Parkinson hastalığında ses ve yutma fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of voice and swallowing functions in parkinson's disease
Yazar: RUMEYSA COŞKUN
Danışman: PROF. DR. TAYFUN KİRAZLI
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Parkinson hastalığı = Parkinson disease ; Ses = Voice ; Ses analizi = Voice analysis ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders

Özet:
Amaç: Araştırmada idiyopatik Parkinson hastalığı olan bireylerde hastalığın evrelerine göre ses ve yutma fonksiyonlarında değişiklik olup olmadığının subjektif ve objektif ölçütlerle karşılaştırılması, olası disfajinin erken tanılanması, ses ve yutma fonksiyonları arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlandı.
Yöntem: Araştırmaya 40 yaş üzerindeki idiyopatik Parkinson hastalığı tanısı almış ve Hoehn-Yahr klinik evrelemesi 1, 2 ve 3 olarak belirlenmiş 48 birey katıldı. Bireylerin seslerinin değerlendirilmesinde Voice Handicap Index (VHI-10) anketinin uygulanmasından sonra Multi Dimensional Voice Parameters (MDVP) programı ile akustik ses analizi yapıldı. Yutma fonksiyonlarının değerlendirilmesinde ise ilk olarak klinik öykü alındı. Ardından Eating Assessment Tool (EAT-10) anketi uygulanarak Fiberoptic Endoscopic Evaluation of Swallowing (FEES) işlemine geçildi. FEES sonucu rezidü bulgusu saptanan bireylerin aynı prosedürde ikinci akustik ses analizi yapıldı.
Bulgular: Araştırmada bireylerin hastalık süresi ortalamaları Evre1'den Evre3'e doğru artmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. FEES sonucu bireylerin %17,4'ünde normal yutma fonksiyonu gözlenirken, %82,6'sında rezidü gözlendi. Rezidü bulgusu saptanan bireylerin %89,4'ünde en yaygın yoğurtla rezidü gözlendi. Rezidü durumu evreler arasında anlamlı bir farklılık göstermedi. Rezidü durumu ile EAT-10 anket skorları arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken EAT-10 puanı 3'ün altında olan bireylerin %78,7'sinde FEES ile rezidü bulgusu saptandı. Ayrıca bireylerin %17,4'ünde FEES'te başlangıç sekresyon varlığı, %13,0'ünde yutmanın refleks tetiklenmesinde gecikme olduğu gözlendi. Akustik ses analizi sonucu bireylerin evreler arasında pertürbasyon parametrelerinin hiçbirinde anlamlı bir farklılık bulunmadı. Rezidü bulgusu saptanan bireylerin Evre1'de Voice Turbulence Index (VTI), Evre3'te Shimmer Percent (SHIM) ve Noise to Harmonic Ratio (NHR) parametrelerinin FEES sonrası değerleri FEES öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış gösterdi. EAT-10 ve VHI-10 anket skorlarında evrelere göre anlamlı bir farklılık bulunmadı. Evre2'de VHI-10 ile EAT-10 anket skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki saptandı.
Sonuç: Araştırmada Parkinson hastalığında disfajinin yaygın olduğu ve evrelerden bağımsız bir şekilde ortaya çıkabildiği görülmektedir. Subjektif değerlendirmede yutma güçlüğü tariflemeyen ancak objektif değerlendirmede disfaji bulgusu saptanan bireyler çoğunluktadır. Akustik ses analizinde VTI, SHIM ve NHR parametrelerinin incelenmesiyle disfajiye yönelik çıkarım yapılabileceği öngörülmektedir. Ses ve yutma fonksiyonlarını değerlendirmede EAT-10 ve VHI-10 anketlerinin birlikte kullanımının faydalı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to compare the changes in voice and swallowing functions according to the stages of the disease with subjective and objective criteria, to diagnose possible dysphagia early, and to determine the relationship between voice and swallowing functions in individuals with Idiopathic Parkinson's disease.
Method: The study included 48 individuals over 40 years of age with a diagnosis of Idiopathic Parkinson's disease and Hoehn-Yahr clinical staging 1, 2, and 3. In evaluating the voices of the individuals, after the application of the Voice Handicap Index (VHI-10) questionnaire, acoustic voice analysis was performed with the Multi Dimensional Voice Parameters (MDVP) program. In the evaluation of swallowing functions, clinical history was taken first. Subsequently, the Eating Assessment Tool (EAT-10) questionnaire was applied and the Fiberoptic Endoscopic Evaluation of Swallowing (FEES) was started. A second acoustic sound analysis was performed in the same procedure for individuals with residual findings as a result of FEES.
Results: In this study, the average duration of illness of the individuals increases from Stage1 to Stage3 and a statistically significant difference was found. As a result of FEES, normal swallowing function was observed in 17.4% of the individuals, while residue was observed in 82.6%. The most common yoghurt residue was observed in 89.4% of individuals with residue findings. Residue status did not differ significantly between the stages. While there was no significant difference between the residue status and EAT-10 questionnaire scores, 78,7% of the individuals with EAT-10 score below 3 had residual findings with FEES. In addition, it was observed that 17.4% of the individuals had an initial secretion in the FESS, and 13.0% had a delay in reflex triggering of swallowing. As a result of the acoustic sound analysis, no significant difference was found in any of the perturbation parameters between the stages of the individuals. The values of Voice Turbulence Index (VTI) in Stage1, Shimmer Percent (SHIM) and Noise to Harmonic Ratio (NHR) parameters in Stage3 of individuals with residual findings showed a statistically significant increase compared to before the FESS. There was no significant difference according to the stages in EAT-10 and VHI-10 questionnaire scores. In Stage 2, a statistically significant positive moderate correlation was found between VHI-10 and EAT-10 questionnaire scores.
Conclusion: In this study, it is seen that dysphagia is common in Parkinson's disease and can occur independently of the stages. In subjective evaluation, individuals who do not describe swallowing difficulties but who have dysphagia findings in objective evaluation are in the majority. It is predicted that by examining VTI, SHIM and NHR parameters in acoustic sound analysis, it can be inferred for dysphagia. It is thought that the combined use of EAT-10 and VHI-10 questionnaires will be beneficial in evaluating voice and swallowing functions.