Yâresanîler: Menşe'leri, inançları ve başka fırkalarla benzerlikleri
Yârsanîs: Their origin, beliefs and similarities with other sects
Yazar: SEHER ASLANLI
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA AKMAN
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada Batı İran menşeli olan Yâresanî inancı ve barındırdığı temel unsurlar detaylarıyla incelenerek ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda Yâresanîliğin beslendiği zemin ve onunla benzerlik taşıyan fırkalar ulaşılan kaynaklar nispetinde ortaya konulmuştur. Ayrıca Yâresanîliğin içsel ve dışsal faktörlerden dolayı gizlilik ilkesi çerçevesinde hareket ettiği görülmüştür. Bu sebeple bahse konu bu fırka ile ilgili yapılmış birtakım çalışmalara rağmen hala eksik ve cevapsız kalan yönlerin olduğu kanaatine varılmıştır.
"Yâresanîler: Menşelileri, İnançları ve Başka Fırkalarla Benzerlikleri" başlıklı tezimizin adından da anlaşılacağı üzere odak noktası öncelikle Yâresanîlerin kimliği, ortaya çıktığı coğrafya ve yaşadığı dönem gibi hususlar olacaktır. Bunun yanı sıra bu fırkanın benzerlik gösterdiği diğer fırkalarla tamamen aynı mı olduğu yoksa ayrıştığı noktaların da var olup olmadığı sorusu mukayese yöntemiyle cevaplanmaya çalışılmıştır. Tüm bunların sonucunda bir inanç sistemi olarak Yâresanîlik konulu bir kaynak oluşturulmaya çalışılmıştır.
Çalışmamızda Yâresanîlerin inanç unsurları belirlenerek Yâresanî fıkhı da genel bir çerçevede incelenmiştir. Bu minvalde bu fırkanın oluşumunda ve sürdürülmesinde etkili olan tanrı tasavvuru ve; tanrısal şahsiyetler sistematik olarak sunulmuştur. Son olarak ise Yâresanîliğin günümüzdeki durumu ve onunla ilgili yapılan son çalışmalara değinilmiştir. Bunun yanısıra çalışma boyunca yaşanan sınırlılıklara ve bundan sonra konu ile ilgili yapılacak çalışmalar için tavsiyelere de yer verilmiştir.

Abstract:
In this study, the Yâresanî belief of Western Iran origin and the basic elements it contains were examined in detail and tried to be revealed. In this context, the ground on which Yâresanîsm was nourished and the similar sects were revealed in proportion to the sources reached. In addition, it has been observed that due to internal and external factors, it has been acted within the framework of the principle of confidentiality. For this reason, despite the studies, it has been concluded that there are some missing and unanswered aspects.
As can be understood from the name of our thesis titled "Yâresanîs: Their Origin, Beliefs and Similarities with Other Sects", the focus will primarily be on issues such as the identity of the Yâresanîs, the geography in which they emerged and the period in which they lived. In addition, the question of whether this sect is exactly the same as other sects with which it is similar or whether there are points of difference has been tried to be answered by the comparative method. As a result of all these, an attempt was made to create a resource on Yâresanism as a belief system.
In our study, the belief elements of Yârsanîs were determined and Yârsanî fiqh was presented in a general framework. In this way, the idea of god and divine personalities, which are effective in the formation and maintenance of this religion, are presented systematically. Finally, the current situation, the latest studies and the limitations and recommendations experienced throughout the study are given.