Kulak burun boğaz hastalıkları polikliniğine baş dönmesi şikâyeti ile başvuran hastaların değerlendirilmesi ve aile hekimliğince yönetimi
Evaluation of patients who applyied to the otolaryngology outpatient clinic with the complaint of dizziness and their management in family medicine
Yazar: SELDA DURSUN ARICI
Danışman: PROF. DR. EMİNE NEŞE YENİÇERİ ; DOÇ. DR. OZAN GÖKDOĞAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Baş dönmesi = Dizziness ; Kulak-burun-boğaz hastalıkları = Otorhinolaryngologic diseases ; Vertigo = Vertigo

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmada Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kulak Burun Boğaz polikliniğine baş dönmesi nedeniyle başvuran hastaların demografik özelliklerinin, tanı ve tedavi süreçlerinin değerlendirilmesi ve birinci basamak sağlık hizmeti sunan aile hekimlerinin baş dönmesi yönetimi konusunda bilgi edinilmesi amaçlanmıştır.

GEREÇ ve YÖNTEM: 10 Mart 2022- 10 Mayıs 2022 tarihleri arasında Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kulak Burun Boğaz Polikliniğine (KBB) baş dönmesi şikâyeti ile başvuran 18 yaş ve üzeri hastalar değerlendirildi. Araştırmaya dahil edilen hastalara çalışma hakkında bilgi verildi, yazılı onamları alındı.

Hastalarla yüz yüze görüşme tekniği ile araştırmacılar tarafından literatür incelenerek hazırlanan 22 soru içeren bir anket formu dolduruldu. Bu anket formunda sosyodemografik özelliklerin yanı sıra   baş dönmesinin özellikleri ile ilgili sorular ve baş dönmesi şikâyeti ile aile hekimliğine başvuruları ile ilgili sorular yer almaktadır. Anket formunun doldurulmasından sonra KBB hekimleri tarafından hastaların fizik muayeneleri yapıldı. Tüm hastalara otoskopi ve pozisyonel testler yapıldı. Uygun görülen bazı hastalara odyometri, vHIT testi (video Head Impulse Test) yapıldı. Vestibüler rehabilitasyon önerilme ve fayda görme durumu yazıldı. Muayene sonrası hekim; fizik muayene bulgularını, hastaya yapılan tetkik sonuçlarını, hastanın tanı ve tedavisini kaydetti. 
Verilerin analizi SPSS 21.0 ile yapılmıştır ve %95 güven düzeyinde çalışılmıştır. Analizlerimizde kategorik değişkenler için frekans ve yüzde değerleri hesaplanmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki ilişki ise Ki-kare testi ile analiz edilmiştir.

BULGULAR: Çalışmaya baş dönmesi şikâyeti olan 166 kişi katılmıştır. Hastaların %68,1'i kadın, %31,9'u erkek cinsiyettedir. Ortalama yaş 51,9 ± 15'tir. En düşük yaş 18, en yüksek yaş ise 84'tür. Hastaların %73,5'i evli, %26,5'i evli değildir. %30,7'si çalışmakta, %69,3'ü çalışmamaktadır. Hastaların %76,5'inin baş dönmesi sebebiyle aile hekimliğine başvurusu olmamıştır. Aile hekimliğini tercih etmeme sebebi %82,8 branş doktoruna muayene olmak istememeleri nedeniyle olduğu saptanmıştır. Konulan tanı %51,2 periferik vestibüler hastalık, %25,3 santral vestibüler hastalık, %16,3 sistemik hastalık, %7,2 belirsizdir. Periferik vestibüler hastalık tanısı konan hastalardan %45,3'ü BPPV, %38,4'ü periferik vestibülopati, %9,3'ü vestibüler nörit, %7si meniere tanısı almıştır. Hastaların pozisyonel test sonucu %74,7 normal, %25,3 patolojik bulunmuştur. 166 hastadan 88'ine odyometri yapılmış ve bunlardan %59,1'i normal, 40,9'u patolojik bulunmuştur. Vestibüler değerlendirme yapılan 59 hastanın vestibüler değerlendirme sonucuna göre normal olanların oranı %54,2'tür. Aile hekimliğine başvuranlar ve başvuranların yaşı ve eğitim durumu arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır. Aile hekimliğine başvuranların %63,6'sı 41-60 yaş arasında, %72,7'si ilkokul-ortokul-lise mezunudur. Aile hekimliğine başvurma sıklığı ile yaş, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu ve kronik hastalık varlığı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. 40 yaş üstünde, evlilerde, ilkokul-ortaokul-lise mezunlarında, çalışmayanlarda ve kronik hastalığı olanlarda aile hekimliğine başvuru daha fazla olmaktadır. Aile hekimliğine daha önce hiç başvurmayan kişiler ise çoğunlukla evli olmayan, yüksekokul-üniversite mezunu, çalışan ve kronik hastalığı olmayan kişilerdir.

