Erken dönem Türkiye Cumhuriyet'inde Cemal Nadir Güler karikatürlerinin sosyolojik analizi
Sociological analysis of Cemal Nadir Güler cartoons in the early Republic of Turkey
Yazar: EMRE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HASAN ŞEN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın amacı erken dönem Türk Cumhuriyeti(1923-45) siyasal iktidarının modernleşme ideolojisi yayılımını gerçekleştirmede karikatür metinlerinin, söylemsel değerini, ideolojik araçsallığını ortaya çıkartmak ve teorik bir çerçeve çizme amacındadır. Köklü bir geçmişe sahip olan karikatür, kendine has anlatım üslubu ve eleştirel niteliği sebebiyle en çok ilişkide olduğu alan siyasaldır. Türkiye topraklarında pek çok siyasal karikatür dergisi ve gazete basımları bulunmaktadır. Böylesi zengin bir zeminde araştırma nesnesinin daraltılması önem arz etmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacını desteklemesi açısından Cemal Nadir GÜLER'in karikatür metinleriyle sınırlandırılmıştır. Güler'in karikatürleri incelendiğinde siyasal iktidarın ideolojik reformlarını destekleyen çizgilerini görmek mümkündür. Özellikle harf devriminin gerçekleştirildiği 1 Kasım 1928 yılından itibaren çıkartılan yazınsal ürünlerin, ideolojinin zihinsel inşasındaki gücünün sekteye uğramasıyla, görsel metinlerin, CHP siyasal iktidarının yeni rejimini yayma girişimindeki öneminin ortaya çıkarılması oldukça önemlidir. Çalışmanın metodolojik yaklaşımı eleştirel söylem yöntemi olup Cemal Nadir'in karikatürlerinden seçilen örnekler bu ekseriyette analize tabi tutulmaktadır.
	Gazete ve dergi kitaplarındaki karikatürlerin farklı bağlamlarda ideolojik malzemeler olabileceği düşüncesinden hareket eden çalışma, 1923-45 yılları arasındaki toplumsal gelişmelere bağlı olarak, modernleşme ideolojisinin yenileşme, değişim ve dönüşüm bağıntısını analiz etmektedir. Çalışmanın ana ekseni, siyasal iktidarın nesnel alandan hareket ederek karikatür metinleriyle yeniden yaratmaya çalıştığı kendi dünyevi yaşam dünyasını anlama gayreti etrafında yoğunlaşmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the discursive value and ideological instrumentality of the cartoon texts in realizing the spread of the modernization ideology of the political power of the early Turkish Republic (1923-45) and to draw a theoretical framework. Caricature, which has a deep-rooted history, is the political field with which it is most related, due to its unique style of expression and critical nature. There are many political cartoon magazines and newspaper publications in Turkey. In such a rich background, narrowing the research object is important. In this direction, it was limited to the cartoon texts of Cemal Nadir GÜLER in order to support the aim of the study. When Güler's cartoons are examined, it is possible to see the lines that support the ideological reforms of the political power. It is very important to reveal the importance of visual texts in the attempt to spread the new regime of the CHP political power, especially as the power of the literary products produced since November 1, 1928, when the letter revolution took place, in the mental construction of the ideology was interrupted. The methodological approach of the study is the method of critical discourse, and selected examples from Cemal Nadir's cartoons are mostly subjected to this analysis.
Based on the idea that cartoons in newspaper and magazine books can be ideological materials in different contexts, the study analyzes the relationship of modernization ideology to innovation, change and transformation, depending on the social developments between 1923-45. The main axis of the study focuses on the effort to understand the worldly life of the political power, which it tries to recreate with cartoon texts by moving from the objective field.