Bir kentsel mekanın bellek üzerinden var edilme biçimi: Trabzon Hacıkasım örneği
The formation of an urban space through memory: Trabzon Hacıkasım sample
Yazar: GİZEM SEYMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN AYDIN ÖKSÜZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kent mimarisi = Urban architecture ; Mekansal bellek = Spatial memory ; Mimarlık tarihi = Architectural history

Özet:
Bellek; bireylerin yaşadığı deneyimler sonucu öğrendiklerini zihinde saklama ve ihtiyaç duyulduğu anda tekrar kullanma yetisidir. Farklı disiplinlerin çalışma alanı olan bellek, çalışma kapsamında mimarlık disiplini çerçevesinde incelenmektedir. Bu anlamda çalışmada bellek, mekân kavramı üzerinden değerlendirilmekte ve bir kentsel mekânın bellek üzerinden nasıl var edildiği tartışılmaktadır. Bu bağlamda günümüz resmi kayıtlarında yer almayan ancak belleklerde var olan Trabzon şehri Hacıkasım Bölgesi, çalışma alanı olarak belirlenmiştir. Hacıkasım Bölgesi'nin var edilme biçimi çalışmanın temel problem alanını oluşturmaktadır. Bir diğer problem alanı ise, tarihi 16. yüzyıla dayanan Hacıkasım Bölgesi'nin yaşadığı değişimlerin, belleklerde nasıl yer edindiğidir. Bu bağlamda çalışmada kullanılan ilk yöntem; kavramsal ve tarihsel arka planı hazırlamak için gerçekleştirilen literatür çalışmasıdır. İkinci yöntem ise çalışmanın ana yöntemini oluşturan sözlü tarih çalışmasıdır. Sözlü tarih çalışması kapsamında 12 kişi ile görüşme gerçekleştirilmiş ve her bir bireye, 40 adet soru yöneltilmiştir. Sorulara verilen cevaplar üzerinden bireylerin belleklerindeki Hacıkasım Bölgesi incelenmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; çalışmanın problemi, amacı, kapsamı ve yöntemi aktarılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde; dört aşamalı olarak ele alınan yapılan çalışmalar bölümüne yer verilmiştir. Yapılan çalışmaların ilk bölümünde bellek, belleğin yapısı ve bellek türleri ile ilgili bilgiler verilmiş, bellek kavramı ile mekân kavramı ilişkilendirilmiştir. İkinci bölümünde Hacıkasım Bölgesi'nin tarihçesi aktarılmış ve bir altlık oluşturulmuştur. Üçüncü bölümde çalışmanın ana yöntemini oluşturan, sözlü tarih çalışması aktarılmıştır. Dördüncü bölümde ise sözlü tarih çalışmasından çıkarılan bilgiler çerçevesinde, Hacıkasım Bölgesi'nin bellek mekanları incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümü olan bulgularda ise sağlanan veriler üzerinden Hacıkasım Bölgesi'nin analizi gerçekleştirilmiştir. Sonuçlarda ise bölgenin bireylerin bellekleri üzerinden var edilme biçimleri açıklanarak çalışma sonuçlandırılmıştır.

Abstract:
Memory is the ability of individuals to store what they have learned as a result of their experiences and reuse them if need be. This study discusses memory, which constitutes a field of study far different disciplines, within the framework of architecture discipline. In this sense, memory is evaluated through the concept of space and the formation of an urban space on memory is discussed. In this context, the Hacıkasım Region of Trabzon, which is not included in today's official records but exists in memories, is determined as the study area. The way in which the Hacıkasım Region is formed constitutes the main problem area of the study. Another problem area is how the changes in Hacıkasım Region, which dates back to the 16th century, have gained a place in memories. In this context, the first method used in the study is literature review to prepare a conceptual and historical background. The second method is the study of oral history study that constitutes the main method of the study. Within the scope of the study of oral history, 12 people were interviewed and 40 questions were asked to each individual. Hacıkasım region in the memories of individuals has been examined through the answers given to the questions. In the first part of the study consisting of three parts, the problem, aim, scope and method of the study are explained. In the second part of the study, the scientific studies section, which is discussed in four phases, is presented. In the first part of the scientific studies, information about memory, memory structure and memory types has been given and memory concept has been associated to the concept of space. In the second part of the study, historical information about the Hacıkasım Region were discussed. In the third part, a study of oral history, which constitutes the main method of the study, was carried aut. In the fourth part of the study, the memory spaces of Hacıkasım Region are examined within the framework of information obtained from oral history study. In the third section including the findings, Hacı kasım Region was analyzed through the data obtained from the study of oral history. The results section concludes the study by explaining the ways in which the region was formed in the memories of the individuals.