Engelli çocuğa sahip ebeveynlerde bakım verme yükü ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between caregiver burden and psychological resilience levels in parents with disabled children
Yazar: GÖZDE ÇALGICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAVVA AKPINAR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, engelli çocuğa sahip ebeveynlerin bakım verme yükü ve psikolojik
sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla yapılan, kesitsel,
tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini, bir ilçedeki iki
özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde engelli çocuğu olan toplam 156 ebeveyn
oluşturdu (n=156). Veriler, 26.04.2022-16.06.2022 tarihleri arasında, "Tanıtıcı Bilgiler
Formu", "Bakım Verme Yükü Ölçeği", "Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" ile
toplandı. Araştırmaya katılan ebeveynlerin yaş ortalamasının 38.97±8.78, %91'inin
kadın, %36.5'inin ilkokul mezunu, %92.9'unun evli, %87.8'inin bir işte çalışmadığı,
%60.9'unun bakım verme süresinin 37 ay ve üzerinde olduğu, %85.9'unun ruhsal
yönden zorlanma yaşadığı, %15.4'ünün psikiyatri hekimine muayene olduğu belirlendi.
Ayrıca, bakım verilen engelli bireylerin yaş ortalamasının 9.13±6.09, %35.9'unun 1-5
yaş aralığında, %55.8'inin erkek, %99.4'ünün bekar olduğu, %83.3'ünün okur yazar
olmadığı, %30.1'inde birden fazla engel durumuna sahip, %57.1'inin ileri-çok ileri
düzeyde gereksinime ihtiyacı olduğu saptandı. Ebeveynlerin, "Bakım Verme Yükü
Ölçeği" toplam puan ortalamasının 44.07±17.29, "Yetişkin Psikolojik Sağlamlık
Ölçeği" toplam puan ortalamasının 85.22±11.61, ebeveynlerin bakım verme yükünün
"orta ciddi yük", psikolojik sağlamlık düzeylerinin iyi olduğu belirlendi. Bakım Verme
Yükü Ölçeği toplam puanı ile "Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" toplam puanı ve
ilişkisel kaynaklar, kültürel ve bağlamsal kaynaklar, ailesel kaynaklar alt boyutları
arasında negatif yönlü bir ilişki ve bu ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu
bulundu. Sonuçlar doğrultusunda, engelli çocuğu olan ebeveynlerin bakım verme
yükünü azaltıcı, psikolojik sağlamlık düzeylerini arttırıcı girişimsel çalışmaların
yapılması, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde hemşire, psikiyatri hemşiresi,
psikolog gibi sağlık profesyonellerinin görev almasının sağlanması, önerilmektedir.

Abstract:
This research is a cross-sectional, descriptive and correlation-seeking study
conducted to determine the relationship between the caregiving burden and
psychological resilience levels of parents of disabled children. The sample of the study
consisted of a total of 156 parents of disabled children in two special education and
rehabilitation centers in a district (n = 156). The data was collected between 26.04.2022
and 16.06.2022 with the "Introductory Information Form", "Caregiving Burden Scale",
"Adult Psychological Resilience Scale". The average age of the parents participating in
the study was 38.97±8.78, 91% were women, 36.5% were primary school graduates,
92.9% were married, 87.8% were not employed, 60.9% had a caregiving period of 37
months or more, it was determined that 85.9% of them were experiencing psychological
difficulties and 15.4% examined by a psychiatrist. In addition, the average age of
disabled individuals receiving care is 9.13±6.09, 35.9% are between the ages of 1-5,
55.8% are male, 99.4% are single, 83.3% are illiterate, 30.1% have more than one
disability, it was determined that 57.1% of disabled individuals had severe or very
advanced needs. It was determined that the parents' "Caregiving Burden Scale" total
mean score was 44.07±17.29, the "Adult Psychological Resilience Scale" total mean
score was 85.22±11.61, the parents' caregiving burden was "medium severe burden" and
their psychological resilience levels were good. A negative relationship was found
between the "Caregiving Burden Scale" total score and the "Adult Psychological
Resilience Scale" total score and the sub-dimensions of relational resources, cultural
and contextual resources, and familial resources, and this relationship was statistically
significant. In line with the results, it is recommended that interventional studies be
carried out to reduce the caregiving burden of parents with disabled children and
increase their psychological resilience levels, and to ensure that health professionals
such as nurses, psychiatric nurses and psychologists work in special education and
rehabilitation centers.