Türk işletmelerinin balanced scorecard yöntemi açısından altyapı uygunluğunun değerlendirilmesi
Evaluation of substructre convenience of Turkish companies from the point of view of balanced scorecard
Yazar: MUSTAFA BEKMEZCİ
Danışman: PROF. DR. NURULLAH GENÇ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dengeli ölçüm kartı = Balanced scorecard

Özet:
Rekabetin bütün şiddetiyle yaşandığı Bilgi Çağında işletmelerin rakipleri arasında fark edilebilmesi ve varlıklarını sürdürebilmesi tüm faaliyetlerinde yüksek bir performans göstermesine bağlıdır. Bundan dolayı işletmeler; performans odaklı olarak yönetilmeli, ortaya koydukları performans da sürekli olarak ölçülmelidir. BSC; işletmenin vizyon ve stratejisinden kaynaklanan, performans ölçütlerini içeren, strateji odaklı bir performans ölçümü yaklaşımıdır.Bu çalışmada performans ölçümü, BSC yöntemi ve BSC'ın altyapı varlıkları ile ilgili ayrıntılı bir literatür çalışması yapılmıştır. Literatür çalışmasından sonra, her yıl olduğu gibi 2006 yılında da yayımlanan Türkiye'nin en büyük 500 işletmesinde bu konularla ilgili bir anket çalışması yapılmıştır. Yöneticilerin; finansal ve finansal olmayan göstergeleri içine alan ölçütlerden oluşan performansın düzenli olarak izlenmesi, işletmelerin kendi strateji ve yeteneklerine göre belirlenen ölçüm sistemlerini kullanmaları gerektiği, ölçütlerin departmanlar arasında farklılık gösterebileceği gibi BSC'ın özünü de oluşturan bütünleşik bir bakış açısına sahip olduğu görülmüştür.Altyapı varlıkları, işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan nitelikli organizasyonel değerler olarak ele alınmış, BSC'ın boyutlarına ait altyapı varlıkları literatür çalışması ve anket soruları ile belirlenmiştir. Bu şekilde bir detaylandırma ile BSC yönteminin daha kolay anlaşılması sağlanmıştır. Önemsenmeyen bir konu üzerinde düşünülmeyeceği ve bununla ilgili gerekenlerin yapılmayacağı yaklaşımından hareketle, yöneticilerin organizasyonel performansın ölçülmesinde BSC'ın altyapı varlıklarına verdiği önem araştırılmıştır. Ancak yöneticilerin BSC'ın altyapı varlıklarını önemli görmesi, o işletmede BSC'ın altyapı varlıklarının mevcudiyetini göstermez. Bundan dolayı altyapı varlıkları ile ilgili tespit edilen ölçütlerin işletmeler tarafından ölçüm sıklığı sorulmuştur. Yöneticiler BSC'ın altyapı varlıklarına önem verdiklerini belirtmelerine rağmen, bu kriterlerin ölçümlerinde yeterince hassas olmadıkları gözlemlenmiştir.BSC kullanan işletmeler, BSC kullanan birimlerinin diğer birimlerden daha etkin çalıştığını, BSC'ın faydasının beklenenden daha fazla olduğunu belirtmişlerdir. Ancak BSC yöntemini kullanan işletmeler ile BSC yöntemini kullanmayan işletmeler arasında BSC'ın altyapı varlıklarına verilen önem ve BSC'ın altyapı varlıklarının ölçüm sıklığı arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.Sonuç olarak; yöneticilerin BSC'ı uygulayabilecek entelektüel bir bakış açısına sahip olduğu ancak uygulamada bazı eksikliklerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Yöneticiler kendi ölçüm sistemlerini gözden geçirmeli, önem verdikleri altyapı varlıklarının ölçümlerini de yapmaları gerekmektedir.

Abstract:
Administratings? getting noticed through their rivals and going on existing depend on the condition that they show great deal of performance on all of their actions in the ?Information Age? when competition is strongly felt. Because of this reason, administratings should be managed as performance focused and the performance which they show, should be measured every time. BSC is a kind of strategy focused performance evaluation approach which occurs depending on administrating?s vision and strategy and which includes performance measurement.A detailed literature search, about performance evaluation, BSC managing and substructure existence of BSC, is made. After literature search as it is made every year, a public survey about tehese subjects was made through five hundred companies of Turkey, which was published in 2006 as well. Administrators have vision of regular control of performance which consists of evaluation including financial and intangible details, the necessity which is companises should use evaluation system organized according to their own strategy and talence, as evaluation can be different through departments, a gathered vision which is substructure of BSC, too.Substructure existence was accepted as organizational values which are necassary for companies to maintain their functions; substructure existance, belongs to BSC sizes, is organized with search of literature and questions of public survey. Better understanding of managing of BSC is made by help of such a detailing. By keeping the concept in mind that is an uncared subject isn?t thought over and the necessities about this aren?t done, the importance which BSC gives to its substructure while evaluating organizational performance of administrators was studied on. Even though administrators accept that substructure existence of BSC is important, it doesn?t mean substructure existence of BSC is used in the administrating. Because of this measuring frequency of criterions which are determined to be related with substructure existence. Even though administrators express that they accept substructure existence of BSC is important. It was viewed that they are not enough sensitive about measurement of these criterions.Administrators using BSC express that their departments, which use BSC is more effective that the departments which don?t use BSC and the administratings expressed that benefit of BSC is more than expected. But an important difference about the given importance to substructure existing of BSC between administratings using BSC style and administratings which don?t use BSC style couldn?t be found.As a conclusion administrators have an intellectual point of view about being able to use BSC, but is was determined that there are some shortages at practice of it. Administrators should revise their measurement systems and they should make measurement of substructure existings which they accept to be important.