Havayolu işletmelerinde kabin görevlilerine uygulanan performans değerlendirme sistemlerinin mikro kurumsal kuram perspektifiyle değerlendirilmesi
The evaluation of performance appraisal systems applied to the cabin crews in airline companies via the micro institutional theory perspective
Yazar: HARUN KARAKAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. NALAN ERGÜN
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı havayolu işletmelerinde kabin görevlilerine uygulanan performans değerlendirme sistemlerinin kurumsallaşma süreçlerinin incelenmesidir. Çalışmada, araştırma amacının gerçekleştirilebilmesi için yeni kurumsal kuram ve mikro kurumsal kuramın varsayımlarından yararlanılmıştır. Araştırma alanını Türkiye'de faaliyet gösteren orta ölçekli iki havayolu işletmesi oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, toplanan veriler nitel veri analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Verilerin toplanmasında hem birincil hem de ikincil veri kaynaklarından yararlanılmıştır. Veriler tümevarımsal analizle nitel veri analiz programı olan NVivo12 programı ile analiz edilmiştir. 
	Araştırma sonucunda, incelenen havayolu işletmelerinin performans değerlendirme sistemlerini kendilerinin tasarladıkları, ancak performans değerlendirme sistemlerinin düzenleyici kuruluşların baskılarından dolaylı olarak etkilendikleri ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca havayolu işletmelerinin performans değerlendirme sistemlerini rasyonel olarak benimsedikleri araştırma sonucunda tespit edilmiştir. Bunun yanında performans değerlendirme sistemlerinin oluşturulmasına etki eden örgüt dışı aktörlerin ICAO, EASA ve SHGM gibi düzenleyici kuruluşlar olduğu, örgüt içindeki aktörlerin ise kabin hizmetleri departmanı yönetici ve çalışanları olduğu tespit edilmiştir. Performans değerlendirme sistemlerinin kurumsallaşması süreci üzerinde ödüllendirme sisteminin var oluşu, çalışan katılımının sağlanması, iletişim kanallarının açık tutulması, formalleşmenin sağlanması, adil kültür, raporlama kültürü, örgütsel bağlılık, eleştiriye açıklık, güç mesafesinin düşüklüğü, performans değerlendirme eğitimlerinin varlığı, çalışanların ve sistemin gelişime açıklığı, objektiflik, güvenilirlik, etkin bir geri bildirim mekanizması, değerlendiricilerin nitelikleri, değerlendirme sıklığı ve periyodu ve değerlendirme çıktılarının diğer İKY işlevlerinde kullanımı gibi unsurlar etkili olmaktadır.

Abstract:
The primary purpose of this study is to examine the institutionalization processes of performance appraisal systems applied to cabin attendants in the airline companies. In the study, the assumptions of the new institutional theory and micro-institutional theory were used to achieve the research purpose. The research area consists of the medium-sized two airlines having activities in Turkey. Qualitative data collection method was used to collect data in the study, and both primary and secondary data were collected. Data were analysed by inductive analysis using NVivo12 program, which is a qualitative data analysis program.
As a result of the research, it was revealed that the airline companies designed the performance appraisal systems themselves, but the performance appraisal systems were partially affected by the pressure of the regulatory agencies. Furthermore, it was determined as a result of the research that airline companies rationally adopted performance appraisal systems. Besides, it has been determined that non-organizational actors that influence the establishment of performance appraisal systems are regulatory institutions such as ICAO, EASA and DGCA, and actors within the organization are managers and employees of the cabin services department. The existence of a rewarding system on the institutionalization process of performance appraisal systems, ensuring employee participation, keeping communication channels open, ensuring formalization, just culture, reporting culture, organizational commitment, the openness to criticism, lowness of power distance, presence of performance appraisal training, the openness of employees and the system to the development, the factors such as objectivity, reliability, and an effective feedback mechanism, qualifications of evaluators, frequency and period of appraisal, and using of evaluation outputs in other HRM functions are sufficient.