Kentsel raylı sistemlerin başarısında fiziksel planlama kararlarının etkisi
The effect of physical planning decisions on the success of urban rail systems
Yazar: ELİF KIZILAY
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET ZORLU
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ulaşım = Transportation ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel arazi kullanımı = Urban land use ; Raylı sistemler = Railway systems ; Ulaşım = Transportation ; Ulaşım planlaması = Transport planning

Özet:
Kentsel raylı sistemler yüksek maliyetli kamu yatırımlarıdır. Bu yatırımlara harcanan kaynakların sosyal faydası ve parasal geri dönüşü için yeterli yolcu sayısına ulaşması beklenir. Yolculuk talebini belirleyen en önemli etkenlerden biri arazi kullanımı olduğundan raylı sistemlerin başarısı için planlanan fiziksel yapının öngörülen biçimde gerçekleşmesi beklenir. Bu çalışmada fiziksel planlama kararlarının ve gerçekleşme düzeylerinin yolcu sayısını ne düzeyde etkilediği araştırılmıştır. Çalışmada nüfus ve fiziksel ölçeği birbirine yakın olan Adana, Antalya, Gaziantep ve Kayseri kentlerindeki raylı sistemler incelenmiştir. Başarı düzeyinin ölçülmesinde hedeflenen ve gerçekleşen yolcu sayıları önce/sonra analizi ile tespit edilmiştir. İncelenen dört kentte yol sayısı hedefine ulaşma oranı düşük olmakla beraber aralarında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Çalışma kapsamında literatürden elde edilen ölçütler esas alınarak yolcu sayısı hedefine ulaşılmamasında raylı sistem koridorunda öngörülen ve gerçekleşen nüfus, işyeri, okul ve diğer kentsel kullanımlar incelenmiştir.  Çalışma bulguları arazi kullanım planlamasındaki sapmaların yolcu sayısını dolayısıyla raylı sistemlerin başarısını önemli düzeyde etkilediğini göstermektedir.

Abstract:
Urban rail systems are high-cost and expensive investments. Investment costs for investments can be recovered both social benefit and financial return is sufficient if only those systems can transport sufficient number of passengers (ridership). Since land use is one of the most important factors influencing the travel demand, in order to achieve goals of a rail transit investment, the planned physical structure through rail transit corridors shall be consistent with the planned one. This study investigates how physical planning decisions influence transit patronage and ridership. In this scope the performances of rail transit systems in the cities of Adana, Antalya, Gaziantep and Kayseri cities are assessed. Predicted and actual ridership figures were compared through a before/after analysis. Although the utilization rates (actual/predicted) of those systems are low, there are significant differences among cities. Empirical study is conducted by comparing the predicted and actual figures for population, workplaces, schools and other urban uses through rail transit. Rail transit performances are measured and compared according to the criteria obtained from the literature. Results shows that the deviations in the land use planning significantly affect number of passengers and therefore the success of rail transit systems.