Eğitim fakültelerindeki öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterlilikleri
General subject area competencies of teacher educators in education faculties
Yazar: FATMA GÖZALAN ÇİÇEK
Danışman: PROF. DR. MEHMET TAŞPINAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim fakülteleri = Education faculties ; Eğitimciler = Educators ; Pedagojik alan bilgisi = Pedagogical content knowledge ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin gereksinim duyduğu öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterliliklerini belirlemek ve öğretmen eğitimcilerinin belirlenen yeterliliklere sahip olmalarına ilişkin algılarının düzeylerini değerlendirmektir. Araştırmada alanyazından yararlanılarak geliştirilen kavramsal çerçeve öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterliliklerinin oluşturulmasında kullanılmıştır. Araştırma tarama modeline göre yürütülmüştür. Öncelikle öğretmen yetiştirme alanında uzman olan öğretmen yeterliklerinin belirlenmesi ile ilgili komitelerde görev almış akademisyenlerle araştırmanın çerçevesine karar vermek amacıyla görüşme yapılmıştır. Ardından Gazi, Ankara ve Hacettepe Üniversitelerindeki toplamda 15 öğretmen eğitimcisinden yeterlilik maddeleri toplanmıştır. Görüşmeler ve literatür taraması ile öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterlilikleri 276 maddelik yeterlilik madde havuzu oluşturulmuştur. Yeterlilik maddeleri uzman görüşüne sunularak toplamda 144 maddeye indirilmiştir. Uzman görüşleri sonucunda geliştirilen ölçme araçlarının ön uygulaması 212 öğretmen eğitimcisi ile yapılmıştır. Ön uygulama sonuçlarına göre, ölçeğin yüksek güvenirlik derecesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca KMO değeri örneklem seçiminin iyi düzeyde olduğunu göstermektedir. Faktör analizinin geçerliliği ve uygunluğunu ölçmek için Bartlett testi uygulanmıştır. Bu sonuçlar veri setinin faktör analizine uygun olduğu göstermektedir. Yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda "öğretmen eğitimcileri genel alan yeterlilik algıları ölçeği"  geliştirilmiştir. Elde edilen tek boyutlu "öğretmen eğitimcileri genel alan yeterlilik algıları ölçeği toplam 106 maddeden oluşmaktadır. Öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterlilik algılarını ölçmek üzere hazırlanan ölçek çevrimiçi ortamda hazırlanarak elektronik posta yoluyla tüm eğitim fakültelerinde görev yapan 8200 öğretim elemanına bu konudaki algılarını belirlemek amacıyla gönderilmiştir. Türkiye'de toplam 789 öğretmen eğitimcisi ölçeğe cevap vermiş ve bu katılım hata payına göre yeterli görülmüştür. Araştırmada elde edilen veriler bilgisayar paket programı kullanılarak çözümlenmiştir. Öğretmen eğitimcilerinin yeterlilik algı düzeyleri öğretmen eğitimcileri genel alan yeterlilik algıları ölçeğine verdiği yanıtlar frekans, yüzde ve medyan değerlerinden elde edilen sonuçlar ışığında yorumlanmıştır. Öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterlilik algılarının cinsiyet, alan gibi değişkenlere göre karşılaştırılmasına ilişkin analizi için dağılımın normal ve homojen olduğu durumlarda t testi ve ANOVA, dağılımın normal ve homojen olmadığı durumlarda ise karşılaştırmalar için parametrik olmayan testlerden Kruskall Wallis ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırmada, öğretmen eğitimcileri kendilerini genel alan bakımından yüksek düzeyde yeterli görmektedirler. Hatta medyan puanı en düşük olan konularda bile öğretmen eğitimcileri kendilerini orta düzeyde yeterli bulmaktadırlar. Öğretmen eğitimcileri özellikle kişisel özellikler ve değerleri konu alan yeterlilik maddelerinde kendilerini oldukça yeterli görmekte iken, öğretmen eğitimcilerinin özellikle yeterlilik algı düzeylerinin en düşük olduğu maddeleri konu edinen alan ise yabancı dildir. Öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterlilik algıları cinsiyete, çalışmakta oldukları üniversite türüne (devlet/vakıf), akademik unvana (Prof. Dr, Doç. Dr. vb.), alanlarına (Eğitim Bilimleri/Alan Eğitimi), öğretmenlik deneyimlerine göre farklılık göstermemekte olup, bu değişkenler açısından katılımcılar kendilerini genel olarak yeterli görmektedir. Öğretmen eğitimcilerinin mesleki kıdemleri arttıkça kendilerini daha yeterli olarak görmektedir. Ayrıca akademik unvan açısından öğretim üyesi ve diğer öğretim elemanları şeklinde sınıflandırmaya göre yeterlilik algıları değişmekte olup öğretim üyeleri kendilerini diğer öğretim elemanlarından daha yeterli olarak