Yoğun bakım ünitelerinin etkinliklerinin değerlendirilmesi: Bir üniversite hastanesi örneği
Assessment of the effectiveness of intensive care units: A case from a university hospital
Yazar: MUSTAFA DEDECAN
Danışman: DOÇ. DR. NAZAN TORUN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healtcare Management
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Etkinlik analizi = Efficiency analysis ; Hastaneler = Hospitals ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; Üniversite hastaneleri = University hospitals

Özet:
Bu çalışma ile yoğun bakımların etkinliklerini Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile değerlendirmek ve etkin olmayan yoğun bakım ünitelerinin etkin olabilmesi için referans alabileceği yoğun bakım ünitelerini belirlemek amaçlanmıştır. Ayrıca çalışmada yoğun bakım üniteleri arasında etkinlik düzeyleri bakımından farklılıkları tespit etmek amaçlanmıştır.
Çalışmada, Gazi Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Yoğun Bakım Ünitelerinin 2018 yılına ait yıllık istatistikî verileri kullanılmıştır. Bu veriler içerisinde doktor sayısı, hemşire sayısı, yatak sayısı, tıbbi cihaz sayısı girdi değişkeni olarak ve yatan hasta sayısı, taburcu hasta sayısı, ölen hasta sayısı, yatak doluluk oranı, yatak devir hızı ise çıktı değişkeni olarak kullanılmıştır. Yoğun bakım ünitelerinin etkinliklerini ölçmek için BCC (Banker, Charnes ve Cooper) VZA Modeli, CCR (Charnes, Cooper ve Rhodes) VZA Modeli ve Süper Etkinlik modeli kullanılmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre; CCR ve BCC VZA sonuçlarının her ikisinde de; Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesi, Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi, İç Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesi ve Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi etkin bulunmamıştır. Bu ünitelerin etkinliklerini arttırmaları için Anestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Ünitesinin, doktor sayısını 1 birim, hemşire sayısını 6 birim ve yatak sayısını 2 birim, Çocuk Yoğun Bakım Ünitesinin, hemşire sayısını 1 birim, İç Hastalıkları Yoğun Bakım Ünitesinin, hemşire sayısını 3 birim, yatak sayısını 1 birim, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinin ise, doktor sayısını 1 birim, hemşire sayısını 4 birim azaltmaları gerektiği belirlenmiştir. Etkin olan yoğun bakım üniteleri arasında CCR VZA sonucuna göre süper etkin olan birim Göğüs Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesi iken, BCC VZA'ya göre ise süper etkin birimin Kalp ve Damar Cerrahisi Yoğun Bakım Ünitesi olduğu belirlenmiştir.
Ayrıca çalışma sonucunda yoğun bakım ünitelerinin etkinlik düzeyleri arasında farklılıkların olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
This study aims to evaluate the effectiveness of the intensive care units by using the Data Envelopment Analysis (DEA) method and to identify the intensive care units to which ineffective care units should refer to be effective. The study also intends to describe the variances between intensive care units in terms of efficiency levels.
 The study used the annual statistical data of the Intensive Care Units of Gazi University Health Care Application and Research Center for 2018. The input variables include the number of physicians, nurses, the number of beds, the number of medical instruments whereas the number of hospitalized patients, the number of discharged patients, the number of patients who died, the bed occupancy rate and the bed turnover rate are utilized as output variables. BCC (Banker, Charnes and Cooper) DEA, CCR (Charnes, Cooper and Rhodes) DEA and Super Performance models have been used to assess the effectiveness of intensive care.  According to the findings obtained as a result of the analysis; Anesthesia and Reanimation Intensive Care Unit, Child Intensive Care Unit, Internal Medicine Intensive Care Unit and Neonatal Intensive Care Unit have not been found effective in both CCR and BCC DEA results.  To increase their efficiency, it has been determined that the number of doctors should be reduced by one unit, the number of nurses by six units and the number of beds by two, the Child Intensive Care Unit by one unit, the number of nurses by one unit, and the Neonatal Intensive Care Unit by four units in the Anesthesia and Reanimation Intensive Care Unit. Although according to the CCR DEA outcome, the Chest Surgery Intensive Care Unit was the super effective unit among the effective intensive care units, Intensive Care Unit for Cardiovascular Surgery comes out to be the super effective unit according to the BCC DEA.
Also, the analysis reported variations between the intensive care units' effectiveness levels.