Depreme maruz kalan ve kalmayan ergenlerin psikolojik sağlamlık ve davranış sorunları açısından karşılaştırılması
Comparison of earthquake exposed and non-exposed adolescents in terms of psychological resilience and behavioural problems
Yazar: SÜMEYRA YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM GÖZÜN KAHRAMAN
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, depreme maruz kalan ve kalmayan ergenleri psikolojik sağlamlık ve davranış sorunları açısından karşılaştırmaktır. Araştırmanın çalışma grubunu depreme maruz kalan 418 ve depreme maruz kalmayan 416 olmak üzere toplam 834 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında, Kişisel Bilgi Formu, Güçler ve Güçlükler Anketi, Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Revize Edilmiş Çocuk Olayın Etkisi Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde değişkenlerin normallik dağılımına göre t-Testi, iki faktörlü ANOVA ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda ergenlerin depreme maruz kalma durumlarına göre psikolojik sağlamlık puanlarında anlamlı bir farklılık olmadığı; ergenlerin davranış sorunları ve olaydan etkilenme puanlarında ise anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Depreme maruz kalan ergenlerin olaydan etkilenme puanları ile duygusal sorunlar alt boyutu ve toplam güçlük puanları arasında orta düzeyde, pozitif bir ilişki; DEHB, akran sorunları, davranış sorunları ve sosyal davranış puanları arasında ise düşük düzeyde, pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Uygulanan iki faktörlü ANOVA sonuçlarına göre ergenlerin psikolojik sağlamlık puanlarında depreme maruz kalma durumuna göre anlamlı bir fark bulunmazken, depreme maruz kalma durumuyla cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı ve akademik başarı değişkenlerinin de ergenlerin psikolojik sağlamlık puanlarında ortak etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür. Ayrıca ergenlerin davranış sorunları puanlarında depreme maruz kalma durumuna göre anlamlı bir farklılık bulunurken, depreme maruz kalma durumuyla cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş sayısı ve akademik başarı değişkenlerinin ise ergenlerin davranış sorunları puanlarında ortak etkisinin anlamlı olmadığı görülmüştür. Son olarak depreme maruz kalan ergenlerin olaydan etkilenme düzeyine göre psikolojik sağlamlık puanlarında anlamlı bir farklılık olmadığı görülürken davranış sorunlarıyla ilgili olarak sadece duygusal sorunlar alt boyutunda anlamlı bir farklılık olduğu, olaydan etkilenme düzeyi yüksek olanların duygusal sorunlar puanının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Depreme maruz kalmayan ergenlerde ise olaydan etkilenme düzeyine göre psikolojik sağlamlık toplam puanlarında, davranış sorunları toplam puanlarında ve duygusal sorunlar, DEHB, akran sorunları, davranış sorunları alt boyutlarında anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Olaydan etkilenme düzeyi yüksek olan ergenlerin olaydan etkilenme düzeyi düşük olan ergenlere göre psikolojik sağlamlık puanlarının daha düşük, davranış sorunları puanlarının ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Şiddetli deprem bölgeleri sınıfı içerisinde bulunan ülkemizde gelişimin en kritik süreçlerinden biri olan ergenlik döneminde depreme maruz kalan çocukların duygu ve davranış sorunlarını önlemeye ve iyileştirmeye yönelik etkili müdahalelerin planlanması ve uygulanması önemlidir.

Abstract:
The aim of this study is to compare adolescents exposed to earthquake and not exposed to earthquake in terms of psychological resilience and behavioural problems. The study group consisted of a total of 834 secondary school students, 418 adolescents exposed to earthquake and 416 adolescents not exposed to earthquake. Personal Information Form, Strengths and Difficulties Questionnaire, Child and Youth Psychological Resilience Scale, Children's Revised Event Impact Scale were used to collect the datas. In the analysis of the data, t-Test, Two-Way ANOVA and Pearson Correlation analysis were used according to the normality distribution of the variables. According to the results of the research, it was seen that the psychological resilience scores of the children did not show a significant difference according to their exposure to earthquake, while there was a significant difference in behavioural problems and being affected by the event scores according to their exposure to earthquake. It was found that there was a moderate, positive relationship between the scores of adolescents exposed to the earthquake and the emotional problems sub-dimension and total difficulty scores, and a low, positive relationship between ADHD, peer problems, behavioural problems and social behaviour scores. According to the results of the two-factor ANOVA, there was no significant difference in the psychological resilience scores of adolescents according to the exposure to earthquake, while the common effect of the variables of gender, grade level, number of siblings and academic achievement with the exposure to earthquake was not significant in the psychological resilience scores of adolescents. In addition, while there was a significant difference in the behavioural problems scores of adolescents according to exposure to earthquake, the joint effect of exposure to earthquake and gender, grade level, number of siblings and academic achievement variables on the behavioural problems scores of adolescents was not significant. Finally, while there was no significant difference in the psychological resilience scores of the adolescents exposed to the earthquake according to the level of being affected by the event, it was determined that there was a significant difference only in the emotional problems sub-dimension regarding behavioural problems, and the emotional problems score of those who were highly affected by the event was higher. In adolescents who were not exposed to the earthquake, there were significant differences in total psychological resilience scores, behavioural problems total scores and emotional problems, ADHD, peer problems and behavioural problems sub-dimensions according to the level of being affected by the event. It was determined that adolescents with high level of exposure to the event had lower psychological resilience scores, higher behavioural problems scores than adolescents with low level of exposure to the event. In our country, which is in the class of severe earthquake zones, it is important to plan and implement effective interventions to prevent and improve the emotional and behavioural problems of children exposed to earthquakes during adolescence, one of the most critical processes of development.