Yeni Türk Ticaret Kanunu'na göre anonim ortaklıklar hukukunda azınlığın bilgi alma ve inceleme hakkı yoluyla korunması
Protection of minorities with rights of information and investigation in law of incorporated companies according to new Turkish Commercial Code
Yazar: DİRENÇ AKBAY
Danışman: PROF. DR. AHMET TÜRK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim ortaklıklar = Incorporated companies ; Azınlık hakları = Minority rights ; Azınlıklar = Minorities ; Bilgi edinme hakkı = Obtain information rights ; Bilgi erişim = Information access ; Hukuksal korunma = Legal protection ; Kanunlar = Laws ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Türk ticaret hukuku = Turkish commercial law ; İnceleme = Study

Özet:
Anonim ortaklıklar, ekonomik ve hukuki yaşamımızın önemli bir parçasıdır. Tüzel kişiliği haiz olan anonim ortaklıklar, toplum içinde sosyal bir organizma olarak serbestçe hukuki işlemler yapabilmektedir. Tüzel kişilerin faaliyetlerini sürdürebilmesi hem dış hem de iç ilişkide iletişim ile mümkündür. Çünkü tüzel kişiliklerde irade oluşumu iletişime bağlıdır. Bu nedenle, kanun koyucu, anonim ortaklıkların organizasyonuna büyük önem vermektedir. Örneğin, kanun koyucu, anonim ortaklıklarda zorunlu organları ve bu organlar arasındaki ilişkileri, önemli ölçüde ve doğrudan doğruya Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlemiştir. Organlar ve organ üyeleri arasındaki ilişki iletişim gerektirmektedir. Tüzel kişilerdeki iletişimin konusu daima "bilgi"dir.
Anonim ortaklıklar, pay sahiplerinden oluşmaktadır. Pay sahipleri, yatırımlarını yönetmek ve ortak sıfatından kaynaklanan haklarını kullanmak için ortaklık hakkında bilgiye ihtiyaç duyarlar. Bu çalışma, Türk Ticaret Kanunu'nun özellikle pay sahiplerinin bilgilendirilmesine yönelik hükümlerini değerlendirmektedir. Çalışmanın ana hipotezi, yasada çeşitli hükümlerde yer almasına rağmen, anonim ortaklıklarda üç aşamadan oluşan bir bilgilendirme sisteminin var olduğu savunusudur. Bu nedenle, pay sahibinin bilgilendirilmesine yönelik tüm kurallar, aynı yasal zeminde ve söz konusu sistem gözetilerek, yorumlanmalıdır. Bunun için önce, söz konusu sistemin oluşturulmasının ardında yer alan ekonomik ve yasal gereklilikler ortaya konmaya çalışılmıştır. Daha sonra, bu genel esaslar temelinde, pay sahibinin talebe bağlı bilgilendirmeye yönelik haklarına ilişkin yasal hükümler sistemli bir şekilde incelenmiştir. Çalışmada aynı zamanda, pay sahiplerinin bilgi alma ve inceleme haklarını dava yoluyla kullanımı da değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Yeni Türk Ticaret Kanunu, Anonim Ortaklıklar Hukuku, Bilgi Alma Hakkı, İnceleme Hakkı.

Abstract:
Incorporated companies are very important part of our economic and legal life. They have their own legal entities and as a social organism of our society they can freely make legal transactions.  In order to carry on activities, legal entities need internal and external communication. Because, the formation of the will in legal entities needs communication. Therefore the lawgiver gives great importance to the organization of the incorporated companies. For example Turkish legislator arranged the compulsory organs and the relations between these organs, for incorporated companies, substantially and directly in Turkish Commercial Code. Relation between organs and members of these organs requires communication. The theme of the communication in legal entities is always "information".
Incorporated companies consist of share holders. In order to manage their investments and use their membership rights, share holders need information about company. This study especially evaluates provisions of the Turkish Commercial Code about share holder's information. Main hypothesis of the study is, despite many provisions in the code, there is an information system within incorporated companies, which has three phases. Because of this legal structure, all rules dedicated to share holder's information, must be interpreted on the same legal ground. To be able to do this, firstly, the economic and legal motivation of the lawgiver must be revealed. Then, legal provisions about share holder's right on reactive information must be investigated on the basis of this general system. This study also includes the procedural use of the share holder's right on information and investigation, in courts.

Keywords: New Turkish Commercial Code, Incorporated Company Law, Right of Information Retrieval, Right to Review.