Böbrek nakilli hastalarda kemik mineral dansitometresi ölçümlerini etkileyen klinik ve laboratuar parametrelerinin değerlendirilmesi
Evaluation of clinical and laboratory parameters affecting measurements of bone mineral densitometry in renal transplantation patients
Yazar: ZEKERİYA HANNARİCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RIFKI ÜÇLER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Kemik dansitesi = Bone density ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Periton diyalizi = Peritoneal dialysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; İmmünosüpresyon = Immunosuppression

Özet:
Giriş ve Amaç: Renal transplantasyon son dönem böbrek hastalığı olanlarda üremi nedeniyle gelişen problemleri düzeltmede daha faydalı olabilir, ancak kemik metabolizması bozukluklarında başarı oranı düşmektedir. Başarılı böbrek transplantı hastalarının çoğunda osteodistrofi ve osteopeninin histolojik kanıtları sıklıkla saptanmaktadır. Biz bu çalışmada renal transplant hastalarında kemik kitlesindeki değerlerini değerlendirmeyi ve bu değerleri etkileyen faktörleri araştırmayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya 83 (%70,3)'ü erkek (yaş ortalaması 40,42±11,647, min.-maks. 20-67), 35 (%29,7)'i kadın (ort. Yaş 39,8±12,4, min.- maks. 23-66) 18 yaş üstü toplam 118  böbrek nakilli hasta dahil edildi. Hastalara ait laboratuar ve klinik bilgiler elektronik ortam hastane kayıt sistemi vasıtasıyla retrospektif olarak incelendi. Hastaların yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, nakilden önceki renal replasman tedavisi [Hemodiyaliz (HD) veya periton diyalizi (PD)] şekli, böbrek nakli ile kemik mineral yoğunluğu ölçümü arası geçen süre, kullanılan immunsupresif ve osteoporoza yönelik tedavileri, donörün canlı veya kadavradan olma durumu, donorün akrabalık derecesi, nakil merkezi, glomerular filtrasyon hızı(GFH) değeri, kan üre nitrojeni (BUN), kreatinin, parathormon (PTH), kalsiyum (Ca), fosfor (p), albumin, alkalen fosfataz (ALP) ve 25(OH)vitD seviyelerinin kemik mineral dansitometrisi (KMD) ölçümlerine etkisi araştırıldı.
Bulgular: Hastaların 28'i (%23,7) normal, 57'si (%48,3) osteopenik, 33'ü (%28) osteoporotik KMD değerlerine sahipti. Kilo ve vücut kitle indeksi (VKİ) değerleri ile KMD ölçüm sonuçların (gr/cm2 ve T skoru) arasında anlamlı pozitif korelasyon saptandı.  KMD ölçüm değerleri (gr/cm2); HD ve PD tedavilerinin her ikisini de alan grupta (p=0,040) anlamlı olarak daha düşük saptandı. T skoru değerleri ise HD yapılmış (p=0,017) olan grupta anlamlı olarak daha düşük saptandı ayrıca HD yapılmış grupta osteopenik ve osteoporotik değerler (p=0,046) anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Nakil merkezi Antalya olan grupta normal T skoru değerleri (p=0,030) anlamlı olarak daha yüksek saptandı. T skoru ile PTH (p=0,012; r=-0,237) ve 25(OH)vitD (p=0,041; r=-0,272) değerleri arasında anlamlı negatif korrelasyon saptandı. Çalışmamızda mTOR inh. almayan (p=0,002) grupta osteopenik değerler anlamlı olarak daha yüksek saptandı. 
Sonuçlar: Böbrek nakil hastalarında; VKİ değerinin, önceki renal replasman tedavi şeklinin, nakil merkezinin, mamalian target of rapamycin (mTOR) inh. tedavisinin, serum PTH seviyelerinin KMD ölçüm değerleri üzerine etkisi olduğunu saptadık. Hastaların nakil öncesi dönemde de kemik metabolizması açısından takiplerinin yapılması, uygun osteoporoz tedavisi verilmesi, nakil oldukları merkezlerde takiplerinin sıkı yapılması ve post-op komplikasyonlar açısından ilgili branşlarla koordinasyon içinde çalışılmasının böbrek nakilli hastalarda kemik dansitesi korunması ve tedavisinde önemli yeri olduğu kanısındayız. 

Anahtar kelimeler: Böbrek nakli, periton diyalizi, hemodiyaliz, kemik mineral dansitometrisi, osteoporoz, immunsüpresif ve osteoporoz tedavileri

Abstract:
Introduction and Purpose: Renal transplantation may be more beneficial in correcting the problems caused by uremia in patients with end-stage renal disease, but the success rate in bone metabolism disorders is reduced. Histological evidences of osteodystrophy and osteopenia in the majority of successful kidney transplant patients are frequently detected. In this study we aimed to evaluate the bone mass values in patients with kidney transplantation and to investigate the factors affecting these values.
Materials and Methods: In the study, 83 male (%70,3) (mean age 40,42 ± 11,647, min.-max 20-67), and 35 woman (%29,7) (mean age 39,8 ± 12, 4, min.- max 23-66) a total of 118 kidney transplant patients over 18 years of age were included. The patiens's laboratory and clinical informations was reviewed retrospectively via electronic hospital registry system. Patients' age, sex, body mass index, previous renal replacement therapy [Hemodialysis (HD) or peritoneal dialysis (PD)], time between measurement of bone mineral density and renal transplant, Immunosuppressive and osteoporosis-related treatments used, donor's state of being live or cadaver, donor kinship grade, transplantation center, Glomerular filtration rate (GFR) value, blood urea nitrogen (BUN), creatinine, parathormone (PTH), calcium (Ca), phosphorus (p), albumin, alkaline phosphatase(ALP) and 25(OH)vitD levels effects of on bone mineral densitometry (BMD) measurements were investigated.
Results: Patients had values of BMD that 28 normal (%23,7), 57 osteopenic (%48,3), 33 osteoporotic (%28). Significant positive correlations were found between weight and body mass index (BMİ) values and BMD measurements (gr / cm2 and T score). BMD measurement values (gr / cm2) were significantly lower in the group that receiving Both HD and PD treatments (p=0.040). T score values were significantly lower in the HD group (p=0.017), also, osteopenic and osteoporotic values (p=0.046) were significantly higher in HD group. Normal T score values (p=0,030) were significantly higher in the transplantation center which is Antalya group. There was a significant negative correlation between T score and PTH (p=0,012; r=-0,237) and 25(OH)vitD (p=0,041; r=-0,272) values. İn our study Osteopenic values were found to be significantly higher in patients group that does not receive mTOR inh(p=0,002).  
Conclusions: We have found that the value of BMI,  previous renal replacement therapy modality, transplantation center, mamalian target of rapamycin (mTOR) inh's treatment, serum PTH levels has an effect on BMD measured values In renal transplant patients. We believe that; In the pre-transplantation period making follow-ups of the patients in terms of bone metabolism, to give appropriate osteoporosis treatment, doing the strict follow-ups of patients at the their transplantation centers and, in terms of post-op complications being in coordination with related branches, has an important place in the preservation and treatment of bone dansities in patients with renal transplantation as well.
Keywords: Renal transplantation, peritoneal dialysis, hemodialysis, bone mineral densitometry, osteoporosis, immunosuppressive and osteoporosis treatments