Dijital olgunluğun işletmelerin rekabet üstünlüğü üzerine etkisi: Bilgi yönetimi yöneliminin aracılık rolü
The impact of digital maturity on the competitive advantage of businesses: The mediating role of knowledge management orientation
Yazar: MUSTAFA CİHAN YARALI
Danışman: PROF. DR. KORHAN KARACAOĞLU
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüz bilgi çağında, teknoloji ve dijitalleşmenin işletmelerin rekabet üstünlüğü geliştirmelerinde önemli bir unsur olarak öne çıktığı görülmektedir. Bu bağlamda işletmelerin, dijital olgunluk düzeyleri de söz konusu rekabette belirleyici bir unsurdur. Ayrıca, dijitalleşme ve bilgi yönetimi yönelimi bir arada düşünüldüğünde her iki unsurun da işletmelerin performanslarını artırıcı etki edeceği alanyazındaki araştırmacıların ileri sürdüğü bir olgudur. Buradan hareketle bu araştırmada, dijital olgunluğun rekabet üstünlüğü üzerindeki etkisinde bilgi yönetimi yöneliminin aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini BİST'te işlem gören 254 işletme oluşturmaktadır. Bu işletmelerde üst düzey yönetici pozisyonunda yer alan; genel müdür yardımcısı, müdür ve müdür yardımcılarından araştırmanın verileri anket tekniği ile toplanmıştır. Veriler toplanır iken dijital olgunluk, bilgi yönetimi yönelimi ve rekabet üstünlüğünün (performans) ölçümünde yaygın kullanılan ölçeklerden yararlanılmıştır. Anketler, yüz yüze ve çevrimiçi yöntem ile yapılmıştır. Bu yolla elde edilen verilere uygun istatistiksel yazılımlar kullanılarak; doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon analizi ve aracılık etkisinin test edilmesinde regresyon analizleri uygulanmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, örnekleme dâhil BİST'te işlem gören işletmelerin dijital olgunluk düzeyleri, bilgi yönetimi yönelimi ve performans göstergelerinin ortalamanın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, dijital olgunluğun ve bilgi yönetimi yöneliminin rekabet üstünlüğü üzerinde pozitif yönlü ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte dijital olgunluğun boyutlarından; stratejik yetenek, liderlik yeteneği, operasyonel yetenek, kültürel yetenek, yönetişim yeteneği ve teknolojik yeteneğin rekabet üstünlüğü üzerindeki etkisinde bilgi yönetimi yöneliminin aracılık etkisinin anlamlı olduğu ancak, pazar yeteneği ile çalışanlar ve uzmanlık yeteneğinin ise anlamlı olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In today's information age, technology and digitalization stand out as important elements in developing competitive advantage of businesses. In this context, the digital maturity levels of businesses are also a determining factor in the competition in question. In addition, when digitalization and information management orientation are considered together, it is a fact suggested by researchers in the literature that both elements will increase the performance of businesses. Based on this, this research aims to examine the mediating role of information management orientation in the effect of digital maturity on competitive advantage. The sample of the research consists of 254 businesses traded in BIST. The data of the research was collected from the deputy general manager, manager and assistant managers in the senior management positions in these businesses using the survey technique. While collecting the data, commonly used scales were used in the measurement of digital maturity, information management orientation and competitive advantage (performance). The surveys were conducted with face-to-face and online methods. Using appropriate statistical software to test the mediating effect, confirmatory factor analysis, correlation analysis and regression analyses were applied to the data obtained in this way. According to the findings of the research, it was determined that the digital maturity levels, information management orientation and performance indicators of the companies traded in BIST, including the sample, were above average. In addition, it was revealed that digital maturity and information management orientation had a positive and significant effect on competitive advantage. However, it was determined that the mediating effect of information management orientation was significant in the effect of strategic ability, leadership ability, operational ability, cultural ability, governance ability and technological ability on competitive advantage, but market ability and employee and expert ability were not significant.