Sayısal kütüphane koleksiyonları: Marmara Üniversitesi yayınlarının sayısal ortamda hizmete sunulması için gerekli altyapının oluşturulması
Dijital library collections: Creating the necessary infrastructure for making available of Marmara University publications in the digital environment
Yazar: ÖZKAN GÜNER
Danışman: PROF. DR. HAMZA KANDUR
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Gelişen teknoloji, kurumların yönetim ve hizmet anlayışlarını yeniden ele alarak değiştirmelerini ve geleceğe uyumlu hale getirmelerini zorunlu kılmıştır. Gelişime ayak uydurma zorunluğu, bazı kurumlar için fırsat bazı kurumlar için de bir tehdit unsuru olmuştur. Kütüphaneler de bir kurum ya da kurumunu bir parçası olarak bu gelişimle karşı karışya kalmışlardır. Bu durumu fırsat olarak gören kütüphaneler işleyişlerini bu yönde geliştirmeye başlamış, otomasyon sistemlerini en kullanışlı hale getirmek için sürekli bir çalışma içinde olmuş ve dermelerini mümkün olduğu kadar online olarak okuyucularına sunmak misyonları arasında yer almıştır. Bu gelişime ayak uydurmanın kütüphanelerin misyonu incelendiğinde zorunlu olduğu açıktır. Gelişime ayak uyduramayan kütüphanelerin durumu incelendiğinde, kaynak yetersizliği ve yönetimsel sorunlar, engel olarak karşımıza çıkmaktadır. Başka bir engel ise üst yönetimin bu sürecin nasıl yönetilmesi gerektiğini bilmemesidir.
Kuruma göre sistem seçimleri doğru yapılmış, başarılı bir proje yönetimi ile gerçekleştirilen çalışmalar kurum işleyişini daha etkili ve hızlı olmasını sağlayacaktır. Bu noktada kütüphanelerin öncelikli olarak bilmeleri gereken, sayısallaştırma temel adımlarını tanımlamaktadır.
E-Kütüphane hizmeti vermek isteyen kütüphaneler koleksiyonlarına sayısal kitaplar kazandırmanın yanında mevcut koleksiyonlarını sayısallaştırma yönünde çalışmalar yürütmektedir. Kütüphaneler bu hizmetleri verebilmek için kendi belirledikleri çizgiler dâhilinde, sayısallaştırma işlemleri yürütürler. Bu çalışmaların bazıları oldukça başarılı olurken bazıları da başarısızlıkla sonuçlanarak hem zaman kaybına hem de maddi kayıpları neden olabilmektedir. Aynı zamanda sayısallaştırma ile hedeflenen amaç koleksiyonlara zamandan ve mekândan bağımsız erişim sağlamak olurken, gözardı edilen telif hakları da başka sorunlar ortaya çıkarabilmektedir. Bu anlamda başarılı bir şekilde E-Kütüphane hizmeti vermek isteyen kütüphaneler sayısallaştırma süreçlerini iyi yönetmeli, alandaki örnekleri detaylı bir şekilde inceleyerek kendi yol haritalarını belirlemelidir.

Anahtar kelimeler: Sayısallaştırma, E-Kütüphane, Dijitalleştirme

Abstract:
Technological developments have forced organisations to re-visit and change their notions of management and customer service to meet the standards of the future.  Change management whilst considered to be an opportunity by some organisations is perceived to be a threat by other organisations. Libraries as organisations or as an entity with organisations have had to face this challenge. Libraries that have viewed this challenge as an opportunity have started to develop their operations with this context, have been working continuously to make their automated services as useable as possible and, as far as is possible,  the aim to make their collections accessible to their online readers takes its place amongst their corporate missions. Upon examining the aims of libraries it is apparent that it is mandatory for libraries to comply with new technological developments. For those libraries that are unable to change with the times, a lack of resources and management issues can be obstacles to change. Another obstacle takes the form of senior management not knowing how to handle this process.
Organisations that have chosen the right system for them and have managed their projects through the project management process ensure their operations are more effective and speedily run. At this juncture the fundamental knowledge required by libraries is how to explain the main steps of digitalisation. Those libraries that aim to offer an E-Library service are carrying out projects that include adding digital books to their collections as well as digitalising current collections. Libraries carry out digitalisation processes in line within their chosen framework in order to be able to offer such services. Whilst some of these projects are very successful, some are equally unsuccessful resulting in both a waste of resources both financial and time wise. Whilst the aim of digitalisation is to make collections accessible independent of time and location the issue of copyright which can cause problems is often forgotten.
Therefore those libraries that aim to offer E-Library services should manage the digitalisation processes efficiently and should also examine in detail examples of digitalisation in the field in order to determine their own road map for the process.

Key words: Digitalisation, E-Library, Digitisation