Avrupa Birliği'nin değişen şartlılık siyaseti: Batı Balkanlar denklemi
European Union's altered conditionality politics: Western Balkans case
Yazar: PINAR ATAKARA
Danışman: PROF. DR. KIVANÇ ULUSOY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Balkanlar = Balkans ; Doğu Avrupa = Eastern Eurepean ; Genişleme = Enlargement ; Genişleme stratejileri = Enlargement strategies ; Genişleme süreci = Enlargement process ; Kosova = Kosovo ; Sırbistan = Serbia ; Türkiye = Turkey ; Şartlılık politikası = Conditionality politics

Özet:
Bu tezde, AB'nin şartlılık politikasının içerik olarak farklı uygulanış şekli, Merkezi ve Doğu Avrupa genişlemesi ve Güneydoğu Avrupa (Batı Balkanlar) genişlemesi süreçlerinde ve üye ülke-aday ülkeler arası perspektifte dikkate alınarak yapılmaktadır. AB'nin şartlılık politikasını uygulama kapasitesi değerlendirildiğinde, bu kapasitenin, ülkelerin AB ile ilk ilişki kurduğu dönemdeki uluslararası konjonktürdeki farklılıklar, AB'nin her dönem için gelişen kurumsal yapısı ile güvenlik ve ekonomik ilişkili kaygıları ve AB içerisinde öne çıkan üye devletlerin siyasi tercihleri ile birebir ilişkili olduğu görülür. Buna bağlı olarak, şartlılık politikasının ortaya konduğu ilk zamandan bu yana stratejik bir şekilde ve önemli oranda değişikliğe uğradığı savunulmaktadır. AB'nin ve üye devletlerinin siyasi kontrolüyle şekillenen bir genişleme politikasının Komisyonun her üyeyi Kopenhag kriterleri gibi benzer şartlar altında ve kendi süreçlerinde başarı odaklı değerlendirmesinden uzaklaşmakta ve jeopolitik unsurları, genişleme konusunda üyeler arasındaki dağıtımsal çatışma ile veto yetkisi süreçlerini ve AB üzerinden uluslararası sistemde siyasi irade belirleme çabalarını gözardı etmeyen bir teori olan Liberal Hükümetlerarasıcılığın (LH) genişleme açılımı önem kazanmaktadır. Son olarak bu tez, 2014 Berlin Süreci kapsamında Batı Balkanlar genişleme sürecinde gelinen güncel aşamayı değerlendirmekte, Batı Balkanlara üyelik perspektifi verilen 2025 yılından önce AB'nin her alanda özellikle Sırbistan ve Kosova ilişkilerinde stratejik adımlar atması gerektiği sonucuna varmaktadır. Çalışmanın disipline katkı çabası, AB-aday ülkeler çerçevesindeki şartlılık politikası çalışmaları ile AB dış politikası eksenli genişleme çalışmalarını tarihsel bir içerik sunarak bütünleştirmeye çalışmasından ileri gelmektedir.

Abstract:
This thesis analyses the differences in political content of the EU conditionality implementations, inter alia, Copenhagen political conditionality, by assessing the interstate relations beyond the EU enlargement politics. The thesis firstly acknowledges that in terms of the substance, the Commission and notably the EU member states did apply political conditionality extensively based on their political preferences, not only regard to the comparative regions' initial assessment with the EU membership but also due to temporal major shifts in international structure, mainly the multipolarist system and the EU's intentionally implemented global role and fragilities based on this role. It is argued that the conditionality politics has been gradually and strategically altered in this sense. Since the differences in applied political conditionality is not solely derived from the applicant states' approach on settled conditions by Commission, Liberal Intergovernmentalist (LI) theoretical approach is proposed, that focuses on distributional conflict argument on setting up the conditions from the first phase and member states' veto power on resolution process which is also affected by international politics as well. Regarding the conditionality politics of EU 2014 Berlin Process, the thesis predicts that the EU will formalize further political conditionality for the Western Balkan Region vis-à-vis its backwards conditionality implementations before 2025, the potential accession date of Western Balkan countries. The aimed contribution to the research literature is providing a historical oriented contemporary synthesis for EU conditionality politics and EU enlargement politics.