Toplumsal dayanışma ağlarının gazetecilikte kullanımı: Sosyal sermayenin kamusal habercilikteki rolünün incelenmesi
The use of social solidarity networks in journalism: Investigation on the role of social capital in public journalism
Yazar: AHMET BİÇER
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KOÇER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Gazeteciler = Journalists ; Gazetecilik = Journalism ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Kamu yayıncılığı = Public broadcasting ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal dayanışma = Social solidarity ; Sosyal sermaye = Social capital

Özet:
Sosyal sermaye, bireysel ve toplumsal olmak üzere iki farklı gerçeklik düzleminde değerlendirilebilir. Bireysel düzlemde sosyal sermaye; aktörlerin sosyal ilişkilerinden elde ettikleri ve amaçları doğrultusunda kullandıkları bir kaynaktır. Toplumsal düzlemde ise; yaşanılan bölgedeki komşuluk ilişkilerinden yardımlaşma düşüncesine, sivil toplum kuruluşlarından dernekleşme faaliyetlerine kadar, bir dizi sivil katılım biçiminin toplumsal hayata sağladığı katkıları ifade eden bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Dolayısıyla çalışmada, sosyal yapılardan veya ilişkilerden elde edilen bir kaynak olan sosyal sermayeyi, gazetecilerin mesleki pratiklerinde kullanmaları gerektiği varsayılmıştır. Bu varsayımdan hareketle, gazetecilerin kamusal habercilik olanaklarında sosyal sermayenin rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. 
Çalışma amaçları doğrultusunda sosyal sermayenin kavramsal ve teorik incelemesine yer verilmiş, gazetecilik alanıyla sosyal sermaye yaklaşımının arasındaki ilişkiler ele alınmıştır. Saha araştırmasında, gazetecilerin sosyal sermayeleri ve kamusal habercilik olanakları incelenmiş, mesleki ve kişisel değişkenler açısından oluşan farklılaşmalar araştırılmıştır. Ağırlıklı olarak İstanbul, Ankara ve İzmir'de çalışan gazeteciler olmak üzere, toplam 384 gazeteciyle anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Sosyal sermayenin ölçülmesi için Onxy ve Bullen (2000) tarafından geliştirilen ve Ardahan (2010) tarafından Türk toplumuna adaptasyon çalışması gerçekleştirilen ölçek kullanılmıştır.  Kamusal habercilik olanaklarının araştırılması için, Yang (2016)'ın çalışmasında Çin ve ABD'de bulunan gazetecilere uyguladığı 13 ifade kullanılmıştır. Bu ifadeler betimleyici faktör analizi sonrası 2 faktörden oluşan bir ölçek haline getirilerek ilgili analizlerde kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, sosyal sermayenin kamusal habercilik olanakları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir etkisinin bulunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca bazı kişisel ve mesleki değişkenler açısından gazetecilerin sosyal sermayeleri ve kamusal habercilik olanaklarında önemli farklılaşmalar tespit edilmiştir. Bu bağlamda sosyal sermayenin kamusal habercilik pratiklerinde önemli bir rolü bulunduğu, toplumsal dayanışma ve iletişim ağlarına katılımın toplum yanlısı gazetecilik pratiklerini kolaylaştırdığı anlaşılmıştır.
Araştırmanın, sosyal sermayenin gazetecilerin mesleki pratiklerinde önemli bir kaynak olduğunu ortaya koyması sebebiyle, gazetecilik alanındaki çalışmalara önemli bir katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Social capital can be evaluated in two different reality aspects as individual and social. At the individual level, social capital is a resource derived from social relationships of actors and which they use for their purposes. At the social level, it is considered as a resource which expresses the contribution of a number of forms of civil participation to social life, from neighborhood relations in the area of living to mutual aids, from non-governmental organizations to association activities. Therefore, in the study it is assumed that journalists should use the social capital, which is a source derived from social structures and relations, in their professional practice. Considering this assumption, it is aimed to examine the role of social capital in the journalists' public journalism opportunities. 
In line with the aims of the study, conceptual and theoretical analysis of social capital was given and the relations between journalism and social capital approach were discussed. In the field research, the social capital of the journalists and the possibilities of public journalism were examined and the differences in terms of professional and personal variables were investigated. The survey was conducted with a total of 384 journalists, mainly with the journalists working in Istanbul, Ankara and Izmir. In order to measure the social capital, the scale developed by Onxy and Bullen (2000) and adapted to Turkish society by Ardahan (2010) was used.  To investigate public journalism opportunities, 13 statements that Yang (2016) applied to journalists in China and the USA were used. These statements were used by turning them into a scale consisting of 2 factors after the descriptive factor analysis. The results obtained showed that the social capital has a statistically significant and positive effect on public reporting opportunities. In addition, significant differences were found in journalists' social capital and public journalism opportunities in terms of some personal and professional variables. In this context, it is understood that social capital has an important role in public journalism practices; and participating in social solidarity and communication networks facilitates pro-social journalism practices.
Since the research revealed that social capital is an important resource in the professional practices of journalists, it is expected to make a significant contribution to the studies in the field of journalism.