Şer'iyye Sicillerine göre XVI. ve XVIII. yüzyıllar arasında Osmanlı Devleti'nde asayiş olayları ve yargılamaya esas bulgular
According to Sharia Registries, public security events and the main findings of the judgement in the Ottoman Empire between the centuries XVI. and XVIII
Yazar: EYÜP ERÇETİN
Danışman: PROF. DR. TANJU DEMİR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Delil = Evidence ; Güvenlik = Security ; Hukuk sistemi = Law system ; Kadı = Kadi ; Mahkemeler = Law courts ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Yargılama = Judgement ; İspat = Proof ; Şeriye sicilleri = Court registers

Özet:
Delil olmadan ispat olmaz. Delillerle ispatlanmayan suça ceza verilemez. Gerçek suçlunun ortaya çıkarılması ve hak ettiği cezayı alması adalet kavramının temelidir. Kişinin suçluluğunun ispatlanmasına yönelik çalışmalar günümüz teknolojisinin imkân ve kabiliyetleri sayesinde daha kolaydır.
Osmanlı Devleti'nin yargılama sistemi, günümüz hukuk sistemi ve anlayışından farklı bir yapıya sahip olmasına rağmen ortak amaç suçu işleyenin bulunması ve hak ettiği cezanın verilmesidir. Döneminin şartları göz önüne alınarak değerlendirildiğinde Osmanlı Kadısının adalet anlayışı ve uygulamaları devletin diğer alanlarında olduğu gibi örnek seviyedeydi. Bu nedenledir ki içerisinde birçok farklı milletlerden insanları barındıran bu imparatorluk, kültürel zenginliğini bir arada tutabilmiş ve çok uluslu yapısını çöküşüne kadar muhafaza edebilmiştir. Toplumdaki farklı kültürden ve dinlerden insanlar adalet sistemi içinde haklarını aramış, huzur ve güvene dayalı bir toplum kültürünü uzun yıllar yaşatmıştır. Osmanlı İmparatorluğu güçlü idari yapısı içerisinde birçok kayıt tutmuş ve bunların birçoğu günümüz tarih araştırmalarının konusu olmuştur. Özellikle kadı sicilleri 
olarak da adlandırılan Şer'iyye sicilleri mahkemelerde görülen davalara ait belgeler olarak nitelendirebilir. Bu siciller bölge halkının mahkemeye intikal eden davaları ve sosyal hayatı hakkında bilgiler vermektedir. Bunun yanında kadının dini hükümleri nasıl uyguladığı ve şehri nasıl yönettiğini anlamak için de sicillere bakmak lâzımdır. İşlenen suçların neler olduğu? suçlunun nasıl tespit edildiği? yargılamanın hangi ispat vasıtalarına göre yapıldığı gibi konuların en doğru şekilde anlaşılması için mutlaka başvurulması gereken bir kaynak olarak karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
There is no proof without evidence. A crime that is not proven with evidence cannot be punished. Revealing the real criminal and receiving the punishment he deserves is the basis of the concept of justice. Studies to prove a person's guilt are easier thanks to the possibilities and capabilities of today's technology.
Although the judicial system of the Ottoman Empire has a different structure from today's legal system and understanding, the common goal is to find the perpetrator and give the punishment he deserves. Considering the conditions of the period, the Ottoman judge's understanding and practices of justice were at an exemplary level as in other areas of the state. For this reason, this empire, which includes people from many different nationalities, was able to keep its cultural richness together and preserve its multinational structure until its collapse. People from different cultures and religions in the society sought their rights in the justice system and maintained a social culture based on peace and trust for many years. The Ottoman Empire kept many records in its strong administrative structure, and many of them have been the subject of today's historical studies. In particular, the Şer'iyye registers, which are also called Kadı registers, can be described as documents belonging to the cases heard in the courts. These registries provide information about the cases and social life of the people of the region before the court. In addition, it is necessary to look at the registers in order to understand how the woman applied the religious rules and how she ruled the city. What are the crimes committed? How was the culprit identified? It emerges as a source that must be consulted in order to understand the issues in the most accurate way, such as the means of proof according to which the judgment is made.