3-aminobenzensülfonamitten türevlenen yeni sülfonamit türevi moleküllerin sentezi ve karbonik anhidraz inhibe edici etkilerinin araştırılması
Synthesis of NEW sulfonamide compounds derived from 3-aminobenzenesulfonamide and investigation of carbonic anhydrase inhibiting effects
Yazar: BARIŞ GÖNDER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNAN BİLGİNER
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Diazonyum tuzları = Diazonium salts ; Karbonik anhidraz = Carbonic anhydrases ; Karbonik anhidraz inhibitörleri = Carbonic anhydrase inhibitors ; Sülfonamitler = Sulfonamides ; Triazenler = Triazenes

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında yapısında sülfonamit grubu içeren 3-(3-(2/3/4-sübstitüefenil)triaz-1-en-1-il)benzensülfonamit (BG1-BG12) bileşiklerinin elde edilmesi ve sentezlenen bu bileşiklerin hCA I ve hCA ll izoenzimleri üzerinde inhibe edici etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Bu tez çalışmasında önce 3-aminobenzensülfonamitin diazonyum tuzları ve sonra 2-sübstitüe, 3-sübstitüe ve 4-sübstitüeanilin türevleri ile 1,3-diariltriazen türevleri sentezlenmiştir. Bu bileşiklerin karbonik anhidraz inhibisyonu, esteraz aktivitesinin hCA I ve hCA II izoenzimleri üzerindeki etkisinin ölçülmesiyle tespit edilmiştir. Referans ilaç olarak Asetazolamid(AZA) kullanılmıştır.
Bulgular: Tasarlanan toplam 12 adet bileşik %13–72.3 verimle sentezlenmiştir. Sentezlenen bileşiklerin kimyasal yapıları 1H NMR, 13C NMR ve HRMS ile doğrulanmıştır. Bu bileşiklerin IC50 değerleri hCA I için 35.93-54.14 nM, hCA II için 23.67-44.43 nM aralığında bulunmuştur. Bileşiklerin Ki değerlerinin hCA I için 20.48±4.17–71.70±2.14 nM, hCA II için 16.22±5.58–40.17±2.42  nM aralığında olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Sentezlenen bileşikler, klinikte kullanılan referans bileşik asetazolamid ile karşılaştırılabilir inhibisyon etkinliği göstermiştir. Bu çalışmada hCA I'e karşı orta derecede ve hCA II'ye karşı ise yüksek derecede inhibitör etkinlik gösteren yeni sülfonamitler sentezlenmiştir.

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to synthesis 3- (3- (2/3/4-substitutedphenyl) triaz-1-en-1-yl)benzenesulfonamide compounds (BG1-BG12) bearing sulfonamide group in their structure and to investigate their inhibitory effects towards hCA I and hCA II isoenzymes.
Material and method: In this thesis, 1,3-diaryltriazene derivatives were synthesized using diazonium salts of 3-aminobenzenesulfonamide and then 2-substituted, 3-substituted or 4-substituted aniline derivatives. CA inhibition of these compounds were determined by measuring the effect of esterase activity towards hCA I and hCA I1 isoenzymes. Acetazolamide(AZA) was used as a reference drug.
Results: 12 designed compounds of BG series were synthesized with yields of  13-72.3%. Chemical structures of the synthesized compounds were confirmed by 1H NMR, 13C NMR ve HRMS.  IC50 values of the compounds were found in the range of 35.93-54.14 nM towards hCA I and in the range of 23.67-44.43 nM towards hCA II. Ki values of the compounds were found in the range of 20.48±4.17– 71.70±2.14 nM towards hCA I in the range of 23.67-44.43 nM towards hCA II.
Conclusion: The synthesized compounds showed inhibition activity comparable to the reference compound acetazolamide used in the clinic. In this study, new sulfonamides with moderate inhibitory activities towards hCA I and with high inhibitory activities towards hCA II were synthesized.