Mekan ve sergileme ilişkisi
The relationship between exhibiting and space
Yazar: MAHROO NAZ SHAHMARDI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEN ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Sergileme kavramı, sanat eserlerini toplumla buluşturma ve izleyiciyle etkileşime geçme sürecinin temelini oluşturur. Ancak bu sürecin bir parçası olarak mekanın katkısı, sergilerin mekansal özelliklerini anlamak ve sanatın sunuluş biçimlerini değerlendirmek açısından önemlidir. Bu tez çalışması, sergileme kavramı temelinde mekana duyulan ihityacın sanatın sunuluşunu nasıl etkilediğini incelemeyi amaçlamıştır. Tarihsel süreç içinde mekanın değişimi; sergi pratikleri ve sanatın sunuluş biçimlerinde önemli bir evrime yol açmıştır. Sanat akımlarının tarihsel süreçte gelişim ve değişimi ile sanatın sergilendiği mekanlar, zaman içinde büyük ölçüde değişmiş ve bu değişimler sanatın kendisi üzerinde de etkiler yaratmıştır. Antik çağlardan itibaren, sergiler genellikle tapınaklarda veya saraylarda düzenlenirken, Rönesans dönemi ile birlikte sanatın kamusal mekanlara taşınmasıyla sergi mekanları da değişmeye başlamıştır. Daha sonra, sanat galerileri ve müzelerin ortaya çıkmasıyla, sergi mekanlarının tasarımı ve işlevi daha da önem kazanmıştır. Çalışmada sergileme kavramı temelinde mekansal ihtiyaçların gelişimi ve bu ihtiyacın sanatın sunuluşuna nasıl etki ettiğini, tarihsel bir perspektiften sergi mekanlarının evrimini ve değişiminin, sanatın anlamı, izleyici ilişkisi ve sanatın
toplumsal rolü üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca, teknolojik gelişmelerin ve toplumsal değişimlerin sergi mekanlarının dönüşümüne nasıl katkı sağladığını ve bu süreci nasıl etkilediği de ele alınmıştır. Tez çalışmasının, birinci bölümünde sergi kavramı ve sergileme yaklaşımlarının 1960'lar öncesi ve sonrası teorik ve tarihsel arka planı incelenmiştir. İkinci bölümde sergi yapımcılığı ile sergileme yaklaşımları temelinde mekana dair parametreler incelenmiştir. Üçüncü bölümde, alan çalışması olarak Ankara özelinde farklı sergileme mekanları ve belirli dönemde bu mekanlarda gerçekleştirilen sergilerin mekana ait özellikler ile birlikte sergileme yaklaşımları temelinde nasıl ele aldıkları, sanat eserini sunuş biçimleri ve yarattığı etkiler araştırılıp incelenmiştir. Dördüncü bölümde elde edilen bilgiler tartışılmış ve öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, iç mekan tasarımcıları, sanat tarihçileri, kültürel araştırmacılar ve sergi yapımcıları için sanatın geçirdiği dönüşümler ile nasıl kendi bulunduğu ve sunulduğu mekanı değiştirip, geliştirdiği, mekan ve sanat eserinin seneler içerisinde nasıl birbiriyle harmanlanıp bütünleştiğini derinlemesine anlamamıza katkı sağlayacaktır. Ayrıca, gelecekteki sergi mekanlarının tasarımını ve işlevini şekillendiren faktörleri anlamamıza yardımcı olacaktır.
Anahtar sözcükler: Sergileme, iç mekan, sanat eseri, sergi yapımcısı, küratör,
mekansal parametreler.

Abstract:
The concept of exhibition forms the cornerstone of bringing artworks to the public and engaging with the audience.
However, the question of whether the process necessitates physical space or not is crucial to comprehend the fundamental
aspects, possibly spatial, of exhibitions and evaluate the forms of art presentation. This thesis aims to examine the necessity of physical space within the framework of the exhibition concept and how this necessity impacts the presentation of art. Throughout the historical timeline, the evolution of space has led to significant changes in exhibition practices and forms of artistic presentation. This study aims to understand how the evolution of space has influenced the development observed in exhibitions and aims to grasp how the forms of art display and audience
experiences have transformed. The locations where art is exhibited have undergone substantial changes alongside
the historical development and changes in art movements. From ancient times where exhibitions were primarily held in temples or palaces, the movement of art to public spaces during the Renaissance marked the beginning of changes in
exhibition spaces. Subsequently, with the emergence of museums and art galleries, the design and function of exhibition spaces gained more significance. This thesis examines the evolution and changes in exhibition spaces from a
historical perspective within the framework of the exhibition concept and its spatial requirements. It delves into the effects of these changes on the meaning of art, audience engagement, and the societal role of art. Additionally, it explores how technological advancements and societal changes have contributed to the transformation of exhibition spaces and how this process has been affected. This work will serve as a significant resource for art historians, cultural researchers, and exhibition producers to deeply understand the transformations art has undergone in shaping and developing the spaces where it exists and is presented. Moreover, it will aid in comprehending the factors that shape the design and functionality of future exhibition spaces. The thesis encompasses the examination of the historical and theoretical background of exhibitions pre- and post-1960 in its first section. The second section focuses particularly on exhibition approaches, especially spatial approaches. The third section investigates the spatial characteristics of different exhibition venues in Ankara and their impact on artworks. Finally, the findings are examined in the last
section, presenting conclusions. 
Keywords: Exhibition, interior, art object, exhibition curator, spatial parameters