Bir işletmede çalışan işçilerde mesleki stresinuyku kalitesi ve ruh sağlığına etkisi
Occupational stress in workers working in an enterprise sleep quality and its effect on mental health
Yazar: MERVE GÜL DOLMUŞ DİRİCAN
Danışman: PROF. DR. NAİM NUR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Depresyon = Depression ; Uykusuzluk =   ; İş sağlığı = Occupational health ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu çalışma demiryolu işçilerinde mesleki stresin uyku kalitesi ve ruh sağlığına etkisini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma Sivas il merkezinde bulunan TCDD 4.İşletme müdürlüğünde 01.01.2023-01.05.2023 tarihleri arasında yürütülmüştür. Sosyodemografik veri formu ile bireylerin yaş, medeni durum, eğitim durumu, çalışma süresi, iş kazası geçirme durumu, kronik hastalık durumu bilgileri sorgulanmıştır. Beden kütle indeksi (BKİ) hesaplanmıştır. İşçilerin iş stresini belirlemek için İsveç İş Yükü- Kontrol-Destek Anketi (DCQ-TR), uyku kalitesini belirlemek için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi Ölçeği (PUKİ) ve depresyon durumunu belirlemek için Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde aritmetik ortalama, standart sapma, frekans ve yüzde gibi tanımlayıcı ölçütlerden yararlanıldı. Ölçümle elde edilmiş verilerin analizinde bağımsız gruplarda iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi, varyans analizi, tukey testi, Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testi kullanıldı. Ayrıca sayımla elde edilmiş verilerin analizinde 2x2 ve çok gözlü düzenlerde Ki- kare ve Fisher exact testleri kullanıldı ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.  Çalışmamızdaki işçilerin %53,3'ü 45 yaş üstüydü, tamamı (%100) erkekti, %85,3'ü evli ve %77,2'si lise ve altı eğitim almıştır (%77,2). İşçilerin %93,4'ü çekirdek aileye sahiptir, %62,4'ünün gelir durumları ortadır. İşçilerin %44,7'si sigara, %4,1'i alkol kullanmaktadır. Katılımcıların %65,5'i kilolu veya obezdir. İşçilerin %38,1'i vardiya usulü çalışmaktadır ve %23,4'ü iş kazası geçirmiştir.45 yaş ve daha yaşlı işçiler ve 30 yıl ve daha uzun süre çalışan işçiler daha fazla iş kazası geçirmiştir.
Bekar işçilerde iş yükü puanı daha yüksekti. PUKİ ölçeği ile işçilerin %57,9'unun uyku kalitesi kötü olarak saptandı. Beck depresyon ölçeği ile işçilerin %8,6'sında tıbbi tedavi gerektirecek seviyede depresif belirti varlığı bulundu. Yapılan korelasyon hesaplaması sonucu mesleki stres, depresif belirti ve kötü uyku kalitesi ile ilişkili bulundu. Araştırmanın sonuçları doğrultusunda işçiler arasında iş yükü dağılımı düzenli olarak değerlendirilmeli ve bu dağılıma yönelik düzenlemeler yapılırken kişilerin fiziki ve sosyal yapısının yanı sıra mental kapasitesi de dikkate alınmalı, çalışanların düzenli taramalarla uyku kalitesi ve ruh sağlığı verileri toplanmalı ve özellikle daha az stres, daha iyi ruh sağlığı ve artmış uyku kalitesiyle ilişkilendirdiğimiz sosyal ortamın desteklenmesi için uygun zemin ve uygulamalar sağlanmalıdır. Ayrıca çalışanların psikososyal yönden desteklenmeleri, karşılaştıkları stresörler ile baş etme ve ruh sağlıklarını koruma ve geliştirmeye yönelik programların oluşturulması ve uygulanması iş stresinin azaltılmasına ve stresle etkin başa çıkabilmelerine yardımcı olabilir.

Abstract:
This study was conducted to investigate the effect of occupational stress on sleep quality and mental health in railway workers. The study was conducted between 01.01.2023-01.05.2023 on the workers of TCDD 4th Operation Directorate in the center of Sivas province. With the sociodemographic data form, information such as age, marital status, educational status, working period, occupational accidents, and chronic disease status were questioned. Body mass index (BMI) was calculated. The Swedish Workload-Control-Support Questionnaire (DCQ-TR) was used to determine work stress, the Pittsburgh Sleep Quality Index Scale (PSQI) was used to determine sleep quality, and the Beck Depression Scale (BDS) was used to determine depression status. In the evaluation of quantitative data, the significance test of the difference between two means in independent groups, analysis of variance, tukey test were applied when parametric test assumptions were met, and Kruskal Wallis, Mann Whitney U test were applied when parametric test assumptions could not be met. Chi-square and Fisher exact tests were used to evaluate the data obtained by counting in 2*2 arrangements and multi compartment arrangements. Our data were expressed as arithmetic mean ± standard deviation, number and percentage of individuals and significance was accepted as p<0.05. In our study, 53.3% of the workers were over 45 years of age, all (100%) were male, 85.3% were married and 77.2% had high school education or less (77.2%). 93.4% of the workers had nuclear families and 62.4% had an average income. 44.7% of the workers smoked cigarettes and 4.1% drank alcohol. 65.5% of the participants were overweight or obese. 38.1% of the workers work in shifts and 23.4% have had work accidents. Workers aged 45 years and older and workers employed for 30 years and longer had more work accidents.
Workload score was higher in single workers. The PDQI scale showed that 57.9% of the workers had poor sleep quality. The Beck depression scale showed that 8.6% of the workers had depressive symptoms that required medical treatment. As a result of the correlation calculation, occupational stress was found to be associated with depressive symptoms and poor sleep quality. In line with the results of the study, the distribution of workload among workers should be regularly evaluated and the physical and social structure as well as the mental capacity of the individuals should be taken into account when making arrangements for this distribution, sleep quality and mental health data of the employees should be collected through regular screenings, and appropriate grounds and practices should be provided to support the social environment that we associate with less stress, better mental health and improved sleep quality. In addition, supporting employees psychosocially, coping with the stressors they face, and creating and implementing programs to protect and improve their mental health can help reduce work stress and help them cope effectively with stress.