Okul öncesi dönemde matematik ile dil arasındaki ilişki üzerine bir inceleme
An investigation on the relation between language and mathematics during preschool
Yazar: NECDET TAŞKIN
Danışman: PROF. DR. BELMA TUĞRUL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil = Language ; Matematik = Mathematics ; Matematiksel dil = Mathematical language ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Çocuk oyunları = Children's games

Özet:
Bu çalışmada, okul öncesi dönemdeki çocukların günlük konuşmalarında matematiksel kavramları kullanıp kullanmadıklarını, öğretmenlerin matematiksel bir ifade kullanan çocuklarla nasıl iletişim kurduklarını, okul öncesi matematik eğitimi, dil gelişimi ve matematik ile dil arasındaki ilişki ile ilgili öğretmenlerin düşüncelerini, okul öncesindeki çocukların dil becerileri ile matematiksel kavram gelişimleri arasında bir ilişki olup olmadığını ve okul öncesi çocukların yaş ve cinsiyetlerine göre, dil ve matematiksel kavram gelişimleri arasında anlamlı bir farklılığın olup olmadığını ortaya koymak amaçlanmaktadır.Nitel ve nicel veri toplama araçlarının kullanıldığı karma yöntemden yararlanılan bu çalışma, üç aşamadan oluşmuştur. Araştırmanın ilk aşaması için her sınıftan beş çocuk ile birlikte bir öğretmen; toplamda 14 ayrı sınıftan 14 öğretmen ve 70 çocuk blok oyunları esnasında gözlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşaması ise ilk aşamadaki 14 öğretmen ile görüşme yapılarak gerçekleştirilmiştir. Üçüncü aşamasında da, ilk aşamadaki 70 çocuğa `Bracken Temel Kavram Ölçeği-Gözden Geçirilmiş Formu' ve `Peabody Resim-Kelime Testi' uygulanmıştır.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, çocukların konuşmalarında toplam 1977 kez matematiksel kavram ile karşılaşılmıştır. Öğrenme alanlarına göre bakıldığında ise, çocuklar, en çok sayı öğrenme alanı, daha sonra geometri ve en az ölçme ile ilgili kavram kullanmışlardır. Çocukların konuşmalarında veri öğrenme alanı ile ilgili olarak herhangi bir matematiksel kavrama rastlanmamıştır.Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, çocukların kullandıkları 1977 matematiksel kavramın 1528'ine öğretmenler herhangi bir yanıt vermemişlerdir. Çocuklarla kurdukları iletişime bakıldığında öğretmenlerin sıklıkla soru sormayı tercih ettikleri görülmüştür. Daha sonra da çocukları yönlendirme ve onların dikkatlerini çekmeyi önemsedikleri gözlenmiştir. Benzer şekilde çocukların düşüncelerini kabul etme, tekrarlama ve onları yüreklendirmeyi de tercih etmektedirler. Matematiksel bir kavram kullanan çocuklarla etkileşimlerinde öğretmenler, anlatma ve açıklamayı en az tercih etmektedirler.Araştırmaya katılan okul öncesi öğretmenlerinin tamamı matematik ile dil arasında bir ilişki olduğu görüşündedirler. Matematik ile dil gelişimi arasında bir ilişkiden söz eden öğretmenler, aynı zamanda dil gelişiminin matematik başarısını etkilediğine vurgu yapmaktadırlar. Katılımcılar, çocukların günlük yaşantıları/rutinleri sırasında matematiği kullandıklarını düşünmektedirler. Bu konuda hemfikirdirler.Çocukların Peabody Resim Kelime Testi ile Bracken Temel Kavram Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu toplam ve matematiksel kavram içeren alttestleri olan Okul Olgunluğu Puanı, Yön-Konum, Miktar ve Zaman-Sıralama puanları arasında pozitif yönde, anlamlı bir ilişki (korelasyon) olduğu bulunmuştur. Başka bir deyişle araştırmanın nicel verileri, çocukların dil becerileri ile matematik becerileri arasında bir ilişkinin var olduğunu göstermektedir.Bulgular, cinsiyetin okul öncesi dönemdeki çocukların bildikleri temel kavramlar ile ilişkili önemli bir değişken olmadığını ortaya koymuştur.

Abstract:
This study aims at revealing whether preschool children use mathematical concepts in their daily talks; how teachers communicate with a child using a mathematical expression; teachers? opinions of relationship among preschool mathematics education, language development and mathematics and language; whether there is a relationship between language skills of preschool children and their mathematical concept development; and whether there is a significant difference between preschool children?s language and mathematical concept developments in relation to their age and sexes.This study, which makes use of the mixed method using both qualitative and quantitative data collection tools, consists of three phases. On the first phase, one teacher with five students from each class, 14 teachers from 14 separate classes and 70 children in total were observed during children?s block games. Second phase consisted of interviewing the 14 teachers from the first phase. On the third phase, Bracken Basic Concept Scale-Revised Form and Peabody Picture Vocabulary Test were applied on the 70 children from the first phase.According to the findings obtained in the research, mathematical concepts were encountered in children?s talks for totally 1977 times. When looked into learning areas, children used the number learning area the most; then came the geometry; and the least used area was the concept related to measuring. No concept related to data learning area was encountered in children?s talks.According to the findings obtained in the research, teachers did not respond to 1528 of 1977 mathematical concepts children used. When the communication teachers have with children is examined, it is observed that teachers often prefer asking questions. It is perceived from the observations that teachers pay attention to instructing children and drawing their attention. Similarly, they also prefer accepting children?s opinions, repeating them, and encouraging children. In their communication with children who used a mathematical concept, teachers preferred talking about and explaining the least.All preschool teachers participating in the study agree that there is a relationship between mathematics and the language. Teachers who talk about a relationship between mathematics and language development also emphasize that language development influences achievement in mathematics. Participants think that children use mathematics in their daily lives/routines. They have a consensus on that.A significant relation (correlation) was found in the positive direction among children?s Peabody Picture Vocabulary Test and Bracken Basic Concept Scale Revised Form, containing total and mathematical concepts subtests: SRC, Direction-Position, Quantity, and Time-Order scores. In other words, qualitative data of the research show signs of availability of a relationship between children?s language skills and mathematics skills.Findings showed that sex is not a significant variable related to fundamental concepts preschool children know.