Türkiye'de katılım bankacılığının gelişimi ve seçili göstergeler ekseninde konvansiyonel bankacılık ile mukayesesi
The development of participation banking in Turkey and its comparison with conventional banking based on selected indicators
Yazar: YASEMİN TEKİNER
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE IŞIL ALKAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bankacılık = Banking ; Ekonomi = Economics

Özet:
Cumhuriyetin ilan edilmesiyle birlikte Türk bankacılık sektöründe, Konvansiyonel bankaların hizmet verdiği görülmektedir. Ancak, 1980'li yıllarda ekonomide serbestleşme hareketlerinin artmasıyla birlikte İslami bankacılık anlayışının da Finansal sisteme girmeye başladığı görülmüştür. İlk olarak, 1985 yılında faizsizlik prensibi ile kurulan Özel Finans Kurumları; Albaraka Türk ve Faisal Finans kurumları olmuştur. Ancak isim itibariyle bir bankayı çağrıştırmayan bu kurumlar, hem ulusal hem de uluslararası finans piyasalarında güvenilirlik, tanınabilirlik, işlem yapabilirlik gibi konularda farklı sorunlarla karşı karşıya kaldıkları için ilgili bankalara 2005 yılında çıkarılan Bankacılık Kanunu ile "Katılım Bankaları" ismi verilmiştir. 2023 Nisan ayı itibari ile Katılım bankacılığı sisteminde toplamda altı adet Katılım bankası yer almaktadır. Bu bankalardan üçü Özel sermaye ile kurulmuş diğer üçü de Kamusal sermaye ile kurulmuştur. Özel sermayeli katılım bankaları: Albaraka Türk, Türkiye Finans ve Kuveyt Türk bankalarıdır. Kamusal sermayeli katılım bankaları: Ziraat Katılım, Vakıf Katılım ve Türkiye Emlak bankalarıdır. 2022 yılı itibari ile Türk bankacılık sektörü içerisinde Katılım bankacılığının; toplam aktiflerinin sektör payı %8,3'tür.  2023 yılı mart ayı itibari ile Katılım bankacılığı sisteminin sermaye yeterlilik oranı %18,17 iken Konvansiyonel bankacılık sisteminin sermaye yeterlilik oranı %17,67'dir. Katılım bankacılığı sektöründe takipteki alacaklarının toplam nakdi kredilere oranı %1,22 iken Konvansiyonel bankacılık sektöründe %1,82'dir.  Yabancı para net genel pozisyonu açısından Katılım bankacılığı sistemi uzun pozisyon da olup değeri 954,50'dir. Konvansiyonel bankacılık sistemi ise yine uzun pozisyonda hizmet vermekte ve 5.849,76 değerindedir. Bu çalışmada, Türkiye'de Katılım bankacılığı sisteminin gelişimine ve Türk bankacılık sistemi içerisinde yer alan Katılım bankaları ile Konvansiyonel bankaların; Sermaye yeterlilik rasyosu açısından, Takipteki alacakların Toplam nakdi kredilere oranı açısından ve Yabancı para net genel pozisyonu açısından mukayesesine yer verilmiştir.

Abstract:
In accordance with the proclamation of the Republic, it is observed  that conventional banks operate in the Turkish banking sector. However, in the 1980s, with the increase in liberalization movements in the economy, it was seen that the Islamic banking understanding began to enter the financial system. Albaraka Türk and Faisal Finans institutions were the Private Finance Institutions, which were first established in 1985 with the principle of interest-free. However, since these institutions, which do not resemble a bank in name, face different problems in terms of reliability, recognizability and transactionability in both national and international financial markets, the relevant banks were named "Participation Banks" with the Banking Law enacted in 2005. As of April 2023, there are six Participation banks in total in the Participation banking system. Three of these banks were established with private capital and the other three were established with public capital. Participation banks with private capital are Albaraka Türk, Türkiye Finans and Kuveyt Türk Banks. Participation banks with public capital are Ziraat Participation, Vakıf Katılım and Türkiye Real Estate Banks. As of 2022, sector share of total assets of Participation Banking within the Turkish Banking sector  is 8.3%. As of March 2023, the capital adequacy ratio of the Participation banking system is 18.17%, while the capital adequacy ratio of the Conventional banking system is 17.67%. While the ratio of non-performing loans to total cash loans in the participation banking sector is 1.22%, it is 1.82% in the conventional banking sector. In terms of net general position in foreign currency, the Participation Banking system is in a long position and its value is 954.50. The conventional banking system, on the other hand, serves in a long position and has a value of 5,849.76. In this study, the development of the Participation banking system in Turkey and the Participation banks and Conventional banks in the Turkish banking system; In terms of capital adequacy ratio, the ratio of NPLs to total cash loans and foreign currency net general position are compared.