Akciğer kanseri tanılı hastalarda FOXO3A genekspresyon düzeylerinin değerlendirilmesi
FOXO3A gene in patients diagnosed with lung cancerevaluation of expression levels
Yazar: DAMLA HASGÜL
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZDÜLGER
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Göğüs Cerrahisi = Thoracic Surgery

Özet:
Akciğer neoplazmları kanser insidansının ve dünya çapındaki ölümlerin
önde gelen nedenidir. Erkeklerde ömür boyunca akciğer kanseri gelişme olasılığı
kadınlara kıyasla daha fazladır ve yapılan son araştırmalara göre 2007 ve 2017
yılları arasında %37 oranında artış göstermiştir.
Akciğer kanserleri köken aldıkları hücreye göre küçük hücreli akciğer
karsinomu (KHAK) ve küçük hücreli dışı akciğer karsinomu (KHDAK) olmak üzere
iki büyük gruba ayrılırlar. KHDAK içerisinde en yaygın tip; Adenokarsinomdur.
Bunu sırasıyla skuamöz hücreli karsinom ve büyük hücreli nöroendokrin karsinom
izlemektedir. KHAK ise tüm akciğer kanserlerinin %10-15'ini oluşturmakta olup hızlı
yayılım yapan tipidir. Akciğer kanseri gelişiminde risk faktörlerinin çok büyük etkisi
bulunmaktadır. Bunlar başta sigara kullanımı olmak üzere yaş, cinsiyet, aile
öyküsü, genetik faktörler, sigara kullanım zemininde gelişen kronik obstrüktif
akciğer hastalıkları, asbest maruziyeti ve diğer mesleki maruziyetler olarak
sayılabilir.
Günümüzde akciğer kanserlerinin medikal tedavileri onkolojik ajanların
yanında gen düzeyinde etki eden çok yeni bazı moleküllerin de katkısıyla
yürütülmeye başlanmıştır. Bu nedenle özellikle hücre çoğalması ve apoptozis
sürecinde etkin olabileceği düşünülen genlerin ekspresyonlarını düzenleyen
moleküler mekanizmaları hedefleyen en etkin tedavi seçeneklerinin belirlenmesi
amaçlanmaktadır ve doğal olarak da pek çok ve karmaşık genetik süreç barındıran
akciğer kanserlerinde de süreci tetikleyen moleküller araştırma konusu olmaktadır.
Forkhead box (FOX) transkripsiyon faktörleri de hücre çoğalmasının
kontrolü sürecinde yer alan ve çok sayıda üyeden oluşan bir protein ailesidir. "O"
sınıfı Fox proteinlerinin memelilerde FoxO1, FoxO3, FoxO4 ve FoxO6 olmak üzere
dört üyesi tanımlanmıştır. Bu ailedeki üyelerin tamamı apopitoz sürecinde, DNA
tamirinde, hücre çoğalmasında ve metabolizmanın düzenlenmesinde etkili hedef
genlerin ekspresyonlarında (Bu genlerin kodladıkları proteinlerle bağlantılı genetik
şifrenin ilgili DNA zincirinden m-RNA zincirine kopyalanmaları ve sonrasında da
sentezlenmeleri sürecinde) görev almaktadırlar.
FoxO3 proteininin apopitoz sürecinde etkili olduğu ortaya konulmuş olup
bazı çalışmalarda da akciğer kanseri olgularında bu genin ekspresyon düzeyinde
azalma olduğu saptanmıştır. Bu nedenle FoxO3 aktivitesinin apopitozu indüklemesi
temeline dayalı kanser tedavilerinin; yeni bir yaklaşım olarak kullanılabileceği
düşüncesi doğmuştur.
Bu çalışmada kliniğimizde 2010-2022 yılları arasında opere edilen akciğer
kanseri tanısı almış 50 ve akciğer kanseri olmayan 25 olmak üzere toplam 75
hasta çalışmaya alınmış ve immünhistokimyasal yöntemlerle FoxO3a ekspresyon
düzeylerine bakılmıştır. Tümöral dokudan alınan doku spesmeni, tümöral dokuya
komşu normal doku ve tümör tanısı olmayan doku spesmenleri Real Time
Polymerase Chain Reaction (rt-PCR) tekniği ile incelenmiştir. Elde edilen veriler;
tümöral doku spesmenlerinde, komşu normal dokuya ve tümör tanısı olmayan
doku spesmenlerine kıyasla gen ekspresyon düzeylerinde istatistiksel anlamlılıkta
azalma olduğunu göstermiştir.

Abstract:
Lung neoplasms are the leading cause of cancer incidence and death worldwide. The lifetime probability of developing lung cancer is higher in men than in women, and according to recent studies, it increased by 37% between 2007 and 2017. Lung cancers are divided into two large groups, small cell lung carcinoma (SCLC) and non-small cell lung carcinoma (NSCLC), depending on the cell they originate from. The most common type of NSCLC is adenocarcinoma. This is followed by squamous cell carcinoma and large cell neuroendocrine carcinoma, respectively. SCLC accounts for 10-15% of all lung cancers and is the type that spreads rapidly. Risk factors have a great impact on the development of lung cancer. These include smoking, age, gender, family history, genetic factors, chronic obstructive pulmonary diseases that develop on the basis of smoking, asbestos exposure and other occupational exposures.
Nowadays, medical treatments of lung cancers have started to be carried out with the contribution of some very new molecules that act at the gene level, in addition to oncological agents. Therefore, it is aimed to determine the most effective treatment options that target the molecular mechanisms that regulate the expression of genes that are thought to be effective in the cell proliferation and apoptosis process, and naturally, the molecules that trigger the process in lung cancers, which contain many and complex genetic processes, are also the subject of research.
Forkhead box (FOX) transcription factors are a protein family consisting of many members involved in the control of cell proliferation. Four members of the "O" class Fox proteins have been identified in mammals, namely FoxO1, FoxO3, FoxO4 and FoxO6. All members of this family are involved in the expression of target genes that are effective in the apoptosis process, DNA repair, cell proliferation and metabolism regulation (the process of copying the genetic code associated with the proteins encoded by these genes from the relevant DNA strand to the m-RNA strand and then synthesizing them). It has been demonstrated that the FoxO3 protein is effective in the apoptosis process, and some studies have also found a decrease in the expression level of this gene in lung cancer cases. Therefore, it has been thought that cancer treatments based on the induction of apoptosis by FoxO3 activity can be used as a new approach. In this study, a total of 75 patients, 50 diagnosed with lung cancer and 25 without lung cancer, who underwent surgery in our clinic between 2010 and 2022, were included in the study and FoxO3a expression levels were examined by immunohistochemical methods. Tissue specimens taken from tumoral tissue, normal tissue adjacent to tumoral tissue, and tissue specimens without tumor diagnosis were examined by Real Time Polymerase Chain Reaction (rt-PCR) technique. The obtained data showed that there was a statistically significant decrease in gene expression levels in tumoral tissue specimens compared to adjacent normal tissue and tissue specimens without tumor diagnosis.