Hematopoetik kök hücre transplant alıcı-verici çiftlerinde kıller inhibitory receptor (KIR) tiplerinin saptanması
Killer inhibitory receptor (KIR) types in haematopoetic stem cell transplant donors and recipients
Yazar: FUNDA GÜNGÖR
Danışman: PROF.DR. ÖZGÜ MERAL BEKSAÇ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Hematoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Hematoloji = Hematology ; Tıbbi Biyoloji = Medical Biology

Özet:
Öldürücü Ig-benzer reseptörlerinin (KIR), kardeşler arasında yapılanallojeneik transplantasyon sonrası sıklıkla gözlenen akut ve kronik greft versushost hastalığı, toplam veya hastalıksız sağ kalım üzerinde önemli etkileri vardır.KIR'lar, haploidentik veya HLA uyumlu akraba dışı hematopoetik hücrenakillerinde rol oynadığı bilinen doğal öldürücü hücre reseptörlerinin önemli birtopluluğudur. Yeni KIR alelleri ve ligandları tanımlanmaya başladığından beri bualanda önemli gelişmeler bulunmaktadır. nhibitör ve aktivatör KIR alellerininsıklıklarını ve ligandlarıyla olan etkileşimlerini analiz etmek amacıyla 2004yılında bir çalışma başlattık. Diğer hastalıkların etkisini önlemek için çalışmamızımerkezimizde nakil olmuş çoğunluğu AML'li ve KML'li hastalardan oluşan birgrupla yaptık.Bu çalışmaya HLA uyumlu kardeşinden nakil olmuş 83 hasta (E/K : 45/38)dahil edildi. Bütün hastaların ve vericilerinin HLA-A,-B tiplendirmeleri serolojikve/veya moleküler yöntemlere (PCR SSP); HLA-C,-DRB1 tiplendirmeleri PCR-SSP/SSO metoduyla gerçekleştirildi. KIR genlerinin (2DL1, 2DL2, 2DL3, 2DL4,2DL5A, 2DL5B, 2DS1, 2DS2, 2DS3, 2DS4*001/002, 2DS4*003, 2DS5, 3DL1,3DL2, 3DL2, 3DL3, 3DS1, 2DP1, 3DP1*001/002, 3DP1*003) tiplendirmesi KIRGenotyping SSP Kit (Pel-Freeze, Dynal Biotech ) ile yapıldı.Hastalarımızın %75'inde 1-14 allel uyumsuzluğu gözlendi. 37 hasta-vericiçiftinin 7 inhibitör lokusunda uyumsuzluk varken 57 çiftin 7 aktivatör lokusundauyumsuzluk gözlendi. Vericilerin ve hastaların allel dağılımı %33 (2DL5a)-100% (2DL4) arasında bulundu. Yapılmış çok az sayıdaki yayında toplumda %50oranında tek aktivatör olarak 2DS4 varlığı bildirilirken bizim araştırmamızda buoran hastalarda %35, vericilerde %37 saptandı. Tüm KIRuyum/uyumsuzluklarının akut veya kronik GVHH görülme sıklığına etkileriaraştırıldığında, aGVHH en çok 2DS1 KIR gen uyumsuzluğunda (p=0.032)gözlenirken, kGVHH 2DL5b uyumsuzluğunda (p=0.042) gözlendi. Vericide2DL1 aleline bakıldığında hastada homozigot ligand uyumsuzluğu durumunda (I.ve II. skorlama sistemi ile sırasıyla p=0.023-p=0.014) ve hastada 2DS1 alelinebakıldığında vericide homozigot ligand uyumsuzluğu (I. ve II. skorlama sistemiile sırasıyla p=0.025-p=0.043) varken aGVHH'nın (I. ve II. skorlama sistemi ilesırasıyla p=0.032-p=0.041) etkilendiği gözlendi. Toplam sağ kalımda 2DS5(p=0.044) alel uyumu önemliyken homozigot ligand uyumunda 2DS4 (I. Sistemp=0,055; II. Sistem p=0,017) (HvG), hastalıksız sağ kalımda 3DL2'nin hem alel(I. ve II. Sistem p=0,007) hem de ligand (I. ve II. Sistem p=0,007) (GvH)uyumsuzluğunun önemi gözlendi. 3DL2'nin ligandının homozigot veyaheterozigot (I. sınıflandırma sistemiyle p=0,056; II. sınıflandırma sistemiylep=0,031) olmasının da etken olduğunu gözlendi.nhibitör allellerde KIR gen uyumsuzluğunu, aktivatör allellerden daha sıkgözledik. Aktivatör 2DS1'in akut, inhibitör 2DL5b'nin kronik GVHH'nı,uyumsuzluğun yönüne bağlı olarak (HvG/GvH) tetikleyici ya da engelleyicietkisi olduğu görüldü. Aktivatör KIR alelllerinden zengin olan Haplotip B'yesahip olan hastaların (22/68), vericilerinin A veya B durumundan bağımsız olarak,Haplotip A taşıyanlardan (1/4) daha uzun bir hastalıksız yaşama sahip olduğugözlendi. Sonuç olarak en önemli skorlama sistemlerine bakıldığında KIR genuyumsuzluğunun ligand uyumsuzluğundan daha etkin olduğu, hasta KIRözelliklerinin verici KIR özelliklerinden daha etkili olduğu saptandı.Bu sonuçlara baktığımızda toplam sağ kalıma, hastalıksız sağ kalıma, akutve kronik GVHH'na etkiyen KIR tipleri, uyum/uyumsuzluğunun nakil öncesianalizinin yapılması gerekliliği bir kez daha ortaya çıkmıştır.Anahtar Sözcükler: HLA ( nsan Lökosit Antijenleri), KIR (Öldürücümmünglobulin-benzer Reseptör), GVHH (Graft versus Host Hastalığı), NK(Doğal Öldürücü Hücre), HKHT (Hematopoietik Kök Hücre Transplantasyonu)

