Aktif yaşlanma perspektifinden yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetini etkileyen dinamiklerin analizi
Analysis of the dynamics influencing life satisfaction of older workers from an active aging perspective
Yazar: AYŞE KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. BANU METİN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Sosyal Yapı ve Sosyal Çalışma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Aktif yaşlanma = Active ageing ; Yaşam doyumu = Life satisfaction ; Yaşam süreci = Life process ; Yaşlılar = Aged ; Çalışanlar = Workers ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü = Labour Economics and Industrial Relations Departments

Özet:
Yaşam memnuniyeti, kişinin yaşamını hem nesnel hem öznel bakış açısıyla bütün olarak değerlendirmesi anlamına gelmektedir. Bu nedenle kişinin yaşam memnuniyetini etkileyen unsurların belirlenmesi, yaşam memnuniyet düzeylerini koruyabilmek, yaşamdan memnun olmalarına etki eden durumlarını iyileştirebilmek ve geliştirebilmek için son derece önemlidir. Ayrıca bireyin yaşam memnuniyet düzeyinin yükselmesi yaşama aktif katılım sağlamasında etkili bir unsur olmaktadır. Bu çalışmada aktif yaşlanma bakış açısıyla değerlendirilen yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetlerini etkileyen faktörler belirlenmiştir. Çalışmada ilk olarak Türkiye'deki yaşlı çalışanların profili hakkında bilgi sahibi olmak amaçlanmıştır. İkinci olarak ise yaşlı çalışanların yaşam memnuniyet düzeylerine etki eden dinamikler belirlenerek hem ekonomik hem iş gücü açısından gelecek dönemlerde yaşlı çalışanlara yönelik üretilecek aktif yaşlanma stratejilerine ve politikalarına yönelik katkı sağlamaktır. Ayrıca ulusal literatürde bu konuyla ilgili yapılan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bir diğer amaç ise yaşlı çalışanlar ve yaşam memnuniyeti ile ilgili literatürde yer alan çalışmalara katkı sağlamak ve yapılacak akademik araştırmalara bakış açısı sunmaktır. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 2018 yılında yapılmış Yaşam Memnuniyeti Araştırması'nın verileri kullanılarak ikincil veri analizi gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara ilişkin özellikler ve yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetlerini ölçme alanları SPSS programı aracılığı ile tanımlayıcı istatistiklerden ve çoklu doğrusal regresyon tekniklerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın örneklemi 55 yaş ve üzeri istihdamda olan yaşlı çalışanlardan oluşmaktadır. Çalışmanın bulguları katılımcılara ilişkin özellikler, yaşlı çalışanlar ve yaşam memnuniyeti ve yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetini etkileyen unsurlar olmak üzere 3 başlık altında incelenmiştir. Sonuç olarak yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetlerinde öznel ve nesnel göstergelerden oluşan sosyo-demografik özellikler, sağlık, gelir, çalışma, serbest zaman, sosyal ilişkiler ve çevresel faktörler olmak üzere yedi alanın etkisi ölçülmüştür. Bu alanların yaşlı çalışanların yaşam memnuniyeti üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yaşlı çalışanların yaşam memnuniyetleri üzerindeki en etkili unsurun ülkenin genel refah düzeyi olduğu anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda yaşlı çalışanların yaşam memnuniyeti düzeyleri iyileştirmek ya da koruyabilmek için aktif yaşlanma politikaları temelli istihdamda kalma sürelerini, topluma katılım imkânlarını, sağlık alanında iyi olma durumlarını, yaş dostu çevreleri arttırmaya yönelik nesiller arası eşitliğin sağlandığı sosyal politikalara ihtiyaç duyulmaktadır. Bu politikaların, gelecek dönemlerde yaşlı çalışanların ekonomi ve iş gücü bağlamında sorun oluşturacağı yaklaşımından ziyade aktif yaşlanma bakış açısıyla değerlendirilmesi ve uzun dönemli politikaların oluşturulması gerekmektedir.

Abstract:
Life satisfaction means evaluating life as a whole from both an objective and subjective point of view. For this reason, it is essential to determine the factors that affect the person's life satisfaction, maintain their life satisfaction level, and improve and develop the situation that affects their satisfaction with life. In addition, increasing people's level of life satisfaction is an influential factor in ensuring active participation in life. In this study, factors influencing the life satisfaction of older workers assessed from the point of view of active aging were identified. The study focuses primarily on obtaining information on the profile of older workers in Turkey. Secondly, it aims to determine the dynamics that affect the life satisfaction of older employees and contribute to active aging strategies and policies that will be developed for older employees in the future, both economically and in terms of the workforce. It is also observed that studies on this topic in the national literature are limited. A further objective is to contribute to literature studies on older workers and life satisfaction and present a perspective on academic research. In the study, secondary data analysis was done using data from the life satisfaction survey conducted by the Turkish Statistical Institute in 2018. The characteristics of the participants and the areas of life satisfaction of the older employees were analyzed using descriptive statistics and multiple linear regression techniques through the SPSS program. The survey sample is composed of workers aged 55 and over. The study results were considered under three headings: characteristics of participants, older workers and life satisfaction, and factors affecting life satisfaction of older workers. As a result, the effects of seven domains, namely socio-demographic characteristics, health, income, work, leisure time, social relations, and environmental factors, consisting of subjective and objective indicators, were measured on the life satisfaction of older workers. It has been found that these fields impact the life satisfaction of older workers. It is understood that the most influential factor for older workers' life satisfaction is the country's general welfare level. In this direction, in order to improve or maintain the life satisfaction levels of older workers, social policies based on active aging policies are needed to ensure intergenerational equality to increase their employment time, opportunities for participation in society, well-being in the field of health, and age-friendly environments. These policies should be evaluated from the perspective of active aging, and long-term policies should be developed, rather than the approach that older workers will create problems in the economy and workforce in the future.