Antalya ili Demre ilçesindeki Aziz Nikolaos Kilisesi kazısı 1989-1995 yılları cam buluntuları
Glass finds from excavations of the St.Nicholas Church at Demre, Antalya: 1989-1995
Yazar: B. YELDA OLCAY
Danışman: PROF.DR. S. YILDIZ ÖTÜKEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antalya-Demre = Antalya-Demre ; Aydınlatma ekipmanları = Lighting equipments ; Aziz Nikolaos Kilisesi = Saint Nicholas Church ; Cam sanatı = Glass art ; Kiliseler = Churchs

Özet:
ÖZET Demre (Myra) Aziz Nikolaos Kilisesi Kazısı, Türkiye'de yapılan Ortaçağ araştırmaları içinde önemli bir yer tutar. Günümüze gelen Kilise ve ek yapılar, 6. yy. 'dan itibaren büyük bir kuruluşun varlığını belgeler niteliktedir. Myra 'da Piskoposluk yaptığı bilinen Aziz Nikolaos 'un mezarını içeren kuruluş, halen önemli bir ziyaret yeridir. Kilise ve ek yapıların günümüze ulaşan mimari verileri, üç farklı döneme işaret eder. İlk yapı, plan tipine göre 6. yy 'a ait olmalıdır. Arap akınları veya bir deprem sonucu yıkılan yapının yerine 8. yy. -9. yy. başında kubbeli bazilika yapılmıştır. Üçüncü evre, 11. yy. 'a tarihlenen kuzey ve güney ek yapılarıdır. 12. yy. 'da Myros çayının taşması sonucu yaşanan sel felaketi, Kilise ve ek yapıların büyük bölümünün toprak altında kalmasına neden olmuştur. Yapı ile ilgili ilk çalışmalar 1800 'lü yıllara kadar uzanır. 1812 yılında F.Bedford ve J.Gandy tarafından gerçekleştirilen ilk çalışma, Myra'nın topografik çizimlerini içerir. 1830 yılında Rus Arkeoloji Enstitüsü tarafından, yapıda onarımlar yapılmıştır. 1963-1964 yıllarında Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü, yapıda temizlik çalışmalarını yürütmüştür. 1965 yılında ise Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen çalışmalar bilimsel bir araştırmayla ortaya konmuştur.1989 yılında Kilisenin kuzey ek yapılarında Prof.Dr. S. Yıldız Ötüken tarafından başlatılan kazı çalışmaları, halen devam etmektedir. Kazıda ortaya çıkarılan mimari verilerin yanısıra, küçük buluntular, yapının tarihini aydınlatmada büyük rol oynar. Küçük buluntuların, yapıyı dolduran alüvyon dolgu altındaki dokunulmamış tabakada ele geçmesi önem taşır. Ortaçağ cam sanatı ile ilgili araştırmalar, sınırlıdır. Bu konuda yapılan az sayıdaki yayın, Ortaçağ cam sanatı ürünlerini yeterince aydınlatamamaktadır. Yayınlı örnekler, az sayıda olmalarının yanısıra tarihlendirme ile ilgili bazı sorun ve çelişki içerirler. Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazısı cam buluntuların dokunulmamış; tarih veren bir tabakada bulunmaları bu nedenle önem taşır. Bununla birlikte cam eserlerin ele geçtiği yerler, tarihlendirmenin yanısıra parçaların restitüsyonuna imkan tanımakta; böylelikle işlev tesbitini kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle, Demre buluntuları Ortaçağ cam sanatının aydınlatılmasında önemli rol oynamaktadır. Çalışmamızda, öncelikle cam buluntuların belgelenmesi, işlevlerinin saptanması ve tarihlendirilmesi amaçlanmıştır. Restitüsyon önerileri ile sunulan eserlerin, Ortaçağ cam sanatı içindeki yeri ve önemi üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Ill SUMMARY Excavations of the St. Nicholas Church at Demre (Myra) has an important place in the Medieval researches of Turkey. Remains of the church and its annexes show the existence of an extraordinary foundation since the 6th century. This foundation which also includes the grave of St. Nicholas is still an important visiting site. The architectural remains of the church and the annexes state three different building levels. The first building most probably belong to the 6th century, according to its plan scheme. Due to the Arab invasions or an earthquake this church was destroyed. After this destruction a new church in domed basilica plan was built in the 8th-9th centuries. The annexes were constructed in the 11th century, the third and the final stage of the building In the 12th century, the church complex was covered by earth due to the flood of the Myros brook. The studies of the remains go back to the 1880» s. The first study which covers the topographical drawings of Myra, was made by F.Bedford and J.Gandy in 1812. Then in 1830 the church was restored by the Russian Archaeological Institute. In 1963-1964 the Directorate of the Antiquities and the Museums did cleaning in the building. And then the scientific studies which had been carried out by the German Archaeological Institute in 1965 were published.IV The excavations which started in 1989 by Prof.Dr. S. Yıldız Ötüken still continues. Besides the architectural remains, small findings that were unearthed during the excavations also play an important role with in the dating of the buildings. The important point is that, these small finding have been unearthed in an undisturbed level beneath the alluvial deposit that fills the building. Publications dealing with the Medieval glass art are limited and they are far from being enough to get information about the Medieval glass products in detail. Apart from being limited these publications consist of some problems and confusions in dating. This is why the glass findings that were found in an undisturbed, datable level at St. Nicholas Church at Demre (Myra) are very important. This find spot also makes possible the restitution of these findings which can be used for determining the function. The aim of this study is firstly documenting the glass findings, determining their functions and dating. The place and the importance of these glass objects which are given with their restitution proposals in the Medieval glass art is also discussed.