Aktif galaksi keşifleri
Discovery of active galaxies
Yazar: SEYİT HÖKELEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURTEN FİLİZ AK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı / Astronomi ve Uzay Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Astrofizik = Astrophysics

Özet:
Aktif galaksi çekirdeklerinin en parlak sınıfı olan kuazarların ke¸sfedilmesinde yaygın
olarak fotometrik renk ölçekleri ve/veya X-ı¸sın ve Radyo bölgedeki ı¸sınım oranlarının
kıyaslanması kullanılmaktadır. Ancak bu yöntemler, kuazar olmayan kaynakların da
aday olarak belirlenmesine yol açabilmektedir. Küçük/orta ölçekli teleskoplarla kuazar
ke¸siflerinin yapılmasında maksimum verimlili˘gin elde edilebilmesi için yalnızca çok
boyutlu renk–renk diyagramlarından elde edilen sonuçlar yetersiz kalabilmektedir. Bu
çalı¸sma, kuazar adaylarının büyük do˘gruluk oranları ile belirlenebilmesi için kaynakların
renk–renk diyagramlarındaki konumlarının yanı sıra Tayfsal Enerji Da˘gılımlarının (TED)
yapısının dikkate alınmasının etkili bir yakla¸sım oldu˘gunu öne sürmektedir. Bu çalı¸sma
kapsamında, TED incelemeleri ile seçilen kuazar adaylarından dört tanesi Ocak ve
¸Subat 2021'de RTT150 teleskobu ve TFOSC tayfçekeri ile gözlenmi¸stir. ˙Ilk kez tayfsal
gözlemleri elde edilen bu kaynakların, verilerinin indirgenmesi Python dili kullanılarak
hazırlanan kodlar ile yapılmı¸stır. Tayflar incelendi˘ginde, kaynakların dördünün de
kuazar oldukları ilk kez bu çalı¸sma ile tespit edilmi¸stir. Python programlama diliyle
hazırlanan kodlar ile kuazarların kırmızıya kaymaları ölçülerek uzaklıkları bulunmu¸s
ve kütle, luminosite ve Eddington luminosite oranı gibi fizikisel parametreleri elde
edilmi¸stir. Bu çalı¸sma ile RTT150 teleskobu ile kuazar ke¸siflerinin yapılması için
izlenmesi gereken yöntem ve yakla¸sımları ortaya koyan bir yol haritası olu¸sturmu¸stur.
Anahtar Kelimeler: Galaksiler, Aktif Galaksiler, Kuazarlar

Abstract:
The discovery of quasars, the brightest class of active galactic nuclei, is commonly based
on photometric colors and/or comparisons of X-ray and radio emission ratios. However,
these methods can also lead to the identification of non-quasar sources as candidates.
In order to achieve maximum efficiency in detecting the quasars with small/medium
telescopes, the results obtained from multidimensional color-color diagrams alone may
be insufficient. This study premises that taking into account the structure of the
Spectral Energy Distributions (SED) of candidate sources in addition to their positions
in the color-color diagrams could lead to identifying candidate quasars with higher
accuracy. Within the scope of this study, four of the quasar candidates selected by SED
investigations were observed with the RTT150 telescope and the TFOSC spectrometer in
January and February 2021. The data of these sources, whose spectral observations were
obtained for the first time, were reduced with codes prepared using the Python language.
The very first observed spectra of these sources reveal that all four are indeed quasars. We
determine their distances by measuring the spectral redshift and their physical parameters
such as mass, luminosity, and Eddington-luminosity ratio using the codes prepared in
Python. With this study, we present the methods and approaches that should be followed
for quasar discoveries via spectral observations from the RTT150 telescope.
Keywords: Galaxies, Active Galaxies, Quasars