Erzurum atmosferinde poliklorlu bifenillerin (PCB'lerin) konsantrason ve yaş çökelme akılarının belirlenmesi
Determination of concentration and wet deposition fluxes of polychlorinated biphenyls (PCBS) in Erzurum atmosphere
Yazar: ERCAN BERBERLER
Danışman: PROF. DR. FATMA SEZER TURALIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Poliklorlu bifenillerin (PCB?ler) atmosferik konsantrasyon seviyelerini ve yaş çökelme akılarını tespit etmek amacıyla, Ocak-Temmuz 2012 tarihleri arasında yarı-kırsal bölge olan Atatürk Üniversitesi kampüsünde örneklemeler yapılmıştır. Atmosferik konsantrasyon örnekleri yüksek hacimli hava örnekleyici (YHHÖ), yağış örnekleri ise manuel kontrollü yağış örnekleyici (YÖ) kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada, kalibrasyon standardında bulunan 57 PCB türünden çoğuna rastlanmıştır. Ölçülen toplam (gaz+partikül) PCB?lerin ortalama konsantrasyon değeri 21,76 pg/m3 olarak tespit edilmiştir. Partikül faz konsantrasyon ile PM değerleri arasında korelasyon analizi yapılmış önemli bir istatistiksel ilişki tespit edilmemiştir (r2=0,055). Toplam (çözünmüş+partikül) PCB?lerin yaş çökelme akı değeri 19,09 ng/m2.gün olarak hesaplanmış ve yaş çökelme akılarının hava sıcaklığı ile önemli bir ilişkisi bulunamamıştır (r2=0,075). Konsantrasyon ve akı değerlerinde PCB türlerinin homolog dağılımları paralellik göstermiş ve düşük molekül ağırlığına sahip 4-CB homolog grubu her ikisinde de baskın olmuştur.  Elde edilen veriler, benzer yöntemler kullanılarak dünyanın farklı noktalarında gerçekleştirilen çalışmaların sonuçları ile karşılaştırılmış ve benzer sonuçların bulunduğu tesbit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Poliklorlu bifeniller, PCB?ler, yaş çökelme, akı, Erzurum.

Abstract:
In order to determine the atmospheric concentration levels and wet deposition fluxes of polychlorinated biphenyls (PCBs) samples were collected between January-July 2012 in a suburban site, Ataturk Universty campus. Atmospheric concentration samples were collected by using  high volume air sampler and precipitation samples were collected by using manually controlled precipitation samplers. In this study, most of 57 PCB congeners were detected which are in calibration standart. Avarege concentration value of measured total PCBs (gaz+particle) was determined as 21,76 pg/m3. Correlation analysis have been done between particle phase concnetration and PM values but an important statistical relation has not been determined. Correlation analysis have been done between particle phase concentration and PM values but an important statistical relation has not been determined. Wet deposition fluxes value of total PCBs was calculated as 19,09 ng/m2.day but an important relation couldn?t be found between wet deposition fluxes and air temperature (r2=0,075). Homolog distributions of PCBs congeners show paralellism in values of concentration and fluxes and 4CB homolog group which has low molecular weight has been dominant in both value of concentration and fluxes. The collected data have been  compared with the results of  the studies which were done by similar methods  at different parts of the world  and it has been determined that similar results were found.
Keywords: Polychlorinated biphenyls, PCBs, wet deposition, flux, Erzurum