Bazı Tetranychus urticae koch (Acari: Tetranychidae) popülasyonlarında acequinocyl direnci ve direnç mekanizmalarının belirlenmesi
Determination of acequinocyl resistance and resistance mechanisms in various Tetranychus urticae koch (Acari: Tetranychidae)
Yazar: BERKE DEMİRCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMRE İNAK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı / Bitki Koruma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
İki noktalı kırmızı örümcek, Tetranychus urticae Koch, tarım alanlarında sıklıkla zarar 
meydana getiren bir akar türüdür ve en yaygın mücadelesi akarisit uygulamaları ile 
gerçekleşmektedir. Ancak, direnç gelişimi nedeniyle kimyasal mücadelede sıklıkla 
başarısızlıklar meydana gelmektedir. Akarisit direncini yönetmek amacıyla güncel 
direnç durumu ve direnç mekanizmalarının bilinmesi gerekmektedir. Bu amaçla, 
ülkemiz tarım alanlarında 10 yıldan fazla süredir ruhsatlı olan acequinocyl aktif 
maddesinin T. urticae popülasyonları üzerindeki etki durumu ve hassasiyet kayıplarının 
altında yatan moleküler mekanizmaları belirlemek amacı ile Antalya, Mersin ve Ankara 
illerinden 2021 ve 2023 yılları arasında toplanan 10 farklı T. urticae popülasyonu test 
edilmiştir ve sonuçlar hassas referans popülasyon ile karşılaştırılmıştır. Çalışma 
sonunda, iki T. urticae popülasyonunda yüksek düzeyde acequinocyl direnci tespit 
edilmiş olup (Tu4= 153-kat, Tu8= 257-kat), 8 popülasyon ise hassas olarak tespit 
edilmiş ve acequinocyl ruhsatlı dozu uygulamasında popülasyonların %90'ınından 
fazlasını öldürdüğü belirlenmiştir. Aynı etki mekanizmasına sahip bifenazate için de 
benzer sonuçlar gözlenmiştir (Tu4= 1330-kat, Tu8= 690-kat). Yüksek dirençli olan her 
iki popülasyonda da, acequinocyl hedef etki yeri olan sitokrom b geninin korunmuş cd1 sarmalında M128T mutasyonu tespit edilmiştir. Ancak mutasyonun dirençteki rolünün 
doğrulanması için ileri çalışmalar gerekmektedir. Bu tez çalışmasında, direncin 
farmakokinetik mekanizmalarını araştırmak amacı ile sinerjistik maddeler ile de 
denemeler gerçekleştirilmiş olup, özellikle sitokrom P450 monooksijenaz enziminin 
baskılanmasının acequinocyl toksisitesini arttırdığı tespit edilmiştir. Detoksifikasyon 
enzimlerinin dirençteki rolünü gen seviyesinde tespit etmek amacı ile transkriptom 
analizi gerçekleştirilmiş ve farklı ifade seviyeleri gösteren genler analiz edilmiştir. 
Çalışma sonucunda elde edilen veriler akarisit direnç yönetim programlarının 
oluşturulmasına katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
The two-spotted spider mite, Tetranychus urticae Koch, is a common agricultural pest 
often controlled through acaricide applications. However, resistance development poses 
challenges to chemical control efficacy. Resistance status and resistance mechanisms 
should be known in order to manage acaricide resistance. To determine the current 
resistance status and elucidate the molecular mechanisms underlying resistance, 10 T. 
urticae populations collected from Antalya, Mersin, and Ankara provinces in Turkey 
between 2021 and 2023 were tested for their susceptibility to acequinocyl, a registered 
acaricide for over a decade in the country. The results showed that two populations were 
resistant to acequinocyl (Tu4= 153-fold, Tu8= 257-fold), while eight populations 
remained sensitive. Similar resistance patterns were observed for bifenazate having 
same mode of action (Tu4= 1330-fold, Tu8= 690-fold). In the highly resistant 
populations, a M128T mutation in the conserved cd-1 helix of the cytochrome b gene, 
the target site for acequinocyl, was identified, however, the role of the mutation needs to 
be validated. Experiments with synergistic compounds suggested potential associations 
of detoxification enzymes with acequinocyl resistance. A transcriptomic analysis was 
conducted to unveil the role of detoxification enzymes at the gene level, and the 
differentially expressed genes were subsequently analyzed. The results obtained in the 
present study will contribute to design proper acaricides resistance management 
programs.