60-72 ay arasındaki çocukların dil gelişimleri,  temel matematiksel akıl yürütme becerileri ve görsel algı düzeylerinin incelenmesi
Examining the language development, basic mathematical reasoning skills, and visual perception levels of 60-72 month-old children
Yazar: AZİZ KÜÇÜKKELEPÇE
Danışman: PROF. DR. AYSEL KÖKSAL AKYOL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Dil gelişimi = Language development ; Görsel algılama = Visual perception ; Matematik = Mathematics ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmada, 60-72 ay arasındaki çocukların dil gelişimi, temel matematiksel akıl yürütme becerileri ve görsel algı düzeylerini belirlemek ve çocukların dil gelişimi, temel matematiksel akıl yürütme becerileri ile görsel algı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır.  Bu çalışmaya İstanbul İl merkezinde bulunan özel anaokullarına devam eden ve ebeveynleri tarafından izin verilen 60-72 ay aralığındaki 103 çocuk dahil edilmiştir. Veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan çocuklar ve aileleri hakkında bilgi edinmek için "Genel Bilgi Formu", dil becerileri düzeylerini belirlemek için Hresko, Reid ve Hamil (1999) tarafından geliştirilmiş,  Güven ve Topbaş (2014) tarafından uyarlanmış olan 'Erken Dil Gelişimi Testi Üçüncü Versiyonu (TEDİL)', çocukların temel matematiksel akıl yürütme becerilerini belirlemek için Ergül (2014) tarafından geliştirilmiş olan 'Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı' ve görsel algı düzeylerini belirlemek için Frostig (1961) tarafından geliştirilmiş,  Aral ve Bütün Ayhan (2016) tarafından uyarlanması yapılmış olan 'Frostig Görsel Algı Testi'  kullanılmıştır. Veriler SPSS programına girildikten sonra verilerin normal dağılım gösterip göstermediğine bakılmıştır. Normal dağılım gösteren veriler için t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi uygulanırken, normal olmayan dağılımlar için Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi uygulanmıştır. Normal dağılım gösteren puanlarda iki değişkenli faktörlerin etkisini incelemek için ilişkisiz örneklemler için t Testi; ikiden fazla değişkenli faktörlerin etkisini incelemek için ise ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü ANOVA Testi, farklılığın önemli çıkması durumunda, farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla Post Hoc Testi yapılmıştır.  Normal dağılım göstermeyen puanlarda iki değişkenli faktörlerin etkisini belirlemek için Mann Whitney U Testi, ikiden fazla değişkenli faktörlerin etkisini belirlemek için ise Kruskal Wallis H Testi, farklılığın önemli çıkması durumunda, farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla Post Hoc Testi kullanılmıştır. Post Hoc Testi'nde parametrik olmayan çoklu karşılaştırma testi ve parametrik Scheffe testi uygulanmıştır. Korelasyona ilişkin bulgularda; 'Erken Dil Gelişimi Testi Üçüncü Versiyonu (TEDİL)'in alt boyutları ile 'Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı'nın alt boyutları arasında, 'Erken Dil Gelişimi Testi Üçüncü Versiyonu (TEDİL)'in alt boyutları ile 'Frostig Görsel Algı Testi'nin alt boyutları arasında, 'Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı' ile 'Frostig Görsel Algı Testi'nin alt boyutları alt boyutları arasında orta ve düşük düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Dil gelişiminde anaokuluna devam süresi değişkeninin İfade Edici Dil alt boyutunda, anne öğrenim durumunun Alıcı Dil, İfade Edici Dil, Sözel Dil alt boyutlarında, baba öğrenim durumunun ile Alıcı Dil ve Sözel Dil alt boyutlarında anlamlı bir farklılığa neden olduğu görülmüştür. Temel matematiksel akıl yürütme becerilerinde anne yaşının Veri Analizi ve Olasılık Tümdengelim alt boyutunda, anne çalışma durumunun Ölçme Tümdengelim alt boyutunda anlamlı bir farklılığa neden olduğu belirlenmiştir. Görsel algı düzeyinde cinsiyetin Algılama Sabitliği ve Mekânla Konumun Algılanması alt boyutlarında, anaokuluna devam süresinin Mekân İlişkilerinin Algılanması alt boyutunda, anne çalışma durumunun Göz-Motor Koordinasyonu, Mekân İlişkilerinin Algılanması ve Frostig Toplam alt boyutlarında anlamlı bir farklılığa neden olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırmada, 60-72 ay arasındaki çocukların dil gelişimi, temel matematiksel akıl yürütme becerileri ve görsel algı düzeylerini belirlemek ve çocukların dil gelişimi, temel matematiksel akıl yürütme becerileri ile görsel algı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır.  