Ambalaj tasarımının tipografik açıdan okunabilirlik ve algılanabilirliği
Typographic readability and percesibility of packaging design
Yazar: GİZEM PALA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZTÜRK
Haliç Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Reklamcılık = Advertising
Dizin: Ambalaj tasarım = Packaging design ; Grafik sanatlar = Graphic arts ; Grafik tasarımı = Graphic design ; Okunabilirlik = Readability ; Tasarım = Design ; Tipografi = Typography

Özet:
Ambalaj tasarımının tipografik açıdan okunabilirlik ve algılanabilirliği tez çalışmasının konusudur. Bu doğrultuda ilk olarak ambalajın tanımı, kullanımı, işlevleri ele alınmış, ambalajda grafik tasarımın önemi açıklanmıştır. Daha sonra tipografinin tanımı, kapsamı, elemanları, yazı çeşitleri, okunabilirlik ve algılanabilirliği hakkında bilgi verilmiştir.
Ambalaj, ürün ile tüketicisi arasında iletişimi kuran bir tanıtım aracıdır. Ürünün tüketicisi tarafından tanınmasını sağlamaktadır. Tüketiciyi satın alma eylemine hazırlar. Ürünün rakiplerinden ayrılmasına ve marka kimliği oluşturarak bilinirliğe ulaşmasına katkı sağlar. Ambalajın ürün ve marka üzerindeki bu olumlu etkisi, beğeniyi artırmakta ve satın alma tercihlerini de olumlu yönde etkilemektedir.
Ürünün piyasada tutunabilme yeteneği; sadece doğru ve etkili ambalaj malzemesi seçimine değil, aynı zamanda yapısına göre seçilen yazı tipi aileleri ve formlarla tasarlanmış bir görünüme sahip olmasına bağlıdır.
Markaların kıyasıya bir rekabet içinde olduğu göz önüne alındığında, raflarda satışa sunulan ürünlerin görsel kimliklerine, tasarımlarına ve ürün kalitesine daha fazla özen gösterilmeye başlanmıştır. Raflarda satışa sunulan benzer ürünler arasında iyi kullanılan tipografi, algılanabilirlik ve okunabilirliği artırmakla beraber ürünü rakipleri arasında daha popüler kılmakta ve tüketiciye ulaşmaktadır.
Son olarak ambalaj tasarımdaki tipografi ilişkilerini ortaya koymak için ambalaj malzemesi ile tipografinin ilişkileri, ambalajdaki logo ile tipografinin ilişkileri, ürünün cinsine göre (kola, süt, çay, çikolata ve diğer cinsler) tipografi uygulamaları, ürün ambalajının ön ve arka yüzü ile tipografi ilişkisi ve ürün ambalajlarında tipografinin rolü mevcut literatür kapsamında araştırılmıştır.
Tipografik okunabilirlik, yazıyı okunabilir kılan ve bilgi aktarmayı sağlayan önemli bir faktördür. Bazen algılanabilirlik kavramı ile karıştırılmaktadır. Algılanabilirlik, bir kelimenin doğru tanınabilirlik hızıdır. Okunabilirliği sağlamak için metni oluşturan karakterin seçimi, harf boyutu (punto), blok-tip düzenlemesi (satır yapısı, sütun yapısı), vurgulama, sözcükleri uygun hecelerden ayırma, espas kavramı, form, ambalaj malzemesi ve ürünün cinsi hedef kitleye gelinceye kadar dikkate alınmalıdır. Birbirleriyle olan ilişkileri algılamada önemli rol oynamaktadır.
Yapılan araştırma sonucu ambalaj tasarımında tipografinin ürünün adının, işlevinin ve gerçeklerinin geniş bir tüketici kitlesine iletilmesi için birincil ortam olduğundan ambalaj tasarımındaki okunabilirlik ve algılanabilirliğin, ürünün görsel ifadesinin en önemli unsurlarından olduğu incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler : Ambalaj, Tasarım, Tipografi

Abstract:
The typographic readability and perceptibility of packaging design is the subject of the thesis. In this direction, first of all, the definition, use and functions of packaging are discussed and the importance of graphic design in packaging is explained. Then, information about the definition, scope, elements, font types, readability and perceptibility of typography is given.
Packaging is a promotional tool that establishes communication between the product and its consumer. It enables the product to be recognized by the consumer. It prepares the consumer for the act of purchasing. It contributes to the differentiation of the product from its competitors and to reach awareness by creating a brand identity. This positive effect of packaging on the product and brand increases the appreciation and positively affects the purchasing preferences.
The ability of the product to hold on to the market; It depends not only on the right and effective packaging material selection, but also on having a designed appearance with font families and forms selected according to its structure.
Considering that brands are in fierce competition, more attention has been paid to the visual identities, designs and product quality of the products offered for sale on the shelves. Typography, which is used well among similar products offered for sale on the shelves, increases perceptibility and readability, makes the product more popular among its competitors and reaches the consumer.
Finally, in order to reveal the typography relationships in the packaging design, the relationships between the packaging material and typography, the relationships between the logo and the typography on the packaging, typography applications according to the type of product (cola, milk, tea, chocolate and other types), the typography relationship with the front and back of the product packaging and the product. The role of typography in packaging has been explored in the current literature.
Typographic readability is an important factor that makes the text readable and provides information transfer. It is sometimes confused with the concept of perceptibility. Detectability is the rate at which a word can be recognized accurately. In order to ensure readability, the selection of the character that composes the text, letter size (point size), block-type arrangement (line structure, column structure), emphasis, separating words from appropriate syllables, the concept of space, form, packaging material and type of product should be considered until the target audience. It plays an important role in perceiving the relationships with each other.
As a result of the research, it has been examined that readability and perceptibility in packaging design are the most important elements of the visual expression of the product, since typography is the primary medium for conveying the name, function and facts of the product to a wide consumer mass in packaging design.

Keywords : Packaging, Design, Typography