Yeni zelanda tavşanlarında beyin ve beyincik hacminin stereolojik metodlar ile hesaplanması
Estimation of brain and cerebellum volume using stereological methods in new zealand rabbits
Yazar: MUHAMMET LÜTFİ SELÇUK
Danışman: PROF. DR. SAADETTİN TIPIRDAMAZ
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Anatomi = Anatomy ; Zooloji = Zoology
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Beyin = Brain ; Cavalieri prensibi = Cavalieri principle ; Serebellum = Cerebellum ; Stereoloji = Stereology ; Tavşanlar = Rabbits ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu araştırma beyin ve beyinciğe ait hacim ve hacim oranlarının stereolojik metodlar kullanılarak hesaplanması, dişi ve erkek tavşanlar arasında muhtemel morfolojik farklılıkların olup olmadığını araştırmak amacıyla gerçekleştirildi. 
Araştırma Selçuk Üniversitesi Deneysel Tıp Araştırma ve Uygulama Merkezinden alınan 14 aylık 20 adet (10 erkek ve 10 dişi) Yeni Zelanda tavşanı üzerinde gerçekleştirildi. Dorsal yaklaşım kullanılarak cavum cranii'den çıkarılan materyaller üzerinde önce ağırlık ve hacim (Arşimet Prensibi) ölçümleri yapıldı. Beyin histolojik prosedürlere uygun hale getirilebilmesi için transversal olarak dilimlendi. Bunun için beyinler milimetrik kâğıt üzerinde konularak üç eşit parçaya bölünecek şekilde dilimleme işlemi gerçekleştirildi. Beyincik üzerinde dilimleme işlemi gerçekleştirilmedi. Elde edilen örneklerin cranial'den caudal'e doğru sırasına ve yönüne sadık kalınarak rutin histolojik takibinden sonra 10μ kalınlığında kesitler alındı ve Crossmon'ın üçlü boyama metodu ile boyandı. Boyanan kesitler yatay tarayıcı kullanılarak JPG formatında ayrı ayrı resimlendi. Elde edilen kesit görüntüler ImageJ programına aktarılarak alan ve hacim hesapları yapıldı. Bu işlemler sonucunda elde edilen morfometrik verilerin istatistiki analizleri yapılarak çizelge ve şekiller halinde sunuldu. 
Elde edilen veriler neticesinde Yeni Zelanda Tavşanlarında sağ ve sol hemisferlerinde bir asimetri tespit edilmemiştir. Gerçekleştirilen çalışmada Yeni Zelanda Tavşanlarında beyin ve beyincikte hacim (Arşimet Prensibi) ve ağırlığı dişi ve erkekte sırasıyla 9.77±0.20 ml, 9.78±0.22 ml, 9.98±0.22 gr, 9.89±0.20 gr ve 1.49±0.07 ml, 1.51±0.04 ml, 1.57±0.05 gr, 1.53±0.03 gr olarak belirlendi. Cavalieri prensibiyle hesaplanan toplam hemisfer hacminin dişi Yeni Zelanda Tavşanlarında %81,57'ünü substantia grisea, %18,43'ünü substantia alba; erkek Yeni Zelanda Tavşanlarında ise %82,80'ini substantia grisea %17,20'sini substantia alba oluşturmaktadır. Beyinciğin ortalama hacminin dişilerde %67,82'sini substantia grisea, %32,18'ini substantia alba oluşturmaktadır. Bu oran erkek Yeni Zelanda Tavşanlarında sırasıyla %67,94, %32,06 olduğu tespit edilmiştir. 
Sunulan morfometrik verilerin mevcut anatomik bilgi birikimine katkısının yanında, söz konusu verilerin klinik alanında kullanılan görüntüleme sistemleriyle elde edilen verilere temel teşkil ederek, klinik bilimler için referans değerler olarak değerlendirileceği ve hastalıkların tanısında hekime yardımcı olacağı düşünülmektedir.
	       
Anahtar Sözcükler: Beyin; Beyincik; Cavalieri prensibi; Stereoloji

Abstract:
The purpose of this research is to brain and cerebellum volume and volume ratios by using stereological methods, investigate morphological differences between female and male rabbits. 
The study was applied on 14 month old (10 male and 10 female) New Zealand rabbits from the Selcuk University Chair of Experimental Medicine Research and Application Center. The materials removed from the cavum cranii using dorsal approach, were measured in terms of volume (Archimedes' principle) and weight. The brain was sliced transversally to make it suitable for histological procedures. For this, the brains were placed on the millimeter paper and sliced into three equal parts except the cerebellum. The obtained samples were cut 10μ thickness from same side and cranial to caudal. Slides were stained with Crossmon's triple stain and covered with glass slip. Each of these slides was photographed as JPG format by means of a horizontal scanner. The sectional images obtained were transferred to ImageJ programme to estimate their volumes and areas. As a result of these procedures, statistical results of obtained morphometric data were presented in tables and figures. 
According to results, it was'nt determined that there was a asymetry on the left and right hemispheres of New Zealand rabbits. In the research, the volume (Archimedesian Prince) and weight of cerebrum and cerebellum in female and male New Zealand rabbits were 9.77±0.20 ml, 9.78±0.22 ml, 9.98±0.22 gr, 9.89±0.20 gr and 1.49±0.07 ml, 1.51±0.04 ml, 1.57±0.05 gr, 1.53±0.03 gr respectively. In the total hemisphere volume calculated by Cavalieri principle, substantia grisea and substantia alba ratio was % 81,57 and % 18,43 for female New Zealand rabbits, % 82,80 and % 17,20 for male New Zealand rabbits. Also it was occured that these structures' ratio in total cerebellum volume was respectively %67,82 and %32,18 for female, %67,94 and %32,06 for male.
It may be stated that morphometrical data obtained from this study will contribute to the present anatomical knowledge and also considered as reference values in the clinical sciences.

Keywords: Brain, Cerebellum, Cavalieri principle, Stereology