Romatoid artrit hastalarının kan Vascular endothelial growth factor (VEGF) - Hypoxia inducible factor 1 alpha (HIF-1 alpha)düzeylerinin hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesi ile ilişkisi /
Yazar: MUSA DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. GÜLNUR TAŞÇI BOZBAŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; HIF-1a = HIF-1a ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Hipoksi = Hypoxia ; Vasküler endotel büyüme faktörleri = Vascular endothelial growth factors

Özet:
Amaç: Bu çalışmamızda doku hipoksisi ile ortaya çıktığı gösterilen HIF-1 α molekülünü ve bu molekülün sentezini uyardığı VEGF molekülünün değişik hastalık evresindeki Romatoid Artrit hastalarının hastalık aktivasyon ölçeği, Romatoid Artrit hastaları için özel hazırlanmış yaşam kalite ölçeği (RAQOL) ve Sedimantasyon - CRP düzeyleri ile korelasyonunu incelemeyi amaçladık.
Gereç ve yöntem: 01 Ocak 2021 ve 1 Aralık 2021 tarihleri arasında Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon kliniğine başvuran 18 yaş üstü, ACR 2010 Romatoid Artrit tanı kriterlerine uygun olarak tanısı konulmuş ve çalışmaya dahil edilme-edilmeme kriterlerini karşılayan tüm gönüllüler ve hasta grubu ile korele olarak herhangi bir otoimmün veya inflamatuar hastalığı olmayan gönüllüler çalışmaya dahil edildi. Bu ölçekte 70 kontrol hastası ve 79 RA'lı hasta çalışmaya alındı. Hastaların yazılı onamları alındıktan sonra yaş, cinsiyet, boy, kilo, vücut kitle indeksi (VKİ), öğrenim durumu, mesleği, medeni durumu, mevcut şikayetlerinin süresi ve önceki ilaç kullanımı, alkol tüketimi ve aile öyküleri, eşlik eden diğer hastalıkları ve kullandıkları ilaçlar sorgulandı. Çalışmaya alınan hastaların rutin fizik muayenesi ve kas iskelet sistemi muayenesi yapıldı. Hasta grubunda hastalık aktivitesi Disease Activity Score 28 (DAS28) ölçeği ile değerlendirildi. Yaşam kalitesi Romatoid Artrit yaşam kalitesi ölçeği (RAQOL) kullanılarak değerlendirildi. Hastalardan Sedimentasyon (ESH), C-Reaktif Protein (CRP), ve Enzyme Linked İmmunosorbent Assay (ELİSA) yöntemiyle bakılacak serum Hypoxı Induced Factor Alpha (HIF-1 A) ve Vasculer Endoteliel Growth Factor (VEGF) için kan alındı. Sağlıklı grup; Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon polikliniğine başvuran, dışlama kriterlerini sağlayan gönüllü kişilerden alındı.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 58.3 ± 10,656 iken, kontrol grubunun yaş ortalaması 53,8 ± 11,949 olarak saptandı. Yaş açısından gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0,032). Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ortalaması hasta grubunun 27.78±4,922, kontrol grubunda 27,49±3.866 idi. İki grup arasında VKİ açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmadı (p=0,964). Hasta grubundaki kişilerin hastalık süreleri değerlendirildiğinde 4 kişinin (%5,1) 1 yıldan az süredir, 8 kişinin (%5,1) 1-3 yıl arasında, 7 kişinin (%8,9) 3-5 yıl arasında, 59 kişinin (%74,7) 5 yıldan daha uzun süredir RA tanısı olduğu görüldü. Hastaların eğitim düzeyleri ise 10 kişi (%12,7) okuryazardeğil, 1 kişi (%1,3) sadece okuma yazma biliyor, 43 (%54,4) kişi ilkokul, 8(%10.1) kişi orta okul, 9 kişi (%11,4) lise, 8 kişi (%10,1) ünivesite mezunu olarak tespit edildi. Kontrol grubu eğitim düzeyleri ise 3 kişi (%4,3) okuryazardeğil, 3 kişi (%4,3) sadece okuma yazma biliyor, 42 kişi (%60,0) ilkokul, 2 (%2,9) kişi orta okul, 9 kişi (%12,9) lise, 11 kişi (%15,7) ünivesite mezunu olarak tespit edildi. Grupların eğitim düzeyi açısından birbiri arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,993). Hasta ve kontrol grubu arasında boy ortalamaları açısından gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,165). Hasta ve kontrol grubunda kilo ortalamaları açısından gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0.914). Hasta grubunun CRP değerleri 11,54 ±19,05 (2-98) mg/dl olarak bulundu. Sedimentasyon değeri 32,33 ±25,26 (1-94) mm/saat olarak bulundu. Hasta grubunda serum ESH ortalaması 32,33 ± 25,26 mm/saat olarak ölçüldü. Romatoid Artrit tanılı hasta grubunda serum HIF-1 α düzeyi ortalaması 0,59 ±0,60 ng/ml, kontrol grubunda ise 0,315 ±0,23 ng/ml olarak saptandı. HIF-1 α  düzeyi hasta grubunda anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p<0,05).
