Tarihi çevrede yeni yapı, ek yapı tasarımına yönelik kararlarda koruma amaçlı uygulama imar planlarının etkisi, side kentsel ve 3. derece arkeolojik sit alanı örneği
The effect of conservation development plans for the design of new buildings, additionals in the historical environment, the sample of side urban and 3rd degree archeological site.
Yazar: ELİF KARAYILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM BAKIR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Kentsel planlama =   ; Kentsel çevre = Urban environment ; Tarihi kent dokusu = Historical urban tissue ; Tarihi koruma = Historic preservation ; Tarihi çevre = Historical environment ; Yapı-çevre ilişkisi = Building-environment relationship ; Yeni yapılaşma = New structuring

Özet:
Toplum ihtiyaçlarının zamanla değişmesiyle, geçmiş toplumların yaşam biçimlerinin, çağdaş yaşam koşullarına ayak uyduramamasına ve tarihi çevrelerin değişime uğramasına neden olmaktadır. Bu değişimin sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi ise doğru yaklaşım ve koruma bilinciyle olmaktadır. 
Bu çalışma, tarihi çevrede yeni yapı tasarımı yaparken, tarihi çevrelerin sahip olduğu kentsel kimliklerini koruyabilmesi ve gelecek nesillere doğru aktarabilmesi konusuna dikkat çekmektedir.
Bu amaçla öncelikle araştırmanın temel konu alanını oluşturan bileşenlerin tanımlandığı kuramsal ve kavramsal alt yapı sunulmaktadır. Bu bölümde tarihi çevre ve koruma kavramları tanımlanmış, korumanın nedenleri ve tarihi çevre korumada yaşanan sorunlar araştırılmıştır. Ardından tarihsel süreçte koruma kuramının Avrupa'da ve Ülkemizde gelişimi incelenmiştir. 
Araştırmanın diğer bölümünde tarihi çevrede yeni yapı tasarımı kavramı tanımlanmıştır. Tarihi çevrede yeni yapı tasarımı konusundaki ihtiyaçlar üzerinde durulmuştur. Yasal yaklaşımlar ve evrensel kararlar öncelikle Avrupa ölçeğinde daha sonra ülkemizde incelenmiştir. Devamında tarihi çevrede yeni yapı tasarımındaki tasarım yaklaşımlarının nasıl olması konusunda farklı görüşleri savunan mimarlar ve düşünürlerin fikirleri üzerinden genellemeler yapılmıştır. 
Son olarak araştırma alanı olarak seçilen Side Kentsel ve 3. Derece Arkeolojik Sit Alanında yeni yapılaşma dokusu planlama hükümleri bağlamında değerlendirilmiştir.

Abstract:
As the needs of society change over time, it causes the lifestyles of past societies to fail to keep up with modern living conditions and historical environments to undergo changes. The realization of this change in a healthy way is with the right approach and protection awareness.
This study draws attention to the fact that while designing new buildings in the historical environment, historical environments can preserve their urban identities and pass them on to future generations. 
For this purpose, first of all, the theoretical and conceptual infrastructure is presented, in which the components constituting the main subject area of the research are defined. In this section, the concepts of historical environment and protection are defined, the reasons for protection and the problems experienced in historical environment protection are investigated. Then, the development of conservation theory in Europe and in our country in the historical process was examined.
In the other part of the research, the concept of new building design in the historical environment was defined. The needs for new building design in the historical environment have been focused on. Legal approaches and universal decisions were first studied on a European scale and then in our country. In the sequel, generalizations have been made on the ideas of architects and thinkers who advocate different views on how to design approaches in the design of new buildings in the historical environment.
Finally, the new building design in Side Urban and 3rd Degree Archeological Environmet, which was selected as a research area, was evaluated in the context of planning provisions.