Kur'an-ı Kerim'de "Ya Eyyühennas (Ey insanlar)" hitabı olan âyetlerin tahlili
Analysis of verses that include "Ya Eyyühennas" (O mankind)" addressing in Quran
Yazar: ABDULLAH SERT
Danışman: DOÇ. DR. BURHAN BALTACI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; İnsan = Human ; İslamiyet = Islam

Özet:
İnsanı kendine muhatap kabul eden Yüce Allah'ın kuluyla olan iletişiminin son halkası Kur'an-ı Kerim, aynı zamanda O'nun insanoğluna bir hitabıdır. İndiriliş amacı bütün insanlığa yönelik bir hitabı ifade etse de içeriğine baktığımızda farklı hitap şekillerinin de Kur'an-ı Kerim'de yer aldığını görüyoruz. Kur'an-ı Kerim'in anlaşılması ve yorumlanması açısından da önemli bir yere sahip olan Kur'an-ı Kerim'deki hitap şekillerine bir çok usül kitabında yer verilmiş ve bu konuda farklı sınıflandırmalara gidilmiştir. Ancak bu hitap şekilleri içerisinde "Ya" (ey) nida edatı ile başlayanların önemli bir yere sahip olduğunu görüyoruz. 
Biz de bu çalışmamızda hitap şekli olarak Kur'an-ı Kerim'de yirmi bir âyette yer alan "Ey insanlar! (ya eyyühennas)" hitabı üzerinde durmaya ve bu hitabın yer aldığı âyetlerde hitapla muhatap arasındaki ilgiyi ortaya koymaya çalıştık. Bunu yaparken de hitabın yer aldığı âyetin içeriğini, önceki ve sonraki âyetlerle olan bağlantısını, varsa nüzul sebeplerini ve âyetteki kavramları dikkate aldık. İki ana bölümden oluşan tezimizin ilk bölümünde ikinci bölüme hazırlık niteliği olması bakımından hitap kavramı, "ya" nida edatı ve Kur'an-ı Kerim'deki hitap şekilleri üzerinde durduk. İkinci bölümünde ise "Ey insanlar! (ya eyyühennas)" hitabının yer aldığı âyetlerin tahliline çalıştık. Bu tahlili de isimlerini tezimizin kaynaklar kısmında zikredeceğimiz tefsir kitaplarını esas alarak yapmaya çalıştık. Tahlilimizdeki genellik ve hususilik içeren ifadeler de bu faydalandığımız tefsir kitapları kapsamında dikkate alınmıştır. Tezimize kaynak teşkil eden tefsir kitaplarını da hem içerik olarak hem de dönemsel olarak farklı olanlardan seçmeye çalıştık. Tahlilimizin neticesinde bu hitabın yer aldığı âyetlerde hitabın muhatabı konusunda hitabın genelliği ve hususiliği konusunda farklılıklar olduğunu, bu konuda müfessirlerin genel olarak her bir âyet için ortak bir fikir oluşturmadıklarını gördük. 
Anahtar Kelimeler: Ey insanlar! (ya eyyühennas), hitap, muhatap, genellik, hususilik, tefsir

Abstract:
Quran, which is accepted as the last cycle communication between Allah and mankind, is also an addressing of Him to the mankind. Although the delivering purpose of the Quran is to address the mankind in general, we also see different forms of addressing in its content. The forms of addressing, which hold an important place in terms of understanding and interpreting the Quran, are included in many method books and categorized in this manner. But out of all forms of addressing, we see that the ones beginning with the "Ya" (O!) vocative are important. There are many forms of addressing in Quran beginning with this vocative. Ya eyyühennas (O mankind) is one of them.
In this study, we focused on addressing of "ya eyyühennas (O mankind)", which takes place in twenty-one verses in Quran, and the relation between the addressing and the addressee. We considered the content of the verse, the relation between the verses coming before and after, the reasons of deliverance, if available, and the concepts within the verses while doing so. In this thesis that has two main sections, we focused on the concept of addressing, "O" vocative and forms of addressing in Quran in the first section as an introduction to the second one. In the second section, we analyzed verses that include vocative of "ya eyyühennas (O mankind)". We tried to base this analysis to the recitation books which we included in the references section. We chose recitation books that differ from each other in terms of content and period. The findings of our analysis point out that there are differences in terms of generality and particularity in the verses which include this form of addressing, and we found out that commentators did not have a consensus on each verse.
Keywords: Addressing, addressee, ya eyyühennas (O mankind), generality, particularity, tafsir