Bu çalışmaya İstanbul İl merkezinde bulunan özel anaokullarına devam eden ve ebeveynleri tarafından izin verilen 60-72 ay aralığındaki 103 çocuk dahil edilmiştir. Veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan çocuklar ve aileleri hakkında bilgi edinmek için "Genel Bilgi Formu", dil becerileri düzeylerini belirlemek için Hresko, Reid ve Hamil (1999) tarafından geliştirilmiş,  Güven ve Topbaş (2014) tarafından uyarlanmış olan 'Erken Dil Gelişimi Testi Üçüncü Versiyonu (TEDİL)', çocukların temel matematiksel akıl yürütme becerilerini belirlemek için Ergül (2014) tarafından geliştirilmiş olan 'Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı' ve görsel algı düzeylerini belirlemek için Frostig (1961) tarafından geliştirilmiş,  Aral ve Bütün Ayhan (2016) tarafından uyarlanması yapılmış olan 'Frostig Görsel Algı Testi'  kullanılmıştır. Veriler SPSS programına girildikten sonra verilerin normal dağılım gösterip göstermediğine bakılmıştır. Normal dağılım gösteren veriler için t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi uygulanırken, normal olmayan dağılımlar için Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi uygulanmıştır. Normal dağılım gösteren puanlarda iki değişkenli faktörlerin etkisini incelemek için ilişkisiz örneklemler için t Testi; ikiden fazla değişkenli faktörlerin etkisini incelemek için ise ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü ANOVA Testi, farklılığın önemli çıkması durumunda, farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla Post Hoc Testi yapılmıştır.  Normal dağılım göstermeyen puanlarda iki değişkenli faktörlerin etkisini belirlemek için Mann Whitney U Testi, ikiden fazla değişkenli faktörlerin etkisini belirlemek için ise Kruskal Wallis H Testi, farklılığın önemli çıkması durumunda, farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek amacıyla Post Hoc Testi kullanılmıştır. Post Hoc Testi'nde parametrik olmayan çoklu karşılaştırma testi ve parametrik Scheffe testi uygulanmıştır. Korelasyona ilişkin bulgularda; 'Erken Dil Gelişimi Testi Üçüncü Versiyonu (TEDİL)'in alt boyutları ile 'Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı'nın alt boyutları arasında, 'Erken Dil Gelişimi Testi Üçüncü Versiyonu (TEDİL)'in alt boyutları ile 'Frostig Görsel Algı Testi'nin alt boyutları arasında, 'Erken Matematiksel Akıl Yürütme Becerileri Değerlendirme Aracı' ile 'Frostig Görsel Algı Testi'nin alt boyutları alt boyutları arasında orta ve düşük düzeyde pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Dil gelişiminde anaokuluna devam süresi değişkeninin İfade Edici Dil alt boyutunda, anne öğrenim durumunun Alıcı Dil, İfade Edici Dil, Sözel Dil alt boyutlarında, baba öğrenim durumunun ile Alıcı Dil ve Sözel Dil alt boyutlarında anlamlı bir farklılığa neden olduğu görülmüştür. Temel matematiksel akıl yürütme becerilerinde anne yaşının Veri Analizi ve Olasılık Tümdengelim alt boyutunda, anne çalışma durumunun Ölçme Tümdengelim alt boyutunda anlamlı bir farklılığa neden olduğu belirlenmiştir. Görsel algı düzeyinde cinsiyetin Algılama Sabitliği ve Mekânla Konumun Algılanması alt boyutlarında, anaokuluna devam süresinin Mekân İlişkilerinin Algılanması alt boyutunda, anne çalışma durumunun Göz-Motor Koordinasyonu, Mekân İlişkilerinin Algılanması ve Frostig Toplam alt boyutlarında anlamlı bir farklılığa neden olduğu tespit edilmiştir. 
