Etnik grupların günlük yaşamda bilgi arama davranışı: Nogay Türkleri örneği
Information seeking behavior of ethnic groups in daily life: The case of Nogai Turks
Yazar: BEGÜM KOÇAK
Danışman: DOÇ. DR. SEMANUR ÖZTEMİZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı / Bilgi ve Belge Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management

Özet:
Bireyler hayatlarını devam ettirebilmek için günlük yaşamda çeşitli konularda bilgiye gereksinim 
duyarlar. Günlük yaşamda bilgi gereksinimini giderebilmek için gerçekleştirilen bilgi arama 
davranışı; zamana, koşullara, yaşam tarzı farklılıklarına ve demografik özelliklere göre 
değişkenlik gösterir. 
Chatman (1991), "sosyal normlar, davranış bağlamı/sosyal tip, dünya görüşü ve bilgi davranışı" 
olmak üzere dört temel kavram çerçevesinde açıkladığı küçük dünya teorisinde, küçük dünya 
üyelerinin benzer bilgi arama davranışı gösterdiklerini ve bilgi edinme sürecinde kendi üyelerinin 
dışına çıkmadıklarını öne sürmektedir. Küçük dünya yaklaşımının akla ilk gelen temsilcileri 
arasında etnik kökenli gruplar yer almaktadır. Bu araştırmada, etnik kökenli grupların günlük 
yaşamda bilgi arama davranışları, Nogay Türkleri örneği ile Chatman'in (1991) küçük dünya 
teorisi temelinde değerlendirilmiştir. Nogay Türklerinin örgütlü bir etnik grup olması ve bu durumun 
araştırma verilerinin toplanmasıyla ilgili süreçteki destekleyici rolü, çalışmanın Nogay Türkleri 
odağında gerçekleştirilmesindeki en temel motivasyon olmuştur. 
Nitel yönteme dayalı olarak gerçekleştirilen araştırma kapsamında, Nogay Türklerinin nüfus 
açısından en kalabalık olduğu Tuz Gölü çevresindeki köyler dikkate alınmıştır. Bu bağlamda, 
Ankara Şereflikoçhisar'a bağlı Doğankaya ve Akin köylerinde yaşayan 30 Nogay Türkü ile yarı 
yapılandırılmış sorular çerçevesinde yüz yüze görüşme gerçekleştirilmiştir. Katılımcı görüşleri 
doğrultusunda elde edilen veriler, MaxQda yazılımı aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen 
bulgular, Nogay Türklerinin günlük yaşamda daha çok, hobiler ve sosyal yaşam, e-devlet 
hizmetleri, din, sağlık ve seyahat ile ilgili konularda bilgiye gereksinim duyduklarını ve söz konusu 
bilgi gereksinimlerini giderebilmek için daha çok güven duydukları kişilere danıştıklarını 
göstermiştir. Bilgisine başvurulanlar arasında, özgün dillerinde "akil/daniş, ata, aka, ayiye, 
kartaba" olarak ifade ettikleri yaşça büyük kişilerin öncelikli olduğu; düğün cenaze, bayram gibi 
sosyal etkinliklerin bilgi paylaşımında önemli bir yer tuttuğu; dernekler gibi resmi olmayan sosyal 
ağların bilgi aramada anlamlı bir rolü bulunduğu söylenebilir. Çalışma sonucunda Nogay 
Türklerinin bireysel, kültürel ve sosyal hayatlarının günlük yaşamda bilgi arama davranışlarını 
etkilediği görülmüştür. Bu durum, küçük dünya üyelerini birbirine bağlayan unsurun sosyal 
çevreler olduğuna dikkat çeken Chatman (1991) teorisiyle uyum göstermektedir. Bu çalışmanın, 
Nogay Türkleri örneğinde etnik grupların bilgi arama davranışına dikkat çekerek ilgili literatüre 
katkı sağlaması beklenmektedir.

Abstract:
Individuals need information on various subjects in daily life to continue their lives. Information 
seeking behavior carried out to meet the need for information in daily life; It varies according to 
time, conditions, lifestyle differences and demographic characteristics. 
In his small world theory, which he explains within the framework of four basic concepts: "social 
norms, behavioral context/social type, world view and information behavior", Chatman (1991) 
argues that the members of the small world show similar information seeking behavior and do not 
go beyond their members in the process of acquiring information. Ethnic groups are among the 
first representatives of the small world approach that come to mind. In this research, informationseeking behaviors of ethnic groups in daily life were evaluated based on Chatman's (1991) small 
world theory, with the example of Nogay Turks. The fact that Nogay Turks are an organized ethnic 
group and the supporting role of this situation in the process of collecting research data was the 
main motivation for carrying out the study focusing on Nogay Turks.
Within the scope of the research conducted based on the qualitative method, the villages around 
Tuz Lake, where the Nogay Turks are the most populated, were taken into consideration. In this 
context, a face-to-face interview was held with 30 Nogay Turks living in Doğankaya and Akin 
villages of Şereflikoçhisar, Ankara, within the framework of semi-structured questions. The data 
obtained in line with participant opinions were analyzed through MaxQda software. The findings 
showed that Nogay Turks need more information in daily life on topics related to hobbies and 
social life, e-government services, religion, health, and travel and that they consult people they 
trust more to meet their information needs. Among those whose information was consulted, older 
people, whom they express as "akil/daniş, ata, aka, ayiye, kartaba" in their original language, 
were prioritized; social events such as weddings, funerals, and holidays have an important place 
in information sharing; Informal social networks such as associations have been found to play a 
significant role in information seeking. As a result of the study, it was seen that the individual, 
cultural and social lives of Nogay Turks affected their information seeking behavior in daily life.
This situation is compatible with Chatman's (1991) theory, which points out that the element that 
connects small world members is social circles. This study is expected to contribute to the relevant 
literature by drawing attention to the information seeking behavior of ethnic groups in the example 
of Nogay Turks.