COVİD-19 pandemisinin akciğer kanseri tanı sürecine etkisinin değerlendirilmesi
Effect of the COVİD-19 pandemic on the lung cancer diagnostic process
Yazar: GÜLİZ ACAR
Danışman: PROF. DR. MÜGE MELTEM TOR
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Bu retrospektif çalışmanın amacı, COVID-19 pandemisinin akciğer kanseri tanı süreçlerine olan etkilerini değerlendirmek, tanı yöntemlerindeki değişiklikleri incelemek ve tanıya kadar geçen sürelerdeki farklılıkları analiz etmektir.
Gereç ve Yöntem:  Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Göğüs Hastalıkları polikliniği ve kliniğinde, 2017 - 2023 yılları arasında akciğer kanseri tanısı alarak takip ve tedavisi Göğüs Hastalıkları Torasik Onkoloji Ünitesinde yapılan 385 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar pandemi öncesi üç yıl (11 Mart 2017 - 10 Mart 2020) (n=132) ve pandemi dönemi (11 Mart 2020 - 11 Mart 2023) (n=253) olarak iki gruba ayrılarak hastaların demografik bilgileri, tanı yöntemleri ve tanı süreçleri retrospektif olarak e-dosyalardan incelendi. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 385 olgunun %34,3'ü  pandemi öncesi, %65,7'si pandemi döneminde tanı almıştır. Olguların %89,6'sı erkek (n=345), %10,4'ü (n=40) kadındı ve pandemi dönemindeki hastaların yaş ortancası, pandemi öncesine göre anlamlı düzeyde yüksekti (63 vs. 66, p=0,014). Sigara içme oranları iki grup arasında benzer bulundu. Pandemi öncesinde en sık bronkoskopik mukoza biyopsisi (%60,6, n=80) ile tanı konmuştu. Bu oran pandemide %45,5 (n=115) idi. Pandemi döneminde ise en sık transtorasik iğne aspirasyon biyopsisi ile tanı konmuştu (%43,9, n=111). Bu oran pandemi öncesinde %18,2 idi (n=24). İki dönem arasında tanı yöntemleri arasında anlamlı fark bulundu (p<0,001). Küçük hücreli ve küçük hücreli dışı akciğer kanseri oranları ile kanser evre dağılımları açısından iki grup arasında anlamlı fark bulunmadı. Semptom başlangıcından tedaviye başlama süresi iki dönemde de benzerdi. Ancak biyopsiden patolojik tanıya kadar geçen süre pandemi döneminde kısalmıştı (13 gün vs. 10 gün, p=0,007).
Sonuç: Tüm dünyada olduğu gibi merkezimizde de COVID-19 pandemi döneminde akciğer kanseri tanı süreçlerinde bulaşı engellemek için aerosol oluşturma riskinin daha az olduğu bronkoskopi dışı tanısal işlemlere yönelim olmuştur. Pandemi öncesine kıyasla pandemide akciğer kanser hastalarının tanı, evre, histolojik tip, başvurudan tanıya ve tanıdan tedaviye geçen süreleri anlamlı bir değişiklik göstermemiş ve tedavi gecikmeleri yaşanmamıştır. 
Anahtar Kelimeler: COVID-19, Akciğer Kanseri, Tanı Süreci, Pandemi, Tanı

Abstract:
Objective: The aim of this retrospective study is to evaluate the effects of the COVID-19 pandemic on lung cancer diagnostic processes, examine changes in diagnostic methods, and analyze differences in the time taken for diagnosis.
Materials and Methods: A total of 385 patients diagnosed with lung cancer at the clinics of Zonguldak Bülent Ecevit University Pulmonary Department and followed up for treatment at the Thoracic Oncology Unit of the same department between 2017 and 2023 were included in the study. Patients were divided into two groups: those diagnosed during the three years prior to the pandemic (March 11, 2017 - March 10, 2020) (n=132) and those diagnosed during the pandemic (March 11, 2020 - March 11, 2023) (n=253). Patients' demographic data, diagnostic methods, and diagnostic processes were retrospectively reviewed from electronic records.
Results: Of the 385 cases included in the study, 34,3% were diagnosed before the pandemic, and 65,7% were diagnosed during the pandemic period. Of the patients, 89,6% were males (n=345) and 10,4% females (n=40), with the median age of the pandemic period group significantly higher than that of the pre-pandemic group (63 vs. 66, p=0,014). The smoking rates were similar between the two groups. The most frequently used diagnostic method before the pandemic was endobronchial biopsy (60,6%, n=80), whereas, during the pandemic, this rate was 45,5% (n=115). Conversely, transthoracic needle aspiration biopsy became the most frequently used method during the pandemic (43,9%, n=111), compared to 18,2% (n=24) before the pandemic. A significant difference was found in diagnostic methods between the two periods (p<0,001). There was no significant difference in the rates of small cell and non-small cell lung cancer types or cancer stage distributions between the two groups. The time from symptom onset to treatment initiation was similar in both periods. However, the time from biopsy to pathological diagnosis was significantly shorter during the pandemic (13 days vs. 10 days, p=0,007).
Conclusion: During the COVID-19 pandemic, there was a shift toward diagnostic procedures with a lower risk of aerosol generation to reduce transmission in our center as well. Compared to the pre-pandemic period, the diagnosis, stage, histological type, and times from initial visit to diagnosis and from diagnosis to treatment initiation showed no significant change in lung cancer patients during the pandemic, and no treatment delays were observed.
Keywords: COVID-19, Lung Cancer, Diagnostic Process, Pandemic, Diagnosis