Türk otomotiv endüstrisinde maliyet ve toplam faktör verimliliği
Cost and total factor productivity in the Turkish automotive industry
Yazar: GÜRKAN ÇALMAŞUR
Danışman: PROF. DR. MUAMMER YAYLALI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik verimlilik = Economic efficiency ; Maliyet = Cost ; Otomotiv endüstrisi = Automotive industry ; Toplam faktör verimliliği = Total factor productivity ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Rekabet avantajı elde etmek isteyen firma yöneticileri, rakip firmalar arasında en iyi olmak için farklı stratejiler geliştirmek zorundadırlar. Bu avantajı elde etmek isteyen yöneticiler ilgi odaklarını performans kavramına yöneltmektedirler. Dolayısıyla, firma yöneticileri performansın bileşenleri olan maliyet ile verimliliği doğru bir biçimde tanımlamak, ölçmek ve denetimini sağlamak zorundadır. Bu kapsamda, endüstride maliyet yapısı ve toplam faktör verimliliği göstergelerinin ölçülmesi büyük önem arz etmektedir. 
Otomotiv endüstrisi, az sayıda firmanın farklılaştırılmış mallar ürettiği farklılaştırılmış oligopole örnek gösterilebilmektedir. Bu tezin ana amacı, farklılaştırılmış oligopol piyasası örneği olan Türk otomotiv endüstrisi için 1992-2011 dönemi itibariyle üretim maliyetini ve toplam faktör verimliliğini detaylı olarak analiz etmektir. 
Bu amacı gerçekleştirmek üzere 1992-2011 döneminde 20 firmaya ilişkin panel verilerin kullanıldığı çalışmada, Veri Zarflama Analizi ve Malmquist Toplam Faktör Verimliliği İndeksi yöntemleri her bir dönem için ayrı ayrı uygulanmış, pür etkinlikteki değişme, ölçek etkinliğindeki değişme, teknik etkinlikteki değişme, teknolojik değişme ve toplam faktör verimliliğindeki değişme indeksleri hesaplanmıştır. Ayrıca, Türk otomotiv endüstrisinde faaliyet gösteren firmaların üretmiş oldukları ürün özellikleri dikkate alınarak endüstri genelinde hedonik maliyet fonksiyonu ortaya konulmuş, ikame esnekliği, ölçek ekonomileri ve kapsam ekonomileri tahmin edilmiştir. 
Sonuç olarak, 1992?2011 yılları arasında Türk otomotiv endüstrisinde faaliyet gösteren firmaların toplam faktör verimliliğindeki değişme ve bileşenleri yıllar itibariyle tespit edilmiştir.  Ayrıca, endüstrideki firmaların kullandıkları üretim faktörlerinin birbirinin ikamesi olduğu ve endüstrinin kapsam ekonomilerinden olumlu etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Firm managers who want to gain a competitive advantage need to develop the different strategies to be the best firm among all firms. Therefore, managers focus on the concept of performance. But the cost and productivity that are components of performance have to be defined, measured and controlled correctly by firms desiring to provide an increase in their own performance. In this context, it is greatly significant to measure cost structure and total factor productivity in a specific industry. 
Automotive industry is a good example of differentiated oligopoly that consists of a few number firms producing many differentiated goods. The main objective of this study is to analyze the production cost and total factor productivity of Turkish Automotive Industry as an example of differentiated oligopoly market for the period of 1992-2011. 
To achieve this goal, 20 firms? panel data used in the study for the period of 1992-2011, Data Envelopment Analysis and Malmquist Total Factor Productivity Index methods applied separately for each period, pure efficiency change, scale efficiency change, technical efficiency change, technological change and the total factor productivity change indexes were calculated. Moreover, by taking into account product characteristics produced by firms into Turkish Automotive Industry, it is to put forward a hedonic cost function for whole industry and is to estimate an elasticity of substitution, economies of scale and economies of scope.  
Consequently, the change in total factor productivity and its components were estimated for the firms into Turkish Automotive Industry among periods of 1992-2011. Additionally, the hedonic cost function was estimated for Turkish Automotive Industry firms among the same period. It was concluded that factors of production used to be substitutes for each other and the industry positively affected from economies of scope for companies engaged in the production.