Akut alt solunum yolu enfeksiyonu tanısıyla yatan çocuklarda intravenöz sıvı tedavilerinin karşılaştırılması
Comparison of intravenous fluid therapies in children hospitalized with acute lower respiratory tract infection
Yazar: AHMET YENİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ETEM PİŞKİN
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Çalışmamızın amacı; Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Servisi ve Çocuk Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesi'nde akut alt solunum yolu hastalıkları tanısıyla yatarak takip ve tedavi edilmiş olan hastalara idame sıvı olarak verilen farklı konsantrasyonlardaki mayilerin; serum elektrolitleri, serum kan şekeri, böbrek fonksiyon testleri ve hemoglobin üzerine etkilerini göstermektir. Böylece idame sıvı tedavisinde, hangi mayinin daha uygun olacağının belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Yöntem: Çalışmaya 1 Temmuz 2019 ile 30 Nisan 2023 tarihleri arasında Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Servisi ve Çocuk Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesi'nde alt solunum yolu hastalıkları tanılarıyla yatarak tedavi edilen; 29 gün- 18 yaş aralığında günlük sıvı ihtiyacının en az %80'i intravenöz olarak karşılanmış, tedavi süresince en az 24 saat hidrasyonu devam etmiş olan hastalar retrospektif olarak taranarak dahil edilmiştir. Hastalar kendi arasında; izotonik serum fizyolojik konsantrasyonunda %5 dekstrozlu mayi (%0.9 NaCl + %5 dekstroz), 1/2 mayi (%0.45 NaCl + %5 dekstroz) ve 1/3 mayi (%0.3 NaCl + %5 dekstroz) alanlar olarak 3 grupta sınıflandırılmıştır. Tüm hastaların mayisine 20 mEq/L olacak şekilde potasyum klorür eklenmiştir. Çalışma grubu, hidrasyon tedavisi öncesinde kan tetkikleri alınan ve ilk 48 saat içerisinde kontrol kan tetkikleri bulunan hastalardan oluşturulmuştur. Kontrol sodyum değeri 135 mEq/L'nin altında olan ve başlangıç sodyum düzeyine göre 3 birimden fazla düşüş gözlenen hastalar hiponatremi gelişen vakalar olarak değerlendirilmiştir. Kontrol sodyum değeri 145 mEq/L'nin üzerinde olan ve başlangıç sodyum düzeyine nazaran 3 birimden fazla artış gözlenen hastalar hipernatremi gelişen vakalar olarak değerlendirilmiştir.  Çalışma grubuna; 28 gün ve altında olan yenidoğanlar, başlangıç serum sodyum düzeyi 130 mEq/L'nin altında veya 150 mEq/L'nin üstünde olan, başlangıç böbrek fonksiyon testlerinde bozukluk saptanan, bilinen böbrek hastalığı veya diyaliz ihtiyacı olan, diyabet tanısı almış ve kemoterapi almakta olan onkoloji hastaları dahil edilmemiştir. Çalışmanın istatistiksel analizleri SPSS 28.0 paket programında yapılmıştır.
Bulgular: Çalışma grubundaki hastalarda yaşın artması ile %5 dekstrozlu serum fizyolojik kullanımının arttığı saptanmıştır. Bu sebeple kullanılan mayilerin gruplar arasında yaş açısından istatistiki verisinde anlamlı farklılık gözlenmiştir(p=0.002). 1/3 mayi alan grupta akut bronşiolit tanısı diğer gruplara nazaran daha çok yer almıştır (p=0.039). Her 3 grupta bulunan hastaların başlangıç sodyum değerleri (p=0.063), kontrol sodyum değerleri (p=0.965) ve sodyum değerlerinde ortalama değişim (p=0.093) açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır ve her grupta ortalama sodyum değerinin arttığı saptanmıştır. Bununla birlikte hidrasyon tedavisi sonrasında sodyum değerinde 3 birimden fazla değişikliğe (p= 0.200) veya 5 birimden fazla değişikliğe (p=0.235) neden olma açısından farklı derişimde mayi alan gruplar arasında belirgin farklılık gözlenmemiştir. Gruplar arasında, hipernatremi (p=0.507) veya hiponatremi (p=0.108) gelişme riski açısından anlamlı farklılık bulunmamıştır. Gruplardaki hastaların başlangıç potasyum, üre, kreatinin, glukoz ve hemoglobin değerleri birbirine benzerdir. Hidrasyon tedavisi ardından alınan kan tetkiklerinde; kontrol üre (p=0.962), kreatinin (p=0.095), potasyum (p=0.144), hemoglobin (p=0.349) ve glukoz (p=0.682) değerlerinde gruplar arasında benzerlik saptanmıştır. Bu parametrelerin tedavi sonrası ortalama değişimleri de gruplar arasında paralellik göstermektedir. Tüm gruplarda tedavi sonrasında ortalama hemoglobin, kreatinin ve glukoz düzeylerinin düştüğü gözlenmiştir. Ayrıca, hipokalemi (p=0.767) veya hiperkalemi (p=0.075) gelişimi açısından gruplar arasında farklılık saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamız izotonik solüsyonların hipernatremiye sebep olmadığını göstermiş ve güvenli bir şekilde çocuk hastaların idame hidrasyon tedavisinde kullanılabileceğine dair veriler sunmuştur. Her üç grupta da ortalama sodyum değerlerinin tedavi sonrasında arttığı ve günlük sodyum ihtiyacının karşılandığı saptanmıştır. Farklı sodyum konsatrasyonu içeren mayilerin, plazma glukoz, üre, kreatinin ve hemoglobin düzeyine benzer etkide bulunduğu istatistiksel olarak saptanmıştır.

