Yetişkşin bireylerde erken dönem uyum bozucu şemalar ve bağlanma stilleri ile ayrılık kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examine to relationship between early maladaptive schemas and attachment styles and separation anxiety on adult participant
Yazar: ABAKAY BENGİSU AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DÖNÜŞ SEVİNÇ ÖZBEK
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ayrılma anksiyete bozukluğu = Separation anxiety disorder ; Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Giriş: Erken dönem uyum bozucu şemalar bireylerin doğumdan itibaren kendisi ve
çevresiyle olan etkileşimleri sonucunda edindiği olumlu ya da olumsuz yaşantısal yapılar
ve temsiller olarak tanımlanmaktadır. Şema; organizmayı etkileyen uyaranları tarayan,
kodlayan ve değerlendiren bir yapıdır. Şemaların temelinde bireyin kendi deneyimlerini
kategorize etme ve yorumlayabilme yatmaktadır. Erken çocukluk döneminde şekillenen
bağlanma, bireyin sosyal çevresi ile kurduğu iletişime yaşam boyunca yön verdiği bilinen
bir ekoldür. Konuyla ilgilenen kuramcılar bağlanmanın çocukluk döneminde güvenli ve
güvensiz bağlanma şeklinde geliştiği ve bireyin yaşamı boyunca edindiği bağlanma tipine
göre yaşamını sürdürdüğünü ileri sürmektedir. Kişinin bakım verenden ayrı kalması
sonucunda geliştirmesi muhtemel olduğu bilinen duruma ayrılık kaygısı adı verilmektedir.
Bakım veren genellikle çocuğun annesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Sinirli kişilik yapısı,
huzursuzluk ve uykusuzluk hali ayrılık kaygısı içerisinde yer almaktadır. Yapılan bu
araştırma erken dönem uyum bozucu şemalar, bağlanma stilleri ve ayrılık kaygısı
arasındaki önemi ortaya koymaktadır. Bireyin erken dönemde edindiği uyum bozucu
şemalar ve bağlanma stillerinin yetişkin dönemdeki ayrılık kaygısı ile ilişkili olduğu
düşünülmüştür.
Amaç: Yetişkin bireylerde erken dönem uyum bozucu şemalar ile bağlanma
stilleri ve ayrılık kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesidir.
Yöntem: Araştırmanın örneklemini İstanbul'da ikamet eden vakıf üniversitesine
giden 18 yaş üstü bireyler ve yakınları olmak üzere 300 katılımcıdan meydana
gelmektedir. Örneklem seçimi basit-rastgele örneklem seçimi türüne göre yapılmıştır.
Katılımcıların aydınlatılmış onamları yazılı olarak alınmıştır. Araştırma veri toplama süreci
Temmuz 2019- Kasım 2019 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Veri toplama süreci her bir
katılımcı için 20 dakika sürmüştür.
Bulgular: Güvenli bağlanma ile yetişkinlerde ayrılık anksiyetesi arasında negatif
yönde düşük düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Korkulu bağlanma, saplantılı bağlanma
ve kayıtsız bağlanma alt boyutları ile yetişkinlerde ayrılık anksiyetesi arasında pozitif
yönde düşük düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Duygusal yoksunluk alt boyutu ile
yetişkinlerde ayrılık anksiyetesi arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı ilişki
bulunmuştur. Duygusal yoksunluk, başarısızlık, duyguları bastırma, terk edilme,
kusurluluk alt boyutları ile güvenli bağlanma alt boyutu puanı arasında negatif yönde
düşük düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Başarısızlık, karamsarlık, sosyal izolasyon,
duyguları bastırma, onay arayıcılık, bağımlılık, yetersiz özdenetim, kendini feda etme, terk
edilme, cezalandırma, kusurluluk, tehditler karşısında dayanıksızlık, yüksek standartlar
alt boyutları ile saplantılı bağlanma alt boyutu puanı arasında pozitif yönde düşük düzeyde
anlamlı ilişki bulunmuştur.
Anahtar Kelimeler: Erken Dönem Uyum Bozucu Şemalar, Bağlanma Stilleri,
Ayrılık Kaygısı

Abstract:
Introduction: Early maladaptive schemas are de-fined as positive or negative
experiential structures and representations that individual acquire because of their
interactions with themselves and their environment from birth. Schema: It is a
structure that scans, encodes and, evaluates stimuli that affect the organism. The
basis of these schemes is to categorize and interpret the individual's own
experiences. Attachment is a phenomenon that is determined in the early stages of
life and is thought to be continuous and shapes the pattern of a person 's relationship
with other people. According to attachment theorists, there is little variation after being
determined as safe or insecure in infancy. The anxiety of separation is the fear of
getting away from the person who is caring. This person is usually the mother of the
child. Fear of separation, restlessness, distress is manifested by aggression and
insomnia. This research reveals the importance between early disordering schemes
attachment styles and separation anxiety in adult individuals.
Aim: To examine the relationship between early maladaptive schemas and
attachment styles and separation anxiety in adult individuals
Method: The sample of the research consists of 300 participants over the age
of 18 who go to the foundation university and their relatives residing in Istanbul.
Sample selection was made according to the simple-random sample selection type.
Informed consents of the participants were taken in writing. The research data
collection process took place between July 2019 and November 2019. The data
collection process took 20 minutes for each participant.
Findings: A low negative correlation was found between safe attachment and
separation anxiety in adults. Fearful attachment, obsessive attachment, and
indifferent attachment subscales were found to be positively low and significantly
associated with separation anxiety in adults. A low level of significant correlation was
found between emotional deprivation subscale and separation anxiety in adults. A
low negative level of significant correlation was found between emotional deprivation,
failure, suppression of emotions, abandonment and imperfection subscale scores.
A positively low level of significant correlation was found between failure,
pessimism, social isolation, emotion suppression, seeking for approval, dependence,
inadequate self-regulation, self-sacrifice, abandonment, punishment, imperfection,
vulnerability to threats, high standards sub-dimensions and obsessive attachment
sub-dimension.
Keywords: Early Maladaptive Schemas, Attachment Styles, Separation
Anxiety