Türkmentokat (Eskişehir) Bölgesi yeraltısularının hidrojeokimyasal incelemesi
Hydrogeochemical investigation of groundwater in the Türkmentokat (Eskişehir) Region
Yazar: MUSTAFA BERKAY SEFAİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM YASİN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu tezin yürütülmesi sırasında Türkmentokat (Eskişehir-Odunpazarı) bölgesinde
bulunan yeraltı suyu kaynaklarının izotopik ve hidrojeokimyasal özellikleri ile sulama suyu
açısından uygunluğu araştırılmıştır. Çalışma kapsamında 28 adet su örneği alınmıştır.
Örneklenen suların pH değerleri 7,4-8,1 arasında, EC değerleri 393-699 S/cm arasında ve
sıcaklık değerleri ise 16°C-22,6°C arasında değişmektedir. Sular genelde bölgedeki
karbonatlar ve ofiyolitik kayaçlardaki magnezyumca zengin minerallerin çözünmesi sonucu
oluştuğu düşünülen CaMgHCO3'lı sular sınıfındadır. Analiz sonuçlarına göre izotop
değerleri ise δ
18O için -9,15 ile-8,28 arasında ve δ
2H değerleri için -68,25 ile -63,95 arasında,
trityum değerleri ise 0,35 TU ile 0,77 TU arasında değişmektedir. Mineral doygunluk indeksi
hesaplamalarında örneklerin çoğunun dolomit, kalsit ve aragonit minerallerine doygun
olduğu, jips ve anhidrit minerallerine ise suların doygun olmadığı görülmektedir.
Sulamada suların kullanımı açısından değerlendirme yapılabilmesi için Kelley Oranı
(KR), Çözünebilir Sodyum Yüzdesi (SSP), Magnezyum Tehlikesi (MT), Geçirgenlik
İndeksi (PI), Sodyum adsorpsiyon oranı (SAR), artıksal sodyum karbonat (RSC)
parametreleri hesaplanmıştır. Hesaplamalarda sodyum adsorpsiyon oranı, Kelley oranı,
çözünebilir sodyum yüzdesi, artıksal sodyum karbonat parametrelerine göre tüm sular
sulamaya uygun, geçirgenlik indeksi değerlerine göre 3W ve 14D no.lu örnekler
kullanılamaz sınıfında, magnezyum tehlikesi değerlerine göre 1D, 7D, 18W ve 20W no.lu
örnekler dışında kalan örneklerin sulama için uygun olmadığı tespit edilmiştir. Wilcox
diyagramında sular çok iyi-iyi sınıfına, ABD Tuzluluk Laboratuvarı diyagramında ise C2-
S1 (orta tuzluluk-az sodyum tehlikesi) sınıfına düşmektedir.

Abstract:
This thesis investigates the hydrogeochemical and isotopic characteristics of some
groundwater resources in the Türkmentokat (Eskişehir-Odunpazarı) region and their
suitability for irrigation purposes. A total of 28 water samples were collected for the study.
The pH values of the samples range from 7.4 to 8.1, electrical conductivity (EC) values range
from 393 to 699 µS/cm, and temperatures vary between 16°C and 22.6°C. The waters are
generally classified as CaMgHCO3 waters, which are believed to result from the dissolution
of magnesium-rich minerals in the region's carbonates and ophiolitic rocks. The isotopic
results show δ18O values ranging from -9.15 to -8.28 and δ2H values ranging from -68.25
to -63.95, while tritium values range from 0.35 TU to 0.77 TU. Mineral saturation index
calculations reveal that most of the samples are saturated with dolomite, calcite, and
aragonite minerals, while they are undersaturated with gypsum and anhydrite minerals.
To evaluate the suitability of the waters for irrigation, parameters such as Kelley
Ratio (KR), Soluble Sodium Percentage (SSP), Magnesium Hazard (MT), Permeability
Index (PI), Sodium Adsorption Ratio (SAR), and Residual Sodium Carbonate (RSC) were
calculated. According to the calculations, all the waters are suitable for irrigation based on
the sodium adsorption ratio, Kelley ratio, soluble sodium percentage, and residual sodium
carbonate parameters. However, based on permeability index values, samples 3W and 14D
are classified as unsuitable for irrigation. Based on magnesium hazard values, all samples,
except 1D, 7D, 18W, and 20W, are deemed unsuitable for irrigation. On the Wilcox diagram,
the waters fall into the very good-good class, and on the USDA Salinity Laboratory diagram,
they belong to the C2-S1 (medium salinity-low sodium hazard) class