Lagoecia cuminoides L. bitkisinin uçucu yağ ve ekstrelerinin kimyasal ve biyolojik aktivite açısından değerlendirilmesi
Evaluation of chemical composition and biological activity of essential oil and extracts of lagoecia cuminoides L
Yazar: CEYDA AFŞİN BERDANOĞLU
Danışman: PROF. DR. GÜLMİRA ÖZEK
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Bitki özütü = Plant extract ; Kafeoilkuinik asit = Cafeoylquinic acids ; Kromatografi = Chromatography ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Lagoecia cuminoides = Lagoecia cuminoides ; Timol = Thymol ; Yağlar-uçucu = Oils-volatile

Özet:
Türkiye'nin Antalya bölgesinde toplanan Lagoecia cuminoides L. bitkisi üzerinde kapsamlı kimyasal kompozisyon ve biyolojik aktivite araştırması gerçekleştirilmiştir. Bitki meyvesinden hidrodistilasyon yöntemi ile uçucu yağları (LCUY-1, LCUY-2), meyve, yaprak ve kök kısımlarından %60 metanol ile ekstreleri (sırasıyla, LCMEM, LCMEY, LCMEK) ve meyveden sabit yağ asitleri (LCSY-1 ve LCSY-2) elde edilmiştir. Uçucu yağ ve sabit yağ asitlerinin kompozisyonları GC-FID/MS tekniği, polar ekstrelerin ise LC-MS/MS tekniği ile araştırılmıştır. Uçucu yağ ve ekstrelerin antioksidan etkileri DPPH, TEAC ve YPİTK-biyootografik yöntemler ile değerlendirilmiştir. Ekstrelerde toplam fenol ve flavonoit miktar tayinleri gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte, uçucu yağ ve ekstrelerinin anti-α-amilaz, anti-asetilkolinesteraz ve antimikrobiyal aktiviteleri araştırılmıştır. Uçucu yağlarda ana bileşikler olarak timol (%85,7 ve 28,8), γ-terpinen (%6,4 ve 56,8), ve p-simen (%4,8 ve 9,4) tespit edilmiştir. Doymamış yağ asitlerinden oleik asit, LCSY-1 yağının %76,5'ini oluştururken, LCSY-2'de ise linoleik, oleik ve linolenik asitler sırasıyla, %25,8, %24,0 ve %10,7'sini oluşturmaktadır. Doymuş yağ asitleri her iki yağda hekzadekanoik asit (%5,7 ve 28,5) ile temsil edilmiştir. Uçucu yağlarında güçlü ABTS•+ katyon radikali süpürücü etki, ekstrelerde ise güçlü DPPH• serbest radikali süpürücü etki saptanmıştır. Semipreparatif YPİTK-biyootografi tekniği ile antioksidan etkili bileşikler izole edilerek spektrometrik yöntemlerle teşhis edilip timol, 3-kafeoilkuinik asit ve kersetin glikozitleri (rutinozit, pentozit, heksozit) antioksidan etkiden sorumlu bileşikler olarak saptanmıştır. Ellman testinde en yüksek anti-asetilkolinesteraz aktiviteyi uçucu yağlar (%36,5 ve 39,3) göstermiştir. Pankreatik -amilaza karşı tüm numuneler zayıf inhibitör etki sergilemişlerdir. MİC ve MBC değerlendirilmesinde numuneler zayıf antimikrobiyal aktivite göstermişlerdir.

Abstract:
A comprehensive chemical composition and biological activity study was carried out on the Lagoecia cuminoides L. plant collected in the Antalya region of Turkey. The fruits essential oils (LCUY-1, LCUY-2) were hydrodistilated, and the fruit, leaf and root extracts (LCMEM, LCMEY, LCMEK, respectively) were obtained with 60% methanol. The fatty acids (LCSY-1 and LCSY-2) were obtained from the fruits. The compositions of the essential oils, fatty acids and polar extracts were investigated with GC-FID/MS and LC-MS/MS techniques. The antioxidant effects of the essential oils and the extracts were evaluated by DPPH, TEAC and bioautographic HPTLC methods. The total phenol and total flavonoid contents have been determind in all the extracts. Also, the anti-α-amylase, anti-acetylcholinesterase and antimicrobial activities of the essential oil and extracts have been investigated. Thymol (85,7 and 28,8%), γ-terpinene (6,4 and 56,8%), and p-cymene (4,8 and 9,4%) were determined as major compounds in the essential oils. Oleic acid comprised 76,5% of LCSY-1 lipids. Unsaturated fatty acids in LCSY-2 were represented by linoleic (25,8%), oleic (24.0%) and linolenic (10,7%) acids. Saturated fatty acids were represented by hexadecanoic acid (5,7 and 28,5%) in the both fixed oils. The compounds with antioxidant effects were isolated using semipreparative HPTLC-bioautography technique and identified by spectrometric methods. Thymol, 3-caffeoylquinic acid and quercetin glycosides (rutinoside, pentoside, hexoside) have been found to be the compounds responsible for the antioxidant effect. The essential oils  showed the highest anti-acetylcholinesterase activity (36,5 and 39,3%) in the Ellman's test. All samples exhibited weak inhibitory effect against pancreatic -amylase. The tested samples showed weak to moderate antimicrobial activity in the assessment of MIC and MBC.