hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
El-Keşşaf ve el-Bahrü'l-Muhît tefsirlerinin beyân ilmi açısından mukayesesi
The comparison of al-Kashshaf and al-Bahru'l-Muhit commentary in terms of declarative science
Yazar: YAHYA YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH EMİN ÇİMEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Belagat = Eloquence

Özet:
Dil de varlık gibi farklı anlaşılmalara ve okumalara konu olagelmiştir. Özellikle kaynağı ilâhî olunca çeşitli tefsir ayrılıkları kaçınılmaz olmaktadır. Beyân ilmi de bir anlamın kapalılık ve açıklık bakımından birbirinden farklılık arzeden lafızlarla dile getirilmesini inceleyen dilbilim dalıdır. Bu sebeple bu ilme konu olan söz dizimlerinin farklı algılamaları artıracağı bariz bir durum olmaktadır. Kur'an-ı Kerim de genelde belâgat özelde de beyân ilmi kapsamında oldukça fazla malzeme bulundurmaktadır.
Öte yandan farklı meşrep, inanç ve düşüncelere sahip olmak veya çeşitli zaman ve toplumlarda yaşamak da Kur'an-ı Kerim'i yukarıdaki özelliğinden dolayı anlama çeşitliliğine neden olabilmektedir. Ayrıca dilbilimleri de diğer ilim dalları gibi zaman içinde her yönden gelişim, duraklama veya gerileme göstermiştir. Zemahşerî ve Ebû Hayyân hem fikir ve mezhep olarak hem de zaman olarak birbirinden ayrılık arzetmektedir.
Biz de bu çalışmada Zemahşerî'nin el-Keşşâf adlı tefsirini ve Ebû Hayyân'ın el-Bahru'l-Muhît isimli eserini bu doğrultuda inceledik. Kur'an-ı Kerim'in yorumlanması bağlamında itikâdî ve fıkhî mezhepleri yansıtma konusunda beyân ilminin verilerini ne ölçüde kullandıklarını tespit etmeye çalıştık. Ayrıca Ebû Hayyân'ın, Zemahşerî'den iki asır sonra yaşamış olmasından dolayı beyân ilminin gelişimine -tefsiri bağlamında- bir katkı sağlayıp sağlamadığını ortaya koymayı amaçladık.

Abstract:
Language has also been different to structures such as reading. In general, there are many interpretations that change when it is divine. In a sense, the science of declaration is to learn a language from the language with the words obtained from the closure and the developments in terminology. It is obvious that the syntax of these people, which is the subject of this science, will increase different perceptions. In the Qur'an, rhetoric has been taken in particular.
On the other hand, having different dispositions, thoughts and ideas, or living in various times and societies can also cause the Qur'an to be understood without being understood due to its characteristics. In addition, their languages are also branches of development related to other sciences, stagnation or regression issues. Zemahseri and Abu Hayyân present a healthy life in terms of both ideas and time.
In this study, we examined Zamakhshari's Discovered Tafsir and this description of Abû Hayyân's work called el-Bahru'l-Muhît. Because of the interpretation of the Qur'an, it reflects the views on creed and the Karim. In addition, we aimed to reveal that Abû Hayyân did not make a contribution to the science of beyân -because of his tafsir-he was there two centuries after Zamakhshari.
Sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk
The applicable law on unjust enrichment
Yazar: FARUK ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. BAHATTİN BAHADIR ERDEM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Sebepsiz zenginleşme taleplerinde uygulanacak hukuka ilişkin yaklaşımlar bazı yabancı araştırmaların konusunu oluşturmuştur. Buna karşılık,  bu konunun tarihsel gelişimi ve tartışmaları Türk akademik çalışmalarında detaylı olarak tartışılmamıştır. Bu yüzden, bu tezimizde sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk konusunu ele almayı amaçlandı.

	Maddi hukukta sebepsiz zenginleşme farklı hukuk sistemlerinde farklı olarak yorumlandığından ötürü, bağlama konusu olarak sebepsiz zenginleşmenin nasıl vasıflandırılması gerektiğinin tespit edilmesi çok önemlidir. 

	Bağlama noktası olarak lex causae condictionis'in uygulama alanı, bu bağlantı noktasının tarihsel sürecinde çok tartışmalıdır. Bu yüzden bu bağlama noktasının uygulama alanı, taraf menfaatlerinin korunabilmesi ve milletlerarası özel hakkaniyetinin sağlanabilmesi amacıyla tespit etmeye çalışıldı.

