Lomber disk herni ameliyatı öncesi ve sonrasında sorunlarla başetmede hemşirenin rolü
The Role of nurse in coping with preoperation and postoperation problems lumbar disc herniation
Yazar: MEVLÜDE KARADAĞ
Danışman: PROF.DR. GÜLER AKSOY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Postoperatif komplikasyonlar = Postoperative complications ; İntervertebral disk deplasmanı = Intervertebral disc displacement

Özet:
Çalışmamız lomber disk herni ameliyatı olan hastalara ameliyat öncesi ve sonrası dönemlerde yaşayabilecekleri sorunlarla baş etmelerinde, planlı ve etkili hemşirelik eğitiminin etkisini incelemek amacıyla planlanmıştır. Şubat 1997 - Şubat 1999 tarihleri arasında deneysel olarak gerçekleştirilen araştırmanın evrenini, Cumhuriyet Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Nöroşirurji servisinde lomber disk herni ameliyatı planlanan ve uygulanan hastalar oluşturmuştur. Deney grubunda 30, kontrol grubunda 30 olmak üzere toplam 60 hasta örneklemi oluşturmuştur. Deney grubundaki hastalara lomber disk herni ameliyatı öncesi ve sonrası dönemlerde araştırmacı tarafından eğitim verilmiş,eğitimin sonunda hastalara eğitim kitapçığı verilmiş, kontrol grubundaki sadece rutin servis hizmetlerini almışlardır. Araştırmada veriler 3 soru formu, 3 ölçek kullanılarak toplanmıştır. Form I; hastaların tanıtıcı özelliklerini, ameliyat öncesi ve sonrası uygulamalara yönelik bilgilerini belirlemek amacıyla, Ameliyat öncesi dönemde, Form II; hastaların ameliyat sonrası dönemde yaşadıkları sorunlar ile bunlarla başetme derecesini ve evde iyileşme sürecine yönelik bilgilerini belirlemek amacıyla, taburculuk öncesi dönemde uygulanmıştır. Hastalar taburcu olduktan üç ay sonra ev ziyareti yapılarak hastaların evde iyileşme sürecinde yaptıkları uygulamaları, yaşadıkları sorunlar ve bunların çözümüne yönelik yaptıkları uygulamaları belirlemek amacıyla, Form III kullanılmıştır. Durumluluk-sürekli anksiyete ölçeği hastaların ameliyat öncesi ve sonrası dönemlerde anksiyete düzeylerini belirlemek amacıyla ameliyat öncesi ve sonrası dönemde, öz bakım gücü skalası, hastaların kendi yaşamlarında sağlıklarını sürdürmek için sağlık etkinliklerini yerine getirmedeki yeteneklerinin hastalar tarafından algılanışını değerlendirmek amacıyla taburculuk öncesi dönemde, sayısal değerlendirme skalası ise ağrının şiddetini değerlendirmeye yönelik olarak hastanın ağrısını sayılar ile açıklamasını sağlamak amacıyla kullanılmıştır. Veriler yüzdelik, ki kare, bağımsız gruplarda iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi man-Whitney U testi, bağımlı gruplarda iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi ve Wilcoxon eşleştirilmiş iki örnek testi ile değerlendirilmiştir.Bu araştırmada elde edilen bulgulara göre, deney ve kontrol grubundaki hastaların sosyo-demografik özellikleri ile yaşam koşullarının benzer olduğu bulunmuştur. Grupların ameliyat öncesi ve taburculuk öncesi dönemlerine yönelik bilgi puan ortalamaları karşılaştırıldığında,deney grubundaki hastaların bilgi puan ortalamalarının kontrol grubuna göre çok yüksek olduğu belirlenmiştir. Ameliyat sonrası dönemde grupların aynı oranlarda sorun yaşadıkları, ancak deney grubunun ameliyat sonrası yaşanan sorunları çözümleme puanlarının kontrol grubundan yüksek olduğu ve oranlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Grupların iyileşme sürecinde yaşadıkları sorunlar karşılaştırılmış ve eğitim verilen deney grubunun sorun ortalama puanının kontrol grubuna göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Deney grubundaki hastaların büyük çoğunluğunun iyileşme sürecinde aktivitelerini doğru düzenlediği, %86,7'sinin ameliyat olduktan 1,5-2 ay sonra işe-ev işine başladığı, kontrol grubunun büyük çoğunluğunun iyileşme sürecinde aktivitelerini yanlış düzenlediği, %43,3'ünün henüz işe-ev işine başlamadığı, %40'ının ise ameliyat olduktan 1,5-2 ay sonra işe başladığı belirlenmiştir. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda lomber disk herni ameliyatı sonrası görülebilecek sorunlar ve bunların önlenmesinde hemşirenin eğitici rolüne ve yapabilecekleri etkinliklere ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Our work had been achieved to observe the effect of a planned and effective nurse education on people who had lumbar dies herniation operation to overcome the problems preoperation and postoperation. This experimental research had been done between February of 1997 and February of 1999. And the patients who took place in this experimental research had been choosen among the patients who had on operation in the Neuroscience service of the Research Hospital of Cumhuriyet University. There had been totally 60 patient in the research.30 of them were in the experiment group and 30 of them were in the control group. The patients who were in the experiment group had been trained before and after lumbar laminectomy, but the patient who were in the control group had been given only normal hospital service. The experimental group had also taken a training book. The outcomes at this research had been put into practice as 3 question and 3 scales. The first form was based on the patients' identities and the outcomes about the patients (preoperation and post operation), the second form was put into the practice just before the discharging term form the hospital to see how the patient are succesful about in overcoming the problems before and after the operation and to define their recovery by themselves at home. The third form is about the outcomes which concern the patients' practices after operation, their problems and application in order to to find solution to their problems. We did those works by visiting the patients' houses 3 months later the operation. The situational continuous anxiety scale is used to define the patients' preoperation and postoperation anxiety level before and after operation.The basic care strength scale was put into practice at the pre-discharge period to get the patients like in a health way determine their capability about performing health activities, and their perceiving all these activities; avd the numerical valuation scale is used to get the patients evaluate and tell their pain with numbers. The outcomes has been evaluated in some different ways. That percentage, chi-square,significance test about the difference between the percentage of independent group, Mann- Whitney U test, the significance test on the difference between the two means and, paired two sample test were used. According to the findings of this research it has been found that patients' socio- demographic peculiarities and life conditions have a similarity in the experiment group and control group. When the information point avarages related to the two groups' preoperation and pre-discharge periods are compared it is determined that information point averages of patient in the experiment group are higher than those of patients in the control group. It is pointed out that in J:he postoperation period the two group have problemat the same degree, yet analysing problem points of experiment group, furthermore there is a meaningful discrimination as statistical in analysing problem rates. In the recovery period problems experienced by the two groups have been compared, besides it has been understood that educated experiment groups' problem average point is lower than that of control group. It is also that realised that the great majority of patients in the experiment group arrange their activities properly during recovery, 86,7 per cent of those patients commence to work or housework in 1,5 or 2 months later after they have been operated, the great majority of patients in the control group have prepared their activities incorrectly, 43.3 per cent of those patients have not begun to work or housework yet, 40 per cent of those start to work in 1,5 or 2 months later after they have been operated. In the direction of these outcomes it has been made suggestion pertaining to nurses' educative role and their capability of activities about the problems that can be seen after lumbar dies hernia operation and their prevent.