Kamuda örgütsel vatandaşlık davranışı sergileme motivasyonu: Eğitim kurumlarında bir araştırma
Motivation for organizational citizenship behavior in the public sector: A study in educational institutions
Yazar: SEZGİN ALTINEL
Danışman: PROF. DR. SENAY YÜRÜR
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu tezin amacı, kamu çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı gösterme motivasyonlarını araştırmaktır.
Eğitim kurumlarında görev alarak geleceğin bireylerini yetiştiren öğretmenlerin örgütsel vatandaşlık davranışı (ÖVD) sergilemeleri bu kurumların amacına ulaşmasında önemli bir katkı sağlayabilir. Bu bağlamda araştırmanın örneklemi devlet okullarında görev yapan öğretmenlerden oluşturulmuştur.
Araştırmada nitel ve nicel yöntemler birlikte kullanılmış, nicel veriler anket aracılığıyla, nitel veriler ise katılımlı gözlem tekniği ve mülakatla toplanmıştır. İnsanın sosyal alandaki dinamik değişkenlere verdiği tepkilerin karmaşıklığı dikkate alındığında nicel ve deneysel araştırmaların yetersiz kaldığı düşüncesiyle (Baltacı, 2019) katılımcı gözlem ve mülakat yoluyla da öğretmenlerin ÖVD gösterme durumları incelenmiş ve yapılan anket sonucunda elde edilen nicel veriler ile nitel verilerin arasında farklılıklar olduğu anlaşılmıştır. Nicel verilerin analizi neticesinde öğretmenlerin ÖVD boyutlarının (diğerkamlık, vicdanlılık, sportmenlik, nezaket, sivil erdem) tamamında yüksek seviyede (4.17) ÖVD gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Katılımcı gözlem tekniğiyle toplanan verilere göre ise öğretmenlerin ÖVD gösterdiği sonucuna ulaşılmış, ancak yapılan içerik analizi sonucunda ÖVD boyutlarına ait temalar ele alındığında öğretmenlerin nicel verilerin aksine ÖVD boyutlarındaki davranışları sergileme eğliminde olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin özellikle sportmenlik boyutuna karşıt davranışlar sergilediği gözlemlenirken, sivil erdem boyutunda da örgüt faaliyetlerine aktif katılım göstermedikleri gözlemlenmiştir.  
Nicel ve nitel veriler arasındaki farklılıkların ortaya çıkmasının nedeni, katılımcıların bazı sorulara dürüst ve tam yanıt verme eğiliminde olmamalarından kaynaklanmaktadır (Arıkan, 2018).
Ayrıca örgütsel vatandaşlık davranışı algısının ülkelerin kültürel farklılıkları çerçevesinde farklı algılandığı bulgusuna ulaşılmıştır. Bazı durumlarda rol davranışlarının sağlıklı bir şekilde yerine getirilmesinin ÖVD olarak algılandığı gözlemlenmiş ve bunun sonucunda ÖVD algısının kültürler arası değişiklik gösterebileceği sonucuna ulaşılmıştır (Hofstede, 1980).
Anahtar Kelimeler: Örgütsel Vatandaşlık Davranışı, Kamu, Sosyal Mübadele

Abstract:
The aim of this thesis is to investigate the motivation of public employees to exhibit organizational citizenship behavior (OCB). Teachers, who play a crucial role in shaping the future individuals by working in educational institutions, can contribute significantly to the achievement of the institution's goals through the display of OCB. In this context, the sample of the research is composed of teachers working in public schools.
Both qualitative and quantitative methods were employed in the study, where quantitative data was collected through a survey, and qualitative data was gathered through participant observation technique and interviews. Considering the complexity of the responses given by individuals to dynamic variables in the social field, participant observation and interviews were conducted alongside quantitative and experimental research, as it was deemed that quantitative and experimental research alone were insufficient (Baltacı, 2019). Through participant observation and interviews, the instances of teachers exhibiting OCB were examined, and differences between quantitative and qualitative data were identified.
As a result of the analysis of quantitative data, it was found that teachers exhibited high levels of OCB in all dimensions (altruism, conscientiousness, sportsmanship, courtesy, civic virtue) with a mean of 4.17. On the other hand, based on the data collected through participant observation, it was concluded that teachers exhibited OCB, but the content analysis revealed that, unlike the quantitative data, teachers did not tend to display OCB behaviors when the themes of OCB dimensions were considered. Observations indicated that teachers particularly demonstrated opposing behaviors in the sportsmanship dimension, and they did not actively participate in organizational activities in the civic virtue dimension.
The reason for the differences between quantitative and qualitative data was attributed to the tendency of participants not to provide honest and complete answers to some questions (Arıkan, 2018).
Furthermore, it was found that the perception of organizational citizenship behavior varies across countries within the framework of cultural differences. In some cases, the healthy fulfillment of role behaviors was observed to be perceived as OCB, leading to the conclusion that the perception of OCB may vary across cultures (Hofstede, 1980).
Keywords: Organizational Citizenship Behavior, Public sector, Social exchange