Eğitsel içerikli web sitelerinin okunabilirlik açısından incelenmesi
Examination of the educational web-sites in terms of readability
Yazar: FATMA ERASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERÇİN KARATAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsanlar arasındaki etkileşimin ve iletişimin yoğunlukla sağlandığı web ortamındaki kullanıcı sayısı gün geçtikçe artmakta, buna paralel olarak farklı alanlarda hizmet veren web sitelerine her gün bir yenisi eklenmektedir. Bu web siteleri arasında bireylerin bilgi edinme ihtiyacını karşılamak amacıyla yayına giren eğitsel içerikli web siteleri de yer almaktadır. Bu tür sitelere geliş amacı bilgi edinmek olan kullanıcıyı, gereksiz ayrıntı, canlandırma gibi öğelerle oyalamadan, bilgiyi en sade, yalın ve etkili şekilde sunmak kullanıcı memnuniyetini arttıracaktır.Eğitsel içerikli web sitelerinde metinler aracılığıyla aktarılan bilgilerin iyi tasarlanmış ve okunabilir düzeyde olması bu araştırmanın konusunu oluşturmaktadır. Web okunabilirliği denildiğinde araştırmacıların bir kısmı bunu metnin yapısal analizi olarak algılamakta, bazıları ise fiziksel özelliklerine göre değerlendirmektedir. Bu araştırmada her iki farklı bakış açısı ve değerlendirme ölçütleri göz önünde tutularak ölçümler yapılmıştır. Metnin okunabilirlik düzeyi, Flesch'in okunabilirlik formülünden Türkçeye uyarlanan Ateşman'ın (1997) Türkçe okunabilirlik formülü ile belirlenmiştir. Araştırma kapsamında metin tasarım unsurlarını belirlemeyi amaçlayan ölçek ile de metnin okumaya etki eden fiziksel özellikleri değerlendirilmiştir. Web sitelerindeki metin tasarım özelliklerinin incelenmesi için hazırlanan ölçek; 5'i Öğretim Teknolojisi ve 3'ü Türkçe eğitimi alanında olmak üzere, toplam 8 uzman değerlendirmesinden geçmiştir. Uzman değerlendirmeleri ve alan yazın incelemesinden elde edilen verilerden yararlanılarak, ölçek maddeleri; genel metin tasarımı, başlıklar, listeler, bağlantılar ve içerik metinleri olmak üzere beş ana başlık altında ele alınmıştır.Güncel arama motorlarından biriyle yapılan arama sonucu, ulaşılan eğitsel içerikli web sitelerinden on tanesi araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Sitelerdeki metinlerin fiziksel özellikleri, araştırma dâhilinde hazırlanan 55 maddelik ?Web sitesi metin tasarım unsurları değerlendirme ölçeği? ile yapılmış, bununla birlikte sitedeki metinlerin okunabilirlik düzeyleri Ateşman'ın (1997) Türkçe okunabilirlik formülü ile belirlenmiştir. Değerlendirilen sitelere ait veriler SPSS programında analiz edilerek, elde edilen veriler, bulgular kısmında yorumlanmaya çalışılmıştır.Araştırmanın sonucunda; değerlendirmeye tabi tutulan sitelerin metin okunabilirlik düzeyleri ile metin tasarım düzeylerinin tutarlı olduğu belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre Türkiye'de yayınlanan web sitelerinden %20'si okunabilirlik açısından kolay, %50'si orta güçlükte, %30'u ise zor olarak nitelendirilmiştir.

Abstract:
With the continual increase in the number of users of the internet medium, where the connection and interaction among people are established intensively, everyday many new web-sites are founded to serve in diverse areas. Among these, educational web-sites are established with the aim of satisfying the need for obtaining information effectively. Therefore, presenting the information directly in a way that avoids unnecessary details, animations, etc. can increase the contentment of the users and effectiveness of the web-site.Purpose of this work is to investigate the readability levels of the web-sites that have educational contents. When the web-site readability is considered, some of the researchers investigate the issue in terms of the structural properties of the texts, while the others base their research on the analysis of physical properties. In this thesis, readability measurements are performed by employing both of the above mentioned methods. Text readability levels of the educational web-sites are determined by using Atesman?s (1997) Turkish readability formula, which has been adapted from Flesch?s readability formula. Additionally, physical properties of the texts, that affect the readability level, are evaluated using a scale which has the purpose of determining the elements of text design. This scale, which investigates the key elements of the text design process, is evaluated by a group of 8 experts where 5 of them specialize in Instructional Technology, and 3 of them in Turkish Education areas. With the help of these evaluations and literature search, the scale is treated under five main titles; general text design, headings, lists, links and concept texts.Ten educational web-sites, which are chosen after a simple search on a popular search engine, constitute the sample set of the research. Physical properties of the texts on these web-sites are examined using ?Web site text design evaluation scale?, which is prepared as a part of this thesis work. In addition, readability levels of the texts on these educational web-sites are determined using previously quoted Atesman?s (1997) Turkish readability formula. The data observed from these web-sites are analyzed using SPSS, and the results are discussed in this thesis.As a result of the research; it is observed that readability and text design levels of the investigated web-sites are consistent with each other. According to the data observed, it is concluded that 20% of the web-sites are easy, 50% are mediocre, and 30% of them are difficult in terms of readability.