Akdeniz Bölgesi referans evapotrasnpirasyon hesaplamalarında güneş radyasyon verileri ve referans evapotranspirasyon frekans analizi
Using solar radiation data in calculation of reference evapotranspiration and Mediterranean Sea region reference evapotranspiration frequency analysis
Yazar: ENGİN KAYMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ ÜNLÜKARA
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Atmosferin bitki üzerindeki buharlaştırma talebi referans evapotranspirasyonla ifade edilmektedir. Bitki gelişme dönemlerine göre değişen bitki katsayılarıyla söz konusu döneme ait referans evapotranspirasyon çarpılarak bitki su tüketimi hesaplanmaktadır. Dünya Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından referans evapotranspirasyon hesaplamalarında FAO Sulama ve Drenaj Yayınları No.56'da ortaya konula yöntem standart bir yöntem olarak önerilmektedir. Söz konusu yaklaşımda, güneş radyasyonu hesaplamalarında bölgeye ilişkin yerel Angstrom katsayılarının kullanılması önerilmektedir. Bu çalışmada Ülkemizin önemli tarım bölgelerinden Akdeniz Bölgesi için bölgesel Angstrom katsayılarının saptanması ve referans evapotranspirasyonun frekans analizinin yapılması (%95, %75, %50, %25, %10 ve %5 ihtimalle) amaçlanmıştır. Bunun için gerekli uzun yıllık meteorolojik veriler, Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü'nden temin edilmiştir. Osmaniye dışında Akdeniz Bölgesi'nde yer alan Adana, Antalya, Kahramanmaraş, Isparta, Burdur, Mersin ve Hatay illeri Angstrom katsayıları elde edilmiştir. Uzun yıllık iklim verileri ve Angstrom katsayıları kullanılarak tüm bu illerin aylık ortalama referans evapotranspirasyon verileri hesaplanmıştır. Yıllık ortalama toplamlar açısından en düşük ETo değerine 875 mm ile Isparta ve en yüksek 1332 mm ile Antalya sahip olmuştur. Türkiye'de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimleri rehber değerlerinden Kahramanmaraş ve Mersin %0.3 ve %1.06 daha yüksek, Isparta, Adana, Burdur, Hatay ve Antalya sırasıyla %15.8, %1.1, %8.6, %7.3 ve %1.55 daha düşük bulunmuştur. Cropwat 8.0 sonuçlarına göre Mersin %8.2 daha yüksek sonuç verirken Kahramanmaraş %17.9, Adana %8.6, Isparta %10.6, Burdur %7.4, Hatay %21.1 ve Antalya %7.6 daha düşük sonuç vermiştir.

Abstract:
Evaporative demand of atmosphere on plant is expressed as reference evapotranspiration. Crop water consumption is calculated by multiplying plant coefficients varying based on plant development period with the reference evapotranspiration of that period. The method specified in FAO Irrigation and Drainage Bulletin No.56 is used as a standard method to calculate reference evapotranspiration. In this method, local Angstrom coefficients are recommended in solar radiation calculations. In this study, regional Angstrom coefficients and frequency analysis (95, 75, 50, 25, 10 and 5% probable) were determined for Mediterranean Region, an important agricultural region of Turkey. Long-term meteorological data were supplied from General Directorate of Meteorology. Angstrom coefficients were determined for Mediterranean provinces of Adana, Antalya, Kahramanmaraş, Isparta, Burdur, Mersin and Hatay. With the use of long-term climate data and Angstrom coefficients, monthly average reference evapotranspiration of these provinces was calculated. As the annual average totals, the lowest ETo value (875 mm) was calculated for Isparta province and the greatest (1332 mm) for Antalya province. Total ETo values of Kahramanmaraş and Mersin provinces were about 0.3% and 1.6% greater than the values specified in Guidebook for Crop Water Consumptions of Irrigated Plants in Turkey and the values of Adana. Isparta, Burdur, Hatay and Antalya were found 1.1%, 15.8%, 8.6%, 7.3% and Antalya 1.5% lower from the Guidebook values, respectively.  Comparing to Cropwat 8.0 results, only Mersin yielded 8.2% higher values while Kahramanmaraş, Adana, Isparta, Burdur, Hatay and Antalya yielded 17.9%, 8.6%, 10.6%, 7.4%, 21.1% and 7.6% lower values, respectively.