Tanzimat Dönemi Türk hikâyesinde kadın üzerine bir inceleme
An investigation on women in the Turkish story of Tanzimat Period
Yazar: MERVE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Feminizm = Feminism ; Hikaye = Story ; Kadın eğitimi = Women education ; Kadınlar = Women ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period ; Tanzimat edebiyatı = Tanzimat Literature ; Türk hikayesi = Turkish story

Özet:
Tanzimat edebiyatı (1860-1895), Türk edebiyatında Batı etkisinin baĢlangıcı
olarak kabul edilir. Edebiyat alanında birçok ilkin denendiği ve yeniliklerin
yapıldığı bu dönemde, hikâye de değiĢime uğramıĢtır. Dönemin toplumsal
sorunlarına yönelen aydınlar, hikâyelerde toplumsal meseleleri iĢlemeye
baĢlamıĢlardır.
Bu çalıĢmada Tanzimat döneminin temel meselelerinden biri olan kadın
konusu ele alınmıĢtır. Kadının toplumsal alandaki yeri, evlilikteki rolü, kadının
cinselliği, Osmanlı toplumda yaygın olan yabancı kadınların gündelik yaĢamda ve
ailedeki yeri, kölelerin durumu, kadının eğitimi ve feminizmin Osmanlı
coğrafyasında ortaya çıkıĢı çalıĢmanın temel sorularını oluĢturmuĢtur.
Ġncelenen eserlerde görülmüĢtür ki Tanzimat kadını geçmiĢin izlerini,
düĢünce yapısını taĢıyor olmakla birlikte, bir uyanıĢ yaĢamaktadır. Feminizmin
önemli soruları dönemin dergileri aracılığıyla sorulmaktadır. Eğitim konusunda
atılan ilk adımlar ile kız çocuklarının eğitimi öne çıkarılmıĢtır. Dönemin yazarları
tüm bu meseleleri eserlerinde iĢleyerek toplumu kalkındırmaya çalıĢmıĢlardır.
Türk kadınının yeniden doğuĢunun dönemin metinlerindeki yansımaları feminizm
ve eğitim ekseninde değerlendirilmiĢtir.
Anahtar Kelimeler: Tanzimat dönemi, kadın, hikâye, feminizm, kadın
eğitimi

Abstract:
Tanzimat literature (1860-1895), is considered the beginning of the Western
influence in Turkish literature. In this period when many first examples were given
and innovations were made in the field of literature, the story also changed.
Intellectuals, who focused on the social problems of the period, started to deal with
social issues in stories.
In this study, the issue of women, which is one of the main issues of the
Tanzimat period, is discussed. The main questions of the study were the place of
women in the social sphere, the role of marriage, the sexuality of women, the place
of foreign women, common in Ottoman society in daily life and in the family, the
status of slaves, the education of women and the emergence of feminism in the
Ottoman geography.
It has been seen in the examined works that the Tanzimat woman carries
traces of the past, thoughts, but is experiencing awakening. Important questions of
feminism are asked through journals of the period. With the first steps in
education, the education of girls has been highlighted. The writers of the period
tried to develop the society by processing all these issues in their works. The
reflections of the rebirth of Turkish women in the texts of the period were
evaluated in the axis of feminism and education.
Keywords: Tanzimat period, woman, story, feminism, women education.