II. Abdülhamid Dönemi eğitim politikasının İzmir`e yansımaları
The Reflections of educational policies in the era of Abdulhamit on the province of Izmir
Yazar: NESLİHAN OYTUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKKI UYAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Tarih Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Eğitim = Education ; Eğitim politikaları = Educational policies ; Eğitim tarihi = Educational history ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; İzmir = Izmir

Özet:
Osmanlı Devleti eğitim tarihine ilişkin pek çok araştırmanın konusunu II. Abdülhamid dönemi oluşturmaktadır. Özellikle bu dönemde eğitim kurumlarının sayıca artması araştırmacıları bu konu üzerinde çalışmaya teşvik etmiştir. II.. Abdülhamid dönemine gelinceye dek Osmanlı devletinde eğitim anlayışı iki ana dönüşümden geçmiştir: Tanzimat Öncesi -geleneksel- dönemde Osmanlı'da Eğitim ve Tanzimat -modernleşmeci- döneminde Osmanlı'da Eğitim. Geleneksel dönemde Osmanlı Devleti'nde eğitim ilköğretimi ifade eden sıbyan mektepleri ve ortaöğrenime karşılık gelen medreselerde gerçekleştirilmiştir.Eğitim ezbere dayalıdır ve çocukların eğitiminde sık sık dayağa başvurulmuştur. Osmanlı Devleti'nde eğitime yönelik ilk modernleşme girişimleri 1699 Karlofça ve 1718 Pasarofça Antlaşmaları ile Batı karşısında alman askeri yenilgiler sonucu gerçekleştirilmiştir. Böylece modernleşmeci amaçla açılan ilk eğitim kurumlan da askeri okullar olmuştur. Tanzimat döneminde ise eğitimin devlet içinde kurumsallaşmış bir yapıya büründüğü ortaya çıkmaktadır. Dönemin padişahının dahi eğitim alanında yapılacak reformları desteklediğini belirtmesi olumlu bir girişimi ifade etmektedir. Eğitim alanındaki çalışmaların düzene girmesi, ilk ve orta öğretim kurumlarının belirginleştirilmesi ve yükseköğretim kurumlarının oluşturulmasına ilişkin bir çok olumlu faaliyet Tanzimat döneminde gerçekleştirilmiştir. II. Abdülhamid dönemi eğitim anlayışı, Tanzimat döneminden gelen olumlu faaliyetlerin üzerine inşaa edilmiştir. Dönemin en önemli özelliği eğitim kurumlarında görülen artıştır. Mesleki ve teknik anlamda birçok okul yine II. Abdülhamid döneminde açılmıştır.II. Abdülhamid döneminde İzmir'deki eğitim kurumlarında da artışa rastlanmaktadır. Özellikle mesleki amaçlı açılan okullar ve özel okullar bunun kanıtıdır. Buna rağmen İzmir'deki eğitim açısından en fazla çaba ve çalışmayı gösterenlerin gayrimüslimler ve onlara ait mektepler olduğu görülmektedir. II. Abdülhamid döneminde birçok eğitim kurumu açılmasına karşın, nitelik anlamında eğitimde bilimsel noktaya ulaşılamadığı ortaya çıkmaktadır. Böyle bir sonuca ulaşılmasında II. Abdülhamid'in devletin dağılmasını önleyici baskıcı ve merkeziyetçi tutumunun büyük etkisi bulunmaktadır. Nitekim bu dönemde din derslerinin sayısının arttırılması böyle bir amaca hizmet etme mantığı taşımaktadır.

Abstract:
Studies of educational history of Ottoman Empire focuses on the period of Conqueror Abdulhamit the second. Increase in the number of the educational institutes occurred in this period. This increase has drawn the attention of the historians interested in educational activities in Ottoman Empire to this period particularly. Until the period of Abdulhamit the second, the concept of education in Ottoman Empire encountered two major transformation periods: (1) Education in Ottoman state during the conservative period, before the administrative reforms and (2) Educational activities in Ottoman state during the modernization period after the administrative reforms. Educational activities were carried out in Ottoman state with children schools representing the primary schools and the madrasahs, the theological schools attached to the mosques, representing the secondary schools during the conservative period. Education based on memorization and beating was often used in these institutions. The first attempts of modernizing the educational activities in Ottoman state were due to Karlofcha agreement in 1699 and Pasarofcha agreement in 1718 as well as the military defeats against the European states. The military schools were the first education institutes set up after this agreements and defeats. Educational activities gained an institutionalized structure in the state during the administrative reforms. Even the Conqueror stated that he supported the reforms of education in the state. This support means affirmative attempts were tried to be performed. A number of reformist attempt were performed during the period after the administrative reforms such as arrangement of educational activities, clarifying the primary and secondary schools and setting up the high schools.The concept of education of Abdulhamit the second was built up on affirmative reformist activities that began after the administrative reforms. The most obvious event of this period was increase in the number of educational institutions. A lot of occupational and technical schools were opened in this period. Educational institutes in Izmir increased in the period of Abdulhamit the second. In Izmir, the occupational and private schools increased due to the efforts of especially the Non-Muslim people living in Izmir. Although a lot of educational institutes were opened in the period of Abdulhamit the second the scientific quality could not be provided by these institutes. This result is mostly due to constraining and centralist regime of Abdulhamit II to prevent disintegration of the state. Furthermore, increasing the religious lessons during the period of Abdulhamit the second has the same purposes.