6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca çalışan buluşları
Inventions by employee regarding Industrial Property Law No. 6769
Yazar: ZEYNEP GÖKRE SÖZÜER
Danışman: PROF. DR. ÖMER EKMEKÇİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Buluş = Discovery ; Kanunlar 6769 sayılı = Laws 6769 numbered ; Patent hakkı = Patent right ; Patentler = Patents ; Çalışanlar = Workers

Özet:
Teknoloji ve sanayileşmedeki hızlı gelişmeler sonucunda kişiler ve toplumlar arasındaki rekabetin artmasıyla işletmelerin araştırma geliştirme faaliyetlerine ve teknolojik ilerlemelere verdikleri önem artmıştır. Şirketler bu araştırma geliştirme faaliyetlerini çalışanları vasıtasıyla yürütmek zorunda olduğundan, söz konusu çalışmalar sırasında iş koluyla alakalı alakasız çalışan buluşları ortaya çıkmış ve bu buluşların şirket ile çalışan arasındaki hukuki statüsünün ne olacağı önem kazanmıştır. Bu husus göz önünde bulundurulduğunda önemi artan çalışan buluşlarına ilişkin hukuki düzenlemelerin de ayrıntılı olarak incelenmesi gerekmiştir. Nitekim 10 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle konunun bu kanunu da ele alacak şekilde incelenmesi zarureti doğmuştur.

Buluş; sınainin her alanında yeni olan, sanayiye uygulanabilir olan ve her tekrarda aynı sonucu veren şeydir. Ancak buluş kavramının 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nda tanımı yapılmamıştır. Öğretide ise herkes tarafından kabul edilen, ortak bir tanımı yapılmamış, buluşun patentle korunabilir olması aranmıştır.

Bu yüksek lisans tezi; Fikri Mülkiyet Hukuku ve İş Hukuku göz önünde bulundurularak çalışan buluşlarını incelenmektedir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ışığında gerçekleştirilen çalışmada öncelikle çalışan buluşlarına ilişkin temel kavramlar açıklanmış, hangi unsurların varlığında buluşun hizmet buluşu ya da serbest buluş olarak nitelendirilebileceği belirtilmiş, çalışan buluşlarının hüküm ve sonuçları ortaya konulmuş, daha sonrasında ise tarafların sır tutma yükümlülüğüne değinilmiştir.  Buna ek olarak yürürlükten kaldırılan 551 sayılı PatKHK'dan farklı bir şekilde düzenlenen yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilen buluşların niteliği ve hak sahipliğinin aidiyeti hususları inceleme konusu yapılmıştır.

Anahtar Kelimler: Çalışan, Buluş, Çalışan Buluşları, Hizmet Buluşu, Serbest Buluş, Patent

Abstract:
As a result of the rapid developments in technology and industrialization, with the increasing competition between individuals and societies, the importance given by enterprises to research and development activities and technological progress has increased. Since the companies have to carry out these research and development activities through their employees, employee inventions that relevant or irrelevant to line of business have emerged during the work and the legal status of these inventions between the company and employee has gained importance. Due to considering this issue, legal arrangements related to employee inventions, which has increasing importance, also need to be examined in detail. As a matter of fact, upon the enforcement of the Industrial Property Law no. 6769, which came into force on 10 January 2017, it became necessary to examine the matter by address this law.

Invention; is an entity which is new in every aspect of the industry, which is applicable to the industry and performs the same result at every time. However, the concept of the invention is not defined in Industrial Property Law no.6769. In the doctrine, a common definition which is accepted by academic circles is not sought; only patent protection demanded for invention concept.

This master's thesis; examines employee inventions by considering Intellectual Property Law and Labor Law. In the study which carried out in the light of Industrial Property Law No. 6769, basic concepts related to employee inventions were explained, presence of elements, which allows to define inventions as service inventions or free inventions, were remarked primarily. Afterwards confidentiality obligation of the parties were discussed. In addition, the nature and the ownership of rights of the inventions that invented within higher education institutions, which regulated in abolished Protection of Patent Rights Law No 551 were reviewed.

Keywords: Employee, Invention, Employee Invention, Service Invention, Free Invention, Patent