Deferasiroks'un genotoksik ve sitotoksik etkisi
Genotoxic and cytotoxic effect of deferasirox
Yazar: MEHMET ARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. HASAN BASRİ İLA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Genetik = Genetics ; Genetik analiz = Genetic analysis

Özet:
Bu çalışmanın amacı, deferasiroksun potansiyel genotoksisitesinin olup olmadığının çeşitli kısa süeli testlerle saptanmasıdır. Deferasiroks çeşitli nedenlerle ortaya çıkan demir depolama hastalığının (hemokromatoz) tedavisinde kullanılan demir şelatörlerden birisidir. Çalışmada test maddesi olarak deferasiroksun ticari formu olan Exjade kullanılmıştır. Sağlıklı bireylerden alınan periferal lenfositleri, in vitro şartlarda metabolik aktivatör (S9 mix) yokluğunda ve varlığında, kardeş kromatid değişimi (KKD) testi ve kromozom aberasyon (KA) testleri için kullanılmıştır.İlaveten sıçan kemik iliği hücrelerinde kromozom aberasyon testi de uygulanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular incelendiğinde, test maddesinin periferal lenfositlerdeki 24 saatlik uygulamasında en düşük dozu ve 48 saatteki bütün dozları KKD frekansını anlamlı (P<0.05) şekilde artırmıştır. S9 mix varlığında ise sadece en yüksek konsantrasyonda (40 µg/ml) anlamlı KKD artışı saptanmıştır. Bundan başka deferasiroks bir doz (10 µg/ml, 24 saat) hariç bütün dozlarda uygulama süreleri ve S9 mix varlığından bağımsız olarak kromozomal anormalli hücre sayılarının önemli düzeyde artmasına neden olmuştur. Benzer şekilde test maddesinin sıçanlara uygulanan en yüksek iki dozu (500 ve 1000 mg/kg) kemik iliği hücrelerinde KA frekansı sadece 12 saatlik muamelede istatistiksel olarak artmıştır. Ancak 24 saatlik uygulamaların hiç birinde anlamlı bulgular saptanmamıştır. Hücre başına düşen kromozomal anormallik (KA/hücre) sayısı da KA'lı hücre frekansı ile tutarlılıklar göstermektedir. Deferasiroks, in vitro şartlarda proliferasyon indeksi (PI) ve mitotik indeks (MI) değerlerini, istisnalar hariç genel anlamda düşmesine neden olmuştur. Test maddesi sıçan kemik iliği hücrelerinde bir doz (20 mg/kg, 24 saat) hariç mitoz bölünmeyi artırıcı yönde etki göstermiştir. Bu bulgu, S9 mix uygulanmış in vitro çalışmalardan elde edilmiş Mİ değerleriyle benzerlikler göstermektedir.

Abstract:
The aim of this study was to determine by various tests whether deferasirox has potential genotoxicity. Deferasirox is one of iron chelators which used in the treatment of iron storage disease (hemochromatosis) that occurs for various reasons. Exjade that commercial form of deferasirox was used as the test substance in this study. Peripheral lymphocytes of healthy individuals were used for sister chromatid exchange (SCE) and chromosome aberration (CA) tests, under absence or presence of in vitro metabolic activator (S9 mix). In addition chromosomal aberration test in rat bone marrow cells were also performed. The results of the study showed that the findings from this study are examined that SCE frequency was increased significantly (P<0.05) in the peripheral lymphocytes at the lowest dose of test substance in 24 hours, and all doses in 48 hours. Under the presence of S9 mix, there was a significant increase in SCE at only the highest concentration (40 mg/ml). Furthermore, except one concentration (10 mg/ml, 24 h) deferasirox significantly increased the number of chromosomal abnormalities regardless of application times and presence of S9 mix. Similarly, the highest two doses (500 and 1000 mg/kg) of test substance increased the CA frequency statistically in rats bone marrow cells only at 12 hours application period. However, none of the significant findings was detected in 24-hour period of the same application. Frequency of chromosomal abnormalities per cell (CA/cell) also showed consistency with the CA frequency. In general terms, deferasirox reduced in vitro proliferation index (PI), and mitotic index (MI) values a few exceptions. The MI values were significant only. Test substance increased mitotic index in rat bone marrow cells except one dose (20 mg/kg, 24 hours). These findings showed similarity with in vitro MI values obtained from S9 mix application.