Postmodern dönem müziğinde estetik nesne olarak sanat yapıtı sorunsalı: 4'33 örneği
The problematic of aesthetical object in the music of postmodern era: 4'33 sample
Yazar: NESRİN AKAN
Danışman: PROF. DR. MUHSİN YILMAZ
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Sistematik Felsefe ve Mantık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Estetik nesne = Aesthetic object ; Müzik = Music ; Postmodernizm = Postmodernism ; Sanat eserleri = Artistic works

Özet:
Sanat, insanın farklı malzeme ve yöntemler kullanarak, ifade etmek istediği
duygu ve düşünceyi farklı sanat biçimleri üzerinden somutlaştırdığı bir alandır.
Kullanılan malzemeye göre müzik, resim, heykel, mimari gibi farklı adlar alsa da,
sonuçta hepsinin ortaya koyduğu yeni, görsel ya da işitsel bir nesne vardır ve o nesne,
sanat yapıtı/eseri dediğimiz estetik bir nesne/obje yani bir sanat nesnesidir. Bu nesne,
onu yaratan, sergileyen sanatçı ile onu seyreden, dinleyen, izleyen kısaca algılayan
alımlayıcıyı iletişime sokan bir araçtır. Diğer bir deyişle, özne ile nesne arasındaki
ilişkinin sağlayıcısıdır. Konu edindiğimiz sorun da tam burada başlamaktadır. Sanat
yapıtının üretiliş, ortaya konuş biçim ve üsluplarının ciddi anlamda değişmesi,
dönüşmesi onu sorunsallaştırmıştır. Sorunu ortaya koyan ise "Sanat nedir?", "Bu
sanat yapıtı mıdır?" ya da "Bu nesneyi sanat yapıtı yapan nedir?" sorularının
gündeme gelmesine neden olan örneklerin her geçen gün artıp yaygınlaşmasıdır.
Modernizmle başlayan bu sorun, Marcel Duchamp'ın sanat eseri olarak
adlandırdığı sıradan nesneler aracılığıyla sanatta yarattığı kırılma ile birlikte iyice
netleşerek Postmodern döneme taşınmıştır. Benzer bir kırılma, müzikte John Cage ile
yaşanmıştır. Cage, 4'33" adlı eseriyle bildiğimiz anlamdaki müzik eseri/yapıtı
anlayışını derinden sarsmıştır.
Biz bu tez araştırmasında, uzun süredir estetik bir sorun olarak karşımızda
duran sanat yapıtının neliği'ni, hem sanatın genelinde hem de özellikle seçtiğimiz
örnek aracılığıyla müzik sanatı üzerinden sorgulayacağız. Bu doğrultuda merkeze
aldığımız 'sanat/müzik yapıtı'nı estetik bir bakış açısıyla, postmodern dönemin yoğun
vi
belirsizliği ile örtüşen Cage'in şans, ras(t)lamsallık-belirlenmemişlik anlayışıyla
birlikte ortaya koymaya çalışacağız.
Çalışmamız uzun süreli, yoğun kaynak tarama, inceleme, çözümleme ve
alıntılama aşamalarından sonra yorum ve değerlendirmelerle oluşturulmuştur.
Ulaşılan araştırma sonuçları birinci bölümde; ele alınan konunun yani sanat
yapıtı/estetik obje/nesnenin1 estetik bağlantıları, ikinci bölümde; Postmodern dönem
ve dönem sanatındaki/müziğindeki durumu, üçüncü bölümde ise John Cage'in müziği
bestelemedeki felsefi yaklaşımı ve yöntemleri2 üzerinde durulmuştur. Dördüncü ve
sonuç bölümünde ise elde edilen bilgiler ışığında, değişen sanat yapıtı anlayışı ile ilgili
değerlendirme ve yorumlara yer verilmiştir.
Anahtar sözcükler: Postmodernizm, Sanat Yapıtı, Estetik Nesne, John Cage,
Belirlenmemişlik, Ras(t)lamsallık.
1

Abstract:
Art is an area where people embody what they want to express through
different art forms using different materials and methods. According to the material
used, there are different names such as music, painting, sculpture, architecture, but
ultimately there is a new visual or auditory object that all of them reveal and that
object is an aesthetic object, that is an art object. This object is a tool that
communicates it with the creating, exhibiting artist and the viewer who watches it,
listens, watches it briefly recevier. In other words, it is the provider of the relationship
between the subject and the object. The problem we are talking about is starting right
here. The serious change and transformation of the production and the presentation
and style of the artwork makes it problematic. The problem is that the examples that
cause the questions of "What is art?", "Is this artwork?" or "What makes this object
an artwork?" is increasing day by day.
This problem, which started with modernism, became clearer and clearer with
the breaks that was created by Marcel Duchamp who called the ordinary objects as
artistic works and it moved to the postmodern turn. A similar break was experienced
with John Cage in the music. Cage with his work called 4'33 " deeply shakened the
understanding of the musical work.
In this thesis research, we will interrogate the art work which is standing
against us as an aesthetic problem for a long time, through both art and specially
selected examples. In this perspective, we will try to put together the 'art / music
work' we have centered on with an aesthetic point of view, along with the chance of
viii
Cage, which is overlapping with the intense uncertainty of the postmodern period,
with the understanding of indeterminicy, coincides.
Our work has been developed through comments and evaluations after a long
period of intensive resource screening, analysis, analysis and citation. The results of
the research are as follows; The first part of the research results are based on the
aesthetic connection of the art work / aesthetic object / object discussed, in the second
section; the postmodern period and period art / music, in the third part, John Cage's
philosophical approach and and methods in the art of composing music are
emphasized. In the fourth and conclusion section, the information obtained is
summarized by evaluating and commenting on the changing works of art.
Key Words: Postmodernism, Artwork, Aesthetic Object, John Cage,
İndeterminicy, Chance.