Ribavirinin iyon çifti ekstraksiyonu ile spektrofotometrik miktar tayini
Spectrophotometric determination of ribavirin with ion pair extraction
Yazar: EBRU UYSAL
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP AYDOĞMUŞ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Bromtimol mavisi = Bromthymol blue ; Spektrofotometrik yöntem = Spectrophotometric method ; İyon çifti yöntemi = Ion pair method

Özet:
Bu çalışmada, geniş spektrumlu bir antiviral ilaç olan ribavirinin miktar tayini için, iyon çifti ekstraksiyonuna dayanan yeni bir vizibl spektrofotometrik yöntem geliştirildi. Geliştirilen yöntemde karşıt iyon olarak sülfonftalein grubu boyar maddelerden bromtimol mavisi kullanıldı. Reaksiyonun kantitatif olarak yürümesi ve ekstraksiyon için optimum koşulların saptanması amacıyla, pH nın etkisi, uygun ekstraksiyon çözücüsü ve belirteç miktarı araştırıldı. Geliştirilen yöntemde pH 4,4 asetat tamponu ile çalışıldığında maksimum absorbans elde edildi. Reaksiyonun tamamlanması için 5 kat belirteç fazlasının yeterli olduğu ve diklormetanın ektraksiyon için en uygun çözücü olduğu saptandı. Yöntemde ilaç çözeltisi, asetat pH 4,4 tamponunda bromtimol mavisi çözeltisi ile muamele edildi ve oluşan iyon çifti diklormetan ile ekstre edildi. Sarı renkli diklormetan çözeltisinin absorbansı 411 nm dalgaboyunda aynı koşullarda hazırlanmış boş denemeye karşı ölçüldü. Job un sürekli değişim yöntemiyle, ribavirinin belirteç ile 1:1 mol oranında iyon çifti oluşturduğu gözlendi. Oluşan iyon çiftinin karanlıkta ve oda sıcaklığında 24 saat hemen hemen kararlı kaldığı saptandı. Absorbans ile ribavirin konsantrasyonu arasındaki ilişkinin 4-20 µg/mL konsantrasyon aralığında doğrusal olduğu saptandı. Ölçü eğrisine ait regresyon denklemi A=0,0524C?0,0424 (r=0,9992) dır. Geliştirilen yöntem ribavirinin kapsüllerdeki analizine başarı ile uygulandı ve elde edilen sonuçlar, daha önce yayınlanmış bir vizibl spektrofotometrik yöntem sonuçları ile Student-t ve Fischer-F testleri uygulanarak istatistiksel olarak kıyaslandı. %95 olasılık düzeyinde ortalamalar ve standart sapmalar yönünden önemli bir fark olmadığı görüldü. Yöntem doğruluk, kesinlik ve geri kazanım yönünden de valide edildi. Sonuç olarak, geliştirilen yöntem kolay, hassas ve tekrarlanabilir olup, ribavirinin rutin analizlerinde güvenle kullanılabilir.Anahtar Kelimeler: ribavirin, bromtimol mavisi, iyon çifti, spektrofotometri, ilaç analiziBu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından 854 no lu proje olarak desteklenmiştir.

Abstract:
In this study, a new spectrophotometric method has been developed for the determination of ribavirin with a broad antiviral activity. The method was based on the formation of ion pair complex between drug and bromothymol blue (BTB) which belongs to sulfoftalein group and was used as ion pair complexing reagent. To determine optimum conditions for the reaction and extraction, the effect of pH, amount of the reagent and different solvents were investigated. In the developed method, maximum absorbance was obtained at pH 4.4 using acetate buffer. It was found that five fold excess reagent sufficient for the reaction and the best solvent for the extraction was dichloromethane. In the method, the drug solution was treated with BTB solution in acetate buffer of pH 4.4 and the ion pair formed was extracted with dichloromethane. Absorbance of the yellow dichloromethane solution was measured at wavelenght of 411 nm against a reagent blank prepared similarly. The stoichiometric balance between ribavirin and reagent was investigated using Job?s continuous variation method and it was found to be 1:1. The colour intensity of the ion pair in dichloromethane was stable about 24 hours, at room temperature and in the dark. The relation between absorbance and ribavirin concentration was found to be linear at 4-20 ?g/mL. The regression equation of calibration graph was calculated as A= 0.0524C?0.0424 (r= 0,9992). The developed method was applied successfully to ribavirin capsules and the results were statistically compared with those obtained by visible spectrophotometric method previously reported, using by Student?s t- and Fischer F- tests. There was no significant difference in terms of the mean values and standard deviations at 95% confidence level. In conclusion, the developed method being simple, sensitive, replicable and can be used for the routine analysis of ribavirin in pharmaceutical preperations.Key Words: ribavirin, bromothymol blue, ion pair, spectrophotometry, drug analysis.This study was supported by The Research Support Unit of İstanbul University as the project no T-854.