Muhasebe hilelerinin ortaya çıkarılması ve kültür arasındaki ilişkinin belirlenmesine yönelik ampirik bir çalışma
An empirical study to determine the relationship between revealing accounting fraud and culture
Yazar: FULYA TEMEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLGÜN ERKAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kültür = Culture ; Meslek ahlakı = Professional ethics ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe denetimi = Accounting audit ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds ; Muhasebeci = Accountant

Özet:
Bu çalışma muhasebe süreçleri ve hilenin ortaya çıkarılması ile kültür arasındaki
ilişkiye yoğunlaşmaktadır. Muhasebe profesyonellerinin sahip olduğu kültürel boyutlar ile
hileyi ortaya çıkarma davranışı arasındaki ilişki çalışmada ortaya konulmaya
çalışılmaktadır.
Dünyada muhasebe standartlarını belirlemeye yönelik yapılan çalışmalara rağmen,
uygulayıcısı insan olan muhasebe sistemlerinde bazı aksaklıklar ve farklılıklar ortaya
çıkmaktadır. Muhasebede etik kurallar, yetkili kuruluşlarca belirlenmiştir ancak, karar
vericilerin karar verme süreçlerine doğrudan ya da dolaylı olarak yansıyan birçok etken
bulunmaktadır. Çalışmada denetçilerin sahip olduğu kültür boyutları ile etik ikilem
durumunda verecekleri karar arasında ve yine kültür boyutları ile denetçilerin etik ikilem
durumunda etkilendiği faktör arasındaki ilişki incelenerek iki perspektifte denetçinin etik
ikilem durumunda kültürden etkilenme dereceleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Çalışmanın
kültür boyutları Hofstede'in kültürel boyutları çerçevesinde ele alınmış ve çalışmanın
büyük bir bölümü Hofstede'in kültür kuramı ışığı altında şekillendirilmiştir.
İstanbul'da faaliyet gösteren bağımsız denetçilere yönelik gerçekleştirilen
araştırmanın sonuçları örneklemi dikkate alarak denetçilerin kültürel kimliklerindeki en
baskın kültür boyutunun yüksek güç mesafesi olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte
denetçilerin belirsizlikten kaçınma, kollektif ve kadınlık olgusu yüksek kültür boyutlarına
sahip oldukları görülmektedir. Bu sonuçlar Hofstede'in Türk kültür boyutları sonuçlarını
destekler niteliktedir. Ancak, belirsizlikten kaçınma derecelerinin yüksek olmasına rağmen
denetçilerin riskten kaçınma derecelerinin çok yüksek olmadığı orta derecede olduğu
belirlenmiştir. Bu durumun örneklem grubunun eğitim seviyesinin yüksek olması, karar
verici ve üst konumda olmaları nedeniyle oluştuğu belirtilebilir. Çalışmada etik
duyarlılığın bayanlarda erkeklere göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Öte yandan
kültür boyutları ile hileyi ortaya çıkarma arasında bir ilişki bulunmazken, denetçilerin risk
alma tutumu ile etik ikilem durumunda etkisinde kalınan faktörler arasında pozitif yönlü
düşük kuvvetli kısmen bir ilişki olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
This study focuses on accounting processes and the association between fraud
detection and culture. The study tries to reveal the association between cultural dimensions
that accounting professionals have and fraud detection behavior.
Even though there are studies towards establishing global accounting standards, there
are differences and flaws in accounting systems which are implemented by humans.
Ethical rules in accounting are specified by official institutions however there are many
factors in place affecting the decision making process directly or indirectly. By examining
the relationship between cultural dimensions of auditors and their decisions during ethical
dilemmas and again between cultural dimensions and factors affecting the auditors going
trough ethical dilemmas, this study tries to reveal the degree of impact of culture on
auditors during ethical dilemmas with two perspectives. The cultural dimensions in the
study are based on the research of Hofstede and a big part of the study is framed around the
culture theory of Hofstede.
The findings of the study gathering data from independent auditors operating in
Istanbul show that the most dominant culture dimension in their cultural identities is high
power distance, taking the sample into account. At the same time it is detected that auditors
are located in cultural dimensions with high uncertainty avoidance, collectivism and
femininity. These findings are similar with the findings of Hofstede's Turkish cultural
dimensions. However even though the degree of uncertainty avoidance is high the study
also shows that the degree of risk avoidance in auitors is not high but medium. The cause
of this can be interpreted to the high education level of the sample group or their high
positions as top level managers and decision makers. The study shows that ethical sensivity
is higher in females than males. On the other hand no relationship between cultural
dimensions and fraud detection behaviour is found but a positive, low strength, partial
relationship is found between risk taking attitude of auditors and factors affecting the
ethical dilemma situations.