Instagram platformu üzerinden farklı türlerde beslenme içerikleri tüketen yetişkin kadınların sezgisel yeme ve yeme bozukluğuna yatkınlık durumu
Intuitive eating and susceptibility to eating disorders of adult women consuming various types of nutrition content on Instagram
Yazar: ŞEVVAL ZEYNEP KANUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF DURUKAN
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Sezgisel = Intuitive ; Sezgisel yeme = Intuitive eating ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales ; İnstagram = Instagram

Özet:
Beslenme; büyümek, gelişmek ve yaşamı sürdürebilmek için gerekli temel bir ihtiyaçtır. Ancak yeme davranışları beden ağırlığını yönetme amacıyla saplantılı bir hal aldığında fiziksel ve ruhsal sorunlar ortaya çıkabilmektedir. Bu sorunlar toplumda yaygın şekilde görülebilen yeme bozukluklarının öncüsü olabilmektedir. Öte yandan, uyarlanabilir bir yeme biçimini ifade eden sezgisel yeme modelinin, hem yeme bozuklukları hem de çeşitli sağlık problemleri ile ters ilişkili olduğu bilinmektedir. Son yıllarda sosyal medya platformlarından biri olan Instagram, beslenme bilgisi edinme konusunda güçlü bir araç haline gelmiştir. Sosyal medyada paylaşılan beslenme içeriklerinin bireylerin yeme davranışları üzerinde etkili olduğu birçok çalışmada gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı Instagram platformu üzerinden farklı türlerde beslenme içerikleri tüketen yetişkin kadınların sezgisel yeme ve yeme bozukluğuna yatkınlık durumunu belirlemektir. Çalışmaya 1-31 Ocak 2023 tarihlerinde Instagram kullanmakta olan 18 yaş ve üzerindeki araştırmaya katılmaya gönüllü 1383 kadın dahil edilmiştir. Kadınlara çevirimiçi olarak sosyo-demografik özellikler, Instagram kullanım özellikleri ve, sezgisel yeme ile yeme bozukluklarını etkileyebilecek faktörleri belirlemeye yönelik anket formu; Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (SYÖ-2), Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26) ve Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (YBDÖ) uygulanmıştır. Araştırmanın verileri SPSS version 26.0 istatistik paket programı ile analiz edilmiş; gruplar arası karşılaştırmalarda Ki-Kare testi, Mann-Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi kullanılmış, ölçek puanlarının birbiriyle ilişkisi Spearman Rho sıralı korelasyon testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Kadınların yaş ortalaması 25.8 ± 7.0 olup %89.5'i Instagram üzerinden beslenme içeriklerini tüketmektedir. Beslenme içeriklerini tüketen kadınların %20.8'inde klinik olarak anlamlı yeme bozukluğu saptanmıştır (p<0.05). Beslenme içeriklerini tüketen kadınların %47.0'si tamamen veya çoğunlukla diyet dışı yaklaşım ve sezgisel yeme içeriklerini tüketmekte ve yeme bozukluğu için klinik yönlendirmeye ihtiyaç duyma sıklığı en düşük; kadınların %45.1'i tamamen veya çoğunlukla diyet yaklaşımı içeriklerini tüketmekte ve yeme bozukluğu için klinik yönlendirmeye ihtiyaç duyma sıklığı en yüksektir (p<0.05). Beslenme içerikli paylaşımlardan beslenmesinin olumsuz etkilenendiğini bildiren kadınlar arasında olası yeme bozukluğu saptananların oranı (YTT-26: %75.9 ; YBDÖ: %46.6), olumlu etkilenenlerdekinden (YTT-26: %49.8 ; YBDÖ: %14.5) yüksektir (p<0.05). Instagram'da beslenme içerikli paylaşımları tüketmek, Instagram'da daha uzun süre geçirmek ve Instagram'ı daha sık açmak, beslenme içeriklerini ağırlık yönetimi veya yeme bozukluğu sebebiyle tüketmek, diyet yaklaşımı içeriklerini tüketmek, beslenme içeriklerinden olumsuz etkileniyor olmak, bu içerikler karşısında negatif duygular hissediyor olmak; düşük sezgisel yeme yetisi ve yüksek yeme bozukluğu yatkınlığı ile ilişkilidir. Bu sonuçlar ışığında sezgisel yeme davranışını teşvik edebilmek ve yeme bozukluklarına önleyici yaklaşım sunabilmek için; toplumda Instagram kullanımına ve tüketilen beslenme içeriklerinin türüne dikkat çekilmeli, bu konuya hem sağlık profesyonelleri hem de içerik üreticileri tarafından hassasiyetle yaklaşılmalı ve farkındalık oluşturulmalıdır.

Abstract:
Nutrition is fundamental for growth, development, and maintaining life. However, when behaviors become obsessive to manage weight, physical and mental problems can arise. These problems can serve as precursors to eating disorders. In contrast, intuitive eating, an adaptive eating model, is known to be inversely related to eating disorders and health problems. Instagram has become a powerful source for nutrition information. Numerous studies have demonstrated the influence of social media on eating behaviors. The aim of this study is to determine the intuitive eating tendencies and susceptibility to eating disorders of adult women consuming various types of nutrition content on Instagram. 1383 women aged 18 and above using Instagram between 1-31 January, 2023, voluntarily participated in this study. Online surveys including the Intuitive Eating Scale-2 (IES-2), the Eating Attitudes Test-26 (EAT-26), and the Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q) were administered to collect socio-demographic and Instagram usage characteristics, and to determine factors that influence intuitive eating and eating disorders. The data were analyzed using the SPSS version 26.0. Chi-square, Mann-Whitney U, and Kruskal-Wallis tests were used for between-group comparisons, Spearman's rank correlation test was used to assess the relationship between scales. The mean age of the women is 25.8 ± 7.0, and 89.5% consume nutrition content on Instagram. 20.8% of the women who consume nutrition content have clinically significant eating disorders (p<0.05). Among women who consume nutrition content, 47.0% consume mostly or entirely intuitive eating content, and have the lowest frequency of needing clinical guidance; 45.1% consume mostly or entirely diet-related content and have the highest frequency of needing clinical guidance for eating disorders (p<0.05). Among women who reported negative affects on their nutrition, the proportion of those with possible eating disorders (EAT-26:75.9%; EDE-Q:46.6%) is higher than that of those who reported positive effects (EAT-26:49.8%; EDE-Q:14.5%) (p<0.05). Consuming nutrition content and spending more time on Instagram, opening Instagram frequently, consuming nutrition content for weight management or due to eating disorders, consuming diet-related content, experiencing negative effects on nutrition and negative emotions in response to nutrition content are found to be associated with lower intuitive eating ability and higher susceptibility to eating disorders. Based on these findings, it is important to draw attention to Instagram usage and the type of nutrition content consumed to promote intuitive eating behavior and provide preventive approaches to eating disorders in society. Healthcare professionals and content creators should approach this issue with sensitivity and raise awareness.