Sürdürülebilir antik kentler kapsamında arkeolojik parklar: Düzce-Konuralp örneği
Archaeological parks in the scope of sustainable ancient cities: The case of Düzce-Konuralp
Yazar: AYSUN TUNA
Danışman: PROF. DR. ELMAS ERDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bugünün anlaşılması ve geleceğin kurulabilmesi, geçmişin her türlü belgesine, kanıtına, doğru ve güvenilir bilgisine erişilebilirliği ölçüsünde mümkündür. Bu anlamda eski uygarlıkların ve kültürlerin izlerini taşıyan bilgi kaynaklarına gereksinim duyulmaktadır. İnsan yaşamının izlerini taşıyan arkeolojik varlıklar barındırdıkları zengin tarihi verilere sahip olan geçmişin bilgi kaynaklarıdır. Arkeolojik varlıkların korunması kent kültürünün korunması ve sürdürülebilir kentlerin oluşturulması bakımından oldukça önemlidir. Bu kapsamda uluslararası düzeyde öneme sahip tarihi kentlerin sürdürülebilir kentlere dönüştürülmesi için tarihi kentsel peyzajın korunması ve kent tarihinin ve kültürünün yeniden canlandırma stratejileri hayata geçirilmektedir.  
Tarihi çevre canlandırma stratejisi olan arkeolojik parklar, kültürel ve arkeolojik miras yönetimi ile kentsel rekreasyonel faaliyetleri bir arada sunarken, kent içinde yeni bir yorumlama merkezi olarak değerlendirilmektedir. Tarihi alanların ve tarihi peyzajların korunması amaçlı oluşturulan bu parklar arkeolojik alanlar olarak görev üstlenebilecekleri gibi bir park olarak veya bir müze olarak da işlev görmektedir. Tüm bu çeşitlilik arkeolojik parkların bileşenlerini oluşturmaktadır. Bu araştırmanın amacı Konuralp Arkeolojik Sit Alanı olarak belirlenmiş alanın ve yakın çevresinin, tarihi ve kültürel değerlerini ortaya çıkaran ve koruyan bir ortam oluşturulması, alanı koruyarak yeniden işlevlendirme ve tarihi çevre canlandırma yöntemi olan "arkeolojik park" ana fikri çerçevesinde ele alınması; çevredeki yapıların sit alanı ile bütünleşen bir sosyal, kültürel ve ticari çevre olarak değerlendirilen bütüncül bir yaklaşımın ortaya konmasıdır. Bu kapsamda çalışma alanın tarihi ve kültürel imgesinin ve geleneksel mimari dokusunun korunması, alanın yeniden yapılandırılması ve çevresinin görsel kalitesinin arttırılması amaçlanmıştır.
Bu bağlamda; arkeolojik sitlerin sürdürülebilirliği kapsamında antik kentlerin oluşumu, tarihi süreç içinde kent planlama yaklaşımları ile bugün bu kültür varlıklarının yeniden yorumlanması ve yeniden işlevlendirilmesine olanak tanıyan arkeolojik park kavramı ve arkeolojik park örneklerine değinilerek, araştırma alanı olan Konuralp Antik Kenti'nde üst ve alt ölçekte gerçekleştirilen alan etüt çalışmaları sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda tarihi kent merkezinin doğal ve kültürel sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelikcöneriler geliştirilmiş, gerek Düzce Kenti için gerekse benzer çalışmalara örnek oluşturacak bir yaklaşım ortaya konmuştur.

Abstract:
Understanding today and building tomorrow is possible to the extent any document and evidence from the past is accessible in a correct and credible manner. Therefore, we require sources of information which bears the traces of ancient civilizations and cultures. With their rich cultural data, archeological sites that bear the marks of human life are sources of information for the past. Conservation of archeological assets is crucial for preserving city culture and creating sustainable cities. In this manner, strategies for preserving historical urban landscape and reviving urban history and culture must be utilized in order to transform historical cities to sustainable cities. As a historical environment revival strategy, archeological parks provide both cultural and archeological legacy management and urban recreational activities and are seen as a new center for interpretation within cities. Those parks created in order to preserve historical sites and historical landscape can either serve as archeological sites or as a park or a museum. All this variety makes up components of archeological parks. The purpose of this research is to create an environment emphasizing on historical and cultural values of the area designated as Konuralp Archeological Protected Site and its immediate surroundings, approaching the site in the context of "archeological park"  idea which is a method for refunctioning an archaeological site and reviving historical environment, and establish a holistic approach which makes use of surrounding structures as social, cultural and commercial surrounding that merges as a whole with the protected site. Accordingly, the goal of this study is to preserve historical and cultural image of the site, restructuring the site and improving visual quality of its surrounding.
In this manner, the concept of archeological park, was discussed that allows for reinterpretation of formation of antique cities, urban planning approaches throughout history these cultural assets in the scope of sustainability of archeological protected sites and provided examples of archeological parks, provided suggestions for maintaining natural and cultural sustainability for the historical city center based on the findings of site investigation studies on upper and lower scale on the study site Konuralp Antique City. Besides, an approach that would set an example for both Düzce city and similar studies was presented.