1990 sonrası Türkiye'ye yönelik göçlerin değişen yapısının siyasal partilerin göç politikalarına etkileri
Effects of the changing structure of migrations towards Turkey after 1990 on the migration policies of political parties
Yazar: AHMET CEYLAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA MUTLUER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı / Beşeri ve İktisadi Coğrafya Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Coğrafya = Geography ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Göç politikaları = Migration  policies ; Göçler = Migrations ; Siyasallaşma = Politicisation ; Siyasi parti programları = Polical party manifests ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
Ulus devlet kuruluş sürecinde çoğunluğu Türk soy ve kültüründen olan göçleri kabul
eden Türkiye'de siyasal partilerin göç hareketleri konusunda farklılaşan politikalar takip
etmeleri, 1990 sonrası göç akışlarının karakterindeki değişikliklerle başlamıştır. 1990
sonrası çoğunluğu Türk soy ve kültüründen olmayan göç hareketlerinin ön plana
çıkmasıyla birlikte konu, siyasal partiler arasında farklılaşan yaklaşımlarla ele alınmaya
başlanılmıştır.
Araştırmada yanıtı aranan temel sorular, Türkiye'de hangi göç hareketlerinin
neden siyasetin öncelikli gündem maddeleri arasına girdiği ve siyasal partilerin göç
politikalarında etkili faktörlerin neler olduğudur. Araştırma çerçevesinde 1990 sonrası
Türkiye'ye yönelen ve çoğunluğu Türk soy ve kültüründen olmayan dört göç hareketi
incelenmiştir. Bu göçler; 1991 yılında Irak'tan yönelen sığınma hareketleri, düzensiz
Ermeni göçleri, SSCB sonrası Doğu Karadeniz'de yoğunlaşan düzensiz kadın göçleri ve
2011 sonrası Suriye kökenli sığınma hareketleridir. Türkiye'ye yönelik farklılaşan göç
akışlarında, göç hareketlerinin siyasallaşma eğilimlerini tespit etmek ve siyasal
partilerin göç söylem ve politikalarını inşa süreçlerinde etkili olan faktörleri analiz
etmek çalışmanın amacını oluşturmuştur. Araştırma çerçevesinde içerik analizi yöntemi
ile göç hareketlerinin geliştiği dönemlerdeki TBMM faaliyetleri incelenmiştir. Bu
dönemlerde milletvekillerinin göç hareketleri ile ilgili vermiş oldukları soru
önergelerinde yer alan 2292 sorunun tematik analizleri yapılmıştır. Siyasal parti
programları, seçim manifestoları, söylemler ve raporlar faydalanılan diğer kaynaklar
olmuştur. Araştırmada içerik analizinin yanı sıra literatür taraması ve arşiv araştırması
yöntemlerinden faydalanılmıştır.
Araştırmada Türkiye'deki siyasal partilerin göç politikalarının oluşumunda
ideolojik arka planın doğrudan etki sahibi olduğu tespit edilmiştir. Siyasal partilerin
Türkiye'ye yönelik göç hareketlerinde geliştirmiş oldukları politikalarda 19. yüzyılın
sonu ve 20. yüzyılın başındaki göç, öteki algısı, sosyolojik değişimler ve vatan kaybı
duyguları çerçevesinde gelişen siyasal ideolojilerin izleri gözlemlenebilir bir nitelik
taşımıştır. Güncel siyasal ittifaklar ve siyasal konjonktür ise siyasal partilerin göç
politikalarında ön plana çıkan diğer belirleyici faktörler olmuştur. Bu durumun yanı sıra
ülke siyasetinde yer edinen ve siyasal partiler arasında kutuplaşma yaratan konuların,
göç hareketlerine ilişkin tartışmalarda yeniden üretilebildikleri ve bu durumun göç
süreçlerinin siyasallaşma eğilimini güçlendiren etmenler arasında yer bulduğu tespit
edilmiştir.

Abstract:
In Turkey, which accepts the majority of immigrants from Turkish ancestry and culture
in the nation-state establishment process, the differing policies of political parties on
migration movements started with the changes in the character of migration flows after
1990. After 1990, with the emergence of migration movements, the majority of which
are not from Turkish ancestry and culture, the issue has begun to be discussed with
differing approaches among political parties.
The main questions sought to be answered in the research are which migration
movements in Turkey are among the priority agenda items and why, and what are the
influential factors in the migration policies of political parties. Within the framework of
the research, four migration movements that headed for Turkey after 1990 and the
majority of which are not of Turkish ancestry and culture were examined. These
migrations; Asylum movements from Iraq in 1991 are irregular Armenian migrations,
irregular women's migrations concentrated in the Eastern Black Sea Region after the
USSR, and asylum movements of Syrian origin after 2011. The aim of the study is to
determine the politicization tendencies of the migration movements in the differing
migration flows towards Turkey and to analyze the factors that are effective in the
construction processes of the migration discourse and policies of the political parties.
Within the framework of the research, the activities of the Turkish Grand National
Assembly in the periods when the migration movements developed were examined with
the content analysis method. During these periods, thematic analyzes of 2292 questions
in the parliamentary questions regarding immigration movements were made. Political
party programs, election manifestos, rhetoric and reports were other sources used. In
addition to content analysis, literature review and archive research methods were used
in the research.
In the research, it has been determined that the ideological background has a direct
effect on the formation of the immigration policies of the political parties in Turkey. In
the policies developed by the political parties in the migration movements towards
Turkey, the traces of the political ideologies that developed within the framework of
migration, the perception of the other, sociological changes and the feelings of loss of
homeland at the end of the 19th century and the beginning of the 20th century were
observable. Current political alliances and political conjuncture have been the other
determining factors in the immigration policies of political parties. In addition to this
situation, it has been determined that the issues that take place in the country's;politics
and create polarization between political parties can be reproduced in the discussions on
migration movements, and this situation is among the factors that strengthen the
tendency of the migration processes to become politicized.