Behçet Necatigil'in şiirlerinin Söz-Eylem Kuramı çerçevesinde incelenmesi
Examination of Behçet Necatigil's poetry within the frame of Speech-Act Theory
Yazar: SEMA EVİN
Danışman: PROF. DR. HASAN AKAY
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatı gerek toplumsal gerek küresel açıdan 
birçok değişime ve dönüşüme tanıklık etmiştir; bu gelişmelere bağlı olarak
Cumhuriyet Dönemi Türk şiiri de kendini, yeni kuramların, konu çeşitliliğinin ve 
farklı edebi toplulukların ortasında bulmuştur. Modern Türk şiirinin en yetkin 
isimlerinden Behçet Necatigil (1916-1979) böylesi bir ortamda, gelenekle bağını 
koparmadan, gelişmeleri yakından izleyen üslûp sahibi bir şair olarak karşımıza 
çıkmaktadır.
Behçet Necatigil'in Şiirlerinin Söz-Eylem Kuramı Çerçevesinde İncelenmesi
başlıklı çalışmamızda, Behçet Necatigil'in hem şair hem de Türk dili ve edebiyatı 
öğretmeni olması Türk dilinin kullanım olanaklarını en üst seviyedesomutlaştırması, 
tezimizin zeminini oluşturan Söz-Eylem Kuramı'nın Behçet Necatil'in örnek olarak 
belirlediğimiz şiirlerinde tespit edebilmemizi sağlamıştır. Behçet Necatigil'in
konumuz sınırları içinde taşıdığı pek çok özellik, araştırmacılar için - bilhassa
dilbilim alanında çalışan araştırmacılar-önem arz etmektedir.
Tezimizde, XX. yüzyıl başlarında ilk olarak John Langshaw Austin (1911-
1960) tarafından temeli atılan devamında Austin'in öğrencisi olan John Searle'
ün(d.1932) geliştirdiği Söz-Eylem Kuramı'nın özelliklerini belirlemeye çalıştık.
Dilbilimin alt dallarından anlambilim ve edimbilimle ilgili kısaca bilgi vererek şair 
(gönderici) ile okur (alıcı) arasındaki etkileşimi "kuram"ın özellikleri çerçevesinde,
Behçet Necatigil'in şiirlerinden örnekler vererek açıkladık.
Tezimiz, önsöz, giriş ve sonuç bölümleri hariç üç bölümden oluşmaktadır. 
Çalışmamızın birinci bölümde, Söz-Eylem Kuramı'nın zeminini oluşturan
gelişmelere, alana katkı sağlayan dilbilimcilere değindik. Söz-Eylem Kuramı'nın
özelliklerini ve kavramlarını, açıklamaya çalıştık. İkinci bölümde, Behçet 
Necatigil'in sanatını oluşturan unsurları, şiirinin geçirdiği aşamaları ve dönemleri 
açıklamaya çalıştık; tezimizin üçüncü bölümünde ise Necatigil'in halk şiirinin 
özelliklerini yansıtan, tahkiyeli anlatımla örülmüş şiirlerine, hikâyeyi kısarak
sözcüklerin çok anlamlılığından daha fazla yararlandığı şiirlerindeki derin yapıyı 
inceledik. Necatigil'in modern şiire yaklaştığı, sözcüklerin arasını açarak farklı 
denemeler yaptığı, çok yönlü okumaya elverişli özgün şiirlerine örnek verdik, farklı 
dönemlerden seçtiğimiz şiirler üzerinde "kuram"ın temelini oluşturan "düzsöz"
"edimsöz""etkisöz" özelliklerini göstermeye gayret ettik.

Abstract:
Turkish literature of the Republican Period has witnessed many changes and 
transformations, both socially and globally; Depending on these developments, the 
Turkish poetry of the Republican Period also found itself in the middle of new 
theories, diversity of topics and different literary communities. Behçet Necatigil 
(1916-1979), one of the most competent names of modern Turkish poetry, appears 
before us as a poet with a style who follows innovations closely without breaking his 
ties with tradition.
In our thesis, we will examine Necatigil's poems within the framework of 
Speech-Act Theory. The reason why we want to examine the Speech-Act Theory, 
which forms the basis of our thesis, on Behçet Necatigil's poems is that Necatigil's 
qualities and his poems have features suitable for the subject of our thesis. It is 
important for researchers - especially for researchers working on linguistics -that 
Behçet Necatigil knowing very well the possibilities of using the Turkish language 
and embodying these possibilities at a highest level by applying them to his poems.
We will try to explain the Speech-Act Theory, which was first laid by John 
Langshaw Austin (1911-1960) at the beginning of the 20th century, and later 
developed by Austin's student John Searle (b.1932). In order to better understand the 
theory, . By giving brief information about semantics and pragmatics, which are subbranches of linguistics, we will explain the message between the poet/speaker 
(sender) and the reader/listener (receiver) by basing the interaction on the 
characteristics of the theory, by giving examples from Behçet Necatigil's poems.
Our thesis consists of three parts, excluding the preface, introduction and 
conclusion. In the first part of our study, we briefly mentioned the developments that
formed the basis of Speech-Act Theory, the theories that pioneered the Speech-Act 
Theory, and linguists. We tried to explain the features and concepts of Speech-Act 
Theory. In the second part, we tried to explain the elements that make up Behçet 
Necatigil's art, the stages and periods of his poetry; In the third part of our thesis, we 
gave examples of Necatigil's poems that reflect the characteristics of folk poetry, 
knitted with narrative expression, and his poems in which he shortens the story and 
in his poems makes more use of the polysemy of words and we examined that the 
deep structure of his poems. We gave examples of Necatigil's poems, in which the 
poet approaches modern poetry, makes different experiments by opening a space 
between the words, we gave examples of the authentic poetry which is adequate to 
versalite reading, on the poems we selected from different periods, we tried to show 
the features of locutionary, illocutionary and perlocutionary.