Örgütsel bağlılık ve örgütsel prososyal davranışların işten ayrılma niyeti ile ilişkisi
Relationship between turnover intention, organizational commitment and organizational prosocial behaviors
Yazar: ABDURRAHMAN ESAD ALTINOK
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BÜTE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Örgütsel Davranış Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Prososyal davranış = Prosocial behaviour ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Örgütsel davranış = Organizational behavior ; İşten ayrılma = Leave the job ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Günümüz iş dünyasında, işletmeler için beceri ve kabiliyetlerini ortaya koyarak çalışan işgörenlerin, işletmelerine karşı hissettikleri bağlılığın ve işletmelerinde görev tanımı kapsamında kendilerinden beklenmeyen fakat sergilendiği takdirde işletmeye katkısı olan davranışların, işten ayrılma niyeti ile ilişkisinin incelenmesi bu yüksek lisans tezinin temel amacını oluşturmaktadır.
Araştırma için İstanbul'un Bağcılar ilçesinde bulunan İstoç Ticaret Merkezi'nde 200 kişiye ulaşılmış fakat 148 kişinin eksiksiz doldurduğu form değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmanın uygulama aşamasında toplam dört adet ölçekten yararlanılmış olsa da verimliliğin ve tutarlılığın sağlanabilmesi için sadece üç adet ölçek analizlere dahil edilmiştir. Bu üç ölçekten, örgüte bağlılık araştırması için, Meyer ve Allen'in literatürde en çok kullanılan 18 soruluk üç boyutlu Örgütsel Bağlılık Ölçeği, örgütsel prososyal davranışlar için ise O'Reilly ve Chatman tarafından hazırlanmış olan sekiz soruluk, iki boyutlu Örgütsel Prososyal Davranış Ölçeği, işgörenlerin işten ayrılma niyetlerini ölçmek için ise Blau ve Boal tarafından hazırlanmış olan dört soruluk tek boyutlu İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği kullanılmıştır.  
Örgütsel bağlılık ölçeği, duygusal bağlılık, devam bağlılığı ve normatif bağlılık olmak üzere toplam üç boyutta ele alınmaktadır. Örgütsel prososyal davranışlar ile ilgili olan ölçek ise ekstra rol davranışı ve biçimsel rol davranışı olmak üzere iki boyut altında incelenmiştir. İşten ayrılma niyeti ile ilgili olan son ölçek ise sadece tek boyut altında ele alınmıştır.
Gerçekleştirilen araştırma sonucunda örgütsel bağlılık boyutlarından duygusal bağlılık (r= -,427) ile normatif bağlılığın (r= -,641), işten ayrılma niyeti ile ters yönde kuvvetli bir ilişkiye sahip olduğu ortaya çıkarken, devam bağlılığı (r= ,006) ile işten ayrılma niyeti arasında herhangi bir ilişki elde edilememiştir. Örgütsel prososyal davranışların iki boyutu olan ekstra rol davranış (r= -,257) ve biçimsel rol davranışı (r= -,266) ile işten ayrılma niyeti arasında ise, ters yönde zayıf bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir.
Örgütsel bağlılık ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki daha önceden pekçok araştırmaya konu olsa da bu araştırmada elde edilen sonuçlar özgün niteliktedir. Örgütsel prososyal davranışlar ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalar ise nispeten daha az karşımıza çıkmaktadır. Araştırma bu yönüyle literatüre katkısı olacak bir girişim olarak değerlendirilebilir.

Abstract:
The main objective of this thesis is to examine the relationship between organizational commitment of employees' that are working with all their abilities and skills, the behaviors that are not necessarily mentioned in the job definition but are useful to increase the efficiency of the organization when fulfilled, and employees' intention to leave the organization.  
Related research was carried out at İstoç in Bağcılar, a district of İstanbul, and interviewed there with 200 people for the application process. Among them 148 complete form has taken into account.  Although four scales were employed during the application process, only three of them were included to analytical phase due to efficiency and coherence concerns. Among those three scales, for the survey of commitment, 18-question three dimensional Commitment Scale of Meyer and Allen, for the survey of organizational prosocial behaviours, 8-question two dimensional Organizational Prosocial Behaviours Scale prepared by O'Reilly and Chatman, for the survey of employees' intention to leave the organization, 4-question one dimensional Scale of Intention to Leave the Organization prepared by Blau and Boal is used. 
Organizational commitment scale is composed of three dimensions like continuance commitment, affective commitment and normative commitment. Organizational prosocial behavior scale is studied in two dimensions; extra role behavior and in-role behavior. Lastly, the scale for intention to leave is handled with only one dimension. 
The findings of the study show a powerful reverse relation between affective (r= -,427) and normative commitment (r= -,641),  and intention to leave the job but no results were found between continuance commitment (r= ,006)  and intention to leave. And it was only a little reverse relationship that was found between intention to leave and two dimensions of organizational prosocial behaviors: extra role behavior (r= -,257)  and in-role behavior (r= -,266).
Against the vast literature on the relationship between organizational commitment and intention to leave, this study is special in its findings. Researches on the relationship between organizational prosocial behaviors and intention to leave is relatively low. This study is of great importance with this respect.