Postmenopozal tip 2 diabetes mellituslu hastalarda kemik mineral yoğunluğu ve kemik histomorfometrik ölçümlerinin karşılaştırılması
Comparison of bone mineral density and bone histomorphometry in postmenopausal type 2 diabetic patients
Yazar: ERDAL KAN
Danışman: DOÇ. DR. AYHAN KARAKOÇ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2010
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Histoloji = Histology ; Kemik dansitesi = Bone density ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Kırıklar-kemik = Fractures-bone ; Morfometri = Morphometry ; Osteoporoz = Osteoporosis

Özet:
Osteoporoz ile ilgili bilgiler arttıkça osteoporoz tanımında değişmeler olmuştur. Önceleri sadece mekanik gücü engelleyecek düzeyde kemik miktarında azalma olarak tanımlanmışken son yıllarda hem kemik mineral yoğunluğu (KMY)'de azalma hem de kemik kalitesinde bozulma şeklinde tanımlanmaktadır. Bu nedenle osteoporoz tanısında altın standart olarak kabul edilen dual X-Ray absorpsiyometri (DXA) yöntemi ile KMY ölçümleri bu tanımı karşılayamamaktadır. Biz bu çalışmada postmenopozal tip 2 DM hastaları ile diyabeti olmayan kontrol grubundaki hastaların histomorfometrik ölçümlerden kemik miktarını gösteren kemik doku oranı ve trabeküler kalınlıklarını karşılaştırmayı, bu hastalarda KMY ölçümlerinin histomorfometrik parametreler ile ilişkisini ve kırık olan hastalarda, kırık gelişimi üzerinde etkili kemik ve kemik dışı parametreleri incelemeyi amaçladık.Çalışmaya, osteoporotik kalça kırığı nedeni ile veya osteoporoz olsun ya da olmasın kalça bölgesinden kırık dışı nedenlerle operasyon yapılan, 16 tane tip 2 DM'li ve 9 tane diyabeti olmayan postmenopozal kadın hasta alındı. Çalışmaya alınan hastalarda DXA yöntemi ile KMY ölçümü yapıldı. Biyokimyasal incelemelerde APG, A1C, kalsiyum, fosfor, PTH, 25 OH vitamin D, IGF-1, serbest T4, TSH ve E2 düzeyleri bakıldı. İliak kanattan alınan kemik biyopsisinden trabeküler kalınlık ve kemik doku oranı ölçüldü.Çalışmanın sonucunda, diyabetik hastalarda lumbal bölgeden yapılan KMY ölçüm değerleri kontrollere göre belirgin olarak yüksek bulundu. Kemik doku oranı ve trabeküler kalınlık tüm hastalarda (DM + Kontrol grubu) kalça bölgesi KMY ölçümleri ile korelasyon gösterirken lumbal bölge KMY ölçümü ile korelasyon göstermemektedir. Tüm alanlardan ölçülen KMY değerleri ve histomorfometrik parametreler yaş ile negatif korelasyon gösterirken vücut ağırlığı ve VKİ ile pozitif korelasyon gösterdi.Tüm kırık hastaları (DM olan ve olmayan) değerlendirildiğinde kırık için bağımsız etkenler olarak; yaş artışı olumsuz VKİ ise olumlu yönde etki etti. Diyabetik hastalarda daha yüksek kemik miktarında kırık görüldü. Mevcut osteoporoz tanı yöntemleri DM hastalarında kırık riskini gösterememektedir. Diyabet hastalarında kemik kalitesini ve kuvvetini gösterecek tanısal yöntemlere ihtiyaç vardır. Ancak bu parametreleri gösterecek tanısal işlemlerin rutin klinik uygulaması mümkün olmadığından mevcut tanı kriterlerinin modifikasyonu ile DM'de osteoporoz tanısı ve kırık riski daha iyi belirlenebilir.

Abstract:
The definition of osteoporosis evolves as our knowledge on osteoporosis increases. It was once defined as a decrease in bone mass that would reduce mechanical capacity but recently it is accepted as a decrease in both bone mineral density (BMD) and bone quality. Thus, the gold standard method of measurement of BMD with dual X-Ray absorptiometry (DXA) is insufficient to fulfill this definition.In this study, we aimed to compare the histomorphometric measurements that show bone mass, such as bone volume ratio and trabecular thickness, of postmenopausal patients with diabetes mellitus with controls without diabetes and investigate the relationship between these parameters and BMD measurements and whether in patients with fractures, bone-related or non-related factors play a role in the development of those fractures.16 diabetic and 9 non-diabetic postmenopausal females who had been hospitalized for osteoporosis related hip fracture operation or any fracture-unrelated hip operation whether or not in association to osteoporosis, had been included in the study. BMD measurements had been done with DXA. FPG, A1C, calcium, phosphorus, PTH, 25 OH Vitamin D, IGF-1, free T4, TSH and E2 levels had been measured. Trabecular thickness and bone volume ratio had been calculated from bone biopsy specimen obtained from iliac crest.The results show that BMD measurements obtained from lumbar region of diabetic patients were significantly higher than non-diabetic controls. While bone volume ratio and trabecular thickness of all patients showed significant correlation with hip region BMD, they were not correlated with lumbar region BMD measurements. BMD measurements from all regions and histomorphometric parameters showed a negative correlation with age and a positive correlation with body weight and body mass index (BMI).When all patients with fracture (diabetic and non diabetic) were analyzed; it was found that older age was a negative and BMI was a positive independent factor and diabetic patients with fractures had higher bone mass. Current diagnostic methods used to determine osteoporosis are insufficient in determining fracture risk in the diabetic population. New methods showing bone quality and strength are needed but routine determination of these parameters is unpractical. Thus the diagnosis of osteoporosis and fracture risk could be better determined by modification of the present diagnostic criteria.