Sinema ve ideoloji Türk sinemasında politik filmler /
Yazar: MURAT TIRPAN
Danışman: DOÇ. DR. ZAFER ÖZDEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Film = Film ; Film çözümleme = Film analysis ; Sinema = Cinema ; Siyasal analiz = Political analysis ; Siyasal bağlam = Political context ; Türk sineması = Turkish cinema ; İdeoloji = Ideology ; İdeolojik yönelim = Ideological orientation

Özet:
Sinema ve İdeoloji, Türk Sinemasında Politik Filmler başlıklı tez çalışması Türk sinemasındaki politik filmleri incelemeyi konu edinmiştir. Çalışmada öncelikle anahtar kavramlar olan ideoloji ve politika kavramları, sinema ve toplum ilişkileri incelenmiş, kuramsal bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu bölümde sinemanın ideolojik kullanıma son derece açık ve özellikle bir kitle iletişim aracı anlamında politik amaçlara hizmet edebilme potansiyelinin olduğu vurgulanmıştır. Bu bağlamda sinema tarihinde politik amaçla sinemanın kullanılışı önemli örnekler vasıtasıyla irdelenmiştir. Politik film kavramı tanımlanırken tarihsel oluşum içerisinde politik filmlerin nasıl üretildikleri üzerinde durulmuştur. Özellikle otoriter rejimler, diktatörlük rejimlerinin sinemayı kullanış şekilleri önemlidir. Propaganda sineması kavramı burada devreye girer. Nazi Almanya'sı gibi çarpıcı bir tarihsel örnek bize son derece yararlı dersler vermiştir. Liefenstahl gibi yönetmenlerden başlayarak politik sinemanın bir bölümü olarak propaganda sineması aydınlatılmaya çalışılmıştır. Türk sinemasında politik filmler çok güçlü bir geleneğe sahip değildir. Öncelikle sinemanın ülkemize girişinden bugüne politik içeriğe sahip filmlerin üretilip üretilmediğine yönelmiş, bunu yaparken de kronolojik, tarihsel inceleme yöntemi kullanılmıştır. Tezin konusunu oluşturan asıl bölüm 1970'li yıllardan itibaren başlamaktadır, çünkü politik sinemamız var ise bu dönemde gerçekten kendini göstermeye başlamaktadır. Bu nedenle 1970 ve 1980'li yıllar özellikle önemlidir. Türk toplumsal ve siyasal hayatında olanlara koşut olarak dönemlerin politik tandanslı filmleri incelenmiştir. Türk sinemasının en önemli politik figürü olan Yılmaz Güney ise zorunlu olarak ayrı bir bölümde değerlendirilmiş, bu yönetmenin filmlerinin politik sinemamızda önemli yeri olduğu görülmüştür. Türk sinemasında politik tartışmalar yapan, mesaj verme derdine sahip hatta propaganda yapan filmlerin tarihi ve sistemli bir şekilde incelenmesi bugüne kadar çok sınırlı sayıda çalışmaya konu olmuştur, tezimiz bu sının genişletmeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
The theoretical and critical approaches towards the politics of cinema of today in Turkey are quite poor. Benefiting from the improved approaches on this field, academicians have the opportunity to study the film in detail, either individually and groups or through their historical periods. The approach, which this thesis is based on, is to study a long historical period using a chronological and critical methods. Based on this approach, this study has been planned in a way to include the aims and the content, which are mentioned above. In the first part of the study, the concepts -ideology, politics- will be introduced. The reflection of the fact of ideology on other arts will be studied as well. In the second part, firstly Turkish cinema will be studied through its historical development from beginning to now and the appearance of different types of politic movies will be introduced by means of critical approach. Also, the relationship between the popular genres, which dominate Turkish cinema, will be introduced on the basis of their relationship with social structure. In the third and last part of this thesis, Turkish cinema from 1900 to 1990's will be studied on the basis of political structure, film directors, and the influence of Hollywood political cinema. Finally the films which were produced throughout these years, will be classified into different groups and they will be studied in terms of film themes, society, basic themes and ideological structure.