Akşemseddin Mehmed bin Hamza'nın hayatı, Risaletü'n-Nuriyye ve Makâmâtü'l-Evliyâ adlı eserlerinin içeriğinin incelenmesi
The life of Akşemseddin Mehmed bin Hamza, investigating of the Risâletü'n-Nuriyye and Makâmâtü?l-Evliyâ's contents
Yazar: MUHAMMED ALİ YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion

Özet:
Bayramî ekolünün meşâyıhından Akşemseddin Mehmed bin Hamza 1389 yılında Şam'da doğdu. 1459 yılında vefat etti. Kabri Göynük'tedir. Akşemseddin'in hayatı iki bölümde incelenebilir. Birincisi şeyhi Hacı Bayram Velî ile tanışmadan önceki hayatı, diğeri ise Hacı Bayram Veli ile tanıştıktan sonraki hayatıdır. Akşemseddin Hacı Bayram Velî ile tanıştıktan hemen sonra ona bağlanmıştır. Tasavvufa girmeden önceki hayatında tıp alanında meşhur olmuştur. Tasavvufa girdikten hemen sonra, şeyhlik makamına yükselmiştir. Bayramiyye tarikatının Şemsiye kolunun kurucusudur.Akşemseddin, İstanbul'un fethine katkıda bulunmuştur. Dönemin padişahı Fatih Sultan Mehmed'in hocası olan Akşemseddin, İstanbul'un fethi esnasında Fatih Sultan Mehmed ve ordusuna büyük manevi destek sağlamıştır. İstanbul'un fethinde bizzat kendisi de bulunmuştur.Akşemseddin'in birçok eseri mevcuttur. Bu eserlerin çoğunda tasavvufla ilgili konulara yer vermiştir. Tasavvufa girmeden önce kaleme aldığı tıpla ilgili olan Maddetü'l-Hayat eserinin dışındaki tüm eserleri tasavvufla ilgilidir. Tezimizin temel kaynaklarından biri olan Risâletü'n-Nuriyye adlı eserinde, döneminde yaşayan mutasavvıflara yapılan eleştirileri cevaplandırmıştır. Tezimizin diğer temel kaynağı olan Makâmâtü'l-Evliyâ adlı eserinde ise evliyaların derecelerinden bahsetmektedir. Akşemseddin meseleleri ayet, hadis ve diğer müelliflerin görüşleri ile birlikte sentez eder. Tasavvufun özünün Kur'an ve sünnete tam bağlılık, güzel ahlakla donanmak, Allah'ı zikretmek ve nefisle mücadele olarak tanımlar. Akşemseddin tasavvufa yabancı unsurlardan gelen eleştirileri kanıtlara dayalı olarak cevaplar.

Abstract:
Akşemseddin Mehmed bin Hamza one of the sheiks of Bayrâmî school was born in Şam, in 1389. He was dead in 1459. His grave is in Göynük. The life of Akşemseddin may be evaluated in two period. The fist period of his life is before meeting his sheik Hacı Bayram Veli and The second one is after meeting Hacı Bayram Veli. After meeting Hacı Bayram Veli, Akşemseddin was bound to him and entered sufism. Before entering sufism, he had became famous for medicine. As soon as he had entered sufism, he was promoted to sheik position. He is the founder of Şemsiyye branch of Bayramiyye tariqat.Akşemseddin gave some help to the conquest of İstanbul. Akşemseddin who is Fatih Sultan Mehmet?s hodja provided big spiritual support to Fatih Sultan Mehmet and his army during the conquest. He took part in the conquest on his own.There are a lot of opuses that belong to Akşemseddin. All of them are about sufism except Maddetü?l-Hayat that is about medicine. His book named Risaletü?n-Nuriyye which is the main source of the thesis is answering the criticisms which are made to sufis in his period. His book named Makâmâtü?l-Evliyâ which is the another source of the thesis is mentioning the level of dervishes. Akşemseddin used to make syntesis on the subjects by verse of the Koran, Hadith and opinions of the other authors. According to him, the essential of sufism is being depended on the Suna and Islamic laws completely, and being excellent morals, mentioning Allah and fighting with the flesh. Akşemseddin answers unjustly criticism being based on proofs, which is sourced from out of the assemblly of the sufism.