Böbrek taşı olan bireylerin idrar osteopontin düzeyi, diyet asit yükü ve beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Assesment of urinary osteopontin level, dietary acid load and nutritional status of patients with kidney stone
Yazar: MEHMET ARİF İÇER
Danışman: DOÇ. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Asitler = Acids ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek taşları = Kidney calculi ; Osteopontin = Osteopontin ; İdrar = Urine ; İdrar tahlili = Urinalysis

Özet:
Böbrek taşı olan bireylerde taş oluşumunun risk faktörlerini ve idrar osteopontin (OPN) düzeyinin beslenme durumu ile ilişkisini belirlemek ve sağlıklı bireylerle kıyaslamak amacıyla planlanan bu çalışmaya: yaşları 20-65 yıl arasında değişen 44 böbrek taşı hastası ve 44 sağlıklı birey olmak üzere toplam 88 kişi katılmıştır. Bireylerin; genel özellikleri, besleme durumları ve fiziksel aktiviteleri sorgulanmış, potansiyel böbrek asit yükleri hesaplanmış, antropometrik ölçümleri alınmış ve serumda bazı biyokimyasal parametreler ile idrar OPN düzeyleri ölçülmüştür. Ortalama beden kütle indeksi (BKI) hasta ve sağlıklı gruptaki erkeklerde sırasıyla 26,8 kg/m2 ve 27,2 kg/m2, kadınlarda ise 29,2 kg/m2 ve 28,7 kg/m2 olarak saptanmıştır. Her iki cinsiyette de hasta gruptaki bireylerin toplam sıvı tüketiminin sağlıklı gruptaki bireylerden daha düşük olduğu gözlemlenmiştir (p<0,05). Ayrıca, erkek bireylerde hasta grupta kırmızı et tüketiminin (51,6±31,35 g/gün) sağlıklı gruba göre (34,1±22,58 g/gün) daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Her iki cinsiyettede hasta grubundaki bireylerin limonata tüketimi sağlıklı gruptan daha düşük olarak belirlenmiştir (p<0,001). Günde 5 porsiyondan daha az sebze ve meyve tüketen hasta grubundaki kadınların potansiyel böbrek asit yükü (PRAL) değeri, günde 5 porsiyon ve daha fazla sebze ve meyve tüketen hasta kadınlara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). İdrar OPN (ng/mL) değerlerinin hasta gruptaki bireylerde hem erkek hem kadın cinsiyette sağlıklı gruptan daha düşük olduğu görülmüştür (sırasıyla p<0,001, p<0,05). Hasta grubundaki erkek bireylerin diyetle günlük enerji (kkal), karbonhidrat (g), ÇDYA (g), n-6 yağ asitleri (g) ve E vitamini (mg) alımları ile ve sağlıklı erkek bireylerin protein (g), ÇDYA (g), n-6 yağ asitleri (g) ve E vitamini (mg) alımları ile idrar OPN (ng/mL) düzeyleri arasında pozitif bir ilişki tespit edilmiştir (p<0,05). Ayrıca sağlıklı gruptaki kadın bireylerin kalsiyum (mg) alımları ile idrar OPN (ng/mL) düzeyleri arasında da pozitif ilişki saptanmıştır (p<0,05). Ancak hastalık durumuna göre idrar OPN (ng/mL) düzeyi ile PRAL arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0,05).  Sonuç olarak böbrek taşı oluşumu ile idrar OPN düzeyi, PRAL değeri, bazı biyokimyasal parametrelerin düzeyi ve beslenme durumları arasında ilişki olduğu belirlenmiş ve idrar OPN düzeyinin taş oluşum riskini belirlemede yeni bir parametre olarak kullanılabileceği düşünülmüştür.

Abstract:
This study was planned to determine the risk factors of renal stone formation and urinary osteopontin (OPN) level in relation to nutritional status in patients with renal stone and compare patients with renal stone with healthy individuals. A total of 88 subjects, 44 kidney stone patient and 44 healthy aged between 20 and 65 years were included in the study. The individuals'; general characteristics, nutritional status and physical activities were questioned, potential kidney acid loads were calculated, anthropometric measurements were taken, and some biochemical parameters and urine OPN levels in were analyzed. The mean body mass index (BKI) was found 26,8 kg/m2 and 27,2 kg/m2 ın male, and 29,2 kg/m2, 28,7 kg/m2 in females for the patient and healthy group respectively. It was observed that the total fluid consumption of the individuals in the patient group in both sexes was lower than in the healthy group (p<0,05). In addition, it was found that red meat consumption in patient group (51,6±31,35 g/d) was higher than healthy group (34,1±22,58 g/d) in male group (p<0,05). Consumption of lemonade by individuals in the patient group in both sexes was lower than in the healthy group (p<0,001). The potential renal acid load (PRAL) value of women in the group of patients consuming less than 5 pcs of vegetables and fruits a day was significantly higher than women consuming 5 portions and more vegetables and fruits a day (p<0,05). In both male and female sex, urinary OPN (ng / mL) values were found to be lower in the patient group than in the healthy group (respectively p<0,001, p<0,05). In males, there was a positive relationship between urinary OPN and intake of energy (kkal), carbohydrate (g), PUFA (g), n-6 (g) and vitamin E (mg) in the patient group, and between urinary OPN and intake of protein (g), PUFA (g), n-6 (g) and vitamin E (mg) in the healthy group (p<0,05). There was also a positive correlation between urinary OPN (ng/mL) and calcium (mg) intake of female subjects in healthy group (p<0,05). However, there was no significant relationship between urinary OPN (ng/mL) level and PRAL according to disease status (p>0.05). In conclusion, it was determined that there was a correlation between renal stone formation and urinary OPN level, PRAL value, level of some biochemical parameters and nutritional status and it was thought that urinary OPN level could be used as a new parameter in determining the risk of renal stone formation.