Jersey ırkı sığırlarda bazı iklimsel özelliklerin bireysel süt verimine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluating the i̇mpact of some climatic traits on invidual milk yield in jersey cattle
Yazar: FURKAN ATALAR
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA UĞURLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Amaç: Bu araştırma, bazı iklim koşullarının, Jersey ırkı sığırlarda günlük süt verimine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Metot: Araştırmada, Amasya Gökhöyük Tarım İşletmesi'nde yetiştirilen 278 baş Jersey ırkı ineğe ait 2014 Ocak -2017 Temmuz tarihleri arasındaki 11234 bireysel günlük süt verimi kaydı kullanılmıştır. Sıcaklık Nem İndeksi (SNİ) ve Soğuk Stres İndeksi (SSİ) Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden elde edilen Amasya Gökhöyük Tarım İşletmesi'ne ait iklim verileri kullanılarak hesaplanmıştır. Bireysel günlük süt veriminin tespit edildiği günden önceki 72 saatlik sürede maruz kalınan sıcaklık nem indeksi ve soğuk stres indeksi değerlerinin ortalaması alınarak iklim veri seti oluşturulmuştur. Süt verimindeki azalmanın başladığı aralığı tespit etmek için, sıcaklık nem indeksi değerleri 68 ile 80 arasında sınıf aralığı 1 birim olacak şekilde gruplara ayrılarak tanımlayıcı istatistikler yapılmıştır. Ayrıca sıcaklık nem indeksi için dört; ≤68-71≤, ≤72-74≤, ≤75-80≤ ve 80.01≤, soğuk stres indeksi için iki; <832 ve 832≤ ve yaş için üç; 2-3, 4-5 ve 6+ grup oluşturularak bu özelliklerin süt verimi üzerine etkileri En Küçük Kareler Metodu kullanılarak tespit edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıklar Duncan Çoklu Karşılaştırma Testi ile belirlenmiştir. Süt verimi ile sıcaklık nem indeksi ve soğuk stres indeksi arasındaki korelasyonlar hesaplanmıştır.
Bulgular: Araştırmada; bireysel günlük süt verimi ortalamasının 16.22 -19.25 kg arasında olduğu belirlenmiştir. İklim koşullarının süt verimi üzerine etkisi değerlendirildiğinde; sıcaklık nem indeksinin artması ile birlikte bireysel günlük süt veriminin azalma eğiliminde olduğu ve sıcaklık nem indeksi değeri 72-74 aralığına ulaştıktan sonra bireysel günlük süt verimindeki azalmanın belirginleştiği tespit edilmiştir. Soğuk stres indeksinin artmasının ise bireysel günlük süt veriminin artması ile sonuçlandığı belirlenmiştir. Sıcaklık nem indeksi ile bireysel günlük süt verimi arasında negatif yönde bir korelasyon (P<0.001), soğuk stres indeksi ile bireysel günlük süt verimi arasında pozitif yönde bir korelasyon bulunmuştur (P<0.001). 
Sonuç: Jersey ineklerin bireysel günlük süt verimi özellikleri üzerine iklim özelliklerinin etkisi olmasına rağmen verimlerin kabul edilebilir seviyede olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Bireysel günlük süt verimi, Jersey, Sıcaklık nem indeksi, Soğuk stres indeksi

Abstract:
Aim: This researh was performed in order to determine effect of some climatic conditions on individual milk yield traits in the Jersey cattle. 
Material and Method: In the study, 11234 individual daily milk yield records of 278 Jersey cows raised in Amasya Gökhöyük Agricultural Enterprise between January 2014 and July 2017 were used. Temperature humidity index (THI) and cold stress index (CSI) was calculated by using weather data of Amasya Gökhöyük Agricultural Enterprise obtained from General Directorate of Meteorology. The weather data set was created by averaging the temperature, humidity index and cold stress index values exposed in the 72-hour period before the day when individual daily milk yield was determined. In order to determine the range in which the decrease in milk yield began, descriptive statistics were performed by dividing the temperature humidity index values into groups between 68 and 80 with a class interval of 1 unit. In addition, four groups were created for temperature humidity index; ≤68-71≤, ≤72-74≤, ≤75-80≤ and 80.01≤, two groups for cold stress index; <832 and 832≤ and three groups for age; 2-3, 4-5 and 6+, and the effects of these traits on milk yield were determined using the Least Squares Method. Differences between groups were determined by Duncan's Multiple Comparison Test. Correlations between milk yield and temperature humidity index and cold stress index were calculated.
Results: In the study, it was determined that average of individual milk yield ranged from 16.22 to 19.25.When evaluating the effect of climate conditions on milk yield, it was determined that individual daily milk yield tended to decrease with the increase in temperature humidity index (THI) and the decrease in individual daily milk yield became evident after the temperature humidity index value reached the range of 72-74. It was determined that increasing the cold stress index (CSI) resulted in an increase in individual daily milk yield. Negative correlation (P<0.001) was determined between temperature humidity index and test day milk yield when positive correlation (P<0.001) was determined between cold stress index and test day milk yield.
Conclusion: Effects of climatic traits on individual milk yield of Jersey cows were determined in this study. However, test day milk yield was determined acceptable level.
Key words: Cold stress index; Jersey; Temperature humidity index; Test day milk yield