Etlik piliç karma yemlerine katılan bacillus subtilis ve proteaz enziminin büyüme performansına etkileri
Effects of bacillus subtilis and protease enzyme added to broiler mixed feeds on growth performance
Yazar: BURAK AYCAN
Danışman: PROF. DR. ERGÜN DEMİR ; PROF. DR. MEHMET ALİ AZMAN
Balıkesir Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu araştırma, karma yemlere katılan Bacillus subtilis probiyotiği ile proteaz enziminin etlik piliçlerde toplam canlı ağırlık, günlük canlı ağırlık artışı, yem tüketimi ve yemden yararlanma oranı üzerine olan etkilerinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. 

	Araştırmada karışık cinsiyette 234 adet Ross 308 etlik civciv kullanılmıştır. Civcivler deneme başında canlı ağırlıkları benzer olacak şekilde 1 kontrol, 2 deneme grubuna ayrılmış, her grupta 13 adet hayvan olacak şekilde 6 alt gruba ayrılmış, bu şekilde civcivler 40 gün boyunca beslenmişlerdir. Kontrol grubuna (K) geleneksel etlik piliç karma yemi verilirken, deneme (P) grubuna 100 kg yeme 1 g ilave olacak şekilde (1x108 Kob/g) içeren Bacillus subtilis suşu ilave edilmiştir. Deneme PE grubuna ise deneme K grubu yemlerine ilave olarak 100 kg konsantre yeme 1 g ilave olacak şekilde (1x108 Kob/g) içeren Bacillus subtilis suşu + 12.5 g proteaz enzimi ilave edilmiştir. Civcivlerin canlı ağırlıkları 7,14,21,28,35 ve 40. günlerde, yem tüketimleri ise günlük tartılarak kaydedilmiştir. 

	Deneme sonunda (40. gün) en düşük canlı ağırlık ortalaması Bacillus subtilis ve proteaz enzimi katılan grupta (deneme 2)  görülmüştür (p<0.05). Canlı ağırlık artışı değerleri kontrol ve sadece Bacillus subtilis içeren grupta benzer bulunurken (p>0.05), en düşük canlı ağırlık artışı Bacillus subtilis + proteaz enzimi içeren grupta olmuştur (p<0.05). Araştırma sonu yem tüketimlerine ve yemden yararlanma oranına bakıldığında tüm gruplarda istatistiksel olarak önemli bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05)

	Sonuç olarak bu çalışmada; etlik piliç karma yemlerinde Bacillus subtilis'in tek başına kullanımı, özellikle 7-21. günler arasında günlük canlı ağırlık artışını, 14-21. günler arasında yem tüketimi ve yemden yararlanma oranı üzerine olumlu etki göstermiş (p<0.05), deneme süresince karma yemlerde probiyotik + proteaz enzimi ile kombine edilen grupta büyüme performansı olumsuz etkilenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Bacillus subtilis, besi performansı, etlik piliç, proteaz, yem tüketimi.

Abstract:
This study was conducted to determine the effects of Bacillus subtilis probiotics and protease enzyme added to mixed feeds on total live weight, daily live weight gain, feed consumption, and feed conversion ratio in broilers.

In the study, 234 mixed-sex Ross 308 broiler chicks were used. At the start of the experiment, the chicks were divided into 1 control and 2 test groups so that their live weights would be similar, each group was divided into 6 subgroups with 13 animals each, and in this way, the chicks were fed for 40 days. While the traditional broiler mixed feed was given to the control group (K), the Bacillus subtilis strain containing 1g per 100 kg feed (1x108 cfu/g) was added to the test (P) group. For the PE test group, in addition to the test K group feeds, Bacillus subtilis strain + 12.5 g protease enzyme was added in a way that it would add 1 g per 100 kg concentrate feed (1x108 cfu/g). The live weights of the chicks were determined on days 7,14,21,28,35, and 40, and their feed consumption was recorded daily.

At the end of the trial (40th day), the lowest average live weight was seen in the group with Bacillus subtilis and protease enzyme added (test 2) (p<0.05). While the live weight gain values were found similar in the control and groups containing only Bacillus subtilis (p>0.05), the lowest live weight gain occurred in the group containing Bacillus subtilis + protease enzyme (p<0.05). At the end of the research, when looking at feed consumption and feed conversion ratio, there was no significant difference in all groups (p>0.05).

In conclusion, in this study; the use of Bacillus subtilis alone in broiler mixed feeds has had a positive effect on daily live weight gain, especially between 7-21 days, and feed consumption and feed conversion ratio between 14-21 days (p<0.05), during the trial period, the growth performance was adversely affected in the group where the probiotic + protease enzyme was combined in diets.

Keywords: Bacillus subtilis, broiler chicken, feed consumption, growth performance, protease.