Diabetes mellitus'lu ve sistematik olarak sağlıklı periodontitisli hastaların dişeti bağ dokusu ve periferik kanlarında immünoregülatör hücrelerin incelenmesi
The analysis of immunoregulatory cells in peripheral blood and gingival connective tissue in diabetic and systemically healty patients with periodonitis
Yazar: BERRAK YÜCEKAL TUNCER
Danışman: PROF. DR. ERHAN FIRATLI
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
6. ÖZET Periodontitis, dişler ve periodonsiyumu etkileyen, konak savunma elemanlarının mikrobiyal faktörler ile giriştikleri savaşım sonucunda ortaya çıkan, iltihapsal bağışık yanıtın görüldüğü kronik bir hastalıktır. Bütün enfeksiyöz hastalıklarda olduğu gibi hastalık oluşabilmesi için mikroorganizmalara ve hastalığa eğilimli bir bireyin konak yanıtına ihtiyaç vardır. Periodontal hastalıkların diğer enfeksiyöz hastalıklardan en önemli farkı, enfeksiyon etkeni olan bakterilerin iyileşme ile birlikte yok edilememesi veya ortamdan tamamen uzaklaştırılamamasıdır. Bu durum periodontal hastalık patogenezinde ve tedavi sonrası iyileşme yanıtlarında, çevresel ve genetik risk faktörlerinin büyük önem kazandığını göstermektedir. Genetik özellikler, sigara kullanımı, sistemik hastalıklar ve çeşitli risk faktörleri bazen bakterilerin de önüne geçerek hastalık oluşumunu ve şiddetini belirleyici rol oynayabilmektedir. Diabetes mellitus, insüline bağlı karbonhidrat metabolizmasında bir dizi bozukluğun oluşturduğu ve hiperglisemi ile seyreden bir sendrom olarak tanımlanabilir. Bu kronik hastalık, periodontitisler ile benzer özellikleri taşır ve benzer risk faktörlerini paylaşır. Diabetes mellitus'a bağlı olarak periodontal dokularda ortaya çıkan metabolik bozukluklar doku direncini, dolayısıyla iltihabi periodontal hastalık başlangıcını, gelişimini ve ilerlemesini etkilemektedir. Bu metabolik hastalık immünolojik özellikleri, artmış iltihabi yanıt ve enfeksiyonlara yatkınlık nedeniyle periodontal dokuların klinik durumunu etkilemektedir. Çalışmada tip 1 veya tip 2 diabetes mellitus (DM) teşhisi konmuş, kronik periodontitisli 23 birey ve sistemik olarak sağlıklı, kronik periodontitisli 22 birey incelenmiştir. Bu bireylerde periodontal tedavi öncesi ve sonrasında tespit edilen lokal ve sistemik konak yanıtı, periodontal parametrelerle birlikte karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Periferik kanda CD3, CD4, CD8, CD11a, CD11b, CD11c, CD14, CD16, CD19, CD54, CD56; dişeti bağ dokusunda ise CD3, CD4, CD8, CD11a, CD11b, CD11c, CD14, CD16, CD19, CD32, CD54, CD106, PDGF, TGFbetal ve VEGF monoklonal antikorları incelenmiştir. Periodontal tedavi sonrasında klinik parametreler incelendiğinde hem deney hem de kontrol grubu hastalarımızda klinik indeks ve ölçüm değerleri bakımından olumlu gelişmeler olduğu ve tüm gruplarda benzer klinik iyileşmenin gerçekleştiği belirlenmiştir. Tedavi öncesine ait periferik kan değerleri incelendiğinde tip 1 DM grubuna ait CD8+, CD11b+ ve CD54+ hücre değerlerinin anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. Periodontal tedavi sonrası hem deney hem de 155kontrol grubu hastalarımızda periferik kanda çeşitli hücre gruplarında azalma olduğu tespit edilmiştir. Tedavi öncesine ait dişeti dokusunda antikor pozitif boyanan hücre değerleri incelendiğinde tip 1 ve tip 2 DM gruplarında kontrol grubuna göre daha yüksek CD3+, CD4+, CD8+, ancak daha düşük PDGF ve TGFbetal düzeyleri belirlenmiştir. Tedavi sonrasında her iki diabet grubunda da kontrol grubuna göre çok daha fazla sayıda hücre topluluğunda anlamlı azalma olduğu tespit edilmiştir. Periodontal hastalık nedeniyle etkilenen periodontal dokularda, konak yanıtında meydana gelen değişiklikler lokal olarak incelenebilmekte, ancak bu değişiklikler tüm hücre grupları için her zaman periferik kana yansıtmamaktadır. Sonuçlar literatürde yer alan diğer çalışmalar ile karşılaştırıldığında benzerlikler ve farklılıklar olduğu görülmüştür. Hücre tiplerinin sadece fenotipik özelliklerinin değerlendirilmesi mevcut olan tüm bağışık yanıt mekanizmalarını bütünü ile yansıtmamakta, sadece o hücrelere ait o anki durumları ve değişimleri ortaya koymaktadır. 156

Abstract:
7. SUMMARY Periodontitis is an inflammatory disease of the periodontal tissues which is characterized by loss of supporting periodontal fibers and the alveolar bone of the affected teeth. The immunoinflammatory response to microbial factors is initiated by a small group of predominantly gram-negative anaerobic bacteria that colonize the subgingival area. Although bacteria are essential, they are insufficient for the disease to occur. Host factors such as inheritance, tobacco smoking, systemic diseases and various other risk factors may even outweigh the bacteria as determinants of whether the disease occurs and of the severity of clinical outcome. Diabetes mellitus is a group of metabolic diseases characterized by hyperglycemia resulting from defects in insulin secretion, insulin action or both. This metabolic disease shares the common risk factors with periodontitis. Metabolic disturbances in the periodontal tissues may lower the resistance of diabetics to infections and thus influence the initiation, development and progression of inflammatory periodontal disease. The increased incidence of periodontitis in diabetic patients is a determinant that changes in immune response is one of the important factors in pathogenesis of periodontal disease. 23 diabetic patients (14 type 1 DM, 9 type 2 DM) with chronic periodontitis and 22 systemically healthy patients with chronic periodontitis were included in the study. The systemic and local host response and clinical parameters were compared before and after periodontal treatment. Flow cytometry was used to determine the percent expression of CD3, CD4, CD8, CD11a, CD11b, CD11c, CD14, CD16, CD19, CD54, CD56 in peripheric blood and immunohistochemical analysis was used to determine the percentage and density of CD3, CD4, CD8, CD11a, CD11b, CD11c, CD14, CD16, CD19, CD32, CD54, CD106, PDGF, TGFbetal and VEGF in periodontal connective tissue. Following the periodontal treatment clinical parameters have demonstrated that the response of diabetics to therapy was similar to non- diabetics. The results of blood analyses revealed that CD8+, CD11b+ and CD54+ cell counts were significantly increased in type 1 diabetic patients. After periodontal treatment various cell groups were decreased both in diabetic and control groups. 157Immunohistochemical analyses demonstrated that CD3+, CD4+, CD8+ cell counts were significantly elevated whereas PDGF and TGFbetal counts were significantly decreased in diabetic groups compared with the control. These findings imply that any dysfunction in immunoregulation is confined locally to the affected periodontal tissues and may not manifest in peripheral blood. In this study the results have both similar and conflicting outcomes when they are compared to other studies. It is clear that the evaluation of phenotypic markers of cell types does not completely reflect all the immune processes which may be occuring. Therefore, it reflects the changes occuring in different cell types at that moment. 158