Çocukların tütün dumanı maruziyeti ile ilgili ebeveyn algısı ölçeği'nin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması
Turkish validity and reliability study of "parental perceptions of children's exposure to tobacco smoke scale"
Yazar: ŞEYDANUR YAYLAOĞLU
Danışman: PROF. DR. CİHAD DÜNDAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ana-baba algısı = Parents perception ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Pasif içicilik = Passive smoking ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation

Özet:
Amaç: Çocukların Tütün Dumanı Maruziyeti İle İlgili Ebeveyn Algısı Ölçeği'nin
Türkçeye uyarlanması, geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesi ile Samsun 
ilindeki ebeveynlerin çocukların tütün dumanı maruziyeti algısı ve ilişkili 
sosyodemografik faktörlerin belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipteki araştırmanın verileri Haziran-Kasım 2022'de 
Samsun ili aile sağlığı merkezlerine başvuran 18 yaşından küçük çocuğu olan 500 
ebeveynden yüz yüze görüşmeyle toplandı. Katılımcılara sosyodemografik veri 
formu ve Türkçeye uyarlanan ölçek formu uygulandı. Ölçeğin güvenirlik 
analizlerinde madde toplam puan korelasyonları, test-tekrar test yöntemi ve 
Cronbach alfa katsayısı kullanıldı. Kapsam geçerliği Davis tekniğiyle 
değerlendirilirken yapı geçerlik analizleri için Kaiser-Meyer-Olkin katsayısı ve
Bartlett testlerinin ardından açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapıldı. Ölçeğe 
ait taban ve tavan etkisi incelendi. Katılımcıların ölçek puanları ve ilişkili 
sosyodemografik faktörler değerlendirildi.
Bulgular: Analizlerde beklenen değerleri sağlayamayan dört madde ölçekten 
çıkarıldı. Kalan 19 maddenin Cronbach α değeri 0,937; test-tekrar test korelasyon 
katsayısı 0,72 (p<0,001) ve sınıf içi güvenirlik katsayısı 0,91 (%95 güven aralığı 
0,84-0,95) olarak hesaplandı. Madde-toplam puan korelasyonları tüm maddeler için 
0,30'un üstündeydi. Kapsam geçerlik indeksi 0,80'in üzerindeydi. Açımlayıcı faktör 
analizinde dört faktörlü bir yapı sergilendi. Toplam varyansın %74,3'ünü açıklayan 
yapı doğrulayıcı faktör analizinde doğrulandı. Kadınların, eğitim seviyesi yüksek 
olanların, sağlık çalışanlarının, hiç sigara içmemiş olanların, arabasında sigara 
içtirmeyenlerin ölçek puanı daha yüksek bulundu. Ölçek puanı ile katılımcıların 
yaşı, çocuklarının yaş ortalaması, en küçük çocuğun yaşı ve günlük içilen sigara 
sayısı arasında negatif yönlü, eğitim düzeyi arasında ise pozitif yönlü anlamlı, düşük 
düzeyde korelasyon saptandı.
Sonuç: Çocukların tütün dumanı maruziyeti ile ilgili ebeveyn algısı ölçeği'nin 
Türkçe versiyonu güvenilir ve geçerlidir.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to adapt the Parental Perception of Children's Tobacco 
Smoke Exposure Scale into Turkish, evaluate its validity and reliability, and 
determine parental perceptions of children's tobacco smoke exposure and associated 
sociodemographic factors in Samsun province.
Materials and Methods: The aim of this study is to adapt the Parental Perception of 
Children's Tobacco Smoke Exposure Scale into Turkish, evaluate its validity and 
reliability, and determine parental perceptions of children's tobacco smoke exposure 
and associated sociodemographic factors in Samsun province.
Results: Four items that did not meet the expected values in the analyzed were 
removed from the scale. Cronbach's α value for the remaining 19 items was 0.937; 
the test-retest correlation coefficient was 0.72 (p<0.001) and the intraclass reliability 
coefficient was 0.91 (95%CI: 0.84-0.95). Item-total score correlations were above 
0.30 for all items. The content validity index was above 0.80. An exploratory factor 
analysis revealed a four-factor structure. The structure, explaining 74.3% of the total 
variance, was confirmed in the confirmatory factor analysis. Women, those with 
higher education levels, healthcare workers, non-smokers, and those who did not 
allow smoking in their cars had higher scale scores. A negative correlation was found 
between scale scores and participants' age, their children's average age, the age of the 
youngest child, and the number of cigarettes smoked daily, while a positive 
correlation was observed with education level.
Conclusion: The Turkish version of the parental perception of children's tobacco 
smoke exposure scale is reliable and valid.