Multipl Skleroz (MS) hastalığının farklı tiplerinde ergoterapinin etkinliğinin karşılaştırması
Comparison of efficacy of ergotherapy in different types of Multiple Sclerosis (MS) disease
Yazar: ELA TARAKCI
Danışman: PROF. DR. MİNE UYANIK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Bu çalışma Multipl Skleroz'un farklı tiplerinde uygulanan ergoterapinin etkinliğini araştırmak ve karşılaştırmak amacıyla planlandı. Çalışmamıza İstanbul Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokulu İş ve Uğraşı Tedavi Ünitesine başvuran 15'i Benign tip (BMS), 18'i Relapsing Remitting tip (RRMS) ve 21'i Progresif tip (PMS) Multipl Skleroz'lu 56 hasta alındı. Bu hastaların özürlülük seviyelerini belirlemek için Genişletilmiş Özürlülük Durum Skalası (Expanded Disability Status Scale-EDSS), motor yeteneklerini belirlemek için Rivermead Mobilite İndeksi (Rivermead Mobility Index-RMI) ve 9 delikli Peg Testi, kognitif düzeylerini belirlemek için LOTCA (Loewenstein Occupational Therapy Cognitive Assesment ) test materyali, Günlük Yaşam Aktivitelerindeki bağımsızlık seviyeleri için Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçümü (Functional Independence Measurement-FIM) ve yaşam kaliteleri için Kısa Form 36 (Short Form 36- SF 36) kullanıldı. Olguların tümü ilk değerlendirmeden geçtikten sonra bireysel ihtiyaçlarına yönelik ergoterapi programı belirlenerek 12 hafta süreyle haftanın 2 günü, 1 saatlik seanslarla uygulandı. Uygulanan ergoterapi programı sonrası MS' in farklı tipleri için karşılaştırma yapılarak tedavinin etkinliğine bakıldı. Çalışmanın sonucunda olguların mobilite durumlarını ölçen Rivermead Mobilite İndeksi tedavi sonrası Benign MS grubunda en az olmakla birlikte her 3 grupta da anlamlı düzeyde artış gösterdi. Günlük yaşam aktivitelerinin kalitesini değerlendirmek için kullanılan FIM skalasının toplam skorunda BMS, RRMS ve PMS gruplarının üçünde de anlamlı değişimler oldu. LOTCA testi toplam sonuçları 3 grupta da tedavi sonrası anlamlı düzeyde artış gösterdi. Kognitif yeteneklerdeki bu düzelmeler PMS grubunda en fazla olmakla birlikte bu artış gruplar arası farklı olarak bulunmadı. Tüm gruplarda tedavi sonrası 9 delikli peg testinin sağ ve sol el için toplama ve yerleştirme testinde ileri derecede anlamlı düzelmeler görüldü. Düzelmedeki bu fark benign grupta en az olmakla birlikte fark gruplar arası anlamlı bulunmadı. SF-36'nın fiziksel komponent skalası 3 grupta da tedavi sonrası anlamlı değişiklikler gösterdi. Gruplar karşılaştırıldığında değişikliğin RRMS grubunda diğer iki gruba göre anlamlı derecede farklı olduğunu söyleyebiliriz. 3 grupta da tedavi sonrası SF-36'nın mental komponent skalasında anlamlı değişiklikler gözlendi. Bu değişiklik gruplar arası farklı bulunmadı. Tüm bu sonuçlar doğrultusunda ergoterapinin rehabilitasyon programında önemli yerinin olduğunu, MS hastalığının bu 3 tipi için de etkin olduğunu ve gruplar arasında ergoterapinin etkinliği açısından büyük farklar olmadığını söyleyebiliriz.Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, Ergoterapi, Kognitif Bozukluklar, Günlük Yaşam Aktivitesi, Yaşam Kalitesi

Abstract:
This study is planned with the aim to examine and compare efficacy of ergotherapy applied in different types of Multiple Sclerosis. Our study comprise 56 patients with Multiple Sclerosis who applied to Occupational Therapy Unit in Istanbul University School of Physical Therapy and Rehabilitation, including 15 with Benign type (BMS), 18 with Relapsing Remitting type (RRMS) and 21 with progressive type (PMS). Expanded Disability Status Scale (EDSS) was used to identify disability levels of these patients, Rivermead Mobility Index (RMI) and 9-hole Peg test to identify their motor skills, LOTCA (Loewenstein Occupational Therapy Cognitive Assessment) test materials to identify their cognitive levels, Functional Independence Measure (FIM) to identify their independence levels in their Activities of Daily Living and Short Form 36 (SF-36) to assess their quality of life. Following assessment of all the cases, a suitable ergotherapy program was ascertained for their individual needs and applied for 2 days per week during a period of 12 weeks. After the ergotherapy program applied, efficacy of the therapy was observed through comparison between different types of MS. At the end of the study, the Rivermead Mobility Index which measures mobility status of cases displayed a significant increase in all of the 3 groups, although this increase was the least in Benign MS group after the therapy. Significant changes were observed in BMS, RRMS and PMS groups in terms of overall score of FIM scale which is used to assess quality of daily life activities. Total results of LOTCA test displayed a significant level of increase in all of the 3 groups after the therapy. These improvements in cognitive skills were at the highest level in PMS group, whereas the increase was not found out to be different between the groups. Advanced level of significant improvements were observed in all the groups in collecting and placing test for left and right hands in scope of 9-hole peg test after the therapy. This difference in improvement was not found significant between the groups, though being the least in Benign group. Physical component scale of SF-36 indicated significant changes in all of the 3 groups after the therapy. When the groups are compared, we can conclude that the change is significantly different in RRMS compared to the other two groups. Significant changes were observed in mental component scale of SF-36 in all of the three groups after the therapy. This change was not found different between the groups. In parallel with all these results, we can conclude that ergotherapy has an essential status in rehabilitation program, it is efficient for all of the 3 types of MS disease, and there are not major differences between the groups in terms of efficacy of ergotherapy.Key words: Multiple Sclerosis, Ergotherapy, Cognitive Impairment,Activity of Daily Living, Quality of Life