Kadınlarda menopoz semptomlarına ilişkin farkındalık düzeyi ve sağlık kurumlarına başvuru sıklığının araştırılması /
Yazar: İNCİLAY BENGÜ ÇULHA
Danışman: PROF. DR. AZİZE DİLEK GÜLDAL ; ÖĞR. GÖR. NESLİŞAH GAFUROĞLU TAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Farkındalık = Awareness ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Menopoz = Menopause ; Postmenopoz = Postmenopause

Özet:
Postmenopozal kadınlarda sık rastlanılan semptomların farkındalık düzeyi ve
bu semptomlara bağlı olarak sağlık kurumlarına başvuru sıklığının araştırılması
amaçlanmıştır.
Yöntem
Araştırmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı, Eğitim Aile
Sağlığı Merkezleri'ne başvuran 45 yaş ve üzeri kadın bireyler dahil edilmiştir. Kasım
2018-Ocak 2019 tarihleri arasında gönüllülük esasına dayalı olarak dahil etme
kriterlerine uyan 385 kişi çalışmaya alınmıştır. Araştırmamızda demografik veriler ve
menopoz semptomlarını etkileyen faktörleri içeren bir soru formunun yanı sıra,
Menopoz Semptomlarını Değerlendirme Ölçeği (MSDÖ) kullanılmıştır. MSDÖ ile
birlikte her bir semptomun ne kadar şiddette var olduğu, hastanın bu semptomu
hangi nedene bağladığı ve bu nedenle kaç kez sağlık kuruluşuna başvurduğu
sorulmuştur. Verilerin değerlendirilmesinde ve analizinde IBM SPSS (The Statistical
Package for Social Sciences) 24.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı
sürekli değişkenler için ortalama, standart sapma; kategorik değişkenler için sıklık ve
yüzde dağılımları, kategorik bağımsız değişken ve bağımlı değişkenlerin
karşılaştırılmasında ki-kare testi, sayısal bağımsız değişkenlerin karşılaştırılmasında
ise t-testi ile Anova testleri yapılarak p değeri <0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul
edilmiştir.
Bulgular
Çalışma grubunu oluşturanların yaşları 45-61 arasında değişmekte olup ortalama
51,1±3,3 yıldır. Katılımcıların yarısından fazlasında ürogenital yakınmalar hiç
görülmezken, şiddetli yaşanan semptomların sıcak basması-terleme ve uyku
sorunları olduğu gözlenmiştir. Menopozal semptomlar nedeni ile sağlık kuruluşlarına
başvuru sıklıkları incelendiğinde; 'eklem ve kas rahatsızlıkları' olan bireylerin daha
çok sağlık kuruluşuna başvurdukları görülmektedir (%52,1). MSDÖ total puanı
13,45±7,03; somatik puan 5,46±2,70 ; psikolojik puan 5,17±3,42 ve ürogenital puan
2,81±2,79 olarak orta şiddette olduğu saptanmıştır. Tüm menopozal semptomların
şiddeti arttıkça başvuru sıklıklarının arttığı görülmektedir. Somatik ve psikolojik
şikayetler alt boyutlarının her bir bileşeninin puanları ile başvuru sayısı arasında
anlamlı bir ilişki mevcutken ürogenital şikayetlerden sadece vajinada kuruluk şiddeti
ile başvuru arasında anlamlı bir ilişki çıkmıştır (p<0,05). Semptomlar arasında
vajinada kuruluk ve eklem rahatsızlığı yakınmalarının menopoza ya da herhangi bir
nedene bağlı olduğunu düşünenler sağlık kuruluşuna daha çok başvurmuşlardır
(sırası ile p=0,015 ve 0.000). Menopoz semptomlarından yaş ve sinirlilik semptomu
olanlar arasında ; kalp rahatsızlığı, vajinada kuruluk, eklem/kas rahatsızlığı olup
kronik bir hastalığı var olması arasında; düzenli egzersiz yapan kadınlarda sıcak
basması-terleme ve sinirlilik semptomu olanlar arasında; evlilik uyumu yüksek
olanlarda psikolojik alt boyutlarının bileşenleri arasında; cerrahi yolla menopoza
girenlerden sıcak basması-terleme, kalp rahatsızlıkları, vajinada kuruluk semptomları
olanlar arasında; menopoza dair olumsuz algısı olup sıcak basması-terleme
semptomu olanlar arasında; cinsel olarak aktif olup sinirlilik, eklem/kas rahatsızlıkları
semptomu olanlar arasında başvuru sıklıkları ile ilgili bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca
eğitim seviyesinin yüksekliği ile başvuru sıklığı arasında anlamlı bir ilişki mevcuttur.
