Afetlere müdahale amacıyla kurulan sivil toplum kuruluşlarında görevli gönüllülerin motivasyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the motivations of volunteers in non-society organizations established for the purpose of intervention in disaster
Yazar: RAMAZAN ÇALIŞIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZCAN ERDOĞAN
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Yönetimi Ana Bilim Dalı / Afet Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid

Özet:
Afetler gönüllülük kavramının tüm tanımları ile en net şekilde gözlendiği alanlardır.
Afet gönüllülüğü diğer gönüllülk türlerinden farklı olarak uzun soluklu, sürekli ve
birbirinden farklı alanlarda eğitimler almayı gerektirmektedir. Gönüllülerin
motivasyonlarını etkileyen faktörlerin neler olduğunun belirlenmesi afete dirençli
toplumların oluşturulması ve sürdürülebilirliği açısından hayati öneme sahiptir. Bu
araştırma Marmara bölgesinde afetlere müdahale amacıyla kurulan derneklerde
gönüllü olarak görev alan bireylerin motivasyonlarına etki eden unsurların
belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma kesitsel tanımlayıcı tipte olup Şubat –
Kasım 2023 tarihleri arasında İnsan Hak ve Hürriyetleri vakfı (İHH), Mahalle Afet
Gönüllüleri Acil Müdahale Ekibi (MAG-AME), Birleşik Arama Kurtarma Derneği
(BKSAR) ,Motosikletli Arama Kurtarma Destek Derneği (MAKUD) derneklerinde
görevli 473 gönüllü ile gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada katılımcıların sosyodemografik bilgilerini içeren 17 sorudan oluşan
Anket katılımcı bilgi formu ve 44 sorudan oluşan 10 alt boyutlu Gönüllü Motivasyon
Envanteri ile veriler toplanmıştır. Veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiştir.
Araştırmaya katılan gönüllülerin yaş ortalamalası 39,62±10,59, %70,8'i (n=335)
erkek, %62,4'ü (n=295) evli, %21,4'ü (n=101) 1 çocuk, %38,3'ünün (n=181) lisans
mezunu, %34,5'i (n=163) özel sektör çalışanı olduğu bulunmuştur. Katılımcıların
%70,2'si (n=332) daha önce afet yaşadığı bildirirken, %74,2'sinin (n=351) afetlerde
herhangi bir kaybı olmadığı bulunmuştur.
Araştırmanın verileri değerlendirildiğinde erkeklerin toplam gönüllülük
motivasyonlarının kadınlara göre yüksek olduğu (156,97), daha önce afet yaşamış
olanların, afet yaşamayanlara göre toplam gönüllülük motivasyonlarının yüksek
olduğu (157,65), bağlı bulunulan derneğe göre toplam gönüllülük motivasyonunun
MAKUD (161,77) üyeleri arasında yüksek olduğu, daha önceden başka bir afet
derneğine üye olan gönüllülerin, üye olmayan gönüllülere göre toplam
motivasyonlarının daha yüksek olduğı (160,96) görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Afet Gönüllüsü, Gönüllü Yönetimi, Gönüllü Motivasyonu,
Gönüllülük, Motivasyon

Abstract:
Disasters are the areas where the concept of volunteering, with all its definitions, is
most clearly observed. Disaster volunteering, unlike other types of volunteering,
requires long-term, continuous training in different fields. Determining the factors that
affect the motivation of volunteers is vital for the creation and sustainability of
disaster-resistant societies. This research was conducted to determine the factors
affecting the motivation of individuals who volunteer in associations established to
respond to disasters in the Marmara region. The research is a cross-sectional
descriptive type and was conducted between February and November 2023 in the
Human Rights and Freedoms Foundation (IHH), Neighborhood Disaster Volunteers
Emergency Response Team (MAG-AME), United Search and Rescue Association
(BKSAR) and Motorcycle Search and Rescue Support Association (MAKUD). It was
carried out with 473 volunteers.
In the research, data were collected with the Survey participant information form
consisting of 17 questions containing the sociodemographic information of the
participants and the Volunteer Motivation Inventory consisting of 10 sub-dimensions
consisting of 44 questions. Data were analyzed with SPSS 25.0 program.
The average age of the volunteers participating in the study was 39.62±10.59, 70.8%
(n=335) were male, 62.4% (n=295) were married, 21.4% (n=101) It was found that 1
child, 38.3% (n=181) had a bachelor's degree and 34.5% (n=163) were private sector
employees. While 70.2% (n=332) of the participants reported that they had
experienced a disaster before, it was found that 74.2% (n=351) did not have any losses
in disasters.
When the data of the research is evaluated, the total volunteering motivation of men is
higher than that of women (156.97), the total volunteering motivation of those who
have experienced a disaster before is higher than those who have not experienced a
disaster (157.65), and the total volunteering motivation according to the association is
MAKUD (161.77). It was observed that the total motivation of volunteers who were
previously members of another disaster association was higher (160.96) than
volunteers who were not members.
Key Words: Disaster Volunteer, Volunteer Management, Volunteer Motivation,
Volunteering, Motivation