Sivas Akıncılar ağzı karşılaştırmalı ve tanıklı sözlüğü
Comparative and exemplified dictionary of Sivas Akıncılar
Yazar: HALİL İBRAHİM TAŞKIRAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM AYAZLI
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu ağızları = Anatolia dialects ; Derleme sözlüğü = Collation dictionary ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilgisi-yapım ekleri = Grammar-constructive affix ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Köken bilim = Etymology ; Ses bilgisi = Phonetic ; Sivas-Akıncılar = Sivas-Akıncılar ; Sözlük = Dictionary

Özet:
Bu çalışmada, Sivas ili - Akıncılar ilçesi ağzı temel alınmış, ilçe ağzının dil özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır. Tezimiz, Giriş, İnceleme, Metinler ve Sözlük bölümlerinden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Sivas ağzının Anadolu ağızlarındaki yeri, Akıncılar ağzının Sivas ağzı içindeki yeri, çalışmanın yöntemi, Sivas ağzı ve sözlükçülüğü üzerine yapılmış çalışmalar; İkinci bölümde, Akıncılar ağzı ses bilgisi ve yapım ekleri; Üçüncü bölümde Akıncılar ilçesi ağzında tespit edilebilen sözcüklerin ses, biçim, anlam ve köken bilgisi özellikleri ve sözcüklerin kaynak kişi cümleleri; dördüncü bölümde çalışmadan elde edilen veriler ve tespitler sunulmuştur.  
Akıncılar yöre ağzı ile ölçünlü dilde ses ve anlam farklılıklarından en az birine sahip olduğu tespit edilen sözcükler madde başı alınmıştır. Ölçünlü dilden yöre ağzına geçerken uğradığı ses ve anlam değişimleri, sözcüğün tespit edilebildiği en eski dönemden başlayarak Eski Türkçe, Uygurca, Karahanlıca, Eski Oğuz Türkçesi, Kıpçak Türkçesi ve Osmanlıca Türkçesi dönemleri ile art zamanlı; Anadolu ağızları, Sivas ve komşu yöre ağızları ile Türkiye Türkçesi ölçünlü dilindeki biçim ve anlamlarıyla da eş zamanlı gösterilmeye çalışılmıştır. Köken bilgisi sözlükleri ile bazı sözcükler üzerine yazılmış makalelerdeki veri ve tespitler aktarılmış, sözcüğün geçtiği örnek cümleler büyük oranda tanıklanmıştır. İnceleme bölümünde ses değişimleri ve yapım ekleri, sonuç bölümünde elde edilen veriler sıralanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Akıncılar Ağzı, Sivas Ağzı, Anadolu Ağızları, Ses Değişimleri, Yapım Ekleri, Sözlük, Derleme Sözlüğü, Köken Bilgisi.

Abstract:
In this study, the dialect of Akıncılar town of Sivas province is based and its language features have been attempted to determine. This thesis consists of "Introduction, Analysis, Glossary and Conclusion" sections. In the first section, the importance of Sivas dialect in the dialects of Anatolian dialects, the importance of Akıncılar dialect inside the Sivas dialect, methodology of the study, Sivas dialect and Sivas lexicography; in the second section, phonology and derivational morphemes of Akıncılar dialects; in the third section, the sound, morph, semantic and etymological features of the words determined in the dialect of Akıncılar district and the statements of resource people; and on the fourth section, the data and the determinations found out in this study have been submitted. 
The words, those determined as having at least one of the phonetic and semantic differences in standard Turkish language and the dialects of Akıncılar have been used as headwords.  The phonetic and semantic changes of the word, which came under while being transferred from standard language to the regional dialect, starting from the earliest known period, have been given synchronic with the term of Old Turkish, Uighur Language, Karakhanid Language, Old Oghuz Turkish, Kipchak Turkish and Ottoman Turkish; diachronic with standard Turkey Turkish and Anatolian dialects, Sivas dialect and neighbour region dialects. Etymological words and some data and detections from some related articles have been given; the sample sentences mentioning these words have been substantially exemplified. In the analysis section, phonetic changes and derivational morphemes; and in the conclusion section, the data found out have been aligned.  
Key Words: Akıncılar Dialect, Sivas Dialect, Anatolian Dialects, Phonetic Changes, Derivational Morphemes, Glossary, Compilational Dictionary/ Anthological Dictionary, Ethimology.