Kokpit tasarımlarının ve kokpit içi fiziksel ortamın pilotaj faktörü üzerindeki etkileri
Effects of cockpit design and enviromental factors inside the cockpit on pilotage factors.
Yazar: MEHMET ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Kazalar = Accidents ; Uçak Mühendisliği = Aircraft Engineering

Özet:
Bu çalışma, kokpit tasarımlarının ve kokpit içi fiziksel ortamın pilotajfaktörü üzerindeki etkilerini ortaya koymak maksadı ile yapılmıştır.Havacılık sektörü son yıllarda hızlı bir gelişim göstermiştir. Gerek ticariamaçlı ve gerekse askeri amaçlı uçuşlar giderek artmaktadır. Bu artışaparalel olarak bu sektörde meydana gelen kaza kırım olayları da artışgöstermiştir. Havacılıkta yaşanan kazalar diğer ulaşım sektörlerine göreoldukça az olmasına rağmen, oluşları ve sonuçları itibari ile trajedikboyutlar çizmesi, sürekli gündemde kalmalarına neden olmaktadır.Yapılan kaza kırımlar sürekli incelenerek bu olayların sebepleri ortayakonulmaya çalışılmış ve ulaşılan sonuçta asıl faktörün pilot olduğutespit edilmiştir.Pilot hataları tüm kaza kırımlar içerisinde ortalama %70'lik bir oranasahiptir. Bu kadar yüksek hata oranı, araştırmacıların konu üzerindedaha hassas durmalarına sebep olmaktadır. Bu doğrultuda, pilothatalarının sebepleri ve faktörleri ortaya konularak sektör çalışanlarıtarafından gerekli düzeltici tedbirler alınmaya çalışılmaktadır.Bu tezde havacılık sektörü ve buna bağlı olarak tasarımlarda yaşanangelişmeler ile ulaşılan noktada tasarımlarla pilotların hata yapmalarınasebep olan faktörler arasındaki bağlantının ortaya konulmasıamaçlanmıştır. Ağırlıklı olarak helikopter kokpit tasarımlarının, kokpitiçerisindeki fiziksel ortamın, önlü arkalı tasarımların ve yeni kullanımasunulan çok maksatlı ekranların pilot hataları üzerine etkilerideğerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler ışığında da tasarımcıların,kullanıcıların, tedarikçilerin ve bakımcıların, tasarımlarla bağlantılı buhataları asgariye indirmek için göz önüne almaları gereken esaslarsunulmuştur.

Abstract:
This thesis is done to understand ?effects of cockpit design andenviromental factors inside the cocpit on pilotage factors?. Aviationsector has shown a rapid development in recent years. Bothcommercial and military flights all over the world are increasingcontinuously. Parallel with this increase, aviation accidents are alsoincreasing. Although the ratio of the accidents in aviation are very rarecompared with other transportation sectors, the tragedic results aremaking them notorious. The accidents are being investigated veryclosely at all times. And these investigations show us that the mainreason of the accidents is human.Human factors within accidents rates are as high as almost %70. Due tothis high rate, researchers are focusing on this subject very closely.They are trying to determine why the pilots are making so manymistakes so as to find the necessary steps to take to minimize them.In this thesis, it is aimed to find the relation between the pilot relatedaccidents and cockpit design depending on the developing aviationdesign sector. Hereby mostly, effects of the helicopter cockpits, interiorenviroment, tandem seat designs and multi functional display adoptedcockpits are evaluated. Under these evaluations, It in intended toadress the necessary measures to take by the designers, users, buyersand maintaners for minimizing the human factor.