Kırsal kalkınma kapsamında, genç çiftçi projesi ile desteklenen küçükbaş hayvancılık işletmelerinin sosyo-ekonomik analizi
Socio-economic analysis of ovine livestock farms supported by the young farmer project within the scope of rural development
Yazar: MUHARREM SATAR
Danışman: PROF. DR. ENGİN SAKARYA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Gençler = Youngs ; Hayvancılık = Animal husbandry ; Hayvancılık işletmeleri = Livestock enterprises ; Hayvancılık sektörü = Livestock sector ; Kırsal kalkınma = Rural development ; Kırsal kalkınma projesi = Rural development project ; Sosyoekonomik analiz = Socio-economic analysis ; Çiftçiler = Farmers

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'de uygulanan genç çiftçi projeleri kapsamında, proje sayesinde ilk defa küçükbaş hayvancılık işletme sahibi olmuş girişimcilerden veri temin formu aracılığıyla elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Çalışmada, işletmelerin sosyo-ekonomik durumları, üretime ve pazarlama ilişkin yapıları, genç çiftçi projesine bakış açısı ve yaklaşımlarına yönelik tespitler ve önerilerin ortaya konması amaçlanmıştır.
Çalışmanın gerecini, genç çiftçi projesi sayesinde 2016 yılında ilk defa küçükbaş hayvan yetiştiriciliğine başlayan işletmeler arasından basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden seçilen 121 işletmeden yüz yüze görüşme ile sağlanan 2019 yılına ait veriler oluşturmuştur.
Araştırma kapsamında gidilen işletmelerin kontrol, denetim ve yaptırım süresi üzerinden yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen, faaliyetini sürdüren işletme oranının % 85,1 olması ve bu işletmelerin hayvancılığa devam etme yönünde kararlılıklarının % 87 oranında çıkması, projelerin sürdürülebilirliği konusunda somut fikirler vermektedir. 
Ortalama 30 yaşında, %98'i evli, % 86'sı kadın, gelir seviyesi düşük, 3 yıldır işletme sahibi olan, finansmana ve araziye erişimi zor olan genç çiftçilerin, eşleri ve diğer aile bireyleri de çalışan kolektif bir aile işletmesi olduğu görülmüştür. Çok düşük karlılıkla çalışmalarına rağmen faaliyetine devam etme potansiyeli yüksek olan bu genç girişimcileri "kendi işletmesinde ücretli çalışan" olarak tanımlamak, kırsal alanda istihdam edildiklerini söylemek mümkündür.
Araştırma kapsamında gidilen işletmelerin gelirleri içerisinde en yüksek oranın % 76,51 ile envanter kıymet artışı, %18,21 ile kuzu/oğlak geliri olduğu; en yüksek masraf unsurları olarak % 40,2 yem masrafı, % 26,8 işgücü masrafı, % 12,3 canlı demirbaş amortismanı, %4,5 veteriner masrafı, % 4,1 bina masrafı olduğu tespit edilmiştir.
Projelerin uygulamaya başlanmasından (2016) sonraki üç yılın sonunda (2019) sürü sayısında % 100 den fazla sayısal artış sağlandığı, sürü kompozisyonunun yanı sıra 2016 yılı hayvanın değerinin, 2018 yılında nominal olarak % 102, reel olarak ise % 45,3; 2019 yılında ise nominal olarak % 163, reel olarak ise % 68,7 artış olduğu görülmektedir. 
Genç çiftçi projesinin, doğanın kapsadığı her türlü unsuru içine alan "doğal kaynaklara" ulaşma imkânı olan, koyunculuk işletmesini yürütmek için yeterli işgücüne (emeğe) sahip, üretim faktörlerinden sadece "sermayeye" ihtiyaç duyan, "girişimci" ruha sahip olan kişilerce uygulandığı söylenebilir. Zira, diğer üretim faktörlerine az ya da çok sahip olup da sadece sermayeye ihtiyacı olan bu genç girişimcilere, ayni olarak verilen ve 2019 yılı itibariyle işletme sermayesinin % 70'ini oluşturan hayvan sermayesi ile üretime başladığı gözlenmektedir. 
