Hayat bilgisi öğretiminde uygulanan değerler eğitimi 
programının öğrencilerin özsaygı düzeyleri, sosyal problem 
çözme becerileri ve empati düzeylerine etkisi
Effect of values education program applied in life studies 
lesson on self-esteem, social problem-solving skills and 
empathy levels of students
Yazar: EBRU UZUNKOL
Danışman: PROF. DR. SELMA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Empati = Empathy ; Hayat bilgisi = Life science ; Hayat bilgisi dersi = Life science lesson ; Problem çözme = Problem solving ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmanın amacı, hayat bilgisi öğretiminde uygulanan saygı ve sorumluluk
temelli değerler eğitimi programının ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin özsaygı düzeyleri,
sosyal problem çözme becerileri ve empati düzeylerine etkisini incelemek ve
öğrencilerin uygulama sürecine ilişkin görüşlerini almaktır.Araştırmada karma yöntem kullanılmıştır. Hayat bilgisi öğretiminde uygulanan saygı ve sorumluluk temelli değerler eğitimi programının öğrencilerin özsaygı düzeyleri, sosyal problem çözme becerileri ve empati düzeylerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yarı deneysel desenlerden "denkleştirilmemiş öntest – sontest kontrol gruplu desen" kullanılmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin uygulanan değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacı ile nitel yöntemlerden yararlanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 34 deney grubunda, 33 kontrol grubunda olmak üzere toplam 67 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin veriler; Coopersmith (1967) tarafından geliştirilen ve Pişkin (1997) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Coopersmith Özsaygı Ölçeği Okul Kısa Formu", araştırmacı tarafından hazırlanan "Sosyal problem çözme becerileri ölçeği" ve Kaya ve Siyez (2010) tarafından geliştirilen "KA-Sİ Çocuklar İçin Empatik Eğilim Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Nitel boyuta ilişkin veriler ise,araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır.Hayat bilgisi öğretiminde uygulanan saygı ve sorumluluk temelli değerler eğitimi programının ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin özsaygı düzeyleri, sosyal problem çözme becerileri ve empati düzeylerine olan etkisinin belirlenebilmesi için Tekrarlı Ölçümler İçin İki Faktörlü ANOVA testinden yararlanılmıştır. Deney grubunda yer alan öğrencilerin uygulamaya ilişkin görüşlerinin belirlenmesi amacı ile içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, uygulanan değerler eğitimi programının öğrencilerin özsaygı düzeylerini artırmada etkili olmadığı ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte, sosyal problem çözme becerileri ve empati düzeyleri üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Ayrıca, deney grubunda yer alan öğrencilerle yapılan görüşmeler
sonucunda, öğrencilerin uygulanan programın hem kendileri için hem de sınıf
arkadaşları için yararlı etkileri olduğuna ilişkin görüşler bildirdikleri sonucuna
ulaşılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Hayat bilgisi dersi, değerler eğitimi, saygı, sorumluluk,
değer analizi.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effect of a respect and responsibility
based education program, which is applied in life studies lesson, on self-esteem, social
problem-solving skills and empathy levels of third grade primary school students and to
receive their opinions related to application process.Mixed methods were used in the study. "Pretest-posttest design with nonequivalent control groups" of quasi-experimental designs was conducted to determine the effect of respect and responsibility based values education program, taught in life studies lesson, on self-esteem, social problem-solving skills and empathy levels of students. Qualitative methods were used to receive opinions related to values education from students in experimental group. Participants of study totally consisted of 67 students; of 34 in experimental group and 33 in control group.
Data for the quantitative dimension of the study was collected via "The School
Short-Form Coopersmith Self-Esteem Inventory", which was originally designed by
Coopersmith (1967) and adapted to Turkish by Pişkin (1997), "Social Problem-Solving
Skills Inventory" which was developed by researcher and "Child and Adolescent KA-Sİ
Empathic Tendency Scale" which was designed by Kaya ve Siyez (2010). Qualitative
data was also collected by a semi-structured interview form developed by researcher.
Two-way ANOVA for Repeated Measures was used to measure the effect of respect and responsibility based values education, which was taught in life studies lesson, on self-esteem, social problem-solving skills and emphaty levels of third grade primary school students. Content analysis was used to determine the opinions of students, who participated in experimental group, about the application process. According to the results, it was found that values education given was not effective to increase self-esteem levels of students. On the other hand, education had a positive effect on social problem-solving skills and emphaty levels. Moreover, as a result of the interviews done with students in experimental group, it was found that students reported that the education was considerably useful from different dimensions both for themselves and their classmates.



Key words: Life studies lesson, values education, respect, responsibility, values
analysis.