Ortaöğretim fen bilimleri dersleri öğretmenliği için "mecburi yeterlik ve yarışma" sınavlarına başvuran adayların sınavlardaki başarıları ile üniversite akademik başarıları arasındaki ilişkiler üzerine bir inceleme /
Yazar: NECATİ ENGEÇ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH DEMİRTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1990
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akademik başarı = Academic achievement ; Ortaöğretim = Secondary education ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Sınav = Examination ; Sınav notları = Examination mark ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
ÖZET Ülkemizde, ilk ve orta dereceli okullarda öğretmenlik yapmak isteyenlerin sayısının bu okulların ihtiyacı olan sayıdan fazla olması nedeniyle 1985 yılından itibaren öğretmen yeterlik sınavı yapılmaya başlanmıştır. Geçmiş yıllardaki kontenjanlara ve alman öğretmen adayları sayılarına bakıldığında bu sınavın amacının, sınava katılan adaylar arasından en iyi olanları ve yeterli niteliğe sahip olanları seçmek olduğu söylenebilir. Bu araştırma, 10 Eylül 1989 tarihinde ÖSYM tarafından yapılan öğretmen yeterlik sınavı üzerinedir. Araştırmada, yeterlik sınavında ölçülen davranışlarla üniversite prog ramlarında kazandırılan davranışlar arasındaki tutarlılığı belirlemek amacıyla, öğretmen adaylarının sınavdaki ve üniversitedeki başarıları arasındaki korelasyona bakılmış tır. Bu korelasyon üniversiteler düzeyinde de belirlenmiştir, Ayrıca adayların bu sınavdaki başarıları üniversiteler, Fen Fakülteleri ve Eğitim Fakülteleri düzeyinde karşılaştırılmıştır. Sınavın güvenirliliğini belirleme* amacıyla da, adayların bu sınavdaki başarıları ile yine aynı kurum tarafından 3 Aralık 1989 da yapılan sınavdaki başarıları arasındaki korelasyon hesaplanmış, her iki sınava ait KR-21 güvenirlik katsayıları belirlenmiştir. Araştırmada, 13 [üniversitede toplam 1 2222 aday üzerinde çalışılmıştır. Araştırmaya sadece Fizik, Kimya, Biyoloji ve Matematik alanları alınmıştır. Bulgular aşağıda özetlenmiş tir. l.,2.,3.ve 4. alt problemlerde öğretmen adaylarının yeterlik sınavındaki başarıları ile üniversite başarıları arasındaki korelasyonlar Fizik alanı için 0.18, kimya alanı için 0.13, Biyoloji alanı için 0.19 ve Matematik alanı için 0.24 bulunmuştur. Sözkonusu korelasyon katsayıları sıfırdan anlamlı derecede büyük çıkmıştır. 5., 6., 7. ve 8. alt problemlerde üniversiteler düzeyinde hesaplanan korelasyon katsa yılarında ise fizik alanında Anadolu Ve' Karadeniz Teknik üniversitesinin Fen, Uludağ ve Selçuk üniversitesinin Eğitim,ii kimya alanında Anadolu ve Cumhuriyet üniversitelerinin Fen Uludağ- ve Dicle üniversitelerinin Eğitim, Biyoloji alanın da Yüzüncüyıl, Hacettepe, Çukurova ve Cumhuriyet üniversitelerinin Fen, Karadeniz ve Uludağ Üniversitelerinin Eğitim, Matematik alanında İnönü Üniversitesinin Fen, Uludağ üni versitesinin Eğitim Fakültelerine ait olanları anlamlı bul muştur. Üniversiteler düzeyinde hesaplanan korelasyon kat sayılarına ait ortancalar, fizik alanı için 0.245, kimya alanı için 0.295, biyoloji alanı için 0.24 ve matematik alanı için ise 0.18 bulunmuştur. Bu korelasyon katsayıları yeterlik sınavında ölçülen davranışlarla üniversite prog ramlarında kazandırılan davranışlar arasındaki tutarlılığı gösterir. ÖSYM'nin soruların hazırlanmasında üniversite programları yerine meslekteki başarıyı ölçüt alması ve ü niversite mezuniyet tarihi ile yeterlik sınavı arasındaki süredeki ek öğrenmeler, korelasyon katsayısının düşük çıkmasının sebepleri arasında gösterilebilir. Adayların 10 Eylül 1989 tarihindeki sınavdaki başarı larının karşılaştırılmasında dört alanda da eğitim fakülteleri lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Bu durumda yeterlik sınavına eğitim fakültelerinden katılan adayların fen fakültelerinden katılan adaylara göre daha başarılı olduğu söylenebilir. Bu da fen fakültesi bünyesinde sertifika der si almadan sınava giren adaylardan kaynaklanıyor olabilir. 9., 10., 11. ve 12. alt problemlerde her iki smavada katılan adayların başarıları arasındaki korelasyonlar fizik alanı için 0.52, kimya ve biyoloji alanı için 0.63 ve matematik alanı için 0.47 bulunmuştur. Araştırmada, eşdeğer formlar güvenirliği olarak belirtilen bu katsayıların düşük çıkması her iki sınavda ölçülen davranışların farklı olmasından ve her iki sınav arasındaki ek öğrenmelerden kaynak lanıyor olabilir. Her iki sınava ait KR-21 güvenirlikleri ise, sırasıyla fizik alanı için 0.56 ve 0.65, kimya alanı için 0.60 ve 0.67, biyoloji alanı için 0.55 ve 0.64, matematik alanı için 0.57 ve 0.66 bulunmuştur. Araştırma raporunda bulgulara dayalı önerilerde de bulunulmuştur.

