İstanbul piyasasından sağlanan süt ve süt ürünlerinin aflatoksin B1 ve M1 içerikleri yönünden yüksek basınçlı sıvı kromatografisi yöntemi ile araştırılması
An Investigation of aflatoxin B1 and M1 by high-performance liquid chromatography in milk and dairy products marketed in Istanbul
Yazar: NALAN ÖZMENTEŞE
Danışman: PROF.DR. TÜRKAN YURDUN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
1. ÖZET Mikotoksinler insanlar ve sıcakkanlı hayvanlarda hastalıklara sebep olan ve küfler tarafından üretilen toksik bileşiklerdir. Aflatoksin üreten A. flavus ve A. parasiticus doğada her yerde üreyebilir. Aflatoksinler hububatlarda, yağlı tohumlarda, hububatlardan yapılan fermente içkilerde, sütte ve birçok tarım ürünlerinde sıklıkla bulunabilir. Aflatoksin Bı, B2, Gı ve G2 güçlü hepatotoksik ve karsinojenik etkilidir. İnsanda karsinojenik etkili aflatoksin Mı (AFLMı), AFLBı in biyotransformasyonundan oluşan hidroksil metabolitidir. Aflatoksin içeren yemlerle beslenen hayvanlarda AFLMı süt ile atılır. Bu çalışmada İstanbul piyasasından sağlanan süt ve süt ürünlerinde AFLMı fluoresans detektörlü YBSK (=HPLC, High Performance Liquid Chromatography) ile analiz edildi. 87 süt, 15 yoğurt, 15 peynir ve 1 süt tozu örneği çalışıldı. Memleketimizde AFLMı için kabul edilebilir en yüksek değer süt ve süt ürünleri için 0.05 ug/1 ve peynir için 0.25 pg/kg dır. AFLMı 87 süt örneğinin 69 unda 0.006-0.567 ug/1 seviyelerinde bulundu. Süt örneklerinin %11.6 sı, yoğurt örneklerinin %93.3 ü ve peynir örneklerinin %13.3 ü kabul edilebilir en yüksek değerden büyüktü. 87 süt örneğinin 30 unda (%34.5) AFLBı için ortalama değer 0.015 ug/1 (0.006-0.076 ug/1) tespit edildi. Analiz edilen 15 yoğurt örneğinin 8 inde (%53.3) 0.030-0.198 (j.g/1 seviyelerinde bulundu. Peynir örneklerinde ise AFLBı bulunamadı. Süt, (bir örnek dışında 0.567 ug/1) yoğurt ve peynir örneklerinde AFLMı e rastlama sıklığı ve bulunan değerler diğer ülkelerdeki sonuçlarla benzer bulunmuştur. Bundan dolayı, süt ve süt ürünlerinin kaliteli üretilmesi için yemlerin depolanması sırasında AFLBı ile kontamine olmamasına dikkat edilmelidir. Süt ve süt ürünlerinin AFLMı içermesi şu anda İstanbulda ciddi bir sağlık problemi olarak görülmemektedir.

Abstract:
2. SUMMARY An investigation of aflatoxin Bi and Mi by Mgh-performance liquid chromatography in milk and dairy products marketed in Istanbul Mycotoxins which cause disease in animals or man are toxic substances produced by molds. Strains of A. flaws and A. parasiticus that produce aflatoxins are ubiquitous in nature. Aflatoxins have been frequently detected in grains, oil seeds, beverages made from grains, milk and many agricultural commodities. Aflatoxins Bı, B2, Gi and G2 are potent hepatotoxins and also potent carcinogens. Aflatoxin Mı (AFLMi), as a possible human carcinogen is a hydroxylated metabolite arising from the biotransformation of aflatoxin Bi. When contaminated feedstuffs are consumed by dairy cattle, AFLMi is excreted in milk. In the present work, some milk and dairy products marketed İn Istanbul (Turkey) were analysed for AFLMi using HPLC with a fluorescence detector. Collected samples were 87 milks, 15 yoghurts and 15 cheese and 1 milk powder. In Turkey, the recommended limits for AFLMi are 0.05 ug/1 for milk and dairy products and 0.25 ug/kg for cheese. AFLMi was found at levels of 0.007 to 0.567 ug/1 in 69 of the 87 milk samples analysed. AFLMi levels were found higher than the regulatory limits in the 1 1.6% of milk samples, in the 93.3% of yoghurt samples and in the 13.3% cheese samples. Aflatoxin Bı (AFLBi) was detected in 30 of the 87 milk samples (34.5%) with a mean concentration 0.015 ug/1 ( 0.006-0.076 ug/1). AFLBi was found at levels of 0.030-0. 198ug/l in 8 (53.3%) of the 15 yoghurt samples analysed. AFLBi was not detected in cheese samples. The incidence and level of AFLMi in milk (except in one samples 0.567 u.g/1), yoghurt and cheese products contaminated with AFLMi were found similar to those reported in other countries. Therefore, to produce quality milk or dairy products, it is essential to avoid contamination by AFLBi of feeds during storage. Contamination of milk and milk products with AFLMi does not appear to be a serious public health problem in the city of Istanbul at the moment. 2 xC ¥ÛSCS£KÖâUTM KURDLO