12 Eylül hegemonyasına karşı bir hegemonya girişimi olarak Aydınlar Dilekçesi davası
Intellectuals Petition case as a hegemony attempt against the hegemony of September 12
Yazar: ONUR ARSLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞEM SEZER ŞANLI
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi ve Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: 12 Eylül 1980 Dönemi = 12 September 1980 Period ; 12 Eylül müdahalesi = 12 September intervention ; Askeri müdahale = Military intervention ; Aydınlar = Intellectuals ; Dilekçe = Petition ; Hegemonya = Hegemony

Özet:
Hegemonya, siyaset biliminde devlet iktidarı üzerindeki güç mücadelelerinin ve doğasını açıklamak üzere formüle edilmiş bir kavramdır. Bu çalışma, 12 Eylül Darbesi'nden sonra kurulan askeri hegemonyaya bir karşı çıkış olarak entelektüellerin inisiyatifi ile oluşturulan Aydınlar Dilekçesi'nden hareketle, karşı hegemonya kurma girişimini sorunsallaştırmaktadır. Dönem itibariyle, 12 Eylül rejimine karşı toplumsal muhalefetin sindirildiği bir ortamda, ilk örgütlü itirazın özneleri aydınlar olmuşlardır. Bu öncü grup, darbe yönetimine karşı muhalefet ederek demokratik yönetimin tesisi için mücadele etmiş, ancak Aydınlar Dilekçesi girişimine katılan aydınlar tam anlamıyla karşı bir hegemonya tesis edememiştir. Buna karşın, bu girişim askeri idareye karşı en önemli karşı hegemonik sızıntı olarak Türk siyasal yaşamının önemli olaylarından biri olarak okunmalıdır.
Hegemonya-karşı hegemonya sorunsalını 12 Eylül rejimi ve Aydınlar Dilekçesi girişimi üzerinden ele alan bu çalışmanın temel kuramsal çerçevesini Marksist teorisyen Antonio Gramsci'nin hegemonya, karşı hegemonya ve entelektüel kavramlarından mürekkep kavram seti oluşturmaktadır. Bu kavramlar üzerinden "Aydınlar Dilekçesi Girişimi" aydınların bir araya gelmesi, dilekçeyi kaleme alması, yetkili makamlara sunması ve haklarında açılan dava süreçleri temel alınarak değerlendirilmektedir. Çalışmada hegemonya kavramı hem mevcut iktidarın işleyişinin kavranması hem de entelektüellerin gerçekleştirdiği karşı hegemonik girişimin analiz edilmesini sağlayan merkezi kavram niteliğindedir. Entelektüel ise ele alınan aydınların mevcut iktidar karşındaki muhalif duruşlarının ve aydın olmanın toplumsal gereklerinin çerçevesini çizen kavram olarak ele alınmaktadır.
Çalışma, bu sorunsaldan hareketle üç bölümde yapılandırılmıştır. Çalışmanın birinci ve ikinci bölümleri kavramsal- kuramsal çerçeveyi oluşturmakta, üçüncü bölümde ise "Aydınlar Dilekçesi" örnek olayı kuramsal arka plan dikkate alınarak değerlendirilmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde, hegemonya ve karşı hegemonya kavramları ele alınırken Marksist teorisyen Antonio Gramsci'nin yaklaşımı temel alınmaktadır. Gramsci'nin düşüncelerine ek olarak, post-Marksist kuramcılar Ernesto Laclau ve Chantal Mouffe'un çağdaş hegemonya yaklaşımına da yer verilmektedir. Bu kısımda, hegemonyanın ne şekilde tesis edilebileceği ve karşı hegemonyanın hangi yöntemlerle egemen niteliğe kavuşacağı tartışılmaktadır. Çalışmanın ikinci bölümünde entelektüel kavramı ele alınırken, sırasıyla Marksist kuramcılar Vladimir Lenin, Antonio Gramsci, Louis Althusser ve Raymond Williams'ın aydın yaklaşımlarından faydalanılmaktadır. Üçüncü bölümde ise, öncelikle 12 Eylül Askeri Darbesi ve darbeden sonra hegemonyanın kurumsallaşması süreci göz önünde bulundurularak 12 Eylül rejimi değerlendirilmektedir. İkinci olarak, karşı hegemonik bir olay olarak Aydınlar Dilekçesi girişimi ele alınmakta; bu deneyimin Türk siyasal yaşamındaki önemi ortaya konulmaktadır.

Abstract:
Hegemony is a concept used in political science to over-formulate the nature of power debates over the power of the state. This study problematizes the attempt to establish counter-hegemony, based on the Language of Intellectuals, which will be created by the initiative of the powers as a confrontation with a military hegemony after the 12 September Coup. In the period, the subjects of the first organized audience, a plan that could be devised on September 12, were intellectuals. This vanguard group is a project to discuss the argument against the coup administration for the sake of discussion. Accordingly, the most important thing against the military administration for this project can be considered as one of the events in Turkish history.
Hegemony This theoretical framework, which deals with the hegemony problematic on September 12 and the Intellectuals Petition, is the basic concept set of the Marxist theorist Antonio Gramsci's concepts of hemonia, counter-hegemony and. Regarding this concept, the "Intellectuals Petition Initiative" can be evaluated in terms of gatherings, writing the application, submitting it to the authorities and applying on it. Conceptual is the central concept for both your understanding of the current power and your work on the direction of the directions. Intellectual, on the other hand, is to consider as a concept that draws the boundaries of the current power's views of thought and its requirements on intellectuals.
Based on this problematic, the study is structured in three parts. The first and second parts of the study constitute the conceptual-theoretical framework, and in the third part, the case study of "Intellectuals Petition" is evaluated by considering the theoretical background. In the first part of the study, while the concepts of hegemony and counter-hegemony are discussed, the approach of the Marxist theorist Antonio Gramsci is based. In addition to Gramsci's thoughts, the contemporary hegemony approach of post-Marxist theorists Ernesto Laclau and Chantal Mouffe is also included. In this section, how hegemony can be established and how counter-hegemony will become dominant are discussed. While discussing the concept of intellectual in the second part of the study, the intellectual approaches of Marxist theorists Vladimir Lenin, Antonio Gramsci, Loius Althusser and Raymond Williams are used respectively. In the third part, the 12 September regime is evaluated by taking into account the 12 September Military Coup and the institutionalization process of hegemony after the coup. Secondly, the Intellectuals Petition initiative as a counter-hegemonic event is discussed; The importance of this experience in Turkish political life is revealed.