İlkokul ve ortaokulda okuyan öğrenciler ile öğretmenlerin toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin tutumları: Öğretmenden algılanan destek ile matematik ve Türkçe derslerindeki başarı oranı
Attitudes of primary and secondary school students and teachers towards gender equality: Perceived support from the teacher and the success rate in mathematics and Turkish courses
Yazar: MİNE GÜRGÜL
Danışman: PROF. DR. EDA KARACAN
Ufuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Son dönemdeki araştırmalar toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının sosyal etkileşimlerimizi etkilediğini, hem çocukların hem de yetişkinlerin yaşamında oldukça yaygın olduğunu göstermektedir. Toplumsal cinsiyet kalıp yargıları çerçevesinde sayısal alanlarda erkeklerin sözel alanlarda ise kızların daha başarılı olduğu varsayımından hareketle bu çalışmada ilkokul ve ortaokulda okuyan öğrenciler ile öğretmenlerin toplumsal cinsiyet eşitliğine ilişkin tutumları ile öğrencilerin özellikle Türkçe ve matematik derslerindeki akademik başarısına etkisini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada nicel ve nitel yöntem birlikte kullanılmış ve örneklem Ankara'da özel bir okulda okuyan öğrenci ve öğretmenlerden oluşmuştur. Nitel çalışmada 6 ilkokul öğrencisi (3 kız ve 3 erkek) ve 6 öğretmen (3 kadın ve 3 erkek) ile yarı yapılandırılmış mülakatlar yapılmıştır. Nicel çalışmanın örneklemini 141 ortaokul öğrencisi (76 kız ve 65 erkek) oluşturmuştur. Katılımcıların yaş ranjı 9-14 arasında değişmektedir. Nicel çalışmada araştırmaya katılan öğrencilere kişisel bilgi formunun yanı sıra "Öğrenmede Motive Edici Stratejiler Ölçeği", "Öğretmenin Duygusal Destek Ölçeği", "Akademik Öz-Yeterlik Ölçeği", "Bir Öğrenci Olarak Ben Ölçeği" uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda ilkokul öğrencilerinin hem kendi adlarına hem de öğretmenlerini algılama biçimleri açısından gelenekselden ziyade daha eşitlikçi toplumsal cinsiyet tutumlarına sahip oldukları görülmekle birlikte okul ortamında geleneksel cinsiyet rollerinin hem öğrenciler hem de öğretmenler açısından halen sürdüğü gözlemlenmiştir. Özellikle erkek öğretmenlerin ve erkek öğrencilerin geleneksel rol kalıp yargılarının etkisinde kaldığı ve matematikte erkeklerin daha başarılı olduğu yönünde tutumlarının olduğu görülmüştür. Kadın öğretmenlerin ve kız öğrencilerin ise daha eşitlikçi bir tutumla başarıyı cinsiyete değil çalışma alışkanlıklarına dayandırdıkları görülmüştür. Elde edilen tüm sonuçlar toplumsal cinsiyet çalışmaları çerçevesinde ele alınarak tartışılmıştır.

Abstract:
Recent research shows that gender stereotypes affect our social interactions and are quite common in the lives of both children and adults. Based on the assumption that boys are more successful in numerical fields and girls are more successful in verbal fields within the framework of gender stereotypes, this study aims to examine the attitudes of primary and secondary school students and teachers towards gender equality and its effect on students' academic achievement especially in Turkish and mathematics courses. Quantitative and qualitative methods were used together in the study and the sample consisted of students and teachers from a private school in Ankara. In the qualitative study, semi-structured interviews were conducted with 6 primary school students (3 female and 3 male) and 6 teachers (3 female and 3 male). The sample of the quantitative study consisted of 141 middle school students (76 girls and 65 boys). The age range of the participants was 9-14 years old. In the quantitative study, "Motivational Strategies for Learning Scale", "Teacher Emotional Support Scale", "Academic Self-Efficacy Scale", "Me as a Student Scale" were administered to the students participating in the study in addition to the personal information form. As a result of the analyses, it was observed that primary school students had more egalitarian gender attitudes rather than traditional ones in terms of their perceptions of themselves and their teachers, but traditional gender roles in the school environment still persisted for both students and teachers. It was observed that male teachers and male students were particularly influenced by traditional role stereotypes and had attitudes that males were more successful in mathematics. Female teachers and female students, on the other hand, had a more egalitarian attitude and attributed success not to gender but to study habits. All the results obtained were discussed within the framework of gender studies.