Bireylerde sağlık hizmeti kullanımı ve obezite farkındalığının sağlık inanç modeline göre incelenmesi
Health service use and obesity awareness in individuals according to the health belief model
Yazar: NERİMAN AKSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURDAN ORAL KARA
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Bu çalışmada bireylerin, obeziteye ilişkin sağlık inanç ve tutumları, obezite farkındalığı ve sağlık hizmeti talep erteleme davranışı düzeyini belirlemek, aralarındaki ilişkiyi saptamak, sosyodemografik özelliklerine göre farklılıklarını ortaya koymak ve obeziteye ilişkin sağlık inanç ve tutumlar ile sağlık hizmetli talep erteleme davranışı arasındaki ilişkide obezite farkındalığının aracı etkisini saptamak amaçlanmıştır. Araştırma evreni Burdur ilinde yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerden oluşturmaktadır. Amaçlı örneklem yöntemi ile %95 güven aralığında ±5 hata payı ile 550 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Obezite Sağlık İnanç Modeli Ölçeği" ve "Sağlık Hizmeti Talep Erteleme Davranışı Ölçeği", "Obezite Farkındalığı Ölçeği" ve sosyodemografik sorular yer almaktadır. Araştırmaya katılan bireylerin %37,5'i aşırı kilolu, %20,7'si ise obezdir. Katılımcıların sağlık inanç ve tutumları incelendiğinde ciddiyet algısının en yüksek ortalamaya sahip olduğu, akabinde yarar ve duyarlılık algılarının geldiği görülmektedir. Sağlığın önemi ve engel algısı ise düşük ortalamaya sahiptir. Katılımcıların obezite farkındalığının yüksek, sağlık hizmeti talep erteleme davranışının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre sağlığın önemi ve ciddiyet algısı ile sağlık hizmeti talep erteleme davranışı arasında düşük düzeyde negatif ilişki, engel algısı ile düşük düzeyde pozitif ilişki tespit edilmiştir. Obezite farkındalığının sağlığın önemi, duyarlılık algısı ve yarar algısı ile düşük düzeyde pozitif, ciddiyet algısı ile orta düzeyde pozitif, engel algısı ve sağlık hizmeti talep erteleme davranışı ile düşük düzeyde negatif ilişki saptanmıştır. Obeziteye ilişkin sağlık inanç ve tutumlar, obezite farkındandalığı aracılığıyla sağlık hizmeti talep erteleme davranışını etkilemektedir. Obezite konusunda bireylerin sağlığın önemine dair farkındalıklarının artırılması ve engel algılarının belirlenmesine yönelik çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine the level of individuals' health beliefs and attitudes regarding obesity, obesity awareness and health service request postponement behavior, to determine the relationship between them, to reveal their differences according to their sociodemographic characteristics, and to determine the mediator of obesity awareness in the relationship between health beliefs and attitudes regarding obesity and healthcare request postponement behavior. The aim was to determine its effect. The research population consists of individuals aged 18 and over living in Burdur province. With the purposeful sampling method, 550 people were reached with a margin of error of ±5 within a 95% confidence interval. The data collection tools in the research include the "Obesity Health Belief Model Scale" and "Health Service Demand Postponement Behavior Scale", "Obesity Awareness Scale" and sociodemographic questions. 37.5% of the individuals participating in the research are overweight and 20.7% are obese. When the health beliefs and attitudes of the participants are examined, it is seen that the perception of seriousness has the highest average, followed by the perceptions of benefit and sensitivity. The perception of the importance of health and obstacles has a low average. It was determined that the participants' awareness of obesity was high and their health service demand postponement behavior was at a medium level. According to the results of the correlation analysis, a low-level negative relationship was found between the perception of the importance and seriousness of health and health service demand postponement behavior, and a low-level positive relationship was found between the perception of obstacle. A low level positive relationship was found between obesity awareness and the importance of health, sensitivity perception and benefit perception, a moderate positive relationship with the perception of seriousness, and a low level negative relationship with the perception of obstacle and health service request postponement behavior. Health beliefs and attitudes regarding obesity affect healthcare demand postponement behavior through obesity awareness. It is recommended that studies be carried out to increase individuals' awareness of the importance of health regarding obesity and to determine their perception of obstacles.