görmektedir. Öğretmen eğitimcilerinin genel alan yeterliliklerinin belirlenmiş olması, hem öğretmen eğitimcilerinin mesleki gelişiminde hem de eğitim fakültesine öğretmen eğitimcisi alımında kullanılmasının faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of the current study is to determine the general subject area competencies of teacher educators and to evaluate the teacher educators' perceptions of the extent to which they have these competencies. The conceptual framework developed on the basis of a literature review was used to set up general subject area competencies of the teacher educators.The current study was carried out in line with survey method. First, interviews were conducted with academicians specialized in the field of teacher training and having participated in committees set up to determine teacher competencies. Then, in order to establish the item pool for teacher competencies, a total of 15 teacher educators from the universities of Gazi, Ankara and Hacettepe were interviewed to elicit their opinions about teacher competencies. As a result of these interviews and literature review, a 276-item pool of competencies was formed. Then these items were submitted to the scrutiny of experts and thus it was reduced to 144 items.  Piloting of the developed scale was conducted on 212 teacher educators. According to results of the pilot study, Cronbach Alpha reliability. shows that the scale has a high degree of reliability. Additionally, the KMO value of the scale was measured that selection of sampling is a good level. In order to test validity and appropriateness of factor analysis, Barlett test was applied. The results has shown that data set is convenient to factor analysis. As a result of the exploratory factor analysis conducted on the collected data, "the scale of teacher educators' perceptions of general subject area competencies" was developed. The scale has 106 items. Online version of this scale developed to measure teacher educators' general subject area competencies was prepared and sent to 8200 teacher educators working in all the education faculties through e-mail to elicit their perceptions. A total of 789 teacher educators returned the scale and this return rate was found to be adequate according to the criteria level and margin. The data collected in the current study were evaluated by using a computer program package. The teacher educators' perceptions of subject area competencies were interpreted in light of the results obtained by calculating frequencies, percentages and median values for their responses to the scale items. In cases where the distribution for the analysis aiming to compare the teacher educators' perceptions of general subject area competencies depending on variables such as gender or subject is normal and homogenous, t-test and ANOVA and in cases where the distribution is not normal and variances are not homogenous for comparisons, two non-parametric tests, Kruskal Wallis and Mann-Whitney U test, were used. In the study, it was found that the teacher educators view themselves highly competent in their general subject area. Even in the competency items having the lowest median values, the teacher educators' competency level was found to be medium. While the teacher educators see themselves highly competent in items related to personal characteristics and values, the competency area in which they see their competencies as the weakest is foreign language competency.While the teacher educators' perceptions of general subject area competencies do not vary depending on gender, type of the affiliated university (state/foundation), academic title (Prof.,  Assoc. Prof., Ass. Prof., etc.) and their major (Educational Sciences/Subject Area Instruction) and teaching experience, they vary significantly depending on their seniority in their profession. Moreover, there is a significant difference between the perceptions of the group of teacher educators with the academic titles of Prof., Assoc. Prof., Ass. Prof. and those of the group including teacher educators with the other academic titles. Finally teacher educators have admitted themselves competent in terms of perceptions of general subject area competencies according to independence variables.Teacher educators' general subject area competencies can be used for various purposes such as professional development of teacher educators and recruitment of teacher educators in education faculties.