Turizm sektöründe kümelenmenin rekabetçi avantaj açısından katkılarının belirlenmesi: Antalya turizm bölgesi örneği
Determining the contributions of clustering in tourism sector in terms of competitive advantage: Antalya tourism region sample
Yazar: SEDAT GÖÇEN
Danışman: DOÇ. DR. MESUT ALBENİ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics ; Turizm = Tourism
Dizin: Antalya = Antalya ; Destinasyon = Destination ; Ekonomik etki = Economic effect ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Kümeleme ekonomi = Cluster economy ; Kümeler = Clusters ; Rekabet = Competition ; Rekabetçi avantaj = Competitive advantage ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Küreselleşmenin her geçen gün daha da hızlandığı günümüzde rekabet avantajı elde etmek tüm ekonomik aktörlerin en büyük hedeflerinden birisi haline gelmiştir. Bu hedefe ulaşmak için yapılan mücadele diğer sektörlerden farklı olarak turizm sektöründe firmalar arası rekabetten destinasyonlar arası rekabete doğru kaymaktadır. Bu çalışma ile Antalya Belek ve Kundu bölgesinin rekabet gücü Porterın elmas modeli ile ortaya çıkarılması ve sektörün kümelenme haritasının ortaya çıkarılması yoluyla bu bölgedeki kümelenmenin gelişmesine ve bölgesel kalkınmaya katkı sağlamak amaçlanmaktadır. 
Çalışmanın birinci bölümünde turizm, turist, turizm piyasası, turizm talebi ve arzı gibi temel kavramlar ele alınmıştır. Turizm sektörünün ekonomi içindeki yeri, Türkiye ve dünyada turizm hareketleri gibi konular irdelenmiş ve Antalya ekonomisinin genel durumu incelenmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde küme teorisi, kümelenmenin tarihsel gelişimi ortaya koyulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ayrıca kümelenme süreçleri, kümelenmenin sağladığı avantajlar ifade edilmiş, dünyadaki kümelenme örneklerinden bazılarına değinilmiş ve turizm sektöründe kümelenme uygulamalarıyla ikinci bölüm tamamlanmıştır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde rekabet avantajı kavramı ve tarihsel gelişimi, ülkelerin rekabetçi avantaja ulaşabilmeleri için geçirdikleri bazı aşamalar ele alınmıştır. Rekabet avantajı oluşturmada etkili olan faktörlerin de ele alındığı bu bölümde turizm sektöründe rekabet avantajı modellerinin incelenmesiyle üçüncü bölüm tamamlanmıştır.
Çalışmanın dördüncü bölümünde Antalya Belek ve Kundu bölgelerindeki oteller ile bunlara çeşitli alanlarda tedarik sağlayan işletmeler ve bunlar arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmada sosyal ağ (network) analizi ile kümelenme haritalarının çıkarılması, istatistiksel analizler, verilerin nitel incelenmesi ve Porterın Elmas Modeli ile iş küme analizi yöntemleri izlenmiştir. Kümelenme haritaları sayesinde tedarikçi firmalardan kuruluş yılı eski olanların daha fazla otelle çalıştığı, tedarikçi firmalardan fazla sayıda otelle çalışanların her iki bölgeye de tedarik sağladıkları diğerlerinin ise çoğunlukla tek bölgede kaldıkları görülmüştür. Porterın iş küme analizi, Belek ve Kundu bölgesinin rekabette birçok avantaja sahip olduğunu göstermiştir.
Sonuç ve değerlendirmelerde bulunularak tez tamamlanmıştır.

Abstract:
Destination competitiveness has become a critical issue in today?s increasingly challenging tourism market.  It is the main goal for the cities or tourism destinations to achieve a sustainable competitive advantage in today?s fast growing economic environment.
To aim of this thesis is to measure the competitive advantage of Antalya Belek and Kundu regions. Porter?s diamond model is used to achive this aim. Another goal of this thesis is to contribute the regional development and clustering capacity of the region by producing the social network maps of the relations  between suppliers and hotels in Antalya Belek and Kundu regions. 
Tourism, tourist, tourism market, tourism supply and demand, the place of tourism sector in economy, tourism trends in Turkey and the world are mentioned in the first chapter. 
The term of competitive advantage and its history, the levels for countries to take to reach the competitive advantage are mentioned in the second chapter. This chapter ended by studying the most effective factors to gain competitive advantange and  the competitive advantage models in tourism.
The relationships between suppliers and hotels in Antalya Belek and Kundu regions are examined by social network analyis and statistical analyisis and identifying the competitive advantage of the mentioned regions with Porter?s diamond model in the last chapter. Social network analysis and statistical analyisis show that old firms supply to both Belek and Kundu hotels but relatively new firms only to one regions hotels and also supply more hotels than the new firms. Porters diamond model shows that Belek and Kundu regions have competitive advantages in tourism over their rivals.