Çerkeş ilçesinde dört ev
Four houses in Çerkeş
Yazar: HATİCE METİN KUŞCU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA AKPOLAT
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Geleneksel konut mimarisi = Traditional house architecture ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Mimari eserler = Architectural works ; Çankırı-Çerkeş = Çankırı-Çerkeş

Özet:
ÖZET Çankırı ilinin büyük ilçelerinden biri olan Çerkeş, Batı Karadeniz Bölgesinin güneyinde bulunur. Tarihi M.Ö. 5. yüzyıldan öncelere dayanan kent, Osmanlıların Anadolu'daki kesin hakimiyetine kadar Hitit, Roma ve Bizans egemenliğinde kalmıştır. 11. yüzyıldan itibaren Türkmen aşiretlerinin yerleştiği Çerkeş, özellikle IV. Murad (1623-40) döneminde son derece bayındır hale gelmiştir. Ancak kentin çehresi 1939'da çıkan büyük yangın ve 1944 depremi ile değişmiş, çok sayıda yapı tamamiyle yıkılmıştır. Kent merkezinde hala ayakta kalabilmeyi başarmış, mimari biçimleniş açısından olduğu kadar bezemeleri açısından da önemli olan ve bölgenin sosyal, kültürel ve ekonomik yapısından kesitler veren dört evin incelendiği bu çalışma, evlerin tanıtımını, belgelenmesini, sorunlarım ve korunmaları için bazı çözüm önerilerini içermektedir. Evler üzerinde yapılan incelemeler, kütüphane araştırmaları, kentin Belediye Başkanı ve halk ile bizzat yapılan görüşmeler sonucunda aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.19. yüzyıla tarihleyebileceğimiz evlerden Turgut Üçok, Sabiha Yarkaya ve Recep Alıcı evleri plan özellikleri, cephe düzenlemesi ve geniş saçaklı çatıları ile geleneksel Anadolu konut mimarisinin unsurlarım bünyesinde taşımaktadır. Ahmet Sopacıoğlu evi ise plan özellikleri, malzeme, teknik ve cephe düzenlemeleri ile kentteki diğer evlerden farklıdır. Batı, Güneybatı Anadolu ve bazı Yunan Adaları ile kıyı kentlerinin bazı mimari özelliklere sahip evin bir Rum Usta tarafından yapıldığı bilinmektedir. Henüz yasal olarak koruma altına alınmamış ve geleneksel konutları ile tarihi dokusu bozulmuş olan kentte, yeni imar uygulamalarının başlatılacağı bilinmektedir. Yapılan planlar sırasında bazı tarihi yapıların yıkılacağı öngörülmüştür. Diğerlerininde bakımsızlıktan veya kasıtlı tahripler ile yok olmaları olasıdır. Çerkeş Geleneksel konutlarının bir an önce korumaya alınması ve restore ettirilmesi kültür varlıklarının korunması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
SUMMARY Çerkeş, one of the biggest districts of Çankırı Province, is at the South of West Blacksea Region. The city, that its history extends before the 5th century, was dominated by Hittites, Romans and Byzantiums until the final sovereignty of Ottamans in Anatılia. Çerkeş, where the tribes of Türkmens settled from the 1 1 century, was extremly developed, especially at the period of IV. Murad (1623-40). But the appearance of the city was changed by the big fire which broke out in 1939 and the eartquake of 1944, and many number of buildings completly collapse down. This study in which four buildings that are still survived standing at the center of the City, and that are also important with their ornaments besides their view of architectural formation and that give profiles from the social, cultural and economical configurations of the region, includus some solution proposals for recognizing, documenting, protecting the houses and solving their problems. Following conclusions were achieved as a result of examinations made on the houses, library resarches, consultations personally made with the people and the Mayor of the City.IV Houses of Turgut Üçok, Sabiha Yarkaya and Recep Alıcı, that we can date them as the 19 century, have the traditional Anatolian Housing Architecture elements which are features of planning, elevation arrangements and their roofs with the wide canopies on their structures. The house of Ahmet Sopacıoğlu is different with its features of planning, materials, technical and elevation arrangements from other houses in the City. It is known that the house, which has some architectural characteristics of West, South-West Anatolia and some Greek Islands, was built by a Greek master workman. It is known that the new housing improvement shall have been begun in the city which has not been legally taken under protection yet, and where the traditional houses and historical edifices were distorted. In the course of planning, demolishing of some historical buildings were envisaged. Destruction of other buildings due to lack of care or premeditated demolishing is also possible. Taking the traditional houses of Çerkeş under protection as soon as possible and having them restored have great importance from the point of view of protecting cultural assets and being transferred to the next generation.