Zeytin çeşitlerinde zeytin güvesi Prays oleae Bern. (Lepidoptera: Yponomeutidae)'nin populasyon yoğunluğu ve zarar oranı, zeytin pamuklubiti Euphyllura spp. (Hemiptera: Psyllidae)'in bulaşma oranının belirlenmesi
Determination of the population density and damage rate of olive moth, Prays oleae Bern (Lepidoptera: Yponomeutidae) and the contamination rate of olive the olive psyllid, Euphyllura spp (Hemiptera: Psyllidae) in olive cultivars
Yazar: MESUT CAN KARADEMİR
Danışman: PROF. DR. NİHAT DEMİREL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hatay = Hatay ; Tuzak = Trap ; Zeytin = Olive ; Zeytin güvesi = Olive moth

Özet:
Çalışma 2020-2021 yıllarında zeytin çeşitlerinde zeytin güvesi, Prays oleae Bern (Lepidoptera: Yponomeutidae)'nin popülasyon yoğunluğu ve zarar oranı, zeytin pamuklubiti Euphyllura spp  (Hemiptera: Psyllidae)'in bulaşma oranının belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. 2020 yılında örnekleme süresince 10 farklı zeytin bahçesinde 10 feromon tuzağı tarafından 3402 adet zeytin güvesi ergini yakalanmıştır. Feromon tuzağı tarafından en fazla zeytin güvesi ergini Bahçe 7 (Gemlik (516 ergin/tuzak)'de yakalanmış olup, bunu Bahçe 3 (Gemlik (410 ergin/ tuzak), Bahçe 5 (Ayvalık (386 ergin/tuzak), Bahçe 4 (Gemlik (377 ergin/tuzak), Bahçe 6 (Gemlik (357 ergin/tuzak), Bahçe 8 (Gemlik (307 ergin/tuzak), Bahçe 1 (Gemlik (292 ergin/tuzak), Bahçe 10 (Gemlik (291 ergin/tuzak), Bahçe 2 (Ayvalık (207 ergin/tuzak), Bahçe 9 (Gemlik (259 ergin/tuzak) takip etmiştir. 2021 yılında örnekleme süresince 10 farklı zeytin bahçesinde 10 feromon tuzağı tarafından 3300 adet zeytin güvesi ergini yakalanmıştır. Feromon tuzağı tarafından en fazla zeytin güvesi ergini Bahçe 3 (Gemlik  (379 ergin/ tuzak)'de yakalanmış olup, bunu Bahçe 7 (Gemlik (375 ergin/tuzak), Bahçe 5 (Ayvalık (367 ergin/tuzak), Bahçe 8 (Gemlik (347 ergin/tuzak), Bahçe 6 (Gemlik (345 ergin/tuzak), Bahçe 10 (Gemlik (337 ergin/tuzak), Bahçe 4 (Gemlik (333 ergin/tuzak), Bahçe 1 (Gemlik (294 ergin/tuzak), Bahçe 9 (Gemlik (282 ergin/tuzak), Bahçe 2 (Ayvalık (241 ergin/tuzak) takip etmiştir.
2020-2021 yıllarında örnekleme süresince her hafta 10 zeytin bahçesinde bulunan 1353 zeytin ağacı kontrol edilerek zeytin pamuklu bitinin, iki yıldada örneklemenin başlangıcından itibaren zararlının bulaşma oranında önemli artışlar gözlenmiştir. Ancak 2020 yılında 24 Mayıs, 2021 yılında ise 23 Mayıs'dan itibaren zararlının bulaşıklık yüzdesinde önemli düşüşler gözlenmiştir. 18 Nisan, 15 Mayıs, 26 Haziran 2020 tarihlerinde her parselden 10 adet zeytin ağacı seçilmiş ve her ağacın yaprakları, çiçekleri ve meyveleri kontrol edilerek hesaplanmıştır. Yapraklarda en fazla zeytin güvesi zararı 13 ile Gemlik (Bahçe 4)'de, bu sırası ile 12 ile (Bahçe 5,10), 11 ile (Bahçe 6), 10 ile (Bahçe 8), 8 ile (Bahçe 2), 7 ile (Bahçe 1,9), 6 ile (Bahçe 7), 5 ile (Bahçe 3) takip etmiştir. Çiçeklerde en fazla zeytin güvesi zararı 8 ile Gemlik (Bahçe 6)'de, bu sırası ile 5 ile (Bahçe 4,5), 3 ile (Bahçe 1, 7,9), 2 ile (Bahçe 2,8,10), 1 ile (Bahçe 3) takip etmiştir. Meyvelerde en fazla zeytin güvesi zararı 6 ile Gemlik (Bahçe 8)'de, bu sırası ile 5 ile (Bahçe 4), 4 ile (Bahçe 3,9), 3 ile (Bahçe 1,10), 2 ile (Bahçe 2, 5,7), 1 ile (Bahçe 6) takip etmiştir. 19 Nisan, 17 Mayıs, 21 Haziran 2021 tarihlerinde her parselde 10 adet zeytin ağacı seçilmiş ve her ağacın yaprakları, çiçekleri ve meyveleri kontrol edilerek hesaplanmıştır. Yapraklarda en fazla zeytin güvesi zararı 6 Gemlik (Bahçe 7)'de, bu sırası ile 5 ile (Bahçe 4,9,10), 4 ile (Bahçe 5), 3 ile (Bahçe 6),  2 ile (Bahçe 2,3,8),  1 ile (Bahçe 1) takip etmiştir. Çiçeklerde en fazla zeytin güvesi zararı 5 Gemlik, Gemlik ve Ayvalık (Bahçe 1, 4,5)'de, bu sırası ile 4 ile (Bahçe 2,7), 3 ile (Bahçe 8,10), 2 ile (Bahçe 3,9), 1 ile (Bahçe 6) takip etmiştir. Meyvelerde en fazla zeytin güvesi zararı 5 Gemlik, Gemlik (Bahçe 4,7)'de, bu sırası ile 4 ile (Bahçe 3,9), 3 ile (Bahçe 1,10), 2 ile (Bahçe 2,5,8), 1 ile (Bahçe 6) takip etmiştir.

