Palyatif bakım alan hastaların yakınlarının bakım yüklerinin, bakıma hazır oluşluk düzeylerinin ve toplumsal cinsiyet algılarının incelenmesi
Investigation of the care burdens, readiness levels for care, and gender perceptions of relatives of patients receiving palliative care
Yazar: MOHAMMAD ARIF NEZAMI
Danışman: PROF. DR. REVA BALCI AKPINAR
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Palyatif Bakım Alan Hastaların Yakınlarının Bakım Yüklerinin, Bakıma Hazır Oluşluk Düzeylerinin ve Toplumsal Cinsiyet Algılarının İncelenmesi
Amaç: Bu araştırmanın amacı palyatif bakımda yatan hastaların yakınlarının bakım yüklerini, bakım vermeye hazır oluşluk düzeylerini ve toplumsal cinsiyet algılarını incelemektir.
Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve kesitsel türde yapılan araştırmanın verileri 01.12.2022-01.06.2023 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi'nin Palyatif Bakım Ünitesinde yatan hastaların yakınlarından yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırmaya toplam 160 hasta yakını katılmıştır.  Veriler  Hasta ve Yakınlarını Tanıtıcı Bilgi Formu, ZBVYÖ, BVHOÖ ve TCAÖ ile toplanmıştır. Çalışmada veriler SPSS paket programında değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Hasta yakınlarının ZBVYÖ puan ortalamasının 22.47±11.99,  BVHOÖ puan ortalamasının  23.46±6.62, TCAÖ puan ortalamasının ise 79.90±19.29 olduğu belirlenmiştir. ZBVYÖ puan ortalaması 20-39 yaş grubunda 26.22±12.37, bekar olanlarda 28.24±10.53, üniversite mezunlarında 25.31±10.67 ve alzeheimer hastalarının yakınlarında 28.56±12.95 olduğu belirlenmiştir. BVHOÖ puan ortalamasının ekonomik durumu iyi olanlarda 26.50±5.15, kanser hastalarının yakınlarında 25.27±6.09, hastasına beş yıldan daha uzun süredir bakım verenlerde 26.06±6.76 olduğu saptanmıştır. TCAÖ  puan ortalamasının ise 20-39 yaş arasındaki hasta yakınlarında 85.89±19.11, üniversite mezunu olanlarda 93.64±20.76 olduğu belirlenmiştir. Hasta yakınlarının ZBVYÖ toplam puan ortalaması ile BVHOÖ toplam puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı (p<0.01), negatif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki olduğu bulunmuştur. Toplumsal cinsiyet algısı ile bakım yükü ve bakım vermeye hazıroluşluk arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). 
  Sonuç: Araştırmanın sonucunda hasta yakınlarının bakım yükü üzerinde hasta yakınının yaşının, medeni durumumun, eğitim düzeyinin ve hastanın hastalığına ilişkin özelliklerinin etkisinin olduğu, bakım vermeye hazır olmayı ekonomik durumun ve hastalığa ilişkin özelliklerin etkilediği,  hasta yakınlarının toplumsal cinsiyet algıları ile bakım yükü ve bakım vermeye hazır oluşluk arasında ilişki olmadığı, bakım vermeye hazır oluşluğun bakım yükü üzerinde etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Bakım vermeye hazır oluşluk, bakım yükü, hasta yakını, hemşire, palyatif bakım, toplumsal cinsiyet

Abstract:
Investigation of Care Burdens, Readiness Levels for Care, and Gender Perceptions of Relatives of Patients Receiving Palliative Care
Aim: The purpose of this study is to investigate the care burden, readiness to provide care, and gender perceptions of relatives of patients receiving palliative care.
Materials and Methods: The information for this descriptive and cross-sectional study was gathered via in-person interviews with relatives of patients admitted to the Palliative Care Unit of Atatürk University Research Hospital between 01.12.2022 and 01.06.2023. A total of 160 patient relatives participated in the research. Data was gathered using the Patient and Relatives Introductory Information Form, ZCBS, CRS, and GPS. The data was analyzed using the SPSS software package.
Results: It was found that the average ZCBS score of the patient's relatives was 22.47±11.99, the average CRS score was 23.46±6.62, and the average GPS score was 79.90±19.29. The average ZCBS score was 26.22±12.37 in the 20-39 age group, 28.24±10.53 among the unmarried, 25.31±10.67 among university graduates, and 28.56±12.95 among relatives of Alzheimer's patients. The average CRS score was 26.50±5.15 for those with a good economic situation, 25.27±6.09 for relatives of cancer patients, and 26.06±6.76 for those who had been providing care for their patients for more than five years. The average GPS score was found to be 85.89±19.11 for relatives of patients aged 20-39 and 93.64±20.76 for university graduates. A statistically significant (p<0.01), negative, and low-level correlation was found between the total average ZCBS and total average CRS scores of the patient's relatives. No statistically significant correlation was found between gender perception and care burden or readiness to provide care (p>0.05).
Conclusion: The research inferred that the caregiver's age, marital status, education level, and the patient's disease characteristics affect the caregiver's burden. It was found that readiness to provide care is influenced by economic status and the disease's characteristics. Additionally, no correlation was found between caregivers' gender perceptions and caregiving burden or readiness to provide care. Nonetheless, it was determined that readiness to provide care affects the caregiving burden.
Keywords: Care burden,  gender,  nurse,  palliative care,  patient relative, readiness to provide care