Bazı çivit otu (Isatis tinctoria L., Isatis constricta davis) türlerinde uygun ekim sıklığı ve boyama özelliklerinin saptanması üzerine araştırmalar
Investigations on determination of suitable sowing density and dyeing properties of some woad species (Isatis tinctoria L., Isatis constricta davis)
Yazar: SÜLEYMAN KZIL
Danışman: PROF.DR. NEŞET ARSLAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Boyama = Dyeing ; Ekim sıklığı = Seeding density ; Tarla bitkileri = Field crops ; Çivit otu = Woad

Özet:
ÖZET Doktora Tezi BAZI ÇlVtT OTU (Isatis ünctoria L., Isatis constrtcta Davis) TÜRLERİNDE UYGUN EKİM SIKLIĞI VE BOYAMA ÖZELLİKLERİNİN SAPTANMASI ÜZERİNE ARAŞTIRMALAR Süleyman KIZIL Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Neşet ARSLAN Bu çalışma 1998-1999 ve 1999-2000 yetiştirme dönemlerinde Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme alanlarında yürütülmüştür. Çalışmada iki Isatis (Isatis tinctoria, Isatis constrtcta) türünün uygun ekim sıklığı, boyarmadde miktarı (indican) ve boyama sonucunda elde edilen renklerin ışık, sürtünme, su damlası ve yıkama haslıkları belirlenmiştir. Araştırma sonucunda türler arasında; yaş yaprak verimleri birinci yılda 588.19-659.76 kg/da, ikinci yılda 466.39-482.49 kg/da, kuru yaprak verimleri birinci yılda 105.09-134.41 kg/da, ikinci yılda 81.49-88.50 kg/da, meyve verimleri ise 244. 19-299.83 kg/da arasında değişmiştir. Doğal florada kendiliğinden yetişen Isatis constrtcta türünün indican içerdiği saptanmış ve bu tür ile yapılan boyamalardan mavinin değişik tonları elde edilmiştir, halis türleri arasında boyarmadde miktarı ise 0.342-0.392 mg/lOOmg arasında Isatis türleri ile yapılan boyamalarda; Isatis tinctoria türünde, ışık haslığı değerleri 2-5, sürtünme haslığı değerleri 3-4 ile 4-5, su damlası haslığı değerleri yaş 4-5 ile 5, kuru 5, yıkama haslığı değerleri sırası ile akma (pamuklu ve yünlü beze) 3-4 ile 5, solma 1 ile 3 arasında değişmiştir. Isatis constrtcta türünde ışık haslığı değerleri 2-5, sürtünme haslığı değerleri 2-4, su damlası haslığı değerleri kuru 3-4, yaş 5 ve yıkama haslığı değerleri sırası ile akma (pamuklu ve yünlü beze) 3 ile 4-5 ve 3-4 ile 5, solmanın ise 1- 3 arasında değiştiği saptanmıştır. 2000,108 sayfa Anahtar Kelimeler : Çivit otu, Isatis tinctoria, Isatis constrtcta, Ekim sıklığı, indican, Boyama

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. Thesis INVESTIGATIONS ON DETERMINATION OF SUITABLE SOWING DENSITY AND DYEING PROPERTIES OF SOME WOAD SPECIES (Isatis ttnctorta L., Isatis constrtcta Davis) Süleyman KIZIL Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Field Crops Supervisor: Prof. Dr. Neşet ARSLAN This study was conducted at the trial fields of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Dicle University at 1998-99, 1999-2000 periods. In the study, we tried to determine suitable sowing density and dyestaff amounts (indican) of two Isatis species (Isatis tinctoria, Isatis constrtcta) as well as light, abrasion, wet and dry water spotting and washing fastnesses of the colours that were obtained at the end of dyeing. As a results of the study, for both species, fresh leaf yields were determined to vary between 659.76- 588. 19 kg/da for the first year, 482.49-466.39 kg/da for the second, dry leaf yields as 134.41-105.09 kg/da for the first year and 88.50-81.49 kg/da for second, and fruit yield as 299.83-244. 19 kg/da. The species Isatis constrtcta, growing spontanously in natural flora, was found to contain indican, and from the dyeings performed with species, various shades of blue were obtained. The amount of dyestuff (indican) for both spesies varied between 0.392-0.342 mg/100mg. In the dyeings performed with Isatis species, the values obtained Isatis tinctoria for light fastness were found to vary between 2-5, for abrasion fastness between 3-4 and 4-5, for wet water spotting between 4-5 and 5, and for dry as 5; in addition, washing fastness values veried between 3-4 and 5 for flowing (into cotton and woolen yarn), and between 1 and 3 for fading. In Isatis constrtcta, light fastness values were determined to vary between 2-5, abrasion fastness values between 2-4, water spotting fastness values between 3-4 for wet and as 5 for dry. In addition, washing fastness values were found to vary between 3 and 4-5 and 3-4 and 5 respectively, for flowing (into cotton and woolen yarn), while the values varied between 1-3 for fading. 2000,108 pages Key Words: Woad, Isatis tinctoria, Isatis constrtcta, Sowing density, Indican, Dyeing