Yoğun bakım hemşirelerinin yaşam sonu bakımda algıladığı engeller ve destekleyici davranışlarının incelenmesi
Investigation of barriers and supportive behaviours perceived by intensive care nurses in end-of-life care
Yazar: ELİF ASTAM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZÜLFÜNAZ ÖZER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Engeller = Barriers ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Terminal bakım = Terminal care ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Bu çalışma, yoğun bakım hemşirelerinin yaşam sonu bakımda algıladığı engeller ve
destekleyici davranışlarını incelemek amacıyla yapıldı. Tanımlayıcı ve kesitsel
tipteki çalışma 1 Eylül – 21 Aralık 2021 tarihleri arasında İstanbul ilinde bulunan
dört Eğitim Araştırma Hastanesi'nin yoğun bakım ünitesinde çalışan 201 hemşireyle
gerçekleştirildi. Araştırma verileri, "Kişisel Bilgi Formu" ve "Yoğun Bakım
Hemşirelerinin Yaşam Sonu Bakımda Algılanan Engeller ve Destekleyici
Davranışlar Ölçeği" ile yüz yüze görüşme yoluyla toplandı. Hemşirelerin yoğun
bakımda çalışma süresi 38,94±32,81 ay, günlük bakılan hasta sayısı 2,87±1,36,
%91'i terminal dönemde hastaya bakım vermiş, %56,2'sinin terminal dönemde
yakını olmuş, %32,3'ü terminal dönemde olan yakınına bakım vermiş, %44,8'i
ölmekte olan hastanın fiziksel bakımını vermekte ve hastaya dokunmakta zorluk
yaşamış, ölmekte olan hastaya bakım verirken en çok üzüntü (%62,2), çaresizlik
(%37,8) ve acı (%32,8) duygusunu yaşamıştır. Algılanan Engeller Davranışlar (PIS)
puanı 5,88±2,43; Algılanan Destekleyici Davranışlar (PSBS) puanı 4,71±2,83'tür.
PIS puanı en yüksek 3 madde; "Aileler hastanın kötü prognozunu kabullenmek
istemez", "Aile ziyaret saatleri oldukça kısıtlayıcıdır" ve "Ailenin yas süreci yeni
hasta yatışlarındaki zamana kadar sınırlıdır". PSBS puanı en yüksek 3 madde;
"Hekimler hastanın ölümünden sonra aile üyeleri ile görüşürler", "Sağlık çalışanı aile
üyeleri tarafından imzalatılacak olan tüm evrakları üniteden ayrılmadan önce hazır
hale getirir" ve "Hemşireler birbirlerine destekleyen sözler ifade etmektedirler".
Ailelerin hastanın kötü prognozunu kabullenmemesi, ziyaret saatlerinin ve yas
sürecinin kısıtlı olması yoğun bakım hemşirelerinin yaşam sonu bakıma yönelik
algıladıkları engelleyici davranışlar; hekimlerin hastanın ölümünden sonra aile
üyeleriyle görüşmeleri, aile üyelerine imzalatılacak belgelerin önceden hazırlanması
ve hemşirelerin birbirlerine destekleyen sözler söylemesi yoğun bakım
hemşirelerinin yaşam sonu bakıma yönelik algıladıkları destekleyici davranışlar
olarak belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted to examine the perceived barriers and supportive
behaviours of intensive care nurses in end-of-life care. The descriptive and cross-
sectional study was conducted with 201 nurses working in the intensive care units of
four training and research hospitals in Istanbul between 1 September – 21 December
2021. Research data were collected through face-to-face interviews with the
"Personal Information Form" and the "Perceived Barriers and Supportive Behaviours
Scale of Intensive Care Nurses in End-of-Life Care". The mean duration the nurses
worked in the intensive care unit was 38,94±32,81 months, the number of patients
cared for daily was 2,87±1,36. 91% have given care to a terminal patient, 56,2%
have had a terminal patient, 32,3% of them have provided care to their relatives who
were terminally ill, 44,8% had difficulty in giving physical care to the dying patient
and touching them, and experienced mostly sadness (62,2%), helplessness (37,8%)
and pain (32,8%), respectively, while providing care to a dying patient. Their mean
score from Perceived Barriers Behaviours (PIS) was 5,88±2,43 and 4,71±2,83 from
Perceived Supportive Behaviours (PSBS). The 3 items with the highest PIS score
were "Families do not want to accept the poor prognosis of the patient", "Family
visiting hours are very restrictive" and "The family can only grieve until a new
patient is admitted." The 3 items with the highest PSBS score were "Physicians talk
to family members after the death of the patient", "Healthcare worker prepares all
documents to be signed by family members before leaving the unit" and "Nurses say
supportive words to each other". The barrier behaviours towards end-of-life care the
intensive care nurses perceived included families not accepting the poor prognosis of
the patient and limited visiting hours and the grieving, while the supportive
behaviours they perceived were physicians talking to family members after the
patient's death, preparing documents to be signed by family members in advance,
and nurses saying supportive words to each other.