Karbonmonoksit zehirlenmesi olan çocuklarda oksidan ve 
antioksidan parametrelerin değerlendirilmesi
Evaluation of oxidative stress and antioxidant parameters in 
children with carbon monoxide poisoning
Yazar: ÖZLEM TEKŞAM
Danışman: PROF. DR. HİLAL ÖZGÜNEŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Acil durumlar = Emergencies ; Antioksidanlar = Antioxidants ; Hiperbarik oksijenasyon = Hyperbaric oxygenation ; Karbonmonoksit = Carbon monoxide ; Oksidanlar = Oxidants ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Zehirlenmeler = Poisonings ; Çocuklar = Children

Özet:
Karbonmonoksit (CO) renksiz, kokusuz toksik bir gazdır. Karbonmonoksit
zehirlenmesi ise mortalite ve morbiditenin önemli nedenlerinden biridir. Vücutta
serbest radikallerin üretimi ve antioksidan savunma sistemi arasındaki denge oldukça
önemlidir. Eğer çok sayıda serbest radikal veya korunmak için daha az sayıda
antioksidan var ise, oksidatif stres gelişir, kronik ve kalıcı hasara neden olur. Birçok
hastalıkta olduğu gibi CO zehirlenmesinin patofizyolojisinde de oksidatif stres önemli
rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı; CO zehirlenmesi nedeniyle başvuran
hastalarda oksidatif stresin değerlendirilmesi için idrar 8-hidroksi deoksiguanozin (8-
OHdG), plazma protein karbonili (PK) ve plazma malondialdehit (MDA) düzeyleri ile
antioksidan savunma sisteminin değerlendirilebilmesi için eritrosit glutatyon (GSH)
düzeyleri, süperoksit dismutaz (SOD), katalaz ve glutatyon peroksidaz (GPx) enzim
aktivitelerinin ölçülmesidir. Ayrıca elde edilen sonuçların hastaların klinik,
laboratuvar sonuçları ve verilen tedavi şekli ile olan ilişkisi değerlendirildi. Çalışmaya
prospektif olarak Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi Çocuk
Acil Polikliniğine CO zehirlenmesi nedeniyle başvuran 0-18 yaş arasındaki çocuklar
dahil edildi. Hastaların tanı ve tedavi planında herhangi bir değişiklik yapılmadan,
tedavi öncesi ve sonrasında kan ve idrar örnekleri alındı. Çalışma grubunun bazal
oksidan ve antioksidan düzeyleri, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında plazma MDA
düzeyleri çalışma grubunda anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,019).
Normobarik oksijen tedavisi verilen hastaların tedavi öncesi (NBO) ve sonrası ile
hiperbarik oksijen (HBO) tedavisi verilen hastaların tedavi öncesi ve sonrası oksidan
ve antioksidan parametre düzeyleri karşılaştırıldığında da katalaz dışında anlamlı bir
farklılık bulunamadı. Normobarik oksijen tedavisi alan grupta katalaz enzim
aktivitesinin tedaviden sonra anlamlı olarak azaldığı görüldü. Sonuç olarak; CO
zehirlenmesinin çocuklarda erken dönemde lipid peroksidasyonunu arttırdığı, ancak
verilen tedavilerin oksidan ve antioksidan parametreler üzerine anlamlı bir etkisi
olmadığı görüldü.

Abstract:
Carbon
monoxide (CO) is a colourless, smell-free, toxic gas. Carbon monoxide poisoning
(COP) is one of the most important causes of morbidity and mortality. The balance
between the production of free radicals and antioxidant defenses in the body has
important health implications; if there are too many free radicals or too few
antioxidants for protection, a condition of oxidative stress develops, which may cause
chronic and permanent damage. As in many other diseases, in pathophysiology of
COP, oxidative stress plays a certain role. In this study, we aimed that to investigate
oxidative stress through the analysis of 8-hydroxy deoxyguanosine (8-OHdG), plasma
protein carbonyl (PK), plasma malondialdehyde (MDA) and to evaluate antioxidant
defense system by analyzing erythrocyte glutathione (GSH), superoxide dismutase
(SOD), catalase and glutathione peroxidase (GPx) levels. In addition, we aimed that
to study associations between these results and clinical, laboratory aspects and
treatment options of patients presenting with CO poisoning. This prospective study
was held in Hacettepe University Ihsan Dogramaci Children's Hospital, Pediatric
Emergency Department. Patients, aged between 0-18 years, with acute CO poisoning
were included. Without any changes in the management of these patients, blood and
urine samples were collected right before and after treatment. Plasma MDA levels
were found to be significantly higher in the study group when compared with the
control group (p=0.019). No statistically significant differences between before and
after treatment analysis except for catalase activity (only in group of normobaric
oxygen treatment) were found in either normobaric oxygen treatment group or
hyperbaric oxygen treatment group. Enzymatic activity of catalase was significantly
decreased after normobaric oxygen therapy. This study showed that CO poisoning is
associated with increased lipid peroxidation in children immediately after poisoning.
However, treatment modalities do not have a significant effect on oxidative stress or
antioxidant parameters.