Yusuf Vezir Çemenzeminli`nin edebi kişiliği ve eserlerinde halk kültürüyle ilgili söz varlığı
The literary personality of  Yusuf  Vezir Chemenzemenli and his vocabulary associated with the folk culture in his poems
Yazar: ZAMAN ABBASLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKİN AKTÜRK
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
20. yüzyılın başlarında Azerbaycan'ın içtimai ve siyasi hayatında önemli şahsiyet olan ve Azerbaycan`ın gerçek edebiyatı konusunda yazdığı eserler, yayınlar, nişaneler ile büyük faydalar vermiş nadir yazarlardan birisi hiç kuşkusuz Yusuf Vezir Çemenzeminli`dir. Yaşadığı tarihde çeşitli cephelerde bulunmuş bir karakter olarak, daha sonra hakkında yapılan çalışmalar, araştırmalar düşünsel karaktere vurgulanmıştır. Bu çalışmada amacımız Azerbaycan halk bilim yazarı olan Yusuf Vezir `in hayatı hakkında daha geniş daha kapsamlı bir araştırma yapmaktır. Dünya deneyiminde yazarların diplomatik faaliyetlerine ilişkin yeterli örnek vardır. Azerbaycanlı yazarların arasında diplomatlar hep var olmuştur. (Sarıyeva, 2019, s.10). Azerbaycan edebiyat tarihinde hikâyeleri, romanları, şiirleri, siyası yazıları, edebiyat tarih çalışmaları ve folklor araştırmaları da bu şöhrete güçlendirmiştir. Azerbaycanlı yazar ve şairlerin diplomatik faaliyetlerinin tarihi yüz yılı aşmaktadır. Çemenzeminli hakkında Sovyet döneminde yapılan araştırmalar oldukça azdı ve belli bir yönünü yansıtıyordu. Yalnız SB'nin parçalanma aşamasının başlaması ile beraber, özellikle 1980'lerden sonra yapılan bazı araştırmalar, onun gizli kalmış taraflarını daha çok ortaya koymakla birlikte, hala onun bütün yönlerini ortaya koyan geniş bir çalışma veya makaleler bulunmamaktadır. Bu çalışmamızda, özellikle hayatının intihalden önceki sayfasını ve az bilinen siyasi baskı dönemindeki gizli kalmış yönlerini ortaya çıkarmayı ve ayrıca, Çemenzeminli`nin eserlerinin, hikâyelerini erişebildiği ölçüde halk kültürüyle ilgili söz varlığı incelenmiştir ve Çemenzeminli`nin daha net bir tasvirini ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Abstract:
XX. Yusuf Vezir Çemenzeminli is one of the rare writers who found fame in the social and political life of Azerbaijan at the beginning of the century and gave great service with his works on Azerbaijani realist literature. As a person who took part in different fronts during his lifetime, the studies made about him later became ideological. There are sufficient examples of the diplomatic activities of writers in world experience. Diplomats are not missing among Azerbaijani writers. In the history of Azerbaijani literature, stories, novels, political writings, novels, literary history studies and folklore studies have also clinched this reputation. The history of diplomatic activities of Azerbaijani writers and poets exceeds one hundred years. Studies about him in the Soviet period were quite limited and reflected a certain aspect of him. However, with the beginning of the disintegration process of the Soviet Union, although some studies, especially after the 1980s, reveal more of its hidden aspects, there is still no comprehensive study that deals with all aspects of it. This study aims to reveal especially the page of his life before the revolution and the hidden aspects of the little-known repression period, and also to reveal a clearer portrait of Yusuf Vezir Çemenzeminli by examining his works in terms of language and style as far as he can reach.