Onlıne (çevrim içi) VR platformlarda yer alan sanal eğitim mekanlarının fiziksel çevre bileşenleri açısından incelenmesi ve sanal eğitim mekanlarına ait tasarım ölçütleri önerisi
Analysis of virtual education spaces in online VR platforms in terms of physical environment components and proposal of design criteria for virtual education spaces
Yazar: MİNEL KURTULUŞ
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM TEKİN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Fiziksel (gerçek) dersliklerden sanal dersliklere geçiş ile öğrenme ortamının değişimi, bu ortamların fiziksel mekan ölçütleri ve öğrenme koşullarının yeniden ele alınmasını gerektirmektedir. Öğrenme ortamının değişimi özellikle öğrenme alışkanlıklarının da değişimini gerektirmektedir. Her iki ortamın temel amacı öğrenme ortamının oluşturulması iken, fiziksel olarak birbirinden çok farklı özelliklere sahiptir.

Geleneksel sınıf mekanlarının dijitalleştirilmiş hali olan sanal sınıf mekanları, öğrencilere daha sürükleyici, daha etkileşimli ve çok katılımcılı bir öğrenme deneyimi sunmayı hedeflemektedir. Ancak, bugünün koşullarında sanal eğitim mekanlarına ilişkin yasal yönlendiricilerin olmaması, tasarımların genellikle mimar olmayan meslek disiplinleri tarafından yapılması gibi problemler nedeni ile belli standartlara sahip bir mekan üretebilecek içeriğe sahip ölçütlere ihtiyaç duyulmaktadır. Verilere göre sanal eğitim mekan tasarımlarına ilişkin teknolojiler de hızlı bir şekilde değişime uğrayacaktır. Ancak bugünkü şartlarda gerçek derslik mekanından sanal derslik mekanına geçişi belli standartlara uygun şekilde tasarlayabilmek sanal mekan deneyimlerine ilişkin olumlu kullanıcı deneyimlerini arttrabilmek açısından önemlidir. 

Bu bağlamda tezin temel amacı; çevrim içi sanal gerçeklik platformlarında yer alan sanal eğitim mekanlarının fiziksel çevre bileşenlerinin incelenmesi ve bu sanal sınıf mekanlarına ait tasarım ölçütlerinin oluşturulması vasıtasıyla, sanal sınıf mekanlarındaki e-öğrenme kalitesinin attırılması ve daha etkileyici bir öğrenme deneyiminin sağlanmasıdır. Çalışma, sanal (çevrim içi) eğitim mekanlarının tasarımıyla ilgili alan yazındaki eksiklikleri tamamlayarak, yeni ve özgün bir tasarım ölçütleri oluşturabilmeyi,  sanal gerçeklik teknolojisinin eğitimdeki etkilerini sistematik olarak analiz ederek, mimar/iç mimar olan/olmayan tasarımcılara yönelik pratik ve uygulanabilir ölçütlerüretebilmeyi amaçlamaktadır. 

Çalışma; sanal gerçeklik (VR) destekli eğitim mekanlarının deneyimini ve kullanıcı memnuniyetini ölçmek üzere tasarlanmış altı aşamalı bir süreçle yapılandırılmıştır. Alanyazın taraması yapılarak araştırmanın gerekliliği, genel çerçevesi ve metodolojik yaklaşımları belirlenmiştir. Çeşitli ölçütlere göre belirlenmiş olan sanal eğitim platformları ve katılımcı gruplar belirlenmiştir.  VR destekli eğitim mekanlarında teori dersi verilmiştir. Sonra dört aşamalı; nitel araştırma yöntemlerinden anket, bulunuşluk hissi ölçeği, açık uçlu sorular, uzman ve akademisyen görüşlerinden elde edilen verilere göre yine anket yöntemi ile sanal eğitim mekanları tasarım ölçütleri belirlenmiştir.

Bu çalışma; yeni bir tasarım ölçütleri oluşturulması, sanal gerçeklik eğitim ortamlarının etkinliği, Mimar olmayan tasarımcılara yönelik rehberlik ve sanal öğrenme mekanlarının iyileştirilmesine dayalı öneriler ile bu konudaki alanyazın ve araştırmacılara katkıta bulunabilecektir.





