Havayolu firmalarında kişilik özelliklerinin satın alma davranışına etkisi: Havacılık yönetimi öğrencileri örneği
The effect of personal traits on consumer behavior in airlines: A case of aviation management students
Yazar: YUSUF CAN TUNABOYLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEFA CEYHAN
İSTANBUL NİŞANTAŞI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Havacılık sektörü = Aviation sector ; Havacılık yönetimi = Aviation management ; Kişilik = Personality ; Satın alma kararı = Purchasing decision

Özet:
İnsanlar binlerce yıl öncesine kadar kuşları izleyerek ve taklit ederek gökyüzünde özgürce uçma isteği ile çeşitli denemeler yapmıştır. Öyle ki Yunan efsanesinde Daidalus ve Ikarus'un kapatıldıkları bir hapishaneden balmumu ve kuş tüyleriyle yaptıkları kanatlarla uçmayı başardıkları ancak bir süre sonra güneşin etkisiyle eriyen bal mumu sebebiyle Ege Denizi'ne düşerek hayatlarını kaybettikleri yer almaktadır. Bilinen ve kanıtlara dayalı uçuş denemeleri ise 15. Ve 16. Yüzyılda Leonardo da Vinci'nin hava araçları çizimleri, 18. Yüzyılda Montgolfier kardeşlerin ilk balonlu uçuşu gerçekleştirmesi, 19. Yüzyılın başlarında Wright Kardeşler'in ilk motorlu uçuşunu gerçekleştirmesi ile olgunlaşmaya başlamıştır. Takip eden yıllarda Birinci Dünya Savaşı'nda hava araçlarının kullanılması ile havacılık ilgi odağı haline gelmiş ve İkinci Dünya Savaşı'nda hava araçlarına olan ihtiyacın iyice hissedilmesi ile üretilen jet motorlu hava araçları, modern sivil havacılık faaliyetlerinin başlangıcı olmuştur. Yıllar boyunca düzenli bir şekilde gelişen ve daha da tercih edilir bir ulaştırma sistemi haline gelen havacılık sektörü 1978 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde başlayan liberalizasyon hareketleri sonraki yıllarda tüm dünyaya yayılarak havacılık sektörünü rekabete açık, verimli ve yüksek kaliteli bir ulaştırma sistemi haline getirmiştir. Havacılık sektöründeki bu yoğun rekabet ortamı, havayolu firmalarının da yeni yolcular kazanması ve mevcut yolcuların kaybedilmemesi için çalışmalar yapmalarını zorunlu hale getirmiştir. Havayolu firmalarında yolcuların hangi havayolunu hangi sebeple tercih ettikleri anlaşılmaya çalışılmış ve firmaların pazarlama departmanları bu alanlara ciddi yatırımlar yapmaya başlamıştır. Bahsi geçen sebeplerden bir tanesi de hiç şüphesiz tüketim davranışında bulunan bireylerin kişilik özellikleridir. Bu bağlamda bu araştırmada öncelikle tüketici satın alma davranışları, kişilik özellikleri ve havacılık ayrıntılı olarak ele alınmış ve kişilik özelliklerinin havayolu firmalarında satın alma davranışlarına etkisinin anlaşılabilmesi amacıyla havacılık yönetimi bölümü öğrencilerinin katılımıyla bir anket çalışması yapılmıştır. Yapılan anket çalışmasında Beş faktör kişilik envanteri ölçeği ve Tüketici Karar Verme Tarzları Envanteri ölçeği kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda havacılık yönetimi bölümü öğrencilerinin Beş Faktör Kişilik Envanteri Ölçeği'nin alt boyutları olan dışa dönüklük, duygusal denge ve deneyime açıklık kişilik özelliklerinin Tüketici Karar Verme Tarzları Envanteri Ölçeği'nin mükemmeliyetçi tüketici, marka odaklı tüketici, yenilik-moda odaklı tüketici, eğlence-haz odaklı tüketici, fiyat odaklı tüketici, dürtüsel tüketici, kafası karışık tüketici ve alışkanlık odaklı tüketici boyutları üzerinde etkisi incelenmiştir. Elde edilen verilerde davranışlarında kişilik özelliklerinin alt boyutlarından dışadönüklük, duygusal denge ve deneyime açıklık boyutlarının tüketici tarzları envanterinin alt boyutlarından dürtüsel tüketici, fiyat odaklı tüketici, marka odaklı tüketici, kafası karışık tüketici, mükemmeliyetçi tüketici, alışkanlık odaklı tüketici üzerinde etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Until thousands of years ago, people made various experiments with the desire to fly freely in the sky by watching and imitating birds. Greek legend even says that Daidalos and Icarus were able to fly out of a prison in which they were imprisoned with wings they had made from wax and bird feathers, but after a while they lost their lives by falling into the Aegean Sea because the wax melted under the influence of the sun. With Leonardo da Vinci's drawings of airplanes in the 15th and 16th centuries, the first balloon flight by the Montgolfier brothers in the 18th century, and the first powered flight by the Wright brothers in the early 19th century, known and evidence-based flight experiments began to mature. In the following years, aviation became the focus of attention with the use of aircraft in World War I, and the need for aircraft in World War II was felt, and the production of jet-powered aircraft became the beginning of modern civil aviation. The aviation sector has evolved over the years and has become an increasingly popular transportation system. The liberalization movements that began in the United States of America in 1978 spread throughout the world in the years that followed, making the aviation industry an efficient and high-quality transportation system open to competition. In this competitive environment, it is critical for airlines to attract new passengers and not lose existing ones. Airlines are trying to understand which airline passengers prefer and for what reasons, and corporate marketing departments have begun to invest seriously in these areas. One of the reasons mentioned is undoubtedly the personality traits of people who engage in consumer behavior. In this context, this study first took an in-depth look at consumer buying behavior, personality traits and aviation, and conducted a survey study with aviation management students to understand the impact of personality traits on buying behavior in aviation companies. As a result of the analyzes, the effects of aviation management students' personality traits representing the sub-dimensions of the five-factor personality inventory, such as extroversion, emotional stability, and openness to experience, on the perfectionist consumer, brand-oriented consumer, innovation and fashion-oriented consumer, entertainment and pleasure-oriented consumer, price-oriented consumer, impulsive consumer, confused consumer, and habit-oriented consumer were examined.