Sonuç
Araştırmamızın sonucunda sağlık kuruluşlarına başvuruyu arttıran en önemli etkenin
semptomların şiddeti olduğu saptanmıştır. Semptomların nedenini menopoza bağlı
olduğunu düşünmenin ise önleyici değil başvuruyu arttırdığı gözlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: menopoz, semptomlar, farkındalık düzeyi, başvuru düzeyi

Abstract:
It is aimed to investigate the awareness level of common symptoms in
postmenopausal women and the frequency of application to health institutions
depending on these symptoms.
Methods
The study included female individuals aged 45 and over who applied to Dokuz Eylul
University, Department of Family Medicine, Education Family Health Centers.
Between November 2018 and January 2019, 385 people who met the inclusion
criteria on a voluntary basis were included in the study. In our study, a questionnaire
including demographic data and factors affecting menopause symptoms, as well as
the Menopause Rating Scale (MRS) were used. Along with the MRS, the severity of
each symptom, the reason why the patient attributed this symptom, and how many
times he applied to the health institution were asked. IBM SPSS (The Statistical
Package for Social Sciences) 24.0 statistical package program was used to evaluate
and analyze the data. Average, standard deviation for descriptive continuous
variables; Frequency and percentage distributions for categorical variables, chisquare
test in comparison of categorical independent variable and dependent
variables, and p-value <0.05 was considered statistically significant in comparison of
numerical independent variables by using t-test.
Findings
The ages of the working group varies between 45-61, with an average of 51.1 ± 3.3
years. While urogenital symptoms were never observed in more than half of the
participants, severe symptoms were observed with flush/sweating and sleeping
disorders. When the frequency of application to health institutions due to menopausal
symptoms is examined; It is observed that individuals with "joint and muscle
disorders" mostly apply to health institutions (%52,1). The total score of MRS was
13.45 ± 7.03; somato-vegetative symptoms score 5.46 ± 2.70; psychological
symptoms score was 5.17 ± 3.42 and urogenital symptoms score was 2.81 ± 2.79.
As the severity of all menopausal symptoms increases, the frequency of referral
increases. There is a significant relationship between the scores of each component
of the somato-vegetative and psychological complaints sub-dimensions and the
number of admissions, there was a significant relationship between the severity of
dryness only the vaginal dryness and the application from the urogenital complaints
(p<0,05). Among the symptoms, those who thought that the complaints of vaginal
dryness and joint discomfort were due to menopause or any reason, applied to the
health institution more (p=0,015 ve 0.000). Among menopausal symptoms, those
with age and irritability symptoms; cardiac complaints, vaginal dryness, Joint / Muscle
Disease and Chronic Disease; women who regularly exercise have sweating/flush
and irritability symptoms; Among the components of psychological sub-dimensions in
those with high marital compatibility; Among those who have entered the menopause
surgically, there are symptoms of sweating/flush, cardiac complaints, vaginal
dryness; Among those who have negative perception of menopause and have
sweating/flush symptoms; A relation was found between admission frequencies
among those who are sexually active and have symptoms of irritability, joint / muscle
disorders. In addition, there is a significant relationship between the high level of
education and the frequency of application.
Results
As a result of our research, it was determined that the most important factor
increasing the application to health institutions is the severity of the symptoms. It was
observed that thinking that the cause of symptoms was due to menopause increased
the application, not preventive.
Key words: menopause, symptoms, level of awareness, level of apply