Fen liselerindeki öğretim sürecinin yapılandırmacı yaklaşım açısından değerlendirilmesi
The evaluation of the teaching processes at science high schools based on a constructive approach
Yazar: DOLGUN ASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN AYDIN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen liseleri = Science high school ; Liseler = High schools ; Yapılandırmacı öğretim yöntemi = Constructivist teaching method ; Öğretim = Teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretim sistemleri = Instruction systems ; Öğretim süreçleri = Teaching processes ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Bu araştırmada fen lisesi programlarının tasarlanmasında ve uygulanmasında esas alınan yapılandırmacı yaklaşım çerçevesinde öğretmen ve öğrenci görüşlerine göre fen lisesi programlarındaki "öğretim süreci" bileşeninin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Araştırma, eğitim programların en karmaşık bileşenlerinden olan "öğretim sürecinin" değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirildiğinden araştırmacılar tarafından farklı türden veriye ihtiyaç duyulmuştur. Farklı türden veri ihtiyacının karşılanması ve hem genellenebilir anlam bütünlerine ulaşmak hem de derinlemesine bilgi ihtiyacının karşılanabilmesi için bu araştırmada karma yöntem tercih edilmiştir. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden olan açımlayıcı sıralı desen tercih edilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunun verileri araştırmacı tarafından geliştirilmiş "Fen Lisesi Öğretmenlerin Yapılandırmacı Yaklaşıma İlişkin Görüşlerini Belirleme Ölçeği" ve "Fen Lisesi Öğrencilerin Yapılandırmacı Yaklaşıma İlişkin Görüşlerini Belirleme Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun verileri ise birebir görüşme, gözlem ve doküman analizi ile toplanmıştır. 
Araştırmanın nicel boyutunda seçkisiz örnekleme yöntemlerinden olan basit seçkisiz örneklem yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun örneklemini fen liselerinde görev yapan 251 öğretmen ve 509 öğrenci oluşturmaktadır. Nitel boyutunda ise amaçlı örneklem yöntemlerinden olan aykırı örneklem yöntemi kullanılmıştır. Buna göre araştırmanın nitel boyutunun örneklemini 8 öğretmen ve 8 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutundan edilen veriler SSPS 21. versiyonunda analiz edilmiştir.  Araştırmanın nitel boyutunun verileri ise tematik analiz ile değerlendirilmiştir. 
Araştırmada elde edilen bulgulara göre fen lisesi öğretmen ve öğrencilerin yapılandırmacı yaklaşıma ilişkin görüşlerinin orta düzeyde olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Öğretim programlarında esas alınan yapılandırmacı yaklaşıma ilişkin temel ilkelerin öğretim sürecine yeterince yansıtılamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu noktada en önemli sorun olarak sınav sistemine dayalı bir yapının varlığı, öğretmenlerin yapılandırmacılığı benimseme düzeylerinin sınırlılığı ve üniversite giriş sınavlarında iyi bir puan alma düşüncesiyle konu merkezli anlayışın önemli görülmesi yatmaktadır. 
Anahtar Sözcükler: Yapılandırmacılık, değerlendirme, fen lisesi öğretim süreci, öğretim programları

Abstract:
The purpose of this study is to evaluate the views of teachers and students with regard to the components/consituent parts of the teaching process found within the context of science high school programs that are designed and applied taking the constructivist approach as their basis.  
It was necessary for researchers to employ different types of data collection methods so as to evaluate the teaching process that is widely considered to be one of the most complicated components of educational programs. Various types of data that may be compared and generalized according to the needs of the study; however, so as to obtain data that was both hollistic in its understanding and more extensive in its nature, a mixed data collection method was applied. In the study, a specific type of mixed research methods was preferred, an explanatory sequenced research model. The quantative data of the study were collected by the researcher(s) under the headings/categories "A Scale of Measurement for the Opinions of Science Teachers opinions with regard to the Constructivist Approach" and "A Scale of Measurement for the Opinions of Students of Science with regard to the Constructivist Approach". The qualitative data was collected using personal, one-to-one interviews and analysis of numerous documents submitted by the teacher.
In the research, from a quantitative perspective, a random sampling method was used employing a simple random sample.. The sample researched in this study consisted of 251 teachers currently employed at, and 509 students attending scientific high schools. For the quantitative aspects of the research, a purposeful sampling method was employed, namely the anamolous sampling method. In this regard, , the sample group comprised of 8 teachers and 8 students. The quantitative data obtained during the research was analyzed using SSPS 21. The qualitative data of the research were evaluated using a thematic and content analysis method.
According to the findings obtained from the study, it emerged that Science High School teachers and students' opinions are moderately positive towards the constructivist approach. The conclusion was drawn that the basic principles of the constructivist approach that are accepted as the basis of the methodology of teacher-training programs are not reflected in the teaching process itself. In this context, the most prominent problems seem to lie with most importantly the structure of the state examination system and the constant focus (in the minds of students and teachers) on receiving high grades in university entrance examinations as well as the limitation of teachers in being able to adopt constructivist principles at a higher level.
Key words: Constructivism, evaluation, the teaching process at high schools, teacher-training programs.