Şiiliğin farklılaşma sürecinde Ca`fer Es-Sadık`ın yeri
The function of the Ja`far Al-Sadıq in the transformation process of the Shi`a
Yazar: MEHMET ATALAN
Danışman: PROF. DR. HASAN ONAT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Din = Religion

Özet:
Şiiliğin Farklılaşma Sürecinde Ca'fer es-Sâdık'm Yeri adını taşıyan araştırmamız giriş ve üç bolümden oluşmaktadır* Giriş bölümünde Metot ve kaynaklardan, Şia kavramının tespiti, lügat ve terim anlamı, Şia ve Rafızî kavramının ne anlama geldiği üzerimle duruldu. Birinci bölümde, ŞU Farklılaşmaların İlk Tezahürleri olan imamet, vasilik, Ehl-i Beyt ve MehâiJM; ŞiUiğin Farklılaşma Sürecinde Kabilecüiğm Rolü olan Emevi-Hâşimi Çekişmesi, Alioğullan ve AbbasoğuUan, Mevali-Arap Çekişmesi; Ca'fer es-Sâdık Öncesi Şiiliğin Genel Görünümü geniş ölçüde ortaya konmaya İkinci bölümde Ca'fer es-Sâdık ve Öğrencileri, Ca'fer es-Sâdık ve galat ve Ca'fer es-Sâdık dönemi siyasi isyanlarına geniş ölçüde yer verildi Ca'fer es-Sâdık siyasi hüviyetinden çok, ilmi şahsiyetiyle tanınmıştır. Ca'fer es-Sâdık'm Fikirleri olan Allah, Peygamber, Kur' an, İmamet, Ahiret ve Kader görüşü tespit edildi. Diğer görüşlerinden olan Sahabe, Takfyye, Bedâ' görüşü ortaya konuldu. Her şeyden evvel Tevhid, Nübüvvet ve Ahiret gibi üç temel usulde birleşmiştir. İmametin usuli'd-din içime dahil edilmesi, Hz, Muhammed'den sonra belli kişilere üstünlük sağlamıştır. Bu kişilerin Peygamber gibi ismet sahibi ve başkalarında olmayan özel bir bilgiye sahip oldukları iddia edilmektedir. Kanaatimizce bu husus Ca'fer es-Sâdık'm düşüncesi ile bağdaşmamaktadır. Dönemindeki hiç bir isyana katılmadığı gibi, Şii isyanlarda da tarafsızlığını botmamışur. Ca'fer es-Sâdık herkesin ittifoken kabul ettiği bir imam olduğu için bir çok Şii fırka, batü görüşlerini ona isnad ederek, kendilerine meşruiyet kazandırmak istemişlerdir. Ca'fer es-Sâdık'm ismi etrafındaki spekülasyonlar bölümünde gulat fırkaların savundukları ilahtık, peygamberlik, mucize, bedâ', reç'at, tenasüh, ibaha ve teşbih gibi sıfatlardan uzak kalmış bu gibi saçmalıkları yapanları lanetlemiş ve onların liderlerini kovmuştum, Üçüncü bölümde Ca'fer es-Sâdık'm vefatından sonraki İmamet taruşmakm, Ca'fer es-Sâdık'la bağlanüh olan Şii fırkalar, Cafer es~Sâdık'ın İsnâ-aşeriyye'nin oluşumuna etkisi üzerinde duruldu.

Abstract:
Our study called The Function of the J a' far al-SMiq in the Transformation Process oftka Shi'a consists of an introduction and three chapters» in the introduction part, the establishing of the shia concept through methods and sources, Shia's and Mafia's dietonary and term meaning? and the meaning of the Shi'a and Rafta were deaM, In the first chapter I tried to put forward the Ahi al-Bayt and Mahdi, the wasi, imamete mat became different the first appearent in Shi'a the Umayyad-Hashâm dispute which took an important roie in the process of the tribe in the field of the differentiation of the Shi'a, the AIM sons and Abbasids, Mawali-Arab quarrel, the general appearance of the Shia pre-Ca'fer es-Sathq^ In the second chapter, I stressed widely on Ja'far al-Sadiq and ghulat and the political rebels of Ja'far al-Sadiq. Ja'far al-Sadiq is more known with his scientific studies rather than his personal identity. The thoughts of Ja'far al-Sadiq that are the God, the prophet, the Qur'an, the Imama and the Doomsday and fate opinion were determined. His other sights that are disciples ofMuhammed, taqiyya and bed' a were exposed. First of all it is formated in three bask methods, the tewhid, Nübüvvet and the next world. The imamet had superiority to some particular people after MuhammetL These People are claimed to be innocent and are also claimed to have special knowledge which the others haven't In my opinion this matter doesn't suit the idea of Ja'far al-Sadiq. He has never Joined a rebel mrought the period he lived and never did he change his neutral As many of the Shi'a accept Ja'far al-Sadiq as a trusted Imam, of the Shi'a party-sects wanted to have legality for themselves by attributing him their supartitious thoughts. In the chapter of the speculation ofJafar M-Sadtq's name of around; he kept himself far from concepts as the quadness, prophood, miracles, bada', refah, tenasükh, ibahah, teşbih and he cursed and expelled those who did these kinds of nonsense things. In the third chapter I emphasized the İmama disputes, the parties belonging to Ja'far ai-Sidiq and the effect of Isnâ-'Ashari formation after death of Ja'far al- Sâdış*