Primer akciğer kanseri veya akciğer metastazı nedeniyle kliniğimizde Stereotaktik Beden Radyoterapisi (SBRT) uygulanan hastaların tedavi sonuçlarının retrospektif olarak incelenmesi
The retrospective evaluation of the treatment results of patients who underwent Stereotactic Body Radiotherapy (SBRT) for primary lung cancer or lung metastasis in our clinic
Yazar: TUĞBA ULU
Danışman: DOÇ. DR. FATİH GÖKSEL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Radyasyon Onkolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyasyon Onkolojisi = Radiation Oncology

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında amacımız, erken evre KHDAK tanılı veya sınırlı
sayıda (≤4) akciğerde metastazı olan hastalarda, akciğer SBRT sonuçlarımızla ilgili
deneyimimizi geriye dönük olarak analiz edip literatürle karşılaştırmaktır.

Gereç-Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2010 – Aralık 2022 tarihleri arasında
kliniğimizde, primer akciğer kanseri veya akciğer metastazı nedeniyle SBRT
uygulanan (Cyberknife® veya helikal IMRT cihazları ile) 18 yaş ve üzerindeki erkek
ve kadın toplam 256 hasta dahil edilmiştir. Hastalara ait demografik veriler, SBRT
uygulanan akciğerdeki tümörün primer veya metastaz olması ve tümörün patoloji
verileri, primer akciğer tümöründe hastalığın evresi, tedavi alan lezyonun yerleşimi,
kontralateral lezyon olup olmadığı, PET BT'deki lezyon boyutu, lezyon saysısı,
akciğere önceden uygulanmış radyoterapi olup olmadığı, uygulanan radyoterapinin
doz fraksiyon şeması, hastaların tedavi öncesi performans durumları, tedavi
sırasında kaydedilen gelişen yan etkiler, nüks durumları, tarihleri, ve son kontroldeki
durumları, son kontrol zamanları ve gerçekleştiyse ölüm tarihleri hasta dosyalarından
ve hastane veri tabanından taranarak toplanmıştır. İstatistiksel değerlendirme, IBM
SPSS 25 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) paket programı kullanılarak yapılmıştır.
Anlamlılık düzeyi p değerinin 0,05'ten küçük eşit olması istatistiksel olarak anlamlı
kabul edilmiştir.

