Özel okullarda üst düzey yöneticilerin liderlik tarzları ve okul etkililiği üzerine bir çalışma: İstanbul örneği
Leadership style and school effectiveness of top managers in private schools: İstanbul sample
Yazar: MEHMET MURAT KAZANCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAKİOĞLU
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu arastırmanın amacı, özel okullarda üst düzey yöneticilerin (genel müdür ve müdür)liderlik tarzları ve okul etkililiği hakkında bilgi toplanması ve uygulanan liderlik tarzlarının okuletkililiğine katkısının niteliksel olarak incelenmesidir.Arastırmanın kaynak verileri, yüz yüze görüsme yöntemiyle ve yarı yapılandırılmıs birgörüsme formu kullanılarak elde edilmistir. Görüsme formunun gelistirilmesinde uzmangörüsleri alınmıs, pilot uygulamalar yapılmıs, tekrar alınan profesyonel görüslerle, forma sonhali verilmistir. Arastırma kapsamında on üç genel müdür, yirmi bes ilk ve orta öğretim okulmüdürü olmak üzere otuz sekiz yönetici ile görüsme yapılmıstır. Görüsmelerden elde edilenveriler, görüsmeler defalarca okunarak ortaya çıkarılan kavramlara göre ayrıstırılmıstır.Yöneticilerden elde edilen veriler defalarca incelendiğinde, verilerin bazı ana baslıklar altındabirlestikleri tespit edilmistir. Görüsmeler sonucunda elde edilen veriler, niteliksel arastırmayöntemleri doğrultusunda olusturulan yedi ana baslık altında incelenmis ve içerik analiziyapılmıstır.Arastırma sonucunda; yöneticilerin çoğunluğunun demokratik liderliği, kuram olarak da,öğretim liderliği kuramını benimsedikleri, bazı yöneticilerin ise, durumsallık ve dönüsümcüliderlik kuramını benimsedikleri belirlenmistir. ?ki yöneticinin ise, otoriter liderliğibenimsedikleri tespit edilmistir. Görüsülen yöneticilerin uyguladıkları liderlik tarzlarının okuletkililiği üzerine etkisini tespit etmeye yönelik hazırlanmıs olan diğer sorulardan; yöneticiözellikleri, iletisim, vizyon, destek unsurlar, öğretmen kadrosunun yetkinliği, performansdeğerlendirme sisteminin kullanılması ve misyon boyutlarına verilen cevaplar doğrultusunda,yöneticilerin, kullandıkları liderlik tarzına göre okulun etkililiğine doğrudan etki yapabildikleritespit edilmistir. Demokratik liderliği benimseyen yöneticilerin okulun gelismesine veilerlemesine yönelik yenilik arayısları ve olumlu iletisimleri sayesinde kurumlarını gelistirmeyeyönelik çalısmalar içerisinde oldukları, otoriter liderliği benimseyen yöneticilerin ise, durumukoruma ve otoritelerini kaybetmemeye yönelik endiseler içerisinde oldukları ortaya çıkmıstır.Yöneticilerin özelliklerinin belirlenmesiyle ortaya çıkan gelisim ihtiyaçlarınınkarsılanması, mesleksel gelisimi ve etkililiği de artıracaktır. Bu arastırmada ortaya konanbulguların farklı yöntemlerle daha ayrıntılı incelenmesi ile baska arastırmalar yapılması yararlıolacaktır.

Abstract:
The purpose of this research is to collect data about the leadership style and school effectiveness of top managers in private schools, and to analyze the contribution of the applied style of leadership?s effects on the school, qualitatively.Data was obtained through face to face and semi-structured inquiry forms. In order to develop interview questions, expert views were taken before and after pilot applications. 13 general managers of private schools, 25 primary and high school principals, namely 38 administrators were interviewed. Data obtained from the research was read several times and grouped into specific concepts.Data obtained from administrators was analyzed several times; some main concepts emerged as determining subjects. The data obtained from the interviews are gathered under seven major topics and they were analyzed in detail with qualitative research methods.As a result, it was determined that most principals adopt democratic leadership and instructional leadership theory, while some others adopt occasional and transformational leadership styles. Only two administrators adopt authoritarian leadership. It was also determined that principals? answers to some other inquiry questions such as characteristics of principals, communication, vision, support items, the quality of the staff, use of performance appraisal and missions which were designed to find out the effect of leadership style of the interviewed principals on their school show the effect of the leadership styles, directly. The research displays that administrators who adopt democratic leadership try to introduce innovations, develop and transform their institutions. On the other hand, the administrators who adopt authoritarian leadership worry about their control over the school and they are in favor of the status quo.The determination of the principals characteristics and their needs will increase their professional development and effect. The findings of this research might assist further detailed studies which will be carried out by different methods.