Özel gereksinimleri olan çocukların sağlık, eğitim, rehabilitasyon ve sosyal alanlardaki karşılanmamış gereksinimleri
The unmet needs of children with special health care needs in health, education, rehabilitation and social needs
Yazar: TUĞBA RAMASLI GÜRSOY
Danışman: PROF. DR. İLGİ ERTEM
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Eğitim hizmetleri = Education services ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sosyal hizmetler = Social services ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırmanın amacı özel gereksinimleri olan çocukların sağlık, eğitim, rehabilitasyon ve sosyal gereksinimleri içinde karşılanmamış gereksinimlerinin ve "hizmet açığının" ("unmet needs") saptanması ve gereksinimlerin karşılanmamasında çocuğa, aileye, sağlık, eğitim ve sosyal hizmet sistemlerine ait nedenlerin belirlenmesidir.
Araştırmanın örneklemi gelişimsel pediatri öğretim üyeleri ya da yan dal uzmanlık öğrencileri tarafından yaklaşık 1,5 saat süren bir görüşme ile değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmede çocuğun var olan birinci ve üçüncü basamak sağlık hizmetleri, reçeteli ilaçlar, diş sağlığı, göz sağlığı, ruh sağlığı, fizik tedavi ve rehabilitasyon, konuşma terapisi, tıbbi malzemeler, işitme cihazları, ortez, protez, tekerlekli sandalye, evde sağlık bakımı, genetik danışmanlık alanlarındaki hizmet gereksinimleri ve hizmet açığı, bu araştırma kapsamında geliştirilen 'Hizmet Gereksinimi Uzman Formu' ile belirlenmiştir. 
Araştırmamızda örnekleme giriş koşullarını karşılayan 156 özel gereksinimi olan çocuğun gelişimsel gecikme alanları ve sorunları, sağlık, eğitim, rehabilitasyon ve sosyal alanlardaki gereksinimleri ve karşılanmamış gereksinimleri incelenmiştir. Örneklemi oluşturan çocukların tamamının birinci ve üçüncü basamak sağlık, eğitim ve rehabilitasyon hizmeti alanlarında gereksinimlerinin olduğu ve bu gereksinimlerin %60'ının yeterince karşılanmadığı ya da karşılanmasının geciktiği saptanmıştır. 
Karşılanmamış gereksinimlerin çoğunluğunun sağlık ve eğitim sistemi ile ilişkili olduğu görülmüştür.
Araştırmanın, ülkemizde ve benzer ülkelerde özel gereksinimi olan çocuklar için gereken hizmetlere ulaşmalarını kolaylaştıran hizmet modellerine ışık tutması beklenmektedir ve bu nedenle önem taşımaktadır.

Anahtar Sözcükler: Özel gereksinimi olan çocuklar, sağlık, eğitim ve rehabilitasyon hizmetleri, karşılanmamış gereksinimler.

Abstract:
The primary aim of this research is to determine the rate of unmet needs of children with special health care needs in health, education, rehabilitation and social needs The second aim is to determine reasons behind unmet needs that related to child, family, health, education and social service systems.
Children who participated in the study were evaluated by the faculty members or the fellows subspecialty of the Developmental Pediatrics Division of Ankara University. "The Children with Unmet Need Evaluation Form" was developed and used by the clinician to determine the needs and unmet needs of children with regard to primary and tertiary health care services including, prescribed medicines, orthodontology, ophtalmology, mental health, physical therapy and rehabilitation, speech therapy, assistive technology, hearing aids, orthesis, prothesis, wheelchair, home care, and genetic consultation. 
The study revealed that of the 156 children enrolled, all children had at least one primary and tertiary health care, education and rehabilitation needs and % 60 of these needs was unmet or delayed. The reasons behind unmet needs of children were mostly related to the health and education systems.
The finding of this study shed light on the improvement required in health and education systems to improve the needs of children in our country and similar other countries.

Key Word: children with special health care needs, health, education and rehabilitation services, unmet needs.