Türkiye'de İslamcılığın değişen siyasal dili: 1990'lı yıllarda İslamcı dergiler
The changes in political discourse of Islamism in Turkey: Periodicals in 1990s
Yazar: NAZIM MAVİŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ ÇAĞLAR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dergiler = Magazines ; Dil felsefesi = Philosophy of language ; Dil kullanımı = Language usage ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Eleştirel söylem çözümlemesi = Critical discourse analysis ; Refah Partisi = Refah Party ; Siyaset = Politics ; Sosyodilbilim = Sociolinguistic ; İslamcılık = Islamism ; İslami söylem = Islamic discourse

Özet:
Bu araştırmanın konusu, 1990'lı yıllarda İslamcılığın siyasal söyleminde yaşanan değişimdir. Son yılların önemli siyasi ve entelektüel tartışma konularından birini İslamcılığın, ekonomiden siyasete, kültürden gündelik hayata yaşadığı dönüşüm oluşturmaktadır. Bu çalışma, İslamcılığın siyasal söyleminde yaşanan değişimi sebep ve sonuçları itibariyle tanımlamayı, tartışmayı ve araştırmayı amaçlamıştır. Bu amaca uygun olarak 1990'lı yıllardaki İslamcı dergilerde yayınlanan makaleler üzerinden bir söylem analizi yapılmıştır.
Araştırmanın I. Bölümünde araştırma ile ilgili bilgiler açıklanmıştır. Araştırmanın II. Bölümünde, İslamcılığın entelektüel ve siyasi kökenleri bağlamında Yeni Osmanlı Düşüncesi, Cemalettin Afgani ve Muhammed Abduh'un fikirleri ile Sultan Abdülhamit'in Panislamizm politikası incelenmiştir. Çalışmanın III. Bölümünde Meşrutiyet dönemi İslamcılık akımı değerlendirilmiştir. Çalışmanın IV. Bölümünde "Cumhuriyet Dönemi İslamcılık Düşüncesi" araştırılmıştır.
V. Bölümde "Tanrının Mutlak Egemenliğine Dayalı Total Bir İktidar Projesi Olarak İslamcılık" söylemi incelenmiştir. Bu dönemde İslamcılık, bir "hayat nizamı" olarak kurgulanmış; odağında iktidar olan totaliter bir ideolojik söyleme dönüşmüştür. "İslam Devleti", "Cihat", "Allah'ın Hâkimiyeti", "İlahi Sistem" vb. kavramlaştırmalarla kolektivist ve çatışmacı bir ideolojik kimlik kazanmıştır denebilir.
VI. Bölümde "İslamcılığın Değişimine Yol Açan Gelişmeler" tartışılmıştır. Bu bağlamda ilk olarak, soğuk savaş döneminin sona ermesinin, yükselen postmodernist söylemin, Türkiye'de oluşan yeni ekonomik ve siyasi fırsat alanlarının, 1990'lı yıllardaki tercüme faaliyetlerinin, RP'de başlayan "açılım" ve "değişim" tartışmalarının, dünyanın çeşitli ülkelerindeki İslamcı projelerin başarısızlığı ve 28 Şubat'ın İslamcılığın değişimine yolaçtığı tesbit edilmiştir.
VII. Bölümde "İslamcılığın Yeni Siyasal Dili" tartışılmıştır. Bu çerçevede, "İslam Devleti" fikri ile Medine Vesikası bağlamında oluşmuş olan tartışmalar değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, "Çoğulculuk", "Çok Hukukluluk" ve "Katılım" kavramları ekseninde oluşan yeni İslamcı söylem, analiz edilmiştir. Ayrıca, "İslamcı Söylemde Laiklikle İlgili Yeni Yaklaşımlar" ile "İslamcı Söylem İçerisinde Demokrasi Tartışmaları" da incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu yıllarda demokrasiyi sahiplenen bir İslamcılık anlayışının gelişmeye başladığı tespit edilmiştir.
Çalışma, ana bulguların, varılan sonuçların özetlendiği ve geleceğe ait öngörülerin yer aldığı "Değerlendirme ve Sonuç" bölümü ile tamamlanmıştır.

Abstract:
The subject of this research is changing of Islamism's political discourse in 1990's. The transformation of Islamism in economics, politics, culture, everyday life is an important phenomena of political and intellectual debate in recent years. The purpose of this research is to describe, discuss and investigate the changing in the political discourse of Islamism in terms of causes and consequences. In accordance with this aim, a discourse analysis was made on the articles published in the Islamist periodical in 1990s.
In the first chapter of the study it's explained the knowledge about the research. New Ottoman Thought, the ideas of Cemalettin Afgani and Muhammed Abduh and the policy of Pan-Islamism of Sultan Abdülhamit were examined in the context of the intellectual and political origins of Islamism in the second chapter of the study. Thirdly, the Islamist movement in the Constitutional period was examined. In the fourth chapter, "Republican Period of Islamic Thought" was discussed and analyzed.
"Islamism as a Project of Total Power Based on the Absolute Sovereignty of God" has been examined in the fifth chapter. In this period, Islamism is structured as a "life order" and turned into a totalitarian ideological rhetoric which has power in its center. It can be considered that Islamism acquired a collectivist and conflicting ideological identity with conceptualizations of "Islamic State", "Jihad", "Allah's Sovereignty", "Divine System" and so on.
"Developments leading to the change of Islamism" are discussed in the sixth chapter. In this context, it has been found that firstly the end of the cold war period, rising postmodernist discourse, new economic and political opportunities in Turkey, translation activities in the 1990's, "initiative" and "changing" debates in RP, the failure of Islamic projects in various countries of the World and 28 February event lead to the change of Islamic discourse in Turkey.
"The New Political Language of Islamism" is debated in the seventh chapter. In this framework, the debates around the idea of "Islamic State" were analyzed and the debates that have arisen in the context of Medina Vesikas have been examined. The new Islamist discourse which is formed on the concepts of "Pluralism", "Multi-legality" and "Participation" has been evaluated. Also "New Approaches to Secularism in Islamic Discourse" and Democracy Debates in the Islamic Discourse have been discussed and analyzed. It has been found that an perceptivity of Islamism, which embraces democracy, has begun to develop in these years.
The study was concluded with an assessment and conclusion section in which the main findings and conclusions were summarized.