Kompleks çalışma belleği görevlerinde bireysel farklılıklar, sezgi, prospektif bellek ve zaman eğilimi
Individual differences in complex working memory tasks, insight, prospective memory and time orientation
Yazar: ASLI DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SEVTAP CİNAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bellek = Memory ; Bellek gelişimi = Memory growth ; Doğrulayıcı faktör analizi = Confirmatory factor analysis ; Kişisel özellikler = Personal specifications ; Metasezgiseller = Metaheuristics ; Sezgi = Intuition ; Zaman = Time

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı çalışma belleği, zihinsel prospeksiyon ve bilişsel sezgi arasındaki ilişkiyi korelasyon analizi ve doğrulayıcı faktör analizi yardımı ile incelemektir. Bu amaçla, bu üç bilişsel yapı iki veya daha fazla ölçüm aracı kullanılarak ölçülmüştür. Çalışma Belleği performansı dört farklı karmaşık Uzam Testi (Okuma Uzamı, İşlem Uzamı, Akan Bellek Uzamı, Simetri Uzamı) yardımıyla ölçülürken, Bilişsel Sezgi başa ve sona gelen Uzak Bağlantılar Testi ile ölçümlenmiştir. Geleceğe Yönelik Sonuçları Değerlendirme Ölçeği (GYSDÖ)'nin yanında, Zimbardo Zaman Perspektifi Envanterinin (ZZPE) Gelecek alt ölçeği ve İleriye-Geriye Yönelik Bellek Ölçeğinin (İGYBÖ) İleriye yönelik alt ölçeği ve Sabahçıl-Akşamcıl Anketi (SAA) Zihinsel Prospeksiyonu ölçmek üzere kullanılmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçlarına göre üç-faktör modeli, veriye alternatif olarak uygulanan tek-faktör modelinden daha iyi bir uyum göstermiştir. Sonuçlara bakıldığında, Çalışma Belleği, Bilişsel Sezgi ve Zihinsel Prospeksiyon birbirlerinden ayrıştırılabilir ancak birbirleriyle ilişkili yapıları temsil etmektedirler. Çalışma Belleği ve Bilişsel Sezgi arasında pozitif bir korelasyon bulunmuş ancak her ikisi de Zihinsel Prospeksiyon ile negatif korelasyon göstermişlerdir.



Anahtar Kelimeler: Çalışma Belleği, Zihinsel Prospeksiyon, Bilişsel Sezgi, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)

Abstract:
The core aim of this study was to examine the relationship between working memory, mental prospection and cognitive insight by using correlational and confirmatory factor analyses (CFA). In this study, each of the three cognitive constructs was evaluated with two or more measures. Working memory was measured by four different complex span tasks (operation span, reading span, symmetry span and running span) while cognitive insight was assessed by forward and backward remote associate problems. In addition the Consideration of Future Consequences Scale (CFCS), the Future Subscale of the Zimbardo Time Perspective Inventory (ZTPI), the Prospective Memory Subscale of the Prospective and Retrospective Memory Questionnaire (PRMQ), and the Morningness-Eveningness Questionnaire (MEQ) were used to measure mental prospection. The CFA results revealed that a three-factor model was a better fit to the data than an alternative one-factor model suggesting that working memory, mental prospection, and cognitive insight are separate, but related, constructs. A positive correlation was found between cognitive insight and working memory but they were both negatively associated with mental prospection.



Keywords: Working Memory, Mental Prospection, Time Orientation, Cognitive Insight, Confirmatory Factor Analysis (CFA)