Radyoterapide kullanılan bilgisayarlı tedavi planlama sistemlerinin kalite güvenirliliği ve klinik uygulamalardaki doğruluğunun araştırılması
Investigation of the quality assurance and accuracy at clinic applications of computerized treatment planning systems used at radiotherapy
Yazar: YILDIRAY ÖZGÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR SOYUER
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı / Radyoterapi Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Kalite güvence sistemi = Quality assurance system ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu çalışmada, kliniğimizde kullanılan EclipseTMv7.5.51 Tedavi Planlama Sistemi (TPS)'nin mevcut olan dozimetrik ölçüm sistemleri kullanılarak ve literatürde yer alan kalite güvenirlilik (QA) prosedürlerinin uygulanması amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda, TPS'nin QA'i hakkında yayınlanan en kapsamlı rapor olan IAEA TRS-430 raporu, kliniğimizde uygulanan tedavi tekniklerine göre uyarlandı. Bu raporun klinik kullanıma yetkilendirme prosedüründe yer alan dışarıdan radyoterapi yetkilendirme ve kapsamlı klinik testler uygulandı. Bazı testler için, AAPM, NCS ve ESTRO gibi grupların yayınladığı raporlardan yararlanıldı.TPS`nin QA'i için öncelikle hem tedavi cihazının hemde testlerde kullanılacak olan dozimetrik ölçüm sistemlerinin kalite kontrolleri ve kalibrasyonları yapıldı. QA testleri, su fantomu, katı su fantomu, rando fantom ve özel oluşturulmuş fantomlar üzerinde uygulandı. Test ölçümleri, fantomlar üzerinde yarıiletken diyotlar, farmer tipi iyon odalar, paralel plate iyon odası, film dozimetri ve TLD'ler yardımıyla gerçekleştirildi.Çalışmada, testler için TPS'nde oluşturulan planların hesaplamaları ile bu planlara uygun olarak tedavi cihazındaki ışınlamalardan alınan ölçümler karşılaştırıldı. Bu karşılaştırmada, ışınlanan ortamda farklı doz ve doz gradiyentine sahip bölgeler ayrı ayrı incelendi. Bunun sonucu olarak, ?1, ?2, ?3, ?4, ?50-90, ?R85, ?Rp ve RW50 bölgesel doz sapma değerleri elde edildi. Bu sapmaların istatistiksel olarak incelenmesiyle, her bir bölgesel doz sapmaya karşılık gelen güvenilen limit değerleri ( ? ) hesaplandı. Güvenilen limitlerin uygulanan testin karmaşıklığına bağlı olarak belirlenmiş tolerans değerlerin içinde kalıp kalmadığı kontrol edildi. Ayrıca, literatürde konuyla ilgili diğer raporlar ile karşılaştırıldı.Sonuç olarak, uygulanan testlerin sonuçları genelde toleransların içinde kaldığı, bazı durumlarda ise toleransların dışına çıktığı gözlendi. Sonuçların, literatürde konuyla ilgili diğer raporlar ile uyumlu olduğu görüldü. Ayrıca, uygulanan testlerde bulunan sapmaların yönelimleri saptandı.Kliniğimizde kullanılan EclipseTMv7.5.51 TPS'nin QA'i yapılarak, hasta tedavilerinde kullanılmasında hiçbir sakınca olmadığı görüldü. Sadece, hasta tedavi planlamalarında kullanılan parametreler için çalışmamızda tespit edilen hatalar göz önünde bulundurulmalıdır.Anahtar kelimeler: Tedavi Planlama Sistemi, Kalite Güvenirlilik, Bölgesel Sapma, Güvenilen Limit.

Abstract:
Application of the Quality Assurance (QA) procedures in the literature of EclipseTMv7.5.51 Treatment Planning System (TPS) by using dosimetric measurement system has been intended in this study. For this purpose, the IAEA TRS-430 report which is the most comprehensive report of TPS published on QA has been adapted to the treatment techniques used in our clinic. External beam commissioning and overall clinic tests which are in the commissioning of clinical use procedures of this report has been applied. Reports published by groups like AAPM, NCS and ESTRO were referred for certain tests.The quality control and calibration of dosimetric measurement systems were done first for the QA of TPS. The QA tests were applied on water phantom, solid water phantom, rando phantom and specially formed phantoms. The test measurements were taken through semiconductor diodes, farmer type ion chambers, parallel plate ion chambers, film dosimetry and TLD?s on phantoms.The calculations of the plans formed at the TPS for the tests and measurements taken from the irradiations of the treatment device has been compared at the study. Areas that have different doses and dose gradients at the irradiated medium have been investigated separately at this comparison. As a result of this, ?1, ?2, ?3, ?4, ?50-90, ?R85, ?Rp and RW50 local dose deviation values have been obtained. The confidence limit values ( ? ) corresponding to each local dose deviation have been calculated by the statistical examination of these deviations. Whether or not the confidence limits are within the tolerance values determined according to the complexity of the test conducted has been controlled. Furthermore, it has been compared with the other reports in the literature.In conclusion, it has been observed that the test conducted is generally within tolerance and are outside of tolerances in some cases. It has been seen that the results are compatible with the other reports on the subject in the literature. In addition the trends of the deviations found in the tests conducted have been determined.The QA of the EclipseTMv7.5.51 TPS used in our clinic has been done and it has been found that there are no reservations in its use in patient treatment. Only the errors found in our study for the parameters used in patient treatment planning has to be considered.Key words: Treatment Planning System, Quality Assurance, Local Dose Deviation, Confidence Limit.