Tyana antik kenti Roma hamamı kazılarında bulunmuş taş malzemeler
Stone materials found in Roman bath excavations at Tyana ancient city
Yazar: TAHİR GÜRKAN
Danışman: PROF. DR. ASUMAN BALDIRAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Caracalla = Caracalla ; Klasik arkeoloji = Classical archeology ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; Roma Hamamı = Roman Bath ; Taş eserler = Stone works ; Tyana = Tyana

Özet:
Kapadokya; antik dönemde kuzeyinde Pontos, batısında Lykaonia ve Galatia, güneyinde Kilikia ve doğusunda Armenia Minor bölgeleri ile sınırlı olan alandır. Bölge, Mezopotamya ile Anadolu bağlantısının sağlandığı Kilikia Kapılarının bulunmasından dolayı önemli bir yere sahiptir. Bölgede önemli bir kent olan Tyana ise farklı zamanlarda iki kere başkent olmuştur. Kent zaman içinde farklı medeniyetler tarafından farklı isimlerle anılmıştır. Şu ana kadar yapılan araştırmalarda kentin adı Hitit Çağında Tuwanuwa, Geç Hitit döneminde Tuwana, Pers ve Hellenler Dana, Roma döneminde Tyana, Osmanlı döneminde Kilisehisar ve Cumhuriyet döneminde ise Kemerhisar olarak bilinmektedir. Kent açısından önemli olan diğer bir konu ise ünlü filozof Apollonius'un doğduğu yer olmasıdır. Tyanalı Apollonius hem din tarihi hem de felsefe tarihi açısından önemli bir kişiliktir. Aslında stoacı ve epikürcü bir anlayışta akılcı yöntemlere dayanan bir filozoftur. Ama aynı zamanda antik dönem tarihçileri tarafından yalancı, sihirbaz ya da büyücü olarak da tanımlanmaktadır. 
Roma İmparatorluk Çağı'nda Severuslar döneminde kente verilen önem artmıştır. Bu önemin artmasının en önemli nedeni Septimius Severus'un Tyanalı Apollonius'a olan hayranlığıydı. Dolayısıyla oğlu Caracalla da Apollonius'a ilgi duymuştur. Özellikle İmparator Caracalla zamanında kentte çeşitli imar faaliyetleri yürütülmüştür. Su kemerleri, Roma Havuzu ve Roma Hamamı başta olmak üzere çeşitli fonksiyonlarda yapılar inşa edilmiştir. 
Roma Hamamı antik kentin güneyinde bulunmaktadır. Hamamın suyu ise kentin kuzeydoğusunda Köşkhöyük olarak bilinen yerden ve yanında bulunan Roma Havuzunda biriktirilen sularla kente doğru inşa edilen su kemerleri vasıtasıyla kente getirilmekteydi. Dolayısıyla hamamın mimari parçaları ise Severuslar dönemine yani MS 3. yüzyıla tarihlenmektedir. Hamama, Bizans döneminde çeşitli yenileme ve ekleme çalışmaları yapılmıştır.

Abstract:
Cappadocia; Pontos in the north, Lycaonia and Galatia in the west, Cilicia in the south and Armenia Minor in the east. The region has an important place due to the presence of the Cilician Gates where Mesopotamia and Anatolia are connected. Tyana is an important city in the region due to its location. Over time, the city was called by different civilizations with different names. In the researches conducted so far, the name of the city is known as Tuwanuwa in the Hittite Age, Tumana during the Luwians, Tuvana in the reign of Tabal, Persia and Hellenes in Dana, the name of the city is Tyana in the Roman period, Kilisehisar in the Ottoman Empire and Kemerhisar in the Republican era. Another important issue for the city is the birthplace of the famous philosopher Apollonius. Apollonius of Tyana is an important figure both in the history of religion and the history of philosophy. As rationale, it is shown that similar aspects are more. In fact, he is a philosopher based on rational methods in a stoic and epicurean approach. But it is also described by ancient historians as liars, magicians or wizards.
The importance given to the city increased during the Severus Dynasty in the Roman Imperial Age. The most important reason for this increase was the admiration of Septimius Severus to Apollonius of Tyana. Consequently, his son Caracalla was also interested in Apollonius. Especially during the reign of Emperor Caracalla carried out various reconstruction activities in the city. Aqueducts, Roman Pool and Roman Baths were built in various functions.
The Roman Bath is located to the south of the ancient city. The water of the bath was collected in the Roman Pool near the mound known as Ambartepe in the northeast of the city and was brought to the city through aqueducts built towards the city and provided through the trunks. Therefore, the architectural fragments of the  at hare dated to the Severus period, that is to the 3rd century AD. During the Byzantine period, various renovations and additions were made to the bath.