AB uyum sürecinde demiryolu göstergeleri bakımından Türkiye'nin konumunun çok değişkenli istatiksel yöntemlerle incelenmesi
Investigation of situation of railway transportation indicators of Turkey among europe union (EU) countries by multi variable statistical methods
Yazar: BARIŞ KURT
Danışman: DOÇ. DR. ADNAN SÖZEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Belli kriterleri ve hedefleri olan ve üyesi olduğu ülkelerin bu kriterleri taşıması gerektiğinden yola çıkılarak Türkiye'nin AB'ye aday bir ülke olarak demiryolu işletmeciliğinde AB ülkelerine (verilerine tam ulaşılabilen 23 ülke) göre durumu Veri Zarflama Analizi ve Malmquist Index yaklaşımları kullanılarak ortaya konulmuştur. VZA, birden çok girdi ve çıktıya sahip karar birimlerinin göreli performanslarının ölçülmesi için kullanılan bir tekniktir. Analizde, Charnes ve arkadaşları [1] tarafından geliştirilen çıktı yönlü VZA modeli (CCR modeli ile BCC modelleri) kullanılarak ölçek etkinliği değerleri bulunmuştur. Etkinliklerin belirlenmesinde, 2004-2007 yılları arasındaki, girdi değişkeni olarak demiryollarının temel göstergeleri (1000 km2 başına demiryolu uzunluğu, insanların demiryollarında seyahat sıklığı, hat başına düşen personel, toplam işletme giderleri), çıktı olarak ta toplam işletme gelirleri dikkate alınmıştır. İşletme performansı açısından seçilen ülkelerin %16.6'sı 2004 den 2007 ye kadar her yıl etkin bulunmuştur. 2007 yılı için seçilen ülkelerden %79.16`sı ölçeğe göre dönüşümlerini artırma eğiliminde çıkmıştır. Malmquist index skorlarına göre ortalama toplam faktör etkinlik değişimi 2004-2005, 2005-2006 ve 2006-2007 periyodları için %0.011, %0.006 ve %0.050 olmuştur. Elde edilen sonuçlara göre Türkiye, demiryolları göstergeleri bakımından etkin bir ülke olarak çıkmamıştır. Bu da temel girdilerini çıktılara dönüştürme de yetersiz bir ülke olduğunu göstermektedir.

Abstract:
Since the European Union has certain targets and criteria that must be fulfilled by its members, Turkey's situation in railway industry compared to the EU member countries (23 countries whose data were accessed) was examined through the approaches of Data Envelopment Analysis and Malmquist Index. The output-oriented Constant Return Scale (CRS or CCR) and the Variable Return Scale (VRS or BCC) were used in the efficiency analysis. The variables of railway per 1000 km2(RPKM), travelling frequency of people by railway (TFPR), staff per length of lines (SPLL), total operating expenditure (TOE) were considered as inputs and total operating revenue (TOR) was considered as output. In terms of operation performance, 16.6% of the selected countries were found to be efficient every year between 2004 and 2007 according both to the CRS and VRS models. Of the countries selected for the year of 2007, 79.16% were exhibit increasing returns to scale. The Malmquist index relating to productivity scores show that the average total factor productivity changes are 0.011%, 0.006% and 0.050 for 2005, 2006 and 2007, respectively. The conclusions of this study will help policymakers to determine Turkey's policy objectives for its integration to the EU in terms of railway indicators.