Stok kontrolü ve ekonomik sipariş miktarı modellerinde yeni açılımlar: ödemelerde gecikmeye izin verilmesi durumu ve bir model önerisi
Inventory control and new approaches in economic order quantity models: the condition of permissible delay in payments and a model proposal
Yazar: HARUN SULAK
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH EROĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomik sipariş miktarı = Economic order quantity ; Kusurlu ürün = Faulty product ; Stok kontrol = Stock control ; Stok modelleri = Stock models

Özet:
Stok kontrol modelleri, talebin kesin olarak bilinip bilinememesine göre deterministik ve olasılıklı modeller olarak ikiye ayrılmaktadır. Deterministik stok kontrol modelleri bağlamında oldukça yaygın kullanılan yöntemler arasında, Klasik Ekonomik Sipariş ve Üretim Miktarı Modelleri bulunmaktadır. Bu modellerde ele alınan varsayımların çoğu, gerçek hayatta geçerli olabilen değişik durumları veya içinde bulunulan ekonomik koşulları dikkate almamaktadır. Dolayısıyla, sözü edilen varsayımların gevşetilmesi veya ek yeni varsayımlar yardımıyla, gerçek yaşamla daha tutarlı ve geçerli ekonomik koşulları dikkate alan yeni modeller üretilmiştir. Örneğin, çok ürün olması, miktar indirimleri, stoksuzluk durumuna izin verilmesi, öğrenme, enflasyon ve paranın zaman değeri etkileri, stoktaki ürünlerin zamanla bozulması, kusurlu ürün olması, ödemelerde gecikmeye izin verilmesi gibi varsayımsal durumları dikkate alan yeni açılımlar, bu alanda geniş bir çalışma yelpazesi oluşmasını sağlamıştır.Bu yeni açılımlardan hareketle bu çalışmada, klasik ekonomik sipariş miktarı modellerinde geçerli olan varsayımlardan bazıları gevşetilerek yeni bir model önerisi yapılmaktadır. Sözü edilen bu yeni model önerisi ile planlama dönemi boyunca, talebin sabit ve sürekli olduğu varsayımıyla, gelen siparişlerin belli bir oranda kusurlu ürün içerdiği, stoksuzluğa ve ödemelerde belli bir süre gecikmeye izin verildiği durum için yeni bir ekonomik sipariş miktarı modeli elde edilmektedir. Modelde, ödemelerde izin verilen gecikme süresinin iki farklı durumu için iki ayrı çözümleme yapılarak, optimal değerler ile izin verilen gecikme süresi ve kusurlu ürün oranı arasındaki ilişkiler belirlenmektedir. Ayrıca, geliştirilen model için sayısal örnekler verilmekte ve izin verilen gecikme süresi ve kusurlu ürün oranındaki değişimlerin etkileri duyarlılık analizi ile incelenmektedir. Yapılan analizler sonucu ödemelerde izin verilen gecikme süresi arttıkça sipariş miktarının azaldığı toplam kârın arttığı fakat kusurlu ürün oranı arttıkça sipariş miktarının arttığı toplam kârın ise azaldığı görülmektedir.Anahtar Kelimeler: Ekonomik Sipariş Miktarı, Kusurlu Ürün, Ödemelerde Gecikmeye İzin Verilmesi, Stoksuzluk

Abstract:
Inventory control models are classified as deterministic and stochastic models upon the condition that the demand is definitely known, or not. Economic Order and Production (Manifacturing) Quantity models are among the most widely used techniques in deterministic inventory control models. As a result of many unrealistic assumptions embedded in these models, some real life situations and current economic circumstances are not considered. Therefore, by loosening these assumptions up to some point and introducing some extra hypotheses, many new models consistent with real life and consider current economic conditions were developed. A vast literature has occurred under these conditions which are known as new approaches such as multi product, quantity discount, shortage (backlogging), effect of learning, inflation and time value of money, deterioration, defective items and permissible delay in payment.In this study, a new model is proposed by loosening some of the assumptions of classical Economic Order Quantity models. By this new model, under the assumption of constant and continuous demand throughout the planning horizon, the economic order quantity model is obtained in the case of defective items, permissible delay in payments and shortage. For two case of permissible delay in payments, two analyses are made and the relationships between permissible delay time, rate of defective item and optimal values are determined. Furthermore, numerical examples are given and analyzed for the developed model. Changes in the optimal values with respect to the rate of defective item and permissible delay in payments are analyzed with sensitivity analysis. Result of the analysis show that while permissible delay of payment increases order quantity decreases and total profit increases. However when rate of defective items increases order quantity increases and total profit decreases.Keywords: Economic Order Quantity, Defective Items, Permissible Delay in Payments, Shortage