Bu bağlam içinde çalışma altı bölüm ve sonuçlardan oluşmaktadır. 
Birinci bölümde; Çalışmanın gereklilikleri, amaç, yöntem ve ilgili alanyazın taraması yapılmıştır. İkinci bölümde; Sanal evrenlerin gelişim ve teknolojisi hakkında detaylı bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde; Metaverse ve Mimarlık ortamı değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde; Yükseköğretim eğitiminde mekan; fiziksel ve sanal mekan, gereklilikleri, karşılaştırılması ve yasal yönleri ile değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde; Teori/ders öğreniminin VR platformlar üzerinden sınanması aşamalı olarak farklı katılımcı grupları ve anketler ile değerlendirilerek çalışmanın amacını destekleyen ölçütler belirlenmiştir. Altıncı bölümde; çalışmanın tümü ile desteklenerek veriye dayalı, sanal öğrenme mekanlarının tasarım için temel ölçekler ve gereklilikleri belirlenmiştir. 
Bu tez, sanal eğitim mekanlarının tasarımına yönelik ölçütler oluşturmayı hedeflemektedir ve bu ölçütlerin, sanal eğitim ortamlarının etkinliğini ve kullanıcı deneyimini artıracağı öngörülmektedir. Çalışmanın bulguları, sadece sanal öğrenme mekanlarının iyileştirilmesine katkıda bulunmakla kalmayacak, aynı zamanda ilgili literatür ve uygulamacılar için de değerli bilgiler sunacaktır. Araştırmanın sonuçları, sanal eğitim alanında gelecekte yapılacak çalışmalar için de bir temel teşkil edecektir.

Abstract:
The transition from physical (real) classrooms to virtual classrooms necessitates a reevaluation of the criteria and learning conditions of these environments. This shift in the learning environment particularly requires changes in learning habits. While the primary goal of both environments is to create an effective learning space, they possess significantly different characteristics in physical terms.
Virtual classrooms, which are the digitized versions of traditional classroom spaces, aim to provide students with a more immersive, interactive, and multi-participant learning experience. However, due to the current lack of legal guidelines regarding virtual educational spaces and the fact that their designs are often carried out by non-architectural professionals, there is a need for a comprehensive guide that can produce standardized environments. According to data, technologies related to the design of virtual education spaces will undergo rapid changes. Nonetheless, under current conditions, being able to design the transition from physical classroom environments to virtual classroom environments according to certain standards is crucial to enhance positive user experiences in virtual spaces.
In this context, the primary aim of the thesis is to examine the physical environmental components of virtual education spaces on online virtual reality platforms and to develop a design guide for these virtual classroom spaces, thereby enhancing the quality of e-learning and providing a more impactful learning experience. The study aims to fill the gaps in the literature concerning the design of virtual (online) educational spaces, systematically analyze the effects of virtual reality technology in education, and produce a practical and applicable guide for designers, both architects/interior architects and non-architects.
The study is structured around a six-stage process designed to measure the experience and user satisfaction of VR-supported educational spaces. A literature review was conducted to determine the necessity of the research, its general framework, and methodological approaches. Various criteria were used to select virtual education platforms and participant groups. A theoretical lesson was conducted in VR-supported educational spaces. Following this, through qualitative research methods such as surveys, the presence scale, open-ended questions, and the data obtained from experts and academician opinions, the design criteria for virtual education spaces were determined using the survey method.
This study is expected to contribute to the literature and researchers in this field by proposing a new design guide, evaluating the effectiveness of virtual reality education environments, providing guidance for non-architectural designers, and offering recommendations for the improvement of virtual learning spaces.

Within this context, the study consists of six chapters and a conclusion.
The first chapter covers the necessities, objectives, methods, and a review of the relevant literature. The second chapter provides detailed information on the development and technology of virtual universes. The third chapter evaluates the Metaverse and the architectural environment. The fourth chapter assesses the physical and virtual spaces in higher education, their requirements, comparisons, and legal aspects. The fifth chapter evaluates the application of theoretical/lesson learning through VR platforms in a step-by-step manner with different participant groups and surveys, determining criteria that support the study's objectives. The sixth chapter, supported by the entirety of the study, defines the fundamental scales and requirements for the design guide of virtual learning spaces based on data.
This thesis aims to develop a guide for the design of virtual educational spaces, and it is anticipated that this guide will enhance the effectiveness of virtual learning environments and improve user experience. The findings of the study will not only contribute to the improvement of virtual learning spaces but also provide valuable insights for the relevant literature and practitioners. The results of the research will also serve as a foundation for future studies in the field of virtual education.