Dış borçların sürdürülebilirliği: Türkiye örneği (1980-2010)
External debt sustainability: The case of Turkey (1980-2010)
Yazar: SİNAN ÇUKURÇAYIR
Danışman: PROF. DR. AHMET FAZIL ÖZSOYLU
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Borçlanma = Borrowing ; Borçlar = Debts ; Dış borçlanma = External borrowing ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kamu açıkları = Public deficits ; Kamu borçları = Public debts ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Çoğu gelişmiş ve gelişmekte olan ülke ekonomilerinde karşılaşılan en önemli makroekonomik sorunların başında kamu açıkları gelmektedir. Ekonomi literatürü kamu açıklarını açıklamaya yönelik iki temel konu üzerine odaklanmıştır. Bu konulardan biri son zamanlarda kamu borçlarındaki birikim, diğeri ise bütçe açıkları ve kamu borçları konusunda ülkeler arasında gözlenen önemli farklılıklardır. Birçok gelişmekte olan ülke ekonomilerinde ekonomik büyüme ve kalkınmanın finansmanı için gerekli olan ülke kaynaklarının yetersiz olması bu ülkeleri dış kaynak bulmaya zorlamaktadır. Bu durum sonucunda ise dış borç bu ülkeler için önemli bir finansal kaynak olmaktadır.Gerek gelişmiş ve gerekse gelişmekte olan birçok ülke ekonomilerinde olduğu gibi Türkiye ekonomisi için de dış borç oldukça önemli bir kaynaktır. Bu kapsamda ülkemizde dış borç genellikle tasarruf ve döviz açıklarını gidermek ve yüksek büyüme hızına ulaşabilmek için alınmaktadır. Ülke kaynaklarının yetersiz kalması sonucunda ilk zamanlar ek bir kaynak olarak alınan dış borçlar etkin bir şekilde kullanıldıklarında yatırımları, ekonomik büyümeyi ve kalkınmayı hızlandırmaktadır. Ancak, alınan dış borcun etkin ve verimli olarak kullanılmaması ve dış borç anapara ve faiz ödemelerinin ulusal gelir artışından daha fazla artış göstermesi, borçları ödeyebilmek için tekrar borç alınmasını gerektirmektedir. Bunun sonucunda ise dış borç yükü artarak ülkenin refahında bir azalmaya yol açmaktadır.Bir ülke ekonomisinde dış borçlanma gerek yapısı ve gerekse alınma amaçları bakımından ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. Bu nedenle siyasi karar alma sürecinde dış borçlanma ile ekonomiye aktarılan dış kaynakların etkin kullanılıp kullanılmadığını belirlemek için belli ölçütler dikkate alınmalı ve bu doğrultuda analizler yapılarak, elde edilen sonuçlara göre borçlanılması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı; 1980'den günümüze dış borç stokunun ve dış borç servisinin ülke ekonomisine etkisini değerlendirmek ve Türkiye'de 1980-2010 yılları arası dış borçların sürdürülebilirliğini zaman serilerine dayalı eşbütünleşme analizi yardımıyla açıklamaktır.Anahtar kelimeler: Kamu Açıkları, Kamu Borçları, Dış Borçlar, Eşbütünleşme, Dış Borçların Sürdürülebilirliği

Abstract:
Public deficits come from beginning of the most important macroeconomic problems in most of the developed and developing country economies. Economic literature on the explanation of public deficits has been focusing on two main issues. These one of the topics is the accumulation of public debts in recent decades and, on the other hand, the large observed cross-countries differences on public deficits and debt. In many developing country economies, insufficient resources which are necessary for economic growth and development, force the developing countries to find external resources. As a result of this situation, external debt is important financial resources for these countries.External debt is also very important resource for Turkey's economy such as in both many developed and developing country?s economies. In this context, external debt is taken generally in order to counter the saving and foreign exchange deficits and reach the high growth rate in our country. As a result of insufficient resources of country, external debts which are initially taken as additional resources can accelerate the investments, economic growth and development when they are used efficiently. However, if the external debts aren?t used effectively and efficiently, and the principal and interest payments of the external debts become higher than national income increase, it is required to get debts again to pay debts. As a result of this, it causes to increase external debt burden and decrease the country welfare.External borrowing has a privileged position due to its purposes of received and its structure in a country?s economy. For this reason, it is required to make analysis by considering some criteria in order to determine whether external debts transferred to the economy are used efficiently or not and the countries must get debts according to these results in the process of political decision. The aim of this study is to evaluate the impact of external debt stock and external debt servicing to the economy from the 1980 to today and to explain the sustainability of external debt between 1980-2010 periods in Turkey by using the cointegration analysis based on time series.Keywords: Public Deficits, Public Debt, External Debt, Cointegration, External Debt Sustainability