Anne-baba tutumları ile nevrotik eğilimler arasındaki ilişkide kaygının aracı rolü
The mediating role of anxiety in the relationship between parental attitudes and neurotic tendencies
Yazar: BETÜL OSMANOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖZDE GÜNDOĞDU MEYDANERİ
İSTANBUL TOPKAPI ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Araştırmada algılanan anne ve baba tutumlarının nevrotik kişilik yapıları üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin aracılık rolünün tespit edilmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini 18 yaşından büyük bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi 308 kişiden oluşmaktadır. Araştırmanın verilerinin toplanmasında anket formu kullanılmıştır. Anket formu online platformda hazırlanmış ve anket linki katılımcılara çeşitli iletişim kanallarından (whatsapp, messenger, telegram vb.) ulaştırılmıştır. Araştırmanın verilerinin analiz edilmesinde SPSS 20 istatistik programı kullanılmıştır. Araştırmada yer alan bireylerin tanıtıcı özellikleri frekans ve yüzde ile gösterilmiştir. Araştırmada katılımcıların ölçeklerden almış oldukları puanların tanıcı özelliklere göre farklılaşma durumları bağımsız örneklemler için t test ve tek yönlü varyans analizi ile incelenmiştir. Araştırmada değişkenlerin birbiri arasındaki ilişkiler Pearson Korelasyon analizi ile incelenmiştir. Araştırmada sürekli kaygı düzeylerinin aracılık rolü Baron ve Kenny (1986)'nin yaklaşımı ile araştırılmıştır. Araştırmanın verileri %95 güven düzeyinde analiz edilmiştir. Sonuç olarak araştırmada algılanan demokratik anne ve baba tutumunun saldırgan tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin aracı rolü olmadığı, algılanan koruyucu-istekçi anne ve baba tutumunun saldırgan tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin kısmi aracı rolü olduğu, algılanan otoriter anne tutumu ile saldırgan tip arasındaki ilişkide sürekli kaygının aracı rolü olmadığı, algılanan otoriter baba tutumunun saldırgan tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin kısmi aracı rolü olduğu, algılanan demokratik anne tutumu ile kopuk tip arasındaki ilişkide sürekli kaygının aracı rolü olmadığı, algılanan demokratik baba tutumunun kopuk tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin kısmi aracı rolü olduğu, algılanan koruyucu-istekçi anne ve baba tutumunun kopuk tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin aracı rolü olmadığı, algılanan otoriter anne ve baba tutumunun kopuk tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin tam aracı rolü olduğu, algılanan demokratik anne ve baba tutumunun uysal tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin aracı rolü olmadığı, algılanan koruyucu-istekçi anne tutumunun uysal tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin kısmi aracı rolü olduğu, algılanan koruyucu-istekçi baba tutumunun uysal tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin tam aracı rolü olduğu, algılanan otoriter anne tutumunun uysal tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin tam aracı rolü olduğu, algılanan otoriter baba tutumunun uysal tip üzerindeki etkisinde sürekli kaygı düzeyinin aracı rolü olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The study aims to identify the mediating role of chronic anxiety levels in the impact of perceived parental attitudes on neurotic personality structures. The study's universe consists of individuals over the age of 18. The sample includes 308 individuals. A survey form was used for data collection, prepared on an online platform and distributed to participants through various communication channels (WhatsApp, Messenger, Telegram, etc.). The SPSS 20 statistical program was used for data analysis. The demographic characteristics of the individuals in the study were presented in frequencies and percentages. The variation in scores obtained from the scales by the participants according to demographic characteristics was examined using independent samples t-test and one-way analysis of variance. The relationships between the variables were analysed using Pearson Correlation analysis. The mediating role of chronic anxiety levels was investigated using the approach of Baron and Kenny (1986). The data was analysed at a 95% confidence level. The study found that chronic anxiety levels play a partial mediating role in the impact of perceived protective-demanding maternal attitudes on aggressive types, and a full mediating role in the impact of perceived authoritarian maternal attitudes on aggressive types. Similarly, chronic anxiety levels were found to partially mediate the impact of perceived protective-demanding paternal attitudes on aggressive types, and fully mediate the impact of perceived authoritarian paternal attitudes on submissive types. The study also found a partial mediating role of chronic anxiety in the impact of perceived democratic paternal attitudes on detached types, and a full mediating role in the impact of perceived authoritarian paternal attitudes on aggressive types.