Osmanlı'da ev içi hizmeti köleliğinin Türk film ve televizyon yapımlarındaki yansıması: Kültürel çalışmalar yaklaşımı çerçevesinde Arap Bacı örneği
The reflection of house slavery in Ottoman Empire on the Turkish film and television productions: An analysis of the "mammy" figure through cultural studies paradigm
Yazar: TAYFUN DALKILIÇ
Danışman: PROF. EROL NEZİH ORHON
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Irk = Race ; Kölelik = Slavery ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Sinema = Cinema ; Televizyon yayınları = Television broadcasts ; Temsil = Representation ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Dünya üzerindeki bir çok uygarlık gibi kölelik kurumu Osmanlı İmparatorluğu'nda da var olmuştur. Özellikle 19. Yy'da Osmanlı'nın en çok talep ettiği köleler ev içi hizmetinde kullanılan Afrikalı kadın kölelerdir. Köleliğin kaldırılmasından sonra da bu hizmetçiler çalıştıkları evlerde, konaklarda bacı, dadı, lala, kalfa gibi isimlerle kalarak, varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bu durum yazılı ve görsel sanatımızda siyahi ırka yönelik temsillerin "Arap bacı" figürüne sıklıkla yer vermesinin nedenidir. Irksal farklılığı ve kölelik pratiklerini birleştiren bu figür, coğrafyamızda ırksal farklılığın temsili konusunun incelenmesinde önem kazanmaktadır.
Bu çalışmada, öncelikle Osmanlı'da köleliğin kısa tarihine değinilerek, konunun sanat ve medya alanındaki yansımalarından söz edilmiştir.Sonrasında ırk, farklılık ve temsil konularındaki çalışmaların önemli yer kapladığı kültürel çalışmalar ve Stuart Hall'un çalışmaları özetlenmiştir. Çalışmada, Arap bacı tiplemesiyle bilinen Dursune Şirin ve Tevfik Gelenbe'nin yer aldığı 41 adet sinema filmi ve 26 bölümlük televizyon dizisi örneklem olarak seçilmiş, oluşturulan araştırma soruları çerçevesinde öykü analizi ve söylem analizi kullanılarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, film ve televizyon yapımlarındaki Arap bacı figürünü kültürel bir metin olarak çok yönlü bir şekilde ele almak, temsil, ırk ve farklılık temaları çerçevesinde konuya ilişkin nitel bir tartışma üretmektir.

Abstract:
Like many civilizations, slavery has also existed in Ottoman Empire. Especially in the 19th century, the slaves that Ottomans demanded the most were African women used for house slavery. After the abolition of slavery, these servants continued to stay in the houses they served with similar tasks and names. This is the reason why "mammy" figure is used so often in the representation of racial difference in Turkish literature and visual arts. Mammy figure, which combines racial difference and slavery practices, gains importance in the study of the representation of racial difference in Turkish culture.
In this study, first, a brief history of the Ottoman slavery and reflections of slavery on the field of art and media are mentioned. Then, the literature on cultural studies and Stuart Hall's work on representation, racial difference and otherness are summarized. During the sampling process, 41 Turkish films and 26 episodes of a television show in which Dursune Şirin and Tevfik Gelenbe, two actors who played "Mammy" roles the most times, are selected and analyzed using research questions with narrative analysis and discourse analysis methods. The purpose of this study is to analyze the "mammy" figure in Turkish film and television productions as a socially structured cultural text and also produce a qualitative discussion of the issue within the context of representation, race and difference.