Anahtar Sözcükler: Dil Gelişimi, Erken Çocukluk Dönemi, Görsel Algı, Temel Matematiksel Akıl Yürütme Becerisi

Abstract:
This study was conducted to determine the language development, basic mathematical reasoning skills and visual perception levels of 60-72 month-old children and to examine the correlation between their language development, basic mathematical reasoning skills and visual perception levels. This descriptive study was conducted in the correlational survey model. 103 children in the age range of 60-72 months, who attended private kindergartens in the city center of Istanbul and whose parents gave consent, were included in the study. The data were collected using the 'General Information Form', developed by the researcher to obtain information about children and their families and the levels of language skills were determined using the 'Test of Early Language Development-Third Edition (TEDIL)', developed by Hresko, Reid and Hamil (1999) and adapted by Güven and Topbaş (2014); the children's basic mathematical reasoning skills were determined using the 'Early Mathematical Reasoning Skills Assessment Tool', developed by Ergül (2014); and the children's visual perception levels were determined using the 'Frostig Developmental Test of Visual Perception', developed by Frostig (1961) and adapted by Aral and Butun Ayhan (2016). After entering the data into the SPSS program, they were checked regarding whether they were normally distributed or not. The t-Test and One-Way Analysis of Variance were used for the normally distributed data, while the Mann Whitney U Test and Kruskal Wallis H Test were used for the non-normally distributed ones. In the normally distributed scores; the independent samples t-test was used for investigating the effect of two-variable factors, the independent samples one-factor ANOVA test for investigating the effect of multiple-variable factors and the Post-Hoc Test for determining between which groups the significant difference was. In the non-normally distributed scores; the Mann Whitney U Test was used for determining the effect of two-variable factors, the Kruskal Wallis H Test for determining the effect of multiple-variable factors and the Post-Hoc Test for determining between which groups the significant difference was. In the Post-Hoc Test, a non-parametric multiple comparison test and the parametric Scheffe test were used. In the findings related to the correlation; moderate, low and positive significant correlations were found between the subscales of the 'Test of Early Language Development-Third Edition (TEDIL)' and 'Early Mathematical Reasoning Skills Assessment Tool', between the subscales of the 'Test of Early Language Development-Third Edition (TEDIL)' and 'Frostig Developmental Test of Visual Perception', and between the subscales of the 'Early Mathematical Reasoning Skills Assessment Tool' and 'Frostig Developmental Test of Visual Perception'. In language development, the duration of attending kindergarten variable caused a significant difference in the Expressive Language subscale; the mother's educational background variable caused a significant difference in the Recipient Language, Expressive Language, and Verbal Language subscales; and the father's educational background variable caused a significant difference in the Recipient Language and Verbal Language subscales. In basic mathematical reasoning skills, the mother's age variable caused a significant difference in the Data Analysis and Probability Deduction subscale; and the mother's working condition variable caused a significant difference in the Assessment Deduction subscale. In visual perception level, the gender variable caused a significant difference in the Perception Stability and Spatial and Positional Perception subscales; the duration of attending kindergarten variable caused a significant difference in the Perception of Spatial Relationships subscale; and the mother's working condition variable caused a significant difference in the Eye-Motor Coordination, Perception of Spatial Relationships and Frostig Total subscales.  
Keywords: Language Development, Early Childhood, Visual Perception, Basic Mathematical Reasoning Skill