Yoğun bakım ünitelerinde sepsis ve ventilatör ilişkili pnömonide antibiyotik yönetim programının etkileri
The influence of antimicrobial stewardship program in patients diagnosed with sepsis and ventilator-associated pneumonia in intensive care units
Yazar: GAMZE GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. ÖMRÜM UZUN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Antibiyotikler = Antibiotics ; Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Pnömoni = Pneumonia ; Sepsis = Sepsis ; Ventilatörler-mekanik = Ventilators-mechanical ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Son yıllarda, antibiyotik direnç oranında önemli ölçüde arttığı, buna karşılık yeni geliştirilen antibiyotiklerin sayısında ciddi azalma olduğu görülmektedir. Diğer mikroorganizmalara nazaran bakterilerin hızlı direnç kazanması, bu etkenlerle ciddi enfeksiyon gelişen hastalarda "uygunsuz" tedavi sonucu morbiditenin, mortalitenin ve tedavi maliyetinin daha yüksek olması nedeniyle antibiyotik yönetimi son yıllarda oldukça popüler bir konu haline gelmiştir. Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi Erişkin ve Onkoloji Hastaneleri Yoğun Bakım Üniteleri'nde izlenmekte olan, sepsis/septik şok veya ventilatör ilişkili pnömoni (VİP) tanısı almış olan hastalarda yapılmıştır. Çalışmada antimikrobiyal tedavi yönetim uygulamasının etkileri araştırılmıştır. Hasta verileri, sadece yerel kılavuzların geliştirildiği ve uygulanmasının teşvik edildiği (2. dönem) ve her hastanın tedavi planına aktif müdahalenin yapıldığı (3. dönem) iki dönemde prospektif olarak toplanmış, veriler retrospektif hasta verileriyle karşılaştırılmıştır. Antimikrobiyal yönetim ilkelerinin uygulanmasının hasta izlemindeki etkileri, geliştirilen skorlama sistemlerine göre puanlama yapılarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda sepsis kolunda, SOFA skoru hesaplanma oranı (p<0,001), antibiyotik uygulamadan önce tam idrar tetkiki (p=0,001) ve idrar kültürü alınma oranları (p=0,003) müdahaleli 3. dönemde 1. ve 2. dönemlere göre anlamlı şekilde artmıştır. Tedavi öncesi iki set kan kültürü alınması 2. ve 3. dönemde, 1. döneme göre anlamlı olarak artmıştır (0,034). Antibiyotik öncesi CRP ve prokalsitonin bakılması 3. dönemde en yüksektir (p<0,001). Antibiyotiğin yerel kılavuza uygun doz (p=0,004) ve uygun infüzyon süresinde (p<0,001) verilme oranı yine 3. dönemde en yüksektir. VİP kolunda tanı anında SOFA skoru hesaplanması 3. dönemde sağlanmıştır (p=0,027). Antibiyotik öncesi solunum yolu örneklerinin kültürü ve Gram boyamasının yapılma oranında (p=0,028), antibiyoterapinin kılavuza uygun doz aralığında verilmesinde (p=0,021) 2. dönemde bir düşüş olmuş, 3. dönemde bu rakamlar artmıştır. Kalite skorlamasından alınan toplam puanlar hem sepsis hem de VİP kolunda artmıştır.

Abstract:
In recent years, the rate of antibiotic resistance has increased significantly, whereas fewere number of new antibiotics has been developed. Antibiotic stewardship has become a very popular topic due to higher emergence of resistance in bacteria compared to other pathogens, and a higher incidence of morbidity, mortality and treatment costs in patients with serious infections caused by these pathogens, and who are treated "inappropriately". This study was conducted in patients hospitalized in the Intensive Care Units of Hacettepe University Adult and Oncology Hospitals who were diagnosed with sepsis / septic shock or ventilator-associated pneumonia (VAP). In this study, the effects of implementation of an antimicrobial stewardship program (ASP) were investigated. Patient data were collected prospectively in two periods when local guidelines for antimicrobial use were developed and their use encouraged (Period 2), and later, when an active auditing procedure was performed on all patients treated for VIP or sepsis/septik shock (Period 3). Data obtained during these two periods were compared to those collected retrospectively. The effects of ASP were evaluated using scoring systems developed at our center for these infections. In the sepsis arm, the rate of calculating the SOFA score (p <0.001), the rate of sending samples for a complete urine test (p = 0.001) and urine culture (p = 0.003), the rate of sampling from all possible foci of infection (p <0.001) increased significantly in Period 3. The rate of taking two sets of blood cultures (p = 0.034) significantly increased in Period 2 and Period 3. The rate of C-reactive protein (CRP) and procalcitonin testing (p <0.001) before administration of antibiotic(s) is the highest in Period 3. Similarly, antibiotics were administered at the appropriate dose (p = 0.004) and with the appropriate duration of infusion (p <0.001) significantly more frequently during the period of active intervention. In the VAP arm, calculation of SOFA at the time of diagnosis was observed only in Period 3 (p = 0.027). A decrease was observed in obtaining respiratory tract samples for culture and Gram staining before antibiotic administration (p = 0.028), and administration of antibiotic(s) in accordance with the local guidelines (p=0.021) in Period 2, but they increased in Period 3. The total scores obtained from the quality scoring systems increased in both sepsis and VAP patients