Endüstri içi ticaret: Türkiye üzerine bir inceleme
Intra industry trade: An investigation on Turkey
Yazar: AHMET AYDIN
Danışman: PROF. DR. OSMAN KÜÇÜKAHMETOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / Uluslararası İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Geleneksel teoriler, günümüz ticaret biçimleri ve uluslararası ticaretinin nedenlerini açıklama bakımından yetersiz kaldığından, yeni dış ticaret hipotezleri ileri sürülmüştür. Bu yeni teoriler arasında öne çıkan Endüstri-içi Ticaret (EİT), rekabetçi bir endüstriyel yapının oluşturulması ve uluslararası ticari kazançların geliştirilmesi gibi ülkelerin refah düzeylerini doğrudan etkileyen unsurlara farklı bir bakış açısı getirdiğinden büyük bir öneme sahiptir. Bu teorik yaklaşımın son günlerde politika yapıcıların stratejik plan ve önerilerine esas teşkil etmesi ve başarılı mikroekonomik ve makroekonomik politikalara katkı sağlaması önemini daha da arttırmaktadır.Bu çalışmadaki temel amacımız gittikçe önemini artıran Endüstri-içi Ticaret Teorisini (EİT) kullanarak Türkiye'nin dış ticaret yapısını kapsamlı bir biçimde analiz etmektir. Çalışmamızın temel katkısı EİT'in ülkeye has belirleyicilerinin mal ve hizmetler ticaretine ilişkin ayrı ayrı olarak ekonometrik modeller kullanılarak belirlenmesidir.Türkiye'nin toplam ticaretinde ortalama EİT oranı % 40 düzeyinde olduğundan, ölçek ekonomileri ve uzmanlaşma temelinde, EİT ağırlıklı bir ticaret yapısı sergilemediği ileri sürülebilir. Analiz edilen 1989?2005 dönemindeki dış ticaret gelişmelerinin, karşılaştırmalı üstünlükler temelinde gerçekleştiği sonucuna varılabilir. Böylece, çalışmanın temel sonucu Türkiye'nin ticaret ortaklarıyla rakip olmaktan daha çok tamamlayıcı ekonomi konumunda olduğudur.

Abstract:
New Theories of International Trade are argued since Traditional Theories have some deficiencies concerning explanations of actual trade patterns and reasons of foreign trade. Intra Industry Trade (IIT), leading one of New Trade Theories, has a huge importance because it brings different approach to analysis of direct factors effecting countries? welfare such as building a competitive industrial structure and developing the gains from international trade. Besides, its contributions to successful microeconomic and macroeconomic applications and underlying strategic plans and suggestions of policy makers increase recently its importance much more.Our basic aim in this study is to analyze the structure of Turkey?s foreign trade comprehensively using Intra Industry Trade Theory(IIT) increasing its importance permanently. Basic contribution of this study is that country specific determinants of IIT in commercial goods and services are separately tested with using some econometric models.It can be asserted that Turkey?s foreign trade structure doesn?t show the characters of IIT in the basis of scale economies and specialization because Turkey?s IIT is approximately 40% of total trade. It can be concluded that comparative advantages are primarily determining character of Turkey?s foreign trade patterns between 1989 and 2005. Hence, the main result of study is Turkey and its trading partners are supplementary of each other rather than competitor.