İlişkili taraflarla yapılan işlemler aracılığıyla azınlık hissedarlarnın istismarı
Expropriation of minority shareholders through related party transactions
Yazar: MEHMET AYGÜN
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA KARACAER
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bir firma ve ilişki içinde olduğu diğer bir firma arasında bir fiyat harcanmış olup-olmamasına bakılmaksızın kaynakların, hizmetlerin ve yükümlülüklerin transferi olarak tanımlanabilen ilişkili taraf işlemleri, son yıllarda ABD'de yaşanan muhasebe skandallarında rolünün ortaya çıkması sonucu tekrar hatırlanan ve ilginin arttığı bir alan haline gelmiş bulunmaktadır. Firmanın kontrolünü elinde bulunduran hissedarlar, özellikle yatırımcı koruması düzeyinin düşük olduğu ülkelerde, bu gibi işlemler aracılığıyla azınlık hissedarlarını istismar ettiklerine ilişkin çok sayıda kanıt mevcuttur.Bu tezin amacı, halka açık ve hisse senetleri İMKB'de işlem gören firmaların, söz konusu işlemler aracılığıyla azınlık hissedarlarını istismar edip etmediklerini test etmektedir. Bu amacı gerçekleştirmek üzere 141 firmanın 2000?2004 dönemine ait ilişkili taraf işlemlerinden oluşan 596 adet firma yılı veri seti üzerinde inceleme yapılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda, Türk Sermaye Piyasası'nda istismarın varlığına ilişkin sınırlı da olsa kanıtlara ulaşılmıştır. Özellikle finansal kriz dönemlerinde ve bir gruba bağlı olan firmaların bağlı olmayan firmalara göre ilişkili taraf işlemlerine daha yüksek tutarlarda giriştikleri tespit edilmiştir.Çalışmada ayrıca firmaların ilişkili tarafları içerisinde en fazla Ortaklar ve Grup şirketleri ile bu işlemleri gerçekleştirdikleri ve ilişkili taraflara borçlar, ilişkili taraflara alacaklar ve ilişkili taraflara yapılan satışların en çok başvurulan ilişkili taraf işlem türleri olduğu görülmüştür.Anahtar Sözcüklerİlişkili Taraf İşlemleri, Azınlık Hissedarlarının İstismarı, Tünelleme, Muhasebe Standartları, Yatırımcı Koruması, Sermaye Piyasası Kurulu.

Abstract:
Related party transactions which can be described as the exchange of resources, services, liabilities between two firms regarless of any price paid, is an area that is reconsidered and overwhelmingly emphasized as a cnsequence of the relevation of the role it played during the recent accounting scandals in the USA. There is prevailing evidence showing that the firms in charge expropriation of minority shareholders using this kind of transactions in countries where the investor protection is at low levels.The purpose of this dissertation is to test whether the firms publicly traded in the Istanbul Stock Exchange expropriation of minority shareholders using the aforementioned transactions. To this end, a data set consisting of 141 firms using related party transaction over the 2000-2004 periods was investigated. A total of 596 firm-years were analyzed for the given period. The result of the analysis provides slight evidence regarding the existence of expropriation in the Turkish Capital Market. Especially during the financial crisis firms that are affiliated with a business groups involved more in the related party transactions when compared with the firms that are not affiliated with any business groups.In the study it is also found out the shareholders and the business groups firms are the most prevailing related parties that involve in these transactions, and the mostly used transaction types are the debts and credits for (between) the related parties and the related party sales.Key WordsRelated Party Transactions, Expropriation of minority shareholders, tunneling, accounting standards, investor protection, capital market board