Covıd-19 salgını döneminde marketçalışanlarının psikolojik sıkıntı, psikolojikdayanıklılık, tükenmişlik düzeyleri, streslebaş etme ve kişilik özelliklerinin incelenmesi /
Yazar: KEMAL YAZAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ UMUT ÇIVGIN
Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi / Yurtdışı Enstitü
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Covid-19 salgınında market çalışanlarının psikolojik sıkıntı,
psikolojik dayanıklılık, tükenmişlik düzeyleri, stresle baş etme tutumları ve kişilik
özelliklerinin incelenmesidir. Bu bireylerin depresyon, stres, kaygı ve tükenmişlik
seviyelerine bakılarak aynı zamanda ne gibi baş etme tutumları geliştirdikleri ve kişilik
özellikleriyle olan ilişkisine bakılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırmaya Türkiye'de Covid-19 salgını döneminde zincir marketlerde çalışan 303
market çalışanı katılmıştır. Google Forms üzerinden hazırlanan ankette katılımcılara ilk olarak
doldurmaları için Bilgilendirilmiş Onam Formu ve Demografik Bilgi Formu sunulmuştur.
Ardından sırasıyla; Beş Faktör Kişilik Ölçeği, Semptom Tarama Listesi (SCL-90-R),
Tükenmişlik Ölçeği, Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği ve Yetişkinler için Psikolojik
Dayanıklılık Ölçeği verilmiştir. Çıkan sonuçlar SPSS.20 paket programı ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmada Bağımsız Örneklemler için t Testi sonucunda kadınların uyumluluk
düzeyinin erkeklere göre anlamlı şekilde daha yüksek olduğuna ulaşılmıştır (t(301) = 2.40, p
= .017). Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) sonucunda kendine güvenli stresle başa çıkma
tarzının eğitim durumu açısından anlamlı bir farklılık oluştuğu görülmüştür (F(2, 300) = 5.44,
p = .05). Pearson Korelasyon Yöntemi sonucunda psikolojik dayanıklılık ile tükenmişlik
düzeyi arasında negatif yönde, orta güçte ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = -.442, p<.01).
Çoklu Regresyon Analizi sonucunda katılımcıların genel belirti (psikolojik sıkıntı)
düzeylerinin, tükenmişlik düzeyi, çaresiz yaklaşım, sosyal desteğe başvurma, kendine güvenli
yaklaşım ve uyumluluk kişilik özelliği tarafından anlamlı bir şekilde yordandığı
görülmektedir (R = .774, R
2 = .600, F(12, 280) = 36.15, p<.01).
Sonuç: Covid-19 salgını döneminde market çalışanlarının psikolojik sıkıntı, psikolojik
dayanıklılık, tükenmişlik düzeyleri, stresle baş etme ve kişilik özellikleri arasında anlamlı bir
ilişki bulunmuştur. Yordayıcı değişken olarak analiz edilen bağımsız değişkenlerin, psikolojik
sıkıntı düzeyi puanına yönelik varyansın %60'ını açıkladığı görülmüştür.
ANAHTAR KELİMELER: Covid-19, Market çalışanı, Kişilik, Psikolojik sıkıntı, Başa
çıkma, Psikolojik dayanıklılık

Abstract:
Objective: This study aimed to examine the psychological distress, psychological endurance,
burnout levels, stress-coping attitudes, and personality traits of market workers in the Covid19 outbreak. It is aimed to look at the levels of depression, stress, anxiety, and burnout of
these individuals, and at the same time it is aimed to look at their relationship with personality
traits and how they develop coping attitudes.
Material and Method: Three-hundered three grocery store employees who worked in chain
grocery stores during the Covid-19 outbreak in Turkey took part in the study. In the survey
prepared via Google Forms, participants were presented with an Informed Consent Form and
a Demographic Information Form to fill out first. The Five-Factor Personality Scale,
Symptom Screening List (SCL-90-R), Burnout Scale, Stress Coping Styles Scale, and Adult
Psychological Endurance Scale were followed, respectively. The results were analyzed using
the SPSS.20 package program.
Results: In the study, it was found that women's compatibility level was significantly higher
as a result of t-Testing for independent samples than men (t(301) = 2.40, p = .017). A oneway Analysis of Variance (ANOVA) showed a significant difference in terms of the training
status of the style of coping self-safe stress (F(2, 300) = 5.44, p = .05). As a result of the
Pearson Correlation Method, a negative, moderate and significant association was found
between psychological endurance and burnout level (r = -.442, p<.01). As a result of Multiple
Regression Analysis, participants ' general symptom (psychological distress) levels are
significantly estimated by burnout level, helpless approach, recourse to social support, selfconfident approach, and compatibility personality trait (R = .774, R
2 = .600, F(12, 280) =
36.15, p<.01).
Conslusion: During the Covid-19 outbreak, a significant association was found between
psychological distress, psychological endurance, burnout levels, coping with stress, and
personality traits of market employees. Independent variables analyzed as predictive variables
explained 60% of the variance for the psychological distress level score.
KEY WORDS: Covid-19, Grocery store employees, Personality, Psychological distress,
Coping, Psychological endurance