XX. yüzyıl Rusyası sosyo-politik yapısında Rus Ortodoks Kilisesi'nin rolü
The role of Russian Orthodox Church in the socia-political construction of twentieth century Russia
Yazar: ŞİR MUHAMMED DUALI
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ GÜNDÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Dinler tarihi = History of religions ; Kiliseler = Churchs ; Rus Ortodoks Kilisesi = Russian Orthodox Church ; Rusya = Russia ; Rusya-Moskova = Russia-Moscow ; Sosyopolitik = Socio-political ; Sosyopolitik yapı = Socio-political structure

Özet:
Bu çalışma XX. yüzyıl içerisinde Rus Ortodoks Kilisesinin din-devlet ilişkisini sosyo-politik açıdan incelemeyi hedef edinir. Bu bağlamda Rus Ortodoks Kilisesi üç temel sosyo-politik süreç çerçevesinde ele alınmaktadır. Birinci süreçte Ortodoksluğun Rus topraklarına intikali ve Ortaçağ boyunca meydana gelen ve kiliseyi ilgilendiren hem siyasi hem de politik gelişmeler irdelenmektedir. Ayrıca Çarlık Rusyasının son dönemlerinde kilise-devlet ilişkilerinde yaşanan fikir ayrılıkları ve 1917 Şubat Devrimi sırasında kilisenin izlediği politika gözden geçirilmektedir.Kilise-devlet ilişkisi açısından ikinci süreç ise 1917 Bolşevik Devrimiyle birlikte başlamaktadır. Bu süreç içerisinde Bolşevizm'in benimsediği ateizm anlayışı ve bu anlayışın toplumun alışık olduğu sosyal düzene ters düşmesi sonucu ortaya çıkan sorunlar gözden geçirilmektedir. Ayrıca Bolşevik Partisi'nin benimsediği ateizm algısının doğal olarak kilise-devlet çatışmasına yol açması ve bu çatışmanın ortaya koyduğu yeni süreç incelenmektedir. Bu çerçevede Sovyetler Birliğinin 1917'den 1991 yılına kadarki zaman zarfında izlediği kilise\din politikasında ortaya çıkan değişikliklerin neden ve sonuçları ortaya konmaya çalışılmaktadır.SSCB'nin çökmesi sonucu ortaya çıkan Rusya Federasyonunun kilise-devlet politikasıysa üçüncü süreci oluşturmaktadır. Yeni dönemin de ortaya çıkardığı şartlar çerçevesinde Rus Ortodoks Kilisesinin yeniden güç kazanması ve devletle barışık bir konuma gelmesinin sosyo-politik nedenleri tahlil edilmeye çalışılmaktadır. Bu bağlamda günümüz Rus Ortodoks Kilisesinin ulusalcı tutumu ve toplumun yeniden kiliseye yönelmesinin neden ve sonuçları çeşitli araştırmalar ışığında incelenmektedir.

Abstract:
This thesis is aimed to examine the relationship of Russian Orthodox Church and State in twentieth century in socio-politic aspects. In this context, Russian Orthodox Church is dealt with in the frame of three socio-politic periods. Firstly, the transition of Orthodoxy to Russia, the political and social developments regarding to church are studied. Also, the political deviations in the Church-state relations and the political view of State to Church after 1917 Bolshevist Revolution are revised.The second period in the respect of church-state relationship has started with 1917 Bolshevist Revolution. The atheistic understanding of Bolshevism and the being contradiction of it with social order which is used in community and consequences of these problems are examined. Also, the conflict between atheistic understanding of Bolshevism and church has become a serious dilemma for state. In this respect, 1917-1990 period that is, the period of Soviet Unions, the waved period which has produced many problems in the church-state relations.The third period consists of the Russian Federation?s view to church-state relations, after collapsing of Soviet Unions. In the new era, Russian Orthodox Church has got social and political power and has made peace with State. So, we will examine these new conditions and consequences. Therefore, the nationalistic attitude of Russian Orthodox Church and the community willingness to the church has examined with reasons and results in this study.