Ütopya ve distopyalarda insan özgürlüğü sorunu: Devlet ve cesur yeni dünya örneği
The problem of human freedom in utopia and dystopia: The example of the state and brave new world
Yazar: SONNUR İRKİN
Danışman: DOÇ. DR. RIZA BAKIŞ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Çağlar boyunca insanların hayalini kurduğu mutlu bir hayat özlemi yazınsal ve felsefi alanda ütopyalar vasıtasıyla kendini göstermiştir. Düşünürler, kurgusal yolla bireyi ve toplumu kusursuz hale getirecek sosyal ve siyasi yaşam tasavvurları meydana getirmişlerdir. Bu toplum kurgularında insanların karşılaşabileceği her tür problem yok edilmiş, sosyal yaşam belli bir istikrar üzerine bina edilmiştir. Ütopyalar dünyada çeşitli olumsuzlukların yaşandığı 19.yy. sonrası distopyalara/ negatif ütopyalara doğru bir dönüşüm yaşamıştır. Distopyalarda bilim ve teknolojinin insan hayatını neredeyse tümüyle kontrol altına aldığı bir dünya düzeni sunulmaktadır. Burada da amaç, toplum yaşamında istikrarın sağlanması ve savaş, açlık, işsizlik vb. her tür olumsuzluğun ortadan kaldırılmasıdır. Hem ütopyaların hem de distopyaların odak noktasında toplum ve insan kavramı yer almaktadır. Buna bağlı olarak ütopik veya distopik bir düzende insanın özgür olup olmaması durumu bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. 
Platon'un ütopyası olan Devlet'te sınıflı bir toplum yapısı göze çarpmaktadır. Bireysel ve toplumsal adalet erdemi üzerine bina edilen bu toplum yapısının tabakaları altın, gümüş ve tunç metalleriyle temsil edilmektedir. Platon'a göre adaletin gerçeklemesi ve buna bağlı olarak mutlu bir toplumun teşekkülü, ancak her kesimin doğasına uygun olan işi yapmasıyla mümkün olacaktır. Huxley'in distopyası olan Cesur Yeni Dünya'da da Devlet'tekine benzer nitelikte diyebileceğimiz bir tabakalı toplum yapısı mevcuttur. Alfalar, Betalar, Gamalar ve Epsilonlar adı verilen dört sınıfın kendilerine özgü hak, ayrıcalık, görev ve sorumlulukları bulunmaktadır.
Çalışmamızda öncelikle ütopya ve distopya kavramları incelenmekte; bir ütopya örneği olan Platon'un Devlet adlı eseri ile; bir distopya örneği olan Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya adlı eseri insan özgürlüğü bakımından değerlendirilmeye tabi tutulmaktadır. 
Anahtar Kelimeler: Ütopya, distopya, özgürlük, istikrar, siyaset felsefesi.

Abstract:
The longing for a happy life that people have dreamed of throughout the ages has manifested itself through utopias in the literary and philosophical fields. Thinkers have created social and political life conceptions that will make the individual and society perfect in a fictional way. In these social constructions, all kinds of problems that people may encounter have been eliminated, and social life has been built on a certain stability. Utopias are the 19th century, when various negativities were experienced in the world. It has undergone a transformation towards dystopias/ negative utopias. In dystopias, a world order in which science and technology almost completely takes control of human life is presented. Here, too, the aim is to ensure stability in social life and to prevent war, hunger, unemployment, etc. the elimination of all negativity. The concept of society and human is at the focal point of both utopias and dystopias. Accordingly, whether a person is free in a utopian or dystopian order emerges as a problem.
In Plato's utopia, the Republic, a class society structure stands out. The layers of this social structure, which is built on the virtue of individual and social justice, are represented by gold, silver and bronze metals. According to Plato, the realization of justice and, accordingly, the formation of a happy society will only be possible if each segment does the work that is appropriate for its nature. In Brave New World, Huxley's dystopia, there is a stratified society structure similar to the one in the State. The four classes called Alphas, Betas, Gamas and Epsilons have their own unique rights, privileges, duties and responsibilities.
In our study, first of all, the concepts of utopia and dystopia are examined; with Plato's The Republic, which is an example of utopia; Aldous Huxley's Brave New World, which is an example of dystopia, is evaluated in terms of human freedom.
Keywords: Utopia, Dystopia, freedom, stability, political philosophy.