Samim Kocagöz'ün hikâyelerinde mekân
The space in the stories of Samim Kocagöz
Yazar: DURMUŞ ERSOYSAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DINARA DUISEBAYEVA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
1916-1993 yılları arasında yaşamış olan Samim Kocagöz, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının önemli simalarındandır. Samim Kocagöz, yaklaşık elli yıllık sanat hayatında roman, hikâye, anı, makale, şiir ve tiyatro gibi pek çok türde eserler vermiştir. Edebiyat dünyasında toplumcu gerçekçi bir yazar olarak anılan Samim Kocagöz, hikâyelerinde daha çok doğup büyüdüğü ve yaşadığı yerleri, burada yaşayan insanların sosyal ve ekonomik sorunlarını ele almıştır. 1950 yılında Sam Amca hikâyesi ile Dünya Hikâye Yarışması'nda birincilik ödülü alan Samim Kocagöz'ün on iki hikâye kitabı bulunmaktadır. Yazarımız ilk hikâye kitaplarında çoğunlukla mekân olarak, çocukluk ve gençlik çağlarının geçtiği Ege bölgesindeki Aydın ilinin Söke, Nazilli ve Kuşadası ilçeleri ile Burunköy adlı köyünü ele almıştır. Daha sonraki eserlerinde ise mekân olarak, lise eğitimini tamamladığı İzmir ile üniversite yıllarının İstanbul'u dikkat çekmektedir. İstanbul'un Samatya, Yenikapı semtleri ve Beyoğlu ilçesini; İzmir'in Bayraklı, Çiğli, Karşıyaka ve Konak gibi ilçelerini ve Alsancak gibi semti ile Yamanlar mahallesini gerek asıl gerekse yan mekân olarak hikâyelerinde kullanmıştır. İncelediğimiz hikâyelerin bir kısmında olayların mekânları orman, dağ, uçurum, tepe, bayır, ova, vadi; nehir, dere, göl; yarıntı, çukur, kesik, bataklık; bağ bahçe, zeytinlik, fidanlık, tarla, bostan, çiftlik; dalyan, deniz, boğaz, körfez, sahil, liman, plaj; park, kamp alanı; şehir, kasaba ve köy; tren garı, hangar; okul, üniversite, sinema, tiyatro, hipodrom; meydan, cadde, sokak; cami, yatır, türbe ve mezar gibi açık mekânlardır. Gecekondu evi, apartman dairesi ve villa gibi ailelerin yaşadığı konutlar; han, otel, kahvehane, gazino, disko, meyhane ve tiyatro gibi turizm tesisleri ve eğlence mekânları; dükkân, yazıhane, mağaza, banka, atölye, fabrika ve taş kömürü ocağı gibi işyerleri; hükümet konağı, adliye, postane, hastane, dispanser, karakol ve cezaevi kamu kurumları, incelediğimiz hikâyelerde tespit ettiğimiz diğer mekânlardır. Vapur, sandal, kayık, otomobil, kamyon, traktör ve tren gibi taşıtlara da mekân görevi verilmiştir. Yazarımızın göç temalı hikâyelerinde gecekondular ve buna bağlı olarak da gecekondu mahallelerindeki yaşam anlatılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Samim Kocagöz, Hikâye, Mekân, Tahlil.

Abstract:
Samim Kocagöz, who lived between 1916 and 1993, is one of the important figures of Turkish literature in the Republican period. Samim Kocagöz has produced works in many genres such as novels, stories, memoirs, articles, poetry and plays in his nearly fifty years of artistic life. Samim Kocagöz, who is known as a socialist realist writer in the world of literature, mostly dealt in his stories with places where he was born and grew up, and also with the social and economic problems of the people living there. The author has published twelve story books and in 1950, he won the first prize in the World Story Contest with his story Uncle Sam. In his first story books, the author mostly dealt with Söke, Nazilli and Kuşadası districts of the province Aydın in the Aegean region and the village named Burunköy, where he spent his childhood and youth. In his later works he focused on Izmir, where he graduated from high school, and Istanbul, where he spent his university years. He used Istanbul's Samatya, Yenikapı and Beyoğlu districts as well as Izmir's Bayraklı, Çiğli, Karşıyaka, Konak, Alsancak and Yamanlar districts as both main and side places in his stories. In some of the stories we analyzed, the places of the events are forest, mountain, cliff, hill, slope, plain, valley; river, stream, lake; rift, pit, cut, swamp; vineyard garden, olive grove, nursery, field, orchard, farm; Dalyan, sea, strait, gulf, coast, harbor, beach; park, campsite; city, town and village; train station, hangar; school, university, cinema, theater, hippodrome; square, avenue, street; mosque, bed, tomb and grave. Houses where families live such as slum houses, apartments and villas; tourism facilities and entertainment venues such as inns, hotels, coffee houses, casinos, discos, taverns and theaters; workplaces such as shops, offices, stores, banks, workshops, factories and coal mines; public institutions such as government offices, courthouses, post offices, hospitals, dispensaries, police stations and prisons are the other places we have identified in the analyzed stories. Vehicles such as ferries, gondola, boats, automobiles, trucks, tractors and trains are also assigned as places. In our author's stories with the theme of migration, slum houses and, accordingly, life in slums are described.

Keywords: Samim Kocagöz, Story, Places, Analysis.