İbnu'l-Hayyât el-Karadâğî'nin Mevâhibu'r-Rahmân fî Şerhi Risâleti 'İlmi'l-Beyân adlı eserinin edisyon kritiği
The edition critique of İbnu'l-Hayyât el-Karadâğî's manuscript named Mevâhibu'r-Rahmân fî Şerhi Risâleti İlmi'l-Beyân
Yazar: MEHMET ÖZKILINÇ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET AKBAŞ
GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışma, İbnu'l-Hayyât el-Karadâğî'nin Mevâhibu'r-Rahmân fî Şerhi Risâleti İlmi'l-Beyân adlı el yazması eserinin edisyon kritiğini içermektedir. Karadâğî'nin bu eseri, Molla Ebû Bekir Mîr Rüstemî'ye ait olan el-Verdetu'n- Neddâra fi'l-Mecâzi ve'l-İsti'âra adlı eserin şerhidir. Şerhin belâğat ilmiyle ilgili olmasına binaen çalışmamızda Belâğat ilminin tanımı, konusu, kısımları ve tarihçesine de kısaca değinilmiştir. İbnu'l-Hayyât'ın hayatı, hocaları, talebeleri, eserleri ve yaşadığı bölgedeki medreseler ve ilmî muhit hakkında da kısaca bilgi verilmiştir.
Bu çalışmada İbnu'l-Hayyât'ın Mevâhibu'r-Rahmân fî Şerhi Risâleti İlmi'l- Beyân isimli eserinin üç farklı el yazma nüshası kullanılmıştır. Birisi müellifin kendi nüshası, ikincisi Abdurrahman b. Halîfe isimli bir nâsihin nüshası, üçüncüsü ise hattatı belli olmayan bir nüshadır. Bu çalışmada müellifin nüshası esas alınmış, ancak bu nüshada okunmasında güçlük çekilen kısımlarda diğer nüshalardan, özellikle de müellifi meçhul olan nüshadan istifade edilmiştir. Zira en okunaklı nüsha, müellifi meçhul olan nüshadır. Nüshalarda bulunan haşiyeler ise bu çalışmaya alınmamıştır.
Müellifin hayatı ve yaşadığı dönemdeki ilmî ortam, hocaları, talebeleri ve eserleri gibi konularda ise hakkındaki bazı eserlere müracaat edilmiştir. Özellikle müellifin, et-Tibyân fî Beyâni'n-Nâsih ve'l-Mensûh mine'l-Kurʾân ve Tenbîhu'l- Asdikaʾ fî Beyâni't-Taklîd ve'l-İctihâd ve'l-İstiftâi ve'l-İftâ isimli eserlerinin matbu hallerinden yararlanılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Arap Dili, Belâğat, Beyân, İbnu'l-Hayyât el-Karadâğî, Mevâhibu'r-Rahmân.

Abstract:
This thesis includes the edition critique of İbnu'l-Hayyât el-Karadâğî's manuscript named Mevâhibu'r-Rahmân fî Şerhi Risâleti İlmi'l-Beyân. This study of Karadâğî is the commentary of the work called el-Verdetu'n-Neddâra fi'l-Mecâzi ve'l-İsti'âra, which belongs to Molla Ebû Bekir Mîr Rüstemî. Since the commentary is related to the science of rhetoric, the definition, subject, parts, and history of the science of rhetoric are briefly mentioned in our study. Brief information is also given about Ibnu'l-Hayyât's life, his teachers, his students, his books, and the madrasahs and scientific environment in the region where he lived.
İn this thesis, three different manuscript copies of İbnu'l-Hayyât's work named Mevâhibu'r-Rahmân fî Şerhi Risâleti İlmi'l-Beyân were used. One is the author's copy, the second is the copy of a commentator named Abdurrahman bin Halîfe, and the third is a copy whose calligrapher is unknown. In this study, the author's copy was taken as basis, but in the parts of this copy that were difficult to read, other copies were used, especially the copy whose author is unknown. Because the most readable copy is the one whose author is unknown. The annotations found in the copies were not included in this study.
Some books about the author were consulted on topics such as his life, the scientific environment of his time, his teachers, his students and his works. Especially the author's books et-Tibyân fî Beyâni'n-Nâsih ve'l-Mensûh mine'l- Kurʾân and Tenbîhu'l-Asdikâʾ fî Beyâni't-Taklîd ve'l-İctihâd ve'l-İstiftâi ve'l-İftâ printed versions of his works were used.
Keywords: Arabic Language, Rhetoric, Statement, İbnu'l-Hayyât el-Karadâğî, Mevâhibu'r-Rahman.