Türkçe öğretmenlerinin yaşantılarının Türkçe dersinde sanatsal uyaran kullanımına yansımaları: Bir anlatı araştırması
Reflections of Turkish language teachers' experiences in their use of artistic stimuli in Turkish classes: A narrative inquiry
Yazar: NURHAYAT ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YONCA KOÇMAR DEMİRCİ
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Çok uyaranlı eğitim ortamı = Multi stimuli educational environment

Özet:
Bu araştırmada Türkçe öğretmenlerinin yaşantılarına zaman dizinsel bakış açısıyla odaklanarak onların sanatsal nitelikli uyaran kullanımlarının nasıl biçimlendiğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden anlatı araştırması kullanılarak yürütülen bu araştırmada Türkçe öğretmenlerinin sanatsal uyaran kullanıp kullanmama durumunu belirleyen etkenlere ve uyaranları kullanma biçimlerine yönelik deneyimlerine odaklanılmıştır. Çalışma grubunu belirlemek için maksimum çeşitliliği sağlamaya yönelik amaçlı örneklemeden yararlanılmıştır. Bu kapsamda Niğde, Tokat, Balıkesir, Ankara ve İstanbul'da görev yapan 12 Türkçe öğretmeni ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılarak anlatı araştırmasının çeşitlerinden hayat hikâyesi yaklaşımı çerçevesinde öğretmenlerin anlatılarının dönüşümü irdelenmiştir. İlk görüşmelerden sonra öğretmenlerden dört hafta boyunca öğretmenlikle ilgili her türlü bilgi ve deneyimlerini paylaşabilecekleri bir günlük tutmaları istenmiştir. Ardından ilk görüşmedeki anlatıların günlüklere yansımalarını değerlendirmek için öğretmenlerle ikinci görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ve günlüklerden elde edilen veriler MAXQDA 2022 nitel veri çözümleme programının yardımıyla analiz edilmiştir.
    Araştırma bulguları, kişisel hayatında sanata yer veren veya öğrenim yaşantısında sanatın Türkçe dersiyle ilişkisini kavrayan öğretmenlerin sanatsal uyaranlar kullanarak ders işlediğini ortaya koymuştur. Ayrıca puanla alınan nitelikli liselere öğrenci yerleştirme kaygısı, öğretmenlerin dilbilgisi konularına öncelik vererek Türkçe dersini işlemesine neden olduğu için sanatsal uyaran kullanımının ikinci planda kaldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte sanatsal nitelikli uyaran kullanan öğretmenlerin dahi Türkçe dersinde uyaranları alanyazında ele alındığı gibi kullanmadıkları, lisansüstü eğitim almalarına rağmen kendilerini bu konuda yetersiz hissettikleri ve sanatsal uyaranların odağında metin işleme süreci konusunda iyi uygulamalara ihtiyaç duydukları belirlenmiştir. 
    Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, Türkçe öğretmenleri, sanatsal nitelikli uyaran, anlatı araştırması.

Abstract:
In this research, by focusing on the experiences of Turkish language processing from a chronological perspective, it is revealed how their use of artistic simple stimuli is shaped. This research, which was conducted using narrative research, one of the qualitative research designs, focused on the factors that determine whether Turkish teachers use artistic stimuli or not and their experiences regarding the ways they use stimuli. To determine the study group, purposeful sampling was used to ensure maximum diversity. In this context, in-depth interviews were held with 12 Turkish teachers working in Niğde, Tokat, Balıkesir, Ankara and Istanbul. In these interviews, semi-structured interview forms were used to examine the transformation of teachers' narratives within the framework of the life story approach, one of the types of narrative research. After the first interviews, teachers were asked to keep a diary in which they could share all their knowledge and experiences about teaching for four weeks. Then, second interviews were held with the teachers to evaluate the reflections of the narratives in the first interview on the diaries. Data obtained from interviews and diaries were analyzed with the help of MAXQDA 2022 qualitative data analysis program.
    Research findings revealed that teachers who include art in their personal lives or who understand the relationship of art with Turkish lessons in their educational life teach using artistic stimuli. In addition, it has been determined that the use of artistic stimuli remains in the background because the anxiety of placing students in qualified high schools with scores causes teachers to teach Turkish lessons by giving priority to grammar subjects. However, it has been determined that even teachers who use artistic stimuli do not use stimuli in Turkish lessons as discussed in the literature, they feel inadequate in this regard despite receiving postgraduate education, and they need good practices in the text processing process in the focus of artistic stimuli.
   Key Words: Turkish education, Turkish teachers, artistic stimulus, narrative research.