Özel gereksinimli çocuğu olan annelerin evlilik kalitesinin bazı demografik değişkenler açısından incelenmesi: İstanbul ili örneği
Investigation of the marriage quality of mothers with children with special needs in terms of some demographic variables: The case of istanbul province
Yazar: DİDEM ERKOYUNCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜDÜCÜ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel gereksinimli çocuğa sahip olan annelerin evlilik kalitesini bazı sosyo-demografik verilere göre incelemektir. Araştırmanın örneklemini özel gereksinimli çocuğa sahip İstanbul Avrupa yakasında ikamet eden 161 anne oluşturmuştur. Araştırmaya tüm özel gereksinim türlerindeki çocukların anneleri dahil edilmiştir. Araştırmada veriler "Demografik Bilgi Formu ve Evlilik Kalitesi Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır.
Araştırmada, zihinsel yetersizlik, özgül öğrenme güçlüğü, bedensel yetersizlik, süreğen hastalık, dil ve konuşma güçlüğü, işitme yetersizliği, görme yetersizliği, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, otizm spektrum bozukluğu, üstün ve özel yetenek tanılarını almış özel gereksinimli çocukların anneleriyle çalışılmıştır. 
Araştırmanın sonuçlarına göre çocukların özel gereksinim türüne göre annelerin evlilik kalitesi düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmamıştır. Annelerin Evlilik Kalitesi Ölçeği "Uyum" alt boyutunda demografik değişkenlere göre fark durumları incelendiğinde, akraba evliliği olma durumu, annenin ve babanın öğrenim düzeyi, annenin hayatını geçirdiği sosyal çevre, çocuk sayısı, tanı alan çocuk sayısı, eş yaş farkı, çocukların tanısı değikenlerine göre fark olmadığı belirlenmiştir. "Bıkkınlık", "Destek" ve "Çatışma" alt boyutlarına bakıldığında ise "Eş yaş farkı" arttıkça evlilikte bıkkınlık, destek ve çatışmada artış olmuştur. "Sevgi" alt boyutunda ise "Akraba evliliği durumu" ve "Annenin hayatının çoğunluğunu geçirdiği sosyal çevre" değikenlerinde akraba evliliği varsa ve annenin hayatının çoğunluğunu geçirdiği sosyal çevrenin köy olması durumunda artış olmuştur. Bu sonuçlar incelendiğinde evlilikte uyumu etkileyen bir değişkenin olmadığı söylenirken, evlilikte bıkkınlık, destek, çatışma durumlarının eşler arasındaki yaş farkından etkilendiği, evlilikte sevgi durumunun da akraba evliliğinden ve annenin hayatının çoğunluğunu geçirdiği sosyal çevrenin köy olmasından etkilendiği söylenebilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinimli Çocuk, Evlilik Kalitesi, Evlilik, Aile, Annelik

Abstract:
The aim of this research is to examine the marriage quality of mothers who have children with special needs according to some socio-demographic data. The sample of the research consisted of 161 mothers with special needs children living on the European side of Istanbul. Mothers of children with all types of special needs were included in the study. In the study, data were collected using the "Demographic Information Form and Marriage Quality Scale".
In the study, mothers of children with special needs who were diagnosed with mental disability, specific learning disability, physical disability, chronic illness, language and speech difficulty, hearing disability, visual disability, attention deficit and hyperactivity disorder, autism spectrum disorder, gifted and special abilities were studied. 
According to the results of the research, there was no significant difference in the marital quality levels of mothers according to the type of special needs of their children. When the differences in the "Harmony" sub-dimension of the Mothers' Marriage Quality Scale are examined according to demographic variables, the difference is seen according to the variables of consanguineous marriage, the education level of the mother and father, the social environment in which the mother spends her life, the number of children, the number of children diagnosed, the age difference of the spouse, and the diagnosis of the children. It was determined that it was not. When we look at the sub-dimensions of "Boredom", "Support" and "Conflict", as the "spousal age difference" increases, there is an increase in boredom, support and conflict in marriage. In the "Love" sub-dimension, there was an increase in the variables "Consular marriage situation" and "The social environment in which the mother spends most of her life" if there is a consanguineous marriage and the social environment in which the mother spends most of her life is a village. When these results are examined, it can be said that there is no variable affecting harmony in marriage, while boredom, support and conflict situations in marriage are affected by the age difference between spouses, and the state of love in marriage is also affected by consanguineous marriage and the fact that the social environment where the mother spends most of her life is a village.

Key Words: Child with Special Needs, Marital Quality, Marriage, Family, Motherhood