Öğretim elemanlarının ölçme-değerlendirme okuryazarlığının farklı değişkenler açısından öznel iyi-oluşu, akademik ertelemeyi ve akademik özyeterliği yordama gücü
The predictive power of academicans' assessment literacy to subjective well-being, academic procrastination and academic self-efficacy in terms of different variables
Yazar: SERDAR SAFALI
Danışman: PROF. DR. BURHAN AKPINAR
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik erteleme = Academic procrastination ; Değerlendirme okuryazarlığı = Assessment literacy ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öznel iyi oluş = Subjective well-being ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretim elemnlarının ölçme-değerlendirme okuryazarlığının farklı değişkenler açısından öznel iyi oluşu, akademik ertelemeyi ve akademik yeterliği yordama gücünü analiz etmektir. Öğretim elemanlarının ölçme-değerlendirme okuryazarlığının, öznel iyi oluşun, akademik ertelemenin ve akademik özyeterliğin demografik değişkenlere göre analizi de araştırmanın amaçları arasındadır. Nicel araştırma kapsamında yer alan çalışma, ilişkisel tarama modeli deseninde yürütülmüştür. Araştırma evrenini, 2018-2019 Eğitim-Öğretim Yılı Güz-Bahar Dönemlerinde Türkiye genelinde devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinde görev yapan öğretim elemanları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise, ilgili evrenden oransız küme örnekleme ile belirlenmiş toplam 498 öğretim elemanından oluşturulmuştur. Araştırmada veriler bir bilgi formu ve dört ölçek ile toplanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen, katılımcıların demografik bilgilerini tespit etmeyi amaçlayan soruların yer aldığı "Bilgi Formu" 5 maddeden oluşmaktadır. Yine araştırmacı tarafından geliştirilen "Öğretim Elemanları İçin Akademik Özyeterlik Ölçeği"; 5 boyuttan ve 33 maddeden oluşmaktdır. Bu ölçeğin altboyutları; "Kenidini Diğerleriyle Karşılaştırma", "Zorluklarla Mücadele Edebilme", "Kendini Geliştirebilme", "Etkin Ders İşleyebilme" ve "Ders Dışı Etkinlikler" altboyutlarıdır. Araştırmada ayrıca Mertler ve Campell (2005) tarafından geliştirilen ve Bütüner ve diğerleri (2010) tarafından Türkçeye uyarlanan "Ölçme-değerlendirme Okuryazarlığı Envanteri" kullanılmıştır. Bu envanter "Öğretim kararına uygun olabilecek ölçme değerlendirme metotları seçebilme", "Öğretim kararlarına uygun ölçme değerlendirme metotlarını geliştirebilme", "Ölçme değerlendirme uygulayabilme, sonuçlarını puanlayabilme ve yorumlayabilme", "Öğrenci, öğretimi planlama, program geliştirme ve okul gelişimi ile ilgili alanlarda karar verirken ölçme değerlendirme sonuçlarını kullanabilme", "Öğrencilerin değerlendirmesini yaparken geçerli not verme işlemleri geliştirebilme" ve "Ölçme değerlendirme sonuçları ile öğrenciler, ebeveynler ve diğer eğitimcilerle iletişim kurabilme" olmak üzere 6 alt boyut ve 30 maddeden oluşmaktadır. Tuzgöl Dost (2005) tarafından geliştirilen 46 madde ve bir boyuttan oluşan "Öznel İyi Oluş Ölçeği"ve 14 madde ve bir boyuttan oluşan Tuckman (1991) tarafından geliştirilen ve Uzun-Özer, Saçkes ve Tuckman (2009) tarafından Türkçeye uyarlanan "Tuckman Erteleme Davranışı Ölçeği" isimli veri toplama araçları da uygulanan diğer araçlardır. 
Araştırmada elde edilen veriler SPSS 25 istatistik Programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizlerde öğretim elemanlarının ölçme-değerlendirme okuryazarlığı ile cinsiyetin, unvanın, görev süresinin ve bölümün öznel iyi oluşu, akademik ertelemeyi ve akademik özyeterliği ne derece yordadığını belirlemek amacıyla hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Frekans, yüzde alma, ortalama, standart sapma, bağımsız örneklemler "t" Testi, tek yönlü varyans analizi gibi betimsel istatistiksel teknikler kullanılmıştır. Bu analizlerde anlamlılık düzeyi için p=0.05 kabul edilmiştir. 
