Saraylı Beyhan Sultan'a (1765-1824) ait iki hesap defterinin değerlendirilmesi
Evaluation of two account books of Saraylı Beyhan Sultan (1765-1824)
Yazar: SEMA NUR PEKŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMETTİN BAŞOL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Beyhan Sultan = Beyhan Sultan ; Günlük yaşam = Daily life ; Masraf Defteri = Cost Register ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Hanedanı = Ottoman Dynasty ; Sultanlar = Sultans

Özet:
868 ve 865 nolu defterler incelenelerek yapılan bu tez çalışması giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısmı olmak üzere beş bölümden oluşmuştur. Giriş kısmında konunun tanımı, konunun amacı, kapsam ve sınırlılıkları, çalışma yöntemi açıklanmış, bunun yanında çalışmada yararlanılan kaynaklar kısaca tanıtılmıştır.
Birinci bölümde, "Beyhan Sultan'ın Hayatı ve Yaşadığı Devrin Kısa Bir Tarihçesi" başlığı dört alt başlıktan oluşmaktadır. Öncelikle Beyhan Sultan'ın  hayatına konu olan babası Sultan III. Mustafa, amcası Sultan I. Abdülhamit ve kardeşi Sultan III. Selim ve amcazadeleri Sultan IV. Mustafa ile Sultan II. Mahmut dönemlerine kısaca temas edilmiştir. Sonrasında dönemin sosyal, kültürel ve iktisadi gelişimine dair bilgiler verilmiştir. Akabinde Osmanoğulları ailesi ve devlet geleneğine değinilmiştir.  Daha sonra da Beyhan Sultan'ın hayatı devrin kroniklerinden, arşiv belgelerinden ve ikincil kaynaklardan hareketle ele alınmıştır.
İkinci bölüm, "Harem-i Hümayun Hazinesi ve Beyhan Sultan'ın Masraf Defterleri" başlığını taşımaktadır. Burada Osmanlı Devleti'nde hazinenin işleyişi hakkında bilgi verildikten sonra, Beyhan Sultan'ın masraf defterlerine geçilmiştir. Masraf defterlerinin fiziksel nitelikleri ve içerikleri hakkında bilgi verilmiştir. Beyhan Sultan'ın bu kadar masraf yapabilmesinin kaynağı olan mülkleri, gelir kaynakları yine bu başlık altında ele alınmıştır.
Üçüncü bölümün ana başlığı ise "Beyhan Sultan'ın Saray Hayatı ve Gündelik Yaşamı" dır. Bu başlık altında  Osmanoğulları ve hanedana bağlı kadınların yaşadıkları saraylar hakkında bilgi verildikten sonra  bunlardan başka Beyhan Sultan'ın sahibi olduğu sahilsaraylar ve köşkler hakkında bilgi verilmiştir. Defterlerin asıl içerik değerlendirilmesi bu bölümde yapılmıştır. Beyhan Sultan'a hizmet eden görevliler, onun giyim kuşamı, evlerinin teşrifatı, saraylarının yapımı ve tamiratları, bahsi geçen ürünlerin fiyatları bu bölümde değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Sonuç bölümünden sonra ekler kısmına 865 ve 868 nolu masraf defterlerinden ve çeviri yazımlarından birkaç sayfa eklenmiştir.

Abstract:
This thesis study, which was made by examining the 868 and 865 books, consists of five chapters: introduction, three main chapters and conclusion. In the introduction part, the definition of the subject, the purpose of the subject, its scope and limitations, the working method are explained and the resources used in the study are briefly introduced.
In the first chapter, the heading "The Life of Beyhan Sultan and A Short History of His Life" consists of four subtitles. First of all, his father, Sultan III, who was the subject of Beyhan Sultan's life. Mustafa, his uncle Sultan Abdülhamit I and his brother Sultan III. Selim and his uncles Sultan IV. Mustafa and Sultan II. Mahmut periods were briefly touched upon. Afterwards, information on the social, cultural and economic development of the period was given. Subsequently, Osmanoğulları family and state tradition were mentioned. Later, the life of Beyhan Sultan was discussed with reference to the chronicles of the period, archive documents and secondary sources.
The second chapter is titled "Harem-i Hümayun Treasure and Beyhan Sultan's Expense Books". Here, after giving information about the functioning of the treasury in the Ottoman Empire, Beyhan Sultan's expense books were passed. Information was given about the physical characteristics and contents of the expense books. Beyhan Sultan's properties and income sources, which are the source of his ability to spend so much, are also discussed under this heading.
The main title of the third part is "Beyhan Sultan's Palace Life and Daily Life". Under this heading, information was given about the palaces where the women belonging to the dynasty lived, and the coastal palaces and mansions owned by Beyhan Sultan were given. The actual content evaluation of the notebooks was made in this section. The officers serving Beyhan Sultan, his clothing, the decoration of his houses, the construction and repair of his palaces, and the prices of the mentioned products are evaluated in this section. After the conclusion section, a few pages from the expense books numbered 865 and 868 and translation writing have been added to the appendix section.