Muş ili Murat nehri'nde yaşayan Capoeta trutta (Karabalık) ve Capoeta umbla (Sarıbalık) balıklarının bazı dokularında ağır metal iyonlarının belirlenmesi
Determination of heavy metal ions in some tissues of Capoeta trutta (Karabalık) and Capoeta umbla (Sarıbalık) living in the Murat river in Muş province
Yazar: HÜLYA YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. NECATİ ÖZOK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Capoeta trutta = Capoeta trutta ; Karabalık = African cattfish ; Muş = Muş

Özet:
Bu çalışmada, Murat Nehri'nde yaşayan Karabalık (Capoeta trutta) ve sarıbalık (Capoeta umbla) türü balıkların kas, karaciğer, böbrek ve solungaç Cd, Co, Cr, Fe, Mn, Pb, Ni, Zn düzeyleri ile karaciğer metallotionein (MT) düzeylerinin belirlenmesi amaçlandı.
Aralık 2019 tarihinde yerel balıkçılardan satın alınan balıkların sistematik teşhisleri gerçekleştirildi. Balıkların boy ve ağırlıkları belirlendi. Nehir suyunun fiziksel ve kimyasal özellikleri ölçüldü. Ağır metal analizi yapılacak dokular kapalı sistem yaş yakma metodu kullanılarak analizlere hazır hale getirildi. Örneklerin ağır metal düzeyleri İndüktif Eşleşmiş Plazma Atomik Emisyon Spektroskopisi (ICP-OES) cihazı ile belirlendi. Karabalık ve sarıbalığın kas, solungaç, böbrek ve karaciğer dokularında ağır metal düzeylerinin dokuya ve ağır metal türüne göre farklılık gösterdiği görüldü.
Karabalık kas dokularında Cr, Mn, Ni, Fe, solungaç dokularında Mn, Ni, Pb, Fe, böbrek dokularında Cd, Cr, Mn, Ni, Pb, Fe, karaciğer dokusunda Cd [(Türk Gıda Kodeksi) (TGK)], Cr, Mn, Ni, Pb, Fe düzeyleri, TGK, Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ve Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) balıklar için önerdiği limit değerler üzerinde bulundu. Sarıbalık kas dokularında Cr, Mn, Ni, Fe, solungaç dokularında Cr, Mn, Ni, Pb, Fe, böbrek dokularında Cd, Cr, Mn, Ni, Fe, karaciğer dokularında Mn, Ni, Pb, Fe düzeyleri TGK, FAO ve WHO'nun balıklar için tolere edilebilir değerleri üzerinde bulundu. Dokularda metal biyobirikiminin bir göstergesi olan MT düzeyi ise Capoeta trutta karaciğer dokusunda, sarıbalık karaciğer dokusuna göre daha yüksek olduğu görüldü.

Anahtar kelimeler: Ağır metal, Capoeta trutta, Capoeta umbla, Metallotionein, Murat Nehri

Abstract:
In this study, it was aimed to determine Cd, Co, Cr, Fe, Mn, Pb, Ni, Zn levels in muscle, liver, kidney, and gill and metallothionein (MT) levels in liver of Capoeta trutta and Capoeta umbla species living in the Murat River.
Systematic identification of fishes purchased from local fishermen was carried out in December 2019. The length and weight of the fishes were determined. The physical and chemical properties of the river water were measured. Tissues to be analyzed for heavy metals were prepared for analysis using the closed-system wet burning method. An Inductively Coupled Plasma Atomic Emission Spectroscopy (ICP-OES) device was used to determine the heavy metal levels in the samples. It was observed that heavy metal levels in muscle, gill, kidney and liver tissues of Capoeta trutta and Capoeta umbla differed from to the tissue and heavy metal type.
	Cr, Mn, Ni, Fe levels in the muscle tissues of Capoeta trutta, Mn, Ni, Pb, Fe levels in the gill tissues, Cd, Cr, Mn, Ni, Pb, Fe levels in the kidney tissues, Cd [(Turkish Food Codex) (TGK)], Cr, Mn, Ni, Pb, Fe levels in the liver tissues, were found above the limit values recommended by TGK, Food and Agriculture Organization (FAO) and World Health Organization (WHO) for fish. Cr, Mn, Ni, Fe levels in the muscle tissues of Capoeta umbla, Cr, Mn, Ni, Pb, Fe in the gill tissues, Cd, Cr, Mn, Ni, Fe in the kidney tissues, Mn, Ni, Pb, Fe levels in the liver tissues were found above the tolerable values of TGK, FAO and WHO for fish. The MT level, which is an indicator of metal bioaccumulation in tissues, was found to be higher in Capoeta trutta liver tissue than in Capoeta umbla liver tissue.

Keywords: Capoeta trutta, Capoeta umbla, Heavy metal, Metallotionein, Murat River