Hastanede yatan çocuklarda parenteral idame izotonik ve hipotonik sıvıların hiponatremi riski açısından karşılaştırılması
Comparison of parenteral maintenance isotonic and hypotonic fluids in hospitalized children in terms of the risk of hyponatremia
Yazar: NUR ÇALIŞKAN AYDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ESMA ALTINEL AÇOĞLU
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Hiponatremi = Hyponatremia ; Yatan hastalar = Inpatients ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; İzotonik solüsyonlar = Isotonic solutions

Özet:
Amaç: Son yıllarda birçok rehberde, çocuklarda günlük parenteral idame sıvı olarak izotonik sıvıların kullanımı önerilmektedir. İzotonik sıvıların daha yaygın kullanımının iyatrojenik hiponatremiye bağlı morbidite ve mortaliteyi azaltacağı düşünülmektedir. Çalışmamızda hastanede yatırılarak izlenen çocuklarda idame sıvı olarak 1/3 SF, 1/2 SF ve %5 dekstroz içeren izotonik sıvı kullanımının hiponatremi gelişimine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara, Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Genel Pediatri Servislerinde Ocak 2021- Haziran 2022 tarihleri arasında yatırılarak izlenen ve yatış sırasında serum Na düzeyi normal saptanan, 1 ay- 83 ay arası hastalar alındı. Sıvı elektrolit dengesini etkileyebilecek ishal, kusma gibi belirtilerin eşlik ettiği hastalar, yatışı sırasında serum Na seviyesi normal sınırların dışında olan, dehidrasyonu nedeniyle defisit sıvı tedavisi gerektiren, Na ve su dengesi bozukluklarıyla seyredebilecek kronik hastalığı olan çocuklar çalışma dışında tutuldu. Hastalar idame sıvı içeriğine göre 1/3 SF, 1/2 SF ve izotonik+%5 dekstroz olmak üzere üç gruba ayrıldı. Serum Na değeri 135-145 mEq/L arası normal olarak kabul edildi. Kontrol serum Na örneği alınma saati, 8-16 saat, 17-32 saat ve 33-48 saat olmak üzere 3 gruba ayrılarak başlangıç Na düzeyleri ile karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen toplam 215 hastanın ortanca yaşı 25 ay (1-83 ay) ve hastaların 90'ı kız (%41,9), 125'i erkek (%58,1) idi. Hastaların 69'una (%32,1) 1/3 SF, 72'sine (%33,5) 1/2 SF, 74'üne (% 34,4) izotonik+%5 dekstroz tedavisi verilmiştir. Hastalar aldıkları mayilere göre başlangıç Na düzeyi açısından karşılaştırılmış ve gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Mayi gruplarının kontrol Na düzeyinin karşılaştırılmasında ise her bir grup arasında anlamlı fark saptanmıştır. (Sırasıyla; p=0,009, p=0,003, p<0,001) Hastalar, aldıkları mayilere göre başlangıç ve kontrol Na değerleri arasındaki fark açısından karşılaştırıldığında üç grup arasında anlamlı fark olduğu görülmüştür. (p<0,001) Ortalama 21. Saatte kontrol serum Na düzeyine bakılmıştır. Bu süre en erken 8, en geç 48. saattir. Kontrol Na örneği alınma saati 8-16 saat, 17-32 saat ve 33-48 saat olmak üzere 3 gruba ayrılarak başlangıç Na düzeyleri ile karşılaştırılmıştır. Kontrol Na alınma saatinin Na düzeyindeki değişimi etkilemediği görülmüştür.
Sonuç: Çocuk hastalarda idame sıvı tedavisinde hipotonik sıvılar kullanıldığında hastane kaynaklı hiponatremi riski artmaktadır. Parenteral idame sıvı tedavisinde izotonik sıvıların kullanımı hiponatremi riski açısından daha güvenlidir.

Abstract:
Aim: In recent years, many guidelines suggest that the use of isotonic fluids is recommended as daily parenteral maintenance fluid in children. It is thought that the more widespread use of isotonic fluids will reduce morbidity and mortality due to iatrogenic hyponatremia. The study aims to evaluate the effect of using 1/3 saline, 1/2 saline and isotonic fluids as maintenance fluid on the development of hyponatremia in hospitalized patients.
Materials and Methods: Between January 2021 and June 2022, patients aged between 1 month and 83 months who were hopitalized in the general pediatric services in University of Health Sciences, Ankara, Dr. Sami Ulus Gynecology, Child Health and Diseases Training and Research Hospital and whose blood sodium level was found to be normal before the treatment, were included in the study. Patients with symptoms such as diarrhea and vomiting that may affect the fluid electrolyte balance, patients whoose serum Na level is outside the normal limits during hospitalization, patients who need deficit therapy due to dehydration and children with chronic diseases that may progress with Na and water imbalance were excluded from the study. The patients were divided into three groups according to the maintenance fluid content as 1/3 saline, 1/2 saline ve isotonic + % 5 dextrose. Serum Na value between 135-145 mEq/L is accepted as normal. Patients were divided into 3 groups as 8-16 hours, 17-32 hours and 33-48 hours according to the control Na level measurement time and the data were compared with the baseline Na levels.
Results: The median age of 215 patients included in the study was 25 months (range; 1,0-83,0 months); 90 of the patients (%41,9), were female and 125 (%58,1) were male. The patients were divided into three groups according to the received fluid content and 1/3 saline treatment was given to 69 patients (%32.1), 1/2 saline treatment was given to 72 patients (%33.5) and isotonic +% 5 dextrose treatment was given to 74 patients (%34.4 %).  The patients were compared by their initial Na level and the fluid they received and no significant difference was found between the groups. When comparing the control Na levels of the fluid groups, a significant difference was found between each group.(p=0,009, p=0,003, p<0,001) When the patients were compared in terms of the difference between the baseline and control Na values according to the fluids they received, it was observed that there was a significant difference between the three groups. (p<0,001) Control serum Na level was measured at the mean 21st hour. This period is 8 hours at the earliest and 48 hours at the latest. Patients were divided into 3 groups as 8-16 hours, 17-32 hours and 33-48 hours according to the control Na level measurement time and the data were compared with the control Na levels. It was observed that the duration of treatment did not affect the change in Na level.
Conclusion: The risk of hospital-acquired hyponatremia increases when hypotonic fluids are used in maintenance fluid therapy in pediatric patients. The use of isotonic fluids in parenteral maintenance fluid therapy is safer in terms of the risk of hyponatremia.