Atakum'da mekansal değişimin incelenmesi
Examination of spatial change in Atakum
Yazar: GÖKHAN DEMİRAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL KURT
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Demografik özellikler = Demographic characteristics ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Mekansal değişim = Spatial change ; Nüfus = Population ; Samsun-Atakum = Samsun-Atakum ; Sosyoekonomik etki = Socio-economic impact ; Üniversite öğrencileri = University students ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Kurulduğu bölge ve yerleşmelere birçok alanda fayda sağlayan üniversiteler, eğitim
fonksiyonlarının yanı sıra önemli bir yatırım aracı olarak da görülmektedir. Bu üniversitelerden
biri olan Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Karadeniz Bölgesi'nin gelişimine katkı sağlamak için
1975 yılında kurulmuştur. Bu çalışmanın amacı, Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nin ana
yerleşkesi olan Kurupelit Kampüsü'nün Atakum'un gelişimine etkisini belirlemektir. Bu amaca
yönelik olarak, sahada anket metodu kullanılarak öğrenci ve akademik personeller ile
görüşmeler yapılmıştır. Bu çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın
amacı, hipotezleri, araştırma yöntemi, çalışma sahasının konumu ve literatür hakkında genel
bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde, araştırma sahasının jeoloji, jeomorfoloji, iklim,
hidrografya ve bitki örtüsü gibi fiziki coğrafya özelliklerinden bahsedilmiştir. İkinci kısımda
sahaya ait nüfus, göç, yerleşme ve ekonomik özellikler üzerinde durulmuştur. Son bölümde yer
verilen bulgular kısmında ise anketler yardımıyla elde edilen veriler incelenmiştir.

Bu çalışmada, üniversite bünyesinde yer alan kişilerin Atakum'da yapmış olduğu
yıllık harcama miktarının araştırmanın yapıldığı 2019-2020 güz ve bahar dönemlerinde
yaklaşık 383.393.359 TL olduğu tespit edilmiştir. Diğer yandan belirtilen dönemlerde kampüs
sayesinde toplam 5.417 kişiye iş imkânı sağlanmıştır. Harcama ve istihdamdaki bu sayılar üniversitenin Atakum için önemli bir kurum olduğunu ortaya koymaktadır. Samsun şehrinin
yüzey şekillerinden dolayı doğu ve güney yönlerine doğru gelişememesi, yerleşim sahasının
şehrin batı yönüne doğru gelişmesini sağlamıştır. Bu durum, Atakum nüfusunun hızla artmasına
neden olan faktörlerden biri olmuştur. Bu nüfus artışında Samsundan ve Türkiye'nin diğer
illerinden Ondokuz Mayıs Üniversitesinde okumaya gelen de öğrencilerin önemli etkileri
olmuştur. Öğrenci nüfusu, Atakum'un demografik özelliklerini de etkilemiştir. Nitekim,
Üniversite aracılığıyla Atakum'a toplam 30.316 kişi gelmekte ve bu kişilerin 21.557'sini
öğrenciler oluşturmaktadır. Atakum'a göç vasıtasıyla gelen kişiler, konutların nitel ve nicel
özelliklerinin değişmesine neden olmuştur. Bu kişilerin konut ihtiyacını karşılamak için yeni
alanlar yerleşmeye açılmış ve bu durumun sonucu olarak Atakum, batı ve güney istikametinde
gelişme göstermiştir. Bu gelişmeler, ulaşım hizmetlerine olan talebin artmasına neden olduğu
için şehir içi ve şehirlerarası ulaşım hizmetleri de önemli ölçüde ilerleme kaydetmiştir.
Üniversitenin şehirleşmeyle ilişkileri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Atakum'un
demografik ve mekânsal bakımdan gelişiminde Kurupelit Kampüsü'nün etkileri olduğu
anlaşılmıştır.

Abstract:
Universities that benefited the regions and settlements in many areas are seen as an
important investment tool in addition to their education function. Ondokuz Mayıs University,
it is one of the these üniversities, was established in 1975 to contributed to the development of
the Black Sea Region. The aim of this study is to determine the impact of Kurupelit Campus
that is the main campus of The University of 19 May on Atakum's development. For this
purpose, interviews have been conducted with students and academic staff by using the survey
method in the field. This study consists of four parts. In the introduction section, general
information about the purpose of the study, the hypotheses, the research method, the location
of the study site, and the literature have been given. In the first part, physical geography
characteristics such as geology, geomorphology, climate, hydrography, and vegetation of the
research field have been mentioned. In the second part, the population, migration, settlement,
and economic characteristics of the study area have been emphasized. In the last part of the
study,this section consists of research findings, the data obtained through questionnaires have
been analyzed.

In this study, it has been determined that the annual expenditure amount made by the
people within the university in Atakum was approximately 383.393.359 TL. This value
included the fall and spring periods of 2019-2020 when the research was conducted. On the
other hand, in the specified periods, a total of 5,417 people were employed thanks to the
campus. These numbers in spending and employment reveal that the university is an important
institution for Atakum. The fact that Samsun city could not develop towards the east and south
directions due to its topographic structure enabled the settlement area to develop towards the
west direction of the city. This situation has been one of the factors that led to the rapid increase
of Atakum population. Students coming from Samsun and other provinces of Turkey to
Ondokuz Mayıs University for educational purposes, have had an important effect on this
population increase. Student population has also affected the demographic characteristics of
Atakum. As a matter of fact, a total of 30,316 people come to Atakum through the University.
21.557 of these people are students. People who came to Atakum through immigration caused
the qualitative and quantitative characteristics of the houses to change. New areas were opened
to settlement in order to meet the housing needs of these people and thus Atakum has developed
in the west and south direction. As these developments caused an increase in the demand for
transportation services, urban and intercity transportation services have also made significant
progress. When the relationship of the university with urbanization is evaluated as a whole, it
is understood that Kurupelit Campus has effects on the demographic and spatial development
of Atakum.