Lise öğrencilerinde siber zorbalık ve siber mağduriyet ile aleksitimi ve empati becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between cyberbullying /cyber victimization and alexithymia and empathy skills in high school students
Yazar: ONUR KÖSE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE GÜNEŞ
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada, lise öğrencilerinde siber zorbalık ve siber mağduriyet ile aleksitimi ve empati becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Ankara ilinde yaşayan 200 lise öğrencisi (112 kız, 88 erkek) katılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler Kişisel Bilgi Formu, Siber Zorbalık ve Siber Mağduriyet Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Temel Empati Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. 
Araştırma sonuçlarında, lise öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet durumları sınıf düzeyleri açısından karşılaştırıldığında, 9 ve 10.sınıf öğrencilerinin siber mağduriyet puanları 11 ve 12.sınıf öğrencilerinin siber mağduriyet puanlarından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p <.05). Öğrencilerin siber zorbalık puanları sınıf düzeyleri açısından karşılaştırıldığında ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık bulunamamıştır (p>.05).
Lise öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet deneyimleri cinsiyete göre karşılaştırıldığında, siber zorbalık ve siber mağduriyet deneyimleri açısından erkek katılımcıların puanı kadın katılımcıların puanından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p <.05).
Lise öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet deneyimleri ailelerinin aylık gelir düzeylerine göre karşılaştırıldığında siber mağduriyet boyutunda, ailelerin gelir düzeyi 40.000 TL ve üzeri olan katılımcıların puanı, ailelerin gelir düzeyi 11.000-20.000 TL olan katılımcıların puanından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Siber zorbalık boyutunda ise ailelerin gelir düzeyi 11.000-20.000 TL olan katılımcıların puanı, ailelerin gelir düzeyi 20.000-40.000 TL ve 40.000 TL ve üzeri olan katılımcıların puanından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p <.05).
Lise öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet deneyimleri öğrencilerin babalarının eğitim düzeylerine göre karşılaştırıldığında, siber mağduriyet puanlarının öğrencilerin babalarının eğitim düzeylerine göre istatistiksel açıdan anlamlılığa yakın düzeyde farklılaştığı belirlenmiştir (p=0,065). Siber zorbalık puanlarının da öğrencilerin babalarının eğitim düzeylerine göre anlamlı düzeyde farklılık gösterdiği bulgusuna erişilmiştir (p <.05). Siber mağduriyet boyutunda, babası ortaokul ve altı mezunu olan katılımcıların puanı, babası lisans ve üstü mezunu olan katılımcıların puanından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Siber zorbalık boyutunda, babası lisans ve üstü mezunu olan katılımcıların puanı, babası lise mezunu olan katılımcıların puanından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur.
Lise öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet deneyimleri öğrencilerin annelerinin eğitim düzeyine göre karşılaştırıldığında, siber mağduriyet boyutunda annesi lise mezunu olan katılımcıların puanı, annesi lisans ve üstü mezunu olan katılımcıların puanından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Siber zorbalık boyutunda ise, annesi lisans ve üstü mezunu olan katılımcıların puanı, annesi lise mezunu olan katılımcıların puanından anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p <.05).
Lise öğrencilerinin siber zorbalık ve siber mağduriyet deneyimleri öğrencilerin ebeveynlerinin birliktelik durumuna göre karşılaştırıldığında siber mağduriyet boyutunda ebeveynleri birlikte olan katılımcıların puanı ebeveynleri birlikte olmayan katılımcıların puanından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Siber zorbalık boyutunda ise, ebeveynleri birlikte olmayan katılımcıların puanı, ebeveynleri birlikte olan katılımcıların puanından anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p <.05).
Araştırma sonucunda lise öğrencilerinde siber zorbalık ile Temel Empati Ölçeği toplam puanı arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki (r=-.248, p≤.01) olduğu belirlenmiştir. Siber mağduriyet ile Temel Empati Ölçeği toplam puanı arasında düşük düzeyde negatif yönlü anlamlı bir ilişki (r=-.161, p≤.01) olduğu belirlenmiştir. Siber zorbalık ve siber mağduriyet ölçekleri ile aleksitimi ölçeğinden alınan puanlar arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (p≥.05).
Anahtar Sözcükler: Siber Zorbalık, Siber Mağduriyet, Aleksitimi, Empati Becerileri, Lise Öğrencileri

Abstract:
ABSTRACT
In this study, the aim was to investigate the relationship between cyberbullying and cyber victimization in high school students and their alexithymia and empathy skills. A total of 200 high school students (112 females, 88 males) residing in Ankara participated in the research. Data were collected using the Personal Information Form, Cyberbullying and Cyber Victimization Scale, Toronto Alexithymia Scale, and Basic Empathy Scale.
In the research results, when cyber victimization scores of 9th and 10th-grade students were compared with those of 11th and 12th-grade students, significantly higher scores were found for 9th and 10th-grade students (p <.05). However, no significant difference was found in cyberbullying scores among the groups when compared according to grade levels (p>.05).
When experiences of cyberbullying and cyber victimization in high school students were compared based on gender, male participants scored significantly higher than female participants in both cyberbullying and cyber victimization experiences (p <.05).
In terms of the monthly income levels of the families, when cyber victimization dimension was considered, the scores of participants whose families had an income level of 40,000 TL and above were significantly higher than those whose families had an income level of 11,000-20,000 TL. In the cyberbullying dimension, the scores of participants whose families had an income level of 11,000-20,000 TL were significantly higher than those whose families had an income level of 20,000-40,000 TL and 40,000 TL and above (p <.05).
When the cyberbullying and cyber victimization experiences of high school students were compared based on the education levels of their fathers, it was determined that the cyber victimization scores varied statistically close to significance according to the education levels of students' fathers (p=0.065). Cyberbullying scores also showed a significant difference according to the education levels of students' fathers (p <.05). In the cyber victimization dimension, the scores of participants whose fathers were middle school graduates were significantly higher than those whose fathers were university graduates or higher. In the cyberbullying dimension, the scores of participants whose fathers were university graduates or higher were significantly higher than those whose fathers were high school graduates.
When the cyberbullying and cyber victimization experiences of high school students were compared based on the education levels of their mothers, it was found that the scores of participants whose mothers were high school graduates were significantly higher in the cyber victimization dimension, while the scores of participants whose mothers were university graduates or higher were significantly higher in the cyberbullying dimension (p <.05).
When the cyberbullying and cyber victimization experiences of high school students were compared based on the marital status of their parents, it was found that the scores of participants whose parents were together were significantly higher in the cyber victimization dimension, whereas the scores of participants whose parents were not together were significantly higher in the cyberbullying dimension (p <.05).
As a result of the research, a low-level negative significant relationship was determined between cyberbullying and the total score of the Basic Empathy Scale in high school students (r=-.248, p≤.01). Similarly, a low-level negative significant relationship was found between cyber victimization and the total score of the Basic Empathy Scale (r=-.161, p≤.01). However, no significant relationship was found between cyberbullying and cyber victimization scales and the alexithymia scale scores (p≥.05).
Keywords: Cyberbullying, Cyber Victimization, Alexithymia, Empathy Skills, High School Students