Ankara-Bolu civarının miyosen dönemindeki orman yapısı üzerine araştırmalar
Studies on forest structure in the miocene time of Ankara-Bolu
Yazar: HAKAN ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÜNAL AKKEMİK
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Botaniği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Geçmişte yeryüzünde yaşamış hayvan ve bitkileri inceleyen bilim dalı olan Paleontolojinin, bitkiler ile ilgili olan alt dalı ise paleobotaniktir (W.N. Stewart ve G.W. Rothwell, 1993). Paleobotanik çalışmaları, jeolojik çağlarda yaşamış olan bitkilerin saptanması ve günümüze kadar olan değişimleri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışmalarda örnekler makrofosiller (gövde, dal, yaprak, çiçek, kozalak, meyve ve tohum) ve mikrofosiller (polen ve sporlar) olmak üzere iki farklı grup altında incelenerek tanımları yapılır. Fosil genel olarak cins bazına kadar tanımlanmasına imkân sağlamasına rağmen, fosil odun, yaprak ve kozalakların tanımı genel olarak tür bazına kadar inebilmemize olanak sağlamaktadır. Bu tanımlar güncel bitkilerin bağlı oldukları grubun ve fosil bitkinin günümüzde yaşayan en yakın akrabasının bilinmesi ile mümkün olmaktadır (Cleal ve Thomas, 1999). Bu sayede günümüzde yaşayan bitkilerin filogenetiği ve evrimi hakkında da bilgi sahibi olunabilir. Böylece paleofloraların ortaya çıkarılması, paleoklimatoloji ve paleoekoloji hakkında bilgiler edinilmesine olanak sağlamaktadır. 
Bu konuda Dünya'da ve Türkiye'de birçok çalışma yapılmış olup fosillerin bulunduğu bölgelerin floraları tespit edilerek ait oldukları dönemlerin iklim tarihi ortaya konmuştur. Günümüzde petrifiye olmuş ağaçlar üzerindeki çalışmalar ülkemizde de artmaktadır. Bu bağlamda tezin amacı (1) Galatya Volkanik Provensi üzerinde bulunan Aşağıgüney Köyü'nde tespit edilmiş dikili fosil ağaçların cins/tür tanımı yapmak, (2) Çalışma alanına ek olarak Galatya Volkanik Provensi'nin batısında yer alan fosil örnek sahalarında tespit edilmiş fosil ağaç örneklerinin araştırma alanındaki örnekler ile karşılaştırarak Miyosen Döneminin orman yapısını ana hatlarıyla ortaya çıkartmaktadır. 
Tez alanı olan Galatya Volkanik Pronevsi, Türkiye'deki 9 ana Neojen ve Kuaterner volkanik alanından biridir. Bu alan; Ankara'nın Beypazarı ilçesinin kuzey doğusunda kalan Bolu il sınırına yakın Aşağıgüney Köyüdür. Bu alanın karakteristik özelliği; Miyosen'den Pliyosene uzun bir volkanizmaya ve önemli fosilli formasyonlara sahip olmasıdır. Alanda 2021 yılında yapılan arazi çalışmaları sonucunda dikili durumda 29 örnek toplanmıştır. Buna ek olarak daha önceki çalışmalarda toplanan ve önemli bir kısmı tanımlanan dikili durumdaki petrifiye örnekler de çalışmaya dahil edilmiştir. Ayrıca Kozyaka, Hoçaş ve Kuzca Köyünden daha önce tanımlanmış olan (Akkemik ve diğ., 206; Acarca Bayam ve diğ., 2018; Akkemik 2021abc) dikili örneklere de tez kapsamında tekrar değerlendirilmiştir.
