Kadim Çin düşüncesinde ahlak
Morality in ancient Chinese thought
Yazar: CELİLE AYDIN
Danışman: PROF. DR. MUSA KAZIM ARICAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Düşünce = Thought ; Felsefe = Philosophy ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Çin = China

Özet:
Çin düşüncesinin tarihi yüzyıllar öncesine dayanmakta olup geniş bir zaman dilimini kapsamaktadır. Çin düşüncesi ortaya çıktığı dönemden günümüze kadar varlığını sürdürmektedir. Günümüzde, araştırma yaptıkça Çin felsefesi ve düşünürlerin fikirleri daha fazla hissedilmektedir.
Birçok medeniyet epistemoloji, ontoloji, ahlak, din, siyaset gibi konularda Çin düşüncesinden yararlanmıştır.  Çin düşüncesi genel olarak insan, toplum, devlet, doğa, adaleti konu edinmiştir. Çin felsefesini biraz daraltırsak, kadim geçmişe sahip düşünceleri içeren ahlak alanına, düşünürlerin fikirlerine ve bunları nasıl temellendirdiklerine değinmeyi amaçladık. Ahlak ve Etik, insanlık tarihi boyunca farklı medeniyetlerde  kendini göstermiş teorik ve pratik yönü olan kavramlar olmuştur. Genel olarak ahlak; insanların kişisel ve toplumsal hayatlarındaki, eylemlerindeki tutum ve davranış kurallarının, ilke ve değerlerin bütünüdür. Etik ise; belirlenen kurallarla ilgili soruları insan ve toplum davranışları ekseninde, felsefi olarak inceleyen bir daldır.
Çin düşüncesinde ahlak, çağlar boyunca filozofların farklı ve benzer görüşleriyle etik bir çember etrafında geniş bir alan oluşturmaktadır. Hanedanlıklar ve dönemler üzerine kurulmuş Çin düşüncesinde ahlak ve etik denildiğinde ilk akla gelen filozof Konfüçyüs olmaktadır. Konfüçyüs sadece Çin'de değil Doğu ve Batı'da da etkisini göstermiş bir filozoftur. Konfüçyüs dışında Laozi, Mozi ve Mengzi gibi filozoflar ahlak alanında önemli görülmektedir. Bu filozofların ortak amaçları; insanların refah ve huzur içinde yaşayacağı bir ortam oluşturmak, ülkede birlik ve beraberliği sağlamak, toplumdaki sorunlara ve kargaşalara çözüm bulmaktır. Onlara göre ahlak; evren (kozmoloji), insanlık, toplum gibi konular üzerine temellendirilmektedir.
Biz bu tezimizde, ahlak ve etik tanımlarına, filozofların ahlakı temellendirmelerine, Çin düşüncesinin tarihine, genel özelliklerine ve ekollere değinmeye çalıştık. Sistemli ve tutarlı bir şekilde kavramsal analiz yöntemi ile Yin ve Yang, Yi, Li, Ren, Xiao, Tian, Dao, De, Wu Wei ve Jian'ai gibi kavramları ele almaya çalıştık. Çin düşüncesinin mihenk taşları olan Konfüçyüs, Laozi, Mozi ve Mengzi'nin ahlak ve etik ile ilgili görüşlerine değinmeye çalıştık. Sonuç kısmında ise bu tez üzerinde neler tartıştığımız ve ne gibi sonuçlara ulaştığımız üzerinde durulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Çin Düşüncesi, Ahlak ve Etik, Konfüçyüs, Laozi, Mozi, Mengzi.

Abstract:
The history of Chinese thought dates back centuries and covers a wide range of time.  Chinese thought has existed from the time it emerged until today. Today, as we do research, the impact of the ideas of Chinese philosophy and its thinkers are felt even more.
Many civilizations have benefited from Chinese thought in subjects such as epistemology, ontology, morality, religion, and politics. Chinese thought generally deals with human, society, state, nature, and justice. If we narrow down our research about the Chinese thought a little bit, we have aimed to touch on the moral field, which includes the thoughts of ancient times, the ideas of the thinkers and how they ground them. Morality and Ethics, have been concepts with theoretical and practical aspects that have shown themselves in different civilizations throughout the history of humanity. Morality is generally the whole of the principles and values of the attitudes and behavior rules in the actions of people in their personal and social lives. Ethics, on the other hand, is a branch that philosophically examines the problems related to the determined rules in the axis of human and social behavior.
In Chinese thought, morality forms a wide area around an ethical circle with different and similar views by philosophers down the ages. Confucius is the first philosopher that comes to mind when morality and ethics are mentioned in Chinese thought, which was founded on dynasties and periods. Confucius is a philosopher who has shown his influence not only in China but also in the East and the West. Apart from Confucius, philosophers such as Laozi, Mozi and Mencius are considered important in the field of morality. The common goals of these philosophers are to create an environment where people can live in prosperity and peace, to provide unity and solidarity in the country, and to find solutions to the problems and turmoils in society. According to them, morality is based on issues such as the universe (cosmology), humanity, and society.
In this thesis, we tried to touch on the definitions of morality and ethics, how philosophers grounded morality, and also the history of Chinese thought, and its general characteristics and schools. We tried to deal with concepts such as Yin and Yang, Yi, Li, Ren, Xiao, Tian, Dao, De, Wu Wei and Jian'ai, with a systematic and consistent method of conceptual analysis. We tried to address the views of Confucius, Laozi, Mozi and Menciyus, who are the cornerstones of Chinese thought, on morality and ethics. In the conclusion part, we focused on what we have discussed through this thesis and what kind of conclusions we have reached.
Keywords: Chinese Thought, Morality and Ethics, Confucius, Laozi, Mozi, Mencius.