Kadın diyetisyenlerde sosyal fizik kaygısının ortoreksiya nervoza ve egzersiz bağımlılığına etkisi
The effect of social physical anxiety on orthorexia nervosa and exercise addiction in female dietitians
Yazar: ZEYNEP ECE SUNGUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM OLCAY EMİNSOY
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Diyetisyenler = Nutritionists ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz bağımlılığı = Exercise addiction ; Kadınlar = Women ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sosyal görünüş kaygısı = Social appearance anxiety

Özet:
Bu çalışma kadın diyetisyenlerde sosyal fizik kaygısının ortoreksiya nervoza ve egzersiz bağımlılığına etkisinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışma Mayıs-Temmuz 2021 tarihleri arasında 22-64 yaş arası Beslenme ve diyetetik lisans mezunu ile eğitim düzeyi üniversite üzeri olan diğer meslek gruplarına mensup çalışmaya katılmaya gönüllü 81 kadın (39 diyetisyen, 42 diğer meslek grupları) ile çevrimiçi anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplamak amacıyla hazırlanan anket formu bireylerin bazı sosyodemografik özelliklerini, beslenme alışkanlıkları, egzersiz yapma durumları ile ilgili soruları ve Sosyal Fizik Kaygısı Envanteri (SFKE), Ortoreksiya-11 Ölçeği (ORTO-11), Egzersiz Bağımlılığı Ölçeği-17 (EBÖ-17) ve Besin Tüketim Sıklığı Formu sorularını içermektedir. Çalışmada bireylerin yaş ortalaması 30.2±10.88 yıl olarak bulunmuştur. Araştırmada bireylerin %48.1'i diyetisyen, %51.9'u diğer meslek gruplarına mensup olarak bulunmuştur. Diyetisyen bireylerin %74.4'ünün ve diğer meslek gruplarındaki bireylerin %59.5'inin Beden kütle indeksi (BKİ) sınıflamasına göre normal grupta yer aldığı saptanmıştır. Meslek ile BKİ arasındaki ilişki istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (p<0.05). Enerji alım ortalamaları diyetisyenlerde 1614.7±599.95 kkal, diğer meslek gruplarındaki bireylerde 1911.1±745.46 kkal olarak bulunmuş olup bu farklılık istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Bireylerin günlük karbonhidrat alımları; diyetisyenlerin 179.9±85.31 g, diğer meslek gruplarındaki bireylerin ise 193.7±92.36 g karbonhidrat aldığı görülmüştür. Sükroz yüzdelerine bakıldığında ise diyetisyenlerde sırasıyla 8.2±4.29, diğer meslek gruplarında sırasıyla 9.9±4.45 olarak bulunmuş olup bu farklılık istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Bireylerin günlük diyet ile aldıkları toplam protein miktarı ve enerjinin proteinden gelen yüzdesi incelendiğinde; diyetisyenlerde ortalama 70.0±27.11 g ve %17.8±3.74 iken, diğer meslek gruplarındaki bireylerde ortalama 76.6±28.46 g ve %16.8±3.59 olarak bulunmuştur. Bireylerin günlük yağ alımları; diyetisyenler ve diğer meslek gruplarındaki bireylerin sırasıyla 68.5±26.94 g ve 91.4±39.10 g olarak saptanmış olup bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Tekli doymamış yağ asit alımının günlük ortalama değeri diyetisyenlerde 23.8±9.56 g, diğer meslek gruplarındaki bireylerde 31.4±12.66 g olarak belirlenmiştir ve bu farklılık istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Günlük doymuş yağ asit alım ortalamaları değerlendirildiğinde; diyetisyenlerde 27.2±13.03 g iken, diğer meslek gruplarındaki bireylerde 40.2±18.35 g olarak bulunmuş olup bu farklılık istatistiksel olarak anlamlıdır. Diyetle günlük kolesterol alım düzeylerinin ortalama değeri diyetisyenlerde 312.4±217.24 mg, diğer meslek gruplarındaki bireylerde 425.2±209.51 mg olarak bulunmuştur ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<0.05). Diyetisyenlerin %46.2'sinin, diğer meslek gruplarının ise %33.3'ünün düzenli olarak egzersiz yapma alışkanlığı olduğu belirlenmiştir. Diyetisyen bireylerin SFKE'nden aldıkları puan 33.0±6.21, diğer meslek gruplarındaki bireylerin ise 34.3±8.83 olarak bulunmuştur. Diyetisyenlerde ortorektik olan bireylerin oranı %30.8 iken diğer meslek gruplarında bu oran %35.2'dir. Diyetisyenlerin %43.6'sı, diğer meslek gruplarındaki bireylerin ise %45.2'si egzersiz bağımlılığında risk grubu içerisindedir. Meslek grupları ve SFKE, ORTO-11, EBÖ-17 arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p>0.05). Ortorektik olan bireylerin SFKE'nden aldığı puan 38.6±8.91, olmayanların ise 32.18±8.04 olarak bulunmuştur. SFKE ve ORTO-11 arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05).  Diyetisyenlerde ortorektik bireylerde SFKE ortalama puanı 34.5±5.38, olmayan bireylerde 32.3±6.53 olarak belirlenmiş olup aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Diğer meslek gruplarındaki bireylerde ise ortorektik olan grubun SFKE puan ortalaması 42.0±9.89, olmayanların ise 32.0±9.43 olarak saptanmış ve bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). ORTO-11 ve EBÖ-17 arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki (p<0.05) bulunmakla birlikte aralarında negatif korelasyon bulunmuştur. Bu çalışma sosyal fizik kaygısının ortoreksiya nervoza ve egzersiz bağımlılığına etkisi ile ilgili yapılan ilk çalışmadır. Ortoreksiya nervoza ve egzersiz bağımlılığı ile ilgili yapılan, bu bozuklukların temelinde yatan ve toplum üzerindeki etkisini ölçen çalışmalar yetersizdir. Bu nedenle daha geniş ve kapsamlı çalışmalar bu konuların aydınlatılmasında etkili olacaktır.

