Obsesif kompulsif bozukluğa yönelik sosyal damgalama üzerinde psikoeğitim ve temastan oluşan müdahale yönteminin etkisinin incelenmesi
Examining the effect of intervention including psychoeducation and contacton the public stigma towards obsessive compulsive disorder
Yazar: AYÇA AKTAÇ
Danışman: PROF. DR. ORÇUN YORULMAZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Obsessif davranış = Obsessive behavior ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Tedavi = Treatment ; Temas = Contact

Özet:
Bu çalışmada, Obsesif Kompulsif Bozukluğa (OKB) yönelik psikoeğitim
ve teması içerecek şekilde hazırlanan müdahale programının sosyal
damgalamayı azaltma üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Öntest,
son-test kontrol grubu içeren bu araştırmanın ilk aşamasında 234 katılımcı
seçkisiz şekilde bir vaka vinyeti okuduktan sonra bu vakayı düşünerek sosyal
mesafeyi değerlendirmiştir. İkinci aşamada ise yine seçkisiz olarak müdahale
grubuna atanan katılımcılar OKB'ye yönelik müdahale programı içeren bir
videoyu, kontrol grubuna atananlar ise Multiple Skleroz hastalığına yönelik bir
videoyu izlemiştir. Video ardından katılımcılar, ilk aşamada okunan vaka
vinyetini sosyal mesafe yönünden yeniden değerlendirmiştir. Ayrıca 6 ay sonra
ilk vinyet tekrar verilerek katılımcılardan bir kez daha sosyal mesafe izlem
ölçümü alınmıştır. Öncelikle müdahale programının sosyal damgalama
üzerindeki etkisi 2 (video türü) x 2 (ön-test-son-test) x 6 (vinyetler) karma desen
analizi ve Bonferroni analizi ile değerlendirilmiştir. Analiz bulguları, OKB
videosu izleyen katılımcıların MS videosuna kıyasla daha düşük sosyal mesafe
rapor ettikleri; müdahale sonrası bu düşmenin özellikle OKB'de tabu kavramlar
olarak görülen şiddet, cinsellik ve din türlerinde olduğu görülmüştür. İzlem
verileri dahil edilerek yapılan 2 (video türü) x 3 (ön-test, son-test, izlem) karma
araştırma deseni analizi sonuçları ise OKB'ye yönelik müdahale programının
etkisinin 6 aylık sürede de devam ettiğine işaret etmektedir. Özetle psikoeğim
temelli müdahale programının OKB'ye yönelik damgalayıcı tutumları azaltmada
etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışma bulguları ilgili alanyazın bulguları
doğrultusunda tartışılmıştır.

Abstract:
In the current study, it was aimed to assessesed the effectiveness of an
intervention program designed to include psychoeducation and contact in
reducing stigmatizing attitudes towards Obssessive Compulsive Disorder (OCD).
In the initial phase of this study, which included the pre-test, post-test control
group with mixed design, 234 participants read a case vignette randomly among
five subtypes of OCD and a paranoid schizophrenia cases; then they assessed
social distance by considering that vignette- defined cases. In the second phase,
the participants who were assigned to the intervention group watched a video
including psychoeducation and contat for OCD, while those who assigned to the
control group watched a similar video for Multiple Sclerosis. Following the video,
participants reevaluted previous case vignette in terms of social distance. After 6
months, the first vignette was given again and follow-up score for social distance
was taken once more from the participants. Firstly, the effectiveness of the
intervention program on reducng social stigmatization was assessed by 2
(intervention-control) x 2 (pretest-posttes) x 6 (vignettes) mixed design ANOVA
with Bonferroni analyses. The results indicated that participants watching OCD
video reported lower social distance compared to MS video; and it was observed
that this reduction was especially salient in sexuality, religion and violence
contents which are viewed as taboo concepts in OCD. Morever, the results of 2
(video type) x (pre-test, post-test, follow-up) mixed design analyses pointed out
that significant effect of the intervention program maintained 6-months later. In
sum, these results support the efficacy of psychoeducation based intervention
program for reducing stigma toward the OCD. The findings of the present study
are discussed in the light of relevant literature findings.