Sağlık işletmeleri için teletıp hizmet tasarımı: Bulanık kalite fonksiyon göçerimi uygulaması
Teletıp service design for healthcare enterprises: Application of fuzzy quality function deployment
Yazar: MEVLÜT SERHAT ALTAŞ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bulanık sistemler = Fuzzy systems ; Hizmet tasarımı = Service design ; Kalite fonksiyon yayılımı = Quality function deployment ; Sağlık işletmeleri = Health care organizations ; Tasarım = Design ; Tedavi = Treatment ; Teletıp = Telemedicine

Özet:
Sağlık ve hastalık kavramları insan hayatının en önemli unsurlarındandır. Sağlığı koruma ve nesli devam ettirmeye yönelik davranışlar, insanların yeryüzünde var olduğu ilk günden bugüne kadar gelmiştir. Diğer canlılarda içgüdüsel düzeyde kalan bu davranışlar, insanlarda zaman içinde değişen ve gelişen koşullara göre gelişerek isteğe bağlı ve bilinçli davranışlara dönüşmüş, aynı zamanda toplumsal bir davranış niteliği kazanmıştır. Doğal olarak insanlar var olduğu ilk günden bugüne sürekli yaşam kalitesinin artması ve yaşam standartlarının iyileştirilmesi çabası içinde olmuşlardır. İnsan varlığının sürdürülmesine yönelik bu çabaların odağında her zaman "insan sağlığı" yer almıştır.
Bilgi ve teknolojide yaşanan baş döndürücü hızdaki gelişmeler birçok sektörü olumlu yönde etkilemektedir. Sanayi Devrimi'yle başlayan bu gelişim ile günümüzde endüstri 4.0'dan endüstri 5.0'a, üretimde robotların kullanımından öğrenen yapay zekâlı makinelerin kullanılması aşamasına geçilmiş; öğrenen bütünleşik teknolojilerin yeni fırsatlar yaratacağı bir dönemin kapısı aralanmıştır. Sağlık hizmetleri gerek teknolojiyi kullanma düzeyi ve gerekse hizmet sunum yöntemleri ve kalite anlayışı bakımından sürekli bir değişim ve gelişim halindedir. Sağlık hizmetlerinin sürekli değişim ve gelişiminde, tıbbi ve teknolojik bilimsel gelişim ve birikimlerin yanı sıra toplumların üretim teknikleri ile içinde bulundukları üretim ilişkileri ve ilişki düzeyi belirleyici bir rol oynamıştır. Günümüzde toplumsal sağlık düzeyinin gelişmesine olanak sağlayan her türlü gelişmeyi teknolojiden ayrı düşünmek artık imkânsız hale gelmiştir.
Teknoloji, sağlık sisteminin kalitesini ve toplumsal etkinliğini artıran en önemli unsurlardan biridir. Özellikle sağlık sektöründe yaşanan gelişmelerin bilgisayar ile internet ve ağ teknolojilerinin gelişmesinden sonra daha da hız kazanmıştır. Bilgisayar teknolojileri (BT) ile internet ve ağ teknolojilerinin (IT) toplumlarda yaygın olarak kullanılmaya başlanması, tıbbi yöntem ve uygulamaların halka ulaştırılması ya da halkın sağlık hizmetlerine erişim problemleri ile başa çıkılmasına yönelik yeni stratejilerin geliştirilmesinde önemli rolü bulunmaktadır.
Sağlık hizmetlerinin bilgisayar, iletişim ve ağ teknolojileri ile sunumu, kullanım amaçlarına göre teletıp, telesağlık, e-sağlık, mobil sağlık gibi isimlerle ifade edilmektedir. Bu hizmetler hastaların ihtiyaçlarına göre tıbbi teşhis, bakım ve terapötik tedavilerin etkinliğini yükseltmek amacıyla geliştirilen sağlık hizmeti sunum yöntemleridir. Bilgisayar, iletişim ve ağ teknolojilerinden kurulu bu sistemler, temel düzeyde tıbbi kayıt tutma, veri işleme ve telefon veya e-posta yoluyla danışmanlık hizmeti için kullanılabilmekte; ileri düzeyde telekonferans gibi teknikler sayesinde, karşılıklı etkileşim yoluyla eğitim, danışmanlık, tıbbi tanı ve tıbbi bakım gibi sağlık hizmetlerinin de verilmesinde kullanılabilmektedir.
