2005 ilköğretim programlarının temel felsefesi ve Prens Sabahattin'in fikirleri arasındaki kavramsal ilişkiler
The conceptual relations between basic philosophy of primary education programs in 2005 and prince Sabahattin's ideas
Yazar: HÜSEYİN NİHAT GÜNEŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. OYA OKAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Batılılaşma = Westernization ; Ders programları = Curriculum ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Felsefe = Philosophy ; Liberalleşme = Liberalization ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Prens Sabahaddin = Prens Sabahaddin ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; İlköğretim = Primary education

Özet:
Bu çalışmada; Türkiye'de 2004 yılında pilot uygulamaları yapılan ve 2005 yılında tüm okullarda yürürlüğe sokulan ilköğretim programlarının temel felsefesi ile Prens Sabahattin'in fikirleri arasındaki kavramsal ilişkiler sorgulanmıştır. 2005 İlköğretim Programları'nın hazırlanmasına gerekçe olarak, 1968 yılında uygulanmaya başlanan ve halen yürürlükte olan ilkokul programının, başta küreselleşme olgusu olmak üzere, tüm dünyada ortaya çıkan ekonomik, sosyal ve kültürel gelişmelere ve buna bağlı olarak oluşan yeni ihtiyaçlara cevap verememesi gösterilmiştir. Söz konusu gelişmeler; 1970'li yıllarda, Keynesyen ekonomi politikalarının terk edilmesiyle birlikte başlayan neoliberalizasyon sürecinin siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik alanlarda yarattığı dönüşümü ifade etmektedir.Neoliberalizasyon sürecinin Türkiye'ye yansımalarının ilk dalgası; 1980 askeri müdahalesinin ardından kurulan `Anavatan Partisi' hükümeti, ikinci büyük dalgası ise 2002 yılında iktidar olan `Adalet ve Kalkınma Partisi' hükümeti politikalarında görülmüştür. Bu politikaların ortak noktası; devletin ekonomik ve idari yönden sınırlandırılması, serbest piyasa dinamiklerinin güçlendirilmesi, sosyal güvenlik politikalarının tasfiye edilmesi, yerel yönetimlerin yetki alanlarının genişletilmesi ve bürokratik kurumsallaşmanın bireysel fayda esasına göre yeniden yapılandırılması şeklinde özetlenebilir.Türkiye'de neoliberalizasyon sürecini işleten siyasal güçler, kökenleri Türk Batılılaşma hareketine uzanan liberal-muhafazakâr geleneğin takipçileridir. Prens Sabahattin ise bu geleneğin önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Prens Sabahattin düşüncesini meydana getiren; kişisel girişim, adem-i merkeziyet, sınırlı devlet, bireyci toplum gibi temel kavramlar aynı zamanda liberal-muhafazakar geleneğin temel felsefesini ifade etmektedir. Bu geleneğin, 2000'li yıllara kadar egemen durumda olan Kemalist resmi ideolojinin kurucusu ve koruyucusu durumundaki merkeziyetçi-bürokratik gelenek ile siyasal bir mücadele içinde olduğu göz önüne alınırsa, son yıllarda yaşanan köklü dönüşüm, tarihsel bir kırılmaya işaret etmektedir.Türk Batılılaşma süreci hala oluş halindedir ve neoliberalizasyon sürecinin yarattığı değerler çerçevesinde nitelik değiştirmiştir. Batılılaşma sürecinin bu yeni aşamasında, liberal-muhafazakâr geleneğin söylemi ve politikaları, merkeziyetçi-bürokratik geleneğe nazaran daha uygun bir seçenek haline gelmiştir. Bu nedenle, 2000'li yıllardan itibaren liberal-muhafazakâr çevrelerin siyasi iradeyi kullanmaya muktedir olduğu görülmektedir. Söz konusu siyasi irade, neoliberalizasyon sürecine entegrasyonu sağlayacak kurumsal dönüşüm politikalarını hayata geçirmektedir. Prens Sabahattin'in temel kavramları üzerine kurulu 2005 İlköğretim Programları ise, Batılılaşma sürecinin girdiği yeni aşamaya uyumlu bir sosyal yapı için gerekli olan zihinsel dönüşümün altyapısını oluşturmaya imkân sağlamaktadır.

Abstract:
With this work , it has been questioned the conceptual relationship between the ideas of Prens Sabahattin and the basic mentality of primary education curriculum which was put into its sample applications in 2004 and was brought into effect in all of them in 2005 in Turkey. As for the main reason of preparing primary education curriculum in 2005, it has been put forward not to respond for the recent needs that come out as economic, social and cultural development all over the world, leading globalization fact, the primary education curriculum which began to apply in 1968 and is still on practice. The developments mentioned above states that social, cultural, political and economic transformation, that neoliberalization period created and started with leaving Keynesian economic policies in the 1970s.As the first wave of the effect of neoliberalization period on Turkey was seen with the `Anavatan Partisi? government which was set up following the military cue in 1980, the second great of it has been with the policies after ?Adalet ve Kalkınma Partisi? (AKP) had come to power in 2002 election. The common points of these policies can be summarized as; restricting the effects of state?s economy and administration , empowering the dynamics of free market economy, eliminating social and security policies and widening authorities of local administration and restructuring bureaucratic institution on the behalf of individual benefits.The political powers who have neoliberalization period worked in Turkey are the followers of liberal-conservative tradition which dates back to Turkish Westernization movement. Prens Sabahattin is regarded as an important representative of this tradition. Individual enterprise, centralization of government, restricted power of the state and individualist society, which bring into be Prens Sabahattin?s ideas, are also main mentalities of liberal ? conservative tradition. The radical transformation, which has been taking place recently, points at historical breaking, considering the political struggle between liberal conservatives and Kemalist bureaucratic-centralists who claimed to be forming and conserving the state and had been dominant until the 2000s.The Turkish Westernization movement is still in progress and its nature has been transformed by the values created by the neoliberalization process. The discourse and policies of the liberal-conservative tradition have come to be considered more acceptable and appropriate than those of the bureaucratic-centralist one at this new phase of the Westernization process. Thus, the liberal conservatives have possessed the political will ever since the 2000s, and it is this particular political will which has been implementing the institutional transformation policies to enable the integration into the neoliberation process. The primary education curriculum of the year 2005, which is set on the basic concept of Prens Sabahattin, has made it possible to form the mental infrastructure of transformation that needs for a social structure in harmony with new stage in which the Westernization process went.