Araştırmada yapılan analizlerden ulaşılan sonuçlar şöyledir: Öğretim elemanlarının ölçme-değerlendirme okuryazarlıkları ile öznel iyi oluş düzeyleri ve akademik özyeterlik düzeyleri arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki, akademik erteleme düzeyi arasında ise zayıf düzeyde negatif ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğretim elemanlarının ölçme-değerlendirme okuryazarlık düzeyleri ile sırasıyla cinsiyet, unvan, görev süresi ve bölüm değişkenleri birlikte öznel iyi oluş düzeyi yordama oranı yüksek iken, akademik erteleme eğilimlerini ve akademik özyeterliklerini yordama oranı düşük olduğu belirlenmiştir. Öğretim elemanlarının unvanı yükseldikçe ölçme-değerlendirme okuryazarlık düzeyleri yükselmektedir ve akademik erteleme eğilimleri azalmaktadır. Eğitim Bilimlerinde, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümündende görev alan öğretim elemanların ölçme-değerlendirme okuryazarlık düzeylerinin Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümünde ve Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümünde görev alan öğretim elemanlarından daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümünde ve Temel Eğitim Bölümünde görev alan öğretim elemanlarının öznel iyi oluş düzeylerinin ise Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümünde görev alan öğretim elemanlarından anlamlı olarak daha yüksek olduğu fark edilmiştir. Öğretim elemanların öznel iyi oluş düzeyleri ve akdemik özyeterlik düzeyleri, görev süreleri ile paralellik göstermektedir. Öğretim elemanlarının görev süresi arttıkça akademik erteleme eğilimleri azalmaktadır. Unvana göre özyeterlik düzeyleri incelendiğinde araştırma görevlilerin özyeterlik düzeylerinin öğretim görevlileri ve okutmanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiş ve anlamlı olmasa da unvan yükseldikçe öğretim elemanlarının özyeterlik düzeylerinin yükseldiği belirlenmiştir.
Araştırma bulgularına dayalı olarak, öğretim elemanlarına ölçme-değerlendirme okuryazarlıklarını geliştirebilmelerine olanak sağlamak için, alternatif ölçme tekniklerinin, süreç odaklı değerlendirme ve teknolojinin ölçme ve değerlendirme sürecine entegre edilebilmesi gibi kendini geliştirebilecek seminer eğitim vb. faaliyetlerin uygulanması önerilmiştir. Aynı konuda, eğitim fakültelerinde lisans veya lisansüstü programlarında yer alan ölçme değerlendirme ders sayısı ve saatinin arttırılması ve bu derslerin mümkünse uygulamalı verilmesi önerilmiştir. Yine bu derslerin etkili ve verimli olabilmesi için alanında uzman öğretim elemanları tarafından yürütülmesi sağlanmalıdır. Araştırmada, öğretim elemanının özyeterliğinin, öznel iyi oluşun ve akademik erteleme durumunun işteki performanslarını etkilediği bulgusundan hareketle, eğitim fakültesinde görev yapan öğretim elemanlarının özyeterliğini ve öznel iyi oluşunu arttıracak etkinlikler düzenlenmeli, akademik ertelemeye yönledirecek olumsuzluklar ortadan kaldırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Ölçme-Değerlendirme Okuryazarlığı, Öznel İyi Oluş, Akademik Erteleme, Akademik Özyeterlik, Öğretim Elemanları, Eğitim fakülteleri

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the predictive power of academicans' assessment literacy to subjective well-being, academic procrastination and academic self-efficacy in terms of different variables. Analysis of academicans' assessment literacy, subjective well-being, academic procrastination and academic self-efficacy in terms of different variables is also among the aims of the research. The study which is a quantitative research was carried out in the relational screening model. The universe of the research consists of academicians from various departments working in faculties of education at public universities in Turkey in the Spring Term of 2018-2019 Academic Year. The sample of the research was composed of 498 academicans who were chosen from the universe by the "Universe Unspecified Cluster Sampling Method". Data in the study were collected by using an information form and four scales. The "Information Form", which includes questions aimed at determining demographic information from participants, developed by the researcher, consists of 5 items. The "Assessment Literacy Inventory" which was developed by Mertler and Campell (2005) and adapted to Turkish by Bütüner et al. (2010), was used by the researcher. This inventory consists of 30 items and 6 sub-dimensions named as follows respectively; "To be able to choose assessment and evaluation methods that can be suitable for teaching decisions", "To be able to develop measurement and evaluation methods suitable for teaching decisions", "To be able to apply measurement-evaluation, to score and interpret the results", "To be able to use measurement and evaluation results while