Tehdit manipülasyonu ve olumlu bilgilendirmenin örtük ve açık tutumlar üzerindeki etkisi
The effects of threat manipulation and positive information on implicit and explicit attitudes
Yazar: AHMET YASİN ŞENYURT
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilgilendirme = Informing ; Bütünleşik tehdit teorisi = Integrated threat theory ; Kalıp yargılar = Stereotypes ; Tehdit = Threat ; Önyargı = Prejudice ; Örtük tutumlar = Implicit attitudes

Özet:
Örtük Çağrışım Testi literatürde farklı gruplara yönelik örtük tutumları ölçmek
için en sık kullanılan ölçme araçlarından biridir. Buna karşın, bu testin ülkemizdeki
kullanım alanı oldukça sınırlı kalmıştır. Bu tez kapsamında Örtük Çağrışım Testi'nin
açık kaynak kodlu olarak Türkçe'ye kazandırılması ilk amaçtır. İkinci olarak, gerçekçi
ve sembolik tehdit manipülasyonlarının Kürtlere ve Suriyelilere yönelik örtük ve açık
tutumlar üzerindeki etkisi de incelenmiştir. Son olarak, olumlu bilgilendirme
metinlerinin Kürtlere yönelik örtük ve açık tutumlar üzerindeki etkisi incelenmiştir.
İlk çalışmada gerçekçi tehdit manipülasyonuna maruz kalan katılımcıların,
kontrol grubuna göre daha fazla örtük olumsuz tutum gösterdiği bulunmuştur. Ayrıca
temas kalitesinin, temas miktarı ile gelecekteki temas isteği arasındaki ilişkide tam
aracılık etkisi olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar Temas Kuramı ve Bütünleşik Tehdit
Kuramı ile tutarlıdır.
İkinci çalışmada Kürtlerden kaynaklı gerçekçi tehdit manipülasyonuna maruz
kalan katılımcılarda Kürtlere yönelik olumsuz örtük tutumların arttığı saptanmıştır.
Kürtlerden kaynaklı tehdit manipülasyonuna maruz kalan gruplarda örtük tutumlar ile
etnik kimliğe bağlılık arasında ilişki bulunmuştur. Öte yandan, Suriyelilere yönelik manipülasyon alan grupta bu ilişki bulunmamıştır. Bu bulgu örtük tutumların erken
yaşam olaylarıyla şekillendiği görüşünü desteklemektedir.
Son çalışmada ise olumlu bilgilendirme türlerinin Kürtlere yönelik örtük ve açık
tutumlar üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı bulunmuştur.
Çalışmalarda elde edilen bulgular bir bütün olarak değerlendirildiğinde temas
kalitesinin dış gruplara yönelik tutumların önemli bir role sahip olduğu gözükmektedir.
Örtük Çağrışım Testi ise etnik tutumların ölçülmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçme
aracı olarak değerlendirilmektedir.

Abstract:
The Implicit Association Test is one of the most commonly used measurement
tools to measure implicit attitudes towards different groups in the literature. However,
the use of this test in our country is very limited. In this thesis, it is the first aim to bring
Implicit Association Test to Turkish language with open source code. Secondly, the
effects of realistic and symbolic threat manipulations on implicit and explicit attitudes
towards Kurds and Syrians will also be examined. Finally, the effect of positive
informative texts on implicit and explicit attitudes towards the Kurds will be examined.
In the first study, the participants in realistic threat manipulation condition were
found to have a more negative attitude than those in control group. It was also found
that interaction quality was a full mediator of the relationship between the amount of
interaction and the desire for future interaction. These results are consistent with the
Contact Theory and the Integrated Threat Theory.
In the second study, it was found that negative implicit attitudes towards Kurds
were increased in participants who exposed to realistic threat manipulation. In the
groups exposed to the manipulation of threats originating from the Kurds, there was a
relationship between implicit negative attitudes and commitment to ethnic identity. On the other hand, this relationship was not found in the group receiving manipulation for
the Syrians. This finding supports the idea that implicit attitudes are shaped by early life events.
In the last study, there was no effect of positive informative types on the implicit
and explicit attitudes towards Kurds.
When the findings obtained in three studies are evaluated as a whole, the
interaction quality seems to be an important determinant of attitudes towards external
groups. In addition to this, the Implicit Association Test was found as a valid and
reliable measurement tool to measure implicit ethnic attitudes.