Adana ili pamuk ekim alanlarında Bemisia tabaci (Gennadius) (Hemiptera: Aleyrodidae) biyotipleri ve sezon içi popülasyon  değişimlerinin belirlenmesi
Determination of Bemisia tabaci (Gennadius) (Hemiptera: Aleyrodidae) biotypes and their seasonal population dynamics in cotton growing areas of Adana province
Yazar: MAHMUT METE KARACA
Danışman: PROF. DR. KAMİL KARUT
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Adana ili Ceyhan, İmamoğlu, Karataş, Seyhan, Tuzla, Yumurtalık ve Yüreğir pamuk ekim alanlarından toplanan Bemisia tabaci  (Hemiptera: Aleyrodidae) popülasyonlarının, Mikrosatellit Fragment Analizi ve PCR-RFLP moleküler tanı teknikleri kullanılarak biyotip yapısı ve sezon içi popülasyon  değişimleri belirlenmiştir. 
Beyazsinek örnekleri, 2015 yılında sezon başı (Haziran), sezon ortası (Temmuz-Ağustos) ve sezon sonu (Eylül) olmak üzere üç dönemde toplam 102 farklı üretici tarlasından toplanmıştır. Ayrıca, insektisit uygulamalarının biyotip yapısına etkisinin ortaya çıkarılması amacıyla, Karataş ve Ceyhan'da ilaç uygulanan tarlalar ile Yüreğir'de ilaçsız sabit tarladan örnekler alınmıştır.
Çalışma sonucunda, toplanan B. tabaci popülasyonların % 66'sı Q, % 34'ü ise B biyotip olarak belirlenmiştir. En yüksek Q biyotipi popülasyon oranı % 100 ile İmamoğlu'nda belirlenirken, en düşük ise % 33.3 ile Tuzla'da saptanmıştır. En yüksek B biyotip popülasyon oranı % 66.7 ile Tuzla'da bulunurken, İmamoğlu'ndan alınan örneklerde B biyotipe hiç rastlanılmamıştır. Biyotiplerin sezon içi popülasyon gelişimleri ilçelere bağlı olarak değişim göstermiştir. Ceyhan,  Seyhan, Karataş ve Yüreğir'de sezon başında Q biyotipin baskın olduğu saptanmıştır. B biyotipinin ise sezon başı ile karşılaştırıldığında sezon sonunda popülasyonunun arttığı belirlenmiştir. Sabit tarlalardan alınan örnekler incelendiğinde yapılan insektisit uygulamalarının biyotip değişimine belirgin bir etkisinin olmadığı sonucunu ortaya çıkarmıştır.

Abstract:
In this study, biotypes and their seasonal population dynamics of Bemisia tabaci  (Hemiptera: Aleyrodidae) populations collected from cotton growing areas of Ceyhan, İmamoğlu, Karataş, Seyhan, Tuzla, Yumurtalık and Yüreğir in Adana province, were determined by using Microsatellite Fragment Analysis and PCR-RFLP molecular identification methods. 
Samples were taken from a total of 102 different cotton fields at early (June), mid (July-August) and late seasons (September), during the year 2015. In addition, in order to determine the effects of insecticide applications to the biotype composition, the pesticide applicated and free cotton fields located in Ceyhan  Karataş and Yüreğir were also sampled. 
As a result, 66% of the total B. tabaci populations were determined as Q biotype while 34% were B biotype. The highest and lowest Q biotype population ratios were determined in İmamoğlu and Tuzla with 100% and 33.3%, respectively. Although the highest B biotype ratio was found to be 66.7% in Tuzla, there was not determined any B biotype in the samples collected from İmamoğlu. Seasonal dynamic of  biotypes was changed according to locations and Q biotype was found dominant in the samples from Ceyhan, Seyhan, Karataş ve Yüreğir at the early season. Compared to early season, population of B biotype was increased in towards to late season. According to results of pesticide applicated and free cotton fields there was no important effect of pesticide application to the biotype dynamics of B. tabaci.