Öğrencilerin okuma motivasyonları ile okuma tutum ve alışkanlıkları arasındaki ilişki
The relationship between students' reading motivations and reading attitudes and habits
Yazar: ÜMMÜHAN GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR YAVUZ
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Motivasyon = Motivation ; Okuma = Reading ; Okuma alışkanlığı = Reading habit ; Okuma becerileri = Reading skills ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Tutumlar = Attitudes ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Ölçekler = Scales ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bireyler, iletişimlerini gerçekleştirebilmek için çeşitli yöntemlere başvururlar. Bu
yöntemler içerisinde şekiller ve semboller de bulunmaktadır. Sembollere yüklenen anlamlar
sonucunda yazı ve okuma oluşmuştur. İnsanlara verilmiş olan 4 temel dil becerilerinden biri
olan okuma, ancak belli bir eğitim sonucunda edinilebilir. Edinilen okuma becerisinin
sürekliliğinin sağlanması ise olumlu bir içsel ve dışsal motivasyona; okuma faaliyetine ve
okuma kitaplarına yönelik olumlu bir tutumun geliştirilmesine bağlıdır. Okumaya yönelik
olumlu motivasyon ve olumlu tutum sonucunda birey tarafından eylem, zamanla süreklilik
kazanır ve alışkanlık haline getirilmiş olur. Okuma motivasyonu ve okuma tutum ve
alışkanlığı küçük yaşlardan itibaren kazanılması gerekilen bir yetidir. Bu süreçte de
ebeveynlerin, öğretmenlerin, arkadaş çevresinin ve okul yaşamının etkisi büyüktür. Bu
araştırmayla da ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonları ile okuma tutum ve
alışkanlıkları arasındaki ilişki durumunu çeşitli değişkenleri de dikkate alarak belirleyebilmek
amaçlanmıştır.
Araştırma, nicel yaklaşımda ilişkisel tarama modelinde bir tarama araştırmasıdır.
Araştırmada uygun olan genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır.
Araştırma verilerini toplamak için tabakalı seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 5, 6, 7
ve 8. sınıf düzeyindeki 1347 ortaokul öğrencisine Kişisel Bilgi Formu, Okuma Motivasyonu
Ölçeği ve Okumaya Yönelik Tutum ve Alışkanlık Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizi
sürecinde değişken olarak öğrencilerin cinsiyet, sınıf, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi,
okul öncesi eğitimi alma, kardeş sayısı, günlük kitap okuma, günlük kitap okuma süresi,
günlük bilgisayar, tablet vb. kullanma süresi, günlük televizyon izleme süresi, evde kitaplık
olması durumu ve günlük sokakta oynama süresi kullanılmıştır. Verilerin analizinde bir paket
programda yararlanılmıştır. Her bir ölçeğe normallik testi uygulanmış ve verilen cevaplar
normal dağılım gösterdiği için parametrik olan t testi ve ANOVA testlerinden uygun olanı
seçilerek veriler analiz edilmiştir. Anova analizinde Levene testi sonucu homojen olan gruplar
için anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemede Scheffe; homojen
olmayan gruplar için ise Games Howell testinden yararlanılmıştır. Ayrıca iki ölçeğin ve ölçek
alt boyutlarının birbiriyle ilişki düzeyini analiz etmek için korelasyon analizi
gerçekleştirilmiştir. Ayrıca öğrencilerin okuma motivasyonları ile okumaya yönelik tutum ve
alışkanlıkları arasındaki yordayıcılık ilişkisinin tespitinde basit doğrusal regresyon
analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen veriler tablolaştırılmış
ve alan yazından hareketle yorumlanarak çeşitli öneriler getirilmiştir.
Analizler sonucunda öğrencilerin okuma motivasyonlarının ve okuma tutum ve
alışkanlıklarının cinsiyet, sınıf, baba eğitim düzeyi, okul öncesi eğitimi alma, kardeş sayısı,
günlük kitap okuma, günlük kitap okuma süresi, günlük bilgisayar, tablet vb. kullanma süresi,
günlük televizyon izleme süresi, evde kitaplık olması durumu ve günlük sokakta oynama
süresi değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Anne eğitim düzeyi
değişkeninde ise Okuma Motivasyonu Ölçeği'nde anlamlı farklılığa ulaşılamamıştır.
Korelasyon analizi sonucunda ise ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonları ile okuma
tutum ve alışkanlıkları arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür.
Ayrıca öğrencilerin okuma motivasyonu düzeyinin okumaya yönelik tutum ve alışkanlığın
anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Individuals use various methods to communicate. These methods include shapes and symbols. As a result of the meanings attributed to the symbols, writing and reading occurred. Reading, which is one of the 4 basic language skills given to people, can only be obtained as a result of a certain education. Ensuring the continuity of the reading skill gained a positive internal and external motivation; It depends on the development of a positive attitude towards reading activity and reading books. As a result of the positive motivation and positive attitude towards reading, the action gains continuity and becomes a habit by the individual. Reading motivation and reading attitude and habit is an ability to be gained from a young age. In this process, the impact of parents, teachers, friends and school life is great. With this study, it was aimed to determine the relationship between middle school students' reading motivations and reading attitudes and habits by considering various variables. 
The research is a survey research in relational screening model in quantitative approach. Relational screening model, one of the general screening models, was used in the study. Personal Information Form, Reading Motivation Scale, and Reading Attitude and Habit Scale were applied to 1347 secondary school students at the 5th, 6th, 7th and 8th grades determined by stratified random sampling method to collect research data. The variables of the analysis of the data are gender, class, mother education level, father education level, pre-school education, number of siblings, daily book reading, daily book reading time, daily computer, tablet and similar usage time, daily television viewing time, at home availability of a library and daily street playing time was used. A package program was used in the analysis of the data. The normality test was applied to each scale and since the responses showed normal distribution, the data were analyzed by selecting the appropriate t-test and ANOVA tests, which are parametric. In the analysis of Anova, Scheffe determined in which groups the significant difference was found for the homogenous groups as a result of Levene test; The Games Howell test was used for non-homogeneous groups. In addition, correlation analysis was carried out to analyze the relationship between the two scales and the sub-dimensions of the scale. In addition, simple linear regression analysis was used to determine the relationship between students' reading motivations and reading attitudes and habits. The data obtained as a result of the analyzes were tabulated and various suggestions were made by interpreting from the literature.
As a result of the analysis, the reading motivation and reading attitudes and habits of the students, gender, class, father education level, pre-school education, number of siblings, daily book reading, daily book reading time, daily computer, tablet and similar usage time, daily television watching time, at home There were significant differences between the availability of a library and the daily street playing time variables. In the mother education level variable, no significant difference was found in the Reading Motivation Scale. As a result of the correlation analysis, it was observed that there was a positive and moderate relationship between middle school students' reading motivations and reading attitudes and habits. In addition, it was determined that the level of reading motivation of students was a significant predictor of attitude and habit towards reading.