Suyla bütünleşik mekanların işitsel peyzaj algısı üzerindeki etkileri: Galata Köprüsü örneği
The effects of water-integrated spaces on soundscape perception: The case of Galata Bridge
Yazar: ZÜHAL ÇALIŞKAN HEYİK
Danışman: PROF. DR. NEŞE AKDAĞ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Geleneksel gürültü kontrolü, istenmeyen sesleri ortadan kaldırmayı veya maskelemeyi hedeflerken, işitsel peyzaj günümüzde algısal ve fiziksel boyutlarıyla daha geniş bir perspektif sunmaktadır. Bu paradigma, ses kaynaklarını kent kimliği, insan sağlığı, akustik konfor ve çevre psikolojisi gibi kentsel ve mimari tasarım konularıyla ilişkilendirerek, kamusal mekan problemlerinin teşhis ve iyileştirilmesine katkı sağlamaktadır. Araştırma, özellikle suyla bütünleşik mekanların işitsel peyzaj algısını iyileştirici etkileri üzerine odaklanmaktadır.
Literatürde suyun işitsel peyzajı üzerindeki iyileştirici etkileri genel olarak kabul görmektedir; ancak suyla ilişkili farklı ses kaynaklarının, çeşitliliğinin ve düzeylerinin kültürel bağlamlarda nasıl incelenebileceği önemli bir araştırma alanıdır. Bu bağlamda, araştırma tasarımında beş temel unsur sorgulanmaktadır: su ve ilişkili seslerin çeşitliliği, farklı laboratuvar ve saha deneylerinin yöntemsel farklılıkları, iyileştirilen ölçümleme tekniklerinin kullanımı, demografik farklılıkların etkisi ve mekanla ilişkili sembolik seslerin algı üzerindeki etkileri.
Galata Köprüsü, tarihi kimliği, katmanlı yapısı, doğal ve antropojenik ses çeşitliliği ile seçilen çalışma alanıdır. Yaklaşık 50 mimarlık öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilen saha çalışmaları, ses yürüyüşleri, akustik ölçümler ve laboratuvar testleriyle köprünün işitsel peyzajı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, su sesi (dalga) ve ilişkili seslerin (vapur, anons, martı) işitsel peyzaj üzerinde anlamlı etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Suya yakınlığın ve sembol seslerin işitsel peyzajın olumlu algılanmasına katkı sağladığı, trafik ve gürültülü seslerin ise olumsuz etkiler yarattığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Traditional noise control aims to eliminate or mask unwanted sounds, whereas contemporary soundscape approaches offer a broader perspective encompassing both perceptual and physical dimensions. This paradigm links sound sources to urban identity, human health, acoustic comfort, and environmental psychology, thereby aiding in the diagnosis and improvement of public space issues within urban and architectural design contexts. The research focuses particularly on the ameliorative effects of water-integrated spaces on soundscape perception.
The literature generally acknowledges the restorative effects of water on soundscapes; however, the examination of various water-related sound sources, their diversity, and levels within cultural contexts remains a significant research area. In this context, the research design investigates five key elements: the diversity of water and related sounds, methodological differences in various laboratory and field experiments, the use of refined measurement techniques, the impact of demographic differences, and the effect of symbolically related sounds on perception. 
Galata Bridge, chosen for its historical identity, layered structure, and variety of natural and anthropogenic sounds, serves as the study area. Field studies involving approximately 50 architecture students, sound walks, acoustic measurements, and laboratory tests were conducted to evaluate the soundscape of the bridge. The findings indicate that water sounds (waves) and related sounds (ferries, announcements, seagulls) have significant effects on the soundscape. Proximity to water and symbolic sounds contribute positively to the perception of the soundscape, whereas traffic and noisy sounds have negative impacts.