Hematolojik nedenlerde splenektomi yapılan hastalarda erken ve geç dönem komplikasyonların görülme durumu ve sıklığı
Incidence and frequency of early and late complications in patients who underwent splenectomy for hematologic disease
Yazar: MUHAMMED EMİN KÖSTEK
Danışman: DOÇ. DR. MİNE ADAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Okmeydanı Eğitim. ve Araştırma. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Hematoloji = Hematology
Dizin: Cerrahi = Surgery ; Dalak = Spleen ; Hematoloji = Hematology ; Komplikasyonlar = Complications ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; Splenektomi = Splenectomy

Özet:
Amaç: Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesinde takipli hematolojik nedenlerle splenektomi yapılmış hastaların erken ve geç dönemde gelişmiş olan komplikasyonları ve sıklığını değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji polikliniğinden takipli 1993-2018 tarihleri arasında hematolojik hastalıklar nedeniyle splenektomi yapılan 164 hasta dosyası retrospektif olarak incelendi. Yaşı, cinsiyeti, hematolojik tanısı, splenektomi endikasyonu, hasta takip yılı, splenektomi sonrası takip yılı,  splenektomi laparotomik veya laparoskopik olduğu, operasyon sırasında veya öncesi aksesuar dalak varlığı, pre-op aşılama yapılıp yapılmadığı, tanı amaçlı splenektomi olmuş hastaların patoloji raporu ve sonrasında aldığı tanılar bakıldı. Komplikasyonlar tromboemboli, enfeksiyon, kanama, herni, operasyon sonrası aksesuar dalak gelişimi/splenozis olarak sınıflandırıldı. Komplikasyon görülme sıklığı, komplikasyon gelişme süresi, tanılara göre dağılımı, splenektomiye bağlı morbidite ve mortalite açısından değerlendirildi.
Bulgular:  164 olgu çalışmaya dahil edildi. Cinsiyet dağılımına göre 101'i (%61,6) kadın, 63'ü (%38,4) erkekti. Hastaların yaş aralığı 20 ile 86 arasında olup yaş ortalaması 50,3(±16,3) yıldı. 18 hastaya tanısal amaçlı splenektomi,  146 hastaya tedavi amaçlı splenektomi uygulanmış. Operasyon şekli için 39(%23,8) hastaya ait veri yoktu, 48 (%29,3) hasta laparotomik, 77 (%47) hasta laparoskopik splenektomi olmuştu. Toplam 6 (%3,7) aksesuar dalak olgusu saptandı. Olgular splenektomi sonrası ortalama 10,9(±5,7) yıl takip edilmişti. Splenektomi sonrası en sık İTP 117 olgu (%71,3), 2.sıklıkta Lenfoma 13 olgu(%7,9), 3.sıklıkta OİHA 11 olgu (%6,7) saptandı. Splenektomi sonrası ilk 1 ayda görülen komplikasyon oranı %5,4, toplam takip süresince görülen komplikasyon oranı %17,6 olup en sık tromboembolik olay, 2. Sıklıkta enfeksiyon saptandı. 1 hasta 2.gün, 1 hasta 1.yıl kaybedilirken ilk 1 ay mortalite oranı %0,6 toplam takip süresince mortalite oranı % 1,2 saptanmıştır.
Sonuç: Hematolojik hastalıklarda tanı veya tedavi amacıyla uygulanan splenektominin daha önce yapılan çalışmalara göre mortalite açısından daha güvenli olduğu sonucuna vardık.
Anahtar Kelimeler: Splenektomi, hematolojik hastalıklar, komplikasyon

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the early and late complications and frequency of splenectomy patients for hematological reasons who were followed up in the Okmeydanı  Research and Educational Hospital.
Material and Methods: The records of 164 patients who underwent splenectomy for hematological diseases between 1993-2018 followed by Hematology outpatient clinic of Health Sciences University Okmeydanı Training and Research Hospital were reviewed retrospectively. Age, gender, hematologic diagnosis, splenectomy indications, patient follow-up year, follow-up year after splenectomy, splenectomy were open or laparoscopic, presence of accessory spleen, whether pre-op vaccination was performed, pathology reports and the diagnoses after splenectomy were reviewed. Complications were5 classified as thromboembolism, infection, bleeding, hernia, postoperative accessory spleen development /splenosis. The incidence of complications, time to complications, distribution according to diagnosis, morbidity and mortality due to splenectomy were evaluated.
Results: 164 patients were included in the study. According to gender distribution, 101 (61.6%) were female and 63 (38.4%) were male. The age range of the patients was between 20 and 86 years and the mean age was 50.3 (± 16.3) years. 18 patients underwent diagnostic splenectomy and 146 patients underwent therapeutic splenectomy. There were no data for the type of surgery for 39 (23.8%) patients, 48 (29.3%) patients had laparotomic and 77 (47%) patients had laparoscopic splenectomy. A total of 6 (3.7%) accessory spleen cases were detected. The mean follow-up period was 10.9 (± 5.7) years after splenectomy. After splenectomy was performed, 117 ITP cases (71.3%), lymphoma in the 2nd frequency 13 patiens (7.9%) and 11 patients with AIHA in the third frequency (6.7%) were diagnosed. The complication rate seen in the first month after splenectomy was %5.4 and the rate of complications during the total follow-up was %17.6, the most common event was thromboembolism and the second most common event was infection. One patient died on the second day and one patient died on the first year, while the mortality rate was 0.6% for the first month and 1.2% for the total follow-up.
Conclusion: Splenectomy performed for diagnostic or therapeutic purposes in hematologic diseases was lower in mortality rate compared to previous studies.
Keywords: Splenectomy, hematological diseases, complication