Fetihten Selçuklu hakimiyetine kadar Tur Abdîn Bölgesi tarihi
From the conquest till the Seljuk dominion history of Tur Abdîn region
Yazar: MEHMET KAVAK
Danışman: DOÇ. DR. CASİM AVCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Coğrafya = Geography ; Tarih = History
Dizin: Batman-Hasankeyf = Batman-Hasankeyf ; Cizre Beyliği = Cizre Sultanate ; El Cezire = Al Jazeera ; Kent tarihi = Urban history ; Mardin = Mardin ; Mardin-Kızıltepe = Mardin-Kızıltepe ; Mardin-Midyat = Mardin-Midyat ; Mardin-Nusaybin = Mardin-Nusaybin ; Tur Abdin = Tur Abdin ; Şırnak-Cizre = Şırnak-Cizre

Özet:
Ortaçağ coğrafyacıları tarafından üç kısımda ele alınan el-Cezîre bölgesinin önemli bir kısmını teşkil eden Diyâr-ı Rebia içinde yer alan Tur Abdîn Bölgesi günümüzde Batman ilinin Hasankeyf ilçesini, Mardin ilinin merkezini ve merkeze bağlı Oğuz Köyü (Dârâ), Midyat, Nusaybin, Kızıltepe ilçeleri ile Şırnak iline bağlı Cizre ilçesini kapsamaktadır. Aynı zamanda şehir ismi olarak da zikredilen Tur Abdîn (Midyat) bu bölgenin başşehri konumundadır. 
Tur Abdîn şehri merkez olmak üzere bölgede yer alan diğer şehirler, kuzeyde Hasankeyf, güneydoğuda Cizre, güneyde Nusaybin, güneybatıda Dârâ, batıda Mardin ve Kızıltepe olmak üzere yedi şehirden oluşmaktadır. Tur Abdîn Bölgesi gerek stratejik konumu gerekse tarımsal verimlilikleri ve yoğun su kaynakları ile ortaçağda çok meşhurdur. 
Tezin önemli bir kısmında Ortaçağ?da yazılmış Arapça, Farsça, İbranice, Süryanice ve Ermenice tarih ve coğrafya kaynaklarının asılları ve tercümelerinin yanı sıra bölge ile ilgili önemli bazı bilgileri ihtiva eden son dönem kaynak ve bölgeyi gezmiş birtakım seyyahların eserlerinden istifade edilmiştir. 
Tur Abdîn Bölgesi bünyesinde barındırdığı zenginlikleri korumakta ve bu yönüyle UNESCO tarafından dünya kültürel mirasına aday olarak gösterilmektedir.



Anahtar Kelimeler: Tur Abdîn,el- Cezîre, Mardin, Midyat,Hasankeyf, Nusaybin, Cizre, Dârâ, Kızıltepe

Abstract:
Tur Abdîn region today includes Hasankeyf district of Batman city, the central Mardin city and its Oğuz Village (Dara), Midyat, Nusaybin, Kızıltepe districts as well as the Cizre district of Şırnak province, is located within the borders Diyâr-ı Rebia which constitutes an important part of al-Jazirah region that medieval geographers discussed in three parts. Tur Abdîn (Midyat) which is also referred as the city name is the capital of the Tur Abdîn region. 
Other cities in the region are composed of seven cities such as the center Tur Abdîn city, in the north Hasankeyf, in southeast Cizre, in the south Nusaybin the south west Dârâ, and in the west Mardin, Kızıltepe city. Tur Abdin region was very famous in medieval times due to its strategic location and agricultural productivity and intensive water resources.
An important part of this thesis was written by making use of written resources in the middle ages of the Arabic, Persian, and Hebrew, Syriac and Armenian history and geography. In addition, the works of some authors, who travelled to the region as well as many updated resources have been used to give some specific information about the region. 
The region has been protecting the historical richness and in this respect it was presented as a candidate for the world cultural heritage by UNESCO.



Keywords: Tur Abdîn, al- Jazîrah, Mardin, Hisn Kayfâ, Nasîbîn, Jazirah Ibn 'Umar, Dârâ, Dunaysir.