İdiyopatik parkinson hastalığı'nda klinik ağırlık ile olfaktor bulbus hacim ilişkisi
The relationship between clinical severity and olfactory bulb volume in idiopathic parkinson's disease
Yazar: MEHMET ALİ ELÇİ
Danışman: DOÇ. DR. REMZİ YİĞİTER
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dahili Tıp Bilimleri Bölümü / Nöroloji Ana Bilim Dalı / Nöroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Burun = Nose ; Koku duyusu = Smell ; Koku yolları = Olfactory pathways ; Olfaktor bulbus = Olfactory bulb ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease

Özet:
İdiyopatik parkinson hastalığı (İPH), nörodejeneratif süreçler sonunda bazal ganglion (BG) dejenerasyonuna bağlı olarak motor davranışlarda bozulmaların gözlemlendiği bir klinik durumdur. İPH'ın henüz motor semptomları ortaya çıkmadan yıllar önce koku duyusu kaybı ortaya çıkmaktadır.  Koku duyusu kaybı olan hastalarda olfaktor bulbus'ta (OB) atrofi birçok çalışmada gösterilmiştir. Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) olfaktor bulbus volümü (OBV) ölçümünde güvenilir bir yöntemdir.  Bu çalışmada İPH teşhisi konmuş olan hastalarda hastalığın klinik ağırlığı ile OBV arasında korelasyon olup olmadığının anlaşılması planlanmıştır.
Çalışmaya Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalına başvuran; anamnez, nörolojik muayene ve görüntüleme yöntemleri kullanılarak İPH tanısı alan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 36 hasta ile benzer yaş grubunda olup, İPH öyküsü olmayan ve ek olarak OBV atrofisine yol açabilecek diğer nedenlerin bulunmadığı 23 kontrol olgusu çalışmaya dahil edildi. Bu iki grup arasında sağ, sol ve total OBV değerleri karşılaştırıldı. Hasta grubu; Hoehn-Yahr evrelemesi kullanılarak üç alt gruba ayrıldı. Daha sonra yine hasta grubunun Unified Parkinson's Disease Rating Scale (UPDRS) puanları hesaplandı. Hasta grubunda kontrol grubuna göre sağ, sol ve total OBV değerleri düşük bulundu (p=0,000). İPH grubunda olguların sağ, sol ve toplam OBV değerlerinin klinik ağırlığına göre Hoehn-Yahr evreleme sistemi kullanılarak oluşturulan gruplar arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). İPH grubunda olguların total OBV değerleri ile UPDRS arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulundu (p=0,036). Hem İPH hemde kontrol grubunda olguların yaş ile total OBV değerleri arasında istatistiksel açıdan anlamlı ilişki bulunamamıştır (p>0.05). İPH ve kontrol grubundaki olgular yaş gruplarına göre ayrıldıklarında İPH grubunda kontrol grubuna göre total OBV değerleri arasında da anlamlı ilişki bulunamamıştır (p>0.05).
Sonuç olarak İPH'ın erken dönemlerinde başlayan koku kaybı ve ardından oluşan OB atrofisi hastalık süresi boyunca UPDRS skoruyla korele olarak artmaktadır. Hoehn-Yahr evrelemesinde bu korelasyonun gösterilememesinin sebebi, bu evreleme sisteminin sadece hastanın motor fonksiyonlarını değerlendirmesiyle ilişkili olabilir. Çalışmamız hastalığın klinik şiddetini ölçmede OBV ölçümünün kullanılabileceğini göstermek açısından anlamlı olmakla birlikte daha geniş katılımlı ileri çalışmaların yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Idiopathic Parkinson's disease (IPD) is a clinical condition in which derangement of motor function occurs due to degeneration of the basal ganglia (BG), as part of a neurodegenerative process. The sense of smell is lost years before the occurrence of motor symptoms of IPD. The presence of atrophy of the olfactory bulb was shown in patients with loss of the sense of smell in many studies. Magnetic resonance imaging (MRI) is a reliable modality in measurement of the volume of olfactory bulb (OBV). We aimed to investigate a correlation between the clinical severity of IPD and OBV in this study.
Thirty six patients admitted at the Department of Neurology of Gaziantep University Medical School and diagnosed as having IPD based on history, neurological examination and imaging studies, who accepted to participate in this study, and 23 age-matched controls without a history of IPD or any disorders that may cause OB atrophy were included in this study. The right, left and total OBV values of these two groups were compared. The patient group was divided in 3 subgroups according to Hoehn – Yahr stages, and the Unified Parkinson's Disease Rating Scale (UPDRS) scores of the patient group were also calculated. The right, left and total OBV values of the patient group were lower than the controls (p=0,000). There were no significant differences between patient subgroups according to Hoehn-Yahr staging, in terms of right, left and total OBV values of the IPD group (p>0.05). A significant negative association was detected in the IPD group, between the total OBV values and UPDRS scores (p=0,036). A statistically significant association could not be found between age and total OBV value in both the IPD group and controls (p>0.05). When the individuals in the IPD and control groups were stratified according to age, a significant association could not be found between total OBV values and age in both the IPD group and controls (p>0.05).
In conclusion, the loss of sense of smell that occurs in the early phases of IPD and the ensuing OB atrophy increase in correlation with the UPDRS score. A reason of not being able to show this correlation with Hoehn-Yahr staging may be related with Hoehn-Yahr staging evaluating only the motor functions of the patients. Although our study may be significant in showing that OBV measurement may be used in evaluating the clinical severity of IPD, further studies with larger sample sizes are required.