Tip 2 diyabetli hastalarda beslenme durumu, biyokimyasal bulgular ve sezgisel yeme arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between nutrition status, biochemical parameters and intuitive eating in patients with Type 2 diabetes
Yazar: MERVE PAZAR
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSREV HATEMİ
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Sezgisel yeme = Intuitive eating

Özet:
Bu araştırma; Tip 2 DM'li bireylerde beslenme durumu, biyokimyasal parametreler, antropometrik ölçümler ve sezgisel yeme ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. 
Araştırmanın 1 Aralık 2019 - 1 Haziran 2020 tarihleri arasında Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran Tip-2 diyabetli minimum 46 bireyin katılımıyla gerçekleşmesi planlanmıştır. Ancak Mart 2020'den itibaren tüm dünyada etkisini gösteren 
COVID-19 salgını ve Tip 2 DM'li hastaların risk grubunda bulunması nedeniyle anketler 9 Mart 2020 – 1 Haziran 2020 tarihleri arasında Hocalı Aile Sağlığı Merkezi (n=38)  ve Akkapı 2 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'nde (n=10) kayıtlı olan ve rutin istenen kan tahlil sonuçlarına göre Tip 2 diyabetli 48 hastanın katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan bireylerin, demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, sezgisel yeme davranışlarını saptamak amacıyla Sezgisel Yeme Ölçeği-2 (IES-2), biyokimyasal testleri ve hafta içi 1 gün ve hafta sonu 1 günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Çalışmada bireylerin enerji ve besin ögesi tüketimi BeBİS (Beslenme Bilgi Sistemleri) programı aracılığıyla hesaplanmıştır. Araştırmada toplanan veriler SPSS 24.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız Grup t-Testi, Kikare Testi ile Pearson Korelasyon Analizi uygulanmıştır.
	Araştırma sonucuna göre Tip-2 DM'lilerin %77.1'i düzenli olarak günde 3 ana öğün ve %41.7'si düzenli olarak günde 3 ara öğün tüketmekte, %22.9'si gün içinde ana öğün ve %43.8'i de ara öğün atlamaktadır. En sık atlanan ana öğün "öğle" (%54.5) ve ara öğün de "gece" öğünü (%50.0) olarak belirlenmiştir. Öğün atlama nedenleri arasında zayıflama isteği, zaman yetersizliği, alışkanlık olmaması öne çıkmaktadır. Katılımcıların cinsiyeti ile BKI, bel çevresi ve vücut yağ oranı arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamaktadır (p>0.05). Tip-2 DM'li bireylerin biyokimyasal parametrelerinden LDL ile Toplam Kolestrol parametreleri referans değer aralığında yer almakta, HbA1c, AKŞ ve HDL parametreleri ise referans değerlerin üstünde bulunmaktadır. Günlük enerji tüketim ortalaması kadınlarda 1722.66±162.92 kkal, erkeklerde 2195.94±217.89 kkal'dir. Cinsiyet ve yaşa göre günlük enerji alımının önerilen düzeyi karşılama oranı kadınlarda %53.1, erkeklerde %56.3'dür. Yaş ve cinsiyete göre önerilen günlük enerji düzeyi karşılama oranı istatiksel açıdan farklılık göstermemektedir (p>0.05). Günlük diyetle alınan enerjideki karbonhidrat, protein ve yağ düzeyleri kadınlarda %59.72±2.34, %17.43±2.98 ve %22.83±3.46, erkeklerde %60.98±1.85, %15.64±1.31 ve %23.36±2.35'dir. Cinsiyete göre diyabetli bireylerin günlük enerji alımındaki makro besin öğeleri farklılaşmamaktadır (p>0.05). 
