Medya ve çocuk ilişkisi: 12-15 yaş arası çocukların Youtube kullanım pratikleri
Media and child relationship: Youtube usage practices of children aged 12-15
Yazar: GAMZE 3. KARAKAYA
Danışman: DOÇ. DR. BURCU SÜMER
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bireysellik = Individualism ; Medya = Media ; Sosyal medya = Social media ; YouTube = YouTube ; YouTuber = YouTuber ; Z kuşağı = Generation Z ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu çalışma medya ve çocuk ilişkisini 12-15 yaş arası çocukların YouTube kullanım pratikleri ekseninde değerlendirmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde iletişim alanındaki temel medya ve çocuk araştırmalarına değinilmiş, ikinci bölümünde saha araştırması bulguları yorumlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme ve günlük tutma tekniklerine başvurulmuştur. Araştırma Türkiye'de yaşayan 12-15 yaş aralığında bulunan ve YouTube kullandığını belirten iki grupla yürütülmüştür. Birinci grup olan 25 çocukla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, ikinci grup olan 10 çocuk ile günlük tutma tekniği gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucu ortaya çıkan bulgular günlük tutma formu notları ile karşılaştırılarak yorumlanmıştır.
Çalışmada bugün çocukların medya merkezli bir yaşam sürdüklerini anlatan medyatizasyon kavramı doğrultusunda hareket edilmiştir. Saha araştırmasında yer alan çocuklar Z kuşağı çocukları olmaları sebebiyle öncelikle bu kuşağın özellikleri ele alınmıştır. Çalışma bulguları çoukların YouTube, YouTuber algısı, çocukların YouTube'u diğer medya mecralarına göre yaşamlarında nasıl konumlandırdığı, YouTube'un çocukların aile ve akran ilişkilerine yansıyışı ve çocukların tüketim eylemlerine nasıl sirayet ettiği yönlerinden kategorilendirilerek yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda çocukların YouTube'a en temel ihtiyaçları olan eğlenme isteği ile yaklaştıkları görülmüştür. Ayrıca YouTube'a can sıkıntılarını gidermek amacıyla başvuran çocukların bir yandan da yeni yaşam pratikleri edindikleri gözlenmiştir. Ayrıca YouTube'un çocuklarına yaşamına onları bireyselleştiren, ilgi alanlarını besleyen ve eğitimlerine destek olan bir mecra olarak konumlandığı da görülmüştür. Sonuç olarak YouTube bu yaş grubu çocukların günlük yaşamları ve sosyal bağlamları içerisinde eğlence, öğrenme, keyifli vakit geçirme mecrası olarak konumlanmıştır.

Abstract:
In this study, the relationship between media and children in terms of YouTube usage practices of children aged 12-15 is evaluated.  In the first part of the study, research of basic media and child in the field of communication are mentioned. In the second part, field research findings are interpreted. In the study, semi-structured interview and diary-keeping techniques from qualitative research methods are used. The research is conducted in Turkiye with two groups aged between 12-15 who stated that they use YouTube. With 25 children in the first group semi-structured interviews conducted, and with 10 children in the second group the diary-keeping technique used. The findings from interviews are interpreted by comparing them with the notes of the diary form.
The study is conducted in line with the concept of mediatization, which asserts that children lead a media-centered life today. Since the children are members of Z generation, the characteristics of this generation are discussed primarily. The findings of the study were interpreted by categorizing children's perception of YouTube, YouTuber, how children position YouTube in their lives compared to other media, the reflection of YouTube on children's family and peer relations, and how it affects children's consumption actions. As a result of the study, it has been seen that children approach YouTube with the desire to have fun, which stated as their most basic need. In addition, it has been observed that children who use YouTube to relieve their boredom also acquire new life practices. It has also been seen that YouTube is positioned as a channel that individualizes children's lives, nurtures their interests and supports their education. As a result, YouTube has been positioned as a medium for entertainment, learning and enjoyable time in the daily lives and social contexts of children of this age group.