Başbakanlık Osmanlı arşiv belgelerine göre 19. yüzyılın ikinci yarısında  Küre-i Nühas madeni
Accordi̇ng to Ottoman archi̇ves documents 19. the second half of the century Küre-i Nühâs mine
Yazar: ÜMRAN GÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET ÖĞRETEN
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Tarih = History

Özet:
Küre denildiğinde akla şüphesiz bakır madeni gelmektedir. Küre'nin Türk
tarihindeki bilinen adı Küre-i Nühâs'tır. Küre-i Nühâs eski Türkçede Bakır Ocağı
anlamındadır. Küre tarihin ilk çağlarından günümüze kadar çeşitli uygarlıklara sahne
olmuş bir bölgedir.
Küre madenleri çeşitli devletler ve beylikler döneminde işletilmiştir. Osmanlı
devletinde ise en canlı devrini 1300-1500 tarihleri arasında özellikle de Fatih Sultan
Mehmet döneminde yaşamıştır. Bu devirde maden büyük çapta işletilmiş, kasaba
birçok eserle süslenmiştir. Fatih'in İstanbul'un fethinde kullandığı topların bakırları
Küre'den getirilmiştir.
Başbakanlık Osmanlı Arşiv belgelerine göre 1840-1895 tarihleri arasında
Küre-i Nühas madenlerinden çıkarılan bakırın üretim aşaması ve üretim
aşamasındaki sorunlar orjinal belgeler yardımıyla incelenmiştir. Küre'deki üretime
dönem dönem çeşitli sebeplerden ara verilmiştir. Küre'de 19. yüzyılın ikinci
yarısından itibaren yeniden yeraltına inilerek ocaklarda üretime geçilmiştir. Bu
dönemde Osmanlı merkezi idaresi madenlerin işletilişini iltizama çıkarmış ve ihale
yoluna gitmiştir.
Osmanlı devleti madenlere dayalı askerî, malî ve toplumsal tedarikte kendi
kendine yeterlilik politikası gütmüş ve başarılı olmuştur. Maden çıkarımı ve 
ii
arıtılmasında olduğu gibi, madenlerin naklinde de dikkatlice davranarak, kara ve
denizyolları vasıtasıyla merkeze gönderilmesini sıkı biçimde takip etmiştir.
19.yy'da Anadolu'ya dışarıdan kolaylıkla ve çok ucuz fiyatlarla işlenmiş
bakırın getirilmesi Küre'deki bakır madenciliğinin önemini giderek azaltmıştır.
İlerleyen yıllarda, gerek sermaye yokluğu, gerekse teknolojinin geliştirilememesi
madencilik sektörünün giderek geri kalmasına neden olmuştur.
Kastamonu - 2013.
Anahtar kelimeler: Küre-i Nühâs, Küre, maden, bakır, Kastamonu.

Abstract:
When we mention about Küre, the copper mine cames to mind without
dowot. It is known as "Küre-i Nühas" in Turkhish history and Küre-i Nühas means
"copper quarny" in old Turkhish. Küre is a are which witnesses too many
civilizatians from historic times to nowadays. Too many kinds of mine were found
throughout history in the otoman period. Küre mines had the most importent
potentid, especidly in the Fatih Sultan Mehmet period. In this period they were
mined on a large scole and towns were ornemented with them. The copper mine wich
was used when Fatih conquered İstanbul was brought from Küre.
The production was intemupted sometimes in Küre, and this interruption was
finished when minning began in XIX. Century. In this period, otoman empire
decided to rent the wage rights of Küre mines.
The producion of mine brought lats of advantage like being economic
resource in army expense and to overeame socid supply. Transporting of mine
seaway and land noute was monitared successfully as like minning process.
The importance of minning in Küre was last because of bringing processed
and cheap copper in Anatolia in nineteen century. In later centuries, minning sector
last its potential because of inadequate capital and undeweloped technological
facilities.
Key words: Nühâs, Küre, Globe, copper, Kastamonu.