Afganistanda basın özgürlüğünün gelişimi ve medyanın güncel durumu
Development of freedom of the press in Afghanistan and the current status of the media
Yazar: SHER KHAN AFGHAN
Danışman: PROF. DR. ÇİLER DURSUN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Basın = Press ; Basın hukuku = Press law ; Basın özgürlüğü = Press freedom ; Düşünce özgürlüğü = Freedom of thought ; Gazeteciler = Journalists ; Medya = Media ; İfade özgürlüğü = Expressive  freedom

Özet:
Basın ve ifade özgürlüğü için dünyadaki tüm insanlar ve gazeteciler ülkelerinde iyi bir ifade özgürlüğüne sahip olmak ve seslerini duyurmak için var güçleriyle çalışırlar ve bu basın ve ifade özgürlüğü ile temel haklarından birisinden yararlanırlar. Bu durumdan ötürü Afganistan'daki gazeteciler ve halk her zaman hükümeti eleştirmektedir ki bunun nedeni demokratik bir Cumhuriyette basın ve ifade özgürlüğü hükümet tarafından ciddi şekilde sansürlenmektedir. Bu nedenle "Afganistan'da Basın Özgürlüğünün Gelişimi Ve Medyanın Güncel Durumu" konusunda bir araştırma yapılması gerekli görülmüştür. Böylece Afganistan'da basın ve ifade özgürlüğünün durumunun nasıl olduğu araştırılmış ve basın, medya sansürü ve ifade özgürlüğü üzerindeki kısıtlamalar Afganistan'da  uygulanıyor mu? sorularına cevap aranmıştır. İlerleyen süreçte Afganlar ve Türkler, Afganistan'ın basın ve ifade özgürlüğünün geçmişteki ve günümüzdeki durumunu bilimsel bir çalışmaya dayalı olarak bilebileceklerdir. Bu araştırma, nitel bir araştırmadır. Araştırmada literatür taraması yöntemini kullanmıştır. Afganistan'da basın ve ifade özgürlüğü, Basın Kanunları ve kanun değişiklikleri ile ilgili Peştuca, Farsça, İngilizce ve Türkçe dillerinde çeşitli kitaplar, yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiş ve analiz edilmiştir. Araştırmanın bir de Empirik saha bölümü vardır. Medyada ifade özgürlüğü hakkında gazetecilerin bakış açısını öğrenmek için Afganistan'daki gazetecilerle mülakatlar yapılmıştır. Gazetecilerin görüşleri incelendikten sonra tüm materyaller bilimsel bir araştırma yöntemine göre analiz edilmiş ve düzenlenmiştir. Afganistan'daki hükümet sistemi bazı zamanlarda değişmiştir. Mutlak Monarşi, Cumhuriyet, İslam Emirliği ve mevcut İslam Cumhuriyeti gibi yönetimlerde, Afganistan'ın basın ve ifade özgürlüğü ve özellikle Monarşi ve İslam Emirliği döneminde ciddi bir şekilde sansürlenmiş ve baskı altına alınmıştır. Şu anki durumda ise Afganistan İslam Cumhuriyeti basın ve ifade özgürlüğüne daha fazla değer vermektedir ve hükümetin basına yönelik politikası da demokrasi ilkesine dayalı olarak yumuşaktır. Afgan gazeteciler de hükümetin genel politikasından memnundur. Sadece bilgiye erişimden memnun değillerdir. Çünkü bazı hükümet yetkilileri bilgileri zamanında vermemektedir. Afganistan'daki basında siyasi baskı düşüktür. Ama Taliban'a rağmen İŞİD terör örgütü ve bazı hükümet yetkilileri Afgan gazetecilerin hayatlarını tehlikeye atmıştır. Afganistan'da medyanın yapısına bakıldığında ise faaliyet gösteren 5 tür medya kuruluşu vardır. Her medyanın finansman kaynağı ve faaliyetlerin politikası açıktır. Örneğin, devlete bağlı medya kuruluşlarının tüm faaliyetleri hükümet politikası tarafından düzenlenir. Parti medyası, partiler tarafından düzenlenir ve parti politikasını dikkate alır. Bağımsız medya kuruluşları fonlarını reklamlardan alır. Bu medya kuruluşları özgürce çalışırlar. STK medyası, tek amacı bir projeyi iyileştirmek ve daha iyi sonuçlar elde etmek için STK'lar tarafından finanse edilmektedir. Afganistan için uluslararası medya da onu kuran ülkeler tarafından finanse edilmektedir. Hatta Taliban, İŞİD ve diğer grupların bile Afganistan'da medyası vardır. Böylelikle demokrasi ve hükümete karşı siyasi propaganda yapmaktadırlar.

Abstract:
For the freedom of press and expression, all people and journalists worldwide work with all their might to have reasonable freedom of expression and have their voices heard in their countries. They enjoy one of their fundamental rights with this freedom of press and expression. Because of this situation, journalists and the public in Afghanistan constantly criticize the government that in a democratic republic, the government's freedom of the press and expression is severely censored. Therefore, this study aims to examine "The Development of Press Freedom and the Current Situation of the Media in Afghanistan" as the thesis subject.  Thus, the situation of the press and freedom of expression in Afghanistan was investigated. Furthermore, the restrictions on press, media censorship and freedom of expression applied in Afghanistan were answered through the research. Moreover, the past and present state of Afghanistan's freedom of press and expression is discussed based on a scientific study.
This research applied the qualitative approach.  The study followed the literature review method. In this context, various books, master's and doctoral theses in Pashto, Persian, English and Turkish languages related to press and freedom of expression, press laws and law amendments in Afghanistan were examined and analyzed. The research also has an empirical field section. Interviews were conducted with journalists in Afghanistan to find out the journalists' perspectives on freedom of expression in the media. After examining the opinions of journalists, all materials were analyzed and organized according to a scientific research method.
The government system in Afghanistan has changed from time to time. In administrations such as Absolute Monarchy, Republic, Islamic Emirate and the current Islamic Republic, Afghanistan's freedom of press and expression has been severely censored and suppressed, especially during the Monarchy and Islamic Emirate. In the current situation, the Islamic Republic of Afghanistan places more value on the freedom of press and expression. The government's policy towards the press is also lenient, based on the principle of democracy. Afghan journalists are also satisfied with the general policy of the government. They are not satisfied with access to information because some government officials do not provide information on time. Political pressure in the press in Afghanistan is low. However, despite the Taliban, the ISIS terrorist organization and some government officials endangered the lives of Afghan journalists. 
Looking at the structure of the media in Afghanistan, there are five types of media organizations operating. The funding source of each media and the policy of its activities are transparent. For example, all activities of state media outlets are regulated by government policy. Party media is organized by parties and takes into account party policy. Independent media organizations get their funds from advertisements that operate freely. NGOs finance NGO media with the sole purpose of improving a project and achieving better results. International media for Afghanistan is also funded by the countries that founded it. Even the Taliban, ISIS and other groups have media in Afghanistan. Thus, they make political propaganda against democracy and the government.