Bingöl ilinin beşeri ve ekonomik coğrafyası
Human and economic geography of Bingöl province
Yazar: MÜCAHİT OĞUL
Danışman: PROF. DR. MESUT DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu çalışmanın konusunu oluşturan Bingöl ili, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'nde yer almaktadır. Doğu Anadolu Bölgesi'nin genelinde olduğu gibi Bingöl ili oldukça yüksek ve engebeli bir sahada bulunmaktadır. İklim ve topoğrafya özelliklerinden dolayı Bingöl ilinde yerleşme geç bir tarihte başlamış olup çalışma sahası tarih boyunca önemli bir yerleşme merkezi olamamıştır. 1936'da il statüsü elde edilince Genç, Solhan, Kiğı ve Karlıova Bingöl'e bağlanmıştır. 1987'de Adaklı ve Yayladere, 1990'da da Yedisu Kiğı'dan ayrılarak müstakil birer ilçe haline getirildikten sonra Bingöl iline bağlı ilçe sayısı Merkez ilçeyle beraber 8'e yükselmiştir. Bingöl ilinin beşeri ve ekonomik özelliklerinin incelendiği bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır.
Çalışmanın birinci bölümünde, doğal özelliklerin beşeri yapıyı nasıl şekillendirdiğini daha iyi anlamak amacıyla ilin; jeolojik, jeomorfolojik, iklim, toprak, bitki örtüsü özellikleri ve su kaynakları açıklanmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümünde ilin beşeri özelliklerinden yerleşme tarihi, nüfus ve yerleşme özellikleri derinlemesine incelenmiştir. Çalışma alanında yerleşme tarihi başlangıçtan günümüze kadar dönemlere ayrılarak irdelenmiştir. Nüfus özellikleri ildeki tüm ilçeleri kapsayacak şekilde analiz edilmiştir. Kır ve şehir yerleşmeleri; mesken tipleri, arazi kullanımı, şehirsel gelişim gibi konularla yerleşme özellikleri başlığında her ilçeyi ayrı ayrı kapsayacak şekilde incelenmiştir.
Çalışmanın üçüncü bölümünde ilin ekonomik özelliklerinden; tarım, hayvancılık, sanayi, ticaret, madenler ve enerji kaynakları, ulaşım ve turizme değinilmiştir. Çalışmanın sonuç ve önerilerinde Bingöl ilinde tespit edilen ekonomik ve mekânsal sorunlar ortaya konulmuş ve coğrafi bakış açısıyla bu sorunların çözümüne yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Bingöl, Beşeri Coğrafya, Yerleşme, Ekonomi, Tarım

Abstract:
Bingöl province, which is the subject of this study, is located in the Upper Euphrates Region of the Eastern Anatolia Region. As in the whole Eastern Anatolia Region, Bingöl province is located in a very high and rugged area. Due to the climate and topographical features, the history of settlement in Bingöl province started late and has not been an important settlement centre throughout history. In 1936, Genç, Solhan, Kiğı and Karlıova were joined to Bingöl when it became a province. After Adaklı and Yayladere were separated from Kiğı in 1987 and Yedisu in 1990, the number of districts of Bingöl province increased to 8 with the central district. This study, in which the human and economic characteristics of Bingöl province are analysed, consists of three parts.
In the first part of the study, geological, geomorphological, climatic, hydrography, soil and vegetation characteristics of the province are explained in order to better understand how natural features shape the human structure.
In the second part of the study, the history of settlement, population and settlement features of the human characteristics of the province were examined in depth. The settlement history in the study area has been analysed by dividing into periods from the beginning to the present day. Population features were analysed to cover all districts in the province. Rural and urban settlements have been analysed under the heading of settlement characteristics covering each district separately with topics such as dwelling types, land use and urban development. In the third part of the study, the economic characteristics of the province; agriculture, animal husbandry, industry, trade, mines and energy resources, transportation, and tourism are discussed. In the conclusions and recommendations of the study, the economic and spatial problems identified in Bingöl province are expressed and suggestions for the solution of these problems are offered from a geographical perspective.

Key Words: Bingöl, Human Geopgraphy, Settlement, Economy, Agriculture