Multiple sklerozlu hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
The evaluation of the impact of progressive relaxing exercises on fatigue and sleep quality in the patients with multiple sclerosis
Yazar: NURAY DAYAPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP TAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Gevşeme = Relaxation ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
Bu çalışma, multiple sklerozlu hastalarda progresif gevşeme egzersizlerinin yorgunluk ve uyku kalitesi üzerine olan etkisini incelemek amacıyla tek grup ön-test son test deneme öncesi modeli olarak yapılmıştır.Araştırmanın evrenini Süleyman Demirel Tıp Merkezi Yakutiye Araştırma Hastanesi Nöroloji Polikliniği'ne kayıtlı, Erzurum merkezde ikamet eden toplam 50 hasta oluşturmuştur.Örneklem araştırma kriterlerine uyan ve katılmayı kabul eden toplam 35 hastadan oluşturulmuştur. Fakat daha sonra 3 hastanın eğitimleri tamamlamaması nedeniyle araştırma toplam 32 hasta ile tamamlanmıştır.Veriler 02.03.2009-29.05.2009 tarihleri arasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Yorgunluk Şiddet Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik dağılımlar, eşleştirilmiş t testi ve Pearsonn korelasyon analizi kullanılmıştır.Hastaların yorgunluk düzeyi ön test toplam puan ortalamasının 5.75 ± 0.95, son test puan ortalamasının 3.81 ± 1.30 olduğu ve ölçümler arasındaki farkın önemli olduğu (p<0.001) belirlenmiştir.Hastaların toplam uyku kalitesi puan ortalaması gevşeme egzersizleri öncesi 10.81±4.01, gevşeme egzersizleri sonrası 6.25±3.34 olarak tespit edilmiştir. Hastaların gevşeme egzersizleri öncesi ve sonrası uyku kalitesi ölçeğinin öznel uyku kalitesi (p<0.001), uyku latensi (p<0.001), uyku süresi (p<0.05), alışılmış uyku etkinliği (p<0.05), uyku bozukluğu (p<0.001), gündüz işlev bozukluğu (P<0.001) alanlarından aldıkları puan ortalamaları ve toplam uyku kalitesi (p<0.001) puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur.Progresif gevşeme egzersizleri sonrası toplam uyku kalitesi ile yorgunluk düzeyi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0.617, p<0.01).Sonuç olarak, progresif gevşeme egzersizlerinin multiple sklerozlu hastalarda yorgunluğu azaltmada ve uyku kalitesini artırmada etkili olduğu tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Multiple skleroz, progresif gevşeme egzersizleri, yorgunluk, uyku bozukluğu.

Abstract:
This study was carried out as one group pre-test and post-test experiment model with the aim of examining the impact of progressive relaxing exercises on fatigue and sleep quality in the patients with multiple sclerosis.The field of the study consists of total 50 patients residing in Erzurum city centre and registered in Neurology Polyclinic of Atatürk University Yakutiye Research Hospital Suleyman Demirel Medical Centre.The sampling were formed with total 35 patients accepting the participation and suitable with research criteria. But, the research was completed with 32 patients due to lack of education of 3 patients.The data were colected between the dates 2 March 2009 and 29 May 2009. Personal Information form, Fatigue Severity Scale and Pittsburg Sleep Quality Index were used in the collection of the data. In addition, the evaluation of the data, percentega distributions and matched t test and Pearson Correlation Analysis were used.It was found out that the distinction between measurements was significant (p<0.001) and that pre-test total score average of fatigue levels of the patients was 5.75±0.95 and post- test score average was 3.81±1.30.It was detected that total sleep quality score average of the patients before relaxing exercises was 10.81±4.01 and after exercises it was 6.25±3.34. There was a statictically significant distinction among score averages of total sleep quality (p<0.001) and those of the patients took from daily function disorder (p<0.001), sleep disorder (p<0.001), accustomed sleep efficiency (p<0.05), duration of the sleep (p<0.05), sleep latency (p<0.001) and subjective sleep quality (p<0.001) of sleep quality scale after and before relaxing exercises of the patients.There was a positive significant correlation between fatigue level and sleep quality after relaxing exercises (r=0.617, p<0.01).In conclusion, it was found out that progressive relaxing exercises became effective in increasing sleep quality and reducing the fatigue in the patients with multiple sclerosis.Key words: Multiple sclerosis, progressive relaxing exercises, fatigue, sleep disorders