İslam felsefesinde nefs ile ilgili ölümsüzlük teorileri
Theories of immortality with regards to soul in Islamic philosophy
Yazar: SERCAN ÇAMLI
Danışman: PROF. DR. MÜFİT SELİM SARUHAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Nefs = Soul ; Türk-İslam felsefesi = Turkish-Islamic philosophy ; Ölümsüzlük = Immortality ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Ölümsüzlük felsefenin önemli problemlerinden biridir. Filozoflar öteki dünya
hakkındaki görüşleri aktarırlarken iki şeyi amaçlarlar. Birincisi, öte dünyada insanların
sonsuz saadete erişebilmeleri için insanları bu dünyadayken mutluluğa götüren fiiller
yapmaya teşvik etmek ve böylece onların mutedil birer insan olmalarını sağlamak;
ikincisi, ölümsüzlük arayışında olan insanlara bir cevap vermektir. Çalışmamızın amacı
ise İslam filozoflarının ölümsüzlük problemine çözümlerini sunmak ve insanların arayışı
olan ölümsüzlüğün nasıl gerçekleşeceğini bulmak olduğundan, İslam filozoflarının önde
gelen isimlerinden el-Kindī, el-Fārābī, İbn Sīnā, el-Ġazālī ve İbn Ruşd'ün görüşlerine yer
verdik. Ölümsüzlük probleminin temeline inebilmek için İslam filozoflarını görüşleriyle
etkilemiş Yunan felsefesinin önde gelen isimlerinden Platon, Aristoteles, Afrodisiaslı
Aleksandros ve Plotinus'un görüşlerine de yer verdik. Ayrıca ölümsüzlük arayışı
içerisinde olan insanlar, ölümsüzlüğü ferdî olarak yaşamak isteyeceklerinden
çalışmamızda filozofların ferdiyet anlayışlarına da yer verdik.
İslam felsefesinde nefsin ölümsüzlüğü anlayışının olduğunu tespit ettik. Farklılık
sadece öte dünyada bedenin durumu hakkında bilgi veren dinî kaynakların görmezden
gelinmemesini savunan el-Ġazālī ve İbn Ruşd'ten kaynaklanmaktadır. Tamamen felsefî
bir yaklaşım benimsendiğinde nefsanî ölümsüzlük anlayışına, dini kaynaklar zahirî
anlamlarıyla kabul edilir ise nefsin ebediliğinin korunmasıyla beraber cismanî bir dirilişin
gerçekleşeceği anlayışına varılmıştır. Ferdiyet ise İslam felsefesinde bedenle
bağdaştırılmıştır. Bedensel dirilişi savunan filozoflarda ferdî ölümsüzlük anlayışının
olduğu görülmektedir.

Abstract:
Immortality is one of the major problems of philosophy. When philosophers tell
their views about the afterlife, they aim for two things. The first is to encourage people to
do things that lead to happiness in this world, so that people can reach eternal happiness
in the other world, and thus make them become ideal human; the second is to give an
answer to the people seeking immortality. The aim of our study is to present the solutions
of the Islamic philosophers to the problem of immortality, and to find out how the
immortality that humans seek after operates, we have included the views of al-Kindī
(Alkindus), al-Fārābī (Alpharabius), Ibn Sīnā (Avicenna), al-Ghazālī (Algazel) and Ibn
Rushd (Averroesd), one of the leading figures of the Islamic philosophers. In order to get
to the bottom of the problem of immortality, we have included the views of Platon,
Aristoteles, Alexander of Aphrodisias and Plotinus, one of the leading figures in Greek
philosophy, which influenced Islamic philosophers with their views. In addition, since
people who are in search of immortality will want to live immortality as individuals, we
have included philosophers thoughts about individuality.
We have found that there is a sense of immortality of spirit in Islamic philosophy.
The difference arises only from al-Ghazālī and Ibn Rushd, who argued that the religious
sources that give information about the state of the body in the other world are not
ignored. When a purely philosophical approach is adopted, the concept of immortality of
spirit is reached. When religious sources are accepted with their external meanings, it is
understood that the soul's eternity will be preserved and a bodily resurrection will be
realized. The individuality is associated with the body in Islamic philosophy.
Philosophers who defend bodily resurrection seem to have an understanding of individual
immortality.