Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarındaki paradigmaların incelenmesi
Investigation of the paradigms in chemistry curriculum since the foundation of Turkish Republic
Yazar: ERDİ ALTUN
Danışman: PROF. DR. ŞENOL ALPAT ; PROF. DR. KURTUL GÜLENÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Eğitim tarihi = Educational history ; Kimya dersi = Chemistry lesson ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimya öğretimi = Chemistry teaching ; Paradigma = Paradigm ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarının öğelerinde ve öğretim programlarının uygulama aracı olan kimya ders kitaplarında yer alan paradigmaların ortaya konulmasının amaçlandığı bu tez çalışmasında, öncelikle Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze kadar geçen tarihsel süreçte yer alan hükümet programları, kalkınma planları, yabancı eğitimcilerin yayımladıkları raporlar ve Millî Eğitim Şûraları incelenmiş, Türk Eğitim Sistemi'nin geçirdiği değişimler ve dayandığı felsefi temeller ortaya konulmuştur. Çalışmada 1923 yılından günümüze kadar geçen süreçte yayımlanan 1924, 1934, 1938, 1952, 1954, 1957, 1960, 1970, 1971, 1973, 1985, 1992, 1997, 2007 ve 2013 yılı Ortaöğretim Kimya Dersi Öğretim Programları dönemlere ayrılarak amaç, içerik, eğitim durumları ve sınama durumları bakımından incelenmiş, programların öğelerinde yer alan paradigmalara yönelik detaylı analizler yapılmıştır.
Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Tez çalışmasında kullanılan verilere, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millî Eğitim Bakanlığı ve Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı internet siteleri ve arşivleri, Millî Kütüphane, sahaflar ve yayınevleri aracılığıyla ulaşılan hükümet programları, Devlet Planlama Teşkilatı planları, TTKB kurul raporları, yönetmelikler vb. kamu dokümanları ile tez çalışması konusuna ilişkin kitap, dergi, tez, makale ve tebliğler gibi basılı ve dijital bilimsel kaynaklardan ulaşılmıştır. 
Tez çalışması sonucunda, ortaöğretim kimya dersi öğretim programlarının amaçlarının dayandırıldığı eğitim felsefelerinde, programların içerik düzenleme yaklaşımları ile eğitim ve sınama durumu öğelerinde paradigma değişimleri olduğu görülmüş, gerekçeleriyle ortaya konulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Kimya dersi, öğretim programı, paradigma.

Abstract:
In this thesis study, which aims to exhibit the paradigms in the elements of the secondary education chemistry curriculum and in the chemistry textbooks, which are the application tools of the curriculum, primarily, the government programs, development plans, reports published by foreign educators and The National Education Councils have been examined, the changes that the Turkish Education System has undergone and the philosophical foundations on which it is based have been presented. In the study, the Secondary School Chemistry Curriculums of 1924, 1934, 1938, 1952, 1954, 1957, 1960, 1970, 1971, 1973, 1985, 1992, 1997, 2007 and 2013, which were published in the period from 1923 to the present, were divided into periods, academic objectives, content, education levels. In this study, detailed analyses of the paradigms in the elements of the programs were made.
In the study, the document review method, one of the qualitative research methods, was used. The data used in the thesis study was obtained from the websites and archives of the Turkish Grand National Assembly, the Ministry of National Education and the Board of Education and Discipline reports, Government Programs accessed through the National Library, second-hand booksellers as well as publishing houses, State Planning Organization plans, public documents, printed and digital scientific sources such as books, journals, theses, articles, and communiqués related to the thesis study.
As a result of the thesis study, it has been observed that there are paradigm shifts in the educational philosophies on which the objectives of the secondary school chemistry curriculum are based, in the content arrangement approaches of the programs, and in the elements of education and testing. Hence, the justifications of the above-mentioned shifts are presented.
Keywords: Chemistry lesson, chemistry curriculum, paradigm.