Karabuğdayın (Fagopyrum esculentum Moench) fosfor kullanım etkinliği
Phosphorus use efficiency of buckwheat (Fagopyrum esculentum Moench)
Yazar: MEHMET TELLİ
Danışman: PROF. DR. BURHAN KARA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırma; 2014 yılında karabuğdayın verim ve fosfor kullanımına fosfor (P) dozlarının (0, 2, 4, 6 ve 8 kg P2O5/da) etkisini araştırmak amacıyla Isparta'da yürütülmüştür. Deneme; Aktaş karabuğday çeşidi kullanılarak, Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur.
Araştırmada, fosfor dozlarının karabuğdayın tane verimi, bazı verim komponentleri, fosfor kullanım etkinliği ve besin element içeriğine etkisi incelenmiştir. Fosfor dozlarında, karabuğdayın en uzun bitki boyu (87.0 cm) 6 kg/da fosfordan, en yüksek tane verimi (132.3 kg/da), biyolojik verim (442.0 kg/da) ve bin tane ağırlığı (24.3 g) 8 kg fosfor dozunda belirlenmiştir. En yüksek agronomik etkinlik (%7.17), fizyolojik etkinlik (%0.51), agro-fizyolojik etkinlik (%0.24) ve yararlılık etkinliği (%21.48) 4 kg/da fosfor dozunda ve en yüksek geri dönüşüm etkinliği (%48.3) ise 6 kg/da fosfor dozundan elde edilmiştir.
Araştırmada karabuğdayın mineral besin içeriği uygulanan fosfor dozlarının artışına bağlı olarak yükselmiş ve en yüksek N içeriği (%1.75), P içeriği (%0.255), K içeriği (%0.766), Mg içeriği (%0.150), Cu içeriği (8.75 ppm), Zn içeriği (27.38 ppm), Fe içeriği (5.74 ppm) ve Mn içeriği (3.95 ppm) 8 kg P uygulamasında belirlenmiştir. Araştırmada, fosfor ve mangan elementi hariç 4, 6 ve 8 kg/da fosfor dozları arasında istatistiksel olarak fark çıkmamıştır. Karabuğdayda mineral besin elementi içeriklerinin en düşük değerleri ise gübre uygulanmayan parsellerde belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Karabuğday, fosfor, verim, kalite, besin içeriği

Abstract:
The research was carried out with aim to investigate to effect phosphorus doses (0, 20, 40, 60 and 80 kg P2O5 ha-1) on yield and phosphorus (P) used of buckwheat in Isparta in 2014 year. The experiment was set up according to a Randomized Complete Block Design with three replicates using the Aktaş buckwheat cultivar.
In the research, effects of phosphorus doses on grain yield, some yield components, P-use efficient and mineral nutrient content of buckwheat were investigated. In the phosphorus doses, the longest plant height (87.0 cm) from 60 kg ha-1 P dose, the highest grain yield (1323 kg ha-1), biological yield (4420 kg ha-1) and 1000 grain weight (24.3 g) were obtained from 80 kg ha-1 P dose. The highest agronomic efficient (7.17%), physiological efficient (0.51%), agro-physiological efficient (0.24%) and utilizing efficient (21.488%) were obtained from 40 kg ha-1 P dose, and the highest recycling efficient (48.3%) from 60 kg ha-1 P doses.
Mineral nutrient content of buckwheat was increased depending on increasing phosphorus doses, and the highest N content (1.75%), P content (0.255%), K content (0.766%), Mg content (0.150%), Cu content (8.75 ppm), Zn content (27.38 ppm), Fe content (5.74 ppm) and Mn content (3.95 ppm) were determined in 80 kg ha-1 phosphorus dose. Among the 40, 60 and 80 kg ha-1 phosphorus doses weren't statistically significant expect for P and Mn element of 
buckwheat. The lowest values of mineral content in buckwheat were determined in non-fertilizer treatments.

Keywords: Buckwheat, phosphorus, yield, quality, nutrient content