
takipli 63 kronik şizofreni hastası ve yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından
eşleşmiş 60 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcıların tamamına
sosyodemografik veri fromu, İz Sürme Testi (İST A-B), Stroop Testi, Sözel Bellek
Süreçleri (SBST) Testi, Wechsler Bellek Ölçegi (WMS V) - Görsel Bellek testi ve 6
duygu ifadesi (mutlu, üzgün, korkmuş, kızgın, şaşırmış, iğrenmiş) ile nötr yüz
ifadesini içeren fotoğraflardan oluşan Yüz İfadesinden Duygu Tanıma Testi
uygulanmıştır. Hastalara ek olarak, DSM-4'e göre yapılandırılmış klinik görüşme
formu (SCID-I), PANSS (pozitif ve negatif sendrom ölçeği) ve IGD (işlevselliğin
genel değerlendirilmesi), CGI (klinik global izlem ölçeği) uygulanmıştır. Tüm 
xv
katılımcılardan ölçek doldurmadan önce 10 ml venöz kan alınmış ve ELİSA
yöntemiyle analiz edilmiştir. Verilerin analizinde değişkenlerin yüzde dağılımları
alınmış, sürekli değişkenler için merkezilik ve yaygınlık ölçütleri (ortalama, standart
sapma) hesaplanmış, bağımlı ve bağımsız değişkenler arası ilişkiler ki-kare, student's
t testi, pearson korelasyon testi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular ve tartışma: Hasta ve sağlıklı kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet, eğitim
yılı açısından anlamlı bir fark yoktu. Hasta ve sağlıklı kontrol arasında SBST, İSTAB,
WMS-V, Stroop Testi ve yüz duygu tanıma testi arasında anlamlı bir fark vardı.
Hasta grubu sağlıklı gruba göre nörobilişsel testlerde ve sosyal bilişi ölçen testlerde
daha kötü performans göstermekteydi. Hasta grubunda IGD ile SBST, İSTA, Stroop
1, renk söyleme hata sayısı, mutlu, şaşırmış, iğrenmiş, nötr, toplam yüz ifadesi doğru
cevaplama sayısı ile ilişki saptanmıştır. Hasta grubunda CGI ile korkmuş ve iğrenmiş
yüz ifadesi doğru cevaplama sayısı ile negatif korelasyonu mevcuttur. Hasta ve
kontrol grubu arasında kan oksitosin düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktur.
Hasta grubunda mutlu, üzgün, iğrenmiş, toplam yüz ifadesi cevaplama süreleri ile
oksitosin arasında pozitif bir korelasyon bulunmaktadır. Sağlıklı kontrol grubunda
bazı nörobilişsel testlerin (İST-B, WMS-V, Stroop test) oksitosin ile anlamlı ilişkisi
saptanmıştır. Sağlıklı kontrol grubunda üzgün, kızgın, korkmuş, toplam yüz
ifadelerini cevaplama sayısı ile oksitosin arasında pozitif korelasyon ve tüm yüz
ifadeleri cevaplama süreleri ile negatif korelasyon mevcuttur. Sağlıklı kontrollerde
oksitosin sosyal kognisyonu arttırmakta iken hasta grubunda negatif etkileri
bulunmaktadır. Vazopressin düzeyleri arasında hasta ve sağlıklı grup arasında
anlamlı bir fark saptanmamıştır. Vazopressinin hasta grubunda nörobilişsel testlerle
ilişkisi bulunmamıştır. Sağlıklı kontrol grubunda ise Stroop 1, anlık hafıza, mutlu ve
nötr yüz ifadesi cevaplama süreleri ile ilişkisi vardır. Hasta ve sağlıklı grup arasında
ANP düzeyleri arasında anlamlı bir fark yoktur. ANP düzeyi hastalarda, uzun süreli
bellek ve İST-A testinin performansını düşürmektedir. Sağlıklı kontrol grubunda
mutlu ve total yüz ifadesi cevaplama süreleri ile ANP arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir ilişki vardır.
Sonuç: Çok çeşitli tedavi seçeneğinin olmasına rağmen şizofreni tedavisinde tam
remisyon hedefine ulaşılamaması, özellikle negatif bulgular ve kognitif fonksiyonlar
üzerine antipsikotiklerin etkinliğinin sınırlı düzeyde olması şizofreninin etyolojisinde 
xvi
rol alabilecek başka moleküllerin de araştırılmasına neden olmuştur. Çalışmamızda
sağlıklı kontrollerde oksitosin ve atrial natriüretik peptit düzeylerinin sosyal
kognisyonla ilişkisi saptanmış olup, çalışmamız atrial natriüretik peptitin bilişsel
işlevlerle ilişkisini araştıran ilk çalışmadır. Oksitosin ve vazopresine ek olarak ANP
nin bilişsel işlevlerle ilgili olduğu bulgularını literatüre kazandırmıştır. Bu alanda
yapılacak yeni çalışmalar şizofreni hastalarında bu nöropeptitlerin nörokognisyon,
sosyal biliş ve ilişki kurma üzerindeki etkilerini anlamamamıza yardımcı olacak
ayrıca bizlere şizofreni hastalarında davranışsal ve bellek bulgularını açıklamak için
alternatif bir bakış açısı sunacak ve bu alanlarda yeni tedavi stratejisi geliştirmede
bizlere yardımcı olacaktır.

