Tekirdağ ilinde bulunan süt sığırcılığı işletmelerinde sağım hijyeni uygulamaları ile tank sütü somatik hücre ve toplam bakteri sayılarının karşılaştırılması
The comparison of milking hygiene with bulk tank somatic cell count and total bacterial count in dairy herds in Tekirdağ province
Yazar: SILA TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. DUYGU BAKİ ACAR
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Bakteriler = Bacteria ; Hijyen = Hygiene ; Mastit = Mastitis ; Somatik hücre sayısı = Somatic cell count ; Süt inekleri = Dairy cows ; Süt sağım makinesi = Milking machine ; Süt sağımı = Milking ; Süt sığırları = Dairy cattles ; Tekirdağ = Tekirdağ ; İnek sütü = Cow milk

Özet:
Tekirdağ İlinde Bulunan Süt Sığırcılığı İşletmelerinde Sağım Hijyeni Uygulamaları ile Tank Sütü Somatik Hücre ve Toplam Bakteri Sayılarının Karşılaştırılması
Sunulan tez çalışması ile Tekirdağ ilindeki süt işletmelerinin meme sağlığı ve sağım hijyeni uygulamalarının incelenmesi, işletmelerden alınan tank sütü örneklerinde SHS ve toplam bakteri sayısı sonuçlarının değerlendirilmesi ve elde edilen sonuçların karşılaştırılarak ortaya çıkan eksiklik ve hataların ortaya konulması amaçlandı. Çalışmada kullanılan tank sütü örnekleri Tekirdağ ilinde bulunan aile tipi süt işletmelerinden elde edildi. Tekirdağ ilinin farklı bölgelerde bulunan 50 farklı işletme seçilerek, otomatik karıştırıcı ile sürekli karıştırılan içi soğutulmuş süt dolu tanklardan 150 ml'lik steril kaplarla steril bir şekilde süt örnekleri alındı. Süt örneklerinde SHS ve toplam canlı bakteri sayısı Bentley FTS/FCM Combi 400 cihazı ile ölçüldü. Tank sütü örneklerinin alındığı gün aynı işletmelerin çalışanlarına ya da işletme sahiplerine anket uygulaması yapılarak işletmede uygulanan mastisis kontrol programlarına ait bilgiler değerlendirildi.   
Alınan tank sütü örneklerinde SHS ortalaması 560.204,08 (±12.399,769) hücre/ml, toplam canlı bakteri sayısı ortalama 1.796.718,36 (±156.573,31)  kob/ml olarak tespit edildi. Ankete verilen yanıtlar değerlendirildiğinde, işletmelerde sağmal inek sayısı ortalama 19,74 olarak belirlenirken, günlük süt üretim miktarı ortalama 347,24 litre ve inek başına ortalama günlük süt üretim miktarı 23,20 litre olarak tespit edildi. 50 işletmenin 43'ünde herhangi bir personel çalışmadığı ve tüm işlemlerin aile fertleri tarafından gerçekleştirildiği, 7 işletmede ise yalnızca 1 adet personel çalıştığı öğrenildi.  İşletmelerin tamamında sabah-akşam olmak üzere günde 2 kez sağım yapıldığı; 41 adet işletmede yarı otomatik sistem ve 9 adet işletmede otomatik sağım sistemlerinin kullanıldığı; yalnızca 10 adet işletmede özel sağımhane bölümünün bulunduğu ve diğer 40 işletmede herhangi bir sağımhane bölümünün olmadığı belirlendi. İşletmelerde sağım öncesi meme başlarının yıkanması, kurulanması, teat dipping, ön sağım ve ön sütün kontrolü, kuru dönem idresi ve meme sağlığı kontrollerinin neredeyse hiç uygulanmadığı görüldü.  
İnek başına ortalama günlük süt üretim miktarı ile SHS arasında pozitif bir korelasyon bulunurken, sağım sisteminin bakım sıklığı ve her bir inek için ortalama sağım süresi ile SHS arasında negatif bir korelasyon olduğu tespit edildi (p<0,05). Sağım sisteminin bakım sıklığı ve ortalama sağım süresi ile toplam canlı bakteri sayısı arasında da, SHS'nda olduğu gibi negatif korelasyon belirlendi (p<0,05). İşletmedeki hayvan sayısı ve sağmal inek sayısı ile bakım sıklığı arasında negatif korelasyon orta derecede önemli bulunurken (p<0,05), yine hayvan sayısı ve sağmal inek sayısı ile ortalama sağım süresi arasında yüksek derecede önemli korelasyon belirlendi (p<0,01)
Sonuç olarak, Tekirdağ ilinde bulunan küçük ve orta ölçekli aile tipi sütçü işletmelerde tank sütü SHS ve toplam canlı bakteri sayısının kabul edilebilir değerlerin üzerinde olduğu, bunun sebebinin işletmelerde uygulanmayan veya dikkat edilmeyen meme sağlığı kontrol programları olabileceği kanısına varıldı. Bu bölgedeki sütçü işletmelere gerek Tarım ve Orman Bakanlığı'nın ilgili bölümlerince, gerekse bölge üniversitelerinin ilgili bölümlerinde görevli öğretim üyeleri ve bölge Veteriner Hekimler Odaları tarafından bu konuda yoğun eğitim seminerleri ve/veya bilgilendirme toplantılarının yapılmasının uygun olacağı kanaatine varıldı.       
Anahtar Kelimeler: İnek, Tank Sütü, Somatik Hücre Sayısı, Toplam Bakteri Sayısı, Mastitis Kontrol Programları

