Afganistan Herat'ta Timurlu dönemi yapılarının koruma sorunları ve yakın tarihli yapısal güçlendirme çalışmaları
Conservation problems of timurid period building in Herat, Afghanistan and recent dated consolidation works
Yazar: NASIR AHMAD YAWAR
Danışman: DOÇ. DR. BURCU SELCEN COŞKUN ; DOÇ. DR. MEHMET SELİM ÖKTEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Koruma-Yenileme ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Afganistan, Orta Asya ile Güney Asya bölgeleri arasında yer alan bir ülkedir. Bu
önemli jeopolitik konumu nedeniyle tarih boyunca topraklarında farklı medeniyetlere
ev sahipliliği yapmıştır. Günümüzde halan ayakta kalmış olan çok katmanlı kültürel
miras ögeleri ülkedeki zenginliği kanıtlar. Timurlu Dönemi mimari mirası ülkenin
anıtsal mimari mirasının önemli bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Timurlu
Dönemi'ne tarihlenen miras kalan yapılar Afganistan'ın batısında yer alan Herat kenti
başta olmak üzere ülkenin başka illerinde yer almaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Timurlu Dönemi hakkında tarihi bilgiler verilmesini, Timurlu
Dönemi'ne tarihlenen anıtsal yapılarda 2002- 2022 yıllar arsında gerçekleştirilen
restorasyon çalışmalarının mühendislik disiplini bakış açısıyla değerlendirilmesi ve bu
onarımlarda kullanılan yöntemlerin olumlu ve olumsuz yönleriyle irdelenmesini
kapsamaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde çalışmanın amacı, yönetimi ve kapsamı
anlatılmıştır. İkinci bölümde Afganistan'ın mimari mirası, özellikle Timurlu
Dönemi'ne tarihlenen mimari miras tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde Herat'ın genel
tarihi ve kentsel gelişimi aktarılmıştır ve Herat'ta Timurlu Dönemi'nden kalan anıtsal
ölçekli yapıların özelliklerine odaklanılmıştır. Dördüncü bölümde Herat'ın anıtsal
mimari mirasının koruma sorunları incelenmiş ve yakın tarihli restorasyon çalışmaları
hakkında ayrıntılı bilgiler aktarılarak koruma sorunları sunulmuştur. Herat'tan
seçilmiş Timurlu Dönemi'ne ait üç örnek yapı, bu yapılara uygulanan güçlendirme
müdahaleleri değerlendirilerek bu müdahalelerin koruma ilkeleri açısından olumlu ve
olumsuz yönleri dikkate alınarak tartışılmıştır. Son bölümde tez kapsamında ele alınan
konular hakkında genel bir değerlendirme yapılmış, Afganistan'daki anıtsal yapıların
güçlendirme müdahalelerinde dikkat edilmesi gereken hususlar hakkındaki görüşler
sunulmuştur.
Anahtar kelimeler: Afganistan Mimari Mirası, Timurlu Dönemi Yapıları, Tarihi
Yapıların Korunması, Yapısal Güçlendirilme.

Abstract:
Afghanistan is located between the regions of Central Asia and South Asia. Regarding
its geopolitical location, different empires ruled in this land throughout history and
different civilizations merged. Today, the co-existence of cultural heritage layers from
different historical periods proves the richness of the historic remains in this country.
The architectural heritage of the Timurid Period stands out as an important part of the
monumental architectural heritage of this country. The structures inherited from the
Timurid Period are located in various provinces of the country, especially Herat in the
west of Afghanistan.
The aim of this study is, to evaluate the last 20 years (2002-2022) of restoration work
of monumental structures built in the Timurid Period from an engineering perspective,
and to examine the positive and negative aspects of the methods used in these repairs.
In the introduction part of the study, the purpose and scope of the study will be
determined; in the second part, the architectural heritage of Afghanistan, and
especially the Timurid period among these periods, will be introduced; in the third
part, after the general history and urban development of Herat is explained, the
monumental scale buildings in Herat dating to the Timurid period will be introduced.
will focus on its features, in the fourth section the conservation issues of the Heart's
monumental architectural heritage will be examined, in the section briefly the recent
restoration In the introduction part of the study, the purpose and scope of the study will
be determined; in the second part, the architectural heritage of Afghanistan, and
especially the Timurid period among these periods, will be introduced; in the third
part, after the general history and urban development of Herat is explained, the
monumental scale buildings in Herat dating to the Timurid period will be introduced.
In the fourth chapter, the conservation problems of Heart's monumental architectural
heritage will be examined. In the chapter, after briefly giving information about recent
restoration works, the strengthening interventions applied to 3 Timurid period
structures to be selected from Heart will be evaluated and discussed with their positive
xxv
and negative aspects. In the last chapter, a general evaluation will be made about the
issues discussed within the scope of the thesis and opinions will be given about the
issues that should be taken into consideration in the strengthening interventions of
monumental structures in Afghanistan. The last section will be considered as the
results and evaluation section.
Key words: Architectural Heritage of Afghanistan, Timurid Period Buildings,
Preservation of Historical Buildings, structural reinforcment, consolidation