Çölovası'nın erken iskân tarihi (Neolitik Çağ'dan İlk Tunç Çağ sonuna kadar)
Early settlement history of Çölovasi (From Neolithic Age to Last of Early Bronze Age)
Yazar: GÜLAY UYAR
Danışman: PROF. DR. ÖZDEMİR KOÇAK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Tarih = History
Dizin: Afyonkarahisar = Afyonkarahisar ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Eski Çağ = Old Age ; Eski Çağ tarihi = Old Age history ; Neolitik Dönem = Neolithic Period ; Sosyokültürel özellikler = Socio-cultural characteristies ; Çölovası = Çölovası ; İskan = Settlement

Özet:
Çölovası kesimi, Afyonkarahisar ilinin güneyinde, Karakuş ve Kumalar Dağları arasında nispeten kapalı bir havza görüntüsündedir. Bu alan İç-batı Anadolu, Göller Yöresi, Ege Bölgesi, İç Anadolu Bölgesi gibi kesimleri birbirine bağlayan güneybatı-kuzeydoğu doğrultusundaki tarihi bir doğal yol güzergahı üzerindedir. Bu kesimdeki tarihöncesi dönem yerleşmelerinin de bu yol hattı üzerinde konumlandığı görülür. Nitekim güneyde Çataltepe kesiminden başlayan ve muhtemelen ovanın içerisinde iki ana güzergaha sahip olan bu yolu takip etmek mümkündür. Bunun yanında Taşçeşme, Tüysüz ve Emirkuyusu yerleşmeleri üzerinden mevcut dağ yolları da gözlenmektedir. Çölovası'nda tarihöncesi dönem kültürlerini barındıran çok sayıda yerleşme vardır. Bunlar arasında Çataltepe Mevkii, İsmail Höyük ve Alparslan Höyüğün isimleri öncelikle sayılabilir. Bu ovadaki yerleşmelerde Neolitik, Kalkolitik ve İTÇ'ye ait zengin bir kültürel doku gözlenir. Neolitik ve Kalkolitik Çağa ait ve çoğunlukla Göller Yöresi örnekleriyle karşılaştırılan bu buluntular arasında "S" profilli çömlekler, tüp biçimli tutamaklar, çeşitli boya bezemeli seramikler önemli bir yer tutar. Ayrıca İç-batı Anadolu çevresinde hemen hemen hiçbir yerde görmediğimiz sayıda obsidyen alet parçaları da bölgenin konumu ile ilgilidir. Bu zenginlik İTÇ'ye ait farklı form ve mal özellikleri gösteren materyallerde de karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
Çölovası section is a relatively closed basin between Karakuş and Kumalar Mountains in the south of Afyonkarahisar province. This area is on a historical natural road route in the southwest-northeast direction connecting the regions such as Inner-Western Anatolia, Lakes Region, Aegean Region and Central Anatolia Region. It is seen that the prehistoric settlements in this section are located on this road line. As a matter of fact, it is possible to follow this road starting from Çataltepe section in the south and possibly having two main routes within the plain. In addition, the existing mountain roads are observed over Taşçeşme, Tüysüz and Emirkuyusu settlements. There are many settlements in Çölovası that contain prehistoric cultures. These include Çataltepe Position, İsmail Mound and Alparslan Mound. The settlements in this plain show a rich cultural texture of Neolithic, Chalcolithic and Early Bronze Age. Among the Neolithic and Chalcolithic Age finds, which are mostly compared to the Lakes Region, are pots with "S" profile, tubular handles and various paint decorated ceramics. In addition, the number of obsidian tool fragments that we have not seen anywhere in Central-Western Anatolia is related to the location of the region. This richness can also be seen in materials that show different forms and properties of Early Bronze Age.