Jeolojik ve jeomorfolojik yapının, 1999 Gölcük (Mw=7.4) ve Düzce (Mw=7.2) depremleri sonrası Adapazarı kent morfolojisinin oluşumundaki etkisi
The effect of geologic and geomorphologic structure on the formation of Adapazarı city morphology after 1999 Gölcük (Mw=7.4) and Düzce (Mw=7.2) earthquakes
Yazar: SEDA SAKAR ATÇEKEN
Danışman: DOÇ. DR. HİDAYET TAĞA ; DOÇ. DR. FİKRET ZORLU
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Bu çalışma jeolojik ve jeomorfolojik eşiklerin, deprem sonrası yeniden yapılaşma sürecinde, kent morfolojisiyle olan ilişkisini irdelemektedir. Kentler, doğal çevre ve doğal çevrede meydana gelen değişimlerle yakın bir ilişki içerisindedir. Uluslararası düzeyde yürütülen çalışmalara göre kentlerde meydana gelen ve insan hayatını tehdit eden afetlerin başında gelen depremlerden kaynaklanan can kayıpları ve maddi hasarlar gün geçtikçe artmaktadır. Bu çalışmada Adapazarı'nın jeolojik ve jeomorfolojik yapısını meydana getiren ölçütler, Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. AHP yönteminin, çalışma alanının yerleşilebilirlik derecelerine göre alt bölgelere ayrılmasında güvenilir sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. AHP yöntemi, farklı zemin yapısına sahip alt bölgelerin belirlenerek, kentsel alanların depremler karşısındaki güvenilirliğini tartışmayı sağlayan kent morfolojisi analizleri için anlamlı bir altlık sunmaktadır. Çalışma kapsamında ele alınan kentsel morfoloji yazınının, yerbilimsel verilerin önceliklerine göre ağırlıklandırılarak, analizlere altlık oluşturmasına yönelik bir çerçeve sunmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada kentsel dokuyu meydana getiren fiziksel ögeler; jeolojik ve jeomorfolojik yapının sahip olduğu eşikler doğrultusunda, karşılaştırmalı olarak tartışılmaktadır. Araştırma sonuçları kentsel dokuyu meydana getiren fiziksel bileşenlerin, güvenli kentsel alanların planlanmasında önemli etkilerinin olduğunu göstermektedir.

Abstract:
This study examines the relationship between geological and geomorphological thresholds and urban morphology in the process of post-earthquake reconstruction. Cities are in a close relationship with the natural environment and the changes that occur in nature. According to internationally conducted studies, the casualties and material damages caused by earthquakes, which pose a threat to human life in cities, are increasing day by day. In this study, the criteria forming the geological and geomorphological structure of Adapazarı have been analyzed using the Analytical Hierarchy Process (AHP). It has been concluded that the AHP method gives reliable results in dividing the study area into sub-regions according to the settlement suitability. Additionally, the AHP method provides a meaningful basis for urban morphology analysis, which enables discussing on the reliability of urban areas against earthquakes by determining sub-regions with different geological and geomorphological structures. It has been determined that the urban morphology literature discussed within the scope of the study does not provide a framework for the analysis by weighting the geoscientific data according to their priorities. In this study, the physical elements of urban form are discussed in accordance with the thresholds of the geological and geomorphological structure comparatively. Research findings showed that the physical elements of urban structure have significant influences on planning of safe urban environments.