Kültür turizminde çini sanatının yeri
The importance of the art of tiles in the cultural tourism
Yazar: ELİF KAHYA
Danışman: PROF. DR. SUNA DOĞANER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Kültürel coğrafya = Cultural geography ; Kültürel turizm = Cultural tourism ; Mimari süslemeler = Architectural decorations ; Turizm = Tourism ; Turizm türleri = Tourism species ; Türk süsleme sanatı = Turkish decorative art ; Çini = Tile ; Çini sanatı = Tile art ; Çini sanatı = Tile art

Özet:
Türklerin başlatıp geliştirdiği Çini sanatı, hem bir mimari süsleme kolu hem de geleneksel el sanatı olarak, kültür turizmi içerisinde küçümsenemeyecek bir paya sahiptir. İç ve dış mimaride karşımıza çıkarak yapıları estetik yönden daha çekici hale getiren çini sanatı, ziyaretçilere görsel bir zenginlik sunmaktadır. Tarihsel olanı güncelle birleştiren kültür turizmi kapsamında ele alınabilecek bu sanat dalı, Türkiye'de turizm sektörünün vazgeçilmez ve önemli potansiyellerinden biridir. Türk süsleme sanatında ve kullanılan eşyalarda önemli bir yer teşkil eden çini ve seramik sanatının Türkiye'deki önemli üretim merkezleri İznik, Kütahya ve Çanakkale'dir. XV. Yüzyılın sonu ile XVI. Yüzyılın başlarında en önemli çini üretim merkezi İznik'tir. XVII. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı ekonomik, sosyal ve siyasal sıkıntılar çini sanatını da etkilemiştir. XVIII. Yüzyılda İznik atölyelerinin kapanması sonucu yeni çini merkezi olarak Kütahya ortaya çıkmıştır. En erken örneklerini XVII. Yüzyıl sonlarında gördüğümüz diğer bir merkez de Çanakkale'dir. İznik ve Kütahya'nın aksine Çanakkale'de duvar çinisine rastlanmamış, çoğunlukla günlük kullanım eşyaları üretilmiştir.Çini sanatı, ülkemizde pek çok şehirde yer alan dini ve sivil mimari yapılarda karşımıza çıkmakta ve bu şehirlerin kültürel turizmine katkıda bulunmaktadır. Çini sanatının en önemli sorunlarından biri bazı sanat düşmanları ve maddiyata esir olmuş insanlar tarafından günümüze kadar ayakta kalabilen bu yapıların tahrip edilmesidir. Doğal afet ve restorasyon çalışmalarıyla da zarar gören bu sanatta zararın en aza indirilmesi için yapılacak çalışmalar kültürel ve tarihi mirasımızın korunmasını, kültür turizmi içerisinde çini sanatının çok daha fazla söz sahibi olmasını sağlayacaktır. 



Anahtar Kelimeler: Çini, Seramik, Sanat, Kültür turizmi, Süsleme

Abstract:
The art of tiles which was invented and improved by the Turks is a vast importance in the cultural tourism as a decoration in architecture and   ornamentation in  the traditional handicrafts. The ceramic presents a visionary charm to the visitors while it appears on indoor and outdoor architectural buildings. Connecting with historical and comtemporary  ones this art is one of the important  and irreplaceable  potentional in Turkish tourism sector. While it has a very important portion of Turkish ornamentation, Iznik, Kutahya and Canakkale are the main tile and ceramic production centers in Turkey. During 15th and 16th century Iznik was the major ceramic production center. The economic and social hardship starting in the second half of 17th century Ottoman Empire era effected tile artcraft. Kutahya had been a new production center after the stores in İznik had been closed down in 18th century.  The other center while we could observe only the early production samples in 17th century is Canakkale. Dispite  indoor wall tiles we find in İznik and Kutahya we can see some materials made by ceramics  used in daily life in Canakkale.The tile artifacts  have been observed in the sacret buildings and civil architectures in Turkey  and also support  the cultural touristic incomes in these cities. One of the major handicap and destruction of the tile art is  art thieves and and also the people whose has no such a moral and artistic responsibilities. The restoring and protecting from natural diasters of  tile artcrafs are  the practical solutions that are still keeping this delicate art to contribute to the cultural tourism and our historical inheritance. 



Keywords: Tile, Ceramic, Art, Cultural tourism, Ornamentation