Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın ABD ziyareti
The President of the Republic of Turkey Celal Bayar'in visit to the USA
Yazar: BUKET DOĞANAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ REŞAT SARAOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bayar, Celal = Bayar, Celal ; Cumhuriyet tarihi = Republic history ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Ziyaret = Visit

Özet:
Bu yüksek lisans tez çalışması, Türkiye'nin III. Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın 1954 yılında yaptığı ve yaklaşık bir ay süren ABD ziyaretini incelemektedir. 19.yüzyılın başlarında ekonomik alanda başlayan Osmanlı Devleti–ABD ilişkileri cumhuriyet döneminde iyi seyirde devam ederek Türkiye'nin çok partili hayata geçişine öncülük eden Demokrat Parti döneminde stratejik ortaklığa dönüşmüştür. Bu ortaklıkta en büyük etken şüphesiz Sovyetler Birliğidir. Komünizmin ülke topraklarında yayılma endişesi ve dönemin atmosferi İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşan iki kutuplu dünya düzeninde Türkiye'nin batı blokuna kaymasına neden olmuştur. Demokrat Parti döneminde ABD ile güçlendirilmeye çalışılan bağlar 1947'de önce Truman Doktriniyle, ardından Marshall Planı ve Kore Savaşı sonrası NATO üyeliği ile perçinlenmiştir. Cumhurbaşkanı Celal Bayar ile beraberindekiler Dwight D. Eisenhower'ın davetlisi olarak 1954 yılının ilk aylarında bambaşka bir coğrafyayı ziyaret için yola koyulmuşlardır.
Cumhurbaşkanlığı seviyesinde dostane duygularla ilk defa gerçekleştirilen bu ziyaret tarihimizde önemli bir yere sahiptir. Günümüzdeki diplomatik ziyaretler düşünüldüğünde bir aya yakın süren bu üst düzey ziyaret konumuzun önemini ortaya koymaktadır. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, ABD'nin birçok eyaletini ziyaret etmiş ve gittiği eyaletlerde önemli konuşmalar yapmıştır. Bu konuşmalar hem Türk basınında hem de ABD basınında geniş yer kaplamıştır. Çalışma, Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın ABD ziyaretinin iki ülke arasındaki ilişkilere ne gibi etkisinin olduğu, dönemin basının geziye neden yoğun ilgi gösterdiği sorularına yanıt arayıp erişilen bilgiler ışığında yorumlanması amacını taşımaktadır. Literatür taraması yöntemiyle yürütülen çalışmada birinci ve ikinci elden kaynaklardan başka geziye ait belge ve eşyaların sergilendiği Bursa'da (Gemlik/ Umur Bey'de) bulunan Celal Bayar Vakfı müzesinden de faydalanılmıştır.  
Anahtar Kelimeler : Demokrat Parti, Celal Bayar, Türkiye-Amerika İlişkileri

Abstract:
In this master's thesis study, Turkey's third President Celal Bayar's visit to America is discussed. The Ottoman-USA relations, which started in the economic field at the beginning of the 19th century, continued on a good course in the republican period and were strategically strategic during the Democratic Party period, which pioneered Turkey's transition to a multi-party system. turned into a partnership. The biggest factor in this partnership is undoubtedly the Soviet Union. Concern for the spread of communism in the country's territory and the atmosphere of the period caused Turkey to shift to the western bloc in the bipolar world order that emerged after the Second World War. The ties that were tried to be strengthened with America during the Democratic Party era were crowned first with the Truman Doctrine in 1947, then with the Marshall Plan and NATO membership after the Korean War. President Celal Bayar and his entourage set out to visit a completely different geography in the first months of 1954, at the invitation of Dwight D. Eisenhower.This visit, which was held for the first time with friendly feelings at the presidential level, has an important place in our history. Considering the current diplomatic visits, this high-level visit, which lasted for about a month, reveals the importance of our subject. President Celal Bayar, who had the opportunity to see many states, made important statements. These statements have received wide coverage in both the Turkish and American press. In the study carried out by the literature review method, the Celal Bayar museum in Bursa (Gemlik / Umur Bey) where documents and belongings of the trip are exhibited, as well as first and second hand sources, were also used.
Keywords: Democrat Party, Celal Bayar, Turkey-USA Relations