Hane halkının yeşil enerji kullanım niyetlerinin planlı davranış teorisi kapsamında incelenmesi
The investigation of households' intentions to use green power within the context of the theory of planned behavior
Yazar: EMRE HARORLI
Danışman: PROF. DR. AYSEL ERCİŞ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Enerji = Energy ; İşletme = Business Administration
Dizin: Enerji = Energy ; Enerji kullanımı = Energy usage ; Planlı Davranış Kuramı = Theory of Planned Behavior ; Sosyal pazarlama = Social marketing ; Tüketici davranışı = Consumer behavior ; Yapısal Eşitlik Modeli = Structural Equation Model ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; Yeşil enerji = Green energy

Özet:
Günlük hayatımızın temel ihtiyaçları arasında yer alan elektrik enerjisinin üretiminde kullanılan ve yakın gelecekte tamamen tükenme riskine sahip fosil yakıt kaynaklarının çıkarılması ve kullanılması süreçlerinde doğaya geri dönüşü olmayan zararlar verilmektedir. Teknolojinin gelişimi ile fosil kaynaklara alternatif olarak yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretiminde kullanımı (yeşil enerji) giderek yaygınlaştığı görülmektedir. Ancak dünya genelinde olduğu gibi Türkiye'de de yeşil enerjinin elektrik üretimindeki payı hala arzu edilebilir bir seviyede değildir.

Tüketicilerin yeşil enerji kullanım niyetlerinde etkili olan faktörlerin tespit edilmesi çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Söz konusu faktörler çerçevesinde oluşturulacak bir sosyal pazarlama stratejisi ile tüketiciler rahatlıkla yeşil enerji kullanımı için yönlendirilebilir ve desteklenebilirler. Teorik bölümde; yeşil enerji, sosyal pazarlama ve sosyal pazarlama çalışmalarında sıklıkla kullanılan planlı davranış teorisi hakkında genel bilgiler verilmiştir. Saha çalışması Türkiye'nin nüfus yoğunluğu bakımından en büyük 5 şehrinde ikamet eden hanehalkına yönelik olarak yapılmıştır. Araştırma modeli yapısal eşitlik modeli test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre katılımcıların yeşil enerji kullanım niyetlerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Davranışa yönelik tutum, öznel norm ve algılanan davranışsal kontrol ile arka plan faktörlerinden çevreci değerlerin yeşil enerji kullanım niyeti üzerinde istatistiki olarak anlamlı etkisinin olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Yeşil Enerji, Sosyal Pazarlama, Planlı Davranış Teorisi, Çevreci Değerler, Çevreci Öz Kimlik, Yapısal Eşitlik Modeli

Abstract:
Fossil fuel resources that have the risk of being completely exhausted shortly and being used in the production of electrical energy that is among the basic needs of our daily lives, cause irreversible damages during its extraction and utilization. With the development of technology, the use of renewable energy sources in electricity generation (The Green Power) as an alternative to fossil resources is becoming increasingly common. However, as the share of worldwide, electricity production from green power in Turkey is still not at a desirable level.

The main purpose of this research is to determine the factors that affect consumers' intention to use green energy. Designing a social marketing strategy based on these factors, it is possible to channel and encourage the consumers to use green power. In the theoretical section; green energy, social marketing, and the theory of planned behavior, which is frequently evaluated together with social marketing, are argued. The questionnaire were applied to households who resident in Turkey's largest five cities, considering population density. The research model was tested by the structural equation model. According to the results of the analyses, it is determined that the participants' intention to use green power is high. Attitudes towards the behavioral, subjective norms, perceived behavioral control, and environmental values, which are among the background factors, have a statistically significant impact on intention to use green power.

Key Words: Green Power, Social Marketing, Theory of Planned Behavior, Environmental Values, Environmental Identity, Structural Equation Model