Böbrek transplant hastalarında elektrolit bozuklukları ve NODAT sıklığı ve predispozan faktörler
New-onset diabetes mellitus after transplantation and predisposing factors in kidney transplant recipients
Yazar: ELİF BAŞDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SAİME PAYDAŞ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Elektrolit çözeltiler = Electroyte solutions ; Elektrolitler = Electrolytes ; Magnezyum = Magnesium ; Postoperatif dönem = Postoperative period

Özet:
Böbrek nakli son dönem böbrek yetmezliğinin en ideal tedavi yöntemidir. Böbrek nakil alıcılarında greft rejeksiyonunun önlenmesi için çeşitli immunsupresif tedavi rejimleri uygulanmaktadır. Bu ilaçlara bağlı hastalarda metabolik yan etkiler gözlenebilmektedir. Bu metabolik etkiler üzerine çeşitli risk faktörlerinin katkıları da mevcuttur. Çalışmamızda nakil sonrası yeni başlangıçlı diyabet- New Onset Diabetes Mellitus After Transplantation (NODAT), yeni tanımlamayla Post Transplantasyon Diabetes Mellitus (PTDM) gelişmesinde etkili olabilecek klinik ve biyokimyasal risk faktörleri araştırılmıştır. Çalışmaya daha önce diyabeti olmayan 120 böbrek nakil hastası dahil edilmiştir. Çalışmamızda PTDM gelişen ve gelişmeyen böbrek nakil alıcılarının demografik özellikleri ve 0.,1.,3.,6.,12. ve 24. Ay klinik ve laboratuvar verileri ile PTDM gelişimi arasındaki ilişki araştırılmıştır. Böbrek nakil hastalarımızın 2 yıllık takibinde %29,1'inde PTDM gelişti ve PTDM gelişen hastaların %80 'inde ilk 3 ayda PTDM tanısı konuldu ve takip süresi uzadıkça yeni diyabet gelişme riskinin (%27) azaldığı saptandı. PTDM gelişme riski; cinsiyet, beden kitle indeksi, donör tipi ve yaşı, pretransplant lipit değerleri, preemtif nakil, önceki diyaliz tipi, indüksiyon tedavisi ile ilişkisiz olduğu halde daha yaşlı olma (% 4,4 kat), ailede diyabet öyküsü (5,24 kat), beta bloker kullanımı (2,55 kat) ile ilişkili bulundu. DM gelişen ve gelişmeyen grup arasında serum magnezyum ve potasyum sadece 1. ayda farklılık gösterirken takiplerde tüm laboratuvar testlerinde farklılık saptanmadı ve diyabetin GFR üzerinde olumsuz etkisi 2 yıllık takipte gözlenmedi.  Sonuç olarak; ailede diyabet öyküsü, ileri yaş ve beta bloker kullanımı ile diyabet gelişebileceği öngörülebilir. PTDM gelişme riski ilk 3 ayda daha yüksek olup ilk aydaki hipomagnezeminin diyabet patogenezinde rolü önemli olabilir. 

Anahtar kelimeler: Renal transplantasyon, Posttransplantasyon Diyabetes Mellitus, hipomagnezemi

Abstract:
Kidney transplant is the most ideal treatment for end stage renal failure. Various immunosuppressive treatment regimens are applied to prevent graft rejection in kidney transplant recipients. Metabolic side effects can be observed due to immunosupressive drugs. Various risk factors contribute to these metabolic side effects. In our study, clinical and biochemical risk factors that may be effective in the development of new onset diabetes after transplantation - New Onset Diabetes Mellitus After Transplantation (NODAT), with the new definition Post Transplantation Diabetes Mellitus (PTDM), were investigated. In this study 120 kidney transplant patients who did not have diabetes mellitus before, were included. We investigated the relationship between clinical and laboratory parameters on the 0th, 1st, 3rd, 6th, 12th month of our kidney transplant recipients who developed or did not develop PTDM. PTDM has been observed in 29.1% of our kidney transplant recipients and in %80 of the PTDM patients DM developed in the first three months. As follow-up time extends, the risk of developing PTDM was decreased by %27. No significant relationship was found between the risk of developing PTDM and gender, body mass index, donor type and donor age, pretransplant lipid values, preemptive transplantation, previous dialysis type and type of induction therapy. The risk of developing PTDM was found to be 5.24 times higher in the group with diabetic family history, 2.55 times higher in the group using beta blocker drugs and % 4.4 times higher in elderly people. Serum magnesium and potassium levels were different only in the 1. month between the PTDM group and non-PTDM group. All other labarotary parameters were found to be similar. In 2 year follow-up period any negative effect of diabetes mellitus on GFR was not determined. As a result; diabetic family history, advanced age, and using beta blocker can cause PTDM development. The risk of developing PTDM higher in the first three months after transplantation and hipomagnesemia in the first month after transplantation can play important role on the developing PTDM.

Keywords: Renal transplantation, Post-transplantation Diabetes Mellitus,  Hipomagnesemia