Osmanlı - İngiltere dış ticaretinde aktörler ve mal kompozisyonu (1800-1838)
Actors and goods composition in the Ottoman - British trade (1800-1838)
Yazar: SEVİN KAKHRAMANOVA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR SERDAROĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Ticaret = Trade ; Tüccar = Merchant ; Türk-İngiliz ilişkileri = Turkish English relations ; Uluslararası ticaret = International trade ; İngiltere = England ; Şirketler = Companies

Özet:
Osmanlı Devleti'nin 19. Yüzyılın ikinci yarısında İngiltere ile olan ticari ilişkilerini konu edinen bu çalışmada, 1800-1838 dönemi için Osmanlı-İngiltere dış ticaretine konu olan ürünler ve bu ürünlerin sınıflandırılması yanında, söz konusu ticaretin merkezinde yer alan Levant Kumpanyası ve Kumoanya mensubu aktörlerin durumu analiz edilmiştir. Bu analiz yapılırken, Osmanlı-İngiliz ticsret verilerinin yer aldığı ve Londra'daki İngiliz Ulusal Arşivi'nde mahfuz bulunan gümrük defterlerindeki (CUST) veriler kullanılmıştır. 
19. yüzyılın başlarından itibaren Osmanlı İmparatorluğu'nun iktisadi hayatının, özellikle ticari faaliyetlerde Avrupalı devletlerin nüfuzu artmaya başlamış, zamanla Osmanlı ekonomisi dış ticari ilişkiler açısından Avrupalı devletler ile daha bağımlı bir duruma gelmiştir. Osmanlı İmparatorluğu ve İngiltere arasındaki ekonomik ilişkiler, İngilizlerin bölgede yürüttükleri siyasetle de yakından ilişkilidir. İngilizler bölgedeki siyasi üstünlüklerini ticari alana yansıtmayı başarmışlardır. İngiliz tüccarlar ahidname ve diğer ticari anlaşmalarla birçok avantaj, ayrıcalık ve düşük ithalat vergilerinden yararlanmışlardır. Bütün bunlar Osmanlı coğrafyasının, ticari meseleler bağlamında İngiliz tüccar ve şirketlerinin çeşitli hammadde kaynağına ulaşmasındaki en önemli coğrafi alanlardan birisi haline dönüşmesine neden olmuştur. Bu gelişmeler ışığında, 19. yüzyıl başlarında Osmanlı Devleti ile İngiltere arasındaki ticaretin temel aktörlerinin ve mal kompozisyonunun incelenmesi, iki ülke arasındaki ticaretin gerçek boyutlarının anlaşılması ve bu ticari ilişkilerin Osmanlı İmparatorluğu'nun son yüzyılı içerisindeki etkisinin değerlendirilmesi açısından önem arzetmektedir.

Abstract:
In this study, which deals with the commercial relations between the Ottoman Empire and England in the second half of the 19th century, the products that were subject to the Ottoman-England trade for the period 1800-1838 and the classification of these products, as well as the situation of the Levant Company and the actors of the Company, who were at the center of the trade, were analyzed. While making this analysis, the data in the customs books (CUST), which contains the Ottoman-British commercial data and which are kept in The National Archives in London, were used.
At the beginning of the 19th century, the economic life of the Ottoman Empire, especially the influence of European States in commercial activities, began to increase, and over time, the Ottoman economy became more dependent on European States in terms of commercial relations. The economic relations between the Ottoman Empire and England are closely related to the politics of the British in the region. The British managed to reflect their political dominance in the region to the commercial area. British merchants benefited from many advantages, privileges and low import duties with the treaty and other commercial agreements. All these caused the Ottoman geography to become one of the most important geographical areas for British merchants and companies to reach various sources of raw materials in the context of commercial issues. In the light of these developments, the examination of the main actors of the trade and the composition of the goods between the Ottoman Empire and England at the beginning of the 19th century is important in terms of understanding the real dimensions of the trade between the two countries and evaluating the effect of these commercial relations in the last century of the Ottoman Empire.