Kur'ân-ı Kerim'de maraz (hastalık) kavramı
The consept of disease (maras) in the Qur'an
Yazar: GÜLNUR TAALAYBEKOVA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET DEMİRCİ
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Hastalık = Disease ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Sıhhat u Maraz = Sıhhat u Maraz ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
"Kavram Tefsiri" son dönemde, Kur'ân'ı doğru bir şekilde anlamanın ve anlamlandırmanın en sıhhatli yollarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu tefsir yöntemi aracılığıyla kelimenin tarihsel gelişimi takip edilmekte esas (kök) anlamı ile kelimenin tarihi süreç içinde kazandığı izafi anlamlar belirlenmektedir.
Bu bağlamda Kur'ân -ı Kerim'de geçen maraz kavramının ayetlerdeki genel görünümü ele alınacaktır. Ruhi hastalık anlamına gelen maraz kavramı insanın manevi dünyasında meydana gelen hastalıktır. İnsan bedeninde meydana gelen maddi hastalıkların bilinmesi ne kadar önemliyse manevi hastalıkların bilinmesi de bir o kadar önem arz etmektedir. Kur'ân -ı Kerim'de münafıkların durumunu anlatan, "kalplerinde bir hastalık vardır" ayetinde ifadesini bulan kalbi yani ruhi hastalıklar araştırmanın esas dayanağını teşkil etmektedir.
Bu çalışmada, maraz (hastalık) kavramının genel lügatlerden, Kur'ân sözlüklerinden kök ve izafi anlamlarının belirlenmesinden sonra hadislerdeki ve Kur'ân'daki tanımı ve sahip olduğu anlam sahası ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Çalışma ilahiyat alanındaki pek çok araştırmada olduğu gibi kaynak taramasına dayanmaktadır. Kur'ânî bir kavram incelendiği için öncelikle Kur'ân-ı Kerim olmak üzere tefsir eserleri, Kur'ân kavramları ile ilgili eserler, lügatler ve konuyla ilgili diğer kitap, tez ve makalelerden istifade edilmiştir. Kavramın anlam alanını ve Kur'an'da kullanıldığı anlamlarını tespit etmek gayesi ile kadim sözlüklerden kök anlamları araştırılmaya çalışılmıştır. Daha sonra kavramın Kur'ân'daki anlamlarını ortaya çıkarmak için Kur'ân kavramları ile ilgili eserleri tetkik etmeye çaba gösterilmiştir. Bu veriler ışığında kavramın Kur'ân-ı Kerim'de geçtiği ayetleri, öncesi ve sonrasını dikkate almak suretiyle bazı tefsir eserlerinden incelemeye çalıştık. 
Tezimiz iki bölüm, giriş ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş kısmı, tezin konusu ile ilgili genel bilgileri, problemi, araştırmanın amacı ve önemini, kapsam ve sınırlılıkları, araştırmanın yöntemi ve kavramsal çerçevesini yani araştırmanın modelini içermektedir. 
Birinci Bölümde, maraz kavramının kavramsal çerçevesi, Kur'ân'daki genel anlamı, sözlük, terim ve eş anlamı tanıtılmaktadır. Ayrıca marazın Kur'ân'da genel manaları, maraz ile ilişkili olan kavramların tahlili ve onların sınıflandırılması yer almaktadır. Bir de hadislerde genel olarak maraz kavramı imcelenmiştir.
İkinci bölümde ise Kur'ân bağlamında maraz kavramı, kavramın Kur'ân'daki genel görünümü, nüzul ortamı açısından maraz kavramı ve konuları açısından maraz kavramı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. 
Son olarak sonuç kısmı ile çalışmamız bitirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Kur'an, Hadis, Maraz, Tefsir, Hastalık.

Abstract:
"The Concept of tafsir" has recently been accepted as one of the most reliable ways to interpret the Qur'an correctly. Through the "tafsir" method, the historical development of the word is followed, and the main (root) meaning and the relative meanings of the word in the historical process are determined.
In this context, the general view of the concept of morbidity in the Qur'an in the verses will be discussed. The concept of morbidity, which means mental illness, is a disease that occurs in the spiritual world of a person. It is as important to know the spiritual diseases as it is to know the physical diseases that occur in the human body. Heart, that is, spiritual diseases, which is expressed in the verse "There is a disease in their hearts", which describes the situation of hypocrites in the Qur'an, constitutes the main basis of research.
