Kronik karaciğer hastalığında yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of the quality of life in chronic liver disease
Yazar: IŞIL KILINÇ
Danışman: PROF. DR. ELMAS KASAP
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer neoplazmları = Liver neoplasms ; Kronik hastalık = Chronic disease ; SF-36 Sağlık Taraması = SF-36 Health Survey ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
AMAÇ:
Kronik hastalığa sahip bireylerde fiziksel işlevlerde engellilik, vücut ve ruh sağlıklarının bozulma nedeniyle yaşam kalitesi olumsuz etkilenebilmektedir. Kronik karaciğer hastalıkları, genellikle asemptomatik olmakla birlikte, bazı hastalarda yorgunluk, bulantı, kaşıntı, iştahsızlık ve psikolojik bozukluklar gibi sistemik şikayetler nedeniyle yaşam kalitesinde belirgin bozulma söz konusudur. Hastalarda siroz gelişmeden dahi, hastalığın erken evrelerinde yaşam kalitesinde bozulma görülebilmektedir. Hastalığın yaşam kalitesi üzerine etkilerinin araştırılması ve düzeltilmesi sağlanmalıdır. Hastaların yaşam kalitesini etkileyen başlıca problemlerin belirlenmesi, alınabilecek tedbirleri belirlemeye yardımcı olacaktır.
Çalışmamızda kronik karaciğer hastalığı olan hastalarda Kısa-Form 36 ölçeği ile  hastaların yaşam kalitesini değerlendirmeyi amaçladık.

METOT:
Çalışmamıza Gastroenteroloji Polikliniği ve Servisine Kronik Karaciğer Hastalığı (KKH) nedeniyle başvuran 125 hasta dahil edilmiştir. Çalışmamızda kontrol grubu bulunmamaktadır. Kronik karaciğer hastalığından başka ek kronik hastalığı olanlar, yaşam kalitesini daha fazla etkileyeceği ve yaşam kalitesini azaltacağı düşünülerek mümkün olduğunca çalışmaya alınmamıştır. Kısa-Form 36 ölçeği kullanılarak, hastaların yaşam kalitesi değerlendirildi. Veriler tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde dağılımı, ortalama, standart sapma, ortanca, min-max değerleri), bağımsız gruplarda t testi, pearson korelasyon testi ve kruskal-wallis testi kullanılarak değerlendirilmiştir.

BULGULAR:
Çalışmamıza dahil edilen hastaların  64'ü (%51.2) kadın, 61'i (%48.8) erkekti. Hastaların yaş ortalaması 52.5±13.8 saptandı. Hastaların %80.0'inin  MELD skoru 10'un altındadır;  %15.2'sinin MELD skoru 11-20, %4.8'inin MELD skoru 21-30 aralığında bulunmuştur. Hastaların %84.8'i Child A, %13.6'sı Child B, %1.6'sı Child C grubundadır. Vitalite (r = -0.11 p=0.219) ve mental sağlık (r = -0.11 p=0.206)  dışındaki  alt alan puanları  Child Pugh evrelemesi ile anlamlı korelasyon gösterdi. Bu alt alanlardan  en güçlü korelasyon gösteren rol güçlüğü (emosyonel) alt alanıdır (r= -0.41 p= <0.001). Benzer şekilde vitalite (r = -0.15 p=0.090) ve mental sağlık (r = -0.10 p=0.249)  dışındaki  alt alan puanları  MELD skoru ile de anlamlı korelasyon gösterdi. Bu alt alanlardan da en güçlü korelasyon gösteren  rol güçlüğü (emosyonel) alt alanıdır (r= -0.44 p= <0.001). Child Pugh evrelemesi ile MELD skoru, yaşam kalitesi üzerine etki bakımından incelendiğinde güçlü korelasyon gösterdi (r=0,79  p=<0.001).

SONUÇ:
Bu çalışma, literatürle benzer şekilde, yaşam kalitesinin KKH hastalarında bozulduğunu, KKH ciddiyeti ile de yaşam kalitesi değerlerindeki bozulmanın korelasyonunu göstermiştir. Bir çok fiziksel ve psikolojik faktör bozulmuş yaşam kalitesi ile ilişkilendirilmiştir. Bu faktörlerin yaşam kalitesi ile ilişkisinin gücünü gösteren çalışma sayısı arttıkça tedavide odaklanılacak faktörlerin belirlenmesi kolaylaşacaktır. 

Anahtar kelimeler: Kronik karaciğer hastalığı, yaşam kalitesi, Child Pugh, MELD

Abstract:
AIM:
Quality of life may be adversely affected due to disability in physical functions and deterioration in physical and mental health, in individuals with chronic diseases. Chronic liver diseases are usually asymptomatic. But, there is a significant deterioration in quality of life due to systemic complaints such as fatigue, nausea, itching, anorexia and psychological disorders, in some patients. Even before cirrhosis develops, deterioration in quality of life can be seen in the early stages of the disease. The effects of the disease on the quality of life should be investigated and corrected. Identifying the main problems affecting patients' quality of life will help determine the measures that can be taken.
In the current study, it is aimed to evaluate the quality of life of patients with chronic liver disease using the Short-Form 36 scale.

METHOD:
125 patients to whom applied to the Gastroenterology Outpatient Clinic and Service due to Chronic Liver Disease (CHD), were included in the study. There was no control group in our study. Those with additional chronic diseases other than chronic liver disease were excluded from the study as much as possible, considering that it would further affect their quality of life and reduce their quality of life. The quality of life of the patients was evaluated using the Short-Form 36 scale. The data were evaluated using descriptive statistics (number, percentage distribution, mean, standard deviation, median, min-max values), independent groups t test, Pearson correlation test and kruskal-wallis test.

RESULTS:
In the study  64 patients (51.2%) were female and 61 patients (48.8%) were male. Age average of the patients was determined as 52.5 ± 13.8 years. The MELD score of 80.0% of the patients is below 10; the MELD score of 15.2% of the patients was 11-20, the MELD score of 4.8% of the patients was 21-30. The patients was determined as %84.8 in the Child A, as %13.6 in the Child B, %1.6 in the Child C group. Subscale scores except vitality (r = -0.11 p = 0.219) and mental health (r = -0.11 p = 0.206), showed significant correlation with Child Pugh. Role difficulty (emotional) subscale showed the strongest correlation (r = -0.41 p = <0.001). Similarly, subscale scores except vitality (r = -0.15 p = 0.090) and mental health (r = -0.10 p = 0.249), showed significant correlation with the MELD score. Role difficulty (emotional) subscale showed the strongest correlation (r= -0.44 p= <0.001). The Child Pugh and MELD score showed a strong correlation with the effect on quality of life (r = 0.79 p = <0.001).

CONCLUSION:
In the current study demonstrated that quality of life is impaired in CHD patients, similar to the literatüre and the severity of CHD correlates with impaired quality of life values. Many physical and psychological factors have been associated with impaired quality of life. As the number of studies showing the strength of the relationship of these factors with the quality of life increases, it will be easier to determine the factors to be focused on in treatment.

Keywords: Chronic liver disease, Quality of life, Child Pugh, MELD score