Özel öğrenme güçlüğü tanısının aile yaşamına etkisine ilişkin ebeveyn görüşlerinin incelenmesi
Examination of parent opinions on the effect of diagnosis of special learning disability on family life
Yazar: FATİH ERAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERCAN ÖPENGİN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Aile hayatı = Family life ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Özgül öğrenme güçlüğü = Specific learning disability ; Öğrenme güçlüğü = Learning difficulty

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel öğrenme güçlüğü tanısı almış çocuğa sahip 
olmanın aileler üzerindeki etkisine ilişkin ebeveyn görüşlerinin derinlemesine 
incelenmesidir. Araştırmanın amacı doğrultusunda nitel araştırma yaklaşımlarından 
fenomenolojik (olgubilim) desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2022-
2023 eğitim öğretim yılında, Van ili Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okullarda okumakta 
olan, özel öğrenme güçlüğü tanısı almış 12 çocuğun ebeveyni oluşturmaktadır. 
Araştırmanın veri toplama araçları, araştırmacı ve danışmanı tarafından 3 farklı uzman 
görüşü alınarak oluşturulan 24 soruluk yarı yapılandırılmış görüşme soruları ve 
demografik bilgi formudur. Bu araştırmada, verilerin toplanması yarı yapılandırılmış 
görüşme tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler sırasıyla kod, alt 
kategori ve kategorilere dönüştürülmüştür. Araştırmanın kategorileri; tanı öncesi süreç, 
tanılama süreci, aile ilişkileri, sosyal ilişkiler ve eğitim yaşantılarıdır. Araştırmaya
katılan özel öğrenme güçlüğü tanılı çocuğa sahip ebeveynler, sosyal yaşantılarında, 
çocukları bu tanıyı aldıktan sonra herhangi bir değişiklik olmadığını bildirmişlerdir. 
Ancak çocuklarındaki özel öğrenme güçlüğü tanısıyla ilgili yakın çevreleri dışında kalan 
kişilerle konuşmaktan kaçındıkları belirtmişlerdir. Ebeveynler arası ilişkilerin özel 
öğrenme güçlüğü tanısından etkilenmediğini ancak özel öğrenme güçlüğüne sahip 
çocukla kardeşler arası ilişkilerin kötü etkilendiğini söylemişlerdir. Ayrıca özel öğrenme 
güçlüğü yaşayan çocuğun akademik etkinliklerden uzak durmaya çalıştığı ve bunun 
çocuk ve ebeveynleri arasında probleme dönüştüğü ifade edilmiştir. Ailelerin büyük 
çoğunluğu çocuklarının normal gelişim gösterdiğini ifade etmiştir ancak çocuklarının dil 
gelişiminde gecikmeler olduğunu ifade eden ebeveynler de olmuştur. Ailelerin özel 
öğrenme güçlüğü tanısıyla ilgili yeterince bilgi sahibi olmadıkları görülmüştür. Bu 
bağlamda özel öğrenme güçlüğü ile ilgili velilere yönelik olarak okullarda yapılacak 
bilgilendirme çalışmaları, bu güçlüğün daha erken fark edilmesini ve ebeveynlerin 
çocuklarının performanslarına ilişkin beklentilerini daha iyi ayarlamalarını sağlayabilir.

Anahtar sözcükler: aile, aile yaşam dinamikleri, ebeveyn, özel öğrenme güçlüğü.

Abstract:
The aim of this study is to examine in-depth parental views on the effect of 
having a child diagnosed with a special learning disability on families. In line with the 
purpose of the research, phenomenological (phenomenological) design, one of the 
qualitative research approaches, was used. The study group of the research consists 
of the parents of 12 children diagnosed with special learning disabilities, who are 
studying in schools affiliated to the Van Province National Education Directorate in the 
2022-2023 academic year. The data collection tools of the research are semistructured interview questions with 24 questions and a demographic information form, 
which was created by the researcher and his advisor, taking the opinions of 3 different 
experts. In this study, data collection was carried out using semi-structured interview 
technique. The obtained data were converted into codes, subcategories and 
categories, respectively. Categories of the research; pre-diagnosis process, diagnostic 
process, family relations, social relations and educational experiences. Parents who 
have a child with a special learning disability diagnosis who participated in the study 
reported that there was no change in their social life after their child received this 
diagnosis. However, they stated that they avoided talking to people outside of their 
close circle about the diagnosis of special learning disabilities in their children. They 
said that the relations between parents were not affected by the diagnosis of special 
learning disability, but the relations between siblings and children with special learning 
difficulties were badly affected. In addition, it was stated that the child with special 
learning difficulties tried to stay away from academic activities and this turned into a
problem between the child and their parents. The majority of families stated that their 
children showed normal development, but there were also parents who stated that their 
children had delays in language development. It has been observed that families do 
not have enough information about the diagnosis of special learning disability. In this 
context, informative studies to be carried out in schools for parents about special 
learning disabilities may enable them to be noticed earlier and to better adjust their 
expectations for their children's performance.

Keywords: special learning disability, parent, family life dynamics, family.