Ankara Cenab-ı Ahmet Paşa Camii geçirdiği restorasyon aşamaları ve süsleme programı
Ankara Cenab-i Ahmet Pasha Mosque restorati̇on stages and decorati̇ons program
Yazar: SÜHEYLA DİKİLİ
Danışman: PROF. DR. BEKİR ESKİCİ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / El Sanatları Ana Bilim Dalı / Geleneksel Türk El Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: El Sanatları = Crafts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ankara = Ankara ; Camiler = Mosques ; Cenab-ı Ahmet Paşa Camii = Cenab-ı Ahmet Paşa Mosque ; Kalem işi = Work of chisel ; Kocatepe Cami = Kocatepe Mosque ; Osmanlı mimarisi = Ottoman architecture ; Restorasyon = Restoration ; Süsleme sanatı = Decorative art ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Geleneksel sanatlar bir toplumun kendine has kültür mirasının önemli göstergelerindendir. Geleneksel Türk sanatlarında Anadolu, oldukça zengin yapıya sahiptir. Bir kültür mirasının içerisinde dini mimari, sivil mimari ve bunlara bağlı sanatsal birikimler oldukça önemli bir yere sahiptir. 16.yy Osmanlı'nın en parlak dönemi kabul edilir. Siyasi alandaki getirileri açısından bu yargının ne derece doğru olduğu tartışılabilir; fakat sanatsal açıdan özgün Osmanlı mimarisinin en olgun devrini 16.yy'da yaşamış olduğu su götürmez bir gerçektir. Bu çalışmada 16.yy'ın önemli anıtlarından Ankara'daki Cenab-ı Ahmet Paşa Camisi üzerinde çeşitli dönemlerde gerçekleştirilen onarım ve ilaveler ile bunlara bağlı meydana gelen değişikliklerin tespiti amaçlanmıştır. Araştırma ve yerinde gözleme dayalı bu tespitler fotoğraf ve çizimlerle desteklenmiştir. Araştırmamızın; Ankara Cenab-ı Ahmet Paşa Camii geçirdiği tüm müdahale çalışmalarının incelenerek belgelenmesi sonucu Türk kültür zenginliğimizin ve kimliğimizin tanıtılmasına ve gelecek kuşaklara kalıcı bir belge olarak aktarılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir. Yapılan araştırma sonucunda; 16.yy klasik Osmanlı mimarisi tarzında yapılmış dönemin başarılı örneklerinden biri olan Ankara Cenab-ı Ahmet Paşa Camii mimari özelliklerinin incelenerek süslemelerinin zaman içinde gerek doğa şartları, gerekse bakımsızlık, hatalı onarım vb. insan kaynaklı etkenler nedeniyle gün geçtikçe tahribata uğradığı tespit edilmiştir. Gelecek nesillere aktarabilecek kaynak oluşturmak ve bu değerli eserimizin daha iyi korunmasına katkı sağlamak için belgelenmesi önem arz etmektedir. Tek kubbeli Osmanlı camilerinin güzel bir örneği olan yapı 1803, 1888, 1940 yıllarında ve yakın tarihlerde esaslı onarımlar görmüştür. Bu onarımlarda yapının daha çok kalem işleri üzerinde yenileme ve eklemeler yapıldığı tespit edilmiştir. 1940'ta yapılan onarımda pencere alınlıklarında yer alan süslemelerde, yapının barok dönem özelliği gösteren kalem  işlerinin tekrar canlandırılması söz konusu olmuş; kubbedeki ilk dönem süslemeler ise üzerine sonradan yapılan bezemeler raspalanarak orijinal haliyle sergilenmiştir. Yapı 2008-2012 yılları arasında geçirmiş olduğu onarım  çalışmalarından sonra son halini almıştır.



Anahtar Kelimeler: Cami, Mimari, Restorasyon, Kalem İşi

Abstract:
Traditional arts are fundamental indications of a society's specific cultural heritage. In traditional Turkish arts, Anatolia has a substantial construction. Religious architecture, civil architecture and artistic accumulations depending on these have an important role in this cultural heritage. 16th century is accepted as the brightest era of the Otoman Empire. It can be discussed that to what extend that this provision is correct from the point of the advantages in political field. However, it is a crystal-clear fact that the ottoman empire which is peculiar in terms of art had its most mature era in 16th centry. In this study, it is aimed to determine that restorations and additions that ongoed on one of the most important monuments of 16th century Cenab-ı Ahmet Pasha Mosque in Ankara in several periods and also some changes occured linked to these. These studies depend on observation and research is supported with photographs and illustrations. It is thought that our research can be beneficial to introduce our identity and our Turkish cultural wealth and to transfer to future generations as a permanent document. All of these are simply a consequence interference research of Ankara cenab-ı Ahmet pasha mosque. As a result of these research, it is detected that ankara cenab-ı Ahmet pasha mosque, which is the most successful sample  of classical ottoman architectural style of 16th centry, ornamentations are damaged by reasons stemming from not only natural circumstances, but also dilapidation, wrong restorations, factors related to humans. All of these is deducted by the observations of architectural features. In order to provide better encouragement fort he protection of our valuable monument and creating foundation to transfer to future generaions, documenting constitutes great importance. This construction, which is one of the beautiful example of the ottoman mosques with single dome, experienced radical restorations in the years 1803, 1888 and 1940. It is clear that these times are not so far away from now. In these restorations, it is detected that it was made renovations and additions mostly on engravings. In the restoration made in 1940, reanimation of the engravings which showed baroque characteristics was seen in the ornaments which placed in window pediments. Also ornaments of the first era in dome was displayed with their original shape by some processes such as rusting of surface on it. This constucture has evolved its last shape after the restorations between the years of 2008-2012.




Key Words: Mosque, Archıtecture, Restoratıon, Decoratıon.