Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarına mediko-legal yaklaşım
Medico-legal approach to traditional and complementary medicine practices
Yazar: ZEYNEP REVA
Danışman: DOÇ. DR. HACI KARA
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tıp Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Hukuk = Law ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Sağlık hukuku = Health law ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Türkiye Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Enstitüsü = Turkish Traditional and Complementary Medicine Institute ; Tıbbi kötü uygulama = Medical malpractice ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Varoluştan itibaren hastalıkların yaşanması, yaşanan bu hastalıkların giderilmesine yönelik şifa arayışını da beraberinde getirmiştir. Bu şifa arayışı geçmişten bugüne pek çok tedavi yaklaşımı ile kendisini göstermiştir. İnsanlar ağrılar, acılar, enfeksiyonlar, salgınlar ve kronik hastalıklar gibi sağlık sorunlarıyla mücadele ederken deneme yanılma yoluna giderek tedaviler uygulamışlardır. Deneme ve gözleme dayalı olarak varlığını sürdüren şifa arayışları geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları (GETAT) uygulamaları olarak karşımıza çıkmaktadır.  GETAT uygulamaları, modern tıbbın ilgilenemediği alanlarda, insan sağlığı açısından önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Kültürel sebepler, modern tıbba ulaşım zorluğu, modern tıp tedavilerinden doğan tatminsizlik, hasta olmama ve sağlıklı olma halini sürdürme çabası ve tedavisi mümkün olmayan hastalıklar için çare olabileceği düşüncesi GETAT uygulamalarına olan ilgiyi artırmaktadır. GETAT uygulamalarını bilimsel kanıttan ziyade uygulama ve gözleme dayalı olduğu gerekçesiyle görmezden gelmek ve yasal düzenlemeye kavuşturmamak hatalı sonuçlara neden olabilecektir. Hastaların kullanmayı tercih ettiği GETAT uygulamaları, yasal olarak düzenlenmediği takdirde bu uygulamalar hiçbir surette düzenlemeye tâbi olmayan eğitimsiz kişilerce hiçbir kurala bağlı olmaksızın gelişi güzel uygulanacak ve halk sağlığı tehdit edilmiş olacaktır. Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarının da tıpkı modern tıp uygulamalarında olduğu gibi bilimsel boyutta düzenlenebilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması, özellikle aydınlatılmış rızaya ve hatalı uygulamalara dair bakım standartlarının oluşturulması önemlidir. Bu çalışma mevcut mevzuat maddeleri ve eğitim standartlarındaki düzenlemelerin esas alınarak her bir uygulama özelinde kontrol listesi oluşturulmasını hedeflemekte olup, GETAT uygulamaları özelindeki bakım standardı çalışmasının yapılması için bir ön çalışma niteliğindedir.

Abstract:
Mankind, which has been suffering from diseases since the beginning of existence, has searched for healing in order to eliminate these diseases. This healing search has manifested itself in many treatment approaches from past to present. While people struggle with health problems such as aches, pains, infections, epidemics and chronic diseases, they have applied treatments by trial and error. Healing searches based on trial and observation appear as traditional and complementary medicine (GETAT) practices. GETAT practices fill an important gap in terms of human health in areas that modern medicine cannot solve. Cultural reasons, difficulties in accessing conventional medicine, dissatisfaction with modern medical treatments, efforts to stay healthy and not be sick, and the thought that it can be a cure for incurable diseases increase the interest in GETAT practices. Ignoring GETAT practices on the grounds that they are based on practice and observation rather than scientific evidence, and not being regulated may lead to unhealthy results. If the GETAT practices which are preferred by the patients are not regulated legally, these practices will be randomly applied by untrained people who are not subject to any regulation and thus public health will be threatened. It is significant to make the necessary legal arrangements for the scientific regulation of GETAT practices, just like in conventional medicine practices, and to establish care standards, especially for informed consent and malpractices. This study aims to create a checklist for each practice based on the current legislation and training standards, and is a preliminary study for the standard of care study specific to GETAT practices.