Kilis koşullarında geleneksel koyun yetiştiriciliği sistemi içerisinde farklı dönemlerde doğan ivesi erkek ve dişi kuzuların gelişme ve besi performansı
Growth and fattenning performance of male and female awassi lambs born in different seasons under Kilis conditions in traditional sheep farming
Yazar: ZÜHAL GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. OSMAN BİÇER
Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Besi performansı = Fattening performance ; İvesi kuzuları = Awassi lambs

Özet:
Bu çalışma, Kilis ilinde geleneksel koyun yetiştiriciliği sistemi içerisinde farklı dönemlerde doğan İvesi ırkı erkek ve dişi kuzuların gelişme ve besi performansını belirlemek amacıyla yapılmıştır. 
Çalışmanın hayvan materyalini T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen "İvesi Koyunlarının Halk Elinde Islahı" projesi kapsamındaki yetiştiricilerden elde edilen toplam 48 baş erkek ve dişi kuzu oluşturmuştur. 
Deneme materyali kuzular 2 gruba ayrılmış olup, birinci dönem besi grubu (Ekim ayı itibari ile doğanlar) için 15 baş erkek, 15 baş dişi kuzu ve ikinci dönem besi grubu (Aralık ayı itibari ile doğanlar) için ise 9 baş erkek, 9 baş dişi kuzu kullanılmıştır.
Denemede her iki dönemde de kuzular annelerini 60 gün emmişler ve bu süre sonunda sütten kesilmişlerdir. Sütten kesilen kuzular, bir haftalık alıştırma yemlemesinin ardından 10 hafta süre ile besiye alınmışlardır. Besideki kuzulara grup düzeyinde kesif yem ve kaba yem (birinci grup için mercimek samanı, ikinci grup için ise fiğ samanı) ad libitum verilmiştir.
Besi başı ve besi sonu canlı ağırlıkları birinci ve ikinci dönem erkek kuzular için sırası ile 21.1 ± 0.30 kg ve 46.4 ± 0.46 kg, 20.5 ± 0.49 kg ve 39.8 ± 0.69 kg, dişi kuzular için ise yine aynı sıra ile 19.8 ± 0.29 kg ve 35.3 ± 0.46 kg, 19.3 ± 0.34 kg ve 32.4 ± 0.35 kg olarak tespit edilmiştir. Ortalama günlük canlı ağırlık artışı, ortalama günlük yem tüketimi ve yemden yararlanma katsayıları birinci ve ikinci dönem besi grubu erkek kuzular için sırası ile 361.4 ± 10.33 g, 1557 g, 4.43 kg ve 275.8 ± 11.49 g, 1729 g, 6.65 kg, dişi kuzular için aynı sıra ile 222.2 ± 8.05 g, 1214 g, 5.63 kg ve 187.7 ± 8.60 g, 1686 g, 9.31 kg olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonunda birinci dönem kuzular ikinci döneme göre daha iyi performans göstermişlerdir.

Abstract:
This study was carried out to determine the growth and fattening performance of male and female Awassi lambs born in the different seasons in traditional sheep farming in Kilis. 
Totally 48 male and female lambs was obtained by "The National Project on  Breeding of Awassi Sheep under Farm Conditions " which was supported by General Directory of Agricultural Research and Policy, Republic of Turkey Ministry of Food Agriculture and Livestock.
Lambs were allocated into two groups and chosen 15 male and female lambs for the first group (born in October), 9 male and female lambs for the second group (born in December).  
All lambs were weaned at 60 days of age and then subjected to an adaptation period for 1 week. Then, lambs were subjected to intensive fattening for 10 weeks. They were fed roughage (lentil straw for the first group and vetch straw for the second group) and concentrated feed ad libitum in all feeding seasons. 
Live weights of lambs at the beginning and at the end of fattening period for the first and second term male groups were found to be 21.1 ± 0.30 kg, 46.4 ± 0.46 kg and 20.5 ± 0.49 kg, 39.8 ± 0.69 kg; female groups were found to be 19.8 ± 0.29 kg, 35.3 ± 0.46 kg and 19.3 ± 0.34 kg, 32.4 ± 0.35 kg, respectively. The mean daily weight gain, the mean daily feed intake and the mean feed conversion ratio for the first and second term male groups were found to be 361.4 ± 10.33 g, 1557 g, 4.43 kg and 275.8 ± 11.49 g, 1729 g, 6.65 kg; female groups were found to be 222.2 ± 8.05 g, 1214 g, 5.63 kg and 187.7 ± 8.60 g, 1686 g, 9.31 kg, respectively. 
In conclusion, the mean live weight gains and the main feed conversion ratio of Awassi male lambs subjected to feeding in different seasons were different showing that seasonal differences have a significant effect on these characteristics in the first term group. However, the mean live weight gains and the main feed efficient of Awassi female lambs subjected to different seasons were similar showing that seasonal differences did not have significant effect on these characteristics.