Çalışmada klinik olarak tanı ve tedavi hizmetlerinde kullanılan teletıp hizmetlerinin yararlanıcıları olan hastalar ve hasta yakınları (müşteriler) ile hizmeti sağlayan sağlık işletmeleri ve hizmeti sunan sağlık profesyonellerinin tutum, istek ve beklentileri, teknik ihtyaçlari bağlamında bir teletıp hizmetinin tasarımı bulanık kalite fonksiyon göçerimi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Anket yöntemiyle toplanan veriler analiz edilerek bir kalite evi oluşturmuş; elde edilen bulgulara göre, bulanık kalite fonksiyon göçerimi yöntemiyle bir tele tıp hizmeti tasarımının yapılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bulanık kalite fonksiyon göçerimi, daha etkili ve verimli sağlık hizmeti sunulmasına katkı sağlayacak bir analiz yöntemi olduğundan bu konuda yapılacak başka çalışmalarda da kullanılabilir.

Abstract:
The concepts of health and disease are the essential principles of human life. Behaviors aimed at protecting the health and perpetuating the generation have come from the first day of human existence on earth. These behaviors, which remain at the instinctive level in other living things, have evolved according to the changing and developing conditions in humans over time, have turned into optional and conscious behaviors, and have also gained a social behavior. Naturally, people have increased their quality of life and improved their living standards since the first day they existed. "Human health" has always been at the center of these efforts to sustain human existence.
The dizzying pace of developments in information and technology positively affects many sectors. With this development, which started with the Industrial Revolution, today, from industry 4.0 to industry 5.0, the stage of using artificial intelligence machines that learn from the use of robots in production; The door to an era in which integrated learning technologies will create new opportunities has been opened. Health services are constantly changing and developing in terms of technology use, service delivery methods, and quality understanding. In the continuous change and development of health services, both medical and technological scientific developments and knowledge, and the production techniques of societies and their production relations and level of relations have played a decisive role. Today, it has become impossible to think of all kinds of developments that improve the level of social health apart from technology.
Technology is one of the most important elements that increase the quality and social efficiency of the health system. Especially the developments in the health sector have gained momentum after the development of computers, the internet, and network technologies. The widespread use of computer technologies (IT) and internet and network technologies (IT) in societies has a vital role in developing new strategies to deliver medical methods and applications to the public or to cope with the problems of public access to health services.
According to their intended use, the provision of health services with a computer, communication, and network technologies is expressed with telemedicine, telehealth, e-health, and mobile health. These services are health care delivery methods developed to increase the effectiveness of medical diagnosis, care, and therapeutic treatments according to the needs of patients. These systems, which are based on computer, communication, and network technologies, can be used for essential medical record-keeping, data processing, and counseling via telephone or e-mail. They can also be used to deliver health services such as education, counseling and medical diagnosis, and medical care through mutual interaction, thanks to techniques such as advanced teleconferencing.
In the study, the design of a telemedicine service in the context of the patients and their relatives (customers), who are the beneficiaries of telemedicine services used in clinical diagnosis and treatment services, and the attitudes, wishes, expectations, and technical requirements of the health businesses providing the service and the health professionals providing the service was carried out with the fuzzy quality function deployment method. A quality house model was formed by analyzing the data collected by the survey method; According to the findings, it was concluded that a telemedicine service design could be made with the fuzzy quality function deployment method. Since fuzzy quality function deployment is an analysis method that will contribute to delivering more effective and efficient health care services, it can be used in other studies on this subject.