Sargonidler dönemi kaynakları ışığında Anadolu'nun siyasal ve idari yapısı
Political and administrative structure of Anatolia in the light of sources of the Sargonid period
Yazar: RUHİ ÜNVER
Danışman: PROF. DR. MEHMET KURT
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bilindiği üzere Mezopotamya toplumlarından olan Asurlular, Eski Asur Dönemi'nden başlayarak Anadolu'ya dair emperyalist politikalar izlemiş ve Anadolu'nun yeraltı ve yerüstü kaynaklarını ele geçirmeyi amaçlamıştır.  III. Salmanassar'dan itibaren vergi ve haraç almaya yönelik bir politika izleyen Yeni Asur Devleti III. Tiglatpileser'in krallığı döneminde ilhak politikası izlemeye başlamıştır. Söz konusu politika II. Sargon tarafından acımasızca uygulanmış, Asur artık Anadolu'da ele geçirdiği yerleri bağımlı krallıklar yerine Asur'dan atanan valiler aracılığıyla yönetmiştir. Asur'un Anadolu egemenliğinde Geç Hitit Şehir Devletleri, Urartular ve Phrygler belirleyici roller üstlenmişlerdir. Sargonidler Dönemi'nde Anadolu'nun siyasi ve idari yapısı son derece karmaşık bir yapıdadır. Sözü edilen dönemde Asur krallarının Anadolu'ya yönelik politikalarında ve faaliyetlerinde güvenlik, ticaret, iskan gibi konular öncelenmiştir.
Sargonidler Dönemi Asur krallarının Anadolu'daki egemenlik politikalarına dair en önemli belgeler, Tabal ve Que krallıkları ile olan ilişkilerine aittir. Buradan anlaşıldığı kadarıyla Asurluların Anadolu'daki Phryg ve Urartu krallıklarıyla olan ilişkilerinde Geç Hitit Şehir Devletleri belirleyici olmuşlardır. Sargonidler Dönemi kralları Anadolu'ya yönelik politikalarını söz konusu şehir devletlerinin tutumuna göre belirlemişlerdir. Bazen bağımlı krallardan vergi almak, bazen ise hem bağımlı kralların hem de merkezden gönderilen bir vali aracılığıyla yönetimi tercih etmişlerdir. Asur'un özellikle Geç Hititlerle olana ilişkilerinde hiyerarşik bir yapının varlığı da dikkatlerden kaçmamaktadır.

Abstract:
As it is known, the Assyrians, one of the Mesopotamian societies, followed imperialist policies regarding Anatolia starting from the Old Assyrian Period and aimed to capture the underground and surface resources of Anatolia.  The Neo-Assyrian State, which pursued a policy of tax and tribute collection since the reign of Salmanassar III, started to pursue a policy of annexation during the reign of Tiglatpileser III. This policy was ruthlessly implemented by Sargon II, and Assyria now ruled the captured territories in Anatolia through governors appointed from Assyria instead of dependent kingdoms. The Late Hittite city-states, Urartians and Phrygians played decisive roles in Assyria's domination of Anatolia. The political and administrative structure of Anatolia during the Sargonid Period is extremely complex. In the policies and activities of the Assyrian kings towards Anatolia during this period, issues such as security, trade and settlement were prioritized.

The most important documents regarding the sovereignty policies of the Assyrian kings of the Sargonid Period in Anatolia belong to their relations with the kingdoms of Tabal and Que. It is understood from these documents that the Late Hittite city-states were decisive in the Assyrian relations with the Phrygian and Urartian kingdoms in Anatolia. The kings of the Sargonid Period determined their policies towards Anatolia according to the attitude of these city-states. Sometimes they preferred to collect taxes from the dependent kings, and sometimes they preferred to rule through both the dependent kings and a governor sent from the center. The existence of a hierarchical structure especially in Assyria's relations with the Late Hittites does not escape attention