Türkiye`nin Avrupa Birliği`ne tam üyelik sürecinde ortaklık ilişkisinin konumu ve Gümrük Birliği
Place of association relationship in the process of Turkey`s full membership to the European Union and Customs Union
Yazar: NURİYE TÜRK
Danışman: Y.DOÇ.DR. HACI CAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Gümrük Birliği = Customs Union

Özet:
Türkiye ile Avrupa Toplulu,u (AT) aras&ndaki ili7kiler, 1 Aral&k 1964tarihinde yürürlü,e giren ve Topluluk ile Türkiye aras&nda ortakl&k ili7kisininkurulmas&n& sa,layan Ankara Anla7mas&'na dayanmaktad&r. Nihai hedefi tamüyelik olarak belirleyen Ortakl&k Anla7mas& 1973'de yürürlü,e giren KatmaProtokol ile desteklenmi7tir. Anla7man&n temelinde üç a7amada tesis edilenGümrük Birli,i bulunmaktad&r ve 1/95 say&l& Ortakl&k Konseyi Karar& uyar&nca1 Ocak 1996 tarihi itibariyle Türkiye ile Topluluk aras&nda gümrük birli,igerçekle7tirilmi7tir. Ancak, AB'ye tam üyelik ile e7 zamanl& olarakgerçekle7tirilmeyen ve bu nedenle de tam üyelik sürecini zedeledi,i iddia edilenGümrük Birli,i Türkiye'nin AB'nin ortak ticaret politikalar&nda söz sahibiolmaks&z&n bu politikalara tek tarafl& olarak uymas& zorunlulu,unudo,urmu7tur. Ortakl&k ili7kisi bu süreçte geli7irken Türkiye 1987 y&l&nda tamüyelik ba7vurusu yapm&7 ve 1999 Helsinki Zirvesi'nde aday ülke olaraktan&nm&7t&r. 3 Ekim 2005 tarihinde ise üyelik için çok önemli bir ad&m olankat&l&m müzakereleri ba7lam&7t&r.Türkiye Avrupa Birli,i'ne tam üye olmaks&z&n AT ile gümrük birli,inegirmi7 tek ülkedir. Ortakl&k ili7kisi ele al&nd&,&nda bu durumun tam üyelikyolunda geçici bir statü oldu,u dü7ünülebilir. Ortakl&k ili7kisinin AB'ye üyeliksürecinde özellikle iç pazara ili7kin ba7l&klarda uyumu h&zland&raca,& ve üyelikili7kisinin kurulmas& sürecini kolayla7t&raca,& ifade edilebilir. Bu çal&7mada,ortakl&k ili7kisinin tam üyelik sürecindeki konumu incelenmektedir. Buincelemeyi yapabilmek için ortakl&k ili7kisinin hukuksal ve teknik bir analizininyap&lmas& zorunludur. Bu nedenle çal&7man&n ilk bölümünde Türkiye-ATortakl&k ili7kisinin temelleri ile bu temellerin kurulmas&n&n nedenleri ve süreçteya7anan sorunlar incelenecektir. Türkiye'nin Avrupa Birli,i Üyelik Süreci veGümrük Birli,inin Muhtemel Etkilerinin ele al&naca,& ikinci bölümdeTürkiye'nin Avrupa Birli,i'ne tam üyelik konusu ve ortakl&k ili7kisi ileba,lant&s& ele al&nacakt&r. Son bölümde ise, Türkiye'nin Avrupa Birli,i'neüyelik perspektifi irdelenecektir.Anahtar Kelimeler: Avrupa Birli-i, Türkiye-AB likileri, Türkiye-AT Ortakl-,Tam Üyelik Süreci, Gümrük Birli-i.

Abstract:
The relations between Turkey and European Community (EC) is basedon the Ankara Agreement which entered into force on 1 December 1964 andestablished an association between Turkey and the Community. Associationagreement which set the eventual target as full membership has been supportedby the Additional Protocol which came into force in 1973. The Agreement isbased on customs union which is structured on three phases, and the customsunion between Turkey and the Community entered into force on 1 January1996 in accordance with the decision no 1/95 of Association Council. Thecustoms union did not come into effect concurrently with full membership andthus it is claimed that it has been harming full membership process. Thus it hascreated a necessity to comply with the common trade policy of the EU withouthaving a word in the formulation of these policies. While the association hasbeen developing in this process, Turkey applied for full membership in 1987and was granted candidacy status in 1999 Helsinki European Council.Accession negotiations which constitute a significant step for full membershipstarted on 3 October 2005.Turkey is the only country having a customs union without being amember of the EC. Regarding the association between Turkey and EC, it couldbe said that this is a temporary situation. It could be said that associationrelationship would accelerate the harmonization in the chapters related with thesingle market and facilitate full membership in the accession process. In thisstudy, the place of association relationship in the full membership process isexamined. To study on this topic, judicial and technical analysis of associationrelationship is essential. Therefore, the foundation of the association betweenTurkey and the EC, the reasons for this foundation and the problems occurredduring this process will be examined in the first section. In the second section inwhich accession process of Turkey in the EU and the possible implications ofcustoms union are handled, the issue of Turkey?s full membership and therelationship between full membership and association relationship will beexamined. In the last section, Turkey?s accession perspective to the EU will beanalyzed.Key Words: European Union, Turkey-EU Relations, Association between Turkeyand EC, Full Membership Process, Customs Union.