Majör depresif bozuklukta sosyal motivasyon ve hazzın anlık ve retrospektif olarak incelenmesi: Sosyal anhedoninin doğası üzerine bir ekolojik anlık değerlendirme çalışması
Investigating the momentary and retrospective social motivation and pleasure in major depressive disorder: An ecological momentary assessment study on the nature of social anhedonia
Yazar: ALİYE CANAN TAŞLIOĞLU SAYINER
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR FEYZİOĞLU ; PROF. DR. EJDER AKGÜN YILDIRIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Amaç: Majör depresif bozukluğun kardinal semptomlarından biri olan sosyal anhedoni geleneksel olarak özbildirim ölçekleri ile ölçülmektedir. Majör depresif bozuklukta görülen bellek yanlılıkları nedeniyle retrospektif özbildirimlerin bireylerin anlık sosyal deneyimlerini doğru bir şekilde temsil etmeyebileceği düşünülmektedir. Bu çalışma, majör depresif bozukluğu olan bireylerde anlık sosyal haz deneyimlerinin korunduğunu, ancak motivasyonel kapasitenin gün içinde deneyimlenen aşırı genellenmiş otobiyografik bellek yanlılıkları, olumsuz temel inançlar ve azalmış olumlu ruminasyon nedeniyle azaldığını öne sürmektedir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya majör depresif bozukluk tanılı 26, eşik altı depresyon belirtileri gösteren 22 katılımcı ve 26 sağlıklı kontrol grubu katılımcısı dahil edilmiştir. Katılımcılar Beck Depresyon Envanteri, Revize Edilmiş Sosyal Anhedoni Ölçeği, Pozitif Duygulara Tepkiler Ölçeği, Bellek İçeriği Değerlendirme Formu ve Kısa Otobiyografik Bellek Ölçeği'ni tamamlamıştır. 13 günlük bir ekolojik anlık değerlendirme çalışması aracılığıyla katılımcıların anlık ve retrospektif sosyal motivasyon ve haz seviyeleri karşılaştırılmıştır.
Bulgular: Sonuçlar, majör depresif bozuklukta sosyal haz kapasitesinin korunduğunu, ancak motivasyonel kapasitenin belirgin şekilde bozulduğunu göstermiştir. Depresyon ve eşik altı depresyon grupları, sağlıklı gruba kıyasla daha düşük düzeyde anlık subjektif motivasyon, istenç ve sosyal haz beklentisi bildirmiştir. Ayrıca, depresyon grubu daha düşük retrospektif motivasyon ve sosyal haz beklentisi raporlamıştır.
Sonuç: Ekolojik anlık değerlendirme yönteminin günlük hedonik deneyimlerdeki değişimleri etkin bir şekilde tespit edebildiği görülmüştür. Otobiyografik bellek yanlılıkları, duygusal düzenleme becerileri ve olumsuz inançlar gibi faktörlerin, hem sağlıklı hem de depresyon gruplarında bu günlük dalgalanmaları etkilediği bulunmuştur. Bu bulgular, hedonik deneyimlerin şekillenmesinde bilişsel faktörlerin önemli bir rol oynadığını göstermiştir.

Abstract:
Aim: Social anhedonia is one of the cardinal symptoms of major depressive disorder and is traditionally measured through scales based on self-evaluations. Due to memory biases in major depressive disorder, retrospective self-measurements might not accurately represent the momentary social experience of the individuals. This study posits that the reported social motivation levels of individuals with major depressive disorder decrease as the perceived rewarding value of social interactions in autobiographical memory becomes distorted through increased overgeneralized autobiographical memory and negative core beliefs, as well as decreased positive rumination through the day. 
Materials and Methods: 26 participants with major depressive disorder, 22 with subthreshold depression, and 26 healthy controls completed the Beck Depression Inventory, Revised Social Anhedonia Scale, Reactions to Positive Emotions Scale, Memory Content Evaluation Form, and Short Autobiographical Memory Scale. A 13-day ecological momentary assessment compared their momentary and retrospective social motivation and pleasure levels.
Results: Results showed that while social pleasure capacity remains intact in major depressive disorder, motivational capacities are notably impaired. The depression and subthreshold depression groups reported lower levels of momantary subjective motivation, volition, and anticipatory pleasure than the healthy group. Notably, the depression group exhibited lower motivation and anticipatory pleasure retrospectively. 
Conclusion: Ecological momentary assessment effectively identified variations in daily hedonic experiences. Factors like autobiographical memory biases, emotional regulation skills, and negative beliefs were found to influence these daily fluctuations in both healthy and depression groups, underscoring the role of cognitive factors in shaping hedonic experiences.