Medine Yahudileriyle ilişkilerin erken dönem Kur'an tefsirine etkisi
Impact of relations with the medinah jews on early Qur'an exegesis
Yazar: BEDRİYE YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HALİS ALBAYRAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion ; Tarih = History
Dizin: Gelenekler = Traditions ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Rivayetler = Rumours ; Suudi Arabistan-Medine = Saudi Arabia-Medina ; Tahkiye = Narration ; Tanah = Tanach ; Tefsir = Commentary ; Yahudiler = Jews ; İslam tarihi = Islamic history ; İslamiyet = Islam

Özet:
Tez giriş (konu, önem, kapsam, yöntem ve kaynaklar; İslam öncesi Arap-Yahudi İlişkileri, Medine Yahudilerinde dini gelenek), iki ana bölüm (1: Medine Yahudileri ile İlişkilerin Kur'an'a ve Tefsire Yansımaları; 2: Yahudilerden Nakilde Bulunma) ve sonuçtan oluşmaktadır.
Birinci Bölümde, Kur'an'ın nuzūlünün ilk yıllarından itibaren Müslüman-Yahudi ilişkileri bağlamında gelen ayetler kronolojik sırayla ve erken dönem tefsirleri ile işlenmiş, bir kısmı Yahudi geleneği ile karşılaştırılmıştır.  Bu bölümde işlenen ayetler ve tefsirlerinden Medine Yahudileri ile ilgili ortaya çıkan tipolojiler bölüm sonunda üç grupta değerlendirilmiştir.
İkinci Bölümde, Yahudilerden nakilde bulunmanın Kur'anî dayanağı ile Hz. Peygamber'in, erken dönem müfessirlerinin bu konudaki yaklaşımları işlenmiştir. Kur'anî dayanak başlığı altında, Hz. Muhammed'den önceki peygamberler ve toplumları anlatan Kur'an kıssaları, Kur'an'ın kendinden önceki kitapları onaylayıp koruduğunu ifade eden ayetler ve Kur'an'daki ahkâmın önceki şeriatlarla benzer yahut farklı yönleri işlenmiştir. Hz. Peygamber'in nakille ilgili yaklaşımı, onun uygulayarak devamlılığını sağladığı Tevrat yasaları, İsrailoğulları'na ait anlattığı kıssalar ve Ehlu'l-kitāb'tan bilgi nakletme konusunda kendisinden rivayet edilmiş hadisler başlıkları altında işlenmiştir. Erken dönem müfessirlerinden önceki toplumların bilgi birikimini aktaranlar yahut bu konuda görüş beyan edenler ṣaḥābe ve tābiʿī oluşlarına göre iki başlık altında işlenmiştir. Birinci bölümde olduğu gibi bu bölümde de yazılı ve sözlü Yahudi geleneği karşılaştırmalı olarak işlenmiştir.

Abstract:
The thesis consists of three chapters. In the introduction such topics as the importance of the theme, the method to be followed and references as well as pre-Islam Arab-Jews relations and religious tradition in Madinan Jewish community are dealt with. In addition, how the relation between Muslims and Jews were and narrations from them had an effect on the Qur'an exegesis are part of this chapter.
In chapter one, the Qur'anic verses coming from the first years of the Qur'an in the context of Muslim-Jewish relations are processed in chronological order and with early interpretations, some of them are compared with the Jewish tradition. The typologies I have gained through this process concerning Madinan Jews are classified under three group. 
In the second chapter, the Qur'anic ground for narrating from Jews and the prophet's approach to the topic as well as early commentators' have been treated. As the Qur'anic ground I have taken the narratives of the prophets and their communities prior to Islam and the verses certifying that they verify and protect the core of prior revealed books. In addition, I referred in this section to the similarities and dissimilarities between two shariahs. This chapter also contains such topics as the prophet's approach to narrations from Jews, the Torah laws he followed and provided sustainability, the stories he conveyed about the sons of Israel and the hadiths on the narrations from the People of the Book. Those who narrated stories about prior communities from early commentators were as either the companions of the prophet or those who followed them, the second generation. Oral and written Jewish tradition have comparatively discoursed in this part analogous to the first chapter.