Tunceli ilinde boşanma deneyimleri
Divorce experiences in Tunceli province
Yazar: SABAHAT CEBBUR
Danışman: PROF. DR. MURAT CEM DEMİR
Munzur Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Boşanma = Divorce ; Boşanmış erkekler = Divorced men ; Boşanmış kadınlar = Divorced women ; Deneyim = Experience ; Evlilik = Marriage ; Tunceli = Tunceli

Özet:
Türkiye genelinde boşanmaların artması nedeniyle kadın ve erkeklerin evlilikte
rolleri değişime uğramakta ve günümüzde, aile kurumuna yönelik birçok düzenlemeler
yapılmaktadır. Ataerkil bir sisteme dayanan ve kadının ikincil konumda olmasını
pekiştiren düzenlemeler, toplumsal farklılıklara, tarihsel ve kültürel süreçlere
dayanmaktadır. Bu doğrultuda evliliğe ve evlilik sürecine yüklenen anlamlar, boşanma
sürecini de etkilemekte ve boşanma sonrası uyum süreçleri, toplumsal değişmeye bağlı
sosyal, ekonomik, dinsel, kültürel ve tarihsel farklılıklara bağlı olarak değişmektedir.
İnançsal ve kültürel yapısıyla farklılık gösteren ve kadın erkek eşitliğini ön plana çıkaran
Tunceli kentinde, boşanan kadın ve erkeklerin sorun yaşamadığı söyleminden hareket
ederek boşanan kadın ve erkeklerin boşanma deneyimleri öğrenilmeye çalışılmıştır.
Çalışmaya yirmi bir katılımcı dâhil olmuş ve derinlemesine görüşme yapılıp izin verdikleri
ölçüde ses kayıtları alınmıştır. Betimsel olarak analiz edilen veriler, belirli temalar şeklinde
yorumlanıp tartışmaya açılmıştır. Çalışmada evlilik süreçleri, boşanma süreçleri ve
boşanma sonrası uyum süreçleri, cinsiyet temelinde farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.
Kadınların, boşanmış olarak kendi kendilerine ve çocuklarına yetebilme çabaları, iş
yaşamına etkin olarak katılma ve güçlü olma zorunluluğunu hissetmeleri gibi durumlarla
baş etme çabaları ile yeniden kendi hayatlarını kurmaya çalıştıkları görülmüştür. Boşanmış
ve boşanma sürecinde olan erkekler, çocuklarından ayrı ve yeni hayat kurmanın
zorluğunun üzerinde durmuştur. Kadın katılımcılardan farklı olarak bazı erkek katılımcılar,
boşandıktan sonra geçen zamanın kendilerinde yalnızlık ya da boşluk gibi duygular
hissettirdiğini belirtmiştir. Nihayetinde çalışmada, Tunceli kültürünün sağladığı akrabalık
ilişkileri ve ailenin çocuklarına sahip çıkması, eğitim düzeyinin yüksek olması, dez avantaj
olan boşanmanın kent genelinde artması nedeniyle bir avantaja dönüşmesi gibi olumlu
yönleri tespit edilmiştir. Neticede Tunceli kentinde yaşamanın olumlu yönleri olduğu gibi,
küçük bir kent olmasından kaynaklı olumsuzluklarla karşılaşan katılımcılar da olmuştur.
Katılımcıların, hiç evlenmemiş olan insanlara göre özellikle toplumsal alanda, kendilerini
aynı konumlandırmaması, boşanmanın kendilerinde hissettirdiği duyguya bağlı olarak
kendi hayatlarında kısıtlamalara gitmesi, boşanma olgusunun sorunsallaştırıldığı
düşüncesini pekiştirmesi açısından, çalışma önem kazanmıştır.

Anahtar kelimeler: Evlilik, boşanma, boşanma deneyimleri

Abstract:
Across the Turkey there is change in the roles of men and women in marriage
due to the increase of divorce and today, many arrangements are made for the family
institution. The arrangements based on a patriarchal system and corroborating the
secondary position of women are based on social differences, historical and cultural
processes. In this direction, the meanings that put to marriage and the marriage process
also affect the divorce process and the postdivorce adjustment processes change depending
on the social, economic, religious, cultural, and historical differences due to social change.
In the city of Tunceli, which differing with its religious and cultural structure and feature
the equality of men and women, the divorce experiences of divorced women and men were
tried to be learned, based on the statement that divorced men and women do not have
problems. Twentyone participants were included in the study and voice recordings were
taken as much as they permitted, through indepth interviews. The descriptively analyzed
data were interpreted as specific themes and opened to discussion. In the study, it was
determined that marriage processes, divorce processes, and postdivorce adjustment
processes differ depending on gender. It has been observed that divorced women try to set
up their own lives again by trying to cope with situations such as trying to be selfsufficient
and be sufficient to their childs, to participate actively in business life and to feel like they
have to be strong. Men that is divorced or in divorce progress emphasized the difficulty of
setting up a new life and being apart from their children. Unlike female participants, some
male participants stated that as the time passed after divorce made them feel loneliness or
emptiness. Eventually, in the study, positive aspects have been confirmed such as kinship
relations provided by the Tunceli culture and the family's ownership of their children, the
high level of education, turned the divorcing in the city into an advantage due to increase,
which was a disadvantage normally. As a result, as well as the positive aspects of living in
Tunceli city, some participants faced negativities arising due to Tunceli being a small city.
The study has gained importance in terms of the fact that the participants do not position
themselves the same compared to people who have never married, especially in the social
sphere, and start to make restrictions in their lives due to the feeling of divorce, and
corroborates the idea that divorce phenomenon is problematized.

Keywords: Marriage, divorce, divorce experiences