Avrupa'daki Türkiye kökenli yönetmenlerin aksanlı sinemasında self-oryantalizm: Almanya örneği
Self- orientalism in the accented cinema of Turkish- origin directors in Europe: The example of Germany
Yazar: BUKET AKDEMİR DİLEK
Danışman: PROF. DR. FATİME NEŞE KAPLAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Sinema Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Almanya = Germany ; Oryantalizm = Orientalism ; Self-oryantalizm = Self-orientalism ; Sinema = Cinema ; Türkler = Turks ; Yönetmen = Director

Özet:
Türkiye'de 1960'lı yıllarda başlayan dış göç hareketi ile Türkiye'den Avrupa'ya giden bireyler Almanya başta olmak üzere İtalya, Fransa, Avusturya, Belçika'ya yoğun göç etmiştir. Yurt dışına göç eden bireylerin çocukları olan ikinci kuşak Türkiye kökenli göçmen bireyler sinema sanatıyla ilgilenmiştir. Bu kişiler filmlerinde göçmen sorunları, kimlik arayışları vb. konular hakkında cevap aramaya çalışmıştır. Bu çalışmada, Hamid Naficy tarafından ortaya konulan aksanlı sinema kavramı, Türkiye'den Avrupa'ya en yoğun göçün yaşandığı ülkelerdeki Türkiye kökenli yönetmenlerin filmlerinde self oryantalizmi üretip üretmedikleri ve üretiliyorsa ne şekilde üretildiğini bulmak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle Türkiye kökenli yönetmenlerin aksanlı sinemayı ne şekilde ürettiği İtalya, Fransa, Avusturya ve Belçika'da film üretimi yapan yönetmenler özelinde incelenmiştir. Naficy'nin kitabında belirtti bir filmin aksanlı film olabilmesini sağlayan aksanlı sinema unsurları bağlamında filmler değerlendirildiğinde "klostrofobik mekân, vatan manzarası, çokdillilik, çok kültürlülük, episto araçları olarak adlandırılan geçmişe dönüş araçları, geleneksel kodlar, sınırdan geçmeye ait alanlar, yabancılaşma, kimlik arayışı, ev/yurt arama yolculuğu, evsizlik, eve/yurda dönüş, hibrit-"tireli" karakterler ve aksanlı konuşma" unsurlarının ortak kullanıldığı tespit edilmiştir. Türkiye ve aksanlı sinema üzerine ortaya konan Avrupa'daki Türkiye kökenli yönetmenlerin aksanlı sinema tablosunun devamında Türkiye'den en çok göçün ve film üretiminin yapıldığı Almanya'da çekilen filmlerde self oryantalizmin üretilme şekline bakılmıştır. Naficy'nin "aksanlı stilin unsurları" tablosu referans alınarak oluşturulan ve self oryantalizmi ortaya çıkartmayı amaçlayan tablo aracılığı ile filmler analiz edilmiştir. Almanya'da film üretimi yapan Türkiye kökenli yönetmenler filmlerinde çokdilli, çok kültürlü olarak "tireli" kimliklere yer vermekte, komedi türünde çekilen filmlerde Türkiye'nin geri kalmışlığı vurgulanmaktayken dram türündeki filmlerde azınlık meseleleri, muhafazakarlık vb. siyasi sorunlar görünür hale getirilerek "Doğu despottur" imajı yinelenmektedir. Geleneksel değerler kültürel kod yerine bir işaretleme aracı olarak kullanılmıştır. Kısaca filmlerde Batı'nın ötekisi olarak işaretlenen Türkiye, Batı'da olmayan olumsuz özellikleri kendinde barındırarak temsil düzleminde self oryantalizmi görünür hale getirmektedir.

Abstract:
With the external migration movement that started in Turkey in the 1960's, Turkish individuals who went to Europe emigrated to Italy, France, Austria, Belgium and mostly to Germany. Children of the immigrants, the second generation Turkish people started making movies. In their movies, this directors showed interest to topics such as the problems of immigrants and searching for a new identity. This thesis aims to find out if the movies of second generation Turkish immigrant directors creates self-orientalism and if so in which way they create self-orientalism in the context of accented cinema that introduced by Hamid Naficy. For this purpose, firstly, movies of the directors from Italy, France, Austria and Belgium with Turkish origin examined in the context of accented cinema. When evaluated in this context some common conventions are found out such as claustrophobic space, scenes from homeland, multilangualism, multiculturalism, epistories, traditional codes, border crossings, alienation, search for identity, search for a home, homelessness, returning home, hybrid "hypenated" characters and accented speaking. After identifying these conventions this work moves on to examining the ways of creating self-orientalism in the movies that produced by accented filmmakers in Germany,the country which harbours the most immigrant with Turkish origin. Then movies are analized using a chart that created by referencing "accented cinema chart" by Hamid Naficy to reveal their self-orientalist contents. The directors with Turkish origin that produces movies in Germany commonly use multilanguaged, multicultured, second or third generation hypenated identities in their movies. These directors emphasize the backwardness of Turkey in their comedy movies and in their dramas they lean on to the political topics about minorities and conservatism to recreate and perpetuate the image of "oriental despotism". In place of representing traditional values as cultural codes, these values are used as a marking tool of Orient's otherness. In short these movies marks Turkey as an other for western world which hosts unwanted negative attributes and creates self-orientalist images.