Serotonin geri emilim blokörlerinin hemoreolojik parametreler üzerine etkileri
Effect of serotonin reuptake inhibitors on hemorheological parameters
Yazar: OKAN ARIHAN
Danışman: PROF. DR. NESLİHAN H. DİKMENOĞLU FALKMARKEN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Eritrosit agregasyonu = Erythrocyte aggregation ; Eritrosit deformabilitesi = Erythrocyte deformability ; Eritrositler = Erythrocytes ; Hemoreoloji = Hemorheology ; Kan pıhtılaşması = Blood coagulation ; Serotonin = Serotonin ; Viskozite = Viscosity

Özet:
Serotonin geri emilim blokörleri (SSRI) depresyon tedavisinde tercih edilen ilaçlardır. SSRIlar sinaps düzeyinde etkilerinin yanı sıra alınmalarından bir süre sonra kanda serotonini artırırlar. Serotoninin kandaki artışının ve SSRI kullanımının hemoreolojik parametreler üzerine etkisi ayrıntılı olarak incelenmemiştir. Bu çalışma, SSRI kullanımının ve serotoninin kan viskozitesini etkileyen dört ana hemoreolojik parametrenin: hematokrit, eritrosit deformabilitesi, eritrosit agregasyonu ve plazma viskozitesine etkisini incelenmesi amacıyla planlanmıştır. 10 sağlıklı erkek gönüllüden alınan kan örneklerine 40, 60 ve 80nM serotonin eklenmiş ve kan örnekleri 24 saat boyunca inkübe edilmiştir. SSRIların etkisinin incelenmesi için de sertralin ve fluvoksamin, Sprague-Dawley cinsi erkek sıçanlara 5 ve 21 gün boyunca verilerek SSRIların akut ve kronik etkileri incelenmiştir. Eritrosit deformabilitesi ve eritrosit agregasyonu, LORCA cihazıyla, plazma viskozitesi kon-plak viskometresiyle 900 s-1 kayma hızında ölçülmüştür; ölçümler 37 °C?de gerçekleştirilmiştir. İnsan kanında plazma serotonin ölçümleri ve sıçan plazmasında da oksidan/antioksidan ölçümler gerçekleştirilmiştir. İstatistik testlerde ANOVA, Kruskal-Wallis ve Mann-Whitney U Testleri kullanılmıştır. Hayvan deneylerinde SSRIların akut fluvoksamin ve kronik sertralinde agregasyon amplitünü anlamlı ölçüde düşürdüğü, kronik fluvoksaminde ise agregasyonu anlamlı ölçüde hızlandırdığı tespit edilmiştir. Biyokimyasal çalışma sonuçları SSRI kullanımının sıçan kanında oksidatif bir strese neden olduğunu göstermektedir. Serotoninin insan kanlarında belirgin bir değişikliğe sebep olmadığı ancak agregasyon anlamında hayvan deneylerine benzerlikler gösterdiği gözlenmiştir. SSRI kullanımının hemoreolojik parametrelerden eritrosit agregasyonunun amplitüdünü azaltmış, oksidatif stresi ise artırmıştır. Oksidatif stres etkisi, plazma serotonin düzeyindeki artışla bağlantılı görünmektedir. Ancak hemoreolojik değişiklikler için benzer bir bağlantı gözlenmemiştir. Oksidatif hasar ile hemoreolojik parametrelerde eş zamanlı bir olumsuz etki gözlenmemiştir. Agregasyon amplitüdündeki azalışın kan viskozitesini ne düzeyde etkilediğini tahmin etmek eldeki verilerle mümkün değildir. SSRIların eritrosit agregasyonu ve kan viskozitesi üzerindeki etkilerinin, ve bu olası etkilerin kardiyovasküler komplikasyonlara etkisinin değerlendirilebilmesi için konuyu SSRI kullanan insanlar üzerinden inceleyen ileri çalışmalar gerekmektedir.

Abstract:
Serotonin reuptake inhibitors (SSRI) are widely prescribed drugs for the therapy of major depression. SSRIs both effect on the synaptic level and increase blood serotonin level acutely. There are no detailed studies focusing on the effect of this rise of serotonin in blood and SSRI medication on major parameters determining blood viscosity. This study was planned to assess the effects of SSRIs and serotonin on hemorheological parameters: hematocrit, erythrocyte deformability, erythrocyte aggregation and plasma viscosity. Blood specimens from 10 healthy male individuals were incubated with 40, 60 and 80nM of serotonin for 24 hour. For the investigation of SSRIs, sertraline and fluvoxamine were given to male Sprague-Dawley rats for 5 and 21 days in order to assess their acute and chronic effects. Erythrocyte deformability and erythrocyte aggregation were measured with LORCA device. Plasma viscosity was measured at 900 s-1 shear rate by cone-plate viscometer. All measurements were performed at 37 °C. Plasma serotonin in human and biochemical values reflecting oxidative/antioxidative status in rats were determined. One-way ANOVA, Kruskal-Wallis and Mann-Whitney U Tests were used. In animal experiments SSRIs lower aggregation amplitude in acute fluvoxamine and chronical sertraline groups significantly. They also increased aggregation speed significantly in chronical fluvoxamine group. Biochemical results revealed that SSRI administration caused oxidative stress on rat blood. Serotonin didn?t produce a significant alteration on human blood however aggregation results from human blood resemble outcomes of animal experiments. SSRI administration decreased erythrocyte aggregation amplitude which is a hemorheological parameter. Effect of oxidative stress seems to be related with rise in plasma serotonin level. However no such relation was observed for hemorheological alterations. No concomitant negative effect on hemorheological parameters was observed in this study. It is not possible to evaluate the extent of impact of decrease in aggregation amplitude on blood viscosity with obtained data. Further studies including human subjects with SSRI administration is needed inorder to evaluate the issue for the effects of SSRIs on erythrocyte aggregation and blood viscosity and for the assessment of those possible effects for their impact on cardiovascular complications.