Örgütsel normlar, tedarik zinciri esnekliği ve operasyonel performans kavramları arasındaki nedensel ilişkiler: Türk gıda sektöründe bir araştırma
Causal relationships between organizational norms, supply chain flexibility and operational performance concepts: A study in the Turkish food industry
Yazar: FETHİYE SAĞKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM MÜJDAT BAŞARAN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Küreselleşme, gün geçtikçe ağırlaşan ekonomik şartlar, belirsizlikler ve değişen müşteri talepleri karşısında işletmeler, yoğun rekabet ortamında hayatta kalma mücadelesi içinde olup, rekabet avantajı sağlayabilenler bu potansiyele sahip olacaklardır. Bu çalışma, firmaların birbirleri arasında rekabet avantajı sağlayabilmek için gerekli olan kaynak temelli yaklaşım ve ilişkisel görüşü temel almakta; konuya da bu açıdan yaklaşarak modeli belirleyip test etmektedir. Sürdürülebilir bir rekabet avantajında tedarik zinciri hayati öneme sahip olurken esnek bir tedarik zincirine sahip olanlar ise bu rekabette çok daha avantajlı durumda olmaktadır. Tedarik zinciri esnekliğinin firma performansı üzerine birçok çalışma yapılmasına rağmen iş birliği içerisinde belirsizlikleri azaltıp örgütü başarıya sürükleyen örgütsel normların, tedarik zinciri esnekliği ile ilişkisini inceleyen çalışma göreceli olarak az sayıdadır. Bu çalışma, işbirlikçi normlar, çapraz fonksiyonel bilgi paylaşımı, örgüt içi bilgi paylaşımı, katılımcı kültür ve karşılıklı güven olmak üzere beş düzeyde ele alınan örgütsel normların, tedarikçi, içsel ve müşteri esnekliği olarak üç boyutta ele alınan tedarik zinciri esnekliği aracılığıyla, operasyonel performansa olan etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Mevcut literatür taramasından elde edilerek tasarlanan anket çalışması kapsamında Türkiye'deki gıda üretim sektöründe görev yapan 473 üst düzey yöneticiden veri toplanmış; toplanan anketlerin 449'u değerlendirmeye alınmıştır. Yapılan analizler sonucunda örgütsel normlar içinde sadece çapraz fonksiyonel bilgi paylaşımının operasyonel performans düzeyi üzerine pozitif ve anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür. Ayrıca, çapraz fonksiyonel bilgi paylaşımı dışındaki tüm örgütsel normların müşteri esnekliği, içsel esneklik ve tedarikçi esnekliğinin üçüne de pozitif anlamlı etkilerinin olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte esnekliğin üç düzeyinin de operasyonel performans düzeyi üzerine pozitif ve anlamlı bir etkisi görülmektedir.

Abstract:
Globalization, increasingly challenging economic conditions, uncertainties, and evolving customer demands place businesses in a struggle for survival in an intense competitive environment, where those who can gain a competitive advantage will possess this potential. This study is based on resource-based and relational views necessary for firms to gain a competitive advantage among each other, aiming to determine and test the model from this perspective. While a flexible supply chain is crucial for sustainable competitive advantage, those with a flexible supply chain are in a much more advantageous position in this competition. Despite numerous studies on the impact of supply chain flexibility on firm performance, there are relatively few studies examining the relationship between organizational norms that reduce uncertainties through collaboration and drive the organization to success, and supply chain flexibility. This study aims to examine the impact of organizational norms, including collaborative norms, cross-functional information sharing, intra-organizational information sharing, participative culture, and mutual trust, on operational performance through supply chain flexibility, which is addressed in three dimensions: supplier, internal, and customer flexibility. Data were collected from 473 top-level managers in the food production sector in Turkey through a survey designed based on a review of the existing literature, and 449 of the collected surveys were included in the analysis. According to the analyses conducted, it has been observed that within organizational norms, only cross-functional knowledge sharing has a positive and significant effect on operational performance. Additionally, it has been determined that all organizational norms except for cross-functional knowledge sharing have positive and significant effects on customer flexibility, internal flexibility, and supplier flexibility. Moreover, it is evident that all three levels of flexibility have a positive and significant effect on operational performance.