Diyarbakır ilinde radyoloji çalışanlarının radyasyondan korunma durumları ve sağlık yakınmaları
Radiation prevention and health complaints of radiology staff in Diyarbakir
Yazar: REŞAT AVCI
Danışman: DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZÇIRPICI
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Diyarbakır = Diyarbakır ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyasyon-iyonizan = Radiation-ionizing ; Radyoloji = Radiology ; Radyoloji = Radiology ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sağlık personeli = Health personnel ; Yardımcı sağlık personeli = Allied health personnel

Özet:
Radyasyona en fazla maruz kalan kişiler olan radyoloji çalışanlarının, radyasyonun biyolojik olarak meydana getireceği olumsuz etkilerden somatik veya genetik olarak etkilenme olasılıkları genel toplumdan daha yüksek beklenmektedir. Bu çalışmada radyoloji birimi çalışanlarının sağlık durumlarının araştırılması, mevcut hastalık ve sağlık şikayetlerinin ortaya konulması, koruyucu önlem alışkanlıklarının belirlenmesi ve eğitim materyali aracılığı ile radyasyondan korunma yöntemleri hakkında bilgi verilmesi amaçlandı. Tanımlayıcı özellikte olan bu çalışma için Gaziantep Üniversitesi Etik Kurulundan 19/11/2013-404 karar no' lu etik kurul onayı alındı. Diyarbakır İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği'ne bağlı hastanelerde mevcut olarak çalışan toplam 250 radyoloji çalışanından, araştırmaya katılmayı kabul eden 220 kişiye sözlü onayları alınarak, halen çalıştıkları sağlık kuruluşunda yüz yüze görüşme tekniğiyle soru kağıdı uygulandı. Evrene ulaşım hızı %88 olarak gerçekleşti. Radyasyondan korunma yöntemleri ile ilgili bir eğitim materyali hazırlanarak soru kağıdı uygulaması sonrası radyasyondan korunma yöntemleri hakkında bilgi verildi. Radyoloji çalışanlarının, radyasyondan koruma araçlarından en fazla % 66,8 ile kurşun önlük ve % 65,5 ile kurşun paravanı kullandığı belirlendi. Radyoloji biriminde çalışan ve mesleki olarak radyoloji eğitimi almamış sağlık personellerinin radyasyondan korunma eğitimi alma durumlarının anlamlı düzeyde düşük olduğu görüldü (P=0,000). Radyoloji çalışanlarında en çok görülen sağlık yakınmaları % 75,9 ile yorgunluk ve % 72,7 ile halsizlikti. Kendi beyanlarına göre anemi % 24,5 ve migren % 22,3 ile en çok görülen hastalıklar olarak belirlendi. Ayrıca çalışmaya katılan iki radyoloji çalışanında kanser (% 0,9), üç radyoloji çalışanında ise infertilite (% 1,4) olduğu görüldü. Araştırmaya katılan kadınların %19,6'sıın en az bir kere istemsiz düşük, % 5,9'unun en az bir kere ölü doğum yaptığı görüldü. Araştırma sonuçlarına göre radyoloji çalışanlarının gebelik komplikasyonu yaşama ve düşük yapma oranının, genel topluma göre fazla olduğu ve mesleki olarak radyoloji eğitimi almamış olan çalışanların radyasyondan korunma eğitimlerinin eksik olduğu belirlendiğinden, özellikle doğurganlık çağındaki radyoloji çalışanlarının radyasyondan korunma konusunda uyarılması gerektiği düşünülmektedir. Radyoloji birimlerinde ergonomik olarak daha rahat çalışılabilecek şartların oluşturulmasının ve hizmet içi eğitim kapsamında hastane eğitim birimleri tarafından çalışanlara radyasyon güvenliği konusunda belirli aralıklarla eğitimin tekrarlanmasının yararlı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Radiology workers who are mostly exposed to radiation, are more highly expected to be somatically or genetically affected by the negative effects caused by radiation in biological ways rather than a general society. In this paper, it was aimed to research health situations of workers in the radiology unit, reveal their current illnesses and health complaints, determine their protective measure habits and inform them about the protection methods from radiation via the training materials. The descriptive study was confirmed with the ethical decision approval numbered 19/11/2013-404 by the Board of Ethics in Gaziantep University. In the hospitals depending on the Secretary General of Public Hospitals Association in the Province Diyarbakır, of total 250 radiology persons currently working, 220 persons accepted to participate in the research, they were performed face to face interview techniques and question papers in the health institutions they have been still working after taking their consent verbally. The journey speed to the universe was 88%. By preparing training materials related with the protection methods from radiation, information was given about the protection methods from radiation after the application of question papers. The radiology workers were determined to use a lead apron with 66,8% and a lead screen with 65,5 among the protection tools from radiation at most. The health staff working in the radiology unit and not having professional radiology trainings were significantly found to be lower in their situations for having education about the protection from radiation (P=0,000). Mostly observed health complaints in the radiology workers were tiredness with the rate of 75,% and weakness with the rate of 72,7%. In accordance with their explanations, anemia of 24,5% and migraine of 22,3% were mostly observed diseases. Also, cancer in two radiology workers (0,9%) participating in the study and infertility in three radiology workers (1,4%) were observed. From the female participants, 19,6% had an involuntary abortion at least, 5,9% had a dead birth at least. According to the study results, the radiology workers especially in the child-bearing age must be warned to be protected from radiation, since the rate for experiencing pregnancy complications and having abortions in the radiology workers is more than the general society, and the workers not having professional education about radiology are not capable of the protection trainings from radiation. Creating conditions to work at the radiology units in more relaxed ways ergonomically and repeating the trainings about radiation safety to the workers in certain intervals by the hospital training units within the in-service trainings are considered to be useful.