Merkezi sinir sisteminin nöroinflamatuar-demiyelinizan hastalıklarının (multipl skleroz, nöromiyelitis optika spektrumu hastalığı, anti-MOG ilişkili hastalık ve atipik demiyelinizan hastalıklar) örtüşen ve ayrışan özelliklerinin algoritmik bir yaklaşımla değerlendirilmesi
Evaluation of overlapping characteristics of neuroinflammatory-demyelinating diseases of the central nervous system (multiple sclerosis, neuromyelitis optica spectrum disorders, anti-MOG associated disorders) with an algorithmic approach
Yazar: BADE GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. AKSEL SİVA
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Algoritmalar = Algorithms ; Demiyelinizan hastalıklar = Demyelinating diseases ; Miyelit = Myelitis ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nöroinflamatuar hastalıklar = Neuroinflammatory diseases ; Nöromiyelitis optika = Neuromyelitis optica ; Teşhis-ayırıcı = Diagnosis-differential

Özet:
AMAÇLAR: Merkezi sinir sistemi demiyelinizan hastalıkları; multipl skleroz (MS), nöromiyelitis optika spektrum hastalığı(NMOSH) ve anti-miyelin oligodendrosit glikoprotein (Anti-MOG) ilişkili hastalık(MOGİH) adları altında incelenmektedir. Ayrıca, bu hastalıkların örtüşen-ayrışan bulgularını barındıran, ancak hiçbirinin tanı kriterlerini tam olarak karşılamayan atipik bir hasta grubu da mevcuttur. Bu tez çalışmasında amaçlarımız; MS, NMOSH ve MOGİH tanılı hastaların ve atipik hastaların örtüşen-ayrışan özelliklerinin araştırılması, sonrasında ise atipik grubun alt tiplerinin belirlenmeye çalışılmasıdır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu tez çalışmasında 204 MS, 36 seropozitif NMOSH, 21 seronegatif NMOSH, 15 MOGİH tanılı hasta ve 80 atipik demiyelinizan hastalık tanısıyla takip edilen hasta çalışmaya alınmış; beş grubun birbiriyle ve atipik grubun kendi içinde klinik, serolojik ve nörogörüntüleme bulguları karşılaştırılmıştır. 
BULGULAR: Hastalık başlangıç yaşı seropozitif NMOSH grubunda MS ve atipik gruplarına göre daha yüksek bulunmuştur(p=0,023;p=0,001;p<0,05). Seropozitif NMOSH grubunun BOS oligoklonal band(OKB) patern 1 olma oranı; MS grubunun OKB patern 2 olma oranı diğer gruplardan daha fazla bulunmuştur(p=0,001;p<0,01). Seronegatif NMOSH grubunun son EDSS değeri, MS grubundan daha yüksek saptanmıştır(p>0,002; p<0,01). Hastaların %83,7'sinin(n=298) MS zamanda yayılım(DIS) kriterlerini karşıladığı, %12,9'unun(n=46) NMOSH DIS kriterlerini karşıladığı görülmüştür. Periventriküler lezyon sayısının 3 ve üzerinde olma oranı, ovoid ve temporal bölgede olma oranı MS grubunda diğer gruplara göre daha yüksek bulunmuştur(p=0,001;p<0,01). Atipik grubu kendi içinde MS-benzeri grup, NMO-benzeri grup, MS beyni+uzun segment miyelit(LETM) grubu ve rekürren beyin sapı sendromu grubu olarak 4 alt tipe ayrılmıştır.  
SONUÇ: MS, NMOSH ve MOGİH gruplarının birbiriyle örtüşen-ayrışan özellikleri azımsanmayacak kadar fazla bulunmuştur. Bu hastalıklar haricinde; birden çok hastalık özelliklerini bünyesinde barındıran atipik demiyelinizan hastalık grubu tanımlanmıştır. Atipik grubun tanımlanmasında ve alt gruplarının belirlenmesinde ileri immünfenotipleme çalışmalarına ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
AIMS: Central nervous system demyelinating diseases are investigated under the names of multiple sclerosis(MS), neuromyelitis optica spectrum disease(NMOSD), and anti-myelin oligodendrocyte glycoprotein(Anti-MOG) associated disorders(MOGAD). In addition, there is an atypical patient group with overlapping features with these diseases, but none of them fully meet the diagnostic criteria. Our aims in this study are to investigate the overlapping characteristics of patients with MS, NMOSD, MOGAD, and atypical patients; and then to try to determine the subtypes of the atypical group.
MATERIALS AND METHODS: In this study; 356 patients(204 MS, 36 seropositive NMOSD, 21 seronegative NMOSD, 15 MOGAD, and 80 patients diagnosed with the atypical demyelinating disorders) were included. The clinical, serological, and neuroimaging findings of these five and then within the atypical group were compared.
RESULTS: The age of disease onset was higher in the seropositive NMOSH group than in the MS and atypical groups(p=0.023; p=0.001; p<0.05). Pattern 1  CSF oligoclonal band(OCB) was higher in the seropositive NMOSH group; pattern 2 OCBs were higher in the MS group(p=0.001;p<0.01). The last EDSS of the seronegative NMOSD group was higher than the MS group(p>0.002;p<0.01). It was observed that 83.7%(n=298) of the patients met the MS criteria for dissemination in space(DIS), and 12.9%(n=46) met the NMOSD DIS criteria. Three or more periventricular lesions, ovoid and temporal periventricular lesions were found to be higher in the MS group than in the other groups(p=0.001; p<0.01). The atypical group is divided into 4 subtypes: the MS-like group, the NMO-like group, the MS brain+longutidunally-extensive transverse myelitis(LETM) group, and the recurrent brainstem syndrome group.
CONCLUSION: The overlapping features of the MS, NMOSD, and MOGAD groups were found to be substantial. Except for these diseases; A group of atypical demyelinating diseases with multiple disease characteristics has been defined. It is thought that further immunophenotyping studies are needed to define the atypical group and determine its subgroups.