Başlangıç arayüz çürüklerinin saptanmasında kullanılan farklı optik yöntemlerin klinik olarak değerlendirilmesi
Clinical evaluation of different optical methods for the detection of initialapproximal caries lesions
Yazar: MUSTAFA KAYACAN
Danışman: PROF. DR. RABİA BANU ERMİŞ
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental mine = Dental enamel ; Diş çürükleri = Dental caries ; Lazerler = Lasers ; Radyografi-dental = Radiography-dental ; Teşhis = Diagnosis ; Teşhis-oral = Diagnosis-oral

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı posterior daimi dişlerde başlangıç arayüz
çürüklerinin saptanmasında altın standart olarak belirlenen radyografik muayene
yöntemine göre, Uluslararası Çürük Tespit ve Değerlendirme Sistemi (ICDAS II),
lazer floresans ve yakın kızılötesi transillüminasyon muayene yöntemlerinin
etkinliğinin klinik olarak değerlendirilmesidir. Çalışmanın diğer bir amacı da tüm bu
muayene yöntemlerinden elde edilen sonuçlara göre, gözlemci içi ve gözlemciler
arası güvenilirliğin değerlendirilmesidir.
Gereç ve yöntem: Çalışma protokolünün Sağlık Bakanlığı tarafından
onaylanmasının ardından; her birinde 4 adet olmak üzere 32 gönüllüye ait kavitasyon
ve restorasyon bulunmayan 128 adet aproksimal diş yüzeyi, birbirinden bağımsız iki
gözlemci tarafından muayene edildi. Muayeneler sırasıyla; Uluslararası Çürük
Saptama ve Değerlendirme Sistemi (ICDAS II), lazer floresans cihazı (Diagonodent
Pen, KaVo, Biberach, Almanya), yakın kızılötesi transillüminasyon cihazı
(Diagnocam, KaVo, Biberach, Almanya) ve dijital ısırtma radyografisi (My Ray,
Cefla Dental Group, İtalya) ile gerçekleştirildi. Birinci muayenesi yapılan gönüllüler
arasından rastgele belirlenen 11 gönüllüye (%34.38) ait 44 adet aproksimal diş
yüzeyi, bir hafta sonra her iki gözlemci tarafından ikinci defa aynı yöntemler
kullanılarak muayene edildi. Altın standart olarak kabul edilen radyografik muayene
yöntemine göre ICDAS II, lazer floresans ve yakın kızılötesi transillüminasyon
muayene yöntemlerinin çürük tespitindeki etkinliği tanı testi tabloları kullanılarak
değerlendirildi. Gözlemci içi ve gözlemciler arası güvenilirliğin saptanması amacıyla
Cohen'in Kappa İstatistiği ile analiz yapıldı.
Bulgular: Aproksimal çürük lezyonlarının saptanmasında altın standart
olarak kabul edilen dijital ısırtma radyografisine göre; görsel, lazer floresans ve
yakın kızılötesi transillüminasyon muayene yöntemlerinin etkinliğini değerlendirmek
için oluşturulan birinci muayenelere ait frekans ve yüzdelerin yer aldığı çapraz
tabloda her iki gözlemciye ait sonuçların benzer olduğu görüldü. Buna göre her iki
gözlemci tarafından radyografik muayenede sağlıklı olarak skorlanan 68 diş
yüzeyinden yaklaşık %70'inin yakın kızılötesi transillüminasyon muayene yöntemi
ile de sağlıklı olarak skorlandığı görüldü. Radyografik muayenede I. gözlemci
tarafından mine çürüğü olarak kodlanan 40 aproksimal yüzeyden %75'inin görsel
muayene ile de mine çürüğü olarak kodlandığı dikkat çekti. Radyografik muayenede
dentin çürüğü olarak skorlanan dişlerin ise yaklaşık %70'ine lazer floresans muayene
yöntemi ile de dentin çürüğü tanısı konuldu. Her iki gözlemci için mine çürüğü
eşiğinde en yüksek duyarlılık (0.87-0.87), seçicilik (0.71-0.72) ve doğruluk (0.71-
0.72) değerleri sırasıyla görsel, yakın kızılötesi transillüminasyon ve lazer floresans
muayene yöntemlerinde elde edildi. Dentin çürüğü eşiğinde en yüksek duyarlılık
(0.70-0.75) lazer floresans muayene yönteminde elde edilirken, seçicilik (0.98-0.97)
ve doğruluk (0.88-0.88) ise görsel muayene yönteminde elde edildi. Bu çalışmada
kullanılan bütün muayene yöntemlerine ait gözlemci içi güvenilirlik
değerlendirmesine göre kappa değerleri 0.68 ile 0.86 aralığında bulundu. Buna göre 
91
gözlemci içi güvenilirlik 'oldukça iyi' ve 'mükemmel' olarak yorumlandı.
