Evrensel tasarım kriterlerinin Aydın kentinde bir park örneğinde irdelenmesi
Examination of universal design criteria on the case of a park in the city of Aydın
Yazar: EKİN ALPTEKİN
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM KILIÇASLAN DENİZ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Aydın = Aydın ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Erişilebilirlik = Accessibility ; Evrensel tasarım = Universal design

Özet:
Amaç: Bu çalışma Aydın ili Efeler ilçesinde yer alan Nevzat Biçer Parkının, engelli bireylerin ve uzmanların görüşü de alınarak, evrensel tasarım ilkelerine göre irdelenmesi ve bu doğrultuda tasarım önerilerinin getirilmesi amacı ile yapılmıştır.
Materyal ve Yöntem: Çalışma ana materyalini, Aydın kentinin Efeler ilçesine bağlı Cumhuriyet Mahallesi'nde yer alan Nevzat Biçer Parkı oluşturmaktadır. Bunun yanında, özgün olarak oluşturulan "gözlem formu" ve "uzman ve engelli görüş formları" çalışmanın yardımcı materyalidir. Çalışmanın yöntemi veri toplama, analiz ve sonuç aşamalarından oluşmaktadır. Literatür taraması ve arazi ön gözlemlerini takiben gözlem formları aracılığıyla araştırma alanının evrensel tasarım ilkelerine göre analizi ve elde edilen bilgilerin tartışılması sonucunda tasarım önerilerinin getirilmesi, çalışmanın yöntemini oluşturmuştur. 
Bulgular: Nevzat Biçer Parkı engelliler açısından ortalamanın altında bir puan almıştır. Toplam dört alt bölgede en çok puanı sırasıyla birinci alt bölge (çocuk oyun alanı ve işletme oturma mekânı) ve ikinci alt bölge (mini amfi tiyatro ve spor alanı) almıştır. En düşük puanlamayı ise dördüncü alt bölge (spor alanı, havuz ve çevresi) almıştır. Alt bölgeler arasında en yüksek ortalama 2,27 ve en düşük ortalama 1,3'tür. Evrensel tasarım ilkeleri arasında en yüksek puanı, "Düşük fiziksel güç" ilkesi alırken, en düşük puanı ise "Algılanabilir/anlaşılabilir bilgilendirme (pratiklik)" ilkesi almıştır. Görme engelli birey, fiziksel engelli bireye göre ortalama olarak daha düşük puan vermiştir. 
Sonuç: Evrensel tasarım ilkelerinin analizi, gözlem formları, uzman ve engelli görüş formları sonucunda alan başarısız bulunmuştur. Alt bölgelerde herkesin kullanıma uygun bilgilendirme panoları, kent mobilyaları ve tehlikelere karşı uyarıcıların bulunması gerekmektedir. Zemin döşemelerinde gerekli bakımlar yapılmalıdır. Parkın gece kullanım güvenliği ve herkes için erişimi sağlamak adına da duyumsanabilir, uyarıcı yüzeyler bulunmalıdır.  

Anahtar kelimeler: Evrensel tasarım ilkeleri, Engelli, Aydın kenti, Erişilebilirlik

Abstract:
Objective: This study was carried out with the aim of examining Nevzat Biçer Park, located in Aydın province, according to the universal design principles, by taking the opinions of disabled individuals and experts, and making design proposals in this direction.
Material and Methods: Nevzat Biçer Park, located in the Cumhuriyet neighborhood of the Efeler district of Aydın city, constitutes the main material of the study. The originally created "observation form" and "expert and disabled opinion forms" are auxiliary materials of the study. The method of the study consists of data collection, analysis and conclusion stages. Following the literature review and field observations, the analysis of the research area according to the universal design principles through observation forms and making design proposals by discussing the obtained information constituted the method of the study.
Results: Nevzat Biçer Park received a score below the average in terms of disabled people. In four sub-regions, the first sub-region (children's playground and the sitting area of the enterprise) and the second sub-region (mini amphitheater and sports area) received the highest points, respectively. The fourth sub-region (sports ground, ornamental pool and its surroundings) received the lowest score. Among the sub-regions, the highest average is 2.27 and the lowest average is 1.3. Among the universal design principles, the principle of "Low physical strength" received the highest score, while the principle of "Perceptible/understandable information (practicality)" received the lowest score. The blind individual gave a lower score on average than the physically disabled person.
Conclusion: As a result of the analysis of universal design principles, observation forms, expert and disabled opinion forms, the area was found unsuccessful. In the sub-regions, there should be information boards, urban furniture and warnings against dangers that are suitable for everyone's use. Necessary maintenance should be done on the floor coverings. The park should also have tactile, stimulating surfaces to ensure nighttime use safety and access for all.

Key Words: Universal design principles, Disabled, Aydın city, Accessibility