Balıkesir ilinde süt sığırcılığı yapan işletmelerin teknik ve sosyo ekonomik analizi ile rekabet güçlerine etki eden faktörlerin araştırılması
Investigation of the factors affecting competitiveness by technical and economic analysis of dairy cattle farming in Balikesir province
Yazar: BURAK MAT
Danışman: PROF. DR. YAVUZ CEVGER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Balıkesir = Balıkesir ; Rekabet gücü = Competitive power ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms ; Sığırlar = Cattles ; Teknik analiz = Technical analysis

Özet:
Bu araştırma, Balıkesir ili süt sığırcılık işletmelerinde teknik ve ekonomik analizini gerçekleştirmek ve işletmelerin varlıklarını devam ettirme açısından önemli olan mevcut şartlarda rekabet edebilirliklerini belirleme amacıyla yapılmıştır.
Çalışmanın materyalini, 2017- 2018 yıllarında Balıkesir ilinde süt sığırcılığı yapan 147 işletmeden işletme ziyaretleri ve veri derleme formu aracılığıyla elde edilen veriler oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğünün tespitinde, tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmıştır.
Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde yapılan ekonomik analizlerin yanı sıra işletmelerde birim kâra etkili faktörler çoklu doğrusal regresyon modeli oluşturularak tahmin edilmiş ve kârlılık analizleri için de rantabilite rasyolarından yararlanılmıştır.
İşletmeler ölçekleri itibariyle, 1-10 sağmal sığıra sahip olanlar küçük, 11-50 sağmal sığıra sahip olanlar orta ve 51 ve üzeri sağmal sığıra sahip olanlar büyük ölçekli işletmeler olarak değerlendirilmiştir.
Balıkesir ili genelinde 2017-2018 yıllarında kullanılan girdi unsurları sırasıyla toplam işletme giderleri içerisinde yem gideri ortalama %47,90-%47,29; canlı demirbaş amortisman %16,64-%14,30; işçilik giderleri %13,84-%14,30 veteriner sağlık gideri %4,03-%4,50; akaryakıt nakliye gideri %3,43-%4,15; bina ekipman amortismanı %3,37-3,64; diğer gider kalemleri %10,79-9,99 oranında pay almıştır. 
Rantabilite faktörü oranı işletmeler genelinde 2017 yılında %14,09, 2018 yılında %4,18 olarak tespit edilmiştir. Rantabilite faktörü 2017-2018 yılları sırasıyla küçük ölçekli işletmelerde eksi %2,38 eksi %7,87; orta ölçekli işletmelerde %19,84-%10,04; büyük ölçekli işletmelerde %31,94-%29,10 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç olarak; çalışmada rekabetin en önemli belirleyicisi olarak işletmelerin kurulu olduğu bölgenin gelişmişlik düzeyidir. Buna ek olarak teknik kriterlerden buzağılama aralığının ve hastalık oranın azaltılmasının işletmelerin rekabet gücüne olumlu etki edeceği anlaşılmıştır. Ayrıca işletme ölçeklerinin büyütülmesi ile beraber işletmelerin finansal yapısının iyileştirilebilmesi ve teknoloji kullanım oranının artırılabilmesi rekabet gücüne olumlu yönde katkı sağlayacağı anlaşılmıştır.

Anathar Sözcükler: Balıkesir İli, Süt Sığırcılığı, Rekabet Gücü, Ekonomik Analiz

Abstract:
Investigation of the Factors Affecting Competitiveness by Technical and Economic Analysis of Dairy Cattle Farming in Balıkesir Province.
This research was carried out to perform technical and economic analysis in Balıkesir dairy cattle breeding enterprises and to determine their competitiveness under current conditions, which are important in terms of sustaining their assets.
The study contains data from 2017-2018 that was collected by means of data collection form through face-to-face interview with 147 dairy cattle enterprises. The stratified sampling method was used to determine the sample size.
In addition to the economic analysis made in the evaluation of the obtained data, factors affecting unit profit were estimated by creating a multiple linear regression model, and profitability ratios were used for profitability analysis.
On the scale of enterprises, those who have 1-10 milker cattle are considered small, those with 11-50 milker cattle are medium, and those with 51 milker cattle are considered to be large-scale enterprises.
In the province of Balıkesir, among the total operating expenses 2017-2018 year average cost elements are respectively feed expenses %47,90-%47,29; live fix depreciation 16.64% - 14.30%; labor expenses 13.84% - 14.30% veterinary health expenses 4.03% - 4.50%; energy expenses 3.43% - 4.15%; building equipment depreciation 3.37-3.64%; other expense items had a share of 10.79-9.99%.
Profitability factor ratio was determined as 14.09% in 2017 and 4.18% in 2018 among the enterprises. The profitability factor for 2017-2018years has been calculated as respectively is minus 2.38% minus 7.87% in small-scale enterprises, 19.84- 10.04% in medium-sized enterprises; 31.94% - 29.10% in large scale enterprises.
As a result; The most important determinant of competitiveness in the study is the development level of the region where the enterprises are established. In addition, it was understood that reducing calving interval and disease rate, which is one of the technical criteria, will positively affect the competitiveness of the enterprises. Also, it has been understood that the financial structure of the enterprises can be improved with the increase of the enterprise scales and the rate of technology usage will contribute to the competitiveness positively.

	Keywords: Balıkesir Province, Dairy Cattle, Competitveness, Economic Analysis