Antiepileptik kullanan çocuklarda plazma homosistein, asimetrik dimetilarjinin (ADMA) ve serum nitrik oksit (NO) düzeyleri
Plasma homocysteine and asymmetric dimethylarginine (ADMA) and serum nitric oxide (NO) levels in children receiving antiepileptics
Yazar: HAMDİ CİHAN EMEKSİZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE SERDAROĞLU
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Nörolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: ADMA = ADMA ; Antikonvülsanlar = Anticonvulsants ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Homosistein = Homocysteine ; Nitrik oksit = Nitric oxide ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies ; Çocuklar = Children

Özet:
Aterosklerotik kalp hastalıklarına bağlı mortalite ve morbidite günümüzde tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önde gelen sağlık sorunlarındandır. Bu hastalıkların temelinde yatan aterosklerozun klinik belirtileri erişkin dönemde ortaya çıksa da, öncül temelleri henüz çocukluk yaş döneminde atılmaktadır. Erken dönemde risk faktörlerinin belirlenmesi ve önlenmesi gelecekte ateroskleroza bağlı gelişebilecek komplikasyonları azaltmada maksimum faydayı sağlayacaktır.Son zamanlarda yapılan çalışmalarda çocuklarda uzun süreli antiepileptik kullanımının erken ateroskleroz gelişimine yol açabileceğinden sıkça bahsedilmektedir. Ateroskleroz riskini değerlendirmede homosistein, ADMA ve NO gibi birtakım laboratuvar belirteçleri giderek daha fazla oranda klinik pratiğe girmektedir. Bu çalışmada homosistein ile beraber ilk kez ADMA ve NO düzeyleri çocukluk yaş grubunda antiepileptik ilaç alan hastalarda erken başlangıçlı ateroskleroz riskini değerlendirmek amacıyla çalışılmıştır.Bu çalışmada, yaş aralığı 7 ila 16 yaş arasında olan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Çocuk Nörolojisi Bilim Dalında epilepsi tanısı ile takip edilen ve en az bir yıl ve üzerinde valproik asit tedavisi alan 26 hasta ve okskarbazepin tedavisi alan 27 hasta ile kontrol grubu olarak genel pediatri polikliniğinde takip edilen 24 sağlıklı çocukta yapılmıştır. Çalışmaya katılan çocukların fizik muayeneleri yapılmış, kan örnekleri alınmış; homosistein, ADMA ve NO düzeyleri ölçülmüştür.Bu çalışmada, VPA ve OXC alan hasta grupları; homosistein, ADMA ve NO düzeyleri açısından, kontrol grubu ile istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Fakat olguların ilaç kullanım süresi ile tHcy düzeyi arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tesbit edilmiştir. OXC ve VPA gruplarının aksine kontrol grubunda hiçbir olguda tHcy düzeyi hiperhomosistinemi için eşik değer kabul edilen 13,1 µM/L'nin üzerinde ölçülmemiştir. Ateroskleroz kaskadını tetikleyen bağımsız risk faktörü olan homosistein antiepileptik kullanım süresi uzadıkça buna paralel olarak hastalarda daha yüksek değerlerde ölçülmüştür. Bu son iki bulgu antiepileptik kullanan çocuklarda artmış ateroskleroz riskini destekler niteliktedir.Özetle; uzun süreli antiepileptik ilaç alan çocuk hastalarda artmış ateroskleroz riskine yönelik plazma homosistein düzeyleri belirli aralıklarla ölçülmelidir. Hasta grupları kontrol grubu ile karşılaştırıldığında ADMA ve NO düzeyleri açısından anlamlı bir fark göstermeseler de bu hastaların uzun dönem takiplerinde belki de hiperhomosistineminin tetiklediği, beklenen ADMA artışı ve NO düşüklüğü tespit edilebilecektir. Bu nedenle bu konunun açıklığa kavuşturulması için geniş kapsamlı prospektif çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
Today, morbidity and mortality from atherosclerotic heart disease is the major health problem in our country as well as across world. Although clinical manifestations of atherosclerosis occur in middle age, the atherosclerotic process begins early in life. Detection and prevention of risk factors at an early stage will avail us to reduce the potential complications that may develop in the future.Many studies conducted recently have proposed that long term antiepileptic drug treatment in children may result in early atherosclerosis development. In order to evaluate atherosclerosis risk, some special laboratory markers such as homocysteine, asymmetric dimethyl arginine and nitric oxide are increasingly coming into use. In this study asymmetric dimethyl arginine and nitric oxide for the first time and homocysteine were studied in children receiving antiepileptic drugs so as to assess the risk of early onset atherosclerosis.This study was conducted among 53 children that were followed in Gazi University department of neurology with the diagnosis of epilepsy and receiving antiepileptic monotherapy (26 valproate, 27 oxcarbazepine). Twenty-four healthy sex- and age-matched children served as controls. Participants were aged between 7 and 16 years. All the subjects underwent physical examination and their venous blood samples were obtained for determining homocysteine, asymmetric dimethyl arginine and nitric oxide levels.The plasma homocysteine, asymmetric dimethyl arginine and serum nitric oxide levels did not differ significantly among the three groups (valproate, oxcarbazepine and control). However a statistically significant positive correlation was found between duration of drug use and plasma homocysteine level. In oppose to valproate and oxcarbazepine groups, there wasn?t any subject in the control group having plasma homocysteine level greater than the cut-off level of 13,1 µM/L.Homocysteine, trigger of atherosclerotic cascade and independent risk factor for atherosclerosis was measured higher as the duration of drug use lengthened. The last two findings support the increased risk of atherosclerosis in epileptic children receiving antiepileptic drugs.In conclusion serum homocysteine level should be measured periodically in children receiving long-standing antiepileptic drug. When we compare the patient groups with the control group they did not differ from each other in plasma asymmetric dimethyl arginine and serum nitric oxide levels. However during their long term follow-up may be we would observe expected plasma ADMA increase and NO decrease owing to inducing effect of hyperhomocysteinemia. Therefore in order to throw light on this argument, large scale prospective studies should be conducted.