Hadis edebiyatında Hz. Veysel Karanî
Hz. Veysel Karani in hadis literature
Yazar: ABDURRAHMAN CELLEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZMEN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Veysel Karani = Veysel Karani ; İslamiyet = Islam

Özet:
Uveys el-Karanî, târih boyunca çağdaşlarına göre daha çok meşhur olmuştur. Bu durum günümüze kadar devam edip gelmiştir. Uveys el-Karanî'deki peygamber aşkı, anne sevgisi, zühdü ve takvâsı halk kitleleri tarafından sempatiyle karşılanmış ve târih boyunca kendisine örnek şahsiyet gözüyle bakılmıştır.Uveys el-Karanî, Yemen'e bağlı Karan Köyü'nde dünyaya gelmiştir. Karan, Murad kabilesinin bir koludur. Uveys el-Karanî'nin ailesi ile ilgili çok fazla bilgimiz yoktur. Fakir bir ailenin çocuğu olan Uveys el-Karanî, yaşamını deve çobanlığı yaparak sürdürmüştür.Uveys el-Karanî, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) zamanında yaşamasına rağmen kendisiyle görüşememiştir. Bundan dolayı kendisine ?sahâbi? denilememiş, ancak o dönemde Müslüman olduğu için kendisine ?muhadram? denilmiştir. Sahâbe ile görüşmesi ve Efendimiz'in (s.a.v.) kendisi hakkındaki ?Tâbiînin hayırlısıdır.? sözüne binâen kendisine ?tâbiîn? de denilmiştir.Uveys el-Karanî hakkında bir takım rivâyetler vardır. Bu rivâyetler, hadis kaynaklarında bulunduğu gibi tabakât, târih ve tasavvuf kaynaklarında da bulunmaktadır. Özellikle tabakât kaynaklarında Uveys el-Karanî'nin, zâhid, âbid ve güvenilir bir şahsiyet olduğu nerdeyse ittifakla belirtilmiştir. Dolayısıyla Uveys el-Karanî hakkında tereddüt etmeye ve şüpheye düşmeye yer olmadığı, kendisi ve hakkındaki rivâyetlerin şöhreti ile beraber târih boyunca Müslüman halk kitlelerinin teveccühü bunun birer delili olduğu vurgulanmıştır.Tasavvuf çevrelerince Uveys el-Karanî'nin, âbid ve zâhidliği sebebiyle tasavvufun öncüsü kabul edilmiş ve ?Uveysîlik? adında bir tarîkat kurulmuştur.Her ne kadar farklı zaman ve yerlerde vefât ettiği ile ilgili çeşitli bilgiler varsa da büyük ihtimalle Uveys el-Karanî, Sıffîn Savaşı'nda şehid olmuştur.Ülkemizde ve farklı ülkelerde, Uveys el-Karanî'nin türbelerinin olduğu söylenmektedir. Bu yerlerden biri de Siirt İli Baykan İlçesi Ziyaret Beldesi'dir. Siirt halkı, Uveys el-Karanî'nin Ziyaret Beldesi'nde medfun olduğuna inanmaktadır.

Abstract:
Uveys el-Karanî, has been more famous throughout history according to his equals. This situation has continued up to now. The passion of prophet which Uveys el-Karanî owns, his mother affection, Allah fear, devotion to Allah have welcomed with sympaty by large masses of people and he has been thought as a good sample personality throughout historyUveys el-Karanî was born in Karan village in Yemen. Karan is a division of Murad Tribe. We don?t have much information about Uveys el-Karanî. Uveys el-Karanî, who was the son of a poor family, made his life working a camel shepherd.Although he lived in the same period, Uveys el-Karanî couldn?t see our beloved prophet Muhammed (s.a.v.) at all. Therefore he couldn?t be named as ?sahâbi?, but as he was a muslim, he was named as ?muhadram?. As he had seen the sahabe and as our Prophet called him to be the most beneficial of the tâbiîn, he was named ?tâbiîn?.There have been several rumors about Uveys el-Karanî. These rumors, have been present both in hadis resources and in tabakat resources, it has been stated unanimously. Uveys el-Karanî had a reliable, obedient, and a reliable personality. Therefore there hasn?t been a doubt and hesitation about his personality and due to the rumors, included his fame, it has been evident he has gained the sympathy of the large muslim people masses throught history.According to sufism neighborhoods, Uveys el-Karanî, due to his obidient and devouted personality, has been accepted the innovator of sufism and a tariqat called ?Uveysîlik? was founded.Athough there have been different knowledges about. Where he died, with a great probability Uveys el-Karanî died for İslâm in Sıffîn war.It has been said that there have been turbes which belong to Uveys el-Karanî in our country. This place is in Ziyaret village in Baykan town of Siirt. The people of Siirt believe that Uveys el-Karanî has been buried in Ziyaret.