14

Bulgular: Primer akciğer kanserine SBRT uygulanmış toplam 89 hastayı
incelediğimizde, medyan yaş 73, 75'i erkek (%84,2), 14'ü kadın (%15,8) iken 34'ü
(%38,2) adenokanser, 33'ü (%37) skuamöz hücreli kanser, 9'u (%10,1) alt tipi
bilinmeyen KHDAK tanılı iken, 13'ünün (%14,6) patolojik tanısı bulunmamaktadır.
PET BT'de ≤30 (mm) lezyon boyutu olan hasta sayısı 60 (%72,3), >30 mm lezyon
boyutu olan 23 (%27,7) hasta bulunmaktadır. 6 hastanın PET BT'si
bulunmamaktadır. GTV medyan değere göre ≤6859 mm 3 olan 25 (%28), >6859 mm 3
olan 64 (%72) hasta vardır. GS oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %82, %65,1,
%53,8, ve %31,4 şeklinde olup, ortalama GS süresi 51,62 ay, medyan 39 aydır.
Lokal kontrol süresi ortalama 66,5 aydır. LK oranları sırasıyla 1., 2., 3. ve 5. yıl için
%87, %82, %74, ve %66'dır. Progresyonsuz sağkalım ortalama 26,21 aydır.
Progresyonsuz sağkalım oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %72,1, %40,1,
%26,9, ve %7,6'dır. Primer hasta grubunda GS'i etkileyen parametrelerin çok
değişkenli analizinde ECOG ve GTV anlamlı olarak etkili bulunmuştur. Primer hasta
grubunda progresyonsuz sağkalımı etkileyen parametrelerin çok değişkenli
analizinde GTV anlamlı olarak etkili bulunmuştur. Lokal kontrol üzerine anlamlı etki
eden bir parametre, çok değişkenli analizde bulunmamıştır.
Çalışmamızda akciğer metastazına SBRT uygulanmış toplam 167 hasta
bulunmaktadır. 163 (%97,6) hastanın patolojik tanısı var iken 4 (%2,4) hastanın
patoljik tanısı bulunmamaktadır. Hastaların 132'si erkek (%79), 35'i kadın (%21)
olup medyan yaş 67'dir. Primer patoloji çeşitli olup, 91'i(%55,8) metastatik
KHDAK, 16'sı(%9,8) rektum kanseri, 9'u(%5,5) metastatik KHAK, 6'sı(%3,7)
kolon kanseri ve diğer kanserlerden oluşmaktadır. 53 (%31,7) hastada kontralateral
akciğerde lezyon bulunurken, 114 (%68,3) hastada bulunmamaktadır. 143 (%85,6)
hastada 1 lezyon bulunurken, 2 lezyonu olan 23 (%13,7) hasta, 3 lezyonu olan 0
(%0) hasta, 4 lezyonu olan 1 (%0,05) hasta bulunmaktadır. GS oranları 1., 2., 3. ve 5.
yıl için sırasıyla %86,1, %64,9, %48,4, ve %29,8 olup ortalama GS süresi 47,2 ay,
medyan 35,7 aydır. Lokal kontrol süresi ortalama 98,9 aydır. LK oranları 1., 2., 3. ve
5. yıl için sırasıyla %95, %87, %82, ve %74'tür. Progresyonsuz sağkalım ortalama
27,73 aydır. Progresyonsuz sağkalım oranları 1., 2., 3. ve 5. yıl için sırasıyla %77,1,
%47, %29,4 ve %17,3'tür. Metastatik hasta grubunda GS'i etkileyen parametrelerin

15

çok değişkenli analizinde kontralateral akciğerde lezyon olması ve tedavi cihazı
istatistiksel olarak anlamlı etkili bulunmuştur. Progresyonsuz sağkalım ve lokal
kontrol üzerinde ise anlamlı etkili bir parametre bulunmamıştır.

Sonuç: Bu retrospektif çalışmamızda, GS ve LK oranları ECOG skoru 2 olan
hastalar önemli ölçüde olmasına rağmen literatüre yakındır. ECOG skoru hem tüm
hasta grubunda hem de primer hasta grubunda GS'i etkileyen bir faktör olarak öne
çıkmaktadır. Ek olarak ECOG, primer hastaların LK'si için de tek değişkenli
analizde anlamlı olma eğilimindedir. GTV ise primer hasta grubunda hem GS hem
de PFS için etkili bir faktördür. Metastatik hasta grubunda GS üzerinde tedavi cihazı
ve kontralateral lezyon varlığı anlamlı etkili bulunmuştur. Sonuç olarak, SBRT'nin
hem primer KHDAK hastalarında hem de metastatik hasta grubunda konforlu,
akciğer yan etkisinin düşük ve etkin bir tedavi olduğunu literatürle uyumlu olarak
söyleyebiliriz.

Abstract:
Aim: Our aim in this thesis is to retrospectively analyze our experience with
lung SBRT outcomes in patients with early stage NSCLC or metastases in a limited
number of lungs (≤4) and compare it with the literature.

Materials and Methods: In our study, a total of 256 male and female
patients aged 18 years and older who underwent SBRT (with Cyberknife® or helical
IMRT devices) for primary lung cancer or lung metastasis in our clinic between
January 2010 and December 2022 were included. Demographic data of the patients,
whether the tumor in the SBRT-treated lung was primary or metastatic and pathology
data of the tumor, stage of the disease in primary lung tumor, location of the treated
lesion, whether there was a contralateral lesion, lesion size on PET CT, number of
lesions, whether there was previous radiotherapy to the lung, The dose fractionation
scheme of the radiotherapy administered, pre-treatment performance status of the
patients, adverse events recorded during treatment, recurrence status, dates, and
status at last follow-up, time of last follow-up, and date of death, if any, were
collected from patient files and hospital database. Statistical evaluation was
performed using the IBM SPSS 25 (SPSS Inc., Chicago, IL, USA) package program.
A significance level p value of less or equal to 0.05 was considered statistically
significant.

