Sovyet dönemi ve sonrasında Azerbaycan'da spor
Sport in Azerbaijan during Soviet era and post soviet era
Yazar: MURAT YÜKSEL
Danışman: PROF. DR. M. TAYFUN AMMAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Spor = Sports
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Sosyalizm = Socialism ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Spor = Sports ; Spor yönetimi = Sport management

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Azerbaycan'da sporu, spor yönetimini ve spor bilimlerini Sovyet döneminde ve sonrasında karşılaştırmalı olarak incelemek ve iki dönem arasındaki farklılıkları tartışmaktır. Çalışmada literatür taraması ve mülakat (görüşme) tekniği kullanılmıştır. Görüşmeler, spor bilimcisi, spor yöneticisi, spor yazarı, antrenör ya da beden eğitimi öğretmeni olan toplamda 20 kişi ile yapılmıştır. Sovyet döneminde, sosyalizmin kuruluş sürecinde özellikle kitle sporuna çok önem verilmiştir. Sovyetler Birliği II. Dünya Savaşı'na kadar sporda öncelikle; sağlıklı bireyler yetiştirmeyi ve işgücü verimini arttırmayı amaçlamıştır. Soğuk savaş döneminde ise kitle sporunun yanında elit spora da çok önem verilmiştir. Bu dönemde sporun yapılış amacı değişmiş, spor rejimin gücünü gösteren bir araç haline getirilmiştir. Bilimsel çalışmaların sayısı da artmıştır. Spor, Azerbaycan halkının çok rahat yapabildiği bir faaliyet olmuştur. Birçok Azerbaycanlı sporcu Sovyetler Birliği milli takımları içinde Olimpiyat, Dünya ve Avrupa şampiyonu olmuşlardır. Bağımsızlığın ilk yıllarında, ülkenin içinde bulunduğu siyasi ve ekonomik istikrarsızlık spora da yansımıştır. Azerbaycan 1990'lı yılların ortalarından itibaren spor alanında kendini göstermeye başlamıştır. Devletin spora verdiği destek sayesinde birçok uluslararası spor organizasyonunda önemli başarılar elde edilmiştir. Bu başarılar özellikle bireysel sporlarda kazanılmıştır. Ayrıca, Azerbaycan birçok uluslararası organizasyona ev sahipliği yapmıştır. Azerbaycan'da Sovyetler Birliği döneminde merkezi bir anlayışla yönetilen spor, günümüzde Türkiye'deki sportif yapılanmaya benzer bir şekilde yönetilmektedir. Spor bilimleri alanında lisans ve lisansüstü eğitim veren tek kuruluş olan Azerbaycan Devlet Beden Eğitimi ve Spor Akademisi, şimdiye kadar birçok spor uzmanı hazırlamış ve bilimsel çalışma yapmıştır.Anahtar Sözcükler: Azerbaycan, Sosyalizm, Sovyetler Birliği, Spor Yönetimi, Spor

Abstract:
The aim of the study is to research comperatively sport, sport management and sport sciences, in Azerbaijan during Soviet era and post Soviet era and to discuss differences of two eras. Literature scanning and interview techniques have been used on this study. Interviews were made with 20 people in total sport scientist, sport manager, sport writer, trainer or teacher of physical education. In Soviet era, mass sport has been paid more attention especially of the establishment of socialism. Soviet Union especially aimed in sport to grow up healthy population and to increase efficiency of labor force until World War II. During Cold War era, elite sport was given importance as well as the mass sport. In this period, the goal of the sport has been changed into a tool which is used to show of power of the regime. Besides, number of scientific researchs improved. Sport became an activity to made by Azerbaijani citizens?s conveniently. A lot of Azerbaijani sportmen won Olympic, World and European Championships in Soviet Union national teams. In the first years of independence the economic and political instability of the country has effected to sport. Azerbaijan started to show herself since the middle of 1990?s in the sport field. Through the government support into sport, Azerbaijan have got very important achievements in many international sport organizations. These triumphes were especially gained on individual sports. Also, a lot of international sport organizations were held in Azerbaijan. However, the sport has been managed centrally during Soviet era, nowadays there is a sport management structure which is similar to Turkey?s sport management structure. Azerbaijan State Academy of Physical Education and Sport (which is the sole sport academy of country involved in bachelor and master level education) has been educated so many physical education specialists and created serious number of scientific studies until now.Key Words: Azerbaijan, Socialism, Soviet Union, Sport Management, Sport.