İlköğretim müfettişlerinin denetim sonunda getirmiş oldukları önerilerin yöneticiler tarafından yerine getirilme düzeyi ve engelleri (Sivas ili örneği) /
Yazar: DURSUN ÇIĞ
Danışman: DOÇ.DR. ERDAL TOPRAKÇI
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İlköğretim okulları ilköğretim müfettişlerince denetlenmektedir. Bu denetimsonucunda, okul yöneticisine bir kurum denetim raporu verilmektedir. Bu rapor,denetimde ortaya çıkan eksikliklerin giderilmesine dönük önerilerden oluşmaktadır.Bu araştırmada; söz konusu önerilerin ne düzeyde yerine getirildiğinin veengellerinin ne olduğu ilköğretim müfettişi ve okul müdürlerine sorularakanlaşılmaya çalışılmıştır. Ayrıca, sonuçların müdür ve müfettişlerin çeşitliözelliklerinden (okulun bulunduğu merkeze, okulun türüne, müdürlük vemüfettişlikteki kıdeme, görev unvanına, eğitim durumuna ve müdürlerin teftiş geçiripgeçirmeme) etkilenip etkilenmediğine de bakılmıştır.Araştırma, tarama modelindedir. Araştırmanın çalışma evreni, Sivas İli'nde2005-2006 öğretim yılında görev yapan ilköğretim okulu müdür, müdür vekili,müdür yetkili öğretmenleri ile ilköğretim müfettişleridir. Örneklem oluşturulmasındaevrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmaya ilişkin veriler,araştırmacının geliştirdiği ?anket? ile sağlanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde;belirtilen önerilerin yerine getirilme düzeyini anlamak üzere aritmetik ortalama vestandart sapma; söz konusu önerinin engellerinin belirlenmesinde de yüzdedeğerlerine başvurulmuştur. Bu sonuçların müdür ve müfettişlerin çeşitliözelliklerine göre değişip değişmediğine bakmak için, t testi ve tek yönlü varyansanalizi kullanılmıştır. Farkın hangi gruplardan kaynaklandığını saptamak için deTukey (HSD) testi uygulanmıştır.Araştırma sonunda elde edilen bulgular şunlardır:1- İlköğretim okulu müdürleri ve müfettişler, kurum denetimi önerilerininyerine getirilme düzeyini ?Çoğunlukla? olarak algılamışlardır. Bu önerilerden enyüksek yerine getirilen ?sınıf geçme defterlerinin düzenlenmesi ile ilgili belirtileneksikliklerin ne derece giderildiği?dir. En düşüğü ise ?okul rehberlik ve psikolojikdanışma hizmetlerinin yürütülmesi ile ilgili belirtilen eksiklikleri ne derecegiderildiği?dir. Önerilerin yerine getirilmesinde karşılaşılan engellerin başlıcaları;okulların fiziki, ekonomik, teknik ve yardımcı personel yetersizliği, rehber öğretmenve bilgi eksikliği, veli, öğretmen ve idareci ilgisizliği, mevzuat değişiklikleri vebürokrasidir.2- Önerilerin yerine getirilme düzeyinin müdür ve müfettişlerin çeşitliözelliklerinden nasıl etkilendiğine ilişkin şu sonuçlar elde edilmiştir: İlköğretim okulmüdürleri ve PİO/YİBO müdürleri, BSİO müdürlerine göre; kıdemi 16 yıl ve üstüolanlar kıdemi 0-5 yıl olanlara göre; ön lisanslılar, lisanslılara göre, müdür unvanlılarmüdür yetkili öğretmenlere göre, önerileri daha fazla yerine getirdiklerinibelirtmişlerdir.3- Boyutlarına göre önerilerin yerine getirilmeleri ile ilgili olarak; ?Eğitim-Öğretim?, ?Fiziki Durum? ve ?Hesap, Ayniyat, Demirbaş ve Döner Sermaye İşleri?alt boyutlarında ?Çoğunlukla? ve ?Büro ve Öğrenci İşleri? ve ?Personel İşleri? altboyutlarında ?Tamamen? düzeyinde görüş belirtmişlerdir. ?Eğitim-ÖğretimDurumu? algı düzeyi en düşük, ?Büro ve Öğrenci İşleri? ise algı düzeyi en yüksek altboyut olarak saptanmıştır.4- İlköğretim müfettişleri ve müdürlerin kişisel ve mesleksel özellikleriaçısından önerilerin yerine getirilmesi arasında farklılık olup olmadığına ilişkinsonuçlar şunlardır: Görev unvanlarına göre, önerilerin tüm alt boyutlarında anlamlıfarklılıklar çıkmıştır. Müdür, müdür vekili ve müdür yetkili öğretmenler, ?Fizikidurum? ve ?Eğitim Öğretim Durumu? alt boyutlarındaki önerileri ?Çoğunlukla?,ilköğretim müfettişleri ?Kısmen? düzeyinde yerine getirildiğini belirtmişlerdir.Müdür, müdür vekili ve müdür yetkili öğretmenler, ?Büro ve Öğrenci Işleri? ve?Personel Işleri? alt boyutlarındaki önerileri ?Tamamen?, ilköğretim müfettişleri?Çoğunlukla? yerine getirildiğini vurgulamışlardır. ?Hesap, Ayniyat, Demirbaş VeDöner Sermaye Işleri? alt boyutundaki önerileri, müdürler ?Tamamen?, müdürvekilleri, müdür yetkili öğretmenler ve ilköğretim müfettişleri ?Çoğunlukla?düzeyinde yerine getirildiğini belirtmişlerdir.

