Oryantalizm ve Batılı seyyahların gözüyle XIX. yüzyılda Türkistan'da kadın
Turkish women in Turkestan in the 19th century through the eyes of Western travellers and orientalism
Yazar: DİLARA BAYRAK
Danışman: PROF. DR. ÜÇLER BULDUK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Günümüz teknolojisi, görsel, yazılı ve sanal iletişim araçları ile birbirlerine uzak
coğrafyalarda yaşayan insanların, günlük hayatlarına, siyasi gelişmelerine, kültürlerine dair bilgilere hızla ulaşımı kolaylaştırmaktadır. Ancak geçmiş yüzyıllarda insanlar bu türlü hızlı ve sürekli bilgi akışından mahrum koşullara sahiptiler. Bu noktada seyahat yazımı, kültürler arası bilgi akışını sağlayan iletişim araçlarından bir tanesi olmuştur. Seyahatnameler, sundukları bilgi ve gözlemlerle hitap ettiği okuruna, uzak diyarlardan haberler getirmişlerdir. Ancak bu yazın türü sadece bilgi aktarım aracı olarak kalmamış; farklı kültürlere dair algı mekanizması oluşturulmasında da aracılık yapmışlardır. Bu bilgi ve algının oluşumu aynı zamanda bugünün insanı için geçmişe ışık tutabilmeye de kaynak oluşturmaktadır. Çalışmamızda XIX. yüzyıl şartlarında Türkistan kadınının gündelik yaşamını, aile ilişkilerini, sosyal hayatını bölgede çeşitli amaçlarla bulunmuş olan Batılı seyyahların gözlemleriyle inceledik. Çalışmamızın giriş bölümünde seyahatname yazımı, seyyahlar ile ilgili bilgiler ve seyyahların orada bulunmasına neden olan siyasi koşulları özetledik. Birinci bölümde, İslam öncesi ve İslami dönem başlıkları altında Türk kadının özel ve sosyal hayatının akışını ve kültürel değişimleri anlayabilmek açısından tarihte Türk kadını konusuna değindik. İkinci bölümde yukarıda bahsettiğimiz gibi seyahatnameler kültürler arası bir algı mekanizması işlevi gördüğünden, oryantalist çalışmalar ve Doğu-Batı ilişkileri üzerinde durduk. Konumuz kadın olduğundan, kadının ve dişilliğin, Doğu'ya dair oluşturulan öteki algısıyla bağları üzerinde durduk. Üçüncü bölümde, XIX. yüzyılda Batılı seyyahlarca kaleme alınmış, ulaşabildiğimiz seyahatnamelerde Türkistan'da Türk kadınlarına dair sunulan bilgi ve gözlemlerine yer verdik. Sonuç bölümünde ise edindiğimiz bilgilerle ilgili olarak bir değerlendirme sunmaya çalıştık.

Abstract:
Today's technology makes it convenient to access information about the daily lives, political developments, and cultures of people living in places distant from each other rapidly via visual, written, and virtual means of communication. However, people were devoid of such rapid and constant flow of information in the previous centuries. In this regard, the travelogue as a literary genrehas been one of the most important means of communication providing intercultural flow of information. Travel books used to bring the news from distant lands to the readers, to whom they addressed with the
information and the observations they offered. However, this literary genre has not merely served as a means of information transfer; but also mediated the formation of a
perception mechanism regarding different cultures. This formation of information and
perception is serving as a source that sheds light on the past for today's humanity at the same time. In this dissertation, the daily lives, familial relations, and the social life of the women of Turkistan under the 19th century conditions are examined with regard to Western travellers who visited the region for various purposes. In the Introduction of the dissertation, I summarized the process of writing the travelogues and the information on the relevant travellers, as well as the political conditions that led travellers to be in those places. In the first chapter, I located Turkish
women in a historical perspective in order to achieve an understanding of the private
and social life cycle of Turkish women and cultural changes in the pre-Islamic and
Islamic periods. In the second chapter, I examined the orientalist works and the relations between the East and the West, because travelogues serve as an intercultural perception mechanism as mentioned above. Since my subject is women, I focused on the relation between women and femininity, and the perception of the Other regarding the East. In the third chapter, I included information and observations presented in the
travelogues written by Western travellers in the 19th century regarding the Turkish
women in Turkistan. In the Conclusion part, I provided an assessment of the acquired
information.