Gıda katkı maddesi olarak kullanılan sodyum sorbat ve potasyum sorbat'ın insan periferal lenfositlerinde genotoksik etkileri
The genotoxic effects of food additives sodium sorbate and potassium sorbate in human peripheral lymphocytes
Yazar: SEVCAN MAMUR
Danışman: DOÇ. DR. DENİZ YÜZBAŞIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, gıdalarda antimikrobiyal katkı maddesi olarak sıklıkla kullanılan sodyum sorbat ve potasyum sorbatın in vitro genotoksik etkileri, insan periferal lenfositlerinde, kromozom anormalliği (KA), kardeş kromatid değişimi (KKD), mikronükleus (MN) ve comet testleri kullanılarak belirlenmiştir. Sodyum sorbatın 100, 200, 400 ve 800 µg/ml ve potasyum sorbatın 125, 250, 500 ve 1000 µg/ml'lik konsantrasyonları kullanılmıştır. Her iki gıda katkı maddesi de kromozomal anormallik ve kardeş kromatid değişimini negatif kontrole göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde artırmıştır. Sodyum sorbatın 400 ve 800 µg/ml'lik konsantrasyonlarında mikronükleus frekansında istatistiksel olarak önemli oranda artış gözlenmiştir. Bununla birlikte potasyum sorbat insan lenfosit kültüründe mikronükleus frekansını etkilememiştir. Sodyum sorbat 200 µg/ml'lik konsantrasyonda, potasyum sorbat ise 1000 µg/ml'lik konsantrasyonda mitotik indekste negatif kontrole göre anlamlı düşüşe neden olmuştur. Replikasyon ve nükleer bölünme indeksleri sodyum sorbat ve potasyum sorbat tarafından herhangi bir şekilde etkilenmemiştir. Comet analizi sonuçlarına göre, her iki katkı maddesi de tüm konsantrasyonlarda primer DNA hasarını önemli oranda artırmıştır. Comet kuyruk yoğunluğu ve comet kuyruk uzunluğu (sodyum sorbatın 400 µg/ml konsantrasyonu hariç) kontrole göre tüm uygulamalarda önemli düzeyde artmıştır. Elde edilen bulgular, çalışmada kullanılan katkı maddelerinin in vitro kültüre alınmış ve izole edilmiş insan lenfositlerinde klastojenik ve mutajenik etkili olduğunu ayrıca primer DNA hasarını indüklediğini göstermiştir.Bilim Kodu: 203.1.048Anahtar Kelimeler: Sodyum sorbat, potasyum sorbat, kromozomal anormallik (KA), kardeş kromatid değişimi (KKD), mikronükleus (MN), comet testi, mitotik indeks (Mİ), replikasyon indeksi (Rİ), nükleer bölünme indeksi (NBİ), genotoksik etkiSayfa Adedi: 85Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Deniz YÜZBAŞIOĞLU

Abstract:
In this study, the in vitro genotoxic effects of sodium sorbate and potassium sorbate which are frequently used in foods as antimicrobials, have been determined in human peripheral blood lymphocytes by using chromosome aberrations (CAs), sister chromatid exchanges (SCEs), micronuclei (MN) and comet assay. 100, 200, 400 and 800 µg/ml concentrations of sodium sorbate and 125, 250, 500 and 1000 µg/ml concentrations of potassium sorbate were used. Both food additives used in this study sifnificantly increased the frequency of chromosome aberrations and sister chromatid exchanges compared with the negative control. Micronuclei frequency statistically increased in 400 and 800 µg/ml concentration of sodium sorbate. Hovewer potassium sorbate did not effect the micronuclei frequency in human lymphocytes culture. 200 µg/ml concentration of sodium sorbate and 1000 µg/ml concentration of potassium sorbate significantly decreased the mitotic index compared with the negative control. Replication and nuclear division indices were not effected by the sodium sorbate and potassium sorbate. According to the comet assay results, primary DNA damage significantly increased by all treatments of both additives. The comet tail intensity and comet tail length (expect 400 µg/ml for tail lenght for sodium sorbate) significantly increased compared with the control in all treatments. The results of experiments showed that the additives used in this study have clastogenic and mutagenic and also DNA damaging effects in cultured and isolated human lymphocytes.Science Code: 203.1.048Key Words: Sodium sorbate, potassium sorbate, chromosomal aberration (CA), sister chromatid exchange (SCE), micronuclei (MN), comet assay, mitotic index (MI), replication index (RI), nuclear divison index (NDI), genotoxic effectPage Number: 85Adviser : Assoc. Prof. Dr. Deniz YÜZBAŞIOĞLU