Ulus-devlet inşa sürecinde sinema: Bağımsızlık sonrası Kazak sineması örneği
Cinema in the nation-state building process: The example of Kazakh cinema after independence
Yazar: MOLDİYAR YERGEBEKOV
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK BEYBİN KEJANLIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kazakistan = Kazakhstan ; Milliyetçilik = Nationalism ; Sinema = Cinema ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması, on beş bağımsız devletin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu devletlerden biri olan Kazakistan Cumhuriyeti, bağımsızlığını aldığı yıldan bu yana bir etno-kültürel çekirdeğe dayanan ve ?çekirdek etninin? ?Kazakların? kültür ve dilini destekleme aracılığıyla nüfusunu homojenleştirmeyi amaçlayan politikalar yürüten bir devlettir. Bağımsızlık sonrası Kazak sineması da ülkenin bu politikalarına uyumlu bir biçimde oluşmuştur. Gelgelelim tüm bunlar, kültürler, medeniyetler ve dolayısıyla toplumları birleştiren, bütünleştiren ve dönüştüren bir süreç olan küreselleşmenin en belirgin olduğu bir dönemde yaşanmaktadır. Oysa küreselleşme kavramı bağlamındaki tartışmalar, küreselleşmenin ulus-devleti aşındırdığı ve buna bağlı olarak sinemaların da ulusaşırılaştığını ve hatta ulus-sonrası olmaya yöneldiğini ileri sürmektedirler. Öte yandan küresel alandaki baş döndürücü gelişmeleri yadsımak da olanaksızdır. Dolayısıyla günümüzde ulusal sinema tartışmasının tekrar gözden geçirilmeye ihtiyacı vardır.Bu tez çalışması, sinemanın ulusallığa olan bağımlılığı ve onun küresel yüzünü günümüz Kazak sineması örneğinde ele almıştır. Çalışma kapsamında `küreselleşme', `ulus-devlet', `ulus' ve `milliyetçilik', `ulusal sinema' ve `ulusaşırı sinema' gibi kavramlar tartışılmaktadır. Çalışmada günümüzde bir ulusal sinema ele alındığında sinemanın ulusal ve ulusaşırı boyutlarının birlikte ele alınması önerilmektedir.Çalışmanın temel tezi, dünya sinemalarının birçok örneğinde ulusu aşan farklı öyküler ve temaların geleneksel ulus fikrini eleştiriye tabi tutmasına rağmen, bu tür bir sürecin Kazak sineması için henüz başlamadığıdır. Bir başka ifadeyle, günümüz Kazak sineması inşa edilmekte olan Kazak ulus-devletinin bir kültürel ürünü olmaya devam etmektedir ve ulusal, hatta milliyetçi bir alegori olarak okunabilir.

Abstract:
The disintegration of the Soviet Union in 1991 led to the emergence of fifteen independent states. Being one of these, the Republic of Kazakhstan, based on an ethno-cultural core, is a state which conducts policies through supporting the culture and language of the ?core ethnic? group, namely, Kazakhs, having intended to make the population homogeneous since it gained its independence. Kazakh cinema was formed in a manner that is consistent with this policy in the period of post-independence. Yet all these have been experienced in an era in which globalization has marked itself as the most significant phenomenon, being a process of combining, converting, and integrating cultures, civilizations, and thus societies. However, in the context of the globalization debate, it is asserted that the concept of globalization is eroding the nation-state and, consequently, cinema also tends to be trans-nationalized and even to become post-national. On the other hand, the dizzying developments within the global scene are impossible to deny. Accordingly, then, the contemporary debate on national cinema needs to be reviewed again.This dissertation delves into cinema?s dependence on nationality and its global face in the case of today?s Kazakh cinema. Concepts such as `globalization?, `nation-state?, `nation and nationalism?, `national cinema?, and `trans-national cinema? are evaluated within the framework of this study. It is proposed in the study that, when national cinema is analyzed at the present, its national and trans-national dimensions should be considered together.The basic thesis of the study is that, even when the idea of traditional nation is subject to criticism in many examples of world cinema having different stories and themes which exceed the nation, such a process has not started yet for Kazakh cinema. In other words, contemporary Kazakh cinema continues to be a cultural product of the nation-state under construction and can be read as a national, or even a nationalist, allegory.