Alzheimer hastalarında tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanım sıklığı ve nedenleri
Frequency and reasons of use of complementary and alternative treatment in alzheimer patients
Yazar: ŞEYMA GÜLSÜM ŞENCAN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN KORUCU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı; üçüncü basamak eğitim araştırma hastanesinde nöroloji polikliniğine başvuran 40-85 yaş arası Alzheimer hastalarının alternatif  tedaviyi nereden duydukları, neden kullandıkları, tedaviyi uygulama sıklığı, tedaviden fayda görme oranı ve bu tedavi ile ilgili düşünceleri hakkında tanımlayıcı çalışma yapmaktır. 

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma süresi bir yıldır. Bu süre içerisinde Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi nöroloji polikliniğine başvuran  nörolog tarafından diğer demans nedenleri dışlanarak NINCDS-ADRA kriterlerine göre Alzheimer tanısı konulmuş 40-85 yaş arası 288 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Bu hastaların demografik verileri Olgu Rapor Formu'na kaydedilmiştir. Hastaların alternatif  tedaviyi nereden duydukları, neden kullandıkları, tedaviyi uygulama sıklığı, tedaviden fayda görme oranı ve bu tedavi ile ilgili düşünceleri Tamamlayıcı-Alternatif Tedavi Kullanım Sorgusu Formu ile toplanmıştır. Çalışmada kullanılacak tüm formlar aile hekimi asistanı tarafından sorularak doldurulmuştur. Veriler, soruları cevaplayabilen hastalardan birebir elde edilmiş, cevaplar bakım veren kişiye de eşzamanlı doğrulatarak doldurulmuştur. Cevaplayamayan bireylerin bakım verenlerinden bilgi alınmıştır. Hastalara ek müdahale yapılmamıştır.

Bulgular: Toplam 288 hastaya form verilmiştir. Hastaların %39,6'sı erkek, %60,4'ü kadındır. Hastaların yaş ortalaması 77,0 ± 6,6 bulunmuştur. Hastaların yaşı en küçük 40 ve en büyük 85 olmak üzere medyan değeri 78'dir. Hastaların tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanma sıklığının %46,5 olduğu bulunmuştur. Tercih edilen yöntemlerin %70,1'i vitaminler veya beslenme desteği, %51,5'i bitkisel tedavi, %26,9'u enerji veya ruhsal iyileşmedir. Çalışmamızda tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanan hastaların tanı süresi ortanca değeri 16 ay olup tedavi kullanmayan hastaların ise 1 ay olduğu belirlenmiştir. İki grup arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur(p<0.001).Çalışmamızda yılda 11 ve daha fazla hekim başvurusu olan Alzheimer hastalarının tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanım oranı%68,2 olup yılda 1 ila 10 kez hekim başvurusu olan hastaların alternatif tedavi kullanım oranı ise %42,6'dır. Yaklaşık olarak ayda bir kez hekim başvurusu olan hastaların alternatif tedavi kullanımı daha az sıklıkla başvuran diğer hastalara göre anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur(p<0.05). Hastaların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, Alzheimer hastalığı için tıbbi tedavi alma durumu ve kullandığı ilaç tablet sayısının tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanma durumlarını etkilemediği bulunmuştur(p>0.05).

Sonuç: Çalışmada tanı süresi daha kısa olan hastaların tamamlayıcı ve alternatif tedaviye başvurma oranı tanı süresi daha uzun olan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha düşüktür(p<0.001). Çalışmamızda bir yıl içerisinde yaklaşık olarak ayda bir kez hekim başvurusu olan Alzheimer hastalarının tamamlayıcı ve alternatif tedavi kullanım oranı, yılda 1 ila 10 kez hekim başvurusu olan hastalara göre anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur(p<0.05).

Anahtar Kelimeler: ​Alternatif  Tedavi, Tamamlayıcı Tedavi, Alzheimer Hastalığı

Abstract:
Purpose: The aim of this study is to conduct a descriptive analysis of patients with Alzheimer's disease aged 40-85 who visited the neurology outpatient clinic of a tertiary education and research hospital. Specifically, it investigates where they heard about alternative therapies, their reasons for using them, frequency of application, perceived benefits, and their overall thoughts on these treatments.

Materials and Methods: This is a descriptive study conducted for one year period. The study included 288 patients, aged 40 to 85, who were diagnosed with Alzheimer's disease based on the NINCDS-ADRDA (National Institute of Neurological and Communicative Disorders and Stroke and the Alzheimer's Disease and Related Disorders Association) criteria. These patients, after other potential causes of dementia were ruled out by a neurologist, were evaluated at the neurology outpatient clinic of Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital. Data were collected using the "Case Report Form," which recorded information on where patients heard about alternative treatments, reasons for use, application frequency, perceived benefits, and their thoughts on the therapies. The Alternative and Complementary Therapy Usage Inquiry Form was also used. All forms to be used in the study were completed through questions asked by a family medicine resident. Data were obtained directly from patients who were able to answer the questions, with responses simultaneously confirmed by the caregivers. For patients unable to respond, information was provided by caregivers. No additional intervention was performed on the patients.

Results: The study included 288 Alzheimer's patients. A total of 288 patients were given the form. Among them, 39.6% were male and 60.4% were female, with an average age of 77.0 ± 6.6 years. The youngest patient was 40, the oldest was 85, and the median age was 78. It was found that the frequency of complementary and alternative therapy usage was 46.5%. Among the preferred methods by patients, 70.1% were vitamins or nutritional supplements, 51.5% herbal therapies, and 26.9% energy healing or spiritual recovery practices. Patients using complementary and alternative therapies had a median diagnosis duration of 16 months, while non-users had a duration of just 1 month. The difference among these groups is statistically significant (p<0.001). In this study, the usage rate of complementary and alternative therapies among patients with Alzheimer's disease who visited a doctor 11 or more times a year was 68.2%, whereas the usage rate for patients who visited a doctor 1 to 10 times a year was 42.6%. The treatment usage was significantly higher in the group with approximately one doctor visit per month compared to the other group (p<0.05). Factors such as age, gender, education level, use of medical treatment for Alzheimer's disease, and the amount of medication tablets did not significantly impact the likelihood of using complementary and alternative therapies (p>0.05).

Conclusion: In the study, the rate of seeking complementary and alternative therapy was statistically significantly lower in patients with a shorter diagnosis duration compared to those with a relatively longer diagnosis duration (p<0.001). Additionally, Alzheimer's patients who visit physicians approximately once a month had a significantly higher rate of using complementary and alternative therapies than those who visited 1-10 times per year (p<0.05).

Keywords:​Alternative Therapy, Complementary Therapy, Alzheimer's Disease