Alevilikte hakikat algısı ve gösterimi: Ocakzade Doğan Alkan örneği
Perception and demonstration of truth in Alevism: The case of Ocakzade Doğan Alkan
Yazar: GÜLSEVEN MEDAR GEREN
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP GONCA İNCEDERE
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Sanat Dalı / Türk Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Bu çalışmada, Alevilikte Hakikat algısı ve Hakikat gösterimi işlenirken, bu konu Alevi bir ocakzade olan Doğan Alkan örneklemi üzerinden ele alındı. Alevi inancının, yürütücü ocaklarından biri olan Kureyşan Ocağı mensubu Alkan'ın eserlerinin bir kısmı, Alevilik inancını konu alan dini içerikte olmakla beraber, bir kısmı da halk edebiyatı ve geleneksel Anadolu müziği formunda yazılmış, Alkan'ın dünya görüşünü, günlük yaşam pratiklerini, duygulanımlarını içeren din dışı eserler olmuştur. Geleneksel halk müziğinin son yıllardaki bu yeni üretimlerine çok sık rastlanılmamaktadır. Doğan Alkan yaşamış olduğu Erzurum Aşkale Tozluca köyünde hem yerel yaşamı sürdürmüş hem de bölge müziğini, şiirini üretimlerinde var etmiş birisidir. Bu çalışmada bu üretim halini destekleyen ve eserlerin içeriğini belirleyen yaşam, inanış ve düşünsel kaynaklarına odaklanılmıştır. Ayrıca modern şehir yaşantısının kültürel etkilerine maruz kalmış köylerdeki yerel yaşayışın içeriğindeki değişimin inanç üzerindeki etkilerine bakılarak Doğan Alkan'ın bu süreçten nasıl etkilendiği ve eserlerine de zaman içinde nasıl yansıdığı ele alınmıştır.
Doğan Alkan'la yapılan görüşmelerde açığa çıkan içerikle birlikte, tezin ana sorusu olan "Doğan Alkan'ın sanatsal üretimini destekleyen temel motivasyon noktası olan var oluşu sorgulayıcı yanının, nasıl işlediği ve eserlerine nasıl yansıdığı" konusu belirmiş oldu. Bu konuları Hakikat anlayışı ekseninde işleyerek, Doğan Alkan'ın özelinde yaşadığı hiçlik, eşiksellik gibi çeşitlilik gösteren motivasyon noktalarına da değinildi. Bu kavramlar, literatürde yer alan kaynaklarla desteklenerek işlendi. Eserlerin bir kısmı, ele alınan konu dahilinde incelenirken müzikli eserleri de notaya alınarak bu çalışmaya dahil edildi.

Abstract:
In this study, the perception and representation of Truth in Alevism is analyzed through the example of Doğan Alkan, who has written many poems and compositions since primary school age. While some of his works are religious in nature, some of them are non-religious works written in the form of folk literature and traditional Anatolian music, and include Alkan's worldview, daily life practices and emotions. In recent years, we do not often come across new compositions of traditional folk music. Doğan Alkan has both carried on the local life in the village of Tozluca in Erzurum Aşkale, where he lives, and has incorporated the music and poetry of the region into his productions. This study focuses on his life, beliefs and intellectual sources supporting this state of production and determining the content of his works. In addition, by looking at the impact of the changes in the content of local life in villages that have been exposed to the cultural influences of modern urban life on belief, the study examines how Doğan Alkan has been affected by this process and how it has been reflected in his works over time.
In interviews with the main question of the thesis, "How the questioning aspect of existence, which is the main motivation point that supports Doğan Alkan's artistic production, operates and how it is reflected in his works" has emerged. By processing these issues on the axis of the understanding of the Truth, various motivation points such as nothingness, thresholdness experienced by Doğan Alkan in particular were also touched upon. These concepts were supported by books, articles, thesis contents in the literature. These sources were utilized within the framework of the research shaped according to the content of his works. While some of the works were analyzed within the scope of the subject, musical works were notated and included in this study.