İkincil travmatik stres ve yordayıcılarının psikososyal destek ekibi çalışanlarında araştırılması
Investigation of secondary traumatic stress and its predictors in psychosocial support team members
Yazar: EZGİ ŞİŞMAN
Danışman: PROF. DR. ASLIHAN ÖZLEM POLAT IŞIK ; PROF. DR. CEM CERİT
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Giriş ve Amaç: İkincil travmatik stres, travma mağdurları ile çalışan meslek elemanlarında görülen önemli bir sorundur. Meslek mensupları TSSB'ye benzer semptomlar deneyimlemekte, bu durum hem kendi ruh sağlıklarını hem de mesleki performanslarını etkileyebilmektedir. Bu araştırma, çeşitli meslek gruplarından oluşan psikososyal destek ekibi elemanlarının ikincil travmatik stres (İTS) ve psikolojik dayanıklılık düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, İTS'nin sıklığını, buna yol açabilecek kişisel ve mesleki özellikleri, önceki travmatik deneyimler ve psikolojik sağlamlık düzeyi ile İTS arasındaki ilişkiyi belirlemektir.
Yöntem:  Kocaeli Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü bünyesinde çalışan ve 2023 Şubat depremleri sürecinde afet bölgesinde görev alan psikososyal destek ekibi meslek elemanlarından gönüllü olanlar çalışmaya dahil edilmiştir.  Katılımcılara Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi (PCL-5), Yaşam Olayları Kontrol Listesi (LEC-5) ve Connor Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (CD-RISC) olmak üzere üç farklı ölçek ve Kişisel Bilgi Formu verilmiştir. Bu ölçekler aracılığıyla, ulaşılan 117 meslek mensubunun kişisel ve mesleki özellikleri, İTS belirtileri, psikolojik dayanıklılık düzeyleri ve birbirleri ile ilişkileri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Katılımcıların PCL-5 ortalama puan ortalamaları 27,73±15,26 olarak bulunmuştur ve  %10,3'ünün kesme puanını geçerek TSSB ön tanısı aldıkları görülmüştür. Genç olmak(p:0,010), kadın olmak(p:0,008), hizmet verilen depremzede sayısının fazlalığı(p: 0,033), bekar olmak(p: 0,033), önceden ilaç kullanımı gerektirecek psikiyatrik hastalığın varlığının(p:0,020) İTS belirtilerinde artışla ilişkili olduğu görülmüştür. Yaşın azalmasının TSSB ön tanısı(p:0,048) ve PCL-5 toplam puanı için(p: 0,031); çalışılan depremzede sayısı(p: 0,001), cenaze töreninde bulunma(p:0, ,049) ve psikolojik sağlamlık azlığının(p:0,019) ise PCL-5 toplam puanı için yordayıcı olduğu bulunmuştur. Katılımcıların CD-RISC puan ortalaması 63,24±12,53 olarak hesaplanmıştır. Psikolojik sağlamlık düzeyi yüksek olan bireylerde ise İTS belirtilerinde azalma saptanmıştır. (p:0,000) Yaşın artmasının(p: 0,016) azim ve yetkinliğin,  erkek olmanın(p:0,018) ise CD-RISC toplam puanını arttırdığı bulgulanmıştır.
Sonuç: Araştırma, afet bölgesinde görev yapan psikososyal destek ekibi elemanlarında İTS'nin önemli bir ruh sağlığı sorunu olduğunu, İTS ve PS ile ilişkili faktörleri ortaya koymaktadır. Bu bulgular, afet sonrası müdahale stratejilerinin geliştirilmesi ve uygulanmasında önemli katkılar sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: İkincil Travmatik Stres, Psikolojik Sağlamlık, Afet, Psikososyal Destek, Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Abstract:
Introduction and Objective: Secondary traumatic stress is an important issue for professionals working with trauma victims. Professionals experience symptoms similar to PTSD, which can affect both their mental health and professional performance. This study aims to examine the secondary traumatic stress (STS) and psychological resilience levels of psychosocial support team members from various professional groups. The main aim of the study is to determine the frequency of STS, personal and professional characteristics that may lead to STS, previous traumatic experiences, and the relationship between psychological resilience levels and STS.
Method:  Volunteers from the psychosocial support team of the Kocaeli Provincial Directorate of Family and Social Services who worked in the disaster area during the earthquakes of February 2023 were included in the study.  Participants were given three different scales including Posttraumatic Stress Disorder Checklist (PCL-5), Life Events Checklist (LEC-5) and Connor Davidson Resilience Scale (CD-RISC) and Personal Information Form. These scales were used to assess the personal and professional characteristics, ITS symptoms, psychological resilience levels and their interrelationships of 117 professionals.
Results: The mean PCL-5 score of the participants was 27.73±15.26, and 10.3% of them exceeded the cut-off score and were diagnosed with PTSD. Being young (p: 0.010), being female (p: 0.008), the number of earthquake survivors served (p: 0.033), being single (p: 0.033) and the presence of a psychiatric illness requiring prior medication (p: 0.020) were associated with an increase in PTS symptoms. Increasing age was found to be predictive of PTSD pre-diagnosis (p: 0.048) and PCL-5 total score (p: 0.031); the number of earthquake victims worked with (p: 0.001), being present at the funeral ceremony (p: 0.049) and low psychological resilience (p: 0.019) were found to be predictive of PCL-5 total score. The mean CD-RISC score of the participants was 63.24±12.53. A decrease in ITS symptoms was found in individuals with high levels of psychological resilience. (p: 0.000) It was found that increasing age (p: 0.016) increased persistence and competence, and being male (p: 0.018) increased CD-RISC total score.
Conclusions: The study reveals the importance of Secondary Traumatic Stress  among psychosocial support team members working in the disaster area, and also the factors associated with Secondary Traumatic Stress and Psychological resilience. These findings may provide important contributions to the development and implementation of post-disaster intervention strategies.
Keywords: Secondary traumatic stress, psychological resilience, disaster, psychosocial support, posttraumatic stress disorder.