Sigarayı bırakmak isteyen bireylerin sigara ile ilgili uyaranlara karşı dikkat yanlılığını değişimleme çalışması: Deneysel araştırma
An experimental study on modifying the attention bias of smokers seeking to quit
Yazar: UMUT KARAGÖZ
Danışman: DOÇ. DR. BAŞAK ÜNÜBOL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Bağımlılık ve Bağımlılık Mücadele Ana Bilim Dalı / Bağımlılık ve Bağımlılık Mücadele Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Tütün mamullerinin ve özellikle sigara kullanımı ülkemizde ve dünyada ciddi bir sorundur. Sigara bağımlılığının sürdürülmesinde ve nüksetmesinde sigarayla ilgili uyaranların etkisi iyi bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı sigarayla ilgili uyaranlara yönelik dikkat yanlılığını iki seanslık modifikasyon çalışması uygulayarak değiştirmektir.
Gereç ve Yöntem: 18-65 yaş arası 114 gönüllünün katıldığı çalışmayı 35'i deney, 35'i kontrol olmak üzere toplam 70 katılımcı tamamlamıştır. Deney grubundaki katılımcılara bir hafta içinde görsel işaret testi üzerinden hazırlanan iki (2) seanslık değişimleme çalışması uygulanmıştır. Ardından son test ve üç (3) ay sonra takip ölçümleri alınarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Sigarayla ilgili uyaranlara yönelik dikkat yanlılığını değerlendiren görsel işaret testi son test bulgularının ön test bulgularına göre iki grup içinde azalma eğilimi gösterdiğini ama deney grubunda bu azalmanın daha belirginleştiği tespit edilmiştir. Buna karşın Sigara İçenler İçin Stroop Testi sonuçları tam tersi şekilde son test dikkat yanlılığı verileri her iki grupta da artış göstermiştir. Takip çalışması değerlendirmelerinde ise her iki test verileri için iki grupta ön test verilerine yaklaşmış ve değişimlemeye rastlanmamıştır.
Sonuç: Araştırma hedeflendiği gibi belli oranda sigarayla ilgili uyaranlara karşı dikkat yanlılığını azaltmıştır. Ancak değişimleme çalışmasının dikkat yanlılığını artırıcı etkiye de sahip olabileceği bulgusuna rastlanmıştır. Bütün bunlar bize hâlihazırda uygulanan dikkat yanlılığı değişimleme çalışmalarının yeni teori ve paradigmalarla gözden geçirilmesi ihtiyacına işaret etmektedir.

Abstract:
Aim: Tobacco consumption, particularly through cigarettes, remains a significant and pervasive issue both nationally and globally. The influence of smoking-related cues on the persistence and reoccurrence of cigarette addiction is widely recognized. This study endeavors to alter the attentional bias towards smoking-related stimuli through a two-session modification intervention.
Materials and Methods: A cohort of 70 participants, evenly divided into 35 in the experimental group and 35 in the control group, successfully concluded the study. This research involved a total of 114 volunteers, ranging in age from 18 to 65. The experimental group underwent a two-session modification study utilizing the visual cue test over the course of one week. Subsequently, the final test and three (3) months later follow-up measurements were obtained and analyzed.
Results: The post-test results of the visual cue test, assessing attention bias towards smoking-related stimuli, revealed a general decrease in both groups compared to the pre-test results. Notably, this reduction was more pronounced in the experimental group. Conversely, the outcomes of the Stroop Test for Smokers exhibited a contrary trend, with post-test attention bias data showing an increase in both groups. During the follow-up assessments, both test data tended to revert towards the pre-test levels in both groups, indicating no significant observable change.
Conclusion: As intended, the research successfully mitigated attention bias towards smoking-related stimuli to a certain extent. However, intriguingly, it was observed that the replacement study may have an unintended augmenting effect on attention bias. These findings underscore the necessity for a reevaluation of currently employed attention bias modification studies, warranting the exploration of new theories and paradigms in this domain.