Akça armudu (Pyrus communis L.) için uygun tozlayıcıların belirlenmesi
Determination of appropriate pollinators for Akça pear cultivar (Pyrus communis L.)
Yazar: AYŞEN ALAY
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE DUMANOĞLU
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ahlat = Wild pear ; Armut = Pear ; Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Pyrus communis = Pyrus communis ; Çiçek tozu = Pollen

Özet:
Bu çalışma 1996-1997 yılları arasında Ankara koşullarında Akça armudu (Pyrus communis L.) için tozlayıcı olarak Ankara, Beurre Clairgeau, Passe Crassane, Williams armut (P. communis L.) çeşitleri ve bir ahlat tipinin (Pyrus elaeagrifolia Pallas) kullanım olanaklarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Ayrıca, Akça armudunun bu tip ve çeşitler için tozlayıcılık özellikleri de incelenmiştir. Her iki deneme yılında da tip ve çeşitlerin çiçeklenme periyotları Akça ile uyum göstermiştir. Bu tip ve çeşitlerin çiçek tozlarının çimlendirilmesinde asılı damla yöntemi kullanılmıştır. %10 sakkaroz + 20 mg/1 borik asit solüsyonu içerisinde çiçek tozu çimlenme oranları, 1996'da %46.3 - 54.3 arasında değişmiştir. 1997'de çiçek tozu çimlenme oranı en yüksek %62.9 ile ahlat tipinde, en düşük ise Akça ve Passe Crassane armut çeşitlerinde sırasıyla %47.7 ve %46.1 olarak belirlenmiştir. Laboratuvar koşullarında yapılan tuzlamalardan 2, 4 ve 6 gün sonra alınan örneklerde fhıoresans mikroskop ile dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozu ve dişicik borusunun dip kısmına ulaşan çiçek tozu çim borusu sayılan ve dişicik borusu içerisinde en iyi gelişen çim borusunun uzunluğu belirlenmiştir. Akça armudunun farklı tip ve çeşitlerle tozlanmasından sonra dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozu miktarı 5.7±0.8 ile 40.6+0.8 arasında değişmiştir. Uyuşmaz Akça x Akça kombinasyonunun dışında dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozlarının %2.0 - 16.8'inin (0.8±0.2 - 4.7±0.2) çim borusu dişicik borusunun dip kısmına ulaşmıştır. Bu kombinasyonlarda çim borusunun uzunluğu 59751118 p. ile 8343±127 n arasında belirlenmiştir. Deneme sonucunda, Ankara, Beurre Clairgeau, Passe Crassane armut çeşitleri ve Ahlat tipinin, Akça armudu için uygun tozlayıcılar olduğu belirlenmiştir. Belirtilen tip ve çeşitlerin Akça armudu ile tozlanmasından 2, 4 ve 6 gün sonra dişicik tepesinde çimlenen çiçek tozu sayısı 9.2±0.8 ile 46.7+0.9, dişicik borusunun dip kısmına ulaşan çiçek tozu çim borusu sayısı O.OtO.O ile 2.3+0.1, çiçek tozu çim borusu uzunluğu 820±128 ile 8550±128 arasında değişmiştir. Akça armudunun, Beurre Clairgeau ve Passe Crassane çeşitleri için iyi bir tozlayıcı olduğu saptanmıştır.

Abstract:
This research was carried out in Ankara conditions between 1996-1997 in order to determine possibilities of 'Ankara', 'Beurre Clairgeau', 'Passe Crassane', 'Williams' pear (Pyrus communis L.) cultivars and a type of Pyrus elaeagrifolia Pallas as pollinator for 'Akça' pear (P. communis L.) cultivar. In addition characteristics of 'Akça' as a pollinator were also investigated for this type and cultivars mentioned above. In both years, flowering periods of type and cultivars were corresponded with that of 'Akça'. The hanging drop method was used for pollen germination of the type and cultivars. The germination ratios of pollen in a solution containing 20 mg/1 boric acid and 10% sucrose have changed between 46.3 - 54.3% in 1996. In 1997, the highest pollen germination ratio was in Pyrus elaeagrifolia Pallas with 62.9% and the lowest in 'Akça' and 'Passe Crassane' with 47.7% and 46.1%, respectively. Pollen numbers germinated on stigma, pollen tube numbers reached stylar base and length of pollen tube showing the best development through style were determined with fluorescence microscopy in samples taken 2, 4 and 6 days after pollination in laboratory conditions. Pollen number germinated on stigma of 'Akça' after pollination with different type and cultivars was between 5.7+0.8 and 40.6±0.8. 2.0 - 16.8% (0.8±0.2 - 4.7±0.2) of pollen germinated on stigma reached stylar base with the exception of 'Akça x Akça' incompatible combination. In these combinations, pollen tube length was found between 5975±118 \i and 8343±127 \i. As a result of the experiment, 'Ankara', 'Beurre Clairgeau', 'Passe Crassane' and the type of Pyrus elaeagrifolia Pallas were determined as appropriate pollinators for 'Akça'. In mentioned type and cultivars 2, 4 and 6 days after pollination with 'Akça', pollen number germinated on stigma was changed between 9.2+0.8 and 46.7±0.9, pollen tube numbers reached stylar base was between 0.0±0.0 and 2.3±0.1, pollen tube length was 820+128 and 85501128. Results showed that 'Akça' was a good pollinator for 'Beurre Clairgeau' and 'Passe Crassane'.