Doğum sonu dönemdeki annelerin uyku kalitesinin ve annelik fonksiyonunun emzirme motivasyonu ile ilişkisi
The relationship between sleep quality and maternal function of mothers in the postpartum period and breastfeeding motivation
Yazar: LÜTFİYE GÜLER
Danışman: DOÇ. DR. SEYHAN ÇANKAYA
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Bu araştırma doğum sonu dönemdeki annelerin uyku kalitesinin ve annelik fonksiyonunun emzirme motivasyonu ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. 
Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte dizayn edilmiştir. Çalışmanın örneklemi Aralık 2022- Aralık 2023 tarihleri arasında Ardahan Göle Toplum Sağlığı Merkezine bağlı Aile Sağlığı Merkezlerine gelen doğum sonu dönemde bir ile altıncı ay arasında olan 359 anneden oluşmuştur. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Pospartum Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKÖ), Barkin Annelik Fonksiyon Envanteri (BAFE) ve Emzirme Motivasyon Ölçeği (EMÖ) ile toplanmıştır. 
Çalışmada annelerin yaş ortalaması 28,88±4,87'dir. Annelerin PUKÖ toplam puan ortalaması 43,5±9,2 olup uyku kalitesinin düşük olduğu ve BAFE toplam puan ortalaması 72,6±12,3 olup annelik fonksiyonlarının yüksek olduğu bulunmuştur.  EMÖ bütünleşmiş düzenleme alt boyutundan 37,4±3,6, içsel motivasyon ve özdeşleşmiş düzenleme alt boyutundan 21,3±3,3, içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal onaylama alt boyutundan 6,5±1,7, içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal baskı alt boyutundan 4±2,2 ve dışsal düzenleme-ek yararlar alt boyutundan 6,6±1,6 alt boyutundan puan aldığı belirlenmiştir. EMÖ'den alınan puanlar incelendiğinde içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal baskı alt boyutunun ortalama değerin altında olduğu, diğer alt boyutların ise maksimum puana yakın olduğundan dolayı emzirme motivasyonunun yüksek olduğu bulunmuştur. Annelerin PUKÖ toplam puanı ile EMÖ-içsel motivasyon ve özdeşleşmiş düzenleme alt boyutu puanı arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunurken (p<0,05), EMÖ-içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal baskı alt boyutu puanı arasında ise düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0,01). PUKÖ ile EMÖ-bütünleşmiş düzenleme, içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal onaylama ve dışsal düzenleme-ek yararlar alt boyut puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). BAFÖ puanı ile EMÖ-bütünleşmiş düzenleme (p<0,01), EMÖ-içsel motivasyon ve özdeşleşmiş düzenleme (p<0,01), EMÖ-içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal onaylama (p<0,01) ve EMÖ-dışsal düzenleme-ek yararlar (p<0,01) alt boyutları puanları arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunurken, EMÖ-içe yansıtılmış düzenleme-toplumsal baskı alt boyutu puanı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05).
Sonuç olarak araştımamıza katılan annelerin uyku kalitelerinin düşük olduğu ve düşük uyku kalitesinin annelerin emzirme motivasyonlarını olumsuz yönde etkilediği belirlenmiştir. Bununla birlikte, annelik fonksiyonu yüksek olan annelerin, emzirme motivasyonunun yüksek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: annelik fonksiyonu; emzirme motivasyonu; ebeveynlik; postpartum uyku kalitesi

Abstract:
This research was conducted to examine the relationship between the sleep quality and maternal functioning of mothers in the postpartum period with their breastfeeding motivation. 
The study was designed as descriptive and correlational. The sample of the study consisted of 359 mothers who came to Family Health Centers affiliated with Ardahan Göle Community Health Center, and were in their between the first and the sixth months of postpartum. Data were collected using a Personal Information Form, Postpartum Sleep Quality Scale (PSQS), Barkin Maternal Functioning Inventory (BMFI), and Breastfeeding Motivation Scale (BMS). 
The mean age of the mothers in the study was 28.88±4.87. The mean total score of PSQS was 43.5±9.2, indicating low sleep quality, while the mean total score of BMFI was 72.6±12.3, indicating high maternal functioning. It was found that the mothers scored 37.4±3.6 on the integrated regulation subscale, 21.3±3.3 on the intrinsic motivation and identified regulation subscale, 6.5±1.7 on the introjected regulation-social approval subscale, 4±2.2 on the introjected regulation-social pressure subscale, and 6.6±1.6 on the external regulation-additional benefits subscale of BMS. When the scores obtained from BMS were examined, it was revealed that the introjected regulation-social pressure subscale was below the average value, while the other subscales were close to the maximum score, indicating high breastfeeding motivation. A low-level negative significant relationship was found between the total score of PSQS and the intrinsic motivation and identified regulation subscale score of BMS (p<0.05), while a low-level positive significant relationship was found between the introjected regulation-social pressure subscale score of BMS (p<0.01). There was no significant relationship between the total score of PSQS and the integrated regulation, introjected regulation-social approval, and external regulation-additional benefits subscale scores of BMS (p>0.05). While there was a low-level positive significant relationship between the total score of BMFI and the integrated regulation (p<0.01), intrinsic motivation and identified regulation (p<0.01), introjected regulation-social approval (p<0.01), and external regulation-amotivation (p<0.01) subscale scores of BMS, there was no significant relationship between the introjected regulation-social pressure subscale score of BMS (p>0.05). 
In conclusion, it was revealed that the sleep quality of the participating mothers was low and that low sleep quality negatively affected the breastfeeding motivation of mothers. Moreover, it was also determined that mothers with high maternal functioning had high breastfeeding motivation.

Keywords: maternal functioning; breastfeeding motivation ; parenthood; postpartum sleep quality