Devlet eli ile internet içerik düzenlemesi sorunu: TİB örneği
Internet content regulation by the state: The case of Telecommunication Communication Directorate
Yazar: AHMET KILIÇ
Danışman: PROF. DR. ÖNDER KUTLU
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Bilgi toplumu ve İnternet olgusu hem yeni kurum, kavram ve ilişkileriyle hem de beraberinde getirdiği sorunlarla birçok yeni tartışmanın odağı olmaktadır. İnternet içerik düzenlemesi sorunu da bu tartışma alanlarından birisini oluşturmaktadır. Zira, İnternet ortamında yer alan pornografi, çocuk pornografisi, şiddet, ırkçılık, ayrımcılık ve nefret içerikleri, kumar ve bahis, intihara ve uyuşturucuya yönlendirme, siber zorbalık gibi yasadışı ve zararlı içerikler tüm toplumu etkilemekle birlikte bilhassa çocuklar, gençler ve aileler için önemli riskler, tehlikeler ve sorunlar oluşturmaktadır. 
Bu durum, İnternet ortamında işlenen suçlar ve yaşanan olumsuzluklarla ilgili olarak erişimin engellenmesine kadar varan bir takım yaptırımları, bu alanla ilgili yükümlülük ve sorumlulukların düzenlenmesi konusunu gündeme getirmiştir. Bu gelişme, ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim özgürlüğü bağlamında bilgi ve düşüncenin serbest dolaşımına engel olacağı yönünde ciddi eleştirilerle karşılaşmıştır.
Bu çerçevede, İnternetin diğer kitle iletişim araçlarından farklı olan özellikleri; çok boyutlu/aktörlü ve dinamik olması, tekniği, alt yapısı, işleyiş biçimi ve uluslararası niteliği, suç yeri ve zamanı, sorumlu olabilecek kişiler vb. yönünden diğer yayıncılık türleriyle bağdaşmayan özgün özelliklere sahip olması sebebiyle, içerik düzenlemesinin nedenleri ve konuları, uygulanan modeller, ölçütler, ülkelerin konuya yaklaşımları, hukuksal ve örgütsel yapılar ve işleyişleriyle ilgili konular tüm dünyada tartışılmaya devam etmektedir. Keza, bu tartışmaların benzerleri Türkiye'de de yaşanmaktadır. Özellikle, içerik düzenlemesi için çıkartılan 5651 sayılı Kanun ve uygulamayı gerçekleştiren TİB, bu tartışmaların merkezinde yer almaktadır.
Tezde "İnternet içerik düzenlemesi sorununun mahiyeti nedir ve nasıl çözülür? Türkiye bu işin neresindedir?" sorusunun işaret ettiği temel probleme cevap bulunmaya çalışılmıştır. Tezin amacı, bu kritik sorunu diğer ülkeler ve ülkemizdeki uygulamaları ve teorik tartışmalarıyla birlikte derinlemesine irdeleyerek, soruna ilişkin çözümler üretmeye çalışmaktır. 
Tezde, nitel araştırma yöntemlerinden "doküman inceleme" ve "mülakat" yöntemi kullanılmıştır. Buna göre, konuyla ilgili tüm kaynaklar incelenirken, ilgili kamu kurumlarının yöneticileriyle ve uzmanlarıyla mülakat çalışması yapılmıştır. Elde edilen tüm verilerin analizi ve yorumlanmasıyla temel/alt problemlere cevap olabilecek temel/alt hipotezler oluşturulmuş ve bunlar tez içerisinde tartışılarak doğruluğu ve geçerliliği test edilmiştir. Bu yolla elde edilen sonuçlar ve bu sonuçlar bağlamında oluşturulan öneriler çalışmanın son bölümünde kayıt altına alınmıştır.
Tezde, İnternet içerik düzenlemesi sorununun, İnternetin çok boyutlu/aktörlü ve dinamik kendine özgü yapısı nedeniyle karmaşık, çözümü birçok değişkene bağlı ve zor bir sorun olduğu görülmüştür. Fakat, İnternetin içerik güvenliğinin sağlanması için kamu otoritelerince düzenlenmesi ve denetlenmesi gereği de ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda sorunun çözümü için düzenlemelerin oluşturulması ve uygulanması aşamalarında yerine getirilmesi gereken bazı önemli temel şartlar tespit edilmiştir.Buna göre, İnterneti, sunduğu imkanlar ve fırsatlar yanında, riskler ve tehlikeleriyle birlikte ele alan bir yaklaşımın gerekli olduğu belirlenirken, bu sürecin ilgili sektör, kamu, STK ve üniversitelerin içinde yer aldığı "birlikte düzenleme" ve yönetişim ilkelerine göre yürütülmesi gerektiği tespit edilmiştir. Keza, düzenlemelerin ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim özgürlüğünü zedelemeden ve İnternetin kendine özgü yapısı ve özellikleri gözetilerek yapılması ve uygulanması gerektiği ortaya çıkmıştır.
Bu çerçevede, uygun yöntem ve yaklaşımlar içeren bütüncül strateji ve politikalar geliştirilmesi ve uygulanması suretiyle ve uluslararası işbirliği sağlanarak, İnternette yer alan yasadışı ve zararlı içeriklerle mücadele edilmesi ve risk/tehlikelerin minimize edilmesinin mümkün ve gerekli olduğu sonucuna varılmıştır. Türkiye'nin ise, İnternet içerik düzenlemesi konusunda, bazı eksiklerine rağmen, yasadışı ve zararlı içeriğe devlet eli ile sınırlı müdahaleyi öngören kendine özgü, önemli ve örnek bir uygulama geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır.




