Belediyelerin kaynak kullanımında karar destek sistemlerinin rolü: İstanbul örneği
The Role of decision support systems in resource allocation of municipalities: The Case of İstanbul city
Yazar: HÜSEYİN BURAK ÖZGÜL
Danışman: PROF. DR. NAZAN SUSAM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Bilgisayar destekli karar verme = Computer aided decision making ; Bütçe planlama = Budget planning ; Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Devlet bütçesi = Government budget ; Yatırım bütçesi = Investment budgetting ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Günümüzde veriye dayalı yönetim stratejilerinin giderek artan bir şekilde kullanılması birçok sektörde karar destek sistemlerinin yaygınlaşmasına yol açarak kaynak kullanımında etkinliğin artırılmasına fayda sağlamıştır. Karar destek sistemleri, elde edilen verinin bilgi sistemleri yardımıyla işlenerek karar alıcıların karar alma süreçlerinde daha etkin kararlar almasına olanak sağlamaktadır. Eğitim, sağlık, tarım gibi birçok alanda kullanılan karar destek sistemlerinin kullanımı son yıllarda kentsel hizmetlerde de artış göstermiştir. Söz konusu sistemler Türkiye'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 2019 yılında hazırladığı Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı'nda yerel yönetimler için önemli bir araç olarak tanımlanmıştır. Bu durum hizmette halka yakınlık ilkesinin en çok benimsendiği yerel yönetim birimleri olan belediyelerde karar destek sistemlerinin nasıl kullanıldığını, faydalarını ve eksikliklerini tespit ederek Türkiye'deki bütün belediyelerde söz konusu sistemin kullanılması için kamu politika önerilerini geliştirmeyi önemli kılmıştır. Çalışmanın temel araştırma sorusu "belediyelerde bütçe ve yatırım programı planlama süreçlerinde karar destek sistemleri nasıl kullanılmaktadır ve söz konusu sistem ile hangi faydalar elde edilmektedir?" şeklinde belirlenmiştir.
Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. İç içe geçmiş çoklu durum deseni kullanılarak tasarlanan çalışma grubu; büyükşehir belediyesi ve ilçe belediyelerinin çeşitli birimlerinden seçilen toplam 18 katılımcı ile oluşturulmuştur. Katılımcılarla elit mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler iki ana tema ve dört alt tema altında kodlanarak MAXQDA programıyla analiz edilmiştir. Çalışmada karar destek sistemlerinin bütçe planlama süreçlerindeki rolü, büyükşehir belediyesi ve bütçe büyüklüklerine göre tabakalara ayrılmış ilçe belediyelerinin farklı gider türlerinde karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Buna bağlı olarak karar destek sistemi kullanımının faydaları ve eksik yönleri tespit edilerek Türkiye'deki bütün belediyelerin bütçe planlama süreçlerinde kullanabileceği yeni bir kurumsal karar destek sistemi modeli oluşturulmuştur. Çalışmanın son bölümünde ise söz konusu modelin uygulanmasına yönelik kamu politika önerileri geliştirilmiştir.
Bu çalışma İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje numarası: 39794

Abstract:
The growing use of data-driven management strategies has led to the pervasive adoption of decision support systems (DSS) across numerous sectors, enhancing resource allocation efficiency. DSS provide decision makers with the tools to make more effective decisions by processing data obtained through information systems. The use of decision support systems, which are used in many fields such as education, health, and agriculture, has increased in urban services in recent years. In Turkiye, these systems are identified as a critically important tool for local governments in the National Smart Cities Strategy and Action Plan, which was prepared by the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change in 2019. It is therefore important to determine how decision support systems are used in municipalities, which are the local government units where the principle of proximity to the people is adopted the most. This will involve identifying the benefits and shortcomings of the systems, and developing public policy recommendations for their use in all municipalities in Turkiye. The main research question of the study is "How are decision support systems used in budget and investment program planning processes in municipalities and what benefits are obtained with the system in question?".
This study aims to understand the benefits obtained from the use of DSS in these municipalities. The study used a qualitative research method. The sample group consisted of 18 participants, selected from a variety of units within metropolitan and district municipalities. The data were coded and analyzed with MAXQDA. The study looked at how decision support systems help with budget planning and preparation for different types of spending in metropolitan and district municipalities. The study found the benefits and drawbacks of using decision support systems. It also created a new model for an organizational decision support system that can be used in all Turkish municipalities' budget planning processes. Finally, it made public policy recommendations for implementing the model.
This study was funded by Scientific Research Projects Coordination Unit of Istanbul University. Project number: 39794