Friedrich Nietzsche'nin aydınlanma geleneği eleştirisi üzerine bir inceleme
An enquiry on the Friedrich Nietzsche's critique of the enlightenment tradition
Yazar: ANIL ÖZDEN
Danışman: PROF. DR. KUBİLAY AYSEVENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Aydınlanma = Enlightenment ; Aydınlanma felsefesi = Enlightenment philosophy ; Eleştiri = Criticism ; Nietzsche, Friedrich Wilhem = Nietzsche, Friedrich Wilhem ; Nihilizm = Nihilism

Özet:
Friedrich Nietzsche felsefesinin en önemli yönlerinden birini onun çağının değerlerine getirmiş olduğu eleştiri oluşturmaktadır. Nietzsche yaşadığı çağın içinde bulunduğu bunalım durumunu, insanlığın değerlerinin kaynağını yaşamdan almamasıyla ilişkilendirmektedir. Bu doğrultuda yaşamlarını yanlış değerlerle (yaşama ve güç istencine ters değerlerle) sürdüren insanlık büyük bir nihilizm içindedir. Nietzsche söz konusu nihilizm durumunun kaynağında hem Hristiyanlığın değerlerini hem de Sokrates'ten bu yana varlığını sürdürmekte olan teorik kültürün ortaya koyduğu değerleri bulmaktadır.
	
18. yüzyıla damgasını vurmuş bir ekol olarak Aydınlanma, dünyanın ve olayların kavranmasında aklın kullanımının ve aklın araç ve kazanımlarının önemine vurgu yapmaktadır. Aydınlanmacılara göre mutlu bir yaşamın, toplumların ilerlemesinin ve bireylerin özgürleşmesinin temelinde; evrensel bir olgu olarak insan aklı yatmaktadır. Bir akıl çağı da olan Aydınlanma Çağı bu doğrultuda, akılcılığı, bilimciliği, ilerlemeciliği, bireyciliği ve din karşıtlığıyla ön plana çıkan önemli bir paradigma değişikliğini simgelemektedir.

Bu çalışmanın hedefi Nietzsche'nin Aydınlanma geleneğine ilişkin ortaya koyduğu fikirlerinin bir incelemesini yapmaktır. Nietzsche'nin yaşadığı döneme ilişkin ortaya koyduğu nihilizm saptaması ışığında onun Aydınlanma geleneği karşısındaki tutumunu değerlendirmek çalışmanın en önemli hedefidir. Bu doğrultuda Nietzsche'nin Aydınlanmanın genel karakteristiklerine ilişkin ortaya koyduğu fikirleri incelenmiştir. Ayrıca Nietzsche'nin, felsefesinin dönemleri boyunca Aydınlanmaya ilişkin değişken tutumu konusu yakından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Nietzsche, Aydınlanma, Nihilizm, Eleştiri, Akılcılık, Bilimcilik, İlerlemecilik, Bireycilik, Din Karşıtlığı

Abstract:
Critique that Friedrich Nietzsche brought to the values of his age consists one of the most important aspects of his philosophy. Nietzsche relates the state of depression in the age he lived to the fact that the source of human values is not taken from life. Accordingly, humanity, which lives with wrong values (values opposite to life and will to power) is in a great nihilism. Nietzsche finds both the values of Christianity and the values of the theoretical culture that has been carrying on since Socrates in the source of said nihilism.

Enlightenment as a school that marked the 18th century has emphasized the importance of the use of reason and the means of reasoning in the comprehension of the world and events. According to supporters of the Enlightenment, at the foundation of living a happy life, advancement of societies and the libertation of the individuals lies the human reason as an universal phenomenon. The Age of Enlightenment, which is an Age of Reason, symbolizes an important paradigm shift in this direction, which puts forward values like rationalism, scientism, progressivism, individualism and anti-religionism.

The aim of this work is to examine Nietzsche's ideas on the Enlightenment tradition. The most important goal of this study is to evaluate his attitude towards the Enlightenment tradition in the light of the nihilism identification that he put forth about the time he lived. Accordingly, Nietzsche's ideas about the general characteristics of Enlightenment are examined. In addition, Nietzsche's variable attitude towards the Enlightenment has alson been studied closely.

Keywords: Nietzsche, Enlightenment, Nihilsim, Critique, Rationalism, Scientism, Proggresivism, Individualism, Anti Religionism