Aspir bitkisinde farklı azot dozları ve uygulama zamanlarının verim ve verim öğeleri üzerine etkileri
The effects of different nitrogen doses and application times on yield and yield components in safflower plant
Yazar: MÜGE BUÇAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR KAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, azot dozları ve uygulama zamanlarına göre aspir bitkisinin agronomik özellikleri ile yağ oranı üzerine etkilerini incelemek amacıyla 2017 yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi araştırma ve uygulama arazisinde yürütülmüştür. Azot dozlarının (0, 3, 6 ve 9 kg N/da) tamamı ekimle birlikte (UZ1), 1/3'ü ekimle + 2/3'ü üst gübre (UZ2), 1/2 ekimle + 1/2 üst gübre (UZ3) ve 2/3 ekimle + 1/3 üst gübre (UZ4) olacak şekilde uygulanmıştır. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre yürütülen çalışmada, bitki boyu, yan dal sayısı, bitkide tabla sayısı, bitki ağırlığı, bitkide tane verimi, bin tane ağırlığı, dekara tane verimi ve yağ oranı incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, azot uygulamaları bitki boyu, yan dal sayısı, tabla sayısı, bitki ağırlığı, bitkide tane ağırlığı ve dekara tane verimini arttırmıştır. Artan azot dozları bitki boyunu 101 cm'den 109 cm'ye, yan dal sayısını 3,23 adet/bitki'den 4,11 adet/bitki'ye, tabla sayısını 3,91 adet/bitki'den 4,34 adet/bitki'ye yükseltmiştir. En yüksek tane verimi 6 kg N/da azot dozundan 191 kg/da olarak elde edilirken, yağ oranı azot uygulanmayan kontrol parsellerinde daha yüksek bulunmuştur. Üst gübre olarak azot uygulamasının ise incelenen özellikle üzerine belirgin bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, aspirde 6-9 kg/da arası azot dozunun tamamının ekimle birlikte uygulanmasının bitki gelişimi, tane verimi ve yağ oranı bakımından uygun olacağı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Carthamus tinctorius L., azot dozu, uygulama zamanı, verim, yağ oranı

Abstract:
This experiment was aimed to investigate the effects of various nitrogen levels and application dates on agronomic characteristics and oil content of safflower at the experimental and research fields of Agricultural Faculty, Eskişehir Osmangazi University in 2017. Nitrogen doses of 0, 3, 6 and 9 kg N/da were applied at sowing (UZ1), 1/3 sowing + 2/3 topdressing (UZ2), 1/2 sowing + 1/2 topdressing (UZ3) and 2/3 sowing + 1/3 topdressing (UZ4). Plant height, branch number, head number, plant weight, seed weight per plant, thousand seed weight, seed yield per decare and oil ratio were investigated in the field trails established in split plots of randomized complete block design. The results showed that nitrogen application promoted the plant height, branch number per plant, head number per plant, plant weight, seed weight per plant and seed yield per decare of safflower. Increased nitrogen doses enhanced plant height from 101 cm to 109 cm, branch number from 3,23 number/plant to 4,11 number/plant and from 3,91 number/plant to 4,34 number/plant in head number. The highest seed yield was recorded at 6 kg N/da application with 191 kg/da while oil ratio was found higher in plants without nitrogen application than the others. It was determined that topdressing nitrogen doses did not have significant effects on the investigated characters. It was concluded that 6-9 kg N/da application at sowing should be advised for high seed yield, plant growth and oil ratio in safflower.

Keywords: Carthamus tinctorius L., nitrogen dose, application date, yield, oil ratio