Alfred North Whitehead'e göre oluşan din
Religion in the making according to Alfred North Whitehead
Yazar: MERYEM DÖKMECİ
Danışman: PROF. DR. TURAN KOÇ
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Süreç felsefesi = Process philosophy ; Whitehead, Alfred North = Whitehead, Alfred North

Özet:
Bu incelemede Alfred North Whitehead?e göre ?oluşan din? kavramını incelenmektir.Whitehead?in felsefi sistemi temel özellikleri itibariyle sürece dayalı ve ilişkisel bir sistemdir. Whitehead, dünyanın temel metafiziksel yapı taşı olarak cevherden ziyade sürecin alınması gerektiğini iddia eder. O, ayrıca gerçekliğin ilişkiselliğine karşı da oldukça duyarlıdır ve bu ilişkiselliği felsefi teorisinin esas özelliklerinden biri olarak görür. İlişkisel kategorilere dayanan süreç düşüncesinde, diğeri ile ilişki içerisindeolmak şeylerin arızi bir özelliği olmaktan ziyade onların özüne aittir. Gerçekten de Whitehead, felsefesini ?organizma felsefesi? olarak adlandırırken iddialarını şeylerin gerçek ilişkisine dayandırır ve gerçekliği açıklamada süreççi ve organizmik modeller kullanır.Whitehead?in felsefi düşünceleri metafizik açısından farklı bir yaklaşım sergiler ve insanı anlamada yeni bir bakış açısı sunar. Doğrusu, Whitehead düşüncesini felsefe ve teoloji için önemli kılan nedenler aynı zamanda din açısından da geçerlidir. Biz bu çalışmamızda ağırlıklı olarak onun din ile ilgili düşünceleri üzerinde durduk. Bu yüzden ?Oluşan Din? ismiyle kitaplaşmış olan dört konferansı çalışmamızda temel aldığımız kaynak oldu. Oluşan din yaklaşımı, komünal dinden rasyonel dine ve toplumsal bir fenomenden bireysel bir fenomene dönüş şeklinde, dinin geçirdiği bir sürece işaret eder.Sonuç olarak, süreç düşüncesinin bize sağladığı ?oluşan din? ve ?rasyonel din? kavramları, dinin mahiyetinin ve değerinin anlaşılmasında, dinin hakikatinin değerlendirilmesinde ve dini inançların, evrene dair felsefi anlayış ile nasıl bir bağlantı kuduğunun görülmesinde bize değerli bir yöntem sunduğuna inanmaktayız.Anahtar kelimeler: Whitehead, süreç, süreç felsefesi, Tanrı, oluşan din, rasyonel din,

Abstract:
The purpose of this study is to examine the concept of religion in the making in Whitehedian process philosophy. Alfred North Whitehead is an important philosopher who develops a philosophical system that is essentially processive in character and relational in structure. He suggests the process, rather than substance, in the other hand the categories of becoming, change and time should be taken as the fundamental metaphysical constituent of the world. He also is very conscious of the interrelatedness of the things. And this understanding is an essential part of his philosophical theory. Indeed, Whitehead prefers to call his philosophy the "philosophy of organism". Because his system depends on a theory of the real relatedness of things and he uses processive and organismic models to explain the reality. Whitehead?s philosophical reflection provides us a fresh approach to metaphysics and a new vision to understand human being. Therefore, the reasons that make Whiteheadian thought important for philosophy and theology also make it relevant for the philosophy of religion. In this study our main concern is his thoughts with special reference to religion. For this reason we focused on his four lectures on religion that is published under the title, Religion in the Making. Religion in the making, is the name of a process that religion is subject to. This process is in a trend from comunal religion to rational religion and from a social phenomenon to a personal phenomenon.Consequently, we believe that the process thought which provides us the concepts of ?religion in the making? and ?rational religion?; helps also us to find a worthy guide to understand the nature and the value of religion and to criticize the truth of religion and viito see how a religious believes make connection with the philosophical reflection about the universe. Key Words: Whitehead, process, process philosophy, God, religion in the making, rational religion