Modern ulus-devlette şehitlik
Martyrdom in the modern nation-state
Yazar: AYŞENUR HARMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AKGÜL ; DOÇ. DR. ARİF KORKMAZ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ BAYER
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Din sosyolojisi = Religious sociology ; Din-devlet ilişkileri = Religion-state relationship ; Modern devlet = Modern state ; Ulus-devlet = Nation-state ; Şehitlik = Graveyard

Özet:
Şehitlik, dini referansları olan bir kavramdır. Modern ulus-devlet ise laik temeller üzerine kurulmuş seküler bir kurumdur. Çalışmamızda "Modern ulus-devlet seküler yapısına rağmen hangi nedenlerle dini referansı olan şehitlik olgusundan vazgeçememiş ve bu dini olguyu seküler yapısına nasıl eklemlemiştir?" sorusuna cevap aranmıştır. Amacımız, içinde yaşadığımız dünyada hâkimiyeti devam eden ulus-devlet yapısının, kutsalla olan ilişkisini çözümleyerek şehitliğin bu yapıdaki tekabüliyetini anlamaktır. Bu çalışmada literatür taraması yöntemi kullanılmıştır. şehitlik, devlet-yurttaş ilişkisi ve sosyo-politik ilişkiler açısından ele alınmıştır. Çalışmamızda öncelikle toplumsallığın oluşumu incelenmiş ve toplumsallığın temelindeki parametreler belirlenmiştir. şehitliğin toplumsallıkla olan ilişkisi çözümlenmiş, tarihsel süreçte ve dini geleneklerde şehitliğe yüklenilen anlam ve şehitliği arzu edilir kılan motivasyonlar, kavramın geçirdiği anlamsal evrim incelenmiştir. Modern ulus-devletin ortaya çıkış sürecinde ve sonrasında kendisini temellendirdiği zemin ve anlamlı kıldığı unsurlar tespit edilerek, şehitlikle olan ilişkisi irdelenmiştir. Sonuç olarak şehitlik toplumsallığın içerdiği şiddet, kutsal ve feda/kurban ilişkisinin üzerine temellenmiştir. Bu nedenle toplumsallığın olduğu her yerde kurban/feda/şehit vardır. İlkel toplumlardaki kurban, Çok Tanrılı dinlerde feda, Tek Tanrılı dinlerle birlikte şehit olarak karşımıza çıkar. Tarihsel süreçte şehitlik, sosyo-politik anlayışa göre yeni anlamlar ve motivasyonlar kazanmıştır. Çünkü şehitliğin toplumsal düzeni kuran ve koruyan bir işlevi vardır. Ulus-devlet, geleneksel devletin dinsel bağlamları üzerine kendini inşa etmiştir. Bu nedenle tamamen kutsaldan arınmayı ifade etmez. Bunun yerine kendi kutsallarını üreten bir
mekanizması vardır. Bu mekanizma geleneksel dönemdeki şehitlik kavramına kendi kutsalını yükleyerek
"vatan için ölmek" anlamını kazandırmıştır. Bu sayede şehitlik eski işlevini yeni anlamıyla devam
ettirmiştir.

Abstract:
Martyrdom is a concept with religious references. The modern nation-state is a secular
institution based on secular foundations. The study sought to answer the question, ''Why the modern nation-state
isn't forgoing the concept of martyrdom despite its secular structure and how this religious concept is maintained
in the secular structure. The study aimed to understand the correspondence of martyrdom in this structure by
analyzing the relationship of the nation state structure with the sacred in the world we live in. In this study,
literature review method was used. Martyrdom was discussed in terms of state-citizen relations and sociopolitical
relations. First of all, the formation of sociality was examined and the parameters underlying the
sociality were determined. The relationship between martyrdom and sociality has been analyzed. The meaning
attributed to martyrdom in the historical process and religious traditions, and the motivations that make
martyrdom desirable, and the semantic evolution of the concept have been examined. In the process of the
emergence of the modern nation-state and afterwards, the ground on which it based itself and the elements it
made meaningful were determined, and its relationship with the martyrdom was examined. As a result,
martyrdom is based on the violence, sacred and sacriface relationship in the sociality. Therefore, wherever there
is sociality, there is a sacrifice/martyr. It appears as a sacrifice in primitive societies, sacrifice in Polytheistic
religions, and martyrdom with Monotheistic religions. In the historical process, martyrdom has gained new
meanings and motivations according to the socio-political understanding. Because martyrdom has a function that
establishes and protects the social order. The nation-state has built itself on the religious contexts of the
traditional state. Therefore, it does not mean purification from the sacred. Instead, it has a mechanism that
generates its own sacred. This mechanism has given the meaning of "dying for the country" by attributing its
own sacred to the concept of martyrdom in the traditional period. In this way, martyrdom continued its old
function in a new sense.