İstanbul kıyı dolgu alanları örneğinde, kıyı dolgularının kullanıcıların mekânsal algısı üzerine etkileri
The effects of coastal fillings on users' spatial perception / the case of Istanbul coastal filling areas
Yazar: MERVE KARINCAOĞLU AYTA
Danışman: PROF. DR. KEMAL TULÜHAN YILMAZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Dolgu malzemeleri = Filling materilas ; Kıyı alanları = Coastal areas ; Mekansal algı = Spatial perception

Özet:
Kıyı alanlarının büyük bir bölümü çeşitli sebeplerle doldurulan İstanbul'da, doğal güzellikleri, konumu ve yerleşim dokusu ile kendine has bir yapısı olan, ayrıca 1970'li yıllarda seçkin bir sayfiye kültürünün yaşandığı Dragos Tepesi ve kıyıları araştırma alanı olarak seçilmiştir. Mekâna kimlik kazandıran sayfiye yaşantısının kıyı dolgusundan sonra son bulması ve buna bağlı olarak kullanıcıların mekânsal algısında nasıl bir değişim yaşandığı tez kapsamında ele alınmıştır. 
Çeşitli kurumlardan alınan veriler işlenerek alanın 1970- 2021 yılları arasında uğradığı fiziksel değişim saptanmıştır. Mekânsal algıdaki değişimin anlaşılabilmesi için, kıyı dolgusu öncesi mekânda yaşayan kullanıcılarla yapılan anket çalışması, görüşme ve mülakatlardan elde edilen veriler sayısallaştırılıp yorumlanmıştır. Kentin kara ulaşımını destekleme ve rekreasyon ihtiyacını karşılama gibi sebeplerle yapılan kıyı dolgusu, geçmişte burada yaşayan kullanıcıların mekânsal algısında büyük ölçüde değişimin yaşanmasına neden olmuştur. Alan dolgu öncesinde belli bir kesime hitap ederken, dolgu sonrasında çeşitli fonksiyonlara olanak sağlanarak daha çok ilgi grubunun kullanımına açılmıştır. Fakat bu işlevler sayfiye amaçlı kalıcı kullanıcılara değil ulaşım ve rekreasyon amaçlı, günlük ya da belirli saatlerde alanı kullanan kullanıcılara hitap etmektedir. Alandan daha fazla bireyin faydalanmasını sağlamanın olumlu yönleri olduğu gibi kıyının dolgu ile yapay bir hale getirilmesi ve ekolojik problemlere yol açması gibi olumsuz yönleri daha baskındır. Elde edilen bulgulara göre; aktivite çeşitliliğinin %24, güvenlik algısının %59 ve mekânsal algının ise %59 oranında olumsuz etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Dragos Hill and its shores were chosen as the research area as a place that have a unique structure with their natural beauties, location and settlement texture, and where a distinguished summer resort culture was experienced in the 1970s. The change in the spatial perception of the users is discussed on the ground of the end of the summer residence after the coastal landfill, which was giving identity to the place. The data obtained from various institutions were evaluated and physical changes, occurred between 1970 and 2021 were detected. In order to understand the change in spatial perception, surveys and interviews conducted with the former users. Meanwhile, the data obtained from the survey study was digitized and interpreted. The coastal landfill, which was built for reasons such as supporting the city's land transportation and meeting the recreation needs, caused a great change in the spatial perception of the former users. While the area appealed to a certain segment before the filling, it was opened to a variety of interest groups by providing various functions after the process. However, these functions do not appeal to permanent users for resort purposes, rather, it appeals to the users using the area for transportation and recreation purposes, daily or at certain times. While there are positive aspects of enabling more individuals to benefit from the area, negative aspects such as making the coast artificial with filling and causing ecological problems are more dominant. Findings reveal that overall impact of the filling negatively affected the rates of diversity of activities (24%), security perception (59%), and spatial perception (59%) of the former coastal users.