Memduh Şevket Esendal'ın hikayelerinde sözcük gruplarının Türkçenin öğretimi bakımından değerlendirilmesi
Evaluating the word groups in Memduh Şevket Esendal's stories with regard to teaching Turkish
Yazar: SİNAN ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ.DR. ŞERİF ALİ BOZKAPLAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Kelime grupları konusu ilk ve ortaögretim ögrencilerinin dilbilgisinde en çokzorlandıkları, onlar için adeta bir sendrom teskil eden konuların basında gelmektedir. Ögrenci,islenmesi yaklasık bir ay süren ve kendi arasında pek çok alt dala ayrılan bu konuyukavramakta, akılda tutmakta ve ayrıstırmakta zorlanmaktadır.Bu çalısmada, Memduh Sevket Esendal'ın 1925 yılında basılan Mendil Altında adlıhikâye kitabının orijinal baskısında yer alan Mendil Altında, htiyarlık, Karga Yavrusu, AnaBaba, Hasta, Feminist, Keles, Rüya Nasıl Çıktı, Hayat Ne Tatlı, Kaçırdık mı, Gül HanımınAnnesi, Müdürün Zügürdü adlı on iki hikâyesindeki kelime grupları incelenmistir.ncelenen kelime grupları isim tamlamaları, sıfat tamlamaları, fiilimsiler, edat grupları,ikilemeler ve unvan gruplarıdır.sim tamlamaları; belirtili, belirtisiz ve zincirleme isim tamlamaları baslıkları altındaele alınmıstır. Belirtili isim tamlamasında, ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelimegrubu girmeyenler?, ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girenler?,?tamlayanı düsmüs olanlar?, ?tamlayanı -den ayrılma hal eki alanlar? ve ?tamlayan ekidüsmüs olanlar? seklinde alt baslıklar yer almıstır. Belirtisiz isim tamlamalarında ise?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girmeyenler? ve ?tamlayan iletamlanan arasına kelime veya kelime grubu girenler? seklinde bir sınıflamaya gidilmistir.Zincirleme isim tamlamalarında ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubugirenler?, ?tamlayan ile tamlanan arasına kelime veya kelime grubu girmeyenler? ve ? ?denhal ekinin tamlayan eki olarak kullanıldıgı tamlamalar? seklinde alt baslıklar olusturulmustur.Sıfat tamlamaları, niteleme, belirtme ve fiilimsilerle kurulanlar olmak üzere üç altbaslıga ayrılmıstır. Daha sonra belirtme sıfatları sayı, isaret, belgisiz ve soru sıfatları olarak;sayı sıfatları kendi arasında asıl sayı, sıra sayı, kesir sayı ve ülestirme sayı sıfatı olarakbaslıklara ayrılmıstır. Ayrıca isaret sıfatlarında da isaret sıfatlarıyla kurulanlar ve ?ki sıfatyapan ekiyle kurulan isaret sıfatları seklinde bir sınıflama yoluna gidilmistir.Fiilimsiler ise isim-fiiller, sıfat-fiiller ve zarf fiiller olarak üç baslık altındaincelenmistir.kileme grupları; aynı kelimenin tekrarıyla olusturulanlar, yakın anlamlı kelimelerleyapılanlar, zıt anlamlı kelimelerle yapılanlar, anlamca kaynasmıs kelimelerle yapılanlar vebiri anlamlı biri anlamsız kelimelerle yapılanlar seklinde ele alınmıstır.Edat grupları, isim unsuru tek kelime olanlar ve isim unsuru kelime grubu olanlarseklinde ikiye ayrılmıstır.Unvan grupları ise çalısmanın son kısmında yer almıstır.Çalısmada, bütün baslıklardaki kelime grupları hikâye içerisindeki sıraya göre dizilmisve geçtigi cümlenin içerisinde koyu renkte gösterilmistir. Ayrıca cümlenin sonunda paranteziçerisinde hikâyenin adı, sayfa ve satır numaraları verilmistir. ncelenen ve kitap içerisindeyer alan diger hikâyeler ekler kısmında yer almaktadır.

Abstract:
?Word Groups? are the leading subject for elementary and secondary students whichthey have most difficulty in grammar and which is almost a syndrome for them. Students havedifficulty in comprehending, bearing in mind and decomposing this subject which is dividedinto many subcategories and which takes nearly one month to teach.In this study, word groups in twelve stories that takes place in the original edition ofMemduh Sevket Esendal?s short story book ?Mendil Altında? (which is published in 1925)are analyzed. The stories are Mendil Altında, htiyarlık, Karga Yavrusu, Ana Baba, Hasta,Feminist, Keles, Rüya Nasıl Çıktı, Hayat Ne Tatlı, Kaçırdık mı, Gül Hanımın Annesi,Müdürün Zügürdü.The analyzed word groups are noun phrases, adjective phrases, verbals, prepositionalphrases, repatatives and reputation phrases.The noun phrases are studied under the headings of possessive construction,indeterminate genitival constructions and continuous construction. In the possessiveconstructions there are some subcategories such as ?taking words or word groups betweenmodifier and modified noun? , ?not taking words or word groups between modifier andmodified noun? , ?having no modifier? , ?ones whose modifier take ablatif ? , ?ones having nomodifying affix?. In the unqualified noun phrases, there is a classification such as ?takingwords or word groups between modifier and modified noun? and ?not taking words or wordgroups between modifier and modified noun?. In the chaining noun phrases the three headingsare ?taking words or word groups between modifier and modified noun? , ?not taking wordsor word groups between modifier and modified noun? and ?the phrases in which ablatif isused as modifying affix.The adjective phrases are studied under the headings of descriptive, demonstrative,and made with verbals. After that demonstrative adjectives are divided into headings ofnumerical, demonstrative, indefinite, and questional adjectives; and demonstrative adjectivesare divided into headings of ordinal number, cardinal number, fraction number and distrubitenumber adjectives. There is also a classification in the demonstrative adjectives such as?phrases made with demonstrative adjectives? and ?made with -ki affix forming adjective?.Verbids are analyzed under these three headings: infinitives, participles andadverbials.Doublet groups are analyzed under the headings of ?repetition of the same word? ,?made with words having similar meaning? ,? made with opposites? , ? made with combinedwords in terms of meaning? and ?made with one meaningful-one meaningless words?.Prepositional groups are divided into two groups: One of them is ?the ones whosenoun is one word?, and the other is ?the ones whose noun is a word group?.Reputation groups take place at the end of the study.In this study, word groups in all the headings are arranged according to the order in thestory and it is written in bold type in the sentence. Also, the name of the story, page numberand line number are given in a parenthesis at the end of the sentence. The analyzed stories andother stories in the book take place in the appendix part.