Sterilizasyon işlemi uygulanmasına rağmen istenmeden doğan sağlıklı çocuk nedeniyle hekimin sözleşmesel sorumluluğu
Contractual liability of the physician due to a healthy child born despite the implementation of the sterilization procedure
Yazar: KAZIM ZİYA BATUHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAN KOYUNCU AKTAŞ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıp Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çalışmamızda, aile planlaması yöntemlerinden sterilizasyon işlemi uygulandığı halde istenmeden gebe kalınması sonucunda sağlıklı doğan çocuk nedeniyle hekimin sözleşmesel sorumluluğu araştırılmıştır. Sterilizasyon işlemi nedeniyle hekim ve hasta arasında yapılan sözleşme, hekimlik sözleşmesi kapsamında hukuki nitelendirmeye tabi tutulmuş ve sterilizasyon işlemi nedeniyle yapılan sözleşme tipinin vekalet sözleşmesi olduğu kanısına varılmıştır. İstenmeden doğan sağlıklı çocuk 'zarar' olarak görülebilir mi? 'Zarar' olan anne babanın aile planlaması hakkının (takdir yetkisi) ihlal edilmesi sonucu ortaya çıkan gebelik dönemi ve sonrası yapılan masraflar mıdır? Çocuğun yetiştirilmesi ve bakım masrafları da tazminata konu olabilir mi?  Güncel pratikte sağlık sebepleri veya isteğe bağlı yapılan sterilizasyon işlemi uygulanması sonucunda başarı oranı oldukça yüksektir. Bununla birlikte sterilizasyon işlemi tıp biliminin doğası gereği her zaman mutlak başarı ile sonuçlanmamakta ve istatistiki olarak çok düşük de olsa işleme rağmen gebelik ile karşılaşılabilmektedir. Sterilizasyon işlemi yapılmasına rağmen sonrasında meydana gelen gebelik neticesi sağlıklı çocuk doğumu olayında hekimin kusurlu olduğu hemen söylenemez. Böyle bir durumda sağlıklı çocuğun doğumu; hekimin tıbbi müdahale hatasından, karar aydınlatması veya koruma aydınlatması yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle fertlerin ek koruma yöntemi kullanmamalarından ileri gelebileceği gibi hekim tüm özeni göstermiş olsa dahi sterilizasyon işlemi nedeniyle meydana gelen bir komplikasyondan da kaynaklanabilmektedir. Hukukun gerekleri ve kendi usulleri göstermektedir ki; uluslararası sözleşmeler, karşılaştırmalı hukuk ve ulusal mevzuatta konuyla ilgili tazminat taleplerini haklı çıkaracak argümanlar vardır ve uyuşmazlıklarda tazminat talepleri karşılık bulabilmektedir. Çalışma, nüfus planlaması, aile planlaması, kadında ve erkekte sterilizasyon işlemleri ve istenmeden doğan sağlıklı çocuk ile ilgili genel bilgiler verilerek tarihsel süreçle birlikte ilgili literatürün ve mahkeme kararlarının incelenmesi ile başlamaktadır. İkinci bölümde, sterilizasyon işlemi nedeniyle yapılan sözleşmeyi konu edinen hekimlik sözleşmesinin hukuki niteliği; vekalet, eser, iş görme ve kendine özgü sözleşmeler yönünden değerlendirilmiş, tarafların borçlanma ilişkisi; hastaneye kabul sözleşmesi başlığı altında, hasta, hekim ve hastane arasındaki sözleşmesel ilişkilere değinilerek taraflara ait sözleşmeden kaynaklanan borçlanma ilişkisi ele alınmaktadır. Sterilizasyon işlemi nedeniyle yapılan hekimlik sözleşmesi, vekalet sözleşmesi yönünden ele alınarak, literatürde ve hukuk sistemimizde değerlendirilmiş, karar aydınlatması ve koruma aydınlatmasının sterilizasyon işlemindeki önemi vurgulanmıştır. Üçüncü bölümde, hekimin vekalet sözleşmesinden doğan sorumluluğunun unsurları değerlendirilmiş, sterilizasyon işlemi kapsamında; sözleşmenin ihlali, komplikasyon, hekimin kusuru, zarar, illiyet bağı ve tazminat talepleriyle ilgili tartışma konuları literatür ışığında ortaya konmaya çalışılmaktadır. Yapılan çalışmanın amacı, yaşamın içinde olan ve güncel pratikte sıkça uygulanan kadın ve erkekte sterilizasyon işlemi uygulanması sonucunda başarısızlık durumunda 'istenmeden doğan sağlıklı çocuğun' bakım, eğitim ve yetiştirme masraflarının hekim tarafından karşılanması gerektiği ile ilgili tartışmaların göbeğinde olabilecek konunun tarafların tıp hukuku yönünden farkındalığını artırmaktır. Çalışma ile sterilizasyon işlemi nedeniyle yapılan sözleşmenin vekalet sözleşmesi olduğu, sözleşme konusunun; fertlerin ekonomik sebeplerle çocuk sahibi olmak istememesi nedeniyle sterilizasyon işlemi yaptırmaları halinde ve hekimin kusuru nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanması neticesi istenmeden doğan sağlıklı çocuğun bakım masrafları nedeniyle tazminat talep edebilecekleri sonucuna ulaşılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Aile Planlaması, Sterilizasyon, İstenmeden Doğan Sağlıklı Çocuk, Vekalet Sözleşmesi, Hekimlik Sözleşmesi, Hekimin Vekalet Sözleşmesinden Doğan Sorumluluğu, Zarar Olarak Çocuk, Tazminat.

