Kentsel dönüşüm sürecinde kentsel peyzaj değerleri analizi; İzmir-Bayraklı kentsel dönüşüm alanı örneği
Analysis of urban landscape values during urban renewal process; case study of Izmir-Bayrakli urban renewal area
Yazar: AYŞE KALAYCI ÖNAÇ
Danışman: PROF. DR. TANAY BİRİŞÇİ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Sanayi devrimi sonrası kentleşme tüm dünyada hız kazanmış, üretime yönelik kullanımların artmasıyla birlikte kentler yoğun göç almaya başlamıştır. Ülkemizde özellikle 1950'li yıllardan itibaren etkisini göstermeye başlayan bu süreç, hızla artan nüfus, çarpık kentleşme, altyapı ve ulaşım yetersizliği, çevresel sorunlar ve suç oranlarının artması, toplumsal sınıflar arasındaki farklılıkların belirginleşmesi gibi birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Zaman içerisinde bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler, kent toplumu içinde paylaşılan değerleri ve kentli profilini değiştirmiş, kentlerin modern dünya kentleri standartlarına ulaşmalarını sağlayacak proje ve uygulamaları zorunlu kılmıştır. Kentlerde ortaya çıkan sorunların çözümü ve kentlilerin yaşam kalitesini artırmak için kentsel dönüşüm kavramı ortaya atılmıştır. 
Bir kentin yaşam kalitesini, sosyal ve fiziksel yapılı çevrenin kalitesi belirler. Kentsel doğal ve kültürel peyzaj değerleri kavramları, kentin somut ve soyut birçok bileşenini içeren geniş kapsamlı kavramlardır. Kentsel peyzaj değerleri, kapsamları gereği kentsel yaşam kalitesini belirleme ve etkileme yönünden en güçlü etkenlerdir. Bu çalışmada; değişen toplumsal, ekolojik, ekonomik ve kültürel normlar temelinde günümüz kentlerinin kentsel peyzaj değerleri Delphi Tekniği aracılığıyla 13 kişilik uzman grubunun görüşleri alınarak belirlenmiştir. Ayrıca, uzman anketleriyle birlikte kentsel dönüşüm alanında uygulanan 380 adet kullanıcı anketi verileri ışığında kentsel dönüşüm uygulamalarının kentsel peyzaj değerleri üzerindeki olası etkileri Bayraklı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi örneğinde saptanmıştır. 
Araştırma sonunda, 19 adet doğal, 20 adet kültürel kentsel peyzaj değeri saptanmış, kentsel dönüşüm uygulamalarının, bu değerler ve dönüşüm alanlarında yaşayan kişilerin kentsel yaşam kalitesi, yaşam alanına ilişkin bağlılık ve memnuniyet düzeyleri üzerinde doğrudan etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, Bayraklı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi irdelenmiş, projenin olumlu ve olumsuz yönleri olası sorunlar için çözüm önerileriyle birlikte ortaya konulmuştur. 

Anahtar Kelimeler: Kentsel Doğal ve Kültürel Peyzaj Değerleri, Kentsel Dönüşüm, Delphi Tekniği, Bayraklı Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Projesi.

Abstract:
After the industrial revolution, urbanization has gained speed in the whole world, and with the increasing use of production, cities have begun to receive mass migration. This process, which started to show its effects especially since 1950s in our country, brought in many problems such as rapidly increasing population, uneven urbanization, infrastructure and transportation inadequacy, increasing environmental problems and crime rates, and increasing differences between social classes with it. The developments in information technologies have changed the values shared in the urban society and the urban dwellers' profile over time. The projects and applications that will enable the cities to reach the standards of the modern world cities have been compulsory. The concept of urban transformation has been put forward in order to solve the problems that arise in the cities and to increase the quality of life of the urban dwellers.	
The quality of the social and physical structure determines the quality of life in urban areas. Urban natural and cultural landscape values concepts have a broad context which includes many tangible and intangible components of the cities. Urban landscape values are the strongest factors in determining and influencing the quality of urban life due to their scope. In this study; urban landscape values of today's cities on the basis of changing social, ecological, economic and cultural norms have been determined by taking the opinion of 13 experts through Delphi Technique. In addition, the possible effects of urban renewal applications on urban landscape values were determined by the data gathered via the user survey of 380 respondents and expert surveys on the case of the Bayraklı Urban Renewal and Development Project.
At the end of the study, 19 natural and 20 cultural urban landscape values were determined and it was concluded that the urban renewal applications have a direct impact on the perception of the quality of life, the loyalty and satisfaction to place level of local people. Within this context, the Bayraklı Urban Renewal and Development Project was examined and the positive and negative aspects of the project were presented together with suggestions for solutions to possible problems.

Key Words: Urban Natural and Cultural Landscape Values, Urban Renewal, Delphi Technique, Bayraklı Urban Renewal and Development Project.