Abstract:
SUMMARY Proficiency tests for teacher candidates have been applied since I985. The number of the candidates who want to be employed either in primary or secondary schools are more than the needs of these schools. The aim of these tests has been to choose the best qualified candidates among the ones for the proficiency. This study was on the proficiency tests which has been conducted by the ÖSYM on September I989. The degree of correlation coefficient between the GPA at the university and their |scores at the proficiency test has been calculated in order to ascertain if there exists a significant relationship between them. In order to find the reliability of the proficiency tests, KR-2İ formula was used. And also the relation ship between the success of applicants who have taken the proficiency tests both on September lo, I989 and on December 3, I989, has been examined. The success of the applicants who have taken the proficiency tests on September lo, I989 has been examined on the levels of science and education faculties of the universities. This study, conducted on 2222 cantidates from I3 universities and on the fields of physics, chemistry, biology, and mathematics. The first four sub-problems of this study concerned whether there was any significant relationship between the scores gained from the physics, chemistry, biology, and mathematics tests and the academic achievements of the candidates at the university. Finally, the correlation coefficients have been found out as 0.I8 for physics, 0.I3 for chemistry, 0.I9 for biology, and 0.24 for mathematics candidates. The calculated correlation coefficients were tested at the significant level of 0.05 by using "t" statistics. These correlation coefficients were found significant a^ 0.05 level. Findings showed that there is a significant difference on the correlation between candidates' academic achievement at university and achievement scores on all fields.The same correlation coefficients calculated for the candidates graduated from faculty of science and faculty of education of the universities. The correlation coefficients for the following fields were found to be significant at 0.05 level: in the field of physics, science departments of Anadolu and Karadeniz Technical Universities, education departments of Uludağ and Selçuk Universities; in the field of chemistry, science! departments of Anadolu and Cumhuriyet Universities, education I departments of Uludağ and Dicle Universities; in the field of biology, science departments of YüzUncüyıl, Hacettepe, Çukurova and Cumhuriyet Universities, education departments of Karadeniz Technical and Uludağ Universities; in the field of mathematics, science departments of inönü University, education department of Uludağ University. The correlation coefficients of the science and education departments of the other universities has not been found statiscally significant. The medians of the coefficient of correlation for physics, chemistry, biology, and mathematics have been found respectively as 0.245, 0.295, 0.24, and 0.İ8. Also the relationships between the success of the applicants who have taken the proficiency test on September and the applicants who have taken the proficiency test on December has been examined for the fields of physics, chemistry, biology, and mathematics seperately. These relations have been found out as 0.47 for physics, 0.63 for chemistry and biology and 0.47 for mathematics. These coefficients were found to be significant at 0.05 level. The range of KR-2İ coefficients of reliability for physics, chemistry, biology, and mathematics have been found respectively as 0.56-0.65, 0.60-0.67, 0.55-0.64, and 0.57-0.66. The recommendations on the results of study has also been presented.