Güneş ve rüzgâr enerjisi santralleri için sürdürülebilir sahaların coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok ölçütlü karar analizi yöntemiyle belirlenmesi
Determination of sustainable fields for solar and wind power plants development using gis based multi-criteria decision analysis method
Yazar: MABVUTO MWANZA
Danışman: DOÇ. DR. KORAY ÜLGEN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Güneş Enerjisi Ana Bilim Dalı / Enerji Teknolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Enerji = Energy

Özet:
Sürdürülebilir kalkınma ve koruma önlemleri, doğal çevrenin sürdürülebilirliği için daha fazla biyolojik çeşitlilik sağlamaya çalışır. Çevrenin korunması, insanın ve dünyanın yaşamı için önemli olan ekosistemin kendi kendine sürdürülebilirliğini sağladığı için hayati öneme sahiptir. Dünyanın dört bir yanındaki birçok ülke, enerji güvenliği, sosyo-ekonomik gelişme, herkes için enerjiye erişimin sağlanması, küresel ısınma ve iklim değişikliği ile mücadele ve doğal çevresel sürdürülebilirliği desteklemesi açısından ulusal enerji karışımına, yenilenebilir enerjiyi dâhil etmektedir. Yenilenebilir enerji sistemleri sadece topluma temiz enerji sağlamakla kalmaz, aynı zamanda sistemlerin yaşam döngüsü boyunca iyi yönetim ve uygulamalar yoluyla çevresel sürdürülebilirliğin teşvik edilmesine katkıda bulunur. Yenilenebilir enerji kaynakları, temiz, ücretsiz ve sınırsız olma gibi yenilenemeyen enerji kaynaklarından daha büyük faydalar sunarken, bu teknolojilerin uygun ölçekte planlama yapılmadan faydalı ölçekte kullanılması çevre ve toplum üzerinde büyük olumsuz etkiler yaratabilir. Bu nedenle, çevresel sürdürülebilirliğin teşvik edilmesi için yer seçimi ve bu teknolojilerin Zambiya gibi gelişmekte olan ülkelerde konuşlandırılması dahil olmak üzere uygun enerji planlaması en zorlu kararlar arasındadır.	 
Bu tez çalışmasında, Zambiya'da sürdürülebilir yenilenebilir enerji hasadı için uygun sürdürülebilir alanları belirlemek ve oluşturmak için Coğrafi Bilgi Sistemi (GIS) ve Çok Ölçütlü Karar Analizi (MCDA) yönteminin birlikte entegrasyonu kullanmıştır. Ayrıca, Zambiya için gelecekteki yenilenebilir enerji karışım kapasitesi hedefini tahmin etmek için sistem dinamikleri ve MCDA yönteminin entegrasyonu uygulanmıştır. Başlıca odak noktası, kaynakların Zambiya ve Sahra Altı Afrika'da yaygın olarak bulunmasını da içeren teknolojilerin vade ve dağıtım esnekliği nedeniyle sürdürülebilir elektrik üretimi için güneş ve rüzgâr enerjisi teknolojilerine odaklanmaktır.
Sonuçlar, Zambiya'nın sürdürülebilir enerji çeşitliliği için yenilenebilir enerji hasadı ve ulusal enerji karışımına dâhil edilmesi için kullanılabilecek çok büyük sürdürülebilir alanlara sahip olduğunu göstermektedir. Kısacası, rüzgâr ve güneş enerjisi kaynakları, elektrik üretimi için ulusal enerji karışımına dahil olma ve sürdürülebilir enerji güvenliği ve enerji çeşitliliği sağlama konusunda büyük ve önemli bir potansiyele sahiptir.
Bu nedenle, bu tez, güneş ve rüzgâr enerjisinin ulusal enerji karışımına sistematik ve sürdürülebilir entegrasyonu için stratejik düzeyde karar verme, politika oluşturma ve planlama konularında temel bilgiler sunmaktadır. Ayrıca, herkese enerji erişimini sağlamak ve ülke genelinde hem kırsal hem de kentsel alanların elektrifikasyonu için güneş ve rüzgâr enerjisinin dâhil edilmesi için somut hedefler koymaktadır.

Abstract:
Sustainable development and conservation measures attempt to maintain greater biological diversity for sustainability of the natural environment. Conservation of the environment is vital as it ensures self-sustainability of the ecosystem which is important for survival of human being and the earth. As such many countries across the globe are adding renewable energies to their national energy mix, due to various reasons such as; energy security, socio-economic development, achieving energy access for all, combating global warming and climate change, and supporting natural environmental sustainability.  Renewable energy systems do not only provide clean energy to the society but can also contribute to the promotion of environmental sustainability through good management and practices during life cycle of the systems. While renewable energy resources offer great benefits than the non-renewable energy resources such as being clean, free and unlimited, deployment of these technologies at utility-scale without proper planning have ability to pose immense negative impacts on the environment and society. Therefore, proper energy planning including site selection for the promotion of environmental sustainability and deployment of these technologies in emerging countries like Zambia is among the most challenging decision.
This thesis employed an integration of Geographical Information System (GIS) and Multi-Criteria Decision Analysis (MCDA) techniques to determine and establish the sustainable fields suitable for sustainable renewable energy harvesting in Zambia. Furthermore, an integration of system dynamics and MCDA method has been applied to predict future renewable energy mix capacity target for Zambia. The major focus was on solar and wind energy technologies for sustainable electricity generation due to maturity and deployment flexibility of technologies including the wide availability of the resource across Zambia and in Sub-Saharan Africa. 
The results indicate that Zambia has huge sustainable fields that can be tapped for renewable energy harvesting and inclusion in the national energy mix for sustainable energy diversification. In short, wind and solar energy resources have huge and significant potential for inclusion in the national energy mix for electricity generation and for achieving sustainable energy security and energy diversifications. 
Therefore, this work presents essential information for decision making, policy formulation, and planning at the strategic level for systematic and sustainable integration of solar and wind energy into the national energy mix. And also setting tangible targets for inclusion of solar and wind energy to achieve energy access for all and electrification of both rural and urban areas across the country.