Sosyoekonomik düzey açısından risk altında olan çocuklarda paylaşımlı kitap okuma: Ebeveyn uygulamalı erken okuryazarlık müdahalesi
Shared book reading in children at risk in terms of socioeconomic level: Parent implemented early literacy intervention
Yazar: SİNEM İŞLEK
Danışman: PROF. DR. FAHRİYE FİGEN TURAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba = Parents ; Erken müdahale eğitim programı = Early intervention educational program ; Kitap okuma = Book reading ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Paylaşım kuralı = Division rule ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmada sosyoekonomik koşullar nedeniyle risk altındaki çocuklar için ebeveyn uygulamalı paylaşımlı kitap okuma erken okuryazarlık müdahale programının çocukların erken okuryazarlık becerileri üzerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Ankara il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Yıldırım Beyazıt İlkokulu ve Tandoğan Şehit Celaleddin İbiş İlkokulu bünyesinde bulunan anasınıflarına devam eden çocuklar oluşturmaktadır. Okulların anasınıflarından biri deney diğeri kontrol grubuna rastlantısal olarak atanmıştır. Deney grubunda 17 ve kontrol grubunda 17 olmak üzere toplam 34 çocuk çalışma grubunda yer almıştır. Araştırmada ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada deney grubundaki çocukların ebeveynlerine erken okuryazarlık müdahale programı ile ilgili eğitim verilmiş ve bu gruptaki çocuklara ebeveynleri tarafından 12 hafta boyunca ebeveyn uygulamalı paylaşımlı kitap okuma erken okuryazarlık müdahale programı uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocuklar ise ön testler uygulandıktan sonra sınıf öğretmenlerinin uyguladığı programa devam etmişlerdir. Uygulama sonrasında her iki gruba da son testler uygulanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Denver Gelişimsel Tarama Testi (DGTT) II, Ev Erken Okuryazarlık Ortamı Ölçeği (EVOK), Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL), Erken Okuryazarlık Testi (EROT), Erken Çocukluk Dönemi Yazı Farkındalığı Becerileri Kontrol Listesi ve Anlamsız Sözcük Tekrarı Testi (AST) kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular ebeveyn uygulamalı erken okuryazarlık müdahale programının çocukların ev erken okuryazarlık ortamı ve erken okuryazarlık becerileri üzerinde olumlu ve anlamlı düzeyde etkili olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: erken okuryazarlık, ev erken okuryazarlık ortamı, paylaşımlı kitap okuma, sosyoekonomik düzey, ebeveyn uygulamalı müdahale.

Abstract:
This study aimed to examine the effect of the parent-implemented shared book reading early literacy intervention program for children at risk in terms of socioeconomic conditions on early literacy skills. The study group consisted of students attending the nursery classes at Yıldırım Beyazıt Elementary School and Tandoğan Şehit Celaleddin İbiş, connected to the Ministry of National Education, in Ankara Province center during 2019-2020 academic year. One of the nursery classes of the schools was assigned to the experimental and the other was assigned to the control group randomly. A total of 34 children was included in the study group, out of which the experimental group consisted of 17 children and the control group consisted of 17 children. Pretest-posttest control group quasi- experimental design was used in the study. In the study, the parents of the children in the experimental group were trained about the parent-implemented early literacy intervention program, and the children in the experimental group were administered shared book reading, early literacy intervention program by their parents for 12 weeks. After the pre-tests were applied, the children in the control group continued with the program of their classes. Post-tests were applied to both groups after the application. Denver Developmental Screening Test (DGTT) II, Home Early Literacy Environment Scale (EVOK), Turkish Early Language Development Test (TEDİL), Early Literacy Test (EROT), Early Childhood Print Awareness Skills Checklist and Nonword Repetition Test (AST) for collection of the study data were used. The findings obtained from the study showed that the parent-implemented early literacy intervention program has a positive and significant effect on children's home early literacy environment and early literacy skills.
Key Words: early literacy, home early literacy environment, shared book reading,    socioeconomic status, parent-implemented intervention.