Türk hukukunda tutuklu ve hükümlülerin sağlık hakkına erişimi ve uygulamadaki sorunlar
Access to the right to health of prisoners and convicts in Turkish law and problems in implementation
Yazar: DİLAN BAŞIBÜYÜK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER İÇER
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Sağlık Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Tutuklu ve hükümlüler sadece özgürlükleri kısıtlanmış kişiler olup tüm haklara sahiptirler. Ancak toplumda herhangi bir hakka sahip olmayan kişiler olarak görülmektedirler. Bu kişiler, özgürlükleri kısıtlanarak cezaevlerinde tutulsalar da insan haklarının öznesi olmaya devam ederler. İnsan haklarından olan sağlık hakkı da tutuklu ve hükümlüler için devam eden haklardan biridir. Bu nedenle bu kişiler cezaevlerinde insan onuruna uygun tutularak bu kişilerin sağlık hizmetlerine eşit bir şekilde erişimleri sağlanmalıdır. Dolayısıyla cezaevlerindeki sağlık hizmetlerinin, özgür hayattaki sağlık hizmetleri ile eşit olamayacağı anlayışı insan haklarına aykırı olduğu gibi hukuka da açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Günümüzde tutuklu ve hükümlülere, sağlık hakkına erişimde eşit şartlar sağlanamamaktadır. Kaldı ki; cezaevlerinin büyük çoğunluğu sıradan tutuklu ve hükümlüler için tasarlanmıştır. Cezaevleri herhangi bir özel ihtiyacı olmayan bu kişilerde dahi ağır mağduriyetlere sebep olmaktayken özel ihtiyaçları olan engelli, yaşlı veya hastalar için çok daha fazla çekilmez ve acı veren bir yer olmaktadır. Bu kişilerin sağlıklarını kötü yönde etkileyen cezaevi koşullarında tutulması acı çekmeleri için yeterliyken özel durumlarından dolayı bu acılar telafi edilemeyecek sonuçlara neden olur. 
Bu çalışmada insan haklarından biri olan sağlık hakkı, tutuklu ve hükümlüler kapsamında açıklanmaya çalışılacaktır. İnsan hakkı ve sağlık hakkına ilişkin genel bilgiler verilerek tutuklu ve hükümlülerin hakkın öznesi olması değerlendirilecektir. Bu değerlendirmeyle tutuklu ve hükümlülerin bu hakka sahip olmaya devam etmesinin nedeni ortaya konulacaktır. Herkesin öznesi olduğu sağlık hakkına ilişkin genel düzenlemeler ve tavsiye kararları ile cezaevlerindeki sağlık hizmeti standartlarından bahsedilecektir. Bu konuya ilişkin Mahkeme kararları incelenecektir. Ayrıca tutuklu ve hükümlülerin sağlık hakkına ilişkin başvurabilecekleri hukuki yollar açıklanarak cezaevi koşullarının iyileştirilmesi de hedeflenecektir.

Abstract:
Prisoners and convicts are only people whose liberty has been restricted and they are the subjects of all rights. However, they are seen as people who do not have any rights in society. These people continue to be the subjects of human rights, even if their freedom is restricted and held in prisons. The right to health, which is one of the human rights, is one of the continuing rights for detainees and convicts. For this reason, these people should be kept in a manner suitable for human dignity and equal access to health services should be provided. Therefore, the understanding that healthcare services in prisons cannot be equal to healthcare services in a free life is not only against human rights but also  clearly against the law. Today equal conditions cannot be provided for detainees and convicts in accessing the right to health. Whereas; The majority of prisons are designed for ordinary prisoners and convicts. While prisons cause severe victimization even for these people who do not have any special needs, it is a much more unbearable and painful place for the disabled, elderly or patients with special needs. While it is enough for these people to suffer in prison conditions that adversely affect their health, these pains cause irreparable consequences due to their special circumstances.
In this study, the situation of the detainees and convicts regarding the human right to health will be examined and explained. By giving general information about human right and right to health, it will be evaluated that detainees and convicts are the subjects of the right. With this evaluation, the reason why detainees and convicts continue to have this right will be revealed. The regulations and recommendations on the right to health, of which everyone is a subject, and the health service standards in prisons will be mentioned. Court decisions on this issue will be examined. In addition, it will be aimed to improve prison conditions by explaining the legal ways that detainees and convicts can apply regarding their right to health.