Maçka Askeri Silahhanesi'nin teşkilat ve işleyişi (1873-1922)
Operation structure and fonctioning of Maçka Military Armory (1873-1922)
Yazar: VİLDAN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMETTİN BAŞOL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Askeri mimari = Military architecture ; Askeri tesisler = Military installations ; Mühimmat = Ammunition ; Mühimmat depoları = Armories ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Silahlar = Guns ; İstanbul-Maçka = İstanbul-Maçka

Özet:
Tezin konusu Osmanlı Devleti'nin İstanbul'daki dört askeri silahhanesinden biri olan
Maçka Silahhanesi'nin teşkilatı ve işleyişidir. Osmanlı Devleti'nin merkez silahhanesi olan
bu askeri yapı bugün İstanbul Teknik Üniversitesi Yabancı Diller Fakültesi olarak
kullanılmaktadır. Maçka Silahhanesi ile ilgili akademik çalışmalar mevcuttur. Ancak bu
çalışmalar daha çok mimarlık ve restorasyon bölümleri tarafından yapılmış olup Silahhane-i
Amire'nin teşkilat ve işleyişinden söz edilmemiştir. Bu nedenle mezkûr silahhanenin
kurumsal yönü ele alınması gerekmektedir. Ayrıca konunun tetkiki Batılaşmanın Osmanlı
askeri müesseselerinin teşkilat ve işleyişindeki etkisini göstermesini açısından da önem
taşımaktadır.
Bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin askeri teşkilatına verdiği önem bir askeri müessese
örneği ile açıklanmıştır. Osmanlı Devleti'nin bu merkez Silahhanesi'nde Tophane-i Amire
fabrikalarından gelen ve Avrupa'dan ithal edilen son sistem silahlar ve mühimmatlar
depolanmaktaydı. Maçka Silahhanesi önemli silahlar ve mühimmatların toplandığı bir merkez
olmasının yanı sıra bunların Osmanlı ülkesi içerisinde silah ve mühimmat dağıtımının da
yapıldığı bir merkezdi. Bu konular tezimizde ayrıntılı bir şekilde izah edilmiştir.
Tezin hazırlanmasında doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Buna göre öncelikle
ayrıntılı bir literatür taraması yapılıp daha sonra konu ile ilgili arşiv belgelerine ulaşılmıştır.
Elde ettiğimiz materyaller tez çalışmasında kronolojik sıra ile işlenmiş olup bunlarla ilgili
değerlendirmelerde bulunulmuştur. Bunlara ek olarak tezin konusu ile ilgili tablo, grafik ve
belgelerin asıl nüshalarına yer verilmiştir. Tablo ve grafik BOA'dan tespit edilebilen
belgelerden edinilen bilgilere göre hazırlandı.

Anahtar Kelime: Osmanlı Devleti, İstanbul, Maçka Silahhanesi, Askeri Mühimmat,
Askeri Mimari

Abstract:
The subject of thesis is organizational structure and functioning of Maçka military
Armory, one of the four military armory of the Ottoman Empire in Istanbul. This military
structure, which was the central armory of the Ottoman Empire, is today used as the Faculty
of Foreign Languages of Istanbul Technical University. There are many academic studies on
the Maçka Armory. However, these works were mostly carried out by the architecture and
restoration department, and the organizational structure and functioning of Silahhane-i Amire
was not mentioned. Therefore, the mentioned arsenal should be handled at an institutional
aspect. In addition, the study of the subject is important in terms of showing the effect of
Westernization on the organization and operation of the Ottoman military establishments.
In study, the importance attached to the military organization of the Ottoman Empire
was explained with an example of a military establishment. In this central Armory of the
Ottoman Empire, the latest system weapons and ammunition from Tophane-i Amire factories
and imported from Europe were stored. Besides being a center where important weapons and
ammunition were collected, Maçka Armory was also a center where weapons and ammunition
were distributed within the Ottoman country. These issues are explained in detail in thesis.
Document analysis method was used in the preparation of thesis. Accordingly, first a
detailed literature review was made and then archive documents related to the subject were
obtained. The materials we obtained were processed in chronological order in the thesis study
and evaluations were made about them. In addition to these, the original copies of the tables,
graphics and documents related to the subject of thesis are included. The table and graphic
were prepared according to the information obtained from the documents that can be detected
from the BOA.

Keyword: Ottoman Empire, Istanbul, Maçka Armory, Ammunition, Military
Architecture