Görme engelli öğrenci annelerinin yılmazlık özelliklerinin incelenmesi: İstanbul ili örneği
The examination of the indomitableness characteristics of the sight disabled students mothers
Yazar: FATMA TAŞDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Anneler = Mothers ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Görme engelliler = Visually impaired ; Yılmazlık = Resiliency ; Özel eğitim = Special education ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Araştırmanın amacı, ilköğretim görme engelli öğrencilerin annelerinin yılmazlık özeliklerinin çeşitli değişkenlere göre incelemektir. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Bunlar; Giriş, Kurumsal Açıklamalar, Yöntem, Bulgular ve Yorum, Sonuç Tartışma ve Öneriler şeklindedir.Araştırma, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında İstanbul İli Üsküdar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Türkan Sabancı Görme Engelliler İlköğretim Okulu ve Sarıyer'e bağlı "Veysel Vardar Görme Engelliler İlköğretim Okulunda" öğrenim gören öğrencilerin annelerine uygulanmıştır. Araştırma 305 anne üzerinde yürütülmüştür.Araştırmada anket ve "Anne Yılmazlık Ölçeği uygulanmıştır. Anne Yılmazlık Ölçeği'nin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır.Yapılan ankette, araştırma grubunu oluşturan annelerin demografik özelliklerini (yaş, eğitim durumu, algılanan gelir düzeyi, çocuğun cinsiyeti, çocuğun ikinci bir engelinin olup olmaması, ailede başka bir engellinin bulunup bulunmaması, anne-babanın birlikte olup olmaması) betimleyici frekans ve yüzde dağılımları çıkarılmış, sonra ölçeğin toplam puanları için aritmetik ortalama () ve standart sapma (ss) değerleri saptanmıştır. Öte yandan, karşılaştırma analizleri için yeterli dağılımın oluşmadığı değişkenler için anlamlı birleştirmelerle gruplar birleştirilmiştir. Örneklem içerisinde normal dağılım özelliği göstermeyen gruplar için non-parametrik teknikler, normal dağılım özelliği gösteren dağılımlar içinse parametrik analiz teknikleri kullanılmıştır.iiAnne Yılmazlık Ölçeğinin orijinali Kaner ve Bayraklı (2010) tarafından zihin engelli çocukları olan anneler için geliştirilmiştir ve orijinalinde ölçeğin sekiz alt boyutu bulunmaktadır. Bu alt boyutlar; İyimserlik-Yaşama Bağlılık, Mücadelecilik, ÖzYetkinlik, Sosyal Destek, Başarıya-Amaca Güdülenme, Yeniliklere Açık Olma, Riskleri Öngörme, Sosyal Yeterlik'tir. Orijinal ölçeğin geliştirilmesi sürecinde görme engelli çocuk anneleri olmadığından ölçeğin faktör yapısına sadık kalarak bu grup için geçerlik ve güvenirlik işlemleri de gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin Cronbach's alpha katsayısı αT=.95 olarak; yarılama yöntemi ile de Guttman ve Spearman değerleri de G=,91; S=,91 olarak hesaplanmıştır. Öte yandan Pearson korelasyonu ile yapılan analizlerde madde- toplam ve madde-kalan korelasyonları anlamlı ve bağımsız grup t testi ile yapılan (alt- üst %27) analizlerde maddelerin ve faktörlerin ayırt edici olduğu saptanmış ayrıca faktörler arasında korelasyonların anlamlı olduğu belirlenmiştir. Yine güvenirlik için ölçek üç hafta arayla aynı gruba uygulanmış ve test-tekrar test korelasyon katsayısı da pozitif yönde anlamlı bulunmuştur (rmin=.965; rmax=.997; p<,001). Elde edilen bu bulgular ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğunu kanıtlar niteliktedir.Araştırmanın bulgularına göre, görme engelli çocuğa sahip annelerin yılmazlık düzeylerini etkileyen faktörler için özellikle gelir düzeyi ve ailede başka bir engelli olmasının etkililiği söz konusudur. Diğer taraftan, cinsiyet ve yaş faktörlerinin ebeveynin sürekli kaygı ve yaşam doyumları üzerinde etki sahibi olmadığı saptanmıştır. Katılımcı annelerin 106'sı ailede başka bir engellinin daha bulunduğunu, 180'i ise(%62,9) ailede başka bir engellinin daha bulunmadığını ifade etmişlerdir ve başka bir engellinin varlığı annenin yılmazlık düzeyini olulmsuz etkilediği anlaşılmaktadır. Annelerin yılmazlık düzeylerini etkileyen gelir düzeyi ve sosyal destek göz önünde bulundurularak onlara gerekli desteğin sağlanaması ve bireysel gelişimleri adına eğitim programlarının varlığı önem taşımaktadır.Anahtar Kelimeler: Yılmazlık, Anne Yılmazlık, Görme Engellilik, Özel Eğitim

