Kent, popüler kültür ve karnavalesk: Karagöz geleneği ve müziği
Urban, popular culture and carnivalesque: Karagoz tradition and the music
Yazar: YAVUZ CİNGÖZ
Danışman: PROF. DR. AYHAN EROL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Müzik = Music
Dizin: Gölge oyunu = Shadow play ; Halk tiyatrosu = Folk theatre ; Karagöz = Karagöz ; Karnavalesk = Carnivalesque ; Kukla tiyatrosu = Puppet theatre ; Müzik = Music ; Popüler kültür = Popular culture

Özet:
Bu çalışma, Osmanlı'nın popüler kent eğlencesi Karagöz ve bu pratiğin en önemli bileşeni olan müziğinin, başlangıcından günümüze kadarki değişim ve sürekliliğini incelemektedir. Karagöz, muhafazakâr bir İslam coğrafyasının çokkültürlü ve çok dilli başkentinde doğmuş olmasına rağmen varlığını tek dilli, ulus-devletçi bir Cumhuriyet'te de sürdürmüştür. Ramazan ayı ile özdeşleşen bu gelenek, değişen toplumsal koşul ve beklentilere hayâlîler tarafından adapte edilmektedir. Çalışmanın diğer amacı ise geçmişten günümüze, Karagöz ve müziği kadar hayâlîlerin de bu adaptasyon sürecinden nasıl etkilendiğini İzmir özelinde gerçekleştirilen alan çalışması ile anlamaya çalışmaktır.
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Karagöz'e uzanan sürecin anlatıldığı ilk bölümde, dünyada gölge oyunu ve bu pratiklerdeki müzik kullanımı incelenmektedir. İkinci bölümde, Karagöz'ün genel özellikleri, karakterleri ve müziği ile yaklaşık beş yüz yıllık tarihinin sahne olduğu düzene tutunma çabasına odaklanılmıştır. Üçüncü bölüm, Karagöz'ün nerede, nasıl ve neden gerçekleştiği sorularına özellikle popüler kültür çalışmaları alanından cevap ararken, karnavalesk özellikler taşıyan bu pratikteki değişim ve sürekliliğinin de izi sürülmektedir. Son bölümde ise Karagöz'ün günümüzdeki değişim ve sürekliliğine eşlik eden müziğin rolü, İzmir özelinde gerçekleştirilen alan çalışması verilerinin örneklediği hayâlî kültürel sermayesi ve otantisite üzerinden anlatılmaktadır.
 
Anahtar Kelimeler: Gölge Oyunu, Karagöz, Müzik, Karnavalesk, Popüler Kültür

Abstract:
In this dissertation, the changes and continuity of Karagoz as a popular city entertainment of Ottoman Period, and its music as the most significant part of it from the beginning have been examined. Although Karagoz was born in a multicultural and multilingual capital of conservative Islamic geography, it has persisted during the monolingual nation state of Republic period. The tradition that is mostly identified with the Ramadan, has been adapted to changing social conditions and expectations by Hayâlî (Karagoz Puppeteer, the master puppetter). Besides Karagoz and its music, how Hayâlîs (Karagoz Puppeteers, the master puppetters) have been affected within this adaptation process from past to present has been examined by means of the fieldwork research conducted in İzmir as well.
The study is composed of four chapters. The first chapter by introducing the process leading to Karagoz, examines the shadow puppetry and the usage of music within the play in the world. The Second Chapter focuses on general characteristics of Karagoz, its characters, its music and its approximately five hundred years history of driven-effort as a being part of order. The Third Chapter tries to find out the answers of where, how and why Karagoz has been presented taking consider into the field of popular cultural studies, besides, investigates the change and continuity of this carnivalesque practice. The final chapter reveals the role of the music accompanying the change and continuity of today's Karagoz, depending on Karagoz Puppeteer' cultural capital and authenticity sampled from the fieldwork research conducted in Izmir.

Keywords: Shadow Play (Shadow Puppetry), Karagoz, Music, Carnivalesque, Popular Culture