Kuzey Ege Denizi'nde kullanılan dip paragat takımlarının av kompozisyonları ve seçiciliğinin belirlenmesi
Determining fishing compositions and selectivity of bottom long line kits used in North Aegean sea
Yazar: ALKAN ÖZTEKİN
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR ÖZEKİNCİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada, Kuzey Ege Denizi'nde son zamanlarda kullanımı artmaya başlamış olan dip paragat takımlarının av kompozisyonları, kullanılan iğnelerin seçiciliği, avcılık esnasında karşılaşılan problemler ve kullanılan yemler ile iğne çeşitleri belirlenmeye çalışılmıştır. Bununla beraber farklı iğne numaralarının, yakalanan balıkların büyüklüğü ve miktarı üzerine etkisi ile birim çabadaki av miktarları (CPUE), hedef dışı av (bycatch) ve ıskarta (discard) miktarları da tespit edilmiştir. Böylece elde edilen verilerle, Kuzey Ege Denizi'nde kullanılan paragat takımlarının geliştirilmesi ve balıkçılara alternatif bir av aracı olarak kullanımının yaygınlaştırılması imkanı sağlanacaktır.Çalışmada, Kuzey Ege'de (Edremit Körfezi, Saroz Körfezi, Gökçeada, Bozcada, Gelibolu Yarımadası) kullanılan paragat takımlarının teknik özellikleri ve yapısal farklılıklarını belirlemek için 426 balıkçı ile 37 farklı bölgede anket çalışmaları yapılmıştır.Yapılan anketler değerlendirilerek, bölgede kullanılan paragat takımlarının özellikleri tespit edilmiştir. Bölgede kalın, ince, kılıç ve mezgit paragatı olmak üzere 4 farklı paragat takımının kullanıldığı belirlenmiştir. Bu ön örnekleme ve yapılan anketlere göre kullanılacak paragat takımları, kullanılacak yemler ve paragat takımlarının atılacağı istasyonlar belirlenmiştir.Araştırma, Mayıs 2011 ? Haziran 2012 tarihleri arasında, Kuzey Ege Denizi, Çanakkale Boğazı kıyıları, Gelibolu Yarımadası kıyıları ile Saroz Körfezi'nde ticari balıkçıların avcılık yaptıkları 0 - 500m derinliğe sahip sahalarda gerçekleştirilmiştir. Genel olarak her biri 200 iğneli olan 3 sepet atılarak 20 operasyon yapılmış, 60 adet paragat sepeti kullanılarak toplam 60000 m misina serilmiş, 12000 adet iğne atılmış ve 1360 adet örnek alınmıştır. Avcılığı yapılan bireylerin 722 adeti ince takım ile yakalanırken 638 adeti kalın takım ile yakalanmıştır. İnce takım ile yakalanan 722 adet bireyin 351 tanesi (% 42,61) sübye yemi kullanılarak, kalın takımda ise 638 adet bireyin 211 tanesi (%33,07) sardalye yemi kullanılarak yakalanmıştır. Çapraz ve düz iğnelerin avcılığını değerlendirdiğimizde; 389 tane birey çapraz iğne kullanılarak yakalanırken 333 adet birey düz iğne kullanılarak yakalanmıştır. Çalışmada kullanılan iğneler gruplandırılıp aralarındaki tür çeşitliliği bakımından fark olup olmadığını belirlemek amacıyla ANOSIM analizi yapılmış ve bu analiz sonuçlarına göre tüm grupların birbirinden önemli derecede farklı olduğu tespit edilmiştir (ANOSİM= R = 0,7731 P < 0,05). Daha sonra bu farklılığa sebep olan türleri belirlemek amacı ile SİMPER analizi yapılmıştır. Yine iğne tipleri ve numaraları 2 yönlü ANOVA ile karşılaştırılmıştır. İğne tipi faktör olarak alınmıştır. Farklı dönemlerde farklı iğne numarası ile yapılan av miktarları arasındaki farklılıkların istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p = 0,00, p < 0,01). Çalışmada kullanılan paragat takımlarında farklı tipte ve farklı boyutlarda kullanılan iğnelerin seçiciliğinde yeterli sayıda örneğin elde edildiği 3 türe ait bakalyaro (Merluccius merluccius L. 1758), asıl hani (Serranus cabrilla L. 1758), gelincik (Phycis blennoides Brünnich, 1768) balıklarının seçicilik eğrileri çıkartılmıştır.Anahtar sözcükler: Paragat, Kuzey Ege, Seçicilik, Av Kompozisyonu, Çanakkale

Abstract:
In this study, catch compositions and selectivity of bottom longlines operational problems including bait and hook selection have been investigated. In addition CPUE, bycatch and discard rates have been attempted.In order to determine, technical specificications and charactaristics of longline gears that are extensively used in Northern Aegean survey study has been conducted with 426 fishermen in 37 different locations. It was determined that the fisherman in North Aegean Sea use four different longline types (Type 1 Xiphias spp., Type 2 Merluccius spp., Type 3 and Type 4 of longline is for different Sparidae species). For third type longline has 0,80 mm main line and 0,40 mm. snood, whereas for fourth type the main line 1,20 mm. snood, 0,80 mm. Results of preliminary surveys have been used to select the tipe of longlines and study locations. Based on survey data, the present study has been carried out in North Aegean Sea, Çanakkale, Gallipoli, during May 2011-June 2012 at the 0-500 m. A total of 20 operations have been performed with using 60 longline baskets equipment with a total 12000 hooks and 60000 meter monoflament lines.Of the 1360 fish caught and 722 of the were caught with third type of gear and 638 fish were caught with fourth type of gear. With regard the baits used, cuttle fish had the highest cacth ratio (42,61) in third type gears, whereas sardine had highest cath ratio (33,07%) in the fourth type gear. The catch ratio of cross and plain hooks were 389 and 333 fish respectively. The type of hook had significant effect on fish species.48,16% (655 fish) of the fish caught with longlines were the target species. Merluccius merluccius was the most abundant fish represented by 16,32% (222 individuals) followed by Physsis blennoides 7,28% (99 individuals). In terms of bycatch, Astropecten spp. was the most abundaned species represented by 15,59% (212 individuals) followed by S. cabrilla, represented by 8,31% (113 individuals). Lenght- weight reletationships as well as horizontal mouth width- lenght and vertical mouth gape-lenght correlations have been estimated for Merluccius merluccius, for Serranus cabrilla, for Physsis blennoides.Key words: Long line, North Aegean, Selectivity, Catch Composition, Çanakkale