Ergenlerin öz-şefkat ve psikolojik sağlamlık düzeylerine algılanan helikopter ebeveyn tutumunun etkisinin incelenmesi
Examining the effect of perceived helicopter parent attitude on adolescents' self-compassion and psychological resilience
Yazar: SEVDA DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE YALÇIN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Ergenlerin psikolojik sağlamlık becerileri ve öz-şefkat ile ilgili davranışları, stresle başa çıkma yeteneklerini etkilemektedir. Ergenlerin yaşama uyum süreçlerinde ebeveyn tutumlarının etkisi de dikkate alındığında psikolojik sağlamlık ve öz-şefkat becerilerinin araştırılmasının önemi ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma ergenlerin öz-şefkat ve psikolojik sağlamlık düzeylerine algılanan helikopter ebeveyn tutumunun aracı rolünü incelemeye yönelik, ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma Afyonkarahisar merkez ilçede farklı liselerde öğrenim görmekte olan 445 ergen birey tarafından toplanmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni 14-18 yaş arasındaki ergenlerin anne-babadan algıladıkları helikopter ebeveyn tutumunun öz-şefkat ve psikolojik sağlamlık düzeyleri bakımından farklılaşıp farklılaşmadığıdır; bağımsız değişkenleri ise anne ve babaların yaşı, cinsiyet, kardeş sayıları, doğum sırası, anne babanın eğitim düzeyleri, anne babanın çalışma durumları, aile tipidir. SPSS 25 programıyla veriler analiz edilmiştir. Anne ve babadan algılanan helikopter ebeveynlik düzeyleri, psikolojik sağlamlık ve öz-şefkat arasındaki ilişkileri incelemek için Pearson korelasyon analizi yürütülmüştür. Araştırmada elde edilen bulgulara göre; anne ve babadan algılanan helikopter ebeveynlik düzeyleri; psikolojik sağlamlık ve öz-şefkat düzeylerinde cinsiyetler arasında; erkeklerin ortalamasının anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Doğum sırası değişkeni;  çocukların annelerinden algıladıkları helikopter ebeveynlik düzeyini etkilemektedir. İlk doğan ve ikinci doğan çocukların algıladıkları helikopter ebeveyn tutumu, sonra doğanlara göre yüksektir. İlkokul mezunu olan anne ve babaların çocuklarının psikolojik sağlamlık düzeylerinin lise ve üniversite mezunu olanların çocuklarından anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Psikolojik sağlamlık ve öz-şefkat arasındaki ilişkiler incelendiğinde; anne ve babadan algılanan helikopter ebeveynlik arasında çok yüksek düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Psikolojik sağlamlık ve öz-şefkat arasında orta düzeyde ve pozitif bir ilişki bulunmuştur. Hem anne hem de babadan algılanan helikopter ebeveynlik tutumları ile psikolojik sağlamlık ve öz-şefkat düzeyleri arasında negatif yönde ve anlamlı düzeyde ilişki olduğu belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçların ergenlerde psikolojik sağlamlık, öz-şefkat becerilerinin desteklenmesine ve helikopter ebeveyn tutumlarıyla ilişkili gelişimsel destek uygulamalarına yararı olacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Adolescents' resilience skills and self-compassion-related behaviors affect their ability to cope with stress. Considering the impact of parental attitudes on adolescents' adaptation to life, the importance of investigating psychological resilience and self-compassion skills becomes evident. This study was conducted in a relational screening model to examine the mediating role of perceived helicopter parent attitude on adolescents' self-compassion and psychological resilience levels. The research was collected by 445 adolescent individuals studying in different high schools in the central district of Afyonkarahisar. The dependent variable of the study is whether the helicopter parent attitude perceived by adolescents between the ages of 14 and 18 from their parents differs in terms of self-compassion and psychological resilience levels; The independent variables are the age of the parents, gender, number of siblings, birth order, education levels of the parents, employment status of the parents, and family type. Data were analyzed with SPSS 25 program. Pearson correlation analysis was conducted to examine the relationships between perceived helicopter parenting levels from mothers and fathers, psychological resilience, and self-compassion. According to the findings of the research; perceived helicopter parenting levels from mother and father; between genders in psychological resilience and self-compassion levels; It was determined that the average of men was significantly higher. Birth order variable; It affects the level of helicopter parenting that children perceive from their mothers. The helicopter parent attitude perceived by first-born and second-born children is higher than that of later-born children. It was determined that the psychological resilience levels of children of primary school graduates were significantly higher than the children of high school and university graduates. When the relationships between psychological resilience and self-compassion are examined; It was determined that there was a very high and positive significant relationship between helicopter parenting perceived by the mother and father. A moderate and positive relationship was found between psychological resilience and self-compassion. It was determined that there was a negative and significant relationship between helicopter parenting attitudes perceived by both mothers and fathers and psychological resilience and self-compassion levels. It is anticipated that the results obtained from the study will be beneficial to supporting psychological resilience and self-compassion skills in adolescents and developmental support practices related to helicopter parent attitudes.