Okul öncesi öğretmen adaylarının çevre bilinç düzeyleri ile çevreye yönelik materyalist eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the environmental awareness levels and the environmental materialist tendencies of pre-school pre-servi̇ce teachers
Yazar: HATİCE SUNDUVAÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYCAN BULDUR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Çevre bilinci = Environmental consciousness

Özet:
Bu araştırma okul öncesi öğretmen adaylarının çevre bilinç düzeyleri ile çevreye yönelik materyalist eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma nicel araştırma yaklaşımlarından ilişkisel tarama modeline göre yürütülmüştür. Araştırma kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile belirlenen 308 okul öncesi öğretmen adayının katılımıyla gerçekleşmiştir.
Araştırmada veri toplama aracı olarak "Genel Bilgi Formu", Ak (2008) tarafından geliştirilen "Çevre Bilinci Ölçeği" ve Saraç ve Sarıkaya (2018) tarafından geliştirilen "Çevreye Yönelik Materyalist Eğilimler Ölçeği" kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmen adaylarının ÇBÖ'den elde edilen puan ortalamalarının faktörler arası, cinsiyet ve sınıf düzeyleri değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını tespit etmek için ve gerekli durumlarda tekrarlı testler için Friedman, MANOVA ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Okul öncesi öğretmen adaylarının ÇYMEÖ'den elde edilen puan ortalamalarının cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkenlerine göre farklılaşma olup olmadığını incelemek için Mann Whitney U testi ve tek yönlü ANOVA testi kullanılmıştır. Son olarak ÇBÖ ve ÇYMEÖ ölçekleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır.
Bulgulara göre, okul öncesi öğretmen adaylarının çevre bilinç ölçeğinin bazı alt boyutlarında ve çevre bilinçleri ile öğrenim gördükleri sınıflar arasında anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilirken, cinsiyet değişkeninde anlamlı farklılığın sadece bilim ve teknolojiye güven alt boyutunda erkekler lehine oluştuğu, diğer alt boyutlarda ise anlamlı farklılık olmadığı görülmüştür. Okul öncesi öğretmen adaylarının çevreye yönelik materyalist eğilimlerinde ise cinsiyet değişkeni açısından erkekler lehine anlamlı farklılık tespit edilirken, öğrenim gördükleri sınıflar arasında anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Okul öncesi öğretmen adaylarının çevre bilinç alt boyutları ile çevreye yönelik materyalist eğilimleri arasında doğanın tadı, nüfus artış politikalarına destek, çevresel eylemler, çevresel tehdit ve insanların doğadan faydalanması ile pozitif, anlamlı ilişkiler tespit edilirken; sadece bilim ve teknolojiye güven alt boyutu ile anlamlı bir fark olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between preschool teacher candidates' environmental awareness levels and their materialistic tendencies towards the environment.  The study was conducted according to the relational screening model, one of the quantitative research approaches. The research was carried out with the participation of 308 pre-school teacher candidates determined by convenience sampling method.
"General Information Form", "Environmental Awareness Scale" developed by Ak (2008) and "Materialistic Tendencies Scale Towards the Environment" developed by Saraç and Sarıkaya (2018) were used as data collection tools in the research. Friedman, MANOVA and ANOVA tests were used to determine whether the average scores of pre-school teacher candidates obtained from EAS differed according to the inter-factor variables, gender and grade levels, and for repeated tests when necessary. Mann Whitney U test and one-way ANOVA test were used to examine whether the average scores of pre-school teacher candidates obtained from MTSTE differ according to gender and grade level variables. Finally, Pearson Correlation Coefficient was used to examine the relationship between EAS and MTSTE scales.
According to the findings, it was determined that there were significant differences in some sub-dimensions of the environmental awareness scale of pre-school teacher candidates and their environmental awareness and the classes they studied in, while a significant difference in the gender variable occurred only in favor of men in the sub-dimension of trust in science and technology, and there was no significant difference in the other sub-dimensions. While a significant difference was detected in favor of males in terms of gender variable in the materialistic tendencies of pre-school teacher candidates towards the environment, it was concluded that there was no significant difference between the classes they studied. While positive, significant relationships were detected between the environmental consciousness sub-dimensions of pre-school teacher candidates and their materialistic tendencies towards the environment, such as the taste of nature, support for population growth policies, environmental actions, environmental threats and people's use of nature; It was concluded that there was no significant difference only with the sub-dimension of trust in science and technology.