COVID-19 pandemisinde çocuk sağlığı ve hastalıkları hekimlerinin iş düzeni, korunma ve hastalık geçirmeleri ile eğitim ve psikososyal etkilenimlerini değerlendiren çevrimiçi anket çalışması
Online survey study evaluation of child HEALTH and diseases doctors' work order, protection and diseases, education and psychosocial impacts in the COVID-19 pandemic
Yazar: İDRİS MURĞ
Danışman: PROF. DR. SEVCAN AZİME BAKKALOĞLU EZGÜ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anketler = Questionnaires ; COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Psikososyal faktörler = Psychosocial factors ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Araştırmamızda Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (ÇSH) hekimlerinin COVID-19 pandemisi sürecindeki iş düzenleri, çalışma ortamlarının uygunluğu ile hastalığa yakalanma durumlarının, eğitim alma ve verme durumları, aile içi etkilenimleri ve psikososyal etkilenimlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Gazi Üniversitesi Rektörlük Etik Komisyonunun 19.10.2021 tarihli ve 16 numaralı etik onayının ardından anketimiz Google form'lar üzerinden hazırlanıp, Türkiye Milli Pediatri Derneği üyelerine e-posta yoluyla gönderilmiş ve ÇSH hekimlerinin bulunduğu sosyal medya gruplarında paylaşılmıştır. Araştırmamız tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma olup online olarak hazırlanmıştır.  Yedi başlık ve 68 sorudan oluşan ankete 417 hekim katılım sağlamıştır. 
Katılımcı hekimlerin %67'sinin kadın ve %17'sinin kronik bir hastalığa sahip olduğu görülmüştür. Hekimlerin %57'si korunmaya yönelik eğitim aldığını, yarısı kişisel koruyucu ekipman temininde sorun yaşadığını ve üçte ikisi de çalışma ortamlarının pandemi koşullarına uygun olmadığını belirtmiştir. Görev unvanına göre korunma önlemlerine uyma durumu incelendiğinde ÇSH araştırma görevlilerinde bu oranın en düşük (p<0.001) olduğu bulunmuştur.  Nöbet tutanların %48'i (n=143) COVID-19 pandemisi sonrasında nöbet sayısının, %68'i (n=205) ise nöbetlerde iş yoğunluğunun arttığını ifade etmiştir. Hekimlerin %71'inin (n=296) çocuk, üçte birinin erişkin COVID-19 servis ve polikliniklerinde çalıştığı görülmüştür. Uzaktan eğitim alanların yarısından fazlası (%59) ve bu eğitimi veren hekimlerin %75'i uzaktan eğitimi az verimli veya verimsiz olarak değerlendirmiştir. Aşı olma durumu incelendiğinde %98'nin en az bir doz aşı olduğu, %2'sinin ise hiç aşı olmadığı görülmüştür. Hekimlerin  %29'u aşı öncesi, %7'si de aşı sonrası hastalığı geçirdiğini ifade etmiştir. Bu süreçte %85'inin anne ve babası ile görüşmelerini sınırlandırdığı, %52'sinin ise ailesinden ayrı kaldığı görülmüştür. Ebeveyn olanların %72'si çocuklarında ekran süresinin arttığını (uzaktan eğitim hariç), dörtte biri çocuklarının kilosunda artış olduğunu ve %8'i ise pandemi nedeniyle çocuklarının psikolojik destek aldığını ifade etmiştir. Hekimlerin dörtte üçü COVID-19 nedeniyle stres/anksiyete/depresyon yaşadığını, %8'i bu nedenle psikiyatrik destek aldığını ve antidepresan kullandığını belirtmiştir. Hastalık konusunda yeterli bilgiye sahip olanların endişe (p=0.000) ve stress/anksiyete/depresyon (p=0.003) sıklığının daha düşük olduğu saptanmıştır. Kadın cinsiyette (p<0.001) ve genç popülasyonda (p=0.025) psikolojik sıkıntı yaşama oranı daha yüksek bulunmuştur.
