İlkokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılıkları ile mesleki statü algıları arasındaki ilişki
The relationship between primary school teachers' organizational commitment and perceptions of professional status
Yazar: CANDAN COŞKUN HIRÇIN
Danışman: PROF. DR. FERUDUN SEZGİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılıkları ile mesleki statü algıları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu araştırma nicel yöntemlerden korelasyonel desende tasarlanmıştır. Bu araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim ve öğretim yılında Ankara ili merkezindeki Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan ve Yenimahalle ilçelerindeki resmi eğitim ve öğretim kurumlarında görev yapan ilkokul öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini bu evren içinden uygun örnekleme yöntemi ile ulaşılan 505 ilkokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada üç bölümden oluşan veri toplama aracı kullanılmıştır. Birinci bölümde kişisel bilgiler; ikinci bölümünde Meyer ve Allen (1991) tarafından alana kazandırılan, Baysal ve Paksoy (1999) tarafından Türkçe'ye çevrilerek uyarlaması yapılan ve takip eden yıllarda Pelit, Boylu ve Güçer (2007) tarafından geçerlik ve güvenirliği tekrar edilen "Örgütsel Bağlılık Ölçeği (ÖBÖ)"; üçüncü bölümde ise Şenol (2020) tarafından geliştirilen "Öğretmenlik Mesleği Statüsü Algısı Ölçeği (ÖMSAÖ)" yer almıştır. İlkokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılıkları ile mesleki statü algıları arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla SPSS 22 programında betimsel analizler yapılmıştır. Araştırma verilerinin normal dağılım göstermesi nedeniyle parametrik testler uygulanmıştır. Araştırmada demografik değişkenlerden iki kategorili olanlar için bağımsız örneklem t-testi, üç ya da daha fazla kategorili olanlar için tek yönlü varyans analizi testlerinden yararlanılmıştır. Tek yönlü varyans analizi neticesinde anlamlı bir farklılığın tespit edilmesi durumunda hangi gruplar arasında anlamlı bir farklılık olduğunu belirleyebilmek için tamamlayıcı Post-hoc testlerinden Hochberg's GT2 testi uygulanmıştır. İlkokul öğretmenlerin örgütsel bağlılık ve alt boyut düzeyleri ile mesleki statü algıları düzeyleri arasında bir ilişki olup olmadığı korelasyon analizi testi ile tespit edilmiştir. İlkokul öğretmenlerinin mesleki statü algıları ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi yordamak için regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda ilkokulda görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılık, devam bağlılığı ve normatif bağlılık düzeyleri orta; duygusal bağlılıkları ise yüksek düzeyde tespit edilmiştir. İlkokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılık, duygusal bağlılık, devam bağlılık düzeyleri ve normatif bağlılıkları cinsiyet, eğitim durumu değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. İlkokul öğretmenlerinin duygusal, devam, normatif ve örgütsel bağlılık düzeyleri yaş ve hizmet yılı değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. İlkokulda görev yapan öğretmenlerin mesleki statü algıları orta düzeydedir. İlkokul öğretmenlerinin mesleki statü algıları düzeyi cinsiyet, yaş ve öğrenim düzeyi değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. İlkokul öğretmenlerinin mesleki statü algıları düzeyi öğretmenlik hizmet yılı değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. İlkokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılıkları ile mesleki statü algısı arasında orta düzeyde ve pozitif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel bağlılığın alt boyutlarından duygusal bağlılık ile mesleki statü algısı arasında pozitif yönde, orta düzeyde, örgütsel bağlılığın alt boyutlarından normatif bağlılık ile mesleki statü algısı arasında pozitif yönde, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel bağlılığın alt boyutlarından devam bağlılığı ile mesleki statü algısı arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. İlkokul öğretmenlerinin mesleki statü algısının duygusal bağlılıklarına, normatif bağlılıklarına ve örgütsel bağlılıklarına pozitif yönde ve zayıf düzeyde anlamlı bir etkisinin olduğu, ilkokul öğretmenlerinin mesleki statü algısının devam bağlılıklarına anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to reveal the relationship between primary school teachers' organizational commitment and their perception of professional status. This research was designed with a correlational pattern, one of the quantitative methods. The population of this research consisted of primary school teachers working in official education and training institutions in Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Pursaklar, Sincan and Yenimahalle districts in the center of Ankara in the 2020-2021 academic year. The sample of the research consists of 505 primary school teachers who were reached from this universe using the convenient sampling method. A data collection tool consisting of three parts was used in the research. In the first section, personal information; The "Organizational Commitment Scale (ORS)", which was introduced to the field by Meyer and Allen (1991) in its second part, was translated and adapted into Turkish by Baysal and Paksoy (1999), and whose validity and reliability were repeated by Pelit, Boylu and Güçer (2007) in the following years. "; In the third part, the "Teaching Profession Status Perception Scale (TMSAÖ)" developed by Şenol (2020) was included. Descriptive analyzes were conducted in the SPSS 22 program to determine the relationship between primary school teachers' organizational commitments and their perceptions of professional status. Since the research data showed normal distribution, parametric tests were applied. In the study, independent sample t-test was used for demographic variables with two categories, and one-way analysis of variance tests were used for demographic variables with three or more categories. If a significant difference was detected as a result of one-way analysis of variance, Hochberg's GT2 test, one of the complementary Post-hoc tests, was applied to determine which groups there was a significant difference. Whether there is a relationship between primary school teachers' levels of organizational commitment and sub-dimensions and their levels of professional status perceptions was determined by correlation analysis test. Regression analysis was applied to predict the relationship between primary school teachers' perceptions of professional status and organizational commitment. As a result of the research, the organizational commitment, continuance commitment and normative commitment levels of primary school teachers were medium; Their emotional commitment was found to be at a high level. Primary school teachers' organizational commitment, emotional commitment, continuance commitment levels and normative commitment do not show any significant difference according to gender and educational level. Primary school teachers' emotional, attendance, normative and organizational commitment levels show significant differences according to age and years of service. The professional status perceptions of primary school teachers are at a medium level. The level of professional status perceptions of primary school teachers does not show a significant difference according to gender, age and education level. The level of professional status perception of primary school teachers shows a significant difference according to the variable of years of teaching service. It was determined that there was a moderate and positive relationship between the organizational commitment of primary school teachers and their perception of professional status. It was determined that there was a positive, medium-level significant relationship between emotional commitment, one of the sub-dimensions of organizational commitment, and professional status perception, and a positive, low-level significant relationship between normative commitment, one of the sub-dimensions of organizational commitment, and professional status perception. No significant relationship was detected between continuance commitment, one of the sub-dimensions of organizational commitment, and perception of professional status. It was determined that primary school teachers' perception of professional status had a positive and weakly significant effect on their emotional commitment, normative commitment and organizational commitment, and that primary school teachers' perception of professional status did not have a significant effect on their continuance commitment.