Türk arazi ve arsa düzenlemesi modeline alternatif yeni bir yöntem önerisi
A new method alternative to the Turkish land readjustment model
Yazar: SEMİH UZUN
Danışman: PROF. DR. VOLKAN YILDIRIM
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Nimet ve külfet adaletsizliğini olabildiğince gidermek üzere birçok ülkede uygulanmakta olan arazi ve arsa düzenlemesi (AAD) adıyla bilinen yöntem geliştirilmiştir. Bu yöntem kamu-özel mülkiyet ortak girişim modeli olarak, kamunun karşılıksız olarak taşınmazlara kazandırdığı imar hakkı ve teknik-sosyal altyapı yatırımlarından kökenlenmesi beklenen olağanüstü değer artışının karşılığında taşınmazların yüzde 45 oranına kadar bir kısmının toprak kesintisi olarak kamuca bedel ödenmeksizin alınması ilkesine dayanmaktadır. Ancak Türkiye'de uygulanmakta olan AAD yöntemi düzenlemeye alınan tüm parsellerin eşit değere sahip olduğu varsayımı kabul edilerek alan esaslı uygulanmaktadır. Bu yönü yöntemin kamuoyunda kabul edilmesini olumsuz yönde etkilemekte ve düzenlemeye konu kadastral parsellerin düzenleme öncesi değerini koruyacak şekilde değer eşitliği gözetilerek yapılmasının gerektiğini vurgulamaktadır. Bu tez çalışmasında, mevcutta uygulanmakta olan alan esası yerine doğrudan değer esaslı bir yöntemin yürürlüğe konulmasının koşullarının var olup olmadığı hususu ile olumlu ve olumsuz yönleri pilot alanda yapılan çalışma ile ortaya konulmuştur. Yapılan irdelemeler sonucu hem alan hem de değeri gözeten karma bir dağıtım modelinin taşınmaz sahipleri arasındaki değer dengesizliğini olabildiğince giderme potansiyeline sahip olabileceği pilot bölgede yapılan çalışma sonucu görülmüştür.

Abstract:
In order to eliminate the inequity of blessing and burden as much as possible, a method known as land readjustment (LR) has been developed, which is applied in many countries. This method, as a public-private partnership model, is based on the principle of taking up to 45 percent of the immovable properties as land deduction without any compensation by the public in return for the extraordinary increase in value expected to arise from the development rights and technical-social infrastructure investments that the public provides to the immovable properties free of charge. However, the LR method in Turkey is applied on an area-based basis, if all regulated parcels are considered to have equal value. This aspect negatively affects the acceptance of the method in the public opinion and emphasizes that the cadastral parcels subject to the regulation should be made by considering the equality of value in a way to preserve the pre-regulation value. In this thesis, the conditions for the introduction of a direct value-based method instead of the current area-based method and its positive and negative aspects are revealed through a pilot study. As a result of the analysis, it has been seen that a mixed distribution model that considers both area and value may have the potential to eliminate the value imbalance between immovable owners as much as possible as a result of the study conducted in the pilot area.