Hayat bilgisi dersinde etkinliklerle eleştirel düşünme becerisinin geliştirilmesi
Developing critical thinking skills with activities in the life study course
Yazar: YUNUS EMRE GEVREK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA TAHİROĞLU
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eleştirel düşünce = Critical thinking ; Etkinlik = Efficiency ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Ölçekler = Scales

Özet:
Eleştirel düşünme becerisinin öğrenilebilmesi ve geliştirilebilmesi için küçük yaşlarda alt yapısının oluşturulması gerekir. Bu süreç okul ortamında sistemli olarak yapılmalıdır. Okulda öğrenilen bilgilerin yaşama en iyi şekilde aktarımını sağlayan ders ise Hayat Bilgisidir. Çünkü Hayat Bilgisi hayatın içerisinde ve akışına en uygun derstir. Bu bağlamda düşünüldüğünde, özellikle Hayat Bilgisi dersinde eleştirel düşünme becerisinin alt boyutlarına yönelik eğitimin önemi artmaktadır. Bu yüzden araştırmada, İlkokul öğrencilerinin Hayat Bilgisi dersinde eleştirel düşünme becerisinin alt boyutlarının kazandırılmasına yönelik etkinliklerin geliştirilmesi ve geliştirilen etkinliklerin uygulanarak (eleştirel düşünme becerisi ve eğilimi üzerine)  etkililiğinin sınanması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda eleştirel düşünme becerisinin alt boyutlarının kazandırılmasına yönelik hazırlanan etkinlikler sınıf ortamında uygulanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel süreçlerin bir arada kullanıldığı açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Bu desenin nicel boyutunu çalışmada oturumlara katılan deney grubu öğrencilerinin uygulama öncesi ve sonrası eleştirel düşünme eğilimlerini ve akademik başarılarını belirlemek amacıyla ön test son test kontrol gruplu deneme modeline göre gerçekleştirilmiştir. Nitel boyutunu ise deney grubu sınıf öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2021-2022 öğretim yılında Kayseri ili Kocasinan ilçesine bağlı bir ilkokulun 3. sınıflarından 2 şube olarak toplamda 45 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencileri seçkisiz atama ile iki gruba ayrılmışlardır. Araştırma verileri, nicel veri toplama tekniklerine uygun şekilde " Eleştirel Düşünme Eğilimleri Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Eleştirel Düşünme Başarı Testi" ile toplanmıştır. Toplanan verilerin analizinde gruplar arası karşılaştırmalar da verilerin normal dağılım göstermeleri üzerine ilişkisiz örneklemler t testinden yararlanılmıştır. Bu analizin sonucunda elde edilen istatistik veriler incelendiğinde deney ve kontrol grubu öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri ve eleştirel düşünme başarı testi ön test sonuçlarında anlamlı bir fark görülmemiştir. Son test verileri incelendiğinde ise eleştirel düşünme eğilim puanı (t(43)=10,138;p<.05) ve eleştirel düşünme başarı puanına göre ise deney grubunun eleştirel düşünme eğilim puanları ve akademik başarı puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Sonuç olarak; ilkokul öğrencilerinin Hayat Bilgisi dersinde eleştirel düşünme becerisinin alt boyutlarının kazandırılmasına yönelik etkinliklerin geliştirilmesi ve geliştirilen etkinliklerin öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerine ve akademik başarılarına olumlu yönde katkısı olduğu görülmektedir. Bu yüzden bu veya benzer etkinliklerin ilkokul 3.sınıflarda kullanılması önerilir.

Abstract:
Infrastructure construction at a young age will facilitate learning and development of individual critical thinking in order to learn critical thinking skills. To achieve aim this should be done systematically in the school environment. The course that makes the transition between school and life best is Life Science. Because Life Science is the most appropriate course in life and its flow. Considering in this context, the importance of education for the sub-dimensions of critical thinking skills increases, especially in the Life Studies course. Therefore, in the research, it was aimed to develop activities for primary school students to acquire the sub-dimensions of critical thinking skills in the Life Science course and to test the effectiveness of the developed activities (on critical thinking skills and dispositions). For this purpose, the activities prepared to gain the sub-dimensions of critical thinking skills were applied in the classroom environment. An explanatory sequential design, in which quantitative and qualitative processes are used together, was used in the research. . The quantitative dimension of this design was carried out according to the pre-test and post-test experimental model with the control group in order to determine the critical thinking dispositions and academic achievements of the experimental group students participating in the sessions before and after the application. On the other hand, a semi-structured interview was conducted with the experimental group classroom teacher on the qualitative aspect. The sample of the research consists of 45 students from the 3rd grade of a primary school in the Kocasinan district of Kayseri province in the 2021-2022 academic year, as 2 branches. These students were divided into two groups by random assignment. Research data were collected with the "Critical Thinking Tendency Scale" and the "Critical Thinking Achievement Test" developed by the researcher in accordance with quantitative data collection techniques. In the analysis of the collected data, unrelated samples t-test was used due to the normative distribution of the data in the intergroup comparisons. When the statistical data obtained as a result of this analysis were examined, no significant difference was observed in the critical thinking dispositions of the experimental and control group students and the pre-test results of the critical thinking achievement test. When the post-test data were analyzed, it was seen that there was a significant difference between the critical thinking disposition scores and academic achievement scores of the experimental group in favor of the experimental group, according to the critical thinking disposition score (t(43)=10.138;p<.05) and critical thinking success score. As a result; It is seen that the development of activities for primary school students to acquire the sub-dimensions of critical thinking skills in the Life Studies course and the activities developed contribute positively to the students' critical thinking disposition and academic success. Therefore, it is recommended to use these or similar activities in primary school for 3rd graders.