Tip II diyabetli D vitamini eksikliği olan kadın hastalarda takviye kullanımının sağlıklı beslenme tutumu ve uyku kalitesine etkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effect of supplement use on healthy nutrition attitudes and sleep quality in female patients with type II diabetes and vitamin D deficiency
Yazar: DUYGU DEMİRKOL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNE YILMAZ
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition

Özet:
Bu çalışma tip 2 diyabet tanılı D vitamini eksikliği olan kadınlarda takviye kullanımının sağlıklı beslenme tutumu ve uyku kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya yaşları 25-64 arasında değişen toplam 48 kadın birey dahil edilmiştir. Diyetisyene yönlendirilen ve D vitamini eksikliği tanısı olan katılımcıların ilk görüşmede sosyodemografik özellikleri, biyokimyasal bulguları, antropometrik ölçümleri, geriye dönük 24 saatlik besin tüketim kayıtları kaydedilmiş; sağlıklı beslenme tutumları (Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği- SBİTÖ), uyku kaliteleri (Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi – PUKİ) değerlendirilmiştir. Araştırmacı diyetisyen tarafından katılımcılar sağlıklı beslenme ve diyabet yönetimi konusunda bilgilendirilmiştir. D vitamini eksikliği olan hastalarda takviye kullanımı hekim tarafından 7 hafta olarak belirlenmiş ve 4.haftada ve 7.haftanın sonunda katılımcılar yeniden araştırmacı diyetisyene yönlendirilmiştir. Uygulanan D vitamini takviyesi sonrası 7.haftanın sonunda katılımcıların antropometrik ölçümleri, SBİTÖ ve PUKİ ölçekleri ve besin tüketim kaydı tekrarlanmıştır. Bireylerin birinci ve ikinci aşamada kaydedilen vücut ağırlığı, beden kütle indeksi, bel çevresi ve kalça çevresi ölçümlerinde anlamlı yönde azalma gözlenmiştir (p<0.05). Bireylerin ilk görüşmede SBİTÖ ortalama puanı 62.25±10.07, son görüşmede ise ortalama puanı 79.62±9'dur (p<0.05). Hastaların %25'i ilk görüşmede iyi uyku kalitesine sahipken, son görüşmede değerlendirilen uyku kalitesine göre katılımcıların %72.9'unun iyi uyku kalitesine sahip olduğu saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak D vitamini eksikliği olan bireylerde D vitamini takviyesiyle birlikte diyetisyenle sağlıklı beslenme ve diyabet yönetimi konusunda görüşme sağlanması bireylerin PUKİ ve SBİTÖ puanlarında iyileşme sağlamıştır.
Anahtar Kelimeler: D vitamini, sağlıklı beslenme, tip 2 diyabet, uyku kalitesi.

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effect of supplement use on healthy eating attitudes and sleep quality in women diagnosed with type 2 diabetes and vitamin D deficiency. A total of 48 female individuals aged between 25-64 were included in the study The sociodemographic characteristics, biochemical findings, anthropometric measurements, and retrospective 24-hour food consumption records of the participants who were referred to a dietician and diagnosed with vitamin D deficiency were recorded at the first interview; Healthy eating attitudes (Attitudes Towards Healthy Nutrition Scale - ATHNS) and sleep quality (Pittsburg Sleep Quality Index - PSQI) were evaluated. Participants were informed about healthy nutrition and diabetes management by the research dietitian. The use of supplements in patients with vitamin D deficiency was determined by the physician as 7 weeks, and the participants were referred to the research dietician again at the 4th week and at the end of the 7th week.Supplement use was determined by the physician as 7 weeks, and the participants were referred to the researcher dietitian again at the 4th week and at the end of the 7th week. At the end of the 7th week after the vitamin D supplement, the participants' anthropometric measurements, ATHNS and PSQI scales, and food consumption records were repeated. A significant decrease was observed in the individuals' body weight, body mass index, waist circumference and hip circumference measurements recorded in the first and second stages (p <0.05). The average score of the individuals in the first interview of the ATHNS was 62.25±10.07, and the average score in the last interview was 79.62±9 (p<0.05). While 25% of the patients had good sleep quality at the first interview, it was determined that 72.9% of the participants had good sleep quality according to the sleep quality evaluated at the last interview (p<0.05). As a result, in individuals with vitamin D deficiency, vitamin D supplementation and consultation with a dietitian about healthy nutrition and diabetes management improved the PSQI and ATHNS scores of the individuals. 
Key Words: Vitamin D, healthy nutrition, type 2 diabetes, sleep quality