Yetişkinlerde dijital ebeveynlik, psikolojik sağlamlık ve aileuyumunun incelenmesi
Investigation of digital parenting, psychological strength and family harmony in adults
Yazar: HATİCE ÖZDEMİR ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SEVDA ASLAN MUCUR
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile uyumu = Family concinnity ; Dijital ebeveynlik = Digital parenting ; Eğitim fakülteleri = Education faculties ; Psikolojik sağlamlık = Resilience

Özet:
Araştırmada, yetişkinlerde dijital ebeveynlik farkındalığının belirlenmesi, teknolojik gelişmeler karşısında ebeveynlerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin saptanması, ebeveynlerin algıladığı aile uyumunun belirlenmesi ve elde edilen bulgular sonucunda belirlenen etkenlerin birbiri ile olan ilişkisi incelenmiştir. Araştırma, 2021-2022 yılında Kayseri'de yaşayan 422 ebeveyn ile gerçekleşmiştir. Manap ve Durmuş (2020) aracılığıyla oluşturulan, Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği, Arslan (2015) aracılığıyla yetişkin formu oluşturulan Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Duman-Kula, Ekşi ve Demirci (2018) aracılığıyla 5 maddelik kısa formu oluşturulan Aile Uyumu Ölçeği kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler üzerinde bilgi edinmek için de çalışmacı aracılığıyla düzenlenen Demografik Değişkenler Formu uygulanmıştır.
Araştırmanın alt problemlerine göre; dijital ebeveynlik farkındalık ölçeğinin alt boyutlarının yetişkin psikolojik sağlamlığı, aile uyumu ve bağımsız değişkenler ile ilişkisi incelenmiş ve aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır;
Risklerden koruma alt boyutu ile ilişkisel kaynaklar ve bireysel kaynaklar arasında anlamlı ilişki varken, kültürel ve bağlamsal kaynaklar, ailesel kaynaklar ve aile uyumu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bunun yanında cinsiyet ve yaş değişkenleri ile de arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Eğitim durumu ve aylık gelir düzeyi yükseldikçe risklerden koruma düzeyinin yükseldiği, tek çocuklu ebeveynlerin risklerden koruma düzeyinin çok çocuklu ailelere oranla daha fazla olduğu ortaya konmuştur. Evlilik süresinin düştükçe risklerden korumanın arttığı ve kız evlada sahip ailelerin erkek çocuk sahibi ailelere göre kızlarını yüksek oranda risklerden koruduğu bilgisi saptanmıştır. Çocuğun eğitim kademesi düştükçe risklerden korumanın da yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır.
Verimli kullanım alt boyutu ile bireysel ve ailesel kaynaklar arasında belirgin düzeyde bir bağ varken, ilişkisel, kültürel bağlamsal kaynaklar ve aile uyumu birlikteliğinde belirgin düzeyde bir değişiklik bulunmamıştır. Bunun yanında anne babanın cinsiyeti, yaşı ve sahip olunan çocuk miktarı değişkenleri ile de arasında belirgin bir değişiklik saptanmamıştır. Eğitim durumu ve aylık gelirin düzeyi yükseldikçe verimli kullanım düzeyinin de yükseldiği tespit edilmiştir. Olumsuz model olma ile bireysel kaynaklar arasında belirgin düzeyde bir değişiklik saptanmış, kız ya da erkek olma durumuna göre bakıldığında, annelerin babalara oranla daha az negatif örnek olduğu saptanmıştır. Bunun yanında diğer değişkenler ile arasında belirgin bir değişiklik saptanmamıştır.
Dijital ihmal ve ilişkisel kaynaklarda belirgin düzeyde bir değişiklik saptanırken, cinsiyete ait bulgular incelendiğinde kadınların erkeklere göre çocukları daha az dijital ihmal ettiği saptanmıştır. Eğitim durumu ve aylık gelir seviyesinin yükseldikçe dijital ihmalin azaldığı saptanmıştır. Diğer değişkenler ile de arasında belirgin düzeyde bir değişiklik saptanmamıştır. Yetişkin psikolojik sağlamlığı ile aile uyumunda belirgin düzeyde bir değişiklik saptanmıştır.

Anahtar kavramlar; dijital ebeveynlik, psikolojik sağlamlık, aile uyumu

Abstract:
In this study, determining the awareness of digital parenting in adults, determining the psychological resilience levels of parents in the face of technological developments, determining the family harmony perceived by the parents and the relationship between the factors determined as a result of the findings were examined. The research was carried out with 422 parents living in Kayseri in 2021-2022. The Digital Parenthood Awareness Scale created by Manap and Durmuş (2020), the Adult Psychological Resilience Scale created by Arslan (2015), and the Family Cohesion Scale with a short 5-item form created by Duman-Kula, Ekşi and Demirci (2018) were used. The Personal Information Form prepared by the researcher was used to obtain information on the independent variables.
According to the sub-problems of the research; the relationship of the sub-dimensions of the digital parenting awareness scale with adult resilience, family adjustment and independent variables was examined and the following results were obtained:
While there was a significant relationship between the protection from risks sub-dimension and relational resources and individual resources, no significant relationship was found between cultural and contextual resources, familial resources and family harmony. In addition, no significant difference was found between gender and age variables. It has been revealed that as the level of education and monthly income increases, the level of protection against risks increases, and the level of protection against risks of parents with one child is higher than families with many children. It has been determined that as the duration of marriage decreases, protection from risks increases and that families with daughters protect their daughters from risks at a higher rate than families with sons. It was concluded that as the education level of the child decreases, the protection against risks increases.
While there is a significant connection between the productive use sub-dimension and individual and family resources, no significant change was found in the association of relational, cultural-contextual resources and family harmony. In addition, no significant change was found between the variables of gender, age and number of children of the parents. It has been determined that as the level of education and monthly income increases, the level of productive use also increases. A significant change was detected between being a negative role model and individual resources, and when looked at according to being a boy or a girl, mothers were found to be less negative role models than fathers. In addition, no significant change was detected between other variables.
While a significant change was detected in digital neglect and relational resources, when gender-related findings were examined, it was found that women digitally neglect their children less than men. It has been determined that digital neglect decreases as education level and monthly income level increases. No significant change was detected between other variables. A significant change was detected in adult psychological resilience and family harmony.

Keywords; digital parenting, psychological resilience , family adjustment.