Ortaokul öğrencilerinin matematiksel düşünme süreçlerinin incelenmesi
The examination of mathematical thinking processes of secondary school students
Yazar: MERVE BUSE OR
Danışman: DOÇ. DR. AYTEN PINAR BAL
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Matematiksel düşünme = Mathematical thinking ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin, problem çözme becerilerini algılama düzeyleri ile rutin ve rutin olmayan problemleri çözme durumlarını belirleyerek çeşitli değişkenler açısından incelemek ve bunlar arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Araştırmada, genel tarama modeli türlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, evrenden amaçlı örnekleme yöntemlerinden homojen örnekleme ile belirlenen 2018-2019 eğitim-öğretim yılında Adıyaman Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı iki resmi ortaokulun 6, 7 ve 8. sınıflarında öğrenim görmekte olan 430 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin problem çözme becerilerini algılama düzeylerini belirleyebilmek için "Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri", rutin ve rutin olmayan problemleri çözme durumlarını belirleyebilmek için "Rutin ve Rutin Olmayan Problem Formu" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t testi, bağımlı gruplar t testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson çarpım moment korelasyon analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizine başvurulmuştur.
Araştırmanın sonuçları incelendiğinde, öğrencilerin problem çözme becerilerini algılama düzeyleri toplam puanı "arada sırada" düzeyinde bulunmuştur. Problem çözme becerilerini algılama düzeyleri toplam puan ile cinsiyet, sınıf düzeyi ve matematik ders başarısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak alt faktörlerine göre incelendiğinde sınıf düzeyi ve matematik ders başarısına göre farklılaşma olduğu görülmüştür.  Öğrencilerin rutin ve rutin olmayan problemleri çözme durumları incelendiğinde rutin problemlerde daha başarılı oldukları bulunmuştur. Öğrencilerin, rutin ve rutin olmayan problemleri çözme durumları ile cinsiyetleri arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken sınıf düzeyi ve matematik ders başarısına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Öğrencilerin problem çözme becerilerini algılama düzeyleri ile rutin ve rutin olmayan problemleri çözme durumları arasında  ilişki bulunmamıştır. Öğrencilerin rutin ve rutin olmayan problem çözme stratejileri kullanım yüzdesine göre aritmetiksel strateji, tahmin ve kontrol stratejisi, denklem kurma stratejisi, bağıntı bulma stratejisi, sistematik liste yapma stratejisi, çizim yapma stratejisi ve mantıksal akıl yürütme stratejisi olarak sıralanmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Problem çözme algısı, rutin ve rutin olmayan problemler, problem çözme stratejileri

Abstract:
The purpose of the research is to examine and reveal the relationship between secondary school students in terms of various variables by identifying their problem solving skills in terms of detection levels and routine and non-routine problems. Based on the basic purpose of the research, sub-purposes have been determined. The study was conducted as correlational surveys design. Quantitative and qualitative data were analyzed independently with different techniques. The sample of the study is 6, 7 and 8 of the two official secondary schools affiliated to Adıyaman National Education Directorate in the 2018-2019 academic year, which is determined by homogeneous sampling methods from the universe. 430 students studying in their classrooms. "Problem Solving Inventory for Children" was used to determine students problem solving skills detection levels, and "Routine and Non Routine Problem Form" was used to determine their way of solving routine and non-routine problems. The analysis of quantitative data used descriptive statistics, independent groups t testing, dependent groups t test, one-way variance analysis and Pearson product moment correlation analysis. In the analysis of qualitative data, content analysis was applied.
When the results from the findings are examined; the total score of students' detection levels of problem solving skills was found to be "occasionally".  There was no statistically significant difference between total points of detection levels of problem solving skills and gender, class level and math course success. However, when examined according to their subfactors, it was observed that there was differentiation according to class level and mathematics course success. When examining the routine and non-routine problems of students, it was found that they were more successful in routine problems. While there was no significant difference between the students' routine and non-routine problems and their gender, a statistically significant difference was found according to class level and math course success. There is no link between the levels of detecting problem solving skills of students and their routine and non-routine problems solving conditions. Students' routine and non-routine problem solving strategies are listed as arithmetic strategy, prediction and control, equation-building, correlation finding, systematic listing, drawing and logical reasoning according to the percentage of use.

Keywords: Problem solving perceptions, routine and non-routine problems, problem solving strategies