Türkiye'de doğal olarak yetişen Anemone coronaria var. coccinea'da anter kültürü çalışmaları
Anther culture studies on Anemone coronaria var. coccinea native to Turkey
Yazar: ESİN ARI
Danışman: PROF.DR. SAADET BÜYÜKALACA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırmada, Manisa lalesi olarak bilinen doğal Anemone coronaria var. coccinea'da anterkültürü yöntemiyle haploid bitki elde edilmesi üzerine çalışılmıştır. Bu amaçla, Adana'da doğalyayılış gösteren bir populasyondan sağlanan eksplantlar, farklı temel besin ortamları ile farklı hormonkonsantrasyonları ve ön uygulamalara tabii tutulmuşlardır.Ortam denemelerinde; NN ve B5 temel besin ortamlarına, farklı konsantrasyonlardakihormonların tek başlarına veya farklı dozlardaki aktif karbon, gümüş nitrat, L-glutamin ile bunlarınkarışımına eklenmesiyle oluşturulan farklı uygulamaların embriyo oluşturma performanslarısaptanmıştır.Hormon denemelerinde, IAA (0, 0.1, 0.5, 1 ve 2 mg/l) tek başına veya 0.1 mg/l BAP ilebirlikte kombinasyon halinde kullanılmıştır. NN ve B5 ortamlarında gerçekleştirilen bu uygulamalararasında en yüksek embriyo oluşum oranı % 12.7 ile NN ortamındaki 1 mg/l IAA + 0.1 mg/l BAPhormon kombinasyonundan sağlanırken, bunu % 9.3 oran ile B5 ortamındaki 0.5 mg/l IAA + 0.1 mg/lBAP kombinasyonu takip etmiştir.Gümüş nitrat denemeleri (kontrol, 2.5, 5, 10 ve 15 mg/l) içerisinde en yüksek embriyooluşumu, % 3.3 ile B5 ortamındaki 5 mg/l gümüş nitrat + 0.5 mg/l IAA + 0.1 mg/l BAP içerikliuygulamadan elde edilmiş olup, aynı içerikli NN ortamındaki anterlerden meydana gelen embriyooluşumu % 2.5 oran ile ikinci sırada yer almıştır.L-Glutamin denemelerindeki (800 mg/l) tek olumlu tepki, oldukça düşük bir oran (% 0.7) ileB5 ortamındaki 800 mg/l L-glutamin + 2 mg/l IAA + 0.1 mg/l BAP uygulamasından elde edilmiştir.Aktif karbon denemelerinin (kontrol, % 0.1, % 0.5 ve % 1) hiçbirisinden olumlu cevapalınamamış, bununla birlikte ortama girdiği aktif karbon + gümüş nitrat + L-glutamin karışımdenemelerinde de yine tüm ortamlarda polen embriyogenesisine olumsuz etkide bulunmuştur.Çalışmanın başlangıcında uygulanan soğuk muameleleri (kontrol, + 7 0C'de 2, 7 ve 21 gün)arasında fark bulunamamıştır.Yapılan sitolojik incelemelerde ise embriyojenik bölünmelerin simetrik, generatif ve vejetatifçekirdek bölünmelerinden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Direkt polen embriyogenesisininamaçlandığı bu araştırmada ayrıca, organogenesis ve oldukça yüksek oranlarda kallus oluşumumeydana gelmiştir.Anahtar Kelimeler: Manisa Lalesi, Haploid Bitki, Polen Embryogenesisi, Aktif Karbon, GümüşNitrat

Abstract:
Anther culture method was used in Anemone coronaria var. coccinea, known as poppyanemone, in order to obtain haploid embryo production in this study. For this aim, the effect ofdifferent media and cold treatments on the explants picked from a red-flowered wild population inAdana were investigated.In culture media experiments, NN and B5 media were used as basic medium. Differenthormone concentrations were added to these media either alone or accompanied with activatedcharcoal, silver nitrate, L-glutamine and their mixture in different concentrations. Then, pollenembryogenesis performances of these treatments were evaluated.In hormone experiments, IAA (0, 0.1, 0.5, 1 and 2 mg/l) was used either alone or togetherwith BAP (0.1 mg/l). Among the treatments in NN and B5 media, the highest pollen embryogenesiswith 12.7 % was obtained from 1 mg/l IAA + 0.1 mg/l BAP combination in NN medium. Thistreatment was followed by 0.5 mg/l IAA + 0.1 mg/l BAP combination in B5 medium with 9.3 %.Among silver nitrate treatments (0, 2.5, 5, 10, 15 mg/l), the highest embryo formation (3.3 %)was acquired from a treatment in B5 medium containing 5 mg/l silver nitrate + 1 mg/l IAA + 0.1 mg/lBAP while the second best treatment (2.5 %) had the same content but in NN medium.In L-glutamine experiments, the single positive reaction was obtained from a treatment in B5medium containing 800 mg/l L-glutamine + 2 mg/l IAA + 0.1 mg/l BAP with quite low ratio (0.7 %).None of activated charcoal treatments (control, 0.1 %, 0.5 % and 1 %) gave positive result.However, activated charcoal has negatively affected pollen embryogenesis performances in themixture media in which it was included.It could not be found any difference among the cold treatments (control, 2,7 and 21 days in +7 0C) tested in the beginning of the study.In the cytological observations, it was determined that embryogenic divisions had derivedfrom simetric, generative and vegetative nucleus divisions. Additionally, organogenesis and callusformations were realized apart from direct pollen embryogenesis in this study.Key Words: Poppy Anemone, Haploid Plant, Pollen Embryogenesis, Activated Carbon, Silver Nitrate