Eskişehir kuru koşullarında azotlu gübrelerin, kışlık tritikalenin çıkış, başaklanma ve olum süreleri ile verim ögeleri ve bazı kalite özellikleri üzerine etkileri
Effects of various nitrogeneous fertilizers on emergence, heading, inflorescence and maturity date with yield and quality characters of winter triticale under dryland conditions of Eskişehir
Yazar: NURDİLEK GÜLMEZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ENGİN KINACI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
ÖZET Eskişehir'de kuru tarım sisteminde yetiştirildiğinde, kışlık tritikaleye uygulanacak amonyum sülfat, kalsiyum amonyum nitrat ve üre azotlu gübrelerinin iki değişik dozunun (4 ve 7 kg/da N), tritikalenin çeşitli tarımsal özelliklerine etkileri, kontrolle (şahit) kryaslamalı olarak 2000-2001 ve 2001-2002 üretim yılında araştırılmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü iki üretim yık, Eskişehir'in uzun yıllık iklim verilerine göre, olağandışı iki yıl olmuştur. Araştırmanın ilk yılında yağış ve nisbi nem uzun yıllar ortalamasının çok altındayken, sıcaklık yüksek olmuştur. Ancak, ikinci yıl çok yağışlı ve serin geçmiştir. Bu koşullar, Tatlıcak 97 çeşidinin, üzerinde çalışılan çeşitli özelliklerinde ortaya oldukça farklı sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Üç çeşit azotlu gübre ve iki azot dozunun tritikaleye uygulanması sonucu, birinci yılda; bir tek hasat indeksi üzerinde, gübre çeşitleri ve gübre x doz interaksiyonun etkisi istatistiki anlamda önemli düzeyde bulunurken, m2 de başak sayısı, ham protein oranı ve kuru madde oranı üzerinde gübre dozlarının etkisi önemli olarak saptanmıştır. İkinci yıl; incelenen hiçbir özellik üzerinde gübre çeşitlerinin etkileri arasında istatistik anlamda önemli düzeyde bir farklılık görülmemiştir. Buna karşılık; bitki boyu, kardeş sayısı, m2 de başak sayısı, hasat indeksi, başakta tane sayısı, başak verimi, tane verimi, toplam verim, kül oranı ve ham selüloz oranı üzerinde gübre dozlarının etkileri arasında önemli düzeyde farklılık belirlenmiştir. Bu araştırma, uygulamaya alınan gübre çeşitlerinin birbirlerinden önemli kabul edilebilecek bir üstünlükleri olmadığım, ancak dozlarının etkilerinin önemli düzeyde farklı olduğunu göstermiştir. Özellikle ikinci yıl 7 kg/da azot dozunun verdiği sonuçlar, yağışlı yıllarda yüksek azot dozu kullanmanın tritikalede iyi sonuç verebileceğini göstermiştir.

Abstract:
VI SUMMARY The effects of two different doses (4 and 7 kg/da) of amonium sülfat, calcium amonium nitrat and urea nitrogenous fertilizers were applied on winter triticale to investigate various agronomic characters by comparing to the check during 2000-2001 and 2001-2002 production years under dryland conditions in Eskişehir. According to the long term climatic data of Eskişehir, two production years of the research were two unusual years. In first year of the research rainfall and relative hummudity were much less than the long term avarage while temperature was high. However, second year was very rainy and cool. These conditions was created rather different results on various chracteristics of Tathcak 97 which were under investigation. While only harvest index was affected significantly by fertilizer kind and "fertilizer x dose" interaction, the number of head per square meter, crude protein rate and dry matter rate were affected significantly by fertilizer doses as aresult of application of two nitrogen doses of three different nitrogenous fertilizer in the first year. Not any statistically significant differences were found among the fertilizer effect on none of the chracters under investigation in second year. In contrary, differences among fertilizer dose effect were significant on plant height, number of head per square meter, harvest index, number of kernel per head, spike yield, seed yield, biological yield, ash rate and crude sellulose. This research indicates that any of the fertilizer used for application was not superior from one another. However, doses effects were significantly different. Especially in second year, results of 7 kg/da nitrogen dose indicated that using of high nitrogen dose may give good result on triticale in rainy years.