Parkinson hastaları ile sağlıklı yaşlılarda görsel olaya ilişkin potansiyellerin incelenmesi
The evaluation of visual event related potentials, Parkinson's disease and healthy elderly subjects
Yazar: GÜLİN ÖZMÜŞ
Danışman: PROF. DR. GÖRSEV YENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Sinir Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beyin = Brain ; Biliş = Cognition ; Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Nöropsikoloji = Neuropsychology ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests ; Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Uyarılmış potansiyeller-görsel = Evoked potentials-visual ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Parkinson Hastalığı (PH) olguları ve sağlıklı yaşlılarda olaya ilişkin potansiyeller (OİP) ile PH'de değişen beyin dinamiklerini incelemek ve nöropsikolojik test skorlarıyla ilişkilerini araştırmaktır.
Yöntem: Çalışmamıza 18 PH olgusu (ortalama yaş, 65.30) ve cinsiyet, eğitim ve yaş açısından eşleştirilmiş 18 sağlıklı kontrol (ortalama yaş, 69.10) dahil edilmiştir. Katılımcılara ayrıntılı nöropsikolojik testler uygulanmış ve EEG kayıtları alınmıştır. EEG analizleri sonucunda elde edilen P300 ve N200 yanıtları (0.5-25 Hz) incelenmiş ve nöropsikolojik test skorları ile ilişkileri araştırılmıştır. EEG kaydı uluslararası 10-20 sistemine göre, klasik görsel oddball paradigması kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel analizlerde tekrarlayan ölçümlerde ANOVA ve post-hoc analizlede bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. OİP yanıtlarıyla nöropsikolojik test skorları arasındaki ilişkiye ise parsiyel korelasyon analizi ile bakılmıştır.
Bulgular: PH olgularının P300 genlik yanıtları sağlıklı kontroller ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamı bulunmuştur [F (1,31)=9.265; p=0.005]. F3, Fz, Cz, C4, Pz ve P4 elektrot yerleşimlerinden alınan görsel P300 genlik yanıtları sağlıklılardan düşüktür (sırasıyla: p=0.038, p=0.004, p=0.007, p=0.033, p=0.016, p=0.035). Ayrıca N200 latans yanıtları açısından PH olguları ile sağlıklı kontroller arasında grup farkı vardır [F (1,31)=4.186; p=0.049]. P4, O1 ve OZ elektrot yerleşimlerinden alınan görsel N200 latans yanıtları düşüktür (sırasıyla: p=0.033, p=0.043, p=0.022). Stroop testi ve sayı menzili testi ile P300 genlik ve N200 latans yanıtları arasında orta düzeyde korelasyon elde edilmiştir.
Sonuç: Kognitif işlevlerin değerlendirilmesinde sıklıkla kullanılan P300 ve N200 bileşenlerinin PH olgularındaki henüz nöropsikolojik test skorlarına yansımayan erken değişiklikleri saptayabileceği düşünülmektedir. Bu bulguların gelecekte PH'nın evrelerinde incelenmesi erken evrelerdeki EEG verilerinin geçerliliğini güçlendirecektir.

Anahtar Sözcükler: Parkinson Hastalığı, Görsel Olaya İlişkin Potansiyeller, Görsel P300/N200

Abstract:
Objective: The purpose of this study was to research changes in brain dynamics of Parkinson's Disease patients and healthy elderly by using event-related potentials (ERP) and to evaluate a relationship with neuropsychological tests (NPT).
Method: Eighteen PD patients (mean age: 65.30) and 18 age, gender and education matched healthy elderly (mean age:69.10) were included.  NPT applied to all participants. "Peak" amplitude and latency of P300 and N200 target ERP responses were measured and their relationship with NPT were investigated. EEG was recorded from the F3, Fz, F4, C3, Cz, C4, P3, Pz, P4, O1, Oz and O2 by using classical visual oddball paradigm. Repeated measures of ANOVA, post-hoc t-test and partial correlation tests were used for statistical analyses.
Results: Significant differences were found between groups on P300 amplitudes [F(1,31)=9.265; p=0.005]. P300 amplitudes were significantly lower in PD patients at F3, FZ, Cz, C4, Pz and P4 electrode sites than healthy controls (respectively: p=0.038, p=0.004, p=0.007, p=0.033, p=0.016, p=0.035). PD patients had lower N200 latency than healthy elderly [F (1,31)=4.186; p=0.049]. N200 latency were significantly lower in PD patients at F3, P4, O1 and OZ electrode sites than healthy controls (respectively: p=0.033, p=0.043, p=0.022).  Moderate correlations were found between P300 amplitudes and N200 latency and Stroop test, digit span forward test scores.
Conclusion: Electrophysiological results may showed cognitive changes which not reflect NPT in PD patients. EEG results can be useful for next studies that investigating to processes of PD. 

Keywords: Parkinson's Disease, Visual Event Related Potentials, visual P300/N200