Obez bireylerde farklı egzersiz eğitimlerinin yürütücü fonksiyonlar üzerine etkisi
The effect of different exercise trainings on executive function in cases with obesity
Yazar: ZEHRA BETÜL KARAKOÇ
Danışman: PROF. DR. İLKŞAN DEMİRBÜKEN ; DOÇ. DR. HASAN ONUR KELEŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Fizik tedavi = Physical therapy

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, farklı egzersiz eğitimlerinin obez olgularda yürütücü fonksiyonlar üzerindeki etkilerini araştırmaktı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, obezite yönetiminde yaygın olarak kullanılan iki farklı egzersiz protokolünün (1.Yüksek Şiddet Kombine (YŞK) ve 2. Orta Şiddet Kombine (OŞK)) tek seanslık ve 8 haftalık eğitim sonrası etkisini incelemek üzere  iki bölüm olarak yapılandırıldı. Her iki egzersiz protokolü aerobik ve dirençli egzersiz kombinasyonundan oluştu. Birinci bölümünde inhibitör kontrol ve çalışma belleği parametreleri sırasıyla bilgisayar tabanlı Stroop ve 2-Geri Testleri ile değerlendirildi. İkinci bölümünde ise inhibitör kontrol, bilişsel esneklik ve çalışma belleği değerleri sırasıyla Stroop Testi (Çapa Formu), İz Sürme Testi (İST) ve 2-Geri Testi ile değerlendirildi. 
Bulgular: Mevcut çalışmanın ilk bölümünde OŞK grubuna 8, YŞK grubuna 5 toplam 13 olgu katıldı. Buna göre Stroop Testi Nötr bölümü değerlendirmesi sırasında OŞK grubu dlPFC HbR oranı artış gösterdi (p=0.034). YŞK grubu dinlenim sırasında dmPFC HbO (p=0.028) ve Stroop Testi Nötr bölümü sırasında HbO (p=0.019) ve HbT oranlarında artış görüldü (p=0.040). 2-Geri testi açısından hem OŞK hem YŞK gruplarında gelişme kaydedildi (p=0.046). Çalışmanın ikinci bölümüne 13 olgu OŞK, 11 olgu YŞK grubuna olmak üzere toplam 24 kadın olgu dahil edildi. 8 haftalık egzersiz eğitiminin ardından OŞK grubu Stroop Testi A ve C bölümlerinde gelişme kaydedildi (p=0.013). YŞK grubu 2-Geri testi doğru eşleşme sayısı ve reaksiyon süreleri anlamlı olarak azaldı (p=0.035). 
Sonuç: Egzersizin akut etkisi incelendiğinde YŞK grubunda hem inhibitör kontrol hem de çalışma belleği açısından gelişme yaşanırken; 8 haftalık egzersiz eğitiminin etkisi değerlendirildiğinde  OŞK grubunda inhibitör kontrol, YŞK grubunda ise çalışma belleği değerlerinde gelişme kaydedildi. Uygulanan iki farklı egzersiz protokolünün de yürütücü fonksiyonlar üzerinde farklı alt başlıklar açısından etkili olduğu görüldü. 
Anahtar kelimeler: İnhibitör kontrol, bilişsel esneklik, çalışma belleği, obezite, egzersiz

Abstract:
Objective: The aim of this study is to investigate the effect of different exercise trainings on executive functions in obese cases.  
Material and Methods: Our study consisted of two sections that investigate the effects of two different exercise protocols commonly used in obesity management (1.High-Intensity Combined (HIC) and 2.Moderate-Intensity Combined (MIC)) after a single session and 8 weeks of training. Both exercise protocols include a combination of aerobic and resistance exercises. In the first section, inhibitory control and working memory parameters were assessed with computer-based Stroop and 2-Back Tests, respectively. In the second section, inhibitory control, cognitive flexibility and working memory parameters were evaluated with the Stroop Test (Çapa Form), Trail Making Test (TMT) and 2-Back Test, respectively. 
Results: In the first part of the current study, 13 cases in total were included, with 8 in the OŞK group and 5 in the YŞK group. Accordingly, during the assessment of the Neutral section of the Stroop Test, the MIC group showed an increase in the dlPFC HbR ratio (p=0.034). The HIC group showed an increase in the dmPFC HbO ratio (p=0.028) during rest, in HbO (p=0.019) and HbT (p=0.040) ratios during the Neutral section of the Stroop Test. In terms of the 2-Back Test performance, both the OŞK and YŞK groups showed improvement (p=0.046). In the second section of this study, a total of 24 female cases were included, with 13 in the OŞK group and 11 in the YŞK group. After 8 weeks of exercise training, the OŞK group showed improvement in the Stroop Test sections A and C (p=0.013). The YŞK group showed a significant decrease in the number of correct matches and in reaction times in the 2-Back Test (p=0.035).
Conclusion: When examining the acute effects of exercise, improvements in both inhibitory control and working memory were observed in the YŞK group. When evaluating the effects of 8 weeks of exercise training, improvements in inhibitory control were noted in the OŞK group, while improvements in working memory were observed in the YŞK group. It was found that both exercise protocols applied were effective on different subcategories of executive functions.
Keywords: Inhibitory control, cognitive flexibility, working memory, obesity, exercise