İlköğretim Türkçe, sosyal bilgiler, fen bilgisi ve matematik ders kitaplarında görsel tasarım sorunları
Visual design problems in primary school lesson books of Turkish, school knowledge, science, and mathematics
Yazar: METİN KAYIKCI
Danışman: YRD. DOÇ. M. SELÇUK DUMANOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Birey, öğrenmesini %85'in üzerinde bir oranda görme duyusu aracılığıylagerçekleştirmektedir. Kitaplarımızdaki görsel dünyadan edindiklerimiz duyumsama vedüşünme biçimlerimizin temelini oluşturmaktadır. Görsel çevremiz ile kitaplarımızdakigörsel düzen, güzelduyusal (estetik) niteliğimizin ve kişiliğimizin gelişimini önemli ölçüdebelirler.Bu bilgiler ışığında bu araştırma, ilköğretim öğrencileri için hazırlanan ders kitaplarınınetkililiğinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın diğer bir amacı daülkemizde hazırlanan ders kitaplarının yabancı ders kitaplarıyla karşılaştırılarakeksikliklerin, benzerliklerin ve farklı yönlerinin belirlenip değerlendirilmeler yapılmasıdır.Araştırmada, ortaya atılan yeni kuramlar ve bilimsel çalışmalar ışığında derskitaplarının eğitim ve öğretim faaliyetlerinde daha iyi nasıl oluşturulabileceği, nasıloluşturulması gerektiği ve öğrenci için nasıl daha anlamlı öğrenmeleri sağlayacak biçimdetasarlanması gerektiği problem durumu olarak sunulmaktadır.Bu araştırmaya toplam 90 öğretmen katılmıştır. Öğretmenlerin 45'i Ankara'da kitapyazma ve değerlendirme komisyonuna 9 ayrı ilden katılan öğretmenlerden oluşmaktadır.Araştırmaya katılan diğer 45 öğretmen ise Trabzon merkezindeki 9 ayrı ilköğretimokulunda çalışan öğretmenlerden seçilmiştir. Veri toplama aracı olarak anket tekniğikullanılmıştır.Araştırmada yapılan veri analizlerinden sonra ulaşılan sonuçlara göre ders kitaplarının17 görsel tasarım ilkesinin bütünüyle dikkate alınmadan hazırlandığı, dolayısıyla bu derskitaplarının etkililiğinin düşük olduğu yargısına varılmıştır. Bu araştırmanın ilköğretimdeokutulmakta olan ders kitaplarının uygunluğunu belirlemek isteyen ve ders kitabı seçme vedeğerlendirme görevini üstlenecek öğretmenlere yol göstereceği, ışık tutacağıdüşünülmektedir.

Abstract:
An individual learns over 85 % through using seeing sense. What we have had from thevisual world of textbooks are the basics of our senses and thinking styles. Visualsurroundings and visual design in our textbooks determines our aesthetic qualities anddevelopment of our characteristics in great extent.Under the light of this information, the study is carried out to evaluate the effectivenessof textbooks which were prepared for primary school students. The other aim of theresearch is to evaluate textbooks prepared in Turkey through comparing them with foreigntextbooks in order to find out defects, similarities and differences between them.In the study through new theories and scientific studies, how effective textbooks can bewritten in educational activities, and how these textbooks can be designed for meaningfullearning are presented as the research problem.Total 90 teachers participated in this research. Half of these teachers (45) in Ankarawere members of textbook writing and evaluation commissions of 9 different cities. Theother half of participated teachers in city of Trabzon were primary school teachers selectedfrom 9 different schools. A questionnaire was used as a data collection instrument.One of the main findings of the research illustrate that evaluated textbooks were notprepared according to the criteria of 17 visual design principles so that reason theeffectiveness of textbooks is low. This study is carried out with the aim of determining theappropriateness of textbooks according to design principles. It is thought that the study willput a light to show a clear way for teachers who would like to decide appropriateness oftextbooks for their students and for teachers who would take the task of selection andevaluation of primary school textbooks.