Türkiye`de kullanılan selektörlerin işlevsel özellikleri ve aerodinamik esaslı ayırmanın temel parametreleri üzerine bir çalışma
A study on functional properties of seed cleaners used in Turkey and basic parameters of aerodynamic separation
Yazar: SONGÜL GÜRSOY
Danışman: PROF.DR. EMİN GÜZEL
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZDOKTORA TEZTÜRK YE'DE KULLANILAN SELEKTÖRLER N ŞLEVSELÖZELL KLER VE AEROD NAM K ESASLI AYIRMANIN TEMELPARAMETRELER ÜZER NE B R ÇALIŞMASongül GÜRSOYÇUKUROVA ÜN VERS TESFEN B L MLER ENST TÜSÜTARIM MAK NALARI ANAB L M DALIDanışman : Prof. Dr. Emin GÜZELYıl: 2005, Sayfa: 187Jüri : Prof. Dr. Emin GÜZELProf. Dr. Tunç ÖZCANProf. Dr. Yusuf KIRTOKYrd. Doç. Dr. Ahmet NCEYrd. Doç. Dr. Abdullah SESS ZBu çalışmada, Türkiye'de tohum temizleme ve sınıflandırma makinelerinin kullanıldığı veüretildiği işletmelerde karşılaşılan sorunlar ve bu sorunların çözümüne yönelik temel verilerinoluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaçla, anket çalışmaları ve imalatçılar ile birebir karşılıklıgörüşmeler yapılmıştır. Anket çalışmalarından elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucundakarşılaşılan temel sorunların başında tohum temizleme makinelerinin temizleme etkinlikleri vekapasitelerinin düşüklüğünün geldiği görülmüştür. Ayrıca, tohum temizleme makinelerinin imalatı,seçimi ve kullanımı sırasında o bölgedeki yetiştirilen ürünlerin fiziksel özelliklerinin göz önündebulundurulmasının çok önemli olduğu sonucuna varılmıştır.Buradan hareketle Güneydoğu Anadolu Bölgesi için geliştirilip tescil edilmiş olan altıbuğday, iki arpa, iki mercimek ve iki nohut olmak üzere toplam 12 ürün çeşidinin bazı fiziksel veaerodinamik özellikleri saptanmıştır.Yürütülen anket çalışmalarının değerlendirilmesi sonucunda seçilen iki farklı tip tohumtemizleme makinesi (hem eleklerden önce ve hemde eleklerden sonra hava kanalının yerleştirildiğiithal tohum temizleme makinesi ve hava kanalının vibro-motorlu eleklerden sonra yerleştirildiği yerliyapım tohum temizleme ve sınıflandırma makinesi)'indeki ön temizleme ünitelerinin farklı hava akımhızlarındaki ayırma etkinlikleri, tohum kayıp oranları, iş verimleri incelenmiş ve değerlendirilmiştir.Bu amaçla, fiziksel ve aerodinamik özellikleri belirlenmiş olan ürün çeşitlerinden Fırat-93 (buğday),Şahin-91 (arpa), Fırat-87 (mercimek), ILC-482 (nohut) deneme materyali olarak kullanılmıştır.Elde edilen sonuçlara göre, her iki tohum temizleme makinesinde de hava hızındaki artışlabirlikte yabancı maddelerin ayrılma oranlarında artışın meydana geldiği görülmüştür. Fakat, aynızamanda aspirasyon ortamındaki tohum kayıp oranı da artmıştır. Bu kayıp oranının yerli yapımtohum temizleme makinesinde daha fazla olduğu belirlenmiştir. Ancak, ithal tohum temizlememakinesinde hava hızındaki artış, üst elekteki tohum kayıp oranında azalma meydana getirmiştir. Alteleğin ayırma etkinliğinin yerli yapım tohum temizleme ünitesinde, aspirasyon ortamının ayırmaetkinliğinin ise ithal ön temizleme ünitesinde daha yüksek olduğu saptanmıştır.Anahtar kelimeler: Tohum, Fiziksel özellikler, Aerodinamik, Temizleme etkinliği, tohum kaybıI

Abstract:
ABSTRACTPhD THESISA STUDY ON FUNCTIONAL PROPERTIES OF SEED CLEANERS USED INTURKEY AND BASIC PARAREMETERS OF AERODYNAM CSEPARATIONSongül GÜRSOYDEPARTMENT OF AGRICULURAL MACHINERYINSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCESUNIVERSTY OF CUKUROVASupervisor : Prof. Dr. Emin GÜZELYıl: 2005, Sayfa: 187Jury : Prof. Dr. Emin GÜZELProf. Dr. Yusuf KIRTOKProf. Dr. Tunç ÖZCANAssoc. Prof. Dr. Dr. Ahmet NCEAssoc. Prof. Dr. Dr. Abdullah SESS ZIn this study, the determination of the problems of seed cleaners which are used andmanufactured and the forming of the basic data with related to the solving of this problems wereaimed. With this purpose, the surveys and interviews with manufacturers were carried out.According to results of evaluation of data in surveys, the low cleaning efficiency and capacity wasseen as main problems. Beside these problems, it was concluded that seed physical and aerodynamicproperties were very important factors in designing, choosing, and using of seed cleaners.For this aim, the some physical and aerodynamic properties of 6 wheat, 2 barley, 2 lentil and2 chickpea varieties registered for South-East Anatolia Region were determined.The two different pre-seed cleaners selected according to survey results (the first seed cleanerwas imported and has two air channel both before and after sieves, other seed cleaner was made inTurkey and has only one air channel after sieves with vibrator) were tested and evaluated forseparating efficiency, seed loss and capacity at different air velocity in the tests. Fırat-93 (wheat),Şahin-91 (barley), Fırat-87 (lentil), ILC-482 (chickpea) varieties were used.According to the results of this study, the separating efficiency increased as the air velocityincreased. Howewer, the seed lossed at air separator increased. the seed losses were higher indomestic seed cleaner. The seed losses at the top sieve reduced with increasing of air velocity atimported seed cleaner. It was determined that the separating efficiency at bottom sieve was higher indomestic seed cleaner and the separating efficiency in air separator was higher in imported seedcleaner.Keywords: Seed, Physical properties, Aerodynamic, Cleaning efficiency, seed lossI