Modernleşme döneminde Osmanlı memurları: Posta ve telgraf çalışanları üzerine ampirik bir analiz
Ottoman civil servants in the period of modernization: An empirical analysis of postal and telegraph employees
Yazar: HACI ÖMER AKYILDIZ
Danışman: PROF. DR. AHMET TABAKOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History
Dizin: Ekonomi tarihi = Economic history ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sivil bürokrasi = Civil bureaucracy

Özet:
Bu çalışma, Osmanlı modernleşme döneminde sayıları hızla artan memur sınıfı üzerine odaklanmıştır. Merkezi otorite, 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren profesyonel memur kimliğinin inşasına yönelik adımlar, memurların eğitim ve meslek yaşamlarında köklü dönüşümleri beraberinde getirmiştir. Memur sınıfının profesyonel kariyerlerini belirlemek amacıyla eğitim, atanma ve terfi süreçlerine ilişkin çok sayıda düzenleme gerçekleştirilmiştir. Bu tez, Osmanlı memur sınıfının anlaşılması açısından, mevcut literatüre birincil kaynaklardan elde edilen kapsamlı bir veri seti ile katkı sunmayı amaçlamaktadır. 
Osmanlı merkezileşmesinin başat vasıtası olarak ön plana çıkan iletişim ağlarının işleyişini sağlayan telgraf ve posta memurları Osmanlı bürokrasisinin yaklaşık %10'nu teşkil etmekteydi. Bu çalışma, memurların biyografik ve kariyer bilgilerini standart bir biçimde sunarak istatistiksel analizlere olanak tanıyan Osmanlı arşivindeki Sicill-i Ahval Defterleri'nden yararlanarak, 1850-1910 yılları arasında Osmanlı posta ve telgraf teşkilatında resmi görev almış yaklaşık 5.200 memurun sosyal profillerini ve yaşam koşullarını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu amaçla, stata veri analizi yazılımı üzerinden geniş kapsamlı niceliksel analizler gerçekleştirilmiştir. Memurların sosyal kökenleri, eğitim geçmişleri, kariyer yolları ve sosyal hareketlilikleri prosopografik bir yöntemle ele alınmıştır. Ayrıca, posta ve telgraf memurlarının yaşam koşulları, maaşlarının ödenmesindeki istikrarsızlık ve mali koşulların kötüye gittiği süreçlerde verdikleri tepkiler incelenmiştir. 
Resgresyon analizi gibi yöntemlerle eğitim, yabancı dil bilgisi, tecrübe, yaş ve din gibi değişkenlerin memur maaşları üzerindeki etkileri derinlemesine analiz edilmiştir. Dijital araçlar kullanılarak veriler haritalandırılmış ve görselleştirilmiştir.

Abstract:
This study focuses on the rapidly expanding civil servant class during the Ottoman modernization period. Beginning in the first half of the 19th century, the central authority undertook significant steps to construct a professional bureaucratic identity, leading to profound transformations in the education and professional lives of officials. To shape the professional careers of the civil servant class, numerous regulations were implemented concerning education, appointment, and promotion processes. This thesis aims to contribute to the existing literature on understanding the Ottoman bureaucratic class by providing a comprehensive dataset derived from primary sources.
Telegraph and postal officials, who ensured the functioning of the communication networks that emerged as the primary means of Ottoman centralization, constituted approximately 10% of the Ottoman bureaucracy. Drawing on the Sicill-i Ahval registers in the Ottoman archives, which present biographical and career information of officials in a standardized format suitable for statistical analysis, the study aims to uncover the social profiles and living conditions of approximately 5,200 officials who served in the Ottoman postal and telegraph administration between 1850 and 1910. To this end, comprehensive quantitative analyses were conducted using the Stata data analysis software. The study employs a prosopographic approach to explore the social origins, educational backgrounds, career trajectories, and social mobility of these officials. Additionally, it examines the responses of postal and telegraph officials when their living conditions, salaries, and financial circumstances worsen.
Through methods such as regression analysis, the study investigates the effects of variables such as education, foreign language proficiency, experience, age, and religion on officials' salaries. The data have also been digitally mapped and visualized using digital tools to enhance analysis and presentation.