Ho I ve Ho II'nin mor ötesi bölgede spektral çizgilerinin sınıflandırılması ve aşırı ince yapılarının incelenmesi
Spectral line classification and hyperfine structure investigation of Ho I and Ho II in the ultraviolet region
Yazar: NADIA JABER MOHAMMED AL LABADY
Danışman: PROF. DR. GÖNÜL BAŞAR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı / Atom ve Molekül Fiziği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Bu çalışmada, holmiyum (Ho) elementinin atom ve iyon hallerinin spektral çizgi sınıflandırmaları ve Ho atomunun enerji seviyelerinin aşırı ince yapılarının deneysel olarak incelenmesi amaçlandı.
Ho elementinin 24500 – 31500 cm-1 (315 – 400 nm) UV spektral aralığındaki spektrumu silindir katot boşalım lambası kullanılarak Fourier Transform Spektroskopi metodu ile incelendi. Holmiyum spektrumu Neon ve Argon asal gazları kullanılarak iki kez alındı. Holmiyum atomu ( Ho I), bir kez iyonize olmuş Holmiyum (Ho II) ve iki kez iyonize olmuş Holmiyum'a (Ho III) ait spektral çizgilerin ayırımı, iki farklı Ho spektrumunun Neon ve Argon gibi farklı asal gazlar ile ölçülmesiyle elde edilen yoğunluk oranları yardımı ile yapıldı. 
Ho I'in bilinen enerji seviyeleri kullanılarak 71 çizgi Ho I olarak sınıflandırıldı. Bunlardan 34 tanesi daha önce yayınlanmamış çizgilerdir. Spektrumlarda, literatürde sınıflandırılamamış fakat Ho I olarak verilmiş 32 çizgi gözlendi. Bunun yanında, Ho II'nin enerji seviyeleri kullanılarak 97 Ho II çizgisi sınıflandırıldı. Sınıflandırılamamış olmasına rağmen literatürde yer alan 39 Ho II çizgisi tanımlandı. Spektrumlardan sinyal gürültü oranına bakılarak ve bilinen Ho III enerji seviyeleri kullanılarak sadece 9 Ho III çizgisi sınıflandırılabildi. Neon ve Argon ile elde edilen spektrumların karşılaştırılması ile 370 çizgi Ho I olarak tanımlandı ve bu çizgilerin tamamı daha önceki literatürde bulunmamaktadır.
Ho I'in 42 spektral geçişinin analizi sonucunda, tek pariteli üst enerji seviyelerinin 23 manyetik dipol aşırı ince yapı sabiti A değeri ile 16 elektrik kuadropol aşırı ince yapı sabiti B değeri elde edildi. Bunun yanında, çift pariteli üst enerji seviyelerinin 9 manyetik dipol aşırı ince yapı sabiti A değeri ile 8 elektrik kuadropol aşırı ince yapı sabiti B değeri belirlendi. Bu sabitler ilk defa bu çalışmada elde edildi.

Abstract:
In this study, it is aimed to classify the spectral lines of the atomic and ionized Holmium (Ho) and to investigate hyperfine structure of enery levels of Ho experimentally.
The spectra of Holmium (Ho) from 24500 to 31500 cm-1 (315 to 400 nm) in the UV spectral range have been investigated with the Fourier Transform Spectroscopy method by using hollow cathode discharge lamp. The Ho spectra were recorded twice with Neon and Argon inert gases. By measuring of two different spectra of Ho with Neon and Argon inert gases, the distinction of spectral lines of Holmium atom (Ho I), singly ionized Holmium (Ho II) and doubly ionized Holmium (Ho III) were performed with the help of density ratios which were obtained. 
Using the known Ho I energy levels, 71 lines could be classified as transition of atomic Ho. 34 of those lines have not been published before. 32 lines which have not been classified in the literature but given as Ho I have been observed in the spectra. Besides that, 97 Ho II lines have been classified by using energy levels of Ho II. Although they were not classified, 39 Ho II lines which are in the literature were defined. 9 Ho III lines could be classified by looking at the signal noise ratio through the spectra and by using known energy levels of Ho III. 370 lines were defined as Ho I with comparison of spectra obtained from Ar and Ne and all these lines have not been listed in literature before.
As a result of analysis of 42 spectral transitions, 23 magnetic dipole hyperfine structure constant A and 16 electric quadrople hyperfine structure constant B of upper energy levels with odd parity were obtained. Besides, 9 magnetic dipole hyperfine structure constant A and 8 electric quadrople hyperfine structure constant B of upper energy levels with even parity were determined. Those constants were obtained in the present study, for the first time.