Jeotasarım yöntemi kullanılarak karbon dengeleme üzerine bir çalışma: Hacettepe Üniversitesi Beytepe Yerleşkesi
A study on the carbon balancing through geodesign method: Hacettepe University Beytepe Campus
Yazar: RANA TABAN
Danışman: PROF. DR. EMİNE FİGEN DİLEK
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Karbon ayak izi = Carbon footprint

Özet:
Küresel iklim değişikliğinde önemli bir payı bulunan sera gazlarından karbon, genellikle insan kaynaklı faaliyetler sonucunda atmosfere salınmaktadır. Karbon ayak izi konusunda insanların bilgisini artırmak ve karbon salımını azaltmak için yerel yönetimlerin ve üniversitelerin öncü olması gereklidir. Özellikle kamu kurumları ve üniversitelerde yapılacak olan enerji verimliliği çalışmaları sayesinde karbon emisyonunun belirli seviyede tutulması ile; öğrenciler, akademik ve idari personel arasında bir çevre bilinci oluşturabilir. Bu tez çalışmasının bir üniversite yerleşkesinde yapılmasındaki amaç, öncelikli olarak eğitim kurumlarında karbon ayak izinin dengelenmesini sağlamak ve ardından tüm sektörlere yaymak için bilgilendirici olmaktır. Bu kapsamda, kampüs bazında örnek bir çalışma yapılmak istenerek çalışma alanı seçilmiştir. Çalışma kapsamında jeotasarım yönteminin adımları izlenerek, IPCC (2006a), DEFRA (2023) ve UI Greenmetric (2023) tarafından geliştirilen farklı hesaplamalar doğrultusunda yerleşkenin karbon ayak izi ölçülmüştür. Ardından, Myeong vd. (2006), US EPA (1998), Asan (1995), Asan (2011) ve Anonymous (2007) tarafından önerilen yöntemler incelenerek, toplanan veriler doğrultusunda iki farklı yöntem ile kampüs içerisindeki ve yakın çevresindeki bitki örtüsünün karbon tutma kapasitesi hesaplanmıştır. Her iki konuda elde edilen sonuçlar değerlendirilerek salınan karbonun yüzde olarak tutulabilen miktarı ortaya koyulmuştur. Salınan ve tutulan karbon arasındaki denge durumu ölçüldükten sonra, yerleşkedeki karbon ayak izini azaltmaya yönelik öneriler değerlendirilmiştir. Bu öneriler, alan için oluşturulan geçmiş (2016), şimdi (2024) ve gelecek (2032) durumları modellenerek, yıllara göre karşılaştırmalar yapılmıştır. Sonuçta öneri bir karar modeli hazırlanarak karbon ayak izini azaltacak ve karbon tutma kapasitesine katkı sağlayacak faaliyetler yorumlanmıştır.

Abstract:
Carbon, one of the greenhouse gases significantly contributing to global climate change, is predominantly released into the atmosphere due to human activities. It is essential for local governments and universities to take a leading role in raising awareness about carbon footprints and reducing carbon emissions. Through energy efficiency initiatives implemented in public institutions and universities, carbon emissions can be maintained at a certain level, fostering environmental awareness among students, academic staff, and administrative personnel. The primary objective of this thesis, conducted within a university campus, is to balance the carbon footprint of educational institutions and provide a model that can be disseminated across all sectors. For this purpose, a campus-based case study was selected. The study employed the steps of the geodesign method to calculate the carbon footprint of the campus using methodologies developed by IPCC (2006a), DEFRA (2023), and UI Greenmetric (2023). Subsequently, the carbon sequestration capacity of vegetation within and surrounding the campus was calculated using two distinct methods based on approaches proposed by Myeong et al. (2006), US EPA (1998), Asan (1995, 2011), and Anonymous (2007), supported by the collected data. The results from both analyses were evaluated to determine the percentage of emitted carbon that could be sequestered. After assessing the balance between emitted and sequestered carbon, recommendations were developed to reduce the carbon footprint of the campus. These recommendations were modeled based on scenarios created for the past (2016), present (2024), and future (2032), allowing for temporal comparisons. Ultimately, a proposed decision model was formulated, outlining activities that could effectively reduce the carbon footprint and enhance carbon sequestration capacity.