Kentsel koruma alanlarında risk analizi ve azaltımına yönelik bir yönetim modeli önerisi, Isparta - Eğirdir örneği
A management model suggestion for risk analysis and mitigation in urban conservation areas – case of Isparta – Eğirdir
Yazar: AYŞE BETÜL GÖKARSLAN
Danışman: PROF. DR. ZEHRA GEDİZ URAK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Isparta-Eğirdir = Isparta-Eğirdir ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Risk analizi = Risk analysis ; Risk yönetimi = Risk management

Özet:
Günümüzde, kültür mirasının koruma sorunlarının nedenlerine inilmesi, bu mirası tehdit eden risklerin azaltılması veya giderilmesi ve bu amaçla risk yönetimi planlanması koruma bilimcilerinin öncelikli konusu olmuştur. Sorunların nedeni üzerinde yoğunlaşarak bu sorunların giderilmesi için çözümler üretmek, sürdürülebilir korumaya ulaşılmasını sağlamaktadır. Bu tezde, kültür mirasını tehdit eden risklerin analizi ve bu risklerin azaltımına yönelik bir yönetim modelinin oluşturulması amaçlanmıştır. Tezde, risk analizi ve azaltımı konusunda yapılmış mevcut çalışmalardan farklı olarak, yapıları hem fiziksel olarak doğrudan, hem de dolaylı etkileyen riskler bütüncül bir şekilde ele alınmıştır. Bu yönetim modelinin Coğrafi Bilgi Sistemleri ile takibi hedeflenmiştir. Yönetim modelinde; yerinde tespit, sosyal anket, AutoCAD ve ArcGIS yazılımları ile fiziksel ve sosyo-kültürel analiz, belgeleme ve haritalandırma aşamaları modelin iskeletini meydana getirmiştir. Modelin uygulama alanı olarak seçilen Eğirdir'de 1. derece arkeolojik sit alanı olan kale ve çevresindeki 3. derece sit alanı, doğal sit alanı olan Yeşilada ve Can Ada ile ilçe merkezinde parça parça koruma alanları vardır. Bu dokudaki geleneksel konutlar, farklı işlevdeki anıtsal yapılar ve çevresel ögeler; imar çalışmaları, turizm, mübadele ve göç gibi riskler nedeniyle zamanla kısmen harap olmuş, kısmen de yok olmuştur. Günümüze ulaşan ancak yıkılma tehlikesi olan bazı yapılar için ise yıkım kararı çıkarılmıştır. Bu nedenlerle Eğirdir kentsel koruma alanı için acil ve kapsamlı bir risk yönetimi sisteminin oluşturulması ihtiyacı olduğu anlaşılmış ve kurgulanan yönetim modeli, yok olma riski altındaki Eğirdir kentsel koruma alanında uygulanmıştır. Sonuç olarak, tezde ortaya konulan Risk Analizi ve Azaltımı Yönetim Modeli (RAAYM), hem Eğirdir İlçesi'nde yapılacak koruma çalışmaları için altlık oluşturacak, hem de tüm koruma alanlarında uygulanabilecektir.

Abstract:
Today, investigation of the causes of conservation problems, reducing or eliminating the risks that threaten the cultural heritage, and for this purpose, planning the risk management are new and priority issues for conservation scientists. Creating the solutions, by focusing on the causes of problems, ensures sustainability in conservation applications. In this thesis, it is aimed to create a management model for analyze the risks threatening the cultural heritage and reducing these risks. In the thesis, unlike the current studies on risk analysis and mitigation, the risks, that affect the buildings both physically and indirectly, are handled in a holistic manner. It is aimed to follow this management model with Geographic Information Systems. In the management model; on-site survey, social survey, AutoCAD and ArcGIS software and physical and socio-cultural analysis, documentation and mapping stages formed the framework of the model. In Eğirdir, which is chosen as the study area of the model, there are the castle, which is the 1st degree archaeological site, and the 3rd degree site around it, the natural site areas Yeşilada and Can Ada, and partly preserved areas in the district center. Traditional houses, monumental structures with different functions and environmental elements in this urban fabric; they were partially demolished or partially ruined over time due to risks such as development works, reconstrucitons, tourism, population exchange and migration. Demolition decision has been issued for the structures that have survived but are at risk of collapse. For these reasons, it has been understood that an urgent and comprehensive risk management system is needed for the Eğirdir urban conservation area, and the management model has been implemented in the Eğirdir urban conservation area, at risk of extinction. As a result, the Risk Analysis and Mitigation Management Model (RAAYM) set forth in the thesis will form a base for the conservation works to be carried out in Eğirdir District and can be applied in all urban conservation areas.