Yenice (Karabük) kırsal konut mimarisi
Yenice (Karabük) rural housing architecture
Yazar: ÖZLEM TELLİ
Danışman: PROF. DR. ANAR AZİZSOY
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Yenice coğrafi konumundan dolayı, önemli tarihi kent olan Safranbolu ilçesine
yakın olması önem teşkil etmektedir. Karadeniz ikliminin etkisi ile orman bitki
örtüsünün zengin olması bu yapılarda ahşap kullanımını yaygınlaştırmıştır. Bilhassa
bölgenin en yoğun ormanlarının bulunduğu Yenice ilçesinde ahşap oldukça yaygın
olarak kullanılmıştır. İlçede ahşap malzeme daha çok konut mimarisinde tercih
edilmiştir. Bunun yanı sıra köy odalarında ve camilerde de ahşap kullanımına örnek olan
uygulamalar vardır.
Yapılan saha çalışmaları sonucunda Yenice İlçe Merkezi'ne bağlı 10 mahalle,
ilçenin merkezine bağlı 34 köy ve Yortan Beldesi'nde 8 mahallede incelemeler de
bulunulmuş ve tespit edilen konut örnekleri kataloglanarak ele alınmıştır (Harita 3-5).
Katalog bölümü alfabedik sırayla verilmiştir. Araştırma sırasında izin alınabilen 9
konutun planı çizilmiştir.
Çalışmaya konu olan ahşap evler genel olarak güney veya batı yükseltili
topoğrafya üzerinde, düzleştirilmiş arazide konumlanmıştır. Genel olarak orta sofalı
olarak görülmüştür. Çantı tekniğindeki bu evlerin genellikle iki katlı olduğu, ancak az
sayıda da olsa bazı örneklerin tek katlı olduğu örnekler mevcuttur. Bu evlerde zemin kat
genellikle ahır ve depo olarak kullanılmıştır. Her iki katın giriş yönünün aynı fakat
kapıları farklıdır. İkinci kat ise yaşam alanı olarak düzenlenmiştir. Zemininde taş
malzeme kullanılması, köşelerin kurtboğazı tekniği ile yapılması, odaların tek başına
yaşam alanı olarak düzenlenmesi ise karşımıza çıkan diğer özelliklerdir. Evlerin çoğu
onarım yapılmış olması nedeniyle orijinalliklerini yitirmiştir. Bazı evler ise
bakımsızlıktan ve ahşap malzemeye özen gösterilmediğinden dolayı çürümüş ve enkaz
durumuna gelmiştir. Ayrıca evlerde yıkılma meydana geldiğinde, bu bölümlerin tuğla
malzemeyle onarıldığını gösteren örnekler de mevcuttur. Bu evlerin çoğu sade yapılmış
ve herhangi bir süsleme unsuruna yer verilmemiştir. Ancak bazı köylerde evlerin
pencere altı bölümlerine yağlı boya ile bezemeler yapılmıştır. Bu bezemelerde genellikle
geometrik üçgen formları ve biçimleri belirsiz olan bitkisel formlar kullanılmıştır.
Yenice kırsalında bulunan örnekler plan ve strüktür açısından değerlendirildiğinde
konutların tamamen gündelik hayata göre inşa edildiği ve çoğunlukla bölgenin yüksek
kesimlerinde bulunduğu görülmektedir.
Bölgenin yakınında yer alan illerde bulunan çantı evlerle benzer özellikler
taşıdığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ahşap; Çantı; Yenice; Geleneksel; Karabük

Abstract:
Due to its geographical location, Yenice is significant for its proximity to the
historically important town of Safranbolu. The influence of the Black Sea climate and
the richness of forest vegetation have made the use of wood widespread in these
structures. Especially in the Yenice district, where the densest forests in the region are
located, wood has been extensively used. Wooden materials are predominantly preferred
in residential architecture in the district. Additionally, there are examples of wood usage
in village rooms and mosques.
Field studies were conducted in 10 neighborhoods within the Yenice District
Center, 34 villages connected to the district center, and 8 neighborhoods in Yortan
Town. Residential examples identified in these areas were cataloged and examined
(Maps 3-5). The catalog section is provided in alphabetical order. Plans of 9 residences,
for which permission could be obtained, were drawn during the research.
The wooden houses studied are generally located on flattened terrain on southern
or western elevated topography. They are commonly seen as having a central hall. These
houses, built using the "Çantı" technique, are usually two-storied, although there are a
few single-story examples. The ground floor is typically used as a stable and storage
area. Both floors have the same entry direction but different doors. The second floor is
arranged as a living space. The use of stone materials on the ground floor, the wolf's
mouth technique for the corners, and the arrangement of rooms as standalone living areas
are other notable features. Most of these houses have lost their originality due to repairs.
Some houses have decayed and turned into rubble due to neglect and lack of care for
wooden materials. There are also examples showing that brick materials were used to
repair sections when parts of the houses collapsed. Most of these houses are simple in
design without decorative elements. However, in some villages, decorative paintings
using oil paint were applied under the windows of the houses. These decorations
typically feature geometric triangular shapes and indistinct plant forms. When the
examples found in Yenice's rural areas are evaluated in terms of plan and structure, it is
observed that the residences were entirely built according to daily life and are mostly
located in the higher regions of the area.
It has been determined that they share similar features with "Çantı" houses found
in provinces near the region.

Keywords: Wood; Çantı; Yenice; Traditional; Karabük