Sonuç olarak çalışmamızda korunmaya yönelik verilen eğitimlerin eksik olduğu ve çalışma ortamlarının pandemi koşullarına uygun olmadığı görülmüş olup ÇSH hekimleri ve ailelerinde COVID-19 hastalığını geçirme oranlarının yüksek olduğu saptanmıştır.  Pandemi nedeniyle kurumlarda eğitimin ciddi olarak aksadığı ve yapılan akademik çalışmaların olumsuz etkilendiği saptanmıştır. Aşılanma oranı yüksek olsa da; eksik dozu bulunan ve hiç aşı olmayan kişilerin azımsamayacak sayıda olduğu görülmüştür. Çocukların pandemi sürecinde hem psikolojik hem sosyal olarak etkilendiği saptanmıştır. Son olarak hekimler arasında anksiyete, depresyon ve stres olarak tarif edilen ruhsal sıkıntıların dikkat çektiği görülmüştür. Pandemiden çok yönlü olarak etkilenen ÇSH hekimlerinde bu problemlerin çözüm yollarını saptamaya yönelik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate daily practice of pediatricians during the COVID-19 pandemic, the suitability of their working environment, their disease status, training on COVID-19 prevention, educational activities and the impact of pandemic on their family life and psychosocial status.
After the ethics approval by Gazi University Ethics Commission, dated 19.10.2021 and numbered 16, our questionnaire was prepared via Google forms, sent to the members of the Turkish National Pediatrics Association via e-mail, and shared in social media groups of pediatricians. Our research is a descriptive and cross-sectional study and has been prepared online. 417 physicians participated in the survey consisting of seven domains and 68 questions.
It was observed that %67 of the participating physicians were women and %17 had a chronic disease. %57 of the physicians stated that they were trainied on prevention, half of them had problems in the supply of personal protective equipment, and two-thirds stated that their working environment was not suitable for pandemic conditions. When the compliance with preventive measures by academic position was examined, it was found that the compliance rate was the lowest (p<0.001) in residents. %48 (n=143) of the participants stated that the number of shifts increased after the COVID-19 pandemic, and %68 (n=205) stated that the workload increased during the shifts. %71 (n=296) and one third of the physicians worked in pediatric and in the adult COVID-19 services and outpatient clinics, respectively. More than half (%59) of those who received online education and %75 of the physicians giving online lectures considered that virtual education was less efficient or inefficient compared to live lectures. When the vaccination status was examined, it was seen that %98 of them had at least one dose of vaccination, and %2 of them had no vaccination at all. %29 and %7 of the physicians stated that they had the disease before and after the vaccination era, respectively. During pandemic %85 of participants limited their parent visits, and %52 were separated from their families. Of those who are parents, %72 stated that their children's screen time increased (excluding distant education), one-fourth reported that their children's weight increased, and 8% stated that their children received psychological support due to the pandemic. Three-quarters of the physicians reported stated that they experienced stress/anxiety/depression due to COVID-19, and 8% stated that they received psychiatric support and used antidepressants, and the frequency of and stress/anxiety/depression (p=0.003) was lower in those with sufficient knowledge about the disease compared to those without. Psychological distress was more common in females (p<0.001) and young physicians (p=0.025).
             In conclusion, we observed that the training for prevention was insufficient and the working environments were not suitable for the pandemic conditions, and the rate of viral transmission of SARS-CoV-2 among pediatricians and their families was high. Due to the pandemic, educational activities in the institutions were seriously disrupted and the academic studies were negatively affected. Although the vaccination rate is high; it has been observed that the number of participants with missing doses and without immunization can not be underestimated. It has been determined that children were affected both psychologically and socially during the pandemic. Finally, it was observed that mental distress, described as anxiety, depression and stress, attracted attention among physicians. There is a need for further studies to determine the solutions of these problems among pediatricians who are affected by the pandemic in many different aspects.