Divan şiirinde at
Horse at divan poetry
Yazar: BÜLENT KAYA
Danışman: PROF. DR. CEMAL KURNAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: At kültürü = Horse culture ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Mesnevi = Mathnawi

Özet:
Bu çalışma 13. ve 19. yüzyıllar arasında kaleme alınmış divanlar ve mesnevilerden hareketle oluşturulmuştur. Basılmış divanlar ile tez halindeki divan ve mesnevi metinleri dikkate alınarak, bu metinlerde yer alan atla ilgili malzemeler tespit edilmiştir. Tespit edilen malzeme ve unsurlar da sınıflandırılarak değerlendirilmiştir.13. ve 19. yüzyıllar arasında kaleme alınmış şiir metinlerinden hareketle tespit edilen atla ilgili malzeme ve unsurların yüzyıllara göre farklı seyirler izlediği görülmüştür. Divan şiirinin ilk dönemlerinde, özellikle de 13. ve 16. yüzyıllar arasındaki şiir metinlerinde yer alan atla ilgili malzemenin daha sonraki yüzyıllara nazaran metin kaynaklarında daha az yer bulduğu görülmüştür. 16. yüzyıldan sonra, özellikle de 17. yüzyılın ortalarından 19. yüzyılın sonlarına kadar atla ilgili malzemenin manzumelerde daha fazla yer bulduğu görülmüştür. Bu, divan şiirinde atın ilk dönemlerden son dönemlere kadar işlene işlene zenginleşmiş bir şiir öğesi konumuna geldiğini göstermektedir.Metinlerde atın kültürel vasıflarıyla birlikte, estetik açılardan da ifade edildiği görülmüş, şairler arası edebî etkileşimler neticesinde atla ilgili kalıplaşmış ifade ve söyleyişlerin oluştuğu saptanmıştır.At, manzumelerde; âşık, sevgili, hükümdar ve övülen kişi bağlamında, genellikle belirli özellikleri ve sıfatları dikkate alınarak anlatılmıştır.Anahtar Sözcükler: Divan şiiri, at, divan, mesnevi, edebî tasvir.

Abstract:
This study has been done considering the Divans and the texts in Mathnawis written between the 13th and 19th centuries. The published Divans, the Divans which are theses and Mathnawi texts have been studied and `horse? related items and components have been detected in these texts. These items and components have been evaluated by being classified.It has been observed that these horse related items and components differ from century to century. In early times of Divan Poetry, particularly, it has been seen that the horse related items in poetry written between the 13th and the 16th centuries took place in text sources less than the ones written in the following centuries. It has been observed that after the 16th century, especially from the midst of the 17th century to the end of the 19th century, horse related items were used in poetry much more. This case indicates that in the Divan poetry `horse? was made an elaborated item by being used more and more from the early times to the later times.It has been found that in texts, along with its cultural features horse was expressed in view of aesthetics. It has been also found that set phrases and sayings related to horse were formed as a result of literary interactions between poets.In poetry, `horse? was usually described by considering its certain features and characteristics in the context of lover, beloved, ruler and the person praised.Key Words: Divan poetry, horse, divan, mathnawi, literary depiction.