Kekeleyen ve kekelemeyen çocukların yönetici işlev becerilerinin karşılaştırılması
Comparison of executive function skills of stuttering and non-stuttering children
Yazar: İNCİ DOĞAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVRİM GERÇEK
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Bellek = Memory ; Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Kekemelik = Stuttering ; Yönetici işlevler = Executive functions ; Çocuklar = Children

Özet:
Kekemeliğin başlamasına, ilerlemesine ve sürmesine katkısı olduğu düşünülen faktörlerden olan kognitif faktörlere yönelik çocukluk çağı kekemeliği araştırmaları ketleme, çalışma belleği ve bilişsel esneklik yönetici işlevlerini inceleyen fazla sayıda araştırma bulgusu sunmaktadır. Bu çalışmada biri katılımcı performansına dayalı bir ölçek olan Çalışma Belleği Ölçeği (ÇBÖ) ve diğeri ebeveyn raporuna dayalı bir ölçek olan Yönetici İşlev Davranışlarını Derecelendirme Ölçeği-Anne Baba Formu (YİDDÖ-ABF) ile kekeleyen ve kekelemeyen çocukların yönetici işlev davranışlarının ve çalışma belleği performanslarının karşılaştırılmalı olarak incelenmesi; grup içi karşılaştırmalarda Sözel/Görsel alt alanları, Sözel/Görsel Kısa Süreli Bellek ve Sözel/Görsel Çalışma Belleği alt boyutları açısından farklılaşma olup olmadığını belirlemek; yönetici işlev davranışları üzerinde ve çalışma belleği performansı üzerinde cinsiyetin etkisi olup olmadığını belirlemek; iki farklı ölçüm aracı ile ölçülen yönetici işlev bileşenleri arasında ilişki olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmaya 7-9 yaş arasındaki Türkçe konuşan kekeleyen (n=30) ve kekelemeyen (n=30) 60 çocuk katılmıştır. 
Çalışmanın sonucuna göre, kekeleyen ve kekelemeyen gruplar arasında ÇBÖ alt alan, alt boyut ve alt ölçek puanları arasında ve YİDDÖ-ABF alt ölçek ve üst gösterge puanları anlamlı farklılık olduğunu göstermektedir. Kekeleyen grupta sözel puanlar ile görsel puanlar arasında, Görsel Kısa Süreli Bellek puanları ile Sözel Kısa Süreli Bellek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu; kekelemeyen grupta, Görsel Kısa Süreli Bellek puanları ile Sözel Kısa Süreli Bellek puanları ve Görsel Çalışma Bellek puanları ile Sözel Çalışma Bellek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Cinsiyet açısından incelendiğinde kekelemeyen grupta ÇBÖ puanları kız ve erkekler arasında farklılaşmazken, YİDDÖ-ABF puanlarından Planlama/Örgütleme puanı erkeklerin aleyhine olacak şeklide farklılaşmıştır. Bulgular alanyazın ışığında tartışılmış, uygulamaya ve ileri araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Childhood stuttering studies on cognitive factors, which are thought to contribute to the onset, development, and persistence of stuttering, present many research findings examining the executive functions of inhibition, working memory, and cognitive flexibility. In this study, the working memory scale (WMS), which is a scale based on participant performance, and the Executive Function Behavior Rating Scale-Parent Form (BRIEF-P), which is a scale based on the parent report, were used to determine the executive function behaviors and working memory performances of children who stutter and speak with normal fluency. Comparative analysis; to determine whether there is a differentiation in terms of verbal / visual short-term memory and verbal / visual working memory sub-dimensions in the comparisons within the group; to determine whether gender has an effect on executive function behavior and working memory performance; it was aimed to determine whether there is a relationship between executive function components measured by two different measurement tools. 60 children aged 7-9 who spoke Turkish with stuttering (n = 30) and who non-stuttering (n = 30) participated in the study.The analysis results of the comparison between the groups of the study show that there is a significant difference between the stuttering and non-stuttering between the sub-domain, sub-dimension and subscale scores, and the subscale and upper indicator scores of (BRIEF-P).
Comparison results of the study within the group; in the stuttering group, there was a statistically significant difference between verbal scores and visual scores, and between Visual Short-Term Memory scores and Verbal Short-Term Memory scores; it shows that there is a statistically significant difference between Visual Short-Term Memory scores and Verbal Short-Term Memory scores and Visual Working Memory scores and Verbal Working Memory scores in the groupnon-stuttering. When examined in terms of gender, while the scores of the group non-stuttering did not differ between girls and boys, the Planning/Organization score from the scores of BRIEF-P differed to the detriment of males.