Toplu beslenme hizmetleri çalışanlarında gıda okuryazarlığı ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of food literacy and sustainable and healthy nutrition behaviors on food services workers
Yazar: NASMİNEL TEKİN
Danışman: DOÇ. DR. FERİDE AYYILDIZ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Toplu beslenme hizmetleri üretim ve tüketim boyutlarında sürdürülebilirliğin sağlanmasında önemli bir konumda yer almaktadır. Bu çalışma toplu beslenme hizmetleri çalışanlarının gıda okuryazarlığı düzeyleri, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ve diyet kalitesini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma bir üniversiteye bağlı mutfak ve yemekhanelerde çalışan 18-64 yaş arası 173 gönüllü personelin (100 erkek, 73 kadın) katılımı ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan bireylere genel bilgiler, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları, Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği, Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeği, gıda atık yönetimi bilgisine ilişkin sorular ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydını içeren anket yüz yüze uygulanmıştır. Bireylerin bazı antropometrik ölçümleri alınmış ve vücut bileşimi değerlendirilmiştir. Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği toplam puanı ile Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı arasında istatistiksel açıdan anlamlı pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki saptanmıştır (p<0,001). Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı ile Sağlıklı Yeme İndeksi toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0,05). Algılanan Gıda Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı için meslekler arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0,05). Bireylerin %52,6'sının diyet kalitesinin geliştirmeye ihtiyacı olduğu ve %47,4'ünün diyet kalitesinin kötü olduğu saptanmıştır. Bireyler en çok gıda atığı oluşan aşamanın servis (%47,4) ve ardından hazırlık aşaması (%22,5) olduğunu belirtmiştir. Sonuç olarak toplu beslenme hizmetleri çalışanlarının gıda okuryazarlığı düzeyinin artmasının sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarını benimsemesinde olumlu etkisinin olabileceği düşünülmektedir. Aynı zamanda toplu beslenme hizmetleri personelinin gıda okuryazarlığı farkındalığının artırılması diyet kalitesini olumlu yönde geliştirebilir. Bu konularda verilecek eğitimlerin sağlığın geliştirilmesine katkı sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Institutional food services have an important position in ensuring sustainability in production and consumption dimensions. This study was conducted to evaluate the food literacy levels, sustainable and healthy eating behaviors and diet quality of the staff of institutional food services. The study was conducted with the participation of 173 volunteer personnel (100 males, 73 females) aged 18-64 working in kitchens and dining halls of a university. A questionnaire including general information, health information, dietary habits, Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale, Perceived Food Literacy Scale, questions about food waste management knowledge and a 24 hour retrospective food consumption record was applied face to face to the individuals participating in the study. Some anthropometric measurements were taken and body composition was evaluated. There was a statistically significant positive moderate relationship between the total score of the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale and the total score of the Perceived Food Literacy Scale (p<0,001). There was a statistically significant positive relationship between the total score of the Perceived Food Literacy Scale and the total score of the Healthy Eating Index (p<0,05). It was found that there was a statistically significant difference between professions for the total score of the Perceived Food Literacy Scale (p<0,05). It was found that %52,6 of the individuals needed to improve their diet quality and %47,4 had poor diet quality. Individuals stated that the stage where the most food waste occurs is the serving stage (%47,4) followed by the preparation stage (%22,5). As a result, it is thought that increasing the level of food literacy of institutional food services staff may have a positive effect on adopting sustainable and healthy eating behaviors. At the same time, increasing the food literacy awareness of the staff of institutional food services may positively improve diet quality. It is thought that educations on these issues will contribute to the improvement of health.