Doğu Akdeniz'in Leviathan'ı Türkiye: Denizcileşme ve deniz güvenliği
Turkey as Leviathan of the Eastern Mediterranean: Maritimization and maritime security
Yazar: BİLAL ERSİN ELİKOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA TÜZEN
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Küresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Deniz güvenliği = Maritime safety ; Denizler = Seas ; Doğu Akdeniz = East Mediterranean ; Enerji güvenliği = Energy security ; Güvenlik = Security ; Mavi Vatan = Blue Homeland ; Türk donanması = Turkish navy ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışma, Anavatan'da güvende olmak için Türkiye'nin sahildar olduğu denizlere hâkim olması fikri çerçevesinde "Mavi Vatan" yaklaşımının önemine ışık tutup, Türkiye'nin deniz güvenliği ile enerji arzı güvenliği arasındaki yakın ilişkiye dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Türkiye Cumhuriyeti'nin deniz yetki sahalarındaki hak ve menfaatleri, deniz dibi kaynaklarına erişim ve enerji arz güvenliği konularında atması gereken adımlar incelenmiştir.
Bu çalışmada, deniz gücünün sadece donanma platformları yahut askeri unsurlardan oluşmadığı, müreffeh bir Türkiye için denizlerin öneminin anlaşılması gerekliliği, Mavi Diplomasi, Mavi Ekonomi ve Mavi Güvenlik gibi kavramlardan faydalanarak anlatılmıştır. Türkiye'nin sağlam temellere oturtulmuş, kurumsallaşmış bir denizcileşme politikası ile bölgesel bir güç olabileceği vurgulanmış ve Türkiye'nin dış politikasının olumlu yönde gelişebilmesi için denizcileşmenin gerekliliğine ve deniz güvenliği konseptinin tartışmaya açılmasının önemine değinilmiştir.
Bu araştırma; denizlerin de tıpkı karalar gibi vatanın bir parçası olduğuna, denizlerin üstü ve altının barındırdığı imkân ve kaynakların kullanımının da yine bu vatanın insanlarına ait olduğuna dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, Karadeniz'de 1936 Montreux Boğazlar Sözleşmesi ve BLACKSEAFOR ile temin edilen güvenlik ortamının Ege Denizi ve Akdeniz özelinde de gerçekleşmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ege Denizi; fiziki şartları ve stratejik önemi düşünüldüğünde donanmayı açık denizlere bağlayan jeo-stratejik bir noktadır. Akdeniz ise gerek deniz dibi kaynakları gerek jeopolitik önemi göz önüne alındığında bölgesel güvenlik için kilit konumunda olduğu ortaya konmaktadır.  
Öte yandan bu çalışma kapsamında, Türk Donanması'nın Soğuk Savaş sonrası dönemde gösterdiği gelişme incelenmiş olup "Marmara Donanması" olmaktan, açık denizlerde bayrak gösteren bir donanma haline gelişine dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak bu tez, "Türk denizlerindeki ihtilaflı alanlar ve enerji arzı güvenliğinin tesisi konusunda deniz güvenliği kavramının rolü nedir?" sorusuna yanıt aramaktadır.

Anahtar Kelimeler: Deniz Güvenliği, Donanma, Güvenlik, Dış Politika, Mavi Vatan

Abstract:
This study aims to draw attention to the relationship between maritime security and energy supply security of Turkey by shedding light on the importance of the "Blue Homeland" approach, in the framework of the idea to provide safety by dominating the seas surrounding country. In this study certain issues, such as the rights and interests of the Republic of Turkey on maritime jurisdiction, access to the seabed resources, energy supply security, and the steps should be taken on these subjects have been examined.
In this study, it is explained that the naval strength is not only composed of naval platforms or military elements, but also the importance of the seas must be understood by using concepts such as Blue Diplomacy, Blue Economy and Blue Security for the prosperous Turkey. It is emphasized that Turkey can be a regional power with a grounded and institutionalized maritimization policy and in order for Turkey's foreign policy to develop in a positive way, the necessity of maritimization and the importance of opening up the concept of maritime security to discussion were mentioned.
The study draws attention to the fact that the seas are part of motherland just like the lands, and that the use of offshore and submarine potentials and resources belongs to the people of this country. It is emphasized that security environment, provided by the 1936 Montreux Straits Convention and BLACKSEAFOR in the Black Sea, should be realized in the Aegean Sea and the Mediterranean Sea. Considering its physical conditions and strategic importance, the Aegean Sea is a geo-strategic point connecting the navy to the open seas. Considering Mediterranean seabed resources and geopolitical importance, it is revealed that it is a key position for regional security.
On the other hand, within the scope of the study, the development of the Turkish Navy in the post-Cold War period was examined and attention was drawn from being the "Marmara Navy" to it's becoming a flag-showing navy in open seas. Consequently, this thesis seeks an answer to the question of "what is the role of the concept of maritime safety in disputed areas in Turkish seas and the establishment of energy supply security?"

Keywords: Maritime Security, Navy, Security, Foreign Policy, Blue Homeland