Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının algılarına göre kitle iletişim araçlarının sosyal bilgiler öğretiminde kullanımı
The use of mass communication tools in social information teaching according to the perceptions of social information teacher candidates
Yazar: İREM NUR KARACA
Danışman: DOÇ. DR. EROL KOÇOĞLU
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmada kitle iletişim araçlarının sosyal bilgiler öğretiminde kullanımına ilişkin sosyal bilgiler öğretmen adaylarının algılarını belirlemek amaçlanmaktadır. Bu amacın yanında araştırmada sosyal bilgiler öğretmenliği bölümünde öğrenim gören öğretmen adaylarının algılarının araştırmanın demografik değişkenleri olan cinsiyet, öğrenim görülen sınıf, gazeteleri takip etme durumu, radyo dinleme durumu, televizyon izleme durumu, internet kullanım durumu, sosyal medya araçlarını kullanım durumu ve akıllı telefon kullanım durumu değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemekte amaçlanmıştır. Araştırmada açıklanan amaçlar doğrultusunda, karma yöntem tasarımlarından açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Bu desende araştırmacı araştırmaya önce nicel bir aşamayı yöneterek başlar ve ikinci bir nitel aşamayla özel sonuçlar aramaya başlar. Bu kapsamda araştırmanın çalışma grubu nicel veriler ve nitel veriler için ayrı ayrı belirlenmiştir. Araştırmanın nicel verilerini toplamak için İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören öğrenciler evren olarak belirlenmiştir. Nicel verileri toplamak için evrenin ulaşılabilir olması nedeniyle örneklem alma yoluna gidilmemiştir. Yapılan araştırmanın nitel verilerini toplamak için amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklem türü kullanılmıştır. Maksimum çeşitlilik örneklem türü doğrultusunda her sınıftan öğretmen adayı araştırmaya dâhil edilmiştir. Bu kapsamda her sınıftan beş öğretmen adayı olmak üzere toplamda 20 öğretmen adayı araştırmanın nitel verilerini toplamak için örnekleme alınmıştır. Araştırma kapsamında iki bölümden oluşan bir veri toplama seti kullanılmıştır. Veri setinin birinci bölümünde araştırmaya katılan öğretmen adaylarının kişisel bilgilerini belirlemeye yarayan sorular yer alırken, ikinci bölümünde araştırmacı tarafından geliştirilen "Sosyal Bilgiler Öğretiminde Kitle İletişim Araçlarını Kullanım Anketi" ne ilişkin maddeler yer almaktadır. Araştırmada öğretmen adaylarının kitle iletişim araçlarının sosyal bilgiler öğretiminde kullanımına yönelik algılarının genel ortalamasının da "Katılıyorum" düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Bu durum sosyal bilgiler öğretiminde kitle iletişim araçlarının kullanılabilirliğine ilişkin olarak öğretmen adaylarının olumlu görüşe sahip oldukları şeklinde yorumlanabilir. Ayrıca araştırmada cinsiyet değişkeninde "İşlev" alt boyutunda, öğrenim görülen sınıf değişkenine göre "Yarar" alt boyutunda, gazeteleri takip etme durumu değişkenine göre "İşlev" ve "Yarar" alt boyutlarında, radyo dinleme durumu değişkenine göre "Yarar" alt boyutunda, televizyon izleme, internet kullanım, sosyal medya araçlarını ve akıllı telefon kullanım değişkenlerine göre tüm alt boyutlarda kitle iletişim araçlarının sosyal bilgiler öğretiminde kullanımına ilişkin öğretmen adaylarının algılarının anlamlı farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: İletişim, Kitle İletişim, Sosyal Bilgiler, Sosyal Bilgiler Öğretimi

Abstract:
The aim of the study is to determine the perceptions of social studies teachers regarding the use of mass media in social studies teaching. Within the scope of this purpose, the opinions of the teachers working in secondary schools are gender, marital status, educational status, professional seniority, whether there are any social media tools used by teachers, and whether the perceptions of teachers of social studies differ significantly according to the variables of active use of the internet. It is intended to determine. In line with the stated purpose, descriptive sequential pattern, one of the mixed method designs, was used in the research. In this pattern, the researcher starts the research by managing a quantitative stage first and starts looking for specific results with a second qualitative stage. In this context, the study group of the research was determined separately for quantitative and qualitative data. In order to collect the quantitative data of the research, the students studying in the Department of Social Studies Teaching at the Education Faculties of İnönü University were determined as the universe. Because the universe is accessible to collect quantitative data, no sampling has been made. In order to collect qualitative data of the research, maximum diversity sampling type was used. In line with the maximum diversity sample type, teacher candidates from each class were included in the study. In this context, a total of 20 teacher candidates, including five teacher candidates from each class, were sampled to collect the qualitative data of the research. Within the scope of the research, a data collection set consisting of two parts was used. In the first part of the data set, there are questions to determine the personal information of prospective teachers participating in the research, while in the second part, there are items related to the "Questionnaire for the Use of Mass Media in Teaching Social Studies" developed by the researcher. In the research, it has been determined that the general average of the pre-service teachers' perceptions about the use of mass media in teaching social studies is at the level of "I agree". This situation can be interpreted as the pre-service teachers' positive opinions about the availability of mass media in social studies education. In addition, in the research, in the variable of "Function" in the gender variable, in the "Benefit" sub-dimension according to the class variable in which education is being studied, in the sub-dimensions of the "Function" and "Benefit" sub-dimension according to the follow-up variable, watching the television in the "Benefit" sub-dimension according to the radio listening status variable. According to the variables of internet usage, social media tools and smartphone usage, it was concluded that the pre-service teachers' perceptions regarding the use of mass media in social studies teaching differed significantly.
Keywords: Communication, Mass Communication, Social Studies, Social Studies Teaching