Mevzû hadis kültüründe sûfî müellifler
The sufi authors in culture of apocryphal hadiths
Yazar: MURAT KAYA
Danışman: PROF. DR. NEVZAT TARTI
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Müellifler = Authors ; Sufi = Sufi ; Tasavvuf = Mystic ; İslamiyet = Islam

Özet:
Mevzû hadis, Peygamber otoritesinden istifade ederek toplumsal anlayış ve yaşamı etkisi altına almayı hedefleyen haberlerdir. Fikrî ayrışma ve kutuplaşmaların yoğunlaşmasına bağlı olarak sosyal alanda zemin bulan bu tür haberler, kısa sürede yaygınlık kazanıp etki alanlarını genişletmişlerdir. Buna karşın hadis ulemâsının en yetkin isimleri, ilgili tesiri kırarak; dinî, içtimâ'ı ve siyasi yaşamı sahih sünnet bağlamına çekme ortak amacıyla bir literatür geliştirmişlerdir. Mevzûât edebiyatı diye adlandırılan bu gayretler, ulemânın tetkik ve hıfz bağlamındaki görevlerinin icrası olmuştur. Bu çalışma, hadis literatüründe farklı bir saygınlığa sahip mevzûât müelliflerini ve sahih hadis ile sakimin ayrışımında başvuru kaynakları olan eserlerini konu edinmektedir. 
Tasavvufî anlayış ölçeğinde kişisel tercihlerin fikriyat ve tespitler üzerindeki yönlendiriciliğinden yola çıkarak mevzûât müellifleri içerisinde sûfî olanları tanımak ve rivâyet tahlilindeki tespitlerini tetkik etmek çalışmamızın temel amacını teşkil etmektedir. Tahlil, tespit ve tenkid eksenli araştırmamız üç ana bölümden oluşmaktadır:
-	Yapısı, yaygınlığı ve etkisiyle mevzû hadisi tanıtarak tasavvufî tecrübe ile ilişkisinin aydınlatıldığı birinci bölüm
-	Mevzûât müelliflerinden sûfî kökenli olanlar ile tasavvuf anlayışına ilgi duyanları tespit ederek anlayışların tenkidlere etki oranlarını belirleyip mevzûât edebiyatına olumlu/olumsuz yansımalarının tetkik edildiği ikinci bölüm
-	Tesiriyle literatürü yönlendiren selef akidesine mensup yazarları tespit edip sûfîyye ile ortak veya ayrışım yönlerinin belirlendiği üçüncü bölüm
Sonuçta oransal olarak mevzûât edebiyatının en yoğun etabını oluşturan sûfî yazarların selefi yaklaşımlarla birlikte mevzûât literatürünün omurgasını teşkil ettikleri ve iki akım arasında fonksiyonel benzerlik veya farklılıkların olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Apocryphal  Hadiths are the news taking advantage of the authority of Prophet by aiming to dominate the social understanding and life. Depending on intellectual segregation and polarization , such news gained ground in the social sphere and expanded their domain in a short time. Nevertheless most qualified Hadith scholars developed a literature with aim of breaking the impact of them and taking the religious, social and political life into the authentic Sunnah context. These efforts, called as legislation literature, have been the investigations and execution of tasks of scholars in the context memorization This study deals with the authors of the legislation having a different reputation in the Hadith literature and the works with the authentic Hadith references and those with incomplete segregated ones. 
Basing on the effect of personal preferences on ideas and the findings in the scale of Sufi understanding, the main objective of our study is to recognize Sufi authors among scholars of legislation and to examine their findings related to the analysis of rumors. 
- The first part involves introducing the structure, extent and the impact of apocryphal hadithsand discussion its relationship with mystical experience.
- Second part covers identification the Sufi scholars with legislation origin and those with Sufism origin and I dentifying the impact their conception on their criticism thereby examining the positive/negative impacts of it on legislation literature. 
- The third part covers the examining the authors belonging to Salafi Aqida,influencing the literature of hadith, and their common and different aspects from Sufi tradition.
As a result, with their salafi approach, the Sufi authors proportionally forming the most intense stage of legislative literature constitute the backbone of legislation literature and it has been found that there are functional similarities or differences between the two streams.