Okul öncesi dönem çocuğu olan annelerin kabul red durumları ile çocukların mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the correlation between maternal acceptance and rejection of preschool children and their temperament characteristics
Yazar: BÜŞRA NAKIŞ YILDIRIM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSEL TÜFEKCİ AKCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mizaç = Temperament ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Çocuğa bakım veren kişilerin çocuğa karşı duyduğu sıcaklık ve ilginin ifadesi ebeveyn kabulü; çocuğa karşı soğukluk, ilgisizlik, düşmanlık duymasının ifadesi ise ebeveyn reddi olarak adlandırılmaktadır. Ebeveyn kabul ve reddi çocuğun kişilik gelişimi de dâhil olmak üzere birçok gelişim alanını etkiler. Bu araştırma, okul öncesi dönem çocuğu olan annelerin kabul red durumları ile çocuklarının mizaç özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve çocukların mizaç özelliklerinin annelerin kabul red durumlarını yordayıp yordamadığını tespit etmek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, veri toplama aracı olarak Demografik Bilgi Formu, Ebeveyn Kabul Red/Kontrol Ölçeği (Anne Baba Formu) ve Çocuk Davranış Listesi (Kısa Form) kullanılmıştır. Araştırmaya Malatya ili Battalgazi ve Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerine bağlı bağımsız anaokullarına devam eden, 349 çocuk ve 349 anne katılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde, anne kabul reddi ve çocukların mizaç özelliklerinde demografik değişkenlere göre farklılık olup olmadığını incelemek için Bağımsız Gruplar T Testi ve Tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Ebeveyn Kabul Red/Kontrol Ölçeği (Anne Baba Formu) ve Çocuk Davranış Listesi (Kısa Form) puanları arasında ilişki olup olmadığını incelemek için Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Çocuk mizaç özelliklerinin anne kabul reddini yordayıp yordamadığını incelemek için Çoklu Regresyon Analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, çalışma grubundaki annelerin çocuklarını red düzeylerinin düşük olduğu ve anne red puanlarında anne yaşı ile sahip olunan çocuk sayısına göre anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Çocukların mizaç özelliklerinde aylık gelir düzeyi, hanede yaşayan kişi sayısı, anne yaşı, anne öğrenim düzeyi ve çalışma durumu, çocuğun yaşı, cinsiyeti ve doğum sırası ile ailedeki çocuk sayısı değişkenlerine göre anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Çocukların mizaç özellikleri ile anne kabul reddi arasındaki ilişki incelendiğinde, çocukların dikkati odaklama, engelleme denetimi, algısal hassasiyet, düşük yoğunluklu uyaranla memnuniyet, azalan tepki/sakinleşme, mutsuzluk, kızgınlık/düş kırıklığı, aktivite seviyesi, yüksek yoğunluklu uyaranla memnuniyet ve gülümseme ve kahkaha mizaç özellikleri ile anne kabul reddinin bazı alt boyutları ve genel reddetme düzeyi arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Çocukların düşük yoğunluklu uyaranla memnuniyet, algısal hassasiyet, gülümseme ve kahkaha mizaç özelliklerinin anne kabul reddinin sıcaklık/sevgi (soğukluk/sevgisizlik) boyutunun; azalan tepki/sakinleşme mizaç özelliğinin anne kabul reddinin düşmanlık/agresyon boyutunun; mutsuzluk mizaç özelliğinin anne kabul reddinin ilgisizlik/ihmal boyutunun; kızgınlık/düş kırıklığı ve dikkati odaklama mizaç özelliklerinin ise anne kabul reddinin ayrıştırılmamış reddetme boyutunun anlamlı yordayıcıları olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The expression of warmth and attention of the caregivers towards the child is called parental acceptance; the expression of coldness, indifference and hostility towards the child is called parental rejection. Parental acceptance and rejection affect the development of the child in several areas including personality development. This research is conducted to investigate the relationship between maternal acceptance and rejection and the tempremantal characteristics of preschool children. The second aim of the research is to determine whether tempremantal characteristics of the children predicts maternal acceptance and rejection. The data were collected through the Demographic Information Form, Parental Acceptance Rejection/Control Scale (Parental Form), and the Child Behavior List (Short Form). The sample consist of 349 children attending kindergartens in Battalgazi and Yeşilyurt districts in Malatya and 349 mothers. The independent group T Test and One-Way ANOVA were used to determine whether independent variables had an impact on maternal acceptance/rejection and temperamental traits of the children. Pearson Correlation Analysis was used in order to examine the relationship between the scores of Parental Acceptance Rejection/Control Scale (Parental Form), and of the Child Behavior List (Short Form). Multiple Regression Analysis was used to determine whether tempremantal characteristics of the children predicts maternal acceptance and rejection. The study findings demonstrated that the general maternal rejection levels in the study group were low. Maternal rejection varied by the age of the mother and the number of children. Temperamental characteristics of the children varied by the monthly household income, number of household members, mother education level, age of the mother, mother employment status, age of children, gender of children, birth order, number of children. Furthermore, there were significant correlations between attention focusing, inhibition control, perceptual sensitivity, low-intensity pleasure, falling reactivity and soothability, sadness, anger/frustration, activity level, high-intensity pleasure and smiling and laughter temperamental characteristics of the children and maternal acceptance and rejection scores of the mothers in some subdimensions and in total. Children's low-intensity pleasure, perceptual sensitivity and smile and laughter temperamental characteristics significantly predicted the warmth/affection (coldness/lack of affection) sub-dimension of maternal acceptance/rejection. The sadness temperamental characteristics of children significantly predicted the indifference/neglect sub-dimension of maternal acceptance/rejection. The falling reactivity and soothability temperamental characteristic of the children was a significant predictor of hostility/aggression sub-dimension of maternal acceptance/rejection. Anger/frustration and attentional focusing temperamental characteristics of the children significantly predicted the undifferentiated rejection subdimension of maternal acceptance/rejection.