Kavramların algılatılmasında resimli çocuk kitaplarının rolü bağlamında ?Simyacının Hediyesi? öyküsü için çocuk kitabı tasarımı
Perception of concepts in illustrated children books context children book design for the story, ?The Alchemist?s gift?
Yazar: ELİF ERGEN
Danışman: PROF. DR. İNCİLAY YURDAKUL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Ana Bilim Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Grafik sanatlar = Graphic arts ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Kavramlar = Concepts ; Kitap tasarımı = Book design ; Resimli çocuk kitapları = Illustrated children books ; Tasarım = Design ; Çocuk kitapları = Children's books ; Öykü tabanlı öğrenme yöntemi = Storyline method ; İllüstrasyon = Illustration ; İllüstratif resimleme = Illustrative illustration

Özet:
Çocuk gelişiminde; kitaplar ve çocuk eğitimi ayrılmaz iki öge olarak kabul edilmektedir. Çocuk çevresini gözlemle olduğu kadar kitaplarla da tanımakta, ayrıca ilk görsel-sanatsal eğitim de resimli kitaplarla başlamaktadır. Çocuğun kitapla ilişkisi sırasında düşünme gücünü geliştirmesi, hayal kurması ve bu yollarla çevresini algılamaya başlaması söz konusudur. Bu çalışmada üzerinde durulacak konu, okul öncesi ve ilköğretim çağında okunan resimli çocuk kitaplarının çocuğun kavram gelişimini nasıl etkilediğidir. Çocuklar erken dönemlerde okudukları kitaba öncelikle bir oyun nesnesi olarak yaklaşırlar ve kitapları hayal ve masal dünyasına yapılan bir yolculuk aracı olarak görürler, tıpkı oyundan alınan haz gibi kitaplardan da haz almak isterler. Ancak çocukların haz alma özneleri ve deneyimleri yetişkinlere göre daha sınırlı ve farklı olduğundan yetişkinlerin algılayabilecekleri karmaşık fikir ve yazıları algılamakta zorluk çekebilirler (Sever, 2003). Sever, çocuklar için üretilen edebiyat dilinin daha yalın ve anlaşılır olması gerektiği savunmaktadır. Çocukların sözcük dağarcığı ve dikkati yoğunlaştırma süresiyle, kitap kurgusu arasında sıkı bir ilişkinin olduğu kabul edilmektedir. Çocukta kavram gelişimi ve öğrenimi ile ilgili çeşitli görüşler bulunmaktadır. Kavram gelişimi sürecinde resimli çocuk kitaplarının kavramları algılamada yardımcı ve etkili olabileceği düşünülmekte (Gel, 1994), resimli çocuk kitaplarının düşünce ve kavram üretebilme konusunda çocuğa yol gösterici olabileceği, çocuğun eleştirel düşünceyle tanışmasını sağlayabileceği görüşü ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda bu araştırmada resimli çocuk kitaplarının kavram ve düşünce gelişimine nasıl etki edebileceği tartışılmaktadır.Çalışmanın birinci bölümünde çocukluk dönemi ile ilgili olarak saptanmış bazı bilimsel doğrulardan yola çıkılarak bu bilimsel verilerin kavramlarla ilgisi incelenmektedir. Çalışmada kavram öğrenimiyle yakından ilgisi bulunduğu düşünülerek 7-12 yaş arası çocukların düşünce dünyaları ve dil gelişimi hakkında araştırma ve incelemelere de yer verilmektedir. Kavramların dil ve düşünce sistemlerinden ayrı tutulamayacağı ve öğrenmenin ilk basamakları olarak kitap konusu ele alındığından çocuklarda dilin gelişimi ve çocuk edebiyatı başlıkları özellikle irdelenmektedir. Çalışmanın ana konusu olan resimli çocuk kitaplarının çocuğun görsel ve dilsel gelişim sürecine olan katkısı incelenmekte, bu tür kitapların kavram gelişimine etkisi konusuna da birinci bölümde yer verilmektedir. Ayrıca konuya örnek olabilecek yerli ve yabancı resimli çocuk kitapları, anlatımı güçlendirmesi amacıyla araştırılmış ve birinci bölümde kullanılmaktadır.İkinci bölümde, çocukların bilişsel düzeylerinin ne tür aşamalardan oluştuğu, kavramların nasıl algılandığı ayrıntılarıyla incelenmektedir. Tezin başlığında yer alan ?kavramlar? ifadesi, çocuğun bilişsel gelişimi incelenerek çözümlenmeye ve irdelenmeye çalışılmaktadır. Bu bölümde amaç, kavramların nasıl iletilebileceğinden daha çok bu kavram yapısının 7-12 yaş grubu çocuklar tarafından nasıl algılandığını incelemek ve aktarmaktır. Bu bağlamda somut ve soyut işlemler aşaması, kavramların oluşum süreci ve öğrenme biçimleri üzerinde durulmaktadır.Çalışmanın üçüncü ve dördüncü bölümünde resimli çocuk kitaplarının çocuğun kavram, düşünce ve kişisel gelişimindeki önemi vurgulanmıştır. Resimlerin kavram gelişimine etkisi, bu kavramların algılanmasına nasıl yardımcı olabileceği, resimsel soyutlama ile düşünce gelişimi arasındaki ilişki ve bu ilişkiyi çocuğun nasıl kullanabileceği konuları açıklanmaya çalışılmaktadır. İncelenen yaş grubu çocukların kavramları imleyen resimlerle yorum ve sorgulama teknikleri geliştirebileceği, bu tür resimli çocuk kitaplarının soyut düşünebilme becerisini kazandırabileceği tezi üzerinde durulmaktadır. Çocukların ilgilerini, gereksinimlerini göz önünde tutan, okuma metinleriyle dil evrenlerini geliştiren, resimlemelerle kavramları örtüştüren nitelikli kitaplar, tasarımları ve ilettikleri mesajlar açısından değerlendirilmektedir.Beşinci ve son bölüm çocukların soyutlama ve yorumlama becerilerini geliştirmeye yönelik olarak oluşturulan ?Simyacının Hediyesi? öyküsü için tasarlanan kitap uygulaması incelenmesinden oluşmaktadır. Bu bölümde öykünün, resimlerin ve bütün olarak kitabın oluşum aşamaları incelenmekte, klasik çocuk kitabı anlatımlarından ve resimlerinden daha farklı olarak soyut ögelerin kullanılmasının önemi vurgulanmaya çalışılmaktadır.Anahtar sözcükler: İllüstrasyon, Resimleme, Çocuk, Resimli Çocuk Kitapları, Kavramlar, Sanat Eğitimi, Çocukta Dil ve Kavram Gelişimi, Yaratıcılık, Grafik Tasarım.

