Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki endüstri içi ticaretin teknoloji yoğunluğuna göre analizi
An analysis of intra-industry trade between Turkey and the European Union based on technology intensity
Yazar: ECEM İLKAY GÜRAL
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR TONUS
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
II. Dünya Savaşı sonrasında değişen ekonomik yapı sonucunda dış ticaret geleneksel kuramların açıklayamayacağı şekilde değişmiştir. Klasik dış ticaret teorileri gelişmiş ve az gelişmiş ülkeler arasındaki endüstriler arası ticareti (EAT) açıklarken, modern dış ticaret teorileri genel olarak aynı gelişmişlik düzeyine sahip ülkeler arasındaki endüstri içi ticareti (EİT) açıklamaya çalışmıştır. EİT genel anlamıyla; bir ülke tarafından aynı sektör içerisinde üretilen malların, eş anlı olarak ithalat ve ihracatıdır. Özellikle benzer gelişmişlik düzeylerine sahip ülkelerde, aynı malların ithalatının ve ihracatını eş anlı olarak yapılması EİT kavramını hayatımıza dahil etmiştir. Bu çalışmanın amacı 2013-2022 yılları arasında Türkiye ile AB (Avrupa Birliği) ülkeleri arasındaki EİT yapısını analiz etmektir. Çalışmada Birleşmiş Milletlerin Uluslararası Standart Sanayi Sınıflandırması kapsamında teknoloji sınıflandırması kullanılmıştır. Değerlendirme imalat sanayi sektörleri; düşük, orta, orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluğuna göre gruplandırılmıştır. Her bir sektör için hesaplanan EİT değerlerine göre, Türkiye'nin AB ülkelerine ihracatının genellikle düşük teknoloji yoğunluğuna sahip mallarda yoğunlaştığı ve bu mal gruplarında EİT'nin yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Diğer yandan Türkiye AB ülkelerinden orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluğuna sahip mallar ithal etmektedir. Bu mal gruplarının EİT seviyeleri düşüktür ve ticaret biçimi olarak EAT'ye daha yakın seviyede gerçekleşmektedir.

Abstract:
The economic structure has changed significantly following World War II, leading to a transformation in foreign trade that traditional theories cannot adequately explain. While classical international trade theories explain intra-industry trade between developed and less developed countries, modern trade theories generally attempt to elucidate intra-industry trade among countries at similar levels of development. Intra-industry trade, in a broad sense, involves the simultaneous import and export of goods produced within the same sector by a country. Especially among countries with similar levels of development, the simultaneous import and export of identical goods have introduced the concept of intra-industry trade into our lives. The aim of this study is to analyze the structure of intra-industry trade between Turkey and European Union countries from 2013 to 2022. The technology classification under the United Nations International Standard Industrial Classification is employed in this study. Manufacturing industry sectors are grouped according to low, medium, medium-high, and high technology intensity. Based on the intra-industry trade values calculated for each sector, it is observed that Turkey's exports to European Union countries are generally concentrated in low technology intensity goods, and intra-industry trade is high in these product groups. On the other hand, Turkey imports goods with medium-high and high technology intensity from EU countries. The intra-industry trade levels of these product groups are low, and the trade pattern is closer to intra-industry trade.