Arazi kullanımı değişiminin hava kalitesi üzerine etkilerinin zamansal ve mekansal boyutlarıyla irdelenmesi, Ankara örneği
Analysis of air quality change and changes in land use decisions by years, Ankara case
Yazar: ONUR COŞKUN
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ DUMAN YÜKSEL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Ankara = Ankara ; Arazi kullanımı = Land use ; Hava kirliliği = Air pollution ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Sanayi devriminden sonra gündeme gelen ve alınması gereken önlemlerin neler olduğu hakkında tartışmalar başlatan hava kirliliği, artan kentleşme, artan nüfus ve değişen arazi kullanım kararları ile insan, hayvan, bitki ve yapılı çevre açısından tehdit oluşturmaktadır. Bu tehdit insanoğlunun ihtiyaçları doğrultusunda gösterdiği ekonomik ve sosyal faaliyetler ile de giderek artmaktadır. Bu ihtiyaçların giderilmesine yönelik olarak yapılan ekonomik ve sosyal faaliyetlerde hava kirliliğinin ikinci plana atılarak kararların veriliyor olması yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilemiş olup bu etkinin farkına varma noktasında geç kalınmıştır. Alınabilecek önlemlerin bilimsel yollarla ortaya konuyor olmasına rağmen artan nüfus, değişen ekonomik şartlar tedbir almayı zorlaştırmıştır. Yapılan bu çalışmada ise Ankara ilindeki hava kalitesindeki değişim ile artan kentleşmeye bağlı olarak değişen arazi kullanım kararları arasındaki bağlantı analiz edilmiştir. Bu analiz esnasında hava kalitesi izleme istasyonlarından alınan SO2 ve PM10 değerleri girdi olarak kullanılmıştır. Farklı hava kalitesi izleme istasyonlarının yakın çevrelerinin kentsel kimliklerinin de farklı olmasından dolayı değişen hava kirleticileri değerleri farklı arazi kullanım kararları ile ortak olarak analiz edilebilmiştir. Söz konusu hava kalitesi izleme istasyonlarındaki değerlere, arazi kullanımı değerlerine ve Landsat uydu görüntüleri kullanılarak gerçekleştirilen Yüzey Sıcaklığı ile NDVI analizi arasındaki ilişkiye bakıldığında kentsel hareketliliğin, trafik yoğunluğunun, sanayi alanlarının ve ticari faaliyetlerin fazla olduğu yerlerde yaşam kalitesinin giderek düştüğü, bu kapsamda şehircilik politikalarının gözden geçirilerek tedbirlerin alınması gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Abstract:
Air pollution, which came to the agenda after the industrial revolution and started discussions about the precautions to be taken, poses a threat to humans, animals, plants and the built environment with increasing urbanization, increasing population and changing land use decisions. This threat is also increasing with the economic and social activities of human beings in line with their needs. The fact that decisions are made by putting air pollution in the second place in the economic and social activities carried out to meet these needs adversely affected the quality of life and it was late at the point of realizing this effect. Although the measures that can be taken are being put forward by scientific means, the increasing population and changing economic conditions have made it difficult to take measures. In this study, the connection between the change in air quality in Ankara and the land use decisions that change due to increasing urbanization has been analyzed. During this analysis, SO2 and PM10 values obtained from air quality monitoring stations were used as inputs. Due to the different urban identities of the immediate surroundings of different air quality monitoring stations, varying air pollutant values could be analyzed jointly with different land use decisions. Considering the values at the air quality monitoring stations, land use values, and the relationship between the Surface Temperature and NDVI analysis using Landsat satellite images, it is seen that the quality of life decreases gradually in places where urban mobility, traffic density, industrial areas and commercial activities are high, and in this context, urbanization policies are reviewed.