Türkiye'de kadınlara yönelik sosyal yardımları ataerkil pazarlık üzerinden incelemek: Dul kadın maaşı
Questioning social assistance for women on bargain patriarchal in Turkey: Widow woman salary
Yazar: BÜŞRA BAYRAM
Danışman: PROF. DR. SONGÜL SALLAN GÜL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ataerkil = Patriarchal ; Devlet yardımı = State aid ; Dulluk = Widowhood ; Kadınlar = Women ; Maaş = Wage ; Sosyal yardım = Social assistance ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
Türkiye'de 2012 yılından itbaren sosyal yardımlar kapsamında dul kadınlara yönelik olarak "Eşi Vefat Etmiş Kadınlara Yönelik Düzenli Nakdi Yardım Programı" adı altında bir program yürütülmektedir. Halk arasında Dul Kadın Maaşı olarak da adlandırılan bu program, devletin kadınların medeni statüleri temelinde sınıflandırdığı ve bu kimlik üzerinden sosyal yardımın koşullarını belirlediği bir programdır. Program eşi vefat etmiş, sosyal güvenceleri ve gelirleri olmayan yoksul dul kadınlara düzenli gelir transfer etmeyi taahhüt etmektedir. Ancak bu programın toplumsal cinsiyet bağlamı oldukça sorunludur. Kamusal bir sosyal yardım programı olarak devletin, kadınların yoksul ve dul olma kimliğinin devamlılığı üzerinden yürütülen bir gelir programıdır. Eril devletin dul olma kimliği üzerinden kadınlarla yaptığı bir pazarlık alanıdır. Hem devlet, hem de kadınlar için ataerkil pazarlık koşulları kadınların medeni durumlarının yanında geleneksel değerler ve rollerle de yeniden üretilmektedir. Bu çalışmada devletle dul kadınlar arasındaki ataerkil pazarlıklar alanı ve belirleyici değişkenler ele alınmaktadır. Saha süreci yoksul dul kadınların en yoğun olduğu ve kadın kimliğinin evlilik ve geleneksel cinsiyet rolleri üzerinden kurulduğu Doğu Anadolu Bölgesi'nin Elazığ ilinde 2017 yılında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada düzenli nakit desteğinden yararlanan kadınlara zincirleme örneklem yoluyla ulaşılmış, nitel araştırma yöntemi temel alınarak, derinlemesine görüşme tekniği ile 14 dul kadınla görüşülmüştür. 
	Ataerkil toplumsal yapıda kadın kimliğini annelik ve bakım sorumluluklarıyla öğrenen, eğitim olanaklarına yeterince erişemeyen ve istihdam faaliyetlerine ise, sınırlı olarak katılabilen kadınlar, ailelerine, yoksul erkek eşlerine bağlı ve bağımlı bir hayat yaşarlar. Dul kadınlar için evi geçindiren erkek eşin vefatı evin gelirsiz kalması ve yoksulluğun derinleşmesi demektir. Eşin ölümü dul kadınları yeni gelir arayışına yöneltir. Bu süreçte enformel ve formel yardımlar, özellikle kamusal sosyal yardımlar yaşamın idamesinde hayati rol oynar. Ülkemizde son altı yıldır uygulanan dul kadın maaşı uygulaması süreçte erkek eşin evi geçindiren rolünün devlete, gelir programına devri olarak görülmektedir. Düzenli nakit desteği gibi sosyal yardımların koşullu olması ve dulluk kimliğinin sürekliliğe bağlanması, kadınlar arasında hiyerarşik kadın kimliklerinin oluşmasına neden olmaktadır. Ataerkil devlet düzenlemeleri dul kadınları, namus ve çevre baskısı üzerinden denetim ve kontrol ilişkisinde de tabi tutmaktadır. Programdan yararlanan dul kadınlar için kadınların medeni kimliklerinin yarattığı hiyerarşide yaş da önemli bir değişken haline gelmektedir. Genç dul kadınlar için namus olgusu ataerkil pazarlığı yeniden üretmektedir. Erkek eşin ölümüyle artan kadınların ev içi sorumlulukları ve çifte ebeveyn rolü, kadınların devletle olan ataerkil pazarlığında rızanın önemli işlevsel aracı haline dönüşmektedir.

Abstract:
Since 2012, I program has been carried out for widowed woman under the name of "Regular Cash Assistance For Widowed Woman". This program also known as Widow salary, is a program in which the state classifies woman on the basis of civil statues and determines the conditions of social assistance through this identity. The program is committed to regular transfer income to poor widowed women who doesn't have salary and insurance. However, the gender context of this program is quite problematic. As a public welfare program the state is an income program that runs on the status of being a poor and widowed person. It is an area of bargaining of patriarchal system with the woman through the state of being a widow. Patriarchal bargaining conditions board for the state and for woman and reproduce with traditional values and roles as well as marital status of woman. In this study, negatiations are handled between patriarchal government and widow women besides degerminer variables. The fieldwork was carried out in 2017 in Elazığ of the Eastern Anatolian region, where poor widowed women densely populated and women identity is build on marriage and traditional gender roles. In this study, qualitative research method is based on interviews with 14 widowed women who take Regular Cash Assisttance and they have been reached  through chained sampling. 
	In patriarchal social structure females who can not acces the educational opportunities and have limited employment activities, thus they live a life dependent on their poor men's and families. Women learn their identites through maternity and care responsibilities. For widowed women, death of husband who survives the house means that the house does not have an income and that the poverty deepens. The death of a husband leads widowed women to seek new sources of income. In this process, informal and formal assistance, plays a vital role in the maintenance of life. In the past six years, widowed women's wage application in out country has been seen as a transfer of husband's role to state. Social benefits such as regular cash supports is conditional and linking to the continuity of the identity of the widow leads to the formation of hierarchical women identities. Patriarchal state regulations keep widowed in control through honor and pressure of neighborhood. The age of the hierarchy created by the civilized identities of women is also an important variable for widows who benefit from the program. For young widowed women, honorability reproduces patriarchal bargaining. Domestic responsibilities and double parental role of women, wich are increasing in mortality become the most important functional tool of state in the patriarchal bargaining with women.