Örgütsel adalet algısının öğrenilmiş çaresizlik üzerine etkisi: Mersin Büyükşehir Belediyesi örneği
The effect of organizational justice perception on learned helplessness: the case of Mersin Metropolitan Municipality
Yazar: CANSU KAPLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UFUK ORHAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; İşletme = Business Administration
Dizin: Adalet = Justice ; Belediyeler = Municipalities ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Mersin = Mersin ; Çaresizlik = Helplessness ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Öğrenilmiş çaresizlik = Learned helplessness

Özet:
Bu çalışmanın amacı Mersin Büyükşehir Belediyesi çalışanlarının örgütsel adalet algıları ve öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri ile birlikte örgütsel adaletin öğrenilmiş çaresizlik üzerine etkisini ortaya koymaktır. Bu iki kavramın yanı sıra belediye çalışanlarının demografik özellikleri de analize dahil edilip üç kavramın ilişkisi ele alınmıştır. 
En temel tanımıyla işyerlerindeki adalet rolünün açıklanmasında etkili bir terim olan örgütsel adalet, çalışanların işyerlerinde kendilerine adil davranılıp davranılmadığı açısından algılarını nelerin etkilediği ve iş verimi üzerinde nasıl bir etki oluşturduğu konusunu kapsamaktadır. Öğrenilmiş çaresizlik ise organizmanın göstermiş olduğu tepkilerin sonuca ulaşmaması durumunda, sonucu değiştiremeyeceğine karşı oluşan inançla birlikte gelen ruh hali durumudur. Türkiye'deki literatür incelendiğinde örgütsel adalet ile ilgili oldukça fazla çalışma mevcutken öğrenilmiş çaresizlik ile ilgili az sayıda çalışmanın olduğu dikkat çekmektedir. Öğrenilmiş çaresizlik çalışmalarının büyük bir kısmı eğitim alanında öğrenciler üzerine yapılmıştır. 
Çalışmanın örneklemi Mersin Büyükşehir Belediyesi çalışanlarından oluşmaktadır. Bu bağlamda 210 kişiye anket uygulanmıştır. Anket soruları demografik özellikler, örgütsel adalet ve öğrenilmiş çaresizlik olmak üzere 3 bölümden oluşmaktadır. Örgütsel adalet ölçeği Senay Yürür'ün (2005) doktora tezinden, öğrenilmiş çaresizlik ölçeği ise Özge Tayfur'un (2011) doktora tezinden alınmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi için yararlanılan istatistiksel metotlar, değişkenler arasındaki ilişki için Pearson Korelasyon, örgütsel adalet algısının öğrenilmiş çaresizliğe etkisini ölçmek için ise regresyon analizidir. Araştırmadaki genel örgütsel adalet ve süreç adaletinin öğrenilmiş çaresizlik algısını azalttığı en dikkat çekici bulgulardandır. Öte yandan gelir ve deneyimi düşük olan çalışanların adalet algısı diğer çalışanlara kıyasla daha fazla olduğu görülmektedir. Diğer bir sonuç ise pozisyonu yüksek olan çalışanların öğrenilmiş çaresizlik seviyesi diğer çalışanlara göre daha yüksek çıktığı saptanmıştır. 
Örgütsel adalet ve öğrenilmiş çaresizlik kavramlarının ilişkisinin ele alındığı sınırlı sayıda çalışma bulunduğundan yola çıkılarak bu iki kavramın ilişkisinin analiz edildiği bu çalışmanın literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study aimed to revealing organizational justice perceptions and learned helplessness levels of Mersin Metropolitan Municipality employees also the effect of organizational justice on learned helplessness. In addition to these two concepts, the demographic characteristics of municipal employees were also included in the analysis and the relationship between the three concepts were revealed in the analysis. 
The most basic definition of organizational justice, which is an effective term in explaining the role of justice in the workplaces, includes what affects employees' perceptions of whether they are treated fairly in their workplaces and how they impact job productivity. Learned helplessness is the state of mood that comes with the belief that it cannot change the outcome if the organism's reactions do not come to a conclusion. In reviewing the literature in Turkey it is striking that has a lot of study related to organizational justice and there are very few study about learned helplessness. Most of the learned helplessness studies were conducted on students in the field of education. 
The sample of the study consisted of Mersin Metropolitan Municipality employees. In this context, a questionnaire was applied to 210 people. The questionnaire consists of 3 sections: demographic characteristics, organizational justice and learned helplessness. Organizational justice scale was taken from Senay Yürür's (2005) doctorate thesis and learned helplessness scale from Özge Tayfurfs doctorate thesis. The statistical methods used to evaluate the obtained data are Pearson Correlation for the relationship between variables and regression analysis to measure the effect of organizational justice perception on learned helplessness. One of the most striking findings is that general organizational justice and process justice reduce the learned helplessness perception. On the other hand, employees with low income and experience have a higher perception of justice than other employees. Another finding was that the level of learned helplessness was higher among the employees with higher positions than the other employees. 
Based on a limited number of studies examining the relationship between the concepts of organizational justice and learned helplessness, it is thought that this study, which analyzes the relationship between these two concepts, will contribute to the literature.