Okul etkililiğinin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde paylaşılan liderliğin aracılık rolü
The effect of school effectiveness on the intention to leave a job in secondary schools: The role of shared leadership
Yazar: SALİH BİLDİRİCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE ÖZDEMİR
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Paylaşılan liderlik = Distributed leadership ; Öğretmenler = Teachers ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Araştırmanın amacı ortaokullarda okul etkililiği, paylaşılan liderlik ve işten ayrılma niyeti değişkenleri arasındaki anlamlı ilişkileri ortaya koyarak, okul etkililiğinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde paylaşılan liderliğin aracılık rolü olup olmadığını tespit etmektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evreni, 2018–2019 eğitim öğretim yılında Gaziantep ilinde görev yapan 386 ortaokulda 8.662 öğretmenden, araştırmanın örneklemi ise 648 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada, Kişisel Bilgi Formu, Okul Etkililiği Ölçeği, Paylaşılan Liderlik Ölçeği ve İşten Ayrılma Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma grubunda yer alan öğretmenlerin demografik özelliklerinin frekans ve yüzde dağılımları hesaplanmıştır. Ölçeklerin güvenirlikleri, Cronbach alfa güvenirlik değerleriyle hesaplanmıştır. Ölçeklerin yordayan ve yordanan değişkenlerin normal dağılım gösterip göstermediklerinin kontrolü için merkezi eğilim ölçüleri ile çarpıklık ve basıklık değerleri hesaplanarak Kolmogorov-Smirnov Normallik Testi yapılmıştır. Cinsiyet değişkenine göre analizde bağımsız örneklem t-testi, mesleki kıdem ve eğitim bölgesi değişkenlerine göre analizde ise tek yönlü varyans analizi uygulanmıştır. Hangi gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunduğunu belirlemek için Scheffe testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için korelasyon analizi yapılmıştır. Paylaşılan liderliğin aracılık rolünü tespit etmek için hiyerarşik çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda, öğretmenlerin okul etkililiği ile paylaşılan liderlik algıları arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin okul etkililiği ve paylaşılan liderlik algıları ile işten ayrılma niyetleri arasında negatif yönlü, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Okul etkililiğinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde, paylaşılan liderliğin kısmi aracılık rolünün bulunduğu tespit edilmiştir. Bulgulardan ve yorumlardan hareketle, eğitim yönetimi alanında çalışma yürüten araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik olarak öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of the study is to determine whether shared leadership has an intermediary role in the effect of school effectiveness on the intention to quit, by revealing meaningful relationships between school effectiveness, shared leadership and intention to quit. The research was carried out in the relational screening model. The universe of the research consists of 8,662 teachers in 386 secondary schools working in Gaziantep in 2018-2019 academic year, and the sample of the research is 648 teachers. In the research, Personal Information Form, School Effectiveness Scale, Shared Leadership Scale and Dismissal Tendency Scale were used. The frequency and percentage distributions of the demographic characteristics of the teachers in the study group were calculated. The reliability of the scales was calculated with Cronbach alpha reliability values. Kolmogorov-Smirnov Normality Test was performed by calculating central tendency measures and skewness and kurtosis values to check whether the scales and predicted variables show normal distribution. Independent sample t-test was used in the analysis according to the gender variable, and one-way analysis of variance was used in the analysis according to the variables of professional seniority and education region. Scheffe test was used to determine which groups differ significantly. Correlation analysis was carried out to determine the relationship between the variables. Hierarchical multiple regression analysis was performed to determine the mediating role of shared leadership. As a result of the research, it was determined that there is a positive, high level and significant relationship between teachers' school effectiveness and shared leadership perceptions. It was concluded that there is a negative, moderate and significant relationship between teachers' school effectiveness and shared leadership perceptions and their intention to quit. Shared leadership has a partial mediating role in the impact of school effectiveness on the intention to quit. Based on the findings and comments, suggestions were made for researchers and practitioners working in the field of educational management.