Solaklı deresi havzasında nehir tipi hidroelektrik santrallerin su kalitesine etkileri
Impacts of river type hydropower plants on water quality in Solakli watershed stream
Yazar: NECLA KORALAY
Danışman: PROF. ÖMER KARA
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Su toplama havzası = Water catchment area

Özet:
Ülkemizde son yıllarda, fosil yakıtlar dışında alternatif enerji kaynaklarından faydalanma yoluna gidilmektedir. Doğu Karadeniz bölgesi, dağlık ve engebeli bir yapıya sahip olduğundan, bu bölgenin nehir tipi hidroelektrik santralleri (NHES) ile enerji üretme potansiyeli yüksektir. Ancak, enerji üretimi esnasında HES'lerin çevresel etkilerini, özellikle de dere ekosistemleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek önem arz etmektedir. 
Bu çalışmada Doğu Karadeniz bölgesi, Solaklı deresi havzasındaki nehir tipi HES'lerin (Arca HES ve Çamlıkaya HES) bazı su kalite parametreleri üzerine etkisi incelendi. Araştırma Ocak 2014 - Aralık 2014 tarihleri arasında 12 ay süreyle yürütüldü. Çalışmada,  Çamlıkaya HES'de 6 nokta (Ç1, Ç2, Ç3,Ç4, Ç5 ve Ç6) ve Arca HES'de 6 nokta (A1, A2, A3, A4, A5 ve A6) olmak üzere toplam 12 örnekleme noktası seçildi. Örnekleme noktalarında; sıcaklık (°C), pH, elektriksel iletkenlik (mS/cm), çözünmüş oksijen (mg/lt), klor (mg/lt), toplam çözünmüş katı madde (mg/lt), tuzluluk (ppt) ve askıda katı madde (AKM, mg/lt),  parametreleri ölçüldü. Elde edilen veriler, su kalitesi kriterlerine ve istatistiksel analizlere (t Testi, Korelasyon, ANOVA ve Duncan testi) göre değerlendirildi.
Sonuç olarak NHES'lerin işletme ve inşaat aşamasında ana deredeki suyun kalite ve miktarını olumsuz yönde etkilediği gözlendi. AKM, pH ve sıcaklık gibi suyun kalite parametrelerinde istatistiki olarak anlamlı değişimler meydana geldi. Bu olumsuz değişimlere, inşaat aşamasındaki kum ocağından dereye bırakılan atık ve sedimentli suyun büyük etkisi olduğu sonucuna varıldı. İşletme aşamasında ise dereye bırakılan suyun miktarının azalmasıyla birlikte sucul ekosistem ve su kenarı yaşam alanları olumsuz etkilenecektir.

Abstract:
In recent years, Turkey has turned its attention to alternative energy sources other than fossil fuels. Eastern Black Sea region is mountainous and hilly structure. Therefore, this region has high potential in terms of energy production with river type hydropower plants (HEPP). However, it is important that to assess environmental impacts of HEPP on especially river ecosystem during the energy production.
In this study, the impacts of river type hydropower plants (Arca and Camlıkaya HEPPs) on some water quality parameters were examined in Eastern Blacksea region namely Solaklı watershed stream. This research was conducted for 12 months (Junuary - December 2014). Totally 12 sampling points were selected including 6 points in Çamlıkaya (C1, C2, C3, C4, C5 and C6) and 6 points in Arca (A1, A2, A3, A4, A5 and A6) HEPPs. At the each point, temperature (°C), pH, electrical conductivity (mS/cm), dissolved oxygen (mg/l), chloride (mg/l), total dissolved solids (mg/l), salinity (ppt) and total suspended solids (TSS, mg/l) parameters were measured. The resulting data were evaluated according to water quality criteria and statistical analysis (t test, Correlation, ANOVA and Duncan test). 
As a result, the quality and quantity of water in the main stream were negatively affected by HEPPs in both operational and constructional phase. Statistically, significant changes were occured in water quality parameters such as TSS, pH and temperature. It was concluded that these negative changes were caused by the sand mine in constraction phase of HEPPs. Furthermore, aquatic ecosystems and riperian zone may negatively affected by reduction of the amount of water released into the river during the operational phase of HEPPs.