Öz açıklamalı çözümlü örneklerle desteklenmiş çevrimiçi öğrenme sürecinin karar kurallarını uygulama becerilerine etkisi
The impact of an online learning process supported with self-explained worked examples on applying decision rules skills
Yazar: YAHYA İLTÜZER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YASEMİN DEMİRASLAN ÇEVİK
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Elektronik öğrenme = Electronic learning ; Karar verme = Decision making ; Kendini anlatma = Self explanation ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin karar kurallarını uygulama becerilerinin geliştirilmesine destek olmak, karar kuralları hakkında farkındalık kazandırmak ve etkili bir karar verme süreci oluşturmalarını sağlamak üzere öz açıklama ile desteklenmiş çözümlü örneklere dayalı olarak tasarlanan bir çevrimiçi öğrenme sürecinin karar kurallarını uygulama becerilerine, kalıcılığa ve bilişsel yüke etkisini incelemektir. 
Bu çalışmada, öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2015-2016 öğretim yılında Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümü 3.sınıfta öğrenim görmekte olan 56 (35 kadın, 21 erkek) öğrenci oluşturmuştur. Deney grubu (n=28) için öz açıklama ile desteklenmiş çözümlü örneklere dayalı bir çevrimiçi ortam ve kontrol grubu (n=28) için öz açıklamasız çözümlü örneklere dayalı bir çevrimiçi ortam geliştirilmiştir. Bu ortamlar geliştirilirken çözümlü örnek tasarım ilkelerinden ve çoklu ortam tasarım ilkelerinden yararlanılmıştır. Deney ve kontrol grupları kendileri için geliştirilen çevrimiçi öğrenme ortamında karar kuralları ile ilgili 2 haftalık öğrenme sürecine katılıp, bu ortamda yer alan etkinlikleri tamamlamışlardır.
Veri toplamada hem nicel hem de nitel araçlar kullanılmıştır. Nicel veriler "Kişisel ve Akademik Bilgi Formu", "Yetişkinler İçin Temel Matematik Okuryazarlığı Becerileri Uygulama Testi", "Bilişsel Yük Ölçeği" ve "Karar Kurallarını Uygulama Becerileri Testi" ile toplanmıştır. "Kişisel ve Akademik Bilgi Formu" ile öğrencilerin cinsiyet, yaş, genel not ortalaması bilgileri toplanmıştır. "Yetişkinler İçin Temel Matematik Okuryazarlığı Becerileri Uygulama Testi", karar kurallarını uygulama becerisi ile yüksek ilişki gösteren temel matematik okuryazarlığı becerilerinin deney ve kontrol grupları arasında bir farkın olup olmadığının belirlenmesinde kullanılmıştır. "Bilişsel Yük Ölçeği", öğrencilerin karar kuralı sorularının çözümünde oluşan bilişsel yüklerini belirlemede kullanılmıştır. Öğrencilerin karar kurallarını uygulama becerilerini ölçmek amacıyla asıl test (Bruine de Bruin, Parker ve Fischhoff, 2007) temel alınarak 24 soruluk yeni bir "Karar Kurallarını Uygulama Becerileri Testi (KKUBT)" geliştirilmiştir. Testin KR-20 katsayısı 0,91 olarak bulunmuş ve testin oldukça yüksek bir güvenilirliğe sahip olduğu belirlenmiştir. 
