Çölyak hastalığı bulunan erişkin hastalarda konvansiyonel ve moleküler yöntemlerle Blastocystis spp. ve Dientamoeba fragilis görülme sıklığının araştırılması
Investigation of the frequency of Blastocystis spp. and Dientamoeba fragilis by conventional and molecular methods in adult patients with celiac disease
Yazar: MUZAFFER MIZRAK
Danışman: DOÇ. DR. BEDİA DİNÇ ; UZMAN FİLİZ KAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Blastocystis = Blastocystis ; Dientamoeba = Dientamoeba ; Dientamoeba fragilis = Dientamoeba fragilis ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Amaç: Bu çalışmada çölyak hastalığı bulunan erişkin hastaların dışkı örneklerinde Blastocystis spp. ve Dientamoeba fragilis görülme sıklığının konvansiyonel ve moleküler yöntemler kullanılarak tespit edilmesi ve bu protozoonların tespitinde kullanılan yöntemlerin karşılaştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Hastanemiz gastroenteroloji polikliniğine başvuran çölyak hastalığı tanılı, 18 yaş ve üstü 75 birey hasta grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Kontrol grubu olarak ise çölyak hastalığı bulunmayan, bilinen herhangi bir hastalığı olmayan, 18 yaş ve üstü 75 gönüllü çalışmaya dahil edildi. Her bireyden alınan dışkı örnekleri direkt nativ-lugol mikroskobik inceleme, dışkı konsantrasyon yöntemi sonrası nativ-lugol inceleme, trikrom boyama, moleküler yöntemler ve Blastocystis türlerinin tespiti için kültür yöntemi kullanılarak incelendi. Hasta ve kontrol grubundaki tüm bireyler için semptom, özgeçmiş ve soygeçmişlerin sorgulandığı bir vaka takip formu dolduruldu. Elde edilen tüm veriler istatistiksel yöntemler ile değerlendirildi.
Bulgular: En az bir yöntemle hasta grubunun 23'ünde (%30.7), kontrol grubunun 29'unda (%38.7) Blastocystis spp. saptandı. Hasta grubunun 10'unda (%13.3) ve kontrol grubunun dördünde (%5.3) D. fragilis görülürken hasta grubunun sekizinde (%10.7) ve kontrol grubunun altısında (%18) koenfeksiyon tespit edildi. Blastocystis spp. tanısında PCR(Polimeraz chain reaction) yöntemi altın standart kabul edildiğinde direkt mikroskobik inceleme, konsantrasyon yöntemi sonrası mikroskobik inceleme, trikrom boyama ve kültür yöntemlerinin duyarlılıkları sırasıyla %27.7, %51.51, %50 ve %68.18 olarak saptandı. D. fragilis tanısında PCR yöntemi altın standart kabul edildiğinde direkt mikroskobik inceleme, konsantrasyon yöntemi sonrası mikroskobik inceleme ve trikrom boyama yöntemlerinin duyarlılıkları sırasıyla %3.57, %14.28 ve %14.28 olarak bulundu. Hasta ve kontrol grupları en az bir yöntemle Blastocystis spp. ve D. fragilis varlığı açısından karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı.
Sonuç: Çölyak hastalığı olan erişkinlerdeki Blastocystis spp. ve D. fragilis prevalansı, bu protozoonların sağlıklı erişkinlerdeki prevalansı ile benzer bulunmuştur. Her iki protozoonun tanısında RT-PCR(Real-time PCR) yöntemi en etkin yöntemdir. Konvansiyonel yöntemler arasında Blastocystis spp. tanısı için en etkin yöntem kültür yöntemi iken, D. fragilis tanısı için konvansiyonel yöntemlerin etkinliği zayıftır.

Abstract:
Aim: This study aimed to investigate the frequency of Blastocystis spp. and Dientamoeba fragilis in stool samples from adult patients with coeliac disease by using conventional and molecular methods and compare the methods used in the detection of protozoa.
Materials and Methods: 75 patients over the age of 18 who applied to the gastroenterology outpatient clinic of our hospital with coeliac disease were included in the study as a patient group.  As a control group, 75 participants over the age of 18, without celiac disease and other diseases were included in the study. Stool samples taken from each adult were analyzed using native-lugol direct microscopic examination, stool concentration method, trichrome staining and molecular methods. Also, Jones` medium culture method was used to detect Blastocystis spp. Patient follow up form was filled out to question gluten-free diet, family history of coeliac disease, symptoms for all individuals included in the patient and control groups. All data obtained were compared with statistical methods.
Results: Blastocystis spp. was detected in 23 (30.7%) of the patient group and 29 (38.7%) of the control group. D. fragilis was detected in 10 (13.3%) of the patient group and four (5.3%) of the control group. Also, co-infection was determined in eight (10.7%) of the patient group and six (18%) of the control group. When PCR (Polymerase chain reaction) method was accepted as the gold standard method in the diagnosis of Blastocystis spp., the sensitivity of direct microscopic examination, concentration method, trichrome staining and culture method were found as 27.7%, 51.51%, 50% ve 68.18%, respectively and in the diagnosis of D. fragilis, the sensitivities of direct microscopic examination, concentration method and trichrome staining methods were detected as %3.57, %14.28 and %14.28, respectively. Differences between the groups were not statistically significant for Blastocystis spp. and D. fragilis.
Conclusion: The prevalence of Blastocystis spp. and D. fragilis in adults with coeliac disease is similar to the prevalence of protozoa in healthy adults. Real-time PCR(RT-PCR) method is the most effective method in the diagnosis of both protozoa. The most effective conventional method for the diagnosis of Blastocystis spp. is the culture method; but the sensitivities of conventional methods for the diagnosis of D. fragilis is insufficient.