Kamu harcamaları ve sosyo-ekonomik gelişmişlik ilişkisinin mekânsal analizi: Türkiye uygulaması
Spatial analysis of the relationship between public expenditures and socio-economic development: The case of Turkey
Yazar: GÜNER TUNCER
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ÇELEBİOĞLU
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Bölgesel eşitsizlik = Regional disparity ; Bölgesel farklılıklar = Regional differences ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Mekansal değerlendirme = Spatial evaluation ; Sosyal refah = Social welfare ; Sosyoekonomik gelişmişlik endeksi = Socioeconomic development indeks ; Terör = Terror ; Yakınsaklık = Convergence

Özet:
Sosyo-ekonomik gelişmişlik ülke içerisinde bölgelerarası farklılıklar gösterebilmektedir. Bu farklılıkları gidermek devletin asli görevlerinden birisidir. Bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik farklarını gidermek aynı zamanda toplumsal ihtiyaçları gidermeyle de eş değerdir. Sosyo-ekonomik gelişmişlik demografi, teknoloji, sağlık, eğitim, ekonomik kalkınma, mali kapasite, rekabetçi yapı ve yaşam kalitesi gibi parametreleri içermekte ve bu parametrelere ait veriler ile toplumsal ihtiyaçların neler olduğu ve ne ölçüde giderildiği hakkındaki bilgileri bölge düzeyinde verebilmektedir. 
Sosyo-ekonomik gelişmişliğin bölgelerarası farklılığının azaltılması, toplumsal ihtiyaçların giderilmesi anlamını taşıdığı için devlet bu gereksinimi giderirken kamu harcamaları aracını kullanabilmektedir. Türkiye?de bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi farklılıkları daralmakta mıdır? Kamu harcamaları bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıklarını gidermede nasıl bir etkiye sahiptir? Kamu harcamaları bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik farklılıklarını birbirine yakınlaştırabilmekte midir? Türkiye?de bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik ve kamu harcamalarının mekânsal eşitsizliği ne şekilde gerçekleşmektedir? Sıralanan bu hipotezler çerçevesinde Türkiye?de fonksiyonel sınıflandırmaya ayrılan kamu harcamalarının bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik farkını azaltıp azaltmadığını tespit etmek ve sosyo-ekonomik gelişmişlik ve kamu harcamalarının mekânsal dağılımını analiz etmek çalışmanın amacını oluşturmaktadır.Bu çalışmada yapılan analiz sonuçlarına göre Türkiye?de bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik seviyesi daralmamaktadır. Ayrıca yakınsama analizinde anlamlı çıkan sosyal güvenlik ve sosyal yardım hizmetleri sosyo-ekonomik gelişmişliği artırırken genel kamu hizmetleri ise düşürmektedir. Türkiye?de sosyo-ekonomik gelişmişliğin bölgesel eşitsizliğinin temel nedeni Türkiye?nin Doğu ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde yaşanan terör olgusudur. Bu sorunun çözülmesi durumunda bölgelerarası sosyo-ekonomik gelişmişlik farkı azalabilecek böylece ekonomik ve sosyal refah toplumun tüm kesimine ve ülkenin tüm bölgelerine yayılabilecektir.


Anahtar Kelimeler: Sosyo-ekonomik gelişmişlik, kamu harcamaları, sosyal refah, ekonomik refah, yakınsama analizi, ESDA, LISA, mekânsal otokorelasyon, mekânsal yayılma, bölgesel eşitsizlik, terör.

Abstract:
Socio-economic development may indicate interregional disparities domestically. Resolving disparities of interregional socio-economic development is one of the government roles and is equal to supply social needs as well. Socio-economic development includes parameters such as demography, technology, health, education, economic development, fiscal capacity, competitive structure and standard of living, and informs about what social needs are and what extent supply with data of these parameters in meso-level.Since resolving interregional disparities of socio-economic development is meant to supply social needs, government may use public expenditure as a tool when government supply social needs. Is narrowing the disparities of interregional socio-economic development in Turkey? How does the effect of public expenditures resolve disparities of interregional socio-economic development? How do public expenditures make convergence on disparities of interregional socio-economic development? How do regional disparities of socio-economic development and public expenditures take place in what way? Within the scope of these hypotheses, the aim of this study is to analyze functional classified public expenditures effect on interregional socio-economic development level difference whether increase or decrease, and to analyze spatial dispersion of socio-economic development and public expenditures in Turkey.According to the results, interregional socio-economic development level was not narrowed in Turkey. Moreover, services of social security and social aid increase socio-economic development whereas general public services decrease, which are statistically significant, in convergence analyze. Mainspring of regional disparity of socio-economic development in Turkey is the terror problem in Eastern and Southeastern Anatolia of Turkey. In the event of solving this problem, interregional socio-economic development level difference would have been decreased so that economic and social welfare would have been spread to all segments of society and all regions of country.

Keywords: Socio-economic development, public expenditures, social welfare, economic welfare, convergence analysis, ESDA, LISA, spatial autocorrelation, spatial spillover, regional disparity, terror.