Çizginin sanatsal tekstildeki yeri
The place of line in artistic textile
Yazar: CAFER ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TURGAY BAŞKAN ; PROF. GÜNAY ATALAYER
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsanlık tarihi çizgi izler ile başlamaktadır. Sanatın başlangıcından bu güne,çizginin plastik sanatlarda biçim olarak varlığını sürdürdüğü görülür. Çizgi,kullanıldığı amaca göre anlamlandırılır. Lif form olarak çizgidir. Tekstil sanatındaçizgi; yapısal ve biçimsel olarak kullanılmaktadır. Sanatsal tekstilde bu açıdandeğerlendirilmiştir. Tezinin kapsamı yalnızca sanatsal tekstiller ilesınırlandırılmıştır.Birinci bölümde; çizginin tanımları ile başlanmış; çizginin tekstil izleri,Anadolu'da bilinen lif bulgular üzerindeki çizginin yorumları yapılmıştır. Anadoluuygarlıklarının tekstil izleri konu açısından değerlendirilerek izlenmiştir. Tekstilesaslı malzemeler genellikle organik özlü olmaları nedeniyle günümüze kadarkorunamamışlardır. Yapılan incelemelerde, tekstil esaslı malzemelerinkarbonlaşması veya başka malzemelere aktarılması sayesinde izlereulaşılabilmiştir. Antik Çağ'da Anadolu'da çizgi izler başlığı altında bu bulgularsunulmuş, Avrupa duvar halısı, Selçuklu ve Osmanlı Dokumaları gibi temelbaşlıklar altında çizgi ele alınmıştır. Endüstri devriminin sanatsal tekstilüzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bauhaus' da eğitimde çizginin yeri,Bauhaus tekstillerinde çizginin etkin olmasının nedenleri ve Bauhaus sanatsaltekstillerinde çizgi değerlendirilmiştir.İkinci bölümde; çizginin biçim olarak karakterleri ve çizginin etkilerine görebiçimlemeleri sunulmuştur. Tasar öğelerinin çizgi ile ilişkileri, taşıdığı plastikdeğerler bu bağlamda ele alınmıştır. Sanat yapıtının algılanmasında, duyusalalgı aracılığı ile izleyiciye ulaşması ve algılamayı etkileyen görsel ilişkileraçıklanmıştır.iiiAlgılama, Gestalt kanunları, çalışmada ayrı bir konu başlığı ile ele alınıpkanunların çizgi ile ilişkileri sunulmuştur. Sanatsal tekstiller, yapı ve sergilenmeözelliklerine göre sınıflandırılıp destekleyen örnekler yorumlarla sunulmuştur.Üçüncü bölümde; sanatsal tekstilde çizginin yeri, yapı özeliklerine göre sanatsaltekstiller incelenmiştir. Sanatsal tekstiller yapı ve sergileme biçimlerine göregruplandığında; yüzeysel tekstiller, üçboyutlu tekstiller, kendi konstrüksiyonunuoluşturan tekstiller, yardımcı konstrüksiyon kullanan tekstiller, giyilebilir tekstillerve performans tekstiller olarak sınıflamaya gidilmiştir. Uluslararası sanatsaltekstil sergilerinde çizgi başlığı altında, Lousanne Tapestry Bienalleri'ndesanatsal tekstil kavramları tartışılmıştır. Lods Tapestry Bienalleri, ETN(European Textile Network) sergileri ve çeşitli sergilerden; çizgili yapıt örneklersunularak açıklamalar yapılmıştır. Dünyada sanat platformları arasında önemliyeri olan, Venedik, Sydney, İstanbul, Sao Paulo Bienalleri ve Documantesergilerinde ulaşılabilen çizgi biçimli tekstil yapıtlar yorumlar ile sunulmuştur.Sonuç olarak, sanatsal disiplinler arası sınırların kalktığı günümüz sanatında,tekstil özlü malzemeler plastik sanatlarda varlığını sürdürmektedir. Serbest lifyada en gelişmiş dokuma, kumaş oluşturma yöntemleri ile sanatçı, estetikbirikim ve yaratıcılığını sanatsal tekstil ile sunmaktadır.Sanatçının amacı: yapıtın, izleyicide yarattığı etki ve bunu gerçekleştirmesindeçizginin kuvvetli bir anlatım dili olmasıdır. Sanatsal tekstilde çizginin yeri, geçmişsüreçte olduğu gibi yarında devam edeceği gerçeğidir. Tekstil sanatı, çizgi ilebirlikte evrimini sürdürmektedir.

Abstract:
The history of humanity starts with line tracks. As of beginning, it is seen thatline carries on its existence in plastic arts as form. Line is given meaningaccording to the purpose it is used for. Fibre is line as form. Line in textile art isused as structural and formal. Line has been evaluated in textile art from thisaspect. The comprehension of the thesis has been restricted with merely artistictextiles.In the first chapter, it has been started with definitions of line and textile tracksof line, tracks of known fibre discoveries in Anatolia and tracks of line ondiscoveries have been interpreted. Textile tracks of Anatolian civilizations havebeen followed by evaluating in respect of the issue. By reason of textilematerials have generally organic essentials, they could not have been protecteduntil today. At examinations, discoveries have been reached by textilesubstantial materials? carbonization or transferring into other materials. Thesediscoveries have been submitted under the heading of Line Tracks in Anatoliain Antique Age and line has been approached under basic headings likeEurope Tapestry, Seljuk and Ottoman Weavings. The influences of IndustryRevolution on artistic textile have been evaluated. Line?s place in education atBauhaus, reasons of effectiveness of line in Bauhaus textiles and line in artistictextiles have been approached.In the second chaper, line?s characters as form and line?s taking shapeaccording to infulences have been submitted. Design elements? relationshipwith line and its plastic values have been discussed in this respect. Inperceiving an artistic work, reaching spectator through sensory perception andvisual relationships affecting perception have been explained. Perception andGestalt Laws have been approached in an apart subject heading and GestaltvLaws? relationship with line has been submitted. Artistic textiles have beenclassified in respect of their structure, exhibition features and supportingsamples have been submitted with interpretations.In the third chapter, the place of line in artistic textiles and artistic textiles,according to their structural features, have been approached. When it isevaluated as structure and exhibition features, artistic textiles have beenclassified as superficial textiles, three-dimensional textiles, textiles which formtheir own construction, textiles which use auxiliary construction, wearabletextiles and textiles which are used as performance. Under the heading of ?Lineat International Artistic Textile Exhibitions?, artistic textile conceptions atLousanne Tapestry Biennals have been discussed. Explanations are made bysubmitting lined work examples from Lods Tapestry Biennals, ETN(European Textile Network) exhibitions and various exhibitions. Attainable lineformed textile works at Venice, Sydney, Istanbul, Sao Paulo Biennals andDocumante exhibitions, which have prominent places among art platforms inthe world, have been submitted along with interpretations.Consequently, in today?s art, at which artistic interdisciplinary boundaries areremoved, textile substantial materials survive in plastic arts. Artist submits itsaesthetic knowledge and creativity with free fibre or developed methods offorming weaving.The purpose of the artist is the influence that is created on spectator by artisticwork and line?s being a strong expression language in performing this. Workcreates itself with strong structure formed with line at the work. The place of linein artistic textile is the truth that it will continue in the future as it has continuedin the past. Textile art carries on its evolution with line.viİÇİNDEKİLER