Haçlı seferleri döneminde İslam coğrafyasında doğulu ve batılı kadın
Eastern and western women in İslam geography in the crusades period
Yazar: HABİBE CEREN DAĞDEVİREN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ALTINAY
Uşak Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Değişen şimdiki zamanının dünü olan tarih; geçmişin anlaşılmasında, bugünün değerlendirilmesinde ve geleceğin yorumlanarak inşa edilmesinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Kadınlar, hangi çağda olursa olsun toplumların vazgeçilmez bir unsurudur. Kadınlar, söylemlerin ve deneyimlerin hem nesneleri hem de aktif olarak özneleri olarak hayatın her yerinde her zaman var olmuşlardır. Kadınların tarihteki varlığını ve tanıklıklarını keşfetme isteği, onların topluma ve tarihe olan katkılarının araştırılmasında önemli bir yer tutar. Kadınların da bir geçmişi olduğu inkâr edilemez bir gerçek olduğundan onların da erkekler, devletler, olaylar gibi bir tarihe sahip olduğu kadınların kültürel süreç içinde farklı roller, anlamlar ve sorumluluklar yelpazesindeki konumlarının araştırıldığı bir alanın doğmasına katkı sağlamıştır. Bu çalışmada tarihin en önemli hadiselerinden biri olan Haçlı Seferleri Dönemi'nde Avrupalı, Doğu Romalı ve Türk-İslam toplumlarında kadınların, toplumsal konumları ve sorumlulukları, olaylara bakış açıları ve hayata katkıları gibi unsurlar, kültürel ve toplumsal farklılıklar çerçevesinde ortaya konulmaya çalışılmıştır. Farklı kültürlerini inaçların  ve yaşam biçimlerinin kadınların hayattaki deneyimlerini ve kadınların rollerini ne şekilde etkilediği üzerinde durularak Haçlı Seferleri Dönemi'nde kadınların toplumsal konumları değerlendirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca Haçlı Seferleri'ni hazırlayan ortam ve bu ortamdaki kadın profili de ortaya konulmaya çalışılarak bu temelde seferler sırasında kadınların, şimdiye kadar genelde seferlerin sessiz tanıkları ve yeterince görünmeyen aktörleri olarak kadınların durumları araştırılarak Haçlı Seferleri tarihine yeni bir açıdan bakılmaya çalışılmıştır. Nitekim seferlerin yapıldığı ortamın özelliklerinden de bahsedilerek dönemin koşulları ve bu koşullarda yaşayan kadınların, geçmişe ve topluma katkıları görünür hale getirilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede de seferler ve savaşlar  esnasında Avrupalı, Doğu Romalı ve Türk-İslam kadınlarının toplumsal konumu, durumu, rolleri ve sorumlulukları, ortak ve farklı özellikleri hatta zıt yönleri belirtilmiştir.

Abstract:
History, which is the yesterday of the changing present, has a very important place in understanding the past, evaluating the present and constructing the future by interpreting it. Women are an indispensable element of societies no matter what age they are. Women have always existed in all parts of life, both as objects and actively subjects of discourses and experiences. The desire to explore the presence and testimonies of women in history holds an important place in the research of their contributions to society and history. Since it is an undeniable fact that women also have a history, they have contributed to the birth of a field in which the positions of women in the range of different roles, meanings and responsibilities in the cultural process, where they also have a history, such as men, states, events, are explored. In this study, elements such as women's social positions and responsibilities, perspectives on events and contributions to life in European, Eastern Roman and Turkish-Islamic societies during the Crusades Period, which is one of the most important events in history, have been tried to be put forward within the framework of cultural and social differences. By focusing on how different cultures, beliefs and lifestyles affect women's experiences in life and women's roles, the social position of women during the Crusades Period was tried to be evaluated. In addition, by trying to reveal the environment that prepared the Crusades and the profile of women in this environment, on this basis, the situation of women during the expeditions, usually women as silent witnesses and insufficiently invisible actors of the expeditions, has been investigated and the history of the Crusades has been tried to be looked at from a new angle. As a matter of fact, by mentioning the characteristics of the environment in which the expeditions were carried out, the conditions of the period and the contributions of women living in these conditions to the past and society were tried to be made visible. In this context, the social position, status, roles and responsibilities of European, Eastern Roman and Turkish-Islamic women during the expeditions and wars, common and different characteristics and even opposite aspects were stated.