Satılanın ayıpsız benzeriyle değişimi ve hakkın cebri icra yoluyla kullanılması
Right of defect-free replacement of the sold product and compulsory execution of this right
Yazar: ŞÜKRÜ KÜRKÇÜ
Danışman: PROF. DR. MEHMET SERKAN ERGÜNE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Satış sözleşmesinin kurulmasıyla satıcı, satılanın zilyetliğini ve mülkiyetini alıcıya devretme borcunu yüklenir. Satılanın ayıplı çıkması halinde ise satıcının bu borcu gereği gibi yerine getirilmemiş olur. Böyle bir durumda alıcının kullanabileceği haklardan biri de ayıplı çıkan satılanın ayıpsız benzeriyle değiştirilmesidir. Bu hak, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun m. 227/I-4 hükmünde ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un m. 11/I-ç hükmünde düzenlenmiştir.

Ayıpsız benzeriyle değişim hakkı, ayıplı çıkan malın alıcıdan geri alınmasını ve onun yerine alıcıya satış sözleşmesine uygun niteliklerde bir malın verilmesini sağlar. Satış sözleşmesi kurulurken hedeflenen mala kavuşma imkânı tanıdığı için alıcılar tarafından sıklıkla tercih edilen ayıpsız benzeriyle değişim hakkının uygulanmasında ise çeşitli sorunlarla karşılaşıldığı görülmektedir. 

Çalışmanın birinci bölümünde satıcının ayıptan doğan sorumluluğuna ilişkin genel açıklamalara yer verilmiş olup ikinci bölümde ayıpsız benzeriyle değişim hakkının kullanılma şartları, hukuki niteliği ve bu hakkın kullanılmasıyla ortaya çıkan sonuçlar hem doktrindeki görüşler hem de örnek yargı kararları ışığında incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise ayıpsız benzeriyle değişim hakkının cebri icra yoluyla yerine getirilmesi konusu ele alınmış ve bu kapsamda uygulamada karşılaşılan sorunlar ile bunlara dair çözüm önerilerinden bahsedilerek değerlendirmelerde bulunulmuştur.

Abstract:
The conclusion of a sales contract obligates the seller to transfer possession and ownership of the sold product to the buyer. Should the sold product be defective, the seller is deemed to have failed to duly fulfil this obligation. In such a case, the buyer is entitled to demand the replacement of the defective product with a non-defective equivalent. This right is enshrined in Article 227/I-4 of the Turkish Code of Obligations No. 6098 and Article 11/I-c of the Consumer Protection Law No. 6502.

The right to replacement with a non-defective equivalent ensures the return of the defective product from the buyer and its substitution with a product that conforms to the specifications agreed upon in the sales contract. Although this right is frequently preferred by buyers as it enables them to obtain the product they intended at the time of the contract's conclusion, various challenges are encountered in its implementation.

The initial section of this study presents an overview of the seller's liability for defects. The second part examines the conditions for exercising the right of replacement with a non-defective equivalent, its legal nature, and the consequences arising from its exercise, based on doctrinal opinions and case law. The third and final section addresses the enforcement of the right of replacement with a non-defective equivalent through compulsory execution, analysing practical issues encountered in this process and proposing solutions to these problems.