Abstract:
The Comparison of Milking Hygiene with Bulk Tank Somatic Cell Count and Total Bacterial Count in Dairy Herds in Tekirdağ Province
The investigation of mammary health and milking hygiene procedures, bulk tank milk SCC and total viable bacterial counts, and detecting deficiencies and mistakes following the comparisons of results in Tekirdağ province were aimed. The bulk tank milk samples were collected from 50 family farms. 150 ml of sterile milk samples were taken from cooled mixing milk tanks. Somatic cell counts and total viable bacterial counts were analyzed using by Bentley FTS/FCM Combi 400. On the milk sampling day, a questionnaire was filled out to farm personal or owner to evaluate mastitis control programs applied in the farms. 
In the bulk tank milk samples, mean SCC was found 560204.08 (±12399.769) cells/ml, and mean total viable bacterial count were found 1.796.718,36 (±156.573,31) CFU/ml. Mean milch cow number was detected as 19.74, daily milk production was 347.24 liters, and mean milk production per cow was 23.20 liter according to survey results. There were any milking staff was working in the 43 farms, milking process was performing by family members, milking was twice a day, semi-automatic milking system was using in the 41 farms and automatic system was using in the 9 farms, and only 10 farms had milking parlors. It was detected that premilking cleaning and drying, teat-dipping, strip before milking, dry-cow management and mastitis control program procedures were using hardly ever. 
There was a positive correlation between mean daily milk production and SCC; a negative correlation between milking system general overhaul frequency/milking time per cow and SCC (p<0.05). Negative correlation was found between milking system general overhaul frequency/ mean milking time per cow and total viable bacterial count similar to SCC (p<0.05). There was a negative correlation between animal number/milch cow number in the farm and milking system general overhaul frequency (p<0.05); a significant correlation between animal number/milch cow number in the farm and mean milking time per cow were found (p<0.01).
In conclusion, SCC and total viable bacterial count were higher than acceptable values due to the insufficient practice of mastitis control programs in the small and middle family farms in Tekirdağ province. It was considered that some education seminars and/or contact meetings about this issue by Ministry of Agriculture and Forestry, Veterinary Faculties and regional chambers of veterinarians should be planned. 

Keywords: Cow, Bulk Tank Milk, Somatic Cell Count, Total Viable Bacterial Count, Mastitis Control Programs