SONUÇ: Çalışmamızda baş dönmesi hastalarının sosyodemografik özelliklerini ve klinik olarak altta yatan patolojilerinin dağılımlarını literatürdeki veriler ile çoğunlukla uyumlu bulunmuştur. Elde ettiğimiz verilere göre baş dönmesi şikâyeti olan kişilerin bu şikayetler nedeniyle birinci basamak sağlık hizmetlerini tercih etmemektedir. Tercih etmeyenlerin büyük çoğunluğu ise branş doktoruna muayene olmak istediğini belirtmektedir. Klinik olarak baş dönmesine eşlik eden bazı ek şikayetlerin ve ek hastalıkların periferik, sistemik ve santral vestibüler hastalıkların ayırıcı tanısında önemli bir yer tuttuğu bilinmektedir. Anamnez, fizik muayene, otoskopi ve pozisyonel testler ile ayırıcı tanının birinci basamak sağlık kuruluşlarında da yapılabileceği ve gerekli görüldüğünde ileri tetkik ve tedavi için sevk edilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
AIM: In this study, we aimed to evaluate the demographic characteristics, diagnosis and treatment processes of patients who applied to Muğla Training and Research Hospital Otorhinolaryngology outpatient clinic due to dizziness and also to gather information about the management of vertigo patients by family physicians at primary health care services.

MATERIAL AND METHOD: Patients aged 18 years and older who applied to the Muğla Training and Research Hospital Ear Nose and Throat outpatient clinic with the complaint of dizziness between 7 March 2022 and 7 June 2022 were evaluated. The patients included in the study were informed about the study and their written consent was obtained.
A questionnaire form containing 22 questions prepared by the researchers by examining the literature was filled with the face-to-face interview technique with the patients. In addition to sociodemographic characteristics, this questionnaire includes questions about the characteristics of vertigo and questions about the complaints of vertigo and the patients' applications due to vertigo to primary health care services. After filling out the questionnaire, physical examinations of the patients were performed by ENT physicians. Otoscopy and positional tests were performed on all patients. Audiometry exam and vHIT (video Head Impulse Test) were performed on some patients who were deemed suitable. Vestibular rehabilitation recommendation and benefit status were recorded by physicians. Also they recorded the physical examination findings, the results of the spesific tests, the diagnosis and treatment of the patient.
Data analysis was done with SPSS 21.0 and studied at 95% confidence level.
In our analyses, frequency and percentage values were calculated for categorical variables. The relationship between categorical variables was analyzed with the Chi-square test.

RESULTS: 166 patients with dizziness participated in the study. 68.1% of the patients were female and 31.9% were male. The mean age is 51.9 ± 15 years. The lowest age is 18 and the highest is 84. 73.5% of the patients are married, 26.5% are unmarried. 30.7% are employed, 69.3% unemployed. 76.5% of the patients did not apply to family medicine due to dizziness. The reason why they did not prefer family medicine was because 82.8% wanted to be examined by a specialist. The diagnosis was 51.2% peripheral vestibular disease, 25.3% central vestibular disease, 16.3% systemic disease, 7.2% uncertain. Of the patients diagnosed with peripheral vestibular disease, 45.3% were diagnosed with BPPV, 38.4% with vestibular hypofunction, 9.3% with vestibular neuritis, and 7% with Meniere's Disease. Positional tests results of the patients were found to be normal in 74.7% and pathological in 25.3%. Audiometry exam was performed in 88 out of 166 patients, and 59.1% of them were found to be normal and 40.9 pathological. According to the vestibular tests results of 59 patients, the rate of those who were normal was 54.2%. There was a significant relationship between the age and education level of those who applied to family medicine. In the same group, 63.6% were between the ages of 41-60, 72.7% were primary school-middle school-high school(at least one of them) graduates. A significant relationship was found between the frequency of applying to family medicine and age, marital status, educational status, employment status and presence of chronic disease. Those who are over 40 years old, married, primary-secondary-high school(at least one of them) graduates, unemployed and those with chronic diseases are more likely to apply to family medicine. The patients who have never applied to family medicine before are mostly unmarried, college-university graduates, employed and have no chronic disease. 

CONCLUSIONS: In our study, we found that the sociodemographic characteristics of patients with vertigo and the distribution of clinically underlying pathologies were mostly consistent with the data in the literature. According to the data we obtained, most of the dizziness patients do not prefer primary health care services because of these complaints. The majority of those who do not prefer state that they want to be examined by specialist. It is known that some additional complaints and additional diseases accompanying clinical vertigo have an important place in the differential diagnosis of peripheral, systemic and central vestibular diseases. We thought that the differential diagnosis of patients with dizziness can also be made in primary health care institutions by anamnesis, physical examination, otoscopy and positional tests, and they can be referred for further examination and treatment when deemed necessary.