İlköğretim okulu yönetici ve öğretmenlerinin örgütsel sosyalleşme düzeyleri
Organizational socialization levels of primary school principals and teachers
Yazar: SADIK KARTAL
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kabullenme = Acceptance ; Motivasyon = Motivation ; Okul yöneticileri = School administrators ; Örgüt sosyolojisi = Organizational sociology ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu çalışmanın amacı ilköğretim okullarında görev yapan yönetici veöğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerini; iş doyumu, motivasyon,örgütsel bağlılık ve örgütsel kabullenme boyutları esas alınaraksaptamaktır. Örgütsel sosyalleşmede; görev (yönetici- öğretmen),cinsiyet (kadın-erkek), branş (sınıf öğretmeni- branş öğretmeni) ve kıdem(1-10 yıl, 11-20 yıl, 21 yıl ve üstü) değişkenlerine göre örneklem altgrupları arasında fark olup olmadığı araştırılmıştır. Araştırmanın evreniniAnkara ilindeki ilköğretim okulları oluşturmaktadır. Belirtilen evrenintümüne ulaşılması güç olduğundan random yöntemi ile AnkaraBüyükşehir sınırları içerisindeki yedi ilçeden (Altındağ, Çankaya,Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan ve Yenimahalle) iki ilköğretim okulu(Çankaya ilçesinde okul sayısı fazla olduğundan üç okul) seçilmiştir.Belirtilen ilçelerde toplam 138 yönetici (müdür- müdür yardımcısı) ve 401öğretmene anket uygulanmıştır. Örneklem grubuna araştırmacıtarafından iş doyumu, motivasyon, örgütsel bağlılık ve örgütselkabullenme boyutlarından oluşan ve faktör analizi ile geçerlilik vegüvenirliliği sınanan örgütsel sosyalleşme ölçeği (ÖSÖ) uygulanmıştır.Elde edilen veriler SPSS programında çözümlenmiştir. Görev, cinsiyet vebranşa göre gruplar arasındaki fark t-testi ile test edilirken, kıdemlerarasındaki fark, varyans analizi ile test edilmiştir. Elde edilen bulgulardangöreve göre iş doyumu boyutunda okul yöneticileri ile öğretmenlerarasında yöneticiler lehine olmak üzere fark varken, motivasyon, bağlılıkve kabullenme boyutlarında anlamlı fark bulunamamıştır. Cinsiyete göreviiş doyumu, motivasyon, bağlılık ve kabullenme boyutlarında anlamlı birfarkın olmadığı tespit edilmiştir. Branşa göre ise, sınıf öğretmenleri ilediğer branş öğretmenleri arasında iş doyumu boyutunda anlamlı bir farkbulunmazken, motivasyon, bağlılık ve kabullenme boyutunda sınıföğretmenleri lehine olmak üzere anlamlı fark olduğu saptanmıştır.Kıdeme göre, kabullenme boyutunda gruplar arasında anlamlı bir farkbulunmaz iken, iş doyumu boyutunda 11- 20 yıl ile 21 yıl ve üstü gruplararasında 21 yıl ve üstü lehine olmak üzere farklılığın olduğubelirlenmiştir. Motivasyon ve bağlılık boyutlarındaki 1-10 yıl kıdemindeolanlar ile 21 yıl ve üstü kıdeme sahip olanlar, 10- 20 yıl arasında olanlarile 21 yıl ve üstü kıdeme sahip olanlar arasında 21 yıl ve üstü kıdemesahip olanlar lehine olmak üzere anlamlı bir farklılığın olduğu ortayaçıkmıştır.vii

Abstract:
Doctorate Thesis, Sub Department of Educational Administration and Planning(Educational Administration and Supervision Programme)Thesis Advisor: Prof Dr. Ali BALCIJune 2003, 192 PagesThe purpose of this study is to determine the organizational socializationlevels of primary school principals and teachers, based on job thedimensions of satisfaction, motivation, organizational commitment andacceptance. It was researched to see if there were differences in samplegroups in organizational socialization according to variables in duty(principal- teacher), gender (male- female) branch (class teacher-branchteacher) and seniority (1 to 10 years, 11 to 20 years, 21 years andabove). The research was conducted on the primary school in the provinceof Ankara. Because it is difficult to reach all the units specified, twoprimary schools in each the seven districts (Altındağ, Çankaya, Etimesgut,Keçiören, Mamak, Sincan and Yenimahalle) were selected at randomand three schools from Çankaya district, because there are many schoolsthere. Whose validity reliability was tested via factor analysis.Organizational socialization scale(OSC) comprised of job satisfaction,motivation, organized commitment and organizational acceptance wasapplied to the sample. The data obtained analyzed with the SPSSprogram. While the difference in duty, gender and branch was tested withthe t- test, the difference in seniority was tested via variance analysis. Thefindings of this research showed that there was a significant difference injob satisfaction between the principals and teachers in favor of principals,there were not significant differences in respect to motivation loyalty andviiiacceptance. It was observed that there were no significant differences injob satisfaction, motivation, loyalty and acceptance. While no significantdifferences were observed in job satisfaction between class and branchteachers, there were significant differences, in favor of class teachers, onmotivation, loyalty and acceptance. While no significant differences wereobserved in acceptance according to seniority among the groups,differences in job satisfaction were observed between groups with 11 to 20years and other 21 years in favor of those over 21 years. There weresignificant differences in motivation and loyalty between groups with 1 to10 years and those with 21 and above years, and between groups with 10to 20 years and 21 and above years of service, in favor of those with 21and above years of service.ix