Gözlemciler arası güvenilirlik değerlendirmesine göre kappa değerleri ise 0.82 ile
0.93 aralığında elde edildi. Bu sonuca göre gözlemciler arası güvenilirlik
'mükemmel' olarak yorumlandı.
Sonuç: Görsel muayene yöntemi ile mine çürüğü eşiğinde her iki gözlemci
tarafından elde edilen duyarlılık değerlerinin diğer muayene yöntemlerinin mine ve
dentin çürüğü eşiğindeki duyarlılık değerlerinden daha yüksek bulunmasından
dolayı; ICDAS II muayene yönteminin mine çürüğü eşiğindeki çürük lezyonlarının
saptanmasında daha doğru sonuç veren yöntem olduğu söylenebilir. Lazer floresans
muayene yöntemi ile her iki gözlemci tarafından elde edilen duyarlılık, seçicilik ve
doğruluk değerlerinin mine ve dentin çürüğü eşiğinde birbirine yakın olmasından
dolayı hem mine hem de dentin çürüğü eşiğinde çürük ve sağlıklı dokuyu benzer
oranda doğru olarak teşhis edebilme özelliğine sahip olduğu söylenebilir. Yakın
kızılötesi transillüminasyon muayene yöntemi ile dentin çürüğü eşiğinde her iki
gözlemci tarafından elde edilen seçicilik değerlerinin, görsel muayene sonuçlarına
yakın fakat lazer floresans muayene yöntemi sonuçlarından daha yüksek
bulunmasından dolayı; yakın kızılötesi muayene yönteminin, dentin çürüğü
eşiğindeki sağlıklı ara yüzeyleri doğru olarak teşhis edebilme özelliğine sahip olduğu
söylenebilir. Bununla birlikte hem mine hem de dentin çürüğü eşiğinde elde edilen
duyarlılık, seçicilik ve doğruluk değerleri yüksek bulunamadığı için; görsel, lazer
floresans ve yakın kızılötesi transillüminasyon muayene yöntemlerinin başlangıç
arayüz çürüklerinin saptanmasında tek başına geçerli bir yöntem olmadığı
söylenebilir. Cohen'in kappa analizine göre gözlemci içi ve gözlemciler arası
güvenilirlik 'oldukça iyi' ve 'mükemmel' olarak yorumlandı. Bu çalışmanın
yapıldığı koşullar göz önüne alındığında görsel, lazer floresans, yakın kızılötesi
transillüminasyon ve radyografik muayene yöntemlerinin başlangıç aproksimal
çürüklerin değerlendirilmesinde güvenilir yöntemler olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Aproksimal çürük, ısırtma radyografisi, diş çürüğü, mine
çürüğü, ICDAS II, in vivo, lazer floresans, yakın kızılötesi
transillüminasyon, güvenilirlik, geçerlilik

Abstract:
Objective: The aim of this study was to evaluate the effectiveness of the
International Caries Detection and Assessment System (ICDAS II), laser
fluorescence and near-infrared transillumination examination methods according to
the radiographic examination method determined as the gold standard for the
detection of initial approximal caries in posterior permanent teeth. Another aim of
the study is to evaluate the inter-intraobserver reliability according to the results
obtained from all these examination methods.
