İnmeli hastalarda malnütrisyon ve disfajinin önemi
The importance of malnutrition and dysphage in patients with stroke
Yazar: NURBANU GÜÇMEN
Danışman: DOÇ. DR. TUBA TÜLAY KOCA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Malnütrisyon = Malnutrition ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Ses bozuklukları = Voice disorders ; İnme = Stroke

Özet:
Amaç: Rehabilitasyon ünitelerinde tedavi görmekte olan, bedensel ve bilişsel
yetersizlikleri bulunan hastalarda beslenme desteği ve beslenme durumlarının izlemi
büyük önem taşımaktadır. Bu bireylerde beslenme bozukluklarına bağlı morbidite ve
mortalite riski ile beraber bilişsel ve fiziksel bozukluklar artmakta ve homeostatik denge
çok kolay bozulmaktadır. Dolayısıyla fonksiyonel kazançlarda ciddi düşüşler meydana
gelmektedir. Çalışmamızda inmeli hastalarda yutma güçlüğü görülme sıklığı ile
beslenme durumlarının araştırılması ve malnütrisyonun tıbbi durumlara olan etkisinin
incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada malnütrisyon ve disfajinin diğer parametreler ile
(yaş, cinsiyet, inme süresi, fonksiyonel düzey vb.) ilişkisi analiz edilerek incelenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 40-80 yaş aralığında 60 inmeli hasta
değerlendirilmiştir. İnmeli hastaların yaş, cinsiyet, boy, kilo, beden kitle indeksi (BKİ),
inme sonrası kilo kaybı ve disfaji varlığı ve hastaların inme süresi (ay olarak) not
edilmiştir. İnmeli hastaların nütrisyonel durumları; serum albümin ve lenfosit düzeyleri,
hasta başı EAT-10 yutma fonksiyonu tarama testi, Geraitrik nütrisyon risk indeksi
(GNRI), Prognostik nütrisyonel indeks (PNI), Nottingham nütrisyonel tarama testi
(NNTT) ile belirlenen Nottingham nütrisyon indeksi (NNI) kullanılarak
değerlendirilmiştir. Hastaların fonksiyonel durumları Brunnstrom motor evrelemesi ve
Fonksiyonel ambulasyon skalası (FAS) ile değerlendirilmiştir. Toplanan veriler
katılımcıların gizlilikleri korunarak işlenmiş ve uygun istatiksel yöntemler ile analiz
edilerek inmeli hastalarda malnütrisyon ve disfajinin önemi incelenmiştir.
Bulgular: Hastaları EAT-10 ölçeğine göre disfajisi var-yok olarak iki gruba
ayırdığımızda yaş (p=0.037), kilo kaybı (p=0.019), albumin (p=0.031), GNRI
(p=0.029), PNI (p=0.024), NNI (p=0.011), üst ekstremite Brunnstrom (p=0.017), alt
vi
ekstremite Brunnstrom (p=0.005), el Brunnstrom (p=0.021), FAS (p=0.000)
parametreleri arasında anlamlı farklılık gözlendi. Buna göre disfajisi olan hastaların
daha ileri yaşta, kilo kaybı daha fazla (sebep-sonuç ilişkisi), albüminleri düşük, GNRI
ve PNI daha düşük, NNI daha yüksek ve nörolojik seviye ile ambulasyonları daha
geride olan hastalardan oluştuğu görüldü. Çalışmamızda disfajisi bulunan ve
bulunmayan iki grup arasında EAT-10 ölçeğine göre inme süresi (p=0.55), cinsiyet
(p=0.48), BKİ (p=0.825), lenfosit sayısı (p=0.207) ve malnütrisyon şiddeti (p=0.081)
için anlamlı farklılık bulunmadı.
Sonuç: Daha ileri yaş ve fonksiyonel seviyeleri daha düşük olan inmeli
hastalarda disfajiyi daha sık gözledik ve bunun doğal sonucu olarak nütrisyon durumları
kötü idi. Disfaji saptanan hastalarda görülen kilo kaybı, disfajinin ilerlemesine katkı
sunarak malnütrisyona sebep olmaktadır. EAT-10 ölçeğine göre disfajisi saptanan
hastalarda nütrisyon testleriyle yapılan taramalarda daha fazla malnütrisyon geliştiği
görülmüştür. Bu durum disfajinin, malnütrisyonun önemli prekürsörü olduğunu
göstermektedir ve aralarında sebep-sonuç ilişkisi bulunmaktadır. İnme süresi, cinsiyet
ve BKİ açısından disfajisi olan ve olmayan iki grup benzerdi.
