Etkinlik temelli öğrenmenin ortaokul öğrencilerinin yerel okuryazarlık becerileri ve kültürel mirasa yönelik tutumlarına etkisi
The effects of the activity based learning on middle school students local literacies and their attitudes towards cultural heritage
Yazar: UĞUR KÜMÜR
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE MEMİŞOĞLU
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yerel okuryazarlık = Local literacy

Özet:
Araştırmanın amacı, etkinlik temelli öğretim yönteminin ortaokul öğrencilerinin yerel okuryazarlık becerileri ile kültürel mirasa yönelik tutumları üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırma nicel araştırma desenlerinden yarı deneysel desende tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun çalışma grubunu Mardin'in Artuklu ilçesinde bulunan bir devlet ortaokuluna devam eden 20 deney, 20 kontrol olmak üzere toplam 40 ortaokul öğrencisi oluştururken, nitel katılımcıları ise deney grubunda yer alan 10 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada nicel veriler kültürel mirasa yönelik tutum ölçeği ve yerel okuryazarlık testi ile toplanmış olup, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi, ilişkili gruplar t-testi ile tek yönlü varyans analizi Anova'dan yararlanılırken nitel verilerin analizinde ise içerik analizi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel bulgularında kültürel mirasa yönelik tutum ile yerel okuryazarlık bilgi testi puan ortalamaları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel bulgular aşamasında ise öncelikle deney grubu öğrencilerinin etkinlik temelli öğretim sürecine ilişkin görüşleri alınmış olup öğrenciler genel olarak öğretim sürecine ilişkin olumlu ifadeler kullanmışlardır. Bununla birlikte öğrencilerin Mardin ile ilgili kazanımlar, Mardin'i başkalarına tanıtma ve ders ve uygulamalara ilişkin de görüşleri de alınmaya çalışılmıştır. Mardin ile ilgili kazanımlar kendi içinde maddi ve manevi öğeler olarak ayrılmış olup, öğrenciler Mardin ile ilgili kazanımları coğrafi öğeler, mimari öğeler, gastronomi öğeleri, ekonomik öğeler, yetişmiş insan unsuru ve tarihi unsurlar şeklinde sıralamışlar. Mardin'i başkalarına tanıtma teması ise; maddi ve manevi şeklinde ayrılmış olup söz konusu unsurlar tarihi-turistik değerler, gastronomi değeri,  ekonomik değer, yetişmiş insan değeri, kültürel değer ve yöre tarihi şeklinde oluşmuştur. Ders ve uygulama önerileri teması altında ise; süre (zaman), yöntem-teknik, ders dışı çalışmalar, geziler ve uygulanan formlar şeklinde sıralanmıştır. Araştırma sonuçları bağlamında bir takım önerilerde bulunulmuş olup söz konusu öneriler; uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik öneriler olmak üzere iki ayrı başlık altında toplanmıştır. Uygulayıcılara yönelik öneriler başlığı altında eğitim-öğretim sürecinin uygulayıcıları olan öğretmenlerin Sosyal Bilgiler ve Şehrimiz derslerinde etkinlik temelli öğretim yöntemini daha fazla tercih etmeleri ve yine araştırma sonuçları ile daha kalıcı öğrenmelere imkan sağladığı tespit edilen çevre gezileri ve okul dışı etkinliklere daha fazla yer verilmesi şeklinde sıralanabilir. Araştırmacılara yönelik öneriler ise; yeni bir okuryazarlık türü olarak önerilen ve yurtiçi literatürde oldukça sınırlı çalışılmış olduğu tespit edilen yerel okuryazarlık ile ilgili daha fazla çalışmaya yer verilmesi, çalışmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda eğitim-öğretim sürecine olumlu katkılar sağladığı görülen etkinlik temelli öğretim yöntem ve tekniklerinden daha fazla yararlanılması ve bireylerin yaşam sürdüğü yörenin belli başlı özelliklerinden haberdar olmaları anlamını taşıyan yerel okuryazarlık kavramının bireylerde çeşitli becerilerin geliştirilmesinde işe koşulması şeklinde sıralanabilir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the impact of activity-based learning on middle school students' local literacy skills and their attitudes towards cultural heritage. The research was designed in a quantitative research design with a quasi-experimental design. The quantitative dimension of the research consists of a total of 40 middle school students, with 20 experimental and 20 control students, attending a public middle school in Artuklu district of Mardin. The study group participants consist of 10 middle school students in the experimental group. In the research, quantitative data were collected using an attitude scale towards cultural heritage and a local literacy test, while qualitative data were collected through semi-structured interviews. In the analysis of the quantitative data, independent sample t-test, paired sample t-test, and one-way ANOVA were used, while content analysis techniques were used in the analysis of qualitative data. The quantitative findings of the study revealed a significant difference in favor of the experimental group in terms of attitude scores towards cultural heritage and local literacy knowledge test scores. In the qualitative findings phase of the study, the opinions of the students in the experimental group regarding the activity-based learning process were obtained, and students generally used positive statements about the teaching process. Along with this, students' achievements related to Mardin, their efforts to promote Mardin, and their views on lessons and applications were also discussed.The students' achievements related to Mardin were categorized as material and spiritual elements, including geographical elements, architectural elements, gastronomic elements, economic elements, elements of cultivated human resources, and historical elements. The theme of promoting Mardin was categorized as material and spiritual elements, including historical-touristic values, gastronomic value, economic value, cultivated human resources, cultural value, and the local history of the region. Under the theme of lesson and application recommendations, suggestions were made on time (duration), method-technique, extracurricular activities, trips, and applied forms.In light of the research findings, several recommendations were made, categorized under two main headings: recommendations for practitioners and recommendations for researchers. Recommendations for practitioners include emphasizing the implementation of activity-based learning methods and techniques more frequently in Social Studies and Our City lessons, and providing opportunities for students to participate in extracurricular activities that enable them to experience local history and culture firsthand. Research recommendations include conducting more studies on local literacy, which is a new type of literacy, given the limited research in both domestic and international literature on this topic. It issuggested that more studies focus on local literacy and that the results obtained from the study be utilized to contribute positively to the educational process. The concept of local literacy, which means being aware of the basic characteristics of the region where individuals live, can be listed as developing various skills in individuals.