Sadrâzam Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa'nın hayatı, idarî ve siyasî faaliyetleri (1813-1871)
The life, the administrative and the political activities of Mehmed Emin Pasha of Cyprus, Grand Vizier (1813-1871)
Yazar: SAMİ DEMİRAY
Danışman: PROF. DR. SAKIP SELÇUK GÜNAY
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Mehmed Emin Paşa = Mehmed Emin Pasha ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sadrazamlar = Grand viziers ; Siyasi faaliyetler = Political activities ; Yakın Çağ = Modern Times

Özet:
Tanzimat Dönemi'nin önemli devlet adamlarından biri olan Kıbrıslı Mehmed Emin Paşa 1813 – 1871 (h. 1288 - 1228) yılları arasında yaşamıştır. Mehmed Emin Paşa, devlet memuriyetine Hassa ordusunun dördüncü alayının ikinci taburunda yüzbaşı olarak görev almaya başlamıştır. Kendini geliştirmesi ve daha iyi bir eğitim alması için Avrupa'ya gönderilmiş ve bu sayede Avrupa'nın kurum ve kültürünü yakından tanıma imkânı bulmuştur. Devletin içte ve dışta birçok mesele ile karşılaştığı dönemlerde taşra valilikleri, Macar Mülteci Meselesi esnasında Londra sefirliği, Arabistan ordu müşirliği, kaptan-ı deryalık, Kırım Savaşı sonrası dirayet ve gayretlerine güvenildiğinden dolayı Rusya ile ilişkileri yeniden tesis etmek amacıyla fevkalâde Rus elçiliği, Meclis-i Âlî-i Tanzimat reisliği, Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye başkanlığı görevlerini yürütmüştür. Paşa ayrıca üç defa Osmanlı bürokrasisinin en üst makamı olan sadrâzamlık görevinde bulunmuştur. Mehmed Emin Paşa'nın siyasi kariyerinde en parlak dönem 1860 yılında üçüncü defa sadâret makamına atandığı dönemdir. Mehmed Emin Paşa aynı yıl içinde gittiği Rumeli teftişi görevindeyken Sultan Abdülmecid vefât etmiş ve yerine Şehzade Abdülaziz tahta çıkmıştır. Bu eser, bir biyografi olmasının yanı sıra Mehmed Emin Paşa'nın devletin çeşitli kademlerinde görev yaptığı esnada gerçekleşen gelişmelerle birlikte dönemin siyasi, idari ve sosyal yapısına da değinmiştir.

Abstract:
Cypriot Mehmed Emin Pasha, one of the most important politician of Tanzimat Reform Era, lived between 1813 - 1871 (M.1228 - 1288). Mehmed Emin Pasha started serving at the state level with the rank of Captain Hassa Army Fourth Regiment Second Battalion Command. He was sent to Europe by the State to improve his education, so he had the opportunity to get to know the institution and culture of Europe. As the Hungarian refugee issue was experienced, he was held numerous important positions like the London Ambassador; the Arab Army Marshall; the Chief Admiral; the Plenipotentiary Russian Ambassador, for the purpose of restoring the relations with Russia after Crimean War thanks to his credibility and endeavor; Reform Parliament Presidency; Presidency of Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Courthouse and the Grand Vizier which is the highest authority in the bureaucracy of the Ottoman Empire three times. The brightest period in Mehmed Emin Pasha's political career was his third appointment to the prime ministry in 1860. In 1860 that he was appointed to the position of prime ministry for the third time, Cypriot Mehmed Emin Pasha was taken to the Rumeli Inspection; meanwhile, the death of Sultan Abdulmecid happened and Abdulaziz ascended to throne in 1861. Beyond his biography, the major roles of Cypriot Mehmed Emin Pasha's on the significant issues that the state faced at those times reveal his period's political and social events.