Fiziksel ve biyolojik faktörlerin tükürüğün DNA içeriğine etkisinin araştırılması ve kriminalistik olarak değerlendirilmesi
Criminalistic evaluation and investigation of the effect of physical and biological factors on the DNA content of saliva
Yazar: KÜBRA ALABAY
Danışman: PROF. DR. ÖZLEM BARIŞ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kriminalistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: DNA = DNA ; Kriminalistik = Criminalistic ; Tükürük = Saliva ; Vücut sıvıları = Body fluids

Özet:
Suçun aydınlatılmasında delillerin doğru değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Olay yeri incelemesinde her delilin incelenmesi ve doğru bilimsel ilkeler ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Olay yerinde biyolojik deliller ise özellikle DNA içeriği ile büyük önem taşımaktadırlar. Kriminalistik açıdan önemli vücut sıvıları dikkate alındığında özellikle kan, meni ve tükürük delil değerlendirmesinde daha yaygın kullanılmaktadır. Vücut sıvılarının delil özelliği DNA içermesi ile ilişkilidir. Tükürük enzimler, çeşitli kimyasallar ve DNA içermektedir. Ayrıca kişi konuşurken, kavga-boğuşma olaylarında, elbise ve izmarit üzeri gibi alanlarda tükürük bırakabilmektedir. Bu örnekler üzerindeki tükürüğün DNA kalite ve kantitesi materyale, zamana ve sıcaklığa bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Ayrıca ağız hijyeni veya ağız mikrobiyal içeriği de tükürüğün DNA içeriği üzerine etki eden faktörlerdendir. Materyal çeşidi, sıcaklık ve süre fiziksel, mikrobiyal içerik ise biyolojik olarak delil niteliği üzerine etki eden faktörler olarak bu çalışmanın ana etmenleri olarak belirlenmiştir. 
Kağıt, kumaş, cam, ahşap ve seramik üzerinde DNA içeriği belirli yapay tükürük örnekleri kurumaya bırakılacak ve yeniden izolasyon ile DNA kalite ve kantitesi spektrofotometrik olarak belirlenecektir. Üç farklı sıcaklık ve mikrobiyal yoğunluk parametreleri ile değerlendirilecektir. Elde edilen sonuçları kriminalistik açıdan değerlendirilerek delil kullanımı ve DNA izolasyonu için metodoloji belirlenecektir.

Abstract:
Accurate evaluation of evidence is very important in clarifying the crime. In crime scene investigation, every evidence should be examined and evaluated with correct scientific principles. Biological evidence at the crime scene is of great importance, especially with its DNA content. Considering the criminally important body fluids, especially blood, semen and saliva are more commonly used in the evaluation of evidence. Evidence property of bodily fluids is related to their DNA content. Saliva contains enzymes, various chemicals and DNA. In addition, the person may leave saliva on areas such as clothes and butts, in fights and struggles while talking. The DNA quality and quantity of saliva on these samples vary depending on the material, time and temperature. In addition, oral hygiene or oral microbial content is one of the factors affecting the DNA content of saliva. The type of material, temperature and time were determined as the main factors in this study, as physical factors, and microbial content as biological factors affecting the quality of evidence.
Artificial saliva samples with specific DNA content on paper, fabric, glass, wood and ceramics will be left to dry and DNA quality and quantity will be determined spectrophotometrically by re-isolation. It will be evaluated with three different temperature and microbial density parameters. The obtained results will be evaluated in terms of criminalistics and the methodology will be determined for the use of evidence and DNA isolation.