Yetişkin diyabetli kadınlara değişim aşamaları modeli ile yapılan eğitimin egzersiz davranışı üzerine etkisi
The impact of training applied with the stages of change model on exercise of adult diabetic women
Yazar: YASEMİN GÜMÜŞ ŞEKERCİ
Danışman: DOÇ. DR. YETER KİTİŞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Egzersiz = Exercise ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kadınlar = Women ; Karar verme = Decision making

Özet:
Bu çalışma Ankara/Gölbaşı'nda yaşayan yetişkin diyabetli kadınlara Değişim Aşamaları Modeli (DAM) ile yapılan eğitimin egzersiz davranışı üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmış yarı deneysel bir çalışmadır. Çalışma 3 Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Örneklem için power analizi yapılmış, uygunluk örnekleme yöntemiyle belirlenen 55 kadınla (müdahale 27, kontrol 28) çalışma tamamlanmıştır. Veriler, tanıtım formu ve DAM ölçekleri ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Müdahale grubu için DAM'a göre Egzersiz Alışkanlığı Kazandırma Rehberi hazırlanmıştır. Müdahale grubundaki kadınlar ilk değerlendirmeden sonra birer ay ara ile toplam yedi kez ev ziyareti aracılığıyla izlenmiş ve davranış değişimi için kadınlara motivasyonel görüşmeler yapılmıştır. Yedinci ve sekizinci görüşmelerde son değerlendirme yapılmıştır. Kontrol grubuna iki kez görüşme düzenlenmiştir. Kontrol grubunun görüşmeleri müdahale grubunun ilk ve son görüşmeleri ile aynı zaman diliminde yapılmıştır. Araştırma için İl Halk Sağlığı Müdürlüğü'nden, Gazi Üniversitesi Etik Komisyonu'ndan ve araştırmaya katılmayı kabul eden bireylerden yazılı izin alınmıştır. Çalışmanın verileri sayı, yüzde, ortalama, Pearson ki kare, t testi, One-Way ANOVA, Friedman testi, Benforroni düzeltmeli wilcoxon işaretli sıra testi ile değerlendirilmiştir. Yapılan istatistiksel analize göre müdahale grubunun ilk ve son görüşmedeki değişim aşamaları arasındaki fark önemli bulunmuştur (p<0,05). Müdahale ve kontrol gruplarında son görüşmeye göre DAM ölçeklerinin puan ortalamaları arasındaki fark önemli bulunmuştur (p<0,05). Müdahale grubundaki kadınların %81,5'i egzersize başlamıştır. Müdahale ve kontrol grubu arasında egzersize başlama yönünden fark önemli bulunmuştur (p<0,05). Müdahale grubunda kontrol grubuna göre bir günde yapılan ortalama egzersiz süresinde artma önemli bulunmuştur(p<0,05). Eğitimin egzersiz alışkanlığı kazandırmada etkili olduğu tespit edilmiştir. DAM temelli uzun süreli çalışmaların yapılması ve sağlık profesyonellerine bu modelin tanıtımı önerilir.

Abstract:
This study is a semi-experimental study conducted to identify the impact on exercise behavior of the education applied with the Stages of Change Model (SCM) to adult diabetic women living in Gölbaşı/Ankara. The study was conducted at 3 Family Health Centers. Power analysis was done for the sampling and the study was completed with 55 women (intervention 27, control 28) who were determined via convenience sampling method. The data are gathered through face-to-face interviews with description forms and SCM scales. For the intervention group, Exercise Habit Gaining Guide according to SCM was prepared. After the first evaluation, the women in the intervention group were followed seven monthly via home visits and motivational interviews were conducted for behavior change. The last evaluations were done at the seventh and eighth interviews. Two interviews were done with the control group. These interviews were done at the same time period with the first and last interviews of the intervention group. For the research were taken written permissions from Provincial Directorate of Health Public, Gazi University Ethics Commission and the individuals who accepted to participate in the study. The data of the study were evaluated with number, percentages, average, Pearson chi square, t test, One-Way ANOVA, Friedman test, Benforroni corrected wilcoxon signed rank test. According to the conducted statistical analysis, the difference at the stages of change first and last interview of the intervention group is considered significant (p<0,05). At the last interviews of the intervention and the control group, the difference among the point averages of SCM scales are considered significant (p<0,05). While 81,5% of the women in intervention group started exercising. The difference of the starting exercise rate between intervention and control group is considered significant (p<0,05). The increase of the average exercise duration done at one day at the intervention group in reference to the control group is considered significant (p<0,05). It is detected that the given education is effective at getting people to adopt exercise habit. It is suggested to do SCM based long term studies and to introduce these studies to health professionals.