Orta gelir tuzağı: Türkiye ve seçilmiş gelişmekte olan ülkeler üzerine bir araştırma
The middle income trap: A research on Turkey and selected developing countries
Yazar: EDA BOZKURT
Danışman: PROF. DR. EROL ÇAKMAK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Orta gelir tuzağı = Middle income trap ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Türkiye = Turkey

Özet:
Dünya ekonomisinin son yarım yüzyılı boyunca orta gelirli ülkelerden çok azı yüksek gelirli ülke grubuna yükselmiştir. Ülkelerin uzun süre orta gelirde kalıp yüksek gelir kategorisine geçememeleri durumu, ekonomi gündemine yeni giren "orta gelir tuzağı"(OGT) kavramı ile tanımlanmaktadır. Çalışmanın amacı, seçilmiş bir grup üst orta gelirli ülke örneği üzerinden,  yakınsama ve panel veri analizleriyle 1982-2012 dönemi için OGT'nin gerçekleşme ihtimali ve bu durumdan kaçınmada etkili olabilen sosyal ve ekonomik göstergelerin ortaya konulmasıdır. Koşulsuz yakınsama analizleri, ilgili ülke grubunun başlangıç kişi başına düşen gelir düzeylerinin süreç boyunca artırmış olduklarını ortaya koymuştur.  Birim kök analizine dayalı yakınsama analizleri ile ülkelerin bireysel performansları araştırılmış, bunlardan 15'inin yüksek gelirli ülkelere yakınsarken, kalan 13 ülkenin ıraksadıkları belirlenmiştir.  Panel veri sonuçları ise sadece ıraksayan ülkelerin değil aynı zamanda Türkiye'nin de içinde bulunduğu yakınsayan ülkelerin yapısal dönüşüm sürecine ayak uyduramadıkları takdirde OGT'ye takılma ihtimalinin yüksek olduğunu göstermiştir. Araştırma sonuçları, bu durumun tek başına ülkelerin kişi başına düşen gelirindeki nicel artışa değil, aynı zamanda ekonomilerdeki yapısal değişiklik düzeyine bağlı olduğu sonucunu ortaya koymuştur.

Abstract:
During the last half century of the world economy, a few of the middle income countries has reached to the level of high income countries. The fact that the countries remain in middle income level in a long time span and do not pass to high income   level is called as "middle income trap" (MIT), a recent concept in economics. The purpose of the dissertation is to put forward the possibility of MIT and the social and economic indicators to help avoid it for a selected group of upper middle income countries by employing convergence and panel data analyses during the period of 1982-2012. Unconditional convergence analysis demonstrated that initial per capita income level of relevant country group increased during the period. Country performances are separately analyzed through unit root analysis and it was shown that 15 of the countries converged to the high income countries while the rest 13 diverged.  Panel data analyses resulted that the possibility of MIT are high not only for  countries which are diverged but also for converged ones, among which Turkey is listed provided that those countries failed to keep up with structural change in their economies. The results of empirical analyses put forward that the risk of MIT depends on not only the quantitative increases in per capita income but also the level of structural change in the economy.