Bağlanma, insan tanrı ilişkisi ve psikolojik iyi olma
Attachment, relationship between the person and god, and psycholocical well-being
Yazar: NURAN ERDOĞRUCA KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. ÖZNUR ÖZDOĞAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Benlik algısı = Self perception ; Din = Religion ; Din psikolojisi = Religious psychology ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Tanrı = God

Özet:
Bu araştırmanın konusu insanın Tanrı ile kurduğu iletişimi ve bunun psiko-lojik olma hali ile ilişkisidir. Birinci bölümde araştırmaya ilişkin literatüre yer verilmiştir. İlgili litaratür incelendiğinde Tanrıya güvenli bağlanmanın psikolojik iyi olma ile pozitif ilişkisinden söz edilmektedir. Bu açıdan bu çalışmada insan Tanrı ilişkisinin psikolojik olma ile nasıl bir işlevi olabileceği merak edilmiştir. Bu çer-çevede I. Araştırmanın örneklemi yaş aralığı 18-60 olan 230'u kadın (% 50.5) ve 225'i erkek (49.5) toplam 465 kişi oluşturmaktadır. Tanrı'ya Bağlanma Ölçeği(TBÖ) geliştirilmiş geliştirilen ölçeğin güvenirlik ve geçerlik analizleri sonucunda Tanrı'ya Bağlanma Ölçeğinin güvenli ve kaygılı olmak üzere iki boyu-tunun olduğu gözlenmiştir.Asıl araştırmanın örneklemi ise 17-41 yaş arasında 466 kadın (% 64.1), 260 erkek (%34.8) toplam 727 kişiden oluşmaktadır. Örneklemin yaş ortalaması 20.5'tir. Araştırmaya veri sağlayabilmek için deneklere Tanrı'ya Bağlanma Ölçeği (TBÖ), Tanrı Algısı Ölçeği (TA), Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKÖ), Boyun Eğicilik ölçeği (BEÖ), Ölüm Kaygısı Ölçeği (DAS) ve Psikolojik İyilik Hali Ölçeği (PİHÖ) kullanılmıştır.Elde edilen bulgulara göre, kadınların erkeklere göre Tanrı'ya güvenli bağ-lanma puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Anne eğitim düzeyi yüksel-dikçe Tanrı'ya güvenli ve kaygılı bağlanmanın düştüğü aynı şekilde anne eğitim düzeyi yükseldikçe Tanrı algısı puanlarının da düştüğü söylenebilir. Temel hipo-tezimiz çerçevesinde çıkan sonuçlar ise kısaca şu şekildedir. Psikolojik iyi oluş halini kendilik algısının en öncelikli yordayıcı unsur olarak işlev gördüğü göz-lenmiştir. Ayrıca psikolojik iyi olmayı Tanrı'ya güvenli bağlanma, olumlu Tanrı algısı ve kendilik algısı pozitif yönde desteklemektedir. Diğer taraftan Tanrı'ya kaygılı bağlanma, ölüm kaygısı, Tanrı ile ilişkiler ve boyun eğiciliğin ise psikolojik iyi olma ile negatif ilişkili olduğu gözlenmiştir. Diğer taraftan Tanrı'ya güvenli ve kaygılı bağlanmanın ölüm kaygısı, Tanrı algısı, Tanrı ile ilişkiler ve dinî uygu-lamalar değişkenleri açısından birbirlerinden belirgin derecede ayrışmamaktadır.Elde edilen bulgular ışığında literatürde bahsedildiği gibi, ?kendilik algısı-nın? psikolojik iyi olmayı en en öncelikli yordayan değişken olduğu ayrıca Tanrıya güvenli bağlanmanın psikoloji iyi olmayı desteklediği diğer taraftan Tanrıya (güvensiz) kaygılı bağlanmanın ise psikolojik iyi olmayı düşürdüğü söylenebilir.

Abstract:
The subject of this theses is the relationship between a person and God and that person?s psychological well-being. In the first chapter, related literature is presented. Literature reveals that having a secure relationship with God means a positive relationship with psychological well-being. For that reason, in this study, various kinds of factors were investigated to understand what the relationship is between a human?s attachement to God and psychological well-being. In this context, the first research sample consisted of 465 volunteers (230 female and 225 male) between the ages of 18 and 60. An Attachment to God Inventory was developed and the results of validity and realibility analyses demonstrated that there are two factors which are: a secure and insecure (anxious) attachment to God.The main study sample consisted of 727 volunteers, 444 (64.1%) females and 220 (34.8%) males between the ages of 17 and 41. After administering the Attachment to God Inventory (AGI), the reseracher also administered the following instruments: the Socio-demographic data form, the God Image Scale (GIS), the Social Comparison Scale (SCS), the Submissive Acts Scale (SAS), the Death Axiety Scale (DAS) and the Psychological Well-Being Scale (SWS).After demographic analyses, results showed that women have a more secure relationship with God than men. Also the study showed that the higher the education level of the mother, the lower the secure and the anxious relationship with God is, and vice versa. As well, the educational level of the mother impacted the God Image Scale with the same effect, the higher the education, the lower the GIS. The main hypothesis results showed that self-perception functions as the first predictor variable for psychological well-being. This study also found that a secure attachment to God, a positive God image and positive self-image correlated with positive psychological well-being. In addition, the converse was found, that an insecure attachment to God, high death anxiety, having a more distant relationship with God, and submissive behaviors correlated with a negative psychological well-being. Finally, this study found that both a secure and insecure attachment to God were undifferentiated in terms of death anxiety, God image, relationship with God, and religious practices.In the light of the findings obtained, as well as the literature, self perception is a first predictor for psychological well?being. Secondly, a secure relationship with God can be considered an important factor in supporting psychological well-being and an insecure or anxious attachment to God decreases psychological well- being.