Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerin ilk tanı zamanı, hastalık şiddeti ve ebeveynin algıladığı sosyal destek ile ebeveyn yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi.
Evaluation of the relationship between the time of first diagnosis, disease severity, perceived social support by parents and parental quality of life among children and adolescents diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: İSMET AŞIKHASAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE AKSU
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ergenler = Adolescents ; Hastalık şiddeti = Disease severity ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Sosyal destek = Social support ; Teşhis = Diagnosis ; Yem kalitesi = Feed quality ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında OSB'li çocukların ilk tanı zamanı, hastalık şiddeti ve ebeveynin algıladığı sosyal destek ile annelerinin yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır.Yöntem: Etik kurul onayı alındıktan sonra Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalına, Ocak 2020 – kasım 2020 tarihleri arasında başvurmuş ve DSM-5 tanı ölçütlerini karşılayan 2-18 yaş arası 97 çocuk ve ebeveynleri(anne) çalışmaya alınmıştır. OSB olgu grupları için belirlenen dâhil edilme/dışlama ölçütlerini karşılayan ve çalışmaya katılım onamı alınmış tüm çocuklar, araştırmacı çocuk psikiyatristi tarafından DSM-5'e dayalı tanısal psikiyatrik görüşme ile değerlendirilerek OSB tanısı almış ve /veya tanıları doğrulanmıştır. Tanısal doğrulamayı takiben araştırmacı çocuk psikiyatristi tarafından belirtilerin klinik gözlemi ve aile bildirimlerinden faydalanarak Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (CODÖ) uygulanmıştır. Takiben olgu grupların ebeveynlerinin sosyodemografik veri formu, Belirti Tarama Testi (S C L –90 R), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ve Otizmde Yaşam Kalitesi Anketi– Ebeveyn sürümü (OYKA-E) ölçeklerini doldurmaları sağlanmıştır. Bulgular: Çalışmamızda yer alan her iki olgu grubundaki çocuklar arasında tanı alma yaşları açısından; ağır OSB grubundakilerin hafif OSB grubundakilere kıyasla daha geç yaşta tanı aldığı saptanmış, ancak tanı alma yaşları ile ebeyen yaşam kalitesi arasında anlamlı ilişki olmadığı bulunmuştur (p= 0, 063). Hastalık şiddeti ile ebeveyn yaşam kalitesi puanları arasında anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur (p=0, 010). Çalışmamızda yer alan olgu gruplarının annelerinin algılanan sosyal destek puanları ile ebeveyn yaşam kalitesi paunları arasında anlamlı ilişki olduğu bulumuştur (p= 0, 001). Grupların ebeveynlerinde (annelerinde) psikiyatrik belirtileri değerlendiren SCL-90-R (Symptom Checklist-90 Revised) ölçeğinde alt gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p=0, 277). Yaşam kalitesi ortalama puanı ile SCL-90-R ölçeğindeki alt gruplar karşılaştırıldığında somatizasyon belirtisine ek olarak Anksiyete, Obsesyon, Depresyon, Kişiler arası duyarlılık, Psikotik, Paranoid, Öfke, Fobik, Ek belirti alt grupları ile yaşam kalitesi arasında anlamlı ilişki olduğu bulunmuştur. Grupların ebeveynlerinde(annelerin) depresyon ve anksiyete belirtilerini ölçen BDÖ ve BAÖ ölçek puanları arasında her iki grubun annelerinde anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0, 287, p=0, 366). Yaşam kalitesi ortalama puanı ile her iki gruptaki çocukların annelerin beck depresyon ve beck anksiyete ölçek puanları arasında anlamlı düzeyde ilişki olduğu bulunmuştur (p=<0, 001, p=0, 013). Çalışmamızın sonuçları hafif-orta otizmli çocukların annelerinin ağır osb grubundaki çocukların annelerine kıyasla yaşam kalitesi puanlarının daha yüksek olduğu ve bu yüksekliğin istatiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir (p=0, 001).Sonuç: Çalışmamızın OSB tanılı çocukların ilk tanı zamanı, hastalık şiddeti ve algılanan sosyal destek ile annelerinin yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin bir arada değerlendiren ilk çalışma olması nedeniyle yazına katkı sunacağını düşünmekteyiz. Çalışmamızda olgu grupların hastalık şiddeti ile ebeveyn yaşam kalitesi puanları arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Ancak olgu grubundaki çocukların tanı alma zamanı ile ebeveyn yaşam kalitesi arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Her iki olgu grubundaki annelerin algılanan sosyal destek puanları ile ebeveyn yaşam kalitesi puanları arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Ayrıca çalışmamızda ağır şiddetteki çocuğa sahip annelerin yaşam kalitesi ortalama puanı hafif – orta şiddet OSB grubundaki annelere göre anlamlı olarak düşük bulunmuştur. Çalışmamızdan elde edilen bulguların genellenebilmesi için toplum temelli, daha geniş örneklemlerle tekrarlayan çalışmalara ihtiyaç vardır.Anahtar Kelimeler: Algılanan sosyal destek, Anne, Ebeveyn yaşam kalitesi, Hastalık şiddeti, Otizm spektrum bozukluğu, Ruhsal belirti, Tanı zamanı, 
