Geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin gönüllü geri dönüşe ilişkin görüşlerinin incelenmesi: Ankara Altındağ örneği
Examining the opinions of Syrians under temporary protection on voluntary return: The case of Ankara Altındağ
Yazar: SEMA KORÇ
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN KÜÇÜKKARACA
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ankara-Altındağ = Ankara-Altındağ ; Geri dönüş = Repatriation ; Geçici hukuki korumalar = Temporary legal protection ; Gönüllülük = Volunteering ; Suriyeliler = Syrians

Özet:
Gönüllü geri dönüş kararını etkileyen birden çok faktör bulunmaktadır. Yalnızca ev sahibi ülkedeki koşullar değil menşe ülkedeki koşullar da gönüllü geri dönüş kararında itici yahut çekici faktörlerden olabilmektedir.  Bu araştırmanın amacı geçici koruma statüsündeki Suriyelilerin gönüllü geri dönüşe ilişkin düşüncelerini etkileyen deneyimlerini gözler önüne sermek ve bu deneyimi şekillendiren faktörleri sosyal hizmetin esas aldığı insan hakları ile ele almaktır.  Bu amaç doğrultusunda Ankara'nın Altındağ ilçesinde yaşayan geçici koruma kimlik belgesine sahip 24 Suriyeli ile görüşme yapılmıştır. Görüşmeler yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yapılmış, MAXQDA 2022 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın bulgularına göre son zamanlarda artan ayrımcılık ve gönüllü geri dönüş tartışmaları mültecilerin baskı hissetmesine ve ortak kamu alanları başta olmak üzere birçok alanda ayrımcılık ve sosyal dışlanmaya maruz kaldığını göstermektedir. Ayrımcılık gönüllü geri dönüş eğilimini etkilemektedir. Bununla birlikte hak ve hizmetlere erişim, mültecilere yönelik uygulamalar ve politikalar da ev sahibi ülke için gönüllü geri dönüşte itici ve çekici faktörlerden olabilmektedir. Suriye'deki savaş ve siyasi iktidarsızlığın, hak ve hizmetlere erişimin neredeyse yok olmasının dönmek için itici faktör olduğu görülürken Suriye'ye olan aidiyet ve özlemin ise gönüllü geri dönüşte çekici faktör olduğu görülmüştür. Ancak savaş ve hak ve hizmetlere erişime zorluğun bu çekici faktörleri oldukça güçsüzleştirdiği de ortaya çıkmıştır. Gönüllü geri dönüş eğilimini şekillendiren deneyimlerin insan hakları bağlamında ele alınması gerektiği düşünülmektedir. Baskı altında ve tek seçenek olduğunda seçilen gönüllü geri dönüş onurlu ve güvenli olmaktan uzaktır. Gönüllü geri dönüş politikalarının gelişiminde insan hakları ve sosyal adaleti benimseyen sosyal hizmet disiplinin yer alması ve uygulamada da meslek profesyonellerinin rol alması gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
There are multiple factors affecting the voluntary return decision. Not only the conditions in the host country, but also the conditions in the country of origin can be a push or pull factor in the decision to return. The aim of this research is to reveal the experiences of Syrians under temporary protection status that affect their thoughts on voluntary return and to deal with the factors that shape this experience with human rights based on social work. For this purpose, 24 Syrian refugees living in Altındağ district of Ankara, who have temporary protection identity documents, were interviewed. Interviews were conducted using a semi-structured interview form and were analyzed using the MAXQDA 2022 program. According to the findings of the research, the recently increasing discussions of discrimination and voluntary return indicate that refugees are exposed to pressure and discrimination and social exclusion in many areas, especially in common public areas. Discrimination affects returnıng trends. In addition, access to rights and services, practices and policies towards refugees can also be push and pull factors in voluntary return for the host country. While the war and political impotence in Syria and the almost disappearance of access to rights and services were seen to be the driving factors for returning, it was seen that belonging and longing for Syria were the attractive factors in voluntary return. However, it has also been revealed that war and difficulty in accessing rights and services weaken these attractive factors. It is thought that the experiences shaping the voluntary return trend should be handled in the context of human rights. Voluntary return, chosen under pressure and when it is the only option, is far from dignified and safe. It is thought that the social work discipline that embraces human rights and social justice should be included in the development of voluntary return policies and that professional professionals should play a role in practice.