making decisions about student, teaching planning, program development and school development", "Ability to develop valid grading procedures while making the assessment of students" and "Communication with students, parents and other educators with assessment and evaluation results". "Academic Self-Efficacy Scale for Instructors" (2020) developed by the researcher; It consists of 5 sub-dimensions and 33 items. The scale sub-dimensions are named as follows respectively; "Comparing yourself with other faculty members", "Being able to combat the difficulties faced", "Self-development", "Effective teaching process of a course" and "Extracurricular activity". Data collection tools named the "Subjective Well-Being Scale" consisting of 46 items and one dimension developed by Tuzgöl Dost (2005) and "Tuckman Procrastination Behavior" developed by Tuckman (1991) and adapted to Turkish by Uzun-Özer, Saçkes and Tuckman (2009) are other tools applied.
The data obtained in the study were analyzed through SPSS 25.0 Package Program. Pearson correlation and hierarchical regression analysis were applied to determine to what extent academicians' assessment-evaluation literacy predicts to subjective well-being, academic procrastination and academic self-efficacy with gender, title, working time and department. Descriptive statistical techniques such as frequency, percentage, mean, standard deviation, independent samples "t" test and one-way analysis of variance were used in the analysis. In these analyzes, p = 0.05 was accepted for the level of significance. 
The results obtained from the analyzes made in the research are as follows according to the order of sub-objectives: It has been determined that there is a moderately positive correlation between the measurement and evaluation literacy of academicians and their subjective well-being levels and academic self-efficacy levels, and measurement and evaluation literacy has a weakly negative relationship between academic procrastination. it was determined that while the prediction rate of academicians' measurement-evaluation literacy levels with gender, title, working time, and department to subjective well-being was high, while the prediction rate of academicians' measurement-evaluation literacy levels with gender, title, working time, and department to academic procrastination and academic self-efficacy was low.
As the titles of faculty members rise, their literacy levels increase and academic procrastination tendencies decrease. It has been determined that academicians working in Educational Sciences and Mathematics and Science have higher literacy levels in measurement and evaluation than academicians working in the Social Sciences Department and the Fine Arts Department. It was noticed that the subjective well-being levels of the academicians working in the Department of Mathematics and Science Education and the Department of Basic Education were significantly higher than the academicians working in the Social Sciences Department. The subjective well-being and academic self-efficacy levels of academicians are directly proportional to their working time. Academic procrastination tendency decreases as the working time of academicians increases. When self-efficacy levels were examined by title, it was determined that the self-efficacy levels of researcher assistants were higher than that of lecturers, and although it was not meaningful, it was observed that the academicians who have higher the title, have higher self-efficacy levels.
Base on research findings; In order to enable academicians to develop their measurement and evaluation literacy levels, activities, process, seminars, such as using alternative measurement techniques, process-oriented evaluation and integrating technology into the measurement and evaluation process, should be implemented to improve themselves. In the same subject, it is recommended to increase the number and hours of measurement and evaluation courses in undergraduate or graduate programs in education faculties and to give these courses in practice if possible. Again, in order for these courses to be effective and efficient, they must be provided by teachers who are experts in their field. In the study, based on the finding that the self-efficacy of the instructor, subjective well-being and academic procrastination affect their performance at work, activities that will increase the self-efficacy and subjective well-being of the academic staff working in the education faculty should be allocated, and the negativities that would lead to academic procrastination should be eliminated.

Keywords: Measurement and evaluation literacy, subjective well-being, academic procrastination, academic self-efficacy, Academicians, Faculties of Education