Azerbaycan ve Türkiye'de petrol işletmelerinde finansal analiz: TÜPRAŞ ve SOCAR uygulaması
Financial analysis of oil business in Azerbaijan & Turkey: TÜPRAS and SOCAR application
Yazar: SABIR SAFARLI
Danışman: DOÇ. DR. ARMAN AZİZ KARAGÜL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Finansal analiz = Financial analysis ; Petrol = Petroleum ; Petrol sektörü = Petroleum sector ; Petrol şirketleri = Petroleum companies ; SOCAR = SOCAR ; TÜPRAŞ = Turkish Petroleum Refineries Corporation ; Türkiye = Türkiye

Özet:
Günümüzde petrolün değerinin artması, Türkiye ve Azerbaycan ekonomisinde önemli yere sahip olması, petrol işletmelerinin finansal analizlerinin yapılmasını gerekli kılan unsur haline gelmiştir.  İhracatçı ülkelerin petrolü temel unsur haline getirmesi, sadece ekonomik değil politik açıdan da petrolün önemini artırmıştır. Çalışmada petrolün tarihi, Türkiye ve Azerbaycan'daki gelişim süreci incelenmiştir. TÜPRAŞ ve SOCAR işletmeleri finansal analize tabi olacağı için, finansal analizin tanımı, önemi, analizin türleri ve finansal analiz kapsamında kullanılan tekniklerle ilgili bilgiler verilmiştir. 
TÜPRAŞ ve SOCAR'a ait finansal tabloların oran analizi yöntemi ile, likidite, finansal yapı, faaliyet ve karlılık analizleri yapılmıştır. 
Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılarak, içerik analizi yapılmıştır. Uygulamada ele alınan petrol işletmelerinin 2015-2017 yıllarına ait finansal tablolarındaki finansal verileri, mali yapı, verimlilik, kısa vadeli borç ödeme güçleri ve karlılıkları analiz edilip yorumlanmıştır. Çalışmanın sonucunda TÜPRAŞ'ın karlılık, verimlilik ve öz kaynak durumunun normal, ancak daha iyi olabileceği, SOCAR'ın karlılığının düşük olduğundan dolayı verimliliğinin ve öz kaynaklarının düşük çıktığı, ancak ilerleyen yıllarda yükselme eğilimine geçtiği ortaya konulmuştur.
Anahtar Sözcükler: Petrol, Finansal Tablolar, Finansal Analiz Teknikleri, TÜPRAŞ, SOCAR

Abstract:
Nowadays, the value of oil is increasing, having an important impact on economy in Turkey and Azerbaijan. It has become necessary to apply the elements of the financial analysis of the oil business. The fact that the exporting countries make oil their main factor has increased the importance of oil not only economically but also politically. In the study of the history of oil, the development process in Turkey and Azerbaijan were investigated. Since TUPRAŞ and SOCAR enterprises will be subject to financial analysis, information is given about the definition, importance, types of analysis and techniques used in financial analysis.
Liquidity, financial structure, activity and profitability analyzes of the financial statements of TÜPRAŞ and SOCAR have been performed with the ratio analysis method.
In this study, content analysis was conducted using quantitative research method. The financial data, financial structure, productivity, short-term debt solvency and profitability of the oil enterprises in the 2015-2017 financial statements are analyzed and interpreted. As a result of the study, it was revealed that TÜPRAŞ's profitability, productivity and equity status could be normal but better, and that SOCAR's profitability was low due to low productivity and own resources, but it started to increase in the following years.
Keywords: Petroleum, Financial Statements, Financial Analysis Technıques, TÜPRAŞ, SOCAR