Bir mimari arketip ve iletişim nesnesi olan duvara ait yananlamsal bir analiz
A connotational analysis of " the wall " being an architectural archetype anda communicative object
Yazar: BİRGÜL YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. BELKIS ULOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Arketip = Archetype ; Bina bilgisi = Building information ; Duvarlar = Walls ; Mekan = Space ; İletişim = Communication

Özet:
Bina bütününün küçük parçalara indirgenebilir ve çözümlenebilir olması, her bir parçanın da kendi içinde çözümlenebilir olması ve kullanım nedenlerinin araştırabilmesi, bu parçaların bina içinde kendi fiziksel özellikleri yanısıra, anlamsal özellikleri ve soyut ifadesi ile birlikte yer alıyor olmaları, mimarinin içindeki arketiplerin herbirinin de araştırılabilir olduğunu gösterir. Bu çalışmada irdelenen duvar arketipi, insanın geleceğini düşünen bir varlık olduğunun, korunma, güven içinde olma, mülkiyet (edinme / maddesel bağımlılık / sahiplenme / saklama), vb. içgüdülere sahip olduğunun bir göstergesidir. Çünkü varlık bu içgüdülerini somutlaştırma yoluna gitmiş, bunların hepsinin karşılandığı bir nesne olan duvarı, doğadan da öykünerek, oluşturacağı yapılı çevrenin arketipik nesnesi olarak inşa etmiştir. Oluşan nesne duvar arketipidir. Düşey, belirli bir yüksekliği olan, arkasındaki nesneleri önündeki nesnelerden ayıran, geçirgen olmayan, belirli bir derinliği olan duvar arketipinin, mekan oluşturma anlamında insan kullanımına girmesinde izlenen en basit yöntem "paralel duvarlar" yöntemi olmuştur. Duvar iç ve dışın ara kesitini oluşturur. Duvar iç ve dışın karşıtlığını boyutlarında ve biçiminde de taşır. Duvarın oluşturduğu arkaik mekanlardan iki tanesi bu çalışmada ayrıca irdelenmiştir. "Ev" arketipi, dünyaya bağımlılığı yananlamlandırır. Ev duvarların içidir, bu duvarlar da kişiye özel duvarlardır.Tapınak" arketipi de dini işlevli duvar kullanımını yananlamlandırır, tanrısal varlığa sunulan mekanın duvarları da özel olacaktır. Duvarın "sınırlandırıcılık", "ayiricilik" ve "kapatıcılık" işlevleri de çalışmada irdelenmiştir. Duvar sonsuz boşluğu insanın anlayabileceği boyutlara indirgemiştir. Duvar varolmuş, sınırlar konmuştur; duvar ayırır, onu aşmak yasağı delmek, ceza, özgürlük gibi farklı toplumsal ya da kişisel yaptırımlar veya getiriler taşır. İnsan ancak bir mekan sahibi olduktan, kendini kapattıktan, sınırladıktan sonra kendini tanımış, ihtiyaç duyacağı alt mekanları da belirlemiş ve organize etmiştir. Bütün bu alt mekanlar da duvarlar vasıtasıyla birbiri içinde sınıflandırılmış, gruplandırılmış, parçalara ayrılmış, bölümlendirilmiş ve belirli alanlar çevrelenmiştir. Varlık boşlukları sınırlandırarak mekansal deneyler üretmiştir. İnsan duvarı kendine kabuk etmek istediğinde de, yatayda sınırlanmış ve ayırılmış bölgeyle yetinen insan, düşeyde boşluğu çepeçevre kuşatmaya, kapatmaya, örtmeye talip olur. Duvar mekanı giydirir, kapatır. Duvar varlığı kapatınca varlık kendi iç mekanına sahip olur. İç mekan da varlığı hem tercih ettiği konfor şartlarına kavuşturur, hem de bünyesinin dayanamayacağı her türlü olumsuz doğa şartlarından kendisini uzak tutmuş olur. Bir arketip olarak duvar, çeşitli kavramları, dönemsel duygu ve düşünceleri, insanın içinde bulunduğu psikolojik durumları, ruh hallerini ve toplum gereksinimlerini, dönemsel ihtiyaçları, prestij ve güç kaygılarını veya ideolojileri yansıtır. Buçalışmada ayrıca duvarların, bir perde olarak, salt biçimleriyle yansıttıkları bütün bu kavramlar da irdelenmiştir. Her bina ve her duvar yüzeyi de dünyaya farklı bir yüz gösterir. Bazı binaların cepheleri birer manifestodur. Mimaride çoğu zaman bazı duyguları ifade etmek için duvarın farklı şekillerinden yararlanılmıştır. Bu şekil arayışlarıyla belirli kavramsal yenilikler yapılmış, duvar arketipinde ve bu arketipin maddesel düzlemde kullanılışında, gerek insanlık tarihi gerekse, mimarlık tarihi boyunca çeşitlilikler meydana gelmiştir. Duvarın "arkaik mekansal", "işlevsel" ve "yüzeysel" özellikleri birbirine bağlantılıdır. Duvarın belirli kullanım özellikleri, onun kullanıldığı bütün dönemlerdeki duruş ve ideolojilerini incelememize yardımcı olur. Bu özelliklere geçmişte de, günümüzde de rastlanılır. Duvar tüm bu işlevlerle beraber, gerekli iletişimi kurma görevini de üstlenir. Bu nesne kullanım tarihi boyunca çeşitli yananlamlara sahip olmuş, edindiği yananlamlar da arketipik özellikleri, anlamsal kodlarını değiştirmiş, farklı iletişim dizgeleri yaratmıştır. Duvar hem geçmiş ile günümüz arasında bir ara yüzey olarak, hem de geleceğe dönük ve değişime açık bir nesnedir. Gelecekte, mekansal değişimler ile birlikte duvar arketipi de değişecektir. VI

Abstract:
In this study, the wall as being one of the archetypal components of architecture is investigated ontologically in terms of its properties and by the help of certain archaic instincts. In questioning it, architectural theory is also traced thoroughly on behalf of "walls", from the side of semantic and semiotic as well as elemental approaches. The ability of the wall, which is "building archaic space" is analysed together with meaning researches on "dwelling (cottage)" and "temple". The wall also has main functions, which are in this study studied semantically, like "bordering", "closing", "separating", together with connotative examples like, "guarding", "shutting off, "hindering", "binding", etc. The wall as being the "border" creates the boundaries of living, hinders, closes, separates, binds and creates "personal spaces". This type of wall may also be considered as building urban space and clarifying the limits and boundaries of cities; both ancient (city-walls) and contemporary (mostly not in the form of walls). The wall that acts as a "separator", either