Türk halk kültüründe su
Water in Turkish folk culture
Yazar: NAGİHAN BAYSAL
Danışman: PROF. DR. METİN EKİCİ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Halk bilimi = Folklore ; Halk inançları = Public beliefs ; Halk kültürü = Folk culture ; Su = Water ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Türk halk edebiyatı = Turkish public literature

Özet:
Dünya tarihinin ilk gününden itibaren doğada var olan her şeyin hayatta kalması için ihtiyaç duyduğu başlıca unsur sudur. Susuz bir hayatın sürdürülebilmesi imkânsızdır. Bu durum yaşamsal bir gereklilik olan suya diğer doğa unsurlarına kıyasla bir üstünlük sağlamıştır. Bu üstünlük zamanla kutsallığa dönüşmüş ve doğal bir gereksinim olan su, inançlara bağlı kültürel bir değer haline gelmiştir.
Dünya kültürlerinin pek çoğunda suya bakış ve suyun işlevi benzerdir. Su, hangi inancın öğesi olursa olsun daima yaratımın, arınmanın, kutsallığın, tanrısallığın ve ölümün simgesi olmuştur. Sahip olduğu bu simgesel anlamlar, suyu pek çok inanç sisteminin ana öğesi haline getirmiştir.
Dünya mitolojilerinde ve semavi dinlerde suyun üstlendiği roller ve bu roller dolayısıyla sahip olduğu anlamlar evrensellik kazanmış ve su simgeciliği denilen ve suyun bir kült olmasına yardımcı olan kavramı meydana getirmiştir.
Su, Türk dünyası için hem bir yaşam hem de bir kültür hazinesidir. Türk halk kültüründe suyun yerini konu edinen bu çalışmada, Türk inanç sistemine ait inanış ve uygulamalar üzerinden Türklerin suya bakışı tahlil edilmiştir. Çalışmada, metin merkezli araştırma yöntemlerinden faydalanılmış, elde edilen veriler karşılaştırmalı yönteme başvurarak, işlevsel açıdan değerlendirilmiştir.
Çalışmam, Türk boylarının mitolojilerinden edebi ürünlerine kadar birçok alanda suyun yerini tespit ve tahlil etme amacı ile hazırlanmıştır. Bu çalışmanın bizden sonra yapılacak olan inanç temelli kültür araştırmalarına katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Türk kültürü, Su, İnanç, Halk İnanışı, Edebiyat.

Abstract:
From the first day of world history, water is the main element that everything exists in nature needs to survive. It is impossible to sustain a life withouth water. This situation gave water a vital necessity compared to other elements of nature. Over time, this superiority has become a holiness and water, which is a natural necessity, has become a cultural value as a result of its relations to believes and faith.
In most cultures of the world, the view of water and its function are similar. No matter what item of faith is, water has always been a symbol of creation, purification, divinity and death. These symbolic meanings have made water the main element of many belief systems.
Due to the roles of water in the world mythologies and celestial religions meanings have gained universality and created the concept called water symbolism which helps water to become a cult. Water is both a life and a cultural treasure for the people of Turkish world. In this study, which focuses on the place of water in Turkish folk culture, Turkic speaking people's view of water is analyzed through beliefs and practices of Turkish belief system. In this study, text centered research methods were used and the guthered knowledge data were evaluated in terms of function by using the comparative method.
My study has been prepared with the aim of determining and analyzing the place of water in many fields from Turkic myths to literary creations. This study will contribute to the belief-based cultural studies that will be conducted.


Keywords: Turkish cult, Water, Belief, Folk Belief, Literature.