Bazı sebzelerde atık sularla sulamanın kalite üzerine etkisi
The effect of the quality of irrigation with wastewater on some vegetables
Yazar: OZAN ZAMBİ
Danışman: DOÇ. DR. NURAY AKBUDAK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Atık su = Waste water ; Ağır metaller = Heavy metals ; Kalite = Quality ; Kapya biber = Capia pepper ; Patlıcan = Eggplant ; Verim = Yield

Özet:
Dünya nüfusunun hızla artması ve iklim değişiklikleri mevcut su kaynaklarına olan ihtiyacın artmasına sebep olmaktadır. Artan nüfus ve gelişen sanayi ile birlikte su ihtiyacı ve su kullanımı da nüfusun artışına paralel olarak artış göstermektedir. Kentsel atık sularının uygun stratejilerle yeniden kullanılması çevre sağlığı ve su kirliliğinin önlenmesine de katkı sağlamaktadır.  Sınırlı su kaynakları ve artan su talepleri karşısında atık suların geri kazanılması ve yeniden kullanılması konusu, sadece yoğun kentsel alanlarda değil, aynı zamanda kırsal alanlarda da önem kazanarak yaygınlaşmaktadır. Bu bağlamda çalışmada, ekonomik anlamda önemli tarımsal ürünlerden olan kırmızı kapya biber ve patlıcan çeşitlerinin yetiştirilmesinde arıtılmış atık suların kullanımının fizyolojik ve morfolojik özellikler, verim, kalite özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Ayrıca hasat edilen ürünlerde gıda güvenliği açısından bazı ağır metal analizlerinin (Kadmiyum (Cd), Bakır (Cu), Kurşun (Pb), Çinko (Zn)) yapılarak insan sağlığına uygunluğunun da belirlenmesi amaçlanmıştır. Analiz sonuçları incelendiğinde; önemli bir parametre olan verim değerinde, arıtılmış atık su ile sulanan tür ve çeşitlerde şebeke suyu uygulamalarına göre %98,32'e varan bir artış olduğu, ham (arıtılmamış) atık su uygulaması ile şebeke suyu karşılaştırıldığında ise en yüksek %174,16 oranında verim artışı olduğu tespit edilmiştir. Verim parametrelerinde olduğu gibi diğer morfolojik ve kalite parametreleri açısından da ham atık su uygulamalarından daha iyi sonuçlar elde edilmiştir. Ağır metal içerikleri incelendiğinde; sadece ham atık su uygulaması ile üretilen Urfa İsot çeşidinde Pb değerinin sınır değerde olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler doğrultusunda biber ve patlıcan gibi meyveleri yenen sebzelerde atık sular ile sulamanın ağır metal içeriği yönünden herhangi bir sakınca oluşturmadığı saptanmıştır. Sonuç olarak, sulama suyu olarak kullanılan arıtılmış atık su ve atık su uygulamalarının kapya biber ve patlıcan çeşitlerinde kullanılabilir olduğu ortaya konulmaktadır. Ancak evsel ve kentsel atık suların, kalitesi ve içeriğinin atıksuyun toplandığı havzaya ve mevsimlere göre farklılık gösterdiği unutulmamalıdır. Atık suların sulama suyu olarak kullanılmadan önce sulama yapılacak bitkiler için yönetmelikte verilen ilgili parametreler analiz edilmeli ve sulama uygulamalarının kontrollü ve denetlemeli yapılması gerekmektedir.

Abstract:
The rapid increase in the world population and climate changes cause an increase in the demand for current water resources. With the increasing population and developing industry, the need for water and the use of water also increase in parallel with the increase in the population. The reuse of urban wastewater with appropriate strategies also contributes to environmental health and prevention of water pollution. In the face of limited water resources and increasing water demands, the recovery and reuse of wastewater is becoming more and more important not only in dense urban areas, but also in rural areas. In this context, it is aimed to determine the effects of the use of treated wastewater on the physiological and morphological characteristics, yield and quality characteristics in the cultivation of red capia pepper and eggplant varieties, which are economically important agricultural products. In addition, it is aimed to determine the suitability for human health by making heavy metal analyzes (Cadmium (Cd), Copper (Cu), Lead (Pb), Zinc (Zn)) in terms of food safety in the harvested products. When the analysis results are examined; The yield value, which is an important parameter, There is an increase of up to 98.32% in species and varieties irrigated with treated wastewater compared to tap water applications, when the wastewater application was compared with the mains water, it was determined that the highest yield increase was 174.16%. Superior results were obtained in wastewater applications in terms of yield parameters as well as other morphological and quality characteristics. When examined in terms of heavy metal values. It has been determined that the Pb value is at the limit value in the Urfa İsot variety, which is produced only with wastewater application. In line with the data obtained in the study, it was determined that there is no harm in wastewater application, heavy metals in vegetables such as pepper and eggplant. As a result, it is revealed that treated wastewater and wastewater applications used as irrigation water can be used in capia pepper and eggplant varieties. However, it should not be forgotten that the quality and content of domestic and urban wastewater vary according to the basin where the wastewater is collected and the seasons. Before using the wastewater as irrigation water, the relevant parameters given in the regulation for the plants to be irrigated should be analyzed and irrigation applications should be controlled and supervised.