Kapesitabin ve imatinib mesilat ilaç etken maddelerinin deney tasarımı yöntemi kullanılarak belirlenen optimum koşullarda HPLC ile tayinleri
Determination of capecitabine and imatinib mesylate which are drug active ingredients by HPLC under optimum conditions using experimental desing method
Yazar: ŞİRİN ALPER
Danışman: PROF. DR. TUFAN GÜRAY
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Analitik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: HPLC yöntemi =

Özet:
Bu çalışmada; kanser ilaç etken maddeleri olan kapesitabin (KAP) ve imatinib mesilatın (İMP), etil paraben iç standardı kullanılarak, bir arada tayini için gradient ayırım ile HPLC'de tayin yöntemi geliştirildi. Bu etken maddelerin Diode-Array dedektör (DAD) kullanılarak 254 nm dalga boyunda kromatogramları elde edildi. C18 kolonu ile gradient elüsyon yapılarak ayırım gerçekleştirildi. Yöntemin optimizasyonu 4 faktörlü, 3 seviyeli Box-Bhenken tasarımı kullanılarak yapıldı. Akış hızı, hareketli faz oranları (%MeOH) ve kolon sıcaklığı faktörleri denendi. Seviyeler akış hızı için 1,0-1,5-2,0; hareketli faz oranı için 30-35-40; kolon sıcaklığı 35-40-45 olarak belirlendi. Düşük seviyeli faktörler için (-1), orta seviyeleri için (0) ve yüksek seviyeleri için (+1) kullanıldı. Rastgele sıralanan 27 deney yapıldı. Belirtilen faktörlerin HPLC ile elde edilen kromotagram piklerinin rezolüsyonları üzerine  etkileri -tek başlarına ve birlikte-olarak incelendi. Sonuçların güvenilirliği Varyans analizi (ANOVA) testi ile kanıtlanmıştır. Geliştirilen yöntem İlaç-I örneğine %0,059 RSD değeri ve 0,283 bağıl hata ile; İlaç-II örneğine %0,115 RSD değeri ve 0,828 bağıl hata ile uygulandı. İlaç-I ve İlaç-II için LOD değerleri sırasıyla 0,0022 µg mL-1 ve 0,0027 µg mL-1 , LOQ değerleri 0,0074 µg mL-1 ve 0,0092 µg mL-1 olarak hesaplandı. İMP için gerikazanım % 98,31-100,17 olarak ve KAP için gerikazanım %98,89-%101,11 olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In this study; a gradient separation method was developed for the simultaneous determination of capecitabine (CAP) and imatinib mesylate (IMP), which are cancer drug active ingredients, using the ethyl paraben internal standard by HPLC, Chromatograms of these active substances were obtained using a Diode-Array detector (DAD) at a wavelength of 254 nm. Separation was performed by gradient elution with a C18 column. The optimization of the method was done using a 4-factor, 3-level Box-Bhenken design. Flow rate, mobile phase ratio (MeOH%) and column temperature factors were tested. Levels were determined as 1.0-1.5-2.0 for flow rate, 30-35-40 for mobile phase ratio and 35-40-45 for the column temperature. (-1), (0) and (+1) was used for low-level, medium-level and high- level factors, simultaneously. 27 randomized experiments were performed. The effects of the mentioned factors -individually and together- on the resolutions of the chromatogram peaks obtained by HPLC were examined. The reliability of the results has been proven by the Analysis of Variance (ANOVA) test. The developed method was applied for Drug-I sample; with 0.059% RSD value and 0.283 relative error; for Drug-II sample with a 0.15% RSD value and a relative error of 0.828. LOD values were calculated as 0.0022 µg mL-1 and 0.0027 µg mL-1, and LOQ values as 0.0074 µg mL-1 and 0.0092 µg mL-1, respectively. The recovery for IMP was determined as 98.31-100.17%, and the recovery for CAP was determined as 98.89%-101.11%.