Sorgulama temelli öğretim ortamında kesirler kavramının öğrenme süreçlerinin incelenmesi
Investigation of learning processes for the concept of fractions in an inquiry-based teaching environment
Yazar: ENGİN KIRKPINAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT GENÇ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / İlköğretim Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics

Özet:
Araştırmanın amacı, sorgulama temelli öğretim ortamında kesirler kavramının öğrenme süreçlerinin nasıl gerçekleştiğini belirlemektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi, 5. sınıfta öğrenim gören 16 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışmanın katılımcılarının belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın verileri yarı-yapılandırılmış gözlem ve görüşme formları ve etkinliklerin çalışma kâğıtları üzerinden elde edilmiştir. Veri toplamaya başlamadan önce çalışmanın pilot uygulaması yapılmış ve pilot uygulamadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda uzman görüşleri ve literatürdeki araştırmalar da dikkate alınarak veri toplama araçları yeniden düzenlenmiştir. Sorgulama temelli öğretim sürecinde her bir etkinlik için beş ders saati olmak üzere toplam 15 ders saati uygulama yapılmıştır. Gözlem ve görüşme formları ile araştırmacının elde ettiği notlar kapsamında elde edilen bulgular, sorgulama temelli öğretim aşamaları çerçevesinde betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Sorgulama temelli öğretim sürecinin planlama aşamasında öğrencilerin metabilişsel öğrenme becerilerini ve yansıtıcı düşünme becerilerini geliştirdikleri görülmüştür. Yine planlama aşamasında öğrenciler beyin fırtınası yaparak kesirler kavramı üzerine çeşitli fikirler üretmişlerdir. Üretilen bu fikirler sonucunda öğrenciler kendilerine zihin haritası oluşturmuşlardır. Düzenleme aşamasında öğrenciler eleştirel okuma ve düşünme becerisi edinmişlerdir. Ayrıca sorgulama temelli öğretim sürecinin düzenleme aşamasında öğrenciler kendi üstbiliş becerilerini farketmişlerdir. Süreç aşamasında öğrenciler eski öğrendikleri ile yeni öğrendiklerini sentezleyerek öğrenmişlerdir. Bununla birlikte süreç aşamasında öğrenciler, kesir üzerine oluşan öğrenme zorluklarını gidermişlerdir. Oluşturma aşamasında öğrencilerin yaratıcılık özellikleri ile akademik ve sosyal becerilerini geliştirdikleri gözlemlenmiştir. Paylaşım aşamasında öğrenciler akranları ile karşılıklı dönüt ve düzeltme sonucunda öğrendiklerini pekiştirmişler ve öğrencilerde karşılıklı öğrenmeler gerçekleşmiştir. Değerlendirme aşamasında öğrenciler hem kendi öğrenme süreçlerini hem de akranlarının öğrenme süreçlerini değerlendirmişlerdir. Sorgulama temelli öğretim sürecinin matematik öğretim programındaki kesirlere yönelik hedef kazanımlara hizmet etmesi ve bu bağlamda öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini sorgulayarak oluşturabilmesi çalışmanın nihai sonucudur.

Abstract:
The research aims to determine how the learning processes of the concept of fractions are realized in an inquiry-based classroom environment. The case study design, one of the qualitative research methods, was used for the study. The sample of the research consists of sixteen 5th-grade students. The convenience sampling technique, one of the purposive sampling methods, was used in determining the study participants. Data were collected through semi-structured observation and interview forms and activity worksheets. Before data collection began, a pilot study was conducted and the data collection instruments were redesigned according to the results of the pilot study, taking into account expert opinions and literature reviews. A total of 15 lessons, five lessons for each activity, were conducted as part of the inquiry-based teaching process. The findings obtained from the observation and interview forms, as well as the researcher's notes, were analyzed using the descriptive analysis method within the framework of inquiry-based teaching phases. The results showed that students developed metacognitive learning skills and reflective thinking skills during the planning phase of the inquiry-based teaching process. In the planning phase, students also brainstormed and  developed different ideas about the concept of fractions. As a result of these ideas, students created a mind map for themselves. In the retrieving phase, students acquired critical reading and thinking skills. In addition, in the retrieving phase of inquiry-based instruction, students recognized their own metacognitive skills. In the processing phase, students learned by synthesizing their old learning with their new learning. In addition, in the processing phase, students overcame their learning difficulties with fractions. In the creating phase, students were observed to develop their creativity and academic and social skills. In the sharing phase, students reinforced what they learned through mutual feedback and corrections with their classmates, and mutual learning occurred among students. In the evaluating phase, students evaluated both their own learning and the learning of their classmates. The final result of the study is that the inquiry-based teaching process serves the intended acquisition of fractions in the mathematics curriculum and, in this context, helps students shape their own learning processes through inquiry.