Hakikat Sonrası Çağda sentetik medya olgusu, güncel görünümleri ve kullanıcıların gerçeklik algısı üzerine bir araştırma
A research of synthetic media phenomenon, current examples and users reality perception in the Post-Truth Era
Yazar: ÖZLEM AS KOÇBAŞ
Danışman: DOÇ. DR. NİLNUR TANDAÇGÜNEŞ KAHRAMAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Yeni Medya ve İletişim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Etkileşimli medya = Interactive media ; Gerçeklik = Reality ; Görsel iletişim = Visual communication ; Hakikat Sonrası Çağ = Post-Truth Era ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Kitle iletişim kuramları = Mass communication theories ; Sentetik medya = Synthetic media ; Sosyal medya = Social media ; Yeni medya = New media

Özet:
Zamanın hâkim ruhunu ifade eden hakikat sonrasının, iletişim teknolojilerinde yaşanan değişimle hayatın hemen her alanına nüfuz ettiği; nesnel verilere, rasyonelliğe dayalı modern hakikat anlayışının yerini kişisel hakikatlerin, duyguların ve inançların aldığı; her şeyin sanal düzeyde mümkün olabildiği; bireylerin iletişim kurma, algılama ve onu anlamlandırma biçiminin değiştiği günümüz toplumunda; medya bu dönemi anlamak için hem bir ayna işlevi görmekte hem de tüm araçlarıyla bu sistemi beslemektedir. 
Çalışmanın konusunu oluşturan yapay zekâ teknolojisiyle oluşturulan sentetik medya içerikleri, hakikat sonrası çağla uyumlu bir şekilde nesnel gerçekliğin tam karşısında konumlanarak gerçekliğin dönüştürülmesini hatta gerçekte hiç var olmayan yeni ses, fotoğraf ve görüntü üretilmesini ve manipülasyonu kapsamaktadır. 
Araştırma, kullanıcıların sentetik gerçeklikten duygusal ve bilişsel açıdan nasıl etkilendiği, algılayışı, bakış açısı ve anlamlandırmasını tespit etmek üzere tasarlanmıştır. Nitel araştırma kapsamında fenomenoloji yaklaşımı temelinde gerçekleştirilen araştırmada, sentetik içerikleri kullanıcının deneyimlemesi sağlanırken ardından yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği ile 23 yeni medya kullanıcısıyla görüşülmüştür. Bu bağlamda kullanıcıların öncelikle MyHeritage isimli dijital oluşuma ait Deep Nostalgia uygulamasını kullanarak şu an hayatta olmayan bir yakınlarını ve ünlü bir simayı canlandırmaları talep edilmiş; Aksigorta'nın Barış Manço'ya ve Ziraat Bankası'nın Kemal Sunal'a yer verdiği yapay zekâ teknolojisiyle oluşturulmuş sentetik reklam filmleri izlettirilmiş ve https://thispersondoesnotexist.com sitesinin ürünü sentetik fotoğrafları değerlendirmeleri istenmiştir. 
Araştırmanın sonucuna göre, kullanıcıların geneli bu içeriklerden duygusal açıdan etkilenmekte; görüntünün üretilmiş hiper gerçek olması deneyiminin hissettirdiklerini ortadan kaldırmamakta; hayatta olmayan bireylerin sentetik medyaya konu olmasını bir hak ihlali olarak görmemekte ve bu uygulamalar iyi bir amaca hizmet ettiği veya mizah, eğlence odaklı olduğu sürece olumlu yaklaşmaktadır.
Sentetik fotoğrafların gerçek olduğu yönünde değerlendirmede bulunan katılımcıların görsellerde doğal olmayan nüansları efekt, filtre gibi müdahaleler olarak algıladığı siyasi, porno içerikler ve sahtekarlık konusunda da endişeler taşıdığı ortaya çıkmıştır. 
Kullanıcılar söz konusu içeriklerin sentetik olduğunun belirtilmesi; platformların da belli düzenlemeler yaparak sorumluluk alması ve görüntülere konu olan kişinin rızasının alınması durumunda bu teknolojinin meşru niteliğine sahip olacağı yönünde bir bakış açısına sahip olduğu tespit edilmiştir.  

Anahtar kelimeler: Hakikat sonrası çağ, yeni medya, yapay zekâ, sentetik medya, deepfake.

Abstract:
Expressing the prevailing spirit of the time, the post-truth has penetrated almost every aspect of life with the change in communication technologies; the modern understanding of truth based on objective data and rationality has been replaced by personal truths, feelings and beliefs; everything is possible on a virtual level; in today's society where the way individuals communicate, perceive and make sense of it has changed; the media both act as a mirror to understand this period and feed this system with all its tools
Synthetic media content created by artificial intelligence technology, which is the subject of the study, is aligned with the post-truth era to the exact opposite of objective reality, including the transformation of reality, even the creation, and manipulation of new sound, photographs and images that do not actually exist.
The research is designed to determine how users are emotionally and cognitively affected by synthetic reality, their perception, perspective, and interpretation. In the research, which was carried out on the basis of the phenomenology approach within the scope of qualitative research, 23 new media users were interviewed with the semi-structured in-depth interview technique, while allowing the user to experience the synthetic content. 
In this context, users were first asked to use the Deep Nostalgia application of a digital creation called MyHeritage to portray a deceased relative and a famous face; Synthetic commercials created with artificial intelligence technology, featuring Barış Manço by Aksigorta and Kemal Sunal by Ziraat Bank, were watched, and they were asked to evaluate the synthetic photographs of the https://thispersondoesnotexist.com site.
According to the research, users are all emotionally affected; the fact that the image is produced Hyper-realistic does not eliminate the feeling of their experience; it does not consider those non-living individuals are subject to synthetic media as a violation of rights, and it is positive as long as the content serves a good purpose or is humor, entertainment oriented.
It was revealed that participants who evaluated synthetic photographs as real were concerned about political, pornographic content, and fraud, which they considered unnatural nuances as effects, filters, and other interventions in the images.
It has been determined that users have a view that these contents are synthetic, and that platforms will have a legitimate quality of this technology if they take responsibility by making certain arrangements and consent of the person involved in the images.

Keywords: Post-truth age, new media, artificial intelligence, synthetic media, deepfake.