Paylaşımlı kitap okuma müdahale programının ebeveynlerin deneyimlerine bebeklerin dil gelişimlerine ve erken okuryazarlık becerilerine etkisi
Investigating the impacts of shared reading intervention program during babyhood on the early literacy abilities, language development and parents' literacy practices
Yazar: MELİKE YUMUŞ
Danışman: PROF. DR. FAHRİYE FİGEN TURAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Ana-baba = Parents ; Bebekler = Infant ; Etkileşimli kitap okuma = interactive book reading ; Kitap okuma = Book reading ; Okuma = Reading ; Okuma-anlama = Reading-comprehension ; Okuma-yazma = Reading-writing ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırmanın amacını, 8 ile 24 aylık bebeği olan ebeveynlerin erken okuryazarlık ve dil gelişimlerindeki rollerine ilişkin farkındalıklarını ve bilgi düzeylerini arttırarak, bebeklerin dil ve erken okuryazarlık gelişimlerini desteklemede, ev merkezli bir paylaşımlı kitap okuma müdahale programının etkililiğinin incelenmesi oluşturmaktadır. Yapılan araştırma öntest – sontest kontrol gruplu deneysel desende gerçekleştirilmiş olup, çalışma grubunda 8 ile 24 ay aralığında bebeği olan 200' ü anne, 50'si baba olmak üzere toplam 250 ebeveynden yer almıştır. Araştırma kapsamında planlanan müdahale programına bu ebeveynlerden 10'u deney grubunda, 10'u da kontrol grubunda olmak üzere toplam 20 ebeveyn dahil edilmiştir.  Deney grubunda bulunan ebeveynler, düzenli olacak şekilde on hafta süreyle haftada bir kez olmak üzere "Paylaşımlı Kitap Okuma Müdahale" programına katılmışlardır. Yapılan programın etkilerini görebilmek amacı ile ebeveynlerin erken okuryazarlık becerilerine ilişkin görüşlerini değerlendirmede, araştırma kapsamında geliştirilen "Paylaşımlı Kitap Okuma Becerileri Değerlendirme Ölçeği", bebeklerin dil gelişimlerini değerlendirmede "Türkçe İletişim Davranışları Gelişimi Envanteri – TİGE 1" ve ebeveynlerin erken okuryazarlık pratiklerini değerlendirmede araştırma kapsamında geliştirilen "Bebeklik Dönemi (8-24 ay) Paylaşımlı Kitap Okuma Beceri Gelişimi Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde MannWhitney U Testi ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi'nden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, deney ve kontrol grubunda yer ebeveynlerin erken okuryazarlık becerilerine ilişkin görüşlerinde ve paylaşımlı kitap okuma sırasında erken okuryazarlık pratiklerinde istatistiksel açıdan anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Buna ek olarak, araştırmada etkililiği incelenen programın, bebeklerin dil gelişimleri ve erken okuryazarlık becerilerini geliştirme kapasitesine sahip olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the effectiveness of a home-based shared-book reading intervention program in support of babies' language and early literacy development by increasing awareness and knowledge of parents having children aged between 8 to 24 months about early literacy and language development. The research was carried out by applying pre and post tests based on experimental design with the control group. The study group consisted of totally 250 parents, of whom 200 were mothers and 50 were fathers, having children aged between 8 to 24 months. A total of 20 parents, 10 of whom were in the experimental group and 10 of whom were in the control group, were included in the intervention program planned for the research. The parents in the experimental group regularly attended Sharing Reading Intervention Program ones a week during ten weeks. In the study, "Shared Book Reading Skills Assessment Scale", developed within the context of this study, was used to measure the effects of the program on parents' views, "Turkish Communication Behavior Development Inventory - TİGE 1" was used to assess the babies language development and "Babyhood (8-24 months) Shared Book Reading Skill Development Evaluation Form", developed within the context of this study, was used to monitor effectiveness of the program on parents and babies early literacy skills. Mann-Whitney U Test and Wilcoxon Signed Rank Test were used in the data analysis process. The study revealed that a statistically meaningful difference was achieved between experiment and control group regarding parents' views on early literacy skills and literacy practices during shared reading. In addition, intervention program has the capacity to improve babies' language and early literacy, with the effects being specific to the targeted skill.