Ailesel akdeniz ateşi hastalarında d vitamini düzeylerinin antioksidan ve antiinflamatuar etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of antioxidant and antiinflammatory effects of vitamin d levels in familial mediterranean fever patients
Yazar: MHD BOSHR ALESH
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİDEM BARLAK KETİ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Vitamin D = Vitamin D ; Vitamin D eksikliği = Vitamin D deficiency

Özet:
Ailesel Akdeniz Ateşi (FMF), 16. kromozomda bulunan MEFV geninde meydana gelen mutasyon sonucu oluşan otozomal resesif kalıtım gösteren otoinflamatuar bir hastalıktır. FMF'nin patogenezi tam olarak anlaşılamamakla birlikte oksidatif stres ve inflamasyonun rol oynadığı bildirilmiştir. D vitamininin kemik dışı etkileri D vitamini reseptörünün vücuttaki çeşitli doku ve organlarda bulunmasıyla vurgulanmıştır ve son yıllarda yapılan çalışmalar, D vitamininin antiinflamatuar, immünomodülatör ve antioksidan etkilere sahip olabileceğini göstermiştir. Bu çalışma, FMF'li hastalarda inflamasyon belirteçleri ve oksidatif stres göstergeleri ile D vitamini düzeyleri arasında ilişki olup olmadığını inceleyerek D vitamininin antiinflamatuar ve antioksidan etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. 
Çalışma grubu ataksız dönemdeki 90 FMF hastasından ve 30 sağlıklı çocuktan oluştu. Çalışmaya dahil edilen katılımcılar hasta ve kontrol grubu olarak ikiye ayrıldı. Daha sonra, hastalar D vitamini düzeylerine göre (< 20 ng/mL, 20-30 ng/mL ve > 30 ng/mL) gruplandırıldı. Çalışma gruplarında tam kan sayımı, rutin biyokimya parametreleri ve serum 25 (OH) D analizleri yapıldı. Oksidatif stresi değerlendirmek amacıyla serum Total Antioksidan Seviye (TAS) ve Total Oksidan Seviye (TOS) spektrofotometrik yöntemler ile ölçüldü. Ayrıca, serum Pentraksin-3 (PTX-3) konsantrasyonları ELISA yöntemi ile analiz edildi.
Hasta grubunda kontrole kıyasla C-reaktif protein (CRP), Eritrosit dağılım genişliği (RDW), PTX-3 ve TOS düzeylerinin yüksek, TAS düzeyinin ise düşük olduğu gösterildi. D vitamini düzeyleri, FMF hastalarının %20'sinde yeterli, %36.7'sinde yetersiz ve %43.3'ünde eksikti. D vitamini yetersizliği olan grupta PTX-3 düzeylerinin, D vitamini yeterli olan gruptan daha yüksek olduğu gösterildi.
D vitamini eksikliği (< 20 ng/mL) olan FMF hastalarının TOS değerlerinin, D vitamini yetersizliği (20-30 ng/mL) olanlardan daha yüksek olduğu belirlendi. D vitamini eksikliği ve yetersizliği olan gruplarda, D vitamini düzeyleri ile TOS arasında negatif yönde güçlü bir korelasyon gözlendi. TAS, D vitamini alt grupları arasında farklılık göstermedi.
Sonuç olarak; yeterli D vitamini düzeyine sahip olan ve/veya D vitamini eksikliği bulunmayan FMF hastalarında, ataksız dönemde subklinik inflamasyonun azaldığı, dolayısıyla rutinde D vitamini ölçümünün ve gerektiğinde D vitamini takviyesinin bu hastalarda inflamasyonu ve oksidatif stresi azaltarak uzun dönemdeki komplikasyonları önlemede yararlı olabileceği söylenebilir. 
Anahtar kelimeler: Ailesel akdeniz ateşi hastalığı; D Vitamini; Oksidatif stres Antioksidan; Antiinflamatuar

Abstract:
Familial Mediterranean Fever (FMF) is an autoinflammatory disease with autosomal recessive inheritance caused by a mutation in the MEFV gene located on the 16th chromosome. Although the pathogenesis of FMF disease is not fully understood, it has been reported that oxidative stress and inflammation play a role in FMF. The non-skeletal effects of vitamin D have been emphasized by the presence of the vitamin D receptor in various tissues and organs in the body, and recent studies have shown that vitamin D may have anti-inflammatory, immunomodulatory and antioxidant effects. This study was conducted to evaluate the anti-inflammatory and antioxidant effect of vitamin D by examining the relationship between inflammation markers and oxidative stress indicators with vitamin D levels.  
The study group consisted of 90 FMF patients in the attack-free period and 30 healthy children. Participants included in the study were divided into two as patient and control groups. Later, patients were grouped according to their vitamin D levels (< 20 ng/mL, 20-30 ng/mL, and > 30 ng/mL). Complete blood count, routine biochemistry parameters and serum 25 (OH) D analyzes were performed in the study groups. Serum Total Antioxidant Status (TAS) and Total Oxidant Status (TOS) were measured by spectrophotometric methods to assess oxidative stress. In addition, serum Pentraxin-3 (PTX-3) concentrations were analyzed by ELISA method.
It was shown that C-reactive protein (CRP), erythrocyte distribution width (RDW), PTX-3 and TOS levels were higher and TAS levels were lower in the patient group compared to the control. Vitamin D levels were sufficient in 20%, insufficient in 36.7% and deficient in 43.3% of FMF patients. Groups with vitamin D insufficiency were shown to have higher PTX-3 levels than the group with adequate vitamin D levels.
It was determined that FMF patients with vitamin D deficiency (< 20 ng/mL) had higher TOS values than those with the insufficient levels of vitamin D (20-30 ng/mL). A strong negative correlation was observed between vitamin D levels and TOS in groups with deficient and insufficient levels of vitamin D. There was no differnces for TAS among vitamin D subgroups. 
As a result; it can be said that subclinical inflammation decreases in the attack-free period in FMF patients who have adequate vitamin D levels and/or do not have vitamin D deficiency, so routine vitamin D measurement and vitamin D supplementation may be beneficial in preventing long-term complications in these patients by reducing inflammation and oxidative stress.
Keywords: Familial mediterranean fever disease; Vitamin D; Oxidative stress Antioxidant; Antiinflammatory