Antalya ili zeytin alanlarında (Bactrocera oleae Gmel.)(Diptera: Tephritidae) ile mücadelede değişik uzak tiplerinin ergin bireyleri yakalamadaki etkinlikleri üzerine bir araştırma
An investigation on the effectiveness of differenttrap types in capturing adults for the control of olivefruit fly (Bactrocera oleae Gmel.) (Diptera: Tephritidae)
Yazar: GÖKNUR ŞENEL
Danışman: PROF. DR. FEDAİ ERLER
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Antalya ili zeytin alanlarında zararlı olan zeytin sineği (Bactrocera oleae Gmel.) (Diptera: Tephritidae)'nin ergin olarak ortaya çıkışından itibaren değişik tuzak tiplerinin kullanılması ile yapılmış olan biyoteknik mücadele yönteminin etkilerinin belirlenmesine çalışılmıştır. Zeytin sineğinin ergin mücadelesine yönelik yapılan çalışmada materyal olarak; cezbedici (30 g / lt Diamonyum fosfat + 0.5 g / lt Amonyum karbonat), sarı yapışkan tuzak, feromon kapsül [%0,1 (1,7)-dioxaspiro +(5,5) undecane  %0,0187] ve delta tip tuzak kullanılmıştır. Bu çalışma, Antalya ilinde iki ayrı lokasyonda (Zeytinpark ve Gebizli-Muratpaşa' da bir üretici bahçesinde) (2017 ve 2018 yıllarında) zararlı erginlerinin doğada bulunduğu bir dönemde (Haziran sonu - Ekim sonu) yapılmıştır. Bu dönemde, söz konusu zararlının ergin bireylerinin yakalanması amacıyla değişik tip ve kombinasyondaki tuzaklar asılmıştır. Tuzaklar ağaçların güneydoğu dış dallarına yerden yaklaşık 2 metre yükseğe asılmış ve muameleler Tesadüf Blokları Deneme Deseni'ne göre uygulanmıştır. Her bir bahçe önce üç tekerrürlü olacak şekilde bloklara ayrılmış, sonra da muameleler bloklardaki parsellere tesadüfî olarak dağıtılmıştır. Parsel büyüklükleri bahçedeki ağaç sayısı dikkate alınarak 4-5 ağaç olarak hazırlanmıştır. Tuzaklar iki haftalık aralıklar halinde yenileriyle değiştirilmiş, toplanan tuzaklar laboratuvara getirilip alın lupu (35x) yardımıyla sayımları yapılmıştır. Her örneklemede, sayımlar sırasında her bahçeden toplanan farklı tip ve kombinasyondaki tuzaklardan elde edilen veriler ayrı ayrı kaydedilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlar, Zeytinpark Vakıf zeytinliğinde sarı yapışkan tuzağa ilişik cezbedici ve feromon kombinasyonunun en yüksek sayıda ergin yakaladığını (sırasıyla 2017 ve 2018'de 28.6 ve 18.0 birey/tuzak/dönem), Gebizli Mahallesi'nde kurulan denemede ise delta tip tuzağa ilişik feromonun (sırasıyla 2017 ve 2018'de 17.6 ve 21.6 birey/tuzak/dönem) diğer uygulamalardan daha fazla sayıda ergin yakaladığını açığa çıkarmıştır. Tüm bu sonuçlar, bu iki tuzak tipinin zeytin sineği ile mücadele kullanılabileceği göstermektedir.

Abstract:
In this study, it was tried to determine the effectiveness of different trap types within the biotechnical control method since the emergence of the olive fruit fly (Bactrocera olea Gmel.) (Diptera: Tephritidae) harmful in olive orchards of Antalya province. As the materials for the control of adult olive fruit fly; 30 g / l diammonium phosphate + 0.5 g / l ammonium carbonate, yellow sticky trap, pheromone capsules (50 mg dioxaspiro 5.5 undecone + 70 g carbonic acid) and delta type traps were used. The present study was carried out at two different locations of Antalya province (Zeytinpark and a grower orchard in Gebizli-Muratpaşa) at a time when the adults of this pest were in nature (end of June - end of October) in (2017 and 2018). During this period, various types and combinations of traps were hung in order to capture the adults of the pest. The traps were hung up about 2 meters above the southeastern outskirts of the trees and the treatments were applied in a completely randomized block design, with 3 replications; each plot consisted of 4-5 trees. The traps were replaced with fresh ones at biweekly intervals, and the collected traps were taken to the laboratory and examined using a Binocular Head loupe (35x). During the each sampling date, the data obtained from the different types and combinations of traps from each garden were recorded separately. The results obtained from the study revealed that the attractant and feromon attached to the yellow sticky trap in the Zeytinpark olive grove captured the highest number of adults (respectively, 28.6 and 18.0 adult/trap/period in 2017 and 2018), but in the grower orchard located in Gebizli-Muratpaşa the delta type trap with pheromone and attractant captured more adults (respectively, 17.6 and 21.6 adult/trap/period in 2017 and 2018) than all the other treatments. Overall the results suggest that these two types of traps can be used in controlling olive fruit fly.