17

Results: In our study, of a total of 89 patients who underwent SBRT for
primary lung cancer, the median age was 73 years, 75 were males (84,2%) and 14
were females (15,8%) were included. Diagnoses of the patients were
adenocarcinoma, squamous cell carcinoma and nonsmall cell carcinoma without
subspecified for 34 (44,7%), 33 (43,4%) and 9 (11,8%), respectively. There were 60
(72,3%) patients with largest lesion dimension ≤30 (mm) on PET CT and 23 (27,7%)
patients with lesion size >30 mm. According to the GTV median value, there are 24
patients (27,3%) with ≤6859 mm3 and 64 patients (72,7%) with >6859 mm3. One, 2,
3 and 5 years OS values were 82%, 65.1%, 53.8% and 31,4%, respectively. The
average overall survival time is 51,62 months, with a median of 39 months. The
average local control period is 66,5 months. LC rates are, 87%, 82%, 74%, and 66%
for 1., 2., 3., and 5.th years, respectively. The average progression-free survival is
26,21 months. Progression-free survival rates are 72,1%, 40,1%, 26,9%, and 7,6%
for 1., 2., 3. and 5th years, respectively. In the multivariate analysis of the parameters
affecting OS in the primary patient group, ECOG and GTV were found to be
significant. In the multivariate analysis of the parameters affecting progression-free
survival in the primary patient group, GTV was found to be significant. No
parameter with a significant effect on local control was found in the multivariate
analysis.
In the second part of our study, there were a total of 167 patients who
underwent SBRT for lung metastases. A pathologic diagnosis was available in 163
(97,6%) patients, while 4 (2,4%) patients did not have a pathologic diagnosis.
Patients were 132 males (79%) and 35 females (21%) with a median age of 67 years.
Primary pathology was variable and included 91 (55,8%) metastatic NSCLC, 16
(9,8%) rectal cancer, 9 (5,5%) metastatic SCLC, 6 (3,7%) colon cancer and other
cancers. 53 (31,7%) patients had lesions in the contralateral lung, while 114 (68,3%)
did not. 116 (71,2%) patients had 1 lesion, 40 (24,5%) patients had 2 lesions, 2
(1,2%) patients had 3 lesions and 5 (3,1%) patients had 4 lesions. One, 2, 3 and 5
years OS values were 86,1%, 64,9%, 48,4% and 29,8%, respectively. The mean and
median OS times were 47,2 months and 35,7 months, respevtively. The average local
control time is 98,9 months. LC rates are, 95%, 87%, 82%, and 74% for 1.,2., 3., and

18

5.th years, respectively. The average progression-free survival is 27.73 months.
Progression-free survival rates are 77,1%, 47%, 29,4%, and 17,3% for 1., 2., 3. and
5th years, respectively. In the multivariate analysis of the parameters affecting OS in
the metastatic patient group, having a lesion in the contralateral lung and the
treatment device were found to be statistically significantly effective statistically.
Progression-free survival and local control were not significantly affected by these
parameters.

Conclusion: In this retrospective study, the rates of OS and LC were close to
the literature, although patients with an ECOG score of 2 were significantly higher.
The ECOG score is a factor affecting OS both in the whole patient group and in the
primary patient group. In addition, ECOG also tends to be significant in univariate
analysis for the LC of primary patients. GTV is an effective factor for both OS and
PFS in the primary patient group. In metastatic patient group, treatment device and
presence of contralateral lesion were found to have a significant effect on OS. As a
result, we can say that SBRT is a comfortable treatment with low pulmonary side
effects and an effective treatment in both primary NSCLC patients and metastatic
patient groups, in accordance with the literatüre.