Lobnor ağzı üzerinde bir inceleme
A study on the Lobnor dialect
Yazar: MİNARA ALİYEVA ESEN
Danışman: PROF.DR. ZEKİ KAYMAZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dünyası Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
ÖZET Müslüman bir Türk topluluğu olan Lobnorlar günümüzde Doğu Türkistan'da yaşamaktadırlar. Yüzyıllardır Çinlilerin idaresi altında yaşayan Lobnorlar kendi dillerini ve kültürlerini korumuşlardır. Dolayısıyla sözlü halk edebiyatı ürünlerini de günümüze kadar getirmişlerdir. Lobnorlar, diğer Türk toplulukları gibi, oldukça zengin sözlü halk edebiyatına sahiptirler. Sözlü halk edebiyatı olarak nitelendirdiğimiz hikayeler, atasözleri, deyimler, masallar, destanlar ve efsaneler bir ulusun dilini, inançlarını, gelenek göreneklerini, duygularını geçmişten günümüze aktarır. Çalışmamız "Lobnor Ağzı Üzerinde Bir Araştırma"adını taşımaktadır. Çalışmamızın "Giriş" bölümünde "Genel Bilgiler" başlığı altında "Coğrafya", "Tarih ve Halk" ve Kültürel Yapı" hakkında genel bilgiler verilmiş ve Lobnor Ağzı Üzerinde Yapılmış İlk Çalışmalar" tanıtılmıştır. Birinci Bölüm'de "Dil İncelemesi" yer almaktadır. Bu bölüm şu alt başlıkları içermektedir. "Ses Bilgisi", "Şekil Bilgisi" ve "Cümle Bilgisi". İkinci Bölüm'de S. E. Malov'un Lobnorskiy Yazık adlı eserinden alınan metinler Kiril alfabesinden Latin alfabesine aktarılarak verilmiştir. Kullandığımız ikinci kaynak ise Mirsultan Osmanov'un Lop Nur Dialect of the Modern Uigur Language' dir. Çince yazılan bu çalışmadaki örnek metinler uluslararası transkripsiyon sistemine uygun olarak verilmiştir. Mirsultan Osmanov'un derlediği bu metinler de ülkemizde uygulanan transkripsiyon sistemi esas alınarak tezimizde verilmiştir. Üçüncü Bölüm "Dizin" ve Ek-Sözlük"ten oluşmaktadır. "Sonuç" bölümünde yaptığımız dil inceleme çalışmasından hareketle günümüz Lobnor ağzının daha çok Uygur Türkçesi özelliklerine sahip olduğu gösterilmiştir.

Abstract:
ABSTRACT The Lobnor is an Muslim Turkish community living in the East Türkistan The Lobnor who have lived under the rule of China goverments for centuries have been able to protect their own language and culture. They have protected oral folk literature and maintained their language to the present time. The Lobnors, as other Turkic people, have quiete rich oral folk literature Stories, proverbs, idioms, tales, epics and legends classified as oral folk literature which carry the language, beliefs, customs- tarditions, feelings of a nation from past to the present time The title of this study is "A Study of Lop Nur Dialect". In the "Introduction" of the research, a general information about geography, history and people, cultural structure and studies on dialect of Lop Nur is presented. The title of the first Chapter is "The Research of Language". This chapter also contains the following subjects: "Phonetic", Morphologi" and "Sintaksis". The Second Chapter of our work, texts undertaken from the work The lobnor language of S.E.Malov, have rewritten we from the Ciril alphabet by Latin letters and are translated into the Turkish language, the second source used in our work - this work of M.Osmanov "Lop Nur Dialect of the Modern Uigur Language". This work is prepared in the Chinese Language and contains texts written by international transcription. M. Osmanov's texts have rewritten we according to the principles of international transcription.. The Tirth Chapter consists "Index" and "Glossary". The conclusion part of this study, from the point of view of our study we came to the conclusion that the Lobnor language has more the special features of the Uigur language than of Kirghiz.