Neyzen Salih Dede'nin peşrev ve saz semailerinin makamsal analizi
Neyzen Salih Dede's pesrev and saz semai maqam analysis
Yazar: SAFA KAĞNICI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET NURİ PARMAKSIZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzik Ana Bilim Dalı / Türk Sanat Müziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Müzik = Music
Dizin: Makamlar = Modes ; Neyzen Salih Dede = Neyzen Salih Dede ; Peşrev = Peshrev ; Saz semaisi = Sazsemai ; Türk müziği = Turkish music ; Türk sanat müziği = Turkish art music

Özet:
Bu çalışmada Türk müziğinin önemli bestekarlarından olan Neyzen Salih Dede'nin peşrev ve saz semailerinin makamsal açıdan analizini tespit etmek amaçlanmıştır. Neyzen Salih Dede'nin eserlerinin incelenmesinde nitel araştırma yöntemlerinden olan tarama modeli ve doküman inceleme teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın kavramsal çerçevesi kapsamında Neyzen Salih Dede'nin yaşamış olduğu XIX. yüzyıldaki mûsikî hakkında bilgiler verilmiş daha sonra Neyzen Salih Dede'nin hayatı ile birlikte peşrev ve saz semai formu hakkında bilgiler aktarılmıştır.
Neyzen Salih Dede XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde doğmuştur ve 1887-1888 tarihleri arasında vefat ettiği bilinmektedir. Yirmi bir adet peşrev ve saz semaisi günümüze kadar gelmiştir. Kendine has bir üslup ile makamı kullanmış eserlerinin içerisinde geçki ve motiflere bakıldığı zaman kendine has bir tavrı olduğu görülmüştür. Bestekarlık yönünü ustaca göstermiş, bestelediği eserlerinde geçki ve biçimsel olarak kendine has bir tavrı olduğu tespit edilmiştir. 
Bu çalışmanın ilk bölümünde Neyzen Salih Dede'nin yirmi bir adet peşrev ve saz semailerinin notaları farklı yazılı ve sesli kaynaklardan incelenerek notaların güvenirliği artırılmaya çalışılmıştır. Güvenirliği tespit edilen eserlerin notaları dijital ortama aktarılmış, eserler makamsal açıdan incelenerek analizleri yapılmış ve eserler üzerinde betimsel analiz yapılmıştır.
Sonuç olarak; incelenen eserlerde, Neyzen Salih Dede'nin kendine has bir üslubunun olduğu, makamın geleneksel seyir özelliklerine bağlı kaldığı, az kullanılan makamlar ile eserler bestelemeye önem verdiği, bu makamları ustalıkla kullandığı ve bazı eserlerde geleneksel form yapısını geliştirici, yenilikçi bir anlayışa sahip olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Neyzen Salih Dede, Türk Müziği, Makam analizi

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the maqam analysis of the pesrev and saz semais of Neyzen Salih Dede, one of the important composers of Turkish music. In the examination of Neyzen Salih Dede's works, scanning model and document analysis techniques, which are qualitative research methods, were used. Within the conceptual framework of the research, Neyzen Salih Dede lived in the XIX. Information about the music of the 19th century is given, then information about the life of Neyzen Salih Dede and the pesrev and saz semai form are given.
Neyzen Salih Dede XIX. He was born in the first quarter of the century and it is known that he died between 1887-1888. Twenty-one peşrev and saz semais have survived to the present day. It is seen that he has a unique attitude when looking at the transitions and motifs in his works, which use the maqam with a unique style. He showed his composing side masterfully, and it has been determined that he has a unique style in his works that he composed.
In the first part of this study, the notes of Neyzen Salih Dede's twenty-one peşrev and saz semais were examined from different written and audio sources and the reliability of the notes was tried to be increased. The notes of the works whose reliability was determined were transferred to the digital environment, the works were analyzed in terms of maqam, and a descriptive analysis was made on the works.
As a result; In the works examined, it has been seen that Neyzen Salih Dede has a unique style, adheres to the traditional musical characteristics of the maqam, attaches importance to composing works with rarely used maqams, uses these maqams skillfully, and has an innovative understanding that develops the traditional form structure in some works.

Keywords: Neyzen Salih Dede, Turkish music, Maqam analysis