Etiyopya'da teff üretiminin su ayak izi değerlendirmesi
Water footprint analysis of teff production in Ethiopia
Yazar: MEKA TAHER YIMAM
Danışman: DOÇ. DR. GÖKŞEN ÇAPAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Entegre Su Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography ; Ziraat = Agriculture

Özet:
Etiyopya'nın başlıca bitkilerinden birisi olan teff, tarımsal gelir ve gıda güvencine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Su kaynakları üzerindeki baskıya işaret eden göstergelerden birisi de su ayak izidir. Tedarik zincirinde tatlı suyun nasıl ve nerede kullanıldığına dair faydalı bir bakış açısı sağlayan su ayak izi göstergesi karar alma süreçlerini kolaylaştırmaktadır. Tarımsal üretimde bitkinin ihtiyaç duyduğu suyun etkili yağıştan karşılanan kısmı yeşil su ayak izi, yeraltı veya yüzey suyundan karşılanan sulama suyu ise mavi su ayak izi olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 2019-2020 üretim dönemi için Etiyopya'da teff bitkisinin en fazla üretildiği bölgelerde su ayak izini belirlemektir. Çalışma aynı zamanda teff bitkisinin belirtilen yıldaki ekonomik su verimliliğini hesaplamayı amaçlamaktadır. Etiyopya'da tef üretiminin su ayak izi CROPWAT 8.0 ve CLIMWAT 2.0 uygulamaları kullanılarak hesaplanmıştır. Seçilen bölgeler için ortalama etkili yağış (Peff) 330 mm iken, teff bitkisinin büyüme dönemindeki ortalama su ihtiyacı 309 mm'dır. Teff bitkisinin toplam su ayak izi seçilen bölgeler için ortalama 3089 m3/ha olmuştur. Teff üretiminin 2019/2020 yılında toplam su ayak izi 9 milyar m3 olarak gerçekleşmiştir. Yeşil su ayak izi bileşeni, yıllık toplam su ayak izinin %78'ini oluşturmakta, kalan %22'si ise mavi su ayak izini temsil etmektedir. Teff'in ton başına toplam su ayak izi 1772 m3'tır. Teff'in 2019/2020 üretim dönemindeki ekonomik su verimliliği 0.68 USD/m3 olarak gerçekleşmiştir.

Abstract:
Teff is the most important crops of Ethiopia, contributing significantly to agricultural income and food security. Water footprint (WF) is one of the indicators used to show the pressure on water resources. It provides a useful perspective on how and where freshwater is used in the supply chain, which facilitates decision-making processes. In agricultural production, the part of water requirement of the crop that is met from the effective precipitation (Peff) is called green water footprint and irrigation water requirement that is met from ground or surface water is called blue water footprint. The goal of this study is to determine the water footprint (WF) of teff production in the four largest teff-producing Ethiopian regions for the 2019–2020 production period. The study also aims to calculate the economic water productivity of the teff crop in the specified year. The water footprint of teff production was computed using the CROPWAT 8.0 and CLIMWAT 2.0 models. The average effective rainfall (Peff) was 330 mm, while the average teff crop water requirement was 309 mm per growing season. Teff's average water footprint was 3089 m3 /ha. The overall water footprint of the teff crop across the country in 2019/2020 was 9 billion m3. The green water footprint component accounts for 78% of the overall annual WF. The remaining 22% represents the blue water footprint. The total water footprint of teff per ton was 1777 m3. Teff's economic water productivity in the 2019/2020 production period was 0.68 USD/m3.