Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını etkileyen faktörlerin ekonometrik analizi
Econometric analysis of factors affecting foreign direct investment in turkey
Yazar: ÇAĞLA TANDOĞAN
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN GÜRİŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Doğrudan yabancı sermaye yatırımları özellikle 1980'li yıllarda uygulanan istikrar programları sonrasında oldukça önemli hale gelmiştir. Günümüz dünyasında gelişmekte olan ülkeler ve az gelişmiş ülkeler için büyük bir fırsat olarak nitelendirilen Doğrudan yabancı sermaye yatırımları Türkiye için de önemli bir yere sahiptir. Ekonomik kalkınmanın hızlandırılmasında büyük bir önem taşıyan doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının tarihsel gelişimine bakıldığında ülkemizde yaşanan ekonomik krizlerden önemli ölçüde etkilendiği görülmektedir. Yaşanan ekonomik krizlerin etkileri günümüzde hala devam etmekte olup son yıllarda ülkemizde yaşanan siyasi ve ekonomik tutumun istikrar göstermemesi sebebiyle doğrudan yabancı sermaye yatırımları azalmaktadır.
Bu çalışmada Türkiye ekonomisi için 2000-2016 dönemine ait üçer aylık verilerden yararlanılarak doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını etkileyen makro ekonomik değişkenler zaman serisi yöntemiyle analiz edilerek uygun ekonometrik model tahmin edilmeye çalışılmıştır. Analizde grafiksel inceleme ve değerlendirmelerin ardından serilerin durağanlıkların incelenmesi amacıyla kırılmalı ve kırılmasız birim kök testleri uygulanmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında serilerde meydana gelebilecek yapısal kırılmalar dikkate alınmadan analiz yapılırken, ikinci aşamasında meydana gelebilecek yapısal kırılmalar incelenmiş ve serilere kırılmaların etkisinden arındırılıp eştümleşme ve nedensellik analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonuçları doğrultusunda test sonuçları karşılaştırılarak doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının seçilen makro ekonomik değişkenler ile olan ilişkisi belirlenmiş ve Türkiye ekonomisi çerçevesinde doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını etkileyen faktörler açıklanmaya çalışılmıştır

Abstract:
Foreign direct investment has become particularly important after the stabilization programs implemented in the 1980s. It described as a great opportunity for foreign direct investment in developing countries and least developed countries in the world today has an important place in Turkey. Looking at the historical development of foreign direct investment, which is of great importance in accelerating economic development, it is observed that economic crises in our country are significantly affected. The effects of the economic crises still continue today and the foreign direct investment in the country has been decreasing since the political and economic stance of our country has not stabilized in recent years.
This study analyzed the quarterly data affecting foreign direct investment by benefiting from macroeconomic variables, time series analysis of the 2000-2016 period for Turkey's economy has attempted to estimate the appropriate econometric models. In the analysis, unit root and cointegration tests were applied in order to examine the stationals of the series after graphical analysis and evaluations. In the first phase of the study, the structural fractures that could occur in the second stage were examined and the structural fractures that could occur in the second stage were examined and the granger analysis was applied to the series. According to the results of the selected macro-economic variables of relations with foreign direct investment by comparing the test results determined in accordance with and within the framework of Turkey's economy it has tried to explain the factors affecting foreign direct investment