Ankara - Trabzon - Erzurum örnekleminde babanın çocuğun hayatına katılımı ve baba - çocuk ilişkisinin incelenmesi
Analyzing of father's involvement in child's life and the relationship between father and child in the sample group of Ankara - Trabzon - Erzurum
Yazar: ZEYNEP NUR AYDIN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Baba katılımı = Father involvement ; Baba- çocuk ilişkisi = Father-child relationship ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Bu çalışma Ankara, Trabzon, Erzurum örnekleminde çocuğu okul öncesi eğitim kurumuna devam eden  babaların çocuğun hayatına katılımını ve baba çocuk ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma evrenini 2014-2015 eğitim öğretim yılında Ankara, Trabzon ve Erzurum illerinin merkez ilçelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız anaokullarına devam eden 4-6 yaş çocukların babaları oluşturmuştur. Araştırma kapsamında Ankara ilinden 297, Trabzon ilinden 325 ve Erzurum ilinden 248 baba olmak üzere toplam 870 baba araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmada babaların ve çocukların demografik özelliklerini belirleyebilmek için araştırmacı tarafından geliştirilen, "Kişisel Bilgi Formu"; babanın çocuğun hayatına katılımını ölçebilmek için "Baba Katılım Ölçeği" ve baba çocuk arasındaki ilişkiyi ölçebilmek için " Çocuk Ebeveyn İlişki Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPPS 20 paket programında, bağımsız değişkenlerin kategori sayısına göre, ilişkisiz ölçümlerde t testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Kruskall Wallis ile analiz edilmiş olup; anlamlı çıkan farklılıklarda grup farklılıklarını inceleyebilmek amacıyla LSD testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Babanın çocuğun hayatına katılımı ve baba çocuk ilişkisi arasındaki ilişkileri tespit edebilmek amacıyla ise Pearson Korelasyon katsayısı hesaplanmıştır. Yapılan istatistiklerde anlamlılık düzeyi olarak 0,05 seçilmiştir. Araştırma sonucunda Ankara, Trabzon ve Erzurum ilinde babanın çocuğun hayatına katılımı ve baba çocuk ilişkisi illere göre benzer düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Baba Katılım Ölçeği' nin Keyfi Meşguliyet alt boyutunda Ankara, Trabzon ve Erzurum illerinde babanın yaşı, öğrenim durumu ve evlenme şekline göre anlamlı bir fark olduğu bulunurken; ek olarak Ankara ve Erzurum illerinde çocuğun doğum sırası ve babanın eşinin çalışma durumu, Ankara ve Trabzon illerinde evdeki çocuk sayısı ayrıca Trabzon ilinde çocuğun yaşı değişkeninde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Diğer değişkenlerde ise iller bazında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. İlgi ve Yakınlık alt boyutunda Ankara, Trabzon ve Erzurum illerinde babanın evlenme şekline göre anlamlı bir farklılık olduğu bulunurken; Trabzon ve Erzurum illerinde çocuğun cinsiyeti ve babanın yaşı, Ankara ve Trabzon illerinde babanın öğrenim durumu, Trabzon ilinde evdeki çocuk sayısı, Ankara ilinde ise babanın eşinin çalışma durumu değişkenlerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Diğer değişkenlerde de iller bazında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Temel bakım alt boyutunda Ankara, Trabzon ve Erzurum illerinde çocuğun doğum sırası, ve evlenme şekline göre anlamlı bir farklılık olduğu bulunurken; Ankara ve Trabzon illerinde çocuk sayısı ve babanın öğrenim durumu, Ankara ve Erzurum illerinde babanın eşinin çalışma durumu, Trabzon ilinde ise çocuğun yaşı, cinsiyeti ve babanın yaşı değişkenlerinde de istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Diğer değişkenlerde ise iller bazında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Baba Katılım Ölçeği toplam puanları incelendiğinde ise Ankara, Trabzon, Erzurum illerinde çocuğun doğum sırası, babanın yaşı ve evlenme şekline göre anlamlı bir farklılık olduğu bulunurken; ek olarak Ankara ve Trabzon illerinde babanın öğrenim durumu, Ankara ve Erzurum illerinde babanın eşinin çalışma durumu, Trabzon ilinde ise çocuğun cinsiyeti ve çocuk sayısı değişkenlerinde de istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Diğer değişkenlerde ise iller bazında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Çocuk Ebeveyn İlişki Ölçeği Olumlu İlişki alt boyutunda, Ankara, Trabzon, Erzurum illerinde babanın öğrenim durumu ve evlenme şekline göre anlamlı bir farklılık olduğu bulunurken; ek olarak Trabzon ilinde çocuğun yaşı, çocuk sayısı ve babanın yaşı değişkenlerinde de istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Diğer değişkenlerde ise iller bazında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Çatışma alt boyutunda Ankara, Trabzon, Erzurum illerinde çocuk sayısı ve evlenme şekline göre anlamlı bir farklılık olduğu bulunurken; Erzurum ve Trabzon illerinde çocuğun cinsyeti, doğum sırası, babanın eşinin çalışma durumu, Ankara ve Erzurum illerinde çocuğun yaşı, Trabzon ilinde babanın yaşı değişkeninde de istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Diğer değişkenlerde ise iller bazında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Bağlanma alt boyutunda Ankara, Trabzon, Erzurum illerinde babanın öğrenim durumu ve evlenme şekline göre anlamlı bir farklılık olduğu bulunurken; Trabzon ve Erzurum illerinde çocuğun cinsiyeti, doğum sırası, çocuk sayısı, babanın eşinin çalışma durumu, ayrıca Trabzon ilinde çocuğun yaşı değişkeninde de istatistiksel açıdan anlamlı bir farklılık olduğu saptanmıştır. Diğer değişkenlerde ise iller bazında anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Araştırma da ayrıca babanın çocuğun hayatına katılımı ve baba çocuk ilişkisi arasında ise pozitif anlamlı, düşük bir ilişki bulunduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to analyze father' s involvement in child's life and the relationship between father and child in the sample group of fathers whose children attend to preschool institutions in Ankara, Trabzon and Erzurum.  