Uygulanacak projelerin seçilmesinde esas olan puanlama yöntemi ile birlikte, projeden faydalananların genç, kadın, evli, gelir seviyesi düşük, kent merkezlerinden uzak, küçük yerleşim yerlerinde ikamet eden, eğitim düzeyini düşük "dezavantajlı grup" olarak tanımlayabileceğimiz kitlede yoğunlaştığı dikkat çekmektedir. Ancak, araştırmamızın konusu küçükbaş hayvancılık projeleri için, 2016 yılında kullanılan kamu kaynağının 2019 yılı sonunda reel olarak % 68,7 oranında değer kazanması, genç çiftçilerin bölgede atıl durumda olan işletme binalarını ve çayır-mera alanlarını kullanması, bu girişimcilerin kendi işletmelerinde istihdam edilmesi, projenin sosyal yönü kadar ekonomik değerinin de olduğunu göstermektedir.
Hayvansal üretim alanında sürdürülebilirliğin ve istihdamın sağlanmasında, işletmelerin ekonomik yönden tespit edilen sorunlarının çözümü önem arz etmektedir. Sivil toplum kuruluşlarının yanı sıra, kooperatif veya benzer yapılanmalarla genç çiftçilerin ekonomik işbirliği yapması, gerek girdi tedariki aşamasında, gerekse genç çiftçilerin zayıf yönü olan pazarlama kanallarının etkin kullanılması açısından gereklilik olarak düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Genç Çiftçi Project, Kırsal Kalkınma, Kırsalda Kadın, Küçükbaş hayvancılık, Sosyo-Ekonomik Analiz

Abstract:
İn this research as part of young farmer projects adopted in Turkey, considerate the data by the way of getting first time small ruminants farm entrepreneurs through the project. İn this study, managements socio-economic situations, production and marketing structures, a viewpoint and approach through the young farmer project determination and proposals are aimed.
The material of the study,  composed by the young farmer project in 2016 first small ruminant husbandry managements with simple random sampling methods from 121 management selected in Turkey's seven geographic regions 2018-2019 years data with face to face interview methods.
Although approximately one year has passed since the control, inspection and enforcement period of the enterprises visited as part of the research, the rate of managements that pursue activities 85.1% and the determination of this managements maintain husbandry at a rate 87% gives concrete ideas about the sustainability of the project.
Young farmers who have difficult access to financial and land, works with partners and the other family members as a collective family management are average 30 years old, 98% married, 86% woman, low incomed and have a management for 3 years. On the contrary working with a low profitability, it is possible to say these young entrepreneurs have a high potential to pursue activities called 'own management fee earners', deploy on rural areas.
İt was determined that the highest rate in revenues of the enterprises visited within the scope of the research are the inventory increase with 76.51%, 18.21% lamb/goat yield; the highest cost factors are forage expenditure 40.2%, labour expenditure 26.8%, live inventory stock amortization 12.3%, veterinerian cost 4.5%, building ependiture 4.1% determined. 
After the project apply (2016) at the end of the three years (2019) flock number rise more than 100% by quantatively, it is seen that there was an increase in the value of the animal 2016 besides the flock composition in 2018 was 102%, in real terms 45.3%; in 2019 163% nominal and 68.7 in real terms.
İt is sayable that young farmer project applied by, have an opportunity to access 'natural resources' that involved all kinds of factors, have enough workforce (labour) to perform sheep management, needs only 'capital' from factors of production, has an entrepreneurial spirit people. Because as having more or less other production factors these entrepreneurs required only capital, seemed real given and constitutive 70% of the stock management animal capital started to production.
Together with the point scoring system, beneficiary of project are young, woman, married, low income leveled, far from city center, resident in small settlements, defined as an 'disadvantegeous group' at undereducated mass centre remarked selected in applied projects. But our research issue shows that project have an economical regard as far as have an social regard by the way public fundings used for small ruminant projects in 2016 rise on the rate of 68.7%  in real terms at the end of 2019, unproductive buildings and forage areas in the region used by the young farmers, these entrepreneurs worked on their own managements, 
İn the field of animal production sustainability and employment, solving the problems of economic establisments are important. Besides the nongovermental organizations, cooperatives or similar foundations young farmers economic cooperations, either at capital finding or as a young farmers weakness using marketing channels effectively thoght of a necessity.
Keywords: Young Farmer, Rural Development, Women in The Rural , Ovine Livestock, Socio-Economic Analysis