Kripto para piyasasındaki sürü psikolojisi üzerine bir çalışma: Nedensellik ve regresyon analizi ile fiyat miktar ilişkisinin incelenmesi
A study on herd psychology in the cryptocurrency market: Causality and regression analysis for examination of price quantity relationship
Yazar: YAREN ŞARMAN
Danışman: PROF. DR. LEVENT ŞENYAY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Veri Yönetimi ve Analizi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Bireylerin ilk olarak her türlü ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla 
kullandığı finansal değer değişim aracı işlevi gören para vb. araçlar, zaman 
içinde çeşitli gelişmeler göstermiştir. Günümüzde teknolojinin gelişmesi ile para 
sadece somut değil aynı zamanda dijital bir hale gelmiştir. Bu gelişimin
beraberinde kripto paralar ve sanal bankacılık sistemlerinde değişimler 
yaşanmıştır. Toplumun davranışları da daha kolay yatırım yapabilecekleri ve 
daha hızlı ödeme alıp-yapabilecekleri paraları kullanıma yönelmiştir. 
Günümüzde para sadece güncel ihtiyaçlar için değil, aynı zamanda yatırım aracı 
olarak da kullanılmaktadır. Yatırım amaçlı kar elde etmek amacıyla da birçok 
metot ve çeşitli stratejiler geliştirilmiş ve kullanılmaktadır. Ekonomi biliminin 
bir kısmı beklentilere dayanmaktadır. Bu çalışmada toplumsal davranışların 
piyasadaki hacmi doğrudan etkilediği varsayımından hareketle fiyatın 
değişimine de sebep olabileceği varsayımı araştırılmaya çalışılmıştır. Bu 
çalışmada özellikle popülerliği yüksek olan ve daha yüksek hacimlerde dolaşımda 
bulunan kripto paralar analiz kapsamına alınarak, bunların fiyatındaki 
oynaklıklar üzerinde fiyat-miktar ilişkisi modellenmeye çalışılmıştır. Kripto 
paralarda fiyat değişiminde, dijital para piyasasındaki el değiştirme hacminin etkisi ve bu amaçla finansal performansın ölçülmesi için tahmini amaçlı analizler 
yapılmaya çalışılmıştır.
Bu çalışmada, en yüksek hacme sahip üç kripto para olan Bitcoin, 
Ethereum ve Binance Coin kripto paralarının fiyat ve miktar arasındaki ilişkini 
incelemek için Granger Nedensellik ve Toda-Yamamoto Nedensellik analizleri 
yapılmıştır. Kripto paraların fiyat değişimlerini tahmin etmek amacıyla yapısal 
kırılma testleri ve geliştirilen bir model uygulanmış ardından zamanın bağımsız 
değişken olduğu regresyon modeli uygulaması gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
Money, etc., which functions as a financial value exchange tool that 
individuals use to meet all their needs first. The tools have shown various 
improvements over time. Today, with the development of technology, money has 
become not only tangible but also digital. Along with this development, there have 
been changes in cryptocurrencies and virtual banking systems. The behavior of 
the society has also tended to use the money that they can invest more easily and 
get paid faster. Today, money is used not only for current needs, but also as an 
investment tool. Many methods and various strategies have been developed and 
used in order to gain profit for investment purposes. Part of economics is based 
on expectations. In this study, based on the assumption that social behaviors 
directly affect the volume in the market, it has been tried to investigate the 
assumption that the price may also cause a change. In this study, it was tried to 
model the price-quantity relationship on the volatility of the price of 
cryptocurrencies, which are especially popular and circulated in higher volumes, 
within the scope of the analysis. It has been tried to make predictive analyzes to 
measure the effect of exchange volume in the digital money market on price 
change in cryptocurrencies and for this purpose, to measure financial 
performance.
In this study, Granger Causality and Toda-Yamamoto Causality analyzes 
were conducted to examine the relationship between price and quantity of 
Bitcoin, Ethereum and Binance Coin cryptocurrencies, which are the three 
cryptocurrencies with the highest volume. Structural break tests and a developed 
model were applied to predict the price changes of cryptocurrencies, and then the 
regression model, in which time was the independent variable, was applied.