Tükürük testleri olmadan karyogram modeli kullanarak genç yetişkinlerde saptanan çürük riskinin geçerliliğinin değerlendirilmesi
Assessing the validity of the risk of caries detected in young adults using a cariogram model without saliva tests
Yazar: İREM ELMACI
Danışman: DOÇ. DR. SAİD KARABEKİROĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Restoratif Diş Tedavisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Diş çürükleri = Dental caries ; Genç yetişkinler = Young adult ; Karyogram = Cariogram ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Tükürük = Saliva ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı bireysel çürük risk değerlendirmesinde kullanılan Karyogram programının klinik kullanımını kolaylaştırmak, programda kullanılan etiyolojik faktörlerin ayrı ayrı ve gruplandırılmış şekilde risk değerlendirmesi üzerindeki istatiksel etkisini incelemek, oluşturulan farklı Karyogram modellerinin bireylerin çürük risk değerlendirmesine etkisini incelemektir.
Yöntem: 120 genç yetişkin bireyin (18-25 yaş aralığında) detaylı klinik ve radyografik muayeneleri yapılması ve her bireyin DMFT (Decay=Çürük, Missing= Çekilmiş diş ve Filling=Dolgu) sayısı belirlendi. Başlangıçta her katılımcıdan alınan ayrıntılı anket formu ile genel sağlık, diyet, ağız hijyeni, flor kullanımı ve eğitim düzeyleri ile ilgili veriler elde edildi. Tükürük Mutans streptokok sayısı, tükürük akış hızı ve tamponlama kapasitesini içeren tükürük testleri hazır kitler ile yapıldı. Grup ayarındaki standart set seçeneği seçildi ve  Karyogram programında yer alan 10 risk faktörüne ait skorlamalar yapıldı ve her bir birey için çürükten korunma şansı yüzdesi elde edildi (Karyogram A) . Daha sonra tükürük testlerine ait 3 risk faktörü ayrı ayrı ve son olarak da hepsi birden karyogram programına girilmeden 4 farklı Karyogram ( Karyogram B,Karyogram C, Karyogram D, Karyogram E)  programı oluşturulup her bir birey için çürük oluşma şansı hesaplandı. Aynı gruplandırmalar ile bu sefer grup ayarındaki yüksek risk seçeneği seçilerek 5 farklı Karyogram modeli oluşturuldu. 
Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre risk faktörlerine ait skorlamalar arttıkça Karyogram programlarından elde edilen çürükten korunma yüzdesi azalmaktadır. Ama bu azalma tüm Karyogram modelleri için istatistiksel olarak anlamlı çıkmamaştır.  Karyogram B, Karyogram C, Karyogram E modellerinde S.Mutans  düzeyi değerlerinin risk seviyeleri ile elde edilen karyogram değerleri arasında anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Aynı zamanda hem standart set hem de yüksek risk ayarında oluşturulmuş tüm Karyogram modellerinin tükürük tamponlama kapasitesi skorları ile karyogram değerleri arasında da anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Hem standart set hem de yüksek risk ayarında oluşturulan farklı Karyogram modellerinin ortalama değerleri karşılaştırıldığında değerler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. 
Sonuç: Çürük riski değerlendirme programlarından olan Karyogram programı zaman alıcı ve maliyetli tükürük testleri olmadan da kullanılabileceği ve elde edilen çürük risk tahminlerinde anlamlı bir farklılık oluşmadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to facilitate the clinical use of the Cariogram program used in individual caries risk assessment, to examine the statistical effect of the etiological factors used in the program on risk assessment in a separate and grouped manner, and to examine the effect of different caryogram models on the caries risk assessment of individuals.

Methods: Detailed clinical and radiograPHic examinations of 120 young adult individuals (between the ages of 18 and 25) and the number of DMFT (Decay=Decay=Caries, Missing= Pulled teeth and Filling=Filling) of each individual were determined. Initially, detailed questionnaire form from each participant and data on general health, diet, oral hygiene, fluorine use and education levels were obtained. Saliva tests involving saliva mutans streptococcus count, saliva flow rate and buffering capacity were performed with ready-made kits. The standard set option in the group setting was selected and scoring of 10 risk factors in the Cariogram program was performed, resulting in a percentage of the chance of protection from caries for each individual (Cariogram A). Then, 3 risk factors for saliva tests were created separately and finally 4 different Cariograms (Cariogram B, Caryogram C, Caryogram D, Cariogram E) program were created and the chance of caries was calculated for each individual without entering the cardiogram program. With the same groupings, 5 different Cariogram models were created by selecting the High set option in the group setting.

Results: According to the results obtained, the percentage of caries protection obtained from cardiogram programs decreases as the scoring of risk factors increases. But this reduction did not make statistical sense for all Cariogram models. There is no significant difference between the risk levels of S.Mutans  level values and the caryogram values obtained in Cariogram B, Cariogram C, Caryogram E models. At the same time, there was no significant difference between saliva buffering capacity scores and caryogram values of all Cariogram models created in both standard set and high set setting. There was no statistically significant difference between the values compared to the average values of the different Cariogram models created in both the standard set and the high set setting.

Conclusion: It was concluded that the Karyogram program, which is one of the caries risk assessment programs, can be used without time-consuming and costly saliva tests and that there is no significant difference in the risk estimates obtained.