Tanzimat Dönemi'nden günümüze modernleşme açısından toplumsal cinsiyet algısı ve kadın hakları
Gender perception and women's rights in terms of modernization from Tanzimat Period to today
Yazar: DERYA OKUMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE YILDIZ ÖZSALMANLI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Batı Avrupa'da meydana gelen "Rönesans ve Reform Hareketleri, Aydınlanma Dönemi, Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi" gibi tarihsel olaylar toplumsal, siyasal ve ekonomik alanda köklü bir değişim ve dönüşümün yaşanmasına neden olmuş, bu durum yeni bir kavram olarak "modernite" olgusunun ve yeni bir toplum olarak da "modern bir toplum"un ortaya çıkışına zemin hazırlamıştır. Osmanlı Devleti de, Batı Avrupa karşısında çeşitli sahalarda geri kaldığının bilincine vararak, yeni bir toplum ve yeni bir medeniyet oluşturmak adına, 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ile hukuki, siyasal ve toplumsal alanda köklü değişimleri hayata geçirmiştir. 1839 Tanzimat Fermanı ile başlayan modernleşme/batılılaşma girişimlerinin odak noktasını ise kadının toplum içindeki ikincil statüsü oluşturmuş ve toplumun geri kalmışlığı, kadının eğitimsizliğine bağlanmıştır. Tanzimat Dönemi'nde kadınlara verilen eğitim hakkı eğitimli kadınlann sayısının artmasını sağlamış, gazete ve dergilerde yazılanyla seslerini duyurmaya başlayan kadınlar sosyal hayatta daha fazla yer alma imkanını elde ederek, özel alandan kamusal alana adım atma fırsatını yakalamışlardır.il. Meşrutiyet Dönemi'nde batılılaşma/modernleşme hareketlerinin hız kazanması ve görece oluşan özgürlük ortamında kadınlar, gazete ve dergilerde yazılar yazmanın yanı sıra, teşkilatlanarak kadın dernekleri kurmaya başlamışlar ve haklannı örgütlü bir şekilde dile getirerek Cumhuriyet Dönemi'nde kazanılan haklann ilk tohumlannı atmışlardır. Bilindiği üzere Cumhuriyet Dönemi'nde modernleşme/batılılaşma idealiyle muasır medeniyetler seviyesine ulaşmak adına bir dizi inkılap gerçekleştirilmiş ve gerçekleştirilen bu inkılaplar neticesinde kadınlar sosyal, siyasal ve hukuksal haklannı Batı' daki çağdaşı pek çok kadından önce elde etmiştir. Ancak bugün Türk kadınının sosyal ve siyasal alan da dahil olmak üzere pek çok alanda erkeğe nazaran ikinci planda olması ve Batı' daki çağdaşı pek çok kadının gerisinde kalması, tek başına bu haklann kazanılmış olmasının yeterli olmadığını ve toplumsal pratiklerde yeteri kadar karşılık bulamadığını göstermektedir. Bu tez çalışmasının amacı, Osmanlı'nın son döneminde başlayan ve Cumhuriyet Dönemi'ne de tevarüs eden modernleşme çalışmalannın, kadının yasal hak ve özgürlüklerinde ne gibi değişiklikler yarattığını ve kadının elde ettiği yasal hak ve özgürlüklerini toplumsal pratiklere yeteri kadar yansıtamamasının altında yatan unsurların neler olduğunu, toplumsal cinsiyet perspektifinden analiz etmektir. 
Anahtar Kelimeler: Kadın, Modernleşme, Toplumsal Cinsiyet, Tanzimat Dönemi, Meşrutiyet Dönemi, Cumhuriyet Dönemi.

Abstract:
Historical events such as the "Renaissance and Reform Movements, the Enlightenment Period, the French Revolution and the Industrial Revolution" in Westem Europe led to a radical change and transformation in the social, political and economic fıelds, which paved the way for the emergence of "modemity" as a new concept and "modem society" as a new society. The Ottoman Empire, realizing that it was lagging behind Westem Europe in various fıelds, implemented radical changes in the legal, political and social fıelds with the Tanzimat Edict proclaimed in 1839 in order to create a new society and a new civilization. Starting with the 1839 Tanzimat Edict, the focal point of the modemization/westemization initiatives was the secondary status ofwomen in society and the backwardness of society was attributed to the lack of education of women. The right to education granted to women in the Tanzimat Period led to an increase in the number of educated women, and women, who began to make their voices heard through their writings in newspapers and magazines, gained the opportunity to take part in social life more and had the opportunity to step from the private sphere to the public sphere. With the acceleration of the westemization/modemization movements in the Constitutional Monarchy il period and in an environment of relative freedom, women began to organize themselves and establish women's associations in addition to writing articles in newspapers and magazines, and by voicing their rights in an organized manner, they sowed the fırst seeds of the rights gained in the Republican Era. As is known, a seri es of revolutions were carried out in the Republican Era in order to reach the level of contemporary civilizations with the ideal of modemization/westemization, and as a result ofthese revolutions, women gained their social, political and legal rights before many of their contemporaries in the W est. However, the fact that Turkish women today are in the second place compared to men in many areas, including social and political spheres, and lag behind many of their contemporaries in the West, shows that the acquisition of these rights alone is not enough and that they are not suffıciently reflected in social practices. The aim of this thesis is to analyze, from a gender perspective, what changes the modemization efforts that began in the late Ottoman period and carried over into the Republican Era have brought about in women's legal rights and freedoms, and what factors underlie women's inability to adequately reflect their legal rights and freedoms in social practices. 
Keywords: Women, Modernization, Gender, Tanzimat Period, Constitutional Monarchy Period, Republican Period.