Türkiye'de kooperatifçiliğin tarihsel seyri: Devlet inisiyatifi-kalkınma ideali
The historical trajectory of cooperative in Turkey: The state initiative-the development ideal
Yazar: MEMNUNE SILA ÜLTANIR
Danışman: PROF. DR. BERRİN KOYUNCU LORASDAĞI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Devlet = State ; Devlet yardımı = State aid ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Kalkınma = Development ; Kalkınma planları = Development plans ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Kooperatifler = Cooperatives ; Kooperatifleşme = Cooperativize ; Kooperatifçilik = Cooperative system

Özet:
Dayanışma, iş birliği ve yardımlaşma olguları insanlık tarihinde çok eski zamanlara dayanmaktadır. Ancak bu olguların modern anlamda ekonomik yapılar içinde tanımlanmaları ancak 19. yüzyılda mümkün olabilmiştir. Kooperatifçilik, sert kapitalizmin yaşandığı bu dönemde hem ekonomik hem de sosyal ihtiyaçlara cevap vermek üzere ilk kez İngiltere'de ortaya çıkmıştır. Bu doğrultuda, bireylerin ekonomik amaçlarını gerçekleştirebilmek için bir araya gelerek kurdukları kooperatifler, değer temelli yapıları ve ilkeleri ile diğer işletme türlerinden ayrılmıştır. Özellikle Batıdaki kooperatifçilik hareketinin tabandan gelen istek doğrultusunda halkın kendi içinden çıkan bir örgütlenme ihtiyacının sonucunda başladığı anlaşılmaktadır. Türkiye özelinde bir inceleme yapıldığında ise kooperatifçilik uygulamalarının Batıdaki emsallerinin tersine halkın içinden gelen bir taleple değil devlet eliyle başlatıldığı görülmektedir. Bu başlangıç Türkiye'de kooperatifçilik uygulamalarının ilk ortaya çıktığı 1800'lerin ikinci yarısından itibaren uzun yıllar süregelen durumun da değişmeyen bir göstergesi olma niteliğini taşımaktadır. Bu kapsamda, tez ile Türkiye'deki kooperatifçilik düşüncesinin geliştirilmesi ve sadece niceliksel değil niteliksel olarak da güçlü uygulamalarının ortaya çıkması için kooperatifçiliğin Türkiye'deki süreçlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Türk Kooperatifçilik Hareketi, tarihsel süreç içinde geçirdiği evreler ve dönemsel ekonomi politikaları ile bağlantılı bir şekilde ele alınmış ve kooperatifçiliğin yeni dönemindeki değişikliklerin nedenleri ortaya konmuştur. Her ne kadar kooperatifçilik felsefesinin Türkiye'deki yaşam biçimine ve kültüre çok uzak olmadığı konusuna vurgu yapılsa da kooperatifçilik uygulamalarının çok uzun yıllar daha çok ekonomik eksende ve benimsenen ekonomi politikaları çerçevesinde yürütüldüğü görülmektedir. Bunun yanında, devlet kontrolünün de çok kısa bir zaman öncesine kadar kooperatiflerin üzerinde olduğu görmek mümkündür. Son yıllarda ise önceki dönemden bir kopuş olduğu gözlemlenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kooperatifler, ekonomi politikaları, kooperatifçilik teorisi, kooperatifçilik hareketi

Abstract:
The facts of solidarity, collaboration and cooperation are based on very old times in the history of humanity. However, the identification of these cases in modern economic structures was possible in the 19th century. The cooperatives have emerged for the first time in England to respond to both economic and social needs during this period of challenging capitalism. In this respect, the cooperatives which are established by individuals to realize their economic goals differ from other types of business with their value-based structures and principles. In particular, it is understood that the movement of the cooperatives in the West started as a result of the necessity of an organization coming out of the people in line with the demands of the grassroots. When a private examination is carried out in Turkey, it is seen that contrary to their counterparts in the West the cooperative practices are started by the state, not by a demand from the people, This beginning is an unchanging indicator of the long-standing situation in Turkey when the cooperative practices have emerged in the second half of the 1800s. In this context, with thesis, it is aimed to examine the processes of cooperatives in Turkey to develop the idea of cooperatives and emerge strong practices not only quantitatively but also qualitatively. Development of the Turkish cooperative movement have been explained in relation to the phases of cooperatives practices and the periodic consideration of economic policies within the historical process and also the reasons of the changes in the new period of cooperative activities  have been revealed. Although it is emphasized that the philosophy of cooperatives is not far from lifestyle and culture in Turkey, it is observed that cooperative practices have been carried out for many years in the framework of economic and economic policies. In addition, it is possible to see that state control was over cooperatives until a short while ago. Also, in recent years, a break from the previous period is observed. Key Words: Cooperatives, Economic Policies, Cooperative Theory, Cooperative Movement