1950 sonrası Türk resim sanatında yaşam ve ölüm teması
The theme of life and death in Turkish painting after 1950
Yazar: İRFAN YAYLA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT METE AĞYAR
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Resim sanatı = Painting art

Özet:
Hiçlikten doğan yaşam ve ölüm, varlık ve yokluğun hareket özelliği ile sürekli değişim geçirerek, döngüsel bir biçimde, insan ve diğer yaşamı etkiler. İ.Ö. 15.000'de Mağara Duvar Resimlerinde insan-hayvan, yaşam-ölüm mücadelesi görülür. İnsan doğadaki hayvanı kendi yaşamı için öldürerek, hayatta kalır. İ.Ö.3000'lerde hayvanların ve bitkilerin evcilleştirilmesi ile bu varlıkların yaşam ve ölümlerini kontrol etmeye başlar. Bedenin ölümden sora ruhun varlığını sürdürdüğü düşüncesiyle, beden korunmaya başlanır. Öldükten sonra kullanılacak eşyalar ile birlikte, yaşamın devamını görselleştiren duvar resimleriyle, yaşam ve ölüm için büyük tapınaklar yapılmıştır. İ.Ö.600'lerde insanın yaşam ve ölümü, beden ile doğa ilişkisi felsefe ile sorgulanmıştır. İ.S.1.yüzyılda yaşam ve ölüm dengesi hukuksal olarak incelenmiş, "öldürülebilir insan" ve "dokunulamaz insan" diye farklı tabakalara ayrıldığı görülür. 14.yüzyılda hastalıkların salgını ile ölümün her şeye egemen olan ve herkesi eşitleyen gücünü Orta Çağ'da göstermesi, insan bedenine bakış açısının değiştirildiği görülür. 16.yüzyılda esirlerin, kimsesizlerin, suçluların ölü bedenleri ressamlar ve anatomi teşrihçisi tarafından parçalara bölünerek incelenmeye alınır. Anatomi teşrihi bazı ülkelerde yasaklanırken, Almanya'da belirli kurallarla halkında izleyebileceği mekânlara izin verilir. 17.yüzyıl başlarında vanitas, macabre, momento mori gibi terimlerle adlandırılan, yaşamın geçici hazları ve ölüm konuları işlenir. 18.yüzyılda ulus-devletler doğum ile elde edilen, yaşam hakkı, eşitlik, özgürlük, milliyetçilik ve parçalara ayrılan bedenin bir insan olduğu ve haklarının bulunduğu itirazı gelir. 20.yüyılın ortalarında yaşam ve ölüm toplama kamplarında "yaşanmaya değmeyen hayat", hukuksal varlığından arındırılmış bedenler, "çıplak hayat" üzerinde, cansız organların araştırılması olan teşrih, canlı anatomi üzerinde uygulanır ve deneyler yapıldığı görülür. Bu yüzyılın sonuna doğru yaşam ve ölümün hastaneye kayması ile ölmek üzere olan bir beden, hayat destek teknolojisi sayesinde, beyin ölümü gerçekleştiği halde, kalbin ve bedenin yaşamaya devam etmesi, teknolojiye bağlı canlı ölü, organları kullanılabilir bir beden ve canlı teşrihin normalleşmesi görülür. Günümüzde kendi hayatına son vermenin, hukuksal süreçleri bazı ülkelerde tamamlanmıştır. Hollanda'da kentin merkezine intihar arabaları koyulması tartışılmaktadır. Yaşam; iktidarın, aileye, doğaya, parçalattığı ya da parçaladığı bedenlerle, parça parça ölen, yarı ölü, yaşayan ölü olarak devam ettiği görülür. Anahtar kelimeler: Yaşam, ölüm, beden, sanat, resim, tema

Abstract:
Life and death from nothingness, continually changing with the trait of being and absence, affect human and other lifecyclically. Human-animaland life-death struggle are seen on cave wall paintings in 15.000 BC. HUman beings survive by killing the animal in nature for their own life. They begin to control the life and death of animals and plants with the domestication of these living things in ca. 3000 BC. The human body begins to be protected with the idea that the soul contunies to exist after the death of the body. Great temples are built both with items to be used after death and wall paintings visualazing the contunation of life. The man's relatonship between life-death and human body-nature are guestioned through philosophy. In 1 st BC century, the balance of life and death is examined legally, and it is seen that it has been divided into different categories as "killable people" and "untouchable people". It is seen that the epidemic of diseases in the 14th century and the demonstration of the power of death that dominates everything and egualizes everyone in the Middle Ages changes the perspective on the human body. In the 16th century, the dead bodies of prisoners, orphans, and criminals are dissected and taken for examination by painters and anatomy dissectors. While anatomy dissection is banned in some countries. In Germany, someplaces are allowed to do it where the public can watch it, subject to certain rules. In the early 17th century, topics such as temporary pleasures of life and death, called with terms such as'vanitas','macabre','momento mori', are covered. In the 18th century, nation-states object that the dismembered human body is a human being and has right to life aguired by brith, eguality, freedom and nationalism. In tha mid 20ty century, dissection, the study of inanimate organs is not only applied to bodies called 'life not worth living' and 'naked life'in the concentration camps but it is also applied to living anatomy and experiments are seen to be carried out. Towards the and of this century, as life and death shift to the hospital, live dissection an a living dead body attached to technolgy and a body with usable organs starts to be seen normal. Thanks to life support technology, the heart and a body continue tol ive even though brain death occurs. Today, the legal processes of ending their lives have been completed in some countries. In the Netherlands, suicide cars are put on the center of the city.
Life is seen to continue as partly-dead, half-dead, living dead with the bodies that are forced to dismember or being dismembered by the nature or the family through the governments.1
Key Words: Life, death, body, art, picture, theme