Halkbilimi bağlamında Anadolu-Türk konutunun mekansal oluşumu
The Formation of the space of the Turkish Anatolia houses in the content of folklore
Yazar: MİNE BARAN
Danışman: DOÇ. DR. İLHAN ALTAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Anadolu mimarisi = Anatolia architecture ; Folklor = Folklore ; Halk bilimi = Folklore ; Konut = Dwelling house ; Mekan = Space ; Türk evi = Turkish house

Özet:
Yaşanılan en önemli fiziki çevre olan konut, sadece yaşamın geçtiği mekan parçası değil, maddi ve manevi birçok kültürel değerlerin de aynasıdır. Bu tanıma verilecek örneklerden biri olan Anadolu-Türk Konutları, çeşitli yörelerde farklılıklar gösteren halk kültürünün maddesel çevresini oluşturmaktadır. Konusu halk kültürü olan halkbilimi(folklor) bağlanımda; Anadolu-Türk Konutlarında, mekansal oluşuma yönelik çalışma, 7 bölümden oluşmaktadır. Tezin ilk bölümünde; böyle bir çalışmanın yapılma nedenleri açıklanarak, amaç ve önemi hakkında bilgiler verilmiş; çalışmanın yöntemi tanımlanmıştır. Bölüm 2 'de halkbilimine dayalı genel bilgilere değinilmiş, konut mimarisi ve mekansal oluşum ile ilişkisi kurulmuştur. Konut oluşumu açıklanırken tarihsel süreç ile ele alınmalıdır. Tarihsel süreç içinde konutların oluşumunu etkileyen faktörlerin belirlenerek, Anadolu-Türk evleri arasındaki farklılıkların ortaya konması halkbilim öğelerinin doğru tespitine bağlıdır. Tarihten gelen deneyim ve birikimler sonucunda kültür eiMeşiminin ortaya çıkardığı boyutlar Bölüm 3'te incelenmiştir. Bölüm 4'te konutta mekansal oluşumu etkileyen faktörler folklor kapsamında ele alınmış, Dünyadan ve Türkiye'den örneklerle konu pekiştirilmiştir. Bölüm 5, araştırmanın kavram ve alan çalışmasına yönelik sistemini içermektedir. Araştırmaya ait ilke ve yöntemler bu bölümde detaylandınlmıştır. Halkbilimi bağlanımda konutun oluşumu, farklı bölgelerde yapılacak örnekleme çeşitliliğine bağlıdır. Bu amaçla yapılan alan çalışması 6. Bölümün konusunu oluşturmaktadır. Bölüm 4'te belirtilen hipotezler bu bölümde değerlendirilmiştir. Yapılan anket, ölçme, gözlem ve değerlendirmelerle Türkiye'nin 7 ilindeki geleneksel konutlarda belli bir kültürün çevresel olanakları, kendi ihtiyaçları doğrultusunda nasıl kullandığım ve toplumun konutunu kendi yaşam kültürü özellikleri açısından nasıl biçimlendirdiği araştırılmıştır. Bölüm 7 de; alan çalışmalarında elde edilen faktörlere göre kıyaslamalı bir değerlendirme yapılmış, sonuçta çalışmanın bütünü içinde Anadolu-Türk konutlarında mekansal oluşumu etkileyen faktörler belirlenmiştir. Bu belirleme sonucu konut tasarımında halkbilimine bağlı değerlendirmelerin önemi vurgulanmıştır. Anahtar sözcükler; halkbilimi (folklor), konut, mekan. Mü

Abstract:
Residence which is the most important physical environment in life, is not only a living space but also represents many cultural values. Anatolia-Turkish residences show variety of physical environment in different regions and they can be given good examples to this determination. This study has been carried out to define residence formation in AnatoliaTurkish houses under folklore base and it contains 7 chapter. In the first chapter the aim and reasons of this study were explained and method of the study also were determined. Second chapter contains general information on folklore and relation of residence with architecture were established. While residence formation has been explained historical process must be handled. Third chapter deals with dimensions created by cultural affecting as results of historical experiences. In the chapter fourth, factors effecting residence formation under folklore base were examined and some examples from Turkey and World were represented. Fifth chapter gives system of investigation as subject and in-situ studies. Rules and methods of the studies have been given in detail in the chapter. In order to determine the residence formation under folklore base, various studies in different regions must be done. In-situ studies constitutes sixth chapter. The hypothesis in the fourth chapter were evaluated in this chapter. Therefore inquiry with 70 people from 42 selected house in different 7 cities were done. So, folklore effects during residence formation were investigated In the last chapter a comparative evaluation of handled factors were carried out; finally factors effecting Anatolia-Turkish house were defined. By this definition the importance of folklore on house planning were stressed. Key words; Public science (folklore), house, residence. XIV