Refik Halit Karay`ın hikayelerinde sosyal tenkit /
Yazar: MEHMET BAKIR ŞENGÜL
Danışman: Y.DOÇ.DR. MEHMET ÇELİK
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Hikaye = Story ; Karay, Refik Halid = Karay, Refik Halid

Özet:
108 ÖZET Refik Halit Karay, 1913 yılında Anadolu'ya sürgün edilince buralarda yaşayan insanların hayatlarını yakından tanıma fırsatı bulmuştur. Türk Edebiyatı, bu ayrılıkla "Memleket Hikayeleri"ni kazanır. Milli Mücadele döneminde Anadolu, Yakup Kadri ve Halide Edip gibi yazarlarımızda savaş, mücadele, vatan, düşman ve hürriyet gibi temalarda ele alınırken, ilk defa Refik Halit ile Anadolu insanı, acıları, kahkahaları, sıkıntıları, inançları, aşkları gibi konularla karşımıza çıkar. Yazarın, dönemine göre oldukça önceden fark ettiği ve daha sonra Cumhuriyet devri Türk edebiyatının işleye işleye bitiremediği problemleri ortaya koyması, onun edebiyatımızdaki yerini gösteresi bakımından önemlidir. "Sus Payı" hikayesinde karşımıza çıkan sanayileşme ve sanayileşmenin beraberinde getirdiği problemler bunlar arasındadır. Olayları ve karakterleri en ince ayrıntılarına kadar görmedeki başarısı gerçekten büyüktür. Yazarın en uzun ve en başarılı hikayesi kabul edilen "Yatık Emine" bu bakımdan önemlidir. Bu hikayede yazar Yatık Emine, tiplemesiyle düşük kadın psikolojisini çok iyi bir şekilde ortaya koymuştur. Refik Halit' in hikayelerinde Moupassant tarzı vardır. Bu tarzın en belirgin özelliği hikayelerin beklenildiği gibi neticelenmemesidir. Refik Halit' in hikayelerinin en belirgin vasfı da budur. Hikayelerdeki olayları herhangi bir siyasi amaç gütmeden ortaya koyan yazar; kimi yerde taraf olduğu da görülmektedir. Yazar* "Yatık Emine" hikayesinde her şeye rağmen Yatık Emine'den yanadır. "Garaz" hikayesinde ise her şeye rağmen Çerçi Halil'in kızı Nebile' ye karşıdır. Yine hikayelerinde savaş zengini olan şahıslara da Nebile'ye takındığı tavrı takınır. Mizahi yazılarıyla adını duyuran ve daha sonra "Memleket Hikayeleri Yazarı" olarak tanınan Refik Halit, herhangi bir siyasi gaye içinde olmadan tamamen gözlemlerinin ürünü olan hikayeleriyle Türk edebiyatındaki yerini almıştır. Ayrıca "İstanbul Türkçesi'ni en iyi kıvıran yazar" unvanını kazanan Refik Halit, hikayelerinde Türkçe'nin sıcaklığı ve sürükleyiciliğini yakalayarak "Refik Halit Türkçe'si" oluşturabilmiştir. Refik Halit, "sade lisan" tartışmalarının içine hiçbir şekilde girmemiştir, ancak sade Türkçe ile yazdığı eserleriyle bu yönde güzel eserler vermiştir.

Abstract:
109 SUMMARY When Refik Halit Karay was exiled to Anatolia, he found an opportunity to know the lifestyle of the people who are living there. Turkish literature has won "Memleket Hikayeleri" with this exile. During our National Struggle, some of aur writers like Yakup Kadri, Halide Edip were writing about war, struggle, homeland, enemy and independence of Anatolia. For the first time Refik Halit has written about the pain, belief, laughing, love of the Anatolia people. His distinguishes the problems of society earlyer than enost of the Turkish Republic writers. This makes a private place for him. "Sus Payı" is a typicalexample to snow the problems that occured by industry and industrialization. His is very successful to snow details in events and characters. "Yatık Emine" is accepled as his longest and most successful story and a typical example on this subject. In this story writer has snown the psychology of harlot woman very well. Refik Halit has used Moupassant style. The most clear property of this is; events don't end as expected. He has written his stories without political aims. But sometimes he takes a sides. Writter is in the side of "Yatık Emine"in thia story. In "Garaz", he is absolutely opposite Çerçi Haul's daughter Nebile in all of his storier. He be haves like Nebile to the people who became rich in the war. He made sound with humour writing then known as writter of "Memleket Hikayesi". However he has taken his real place in Turkish literature with the stories that have written withhout political aims. He has build "Refik Halit' s Turkish" by catchin fascinating and hotness of Turkish Language. He has never been in "Ingenuous Language" discussion but he has given good works that have written in "ingenuous Turkish". 1«OKBMtf"*SVON *?*"