separates two different spaces from each other, or divides the space into two or more components and lets them have different characteristics with time, or simply surrounds certain areas and makes them special spaces. The wall that "covers" creates inner and outer spaces and gives the feeling of closure. These spatial functions of the wall are also studied with their connotative meanings. The wall can also be studied under the topic of its "surface" properties, with different symbolic definitions and semantic-physical properties. These surface properties, like its form, colour, texture and material reflect various cultural and ideological changes of the century or of the specific living area. In this study the above condition is stated not only with showing the changes as a fact, but also showing the results of these changes with the wall as being a part of this special condition. Some building typologies have very specific wall types with wide known denotations, which were once connotations. The wall can be considered as a cultural code and a communication sign, with all its archetypal properties and also as being built instinctively. Some archaic instincts are semantically constant and never changing, in this study, however, they are thought to have physical and semantic changes through changing conditions in every period of time, thus providing new and different communication media, with the result of changes in the cultural lives of the communities. As an archetype, the wall reflects many concepts, the psychological moods of manhood, the requirements, needs and ideologies of the community. Every building surface and every wall shows the world a different face. Some facades are simply manifestations. In architecture, mostly, in order to represent some feelings, different forms of walls have been used; these form changes also make conceptual changes. VIIAll the spatial, archaic and surface properties of the walls are related to each other. They can also be traced out throughout architectural history in every period. For instance the separative characteristics of the walls, although different from each other, can be observed in every period; both as closed and opaque or as transparent. Together with all these functions the wall communicates or simply acts as a communication device. The archaic instincts that form the reason to create a wall help also to transmit messages. Human, in the process of his evolution, can evaluate this code whereas it helps him to communicate with other beings. When this code starts to being used amongst human beings, it simply becomes "social". The specific instincts such as protection, feeling confident are also carried by the help of this archetype to a social level. Thus many concepts are transmitted by the help of these codes. In the architectural system of signs and symbols the wall acts as an interface between the inner and outer space, and sometimes it transmits the properties of both media. The aspects of the wall entering in the lives of ancient people can also be traced out. Ancient people wanted to solidify their indefinite ideas as one of the first samples of simple creations, by using the pure material, stone, in the form of walls. They found the material by investigation, understood it thoroughly, divided it into pieces, and then applied creative design, and made the material into a hard, solid wall. They used their aesthetic aspects and used some machinery to rule the stone, and also discovered the gravity. The wall that finally came out had some geometry, and during building it they also counted and proportioned stones to form a logical design and to be able design such a wall with the same rules the next time. The wall also carried the traces of mimesis, thus maybe being one of the first pieces of art. These were all communicational issues, which helped them improve together. Most important of it is, in the whole process they worked together as a community. Thus once again the wall was the cause of a communal communication, in which all the members of the community took place. The result was a common product, which also meant the beginning of a new era of "communal production". This would easily lead to civilisation. For instance, city walls represented the "power" because they were owned by the government and they protected the cities. But they could at the same time be the cause of the collapse of a nation when they were invaded; thus they are "point brake". When the walls were damaged, culture could be damaged. Thus many nations, with quite good examples of "wall power" can be given as examples; China, Germany, France, Byzantium. Some communicational facts of the walls, were not approved by the community that lived together with them; as in the example of the Berlin Wall. Here the wall represented the unwanted power of the government over the people, and carried the traces of this communication thorough years, today when the wall is not there anymore, there is still an invisible wall between the two parts of Germany. Berlin wall cariied with it all the sorrows, hopes and dreams to come true. The machinery which built perfect walls, placed them far from us. Thus the walls became no more sacred, but only "too perfect", in acustic, thermal, structural properties. These walls isolated not only the heat and noise, but also people. Perhaps, some day the reality of boundaries will turn into a change of locations. This will bring with it, "long-lasting departures", "transmissions between two or more areas or substances ", "continuous communicative media", etc. There will also be an exchange of spaces, and the wall-archetype will be ruled by continuous flow of concepts and instincts. VIII