Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları eğitimine ilişkin tutumları ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between classroom teachers' attitudes towards child rights education and their awareness towards inclusive education
Yazar: İDRİS ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERAL ÖNER SUNKUR
Dicle Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Çocuk hakları = Children's rights

Özet:
ÖZET

Sınıf Öğretmenlerinin Çocuk Hakları Eğitimine İlişkin Tutumları ile Kapsayıcı Eğitime Yönelik Farkındalıkları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi.
ÇİFTÇİ, İdris
Dicle Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Enstitüsü
Temel Eğitim Anabilim Dalı
Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Yüksek Lisans Tezi, 182 sayfa, Şubat 2024
Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi   Meral ÖNER SUNKUR


Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları eğitimine ilişkin tutumları ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık düzeyleri, bunların öğretmenlerin demografik özelliklerine göre değişip değişmediği ile sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları eğitimine ilişkin tutumları ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık düzeyleri ilişkisini ortaya çıkarmaktır. Araştırma nicel araştırma yöntemi ile ilişkisel tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Bingöl il merkezinde çalışan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. 2022-2023 eğitim öğretim yılında Bingöl il merkezinde çalışan 584 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Öğretmenler arasından uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 373 öğretmene veri toplama aracı dağıtılmıştır. Veri toplama aracını tam dolduran ve kişisel bilgi yazmayan 319 öğretmenden veri toplama aracı toplanmıştır. Örneklem büyüklüğünün yeterlilik seviyesi hesaplanmış 232 katılımcının yeterli olduğu görülmüştür. Bu nedenle 319 katılımcı ile çalışmaya devam edilmesine karar verilmiştir. Veriler "Çocuk Hakları Eğitimine İlişkin Tutum Ölçeği", "Kapsayıcı Eğitime Yönelik Farkındalık Ölçeği", "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. 
Çalışmanın analizinde anlamlılık düzeyi p<.05 olarak kabul edilerek "IBM SPSS v26" yazılımı kullanılmıştır. Çocuk haklarına yönelik tutum ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık seviyelerinin belirlenmesinde betimsel istatistiksel analiz teknikleri gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların çocuk haklarına yönelik tutumları ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık seviyelerinin demografik özelliklerine göre anlamlı farklılık gösterip göstermediklerinin incelenmesinde iki kategorili değişkenler için t-testi, ikiden fazla kategorili değişkenler için ise ANOVA analizi kullanılmıştır. ANOVA analizlerinde anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunun incelenmesinde Tukey post hoc testi kullanılmıştır. Çocuk haklarına yönelik tutum ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile incelenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik farkındalıklarının çocuk haklarına yönelik tutumlarını ne şekilde yordadığını incelemek maksadıyla ise çoklu regresyon analizi gerçekleştirilmiştir.
Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları eğitimine yönelik tutumlarının, ölçek genelinde ve tüm alt boyutlarda "çok yüksek" seviyede olduğu görülmüştür. Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları eğitimi alt boyutlarına ilişkin tutumlarının; çalışılan Okulun bulunduğu eğitim bölgesinin sosyo ekonomik düzeyi, yabancı uyruklu öğrencisi olma, kaynaştırma kapsamında öğrencisi olma ve fiziksel engeli bulunan öğrencisi olmaya göre farklılık göstermez iken cinsiyet, yaş, kapsayıcı eğitim ile ilgili eğitim alma ve çocuk hakları ile ilgili eğitim alma değişkenlerine göre farklılık göstermiştir.
Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık düzeylerinin; amaç, dezavantajlı gruplar ve başarı alt boyutlarında "çok yüksek"; ölçek genelinde, "mevzuat" ve "köken" alt boyutunda "yüksek" seviyede olduğu belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitim ve alt boyutlarına ilişkin tutumlarının yaş ve yabancı uyruklu öğrencisi olma durumuna göre farklılık göstermediği tespit edilirken; cinsiyet, Okulun bulunduğu eğitim bölgesinin sosyo ekonomik düzeyi, kapsayıcı eğitim ile ilgili eğitim alma durumu, çocuk hakları ile ilgili eğitim alma durumu, kaynaştırma kapsamında öğrencisi olma durumu ve fiziksel engeli bulunan öğrencisi olma durumuna göre farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Sınıf öğretmenlerinin çocuk hakları eğitimine yönelik tutumları ile kapsayıcı eğitime yönelik farkındalıkları arasında anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyde ilişki olduğu görülmüştür. Regresyon analizinde öğretmenlerin kapsayıcı eğitme yönelik farkındalıkları arttıkça çocuk hakları eğitimine ilişkin tutumlarının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Çocuk hakları, Çocuk hakları eğitimi, Çocuk hakları eğitimine ilişkin tutum, Kapsayıcı eğitim, Kapsayıcı eğitime yönelik farkındalık, Sınıf öğretmeni.

