Yakalanan ekstazi tabletlerinin nitel, nicel ve kaynak belirlemesinde kullanılan analiz yöntemlerinin geliştirilmesi
Development of the analytical methods used for the qualitative, quantitative analysis and source determination in the seized ecstasy tablets
Yazar: TANER BORA
Danışman: PROF. DR. HASAN AYDIN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry

Özet:
Tüm dünyada uyarıcı etkili yasadışı sentetik tabletlerin üretimi her geçen günhızla artmaktadır. Bununla birlikte sentetik tabletlere konulan maddelerinçeşitliliği ve miktarları da değişmekle birlikte aktif maddelerin sentez yolları daçok çeşitlilik göstermektedir. Bunun sonucu olarak tabletlerin üretimdenkullanıma kadar olan kaynaklarını belirlemek kaçınılmaz olmuştur. Tezkapsamında tabletlerde en çok kullanılan aktif maddelerin üretimmekanizmaları ara ve yan ürünleri ile birlikte sunulmuştur. Bu ara ürünler,yan ürünler ve aktif maddeler yasadışı tabletlerin kaynağının belirlenmesindeönemli rol oynar. Sentetik tabletlerin aktif maddelerinin tabletleme aşaması,üretim yolu, eklenen katkı maddeleri, dolgu maddeleri, oluşan ara ve yanürünler ile içeriğinde bulundurdukları metalik safsızlıklar tabletlerin kaynağınıbelirlemede tez çalışmasında kullanılan unsurlardır. Bahsedilen unsurlarıbelirlemek için dolgu maddelerini belirlemede, özütleme işlemi ve doğrudanFT-IR spektrumları alınarak değerlendirme yapılmıştır. Bunun yanında üretimaşamasında oluşan ara ürün, yan ürün ve son ürünleri belirlemek için tezkapsamında geliştirilen GC-MS yöntemi kullanılmıştır. Ayrıca tabletleriniçerdikleri aktif ve katkı maddelerinin nicel analizlerinin yapılması amacı ileGC'den faydalanılmıştır. Tabletlerin içerdikleri metalik safsızlıklarınbelirlenmesi için nitrik asit ile mikro dalgada çözülerek hazırlanan tabletçözeltilerinin analizleri ICP-OES cihazı ile gerçekleştirilmiştir. Bu analizsonuçlarında bazı tabletlerde bor metalinin görülmesi, üretiminde soğukyöntem olarak adlandırılan ve NaBH4'ün indirgen olarak kullanıldığınıgöstermiştir. Ayrıca sentez aşamasında katalizör olarak yaygın biçimdekullanılan Pt'den kaynaklanan Pt kalıntılarını belirlemek için ise örneklerinXRF analizleri yapılmıştır. Pt içeren tabletlerde B bulunmayışı farklı sentezyolunun kullanıldığını desteklemektedir.Belirlenen fiziksel ve kimyasal analiz sonuçların, yakalanan tabletlerin trafikağının belirlenmesinde kullanılabileceğini göstermiştir.Anahtar Kelimeler : Ekstazi, MDMA, Uyuşturucu madde, Amfetamin.

Abstract:
The production of illegal synthetic tablets with stimulant properties has beenincreasing rapidly from day by day in the world. Furthermore, the variationand amounts of the substances put into the synthetic tablets have been changingas well. Methods for synthesis of active substances used in the illegal synthetictablets show an enormous variation. Moreover, the determination of the sourceof the tablets has become an absolute necessity . In this thesis, the productionmechanisms of the most widely used active substances together with theintermediates and by-products were presented. The intermediates, by-productsand active substances play an important role in the investigation of the source ofthe illegal tablets. The procedure of tabletting, production method, additives,adulterants, intermediates and by-products and metal impurities in the contentsof the active substances of the synthetic tablets are used to determine thesources of the tablets in this research. In order to establish the above mentionedfactors the amount of adulterents was evaluated by the extraction and directlytaking the FT-IR specta and the extraction . Moreover, GC-MS has been usedby the extraction of the tablets at various pH values for the determination of byproducts and the synthetic mechanism of the finished products . Furthermore,GC was employed for the quantitative analysis of the additives and activesubstances in the tablets. The ICP-OES system has been used to determine themetallic impurities in the tablets digested in microwave by the nitric acid. Theappearence of boron in the analysis of some tablets shows that cold method andNaBH4 has been employed . In addition, XRF analysis of the powder sampleswas carried out to determine the Pt residue resulting from the wide use of Pt asa catalyst in the synthesis. The fact that boron has never been found in thetablets which contain Pt supports this preposal.The physical and chemical data obtained can be used for the determination ofthe source of the seized tablets.Key Words : Ecstasy, MDMA, Drug, Amphetamine.