Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde müzikli etkinliklerin üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterliği üzerinde etkisi
The effect of musical activities on metacognitive listening awareness andi listening self-efficacy in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: NAGİHAN ERGUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET CANBULAT
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısının kazandırılmasında müziğin etkisini göstermek hedeflenmiştir. Nicel ve nitel veri kaynaklarının bir arada kullanıldığı karma yöntemle gerçekleştirilen bu araştırmada iç içe karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Akdeniz Üniversitesi Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde 2021-2022 eğitim yılında yabancı dil olarak Türkçe öğrenen B1 seviyesi öğrenciler oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Yabancı Dil Olarak Dinleme Öz Yeterlik Ölçeği", "Dinleme Becerisine Yönelik Üstbilişsel Puanlama Anahtarı" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Veri toplama süreci öncesinde müzik içerikli etkinlikler planlanmıştır. Etkinlikler planlanırken uzman görüşü doğrultusunda Yeni İstanbul B1 ders kitabı, Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanan yabancı dil olarak Türkçenin eğitim programındaki B1 seviyesi dinleme/izleme kazanımları ve dinleme ölçme teknikleri esas alınmıştır. Etkinliklerin haftalık planlanmasından sonra uygulama sürecine geçilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin çalışmanın başında ve sonunda araştırma kapsamında Dinleme Öz Yeterliği ve Dinlemeye Yönelik Üstbilişsel Farkındalıkları Ölçekleri yardımıyla veriler elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde dinleme öz yeterlik öntest sonuçları puanlarının sonucunda iki grup arasında anlamlı bir fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Sontest sonuçları deney grubu öğrencilerinin puanlarının daha yüksek olduğunu göstermiştir. Üstbilişsel dinlediğini anlama farkındalık öntest puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Sontest sonuçlarında ise deney grubu öğrencilerinin puanlarının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonucunda oluşan bulguları derinlemesine incelemek adına deney grubu öğrencileriyle görüşmeler yapılmıştır. Nitel veriler içerik analizi yöntemiyle                                            analiz edilmiştir. Deney grubu öğrencilerine bu süreçte dinleme öncesi ve sonrasında nasıl bir yol izlemeleri gerektiği hakkında bilgi verilip dinlediğini anlama farkındalığı kazandırılmaya çalışılmıştır. Müzikli etkinliklerin üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısı üzerinde olumlu etkileri tespit edilmiştir.
 Araştırmanın sonucunda yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde müzikli etkinliklerin üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısının geliştirilmesinde önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Bulgular incelendiğinde müzikli etkinlikler üstbilişsel dinleme farkındalığı ve dinleme öz yeterlik algısı üzerinde önemli kazanımlar sağlayabilir. Bunda müziğin temelde verimli bir eğitim aracı olması bununla birlikte üstbilişsel dinleme eğitimi verilmesi de etkili olabilir. Müzikli dinleme etkinlilerine üstbilişsel dinleme stratejilerinin dahil edilmesi öğrencilerin ilgisini çekebilir ve motivasyonlarını artırabilir. Öğrencilerin öğrenme süreçlerinin farkında olmakla birlikte bunları kontrol edebilecek seviyeye ulaşmış olmaları, öğrendiklerini keşfetmeye, kendi dinlemelerini değerlendirmeye teşvik edebilir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde derslerde müzik etkinliklerin kullanımı üstbilişsel dinleme becerisi ve dinleme öz yeterlik algısının geliştirilmesinde, motivasyonun arttırılmasında, öğrencilerin derse aktif katılımında, öğrenilenlerin hatırlanmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this research, it is aimed to show the effect of music on gaining metacognitive listening awareness and listening self-efficacy perception in teaching Turkish as a foreign language. A nested mixed design was used in this research, which was conducted with a mixed method in which quantitative and qualitative data sources were used together. The study group of the research consists of B1 level students learning Turkish as a foreign language in the 2021-2022 academic year at Akdeniz University Turkish Teaching Application and Research Center. "Listening as a Foreign Language Self-Efficacy Scale", "Metacognitive Scoring Key for Listening Skills" and "Semi-Structured Interview Form" were used as data collection tools. Music-related activities were planned before the data collection process. While planning the activities, in line with expert opinion, the New Istanbul B1 textbook, B1 level listening/monitoring achievements and listening measurement techniques in the Turkish as a foreign language education program prepared by the Turkish Maarif Foundation were taken as basis. After the weekly planning of the activities, the implementation process started. In the quantitative dimension of the research, data were obtained from the students in the experimental and control groups at the beginning and at the end of the study, with the help of the Listening Self-Efficacy and Listening Metacognitive Awareness Scales. In the analysis of the quantitative data, it was revealed that there was no significant difference between the two groups as a result of the listening self-efficacy pretest results scores. Posttest results showed that the scores of the experimental group students were higher. It was determined that there was no significant difference between the metacognitive listening comprehension awareness pretest scores. In the posttest results, it was concluded that the scores of the experimental group students were higher. Interviews were held with the experimental group students in order to examine in depth the findings resulting from the analysis. Qualitative data were analyzed using the content analysis method. The experimental group students were informed about the way they should follow before and after listening in this process, and an effort was made to raise awareness of listening comprehension. Positive effects of musical activities on metacognitive listening awareness and listening self-efficacy perception have been determined.
  	As a result of the research, it can be said that musical activities play an important role in developing metacognitive listening awareness and listening self-efficacy in teaching Turkish as a foreign language. When the findings are examined, musical activities can provide significant gains on metacognitive listening awareness and listening self-efficacy perception. The fact that music is basically an efficient educational tool, as well as providing metacognitive listening training may also be effective in this. Including metacognitive listening strategies in musical listening activities can attract students' attention and increase their motivation. The fact that students are aware of their learning processes and have reached a level where they can control them may encourage them to explore what they have learned and evaluate their own listening. It has been concluded that the use of musical activities in lessons in teaching Turkish as a foreign language is effective in developing metacognitive listening skills and listening self-efficacy perception, increasing motivation, active participation of students in the lesson, and remembering what has been learned.