Abstract:
Perception of Concepts in Illustrated Children Books Context Children Book Design for the Story, ?The Alchemist?s Gift?, Thesis of Proficiency in Art, Ankara 2009.Books and children education are regarded as inseparable elements of child development. The child learns his/her environment through books as well as observation, besides the very first visual-artistic education starts with illustrated books. Within his/her relation with the book, the child starts to perceive the world by improving his/her thinking ability and imagination. When talking about child books, text books also come to mind, however the topic we will focus on in the Thesis of Proficiency in Art study report, is how the illustrated companion books in pre-school and preliminary school period affects the child?s perception development. In their early periods, children approach their books as if they are game objects, and they consider them as a vehicle for their trip to the imaginary world. They like to enjoy the books as they enjoy the games. However, since the children have more limited and different enjoyment subjects and experiences, they may face difficulty in perceiving the complex ideas and writings that adults can perceive. It is argued that the literature language for children should be more plain and understandable. It is accepted that there is a significant relation between the children?s vocabulary, the time to pay full attention and the construction of the book. It is also accepted that concept development starts visually and children first give meanings to the physical objects that they have seen in books and their own environment. At this point, it can be argued that illustrated child books act as a guide way to the child in the name of thinking and developing concepts and they introduce the child to critical thinking. In this context, in the study of artwork report, what is discussed is that in which way the illustrated books affect the concept development and thinking.In the first part of the study, some detected scientific facts about the childhood and the relation of these facts with concepts are analyzed. In the study, there is also some research and investigation about the imaginary world and language development of the children between 7-12 ages, considering there is a strong relation with the concept learning. Since the concepts can not be set apart from language and thinking systems and books are regarded as the first steps of learning, the topics of language development and children literature are specially researched. The help of the illustrated child books to the child?s visual and linguistic improvement process is analyzed and the affect of these kinds of books to the concept development also takes place in the first part. Besides, domestic and foreign illustrated child books that could be examples for the research are studied and used in the first part to add weight to the study.In the second part, of what parts the children?s cognition levels consist and how they perceive concepts are examined in detail. The expression of ?concepts? in the thesis? title is tried to be examined and resolved by analyzing the child?s cognitive development. In this part, the objective is to study and convey how the concepts are perceived by children of 7-12 ages rather than how they transmit them. In this context, abstract and concrete processes level, the developing process of the concepts and learning styles are discussed.In the third and the fourth part of the study, the importance of the illustrated child books in the child?s concept, thinking and personal development is emphasized. It is objected to explain topics like the effect of the illustrations for developing concepts, how they help to perceive these concepts, the relation between pictorial abstraction and thinking development and in which way the child can use this relation. The argument that the children?s (of the age group that is analyzed) interpretation and questioning abilities can be improved through illustrations that imply concepts and these kind of illustrated child books can provide the child the ability to think abstractly is emphasized. Books of high quality that consider the children?s interests and needs, improve their language universe through reading texts and match the illustrations with concepts are evaluated in terms of their design and messages they transmit.The fifth and the last part consists of the examination of the book that is designed for the story of ?The Alchemist?s Gift? that is written with the intention of improving the children?s abstraction and interpretation abilities. In this part, the developing processes of the story, illustration and the overall book are analyzed and the importance of using elements rather than traditional children book expressions and illustrations is emphasized.Keywords: Illustration, Limning, Child, Illustrated Children Books, Concepts, Art Education, Language and Concept Development for Children, Creativity, Graphic Design.