Cinsiyete göre katılımcıların sezgisel yeme ölçeği toplam puanı ile UPE, EPR, RHSC puanları anlamlı farklılık göstermemektedir (p>0.05). Kadınların B-FCC puan ortalaması erkeklerden anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0.05). Sezgisel yeme ölçeğinin bazı alt boyutları ile HbA1c ve AKŞ değerleri arasında (p<0.05), BKI, bel çevresi ve vücut yağ oranı arasında (p<0.05) ve günlük enerji ile yağ alımı arasında istatiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunmaktadır (p<0.05).
 	Sonuç olarak Tip-2 DM'li bireylerde sezgisel yeme ile antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler, beslenme durumu ile ilişkisini kısmen destekleyen sonuçlara ulaşılmıştır.  Daha kapsamlı sonuçlar elde etmek üzere, farklı bölgelerde ve daha büyük örneklemler ile çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This research was conducted to evaluate the relationship between nutritional status, anthropometric measurements, biochemical parameters and intuitive eating in individuals with Type-2 DM.
	The study is planned to be carried out with the participation of a minimum of 46 individuals with Type-2 DM who applied to Adana City Training and Research Hospital Endocrinology and Metabolic Diseases Outpatient Clinic between 01.12.2019 and 01.06.2020 . However, due to the COVID-19 epidemic which has been effective all over the world since March 2020 and the patients with Type 2 DM being in the risk group, the surveys were carried out between 09.03.2020 - 01.06.2020 at the Hocalı Family Health Center (n = 38) and Akkapı No 2 Family Health Center 
(n = 10) with the participation of 48 patients with Type 2 DM according to routine blood analysis results. In order to determine the demographic characteristics, anthropometric measurements, and intuitive eating behaviors of the individuals participating in the study, Intuitive Eating Scale-2 (IES-2), biochemical tests and food consumption records for 1 day on weekdays and 1 day on weekends were taken. The energy and nutrient consumption of the participants was calculated using the BeBIS (Nutrition Information Systems) program. The research data were analyzed using the SPSS 24.0 program. Descriptive statistics, Independent Group t-Test, Chi-square Test and Pearson Correlation Analysis were applied in the analysis.
	According to the results of the research, 77.1% of Type-2 diabetics regularly consume 3 main meals a day and 41.7% regularly consume 3 snacks a day. 22.9% of the participants skip the main meal and 43.8% of them skip the snacks during the day. The most frequently skipped meals were "lunch" (54.5%) and "night" snack (50.0%). Among the reasons for skipping meals, the desire to lose weight, lack of time and lack of habit stand out. There is no statistically significant relationship between the gender of the participants and their BMI, waist circumference and body fat ratio (p>0.05). Among the biochemical parameters of individuals with Type-2 DM, LDL and Total Cholesterol parameters are in the reference range, while HbA1c, FBG and HDL parameters are above the reference values. The average daily energy consumption is 1722.66 ± 162.92 kcal for women and 2195.94 ± 217.89 kcal for men. The ratio of meeting the recommended level of daily energy intake according to gender and age is 53.1% for women and 56.3% for men. The ratio of meeting the recommended daily energy level according to age and gender does not differ statistically (p> 0.05). The levels of carbohydrate, protein and fat in the daily diet are 59.72% ± 2.34, 17.43% ± 2.98 and 22.83 ± 3.46% in women, 60.98 ± 1.85%, 15.64 ± 1.31 and 23.36 ± 2.35% in men. Macronutrients in the daily energy intake of diabetic individuals do not differ according to gender (p>0.05).

	According to gender, the total score of the participants' intuitive eating scale and their UPE, EPR, RHSC scores do not differ significantly (p>0.05). B-FCC mean scores of women are significantly higher than men (p<0.05). There are statistically significant relationships between some sub-dimensions of the intuitive eating scale and HbA1c and FBG values (p<0.05), between BMI, waist circumference and body fat ratio (p<0.05), and between daily energy and fat intake (p<0.05).
	As a result of the research, results that partially support the relationship between intuitive eating, anthropometric measurements and biochemical parameters, nutritional status in individuals with type-2 diabetes were obtained. In order to obtain more comprehensive results, it is recommended to conduct more studies in different regions and with larger samples.