Batı anadolu Türkmen Beylikleri (Aydın, Saruhan ve Menteşeoğulları) sikkeleri ve bölgedeki sirkülasyon
Western anatolian Turkmen Principalities (Aydin, Saruhan and Menteşeoğullari) coins and circulation in the region
Yazar: BETÜL TEOMAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA DAŞ ; PROF. DR. DİNÇER SAVAŞ LENGER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Aydınoğulları = Aydınoğulları ; Beylikler Dönemi = Principality Period ; Menteşeoğulları = Menteşeoğulları ; Nümismatik = Numismatics ; Saruhanoğulları = Saruhanoğulları ; Sikke = Coin

Özet:
Türk tarihinin önemli geçiş döneminden biri 1243 Kösedağ savaşı sonrasında Türkiye Selçuklu Devletinin zayıflamasıyla Anadolu Türkmen Beyliklerinin özerkliklerini ilan etmesi ile ortaya çıkmıştır. Anadolu İkinci Beylikler Dönemi olarak adlandırılan bu döneme ilişkin günümüze ulaşabilmiş yazılı belgelerin ve birincil kaynakların azlığı, söz konusu sürece ilişkin çalışmaların da kısıtlı boyutta kalmasına sebep olmaktadır. Anadolu tarihi adına büyük öneme sahip olan beyliklerin en önemli birincil kaynakları arasında maddi ve sanatsal niteliğinin yanı sıra tarihi bilgi edinebildiğimiz sikkelerinden örnekler günümüze ulaşabilmiştir.

Batı Anadolu bölgesinde XIV- XV. yüzyıllarda hüküm sürmüş olan Aydınoğlu, Saruhanoğlu ve Menteşeoğlu dönemlerine ait sikke örnekleri çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında Ege coğrafyasında söz konusu beyliklere ilişkin veri sunan arkeolojik kazı çalışmaları ve bölge müzelerinin koleksiyonlarındaki nümismatik malzeme incelenerek, tespit edilebilen 851 adet sikke çalışmanın kataloğuna dâhil edilmiştir. 

Bu çalışma ile Batı Anadolu Beyliklerinden Aydınoğlu, Saruhanoğlu ve Menteşeoğlu beyliklerine ait sikkelerin genel özelliklerinin ortaya konulması, sikke tiplerinin deşifre edilmesi ve birbirine komşu olan bu beyliklerin sikkelerinin bölgedeki dolaşım durumu üzerine tespitlerde bulunularak dönem tarihi ve nümismatiğine katkı sağlanması amaçlanmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Sikke, Batı Anadolu, Aydınoğlu, Menteşeoğlu, Saruhanoğlu

Abstract:
One of the important transitional periods in Turkish history emerged with the weakening of the Seljuk of Turkey after the Kösedağ War of 1243 and the declaration of autonomy by the Anatolian Turkmen principalities. The scarcity of surviving written documents and primary sources from this period, which is called the Second Principalities Period in Anatolia, causes studies on this period to remain limited. Among the most important primary sources of the principalities, which are of great importance for the history of Anatolia, we can obtain historical information as well as material and artistic qualities.

The coins of Aydınoğlu, Saruhanoğlu and Menteşeoğlu, which ruled in Western Anatolia in the 14-15th centuries, constitute the subject of this study. Within the context of the study, the numismatic material in the collections of archaeological excavations and regional museums that provide data on these principalities in the Aegean geography were examined, and 851 coins that could be identified were included in the catalog of the study.

This study aims to contribute to the history and numismatics of the period by revealing the general characteristics of the coins of Aydınoğlu, Saruhanoğlu and Menteşeoğlu principalities, deciphering the coin types and determining the circulation status of the coins of the principalities.

Keywords: Coin, Western Anatolia, Aydınoğlu, Menteşeoğlu, Saruhanoğlu