Türkiye'nin Paeonia L. türleri üzerinde farmasötik botanik araştırmalar
Pharmaceutical botanical investigations on The paeonia L. species in Turkey
Yazar: SERPİL ÜNLÜ
Danışman: PROF. DR. NERİMAN ÖZHATAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Botanik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Botanik = Botany ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkiler = Plants ; Botanik = Botany ; Paeonia L. = Paeonia L. ; Paeoniaceae = Paeoniaceae ; Türkiye = Turkey ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Tıbbi ve ekonomik değeri olan Paeonia cinsi üzerinde yapılmış detaylı ve karşılaştırmalı bir anatomik çalışma yoktur. Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen Paeonia taksonları üzerinde anatomik çalışmalar yapılarak taksonlar arasındaki yakınlık dereceleri saptanmaya çalışılmıştır. 2007-2010 yılları arasında yapılan çalışmada doğadan toplanarak, Tarım Bakanlığı'na bağlı Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü bahçesine ekilen aşağıdaki taksonlara ait örneklerin kök, rizom, gövde ve yaprak anatomileri karşılaştırılmalı olarak incelenmiştir.1. P. mascula (L.) Millera. subsp. masculaend.,b. subsp. bodurii N. Özhatayend.,c. subsp. arasicola G. Kaynak, Ö. Yılmaz & R. Daşkın2. P. daurica Andrews3. P. arietina G. Anderson4. P. tenuifolia L.5. P. peregrina Miller6. P. kesrouanensis Thiéb.end., 7. P. turcica Davis & Cullen8. P. wittmanniana Hartwiss. ex Lindl.'dır.Taksonların genel olarak anatomik yapıları benzer özelliktedir, anatomik özelliklerine dayanarak birbirinden ayrılmamaktadır. Ancak rizomun korteksinde taş hücresi taşıyanlar ve taşımayanlar olmak üzere 2 grup altında toplanabilmektedirler. Taş hücresi taşıyanlar (1c, 3, 4, 5) ise taş hücreleri tek tek (1c, 3) veya küme halinde (4, 5) olanlar olmak üzere gruplanabilmektedir. Yeni bir alttür olarak bilim dünyasına Prof. Dr. Gönül Kaynak ve arkadaşları tarafından tanıtılan P. mascula subsp. arasicola'nın rizom anatomik yapısına göre P. arietina'nın bir alttürü olması daha uygun olacağı görüşündeyiz. Ayrıca yapraklarının anatomik yapısında örtü tüyü taşıyan (1c, 3, 6, 7, 8) ve taşımayanlar (1a, 1b, 2, 4, 5) olmak üzere de gruplanabilmektedir. P. peregrina yaprak orta damarında üst yüzeyinde tüy taşıyan tek türdür.Anahtar Kelimeler: Paeoniaceae, Paeonia, Türkiye, Bitki Anatomisi, Yayılış

Abstract:
There is no detailed and comparative anatomical study on the genus Paeonia that is an economically and medicinally important genus. In this study the following ten wild taxa distributed in Turkey have been investigated from anatomical point of view. We tried to find out the differences between taxa and degrees of relationships among them. The study carried out between the years 2007-2010, in the Department of Pharmaceutical Botany; material obtained from the Garden of Yalova Research Centre of Ministry of Agriculture. The anatomical characteristics of the roots, rhizomes, stems, leaf stalks and leaf of the following taxa have been examined:1 P. mascula ( L.) Millera.subsp. masculaend.,b.subsp. bodurii N. Özhatayend.,c.subsp. arasicola G. Kaynak, Ö. Yılmaz & R. Daşkın2. P. daurica Andrews3. P. arietina G. Anderson4. P. tenuifolia L.5. P. peregrina Miller,6. P. kesrouanensis Thiéb. .end., 7. P. turcica Davis & Cullen8 P. wittmanniana Hartwiss. ex Lindl.Consequently we saw that the examined 10 taxa could not be distinguished from one to another one with anatomical characteristics but they can be grouped based on some anatomical characteristics: Stone cells in the cortex of rhizome present in the some taxa (1c,3,4,5); and these stone cells are either as aggregate in two taxa (4, 5) or one by one (1c, 3). According this anatomical characters new subsp. is going to be published by Prof. Gönül kaynak and her friends as P. mascula subsp arasicola according to us must be subspecies of P. arietina. Additional covering hairs also may be helped to group the examined taxa. Taxa (1c, 3, 6, 7, 8) have covering hairs on lower surface of leaves, on the other hand taxa (1a, 1b, 2, 4, 5) do not have covering hairs on the lower surface of leaves. P. peregrina is only a species has covering hairs on the upper surface of midrib.Key Words: Paeoniaceae, Paeonia, Turkey, Plant Anatomy, Distribution