Özel eğitim okulları yöneticilerinin çatışma yönetimi stratejileri ile öğretmenlerin psikolojik yıldırma eylemlerine maruz kalma düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between the conflict management strategies of special education schools principals and teachers bullying behaviours they are exposed to
Yazar: ÖMER DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SEMİHA ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı /  Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Mobbing = Mobbing ; Psikolojik istismar = Psychological maltreatment ; Yöneticiler = Managers ; Yönetim stratejileri = Management strategies ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Yapılan bu çalışma, İzmir merkez ilçelerinde özel eğitim okullarında görev yapan öğretmen algılarına göre özel eğitim okulları yöneticilerinin çatışma yönetimi stratejileri, öğretmenlerin psikolojik yıldırma eylemlerine maruz kalma düzeyleri ile yöneticilerin çatışma yönetim stratejileri ve psikolojik yıldırma arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma tarama modelinde kurgulanmış olup, araştırmanın örneklemini 2018-2019 eğitim öğretim yılında İzmir ilinde görev yapan 8 merkez ilçedeki 13 özel eğitim okulunda görev yapan 168 öğretmen oluşturmaktadır. Veri elde etmek için "Okullarda Psikolojik Şiddet Ölçeği'' ve "Örgütsel Çatışma Yönetimi Stilleri Ölçeği'' kullanılmıştır. Verilerin analiz aşamasında bağımsız örneklemler için t-testi, Pearson korelasyon katsayısı analizi, Kruskal Wallis ve tek yönlü varyans analizi çözümlemelerinden faydalanılmıştır.
Özel eğitim okul yöneticilerin en çok kullandıkları çatışma yönetim stratejisi "tümleştirme" ve en az kullandıkları "hükmetme yöntemi" sonucuna ulaşılmıştır. Okul yöneticilerinin kullandıkları çatışma yönetim stratejileri öğretmenlerin cinsiyet, medeni durum, sendika üyesi olup olmaması durumları ve okul türüne göre anlamlı bir farklılık yoktur. Yaş gruplarına göre yöneticilerin kullandıkları çatışma yönetim stratejileri uzlaşma boyutunda anlamlı bir şekilde farklılaşmıştır. 24-34 yaş genç yetişkin öğretmenler 35-45 yaş öğretmenlere göre okul yöneticilerini uzlaşmacı olarak algılamakta ve 0-5 yıl arasındaki öğretmenler 11-15 yıl arasındaki öğretmenlere göre okul yönetiminin hükmetme stratejisini daha az kullandığını düşünmektedir. Uzlaşma boyutunda 16-20 yıl hizmet süresi olan öğretmenler20 yıl ve üzeri hizmet süresi olan öğretmenlere göre anlamlı bir şekilde okul yöneticilerinin bu boyutu az kullandığını algılamaktadır. Branşa göre bakıldığında ise özel eğitim öğretmenlerinin diğer branş öğretmenlerine göre okul yöneticilerinin kaçınma stilini daha fazla kullandığını düşünmektedir.
Özel eğitim okullarında görev yapan öğretmenlerin maruz kaldıkları psikolojik yıldırmaya yönelik algılarında en çok itibara yönelik saldırıdır. Öğretmenlerin maruz kaldıkları yıldırma düzeyleri onların cinsiyet, yaş, medeni durum, öğrenim durumu, hizmet yılı, sendika üyesi olup olmadığı özellikleri ile okul türüne ve okul kademesi değişenlerine göre anlamlı bir fark gözlenmemiştir. Branş değişkenine göre bakıldığında psikolojik yıldırma düzeyinin branşlarına göre farklılaştığı görülmüştür, diğer branşlarda görev yapan öğretmenlerin özel eğitim branşındaki öğretmenlere göre psikolojik yıldırma stillerinden sadece sosyal bakımdan daha fazla psikolojik yıldırma algıladığı sonucuna ulaşılmıştır.
Yapılan araştırma tümleştirme çatışma yönetimi stratejisi ile ödün verme çatışma yönetimi stratejisinin tüm psikolojik yıldırma türleri ile negatif yönde, düşük ve orta düzeyde anlamlı ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte hükmetme çatışma yönetimi stratejisi sadece iletişime yönelik psikolojik saldırı ile pozitif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişki gözlenmiştir. Kaçınmacı çatışma yönetim stratejisi ile uzlaşmacı yönetim stratejisinin ise  itibara yönelik psikolojik yıldırma alt boyutu dışında tüm diğer psikolojik yıldırma stilleri ile negatif yönde ve düşük düzeyde anlamlı ilişkiye sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between conflict management strategies of teachers of special education schools, exposure to mobbing behaviours of teachers, conflict management strategies of principals and mobbing behaviours according to teachers' perceptions of teachers working in special education schools in central districts of İzmir. The study was carried out in the screening model and the sample of the study consisted of 168 teachers working in 13 special education schools in 8 central districts working in Izmir province in the 2018-2019 academic year"Organizational Conflict Management Styles Scale" and "Psychological Violence Scale in Schools" were used.Intheanalysis of data, t-test, Pearson correlation analysis, Kruskal Wallis and One-way analysis of variance were used for independent samples.
It is concluded that the conflict management strategy that principals use the most is integration and the least is dominant method.In the conflict management strategies used by the school principals; there is no significant difference in the gender, marital status, status of being a union member and the type of school.The perception of conflict management strategies used by the principals according to their age groups only has a significant difference in the reconciliation dimension. 24-34 year old young adult teachers perceive school administrators as conciliatory according to teachers of 35-45 years of age.Teachers with 0-5 years of service time think that school management uses less of the strategy of domination compared to teachers who have a service period of 11-15 years.Teachers who have 16-20 years of service time perceive that school administrators use less of a reconciliation dimension in a meaningful way compared to teachers who have 20 years or more of service time.According to the branch, special education teachers think that school administrators use the avoidance style compared to other branch teachers.
The most frequent attack on the mobbing perceptions of teachers working in special education schools is towards reputation.Teachers' gender, age, marital status, education level, year of service, the number of school members, type of school and school levels were examined and no significant difference was observed.According to the branch variable, the level of mobbing behaviour was found to be different according to the branches. It is concluded that teachers who work in other branches perceive more psychological mobbing only socially compared to special education teachers.
It has been seen that conflict management strategy and compromise conflict management strategy have a negative, low and moderate level relationship with all types of mobbing. However, the dominating conflict management strategy was only positively relatedand a low level significant relationship with the mobbing on communication was observed. It was found that the avoidant conflict management strategy and the conciliatory management strategy have a negative and a low level of meaningful relationship with all other mobbing styles except for mobbing sub-dimension of reputation.