Scapula'nın anatomik özellikleri,varyasyonları ve klinik önemi
Anatomical features, variations and clinical significance of scapula
Yazar: YAPRAK ÇANKAYA
Danışman: PROF. DR. SENEM ERDOĞMUŞ KOÇ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Türk popülasyonundaki scapula örneklerinin morfometrik ölçümlerini, değişkenliklerini, anatomik varyasyonlarını saptamak ve daha önce yapılan çalışmalarla karşılaştırmak ve literatüre katkı sağlamaktır.
Yaşları bilinmeyen, 85 (% 70,8) erkek, 35 (% 29,2) kadın; 58 (% 48,3) sağ, 62 (% 51,7) sol tarafı gösteren toplam 120 scapula kullanıldı. Scapula, morfolojik ve morfometrik olarak analiz edildi. Ölçüm için 0,01 milimetre duyarlılığında dijital kumpas (Insize marka 0-150 mm\ 0-6ʺ Code 1180-150) ve açısal ölçümlerde gonyometre ve iletki kullanıldı. 
Yaptığımız çalışmada scapula genişliği, scapula uzunluğu, supraspinöz ve  infraspinöz kenar uzunluğu, margo lateralis ve margo superior uzunluğu, angulus superior, angulus inferior, spinovertebral açı, cavitas glenoidalis'in supero-inferior ve antero-posterior çapları, acromion'un uzunluğu, genişliği ve kalınlığı, acromion'un eklem yüzü uzunluğu ve yüksekliği, acromion eklem yüzü ile uç noktası arası mesafesi, spina scapulae'nın uzunluğu ve kalınlığı, processus coracoideus uzunluğu, genişliği ve kalınlığı, incisura scapulae'nın genişliği, derinliği, korako akromiyal mesafe, akromio-glenoid mesafe, korako-glenoid mesafe ölçümü ve supraspinöz indeks, infraspinöz indeks, scapula indeksi hesaplaması yapıldı. Cavitas glenoidalis tipleri ve çentik varlığı, incisura scapulae, spina scapulae, processus coracoideus, acromion ucu, acromion alt yüzü, acromion açı tipleri, acromion eklem yüzü şekli ve coraco-glenoid alanın şekline göre scapula tiplerine bakıldı.
Scapula genişliği, margo medialis uzunluğu ve cavitas glenoidalis supero-inferior çapını cinsiyet tayininde kullandığımız için erkekler ve kadınlar arasında anlamlı farklılık görüldü. Bunlara göre supraspinöz kenar uzunluğu (P=0,004) ve processus coracoideus uzunluğunda (P=0,044) erkek değeri kadın değerinden daha yüksek bulunmuştur. Scapula indeksi'nde (P=0,035) kadın değeri erkek değerinden daha yüksek bulunmuştur. Literatürde daha önce bakılmamış olan, acromion'un eklem yüzünün şekline bu çalışmada bakılmış olup 4 farklı şekil olduğu görülmüştür. Bunlar elips, dörtgen, üçgen ve böbrek şekilleriydi.
Scapula ile ilgili Türk toplumuna ait ayrıntılı ölçüm sonuçlarının, cerrahi uygulamalarda yararlı olacağını düşünmekteyiz. Çalışmamızın adli tıp, anatomi,  fizyoterapi ve rehabilitasyon, radyoloji, 3 boyutlu rekonstrüksiyon, protez-ortez, ortopedi gibi bilimlere faydalı olacağı kanısındayız.

Abstract:
The aim of this study is to determine the morphometric measurements, variability, and anatomical variations of scapula samples in the Turkish population and to compare them with previous studies and to contribute to the literature.
Age unknown, 85 (70.8%) men, 35 (29.2%) women; A total of 120 scapula bones were used, 58 (48.3%) showing the right side and 62 (51.7%) showing the left side. The scapula was analyzed morphologically and morphometrically. For measurement, a digital caliper (Insize brand 0-150 mm\ 0-6ʺ Code 1180-150) with a sensitivity of 0.01 millimeters was used, and a goniometer and protractor were used for angular measurements.
In our study, scapula width, scapula length, supraspinous and infraspinous edge length, margo lateralis and margo superior length, angulus superior, angulus inferior, spinovertebral angle, supero-inferior and antero-posterior diameters of the cavitas glenoidalis, length and width of the acromion and thickness, length and height of the articular face of the acromion, distance between the articular face of the acromion and its tip, length and thickness of the spina scapulae, length, width and thickness of the processus coracoideus, width and depth of the incisura scapulae, coraco-acromial distance, acromio- glenoid distance, coraco-glenoid distance measurement and supraspinous index, infraspinous index, scapula index calculations were made. Scapula types were examined according to cavita glenoidalis types and the presence of notches, incisura scapulae, spina scapulae, processus coracoideus, acromion tip, acromion lower face, acromion angle types, acromion joint face shape and the shape of the coraco-glenoid area.
Since we used scapula width, margo medialis length and cavitas glenoidalis supero-inferior diameter in gender determination, a significant difference was observed between men and women. According to these, the values of supraspinous edge length (P = 0.004) and processus coracoideus length (P = 0.044) were found to be higher in men than in women. In the scapula index (P = 0.035), the value of women was found to be higher than that of men. The shape of the articular surface of the acromion, which has not been examined before in the literature, was examined in this study and it was seen that there were 4 different shapes. These were ellipse, quadrilateral, triangle and kidney shapes.
We think that detailed measurement results of the Turkish population regarding the scapula will be useful in surgical practices. We believe that our study will be beneficial to sciences such as forensic medicine, anatomy, physiotherapy and rehabilitation, radiology, 3D reconstruction, prosthesis-orthotics, and orthopedics.
Key Words: Scapula, Morphometry, Morphology, Anatomy, Dry bone