Yetişkin bireylerde çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasındaki ilişkide duygusal şemaların ve bilişsel çarpıtmaların aracı rolü
The mediating role of emotional schemas and cognitive distortions in the relationship between adverse childhood experiences and binge eating disorder in adult individuals
Yazar: GAMZE KIZILHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE ELİF ÇAĞATAY
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Tıkınırcasına yeme bozukluğu, belirli zaman dilimi içinde, benzer koşullar bünyesinde başka bireylerin yiyebileceğinden çok daha fazla miktardaki gıdanın kontrolsüzlük hissiyle tüketilmesi olarak tanımlanmaktadır. Tıkınırcasına yeme bozukluğunun, çocukluk çağındaki örseleyici deneyimlerden kaynaklanabileceği ileri sürülmektedir. Çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının yanı sıra işlevsiz ve mantık dışı bilişsel süreçleri içeren bilişsel çarpıtmalar ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, tıkınırcasına yeme ataklarının önemli belirtilerinden biri olan olumsuz duygulanım ile bireylerin olumsuz duygularla başa çıkmak adına tıkınırcasına yeme davranışı gerçekleştirdiği bilinmektedir. Bu bağlamda duygusal şemalar ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmada, tıkınırcasına yeme bozukluğu, çocukluk dönemi olumsuz yaşantılar, bilişsel çarpıtmalar ve duygusal şemalar arasındaki kompleks ilişki incelenmektedir. Araştırma katılımcılarına sosyodemografik bilgi formu, Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği, Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu Ölçeği, Leahy Duygusal Şema Ölçeği ve Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizi PROCESS eklentili SPSS 27 yazılımında test edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ile tıkınırcasına yeme bozukluğu arasındaki ilişkide bilişsel çarpıtmalar ve duygusal şemaların aracı rolü olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Binge eating disorder is defined as consuming a much larger amount of food than other individuals could eat under similar conditions within a certain period of time, with a feeling of uncontrollability. It is suggested that binge eating disorder may result from traumatic experiences in childhood. It is thought that there is a positive relationship between cognitive distortions, which include dysfunctional and irrational cognitive processes, as well as adverse childhood experiences, and binge eating disorder. Additionally, it is known that individuals engage in binge eating behavior to cope with negative emotions, which is one of the important symptoms of binge eating attacks. In this context, it is thought that there is a positive relationship between emotional schemas and binge eating disorder. This research examines the complex relationship between binge eating disorder, adverse childhood experiences, cognitive distortions and emotional schemas. A sociodemographic information form, Adverse Childhood Experiences Scale, Binge Eating Disorder Scale, Leahy Emotional Schema Scale and Cognitive Distortions Scale were administered to the research participants. The analysis of the data was tested in SPSS 27 software with PROCESS plug-in. According to the results of the research, it was determined that cognitive distortions and emotional schemas played a mediating role in the relationship between adverse childhood experiences and binge eating disorder.