Mısırlı Ahmet: Toprak darbuka tekniği ve icra analizi
Mısırlı Ahmet: The clay darbuka technique and its performance analysis
Yazar: ESRA KARAOL
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN DOĞRUSÖZ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı / Müzikoloji ve Müzik Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Müzik = Music
Dizin: Darbuka = Darbuka ; Müzik = Music ; Müzik betimlemeleri = Music desciptions ; Müzik terimleri = Music terms ; Müziksel yazma = Musical writting ; Ritim = Rhythm ; Ritim sazlar = Percussion enstruments ; Vurmalı çalgılar = Percussion instruments ; Yıldırım, Ahmet = Yıldırım, Ahmet ; İcracı sanatçı = Artistic performance

Özet:
İ.T.Ü. S.B.E. Müzikoloji ve Müzik Teorisi Anabilim Dalı Müzikoloji ve Müzik Teorisi Programı'nda doktora tezi olarak hazırlanan bu çalışma beş ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın amacı, toprak darbukada Mısırlı Ahmet tekniğini icra bağlamında analiz etmektir.Çalışmayı gerçekleştirebilmek için literatür taraması, alan araştırması ve müzikal analiz yapılmasına karar verilmiş ve sosyoloji ve antropolojide niteliksel araştırma yöntemleri bağlamında uygulanmıştır.Tez çalışmasının ilk aşamasını oluşturan literatür taramasında; müzikal analiz açısından vurmalı çalgıları kapsayan çeşitli kaynaklar ve alan araştırması yayınları ile yüksek lisans ve doktora tezleri, müzik sözlükleri ve müzik ansiklopedileri ile özellikle alanda yapılan gözlemler ve birebir görüşmeler ile çeşitli medya materyalleri olarak özetlenebilecek kaynaklar ele alınmıştır.Alan araştırmalarında ses ve görüntü kayıtlarından elde edilen bilgiler deşifre edilerek çalışma desteklenmiş ve alan araştırmalarının tespitleri referans kaynaklar olarak tezin önemli bölümlerini oluşturmuştur.Tezin bölümlendirilmesinde Mısırlı Ahmet ve toprak darbuka özelinde retrospektif bir yapılandırma süreci ele alınmış, teknik ve icra analizi ise müzik teorisi disiplini temel alınarak uygulanmıştır.İlk bölüm; tez çalışmasının amacı ile yöntemlerini ve kapsamını içeren bir giriş niteliğindedir.İkinci bölüm; Mısırlı Ahmet'in, ?Mısırlı? lakabı ile tanınması ve toprak darbuka tekniğini ortaya çıkarmasında dönüm noktası olan Mısır serüveni ile Türkiye'ye döndükten sonra tekniğini aktardığı "Galata Ritimhanesi" hakkındadır.Üçüncü bölüm; Mısırlı Ahmet tekniğinin ortaya çıkmasında kilit nokta olan toprak darbuka çalgısı ve darbukanın tarihsel süreci ile yapım aşamaları hakkındadır.Dördüncü bölüm; icra tekniği açısından yapılan incelemelerden oluşmaktadır ve tez çalışmasının bir diğer yöntemi olan müzikal analiz gerçekleştirilerek, icralar notaya alınmıştır. Notaların alt ve üst kısımlarında kullanılan işaretler icra tekniğine özgü özellikleri ifade edebilmek için tarafımızdan yaratılarak eklerdeki terimler sözlüğü bölümünde de listelenmiştir.Beşinci ve son bölüm ise; bütün bu bölümlendirmeler ışığında ortaya çıkan saptamalar ve değerlendirmeler ile çeşitli önerilerin ileri sürüldüğü sonuçlar ve öneriler bölümüdür.İşte bu tez çalışmasında kullanılan yöntemler müzik teorisi disipliniyle desteklenmiş, elde edilen bilgiler ve yapılan tespitler bu temel üzerinden değerlendirilmiştir. Değişimin uzun zamandır gerçekleşmekte olduğu ve sürekliliğini koruduğu "unsurunun ayrıca ele alınmasının gerekliliği, konu itibariyle Mısırlı Ahmet icrasının doğaçlamaya dayalı olması sebebiyle statik olmamasından kaynaklanmaktadır.Özetle bu çalışma; Türk ve dünya müziklerinin tarihsel sürecinde önemli bir rolü olmasına rağmen, darbuka çalgısının ve icracılarının birçok sebeple göz ardı edilmesi, neredeyse yok denecek kadar az çalışılmış ve akademik anlamda da derin bir araştırma yapılmamış olması sebebiyle, müzikoloji ve ilişkide olduğu diğer tüm disiplinlere katkı sağlayabilmek ve beraberinde getireceği birçok konuyu tartışmaya açması bakımından yapılmıştır.

Abstract:
This study, which has been conducted as a doctorate thesis in the ITU Social Sciences Institute, Department of Musicology and Music Theory, Program of Musicology and Music Theory, consists of five main sections. The purpose of the study is to analyze Mısırlı Ahmet?s technique of the darbuka in terms of performance.It was decided to review the literature and do musical analysis in order to put the study into practice and qualitative research methods of sociology and anthropology have been applied.In the literature review which constitutes the first phase of the thesis study, in terms of musical analysis, several sources that include the percussion instruments, field study publications, post graduate and doctorate dissertations, music dictionaries, music encyclopedias and especially field observations and several media materials have been used.The data gathered from audio and visual recordings in the field study have been deciphered and used as additional support for the study. In addition, the findings of the field study have constituted the main sections of the thesis as references.In the thesis, a retrospective structure is dealt with by specializing on Mısırlı Ahmet and the darbuka while the discipline of music theory is applied in the technical and performance analysis.The first section serves as an introduction which includes the aim, methods and content of the thesis study.The second section is about Mısırlı Ahmet?s Egypt adventure which has been a milestone both in the occurrence of his drumming technique and his recognition under the nickname ?Mısırlı? and about the ?Galata Ritimhanesi?, where he teaches his technique.The third section is about the clay darbuka which is the key point in the emergence of the Mısırlı Ahmet's spilit finger technique, the historical background of the instrument and its process of production.The fourth section consists of the observations of performance technique. Here, performances are notated by musical analysis which is another method of the thesis study. The symbols used over and under the notes have been created by the author for the purpose of expressing the characteristics peculiar to performance technique and are listed under the dictionary of terms as well.The fifth and final section is the conclusion which has several approaches resulting from the analysis and evaluations that emerge in the light of these ramifications.The methods used in this study are supported by the discipline of music theory and both the data and the findings are evaluated through this principle. The necessity that the element of sustainability and the ongoing realization of change should be considered separate results from the fact that the performance of Mısırlı Ahmet is based on improvisation, which explains its flexibility.In summary, this study is significant for not only for musicology but also its related disciplines in that it brings forward several topics since the darbuka and its performers have been ignored due to varying reasons, there has been little research and no in-depth academic research despite the outstanding role of this instrument in the history of both Turkish and world music.