Sistem dinamikleri araçları ile sera etkisi konusunun ortaokulöğrencilerine öğretilmesinin farklı değişkenler açısından etkisininincelenmesi
Examining the effect of teaching greenhouse effect to secondaryschool students with system dynamics tools in terms of differentvariables
Yazar: MELDA DEMİRTAŞ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÜNAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ GAYE DEFNE CEYHAN
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersini alan ortaokul 8. sınıf öğrencilerine sistem dinamikleri araçları ile sera etkisi konusunun öğretilmesinin farklı değişkenler üzerine etkisi araştırılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden, deney ve kontrol gruplu ön test-son test modeline dayalı yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu araştırmanın evreni Malatya ilindeki ortaokullar olarak belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma evreni, Malatya il merkezinde yer alan ortaokullardan oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Malatya il merkezindeki devlet okulunda öğrenim gören, çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersini alan ve 8. sınıfın 6 farklı şubesine devam eden toplam 194 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada 6 şubenin 4'ü rastgele seçilerek deney grubunu (131 öğrenci), kalan 2 şube ise (63 öğrenci) kontrol grubunu oluşturmaktadır. Araştırma, 2023-2024 eğitim-öğretim yılının ilk yarısında çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersi kapsamında altı hafta boyunca yürütülmüştür. Araştırmanın problemi ve alt problemleri doğrultusunda verileri elde etme aracı olarak Sebep-Sonuç İlişkisi Ölçeği (Nuhoğlu, 2008), Yapılandırmacı Öğrenme Ortamı Ölçeği (Fer ve Cırık, 2006), Küresel Isınma Tutum Ölçeği (Bayram, 2014) olacak şekilde 3 adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda sistem dinamikleri araçları ile sera etkisi konusunun öğretilmesinin deney grubu ile kontrol grubu öğrencilerinin deneysel uygulama sonrası; sebep-sonuç ilişkisini anlayabilme becerisi puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu (F(1,192)=11.385; p=0.001<0.05), yapılandırmacı öğrenme ortamı ölçeğine verdikleri cevaplara ilişkin puanlar arasında anlamlı bir farklılık olduğu (F(1,192)=21.902; p=0.00<0.05), tutum ölçeğine verdikleri cevaplara ilişkin puanlar arasında anlamlı bir farklılık olmadığı (F(1,192)=0.056; p=0.813>0.05) görülmektedir. Araştırma sonucunda sistem dinamiği araçlarının sera etkisi ve küresel ısınma konusunda kullanımının önemi vurgulanmıştır. Sistem dinamiği araçlarının, öğrencilerin çevre konularıyla ilgili derinlemesine öğrenmelerini teşvik ederek gelecek nesillerin çevresel sorunlara karşı daha duyarlı ve bilinçli olmalarına yardımcı olabileceği görülmüştür. Bu çalışmanın, sistem dinamikleri araçlarının eğitimde nasıl kullanılacağını göstermede önemli bir rol oynadığı tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Sistem Dinamikleri Araçları, Ortaokul Öğrencileri, Sera Etkisi, Fen Öğretimi

Abstract:
The present study investigated the impact of teaching the greenhouse effect with system dynamics tools to 8th-grade middle school students enrolled in an environmental education and climate change course on various variables. A quasi-experimental design based on a pretest-posttest model with experimental and control groups was employed. The population of this research was defined as secondary schools in Malatya province. The study population consisted of secondary schools in Malatya city center. The study sample consisted of 194 students enrolled in a public school in Malatya city center, taking the environmental education and climate change course and attending six branches of the eighth grade. In the study, four of the six branches were randomly selected and constituted the experimental group (131 students), while the remaining two branches (63 students) constituted the control group. The study was conducted over six weeks during the first half of the 2023-2024 academic year within the scope of the environmental education and climate change course. In accordance with the research questions, three data collection tools were employed as a means of obtaining data: the Cause and Effect Relationship Scale (Nuhoğlu, 2008), the Constructivist Learning Environment Scale (Fer ve Cırık, 2006), and the Global Warming Attitude Scale (Bayram, 2014). As a result of the results obtained, it was found that there is a significant difference between the scores of the ability to understand the cause-effect relationship (F(1,192)=11.385; p=0.001<0. 05), there is a significant difference between the scores related to their responses to the constructivist learning environment scale (F(1,192)=21.902; p=0.00<0.05), there is no significant difference between the scores related to their responses to the attitude scale (F(1,192)=0.056; p=0.813>0.05). Consequently, the importance of using system dynamics tools on the greenhouse effect and global warming was emphasized. The findings indicated that system dynamics tools can facilitate future generations' ecological consciousness and sensitivity by encouraging students to engage in in-depth environmental learning. This study exemplified the potential of system dynamics tools in educational settings.
Key words: System Dynamics Tools, Secondary School Students, Greenhouse Effect, Science Teaching