	Üç veya daha fazla köşeli hukuki ilişkilerde sebepsiz zenginleşmeye uygulanacak hukuk (örneğin üçüncü kişi yararına sözleşmeler) da bir başka önemli konudur. Bu ilişkilerde, birden çok hukuki ilişkinin söz konusu olmasından dolayı, üç veya daha fazla köşeli hukuki ilişkilerdeki farklı tarafların aralarındaki sebepsiz zenginleşme taleplerine uygulanacak hukuku tespit etmek çok önemlidir.

Abstract:
The approaches to the the applicable law on unjust enrichment claims are subject to some foreign researches. In contrast, the historical development and disputes of this subject were not discussed in detail in Turkish academic works. Hence, it is aimed to discuss the subject of the applicable law on unjust enrichment in this thesis. 

	As the unjust enrichment in substantive law is interpreted differently in different law systems, it is very important to determine how to characterize the unjust enrichment as a  connecting subject in Turkish conflict of laws law.

	The scope of the connecting factor lex causae condcitionis, is very disputed throughout its history. Therefore it is aimed to determine the scope of this connecting factor for the protection of party interests and providing international private law equity. 

	The applicable law on unjust enrichment claims arising out of multi-party constellations (like contract fo the benefit of a third party)  is also another important subject. As there are more than one legal relation in multi-party constellations, it is very important to determine the applicable law of unjust enrichment claims between the different parties of the muti-party constellations.
Eşref Ali Tânevî'nin Beyânü'l-Kur'ân tefsirinde nazm ve münâsebet
The issue of nazm and munāsaba in Ashraf Ali Thānvi's tafsir "Bayân al-Qur'ân"
Yazar: MUHAMMAD HAMID ARIF
Danışman: PROF. DR. HİDAYET AYDAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Hind alt kıtasında yaşamış İslâm âlimleri ve onların yazdıkları eserler tarih boyunca bütün İslâm dünyasında ilgi odağı olmuştur. Bu coğrafyadaki âlimler tarafından yazılan İslâmi eserlere bakıldığı zaman Kur'ân, hadis, fıkıh, tasavvuf vs. ilim dallarına dair pek çok kıymetli eser görülmektedir.
XX. asırda yaşayan Eşref Ali Tânevî Hint alt kıtasının önde gelen İslâm alimlerinden biridir. Gerek yazdığı eserler gerekse de toplumun ıslahı için sürdürdüğü faaliyetler vasıtasıyla tanınan Tânevî, sadece İslâm ülkelerinde değil Batı dünyasında da üzerine çalışılan önemli bir İslâm âlimidir. Bu çalışmada esas olarak Tânevî'nin yazdığı en önemli eserlerden biri olan, Beyânü'l-Kur'ân tefsiri, Nazmü'l-Kur'ân ve Münâsebetü'l-âyât ve's-süver ilmi açısından değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bunun yanı sıra Tânevî'nin hayatı, eserleri ve ilmi kişiliğinden kısaca bahsedilmekle birlikte Beyânü'l-Kur'ân tefsirinin özellikleri ve metodundan de genel hatlarıyla söz edilmiştir.

Abstract:
Throughout history, the Islamic scholars of the Indian subcontinent and the literature written by them have been the center of attention for the entire Islamic world. Amongst the islamic literature written by the scholars of this region, we find highly valuable works related to all the branches Islamic sciences such as the Qur'an, hadith, fiqh and tasawwuf etc.
Ashraf Ali Thānvi, who lived in the twentieth century, is regarded as one of the most renowned and leading Islamic scholars of the Indian subcontinent. Thānvi, well known through his literary works and activities for the reformation of muslim society, has been the subject of study not only in Islamic countries but even in the Western world. In this dissertation, the tafsir Bāyân al-Qur'ān, one of the most important works of Thānvi, is examined from the viewpoint of Nazm ul-Qur'ān and Munāsabat ul-āyāt ve's-suvver disciplines of Qur'ānic sciences. In addition to this, the life, works and scholarly personality of Thānvi, along with the brief analysis of Bāyân al-Qur'ān tafsir and the method used in it, has also been discussed in this study.
Uluslararası yatırım hukukunda enerji sözleşmeleri ve yaptırımlar
Energy contracts in international investment law and sanctions
Yazar: BEHNAM ALIPOURVAGHASLOU
Danışman: PROF. DR. CÜNEYT YÜKSEL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Ulusal ve uluslararası düzeyde endüstri ve diğer alanların önemli bir kısmı doğrudan veya dolaylı olarak enerji ile ilgilidir. Söz konusu endüstriler, enerji kaynağının keşfi, erişimi, enerji kaynaklarını ekonomik ve uygun bir şekilde işlenmesi, kullanılması, tüketiciye ulaştırılması ve enerji kaynağından yararlanma gibi faaliyetleri organize etmektedir. Enerji endüstrisi geniş bir kapsama sahiptir dolaysıyla ülke ekonomisinin büyük bir kısmı enerji ile ilgili endüstrilere bağlıdır. Son yıllarda yaptırımlar, uluslararası, bölgesel ve bireysel düzeylerde etkin bir araç olarak enerji sektörüne kaymıştır. Ancak, hedefli ve spesifik bir araç olarak bilinen yaptırımlar ile birbiriyle ilişkili ve kolektif bir konu olan enerji endüstrisi arasında tutarsızlık mevcuttur. Bu yaptırımlar sadece yaptırıma maruz kalanları değil, diğerlerini de etkilemektedir. Bu çalışma, enerji yatırımlarına yönelik alınan yaptırım kararlarını düzenleyen hukuki uygulamaların güçlü ve zayıf yönlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada, yaptırımlara yönelik uygulanan kuralları ve onların etkilerini ve ayrıca çeşitli boyutlarda yaptırımlara yönelik denetim mekanizmalarını incelediğimizde, bu hukuk sisteminin farklı boyutlarında bir uyumsuzluk içerisinde olduğu sonucuna varmaktayız. Ayrıca ikincil kurallar, yani yaptırımların etkisini düzenleyen kurallar ve denetim sistemi konusunda ciddi boşluklar görülebilmektedir.

