Hemisferik asimetri, el tercihi ve cinsiyet: Sözel ve sözel olmayan nöropsikolojik test performansı
Hemispheric asymmetry, handedness, and gender: Verbal and non - verbal neuropsychological test performance
Yazar: SİMGE ŞİŞMAN
Danışman: PROF. DR. AYŞE AYÇİÇEĞİ DİNN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; El tercihi = Hand prefecence ; Hemisferik asimetri = Hemispheric asymmetry ; Nöropsikolojik testler = Neuropsychological tests

Özet:
Bu çalışmanın amacı, hemisferik asimetrinin en güçlü göstergelerinden biri olan el tercihinin, cinsiyet etkisi de dikkate alınarak sözel ve sözel olmayan bilişsel performans üzerinde nasıl bir etkiye sahip olduğunu saptamaya çalışmaktır. 
Çalışmaya yaşları 18-27 yaş arasında değişen 110 sağlak ve 49 solak (95 kadın, 54 erkek) olmak üzere toplam 159 üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcıların el tercihleri Edinburgh El Tercihi Envanteri (Oldfield, 1971) ile belirlenmiş olup sözel ve sözel olmayan çeşitli bilişsel testlerden oluşan kapsamlı bir nöropsikolojik test bataryası ve duygudurum kontrolü için bazı klinik ölçekler uygulanmıştır.
Yapılan analizler sonucunda, sözel bellek ve sözel yönetici işlev testlerinde hem cinsiyetin ve hem de el tercihinin etkisi anlamlı şekilde tespit edilirken, sözel olmayan nöropsikolojik testler arasından zihinsel döndürme testi dışındaki testlerde anlamlı bir etki gözlenememiştir. Aynı kategoride yer alan sözel ve sözel olmayan testler için birleşik z puanları hesaplandıktan sonra yapılan analizlerde ise, genel sözel nöropsikolojik test performansı açısından sağlak-kadınların; genel sözel olmayan nöropsikolojik test performansı açısından ise solak-erkeklerin, solak-kadınlar ve sağlak-erkeklere göre daha iyi performans sergilediği görülmüştür.
Elde edilen bu sonuçlar, özellikle cinsiyetin ve aynı zamanda el tercihinin sözel ve sözel olmayan bilişsel performans üzerinde güçlü bir etkisi olduğuna işaret etmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the effects of handedness which is one of the most important indicators of hemispheric asymmetry considering also the gender effects on verbal and non-verbal neuropsychological test performance. 
The study was carried out with 110 right-handed and 49 left-handed undergraduate university students (95 female, 54 male) who were between 18-27 years olds. Handedness of participants were identified using the Edinburgh Handedness Inventory (Oldfield, 1971). A comprehensive neuropsychological test battery including various verbal and non-verbal cognitive tests and also some clinical mood tests were administered to totally 159 participants.
Findings following the analyses indicated that both significant handedness and gender effects on verbal memory and verbal executive functions tests but not on non-verbal neuropsychological tests except mental rotation. After the next analyses with composite z scores of all verbal and non-verbal tests, right-handed females had higher scores on general verbal neuropsychological performance and left-handed males had higher scores on general non-verbal neuropsychological performance than left-handed females and right-handed-males.
These results pointed out that especially a powerfull gender effect and also effect of handedness on verbal and non-verbal cognitive performance.