Farklı metaloftalosiyanin ürünlerinin meme kanseri üzerine etkisi
Effects of different metallophthalocyanine products on breast cancer
Yazar: HAYRANİ EREN BOSTANCI
Danışman: PROF. DR. BEHZAT ÇİMEN ; PROF. DR. YUSUF TUTAR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyokimya (Ecz) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Fotodinamik tedavi = Photodynamic therapy ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Metaloftalosiyaninler = Metallopthalocyanines ; Neoplazmlar = Neoplasms

Özet:
Kanser günümüzün en önemli sağlık problemlerinden biridir. Kanser, anormal hücrelerin kontrol dışı çoğalması ile başlar ve tedavi edilmez ise ölüme neden olabilir. Multidisipliner bir çalışma gerektiren kanser tedavileri; cerrahi, radyoterapi, kemoterapi, fotodinamik terapi (PDT) gibi farklı seçenekleri içermektedir. 
Kemoterapi ve radyoterapi sonucu oluşan istenmeyen yan etkiler farklı kanser tedavi yöntemlerinin araştırılıp geliştirilmesini sağlamıştır. Fotodinamik terapi bu yöntemlerden biri olarak ortaya çıkmıştır. Yaklaşık 30 sene önce FDA (US Food and Drug Administration) tarafından onaylanmış olmasına rağmen bu yöntem günümüzde hala etkili bir şekilde kullanılamamaktadır. Fotodinamik terapi, geliştirilen moleküler yapının vücuda verilerek dağılmasını ve kanserli bölgede birikmesini öngörmektedir. Kanserli bölgede birikimin sağlanmasının ardından yüksek dalga boylarında seçilen bölgeye ışıma yapılarak geliştirilen molekül uyarılır ve reaktif ürünler ortaya çıkar. Bu reaktif ürünler de kanserli hücrelerin ölümünü sağlayarak hastanın kanserden kurtulmasını sağlar. 
Bu çalışmada sentezlenen Zn, Cu, Co, Ga, Mn ve In bağlı metalo-ftalosiyanin bileşiklerinin  farklı meme kanseri hücre hatları (kanseri hücre hatları MCF-7, MDA-MB-231 ile sağlıklı hücre hattı MCF-10A) üzerinde sitotoksisite çalışmaları yapılmıştır. Yapılan XTT ölçümleri sonucunda 3 hücre hattı için IC50 değerleri bulunmuştur. Bulunan IC50 değerlerine göre Ga ve Zn bağlı ftalosiyanin yapılarının MCF7 hücre hattı üzerinde en verimli sonuca götürdüğü gösterilmiştir. Yapılan LDH-ELISA çalışmasında uygulama sonrası hücre bazında oluşan LDH düzeyleri ölçülmüş ve hücrelerin apoptoza yöneldiği görülmüştür. Ayrıca flow sitometri ile yapılan cell-cycle ve dead cell kitleri ile bu uygulama sonucu kanser hücrelerinin sağlıklı hücrelere oranla daha çok apoptoza gittiği görülmüştür. Bu araştırma sonucunda bulunan sonuçlar ile Ga-Pc ve Zn-Pc ftalosiyanin yapılarının toksik etkileri incelenmiş ve diğer yapılara kıyasla meme kanseri için en uygun metalo-ftalosiyanin yapılarının olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Cancer is one of the most important health problems of today. Cancer begins with the uncontrolled proliferation of abnormal cells and can lead to death if left untreated. Cancer treatments that require a multidisciplinary study; It includes different options such as surgery, radiotherapy, chemotherapy, photodynamic therapy (PDT). 
Undesirable side effects caused by chemotherapy and radiotherapy have led to the research and development of different cancer treatment methods. Photodynamic therapy has emerged as one of these methods. Although it was approved by the FDA (US Food and Drug Administration) about 30 years ago, this method is still not used effectively today. Photodynamic therapy predicts that the developed molecular structure is distributed to the body and accumulates in the cancerous area. After the accumulation in the cancerous area is achieved, the developed molecule is stimulated by irradiating the selected area at high wavelengths and reactive products are produced. These reactive products also enable the patient to get rid of cancer by causing the death of cancerous cells.
In this study, cytotoxicity studies of synthesized Zn, Cu, Co, Ga, Mn and In bound metallo-phthalocyanine compounds were performed on different breast cancer cell lines (cancer cell lines MCF-7, MDA-MB-231 and healthy cell line MCF-10A). As a result of the XTT measurements, IC50 values were found for 3 cell lines. According to the IC50 values found, Ga and Zn bound phthalocyanine structures have been shown to lead the most efficient result on the MCF7 cell line. In the LDH-ELISA study, LDH levels formed on the cell basis after the application were measured and it was observed that the cells were directed towards apoptosis. In addition, it was observed that cancer cells undergo more apoptosis than healthy cells as a result of this application with cell-cycle and dead cell kits performed by flow cytometry. As a result of this research, the toxic effects of Ga-Pc and Zn-Pc phthalocyanine structures were examined and it was concluded that metallo-phthalocyanine structures were the most suitable for breast cancer compared to other structures.