Vokal nodül tanı ve terapisinde glottal fonksiyon indeksi'nin etkinliği
Efficacy of glottal function index in vocal nodule diagnosis and therapy
Yazar: NİLGÜN ÜLGER
Danışman: PROF. DR. GÜRSEL DURSUN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Ses = Voice ; Ses analizi = Voice analysis ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; Ses hastalıkları = Voice diseases ; Ses kalitesi = Voice quality ; Ses terapisi = Sound therapy ; Vokal kordlar = Vocal cords

Özet:
Temel amacımız; ses bozukluklarının tanı-müdahale aşamalarının izlemesi süreçlerinde, sesdeki değişimin subjektif değerlendirilmesinde kullanılan pratik, kısa, semptom odaklı bir özdeğerlendirme ölçeği olan Glottal Function Index (GFI)'in Türk dili ve kültürüne adapte edilmesidir. GFİ'nin; vokal nodüllü hastanın tanılanması ve uygulanan ses terapisinin takibindeki klinik faydasının ortaya konması diğer amacımızdır. Çalışmamız iki aşamalıdır; ilk aşama GFİ adaptasyonu, geçerlilik ve güvenilirlik çalışmasından oluşmaktadır, ses bozukluğu tanılı 40 ve sağlıklı 40 olmak üzere toplam 80 birey katılmıştır. Videolaringostroboskopi (VLS) ile larenks değerlendirmesi yapıldıktan sonra akustik ve aerodinamik ölçümler yapılmış, GFİ ve ses handikap indeksi (SHİ) uygulanmıştır.
GFİ'nin tanı ve terapi etkinliğinin araştırıldığı ikinci aşamaya vokal nodül tanılı 24 birey katılmıştır. Uygulanan terapi yöntemine göre sekizer kişilik üç grup oluşturulmuş; birinci gruba rezonan ses terapisi, ikinci gruba Lax-Vox ses terapisi uygulanmış ve çeşitli nedenlerle ses terapisi alamayan üçüncü gruba sadece ses hijyeni önerileri verilmiştir. Bu aşamada da VLS ile larenks değerlendirmesinden sonra akustik ve aerodinamik ölçümler yapılmış, GFİ ve SHİ uygulanmıştır. GFİ ölçeğinin faktör analizinde toplam varyansın %89,749'unu açıklayan tek faktör olduğu ve özdeğerinin 3,590; test-tekrar test güvenirliliğinin (Cronbach's Alpha) 0,959-0,958 olduğu; ölçüt geçerliliğinde ise SHİ-10 ölçeği ile aynı yönlü korelasyon gösterdiği ve iyi (%72,7) düzeyde korele olduğu bulunmuştur (p<0,05). GFİ'nin vokal nodül tanı-terapi etkinliği incelendiğinde; her üç yöntemin de terapi öncesi-sonrası F0 parametresinin değişmediği (p˃0,05); jitter ve shimmer parametrelerinin rezonan ve Lax-Vox terapileri sonrasında azaldığı (p<0,05) ve ses hijyeni yönteminde değişmediği (p˃0,05); HNR parametresinin Lax-Vox terapisi sonrasında arttığı (p<0,05) ancak rezonan terapi ve ses hijyeninde değişmediği (p˃0,05); MFZ parametresinin üç terapi yöntemi uygulandıktan sonra uzadığı (p<0,05) bulunmuştur. Uygulanan her üç terapi yönteminde de terapi öncesi-sonrası SHİ ve GFİ ölçek skorlarının istatistiksel olarak anlamlı ölçüde değiştiği görülmüştür (p<0,05). Glottal Fonksiyon İndeksi ses bozukluklarının tanı ve tedavi süreçlerinde kolay uygulanabilen, kısa, semptom odaklı, geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Elde ettiğimiz bulguların ışığında ayrıca GFİ'nin vokal nodül tanı, müdahale ve takip süreçlerinde kullanılabilecek etkin bir değerlendirme aracı olduğu sonucuna vardık. Anahtar Sözcükler: Glottal Fonksiyon İndeksi, Ses Bozukluğu, Ses Terapisi, Vokal Nodül.

Abstract:
We mainly aimed to adapt the Glottal Function Index (GFI), a short, practical, symptom-oriented self-assessment scale used in subjective evaluation of vocal changes, to the Turkish language and culture, in monitoring the diagnosis-intervention stages of voice disorders. We also aimed to diagnose patients with vocal nodules and demonstrate the clinical benefit of GFI in the follow-up of voice therapy. Our study comprised two phases. The first phase consisted of GFI adaptation, validity, and reliability processes. A total of 80 individuals (40 with voice disorders and 40 healthy) participated in the study. Following the larynx assessment through videolaryngostroboscopy (VLS), acoustic and aerodynamic measurements were made, and GFI and voice handicap index (VHI) were applied. 24 individuals with vocal nodules participated in the second phase, investigating the diagnostic and therapeutic effectiveness of the GFI. The participants formed three groups of eight (3x8) according to the implemented therapy method. The first group received resonant sound therapy, while the second group received Lax-Vox sound therapy. On the other hand, the third group was merely given voice hygiene advice since they could not receive sound therapy for various reasons. Upon the laryngeal assessment through VLS, acoustic and aerodynamic measurements were made, and GFI and VHI were conducted. The factor analysis of the GFI scale revealed the existence of a single factor that explains 89.749% of the total variance, with an eigenvalue of 3.590. Also, the reliability (Cronbach's alpha) of the test-repeat-test was found to be 0,959-0,958. In addition, the criterion validity showed a similar correlation with the VHI-10 scale and was well-correlated (72.7%) (p<0.05). The examination of the vocal nodule diagnosis-therapy activities of the GFI revealed no change of the F0 parameter (p˃0.05) in pre- and post-therapy across all three methods. It also showed a decrease in jitter and shimmer parameters post-resonant and Lax-Vox therapies (p<0.05) and no change (p˃0.05) in the voice hygiene method. It further demonstrated a rise in the HNR parameter in post-Lax-Vox therapy (p<0.05) and no change (p˃0.05) in resonant therapy and voice hygiene methods. However, it revealed a prolongation in the MFZ parameter (p<0.05) after conducting the three therapy methods. The SHI and GFI scores differed significantly in pre- and post-therapy across all three methods (p<0.05). GFI is a short, symptom-oriented, valid, and reliable scale easily applicable in diagnosing and treating voice disorders. In light of our findings, we also concluded that GFI was an effective assessment tool for vocal nodule diagnosis, intervention, and follow-up processes. Keywords: Glottal Function Index, Vocal Nodule, Voice Disorder, Voice Therapy.