Elif Şafak'ın romanlarında çokkültürlülük
Multiculturalism in Elif Şafak's novels
Yazar: ESRA SAZYEK
Danışman: PROF. DR. İ. GÜVEN KAYA
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Yeni Türk Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk romanı = Turkish novel ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Şafak, Elif = Şafak, Elif

Özet:
Kültür, toplumun inanç ve geleneklerinden beslenerek kendine özgü bir yapı sergiler. Özellikle son iki yüz yılda modernitenin getirdiği yeni yaşam biçimi, küreselleşmeyi beraberinde getirmiş, neredeyse dünya ölçeğinde farklılıkların bir arada yaşadığı çokkültürlü bir ortamı yaratmıştır. Dolayısıyla, kolaylaşan iletişim, toplumun gerek kendi iç yapısında gerekse göç yoluyla oluşan karma yapıda birincil rol oynayarak çokkültürlülüğün kaçınılmaz bir sosyolojik gerçeklik halini almasını sağlamıştır.Bir yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, Türk edebiyatının son yıllarındaki önemli yazarlarından Elif Şafak'ın romanları çokkültürlülük açısından incelenmiştir. Onun romanları, farklı kültürel ögelerin karşı karşıya geldiği bir plâtform olarak dilsel, dini, etnik ve ulusal renkleri tek bir noktada buluşturur ve çokkültürlülüğün panoramasını sunar.Çalışmada, çokkültürlülük olgusu kimlik/aidiyet, kültür çatışması, kültürel uyum, dil, din gibi kitlesel boyutu geniş ölçütlerin yanısıra yemek, eşya gibi görece kişisel yaşantı ögeleri aracılığıyla incelenmiştir. Ayrıca yazarın çok sık kullandığı tasavvuf, sembolizasyon gibi mistik ögeler de çokkültürlülüğe katkı bağlamında ele alınmıştır.Bu çalışmanın sonunda Elif Şafak'ın, çokkültürlülüğü gerek sosyolojik gerekse mistik ve fantastik düzlemlerde çok geniş bir yelpazede işlediği belirlenmiştir. Nitekim, yazar da söz konusu olguyu, kaleme aldığı romanların tamamında yer alan birbirinden farklı figürler, ortamlar ve sorunsallardan oluşan bir içerik dağarcığı aracılığıyla estetik boyutta da kurmuştur.Anahtar sözcükler: Elif Şafak, Çokkültürlülük, Mitik Simgecilik, Tasavvuf, Roman.

Abstract:
Culture has an idiosyncratic structre fed by the beliefs and traditions of society. Particularly in the last two centuries the new lifestyle, brought about by modernism, has brought forth Globalization, creating an almost multicultural environment in which world-scale differences exist together. As a result, communication has become easier. And for the inner structure of society as well as its integrated structure formed by immigration it has become an important element making multiculturalism an inevitable sociological reality.In this study, the theme of multiculturalism is examined in Elif Şafak?s novels, a major writer of comtemporary Turkish literature. Her novels are a platform where different cultural elements face each other and they fuse linguistic, religious, ethnic and national colors and give us a panoromic view of multiculturalism.Furthermore, the phenomenon of multiculturalism is examined through a wide set of criteria; some broad like identity/ belonging, culture clash, cultural adaptation, language, religion and personal experiences, and some more personal such as food and furniture. Moreover, the mystic elements frequently employed in these novels, e.g.: sufism and symbolization, are discussed in the context of contribution to multiculturalism.In conclusion, this study states that Elif Şafak?s discourse on multiculturalism has a wide range of realization including sociological, mystic and fantastic courses. As a matter of fact, the author has built this phenomenon in an aesthetic dimension as well, with a content consisting of different figures, environments, problematiques in her novels.Key words: Elif Şafak, Multiculturalism, Mystic symbolization, Sufism, Novel.