Adana Yüreğir İlçesinin iki mahallesinde evde yaşayan yaşlı bireye bakım veren aile bireylerinin karşılaştığı sorunların belirlenmesi ve bakım yükünün değerlendirilmesi
Determining the problems of care giving and assessing the caregivers' burden of family members giving informal care to the elderly at home in two neighborhoods of Yüreğir County in Adana
Yazar: GÜLŞEN UÇAR KARCI
Danışman: PROF. DR. BANU ELÇİN YOLDAŞCAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Adana-Yüreğir = Adana-Yüreğir ; Aile = Family ; Bakıma muhtaç kişiler = Person in need of nursing ; Depresyon = Depression ; Geriatri = Geriatrics ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımının örgütlenmesi = Patient care management ; Yaşlı bakım hizmetleri = Aged care services ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Yaşlı nüfusun arttığı tüm ülkelerde yaşlıların bakımı önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.Bu araştırmada yaşlı bireyin bakımını sağlayan aile üyelerinin yaşadığı sorunların, bakım yükünün ve depresyon düzeylerinin değerlendirilmesi ile yaşanan sorunların giderilmesine yönelik düşüncelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma; Adana Yüreğir ilçesi Kışla ve Köprülü mahallelerinde yaşayan 65 yaş ve üstü bireylere bakım veren aile üyelerinin yaşadığı sorunları belirlemek amacıyla yapılan tanımlayıcı bir araştırmadır. Yüreğir Cumhuriyet Toplum Sağlığı Merkezinde 2015 Mart ayı kayıtlarına göre Kışla mahallesinde 920,  Köprülü mahallesinde 298 olmak üzere toplam 1.218 yaşlı olduğu belirlendi.  Örneklem büyüklüğü belirlenmesi ve seçimi yapılmaksızın her iki mahallede yaşayan ve evde bakım verilen tüm yaşlılara ulaşılması hedeflendi. Köprülü mahallesinden 71, Kışla mahallesinden 231 olmak üzere toplamda 302 yaşlı çalışmaya dahiledildi. Araştırmada veri toplama aracı olarak bakım verenin ve yaşlının sosyo-demografik özelliklerini belirlemeye yönelik anket formu ile yaşlının Günlük yaşam aktivitelerini belirleme formu, Enstrümental günlük yaşam aktiviteleri formu, bakım yükü ölçeği ve Beck depresyon ölçeği kullanıldı. İstatistiksel değerlendirmeler için SPSS 19 for Windows paket programı, istatistiksel analiz olarak ki-kare testi, student t testi, ANOVA testi, korelasyon testi kullanıldı ve p değerinin <0,05 olması anlamlı olarak değerlendirildi.
Bulgular:Bakım verenlerin 245'i (%81,1) kadın, 57'si (%18,9) erkek olupyaş ortalaması 48,45±12,9'dur.Araştırmaya katılan bakım verenlerin 256'sı (%84,8) bakımda sorun yaşadığını, 165'i (%54,6) psikolojik, 194'ü (%64,2) fiziksel, 130'u (%43) sosyal yaşamda, 162'si (%53,6) ekonomik sorun yaşadığını belirtti. Bakım verenlerin bakım yükü ortalama değeri 27,38'di. Çalışmaya katılan kadınların, asgari ücret altında aylık geliri olanların, kronik hastalığı olan ve sürekli ilaç kullananların, 11 yıl ve üzerinde yaşlıya bakım verenlerin, bakımda sorun yaşadığını ifade edenlerin ve maddi durumu kötü olan, kronik hastalığı, engeli olan yaşlıya bakım verenlerin bakım yükü anlamlı olarak yüksek bulunurken; 18-29 yaş grubunda ve üniversite yüksekokul mezunu olan bakım verenler ile ortaokul ve üzeri bir okuldan mezun olan yaşlıya bakım verenlerin bakım yükü puanı anlamlı olarak daha düşüktü. Bakım verenlerin medeni durumu, çocuk sahibi olma, sosyal güvence, çalışma durumu, yaşlı bireyin cinsiyeti ve medeni durumu ile bakım verme yükü puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Bakım veren kadınların, çalışmayan, asgari ücret altında geliri, kronik hastalığı olan, sürekli ilaç kullanan, bakımda sorun yaşayan ve maddi durumu kötü olan yaşlılara bakım verenlerin Beck depresyon puanı anlamlı derecede yüksek bulundu. Bakım yükü ölçek puanı arttıkça Beck depresyon puanının arttığı, Günlük ve Enstrümental yaşam aktiviteleri puanı azalırken bakım yükü ölçek puanı ve Beck depresyon puanının arttığı saptandı. 
