Mimari proje üretim süreci belge ve içerik yönetiminde enformasyon teknolojileri kullanımı
Application on information technology to documnet and content management of the construction project delivery process
Yazar: GÜLŞAH SÜREL ERDEM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN YAMAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Dokümantasyon ve Enformasyon = Documentation and Information ; Mimarlık = Architecture
Dizin: Belge yönetimi = Document management ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Elektronik belge yönetimi = Electronic records management ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Son yıllarda tüm kurum ve kuruluşlar gibi mimari bürolar da belge ve içerik yönetiminde enformasyon teknolojilerini daha yoğun olarak kullanmaya başlamışlardır. Araştırmacıların ilgisini uzun yıllardır çeken enformasyon teknolojilerinin uygulamada kullanılması, görevleri destekleyici ve kararlarda yol gösterici araçlarla donatma fikrinden ortaya çıkmıştır. Böylece bu teknolojileri kullananlar etki alanlarındaki süreçleri daha iyi planlayacak, yürütecek ve kontrol edeceklerdir. Mimari büroların da bu görevleri etkin bir şekilde yerine getirebilmeleri için bu alanda doğru, zamanında ve tutarlı enformasyonlara ihtiyaçları bulunmaktadır. Bu enformasyonlar çok çeşitli yollardan gelmektedir. Özellikle mimari bürolar için hazırlanmış yazılımlar ve programlar yeni kararlar ve uygulamalar için son derece yararlıdır.1990'ların başından beri enformasyon sistemlerinin etkinliğini araştıran çalışmalar yapılagelmektedir. Araştırmaların kimi enformasyon teknolojisinin olmazsa olmaz olduğunu ve mutlaka kullanılması gerekliliğini savunurken, kimileri de bunların kullanılmasının düşünüldüğü kadar yeterli katkıyı sağlayamadığı iddiasındadır. Çalışma tarafsız bir şekilde enformasyon teknolojilerinin özelliklerinin farklı açılardan incelenmesi, mimari bürolar için gerekli olan ve katkı sağlayan teknoloji ürünlerinin tanınması ile enformasyon akışının özelliklerinin belirlenmesi, belge ve içerik yönetiminde enformasyon teknolojilerinin yeri ve enformasyon teknolojilerinden beklentilerin ortaya konulması yönünde olacaktır.Mimari bürolarda enformasyon teknolojilerinin kullanılmasının en önemli amaçlarından biri, yapı üretim aşamalarında var olan işlemler için çözümleri kolaylaştırmayı sağlamaktır. Ancak bu işlemlerin faaliyet alanları ve işleri yapacak kişi ve ekiplerin yoğunluğu ve karmaşıklığı nedeniyle standart çözümlerin geçerliliği tartışılmaktadır. Her bir aşamanın kendine has özelliği, enformasyon ihtiyacı, enformasyonu yorumlarken kullandığı yöntem ve teknikler farklı olmaktadır. Bu açıdan bakarsak, ideal bir enformasyon sistemini oluşturmak oldukça zordur. Bu konudaki en önemli yaklaşımlardan biri, genel yaklaşımlar çerçevesinde her bir aşamaya uyarlanabilecek çözümlerin oluşturulabilmesidir.Enformasyon teknolojilerini üretenler ise, bu sorunu sistemin ekonomikliği açısından ele alarak olabildiğince standart çözümlere yönelmişlerdir. Bu çalışmada, mimari büroların gereksinim ve istekleri belirlenerek, onlara uygun enformasyon teknolojisi araçlarının olup olmadığı araştırılmaya çalışılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda enformasyon sistemlerinden beklenen katkılar ortaya konmaya çalışılacaktır.Çalışma temel olarak beş aşamalı bir süreç olarak tasarlanmıştır. İlk aşamada problemin tanımı ve araştırma soruları ile literatür özeti yapılmış, ikinci bölümde ise yapı üretim süreci, mimari proje üretim süreci ve bu süreç içinde gereksinim duyulan bilgi, belge ve içeriğin neler olduğu incelenmeye çalışılmıştır. Bu sürecin her bir aşamasının girdi ve çıktıları, bu aşamalarda kullanılan yazılı belgeler, onay belgeleri ve gereksinim duyulan bilginin ne olduğu üzerinde durulmuştur.Üçüncü bölümde, teknoloji ve enformasyon teknolojilerinin tanımı yapılmış, veri, bilgi ve enformasyon kavramlarına açıklık getirilerek farklı bakış açılarından bu kavramlar incelenmiştir. Mimari bürolarda enformasyon sisteminin altyapısı oluşturulurken dikkat edilmesi gereken faktörler incelenmiştir. Enformasyon sistemlerine yönelik bu temel kavramlar açıklandıktan sonra, destekleyici farklı enformasyon sistemleri ve bu sistemlerin tarihsel süreç içindeki gelişimi incelenmiştir. Belge ve içerik yönetiminin içerisinde yer alan faktörler ve bunların yönetiminde enformasyon sistemlerinin tasarımı ve kullanımı aşamalarındaki katkılarına odaklanılmıştır.Dördüncü bölümde ise, mimari proje üretimi açısından belge ve içerik yönetiminde enformasyon teknolojilerinin yeri üzerinde durulmuştur. Günümüzde hangi enformasyon teknolojisi uygulamalarının mimari proje üretimi sürecinde hangi aşamada, ne tür çözümler sunduğu konusu üzerinde durulmuştur.Beşinci ve son bölümde ise enformasyon teknolojisi uygulamalarının mimari bürolarda farkındalığı ve kullanımı konusunda yapılan bir alan araştırmasının bulgularına yer verilmiştir. Araştırmanın yöntemi, araştırma kapsamı, hipotezler ve analizlere yer verilerek, araştırmanın bulguları değerlendirilmiştir. Bu bölümde ayrıca araştırmadan elde edilen sonuçlar farklı yaklaşımlara göre değerlendirilerek, bulgulardaki benzerlikler ve farklılıklar aranmıştır. Bu farklılıklar doğrultusunda oluşacak grupların enformasyon gereksinimleri, enformasyon teknolojisi uygulamalarını ne şekilde kullandıkları ile ilgili bulgular da incelenmiştir. .