Abstract:
Killer Ig-like receptor (KIR) are influential on the frequency ofacute/chronic graft versus host disease, overall and disease free survival followingallogeneic transplants between siblings.Killer Ig-like receptors is a major cluster of the natural killer cell receptorswhose role has been demonstrated in haploidentical or matched unrelatedhematopoietic transplants. Since the initial reports new KIR alleles and ligandshave been defined which has brought new perspective into the field. To analyzethe frequency of inhibitory and activatory KIR alleles, their effect in the presenceor absence of relevant ligands we initiated this retrospective study in 2004. Toexclude the effects of disease we included only all AML, CML patientstransplanted at our center.83 Patients (M/F : 45/38) transplanted from their HLA matched siblingswere included. All patients and donors typed for HLA-A,-B by serological and/ormolecular techniques (PCR SSP); HLA-C,-DRB1 were typed using PCR-SSP/SSO method. KIR genes (2DL1, 2DL2, 2DL3, 2DL4, 2DL5A, 2DL5B,2DS1, 2DS2,2DS3,2DS4*001/002,2DS4*003,2DS5,3DL1,3DL2, 3DL2, 3DL3,3DS1, 2DP1, 3DP1*001/002, 3DP1*003) were typed with KIR Genotyping SSPKit (Pel-Freeze, Dynal Biotech, USA).In 75% of the patients 1-14 allele mismatches (mm) were observed. 37patient-donor pairs had mm at the 7 inhibitory loci whereas 57 pairs had mm atthe 7 activatory loci. Allele distribution within the recipients and donors showeda frequency of 33% (2DL5a) -100 % (2DL4). 2DS4 which was reported to be themost frequent( %50) in some populations, is observed in 35% of the recipientsand 37 % of the donors in our study. The rate of acute or chronic GVHD wasanalyzed in all KIR match/mm and significant ones are summarized :Acute and chronic GVHD was observed more frequently among patientswith 2DS1 KIR gene mismatch (p=0.032) and 2DL5b either mismatch (p=0.042)or recipient homozygous ligand mismatch (I. p=0.023 and II. p=0.014 system);and for recipient 2DL1 when there is mismatch with donor homozygous ligand (I.p=0.025 and II. p=0.043 system) respectively.Overall survival was better in the presence of ligand for 2DS5 mismatch(p=0.044), and 2DS4 (I. System p=0,055; II. System p=0,017) (HvG), and fordisease free survival match of 3DL2 (I. ve II. System p=0,007), and match ofligand (I. ve II. System p=0,007) (GvH) . Also match for homozygosity in 3DL2(I. Class system p=0,056; II. class system p=0,031) (HvG) were found to be asignificant factor on disease free survival.Mismatches at the inhibitory loci were noted more frequently thanactivatory alleles. These results emphasize the role of the most infrequent allele2DS1 and 2DL5b as either enhancers or supressors of acute/chronic GVHDdepending on the mm direction: GvH or HvG.The Haplotype B, which contains more activator KIR alleles, carryingpatients, regardless of their donors haplotype A/B, favoured a longer disease freesurvival (22/68; Â¼ respectively).In conclusion, KIR alleles were found to be more important than theligands. Patient KIR status was more influential than the donor type in thissetting. KIR match/mm which influence OS, DFS and acute GVHD must beincluded into the analysis when predictors of outcome are being analyzed .Key Words: HLA (Human Leukocyte Antigens), KIR (Killer Ig-likereceptors), GVHD (Graft versus Host Disease), NK (Natural Killer Cells), HSCT(Hematopoietic Stem Cell Transplantation)