Dijital hikâyelerle desteklenen rehberli araştırma-sorgulama yaklaşımına yönelik öğrenci tutumları: ''Güneş Sistemi ve Tutulmalar'' örneği
Student attitudes towards guided inquiry approach supported with digital stories: The sample of ''Solar System and Eclipses''
Yazar: MERVE BERİKA DURMUŞ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE SERT ÇIBIK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Rehberli araştırma sorgulama yaklaşımı = Guided inquiry approach ; Sayısal hikaye = Digital story ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Öğrenci tutumu = Student attitude

Özet:
Bu çalışmada, 6. sınıf Fen Bilimleri ''Güneş Sistemi ve Tutulmalar'' ünitesinin dijital hikâyelerle desteklenen rehberli araştırma-sorgulama yaklaşımı etkinlikleri ile işlenmesi sürecinin, öğrencilerin araştırma-sorgulamaya yönelik tutumlarına etkisinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 2019-2020 Eğitim-Öğretim yılının Ekim ayı süresince kırsal kesimde yer alan bir ortaokulda, dersin öğretmeni tarafından 27 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nicel ve nitel araştırma tekniklerinin bir arada kullanıldığı karma yöntem araştırma desenlerinden gömülü desen kullanılmıştır.

Çalışmanın nicel boyutunda deney öncesi araştırma desenlerinden tek grup ön test-son test araştırma deseni kullanılmıştır. Nicel veriler Ebren Ozan, Korkmaz ve Karamustafaoğlu (2016) tarafından geliştirilen ''Araştırma-Sorgulamaya Yönelik Tutum Ölçeği (ASYTÖ)'' ve araştırmacı tarafından hazırlanan demografik sorular yoluyla elde edilmiştir. ASYTÖ 13 maddelik, beşli likert tipi bir ölçektir. Demografik sorular, öğrencilerin bilgi ve iletişim teknolojisi araç gereçlerine erişim durumlarını tespit etmeye yönelik sorular içermektedir. Araştırmanın nitel boyutu durum çalışması modeline uygun olarak tasarlanmıştır. Nitel veriler grup günlükleri, araştırmacı tarafından geliştirilen gözlem formu ve yarı yapılandırılmış haftalık odak grup görüşmeleri kullanılarak elde edilmiştir. Nicel veriler SPSS 22 paket programında, parametrik ve parametrik olmayan test yöntemleriyle, nitel veriler ise betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. ASYTÖ ön test-son test puanları ''İlişkili Örneklemler T-Testi'', cinsiyete bağlı ASYTÖ puanları ''Mann Whitney U-Testi'', kız ve erkek öğrencilerin ASYTÖ ön test-son test puanları ''Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi'', alt, orta ve üst başarı seviyesinden öğrencilerin ASYTÖ puanları ise ''Kruskal Wallis H-Testi'' kullanılarak p<0,05 anlamlılık düzeyinde
karşılaştırılmıştır.

Nitel ve nicel veriler uygulanan yöntemin, öğrencilerin araştırma-sorgulamaya yönelik tutumlarına olumlu etkisinin olduğunu, yöntem sayesinde alt ve orta başarı seviyesindeki öğrencilerin tutum puanlarının yaklaştığını ortaya koymuştur. Öğrencilerle yapılan görüşmeler ve araştırmacı günlükleri de sonuçları destekler niteliktedir. Ayrıca öğrencilerin araştırma-sorgulamaya yönelik tutumlarının, alt grupta görev ve sorumluluklar, orta grupta ders başarısı, üst grupta ise bilginin ve öğrenmenin önemi durumlarından etkilendiği tespit edilmiştir. Bu sonucun araştırmanın önemli bulguları arasında olduğu düşünülmektedir. Tutum alt boyutlarına ait ilişkili örneklemler t-testi sonuçları değerlendirildiğinde merak alt boyutu puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişmeye rastlanmazken, değer verme ve kaçınma alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Ayrıca uygulama sonrasında kız ve erkek öğrencilerin ASYTÖ puanları arasında kızlar lehine anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışma kapsamında, 6. sınıf ''Güneş Sistemi ve Tutulmalar'' ünitesini destekleyecek biçimde hazırlanan dijital hikâye ders materyallerinin öğretmenler için emsal niteliğinde olduğu düşünülmektedir. Bundan sonra yapılacak çalışmalarda dijital hikâyelerle desteklenen rehberli araştırma-sorgulama yaklaşımı etkinliklerinin farklı değişkenler üzerine etkisi araştırılabilir.

Anahtar Kelimler: Rehberli Araştırma-Sorgulama Yaklaşımı, Dijital Hikâye, Tutum

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the effect of teaching process of the 6th grade science course ''Solar System and Eclipses'' unit with guided inquiry approach activities supported with digital stories on the attitudes of students towards inquiry. The study was conducted by the teacher of the course with 27 students in a secondary school located in a rural region during October of 2019-2020 School Year. The embedded design, one of the mixed method research designs in which quantitative and qualitative research techniques are used together, was employed in the study.

In the quantitative dimension of the study, one-group pretest and posttest research design was used. The quantitative data were obtained through the "Scale for Attitude Towards Inquiry (SATI)" developed by Ebren Ozan, Korkmaz and Karamustafaoğlu (2016) and the demographic questions prepared by the researcher. The SATI is a five-point likert-type scale consisting of 13 items. The demographic questions include questions for determining the access status of students to information and communication technology tools. The qualitative dimension of the research was designed in compliance with the case study. The qualitative data were obtained by using group diaries, observation form developed by the researcher and semi-structured weekly focus group interviews. The quantitative data were evaluated on SPSS 22 package program by using parametric and nonparametric test methods and the qualitative data were analyzed by using descriptive and content analysis methods. The SATRI pretest-posttest scores were compared with the "Related Samples T-Test", the gender-based SATRI scores with the "Mann Whitney U-Test", SATRI pretest-posttest scores of female and male students with the ''Wilcoxon Signed Rank Test'' and the SATRI scores of the students at the low, moderate and high levels of success with the "KruskalWallis H-Test", at the significance level of p<0,05.

The qualitative and quantitative data revealed that the applied method had a positive effect on students' attitudes towards inquiry, and the attitude scores of the students at low and medium achievement levels were close thanks to the method. The interviews conducted with the students and researcher diaries also support the results. In addition, it was determined that students' attitudes towards inquiry were affected by the tasks and responsibilities at lowsuccess group, course success in medium-success group, and importance of knowledge and learning in high-success group. This result is thought to be among the important findings of the research. When the related samples t-test results of all the attitude sub-dimensions were assessed, no statistically significant change was encountered in the curiosity sub-dimension scores whereas a statistically significant difference was found in the valuing and avoiding sub-dimensions. Besides, significant difference was discovered in favor of the females between the SATRI scores of female and male students after the implementation. Within the scope of this study, the digital story course materials prepared in a way to support the 6th grade "Solar System and Eclipses" unit are considered to serve as a model for teachers. In the future studies, the effects of guided inquiry approach activities supported by digital stories on different variables can be investigated.

Key Words: Guided Inquiry Approach, Digital Story, Attitude