Modern tiyatronun analizi: Klasikten postmoderne oyun yazımı ve sahnelemedeki yönelişler
Analysis of modern theatre: Inclinations in playwrighting and staging from classic to postmodern
Yazar: TUFAN KARABULUT
Danışman: PROF. SUAT N. ÖZTURNA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2010
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Modern tiyatro = Modern theatre ; Modernizm = Modernism ; Oyun yazarları = Play wrights ; Postmodernizm = Postmodernism ; Sahne = Stage ; Sahneye koyma = Staging ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays

Özet:
Tufan Karabulut'un ?Modern Tiyatronun Analizi? adlı tez çalışması, klasiktenpostmoderne uzanan su?reçte oyun yazımı ve sahnelemedeki temel yönelişleriaraştırmaktadır. İncelemenin başında modernizmin sınırları ve temel paradigmalarıbelirlenerek, ilerleyen bölu?mlerde Fransız Devrimi'nin sosyo-politik alt yapısınıoluşturduğu ve 18. yu?zyıl Aydınlanma felsefesi içinde şekillenen modern sanatanlayışının ?akılcılık?, ?bilim? ve ?hu?manizm? gibi egemen değerlerinin moderntiyatro anlayışını nasıl şekillendirdiği u?zerinde durulmuştur. Geleneksel ve modernsanat arasındaki ayrımın her sanat tu?ru?nde olduğu gibi yaşanılan çağın sosyo-politikve sosyo-ku?ltu?rel atmosferinden soyutlanarak ele alınamayacağı gerçeği, buçalışmanın da nu?vesini oluşturmuştur. 18. yu?zyılın tiyatro sanatında yarattığı kırılmanoktasından hareketle ele alınan tu?m tiyatro akımları ve bu akımların yaratıcıları,içinde yaşadıkları çağın siyasal, sosyal, ku?ltu?rel, bilimsel ve felsefi özellikleriçerçevesinde değerlendirilmiş; ortaya koydukları estetik anlayış ve du?şu?nu?şlerdekikarşılıklı etkilenimler, benzer ve farklı yaklaşımlar u?zerinde durulmuş; tiyatrosanatının toplumsal değişim-dönu?şu?m içindeki etkilerine ve etkilenimlerine önemverilmiştir. Tez modern tiyatro u?zerine odaklanmakla birlikte, klasik ve postmoderntiyatro anlayışları da, gu?nu?mu?z sanatı açısından konuya bir perspektif kazandırmakamacıyla değerlendirmeye alınmıştır. Modern tiyatronun ?Ön Hazırlık Dönemi,Başlangıcı, Gelişimi ve Sonrası? olmak u?zere dört temel bölu?mden oluşan tezde,tiyatro sanatı, ?yazar-yönetmen-oyuncu? u?çgeni içinde değerlendirilmenin yanısıra,kimi bölu?mlerde sanatsal yaratıya etkileri açısından ?dekor?, ?ışık? ve diğer sahneetmenleri açısından da ele alınmış; özellikle tiyatronun tamamlayıcı unsuru olanseyircinin de konuya dahil edilmesiyle, ?sahne-seyirci ilişkisi? açısından dairdelenmiştir. Tiyatro sanatının, yaşamsal gerçeği tiyatrosal gerçeğe dönu?ştu?rmesininyu?zyıllar içerisindeki seru?veninin incelendiği bu çalışmada, geleneksel ve belirlikalıplar içinde hareket eden sanat ve sanatçılarla, daha özgu?r ve zincirlerini kırarakhareket etmeyi seçen avant-garde sanat ve sanatçılar anlatılmış; bu tarihseldeğerlendirmeler ışığında gu?nu?mu?z tiyatro sanatının ulaştığı du?şu?nsel ve estetik aşamairdelenmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Tufan Karabulut?s thesis study named ?Analysis of Modern Theatre?researches the basic inclinations in playwriting and staging during the classic topostmodern period. At the beginning of the research, boundaries and basic paradigmsof modernism were determined and in the following chapters, it was emphasized howthe dominant values of the sense of modern art; which was established by sociopoliticalinfrastructure of French Revolution and formed within the framework of 18thcentury Enlightenment philosophy; such as ?rationalism?, ?science? and ?humanism?have formed the sense of modern theatre. The fact that the distinction betweentraditional and modern art can not be handled by being abstracted from socio-politicaland socio-cultural atmosphere of current age, like every form of art, also constitutesthe substance of this study. From the breaking point created by 18th century on the artof theatre, all theatre movements and creators of such movements which were handledherein were evaluated within the framework of political, social, cultural, scientific andphilosophical characteristics of their respective ages; mutual interactions, similar anddifferent approaches in aesthetic senses and mentalities which were put forward bythem were emphasized; effects and interactions of the art of theatre within socialchange-transformation were given importance. While the thesis focuses on moderntheatre, classic and postmodern senses of theatre were also evaluated in order to add aperspective to the subject in terms of the art of our age. In the thesis; which constitutesof four basic chapters that are ?Preliminary Stage, Beginning, Development andAfterwards?; in addition to being evaluated within the triangle of ?writer-directoractor?,art of theatre was also handled in terms of ?decor?, ?light? and other stagefactors in terms of their influences on artistic creation in some chapters; and it wasalso scrutinized especially in terms of ?stage-audience relationship? by adding theaudience, which is considered as the complementary element of theatre. This study; inwhich the adventure of transformation of reality of life to theatrical reality by the artof theatre over the centuries is examined; tells the art and artists which acted withintraditional and certain patterns and the avant-garde art and artists which chose to actmore freely and to break their chains; and in the light of those historical evaluations, itwas sought to scrutinize the intellectual and aesthetic stage reached by the art oftheatre of our age.