Abstract:
Objective: The purpose of our study is to show the effects of liquids of different concentrations given as maintenance fluids to patients who were followed up and treated with the diagnosis of acute lower respiratory tract diseases in Zonguldak Bülent Ecevit University Faculty of Medicine, Child Health and Diseases Service and Pediatric Intensive Care Unit on the patients' serum electrolytes, serum blood sugar, kidney function tests and hemoglobin. In the light of this information, it is aimed to determine which fluid will be more suitable for maintenance hydration therapy.
Method: This study included patients who were treated with lower respiratory tract diseases at Zonguldak Bülent Ecevit University Faculty of Medicine, Child Health and Diseases Service and Pediatrics Intensive Care Unit between July 1, 2019 and April 30, 2023. Patients who received intravenous hydration of at least 80% of their daily fluid needs, between the ages of 29 days and 18 years and who continued hydration for at least 24 hours during the treatment were retrospectively screened and included. Among the patients; They were classified into 3 groups as those receiving 5% dextrose with isotonic saline fluid (0.9% NaCl + 5% dextrose), 1/2 fluid (0.45% NaCl + 5% dextrose) and 1/3 fluid (0.3% NaCl + 5% dextrose) concentration. Potassium chloride was added to the fluid of all patients at a dose of 20 mEq/L. The study group consisted of patients whose blood tests run before hydration treatment and who had control tests within the first 48 hours. Patients with control sodium level below 135 mEq/L and a decrease of more than 3 units compared to the initial sodium level were considered as cases with hyponatremia. Patients with control sodium level above 145 mEq/L and an increase of more than 3 units compared to the initial sodium level were considered as cases of hypernatremia. Newborns aged 28 days or less, with an initial serum sodium level below 130 mEq/L or above 150 mEq/L, with abnormalities in initial renal function tests, patients with known kidney disease or need for dialysis, diagnosed with diabetes and oncology patients who are receiving chemotherapy were excluded. Statistical analysis was performed with IBM SPSS 28.0.
Results: It was determined that that the use of % 5 dextrose isotonic saline increased with increasing age in the study group. For this reason, a significant statistically difference was observed of the fluids used between the groups in terms of age (p=0.002). The diagnosis of acute bronchiolitis was more common in the group getting 1/3 fluids compared to other groups (p=0.039). There was no significant difference in the initial sodium (p=0.063), control sodium (p=0.0365) and average change in sodium values (p=0.093) of the patients in all groups. The average sodium value increased in each group after maintenance fluid treatment. Moreover, there was no significant difference between the groups in terms of causing a change of more than 3 units (p=0.200) or more than 5 units (p=0.235) in sodium value after hydration treatment. There was no significant difference between the groups in terms of the risk of developing hypernatremia (p=0.507) or hyponatremia (p=0.108). Initial potassium, urea, creatinine, glucose and hemoglobin values were similar in each group. After hydration therapy, there were similarities between groups in terms of control urea (p=0.962), creatinine (p=0.095), potassium (p=0.144), hemoglobin (p=0.349) and glucose (p=0.682) values. The average changes of these parameters after treatment were also parallel between the groups. It was observed that average hemoglobin, creatinine and glucose levels decreased in all groups after treatment. In addition, no difference was observed between the groups in terms of development of hypokalemia (p=0.767) or hyperkalemia (p=0.075).
Conclusion: Our study reveals that isotonic solutions do not cause hypernatremia, so they can be safely used in maintenance hydration treatment of pediatric patients. It was determined that the average sodium levels increased in all groups after treatment and daily sodium need was met. It has been statistically determined that fluids containing different sodium concentrations have similar effects on plasma glucose, urea, creatinine and hemoglobin levels.