In this study, after determining the root and relative meanings of the concept of morbidity from general dictionaries and Qur'anic dictionaries, it was tried to be revealed its definition in the hadiths, the Qur'an and the field of meaning.
As in many studies in the field of theology the study is based on literal review, Since a Qur'anic concept is examined, there have been used primarily the Qur'an, tafsir works, works related to the Qur'an concepts, dictionaries and other books, theses and articles related to the subject. In order to determine the meaning of the concept and the meanings used in the Qur'an, the root meanings of the ancient dictionaries were researched. Afterwards, an effort was made to examine the works related to the concepts of the Qur'an in order to reveal the meanings of the concept in the Qur'an. In the light of these data, we tried to examine the verses in the Qur'an where the concept is mentioned, from some tafsir works by taking into account what was before and after.
Our thesis consists of two parts, introduction and conclusion. The introduction part includes general information about the subject of the thesis, the problem, the purpose and importance of the research, its scope and limitations, the method and conceptual framework of the research, that is, the model of the research.
In the first chapter, the conceptual framework of the concept of morbidity, its general meaning in the Qur'an, the dictionary, terms and synonyms are introduced. In addition, the general meanings of morbidity in the Qur'an, the analysis of the concepts related to morbidity and their classification were included. In addition, the concept of morbidity has been determined in the hadiths.
In the second part, the concept of morbidity in the context of the Qur'an, the general appearance of the concept in the Qur'an, the concept of morbidity in terms of the environment of descent and the concept of morbidity in terms of its subjects were tried to be revealed.
Finally, in the conclusion are written the recommendations of the study.
Keywords: Qur'an, Hadith, Morbidity, Tafsir, Disease.

АБСТРАКТ
В последнее время «Аналитическая интерпретация коранических слов» считается одним из самых верных путей для правильного понимания Корана. С помощью данного метода толкования определяется корневая часть слова, относительные значения, которые оно приобрело с течением времени, а также его хронологическая эволюция.
В связи с этим в поле зрения будет взят общий вид понятия мараз, пришедший в аятах Священного Корана. Понятие мараз означает болезнь, которая возникает в духовном мире человека. Выявление духовных недугов человека так же важно, как и выявление физических. Отправной точкой исследования стали духовные недуги сердца, которые упоминаются в священном аяте "Их сердца поражены недугом", где описывают состояние лицемеров. В данном труде, после определения корневых и относительных значений понятия мараз (недуг) в соответствии с общими и кораническими словарями, мы постарались дать определение данному понятию согласно Корану и хадисам, а также выявить его область значений.
Данный труд, как и многие другие труды в области теологии базируется на изучении источников. Исходя из того, что исследуемое понятие является кораническим, то во главе с Кораном, мы брали информацию из трудов по тафсиру, книг и словарей, связанных с кораническими понятиями, а также других книг, диссертаций и статей по этой теме. С целью выявить область значений понятия и определить его коранические значения мы обратились к авторитетным словарям и исследовали коренные значения данного понятия. Далее, чтобы выявить его коранические значения, мы обратились к трудам, которые задействованы в данной области.
В ходе всего вышеперечисленного, с целью изучить историю аятов священного Корана, которые включают в себя данное понятие, мы исследовали некоторые труды по тафсиру.
Наша диссертация состоит из двух частей, вступительной части и заключения. Вступительная часть включает в себя: общие знания и проблемы, связанные с темой диссертации, цель и значимость данного исследования, его масштабы и границы, метод исследования и его концептуальную основу.
Первая часть включает в себя: концептуальную основу, общее кораническое значение, а также лексическое, терминологическое и синонимичное значение понятия мараз. Кроме того эта часть включает в себя анализ и классификацию понятий, связанных с понятием мараз, а также общее определение данного понятия согласно хадисам.
Вторая часть содержит в себе разбор понятия  мараз в свете Корана, где мы попытались рассмотреть его с точки зрения причин ниспослания и тем, которые с ним связаны.
В заключительной части мы привели практические рекомендации, к которым пришли в результате исследования.
Ключевые слова: Коран, Хадис, Мараз, Тафсир, Недуг