Hukuki yönden kaydi sistem
Computerized book entry system from legal perspective
Yazar: ŞEREF ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. KORKUT ÖZKORKUT
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ekonomi = Economics ; Hukuk = Law
Dizin: Hisse senetleri = Stocks ; Kaydi sistem = Bank system ; Menkul kıymetler = Securities ; Merkezi Kayıt Kuruluşu = Central Record Organizations ; Pay senetleri = Stocks tradet ; Saklama = Retention ; Türk hukuku = Turkish law

Özet:
Kaydi sistem, menkul kıymetlerin kaydi değer haline getirilerek, senede bağlanmaksızın bir sicile kaydedilmeleri ve bu menkul kıymetler üzerindeki mülkiyet devri, sınırlı ayni hak tesisi ile bunların haciz ve tedbir işlemlerine konu edilmesi ve takası gibi hukuki işlemlerin, tutulan bu sicil kayıtları üzerinden yapılmasını ifade eden yapıdır.Türk hukukunda kaydi sisteme ilişkin hukuki çerçeve SPKn'nin 10/A maddesi ile çizilmiş ve açıklayıcı kayıt sistemi benimsenmiştir. Kaydi sistemin kapsamına temelde kaydileştirilmesi hukuken ve fiilen mümkün olan sermaye piyasası araçları girmektedir. Kaydi sistemin konusunu ise kaydi değer haline getirilmiş olan sermaye piyasası araçlarının saklanması oluşturmaktadır. SPK tarafından kaydileştirilmesine karar verilen ilk sermaye piyasası aracı, hisse senetleri İMKB'de işlem gören ortaklıklara ilişkin paylar olmakla birlikte, kaydileştirme uygulaması bakımından ilk örnek yatırım fonu katılma belgeleridir.Kaydi sistemde, menkul kıymetler kaydi olarak MKK nezdinde izlenmekte ve söz konusu kayıtların saklanması işlemi de MKK tarafından yerine getirilmektedir. MKK'nın temel fonksiyonu sermaye piyasası araçları ve bunlara ilişkin hakların kayden izlenmesi olmakla birlikte, SPKn ile MKK'ya YKF'nin idare ve temsil edilmesi ile Kurul tarafından aracı kurumların tedrici tasfiyesine karar verilmesi halinde bunların tedrici tasfiye işlemlerinin yürütülmesi görevi de verilmiştir.Kaydi sistemde haklar kâğıttan ayrılmış olmakla beraber, kaydi değer haline getirilmiş olan sermaye piyasası araçlarının da hukuki işlemlere konu edilmesi mümkündür. Kaydi sistemde artık zilyetliğin fiilen devri söz konusu olmamakta, bu menkul kıymetler üzerindeki hukuki işlemler ?kaydi? olarak, başka bir deyişle hesaptan hesaba kayıt sureti ile gerçekleştirilmektedir. Öte yandan, kaydi sistemde menkul kıymetler üzerindeki sınırlı ayni hak tesisi ile haciz ve tedbir işlemlerinin MKK dışında genel hükümler uyarınca gerçekleştirilmesi ve söz konusu tesis işleminden sonra bu hakların MKK kayıtlarına yansıtılması gerekmektedir.

Abstract:
Computerized book entry system is the system in which securities have not been issued physically rather they are completely dematerialized and kept as electronic records. Legal transactions such as transfer of property right, establishment of other real rights, seizure, preliminary injunction and clearing and settlement actions regarding securities are traced by means of electronic records in this system.The legal framework of the computerized book entry system is drawn by the Article 10/A of the Capital Market Law No: 2499 and pursuant the said article the records are accepted as explanatory not founding. The securities which are suitable for dematerialization both legally and actually are within the scope of the computerized book entry system. Moreover, the subject of the computerized book entry system is the depository of the dematerialized securities. Although the first capital market instrument which was dematerialized by Capital Market Board is the share of publicly held joint stock companies that have been traded on Istanbul Stock Exchange; the implementation of computerized book entry system project was started by participation certificates of mutual funds.Records on capital market instruments and rights related to them are kept in book entry form by the Central Registry, which is a legal entity under private law. Besides this main function, Central Registry also carries out two other important functions which are governance and representation of Investors? Protection Fund and conducting gradual liquidations procedure regarding intermediary intuitions.Although there is no physical document in the computerized book entry system, dematerialized capital market instruments can be subject to legal transactions by means of transfer of title between records other than physically transfer of possession right of such instruments. On the other hand, legal transactions such as property right, other real rights, seizure and preliminary injunction regarding securities can be established and transferred according to the general principles of Turkish law and after that such transactions are reflected to Central Registry electronic record and traced by means of them.