Akut yüksek şiddetli aralıklı egzersiz ve orta şiddetli sürekli egzersizin speksin ve leptin düzeylerine etkisi
Effects of acute high intensity interval exercise and moderate intensity continuous exercise on spexin and leptin levels
Yazar: MELDA ACAR
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN NAZAN KOŞAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports
Dizin: Spor fizyolojisi = Sport physiology

Özet:
Düzenli fiziksel aktivite ve egzersiz, sağlığın korunması ve iyileştirilmesinde önemli faydalar sağlar. Özellikle zaman kısıtlılığı nedeniyle yeterli fiziksel aktivite yapamayan kişiler için yüksek şiddetli aralıklı egzersiz (YŞAE) iyi bir alternatif olabilir. YŞAE'nin sağlık üzerine faydalı etkilerinin geleneksel orta şiddetli sürekli egzersizlerle (OŞSE) eşdeğer veya onlardan daha fazla olması, bu egzersiz modelinin bireyselleştirilmiş egzersiz reçetelerinde yer alabileceğini göstermektedir. Egzersiz, sağlık faydalarının bir kısmını egzerkinler olarak adlandırılan, akut veya kronik egzersize yanıt olarak salınan moleküller aracılığıyla gösterir. İştah, ağırlık kontrolü, glikoz metabolizması gibi pek çok fizyolojik olayda görev yapan speksin, leptin ile etkileşim içinde olan bir egzerkindir. Bu çalışmanın amacı toplam iş yükü eşitlenmiş YŞAE ve OŞSE egzersiz protokollerinin serum speksin ve leptin değerlerine etkisini incelemektir. Düzenli egzersiz yapan 19 erkek (ortalama yaş: 25,7 ± 5,5; ağırlık: 73,3 ± 7,7 kg; boy: 176,6 ± 6,2 cm; maksimal oksijen tüketimi (VO2maks): 44,5 ± 4,7 ml/dk/kg), bisiklet ergometresinde YŞAE ve OŞSE olmak üzere iki farklı akut egzersiz gerçekleştirmiştir. YŞAE, VO2maks'ın %90'ında 10x1 dakika yüksek şiddetli egzersiz periyodları ve her egzersiz periyodu arasında 60 Watt iş yükünde 75 saniyelik aktif toparlanma periyodlarından oluşmaktadır. OŞSE ise YŞAE'de elde edilen toplam iş yüküne eşit olacak şekilde VO2maks'ın %55'inde sürekli egzersiz yapılmasını içermektedir. Egzersizden önce, sonra ve 1 saat sonra venöz kan örnekleri alınmıştır. Serum speksin ve leptin değerleri Enzim Bağlı İmmünosorbent Testi (ELISA) ile ölçülmüştür. Verilerin istatistiksel analizinde tekrarlayan ölçümlerde iki faktörlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Akut YŞAE ve OŞSE uygulamalarından hemen sonra serum speksin (YŞAE: 174,32 ± 48,21; OŞSE: 186,53 ± 56,74 pg/ml) ve leptin (YŞAE: 335,98 ± 137,55; OŞSE: 302,94 ± 150,88 pg/ml) değerleri bazal değerlere kıyasla artmıştır (p<0,05). İki egzersiz protokolünün serum speksin ve leptin seviyelerine etkisi arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Her iki egzersiz uygulamasında da egzersizden 1 saat sonra speksin (YŞAE: 156,63 ± 46,22; OŞSE: 165,79 ± 60,74 pg/ml) ve leptin (YŞAE: 273,71 ± 109,09; OŞSE: 264,71 ± 120,77 pg/ml) değerleri bazal seviyelere düşmüştür (p<0,05). Bu çalışmanın sonuçlarına göre, aktif genç erkeklerde uygulanan akut yüksek şiddetli aralıklı egzersiz ve orta şiddetli sürekli egzersiz, serum speksin ve leptin konsantrasyonlarını egzersiz protokolünden bağımsız olarak artırmaktadır. Ancak, egzersizin sonlanmasından 1 saat sonra her iki molekülün düzeyleri, başlangıç seviyelerine geri dönmektedir.

Abstract:
Regular physical activity and exercise play a crucial role in promoting overall well-being and improving health. For individuals with time constraints, high-intensity interval exercise (HIIE) is emerging as a valuable alternative. The fact that the health benefits of HIIE are equivalent to or greater than those of traditional moderate-intensity continuous exercise (MICE) suggests that this exercise model can be incorporated into individualized exercise prescriptions. Exercise exerts some of its health benefits through molecules called exerkines, which are released in response to acute or chronic exercise. Spexin, which is involved in many physiological processes such as appetite, weight control and glucose metabolism, is an exerkin that interacts with leptin. The aim of this study is to examine the effects of HIIE and MICE protocols with equalized total workload on serum spexin and leptin levels. Nineteen physicaly active young males (mean age: 25.7 ± 5.5 years; body weight: 73.3 ± 7.7 kg; height: 176,6 ± 6,2 cm; maximal oxygen consumption (VO2max): 44,5 ± 4,7 ml/min/kg) participated in HIIE and MICE sessions on a bicycle ergometer. The HIIE session consisted of 10x1 min of high-intensity exercise intervals at 90% of VO2max separated by 75 second of active recovery periods at 60 watts. The MICE session consisted of continuous cycling at 55% of VO2max, equal to the total workload achieved in the HIIE session. Venous blood samples were taken before, immediately after and 1 hour after each exercise session. Serum spexin and leptin concentrations were determined by enzyme linked immunosorbent assay (ELISA). Two-way analysis of variance (ANOVA) with repeated measures was used for statistical analysis of the data. Immediately after acute HIIE and MICE,  serum spexin (HIIE: 174,32 ± 48,21; MICE: 186,53 ± 56,74 pg/ml) and leptin (HIIE: 335,98 ± 137,55; MICE: 302,94 ± 150,88 pg/ml) levels increased compared to baseline values (p<0.05). There was no significant difference between the effects of the two exercise protocols on serum spexin and leptin levels (p>0.05). In both exercise protocols, serum levels of spexin (HIIE: 156,63 ± 46,22; MICE: 165,79 ± 60,74 pg/ml) and leptin (HIIE: 273,71 ± 109,09; MICE: 264,71 ± 120,77 pg/ml) decreased to baseline levels 1 hour after exercise (p<0.05). The results of this study show that acute high-intensity intermittent exercise and moderate-intensity continuous exercise concentrations in active young males result in increased serum concentrations of spexin and leptin regardless of the exercise protocol. However, the levels of both molecules return to baseline levels 1 hour after the end of exercise.