Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi lisans programında tıp etiği eğitiminin değerlendirilmesi
Evaluation of medical ethics education in undergraduate program of Ankara University School of Medicine
Yazar: MERAL DEMİRÖREN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALİ KISAKÜREK
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etik = Ethics ; Eğitim programları = Education programs ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Tıp etiği = Medical ethics ; Tıp eğitimi = Education-medical

Özet:
Araştırmada, mezuniyet öncesi tıp eğitimi programlarında tıp etiği eğitiminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.Araştırma tarama modelindedir ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2008-2009 eğitim öğretim yılında yürütülmüştür. Çalışmaya 127 (%50,4) 3. dönem, 126 (%49,4) 6. dönem ve 167 (%33,4) öğretim üyesi katılmıştır. Örneklem seçiminde tabakalı ve rastgele örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Öğrencilerin ve öğretim üyelerinin tıp etiği yeterliliğine ilişkin algıları ve tıp etiği eğitimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesinde ?Tıp Etiği Eğitimini Değerlendirme Formları?, etik akıl yürütme (EAY) becerilerinin belirlenmesinde Goldie ve diğerleri tarafından geliştirilen ve 12 yazılı durum içeren ?Etik Akıl Yürütme Değerlendirme Formu? adapte edilerek kullanılmıştır.Öğrencilerin yaklaşık dörtte üçü (%72) etik problemleri tanıma ve çözme yeterliliklerine ?kısmen? sahip olduklarını düşünmektedir. Öğrenciler etik yeterlikleri kazanmada en fazla etik dersleri ve eğiticilerinin davranışlarından etkilenmektedir. 6. Dönem öğrencileri 3. dönem öğrencilerine göre, etik yeterliklere daha yüksek oranda sahip olduklarını; eğitim/klinik ortamlarda daha fazla etik dışı davranışlara uğradıkları; eğiticilerin etik açıdan iyi rol model olmaları konusunda daha olumsuz düşündüklerini belirtmişlerdir (p< ,05). Öğrencilerin EAY ortalama puanı 78,52'dir (max. 152). EAY puanı 3. dönem öğrencilerinde 6. dönem öğrencilerinden, kadın öğrencilerde erkek öğrencilerden daha yüksek gözlenirken, sadece cinsiyete göre farklılık manidar bulunmuştur.Öğretim üyelerinin yarıdan fazlası etik bilgilerinin (%61) ve etik problemleri tanıma ve çözme becerilerinin (%55) ?kısmen yeterli? olduğunu ve %75'i etik bilgi-tutum-davranışları ile öğrencilere ?iyi rol model? olduklarını düşünmektedir. Öğretim üyelerinin EAY ortalama puanı 80,24'dir. Bilim alanları, akademik unvan ve cinsiyete göre yapılan karşılaştırmada, ortalama EAY puanının dahili bilimler öğretim üyelerinde, doçent unvanlı öğretim üyelerinde ve kadın öğretim üyelerinde manidar olarak daha yüksek olduğu gözlenmiştir.Öğrencilerin tıp etiği eğitimine ilişkin görüşleri öğretim üyelerinin görüşleri ve alan yazın ile uyumluluk göstermektedir.Çalışma bulguları, tıp öğrencilerinin etik yeterlikleri kazanmasında tıp etiği dersleri kadar eğiticilerin davranışlarının ve klinik deneyimlerinin etkili olduğunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda, formal program ile birlikte örtük programın da geliştirilmesi önemlidir. Örtük programı geliştirmek amacıyla öğrencilerin ve öğretim üyelerinin etik yeterlik ve rol modellik algıları ve bunları etkileyen faktörler nitel çalışmalarla belirlenebilir, öğretim üyelerine etik eğitimleri düzenlenebilir.?

Abstract:
The aim of the research is to evaluate education of medical ethics in undergraduate medical program.The research was conducted in 2009-2010 year of education, at the Ankara University School of Medicine, and organized as a cross-sectional study. 127(%50,4) 3.year, 126 (%49,4) 6.year students are included by random sampling, and 167(%33,4) faculty are included by stratified sampling. Student and faculty opinions about medical ethics education and perceptions about competencies of medical ethics, ?Evaluation of Medical Ethics Education Questionnaire? was used; and for assessing their ethical reasoning (ER), an adapted version of ?Ethics in Health Care Questionnaire?, which is developed by Goldie et al. and consists of 12 vignettes.%72 of students think that they ?partially? have the skill of recognizing and solving ethical problems in medicine. The students are mostly influenced by ethics lessons and attitutes of faculty while acquiring ethical qualifications. Compared to 3rd year students, 6th year students have more tended to think that they have beter ethical skills, they are exposed more to frequently unethical behaviour in education/clinic environment and the faculty demonstrate less ethical role models (p< ,05). Mean ER score of the students is 78,52 (max. 152). Whereas 3rd year students? ER scores are found higher than 6th year students and female students scores were found higher than male students, only the gender difference appeared to be significant (p< ,05).More than the half of the faculty (61%) think that their skills of recognizing and solving ethical problems are partially (55%) competent, and 75% of them think that they are good role-models to the students with their ethical skills and behaviours. Mean ER score of the faculty is 80,24. Comparision of ER score according to disciplines, academic titles and gender, faculty of internal medicine department (83, 94), associate pofessors?(85,59)?, and female faculty (84,51) mean ER scores are found higher than others (p< ,05).The opinions of students about medical ethics education are consistent with opinions of the faculty and relevant literature.Study findings reveal that the ethical attitutes of faculty and the students? clinical experiences are both effective for medical students to gain ethical competencies as much as medical ethics sessions during ethical learning of students. So hidden curriculum should be taken in to consideration together with the formal curriculum. To develop hidden curriculum, determining student and faculty ethical and role-modeling perceptions and factors effecting those through qualitative research, and organizing ethics sessions for faculty can be suggested.