Osmanlı Ricâl-i Devleti'nden Bir Zât: Mahmud Celaleddin Paşa (1838-1899)
One of the Ottoman Statesman: Mahmud Celaleddın Pasha (1838-1899)
Yazar: FEYZA MÜCAHİTOĞLU
Danışman: PROF. DR. SALİH TUNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Devlet adamı = Statesman ; Mahmud Celaleddin Paşa = Mahmud Celaledddin pasha ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history

Özet:
19. yüzyıl Osmanlı bürokrasisi açısından önemli bir dönemdir. Siyasi olaylar, anayasal 
düzenlemeler ve hareketler bu dönemi önemli kılan hususlardandır. Bu olayların önemli 
olması, bu olayları yöneten devlet adamlarını da önemli kılmaktadır. Kendi dönemlerinin 
"Paşalar veya Bâb-ı Âlî" Dönemi olarak anılmasında etkili olan bu devlet adamları, çok yönlü 
kişilerdir. Bildikleri dillerin yanında ilgilendikleri alanlarla da ön plana çıkan bu devlet 
adamlarından biri, Mahmud Celaleddin Paşa'dır. 1838'de İstanbul'un Vefa semtinde dünyaya 
gelen Mahmud Celaleddin Paşa, Çorluluzâde ailesine mensuptur. 
Döneminin aydınlarından olan Mahmud Celaleddin Paşa, tarihçiliğinin yanı sıra, devlet 
adamlığı, hattatlık ve musikişinaslığı ile bilinen devrinin önemli simalarındandır. Bulunduğu 
devlet görevleri esnasında yazdığı eserler çok değerli olup, yaşadığı dönemin olaylarını 
yaşayan bir gözle anlatması bakımından öneme haizdir. Birçok önemli görevde bulunmuş olan 
Paşa'nın, en dikkat çekici görevi Girit'te bulunduğu dönemdir. İç karışıklıkların arttığı, diğer 
devletlerin müdahale sahası haline gelen Girit'teki asayiş problemlerini çözmeye çalışmıştır. 
Burada suikaste uğrayan Mahmud Celaleddin Paşa, İstanbul'a dönerek vefatına kadar burada 
kalmıştır.
Bu çalışmada devrinin önemli simalarından olan Mahmud Celaleddin Paşa'nın 
bulunduğu dönemin siyasi olayları, ailesi, bulunduğu ilk görevler ve eserleri incelenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Mahmud Celaleddin Paşa, Bâb-ı Âli, Girit, Çorluluzâde.

Abstract:
The nineteenth century is a significant period in terms of Ottoman bureaucracy. Political events,
constitutional regulations and movements are among the issues that led that period to be crucial.
The significance of these events makes politicians who managed those events remarkable
people in the same way. Those politicians who were influential in the naming of their periods
as period of "Pashas" or "Bab-i Ali" are versatile people. One of those politicians who stood
out with the languages they know as well as the fields they are interested in is Mahmud
Celaleddin Pasha. Mahmud Celaleddin Pasha, who was born in Vefa Istanbul in 1838, is a
member of the Çorluluzade family.
Mahmud Celaleddin Pasha, among the most prominent intellectuals of his era, is recognized as
one of the most notable figures of his period by virtue of his statesmanship, penmanship and
musicianship, as well as his historian personality. The works that he wrote during his state
duties are rather precious in terms of telling the events of its own period by living perspective.
The most remarkable duty of Pasha, who has many important duties, was the period that he was
in Crete. He tried to solve the security problems in Crete that became the intervention area of
the other states and the place that domestic disturbances increased in. Mahmud Celaleddin
Pasha, who survived assassination attempt in Crete, returned to Istanbul and remained there
until his death.
In this study, the political events, family, works and first duties of Mahmud Celaleddin Pasha,
who was one of the most eminent figures of his time, were examined.
Keywords: Mahmud Celaleddin Pasha, Bâb-ı Âli, Crete, Çorluluzâde.