Toplumsal cinsiyet hareketliliğinde erkekliğin dönüşümü: Eğitim, kültür ve etkileşim
Transforming masculinities in gender movement: Education, culture and interaction
Yazar: MUHİTTİN ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. İSMAİL DOĞAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitimin Sosyal ve Tarihi Temelleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Dönüşüm = Transformation ; Erkeklik = Masculinity ; Etkileşim = Interaction ; Eğitim = Education ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Kültür = Culture ; Kültür sosyolojisi = Cultural sociology ; Queer Kuramı = Queer Theory

Özet:
Erkeklik olgusunda geleneksel kabulleri, değer, yaklaşım ve pratikleri amaçlı olarak dönüştürmek isteyen toplumsal örgütlenmelerin (dernek, inisiyatif, oluşum, vs.) etkinlikleri ve düşünsel kaynaklarının ele alınmasının; buna bağlı olarak bu tür örgütlenmelerin kendi mensupları ve katılımcılarının tecrübelerinin incelenmesinin amaçlandığı bu çalışmada fenomenolojik (olgubilim) bir desen kullanılmıştır. Bu yaklaşımın benimsenmesinin sebebi, erkeklik olgusu ve amaçlı dönüşümünün onu deneyimleyenler tarafından nasıl göründüğünü ortaya koymaktır. Çalışma grubunun seçiminde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi uygulanmıştır ve  erkeklik rol, davranış ve tutumların amaçlı olarak dönüşümünde rol alan inisiyatif/ oluşumlar olarak Erkeklik İstisnai Bir Durumdur Fotoğraf Sergisi, Erkek Muhabbeti atölyeleri ve queer pedagojik girişimlerden KaosGL'nin etkinlikleri çalışma grubuna dahil edilmiştir. Veri toplamak amacıyla yarı-yapılandırılmış grup ve bireysel olmak üzere iki tür görüşme formu kullanılmıştır. Toplamda üç grup görüşmesi, otuz bireysel görüşme yapılmıştır. Veri açık, eksenli ve son kodlama olmak üzere üç aşamada analiz edilmiştir. Verinin yorumlanmasında Bourdieu, Berger&Luckmann, Castells, Giddens sosyolojisi ve postmodern yaklaşımlardan yararlanılmıştır. Çalışmanın sonuçları şöyle özetlenebilir: (1) Çalışma grubuna dahil edilen eğitsel girişimlerin amacının mevcut erkeklik algılarının ürettiği iddia edilen eşitsizliklerin en aza indirilmesi ve erkeklerin kendilerini gerçekleştirmeleri önündeki engellerin kaldırılmasına katkı sağlamak olduğu söylenebilir. (2) Etkinliklerde işbölümü, aile-içi ilişkiler, beden politikaları, cinselfobi (homofobi, transfobi, vd.), şiddet, porno gibi konular ele alınmaktadır. (3) Konuların bilinemezlik, belirsizlik ve çoklu-gerçekliliği temel alan kuir pedagojik yöntemle ele alındığı görülmektedir. (4) Etkinliklere katılanların toplumun ortak norm, değer ve davranışlarına bir karşı-duruş sergilemesi nedeniyle birer altkültür oluşturduğu dikkat çeker. (5) Söz konusu altkültür grubunun etkileşim yoluyla toplumu zamanla dönüştürmesi beklenmektedir. (6) Etkinlikler dönüşüm sürecinin önemli bir aşaması olarak yeni erkeklik kodlarının görünür kılınmasında işlevsel olmayı hedeflemektedir. (7) Dışlanma tehlikesi ve korkusunun sebep olduğu toplumsal suskunluğu görünür kılınan davranışların çözebileceği düşünülmektedir.


Anahtar Sözcükler: erkeklik, dönüşüm, toplumsal alışkanlık, queer pedagoji, etkileşim

Abstract:
In the study it is aimed to analyse the activities carried on by social organizations on the purpose of transforming traditional accepts, values and practices about masculinities and the experiences of the men interacting with these organizations. In accordance with this purpose phenomenological method was employed. The reason why this model was used to describe how the masculinity and its transformation seemed to its experiencers. Maximum variation sample, which is one of the purposeful sampling, was employed. A photograph exhibition named Erkeklik İstisnai Bir Durumdur, (=Masculinity Is An Exceptional Situation) Erkek Muhabbeti classes (=Men Talk) and queer pedagogical activities of KaosGL, which all aim to transform the social roles and behaviours of men, were included in the sampling/ working group. In order to collect data, semi-structured group discussion and semi-structured individual interview forms were used. Three group discussions and thirty individual interviews were carried out. Collected data were analysed in three coding steps. To comment the data it was benefited from the sociological theories of Bourdieu, Berger & Luckmann, Castells and post-modern approaches. The results of this research can be summarised as: (1) The aim of the educational initiatives included in the sample is to minimise alleged inequalities caused by existing masculinities and also to contribute to remove the obstacles to realize himself. (2) The initiatives discuss and criticize issues such as division of labour, familiar affairs, body politics, sexual-phobias (homophobia, trans-phobia, etc.), violence and pornography. (3) It is also observed that these issues are handled with queer pedagogical techniques based on obscurity, uncertainty and multi-truth. (4) The participants to the initiatives constitute a subculture as they do not conform to the common norms, values and behaviours of the society they are living in. (5) It is expected to transform phenomenon in time by interactions between the members of the subculture and the individuals in society. (6) As a crucial step towards transformation, initiatives and their activities aim to be functional to make new masculinity codes visible. (7) It is thought by the initiatives that behaviours visible may destroy social silence caused by both the danger and fear of being ostracized.


Key Words: masculinities, transforming, habitus, queer pedagogy, interaction