Laboratuvar koşullarında nar meyvesinde Ceratitis capitata Wiedemann (Diptera: Tephritidae)'nın gelişim süreleri ve soğuk uygulamaya dayanıklı döneminin belirlenmesi
Determination of development duration and susceptibility to cold treatment of Ceratitis capitata Widemann (Diptera: Tephritidae) into pomegranate fruits in the laboratory conditions
Yazar: İLKAY ÇAKANDİKİCİ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP YOLDAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye faunasında bulunan Ceratitis capitata Wiedemann (Diptera: Tephritidae) bazı ülkelerde karantina zararlısı olarak kabul edildiği için konukçusu olduğu tarım ürünlerinin ihracatında kısıtlamalara neden olmaktadır. C. capitata'nın konukçularından nar meyvesi de ihracat potansiyeli bulunmasına karşın, bu kısıtlamaya dâhildir. İhracat yasağının kaldırılabilmesi için, uygulanacak mücadele yöntemi ile hedef zararlının %100 yok edilmesi gereklidir. Hasat sonrası uygulanabilecek farklı mücadele yöntemleri bulunsa da bunların bir kısmı doku içi zararlıları elimine etme konusunda yeterli olmamaktadır. Bazen de uygulanan yöntem alıcı ülke tarafından kabul görmemektedir. Nar meyvesi uzun süre depo koşullarına dayanabildiği için, C. capitata'nın hasat sonrası karantina uygulamalarından olan ve toksik kimyasal madde uygulaması gerektirmeyen soğuk uygulama yöntemine uygun olabileceği düşünülmüştür. Her karantina uygulamasında olduğu gibi soğuk uygulama sürecinin de tamamlanmasında bazı aşamalar söz konusudur. 
Bu tez çalışmasında karantina yasağının kaldırılmasına yönelik sürecin ilk aşaması olarak kabul edilen nar meyvesinde hedef zararlının biyolojik gelişme dönemlerinin izlenmesi ile bu biyolojik dönemlerin soğuk uygulamasına duyarlılığının belirlenmesi ele alınmıştır. Çalışma, Bornova Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsü'nün laboratuvarında 2018 yılında yürütülmüştür. Duyarlılık çalışması ileride karantina amaçlı soğuk uygulamanın hedefleneceği biyolojik dönemi belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Çalışma süresince C. capitata'nın farklı biyolojik dönemleri kullanılmıştır. İlk olarak zararlının 0-2 saatlik yumurtaları nar meyvesine yapay olarak aşılanmış, 25±1°C ve %65-70 orantılı nem koşullarında tüm dönemlerinin gelişme süreleri izlenmiştir. Çalışmada C. capitata'nın yumurtalarının 2. günde 1. larva dönemi, 7. ve 8. günde 2. larva dönemi ve 9. günde 3. larva döneminde olduğu; 12. günde en yoğun pupa dönemine ulaştığı görülmüştür. Meyvelerden 22. günden itibaren larva çıkış görülmemiştir.
Ceratitis capitata'nın soğuğa karşı en dayanıklı biyolojik döneminin belirlendiği soğuk uygulama çalışmaları ise 2 °C'de yapılmıştır. Probit analizi sonucunda LT50, LT95 ve LT99 değerlerine göre nar meyvesinde soğuk uygulamasına C. capitata'nın olgun larva döneminin (L3) en dayanıklı dönem olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
Due to Mediterranean fruit fly (Medfly) (Ceratitis capitata Wiedemann Diptera: Tephritidae), which infests many plants in the fauna of Turkey, has been recognized as quarantine pest in certain countries, it causes export ban of its host plants and their agricultural crops. Pomegranate, one of the hosts of C. capitata is also included into banning procedure despite its potential as an export item. Targeted pest must be eliminated 100% through the application of an efficient treatment method for the lifting export ban. Despite the availability of different post-harvest treatment methods, some of them are inefficient enough for the elimination of pests living in plant tissues. Sometimes, the chosen methodology is unacceptable for the importer country. Since fruits of pomegranate are cold resistant for longer periods of storing, cold treatment is considered as a suitable candidate for quarantine measurement without any toxic chemical. Certain steps should be completed before deciding that cold treatment is applicable as a quarantine measurement. 
In this study, development rate and duration of different biological stages of C. capitata have been monitored as well as determination of the resistance of these stages to cold treatment as a first step of the procedure lifting quarantine ban. The study has been conducted in the facilities of Bornova Plant Protection Research Institute during 2018. Sensitivity tests have been conducted to identify the most resistant biological stage of C. capitata to cold treatment to be used in further studies as a quarantine measurement.
Different biological stages of C. capitata have been used throughout the study. As a first step, 0-2 hour-old eggs of C. capitata were artificially inoculated into pomegranate fruits and developmental duration of different stages have been monitored at 25±1°C and 65-70% climatic conditions until being adult. It was determined that C. capitata eggs became first instar larvae on 2nd day, second instar larvae on 7-8th days and third instar larvae on 9th day whereas the highest number of pupae was determined on 12th day after inoculation. No living individual was determined in the fruits since 22nd day.
Sensitivity tests were conducted at 2°C to determine the most resistant biological stage of Medfly to cold treatment. As a result, it has been concluded that mature larva (L3) is the most resistant biological stage to cold treatment according to the values of LT50, LT95 and LT99 of Probit analysis.