Bilişsel süreç yaklaşımına dayalı olarak hazırlanan cinsel istismarı önleme becerisi öğretim programının etkililiğinin incelenmesi
Examining the effectiveness of sexual abuse prevention curriculum based on cognitive processapproach
Yazar: MERYEM UÇAR
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR ÇİFCİ TEKİNARSLAN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel süreç = Scientific process ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmanın amacı; bilişsel süreç yaklaşımına dayalı olarak hazırlanan cinsel istismarı önleme öğretim programının zihin yetersizliği olan bireylerin cinsel istismarı önleme becerisini kazanmalarında ve bu beceriyi genelleyebilmelerinde etkili olup olmadığını ortaya koymaktır. Araştırmanın katılımcıları, ortaokula devam eden kaynaştırma öğrencileri arasından araştırmanın önkoşul becerilerini karşılayan hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan üç kadın öğrencidir. "Cinsel istismarı önleme" sosyal becerisinin öğretim etkililiğini belirlemede, tek-denekli araştırma yöntemlerinden "katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli" kullanılmıştır. Cinsel istismarı önleme becerisi öğretim programı bilişsel süreç yaklaşımının aşamaları olan; sosyal kodlama, sosyal karar verme, sosyal performans ve sosyal değerlendirme aşamaları temel alınarak hazırlanmıştır. Cinsel istismarı önleme becerisinin öğretiminde öykü ve bu öyküleri betimleyen resimler kullanılmıştır. Öğretimde katılımcıya "hayır" demek, "ortamdan uzaklaşmak" ve "güvendiği birine durumu anlatmak" öğretilmiş ve bu şekilde cinsel istismarı önleyebileceği öğretilmiştir. Uygulama başlama düzeyi, öğretim, yoklama ve genelleme oturumları olmak üzere dört evrede tamamlanmıştır. Araştırmanın verileri hazırlanan veri toplama araçlarıyla toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda bilişsel süreç yaklaşımına dayalı olarak hazırlanan öğretim programıyla araştırmanın tüm katılımcılarına cinsel istismarı önleme becerisi kazandırılmasında etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
The purpose of this study is to determine whether curriculum of preventing sexual abuse that is based on cognitive process approach is effective in developing the skill of preventing sexual abuse for people with mental disabilities and in making them generalize this skill. The participants of the research are three female inclusive students at an elementary school who are low mentally disabled and meet the prerequisite skills of the research. Multiple probe model with probe conditions across subject method which is one of the single subject research methods was used for determining the efficacy of preventing sexual abuse social skill instruction. The curriculum of preventing sexual abuse skill was prepared by basing on the steps of cognitive process: social coding, social decision, social performance and social evaluation. In the instruction of preventing sexual abuse skill, the stories and the pictures depicting these stories were used. It was instructed that the abuse would be prevented in three steps: saying "no", "leaving the stage" and "telling the event to someone he/she trusts." That was completed in four stages: application beginning level, instruction, examination and generalization. Data of the research were obtained by data collection tools. At the end of the research, it has been found that the curriculum which was prepared by basing on cognitive process approach was effective in developing the skill of preventing sexual abuse for all participants and in generalization of this skill.