Günümüz sahnelemelerinde Çehov ve oyunlarının postmodern izdüşümü
Postmodern reflections of Checkov's plays i̇n the contemporary theatre
Yazar: AHMET ARMUTLU
Danışman: PROF. MEHMET BİRKİYE ; DOÇ. DR. SELEN KORAD BİRKİYE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Tiyatro Yönetmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Modernizm = Modernism ; Postmodernizm = Postmodernism ; Reji = Regie ; Sahne = Stage ; Sahneye koyma = Staging ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Çehov, Anton Pavloviç = Çehov, Anton Pavloviç ; Önerme = Proposition ; İzdüşüm = Projection

Özet:
Modernleşme süreci tarihte aydınlanma olarak bilinen süreçle bağlantılı olarak gelişim göstermiştir. İlk olarak dini savaşlarla ortaya çıktığı görülen modernizm akıl ve bilime yön vermesiyle aydınlanma çağının da öncüsü olarak görülmüş, bilimsel yönden başlayarak politika, felsefe, psikoloji alanlarında gelişme kat etmiş ve toplumsal açıdan devrimlerin üretim mekanizmasında da yerini almıştır. Normlara göre değil, sanat ve felsefe akımlarına olan yaklaşımlarıyla kendine yön vermiştir. İnsanlığın bilinç ışığında ilerlemesi, sanayi ve teknolojik gelişmelerin doğal olarak ekonomik yansımaları modernizmin amaçlarını oluşturmaktadır. Sanat alanından başlayarak siyasi, ekonomik ve bilimsel alanlardaki girişimlerinin yanı sıra edebiyatta da devrimler gerçekleştirmiştir.
Postmodernizm, tekrar eden dini yönelimlerin yeniden oluşması, kültürel yapılaşmada alt kültürlerin varlık göstermeye başlaması ve benimsenen gelenekçiliğe de bir tavır sergileyerek bu yaklaşımların tümünü oluşturan modernizme bir karşı duruş olarak meydana gelmiştir. Postmodernizm geçmişi kabul etmeyen, anda olmayı benimseyen ve her zamanına yeniden başlayan bir yaklaşım sergilemektedir. Bunun yanında özgür davranmayı ve serbestliği benimseyen postmodernizm netlikten, kesinlikten uzak bir yapıya sahiptir. Modernizm ile olan çatışması ve ona karşı duruşu postmodernizmi doğurgan bir şekle sokmuştur. Bu doğurganlık sanatın birçok alanına yayıldığı gibi özellikle roman anlamında etkisini göstermiştir. Metinlerin oluşumunda yardımcı olan yeni birçok unsur meydana getirmiştir. Bu unsur yeniliklerinin metinleri bir yeniden yazıma götürdüğü anlaşılmaktadır. Yeniden yazım tiyatro metinlerine de etki ettiği gibi oluşan postmodern tiyatro metinlerinin de elde edilen unsurlarla postmodern yapıda olup olmadıklarının tespit edilebileceği kanısına varılarak çıkarımlarda bulunulmuştur.
Bu nedenle Çehov'un eserlerinden esinlenerek elde edilen ve yeniden yazıma uğrayan metinlerde postmodern unsurların kullanımı araştırılmıştır.  Eleştirel gerçekçi bir yazar olan Çehov'un eserlerinde modern yapının karakteristik özelliklerini bulundurması onun modern yapıda eserler verdiğinin bir göstergesidir. Bu araştırmanın sonucunda modern eserler veren Çehov'un oyunlarından elde edilen postmodern metinlerin içerisinde hangi unsurları barındırdığı tespit edilmiştir. Modernizmden postmodernizme dönüşen süreçte  her iki akıma ait kavramların oyunlardaki yansımaları belirtilmiştir. Elde edilen bu tespitlerin sonucunda nasıl bir postmodern reji önermesinde bulunulacağı ifade edilmiştir.

Anahtara Kelimeler: Modernizm, Postmodernizm, Oyun, Çehov, İzdüşüm, Günümüz, Sahneleme

Abstract:
The modernization process has developed in connection with the process known as enlightenment in history. Modernism, which was first seen by religious wars, was seen as the pioneer of the era of enlightenment with the guiding of reason and science. Not according to the norms, but his own approach to the movements of art and philosophy has directed itself. The progress of humanity in the light of consciousness and the natural reflections of industrial and technological developments are the aims of modernism. Starting from the field of art, political, economic and scientific initiatives in the field as well as literature has made revolutions.
Postmodernism has emerged as a stance against modernism, which constitutes all of these approaches, with the re-emergence of repetitive religious orientations, the beginning of subcultures in cultural construction and the adoption of traditionalism. Postmodernism has an approach that does not accept the past, adopts it at the time and starts all the time. In addition, postmodernism, which adopts freedom and freedom, has a structure that is far from clear and precise. His clash with modernism and its stance against it brought about postmodernism in a fertile form. This fertility has spread in many areas of art, especially in terms of novel. There are many new elements that help in the formation of texts. It is understood that these elemental innovations led to a rewriting of the texts. It is concluded that postmodern theater texts which are formed as well as re-writing and drama texts affect the postmodern nature of the elements obtained.
For this reason, the use of postmodern elements in texts rewritten from Chekhov's works was investigated. As a critical realist writer, Chekhov's characteristic features of the modern structure show that he is creating works in a modern structure. As a result of this research, it was determined which elements included in the postmodern texts obtained from the games of Chekhov who gave modern works. As a result of these findings, it was stated how a postmodern regime would be suggested.

Keywords: Modernism, Postmodernism, Play, Chekhov, Projection, Contemporary, Present