Gübre ve mikorizanın ikinci ürün silajlık mısırda verim ve kalite üzerine etkileri
The effects of fertilizer and mycorhiza on yield and quality of second crop silage corn
Yazar: SAFİYE KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ALİ KOÇ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Çayır Mera ve Yem Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Silajlık mısır kolay sindirilmesi, yüksek besin değeri ve lezzetli olması gibi özelliklerinden dolayı hayvanlar için sevilerek tüketilen ve tercih edilen önemli bir kaba yem bitkisidir. Mısırda azotlu gübrelerin kullanımını azaltmak için son yıllarda kullanımı yaygınlaşan mikoriza mantarları, bitkiler için gerekli besin elementlerinin topraktan alınmasında önemli rol oynamaktadırlar. İkinci ürün silajlık mısırda mikoriza ve azot gübrelemesinin hasıl verimi ve yem kalitesi özelliklerine etkisinin araştırıldığı çalışma Eskişehir ili ekolojik koşullarında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanında 2022 yılında tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Bitki materyali olarak Simpatico (FAO 300) silajlık mısır çeşidi, mikoriza mantarı ve amonyum sülfat (%21 N) azotlu gübresi kullanılmıştır. Mikoriza uygulaması ekimi takiben yapılmış, azotlu gübreleme ise taban+üst gübre (kg/da) olacak şekilde planlanarak kontrol (0+0), 0+10, 5+5, 10+10, ve 0+20 kg/da olmak üzere 5 farklı şekilde uygulanmıştır. Çalışmada bitki boyu, hasıl verimi, kuru madde verimi, kuru madde oranı, yaprak oranı, sap oranı, koçan oranı, sap kalınlığı, ham protein oranı ve NDF-ADF oranları incelenmiştir. Çalışmada elde edilen verilere göre mikoriza uygulamasının Eskişehir ekolojik koşulları altında ikinci ürün silajlık mısırın verim ve kalitesi üzerine tek başına önemli bir etkisi olmamıştır. Farklı azotlu gübreleme uygulamalarının bitki boyu, kuru madde verimi ve yaprak oranı üzerine etkisi %1 seviyesinde önemli olurken, hasıl verimi, kuru madde oranı, ham protein oranı üzerine etkisi ise %5 seviyesinde önemli bulunmuştur. Farklı azotlu gübreleme uygulamalarında bitki boyu 250,0 cm ile 301,2 cm, hasıl verimi 6158,6-9713,6 kg/da, kuru madde verimi 1768,9-2577,9 kg/da, kuru madde oranı %24,6-28,0, yaprak oranı %16,1-19,4, sap oranı %39,1-43,7, koçan oranı %37,4-43,8, sap kalınlığı 23,0-24,5 mm, ham protein oranı %6,7-8,6, NDF oranı %47,6-49,3 ve ADF oranı %24,3-26,1 arasında değişmiştir. Çalışma bulgularına göre, Eskişehir ve benzeri ekolojik koşullarda erkenci çeşitlerle yapılan ikinci ürün silajlık mısır üretimi için taban+üst gübre olacak şekilde en az 5+5 kg/da azot uygulaması, en yüksek kuru madde verimi için de 0+20 kg/da azot uygulaması önerilebilir. Ancak elde edilen sonuçların doğruluğunun tespiti için çalışmada yıl tekrarının yapılması tavsiye edilir.

Abstract:
Silage corn is an important roughage source that is preferably consumed by animals due to its easy digestibility, high nutritional value, and because it is delicious for ruminants. Mycorrhiza fungi have been commonly used in recent years to reduce the use of nitrogen fertilizers. This fungus may increase the mineral absorption of plants from soil via roots. In the study, the effects of mycorrhiza and nitrogen fertilization on yield and forage quality of second-crop silage maize were examined under Eskisehir ecological conditions of the 2022 year. The experiment was designed using the complete random blocks design with spit-plots with 3 replications at Eskisehir Osmangazi University, Experimental Station of Agricultural Faculty. Experimental materials were the Simpatico cultivar (FAO 300) of silage maize, mycorrhiza fungi, and ammonium sulfate (21%) fertilizer as nitrogen resources. Nitrogen fertilization was applied as control (0+0), 0+10, 5+5, 10+10, 0+20 (base + top fertilization). Plant height, yield, dry matter yield, dry matter ratio, leaf-stem-cob ratios, stem diameter, and crude protein-NDF-ADF ratios were investigated. According to the results, mycorrhiza application did not have any significant effect on the investigated characteristics. Various nitrogen applications affected plant height, dry matter yield, and leaf ratio at the significance level of 1 %, but the yield, dry matter ratio, and crude protein ratio at the significance level of 5 %. Depending on the nitrogen fertilization, plant height changed between 250.0 – 301.2 cm, yield changed between 6158.6 – 9713.6 kg da-1, dry matter yield changed between 1768.9 – 2577.9 kg da-1, dry matter ratio changed between 24.6 – 28.0 %, leaf ratio between 16.1 – 19.4 %, stem ratio between 39.1 – 43.7 %, cob ratio between 37.4 – 43.8 %, stem diameter between 23.0 – 24.5 mm, crude protein ratio between 6.7 – 8.6 %, NDF ratio between 47.6 – 49.3 % and the ADF ratio between 24.3 – 26.1 %. Research findings indicated that a minimum 5+5 kg da-1, optimum 0+20 kg da-1 nitrogen fertilizer should be applied for the optimum dry matter yield in second crop silage maize production in Eskisehir or similar ecological conditions. However, the experiment should be continued for the next years to increase the accuracy of the findings.