Yeni medyada QR kod kullanımının satın alma davranışları üzerindeki etkisi: Türkiye, Çin ve Pakistan üzerinde karşılaştırmalı bir araştırma
New media and qr codes effects on buying behavior: Turkey, China and Pakistan a comparative study
Yazar: MOAZZAM NASEER
Danışman: PROF. DR. CELALETTİN AKTAŞ
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Medya ve İletişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences ; İşletme = Business Administration
Dizin: Karekod = QR code ; Pakistan = Pakistan ; Satın alma = Purchasing ; Satın alma davranışı = Purchasing behavior ; Sosyal medya = Social media ; Türkiye = Türkiye ; Yeni medya = New media ; Çin = China ; İnternet = Internet

Özet:
Web 2.0'ın icadı ve dijital cihazların çoğalmasıyla birlikte, basılı gazete, radyo ve
televizyon gibi geleneksel medyanın tarih kitaplarındaki yerlerini alacağına kuvvetle
inanılıyordu çünkü gençlik yeni medya ve onunla bağlantılı cihazların büyük etkisi altına
girmişti. Bilim insanları, akademisyenler, hayırseverler ve aynı zamanda yaşamın her
kesiminden yükselen sesler, dijital cihazların ve gençler arasında sosyal medya kullanımının bu
kadar ani yükselişine duydukları kaygıyı dile getiriyordu. Bazıları yeni medyanın yalnızca bizim
medyayla olan etkileşim biçimimizi değiştirmekle kalmayacağını aynı zamanda günlük
yaşantımızı ve birbirimizle etkileşim biçimimizi derinden etkileyeceğini savunuyordu. Bazıları
da kültürün ön temelinin, etkileşimin, tutumların ve davranışların yeni bir yönde formüle
edileceğini ve şekillendirileceğini savunuyordu. Son yirmi yıl boyunca, bu olgunun derinliğini ve
genişliğini anlamak için farklı bilim dallarını içeren birçok çalışma yapılmıştır; ancak sürekli
değişen çevrimiçi ortam ortaya daha fazla zorluk ve fırsat çıkarmakta ve daha fazla endişe
uyandırmaktadır.
Sadece internete ne olduğunu anlamak için değil, aynı zamanda bu eğilimin gençlerin ve
gelecek nesillerin yaşamlarına nasıl gölge düşüreceğini de tamamen ve deneysel olarak
araştırmak, anlamak ve açıklamak için yeni teorik yaklaşımlar tanımlanmakta, yeni metodolojik
boyutlar uygulanmakta ve yeni yollar araştırılmaktadır. Yeni Medya ve Toplum, çok disiplinli
birçok araştırmada inceleme merkezi haline gelmiştir; ayrıca sosyal medya, farklı stratejiler ve
analitik araçlar uygulayan birçok araştırmanın temelini oluşturan anahtar değişken haline
gelmiştir. Ancak bilim insanları, yeni medyanın ortaya çıkmakta olan ve devamlı genişleyen
alanının farklı boyutlarını açıklamayı yetersiz, yorucu ve elverişsiz bulmaktadır.
Küreselleşme teorisini eleştirenlerinin çoğu, küreselleşme kavramının dünyanın her
yerinde dengeli olmadığını savunuyor. Ayrıca birçok ülkenin küreselleşmenin farklı etkilerini 
11
gösterdiği de tartışılabilir. Böyle bir ihtilafta, gelişmiş ülkelerdeki Yeni Medya ve Toplum
tartışmaları etrafında incelenen, tartışılan ve deneysel olarak araştırılan teorilerin, metodolojilerin
ve değişkenlerin ancak bir kriter olarak kullanılabileceğini, bu nedenle hiçbir zaman gelişmekte
olan veya az gelişmiş ekonomilerin gerçek yüzünü kapsamayacağını söylemek doğru olacaktır.
Benzer şekilde, sosyal medya fikri ve onun genel olarak değişen etkileşim, pazarlama ve
reklamcılık kültürü üzerindeki etkileri gelişmiş ekonomilerde büyük ölçüde değişmiş olabilir,
çünkü internet kullanıcılarının yaşadığı atmosfer destekleyici, cesaretlendirici ve bağımlılık
yapıcıdır. Bununla birlikte, benzer herhangi bir destekleyici vakanın gelişmemiş veya gelişmekte
olan ekonomilerde bulunması zordur ancak Pakistan gibi gelişmekte olan ekonomilerde bu
açıdan bazı izler bulunmaktadır.
