Samsun ve çevresi işlemelerinin geleneksel Türk-İslam işleme sanatındaki yeri
Place of handworks of Samsun and its surroundings in traditional Turkish-Islamic handwork art
Yazar: İLKNUR ALGÜL
Danışman: Y.DOÇ.DR. RECEP GÜN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Türk isleme sanatının Türklerin yasamında geçmisten günümüze kadar uzanan köklü veönemli bir geçmisi vardır. Yüzyıllar boyu ihtiyaçlar, kültürel etkilesimler, sosyal yasamlar vebireysel faktörler gibi birçok etmenden etkilenerek isleme bugünkü seklini almıstır. Hiçbir seyduragan olmadıgı gibi isleme sanatı da duragan degildir. Günümüze kadar zenginleserekgelen el islemeleri her ne kadar hala önem arz etse de teknolojinin gelismesi, sürekliilerlemesi ve bir takım sosyo-ekonomik nedenlerle hızlı bir tüketim potansiyeline sahipinsanlar tarafından özgünlük, teknik, estetik gibi yönlerde olumsuz etkilenmistir.Bu arastırmadaki amacımız Samsun ve çevresi islemelerinin genel özelliklerini belirlemek veinanç da dahil olmak üzere islemelere etki eden etmenleri ve etki derecelerini ortayakoymaktır.Arastırmada ele alınan 34 adet isleme örnegiyle Samsun islemeleri hakkında genel bir fikiredinilmeye çalısılmıstır. Yaptıgımız bu arastırmada Samsun islemeleri ele alınmıs ve bunlarıntarih, boyut, onarım durumu, kullanılan gereçler, teknikler, renkler, konular ve kompozisyonözellikleri incelenmistir. Ortaya çıkan sonuçlar tablolar halinde degerlendirilmistir.nceleme giris, iki bölüm, sonuç, kaynakça ve eklerden olusmaktadır. Giriste Samsun tarihi,isleme tarihi, Türk isleme tarihi, slam sanatı ve isleme ile islemeyi etkileyen etmenler yeralmaktadır.Birinci bölümde ise Samsun ve çevresinden toplanan isleme örneklerinin her biri, bir genel,bir detay olmak üzere iki fotografla ortaya konulmustur. Bunların tarihi, boyutu, onarımdurumu, kullanılan gereçler, teknikler, renkler, konular, kompozisyon özellikleri belirtilmistir.Son bölümde ise arastırma ile varılan sonuç kaleme alınmıs ve gerekli öneriler sunulmustur.Bu bölümün sonunda kaynakçayı takiben ikinci bölümde yer alan detay fotograflarınınçizimleri de ekler kısmında bulunmaktadır.Çalısmamızın sonunda Samsun'daki islemeler, kullanılan gereç, teknik, renk, konu vekompozisyon özellikleriyle tespit ve tescil edilmistir. nancın diger birçok alanda oldugu gibiislemelerde de etkili oldugu sonucuna ulasılmıstır. El islemelerinden gelecekte de istifadeedilebilmesi için bu ürünlerin belgelendirilip, motiflerinin kayda geçirilip saklanması önemarz etmektedir. El islemeleri olagan akısına bırakılmamalı, bu konuda bilimsel çalısmalaryapılıp düzenli bir tespit ve takip saglanmalıdır.Bu çalısma ile Samsun ve çevresi islemeleri hakkında genel bir fikir ortaya konulmus olupbundan sonra yapılacak diger arastırmalara kaynaklık edebilecek bir altyapı olusturulmustur.

Abstract:
Turkish Handwork Art has got an important and rooted background expanding from old timesupto the present time on Turkish people life. Handwork has taken its present place, beingeffected by many factors such as cultural implementations, needs, social lives and induvidualfactors for years. Handwork isn?t a stable art because anything isn?t stable either.AltoughHandworks coming upto these days are very important by developing, Technologicaldevelopment and its permanent improving and the people having fast consumption modalhave effected handworks negatively in respect of originality, technical, and aestheticdirections because of some socio-economical reasons.Our aim in this research is to bring out the general features of handworks of Samsun and itssurroundings and to examine especially belief factor besides the other factors on handworks.A general idea was tried to obtain with 34 handwork samples about handworks of Samsun inthis research. In this research we made, handworks of Samsun were examined and and theirdimensions, reparation situation, used tools, technics, colours, subjects, and compositionfeatures were searched. Output results were evaluated in the form of tables.Examination consists of 3 sections; In the 1st section, The History of Samsun, handworkhistory, Turkish Handwork History, Islamic Art, and handwork and the factors effecting ittook place. In the 2nd section, every handwork collecting form Samsun and its Surroundingswas showed as 2 photos in the form that one is general, one is detailed. Their dates,dimensions, reparation situation, used tools, technics, colours, subjects, composition featureswere explained.In the last section, result coming out from the research was written, and necessary suggestionswas presented. In addition to this, drawings of detail photos presented in the 2nd sectiontakes place in supplement section. At the end of the research, features of tools,technics,colour, subject and composition were put out. Effeciency of Belief on handworks wasconcluded because even the belief is effective on every field.Those are very important thatThese products must be documented and their motives must be kept by recording so that wecan benefit in the future. Handworks must be left their usual flow. Scientific studies must bedone on this subject and a regular following must be provided.A general idea was obtained about the handworks of Samsun and its environment. This studyis an important one in respect of showing way to the other studies to be made in the future.