İlahiyat ve İslami İlimler Fakültelerindeki nazari ve uygulamalı Türk din mûsikîsi derslerine yönelik uzaktan eğitim bağlamında bir metodoloji önerisi
A methodology proposal in the context of distance education for the theoric and applied Turkish religious music courses in the faculties of Theology and Islamic Sciences
Yazar: UĞUR ALKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SAFA YEPREM
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk Din Musikisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Müzik eğitimi = Music education ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Türk dini musikisi = Turkish religious music ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Uzaktan öğretim = Distance instruction ; Ölçekler = Scales ; İlahiyat fakülteleri = Theology faculties ; İslami İlimler Fakültesi = Faculty of Islamic Sciences

Özet:
Bu tez, "Giriş" ve "Sonuç" kısımları hariç "Kavramsal ve Kuramsal Çerçeve", "Yöntem", "Bulgular ve Yorum" olmak üzere 3 bölümden oluşmaktadır. 
Bu çalışma ile Covid-19 salgını nedeniyle bir süre uzaktan eğitim yoluyla yürütülmek zorunda kalınmış -İlahiyat ve İslami İlimler Fakültelerindeki- Türk din mûsikîsi derslerinin uygulanabilir olup olmadığına yönelik bir durum tespiti yapılması; elde edilen bulgular bağlamında ortaya çıkan sonuçlardan da bir dizi öneriler getirilmesi amaçlanmıştır. 
Durum tespiti yapabilmek adına 2 farklı örneklem grubu belirlenmiş ve bu kapsamda birinci grubu, Türk din mûsikîsi alanındaki öğretim elemanları; ikinci örneklem grubunu da dersi uzaktan eğitim yoluyla almış öğrenciler oluşturmuştur. Öğretim elemanlarına, "Google Forms" üzerinden kişisel bilgi formu hariç iki bölümlü bir anket ulaştırılmış ve bu ankete 48 kişi katılım sağlamıştır. Diğer taraftan ikinci örneklem grubunu oluşturan öğrencilerin tutumlarını tespit edebilmek adına da ölçek geliştirme çalışması yapılmıştır. Bu kapsamda 5'li Likert tipi ölçek türünden yararlanılarak -Türk Din Mûsikîsi Dersi Tutum Ölçeği, Uzaktan Eğitim Tutum Ölçeği, Uzaktan Eğitimle Türk Din Mûsikîsi Dersi Tutum Ölçeği- 3 farklı tutum ölçeği geliştirilmiştir. Bu ölçekler bir dizi ön hazırlık aşamalarından geçirilmiş, -veri toplama araçlarının geliştirilmesi alt başlığında ayrıntıları verilmiştir- son şekli verildikten sonra da asıl örneklem grubuna uygulanmıştır. Yine "Google Forms" üzerinden ulaştırılmış olan bu ölçeklere 796 öğrenci katılım sağlamıştır. Analiz aşamasına geçildiğinde elde edilen bu veriler, bir dizi temizlik aşamasına tabi tutulmuş ve nihayetinde örneklem sayısı 664'e düşürülmüştür. Uygulaması gerçekleştirilen bu ölçeklerden elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 26.0 ile AMOS 22.0 paket programları kullanılarak Geçerlik-Güvenilirlik (AFA-DFA) yönünden analiz edilmiş, elde edilen bulgular da "III. Bölümde (Bulgular ve Yorum)" ayrıca konu edilmiştir. Öyle ki "Türk Din Mûsikîsi Dersi Tutum Ölçeğinin" Cronbach Alfası (Güvenilirlik Katsayısı) 0,898 ile iyi; "Uzaktan Eğitim Tutum Ölçeğinin" Cronbach Alfası 0,914 ile mükemmel; "Uzaktan Eğitimle Türk Din Mûsikîsi Dersi Tutum Ölçeğinin" Cronbach Alfası 0,867 ile "iyi" güvenilirlikte bulunmuştur. Geliştirilen bu ölçekler, doktora tezine de özgün bir değer katmıştır. 
