Uluslararası ilişkilerde müttefiklik kavramı ve bu kavram çerçevesinde Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri ilişkilerinin değerlendirilmesi
Alliance theory in international relations and an analysis on Turkish-American relations through this theory
Yazar: MURAT ÇINAR
Danışman: PROF. DR. CANAN ATEŞ EKŞİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Güvenlik = Security ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yeni gerçekçilik = Neorealism ; İttifak = Alliance

Özet:
Uluslararası ilişkilerde neorealizmden etkilenen ittifak teorisi Türkiye ve ABD arasındaki  müttefiklik ilişkisini açıklamaya yeterli değildir. Çünkü neorealist ittifak teorisi daha çok ad-hoc (geçici, durumsal) müttefiklikleri  açıklar. 19. ve 20.yüzyıldaki savaş ittifakları buna örnek olarak verilebilir. Ancak Türkiye ve ABD, II. Dünya Savaşı'ndan günümüze kadar yaşanan ve herhangi başka iki ülke arasındaki sıradan bir ittifakı temelinden sarsacak ve hatta bozabilecek pek çok krize (Johnson mektubu, Kıbrıs Barış harekatı sonrası silah ambargosu, 1'inci ve 2'nci Körfez Savaşları, tezkere krizi, çuval olayı, BM'de  İran'a yaptırım oylaması..vb) rağmen ilişkilerini geliştirerek sürdürmektedir. Türkiye ve ABD birbirlerine mecbur ve muhtaç değillerdir; ancak karşılıklı bir bağımlılık (interdependency)  söz konusudur. ABD'nin çıkarları, genelde kozmopolit ve hür bir dünyada, özelde ise dünyanın en sorunlu coğrafyaları olan Ortadoğu, Kafkaslar ve Balkanlar üçgeninde Türkiye gibi bir ülkenin kendisiyle birlikte hareket etmesini gerekli kılmaktadır. Türkiye'nin güvenlik tanımlamasında ise genelde Batı, özelde ABD çok önemlidir. Türkiye'nin kültürel anlamda Batılılığı tartışılabilirse de, güvenlik kültürü tamamen Batılıdır. ABD ve Türkiye bu ittifaktan karşılıklı olarak güvenlik duymaktadır. Bu nedenle Türkiye ve ABD'nin kendilerine özgü bir nitelik taşıyan bu müttefiklik ilişkisi, yıllar içinde stratejik ortaklık, model ortaklık gibi değişik isimler altında önümüzdeki dönemde de gelişerek devam edecektir.



Anahtar Kelimeler : Müttefiklik/İttifak, Güvenlik, Neorealizm, Türkiye, ABD

Abstract:
In International Relations, the alliance theory affected by neorealism is not sufficient to explain the relationship between Turkey and the United States of America, since this theory deals with ad-hoc alliances between states. War alliances in 19th and 20th centuries are good examples for those ad-hoc alliances. However, Turkey and the United States have been developing their relationship in spite of many crisis (like President Johnson's Letter, Arms Embargo after Cyprus Peace Operation, Gulf Wars, 'Tezkere' Crisis, Süleymaniye Crisis, UN Sanctions Rating for Iran..) which could shake and even break any alliance. Turkey and the United States are not obliged to each other, but there is an interdependancy between two countries in question. In a free and a cosmopolite world, the United  States needs to cooperate with Turkey, which has been a bridge to the Middle East, the Caucasus and the Balkans, known as the most troubled geographies in the world. In Turkey's security definition, the West in general and the United States in particular, are very crucial. Culturally, Turkey's being "western" might be questionable, but in terms of security culture, Turkey is completely "western". The United States and Turkey mutually feels "secure" about this alliance. Therefore, Turkey and the United States, maybe under different names such as model partnership, strategic partneship, will continue to develop their unique alliance relationship in the period ahead.



Keyword : Alliance, Security, Neorealizm, Turkey, The United States of America