Türk Somonu (Oncorhynchus mykiss) yetiştiriciliğinin ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirliği
Economic, environmental and social sustainability of Turkish Salmon (Oncorhynchus mykiss) farming
Yazar: TANSU YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN ATAR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Araştırmanın temel amacı Samsun - Sinop bölgesinde yer aralan Türk somonu yetiştiriciliği yapan işletmelerin ekonomik, çevresel ve sosyal sürdürülebilirliğini analiz etmektedir. Araştırma verileri 2022-2023 yetiştiricilik döneminde Türk Somonu yetiştiriciliği yapan tesislerin kullandıkları liman ve yetiştirme alanlarına bakılarak tespit edilmiştir. Merkez ofisleri Samsun'un Yakakent ilçesinde bulunan 23 adet Türk somonu/Türk Somonu adayı yetiştiren tesislerden 38 projesi bulunan 17 tesis ile anket yoluyla oluşturulmuştur. Ayrıca Samsun ve Sinop İl Tarım ve Orman Müdürlükleri, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Samsun ve Sinop İlleri Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Birliği ve Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği (DKİB)' nden elde edilen veriler de kullanılmıştır. 

Araştırma sonuçları incelenen Türk somonu yetiştiricileri Samsun – Sinop bölgesinde 2022 yılında işletmeler kapasitelerinin %84'ünü aktif olarak kullanmakta, %89'u ise tam kapasite çalışmaktadır. Yetiştiricilerin etkinlik ölçümlerine bakıldığı zaman üretim maliyetini %29 oranında azaltması, %21 oranında girdilerini azaltmaları durumunda, aynı üretim miktarını elde edebileceklerini ve işletmelerin %78,9'u ise performansını iyi değerlendirebilmesi için büyümesi gerektiği tespit edilmiştir.

Samsun - Sinop bölgesindeki Türk somonu yetiştiricilerinin karbon emisyonu hesaplamasına dair verilerin yeterli olmadığından dolayı bölgeye ait karbon emisyon verisi hesaplanamamıştır. Sürdürülebilirlik adına detaylandırılmış sorularla hazırlanan anketler ile sadece sürdürülebilirliğe yoğunlaşmış bir çalışma yapılması gerekmektedir.

Abstract:
The main purpose of the research is to analyze the economic, environmental and social sustainability of Turkish salmon farming located in the Samsun - Sinop region. Research data were determined by looking at the ports and farming areas used by Turkish Salmon aquacultural facilities in the 2022-2023 farming period. Head offices in Samsun Yakakent were formed through a survey with 17 aquacultural facilities with 38 projects out of 23 Turkish salmon/Turkish Salmon parr facilities. Besides, data from Samsun and Sinop Directorate of Ministry of Food, Agriculture and Livestock, Turkish Statistical Institute, Samsun and Sinop Provinces Aquaculture Producers Association and Eastern Blacksea Exporters Association were used. 

Turkish salmon farmers, whose research results were examined, are actively using 84% of their capacity and 89% are working at full capacity in 2022 in the Samsun - Sinop region. When the efficiency measurements of the growers are examined, it has been determined that if they reduce the production cost by 29% and reduce their inputs by 21%, they can achieve the same production amount and 78.9% of the enterprises need to grow in order to evaluate their performance well.

Since the data regarding the carbon emission calculation of Turkish salmon farmers in the Samsun - Sinop region is not sufficient, carbon emission data for the region could not be calculated. For sustainability, it is necessary to conduct a study focusing only on sustainability with surveys prepared with detailed questions.