Ergonomiye genel bakış /
Yazar: YEŞİM BUDAK
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜNEŞ GENÇYILMAZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1989
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Tezimin birinci bölümünde, ergonominin anlamından başlayıp amacına, kapsamına ve dayandığı bilim dallarına genel bir bakış yaptım.İşbilimin bir alt bölümü olan ergonominin birçok tanımları yapılmıştır.Bunlardan biri şudur:Ergonomi, insanların anatomik özelliklerini, antropometrik karakteristiklerini, fizyolojik kapasite ve toleranslarını göz önünde tutarak, endüstriyel iş ortamındaki tüm faktörlerin etkisiyle oluşabilecek, organik ve psiko-sosyal stresler karşısında, sistem verimliliği ve insan-makine ve çevre uyumunun temel yasalarını ortaya koymaya çalışan çok disiplinli bir araştırma ve geliştirme alanıdır.Ergonomi ile ilgili ilk bilimsel çalışmayı Frederic Winslow Taylor (1856-1915)yapmış daha sonra sosyal, teknik, ekonomik gelişmelerle birlikte bu alanda da gelişmeler olmuştur. Ergonomi, çalışanla iş arasında uyumlu bir ilişkiyi kurmaya çalışarak, bir yandan üretimin verimliliğini en yüksek seviyeye çıkartmaya çabalamakta, öte yandan bu uyumlu ilişki sayesinde çalışanın fizik ve ruh sağlığını korumayı amaçlamaktadır.Bunlar için gerekli metod ve verileri antropometri, anatomi, fizyoloji, iş sağlığı, iş etüdü ve eylem araştırması, psikoloji ve mühendislik disiplinleri yardımıyla elde etmektedir. İkinci bölümde ; ergonominin içerdiği konulardan biri ola çevre koşullarını (gürültü,titreşim, aydınlatma,ısı ve nem ) makine -insan ilişkisine dolayısıyla üretim verimliliğine kaliteye ve insana etkilerini inceledim.Kısa tanımlarını yaptıktan sonra insan sağlığı ve performans üzerindeki etkilerini ve bu olumsuz etkilerinin nasıl önlenebileceğini anlattım. Üçüncü bölümde insan vücut ölçülerini konu alan mühendislik Antropometrisi ile Ergonomi ilişkisi ve ayrıca statik ve dinamik antrapometri konularını inceleyerek fiziksel çözüm metodlarının beşeri konulara uygulanmasını araştırdım.- 129 - Bir makinenin teknik yönden mükemmel olmasının yanı sıra, onu kullanacak insanın ölçülerine ve özelliklerine uygun olmasına önem verilir. insan ölçülerinin dağılımının bilinmesi, makinelerin ve dolayısıyla fiş sistemlerinin tasarımının ön koşuludur. Bu ölçüler bilinmeden, insan ile maki nenin etkileşiminin optimizasyonu söz konusu olamaz. Ancak bu sayede rasyonel, yorucu olmayan ve iş emniyeti sağlanmış bir iş ortamı elde edilebilir. Dördüncü bölümde, üçüncü bölümdeki bilgilerinde yardımı ile çalışma organizasyonunu, çalışma organize edilirken nelere dikkat edilmesi gerektiği, vücut ölçülerine göre çalışma yerlerinin ne şekilde düzenlenmesi gerektiğini anlattım. Amacım insanların rahat ve sağlıklı çalışmalarını sağlayacak çalışma ortamlarının düzenlenmesine yardımcı olmaktı, Ayrıca bu bölümde, yanlış yapıldığı taktirde insan vücudunda onarımı güç veya onarılamayacak hasarlar veren kaldırma ve f taşıma işleminin, ne şekilde yapılması gerektiğini de anlattım, Beşinci bölümde, daha önce incelediğim konuları biraz daha toparlayarak anlatmak amacı ile işyerlerinin ve işlemlerin en iyi şekilde düzenlenmesi için Ergonomik yönden ana esaslar belirledim ve bunları çeşitli iş sektörlerinden aldığım örneklerle anlattım. İşyerine, vücut hareketlerine, çalışmalara genel esaslar belirledikten sonra, çalışmayı hafifleştiren ve iş verimlisi arttıran alet nakil araçlarının kullanılması gereğini ve işyerlerinin ve teknik iş aletlerinin düzenlenmesinde iş- bilimsel bir çalışmanın sağlanmasını belirlediğim esaslar doğrultusunda, kısa maddeler halinde, örneklerle özetlemeye çalıştım. Altıncı bölümde, iş esnasında işçinin fonksiyonel re aksiyonlarının, İşçiden istenen verim ve çalışma şartlarının sistematik bir şekilde kontrol edilmesine ve buna göre işyeri düzenlenmesine yardımcı olan ergonomik kontrol listesine örnek verdim. Listeyi geniş kapsamlı tutmaya çalıştım.- 130 - Uygulayıcı kendi istek, imkan ve şartlarına uygun Özetler çıkararak bu listeyi kullanabilecektir. Yedinci bolümde, AT' ye girme hazırlıklarında olduğu muz şu dönemde önemli çalışma sektörlerimizden biri olan tekstil sektöründe faaliyet gösteren ve ülkemizdeki birçok -tekstil atölyesinde görülen ergonomik problemlerle- karşılaşılan, Forteks tekstil atölyesini uygulamama konu olarak seç tim. Atölyede gerek bilgisizlik, gerek ihmalkarlık ve gerekse yatırım gerektirdiğinden şimdiye kadar ergonomik çalışma yapılmamış, bu konuya önem verilmemiştir. Ben yaptığım inceleme sonucunda çok dar bir ortamda ve sağlıksız koşullarda Çalışan İşçilerin problemlerini belirleyerek işverene bu konunun önemini vurgulayıp çözümler önerdim. f Son bölüm olan sonuç kısmında ise ergonomik çalışmanın yararlarını ve bu alanda yapılması gereken çalışmaları ve ancak bu çalışmalar yapıldığı saman insan sağlığının, üretim kalitesinin, çalışma veriminin ve ülke kalkınmasının I sağlanabileceğini vurgulamaya çalıştım.

Abstract: