Sağlıklı kadınlarda egzersiz inanışının egzersiz davranış değişimleri üzerine etkilerinin incelenmesi
Examination of the impact of exercise beliefs on exercise behavioural changes in healthy women
Yazar: FADİME DOYMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE LİVANELİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Beden imajı = Body image ; Davranış = Behavior ; Egzersiz = Exercise ; Kadınlar = Women ; Pilates = Pilates ; Planlanmış davranış = Planned behavior ; Ölçekler = Scales

Özet:
Egzersiz yapmak sağlıklı bir yaşam sürdürmenin en önemli komponentlerinden birisidir. Bu çalışmanın amacı sağlıklı kadınlarda egzersiz inanışlarının egzersiz davranışı üzerine etkilerinin incelenmesi ve egzersiz inanışları, egzersiz davranışı ve psikososyal parametreler (yaşam kaliteleri, yorgunluk düzeyi, psikolojik durumları, benlik saygısı ve beden imajı) arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Çalışmaya yaş ortalaması 33.68±8.67 yıl olan (20-45 yıl arasında) 66 sağlıklı katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılar, çalışma grupları; Klinik Pilates Grubu (KPG), Sözel Eğitim Grubu (SEG) ve Kontrol Grubu (KG) olmak üzere 3 gruba ayrılmıştır. Yapılan ölçüm ve değerlendirmelerden önce katılımcıların demografik bilgileri kaydedilmiştir. Vücut Kütle İndeksi (VKİ) ve bel ve kalça çevresi ölçümleri yapılmıştır. Çalışma gruplarından KPG klinik Pilates eğitim programına, SEG sözel eğitim programına katılmıştır. Katılımcılar çalışmaya başlamadan önce ve çalışma sonunda egzersiz inanışları anket formu, fiziksel aktivite indeksi ve psikososyal faktörleri inceleyen ölçeklerle (SF-36, Vizüel Analog Skalası (VAS), Beck Depresyon Ölçeği, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Beden İmajı Ölçeği) değerlendirilmişlerdir. Bu çalışmadan elde ettiğimiz sonuçlara göre eğitim öncesine göre KPG?nda tüm parametrelerde anlamlı değişiklikler meydana gelmiştir (p<0.05). SEG?nda ise VKİ, bel ve kalça çevresi ve SF-36 rol güçlüğü emosyonel alt basamağı hariç tüm parametrelerde anlamlı değişiklikler meydana gelmiştir (p<0.05). Bu değişiklikler gruplar arasında yapılan fark analizlerine göre KPG?nda, SEG?a göre daha anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Çalışma gruplarının eğitim sonrası verileri ile KG karşılaştırıldığında ise SEG?da egzersiz inanışları avantajlar, dezavantajlar, benlik algısı, yaşam kalitesi, yorgunluk, depresyon düzeyi yönünden istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar görülmüştür (p<0.05). KG?nda ise etkilenilen kişiler olumlu, VKİ, bel çevresi, beden imajı ölçeği, SF-36 rol kısıtlılıkları emosyonel parametreleri daha düşük olmak üzere anlamlı farklılıklar görülmüştür (p<0.05). Çalışma gruplarının egzersiz sonrası egzersiz inanışları (avantajlar, etkilenilen kişiler ve dezavantajlar) yorgunluk, benlik saygısı, depresyon, beden imajı ve yaşam kaliteleri egzersiz öncesine göre pozitif (olumlu) yönde gelişmiştir. Gruplar arasındaki farkılılığın belirlenmesi için yapılan karşılaştırmada; KPG?ndaki gelişmeler SEG?na göre üstünlük göstermiştir. Çalışma gruplarının eğitim sonrası elde edilen verileri; KG verileri karşılaştırıldığında; KPG ve KG lehine anlamlı farklılıklar görülmüştür. Etkilenilen kişiler, VKİ, bel çevresi, beden imajı ölçeği, SF-36 rol kısıtlılıkları emosyonel parametrelerinde ise KG lehine anlamlı farklılıklar görülmesi bu kişilerin uzun zamandır fiziksel aktivite yapıyor olmasından kaynaklanıyor olabilir.  Bu çalışmanın sonuçları fiziksel aktivite düzeyinin artışı ile egzersiz inanış ve alışkanlıklarının değiştirilebileceğini ortaya koymuştur.

Abstract:
Taking exercise is one of the most important components of a healthy life. The purpose of this study is to examine the relationship between healthy persons?  exercise beliefs and exercise behaviours vis-a-vis  life qualities, tiredness levels, physiological status, self-respect and body images there of. Sixty-six healthy individuals having the mean age 33.68±8.67 years (between 20-45 years old) were included in the study. Participants were divided in three groups; Clinical Pilates Group (CPG),  Verbal Communication Group (VCG) and Control Group (CG). Before the measurements and study assesments, demographic information of the subjects were recorded. Body mass index (BMI) and waist, hip circumference were measured. Out of the study groups, the CPG has participated in the clinical pilates practice and the VCG  has participated in the verbal communication programme.  Prior to and at the end of the study application, the subjects have been evaluated with the exercise beliefs, physical activity index  and measures examining pysicosocial factors ( Rosenberg self-esteem scale, body image index, SF-36, Beck depression scale, visual analog scale). According to the conclusions derived from this study,  in CPG,  meaningful changes for all parameters have taken place  in comparison  to the start of education (p<0.05). There were meaningful changes have taken place  for all parameters except BMI,  waist, hip circumference  and role-emotional step of  SF-36 in VCG. According to the difference analyses  which were made between the groups, these changes were found more  meaningful in CPG with regard to VCG (p<0.05). When study groups after study assesment datas were compared with CG datas, statistically meaningful differences were found in VCG in terms of exercise belief advantadges, disadvantadges, self-respect, life quality, tiredness, depression levels (p<0.05). In CG there were meaningful differences on the way low, in respect of positive effecting people, BMI, waist circumference, body images, role-emotional step of  SF-36 parameters (p<0.05).  The study groups exercise beliefs (advantadges, effecting people, disadvantadges), tiredness, self-respect, depression, body images and life quality after study were progressed positive in respect with regard to exercise study. The comparison which were made to find the differences between the groups,  the progression in CPG showed superiority than the progression in VCG. When the study groups datas after study were compared with CG; there were meaningful differences in favour of CPG and CG. The meaningful differences in terms of effecting people, BMI, waist  circumference, body images, role-emotional step of  SF-36 parameters of CG can be the results of long time physical activity of this people. This study?s results showed that increase in physical activity levels can change the exercise beliefs and behaviours.