Çocukluk çağında kanser nedeni ile kemoterapi ve radyoterapi alan kız çocuklarında over rezervinin değerlendirilmesi
Evaluation of the ovary reserve in children who received chemotherapy and radiotherapy due to childhood cancer
Yazar: BERTAN AKAR
Danışman: DOÇ. DR. ERAY ÇALIŞKAN
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
AMAÇ
Çalışmamızda çocukluk çağı kanserlerinden dolayı kemoterapi ve radyoterapi almakta olan ve almış kız çocuklarında, anamnezden elde edilen güncel verileri, klinik bulguları, over rezervini belirlemek yaygın olarak kullanılan laboratuar testleri ve ultrasonografik belirteçleri kullanarak, sitotoksik kemo/radyoterapi yöntemlerinin akut dönemde folikül havuzu üzerindeki etkisini ve akut over yetmezliği oluşturma potansiyellerini, prepubertal ve pubertal hasta gruplarını kontrol grupları ile karşılaştırmayı ve bu testlerin over hasarının boyutlarını değerlendirmede kullanılabilirliğini değerlendirmeyi amaçladık.
GEREÇ ve YÖNTEM
Çalışmamızda malignite nedeniyle pediatrik hematoloji ve pediatrik onkoloji kliniklerinde takip ve tedavi edilen prepubertal dönemde olan 10 hasta, pubertal dönemde olan 33 hasta olmak üzere toplam 43 hasta çalışma grubunu, pediatri polikliniğine benign sebepler ile başvuran 44 pubertal hasta ise kontrol grubunu oluşturdu. Tüm hastaların demografik verileri, anamnez bulguları, fizik muayene bulguları, puberte evreleri, pelvik ultrasonografi ile over volümleri ve toplam antral folikül sayımları, antimüllerian hormon, inhibin B, folikül stimülan hormon, luteinizan hormon ve estradiol ölçümlerinin içeren laboratuar verileri elde edildi. Elde edilen veriler, gruplar arasında devamlı değişkenlerin karşılaştırılması için Mann-Whitney U veya Student T-testi ve sınıflanmış verilerin karşılaştırılması için ise ki-kare testi veya Fisher'in exact testi kullanılarak analiz edildi.
BULGULAR 
Çalışma grubundaki pubertal olguların kontrol grubundaki olgulara kıyasla over volümleri ve toplam antral folikül sayımları anlamlı olarak düşüktü ( p<0.05) ve folikül stimülan hormon değerleri anlamlı olarak yüksekti (p=0.017). Diğer biyokimyasal belirteçler arasında çalışma ve kontrol grupları arasında fark yoktu. Prepubertal dönemde tanı alıp tedavi gören hastaların puberte sonrası bakılan antimüllerian hormon değerleri, pubertal dönemde tanı ve tedavi alan hastaların değerlerinden anlamlı olarak yüksekti (p=0.034). Çalışma grubunda pubertal gelişim anlamlı olarak geri kalmıştı (p<0.05).
SONUÇLAR
Çocukluk çağı kanserleri için uygulanan kemo/radyoterapi yöntemlerinin erken dönemde over folikülleri üzerinde yarattığı hasarın değerlendirilmesinde folikül stimülan hormon, over hacmi ve toplam antral folikül sayımı kullanılabilir. Antimüllerian hormon değerleri puberte sonrası over foliküllerinin sitotoksik kemo/radyoterapinin tahrip edici etkilerine daha duyarlı olduklarını ortaya koymaktadır. Bu nedenle puberte sonrası kanser tedavisi alması planlanan hastalarda over folikül havuzunu koruyucu önlemler göz önünde bulundurulmalıdır. Bu çocuklar pubertal gelişim yavaşlayabileceği konusunda uyarılmalı ve gerekli danışmanlık verilmelidir.

Abstract:
OBJECTİVE
The objective of the study was to assess the impact of chemotherapy/ radiotherapy treatment on ovarian reserve , ovarian damage, frequency of acute ovarian failure by evaluating medical history, symptoms, ovarian reserve markers and ultrasonographic markers in pre and postpubertal case- control groups.Our aim was to evaulate the markers that are used to indicate extent of damage to the ovaries.

MATERIAL  and  METHOD
Our study was a case -control  study that involved 87 patients at Kocaeli University. Fourty three females (10 prepubertal, 33 pubertal ) were treated and followed up with the diagnosis of  childhood cancer in pediatrics hematology and oncology clinics. Fourty four control patients with diagnosis of  bening conditions were enrolled from the pediatrics clinic. The demographic characteristics, medical histories, physical examination symptoms, volume of ovaries, total antral follicle counts, anti mullerian hormone levels, inhibin B levels, follicle stimulating- luteinizing  hormones and estradiole levels were reviewed. Statistical analysis was performed using an analysis of  Mann-Whitney U and Student T test  for continuous variables and chi square and Fisher exact test for categorical variables.

RESULTS

 Ovarian volumes and total antral follicle counts of pubertal patients in the study group were significantly lower than the control group (p<0.05 ) whereas FSH levels (pg/ml) were significantly higher than the control group (p=0.017). Other biochemistry parameters were not statistically different in between the two groups. Post treatment AMH levels for patients whom diagnosis was made at the prepubertal period were significantly higher than patients with diagnosis at pubertal period (P=0.034 ). Pubertal development was underdeveloped in case group significantly (P<0.05 ).

CONCLUSION
Follicle stimulating hormone levels, ovarian volumes  and total antral follicle counts are clinically useful markers of damage to the ovarian follicles in patients receiving chemotheapy/ radiotherapy for childhood cancers. AMH level has indicated that ovarian follicles are more sensitivite to cytotoxic treatment in postpubertal patients than prepubertal patients. Therefore ovarian reserve preservation should be considered in postpubertal girls planning treatment for cancer. These patients should be warned about decelerating pubertal development and genetic counselling should be informed.