Sıdkî: Hüsn ü Dil (İnceleme-metin)
Sıdkî: Hüsn ü Dil
Yazar: BÜNYAMİN ABDULLAHOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN TAŞ
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Hüsn ü Dil = Hüsn ü Dil ; Mesnevi = Mathnawi ; Sıdkı = Sıdki ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
Elimizdeki çalışma, yaşadığı dönemi ve hayatına dair izleri tespit edemediğimizden dolayı hakkında kesin hüküm veremediğimiz Sıdkî mahlaslı bir divan şairinin kaleme aldığı Hüsn ü Dil mesnevisinin muhteva ve şekil özellikleri bakımından incelenmesi ve eldeki mevcut nüshalardan istifade edilmek suretiyle tenkitli metnini ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Esasında Fettâhî-i Nişâbûrî [ö. 853/1449]'nin Şebistân-ı Nikât ve Gülistân-ı Lûgat veya pek çok kaynakta yer alan ismiyle Destûr-ı Uşşâk olarak tanınan eserinin, müellif tarafından hazırlanmış mensur bir özeti olan Hüsn ü Dil Anadolu'da yaşayan şairler tarafından ilgiyle karşılanmıştır. Bu bakımdan eserin manzum veya mensur olarak kaleme alınmış örneklerine Türk Edebiyatı'nda rastlamamız mümkündür.
Çalışmamızın başında Fettâhî-i Nişâbûrî'nin hayatı, edebî yönü ve Hüsn ü Dil'i ortaya koymasına vesile olan Fars Edebiyatı'nın önemli isimleri hakkında malumat verilmiştir. Türk Edebiyatı'nda Hüsn ü Dil'e karşı gösterilen teveccüh ve bu teveccühün edebiyatımıza yansıması, üzerinde durmaya çalıştığımız önemli başka bir husustur. Öte yandan Divan Edebiyatı'nda Sıdkî mahlaslı şairler hakkında kaynakların aktardığı ölçüde bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Hazırlamış olduğumuz çalışmanın devamında ise Hüsn ü Dil'in muhtevası ve edebî yönü üzerinde durulmuştur. Bu anlamda eserin ayırıcı ve öne çıkan bir özelliği bulunmadığını, pek çok temsilî aşk mesnevisi gibi sade bir dille yazıldığını ve edebî sanatlarla yoğun bir şekilde örülü olmadığını söylemek mümkündür.
Hüsn ü Dil'in tespit edebildiğimiz iki yazma nüshası vardır. Bu yazmalardan biri İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmalar İbnülemin Mahmud Kemal İnal Kitaplığı 10126 numarada bulunmaktadır. Bir diğer nüsha ise İngiltere Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları OR. 7208 numarada kayıtlı olan yazmanın 2b-24a varakları arasında yer almaktadır.

Abstract:
This work was prepared to examine the content and form characteristics of the Hüsn ü Dil masnavi, the Sıdkî mahlla divan poet, whom we couldn't give a definite ruling because we couldn't determine the period and the traces of his life, and to present the criticized text by taking advantage of the existing copies. In fact Fettâhî-i Nişâbûrî [d. 853/1449] of Şabistân-ı Nikât and Gülistân-ı Lûgat, or his work known as Destûr-i Uşşâk with his name in many sources has been welcomed with interest by the poets living in Hüsn ü Dil Anatolia which is a public summary prepared by the author. In this respect, it is possible to encounter the samples of the work, which have been taken as a verse or a court, in Turkish literature.
At the beginning of our work, we've been informed about the important names of Persian literature which has been instrumental in bringing forth the life, literary direction and Hüsn ü Dil of Fettâhî-i Nişâbûrî. The kind regora Hüsn ü Dil in Turkish literature and the reflection of this kind regora in our literature is another important matter we try to emphasize. On the other hand, in the Divan literature, it has been tried to give the information about the Sıdkî mahllas poets which the sources transmit. In the continuation of the work we have prepared, the content and literary direction of Hüsn ü Dil was emphasized. In this sense, it is possible to say that there is no distinctive and prominent feature of the work and that it is written in a plain language like many allegorical love mathnews and is not intensely organized with literary arts.
There are two manuscripts that Hüsnü Dil can identify. One of these manuscripts is located at Istanbul University Central Library Ibnulmine Mahmud Kemal İnal Library 10126. Another copy is located on the 2b-24a leaf of the writer registered at 7208 in the Department of Eastern Writings of the National Library of the United Kingdom.