Samsun ve Sinop Müzesi'nde bulunan Tunç ve Demir Çağı'na tarihlenen metal silahlar
Metal weapons dated in the Tunch and Iron Age in the Samsun and Sinop Museum
Yazar: NAGİHAN ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. DAVUT YİĞİTPAŞA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Demir Çağı = Iron Age ; Metal silahlar = Metal weapons ; Müzeler = Museums ; Samsun = Samsun ; Silahlar = Guns ; Sinop = Sinop ; Tunç Çağı = Bronze Age

Özet:
Orta Karadeniz bölgesinin önemli kentlerinden olan Samsun ve Sinop Müzeleri'nde bulunan metal silahlar bölgenin geçmişinin nasıl bir potansiyele sahip olduğunun en önemli göstergesidir. Tez çalışmasında Samsun ve Sinop Müzeleri'nde bulunan Erken Tunç Çağ'ına ve Demir Çağ'ına tarihlenen metal silahlar incelenmiştir. Bu silahlar hançer, mızrak ucu, balta ve ok ucu olmak üzere dört tipten oluşmaktadır. Bu formlar ise kendi içlerinde yer alan farklılıklara göre alt gruplarda incelenmiştir. Malzeme olarak tunç ve demir kullanılmıştır. Eserlerin büyük çoğunluğu müzelere satın alma ve müsadere yoluyla kazandırılmıştır. Ancak Sinop Müzesinde bulunan eserlerin çok az bölümü Sinop/ Öğretmen okulu kazılarından gelmiştir.
Konteks bir buluntu vermeyen eserlerin Orta Karadeniz Tunç Çağ'ı malzemesi, özellikle stratigrafisi üzerinde belirsizlikler vardır. Çalışılan malzemelerin tipolojik özellikleri ele alınarak, elde edilen veriler doğrultusunda silahların sahip oldukları formları, ne amaçla kullanıldıkları, Anadolu'da ve Karadeniz'de yer alan çağdaş kültür bölgelerinin birbirleriyle benzerlikleri üzerine yeni sonuçlar elde etmek amaçlanmıştır. Bunun sonucunda malzemeler değerlendirilirken stil kritiği yapılmış, tipler ve bu form gruplarının, değişim ve etkileşimi belirleyici bir faktör olarak kullanılmıştır. Samsun Arkeoloji ve Etnografya Müzesi'ndeki ve Sinop Arkeoloji Müzesi'ndeki Tunç ve Demir Çağı'na ait silahların kökenleri ve etkileşim bölgeleri hakkında sonuca varılmaya çalışılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda eserler üzerinde Orta Anadolu ve Balkan etkileri olduğu açıkça gözlenmiştir. Özellikle Karadeniz Bölgesinde bulunan eserlerin Orta Anadolu kökenli oldukları saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Samsun, Sinop, maden, metal, silah, hançer, mızrak ucu, balta, ok ucu

Abstract:
The metal weapons found in the Samsun and Sinop Museums, which are important cities of the Central Black Sea Region, are the most important indicators of the potential of the region's past. In the thesis study, metal weapons dated to the Early Bronze Age and Iron Age found in the Samsun and Sinop Museums were examined. These weapons consist of four types: dagger, spearhead, ax and arrowhead. These forms were examined in subgroups according to the differences within themselves. Bronze and iron were used as materials. Most of the artifacts have been acquired by museums through purchase and confiscation. However, very few of the artifacts in the Sinop Museum came from the Sinop/Teacher School excavations.
There are uncertainties about the Middle Black Sea Bronze Age material, especially the stratigraphy of the artifacts, which do not yield any contextual finds. By considering the typological features of the materials studied, it is aimed to obtain new results on the forms of weapons, what they are used for, the similarities of the contemporary cultural regions in Anatolia and the Black Sea with each other in the direction of the data obtained. As a result, while evaluating the materials, a style critique was made and the types and the change and interaction of these form groups were used as a determining factor. It has been tried to come to a conclusion about the origins and interaction areas of the Bronze and Iron Age weapons in the Samsun Archeology and Ethnography Museum and the Sinop Archeology Museum. In line with these results, it has been clearly observed that there are Central Anatolian and Balkan influences on the works. It has been determined that the artifacts found in the Black Sea Region are of Central Anatolian origin.
Keywords: Samsun, Sinop, mine, metal, weapon, dagger, spearhead, ax, arrowhead