Metotreksat hepatotoksisitesinde bor ve B17 vitamini uygulaması sonrası histolojik değişiklikler ve serum tiyol-disülfit dengesinin değerlendirilmesi
Boron and hepatotoxicity of methotrexate histological after application of vitamin B17 changes and serum thiole-disulfite assessment of balance
Yazar: ANDAÇ KİPALEV NEŞELİOĞLU
Danışman: PROF. DR. HABİBE MELTEM ÖZGÜNER
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Histoloji ve Embriyoloji = Histology and Embryology
Dizin: Disülfitler = Disulfides ; Hematoloji = Hematology ; Histoloji = Histology ; Metotreksat = Methotrexate ; Tiyoller = Thiols ; Toksisite = Toxicity ; Vitamin B = Vitamin B

Özet:
Amaç: Bir folik asit antagonisti olan metotreksat (MTX), bazı kanser türlerinin yanı sıra çeşitli inflamatuar hastalıkların tedavisinde de kullanılan kemoterapötik bir ilaçtır. Bu çalışmadaki amaç; MTX'ın hepatotoksik yan etkisine karşı Borik Asitin (BA) etkilerini ışık mikroskobik ve biyokimyasal düzeyde incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Her grupta 6 Erkek Wistar Albino rat olacak şekilde; kontrol, MTX, BA, B17, BA+B17, MTX+B17, MTX+BA, BA+MTX, MTX+BA+B17 olarak 9 gruba ayrıldı. Deneylerin 11. gününde tüm gruplardaki ratların karaciğer dokuları intraperitoneal (i.p) uygulanarak oluşturulan anestezi (75mg/kg ketamin +10mg/kg xylazine) altında yapılan dekapitasyondan sonra midsagittal insizyonla hızlıca çıkarıldı. %10'luk formaldehit ile tespit edildi. Parafin bloklar hazırlandı ve bloklardan 4μm kalınlığında kesitler alındı. Hematoksilen & Eozin (H&E) ve Masson Trichrom boyası ile boyandı. Olympus BX43 fotomikroskop ile incelenip fotoğraflandı ve skorlama yapıldı. Ayrıca ratların serumlarında çeşitli
oksidan(disülfide, %disülfide/native thiol, MPO, LOOH) ve antioksidan(native thiol, total thiol, katalaz, albümin) karaciğer fonksiyon testleri ölçüldü. Çalışmada ölçülen tüm biyokimyasal testler Siemens ADVIA 1800 Oto Analizöründe (siemens healthycare GmbH, Erlangen, Germany) çalışıldı.
Bulgular: Işık mikroskobik incelemelerde MTX verilen rat karaciğerlerinde sinüzoidal dilatasyona, hepatosit dejenerasyonuna, vasküler konjesyon-tromboza, inflamatuar infiltrasyon bulgularına rastlandı. Borik Asitin koruyuculuğunun tedavisinden daha etkili olduğu gözlendi. MTX verilen gruplarda lipid hidroperoksit, MPO ve disülfid gibi oksidatif stres ile ilişkili parametrelerin düzeyi arttı, buna karşılık native tiyol, total tiyol ve katalaz gibi antioksidan parametrelerin düzeyi azaldı.
Sonuç: Bu çalışmada metotreksat ile meydana gelen karaciğer hasarında, borik asitin koruyucu etkisinin tedavi edici etkisinden daha fazla olduğu belirlendi. Metotreksatın oluşturduğu oksidatif hepatotoksisite tiyol disülfit dengesini bozarak oksidasyon lehine kaymasına sebep oldu. Bulgularımız ışığında MTX tedavisine başlamadan önce hastalara hem lipofilik hem de hidrofilik özelliklere sahip olan amfipatik tiyol donörleri (alfa-lipoik asit vb.) uygulanmasının MTX'ın yan etkilerini anlamlı düzeyde azaltacağı öngörülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Borik asit, disülfid, metotreksat, oksidatif stres, tiyol

Abstract:
Histological Changes After Boron and Vitamin B17 Application in Methotrexate Hepatotoxicity and Evaluation of Serum Thiol-Disulfide Balance
Objective: Methotrexate (MTX), a folic acid antagonist, is a chemotherapeutic drug used in the treatment of various inflammatory diseases as well as some types of cancer. The purpose of this study; To examine the effects of boric acid (BA) against the hepatotoxic side effect of MTX at light microscopic and biochemical level.
Materials and Methods: There will be 6 male Wistar Albino rats in each group way; control was divided into 9 groups as MTX, BA, B17, BA + B17, MTX + B17, MTX + BA, BA + MTX, MTX + BA + B17. On the 11th day of the experiments, liver tissues of rats in all groups were removed rapidly by midsagittal incision after decapitation performed under anesthesia (75mg / kg ketamine + 10mg / kg xylazine) by intraperitoneal (i.p) application. It was fixed with 10% formaldehyde. Paraffin
blocks were prepared and 4μm thick sections were cut from the blocks. It was stained with Hematoxylin & Eosin (H&E) and Masson Trichrom stain. It was examined and photographed with an Olympus BX43 photomicroscope. Scoring was done using the Score method. In addition, various oxidant (disulfide,% disulfide / native thiol, MPO, LOOH) and antioxidant (native thiol, total thiol, catalase, albumin) liver function tests were measured in the sera of the rats. All biochemical
tests measured in the study were performed on the Siemens ADVIA 1800 Auto Analyzer (siemens healthycare GmbH, Erlangen, Germany).
Results: Light microscopic examinations revealed sinusoidal dilatation, hepatocyte degeneration, vascular congestion-thrombosis, and inflammatory infiltration in the liver of rats given MTX. It was observed that the sparing of boric acid was more effective than its treatment. In the groups given MTX, the level of oxidative stress-related parameters such as lipid hydroperoxide, MPO and disulfide increased, whereas the level of antioxidant parameters such as native thiol, total thiol and
catalase decreased.
Conclusion: In this study, it was determined that the protective effect of boric acid was more than the therapeutic effect in liver damage caused by methotrexate. Oxidative hepatotoxicity caused by methotrexate disrupted the thiol disulfide balance and caused it to shift in favor of oxidation. In the light of our findings, it was predicted that administering amphipathic thiol donors (alpha-lipoic acid, etc.) with both lipophilic and hydrophilic properties to patients before starting MTX treatment would significantly reduce the side effects of MTX.

Keywords: Boric acid, disulfide, methotrexate, oxidative stress, thiol