Şanlıurfa ilinin coğrafi işaretli ürünlerinin gastronomi turizmi potansiyeli açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the geographically indicated products of Şanlıurfa province in terms of gastronomy tourism potential
Yazar: MEHMET FATİH KAYRAN
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK ATÇI
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Coğrafi işaretler = Geographical indications ; Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak turizmi = Culinary tourism ; Yemekler = Dishes ; Yöresel ürün = Local product ; Şanlıurfa = Şanlıurfa

Özet:
Coğrafi işaretli ürünler destinasyonların tanıtımına ve markalaşmasına katkı sağlayarak gastronomi turizminin gelişimini olumlu etkilemektedir. Buradan yola çıkılarak bu araştırmada Şanlıurfa ilinin coğrafi işaretli ürünleri çerçevesinde gastronomi turizmi potansiyeline yönelik algının belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca ilin bir gastronomi destinasyonu olarak gelişiminin sağlanması için stratejiler geliştirmeye yönelik öneriler getirilmesi hedeflenmiştir. Bu amaçla Şanlıurfa ilinin gastronomi potansiyelini yerel yönetim, yerel yiyecek-içecek işletmeleri, bölgede çalışan turist rehberleri ve turistler perspektifinden bir arada inceleyen çok yönlü bir araştırma tasarlanmıştır. Tez kapsamında yerel yönetim yöneticileri, yiyecek içecek işletmeleri ve turist rehberleri ile Ağustos 2020- Mart 2021 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Aynı dönemde çevrimiçi anket formu aracılığıyla turistlerden veri toplanmıştır. Bulgulara göre, Şanlıurfa ilinin coğrafi işaretli yemeklerinin yeterince tanınmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Coğrafi işaretli yemeklerden en çok bilinen ve tüketilen ürünlerin Çiğ Köfte, Ciğer Kebabı ve Urfa Patlıcan Kebabı olduğu tespit edilmiştir.  Aynı zamanda bu yemeklerin şehrin gastronomi destinasyonu olarak gelişiminde önemi ve performansı en yüksek görülen yemekler olduğu ulaşılan bir diğer sonuçtur. Şehrin gastronomi destinasyonu olmasına ilişkin engeller kamu-özel sektör iş birliği eksikliği, tanıtım eksikliği ve yöresel ürünlerin menülerde bulunmaması olarak tespit edilmiştir. Şanlıurfa ili gastronomi turizmi potansiyelinin belirlenmesine yönelik olarak restoran performans kriterlerinden hijyen, personel ve fiziksel özellikler açısından bölgeye yakın olan mutfak kültürleri ile UNESCO yaratıcı şehirler ağına katılmış Gaziantep ve Hatay illerinin gerisinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Geographically indicated food products have positive effects in gastronomy tourism development  by contributing to the promotion and branding of destinations. In this context   this study aims to determine the perception of the gastronomic tourism potential of Şanlıurfa within the framework of the geographically indicated products. In addition, it is aimed to make suggestions for developing strategies to enable Şanlıurfa's development as a gastronomic destination. For this purpose, a multi-faceted research has been designed that examines the gastronomic potential of Şanlıurfa from the perspectives of different stakeholders in the region.  Within the scope of the thesis, face-to-face interviews were held with the representatives of local government, managers or owners of the local restaurants and tourist guides between August 2020 and March 2021. During the same period, data were collected from people (visitor or non-visitor)  through an online questionnaire. According to the findings, it has been concluded that the geographically indicated food of Şanlıurfa is not known sufficiently. It has been determined that the most known and consumed food among geographically indicated  are Çiğ Köfte, Ciğer Kebap and Urfa Patlıcan Kebap. At the same time, these dishes are the dishes with the highest importance and performance for the development of the city as a gastronomy destination. The obstacles preventing the city from being a gastronomy destination are the lack of public-private sector cooperation and coordination, lack of promotion and the absence of most of the geographically indicated local foods in the menus. Also, it has been concluded that the restaurant performances in Şanlıurfa in terms of hygiene, personnel and physical features are behind those in Gaziantep and Hatay, which have joined the UNESCO creative cities network with their close cuisine cultures.