The study population consisted of fathers whose children attending the pre-school institutions of the Ministry of National Education in the central districts of the provinces of Ankara, Trabzon and Erzurum in the academic year of 2014/15. The total study sample consisted of 870 fathers – 270 from Ankara, 325 from Trabzon and 248 from Erzurum. In this study we used "Personal Information Form" to determine the demographic characteristics of fathers and children, "Father Involvement Scale" to determine the involvement of father in child's life and "Child-Parent Relationship Scale"  to determine the relationship between father and child. The data was analyzed by SPSS 20. According to the number of categories of independent variables, independent t-test and one-way analysis of variance analysis (ANOVA) and  Kruskall Wallis analysis were applied.  LSD test and Mann Whitney U test were applied to examine the group differences in significant differences. Pearson's correlation coefficient was calculated to determine the involvement of father in child's life and the relationship between father and child. 0,05 was selected as the statistical level of significance. According to the results of this study, there is no significant differences in respect of the involvement of father in child's life among the provinces of Ankara, Trabzon and Erzurum.  When the father involvement in child's life and the relationship  between father and child analyzed according to the demographic characteristics of father and child among provinces, the following results were obtained: Although there is a significant difference in respect of father's age, education level and form of marriage in Ankara, Erzurum and Trabzon in the subscale of Arbitrary occupation of Father Involvement Scale; there is a significant difference in respect of birth order and working status of mother in Ankara and Erzurum. There is also a statistically significant difference in respect of number of child at home in Ankara and Erzurum in addition to the variable of child's age in Trabzon. Although there is a significant difference in respect of father's form of marriage in Ankara, Trabzon and Erzurum in the subscale of attention and closeness, there is a significant difference in respect of child's gender and father's age in Trabzon and Erzurum. Although there is a significant difference in respect of father's education level in Ankara and Trabzon; there is a statistically significant difference  in respect of number of child in Trabzon and working status of mother in Ankara. Although there is a signifcant difference in respect of birth order of child and marriage form of father in Ankara, Trabzon and Erzurum in the subscale of primary care; there is a significant difference in respect of number of child and father's education level in Ankara and Trabzon. Although there is a signifcant difference in respect of working status of mother in Ankara and Erzurum; there is a statistically significant difference in respect of child's age and gender and father's age. The total scores of Father Involvement Scale were analyzed. There is a significant difference in respect of birth order of child, father's age and marriage form in Ankara, Trabzon and Erzurum; There is a statistically significant difference in respect of variables of father's education level in Ankara and Erzurum, mother's working status in Ankara and Erzurum and finally child's gender and number of children. Although there is a significant difference according to the father's education level and form of marriage in the provinces of Ankara, Erzurum and Trabzon in the subscale of Positive Relationship of the Child-Parents Scale; there is a significant difference in the variables of child's age, number of children and father's age in Trabzon province. Although there is a significant difference in respect of number of children and form of marriage in Ankara, Trabzon and Erzurum in the subscale of conflict; there is a significant difference in respect of gender of child, birth order and working status of mother in Erzurum and Trabzon. Although there is a significant difference in respect of child's age in Ankara and Erzurum; there is a significant difference in respect of father's age in Trabzon. Although there is a significant difference in respect of father's education level and form of marriage in Ankara, Trabzon and Erzurum in the subscale of attachment; there is a significant difference in respect of child's gender, birth order, number of children and working status of mother in Trabzon and Erzurum. There is also a significant difference in respect of child's age in Trabzon. In this study, it is determined that there is a positive and low relationship between father involvement and father-child relationship.