Katı atık yönetiminde coğrafi bilgi sistemleri: Eskişehir ili atık aktarma istasyonları için yer seçimi örneklemi
Geographical information systems in solid waste management: a case study for site selection for waste transfer stations in Eskisehir
Yazar: BALCA AĞAÇSAPAN
Danışman: DOÇ. DR. SAYE NİHAN ÇABUK
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzde hızlı şehirleşme ve endüstrileşme sınırlı doğal kaynakların tüketimini artarırken insan faaliyetlerinden kaynaklanan atıklar da çeşitlenmekte ve çoğalmakta; bu nedenle atıklar çevreyi, dolayısı ile insan sağlığını olumsuz etkilemektedir. Bulunduğu çevrenin niteliklerine göre farklılık gösteren atıkların yönetimi üretildiği alanın koşullarını göz önünde bulundurmayı gerektirmektedir. Atığın toplanması, taşınması, aktarılması, geri kazanılması, bertarafı işlemlerini içeren atık yönetim sürecinde, coğrafi koşullar, sosyo-ekonomik yapı, demografik özellikler nedeniyle farklı tür ve miktardaki atıkların sürdürülebilir yönetiminin standart çözümlerle gerçekleştirilmesi oldukça zordur. Bu çerçevede, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), farklı verilerin ortak bir platformda değerlendirilmesi gerektiren mekânsal analiz süreçlerinde doğru sonuca hızlı bir şekilde ulaşılmasına olanak sağlayan; atık yönetiminde sıklıkla kulanılan bir araçtır. Bu çalışma kapsamında, ilgili alan yazın ve yasal mevzuat taraması sonucunda elde edilen bilgilere dayanarak atık aktarma istasyonu yer seçiminde kullanılmak üzere ihtiyaç duyulan veriler belirlenmiş, CBS ortamında mekânsal analiz araçları kullanılarak değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Değerlendirme sonucunda farklı uygunluk derecelerine göre atık aktarma istasyonu için uygun alanlar tespit edilmiştir. Bu tespitlere göre çalışma alanının kuzeybatısında ve güneybatısında birinci derece uygun alanlar; ağırlıklı olarak da kuzeydoğu ve güneydoğu bölgelerinde ikinci derece uygun alanların olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada faaliyet alanı seçerken çevre ve insan sağlığını koruyarak en uygun alanların belirlenmesinde CBS kullanımının faydaları ve önemi vurgulanmıştır.

Abstract:
Today, the results of rapid urbanization and industrialization increase the consumption of natural resources, and vary and increase the amount of wastes resulting from human acitivities. As a result, wastes influence both environmental and human health negatively. The management of wastes, which vary depending on the environmental characteristics, requires the consideration of the conditions of the environment where the wastes are produced. It is quite difficult to realize a sustainable waste management process depending on standardized procedures during processes such as collection, transportation, transfer, recycle and disposal of wastes, due to differing geographical circumstances, social and economical structures, and demographic characteristics. Within this frame, Geographical Information Systems (GIS) is a tool that provides accurate and fast results during spatial analysis processes, which require the evaluation of different data within a common platform, and is frequently utilized for waste management. Within this thesis, considering the information gathered by detailed literature and legislation review, the necessary data for suitable lands for waste transfer stations was determined, evaluated and interpreted by the utilization of spatial analysis tools of GIS.  As a result, suitable lands for waste transfer stations with differing suitability classes were determined. According to the results, northwest and southwest regions of the study area hosted 1st class suitable lands, while north east and south eastern parts intensively comprised 2nd class sutibale areas. To sum up, in this master thesis the benefits and importance of GIS use for the determination of suitable lands for facilities while protecting the environmental and human health at the same time, is higlighted.