Psödoeksfoliasyon sendromu ve glokomunda inflamatuar ve iskemik belirteçlerin oküler posterior segment parametrelerle korelasyonu
Correlation of inflammatory and ischemic markers with ocular posterior segment parameters in pseudoexfoliation syndrome and glaucoma
Yazar: MUHAMMED FATİH SATILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. FEYZAHAN UZUN ; DOÇ. DR. HÜSEYİN FINDIK
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göz Hastalıkları = Eye Diseases

Özet:
Amaç: Psödoeksfoliasyon sendromu (PES) ve psödoeksfoliasyon glokomu (PXG)
gruplarında inflamatuar ve iskemik belirteçlerin oküler posterior segment parametrelerle 
korelasyonu
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışmaya Rize Eğitim ve Araştırma 
Hastanesi Göz Hastalıkları Kliniğine 01.08.2022-01.06.2023 tarihleri arasında başvuran 
ve tam oftalmolojik muayene sonucu en az bir gözünde PES veya PXG olan hastalar 
dahil edilmiştir. Katarakt dışında oküler bir patolojisi olmayan, yaş ve cinsiyet açısından 
çalışma grubuna uyumlu hastalardan ise kontrol grubu oluşturulmuştur. PES ve PXG 
gruplarındaki hastalar gelişebilecek komplikasyonlar açısından riskli görüldüğü branşa 
konsültasyon yoluyla yönlendirilmiş ve ilgili branşta alınan kan örneklerinden oksidatif, 
iskemik ve inflamatuar belirteçler çalışılmıştır. Kontrol grubundaki hastalardan katarakt 
ameliyatı öncesi rutin alınan kan örnekleri çalışmaya dahil edilmiştir. Tam oftalmolojik 
muayeneye ek olarak optik koherens tomografi (OKT), retina sinir lifi kalınlığı (RSLK)
ve optik koherens tomografi-anjiografi (OKT-A) çekimleri yapılmıştır. Bu çekimlerden 
RSLK, koroid kalınlığı, damar yoğunluğu ve FAZ (Foveal Avasküler Zon) parametreleri 
ölçülmüştür. Alınan serum örneklerinden Serum NO (Nitrik oksit), i-NOS (indüklenebilir 
nitrik oksit sentetaz), Galektin-3, SCUBE-1 (Sinyal peptit-CUB-domain-containing 
protein 1), MDA (Malondialdehit), GSH (Glutatyon) ve IL-6 (interlökin-6) çalışılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya PES'li 30 hastanın 30 gözü, PXG'li 25 hastanın 25 gözü ve kontrol 
grubundan 25 bireyin bir gözü dahil edilmiştir. Çalışmamızda PXG grubunda RSLK tüm 
kadranlarda diğer iki gruba göre anlamlı olacak şekilde ince tespit edilmiştir. Peripapiller 
koroid kalınlıklarında PXG grubunda, hem PES hem de kontrol grubuna göre tüm 
kadranlarda anlamlı bir incelme mevcutken (p<0.001) PES grubunda kontrol grubuna 
göre inferotemporal, temporal ve superotemporal kadranlarda incelme mevcuttur
(p<0.001). Makuler koroid kalınlıklarında subfoveal, inner nazal ve outer nazal 
alanlarında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık izlenmiştir (p<0.001). Ayrıca 
çalışmamızda yüzeysel damar yoğunluğu PXG grubunda en düşük olacak şekilde PES ve 
kontrol gruplarında kademeli olarak azalmıştır. Derin damar yoğunluğunda ise PXG 
grubu diğer iki gruba göre foveal ve inferior kadranlarda daha düşük olarak ölçülmüştür. 
Yüzeysel FAZ alanında PXG grubu ile diğer gruplar arası anlamlı bir fark oluşurken 
derin FAZ alanında tüm gruplar arası anlamlı bir fark oluşmuştur. 
 IL-6 düzeylerini PES grubunda, hem kontrol hem de PXG grubuna göre istatistiksel 
olarak anlamlı olacak şekilde artmış olarak saptanmıştır (p<0.001). Serum i-NOS 
seviyelerinin PES grubunda diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde 
arttığı tespit edilmiştir (p<0.001). Serum MDA seviyeleri PXG ve PES grubunda kontrol 
grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde yüksek saptanmıştır (p<0.001). 
MDA'ya ters olarak GSH seviyeleri kontrol grubunda PXG ve PES grubuna göre 
istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde yüksek bulunmuştur (p<0.001). Serum 
Galektin-3 ve SCUBE-1 seviyeleri PXG hastalarında hem PES grubuna hem de kontrol 
grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde yüksek saptanmıştır (p<0.001). 
Korelasyon ve regresyon analizlerinde iskemik, inflamatuar ve oksidatif stres
biyobelirteçleri koroid kalınlıkları, damar yoğunluğu ve RSLK ile ters yönde anlamlılık 
göstermiştir. Antioksidan seviyeyi gösteren biyobelirtecimiz GSH ise doğrusal yönde 
ilişkili saptanmıştır. 
