Türkiye'de iç borçlanmanın sermaye piyasasına etkilerinin analizi
The analysis of the impacts of internal borrowing on capital market in Turkey
Yazar: İLHAMİ ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. M. UMUR TOSUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Devlet tahvilleri = Government bonds ; Hazine bonoları = Treasure bond ; Sermaye piyasası = Capital market ; Sermaye piyasası araçları = Capital markets instruments ; Sermaye piyasası kurumları = Capital markets institutions ; İç borçlanma = Domestic borrowing

Özet:
Dış borçlanma ya da merkez bankası kaynaklarına başvurmak yerine daha kolay bir yöntem olarak görülen iç borçlanma, günümüzde vergi gibi olağan bir gelir kaynağı olarak görülmekte ve artış eğiliminde olan kamu harcamalarının finansmanında giderek yaygın bir şekilde tercih edilmektedir. Piyasalara müdahale gücüne sahip bir otorite olarak devletin, mali piyasalara menkul kıymet arz etmek suretiyle ödünç verilebilir fon talebinde bulunması sermaye piyasaları üzerinde çeşitli etkiler doğurmaktadır. Bu etkilere maruz kalan sermaye piyasası, yatırımların temel finansman kaynağı olan tasarrufları, üretken yatırımlara yönlendirerek ülke ekonomisine kazandırması ve yatırım araçları sahipliğini geniş kitlelere yayarak daha büyük yatırımlara daha sağlıklı bir risk yapısında ulaşılmasına imkân sağlaması nedeniyle ülkelerin büyüme ve kalkınmasında büyük önem taşımaktadır. Likiditesi yüksek, düşük riskli ve yüksek faiz getirisi sağlayan devlet tahvili ve hazine bonolarına, vergi muafiyet ve istisnaları ile teminat olarak kabul edilme gibi yatırımcı tercihlerini etkileyen avantajlar sağlanması özel sektör sermaye piyasası araçları üzerinde dışlama etkisi yaratmıştır. Devletin mali piyasalara fon talep eden büyük bir alıcı olarak girmesi, sermaye piyasası araçlarının sayı ve çeşitlilik itibariyle yeterli artış gösterememesine ve sermaye piyasası aracı kurumlarının gelişememesine yol açmıştır. Kamu kesiminin fon piyasaları üzerindeki artan talep baskısı, bir üretim faktörü olan sermayenin fiyatının oluşumunu bir başka ifadeyle piyasa faiz hadlerinin sağlıklı belirlenmesini ve faiz oranlarının piyasa koşulları içinde aşağı çekilmesini güçleştirmiştir. Mali piyasalara arz edilen tasarrufların büyük bir kısmının iç borçlanmalar suretiyle piyasadan çekilmesi, halka açık şirket sayısı ve halka açıklık oranı üzerinde sınırlayıcı etki doğurmuştur. Özel sektör borçlanma araçları gelişememiş, bu durum firmaların dolaylı finansman yöntemlerine başvurmasında etkili olmuştur. Tahvil ve bono piyasası, devlet iç borçlanma senetleri piyasası olarak gelişim göstermiş, ikincil piyasalarda da devlet tahvili ve hazine bonolarının egemen olması hisse senedi piyasası işlem hacminin bu piyasanın gerisinde seyretmesi sonucunu doğurmuştur. Devlet iç borçlanması nedeniyle yeterli derinlik kazanmayan hisse senedi piyasasında yapay fiyat hareketlerine uygun ortam oluşmuştur.

Abstract:
Internal borrowing is considered as a form of revenue, such as tax revenue, and is becoming much more commonly used in financing public expenditure. Internal borrowing is also considered as a much more easier procedure for accessing the lending market than other procedures such as foreign borrowing, or reverting to central bank resources. The Government has the ability and authority to interfere in financial markets, and can issue securities and demand funds. As a result, the Government can have various impacts on the capital markets. The capital markets which is influenced by the above factors, puts savings, which is a main financing resource, to productive investments, and thereby leads to national gains in the economy, and also leads to increases in ownership of shares, and also to the ability of investments to reach higher levels with much more healthier risk profiles, and thereby plays an important role in the development and growth of a nation. Government Bonds or Treasury Bonds that have high liquidity rates, low risk levels and that provide high interest rate income, and which provide benefits to investors such as tax allowances or exemptions and guarantees create a crowding out effect in private sector capital markets securities. The involvement of the Government in the financial markets as a big buyer of funds, has led to the lack of ability of growth of capital market products and to lack of growth of capital market instruments and diversification. The impact of the growing pressure of public sector on the demand in the bond markets, has led to the decrease in interest rate levels under market conditions, and also to the price formation of capital ? or to the healthy determination of interest rates. The supply of savings in financial markets, and a large proportion of them being withdrawn from the markets due to internal borrowing, has led to a restrictive impact of the number and proportion of publicly offered companies, Private sector debt instruments have not been developed. As a result, this leads firms to access other means for financing. The bond and bills markets, has shown improvement in terms of internal government borrowing, and the dominance of bills and treasury bond in the secondary markets, has led to the lack of development in the volume of trading equity share market. The lack of growth in the equity share market due to internal domestic borrowing has led to artificial price movements in the market.