Türkiye Türkçesinde dilsel boşluk
Linguistic gap in Turkish
Yazar: SONGÜL İLBAŞ
Danışman: PROF. DR. ERDOĞAN BOZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Boşluk = Void ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Dilsel boşluk = Linguistic gap ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish

Özet:
"Boşluk" kavramı pek çok bilimin araştırma konusu olmuştur. Fizik, felsefe, sosyoloji, matematik, hukuk ve mimari gibi bilim dalları, boşluğu kendi bakış açılarıyla incelemiş ve tanımlamıştır. Boşlukla ilgili ortaya atılan görüşler zaman içinde değişiklik göstermiştir. İlk araştırmalara göre boşluk diye bir kavram yoktur ancak ilerleyen dönemlerde boşluğun varlığı ve çok önemli işlevlere sahip olduğu pek çok araştırmada vurgulanmıştır.
Boşluk kavramı kimi dil araştırmacılarının ilgisini çekmiş ve boşluk dilsel açıdan incelenmiştir. Bu bağlamda dilde boşluk oluşturan durumlar, dildeki boşluğun tanımı ve bu boşlukların doldurulması araştırılmıştır. Dil araştırmacıları arasında yaygın bir araştırma konusu olmasa da özellikle yabancı araştırmacılar dilsel boşluklar üzerine görüşler ortaya atmıştır. Dilsel boşluk; bir dilde bulunması beklenen dilsel ögenin bulunmamasından doğan boşluktur. Bu genel bir tanımdır ve çalışmada dilin bütün düzeylerinde görülen boşluklar için kullanılan üst başlıktır.
İki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde konuyla ilgili çalışmalardan faydalanılarak farklı bilim dalları açısından boşluk kavramı, dilsel boşluk kavramı, dilsel boşluk türleri ve dilsel boşluk telafi yolları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise akrabalık adları, evcil hayvan adları ve renk adları alanlarında boşluk tespit ölçütleri dikkate alınarak tarama yapılmış ve Türkiye Türkçesindeki dilsel boşluklarla ilgili durum tespiti yapılmıştır.
Çalışmanın sonunda üç sözlüksel alan üzerinden Türkiye Türkçesindeki dilsel boşluk örnekleri ve bu boşlukların telafi yolları ortaya konmuştur.
Anahtar kelimeler: boşluk, dilsel boşluk, sözlüksel boşluk, boşluğun telafisi, Türkiye Türkçesinde boşluk

Abstract:
The concept "gap" is the research subject of many sciences. Some fields like physics, phylosophy, sociology, math, law and architecture have studied about gap and they have described it with their own perspective. The opinions about gap have changed in time. According to first studies there is no gap concept but existence of gap and his important functions have been emphasized in many studies later on.
Gap concept has taken attention of some language researchers and has been studied with linguistic perspective. In this context the situations create gaps in language, description of linguistic gap and filling linguistic gaps have been researched. Especially foreign researchers have suggested some opinions about linguistic gaps though it's not a common research subject between language researchers. Linguistic gap is the gap coming to existence from absence of a linguistic item that is expected to exist in a language. This is a general description and a main heading used in this study for gaps in all status of language.
At the first chapter of the study that consists of two chapters some information has given about gap in terms of different sciences, the concept linguistic gap, kinds of linguistic gap and methods of filling the gap benefiting studies about the topic. At the second chapter, scanning at the fields of relationship names, pet names and color names has been done considering the gap detection criterias and the situation of gaps in Turkish has been detected.
At the end of the study, examples of linguistic gap in Turkish and the methods of filling these gaps have been exhibited in terms of three lexical fields.
Keywords: gap, linguistic gap, lexical gap, filling the gap, gap in Turkish