Blokzincir teknolojisi ve bilişim toplumundaki geleceği bağlamında kurum kavramı üzerine araştırma
Research on the concept of institution in the context of blockchain technology and its future in information society
Yazar: ŞEYDA KÜBRA AYAZ
Danışman: PROF. DR. NECMİ EMEL DİLMEN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Bilişim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi toplumu = Information society ; Bilişim = Informatics ; Blockchain = Blockchain ; Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Kurum = Soot ; Kurumsal kuram = Institutional theory ; Teknoloji = Technology

Özet:
Modern toplumlarda önemli bir yeri olan kurumlar, özellikle 1990'lı yıllardan sonra toplumsal hayatta daha fazla etkisi olan yapılar haline gelmişlerdir. Kurumsal yapıların insanlar arasında gerçekleşen etkileşimdeki rolü göz önüne alındığında ise sosyal ve ekonomik bağlamda toplumsal hayatın işleyişini büyük ölçüde şekillendiren yapılar olduğu görülmektedir. Bu işleyişte kurumların esas görevi, insanlar arasındaki etkileşimin yürütülmesini sağlayan güvenilir üçüncü taraf olmasıdır. Günümüzde ise insanlar arasındaki etkileşim o kadar yoğun ve karmaşık hale gelmiştir ki güven sorununa çare olarak ortaya çıkan kurumların kendisi bir sorun haline gelmeye başlamıştır. Teknolojinin gelişmesi ve küreselleşme ile hızlanan günlük hayat için yavaş kalan kurumların yanı sıra teknolojik altyapılarla sürece uyum sağlamaya çalışan kurumlarda ise gerekli adaptasyon sağlanamadığı için güvenilirlik problemi ortaya çıkmıştır.
Blokzincir, kamu kuruluşlarından lojistiğe kadar birçok farklı alanda kullanılabilecek ve bu alanlarda iş yapma şekillerini değiştirebilecek yeni bir teknolojidir. Çoğunlukla finans sektörü bağlamında Bitcoin gibi kripto paralar ile ismi anılsa da kullanım alanları bunların çok daha ötesindedir. Verilerin bloklar halinde ve kriptografi kullanılarak tutulmasını sağlayan bu teknolojinin en önemli noktası, merkeziyetsiz bir sistem sunması ve güvenilir olmasıdır. Bloklar halinde zincirlenen verilerin birbirlerine bağlı olması sebebiyle yapılan her değişiklik bütün veri zincirini etkilemektedir. Bu sebeple de herhangi bir iz bırakmadan veriler üzerinde oynama yapmak mümkün değildir. Bu çalışmada da kurumsal yapılardaki değişim yeni kurumsal kuram çerçevesinde sorgulanarak bu yapılardaki işleyiş problemlerinin, blokzincir teknolojisi kullanılarak nasıl giderilebileceği incelenmiştir.

Abstract:
Institutions that exist as an indicator of modern societies have become structures that have gained more place and are effective in social life especially after the 1990s. Considering the interaction between institutional structures and people, it is seen that there are structures that shape the functioning of social life in social and economic contexts. In this functioning, the main role of institutions is that they are reliable third parties that ensure mutual trust in the interaction between people. Today, the interaction between people has become so intense and complex that the institutions that have emerged as a solution to the trust problem have started to become a problem. In addition to the institutions that are slow for daily life accelerated by the development of technology and globalization, and the institutions trying to adapt to the process with technological infrastructures, a reliability problem has arisen because the necessary adaptation cannot be achieved.
Blockchain is a new technology that can be used in many different areas from public institutions to logistics and can change the way they do business in these areas. Although it is often referred to with cryptocurrencies such as Bitcoin in the context of the financial sector, its areas of use are far beyond these. The most important point of this technology, which is created with the model of chaining data in blocks and using cryptography, without being connected to a center, is its reliability. Since the data chained in blocks are interconnected, every change made affects the entire data chain. For this reason, it is not possible to manipulate the data without leaving any traces. In this study, the changes in institutional structures are questioned within the framework of the new institutional theory, and how the operation problems in these structures can be eliminated by using blockchain technology.