Abstract:
A significant part of industry and other fields is directly or indirectly related to energy at national and international levels. These industries organize activities such as energy resource discovery, access, appropriate processing and use of energy resources, delivery to consumers and utilization of energy resources. The scope of energy industry is so broad that a large part of a country's economy and income depends on energy-related industries. In recent years, sanctions as an effective tool have shifted to the energy sector at international, regional and individual levels. However, there is no relevance between sanction instruments as a purposeful and specific measure and energy as an interrelated and collective issue. Sanctions affect not only those who are directly sanctioned, but also other sectors and individuals. This study aims to determine the strengths and weaknesses of the legal practices that regulate the sanction decisions against energy investments. By examining the rules of law on the enforcement of sanctions and their effects, and evaluating the regulatory mechanisms on various dimensions of these sanctions, this study concludes that there is some mismatch among various aspects of the relevant legal rules, such that there are serious gaps in the secondary rules, namely the rules regulating the effect of sanctions and the system of control.
Turfan Bölgesi'ndeki eski Uygur metinlerine göre eski Uygurlarda kültürel hayat
The cultural life of the ancient Uyghurs according to the ancient Uyghur texts in the Turfan Region
Yazar: ELİF YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. KÜRŞAT YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Turfan Bölgesi'ndeki Uygur metinleri, Uygurların İslamiyet'ten önceki kültürlerine dair birincil kaynakların başında gelmektedir. Bu kaynaklar üzerinde yapılan çalışmalar genelde belirli belgeler ve alanlar hakkında yapılmıştır. Bu çalışmada ise eski Uygurların günlük yaşamlarına dair kendilerinin yazdıkları bilgiler incelenmiş ve Çin kaynakları ile arkeolojik verilerle karşılaştırılmıştır.
Tez çalışmamızda günlük hayata dair Uygur belgeleri kullanılmakla birlikte çeşitli Uygurca Budist dualar, Nesturi Uygurların düğün metninden bir örnek, Uygurların Turfan bölgesine geldiği zamanlara ait Uygur kağanının yazdığı resmi belge ve çeşitli sözleşmeler yer almaktadır. Konu çeşitliliğinin ve dua metinlerinin dâhil edilmesiyle Uygurların aynı zamanlarda farklı dini inançlara sahip olmalarının Uygur kültürüne yansımaları ve eski Türk kültürünün Uygur belgelerindeki devamlılığı da tezimizin kapsamını oluşturmaktadır.

