Lise öğrencilerinin elektronik medya kullanımının uyku alışkanlıklarına ve uykusuzluğa etkisi
The effect of the use of electronic media on sleep habits and insomnia in high school students
Yazar: TUBA BAY
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ERGÜN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Medya = Media ; Sosyal medya = Social media ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; İnsomni = Insomnia ; İnternet = Internet

Özet:
Amaç: Bu çalışma lise öğrencilerinin elektronik medya kullanımının uyku alışkanlıklarına ve uykusuzluğa etkisini belirlemek amacıyla planlandı. 
Method: Bu kesitsel araştırmanın evrenini 2016-2017 eğitim-öğretim yılında İstanbul Şişli İlçesinde öğrenim gören (N=18817) lise öğrencileri oluşturdu. Araştırma anadolu liselerinden 575, mesleki ve teknik liselerden 494, özel liselerden 444 olmak üzere toplam 1513 öğrenci ile tamamlandı. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Bergen Uykusuzluk Ölçeği (BUÖ) ve Uyku ve Yaşam Tarzı Anketi ile toplandı.
Bulgular: Öğrencilerin yaş ortalaması 15,54±1,14 ve %57,7'si kadındı. Hafta içi uyku süresi ortancası 7 saat ve hafta sonu uyku süresi ortancası 10 saat olarak bulundu. Yüzde 31,1'inin hafta içi ve %45,1'inin hafta sonu ortanca uyku süresinin altında uyuduğu, %17,4'ünün sıklıkla uykuya dalmada zorluk çektiği, %35,9'unun sıklıkla okulda uykulu olduğu, %32,6'sının sıklıkla uyanmakta zorluk çektiği belirlendi. Öğrencilerin toplam BUÖ puan ortalaması 15,95±8,09 bulundu. Kız öğrencilerde, okul başarı durumu kötü olanlarda, anne, baba, kardeş ve arkadaş ilişkileri orta ve kötü olanlarda, bir saatten az fiziksel aktivite yapanlarda, uyurken telefonunu yastığının altında/başucunda bulunduranlarda, yatakta (uyumadan önce) 30 dakika ve daha fazla telefon/tablet/bilgisayar kullananlarda, hafta içi 2 saat ve üstü internet kullananlarda BUÖ puan ortancası diğerlerinden anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p<0,05).
Sonuç: Uyku-medya ilişkisi ve uykusuzluğun nedenleri konusunda bilinçlendirmek için eğitimlerin düzenlenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Adölesan, uyku alışkanlıkları, uyku süresi, uykusuzluk, elektronik medya

Abstract:
Aim: This study was designed in order to determine the effect of the use of electronic media by high school students on their sleep habits and insomnia.
Method: The population of this cross-sectional study consisted of high school students (N=18817) studying in Şişli district of Istanbul in the school year of 2016-2017. The study was completed with a total of 1513 students including 575 students from Anatolian high schools, 494students from vocational and technical high schools, and 444 students from private high schools. The data were collected via Personal Information Form, Bergen Insomnia Scale (BIS), and Sleep and Life Style Questionnaire. 
Results:Average age of the students was 15.54±1.14 and 57.7% of them were female. Median of sleep duration on weekdays was 7 hours and median of sleep duration on the weekend was 10 hours. It was determined that 31.1% of them slept less than mean sleep duration on weekdays and 45.1% slept less than mean sleep duration on the weekend, 17.4% had frequently difficulty infalling into sleep, 35.9% were mostly sleepy at the school, 32.6% had frequently difficulty in waking up. Total BIS mean score of the students was found to be 15.95±8.09. Compared to other students, median of BIS score was found to be significantly higher in female students whose school success was poor, who had moderate and poor mother, father, siblings, and friend relations, who do less than one hour of physical activity, kept mobile phone under the pillow/on the bedside while sleeping, used phone/tablet/computer for 30 minutes and longer in the bed (before sleeping), and used internet for 2 hours and longer on weekdays (p<0.05).
Conclusion: It is suggested to organize trainings to raise awareness about sleep - media relations and causes of insomnia.
Keywords: Adolescent, sleep habits, sleep length, insomnia, electronic media