Kamu borçlanmasının sürdürülebilirliği (Türkiye örneği: 1989-2009)
The sustainability of public debt (The case of Turkey: 1989-2009)
Yazar: YÜKSEL BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. RECEP TARI
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Borçlanma yönetimi = Debt management ; Borçlar = Debts ; Kamu borçları = Public debts ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Borçlanmanın kamu açıklarının finansmanında sıklıkla başvurulan önemli bir araç olarak gündeme gelmesi, borçların ödenebilirliğine (solvency) yönelik kuşkuların artmasına neden olmuştur. Sürekli olarak kamu açıklarının borçlanma ile finanse edilmesi, kamu borç yükünü ve faiz ödemelerini arttırmakta, artan borç stoku ise ekonominin kırılganlaşmasına ve acze düşme olasılığının artmasına neden olmaktadır. Bu kuşkuların 1980'li yıllarda borçlanma krizlerine dönüşmesi ile birlikte 90'ların başında cari mali politikaların ve kamu borçlarının sürdürülebilir olup olmadığı tartışılmaya başlanmıştır. Bu durum ise, borçların sürdürülebilirliği olgusunu gündeme getirmiştir.Sürdürülebilir mali politika, en temel ifadesi ile kamu harcamalarının borçlanmaya başvurmaksızın devletin olağan gelirleri olan vergilerle gerçekleştirilebilmesidir. Kamu borçlanmasının sürdürülebilirliği ise, kamu borç stokunun milli gelire oranının makul kabul edilen bir seviyede devam ettirilmesi veya azaltılması şeklinde ifade edilebilir. Sürdürülebilirlik teorik düzeyde, dönemlerarası bütçe yaklaşımı, muhasebe yaklaşımı, vergi göstergesi yaklaşımı, mali tutarlılık yaklaşımı, sürdürülebilirlik alanı yaklaşımı ve rasyo analizi yöntemi ile ölçülebilmektedir. Kamu borçlanmasının sürdürülebilirliği, cari mali politikaların geleceği hakkında bilgi vermektedir. Şöyle ki, kamu borçlanması sürdürülebilir değilse, cari mali politikalarda bir değişikliğe gidilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde hükümet acze düşecektir.Kamu borçlanması ile ilgili kavramsal ve kuramsal çerçeveyi takiben, kamu borçlanmasının sürdürülebilirliğini etkileyen faktörler ve kamu borçlarının sürdürülebilirliğini ölçen yaklaşımlar incelenmiştir. Kamu borçlarının sürdürülebilirliği ile ilgili Türkiye deneyimini ele almak için öncelikle Türkiye'de kamu borçlarının nedenleri ele alınmış; sonrasında borç sürdürülebilirliği rasyo analizi ve dönemlererası bütçe kısıtı yaklaşımı çerçevesinde ölçülmüştür. Dönemlerarası bütçe kısıtının ölçülmesi temelde üç yöntemle yapılmaktadır. Açıkların ve borç stokunun durağanlığının incelenmesi, kamu harcamaları ve kamu gelirleri arasındaki uzun dönemli ilişkinin incelenmesi ve faiz dışı fazla ile borç stoku serileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bu çalışmada faiz dışı fazle ve borç stoku serileri arasındaki ilişki incelenmiştir.Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de kamu borçlanmasının temel nedenlerini ve bileşenlerini derinlikli bir biçimde ortaya koymak ve kamu borçlarının sürdürülebilirliği sorununu iki ayrı yöntemle inceleyerek çözüm önerileri sunmaktır.

Abstract:
The recent emphasis on debt as a tool for financing public deficit has raised certain doubts about solvency of debts. While the financing of persistent public deficits increases public debt burdens and interest payments, mounting debt stock may cause a state of vulnerability and insolvency for economy. The debt crisis of the 1980s was the main reason for the intensification of the debate on the sustainability of contemporary fiscal policies and public debt in the beginning of the 1990s. This situation leads us to the issue of sustainability of debts.Sustainable fiscal policy can be defined as the financing of public spending with tax revenues of state without resorting debt. On the other hand, sustainability of public debt means keeping the ratio of public debt stock to national income in reasonable levels or preferably decreasing it. In theory, sustainability can be measured by applying various methods such as intertemporal budget constraint, accounting, tax gap indicator, fiscal consistency, sustainability area and ratio analysis. Sustainability of public debt is a powerful indicator for future of current fiscal policies. For example, if public debt is not sustainable, this means there is necessity for a change in current fiscal policy. Otherwise, it is highly probable that the government which insists on continuing such a policy may become insolvent.After presenting a discussion about the conceptual and theoretical framework related to the issue of public debt, this study focuses on the factors which affects sustainability of public debts as well as on different approaches which are used to measure sustainability of public debt. In order to examine Turkey?s experience with sustainability of public debt, this dissertation firstly deals with the reasons of public debt in Turkey. Then, it measures the sustainability of public debts in Turkey by using ratio analysis and intertemporal budget constraint approaches. The measuring of intertemporal budget constraint can be examined by applying three different methods; by analyzing deficits and debt stock stagnation, by analyzing long term relations between public spending and public revenue and finally by analyzing the relationship between non-interest surplus and debt stock series. This study aims to analyze the relationship between non-interest surplus and debt stock series.The main objective of this study is to study the underlying reasons and components of public debt in Turkey and to offer possible solutions by analyzing the issue of sustainability of public debt with two different methods.