6. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi öğretim programında yer alan mekânsal becerilerinin geliştirilmesi
Improving 6th grade students' spatial skills in the social studies curriculum
Yazar: DAMLA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. BÜLENT AKBABA
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Sosyal bilgiler = Social studies

Özet:
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler dersinde yer alan "İnsanlar, Yerler ve Çevreler" öğrenme alanında uygulanan tablo, grafik ve diyagram çizme ile yorumlama, konum analizi, harita okuryazarlığı ve mekânı algılama becerisi etkinliklerinin 6. sınıfta öğrenim gören öğrencilerin mekânı algılama becerilerine etkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda, araştırma karma araştırma yöntemlerinden yakınsayan paralel desende gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Araştırma, Kahramanmaraş ilinin Onikişubat ilçesindeki bir devlet ortaokulunun 6. sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya nicel boyutta 23, nitel boyutta ise 11 öğrenci katılmıştır. Veriler, performans görevleri, öğrenci günlüğü, gözlem formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Nicel veriler, SPSS 22.0 istatistik programı ile analiz edilmiştir. Performans görevlerinden elde edilen veriler, bağımsız gruplar için t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve korelasyon testi kullanılarak analiz edilmiştir. Gözlem formu ve öğrenci günlüğünden elde edilen veriler betimsel analiz, yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler ise içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel bulgularına göre, öğrencilerin 5. sınıf matematik başarı puanı ile harita okuryazarlığı becerisi performans puanları arasında anlamlı farklar olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, 85-100 ve 70-84 puan aralığında başarı gösteren öğrenciler ile daha düşük başarı puanı olan öğrenciler arasında, 85-100 ve 70-84 puanına sahip öğrenciler lehine anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, erkek öğrencilerin mekânı algılama becerisi performans puanlarının kız öğrencilere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ancak, tablo, grafik ve diyagram çizme ve yorumlama performans puanı ile cinsiyet, 5. sınıf matematik başarı puanı ve okul öncesi eğitim alma durumu arasında; harita okuryazarlığı performans puanı ile cinsiyet ve okul öncesi eğitim alma durumu arasında ve mekânı algılama performans puanı ile 5. sınıf matematik başarı puanı ve okul öncesi eğitim alma durumu arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ayrıca, mekânı algılama becerisi ile tablo, grafik ve diyagram çizme becerisi arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğu, ancak konum analizi ve harita okuryazarlığı becerileri ile zayıf düzeyde, pozitif ve anlamsız bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel verileri, nicel verileri desteklemiştir. Nitel bulgulara göre, öğrenciler ders içi etkinliklerin eğlenceli geçtiğini, aktif öğrenme, kalıcı öğrenme, yeni bilgiler öğrenme ve akran öğrenimi sağladıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca, etkinlikleri beğendiklerini ve keyif aldıklarını ifade etmişlerdir. Performans görevine ilişkin olarak, bilgileri pekiştirme imkânı sağladığını, uzun olduğunu ve yönergesinin detaylandırılması gerektiğini belirtmişlerdir. Bununla birlikte, öğrencilerin becerilerinin geliştiği ve bu gelişimin yeterli seviyede olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın bulguları doğrultusunda, mekânı algılama becerisi ile tablo, grafik ve diyagram çizme ve yorumlama, konum analizi ve harita okuryazarlığı becerileri arasındaki ilişkiyi derinlemesine incelemek amacıyla farklı sosyo-ekonomik düzeylerde ve farklı illerde bulunan okullarda öğrenim gören öğrencilere yönelik araştırmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to determine the effect of the activities of drawing and interpreting tables, graphs and diagrams, location analysis, map literacy, and spatial perception skills on the spatial perception skills of sixth-grade students in the learning area of 'People, Places and Environments' in the social studies course. In line with this purpose, the research was carried out in a convergent parallel design using mixed research methods. The research study group was selected using a convenience sampling method. The research was carried out on the 6th-grade students of a state secondary school in Onikişubat district of Kahramanmaraş province. Twenty-three students participated in the quantitative dimension and 11 students participated in the qualitative dimension. Data were collected through performance tasks, student diaries, observation forms, and semi-structured interview forms. Quantitative data were analyzed with SPSS 22.0 statistical software. The data obtained from the performance tasks were analyzed using a t-test for independent groups, a one-way analysis of variance (ANOVA), and a correlation test. The data obtained from the observation form and student diary were analyzed using descriptive analysis, and the data received from the semi-structured interview form were analyzed using the content analysis technique. According to the quantitative findings of the study, it was determined that there were significant differences between the 5th-grade mathematics achievement scores of the students and their map literacy skill performance scores. In this direction, it was determined that there was a significant difference between the students with 85-100 and 70-84 points in favor of the students with 85-100 and 70-84 points. In addition, it was found that the performance scores of male students in space perception skills were higher than female students. However, no significant difference was found between the performance score of drawing and interpreting tables, graphs, and diagrams and gender, 5th-grade mathematics achievement score, and pre-school education status; between the performance score of map literacy and gender and preschool education status; and between the performance score of perceiving space and 5th-grade mathematics achievement score and pre-school education status. In addition, it was determined that there was a moderate, positive, and significant relationship between the ability to perceive space and the ability to draw tables, graphs, and diagrams, but there was a weak, positive, and insignificant relationship between location analysis and map literacy skills. The qualitative data of the study supported the quantitative data. According to the qualitative findings, the students stated that the in-class activities were fun, active learning, permanent learning, learning new information, and peer learning. They also stated that they liked and enjoyed the activities. Regarding the performance task, they stated that it provided the opportunity to consolidate the information, it was long, and the instructions should be detailed. However, it was determined that students' skills improved, and this improvement was at a sufficient level. In line with the findings of the study, it is recommended to research students studying at different socio-economic levels and at schools in different provinces to examine the relationship between the ability to perceive space and the skills of drawing and interpreting tables, graphs, and diagrams, location analysis, and map literacy.