Abstract:
Introduction: Studies with regard to schizophrenic patients have found significant
social cognition and impairment in other neurocognitive functions. The reduction in
the prevalence of delusions and hallucinations during the remission period of
schizophrenic patients, and the absence of a decline in the rate of cognitive
impairment, indicates the prevalence of cognitive impairments in schizophrenia, and
is one of the most important symptom cluster (Palmer et al. 1997). The deficiency of
antipsychotic drugs in this area has led to a search for new treatments, so oxytocin
and vasopressin have been the subject of many studies investigating their effects on
cognitive capacity. However, the results obtained from the various studies are
contradictory, and there is no yet that has investigated the association between atrial
natriuretic peptide and cognitive functions, a neuropeptide uses similar mechanisms
to oxytocin.
Aim: The aim of this study was to investigate neurocognition and social cognition
levels in schizophrenia patients, and compare those with healthy controls, to examine
the effects of cognitive functions on disease severity, symptoms and function, to
investigate the effects of blood oxytocin, vasopressin and atrial natriuretic peptide
levels on cognitive capacity in patients, and compare these with healthy controls
Materials and Methods: 63 chronic schizophrenic patients at Sakarya University
Educational Research Hospital were admitted as were 60 healthy controls who
matched for age, gender and education level were included. Sociodemographic data
form, the Rey Auditory Verbal Learning Test (VLT), the Trail Making Test A-B
(TMT), the Stroop Test, the Wechsler Memory Scale-Visual Production Subscale
(WMS-V) and the Facial Emotion Recognition Test which included photos with six
facial emotions (happy, sad, fearful, angry, surprised, disgusted and neutral facial
expressions ) have been applied to all subjects. In addition, the structured clinical
interview for DSM-4 (SCID-I), PANSS (positive and negative syndrome scale) , 
xviii
Clinical Global Impression – Severity (CGI-s) and the Global Assessment of
Functioning (GAF) scale have been applied to the patients participating in the study.
Before applying tests 10 mL of venous blood were taken from all participants and
analyzed by ELISA. In the analysis of the data, the percentage distributions of the
variables were obtained, the centrality and prevalence measures (mean, standard
deviation) were calculated for the continuous variables, the dependent and
independent variables were evaluated using the chi-square test, the student's t test,
and the pearson correlation test.
Results. There was no significant differences in age, gender and years of education
between the patients and the healthy group in the study. There was a statistically
significant difference between VLT, TMT A-B, Stroop Test,WMS-V and the facial
emotion recognation test between the patient group and the healthy control group.
The Patient group showed worse performance in term of the neurocognitive and
social cognitive tests. There was also a significant relationship between the GAF
scale and the Rey Auditory Verbal Learning Test (VLT), the Trail Making Test A
(TMT A), Stroop 1 duration, the number of color errors (Stroop 2), and correct
recognition of the sad, surprised, disgusted, neutral and total facial expressions in the
patient group. Clinical Global Impression – Severity (CGI-s) had a negative
correlation with correct recognition of the number of scared and disgusted facial
expressions in the patient group. There was no significant difference between the
blood oxytocin levels of the healthy control group and the patient group. There was
positive correlation between the response times with regard to the happy, sad,
disgusted and total facial expressions and the blood oxytocin levels in the patient
group. In the healthy control group, some neurocognitive tests (TMT-B, WMS-V,
Stroop test) showed a statistically significant improvement with oxytocin. There was
positive correlation with the number of correct recogniations (sad, angry, fearfull,
total facial expressions) and the blood oxytocin levels in the healty control group.
There was a negative correlation between the response times in terms of facial
emotion (all facial emotions) and the blood oxytocin levels in healthy control group.
While the neurocognitive tests in the patient group were not affected by oxytocin,
oxytocin in the healthy group was improved in the neurocognitive tests. While
oxytocin increased social cognition in the healthy control group, oxytocin had a 
xix
negative effect on the oxytocin social cognition in the patient group. There was no
significant difference between the blood vasopressin levels of the healthy control
group and the patient group. Vasopressin was not correlated with neurocognitive and
social cognition tests in the patient group. In the healthy control group, a statistically
significant decrease in performance was observed in some social and neurocognitive
field tests (Stroop1, short-time verbal memory, happy and neutral recogniation
response times). There was no significant difference between the blood atrial
natriüretic peptide levels of the healthy control group and the patient group. There
was a significant correlation between long-term memory and TMT- B in the patient
group, which worsened performance. There was a statistically significant correlation
between the facial emotion recognition response time (happy and total facial emotion
recogniation response time) and atrial natriüretic peptide in the healthy group. ANP
improved social cognition in the healthy group.
Conclusion: Despite the wide variety of treatment options, the inability to achieve a
complete remission goal in schizophrenia treatment, especially the limited presence
of antipsychotics on negative findings and cognitive functions, led to the search for
other molecules that may be involved in the etiology of schizophrenia. In our study,
the relationship between the levels of oxytocin and atrial natriuretic peptides in terms
of social cognition was determined in the healthy control group and our study was
the first to investigate the association between atrial natriuretic peptide and cognitive
functions. In addition to oxytocin and vasopressin, our study has contributed to the
literature in terms of finding that ANP may be related to cognitive function. These
new studies will help us to understand the effects of neuropeptides on neurocognition
and social cognition and establish a relationship in schizophrenia patients. They will
also offer us an alternative perspective to explain behavioral and memory findings in
schizophrenia patients, and will also help us develop new treatment strategies in
these areas.