Acil serviste yaşanan etik sorunlar: Gözlemsel bir çalışma
Ethical issues in the emergency department: An observational study
Yazar: ALİ BÜYÜKKOÇAK
Danışman: PROF. DR. ESRA AKIN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Etik = Ethics ; Tıp etiği = Medical ethics

Özet:
Amaç: Araştırma, Acil Serviste yaşanan etik sorunların belirlenmesi amacı ile gözlemsel olarak gerçekleştirilmiştir.
Yöntem: Araştırmanın evrenini İzmir Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yetişkin Acil servisinde yaşanan etik sorunların olduğu olgular (N=28) oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise 1 Temmuz 2022- 31 Ekim 2022 tarihleri arasında yaşanılan etik sorunlar oluşturmuştur. Bu bağlamda ilgili tarihler arasında 24 saatlik nöbet süresince acil servisin gözlemlenmesiyle süreç yönetilmiştir. Dolayısıyla araştırmanın örneklemini acil serviste yaşanan 28 olgu oluşturmuştur. Araştırma tek aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı acil serviste yaşanan etik sorunları gözlemleyerek belirlemiştir. Bu bağlamda verilerin toplanmasında açık gözlem yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verilerini, belirlenen etik sorunları "Acil Serviste Yaşanan Etik Sorunlar Gözlem Formu" veri toplama formuna kayıt edilmiştir.
Veriler toplanırken araştırmacı da ilgili klinikte çalıştığı için hem kendi vardiyalarında hem de vardiya çıkışlarında gözlem sürecini gerçekleştirmiştir. Acil servisteki sağlık profesyonelleri birimlerinde böyle bir araştırmanın yapıldığını bilmesine karşın hangi zaman diliminde gözlemlendiklerini bilmemişlerdir. Veriler etik sorun gözlemlendikten sonra hemşire ve hekimlerin göremeyeceği bir alanda kayıt altına alınmıştır. Araştırmadan elde edilen "Etik Sorun Gözlem Formu" verileri SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar (sayı, yüzde, ortalama) kullanılmıştır. Araştırmada gözlemlenen etik sorunlar "DECIDE Etik Karar Verme Modeli"  kullanılarak analiz edilmiştir. Gözlemlenen etik sorunları kapsayan olgular değerlendirilirken (Problemi tanımlama, Etik gözden geçirme, Seçenekleri belirleme, Sonuçları belirleme, Eyleme karar verme, Sonuçları değerlendirme) "DECIDE" modelini oluşturan temalar kullanılmıştır.

Bulgular: Acil serviste yaşanan etik sorunlara en çok neden olan grubun %39,3 oranı ile hemşirelerin olduğu ve yaşanan etik sorunlarda en çok zarar gören grubun %85,7 oranı ile hastaların olduğu saptanmıştır. Acil serviste yaşanan etik soruna en çok neden olan cinsiyetin %53	,6 oranı ile erkeklerin olduğu, acil serviste yaşanan etik sorunun yaşanıldığı saat aralığının %25,0 oranı ile (20:00-00:00) saatleri arasında gözlemlendiği, acil serviste yaşanan etik sorunların %46,4 oranı ile en çok sarı alanda yaşandığı, acil serviste yaşanan etik sorunlara %3,6 oranı ile beyaz kod verildiği saptanmıştır. Acil serviste yaşanan etik sorunların türünün %64,3 oranı ile en sık etik belirsizlik olarak yaşandığı bulunmuştur. Acil serviste yaşanan etik sorunlarda ihlal edilen etik ilkelerin %59,5 oranı ile özerklik etik ilkesinin ihlali ile oluştuğunu, acil serviste yaşanan etik sorunlarda ihlal edilen etik değerin %35,2 oranı ile insan onuru etik değerinin ihlali  ve %33,3 oranı ile alturizm etik değerinin ihlali ile olduğu saptanmıştır. Etik sorunların görülmesinin en sık nedeninin hasta ile iletişime ayrılan sürenin yetersiz kalmasından dolayı olduğu, sağlık profesyonellerinin hasta ve hasta yakınları ile olan iletişimde kişisel ve kültürel değerlerinin ön planda tutup mesleki değerlerinin arka planda tutulmuş olduğu, sağlık profesyonellerinin hastaya ilişkin etik karar verme sürecinde deontolojik etik kuramına ve teleolojik etik kuramına göre etik karar verme sürecini tam olarak doğru yönetemediği, acil servisin fiziki şartlarının, sağlık profesyonellerinin iş yüklerinin fazla olmasının, acil servisin kaotik bir yapıda olmasın, acil servisin sürekli yoğun ve sirkülasyon halinde olmasının etik sorunların oluşum ihtimalini arttırdığı saptanmıştır.
Sonuç: Araştırmanın sonucunda acil servislerde etik sorunların yaşandığı, etik sorunun sıklıkla etik belirsizlik olarak karşımıza çıktığı görülmüştür. Yanı sıra en sık özerklik etik ilkesinin ihlali ve insan onuru etik değeri ile alturizm etik değerinin ihlal edildiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Acil Servis, Etik Sorun, Etik

