Azerbaycan guba şehrinde metabolik sendrom ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of metabolic syndrome and related factors in guba city of Azerbaijan
Yazar: AFRUZ MAMMADOVA
Danışman: PROF. DR. OKAN BÜLENT YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Beslenme = Nutrition ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Metabolik hastalıklar = Metabolic diseases ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome

Özet:
Metabolik sendrom, artmış kardiyovasküler hastalık ve tip 2 diyabet riski ile ilişkili önemli bir halk sağlığı sorunudur. Azerbaycan'da metabolik sendrom prevalansı bilinmemektedir. Bu çalışmanın amacı, Azerbaycan'da yetişkin nüfusu temsil eden bir örneklem üzerinde metabolik sendrom prevelansını, ve metabolik sendromun fiziksel aktivite ve beslenme ile ilişkisini incelemektir.
Çalışma popülasyonu, Azerbaycan'ın Guba şehrinde yaşayan 20 yaş ve üstündeki 288 yetişkinden oluşturuldu ve cinsiyet ve yaş dağılımı doğrultusunda 2016 yılının Ocak ve Nisan ayları arasında rastgele örnekleme metoduyla seçildi. Metabolik sendromu tanımlamak için yeniden gözden geçirilmiş NCEP/ ATP III kriterleri kullanılarak her bir bileşenin prevalans tahminleri belirlendi. Fiziksel aktivite ve besin tüketimi geçerliliği olan anketlerle değerlendirildi ve metabolik sendrom bileşenleri ile olan ilişkileri incelendi. Katılımcıların 159'u kadın ve 129'u erkekti (ortalama ± SD yaşı 43.1 ± 15.2y [aralık 20-83 yıl]). Metabolik sendromun genel prevalansı %28.4, erkeklerde %27, kadınlarda ise %29.5 olarak bulundu. Hipertrigliseridemi, hiperglisemi, düşük HDL-kolesterol ve hipertansiyon için genel popülasyondaki erkek ve kadınlarda istatistiksel olarak farklılık bulunmadı. Abdominal obezite en sık görülen bireysel bileşendi (sırasıyla, tüm popülasyonda % 49 ve metabolik sendromu olanlarda %85.4). Abdominal obezite, kadınlarda erkeklerden daha sık gözlemlendi. (hem tüm popülasyon hem de metabolik sendromlu hastalar için p<0.05). İnaktif grupta fiziksel aktif gruba göre metabolik sendromlu olma riski 1.77 kat (%95 güven aralığı, 1.05-2.96) daha fazla bulundu. Buna göre fiziksel aktivite artışı ile metabolik sendrom riskinde azalma olduğu düşünülebilir. Toplam kalori alımı, protein, yağ ve karbonhidrat tüketimi metabolik sendrom olan ve olmayan katılımcılar arasında anlamlı bir fark göstermedi.
Bu çalışma, Azerbaycan'da metabolik sendromun yaygın olduğunu ve düşük fiziksel aktivite ile ilişkili olduğunu desteklemektedir. Ülkedeki bu halk sağlığı problemini ve ilgili risk faktörlerini gidermek için önleyici tedbirler alınmalıdır.

Anahtar kelimeler: metabolik sendrom, beslenme, fiziksel aktivite

Abstract:
Metabolic syndrome is a major public health challenge associated with an increased risk for cardiovascular disease and type 2 diabetes. The prevalence of metabolic syndrome in Azerbaijan is unknown. The purpose of this study was to examine the prevalence of metabolic syndrome and its relation to physical activity and nutrition in a representative sample of adult population in Azerbaijan.
The study population consisted of 288 adults, 20 years of age and over, from Guba, Azerbaijan recruited between January and April 2016 by random sampling in line with the gender and age distribution. Revised NCEP/ATP III criteria were used to define metabolic syndrome and prevalence estimates of each individual component were determined. Physical activity and food consumption were assessed with validated questionnaires and their relations with components of metabolic syndrome were evaluated. The participants were 159 women and 129 men (mean ±SD age of 43.1± 15.2y [range 20-83y]). Prevalence rates of metabolic syndrome were 28.4%, 27% and 29.5% in the whole population, men and women respectively. Hyperglycemia, hypertriglyceridemia, low HDL cholesterol and hypertension did not show any statistical difference between men and women in general population. Abdominal obesity was the most common individual component (49% and 85.4% in whole population and in those with metabolic syndrome respectively). Interestingly, this component was more common in women than men (p<0.05 for both the whole population and patients with metabolic syndrome). The odds ratio for having metabolic syndrome was 1.77 (95% confidence interval, 1.05-2.96) in low physical activity group compared to moderate-high physical activity group  suggesting a reduced risk of metabolic syndrome with increased physical activity. Total calorie intake, protein, fat and carbohydrate consumption did not show a significant difference in participants with and without metabolic syndrome. 
This study shows that metabolic syndrome in Azerbaijan is common and associated with low physical activity. Preventive measures should be taken to address this public health problem and related risk factors in the country.

Key words: Metabolic syndrome, nutrition, physical activity
 
İÇİNDEKİLER