Sporcularda mizaç tiplerinin stres altında sergilenen dart atış performansı ve elektrofizyolojik yanıtlar ile ilişkisi
The relationship between the electrophysiological effect responses and dart throwing performances of athletes of different temperament types when exposed to stress
Yazar: ONUR TÜTÜNCÜ
Danışman: DOÇ. DR. REMZİ FERUDUN DORAK ; YRD. DOÇ. DR. GAMZE ÜNGÜR
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışmanın amacı, stres altında sergilenen dart atış performansının (Dart-Throwing Task) ve fizyolojik stres yanıtlarını mizaç tipleri açısından incelemektir.
Bu araştırmanın örneklemini, aktif spor yaşantısına devam eden veya en fazla bir yıl içerisinde aktif spor yaşantısını bırakmış 18-35 yaş aralığındaki 105 sporcu oluşturmuştur. Katılımcılar arasından sıklık gösteren mizaç tiplerine sahip (Tip 1 ve Tip 9) 26 sporcuyla (12 erkek, 14 kadın) çalışmaya devam edilmiştir. Katılımcılardan hem stresör altında hem de stresör olmayan koşullar altında dart atmaları istenmiş ve her iki koşul altında deri iletkenliği ve kalp atım değerleri kayıt altına alınmıştır. Katılımcılara stresör olarak 75 desibel seviyesinde olumsuz (Bağırma, yuhalama,  ıslık) taraftar sesleri dinletilmiştir.
Tip 1 ve Tip 9 mizaca sahip sporcularda stresör altında sergiledikleri dart performansında pozitif yönde bir artış olmasına rağmen, stresörsüz duruma göre istatistiksel anlamda bir fark tespit edilmemiştir. Tip 1 mizaca sahip sporcularda deri iletkenliği değerleri stresörlü ve stresörsüz durumlar altında bazal değerlere göre istatistiksel anlamda bir artış gösterirken, kalp hızı ve kalp atım hızı değişkeni değerlerinde herhangi bir değişim tespit edilmemiştir. Tip 9 mizaca sahip sporcularda Tip 1'e benzer şekilde deri iletkenliği değerleri stresörlü ve stresörsüz durumlar altında bazal değerlere göre istatistiksel anlamda bir artış gösterirken diğer elektrofizyolojik parametrelerde herhangi bir değişim meydana gelmemiştir. Tip 1 ve Tip 9 mizaç birbirleriyle karşılaştırıldığında stresörlü ve stresörsüz durumlarda sergilenen dart performansında, deri iletkenliği, kalp atımı ve kalp atımı değişkenliği ortalama değerlerinde mizaç tiplerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir.
	Farklı mizaç tiplerine sahip sporcuların stres altında sergiledikleri dart performansında, kalp atımı ve kalp atımı değişkenliği değerlerinde bir farklılaşma olmazken deri iletkenliği değerleri pozitif yönde artmıştır.
	Sonuç olarak Tip 1 ve Tip 9 mizaca sahip sporcular stresörün olduğu ve olmadığı durumlarda benzer fizyolojik stres yanıtlarına ve benzer performans çıktılarına sahiptir.

Abstract:
The aim of the study was to examine the dart-throwing task and physiological stress responses exhibited under stress in terms of temperament types. 
The sample of this study consisted of 105 athletes aged between 18-35 who continued active sport activities or left active sports activities within maximum one year. We continued to work with the athletes (14 male, 12 female) who have temperament types that were frequent among the participants (Types 1, Types 9). Participants were asked to dart throw under both stressor and non-stressor conditions and skin conductivity, heart rate and heart rate variability values were recorded under both conditions. Participants exposed to negative sounds at the level of 75 decibels as stressor.
When we was compared the stressor and non-stressor conditions dart throwing performance was increase under stressors conditions in Type 1 and Type 9 but there were not any difference statistically significant according to the non-stressor conditions. There was not any change in heart rate and heart rate variability values whereas there was a statistically significant difference in skin conductivity values increased statistically with respect to basal values both under stressed and non-stressed conditions in the Type 1 and Type 9. When was compared Type 1 and Type 9 temperaments, there were no statistically significant difference in average values of dart performance, skin conductivity, heart rate and heart rate variability in stressed and non-stressed situations. 
Athletes who have Type 1 and Type 9 temperament, there were no any difference in dart performance, heart rate and heart rate variability values while skin conductance values have increased positively under stress.
As a result, Type 1 and Type 9 has similar physiological stress responses and similar performance outcomes, with or without the under stressor.