Ebeveynleri boşanma sürecinde olan 9-12 yaş aralığındaki çocukların boşanmaya uyumları ile bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin incelenmesi
Examination of the cognitive emotion regulation strategies and divorce adaptation in children between 9 and 12 years-old whose parents are divorcing
Yazar: ZENNUR ÖZBEKLER KIN
Danışman: DOÇ. DR. YURDAGÜL KILIÇ GÜNDÜZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ebeveynleri boşanma sürecinde olan 9-12 yaş aralığındaki çocukların boşanmaya uyumları ile bilişsel duygu düzenleme stratejilerini incelemektir. Araştırmada, betimsel türde nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırma örneklemi, İzmir Bayraklı Adliyesi'nde boşanma davaları devam eden ebeveynlerin 9-12 yaş aralığındaki 103 çocuğundan oluşmaktadır. Araştırmaya katılmaya gönüllü olan çocuklara verilen ölçekler, ebeveynlerinden onam alınarak çocuklar tarafından uygulanmıştır. Araştırmada, Çocuklar İçin Boşanmaya Uyum Ölçeği (ÇİBUÖ), Çocuklar İçin Bilişsel Duygu Düzenleme Stratejileri Ölçeği (ÇİBDDSÖ) ve Çocuklar için Kişisel Bilgi Formu olmak üzere üç adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Araştırma bulguları, katılımcı çocukların boşanmaya uyumları ile bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin alt boyutlarından olan kabul etme, kendini suçlama ve felaketleştirme arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Boşanmaya uyum ve bilişsel duygu düzenleme stratejileri ile bazı demografik değişkenler arasındaki ilişkiye yönelik sonuçlar; 9-12 yaş aralığındaki çocukların boşanmaya uyumları cinsiyete bağlı olarak anlamlı bir farklılık göstermezken, bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin alt boyutlarından olan pozitif tekrar odaklanma, plana tekrar odaklanma ve pozitif yeniden gözden geçirme ile istatistiksel olarak anlamlı olarak farklılaştığı, erkeklerin pozitif tekrar odaklanma, plana tekrar odaklanma ve pozitif yeniden gözden geçirme alt boyutlarından aldıkları puanların kızlara göre daha yüksek olduğu ortaya konmuştur. Mevcut araştırmada ebeveynleri boşanma sürecinde olan 9-12 yaş aralığındaki çocukların boşanmaya uyumlarının doğum sırasına göre farklılaşıp farklılaşmadığı problemine yönelik bulgular, Çocuklar İçin Boşanmaya Uyum Ölçeği'nin "Çocuğun sosyal desteği" alt boyutunda, doğum sırası değişkenine göre anlamlı bir farklılık olduğunu göstermektedir. İlk çocukların "Çocuğun sosyal desteği" alt boyutundan aldıkları puanların son çocuklara göre daha düşük olduğu görülmektedir. 
Yapılan araştırmada, katılımcı çocukların boşanmaya uyumu ile bazı demografik değişkenler arasındaki ilişkiye yönelik diğer bulgularda ise; boşanmaya uyumun babanın eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği fakat anne eğitim durumuna göre farklılaştığı yönündedir. Buna göre, ilkokul mezunu annelerin çocuklarının "Çocuğun sosyal desteği" alt boyutunda aldıkları puanların, ortaokul ve lise mezunu annelerin çocuklarına göre daha düşük olduğu bulunmuştur. Ayrıca; katılımcı çocukların babalarıyla görüşme sıklığına göre bilişsel duygu düzenleme stratejileri incelendiğinde, baba ile görüşme sıklığına göre felaketleştirme ve başkalarını suçlama alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında istatistiksel yönden anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Yapılan analize göre, felaketleştirme alt boyutunda, babaları ile ayda bir kez görüşen çocukların puanlarının, haftada birkaç kez, iki haftada bir, yılda birkaç kez görüşen ve hiç görüşmeyen çocuklara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Benzer şekilde, başkalarını suçlama alt boyutunda, ayda bir kez görüşen çocukların puanlarının, haftada birkaç kez, yılda birkaç kez ve hiç görüşmeyen çocukların puanlarından daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the strategies of cognitive emotion regulation of children aged 9-12 after their adaptation to the divorce of their parents. Descriptive quantitative searching method is used in this study.The sample of this research is composed of 103 children aged 9-12 whose parents are at the process of divorce in İzmir Bayraklı Courthouse. The scales have been implemented by the volunteer children after receiving the informed consent of their parent. Three data collecting tool have been used in this study. Adaptation to Divorce for Children (ADFC), aiming to measure the adjustment of the sample with the divorce, The Scale of Cognitive Emotion Regulation Strategies for Children (SCERSFC) aiming to measure the level of children's use of cognitive emotion regulation strategies, Personal Information Form for Children aiming to get the sociodemographic attributes of the sample.
At the end of the research, the relationship between the adaptation of the children aged 9-12 to divorce and some of their cognitive emotion regulation strategies sub clause such as self-blame, acceptance and catastrophizing has been detected as negative and significant.
The findings about the relationship between the adaptation to divorce and cognitive emotion regulation strategies and some demographic some demographic variables don't have a significant difference according to the gender of children aged between 9-12, however some cognitive emotion strategies sub clause such as positive refocusing, refocus on planning and positive reappraisal have a significant difference statistically and males have higher scores on some strategies mentioned such as positive refocusing, refocus on planning and positive reappraisal than females have.
In this present research, the findings aimed at the problem if there is a difference about their adaptation among the children aged 9-12 whose parents are at the process of divorce indicate a significant difference depending on the birth order according to 'Social Support for Children' The Adaptation Scale for Children sub clause. It is detected that the first born children have lower scores on 'Social Support for Children' sub clause than the last born children.
In this research, other findings aimed at the relationship between the children's adaptation to divorce aged 9-12 and whose parents are at the process of divorce and some demographic variables show that there is no significant difference on children's adaptation to divorce depending on father's education level, however it changes depending on mothers'. As a result of this, the scores of children whose mothers are primary school graduate are lower than the children whose parents are secondary school or high school graduate according to 'Social Support for Children' sub clause.
Moreover, analyzing the cognitive emotion regulation strategies of children aged 9-12 depending on their meeting frequency with their fathers, significantly different scores have been found statistically from the catastrophizing and other-blame sub clause depending on their meeting frequency with their fathers. According to the analysis, the scores of children meeting their fathers once a month are higher than the children meeting their fathers a few days in a week, once in two weeks, a few days in a year, a few times in a year and no meeting ever in catastrophizing sub clause. Similarly, it has been detected that in other-blame sub clause the scores of children meeting their fathers once a month have higher scores than children meeting their fathers a few days in a week, a few days in a month and no meeting ever.