Tarihi Malabadi Köprüsünün incelenmesi ve yapısal analizinin değerlendirilmesi
Investigation and evaluation of the structural analysis of the historical Malabadi Bridge
Yazar: ABDULLAH ÇETİN
Danışman: PROF. DR. ŞAHNAZ TİĞREK
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Kemer köprüler = Arch bridges ; Limit analizi = Limit analysis ; Malabadi Köprüsü = Malabadi Bridge ; Taş köprü = Masonry bridge

Özet:
Tarihten günümüze kalan eski yapıların muhteşemliğinin sırları çözümlemeyi beklemektedir. Dünyada ve ülkemizde kesme taştan yapılan yığma yapılar vardır, örneğin Mısır piramitleri, Taç Mahal, Sarnıçlar, Ayasofya ve kendi devrinde yıkılmaz kabul edilen İstanbul surları gibi. Günümüzün modern betonarme, çelik veya kompozit yapılı binaları ortalama ekonomik ömürleri 50 yılı geçmemesine rağmen, tarihin ve zamanın tanıkları olan bu eserler yüzyıllardır ayakta kalabilmişlerdir. Bu yapıların yapılış teknikleri, mimari modülleri, süsleme motifleri, statik ve dinamik olarak yapısal davranışları, zemin yapılarını incelemek hem geçmiş uygarlıkların teknolojileri hakkında daha fazla bilgi edinmemize hem de koruma planlarının geliştirilmesine yardımcı olacaktır. Bu sebeple son yıllarda eski yapıların yapısal davranışlarının günümüz teknikleriyle analizi üzerine çalışmalar yapılmakla beraber, bazıları iki kanatlı kuşun tek kanadı gibi olup eksik ve yetersizdir. Eski yığma yapılar oldukça karmaşık yapılara sahiptir. Yapıda kullanılan malzemenin ve birleştirme harcının homojen bir yapıda olduğu varsayımı yapılmaktadır. Oysaki maden ocaklarından çıkarılan yontu taşların heterojen bir yapıda olup bazen taşlarda ilerde çatlaması muhtemel olan damarlar mevcut olmakta ve bunların tespiti çıplak gözle her zaman yapılamamaktadır. Bu çalışmada Tarihi Malabadi Köprüsünün yapısal analizi yapılarak olası muhtemel deprem ve çevresel etkiler sonucunda köprünün davranışının incelenmesinin amaçlanmasının yanı sıra Malabadi'nin tarihçesi ve tarihe olan tanıklığına da yer verilecektir. Malabadi Köprüsü mimari, estetik ve ana kemer açıklığının büyüklüğü dikkate alındığında pek çok yığma taş köprüden ayrılmaktadır. Malabadi Köprüsü bugüne kadar tarihçilerin, seyyahların, gezginlerin, mimarların, arkeologların, sanat tarihçilerinin ve mühendislerin her zaman ilgisini çekmiştir. Köprü hakkında yazılmış kaynaklar güncellenecek ve yapılan restore çalışmalarının sonuçları da dikkate alınacaktır. Yapısal analizler sonuçları ileride ihtiyaç duyulacak olan restore çalışmalarına ışık tutacaktır.

Abstract:
The mysteries of the magnificence of the old structures that have survived from history awaits to be solved. There are many masonry structures made of cut stone around the world and in our country such as the Egyptian pyramids and Taj Mahal, the Cisterns and Hagia Sophia in Istanbul and city walls which were accepted to be indestructible walls. Although the average economic life of today's reinforced concrete, steel or composite buildings does not exceed 50 years, these works, which are the witnesses of history and time have survived for several centuries. To investigate the construction techniques, architectural modules, ornament motifs, static and dynamic structural behavior, ground structures and settlements are of those structure will help to understand the techniques developed by the past cultures and help to develop conservation plans for them. Although there are studies are studies on the structural behavior of old structures, recently, some of those studies carried out are like a single wing of a two-winged bird and are incomplete and insufficient. Old masonry structures have very complex structures. Most of the times, calculations were made with the assumptions that both the material used in the building and binding agents are homogeneous. However, the chipped stones extracted from the mines have a heterogeneous structure and sometimes there are veins in the stones that are likely to crack in the future, and these cannot be always detected by a bare eye. In this study, structural analysis of the Historical Malabadi Bridge is aimed to examine to obtain the behavior of the bridge as a result of possible earthquakes and environmental effects, as well as the history of Malabadi and its testimony to the history. The fact that the historical bridge was built in a different form architecturally and the arch form will be evaluated in terms of geometry. Malabadi Bridge differs from many masonry bridges considering its architecture, aesthetics and the size of the main arch span. The Malabadi Bridge has been the focus of attention of historians, travelers, travelers, architects, archaeologists, art historians and engineers, and several articles have been written about the bridge. The literature about the bridge will be updated and the results of the restoration works have been carried out will be included. As a result of the structural analysis, it will shed light on the restoration works that will be needed in the future.