Mekânın bir tüketim nesnesi olarak üretimi
Production of the space as a consumption object
Yazar: AYTAÇ ALAKOÇ
Danışman: DOÇ. ÖZKAL BARIŞ ÖZTÜRK
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Evrensellik = Universality ; Kültür = Culture ; Tüketim kültürü = Consumption culture

Özet:
Bu tez çalışmasında çağdaş toplumda kabul görmüş biçimi ile mekân tasarımının ana konusu olan mekân üretimi, tarihsel olarak evrimleşmesiyle küreselleşen bir ölçekte tüketim nesnesi haline gelmesi durumu ile oluşan iki farklı ''tüketim'' yönetimi durum tespiti yapılarak; mekân tasarımı kavramının pazardaki diğer nesneler gibi sermaye yönetimi sınırları içerisinde, kullanıcı merkezinden uzaklaşıp pazara hizmet ederek tek tipleşen bir ürün niteliği kazanması olasılığının kaygısı ile incelenmektedir. Bu bağlamda çalışmanın ana örgüsünü oluşturan mekân, kültür ve tüketim kavramları anlamları ve tanımları üzerinden incelenmiştir. Mekân üretiminin doğal ihtiyaçlar çevresinde oluşturduğu süreçten başlayarak barınma odaklı organik mekânsal üretim süreçleri incelenmiştir. Çalışmanın en önemli konularından biri olmasından kaynaklı olarak, tüketim kavramı ve bu kavramın sonuç bir ürünü olarak da kabul edilebilen tüketim toplumu kavramları incelenmiş ve tarihsel süreci irdelenmiştir. Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde, mekânın ürünleşmesi kavramı öncülünde, tanımsal yaklaşım ve süreçler incelenmiş ve ilgili kavramsal yaklaşımlar tanımlanmaya çalışılmıştır. Ürün mekân kavramı ve tüketim olgularının sentezinden ortaya çıkan, aynı şeyden sayısız üretim yapabilme kabiliyeti, ikon ihtiyacı ve mekânın simulakra haline gelmesi durumları ise çalışmanın son bölümünde ele alınmıştır. 
Tüm bu tanım ve kavramlar eşliğinde, mekânın bir tüketim nesnesi olarak üretimi durumu, tüketim, mekân ve kültür kavramlarının sentezi ile ortaya çıkan değerler eşliğinde farklı ölçeklerde örnekler ile incelenmiştir. Bu kapsamda, kentsel ölçekte ürün olarak mimari: Guggenheim Müzesi, Bilbao örneği ile global değer oluşturacak seviyede, ikon ihtiyacına mekânsal ürün üretimi incelenmiştir. Mekân üretimin, bant üretimine evrilmesinin çağdaş örneği ise 'mekânsal birim ürünün' kentsel örneği: Burj Al Babas Villa başlığı altında ele alınmıştır. Mekânsal değerlerle plastik kurgu: Richard Serra örneğinde ise kent, mekânsal sanat üretimi ve tüketimi tarihsel bir süreç örneği ile ele alınmıştır. Son olarak, yerele ait ürün olarak mekân kavramı: Renzo Piano örneğinde ise mekân üretiminin özünde olduğu üzere, tüketim toplumun meta odaklı üretimine tezat bir şekilde, yerele ait özgün mekânsal üretim olarak ele alınmıştır.


Anahtar Kelimeler: Evrenselleşme, Kültür, Kültür Mimarlık, Tüketim Kültürü Ürünü Mimarlık, Mimarlığın Dünyasallaşması

Abstract:
In this thesis, the production of space, which is the main subject of space design in its received form by the contemporary society, by determination of two different "consumption" managements, has become a consumption object on a globalized scale due to its historical evolution; and its concept, like other objects in the market, is examined within the limits of capital management, taking into account the concern of the possibility of this, drifting away from the user center, and becoming a standard product serving for the market. In this context, the concept of space, which constitutes the main structure of the study, was examined through culture and consumption concepts, their meanings, and definitions. The shelter-oriented organic spatial production processes were studied by starting from the process that space production generated around natural needs. The concept of consumption and consumptive society, which is accepted as the outcome of the firstly mentioned concept, were studied, and its historical process researched thoroughly, as it is one of the most important subjects of the study. In the following phases of the study, on the premise of the concept of productization of space, intellectual approaches and processes were studied, as well as the identification of the related conceptual approaches. The ability to make countless productions from the same thing, the need for icons, and the simulacrum of the space have emerged from the synthesis of the consumption phenomena and the concept of product space are discussed in the last part of the study. Accompanied by all these concepts and definitions, the production of space as a consumption object has been examined with examples at different scales of consumption, space, and culture. Guggenheim Museum, Bilbao has been examined as an example of; architecture as a product on an urban scale that meets the icon needs at a level that will create a global value. The contemporary urban example of the evolution of space production into serial production is described in the Burj Al Babas Villa section. Finally, the concept of space as local product is discussed in Renzo Piano's essence of spatial production example, in contrast of the consumerist societies' meta-focused production, this is handled as a genuine spatial production.

Key Words: Universalization, Culture, Culture Architecture, Consumption Culture Architecture as Product, Terrestrialization of Architecture