Parkinson hastalığında analojik düşünce
Analogical reasoning in Parkinson's disease
Yazar: HATİCE DEĞİRMENCİ
Danışman: PROF. DR. SERPİL DEMİRCİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Analoji = Analogy ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Nörolojik hastalıklar = Neurological diseases ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease

Özet:
Analojik düşünme bir durum hakkındaki fikir ve düşünceleri başka bir duruma uyarlayabilme; bir sorun için geliştirilen çözüm önerilerini başka bir sorunun çözümüne aktarma yeteneği olarak tanımlanmaktadır. Analojik akıl yürütme çıkarım yapma ve yeniliklere uyum için önemlidir ve yürütücü işlevler ve çalışma belleği ile birebir ilişkilidir. Bu çalışmada Parkinson Hastalığı olan kişilerde non-motor bir belirti olarak analojik akıl yürütmenin etkilenip etkilenmediği irdelenmiştir.
Çalışmaya 50 yaş ve üzerinde İdiyopatik Parkinson Hastalığı tanısı olan 32 hasta alındı. Yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi hasta grubu ile benzer özellikte olan 32 sağlıklı gönüllüde kontrol grubu olarak kullanıldı. Santral sinir sisteminde bilişsel etkilenmeye neden olabilecek sistemik hastalığı ve ilaç veya madde kullanımı olan,  depresyonu ve belirgin kognitif etkilenmesi olan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Parkinson hastaları açık olduğu dönemde değerlendirildi,  Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği ve Hoehn-Yahr evrelemesi puanları hesaplandı. Hasta ve kontrol grubuna, geriyatrik depresyon ölçeği ve 9-HPT'i sonrasında nörokognitif testler uygulandı.
Parkinson hastaları çalışma belleği ve dikkati değerlendiren geri sayı tekrarı, sembolleri kodlama ve üretebilme hızı, dikkatin uzamsal ve vektöryel dağılımı, motor ve bilişsel işlemleme hızı ve algısal kurulumu değişen talepler doğrultusunda değiştirebilme yetisi, kavram oluşturma, soyutlama, problem çözme, mental esneklik ve analojik düşünceyi ölçen testlerde kontrollere göre belirgin düşük performans göstermişlerdir. Açık ve örtük belleği değerlendiren sözel akıcılık testi ile ileri sayı eriminde kontrol grubuyla PH arasında fark izlenmezken özürlülük arttıkça örtük belleği değerlendiren fonemik akıcılık başarımı azalmakta ve bilgiyi işlemleme hızı, seçici dikkat ve bilişsel esnekliği değerlendiren stroop testinde harcanan süre artmaktaydı. 
Nöropsikolojik testlerle hastalık süresi ve yaş arasında anlamlı bağıntı saptanamamıştır. Bu çalışmaya herhangi bir kognitif yakınması olmayan hastalar seçilmesi ve hastalık süreleri literatürle karşılaştırıldığında daha kısa süreli ve hastalık şiddetinin daha az olmasıyla açıklanabilir. Bu çalışmada eğitim düzeyi ile dikkat, yürütücü işlevler, örtük bellek, bağıntılı öğrenme, kavram oluşturma, mental esneklik, soyutlama ve bozucu etkiye rağmen algısal kurulumu farklılaştırabilme yeteneği arasında bağıntılar gözlenmiştir. MMSE skoru yükseldikçe eşleşmiş bağımlı öğrenme, çalışma belleği ve işlemleme hızı artarken görsel tarama hızı ve dikkatin uzamsal dağılımı ve stroop testi için harcanan süre ve interferansın azalmakta olduğu gözlendi. 
Sonuç olarak, demansı olmayan Parkinson hastalarında dikkat ve yürütücü işlevlerde erken dönemden itibaren değişiklikler gözlenebilir. Akışkan zekânın bir ölçütü olan analojik akıl yürütme işlevleri de hastalık süresi ve şiddetinden bağımsız bir şekilde etkilenmiş olabilir.

Abstract:
Thirty-two patients with PD (equal or above 50 years of age) and 32 sex, age, educational status matched healthy volunteers (as controls) were included. The subjects who had a systemic disease and using drugs affecting cognition, depression or marked affection of cognition functions were excluded. The patients with PD were evaluated during on period. The scores of Unified Parkinson's disease Rating Scale (UPDRS) and Hoehn-Yahr scale were estimated for each patient. Geriatric Depression Scale and neurocognitive tests were administered in both patients with PD and controls.
As compared to controls, the patients with PD had a significantly lower performance in respect to working memory, digit span backward evaluating attention, decoding symbols and productivity speed, spatial and vectorial distribution of attention, speed of motor and cognitive processing and ability of changing perceptional configuration in accordance with changeable demands, concept formation, abstraction, solving problem, and the score of tests evaluating mental flexibility, and analogical reasoning. There was no significant difference between PH and controls in respect to verbal fluency test evaluating explicit and implicit memory as well as digit span forward; however, there was a negative correlation between achievement of phonemic fluency reflecting implicit memory and the degree of disability, and the degree of disability positively correlated to the length of expending time in Stroop test representing the speed of processing data, selective attention and mental flexibility. The relationship between age and the duration of the disease was detected in neuropsychological tests. This finding can be explained by patient selection (the patients without cognitive dysfunction were included), shorter disease duration and lower disease severity. We also found that there was an association between educational status and attention, executive function, implicit memory, associative learning, concept formation, mental flexibility, abstraction and the ability of task switching (despite of deteriorative affection). The increment of MMSE score was associated with an increment of associative learning, working memory and processing speed; however, it was associated with a decrement of visual scanning speed, spatial distribution of cautiousness and the duration of Stroop test and interference.    
In conclusion, attention and executive functions can be affected in patients with non-dementia PD, even at the early stage of the disease. In addition, the ability of analogic argument, which is a criterion of fluid intelligence, can be affected independently of the duration and the severity of the disease.