Yabancı yöneticilerde kültürel zekâ ile yabancı yönetici etkinliği ilişkisi üzerine bir araştırma
A research on the relation between cultural intelligence levels of expatriates and expatriate effectiveness
Yazar: ECE KUZULU KANASLAN
Danışman: PROF. DR. CAVİDE UYARGİL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Kültürel zeka = Cultural intelligence ; Yabancılar = Foreigners ; Yerleşik yabancı = Foreign resident ; Yönetici etkililiği = Manager effectiveness ; Yöneticiler = Managers ; Yönetsel etkinlik = Managerial effectiveness

Özet:
Küreselleşme insanları, ülkeleri ve işletmeleri etkilemekte ve yeniden şekillendirmektedir. Global örgütler ve sahip oldukları güç giderek artmaktadır ve dolayısıyla bu örgütlerin planları ve uygulamaları farklı ülkelerden ana ülke vatandaşı, ev sahibi ülke vatandaşı ve üçüncü ülke vatandaşı çalışanları etkilemektedir. Uluslararası görevlendirme süreci çok uluslu şirketin genel merkezi ile bağlı kuruluşları arasında yakın ve etkili bir ilişki kurmak için son derece önemlidir. Bu sebeple yabancı yönetici, çok uluslu kuruluşun ihtiyaç duyduğu en önemli kaynaklardan biridir. Eğitim, barınma, taşınma, okul ücreti gibi harcamalar dolayısı ile yabancı yöneticiler çok uluslu kuruluşların en pahalı ve en değerli çalışanları olarak da değerlendirilebilir. Buna bağlı olarak, yabancı yöneticiler çok uluslu kuruluşların maliyeti en yüksek çalışanları olarak adlandırılabilirler. Yabancı yönetici etkinliği ve bileşenleri uluslararsı insan kaynakları literatüründe oldukça incelenmiş bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Kültürel zekâ da ayrıca araştırmacıların, kültürler arası uyum ve yabancı bir ortamda tutunabilme hususlarında bireyler arasındaki farklılaşmayı anlamalarını sağlayan diğer bir önemli konu olarak görülmektedir.
Tezin araştırma bölümü kültürel zekâ ile yabancı yönetici etkinliği arasındaki ilişkiyi incelemek üzere tasarlanmış ve yürütülmüştür. Literatür incelemesi sırasında Beş Büyük kişilik özelliğinin kültürel zekâ ile yabancı yönetici etkinliği arasındaki ilişki üzerinde düzenleyici etkiye sahip olabileceği tespit edilmiştir. Literatür incelemesi sonucu ortaya konulan hipotezleri test etmek üzere 51 ifadeli bir ölçek kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak anketten yararlanılmış ve dünyanın çeşitli yerlerinden 168 yabancı yöneticiye ulaşılarak veriler toplanmıştır.
Araştırmanın modelinde kültürel zekâ bağımsız değişken, yabancı yönetici etkinliği bağımlı değişken ve beş büyük kişilik özelliği ise düzenleyici değişken görevi görmektedir. Araştırmanın hipotezleri çoklu çoklu ve basit doğrusal regresyon analizlerine tabi tutulmuştur. Analiz sonuçları kültürel zekânın yabancı yönetici etkinliği üzerinde pozitif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca beş büyük kişilik özelliklerinin, kültürel zekâ ile yabancı yönetici etkinliği arasındaki ilişki üzerinde düzenleyici etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Yabancı Yöneticiler, Kültürel Zekâ, Yönetici Etkinliği, Beş Büyük Kişilik Özelliği

Abstract:
Globalisation has been affecting people, countries and organisations and reshaping them. Global organisations and their power are enhancing, therefore their policies and implementations are influencing large numbers of people from different nations, and emplooyes who are parent country nationals, host country nationals or third country nationals. Expatriation process is significant in order to build close and effective relationships between MNEs headquarters and subsidiaries. Hence expatriate is one of the most important resources that MNEs need. Because of training, accomodation, transfer, schooling expenses, expatiates may be seen as the most expensive and even valuable employees of MNEs. Accordingly they may be named as the most costly employees of MNEs. Expatriate effectiveness and its components is a highly examined topic in the international human resources management literature. Cultural intelligence is also another important topic that enables researchers to understand individual differences in cross cultural adjustment and survival in a foreign culture in international assignments. 
This research was designed and conducted to examine the relation between cultural intelligence and expatiate effectiveness. During literature review, it was found that Big Five Personality characteristics may have a moderator effect on the relation between cultural intelligence and expatiate effectieness. In order to analyze the hypotheses that are gathered from the literature, a scale with 51 items was used. The data was collected from 168 participants from different regions of the world via questionnaires. 
In the model of this research, cultural intelligence is an independent variable, expatriate effectiveness is a dependent variable and Big Five personality characteristics is the moderator variable. The hypotheses were tested using regression analysis. The analysis of the results showed that cultural intelligence has positive effects on expatriate effectiveness. It is also found that Big Five Characteristics have a moderator effect on the relation between cultural intelligence and expatriate effectiveness.


Key Words: Expatriates, Cultural Intelligence, Expatriate Effectiveness, Big Five
Characteristics