NON-malign ağrılarda fentanil kullanımının değerlendirilmesi
Evaluation of fentanyl use in NON-malignant pain
Yazar: ÜMİT DURMUŞOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM RUMELİ
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Bu çalışmayla yatarak takip edilen non-malign ciddi ağrılı hastalarda analjezi amacıyla kullanılan fentanilin etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlandı.
Non-malign ağrılı 32 hastanın tekrarlayan yatışlarındaki fentanil kullanımları da ayrı ayrı incelenerek toplam 138 uygulama çalışmaya alındı. Hastaların yaş, tanı, fentanil uygulanma doz ve yolu, uygulanan gün sayısı, fentanil uygulaması öncesi alınan analjezik tedavi ve süresi, fentanil uygulanırken birlikte kullanılan ilaçlar (opioid/nonopioid), fentanil ilaç kullanımı başlamadan önceki VAS değeri, fentanil kullanım yolu (IV, dilaltı, TTS), yan etkiler, hemoglobin, hematokrit, böbrek (üre/kreatinin) ve karaciğer (ALT/AST) fonksiyon test sonuçları ve orak hücreli hastalar için fentanil uygulanması sırasında yapılan eritrosit süspansiyonu ve/veya kan transfüzyonu kaydedildi. İstatistiksel olarak p<0,05 anlamlı kabul edildi. 
Hastaların yaş ortalaması 27,0 ± 11,2 idi. Hastaların %65,6'sı (n:21) erkek ve %34,3'ü (n:11) kadındı. Cinse göre bolus fentanil dozlarının erkeklerde daha yüksek uygulandığı saptandı (p<0,002). Yaş gruplandırmasında 21-44 yaş arası hasta sayısının fentanil uygulanan en yüksek hasta grubu olduğu (%58,6 n:81) belirlendi. Yaş aralığı 21-44 arasında olanların, kullanılan TTS fentanilin dozu en yüksek grup olduğu saptandı (p<0,01). Yaş gruplarına göre TTS formun bir yatış süresince uygulanan en düşük doz ve en yüksek dozu yine 21-44 yaş grubunda daha yüksek bulundu (sırasıyla p<0,01; p<0,01).  Fentanil kullanımı öncesi VAS ortanca değeri 6,0 ± 0,1 bulundu. Hastaların VAS değerleri ile bir yatış süresindeki takipte uygulanan TTS fentanilin en yüksek doz değeri arasında korelasyon anlamlı bulundu (p<0,033). Hastalara uygulanan bolus fentanilin ortanca değeri 200 ± 42,9mcq ve TTS fentanil ortanca değeri 25 ± 2,9mcq idi. Hastalara uygulanan bolus fentanilin ve TTS fentanilin hastaya ilk uygulama doza göre tekrarlayan uygulamalardaki dozların daha yüksek olduğu belirlendi (sırasıyla p<0,026; p<0,01). OHA tanılı hastaların fentanil kullanımı tüm formlarında diğer tanılı hastalara göre daha yüksek bulundu (p<0,001). Hastaların %42'si (n:58) ek opioid kullanımına, %7,2'si (n:10) ek non-opioid analjezik kullanımına ve %14,5'i (n:20)  ko-analjezik kullanımına ihtiyaç duyduğu belirlendi. Ek opioid ihtiyacı olan hastaların TTS kullanım miktarı ihtiyacı olmayanlara göre istatiksel olarak daha yüksek olduğu bulundu (p<0,01). Ek non-opioid ihtiyacı olan hastaların takip süresince en yüksek doz TTS miktarı ihtiyacı olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0,033). Karaciğer fonksiyon testleri normal olan hastaların, takip süresince en düşük ve en yüksek doz TTS miktarı patolojik olanlara göre daha yüksek bulundu (sırasıyla p<0,003; p<0,039).
Sonuç olarak; Non malign ağrılarda özellikle OHA tanılı hastalarda fentanilin bolus ve transdermal formlarının ağrının kontrol altına alınmasında etkin olduğu belirlendi. Hastanın altta yatan hastalıkları da göz önüne alınarak ciddi ağrılarda fentanil uygulanmasının yaşam kalitesinin kısa sürede arttırabileceği kanısına varıldı.

Abstract:
The aim of this study was to evaluate the efficacy of fentanyl usage for analgesia in non-malignant hospitalized patients with severe pain.
The use of fentanyl in recurrent hospitalizations of 32 patients with non-malignant pain was also examined separately, and a total of 138 applications were included in the study. Patients' age, diagnosis, dose and route of fentanyl administration, number of days administered, type and duration of analgesic treatment given before fentanyl administration, drugs administered concomitantly with fentanyl (opioid/nonopioid), VAS value before fentanyl drug use started, fentanyl administration route (IV, sublingual, TTS), adverse events, hemoglobin, hematocrit, renal (urea/creatinine) and hepatic (ALT/AST) function test results, and red blood cell suspension and/or blood transfusion during administration of fentanyl for sickle cell patients were recorded. Statistically, p<0.05 was considered significant.
The mean age of the patients was 27.0 ± 11.2. 65.6% (n:21) of the patients were male and 34.3% (n:11) were female. It was determined that bolus fentanyl doses were applied higher in males according to gender (p<0.002). In age grouping, it was determined that the number of patients receiving fentanyl was highest between the ages of 21-44 (58.6% n:81). It was determined that the age range of 21-44 was the group who received the highest dose of TTS fentanyl (p<0.01). According to age groups, the lowest dose and the highest dose of TTS form fentanyl administered during a hospitalization period were found to be higher in the 21-44 age group (respectively p<0.01; p<0.01). The median VAS value before fentanyl use was 6.0 ± 0.1. A significant correlation was found between the VAS values of the patients and the highest dose of TTS fentanyl administered during a hospitalization period (p<0.033). The median value of bolus fentanyl administered to the patients was 200 ± 42.9mcq, and the median value of TTS fentanyl was 25 ± 2.9mcq. It was determined that bolus fentanyl and TTS fentanyl administered to the patients were higher in repeated administrations compared to the first administration dose (respectively p<0.026; p<0.01). Fentanyl use was found to be higher in all forms of patients with SCA than in patients with other diagnoses (p<0.001). It was determined that 42% (n:58) of the patients needed additional opioid use, 7.2% (n:10) needed additional non-opioid analgesic use and 14.5% (n:20) needed co-analgesic use. It was found that the amount of TTS used was statistically higher in patients who needed additional opioids than those who did not (p<0.01). The highest dose of TTS was found to be higher in patients who needed additional non-opioids during the follow-up period than those who did not need it (p<0.033). The lowest and highest dose of TTS was found to be higher in patients with normal liver function tests during the follow-up period (respectively p<0.003; p<0.039). 
In conclusion; It was determined that bolus and transdermal forms of fentanyl were effective in controlling pain in non-malignant pain, especially in patients with SCA. Considering the underlying diseases of the patient, it was concluded that the administration of fentanyl in severe pain could improve the quality of life in a short time.