Şanlıurfa ilinde Antep fıstığının önemi ve periyodisitenin etkileri
The importance of pistachio in Sanliurfa and the effects ofperiodicity
Yazar: ÖZLEM ÇEÇAN
Danışman: PROF. DR. TURAN BİNİCİ
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antep fıstığı = Pistachio ; Biyolojik ritim = Periodicity ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Sulama = Irrigation ; Tarımsal yayım = Agricultural extension ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Bu çalışma; Şanlıurfa il ve merkez ilçelerinde antep fıstığı üretimi yapan üreticilerin verim kaybına uğramasına neden olan periyodisite hakkındaki bilgilerini ve mücadele yöntemlerini tespit ederek değerlendirmek amacı ile 140 üretici ile sahada yüz yüze görüşülerek anket çalışması olarak yapılmıştır. Anket sonucu elde edilen bulgular SPSS analiz programında değerlendirilmiştir. Antep fıstığı üreticileri ile yapılan anket formu beş bölümden ve 54 sorudan oluşmaktadır. Anket formunun birinci bölümünde üreticilerin sosyo-demografik durumları, ikinci bölümde, işletmelerine ait özellikler, üçüncü bölümde antep fıstığı üretimine ait mali bilgiler, dördüncü bölüm antep fıstığı üretimine ait bilgileri ve son olarakta beşinci bölümde antepfıstığında periyodisite ile ilgili sorular yer almaktadır. Anket sonucu elde edilen verilere göre üreticilerin tamamının periyodisite hakkında bilgi sahibi olduğu, periyodisitenin etkilerini aza indirmek amacı ile sulama, budama, gübreleme gibi kültürel işlemler yaptığı tespit edilmiştir. Yapılan kültürel uygulamalar içerisinde sulamanın periyodisiteyi önemli oranda azalttığı görülmüştür. Ayrıca periyodisitenin antep fıstığının piyasa fiyatı üzerine etki ederek üreticinin kazancını etkilemektedir. Sulama yapabilen üreticilerin her yıl ürün alabildiği dolayısıyla bahçesine daha iyi bakım yaptığı görülmüştür. Ankete katılan üreticilerin kültürel işlemleri genellikle hizmet alımı şeklinde yaptırdıkları aile işletmesi olarak çalışmadıkları görülmüştür. Sonuç olarak üreticilerimizin periyodisite hakkında bilgilerinin eksik olmadığı bu olumsuzluğu en aza indirmenin en etkili yolunun sulama olduğu bilinmektedir. Bu amaçla tarımsal sulama projeleri içerisine antep fıstığı üretim alanlarının dahil edilmesi gerekmektedir. Periyodisite
verim üzerinde olumsuz etkiler yaptığından ürünün var yılında değer kaybetmemesi adına Lisanslı depoculuk gibi yatırımların ön plana çıkartılarak üreticinin korunması şarttır. Şanlıurfa ili antep fıstığı üretiminde birinci sırada yer almasına rağmen piyasa fiyatlarının belirlenmesinde söz sahibi olamamıştır. Bu olumsuz durumu aşabilmek adına kooperatifler, birlikler ve dernekler kurularak üretici hakları korunmalıdır.

Abstract:
This work; In order to determine and evaluate the knowledge of the producers of pistachio production in the province and central districts of Şanlıurfa about periodicity, which causes loss of yield, and their control methods, it was conducted as a survey study by interviewing 140 producers in the field. The findings obtained as a result of the survey were evaluated in the SPSS analysis program. The questionnaire made with pistachio producers consists of five parts and 54 questions. In the first part of the questionnaire, the socio-demographic status of the producers, in the second part, the characteristics of their enterprises, in the third part, the financial information about the pistachio production, in the fourth part the information about the pistachio production, and finally in the fifth part, the questions about the periodicity in pistachio. According to the data obtained as a result of the survey, it has been determined that all of the producers have knowledge about periodicity and they carry out cultural operations such as irrigation, pruning and fertilization in order to minimize the effects of periodicity. It has been observed that irrigation reduces the periodicity significantly among the cultural practices. In addition, periodicity affects the producer's earnings by affecting the market price of pistachios. It has been seen that the producers who can irrigate can get products every year, so they take better care of their garden. It has been observed that the producers participating in the survey do not operate as a family business, where they usually have cultural operations in the form of service procurement. As a
result, it is known that irrigation is the most effective way to minimize this negativity, where our producers' knowledge about periodicity is not lacking. For this purpose, pistachio production areas should be included in agricultural irrigation projects. Since periodicity has negative effects on yield, it is essential to protect the producer by highlighting investments such as licensed warehousing in order to prevent the product from losing value in the current year. Although Şanlıurfa ranks first in pistachio production, it could not have a say in determining market prices. In order to overcome this negative situation, producers' rights should be protected by establishing cooperatives, unions and associations.