AB entegrasyon sürecinde üye ve aday ülkelerin bankacılık sistemlerinin finansal analizi: Yakınsama açısından bir değerlendirme
Financial analysis of EU member and candidate countries' banking systems in the integration process: An evaluation from convergence point of view
Yazar: GAMZE VURAL
Danışman: PROF.DR. SERPİL CANBAŞ
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration

Özet:
Avrupa ekonomisinin tarihi gelişim sürecinde, bankalar yoluyla sağlanan finansmanbüyük rol oynamıştır. AB'de sermaye piyasalarından finansmana doğru göze çarpan bireğilim olmakla birlikte, özellikle küçük ölçekteki müşteriler ve AB ekonomisi içindeönemli payı olan KOBİ'ler için, bölümlenmiş bankacılık piyasalarından sağlananfinansman büyük önem taşımaktadır. AB için entegre olmuş bir bankacılık piyasasınınoluşturulması ise, finansal piyasa entegrasyonunun ve tek para politikasının başarısıaçısından zorunlu görünmektedir. Bu çalışmada, AB içinde aynı yasal düzenlemelerleuyumlaştırılan, aynı piyasa ve rekabet koşulları altında çalışmaları sağlanmaya çalışılanAB üye ve aday ülke bankalarının, entegrasyon sürecinde finansal durum açısından dabirbirlerine daha fazla benzeyip benzemedikleri kümeleme analizi ile ve AB-15ortalamasına yakınsama eğilimde olup olmadıkları da öklit uzaklığı bağlamındabelirlenmeye çalışılmıştır. Kümeleme analizi öncesinde değişkenlerin özetlenmesi amacıile faktör analizi yapılmıştır. 1996-2002 dönemini kapsayan araştırmaya, AB-15 üyeülkeleri, araştırma döneminde aday statüsünde olan yeni üye ülkeler ve aday ülkebankacılık sektörleri dahil edilmiştir. AB bankacılık sistemi içinde AB-15 üye ülkebankacılık sektörlerinin finansal durum açısından birbirlerine daha fazla benzedikleri,euroya geçiş yılı olan 1999'da bu benzerliğin diğer yıllara göre arttığı fakat 1999'dasağlanan yakınsamanın devam ettirilemediği görülmüştür. Yeni üye ülkelerden Kıbrıs veMalta Bankacılık sektörlerinin genellikle, AB-15'e oldukça yakın bir finansal durumiçinde bulundukları saptanmıştır. Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri Bankacılık sektörlerinin,Litvanya, Letonya ve Slovenya dışında, uyum sürecinde, finansal durum açısından, AB-15'e doğru istikrarlı bir yakınsama eğiliminde olmadıkları belirlenmiştir. Adayülkelerden Türkiye Bankacılık Sektörünün ise 2001 kriz yılı dışında, yeni üye ülkelereyakın bir finansal durum içinde olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: AB Bankacılık Entegrasyonu, Faktör Analizi, Kümelelme Analizi,Yakınsama

Abstract:
Historically, financial banking has had a major impact in the development of Europeaneconomy. While there is a tendency to finance from capital markets in the EU, financingfrom segmented banking market is also very important; especially for SMEs which havea big share in the EU economy, as well as small-size customers. The constitution of anintegrated banking market for the EU seems to be a priority for the success of a singlecurrency and financial market integration. This study investigates whether the EUmember and candidate countries? banking systems, (for which harmonization with thesame regulations under the same market and competitive conditions is aimed), arebecoming similar in their financial states. To achieve the study objective we employcluster analysis and convergence to mean of EU-15 with euclidian distance during theintegration process. Factor analysis was also applied, to summarize the variables beforethe cluster analysis conducted. The research covered the 1996-2002 period. The bankingsystems in EU-15 countries, as well as in the new member countries that were candidatesduring the sample period and Bulgaria, Romania and Turkey were included in the sample.Results of the analysis showed that in EU the financial states of the banking systems ofEU-15 countries are more similar and this similarity increased in 1999 (the launch of thesingle currency) but has not been maintained. It was observed that the financial states ofthe banking systems of Cyprus and Malta were very similar to the EU-15. It is found thatCEEC?s banking sectors except Litvania, Latvia and Slovenia are not financiallyconverged to EU-15 banking system. The financial state of the Turkish banking systemwas also found to be similar to the new member countries, except for the crisis year 2001.Key Words: EU Banking Integration, Factor Analaysis, Cluster Analaysis, Convergence