İslami finansın tarımsal ve kırsal kalkınmadaki rolü: Somali örneği
The role of İslamic finance in agricultural and rural development: Somalia
Yazar: MUNA MOHAMED MOALLIM ABDULLE
Danışman: PROF. DR. ADEM ESEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Faizsiz finans kurumları = Interest-free finance institution ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Somali = Somalia ; Tarım = Agriculture ; İslami finans teknikleri = Islamic finance techniques

Özet:
Bu araştırma, İslami Finansın Somali'de tarımsal ve kırsal kalkınmadaki rolünü değerlendirmekte ve ışık tutmaktadır. Tarım sektörü Somali'de ana sektör olarak önemli olup istihdam açısından da ayrı bir yeri bulunmaktadır. Bu nedenle tarım sektöründe yapılacak iyileştirmeler, ekonomiyi genel olarak büyütecektir. Somali'de kayıt dışı ekonomi uzun süredir gittikçe azalma eğilimindedir. 2013'ten itibaren Somali ekonomisi büyük bir dönüşüm geçirmiştir. Ulusal ve uluslararası yatırımlar ülkeye akmaya başlamıştır. Bu yatırımlar genel olarak otel, emlak, ticari banka vb. diğer sektörlere de odaklanmıştır.
Dikkate değer katkısına rağmen Somali'de tarım, çoğunlukla finansman eksikliği, sınırlı sulama imkanları, iklim değişikliği, güvenlik ve uzun süreli siyasi istikrarsızlık, uluslararası pazara erişim eksikliği, yeterli tarımsal bilgi, altyapı ve modern teknoloji eksikliğ gibi nedenlerden dolayı azalmaktadır. Bu araştırma, çiftçiler ve finansal kurumlar arasındaki ilişkiyi tanımlamak ve İslami Finans'ın Somali'deki tarımsal ve kırsal kalkınmaya nasıl olumlu katkıda bulunabileceğini göstermek için yapılmıştır. İslami Finans, Salam, Istisna, Müzaraa ve Müsakaat gibi tarımsal yatırımlar için özel finansman yöntemlerine ve iyi bilinen İslami finans kâr ve zarar paylaşım mekanizmasına sahiptir. Kâr ve zarar mekanizması her iki tarafın da çok çalışmasını teşvik eder. Kâr, işletmenin veya projenin başarısına bağlı olduğu için ihmali ve suistimali ortadan kaldırır. İslami finans daha önce kırsal ve tarımsal kalkınma için kullanılıyordu. Sudan ve Pakistan'da olumlu sonuçlar elde etmiştir.
Somali'deki ticari bankalarının hepsi tam teşekküllü İslami Bankalardır. Ancak tarım sektörü ile minimum ilişkileri vardır. Bankalar daha az riskli ve daha çok kar getirici projelere yatırım yapmaktadır ve çiftçilerle ilişkileri sınırlı düzeydedir. Araştırma sırasında çiftçilerin uygun belge eksikliği ve sektörde yer alan yüksek risk nedeniyle ticari bankaların, çiftçilerle minimum ilişki içinde olduğunu keşfedildi. Ayrıca ticari bankalar, tüm sektörlere finansman sağlama kapasitesine sahip değildir. Ticari bankalar balıkçılığa İslami mikro finans, yani karz-ı hasen'ı ve Mudaraba büyük ölçekli çiftçilere finansman sağlamaktadır. Bunun dışında ticari bankaların tarımla hiçbir ilgisi yoktur.
Finansal kuruluşlar sadece büyük ölçekli çiftçilere yatırım sunmaktadır. Bununla birlikte, Somali'deki çiftçilerin %65'i küçük çiftçilerdir ve devletten mali desteğe erişimi yoktur. Gerekli teminatı gösteremedikleri için finansal kuruluşlar tarafından sunulan kredilere erişemezler. Öte yandan, çoğu çiftçi yatırım potansiyelinden habersizdir. Araştırma sırasında çiftçilerin mülklerini ele geçirmek için aldatmaya yönelik finansman sağlayan veya yanlış anlaşılan sistem içerikleri ile dolu finansal kurumlar olduğunu gözlemlendi.
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki çiftçiler hükümetleri tarafından desteklenmektedir. Somali'de ise hükümet doğrudan çiftçilik sürecine dahil değildir. Bununla birlikte çiftçilerin yasal korumaya, fonlamaya, sulama ihtiyaçlarının giderilmesine ve modern tarım sistemlerinde eğitime ihtiyaçları vardır. Somali tarım sektörü ürünlerin kalitesini yükseltmek için bir değer zinciri sistemi uygulamasına ve potansiyel uluslararası pazarlar yaratmaya ihtiyaç duymaktadır.

Abstract:
This research evaluates and sheds light on the role of Islamic Finance in agriculture and rural development in Somalia. Agriculture (Arable and Pastoral) is the fundamental economic resource in Somalia. It highly contributes to the national GDP and is the main employment factor. Therefore, improving the sector is enhancing the economies at large. Somalia is in an inching process shifting from prolonged informal economies. For nearly a decade Somali economies have gone a major transformation, local and international investments started flowing into the country. However, these investments were focused on other industries such as hotels, real estate, commercial banks, etc. 
Despite its remarkable contribution, agriculture is declining in Somalia, due to different reasons, mainly lack funding and limited irrigation system. This research is conducted to identify the relationship between farmers and financial institutions and to show how Islamic Finance can positively contribute to agricultural and rural development in Somalia. Islamic Finance, has financing methods tailored for agricultural investment such as Salam, Istisna, Mazara', and Musaqa and the well known Islamic finance mechanism of profit and loss sharing. The profit and loss sharing mechanism encourages both parties to work hard and it eliminates negligence and misconduct since the profit depends on the success of the business or project. Islamic finance was previously used for rural and agricultural development and produced favorable yields in Sudan and Pakistan. 
Somali commercial banks are all fully-fledged Islamic Banks but have minimum relations with the agricultural sector. The banks are providing investments to less risk and more profit-generating projects, and their relationship with the farmers is substandard. During this research, it was discovered that commercial banks have minimum relations with farmers due to farmer's lack of proper documents, the high risk involved in the sector. Also, commercial banks don't have the capacity to provide funding to all sectors. The commercial banks offer Islamic microfinance i.e. Qard-Hassan to the fishery and Mudaraba financing to the large-scale farmers. apart from this, commercial banks have no involvement in agriculture.
The financial institution offers investment to large-scaled farmers. However, 65% of farmers in Somalia are smallholder farmers and have no access to financial support from the government and they are not accessible to credits offered by the financial institutions due to the required collateral. On the other hand, most farmers are unaware of investment potentials. During the research, it was realized that some of the farmers are either unaware or misunderstood financial institutions to a scam to take over their property.
Farmers in developed and developing countries are supported by their governments. In the case of Somalia, the government doesn't directly involve in the farming process. However, the farmers are in need of legal protection, funding, Irrigation, training on the modern agricultural systems, implementing a value chain system to advance the quality of the products, and creating potential international markets.