Ergenlerde öfke ve saldırganlığı azaltmaya yönelik bilişsel davranışçı bir müdahale programının etkililiğinin değerlendirilmesi
Investigating the effect of the cognitive-behavioral group intervention to reducing anger and aggression for adolescents
Yazar: SERAP TEKİNSAV SÜTCÜ
Danışman: PROF.DR. OYA SORİAS
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalı manın amacı ergenlerde öfke ve saldırganlı ı azaltmaya yönelik birbili sel davranı çı grup terapisi programı hazırlamak ve bu programın etkilili inide erlendirmektir. Öncelikle programın nasıl i ledi ini görmek ve varsa aksayanyanları düzeltmek için bir pilot çalı ma yapılmı tır. Pilot çalı manın ardından müdahaleprogramına son ekli verilmi tir. Son ekli verilen 12 seanslık müdahale programıpsikoe itim, bili sel yeniden yapılandırma, kendine yönerge verme, gev eme ve maruzbırakma tekniklerini içermi tir. Müdahale programının uygulandı ı asıl çalı manınkatılımcıları öfke ve saldırganlık e ilimleri gösteren, 7. ve 8. sınıflarda e itim gören 40(19 deney ve 21 kontrol) gönüllü ergenden olu mu tur. Bütün katılımcılar müdahaleöncesinde ve sonrasında Sürekli Öfke ve Öfke Tarz Ölçe i (SÖÖTÖ), ÇocuklarınHareket E ilimi Ölçe i (CATS), Novaco Öfke Envanteri-kısa formundan (NÖE) olu anbataryayı ayrıca katılımcıların ebeveynleri Sürekli Öfke ve Öfke Tarz Ölçe i- ebeveynformunu doldurmu lardır. Müdahale sonrasında deney grubundaki ergenlerinSÖÖTÖ'nin sürekli öfke, dı a yöneltilen öfke, CATS'in saldırganlık alt ölçeklerinden veNÖE'den aldıkları puanların kontrol grubuna oranla istatistiksel olarak anlamlıdüzeyde azaldı ı, SÖÖTÖ'nin öfke kontrolü alt ölçe inden aldıkları puanların anlamlıdüzeyde arttı ı bulunmu tur. Ayrıca deney grubunun, ebeveyn bildirimine dayalıSÖÖTÖ'nin sürekli öfke ve dı a yöneltilen öfke alt ölçe i puanlarında anlamlı birazalma, buna kar ılık öfke kontrolü alt ölçe i puanlarında anlamlı bir artma oldu ugözlenmi tir. Kız ve erkek ergenlerin programdan yararlanma düzeylerinde anlamlı birfarklıla ma olmamı tır. Sonuçlar, çalı manın önemi ve sınırlılıkları tartı ılmı tır.

Abstract:
The aim of this study was to prepare a cognitive behavioral group therapyprogram for angry and aggressive adolescents and evaluate the effectiveness of theprogram. Firstly, a pilot study was carried out to evaluate the deficiencies andproblems of the program. The program was finalized after that preliminary study.As such, the twelve-session-program included psycho-education, cognitiverestructuring, self instruction, relaxation and exposure techniques. In the mainstudy, 40 volunteers (19 treatment, 21 control) with higher tendencies of anger andaggressions than the average from seventh and eighth grade were included in theparticipant group. All participants and the parents completed a pre- and post-testbattery, which included Trait Anger and Anger Expression Inventory, Children?sAction Tendency Scale and Novaco Anger Inventory-Short Form. Comparison ofthe self reports and parents reports of the control and treatment group revealedthat in contrast to the control group there was a significant reduction in traitanger, anger-out and aggression in the self reports and trait anger and anger-outin the parent reports of the treatment group. Moreover, significant improvementof anger control was observed in the self and parent reports. Results, limitationsand importance of the study were discussed accordingly.