Orta Asya uluslararası akarsu sorununun Uluslararası Hukuk bakımından değerlendirilmesi
Evaluation of the Central Asia international watercourses problem with respect to International Law
Yazar: DAMLA ERSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ARIDEMİR
Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Akarsular = Streams ; Orta Asya = Central Asia ; Su sorunu = Water problem ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası sular = International waters

Özet:
Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde Orta Asya ülkeleri planlı ekonomik ve siyasi bir yapı içinde merkezden yönetiliyordu. Birlik içindeki ülkelerin tamamı birliğin ihtiyaçlarını karşılamak üzere yapılandırılmıştı. 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte bağımsızlıklarını kazanan Orta Asya Cumhuriyetleri arasında bölge kaynaklarının paylaşımı ile ilgili sorunlar yaşanmaya başladı. Bu sorunlardan en önemlisi, birlik dağıldıktan sonra uluslararası akarsu niteliği kazanan su kaynaklarının kullanımı ve paylaşımı sorunudur. Bağımsızlığını kazanan Orta Asya Cumhuriyetleri'nin suya olan ihtiyaçlarının artması, su kaynaklarının ulaşım dışı amaçlar için kullanılmaya başlanması ve faydalanabilecekleri su kaynaklarının başka ülkelerin sınırları içinde yer alması su kaynaklarının kullanımı ve paylaşımı sorununa sebep olmuştur. 
Bu tezde Orta Asya'daki uluslararası akarsuların ulaşım dışı amaçlar için kullanımı sorunu uluslararası hukukun kaynaklarından yararlanılarak çözülmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda öncelikli olarak birinci bölümde uluslararası akarsu kavramının uluslararası hukuktaki yeri ele alınmıştır. Daha sonra uluslararası akarsular sorununun çözümü için kaynak oluşturabilecek, uluslararası antlaşmalar, uluslararası teamüller, uluslararası akarsular ile ilgili temel ilkeler, doktrinler ve örnek mahkeme kararları incelenmiştir.
Orta Asya uluslararası akarsu sorununun detaylı olarak ele alındığı ikinci bölümde; bölgedeki uluslararası akarsular hakkında bilgi verilerek, aşağı kıyıdaş- yukarı kıyıdaş ülkeler açısından su sorunu ve kıyıdaş ülkelerin soruna yaklaşımları değerlendirilmiştir. 1997 yılında Birleşmiş Milletler tarafından imzalanarak kabul edilen Uluslararası Akarsuların Ulaşım-dışı Kullanımı Hukukuna İlişkin Sözleşme, bu tezin temel kaynağı olarak ele alınıp, bu çerçevede Orta Asya uluslararası akarsu sorunu uluslararası hukuk bakımından değerlendirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Uluslararası hukuk, Uluslararası akarsular, Orta Asya.

Abstract:
During the era of Union of Soviet Socialist Republics, Central Asian countries were governed from the centre in a planned economic and politic structure. All countries included in the union were structured to meet the needs of the Union. Some issues regarding the distribution of the resources found in the area arose among the Central Asian Republics, which gained their independency with the break-up of USSR in 1991. The most significant of these issues is the one regarding the using and sharing of water resources that gained importance as international watercourses after the break-up of the Union. Increasing need of Central Asian Republics for water, the using of water resources for non-navigational purposes, and the fact that water resources that these republics could use were located within the borders of other countries brought about the issue as to the using and sharing of water resources.
In this thesis, the problem of using the international watercourses of Central Asia for non-transport purposes was tried to be solved by using the sources of international law.   In this sense,  in first part, the place of the term 'international watercourse' in international law was taken into consideration in the first place. Then, international laws, custom of international laws, basic principles regarding international watercourses, doctrines, and samples of court decisions which might form the basis of sorting out the issue of international watercourses were examined.
In the second part, where the issue of the Central Asia international watercourse was taken into consideration in detail, information on international watercourses in the area was given, and the issue of water in terms of lower riparian and upper riparian countries, and the approaches of riparian countries to the issue in question were evaluated. The convention regarding the "Law of the Non-navigational Uses of International Watercourses", signed by the United Nations in 1997, forming the base of this thesis, in this frame the issues of the Central Asian international watercourses was tried to be evaluated with respect to international law.

Keywords: International Law, International Watercourses, Central Asia.