Dışsallıklarda kamusal çözümler: Türkiye uygulaması
Public solutions of externalities: An application of Turkey
Yazar: CİHAN YÜKSEL
Danışman: DOÇ.DR. REFİA YILDIRIM
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalışmada bir piyasa başarısızlığı olan çevresel dışsallıklar ve çözümündeuygulanan kamusal politikalar incelenmiştir. Dışsallıklar konusu, çevre ve ekonomiarasında ilişki kurmada önemli bir yere sahip olmaktadır. Bu nedenle çalışmamızdakuramsal olarak dışsallıklar teorisi analiz edilmiş; bu bağlamda literatürdeki farklıtanımlamalara, farklı dışsallık sınıflandırmalarına ve dışsallıkların düzenlenmesindekamusal ve piyasa çözüm önerilerine yer verilmiştir. Vergiler, sübvansiyonlar, harçlar,kirlilik izni ve standartlar gibi kamusal çözümlerin, Coase teorisi ve Hicks-Kaldorölçütü gibi piyasa çözümlerinden görece üstünlüğe sahip olduğu sonucuna varılmıştır.Çalışmamızın uygulama bölümünde ise, Türkiye'de enerji üretiminde kullanılanve çevresel kirliliğe yol açan fosil yakıtlar (kömür, petrol ve doğalgaz) üzerindeki birçevre vergisinin ekonomik etkileri analiz edilmiştir. Bir üretim planlama tekniği olandoğrusal programlama modeli kullanılarak, fosil yakıt üreten sektörlerin çevre vergisidurumundaki optimal üretim miktarları hesaplanmış; kömür sektörünün hem iktisadihem de çevresel açıdan üretimini kısması gerektiği sonucuna varılmıştır. Çevre vergisioranı artırıldıkça üretim miktarındaki değişimin boyutu en çok olan, diğer bir ifadeyleçevre vergisine en çok duyarlı olan sektörün ise doğalgaz sektörü olduğu görülmüştür.Belli bir kaynağın tüketimini vergilendirmenin, ikame kaynakların tükenme hızınıartırması gerçeğinden yola çıkılarak, enerji üretiminde küresel ısınmaya yol açan fosilyakıtlar yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması için kamusalmüdahalelerin kaçınılmaz olduğu sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Piyasa Başarısızlıkları, Dışsallıklar, Dışsal Maliyetler, ÇevreEkonomisi, Doğrusal Programlama

Abstract:
Within this study, externalities as market failures and their public solutions willbe explored. The issue of externalities is important for establishing a relation betweenenvironment and economics. Therefore in theoretical part of the study, theory ofexternalities will be analyzed; firstly different definitions in the literature, secondlydifferent classifications of externalities and thirdly public and market solutions forinternalization of externalities will be discussed. After the analysis, it is concluded thatpublic solutions such as taxation, subsidies, charges, pollution rights and direct controlsare superior in comparison to the market solutions like the Coase theorem and Hicks-Kaldor criterion.In the application part of the study, economic effects of a tax on environmentpolluting fossil fuels (coal, oil and natural gas), which are used for producing energy inTurkey, will be analyzed. By using a linear programming model, which is also used as aproduction planning method, optimal production quantities, in a framework where thereis an environmental tax on fossil fuel consuming sectors, will be estimated. Theestimation indicates that coal sector must reduce its production due to bothenvironmental and economic reasons. In addition it is observed that natural gas sector isthe most sensitive sector to the environmental tax. Because of the fact that taxingconsumption of a commodity increases the consumption of its substitution commodity,it will be concluded that public solutions that encourage the use of renewable resourcesinstead of fossil fuels in the power production are inevitable.Key Words: Market Failures, Externalities, External Costs, Environmental Economics,Linear Programming