?Hicran Künleri? romanı örneğinde Özbek Türkçesinde kelime grupları
The word groups in Uzbek Turkish on the novel sample named "Hicran Künleri"
Yazar: ŞÜKRİYE DUYGU BAYRAM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HİKMET KORAŞ
Niğde Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Edebiyatı Bölümü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Kelime grupları = Word groups ; Özbek Türkleri = Uzbek Turks ; Özbekler = Uzbeks

Özet:
Batı Sahası, Oğuz öbeği, Oğuz ?Selçuk bölümüne dâhil edilen Türkiye Türkçesi ve Kuzey Sahası, Batı Hun dalından Özbek-Karluk öbeği, Karluk-Harzem bölümüne mensup olan Özbek Türkçesi arasında pek çok dil bilgisi konusunda olduğu gibi kelime grubu konusunda da farklılıklar görülmüştür. Bu farklılıklar Türk boylarının göçler ve savaşlarla birbirlerinden uzaklaşarak ayrı coğrafyalarda yaşamaya başlamaları ve bu coğrafyalardaki kültürlerden etkilenmeleri sonucu ortaya çıkmıştır. Ayrıca XIX ve XX. yüzyılları arasında Türkçenin üç temel yazı dili varken Rusların izlediği siyaset sonucu bu sayı yirmiyi aşmıştır. Farklı alfabe sistemlerini kullanan Türk boyları kullandıkları ağızları yazı diline geçirmiş, bu da küçük farklılıkları körüklemiştir.Çalışmamız, Özbek yazar Seid AHMED'in UFK adlı romanının ikinci kitabı ?Hicran Künleri?nin kelime grupları bakımından incelenmesi, bu grupların Türkiye Türkçesinin kelime grupları ile karşılaştırılmasıyla iki lehçe arasındaki benzerlik ve farklılığın ortaya konmasından oluşmaktadır.Gruplar arasında farklılıklar bulunmasına rağmen Ana Türkçenin iki kolu olan bu lehçeler arasında bahsettiğimiz konu yönünden benzerlikler daha fazladır. Kelime gruplarının kurulması sırasında kelimelerin dizilmesinde uygulanan kurallar ve bu grupların oluşmasında kullanılan ekler hemen hemen aynıdır. Bu aynılık aslında bu dillerin birer lehçe değil, şive olduklarını göstermektedir. Zaten Ünlü Türkolog Reşit Rahmeti ARAT'ın okulunda yetişen Türkologlara göre Çuvaşça ve Yakutça lehçe, diğer kollar ise şivedir. Zira, Çuvaşça ve Yakutça ile diğer lehçeler arasındaki farklılık aynı oranda değildir. Bu görüş de ortaya koyduğumuz fikri desteklemektedir.

Abstract:
It has been seen many differences between the languages below mentioned on the view of grammar and even between the group of the words; on the west side, the Oguz group and Turkish which is involved into Oguz-Seljuk part; and on the North side Uzbek-Karluk group and Uzbek Turkish (Uzbeks) which is belonging to Karluk-Harzem part.These differences appeared because of the two reasons: the first one is that Turk tribes started to live on the different places by going away for the reasons of immigrations and wars; the second one is that when they started to live on their new places they were affected by the culture around. Additionally between the centuries of XIX and XX, Turkish language had three main written languages; but because of the Russian?s policy this number increased and went beyond to twenty (20). The Turk tribes, who were using different alphabets, passed their dialects which they were using, on written language. Consequently this led them to small diversities.Our study is composed of the research about words? group on the ?Hicran Kunleri? the second book of Seid Ahmed UFK who is an Uzbek writer and the comparing these words with other words? groups belonging to Turkish language. Our aim is to find out the similarities and differences between the two dialects.Although there are differences between these two dialects which are belonging to and forming the two important hands of the main Turkish, the similarities that we have mentioned is more than the differences on the aspect of words? group.The rules that are taken into consideration while forming the words? groups and the affixes while arranging the words are almost the same.This fact shows that these two languages are not dialects but they are the accents, indeed. According to the linguistics who studied at the school of a famous linguistic, Reşit Rahmeti ARAT, Cuvaş (Çuvaşça) and Yakut (Yakutça) languages are dialects but the others are accents. In fact the differences between Cuvas and Yakut and other dialects are not at the same level and so this fact supports the idea that we have served here.