Yakın ilişkilerle ilgili eğilimler ile pozitif şemalararasındaki ilişkiler
Associations between Psychological Tendencies in Intimate Relationships and Positive Schemas
Yazar: DAMLA DEDEOĞLU
Danışman: DR. TUBANUR BAYRAM KUZGUN
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışma, erken dönem uyumlu şemalar ile yakın ilişkilerle ilgili eğilimler 
arasındaki ilişkiyi anlamak amacıyla yürütülmüştür. Sosyal medya üzerinden kolay 
ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile 326 Kadın ve 63 Erkek katılımcı olmak üzere 389 
katılımcıya ulaşılmıştır. Çalışmada anket yolu ile toplanan verilerin analizinde Bağımsız 
Örneklem T-Testi, ANOVA, Pearson Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Araştırmada 
Young Pozitif Şema Ölçeği ve Çok Boyutlu İlişki Ölçeği veri toplama araçları olarak 
kullanılmıştır.
Katılımcıların demografik değişkenlerine göre (cinsiyet, ilişki durumu, ilişki süresi, 
yaş, eğitim düzeyi) yapılan karşılaştırmalarda; pozitif şema puanları, cinsiyet, ilişki 
durumu, ilişki süresi ve eğitim düzeyi değişkenleri üzerinden karşılaştırıldığında anlamlı 
bir farklılık bulunmamış, ancak farklı yaş grupları arasında anlamlı fark bulunmuştur. İlişki 
eğilimleri puanları, cinsiyet ve ilişki süresi değişkenleri açısından karşılaştırıldığında 
anlamlı farklılık bulunmamış, ancak ilişki durumu, yaş ve eğitim düzeyi değişkenleri 
açısından anlamlı farklılık bulunmuştur.
Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında, ilişki doyumu, ilişkiye yüksek 
düzeyde odaklanma, ilişkide kendine güven, ilişki girişkenliği, içsel ilişki kontrolü alt 
boyutları ile pozitif şemalar arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İlişki 
kaygısı/korkusu ve ilişki izlenimi ayarlama (diğerlerinin yakın ilişkisi hakkında görüşlerine 
önem verme hali) alt boyutları ile pozitif şemalar arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki 
bulunmuştur. Dışsal ilişki kontrolü (İlişki sürecinin şansa kader- kısmete bağlanması hali) 
ile pozitif şemalar arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.
Anahtar Kelimeler: Pozitif Şemalar, Erken Dönem Uyumlu Şemalar, Yakın İlişkilerle 
İlgili Eğilimler

Abstract:
This study was conducted with the aim of understanding the associations between 
early adaptive schemas and tendencies in intimate relationships. Through easily accessible 
sampling method via social media, a total of 389 participants were reached, consisting of 
326 females and 63 males. In the study, Independent Sample T-Test, ANOVA, Pearson 
Correlation Analysis were used to analyze the data collected through the survey. The Young 
Positive Schema Scale and the Multidimensional Relationship Scale were used as data 
collection instruments in the study.
 In comparisons based on the demographic variables of the participants (gender, 
relationship status, relationship duration, age, education level), positive schema scores did
not differ significantly across gender, relationship status, duration, or education, but did 
vary significantly among different age groups. Relationship tendencies scores showed no 
significant differences based on gender or duration, but varied significantly with respect to 
relationship status, age, and education level.
 Looking at the findings obtained in the study, a significant positive relationship was 
found between relationship satisfaction, a high level of focus on the relationship, selfconfidence in the relationship, internal relationship control and relationship initiative subdimensions with positive schemas. On the other hand, a significant negative relationship 
was found between relationship fear/anxiety and relationship impression management 
(concern for others' opinions about one's close relationship) sub-dimensions and positive 
schemas. There was no significant relationship found between external relationship control 
(perceiving the course of the relationship as being determined by chance or fate) and 
positive schemas.
Key Words: Positive Schemas, Early Adaptive Schemas, Tendencies in Close 
Relationships