Sarkoidozlu hastalarda kalp tutulumunun tespitinin kardiyak MR,eko,holter EKG ile değerlendirilmesi
Determination of cardiac involvement of sarcoidosis with cardiac mr, echo and holter ECG
Yazar: MUSTAFA TOSUN
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT UZUN
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Ekokardiyografi = Echocardiography ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Gadolinyum = Gadolinium ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Sarkoidoz = Sarcoidosis

Özet:
Sarkoidoz genel olarak akciğer ve lenfatik sistemi etkileyen, sebebi bilinmeyen sistemik, granulomatöz bir hastalıktır. Sarkoidoz her iki cinste ve her yaşta görülebilmektedir. Multisistemik bir hastalık olmasına karşın hastaların %90' ından fazlasında akciğerler etkilenir. Sarkoidozda ayrıca kalp, karaciğer, dalak, böbrekler, deri, gözler, falanjeyal kemikler, parotis bezleri, larenks, sinir sistemi gibi diğer organlar ve dokular da tutulabilir.
Sarkoidozlu hastalarda kalp tutulumu nadir görülse bile ölümcül sonuçlara yol açabilmesi sebebi ile önemlidir. Sarkoidozda kalp tutulumu herhangi bir dönemde olabildiği gibi başlangıç semptomu da olabilir. Sarkoidozda kalp tutulumunun erken saptanması önemlidir ve tedaviye erken başlanması prognozu etkileyebilir. Özellikle ekokardiyografinin klinik kullanıma girmesinden sonra, nükleer görüntüleme ve manyetik rezonans gibi yöntemlerin gelişmesi ile daha çok kardiyak sarkoidoz olgusu bildirilmeye başlanmıştır. Sarkoidozlu hastalada yapılan otopsi çalışmalarında yüksek oranlarda kardiyak tutulum tespit edilmesi (%20-78) bu hastalıkta kalp tutulumunun çoğu zaman tespit edilemediğini göstermektedir. Yapılan çalışmalarda kardiyak MR' da gecikmiş gadolinyum tutulumu ile kardiyak sarkoidoz tespiti yüksek bulunmuştur. Bu çalışmada kardiyak MR' da gecikmiş gadolinyum tutulumu, EKO, 24 saatlik Holter EKG ile sarkoidozlu hastalarda kalp tutulumunun sıklığının tespitini amaçladık. Bu çalışmada Ocak 2004 ile Ağustos 2013 yılları arasında Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesine başvuran ve biyopsi ile sarkoidoz tanısı alan 49 hasta alındı. Alınan hastaların kadın/erkek oranı 6.1 ve yaş ortalaması 46.3±10.6 idi. Hastalara 24 saatlik holter kaydı ve ekokardiyografi tetkikleri yapıldı. Ardından intravenöz gadolinyum verilerek kardiyak MR' da gecikmiş gadolinyum tutulumuna bakıldı. 
Sonuç olarak 49 hastanın 16' sında (% 33) MR' da tutulum tespit edildi. Bu hastalar ile tutulum olmayan hastalar arasında 24 saatlik holter kayıtları arasında anlamlı bir farklılık saptanmadı. EKO' da ise sistolik fonksiyonlar korunurken, MR' da tutulum olan hastalarda diyastolik fonksiyonların bozulmuş olduğu görüldü. 
Çalışmamız ve diğer yapılmış olan çalışmalar ışığında diyebiliriz ki; MR' da gecikmiş gadolinyum tutulumu sarkoidozda kalp tutulumu tanısında sensitivitesi ve spesifitesi yüksek, kullanışlı bir görüntülemedir. Özellikle EKG, Holter EKG ve EKO' da anormal bulguları olan hastalarda kalp tutulumunun tetkikinde tanı metotları arasında yer almalıdır.

Anahtar Kelimeler: Sarkoidoz, MR Gadolinyum, Ekokardiyografi

Abstract:
Sarcoidosis is a systemic granulomatous disease of unknown origin, which principally affects lungs and lymphatic system. Sarcoidosis can be seen in both sexes and in all ages. Although it is a multi-systemic disease, the lungs are affected in more than 90% of patients. Sarcoidosis can also involve other organs such as heart, liver, spleen, kidneys, skin, eyes, phalangeal bones, parotid glands, larynx and nervous system.
Even though cardiac involvement is rarely seen in sarcoidosis patients, it is important as it causes fatal outcomes.  Cardiac involvement of sarcoidosis could be at any stage of the disease or it can be the initial symptom of the disease. Early detection of cardiac involvement in sarcoidosis is important and early initiation of treatment may affect the prognosis.
Especially after the entry into clinical use of echocardiograph and development of methods such as nuclear imaging and magnetic resonance, more cases of cardiac sarcoidosis have been reported. Detection of higher rates of cardiac involvement in patients with sarcoidosis during autopsy studies (20-78%) shows that cardiac involvement could not be found in most of the sarcoidosis cases.
In previous studies, it is found that detection of cardiac sarcoidosis is higher with late gadolinium enhancement cardiac MR studies.  In this study, we aimed to determine the frequency of cardiac involvement in sarcoidosis cases with late gadolinium enhancement cardiac MR studies, Echocardiography and Holter ECG. Forty-nine cases with the diagnosis of sarcoidosis that presented to Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty between January 2004 and August 2013 were planned to enroll this study. Male / female ratio of the enrolled patients was 6.1 and their mean age was 46.3 ± 10.6. A 24-hour holter recording and echocardiography were performed to the patients. After these procedures delayed gadolinium involvement was observed in cardiac MR, by administering intravenous gadolinium.
In conclusion, gadolinium involvement in MR was detected in 16 (33%) of 49 cases. There was no significant difference between the 24 hours holter records of these patients with involvement and the patients without involvement. In ECHO evaluation while the systolic function was maintained, it was seen that diastolic functions were deteriorated in patients with MR involvement. 
 In the light of our study and the other studies done before, we can say that delayed gadolinium involvement in MR is a usable imaging with high specifity and sensitivity in cardiac involvement of Sarcoidosis. This imaging method should take place especially among diagnostic methods of patients having abnormal findings in ECG, Holter ECG and ECHO.  

Keywords: Sarcoidosis, MR gadolinium,  ECHO