Mustafa Asım Köksal'ın din algısı ve dini yaşayışı
Mustafa Asım Köksal's perception of religion and religious practices
Yazar: RABİA KARTAL
Danışman: PROF. DR. ASIM YAPICI
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi / İslami Araştırmalar Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bireylerin kutsalla olan ilişkisi ve yaşadıkları dindarlığı anlama çabası içinde olan din psikolojisi, bireyin dinî hayatının oluşum, gelişim süreçleri ve sonuçları ile ilgilenmektedir. M. Asım Köksal'ın inanç dünyası, din algısı ve dinî yaşantısı konulu bu araştırma, aile fertlerinden alınan bilgiler ve kendi metinleri aracılığıyla Köksal'ın zihin, duygu ve davranış yapısı ve bunların arkasında yatan nedenleri tespite çalışmaktadır. 
Köksal, okumaya olan aşırı düşkünlüğüyle tanınmaktadır. Yaşantısının büyük kısmını ilmi çalışmalara adamış; dinî, ahlaki, tarihi konularda eserler vermiştir. Kaleme aldığı eserler hem yaşadığı dönemin ihtiyaçlarını karşılamış hem de Türk insanın düşünce ve manevi dünyasına katkı sağlamış, sağlamaya da devam etmektedir. 
Bu çalışmada Köksal'ın hayatı ve şiirleri hakkında bilgi verilmiş, şiirleri ve dini inancına yönelik düşünce ve tasavvurları tespit edilebildiği kadarıyla ele alınmıştır. Dinî inancının uygulamaya dönüşmesi ve dinî yaşayışını besleyen diğer unsurlar da din psikolojik açısından analiz edilmiştir. Tez yazım sürecinde ilk olarak torunu A. Cüneyd Köksal'ın dedesinin hayatına dair yazdığı kitaplar incelendi. Sonrasında kendi yazmış olduğu mensur ve manzum eserleri, ardından da hakkında yazılan kitaplar, tezler, makaleler, köşe yazıları, sözlü ve yazılı basında çıkan haberler gibi birçok yazılı eser yanında, paneller, belgesel programları, sosyal platformlara yüklenmiş videoları, sağlığında çekilen yazdığı yirmi beş sayfalık otobiyografisini  içeren kayıtlar ve video kaydı alınan ev sohbetleri gibi birçok görsel kayıtlar  incelenerek notlar alındı. Aynı zamanda eşi, çocukları, torunları, yakın akrabaları, talebeleri ile görüşmeler yapılarak M. Asım Köksal'ın hayatı, dini tecrübeleri ve bunların yaşamsal etkileri noktasında birçok veri toplandı. 
Elde edilen veriler din psikolojisi bakış açısı çerçevesinden analiz edilmeye çalışılmış, bunun sonucunda iç güdümlü dindarlık eğiliminde olan Köksal'ın namaz, dua, oruç, tövbe gibi dindarlığını davranış boyutuyla yaşadığı gibi, Allah'ın varlığını hissetme ve dini tecrübe gibi içsel boyutuyla deneyimlediği görülmüştür. Zamane insanının ihtiyaçlarına yönelik tespitleri, söylem, tutum, davranışları ile iç dünyası arasında bağlantı kurularak resmedilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
The field of psychology of religion, which seeks to understand individuals' relationship with the sacred and their religious experiences, focuses on the formation, development processes, and consequences of an individual's religious life. In our research, we explored the belief system, perception of religion, and religious experiences of M. Asım Köksal through information obtained from family members and his own writings. We aimed to identify Köksal's mental, emotional, and behavioral structure, as well as the underlying reasons.
Köksal is known for his extreme dedication to reading. He dedicated a significant part of his life to scholarly activities, producing works on religious, moral, and historical subjects. His writings not only met the needs of his time but also contributed to the intellectual and spiritual world of the Turkish people, and this contribution continues.
After providing information about his life and personality, we delved into his poems to examine his thoughts and perceptions regarding religious beliefs. The transformation of his religious beliefs into practice and other influences that nourished his religious life were also analyzed from a religious psychological perspective. During the thesis writing process, we initially examined the books written by his grandson A. Cüneyd Köksal about his grandfather's life. We then studied his prose and poetic works, followed by various written works such as books, theses, articles, newspaper columns, and interviews, as well as visual records such as panels, documentary programs, videos uploaded to social platforms, and recorded home conversations, including a twenty-five-page autobiography written by him.
We collected data by conducting interviews with his wife, children, grandchildren, close relatives, and students to gather information about M. Asım Köksal's life, religious experiences, and their vital effects. Observations on contemporary human needs were attempted to be identified through his own descriptions, behaviors, expressions, and attitudes, establishing connections with his inner world.