Soğuk savaş dönemi sonrası Türk dış politikasında enerji güvenliği ve Azerbaycan
Energy security and Azerbaijan in Turkish foreign policy in Post - Cold War era
Yazar: DUHAN KALKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SEYFETTİN EROL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Enerji = Energy ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Enerji güvenliği = Energy security ; Güvenlik = Security ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Soğuk Savaş sonrası = After the Cold War ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışmada Soğuk Savaş sonrası dönemde Türk Dış Politikasında enerji güvenliği ve Azerbaycan'ın bu süreçteki rolü incelenmiştir. Bu kapsamda bu konuya ilişkin jeopolitik ve uluslararası ilişkiler teorileri ile Türkiye ve Azerbaycan'ın dış politikaları ve enerji alanında uzman bilim insanlarının eserlerinden faydalanılmıştır. Bu çalışmada enerji güvenliğine ilişkin kavramsal ve teorik çerçeve ortaya konularak enerji güvenliği ile jeopolitik unsuru arasındaki ilişki çizilmiş, uluslararası ilişkiler teorilerinin enerji güvenliği konusuna yönelik bakışı karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca çalışmada Türkiye ve Azerbaycan'ın enerji görünümü incelenmiş, bu kapsamda her iki ülkenin petrol ve doğalgaz üretim-tüketim oranları, ithalat rakamları, enerji jeopolitiğindeki konumları ve enerji güvenliklerinin dış politikalarındaki yeri üzerinde durulmuş, iki ülke ilişkilerinin siyasi, ekonomik, askeri ve enerji boyutu derinlemesine irdelenmiştir. 2023 ve 2071 vizyonu kapsamında daha fazla enerji kaynağına ihtiyaç duyacak olan Türkiye için Azerbaycan'ın önemli bir alternatif olduğu, iki ülke enerji güvenliği anlayışının birbirini tamamladığı ve bu alanda kurulan ilişkilerin bölgedeki güvenlik denklemi açısından hayati değer sahip olduğu tezleri savunulmaktadır. Bu genel tabloya ilave olarak Ukrayna krizinin patlak vermesi ve Ortadoğu coğrafyasında istikrarsızlığa yol açan bazı gelişmelerin devam etmesi üzerine enerji güvenliği çerçevesinde Rusya'ya ve Ortadoğu ülkelerine bağımlı kalmak istemeyen Batı'nın Hazar enerji kaynaklarının temini amacıyla daha aktif politikalar üreteceği, bu durumun Türkiye ve Azerbaycan'ın jeopolitik öneminin artmasına katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir.

Abstract:
In this thesis, energy security in Turkish Foreign Policy in Post-Cold War Era and the role of Azerbaijan in this matter was examined. The thesis, in this context, draws on geopolitic and international relations theories along with the works of social scientists that are experts in energy and the foreign policies of Turkey and Azerbaijan. In this thesis, the conceptual and theoretical framework of energy security is introduced. The relation between energy security and geopolitics are underlined, the approaches of international relations theories towards energy security are coperatively discussed. Moreover in the thesis, Turkey and Azerbaijan's energy outlook is introduced, petroleum and natural gas production-consumption and import statistics of both countries are presented and their position in energy geopolitics and the role of energy security in their foreign policy is discussed. Political, economic, military and energy relations between the two countries examined in depth. The thesis claims that Azerbaijan is an important alternative energy supply power for Turkey with wihch it will need more energy souces in the context of 2023 and 2071 perspectives, the energy security approaches of two contries are congruent and relations set in this field has a crucial importance in terms of balance of security in the region. Moreover, it is asserted that after Ukrainian crisis broke out and circumstances in the Middle East continue to create instability in the region, the West, aiming to avoid being depended on Russia and Middle East regarding its energy week will adopt more active policies and this situation will contribute to the  geopolitical importance of Turkey and Azerbaijan.