Beyin tümörlerinde konformal radyoterapi
Conformal radiotherapy in brain tumours
Yazar: İLKAY ORDU ALTUNDAĞ
Danışman: DOÇ. DR. BAHAR DİRİCAN ; PROF. DR. DOĞAN BOR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Beyin neoplazmları = Brain neoplasms ; Radyoterapi = Radiotherapy

Özet:
Bu çalışmada, Ankara Onkoloji Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kliniği'nde radyoterapi uygulanmış 10 beyin tümörlü hastanın, operasyon öncesi çekilen MRG filmleri kullanılarak, konvansiyonel iki yan alan tekniği ve konformal radyoterapi tekniği planlamaları karşılaştırılmıştır. Her iki planlama GATA Radyasyon Onkolojisi A.D.'da bulunan Vidar marka film tarayıcı ve Theraplan Plus 2000 tedavi planlama sistemi ile (TPS) yapılmıştır.MRG filimleri, GATA Radyasyon Onkolojisi A.D. daki Vidar marka film tarayıcıdan taratılmıştır. Theraplan Plus 2000 tedavi planlama sisteminde kesitler arası mesafe belirtilerek ve herbir kesite numara verilerek ortalama 20-25 kesit tanıtılmıştır. Anatomi sayfasında planlama kesitlerinde, öncelikle dış kontur, daha sonra GTV, her iki göz küresi, her iki optik sinir, optik kiazma ve beyin sapı manuel olarak çizilmiştir. PTV ise GTV'ye otomatik pay verilerek çizdirilmiştir. Konvansiyonel iki yan alan tekniğinde planlanan hedef hacim (PTV), GTV'ye 2-2.5 cm, konformal radyoterapi tekniğinde ise GTV'ye 1-1.5 cm pay bırakılarak belirlenmiştir.Konvansiyonel iki yan alan tekniğinde alanlar; iki lateral (900, 2700), konformal radyoterapi tekniğinde ise ön ve arka (00,1800), sağ ve sol (900,2700) olacak şekilde 4 alandan planlamalar yapılmıştır. Enerji olarak 6 MV seçilmiştir.``Beam's eye view'' (BEV) yardımı ile uygun bölgeler fokalize bloklar veya multilifler ile korunmuştur. Planlamalar, PTV'nin ortalama doz değerine ve % 95-100'lük izodoza normalize edilmiştir. Tedavi planlama sisteminde yapılan planların doz hacim histogramları elde edilerek, optik sinir, optik kiazma ve beyin sapı dozunun 54 Gy'in, göz küreleri dozunun 50 Gy `in altında olmasına dikkat edilerek en optimal plan seçilmiştir.Konformal alanlar, konvansiyonele göre ortalama %52 (%32-%69) daha küçük açılmıştır. Konformal teknikte kritik organların aldığı dozlar büyük oranda düşüş göstermiştir. Yedi hastada bütün kritik organların aldığı dozlarda düşüş izlenmiştir. En fazla düşüş ortalama %89 ile beyin sapında, en az düşüş ise ortalama %33 ile sol gözde görülmüştürSonuç olarak üç boyutlu konformal radyoterapi tekniği ile çoklu alanlar kullanılarak, tümöre yüksek doz verilirken çevresindeki normal beyin dokusunun ve kritik organların korunması sağlanmıştır.Elde edilen sonuçlarla beyin tümörleri tedavisinde konformal radyoterapinin uygulaması ile konvansiyonel tekniğe göre üstünlüğü gösterilmiştir.Anahtar Kelimeler: Konformal radyoterapi, beyin tümörleri

Abstract:
In this study, we compared conformal and conventional radiotherapy plans of 10 patients with brain tumors, who were treated in Ankara Oncology Hospital, Radiation Oncology Department. Two treatment plannings by using preoperative MRI films were done, one was two pararallel opposed fields and other one was 3D conformal plans. Both plannings were done by Vidar scaning system and Theraplan plus 2000 in GATA Department of Radiation Oncology.MRI films were scanned by Vidar scanning system in GATA Department of Radiation Oncology. Mean 20-25 MRI slices were numbered by marking slice thickness and introduced to Theraplan Plus 2000. Counturing of GTV, body and critical structures -both eyes, optic nerves and chiasm, brain stem- were performed by experienced Radiation Oncologist. PTV was automatically contoured by adding safety margin to GTV; for conventional treatment planning, 2-2.5 cm and for conformal planning, 1-1.5 cm.Two lateral parallel opposed fields (900, 2700 gantry angels) for conventional techniques and for conformal radiotherapy plans four fields (00, 1800, 900, 2700 gantry angles) were used. 6 MV photon energy was selected.Customized cerrobend blocks or multileaf collimator were used in order to protect normal structures that was evident by Beam?s Eye View (BEV). Blocks were arranged according to PTV coverage of 95-100 % isodoses. Dose volume histograms of optic nerves, optic chiasm and brain stem were produced by planning system. We optimized the treatment plans by keeping brain stem dose under 54 Gy and eye doses under 50 Gy.Conformal treatment fields were smaller than conventional fields by 52 % (32-69%). Critical structures were received significantly less dose by conformal technique. All specified critical structures were received less radiation dose in 7 patients. The most significant dose reduction was detected in brain stem by 89% and the least significant was in left eye by %33.3D conformal plans with multiple fields led higher doses to tumor and beter shielding of surrounding normal brain tissue and critical structures.The results of the study showed that conformal radiotherapy could be used for treatment of brain tumors and led better dose distribution than conventional techniques.Key Words: Conformal radiotherapy, brain tumour