Bankacılık sektöründe faiz dışı gelirlerin banka geliri ve riski üzerindeki etkisinin ölçülmesi: ABD ve Türkiye'deki lider bankalar üzerine bir uygulama
Evaluating the effects of non-interest income on the income and risk of banks in banking sector: The implementation on some leading banks in the USA and Turkey
Yazar: MURAT ATİK
Danışman: PROF. DR. SEMİH HÜSEYİN TOKAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Bankacılık = Banking

Özet:
Teknolojinin gelişmesi, azalan kâr marjları, enflasyonun tek haneli rakamlara düşmesi, rekabet ortamının artması ile birlikte bankalar çeşitlendirmenin avantajından yararlanmak için gittikçe büyüyen, yeni finansal ürünlerden oluşan geniş bir hizmet yelpazesini müşterilerine sunmaya başlamışlardır.  Bankaların ürün çeşitliliğindeki bu artış faiz geliri gibi geleneksel gelir kaynaklarının yanında faiz dışı gelir gibi geleneksel olmayan gelir kaynaklarının da giderek önemini artırmıştır. 
Bankaların gelir kaynaklarını faiz geliri getiren faaliyetlerden, faiz dışı gelir getiren faaliyetlere doğru kaydırmasının nedeni olarak faiz dışı faaliyetlerle genişleyen ürün hattı ve çapraz satış (cross-selling) olanaklarının bankaların gelir portföyünü çeşitlendirerek banka gelirini smooth hale getirdiği, faiz dışı gelirlerin piyasa koşullarına geleneksel faiz gelirlerine göre daha az bağımlı olmasının gelirlerindeki döngüsel (cyclical) değişimleri hafifletip, toplam dalgalanmayı azaltarak banka riskini düşürmenin mümkün olabileceği düşünülmüştür.
Bu çalışmada, 2003-2012 yılları arasında Türkiye ve ABD bankacılık sektöründe faaliyette bulunan mevduat bankalarının gelir kaynaklarının faiz gelirinden faiz dışı gelir kaynaklarına doğru kayışının banka performansı üzerindeki etkisini araştırılmaktadır. Çalışma yöntemi olarak ?panel veri? ve ?havuzlanmış bağlaşım? analiz yöntemleri seçilmiştir. Çalışma sonucunda banka gelirlerinin faiz gelirinden faiz dışı gelire doğru kayışının sağladığı gelir çeşitlendirmesinin pozitif etkisi, faiz gelirine göre daha değişken (volatile) olan faiz dışı gelir kaynağına daha fazla maruz kalmanın negatif etkisini karşılamamasından ötürü banka performansını azalttığı tespit edilmiştir. Bu durum bankacılık sektöründe faiz dışı gelirlerdeki artışın bankacılık gelirini düzgün hale getirdiği veya toplam dalgalanmayı azalttığı görüşünün geçerli olmadığını göstermektedir.

Abstract:
Owing to the advances in technology, decrease in profit margins and inflation rates as well as the increase in the competition among banks, banks have started to provide their clients with broad service including new financial products in order to benefit from the diversification. This increase in diversification products has raised the importance of the traditional source of income such as interest income as well as the nontraditional source of income like noninterest income.  
It has been argued that the reason for changing the source of income from  the interest income operations to the noninterest income operations is the expansion in the product line with the help of the noninterest income operations, cross-selling opportunities which have smoothed the bank incomes by  diversifying bank income portfolio  and non-interest incomes? being less depended on market conditions by banking risks compared to the traditional interest incomes which has eased cyclical change in their incomes by declining total volatility.
In this study, the effects of the change in the source of income of deposit banks, which operated in the USA and Turkey in 2003- 2012, from interest incomes to non-interest incomes on the banking performance have been researched. ?Panel data? and ?Pooled Data? analysis methods have been used in this study. The study has revealed that there is a positive influence of the income diversification which is ensured by the change in the banks? incomes from interest incomes to non-interest incomes. Nonetheless, the study has showed that the income diversification decreases banking performance since it does not meet the negative impact of being exposed to non-interest income that is more volatile compared to interest income, which reveals the fact that the argument that the increase in non-interest income in banking sector makes banks? income steady and smooth or decreases total volatility is invalid.