Abstract:
In the Turfan region ancient Uyghur texts are one of the primary sources about the cultures of Uyghurs before Islam. Studies conducted on these resources are usually conducted on specific documents and areas. In this study, the information written by the ancient Uyghurs about their daily lives was examined and compared with Chinese sources and archaeological data.
Although Uyghur civil documents are mainly used in our thesis study, various Uyghur Buddhist prayers, an example of the wedding text of Nesturi Uyghurs, an official document written by the Uyghur khan from the time Uyghurs arrived in the Turfan Region, and various contracts are included.
Tedarik zinciri dağıtım ağı kapsamında depo yeri seçimi probleminin ve araç rotalama probleminin bütünleşik çözümü
Integrated solution of the warehouse location problem and the vehicle routing problem within the scope of supply chain distribution network
Yazar: TUBA EZGİ ÇAKIR ESEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRGÜL KÜÇÜK ÇIRPIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Tedarik zinciri dağıtım ağı içerisinde, depo yeri seçimi ve dağıtımı gerçekleştiren araçların rotalarının planlanması son derece önemlidir. Depo yerinin doğru seçilmesi ve araçların doğru rotalanması sayesinde, tedarik zinciri dağıtım ağının performansı artarken, toplam dağıtım maliyetleri azalmaktadır. Günümüzde bu durum, işletmelerin stratejik rekabette sürdürülebilir başarı elde edebilmeleri için bir gereklilik haline gelmiştir. 
Bu tez çalışmasında bir tedarik zinciri dağıtım ağı kapsamında; depo yeri seçimi problemi ve araç rotalama problemi (ARP) bütünleşik olarak ele alınmıştır. Depo yeri seçimi probleminin çözümünde çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden biri olan Bulanık TOPSIS yöntemi kullanılırken, ARP için Tabu Arama Algoritması ve Aç Gözlü Algoritma ile çözüm üreten bir uygulama geliştirilmiştir. Bu doktora tezinin; karmaşık ve büyük iki farklı problemi bütünleşik olarak ele almış olması ve daha önce karşılaştırması yapılmamış olan iki yöntemi çözüme dahil etmesi ile literatüre katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Warehouse location selection and planning the routes of the vehicles that carry out the distribution are extremely important in the supply chain distribution network. By choosing the right warehouse location and routing the vehicles correctly, the performance of the supply chain distribution network increases, while the total distribution costs decrease. Today, this situation has become a necessity for businesses to achieve sustainable success in strategic competition.
In this thesis; the warehouse location selection problem and the vehicle routing problem (VRP) have been handled in an integrated manner within the scope of a supply chain distribution network. Fuzzy TOPSIS method, which is one of the multi-criteria decision making (MCDM) methods, was used to solve the warehouse location selection problem and an application has been developed for VRP that produces solutions with Tabu Search Algorithm and Greedy Algorithm. By analyzing two different complicated and extensive problems as integrated and by including two methods that haven' t been compared before to the solutions to these problems, it is assumed that this thesis will make a unique contribution to the literature.
Doğrudan yabancı yatırım ve demokrasi ilişkisi: Türkiye örneği
The relationship between foreign direct investment and democracy: Example of Turkey
Yazar: MEHMET TÜRKMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA DENİZ KARAKOYUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmanın amacı doğrudan yabancı yatırım kavramının teorik arka planının
detaylı olarak analiz etmek ve bu yatırım çeşidinin demokrasiyle olan ilişkisini
incelemektedir. Bu doğrultuda çalışmada her iki kavramın tanımı ve gelişimine dair
bilgiler sunulmuştur. Söz konusu iki kavram arasındaki ilişkiyi ampirik olarak sınamak
amacıyla Türkiye özelinde 1990-2020 yılları arasını kapsayacak şekilde bir model
oluşturularak zaman serileriyle Johansen eşbütünleşme testi yapılmıştır. Yapılan eş
bütünleşme testinin sonucunda Türkiye'de demokrasi ve doğrudan yabancı yatırımlar
arasında pozitif ve oldukça güçlü bir ilişkinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler: Doğrudan Yabancı Yatırım, Demokrasi, Johansen Eş Bütünleşme Testi, Türkiye, V-Dem Demokrasi Endeksi

Abstract:
The aim of this study is to make a detailed analysis of the theoretical background of
foreign direct investment and to examine its relationship with democracy. For this aim
definition and development of both notions is researched comprehensively. Time
series analysis and Johansen cointegration test were employed to emprically test the
relationship between the two notions for Turkey. Observation range was chosen
between 1990 and 2020. The result shows there is a positive, and very robust relation
between democracy and foreign direct investments.