Sonuç: PES ve PSX inflamasyon, iskemi, oksidatif stres gibi patogenetik yolakların 
tetiklediği multifaktöriyel süreçlerdir. Çalışmamızın sonuçlarına göre, PES ve PXG 
oküler posterior segment yapılarını etkilemekte ve serum iskemik, hipoksik ve oksidatif 
stres belirteçlerinde farklılık oluşturmaktadır. Yukarıda belirtilen biyobelirteçler ile 
posterior oküler segment parametrelerinin bu denli ayrıntılı analiz edildiği ilk çalışma 
olması açısından çalışmamız anlamlıdır.
Anahtar kelimeler: Psödoeksfoliasyon, Koroid kalınlığı, RSLK, Damar yoğunluğu, 
İnflamasyon

Abstract:
Purpose: To assess the correlation between inflammatory and ischemic markers and 
ocular posterior segment parameters in patients with pseudoexfoliation syndrome (PES) 
and pseudoexfoliation glaucoma (PXG).
Materials and Methods: Patients who applied to Rize Training and Research Hospital 
Ophthalmology Clinic between 01.08.2022 and 01.06.2023 were included in this 
prospective observational study if they were diagnosed with pseudoexfoliation syndrome 
(PES) or pseudoexfoliation glaucoma (PXG) in at least one eye as a result of a full 
ophthalmological examination. The control group comprised patients with no ocular 
pathology other than cataract, matched in terms of age and gender with the study group. 
Patients in the PES and PXG groups were referred for consultation to assess their risk of 
potential complications, and blood samples were collected from them in the respective 
departments to analyze oxidative, ischemic, and inflammatory markers. Additionally, 
blood samples routinely collected from control group patients before cataract surgery 
were also included in the study. In addition to the full ophthalmological examination, 
optical coherence tomography (OCT), retinal nerve fiber thickness (RNFL) and optical 
coherence tomography-angiography (OCT-A) were performed. RNFL, choroidal 
thickness, vascular density, and FAZ (Foveal Avascular Zone) parameters were 
measured from these images. Serum levels of NO (Nitric oxide), i-NOS (Inducible Nitric 
Oxide Synthetase), Galektin-3, SCUBE-1 (Signal peptide-CUB-domain-containing 
protein 1), MDA (Malondialdehyde), GSH (Glutathione) and IL-6 (Interleukin-6) were 
analyzed.
Results: The study comprised 30 eyes of 30 patients with PES, 25 eyes of 25 patients 
with PXG, and one eye from each of the 25 individuals in the control group. In our study, 
we observed a significant reduction in RNFL thickness in all quadrants of the PXG group 
compared to the other two groups. While there is a significant thinning in peripapillary 
choroidal thickness in all quadrants in the PXG group compared to both the PES and 
control groups (p<0.001), there is also a thinning in the inferotemporal, temporal, and 
superotemporal quadrants in the PES group compared to the control group (p<0.001). 
We also detected a statistically significant difference in macular choroidal thickness in 
the subfoveal, inner nasal, and outer nasal areas (p<0.001). Additionally, in our study, we 
observed that yüzeysel vascular density gradually decreased in the PES and control 
groups, with the lowest levels observed in the PXG group. Derin vessel density was 
found to be lower in the PXG group in the foveal and inferior quadrants compared to the 
other two groups. While a significant difference was observed between the PXG group 
and the other groups in the yüzeysel FAZ area, there was a significant difference among 
all groups in the derin FAZ area.
 We observed a statistically significant increase in IL-6 levels in the PES group 
compared to both the control and PXG groups (p<0.001). Additionally, serum i-NOS 
levels showed a significant increase in the PES group compared to the other groups 
(p<0.001). Serum MDA levels were found to be significantly higher in both the PXG and 
PES groups compared to the control group (p<0.001). In contrast, GSH levels were 
significantly higher in the control group than in the PXG and PES groups (p<0.001).
Furthermore, serum Galektin-3 and SCUBE-1 levels were significantly elevated in PXG 
patients compared to both the PES and control groups (p<0.001). In correlation and 
regression analyses, ischemic, inflammatory, and oxidative stres biomarkers 
demonstrated an inverse relationship with choroidal thickness, vascular density, and 
RNFL. Specifically, we observed a linear relationship with GSH, our biomarker 
indicative of antioxidant levels.
Conclusion: PES and PXG are multifactorial processes initiated by pathogenetic 
pathways such as inflammation, ischemia, and oxidative stres. According to the findings 
of our study, both PES and PXG impact ocular posterior segment structures and induce 
variations in serum ischemic, hypoxic, and oxidative stres markers. Our study holds 
significance as it represents the first detailed analysis of these biomarkers and posterior 
ocular segment parameters.
 Key words: Pseudoexfoliation, Choroidal thickness, RSLK, Vessel Density, Inflammation