Spinoza ve İbnü'l-Arabî'de özgürlük sorunu
The problem of freedom in Spinoza and Ibnü'l Arabî
Yazar: SEFA ARICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS ÖZDEMİR
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Mistik düşüncenin biçimlerinden biri olan vahdet-i vücûd ve panteizm arasındaki ilişki uzun zamandır tartışılan bir konudur. Bu konuda farklı görüşler bulunmaktadır. Kimilerine göre vahdet-i vücûd, panteist bir öğreti iken, kimilerine göre bunların birbiri ile hiçbir alakası yoktur. Bu tartışmalar incelendiğinde, mevzu bahis konunun tartışma zeminin varlık alanında yer aldığı görülmektedir. Öte yandan panteizm öğretisinin özgürlük meselesi ile ilişkisi de oldukça dikkat çekicidir. Biz bu çalışmamızda bu ilişkiye odaklanmaktayız. Bu sebeple ahlak, özgürlük, ruh-beden ilişkisi gibi çeşitli meseleleri, varlık sorunu temelinde ele almak niyetindeyiz. Vahdet-i vücûd ve panteizmin akla ilk gelen iki büyük temsilcisi olan Spinoza ve İbnü'l-Arabî üzerinden bu sorunları ele almayı amaçlamaktayız. Bu çalışmamızda ilk bölümde panteizmin özgürlükle ilişkisi, sonrasında ise her iki yazarın panteistliği üzerine yapılan değerlendirmeleri aktaracağız. Genel bir bilgilendirme mahiyetinde olan bu bölümün akabinde, ikinci bölümde her iki düşünürün varlık anlayışlarını karşılaştıracağız. Son bölümde ise Spinoza ve İbnü'l-Arabî'nin karşılaştırmalı olarak özgürlükle ilgili birçok farklı alanda değerlendirmesi yapılacaktır. Her karşılaştırma bölümünde benzerlikler ve farklılıkları tespit etmeye çalışarak makul bir sonuca ulaşmaya çalışacağız. Sonuç olarak temel sorun belirlenimci bir dizgeye sahip olan her iki düşünürün, buradan hareketle özgürlüğe ne türden bir imkân tanıdıklarıdır. Aynı zamanda bu belirlenimci sistemde Spinoza ve İbnü'l-Arabî'nin insana nasıl bir misyon yükledikleri sorusuna cevap arayacağız. Yapacağımız bu çalışmada İbnü'l-Arabi düşüncesinde temel tartışma konularından özgürlüğü, Spinozacı bakış açısından ele almanın olanaklarını da ortaya koyacağız. Böylece özgürlüğe dair tartışmaları bu iki düşünürün görüşlerinden hareketle ele almış olacağız. Son tahlilde bu konuyla alakalı tartışmaları farklı bir zemine taşıyarak katkı sağlama niyetindeyiz.

Abstract:
The relationship between Vahdet-i Wujud and Pantheism, one of the forms of mystical thought, is a long-term issue. There are different opinions on this subject. According to some, while Vahdet-i Vücûd is a pantheist doctrine, some have nothing to do with each other. When these discussions are examined, it is seen that the issue of discussion is located in the field of assets. On the other hand, the relationship between pantheism with the question of freedom is remarkable. In this study, we focus on this relationship. For this reason, we intend to deal with various issues such as morality, freedom, spirit-body relationship on the basis of the problem of being. We aim to address these problems through Spinoza and Ibn al-Arabi, the two great representatives of Vahdet-i Vücûd and Pantheism. In this study, in the first chapter, we will convey the evaluations of pantheism with freedom and then on the pantheism of both writers. After this section, which is a general information, we will compare the understanding of existence of both thinkers in the second section. In the last section, Spinoza and Ibn al-Arabi will evaluate in many different fields of freedom. In each comparison section, we will try to achieve a reasonable result by trying to determine similarities and differences. As a result, the main problem is what kind of possibilities of both thinkers, who have a determinant string, give freedom to freedom. At the same time, we will seek answers to the question of how Spinoza and Ibn al-Arabi put on human beings in this determinant system. In this study, we will also reveal the possibilities of addressing the fundamental debate from the main discussion of Ibn al-Arabi. Thus, we will discuss the debates on freedom with the views of these two thinkers. In the last analysis, we intend to contribute by carrying the discussions on this issue to a different ground.