Kurumsal itibarın ölçümü: Havayolu işletmelerine yönelik bir ölçek önerisi
Measuring corporate reputation: A scale proposal for airlines
Yazar: MELEK SEDA KOCABIÇAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. HATİCE ZÜMRÜT TONUS
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Kurumsal itibar = Corporate reputation ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Liberalleşmenin getirdiği rekabet ortamında havayolu işletmelerinin, paydaşlarının nezdinde rakiplerinden farklılaşmaları ve küresel pazarda rekabet gücünü elinde bulundurmaları için kurumsal itibarlarını iyi yönetmeleri bundan dolayı da ölçmeleri gerekmektedir. Bu noktadan hareketle, havayolu işletmelerine özgü kurumsal itibar ölçeği geliştirmeyi amaçlayan bu çalışmada, nitel ve nicel tekniklerin her ikisini de kapsayan karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Havayolu işletmelerinin ve paydaşlarının, havayolu itibarını nasıl tanımladıklarını aktarmaları istenildiğinden nitel; geliştirilen ölçek vasıtasıyla, kurumsal itibar faktörlerinin kurumsal yapı üzerindeki etkisini ölçmek için nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi süreci; madde havuzunun oluşturulması, ölçeğin yapılandırılması ve ölçeğin değerlendirilmesi olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır. Öncelikle alan yazından faydalanarak kavramsal altyapı çizilmiş, kurumsal itibar kavramı tanımlanmıştır. Akabinde, alan yazın taraması ve yarı yapılandırılmış görüşmeler (N=25) aracılığıyla, havayolu işletmesinin muhtemel kurumsal itibar göstergeleri belirlenerek madde havuzu oluşturulmuştur. Madde havuzunda uzman ve akademisyen görüşleri doğrultusunda, sadeleştirme çalışmaları yapılmış ve ölçeğin yapılandırılması kapsamında pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapılandırılması işlemlerinin tamamlanması sonucu elde edilen 57 maddelik ölçeğin değerlendirilebilmesi için 206 kişilik örnekleme Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmıştır. KFA sonucunda elde edilen 52 maddelik ölçeğin tek faktörlü yapısının doğrulaması için 230 kişilik ayrı bir veri setine Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları χ² / sd = 1,61, RMSEA = 0,070, CFI = 1,00, GFI = 0,97 olup, ölçeğin güvenirlik katsayısı 0,969'dur. 
Araştırma sonucunda, kurumsal itibarı havayolu işletmeleri özelinde ölçebilecek, tek boyutlu ve 50 değişkenden oluşan, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçek geliştirilmiş ve doğrulanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Kurumsal İtibar, Kurumsal İtibarın Ölçülmesi, Havacılık, Havayolu İşletmesi, Ölçek Geliştirme.

Abstract:
In the competitive environment brought by liberalization, airline companies need to manage their corporate reputations well in order to differentiate themselves from their competitors in the eyes of their stakeholders and to keep their competitive power in the global market. From this point of view, in this study, which aims to develop a corporate reputation scale specific to airlines, a combined method approach including both qualitative and quantitative techniques, has been adopted. Qualitative as airlines and their stakeholders are asked to convey how they define airline reputation; by means of the developed scale, quantitative research methods were used together to measure the effect of corporate reputation factors on the corporate structure. The process of developing the scale, it consists of three stages, creating the item pool, structuring and evaluating the scale. First of all, the conceptual infrastructure has been drawn by making use of the literature and the definition of the concept of corporate reputation has been made. Subsequently, via literature review and semi-structured interviews (N=25), the possible corporate reputation indicators of the airline company have been determined and a item pool has been created. In the item pool, simplification studies were carried out in line with the opinions of experts and academicians, and a pilot application was carried out within the scope of structuring the scale. In order to evaluate the 57-item scale obtained as a result of completion the configuration of the scale, Exploratory Factor Analysis (CFA) has been applied to a sample of 206. In order to verify the single factor structure of the 52-item scale obtained as a result of CFA, Confirmatory Factor Analysis (CFA) was performed on a separate data set of 230 people. Confirmatory Factor Analysis (CFA) has been performed. DFA results are χ² / sd = 1.61, RMSEA = 0.070, CFI = 1.00, GFI = 0.97,
and the reliability coefficient of the scale is 0.969.
As a result of the research, a one-dimensional and 50-variable scale with proven validity and reliability that can measure corporate reputation for airlines has been developed and verified.

Keywords: Corporate Reputation, Measuring Corporate Reputation, Aviation, Airline Business, Scale Development.