Klinik izole sendromda kan ve beyin omurilik sıvısında biyolojik belirteçler: Fetuin-A, S100B ve GFAP
Blood and cerebrospinal fluid biological markers in clinically isolated syndrome: Fetuin-A, S100B and GFAP
Yazar: SİNEM YAZICI AKKAŞ
Danışman: PROF. DR. AYŞE ALTINTAŞ
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Biyobelirteçler = Biomarkers ; Etyopatogenez = Etiopathogenesis ; Fetuin A = Fetuin A ; Glial fibriler asidik protein = Glial fibrillary acidic protein ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Protein S = Protein S ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid

Özet:
Giriş ve Amaç: Klinik izole sendrom (KİS); sıklıkla multipl skleroz (MS) ile ilişkili olan, klinikte nörolojik belirtilere neden olan inflamatuvar demiyelinizan karakterdeki ilk ataktır. Günümüzde KİS'ten MS'e dönüşümü öngörmede yeterli duyarlı ve özgül belirteçlerin bulunmaması nedeniyle; çalışmamızda patogenezle ilişkili olarak KİS ve MS alt tiplerinin ayrımını sağlayabilecek ve MS'e dönüşümün öngörülmesinde yararlanılabilecek biyolojik belirteçlerin (biyobelirteçlerin) saptanması hedeflenmiştir.
Bireyler ve Yöntem: Yirmi üç KİS ile yaş ve cinsiyetleri uyumlu  22 RRMS, 7 PPMS ile 10 psödotümör serebri tanılı kontrol hastası dahil edilmiştir. Demografik, klinik ve radyolojik özellikler kaydedilmiştir. Rutin klinik uygulamalarda yararlanılan serum ve BOS incelemelerinin yanı sıra; aday biyobelirteçlerden Fetuin-A, S100B ve glial fibriller asidik protein (GFAP) ELISA yöntemiyle ölçümlenmiştir. Ayrıca, ortalama iki yıl içinde KİS'ten MS'e dönüşüm izlenmiş ve aday biyobelirteçlerin rolü incelenmiştir. 
Bulgular: PPMS grubunda Qalb düzeyleri yüksektir (p=0,001). IgG indeksi ise, MS grupları arasında yalnızca PPMS'te KİS'e göre yükselmiştir (p=0,020). BOS Fetuin-A düzeyleri, anlamlı olmamakla birlikte PPMS grubunda artmıştır (p=0,240). FetuinAI düzeyi; kontrol grubunda yüksek olup (p=0,0001); istatistiksel anlamlılık saptanmamakla birlikteKİS'ten RRMS'e ve PPMS'e doğru azalmıştır. BOS GFAP ve S100B düzeyleri MS gruplarından bağımsız olarak; EDSS>6 olan hastalarda, EDSS<3 ve EDSS 3-6 arası özürlülük izlenen hastalara göre yükselmiştir (p=0,012; p=0,019). Fetuin-A, S100B ve GFAP düzeyleri  MS'e dönüşümü öngörmede katkı sağlamamıştır (p>0,05). KİS'te EDSS>1 grubunda BOS GFAP düzeyleri artmıştır (p=0,015). 
Sonuçlar: (1) Fetuin-A'nın MS patogenezinde inflamatuvar aktivitenin izleminde yararlı olabileceği, (2) BOS GFAP ve S100B düzeylerinin MS alt gruplarından bağımsız olarak özürlülük ile korelasyon gösterdiği, (3) BOS GFAP düzeylerinin KİS'te hastalık süresinden bağımsız olarak özürlülük derecesini yansıtabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
Introduction and Objective: Clinically isolated syndrome (CIS) is the first attack causing neurological deficite and determined as the initial episode of multiple sclerosis (MS). For conversion to MS, certain indicators with sufficient sensitivity and specificity are still missing. We purpose to investigate biological markers (biomarkers) in CSF and serum to predict the conversion to MS, and also differ CIS and MS subtypes in correlation with disease pathogenesis. 
Patients and Methods: This study comprised 23-CIS, 22-RRMS, 7-PPMS and 10 age and gender-matched controls diagnosed with pseudotumour cerebri.  Demographic, clinic and radiologic features were also recorded. Besides routine diagnostic CSF and serum analysis; Fetuin-A, S100B and glial fibrillary acidic protein (GFAP) were assessed with ELISA. CIS group was followed during a median time of  two years and the role of these candidate biomarkers have been studied.
Results: Qalb and IgG index were found higher in PPMS (p=0.001; p=0.020). CSF-Fetuin-A increased in PPMS without a significant correlation(p=0.240). FetuinAI levels were elevated in controls (p=0.0001), and a gradual decrease were noticed in CIS, RRMS and PPMS groups (p>0.05). CSF-GFAP and S100B concentrations were correlated with EDSS>6, EDSS<3 and EDSS3-6 disability levels (p=0.12; p=0.19). Candidate biomarkers had provided no benefit in prediction of conversion to MS (p>0.05). CIS with EDSS>1 had shown elevated CSF-GFAP values (p=0.015).  
Conclusions: (1) CSF Fetuin-A levels can represent inflamatory activity in MS, (2) CSF-GFAP and S100B  levels are correlated with increased disability independent of disease subtype, (3) CSF-GFAP levels can indicate disability degree in CIS independent of the disease duration.