Amasya Ziyaret Göleti Havzası su kalitesi ve sediment konsantrasyonunun zamansal değişiminin araştırılması
Investigation of water quality and the change in time of sediment concentration of the Amasya Ziyaret pond
Yazar: İSA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. İRFAN OĞUZ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Havzalar = Basins ; Su kalitesi = Water quality ; Çökeltme = Sedimentation

Özet:
Bu araştırmada, Amasya Ziyaret Göleti su toplama havzası akımlarının çeşitli fiziksel ve kimyasal özellikleri 2013-2014 yıllarında zamansal olarak izlenmiştir. Gölet havzasındaki akımların sıcaklık, pH, amonyum, nitrit, nitrat, potasyum, toplam bakır, sülfat, fosfor, toplam azot, demir, çinko, klor, askıda katı madde (AKM), suda çözünmüş katılar (TDS), tuzluluk (SAL), iletkenlik (EC) özellikleri alınan su örneklerinde yapılan analizlerle belirlenmiştir. Havzada anlık akımları ölçen bir sistem bulunmadığından havza akımları MIKE 11 NAM hidrolojik modeliyle tahmin edilmiştir. Havzanın sediment yükünü belirlemek için ise taşkın anlarında sediment örnekleri alınmış ve havza için akım-sediment anahtar eğrisi elde edilmiştir. Bilindiği gibi bir havzadan çıkan yüzey, yüzey altı ve taban akışı suyun geldiği bölgedeki tarımsal faaliyetlerin, mevcut havzanın bitki örtüsünün ve havza topraklarının yapısının bir yansımasıdır. Araştırma havzasında anlık akım değerleri ile dönemlik olarak belirlenen parametreler arasındaki değişimler ve bu değişimlere havzada yapılan gübreleme gibi temel yönetim uygulamaların etkisi belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca, Ziyaret Göleti'ne gelen askıda sediment yükü ve bunun gölet ölü hacmine olumsuz etkileri incelenmiştir. Belli dönemlerde alınan su örneklerinde yapılan analiz sonuçlarına göre,  su sıcaklık değerleri 10-22,4 oC, pH 8,38-9,78, NH4+ 0-0,284 mg L-1, NO2- 0,058-0,73 mg L-1, NO3- 8,15-22,6 mg L-1, K+ 0,22-26,6 mg L-1, Cu+2 0,008-0,35 mg L-1, SO4-2 11,9-25,2 mg L-1, P2O5 0,186-0,916 mg L-1, N 2,46-10,2 mg L-1, Fe+2 0,051-0,096 mg L-1, Zn+2 0,033-0,146 mg L-1, Cl- 0,053-0,128 mg L-1, AKM 0-10 mg L-1, TDS 332-604 mg L-1, SAL 0,3-0,6 g L-1, EC 692-1221 µS cm-1 arasında değişmiştir. Su toplama havzasına gelen sudaki sediment miktarı Ekim ayında 0,08 gr/l, Kasım ayında 0,12 gr/l, Aralık ayında 0,05 gr/l, Mart ayında 0,09 gr/l, Mayıs ayında 0,24 gr/l, Haziran ayında 0,07 gr/l, Temmuz ayında 0,11 gr/l, Eylül ayında 0,14 gr/l olarak ölçülmüştür. Havzadan günlük taşınan kimyasalların miktarı, havzanın günlük akımları dikkate alınarak hesaplanmıştır. Hesaplanan değerler; NH4+ 0-68,30 kg/gün, NO2- 0-174,29 kg/gün, NO3- 0-4382,42 kg/gün, K+ 0-6350,82 kg/gün, Cu+2 0-25,41 kg/gün, SO4-2 0-4416,92 kg/gün, P2O5 0-109,09 kg/gün, N 0-1191,18 kg/gün, Fe+2 0-21,01 kg/gün, Zn+2 0-22,15 kg/gün, Cl- 0-22,57 kg/gün arasında değişmiştir. Sulama amacıyla inşa edilmiş bulunan Amasya-Ziyaret Göleti'nin dönemsel su kalitesi ve dolayısıyla sulama sahasına olası olumsuz etkileri araştırılmıştır.

Abstract:
In this research, various physical and chemical properties of flows of Amasya Ziyaret Pond Catchment Basin were studied for 2013-2014 years. Pond basin flows' temperature, pH, ammonium, nitric, nitrate, potassium, total copper, sulphate, phosphor, total nitrogen, iron, zinc, chlorine, suspended solid, dissolved solid in water, salinity and conductivity are determined in the water samples taken. Since there were no measuring system for instantaneous flows in the pond basin, they were estimated by MIKE 11 NAM hydrological model. Sediment samples were taken from flood areas to determine the basin's sediment load and flow-sediment rating curve was obtained. Surface, subsurface and base flow from a basin is a reflection of the agricultural activities, the basin's vegetation and the basin soils structure where it flows from. Changes between instantaneous flow values and seasonally determined parameters and the effects of principal management applications such as fertilization in basin, on these changes are determined. The sediment load reaching Ziyaret Pond and its negative effects on the dead volume of the pond is investigated. According to the results of analyses conducted on water samples taken at specific periods, water temperature values ranged between 10–22,4, pH 8,38-9,78, NH4+ 0-0,284 mg L-1, NO2- 0,058-0,73 mg L-1, NO3- 8,15-22,6 mg L-1, K+ 0,22-26,6 mg L-1, Cu+2 0,008-0,35 mg L-1, SO4-2 11,9-25,2 mg L-1, P2O5 0,186-0,916 mg L-1, N 2,46-10,2 mg L-1, Fe+2 0,051-0,096 mg L-1, Zn+2 0,033-0,146 mg L-1, Cl- 0,053-0,128 mg L-1, AKM 0-10 mg L-1, TDS 332-604 mg L-1, SAL 0,3-0,6 g L-1, EC 692-1221 µS cm-1 . The amount of the basin's sediment was measured as 0,08 gr/l in October, 0,12 gr/l in November, 0,05 gr/l in December, 0,09 gr/l in March, 0,24 gr/l in May, 0,07 gr/l in June, 0,11 gr/l in July, 0,14 gr/l in September. Amounts of chemicals daily moved from the basin were calculated taking into consideration daily flows of the basin. Calculated values ranged between NH4+ 0-68,30 kg/day, NO2- 0-174,29 kg/day, NO3- 0-4382,42 kg/day, K+ 0-6350,82 kg/day, Cu+2 0-25,41 kg/day, SO4-2 0-4416,92 kg/day, P2O5 0-109,09 kg/day, N 0-1191,18 kg/day, Fe+2 0-21,01 kg/day, Zn+2 0-22,15 kg/day, Cl- 0-22,57 kg/day. Seasonal water quality and the potential negative effects of irrigation area of the Amasya Ziyaret pond built for irrigation was researched.