Yetişkin bireylerde diyet uygulamaya yönelik beslenme davranış değişikliği modelinin beslenme durumu ve antropometrik ölçümlerle ilişkisi
The relationship of nutritional behavior change model for diet implementation in adult individuals with nutritional status and anthropometric measurements
Yazar: BEYZA NUR ŞEKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE SEVEN AVUK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma, yetişkin bireylerde diyet uygulamaya yönelik beslenme davranış değişikliği modelinin beslenme durumu ve antropometrik ölçümlerle ilişkisini incelemek amacıyla Ocak 2023 – Ekim 2023 tarihleri arasında Kahramanmaraş Merkez' de yaşayan 18-65 yaş arası gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul eden 400 yetişkin birey ile yapılmıştır. Araştırmanın verilerini toplamak için anket formu, 24 saatlik besin tüketim kaydı, besin tüketim sıklığı formu ve beslenme değişim süreçleri ölçeği (BDSÖ) kullanılmıştır. Katılımcıların % 50' si kadın (n=200), % 50' si erkektir (n=200). Kadınlarda BKİ 24,54 ± 5,39 kg/m2 iken erkeklerde 26,05 ± 4,36 kg/m2'dir. Kadınlarda BKO 0,8 ± 0,11 düşük risk değeri, erkeklerde 0,9 ± 0,07 yüksek risk değeri bulunmuştur (p<0,05). Cinsiyete göre BKİ değerleri karşılaştırıldığında erkeklerin BKİ değerlerinin kadınlardan anlamlı olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). BDSÖ puanları cinsiyete göre karşılaştırıldığında kadınların erkeklere oranla daha yüksek puan aldıkları bulunmuştur (p<0,05). Katılımcıların eğitim düzeyleri ile BDSÖ arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Diyet geçmişi olan kadınların oranı %48 iken erkeklerin %27,5'dir (p<0,05). Katılımcıların diyet geçmişine göre BDSÖ puanları karşılaştırıldığında diyet geçmişi olan bireylerde BDSÖ puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p< 0,05). Katılımcıların BDSÖ puanları ile günlük enerji ve karbonhidrat tüketimleri arasında istatiksel olarak negatif korelasyon ve vücut ağırlığı, BKİ, günlük yağ tüketimleri arasında istatiksel olarak pozitif korelasyon bulunmuştur. Katılımcıların BDSÖ puanları ile protein ve lif tüketimleri arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak beslenme değişim süreçlerinin cinsiyet, vücut ağırlığı, BKİ, diyet geçmişi gibi çeşitli faktörler ile ilişkili olduğu görülmüştür. Bireylerin sağlıklı beslenme davranışlarını geliştirmelerini ve sürdürmelerini desteklemek amacıyla beslenme tedavisinde değişim süreçleri ölçeğinin etkili bir şekilde kullanılabileceği görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme Davranışı, Beslenme Değişim Süreçleri, Beslenme Durumu, Davranış Değişikliği, Obezite

Abstract:
This research was conducted with 400 adult individuals aged 18-65, living in Kahramanmaraş Center between January 2023 and October 2023, who voluntarily agreed to participate in the study, in order to examine the relationship of the nutritional behavioral change model for dieting in adult individuals with nutritional status and anthropometric measurements. A questionnaire form, 24-hour food consumption record, food consumption frequency form and nutritional change processes scale (BDSÖ) were used to collect the data of the study. Of the participants, 50% were female (n=200) and 50% were male (n=200). BMI was 24.54 ± 5.39 kg/m2 in women and 26.05 ± 4.36 kg/m2 in men. Waist-to-hip ratio was found to be low risk in women (0.8 ± 0.11) and high risk in men (0.9 ± 0.07) (p<0,05). When BMI values were compared according to gender, it was found that BMI values of males were significantly higher than females (p<0.05). When BDSÖ scores were compared according to gender, it was found that women scored higher than men (p<0.05). There was no significant correlation between the participants' education level and the BDSÖ (p>0.05). The rate of women with a diet history was 48%, while the rate of men was 27.5% (p<0.05). When the BDSÖ scores of the participants were compared according to diet history, it was found that BDSÖ scores were higher in individuals with a diet history (p< 0.05). A statistically negative correlation was found between the participants' BDSÖ scores and their daily energy and carbohydrate consumption and a statistically positive correlation was found between their body weight, BMI and daily fat consumption. There was no statistically significant correlation between the participants' BDSÖ scores and their protein and fiber consumption (p>0.05). As a result, it was observed that nutrition change processes were associated with various factors such as gender, body weight, BMI, diet history. It is seen that the nutritional change processes scale can be used effectively in nutrition therapy in order to support individuals to develop and maintain healthy eating behaviors.
Keywords: Nutritional Behavior, Nutritional Change Processes, Nutritional Status, Behavior Change, Obesity