Medeni Yargılama Hukukunda ispat hakkı ve sınırları
Right to prove and restrictions of the right in civil procedure law
Yazar: PINAR ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET ÖZEKES
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adil yargılama = Fair hearing ; Temel haklar = Fundamental rights ; Yargılama = Judgement ; Ölçülülük ilkesi = Principle of proportionality ; İspat = Proof

Özet:
İspat hakkı, temel bir yargısal hak olarak Türk hukukunda ilk olarak 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda müstakil olarak düzenlenmiştir. Bu kanunlaştırma faaliyetinde önce ise, ispat hakkı hukukî dinlenilme  ve âdil yargılanma haklarının birer unsuru olarak yine Kabul edilmekteydi. Ancak çalışmamızda da ortaya konulduğu üzere, ispat hakkı göründüğünden çok daha geniş bir alana yayılmaktadır.
İspat hakkı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (m. 6) ve Anayasa (m. 36) tarafından garanti edilen yargısal temel haklardan birisidir. İspat hakkı, pek çok başka yargısal temel hak tarafından desteklenen ve medenî yargılama hukukunun merkezinde bulunan bir haktır. Âdil yargılanma hakkı, alenî yargılanma hakkı, silâhların eşitliği ilkesi, âdil şekilde delil sunma hakkı, adalete erişim hakkı, makûl süre içerisinde yargılanma hakkı bunlardan sadece bazılarıdır.
Temel bir yargısal hak olarak ispat hakkının üzerinde çok sayıda da sınırlama mevcuttur. Bunlar içerisinde en önemlilerinden birisi, temel hak çatışmalarından doğanlardır. İspat hakkı bazı durumlarda özel hayatın korunması hakkı, sözleşme özgürlüğü, ailenin korunması hakkı veya kişisel hakların korunması gibi haklarla karşı karşıya kalabilir.
İspat hakkının üzerinde aynı zamanda Kanun'dan veya uygulamadan kaynaklanan da çok sayıda sınırlama vardır.  Türk medenî yargılama hukukunda geçerli olan belirli bir miktarın üzerindeki hukukî ilişkilerin senetle ispatı (senetle ispat kuralı) ispat hakkı üzerindeki en önemli sınırlamalardan birisidir. Bu sınırlamaya göre sözleşmeye dayalı her türlü iddianın senetle ispatlanması gerekir. Dolayısıyla ispat hakkının kendisi kadar, sınırlamaları da oldukça önemlidir.

Abstract:
Right to prove has been introduced for the first time -as an independent fundamental procedural right- in Turkish law by the new Turkish Civil Procedure Code which has been in force since 01.10.2011. Before this legislation the right to prove was recognized in Turkish civil procedure law as an element of right to be heard and right to a fair trial. As we will try to expose in our study, the right to prove has a wider extend more than meets the eyes.
Right to prove is one of the fundamental procedural right which guaranteed by European Convention of Human Rights (Art. 6) and Turkish Consitution (Art. 36). Right to prove is located in the heart of civil proceeding which supported by many other fundamental procedural rights: Right to fair trial (due process), right to a public hearing, right to equality of arms, the right to fair presentation of the evidence, right to access justice, right to a hearing within a reasonable time are the part of these rights.
As a fundamental procedural right, there are also many restrictions on the right. One of the most important restrictions derives from conflicts of fundemental rights. In some cases right to prove may faces with protection of privacy, freedom of contract, right to protection of family or personal data protection and etc.
There are also other restrictions about right to prove arising from codes or practice in Turkish law system. The obligation to proving the legal transactions by deed that involves more than certain amount of money is one of the most important restriction on the right to prove in Turkish civil procedure law. Due to this restriction almost all the claims based on contract have to been proved by deed in Turkish law system. Therefore the restrictions that violate the right to prove are important as the right to prove itself.