Değişiklik davası
Case for change
Yazar: SÜLEYMAN SERHAT KIRTILOĞLU
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ERCAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Davalar = Cases ; Değişim = Change ; Hukuki işlemler = Legal processes ; Hüküm = Judgement ; Kesin hüküm = Final judgement ; Özel hukuk = Private law ; İptal davası = Annulment action

Özet:
Kesin hüküm, taraflar arasındaki uyuşmazlığı kesin bir biçimde çözümlemektedir. Bu durumun iki sonucu vardır. Bunlardan ilki bir mahkeme hükmüne ancak bir dereceye kadar itiraz edilebilmesidir. İkincisi ise davanın tarafları arasındaki hukuki ilişkinin, bütün bir gelecek için kesin olarak tespiti veya düzenlenmesidir.Maddi anlamda kesin hüküm aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak aynı dava konusu hakkında açılacak davaya karşı her zaman ileri sürülebileceği gibi mahkeme tarafından da her zaman dikkate alınabilir. Zira kesin hüküm, bir dava şartıdır. Kural bu olmakla birlikte hakkaniyet prensibi ve adil karar verme düşünceleri çerçevesinde kesin hüküm bazı durumlarda sona erebilmektedir.Bu durumlarda hükmün verildiği sırada hükme esas teşkil etmiş şartlar değişmiştir. Bu şartlar önceki hükmün de değişmesini zorunlu kılmaktadır. Bu halde maddi anlamda kesin hüküm teşkil eden karar, tekrar gözden geçirilebilmekte ve hükmün yeni şartlara göre değiştirilebilmesi sağlanabilmektedir. Bu sonucu ortaya çıkaran kurum değişiklik davası olarak adlandırılır.Değişiklik davası Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunumuzda ayrı bir başlık altında düzenlenmemiştir. Bunun yerine hukuk sistemimiz bu davanın, sınırlı sayıda olarak çeşitli kanunlarda ortaya çıkabilmesine izin vermiştir. Genel itibariyle değişiklik davasının ortaya çıkabilmesi için bazı genel şartların bulunması gerekir. Bu şartlar genel olarak şunlardır:?Değişiklik davası gelecekte muaccel olacak dönemsel edimler (tekrarlanan edimler) hakkında söz konusu olabilir.?Bu dava ancak önceki hükmün dava sebebinde önemli fiili veya hukuki değişiklikler olduğu zaman kabul edilebilir.?Bu davanın temeli, mahkemede yapılan olay incelemesinden sonra meydana gelen ve talep yoluyla ileri sürülmesi mümkün olmayan veya olmamış durumlara (değişikliklere) dayanabilir.Değişiklik davasının sebebi, önceki kararın temelindeki korumanın değişen şartlara uyarlanması düşüncesidir. Bu çerçevede ortaya çıkacak davada değişikliğin, değişiklik davasının açılmasından sonraya etkili olması gerekir.Bunun yanında değişiklik davası, kanunun açıkça öngördüğü hallerde açılabilir. Yoksa şartların değiştiği ileri sürülerek her zaman değişiklik davası açılamaz.Son olarak değişiklik davasına ilişkin olarak yapılan bu açıklamaların maddi anlamda kesin hüküm teşkil eden mahkeme kararları için geçerli olacağını söyleyebiliriz. Maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmeyen çekişmesiz yargı kararları, kararın verilmesinden sonra meydana gelen değişiklikler nedeniyle her zaman değiştirilebileceği için bu halde değişiklik davası açılması söz konusu olmayacaktır.Anahtar Kelimler: Kesin Hüküm, Önemli hukuki veya fiili değişiklik, Değişiklik davası

Abstract:
Definite judgment analyzes the dispute in parties absolutely. This situation has two consequences. First of these is that a judgment of court may be objectable only up to some degree. And the second is the determination or arrangement of the jural relation between parties exactly and for a whole future.Materially meaning, the definite judgment may always be brought forward and also be taken into account against a case which will be sued between the same parties, based on the same court case reason and about the same court case subject. Because, definite judgment is a requirement for action. Though this is the rule, within the principle of equity and fair adjudication, in some cases, definite judgment may end.In such cases, requirements which were built as basis for the judgment at the time the judgment was passed have changed. These requirements make it compulsory to change the previous judgment too. In this state, the decision made as definite judgment in material meaning, may be overviewed and the judgment may be changed in accordance with the new conditions. The institution which exposes this result is called case for change.Case for change is arranged under a separate title in our Law of Rules of Civil Practice. Alternatively, our law system permits this case to arise in limited number in several laws. Generally, there should exist some general rules for the case for change to arise. Generally, these requirements are:?The case for change may be discussed about the periodic acts (repeated acts) which will be paid down in future.?This case may be accepted only if there are important actual and jural changes in the cause of action of the previous judgment.?The substructure of this case may be figured on situations (changes) which happened after the case study in court and which cannot be brought forward by demand or which has not happened.The reason for the case for change is the thought that the guard in the substructure of the previous decision may be adapted to changed situations. In the case which will arise in this context, the change should be effective forward after the case for change is sued.Besides, the case for change may be sued where the law foresees apparently. Otherwise, bringing it forward that conditions have changed, case for change cannot be sued any time.Finally, we can say that these explanations made in relation with the case for change will be valid for the court decisions which establish definite judgment in material meaning. Since court decisions without conflict which do not establish definite judgment in material meaning can always be changed because of changes occurred after the decision is made, in this case, it will not be discussed to sue a case for change.Key Words: Definite judgment, Important jural or actual change. Case for change.