Halit Ziya Uşaklıgil'in romanlarında kadın ve kadın eğitimi
Woman and woman education at Halit Ziya Uşakligil's novels
Yazar: SEVDA ALTUNBAŞ
Danışman: Y.DOÇ.DR. SABAHATTİN ÇAĞIN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Batılılasma devri Türk edebiyatının usta romancılarından olan Halit Ziya Usaklıgil,romanlarındaki kadınları mekânın, irsiyetin ve terbiyenin sekillendirdigi bir varlık olarakortaya koyar. Mekân, roman kadınları üzerinde bu unsurlardan en belirleyici olanıdır. Bubaglamda ev, kadının her anlamda varlıgını açıga çıkardıgı, her seyiyle var oldugu birmekândır. Romanlarda ev içindeki kadınlar çogunlukta olmakla beraber, ev dısındaki kadınlarda önemli bir yer tutar.Romanlardaki ev içindeki kadınlar, evin hanımları, genç kızlar, çocuklar, hizmetçiler,bacılar ve mürebbiyeler olmak üzere bes bölümde incelenebilir. Evin hanımları, Azra hariç,genellikle orta yaslı ya da orta yasın üstündeki kadınlardır. Evin ruhuna sahip oldukları sürecemutludurlar. Evin düzeninden, hizmetçilerin denetiminden sorumludurlar. Evdeki genç kızlar,evin sorumluluklarından uzaktırlar. Çocuklar evin nesesi, ebeveynlerin birbirilerine olanbagın bir sembolüdür. Hizmetçiler ve bacılar, evin ikinci dereceden sahipleri, aileden birigibidirler. Halit Ziya'nın romanlarında olumsuz bir kisilige sahip hiçbir hizmetçi ve bacıyoktur. Romanlarda, genç kızları egitmek üzere tutulan mürebbiyelerden Hacer'in ve Nihal'inmürebbiyeleri Kerime Hanım ve Mlle de Courton, evde ve dolayısıyla roman akısı içindeönemli bir yere sahiptirler.Ev dısındaki kadınlar, kapalı eglence mekânlarında ve mesire yerlerinde karsımızaçıkarlar. Kapalı eglence mekânlarındaki kadınların çogu yabancı uyrukludur.Memleketlerinden çalısıp para kazanmak için gelirler. Olumsuz çalısma sartları, bu kadınlarıyıpratır. Adi zevk ve eglence anlayısının nesnesi olan kadınlara, bu hayat tarzından uzak olankisiler merhametle yaklasır. Mesire yerlerindeki kadınlarsa, maddiyatın besledigi asklarıyla,bütün stanbul'un dedikodu malzemesi olurlar. Mesire yerleri, yasak askların yasandıgı,çogunlukla, herkesçe tanınan bazı kadınların giyimlerini sergiledikleri bir podyum, halk içindegil, nefsi için yasamayı prensip edinenlerin eglencede doyuma ulastıkları yerlerdir.Buradaki kadınlar iyi aile erkekleri ve evli erkekler için cazibeleri ve zekice oynadıkları askoyunlarıyla tehlike olustururlar.Kadın hangi konumda ve hangi sartlarda olursa olsun egitimlidir; egitiminehemmiyetinin farkındadır. Kadının toplumdaki, aile içindeki ve erkek karsısındaki yerinialdıgı egitim ve yetisme tarzı belirler. Kadın çalısmak için egitim almaz; egitim, belli birdönem için yasamının bir parçasıdır.

Abstract:
Halit Ziya Usaklıgil, a distinguished novelist from Turkish literature inwesternization, reveals the woman as of the place, genetics and bringing up The place is oneof the more important place in those elements in the woman of the novel. In this sense "thehouse" is the place where the woman is existed and the place where she is. While the numerof the womanin the houses are more than those of outside, the woman of the outside are alsoexisted.The women of the houese can be classified in five categories, namely; the hostesses ofthe houses, misses, children, servants and bacis and the governesses The ladies except Azraare generally middle aged or more than middle aged ones. They are happy as long as the havethe soul of the house. They are responsible from the cleaning and order of the maids. Theyoung ladies are far from the house works. The children are the joy of the family and thesymbol of the family tied to each other. The maids and the servants are regarded as the secondowner of the house and the members of the family. In none of the Halit Ziya's novels anegative character of maid or bacis can be seen. . In the novels Kerime Hanım who isrequired to work as the teacher of the Hacer and Mlle de Courton have a very crucial role inthe flowing of the novel.Outside of the house the woman are seen in closed areas and recreation spots. Most ofthe women in the closed areas are foreign originated. They come to earn Money fromtheircoountries. The negative working conditions wear out these ladies. Those who are npotinvolved in despicable fun and enjoyment life style mercy these ladies. They become gossipmaterial of stanbul with their love fed from material things. The recreation spots aregenerally the place where banned loves are existed, generally podiums where many men showtheir clothes and not for the people for their personalities. The women here are dangerous forthe good family men and married ones with their charm and their witty planned love games.No matter where the woman is and in which condition, she is educated; knows theimportance of the education. The place of the woman in the society, in the family andcompared to the men is determined according to her education and her growing up manner.The woman doesn't get educaiton for work, education is a part of her life for a period.