Okul öncesi özel gereksinimli öğrencilerin anasınıfından ilkokula geçişlerinde geçiş planlama ve uygulamalarının sunulma süreci: Bir eylem araştırması
The process of presentation of transition planning and applications for preschool period students with special needs transitions from kindergarten to primary school: An action research
Yazar: ERKAN KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. RUKİYE KONUK ER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İlkokula geçiş, çocuklar için erken çocukluk döneminde meydana gelen en sarsıcı olaylardan birisi olarak görülebilir. Bu araştırmada, okul öncesi özel gereksinimli öğrencilerin, ebeveynlerinin, öğretmenlerinin ve idarecilerinin geçiş sürecinde ihtiyaçlarının belirlenmesi ve özel gereksinimli öğrencileri merkeze alan ekolojik bir yaklaşımla araştırma katılımcılarının ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik yürütülen eylemlerle özel gereksinimli çocukların ilkokula başarılı geçişlerinin sağlanması amaçlanmıştır.  Katılımcılar ile birlikte özel gereksinimli öğrencilerin başarılı ilkokula geçişlerini sağlamayı amaçlayan bu araştırmada katılımcı eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Osmaniye İlinde anasınıfına devam eden ve bir sonraki yıl ilkokula başlayacak durumda olan üç çoklu yetersizliği olan özel gereksinimli öğrenci, ebeveynleri, okul öncesi öğretmenleri, ilkokul sınıf öğretmenleri ve okul öncesi idarecileri ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak Gelişimsel İlkokula Hazırbulunuşluk Ölçeği, Özel Eğitime İhtiyacı Olan Bireyler İçin Okul Öncesi Özel Eğitim Öğretim Programı Değerlendirme Kitapçığı, İlköğretime Geçişte Yaşanılan Güçlükleri Belirleme Ölçme Aracı, Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracı Sesbilgisel Farkındalık Alt Testi, Beceri Kayıt Formları, Okul Öncesinden İlkokula Geçiş Okul Öncesi Öğretmen Görüşme Formu, Okul Öncesinden İlkokula Geçiş Okul Öncesi İdareci Görüşme Formu, Okul Öncesinden İlkokula Geçiş Aile Görüşme Formu, Okul Öncesi ve İlkokul Öğretmenleri Geçiş Toplantısı Görüşme Formu , beceri kayıt formları ve araştırmacı günlüğü kullanılmıştır. Araştırma verileri içerik analizi ve grafik analizi yöntemleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları incelendiğinde, iki özel gereksinimli öğrencinin ilkokula başarılı geçiş sağladığı ve ilkokul 2. Sınıfta da genel eğitim sınıfında öğrenimine devam etmekte olduğu verisi elde edilmiştir. Geçiş sürecinde eğitsel müdahalelerde düşük başarı gösteren bir öğrenci ilkokul 2. Sınıfta özel eğitim sınıfına yönlendirilmiştir.  Özel gereksinmli öğrencilerin 6 Şubat 2023 Depremlerine maruz kalması ve özel eğitim sınıfına yönlendirilen bir özel gereksinimli öğrencinin büyük epilepsi nöbeti geçirmesi gibi etkenler, özel gereksinimli çocukların geçiş sonrasında da desteklenmesi gereksinimi olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca parçalanmış aile yapısında olan bir öğrencinin ve ebeveynlerinin farklı gereksinimleri ortaya çıkmıştır. İleriki araştırmalarda parçalanmış aile çocuklarının ilkokula geçişleri konusunda yürütülecek çalışmalarda çocuk psikolojisi alanında uzman kişilerin desteğinin alınması gereksinimi bu araştırmada ortaya çıkan bir diğer sonuçtur. Araştırma sonuçları ışığında Türkiye'deki geçiş başarısının sağlanması için yapısal öneriler ve ilkokula geçiş konulu ileriki araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The transition to primary school can be considered one of the most traumatic events in early childhood for children. The aim of this study is to identify the needs of preschool children with special needs, their parents, teachers and administrators in the transition process and to ensure the successful transition of children with special needs to primary school through actions taken to meet the needs of the research participants with an ecological approach centred on students with special needs.  Participatory action research method was used in this research, which aims to ensure the successful transition of students with special needs to primary school together with the participants. The research was carried out with three students with special needs and multiple disabilities, their parents, preschool teachers, primary school classroom teachers and preschool administrators who are attending preschool in Osmaniye province and will start primary school next year. Developmental Primary School Readiness Scale, Preschool Special Education Curriculum Evaluation Booklet for Individuals in Need of Special Education, Measurement Tool for Determining Difficulties Experienced in Transition to Primary Education, Tool for Determining Early Literacy Development Phonological Awareness Subtest were used as data collection instruments in the study, Skills Recording Forms, Preschool to Primary Teacher Transition Interview Form, Preschool to Primary Administrator Transition Interview Form, Preschool to Primary Family Transition Interview Form, Preschool and Primary Teacher Transition Meeting Interview Form, Skills Recording Forms and Researcher Diary were used as data collection tools in the study. The research data were analysed using content analysis and graphical analysis methods. When the results of the research were analysed, it was found that two pupils with special needs successfully transitioned to primary school and continued their education in the general education class in the second year of primary school. One pupil who showed little success in educational interventions during the transition process was placed in a special education class in Year 2 of primary school.  Factors such as the exposure of students with special needs to the earthquakes of 6 February 2023 and the severe epileptic seizure of a student with special needs who was referred to a special education class showed that children with special needs need support after transition. It also highlighted the different needs of a pupil with a broken family structure and his parents. Another result of this study is the need for support from experts in the field of child psychology in future studies on the transition of children from broken families to primary school. In the light of the results of the research, structural suggestions for ensuring the success of the transition in Türkiye and suggestions for future research on the transition to primary school are presented.