İşitme kaybının üst-bilişsel ve duyusal fonksiyonlara etkisi
The effect of hearing loss on the metacognitive and sensory functions
Yazar: MERVE İKİZ BOZSOY
Danışman: PROF. DR. ESRA YÜCEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Biliş = Cognition ; Duyusal analiz = Sensory analysis ; Koklear implantlar = Cochlear implants ; Üstbiliş = Metacognitive ; İşitme = Hearing ; İşitme kaybı = Hearing loss

Özet:
Bu çalışmada koklear implant kullanıcıları implantasyon dönemine (12-18/18-24 ay) ve unilateral/bilateral implant kullanımlarına göre gruplara ayrılarak, normal işiten akranlarıyla dil, bilişsel ve duyusal becerilerinin karşılaştırılması ve koklear implant kullanıcılarında dil, bilişsel ve duyusal beceriler arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya; 6-9 yaşları arasında 50 koklear implant kullanıcısı, 20 normal işitmeye sahip çocuk dahil edilmiştir. Katılımcıların dil becerileri Türkçe Okul Çağı Gelişim Testi (TODİL), sözel bellek becerileri Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ), hızlı isimlendirme becerileri Hızlı İsimlendirme Testi (HİT), gürültüde konuşmayı anlama becerileri Gürültüde Konuşmayı Anlama Testi (HINT-C), duyusal işlemleme becerileri Duyusal İşlemleme Ölçeği (DİÖ) ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; 12-18 ve 18-24 ay arasında implante edilen grupların TODİL, ÇBÖ, HİT, HINT-C ve DİÖ bulguları arasında fark olmadığı ancak normal işiten gruptan düşük performans gösterdikleri bulunmuştur (p<0,05). Unilateral ve bilateral implant kullanıcılarında da TODİL, ÇBÖ, HİT ve DİÖ bulguları arasında fark olmadığı ancak normal işiten gruptan düşük performans gösterdikleri (p<0,05) ve HINT-C skorlarının istatistiksel olarak birbirinden farklı olduğu bulunmuştur (p<0,05). Koklear implant kullanıcılarının TODİL, ÇBÖ, HİT ve HINT-C bulguları arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar elde edilmiştir (p<0,05). Elde edilen sonuçlar, konjenital çok ileri derecede işitme kaybına sahip çocukların erken dönemde implant edilseler ve ardışık bilateral koklear implant kullansalar bile normal işiten akranlarıyla benzer sonuçlara sahip olmadıklarını göstermiştir. Bunun yanında işitsel, dil ve bilişsel becerilerin birbiriyle yakından ilişkili olması nedeniyle rehabilitasyon programlarının bütüncül bakış açısıyla oluşturulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study has three aims 1) To compare the language, cognitive and sensory functions of children with implantation between 12-18 months and 18-24 months with their normal hearing peers, 2) To compare the language, cognitive, and sensory functions of unilateral implant users, bilateral implant users, and their peers with normal hearing, 3) To investigate the relationships between language, cognitive and sensory functions in cochlear implant users. The study included 50 children with cochlear implants and 20 children with normal hearing, aged between 6 and 9 years. The Test of  Language Development-Primary (TOLD-P), The Working Memory Scale (WMS), The Rapid Naming Test (RNT), Hearing in Noise Test-Children (HINT-C) and Sensory Processing Measure-Home Form (SPM) were used to assess the language, verbal memory, rapid naming, hearing in noise, and sensory processing abilities of the participants, respectively. It was found that there was no difference between the groups implanted between 12-18 months and 18-24 months in terms of the TOLD-P index scores and levels, WMS levels, RNT level, HINT-C scores, and SPM score, but they performed worse than their peers with normal hearing (p<0,05). It was found that unilateral and bilateral users did not differ in TOLD-P index scores and levels, WMS levels, RNT level and SPM score, but they performed lower than their normal hearing peers (p<0,05). In the HINT-C scores, there was a statistically significant difference between unilateral users, bilateral users and normal hearing groups (p<0,05). In the correlation analyzes, statistically significant correlations were found between TOLD-P index levels, WMS levels, RNT levels and HINT-C scores (p<0,05). The results showed that children with congenital profound hearing loss do not have similar results with their normal hearing peers, even if they are implanted early and use sequentially bilateral cochlear implants.