Bazı bitki büyüme düzenleyicilerinin dereotu (Anethum graveolens l.)'nda bazı tarımsal özellikler ile uçucu yağ biyosentezi üzerine etkileri
Effects of plant growth regulators on growth, yield characteri̇stics and essential oil biosynthesis of dill (Anethum graveolens l.)
Yazar: ÇİĞDEM ÇİTİL TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. ARİF ŞANLI
Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, dereotu bitkisinde Gibberellik asit (GA3), Metil Jasmonat (MJ), Kinetin ve İndol asetik asit (IAA) uygulamalarının bazı bitkisel parametreler ile meyve verimi ve uçucu yağ biyosentezi üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Eğitim, Araştırma ve Uygulama Çiftliği deneme alanlarında 2018 yılında yürütülmüştür. Çalışmada farklı konsantantrasyonlarda hazırlanan GA3 (100, 200 ppm), MJ (0.25, 0.5 mM), Kinetin (25, 50 ppm) ve IAA (100, 200 ppm) ilk çiçeklenme dönemi başında dereotu bitkisi üst aksamına uygulanmıştır. Araştırmada vejtasyon süresi, bitki boyu, ana dal sayısı, şemsiye sayısı, meyve veren şemsiye sayısı, ana şemsiye çapı, ana şemsiyede şemsiyecik sayısı, meyve sayısı, meyve ağırlığı, bin dane ağırlığı, meyve verimi, uçucu yağ oranı ve bileşenleri belirlenmiştir. Bitki büyüme düzenleyicilerinin araştırmada incelenen tüm parametreler üzerine de etkileri istatistiki açıdan önemli olmuştur. Bitkide ana dal sayısı ve şemsiye sayısı MJ ve IAA uygulamaları ile önemli derecede artmıştır. MJ ve kinetin uygulamaları ana şemsiye çapını, ana şemsiyede şemsiyecik ve meyve sayısını ve ana şemsiyede meyve verimini kontrole göre önemli derecede arttırmıştır. Çalışmada en yüksek meyve verimi kontrole göre %30 artış sağlanan 0.50 mM MJ uygulamalarından elde edilmiş, 200 ppm IAA uygulamaları verimin %21 azalmasına neden olmuştur. Meyve uçucu yağ oranı 100 ppm GA3 ve 0.25 mM MJ uygulamaları ile kontrole göre artarken, 50 ppm kinetin ve 200 ppm IAA uygulamaları ile azalmıştır. Uçucu yağı oluşturan bileşenler tüm uygulamalarda da benzer olurken, bileşenlerin oranları uygulamalara bağlı olarak önemli varyasyon göstermiştir. Büyüme düzenleyicileri uçucu yağda carvone oranını azaltırken, limonene içeriğini arttırmıştır. Çalışmada özellikle MJ uygulamaları ile dereotunda meyve verimi ile uçucu yağ üretiminin arttırılabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this research it is aimed to determine the effects of Gibberellic asit (GA3), Metil Jasmonat (MJ), Kinetin and Indol asetik asit (IAA) on some plant characters, fruit yield and essential oil content and composition of dill. The research were conducted at 2018 in ISUBU Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi fields at 3 replicates. Different consantrations of plant growth regulators ie; GA3 (100, 200 ppm), MJ (0.25, 0.5 mM), Kinetin (25, 50 ppm) and IAA (100, 200 ppm) were pulverized to dill plants at the beginning of flowering stage. In this study, vegetation period, plant height, main branch number, umbel number per plant, fruity umbel number, main umbel diameter, rays number, fruit number per umbel, thousand fruit weight, fruit yield, essential oil content and composition were examined. Plant growt regulators had a statistically significant effect on all examined parameters in the research. Main branch number and umbel number significantly increased with MJ and IAA applications. MJ and kinetin applications were significantly increased to main umbel diameter, rays number, fruit number and fruit yield of main umbel compared to control. The highest fruit yield were obtained from 0.50 mM MJ applications wich increse the yield by 30% over the control. 200 ppm IAA applications decreased the fruit yield by 21% compared to control.
  
Essential oil content increased with the applications of 100 ppm GA3 and 0.25 mM MJ while 50 ppm kinetin and 200 ppm IAA caused to decrease of essential oil content. While the components of the essential oil were similar in all applications, the proportions of the components showed significant variation depending on the PGR applications. Growth regulators increased the content of limonene, while reduced the carvone content in the essential oil. In this study, it was concluded that fruit yield and essential oil production of dill can be increased especially with MJ applications.