Ergenlerde maneviyat, sosyal medya bağımlılığı ve değerler arasındaki ilişkiler
Relations between spirituality, social media addiction and values in adolescents
Yazar: ZEYNEP ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. HALİL EKŞİ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Değerler = Values ; Ergenler = Adolescents ; Lise öğrencileri = High schools students ; Maneviyat = Spirituality ; Sosyal medya = Social media ; Ölçekler = Scales ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Çalışmanın amacı ergenlerde maneviyat, sosyal medya bağımlılığı ve değerler arasındaki ilişkinin incelenmesidir. 
İlişkisel tarama modelini esas alan çalışmanın, araştırma evrenini ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören 455'i kız (%75,6), 147'si erkek (%24,4)  olmak üzere toplam 602 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Özgenel, Canpolat ve Ekşi (2019) tarafından geliştirilen "Ergenlerde Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği", Şirin (2018) tarafından geliştirilen "Maneviyat Ölçeği" ve Arıcak ve Dilmaç (2012) tarafından geliştirilen "Değerler Ölçeği" kullanılmıştır. 
Araştırmanın verileri SPSS 23.0 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma değişkenlerinin cinsiyete bağlı olarak farklılaşmasını belirlemeye yönelik Bağımsız Gruplar t Testi; öğrenim görülen sınıf düzeyi ve okul türüne göre farklılaşmasını belirlemeye yönelik ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi, maneviyat ve değerler alt boyutlarının sosyal medya bağımlılığını yordama gücünü belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizi yapılmıştır.
Araştırma bulgularına göre maneviyat alt boyutlarında "başa çıkma", "aşkınlık", "manevi yaşantı", "anlam" ve "bağlantı" alt boyutlarında kız öğrenciler lehine anlamlı farklılaşma görülmüştür. Değerler alt boyutlarında ise yine kız öğrenciler lehine "toplumsal değerler" ve "manevi değerler" alt boyutlarında anlamlı farklılaşma tespit edilmiştir. Ergenlerde sosyal medya bağımlılık puanlarında cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir.
Maneviyat ile değerler alt boyutlarının çoğunda pozitif yönde anlamlı ilişkiler görülmüştür. Alt boyutlar arasında en yüksek ilişki maneviyat alt boyutu "bağlantı" ile değerler alt boyutu "manevi değerler" arasında bulunmuştur. 
Sosyal medya bağımlılığı ile maneviyat alt boyutlarından "manevi yaşantı", "manevi hoşnutluk", "bağlantı" arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir.
Sosyal medya bağımlılığı ile "toplumsal değerler", "entelektüel değerler", "manevi değerler", "insan onuru", "fütüvvet" değer alt boyutları arasında düşük düzeyde negatif yönde anlamlı korelasyon tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya Bağımlılığı, Maneviyat, Değerler

Abstract:
The aim of the study is to investigate the relationship between spirituality, social media addiction, and values in adolescents. 
A total of 602 high school students, 455 of whom are female (75.6%) and 147 (24.4%) are male, constitute the research population of the study, which is based on the correlational survey model. The "Social Media Addiction Scale for Adolescents" developed by Ozgenel, Canpolat, and Eksi (2019), the "Spirituality Scale" developed by Sirin (2018), and the "Values Scale" developed by Aricak and Dilmac (2012) were used to collect the data. 
The data of the research were analyzed using the software of SPSS 23.0. Independent Groups t-Test was used to determine the differentiation of research variables in terms of sex, while One-Way Analysis of Variance (ANOVA) was used to determine the differentiation in terms of the grade level and school type. Pearson Product-Moment Correlation analysis was conducted to scrutinize the relationship between research variables, while multiple regression analysis was carried out to determine the predictive power of spirituality and values sub-dimensions on social media addiction.
Based on the results of the study, a significant difference was found in favor of female students in terms of the sub-dimensions of "coping", "transcendence", "spiritual life", "meaning" and "relatedness" in adolescents' spirituality sub-dimensions. Besides, regarding the sub-dimensions of values, a significant difference was determined in the "social values" and "spiritual values" sub-dimensions in favor of female students. No significant difference was detected between genders regarding the social media addiction scores of adolescents.
Positive significant correlations were determined in most of the sub-dimensions of spirituality and values. The highest correlation among the sub-dimensions was found between the spirituality sub-dimension "relatedness" and the values sub-dimension "spiritual values". 
A weak negative significant correlation was determined between social media addiction and spirituality sub-dimensions of "spiritual life", "spiritual satisfaction", and "relatedness".
A weak negative significant correlation was found between social media addiction and "social values", "intellectual values", "spiritual values", "human dignity" and "futuwwa (generosity and courage)" value sub-dimensions.

Keywords: Social Media Addiction, Spirituality, Values