Disfajinin erken tespiti ve malnütrisyon gelişiminin önlenmesi hem sağlık
sistemi hem de hastanın sosyal ve fonksiyonel bağımsızlığını en kısa zamanda
kazanması açısından büyük önem taşımaktadır. Hastalar, hastaneye yatışlarından
itibaren disfaji açısından taranmalı ve bütüncül sistemik bir yaklaşımla erken dönemde
tedaviye ve rehabilitasyona başlanmalıdır. Malnütrisyon inmeli hastalarda
rehabilitasyona uyumu ve rehabilitasyon başarısını sarkopeni, osteoporoz, genel
düşkünlük hali, kognitif disfonksiyon vb. sebeblerle düşürebilir. İnmeli hastalardaki
disfaji komplikasyonu erkenden tespit edilmesi ve bu konuda farkındalık oluşturulması
ile malnütrisyonun önüne geçilebilir.
Anahtar Kelimeler: İnme, malnütrsiyon, disfaji, rehabilitasyon

Abstract:
Introduction: Nutritional support and monitoring of nutritional status are of
great importance in patients with physical and cognitive disabilities who are being
treated in rehabilitation units. In these individuals, the risk of morbidity and mortality
due to nutritional disorders increases with cognitive and physical disorders and
homeostatic balance is easily disrupted. Therefore, serious decreases occur in functional
gains. In our study, it was aimed to investigate the frequency of swallowing difficulties
and nutritional status in stroke patients and to examine the effect of malnutrition on
medical conditions. In the study, the relationship of malnutrition and dysphagia with
other parameters (age, gender, stroke duration, functional level, etc.) was analyzed.
Material and methods: 60 patients with stroke between the ages of 40-80 were
evaluated in this study. Age, gender, height, weight, body mass index (BMI), poststroke
weight loss and dysphagia, and duration of stroke (in months) of patients with
stroke were noted. Nutritional status of stroke patients; Serum albumin and lymphocyte
levels were evaluated using the bedside EAT-10 swallowing function screening test,
Geriatric nutritional risk index (GNRI), Prognostic nutritional index (PNI), Nottingham
nutritional index (NNI) determined by Nottingham nutritional screening test (NNTT).
Functional status of the patients was evaluated with Brunnstrom motor staging and
Functional ambulation scale (FAS). The collected data were processed by protecting the
confidentiality of the participants and analyzed with appropriate statistical methods and
the importance of malnutrition and dysphagia in stroke patients was examined.
Results: When we divided the patients into two groups with dysphagia
according to the EAT-10 scale, age (p=0.037), weight loss (p=0.019), albümin
viii
(p=0.031), GNRI (p=0.029), PNI (p=0.024), NNI (p=0.011), upper extremity
brunnstrom (p=0.017), lower extremity brunnstrom (p=0.005), hand brunnstrom
(p=0.021), FAS (p=0.000) parameters were significantly different. Accordingly, it was
observed that patients with dysphagia consisted of older patients with higher weight loss
(cause-effect relationship), lower albumin, lower GNRI and PNI, higher NNI, and lower
neurological level and ambulation. In our study, stroke duration (p=0.55), gender
(p=0.48), BMI (p=0.825), lymphocyte count (p=0.207) and severity of malnutrition
according to the EAT-10 scale between the two groups (p:0.081) no significant
difference was found for.
Conclusion: We observed dysphagia more frequently in stroke patients with
older age and lower functional levels, and as a natural consequence, their nutritional
status was poor. Weight loss seen in patients with dysphagia contributes to the
progression of dysphagia and causes malnutrition. It was observed that patients with
dysphagia according to the EAT-10 scale developed more malnutrition in screening
performed by nutritional tests. This situation indicates that dysphagia is an important
precursor of malnutrition and there is a cause-effect relationship between them. The two
groups with and without dysphagia were similar in terms of stroke duration, gender and
BMI.
Early detection of dysphagia and prevention of malnutrition are of great
importance both for the health system and for the patient to gain social and functional
independence as soon as possible. Patients should be screened for dysphagia from their
hospitalization, and treatment and rehabilitation should be initiated at an early stage
with an integrated systemic approach. In patients with malnutrition stroke, compliance
with rehabilitation and rehabilitation success are determined by sarcopenia,
osteoporosis, general lethargy, cognitive dysfunction etc. may drop for reasons.
Malnutrition can be prevented by early detection of dysphagia complications in stroke
patients and raising awareness on this issue.
Key words: Stroke, malnutrition, dysphagia, rehabilitation.