Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin başarı ve başarısızlıklarını değerlendirmedeki atfetme  farklılıkları
Attributional differences for success and failure of the learners who study Turkish as a foreign language
Yazar: ALİYE YÖRDEM
Danışman: PROF. DR. KEMAL YÜCE
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Başarı değerleme = Success evaluation ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Yükleme kuramı = Attribution theory ; Yükleme kuramı = Attribution theory ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme başarısı = Achievement in learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods

Özet:
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenmek amacıyla Türkiye'deki üniversitelere her yıl
binlerce yabancı uyruklu öğrenci gelmektedir. Bu öğrenciler Türkçeyi öğrenmede birtakım
sorunlarla karşılaşmaktadırlar. Bazı öğrenciler Türkçeyi bütün becerileriyle başarılı bir
şekilde öğrenirken, bazıları ise bütün becerileri gözönünde bulundurduğumuzda aynı seviyede
başarı gösteremiyorlar. Öğrencilerin gösterdikleri başarı ve başarısızılık durumları için ileri
sürdükleri nedenler vardır. Başarılı olanların başarılarını hangi nedenlere, başarısız olanların
ise başarısızlıklarını hangi nedenlere atfettiklerini öğrencilere sorduğumuzda çok farklı
nedensel yüklemelerle karşılaşıyoruz. Türkçeyi öğretmede maksimum başarılı bir sonuç elde
etmek için bu nedensel yüklemelerin irdelenmesi ve çıkan sonuçlara göre adımlar atılması
alana büyük katkılar sağlayacaktır.
Yapılan bu çalışma 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Bahar Dönemi'nde Türkiye'de
bulunan 2 üniversitemizin bünyesindeki Türkçe Araştırma ve Öğretim Merkezleri'nde
(TÖMER) Türkçe Eğitimi alan 143 yabancı uyruklu öğrencimizin katılımıyla üç aşamalı bir
şekilde veri toplayarak gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma , Türkçe Eğitimi alan yabancı uyruklu
öğrencilerin başarı ve başarısızlık durumlarını ne gibi nedenlere atfettiklerini ortaya çıkarma
amaçlıdır.
Çalışmanın birinci bölümünde atıf teorisi, atfetme süreci, atıf teorisinin boyutları ,
motivasyon ve atıf teorisinin arasındaki ilişki vb. kavramlar açıklanarak kavramsal çerçeveler 
ix
oluşturulmuştur. Bununla beraber Türkçenin yabancı dil olarak öğrenimi ve tarihsel süreci
kısaca ele alınmıştır. Atıf teorisi alanında yapılmış olan çalışmalar irdelenmiş, çıkan sonuçlar
alan taraması başlığı altında özetlenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise çalışmanın deseni
olan karma metod (mixed method) açıklanmış, araştırmanın katılımcıları hakkında bilgiler
verilmiş, veri toplama araçları, veri toplama süreçleri ve araştırmanın güvenirlik ve
geçerliliğini sağlamak amacıyla yapılan çalışmalar sıralanmıştır.
Çalışmada kullanılan veriler üç farklı araçla toplanmıştır. İlk olarak 2 öğrenci
grubumuzla ve 1 öğretmen grubumuzla odak grup görüşmesi yapılmıştır. İlk grupta 5 öğrenci,
ikinci grupta ise 6 öğrenciyle yaklaşık 60'ar dakikalık odak grup görüşmesi yapılmış,
öğrencilerle başarıları ve başarısızlıkları hakkında konuşulmuş, öğrencilerin başarı ve
başarısızlık durumlarının arkasında yatan nedensel yüklemeleri bizimle paylaşmaları
istenmiştir. İkinci aşamada 27 öğrenciye demografik veriler ve iki açık uçlu sorunun
bulunduğu bir anket çalışması uygulanmıştır. Üçüncü aşamada ise, görüşmelerden ve açık
uçlu anketlerden elde edilen verilerle oluşturulan likert ölçekli anket toplamda 143 öğrenciye
uygulanmıştır.
Nicel olarak toplanan veriler SPSS bilgisayar programı ile analiz edilmiştir. Faktör
analizi için uygunluk testleri olan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlette Sphericity testleri
uygulanmıştır. Büyüköztürk (2006), KMO değerinin 0.60'tan büyük olması durumunda
verilerin analiz için uygun olduğunu bildirmiştir. Yapılan analizde KMO değerleri "0,739" ve
"0,841" olarak çıkmıştır. Sonrasında faktör analizi uygulanmış, analiz sonuçlarına göre
başarısızlık anketinden 8 madde çıkartılmıştır. Geri kalan maddeler 4 faktör altında
toplanmıştır. Başarı anketinden ise 17 madde çıkartılmış, geri kalan maddeler ise 4 faktör
altında toplanmıştır.

Abstract:
Thousands of foreign students enroll in the Turkish Universities every year in order to
learn Turkish as a second language. These students face a number problems when learning
Turkish. While some of the learners master the language with all its skills, others encounter
problems and difficulties. Learners attribute their success and failure to various reasons.
When we ask the learners about their attributions for their success and attributions for their
failure, they enumerate quite different causal attributions. In order to get a maximum success
in learning Turkish these attributions have to be investigated and analyzed.
This study was conducted in the educational year 2013-2014 in spring term in the
Turkish Researching and Teaching Centers (TÖMER) in two Turkish state universities . 143
learners participated in the study which was conducted in three phases. This study aims to
investigate learners' success and failure attributions while learning Turkish language.
Instructors also were interviewed in order to be able to compare both learners' and
instructors' views.
In the first part of the study attribution theory, attributional process, attributional
dimensions, motivation and attribution will be explained. In addition to that learning Turkish
as a foreign language and the historical process are mentioned. A rivew of literature is done
and the studies in this field are summarised. In the second part of the study methodology of
the study is investigated. Mixed method research design which is the design of the study is
investigated.
The data for the study is collected with three collection procedures. Firstly two groups
of learners and one group of teachers are focus group interviewed. The first group consisted 5,
second group consisted 6 students. In the second phase 27 learners were given an open ended
survey which consisted a demographic part and two open ended questions. In the third phase, 
xi
a questionaire which was built with the data collected from previous two phases were
conducted to 143 students.
Quantitatively collected data were analysed through the SPSS software programme.
Kaiser-Meyer- Olkin (KMO) and Barlette Sphericity tests were conducted in order to learn
suitability for factor analysis. After the analysis KMO numbers were found "0.739" and
"0.841". Consequently, a factor analysis was conducted and 8 items were removed from the
failure questionnaire. Remaining items were grouped under four factors. 17 items were
removed from the success questionnaire, and the remaining items were grouped under four
factors.