Akut pulmoner tromboembolizm sonrası kronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon gelişimi
Occurrence of chronic thromboembolic pulmonary hypertension following acute pulmonary thromboembolism
Yazar: GAMZE ÇELİK TÜRNÜKLÜ
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA CÖMERT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Hipertansiyon-pulmoner = Hypertension-pulmonary ; Pulmoner dolaşım = Pulmonary circulation ; Pulmoner emboli = Pulmonary embolism ; Tromboembolizm = Thromboembolism

Özet:
GİRİŞ: Pulmoner tromboemboli, derin venöz sistemde oluşan bir trombüsün yerinden
kopup dolaşıma geçerek pulmoner vasküler yatağa kadar ulaşması, buna bağlı olarak
pulmoner arter veya dallarının tam ya da kısmi olarak tıkanması sonucu oluşur. En sık
görülen kardiyovasküler ölüm nedenleri arasında miyokard infarktüsü ve serebrovasküler
olaydan sonra üçüncü sırada gelmektedir. Kronik tromboembolik pulmoner
hipertansiyon, PTE'nin sık görülmeyen ancak ciddi mortalite-morbidite sebebi olan bir
komplikasyonudur. PTE sonrası KTEPH gelişme insidansı %0,5-3.8 olarak bildirilmekle
birlikte, KTEPH tanılı olguların %50'den fazlasında PTE öyküsü bulunmamaktadır.
Semptomların ilk PTE atağından birkaç yıl sonra ortaya çıktığı düşünülmektedir. Ancak
KTEPH gelişmesi için gerekli süre, predispozan faktörler ve gerçek sıklığı konusunda
yeterli bilgi bulunmamaktadır. Biz bu çalışmamızda akut PTE tanılı hastaların uzun süreli
takipleri sırasında KTEPH gelişme sıklığını ve KTEPH gelişimi ile ilişkili olabilecek
faktörleri belirlemeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEMLER: Ekim 2013-Temmuz 2016 tarihleri arasında, Sağlık
Bilimleri Üniversitesi Kartal Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs
Hastalıkları Kliniğinde, akut PTE tanısı ile yatarak tedavi altına alınan hastalar çalışmaya
dahil edildi. Bu hastalar KTEPH gelişimi açısından altı ayda bir takip edildi. Her kontrol
vizitinde 6DYT, DLCO ölçümü ve transtorasik EKO yapıldı. EKO'da PABs>36mmHg
veya PABs<36mmHg olmakla birlikte PHT düşündüren diğer ekokardiyografi bulguları
olan hastalara V/P sintigrafisi ya da BTPA yapıldı. Bu tetkiklerde KTEPH ile uyumlu
bulgular olması halinde hastalar KTEPH olarak kabul edildi.
BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen 42 hastanın hastaların yaş ortalamaları 55,3±17,9
olup 21'i (%50) kadın, 21'i (%50) erkekti. Bu hastalar 6 ay aralıklarla takibe alınarak
ortalama 16,9±6,2 ay (6-24) takip edildi. Tedavilerinin 6.ayında PABs>36 olan iki hasta
yapılan V/P sintigrafisi ve BTPA sonucunun KTEPH ile uyumlu olması üzerine KTEPH
tanısı aldı. Akut PTE sonrası KTEPH gelişme insidansı %4,8 olarak hesaplandı. Akut
PTE atağından KTEPH tanısına kadar geçen süre ortalama 6 ay idi. KTEPH gelişimi ile
ilişkili olabilecek faktörler açısından yapılan değerlendirmelerde; demografik özellikler,
idiyopatik PTE olup olmaması, tekrarlayan VTE varlığı, tanı anında laboratuar bulguları 
ve radyolojik özellikler, tedavi şekilleri açısından her iki grupta anlamlı farklılık tespit
edilmedi.
SONUÇ: KTEPH, PTE'nin nadir görülen ancak ciddi mortalite ve morbidite sebebi olan
bir komplikasyonudur. PTE sonrası hastaların poliklinik takiplerinde EKO ile birlikte
DLCO ve 6DYT gibi fonksiyonel testler ile değerlendirilmesi, erken dönemde bulgu
vermeyen ve nonspesifik semptomları olan bu hastalığın erken tanısında önemli bir
basamak olabilir.

Abstract:
INTRODUCTION: Pulmonary thromboembolism (PTE) occurs as a result of partially
or totally occlusion of pulmonary artery or any of its branches after detaching of a
thrombus from deep venous system and arriving at pulmonary vasculature. It is the third
ranking cause of death regarding cardiovascular reasons following myocardial infarction
and cerebrovascular accidents. Chronic thromboembolic pulmonary hypertension
(CTEPH) following acute pulmonary thromboembolism is a rare but morbidity-mortality
causing complication of PTE. Although incidence of CTEPH following PTE is reported
as 0.5-3.8%, more than 50% of CTEPH cases has no PTE history. It is thought that, first
symptoms will be seen in a few years after first PTE attack. But there is no accurate
knowledge about time period to CTEPH development, predisposing factors nor its
frequency. In this study, we aimed to determine frequency of CTEPH development in
PTE patients in a long term follow-up period, as well as factors that may effect CTEPH
development.
MATERIAL AND METHODS: Between October 2013 – July 2016, Acute PTE
patients who were hospitalized in Chest Diseases Department of University of Health
Sciences Kartal Dr. Lütfi Kırdar Training and Research Hospital were included in the
study. These patients were followed and seen once every six months. Six minute walk
test (6-min WT), DLCO measurement and transthoracic echocardiography were
performed in every follow-up visit. If it is found that PABs>36mmHg or
PABs≤36mmHg but with echocardiographic findings that may be showing pulmonary
hypertension, a pulmonary V/Q scintigrapy or CT angiography was performed. The
patients who has results consistent with CTEPH was considered as CTEPH after these
tests.
RESULTS: Mean age of 42 patients who were included in the study was 55.3±17.9. Of
these, 21 (50%) were male and 21 (50%) were female. With a once every six months
follow-up program, mean follow-up period was 16.9±6.2 months (min-max: 6-24
months). Following six month of therapy, 2 patients with PABs>36mmHg were
performed pulmonary V/Q scintigraphy and CT angiography and diagnosed as CTEPH
according to the results of these tests. Incidence of CTEPH development was found to be
4.8% after acute PTE. Mean time from acute PTE to CTEPH diagnosis was 6 months. 
Considering risk factors for development of CTEPH; there was no significant difference
between two groups regarding demographic findings, existence of idiopathic PTE,
recurring VTE, laboratory and radiologic findings and treatment options.
CONCLUSION: Chronic thromboembolic pulmonary hypertension (CTEPH) is a rare
but morbidity-mortality causing complication of PTE. After PTE, a follow-up with
function tests such as 6-min WT, DLCO and transthoracic echocardiography, may be a
step in early diagnosis of this disease which does not show any finding in early period
and has nonspecific symptoms.