Bankacılık sektöründe mikro ve makro değişkenlerin kârlılığa etkisi: Türk bankacılık sektöründe bir uygulama
The effects of micro and macro variables on profitability in the banking sector: An application on The Turkish banking sector
Yazar: ŞEYDA DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR ÖMER ERSİN
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Değişkenlik = Variability ; Ekonomik değişkenler = Economic variables ; Karlılık = Profitability ; Makro değişkenler = Maclobemide ; Makroanaliz = Macroanalysis ; Mikro finans = Microfinance ; Türk bankacılık sektörü = Turkish banking sector

Özet:
Türk bankacılık sektöründe faaliyet gösteren bankalar, ekonominin ayrılmaz birer parçasıdır. Makroekonomik faktörlerin değişimi; bankacılık sektörünün kârlılığı, bilançoları, sermaye yapısı ve finansal performansları ile birlikte ülkenin ekonomik istikrarı üzerinde de önemli etkilere sahiptir. 
Bu çalışmanın amacı, belirlenen makroekonomik ve banka bazlı faktörlerin bankacılık sektöründe faaliyet gösteren banka gruplarının kârlılığı üzerine etkilerinin incelenmesidir. Çalışmanın bir diğer amacı ise rekabetteki artışın etkisi ile bankaların artan reklam harcamalarının banka kârlılıklarına etkilerini araştırmaktır. Çalışmamızda bu hedef doğrultusunda, mikro değişkenler grubu altında BASEL kriterlerinde önem taşıyan finansal göstergeler ve reklam harcamaları analiz edilirken, makro değişkenler bağlamında ise, GSMH büyüme oranı, enflasyon oranı, döviz kurları, riskin bir göstergesi olan CDS primleri ve seçili para politikası göstergelerinin modellere dâhil edilmesi söz konusudur. Literatürden hareketle, kârlılık göstergesi olarak aktif kârlılık (ROA) ve öz kaynak kârlılığı (ROE) değişkenleri ayrı ayrı ele alınmış, 2010-2017 dönemine karşılık gelen çeyreklik bir panel veri seti kapsamında tüm bankacılık sektörüne ek olarak, mevduat bankaları, kamu bankaları, yabancı sermayeli bankalar ve katılım bankaları alt grupları için karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Veriseti incelendiğinde, kesitlerarası bağımlılığın panel regresyonlar üzerindeki etkilerinin dikkate alınması gerektiği ortaya konmuş olduğundan, esnek genelleştirilmiş en küçük kareler (EKK) yöntemi ile tahmin edilen modeller çerçevesinde önemli bulgular elde edilmektedir. Çalışmanın temel bulguları, artan rekabetin de etkisi ile reklam harcamalarının kârlılık üzerindeki etkilerine ek olarak, makro iktisadî değişkenlerin önemli etkileri olduğuna işaret ederken, BASEL kriterleri bağlamında da öne çıkan finansal göstergelerin banka kârları üzerinde beklenen yönde etkileri olduğuna işaret etmektedir. Çalışmamızın bulguları bağlamında temel politika önerileri, Türk bankacılık sektöründe farklı alt gruplar için de geçerli olmak üzere, reklam faaliyetlerinde etkinliğin arttırılması, BASEL kriterlerine uygun stratejiler takip edilmesine ek olarak, özellikle Türkiye ekonomisine ilişkin Merkez Bankası politikaları ve makro iktisadî değişkenlerin rolünü dikkate alan politikalar geliştirilmesi şeklinde özetlenebilmektedir. Çalışmanın bir diğer bulgusu ise, bankacılık sektöründe bankaların karşılıklı etkileşimlerinin gözardı edilmemesi gerekliliği ve geleneksel panel regresyon yöntemleri yerine kesitlerarası bağımlılığı dikkate alan yöntemlerin, sektöre ilişkin modellerde özellikle tercih edilmesi gerekliliğidir.

Abstract:
Turkish banks are an integral part of the national economy. They constitute an important factor in terms of economic stability with the changes they effect in macroeconomic factors, with the profitability of the banking sector, their balance sheets and equities and their financial performances.
The aim of this study is to investigate the effects of macro economic and bank-based factors on the profitability of the groups in the banking sector. Moreover, the model included how the increased expenses on advertisement, driven by a more and more competitive industry, affected profitability. In line with abovementioned goals, while we are investigating financial indicators underlined by BASEL Regulations and advertisement expenses as micro variables whereas GNP (gross national product), inflation, exchange rates, CDS (credit default swap) premiums and selected monetary policy indicators are included into the model as macro variables. The effects of bank-based variables and macro- data from quarterly balance sheets of Turkish banks, as declared by the Public Disclosure Platform (KAP) on on Return on Assets (ROA) and Return on Equity (ROE) were analyzed. Beside the banking sector as a whole, depository banks, state owned banks, foreign owned banks and participation banks have been studied as a comparative study within the panel data set which includes quarterly data belong to years between 2010-2017. Initially, the stationary unit test was performed on the panel data to determine cross-sectional dependence and stability. Problems identified were resolved by employing the regression analysis of Feasible Generalized Least Squares (FGLS). Main findings of the study indicate the effect of increasing advertisement costs partially due to mounting competition on profit and the important role of the macro economic variables. Additionally the findings point out the expected consequences of the financial indicators emphaised by BASEL framework on banking profitability. Our comprehensive work has brief policy recommendations: increasing the effectiveness of advertisement policies for Turkish banking sector including different sub groups; developing policies taking Central Bank policies and macro economic variables on Turkish economy into account while following strategies in line with BASEL framework. Another important finding of our study is that interaction among banks should not be neglected and econometric models which take cross sectional dependence into consideration rather than traditional panel data regression methods should be preferred for banking sector studies.