İlkokul 3.ve 4. sınıf fen bilimleri ders kitaplarında yer alan etkinliklerin bilimsel süreç becerileri açısından incelenmesi
Assessing the activities in the science textbooks for the 3rd and 4th grades of primary schools in therms of scientific process skills
Yazar: AYCAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. PINAR URAL KELEŞ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma ilkokul 3.ve 4.sınıf fen bilimleri ders kitaplarında [FBDK] yer alan etkinliklerin bilimsel süreç becerileri [BSB] açısından incelenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada nitel araştırma yaklaşımlarından doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan dokümanlar 2019-2020 eğitim-öğretim yılında kullanılan, yayıncılığı Milli Eğitim Bakanlığı [MEB] tarafından yapılan ve beş yıl süreyle ilkokul 3. ve 4.sınıflarda FBDK olarak kabul edilen ders kitaplarıdır. Çalışmanın amacı doğrultusunda ilkokul 3. ve 4. sınıf FBDK'ler dersin öğretim programında BSB başlığı altında yer alan "Gözlem", "Ölçme", "Sınıflama", "Verileri Kaydetme", "Hipotez Kurma", "Verileri Kullanma", "Model Oluşturma", "Değişkenleri Değiştirme ve Kontrol Etme" ile "Deney Yapma" kapsamında incelenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen Bilimsel Süreç Becerileri Bulunma Durumu Tablosu [BSBBDT] ve literatürden alınarak yeniden düzenlenen Bilimsel Süreç Becerileri Rubriği [BSBR] kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde yüzde ve ortalamalar kullanılmıştır. İlkokul 3.sınıf FBDK'de yer alan etkinliklerde en fazla  "Verileri Kaydetme", "Verileri Kullanma" ve "Gözlem"  BSB'lerine yer verilirken en az yer verilen beceri "Hipotez Kurma" becerisi olmakla birlikte, "Değişkenleri Değiştirme ve Kontrol Etme" ile "Deney Yapma" BSB'lerine hiç yer verilmediği belirlenmiştir. İlkokul 4.sınıf FBDK' de yer alan etkinliklerde ise en fazla "Verileri Kaydetme", "Verileri Kullanma" ve "Gözlem" BSB'lerine yer verilirken en az yer verilen beceriler "Değişkenleri Değiştirme ve Kontrol Etme", "Hipotez Kurma" ile "Ölçme" BSB'lerinde olduğu belirlenmiştir.  Çalışma sonucunda hem ilkokul 3 hem de 4. Sınıf FBDK' de yer alan etkinliklerde yer alan BSB'lerin dengeli şekilde dağılmadığı sonucuna varılmıştır. İlkokul 3. ve 4. sınıf FBDK'lerde yer alan etkinliklerin, BSB'leri dengeli bir şekilde içerecek şekilde güncellenmesi çalışmanın önerileri arasındadır.

Abstract:
This study was conducted in order to assess the activities in the science textbooks for the 3rd and 4th grades of primary schools for in terms of scientific process skills. The document review method, one of the qualitative research approaches was used in the study. The documents used in the research the 2019–2020 academic year are the textbooks published by the Ministry of National Education and accepted as FBDK in primary school 3 and 4 grades for 5 years. the purpose of the research, FBDKs of primary school 3rd and 4th grade were examined within the scope of observation, measurement, classification, savind data, hypothesizing, using data, creating model, changing and controlling variables, experimenting under the title of BSB in the curriculum of the course. The availability table of scientific process skills developed by the researcher and scientific process skills rubric that were rearranged by taking litareture were used as data collection tool in the study. Percentages and averages were used in the analysis of the obtained data. While BSB of saving data, using data and observing were mostly included in the activities of the primary school 3rd grade of FBDK , it was determined that BSBs of the "changing the variables" and "experimenting" weren't included at all, with the least included skill was the hypothesizing. In the activities of the primary school 4th grade of FBDK, while BSB of saving data, using data and observing  were mostly included, it was determined that the last included skills were in the BSBs  of changing and controlling the variables, hypothesizing and measuring. As a result of the study, it was concluded that the BSBs in the activities in both primary school 3 and 4 grade of FBDK is not evenly distributed. It is among the suggestions of the study to update the activities in the primary school 3rd and 4th grade FBDKs in a way that includes the SSBs in a balanced way.