Zihin kuramı temelli duygusal gelişim programının 5 yaş çocuklarının duygusal yeterliliklerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of theory of mind-based emotional development program on the emotional competencies of 5 year old children
Yazar: ELİF ÖZSARI
Danışman: PROF. DR. AYŞE DİLEK ÖĞRETİR ÖZÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Duygusal gelişme = Emotional development ; Duygusal yeterlilik = Emotional suficiency ; Eğitim programları = Education programs ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Zihin kuramı = Theory of mind ; Zihinsel gelişim = Mental development ; Çocuk gelişimi = Child development

Özet:
Bu araştırma, normal gelişim gösteren çocukların zihin kuramı ve duygusal yeterlilik düzeyini artırmak amacıyla hazırlanan Zihin Kuramı Temelli Duygusal Gelişim Programının (ZDGP) 5 yaş çocuklarının duygusal yeterliliklerine etkisini incelemektir. Normal gelişim gösteren çocukların zihin kuramı ve duygusal yeterlilik becerilerini geliştirmek amacıyla ZDGP programı hazırlanmıştır. Bu amaçla geliştirilen programın çocukların zihin kuramı ve duygusal yeterlilik düzeyini artırmada etkili olup olmadığı araştırılmıştır. ZDGP programının içinde öyküleştirme ve resimli öykü kitaplarından oluşturulan rehberli oyun yöntemlerinden yararlanılmıştır. Çalışma grubunu, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Balıkesir ili Edremit ilçesindeki farklı sosyoekonomik düzeye sahip resmi ilkokullar arasından tesadüfî örnekleme yöntemiyle seçilen üç okuldan (anaokulu, ilkokul ve ortaokul bünyesinde) 5 yaş grubunda öğrenim gören 24'ü kız (10'u deney grubu, 14'ü kontrol grubu) ve 26'sı erkek (15'i deney grubu, 11'i kontrol grubu) toplam 50 çocuk oluşturmuştur. Araştırmada deney-kontrol grubu, öntest, sontest içeren yarı deneysel bir desen kullanılmıştır. Bu araştırmada,  Kişisel Bilgi Formu, Zihin Kuramı Ölçeği, Duygu Bilgisi Ölçeği ve Duygu Düzenleme Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmanın deney grubunda tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen sınıfta yer alan çocuklara haftada 4 etkinlik oturumu ve 1 değerlendirme oturumundan oluşacak şekilde toplam 12 haftalık program uygulanmıştır. Program içerisine 48 farklı etkinlik dahil edilmiştir. Deney grubundaki çocuklara program uygulanırken, kontrol grubundaki çocuklara herhangi bir işlem yapılmamıştır. Elde edilen veriler analiz programı ile değerlendirilmiştir. Programın deney grubundaki kız ve erkek çocukların zihin kuramı, duygu bilgisi ve duygu düzenleme düzeyi üzerinde anlamlı bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the effect of Theory of Mind Based Emotional Development Program (ZDGP) on the emotional competence of 5-year-old children was investigated. A program has been prepared to increase children's theory of mind and emotional competence level with normal development levels. It has been investigated whether the program developed for this purpose is effective in increasing children's theory of mind and emotional competence level. The study group consisted of 24 girls (10 of them in the experimental group, 14 in the control group) and 26 boys (15 experimental groups, 11 control group) which are a total of 50 children who are studying in the 5-years-old group in three schools (kindergarten, primary school, secondary school) which were randomly selected out of state schools with different socioeconomic levels in Edremit district of Balıkesir province in the 2020-2021 academic year. The ZDGP program used narrative and storyline methods created from picture storybooks were used. In the research, a quasi-experimental design including an experimental-control group, pretest, and posttest was used. Due to the pandemic caused by COVID-19, the follow-up test could not be carried out because schools paused and continued education at different times. This study applied the Personal Information Form, Theory of Mind Scale, Emotion Information Scale, and Emotion Regulation Scale. A 12-week program consisting of 4 activity sessions and 1 evaluation session per week was applied to the children in the classroom selected for the experimental group of the study. 48 different activities are included in the program. While the program was applied to the children in the experimental group, no action was taken against the children in the control group. After the implementation of the program, the same scales were given again to the children in the experimental and control groups. The data obtained were evaluated with the analysis program. It was concluded that the program had a significant effect on the theory of mind, emotion knowledge, and emotion regulation level of girls and boys with normal developmental levels in the experimental group.