Mekân ve çocuk etkileşiminin hikâyeler üzerinden değerlendirilmesi
Assessing the interaction between space and children through stories
Yazar: ÖZGE AYTEKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA KAŞ
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Gelişim psikolojisine göre, insanın yaşamı boyunca gelişimi ve değişimi devam eder. Çocukluk, gelişimin temellerinin atıldığı ilk dönem olduğu için oldukça önemlidir. Gelişim, kalıtım ve çevrenin etkileşimi ile oluşur. Gelişimi etkileyecek çevre faktörleri ise kültür, yaşanılan yer, aile yapısı gibi etkenlerdir. Kültürel ve sosyal mekânlar ise toplum gelişimini destekleyen mekânlardır. Bu sebeple çevreyi algılayıp farklı anlam yükleyen çocuk için yaşadığı ve hayal ettiği mekânlar gelişimine yön verir. Sembolik ögeler ve mekân unsurları içeren; hayal dünyasına katkı sağlayan edebi metinler ise bu konuda önemli bir yere sahiptir. Mimarlık mekân tasarlarken, edebiyat mekân kurgular. Buradan yola çıkılarak mekân ve edebiyat üzerinden kurulan ilişki ortak payda olan çocuklar üzerinden yorumlanmaya çalışılacaktır. Edebiyat, var olan mekânları farklı yansıtarak veya var olmayan mekânları hayal ettirerek okuyucuyla buluşturur. Çocuk edebiyatı, büyüklerden daha farklı bir dünyaya sahip olduğu düşünülen çocuklar için oluşturulan bir edebî türdür. Kitaplarla buluşan çocuğun hayal gücü gelişir ve gerçek hayatta da bu ifadeleri yorumlar. Bu ifadeler içerisinde mekân kavramı da bulunmaktadır.
Bu çalışma resimli çocuk edebiyatındaki yazılı ve görsel ögelerin, çocukta mekânın anlam oluşumuna etkileri olduğu düşüncesiyle yapılmak istenmektedir. Çocuk edebiyatı ve mekân kavramlarına yönelik araştırmalar için de kaynak oluşturması hedeflenmiştir. Uluslararası çok satan ve ödüllü çocuk kitabı yazarı Julia Donaldson ve ödüllü illüstratör Axel Scheffler tarafından resmedilen eserlerinde, mekâna dair oluşturulan alt anlamların okunmaya çalışılması ve bu kaynaklarda yazarın mekânı ne şekilde temsil ettiğinin ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. En çok okunan kitaplar arasından, içerik analizi yapılması sonucunda mekânın anlamının nasıl oluşturulduğu incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Çocuk edebiyatı, çocuk, mekân

Abstract:
According to developmental psychology, the development and change of the people continues throughout their life. Childhood is very significant period as it is the first period in which the foundations of development are laid. Development occurs through the interaction of heredity and environment. Environmental factors that will affect development are such as culture, place of residence, family structure. These factors can either enable or hinder the emergence of innote characteristics. Cultural and social domains are spaces that support development of society. For this reason, for the child, who perceives the environment and assigns different meanings, the paces she lives and imagines direct her development. Literary text that contains symbolic and spatial elements and contribute to the world of imagination have an important place in this regard. While architecture designs space, literature constructs space and literature. From this point of view this and literature the relationship established through space and literature will be tried to be interpreted through children who are on the common denominator of this relationship. Literature brings the reader together by reflecting the existing spaces differently or by making the non-existent spaces imagine. Children's literature is a literary genre created specifically for children, who are thought to have a different world than adults.
The works of internationally acclaimed and award-winning children's book author Julia Donaldson and illustrator Axel Scheffler will be analyzed in terms of the underlying spatial meanings they convey, revealing how these authors represent space. Content analysis of the most widely read books will be conducted to explore how spatial meanings are constructed.
Keywords
Children's literature, child, space