Mustafa Sabri Efendinin İslamcılığına "Sosyolojik" bir bakış
A sociological analysis of Mustafa Sabri Efendi s Islamism
Yazar: REMZİ PINAR
Danışman: PROF. DR. ADİL ÇİFTÇİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
ÖZET
Yüksek Lisans Tezi
Mustafa Sabri Efendinin İslamcılığına "Sosyolojik"Bir Bakış
Remzi PINAR

Dokuz Eylül Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü
Felsefe ve Din Bilimleri Anabilim Dalı
Felsefe ve Din Bilimleri Programı

	Çalışmamızda Osmanlı Devleti'nin son Şeyhülislamlarından Mustafa Sabri Efendinin İslamcılık anlayışına sosyolojik bir bakış açısıyla ele aldık. Amacımız Mustafa Sabri Efendinin İslamcılığını hayatı, eserleri, yaşadığı dönemin siyasi ve askeri olaylarını ve toplumsal bağlantılarıyla değerlendirip anlamaya çalışmaktır. Bu amaçla tezimizi üç bölüm halinde ele aldık.
	Birinci bölümde; Mustafa Sabri'nin yaşadığı dönemin siyasi, ekonomi, askeri, eğitim sistemini ve genel toplumsal hayatı ele aldık. Tezimize bu şekilde başlamamızın temel sebebi, insanı kesin bir ayrım ile toplumdan bağımsız bir nesne olarak görmeyişimizdendir. Bir kişiyi ya da bir olayı anlamaya çalışmanın en etkili yönlerinden bir tanesi, bireyin yaşadığı çağı en iyi şekilde bilmemizdir. Biz de bu sebeple öncelikle dönemi anlamaya çalıştık. Bunu yaparken, İslamcılık düşüncesinin doğuşu ve milliyetçilik fikriyle olan durumunu da ele aldık.  Daha sonra dönemin yazarımız üzerindeki etkisine odaklandık. 
	İkinci bölümde yazarımızın hayatını, eserlerini ve toplumsal olaylar karşısındaki tavrına değindik. Bu bölümdeki temel amacımız, Mustafa Sabri Efendi'nin siyasette ve diğer toplumsal alanlardaki duruşu ve olaylara bakışını anlamaya çalışmaktı. 
	Üçüncü ve son bölümümüzde ise yazarımızın, din-bilim ilişkisi hakkındaki düşünceleri, bilgiyi ele alışı, aklın önemine ve temel İslam ilimlerine bakışını ele aldık. Üçüncü bölümün ikinci kısmında ise, yazarımızın hilafet hakkındaki düşüncesini, inkılâpların toplum için ne ifade etiğini, milliyetçilik fikri hakkındaki düşüncelerini analiz ettik.
Sonuç bölümünde tez çalışmamız boyunca dile getirdiğimiz fikirleri değerlendirdik ve Mustafa Sabri Efendinin İslamcılık düşüncesini geleneksel İslami bakış ile modern İslami anlayış arasındaki karşılaştırmalı hareketle değerlendirmeye çalıştık.

Anahtar Kavramlar: Mustafa Sabri Efendi, İslamcılık, Din-Bilim, Milliyetçilik, Şeyhülislam, Hilafet.

Abstract:
ABSTRACT
Master's Thesis
A Sociological Analysis of Mustafa Sabri Efendi s Islamism
Remzi PINAR

Dokuz Eylül University
Graduate School of Social Sciences
Department of Philosophy and Religious Sciences
Philosophy and Religious Sciences Program

	In this study, we have discussed the Islamist thought of Mustafa Sabri Efendi, one of the last Shaykh al-Islams of the Ottoman Empire, from a sociological perspective. Our aim is to evaluate and try to understand Mustafa Sabri Efendi's Islamism based on his life, works, political and military events of his period and social conditions. Thus, we have divided our thesis in three parts.
	In the first part, we have discussed the politics, economics, military and education system and general social life of the period in which Mustafa Sabri lived. The main reason why we have begun our thesis in this way is that we do not see individuals as an object independent title from society with a clear distinction. One of the most effective aspects of trying to understand a person or an event is knowing the era in which the author lived. For this reason, we first have tried to understand the period. We have discussed the birth of the idea of Islamism and its situation with the idea of nationalism.  Then we have focused on the impact of the period on our author.
	In the second part, we have talked about the author's life, his works and his attitude towards social events. Our main purpose in this section was to try to understand Mustafa Sabri Efendi's stance and view of events in politics and other social areas. 
	In the final chapter, we have discussed the author's thoughts on the relationship between religion and science, his handling of knowledge, the importance of reason and his view on basic Islamic sciences. In the second part of the third chapter, we have discussed our author's thoughts on the caliphate, what the revolutions mean for society, and his thoughts on the idea of nationalism.
In the conclusion section, we have evaluated the ideas we expressed throughout our thesis and, based on Mustafa Sabri Efendi understanding of Islamism, we have evaluated his Islamist thought between the traditional Islamic view and the modern Islamic understanding.

Keywords: Mustafa Sabri Efendi, Islamism, Religion-Science, Nationalism, Sheikhulislam, Caliphate.