Kent içi raylı sistem araç koruyucu bakımlarının planlanması ve bakım verimliliklerinin iyileştirilmesine yönelik uygulama
Application for planning urban rail system vehicle preventive maintenance and improving maintenance efficiencies
Yazar: İBRAHİM DİNÇER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERKAN ATEŞ
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Günümüz şehir içi ulaşım ihtiyaçları değerlendirildiğinde raylı sistemler sektörü birçok yönüyle ön plana çıkmaktadır. Bu sebeple raylı sistemler sektörü ülkemizde ve dünya çapında hızla gelişmekte ve büyümektedir. Bu büyümeyle birlikte raylı sistem araçlarının güvenli ve konforlu ulaşımı, son kullanıcıya sunabilmesi için araç arıza/bakım işlemleri büyük önem arz etmektedir.
Raylı sistem araçları ana bileşenleri dahilinde aynı olsa da gelişen teknoloji ve proje bazlı araç üretimi sonucunda araçların spesifik hale geldiği gözlemlenebilmektedir. Bu sebeple raylı sistem araç bakımları ve arıza müdahaleleri alışılmışın dışında, karmaşık bir hal alabilmektedir.
Bu çalışmada raylı sistem araçlarının arıza ve bakımlarının detaylı şekilde incelenerek katma değersiz işlemlerin ortadan kaldırılması, bakım/arıza müdahalelerinin standardize edilmesi ve bakım/arıza süreçlerinin maksimum verimliliği hedeflenmektedir. Tüm çalışmaların ilk aşaması olarak, belirlenen mühendislik tekniklerini (İş Etüdü, Benchmarking, 5S Tekniği, RAMS Yönetimi, TPM, Spagetti Diyagramı, MTBF Değerleri vb.) ve işletmede kullanılan araçların/ekipmanların detaylarını tam olarak anlamak sağlıklı bir çalışma yürütmek için temel gerekliliktir. Kullanılan araçlar ve ekipmanlar hem teorik hem de pratik olarak tüm ayrıntılarıyla incelenerek işlevleri, bakım noktaları, bakım süreçleri ve arıza sebepleri gözlemlenmiştir. Bakıma harcanan zamanların doğru şekilde ortaya çıkarılması için "İş Etüdü" tekniği, diğer işletmelerle kıyaslanarak bakım kalemlerinin değerlendirilmesi için "Benchmarking" tekniği, ölü hareketlerin net olarak ortaya çıkarılmasını sağlamak için "Spagetti Diyagramı" gibi kabul görmüş mühendislik teknikleri kullanılmıştır.
Bu çalışma ile koruyucu bakım süreçlerinin bilimsel bir temelde incelenmesinin, işletmelerin genel verimliliği, bakım kalitesi ve performansı artırma potansiyeli ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Sürekli iyileştirme bilincine sahip olmanın, işletmelerin rekabet avantajını güçlendirebileceği ve sürdürülebilir başarıya ulaşmalarına katkıda bulunabileceği yaptığımız çalışmadaki sayısal verilerden açıkça görülebilmektedir.
Çalışma sürecinde koruyucu bakım ve yine koruyucu bakım alt dalı olarak nitelendirilebilecek ağır bakım süreçleri ayrı olarak incelenmiştir. Koruyucu bakım süreçleri için %26 ve ağır bakım süreci için %23 oranında kazanım gözlemlenmiştir.

Abstract:
When assessing urban transportation needs today, the rail systems sector stands out in many aspects. As a result, the rail systems sector is rapidly growing and developing both in our country and worldwide. With this growth, ensuring the safe and comfortable transportation of rail system vehicles to end-users requires significant attention to the maintenance and repair processes of these vehicles. Although rail system vehicles share common main components, the evolution of technology and project-based vehicle manufacturing have led to the specificity of these vehicles. Hence, maintenance and repair interventions for rail system vehicles can become complex beyond conventional methods.
This study aims to meticulously examine the malfunctions and maintenance of rail system vehicles with the objective of eliminating non-value-added processes, standardizing maintenance/repair interventions, and maximizing the efficiency of maintenance/repair processes. As the initial phase of all endeavors, thoroughly comprehending the engineering techniques employed (such as Work Study, Benchmarking, 5S Technique, RAMS Management, TPM, Spaghetti Diagram, MTBF Values, etc.) and the specifics of the equipment/vehicles used in the operation is a fundamental necessity to conduct a healthy study. The functions, maintenance points, maintenance processes, and causes of malfunctions of the used equipment and vehicles were observed through both theoretical and practical scrutiny. Engineering techniques widely accepted, like Work Study for accurately revealing the time invested in maintenance, Benchmarking for evaluating maintenance items by comparison with other operations, and the Spaghetti Diagram for clear identification of redundant actions, were employed.
This study attempts to showcase the potential of scientifically scrutinizing preventive maintenance processes in enhancing the overall efficiency, maintenance quality, and performance of operations. The numerical data obtained from our study evidently indicates that having a continuous improvement mindset can strengthen an operation's competitive advantage and contribute to achieving sustainable success.
In the course of the study, preventive maintenance and the subcategory considered as heavy maintenance within the scope of preventive maintenance have been separately analyzed. A gain of 26% has been observed for preventive maintenance processes, while a 23% gain has been noticed for heavy maintenance processes.