Türk resmi tarih söyleminde İslam tarihi (1931-1950)
Islamic historical in Turkish official history discourse (1931-1950)
Yazar: AKİF RENÇBER
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA DEMİRCİ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History
Dizin: Tarih dersi = History lesson ; Tarihçilik = Historiography ; Türk inkılap tarihi = Turkish revolution history ; Türk tarihi = Turkish history ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
İnkılâplar içinde değerlendirilmesi gereken tarih çalışmalarında eski rejime dönük karşı bir duruş sergilenmesi söz konusudur. Bu karşı duruşun baş aktörü Osmanlı zihniyetinin tezahürü olan İslam'dır. Osmanlı Devleti'ndeki tarih yazımında merkez konumunda olan ve tek geçerli anlayış olarak kabul edilen İslam tarihi yazımı, sürekli olarak yükselen milliyetçilik eğilimine bağlı olarak suçlu konumdadır. Bu yüzden Osmanlı zihniyetine karşı ve aynı zamanda milli-devlet prototipine uygun olarak yeni bir tarih yazımı ortaya çıkarılmalıdır. Buna ek olarak Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde sürekli ötelenmesi ve yalnızlık politikası içerisinde emperyalist devletlere karşı mücadelesinde zayıf kalmasından dolayı Avrupalıların kin ve nefretlerine konu olan tarih yazımlarının ortaya çıkmasına neden olmuştur. Neticede savunma psikolojisine ek olarak cevap verme niteliğini de taşıyan Türk Tarih Tezi vücut bulmuştur. Ancak İslam tarihi yazımı bu paralelde değil müsteşriklerin yazdığı gibi olmuştur. Toplum mühendisliği ve yeni bir nesil yetiştirme amacına yönelik olan Türk Tarih Tezi, kendini en belirgin olarak tarih ders kitaplarında göstermiştir. Türk Tarih Tezi'nde etkili ve en belirgin unsur olarak kabul edilmesi gerek İslam tarihi yazımı tarih ders kitaplarında milli perspektiften ele alınmıştır. Bu durumu 1931-1950 yılları arasında, özelikle de ilk on yıllık sürede, daha belirgin olarak görmekteyiz.

Abstract:
There has been an opposition against the old regime in the historical studies, which should indeed be assessed within the frame of revolutions. The main element of this opposition is Islam, the manifestation of Ottoman mentality. Islamic history writing, which is centric for the history writing in Ottoman Empire and considered to be the one and only perception, may be blamed depending on the rising tendency of nationalism. For this reason, there should have been a new history writing against the Ottoman mentality, coherent with the nation-state prototype. Furthermore, because the late Ottoman Empire was continuously alienated and weak in its struggle against imperialist states due to the isolationism policy, some history writings emerged which were subject to the Europeans? hostility and hatred. Eventually, the Turkish History Thesis has been originated, which was a responsive result of the defense psychology. However, Islamic history writing has not gone parallel with this; it has been just as the orientalists have written it. The Turkish History Thesis, which was intended for social engineering and raising a new generation, has most evidently manifested itself in history text books. Islamic history writing, which should have been considered the most effective and specific element in the Turkish History Thesis, has been dealt with a nationalist perspective in text books. We can observe this situation more specifically between years 1931-1950, especially in the first decade.