Dikili ağaçlardan tespit edilen orman yapısı günümüz Anadolu orman yapısı ile kıyaslandığında Akdeniz tipine en yakın orman yapısı olduğu sonucuna varılabilir. Günümüzde Batı Akdeniz çevresinde sahilde palmiyeler, kızılçam ve ardıçlar ile herdem meşeler yukarı kesimlerde ise sedir ağaçları doğal yetişmektedir. Günümüzle kıyaslandığında daha soğuk ve yağış isteği yüksek olan sedir ağaçları ile diğerlerinin benzer yükselti kuşağında yer alması erken Miyosende bir farklılık olduğunun göstergesi olabilir. Bu durum ise Akgün ve diğ. (2007), Akkiraz ve diğ. (2012) Denk ve diğ. (2017), Güner ve diğ. (2017) tarafından da belirtildiği gibi koşulların daha sıcak ve daha yağışlı olan subtropikal olmasıyla açıklanabilir. Bu koşullardan dolayı sedirler daha alt yükseltilere inmiş olabilir. Zaten, Denk ve diğ. (2017) tarafından da belirtildiği gibi erken Miyosen dönemi makrofosilleri ile günümüz güneydoğu Asya'nın subtropikal koşullarının bitkileri ile benzerlik göstermektedir.

Abstract:
The sub-branch of Paleontology, which is the branch of science that studies animals and plants that lived on earth in the past, is paleobotany, which is related to plants (W.N. Stewart and G.W. Rothwell, 1993). Paleobotanical studies provide important information about the identification of plants that lived in geological ages and their changes until today. In these studies, samples are examined and identified under two different groups: macrofossils (trunk, branch, leaf, flower, cone, fruit and seed) and microfossils (pollen and spores). Although the identification of fossil pollens and petrified wood generally allows identification down to the genus, the identification of fossil leaves and cones generally allows us to go down to the species level. These identifications are possible by knowing the group to which current plants belong and the closest living relative of the fossil plant (Cleal and Thomas, 1999). In this way, information can be obtained about the phylogenetics and evolution of plants living today. Thus, it not only enables the discovery of paleoflora but also provides information about paleoclimatology and paleoecology.
Many studies have been carried out on this subject in the world and in Turkey, and the flora of the regions where the fossils were found have been determined and the climate history of the periods they belong to has been revealed. Nowadays, studies on petrified trees are increasing in our country. In this context, the aim of the thesis is (1) to identify the genus/species of the standing fossil trees identified in the Aşağıgüney Village located on the Galatya Volcanic Province, (2) to research the fossil tree samples identified in the fossil sample fields located in the west of the Galatean Volcanic Province in addition to the study area. It outlines the forest structure of the Miocene Period by comparing it with examples in the field.
Galatean Volcanic Province, which is the thesis area, is one of the 9 main Neogene and Quaternary volcanic areas in Turkey. This area; It is Ağırgüney Village, located in the North East of Ankara's Beypazarı district, close to the Bolu provincial border. The characteristic feature of this area is; It has a long period of volcanism and important fossiliferous formations from Miocene to Pliocene. As a result of the field studies carried out in the area in 2021, 29 samples were collected in planted form. In addition, standing petrified samples collected in previous studies and a significant portion of which were identified were also included in the study. In addition, the in situ fossil woods identified from Kozyaka, Hoçaş and Kuzca (Akkemik ve diğ., 2016; Acarca Bayam ve diğ., 2018; Akkemik 2021abc) were also evaluated together with the fossil woods in Ağağıgüney Village.
When compared to today's Anatolian forest structure, this structure can be considered to be the closest structure to the Mediterranean type. Today, palm trees, red pine trees, junipers and evergreen oaks grow naturally on the coast around the Western Mediterranean, and cedar trees grow naturally in the upper areas. The fact that cedar trees and others, which are colder and have a higher demand for precipitation compared to today, are located in a similar elevation zone, may indicate a difference in the early Miocene. This situation is similar to that of Akgün et al. (2007), Akkiraz et al. (2012) Denk et al. (2017), Güner et al. (2017), this can be explained by the fact that the conditions are subtropical, which is warmer and wetter. Due to these conditions, cedars may have descended to lower elevations. Already, Denk et al. (2017), it is similar to the macrofossils of the early Miocene period and the plants of the subtropical conditions of today's southeast Asia.