Romatoid Artrit tanılı hasta grubunda serum VEGF düzeyi ortalaması 126,48 ±161,28 pg/ml, kontrol grubunda ise 70,89 ±28,21 pg/ml olarak saptandı. Gruplar arasında VEGF düzeyleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı (p=0,704).
Hastaların DAS28 hastalık aktivite ölçeğine göre hastalık aktiviteleri değerlendirildiğinde 13 hastanın (%16,5) remisyonda, 22 hastanın (%27,8) düşük hastalık aktivitesi, 34 hastanın (%43,0) orta derece hastalık aktivitesi, 10 hastanın (%12,7) yüksek hastalık aktivitesine sahip olduğu görüldü.
HIF-1 α düzeyi RA grubunda anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0,05). Her iki grup arasında VEGF düzeyleri açısından istatistiksel anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,704). VEGF düzeyi ile RAQOL ölçeğinden hastaların aldığı puan değerleri arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0,235 p= 0,003).
VEGF düzeyi ile DAS 28 puanları arasında pozitif korelasyon saptandı (r= 0,404 p= 0,005). VEGF düzeyi ile hastaların RF düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmadı (r= 0,096 p= 0,402). VEGF düzeyi ile hastaların anti-CCP düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmadı (r= 0,051 p= 0,657).
HIF-1 α düzeyi ile Yaş ve VKİ parametrelerinin korelasyonunun değerlendirilmesi sonucu hem yaş ile HIF-1 α arasında hasta grubunda pozitif, kontrol grubunda negatif korelasyon saptandı (p<0,05). Romatoid Artrit tanılı hastaların tanı üzerinden 2 yıldan fazla ve az olarak gruplandırıldığı iki grup arasında VEGF değerleri incelendiğinde her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı (p=0,653). HIF-1 α düzeyi ile hastalık süresi arasında da istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmedi (p=0,539).
Romatoid Artrit hastaları kullandıkları ilaçlara göre steroid kullanan, DMARD tedavisi alan, biyolojik ajan kullanan olarak gruplandırıldı. Gruplar arasında VEGF düzeyleri açısından anlamlı fark saptanmadı (p=0,653). HIF-1 α düzeylerinin karşılaştırılmasında da gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı (p=0,539). DAS 28 değerleri ile Sedimantasyon değerleri arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0,746 p= 0,001). DAS 28 değerleri ile CRP değerleri arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0,287 p= 0,001). RAQOL ölçeği sonuçları ile CRP değerleri arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0,404 p=0,005). RAQOL ölçeği sonuçları ile Sedimantasyon değerleri arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0,357 p= 0,001).
Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına bakıldığında hasta grubunun serum HIF -1 α değerlerinin kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğunu tespit ettik (p<0.05). Hasta grubunda kontrol grubuna göre VEGF düzeyinde anlamlı fark saptanmadı (p=0,704). Fakat RA grubunda VEGF düzeyi ile RAQOL ölçeği puanı, CRP, DAS 28, Sedimentasyon değerleri korele bulundu.
Mevcut literatür eşliğinde çalışmamızda, RA takibinde kullanılan mevcut klinik ve laboratuvar verilere ek olarak HIF-1 α ve VEGF' in alternatif bir takip markırı olabilir. Çalışmamızın daha büyük örneklem ile yapılarak daha sağlıklı sonuçlar alınabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: In this study, the HIF-1 A molecule, which is shown to occur with tissue hypoxia, and the VEGF molecule that stimulates the synthesis of this molecule, the disease activation scale of Rheumatoid Arthritis patients at different disease stages, the quality of life scale (RAQOL) specially prepared for Rheumatoid Arthritis patients, and the sedimentation-CRP levels. We aimed to examine the correlation
Materials and methods: All volunteers and patients over the age of 18 who applied to Adnan Menderes University Faculty of Medicine Physical Medicine and Rehabilitation Clinic between January 01, 2021 and December 1, 2021, were diagnosed in accordance with the ACR 2010 Rheumatoid Arthritis diagnostic criteria and met the inclusion and exclusion criteria of the study. Volunteers without any autoimmune or inflammatory disease were included in the study in correlation with the group. 70 control patients and 79 patients with RA were included in this scale. After obtaining the written consent of the patients, age, gender, height, weight, body-mass index (BMI), educational status, occupation, marital status, duration of current complaints and previous drug therapy (dmard-biological agent), drug use, alcohol consumption and family history , other accompanying diseases and the drugs they used were questioned. Routine physical examination and musculoskeletal examination of the patients included in the study were performed. Disease activity in the patient group was evaluated with the Disease Activity Score 28 (DAS28). Quality of life was evaluated using the Rheumatoid Arthritis quality of life scale (RAQOL). Blood was taken from the patients for serum Hypoxi Induced Factor Alpha (HIF 1 A) and Vasculer Endothelial Growth Factor (VEGF) to be measured by sedimentation (ESH), C-Reactive Protein (CRP), and ELISA (Enzyme Linked Immunosorbent Assay) method. healthy group; It was taken from volunteers who applied to Adnan Menderes University Faculty of Medicine, Physical Medicine and Rehabilitation Polyclinic and met the exclusion criteria.
