Afşin-Elbistan Termik Santrali emisyonlarının çevre topraklarının fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri üzerine etkileri /
Yazar: AYTEN KARACA
Danışman: PROF. DR. KORAY HAKTANIR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1997
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Afşin-Elbistan Termik Santrali = Afşin-Elbistan Thermal Power Plant ; Ağır metaller = Heavy metals ; Termik santraller = Thermal power plants ; Toprak = Soil ; Uçucu kül = Fly ash ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Bu araştırmada Afşin - Elbistan Termik Santralı bacalarından çıkan emisyonların çevre topraklarının fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri üzerine yapmış olduğu etkiler araştırılmıştır. Bu amaçla 2 yıl boyunca, 4 ayrı dönemde, hakim rüzgar yönünde santrale 30 km mesafeden ve santral çevresindeki köylerden toprak örnekleri alınmıştır, örneklerin fiziksel ve kimyasal özelliklerinin yanısıra, toplam ve alınabilir S, Fe, Cu, Zn, Mn, Cd, Pb, Ni ve F, üreaz, asit ve alkali fosfataz enzim aktiviteleri ile karbon dioksit çıkışı miktarları belirlenmiştir. Genel olarak hakim rüzgar yönünden alınan örneklerin iz element ve ağır metal içerikleri, çevre köylerden alınan örneklere kıyasla yüksek bulunmuş, özellikle santrale yakın mesafelerde konsantrasyonlar oldukça artış göstermiştir. Buna karşılık hakim rüzgar yönünde santrale yakın bölgelerden alınan toprak örneklerinin üreaz, asit ve alkali fosfataz aktivitelerinde önemli derecede azalmalar belirlenmiştir (P<0.05). Yapılan regresyon analizlerine göre de, hakim rüzgar yönünden alınan toprakların üreaz, asit ve alkali fosfataz aktiviteleri ile Fe hariç diğer bütün iz element ve ağır metal, azot, K.D.K. arasında önemli negatif, organik madde ve pH ile de pozitif korelasyon belirlenmiştir. Toprakların C02 çıkışı ile Mn arasında önemli negatif korelasyon belirlenirken, diğer iz elementler arasında belirlenen linear korelasyon katsayıları istatistiki yönden güvenilir düzeyde olmamıştır. Çevre köylerden alınan toprakların üreaz, asit ve alkali fosfataz aktiviteleri ile K.D.K. ve azot arasında önemli negatif, pH ve kireç ile de pozitif korelasyon belirlenmiştir. Bununla birlikte toprakların C02 çıkışı ile pH ve organik madde arasında da pozitif korelasyon belirlenmiştir. ! Anahtar Kelimeler: Kömürle Çalışan Termik Santral, Emisyon, Uçucu Kül, İz Element, Ağır Metal, Üreaz Enzim Aktivitesi, Asit ve Alkali Fosfataz Enzim Aktivitesi, Karbon Dioksit Çıkışı.

Abstract:
In this research, the effect of emissions of Afşin - Elbistan Coal - Fired Power Plant on the physical, chemical and biological properties of nearby soils was investigated. For this aim, soil samples were taken from the villages near the central and 30 km away through central in the dominant wind direction during two years and four different periods. Besides the physical and chemical properties of the soil samples, total and available S, Fe, Cu, Zn, Mn, Cd, Pb, Ni, F urease, asit and alkali phosphatase and carbon diokside evaluation quantities were determined. It was found that, trace element and heavy metal contents of the soil samples taken from the dominant wind direction were higher than the soil samples taken from near central villages, especially concentration at sites closest to the power plant was much higher. On the other hand, urease, acid and alkali phosphatase enzyme activities of soils taken from the dominant wind direction of the central were decreased significantly (P<0.05). Regreation analysis showed that negative correlationbetween the urease, acid and alkali phosphatase activities and all trace elements with the exception of iron, heavy metals, nitrate, C.E.C., however, significant positive correlation were found between pH and organik matter of the soil samples taken from the dominant wind direction. There was no correlation between the C02 evaluation and other elements in spite of negative correlation between C02and Mn, organic matter, clay content and C.E.C. Correlation between the urease, acid and alkali phosphatase activities and C.E.C, N were negative, correlation between the above-mentioned activities and pH and lime were positive of the soil samples taken from the near-central villages. However, it was obtained positive correlation between CQj evaluation and pH, organic matter. Key Words:Coal-Fired Power Plant, Emission, Fly Ash, Trace Element, Heavy Metal, Urease Enzyme Activity, Acid and Alkali Phosphatase Enzyme Activity, Carbon Diokside Evaluation.