Alternatif uluslararası ticaret modelinin büyümeye etkisi
The impact of alternative international trade model on growth
Yazar: DHİAEDDİNE REJEB
Danışman: PROF. DR. ŞAKİR GÖRMÜŞ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu tezde, İslam alimlerinin kaynaklarında bahsi geçen İslami uluslararası ticaret ilkelerinin, konvansiyonel uluslararası ticaret sistemi üzerindeki olumlu etkisi incelenmiştir. Bunu yapmak için, fıkhî hükümleri ve Yeni Uluslararası Ticaret Teorisi modellerini ana bileşen olarak seçerek, uygulanabilirlik ve çağdaşlık yönü birleştirilerek analizedilirken, yeni İslami teorik ufuklar keşfetmeye çalışılmıştır. Çalışma teorik ve ampirik olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır. Birinci teorik bölümde, İslami uluslararası ticarete yönelik uygun ve optimal bir yapının yürütülebilmesi için piyasaların, esas olarak uygulanması gereken iki kural kategorisinden oluşan belirli ilkelere dayandırılması gerektiğini ortaya konulmuştur. Birinci kural, uluslararası ticaret sistemi piyasaları için Lancaster'in tekelci rekabete ve İmam Şatibi'nin düşüncelerinden esinlenerek öncelik kavramına dayanarak geliştiren kurallardır. İkincisi ise belirli ana politikalara dayanan koruyucu kurallardır: Fiyatlara müdahele politikası, Satmaya teşvik politikası ve Stoklama politikası. Çalışmanın ikinci aşamasında, Al Şatibi'nin kavramını Lancaster'ın modeline uygulayarak tekelci rekabet yapısına sahip piyasaların yer aldığı ülkeler panel veri seti kullanılarak ampirik olarak değerlendirilmiştir. Panel regresyon modelinde, Sabit etkiyi ve Rastgele etki tahmininin hangisinin uygun olduğunu tespit etmek için Hausman testini kullandık. Bulgular, uluslararası ticaret stratejisinde İmam Al Şatibi'nin öncelik kavramının tekelci rekabet ve ürün çeşitlendirmesi çerçevesinde uygulanmasının toplumsal refah üzerindeki olumlu etkisi olduğunu büyük ölçüde doğrulamıştır. Bu sonuçlar literatüre önemli katkılar sağlamakta ve yeni yollar açmaktadır.

Abstract:
In this thesis, the positive impact of Islamic international trade principles mentioned in the sources of Islamic scholars on the conventional international trade system was examined. To do this, we tried to explore new Islamic theoretical horizons while combining, analyzing and comparing the aspect of applicability and modernity, choosing fiqh rulings and New International Trade Theory models as main components. The study is divided into two main parts: theoretical and empirical. The first theoretical part reveals that in order to carry out a suitable and optimal structure for Islamic international trade, markets must be based on certain principles consisting of two categories of rules to be applied. The developing rules for the markets of the international trading system, based on monopolistic competition in the sense of Lancaster and the concept of priority inspired by the thoughts of Imam Shatibi. The second are protective rules based on three main policies: Price intervention, Selling incentive and Stockpiling policies. In the second stage of the study, we empirically assessed Al Shatibi's concept within a panel data of countries with monopolistic competitive markets according to Lancaster's model. To do this we applied Panel regression, Fixed effect and Random effect estimations. Finally, the Hausman test to detect the appropriate estimation. The findings largely confirmed the positive impact on social welfare of the implementation of the priority concept of Imam Al Shatibi's in international trade strategy within the framework of monopolistic competition and product diversification. These results make important contributions to the literature and future researches.