Davranışsal iktisadın mükelleflerin vergiden kaçınma eğilimleri üzerine etkisi: Isparta ili üzerine bir araştırma
Effects of behavioral economic on tax avoidance trends of taxpayers: A survey on Isparta province
Yazar: JALE SABBAĞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERDAR ÇİÇEK
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Davranışsal finans = Behavioral finance ; Isparta = Isparta ; Vergi kaçakçılığı = Tax evasion ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergi psikolojisi = Tax psychology ; Vergiden kaçınma = Tax avoidance ; Vergiler = Taxes

Özet:
Davranışsal kamu maliyesi, mali olayların insan tutum ve davranışları üzerindeki etkilerini inceleyen, birey ve toplum psikolojiyle yakın ilişkisi bulunan bir alandır. Mali olayların önemli bir ayağını oluşturan vergileme konusunda, mükelleflerin vergiye karşı gösterecekleri tutum ve davranışların şekillenmesinde mükellef ve vatandaş psikolojisinin göz önünde bulundurulması son derece önem arz etmektedir. Bu çalışma kapsamında, vergiye karşı gösterilen bireysel tepkilerin başında gelen kaçırma ve kaçınma gibi iki olgu arasında vergiden kaçınmanın mükellef zihninde nasıl yer bulduğunu, ayrıca mükelleflerin vergiye karşı tutum ve davranışlarını ölçmek amacıyla 28 sorudan oluşan bir anket formu oluşturulmuştur. Isparta ilinde gelir vergisi mükellefi olan 400 katılımcıya yüz yüze anket yöntemi kullanılarak uygulanan anketten elde edilen veriler frekans analizi ve çapraz tablolarla yorumlanmıştır. 

Elde edilen sonuçlara göre; Isparta ilindeki gelir vergisi mükelleflerinin çoğunluğu vergi oranlarının yüksek olmasını ve vergi yükünün dağılımındaki adaletsizliği vergiden kaçınmanın temel sebepleri olarak göstermişlerdir. Mükelleflerin çoğunluğu vergiden kaçınmayı rasyonel bir davranış olarak görmekte ve daha az vergi ödemek amacıyla tüketim veya yatırım tercihlerini değiştirebileceklerini ifade etmektedirler. Vergiden kaçınmaya yönelik tutum ve davranışların özellikle eğitim durumu, yaş, cinsiyet gibi değişkenlerden daha fazla etkilendiği, buna karşılık mükellefiyet türü, medeni durum, iş tecrübesi ve gelir durumu gibi değişkenlerden daha az etkilendiği veya hiç etkilenmediği görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Davranışsal Kamu Maliyesi, Vergi Psikolojisi, Vergiden Kaçınma

Abstract:
Behavioral public finance is a field of examining the effects of financial events on human attitudes and behaviors, with close relationships individual and society psychology. Taking into consideration as psychology of taxpayers and citizens is extremely important regarding of taxation that constitutes an important pillar of financial events, configurating of attitudes and behaviors that taxpayers will show against to tax. In this study, a questionnaire consisting of 28 questions has been created for measuring tax avoidance how find place in the minds of taxpayers, between two cases such evasion and avoidance that comes first among the individual response of shown against to tax, also attitudes and behaviors of taxpayers against to tax. Data of obtained from by using face-to-face questionnaires method applied are interpreted with frequency analysis and cross tables on 400 participants who the income taxpayers of Isparta province. 

According to the obtained results; the majority of income taxpayers of Isparta province showed the main reason for tax avoidance as high of the tax rate and injustice in the tax burden distribution. The majority of the taxpayers have seen to tax avoidance as a rational behavior and they have expressed that their preferences can change for consumption or investment in order to pay less tax. Attitudes and behaviors of towards the tax avoidance more affected from variables especially such as the education, age, gender; whereas less affected or unaffected from variables such as the types of liabilities, marital status, work experience and income status were seen.
Keywords: Behavioral Economics, Behavioral Public Finance, Tax Psychology, Tax Avoidance