Methods: Following the approval of the study protocol by the Ministry of
Health; a total of 128 approximal tooth surfaces without cavitation and restoration of
32 volunteers, of which 4 were in each, were examined by two independent
observers. The examinations were performed respectively via International Caries
Detection and Assessment System (ICDAS II), laser fluorescence device
(Diagonodent Pen, KaVo, Biberach, Germany), near-infrared transillumination
device (Diagnocam, KaVo, Biberach, Germany) and digital bitewing radiography
(My Ray, Cefla Dental Group, Italy). Among the first examinations, 44 approximal
tooth surfaces belonging to 11 volunteers (34.38%) randomly determined were
examined by the same observers for the second time after one week. ICDAS II, laser
fluorescence and near-infrared transillumination examination methods were
evaluated by using diagnostic test tables according to radiographic examination
method which is accepted as gold standard. An analysis was performed with Cohen's
Kappa statistic to determine inter-intraobserver reliability.
Results: According to digital bitewing radiography which is accepted as the
gold standard for the detection of approximal carious lesions; the results of both
observers were similar in the cross-table of frequencies and percentages of the first
examinations to evaluate the efficacy of visual, laser fluorescence and near-infrared
transillumination examination methods. According to this, approximately 70% of the
68 tooth surfaces that were scored as healthy in radiographic examination by both
observers were scored as healthy with the near infrared transillumination
examination method. At the radiographic examination, it was noted that 40% of 40
approximal surfaces coded as enamel caries by the 1st observer were coded as
enamel caries by visual examination. In the radiographic examination, approximately
70% of the teeth that were scored as dentine caries were also diagnosed with dentine
caries by laser fluorescence examination. For the enemal caries threshold value, the
highest sensitivity (0.87-0.87), specificity (0.71-0.72) and accuracy (0.71-0.72) for
both observers were obtained in visual, near-infrared transillumination and laser
fluorescence examination methods, respectively. For the dentine caries threshold
value; the highest sensitivity (0.70-0.75) was obtained by laser fluorescence
examination method, while the selectivity (0.98-0.97) and accuracy (0.88-0.88) were
obtained by visual examination method. According to the observer reliability
evaluation of all examination methods used in this study, the kappa values were in
the range of 0.68 to 0.86. Accordingly, intra-observer reliability is interpreted as 
93
'substantial' and 'almost perfect'. According to the inter-observer reliability
evaluation, kappa values were obtained between 0.82 and 0.93. According to this
result, inter-observer reliability was interpreted as 'almost perfect'.
Conclusion: Because to digital bitewing radiography which is accepted as the
gold standard for the detection of approximal carious lesions; the results of both
observers were similar in the cross-table of frequencies and percentages of the first
examinations to evaluate the efficacy of visual, laser fluorescence and near-infrared
transillumination examination methods. According to this, approximately 70% of the
68 tooth surfaces that were scored as healthy in radiographic examination by both
observers were scored as healthy with the near infrared transillumination
examination method. At the radiographic examination, it was noted that 40% of 40
approximal surfaces coded as enamel caries by the 1st observer were coded as
enamel caries by visual examination. In the radiographic examination, approximately
70% of the teeth that were scored as dentine caries were also diagnosed with dentine
caries by laser fluorescence examination. For the enemal caries threshold value, the
highest sensitivity (0.87-0.87), specificity (0.71-0.72) and accuracy (0.71-0.72) for
both observers were obtained in visual, near-infrared transillumination and laser
fluorescence examination methods, respectively. For the dentine caries threshold
value; the highest sensitivity (0.70-0.75) was obtained by laser fluorescence
examination method, while the selectivity (0.98-0.97) and accuracy (0.88-0.88) were
obtained by visual examination method. According to the observer reliability
evaluation of all examination methods used in this study, the kappa values were in
the range of 0.68 to 0.86. Accordingly, intra-observer reliability is interpreted as
'substantial' and 'almost perfect'. According to the inter-observer reliability
evaluation, kappa values were obtained between 0.82 and 0.93. According to this
result, inter-observer reliability was interpreted as 'almost perfect'.
Key words: Approximal caries, bitewing radiography, dental caries, enamel caries,
ICDAS II, in vivo, laser fluorescence, near infrared transillumination,
reliability, validity,