Türk gelir vergisinde ücret gelirlerinin vergilendirilmesi ve sosyal vergileme ilkeleri açısından değerlendirilmesi
Taxation of wage income in Turkish income tax and evaluation in terms of social taxation principles
Yazar: MERVENUR KARAÇAYIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYYİP YAVUZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Türk Vergi Sistemi içerisinde gelir üzerinden alınan vergiler önemli bir yere sahiptir. Gelir vergileri devletin hem mali hem de mali olmayan amaçlarına ulaşabilmesi açısından etkili araçlardan biridir. Ayrıca gelir vergileri kolay yönetilebilme, devlet hazinesine yüksek hasılat sağlayabilme, adil vergilemenin sağlanabileceği uygulamalara olanak vermesi gibi nedenlerle modern vergi sistemleri için de vazgeçilmez bir vergi türüdür. Emeğin karşılığı olan ücret, gelir vergisinin konusu içerisine girmektedir. Ücret konusu toplumun tüm kesimlerini yakından ilgilendirmektedir. Türkiye'de ücretliler önemli bir mükellef kesimini temsil etmekte ve ücretler milli gelir içerisinde yüksek bir paya sahip bulunmaktadır. Ücretlerin vergi sistemi içerisindeki önemi nedeniyle nasıl vergilendirilmesi gerektiği konusu da tarihsel süreç içerisinde en çok tartışılan konulardan biri olmuştur. Ücretlilerin genel anlamda tek geçim kaynağı ücretlerdir. Dolayısıyla ücretliler vergisel açıdan korunması gereken bir kesimdir. 

İyi bir vergi sistemi vergileme ilkeleriyle uyumlu vergi uygulamalarıyla mümkün olacaktır. Özellikle devletin sosyal amacına ulaşması konusunda adalet, eşitlik, genellik, ödeme gücü ilkesi gibi sosyal vergileme ilkelerinin dikkate alınması gerekmektedir. Ücretli çalışanların ve ailelerinin yaşamını sürdürmesi için genellikle tek geçim kaynağı olan ücret gelirlerinin vergilendirilmesinde bu ilkelerin esas alınması, vergi yükünün adil dağılımı için son derece önemlidir. Bu çalışma ücret gelirlerinin vergilendirilmesine yönelik bazı düzenlemeleri sosyal vergileme ilkeleri açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Öncelikle çeşitli açılardan ücret tanımlamaları ve gelir vergisi açıklamalarına yer verilmiş, ardından Türkiye'de ücret gelirlerinin vergilendirilmesi konusu açıklanmıştır. Son olarak asgari ücret istisnası, asgari geçim indiriminin kaldırılması, ücret üzerindeki mali yükümlülükler, ücretlerin vergilendirilmesinde vergi oranları, vergilendirme yöntemi, muafiyet ve istisna uygulamaları sosyal vergileme ilkeleri açısından değerlendirilmiştir. Çalışma betimsel yöntem kullanılarak hazırlanmıştır. Çalışma sonucunda, ücret gelirlerinin vergilendirilmesine yönelik çalışmada yer verilen düzenlemelerin genel itibariyle sosyal vergileme ilkeleriyle uyumlu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Gelir Vergisi, Ücret Geliri, Sosyal Vergileme İlkeleri

Abstract:
Taxes on income have an important position in the Turkish Tax System. Income taxes are one of the effective tools for the government to achieve both its fiscal and extra-fiscal aims. Additionally income taxes an indispensable type of tax for modern tax system due to their easy management, high revenues to the state treasury, and enabling technics where fair taxation can be achieved. Wages for labor is included in the subject of income tax. The issue of wages is closely related to all segments of society. In Turkey, wage earners represent an important taxpayer segment and wages have a high share in national income. Owing to the significant of wages in the tax system, the issue of how they should be taxed has also been one of the most discussed issues in the historical process. Generally, the only source of income for wage earners is wages. For this reason wage earners are a segment that should be protected in terms of taxation.

A good tax system will be possible with tax technics that are compatible with taxation principles. Social taxation principles such as justice, equality, generality and ability to pay should be taken into account, especially for the state achieve its social aims. It is highly significant for the fair distribution of the tax burden to take these principles as a basis in the taxation of wage income, which is usually the only source of livelihood for wage earners and their families. This study aims to evaluate some regulations regarding the taxation of wage income in terms of social taxation principles. Primarily, wage definitions in various aspect and income tax were explained. Then the taxation of wage income in Turkey was explained. Finally, the minimum wage exemption, the abolition of the minimum living allowance, financial obligations on wage, the tax rates in the taxation of wages, the taxation method, the exemption practices have been evaluated in terms of social taxation principles. The study was prepared using descriptive method. As result of the study, it was concluded that the regulations included in the study on the taxation of wage incomes are generally not compatible with the social taxation principles. 

Keywords: Income Tax, Wage Income, Social Taxation Principles