İnsani gelişme yaklaşımı ve neoliberal politikaların gelişmekte olan ülkeler açısından karşılaştırılması
Comparison of human development approach and neoliberal policies for developing countries
Yazar: MEHMET SEDAT UĞUR
Danışman: PROF. DR. MURAT DOĞANLAR
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Devlet politikaları = State policies ; Ekonomik kalkınma = Economic development ; Gelişim = Development ; Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Kalkınma = Development ; Neo-liberalizm = Neo-liberalism ; Sosyal gelişme = Social development

Özet:
Amartya Sen'e göre kalkınma, insanların yararlandıkları gerçek özgürlüklerin genişletilmesi sürecidir ve temel olarak insanlarla ilgilidir. Gerçek anlamda bir kalkınma ancak, insanların yaşamlarını özgür bir biçimde sürdürebildikleri bir toplum içerisinde gerçekleşebilir. Yalnızca gelir artışının veya çıktı düzeyinin artırılmasını içeren iktisadi bir anlayış, böylesi bir süreci açıklamada yetersiz kalır. Gelir artışı, tek başına insani yoksunluğu açıklayamaz. İnsanların tercihleri, iktisadi refahın çok ötesindedir. Dolayısıyla kalkınma sürecinin asıl içeriğine erişilmesi, ancak insanların yaşamlarında önemli bir yer tutan ve onların yaşamlarını değerli kılan sosyal, siyasal, kültürel olmak üzere diğer tüm unsurların da analize dahil edilmesiyle mümkün olabilir. Ancak bu şekilde, insan refahı tam anlamıyla anlaşılabilir.Amartya Sen'in "kapasite yaklaşımı", insan merkezli bir kalkınma anlayışının felsefi ve kavramsal altyapısını oluşturur. Merkezine insanı alarak, onun temel kapasitelerine ve özgürlüklerine odaklanan insani gelişme yaklaşımı, kalkınma sürecinde önemli bir yer tutar. Kişisel çıkar dürtüsüne dayalı, faydanın ve iktisadi refahın maksimizasyonunu içeren ve rasyonaliteyi evrensel bir koşul olarak kabul eden neoliberal yaklaşımda ise kalkınmanın içeriği, milli gelirde rakamsal bir artışı ifade eder. Ancak böylesi bir kalkınma anlayışı, gelişmekte olan ülkelerin deneyimlerine bakıldığında yetersiz ve işlevsiz kalır. İhtiyaç duyulan, bilinçli bir kamu politikasıyla iktisadi büyümenin insanların yaşantılarına aktarılmasıdır. Buna göre, kalkınma sürecinde insana ve insani gelişmeye dayalı bir yaklaşım, etkili bir kamu politikasıyla birlikte, gelişmekte olan ülkelerde neoliberal reçetelere göre daha etkin görünmektedir.

Abstract:
Development is a process of expanding the real freedoms that people enjoy, as described by Amartya Sen. Main concern of development and its primary focus is human beings. Actual development can eventuate only in a society where the main focus is enriching human lives. An approach which focuses the expansion of income or economic outcomes is inadequate to explain such a process; a high income by itself was no defense against human deprivation. Many human choices extend far beyond economic well-being. Thus, only a multidisciplinary approach may reach the primary content of development process, by including both economic and non-economic factors and other social, political and cultural variables which make human life valuable. Only then, there's a major chance to understand human well-being.Amartya Sen's influential "capability approach" constitutes the philosophical and conceptual foundation of a human centered development view. There, human development approach stands as a considerable progress in development. This approach focuses on people's basic capabilities and their freedom by putting them in center of its analysis. In contrast, economic growth is the trend focus of neoliberal approach and content of development is an increase in national income. But, such a development view remains deficient and non-functional according to the experiences of developing countries. What is needed is to understand that the quality of this growth is just as important as its quantity. By no means, a conscious public policy is needed to translate economic growth into people's lives. Accordingly, a human development approach with an efficient public policy seems more effective than neoliberal policies.