Tuz Gölü fay zonu'nun neotektonik özellikleri ve paleosismolojisi, Orta Anadolu, Türkiye
Neotectonic characteristics and paleoseismology of the Tuz Gölü fault zone, Central Anatolia, Turkey
Yazar: AKIN KÜRÇER
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ERGUN GÖKTEN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Neotektonik = Neotectonic ; Paleosismoloji = Paleoseismology

Özet:
Tuz Gölü Fay Zonu (TGFZ) Orta Anadolu'nun en önemli aktif fay zonlarından biridir. TGFZ yaklaşık 200 km uzunluğunda, 2-25 km genişliğinde, KB gidişli, aktif verev atımlı normal bir fay zonudur. KB'da Tuz Gölü kuzeyi ile GD'da Kemerhisar (Niğde) arasında uzanır. Bu çalışmada TGFZ'nun neotektonik ve paleosismolojik özelliklerinin araştırılması amaçlanmıştır.Jeolojik haritalama çalışmaları sonucunda TGFZ bölgesi için neotektonik dönem başlangıç yaşı Pliyosen olarak saptanmıştır. Pliyosen'den itibaren TGFZ'nun toplam normal eğim atım miktarı 230-290 m ölçülmüştür. Bu jeolojik yaş ve atım miktarlarına göre jeolojik kayma hızı 0,052 mm dir. Fay düzlemlerinin kinematik analizi, bölgede Pliyosen'den beri KD-GB doğrultulu bir genişlemeli tektonik rejimin etkin olduğunu göstermiştir. Yapısal gözlemler ve aktif fay haritalama çalışmalarına göre TGFZ dokuz fay segmentinden oluşmaktadır. Bu segmentlerin uzunlukları 9 ile 30 km arasında değişir. Jeolojik fay uzunluğu ve morfotektonik özellikleri nedeniyle, Tuz Gölü ve Akhisar-Kılıç segmentleri TGFZ'nun en önemli segmentleri olup, uzunlukları sırasıyla 30 ve 27 km dir. Tuz Gölü segmenti üzerinde son 31000 yılda 14-C tarihlendirmesi ile dört deprem tanımlanmıştır. Tuz Gölü segmentinin deprem tekrarlanma aralığı 8980 yıl, son depremden günümüze kadar geçen zaman ise 4010 yıl olarak bulunmuştur. Tuz Gölü segmentinin geç Pleyistosen-Holosen yakın dönem kayma hızı 0,050 mm/yıl olarak hesaplanmıştır ve bu değer jeolojik kayma hızı ile uyumludur. Akhisar-Kılıç segmenti üzerinde son 23000 yılda 14-C tarihlendirmesi ile 3 deprem tanımlanmıştır. Bu segmentin deprem tekrarlanma aralığı 10390 yıl, son depremden günümüze kadar geçen süre ise 2340 yıl olarak bulunmuştur. Akhisar-Kılıç segmentinin geç Pleyistosen-Holosen yakın dönem kayma hızı 0,034 mm/yıl olarak hesaplanmıştır ve bu değer jeolojik kayma hızı ile uyumludur. Bu tez çalışmasında, paleosismolojik hendek çalışmaları için yeni bir fotoğraflama yöntemi geliştirilmiş ve bu yöntem ?Paleosismolojik Üç Boyutlu Sanal Fotoğraflama Yöntemi olarak isimlendirilmiştir. Yöntem ilk defa bu çalışmada, TGFZ üzerinde yürütülen tüm paleosismolojik hendek çalışmalarında uygulanmıştır.

Abstract:
The Tuz Gölü Fault Zone (TGFZ) is one of the most important active fault zones in Central Anatolia, Turkey. TGFZ is an approximately 200 km-long, 2-25-km wide, NW trending, active, obligue normal fault zone. It is located between north of Tuzgölü to the northwest and Kemerhisar (Niğde) town to the southeast. The aim of this study was to investigate the neotectonic and paleoseismological features of TGFZ.As a result of geological mapping studies, the beginning of neotectonic period for TGFZ region was determined as Pliocene. The amount of cumulative normal dip-slip of TGFZ was measured as 230-290 m since Pliocene. According to the geological age and amount of normal dip-slip, geological slip rate is 0,052 mm-year. The kinematic analyses of fault-slip data clearly indicate that the extensional tectonic regime in the direction of NE-SW was effective on the region since Pliocene. TGFZ was determined to be consisted of nine fault segments according to the structural observations and active fault mapping studies. The length of these fault segments differ from 9 to 30 km. Tuz Gölü and Akhisar-Kılıç segments are the most important segments of TGFZ with their lengths of 30 and 27 km respectivetely, in terms of geological fault length and morphotectonic features. Four paleoseismic events were described on Tuz Gölü segment by 14-C datings during in the last 31000 years. The earthquake reccurrence interval of Tuz Gölü segment was estimated as 8980 years and elapse time was found as 4010 years. The slip rate of Tuz Gölü segment was estimated as 0,050 mm-year and this value was found to be in consistent with geological slip rate. Three paleoseismic events were described on Akhisar-Kılıç segment by 14-C datings during in the last 23000 years. The earthquake reccurrence interval of this segment was estimated 10390 years and elapse time was found as 2340 years. In this thesis, a new photographic method is suggested to be used for paleoseismological trench studies and this method is named ?Paleoseismological Three Dimensional Virtual Photography Method?. This method has been applied for the first time in the paleoseismological study conducted on the TGFZ (Central Anatolia, Turkey).