Finansal başarısızlığın oran analizi ve diskriminant analizi kullanılarak ölçümlenmesi: BİST'de işlem gören dokuma, giyim eşyası ve deri işletmeleri üzerine bir araştırma
Measuring business failure by using ratio analysis and discriminant analysis: A research on textile, clothes and leather firms listed in the Istanbul Stock Exchange
Yazar: ABDULLAH ORHAN
Danışman: PROF. DR. SEVAL SELİMOĞLU
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Diskriminant analizi = Discriminant analysis ; Finansal başarısızlık = Financial failed ; Giyim işletmeleri = Clothing enterprises ; Hazır giyim işletmeleri = Ready made wear enterprises ; Oran analizi = Rate analysis ; Tekstil işletmeleri = Textile enterprises ; Çoklu ayırma analizi = Multi discriminant analysis

Özet:
Finansal başarısızlığın önceden tahmin edilmesi, 1960'lı yıllardan itibaren
üzerinde çalışılan bir konu olmuştur. Teknolojik gelişmelere ve yeni istatistiki
tekniklerin kullanılmasına bağlı olarak finansal başarısızlığın tahmin edilmesine
olan ilgi günümüzde de devam etmektedir.
Dünya ekonomisindeki küreselleşme devam ettikçe finansal başarısızlık
konusu daha da önemli hale gelmektedir. İşletmeler pazarlarını uluslararası
düzeyde genişletmekte ve farklı ülkelerden müşteri, tedarikçi, yatırımcı ve
rakiplerle temas halinde olmaktadır. Bu durumda işletmelerin finansal
başarısızlıkları sadece bulundukları ülkelerde değil, faaliyetlerini sürdürdükleri
her yerde etki yaratmaktadır.
Üç bölümden oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde finansal başarısızlık
kavramı, finansal başarısızlığa neden olan etkenler, işletmeleri finansal
başarısızlıktan kurtarma yolları ve finansal başarısızlığın ölçümlenmesinde
kullanılan yöntemler genel hatları ile ele alınmıştır.
İkinci bölümde çalışmanın analiz yöntemi olan diskriminant analizinin
genel çerçevesi ele alınarak neden finansal başarısızlık ölçümlemesinde
kullanıldığı konusu irdelenmiştir. Yine bu bağlamda diskriminant analizinde
kullanılacak olan finansal tablolar analizi tekniklerinden oran analizi ele alınmıştır.
Ayrıca bu bölümde analizin verilerini oluşturan finansal oranlar arasındaki ilişkinin
boyutu ortaya konulacak şekilde bölüm ele alınmıştır.
Uygulama bölümü olan üçüncü bölümde ise Borsa İstanbul(BİST)'da işlem
gören Dokuma, Giyim Eşyası ve Deri sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin
finansal oranları diskriminant analizi yöntemi ile incelenmiştir.
Bu çalışmada, dokuma, giyim eşyası ve deri sektöründe faaliyet gösteren
işletmelerin finansal başarısızlık olasılıklarının belirlenmesinde yararlanılabilecek
finansal oranları belirlemek için, çoklu diskriminant fonksiyonu olan bağımsız
örneklemler için Mann-Whitney U testinden yararlanılmıştır. Analizde finansal
açıdan başarısız olan işletmeler ve finansal açıdan başarısız olmayan işletmeler
olmak üzere iki farklı grup olması ve finansal oranların normal dağılım
göstermiyor olması nedeni ile Mann-Whitney U testi tercih edilmiştir.
Analiz sonucunda duran varlıklar/özkaynaklar, faiz karşılama, faaliyet kâr
marjı, özkaynak kârlılığı, aktif kârlılığı ve faiz ve vergi öncesi kâr/aktif toplamı
oranlarının finansal açıdan başarısız olan işletmelerle finansal açıdan başarısız
olmayan işletmelerde anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bahsi geçen
oranlar arasından ise ayrım gücü en yüksek oranın aktif kârlılığı oranı olduğu
sonucuna varılmıştır.
Tespit edilen finansal oranlar diskriminant analizi ile incelendiğinde
kullanılan modelinin sınıflandırma başarısı %92 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç ve öneriler kısmında; finansal başarısızlığın ölçümlenmesinde
anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilen oranlar göz önünde bulundurularak,
Dokuma, Giyim Eşyası ve Deri Sektörü'nde faaliyet gösteren işletmelerin finansal
başarısızlığa düşmesine neden olan faktörler belirlenmiştir. Ayrıca, söz konusu
işletmelerin finansal başarısızlıktan kurtulması için izlenebilecek yollar ile ilgili
çözüm önerilerine yer verilmiştir.

Abstract:
Predicting business failure of companies has been using the subject of
many papers since 1960's and interest in it continued new technological and
statistical developments. Due to globalizing, business failure, become more
important. Companies try to spread their operations into international markets
and get new customers, suppliers, investors and also new competitors from
around the World. Therefore, business failure of companies can also affect on
other countries' economy that they operate in due to globalizing economic
structure.
This study includes three sections. The first section covers the concept of
business failure, factors that affect business failure, solutions to save companies
from business failure, and methods to measure business failure. In the second
section, the framework of discriminant analysis is covered and explained why it
is employed to measure business failure. In this context, ratio analysis which is a
technique of financial statement analysis will be used to supply data for
discriminant analysis. The discriminant model that we develop has 92%
accuracy. Furthermore, relationships between financial ratios are exhibited in this
section.
The third section includes analysis and results of discriminant analysis of
the companies which operate in textile, clothes and leather sector and are listed
in the Istanbul Stock Exchange. In the results and conclusion part, factors that
cause business failure for the companies are covered, by considering ratios
which have significance on the measurement of business failure. In addition,
solutions to save companies from business failure are discussed in this part.
In this study, we employed Mann-Whitney U-test which is a function of
multi-variable discriminant analysis to find out which financial ratios would have
powerful affect to predict the possibility of business failure.
As a result, non-current assets/equity, interest coverage ratio, margin of
return on operation, return on equity, return on assets and EBIT/Total assets
ratios differentiate business failured companies from non-failured companies.
Return on asset is the most powerful tool among all of these ratios to find out
business failured companies.