Postprandiyal lipemide dolaşımdaki endotelyal progenitör hücre (EPC) düzeyi
Circulating endothelial progenitor cells (EPCs) level in postprandial lipemia
Yazar: BUKET AKCAN
Danışman: PROF. DR. ASIM ÖREM
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Epitel hücreleri = Epithelial cells ; Kök hücreler = Stem cells ; Lipidler = Lipids ; Lipoproteinler = Lipoproteins ; Trigliseridler = Triglycerides

Özet:
Yemek yeme sıklığı nedeniyle kişiler, günün yaklaşık 18 saat gibi büyük bir kısmını tokluk (postprandiyal) fazda geçirirler. Yağlı bir öğünün ardından sindirim ve emilim sonrası meydana gelen metabolik olaylar postprandiyal lipemi olarak adlandırılır. Remnant-benzeri lipoprotein partikülleri, postprandiyal fazda baskın haldedir ve ateroskleroz gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Endotelyal disfonksiyonunun, aterosklerozun erken evresinde görüldüğü ve koroner arter hastalığının patogenezine önemli katkı sağlayıcı olduğu bilinmektedir.  Endotel tamirinde ve yeni damar oluşum evresinde kemik iliği kaynaklı hücrelerin keşfi, kardiyovasküler hastalıkların patogenetik modelini değiştirmiştir. Bu hücreler, Endotelyal Progenitör Hücreler (EPC) olarak adlandırılır. Bu çalışmada, sağlıklı kişilerde, postprandiyal lipemide dolaşımdaki EPC sayısının incelenmesi amaçlandı. Postparandiyal lipemi, oral trigliserid tolerans testi (OTTT) ile açlık ve yüksek yağlı diyet sonrası 2, 4 ve 6?ncı saatlerdeki TG seviyeleri kullanılarak hesaplanan eğri altındaki alan (AUC) düzeyine göre değerlendirildi. Çalışma grubu 84 kişi içermektedir (Yaşları 17 ila 55 arasında değişen 42 kadın, 42 erkek). Çalışma grubu üçte birlik dilimler halinde kategorize edildi. Üstteki üçte birlik dilimde yer alan kişiler postprandiyal hiperlipidemi grubu olarak tanımlandı. Karşılaştırmalar alttaki üçte birlik dilim ile postprandiyal hiperlipidemi grubu arasında yapıldı. Erkeklerde, dolaşımdaki EPC sayısı postprandiyal hiperlipidemi grubunda, alttaki üçte birlik dilime göre yaştan bağımsız olarak, yüksek bulundu (p< 0.05). Kadınlarda, dolaşımdaki EPC sayısı değişiklik göstermedi.  Kadın ve erkekler arasında EPC sayısı bakımından anlamlı bir farklılık bulunamadı. Erkeklerde, dolaşımdaki EPC sayısı ve OTTT cevabı arasında pozitif korelasyon görüldü (r= 0.414, p< 0.05). Ayrıca, erkeklerde, OTTT cevabı ile açlık trigliserid düzeyleri arasında da güçlü pozitif korelasyon görüldü (r= 0.930, p< 0.001).
Sonuç olarak, kişilerdeki postprandiyal hiperlipidemi ile artmış EPC sayısının, postprandiyal fazda artmış olan aterojenik remnant proteinlere bağlı olarak endotel hasarına karşı yanıt ile ilişkili olabileceği kanaatine varıldı. 
 
Anahtar Kelimeler: Ateroskleroz, Endotelyal Progenitör Hücreler, Oral Trigliserid Tolerans Testi, Postprandiyal lipemi, Trigliseridden Zengin Remnant Lipoproteinler

Abstract:
Due to the frequency of meal ingestion, individuals spend the majority of the day, approximately 18 h, in the fed (postprandial) phase. The term given to the metabolic events that occur following the digestion and absorption of a meal that contains fat is postprandial lipemia. Remnant-like lipoprotein particles (RLPs) are predominant in postprandial phase and they play an important role in development of atherosclerosis. Endothelial dysfunction is known to be an early event in atherosclerosis and an important contributor to the pathogenesis of coronary artery disease. The discovery that bone marrow-derived cells participate in endothelial repair and new vessel growth has changed the pathogenetic models of cardiovascular disease. These cells, termed as endothelial progenitor cells (EPCs). In this study, it was aimed to investigate circulating EPCs levels in healthy subjects by considering postprandial lipemia. Postprandial lipemia was evaluated by oral triglyceride tolerance test (OTTT) with the area under curve (AUC) values that calculated by using triglyceride levels at the fasting state, at 2nd, 4th and 6th hours after the high fat diet. Study group included 84 subjects (42 female and 42 male with age range of 17-55 years).Study group was categorized into tertiles. Subjects in upper tertile were defined as postprandial hyperlipidemia group.  Comparisons were made between lower tertile and postprandial hyperlipidemia group. Circulating numbers of EPCs in men were significantly higher in postprandial hyperlipidemia group than in the lower tertile, independently from age (p<0.05). Circulating numbers of EPCs in women did not show difference. It was not find any statistically significant difference when compared the numbers of EPCs between women and men. Circulating EPC levels showed a positive correlation with OTTT response in men (r= 0.414, p< 0.05). Also, OTTT response showed a strong positive correlation with fasting triglyceride levels (r= 0.930, p< 0.001).
It was concluded that increased EPCs levels in subjects with postprandial hyperlipidemia may be associated with a response to endothelial injury related to increased aterogenic remnant particles at postprandial phase.

Key Words: Atherosclerosis, Endothelial Progenitor Cells, Oral Triglyceride Tolerance Test, Postprandial Lipemia, Triglyceride Rich Remnant Lipoproteins.