Okul öncesi öğretmenlerinin pedagojik inançları ve sınıf içi uygulamaları arasındaki benzerlikler ve farklılıkların derinlemesine incelenmesi
A closer examination of communalities and differences between pedagogical beliefs and in-class practices of early childhood teachers
Yazar: SERENAY BAŞALEV
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ SOYSAL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Pedagojik inanç = Pedagogical belief ; Sınıf içi çalışmalar = In-class works

Özet:
Bu çalışma, okul öncesi öğretmenlerinin sınıf söylemine dayalı pratikleri ile bu pratiklerine ilişkin pedagojik inançları arasındaki benzerlikler ve farklılıkların derinlemesine incelenmesini amaçlamaktadır. Öğretmenlerin söyleme dayalı sınıf içi uygulamalarda sergilediği etkileşim örüntüleri ve öğretmen söylemsel hamleleri bu araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Sınıf içi uygulamalardan elde edilen video temelli verilerdeki öğretmen söylemleri ve ardından öğretmenler ile gerçekleştirilen görüşmelerden ortaya çıkan öğretmen inançları araştırmanın veri kaynaklarını oluşturmuştur. Çalışma kapsamındaki katılımcılar olan Öğretmen A ve Öğretmen B, araştırmacı tarafından belirlenen kısa olay durumlarını 60-72 ay aralığındaki okul öncesi öğrencileri ile paylaşarak sınıf içi müzakerelere rehberlik etmişlerdir. 
Öğretmenlerin sergilediği etkileşim örüntüleri, üçlü etkileşim örüntüsü ve öğretmen-öğrenci konuşma sırası etkileşim örüntüsü olarak iki türde incelenmiştir. Üçlü etkileşim örüntüsü BCD (değerlendirme), BCA (açıklama) ve BCT (takip sorusu) örüntülerinden oluşmaktadır ve bu örüntüler öğretmenlerin sınıf söyleminde değerlendirici, açıklayıcı ya da takip sorusu yönlendirici rolünü temsil etmektedir. Öğretmen-öğrenci konuşma sırası etkileşim örüntüsü ise öğretmenlerin sınıf içi müzakerelerdeki söylemsel müdahalelerinin sıklığını ortaya çıkarmaktadır. Öğretmen söylemsel hamleleri öncül araştırmacıların sistematik gözlemler sonucunda geliştirdiği kataloglar ve bu çalışmanın sunduğu veriler dikkate alınarak hem teori temelli hem de veri temelli oluşturulan Öğretmen Söylemsel Hamleleri Kataloğu (ÖSHK) ile analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında incelenen öğretmenlerin (Öğretmen A & Öğretmen B) sergilediği söylemsel hamleler dokuz söylemsel hamle kategorisi ve 35 alt söylemsel hamleden oluşmuştur. Söylemsel hamle kategorileri "bilgi sağlayıcı ve değerlendirici" (BSD), "iletişimsel" (İLE), "izleme" (İZL), "değerlendir-yargıla-eleştir" (DYE), "çeldirme" (ÇEL), "delillendirme" (DEL), "gözlemle-karşılaştır-tahmin et" (GKT), "çıkarımda bulunma" (ÇIK) ve "diğer" (DİĞ) olarak belirlenmiştir. 
Öğretmenlerin sınıf içi uygulamalar esnasında çoğunlukla BCT örüntüsü kullanma eğiliminde oldukları, ikincil olarak BCA ve üçüncül olarak BCD örüntülerine yer verdikleri görülmüştür. Öğretmen-öğrenci konuşma sırası etkileşim örüntüsü incelendiğinde her iki öğretmenin de sınıf söylemine sıklıkla müdahale ettiği ortaya çıkmıştır. Öğretmen A ve Öğretmen B'nin sergilediği öğretmen söylemsel hamleleri dikkate alındığında İLE hamlelerinin her iki öğretmen tarafından yoğunlukla kullanıldığı, bu eğilimi takip eden bir şekilde BSD, İZL ve ÇIK hamlelerinin de sıklıkla sergilendiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin sınıf içi pratikleri ile pedagojik inançları arasında çeşitli benzerlikler ve farklılıklar olduğu görülmüştür. Her iki öğretmenin de sınıf içi tartışmalarda sergilediği BSD hamleleri ve bu hamlelere ilişkin pedagojik inançları arasında farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen B'nin BSD hamleleri dışında kalan birçok hamleye ilişkin pedagojik inancının sınıf içi pratikleri ile benzerlik gösterdiği söylenebilirken, Öğretmen A'nın ÇEL hamlelerine ilişkin olumlu pedagojik inancı sınıf içi pratikleri ile farklılık göstermektedir. Elde edilen bulgular alan yazındaki çalışmalar ile birlikte incelenerek tartışılmıştır ve okul öncesi eğitim alanındaki sınıf söylemine ilişkin öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to examine the communalities and differences between preschool teachers' practices based on classroom discourse and their pedagogical beliefs about these practices in depth. The patterns of interaction and the teacher discursive moves that teachers enact in discourse-based classroom practices form the basis of this research. Teachers' utterances in the video-based data obtained from in-class implementations and teacher beliefs that emerged from the interviews with teachers constituted the data sources of the study. Teacher A and Teacher B, the participants in the study, guided the classroom discussions with pre-school students between 60-72 months by sharing the brief cases determined by the researcher.
The patterns of interaction enacted by the teachers were examined in two types as the triadic dialogue and the teacher-student exchanges. The triadic dialogue consists of IRE (evaluation), IREx (explanation) and IRF (follow-up question) patterns, and these patterns represent the evaluative, explanatory or follow-up questioning roles of teachers in classroom discourse. The teacher-student exchanges reveal the frequency of teachers' discursive interventions in classroom discussions. Teacher discursive moves were analyzed with the Teacher Discursive Moves Catalog (TDMC), which was both theory-based and data-based, taking into account the catalogues developed by the earlier researchers as a result of systematic observations and the data provided by this study. Discursive moves enacted by the teachers (Teacher A & Teacher B) were gathered under nine discursive moves categories and 35 sub-discursive moves. Discursive moves categories were knowledge providing and evaluating (KPE), communicating (COM), monitoring (MON), evaluating-judging-critiquing (EJC), challenging (CHA), seeking for evidencing (SFE), observing-comparing-predicting (OCP), inferencing (INF) and others (OTH).
It was observed that teachers mostly tend to use IRF patterns during in-class practices, and they used IREx patterns secondly and IRE patterns as third. When the teacher-student exchanges were examined, it was found that both teachers frequently interfered in classroom discourse. Considering the teacher discursive moves enacted by Teacher A and Teacher B, it was concluded that COM moves were used intensely by both teachers, and KPE, MON and INF moves were frequently performed following this trend. It has been observed that there are various communalities and differences between teachers' in-class practices and pedagogical beliefs. It has been determined that there are differences between KPE moves enacted by both teachers in-class discussions and their pedagogical beliefs regarding KPE moves. While it can be said that Teacher B's pedagogical beliefs about many moves are similar to her in-class practices, Teacher A's positive pedagogical belief about CHA moves differs with her in-class practices. The findings were analyzed and discussed together with the studies in the literature, and suggestions regarding classroom discourse in preschool education were presented.