Osmanlı-Rus İlişkilerinde N.P.İgnatyev Dönemi ve Rusya'nın Osmanlı Siyaseti (1864-1877)
The Era of Ignat'ev in Ottoman-Russian Relations and Russian Foreign Policy Concerning the Ottoman Empire
Yazar: ÖZHAN KAPICI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÖZDEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; 19. yüzyıl = 19. century ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Rusya = Russia ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; İgnatiev, Nikolay Pavloviç = İgnatiev, Nikolay Pavloviç

Özet:
Nikolay Pavloviç İgnatyev (1832-1908), XIX. yüzyıl Omsalı-Rus ilişkilerinin en önemli figürlerinden birisidir. Bu tez çalışmasında İgnatyev'in 1864-1877 yılları arasında İstanbul'daki diplomatik faaliyetleri ele alınmıştır. İgnatyev 1861'de Sultan Abdülazizin tahta çıkışını tebrik için özel bir görevle İstanbul?a gelmiştir ve dönüşünde Asya Dairesi Müdürü olarak atanmıştır. Bundan böyle İgnatyevin diplomasi kariyeri Şark meselesine eklemlenmiştir. 1864?den 1867?ye kadar minister olarak İstanbul'da görevlendirilen İgnatyev, 1867?den büyükelçi olarak atanmıştır. Tez çalışmasında dönemin arşiv kaynakları, hatıralar ve ilgili literatür değerlendirilmiş, problematik meselelere göre başlıklar tasnif edilmiştir. Bu çerçevede Romanya meselesi, Girit isyanı, Paris Antlaşmasının Londrada 1871'de yeniden düzenlenmesi, Bulgar meselesi, Kutsal Topraklar meselesi, 1870'ten sonra İstanbul?un siyasetinde Rus nüfûzu meselesi, 1875-1877 Balkan krizi gibi konular, İgnatyevin diplomatik faaliyetleri merkezinde yeniden değerlendirilmiştir. Balkan krizi ile birlikte İgnatyev, Panslavizmin önde gelen bir müdafii olarak uluslararası bir şöhret kazanmıştır. İgnatyevin İstanbuldaki nüfûzunun bu dönemde zirveye ulaştığı iddia edilir. İgnatyev hakkında Türk ve Batı tarih yazımında hâkim olan önyargılardan mümkün olduğunca kaçınılmıştır. Kırım Harbi sonrasında Osmanlı-Rus ilişkilerinin en önemli konularını Paris Antlaşması'nın tadili ve Balkan Yarımadasının siyasî geleceği oluşturmaktadır. İgnatyev, bu meselelerle ilgilenirken geniş ve tecrübeli bir Rus diplomasi ağından faydalanmıştır. Bu bakımdan Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Rus diplomatik ağı da bu tezin konularından birisidir. Rus hariciyesi içerisindeki siyasî ve şahsî çekişmeler ile dış politika konusundaki görüş farklılıkları da bu bağlamda işlenen konuları oluşturur. Özellikle Rusya'nın Asya'da izlemesi gereken politika konusundaki görüş ayrılıkları, İgnatyev ile Hariciye Nazırı Gorçakov arasında adeta şahsî bir rekabete dönüşmüştür. Bu noktada Panslavizmin Rus dış politikasındaki yerinin tartışmalı olduğu görülmüştür.

Abstract:
Nicholas Pavlovich Ignat?ev (1832-1908) was one of the most crucial figures in the Ottoman-Russian relations in the 19th century. In this thesis we aim to focus on diplomatic activies of Ignat?ev in İstanbul from 1864 to 1877. He was appointed in 1861 to İstanbul with the official mission to congratulate Sultan Abdulaziz's accession and returned to head the Asiatic Department in the Russian Ministry of Foreign Affairs for three years. Ignat?ev?s diplomatic career was linked for solution of the Eastern Question hereafter. He was appointed to the Russian legation in Istanbul in 1864 and 1867 he raised to ambassador. It was evaluated archival materials, recollections and the relevant studies in thesis and classified the content of the study in accordance with the problematic points. In this framework we focus on the question of the Principalities, Cretan uprising, modification of the Paris Treaty with regard to military neutralization of the Black Sea, question of the Bulgarian exarchate and the Holy Land, Russian influence in İstanbul after 1870 and the Balkan crisis of 1875-1877. By the time that Balkan crisis, Ignatev acquired an international reputation as the prominent champion of Panslavism. It is argued that the influence of Ignatev was at peak in this period. It is avoided in the thesis prejudices that predominated the historiography of Turkish and Western. Future of Balkans and the modification of Paris Treaty were the most crucial issues in the Ottoman-Russian relations after the Crimean War. Ignatev was supported during his mission by broad and experienced Russian diplomatic network in the Ottoman Empire. Russian diplomatic network also is a subject of the thesis. Political and factional rivalries and dissidences on the eastern question in the Russian Ministry of Foreign Affairs were also discussed in this context. Splits in opinion of Russian diplomats on the Russian policy towards Asia were personalized in Ignatev and Gorchakov and grew into a rivalry between them.