Antipsikotik kullanımına bağlı gelişen hiperprolaktinemi ile sessiz otoimmün tiroid hastalığı ilişkisi
A possible effect of antipsychotic-induced hyperprolactinemia on development of silent autoimmune thyroiditis
Yazar: BURÇ ÇAĞRI POYRAZ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM BALCIOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Antipsikotik ilaçlar = Antipsychotic agents ; Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Hiperprolaktinemi = Hyperprolactinemia ; Otoimmünite = Autoimmunity ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Antipsikotik ilaçlar çok sayıda nöropsikiyatrik hastalığın tedavisinde başarıyla kullanılmaktadır. Bu ilaçlar prolaktin salgılayan hipofiz hücreleri üzerinde dopaminerjik blokaja yol açarak hiperprolaktinemiye (HPRL) neden olabilirler. Antipsikotik tedavinin en sık rastlanan endokrin yan etkisi hiperprolaktinemidir.Prolaktinin bağışıklık sistemi üzerinde düzenleyici etkilere sahip olduğu iyi bilinmektedir. Sistemik lupus eritematozus, romatoid artrit ve multipl skleroz gibi bazı otoimmün hastalıklarda, serum prolaktin düzeylerindeki artış hastalık aktivitesiyle ilişkili bulunmuştur. Önceki birkaç çalışmada, prolaktinoma hastalarında HPRL'nin tiroid otoantikorları (antitiroid peroksidaz ve antitiroglobulin antikorları) prevalansında artışla ilişkili olduğu saptanmıştır. Ancak antipsikotiklere bağlı hiperprolaktineminin tiroid otoantikoru gelişimine (yani tiroid otoimmünitesine) yönelik etkileri bugüne dek araştırılmamıştır.Bu kesitsel çalışmada, uzun süreli antipsikotik kullanımı olan ve tiroid hastalığı hikayesi bulunmayan 74 şizofreni hastasında antitiroid peroksidaz ve antitiroglobulin antikorlarının prevalansı araştırıldı. Her hasta için ayrıca serum prolaktin düzeylerine de bakıldı. Buna göre normoprolaktinemik hasta grubuyla karşılaştırıldığında, hiperprolaktinemik hastalarda tiroid otoantikoru prevalansı anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0.045). Ayrıca, tiroid antikoru pozitif olan hastalarda serum prolaktin seviyesinin anlamlı derecede yüksek olduğu saptandı (p=0.039). Cinsiyetler için ayrı ayrı analiz yapıldığında ise, kadın hastalarda prolaktininin serum düzeylerindeki yükseklik ile tiroid otoantikoru pozitifliği arasında eğilim düzeyinde bir ilişki gözlendi (p=0,060).Bulgularımız uzun süreli antipsikotik tedavinin, hiperprolaktinemiye neden olarak tiroid otoimmünitesini tetikleyebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bulgunun klinik önemini belirlemek amacıyla daha geniş psikiyatrik örneklemlerin kullanıldığı prospektif nitelikte çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Öte yandan, antipsikotik ilaçlara bağlı hiperprolaktineminin başka hangi türden otoimmün süreçleri tetikleyebileceği ve bu olgunun şizofreni hastalarında önceden bildirilmiş olan bağışıklık sistemi anomalilerinden ne derece sorumlu olduğu araştırılması gereken konulardır.

Abstract:
Regulatory functions of prolactin on the immune system have been well documented. In some autoimmune disorders (e.g., systemic lupus erythematosus, rheumatoid arthritis, multiple sclerosis) increased serum prolactin levels have been found to be related with disease activity. In several previous studies with prolactinoma patients, hyperprolactinemia has been linked to increased prevalence of thyroid autoantibodies (antithyroid peroxidase and antithyroglobulin). However, the effects of antipsychotic-induced hyperprolactinemia on autoimmune processes (and specifically on thyroid autoantibody production) have not been studied previously.In this cross-sectional study, we examined the prevalence of antithyroid peroxidase and antithyroglobulin antibodies in 74 schizophrenic patients on long-term antipsychotic therapy, and with no previous history of thyroid disease. Early morning serum prolactin levels for each patient were also obtained. We found that the prevalence of thyroid autoantibodies was significantly higher in the hyperprolactinemic patient group, when compared with normoprolactinemic patients (p= 0,045). Also, serum levels of prolactin was significantly higher in patients with positive thyroid autoantibodies (p=0.039). When both genders were analyzed separately, a trend-level relationship was observed between increased serum levels of prolactin and the presence of thyroid autoantibodies among females (p=0,060).Findings suggest that long-term antipsychotic treatment, by leading to hyperprolactinemia can cause thyroid autoimmunity. Prospective, longitudinal studies in larger psychiatric populations might better address the clinical significance of our findings. Future research is also required to investigate, whether other autoimmune processes might be triggered by antipsychotic drug-induced hyperprolactinemia, and to what extent the immune abnormalities reported previously in patients with schizophrenia are related with this phenomenon.