Geleneksel mimari dil için geliştirilen tasarım grameri: Mardin
The design grammar for vernacular architectural language: Mardin
Yazar: TOGAY ÖZKARADUMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BİRGÜL ÇOLAKOĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Bölümü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Ortamında Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Geleneksel mimari = Traditional architecture ; Mardin = Mardin ; Mardin evleri = Mardin houses

Özet:
Dünyada çok sayına geleneksel mimari örnekleri bulunmaktadır. Bu örnekler derinlemesine incelendiğinde, geleneksek yaşamın kimliğini oluşturan birçok bileşen ve kuralın var olduğundan bahsedebiliriz. Mardin geleneksel dokusu da zaman içinde bu doğrultuda gelişmiş ve günümüzde de bu kimliğini korumaya çalışan tarihi bir mirastır. Ancak bölgede yapılan yanlış ve bilinçsiz müdahaleler, hatalı restorasyonlar ve bölgenin özelliklerini taşımayan yeni yapılaşmalar, bölgede var olan geleneksel dokunun ciddi şekilde zarar görmesine sebebiyet vermektedir. Eski şehirde var olan konutların, bakım zorluğu, çağdaş yaşama koşullarına cevap veremiyor olmaları, bölge halkını gelişmekte olan Yenişehir'e yönlendirmektedir. Ancak bu bölgede bölge halkına sunulan apartman bloklarının, Mardin'in ihtiyaç ve koşulları düşünülmeden, geleneksel dokudan tamamen kopuk gelişmesi, günümüze kadar gelen mimari dilin yok olması tehlikesini doğurmaktadır.Bu tez çalışması kapsamında amaçlanan, kural tabanlı tasarım olan biçim gramerleri formalizminden yararlanılarak, bir tasarım grameri oluşturmaktır. İki aşamalı geliştirilen bu çalışmada, ilk bölüm Mardin geleneksel dokusunu belirleyen, yapıların biçimlenmesinde etkin olan bileşenlerin çözümlenmesinde yararlanılan kavramsal ve biçimsel analiz, ikinci yani sentez bölümünde ise bu bileşenleri kullanarak, oluşturulan tasarım grameri ile bölgeye, yeni, çağdaş bir yerleşim önerisi sunmaktır. Bu amaçla, analiz bölümünde Mardin mimarisinin biçimlenmesinde etkin olan kavramlar irdelenecek ve mekanların bir araya gelişlerindeki mevcut kurallar irdelenerek, informal biçim analizi yapılacaktır. Sentez bölümünde ise, analiz sonucu ortaya çıkan kurallar yeniden yorumlanarak, bölge için sınırsız sayıda konut tipi üretebilecek bir tasarım grameri oluşturulacaktır.Sonuç olarak, geliştirilen ve Mardin geleneksel dokusundan türetilen yeni konut tipolojileri ile, Yenişehir için, bölgede hızla gelişmekte olan apartman bloklarına alternatif, geleneksel dokudan türetilen yeni bir doku önerisi geliştirilecektir.

Abstract:
In all over the world there exist kind of vernacular architecture examples. If we investigate this traditional life, we find out different components and rules, which constitute identity of this region. Mardin traditional architecture has developed on this respect and till recently years it attempt to protect on his own identity. Although, all the mistakes and unconscious interventions, defective restorations and the recent structuring, which don?t sustain the characteristic of the old city, have damaged this vernacular architecture. Even in the old city existed dwellings couldn?t correspond the contemporary life, local inhabitants have to remove to the new city. However, the new apartment blocks have been developed without taking in account the features of this area and requirements of the inhabitants. So the new designed area is totally disconnected with the traditional image. Hereby, this vernacular heritage come to harm.In this study, it will be developed a design grammar based on the rule-based design of shape grammar for analyzing and interpretation this characteristic vernacular architecture. First part contains the investigation of the components and the rules, which are constitute the traditional architecture such conceptual and geometrical context. On the second part, this components and rules would be reinterpreted in an algorithmic design structure. The determined design steps in that design grammar for this traditional language aim to produce infinitive number of dwellings in the same vocabulary.Finally, the outcomes through the design grammar mechanism would be brought together to consist the new, contemporary tissue which is derived from the traditional context as alternative suburban instead of the apartment blocks in the new city part.