Devamında alt problem soruları bağlamında hem öğretim elemanlarından elde edilen hem de öğrencilerden elde edilen veriler yorumlanmıştır. Öğretim elemanlarından elde edilen veriler frekans (f) ve yüzde (%) değerleriyle tablolaştırılarak; öğrencilerden elde edilen veriler ise yine IBM SPSS Statistics 26.0 paket programı ile tablolaştırılarak analiz edilmiş, yorumlanmıştır. Alt problem soruları bağlamında elde edilen bu bulgulardan da birtakım sonuçlar çıkarılarak tezin hipotezleri sınanmıştır. Öğretim elemanlarının, Türk din mûsikîsi dersinin uzaktan eğitimle yürütülmesi meselesine karşı-nazari ve uygulamalı kısımları üzerinden- iki ayrı tutum sergiledikleri görülmüştür. Yine öğrencilerin, Türk din mûsikîsi dersine yönelik sergiledikleri tutumların olumlu; uzaktan eğitime yönelik sergiledikleri tutumların olumsuz, uzaktan eğitimle Türk din mûsikîsi dersine yönelik sergiledikleri tutumların da yine olumsuz yönlü eğilim gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
This thesis consists of 3 parts: "Conceptual and Theoretical Framework", "Method", "Findings and Interpretation", excluding the "Introduction" and "Conclusion" parts. 
With this study it has been aimed to make a due diligence as to whether the Turkish religious music courses in the faculties of Theology and Islamic Sciences, which had to be conducted through distance education for a while due to the Covid-19 epidemic are applicable; It is aimed to make suggestions from the results obtained in the context of the findings obtained. 
In order to determine the situation, 2 different sample groups were determined and in this context, the first group was the instructors in the field of Turkish religious music; The second sample group consisted of students who took the course through distance education. A two-part questionnaire, excluding the personal information form, was sent to the instructors via "Google Forms" and 48 people participated in this questionnaire. On the other hand, a scale development study was carried out in order to determine the attitudes of the students forming the second sample group. In this context, 3 different attitude scales were developed by making use of a 5-point Likert-type scale - Turkish Religious Music Attitude Scale, Distance Education Attitude Scale, Turkish Religious Music Lesson with Distance Education Attitude Scale. These scales were passed through a series of preliminary stages, -details are given in the sub-title of developing data collection tools--after they were finalized, they were applied to the main sample group. Again, 796 students participated in these scales, which were delivered via "Google Forms". When the analysis phase was started, these data were subjected to a series of cleaning steps and the sample size was reduced to 664.  The data obtained from these applied scales were analyzed in terms of Validity-Reliability (EFA-CFA) using IBM SPSS Statistics 26.0 and AMOS 22.0 package programs and the findings obtained were also discussed  in "III. Chapter (Findings and Interpretation)". So much so that the Cronbach Alpha (reliability coefficient) of the "Turkish Religious Music Lesson Attitude Scale" is good with 0.898; The Cronbach Alpha of the "Distance Education Attitude Scale" is excellent with 0.914; The Cronbach Alpha of the "Turkish Religious Music Lesson with Distance Education Attitude Scale" was found to have good reliability with a score of 0.867. These developed scales have also added a unique value to the doctoral thesis. 
Afterwards, the data obtained from both instructors and students were interpreted in the context of sub-problem questions. The data obtained from the instructors were tabulated with  frequency (f) and percentage (%) values; The data obtained from the students were also tabulated, analyzed and interpreted with the IBM SPSS Statistics 26.0 package program. So much so that some conclusions were drawn from these findings obtained in the context of sub-problem questions, and the hypotheses of the thesis were tested. It has been observed that the instructors have two different attitudes towards the issue of conducting the Turkish religious music course with distance education -on the theoretical and practical parts. Again, the students' attitudes towards the Turkish religious music lesson are positive; negative attitudes towards distance education; It was determined that their attitudes towards the Turkish religious music lesson with distance education also showed a negative trend.