İletişim adresi: ismet.ashik@gmail.com

Abstract:
Aim: In this thesis, it is aimed to examine the relationship between the first time of diagnosis of children with ASD, the severity of the disease and the social support perceived by the parents and the life quality of their mothers. Method: After obtaining the approval of the ethics committee, 97 children between the ages of 2-18 and their parents (mothers) who applied to Aydın Adnan Menderes University, Department of Child and Adolescent Mental Health and Diseases between January 2020 and November 2020 and who meets DSM-5 diagnostic criteria were included in the study. All children who met the inclusion / exclusion criteria determined for ASD case groups and whose consent to participate in the study was evaluated by the researcher child psychiatrist with a DSM-5 based diagnostic psychiatric interview and they have been diagnosed with ASD and / or their diagnosis has been confirmed. Following the diagnostic verification, the Childhood Autism Rating Scale (CARS) was administered by the investigator child psychiatrist, using clinical observation and family reports. Subsequently, the parents of the case groups were asked to fill out the sociodemographic data form, Symptom Checklist-90 Revised, Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS), Beck Anxiety Inventory (BAI), Beck Depression Inventory (BDI), Quality of Life in Autism Questionnaire- Parent Version (QoLA) Results: In terms of age of diagnosis among children in both case groups in our study; it was determined that those in the severe ASD group were diagnosed at a later age compared to the mild ASD group, but there was no significant relationship between the age of diagnosis and the parental quality of life (p = 0.063). It was found that there is a significant relationship between disease severity and parental quality of life scores (p = 0.010). A significant relationship was found between the perceived social support scores of the mothers of the case groups and the parental quality of life scores (p = 0.001). No significant difference was found between subgroups in the SCL-90-R (Symptom Checklist-90 Revised) scale, which evaluates psychiatric symptoms in the parents (mothers) of the groups (p = 0.277). When the mean quality of life score was compared with the subgroups in the SCL-90-R scale, in addition to the somatization symptom it was found that there was a significant relationship between the subgroups of Anxiety, Obsession, Depression, Interpersonal Sensitivity, Psychotic, Paranoid, Anger, Phobia, Additional symptoms and quality of life. There was no significant difference between the BDI and BAI scale scores that measure depression and anxiety symptoms in the parents of the groups (p = 0.287, p = 0.366). A significant correlation was found between the mean quality of life score and the beck depression and beck anxiety scale scores of the mothers of children in both groups (p = <0.001, p = 0.013). The results of our study show that the mothers of children with mild-moderate autism have higher quality of life scores compared to the mothers of children in the severe ASD group, and this difference is statistically significant (p = 0.001). Conclusion: We think that our study will contribute to the literature since it is the first study to evaluate the relationship between the time of first diagnosis, disease severity, perceived social support and the quality of life of their mothers in children with ASD. In our study, a significant negative relationship was found between disease severity and parental quality of life scores of the case groups. However, no significant difference was found between the time of diagnosis and the quality of life of the parents in the case group. A significant positive correlation was found between the perceived social support scores of the mothers and the parental quality of life scores in both case groups. In addition, in our study, the mean quality of life score of mothers with children with severe violence was found to be significantly lower than the mothers in the mild-moderate ASD group. Community-based, repetitive studies with larger samples are needed to generalize the findings obtained from our study. Key Words: Autism spectrum disorder, time of diagnosis, disease severity, perceived social support, mental symptom, parental quality of life, mother
Contact: ismet.ashik@gmail.com