İlkokul fen bilimleri derslerinde sınıf öğretmenlerinin söylemlerinin incelenmesi
Analysis of classroom teachers discounts in primary school science courses
Yazar: MUSTAFA CANKARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞİRİN YILMAZ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Diyaloji = Dialogic ; Diyalojik öğretim = Dialogic teaching ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Söylem = Discourse ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretmen sorunları = Problems of teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı; İlkokul üçüncü sınıf, sınıf öğretmenlerinin Fen Bilimleri derslerinde söylemlerini diyalojik öğretim çerçevesinde inceleyerek kıyaslamaktır. Yapılan kıyaslamada; öğretmenlerin Fen Bilimleri dersinde öğrenciler ile kurmuş oldukları etkileşimler, kullanmış oldukları soru-cevap, dönüt gibi yapılar detaylı olarak ele alınmıştır. Öğretmenlerin sınıf içi diyalojik ve monolojik söylemleri, öğrencilerin soru sorma, derse aktif katılma, fikir üretme ve bu fikri savunma gibi birçok becerisini de etkilemektedir.
Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden; çoklu durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcı grubunu, 2019-2020 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde bulunan bir ilkokulda görev yapmakta olan gönüllü iki sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcı seçimleri, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitliliğe ulaşabilmek için; kartopu örnekleme yoluyla gerçekleştirilmiştir. Maksimum çeşitliliğe ulaşıldıktan sonra ölçüt örnekleme yoluyla katılımcılar belirlenmiştir. Araştırmanın veri kaynaklarını görüşme soruları, gözlem notları, gözlem formu ve ses kayıtları oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğretmenlerin demografik bilgilerini belirlemek amacıyla görüşmeler yapılmış, sınıf içi gözlemlerde Reznitzkaya (2012) tarafından geliştirilen sınıf içi diyalojik öğretim gözlem formu kullanılmıştır. Veri analizi sürecinde betimsel analiz, söylem analizi ve gözlem notları kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, bir öğretmenin ders işlerken kullandığı soru türleri, verdiği dönütler ve söylemlerinin, öğrencilerin üst bilişsel düzey düşünme becerilerine fazla katkı sağlamadığı yönünde; diğer öğretmenin ise sınıf içi diyalogları, soru, cevap ve dönütlerinin öğrencileri düşünmeye, soru sormaya ve çıkarımda bulunmaya yönlendirdiği yönünde bulgular elde edilmiştir. Bulgular ve yapılan yorumlar; öğretmenlerden birinin monolojik söyleme, diğerinin ise diyalojik söyleme yatkın olduğunu göstermiştir. Daha önce yapılan araştırmaların sonuçlarıyla da kıyaslamalar yapılmış olup; diyalojik söylemin önemi ve öğretmenler tarafından uygulanabilmesi için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine and compare the discourses of primary school third grade teachers in Science lessons within the framework of dialogic teaching. In comparison, the interactions that teachers have with students in the Science lessons, the structures such as question-answer and feedback they have used are discussed in detail. Teachers' dialogical and monological discourse in the classroom also affects students' lots of skills such as asking questions, participating actively in the lesson, generating ideas and defending this idea. 
In this study, the multiple case study design one of the qualitative research methods was used. The participant group of the study consists of two volunteer classroom teachers working in a primary school in Istanbul in the 2019-2020 academic year. In order to reach maximum diversity from purposeful sampling methods, in the study participant selection was carried out by means of snowball sampling. The data sources of the research consist of interview questions, observation notes, observation form and voice recordings. Interviews were conducted to determine the demographic information of the teachers participating in the study, and the classroom dialogic teaching observation form developed by Reznitzkaya (2012) was used in classroom observations. Descriptive analysis, discourse analysis and observation notes were used in the data analysis process.
As a result of the research, it is stated that the question types, feedbacks and discourses used by a teacher while teaching do not contribute much to the higher cognitive level thinking skills of the students; On the other hand, it was found that classroom dialogues, questions, answers and feedback of the other teacher led the students to think, ask questions and make inferences. Findings and comments showed that one of the teachers was prone to monological discourse and the other to dialogic discourse.
Comparisons were made with the results of previous studies; Suggestions were made for the importance of the dialogic discourse and its application by teachers.