Sınıf öğretmenlerinin okul iklimi algıları ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişki
The relationship between classroom teachers' perceptions of school climate and organizational silence
Yazar: SEVİL FAİZ
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE DAĞLI ÜNLÜ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul iklimi = School climate ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Ölçekler = Scales ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; Örgütsel sessizlik = Organizational silence ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırma sınıf öğretmenlerinin okul iklimi ile örgütsel sessizlik algıları 
arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma nicel olarak 
ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, Hatay ili Antakya 
ve Defne ilçeleri resmi ilkokullarında görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. 
Katılımcılar, uygun örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmaya, 
2020-2021 eğitim-öğretim yılında Hatay ili Antakya ve Defne ilçeleri resmi 
ilkokullarında görev yapan 338 öğretmen katılmıştır. Araştırmaya ait veriler, 
'Örgütsel Sessizlik Ölçeği' ve 'Okul İklimi Ölçeği' kullanılarak elde edilmiştir. 
Verilerin analizinde; betimsel istatistikler, ilişkisiz örneklemler için t testi, tek yönlü 
varyans analizi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı ve Çoklu 
Doğrusal Regresyon Analizi kullanılmıştır.
Araştırma sonucunda, öğretmenlerin okul iklimi algılarının iyi düzeyde; 
örgütsel sessizlik algılarının orta düzeyde olduğu görülmektedir. Bununla birlikte 
öğretmenlerin okul iklimi algı puanlarının en yüksek profesyonel öğretmen davranışı 
alt boyutunda, en düşük ise çevre baskısı alt boyutunda olduğu tespit edilmiştir. 
Öğretmenlerin örgütsel sessizlik algı puanlarının en yüksek yönetici alt boyutunda en 
düşük okul ortamı alt boyutunda olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin okul iklimi 
algıları mesleki kıdem ve okuldaki tecrübe yılına göre; örgütsel sessizlik algıları ise 
cinsiyet, okuldaki tecrübe yılı ve eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık 
göstermediği belirlenmiştir. Ancak öğretmenlerin okul iklimi algıları cinsiyet, yaş ve 
eğitim durumuna göre anlamlı bir şekilde farklılık gösterirken; örgütsel sessizlik 
algıları ise yaş ve mesleki kıdeme göre anlamlı bir şekilde farklılık göstermektedir.
Buna göre kadın öğretmenler, profesyonel öğretmen davranışlarını erkek 
öğretmenlerden daha sık göstermektedir. Yüksekokul mezunu öğretmenlerin öğrenci 
başarı baskısı algıları lisans ve üstü mezunu olan öğretmenlere göre yüksek 
bulunurken, 51 ve üstü yaş grubundaki öğretmenlerin okul başarı baskısı algıları 21-
40 yaş grubundaki öğretmenlere göre daha yüksek çıkmıştır. 41-50 yaş grubundaki 
öğretmenlerin yönetici algıları, 21-40 yaş grubundaki öğretmenlere göre daha düşük 
çıkmıştır. Mesleki kıdemi 21 yıl ve üstü olan öğretmenlerin sessizliğin kaynağı 
algıları, mesleki kıdemi 1-10 yıl olan öğretmenlere göre daha düşük olduğu tespit 
edilmiştir. Mesleki kıdemi 11-20 yıl olan öğretmenlerin izolasyon algıları, mesleki 
kıdemi 1-10 yıl olan öğretmenlere göre düşük çıkmıştır. Öğretmenlerin okul iklimi 
ile örgütsel sessizlik algıları arasında orta düzeyde negatif yönde anlamlı bir ilişkinin 
olduğu belirlenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, okul iklimi alt 
boyutlarının örgütsel sessizliğin alt boyutlarından en çok okul ortamı alt boyutuna 
yaklaşık % 41 oranında etki ettiği tespit edilmiştir. Okul ikliminin meslektaş liderliği 
ve öğrenci başarı baskısı alt boyutları, örgütsel sessizliğin duygu alt boyutunu negatif 
yönde ve anlamlı bir şekilde yordadığı saptanmıştır. Ayrıca okul ikliminin meslektaş 
liderliği alt boyutu, örgütsel sessizliğin yönetici, sessizliğin kaynağı ve izolasyon alt 
boyutlarını negatif yönde ve anlamlı bir şekilde yordadığı görülmektedir. Mesleğe 
yeni başlayan öğretmenlere karşı okul yönetiminin daha ılımlı davranması, onlara yol 
göstermesi ve öğretmenler arasında öğrenme amaçlı paylaşımın desteklenmesi, 
öğretmenlerin yaptığı başarılı işlerin takdir edilmesi ve desteklenmesi öneriler 
arasında sayılabilir.

Abstract:
This research was carried out to examine the relationship between classroom 
teachers' school climate and organizational silence perceptions. The research was 
quantitatively designed in relational screening model. The sample of the research 
consists of teachers working in the state primary schools of Antakya and Defne 
districts in Hatay province. Participants were selected using the convenient sampling 
method. In the 2020-2021 academic year, 338 teachers working in the state primary 
schools of Hatay province Antakya and Defne districts participated in the research. 
The data of the research were obtained by using the 'Organizational Silence Scale' 
and the 'School Climate Scale'. In the analysis of data; descriptive statistics, t-test for 
unrelated samples, one-way analysis of variance, Pearson Product-Moment 
Correlation Coefficient and Multiple Linear Regression Analysis were used.
As a result of the research, teachers' perceptions of school climate are at a 
good level; organizational silence perceptions are observed at a moderate level. 
However, it was determined that the teachers' school climate perception scores were 
highest in the professional teacher behavior sub-dimension and the lowest in the 
environmental pressure sub-dimension. It was determined that the teachers' 
organizational silence perception scores were the highest in the administrator subdimension and the lowest in the school environment sub-dimension. Perceptions of 
teachers' school climate according to professional seniority and years of experience 
in school showed a significat difference in organizational silence perceptions. On the 
other hand, it did not show a significant difference according to gender, years of
experience at school and educational status. However, teachers' perceptions of school 
climate differ significantly according to gender, age and educational status; 
organizational silence perceptions differ significantly according to age and 
professional seniority. Accordingly, female teachers show professional teacher 
behaviors more frequently than male teachers. While the perceptions of student 
achievement pressure of the teachers who graduated from high school were higher 
than the teachers with bachelor's and master's degree. The perceptions of school 
success pressure of the teachers in the 51 and over age group were higher than the 
teachers in the 21-40 age group. The perceptions of the administrators of the teachers 
in the 41-50 age group were lower than the teachers in the 21-40 age group. It has 
been determined that the perceptions of the source of silence of teachers with a 
professional seniority of 21 years and above are lower than those of teachers with a 
professional seniority of 1-10 years. The isolation perceptions of teachers with a 
professional seniority of 11-20 years were lower than those of teachers with a 
professional seniority of 1-10 years. It was determined that there was a moderately 
negative and significant relationship between teachers' school climate and 
organizational silence perceptions. According to the results of the regression 
analysis, it was determined that the school climate sub-dimensions affected the 
school environment sub-dimension the most, by about 41%, among the subdimensions of organizational silence. It was detected that colleague leadership and 
student achievement pressure sub-dimensions of school climate predicts emotion 
sub-dimension of organizational silence negatively and significantly. In addition, it is 
seen that colleague leadership sub-dimension of school climate predicts manager, 
source of silence and isolation sub-dimensions of organizational silence negatively 
and significantly. Among the suggestions are that the school administration behaves 
more moderately towards the new teachers, guiding them, supporting the sharing of 
learning among the teachers, appreciating and supporting the successful work of the 
teachers.