Doğu kayını meşcerelerinde aralama şiddetinin meşcere, gelecek ağacı ve çap sınıfları bazında büyümeye etkisi
Effect of thinning intensity on growth of oriental beech stands based on stand, crop tree and initial diameter classes
Yazar: KAYHAN KIRAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ KEMAL ÖZBAYRAM
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Doğu kayını (Fagus orientalis Lipsky) Türkiye'de yayılış yapan en önemli yapraklı türlerden biridir. Yapraklı ağaç türleri içerisinde gerek yayılış alanı gerekse servet açısından ilk sırada yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı, Düzce yöresinde üç farklı yetişme ortamında (Sazköy, Çamoluk ve Asar) bulunan doğal ve saf doğu kayını meşcerelerinde aralama şiddetinin büyümeye etkisinin sekiz yıllık sonuçlarını genel meşcere, istikbal ağacı ve başlangıç çap sınıfları bazında değerlendirmektir. Denemeler her sahada rastlantı blokları deneme desenine göre üç tekrarlı olarak kuruldu. Aralama öncesi meşcerelerin ortalama çapı (OÇ), boyu, gövde sayısı ve göğüs yüzeyi (GY) sırasıyla 12.9 cm, 18.6 m, 2018.0 adet ha-1 ve 27.86 m2 ha-1 olarak ölçüldü. Her deneme alanında kontrol, mutedil ve kuvvetli olmak üzere üç farklı şiddette yüksek aralama uygulandı. İşlemlere göre GY'nin sırasıyla %0, %21-28 ve %31-46 oranında meşcerelerden uzaklaştırıldı. Aralamanın etkisi meşcere bazında değerlendirildiğinde, tüm denemelerde mutedil ve kuvvetli işlemlerde gerçekleşen çap artımı kontrole göre daha yüksek gerçekleşmiş olup artan aralama şiddetiyle birlikte OÇ artımı artış göstermiştir. İşlemlerin genel meşcere GY artımına etkisi ise tüm denemelerde önemsiz bulunmuştur. Başlangıç çap sınıflarına göre yapılan değerlendirmede çap sınıfı kalınlaştıkça ve aralama şiddeti arttıkça daha yüksek OÇ artımı belirlenmiştir. Aralamanın boy artımına etkisi tüm denemelerde önemsiz bulunmuştur. İstikbal ağaçlarına göre yapılan değerlendirmede ise aralamanın bütün denemelerde OÇ ve GY artımını arttırdığı belirlenmiştir. Genel meşcereye göre istikbal ağaçları kontrol, mutedil ve kuvvetli işlemlerde sırasıyla 1.41 cm, 1.61 cm ve 2.16 cm daha fazla çap artımı yapmıştır. Ulaşılan sonuçlar, aralama müdahalelerinin genel meşcereye etkisinden ziyade, seçilen istikbal ağaçlarına etkisinin değerlendirilmesinin daha uygun olacağını göstermektedir. Çünkü aralamanın istikbal ağaçlarının büyümesine olan etkisi genel meşcereye olan etkisinden çok daha yüksektir. Ayrıca, doğu kayını meşcerelerinde belirlenen idare süreleri sonunda kalın çaplı son hasılat ağaçları yetiştirmek için, deneme alanlarına benzer yapıdaki genç meşcerelerde kuvvetli aralamalar (GY'nin %40-45'i kadarı) önerilebilir.

Abstract:
The oriental beech (Fagus orientalis Lipsky) is one of the most important broadleaved species in Turkey. It ranks first in terms of distribution area and volume in broadleaved tree species. The aim of this study was to evaluate the effects of thinning on eight-year growth at stand, crop tree and initial tree diameter classes in native and pure oriental beech stands found in three different sites (Sazkoy, Camoluk, and Asar) in Düzce region. Randomized block design with three replication were conducted in each site. Before the thinning, mean stand diameter, top height, basal area and stem number in the experimental sites were 12.9 cm, 18.6 m, 27.86 m2 ha-1 and 2018.0 trees ha-1, respectively. The selective crown thinning treatments were applied as removal of the initial basal area by 0% (control), 21-30% (moderate) and 31-46% (heavy) in each experiment. Compared to control moderate and heavy thinning treatments significantly affected mean stand diameter increment in all experiments and diameter increments increased with increasing thinning intensity. The thinning didn't significantly affect stand basal area increment in all sites. The increasing initial tree diameter classes and thinning intensity significantly increased the mean diameter increments. Thinning had no significant effects on height increment in all experiments. Thinning treatments significantly increased the diameter and basal area increment of crop trees in all sides. Compared to the stand level increments, the crop trees gained 1.41 cm, 1.61 cm and 2.16 cm more diameter increment in control, moderate and heavy treatments, respectively. Results showed that, it will be more accurate to evaluate the effects of thinning treatments on crop trees growth rather than the stand level growth because the effect of the thinning on crop tree growth is much higher than the mean stand growth. Heavy thinning treatments (up to 40-45% of the basal area) can be suggested for young beech stands similar to study stands to get larger crop trees at the end of the management period of the oriental beech stands.