İbn Teymiyye'de siyaset nazariyesi
The theory of politics in Ibn Taymiyyah
Yazar: ADEM ERYİĞİT
Danışman: PROF. ŞABAN ALİ DÜZGÜN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Cihad = Jihad ; Selefiye = Selefiye ; Siyaset = Politics ; İbn Teymiyye = İbn Teymiyye ; İmamet = Imamet ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu çalışmada İslâm düşünce geleneğinde selefî düşüncenin en önemli temsilcilerinden olan İbn Teymiyye'nin imamet/siyaset görüşü ve cihat doktrini incelenmiştir. Öncelikle yaşadığı dönemin sosyo-politik durumu, ilmî yapısı, İbn Teymiyye'nin âlimlerle münasebetleri ve hayatı ele alınmıştır. Hayatı anlatılırken onun siyasi faaliyetleri de aktarılmıştır. Daha sonra İbn Teymiyye'nin eserlerinde kullandığı siyasi terminoloji incelenerek, İbn Teymiyye düşüncesinde siyasi kavramlara yüklenen özel anlamlar tespit edilmeye çalışılmış ve bu suretle onun siyasi düşüncesini şekillendiren kavramsal çerçeve ortaya konulmaya çalışılmıştır. Onun imamet teorisi bu terminolojik altyapı ile yorumlanmaya gayret edilmiştir. İbn Teymiyye'nin imamet teorisi ele alınırken, incelemeye tabi tutulan her başlıkta öncelikle geleneksel İslâm düşüncesi içerisinde -özellikle klasik kelam eserlerinde- konuyla ilgili ortaya konulmuş görüşler ve tartışmalar aktarılmıştır. İbn Teymiyye'nin görüşleri verilmeden önce, geleneksel imamet anlayışının özetle aktarılmış olması, bize onun imamet düşüncesini diğer imamet teorisyenlerinin görüşleri ile kıyaslama ve İbn Teymiyye'nin imamet anlayışının geleneksel Sünni anlayış içerisindeki konumunu belirleme imkânı vermiştir. Bu değerlendirmeler yapılırken onun siyasi faaliyetleri, dönemin yöneticileri ile münasebetleri, onlara yazdığı mektuplar ve bazı siyasi konularda verdiği fetvaları da göz önünde bulundurulmuştur. Çalışmamızın son bölümünde İbn Teymiyye'nin cihat doktrini incelenmiş ve günümüz radikal selefi gruplar üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Onun cihat doktrininde özel bir yeri olan Gulat Şiî gruplar ve Moğollara karşı yaptığı cihat çağrıları, bu çağrılara temel teşkil eden dinî argümanları ve günümüze yansımaları gibi hususlar incelenen konular arasındadır.
Anahtar Kelimeler: İbn Teymiyye. İmamet, Cihat, Selefîlik, İslam.

Abstract:
This study examines the imamate/political thought and jihad doctrine of Ibn Taymiyyah one of the most prominent representatives of Salafi thought in İslamic thought tradition. The study starts with a summary of his life, including socio-political context and the scholarship activities of the period he lived in, the relationships he developed with other scholars as well as the political activities he was involved. The study then examines the particular meanings that were ascribed to political concepts in the thought of Ibn Taymiyyah by examining the political terminology Ibn Taymiyyah used in his works, aiming to show the conceptual framework which shaped Ibn Taymiyyah's political thought. With this terminological background, it strives to interpret Ibn Taymiyyah's imamate theory. While the theory is tackled , it conveys  the opinions and debates about the subject primarily from the  traditional İslamic thought perspective that were discussed in other studies. The introduction of traditional imamate thought provides the opportunity to compare his imamate ideas with the views of the other imamate theorists and also to determine the position of Ibn Taymiyyah in the traditional Sunni understanding. While carrying out these evaluations, his political activities, relations with the administrators of his period, letters he wrote to them and the fatwas he had given on some political issues are also taken into consideration. The last part of the study discusses the jihad doctrine of Ibn Taymiyyah and its effects on today's radical predecessor groups. His call for jihad against the Mongolian Shah groups, their religious counterparts and their reflections on the present day are among the topics discussed.
Key Words: Ibn Taymiyyah, Imamate, Jihad, Salafism, İslam.