Gebelerde gevşeme egzersizlerinin gebelerin uyku kalitesine etkisi
The effect of relaxation exercises on sleep quality in pregnant women
Yazar: SEMİHA AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY RATHFISCH
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Gebelik = Pregnancy ; Gebelik komplikasyonları = Pregnancy complications ; Gevşeme tedavisi = Relaxation therapy ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Ölçekler = Scales

Özet:
Gebelik döneminde hormonal, fiziksel ve psikolojik değişiklikler uyku düzeninde ve uyku kalitesinde önemli değişiklere neden olur. Gebelik haftasının artması ile uyku promlemlerinde de artış görülür ve gebelerin uyku kalitesi olumsuz etkilenir. Yapılan çalışmalarda, kötü uyku kalitesinin maternal ve fetal sağlığı olumsuz etkilediği gösterilmiştir. Bu araştırmada gevşeme egzersizlerinin gebelerin uyku kalitesi üzerine etkisi araştırıldı. 
Araştırmada ön test ve son test kontrol gruplu deneysel bir tasarım düzeni kullanıldı Araştırma Eylül 2012- Temmuz 2013 tarihleri arasında T. C.S. B. Zeynep Kamil Eğitim ve Araştırma Hastanesi gebe izlem polikliniği bünyesindeki gebe eğitim sınıfında 84 gebe ile gerçekleştirildi. Pitsburg uyku kalitesi indeksi (PUKI) ve Epworth uykululuk ölçeği (EUÖ) ile ön testte tüm gebeler değerlendirildi. Deney grubu gebelerden dört hafta süresince akşamları Türk psikologlar derneği tarafından hazırlanan gevşeme egzersizleri CD'si eşliğinde gevşeme egzersizleri yapmaları istendi. Dört haftanın sonunda deney ve kontrol grubu gebeler PUKI ve EUÖ ile tekrar değerlendirildi. Araştırma sonucunda elde edilen veriler bilgisayar ortamında, Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 15.0 programı ile değerlendirildi. 
Çalışmaya katılan tüm gebelerin ön testte %60,7'sinin uyku kalitesinin kötü olduğu ve PUKI ortalamasının ise 7,12±3,66 olduğu saptandı. Gevşeme egzersizleri sonrası deney grubu gebelerde; uyku kalitesinin arttığı, öznel uyku kalitesinin oldukça iyi olduğu, uyku latensinin kısaldığı, uyku süresinin ve alışılmış uyku etkinliğinin arttığı, uyku bozukluğunu haftada 1-2 kez yaşadığını belirten ve gündüz işlev bozukluğunu hiç yaşamadığını belirten gebe sayısının arttığı bulundu.  Bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı (p<0,001). 
Sonuç olarak; gevşeme egzersizlerinin üçüncü trimester gebelerde uyku kalitesi üzerine olumlu etki ettiği ve uyku kalitesini geliştirmede gevşeme egzersizlerinin etkili bir yöntem olduğu belirlendi.

Anahtar Kelimeler: Gebelik, Uyku kalitesi, GevĢeme egzersizleri, Pitsburg uyku kalitesi indeksi, Epworth uykululuk ölçeği

Abstract:
Hormonal and physical changes during pregnancy causes significant changes in regular sleep routine and sleep quality. The increasing number of weeks of pregnancy is seen an increasing sleep problems and sleep quality of pregnant women is negative affected. Studies on sleep quality show that poor sleep quality in pregnancy has negative effects on labor as well as on fetal health. This research was conducted to investigate the effect of relaxation exercises on sleep quality in pregnant women.
This study is a randomized controlled trial one with a prospective pre-test post-test experimental design. The study sample consisted of 84 pregnant women who consulted to Republic of Turkey Ministry of Health (RTMH) Zeynep Kamil Training and Research Hospital, Pregnant Women Monitoring Policlinic, pregnancy training class between September 2012 and July 2013, applied pregnant women in the third trimester and met inclusion criteria. All pregnant women are assessed at pre-test with Pitsburg Sleep Quality Index (PSQI) and Epworth Sleepiness Scale (ESS). The pregnant women in the experimental group were asked to conduct the relaxation exercises CD developed by Turkish Psychological Association in the evening throughout four weeks. The pregnant women in the experimental group and control group are assessed with PSQI and ESS after the four weeks again. The data were analyzed using Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 15.0 program.
The study has found that with a 60,7% pre-test PSQI scores the pregnant women participating in the study had poor sleep quality.  The mean score of the global PSQI was 7,12±3,66. After relaxation exercises, pregnant women in the experimental group have increased sleep quality, subjective sleep quality as "very good" is shortened sleep latency, increased sleep duration and habitual sleep efficiency, decreased sleep disturbance and daytime dysfunction. The difference between  the two groups was found to be statistically significant (p<0,001) 
In conclusion, this study has found that relaxation exercises have increased sleep quality of the pregnant women in the third trimester.

Key Words: Pregnancy, Sleep Quality, Relaxation Exercises, Pittsburgh Sleep Quality Index, Epworth Sleepiness Scale