Popülerleşen sanal müze uygulamaları ve kullanıcı deneyimi: Zeugma Sanal Müzesi
Popular virtual museum applications and user experience: Zeugma Virtual Museum
Yazar: ALI MOHAMMAD
Danışman: DOÇ. DR. SUZAN GİRGİNKAYA AKDAĞ
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Sanal müzeler, modern iletişim imkanları sayesinde barındırdıkları eserleri, sergileri ve tanıtım sunumlarını her geçen gün daha geniş kitlelere ulaştırabilmektedir. Özellikle pandemi sürecinde sosyal izolasyonun getirdiği kısıtlamalar nedeniyle kültür ve sanat faaliyetleri online arayüzler üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu tez dijitalleşme sürecindeki müzelere odaklanarak, ziyaretçilerin beklentilerini anlamak ve sanal müzelerin hangi yönde geliştirilebileceklerini saptamayı amaçlamaktadır.
Sanal müze teknoloji ve uygulamalarının gelişimi hakkındaki literatür incelendikten sonra, vaka analizinde pandeminin baş gösterdiği 2020 yılında internet üzerinden 1 milyon kişinin ziyaret ettiği, dünyanın en büyük ikinci mozaik müzesi olan Zeugma Sanal Müzesi ele alınmıştır. Ziyaretçilerin sanal müze deneyiminden duydukları memnuniyet ile deneyim sonrası davranış eğimleri arasındaki ilişkileri sorgulayan anketler oluşturularak, 282 öğrenciye uygulanmıştır. Araştırmaya Bahçeşehir Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi Mimarlık, İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü öğrencileri, İç Mimarlık Yüksek Lisans ve Doktora öğrencileri katılmıştır. Bu anket ile toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modeli yöntemiyle değerlendirilmiştir.
Alan çalışmasının sonuçlarına göre katılımcıların sınıf, yaş, cinsiyet faktörleri sanal müze deneyim oranı ve sıklığı üzerinde etkili olmadığı görülmektedir. Katılımcıların büyük çoğunluğu mimarlık tarihi dersini alan, dijital dünyaya yakın olan bireylerdir. Covid öncesi ve sonrası dönem verilerine göre katılımcıların çoğunluğu; öncesinde sanal müze ziyareti yapmadıklarını belirtirken, sonrasında sanal müzeyi her zaman ziyaret ettiklerini belirtmişlerdir. Sanal müze deneyimini etkileyen en önemli bilgi kalitesi bileşeni, içerik kalitesidir, dolayısıyla sanal müzeler içerikleri bakımından geliştirilmelidir. Sanal müze deneyimi sonrasında, en fazla memnuniyet duyan katılımcılar müzede öğrenme bakımından tatmin olanlardır. Bulgular doğrultusunda sanal müze uygulamalarında dil seçeneğinin çeşitlendirilmesi ve alışveriş hizmetleri sağlayacak şekilde geliştirilmeleri önerilmektedir. Özetle, online müzecilik teknolojileri fiziksel müze ziyaretlerini destekleyecek şekilde kullanılmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Sanal Müze, Sanal Gerçeklik (VR), Yapısal Eşitlik Modeli (YEM), Bilgi Kalitesi, Kullanıcı Memnuniyeti

Abstract:
Virtual museums are able to deliver their works, exhibitions and promotional presentations to wider audiences day by day, thanks to modern communication facilities. Especially during the pandemic process, cultural and artistic activities were carried out through online interfaces due to the restrictions imposed by social isolation. By focusing on museums in the digitalization process, this thesis aims to understand the expectations of visitors and to determine in which direction virtual museums can be developed.
After examining the literature on the development of virtual museum technology and applications, the Zeugma Virtual Museum, the world's second largest mosaic museum, which was visited by 1 million people over the internet in 2020, when the pandemic started, was discussed. Questionnaires questioning the relationship between visitors' satisfaction with the virtual museum experience and their post-experience behavior slopes were created and applied to 282 students. Bahçeşehir University Faculty of Architecture and Design Department of Architecture, Interior Architecture and Environmental Design students, Interior Architecture Master's and Doctorate students participated in the research. The data collected with this questionnaire were evaluated with the Structural Equation Model method.
According to the results of the field study, it is seen that the class, age, gender factors of the participants do not affect the rate and frequency of virtual museum experience. The majority of the participants are individuals who take the architectural history course and are close to the digital world. According to the data of the pre- and post-Covid period, the majority of the participants; While they stated that they did not visit the virtual museum before, they stated that they always visited the virtual museum afterwards. The most important information quality component that affects the virtual museum experience is content quality, so virtual museums should be developed in terms of their content. After the virtual museum experience, the most satisfied participants are those who are satisfied with learning in the museum. In line with the findings, it is suggested that the language option in virtual museum applications should be diversified and they should be developed to provide shopping services. In summary, online museum technologies should be used to support physical museum visits.
Key words: Virtual Museum, Virtual Reality (VR), Structural Equation Model (SEM), Information Quality, User Satisfaction