Yazılı ve elektronik basında haber kalitesindeki farklılıklar ve güvenilirlik olgusu
Differences in news quality on press and digital media and reliability case
Yazar: TUĞBA AKSAKAL
Danışman: PROF. DR. SUAT GEZGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Elektronik medya = Electronic media ; Gazeteler = Newspapers ; Güvenilirlik = Reliability ; Haberler = News ; Odak grup yöntemi = Focus group method ; Yazılı basın = Written press

Özet:
Elektronik basın olgusu, geleneksel haberleşme ve gazetecilik faaliyetlerini değişime uğratan yeni bir habercilik alanı olarak ortaya çıkmaktadır. Elektronik ortamın haberciliğe kazandırdığı en önemli nitelikler; hız, zaman ve maliyet konuları üzerine olmuştur. Ayrıca elektronik ortamın habercilik alanında yerini almasıyla birlikte güç dengeleri yer değiştirmeye başlamış ve sıradan bireyler olarak okur, yazılı ortamın geleneksel biçimindeki pasif formundan sıyrılmıştır. Bunun sonucunda ise gündelik hayatın önemli bir parçası ve bir yaşam alışkanlığı haline gelen elektronik ortam, habercilik faaliyetlerinin medya profesyoneli olan gazetecilerden sıradan bireylere geçmesini sağlamış ve sıradan bireyler haberin hem okuru hem de üreticisi konumuna yükselmiştir. 
Elektronik ortamın haber ve haberciliğe kazandırdığı nitelikler yanında, haberin kalitesi konusunda da meydana gelebilecek değişiklikler, kuşku yaratan tartışma konuları olarak ortaya çıkmaktadır. Bu konuda elektronik ortam haberlerinde editoryal ve hukuksal denetimin azlığı, bilgi kaynağının sayısı ve güvenilirliği, biçimsel formun düzeni ve içeriğin yeterliliği ile ilgili sorunlar, en sık tartışılan konular arasındadır. Medya profesyonelliğinin el değiştirdiği bu yeni medya düzeninde, okurun haberin yaratıcısı olması noktasında bu sorunların yaşanması ihtimali bulunmaktadır. Ancak geleneksel basın araçlarının yazılı ortamda yıllardır sürdürdüğü habercilik eğilimi ve çizgisini, kendilerine ait internet haber sitelerinde nasıl sürdürdüğü sorusu, okur güvenilirliğini ve imaj algısını doğrudan etkileyen bir faktör olarak ayrıca incelenmesi gereken bir konudur. 
Bu çalışmada, geleneksel basın araçları olan gazetelerin yazılı ve elektronik ortamda nasıl bir yayıncılık eğilimi ortaya koyduğu sorusu, manşet haberlerin her iki ortamda da incelenmesi yoluyla cevaplanmaya çalışılmıştır. Bu konuda Cumhuriyet ve Hürriyet gazetelerinin 15 günlük yazılı manşet haberleri iki ortamda da biçimsel ve içeriksel olarak incelenmiş ve analiz edilen toplam 100 haber, aradaki farklılık ve aynılıklara göre sayma ve tanımlama yöntemiyle tablolaştırılmıştır. Ancak mecralara göre gerçekleşebilecek değişimlerin, okurdaki gazete imajı ve güvenilirlik algısını doğrudan etkileyebilecek olması durumu söz konusu olduğu için bu noktada da, araştırmada önceden belirlenmiş öğrenci ve akademisyenlerden oluşan 10 kişilik bir grup ile 'odak grup çalışması' gerçekleştirilmiş ve gazetelerin mecralara göre değişen kimliği ve niteliği hakkında okurdaki güvenilirlik algısı anlaşılmaya çalışılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: Elektronik Basın, Haberin Değişen Kimliği, Haber Kalitesi, Odak Grup, Güvenilirlik

Abstract:
Electronic media occurs as a new journalism field that causes the change of traditional communication and journalism activities. The most important qualities that electronic media provides to journalism are these; speed, time and cost. Furthermore, with electronic media's being part of journalism, the power balance has started to shift and as an ordinary individual the reader, got out of the passive formation of traditional printed press. As a consequence of this, electronic media which became an important part of everyday life and living habit, provided the transition of journalism activities to ordinary individuals from journalists that are the professionals of media and these ordinary individuals became both producers and the readers of the news. In addition to the qualifications that news and journalism gained from digital media, the changes about news' quality show up as the topics of argue. 
The scantiness of editorial and legal inspections, the number of information source and reliability, the order of the stylistic form and inadequacy of content are the main problems about this issue. In this order that media professionalism is changing hands, these problem are possible because the reader happens to be the creator of the news. Yet, the question that how the conventional press organs maintain their journalism tendency and line which belong to their own for years in internet news is a different issue which must be analysed separately as a factor which affect the reader reliability and the perception of image directly. In this research, the question of where newspapers that are the traditional media devices leans on in both written and electronic environment is explored through the examination of headlines in both environments. 
In this aspect, 15 days-long written headlines of newspapers like Cumhuriyet and Hürriyet are examined in both environments in stylistic and contextual way and 100 news that are examined overall, are tabulated in the order of their differences and sameness through accounting and specification technique. 
However, since it is possible for the different changes that can occur in accordance with different courses may effect the image and the sense of reliability of the readers' directly, at this point, a 'focused group work' was performed with a group of 10 people from students and academicians that are chosen beforehand and the sense of reliability of the readers to the newspapers with changing identities and qualities according to the environment it is in was aimed to be understood.  

Key Words: Digital Media, Changing Identity of the News, the Quality of the News, Focus Group, Reliability