Klasik medreselerin kurumsal yapısı (Tillo Medresesi örneği)
Conception of reriligion formation process in classic Tillo Madrasahs
Yazar: KAYHAN BAYRAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AHMET YILMAZ SOYYER
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Kurumsal yapı = Corporate structure ; Medreseler = Madrasahs ; Siirt-Tillo = Siirt-Tillo ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Tasavvuf = Mystic ; Tillo = Tillo

Özet:
İslam tarihinde medrese, orta ve yüksek seviyede eğitim ve öğretim veren kurumların ortak adıdır. Medrese, özellikle 16. yy'ın ortalarında, mevcut bulunduğu ülkedeki halkın ihtiyaç duyduğu eğitimini ve  kültürünü veren, elemanlarını yetiştiren bir eğitim-öğretim kurumu olmuştur. Medrese sadece muhtelif gayeler için öğrenci yetiştirmek şeklinde değil, aynı zamanda sosyolojik anlamda geniş halk kitlelerini etkileme ve şekillendirme çabası içerisinde olmuştur. Bu kurum, varlığını geniş çapta koruyamamış, yerel geleneksel bir eğitim kurumu olarak ülkemizde sadece birkaç yerde örnekleri canlı kalabilmiştir. Bu örneklerden en dikkat çekicisi kuşkusuz "Tillo Medresesi"dir.  
Molla Burhaneddin Mücahidi'nin girişimiyle şekillenmeye başlayan Tillo Medresesi, 1945'lerden itibaren klasik anlamda eğitim çalışmalarını sürdürmekte, toplum içindeki saygınlığını ve popülerliliğini kaybetmeyerek geleneksel medrese eğitimini devam ettirmektedir. Medrese, verdiği geleneksel eğitimi modern araç ve gereçlerden yararlanarak sürdürmeye çalışmaktadır. Vermekte olduğu mevcut eğitim anlayışını, toplum için bir ihtiyaç olarak görmekte ve bunun diğer bölgeler için de gerekli olduğuna inanmaktadır. 
Medresede ırk, ten, dil, bölge, şehir, dini gurup ya da tarikat farklılıkları gözetilmeksizin öğrenci alımı gerçekleşmektedir, fakat burada barınmak için ehl-i sünnet ve'l cemaate bağlılık şart koşulmaktadır. Medresenin Siirt ve çevre illerinin yanı sıra,  Tillo halkı üzerindeki etkisi de sosyal, kültürel ve ekonomik alanda somut bir şekilde görülmektedir. Geleneksel Şafii kültürünce şekillenmiş olan medresede tasavvufun yansımaları da görülmektedir.



Anahtar Kelimeler: Medrese, Tillo, Tasavvuf, Nakşibendilik, Eğitim, Sosyal Kurum.

Abstract:
Madrasah is the common name used by the instutions that provide education in the intermediate and advanced level. Madrasahs have been the educational instutions providing education and  labour force in the country they are in, especially during the mid- sixteenth century, Having various different goals, the madrasahs have raised students aiming to give them certain perspectives. The other goal is to influence the crowd and shape their point of view, which is the sociological aspect of those educational instutions. However, those education centers haven't been able to maintain their presence and just a few of  them in some of the different parts of our country have been trying to fulfill their mission. The most outstanding example of those education instutions is undoubtfully " Tillo Madrasah"
Thanks to the attemps of Molla Burhaneddin Mücahidi, Tillo Madrasah has taken its present shape and still been providing education in the classic sense for seventy years. It hasn't lost its prestige and popularity till then. The Madrasah has been trying to provide education using modern equipment. The education provided by the Madrasahs is believed to be a necessity for  the all society, so spread of the madrasah education is necessary for the  other regions, as well.
 No discrimination in race, language, region, city, religious group or sect occurs in Madrasahs so students educated in madrasahs are chosen among different groups of people. But, in order to get education in Madrasahs you have to be a moslem. The positive influence of the Madrasah in the social, cultural and economic sense can be seen in Siirt and the nearby cities, especiall on the Tillo community. Shaped by the traditional Şafi culture, the Tillo Madrasah also bears Sufistic reflections in it. 


Key Words: Madrasah, Tillo, Sufism, Naqshibandi tariqa, Edication, Institution