Yatırım Danışmanlığı ve Çıkar Çatışması
Investment Advising and Conflict of Interest
Yazar: ENVER USCA
Danışman: PROF.DR. KUDRET GÜVEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Yetkili kurumların müşterileri ile yaptıkları, hangi sermaye piyasasıaraçlarına yatırım yapılacağı, sermaye piyasası araçlarını alma ve satmazamanı hakkında ve bir ücret karşılığında, tecrübelerine, teknikaraştırmalarına ve bilimsel verilere dayanan tavsiyelerde bulunma konusundataahhütte bulunmasına ilişkin sözleşme, yatırım danışmanlığı sözleşmesiolarak isimlendirilmektedir. Sözleşmenin konusu, sermaye piyasasıaraçlarının hangilerine yatırım yapılacağı, riskin dağıtılması, sermayepiyasası araçlarının piyasa durumuna göre alım satım zamanları gibimüşterilere bilgi verilmesinin taahhüt edilmesidir. Yatırım danışmanlığının ikiunsuru bulunmaktadır. İlki sermaye piyasası alanında müşterilere yönlendiricinitelikte bilgiler verilmesi ve tavsiyelerde bulunulması, diğeri ise yatırımdanışmanlığında bulunan yetkili kurumun bunun karşılığında müşterilerindenbir menfaat elde etmesidir. Yatırım danışmanlığı için yetkili kurumlar ilemüşterileri arasında yazılı bir sözleşmenin yapılması gerekmektedir.Herhangi bir faaliyetin, mesleğin veya işin yürütülmesi sırasında, bufaaliyet, meslek veya işin içerdiği hizmetlerle ilgili olarak, süreklilik arzetmeyen ve istisnai birkaç olaya yönelik olarak veya aracı kurumlartarafından alım satım aracılığı faaliyetlerinin icrası sırasında müşterilerineyazılı veya sözlü yorum ve yatırım tavsiyelerinde bulunulması yatırımdanışmanlığı kapsamı dışındadır. Benzer şekilde medya ve elektronikortamda yer alan yorum ve tavsiyeler de yatırım danışmanlığı kapsamıdışında tutulmuştur.Yatırım danışmanlığında yatırım danışmanı ile yatırımcı, menkulkıymetlere ilişkin yatırımlar hakkında yorum ve tavsiyede bulunmak üzereanlaşmaktadır. Yatırım danışmanı, yatırımcının menfaatine ve iradesineuygun ve fakat yatırımcıdan bağımsız olarak bir ücret karşılığında iş görmeborcu altına girmektedir. Bu açıdan yatırım danışmanlığı vekaletsözleşmesine uygunluk göstermektedir.2Edimini ifa yükümlülüğü yanında özen ve sadakat yükümlülüğüiçerisinde değerlendirebileceğimiz, müşteriler için uygun olan tavsiyedebulunma yükümlülüğü, tavsiyelerini yeterli ve makul temellere dayandırmayükümlülüğü, tavsiyelerin müşteri menfaatlerini gözeterek ve tarafsız olarakverilmesi yükümlülüğü, müşteriyi bilgilendirme yükümlülüğü ve sır saklamayükümlülüğü danışmanın başlıca yükümlülükleridir. Müşteri ise, ücret ödemeyanında, kendisine uygun bir yatırım danışmanlığı hizmeti verilebilmesi içingerekli tüm bilgi ve belgeleri yatırım danışmanına sunma yükümlülüğüaltındadır.Çıkar çatışmasını, bir kişinin kendi çıkarı ile hukuki ilişki içinde olduğubir başkasının çıkarının ya da hukuki ilişki içinde olduğu iki ya da daha fazlakişinin her birinin diğeri ile olan çıkarlarının karşı karşıya gelmesi olaraktanımlamak mümkündür. Çıkar çatışması objektif bilgilendirmeyietkileyebilmektedir. Bunun yanında çıkar çatışmasının varlığı yatırımcılarınyetkili kurumlara ve piyasaya olan güveninin kaybolmasına yol açacaktır.Yatırımcıların bilgilendirilmesine ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkanbaşlıca çıkar çatışması hallerini şu şekilde saymak mümkündür. Danışmanınya da yetkili kurumun sahip olduğu portföy nedeni ile ortaya çıkan çıkarçatışması (scalpıng), komisyon gelirleri (churnıng) nedeni ile ortaya çıkançıkar çatışması, yetkili kurumun sunduğu diğer hizmetler nedeni ile ortayaçıkan çıkar çatışması, danışmanlık hizmetini sunan kurumun hissesenetlerinin halka arzına da yetkili olması nedeni ile ortaya çıkan çıkarçatışması, piyasa yapıcılığına bağlı çıkar çatışması, değerlendirme konusuşirket ile yetkili kurum/danışman arasındaki ilişki nedeni ile ortaya çıkan çıkarçatışması, ücretlendirme politikasına bağlı çıkar çatışması, raporlamasistemlerine ilişkin uygulamadan doğan çıkar çatışması, bazı müşterilerefarklı davranılmasına bağlı çıkar çatışması, yatırımcıların bilgi ve tecrübeeksikliğine bağlı çıkar çatışması, tavsiyelerin doğruluğu ve etkinliğinin aracıkuruluşlarca takip edilmemesi nedeni ile ortaya çıkan çıkar çatışması.

