19. yüzyıl ortalarında Seyitgazi Kazası'nın sosyo- ekonomik görünümü
Socio-economic outlook of Seyitgazi district in the mid-19th century
Yazar: YAREN ŞEN
Danışman: PROF. DR. OSMAN KÖKSAL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nde klasik taşra yerleşiminin güzel örneklerinden biri olan Seyitgazi kazası, milattan önceki çağlardan itibaren önemli bir ticaret ve dini merkez olmuştur. 14. ve 15. Yüzyıllar boyunca heterodoks inançların teşkilatlandığı kaza, çeşitli adlarla anılan zaviye, külliye ve türbeler ile çevrelenmiştir. 16. Yüzyıla gelindiğinde İran üzerine çıkılan seferlerde ordunun güzergahı üzerinde olduğundan kazada yer alan zaviye ve külliyelerin bakımı yaptırılmıştır. Seyit Battal Gazi kültünün yaratmış olduğu dini hava içerisinde kaza çevresinde vakıf alanların mevcudiyetiyle beraber 15. Ve 16. Yüzyıllarda konar göçer aşiretlerin yaşamlarını idame ettirdiği kazada 19. Yüzyıla ait temettu` kayıtlarında konar göçer aşiretlere dair bir iz görünmemektedir.  Temettu` defterleri bölge sakinlerinin nüfus yapısı ile mal, mülk, hayvanat ve arazisi hakkında önemli bilgiler içermektedir. 
19. Yy. Ortalarında Seyitgazi kazasına ait temettuât defterlerini incelediğimiz çalışmamızda kaza genelinde Osmanlı aile yapısına uygun büyük sülale yapıları, kişi adları ve lakaplar ile birlikte tarım ve hayvancılık faaliyetleri; kısaca demografik ve sosyo-ekonomik profili ortaya konulmaya çalışılmıştır. Hane reislerinin vergi mükellefiyetleri gelirleri oranında ele alınmış ve ekonomik görünümü değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Temettuât, Seyitgazi, vergi, nüfus, tarım ve hayvancılık

Abstract:
Advisor: Osman Köksal
Seyitgazi district, which is one of the beautiful examples of classical rural settlements in the Ottoman Empire, has been an important commercial and religious center since ancient times. During the 14th and 15th centuries, the district, where heterodox beliefs were organized, was surrounded by zawiyas, complexes, and tombs known by various names. By the 16th century, due to its location on the route of the army during campaigns to Iran, the zawiyas and complexes in the district were maintained. Within the religious atmosphere created by the Seyit Battal Gazi cult, there were endowed lands around the district where nomadic tribes sustained their lives in the 15th and 16th centuries. However, in the 19th-century temettuat records, there are no traces of nomadic tribes. The temettuat registers contain important information about the population structure, property, livestock, and land of the region's inhabitants.
In our study examining the temettuat (tax) registers of the Seyitgazi district in the mid-19th century, we aimed to reveal the large family structures, personal names, and nicknames suitable for the Ottoman family structure, along with agricultural and livestock activities; in short, the demographic and socio-economic profile of the district. The tax obligations of household heads were evaluated based on their income, and the economic outlook was assessed.
Keywords: Temettuât, Seyitgazi, tax, population, agriculture and livestock