Abstract:
In our study, the contractual lability of the physician due to a healthy borned baby as a result of wrongful pregnancy despite the sterilization process, which is one of the family planning methods, was investigated. The contract made between the physician and the patient due to the sterilization process has been subject to legal qualification within the scope of the medical agreement. It has concluded that the contract made for the sterilization process appears like an advocacy contract. Can an unwanted healthy borned baby be seen as 'harm'? Are the expenses incurred during and after pregnancy due to violation of the family planning right (discretionary power) of parents who have suffered 'harm'? Can the costs of raising and caring for the child be subject to compensation? 
In current practice, the success rate is relatively high due to health reasons or the optional sterilization process. However, the sterilization process does not always result in absolute success due to the nature of medical science. Pregnancy can be encountered despite the procedure, although it is statistically deficient. Despite the sterilization process, it cannot be said  immediately that the physician is at fault in the case of healthy childbirth due to the pregnancy. 
In such a case, the healthy born baby can be caused by the physician's medical error, not using additional protection methods due to the failure to fulfill the obligation of decision clarification or protection clarification, or it can also cause by a complication that occurs due to the sterilization process even if the doctor has shown all his care. The requirements of the law and the procedures show that; there are arguments to justify claims for compensation in the international conventions, comparative law, and domestic law, and they can claim the expenditures in disputes. 
The study begins by examining the relevant literature and court case-law, along with the historical process, by giving general information about population planning, family planning, sterilization procedures in women and men, and the healthy borned baby unwanted. In the second part, the legal nature of the medical contracts, which are the subject of the contracts made due to the sterilization process; the debt relationship of the parties are evaluated with respect to the advocacy contracts, contracts for construction, services contracts, and sui generis contracts; under the title of hospital admission contract, by referring to the contractual relations between the patient, the physician, and the hospital, the debt relationship arising from the agreement of the parties discussed. 
The medical contract made due to the sterilization process has been evaluated the power of advocacy contract, evaluated in the literature and our legal system. We emphasized the importance of decision clarification and protection clarification in the sterilization process. In the third part, we evaluated the elements of the liability of the physician arising from the power of advocacy contract within the scope of the sterilization process; issues related to breach of contract, complication, physician's fault, damage, causal link, and compensation claims tried to be put forward in the light of the literature. 
The study aims to increase the awareness of the parties in terms of medical law, which may be at the heart of the discussions about the need to cover the care, education, and raising costs of the 'unwanted healthy borned baby' in case of failure as a result of sterilization process in women and men, who are in life and frequently applied in current practice. In our study, the contract made due to the sterilization process is an advocacy contract, the subject of the contract; we concluded that if individuals undergo sterilization because they do not want to have a child due to economic reasons and they fail due to the physician's fault, they can claim compensation for the care costs of a healthy child born unintentionally.
Keywords: Family Planning, Sterilization, Wrongful Conception, Advocacy Agreements, Medical Contracts, Physician's Liability Arising from the Advocacy Agreement, Child as Harm, Compensation.