Gülten Dayıoğlu'nun çoçuk romanlarında mekan
Place in Gülten Dayioğlu's children's novels
Yazar: NAGEHAN ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. NUSRET YILMAZ
Iğdır Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Gülten Dayıoğlu, Türkiye Çocuk Edebiyatı tarihinin en önemli yazarlarından biridir. Çocuk romanlarında sevgi dilini kullanarak sevgi cumhuriyeti dünyasını kurmak isteyen yazarımızın on dört tane çocuk romanı bulunmaktadır. Çalışmamızın amacı yayımlanmış çocuk romanlarını inceleyerek kahramanların içinde bulundukları mekânları algılama biçimlerini ve mekânların hem kahramanın hem de okuyucunun üzerinde yaratabileceği etkileri ortaya koymaktır. Çalışmanın birinci bölümünü oluşturan Giriş kısmından sonra, "Gülten Dayıoğlunun Çocuk Romanlarında Mekân" adlı çalışmanın ikinci bölümünde yazarın eserlerinde mekânları işleyiş ve kahramanların mekânları algılama biçimleri üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda Dayıoğlu'nun eserlerinde temel mekanları teşkil eden çevresel mekanlar, algısal mekanlar, ütopik mekanlar, bilim kurgu ve fantastik mekanların her biri kendi anlam aralıklarında incelenmiştir. Çevresel mekânlarda; olayların zemini olan mekânlara ve yaşamın ayrılmaz bir parçası olan dış mekân unsuru olarak "tabiata" yer verilmiştir. Algısal mekânlarda; kahramanların yaşam deneyimlerini ve psikolojik durumlarını etkileyen, hataya karşı alacakları tavrın çizgisini belirleyen mekânsal bakış açıları ortaya konmuştur. Ütopik mekânlarda ise yazarın sınır tanımaz hayal dünyasının dışa vurumu olan mekânlara ve kahraman için çözüm odaklı mekânsal yaklaşımın sonucu oluşan yerlere değinilmiştir. Bilim kurgu ve fantastik mekânlar ise hayal ile teknolojinin birleştiği evrenler olmaktadır. Çocuklara karşı her zaman duyarlı olan ve onlar için dünyalar tasavvur eden Dayıoğlu, eserlerinde mekânları çocuk zihinlere uygunluk ve fikir açıcılık bağlamında sunmuştur. Yazarın eserleri dikkate alınarak incelediğinde çocukların oluşturacakları gelecek için yaşadıkları ortamın dinamiklerinin ve mekânların çocuklarının psikolojileri ile algıları üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Gülten Dayıoğlu is one of the most important outhers of Turkish Children Literature History. The writer who wants to found world of love republic by using love language in her children novels has 14 children novels. The aim of our study is the show the way protaganist perceive the place they are in and the possible effect the place may create one both the protaganist and the reader. After the introduction part farming the first section of the study, in the second part of hte study named ''The Place in Gülten Dayıoğlu's Chıldren Novels.'' It has been olwelled on how the writer work on the places and the way protaganist percive the places. In this sense, in Dayıoğlu's works enviromental places, perceptual places, utopic places, science fiction places and fantastic places farming the key(chief) places each has been examined in their own semantic field. In enviromental places venues for events and being on essential part of life nature as on outdoor factor have been built into novels. In perceptual places, spotial perspectives affecting life experiences and psychological situations and determining the action line they take aganist failune have been pesented. As to utopic places, the places whıch are the expression of outhor's boundless imagation and places which are the result of solution oriented spontial approach for the protaganist are mentioned science fiction and fantastic places are the places where imangination and techonolgy writes. Dayıoğlu whe has always been sensitive to children and thought places for them presented the places in the context of being suitable for children mind and eye-opening considering outher's works coeting it is concluded that places have effects on the Dynamics of the enviroment in which the children live effective for the future they will create and on children's psychology and perceptions.