Çok-etmenli sistemler için geliştirilen alana-özgü modelleme dillerinin sistematik değerlendirilmesini sağlayan bir araç
A tool supporting the systematic evaluation of domain-specific modeling languages for multi-agent systems
Yazar: ÖMER FARUK ALACA
Danışman: DOÇ. DR. GEYLANİ KARDAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Bilgisayar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Yazılım ajanları = Software agents ; Yazılım mimarisi = Software architecture ; Yazılım mühendisliği = Software engineering ; Yazılım teknolojisi = Software technology ; Çok ajanlı sistemler = Multiagent systems

Özet:
Çok-etmenli sistemlerin (MAS) geliştirilmesi için Etmen-tabanlı Yazılım Geliştirme (AOSE) araştırma alanında birçok alana-özgü modelleme dili (DSML) önerilmiştir. Bu MAS DSML'lerinin MAS DSML geliştiricisi ve kullanıcısı gibi paydaşların çeşitli ihtiyaçlarını karşılayacak yapıda olması ve MAS geliştirmeyi ne derece etkin ve kolay hale getirdiğinin belirlenmesi gerekmektedir. Ancak literatürdeki MAS DSML çalışmaları incelendiğinde bunların özellikle dil bileşenleri, üretilen çıktılar ve DSML'in etmen tabanlı yazılımın tasarımı ve inşaası sırasında kullanımını içeren bir değerlendirmesinin hiç yapılmadığı ya da çok yüzeysel bir şekilde yerine getirildiği görülmektedir. AOSE alanında yukarıda sözü edilen eksikliği gidermek amacıyla bu tezde MAS DSML'lerinin belirlenen bir takım metriklere göre sistematik olarak niceliksel ve niteliksel açıdan çevrimiçi değerlendirilmesini destekleyen bir web tabanlı yazılım aracı geliştirilmiştir.

Araç içerisinde niceliksel değerlendirme sırasında ilk olarak değerlendirilen MAS DSML'inin üstmodeli bir referans üstmodel ile kıyaslanarak dilin MAS alanını kapsayıcılığı belirlenmektedir. Çoklu durum çalışması temelli niceliksel değerlendirmede ise dilin MAS yazılımı geliştirme süresi ve çıktı üretim performansı göz önüne alınmaktadır. Son olarak dili kullanan MAS geliştiricilerinin çevrimiçi bu araç üzerinden cevapladıkları bir anket ile dilin belirli metriklere göre niteliksel değerlendirmesi yapılmaktadır. Örnek uygulama olarak AOSE alanında iyi bilinen Prometheus/PDT dilinin geliştirilen bu araç üzerinden niceliksel ve niteliksek değerlendirmesi de yine tez kapsamında yerine getirilmiştir.

Abstract:
In Agent-oriented software engineering (AOSE) research field, various domain-specific modeling languages (DSMLs) are proposed for the development of Multi-agent Systems (MASs). These DSMLs are supposed to meet software development requirements of both MAS DSML developers and MAS DSML users. Moreover, they should be evaluated to determine how they both speed up and facilitate MAS development. However, many MAS DSML studies does not consider such an evaluation of language components and generated artifacts over using the language while design and implementation of agent software. In order to fill this gap in AOSE research, a web-based tool is developed in this thesis. The tool provides the systematic evaluation of MAS DSMLs from both quantitative and qualitative aspects according to a series of pre-defined metrics. 

During the quantitative evaluation inside the tool, MAS domain coverage is determined by comparing a DSML's metamodel with a reference MAS metamodel. In the second part of the quantitative evaluation, which is constructed on a multi-case study, the software development time and the artifact generation performance are taken into account. Finally, qualitative evaluation of the language is performed in which MAS developers are requested to answer a questionnaire and assess the language according to some quality metrics. Use of the proposed online MAS DSML evaluation process is exemplified in the thesis with the evaluation of Prometheus/PDT, a well-known tool in AOSE.