Tek ebeveynli ailelerin çocuk yetiştirmede yaşadıkları sorunlar ve bu sorunlarla baş etme yöntemleri
The problems experienced by single parent families inchild raising and methods of coping with these problems
Yazar: MAHBUP TALAY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZEKİ DUMAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Başa çıkma = Coping ; Eğitim sorunları = Education problems ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyoekonomik sorunlar = Socio-economic problems ; Tek ebeveynli aile = Single-parent family ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
Aile, hem toplumun en küçük birimi olarak tanımlanmakta hem de bireylerin
toplumla ve sosyal çevresiyle karşılıklı ilişkiler geliştirmesini sağlayan önemli bir
birim olarak görülmektedir. Aile, milli kültürün gelecek kuşaklara aktarılması,
çocukların sosyalleştirilmesi, biyolojik, psikolojik ve ekonomik tatmin
fonksiyonlarının gerçekleştirilmesi açısından son derece önemli bir kurumdur. Fakat
toplumların geçirmiş olduğu değişim ve dönüşümler aile yapılarını da etkilemiş ve
farklı formlara dönüşmesine yol açmıştır. Bu farklı aile formlarından birinin de
günümüzde oldukça yaygınlık gösteren tek ebeveynli aileler olduğu söylenebilir.
Tek ebeveynli ailelerin artış göstermesine neden olan faktörlere bakıldığında terk,
ölüm, boşanma ve tercih sonucu olduğu görülmüştür. Ancak tek ebeveynli aile
yapılarının ortaya çıkma nedenlerine bakıldığında boşanma sonucu meydana gelen
aile yapılarının daha fazla olduğu görülmektedir.
Tek ebeveynli aile, farklı nedenlerle yalnız kalmış annenin ya da babanın çocuğun
sorumluluğunu tek başına üstlendiği aile tipi olarak tanımlanmaktadır. Son yıllarda
pek çok ülkede görüldüğü gibi ülkemizde de tek ebeveynli aile yapılarında bir artış
meydana geldiği görülmektedir. Bu artışı etkileyen en önemli neden ise, boşanma
olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yeni aile oluşumu meydana gelirken beraberinde
birtakım karmaşık ve çok yönlü sorunlar da getirmektedir. Bu sorunlar, ekonomik,
sosyal ve psikolojik sorunlar olarak görülebilir. Farklı yönlerden bireyleri etkileyen
bu sorunlar, tüm toplumsal yapılarda aynı etkiyi göstermeyebilir. Çünkü her bireyin
içinde yaşadığı toplumsal çevre ve toplumsal çevresinin gelişmişlik düzeyi
birbirinden farklılık arz etmektedir.
Bu bağlamda, bu çalışma hem geleneksel hem de modern özellikleri bünyesinde
barındıran bir kent özelliği gösteren Van ilinde, boşanma sonucu meydana gelen ve
farklı demografik özelliklere sahip tek ebeveynli ailelerin çocuk-çocuklarını
yetiştirirken yaşadıkları sosyal, ekonomik ve psikolojik sorunların neler olduğuna
odaklanmaktadır. Ayrıca çocuk-çocuklarının sorumluluklarını üstlenen ebeveynlerin
yaşadıkları bu sorunlarla nasıl baş etmeye çalıştıkları irdelenmeye çalışılmıştır.
Çalışma, Van ilinde yaşayan tek ebeveynli ailelerin çocuk-çocuklarını yetiştirirken
yaşadıkları sorunları, nitel araştırma yöntemiyle belirlemeyi hedef almıştır. Verilerin
toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve çalışma grubunu
oluşturan tek ebeveynlerin seçimi ise, rastlantısal olmayan bir örnekleme biçimi olan
kartopu örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmanın örneklem grubunu Van
ilinde boşanma sonucu tek ebeveyn kalan 15 kişi oluşturmuştur. Ancak görüşmeler
esnasında tek ebeveynli erkek katılımcıya ulaşım sağlanamadığı için, çalışmaya
boşanma sonucu tek ebeveyn kalan 15 kadın dâhil edilmiş ve çalışmanın sonuçları bu
görüşmelerden elde edilen bulgulara dayanmaktadır.

Abstract:
The family is both defined as the smallest unit of the society and seen as an
important unit that enables individuals to develop mutual relations with the society
and social environment.The family is an extremely important institution in terms of
transferring national culture to future generations, socializing children, and realizing
biological, psychological and economic satisfaction functions. However, the changes
and transformations that societies have undergone have also affected family
structures and led to their transformation into different forms. It can be said that one
of these different family forms is single-parent families, which is quite common
today.When the factors that cause the increase in single-parent families are
examined, it is seen that they are the result of abandonment, death, divorce and
preference. However, when the reasons for the emergence of single-parent family
structures are examined, it is seen that the family structures that occur as a result of
divorce are more common.
Single-parent family is defined as the type of family in which the mother or
father who is alone for different reasons assumes the responsibility of the child
alone.In recent years, it is seen that there has been an increase in single-parent family
structures in our country, as seen in many countries.The most important reason
affecting this increase is the divorce. While this new family formation is taking
place, it also brings with it some complex and multifaceted problems.These problems
can be seen as economic, social and psychological problems.These problems, which
affect individuals from different aspects, may not have the same effect in all social
structures.Because the social environment in which each individual lives and the
level of development of her social environment differ from each other.
In this context, this study focuses on the social, economic and psychological
problems that single-parent families with different demographic characteristics
experience while raising their child(ren) in the province of Van, which has the
characteristics of a city that embodies both traditional and modern features.The study
also tries to examine how parents who take on their child (ren)'s responsibilities try
to cope with these problems.
Using the qualitative research method, the study aims to determine the
problems experienced by single-parent families living in Van province while raising
their child (ren).A semi-structured interview form is used to collect the data, and
snowball sampling method, which is a non-random sampling method, is used in the selection of single parents forming the study group. The sample group of the study
consists of 15 people who were left as a single parent as a result of divorce in Van.
However, as the single parent male participant could not be reached during the
interviews, 15 women who remained single parents as a result of divorce are
included in the study, and the results of the study are based on the findings obtained
from these interviews.