Üniversite öğrencilerinin yeme farkındalığı ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Sağlık Bilimleri Fakültesi örneği
Determination of mindful eating and factors affecting mindful eating: Faculty of Health Science sample
Yazar: DUYGU GİZEM SAYGIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERAP GÖKÇE
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Farkındalık = Awareness ; Obezite = Obesity ; Yeme farkındalığı = Mindful eating ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu araştırmada üniversite öğrencilerinde yeme farkındalığının ölçülmesi ve yeme farkındalığının öğrencilerin sosyo-demografik özellikleri, yeme davranışları, var olan beslenme alışkanlıkları ve depresyon düzeyleri ile değişiminin incelenmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencileri ile gerçekleştirilmiş olup, analitik-kesitsel bir çalışmadır. Kasım 2019 – Ocak 2020 tarihleri aralığında yüz yüze görüşme yöntemiyle veriler toplanmıştır. Verilerin toplanmasında YFÖ, BDÖ, ÜFYÖ ve katılımıcıların sosyo-demografik özellikleri ile beslenme özelliklerinin incelenmesi için literatür desteği ile araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu kullanılmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS 22 (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılmıştır. Güç analizi için G-Power kullanılmış ve verilerin analizinde; Independent-Samples t Test, Kruskal Wallis, Mann Whitney-U, One-Way ANOVA testleri ve Pearson Korelasyon Analizi yapılmıştır.
Bulgular: Araştırma katılan öğrencilerin yaş, BKİ, yaşadıkları yer, kronik hastalık varlığı gibi özellikleri ile YFÖ puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Zayıf bireylerin, il merkezinde yaşayan bireylerin, kronik hastalığı olmayan bireyler YFÖ puan ortalamasının kıyaslandıkları gruplar arasında anlamlı olarak daha düşük olduğu saptanmıştır (p<0,05). Öğrencilerin cinsiyetleri, bölümleri, kaçıncı sınıfta eğitim almakta oldukları, yaşadığı kişi, gelir durumları ve spor yapma durumları ile toplam YFÖ puan ortalaması arasında anlamlı fark yoktur (p>0,05). Öğrencilerin YFÖ puanları ile ara öğün yapma durumları, öğün atlama durumları ve ara öğün sayıları arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). YFÖ'nin farkındalık alt boyutu puan ortalamaları ile cinsiyet arasında anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Erkeklerin farkındalık puanı, kadınlardan yüksektir(p<0,05). Öğrencilerin BKİ değerleri ile YFÖ alt boyutlarından olan düşünmeden yeme, duygusal yeme ve enterferans arasında anlamlı fark vardır (p<0,05). Obez bireylerin düşünmeden yeme ve enterferans puanları daha düşükken, duygusal yeme davranışının zayıf bireylerde daha az olduğu saptanmıştır (p<0,05). Duygusal yeme davranışı Ebelik Bölümü öğrencilerinde, Beslenme ve Diyetetik Bölümü ve Çocuk Gelişimi Bölümü öğrencilerine kıyasla daha yüksektir (p<0,05). Duygusal yeme davranışına sahip olan katılımcılar daha yüksek depresyon düzeylerine sahip bulunmuştur (p<0,01). Bireylerin düşünmeden yeme davranışları arttıkça depresyon düzeyleri artmaktadır (p<0,01).
Sonuç: Bu çalışma yeme farkındalığı ve alt boyutlarının; bireylerin sosyo-demografik özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve depresyon düzeyleri ile ilişkili olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Farkındalık, Kilo Kontrolü, Obezite, Yeme Bozuklukları, Yeme Farkındalığı

Abstract:
Objective: In this research, it was aimed to measure mindful eating in university students and to examine the change of mindful eating with students' socio-demographic characteristics, eating behaviors, existing eating habits and depression levels.
Material and Methods: The research was carried out with the students of Aydın Adnan Menderes University Faculty of Health Sciences and it is an analytical-cross-sectional study. Data were collected through face-to-face interviews between November 2019 and January 2020. Mindful Eating Questionnaire, Beck Depression Scale, Three-Factor Eating Questionnaire and a questionnaire prepared by the researcher with the support of the literature were used to collect the data. IBM SPSS 22 (Statistical Package for the Social Sciences) program was used for data analysis. G-Power was used for power analysis and in the analysis of the data; Independent-Samples t Test, Kruskal Wallis, Mann Whitney-U, One-Way ANOVA tests and Pearson Correlation Analysis were performed.
Results: Significant difference was found between the characteristics of the students participating in the study, such as age, BMI, place of residence, and presence of chronic disease, and their MEQ scores (p<0.05). It was determined that the average score of thin individuals, individuals living in the city center, and individuals without chronic diseases was significantly lower among the groups they were compared. There is no significant relationship between the students' gender, departments, classes, people they live in, their income and sports status and the total MEQ score (p>0.05). A significant difference was found between the students' MEQ scores and their status of making snacks, skipping meals and the number of snacks (p<0.05). A significant difference was found between the mean scores of the mindfulnes sub-dimension of MEQ and gender (p<0.05). Men's mindfulness score is higher than women's (p<0.05). There is a significant difference between the BMI values of the students and the sub-dimensions of MEQ such as eating without thinking, emotional eating and interference (p<0.05). It has been determined that while obese individuals have lower eating without thinking and interference scores, emotional eating behavior is less in underweight individuals (p<0.05). Emotional eating behavior is higher in Midwifery students than in Nutrition and Dietetics and Child Development students (p<0.05). Participants with emotional eating behavior were found to have higher levels of depression (p<0,01). As individuals' eating without thinking behaviors increase, their depression levels increase (p<0,01).
Conclusion: This research shows that mindful eating and its sub-dimensions are associated with socio-demographic characteristics, eating habits and depression levels of individuals.

Key Words: Eating disorders, Mindful eating, Mindfulness, Obesity, Weight control