Abstract:
The contract, which the authorized institutions make with theircustomers, on which capital market instruments their customers would invest,which is related to underwriting about the subject of giving advices about thetime when to buy and sell the capital market instruments based on theirexperiences, and technical and scientific data at the customers' cost, isdefined as the investment advising contract. The subject of the contract is tounderwrite; on which capital market instruments an investment would bemade, to distribute the risk, to give customers information such as the timeswhen to buy and sell the capital market instruments according to the marketstatus. There are two factors of the investment advising. The first one is togive customers advices and sufficient directive information on the field ofcapital market. The other one is, of the authorized institution which providesinvestment consulting, to gain a benefit from customers in exchange for thisservice. For investment advising, a written contract must be made betweenthe authorized institutions and their customers.These are out of the scope of investment advising to give investmentadvices during the performance of any activity, profession or job, with regardto this activity, profession or job, toward several unusual events; To givecustomers investment advices, written or oral comments while performingbrokering activities of buying and selling by brokering institutions. In a similarway, comments and advices which take place on the media and on theelectronic medium are also excluded from the scope of investment advising.In investment advising, an investment adviser and an investor agreeon comments and advices about investments related to securities. Theinvestment adviser undertakes a work performance in exchange for apayment, for the benefit of the investor and appropriate for the will of theinvestor, but independent from the investor. With this respect, investmentadvising complies with the contract of power of attorney.2In addition to the performing the performance work, which we canconsider as being under the obligation of diligence and loyalty; the obligationof providing customers with proper advices, the obligation of making hisadvices to be based on sufficient and reasonable basis, the obligation ofgiving advices without any bias and protecting client's benefits, the obligationof advising client and the obligation of keeping secret are the mainobligations of the adviser. Besides, the customer is under the obligation ofproviding all the information and documents required for being given aninvestment advising service proper for himself as well as paying fees.It is possible to define conflict of insterest as the interest of one's hisown and the interest of somebody else with whom he has legal relation or theinterests of each one of those two or more people with whom he has legalrelation run up against each other. Conflict of interest can affect the objectiveinforming. Besides, the existence of conflict of interest will cause theinvestors to lose their trust on the authorized institutions and the market. It ispossible to list the cases of the main conflict of interest which occur inpractice with regard to advising of investors as follows: the conflict of interestoccuring due to the portfolio which the adviser or the authorized institutionhas (scalping), the conflict of interest occuring due to the commission income(churning), the conflict of interest occuring due to the other services whichthe authorized institution has provided, the conflict of interest occuring due tothat the institution providing the advising service is also authorized for publicoffering of the stocks, the conflict of interest associated with market making,the conflict of interest occuring due to the relation between the authorizedinstitution/ adviser and the company in question, the conflict of interestassociated with the charging policy, the conflict of interest occuring due to thepractice related to the reporting systems, the conflict of interest associatedwith the discrimination of some clients, the conflict of interest associated withthe insufficiency of the knowledge and experience of the investors, theconflict of interest occuring due to that the truthfullness and effectiveness ofthe advices have not been monitored by broker institutions.