Siber saldırılara karşı meşru müdafaa hakkının uluslararası hukuk açısından incelenmesi
Analysis of the right to self-defense against cyber attacks in terms of international law
Yazar: CAN BOLAT
Danışman: PROF. DR. YAŞAR ONAY
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Meşru müdafaa = Self defence ; Siber saldırı = Cyber attack ; Siber suç = Cybercrimes ; Uluslararası Hukuk = International Law

Özet:
İnternet ve ağ tabanlı sistemleri kullanımına başladığından beri çok hızlı bir gelişme kaydetmiş gelinen aşamada hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmuştur. Devletlerin kritik altyapıları ve kamu hizmetlerinin çoğunluğu ve bankacılık gibi birçok özel hizmet de internet ve ağ tabanlı sistemler üzerinde çalışmaktadır. Bu hizmetlerin kesintisiz devamı için bu sistemlerin güvenliği ulusal menfaatler açısından öncelikli hale gelmiştir.
Siber alanın özellikleri nedeniyle devletlerin kritik altyapılarına saldırı yapılıp yapılmadığının veya yapıldıysa kim tarafından yapıldığının tespitinde zorluklar yaşanmaktadır. Örneğin İran'ın nükleer yakıt zenginleştirme tesislerine karşı 2009 yılında yapılan siber saldırlar 2010 yılında bir siber güvenlik şirketi tarafından tesadüfen tespit edilmiştir. Saldırının hedefi tesislerdeki denetleme, kontrol ve veri toplama sistemidir. Birçok devlet tarafından, bu sistemler su, doğal gaz, kanalizasyon benzeri belediye hizmetleri ile elektrik üretim ve dağıtımının kontrol edilmesi gibi kritik siber altyapıların izlenmesi ve kontrol edilmesi için kullanılmaktadır. 
Meydana gelen aksaklığın siber bir saldırı olduğunun tespitini müteakip bu saldırının kim veya kimler tarafından yapıldığının belirlenmesi de siber alanın saldırganlara sağladığı imkânlar nedeniyle oldukça zordur. Günümüzde geliştirilen tekniklerle siber saldırı saldırgana yüksek bir yüzde ile atfedilebilmektedir. Saldırgan devlet dışı bir aktör ise iç hukuk yoluyla gerekli yaptırımlar uygulanmaktadır. Ancak saldırgan bir devlet ise o takdirde durum biraz karmaşık hale gelmektedir.
Mevcut uluslararası hukuk ve teamül hukukuna göre bir devlete silahlı bir saldırı yapılması o devlete meşru müdafaa hakkı vermektedir. Siber saldırıların silahlı bir saldırı seviyesine ulaşması durumunda da meşru müdafaa hakkının doğacağına şüphe yoktur. Ancak siber saldırıların çoğu silahlı saldırı seviyesinde değildir. Bu nedenle mevcut silahlı çatışma hukuku siber alandaki sorunların çözümünde yetersiz kalmaktadır. Bunun yanında göreceli olarak yeni bir alan olan siber alanla ilgili normlar oluşmamış, oluşan normlar ise yeterince yaygınlaşıp kabul görmemiştir.
Devletlerin siber alanla ilgili yakın zamanda uluslararası bir anlaşma yapmaları mümkün görülmediğinden siber alanla ilgili normlar gelişinceye kadar devletlerin kritik siber altyapılarını ve bunlara ilişkin angajman kurallarını deklare etmeleri ve bu angajman kurallarına göre hareket etmeleri en iyi çözüm yolu olarak ortaya çıkmaktadır. Çünkü devletin hayatta kalması ve hayati çıkarlarını koruması derhal, güçlü ve saldırgan bir karşılık vermesine bağlı olabilir.

Anahtar Kelimeler: Kritik Altyapı, Siber Saldırı, Meşru Müdafaa, Atfetme.

Abstract:
Since the beginning of the use of internet and network-based systems has made a very rapid development has become an indispensable part of our lives. Many of the critical infrastructures of the state and the majority of public and private services such as banking work on the internet and network-based systems. For the uninterrupted continuation of these services, the security of these systems has become a priority for national interests.
Due to the characteristics of the cyber space, it is difficult to determine whether the critical infrastructure of the state has been attacked or who has done it. For example, cyber attacks against Iran's nuclear fuel enrichment facilities in 2009 were detected by a cyber security company in 2010.The target of the attack is the supervision, control and data collection system in the facilities.These systems, which are used by many states, are used to control and monitor critical infrastructures such as energy production and distribution, water, natural gas and sewage systems.
Because of the opportunities provided by the cyber space to the attackers if it was a cyber-attack, it is quite difficult to determine who or by whom this attack was made. Cyber-attack is attributed to the attacker with a high percentage with the techniques developed today. If the attacker is a non-state actor, necessary sanctions are imposed through domestic law. However, if it is an aggressive state, then the situation becomes a bit complicated.
According to current international law and customary law, an armed attack on a state gives it a right to self-defense. There is no doubt that the right to self-defense will arise if cyber attacks reach an armed attack level. However, most cyber attacks are not at the level of armed attacks. For this reason, the current law of armed conflict is inadequate in solving cyber problems.In addition, norms related to cyber space, which is a relatively new field, have not been formed and norms formed have not been widely accepted.
Since it is not possible for states to conclude an international agreement on cyberspace in the near future, it is the best solution for states to declare their critical cyber infrastructures and their rules of engagement and act in accordance with these rules of engagement until the norms related to cyberspace are developed. Because the survival of the state and the protection of its vital interests may depend on its immediate, strong and aggressive response.

Keywords: Critical Infrastructure, Cyber Attack, Self-Defense, Attribution.