Iğdır ili halk elinde yetiştiriciliği yapılan morkaraman koyunlarının bazı reprodüktif özellikleri
Some reproductive characteristics of morkaraman ewes in Iğdir province, Turkey
Yazar: BEKİR YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSHAP KURU
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Doğum = Delivery ; Iğdır = Iğdır ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunlar = Sheep ; Kuzular = Lambs ; Morkaraman koyunları = Morkaraman sheeps ; Üreme = Reproduction

Özet:
Bu çalışmada, Iğdır ilinde yetiştiriciliği yapılan Morkaraman koyunlarının bazı reprodüktif verim özelliklerinin belirlenmesi amaçlandı. Morkaraman koyunlarından 2018-2019 ve 2019-2020 yıllarında üreme ve döl verim özelliklerine ait veriler kaydedildi. Çalışmada, klinik olarak sağlıklı, 2-5 yaşlı 300 Morkaraman koyunu ve 15 adet Morkaraman koçu kullanıldı. Çalışmada bazı reprodüktif ve jinekolojik özellikler ile döl verim özellikleri belirlendi. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS® paket programı kullanıldı. Morkaraman koyunlarında 2018 ve 2019 yılları üreme mevsiminde östrus sürelerinde fark saptandı (P=0,034). Gebelik süresi üzerine yıl istatistiksel olarak etkisizdi (P=0,219). Çalışmada yıllara göre östrus oranları 2018'de %95, 2019'da ise %97 olduğu belirlendi (P=0,211). Morkaraman koyunlarında takip edilen yıllara göre sırasıyla kuzulama oranı %90,7 ve %92 (P=0,211), infertilite oranının %3 ve %5,26 (P=0,197), retensiyo sekundinarum oranı %2,61 ve %1,48 (P=0,351), metritis-endometritis oranı %8,19 ve %6,57 (P=0,462), prolapsus vagina-prolapsus uteri oranı %1,87 ve %2,22 (P=0,779), foliküler kist oranı %1,33 ve %0,67 (P=0,412), mastitis oranı %3,68 ve %2,17 (P=0,296), yetersiz süt verim oranı %3,68 ve %2,17 (P=0,469), abort oranı %3,20 ve %4,5 (P=0,422), güç doğum oranı %4,41 ve %5,44 (P=0,580), anomalili kuzu doğum oranı %1,1 ve %1,45 (P=0,718), ikiz doğum %10,96 ve %11,96, kuzu verimi 1,11 ve 1,12 (P=0,921), kuzuyu sahiplenmeme oranı %3,68 ve %5,43 (P=0,324), tekiz doğum ağırlığı 3,81 kg ve 3,55 kg, ikizlerde 3,15 kg ve 3,33 kg, yaşama gücü oranı %94,43 ve %96,52 olduğu belirlendi. Sonuç olarak, lokal gen kaynaklarımızdan olan, sert iklim şartlarına adapte olmuş Morkaraman koyunlarının, üreme kabiliyetlerinin iyi olduğu, pek fazla reprodüktif problem yaşamadığı, çoğunlukla tekiz doğurduğu, kuzularda yaşama gücünün iyi olduğu kanaatine varıldı.

Abstract:
In this study, we aimed to determine some reproductive yield characteristics of Red Karaman ewes in Iğdır province, Turkey. Reproductive and fertility characteristics of Red Karaman ewes were recorded in 2018–2019 and 2019–2020. Clinically healthy 300 Red Karaman ewes and 15 Red Karaman rams aged 2–5 years were used. Some reproductive and gynecological characteristics as well as fertility characteristics were determined. The SPSS® package program was used for statistical analysis. There was a statistical difference between duration of estrus of Red Karaman ewes during the breeding seasons of 2018 and 2019 (P=0.034). The year had no statistically significant effect on gestation length (P=0.219). In the study, estrus rates were 95% in 2018 and 97% in 2019 (P=0.211). According to the years (2018 and 2019), lambing rate was 90.7% and 92% (P=0.211), infertility rate was 3% and 5.26% (P=0.97), placental retention rate was 2.61% and 1.48% (P=0.351), metritis–endometritis rate was 8.19% and 6.57% (P=0.462), vaginal and uterine prolapse rate was 1.87% and 2.22% (P=0.779), follicular cyst rate was 1.33% and 0.67% (P=0.412), mastitis rate was 3.68% and 2.17% (P=0.296), insufficient milk production rate was 3.68% and 2.17% (P=0.469), abortion rate was 3.20% and 4.5% (P=0.422), dystocia rate was 4.41% and 5.44% (P=0.580), anomaly rate was 1.1% and 1.45% (P=0.718), twinning rate was 10.96% and 11.96%, litter size was 1.11 and 1.12 (P=0.921), lack of maternal instincts rate was 3.68% and 5.43% (P=0.324), birth weight in singleton was 3.81 kg and 3.55 kg, birth weight in twins 3.15 kg and 3.33 kg, survival rate was 94.43% and 96.52%, respectively. In conclusion, as one of Turkey's local gene resource, Red Karaman ewes adapt to harsh environmental conditions, show high reproductive performance, do not have many gynecological problems, and are more likely to have single births. In addition, it was observed that the survival rate of the lambs was high between the years studied.