Tlos Antik Kenti plastik sanatı
Plastic arts of the Ancient City of Tlos
Yazar: TİJEN YÜCEL BAHÇETEPE
Danışman: PROF. DR. TANER KORKUT
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology

Özet:
"Tlos Antik Kenti Plastik Sanatı" başlıklı doktora tezinin konusunu kentin heykel,
portre, kabartma ve heykel kaideleri oluşturmuştur. Tez içerisinde ele alınan eserler 2017 kazı
sezonu ve öncesine aittir. Ayrıca yüzey araştırmaları ile satın ve zor alım yoluyla Fethiye
Müzesi envanterine giren eserler de çalışmanın konusuna dahil edilmiştir. Heykeltraşlık eserleri
bir bütün halde ele alınarak tipolojik, ikonografik ve stilistik açıdan değerlendirilmiştir. Katalog
dahilindeki eserler, Erken Klasik Dönem'den Bizans Dönemi ortalarına kadar geniş bir döneme
tarihlenir. Eserler çağdaşı örneklerle tipolojik, ikonografik ve stilistik birliktelik içindedir.
Kentin Klasik Dönem'e tarihlenen buluntularının Lykia mezar sanatıyla paralelliği
görülmüştür. Ayrıca kentin Hellenistik, Roma ve Bizans dönemi eserleri de çağdaşı örneklerle
benzerlik içindedir. Dönem heykeltraşlarının ünlü eserlerinin kopya ve varyantları kentte
saptanmıştır. Dönemin moda diyebileceğimiz özellikteki eserlerinin de örnekleri tespit
edilmiştir. Bunun yanında Tlos kenti için ünik veya kent yorumu olarak adlandırabileceğimiz
anlatımlara da rastlanmıştır.
Plastik eserlerle birlikte kentteki heykel kaideleri de tez içerisinde çalışılmıştır.
Kaidelerin geneli bronz heykellere ait olduğu anlaşılmıştır. Az sayıdaki bronz esere karşı
sayısal açıdan zengin eser yoğunluğundan bahsedilebilir. Tespit edilen heykeltraşlık eserlerin
dışında heykel kaideleri de kentin plastik sanatı hakkında sayısal veri sunmaktadır.
Tlos (ve yakın çevresinde) bulunmuş heykeltraşlık eserlerinin değerlendirilmesinde öne
çıkan bir diğer önemli konu ise malzeme, atölye ve üretimdir. Bu tez kapsamında
değerlendirilen eserler dikkate alındığında kent için yerel malzeme ve yerel işçiliğin her dönem
için de bahsetmek doğru olacaktır. Bunun yanında ihtiyaç dahilinde ithal malzeme tedariki
yapıldığı mermer analizi sonucunda doğrulanmıştır. Ayrıca yabancı heykeltraşların kente gelip
çalıştığı arkeolojik ve epigrafik belgelerle kanıtlanmıştır. Zengin bir heykeltraşlık geçmişi olan
kentin Roma Dönemi'nde de üretim içinde olması gerektiği düşünülmelidir.
Tlos Antik Kenti'nin heykeltraşlık eserlerinin bir bütün halinde değerlendirilmesi bölge
plastiğinin sorunlarının irdelenmesi adına da önemli bir çalışma olmuştur. Katalog içerisinde
yer alan eserlerle bölgenin Klasik Dönemi için yeni veriler sunulmuştur. Hellenistik, Roma ve
Bizans Dönemi eserleri ise bölgedeki heykeltraşlık faaliyetlerine yeni bakış açılarıyla bakılması
gerektiğini göstermiştir. Ayrıca kentin Klasik Dönem harici eserlerinin de tez kapsamında
olması ileride yapılacak çalışmalara önemli bir kaynak oluşturacaktır.

Anahtar Kelimeler: Lykia, Tlos, Heykel, Kabartma, Malzeme

Abstract:
The doctoral thesis titled "Plastic Arts of the Ancient City of Tlos" focuses on the
sculptural, portraiture, relief, and sculptural pedestal elements of the city. The examined
artworks within the thesis belong to the 2017 excavation season and earlier periods.
Additionally, works that entered the Fethiye Museum inventory through surface surveys and
acquisitions via purchase or difficult procurement have been incorporated into the study.
Sculptural works have been comprehensively analyzed in terms of typological, iconographic,
and stylistic aspects, considering them as cohesive entities. The catalog includes works
spanning a broad period from the Early Classical Period to the middle of the Byzantine Period.
The contemporaneity of the works with examples from the identified periods also provides
typological, iconographic, and stylistic coherence. The parallelism of the findings from the
Classical Period in the city with Lycian funerary art has been discerned. Furthermore, the works
from the Hellenistic, Roman, and Byzantine periods in the city exhibit contemporaneity with
examples from their respective periods. The presence of copies and variants of famous works
of sculptors from that era has been established in the city. Examples of works reflecting the
distinctive characteristics of the period, which can be called as the fashion of the time, have
also been identified.
In addition to sculptural works, the sculptural pedestals in the city have been studied
within the thesis. It is understood that these pedestals are associated with bronze sculptures.
Despite the limited number of bronze sculptures, the numerical density of artworks is
noteworthy. Besides the sculptural works identified in Tlos, the density of works that can be
supported by sculptural pedestals is also remarkable.
Another important aspect of the city examined in the thesis pertains to materials,
workshops, and production. Issues such as the absence of workshops and production that cannot
be identified in the city pose a significant challenge within the Lycian region. Considering the
evaluated works in this thesis, it is accurate to mention the use of local materials and local
craftsmanship throughout every period in the city. Additionally, the importation of materials
and sculptors to the city as needed has been confirmed through marble analysis. It would be
accurate to assert that a city with a rich sculptural history should have been involved in
production during the Roman Period.
The comprehensive evaluation of the sculptural works of the Ancient City of Tlos as a
whole has been a significant endeavor for understanding regional plasticity. The catalog
provides new data for the Classical Period of the region. The Hellenistic, Roman, and Byzantine
Period works suggest the necessity of reexamining sculptural activities in the region with new
perspectives. Furthermore, the study of works beyond the Classical Period in the city will serve
as a valuable resource for future research.

Keywords: Lycia, Tlos, Sculpture, Relief, Material