Çağrı merkezlerinde çalışan üniversiteli öğrencilerin maddi olmayan emeği üzerine sosyolojik bir çalışma: Van ili örneği
A sociological study on the intangible labor of university students working in call centers: The case of Van province
Yazar: SEHER TEMUR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZEKİ DUMAN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Çağrı merkezlerinde çalışan üniversiteli öğrencilerin maddi olmayan emeğini Van ili örneğiyle ele alan bu çalışma, çağrı merkezi sektörlerinde çalışan üniversite mezunu öğrencilerin sosyal, ekonomik, eğitim vb. alanlar da yaşamış oldukları sorunların onları çağrı merkezlerine nasıl yönlendirdiği ve çağrı merkezlerinde emek sömürüsüne maruz kalıp kalmadıkları araştırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemiyle 20 katılımcıyla derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. Yapılan görüşmede katılımcılara ulaşmak için kartopu örneklemi kullanılmıştır. Derinlemesine görüşme tekniğiyle araştırma daha ayrıntılı bir şekilde yürütülmüştür. Elde edilen veriler araştırma kapsamında değerlendirilerek yorumlanmıştır.  
Yapılan bu sosyolojik çalışma,  işsiz olan üniversite mezunu öğrencilerin çağrı merkezlerinde yaşamış olduğu olumlu ve olumsuz durumları fenomonolojik olarak ortaya koymuştur. Son zamanlarda çağrı merkezi sektörlerine olan ani talep artışlarının temel sebepleri araştırılmıştır. Bu talep artışının neden olduğu yoğunluk, üniversite mezunu öğrencilerin maddi olmayan emeklerinin yoğun olarak sömürülmesine yol açmıştır. Bu bağlamda çağrı merkezlerinin farklı sektörleri(kamu, finans, hizmet, telekomünikasyon vb.) arasındaki çalışma koşulları araştırılmıştır. Sektörler arası farklı çalışma koşullarının bulunması ve çalışma koşullarının zor olması üniversite mezunu öğrencilerin emek sömürüsüne maruz kalmalarına neden olmuştur. Üniversite mezunu öğrenciler, çalışma koşullarının zorluğundan dolayı; sosyalleşemedikleri, günlük yaşam pratiklerini yerine getiremedikleri, fiziksel ve psikolojik sağlık sorunları yaşadıkları ve kariyer olarak farklı alanlara yönelemedikleri gibi sorunlar araştırma sonunda tespit edilmiştir. Dolayısıyla üniversite mezunu öğrencilerin bazı çağrı merkezi sektörlerinde emek sömürüsüne ve yöneticilerin/takım liderlerinin uyguladıkları mobbinge(baskı) maruz kaldıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, which deals with the non-material labor of university graduate students working in call centers with the example of Van province, it has been investigated how the social, economi, educational and other problems experienced by university graduate students working in call center sectors lead them to call centers and whether they are exposed to labor exploitation call centers. In the study, qualitative research method was used and in-depth interview technique was used with 20 participants. Snowball sampling was used to reach participants in the interview. The research was conducted in more detail using the in-depth interview technique. The data obtained were evaluated and interpreted within the scope of the research.  
This sociological study phenomenologically revealed the positive and negative situations experienced by unemployed university graduate students in call centers. Recently, the main reasons for the sudden increase in demand for call center sectors have been investigated. The intensity caused by this increase in demand has led to the intense exploitation of the nonmaterial labor of university graduate students. In this context, working conditions between different sectors of call centers (public, finance, service, telecommunication, etc.) were investigated. The existence of different working conditions across sectors and the difficult working conditions have caused university graduate students to be exposed to labor exploitation. University graduate students say that due to the difficult working conditions, they cannot socialize, cannot fulfill their daily life practices, experience physical and psychological health problems, cannot focus on different career fields, etc. The problems were identified at the end of the research. Therefore, it has been determined that university graduate students are exposed to job exploiters and mobbing (pressure) applied by managers/team leaders in some call center sectors.