İlkokul 5. sınıf öğrencilerinde yaratıcı düşünme yeteneği ile benlik kavramı arasındaki ilişki /
Yazar: DERYA SÜZEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLTER OSKAY
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1987
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, ilkokul 5. sınıf düzeyindeki öğ rencilerin yaratıcı düşünme yetenekleri ile benlik kavramla rı arasındaki ilişki ve bu ilişkinin cinsiyete göre değişip değişmediği incelenmiştir. Ayrıca, benlik kavramı ve yaratı cı düşünme yeteneği ile cinsiyetin ilişkisi ele alınarak, cinsiyet farklılığının bu özellikler üzerindeki etkisine bakılmıştır. Araştırmada, Torrance Yaratıcı Düşünme Testi nin alt boyutlarını oluşturan akıcılık, esneklik, özgün lük ve ayrıntı lılık puanları üzerinde benlik kavramı ve cinsiyetin ana ve ortak etkileri incelenmiştir. Araştırmanın evrenini, 1985-1986 öğretim yılında, Ankara Özel Yükseliş İlkokulunun 5. sınıfında okuyan tüm öğrenciler oluşturmuştur, örneklem grubuna ise, aynı okulda ki, dokuz beşinci sınıf arasından, seçkisiz yolla seçilen 3 sınıftaki, 37' si kız, 66" sı erkek, toplam 103 öğrenci katıl mıştır. Araştırmada bilgi toplama aracı olarak, çocukların yaratıcı düşünme yeteneğini ölçmek için, Torrance Yaratıcı Düşünme Testi, Şekilsel A Formu; Benlik kavramı düzeylerini ölçmek amacıyla da Piers-Harris Çocuklar îçin Benlik Kavramı ölçeği kullanılmıştır.82 Araştırma verilerinin analizi aşamasında, benlik kavramı ile yaratıcı düşünme yeteneği puanları arasındaki ilişkiyi; yaratıcı düşünme yeteneği puanlarının cinsiyete göre değişip değişmediğini; yaratıcı düşünme yeteneği ve benlik kavramı puanlarının cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla bağımsız gruplar için iki yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Benlik kavramı puanları nın cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediği ise bağım sız gruplar için t-testi ile bulunmuştur. Ayrıca, benlik kav ramı ve cinsiyetin, yaratıcı düşünme yeteneğinin alt boyutla rı olan akıcılık, esneklik, özgünlük ve ayrıntılılık özellik leri ile karşılaştırılması, bağımsız gruplar için iki yönlü varyans analizi ile hesaplanmıştır. Araştırmanın bulguları, benlik kavramı ile yaratıcı düşünme yeteneği arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığını göstermiştir. Cinsiyete ilişkin bulgula ra bakıldığında, cinsiyet farklılığının benlik kavramı ve ya ratıcı düşünme yeteneğini etkilemediği görülmüştür. Yaratıcı düşünme yeteneği ile benlik kavramı arasındaki ilişkinin de cinsiyete göre değişmediği belirlenmiştir. Yaratıcı düşünme yeteneğinin alt boyutları olan akıcılık, esneklik, özgünlük ve ayrıntılılık özellikleri ile benlik kavramı arasında istatis tiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Akıcılık, esneklik ve özgünlük özellikleri üzerinde cinsiyet farklılığı nın etkili olduğu gözlenmiştir.83 Arastxrmanxn sonucunda, benlik kavramx ve yaratxcx düşünme konusunda aileye, okula ve bu konuda yeni arastxrmalar yapacak olanlara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In this research, the relationship between self- concept and creative thinking ability of 5th grade elementary school students is explored. The population of this study is, 5th grade children in Ankara özel Yükseliş İlkokulu in 1985-1986 Academic Year. The sample of the research is 103 fifth grade children chosen from a total of 350 fifth grade children by using random sampling. For measuring the self-concept of the children "Piers-Harris Children's Self -Concept Scale" was used. The data for the children's creative thinking ability was obtained through "Torrance Test of Creative Thinking, Figural Form, A." In the present study, the relationship between self -concept and creative thinking ability j creative thinking ability and sex was found with a two-way variance analysis. In addition, t-test was used to determine the effect of sex on self -concept. The results of the study are as follows; the relation ship between self-concept and creative thinking ability is not statistically significant. The relationship between creative thinking ability and sex is not statistically signif icanto85 Another result of the study is that; the combined score of self-concept and sex are not significantly related to creative thinking ability. In addition, sex has an effect on the fluency, flexibility and originality. The male students have higher fluency, flexibility and originality scores than the female ones.