Ortadoğu'da sivil itaatsizlik hareketleri: 1979 İran İslam  Devrimi örneği
Civil disobedience actions in Middle East: Case of 1979 Iranian  Islamic Revolution
Yazar: ASYA ONUTÇU
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERDOĞAN
Marmara Üniversitesi / Orta Doğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü / Ortadoğu Ülkeleri Hukuk Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law ; Tarih = History
Dizin: Ortadoğu = Middle East ; Sivil itaatsizlik = Civil disobedience ; Sosyal hareketler = Social movements ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution

Özet:
Bu tez İran Devrimi'ndeki eylemleri sivil itaatsizlik açısından incelemeyi amaçlamaktadır. İran'da 2500 yıllık monarşiye dayanan yönetim, 1979 yılında gerçekleşen devrimle son bulmuştur. Devrime giden süreci hızlandıran ve ortaya çıkaran ekonomik, siyasi, dini, sosyo-kültürel faktörlerin yanında insan haklarının ihlal edilmesi faktörü de yer almaktadır. Modern dünyada isim bulan sivil itaatsizlik eylemleri insan haklarına yönelik haksızlıklara karşı ortaya çıkan bir durumdur. Sivil itaatsizlik, yönetimlerin haksız olarak görülen yasasına karşı şiddet kullanılmadan kamuya açık bir biçimde gerçekleştirilen eylemlerdir.
İran Devrimi'nde gerçekleşmiş eylemlerin sivil itaatsizlik eylemleri kapsamında tartışılması çalışmanın temel çıkış noktasını oluşturmaktadır. Sivil itaatsizliğin en önemli unsuru şiddetsizlik unsurudur. Devrim tümüyle sivil itaatsizlik olarak görülmese de devrimde gerçekleşen bazı eylemler sivil itaatsizlik eylemleridir. Devrime giden süreçte gerçekleşen barışçıl yürüyüşler, grevler, Tahran'da tekbir eylemi, askere çiçek verme eylemi ve namluların ucuna karanfil takma eylemleri sivil itaatsizliğin tüm unsurlarını taşımasında dolayı sivil itaatsizlik eylemleridir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde; sivil itaatsizlik kavramı ve eylemleri, ikinci bölümünde; İran'ın yakın tarihi ve üçüncü bölümünde ise İran Devrimi sivil itaatsizlik açısından ele alınmıştır.

Abstract:
This dissertation aims to study Iranian Revolution with regards to civil disobedience actions. The monarchical rule, which has 2500 years past, ended by the revolution in 1979. Beside economical, political, religious, socio-cultural factors, violation of human rights has effects in the process of revolution. Civil disobedience actions emerge as a reaction to human rights violations in the modern world. Moreover, civil disobedience are public and explicit actions against unjust implementations.
The main point in the study is to discuss actions in Iranian Revolution under the framework of civil disobedience. Nonviolence is the main component of civil disobedience. It is unlikely to see the revolution as an entire civil disobedience action, but some actions can be considered as civil disobedience. The actions like; peaceful marches, strikes, takbir acts in Tehran, giving flowers to soldiers and hanging cloves to barrels can be seen under civil disobedience actions. The study is mainly composed of three chapters. In the first chapter, the concept and practices of civil disobedience will be examined. The recent history of Iran will take place in the following chapter. In the third chapter, Iranian Revolution will be discussed in terms of civil disobedience actions.