Ürün tasarımında ses ve kalite algısını ölçmeye yönelik bir yöntem önerisi: Elektrikli süpürgeler üzerine bir çalışma
A method proposal for measuring sound perception and quality in product design: Study on vacuum cleaners
Yazar: AYDA MİRZATÜRKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE TÜFEKÇİOĞLU
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Endüstriyel Sanatlar Ana Bilim Dalı / Endüstriyel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design
Dizin: Kullanıcı deneyimi = User experience ; Mel frekans cepstral katsayıları (MFCC) = Mel frequency cepstral coefficients (MFCC) ; Repertuvar Grid Yöntemi = Repertory Grid Method ; Ürün tasarımı = Product design

Özet:
Kullanıcı deneyimi tasarımının bileşenlerinden olan ses tasarımı; psikolojik arka plan, duyusal algılar ve bu kavramların ürün ile ilişkisi gibi öznel yapıları barındıran, kapsayıcı bir bakış açısı ile ele alınması gereken karmaşık bir süreçtir. Tasarımcılar için ürün seslerin nasıl olduklarından ziyade kullanıcı tarafından ne şekilde algılandıkları daha önemlidir. Kullanıcı deneyimi kavramına verilen önemin artmasıyla, kullanıcıların beklentilerini karşılamaya yönelik ürün seslerinin algılanan özelliklerini öngörmeyi sağlayacak bilgi kaynaklarına olan ihtiyaç da giderek artmaktadır. Bu tez çalışması, elektrikli süpürge sesleri aracılığı ile kullanıcılarda ürüne dair oluşan algıların neler olduğunu, kişilerin bu algıları hangi kelimeler ile ifade ettiklerini, bu algıların oluşmasında sesin hangi özelliklerinin ne şekilde etkili olduğunu tanımlamayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda karma bir yöntem olan Repertuar Çizelgesi Tekniği kullanılarak 20 tasarım öğrencisi ile yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. İlk aşamada görüşmeler sonucunda kişilerin sesleri nasıl algıladıklarını ifade eden veriler toplanmıştır ve bu veriler anlamsal içerik analizi ile 22 ortak yapı altında toplanmıştır. Bu ortak yapılar kullanıcıların elektrikli süpürge seslerini nasıl algıladıklarını ifade eden bir kelimeler sözlüğü oluşturmuştur. İkinci aşamada ise elektrik süpürgesi seslerinin ses kalitesi metrikleri (Zwicker gürlüğü, keskinlik, pürüzlülük) hesaplanmış, spektrumları Mel Frekansı Kepstral Katsayılarını (MFKK) kullanarak analiz edilmiş ve spektogramlar çıkarılmıştır. Çalışma sonucunda kullanıcı ifadeleri (ortak yapılar), spektogramlar ve ses kalitesi metrikleri arasındaki ilişkiler tanımlanmıştır.

Abstract:
Sound design, one of the components of user experience design is a complicated process that includes psychological background, sensory perceptions, and relationships between concepts and products. Besides, it needs to be approached with an inclusive perspective. It carries more importance for designers how users perceive product sounds rather than what kind of sounds products have. Not only the concept of user experience increases in importance, but the need for knowledge sources that envisions the features of the product sound for meeting the expectations of users increases as well. This thesis study aims to identify user perceptions regarding sounds, how users explain these perceptions, and which sound features are effective in the occurrence of these perceptions. Interviews with 20 design students have been carried out in this matter by using the repertory grid technique which is a mixed method. Data regarding how students perceive these sounds have been collected under 22 common structures with the help of semantic content analysis in the first step. A glossary explaining how users perceive the sounds of vacuum cleaners has been created with these structures. In the second step, sound quality metrics of vacuum cleaners (Zwicker tone, sharpness, and roughness) have been calculated, their spectrums have been analyzed by using Mel Frequency Cepstral Coefficients (MFCC) and spectrogram graphics have been created. Relationships between user expressions (common structures), spectrograms, and sound quality metrics have been identified as a result of this study.