Komedi filmlerinde toplumsal eleştiri: Kemal Sunal örneği
Social criticism i̇n comedy films: Kemal Sunal example
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURAK MEDİN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Eleştiri = Criticism ; Film = Film ; Film eleştirisi = Film criticism ; Komedi = Comedy ; Sosyal eleştiri = Social criticism ; Sunal, Kemal = Sunal, Kemal ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Hollywood film endüstrisi içinde gelişen bir olgu olan tür kavramı, filmlerin ortak biçim ve
içerik özelliklerine göre sınıflandırılması için kullanılan bir kategoridir. Endüstri, yönetmen,
seyirci ve eleştirmenlerin ortak katılımlarıyla ortaya çıkan türler, geniş izleyici kitlelerini
kendine çekmektedir. Türlerin geniş izleyici kitlelerini kendine çekebilme gücü, sinema
endüstrisinde kazanç kapısı olarak kullanılmıştır. Ayrıca kayda alınmış görüntülerden
oluşması sebebi ile okuryazar olan ya da olmayan bütün izleyiciye, diğer kitle iletişim
araçlarından daha kolay seslenebilen ve insanlar üzerinde belli bir algı oluşturduğu genel
kabul gören sinemada; türlerin yardımı ile kitleleri etkilemek, izleyiciye belli bir şeyi
göstermek amacı ile iletilmek istenilen bir mesaj vardır. Belli bir türün içerisine yerleştirilen
mesajlar ile izleyiciye bir konu ile ilgili bilgi ya da farkındalık verilmeye çalışılır. İnsanları
güldürme ve onlara hoş vakit geçirtme aracı olarak görülen komedi türü, bu filmlerde
kullanılan söylem ile bir toplumsal eleştiri aracı olarak kullanılmaktadır. Toplumsal
aksaklıkların iletilmesinin birçok yönteminden sadece birisi olan mizahi bir dil ile eleştiri
yapmaya, hem Türk hem de dünya sinemasında yer verilmiştir. Komedinin toplumsal
sorunları aktarmada bir eleştiri aracı olarak kullanıldığı düşüncesi ile hazırlanan bu
çalışmada; Türk sinemasında komedyen olarak çok sayıda filmde yer alan ve oynadığı
filmler günümüzde dahi pek çok seyirci tarafından izlenilen Kemal Sunal'ın rol aldığı
komedi filmleri üzerinden, komedi filmlerindeki toplumsal eleştiri ele alındı. Kemal
Sunal'ın başrol olarak bulunduğu filmlerde, örtük ya da açık olarak toplumsal sorunlara
değinilen, eleştirel bir söylemin olduğu varsayıldı. Kapsam ve sınırlılık ekseninde, çekildiği
dönemde toplumsal problem olan birçok konu ile ilgili toplumsal eleştiriye yönelik önemli
veriler sunan Kibar Feyzo (1978) ile yaşanmış bir olaydan uyarlanan ve siyasi otoriteden
kaynaklanan problemlerin eleştirisinin yapıldığı Propaganda (1999) filmleri, çalışmanın
araştırma nesnesi olarak belirlendi. Teun van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemi ile
filmlerde iletilmek istenilen toplumsal eleştiri unsuru olan mesajlar çözümlendi.
Anahtar Kelime: Sinema, Sinemada türler, Komedi, Toplumsal eleştiri, Kemal Sunal.

Abstract:
The concept of genre, a phenomenon evolving within the Hollywood film industry, is a
category used to classify films according to common form and content characteristics. The
genres that have emerged with the joint participation of industry, directors, spectators and
critics attract a wide audience. The genre's ability to attract large audiences has been used as
a gateway to the film industry. In addition, because it consists of recorded images to all the
literate or non-audience, which can be called more easily than other mass media and create
a certain perception on people in the generally accepted cinema, with the help of genres to
influence the masses, the audience wanted to be communicated with the aim of showing a
certain message. With messages placed in a certain genre, the audience tries to give
information or awareness about a subject. The kind of comedy, which is seen as a means of
making people laugh and making them enjoy themselves, is used as a means of social
criticism with the discourse used in these films. Criticizing with humorous language, which
is only one of many methods of communicating social problems, has been featured in both
Turkish and world cinema. In this study prepared with the idea that comedy is used as a tool
of criticism in conveying social problems; As a comedian in Turkish cinema, the films in
which he has played and starred in many films have been watched by many audiences even
today. In the films starring Kemal Sunal, it was assumed that there was a critical discourse
that implicitly or explicitly addressed social problems. On the axis of scope and limitation,
Propaganda (1999) films, which were adapted from an event experienced by Kibar Feyzo
(1978), which provided important data on social criticism about many issues that were
social problems at the time it was taken, were criticized as the research object of the study.
Teun van Dijk's method of critical discourse analysis was used to analyze the messages that
wanted to be conveyed in the films.
Keyword: Cinema, Genres in Cinema, Comedy, Social Criticism, Kemal Sunal.