Farklı abiyotik stres koşullarında çörek otu genotiplerinin çimlenme ve çıkış performanslarının incelenmesi
Investigation of germination and emergence performance of black cumin genotypes under different abiotic stress conditions
Yazar: BÜŞRA YURGİDEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR KAYA
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı / Endüstri Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, farklı abiyotik stres koşullarında bazı çörek otu (Nigella sativa L.) genotiplerinin (Çameli, Pop.1, Pop.2, Pop.3, Pop.4, Pop.5, Pop.6, Pop.7 ve Pop.8) çimlenme, çıkış ve fide gelişim performanslarını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü Tohum Bilimi ve Teknolojisi laboratuvarında yürütülmüştür. Araştırmada farklı tuz stresleri (0, 5, 10, 15 ve 20 dS/m) sodyum klorür (NaCl) ve kuraklık stresleri (-2, -4 ve -6 bar) polietilen glikol (PEG-6000) kullanılarak oluşturulmuştur. Ayrıca, çörek otu genotiplerinin düşük sıcaklık streslerine (10, 15 ve 18°C) tepkileri de incelenmiştir. Araştırmada çimlenme yüzdesi, ortalama çimlenme süresi, çimlenme indeksi, çimlenme stres tolerans indeksi, fide boyu, fide yaş ağırlığı, fide kuru ağırlığı, çıkış yüzdesi, ortalama çıkış süresi ve çıkış indeksi incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çörek otu genotiplerinin çimlenme yüzdesi ve fide gelişimi artan tuz dozlarıyla azalmıştır. Tuz stresinde en yüksek çimlenme ve fide gelişimi Çameli çeşidinden elde edilmiştir. En yüksek çıkış yüzdesi Pop.6'da belirlenirken, fide gelişimi tuz stresinden en az etkilenen genotip Pop.8 olmuştur. Kuraklık stresinde, Çameli çeşidinden en yüksek çimlenme yüzdesi, çimlenme stres tolerans indeksi ve en düşük çimlenme süresi elde edilmiştir. Pop.5 ve Pop.6'nın fide gelişimi artan kuraklık streslerinden daha az etkilenmiştir. Düşük sıcaklıklarda ise Pop.5 ve Pop.6'nın çimlenme özellikleri, Pop.8 ve Pop.5'nin fide gelişim özellikleri bakımından daha yüksek performans gösterdiği belirlenmiştir. Sonuç olarak, çimlenme ve erken fide gelişim dönemlerinde çörek otu genotiplerinin abiyotik streslere farklı tepkiler verdiği belirlenmiş, tuz stresine Pop.8 ve Pop.5, kuraklık stresine Pop.5 ve Pop.6 toleranslı bulunurken, düşük sıcaklığa Pop.7 ve Pop.1 daha toleranslı olduğu söylenebilir.

Abstract:
This research aimed to determine the performance of germination, emergence and early seedling development of some black cumin (Nigella sativa L.) genotypes (Çameli, Pop.1, Pop.2, Pop.3, Pop.4, Pop.5, Pop.6, Pop.7 and Pop.8) under different abiotic stress conditions. The study was conducted at the Seed Science and Technology Laboratory of Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Eskişehir Osmangazi University. Different salinity levels (0, 5, 10, 15 and 20 dS/m) and drought stresses (-2, -4 and -6 bar) were constituted by using sodium chloride (NaCl) and polyethylene glycol (PEG-6000), respectively. In addition, the response of black cumin genotypes to low temperature stresses (10, 15 and 18°C) were determined. Germination percentage, mean germination time, germination index, germination stress tolerance index, seedling length, seedling fresh and dry weight, emergence percentage, mean emergence time and emergence index were investigated. The results showed that germination percentage and seedling growth of black cumin genotypes decreased with increasing salt doses. The highest germination and seedling growth were obtained from Çameli. Pop.8 was the least affected genotype by salinity during seedling growth while the greatest emergence percentage was observed in Pop.6. In drought stress, the highest germination percentage, germination stress tolerance index and the lowest germination time were obtained from cv. Çameli. The seedling development of Pop.5 and Pop.6 was less influenced by increasing drought stresses. Higher germination characteristics of Pop.5 and Pop.6, and greater seedling growth properties of Pop.8 and Pop.5 were determined in low temperatures. It was concluded that black cumin genotypes showed different responses to each abiotic stress, Pop.8 and Pop.5 under salt stress, Pop.5 and Pop.6 in drought stress were found to be tolerant, whereas Pop.7 and Pop.1 gave the highest tolerance to low temperatures during germination and early seedling development.