Türkiye`deki Eryx jaculus (Linnaeus, 1758)(Henophidia, Boidae) türünün taksonomik durumu, morfolojisi ve dağılışı üzerine araştırmalar
Discussions on the taxonomystatus, morphographic state of Eryx jaculus (Linnaeus, 1758) (Henophidia, Boidae) in Turkey
Yazar: DURMUŞ CİHAN
Danışman: PROF. DR. DİNÇER AYAZ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Biyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Biyoloji = Biology ; Morfoloji = Morphology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Mevcut çalışmada Mahmuzlu Yılan'a (Eryx jaculus) ait toplam 418 (133 ♂♂, 183 ♀♀, 85 juvenil, 17 bilinmiyor) örnek incelenmiştir. Söz  konusu türün Avrasya ve Afrika'daki tüm dağılış alanları literatür ve zoocoğrafik etmenler dikkate alınarak altı farklı grup şeklinde değerlendirilmiş ve yapılan istatiksel çalışmalarla bu gruplar arasındaki benzerlik ya da farklılıklar ortaya konulmuştur. İstatiksel analiz sonuçlarına göre, Kuzey Afrika Grubu (Grup 6) ve diğer gruplar (Grup 1, 2, 3, 4, ve 5) arasında Praefrontale (PR), Gözler arasındaki pul sayısı  (GAP), Göz etrafındaki pul sayısı (GEPS), Göz ile Supralabialler arasındaki pul sayısı (GSP), Supralabialia (SPL), Sublabialia (SBL), Ventrale sayısı (V) ve Sırt pul sayısı orta (SPo) folidosis karakterleri bakımından farklılık tespit edilmiştir. Grup 4 ve Grup 5 Göz etrafındaki pul sayısı (GEPS) folidosis karakterleri bakımından aralarında farklılık gösterirken diğer folidosis karakterleri bakımından ise aralarında benzer olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, folidosis karakterleri bakımından bir tarafta Grup 1 ve Grup 2 kendi içinde benzer; diğer tarafta Grup 3, Grup 4 ve Grup 5 yine kendi içlerinde benzer ve Grup 6 diğer Gruplardan farklı bulunmuşlardır. Kuzey Afrika örneklerinde genellikle Internasalia'nın arkasında temas halinde üç tane büyük plak olduğu ve diğer dağılış alanlarındaki örneklerde ise genellikle Internasalia'nın arkasında temas halinde iki tane büyük plak olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla yukarıda bahsedilen hususlardan Kuzey Afrika Grubu diğer gruplardan bariz olarak ayrılmaktadır. Ayrıca Ventrale sayısı (V), Sırt pul sayısı ön (SPö) ve Subcaudale sayısı (SC) folidosis karakterleri cinsiyete göre tüm gruplarda farklılık göstermektedir. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde Kuzey Afrika populasyonu Eryx jaculus (LINNAEUS, 1758) ve bunun dışında kalan Avrasya populasyonu ise Eryx turcicus (OLIVIER, 1801) olarak alınmasının uygun olacağı kanaati oluşmuştur.

Abstract:
In the current study, totally 418 (133 ♂♂, 183 ♀♀, 85 juvenil, 17 unknown) Javelin Sand Boa (Eryx jaculus) have been examined. All the distribution areas of the aforementioned species in Eurasia and Africa has been examined in 6 different groups considering the literary and zoogeographic factors and through the statistical studies, the similarities and differences between these groups have been put forward. According to the statistical results, the differences have been determined between the North Africa Group (Group 6) and the other groups (Group 1,2,3,5 and 5) with respect to the folidosis chracters of  Praefrontale (PR), the number of scales between the eyes (BE), the number of scales around the eyes (E) and the number of scales between the eye and supralabials (LAB), Supralabialia (SPL), Sublabialia (SBL), number of ventral scales (VS), and the number of dorsal scales at midbody (SQ.M). Group 4 and Group 5 varies in respect to the folidosis characters of the number of the scales around the eye (E) and it is seen that, in respect to the other folidosis characters of characters, there are similarities. At the same time ,it is determined that ,with respect to the folidosis character, on  one side,  Group 1 and Group 2 has similar features; on the other side Group 3, Group 4 , Group 5 have similar features and group 6 is different from the other groups. In the North Africa species, it is detected that there are generally three large shields in contact with the Internasalia from behind and in other distribution samples, there are generally two large shields in contact with the Internasalia from behind. So, the North Africa Group among the groups mentioned above clearly parts from the other groups. Also the folidosis character of the number of Ventrale (V), the number of dorsal scales at one head-length after head (front) (SQ.F) and number of subcadual scales (ScdS) varies in respect to the gender in all groups. 
When the results obtained are evaluated, we came to a conclusion that it is fair to call  the North Africa Population Eryx jaculus (LINNAEUS, 1758) and the other   population; the Eurasian population  Eryx turcicus (OLIVIER, 1801).