İlkokul öğrencilerinin prososyal davranışlarının geliştirilmesinde akıl ve zekâ oyunlarının kullanımı
Use of mind and intelligence games in developing primary school students' prosocial behaviors
Yazar: AYŞENUR ALTUNTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVDA ÇETİNKAYA
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Karma yöntemler = Mixed methods ; Prososyal davranış = Prosocial behaviour

Özet:
Bu araştırma ilkokul öğrencilerinin prososyal davranış becerilerinin geliştirilmesinde akıl ve zekâ oyunlarının rolünün incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma karma yöntem çalışmalarından birisi olan açımlayıcı sıralı desen kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda zayıf deneysel desen türlerinden birisi olan tek grup ön test - son test modeli kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutu durum çalışması deseni ile yapılandırılmış olup nitel veriler görüşme ve araştırmacı günlüklerinden elde edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunun çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılı Kırşehir ilindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bir ilkokulun 1. sınıfına devam eden 30 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunda yapılan görüşme deney grubunun sınıf öğretmeniyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı günlükleri, araştırmacının uygulama süresince tuttuğu notlardan oluşmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Bower (2012) tarafından geliştirilen ve Bağcı (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Çocuk Prososyallik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Prososyallik ölçeği öğretmen formları hem ön test hem de son test olmak üzere deney grubuna deneysel işlem öncesi ve sonrasında uygulanmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerle 6 hafta boyunca akıl ve zekâ oyunları öğretimi ve etkinlikleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel verileri SPSS 23 kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin normalliği için Kolmogorov-Smirnov testi ile birlikte basıklık ve çarpıklık değerleri incelenmiştir. Verilerin analizinde parametrik bir test olan bağımlı gruplar t-testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde, görüşmeden elde edilen veriler için betimsel analiz yöntemi, araştırmacı günlüklerinden elde edilen veriler için doküman analizi kapsamında içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çocuk prososyallik ölçeği öğretmen formlarından elde edilen veriler, görüşme formundan elde edilen veriler ve gözlem notlarından elde edilen veriler birlikte değerlendirildiğinde, akıl ve zekâ oyunlarının ilkokul öğrencilerin işbirliği ve yardımlaşma başta olmak üzere paylaşma, gönüllülük gibi prososyal davranış becerilerini artırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca karma yöntemle yapılan bu çalışmada nicel verilerin nitel verilerle önemli ölçüde benzerlik gösterdiği, görüşme ve doküman analizi ile ulaşılan nitel bulguların nicel bulguları desteklediği ortaya çıkmıştır.

Abstract:
This research was conducted to investigate the role of mind and intelligence games in the development of prosocial behavior skills of primary school students. This research was conducted using an explanatory sequential design, which is one of the mixed method studies. In the quantitative dimension of the research, a single group pre-test - post-test model, which is one of the weak experimental design types, was used. The qualitative dimension of the research was structured with a case study design and the qualitative data were obtained from the interviews and researcher diaries. The study group of the quantitative dimension of the research consists of 30 students attending the first grade of a primary school affiliated with the Ministry of National Education in Kırşehir province in the 2023-2024 academic year. The interviews conducted in the qualitative dimension of the research were conducted with the classroom teacher of the experimental group. The researcher diaries consist of the notes kept by the researcher during the application period. The "Child Prosociality Scale" developed by Bower (2012) and adapted to Turkish by Bağcı (2015) was used as the data collection tool in the quantitative dimension of the research. A semi-structured interview form was used as the data collection tool in the qualitative dimension of the research. Prosociality scale teacher forms were applied to the experimental group before and after the experimental process as both pre-test and post-test. Mind and intelligence games were taught and activities were carried out with the students in the experimental group for 6 weeks. The quantitative data of the study were analyzed using SPSS 23. Kurtosis and skewness values were examined together with the Kolmogorov-Smirnov test for the normality of the data. A parametric test, the dependent groups t-test, was used in the analysis of the data. In the analysis of the qualitative data, the descriptive analysis method was used for the data obtained from the interview, and the content analysis method was used within the scope of document analysis for the data obtained from the researcher diaries. When the data obtained from the child prosociality scale teacher forms, the data obtained from the interview form and the data obtained from the observation notes were evaluated together, it was concluded that mind and intelligence games increased the prosocial behavior skills of primary school students such as cooperation and helping each other, sharing and volunteering. In addition, it was revealed that the quantitative data in this study conducted with mixed methods showed significant similarities with the qualitative data, and the qualitative findings obtained through interview and document analysis supported the quantitative findings.