Türkçenin ana dili konuşurları ile Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin sesli okuma ve konuşmada diksiyon ögelerini kullanım durumları
Native speakers of Turkish and learners of Turkish as a foreign language in reading and speaking aloud
Yazar: HÜLYA AKDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SELİM EMİROĞLU
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Yabancı dil öğretiminde temel hedef; bireylerin günlük hayatlarını idame ettirebilmeleri, insanlar arası iletişimi sürdürebilecek düzeye gelmeleri ve bildirişimsel yeti kazanabilmeleridir. Hedef dil öğretiminde, dil öğrenicilerinin sadece öğrendikleri dilde iletişimi kurabilmeleri yeterli olmamaktadır. İletişimin yanı sıra bireylerin, hedef dile ait söz varlığını ve tüm olgularını yetkin bir şekilde kullanabiliyor olmaları istenmektedir. Hedef dilin özelliklerini bilen bireyler, konuşma becerisi başta olmak üzere diğer tüm becerilerde de başarı gösterebileceklerdir. Bu bağlamda hedef dile özgü özelliklerin öğrenilebilmesi için okuma becerisi kilit rol oynamaktadır. Okuma ile birey; hedef dilin sesbirimleri, dil bilgisi, tümce dizgesi, söz varlığı ile dilde anlam ayırıcı görev üstlenen telaffuz, vurgu, ton, ulama, ezgi ve durak gibi parçalarüstü birimleri öğrenebilmektedir. Bu durum dil öğrenicilerinin hem dil becerilerinin öğrenimini kolaylaştırabilecek hem kişisel ve akademik başarısını da olumlu yönde etkileyecektir. 
Yabancı dil öğrenim sürecinde öğrenciler, birtakım güçlükler ile karşılaşmaktadırlar. Yaşanan bu zorluklar, diller arası farklılıklardan kaynaklanmaktadır. Öğrenciler ana dillerinde var olan mevcut özellikleri, öğrenmek istedikleri dile yansıtmaktadırlar. Bu bağlamda söz konusu çalışma kapsamında, Türkçeyi ileri seviye öğrenmiş yabancı öğrenciler ile ana dili Türkçe olan Türk öğrencilerin, Türkçenin sesbirimleri ve anlam ayırıcı unsurlarından olan telaffuz, vurgu, ton, durak, ulama ve ezgi olmak üzere parçalarüstü birimleri sesli okuma ve hazırlıksız konuşma kapsamında çeşitli değişkenler göz önünde bulundurularak incelenmiştir. Türkçeyi ileri düzey öğrenmiş 10'u kız, 8'i erkek yabancı katılımcı ve 13'ü kız, 3'ü erkek Türk katılımcı olmak üzere toplam 34 öğrenci çalışmanın örneklem grubunu oluşturmaktadır. Örneklem grubunun seçiminde, yabancı katılımcılar için C1 seviyeyi bitirmiş olmaları ve Türk katılımcılar için ise öğrenimine devam eden lisans 1. sınıf öğrencisi olmaları ölçüt olarak aranmıştır. Çalışmanın uygulama safhası, sesli okuma kapsamında katılımcılar tarafından 7. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan "Denizyıldızı" metnin okunması ve hazırlıksız konuşma kapsamında ise "Teknolojinin insanlar arası iletişimdeki olumlu ve olumsuz tarafları nelerdir?" sorusuna bildirdikleri görüşler olmak üzere 2 aşamadan oluşmaktadır. Çalışmada Türk ve yabancı katılımcıların sesli okuma ve hazırlıksız konuşma sırasında Türkçenin parçalı birimleri ve parçalarüstü birimlerinin kullanım durumlarını tespit etmek hedeflenmiştir. Araştırma, nitel durum çalışması modelinde ve bütüncül çoklu durum deseni ile oluşturulmuştur. Çalışmanın verileri araştırmacı tarafından analiz edilmiş, yapılandırılmış ve yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular betimlenerek çeşitli değişkenlere göre sınıflandırılmış ve yabancı ve Türk katılımcıların sonuçları karşılaştırılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında yabancı katılımcıların, Türkçenin parçalı birimleri ile parçalarüstü birimlerini Türk öğrencilere göre daha farklı gerçekleştirdiği ve belirgin hata yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma bulgular çerçevesinde; sonuç, tartışma ve öneriler ile tamamlanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Hedef dil, prozodik okuma, prozodik konuşma, parçabirimler, parçalarüstü birimler.

Abstract:
The main goal of foreign language teaching is to enable individuals to sustain their daily lives, to reach a level where they can maintain interpersonal communication and to acquire communicative competence. In target language teaching, it is not enough for language learners to be able to communicate in the language they learn. In addition to communication, individuals are expected to be able to use the vocabulary of the target language and all the facts of the target language competently. Individuals who know the features of the target language will be able to succeed in all other skills, especially in speaking skills. In this context, reading skill plays a key role in learning the features of the target language. Through reading, the individual can learn phonemes, grammar, sentence structure, vocabulary of the target language and suprasegmental units such as pronunciation, stress, tone, inflection, melody and stop, which play a role in differentiating meaning in the language. This will not only facilitate the acquisition of language skills by language learners but will also positively affect their personal and academic success. 
In the process of learning a foreign language, students face a number of difficulties. These difficulties arise from the differences between languages. Students reflect the existing features of their mother tongue to the language they want to learn. In this context, within the scope of this study, phonemes of Turkish and suprasegmental units such as pronunciation, stress, tone, stop, inflection and melody, which are the phonemes and meaning-distinctive elements of Turkish, were examined in the context of reading aloud and unprepared speaking by taking into account various variables. A total of 34 students, 10 female and 8 male foreign participants and 13 female and 3 male Turkish participants, who have learned Turkish at an advanced level, constitute the sample group of the study. In the selection of the sample group, it was sought as a criterion for the foreign participants to have completed the C1 level and for the Turkish participants to be a first-year undergraduate student continuing their education. The application phase of the study consists of 2 stages: reading the text "Starfish" in the 7th grade Turkish textbook by the participants within the scope of reading aloud and the opinions they expressed to the question "What are the positive and negative aspects of technology in communication between people?" within the scope of impromptu speaking. In the study, it was aimed to determine the Turkish and foreign participants' use of partial units and supra-partial units of Turkish during reading aloud and impromptu speaking. The study is based on qualitative case study model and holistic multiple case design. The data of the study were analyzed, structured and interpreted by the researcher. The findings were described and classified according to various variables and the results of foreign and Turkish participants were compared. According to the results of the study, it was concluded that the foreign participants performed the segmental units and suprasegmental units of Turkish differently than Turkish students and made significant errors. The study is completed with conclusions, discussions and recommendations within the framework of the findings.
Keywords: Target language, prosodic reading, prosodic speech, segmental units, suprasegmental units.