Evde bakım alan yatağa bağımlı hastaya bakım verenlerin öz yeterlilik düzeyi ile bakım yükü ilişkisi
The relationship between self-efficacy and care burden of caregivers of bedridden patients receiving home care
Yazar: HASAN YÜCEKAYA
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN ALTINBAŞ
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Yatağa bağımlı hastaya bakım verenlerin öz yeterlilik düzeyi ile bakım yükü arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipteki bu çalışma Aralık 2023 – Şubat 2024 tarihleri arasında Adıyaman Gölbaşı Devlet Hastanesi Evde Bakım Birimi'ne başvuran 163 hasta ve bakım vereni ile yapılmıştır. Veri toplamada Tanıtıcı Bilgi Formu, Revize Edilmiş Bakıma Yönelik Öz Yeterlilik Ölçeği ve Bakım Verme Yükü Ölçeği kullanılmıştır. Bulgular, SPSS 22.0 programında anlamlılık değeri p<0.05 esas alınarak tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma ve yüzdelik değerler), parametrik testler (Bağımsız Gruplarda t Testi, Mann Whitney U Testi, Kolmogorov-Smirnow Testi, Shapiro Wilk Testi ve Kruskall Wallis Varyans Analizi), Pearson's Korelasyon ve Regresyon Analizi yapılarak elde edilmiştir. Çalışmaya katılan bakım verenlerin yaşları 30-63 arasında olup yaş ortalaması 49.80±5.96'dı. Bakım verenlerin tamamı (n = 163) kadın'dı. Çalışmaya katılan bakım verenlerin bakım verme yükü ölçeğinden elde ettiği ortalama puan 47.44±5.16 olup bu da bakım verme yükünün orta düzeyde olduğunu göstermektedir. Bakım verenlerin kendine zaman öz yeterliliği, rahatsız edici hasta davranışlarına karşı yanıt öz yeterliliği, bakım hakkındaki üzücü düşüncelerin kontrolü öz yeterliliği ve toplam bakıma yönelik öz yeterlilik düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Bakım yükü ile kendine zaman öz yeterliliği arasında pozitif yönde ve çok düşük şiddette (r= .158; p<0.05), rahatsız edici hasta davranışlarına karşı yanıt öz yeterliliği arasında pozitif yönde ve düşük şiddette (r = .276, p<0.001), bakım hakkındaki üzücü düşüncelerin kontrol öz yeterliliği arasında negatif yönde ve düşük şiddette (r = -.206; p<0.05) ilişki saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Yatağa bağımlı hasta; Bakım veren; Öz yeterlilik; Bakım yükü

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between self-efficacy level and care burden in caregivers of bedridden patients. This descriptive and correlational study was conducted between December 2023 and February 2024 with 163 patients and caregivers who applied to the Home Care Unit of Adıyaman Gölbaşı State Hospital. The Demographic Information Form, the Revised Self-Efficacy Scale for Caregiving, and the Caregiver Burden Scale were used for data collection. The data were analyzed using SPSS 22.0 program with a significance level of p<0.05, and descriptive statistics (mean, standard deviation, and percentages), parametric tests (Independent Samples t-test, Mann Whitney U test, Kolmogorov-Smirnov test, Shapiro Wilk test, and Kruskal Wallis Analysis of Variance), Pearson's correlation and Regression analysis were performed. The age range of the caregivers participating in the study was 30-63 years, with a mean age of 49.80±5.96 years. All caregivers (n = 163) were female. The study found that the average caregiver burden score was 47.44±5.16, which is indicative of a moderate level of burden among caregivers. The results revealed high levels of self-efficacy among caregivers in managing their personal time, responding to challenging patient behaviors, controlling negative thoughts about caregiving, and overall caregiving. As a result of the study, a positive and very low severity (r = .158; p<0.05), a positive and low severity (r = .276, p<0.001), and a negative and low severity (r = -.206; p<0.05) relationship was found between care burden and self-time self-efficacy, response self-efficacy to disturbing patient behaviours, and control self-efficacy of upsetting thoughts about care.

Keywords: Bedridden patient; Caregiver; Self effiacy; Care burden