Firmalarda maliyet, gider ve karlılık analizi: Borsa İstanbul'da bir uygulama
Cost, expense and profitability analysis in companies: An application in Borsa İstanbul
Yazar: MUHAMMET BİLAL MENTEŞ
Danışman: DOÇ. DR. FARUK DAYI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal analiz = Financial analysis ; Firmalar = Firms ; Kar = Profit ; Karlılık = Profitability ; Maliyet = Cost ; Maliyet giderleri = Cost expenses

Özet:
Marketler tüketicilerin günlük hayatta en çok alışveriş yaptıkları iş yerleridir. Marketler sadece gıda ve temizlik ürünleri değil, manav, kasap, fırın ve züccaciye gibi farklı ürünlerin satıldığı alışveriş merkezlerine dönüşmüşlerdir. Tüketiciler ihtiyaçlarını karşılarken kaliteli ve uygun fiyatlı ürünleri satın almak isterler. Market işletmeleri ise düşük fiyattan ancak istenilen kara ve karlılığa ulaştıracak fiyat düzeyinden satış yaparlar. İndirimli zincir market işletmeleri sürekli indirim kampanyaları düzenleyerek müşterilerine daha uygun fiyattan satış yapmayı hedefleyerek satış hacimlerini ve karlılıklarını artırmak isterler. Bu çalışmanın bir amacı indirimli ürün satmanın marketlerin gelir, gider, maliyet ve karlılıklarını nasıl etkilediği incelemektir. Çalışmanın diğer amacı ise 2018 yılında marketlerin aniden yüksek oranda yaptıkları zamların marketlerin karlılıklarını nasıl etkilediğini incelemektir. Çalışmanın amaçları doğrultusunda Borsa İstanbul'da işlem gören 5 market işletmesinin 2016-2020 dönemi finansal tablo verilerinden yararlanılarak işletmelerin maliyetleri, giderleri ve karlılıkları finansal analiz yapılarak değerlendirilmektedir. Analiz sonuçları incelendiğinde market işletmelerinin varlıklarının ve satışlarının arttığı görülmektedir. Bazı market işletmelerinin ise dönem net zararının arttığından özkaynaklarının azaldığı tespit edilmektedir. Giderlerin arttığı ancak finansman giderlerinin beş yıllık dönemde daha yüksek oranda arttığı tespit edilmektedir.

Abstract:
Markets are the places where consumers shop the most in daily life. Market businesses have turned into shopping centers where not only food and cleaning products but also different products such as greengrocers, butchers, bakeries and glassware are sold. Consumers want to buy quality and affordable products while meeting their needs. Market businesses, on the other hand, sell at a low price but at the price level that will bring the desired profit and profitability. Discount chain market businesses want to increase their sales volume and profitability by constantly organizing discount campaigns, aiming to sell to their customers at a more affordable price. One aim of this study is to examine how selling discounted products affects the income, expenses, costs and profitability of the markets. The other purpose of the study is to examine how the high rate hikes made by the markets in 2018 affect the profitability of the markets. For the purposes of the study, the costs, expenses and profitability of the enterprises are evaluated by making financial analysis by using the financial statement data of the 5 market enterprises traded in Borsa Istanbul for the period of 2016-2020. When the analysis results are examined, it is seen that the assets and sales of the market enterprises have increased. It is determined that the equity of some market enterprises has decreased due to the increase in the net loss of the period. It is observed that the expenses have increased, but the financing expenses have increased at a higher rate in the five-year period.