Çevresel değişimlerin Karadeniz Bölgesi'ndeki tescilli anıt ağaçlara olan etkisinin CBS yardımı ile değerlendirilmesi
Assessment of the impacts of environmental changes on the registered monumental trees by using gis in the Black Sea region
Yazar: MEHMET DEMİR
Danışman: PROF. DR. NÜKET SİVRİ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Ekoloji = Ecology ; Karadeniz = Black Sea ; Platanus orientalis = Platanus orientalis ; Taxus baccata = Taxus baccata ; Çevre sorunları = Environmental problems

Özet:
Günümüzde insanoğlunun en temel görevlerinden biri, medeniyetlerin oluşturduğu kültürel değerlere ilaveten geçmişten günümüze kadar ulaşmayı başaran doğal güzellikler ve tabiat varlıklarını gelecek kuşaklara bozulmadan aktarabilmektir. Şüphesiz; tabiat varlıklarının içinde en önemli canlı varlık olan ağaçları, bu ağaçlar içerisinde de hem geçmiş ile günümüz ve hem de günümüz ile gelecek arasında doğal köprü kurmayı başaracak olan anıt ağaçları korumak esastır. En önemli tabiat varlıklarından ayakta kalmayı başarabilenler, günümüz zorlu koşullarına direnememekte, zamanla anıtsal değerlerini antropojenik etkenlerle kaybetmektedirler. 
Bu çalışmada amaç; Karadeniz Bölgesi'nde tescillenmiş anıt ağaçlara çevresel değişimlerin etkilerinin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) yardımıyla incelenmesidir. Bu anıt ağaçlara ait tür, yaş, boy, tepe tacı genişliği, gövde çapı gibi boyutsal veriler, ArcGIS programı ile değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar yorumlanmış, anıt ağaçların uygun koşullarda korunması için farklı çözüm önerileri sunulmuştur.  
Çalışma sonucunda Karadeniz Bölgesindeki anıt ağaçların ömürlerinin, ağaç türlerine göre olması gerekenden daha kısa olduğu belirlenmiştir. Karadeniz bölgesinde toplam 334 adet tescilli anıt ağaç vardır. 157 adet ile en fazla bulunan türdeki anıt ağaç Doğu Çınarı (Platanus orientalis) ağacıdır. Ayrıca Karaçam (Pinus nigra), Menengiç (Pistacia terebinthus), Gümüşi Ihlamur (Tilia tomentosa), Büyük Çiçekli Manolya (Magnolia grandiflora), Doğu kayını (Fagus orientalis), Adi Porsuk  (Taxus baccata) anıt ağaç türleri de Karadeniz Bölgesi'nde tespit edilmiştir. En çok tescilli anıt ağaç 47 adet ile Tokat ilinde yer almaktadır.  Zonguldak ilinde yer alan 1600 yaşındaki Adi porsuk (Taxus baccata) en yaşlı anıt ağaç iken, bölgedeki anıt ağaçların 87 adedi 240-340 yaş aralığındadır. Çalışmada en çarpıcı sonuç, anıt ağaçların çevresel değişimlerden olumsuz etkilendiği yönündedir. Özellikle şehir merkezlerinde yer alan anıt ağaçların; yapılaşma, çevre kirliliği ve antropojenik kaynaklı nedenlerle yaşam süreleri kısalmakta ve olumsuz olarak etkilenmektedir.

Abstract:
One of the most fundamental tasks of mankind today is to transfer natural beauties and natural assets that have succeeded in reaching from past to present in addition to cultural values formed by civilizations to future generations. No doubt; It is essential to protect the trees, which are the most important living beings among the natural beings, and the monumental trees that will manage to build natural bridges between the past and present and present and future. Those who are able to survive the most important natural beings cannot resist the challenging conditions of today and lose their monumental values through anthropogenic factors.
In this study, effects of environmental changes on monumental trees in Black See Region were researched through the instrument of Geographic Information Systems. Physical data such as species of tree, height of tree, width at the canopy and diameter at breast height of tree had been evaluated by ArcGIS and solutions for better protect of monumental trees  were determined.
In the result of the study, it has been determined that life span of the monumental trees in Black See Region shorter than it should be. There are 334 registered monumental trees in the Black Sea region. The most common species of monumental trees with 157 numbers is Platanus orientalis. In addition to, species of monumental tress Pinus nigra, Pistacia terebinthus, Tilia tomentosa, Magnolia grandiflora, Fagus orientalis, Taxus baccata was identified in the Blaksea Region. The most registered monumental tree with 47 numbers is located in Tokat province. The 1600 years old Taxus baccata is the oldest monumental tree in the province of Zonguldak, while 87 of the monumental trees in the region are between 240-340 years. The most striking result of the study is that monumental trees are negatively affected by environmental changes. Especially, life span of monumental trees which live in downtown of cities of Black Sea Region is shortened and negatively affected due to dense of constructions, environmental pollution and other anthropogenic factors.