Abstract:
The study was carried out in 2020-2021 to determine the population density and damage rate of olive moth, Prays oleae Bern (Lepidoptera: Yponomeutidae), and the contamination rate of the olive psyllid, Euphyllura spp (Hemiptera: Psyllidae) on olive cultivars.  In 2020, 3402 olive moth adults were caught by 10 pheromone traps in 10 olive orchards. The highest number of olive moth adults were caught in orchard 7 (Gemlik (516 adults/trap) by the pheromone trap, followed by orchard 3 (Gemlik (410 adults/traps), orchard 5 (Ayvalık (386 adults/traps), orchard 4 (Gemlik) (377 adults/trap), orchard 6 (Gemlik (357 adults/trap), orchard 8 (Gemlik (307 adults/trap), orchard 1 (Gemlik (292 adults/trap), orchard 10 (Gemlik (291 adults/trap), orchard 2 (Ayvalık (207 adults/trap), and orchard 9 (Gemlik (259 adults/trap). In 2021, 3300 olive moth adults were caught by 10 pheromone traps in 10 olive orchards. The highest number of olive moth adults were caught in orchard 3 (Gemlik (379 adults/trap) by the pheromone trap, followed by orchard 7 (Gemlik (375 adults/trap), orchard  5 (Ayvalık (367 adults/traps), orchard 8 (Gemlik) (347 adults/trap), orchard 6 (Gemlik (345 adults/trap), orchard 10 (Gemlik (337 adults/trap), orchard 4 (Gemlik (333 adults/trap), orchard 1 (Gemlik (294 adults/trap), orchard 9 (Gemlik (282 adults/trap), orchard  2 (Ayvalık (241 adults/trap).
In every year, 1353 olive trees in 10 olive orchards were checked every week and the infested percentage of olive psyllid was calculated. Significant increases were observed in the infected rate of the pest since the beginning of the sampling in both years. However, on 24 May 2020 and 23 May 2021, significant decreases were observed in the contamination rate of the pest. On April 18, May 15, and 26 June 2020, 10 olive trees were selected from each plot and the percentage of leaves, flowers, and fruits infected with olive moths was calculated. The highest olive moth damage on leaves was observed in Gemlik (orchard 4) with 13, followed by 12 (orchard 5,10), 11 (orchard 6), 10 (orchard 8), 8 (orchard 2), 7 (orchard 1,9), 6 (orchard 7), 5 (orchard 3).  The highest olive moth damage on flowers was observed in Gemlik (orchard 6) with 8, followed by 5 (orchard 4,5), 3 (orchard 1,7,9), 2 (orchard 2,8,10), and 1 (orchard 3). The highest olive moth damage on fruits was observed in Gemlik (orchard 8) with 6, followed by 5 (orchard 4), 4 (orchard 3,9), 3 (orchard 1,10),  2 (orchard 2,5,7), and 1 (orchard 6). On April 19, May 17, and 21 June 2021, 10 olive trees were selected in each plot and the percentage of leaves, flowers, and fruits infected with olive moths was calculated. The highest olive moth damage on the leaves was observed in Gemlik (orchard 7) with 6, followed by 5 (orchard 4,9,10), 4 (orchard 5), 3 (orchard 6), 2 (orchard 2,3,8), and 1 (orchard 1).  The highest olive moth damage on flowers was observed in Gemlik, Gemlik, and Ayvalık with 5 (orchard 1,4,5),  followed by 4 (orchard 2,7), 3 (orchard 8,10), 2 (orchard 3, 9), and 1 (orchard 6). The highest olive moth damage was observed on fruits with 5 Gemlik and Gemlik (orchard 4,7), followed by 4 (orchard 3,9), 3 (orchard 1,10), 2 (orchard 2,5,8), 1 (orchard 6).