Abstract:
ABSTRACT

Examining the Relationship Between Classroom Teachers' Attitudes Towards Child Rights Education and Their Awareness Towards Inclusive Education
ÇİFTÇİ, İdris
Dicle University
İnstitution of Education Sciences
Basic Education Department
Clasroom Education Discipline
Master Thesis, 176 pages, February 2024
Thesis Advisor: Asst. Prof. Meral ÖNER SUNKUR

The aim of this research is to reveal the relationship between classroom teachers' attitudes towards child rights education and their awareness levels towards inclusive education, whether these vary according to the demographic characteristics of teachers, and the relationship between classroom teachers' attitudes towards child rights education and their awareness levels towards inclusive education. The research was conducted with the quantitative research method and the relational screening model. The population of the research consists of classroom teachers working in Bingöl city center. It consists of 584 classroom teachers working in Bingöl city center in the 2022-2023 academic year. Data collection tools were distributed to 373 teachers selected by random sampling method. The data collection tool was collected from 319 teachers who filled out the data collection tool completely and did not write personal information. The adequacy level of the sample size was calculated and it was found that 232 participants were sufficient. Therefore, it was decided to continue the study with 319 participants. Data were collected with the "Attitude Scale towards Child Rights Education", "Awareness Scale towards Inclusive Education" and "Personal Information Form".
In the analysis of the study, "IBM SPSS v26" software was used, accepting the significance level as p <.05. Descriptive statistical analysis techniques were used to determine attitudes towards children's rights and awareness levels towards inclusive education. To examine whether the participants' attitudes towards children's rights and their awareness levels towards inclusive education showed significant differences according to their demographic characteristics, t-test was used for variables with two categories, and ANOVA analysis was used for variables with more than two categories. Tukey post hoc test was used to examine which groups had a significant difference in ANOVA analyses. The relationships between attitudes towards children's rights and awareness of inclusive education were examined with Pearson correlation analysis. Multiple regression analysis was carried out to examine how classroom teachers' awareness of inclusive education predicted their attitudes towards children's rights.
It was observed that classroom teachers' attitudes towards child rights education were at a "very high" level throughout the scale and in all sub-dimensions. Classroom teachers' attitudes towards child rights education sub-dimensions; While it did not differ according to the socio-economic level of the region where the school was located, being a foreign student, being an inclusive student, or having a physically disabled student, it differed according to the variables of gender, age, receiving education on inclusive education, and receiving education on children's rights.
Classroom teachers' awareness levels regarding inclusive education; "very high" in the sub-dimensions of purpose, disadvantaged groups and success; It was determined that it was at a "high" level in the overall scale, in the "legislation" and "origin" sub-dimensions. While it was determined that classroom teachers' attitudes towards inclusive education and its sub-dimensions did not differ according to age and having foreign students; It has been concluded that there are differences depending on gender, the socio-economic level of the region where the school is located, the status of receiving education on inclusive education, the status of receiving education on children's rights, the status of being a student within the scope of inclusion, and the status of being a student with a physical disability.
It was observed that there was a significant, positive and low-level relationship between classroom teachers' attitudes towards child rights education and their awareness of inclusive education. In the regression analysis, it was concluded that as teachers' awareness of inclusive education increased, their attitudes towards child rights education also increased.

Key Words: Key Words: Children's rights, Children's rights education, Attitude towards children's rights education, Inclusive education, Awareness towards inclusive education, Classroom teacher.