Karbon ayak izinin hesaplanması: Alüminyum firması örneği
Calculating the carbon footpri̇nt: The case of aluminum company
Yazar: BÜŞRA AŞIR
Danışman: PROF. DR. PERİHAN BİNNUR KURT KARAKUŞ
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Sanayi devrimi ile doğal kaynaklara olan talep gün geçtikçe artmıştır.  Kaynakların bilinçsiz olarak kullanılması ve bilinçli veya bilinçsiz olarak çevre için yeterli önlemlerin alınamamasından dolayı günümüzün en büyük küresel sorunlarından biri olan iklim değişikliği sorunu ortaya çıkmıştır. İklim değişikliğinin ana nedeni sera gazı emisyonlarıdır. Sera gazı emisyonları kaynaklı olarak dünya yüzeyinin sıcaklığı ortalama değerin üstüne çıkmaya başlaması nedeni ile küresel ısınma meydana gelmektedir. Küresel ısınma kaynaklı da iklim değişikliği sorunu oluşmaktadır.   
Sera gazı emisyonlarının azaltımını sağlayarak küresel ısınmayı kontrol altına almak için uluslararası düzeyde birçok çalışma yapılmıştır. İklim krizinin büyümesini engellemek amacıyla 196 ülke 2016 yılında Paris İklim Anlaşmasını imzalamış olup, ülkemiz de 2016 yılında imzalamış olduğu söz konusu anlaşmaya 2021 yılında taraf olmuştur. Bu bağlamda ülkemizin hedefi 2053 yılında karbon nötr olacak şekilde iklim krizinin yönetimini sağlamaktır.  2019 yılında Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler de iklim krizi ile mücadele kapsamında Yeşil Mutabakat sürecini başlatarak 2050 yılı karbon nötr bir kıta hedefi ile çalışmalarını sürdürmektedir. Yeşil mutabakat sürecinin bir parçası olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile de bir emisyon ticaret sistemi oluşturulması ve karbon yoğun üretim gerçekleştiren sektörlerin emisyonlarını ölçerek azaltımı için gerekli önemleri alması hedeflenmektedir. Bu kapsamda başlangıçta; alüminyum, demir-çelik, gübre, çimento, elektrik ve hidrojen üretim konusunda faaliyet gerçekleştiren tesisler sürece dahil edilmiştir. Ancak AB'nin 2050 yılı iklim hedefi doğrultusunda sektörler ilerleyen yıllarda genişletilecektir. SKDM'nin ana hedefi emisyon kaçaklarını önlemektir. SKDM kapsamında Avrupa Birliği dışında üretilen ürünlerin emisyonları dikkate alınarak bir vergilendirmeye tabi tutulması amaçlanmaktadır. Eğer SKDM kapsamındaki sektöreler yeterli önemler alınmazsa; sektörleri büyük riskler beklediği aşikardır. Dolayısıyla SKDM kapsamındaki sektörlerin en kısa sürede sera gazı envanterini hazırlayarak sera gazı emisyonlarını ölçmesi ve gerekli önlemleri alması yüksek önem arz etmektedir. 
Sera gazı emisyonlarının ölçülmesi için birçok hesaplama metodolojisi mevcuttur. ISO 14064-1 standardı da sera gazı emisyonlarının hesaplanması ve raporlamasında kullanılmaktadır.  Mevcut tez çalışması kapsamında seçilen bir alüminyum tesisinin, ISO 14064-1 standardına göre doğrudan sera gazı emisyonları ve enerji dolayı sera gazı emisyonları hesaplanmıştır. 
Yapılan hesaplamalarda; doğrudan emisyonlar≈ 24.000 ton CO2e ve enerji dolaylı emisyonlar ≈ 14.239 ton CO2e olarak bulunmuştur. Yapılan çalışmada alüminyum üretim tesisinin sera gazı hesaplaması gerçekleştirilmiş olup, sera gazı emisyon azaltım stratejilerinin belirlenmesine ışık tutulmuştur.

Abstract:
With the industrial revolution, the demand for natural resources has increased day by day. The problem of climate change, one of today's biggest global problems, has emerged due to the unconscious use of resources and the failure to take adequate measures for the environment, consciously or unconsciously. The main cause of climate change is greenhouse gas emissions. Global warming occurs because the temperature of the earth's surface begins to rise above the average value due to greenhouse gas emissions. The problem of climate change also occurs due to global warming.
Many studies have been carried out at the international level to control global warming by reducing greenhouse gas emissions. In order to prevent the climate crisis from escalating, 196 countries signed the Paris Climate Agreement in 2016, and our country became a party to the agreement in 2021, which it signed in 2016. In this context, our country's goal is to manage the climate crisis to become carbon neutral in 2053. In 2019, European Union (EU) member countries started the Green Deal process within the scope of combating the climate crisis and continue their work with the target of a carbon neutral continent by 2050. With the Border Carbon Regulation Mechanism (SKDM), which is a part of the green agreement process, it is aimed to create an emission trading system and to take the necessary precautions to measure and reduce the emissions of sectors that carry out carbon-intensive production. In this context, initially; Facilities operating in the production of aluminum, iron and steel, fertilizer, cement, electricity and hydrogen were included in the process. However, in line with the EU's 2050 climate target, the sectors will be expanded in the coming years. The main goal of SKDM is to prevent emission leaks. Within the scope of SKDM, it is aimed to tax products produced outside the European Union, taking into account their emissions. If sufficient precautions are not taken in the sectors within the scope of SKDM; It is obvious that great risks await the sectors. Therefore, it is of great importance for the sectors within the scope of SKDM to prepare the greenhouse gas inventory as soon as possible, measure their greenhouse gas emissions and take the necessary measures.
Many calculation methodologies are available for measuring greenhouse gas emissions. ISO 14064-1 standard is also used in calculating and reporting greenhouse gas emissions. Direct greenhouse gas emissions and energy-related greenhouse gas emissions of an aluminum facility selected within the scope of the current thesis study were calculated according to the ISO 14064-1 standard.
In the calculations made; direct emissions were found to be ≈ 24,000 tons of CO2e and energy indirect emissions were found to be ≈ 14,239 tons of CO2e. In the study, the greenhouse gas calculation of the aluminum production facility was carried out and shed light on the determination of greenhouse gas emission reduction strategies.