İstanbul eczaneleri ve aktarlarından temin edilen Cocos nucifera (L.) yağı üzerine farmakope araştırmaları
The pharmacopoeia studies on cocos nucifera oil obtained from Istanbul pharmacies and herbalists
Yazar: DURDANE KAMAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY MELİKOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı / Fitoterapi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aktarlar = Herbalists ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Bitkisel yağlar = Plant oils ; Cocos nucifera = Cocos nucifera ; Eczaneler = Pharmacies ; Farmakopeler = Pharmacopoeias ; Fenoller = Phenols ; Hindistan cevizi = Coconut ; Yağ asitleri = Fatty acids ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Arecaceae (Palmae) familyasının önemli bir üyesi olan Hindistan cevizi, Cocos nucifera (L.), dünyada, özellikle pantropik bölgelerdeki milyonlarca insana besin sağlayan, kullanım alanının çok olması sebebiyle hayat ağacı olarak adlandırılan, besleyici ve tıbbi değerleri yüksek, önemli bir meyve ağacıdır. Güçlü farmakolojik etkilere ve düşük toksisiteye sahip olan bitkinin; yağı, sütü, suyu, endosperması yetiştirildiği bölgelerdeki insanlar tarafından yaygın olarak tüketilirken; yaprakları, ağaç gövdesi ve meyve kabukları endüstriyel amaçla geniş kullanım alanlarına sahiptir.  
"Şişedeki eczane" olarak adlandırılan C.nucifera yağı (VCO), doymuş ve doymamış yağ asitleri, polifenoller, tokoferoller ve fitosteroller içerir. VCO, içeriğindeki MCFA ve fenolik antioksidanlardan dolayı, antibakteriyel, antiviral, antifungal, hipolipidemik, hepatoprotektif, antidiyabetik, antitrombotik etkiye sahiptir. Ağız, saç ve cilt bakımında yaygın olarak kullanılan VCO; Alzheimer hastalığında besin desteği olarak, beslenme bozukluklarında, antihipertansif, hipolipidemik, antidiyabetik etkilerinden dolayı kardiyovasküler hastalıklardan korunmak amacıyla kullanılabilir. VCO elde etmek için kullanılan ekstraksiyon yöntemi, yağın kalitesi ve etkinliği açısından önemlidir. Kontrollü bir şekilde sıcaklık uygulanarak elde edilen, doğal olan ve kimyasal olarak rafine edilmemiş VCO, insan tüketimi için yararlı ve güvenlidir. 
Tez kapsamında İstanbul'daki eczane, market ve aktarlardan temin edilen C. nucifera yağı numunelerinin Türk Farmakopesi-Avrupa Farmakopesi Adaptasyonu 2016'da yer alan Cocos oleum raffinatum monografındaki analizlere uygunluğu araştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre farmakope monografına uygunluğu kanıtlanmış eczaneden temin edilen yağ numuneleri tedavi amacıyla kullanılabilecek kalitedeyken, aktardan alınan numunelerin (8. numune hariç) monograftaki değerlere uygun olmadığı saptanmıştır. Aktar ve market ürünleri ayçiçeği, pamuk yağı gibi yağlarla tağşiş edilmiş olabileceği, yağın elde edilme yönteminin belirli standartlara ve sertifikasyona tabi olmaması dolayısıyla, ürün güvenilirliğinin sorgulanması ve satılan ürünlerin mutlaka denetlenmesi gerekir.

Abstract:
Coconut, Cocos nucifera (L.), an important member of the Arecaceae (Palmae) family, is an important fruit tree with high nutritional and medicinal values, which provides nutrients to millions of people in the world, especially in the pantropic regions. The plant has strong pharmacological effects and low toxicity; its oil, milk, water, endosperm is widely consumed by people in the region where grown; leaves, tree trunks, fruit peels have wide usage areas for industrial purposes. 
C. nucifera oil (VCO) which is called "pharmacy in bottle", contains saturated and unsaturated fatty acids, polyphenols, tocopherols and phytosterols. VCO has antibacterial, antiviral, antifungal, hypolipidemic, hepatoprotective, antidiabetic, antithrombotic effect due to MCFA and phenolic antioxidants. VCO which is widely used for oral, hair and skin care is also  can be used as a nutritional supplement in Alzheimer's disease and in the prevention of cardiovascular diseases in nutritional disorders due to its antihypertensive, hypolipidemic and antidiabetic effects. The extraction method used to obtain VCO is important for the quality and efficiency of the oil. Natural and chemically unrefined VCO, obtained by applying controlled heating, are beneficial and safe for human consumption.
Within the scope of the thesis, the suitability of Cocos nucifera oil samples which are obtained from pharmacies, supermarkets and herbalists in Istanbul to the analysis of Cocos oleum raffinatum monograph in Turkish Pharmacopoeia-European Pharmacopoeia 2016 was investigated. According to the results obtained, the samples obtained from the pharmacy are suitable for monographs and can be used for therapeutic purposes but the samples taken from herbalists (except the 8th sample) aren't suitable. Herbalist and supermarkets products may be adulterated with other oils, oils don't have specific standards and certification, so reliability of products should be questioned and products sold must be inspected.