Datça – Bozburun özel çevre koruma bölgesinde rüzgar enerji santrallerinin (RES) yarasalara etkileri ve yarasaların günlük aktiviteleri
The effects of wind power plants to bats in Datça – Bozburun special environment protection areas and their daily activities
Yazar: GÖZDE REŞBER
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH HASBENLİ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Son yıllarda yenilenebilir enerji kaynağı olarak kullanımı yaygınlaşan rüzgâr enerji santrallerinde, yüksek miktarda yarasa ölümleri gözlenmiştir. Türkiye'de bu konuda yapılan çalışmaların az olması sebebiyle, santrallerin, yarasa popülasyonlarına olan etkilerinin araştırılması ve gerekli önlemlerin geliştirilmesi büyük önem arz etmektedir. Bu çalışma ile, proje alanı ve etki alanı içerisinde mevcut yarasa türlerini belirlemek; türlerin tünek alanlarını ve yoğunlaştıkları noktaları tespit etmek; yarasa aktivitesinin rüzgâr, sıcaklık ve zamana bağlı değişimini belirlemek ve türbin altlarında karkas olup olmadığını araştırmak amaçlanmıştır. Akustik izleme yöntemi ile; yarasa ekolokasyon çağrıları, Pettersson D500X marka tam spektrumlu ve gerçek zamanlı ultrasonik kayıt cihazları ile kaydedilmiş ve Batexplorer yazılımı ile analiz edilmiştir. Karkas arama metodolojisi ile, yarasa ölümleri araştırılmıştır. Santral sahasında, Batbox Duet ve GPS logger cihazı kullanılarak, yarasaların aktiviteleri belirlenmiştir. Pipistrellus pipistrellus, Pipistrellus kuhlii, Tadarida teniotis, Hypsugo savii, Miniopterus schreibersii, Nyctalus leisleri ve Eptesicus serotinus olmak üzere, 7 yarasa türü tespit edilmiştir.  Tespit edilen bu türler içerisinde, öncelikle Pipistrellus pipistrellus, sonrasında Pipistrellus kuhlii türünün, en yüksek aktiviteye sahip olduğu; en fazla aktivitenin, Mayıs ve Temmuz döneminde, en az ise, Kasım döneminde olduğu tespit edilmiştir. Hypsugo savii ve Nyctalus leisleri türünün IUCN Tür Dağılım Haritasındaki yayılımlarına göre, proje sahasının, bu sınırlar kapsamında kalmadığı görülmüştür. Dares Datça Rüzgâr Enerji Santral sahasında yürütülen karkas arama çalışmalarında, yarasa karkası bulunamamıştır. Yarasa aktivitesinin, rüzgâr hızının artmasıyla azaldığı fakat uygun sıcaklık değerlerinde aktivitenin devam ettirildiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan yöntemlerin, yarasalarla ilgili yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
In recent years, large amounts of bat deaths have been observed in wind power plants, which have been used as renewable energy sources. Due to the scarcity of studies on this subject in Turkey, the investigation of the effects and developing necessary measures on bat population is of great importance. We aim to with this study, to determine the bat species present in the project area and the impact area, to determine the roost areas of the species and their concentration points, to determine the change of bat activity according to wind and temperature, to investigate whether there are carcasses under the turbine. With acoustic monitoring method; bat echolocation calls were recorded with Pettersson D500X brand full-spectrum and real-time ultrasonic recorders and analyzed by Batexplorer software. With carcass search methodology, bat measurements were investigated. The activities of bats were determined by using Batbox Duet and GPS logger at the power plant site. 7 bat species including Pipistrellus pipistrellus, Pipistrellus kuhlii, Tadarida teniotis, Hypsugo savii, Miniopterus schreibersii, Nyctalus leisleri and Eptesicus serotinus were determined. Among the identified species, firstly, Pipistrellus pipistrellus, and then Pipistrellus kuhlii species had the highest activity; the highest number of activities were in May and July and the lowest in November. According to the propagation of the species Hypsugo savii and Nyctalus leisleri in the IUCN species distribution map, the project site was not covered by these limits. No carcasses were found in the carcass exploration studies carried out at Dares Datça Wind Power Plant. It has been determined that the activity of the bat decreases with the increase of the wind speed but the activity is maintained at the appropriate temperature values. It is thought that the methods used in this study will contribute to the studies about bats.