Yetişkinlerde besin etiketi okuma alışkanlıkları ve paketli gıda tüketim sıklığının incelenmesi
Examining the food label reading habits and frequency of packeged FOOD consumption in adults
Yazar: BETÜL İREMNUR KOÇ
Danışman: PROF. DR. HASAN MAHMUT İLKOVA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Besin etiketi = Food label ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Gıda tüketimi = Food consumption ; Okuma alışkanlığı = Reading habit ; Yetişkinler = Adults ; İşlenmiş gıdalar = Processed foods

Özet:
Bu çalışma; yetişkinlerde besin etiketi okuma alışkanlıklarını ve paketli gıda tüketim sıklığını saptamak amacıyla yürütülmüştür. Araştırma Sakarya‟da yaşayan 18-65 yaş arası 384 katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. İnternet aracılığıyla anket uygulanarak veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS-18 programı kullanılmıştır. Katılımcıların %40,9 unun etiket okuduğu, % 22,4 ünün okumadığı ve %36,7 sinin bazen okuduğu görülmüştür. Etiket üzerinde en çok dikkat edilenler %69,3 son kullanma tarihi, %55,5 üretim tarihi ve %52,1 marka adı olarak saptanmıştır. Etiket okumayanların çoğunluğu okumama nedeni dikkatini çekmemesi (%19,7) ; etiket okuyanların çoğunluğu okuma nedenini yediklerinin içeriğini bilmek istemesi (%54,2) olarak ifade etmiştir. Katılımcıların en fazla süt ve süt ürünlerini (%78,7) satın alırken etiket okudukları görülmüştür. Paketli gıda tüketim sıklığına göre en yüksek oranla (%67,4 ) „‟her gün‟‟ tüketilen de süt ve süt ürünleridir. Paketli gıda tüketim sıklığının; eğitim seviyesi ve cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterdiği (p<0,05) ; medeni duruma göre değişmediği görülmüştür (p>0,05). Paketli gıda tüketim sıklığı arttıkça etiket bilgilerini okuma düzeyinin de arttığı ( r =0,109) (p<0,05) ; paketli gıda tüketenlerde,
tüketmeyenlere göre etiket okuma durumunun daha düşük olduğu görülmüştür. ( r= -0,130)
(p<0,05) Paketli gıda içeriklerinde sıkça bulunan bazı bileşenlere yönelik bilgi düzeylerinin
yetersiz olduğu ve bu bilgi düzeyinin BKİ gruplarına göre farklılık göstermediği saptanmıştır.
(p>0,05) Çalışma sonunda uzman kişilerce toplumun doğru besin etiketi okuma, satın alma
ve tüketme davranışı kazanmasına yönelik eğitilmesi gerektiği; şeker, tuz, doymuş ve trans
yağ gibi sınırlandırılması gereken içeriklerin besin etiketlerinde belirgin şekilde ifade edildiği,
kolay anlaşılır ve pratik uygulamalarla tüketicilerin gıda alışverişi esnasındaki sağlıklı tercih
becerilerini destekleyen politikalar geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study was carried out to determine the nutritional label reading habits and the frequency of packaged food consumption in adults. The research was carried out with 384 participants between the ages of 18-65 living in Sakarya. Data were collected by applying a questionnaire via the internet. SPSS-18 program was used in the analysis of the data. It was observed that 40.9% of the participants read labels, 22.4% did not, and 36.7% sometimes read them. The most important ones on the label were determined as 69.3% expiry date, 55.5% production date and 52.1% brand name. The reason for not reading the majority of those who did not read the label was that it did not attract their attention (19.7%); The majority of those who read labels stated the reason for reading as wanting to know the content of what they ate (54.2%). It was observed that the participants mostly read the labels while purchasing milk and dairy products (78.7%). According to the frequency of packaged food consumption, milk and dairy products are consumed "every day" with the highest rate (67.4%). Frequency of packaged food consumption; showed a significant difference according to education level and gender (p<0.05); It was observed that it did not change according to marital status (p>0.05). As the frequency of packaged food consumption increased, the level of reading the label information also increased ( r =0.109) (p<0.05); It has been observed that label reading status is lower in those who consume packaged food than those who do not. ( r= -0.130) (p<0.05) It was determined that the level of knowledge about some components frequently found in packaged food ingredients was insufficient and this level of knowledge did not differ according to BMI groups. (p>0.05) At the end of the study, training of the society to acquire correct nutrition label reading, purchasing and consuming behavior by experts; It has been concluded that the ingredients that need to be limited such as sugar, salt, saturated and trans fat are clearly expressed on the food labels, and policies that support the healthy choice skills of consumers during food shopping with easy-to-understand and practical applications should be developed.