Polikistik over sendromlu (PKOS) olgularda anti-müllerian hormon  (AMH) ile insülin direnci arasındaki ilişki
The relation between anti-mullerian (AMH) and insulin resistance in polycystic ovarian syndrome
Yazar: KHAYAL SHARAFKHANOV
Danışman: PROF. DR. ŞABAN SEZAİ ŞAHMAY
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Antimüllerian hormon = Antimullerian hormone ; Kadın ürogenital hastalıkları = Female urogenital diseases ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Bu çalışmada amacımız Polikistik Over Sendromlu (PKOS)  hastalarda Anti-Müllerian Hormon (AMH) değerlerinin insülin direnci parametreleri ile ilişkili olup olmadığını değerlendirmektir.
Materyal Metod: Retrospektif olarak uygulanan çalışmamıza 18-40 yaş arası, Rotterdam 2003 tanı kriterlerine göre PKOS tanısı alan 156 kadın dahil edildi. Tüm olguların ayrıntılı anamnezi alındı. Tüm olguların boy, vücut ağırlığı, bel çevresi, kalça çevresi ölçüldü, Ferriman-Gallwey skorlaması (FGS)  yapıldı ve ayrıntılı menstrüel anamnez alındı. Hasta ve kontrol grubundan menstruasyonun 3. günü 12 saatlik açlığı takiben açlık kan şekeri (AKŞ),  FSH, LH, total Testosteron (tT) , serbest Testosteron (sT),  17-Hidroksi Progesteron (17-OH P), Dihidroepiandrostenodion Sülfat (DHEAS), İnsülin, Anti-Müllerian Hormon (AMH) değerlerine bakıldı.  İstatistiksel analizler SPSS for Windows 15 yazılımı kullanılarak yapıldı. Çalışmada bağımsız gruplar için t testi, Pearson ve Spearman korelasyon analizleri yapıldı. 
Bulgular: AMH değerleri ile total Testosteron arasında pozitif korelasyon olduğunu saptadık (r=0,258; p <0,001). Hastaların AMH değerleri ile LH (r=0,328; p < 0,001) ve LH-FSH oranı (r=0,367; p < 0,001) arasında pozitif korelasyon bulduk. PKOS'lu hastalar AMH değerlerine göre %25 persantilin altı, %25 ile %75 persantiller arası ve %75 persantilin üstü olarak gruplara ayrıldığında, AMH ile HOMA-IR (sırası ile 2,67; 2,76 ve 2,84) ve serbest Testosteron (sırası ile 3,57; 4,11 ve 4,64 ng/mL) arasında progresif ilişki olduğunu bulduk. AMH değerleri obez olmayan grupta (VKİ<25 kg/m²), obez gruba göre istatistiksel anlamlı yüksek bulundu (8,94±4,98 ng/mL'ye karşı 7,56±3,56 ng/mL; p=0,047). Obez (VKİ>25 kg/m²) grubun açlık insülin ve HOMA-IR değerleri obez olmayan (VKİ<25 kg/m²) gruba göre istatistiksel anlamlı yüksek (sırası ile p=0,003 ve p=0,005),  AKŞ-açlık insülin oranı ve QUICKI değerleri ise düşüktü  (sırası ile p=0,001 ve p=0,001).
Sonuç:  Elde edilen sonuçlara göre, Anti-Müllerian Hormon (AMH) değerlerinin PKOS tanısında ve PKOS'lu hastalarda insülin direncini öngörmede kullanılacak bir parametre olabileceğini söyleyebiliriz. Anti-Müllerian Hormon (AMH) hastanın PKOS'lu olup olmamasından bağımsız insülin direncini öngörmede yardımcı olabilir. Sonuçlarımız halen kullanımı yaygın olmayan AMH ölçümlerinin PKOS'lu hastalara doğru yaklaşımın değerlendirilmesinde bir belirteç olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar kelimeler: PKOS, AMH düzeyi, insülin direnci

Abstract:
Objective: In this study our aim was to determine the relation between Anti-Müllerian Hormone (AMH) levels and insulin resistence parameters in Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) patients.
Material and Method: 18-40 years old 156 patients with Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) were included in our retrospective study. Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) was defined according  Rotterdam 2003 criteria. Detailed  medical history were obtained from all the cases. Weight, height, waist circumference, hip circumference were measured and recorded. Ferriman Gallwey Score has been done and detailed menstrual anamnesis were obtained. Serum fasting glucose, FSH, LH, total Testosterone, free testosterone, 17-OH Progesterone, Dehydroepiandrosterone Sulfate,  fasting insulin, Anti-Müllerian Hormone levels of all patients and controls were measured on the 3rd day of menstruation after 12 hours fasting. The data of the both groups were statistically analyzed with SPSS 15 for Windows program. In our study we used t test, Pearson and Spearman correlation analysis.
Findings:  There was significant correlation between AMH levels and total Testosterone levels (r=0,258; p <0,001). We found positive correlation between AMH levels and LH (r=0,328; p < 0,001) and LH-FSH ratio (r=0,367; p < 0,001). When patients were divided according AMH levels into three group, there was positive relation between AMH and HOMA-IR levels (respectively  2,67; 2,76 and 2,84) and free Testosterone levels (respectively 3,57; 4,11 and 4,64 ng/mL). AMH levels were statistically significant higher in non-obese (BMI<25 kg/m²) group than in obese (BMI>25 kg/m²) group (respectively 8,94±4,98 ng/mL vs. 7,56±3,56 ng/mL; p=0,047). Serum fasting glucose and HOMA-IR were higher (respectively p=0,003 and p=0,005),  QUICKI and serum fasting glucose insulin ratio were lower in obese (BMI>25 kg/m²)  group (respectively p=0,001 ve p=0,001).
Conclusion: According to obtaned results we can use AMH levels as diagnostic criteria in PCOS patients and to predict insulin resistance in both PCOS patients and non-PCOS patients. Our results shows that AMH levels can be a marker for better approach in diagnosis and treatment of PCOS patients.

Keywords: PCOS, AMH level, insulin resistance