Abstract:
Aim: The research was conducted as an observational study in order to determine the ethical problems experienced in the Emergency Department. 

Method: The population of the study consisted of cases (N=28) with ethical problems in the Adult Emergency Department of Izmir Health Sciences University Tepecik Training and Research Hospital. The sample of the study consisted of ethical issues experienced between 1 July 2022 and 31 October 2022. In this context, the process was managed by observing the emergency department during the 24-hour shift between the relevant dates. Therefore, the sample of the study consisted of 28 cases in the emergency department. The research was carried out in a single phase. The researcher determined the ethical issues experienced in the emergency department by observing. In this context, open observation method was used in data collection. The research data and the identified ethical issues were recorded in the "Ethical Issues Observation Form in the Emergency Department" data collection form. While the data were being collected, the researcher also carried out the observation process both in his own shifts and at the exit of the shift, as he was working in the relevant clinic. Although the health professionals in the emergency department knew that such a study was carried out in their units, they did not know in what time period they were observed. After observing the ethical issues, the data were recorded in an area that nurses and physicians could not see. The "Ethical Issues Observation Form" data obtained from the research were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for 25.0 program. Descriptive statistical methods (number, percentage, mean) were used while evaluating the research data. The ethical issues observed in the research were analyzed using the "DECIDE Ethical Decision Making Model". While evaluating the cases covering the observed ethical issues (Defining the problem, Reviewing the ethics, Identifying the options, Determining the consequences, Deciding on the action, Evaluating the results), the themes that make up the "DECIDE" model were used.

Results: It was determined that the group that caused the most ethical issues in the emergency service was nurses with a rate of 39.3%, and the group that suffered the most in ethical issues was the patients with a rate of 85.7%. Between genders men are slightly  more of the cause of ethical issues in the emergency department with a rate of 53.6%, the ethical issues experienced in the emergency department are observed between 20:00 and 00:00 with a rate of 25.0%, and the ethical issues experienced in the emergency department was mostly experienced in the yellow area with a rate of 46.4, and the white code was given with a rate of 3.6% for ethical issues experienced in the emergency department. It was found that the type of ethical issues experienced in the emergency department was the most common ethical uncertainty with a rate of 64.3%. In ethical issues experienced in the emergency department, 59.5% of the ethical principles violated the autonomy ethical principle. It was determined that the ethical value was violated. İt has been shown that the most common reasons of ethical issues are the insufficient time allocated for communication with the patient, the personal and cultural values of the health professionals in the communication with the patients and their relatives are kept in the foreground and the professional values are kept in the background. Also shown the health proffessionals could not manage the process of making ethical decisions by the teleological ethics theory and deontological ethic theory. Also the physical conditions of the emergency department, the high workload of health professionals, the fact that the emergency department is in a chaotic structure, the emergency department is constantly busy and in circulation increases the likelihood of ethical issues. 

Conclusion: As a result of the research, it has been seen that ethical issues are experienced in emergency department are frequently encountered as ethical uncertainty. In addition, it was determined that the most frequent violation of the ethical principle of autonomy and the ethical value of human dignity and the ethical value of alturism were violated.

Keywords: Emergency Department, Ethical Issue, Ethics