Süper lig kalecilerinin teknik performanslarının yansallık açısından analizi
Technical performance analysis of goalkeepers with respect to the sidedness in Turkish soccer super league
Yazar: MEHMET MELİH KESİLMİŞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKİF ZİYAGİL
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Spor = Sports
Dizin: Futbol ligleri = Soccer leagues ; Futbolcular = Football players ; Kaleci = Goalkeeper ; Lateralite = Laterality ; Performans = Performance ; Performans analizi = Performance analysis

Özet:
Kaleci performansının teknik analizi, antrenörlere kalecinin performansını arttırmak için antrenman programlarını planlamadan ve uygulamadan önce kaleci performansını değerlendiren bilgiler üretmektedir. Bu araştırmanın amacı, Türkiye Futbol Süper Ligi'nde 2015 ve 2016 sezonunda kalecilerin yansallığa bağlı teknik performanslarını analiz etmektir.
Araştırmacı tarafından Türkiye Futbol Süper Ligi'nden kalecilerin tüm maçlarının geniş özetleri izlenmiştir. 47 kalecinin tüm verileri el notasyon yöntemi ile toplanmıştır. El tercihlerinin dağılımına göre 45 kaleci (%95.74) sağ elli ve sağ ayaklı, 2'si ise (%4.26) sol elli ve sol ayaklıdır. Kalecinin hareketleri, dikdörtgen olarak yapılandırılmış hedefe göre kategorize edilmiştir. Kalecinin direkler arasındaki ve direğin altındaki futbol sahasına bakan orta konumda bulunduğu varsayılmıştır. Kaleci için bu hareketler, sağ ve sol yan pozisyonu ve sağ ve sol el tercihlerine göre kategorize edilmiştir. Bunlar; sağ üst (1), sol üst (2), sağ alt (3), sol alt (4), çift elle müdahale (5), havadan gelen topa sağ el ile müdahale (6), havadan gelen topa sol el ile müdahale (7), penaltı atışında kalecinin sağa doğru müdahalesi (8),  penaltı atışında kalecinin sola doğru müdahalesi (9),  kaleci rakiple karşı karşıya kaldığında sağ tarafa doğru müdahale etmesi (10), kaleci rakiple karşı karşıya kaldığında sol tarafa doğru müdahale etmesi (11) şeklindedir. Hareketlerin sıklığı ve yüzdesi kurtarılan ve gol ile sonuçlanan pozisyonlara göre ki kare analizi ile değerlendirilmiştir.
Bu çalışmanın sonuçları kaleci tarafından kurtarılan ve gol ile sonuçlanan hareketleri arasındaki dağılışın aşağıdaki değişkenlerde önemli farklılıkların olduğunu göstermiştir. Bunlar; iki elle topu yakalama, havadan gelen topa sağ elle uzanma,  havadan gelen topa sol elle uzanma, penaltıda sağ tarafa müdahale, penaltıda sol tarafa müdahale ve karşı karşıya kalındığında sağa tarafı tercih etme şeklindedir. Yüzdelikler diğer değişkenler için iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemiştir. Sağ yana kıyasla kalecinin sol tarafından gelen toplardaki başarısı kalecilerin en belirgin ayırt edici özelliğidir. İlk üçe giren ve giremeyen takımların kalecilerinin performans farklılıklarının en belirgin göstergeleri üst köşelere (sağ üst-sol üst) atılan toplar ile kalecinin sağına ve soluna yapılan penaltı vuruşlarıdır. Ayrıca  havadan gelen topa sağ-sol el ile müdahalede ilk üçe giren takımlar diğer takımların kalecilerinden önemli derecede daha iyi performans sergilemişlerdir.
Sonuç olarak, tüm pozisyonlarda kalecilerin sol tarafından gelen toplarda gol oranı artış göstermektedir. Kalecilerin bu zayıflığının, yüksek oranda sağ yanlı ve elli olmasından kaynaklanabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Süper Lig, Kaleci, Teknik Performans, Yansallık, Analiz.

Abstract:
The technical analysis of goalkeeper's performance produces information to the coaches initially evaluate performance prior to planning and implementing practice sessions in an attempt to enhance his/her performance in the next match. The purpose of this study is to analyze technical performance of goalkeepers with respect to sidedness in Turkish Super Soccer League during the season of 2015 and 2016.
The researcher monitored the broad summaries of all the matches of the goalkeepers from Turkish Super Soccer League. All data were collected from 47 goalkeepers by hand notation method. The distribution of hand preferences was that 45 participants (95.74%) were right-handed and right-footed, and 2 (4.26%) were left-handed and left footed. The actions of goalkeeper were categorized with respect to the location in front of rectangular structured goal. It was assumed that the goalkeeper was located in the middle position facing the soccer field between the posts and under the crossbar. These actions for goalkeeper were categorized according to his/her right and left side position and right and left hand preferences. These are as follows; 1) clear the ball from right upper edge, 2) clear the ball from left upper edge, 3) clear the ball from right lower edge, 4) clear the ball from left lower edge, 5) catch the ball with two hand, 6) reaching the ball with right hand at higher level, 7) reaching the ball with left hand at higher level, 8) penalty kick to the right side, 9) penalty kick to the left side, 10) reaching to right side in one on one situation, 11) reaching to left side in one on one situation. Frequency and percentage of the actions were evaluated chi square analysis with respect to saved and scored positions. The results of this study showed that there were significant differences the distribution between goalkeepers' saved and scored actions in the following variables. These were as follows; catch the ball with two hand, reaching the ball with right hand at higher level, reaching the ball with left hand at higher level, penalty kick to the right side, penalty kick to the left side and reaching to right side in one on one situation. Percentages were not significantly differentiated in other variables between two groups. Compared to the right side; the cumulative success of the left side of the goalkeeper is the most distinctive feature of the goalkeepers. The most obvious indicators of the performance differences of the first three teams and the others are the penalty kicks come to the right and left of the goalkeeper and the ball on the top corner (upper right-upper left). In addition, the first three team's goalkeeper has performed significantly better performance than the other teams goalkeepers for the right-left hand intervention to the ball from the air.
In conclusion, scoring a goal rates were increasing at the left side of goalkeepers in all positions. This weakness of goalkeepers can be due to higher proportions of right sidedness and handedness goalkeepers. 

Keywords: Super League, Goalkeeper, Technical Performance, Laterality, Analyses.