Atatürk Üniversitesi yerleşkesi zemin özelliklerinin mikrotremor yöntemi ile incelenmesi
Investigation of the soil features of Atatürk University campus by microtremor method
Yazar: BEYTULLAH SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÇAĞLAR ÖZER
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Amaç: Bu tez çalışması Atatürk Üniversitesi merkez yerleşkesi zeminin zemin hakim frekansı ve zemin büyütme faktörü değerlerinin mikrotremor yöntemiyle incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Aynı zamanda ampirik yaklaşımlar ile hasar görebilirlik katsayısı (Kg) hesaplamaları gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Bu çalışmada Atatürk Üniversitesi Kampüsünde 45 noktada mikrotremor ölçümü yapılmıştır. Bu ölçümler CMG-6TD tipi sensör ile ortalama 60 dakika ve kültürel gürültünün fazla olduğu noktalarda bu süre uzatılarak uygulanmıştır. Sinyal/Gürültü oranının yeterli görülmediği bazı noktalarda ölçümeler tekrarlanmıştır. Yapılan ölçümler sonucu elde edilen veriler Yatay/Düşey Spektral Oran (YDSO) yöntemine göre Geopsy programında değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.
Bulgular: Kampüs alanının güneydoğusunda düşük zemin hakim frekansları hakimken, kampüsün kuzeydoğu kısmında yüksek zemin hakim frekansları gözlenmiş olup kademeli bir formasyon geçişinin olduğu düşünülmektedir. Ayrıca çalışma alanında bazı alanlarda yerel zemin koşullarına bağlı olarak çevresinden farklı zemin hakim frekansına sahip olduğu görülmüştür. Zemin büyütme faktörü değerleri incelendiğinde ise zemin hakim frekans değerlerine paralel olarak çalışma alanın güneydoğusunda yüksek zemin büyütmeleri gözlenirken çalışma alanın kuzeydoğusunda zemin büyütmeleri azalmaktadır. Kampüs alanının güneydoğu ve kuzeybatı alanlarının dışında etkin zemin hakim frekans değerleri 2.5 Hz'den büyüktür. Zemin büyütme faktörü değerlerinin ise 1 ile 6 arasında değiştiği gözlenmiştir. Benzer şekilde ampirik bağıntılardan elde edilen Kg değerlerinin çalışma alanın güneydoğusunda yüksek olduğu hesaplanmıştır.
Sonuç: Pasif kaynak kullanılarak yürütülen ve zemin etkisinin araştırıldığı bu çalışmanın aktif kaynaklı yöntemler ile de geliştirilmesi tavsiye edilmektedir. Aynı zamanda ileriki çalışmalarda yapı stokunun da ortaya konarak deprem-zemin-yapı ilişkisinin incelenmesi ve rezonans araştırması yapılması bu çalışma alanı için tavsiye edilmektedir.

Abstract:
Aim: This thesis was carried out to examine the soil dominant frequency and soil amplification factor values of the Atatürk University central campus soil using the microtremor method. At the same time Seismic Vulnerability Index (Kg) were calculated with empirical approach.
Method: In this study, microtremor measurements were applied at 45 points on the Atatürk University Campus. These measurements were performed with a CMG-6TD type sensor for an average of 60 minutes, and this time was extended at points where cultural noise was high. The measurements were repeated at some points where the Signal/Noise ratio was not considered sufficient. The data obtained as a result of the measurements were evaluated and interpreted in the Geopsy program according to the Horizontal/Vertical Spectral Ratio (HVSR) method.
Results: While there are low soil dominant frequencies in the southeast of the campus area, high soil dominant frequencies are observed in the northeastern part of the campus and it is thought that there is a gradual formation transition. In addition, it has been observed that some areas in the study area have different soil dominant frequencies than their surroundings, depending on local site effect condition. The soil amplification factor values show that the anomaly characteristics in parallel with the soil dominant frequency values, and high soil amplification factor are observed in the southeast of the study area, while soil amplification factor values decrease in the northeast of the study area. The soil dominant frequency values of outside the southeastern and northwestern areas of the campus area are greater than 2.5 Hz. It was observed that the soil amplification factor values varied between 1 and 6. Similarly, Kg values obtained from empirical relation were calculated to be high values in the southeast of the study area.
Conclusion: It is recommended that this study, which was carried out using passive sources and investigated the site effect, should also be developed with active source methods. At the same time, it is recommended for this study area to examine the earthquake-soil-structure relationship and conduct resonance investigation by revealing the building stock in future studies.