Sağlık çalışanlarının zorunlu örgütsel vatandaşlık davranışları ve tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: bir hastane örneği
Investigation of the relationship between compulsory organizational citizenship behaviors and burnout of healthcare professionals: a hospital example
Yazar: VİLDAN AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN ÇİNGÖL
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırmada, sağlık çalışanlarının zorunlu örgütsel vatandaşlık davranışları ve tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Tanımlayıcı ve kesitsel tipdeki araştırma, bir özel hastanede çalışmaya katılmaya gönüllü 105 sağlık çalışanı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Tanımlayıcı Bilgi Formu, Zorunlu Vatandaşlık Ölçeği (ZVÖ) , Maslach Tükenmişlik Ölçeği (MTÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS (IBM SPSS Statistics 27) programı kullanılmıştır. Bulguların yorumlanmasında frekans tabloları ve tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır.
Katılımcıların %28,6'sinin 35 yaş/üzerinde olduğu, %63,8'inin kadın, %54,3'ünün bekar, %43,8'inin ön lisans mezunu, %35,2'sinin hemşire %22,9'unun cerrahi birimlerde çalıştığı, %46,7'sinin toplam çalışma süresinin 5 yıl/altı olduğu belirlenmiştir. Erkeklerin kadınlara, evlilerin bekarlara, cerrahi birimde çalışanların labaratuvarda çalışanlara, birimde 6-9 yıldır çalışanların birimde 1 yıldan az süredir çalışanlara göre; tükenmişliğin alt boyutlarından olan kişisel başarı puanları anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. İşinden tatmin olmayanların, bulunduğu kuruma ait hissetmeyenlerin ve kurum desteği görmeyenlerin ZVÖ toplam puanları anlamlı düzeyde yüksektir. Çalıştığı ortamda söz sahibi olmanın, mesleği sevmenin, mesleğe katkısı olduğunu düşünmenin tükenmişliğin alt boyutu olan duyarsızlaşma puanlarında anlamlı farklılık yarattığı görülmüştür. Tükenmişliğin alt boyutu olan kişisel başarı veduygusal tükenme ile zorunlu vatandaşlık ölçeği duygusal ve ZVÖ toplam puanları arasında pozitif yönde, zayıf derecede ve anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0,05).
Sağlık çalışanlarının ZVÖ toplam puan ortalaması 4,0±0,77, duygusal alt boyut puan ortalaması 3,84±0,91 ve bilişsel alt boyut puan ortalaması 4,17±0,82'dir. Buna göre sağlık çalışanlarının zorunlu vatandaşlık davranışı düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, it was aimed to examine the relationship between the compulsory organizational citizenship behaviors that health workers are exposed to and their burnout.
The descriptive and cross-sectional study was conducted in a private hospital with 105 healthcare professionals who volunteered to participate in the study. Data were collected using Descriptive Information Form, Compulsory Citizenship Behavior Scale, Maslach Burnout Scale. SPSS (IBM SPSS Statistics 27) program was used in the analysis of the data. Frequency tables and descriptive statistics were used to interpret the findings. 
It was determined that 28.6% of the participants were 35 years/over, 63.8% were female, 54.3% were single, 43.8% were associate degree graduates, 35.2% were nurses, 22.9% worked in surgical units, and 46.7% had a total working time of 5 years/under. Men's personal achievement scores, which are sub-dimensions of burnout, are significantly higher than those who work in the unit for 6-9 years, those who work in the unit for 6-9 years, and those who work in the unit for less than 1 year. Those who are not satisfied with their job, who do not feel belonging to the institution they are in, and who do not receive institutional support have significantly higher scores on the Compulsory Citizenship Behavior Scale - Total. It has been observed that having a say in the work environment, loving the profession and thinking that it contributes to the profession creates a significant difference in the scores of depersonalization, which is a sub-dimension of burnout. A positive, weak and significant relationship was found between emotional exhaustion and compulsory citizenship scale emotional and Compulsory Citizenship Behavior Scale-Total scores (p<0.005).
The mean score of the Healthcare Professionals' Compulsory Citizenship Scale is 4.0±0.77, the emotional sub-dimension mean score is 3.84±0.91, and the cognitive sub-dimension mean score is 4.17±0.82. Accordingly, it has been determined that the level of compulsory citizenship behavior of health workers is high.