Mülteci ve sığınmacılarla çalışan meslek elemanlarında depresyon düzeyi, stres ve tükenmişlik belirtilerinin psikososyal risk faktörlerinin incelenmesi
Investigation of psychosocial risk factors for depression level, stress and burnout symptoms in personnel working with refugees and asylum seekers
Yazar: ZÜHAL ACAR
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT İŞIKLI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresyon = Depression ; Duygusal emek = Emetional labor ; Mağdurla özdeşim = Identification with the victim ; Mülteciler = Refugees ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Psikososyal risk = Psychosocial risk ; Stres bozuklukları-travmatik = Stress disorders-traumatic ; Sığınma = Asylum ; Tükenmişlik = Burnout ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada, mülteci ve sığınmacılarla çalışan ve meslekleri gereği travmatik yaşam öyküleri
dinleyen meslek elemanlarında ikincil travmatik stres, depresyon ve tükenmişlik belirtilerinin
incelenmesi amaçlanmış olup, katılımcıların demografik özelliklerinin yordama etkisi istatistiki
olarak kontrol edildikten sonra duygusal emek ve mağdurla özdeşim düzeylerinin yordayıcı
etkisine bakılmıştır. Araştırma için 190 kadın (%66.7), 95 erkek (%33.3) olmak üzere 20-44
(Ort=28.3, ss=4.05) yaş aralığında 285 katılımcıdan veri toplanmıştır. Veri toplamak amacıyla
Demografik Bilgi Formu, Travma Sonrası Stres Tanı Ölçeği-Bölüm 1, Mağdurla Özdeşim Anketi,
İkincil Travmatik Stres Ölçeği, Beck Depresyon Envanteri, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve
Duygusal Emek Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada kullanılan değişkenlerin birbiri ile ilişkisini
incelemek amacıyla Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı Analizi yürütülmüş olup
bağımlı değişkenlerin cinsiyet ve mesleki pozisyona göre farklılaşıp farklılaşmadığını test
edebilmek amacıyla İki Yönlü Çok Değişkenli Varyans Analizi (MANOVA) yapılmıştır. İkincil
travmatik stres, depresyon ve tükenmişlik düzeylerini anlamlı olarak yordayan değişkenleri
incelemek amacıyla bir dizi Çoklu Hiyerarşik Regresyon Analizi yürütülmüştür. Bulgulara göre,
kadınların erkeklere göre yüksek düzeyde depresyon ve ikincil travmatik stres belirtisi gösterdiği;
erkeklerin ise daha yüksek düzeyde duygusal emek alt boyutlarından sahte duygular ve gizlenen
duygular sergilediği sonucuna ulaşılmıştır. Mesleki pozisyona göre ise bağımlı değişken
düzeylerinin farklılaşmadığı bulunmuştur. İkincil travmatik stres genel belirti düzeyi ile istemsiz
etkilenmeler ve kaçınma alt boyut puanlarını mağdurla özdeşim ve sahte duygular düzeyinin
istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. İkincil travmatik stres aşırı
uyarılmışlık alt boyut puanını ise sadece duygusal emek gizlenen duygular düzeyinin yordadığı
saptanmıştır. Depresyon belirti düzeyini ise sadece duygusal emek alt boyutlarından sahte
duygular düzeyinin yordadığı görülmüştür. Aynı şekilde, duygusal emek düzeylerinin farklı
şekillerde tükenmişlik alt boyut puanları üzerinde anlamlı etkisinin olduğu bulunmuştur. Elde
edilen bu bulgular, alanyazında yürütülen diğer çalışmalar da göz önünde bulundurularak
tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler
İkincil Travmatik Stres, Depresyon, Tükenmişlik, Mağdurla Özdeşim, Duygusal Emek

Abstract:
In this study, it was aimed to investigate the predictive effect of emotional labor and identification
with the victim on the symptoms of secondary traumatic stres, depression and burnout in
professionals who work with refugees and asylum seekers and listen traumatic life stories as a job
requirements. The sample consisted of 285 personnels in the age range of 20 and 44, including
190 women (66.7%) and 95 men (33.3%). Demografic Information Form, Post Traumatic Stres
Diagnosis Scale (1st Chapter), Secondary Traumatic Stress Scale, Identification with the Victim
Questionnaire, Beck Depression Inventory, Maslach Burnout Scale and Emotional Labor Scale
were administered to the participants. In order to examine the relationship of variables with each
other, Pearson's Product-Moment Correlation Coefficient Analysis was conducted. Also, gender
and occupational position differences on the dependent variables were tested by Two-Way
Analysis of Variance (MANOVA). Moreover, Multiple Hierarchical Regression Analysis was
conducted to examine the variables that significantly predicted secondary traumatic stress,
depression and burnout levels. According to the findings, women showed higher levels of
depression and secondary traumatic stress symptoms compared to men, and men displayed higher
levels of false feelings and hidden emotions, which are the sub-dimensions of emotional labor,
than women. It was found that the dependent variable levels did not differ based on occupational
position. It was revealed that identification with the victim and some subscales of emotional labor
have a predictive value on the secondary traumatic stres general symtom level and most of its
subscales. It was also found that, identification with the victim didn't predict depression and
burnout subscales. It was revealed that some subscales of the emotional labor have a significant
effect on depression and burnout subscales in different ways. These findings have been discussed
in the scope of the literature.

Keywords
Secondary Traumatic Stress, Depression, Burnout, Identification with the Victim, Emotional
Labor