Yoksulluğun azaltılmasında bir çözüm önerisi: Zekât fonu örneği
A solution for poverty alleviation: Example of zakat fund
Yazar: NİYAZİ GÜMÜŞ
Danışman: PROF. DR. SALİH ŞİMŞEK
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Din = Religion ; Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Fonlar = Funds ; Yoksulluk = Poverty ; Zekat = Alms ; İş gücü politikaları = Labour policies ; İş mücadelesi = Labour dispute ; İşsizlikle mücadele politikaları = Unemployment struggle policies

Özet:
Yoksulluk dünyada olduğu gibi Türkiye'nin de önemli sorunlarından birisidir. Ülkeler yoksullukla mücadelede etmekte ve bu mücadelelerinde de çeşitli araçlar kullanmaktadırlar. 
Bu çalışmamızda yoksulluğun tanımı yapılmış olup, iktisadi ekollerde ve İslamda yoksulluk konusu incelenmiştir. Yoksulluk çeşitleri, dünyada, İslam ülkelerinde ve Türkiye'de yoksulluk ve nedenleri ele alınmıştır. Günümüzde İslam ülkelerinde yoksulluğun önemli bir sorun olduğu ve İslam ülkelerinin yoksullukla mücadelede en büyük eksikliklerinden birinin zekât müessesesini çalıştırmamak olduğu belirtilmiştir. İslam'ın yoksullukla mücadelede en temel enstrümanı zekât olmasına rağmen İslam ülkeleri bundan gerektiği gibi istifade edememektedir. Aynı durum Türkiye için de geçerlidir. 
Yoksulluğun azaltılmasında bir çözüm önerisi: Zekât fonu örneği adlı çalışmamızda bu eksikliğin giderilmesine çalışılmaktadır. Türkiye'de yoksulluk sorunu mevcut olup devlet bu sorunla mücadele etmektedir. Devlet yoksulluğu azaltmak için bazı çalışmalar yapmaktadır. Yoksullukla mücadele için SYDGM (Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Genel Müdürlüğü) ve diğer bazı kamu ve özel kuruluşlar aracılığıyla yoksullara çeşitli yardımlar yapılmaktadır. Fakat İslam'ın yoksullukla mücadelede en etkili aracı olan zekât müessesesinden istifade edilememektedir. Çalışmamızda Türkiye'de devletin gözetimi ve denetiminde resmi bir zekât fonu kurulması ve bu fon aracılığıyla zekâtların toplanıp, zekât gelirlerinin yoksulluğun azaltılmasında kullanılmasının önemi ele alınmıştır.
İslam dininde zekâtın önemi anlatılıp, tarihte ve günümüzde zekât uygulamaları incelenmiş, bilhassa Hz. Ömer ve Emeviler dönemi halifesi Ömer b. Abdülaziz döneminde zekâtın toplanması ve dağıtılması esasları incelenerek o dönemlerde zekâtla yoksulluğun yok denecek derecede azaldığından hareketle aynı uygulamaların günümüzde de tatbik edilmesi durumunda İslam ülkelerinde ve Türkiye'de yoksulluğun azaltılacağına vurgu yapılmıştır. 
Türkiye'de insanların zekât bilincini ölçmek, devletin kuracağı zekât fonu hakkındaki görüşlerinden istifade etmek amacıyla Sakarya ili genelinde anket çalışması yapılmıştır. Ankette kolayda örnekleme yöntemi kullanılmış olup, katılımcılarla yüz yüze görüşülmüş ve anket sonuçları yorumlanmıştır.

Abstract:
Poverty is one of Turkey's most important problem as in the world. Countries struggle with poverty and use various tools in their struggle.
In this study, the definition of poverty was made and the issue of poverty in economic schools and Islam was examined. Poverty types, poverty and causes of poverty in the world, in Turkey and in Islamic countries are discussed. It was stated that poverty is an important problem in the Islamic countries and that one of the biggest deficiencies of Islamic countries in struggle against poverty is not to run the institution of zakat. Although Islam is the most basic instrument in struggle against poverty, Islamic countries cannot benefit from it as much as they can. The same is true for Turkey.
In our study named "A Solution for Poverty Alleviation: Example of Zakat Fund", this deficiency is tried to be eliminated. There is the problem of poverty in Turkey and the state is struggling with this problem. The state is doing some work to reduce poverty. A variety of assistance is provided to the poor through GDSAS(General Directorate of Social Assistance and Solidarity) and some other public and private organizations to struggle poverty. But the most effective means of fighting against poverty in Islam is the use of intelligence. In our study, the establishment of an official charity fund in the state's surveillance and control in Turkey and the zakats collected through this fund, charity, the importance of using the revenues for poverty reduction were discussed.
The importance of zakat in Islamic religion, zakat applications in history and today, especially the principles of collection and distribution of zakat in period the Hz. Ömer and of the Caliph of the Umayyad Ömer b. Abdülaziz were examined and thus if the application is made the same applies today in Turkey and in Islamic countries emphasized how to reduce poverty.
To measure people's awareness of zakat in Turkey, to take respondents' opinions of about the zakat fund established by the state was conducted a survey in Sakarya. Easy sampling method was used in the survey, face to face meeting with the participants and and the survey results were interpreted.