Ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre çoklu liderlik stilleri ve örgütsel belirsizlik
Multifactor leadership styles and organizational uncertainty according to the perceptions of secondary school teachers
Yazar: UĞUR ULAŞ YAMEN
Danışman: PROF. DR. ALİ AKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Liderlik = Leadership ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Serbest bıraktırıcı liderlik = Laissez-faire leadership ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel belirsizlik = Organizational uncertainty ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin algılarına göre müdürlerinin liderlik stilleri ile örgütsel belirsizlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Öğretmenlerin algılarının onların cinsiyet, yaş, medeni durum, mesleki kıdem, bulundukları okuldaki hizmet süreleri ve branş değişkenine göre anlamlı farklılıklar olup olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin öğretmen algıları ile örgütsel belirsizlik arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır.
Araştırmanın evreni 2020-2021 eğitim öğretim yılında İzmir ili Karabağlar ilçesindeki ortaokullarda görev yapan 1279 öğretmenden oluşmaktadır. 25 ortaokulda 329 öğretmenin katılımı ile gerçekleştirilmiştir.
Uygun/ kazara örnekleme yönteminden faydalanılarak gerçekleştirilen araştırmada 34 maddeden oluşan "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği" ve 17 maddeden oluşan "Örgütsel Belirsizlik Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. 
Araştırmanın sonucunda elde edilen verilere göre, öğretmenlerin katılım gösterdikleri liderlik boyutları sırasıyla dönüşümcü liderlik, etkileşimci liderlik ve serbestlik tanıyan liderlik biçimindedir. Öğretmenlerin müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının cinsiyet, medeni durum ve mesleki kıdem değişkenleri açısından dönüşümcü ve etkileşimci liderlik alt boyutlarında farklılaşmaktadır. 
Çalışmanın sonuçlarına göre örgütsel belirsizlik öğretmenler tarafından "oldukça belirsiz" olarak algılanmaktadır. Alt boyutlar açısından incelendiğinde ise katılım sırasıyla bilginin açık olmaması, geri bildirimin uzun zaman alması ve nedensel ilişkilerin genel belirsizliği olarak belirlenmiştir.  Öğretmenlerin algıları yaş, mesleki kıdem ve bulundukları okuldaki hizmet süresi durumuna göre değişmektedir. Ayrıca branş durumuna göre geri bildirimin uzun zaman alması alt boyunda farklılık oluşmaktadır.
Okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik stili ile nedensel ilişkilerin genel belirsizliği arasında düşük ve pozitif yönde bir ilişki bulunmaktadır. Dönüşümcü liderlik ile geri bildirimin uzun zaman alması, bilginin açık olmaması ve örgütsel belirsizlik ortalaması arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Etkileşimci liderlik alt boyutu ile geri bildirimin uzun zaman alması, bilginin açık olmaması ve ölçeğin geneli arasında pozitif yönde ve yüksek düzeyde bir ilişki bulunmaktadır. Serbestlik tanıyan liderlik stili ile geri bildirimin uzun zaman alması, bilginin açık olmaması ve ölçeğin genel ortalaması arasında negatif ve yüksek düzeyde bir ilişki saptanmıştır.
Bağımsız değişken olarak seçilen liderlik stillerinin örgütsel belirsizlik algısını nasıl yordadıklarını belirlemek için çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Buna göre dönüşümcü liderlik ve serbestlik tanıyan liderlik alt boyutlarının, örgütsel belirsizlik algısı genel toplamının, geri bildirimin uzun zaman alması ve bilginin açık olmaması alt boyutlarının anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Lider, liderlik, liderlik stilleri, örgütsel belirsizlik.

Abstract:
The objective of this study is to determine the relevance between the leadership styles of the school administrators and the levels of organizational uncertainty according to the perceptions of the teachers that work in secondary schools. It was identified whether there were significant differences in the perceptions of the teachers according to the variables of their gender, age, marital status, professional seniority, length of service at the school and branch. In addition, it was tried to determine whether there is a meaningful relationship between teacher perceptions of school principals' leadership styles and organizational uncertainty.
The population of the research consists of 1279 teachers working in secondary schools in Karabağlar district of İzmir province in the 2020-2021 academic year. The research was carried out with the participation of 329 teachers in 25 secondary schools. 
The "Multi-Factor Leadership Scale" consisting of 34 items and the "Organizational Uncertainty Perception Scale" consisting of 17 items were used in the study, which was carried out using the census/random sampling method.
According to the data obtained as the result of the research, the leadership aspects that teachers participate in are transformational leadership, transactional leadership and liberal leadership, respectively. Teachers' perceptions of their principals' leadership styles differ in terms of gender, marital status and professional seniority in the transformational and transactional leadership sub-dimensions.
According to the results of the study, organizational uncertainty is perceived as "quite uncertain" by teachers. When examined in terms of sub-dimensions, participation was determined as in the order of informational unclarity, feedback response times, and general uncertainty of causal relevance. Perceptions of teachers show variances according to their age, professional seniority and length of service in the school they are in. Also, there is a variance in the sub-dimension that the feedback takes a long time in respect of their subject of teaching.
Relationship between the transformational leadership style of school principals and the general uncertainty of causal relevance exhibits a relation towards low and positive direction. A positive and high-level relationship was found between transformational leadership and feedback, lack of clarity of information, and average organizational uncertainty. There also is a positive and high level of relationship between the interactional leadership sub-dimension and the feedback taking a long time, unclarity of information, and the overall scale. A negative and high-level relationship was observed between the liberal leadership style and the feedback that takes a long time, unclarity of information, and the general average of the scale.
Multiple regression test was applied to determine how the leadership styles chosen as independent variables predict the perception of organizational uncertainty. Accordingly, it was concluded that the general sum of organizational uncertainty perception of the sub-dimensions of transformational leadership and permissive leadership was a significant predictor of the sub-dimensions of long-time feedback and lack of clarity of information.
Keywords: Leader, leadership, leadership styles, organizational uncertainty.