Türkiye'de demografik değişimlerin mali yapı üzerine yansımaları
Reflections of demographic changes on fiscal structure in Turkey
Yazar: GÖKAY YÖNDEMLİ
Danışman: DOÇ. ALPARSLAN UĞUR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Demografi = Demography ; Demografik değişim = Demographic change ; Demografik yapı = Demographic structure ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Finansal yapı = Financial structure ; Nüfus = Population

Özet:
Demografik değişkenler ve demografik değişim kavramları literatürde birbirleri ile ayrılmaz bir biçimde kullanılmakta olan ancak kelime anlamları itibariyle birbirlerinden farklılık gösteren sözcüklerdir. Demografik değişkenler; bir başka ifade ile sosyoekonomik değişkenler; yaş, cinsiyet, eğitim, nüfus gibi ölçütlerden oluşan ve demografik değişimler üzerinde göstermiş olduğu etkileri analiz etmek için kullanılan söz öbeği şeklinde tanımlanmaktadır. Demografik değişim kavramından önce demografinin tanımına bakıldığında demografi, herhangi bir ülkede var olan nüfusun yapısal özelliklerini, durumunu, sayısal verilerini inceleyen bir bilim dalı olarak karşımıza çıkmaktadır. Buna bağlı olarak demografik değişim ise demografik değişkenlerden biri olan nüfus faktörünün, çeşitli sebeplere bağlı olarak zaman içerisinde göstermiş olduğu gerek nicel gerekse nitel değişimleri içeren bir kavramdır.
Sanayileşme ve teknolojinin gelişmesi ile birlikte demografik değişimlerde meydana gelen gelişmelerin etkileri hem ekonomik alanda hem de sosyal alanda her geçen gün daha fazla hissedilir bir hal almaya başlamıştır. Demografik değişimler Türkiye'de olduğu gibi tüm dünyada da genel olarak doğurganlık oranlarını azaltıcı ve yaşlı nüfus oranını artırıcı bir sebep olmuştur. Bu durumlar ise genel anlamı itibariyle nüfusta sadece sayısal olarak bir değişim getirmekle kalmamış aynı zamanda nüfusun özellikleri bakımından birçok farklılığı da beraberinde getirmiştir. Buna bağlı olarak tüm dünya ülkelerinde ekonomik anlamda değişimler yaşanması kaçınılmaz olmuştur. Çalışmamızda demografik yapıları ve gelişmişlik düzeyleri farklılık gösteren beş seçilmiş ülke örneği ele alınmıştır. Ülke isimleri ve seçilme nedenleri ise şu şekildedir: Fransa'nın Avrupa Birliği içerisindeki en yüksek doğum oranına sahip olması, Çin'in dünyanın en kalabalık nüfusuna sahip olması, Almanya'nın toplam nüfus sayısı bakımından Türkiye ile benzerlik göstermesi, Somali'nin yüksek doğum oranı artış hızına sahip olması, Japonya'nın dünyadaki ortalama yaşam süresi ve oransal olarak en fazla yaşlı nüfusa sahip olmasından dolayı incelenmiştir. Ayrıca demografik değişimlerin yol açtığı Türkiye'nin mali yapısını oluşturan kamu harcamaları, vergiler ve sosyal güvenlik sistemi üzerindeki olumsuz etkilerini giderebilmek amacıyla, seçilmiş ülkelerde demografik değişimlere yönelik uygulanan nüfus politikaları Türkiye için çözüm politikası geliştirme noktasında referans olarak ele alınmıştır.
Çalışma için iki ana varsayım geliştirilmiştir. Geliştirilen varsayımlar sırasıyla; demografik değişimlerin ülkelerin ekonomik ve mali yapısını olumsuz etkilemesi ve ülkelerin uygulamış olduğu nüfus politikalarının yetersiz kalmasıdır. Çalışma sonlandırıldığında seçilen beş ülkenin dördünde (Fransa, Çin, Almanya ve Japonya) demografik değişimler ekonomik yapıyı olumsuz etkilerken, Somali'de bu durumun tersi gözlenmiştir. Türkiye açısından ise demografik değişimler mali yapıyı olumsuz etkilemiştir. Ayrıca ülkelerin uygulamış olduğu nüfus artırıcı politikalara rağmen doğum oranlarında istenilen oranda bir artış sağlanamadığından nüfus politikaları yetersiz kalmıştır.

Anahtar Kelimeler: Demografik Değişim, Nüfus, Mali Yapı

Abstract:
The concepts of demographic variables and demographic changes are inseparable terms used in the literature, however, they differ from each other in terms of meaning. Demographic variables, also known as socioeconomic variables, are defined as a term that consists of criteria such as age, gender, education, population and is used to analyze the effects on demographic changes. When we look at the definition of demography prior to the concept of demographic changes, it is explained as a branch of science that examines the structural characteristics, status and numerical data of the population in any country. Accordingly, demographic change is a concept that includes both quantitative and qualitative changes that the population factor, one of the demographic variables, has shown over time due to various reasons.
With the development of industrialization and technology, the effects of developments in demographic changes have become increasingly noticeable in both the economic and social areas. Demographic changes caused decrease in overall fertility rate in Turkey as well as in the world and has also caused increase in the rate of the elderly population. Generally speaking these situations have not only brought about a numerical change in the population, but also brought many differences in terms of the characteristics of the population. For that matter, it has become inevitable to experience economic changes in all countries across the world. In our study, examples of five selected countries with different demographic structures and levels of development were discussed. Country names and reasons for selection are as follows: France has the highest birth rate in the European Union; China has the world's most populous population; Germany is similar to Turkey in terms of total population; Somalia has a high birthrate growth rate; Japan has been studied because of the average life expectancy in the world and having the highest proportion of elderly population. In addition, in order to eliminate the negative effects of demographic changes on the public expenditures, taxes and social security system that make up Turkey's financial structure, the population policies implemented for demographic changes in selected countries have been taken as a reference at the point of solution policy development for Turkey.
Two main hypotheses were developed for the study. These are the following. Demographic changes negatively affect the economic and financial structure of the countries and the population policies implemented by the countries are insufficient. By the end of study, it was observed that demographic changes negatively affected the economic structure in four of the five selected countries (France, China, Germany and Japan), while the opposite was the case in Somalia. As for Turkey, it was found that demographic changes negatively affected the financial structure. Furthermore, the desired increase in birth rates could not be achieved in spite of population growth policies implemented by the countries. Thus, it can be concluded that population policies remained insufficient.

Key Words: Demographic Change, Population, Fiscal Structure