Keywords: Foreign Direct Investment, Democracy, Johansen Co-Integration, Turkey, V-Dem Indice
Kişisel veriler bağlamında hekimin sır saklama yükümlülüğünden doğan hukuki ve cezai sorumluluk
Legal and criminal liability arising from the medical doctor's confidentiality obligation in the context of personal data
Yazar: SÜMEYYE KERTMEN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED DEMİREL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Hekim ve hasta arasındaki ilişki, büyük ölçüde güven temeline dayanan bir
ilişkidir. Bu ilişkide hasta; kişisel verilerinin ve sırlarının saklanacağına duyduğu
güven sayesinde hekime gerçeğe uygun bilgiler aktarmakta ve asıl sorunun çözümüne
ilişkin bu bilgiler tedavinin gereği gibi ilerlemesini ve sonuçta hastanın iyileşmesini
sağlamaktadır. Bireylerin ve genel anlamda toplumun sağlığının korunmasına hizmet
eden hekimin sır saklama yükümlülüğü, aynı zamanda yaşam hakkını koruyucu bir
görev de üstlenmektedir. Bu önemine binaen, hekime gerek etik ilkelerle, gerekse
cezai müeyyideleri de içeren birtakım mevzuat hükümleri ile hastanın sırlarını saklama
yükümlülüğü getirilmiştir. Bu hükümler doğrultusunda sır saklama yükümlülüğünü
ihlal eden hekimin sorumluluğu doğmaktadır. Bu çalışmada hekimin sır saklama
yükümlülüğünü ihlal etmesinin ceza hukuku alanındaki yansıması ele alınmıştır. Bu
itibarla Türk hukukunda, kişisel verilerin başkalarına aktarılması şeklindeki f iili
cezalandıran ceza normunun, hekimin sır saklama yükümlülüğünü ihlal etmesi halinde
uygulanma şartları incelenecektir.

Abstract:
The relationship between medical doctor and patiens mostly based on trust. İn
this relationship, thanks to the confidence that his personal data and secrets wil be kept
safe, the patient gives factual information to the doctor and this accurate informations
related to the solution of the main problem, lead to the proper progress of the treatment
and ultimately patient's recovery. Doctor's obligation of confidentiality that is of
service to protect the health of individuals and generally society also undertakes a duty
to protect the right to life at the same time. Due to this importance, doctors are obliged
to keep patients' secrets by both ethical principles and legal regulations including
criminal sanctions. With the respect of this rules, doctors are responsible in the case of
violation of confidentiality obligation. In this study, the reflection in criminal law of
doctors' violation of confidentiality obligation is discussed. In this respect, in the case
of doctors' violation of confidentiality obligation, the implementation conditions of
the punishment norm penalizing the act of transferring personal data to someone else
in Türkish criminal law will be examined.
Sulh sözleşmesi
Settlement agreement
Yazar: PINAR GÜZEL
Danışman: PROF. DR. BAKİ İLKAY ENGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Sulh sözleşmesi = Compromise conctract

Özet:
Çalışmada maddi hukuk bakımından ele alınan sulh sözleşmesi, bireylerin karşılıklı olarak fedakârlıklarda bulunmak suretiyle aralarında hâlihazırda mevcut bir hukuki ilişkiden kaynaklanan uyuşmazlığı veya belirsizliği aşarak hukuki barış sağlamaya yönelik iradelerini ortaya koydukları bir hukuki işlemdir. Sulh sözleşmesi, medeni yargılama hukukunda da mahkeme içi sulh görünümünde uygulama alanı bulmakta ve davaya son veren taraf işlemleri arasında sınıflandırılmaktadır. Taraflar arasında hukuki müzakere zemininde iletişim ve sözleşme serbestisi prensibine dayanılarak meydana getirilen sulh sözleşmesi, mahkemelerin iş yükünü azaltarak, zamanın ve kaynakların gerek bireysel gerek toplumsal düzeyde ekonomik kullanımını sağlamaktadır. Ayrıca uyuşmazlıkların sulh olma yoluyla sona erdirilmesi, alışveriş hayatını dinamiklerine uygun yaratıcı ve güncel hukuki çözümlere olanak vermekte ve kişiler arasındaki uyuşmazlıkların uygarca ve gizlilik içinde bertaraf edilebilmesini kolaylaştıran bir hukuki çare olarak öne çıkmaktadır.

Abstract:
Settlement agreement, which is discussed herein in terms of substantive law, is a legal transaction in which individuals, by making mutual sacrifices, reveal their will to achieve legal peace by overcoming conflict or uncertainty arising from an existing legal relationship between them. Settlement agreement also finds an application area in civil procedure with the appearance of in-court settlement and is classified among the proceedings of parties terminating the case. The settlement agreement, which is formed on the basis of the principle of communication between parties through legal negotiation and freedom of contract, reduces the workload of courts and ensures the economic use of time and resources, both at individual and social level. In addition, settlement of disputes through settlement agreement allows creative and up-to-date legal solutions in line with the dynamics of business interactions and stands out as a legal remedy that facilitates civilised and confidential settlement of disputes.