Anarşist ahlak felsefesinde adaletin yeri: Kropotkin örneği
The place of justice in anarchist moral philosophy: The case of Kropotkin
Yazar: HAKAN KARADİKEN
Danışman: PROF. DR. ADEM ÇAYLAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet = Justice ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Anarşizm = Anarchism ; Devlet = State ; Kropotkin, Pyotr Alekseyeviç = Kropotkin, Pyotr Alekseyeviç ; Siyaset felsefesi = Political philosophy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, devletsiz bir toplumda adaletin imkânını teorik bir
çerçevede sunmaktır. Bu teorik çerçeve, devletsiz bir toplum tahayyüllü olan
anarşizm çerçevesinde ele alınmıştır. Anarşizm, devletsiz olma durumunu, doğadan
yola çıkarak ele alan bir ideoloji olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak doğa, insan ile
sınırlı olan bir çerçeveyi ifade etmemektedir. Buna rağmen modern anarşist
düşünürler, doğayı insan ile sınırlamışlar, doğanın öteki yüzünü görmeyi ihmal
etmişlerdir.
Bu sebeple Kropotkin'in incelenmesi önemlidir. Çünkü Kropotkin, Karşılıklı
Yardımlaşma ilkesini doğanın tümüne uygulayarak, insan ve hayvanları da içine alan
sosyal ve biyolojik bir temel ortaya koymuştur. Bu bağlamda Kropotkin, adalet
anlayışına da Karşılıklı Yardımlaşma çerçevesinde dikkat çekmektedir. Karşılıklı
Yardımlaşma kavramı Kropotkin için, ihtiyaç sahibinin sınıfsal ya da ekonomik
durumuna bakılmaksızın ihtiyacının giderilmesini ve bu yolla refaha ulaşılmasını
ifade etmektedir. Bu ilkede, insanlar arasında herhangi bir ayrım olmaması açısından
Kropotkin'in adaleti, eşitlikçi bir yol izlemektedir. Bu sebeple, eşitliğe zarar veren
tüm kurumlara karşı bir pozisyonda durmaktadır. Adaleti doğaya içkin bir güdü
olarak düşünen Kropotkin için herhangi bir üst kurum mahiyetinde olan yapılar,
adalete zarar vermektedir. Bu yüzden, adaletin devletli toplumlarda tesis edilmesi
mümkün değildir.

Abstract:
This study aims to present the possibility of justice in a stateless society in a
theoretical framework. The theoretical framework is examined based on anarchism
which envisages a stateless society for humans. Anarchism appears as an ideology
that analyse statelessness based on nature. However, nature does not refer to a
framework that is limited to humans. Neverheless, modern anarchist philosophers
have limited nature to humans and they have neglected to see the other side of
nature.
For this reason, it is important to examine Kropotkin. Because Kropotkin
presents a social and biological basis which involves humans and animals by
applying the principle of Mutual Aid to all nature. In this context, Kropotkin points
out justice in the framework of Mutual Aid. According to Kropotkin, the concept of
Mutual Aid means to meet the needs of the individual regardless of their social or
economic status, therefore to make general wealth possible. Since there is no
distinction between people in this principle, Kropotkin's justice understanding is
egalitarian. For this reason, Kropotkin takes a stand against all establishment which
damage equality. For Kropotkin who sees justice as an instinct which is in nature,
any establishment which could be considered supreme damages justice. Due to all of
these reasons, justice can not be possible in societies which are with state.