Ağızda dağılan tablet formunda antihistaminik tasarlanması ve kinetik özelliklerinin incelenmesi
Design of orally disintegrating antihistaminic tablet and investigation of kinetic properties
Yazar: KUTLU SÖMEK
Danışman: PROF. DR. EMEK DERUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Kimya Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Allerji ve İmmünoloji = Allergy and Immunology ; Biyokimya = Biochemistry ; Kimya Mühendisliği = Chemical Engineering
Dizin: Histamin = Histamine ; Rinit-alerjik = Rhinitis-allergic ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Burun akıntısı, hapşırık, burunda tıkanıklık, gözlerde kaşıntı, gibi şikayetlerle kendini gösteren  alerjik rinit, alerjik rinokonjoktivit olarak tanımlanan tip 1 alerjik hastalıklarla ilişkili klinik semptomları tanımlamak için kullanılan bir terimdir.  Tüm ülkelerde, tüm etnik gruplarda ve tüm yaşta insanlarda görülen bu hastalığa rastlanma sıklığı ortalama %10-40 aralığındadır. Alerjik rinitin hastanın yaşam kalitesi ve günlük aktiviteleri üzerine olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu etkileri giderebilmek, hafifletebilmek amacıyla çeşitli terapötik ajanlar alerjik rinit tedavisinde kullanılmaktadır. Tüm bu terapötik ajanlar arasında ''Bilastin'' molekülü çeşitli özellikleriyle ön plana çıkmaktadır.Bunlar başlıca düşük yan etkiye sahip olması, periferik etki göstermesi, metabolize olmaması ve aynı zamanda diğer antihistaminiklere kıyasla hızlı etki göstermesi gibi özelliklerdir . Tüm bunlarla birlikte bilastin sedatif etki ve kardiyo toksik etki yaratmamaktadır. Ancak tablet formda kullanıldığında biyoyararlanım oranı %61 lerde kalmaktadır. Bu oranı arttırabilmek ve mide-bağırsak ortamlarında istenmeyen etkileşimleri en aza indirebilmek için Ağızda Dağılan Tablet formda tasarım en uygun yöntem olacağı öngörülmektedir.
Bu amaçla gerçekleştirilen çalışmada direkt sıkıştırma, hızlı eritme teknolojisi, sublimasyon , liyofilizasyon gibi ağızda dağılan tablet formda üretim için kullanılan metotlardan en yaygın kullanılanı olan ''Direkt Sıkıştırma'' metodu kullanılmıştır. Literatürde bu amaçla üretilen dilaltı tablet formunda ürünlerde, molekül yapısına fonksiyonel grupların eklenmesiyle çözünme hızının artırıldığı çalışmalar yer almaktadır. Ancak bu durum molekül yapısının değişmesine ve kullanım açısından birtakım uygunsuzluklara da yol açmaktadır. Gerçekleştirilecek olan çalışma kapsamında sadece yardımcı maddeler ile ilgili özellikler kullanarak tablet içerisinde bir iç basınç oluşturulması ve bunun neticesinde hızlı bir dağılma sayesinde çözünürlüğün artırılması hedeflenmektedir. Bu hedeflerle gerçekleştirilen çalışma kapsamında, tasarlanan tabletlerin salım kinetiği incelenmiş ve optimum birim formül elde edilmiştir. Sonuç olarak dağılma süresi 5 saniye, 10.dakika sonunda çözünme oranı ise %99 olarak bulunmuştur.

Abstract:
Allergic rhinitis, which manifests itself with complaints such as runny nose, sneezing, nasal congestion, itching in the eyes, is a term used to describe the clinical symptoms associated with type 1 allergic diseases, defined as allergic rhinoconjunctivitis. The incidence of this disease, which is seen in all countries, in all ethnic groups and in people of all ages, is in the range of 10-40% on average. Allergic rhinitis has negative effects on the patient's quality of life and daily activities. Various therapeutic agents are used in the treatment of allergic rhinitis in order to eliminate and alleviate these effects. Among all these therapeutic agents, the "Bilastine" molecule stands out with its various features. These are mainly features such as having low side effects, showing peripheral effects, not being metabolized, and at the same time having a fast action compared to other antihistamines. On the other hand, bilastine does not cause sedative or cardio-toxic effects. However, when used in tablet form, the bioavailability rate remains at 61%. In order to increase this rate and to minimize undesirable interactions in the gastrointestinal environment, it is foreseen that the design in the form of Orally Dispersible Tablets will be the most appropriate method.
In the study carried out for this purpose, the "Direct Compression" method, which is the most widely used method for the production of orally dispersible tablet form, such as Direct Compression, Fast Melting Technology, Sublimation, and Lyophilization was used. In the literature, there are studies in which the dissolution rate is increased by adding functional groups to the molecular structure of the products in the form of sublingual tablets produced for this purpose. However, this situation also causes changes in the molecular structure and some inconveniences for using. Within the scope of the work to be carried out, it is aimed to create an internal pressure in the tablet by using only the properties related to the excipients, and as a result, to increase the solubility by using rapid dispersion. Within the scope of the study carried out with these objectives, the release kinetics of the designed tablets were examined and the optimum unit formula was obtained. As a result, the disintegration time was  found as 5 seconds and the dissolution rate was found as  99% at the end of the 10. minute.