Araştırmanın nitel verilerini toplama sürecinde ise, uygulama sonucunda tüm öğrencilerden öğrenme sürecine yönelik yansıma verileri toplanmıştır. Ayrıca, uygulama sonucunda 8 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde, betimsel analiz teknikleri, tekrarlı ölçümler için tek faktörlü ANOVA analizi, tekrarlı ölçümler için iki faktörlü ANOVA analizi, tek faktörlü varyans analizi, gruplar arası tek faktörlü ANCOVA ve Pearson momentler çarpımı korelasyon dağılımı, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, öz açıklamalı çözümlü örneklere dayalı çevrimiçi öğrenme sürecinin, öğrencilerin karar kurallarını uygulama becerilerinde anlamlı bir değişim meydana getirdiği ortaya konulmuştur. Ayrıca çevrimiçi öğrenme süreci sonunda, deney ve kontrol gruplarında bulunan öğrencilerin karar kurallarını uygulama becerilerinin kalıcılığının devam ettiği tespit edilmiştir. Öz açıklamalı çözümlü örneklere dayalı çevrimiçi ortamda verilen karar kurallarını tanımanın karar kurallarını uygulama becerileri ile yüksek düzeyde pozitif bir ilişkisi olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, öz açıklama yapan deney grubunun karar kurallarını uygulama sorularında oluşan bilişsel yük puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Alanyazınla tutarlı olarak tüm öğrencilerin daha karmaşık ya da zor olarak nitelendirilen karar kurallarında (örn. WADD ve LEX) daha fazla bilişsel çaba harcadıkları bulunmuştur. Sonuç olarak öz açıklamalı çözümlü örneklere dayalı çevrimiçi ortamın öğrencilerin karar kurallarını uygulama becerileri performansını ve bilişsel yükü artırdığı, kalıcılık performansını ise etkilemediği görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to support the improvement of students' skills of applying decision rule, to raise awareness about the decision rules and to investigate the impact of the ability of applying decision rules of an online learning process designed based on the worked examples that supported by self explanation in order to provide the creation of effective decision making process.
In this study, a quasi-experimental research design with pre-test/post-test and control group was used. The research study group consisted of 56 students (35 female, 21 male) studying in 3rd year in Computer and Instructional Technology Education department of Hacettepe University in the 2015-2016 academic year. The online environment based on the worked examples supported by self-explanation for the experimental group (n = 28) and the online environment based on the worked examples without self explanation for a control group (n = 28) have been developed. When environment is developed, worked examples design principles and multimedia design principles are used. Experimental and control groups participated in the learning process related to decision rules for 2 weeks in the online learning environment and completed the activities contained in this environment.
Both quantitative and qualitative tools were used in data collection. Quantitative data were collected with "Personal and Academic Information Form", "Applying Basic Mathematics Literacy Skills Test for Adults", "Cognitive Load Rating Scale" and "Test of Skills of Applying Decision Rules". Students' gender, age, grade point average data were collected with "Personal and Academic Information Form". "Basic Math Literacy Skills Practice Test for Adults" is used to determine whether there is a difference between the experimental and control groups of basic math literacy skills that show a high correlation with the ability applying decision rules. The "Cognitive Load Rating Scale" was used to determine students' cognitive load in the solution of decision-making questions. A new with 24 questions "Skills of Applying Decision Rules Test (ADR)" was developed based on the original test (Bruine de Bruin, Parker and Fischhoff, 2007) in order to measure the students' skills of applying decision rules. K-20 coefficient was found 0, 91 and a high reliability of test was determined.
In the collection process of qualitative data of the research, reflection data intended all students' learning process were collected after the implementation. In addition, semi-structured interviews were conducted with 8 students at the end of implementation. In the analysis of quantitative data, descriptive analysis techniques, single factor ANOVA analysis for repeated measures, two-factor ANOVA analysis for repeated measures, single factor variance analysis and Pearson moments product correlation distribution between groups (intergroup) were used, and in the analysis of qualitative data, content analysis method was applied.
At the end of the research, it has been demonstrated that online learning process based on self explained worked examples caused a significant and positive change in students' skills of applying decision rules. Furthermore, it has been identified that both experimental and control groups showed improved rates of retention. It was also determined that the decision rules recognition had high level positive relation with the skills of applying decision rules. However, it was observed that cognitive load scores of experimental group were higher than those of control group. In a manner consistent with the literature, it was found that all students spent more cognitive effort in the decision rules (exp. WADD and LEX) that have been described as more complex or difficult. Consequently, it was determined that the online environment based on self-explained worked examples increases students' cognitive load and skills performance of applying decision rules, but does not affect the retention scores.