Çölyak hastalığı olan çocuklarda tanı anı ve remisyondaki HMGB1 düzeyi ile klinik, laboratuvar ve histopatolojik özelliklerin ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between HMBG 1 level at diagnosis and remission with clinical, laboratory and histopathological features in children with celiac disease
Yazar: MURAT YAĞCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YUSUF AYDEMİR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: HMGB 1 = HMGB 1 ; Teşhis = Diagnosis ; Çocuk sağlığı = Child health ; Çocuklar = Children ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İltihap =   ; İnflamasyon = Inflammation ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Çölyak hastalığı genetik yatkınlığı olan kişilerde buğday, arpa ve çavdar gibi glüten içeren tahıllara karşı kalıcı intolerans olarak otoimmün mekanizmalarla gelişen bir hastalıktır. Bir enteropati olarak bilinmesine rağmen son yıllarda ortaya konulan ve belirginleşen gastrointestinal sistem dışı bulguları ile sistemik bir hastalık haline gelmiştir. Önceleri nadir bir hastalık olarak Kuzey-Batı Avrupa'nın hastalığı olduğu düşünülen ÇH'nın yapılan çalışmalarla bugün bütün dünyada yaygın olduğu, farklı toplumlarda %0,3-3 arasında görüldüğü bilinmektedir. Ülkemizde ise görülme sıklığı % 0,47 olarak bildirilmiştir. Hastalar karın ağrısı, şişkinlik, kilo kaybı, ishal gibi malabsorbsiyon semptomları ile başvurabileceği gibi, demir eksikliği anemisi, boy kısalığı, karaciğer enzim yüksekliği, osteopeni ve osteoporoz gibi gastrointestinal sistem dışı bulgularla da başvurabilir. Çölyak hastalığı tanısı serolojik testler ve ince barsak biyopsisi ile konur. Çölyak hastalığı tanısında en duyarlı ve özgül testler doku transglutaminaz (tTG) IgA ve antiendomisyum IgA (EMA)'dır. Histopatolojik olarak ise ince barsak (İB)
mukozasında intraepitelyal lenfosit (İEL) artışı, kript hiperplazisi ve villus atrofisi bulgularının görülmesi beklenir.
Çölyak hastalığının etiyolojisi henüz tam olarak bilinmemekle birlikte, çevresel faktörlerin invazyonuna engel teşkil eden epitelyal hücrelerin yaralanması, enflamatuar süreçte ilk adım olarak kabul görmektedir. Bağırsak mukozasının geçirgenliğindeki bu hasar ve değişim, glüten moleküllerinin mukozal bariyer içine nüfuz etmesine, doğal ve adaptif bağışıklığı aktive etmesine neden olur. Bu aktivasyon Toll like receptors (TLR2 ve TLR4) aracılığı ile pro-enflamatuar sitokinlerin salınımını ile indüklenir. Pro-enflamatuar sitokinlerin salınmasına ve çeşitli sinyal yolaklarının aktivasyonuna ek olarak, hasarlı enterositlerden, TLR2 ve TLR4 reseptörleri üzerinden sitokinlerin aktivasyonuna neden olan (örneğin, tümör nekroz faktörü, interlökin [IL-1, IL-6, IL-8) High Mobility Group Box-1 (HMGB1) molekülü salınır. HMGB1'in hasar görmüş barsak epitel hücreleri tarafından salındığı gerçeği, bu proteinin enflamatuar yol ile bağırsak epitelyal bariyer disfonksiyonunu arttırabileceğini düşündürmektedir. HMGB1'in bağırsak mukozasındaki enflamatuar süreçte kritik bir rol oynaması çölyak hastalığında meydana gelen mukozal hasarda bir belirteç olarak kullanılabileceğini akla getirmektedir.
Çocuklarda Çölyak hastalığında HMGB1 düzeyinin klinik ve histopatolojik tipleri ile ilişkisinin değerlendirildiği bir çalışma bulunmaktadır. Ancak HMGB1 düzeyi ile semptomlar, serolojik testler, kemik mineral dansitesi gibi çölyak hastalığının diğer bulgularının karşılaştırıldığı ve diet tedavisi sonrası, remisyonda iken düzeylerinin
değerlendirildiği bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada Çölyak hastalarında tanı anında ve remisyondaki HMGB1 serum düzeyinin ölçülmesi, bu parametreler arasında ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı.

Abstract:
ABSTRACT
Celiac disease (CD) is a permanent intolerance to gluten-containing grains such as wheat, barley and rye in people with genetic predisposition. Although it is known as an enteropathy, it has become a systemic disease with the findings that have been revealed in recent years. It is known that CD, which was thought to be a disease of North-West Europe as a rare disease, is widespread all over the world today and it is seen between 0.3-3% in different societies. In our country, its incidence was reported to be 0.47%. Patients may present with symptoms of malabsorption such as abdominal pain, bloating, weight loss, diarrhea, or non-gastrointestinal system findings such as iron deficiency anemia, short stature, liver enzyme height, osteopenia and osteoporosis. The diagnosis of celiac disease is made by serological tests and small bowel biopsy. The most sensitive and specific tests in the diagnosis of celiac disease are tissue transglutaminase (tTG) IgA and antiendomisyum IgA (EMA). Histopathological examination can reveal an increase in intraepithelial lymphocyte (IEL), crypt hyperplasia and villi atrophy in small intestine segments.
Although the etiology of celiac disease is not yet fully known, injury to epithelial cells, which hinder the invasion of environmental factors, is considered the first step in the inflammatory process. This damage and change in the permeability of the intestinal mucosa causes gluten molecules to penetrate into the mucosal barrier and activate natural and adaptive immunity. This activation is induced by the release of pro-inflammatory cytokines through Toll like receptors (TLR2 and TLR4). In addition to the release of pro-inflammatory cytokines and activation of various signaling pathways, from damaged enterocytes High Mobility Group Box -1 (HMGB1) is released which causes activation of cytokines from damaged enterocytes via TLR2 and TLR4 receptors (eg tumor necrosis factor, interleukin (IL-1, IL-6, IL-8). The fact that HMGB1 is released by damaged intestinal epithelial cells suggests that this protein may increase intestinal epithelial barrier dysfunction in an inflammatory way. The fact that HMGB1 plays a critical role in the inflammatory process in the intestinal mucosa suggests that it can be used as a marker of mucosal damage in celiac disease.
There is a study evaluating the relationship between HMGB1 level and clinical and histopathological types in Celiac disease in children. However, the levels of HMGB1 were not compared with other symptoms of celiac disease or serological tests, bone mineral density and after diet therapy serum levels, while patient in remission.
In this study, it was aimed to measure HMGB1 serum level at the time of diagnosis and remission in Celiac patients and to evaluate the relationship between these parameters.