Yeniçağ'da toplum sözleşmesinin felsefî temelleri ve Namık Kemal'e etkisi
Philosophical basis on the social contract in the new era and it's influence on Namık Kemal
Yazar: HATİCE UMUT
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL KILLIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Modern dönemle birlikte Batı siyasî düsüncesinde ortaya çıkan toplum sözlesmesikuramı, insan aklına dayalı siyasal bir örgütlenme biçimi ortaya koymakta ve siyaset alanınıtanrısal degerlerden bagımsız bir alan olarak tanımlamaktadır. Buna göre sözlesme kuramı,devletin varlık nedenini ortaya koymakla birlikte, onun nasıl ortaya çıktıgına dair de açıklamasunmakta ve yöneten ile yönetilen arasındaki iliskiyi sözlesme temelinde izah etmektedir.Sözlesmeyle meydana gelen egemen gücün ötesinde, siyasî mekanizmayı kontrol eden askınbir varlık fikrini de reddeden sözlesme kuramı, siyaset alanında gayelilik fikrini ortadankaldırmıstır. Modern siyaset felsefesinde yasanan bu köklü degisim, devlet ve devletle ilgilidiger mefhumlar üzerinde ciddi tartısmaların yasanmasına ve geleneksel kurumlarınsorgulanmasına zemin hazırlamıstır. Batı dünyasında yasanan ve yeni bir kurumsalyapılanmayı da beraberinde getiren bu dönüsüm, Avrupa dısındaki devletlerde de etkiliolmustur. Bu etkilerin belki de en çok hissedildigi 19. yüzyılın Osmanlı'sında, modern siyasetfelsefesinin temel tezleri dönemin aydınlarınca tartılmıstır. Bu dönemde, siyaset alanındasözlesme benzeri düsünceler öne süren Namık Kemal, hâkimiyeti, tepeden oturtulmus birotorite olarak degil de, bireyin tabii haklarının siyaset düzlemine çekilmesine imkân tanıyacaksekilde açıklamıstır. Modern felsefe temelinde siyasî bir teori insa etmekten ziyade, çökmekteolan imparatorluk için çözüm yolları üzerinde duran Kemal, 19. yüzyıl Batı siyasîkurumlarının, imparatorluk için en uygun model oldugunu düsünmekte ve Batı dünyasındasözlesme kuramının etkisi altında gelisen anayasa, parlamento ve meclis gibi unsurları, slâm-Osmanlı düsünce ve devlet gelenegi üzerinde mesrulastırmaktadır. Sözlesme kuramını, felsefîtemelleri baglamında degil de, sonuçları itibariyle ele alan Namık Kemal, slâm-Osmanlısiyasî düsünce gelenegine ait kavramlar ile Batı siyasî felsefesine ait kavramlar arasındasenteze gitmeye çalısmıstır.

Abstract:
Social contract theory, which appears in Western political thought with Modern ages,puts forward a political organisation based on human mind and defines politics as a fieldtotally independent from calestial values. According to this idea, while introducing the reasonof existance of the state, contractarian theory displays how the state arised and explains therelation between the ruler and the ruled in the basis of the contract. In addition to the rulingpower, that was formed by the contract, the contractarian theory also refuses the idea of atranscendent being, controlling political mechanism and brought away the concept ofintentionality in the field of politics. This dramatic change in modern political philosophygave way to some serious discussions on state and related issues, and the questioning oftraditional institutions. This convertion, that took place in the Western world and broughtabout a new kind of institutional structure, also affected the countries beyond the continent.The basic thesis of modern political philosophy was discussed by the scholars in the 19thcentury Ottoman land, where the effects of this convertion were most striking. In this period,Namık Kemal, who offered quasi contractarian ideas in the field of politics, definedsovereignity as a concept that enables the presentation of individual?s natural right in politics,rather than explaining it as an externally given authority. Instead of constructing a politicaltheory in modern philisophy, Namık Kemal asserted some solutions for the falling empire,considered Western political institutions as the most suitable model for the empire andlegitimated the concepts such as constitution, parliament and congress that developed underthe influence of contractarian theory, on the Islamic-Ottoman thought and state tradition.Handling the contractarian theory in terms of its consequences, rather than handling it onphilosophical basis, Namık Kemal tries to make a synthesis between the concepts of Islamicand Otoman tradition and Western thought.