Thomas S. Kuhn'da bilimin sosyolojisi ve psikolojisi
Sociology and psychology of science of Thomas S. Kuhn
Yazar: NURTEN SARSAL
Danışman: PROF. DR. EYÜP ERDOĞAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilim felsefesi = Science philosophy ; Bilim sosyolojisi = Science sociology ; Kuhn, Thomas = Kuhn, Thomas ; Neo-pozitivizm = Neo-pozitivism ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Çalışmamızın amacı, bilim felsefesinde bilimsel ilerleme sürecine dair yaptığı sorgulamalarla bilimin bir etkinlik olduğunu savunan Kuhn'un bilim tasarımını ele alarak, bilimsel sürecin yönünü belirleyen bilim insanlarının hem toplumsal hem de bireysel yapılarını ortaya çıkarmaktır. Amacımız doğrultusunda ilk olarak, bilimi konu alan modern ekollerin tarihsel gelişimini inceleyerek, ortaya çıkan düşünce tarzlarının Kuhn'un görüşlerini nasıl şekillendirdiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. İkinci olarak, Kuhn'un paradigma temelli bilim etkinliğinde işaret ettiği sosyal yapının nasıl oluştuğu, bu sosyal yapının bilim topluluğunu ne derece etkilediği ve topluluktan nasıl etkilendiği, mercek altına alınarak bilimin sosyolojik incelemesi yapılmaya çalışılmıştır. Kuhn bilim insanlarının, bilimsel etkinlikte önyargılarından, inançlarından, tutumlarından, beklentilerinden ve kişisel dünya görüşlerinden arınmamış olduklarına da işaret eder. Bu nedenle üçüncü olarak paradigma temelli bilim etkinliğinde araştırmasını sürdüren bilim insanının bireyselliğine ışık tutularak, bilgiye nasıl ulaştığını, bilgiye ulaşırken ki geçirdiği süreci ve süreç içindeki tutumunu görebilmek adına bilimin psikolojik incelemesi yapılmaya çalışılmıştır. Son olarak Kuhn'un iddia ettiği bilimin paradigmatik ilerleyiş sürecinde, bilim insanının geçirdiği evreler ile psikolojide bilişsel ve duyuşsal yaklaşımın savunucusu olan Piaget'nin bireysel gelişim evreleri arasındaki benzerlik ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: neo-pozitivizm, post-pozitivizm, paradigma, bilim sosyolojisi, bilim psikoloji.

Abstract:
The aim of our study is to reveal both the social and individual structures of the scientists who determine the direction of the scientific process by reviewing Kuhn's science design, which argues that science is an activity with his inquiries about the process of scientific progress in the philosophy of science. In line with our purpose, firstly, it is tried to find out how the emerging styles of thought shaped Kuhn's views by examining the historical development of modern science ecoles.Secondly, it has been tried to make a sociological analysis of science by strucinizing how the social structure that Kuhn pointed out in the paradigm-based science activity, how this social structure affects the scientific community and how it is affected by the community.
Kuhn also points out that scientists are not purified from their prejudices, beliefs, attitudes, expectations, and personal worldviews in scientific activity.
For this reason, thirdly, it has been tried to make a psychological analysis of science by flashing on the scientist's  individuality in order to see how he continues his research in the paradigm-based science activity can reach the information, the process he goes through and his attitude in the process.
Finally, in the paradigmatic progress of science claimed by Kuhn, the similarity between the stages of the scientist and the individual development stages of Piaget, who was the advocate of cognitive and affective approach in psychology, is tried to be revealed.

Keywords: neo-positivism, post-positivism, paradigm, sociology of science, psychology of science.