Romantik şiirden günümüze İngiliz şiirinde doğa kirliliği kavramına ekoeleştirel bir yaklaşım
An ecocritical approach to the concept of pollution in British poetry from romantic poetry to contemporary poetry
Yazar: AYCAN GÖKÇEK
Danışman: PROF. DR. NAZAN TUTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İngiliz Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İngiliz Dili ve Edebiyatı = English Linguistics and Literature
Dizin: Ekoşiir = Ecopoetry ; Romantik Dönem = Romantic Period ; Viktorya Dönemi = Victorian Period ; Çevre etiği = Environmental ethic ; Çevre kirliliği = Environmental pollution ; İngiliz şairleri = British poets ; İngiliz şiiri = British poem ; Şiir = Poem

Özet:
Bu tezin amacı şiirin insanların düşüncelerini etkileme gücünden yararlanarak Romantik şiirden günümüze İngiliz şairlerin doğa kirliliği problemine yaklaşımı ve probleme ilişkin sundukları çözüm önerileri ışığında bu probleme karşı bir farkındalık yaratmaktır. Ayrıca söz konusu şairlein şiirleinin ışığında günümüzde doğaya ilişkin tutumumuzu değerlendirebilmek için bir bakış açısının sunulması hedeflenmektedir. Bu çalışma çevre sorunlarının İngiliz Şiirinin ilgi alanını zaman içerisinde ne şekilde şekillendirdiğini göstermiştir. Romantik Dönem'den günümüze İngiliz şairlerinin doğa kirliliği problemine olan tepkisinin giderek sertleşerek bu tepkinin öfkeye dönüştüğü sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda İngiliz ekoeleştirisinin başlangıcı kabul edilen İngiliz Romantik şiirden günümüz ekoşiirine kapsamlı bir İngiliz şiiri ekoeleştiri çalışması yapılmıştır. William Blake, William Wordsworth, Lord Byron, John Clare, Elizabeth Barrett Browning, Matthew Arnold, Christina Rossetti, Gerard Manley Hopkins, Thomas Hardy, Thomas Stearns Eliot, Ted Hughes ve Terry Gifford'ın doğa ve ahlak kirliliği temalı şiirleri ekoeleştiri akımı çerçevesinde incelenmiştir.

Bu çalışmada doğa kirliliği ve tahribatı sorununun Romantik şiirden günümüze İngiliz şiirinde ne şekilde ele alındığını incelemek ve bahsi geçen şairlerin ekoeleştiriye ne şekilde öncülük ettiğini göstermek için kuramsal çerçeve olarak ekoeleştiriden yararlanılmıştır. Doğa ve ahlak arasındaki yakın ilişkiyi ortaya koymak için çevre etiği kavramına da değinilmiştir.

Birinci bölümde Orta Çağ'dan günümüze doğa kirliliği probleminin İngiltere'deki tarihsel gelişimi, İngiliz edebiyatında farklı edebî türlerdeki eserlere değinilerek incelenmiş ve ekoleştirinin tanımına, gelişimine ve genel özelliklerine yer verilmiştir. İkinci bölümde İngiliz Romantik şiirde doğa kirliliği probleminin yanı sıra ahlaki yozlaşma ve çevre etiği kavramlarına olan yaklaşımlarındaki benzer ve farklı yönleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde doğa kirliliği ve tahribatı sorunlarını eserlerinde toplumsal sorunlarla bir arada ve dolaylı bir şekilde ele alan İngiliz Viktoryen şiirler incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise yabancılaşma temasının diğer edebî dönemlere göre daha belirgin bir şekilde hissedildiği İngiliz modern şiir ve doğa kirliliği problemini direkt ve belirgin bir şekilde ele alan İngiliz ekoşiirler değerlendirilmiştir.

Bu çalışma sonucunda Romantik Şiirnden günümüze İngiliz şairlerin eserleriyle doğa kirliliği ve tahribatına karşı bir farkındalık yaratmaya çalıştıkları, bu soruna ilişkin çözüm önerileri sundukları ve bu bağlamda ekoeleştiriye öncülük ettikleri sonucuna varılmıştır. İncelenen şiirlerin ışığında günümüz çevre sorunlarını yeniden değerlendirme fırsatı sunan bu çalışma aynı zamanda bu sorunların İngiliz şiirininin ilgi alanını yıllar içinde ne şekilde şekillendirdiğini de göstermiştir.

Anahtar Kelimeler: Doğa Kirliliği, Ekoeleştiri, Çevre Etiği, Ahlaki Yozlaşma, İngiliz Romantik Şiiri, İngiliz Viktorya Şiiri, İngiliz Modern Şiir, İngiliz Ekoşiiri, Endüstri Devrimi, Makineleşme

Abstract:
The thesis aims to raise an awareness to the problem of environmental pollution by making use of the effectiveness of poetry in influencing the minds of people in the light of the attitudes of English Poets from Romantic Era to the contemporary period and their solution offers to the problem. In addition to this, thanks to the analysis of the poems in question, the study intends to provide a point of view to assess environmental problems of today's world. This study shows how environmental problems have shaped the interest of British poems in time. It has been concluded that since Romantic Era to the contemporary period, the attitudes of British poets to problem of environmental pollution have been more and more severe and finally their reaction to the problem have turned into an anger. In this scope, a comprehensive ecocritical study on English Poetry from Romantic Poetry that is known as the starting point of English Ecocriticism to the Contemporary Poetry has been done. The poems with the theme of environmental pollution and moral degeneration that were composed by English Poems such as William Blake, William Wordsworth, Lord Byron, John Clare, Elizabeth Barrett Browning, Matthew Arnold, Christina Rossetti, Gerard Manley Hopkins, Thomas Hardy, Thomas Stearns. Eliot, Ted Hughes ve Terry Gifford have been studied.

Ecocriticism is the theorethical framework of this study which aims to study how the problem of environmental pollution and devastation is handled in English poetry from Romantic Era to today and how the poets in question pioneered ecocriticism. Environmental ethics has also been referred to in order show the close relationship between nature and ethics.

In the first part, history of the problem of environmental pollution has been studied from Middle Ages to today by referring to varied literary works of English Literature of different forms. The definition, development and general aspects of ecocriticism have also been referred to in this part. In the second part, in adition to how the problem of environmental pollution is handled in English Romantic Poetry, similarities and differences in the attitudes of English Romantic Poets to moral degeneration and environmental ethics have been examined. In the third part, the poems of English Victorian Poets who hadled the problem of environmental pollution and degration indirectly and along with social problems have been analyzed. In the fourth part, in addition to English Modern Poetry n which the theme of alienation is more strongly felt compared to other literary periods, English Ecopoetry in which the problem of environmental pollution is handled directly and specifically have been assessed.

In conclusion, the overall analysis of English Poetry from Romantic Era to today clearly proves that English Poets of this period have tried to raise an awareness to the problem of environmental pollution and degeneration with their works and have pioneered ecocriticism. This study that gives the opportunity yo reassess the environmental problems of today's world in the light of the poems handled throughout the thesis have showed how envitonmental problems have shaped the interest of British poetry in time.

Key Words: Environmental Pollution, Ecocriticism, Environmental Ethics, Moral Degeneration, English Romantic Poetry, English Victorian Poetry, English Modern Poetry, English Ecopetry, Industrial Revolution, Mechanization