İktisatta umut kavramı üzerine bir inceleme
A research on notion of hope in economics
Yazar: EREN YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. MERAL UZUNÖZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beklentiler = Expectations ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Ekonomi = Economy ; Psikoloji = Psychology ; Umut = Hope ; İyimserlik = Optimism

Özet:
İktisat yazınında rasyonalite kavramı ve bu kavrama dayanarak oluşturulan çerçevelerin varsayımları üzerine birçok tartışma ve eleştiri mevcuttur. Bu eleştirilerin büyük kısmı ise iktisadi modellemedeki bireye atfedilen rasyonel muhakeme yeteneği ile rasyonel bir bilgi işleme süreci sonrasında ortaya çıktığı öne sürülen davranışların gerçek hayat iktisadında geçerli olmamasına odaklanır. Ana akım iktisadi yazında iktisadi beklentilere dair yapılan çalışmalar da rasyonalite kuramı ve varsayımlarını bir referans noktası olarak değerlendirip çerçevesini de bu noktadan hareketle oluşturmaktadır. Bu çalışmada iktisadi beklentilerin doğası ve beklentilere dair farklı yaklaşımlar ele alınmıştır. Daha sonra günlük hayatta beklentilere benzer anlamlarda kullanılan iyimserlik ve umut kavramlarının doğası üzerine tartışılmıştır. İktisat yazınındaki genel kabul görmüş beklenti hipotezlerinin aksine iyimserlik ve umut kavramlarının da beklenti oluşturma düzenine etki ettiği önermesi, felsefe, sosyal psikoloji, bilişsel bilim gibi çeşitli farklı alanlardan sağlanan katkı ile davranışsal iktisat çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bu kapsamda umut kavramının bir duygu ve düşünce biçimi olarak beklenti oluşturma ve karar alma sürecine etkisi teorik düzlemde analiz edilmiştir. Özellikle ikili süreç teorilerinin ortaya koyduğu beynin rasyonel muhakeme yetisi ile deneyimsel bilgi işleme süreci arasındaki ayrım ve karşılıklı ilişki iktisadi beklentiler ve karar almaya dair ana akım teorilerin çerçevesinin bu süreçleri anlamak açısından yetersiz kaldığını göstermektedir. İktisadi yazındaki bu önemli eksikliğin giderilmesi için duyguların doğasının beklenti ve karar alma düzenini etkilediği ve beyindeki deneyimsel sürecin rasyonel sistem ile birlikte ve rasyonel sistemi destekleyen bir şekilde çalıştığı sonucuna ulaşılmıştır. Duygular ve duygulanıma dayanan deneyimsel sürecin, beyinde istemsiz ve bilinçsiz şekilde işleyen mekanizması yerleşik inancın aksine iktisadi beklentileri oluştururken ve karar alırken bireyin etkin bir süreç işletmesini sağlamada önemli role sahiptir. Bu açıdan iyimserlik ve umut kavramları, beklenti ve karar alma sürecinde, duygulanımsal yönü de göz önüne alınan ve önemli bir faktör olarak ele alınmalıdır. 
Anahtar Kelimeler: Umut, Davranışsal İktisat, İyimserlik, Beklentiler, Bilinç, Duygular

Abstract:
There are many debates and criticism in economics literature directed to the notion of rationality and assumptions of related frameworks which based on rationality concept. Most of the those criticism focuses on the hypothesis that claims about rational human judgment ability attributed to individual and behavior arised from rational information processing mechanism are not valid in real-life economics. In the mainstream economic economic literature, the studies on economic expectations constitute the rationality theory and its assumptions as a point of reference and form the framework accordingly. In this study, the nature of economic expectations and different approaches to expectations are analyzed. Then nature of notions of hope and optimism which are referring similar meanings to expectations in daily life are discussed. Contrary to the widely accepted expectation theories in economics, proposition that hope has an effect on the expectation formation has been evaluated within the framework of behavioral economics with contributions from various fields such as philosophy, social psychology and cognitive science. In this context, the effect of the concept of hope as a form of emotion and a way of thinking on the process of creating expectations and decision-making is analyzed on the theoretical level. The distinction and interdependence between the rational reasoning of the brain and the experiential process of information processing, especially those of the dual process theories, shows that the framework of economic expectations and established theories of decision-making is insufficient to understand these processes. In order to overcome this important deficiency in economic literature, it is concluded that the nature of emotions affect the expectation and decision-making formation and the experiential process in the brain works in a manner that works together with and supports the rational system. The involuntary and unconscious functioning of the experiential process based on affect and emotions in the brain has an important role in providing an effective process operation of the individual while creating economic expectations and making decisions unlike established belief. In this respect, the concepts of optimism and hope should be considered as an important factor in the process of expectation and decision-making, taking into account the affective aspect. 
Key Words: Hope, Behavioral Economics, Optimism, Expectations, Cognition, Emotions