İzole lökopeni nedeni ile başvuran hastalarda etiyolojinin saptanması
Determination of etiology in patients admitted due to isolated leukopenia
Yazar: GÜLAY MART
Danışman: PROF. DR. YAHYA BÜYÜKAŞIK
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Hematoloji = Hematology ; İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Etyoloji = Etiology ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Lökopeni = Leukopenia ; Nötropeni = Neutropenia ; Otoimmünite = Autoimmunity

Özet:
Bu çalışmadaki amacımız izole, spesifik olmayan (özellikle nötropeniye bağlanamayan) lökopeninin klinik ile ilişkisini değerlendirmek ve hasta yönetiminde faydalı olacak bir algoritma oluşturabilmektir. Bu retrospektif veri tarama çalışmasında 201419 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Hematoloji Polikliniğine lökopeni nedeniyle başvuran hastalar değerlendirildi. Eşlik eden (demir eksikliği dışı) anemi veya trombositopenisi olanlar dışlandı. Bu şekilde belirlenen vakalarda ve özellikle tanısal zorluk doğuran nötropenik olmayan vakalarda yapılan klinik ve laboratuar değerlendirme sonuçları ve varsa ulaşılan nihai tanılar gözden geçirildi. Sonuç olarak çalışmaya dağılımda belirgin kadın hakimiyeti olacak şekilde 169 hasta dahil edildi (144 kadın, 25 erkek, ortanca yaş 49 [17-82]). Bunların 110 (%65,1) kadarında (95 kadın, 15 erkek) nötrofil sayısı 1500/µl veya üstündeydi. Bu şekilde nötropenik olmayan hastalarda lökopeni gelişmesinde katkısı olduğu düşünülen faktörler şu şekildeydi: 24 hastada (%21,8) demir eksikliği anemisi, 19 hastada (%17,3) otoimmün/otoinflamatuvar (tiroid dışı) hastalık, 24 hastada (%21,8) otoimmün tiroid hastalığı, 3 hastada (%2,7) otoimmün laboratuar bozukluğu, 14 hastada (%12,7) ilaçlar, 6 hastada (%5,5) enfeksiyon, 3 hastada (%2,7) hematopoietik bozukluk, 3 hastada (%2,7) hipersplenizm, 2 hastada (%1,8) radyoterapi sekeli, 2 hastada (%1,8) B12 eksikliği. 44 (%40) hastada neden belirlenemedi. Öte yandan <1500/µl nötrofil sayısı olan hastalardaki (49 kadın, 10 erkek) etiyolojik dağılım şu şekildeydi: 6 hastada (%10,2) demir eksikliği anemisi, 10 hastada (%17) otoimmün/otoinflamatuar (tiroid dışı) hastalık, 3 hastada (%5,1) otoimmün tiroid hastalığı,5 hastada (%8,5) otoimmün laboratuar bozukluğu, 5 hastada (%8,5) ilaçlar, 4 hastada (%6,8) enfeksiyon, 7 hastada (%11,9) hematopoietik bozukluk, 1 hastada (%1,7) hipersplenizm, 1 hastada (%1,7) radyoterapi sekeli, 1 hastada (%1,7) B12 eksikliği. 28 hastada (%47,5) neden belirlenemedi. Nötropenisi olan hastalarda klinisyenin kemik iliği incelemesi kararını daha kolay aldığı tespit edildi. İzole anti-nükleer antikor (ANA) pozitifliği de (29 hasta) otoimmünite lehinde değerlendirilmek suretiyle 169 hastadan 91'inde (%53,8) otoimmünite tanısı veya laboratuar bulgusu vardı. Bu lökopenik hasta kohortumuzdaki kadınlarda otoimmünite sıklığı erkeklerden belirgin olarak daha yüksekti. Dolayısıyla otoimmün problemlerle ilişkili lökopeninin kadınlarda belirgin olarak daha sık olduğu ve bu sık etiyolojik faktörden dolayı izole lökopeninin kadınlarda daha yüksek oranda gelişebildiği düşünüldü. 
Anahtar Sözcükler: Lökopeni, nötropeni, otoimmünite

Abstract:
Patients with isolated leukopenia pose difficulties in diagnosis because there is no related guideline in the literature. In this study, our aim was to evaluate the clinical and laboratory associations of isolated, nonspecific (not related to neutropenia) leukopenia and to create an algorithm and a guide that would be useful in patient management. In this retrospective data review study, patient who were admitted to Hacettepe University Faculty of Medicine Department of Internal Medicine Hematology Outpatient Clinic between 2014 and 2019 due to leukopenia were evaluated. The patients with anemia (other than iron deficieny) or thrombocytopenia were excluded. Clinical and laboratory data and the final diagnoses (if present) of the remaining cases and especially of those without neutropenia (the most difficult group to diagnose) were evaluated. 169 patients (144 female, 25 male; median age: 49 [17-82]) were included in the study. 110 (65,1%) of them (95 female, 15 male) had 1500/µl or higher neutrophil count. In these non-neutropenic cases, the etiological factors contributing to leukopenia were as follows: iron deficiency anemia (24 cases, 21.8%), other autoimmune/autoinflammatory disease (19, 17.3%), autoimmune thyroid disease (24, 21.8%), autoimmune laboratory disorder(s) (3, 2.7%), drug(s) (14, 12.7%), infection (6, 5.5%), hematopoietic disorder (3, 2.7%), hypersplenism (3, 2.7%), radiotherapy sequel (2, 1.8%), B12 deficiency (2, 1.8%). No etiology was recognized in 44 (40%)patients.On the other hand, the etiological factors were as follows in patients (51 female, 10 male) with neutrophil count <1500/µl: iron deficiency anemia (6 cases, 10.2%), other autoimmune/autoinflammatory disease (10, 17%), autoimmune thyroid disease (3, 5.1%), autoimmune laboratory disorder(s) (5, 8.5%),drug(s) (5, 8.5%), infection (4, 6.8%), hematopoietic disorder (7, 11.9%), hypersplenism (1, 1.7%), radiotherapy sequel (1, 1.7%), B12 deficiency (1, 1.7%). No etiology was recognized in 25 (41%) patients. Physicians ordered bone marrow examination more frequently in the patients with neutropenia. When isolated anti-nuclear antibody (ANA) positivity (29 cases) was also considered in favor of autoimmunity, 91 out of 169 (53.8%) cases had an autoimmune diagnosis or laboratory finding. Autoimmunity was prominently higher among females compared to males. So, it can be suggested that autoimmune-related leukopenia was a problem strikingly more prevalent among females. Higher frequency of leukopenia among females may be due to this difference in the prevalence of autoimmune leukopenia. 
Keywords: Leukopenia, neutropenia, autoimmunity