Abstract:
The aim of the research is to examine the the indomitableness characteristics of the sight disabled primary school students' mothers according to the several variables. The research consists of five sections: Introduction, Institutional Explanations, Method, Findings and Comment, Result Discussion and Suggestions.The research is applied to the mothers of the students at Türkan Sabancı Primary School for Sight Disabled Students affiliated to Üsküdar District National Education Directorate and Veysel Vardar Primary School for Sight Disabled Students in Sarıyer in İstanbul. The study is carried out with 305 mothers.In the study, a questionnaire and Mother Indomitableness Scale are conducted. The validity and the reliability of Mother Indomitableness Scale are analysed.In the questionnaire, frequency and percentage distribution delineating the demographical features of the mothers consisting of the research group ( age, educational background, perceived level of income, gender of the child, whether the child has any other disableness, anyone in the family has a disableness, the parents live together or not), and then, arithmetic mean and standard deviation rates are identified for the total scores of the scale. On the other hand, the groups are combined as there is insufficient distribution of the variables for the comparison analysis. In the sample, nonparametric techniques for the groups which don't have normal distribution features, and parametric analysis techniques for the groups which have normal distribution features are used.The original of Mother Indomitableness Scale is developed for the mothers who have children with mental disabilities by Kaner and Bayraklı (2010) and there are eight subchapters of the scale in the original one. These are Optimism- Conduct of Life, Bellicosity, Self-competence, Social Support, Motivation for Success- Aim, Being Open to New Ideas, Prediction of the Risks, and Social Competence. In the development progress of the original scale, as there are no mothers who have sight disabled children, validity and reliability processes are practiced by being loyal to the factor structure of the scale. As a result of the analysis, it is calculated that Cronbach's alpha coefficient is αT=.95 and Guttman ve Spearman values are G=,91; S=,91 with the half method. On the other hand, it is confirmed that correlations of the item-total and item-rest are meaningful and independent in the analysis done with Pearson correlation; items and factors are distinctive in the analysis done with Group T Test (lower-upper % 27). In addition, it is stated that the correlations between factors are meaningful. The scale is also applied to the same group every three weeks for the reliability, and test-retest and test correlation coefficient is seen as meaningful in positive aspects (rmin=.965; rmax=.997; p<,001). These results demonstrate that the scale is valid and reliable.According to the results of the research, especially level of income and existence of another disabled person in the family are effective among the factors influencing the indomitableness of the mothers who have sight disabled children. On the other hand, it is identified that gender and age factors don't have any impact on the continuous concern and life satisfaction of the parents. 106 of the participant mothers say that they have another disabled person in the family; 180 of them (% 62,9) say that there isn't any other disabled person in the family. It is understood that the existence of another disabled person in the family affect negatively the level of indomitableness of the mothers. It is important to provide necessary support and educational programmes for mothers' individual developments by taking into consideration the level of incomes and social support which influence the level of indomitableness of the mothers.Key Words: Indomitableness, İndomitableness of the Mothers, Sight Disableness, Special Education