Türkiye'de sosyal dışlanma: Ekonometrik yaklaşım
Social exclusion in Turkey: Econometric approach
Yazar: PINAR ERYİĞİT
Danışman: PROF. DR. SİBEL SELİM
Celal Bayar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sıralı probit = Ordered probit ; Yoksunluk = Deprivation

Özet:
Geçmişten beri insanlar ilk olarak en temel ihtiyaçları olan fizyolojik ihtiyaçlarını karşılamaya çalışmışlardır. Fizyolojik ihtiyaçlarını karşılayan bireyler sonrasında kendini kabul ettirme çabası ile sosyal ilişkilere ihtiyaç duymaktadır. İnsan, temelinde sosyal bir varlıktır ve sosyal ilişkiler içerisinde olmak istemektedir. Ancak bireyin sahip olduğu yoksunluklar bireyin olumlu sosyal ilişkiler içerisinde olmasını önlemekte ve bireyin toplumdan dışlanmasına neden olarak toplumla bütünleşmesine engel olmaktadır. 
Sosyal dışlanma kavramı Fransa'da 1970'li yıllarda ortaya çıkmış, hızlı bir şekilde diğer Avrupa ülkelerinde de kavram olarak kabul edilmiş ve hızla yayılmıştır. Özelikle artan uluslararası göçler, işsizlik oranlarındaki artış ve refah devletinin gerilemesiyle sosyal dışlanma kavramının önemi giderek artmaya başlamıştır. 
Sosyal dışlanma kavramı gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerde sorun olarak kabul edilmiş ve ülkeler sosyal politikalarının içerisine sosyal dışlanmayı da dahil etmeye başlamıştır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, 2006-2009 ve 2010-2013 dönemlerinde Türkiye İstatistik Kurumu'nun gerçekleştirmiş olduğu Gelir ve Yaşam Koşulları (Panel) araştırması verileri ile sosyal dışlanmayı ortaya çıkaran önemli unsurlar dikkate alınarak bir Sosyal Dışlanma İndeksi oluşturmak ve sosyal dışlanmaya neden olan etmenleri Sıralı Probit modeli ile karşılaştırmalı olarak incelemektir. 
Çalışmadan elde edilen bulgulara göre yoksulluk yaşayan bireyler, sağlık, eğitim ve gelirden yoksun kalan bireyler, mesleği olmayan bireyler, evli bireylerle resmi nikahı olmayan bireyler ve ücretsiz aile işçisi olan bireyler yaşadıkları yoksunluklar yüzünden yaşamlarının belirli dönemlerinde sosyal dışlanmayla karşı karşıya kalmaktadır. Ayrıca elde edilen bulgular, bireylerin ekonomik, sosyal ve toplumsal alanların herhangi birinde yaşamış oldukları yoksunlukların beraberinde diğer yoksunlukları da getirmekte olduğunu, belirli bir yılda yaşanan yoksunluğun diğer yıllarda da yaşandığını göstermektedir. Bu durumda dinamik bir süreci ifade eden sosyal dışlanma kavramı bireylerin yaşamında önemli bir yere sahip olmakta ve aşılamaması durumunda da bireyleri her yönüyle etkileyerek toplumun dışına itilmelerine neden olmakta ve toplumsal bütünleşmenin sağlanmasına engel olmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Sosyal Dışlanma, Yoksunluk, Sıralı Probit Model, Türkiye.

Abstract:
Since the past, people have first tried to meet their most basic physiological needs. After that, the individuals who meet their physiological needs need social relationships with their efforts to self-affirmation. Human is a basically social entity and wants to be in social relations. However, the deprivations of the individual prevent the individual from being in positive social relations and prevent the individual from integrating into the society by causing the individual to be excluded from society.
The concept of social exclusion has emerged in France in the 1970s and has quickly been accepted as a concept in other European countries and spread rapidly. Especially with the increasing international migration, the increase in unemployment rates and the decline of the welfare state, the concept of social exclusion has begun to increase. 
The concept of social exclusion has been recognized as a problem in all developed and developing countries, and countries have also begun to include social exclusion within their social policies. In this context, the aim of this study is to create a social exclusion Index by taking into consideration the important elements that reveal social exclusion and the Income and Living Conditions (Panel) survey data carried out by Turkish Statistical Institute in 2006-2009 and 2010-2013 and to compare the factors that cause social exclusion with the Ordered Probit model. 
According to the findings obtained from the study, individuals living in poverty, individuals deprived of health, education and income, individuals without a profession, married individuals, individuals who are not officially married and individuals with unpaid family workers face social exclusion in certain periods of their lives due to their lack. In addition, the findings show that individuals have also brought other deprivations along with the deprivation they experience in any of the economic, social and social areas, and that the deprivation experienced in a given year is experienced in other years. In this case, the concept of social exclusion, which expresses a dynamic process, has an important place in the lives of the individuals and in case of inability to overcome it, it causes the individuals to be pushed out of the society by affecting every direction and prevents social integration.


Key Words: Social Exclusion Index, Ordered Probit Model, Income and Living Conditions (Panel) Research, Turkey.