Gündelik yaşamda kültürel kimlik: İzmir levantenleri örneği
Cultural identity in daily life: The example of İzmir levantines
Yazar: ADVİYE İKBAL BAYDAR
Danışman: PROF. DR. CEVDET YILMAZ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Günlük yaşam = Daily life ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; Levanten = Levanten ; İzmir = Izmir

Özet:
Osmanlı döneminde Avrupa ülkelerinden gelen Levantenler, Osmanlı Devleti'nin liman şehirlerine yerleşmişler, ticaret ile uğraşmışlar ve bu topraklarda zenginleşmişlerdir. Günümüzde İstanbul, İzmir gibi şehirlerde az da olsa Levanten aileler yaşamlarına devam etmektedir. Bu çalışma gündelik hayatta İzmir Levantenlerinin kimlik oluşturma süreçlerine ve kimlik sunumlarına fenomenolojik yaklaşım ve sembolik etkileşimci kuram çerçevesinde odaklanmaktadır. Bu bağlamda nitel araştırma yöntemi kapsamında İzmir Levantenlerinden 15 kişi ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara kartopu örneklemesi ile ulaşılmıştır. İzmir Levantenlerinin kendi anlatımlarından ve yaşam pratiklerinden hareketle Müslüman bir ülkede kimliklerini nasıl oluşturdukları, nasıl şekillendirdikleri, nasıl sundukları ve nasıl korudukları kuşaklar arasındaki farklar da tartışılarak saptanmaya çalışılmıştır. 
15 katılımcıya ait ham veriler motif kodlama aracılığıyla kodlanmıştır. Motif kodlama esnasında S. Thompson'un "Halk Edebiyatı Motif İndeksi: Masallar, Türküler, Mitler, Hayvan Masalları, Orta çağ Aşk Hikâyeleri, Kıssalar, Kısa ve Komik Orta çağ Masalları, Fıkralar ve Yöresel Efsanelerdeki Anlatı Öğelerinin Sınıflandırılması" adlı eserinden yararlanılmıştır.
Levantenler kimliklerini tarihsel geçmişleri üzerinden, İzmirli, Avrupalı, medeni, çok dilli olarak kurgulamaktadırlar. Öte yandan doğunun kültürel unsurlarını da kimliklerine entegre ederek kendilerini geldikleri köken ülkelerin vatandaşlarından ayırmaktadırlar. Levantenleri birleştiren unsur Hristiyan dini olarak karşımıza çıkmaktadır. Zaman içerisinde kendi kültürlerini, mutfaklarını, yaşam şekillerini, dillerini oluşturdukları görülmektedir. İzmir Levantenlerinin sayılarının azalmasıyla birlikte yerel halkla özellikle Müslüman Türklerle toplumsal etkileşimlerinin artması sonucunda kapalı grup özelliklerini yitirmeye başladıkları, kilise çevresinde kümelenen ikamet mekânlarından İzmir içerisinde dağınık ikamet mekânlarına doğru bir değişimin olduğu, sadece yabancı okullara gidilirken Türk okullarının da tercih edilmeye başlandığı tespit edilmiştir. Bu değişimler sonucunda kimliklerini oluşturma süreçleri ve kimliklerini sunuş şekillerinin de değiştiği saptanmıştır. Son kuşak Levantenler ile Müslüman Türkler arasındaki benzerliklerin arttığı farklılıkların azaldığı görülmüştür.

Abstract:
Levantines, who came from European countries during the Ottoman period, settled in the port cities of the Ottoman Empire, engaged in trade and became rich in these lands. Today, Levantine families continue to live in cities such as Istanbul and Izmir. This study focuses on the identity formation processes and identity presentations of the Izmir Levantines in daily life within the framework of a phenomenological and symbolic interactionist approach. In this context, within the scope of the field study, we talked with 15 Levantines of Izmir, using the in-depth interview technique. Participants were reached using the snowball method. It has been tried to determine how the Levantines of Izmir formed, shaped, presented and preserved their identities in a Muslim country, based on their own narratives and life practices, by discussing the differences between generations.
The data of 15 participants were coded by motif coding. During motif coding, "Motif-Index of Folk-Literature: A Classification of Narrative Elements in Folktales, Ballads, Myths, Fables, Mediaeval Romances, Exempla, Fabliaux, Jest-Books and Local Legends" of S. Thompson was used.  
Levantines construct their identities through their historical past, Izmir, Europe, civilized and multilingual. On the other way, by integrating the cultural elements of the east into their identities, they separate themselves from the citizens of the countries of origin they come from. The element that unites the Levantines is the Christian religion. Over time, it is seen that they have formed their own cultures, cuisines, lifestyles and languages. It has been determined that the closed community structure has been broken due to the increase in social interactions with the local people, especially with the Muslim Turks. With the decrease in the number of Izmir Levantines, there has been a change from the residence places clustered around the church to the scattered residence places in Izmir, and Turkish schools have started to be preferred while only going to foreign schools. As a result of these changes, it has been determined that the processes of forming their identities and the way they present their identities have also changed. It has been observed that the similarities between the last generation Levantines and Muslim Turks have increased and the differences have decreased.