Results: While the mean age of the patients was 58.3 ± 10,656, the mean age of the control group was 53.8 ± 11.949. There was a statistically significant difference between the groups in terms of age (p=0.032). The mean Body Mass Index (BMI) was 27.78±4.922 in the patient group and 27.49±3.866 in the control group. There was no statistically significant difference between the two groups in terms of BMI (p=0.964).
When the disease duration of the patients in the patient group is evaluated, 4 people (5.1%) are less than 1 year old. 8 people (5.1%) are between 1-3 years, 7 people (8.9%) are between 3-5 years, 59 people ( 74.7% were diagnosed with RA for more than 5 years. The education level of the patients is 10 (12.7%) literate, 1 (1.3%) only literate, 43 (54.4%) primary school, 8 (10.1%) middle school, 9%(%) patients. 11.4) were high school graduates, and 8 (10.1%) were university graduates. The education level of the control group was 3 (4.3%) literate, 3 (4.3%) only literate, 42 (60.0%) primary school, 2 (2.9%) middle school, 9 persons (12.9%) were high school graduates, and 11 individuals (15.7%) were university graduates. There was no statistically significant difference between the groups in terms of education level (p=0.993). There was no statistically significant difference between the groups in terms of average height between the patient and control groups (p=0.165). There was no statistically significant difference between the groups in terms of the mean weights of the patient and control groups (p=0.914). The CRP values of the patient group were found to be 11.54 ±19,046 (2-98) mg/dl. Sedimentation value was 32.33 ±25.258 (1- 94) mm/hour. The mean serum ESR was measured as 32.33 ±25.258 mm/hour in the patient group.
The mean serum HIF-1 α level was 0.590 ±0.601 ng/ml in the rheumatoid arthritis patient group, and 0.315 ± 0.226 ng/ml in the control group. HIF-1 α level was  found to be significantly higher in the patient group (p<0.05).
The mean serum VEGF level was 126.478 ±161.276 pg/ml in the patient group diagnosed with rheumatoid arthritis, and 70.892 ± 28.210 pg/ml in the control group. There was no significant difference in VEGF levels between the groups (p=0.704).
When the disease activities of the patients were evaluated according to the DAS28 disease activity scale, 13 patients (16.5%) were in remission, 22 patients (27.8%) had low disease activity, 34 patients (43.0%) had moderate disease activity, 10 patients (12%) had disease activity. ,7) were found to have high disease activity.
The level of HIF-1 A was found to be significantly higher in the RA group (p<0.05). There was no statistically significant difference between the two groups in terms of VEGF levels. (p=0.704) A positive correlation between the VEGF level and the scores obtained by the patients from the RAQOL scale. detected.(r=0.235 p=0.003).
There was a positive correlation between VEGF level and DAS 28 scores. (r=0.404 p= 0.005). There was no statistically significant correlation between VEGF level and patients' RF levels. (r=0.096 p=0.402) There was no statistically significant correlation between VEGF level and patients' anti-CCP levels. No significant correlation was found. (r=0.051 p=0.657)
As a result of the evaluation of the correlation between the HIF-1 α level and the age and BMI parameters, no correlation was found for both age and BMI parameters. When the VEGF values between the two groups were examined by grouping the patients with rheumatoid arthritis as more or less than 2 years after the diagnosis, no statistically significant difference was found between the two groups (p=0.653). There was no statistically significant difference between HIF-1 α level and disease duration. (p=0.539)
Rheumatoid Arthritis patients were grouped as using steroids, receiving DMARD treatment, using biological agents according to the drugs they used.  A positive correlation was found between DAS 28 values and Sedimentation values. (r=0.746 p= 0.001). A positive correlation was found between DAS 28 values and CRP values. (r=0.287 p= 0.001). A positive correlation was found between RAQOL scale results and CRP values (r=0.404 p= 0.005). A positive correlation was found between RAQOL scale results and Sedimentation values (r=0.357 p= 0.001).
Conclusion: Looking at the results of our study, we found that the serum HIF-1 A values of the patient group were statistically significantly (p<0.005) higher than the control group. There was no significant difference in VEGF level in the patient group compared to the control group. In our study, in the light of the existing literature, we thought that HIF 1 α and VEGF could be an alternative follow-up biomarker in addition to the existing clinical and laboratory data used in RA follow-up. It is thought that healthier results can be obtained by conducting our study with a larger sample.