Geriatrik yaş grubunda olan romatoid artritli hastalarda hastalık modifiye edici ajanların uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of disease-modifying agents on sleep and quality of lifein patients with rheumatoid arthritis in the geriatric age population
Yazar: ALI AZIZLI
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN SARGIN
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Geriatri = Geriatrics ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç ve hipotez: Romatoid artrit (RA) hastalarında uyku kalitesinin sağlıklı kontrollere göre daha kötü olduğu ve yaş ile birlikte tedavi sonrasında tatmin edici düzeyde yaşam kalitesi elde etmenin daha zor olduğu bildirilmiştir. Geriatrik yaş grubunda olan RA tanılı hastalarda uyku ve yaşam kalitesi ile ilgili veriler azdır. Bizim bu çalışmadaki amacımız, geriatrik yaş grubunda olan RA tanılı hastalarda uyku ve yaşam kalitesinin değerlendirilmek ve hastalık modifiye edici ajanların uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin araştırılmasıdır. 
Yöntem: Çalışmaya, geriatrik yaş grubunda olan 2010 ACR/EULAR klasifikasyon kriterlerine göre RA tanısı alan 34 hasta ve kontrol grubu olarak herhangi bir romatizmal hastalığı olmayan 65 yaş üstünde 30 kişi dahil edildi. Hastalara ait yaş, cinsiyet, sigara/alkol kullanımı, ek hastalık, medeni durumu, çalışma durumu, eğitim durumu, hastalık modifiye ilaç kullanımı, streoid kullanımı, akciğer tutulumu, DAS-28, anti-CCP ve romatoid afktör düzeyleri kaydedildi. Uyku kalitesi Pittsburg uyku kalite indeksi ve yaşam kalitesi SF-36 (Short Form-36) ile değerlendirildi.Veriler SPSS 21.0 kullanılarak hesaplandı. Veriler için dağılım analizine göre parametrik/non-parametrik testler ve Spearman/Pearson korelasyon analizi uygulandı. p-değeri <0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Romatoid artrit tanılı hastaların %67,6'sı kadın olup, yaş ortalaması 72,8±6,7 idi.  Geriatrik yaş grubunda olan RA tanılı hastalarda tedavi öncesinde uyku kalitesinin kötü olan hasta oranı %67,6 iken tedavi sonrasında bu oran %26,5 idi. Uyku kalitesi açısından gruplar arasında cinsiyet, sigara-alkol kullanımı, medeni durum, çalışma durumu, eğitim durumu ve ek hastalıklar açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktu. Öznel uyku kalitesi, uyku latansı, uyku süresi, uyku etkinliği ve uyku bozukluğuna ait puanlar açısından tedavi öncesi ve sonrasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık vardı. Kötü uyku kalitesine sahip hastalarda ortalama steroid dozu ve DAS-28 iyi uyku kalitesine sahip hastalardan daha fazlaydı. Kötü uyku kalitesi olan hastalarda ortalama fiziksel fonksiyon, ağrı, genel sağlık, sosyal işlev, emosyonel rol güçlüğü ve enerji/canlılık/vitalite değerleri iyi uyku kalitesi olan hastalara göre daha düşüktü. Tedavi sonrasında, SF-36 komponentlerden fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü, ağrı, emosyonel rol güçlüğü ve enerji/canlılık/vitalitede tedavi öncesine göre anlamlı değişim vardı. Toplam Pittsburgh uyku kalitesi indeksi ile SF-36 ile değerlendirilen yaşam kalitesi komponentleri arasında negatif yönde korelasyon saptandı. İyi ve kötü uyku kalitesini ayırt etmede en iyi cut-off değeri sedimantasyon için 47,5 mm/saat ve DAS-28 skoru için 5,1 olarak bulundu. 
Sonuç: Geriatrik yaşta olan RA tanılı hastalarda tedavi sonrasında hem uyku ve hem de yaşam kalitesinde düzelme olmuştur. Yaş ve yüksek hastalık aktivitesi kötü uyku ve yaşam kalitesi ile koreledir. Hastalık modifiye ajanlar geriatrik yaş grubunda güvenli bir şekilde kullanılmaktadır. Bu yaş grubunda da hastalar uyku ve yaşam kalitesi açısından düzenli olarak değerlendirilmeli ve uygun tedavi sağlanmalıdır.

Abstract:
Objective-Hypothesis: It has been reported that sleep quality is worse in rheumatoid arthritis (RA) patients than healthy controls and it is more difficult to achieve a satisfactory quality of life after treatment with age. However, sleep and life data on its quality is scarce in the geriatric age group with RA. In this study, our aim is to assess the quality of life and sleep in the geriatric age population and to analyze the effect of disease-modifying agents on sleep and quality of life.
Method: Thirty-four patients in the geriatric age group, diagnosed with RA according to the 2010 ACR/EULAR classification criteria and 30 people over 65 years old without any rheumatic disease as the control group are included in the study. Age, gender, smoking/alcohol use, comorbidity, marital status, employment status, education status, disease-modifying drug use, steroid use, lung involvement, DAS-28, anti-CCP, and rheumatoid factor levels of the patients were recorded. Sleep quality was evaluated with the Pittsburg sleep quality index and quality of life with SF-36 (Short Form-36). Data were analysed by using SPSS 21.0. Parametric/non-parametric tests and Spearman/Pearson correlation analysis were applied for the data according to the distribution. A p-value of <0.05 was considered statistically significant.
Results: 67,6% of rheumatoid arthritis patients were women and the mean age was 72,8±6,7. While the rate of patients with RA diagnosed in the geriatric age group with poor sleep quality before treatment was 67,6%, this rate was 26,5% after treatment. There was no statistically significant difference between the groups in terms of sleep quality in terms of gender, smoking-alcohol use, marital status, employment status, educational status, and comorbid diseases. There was a statistically significant difference before and after treatment in terms of subjective sleep quality, sleep latency, sleep duration, sleep efficiency, and scores for sleep disturbance. The mean steroid dose and DAS-28 were higher in patients with poor sleep quality than in patients with good sleep quality. Patients with poor sleep quality had lower mean physical function, pain, general health, social function, emotional role difficulties, and energy/vitality values than patients with good sleep quality. A negative correlation was found between the total Pittsburgh sleep quality index and the quality of life components assessed by SF-36. The best cut-off value for sedimentation was 47,5 mm/hour and the DAS-28 score was 5,1 in distinguishing good and poor sleep quality.
Conclusion: In patients with RA diagnosis of geriatric age, both sleep and quality of life improved after treatment. Age and high disease activity correlate with poor sleep and quality of life. Disease-modifying agents are used safely in the geriatric age group. In this age group, patients should be regularly evaluated in terms of sleep and quality of life and appropriate treatment should be provided.