Türkiye'de sağlık sektöründe kadın istihdamı ve bu sektördeki sendikal örgütlenmelerde kadınların durumu
Women employment and their getting organized on health sector in Turkey
Yazar: İLKNUR TENEKECİ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY TOKSÖZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kadınlar = Women ; Sağlık sektörü = Health sector ; Sendikalar = Unions ; Sendikalaşma = Unionization ; Çalışan kadınlar = Working women ; Örgütlenme = Organization ; İstihdam = Employment

Özet:
Sağlık sektörü cinsiyete dayalı ayrımcılığın yaşandığı bir sektördür. Bu sektörde istihdam edilen kadınlar ücret, çalışma saatleri, iş riski, iş sorumlulukları açısından değerlendirilmeye alındığında ayrımcılığa maruz kaldıklarını, bu ayrımcılığın esas olarak kadın olmalarından kaynaklandığını görmekteyiz. Cinsiyete dayalı ayrımcılığın yaşandığı bu sektörde, bu yapıyı değiştirecek herhangi bir çalışmada bulunmamaktadır, aynca sağlık hizmetlerinin mevcut örgüt yapısı içinde bu ayrımcılık daha da beslenmektedir. Ülkemizde kadınların ücretli işgücü yapısı, onların sendikal örgütlenmelere katılması önünde engeller oluşturmaktadır. Ücretsiz aile işçisi konumunda olan kadınların çoğu tarım sektöründe çalışmakta, ücretli işlerde ise enformel sektörde yer almaktadırlar. Bu nedenle de örgütlenmeleri mümkün olmamaktadır. Bununla birlikte erkek egemen toplum yapısının kadın işgücü üzerinde yarattığı cinsiyetçi baskı piyasada yeniden üretilmektedir ve kadın, işgücü piyasasında kendisini ikincil görmeyi içselleştirmektedir. Bu nedenle çalışma yaşamını ve elde ettiği geliri ikincil (ek) olarak gören kadın, çalışma yaşamının bir gerekçesi olan sendikal örgütlenmelere karşı ilgisiz kalmaktadır ve zaten kadının ev, aile ve iş sorumlulukları kadına sendikaları ile ilişkilerine de zaman bırakmamaktadır. Bu gerekçeye sığınan erkek sendikacılar da mevcut erkek egemen örgüt yapısı içinde kadınları sendikalarla bütünleştirme yönünde herhangi bir uğraşa da girmemektedirler. Sağlık-İş. ülkemizde sağlık sektöründe işçi kadrosunda çalışanların en fazla örgütlendiği bir sendikadır. Sendika içinde kadın üye ve yönetici kadın sayısı azdır. Kadm üyelerde toplumun kadına 'bakış açısı ve toplumsal rollerigereği sendikalarına karşı kayıtsızdırlar. Bununla birlikte sendikanın erkek egemen yapısı kadın üyelerce hissedilmekte, sendikal faaliyetlere ya da yönetime katılmak isteyen kadın üyeler bu yapı karşısında dışlanmaktadırlar. SES kadın üyesi ve kadın sendika yöneticisi çoğunlukta olan bir kamu çalışanları sendikasıdır. Kadın üyelerin ve yöneticilerin toplumsal baskılardan olumsuz etkilenmektedir, ancak sendikal yapı kadınları dışlamamaktadır, bu nedenle de kadın üyeler sendikal faaliyetlere katılma ya da yönetim kadrolarına gelme konusunda sendikal bir engelle karşılaşmamaktadırlar. Ancak SES üyesi kadınların toplumun özgürleşmiş kadınları olarak değerlendirmek mümkün değildir, çünkü kadın olmaktan kaynaklı kişisel bir takım engellemeler yaşamaktadırlar. Ülke ekonomisinin ve siyasal baskıların çalışanlar üzerinde yaratacağı gelişmelerin sendikal örgütlenmeler üzerinde olumsuz etkileri akılda bulundurmak kaydı ile belli bir boyut kazanmış olan kamu çalışanları sendikacılığı hem işyerlerindeki cinsiyete dayalı ayrımcılığın hem de sendikaların erkek egemen yapılarının değişmesi yönünde bir olumlu bir gelişme sağlayacaktır.

Abstract:
Health sector is a sector where sexual discrimination can be observed. We are witnessing that women, who are working in this sector are subject to discrimination in aspects of salary, working hours, work responsibilities and risked conditions of work and that the main reason of this particular discrimination is based on gender difference. In this sector, where discrimination based on gender is highly observed, there are no efforts shown with the aim of changing this structure, besides, this discrimination is feeded by the present united structure of health facilities. In our country, the paid labor pattern of women is creating obstacles in front of women in joining trade union organizations. Women, who are in the status of unpaid family workers, are mostly working in farming sector, and, in paid jobs, they are placed in the informal sector. Therefore, their union organization movements are becoming far from being possible. In addition to this the pressure formed by the male dominant society structure on women labor power is recreated in the market and woman starts seeing herself as a "Second Class" human being. Because of this reason, they see their salary as non-important and as second class salary (substitutional), therefore they don't show enough interest in an essential part of labor life and that is- union organization. Besides this, there is not enough time left for women for keeping healthy relations with the union organizations because their family and house responsibilities are taking up most of their time anyway. Male union organizers, who are hiding behind these reasons, are not showing any particular effort in uniting trade unions with women either."Sağhk-İş", in our country is a trade union in which working personnel are organizing more efficiently in health sector, compared to other unions. Both numbers of administrative staff members and regular women members are very little. The male dominant structure of the unions are felt by the women members and women who are willing to take part in union facilities or administration are mostly excluded because of the present structure. SES is a public laborers union in which the numbers of women administrators and women members are obviously more dominant. It can be observed that the social pressure affects women but this pressure does not exclude women members from the structure, therefore women members do not face any difficulties in getting administrative status within the union. But this does not mean that SES women are the ones who have gained total freedom, because they inevitably face some personal difficulties rising only from the reason-being a woman. Public laborers union organizations that have gained a new dimension by keeping in mind the negative effects of country economy and political pressure on laborers, will both make a big progress in preventing discrimination in work places based on gender and male dominant structures of unions.