Kamu gelirleri ile kamu harcamaları arasındaki iktisadi ilişki: 1980 sonrası Türkiye örneği
The economic relation between public revenue and public expenditure: A modal of Turkey after 1980
Yazar: MÜSLÜM KAYMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRE ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Kamu gelirleri = Public revenues ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Kamu hizmetleri = Public services ; Vergiler = Taxes

Özet:
Toplum hayatının gereklerinden olan birlikte yaşama durumu, kitlesel ihtiyaçların da topluca karşılanmasını beraberinde getirmiştir. Bu kapsamda toplumun ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla devletin yaptığı harcamalar literatürde 'kamu harcamaları' olarak anılmaktadır. Kamu harcamalarıyla toplumun temel ihtiyaçları olan güvenlik, sağlık ve eğitim gibi gereksinimler karşılanmaktadır. Devlet bu ihtiyaçları bizzat kendi karşılayabileceği gibi özel sektör vasıtasıyla da hizmetlerini gerçekleştirebilir. Özel sektöre hizmet gördürme şekillerinden hizmetin niteliğine uygun olanı seçilerek kamu hizmeti sunulabilir. Fakat burada da hizmetin gereği gibi yerine getirilip getirilmediği kamu idaresinin kontrolündedir.
Toplumun ihtiyaç duyduğu hizmetlerin kimin tarafından sunulduğu fark etmeksizin bu hizmetlerin gerçekleştirilebilmesi için kaynağa ihtiyaç duyulacaktır. Bu kaynak kamu gelirleri yoluyla oluşturulmaktadır. Devletin egemenlik gücüne dayalı olarak topladığı vergiler başta olmak üzere birçok gelir kaynağı bulunmaktadır. Bu gelir kaynakları genellikle çeşitli sınıflandırmalara tabi tutularak irdelenmektedir. Gelir kaynakları gibi harcamalar da özellik ve faydalarına göre kendi içinde ayrıma tabidirler. Devlet, devlet olma vasfından dolayı toplumsal hayatta pozitif ayrımcılığa tabi olması gereken yaşlı, hasta, malul, engelli bireyler için yapacağı transfer harcamaları gibi giderleri ile sosyal adaleti de sağlamaya yönelik kamu giderleri gerçekleştirmektedir.
Kamu gücü tarafından toplum hayatının gereklerine ve ihtiyaçlarına binaen gerçekleştirilen harcamaları açıklamaya yönelik çalışmalar mali literatürde önemli yer tutmaktadır. Çalışmalarda salt ekonomik verilere yer verilmemiş, araştırma dönemindeki dünyanın siyasal ve sosyal şartları da dikkate alınmıştır.
Granger Nedensellik Testi sonuçlarına göre; Türkiye ekonomisinde genel bütçe gelirleri ile merkezi yönetim bütçe giderleri, personel giderleri, mal ve hizmet alım giderleri, sermaye giderleri ve faiz giderleri arasında çift yönlü bir nedensellik bulunurken; genel bütçe gelirlerinden cari transferlere doğru tek yönlü bir nedensellik bulunmaktadır. Çalışmamızda da 1980 yılı sonrası Türkiye'sinde kamu gelirleri ve kamu harcamaları arasındaki iktisadi ilişki üzerinde durulmuştur.

Abstract:
Living together, which is one of the necessities of social life, brought along providing the needs of the masses. In this context, state's expenditures so as to fulfill the requirements of the society are referred to as "public expenditures" in the literature. Fundamental demands of the society such as security, health and education are compensated through public expenditures. Either the state or through the private sector, these requirements may be ensured. Public services could be offered by choosing the one appropriate among the methods of provided services to the private sector. However, whether or not the service is properly performed, is under the control of the public administration.
Regardless of whom ensures the services required by the society, resources will be needed to realize these services. This source is generated through public revenues. The state has abundant sources of income; mainly taxes collected based on its sovereign power. These sources of income are generally examined by being subject to various classifications. Alike the income sources, expenditures are also subject to differentiation according to their features and benefits. The state realizes public expenditures such as transfer expenses for elderly, sick and disabled individuals who should be subject to positive discrimination in social life due to its statehood and public expenditures to ensure social justice.
Studies aimed at explaining the expenditures made by the public power in accordance with the requirements of community life have an important place in the fiscal literature. In this study, not only the economic data, but also the political and and social conditions of the world during the research period were taken into consideration.
According to the Granger Causality Test Results; on the one hand, it is found a bidirectional causality in budget revenues with the central government budget expenditures, personnel expenses, purchases of goods and services expenditures; on the other hand, it is found one-way causality from general budget revenues to current transfers, in Turkey's economy. In our study, it is mainly focused on the economic relations between public revenues and public expenditures after the period of 80's.