Hapishanelerde tek tip elbise uygulaması
The practice of monotype prisoner uniform in prisons
Yazar: ÇİĞDEM DEMİRBİLEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE ÇATALOLUK
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / İnsan Hakları Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Aşağılama = Humiliation ; Ceza infaz kurumları = Prisons ; Hükümlüler = Convicts ; Kılık-kıyafet uygulamaları = costume-dress applications ; Suçsuzluk karinesi = Presumption of innocence

Özet:
Hapishanelerde tek tip elbise uygulaması, mahpusun giyeceği elbisenin, ceza infaz sistemi tarafından belirlenmesi, düzenlenmesi ve dayatılması suretiyle temel hak ve hürriyetlere yönelik birtakım ihlalleri beraberinde getirmektedir. Uluslararası hukukta hapishane elbisesine yönelik bağlayıcı bir hükme yer verilmemesinin bu ihlallere zemin hazırladığı söylenebilir.  Nitekim, hapsedilen kişilerin fiziksel bütünlüğü gibi zihinsel bütünlüğünün korunmasından da mesul olan devlet ceza infaz sistemleri, bağlayıcı bir düzenlemenin yokluğundan istifade ederek, keyfi uygulamalara başvurabilmektedir.  Bu çalışma, uluslararası insan hakları hukuku ve ceza infaz standartları kapsamında, tek tip hapishane elbisesi uygulamasının, masumiyet karinesi ilkesinin ve aşağılayıcı muamele/ceza yasağının ihlaline neden olduğunu tespit etmektedir.  Bu tespitin yanı sıra, temel hak ve hürriyetlere yönelik bu ihlallerin engellenmesi ve insan hak ve onurunun temin edilmesi yönünde, bağlayıcı bir düzenlemenin uluslararası alandaki eksikliğine dikkat çekmeyi hedeflemektedir. Bir diğer yandan, tek tip elbise meselesinin, salt hukuki boyutu ile ele alınmasının yetersiz olduğunu vurgulayan bu çalışma; uygulamanın politik, ekonomik, sosyolojik boyutlarına dikkat çekmekte ve bu yönde daha kapsamlı çalışmalar yapılmasını önermektedir.

Abstract:
The practice of monotype prisoner uniform in prisons, in which the prisoner's clothing is determined, regulated and imposed by the penal execution system, brings along certain human rights violations on fundamental rights and freedoms. Argumentatively, the absence of a binding legal framework in international legal arena paves the way for these sorts of violations. As a matter of fact, states' penal execution system, which is responsible for the protection of the mental and physical integrity of imprisoned persons, are able to exercise arbitrary practices that takes advantage of the absence of a binding international law framework. This study identifies that, under international human rights law and criminal enforcement standards, the practice of monotype prisoner uniform violates the principle of presumption of innocence, and prohibition of inhuman or degrading treatment. In addition, this study aims to draw attention to the lack of a binding legal framework in international arena to prevent these violations on fundamental rights and freedoms and to ensure human rights and dignity. On the other hand, this study emphasizes that a legal analysis of the monotype prisoner uniform issue by itself is not sufficient and, it also requires an economic, political and sociological analysis of the issue, and suggests comprehensive work to be done in this respect.