Uluslararası yapım firmalarında rekabete dayalı stratejik performans (RDSP) benchmarking modeli
Competitive strategic performance benchmarking (CSPB) model in international construction companies
Yazar: TUĞÇE ŞİMŞEKALP ERCAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALMULA KÖKSAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: İnşaat projeleri = Construction projects

Özet:
Globalleşme süreci yapım firmaları için rekabeti ulusal ölçekten uluslararası ölçeğe taşımıştır;  bu yeni rekabetçi ortamda var olmak rekabete dayalı stratejik performansta üstün olmayı gerekli kılmaktadır. Stratejik performans, belli kriterlere göre stratejilerin ölçülerek firmanın amaçlarına ne kadar ulaştığının belirlenmesidir. Ancak yapım firmalarının stratejik performanslarına ilişkin temel problem, pratikte rekabete dayalı stratejilerin firma merkezli ve örtük bir biçimde, önceki deneyimlere ve sınırlı verilerin analizine dayalı olarak melez yaklaşımlarla geliştiriliyor olmasıdır. Bu noktada, çalışmanın temel amacı, uluslararası büyük ölçekli yapım firmaları için çok yönlü ve bütünsel bir rekabete dayalı stratejik performans (RDSP) benchmarking modeli geliştirmektir. Sektördeki en iyilerin rekabete dayalı stratejilerinin araştırılarak,  en iyi uygulama aralığını tanımlayan bir performans düzeyi belirlemek ve buna bağlı bir benchmarking sisteminin kurulması da tezin kapsamı içindedir.
Bu çalışma, uluslararası yapım firmaları için lojistik regresyon denklemlerine dayanan bir stratejik performans modelinin geliştirilmesi sürecidir.  Araştırma veri toplama tekniği olarak iki anket çalışmasını içeren, ilişkileri belirlemeye yönelik betimleyici bir karaktere sahiptir. Birinci anket çalışmasının amacı, stratejik performans ölçüm sisteminin anahtar parametrelerinin uzman görüşü doğrultusunda Göreceli Önem Endeksi (Relative İmportance Index_RII) ve temel bileşenler analiziyle belirlenmesidir; ikinci anket çalışması ise birinci alan çalışması sonucunda belirlenen ölçüm sistemine göre uluslararası büyük ölçekli yapım firmalarının kendilerini stratejik performansları bağlamında değerlendirdiği bir araştırmadır ve veriler ikili lojistik regresyon analiziyle analiz edilerek ve RDSP benchmarking modeli kurulmuştur.
Çalışmanın temel bulgusu, üç temel rekabet üstünlüğü göstergesi olarak belirlenen karlılık, büyüme ve pazar payı bağımlı değişkenlerine göre rekabete dayalı stratejik performansı ölçmeyi ve kıyaslamayı amaçlayan, bir lojit benchmarking modelidir. Modelin bağımsız değişkenleri ise, üç temel stratejik düzeyde -rekabet stratejileri, işlevsel stratejiler ve operasyonel stratejiler- toplam 21 değişkenden oluşmaktadır. Uzman görüşü doğrultusunda belirlenen RDSP benchmarking modeli, ölçüleri uluslararası yapımda en çok öne çıkan stratejileri kapsamaktadır. Her üç bağımsız değişkene göre modeldeki bağımsız değişkenlerin de farklı hassasiyetleri oluşmuştur. Buna göre, karlılık ve büyüme bağımlı değişkenleri ile kurulan lojit modeller (Karlılık RDSP ve Satışlarda Büyüme RDSP), işlevsel düzeydeki stratejilerdeki güçlülükten; buna karşın pazar payı bağımsız değişkeni ile kurulan model (Pazar payı RDSP), ise rekabet stratejilerindeki başarıdan daha çok etkilenmektedir. Model, her bir firmanın rakiplerine göre konumunun belirlenmesine olanak vermektedir; ayrıca iyileştirme stratejilerinin seçiminde de fayda sağlamaktadır.
Çalışma uluslararası yapım firmalarında rekabete dayalı stratejik performansı çok yönlü ve farklı düzeylerde ele almakla birlikte; bütüncül bir yaklaşım getirerek literatürdeki bir boşluğu doldurmaktadır. Buna ek olarak RDSP benchmarking modeli, yapım firmalarındaki strateji formülasyonu ve seçimi aşamalarında yöneticilerin kullanabileceği ve firmanın rakiplerine göre pozisyonunu belirleyebileceği bir araç olarak yapım firmaların yönetsel faaliyetlerine de katkı sağlayacaktır. Geliştirilen model, yalnızca bir benchmarking yaklaşımı olarak değil aynı zamanda firmaların bir öz değerlendirme aracı olarak da düşünülmelidir.
Anahtar Kelimeler: Stratejik performans, kıyaslama, yapım firmaları, rekabet üstünlüğü, lojistik regresyon analizi

Abstract:
The process of globalization has obliged construction companies to go beyond local competition and compete internationally. In these new type competitive environment  the companies should have a greater competitive strategic performance to gain competitive advantage. Strategic performance is about measuring the level of meeting companies goals under some predicted criterias. However, the basic problem on strategic performance in construction companies is that in practice strategies are developed company oriented and implicitly with limited data. 
In this context the main objective of this study is to develop a competitive strategic performance benchmarking model for large-scale international construction companies which allows companies benchmark themselves with competitiors and the best?s of the market. Main aim of the study is to create a benchmarking model as a strategic performance benchmarking scale based on competition, defining the best, average and negative performance ranges as a result of scrutinizing the competition-based strategies of the best players in the market. The data was obtained to develop this model in two stages with questionnaire technique. The first stage is to obtain the key parameters of the strategic performance measurement system according to learned opinion and identify them with the Relative Importance Index (RII) and principal component analysis.  In the second stage, large-scale international construction companies assess themselves in the context of their own strategic performances according to the measurement system identified as a result of the first stage studies. In this stage, we analyzed the data with double logistic regression analysis and developed the ?Competitive Strategic Performance Benchmarking (CSPB) Model?. 
The main finding of the study is a strategic performance logit benchmarking model designed according to the three dependent variables: profitability, growth and market share. The parameters of the model attained various precisions according to each one of the three independent variables. The independent varaibles of the model are consist of 21 variables under three main strategic levels namely competitive, functional and operational. The strategic performance criterias were predicted though expert opinion and they comprise the most prominently measures for strategic performance in international construction.
Accordingly, the logit models established with profitability and growth-dependent variables (Profitability CSPB and Sales Growth CSPB) are more affected from strength in functional level of strategies; whereas the model with the market share independent variable (Market Share CSPB) is more affected from success in competitive strategies. The model allows for identifying the position of each company with respect to their competitors; it is further beneficial during the companies? process of improving their competitive strategies. The study elucidates the competitive strategic performance of international companies in a versatile and multi-level aspect; yet introduces a holistic approach to fill the gap in the literature. In addition to that, CSPB comparison model will also contribute to the managerial activities of the construction companies as an instrument that the managers of construction companies can use during strategy formulation and selection, and identify the position of the company compared to its competitors. Developed CSPB model is not only a benchmarking approach but also it should be considered as a self-assesment model for construction companies. 
Key words: strategic performance, benchmarking, construction companies, competitive advantage, logistic regression analysis