Dikotik dinleme testinde ses türlerinin davranışsal ve hemodinamik yanıtlara etkisi
The effect of sound types on behavioral and hemodynamic responses in the dichotic listening test
Yazar: EMRE ESKİCİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞDAŞ GÜDÜCÜ ; PROF. DR. MURAT ÖZGÖREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyofizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyofizik = Biophysics
Dizin: Beyin hemodinamisi = Brain haemodynamics ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Dikotik dinleme testi = Dichotic listening test ; Hemodinamikler = Hemodynamics ; Kızılötesi spektroskopi = Infrared spectroscopy ; Prefrontal korteks = Prefrontal cortex

Özet:
İnsan beyninin yapısal işleyişi nedeniyle fonetik işlemlemenin asimetrik çaprazlanması sonucunda sağ kulaktan duymuş oldukları sesler sol hemisferde işlemlenirken, sol kulaktan duymuş oldukları sesler korpus kallozum vasıtasıyla sağ hemisferde işlemlenmektedir. Dikotik dinleme testi, her iki kulağa aynı anda hecelerin sunulmasıyla yapılır. Dikotik dinleme testinde, sadece işitsel sistemin asimetrisi değerlendirilmez aynı zamanda ilişkili bilişsel süreçler de değerlendirilir. Bu çalışmanın amacı kadın ve erkek seslerinin dikotik dinleme üzerindeki etkisini incelemektir.
Katılımcılar 18-45 yaş aralığında (28,54±6,23), nörolojik veya işitsel bozukluğa sahip olmayan 10 erkek ve 14 kadından oluşmaktadır. Sesten yalıtılmış bir odada oturan katılımcılara altı hece (/ba/, /da/, /ga/, /pa/, /ka/, /ta/) kulaklık aracılığıyla iletilmiştir. Katılımcılardan ilk veya en iyi duydukları heceyi altı tuşlu yanıt klavyesine sağ ellerini kullanarak işaretlemeleri istenmiştir. Dikotik dinleme testinde erkek ve/veya kadın seslerini içeren dört oturum sıra etkisini ortadan kaldırmak üzere dengelenmiş sırada uygulanmıştır. Bu oturumlar: iki kulağa kadın sesi, iki kulağa erkek sesi iki kulağa da erkek ve kadın sesleri (mono oturum), sağ kulaktan erkek sol kulaktan kadın sesleri ve sağ kulaktan kadın sol kulaktan erkek sesleri (stereo) sunulmuştur.
Beyin yanallaşmasının kadın sesi verilen oturumda, hem kadın hem erkek sesinin yer aldığı oturuma (stereo) göre anlamlı olarak azaldığı, bir başka deyişle, sağ kulak baskınlığının azaldığı saptanmıştır (p=0,026). Yalnızca erkek ve stereo oturumdaki hatalı sayıları arasında anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Stereo oturumda total hemoglobin (HbT) değerleri incelendiğinde sol prefrontal bölge ile orta arasında anlamlı fark saptanmıştır (p=0,004).   Mono oturumda HbT değerleri incelendiğinde de sol prefrontal bölge ile orta arasında anlamlı fark saptanmıştır (p=0,034). Orta prefrontal bölgedeki HbT değerlerine bakıldığında stereo ve kadın oturumları (p<0,001), kadın ve mono oturumları (p=0,001), erkek stereo oturumları (p<0,001) ve erkek mono oturumları (p=0,005) arasında anlamlı fark saptanmıştır. 
Katılımcılar mono ve stereo oturumlarda erkek sesi ile seslendirilen heceleri daha çok tercih etmişlerdir. Kadın katılımcıların daha çok erkek sesi ile seslendirilen heceleri, erkek katılımcıların da daha çok kadın sesi ile seslendirilen heceleri tercih ettikleri gözlenmektedir. Stereo oturumu sağ kulak ve sol kulak tercihi etkisi altında ses yada katılımcı cinsiyetinin dikotik dinleme testi üzerine etkisini verirken, mono oturum, kulaktan bağımsız her iki kulakta da hem kadın hem erkek sesi içerdiğinden sadece cinsiyet tercihini yansıtmaktadır. Yine de stereo ve mono oturum ES ve KS oturuma kıyasla 4-5 kat daha fazla kan akışını (HbT) yaratmıştır. Bu durum sesin fiziksel özelliklerini yanı sıra cinsiyet farklılığın da devreye girmesi ile daha geniş bir bölgenin uyarıldığının göstergesi olabilir.

Abstract:
Due to the structural functioning of the human brain, sounds heard from the right ear are processed in the left hemisphere, while sounds heard from the left ear are processed in the right hemisphere through the corpus callosum. The dichotic listening test is done by presenting syllables to both ears simultaneously. In the dichotic listening test, not only the asymmetry of the auditory system is evaluated, but also the associated cognitive processes. The aim of this study is to examine the effect of male and female voices on dichotic listening.
Participants consisted of 10 men and 14 women, aged 18-45 years (28,54±6,23), without neurological or auditory impairments. Six syllables (/ba/, /da/, /ga/, /pa/, /ka/, /ta/) were transmitted via headphones to the participants sitting in a sound-isolated room. Participants were asked to mark the first or best syllable they heard on the six-key response keyboard using their right hand. In the dichotic listening test, four sessions involving male and/or female voices were applied in balanced order to eliminate the order effect. These sessions: female voices in both ears, male voices in both ears, male and female voices in both ears (mono session), male voices in the right ear, female voices in the left ear, and female voices in the right ear and male voices in the left ear (stereo).
It was determined that brain lateralization was significantly reduced in the session in which female voice was given, compared to the session (stereo) in which both male and female voices were present, in other words, right ear dominance decreased (p=0.026). It was determined that there was a significant difference between the number of errors in only male and stereo sessions. When the total hemoglobin (HbT) values were examined in the stereo session, a significant difference was found between the left prefrontal region and the center (p=0.004). When HbT values were examined in the mono session, a significant difference was found between the left prefrontal region and the center (p=0.034). Considering the HbT values in the central region, a significant difference was found between stereo and female sessions (p<0.001), female and mono sessions (p=0.001), male stereo sessions (p<0.001) and male mono sessions (p=0.005).
In mono and stereo sessions, the participants preferred the syllables voiced with male voice more. It is observed that female participants mostly prefer syllables voiced with a male voice, and male participants prefer syllables voiced with a female voice. While the stereo session gives the effect of voice or participant gender on the dichotic listening test under the influence of right ear and left ear preference, the mono session only reflects gender preference as it includes both male and female voices in both ears, independent of the ear. Still, the stereo and mono session created 4-5 times more blood flow (HbT) compared to the MS and FS session. This may be an indication that a wider region is stimulated with the introduction of gender differences as well as the physical characteristics of the voice.