Anahtar Kelimeler: İnternet içerik düzenlemesi, bilgi toplumu, İnternet yönetişimi, güvenli İnternet, erişimin engellenmesi, uyar-kaldır, müstehcenlik.

Abstract:
Knowledge society and Internet phenomenon have been subject to many arguments and discussions across the field due to its new emergence, conceptualization and relations. One of the major arguments related to the issue is Internet content regulation. Illegal and harmful contents (i.e. pornography, child porn, violence, racism, discrimination and hate speech, gambling and lottery, suicide and guidance to drugs, cyber bullying) affect not only the entire society in general but also damage mental and physical well beings of children and families in particular.
This has brought the questions of regulating the liability and responsibility because of resultant drawbacks and harmful effects and sanction up to blocking the access concerning the deterioration and crimes committed through internet environment. This has been gravely criticized by the public as being limiting freedom of information and dealt within the framework of the freedom of expression and freedom of access to information.
Internet and mass media differs greatly from each other on the grounds as such: multidimensional, multi-actoral and dynamic content and its techniques, and infrastructure, mode of operation and international nature, time and place of the crime, responsible and the unique features. The reasons for the need and the dimensions Internet bear are heavily discussed and yet the jury is still out. Certain regulation methods and related topics about operation are multi dimensional. This is valid for Turkey as well. This is more evident especially by the recent law (No: 5651 passed in 2007 by Turkish Parliament) and by the Telecommunication Communication Directorate performing the responsibility about regulation of Internet content.
Within this frame, the thesis intends to answer the following questions: "What are conditions and costs of Internet content regulation problem, and how could the shortcomings be defeated at the lowest costs? What about Turkey? What are the most efficient and effective solutions in Turkey?". The main aim of the thesis is to highlight various facets of regulation and evaluate different elements concerning the main topic.  This involves examination of theoretical and practical points, together with the examples brought by different political and administrative systems.
During the course of the thesis qualitative research methods have been deployed i.e. "document review", "interview" techniques and so on. Accordingly, the examination necessitates the use of primary and secondary materials: Official document reviews, interviews and other material. The interviewees include academics, practitioners in the field and the primary decision makers, mainly from TCD. The data obtained through the analysis and interpretation of the analytic approaches with hypothesis and sub-hypothesis would give a concrete answer to the basic problem and sub-problems; the hypotheses have been evaluated to test their validity and accuracy.
The thesis has found through the evaluation of the material that it has been evident without doubt that Internet is versatile, multi-actoral, dynamic, and complex due to its peculiarity in the terms of structure and character. The question is a very difficult one and therefore depends on various variables. Besides, it has been observed that in order to provide an acceptable level of Internet content safety, public authorities should regulate and supervise accordingly. This of course needs answering of a number of eligibility and qualification requirements to be fulfilled.
Consequently, while it is necessary to produce a unique and adept approach in conjunction with the risk and dangers resides over the opportunities offered by Internet. It is also important to regulate this process in line with governance principles and a comprehensive approach in cooperation with the sector, the public, NGOs and universities. It has been found that the regulation should be carried out with little harm possible to the development and growth; freedom of speech and freedom of access to information and surrounding conditions to consider the peculiar structure and character of Internet. 
Eventually, by developing and implementing totalitarian strategies and policies to include appropriate approaches and to combat harmful and illegal contents of Internet, it would be necessary to minimize via international co-operation. As far as the Internet content regulation is concerned and despite some shortcomings, Turkey has been developing an exemplary, important and distinctive strategy by the establishment of TCD and issuing the law to govern the implementation process.





Key Words: Internet content regulation, information society, Internet governance, safe Internet, blocking access, notice and take down, obscenity.