Okul öncesi çocukların problem çözme sürecinde teknoloji destekli şematik düzenleyicilerin kullanımına yönelik bir durum çalışması
A case study for the use of technology aided graphical organizers in preschool children's problem solving process
Yazar: EKMEL ÇETİN
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK ÖZDEMİR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli öğretim = Computer assisted instruction ; Bilişim teknolojisi = Information technology ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Teknoloji destekli öğretim = Technology based instruction ; Öğretim teknolojileri = Instructional technologies ; Şematik öğrenme = Schematic reading

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul öncesi eğitimde bilişsel araçlar olan balık kılçığı, beyin fırtınası ve akış diyagramı gibi şematik düzenleyicileri bilişim teknolojileri destekli bir ortamda kullanarak çocukların bilişimsel düşünme etkinliklerine dâhil edilmesidir. Bu doğrultuda okul öncesi eğitimde problem çözme ve algoritmik düşünme temelleri üzerine hazırlanmış olan İlk Garaj uygulaması kullanılarak bir devlet okulunda 60-72 ay arası çocuklarla etkinlikler gerçekleştirilmiştir. Okul öncesi çocukların bilişsel araçları kullanma, sınıf içi etkileşim sürecinde problem çözme etkinliklerine katılma ve bilişimsel düşünme durumlarını ortaya koymak amacıyla araştırma deseni olarak durum çalışması kullanılmıştır. Araştırma Ankara'da bir devlet okulunda iki ayrı sınıfta öğrenim görmekte olan 28 çocukla yürütülmüştür. Araştırmaya katılan çocukların hepsi yaş grubu olarak 60-72 ay aralığındadır. Etkinlikler araştırmacı tarafından yürütülmüştür. 12 hafta süren araştırma için okul öncesi sınıflarda 10 ayrı etkinlik yapılmıştır. 10 etkinlik tamamlandıktan sonra da sınıf ve uygulama ortamından bağımsız değerlendirme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Etkinlikler kamera ile kayıt altına alınmıştır. Veri toplama araçları, sınıf içi etkileşim kayıtları, çocukların problem çözümlerini planladıkları akış diyagramları ve öğretmenlerle yapılan görüşmelerden oluşmaktadır. Sınıf içi etkileşim kayıtları söylem analizi yöntemiyle, akış diyagramları akış
diyagramı değerlendirme formuyla, öğretmen görüşmeleri de içerik analiziyle incelenmiştir. Nitel verilerin analizleri için MaxQda 10 programından yararlanılmıştır. Nicel veriler için de IBM SPSS 20 programı kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre bilişim teknolojileri desteğiyle bilişsel araçları kullanarak hazırlanan ve uygulanan bilişimsel düşünme etkinliklerinin okul öncesi dönemde 60-72 ay arası çocuklarda kullanımının uygun olduğu görülmüştür. Çocukların 10 hafta süren etkinlikler ve değerlendirme etkinliğinde problem durumunu anlama, problemin neden sonuç ilişkilerini inceleme ve probleme alternatif çözümler üretme etkinliklerine katıldıkları ve düşüncelerini ifade ettikleri belirlenmiştir. Problem çözümünü planlarken çocukların algoritmik düşünmelerinin ve akış diyagramlarını oluşturmalarının da iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca yapılan etkinliklerin Milli Eğitim Bakanlığının okul öncesi dönem için belirlediği kazanımları da edindirmeye yönelik destekleyici olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak okul öncesi çocukların sistematik bir şekilde hazırlanan bilişimsel düşünme etkinliklerine katılımlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen görüşleri de bu bulguları destekler niteliktedir. Araştırma sonunda da alana katkı sağlayacak gelecek araştırmalar için çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to integrate preschool children into computational thinking activities which includes graphical organizers such as fishbone diagram, brainstorming and flowcharts as cognitive tools in an information technology supported environment. Accordingly, "İlk Garaj" software prepared based on problem solving and algorithmic thinking in preschool education was used in a public school with 60-72 months children. Case study method has been used in order to state children's use of cognitive tools, their participation to the classroom interaction and their computational thinking cases. 28 children participated in this study from a public school in Ankara and all of them between the ages of 60-72 months. Activities in preschool environment were carried out by the researcher. 10 different activities were conducted in 12 weeks in preschool classrooms. After the activities, an evaluation study was conducted independent from classroom and application environment. All classroom activities were recorded with video recorder. Classroom interaction records, flowcharts prepared by children for the solutions to problems and semi-structured interviews are data collection tools. Classroom interaction video records were analyzed with discourse analysis, flowcharts were analyzed with flowchart evaluation form and interviews were analyzed with content analysis. MaxQda 10 software was used to analyze qualitative data and IBM SPSS 20 software was used to analyze quantitative data of the study. According to the results, it has been seen that computational thinking activities prepared with cognitive tools and information technology support are appropriate for the 60-72 months preschool children. It has been determined that preschool children actively participated to understanding the problem, examining the cause effect relations, producing alternative solutions to problem activities and expressed their thoughts. In addition, it has been seen that their algorithmic thinking and flowcharts produced by them are in a high level. As a result, active participation of preschool children into a systematically designed computational thinking activities are in a high level. Preschool teachers' views also support these findings. At the end of the results, there are some recommendations for future research.