Gebelere uygulanan aromaterapinin uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyine etkisi
The effect of aromatherapy applied to pregnant women on sleep quality and fatigue level
Yazar: ŞULE ÇELİK
Danışman: PROF. DR. EVŞEN NAZİK
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Hemşirelik = Nursing ; Uyku = Sleep ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Araştırma, gebelere inhalasyon yoluyla uygulanan aromaterapinin uyku kalitesi ve yorgunluk üzerine etkisini belirlemek amacı ile ön test-son test randomize kontrollü müdahale çalışması olarak yapılmıştır.
	Araştırma Ekim 2022 - Mart 2023 tarihleri arasında Adana bulunan bir eğitim ve araştırma hastanesinin  kadın  hastalıkları ve  doğum polikliniklerinde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, belirtilen tarihler arasında kadın doğum polikliniğine başvuran ve örneklem kriterlerine uyan 37 deney, 37 kontrol olmak üzere toplam 74 gebe oluşturmuştur. Deney grubundaki gebelere "İnhalasyon Uygulama Formu" kullanılarak lavanta yağı ile 1 ay aromaterapi uygulanmıştır. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Visual Analog Scale (VAS)",  "Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ)" ve "Yorgunluk İçin Görsel Benzerlik Skalası (YİGBS)" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, yüzdelik dağılımlar, ki-kare önemlilik testi, bağımsız gruplarda t testi ve Mann-Whitney U ve Wilcoxon testi kullanılmıştır.
	Araştırmada lavanta yağı inhalasyonu uygulanan deney grubundaki gebelerin son test PUKİ puan ortalamasının 4,10±1,36; kontrol grubundaki gebelerin 5,45±2,48 olduğu bulunmuştur. Deney grubundaki gebelerin son test VAS  puan ortalamasının 5,89±0,88; kontrol grubundaki gebelerin 7,70±10,79 olduğu bulunmuştur. Deney grubundaki gebelerin son test yorgunluk puan ortalamasının 65,91±7,02; kontrol grubundaki gebelerin 75,40±1,24 olduğu bulunmuştur. Deney ve kontrol grubundaki gebelerin son test PUKİ, VAS, yorgunluk ve enerji toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu  bulunmuştur(p<0.05). 
	Çalışma sonucunda gebelere inhalasyon yoluyla uygulanan aromaterapinin uyku kalitesini artırdığı, yorgunluk düzeyini azalttığı belirlenmiştir. Bu sonuca göre son trimesterde bulunan gebelerde uyku kalitesini artırmada ve yorgunluk düzeyini azaltmada lavanta yağıyla yapılan aromaterapi kullanımı önerilebilir.

Abstract:
The research was conducted as a pretest-posttest randomized controlled intervention study to determine the effect of aromatherapy applied to pregnant women via inhalation on sleep quality and fatigue.
             The research was conducted in the gynecology and obstetrics outpatient clinics of a training and research hospital in Adana between October 2022 and March 2023.The sample of the study consisted of a total of 74 pregnant women, 37 experimental and 37 control, who applied to the gynecology clinic between the specified dates and met the sample criteria. Aromatherapy with lavender oil was applied to the pregnant women in the experimental group for 1 month using the "Inhalation Application Form". "Personal Information Form", "Visual Analog Scale (VAS)", "Pittsburg Sleep Quality Index (PSQI)" and "Visual Similarity Scale for Fatigue (VSSP)" were used to collect data. Percentage distributions, chi-square significance test, t test in independent groups, and Mann-Whitney U and Wilcoxon tests were used to evaluate the data.
             In the study, the post-test PSQI score average of the pregnant women in the experimental group who received lavender oil inhalation was 4.10±1.36; It was found that the weight of pregnant women in the control group was 5.45±2.48. The mean post-test VAS score of the pregnant women in the experimental group was 5.89±0.88; It was found that the weight of pregnant women in the control group was 7.70±10.79. The mean post-test fatigue score of the pregnant women in the experimental group was 65.91±7.02; It was found that the age of pregnant women in the control group was 75.40±1.24. 
            It was found that there was a statistically significant difference between the post-test PSQI, VAS,VSSP total score averages of the pregnant women in the experimental and control groups (p <0.05).
             As a result of the study, it was determined that aromatherapy applied to pregnant women through inhalation improved sleep quality and reduced fatigue level. According to this result, the use of aromatherapy with lavender oil can be recommended to improve sleep quality and reduce fatigue level in pregnant women in the last trimester.