Bulanık mantık ve nötrosofik küme yaklaşımları kullanılarak risk analizi ve asfalt üretim süreci üzerine bir uygulama
Risk assessment using a fuzzy logic and neutrosophic set: An application on the asphalt production process
Yazar: SERAP TEPE
Danışman: PROF. DR. İHSAN KAYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İş Güvenliği ve Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu = Occupational Health and Safety Law ; İş güvenliği uzmanı = Occupational safety specialist

Özet:
İnsan kararları mutlak sayısal değerler ile ifade etmek için uygun olmayabilir. Bu durumlar için, insan kararlarını modellemede sözel değişkenleri kullanmak daha gerçekçi olmaktadır. Bulanık mantık ve Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinin entegrasyonu ile geleneksel risk analizi yaklaşımının etkinliği artırılmıştır. Bu çalışmada, risk değerlendirme sürecini ele almak için yeni bir bulanık tabanlı risk değerlendirme yaklaşımı önerilmiştir. Önerilen metodoloji, melez bir yapı içeren bulanık bir sisteme sahip olup, kosinüs benzerliği ile Pisagor Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (PBAHS) yöntemini ve aynı zamanda Nötrosofik Analitik Hiyerarşi Süreci'ni (NAHS) içermektedir. Asfalt üretimi, döşeme ve kaplama hizmetleri iş güvenliği açısından birçok tehlikeyi kapsadığından bu sektörde risk analizi yapmak önemli olup, iş sağlığı ve güvenliği açısından incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışma kapsamında yeni bulanık küme yaklaşımları ve nötrosofik küme kullanarak asfalt üretim sürecinde risk analizi yapılması bu alandaki ilk çalışmadır. Önerilen yöntemle yapılan analizin bir sonucu olarak Pisagor Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci (PBAHS) ve Nötrosofik Analitik Hiyerarşi Süreci (NAHS) metodolojilerine göre "manometre büyüklüğü" ve "toz ajan transportu" kriterleri sırasıyla en kritik faktörler olarak bulunmuştur. Modelin daha iyi anlaşılabilmesi için gerçek veriler üzerinden yapılan uygulama ile risk analizi kapsamında elde edilen sonuçlar için gerekli tedbirlerin alınmasına yönelik değerlendirmeler ve planlamalar yapılmış; öneriler konunun paydaşları ile tartışılmıştır.

Abstract:
The effectiveness of the traditional risk analysis approach is enhanced by the integration of the fuzzy logic and Multi-Criteria Decision Making (MCDM) methods. In fact, human decisions are ambiguous and blurred and do not fit to express with absolute numerical values. For this reason, it is more realistic to use verbal variables in modeling human decisions. In this paper, a new fuzzy based hazard evaluation approach is proposed to deal with the risk assessment process. The proposed methodology consists on MCDM with a fuzzy system which includes a hybrid structure consists the Pythagorean Fuzzy Analytic Hierarchy Process (PFAHP) method with cosine similarity, and also Neutrosophic Analytic Hierarchy Process (NFAHP) to support facing of uncertainty in the risk assessment process for asphalt production, laying and coating services which are important and should be examined in terms of occupational health and safety. To the best of our knowledge, this study is the first to propose facing uncertainty in the hazard evaluations and risk assessment for asphalt production, laying, and coating services. As an outcome of the analysis by the proposed method, according to PFAHP and NFAHP methodologies the criterions "manometer size" and "dust agent transport" are found to be most critical factors, respectively. In order for the model to be understood better, evaluations and plans have been made in order to take necessary measures for the results obtained within the scope of risk analysis with the application made on real data and recommendations were discussed with stakeholders.