Olumlu ve olumsuz yaşantı geçirmiş ergenlerin ostrasizm (Sosyal dışlanma) ve affetme düzeylerinin incelenmesi
Investigation of ostracism (Social exclusion) and forgiveness levels of adolescents with positive and negative life experiences
Yazar: AYRAHAT HUDAYNAZAROVA
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN AVŞAROĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağışlama = Forgiveness ; Dışlanmışlık = Debauchery ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Olumlu yaşantı = Positive experience ; Olumsuz yaşantı = Negative experience ; Sosyal dışlanma = Social exclusion

Özet:
Sağlıklı kişilik ve psikopatoloji gelişiminde kritik bir öneme sahip olan yaşamın erken dönemindeki travmatik deneyimler, kısa ve uzun vadeli etkileri olan önemli yaşam olaylarıdır. Bu bahsedilen travmatik deneyimlerin tamamı ise olumsuz çocukluk yaşantıları olarak tanımlanmaktadır. Çocukluk çağında olumsuz deneyimlerin az olması ya da yaşanmaması olumlu deneyimlerin varlığı anlamına gelmemektedir. Ergenlerin çocukluk çağında olumsuz deneyime sahip olması, sosyal dışlanma ve reddedilme gibi olumsuz yaşantılara maruz kalması ve sonucunda öfke, kaygı gibi olumsuz duygular yaşaması ve baş etmesinin affetme ile ilişkilendirildiği görülmüştür. Bu çalışmanın amacı; ergenlik dönemindeki bireylerin olumlu ve olumsuz çocukluk yaşantıları, affetme ve sosyal dışlanma deneyimleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu araştırma; nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz döneminde, yaşları 11 ile 17 arasında değişen 354'ü kız, 315'i erkek toplam 669 ortaokul ve lise öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu", katılımcıların sosyal dışlanma düzeylerini ölçmek için "Ergenler için Ostrasizm (Sosyal dışlanma) Ölçeği (EOÖ)", olumlu yaşantı düzeylerini ölçmek için "Çocukluk Dönemi Mutluluk/Huzur Anıları Ölçeği (ÇDMHAÖ)", olumsuz yaşantı düzeylerini ölçmek için "Çocukluk Deneyimleri Ölçeği (ÇDY)", affetme eğilimlerini ölçmek için "Ergenler İçin Affetme Ölçeği (EAÖ)" kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 26.00 paket programı kullanılarak; betimleyici analiz, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen veriler ışığında sosyal dışlanma ölçeğinin, dışlanma alt boyutunun önemsenmeme alt boyutuna göre daha yüksek ortalamaya sahip olması dışlanma boyutunun daha fazla öneme sahip olduğunu, ergenlerin sosyal dışlanma deneyimlerinin önemsenmeme alt boyutunda kız ergenlerin lehine anlamlı farklılık gösterdiği, anne-baba eğitim durumuna göre önemsenmeme ve dışlanma alt boyutları ile ölçek genelinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığı, sosyo-ekonomik düzeye göre ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmıştır. Affetme boyutunda ise; ergenlerin affetme eğilimlerinin empati kurma alt boyutunda kız ergenlerin lehine anlamlı farklılık gösterdiği, eğitim durumuna göre intikam alma boyutunda anlamlı farklılık gösterdiği, sosyo-ekonomik düzeyin ergenlerin affetme eğilimi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı, cinsiyete göre kız ergenlerin lehine anlamlı farklılık gösterdiği gibi sonuçlar elde edilmiştir. Ergenlerin olumsuz çocukluk yaşantıları anne eğitim durumuna göre boyun eğdirici anılar boyutunda anlamlı farklılık gösterdiği, sosyo-ekonomik düzeye ve cinsiyet değişkenleri açısından anlamlı farklılık göstermediği sonuçlarına ulaşılmıştır.

Abstract:
Traumatic experiences in early life, which have a critical importance in the development of healthy personality and psychopathology, are important life events with short and long-term effects. All of these traumatic experiences are defined as negative childhood experiences. The low level of or absence of negative experiences in childhood does not mean the presence of positive experiences. It has been observed that adolescents' having negative experiences in childhood, being exposed to negative experiences such as social exclusion and rejection, and as a result, experiencing and coping with negative emotions such as anger and anxiety are associated with forgiveness. The aim of this study is to examine the relationship between positive and negative childhood experiences, forgiveness and social exclusion experiences of individuals in adolescence. The research was carried out using the relational survey technique, one of the quantitative research methods. The participants of the study consisted of middle school and high school students (n=669), 354 girls and 315 boys, aged between 11 and 17, in the fall semester of the 2021-2022 academic year. The data collection tools employed within the study are: Personal Information Form, Adolescent Ostracism (Social exclusion) Scale (AOS) to measure the social exclusion levels of the participants, Childhood Happiness/Peace Memories Scale (CHPMS) to measure their positive experience levels, Childhood Experiences Scale (CES) to measure their negative experience levels, and Forgiveness Scale for Adolescents (FSA) to measure their tendency to forgive. For the analysis of the data, SPSS 26.00 package program was utilized and descriptive analysis, independent sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation, and multiple regression analysis were conducted. As a result of the data analysis, it was observed that exclusion dimension within the social exclusion scale has a higher mean score than the disregarding dimension, exclusion dimension features higher significance, the social exclusion experiences of the adolescents differ significantly in favor of the female adolescents in the neglected dimension. It was also noted that there was no statistically significant difference between the parents' education level and the whole scale in terms of neglected and exclusion dimension and there was no statistically significant difference according to socio-economic level as well. On the other hand, in the forgiveness dimension, it was concluded that adolescents' tendency to forgive showed a significant difference in favor of female adolescents in the empathy dimension and there was a statistically significant difference in the dimension of revenge according to education level. Moreover, it was seen that socio-economic level did not have a significant effect on adolescents' tendency to forgive, and there was a significant difference in favor of female adolescents according to gender. It was also concluded that the childhood experiences of the adolescents differed significantly in the submissive memories dimension according to the mother's education level; however, it did not show a statistically significant difference according to the socio-economic level and gender.