Ortaokul öğrencilerinin canlılar ve hayat öğrenme alanına ilişkin bilimsel okuryazarlıklarının geliştirilen ölçme aracıyla incelenmesi
Examining of secondary school student's scientific literacy on the livings and life learning area by using the assessment tool developed
Yazar: YUNUS KÜTÜKCÜ
Danışman: PROF. DR. SALİH ATEŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Fen okuryazarlığı = Scientific literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Testler = Tests ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin Canlılar ve Hayat öğrenme alanına ilişkin bilimsel okuryazarlıklarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmek ve bu ölçme aracıyla öğrencilerin bu alandaki bilimsel okuryazarlıklarını bazı demografik özellikler bakımından karşılaştırmaktır. Araştırmada betimsel araştırma desenlerinden tarama modeli esas alınmıştır. Araştırmanın ilk bölümünde Bilimsel Okuryazarlık Testi (BOT) ve Bilimsel Okuryazarlık Tutum Ölçeği (BOTÖ) geliştirilmiştir. Araştırmanın ikinci bölümünde ise öğrencilerin bilimsel okuryazarlıklarının, bazı demografik değişkenlerine göre farklılaşma durumlarını belirlemek amacıyla analizler yapılmıştır. Araştırmanın çalışma gurubunu, Ankara ili merkez ilçelerindeki devlet ortaokullarının 8. sınıflarında okuyan 921 öğrenci oluşturmuştur. Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri SPSS ve LISREL paket programları kullanılarak yapılmıştır. BOT ve BOTÖ'nün geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları madde analizi, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi, iki yarı test, KR-20 ve Cronbach alpha analiz teknikleri kullanılarak yapılmıştır. BOT ve BOTÖ'nün geliştirme çalışmaları sonucunda; BOT; Bilgi, Beceri ve FTTÇ olmak üzere üç boyutlu çoktan seçmeli 38 maddeden oluşurken, BOTÖ; tek boyutlu likert tipi şeklinde 30 maddeden oluşmuştur. BOT'nin KR-20 ve iki yarı test güvenirlik katsayıları 0,93 olarak hesaplanmıştır. BOTÖ'nün ise Cronbach alpha güvenirlik katsayısı 0,92 olarak hesaplanmıştır. Analiz sonuçları, geliştirilen ölçme aracının Canlılar ve Hayat öğrenme alanına ilişkin geçerli ve güvenilir bir bilimsel okuryazarlık ve bilimsel tutum belirleme aracı olduğunu göstermektedir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin Canlılar ve Hayat öğrenme alanına ilişkin bilimsel okuryazarlıklarının orta seviyede (% 51) olduğu sonucuna ulaşılırken, öğrencilerin aynı alana ilişkin bilimsel tutumlarının ise iyi düzeyde (% 78) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geliştirilen BOT ve BOTÖ'nün bazı demografik değişkenlere göre farklılaşma durumu bağımsız t-testi ve tek yönlü ANOVA istatistik yöntemleriyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, öğrencilerin cinsiyet değişkenine göre Bilgi, Beceri, FTTÇ boyutları ve BOT toplam puanlarının tamamında ortalamalar arasında kızlar lehine anlamlı bir farklılık bulunurken, öğrencilerin cinsiyet değişkenine göre BOTÖ puanlarına ilişkin ortalamaları arasında ise, erkekler lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin baba ve anne eğitim durumuna göre Bilgi, Beceri, FTTÇ boyutları ve BOT toplam puanlarının tamamında ortalamalar arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur.  Buna karşın öğrencilerin baba ve anne eğitim durumuna göre BOTÖ puanlarına ilişkin ortalamaları arasında ise anlamlı bir farklılık bulunamamıştır.



Anahtar Kelimeler: Canlılar ve Hayat Öğrenme Alanı, Bilimsel Okuryazarlık, Fen Eğitimi, Ölçek ve Test GeliĢtirme, Bilimsel Tutum

Abstract:
The aim of this study is to examine secondary school students' scientific literacy in the learning area "The Livings and Life" by developing avalid and reliable measurement tool, and to compare the students' scientific literacy (in this area) in terms of demographic features through this measurement tool. Screening model, which is one of the descriptive research design methods, is implemented in this reseach. In the first part of the study, Scientific Literacy Test (BOT) and Scientific Literacy Attitude Scale (BOTÖ) were developed. In the second part of the study, analyses were conducted to determine the status of students' scientific literacy differentiation according to some demographic variables. The working group of the study consisted of 921 8th grade students studying in the states schools in the central district of Ankara province. The obtained data were analysed by using SPSS and LISREL software packages. Validity and reliability of the instruments, BOT and BOTÖ, were tested by using item analysis, exploratory and confirmatory factor analysis, the two halves test, K-20 and Cronbach's alpha analysis techniques. At the end of the development processes of BOT and BOTÖ; BOT consisted of 38 multiple choice items in three parts as Knowledge, Skills and STSE while BOTÖ consisted of only one part with 30 Likert-type items. K-20 and two halves test reliability coefficient of BOT was found to be 0,93. Cronbach's alpha reliability coefficient of BOTÖ was found to be 0,92. Analysis results show that the measurement tools developed in this study in order to determine the scientific literacy and scientific attitudes regarding the learning area "The Livings and Life" is reliable and valid. As a result of the research, students' scientific literacy level for the learning area "The Livings and Life" is at amediocre level (51 %), and the students' scientific attitudes to wards the sam earea is at a good level (78 %). Further more, how BOT and BOTÖ differ in terms of certain demographic variables was analyzed with independent t-test and one-way ANOVA statistical methods. As a result of analysis, regarding the gender variable, in mean scores of BOT general and Knowledge, Skills, and STSE categories separately, a meaningful difference was found in favor of girls. On the other hand, the mean scores of BOTO in terms of gender variable showed that there is a significant difference in favor of boys. In addition, in students' over all scores from BOT general as well as Knowledge, Skills, and STSE categories separately, a meaningful difference was observed in terms of their parents' level of education. However, no significant difference was found in student's mean scores from BOTO in terms of their parents' level of education. The findings of this survey had been compared with the results of earlier studies in this field and proposals had been presented to researchers and practitioners.


Key Words : Live and Life Learning Areas, Scientific Literacy, Science Education, Scale and Test Development, Scientific Attitude