Yerçekimi ile zenginleştirme ekipmanlarında tane boyunun etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of particle size in gravity concentration equipment
Yazar: DAMLA İZERDEM
Danışman: PROF. DR. ŞEVKET LEVENT ERGÜN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining

Özet:
Bu tez çalışmasında, yerçekimi ile zenginleştirme ekipmanlarının tane boyuna bağlı ayrım performanslarının belirlenmesinin yanı sıra, iri ve ince tanelerinin ayrım mekanizmalarının ortaya konması amaçlanmıştır.
Deneysel çalışmalarda, kuvars-manyetit yapay karışımları kullanılarak spiral zenginleştirici, sallantılı masa, Falcon zenginleştirici ve MGS (Multi-Gravity Separator) ile testler yapılmıştır. Ayrıca krom zenginleştirme tesisinde, spiralle zenginleştirme devresinde yapılan örnekleme çalışmaları ile elde edilen veriler de kullanılmıştır.
Zenginleştirme deneylerinde; besleme, atık ve konsantreden alınan örnekler elenmiş, boyut fraksiyonlarına kimyasal analiz yapılmış ve tane boyu bazında verim, ayrım performansı (separation efficiency), tenör ve tenör yükseltgeme oranları belirlenmiştir.
Çalışmalar sonucunda, tane boyuna bağlı ayrım performansı değerlerinin her koşulda tane boyu arttıkça belli bir tane boyuna kadar arttığı, en yüksek ayrım performansına ulaştığı noktadan sonra ise tane boyu irileştikçe ayrım performansının düştüğü belirlenmiştir. Tane boyu bazında ortalama ayrım performansları değerlendirildiğinde; sallantılı masalarda %95'e ulaşılırken, spiral zenginleştiricilerle yapılan çalışmalarda %78 ve Falcon zenginleştiricisinde yapılan çalışmalarda %48 ayrım performansı değerleri elde edilmiştir. -150+38 μm fraksiyonu ile yapılan MGS testlerinde ise düşük değerler elde edilmiştir. Tane boyu ayırım performansı ilişkisi ikinci dereceden bir polinomla açıklanabilmektedir.
Tane boyuyla ayırım performansının arttığı bölgede, tanelerin çökelme hızlarıyla doğrusal bir ilişki gözlenirken, daha iri boyda çökelme hızı artmasına karşın performanssa görülen düşüşün, tanenin yoğunluğu ile doğru orantılı olup tanenin çapının karesiyle artan Bagnold dağıtıcı kuvvetlerinin etkisiyle açıklanabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
In this thesis, it was aimed to determine the separation efficiencies of gravity concentration equipment and to reveal the concentration behavior of particles by investigating the separation mechanisms of coarse and fine sizes.
With this purpose, shaking tables, spiral concentrators, Falcon concentrator and MGS (Multi-gravity separator) were tested by using artificial feed, consisted of magnetite and quartz mixture. Sampling data, obtained from a chromite concentration plant using spiral concentrators, was also used in the results.
In the experimental studies, samples taken from feed, concentrate and tailings were sieved, grades of the size fractions were analyzed and recoveries, separation efficiencies, grades and grade ratios were evaluated on size basis.
As a result of the studies, it was observed that, in every condition, the separation efficiencies, due to particle sizes, increased as the particle size increased up to a certain point. After the maximum separation efficiency was obtained, the separation efficiency decreased as the particle size increased. In the evaluation of the average size-by-size separation efficiencies, maximum values were obtained as 95% in shaking tables, 78% in spiral concentrators and 48% in Falcon concentrator. Low concentration results was obtained in MGS tests with -150+38 μm feed material. Relations between the particle sizes and the separation efficiencies can be explained by quadratic polynomials.
In the region where the separation efficiencies increased due to the particle sizes, linear relations were observed between the settling rates of the particles and their separation efficiencies. Decreases in the separation efficiencies of the coarse particles, though, could be explained by Bagnold forces, which are directly proportional to the specific gravities of the particles and increase with the square of the particles' diameter.