Abstract:
Recently, architecture firms, as every other corporation and foundation, have started to use information technologies for document and content management profoundly. The applications of information technologies, which have been an attraction to researchers for long years, have erected from the idea of equipping the tasks with supportive and guiding tools. As a result of this, the users of these technologies would plan, perform and control their processes better. In order to establish these tasks efficiently, architecture firms also need right, in time and consistent information on this field. Software that are particularly designed for architecture firms are highly beneficial for new decisions and applications.Studies researching the efficiency of information systems have been continuing since the beginning of 1990s. While some of the researches argue that the information technology is irreplaceable, some other researches claim that using information technologies doesn?t contribute as expected. This study will aim to objectively inspect the characteristics of information technologies from different perspectives, introduce the necessary and contributive software for architecture firms, state the characteristics of information flow, and define the significance of information technologies for document and content management and prospects from information technologies.One of the major goals of using information technologies in architecture firms is to simplify the solutions for phases of building production process. Nevertheless, standard solutions? validity is controversial because of the process phases? different proceeding fields and the density and complexity of the teams which are achieving these phases. The characteristics, need of information, methods and techniques used to explicate the information of each phase are differentiating. From this perspective, it is highly difficult to generate the ideal information system. One of the most important approaches about the topic is to generate solutions that can be applied to each phase within general boundaries.On the other hand, producers of information technologies, handling the problem from the economical perspective, are heading towards rather standard solutions. In this study, it is searched whether there are appropriate information technology tools for architecture firms by stating their needs and demands. In the light of these outcomes, expected contributes from information systems will be exposed.Basically, this study is designed as a five phase process. In the first phase, the problem is defined and research questions and a literature summary is generated, in the second phase, building construction process, project delivery process and the information, documents and contents needed during this process is inspected. The inputs and outputs of each phase, printed documents that are used during these phases, approval documents and information that is needed are specified.In the third phase, technology and information technology are defined, data, knowledge and information concepts are clarified and inspected from different perspectives. Factors that have to be taken into consideration during the foundation of information systems generation in architecture firms are examined. After these essential concepts about information systems are explained, other supportive information systems and these systems? historical development are inspected. This phase focuses on the aspects of document and content management and the benefits of these aspects during the design and use of information systems.In the fourth phase, the significance of information technologies for document and content management during the architectural project delivery process is mentioned. It is emphasized that which information technologies applications are suitable for which tasks in the architectural project delivery process and what kind of solutions they are offering.In the fifth and last phase, a field research?s results about the use and awareness of information technology applications in architecture firms are given. Encapsulating the method and content of the research, hypothesizes and analyses, the results of the research are evaluated. In this phase, the results gained from the field research are evaluated from different perspectives so that the resemblances and differences between the results are stated. The information needs of separate groups that evolved according to these differences and results about their ways of using information technology applications are inspected.