Abstract:
Primary Schools are audited by primary school inspectors. An audit report isgranted to school principals at the completion of an audit. This report includessuggestions to eliminate deficiencies which become visible during the inspection. Inthis research; it is tried to understand that, in what level the above mentionedsuggestions are fulfilled, what the obstacles are to fulfill through the questionnairesconducted with first school inspectors and school principals. Furthermore, it isexamined whether the results are affected by the various characteristics (the school?slocation center, school type, seniority and educational background of inspector/principal, title of duty, and principal?s state as being inspected or not) of principalsand inspectors.The study is conducted as a scanning model. The working population thestudy is school principals, deputy principals, teachers authorized as principal, andinspectors of primary schools in the city of Sivas in the educational year of 2005-2006. It is targeted to cover all population in establishing sample. Data related to thestudy is provided from the ?surveys? of researcher. In the analysis of data, mean andstandard deviation are used to understand the execution level of stated suggestions,as ratio analysis is used to determine the obstacles of the mentioned suggestion. T-test and single factor ANOVA (analysis of variance) analysis is used to checkwhether these results are changed according to the characteristics of principals andinspectors or not, and finally, Tukey (HSD) test is applied to set which group createdthe difference.The findings that are obtained at the end of the study are as follows:1. Primary school principals and inspectors perceived the level of realizationof audit suggestions with ?mostly?. The highest realization performance is obtainedon ?eliminating the deficiencies related to suggestion to regulate class passingregisters? where as the lowest performance is provided on ?eliminating thedeficiencies regarding suggestions of carrying out school guidance and psychologicalconsultancy services? among all suggestions. The main obstacles that should befaced with are; physical, economical insignificancy of schools, lack of technical andassistant personnel, lack of teacher and information, lack of interest of parents,teachers and principals, procedure changes and bureaucracy.2. These results are obtained regarding the effects of the variouscharacteristics of principals and inspectors in performing for the suggestions. Theformer ones stated that they eliminated more deficiencies compare to the latter ones:Primary education school principals and FSP (First School with Pension) / RBFS(Regional Boarding First School) principals compare to CGFS (Combined GradeFirst Schools) principals, 16 years and more experienced ones compare to 0 to fiveyears of experienced ones, the ones with graduate degree compare to the ones withgraduate degree, the ones with the principal titles compared to teachers authorized asprincipal.3. As related to their sizes, the elimination of deficiencies on suggestions: inthe sub dimensions of ?education-schooling?, ?Physical state? and ?Account,Inventory, Movables, and Revolving Funds Affairs? stated as ?mostly?; in the subdimensions of ?Office and Student Affairs? and ?Personnel Affairs? stated as?completely?. The lowest perception level is obtained in ?education-schoolingstate?, where as the highest perception rate is recorded in ?Office and StudentAffairs? sub dimension.4. The results regarding the effect of the personal and professionalcharacteristics of primary school inspectors and principals on performing to realizethe suggestions are: There are material differences for all sub dimensions of thesuggestions in terms of title of duty. Principals and deputy principals stated as?mostly? in the sub dimensions of ?physical state? and ?education- schooling state?where as primary school inspectors stated as ?partially?. The principals, deputies,and teachers authorized as principal emphasized to conduct the suggestions in thesub dimensions of ?office and student affairs ?as ?completely?, where as primaryeducation inspectors stated it as ?mostly?. As for the suggestions in the subdimension of ?Account, Inventory, Movables, and Revolving Funds Affairs?, thestatements regarding the elimination of deficiencies suggested are recorded forprincipals as ?completely?, for deputies, teachers authorized as principal andprimary education inspectors as ?mostly?.