Sosyal kimlik kuramı çerçevesinde sosyal değişimin algılanması
Perceiving social change in the frame of social identity theory
Yazar: ÜRÜN PERÇİN BOYACIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SERAP AKFIRAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Değişim = Change ; Kimlik = Identity ; Psikologlar = Psychologists ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik faktörler = Psychological factors ; Sosyal değişme = Social change ; Sosyal kimlik = Social identity

Özet:
Bu çalışmanın genel amacı Sosyal Kimlik Kuramı çerçevesinde sosyal değişimin nasıl algılandığını etkileyen sosyal psikolojik değişkenleri tespit etmektir. Bu doğrultuda sosyal değişime yönelik olumlu veya olumsuz değerlendirmelerle ilişkili olduğu düşünülen değişkenlerin incelemesi amaçlanmaktadır. Çalışma iki farklı fakat tamamlayıcı araştırmadan oluşmaktadır. 
İlk çalışmada gerçek bir sosyal değişim olan öğretim üyeliği kadrolarıyla ilgili yeni yasal düzenlemeler ele alınmış ve kesitsel bir anket çalışması yürütülmüştür. Çalışmaya farklı üniversitelerden 175 akademisyen katılmıştır. Çalışmada sosyal değişimin hızı, grup özdeşimi, belirsizlik, meşruluk ve istikrar algısı değişkenlerinin sosyal değişimin olumlu/olumsuz algılanmasını nasıl yordadığını incelemek üzere, Yol Modeli ve düzenleyicili aracılık analizi yapılmıştır. 
İkinci çalışma varsayımsal bir sosyal değişimi konu edinen yarı deneysel bir çalışma olup, konusu kamuoyunda da gündeme gelen ve tartışılan psikologlar için meslek yasasıdır. Bu çalışmada sosyal değişimin hızının ve getireceği olumlu veya olumsuz sonuçların manipüle edildiği senaryolar oluşturulmuştur. Çalışmaya 279 psikoloji öğrencisi katılmıştır ve atandıkları senaryo koşullarına göre sosyal değişime ilişkin belirsizlik algıları, meşruluk algıları, olumlu ve olumsuz duyguları ve tehdit algıları ölçülmüştür. Çalışmada MANCOVA analizi yürütülmüştür ve takip analizleri olarak ANCOVA analizi ve bağımsız örneklemler T testleri yürütülmüştür.
Bulgular bir bütün olarak ele alındığında, bireylerin sosyal değişimi olumlu algılamasında değişimin hızının, bireylerin siyasi yönelimlerinin, değişime ilişkin belirsizlik ve adillik algılarının etkili olduğu görülmüştür. Buna ek çalışmalar olarak sosyal değişimin olumlu değerlendirilmesinde değişimin bireylerin grupları için avantaj veya dezavantaj getirmesinin etkili olduğunu; bireylerin değişimi değerlendirirken belirsizlik, adillik, duygular ve tehdit algılarını kullandıklarını ortaya koymuştur. 

Anahtar kelimeler: Sosyal değişim, Sosyal Kimlik Kuramı

Abstract:
The general aim of this study is to determine the social psychological variables that affect how social change is perceived within the framework of Social Identity Theory. In this direction, it is aimed to examine the variables that are thought to be related to positive or negative evaluations of social change. The study consists of two different but complementary studies.
In the first study, new legal regulations regarding teaching staff, which is a real social change, were discussed and a cross-sectional survey study was conducted. 175 academicians from different universities participated in the study. In the study, Path Model and moderated mediation analysis were conducted to examine how the variables of speed of social change, group identification, uncertainty, legitimacy and perception of stability predict positive/negative perception of social change.
The second study is a quasi-experimental study about a hypothetical social change, and it is the occupational law for psychologists, whose subject is also on the agenda and discussed in the public. In this study, scenarios were created in which the speed of social change and its positive or negative consequences were manipulated. 279 psychology students participated in the study, and their perceptions of uncertainty, legitimacy, positive and negative emotions and threat perceptions regarding social change were measured according to the scenario conditions they were assigned to. MANCOVA analysis was carried out in the study and ANCOVA analysis and independent samples T tests were carried out as follow-up analyzes.
When the findings are considered as a whole, it has seen that the speed of change, political orientation of individuals, uncertainty and legitimacy perceptions about change are effective in individuals' positive perception of social change. In addition to this, it is stated that the advantages or disadvantages for the groups of individuals which social change brings is effective on the positive evaluation of social change. It is revealed that individuals use uncertainty, fairness, emotions and threat perceptions when evaluating change.

Keywords: Social change, Social Identity Theory