İlköğretim çağında çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of digital parenting awareness levels of parents with elementary school-age children
Yazar: GÜLPAMUK GÖKÇE
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN KAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Medya ve İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri, her yaştan bireyi dijital araç kullanıcısı haline getirmiştir. Dijital teknoloji kullanım yaşının giderek düşmesiyle birlikte özellikle ilkokul öğrencilerinin dijital araç kullanımına bağlı eğitim ve gelişim alanlarında olumsuz etkiler oluşabilmektedir. Dijital riskler karşısında en savunmasız grup olan çocuklar ve ergenler bu risklerin farkında olmayabilmektedir. Dijital teknoloji kullanımına bağlı ortaya çıkabilecek risklere karşı çocuğunun güvenliğini sağlama, onlara rol-model olma, rehberlik etme, dijital teknolojileri verimli kullanma ve onları ihmal etmeme konusunda en büyük görev ve sorumluluk ebeveynlere düşmektedir. Bu nedenle ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalıkları önem taşımaktadır.
Bu önem doğrultusunda ilkokul çağında çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalıklarını incelemek bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Karma araştırma yöntemlerinden açımlayıcı desen kullanılan bu çalışmada nicel veri toplama aracı olarak kişisel bilgi formu ve Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde parametrik olmayan testlerden Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Spearman Sıra Farkları Kolerasyon analizi ve Ki-Kare analizi kullanılmıştır. Nicel sonuçları açıklayabilmek için ebeveynlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, elde edilen nitel veriler MAXQDA 2020 programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir.
Nicel verilerin analizi sonucunda ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalık düzeylerinin ebeveynlerin cinsiyetine, eğitim ve gelir düzeyine göre benzer olduğu, ilkokula giden çocuğunun cinsiyetine göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Dijital ebeveynlik farkındalık düzeyi ile ebeveyn yaşı arasında pozitif yönde düşük düzeyde ilişki bulunmuştur. Bununla birlikte ebeveynlerin dijital araç kullanımı, kullanım amacı ve kullanım süresi ile çocuklarının dijital araç kullanımı, kullanım amacı ve kullanım süresi arasında ilişki olduğu belirlenmiştir. Nitel görüşmelerden verimli kullanım, dijital riskler, risklerden koruma, rol model olma, dijital ihmal, dijital beceri son olarak DEF düzeyi temaları oluşturulmuştur. Görüşmelerden elde edilen sonuçlar, nicel sonuçlarla birlikte neden sonuç ilişkisi içerisinde derinlikli olarak yorumlanarak açıklanmaya çalışılmış, çoğunlukla nitel sonuçların nicel sonuçları desteklediği görülmüştür. 

Anahtar Sözcükler: İlkokul dönemi, Dijital ebeveynlik, Dijital ebeveynlik farkındalığı

Abstract:
Developing information and communication technologies have turned individuals of all ages into digital tool users. As the age of digital technology usage gradually decreases, negative effects may occur in the fields of education and development, especially for primary school students, due to the use of digital tools. Children and adolescents, who are the most vulnerable group against digital risks, may not be aware of these risks. The greatest duty and responsibility falls on parents to ensure the safety of their children against the risks that may arise due to the use of digital technology, to be a role model for them, to guide them, to use digital technologies efficiently and not to neglect them. Therefore, parents' digital parenting awareness is important.
In line with this importance, the purpose of this study is to examine the digital parenting awareness of parents with primary school-age children. In this study, which used an exploratory design from mixed research methods, a personal information form and Digital Parenting Awareness Scale were used as quantitative data collection tools. Non-parametric tests such as Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis H test, Spearman Rank Difference Correlation analysis and Chi-Square analysis were used in the analysis of quantitative data. In order to explain the quantitative results, semi-structured interviews were conducted with parents, and the qualitative data obtained was analyzed by content analysis method using the MAXQDA 2020 program.
As a result of the analysis of the quantitative data, it was determined that the digital parenting awareness levels of the parents were similar according to the gender, education and income level of the parents, but differed according to the gender of the child attending primary school. A low positive relationship was found between digital parenting awareness level and parental age. However, it has been determined that there is a relationship between parents' digital tool use, purpose of use and duration of use and their children's digital tool use, purpose of use and duration of use. From the qualitative interviews, the themes of efficient use, digital risks, protection from risks, being a role model, digital negligence, digital skills and finally DEF grade were created. The results obtained from the interviews were tried to be interpreted and explained in depth within the cause and effect relationship together with the quantitative results, and it was seen that mostly the qualitative results supported the quantitative results.

Keywords:  Primary school period, Digital parenting, Digital parenting awareness