Liselerde okutulan türk dili ve edebiyatı kitaplarındaki deneme türünün incelenmesi
Examination of essay style in high school literature 1,2,3 course books
Yazar: ŞENER BAL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ GÜRSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Çalışmada Türk Dili ve Edebiyatı Müfredatı Programı çerçevesindeyayımlanan Lise Edebiyat 1,2,3 ders kitaplarındaki deneme türü, yazar ve dönemöğretiminde kullanılan deneme metinlerini bulmak buradan hareketle denemelerineğitimdeki kullanış biçimlerini ve ders kitaplarındaki denemelerin eğitim yönündendaha verimli bir şekilde nasıl ele alınması gerektiğini ortaya çıkarmak amaçlanmıştır.2561 Sayılı Tebliğler Dergisi'nde okutulması tavsiye edilen sekiz tane lise birincisınıf, dört tane lise ikinci sınıf ve beş tane de lise üçüncü sınıf edebiyat ders kitabındayer alan yirmi beş adet deneme metni değerlendirilmiştir.2004-2005 yıllarında okutulan Edebiyat 1,2,3 ders kitaplarına seçilen denememetinlerinin, Türk Dili ve Edebiyatı dersinin amaçlarına uygunluğu incelenmiştir.Öğrencilerin düşünce gelişimine olumlu etkisi olan deneme metinlerinin, metinözelliklerinin Edebiyat programına uygunluğuna değinilmiştir.Ders kitaplarında yer alan deneme metinleri, metnin seçiliş sebebi, hazırlıkçalışmaları, metinle ilgili açıklamalar ve metin altı sorular gibi metin üzerindeyapılan çalışmalara göre değerlendirilmiştir. Seçilen metinlerle deneme türünün,yazarının ve dönemin ne şekilde öğretilmeye çalışıldığı ifade edilmiştir.İncelemelerde ulaşılan sonuçlardan hareketle edebiyat ders kitaplarına seçilendeneme metinlerinin liselerdeki edebiyat eğitiminde daha etkili ve etkin olmasınayönelik öneriler verilmiştir.

Abstract:
In the study finding essay texts in high school 1,2,3 course books that are usedfor teaching essay style, author and era of the text, and based on those findingsdetermining the way they are used in education and how it should be handled to bemore efficient educationally has been aimed. Twenty five essay texts taken fromeight high school first grade, four high school second grade, and five high schoolthird grade literature course books that were advised in Tebliğler journal number2561 has been evaluated.Appropriateness of essay texts that is selected to the Literature 1, 2, 3Coursebooks to the purpose of Turkish Language and Literature course has beenexamined. Compability of essay texts, which has a positive effect on cognitivedevelopment of studends, with the Literature curriculum has been discussed.Essay texts in the course books have been evaluated in terms of studies that aredone on the text like the selection reason, preparation studies, explanations about thetext, and under-text questions. The way essay style, the author, and era of the text aretried to be taught with the selected texts has been described.Based on result of the examinations, suggestions to make essay texts that areselected to the Literature course books more effective and active has been presented.