Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ve normal gelişim gösteren çocukların kardeşlerinde aleksitimi, ruminasyon düzeyi ve algılanan ebeveyn tutumunun karşılaştırılması
A comparison of alexithymia, rumination level, perceived parental attitude on siblings of children diagnosed with autism spectrum disorder and of children developing normally
Yazar: AYLA DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EZEL AVCI
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Kardeşler = Brothers ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Ruminasyon = Rumination ; Toronto Aleksitimi Skalası = Toronto Alexithymia Scale

Özet:
Bu araştırmada; otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ve normal gelişim gösteren çocukların kardeşlerinde aleksitimi, ruminasyon düzeyi ve algıladıkları anne-baba tutumu incelenmiştir. Bu tezin örneklemini; otizmli kardeşe sahip olan ve kendisi normal gelişim gösteren 60 çocuk ve normal gelişim gösteren kardeşe sahip olan kendisi de normal gelişim gösteren 60 çocuk oluşturmaktadır. Çocukların yaşları 13-18 yaş arasında değişmektedir. Otizmli kardeşe sahip olan ve kendisi normal gelişim gösteren 60 çocuğa, İstanbul ilinde Kartal, Maltepe, Kadıköy, Ataşehir, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Levent, Küçükçekmece ilçelerinde bulunan Özel Eğitim Uygulama Merkezleri, Özel Eğitim İş Uygulama Merkezleri, Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri ve resmi İlkokul, Ortaokul ve Liselerde bulunan Özel Eğitim Sınıfları aracılığı ile ulaşılmıştır. Normal gelişim gösteren kardeşe sahip olan kendisi de normal gelişim gösteren 60 çocuğa ise; İstanbul ilinde Kartal, Maltepe, Kadıköy ilçelerinde bulunan ortaokul ve liseler aracılığı ile ulaşılmıştır

Katılımcılara, Kişisel Bilgi Formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği, Ruminatif Düşünce Biçimi Ölçeği ve Ana Baba Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Uygulanan ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 22.0 programına aktarılmıştır. İlk olarak normallik testi gerçekleştirilmiştir ve verilerin normal dağıldığı tespit edilmiştir. Demografik değişkenlere ilişkin bilgiler için Frekans analizi kullanılmıştır. Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocukların ve normal gelişim gösteren çocukların kardeşlerinin ölçeklerden aldığı puanların karşılaştırılması için t testi kullanılmıştır.

Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda OSB tanılı kardeşe sahip olan çocukların; toronto aleksitimi ölçeğinden ve ruminatif düşünce biçimi ölçeğinden aldıkları puan, OSB tanılı kardeşe sahip olmayan çocukların aldıkları puana göre anlamlı biçimde yüksek çıkmıştır. Ayrıca OSB tanılı kardeşe sahip olan çocukların, ebeveynlerinin daha çok "koruyucu-istekçi tutum" sergiledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Kardeş durumuna göre otoriter tutum ve iletişim puanları farklılaşmamaktadır. OSB tanılı kardeşe sahip olan çocukların; "karşılıklı sosyal etkileşim", "sınırlı, yineleyici ve basmakalıp davranış" ve "sosyal iletişim" puanlarının da, OSB tanılı kardeşe sahip olmayan çocuklara göre anlamlı bir biçimde yüksek olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Otizm, Kardeş, Aleksitimi, Ruminasyon, Anne Baba Tutumu

Abstract:
In this research; on siblings of children diagnosed with autism spectrum disorder and of children showing a normal development, the alexithymia, rumination level and perceived mother-father attitude are examined. Universe of this dissertation is constituted by 60 children who have an autistic sibling and is showing a normal development, and 60 children who have a sibling who is showing a normal development and is himself/herself also showing a normal development. Children's ages vary between 13 and 18. 60 children who have an autistic sibling and is showing a normal development are reached over Special Education Practice Centers, Special Education Vocational Practice Centers, Special Education and Rehabilitation Centers and Special Education Classes found in public primary and secondary schools and high schools which are based in Kartal, Maltepe, Kadiköy, Ataşehir, Ümraniye, Üsküdar, Pendik, Levent and Küçükçekmece districts of Istanbul province. 60 children who have a sibling showing normal development and is himself/herself also showing normal development are reached over public secondary schools and high schools in Kartal, Maltepe and Kadiköy districts of Istanbul province. 

Personal Information Form, Toronto Alexithymia Scale, Ruminative Thinking Scale and Mother-Father Attitude Scale have applied to participants. Data from applied scales are entered to SPSS 22.0 software. Firstly a normality test has been run and it is found that data show normal distribution. Frequency analysis is used for information about demographical variables. T test is used to make a comparison between scores of siblings of children diagnosed with autism spectrum disorder and siblings of children showing normal development. 
In the light of findings obtained from this research, it is found that scores of children having a sibling with Autism Spectrum Disorder (ASD) as a result of Toronto alexithymia scale and ruminative thinking scale are significantly higher than those of children not having a sibling with ASD. It is also concluded that parents of children having a sibling with ASD exhibit a more "protective-demanding attitude". Depending on state of the sibling, authoritarian attitude and communication scores do not show any difference. It is also revealed that "mutual social interaction", "limited, repeating and stereotypical behaviors" and "social communication" scores of children having a sibling with ASD are significantly higher than those of children not having a sibling with ASD.

Keywords: Autism, Sibling, Alexitymia, Rumination, Parental Attitude