Pediyatrik olgularda hidrosefali tanısında ve tedavi sonuçlarının değerlendirilmesinde radyolojik görüntülemenin katkısı /
Yazar: BALNUR BULEKBAYEVA
Danışman: PROF. DR. RİFAT NURİ ŞENER
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Sağlık Bilimleri Bölümü / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Hidrosefali = Hydrocephalus ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Pediatri = Pediatrics ; Radyografi = Radiography ; Tedavi = Treatment ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential ; Ventrikülostomi = Ventriculostomy

Özet:
Amaç:Hidrosefali beyin omurilik sıvısı (BOS)'nın üretim ve emilimi arasındaki dengesizlik veya BOS dolaşım yollarında herhangi bir yerde tıkanma sonucu ventriküllerde BOS birikimi ve bunlara baglı olarak sıklıkla intrakranial basınç yükselmeleri ile karakterize patolojik bir durumdur. 
Bu çalışmamızda pediyatrik yaş grubunda hidrosefali nedeni ile radyolojik görüntülemeleri yapılan olguların arşivdeki mevcut görüntüleri retrospektif olarak değerlendirilecektir. Çalışmanın amacı radyolojik parametrik ölçümlerin istatistiksel analizi yapılarak tanıya ve tedaviye yanıtını değerlendirmedeki katkısını ortaya koymaktır.
Gereç-Yöntem: Bu çalışmaya, Ocak 2010-Eylül 2013 tarihleri arasında Ege Üniversite Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji ve Nöroşirürji Anabilim Dalına çeşitli şikayetlerle başvuran toplam 30 hasta dahil edilmiştir. 8 hastaya VPŞ, 22 hastaya ise EÜV işlemi yapıldı. Bu hastaların cerrahi işlem öncesi ve takiplerinde, BT ve MR görüntüleri retrospektif olarak değerlendirildi. Sonuçlara göre, radyolojik parametrik ölçümlerin değişkenlikleri tartışıldı. 
Bulgular: Çalışmaya alınan 30 hastanın yaş ortalaması 5,8'dir. Hidrosefali etiyolojisinde obstrüktif hidrosefali olarak değerlendirilen 21 hastada BOS'un geçiş yolları, obstrüksiyon düzeyinin tespiti ve bu hastalardan 16'sına uygulanan EÜV sonrası ventrikülostomi açıklığı değerlendirilmiştir. 
Çalışmamızdaki hastalarda radyolojik parametreler preoperatif ve postoperatif olarak incelendiğinde; OSKÇ ortalaması 0,57-0,50 cm.'e, lateral ventrikül ön boynuz arası mesafe ortalaması 5,1-4,8 cm.'e, inter kaudat mesafe ortalaması 3,2-2,9 cm.'e, 4.ventrikül ortalaması 1,54-1,43 cm.'e, temporal boynuz ortalaması 1,2-0,97 cm.'e ve Evans oranı ortalaması 0,39- 0,36'ya azalma göstermekteydi. Tüm veriler istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). 3.ventrikül ortalaması radyolojik olarak 1,55-1,4 cm.'e azalma gösterdi ancak yapılan istatistiksel analizde anlamlı bulunmadı (p=0,072). 3.Ventrikülostomi yapılan olgularda BOS akım hemodinamiğinin değişmesine bağlı olduğu düşünüldü.
EÜV yapılan (22hasta) hastaların %82'sinde (18 hasta), başarı sağlanmıştır. Bu hastalarda erken postoperatif dönemde 3B- CISS sagittal görüntülerde 3. ventrikül tabanından prepontin sisterne doğru uzanan signal-void alanı izlenmekteydi. VPŞ takılan (8 hasta) hastaların %75'inde (6 hasta ) başarı sağlanmıştır. Ayrıca takiplerinde 6 hastada işlem başarısız olarak değerlendirildi. 
Sonuç: 3B-CISS MRG yönteminin, normal BOS'un geçiş yollarını, patolojilerini ve EÜV sonrası ventikülostomi açıklığını değerlendirmede yararlı olduğu düşünülmüştür. EÜV, akuadukt stenozu dahil olmak üzere çeşitli nedenlerle oluşan obstrüktif hidrosefalilerde güvenilirliği ve etkinliğinden dolayı ilk tedavi seçeneği olarak düşünülmelidir.
Anahtar Kelimeler: Pediyatrik olgularda hidrosefali, 3B-CISS MRG, EÜV, VPŞ.

Abstract:
Purpose:  Hydrocephalus is a pathology that occurs because of an imbalance between cerebrospinal fluid (CSF) production and absorption or blockage of CSF circulation in anywhere. It causes CSF accumulation in the ventricles and generally depends on with the increase of intracranial pressure. In this study, we evaluated the pediatric hydrocephalic patients retrospectively. Our aim is to analyse the radiological parametric measurements statistically and to reveal the response of treatment. 
Materials and Methods: In this study we included 30 patients who were admitted to the Ege University Faculty of Medicine, Department of Neurology and Neurosurgery between January 2010 to September 2013. Ventriculoperitoneal shunt (VPS) was performed to 8 patients and Endoscopic third ventriculostomy (ETV) was performed to 22 patients. The computed-tomography (CT) and magnetic resonance (MRİ) images of these patients during the preoperative and the follow-up period were evaluated retrospectively and the variability of radiological parametric measurements were evaluated.
Results: The Mean age was 5,8. The pathways of CSF in 21 patients who were determined as obstructive hydrocephalus, the level of obstruction and  the aperture of ventriculostomy which was performed to 16 ETV patients were evaluated.
We evaluated the preoperative and postoperative radiographic parameters of the patients. The mean ONSD (optic nerve sheath diameter) decrease from 0,57 to 0,50 cm. The mean distance between the anterior horn of the lateral ventricle decrease from 5,1 to 4,8 cm. The mean intercaudate distance decrease from 3,2 to 2,9 cm. The mean  4.ventricule decrease from 1,54 to 1,43 cm. The mean temporal horn decrease from 1,2 to 0,97 cm. The mean Evans rate decrease from 0,39 to 0,36. All these datas were statistically significant (p <0,05). The mean 3.ventricule decrease from 1,55 to 1,4 cm but it was not statistically significant (p = 0,072).  It is considered to change in CSF flow hemodynamics in ETS patients.
In the 82% of patients (18 patients) who underwent to ETV were successed. It is observed that there is a signal-void area spreading from the base of 3. Ventricle to the cisterna of prepontine in early postoperative 3D-CISS sagittal images. In the 75% of patients (6 patients) who underwent to VPS were successed but 6 patients were determined as ineffective at the follow-up period. 
Conclusion: It is considered that the 3D-CISS MRI is useful for evaluating the normal pathways and pathologies of CSF and the aperture of ventriculostomy after ETV. ETV is accepted as the first treatment strategy due to it's efficacy and reliability in obstructive hydrocephalies including the stenosis of aquaduct.
Keywords: Pediatric Hydrocephalus, 3D-CISS MRI, ETV, VPS.