Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri gösteren temel eğitim öğrencilerinde içe yönelim ve dışa yönelim sorunlarının bazı sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi
The investigation of internalizing and externalizing problems of secondary school students with symptoms of attention deficit and hyperactivity according to some socio-demographic variables
Yazar: NESLİHAN TORTOP
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ DAYİ
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dışa dönüklük = Extroversion ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğrenciler = Students ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students ; İçe dönüklük = Introversion

Özet:
Çocuk ve ergenlerde gözlemlenen uyumsuz davranışların temelinde genetik etkiler, aile dinamikleri, bilişsel yetiler ve çarpıtmalar bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, bu davranışların ortaya çıkmasında sosyoekonomik ve sosyokültürel faktörler ve bazı aile içi ilişkiler de önem taşımaktadır. Bu davranışlar Thomas Achenbach tarafından dikkat sorunları, içe yönelim sorunları ve dışa yönelim sorunları olarak üç temel psikolojik bozukluk kategorisinde değerlendirilmiştir. Ülkemizde dikkat sorunlarını, içe yönelim ve dışa yönelim sorunları ve riskli davranışlarla karşılaştıran birçok araştırma bulunmasına rağmen ortaokul öğrencilerine yönelik literatürde çok fazla çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma, dikkat ve hiperaktivite sorunları yaşayan temel eğitim öğrencilerinin yeterlik (etkinlik, akademik başarı, sosyal yeterlik), içe yönelim ve dışa yönelim problemleri arasındaki ilişkiyi ortaya koyması ve bazı riskli davranışlarla karşılaştırması açısından önem taşımaktadır. Araştırma, Balıkesir'in Burhaniye ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı bulunan 10 temel eğitim kurumunun 8.sınıf öğrencileri üzerinde yapılmıştır. 11-18 Yaş Gençler İçin Kendini Değerlendirme Ölçeği (YSR) ile araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel veri formu kullanılmıştır. Toplam 428 örneklem üzerinde uygulanmış, 350 geçerli anket değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmaya katılan örneklemlerin %11.1'i (n=39), dikkat eksikliği, %11.4'ü (n=40) ise hiperaktivite belirtisi taşımaktadır. Sosyodemografik etkenler, cinsiyet, sosyal yeterlik, içe yönelim ve dışa yönelim sorunları ve akademik başarı düzeyiyle dikat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Bunun yanı sıra, alt ölçeklerde anlamlı farklılıklar olduğu bulunmuştur. Ergenlerin ailesiyle geçinme düzeyinin içe yönelim ölçeğiyle anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kız öğrencilerin içe yönelim puanlarının erkek öğrencilere göre, erkek öğrencilerin ise karşıt gelme davranış puanının kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Gelir düzeyi arttıkça da okul başarısında artış olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. 
Bu çalışmanın sonucu göstermektedir ki, dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileri, içe yönelim ve dışa yönelim sorunları üzerinde ayrıştırıcı bir özelliğe sahip olmamakla birlikte, sosyodemografik, sosyal yeterlik ve akademik başarı özelliklerine bakılarak da farklılaştığı söylenemez. Ancak anne baba tutumlarının çocukların duygusal ve davranışsal süreçlerini etkilediği saptanmıştır. Bu doğrultuda küçük yerleşim yerlerinde yaşayan anne babalara yönelik psikolojik danışmanlık ve psikoterapi hizmetleri arttırılabilir.

Abstract:
Genetic effects, family dynamics and cognitive abilities and distortions are the basis of maladaptive behaviours of children and adolescents. Additionally, socio-economic and socio-cultural factors and domestic relations have importance on the occurance of these behaviours. They are categorised by Thomas Achenbach as three psychological disturbances; attention problems, internal problems and external problems. Although there are variousstudies comparing attention problems and internal problems, external problems and risky behaviours among adolescents in Turkey, there are not enough research on middle school students.The importance of the present study was to investigate the relations of efficiency (efficacy, academic achievements, social efficiency), external problems and internal problems and the comparison to some risky behaviors of students with attention and hyperactive problems. This study was conducted among 8th grade students from ten basic study agencies belonging to Ministy of Education in Burhaniye district of Balıkesir. Youth Self Report for Ages 11-18 and personal data form which was developed by the researcherand was conducted in 428 samples and 350 samples were evaluated. Among the research sample, 11.1% (n=39) is consisted of the adolescents with attention deficit sypmtoms, and 11.4%  (n=40) of samples is with hyperactivity symptoms. Sociodemographical factors, gender, social efficiency, internalizing and externalizing problems, level of academic achievements have no significant correlation with symptoms of ADHD. Additionally, it was found that there is significant variation between sub-scales. It is concluded that there is a meaningful relation between the level of adolescents getting along with their families and internalizing scale. It is found out that the rate of female students' internalizing problem is higher than male students as well as male students' oppositional defiant rate is higher compared to the female students. The more level of income increases, the higher academic success is achieved. 
It is concluded from this research that ADHD symptoms do not have discriminatingcharacteristics on internalizing and externalizing problems; what is more, it does not change according to socio-demographic, social competence and academic success. However, parents' attitudes affect children's emotional and behavioural process. Therefore, psychological counselling and psychotherapy support for parents living in small residential areas can be increased.