Gelibolulu Mustafa Âlî Divanı'nda ülke ve şehirler
Countries and cities in the Gelibolulu Mustafa Ali of Divan
Yazar: SEVGİ YERKEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FAZİLE EREN KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Coğrafya = Geography ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Divanlar = Divans ; Gelibolulu Mustafa Ali = Gelibolulu Mustafa Ali ; Seyyahlar = Travellers ; Tarihi coğrafya = Historical geography ; Şiir = Poem

Özet:
Edebiyat; malzemesi dil olan bir güzel sanat etkinliğidir ve psikoloji, sosyoloji, tarih, felsefe,
coğrafya gibi pek çok bilim dalıyla ilişkilidir. Edebiyatın ilişkili olduğu bu dalların en başta geleni
ise coğrafya ve tarihtir. Çünkü içinde bulunulan coğrafya ve yaşanılan dönem insan yaşamını
şekillendiren, etkileyen en önemli faktörlerdir.
Edebi metinler; eseri meydana getiren şair ya da yazar hakkında bilgi verirken aynı zamanda
yazıldığı döneme ve topluma ışık tutan bir ayna işlevi görür. Edebi eser, onu meydana getiren
yazar ve toplumdan bağımsız değildir. Bu bağlamda yaşanılan yer/ coğrafya ve yaşanılan çağ/
dönem şairin/ yazarın hayatında önemli bir faktör olarak göze çarpar. Dış dünyayı, kurmaca
anlatımla bir araya getiren şair/ yazarlar coğrafyaya ve ona dair unsurlara eserlerinde yer verirler.
Edebiyatımızda XVI. yüzyılın önde gelen şairlerinden olan ve aynı zamanda tarihçi ve seyyah
kimliğiyle de tanınan Gelibolulu Mustafa Âlî Dîvân'ında edebiyat- tarih- coğrafya ilişkisinin en
güzel yansımaları görülür.
Bu çalışmanın konusunu Gelibolulu Mustafa Âlî'nin bizzat gittiği ülke ve şehirler
oluşturmaktadır. Ortaya konulan çalışma klasik Türk şiirinde ülke ve şehirlerin sadece bir şair
değil, aynı zamanda bir seyyah ve tarihçinin kaleminden bakışını yansıttığı için önemli olup klasik
Türk edebiyatının zenginliğini de göstermeyi amaçlamaktadır.
Anahtar Sözcükler
Dîvân şiiri, Gelibolulu Mustafa Âlî, coğrafya, edebiyat, seyyah.

Abstract:
Literature; It is a fine art activity whose material is language and is related to many branches of
science such as psychology, sociology, history, philosophy and geography. The most important
of these branches with which literature is related are geography and history. Because the
geography and the period in which we live are the most important factors that shape and affect
human life.
Literary texts; While giving information about the poet or writer who created the work, it also
functions as a mirror that sheds light on the period and society in which it was written. A literary
work is not independent of the author and society that created it. In this context, the
place/geography and the era/period in which one lives stand out as an important factor in the
poet's/author's life. Poets/writers, who bring the outside world together with fictional expression,
include geography and its elements in their works. XVI in our literature. The most beautiful
reflections of the literature-history-geography relationship can be seen in the Divan of Mustafa
Âlî from Gallipoli, who is one of the leading poets of the 20th century and is also known for his
historian and traveler identity.
The subject of this study is the countries and cities that Mustafa Âlî from Gallipoli personally
went to. The presented study is important because it reflects the perspective of countries and cities
in classical Turkish poetry, not only from the pen of a poet, but also from the pen of a traveler
and historian, and also aims to show the richness of classical Turkish literature.
Keywords
Divan poetry, Gelibolulu Mustafa Âlî, geography, literature, traveler.