Organizasyonlarda lider-üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkilerinde, izlenim yönetimi davranışının rolü:Kayseri'de hizmet sektöründe bir araştırma
The effects of leader-member exchange on organizational citizenship behavior, and the role of impression management in mediating the relationships between leader-member exchange and organizational citizenship behavior in organizations
Yazar: FADİME SİNEM ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT ÖZDEVECİOĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Lider-üye etkileşimin, örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki direkt etkisini ve izlenim yönetimi aracılığı ile dolaylı etkisinin belirlenmesi; her bir değişkenin alt boyutları itibariyle aralarındaki etkileşimin ayrı ayrı incelenmesi, bu tez çalışmasının temel amacıdır. Lider-üye etkileşim teorisi; lider ve astları arasında farklı düzeyde etkileşimler olduğunu öne sürmektedir. Alt boyutları; katılım, sadakat, duygusal etkileşim, profesyonel itibardır. İzlenim yönetimi; sosyal ilişkilerde bilinçli ya da bilinçsiz olarak imajı kontrol etmek için yapılan davranışlardır ve iş odaklı, kişisel odaklı ve yönetici odaklı davranışlar ile savunmacı ve saldırgan stratejilerden oluşmaktadır. Örgütsel vatandaşlık davranışı; formel iş tanımında yer almayan ve formel otorite tarafından ölçülmeyen; isteğe bağlı olarak, karşılık beklemeden yapılan ve örgüt verimliliğine katkı sağlayan bireysel davranışlardır. Alt boyutları; özgecilik, sportmenlik, nezaket, vicdanlılık ve sivil erdem dir. Ayrıca örgütsel vatandaşlık davranışı odak açısından; bireye yönelik ve organizasyona yönelik olmak üzere iki farklı şekilde sınıflandırılmaktadır. Bu çalışma kapsamında Kayseri'de farklı hastanelerde çalışan ve 286 kişiden oluşan başhemşire ve hemşireler üzerinde bir araştırma yapılmış, üç model geliştirilmiş ve hipotezler kurulmuştur. Birinci araştırma modelinde; lider-üye etkileşiminin alt boyutları ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönlü ilişki olduğu ve path analizi sonucunda, izlenim yönetimi aracılığıyla lider-üye etkileşiminin örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinin arttığı doğrulanmıştır. Araştırmanın ikinci modelinde; lider-üye etkileşimi ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu ve izlenim yönetimi davranışının üç alt boyutu aracılığıyla bu etkinin güçlendiği tespit edilmiştir. Araştırmanın üçüncü modelinde; lider-üye etkileşimi ile bireye ve organizasyona yönelik örgütsel vatandaşlık davranışı arasında pozitif yönlü ilişki olduğu ve izlenim yönetimi aracılığı ile iki değişken arasındaki ilişkinin güçlendiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the direct effects of LMX and its subdimensions, on OCB and its subdimensions, and the role of IM and its sudimensions in mediating the relationships between LMX and OCB. LMX suggests that, different quality of relationships occur between the leader and his/her each subordinate. LMX dimensions are; affect, loyalty, contribution, professional respect. IM is the conscious or unconscious behaviors in order to control one?s image in social reletionships. IM dimensions are; self, job, supervisor-focused behaviors. OCB is, comlimentary and willing individual behavors which promote the effective functioning of the organization but don?t include in the formal task defination and don?t consider by formal authority. Its dimensions are organization and individual-focused OCB.In this study three models were developed and hypothesis were established and data were collected from 286 person including nurse managers and nurses who work in different hospitals in Kayseri. In the first model; there is a positive correlation between LMX and OCB. In order to find the indirect effect path analysis was maked and the mediating effect of IM between subdimensions of LMX and OCB is confirmed. In the second model; LMX has a positive direct effect on OCB. The indirect effects via the role of IM subdimensions in mediating the relationships between LMX and OCB is positive. In the third model of this study, LMX has a positive effect on individual and organizastion focused OCB and the indirect effect is positive, because of the mediating role of IM.