Abstract:
This study was carried out to determine the effect of social physical anxiety on orthorexia nervosa and exercise addiction in female dietitians. The study was carried out between May-July 2021 with 81 women (39 dietitians, 42 other occupational groups) aged 22-64, aged 22-64, with a bachelor's degree in nutrition and dietetics and from other occupational groups with a higher education level, using the online survey method. The questionnaire form, which was prepared to collect data in the study, included questions about some sociodemographic characteristics, nutritional habits, and exercise status of individuals and included Social Physical Anxiety Inventory (SPAI), Orthorexia-11 Scale (ORTO-11), Exercise Addiction Scale-17 (EAS-17). and Food Consumption Frequency Form. In the study, the ages of the individuals ranged from 22 to 64, and the mean age was found to be 30.2±10.88 years. In the study, 48.1% of the individuals were dietitians and 51.9% were members of other occupational groups. It was determined that 74.4% of dietitians and 59.5% of individuals in other occupational groups were in the normal group according to the Body Mass Index (BMI) classification. The relationship between occupation and BMI was found to be statistically significant (p<0.05). The mean energy intake was found to be 1614.7±599.95 kcal in dietitians and 1911.1±745.46 kcal in individuals from other occupational groups, and this difference was statistically significant (p<0.05). Daily carbohydrate intake of individuals; It was observed that dietitians took 179.9±85.31 g, while individuals in other occupational groups took 193.7±92.36 g of carbohydrates. When the percentages of sucrose were examined, it was found as 8.2±4.29, respectively in dietitians and 9.9±4.45 in other occupational groups, and this difference was statistically significant (p<0.05). When the total amount of protein and the percentage of energy coming from protein are analyzed by individuals in their daily diet; while it was 70.0±27.11 g and 17.8±3.74% in dietitians, it was found to be 76.6±28.46 g and 16.8±3.59% in individuals from other occupational groups. Daily fat intake of individuals; dietitians and individuals in other occupational groups were found to be 68.5±26.94 g and 91.4±39.10 g, respectively, and this difference was found to be statistically significant (p<0.05). The mean daily value of monounsaturated fatty acid intake was determined as 23.8±9.56 g in dietitians and 31.4±12.66 g in individuals from other occupational groups, and this difference was statistically significant (p<0.05).When the average daily saturated fatty acid intake is evaluated; While it was 27.2±13.03 g in dietitians, it was found to be 40.2±18.35 g in individuals from other occupational groups, and this difference is statistically significant. The mean value of dietary cholesterol intake levels was 312.4±217.24 mg in dietitians and 425.2±209.51 mg in individuals from other occupational groups, and there was a statistically significant relationship between them (p<0.05). It has been determined that %46.2 of dietitians and %33.3 of other occupational groups have the habit of exercising regularly. The score of dietitians in SPAI was found to be 33.0±6.21 and individuals from other occupational groups were found to be 34.3±8.83. While the rate of orthorexic individuals in dietitians is %30.8, this rate is %35.7 in other occupational groups. %43.6 of dietitians and %45.2 of individuals in other occupational groups are in the risk group for exercise addiction. No statistically significant relationship was found between occupational groups and SPAI, ORTO-11, EAS-17 (p>0.05). The scores of individuals with orthorexic SPAI were found to be 38.6±8.91, and 32.18±8.04 for those who were not. A statistically significant correlation was found between SPAI and ORTO-11 (p<0.05). In dietitians, the mean SPAI score was determined as 34.5±5.38 in orthorexic individuals and 32.3±6.53 in non-orthorexic individuals, and no statistically significant difference was found between them. In individuals from other occupational groups, the mean SPAI score of the orthorexic group was 42.0±9.89, and 32.0±9.43 in the non-orthorexic group, and this difference was statistically significant (p<0.05). Although there was a statistically significant relationship (p<0.05) between ORTO-11 and EAS-17, a negative correlation was found between them. This is the first study on the effect of social physical anxiety on orthorexia nervosa and exercise addiction. Studies on orthorexia nervosa and exercise addiction, underlying these disorders and indicating how they affect society, are insufficient. Therefore, more extensive and comprehensive studies will be effective in illuminating these issues.