İnflamatuar bağırsak hastalığı olan bireylerde ilaç uyumu ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki
The relationship between drug compliance and quality of life in individuals with inflammatory bowel disease
Yazar: NAZLI ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. YASEMİN YILDIRIM
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Gastrointestinal hastalıklar = Gastrointestinal diseases ; Hasta uyumu = Patient compliance ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaçlar = Drugs ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (İBH) olan bireylerde ilaç uyumu ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma Ege Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı İBH Polikliniğinde yürütülmüştür. Araştırmaya örnekleme alınma kriterlerine uyan ve çalışmayı katılmayı kabul eden 251 İBH hastası dâhil edilmiştir. Veriler; Birey Tanıtım Formu, Harvey Bradshaw İndeksi, Basit Klinik Kolit Aktivite İndeksi, D Tipi Kişilik Ölçeği, Morisky Uyum Ölçeği ve İBH Yaşam Kalitesi Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme tekniğiyletoplanmıştır. Araştırmanın yapılabilmesi için gerekli izinler alınmıştır. Veriler ki kare testi, t testi, Mann Whitney U testi ve spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalamasının   =44,60±1.39 olduğu, %52,6 ̓ının kadın ve %47,4 ̓ünün erkek olduğu saptanmıştır. Morisky İlaç Uyum Ölçeğine göre; hastaların %70.9 ̓unun ilaç kullanımına uyum gösterdiği, %29.1 ̓inin ilaç kullanımına uyum göstermediği saptanmıştır. Ülseratif Kolit (ÜK) ya da Crohn hastası (CH) olma ile ilaç uyum düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). Hastaların İBH Yaşam Kalitesi Ölçeği puan ortalaması  =162.65±29.33 olarak saptanmıştır. Ülseratif Kolit hastalarının İBH Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyut puan ortalamaları ile Crohn hastalarının İBH Yaşam Kalitesi Ölçeği alt boyut puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır. Araştırmaya dâhil edilen hastaların İBH Yaşam Kalitesi Ölçeği puan ortalamaları ile hastalık aktivite indeks puan ortalamaları arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır(p<0.05). Araştırmaya dâhil edilen hastaların Morisky Uyum Ölçeği Puan Ortalamaları ile İBH Yaşam Kalitesi Ölçeği Puan Ortalamaları arasında pozitif yönde, çok zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır(p<0.05).
Sonuç: Çalışma sonucunda İBH hastalarının ilaç uyum düzeyi ile yaşam kalitesi arasında pozitif yönde, çok zayıf düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu; hastalığa uyum artıkça yaşam kalitesinin de daha iyi olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları, İlaç Uyumu, Yaşam Kalitesi

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the relationship between drug compliance and quality of life in individuals with Inflammatory Bowel Disease.
Materials and Methods:The research was carried out in the Polyclinic Inflammatory Bowel Disease Department of Ege University Gastroenterology. A total of 251 IBD patients who met the sampling criteria and who agreed to participate in the study were included. Data; The subjects were administered by face to face interview using the Patient Identification Form, Harvey Bradshaw Index, Simple Clinical Colitis Activity Index, Type D Personality Scale, Morisky Medication Adherence Scale and Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionare. Permission has been obtained for the research to be made. Data were assessed by Kikare test, t test, Mann Whitney U test and Spearman correlation analysis.
Results: The mean age of the 251 patients who participated in the study was found to be  = 44,60 ± 1.39, female by 52,6%, male by 47,4%. According to Morisky Medication Adherence Scale; 70.9% of the patients complied with the use of drugs and 29.1% of them did not adapt to the use of drugs. There was no statistically significant difference between being ulcerative colitis or Crohn's disease and drug compliance levels (p> 0.05). The mean score of the Patients' Quality of Life Questionare of Inflammatory Bowel Disease was  = 162.65±29.33. It was found that there was no statistically significant difference between the mean scores of the Inflammatory Bowel Disease Quality of Life subscale scores of the patients with ulcerative colitis and the subscale scores of the Inflammatory Bowel Disease Quality Scale of Crohn's patients(p>0.05). It was found that there was a significant relationship between scores of Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionare and disease activity index scores of the patients included in the study (p <0.05).A statistically significant relationship was found between the Morisky Medication Adherence Scale of the patients included in the study and the Inflammatory Bowel Disease Quality of Life Questionare scores on a very weak level(p<0.05).
Conclusions: The study concluded that there was a statistically significant correlation between the compliance level of IBD patients and quality of life in the positive direction at a very weak level; it has been found that the quality of life in comparison with the disease is better.
Key Words: İnflammatory Bowel Disease, Drug compliance, Quality of life