1970 sonrası Türk resim sanatında insan figürünün tematik bağlamda değerlendirilmesi
Thematic evaluation of human figure in Turkish art of painting after 1970
Yazar: SÜLEYMAN ÇAĞLIYAN
Danışman: YRD. DOÇ. AHMET UMUR DENİZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Bölümü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Resim sanatı = Painting art ; Tematik inceleme = Thematic analysis ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; İnsan figürleri = Human figures

Özet:
Türk resim sanatı tarihinde, yetmişli yılların figür resmi anlayışı söz konusu olduğunda, o tarihin öncesinden itibaren, dünyada ve Türkiye'de yaşanan sosyal-kültürel duruma, dönemin politik rüzgarlarına ve bu coğrafyadaki resim anlayışını şekillendiren genel çerçeveye de kısaca değinilmesinin gerekliliği, açıkça görülmektedir.Toplumsal bilincin oluşmasında etken olan sosyal ve politik olaylar sanatın tavrını da belirlemektedir. Sanatçı kalıplaşmış toplumsal değerleri yargılarken, aynı zamanda insan yaşamını riske eden sosyal, ekonomik, dinsel ve politik olaylar karşısında ürettikleriyle, düşünceleriyle, eylemleriyle tepkisini gösterir. Çağımızın son elli yıllı insanlık tarihinde daha önce görülmedik bir hızla değişen sosyolojik, politik, ekonomik değişimlere uğramıştır. Buna paralel olarak da sanat sahnesi belli periyotlarda radikal değişimlere sahne olmuştur. 1960 sonrası tüm dünyaya dalga dalga yayılan toplumsal hareketler ve günümüz dünyasında karşı karşıya olduğumuz toplumsal faktörlerle toplumları etkisi altına alan düşünce sistemleri ile paradoksal bir bağ vardır. 60'larda kamusal alanda kişinin özgürlük ve hakları adına başlayan hareketler, 70'li yıllarda siyasal platformlara taşındı. Cinsel, ırksal, sınıfsal vb. ayrımcılık içeren her kavrama karşı başkaldırı dönemiydi bu dönem. Şimdi 21.yy.'ın başlangıcında sancılı ve uzun bir süreçte elde edilmiş kişisel hak ve özgürlüklerimizden global ölçekte karşı karşıya kaldığımız terör yüzünden kendi onayımızla vazgeçmek olgusu ile karşı karşıya kalmış bulunmaktayız. Sanat dünyasında tüm bu olaylar kısa zamanda yansımalarını buldu. 60'lardaki özgürlük hareketleri sanatta karşılığını, yerleşmiş tüm klasik estetik ve güzellik anlayışında başkaldırıda buldu. 70'li yıllarda sanat da bir anlamda siyasallaştı. 1980'li yıllar teknolojik gelişimin kazandığı hızlı ivme ile sanatın da gözü kamaştı. 90'lara damgasını vuran ise internetin toplumsal yaşama girmesi ve tamamen farklı bir iletişim modelinin insan ilişkilerinde köklü bir devrim yaratarak sanal bir ortam yaratmasıdır. 1960-1980 yılları arası çağdaş sanat 1990'lı yıllarla kıyaslandığında kimlik, benlik, toplumsallık, ayrımcılık v.b. kavramları tekrar sanatın gündemine sokan ve etkinlikler açısından da Post-Modern sonuçlara dönük bir ivme içerisindeydi. 1990'lı yılların sanatı soğuk savaşın bitiminden büyük ölçüde etkilenmiş, internetin ve yeni iletişim modellerinin sosyal hayatta yarattığı değişimleri irdelemiştir. Bu parlak göz kamaştırıcı olguların etkisinde sanat dünyası, genellikle optimist bir yaklaşımın hakim olduğu bir süreci yaşamıştır. Fiziksel varlığın sanal karşısında Materyalist yapısına odaklanmış diğer taraftan sanal varlığı sorgulayan sanat anlayışı hüküm sürmüştür. Sanal sosyolojik gerçeklerle ilgilenen sanatçılar 1990 sanatının şekillenmesinde yeni teknoloji ile çalışmanın toplumsal değişim için bir fırsat olacağı düşüncesi içerisinde hareket etmişlerdir. Net sanatının altın yılları olarak kabul edilen 1990'lı yıllarda sanatçılar yeni bir estetik dil geliştirmekle kalmadılar, küresel bir birlik de oluşturdular. Ancak; siber ortamı global köy haline getiren sanatçılar yaşamın gerçeklerinden uzakta sanal ortamın boşluğunu gerçek olmayan nesnelerle doldurarak yeni bir gerçeklik kategorisi sunmaya çalışmaktaydılar. Bugün yaşanan kültürel, politik ve ekonomik değişimler, sanatçıların gerçek yaşamın günlük olaylarına bakmasına, bugün var olanlar üzerine düşünmesine ve geçmişin etkilerini gelecekle ilişkilendirerek olasılıklar üzerine yapıtlar üretmesine neden olmaktadır. Artık sanal ortamın sınırsızlığında kendini var etme yerine popüler kültürle kendi yaşadığı çağı irdeleyen sanatçı tavrı öne çıkmaya başlamıştır diyebiliriz.

Abstract:
When we think about the understanding of the 70s' figure painting in the context of Turkish painting history; the need of notion of the socio-cultural situation of world and Turkey, the political waves in the era and other effectors of understanding of painting in the area is obvious.The social and political elements effecting the common senses also determine aspects of the Art. While artists are judging the rigid social moralities in the mean time also show own reactions against human life threatening social, economical, theological and political events. In the last fifty years of human history we observed fastest changes in sociology, politics and economy. According to those changes Art also changed radically in periods. The political waves happened after end of 60s have paradoxal link with the today's political views that we face. The movements for human rights and dignity happened in 60s in public areas has been moved in to political platforms at 70s. This era now known as the movement against sexist, racist etc. However now we are facing to lose all the rights we gained with passion and pain at the time because of the terror applied to us at global scale.In the world of art all those changes found itself in art very shortly e.g. in 60s parallel to the freedom movements, in art there was a change in classical aesthetic and understanding of beauty. In other words Art became political in 70s. In 80s with the advancements in technology art also fascinated. Moreover most important event was the entry of internet in social life and creating a virtual platform for people to meet. When we compare the modern art of 1960-80 and 90s, it was again trying to involve the concepts e.g. identity, individuality, publicity and it was facing towards the results of post-modernism. The art of the 90s affected greatly by the end of Cold War and studied the effects of internet and other new communication methods on public. Under the effect of these advancements the world of art lived an optimistic era. The understanding of art at 90s was focused on the materialist structure of physical entity against virtual and in the mean time it was judging the virtual entity. The artists studied the virtual social realities thought that use of modern technologies would be a better opportunity for social evolution. The artists developed a new aesthetic language and formed a global union in 90s,which is accepted as golden age of Net art. In the other hand artists who turned the cyber platform in to a global village was trying to publish unreal entities that far from realities of live. The events happening in political, economical and cultural areas make artist to study today's world, make links to future and produce art under those predictions. However by now we can conclude that an artist manner, which chooses to study the age in the context of popular culture instead of trying to survive in limitless platform of cyberspace has been developed.