Osmanlı at yetiştiriciliğinde remont depoları
The remount depots in Ottoman horse breending
Yazar: ADNAN ATEŞ
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA AKAY
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Atın evcilleştirilmesi, insanlık tarihi boyunca büyük bir öneme sahip olmuştur ve Osmanlı İmparatorluğu tarihi de atlar ve at yetiştiriciliği açısından kültürel ve tarihsel bir değere sahiptir. İmparatorluk, coğrafi ve stratejik konumu nedeniyle atları, güçlü ve dayanıklı olmasını gerektiren farklı görevlerde kullanmıştır. Atlar, Osmanlı İmparatorluğu'nun askeri gücünde önemli bir rol oynamıştır. Osmanlı ordusu, atlı süvarilerden oluşan birçok birliğe sahiptir ve bu birlikler savaşlarda etkili bir şekilde kullanılmıştır. Özellikle Sanayi Devrimi'nden önce atların hızı ve dayanıklılığı, ordunun hareket kabiliyetini kolaylaştırarak düşmanın, stratejik konumlarını hızlı bir şekilde ele geçirmesine yardımcı olan en önemli faktörlerden biri olarak tanımlamak yanlış olmaz. Ayrıca, Osmanlı İmparatorluğu'nda tarım, ulaşım, atlı sporlar gibi alanlarda da halk tarafından at ve at yetiştiriciliğine bir ilgi vardır ve ahali sosyal hayatta da atı son derece faydalı bir şekilde kullanmaktadır. 
1853-1856 yılları arasında meydana gelen Kırım Savaşı ve sonrasında ortaya çıkan at yetersizliği sorunu yıllar içerisinde artarak devam etmiştir. Osmanlı Devleti, at ihtiyacını ithal ederek gidermeye çalışmıştır. Tabii ithalat tercihi, ilerleyen yıllarda Osmanlı ekonomisinde büyük açıklar verildiğini göstermiş ve bu doğrultuda 19. yüzyılda Avrupa ülkelerinde eş değerleri incelenen remont depoları hayata geçirilmiştir. Remont depoları; ordunun ihtiyacına göre atların üretimi, eğitimi, sağlığı ve bakımı, türleri, özellikleri gibi kriterlere göre cins atların ıslahı ve çoğaltılması amacıyla kurulmuştur. Cins atların ıslahı için de özel olarak seçilen aygırlar, yüksek kaliteli kısraklarla çiftleştirilerek daha kaliteli ve sağlıklı tayların yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Böylelikle hem nitelikli atlar yetiştirilmesi hem de ithalatın önüne geçilerek ekonomik olarak tasarruf edilmesi planlanmıştır. Remont depoları uygulamasının doğru bir uygulama olmakla beraber, uzun vadede etkisini gösterecek bir proje olduğu da çok açıktır. Çünkü Avrupa'daki muadilleri uzun yıllardan beri devam etmekte olan bir uygulamadır ve bu yüzden de başarılıdır. Remont depoları Osmanlı'da uygulamaya konulduğunda, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılma sürecinde olduğu ve Trablusgarp, Balkan Savaşları ile I. Dünya Savaşı sırasında faaliyete devam etmeye çalıştığı bir dönemdir. Osmanlı Devleti, savaşlar nedeniyle hem bu depolarda çalışan nitelikli insan gücünü kaybetmiş hem de ekonomik koşullar nedeniyle devletin öncelikleri değiştiği için remont depoları bu yaşananlardan olumsuz etkilenmiş ve I. Dünya Savaşı sırasında da kapatılmıştır.

Abstract:
Horses and horse breeding have held an importontant place in the history of the Ottoman Empire, just as they have in human history in general. Due to its geographical and strategic location, the empire has used horses for various tasks that require them to be strong and resilient. Horses have played a significant role in the military power of the Ottoman Empire. The Ottoman army had many units consisting of cavalrymen on horseback, and these units were effectively used in battles. It wouldn't be wrong to describe the speed and endurance of horses, especially before the Industrial Revolution, as one of the most important factors that facilitated the Ottoman army's mobility and helped the enemy to quickly capture their strategic positions. In addition, there was a general interest in horses and horse breeding among the Ottoman population in various fields such as agriculture, transportation, and equestrian sports, and people used horses very effectively in social life as well.
The problem of horse shortage, which emerged after the Crimean War that took place between 1853-1856, continued to worsen over the years. The Ottoman State tried to meets its horse needs by importing them from abroad. Of course, the preference for importing horses showed in later years that it created significant deficits in the Ottoman economy. In this regard, Remount depots were established in the 19th century by examining their counterparts in European countries. The Remount Depots were established for the purpose of breeding and multiplying purebred horses based on criteria such as the production, training, health, and care of horses according to the needs of the needs of the army, as well as their types and characteristics. Specially selected stallions were used for breeding purebred horses with high-quality mares to raise healthier and higher-quality foals for the purpose of breeding purebred horses. Thus, the plan was to both raise high-quality horses and to prevent imports, resulting in economic savings. While the Remount Depots practice is a correct application, it's also clear that it's a long term project that will show its effects over time. Because their European counterparts have been practicing for many years, they have been successful, and therefore, it's also a long-term project that will demonstrate its effectiveness. When the Remount Depots were implemented in the Ottoman Empire, it was a time when the empire was in the process of dissolution, and it was a period during which it attempted to continue its activities during the Trablusgarp, Balkan Wars, and World War I. Due to the wars, the Remount Depots lost qualified personnel working in these depots, and the priorities of the state changed due to economic conditions, so the Remount Depots were also negatively affected by these events and were closed during World War I.