Marmara denizinde hamsi (Engraulis encrasicolus Linnaeus, 1758) avcılığı üzerine bir araştırma
An investigation of european anchovy (Engraulis encrasicolusLinnaeus, 1758) fisheries in the sea of Marmara
Yazar: SADETTİN DOĞU
Danışman: PROF. DR. FİRDES SAADET KARAKULAK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Balıkçılık ve Su Ürünleri İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Balıkçılık Teknolojisi ve Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Balıkçılık Teknolojisi = Fisheries Technology

Özet:
Bu araştırmada, 2017/2018 ve 2018/2019 balıkçılık sezonunda Marmara Denizi'nde hamsi
avcılığı yapan balıkçı filosunun özellikleri, birim çabadaki av miktarları ve hedeflenen hamsi
balığının bazı popülasyon parametreleri incelenmiştir. 2017/2018 balıkçılık sezonunda toplam
112 tekne, 2018/2019 balıkçılık sezonunda ise toplam 79 balıkçı teknesi aktif olarak hamsi
avcılığı yapmıştır. Bu teknelerin tam boyları 15 ile 54 m, gros tonajı 10 ile 637 GT ve makine
gücü 261 ile 3320 kW arasında değişmiştir. Balıkçı teknelerinin gros tonajları ve tam boyları
arasında yüksek korelasyona sahip üssel bir ilişki tespit edilmiştir.
2017/2018 balıkçılık sezonunda avlanan hamsi balığının aylara göre ortalama birim çabadaki
av miktarı en yüksek değer Mart ayında 2,167 ton/gün olarak hesaplanmıştır. Diğer aylarda
ortalama birim çabadaki av miktarı 0,160 ton/gün ile 1,589 ton/gün arasında değişmiştir.
2018/2019 balıkçılık sezonunda ise en yüksek değer Aralık ayında 14,950 ton/gün olarak
bulunmuştur. Diğer aylarda ortalama birim çabadaki av miktarı 1,725 ton/gün ile 11,066
ton/gün arasında değişmiştir. 2017/2018 balıkçılık sezonu hamsi av veriminin oldukça düşük
olduğu görülmüştür.
Elde edilen sonuçlara göre, hamsinin boy ağırlık ilişkisi dişiler için W= 0,0013L3,645, erkekler
için W= 0,0010L3,774 ve tüm örnekler için ise W= 0,0047L3,139 olarak hesaplanmıştır. von
Bertalanffy büyüme parametreleri L∞=17,92 cm, k=0,37 ve t0 = 0,73 olarak bulunmuştur.
Toplam anlık ölüm oranı (Z) 3,2 yıl-1, doğal ölüm oranı (M) 0,77 yıl-1, balıkçılık ölüm oranı (F)
2,43 yıl-1 ve sömürme oranı (E) 0,75 yıl-1 olarak hesaplanmıştır. Hamsi avcılığında sömürme oranının optimum değerin üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, hamsi stoklarının
korunması ve sürdürülebilir balıkçılığın sağlanması bakımından balıkçılık baskısı mutlaka
azaltılmalıdır.

Abstract:
In this study, the characteristics of the fishing fleet that caught anchovies in the Sea of Marmara
catch per unit effort (CPUE), and some population parameters of targeted anchovy were
investigated for 2017/2018 and 2018/2019 fishing seasons. 112 and 79 fishing vessels actively
engaged in anchovy fishery during the 2017/2018 and 2018/2019 fishing seasons, respectively.
The length overall of these vessels ranged from 15 to 54 m, gross tonnage ranged from 10 to
637 GT, and machine power ranged from 261 to 3320 kW. An exponentially correlation was
found between the gross tonnages and length overall of the fishing boats.
During the 2017/2018 fishing season, the average CPUE value of landed anchovies was
calculated 2.167 tons/day as highest ratio in March. The average CPUE value ranged between
0.160 tons/day and 1.589 tons/day in other months. In the 2018/2019 fishing season, highest
value for the average CPUE was calculated as 14.950 tons/day in December. This value ranged
from 1.725 tons/day to 11.066 tons/day in other months of the season. In the 2017/2018, the
yield comes from anchovy fishing activities was noticed quite low.
According to the results of this research, the length-weight relationship was calculated for
females as W= 0,0013L3.645, for males as W= 0,0010L3.774 and for all samples as
W= 0,0047L3.139. The von Bertalanffy growth parameters were attained as L∞=17.92 cm,
k=0.37 and t0 = 0.73. Instantaneous total mortality (Z), mortality (M), fishing mortality rate (F)and exploitation ratio (E) was calculated as 3.2 year-1, 0.77 year-1, 2.43 year-1, and
0.75 year-1, respectively. In conclusion, pressure on the stocks by fishery must be reduced for
the conservation of anchovy stocks and sustainability of fishing activities certainly.