Edirne merkezinde doğum sonrası bakım hizmetlerinin durumu ve aile hekimlerinin yeri
Postpartum care in Edirne city center and the role of family physicians
Yazar: FATMA KILIÇ
Danışman: PROF. DR. HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Doğum = Delivery ; Edirne = Edirne ; Postnatal bakım = Postnatal care ; Postpartum dönem = Postpartum period

Özet:
Çalışmanın amacı, Edirne il merkezindeki ASM'lere başvuran kadınların aldıkları lohusa bakımını ve bu bakımın etkinliğini, kaynağını ve aile hekimlerinin bu bakımdaki rolünü tanımlamaktır. Araştırma lohusa bakımı konusunu annelerin ve ASM çalışanlarının gözünden değerlendirmek amacıyla iki basamak halinde gerçekleştirilmiştir.
Çalışmanın evrenini Edirne il merkezindeki 22 aile sağlığı merkezindeki 53 aile sağlığı birimine 2. ay BCG aşısı için bebeklerini getiren lohusalığı henüz bitmiş, çalışmaya katılmayı kabul eden 125 kadın oluşturmaktadır. Çalışmanın ikinci basamağının evrenini Edirne il merkezinde çalışan 53 aile hekimi ve 53 aile sağlığı çalışanından çalışmaya katılmayı kabul eden 96 kişi oluşturmaktadır.
Annelerden alınan veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan bir anket (Ek 4) yardımıyla telefon görüşmesi ile araştırmacı tarafından dolduruldu. Anket ile katılımcı annelerin sosyodemografik özellikleri, tıbbi – obstetrik/jinekolojik öykü, annelerin postpartum dönem bilgi düzeyleri ve aldıkları lohusa bakımı araştırıldı. Araştırmanın ikinci basamağında yer alan veriler araştırmacılar tarafından hazırlanan bir anket (Ek 4) yardımıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplandı. Anket ile katılımcı ASM çalışanlarının sosyodemografik özellikleri ve mesleki öyküleri, ASM işleyişi, doğum sonu bakım konusunda aile sağlığı merkezi işleyişi sorgulanmıştır.
Çalışmamızda lohusaların aldığı bakımının içeriğinin parite ve eğitim durumuna göre değişiklik göstermediği görülmüştür. Lohusaların tehlike semptomları olabilecek öksürük, bacak ağrısı, memede ısı artışı ve ağrı ve doğum sonu parlak kırmızı renkte kanama şikâyetlerini hafife aldıkları görülmektedir. Covid-19 pandemisinin görüldüğü bu dönemde öksürük şikâyeti varlığında sağlık kuruluşuna başvuracağını/ danışacağını söyleyen lohusaların 63 75 (%60) kişi olduğu görülmekle birlikte sayısı azdır. Doğum sonu bakımda ağrı, çarpıntı, idrar kaçırma, idrar yaparken ağrı, nefes darlığı şikâyetlerinin lohusalara sorulma oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
ASM'lerin yaptıkları iş bölümüne bakıldığında RİA takılması hariç genel olarak doğum sonu bakımı ASÇ'lerin tek başına verdiği ya da ASÇ'lerin bu bakımı verdiği ancak gerekli gördüklerinde lohusayı doktora yönlendirdikleri görülmüştür.
Çalışmamıza katılan lohusaların aldıkları doğum sonu bakımın kaynaklarının oldukça farklı oldukları görülmektedir. Bu nedenle birinci basamak olan ASM'lerde doğum sonu bakım basamaklarının tümünün yapılmaya çalışılması; başka kurumlarda doğum sonu bakımın yapıldığının varsayılmaması daha uygun olacaktır.

Abstract:
The aim of the study is to describe the postpartum care received by women applying to FHCs in Edirne city center and the effectiveness and source of this care and the role of family physicians in this care. The research was carried out in two steps in order to evaluate the issue of puerperal care from the eyes of mothers and FHC staff.
The universe of the study consists of 125 women who have just completed their puerperium and accepted to participate in the study, who brought their babies for the 2nd month BCG vaccine to 53 family health units in 22 family health centers in Edirne city center. The universe of the second step of the study consists of 53 family physicians and 53 family health workers working in Edirne city center and 96 people who agreed to participate in the study.
The data obtained from the mothers were filled by the researcher with the help of a questionnaire (Appendix 4) prepared by the researchers by telephone interview. The sociodemographic characteristics of the participating mothers, medical-obstetric/gynecological history, postpartum knowledge levels of the mothers and the postpartum care they received were investigated with the questionnaire. The data in the second step of the study were collected by face-to-face interview method with the help of a questionnaire (Annex 4) prepared by the researchers. With the questionnaire, sociodemographic characteristics and occupational histories of participating FHC staff, FHC functioning, family health center functioning in postpartum care were questioned.
In our study, it was seen that the content of the care received by the puerperal women did not change according to the parity and education level. It is seen that postpartum women underestimate the symptoms of cough, leg pain, increased warmth and pain in the breast, and bright red bleeding after delivery. Although there are 75 (60%) puerperant women who say that they will apply / consult a health institution in the presence of cough complaints in this period when the Covid-19 pandemic is observed, their number is small. In postpartum care, it was observed that the rates of asking the postpartum patients about pain, palpitation, urinary incontinence, pain during urination, and shortness of breath were low.
Looking at the division of labor performed by FHCs, it was seen that, except for IUD insertion, postpartum care was generally provided by HHCs alone or HHs provided this care, but they referred the puerperant to the doctor when they deem necessary.
It is seen that the sources of postpartum care received by the puerperant women participating in our study are quite different. For this reason, trying to perform all postpartum care steps in primary care FHCs; It would be more appropriate not to assume that postpartum care is provided in other institutions.