Banka anonim ortaklıklarında hakimiyet ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında hakimiyete bağlanan sonuçlar
Dominance in banking joint stock companies and legal consequences related to dominance within the scope of the Banking Law no. 5411
Yazar: KAAN KARAMANLI
Danışman: DOÇ. DR. SALİH ÖNDER YEŞİLTEPE
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bankacılık = Banking ; Hukuk = Law
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Banka hukuku = Banking law ; Bankacılık = Banking ; Bankacılık düzenlemeleri = Banking regulation ; Bankalar = Banks ; Bankalar Kanunu = Banking Law ; Hakim durum = Dominand position ; Kanunlar 5411 sayılı = Laws 5411 numbered ; Şirketler hukuku = Company law

Özet:
Bankalar bir ticari kuruluş olmakla birlikte, topladıkları servet birikimlerini finansman
sağlamak suretiyle ekonomiye kazandıran güven ve itibar müesseseleridir. Bu açıdan,
ülkelerin ekonomik düzenleri içerisinde çok büyük bir önemi haiz olduklarından,
gerçekleştirdikleri iş ve işlemler ticari hayatın yanında kamu yararı ve düzeni ile de
sıkı ilişki içerisindedir. Dolayısıyla, bankaların faaliyetleri sırasında meydana
gelebilecek olumsuz durumlara karşı hazırlıklı ve güçlü olmaları gerekmekle birlikte,
tasarruf sahiplerinin hakları ile menfaatlerinin korunması ile kredi sistemin etkin bir
şekilde çalışmasını teminen, bankaların belirli kurallar çerçevesinde sevk ve idaresi ile
açık ve şeffaf ortaklık yapılarının bulunması önem arz etmektedir. Yakın geçmişte
ülkemizde yaşanılan ekonomik krizlerin bankacılık sektörü üzerinde yarattığı sonuçlar
incelendiğinde, faaliyet izni kaldırılan ve yönetimi TMSF'ye devredilen bankaların
kontrolünü elinde bulunduran ve özellikle ana faaliyet konuları finans sektörü
içerisinde dahi bulunmayanların, banka dışı faaliyetlerindeki finansman ihtiyaçlarını
banka üzerinden sağladıkları ve bu yolla çeşitli suistimallerin gerçekleştiği
görülmüştür. Bu yolla oluşan riskler, bankaların mali yapılarını bozmuş ve bankaları
faaliyetlerinin sona ermesi riski ile karşı karşıya bırakmıştır. Söz konusu durumun
yeniden yaşanmasını engellemek amacıyla, TBMM tarafından, bankaların güvenli ve
istikrarlı şekilde faaliyetlerine devam edebilmeleri ve etkin şekilde denetlenebilmeleri
için, bankaların kuruluşundan yönetimine, ortaklık yapılarından faaliyetlerine kadar
çeşitli sınırlandırıcı düzenlemeler getirilmiştir. Bu kapsamda, iş bu tez çalışması
kapsamında, banka anonim ortaklıklarındaki hakimiyetin türleri, meydana gelmesi ve
hakimiyetin oluşması halinde hakim olanların 5411 sayılı Bankacılık Kanunu
kapsamında hangi sonuçlar ile karşı karşıya kalacağı hususları incelenerek,
değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler: Banka, Hakim Ortak, Kontrol, Pay Sahipliği, Şahsi Sorumluluk

Abstract:
Although banks are commercial organizations, they are organizations of confidence
and reputation that provide the economy with the wealth savings they collect from the
public. In this respect, since they have a great importance in the economic system of
the countries, the business and transactions they carry out are in close relationship with
the public interest and public order as well as commercial life. Therefore, while banks
need to be prepared and strong against adverse condition that may occur during their
activities, it is important to have open and transparent partnership structures with the
management and administration of banks within the framework of certain rules in
order to protect the rights and interests of savers and to ensure the effective functioning
of the credit system. When the results of the economic crises experienced in our
country in the recent past on the banking sector are examined, it is seen that the people
who control the banks whose operating permisson has been revoked and whose
management has been transferred to the SDIF, and especially whose main area of
activity are not even within the finance sector, provide their financial needs for their
non-banking activities through the bank and thus various abuses have been found. The
risks arising in this way have impaired the financial structures of the banks and left
them with the risk of ending their activities. In order to prevent the reoccurrence of the
aforementioned situation, various restrictive regulations related to the establishment
of banks, their managements, their partnership structures, their activities have been
introduced by the Turkish Grand National Assembly, in order to maintain safe and
sound operation and effective supervision of the banks. In this context, within the
scope of this thesis study, the types of control in bank joint stock companies, the
occurrence of dominance and the consequences that those who dominate will face in
case of dominance within the scope of The Banking Law No. 5411 have been
examined and evaluated.

Keywords: Bank, Dominant Partner, Control, Share Ownership, Personal Liability