Antalya ilinde farklı lokasyonlarda yetiştirilen kışlık ekmeklik buğday bitkilerinin besin elementi konsantrasyonları ile bazı kalite unsurları arasındaki ilişkilerin araştırılması
Research on relationsips in between nutrient element concentrations and some quality criterias of winter breadwheat plants grown at different locations of Antalya city
Yazar: SELAHADDİN BORA YALIN
Danışman: DOÇ. DR. ŞULE ORMAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada Antalya ilinde yetiştirilen kışlık ekmeklik buğday bitkisinin besin elementi konsantrasyonları ile bazı kalite unsurları arasındaki ilişkiler araştırılmıştır.
Bu amaçla Aksu, Döşemealtı, Korkuteli ilçelerinden 10 adet farklı buğday tarlasından olmak üzere toplamda 30 tane toprak, bayrak yaprak, dane ve saman örneği alınmıştır. Toprak örneklerinde pH, kireç (CaCO3), elektriksel iletkenlik (EC), bünye, organik madde, azot (N), fosfor (P), potasyum (K), kalsiyum (Ca), magnezyum (Mg), demir (Fe), çinko (Zn), mangan (Mn) ve bakır (Cu); yaprak, dane ve saman örneklerinde N, P, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Mn ve Cu analizleri yapılmıştır. Ayrıca dane örneklerinde kalite unsurları için bindane ağırlığı, kuru madde, protein, yaş öz (gluten), gluten indeksi, düşme sayısı ve sedimentasyon hızı belirlenmiştir.
Topraklarda büyük oranda tekstürler tın, killi tın ve kil sınıfında; pH ve CaCO3 yüksek; EC düşük; organik madde, toplam N ve değişebilir K yetersiz; SO4-S'ü orta; alınabilir P yüksek; değişebilir Ca yetersiz; değişebilir Mg yeterli; alınabilir Fe ve Zn yetersiz; alınabilir Mn ve Cu yeterli düzeylerde bulunmaktadır.
Bayrak yapraklarda çoğunlukla toplam N, S, P yeterli; K, Ca, Mg düşük; Fe ve Zn yeterli; Cu ise düşük düzeylerde yer almaktadır.
Danelerde çoğunlukla toplam N ve P yetersiz; S yüksek; K, Mn, Cu yeterli; Ca ve Fe yüksek; Zn noksan olarak tespit edilmiştir. Danelerin Mg konsantrasyonu örneklerin yarısında yeterli diğer yarısında düşük; N/S oranları ise optimum 15-17 arasında olması gerekirken örneklerin hepsinde 15'den daha düşük olarak belirlenmiştir.
Dane örneklerinin bin dane ağırlığı genellikle optimum değerler olan 30-48 g arasında yer almıştır. Danelerin tamamında % kuru madde miktarı yeterli; büyük çoğunluğunda sedimantasyon hızı (ml) iyi, % protein miktarı düşük, yaş öz (gluten) (g) düşük ve orta, % gluten indeksi çok kuvvetli, düşme sayısı (sn) çok düşük olarak tespit edilmiştir.
Dane N konsantrasyonu ile danenin protein, yaş öz (gluten) ve sedimantasyon hızı arasında önemli ve pozitif; danenin N ve K konsantrasyonu ile danenin gluten indeksi arasında önemli ve negatif korelasyon belirlenmiştir. Danenin Fe konsantrasyonu ile düşme sayısı arasında ve danenin Cu konsantrasyonu ile kuru madde miktarı arasında önemli ve pozitif korelasyon tespit edilmiştir. Danenin yaş öz (gluten) miktarı ve sedimantasyon hızı ile protein arasında önemli ve pozitif korelasyon belirlenirken yaş öz ve protein ile gluten indeksi ve yine sedimantasyon hızı ile yaş öz arasında önemli ve negatif korelasyon belirlenmiştir.

Abstract:
The study had been carried out in order to research the relationships in between nutrient element concentrations and some quality factors of winter bread wheat plants that are being grown in Antalya city.
With this purpose, 30 samples from each of soil, flag leaf, straw and grain had been collected as to represent each locale determined at Aksu, Döşemealtı and Korkuteli by 10 samples. In the soil samples, analyses of pH, CaCO3, electrical conductivity (EC), texture, organic matter, nitrogen (N), phosphorous (P), potassium (K), calcium (Ca), magnesium (Mg), iron (Fe), zinc (Zn), manganese (Mn) and cupper (Cu) had been performed, and in leaf, straw and grain samples, analyses of N, P, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Mn and Cu had been performed. In the grain samples, analyses of weight of a thousand grain, dry matter, protein amount, gluten amount, gluten index, falling number and sedimentation had also been performed in or to find out the quality factors.
In soil samples, textures had been classified substantially loam, clay loam and clay; pH and CaCO3 had been classified as high; EC was low; organic matter, total N and exchangeable K is inadequate; SO4-S was middle, available P had been classified as high; exchangeable Ca is inadequate; exchangeable Mg is sufficient; available Fe and Zn are inadequate; available Mn ve Cu had been determined at sufficient levels.
In flag leaves, frequently total N, S, P had been determined sufficient; K, Ca, Mg levels had been found low; Fe and Zn sufficient; Cu had been determined as low level.
Meanwhile total N and P were detected inadequate; S was high; K, Mn, Cu were sufficient; Ca and Fe were high and Zn was determined as deficient. Half of total samples' Mg concentration was sufficient and other half of the samples had low Mg concentration; while N/S rate should be 15-17 at optimum conditions, all samples was determined under 15.
Weight of a thousand grain values generally had been measured between optimum values, which should be among 30-48 g. All the grain samples, dry matter percentage amount are sufficient; sedimentation rates (ml) are mostly classified as good, protein amount is low, gluten content (g) is low and medium, % gluten index is classified as very strong, also falling number (sec) had been classified as very low.
There was a positive and strong correlation of grain N concentration, between grain protein content, gluten and sedimentation rate; also there was a negative and important correlation on grain N and K concentration between grain gluten index. Nevertheless a positive and important correlation was observed between grain Fe concentration and falling number, on the other hand this important and positive correlation had been observed, between grain Cu and dry matter. While an important and positive correlation had been observed of grain gluten content and sedimentation rate between protein content, otherwise, there is an important and negative correlation of gluten and protein content between gluten index, and also the same important, negative correlation had been observed between sedimentation and gluten content.