Tomato brown rugose fruıt vırus ((ToBRFV)'ün tohum üzerinde taşınma oranı, taşınma yeri ve eradikasyon işlemleri
Transmission rate, location and eradication processes of Tomato brown rugose fruit virus on seed
Yazar: DAMLA ULUSOY
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN FİDAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki virüsleri = Plant viruses ; Domates = Tomato ; Eradikasyon = Eradication ; Tohumlar = Seeds

Özet:
Bu çalışma ile ToBRFV'nin tohumdan arınma olanaklarının araştırılması ve virüsün tohumla taşınma yüzdesinin ve yerinin belirlenmesi hedeflenmektedir.Tez kapsamında laboratuvar çalışmaları 2021-2022 yılları arasında ToBRFV enfekteli bitkiler Akdeniz Üniversitesinde bulunan seralarda yetiştirilmiştir. Bu tez çalışmasında ToBRFV'nin tohumla taşınma oranının yapılan moleküler ve serolojik testler sonucunda  % 0.8 olduğu ve bu etmenin tohum kabuğu ve endospermde görüldüğü, embriyoda ise virüsün taşınmadığı ortaya konulmuştur.
Tohumların dezenfekte edilmesinde uygulanan bazı kimyasal ve fiziksel metotlar incelenmiştir. Fiziksel yöntemlerden 20°C'den 72°C'ye kademeli olarak sıcaklık artışı gerçekleştiren, Delta firmasına ait makinede, en az 3 gün 50 rpmde dönerek kalan tohumlarda ToBRFV etmeni % 0.3 oranında tespit edilmiştir ve virüsün virulensliğini yitirdiği yapılan çalışmalarla belirlenmiştir. 254 nm dalga boyundaki UV ışınları 30 dk boyunca uygulanmış, bu uygulamanın virüsü yarı yarıya oranla inaktif hale getirdiği belirlenmiştir. Kimyasal yöntemlerde ise tohumlara yapılan farklı dezenfektan uygulamaları sonucunda ortaya çıkan bilgiler doğrultusunda: %1 Tsunami 100, %1 Biocon A ve %10 TSP uygulamaları tohum kabuğunu virüsten arındırmada %100 başarılı bulunmuştur. Aynı dezenfektanlar endospermde uygulanıp test edildiğinde endospermde %0.7 ve %0.9 oranında olan taşınmanın devam ettiği belirlemiştir, biyolojik testlemelerde de patojenitenin devam ettiği görülmüştür. Buna göre tohum kabuğundaki virüsü eradike etmede başarılı olan dezenfektanların endospermdeki taşımalarda etkin olmadığı belirlenmiştir. Bu yöntemler tohum eradikasyon başarısının yanında çimlenmeyi de olumsuz yönde etkilememektedir. Virüsün yayılımını sınırlamaya yönelik yapılan bu çalışmalar yerli ve milli tohumculuk adına önemli bir katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Reasons such as the increase in global seed trade and the facilitation of international transportation ensure the rapid spread of newly emerged viruses and the spread of diseases to clean areas. One of these viruses is Tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV) disease, which has gained much importance especially in recent years. ToBRFV, It is a member of the Tobamovirus group, which also includes plant viruses such as TMV and ToMV. While ToBRFV is transmitted by seeds over long distances, it can spread very easily by contact between short distances. Active seed trade and the importance of the region we are in in agriculture are the reasons that make the transmission of ToBRFV by seed dangerous. This situation has brought the eradication studies against the viruses found in the seeds to the fore in the fight against ToBRFV.
Within the scope of this thesis, some chemical and physical methods applied in the disinfection of seeds were examined. Of the physical methods, the virus density was found to be the least in seeds subjected to heat treatment at 72 °C for 72 hours. It was found that in the application of heat treatment and UV-C applications (254 nm), the virus loses its pathogenicity. According to the information obtained as a result of different disinfectant applications to seeds: 1% Tsunami 100, 1% Biocon A and 10% TSP have been determined as the optimal methods of combating this virus. In addition to the success of seed eradication, these methods do not adversely affect germination. These studies aimed at limiting the spread of the virus will make an important contribution to domestic and national seed production.