Hatay ilinde karma yem ve hammadde endüstrisinin mevcut durumu
Current situation of compound feed and raw materials industry in Hatay province
Yazar: BİLGİN SIKAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜLAY ÇİMRİN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmada Hatay ilinde bulunan karma yem fabrikalarının teknik, alt yapı ve kapasite durumları ile üretim pazarlama stratejileri gibi sektörün mevcut durumu ve bu sektörde yaşanan sorunların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, 8'i hammadde, 3'ü karma yem fabrikası olmak üzere toplam 11 adet işletme ile anket çalışması yapılmış ve elde edilen veriler değerlendirilmiştir. 
Hammadde işletme sahiplerinin % 25'i ilköğretim, %37.5'inin lise ve %37.5'inin ise üniversite mezunu oldukları, yaş ve deneyim yılı ortalamalarının ise sırasıyla 47.9 ve 19.1 olduğu belirlenmiştir. Karma yem işletme sahipleri, %33.3'lük oranlarda ilköğretim, lise ve üniversite mezunu olup, yaş ve deneyim yılı ortalamaları sırasıyla 51.7 ve 31.7 olarak belirlenmiştir. Hammadde işletmelerinin büyük bir kısmında, karma işletmelerinin ise tamamında müdür bulunduğu saptanmıştır. Hammadde işletmelerinin sadece %25'inde teknik eleman varken, karma yem işletmelerinin tamamında teknik eleman olduğu belirlenmiştir. İldeki yem işletmelerinin hepsinin yarı otomatik sistemle faaliyet gösterdiği ve gelişmiş ülkelere göre oldukça fazla işçi çalıştırdığı belirlenmiştir. Hammadde ve karma yem işletmelerinin sırasıyla kapasite kullanım oranları %58.8 ve 42.3 olarak hesaplanmıştır. Hammadde işletmelerinde başta pamuk tohumu küspesi olmak üzere ayçiçeği küspesi ve soya küspesi üretilirken, karma yem işletmelerinde daha çok büyükbaş besi, süt ve küçükbaş besi yemi üretildiği belirlenmiştir. Üretim şekli daha çok toz ve pelet, paketleme şekli dökme ve çuval şeklinde olduğu saptanmıştır. Hammaddelerin daha çok Akdeniz Bölgesi'nden alındığı ve üretilen ürünlerin yine büyük çoğunlukla aynı bölgeye satıldığı belirlenmiştir. İhracat yapılmadığı ancak azda olsa ihracata yönelik bazı çalışmaların olduğu saptanmıştır. Türkiye Yem Sanayii Birliği'ne üye olmayan hammadde ve karma yem işletmelerinin olduğu saptanmıştır. Hammadde işletmelerinin %62.52'inde yem analiz laboratuvarı varken, karma yem işletmelerinin hiçbirinde laboratuvar olmadığı belirlenmiştir. İşletme sahiplerinin % 50'si mevcut durumundan kısmen memnun olduklarını, %37.5'i ise memnun olmadıklarını belirtmişlerdir. Hatay ilindeki işletme sahipleri fabrikalarının limana uzak olduğunu ve bu durumun nakliye masraflarının ve birim maliyetin artmasına neden olduğunu, dolayısıyla bölgede limana daha yakın işletmelerle rekabet edemediklerini ifade etmişlerdir.  Ayrıca tahsilat, kalifiye eleman, kapasite kullanımı, hayvancılık sektörünün durgunluğu, hammadde fiyatlarının yüksek olması, ithal hammadde temininde yaşanan sıkıntılar, dolarda ki fiyat artışı, benzin ve mazot fiyatlarındaki artış gibi önemli sorunları olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the current situation of the sector, technical, infrastructure and capacity status of the compound feed factories in Hatay province and the problems in this sector. For this purpose, a total of 11 enterprises, 8 of which are raw materials and 3 of which are compound feed factories, were surveyed and the data obtained were evaluated. 
 It was determined that 25% of the raw material enterprises were primary school graduates, 37.5% were high school graduates and 37.5% university graduates, the average age and experience years were 47.9 and 19.1, respectively. Compound feed business owners primary, high school and university graduates at a rate of 33.3%, and the average age and experience years are determined as 51.7 and 31.7, respectively. It was found that the majority of the raw material enterprises and the compound feed mill enterprises have the managers. While only 25% of the raw material enterprises have technical staff, it has been determined that they are technical staff in all compound feed mill enterprises. It has been determined that all feed enterprises in the province operate as semi-automatic system and employ a lot of workers compared to developed countries. Capacity utilization rates of raw materials and compound feed mill enterprises were calculated as 58.8% and 42.3%, respectively. While, cottonseed meal, sunflower meal and soybean meal are mainly produced in raw material business, it was determined that more bovine feed, milk and sheep fattening feed were produced in the feed mill enterprises. It has been determined that the form of production is mostly powder and pellet, the form of packaging is bulk and sack. It was determined that the raw materials were mostly taken from the Mediterranean Region and the products produced were sold mostly to the same region. It has been determined that there is no export, but there are some efforts about exports. Turkey was determined to be non-members of the Food Industry Association of raw materials and compound feed businesses. While 62.52% of the raw material enterprises had a feed analysis laboratory, it was determined that none of the compound feed mill enterprises had laboratory. It was found that 50% the business owners were partially satisfied with their current situation and 37.5% of them were not satisfied. Business owners in Hatay province stated that their factories are far from the port and in this case they caused the transportation and unit costs to increase and therefore they could not compete with enterprises closer to the port in the region. Also, it has been revealed that there are important problems such as collection, qualified personnel, capacity utilization, stagnation of livestock sector, high raw material prices, difficulties in supply of imported raw materials, price increase in dollar, increase in gasoline and diesel prices.