Türkiye, Pakistan ve Çin'deki internet kullanıcılarının sayısallaşmasının, bu tür tüketim
ürünüyle ve yeni medyaya maruz kalmayla karşılaştırıldığında, dünyanın diğer yerlerinde
gösterebileceği etkiyle aynı olmadığını belirtmek doğru olacaktır. Gelişmiş ülkelerde hakim
kültürle ilgili öngörü veya gösterge olarak bazı olasılıkların ve benzerliklerin olduğunu söylemek
yerinde olacaktır. Gelişmiş ekonomilerde farklı disiplinlerde incelenen metodolojileri ve
değişkenleri, sadece kolaylık için değil aynı zamanda uygunluk için nüfusun durumuna ve
ortamına göre araştırmak ve birleştirmek için de zaman uygundur. Türkiye ve Çin gibi
toplumlarda literatürde ve şu andaki dijital çoğalmada sosyal medya ve dijital cihazların
gençlerin farklı ürünler satın alma ve bazılarını diğerlerine tercih etme konusundaki tutum ve
davranışlarını formüle etmeye nasıl yardımcı olduğunu açıklama konusunda bir boşluk
bulunmaktadır.
QR Kodlar son zamanlarda çevrimdışı ve çevrimiçi dünya arasındaki boşluğu doldurmak
için yeni bir araç haline geldi; bu da tüketicilerin satın alma davranışlarına ve alışkanlıklarına
cezbedilmelerini çok daha kolay ve kazançlı hale getirdi. QR Kodlar sadece bilgi boşluğu için
değil, aynı zamanda geri bildirim ve iki yönlü iletişim modeli sağlamak için de büyük ölçüde
kullanılmaktadır. İlk aşamada, QR Kodlar verilen herhangi bir ürünle ilgili bilgilerin yayılmasına
yardımcı oldu; daha etkili konumlarda QR Kodlar, geri bildirim çözümleri için yaygın olarak
kullanılmaktadır. QR Kodlar farklı kültürlerde gençlerin satın alma davranışlarının
belirlenmesine yardımcı olur. Tüketicilik, pazarlamacıları, potansiyel tüketicilere ulaşmak için 
12
yeni stratejiler ve yeni ufuklar benimsemeye sevk etmişti. Üç ülke kültürünün araştırılması,
araştırmanın yenilikçiliği üzerinde şaşırtıcı bir etkiye sahip olacak ve sadece etkinliğini anlamak
için yeni yollar açmakla kalmayacak, aynı zamanda farklı ülkelerde kültürün mü yoksa
okuryazarlık ve eğitim durumunu mu QR Kodların kullanımı ve tatminkârlığı üzerinde daha
etkili olduğu sorusunun cevabını bulacaktır.
Bu araştırmanın amacı (1) Türkiye, Çin ve Pakistan'daki üniversite öğrencileri arasında
Dijital Medya Anlama Bilgisini araştırmak, (2) QR Kodların kullanımına ilişkin bilgi ve bilgi
birikiminin ardından oluşan gençliğin İnanç ve Alışkanlıklarını araştırmak, (3) QR Kodları
kullanmanın "amaç ve eylemlerinin" gerçekten onu tarayan kişilerin satın alma davranışına
yönelik bir eğilim, bağlantı veya ilişki gösterip göstermediğini belirlemektir. Araştırma, Siyasi
İletişim'den alınan temel kavramların, Sağlık İletişimi ve Psikolojisinden alınan teorik
çerçevenin, İş ve Reklamcılık çalışmalarından uygulanan araştırma tasarımının ve Sosyoloji
alanındaki sosyo-demografik değişkenlerin bir kombinasyonudur. Tartışma ve irdeleme, dijital
medya ve yeni medya etrafında, sosyal medya ağlarının yayılmasının etrafında, tutumlarda ve
satın alma davranışlarındaki değişiklik üzerinde dönmektedir.
Anahtar Kelimeler: QR Kodlar, kültür, dijital okuryazarlık, yeni medya, reklamcılık, satın alma,
bilgi, tavır ve davranış

Abstract: