Avrupa Birliği'nde demokrasi açığı sorunu ve Avrupa Parlamentosu
Democracy deficit in the EU and the European Parliament
Yazar: CAN MİNDEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM TERZİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği Komisyonu = European Union Commission ; Avrupa Parlamentosu = European Parliament ; Avrupa Topluluğu = European Community ; Avrupa siyasi iş birliği = European political cooperation ; Demokratik bilinç = Democratic conciousness ; Demokratik değerler = Democratic values ; Demokratik yapı = Democratic structure ; Meşruiyet = Legitimacy ; Yönetişim = Governance

Özet:
Avrupa Birliği'nde (AB) demokrasi açığı sorunu, Birliğin vatandaşlardan uzak, teknokratik ve seçkinci yapılanmasından kaynaklanan boşluğa dayanmaktadır. Demokrasi, meşruiyet ve sorumluluk kavramları çerçevesinde yapılan değerlendirmeler, söz konusu sorunun AB ile vatandaşlar arasında seçimlere dayalı bağlantının eksikliğinden ileri geldiğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, kamuoyunun tercih ve taleplerinin karar mekanizmalarını etkileyebilmesini sağlayacak iletişim ağlarının iyi çalışmaması demokrasi açığını yaratmaktadır. Vatandaşların demokratik temsil mekanizması olan Avrupa Parlamentosu (AP) bu bağlamda önemli bir role sahiptir, ancak bu kurumun yetkilerinin artırılması yukarıda söz edilen sorunların giderilmesini sağlamaya yetmemektedir. AB'nin tarihsel süreci içerisinde AP'nin yetkilerinin artırılması, vatandaşların AB'ye yakınlaşması veya onu yönlendirebilmesi sonucunu doğurmamıştır. Bu bağlamda, AP'nin yetkilerinin artırılmasını da içerecek şekilde iki boyutlu bir çözüm önerisi sunulmaktadır. İlk olarak, AB'de yönetişimin güçlendirilmesi ve merkeziyetçiliğin yerini iletişim kanallarının açılmasını sağlayacak adem-i merkeziyetçi yapılanmanın alması gerekmektedir. Böylece, karar alma süreçleri ile vatandaşlar arasındaki karşılıklı etkileşim artırılabilecektir. İkinci boyut, yönetişimin getirdiği arka planda, AB'de demokrasinin katılımcı niteliğinin güçlendirilmesi ve siyasi rekabetin artırılmasına yöneliktir. AB politikalarının belirlenmesi ve yönlendirilmesi konusunda ulus-üstü partilerin etkin rol oynayacakları bir ortamın olması, kamuoyunun AB işlerine ilgisini ve katılımını artırabilecektir. Sonuçta, AB faaliyetlerinin en önemli sorunlarından biri olan meşruiyet eksikliği, Birlik ile vatandaşlar arasında seçim bağlantısının kurulması ile ortadan kaldırılacaktır.

Abstract:
The democratic deficit in the European Union (EU) derives from the gap which has arisen because of the remote, technocratic and elitist structure of the Union. The analyses conducted in the framework of the concepts; democracy, legitimacy and accountability display the lack of electoral connection between the EU and its citizens. Therefore, malfunctioning of the networks which would enable the preferences and demands of the public opinion to be reflected to attract the attention of the decision-making procedures leads to the democratic deficit. In this respect, the European Parliament (EP) as the democratic representation mechanism of the citizens plays an important role. However, increasing its competences do not prove to be enough for the solution of the above-mentioned problems. The historical development of the Union demonstrated that the empowerment of the Parliament did not provide the citizens to neither attract nor participate in the decision-making procedures. Accordingly, a two-dimensional solution which also includes the increasing of EP's powers is proposed in this study. First, governance should be strengthened in the EU and decentralization which shall open the communication lines should replace the highly centralized structuring of the EU. Thus, the interaction between the decision-making processes and the citizens may be developed. The second dimension, whereas the governance is the background, aims to improve the participative character of democracy in the EU and to increase the political competition therein. In an environment where the supranational parties play an effective role in shaping and orientation of EU policies could involve the public opinion more in EU-related issues. Consequently, lack of legitimacy which is one of the main problems of European activities will be eliminated by the creation of electoral connection between the Union and its citizens.