Türkiye ve avrupa Birliği üyesi ülkelerin üretim yapılarının girdi-çıktı analizi ve benzeşme testleri yöntemiyle karşılaştırılması
Comparison of production structures of Turkey and European Union member countries by the methods of input-output analysis and similarity tests
Yazar: OKTAY KÜÇÜKKİREMİTÇİ
Danışman: PROF. DR. BEDRİYE SARAÇOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bir ülkenin mal ve hizmet üreten sektörlerinin diğer sektörler ve nihai taleple olan ilişkileri, o ülkenin mevcut ve hedeflenen ekonomik yapısının temel belirleyici unsurlarıdır. Bu nedenle, ekonomik yapının analizinde tek bir sektör ya da sektör demetleri yerine tüm sektörlerin birbirleri ile etkileşimlerini de dikkate alan analizler, daha bütüncül ve kapsayıcı olacaktır.
Girdi-Çıktı analizi, sektörlerin karşılıklı bağımlılıklarını ve etkileşimlerini dikkate alması bakımından yapısal analiz için kullanılabilecek en detaylı analizleri yapmaya olanak sağlamaktadır. Tezde, 2002 yılı Girdi-Çıktı tablosu kullanılarak Türkiye ekonomisi tüm doğrudan, toplam ve kısmî bağlantı katsayıları yardımıyla analiz edilmiştir. Ayrıca, Türkiye ve Avrupa Birliği üyesi 22 ülke ekonomileri 33 sektörde toplulaştırılmış Girdi-Çıktı tabloları yardımıyla  karşılaştırılmış ve anahtar sektörler belirlenmiştir.
Türkiye ekonomisinde, Hirschman'ın tanımlamasına göre anahtar sektör niteliği taşıyan onbir sektör bulunmakta iken Rasmussen kategorilerine göre anahtar sektör sayısı beştir.
Sanayinin ekonomik faaliyetler içindeki payı açısından AB ülkeleri ile benzeşen, hatta gelişmiş ülkelerin çoğundan yüksek oranda sanayileşme düzeyinde olan Türkiye ekonomisi, üretimin teknolojik yapısı ekseninde bakıldığında AB ülkeleri arasında kendisine son sıralarda yer bulabilmektedir. 
Tezde yer verilen önemli katsayılar yaklaşımı ile sektörlerin üretim zincirinin belirlenmesi, birbirleriyle  bağımlılıkları ve birinin öne çıkması halinde geliştirilmesi gereken diğer sektörler, katma değerin ve katma değer zincirinin seyri ve karşılıklı etkileşimleri de içerecek olan sektörel planlamada kritik bilgiler sağlanabilecektir.
Önemli katsayılar yaklaşımı kullanılarak Türkiye, Almanya ve Romanya ekonomilerinin yapılarının görüntüsü elde edilmiştir. Ayrıca, tekstil sektörü için bir örnek uygulama yapılarak, sektörde yaratılan katma değer zincirinde önemli ölçüde yer alan diğer sektörler ve onların bağımlılık ilişkilerinin bir akış çizelgesi şeklinde gösterilebilmesi de sağlanmıştır.  
Türkiye ile AB üyesi 22 ülkenin üretim yapılarının karşılaştırılması ve benzeşmelerinin araştırılmasında; Leontief benzeşme testi, Wilcoxon testi, Spearman korelasyon testi, teknoloji matrislerinin korelasyonları ve  önemli katsayılar yaklaşımı teknikleri kullanılarak ülkelerin yapısal benzerlikleri araştırılmıştır.



Anahtar Sözcükler
1. Girdi-Çıktı Analizi
2. Yapısal Analiz
3. Sektörel EtkileĢim
4. Yapısal BenzeĢme
5. Önemli Katsayılar YaklaĢımı

Abstract:
The relationships of goods manufacturer and services provider sectors with the other sectors and final demand of a country, are the main determining factors of this country's actual and targeted economic sturucture.  Therefore, the analysis considers interaction of all sectors (instead of concentrating on a single sector and/or sector group) would be more integrated and comprehensive. Since interdependencies and interactions of the sectors have taken into account by Input-Output analysis, it allows to realize most detailed structural analysis. Turkish economy have been analyzed by means of direct, total and partial linkage coefficients in the thesis by using year 2002 Input-Output table. Turkey and European Union member 22 countries have been compared by means of 33-sector aggregated Input-Output tables, thereafter key sectors of those countries have been defined. Turkish economy has 11 key sectors according to the Hirschman definiton. On the other hand, there are five key sectors in Turkish economy by Rasmussen definiton.
Although Turkish economy shows similarity with the EU countries from the points of share of industry in total economic activities (even this share of Turkish economy is higher than most of the developed countries), technological structure of the Turkish economy takes place about the bottom rank among the EU countries. 
Production value chain of sectors, intersectoral interdependencies, the sectors must be given importance when other sectors developed, added value and progress of the value added chain concepts can be easily and precisely defined in sector based planning considers mutual interactions by the important coefficients approach employed in the thesis. The visual structures of the Turkish, German and Romanian economies have been obtained by using important coefficients approach. Furthermore, via a case study for textile industry, the sectors importantly take place added value chain in textile industry and sectoral interdependencies have shown as a flowchart.
Leontief (Chenery-Watanabe version) similarity test, Wilcoxon test, Spearman correlation test, technology matrices correlations and important coefficient approach have been employed to investigate the structural similarities of the Turkish economy and EU member countries economies.





Keywords
1. Input-Output Analysis
2. Structural Analysis
3. Sectoral Interactions
4. Structural Similarity
5. Important Coefficients Approach