Kâdî Abdülcebbar'ın hadis anlayışı
Kâdi Abdulcebbar's understanding of hadith
Yazar: MUHAMMED KARABULUT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN ÇELİKAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam dininin en temel iki kaynağından birisi hiç şüphesiz hadislerdir. Dolayısıyla bu dinin doğru anlaşılması ve yaşanması da hadislerin doğru bir şekilde anlaşılmasına bağlıdır. Hadisleri anlamada, kavramada, yorumlamada ve değişik hadis türlerine yaklaşımda farklı mezhepler, ekoller ve âlimler çeşitli görüşler, bakış açıları ve metotlar geliştirmişlerdir. Bu farklı bakış açıları fıkhî ve i'tikâdî birçok ihtilafın menşei olmuştur. Bundan dolayı bu bakış açılarının net olarak ortaya konulması ve idrak edilmesi hadislerin doğru bir şekilde telakki edilmesi noktasında önem arz etmektedir. Biz de bu tezimizde Mu'tezile mezhebinin en önemli şeyhleri arasında gösterilen Kâdî Abdülcebbâr'ın hadis anlayışını ortaya koymaya çalıştık. Kâdî Abdülcebbâr Mu'tezile mezhebinin Basra ekolunun son büyük temsilcilerindendir. Kendisinin bir Mu'tezilî olması yönüyle daha çok kelam ve tefsir alanlarında temayüz etmiştir. Ancak Kâdî hadis alanında da önemli çalışmalar yapmıştır. el-Emâlî adında bir de hadis kitabı vardır. Hadisleri anlama ve yorumlamada Mu'tezilî olması sebebiyle aklı ön plana almakla hadisçilerden farklı bir yol izlemiştir. Onun bir kelamcı olması da hadisçilerin aksine hadislerin senedlerinden çok metinleriyle ilgilenmesine sebep olmuştur. Onun hadislere Mu'tezilî bir kelamcı nazarıyla baktığını, hadisleri anlama ve yorumlamada da özgün bir bakış açısına sahip olduğunu ve aynı zamanda bu sahada da önemli katkıları olduğunu söyleyebiliriz.

Abstract:
Undoubtedly, hadiths are one of the two main sources of Islam. Therefore, the correct understanding and living of this religion depends on the correct understanding of the hadiths. Different sects, schools and scholars have developed various views, perspectives and methods in understanding, comprehending, interpreting and approaching different types of hadith. These different points of view have also been the origin of many conflicts of fiqh and creed. For this reason, it is important that these points of view are put forward and comprehended correctly in terms of considering the hadiths in the correct way. In this thesis, we tried to reveal the hadith understanding of Qadi Abdulcebbar, who is one of the most important sheikhs of the Mu'tazila sect. Qadi Abdulcebbâr is one of the last great representatives of the Basra school of the Mu'tazila sect. In terms of being a Mu'tazilite, he was more prominent in the fields of kalam and tafsir. However, Qadi also made significant studies in the field of hadith. There is also a hadith book called 'al-Emâlî'. He followed a different path from the hadithists in understanding and interpreting the hadiths by putting the mind to the fore because of being Mu'tazilite. The fact that he was a theologian also caused him to be more interested in the texts of the hadiths, unlike the hadiths. We can say that he looks at the hadiths from the perspective of a Mu'tazilite theologian. Also, he has a unique point of view in understanding and interpreting the Qādi hadiths and has made important contributions in this field.