Sonuç: Çalışmamızda bakım verenlerin fiziksel, psikolojik, sosyal yaşamda ve ekonomik sorunlar yaşadığı %34,1'inin hafif bakım yükü,   %18,2'sinin orta düzeyde bakım yükü, %5'inin ağır bakım yükü altında olduğu saptandı. Bakım verenlerin bakım verme güçlüklerinin azaltılması için bakım verenlere yönelik danışmanlık merkezlerinin açılması, yaşlılar için gündüz bakım evlerinin kurulması, kamusal ve özel kurumlar tarafından bakım verenlerin sosyal ve psikolojik yönden desteklenmesi gerekmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Yaşlı, bakım verme, bakım yükü, depresyon.

Abstract:
Purpose: In countries where old aged population is in rise, elderly care comes up as an important social issue. In this study, the aim was to determine the problems of care giving, to assessburden and level of depression in family members giving informal care to the elderly, and ascertain the ideas for overcoming existing problems.
Materials and Methods:This is a descriptive study and aims to determine the problems which family members giving informal care to the elderly aged over 65 go through in Kışla and Köprülü neighborhoods.  According to March 2015 records of Cumhuriyet Community Health Care Center, there are 1218 old aged in sum, 920 living in Kışla and 298 living in Köprülü.  It was aimed to reach all the elderly living in both mentioned neighborhoods and taking informal home care without making any sample size detection or selection.   302 old aged were included in the study, 71 living in Köprülü and 231 living in Kışla. In the study a questionnaire form indicating both the elderly and caregivers' socio-demographic characteristics, a form for illustrating the daily living activities of the elderly and another for instrumental daily activities, a caregiver burden scale form and a Beck depression score form were used as data collection tools.  As for the statistical evaluation, the packaged software SPSS 19 for Windows was used.   For the statistical analysis chi square test, student t-test, ANOVA test and correlation test were used and the p-value <0.05 was evaluated as significant.
Results:  Of the caregivers included in the study, 245 (81.1%) were females and 57 (18.9 %) were males, and the mean age was 48.45±12.9.  256 (84.4%) of the interviewed caregivers stated that they have difficulty in care giving. 165 of them (54.6%) pointed out that of the problem was psychological, 194 said physical (64.2%), 130 said social disorder (43%) and 162 said  economical (53.6%).  The average value of the care giving burden was 27.38.  While the care giving burden score of women, those having less income than the minimum wage, those having chronic diseases and are on medication, those who stated having difficulty in care giving and those giving care to the elderly with a poor income, a chronic disease or a handicap was found significantly high, the care giving burden score of university or college graduate caregivers aged 18-29 and those who are secondary or higher education graduates was significantly lower.  A statistically significant difference was not found between the care giving burden and the caregivers' marital status, having children, social security, employment, the gender of the elderly and their marital status.  The Beck depression score of women, those who are unemployed or having less income than the minimum wage, those who have chronic diseases and are on medication, those who stated having difficulty in care giving and those giving care to the elderly with a poor income was found significantly high.   It was also found that the more the care giving burden score was, the higher the Beck depression score became.   Additionally, the less the daily and instrumental living scores were, the higher the care giving burden and the Beck depression scores increased.
Conclusion:In our study it was concluded that people who give informal care to the elderly go through physical, psychological, social and financial problems, and it has beenfound that 34.1% of them are under slight care giving burden, 18.2% of them are under moderate care giving burden and 5% of them are under severe care giving burden.  In order to reduce the care giving burden, it is necessary to constitute consultancy services for caregivers, found day care centers for the elderly, and it is essential that caregivers be given social and psychological support by public and private enterprises.

Key Words: Elderly, care giving, caregivers' burden, depression.