Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda egzersiz sonrası kalp hızındaki düzelmenin değerlendirilmesi
Assessment of heart rate recovery after exercise in patients with chronic kidney disease
Yazar: EMRE ALİ ACAR
Danışman: PROF. DR. SEYHUN KÜRŞAT
Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği = Kidney failure ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz testi = Exercise test ; Kalp hızı = Heart rate ; Kardiyovasküler fizyolojik fenomen = Cardiovascular physiological phenomena ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases

Özet:
Kronik böbrek yetmezliği olan hastalarda kardiyovasküler hastalık riski artmıştır ve bu hastalarda mortalitenin en önemli nedeni kardiyovasküler hastalıklardır. Egzersiz sonrası kalp hızı toparlanma indeksi, kardiyak otonomik disfonksiyonu göstermede ve mortaliteyi öngörmede son yıllarda öne çıkan ve üzerinde pek çok çalışma yapılan bir tekniktir. KBY'li hastalarda kardiyak otonomik disfonksiyon varlığını egzersiz sonrası kalp hızı toparlanma indeksi üzerinden göstermeyi hedeflediğimiz bu çalışmaya Celal Bayar Üniversitesi Hafsa Sultan Hastanesi İç Hastalıkları ve Nefroloji polikliniklerine başvuran veya Nefroloji servisinde yatmakta olan evre 1-4 KBY'si olan 120 hasta alındı. Hastanemize başvuran ve herhangi bir sağlık problemi saptanmayan 30 olgu kontrol grubu olarak belirlendi. Hasta grubu her evreden 30'ar kişi olacak şekilde gruplandırıldı.
Hasta ve kontrol grupları öykü, fizik muayene, EKG ve ekokardiyografi ile herhangi bir kardiyak hastalıklarının olmadığı tesbit edildikten sonra Bruce protokolüne göre egzersiz stres teste alındı. Egzersiz sonrası 1, 2, 3 ve 5. dakikadaki kalp hızı toparlanma indeksleri değerlendirildi.
Çalışmada evre 3 ve 4 KBY'li hasta grubunda HRR'nin 1, 2, 3 ve 5. dakika ortalamaları ve evre 2 KBY'li hasta grubunda HRR'nin 1 ve 5. dakika ortalamaları kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha düşük bulundu.
Evreler arasında yaptığımız kıyaslamada evre 4'ün tüm HRR fazlarında evre 1'e göre daha düşük HRR değerlerine sahip olduğu gösterildi. Ayrıca; GFR ile HRR 1, 2, 3 ve 5. dakika ortalamaları arasında korelasyon olduğu gösterildi.
Bu veriler doğrultusunda; KBY'nin erken evrelerinden itibaren kardiyak otonomik disfonksiyonun başladığı, ileri evrelerde bu disfonksiyonun daha belirgin hale geldiği ve dereceli egzersiz sonrası kalp hızı düzelme indekslerinin kardiyak otonomik disfonksiyonun bir göstergesi olarak KBY'li
hastalarda kullanılabileceği söylenebilir. Ancak bu yöntemin klinikte rutin kullanımı için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Elde ettiğimiz sonuçlar konuyla ilgili literatür bilgisine ve ileride yapılacak yeni çalışmalara katkı sağlayacaktır.

Abstract:
In patients with Chronic Kidney Disease (CKD) cardiovascular disease risk is increased and major cause of mortality in these patients is cardiovascular diseases. Heart rate recovery (HRR) index is a method used in demonstrating the cardiac autonomic dysfunction and predicting mortality in recent years and there has been many studies about this method.
In this study, we aimed to show the presence of cardiac autonomic dysfunction in patients with CKD with HRR index. 120 patients with stage 1-4 CKD who admitted  to Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital Internal Medicine or Nephrology clinics were included in this study. 30 patients without any comorbidities who admitted to Celal Bayar University Hafsa Sultan Hospital were included as control group. Patients were categorized into 4 groups and each group had 30 patients.
Exercise stress test was conducted with Bruce protocol in patients without any cardiac disease according to their history, physical examination, ECG and echocardiography. Heart rate recovery index in 1st, 2nd, 3rd and 5th minutes were evaluated.
Average of 1st, 2nd, 3rd and 5th minute HRR in stage 3 and 4 CKD patients and average of 1st and 5th minute HRR in stage 2 CKD patients were significantly lower than control group. Comparison between all stages had shown that in every HRR phase, stage 4 had lower HRR index than stage 1. Also, there was a correlation between GFR and HRR index in 1st, 2nd, 3rd and 5th minutes.
According to these data, it can be presumed that cardiac autonomic dysfunction starts in early stages of CKD and dysfunction gets more significant in advanced stages. This study also shows that HRR index can be used as a cardiac autonomic dysfunction indicator in CKD patients. However, further studies are required about using this method in routine evaluation. Our study will contribute to further studies and literature about this subject.