Farklılaştırılmış öğretim yaklaşımına ilişkin bir durum çalışması
A case study of differentiated instruction approach
Yazar: SAADET ZORALOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ALİ EKBER ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / İlköğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bireysel farklılık = Individual difference ; Farklılaştırılmış öğretim = Differentiated instruction ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, bir sınıf öğretmeninin farklılaştırılmış öğretim yaklaşımı ile ilişkilendirilebilecek uygulamalarını tespit etmek ve bu uygulamaları detaylı bir şekilde betimlemektir. Bu amaç doğrultusunda öğrenme-öğretme sürecince farklılaştırılmış öğretim yaklaşımı ile örtüşebilecek durumlar ve bu yaklaşımı destekleyecek uygulamaların neler olduğu incelenmiştir. Ayrıca öğrenme-öğretme sürecinde farklılaştırmayı gerektiren ama farklılaştırılmayan durumların neler olduğu da detaylı bir şekilde betimlenmiştir.
Araştırma, 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Ankara'nın bir ilçesindeki tipik örneklem yöntemi ile seçilen bir okuldan katılan bir birinci sınıf öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Nitel yöntem benimsenerek tekli durum çalışması şeklinde desenlenen araştırmada veriler gözlem, görüşme, doküman ve sınıf materyallerinden elde edilmiştir. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmış, analiz sonuçları anlatı biçiminde yazılarak doğrudan alıntılarla desteklenmiştir.
Elde edilen bulgular doğrultusunda, sınıf öğretmeninin bazı öğrenci özelliklerini dikkate alarak öğretimi bazı boyutlarda farklılaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen, öğretimin farklılaştırılmasında öğrencilerin düşük hazırbulunuşluk seviyesi, öğrenme stili, sosyo-kültürel durum ve özel gereksinimini dikkate almaktadır. Bu özelliklere göre içerik, süreç ve öğrenme ortamında çeşitli uyarlamalar yapmaktadır. Öğretmenin bu uyarlamalarını destekleyecek nitelikte kullandığı materyal, yöntemler ve değerlendirme teknikleri ile kendine özgü sınıf yönetimi anlayışı, kullandığı dil ve eğitim felsefesi, öğretimi farklılaştırmasına yardımcı olmaktadır.
Katılımcı öğretmenin öğretimi farklılaştırmadığı bazı durumlar bulgular arasındadır. Öğretmenin öğretimi farklılaştırırken öğrencilerin ilgisini ve yüksek hazırbulunuşluk seviyesini dikkate almadığı durumlar olmuştur. Kimi zaman öğretimi ürün, içerik, süreç gibi boyutlarda farklılaştırmadığı görülmüştür. Öğretimi farklılaştırma ilkelerinden olan esnek gruplama yapmaması, ön değerlendirme tekniklerini kullanmaması, materyal eksikliği ve ev ödevlerinin farklılaştırılmaması, farklılaştırılmış öğretime yardımcı olan uygulamaların eksikliğine ilişkin bulgular arasındadır.


Anahtar sözcükler: Bireysel farklılıklar, farklılaştırılmış öğretim, farklılaştırılmış öğretim uygulamaları

Abstract:
The purpose of the study is to determine a classroom teacher's practices that can be associated to differentiated instruction approach, and describe these practices in detail. In line with this purpose, the situations related to differentiated instruction approach in teaching-learning process and the implementations supporting this approach were examined. The practices which required to be differentiated, yet failed to do so were also described in detail.
This study was conducted in 2015-2016 academic year with a first grade classroom teacher working at a public school in Ankara, which was chosen with typical case sampling. In this qualitative case study, the data were collected through observation, interview, documentation, and classroom artifacts. The data were analyzed using content analysis, and the findings were listed narratively which were supported with direct quotations from the data.
Based on the findings, it was revealed that the classroom teacher differentiated the instruction at certain aspects of teaching considering certain features of students. The teacher differentiated the instruction considering low readiness level, learning styles, socio-cultural features, and special needs of the students. In accordance with these features, the teacher made various adaptations on the content, process, and learning environment. The materials, approaches, assessment techniques, together with her own understanding of classroom management, his/her classroom language, and teaching philosophy helped differentiating the instruction.
The data reflected teacher did not differentiate the instruction in some situations. There were also situations where the teacher did not consider students' interest and high readiness level while differentiating the instruction. It was observed that she occasionally did not differentiate the instruction in terms of product, content, and process. The lack of flexible grouping, pre-assessment techniques, materials, and differentiated homework were among the findings related to the application that contribute to the differentiated instruction.


Keywords: Individual differences, differentiated instruction, differentiated instruction practices