Yaş dostu mekanların iç mekan fiziksel çevre faktörleri kapsamında incelenmesi ve birlikte yaşam için bir model önerisi
Investigation of indoor physical environmental factors in age-friendly spaces and a model proposal for cohousing
Yazar: NEDİM ALİCİ
Danışman: PROF. DR. DAMLA ALTUNCU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Toplumların yaşlanmasıyla birlikte, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmaya yönelik çalışmalar giderek daha önemli hale gelmektedir. Yaşlı nüfusun artışı, onların yaşam alanlarının daha güvenli, konforlu ve erişilebilir olmasını gerektirmektedir. Bu bağlamda, iç mekân tasarımı ve fiziksel çevre faktörlerinin yaşlı bireylerin ihtiyaçlarına uygun şekilde düzenlenmesi büyük bir önem taşımaktadır. Bu tez çalışması, yaş dostu mekânların tasarımı ve yaşlı bireylerin bağımsız, sağlıklı ve sosyal bir yaşam sürmelerini destekleyecek iç mekân fiziksel çevre faktörlerinin belirlenmesi üzerine odaklanmaktadır.
Bu çalışmada, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmak amacıyla iç mekân fiziksel çevre faktörlerini değerlendirerek yaş dostu mekânlar için bir model önerisi geliştirmeyi hedeflemektedir. Tez, yaşlı bireylerin ihtiyaçlarına uygun, güvenli, erişilebilir ve sosyal etkileşimlerini destekleyici iç mekân standartlarının belirlenmesi üzerine odaklanmaktadır.
Araştırma, yaşlı bireylerin iç mekân fiziksel çevre faktörlerini kapsamlı bir şekilde inceleyerek, bu faktörlerin onların günlük yaşam kalitesine olan etkilerini değerlendirmektedir. Bu kapsamda; Görsel, Termal, Akustik, Mekân Organizasyonu faktörleri ve Vibrasyon, Manyetik Alan boyutları gibi unsurlar detaylı olarak analiz edilmiştir.
Tezin temel hipotezi; Değişen çağa göre aktif yaşlanma yaklaşımı dahilinde kurumsal bakım hizmetlerinin; kapsamının, kalitesinin, standardizasyonun iç mekân tasarımı ve fiziksel çevre faktörleri bakımından belirlenmesi, Türkiye için uygun bakım hizmetleri veren mekânların tasarlanması için gereklidir. 
Araştırma, literatür taraması, anketler, görüşmeler ve gözlemler gibi çeşitli yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yaşlı bireylerin fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlarını anlamak için anketler ve görüşmeler yapılmış, mevcut mekânların durumu gözlemlenerek analiz edilmiştir.
Araştırma bulguları, iç mekân fiziksel çevre faktörlerinin yaşlı bireylerin bağımsızlık, güvenlik, erişilebilirlik ve sosyal etkileşim ihtiyaçlarını karşılamada kritik rol oynadığını göstermektedir. Ergonomik tasarım, aydınlatma, malzeme, renk, akustik ve termal etmenlerin optimize edilmesi, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini önemli ölçüde artırmaktadır.
Tez kapsamında önerilen model, yaşlı bireylerin fiziksel ve psikolojik ihtiyaçlarını karşılayan, katılımcı ve esnek bir yaşam alanı tasarımını öngörmektedir. Model, yaşlı bireylerin sosyal etkileşimini artıracak ortak yaşam alanları ve bireysel ihtiyaçlarını karşılayacak özel alanların dengeli bir şekilde bir araya getirilmesini hedeflemektedir.
Araştırma sonuçları, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini artırmak için iç mekân tasarımında dikkat edilmesi gereken fiziksel çevre faktörlerini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, yaş dostu mekânların tasarımında görsel, termal ve akustik konforun sağlanması, sosyal etkileşimi teşvik eden alanların oluşturulması ve bireysel ihtiyaçlara yönelik çözümler sunulması önerilmektedir. Ayrıca, gelecekteki çalışmalar için yaşlı bireylerin mekânsal ihtiyaçlarını daha iyi anlamak ve bu ihtiyaçlara yönelik yenilikçi çözümler geliştirmek amacıyla daha fazla araştırma yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.

Abstract:
With the aging of societies, efforts to enhance the quality of life for elderly individuals are becoming increasingly significant. The rising elderly population necessitates living environments that are safer, more comfortable, and more accessible. In this context, interior design and physical environmental factors must be arranged to meet the needs of elderly individuals. This thesis focuses on the design of age-friendly spaces and the identification of indoor physical environmental factors that support independent, healthy, and social living for elderly individuals.
This study aims to develop a model proposal for age-friendly spaces by evaluating indoor physical environmental factors to enhance the quality of life for elderly individuals. The thesis focuses on identifying interior standards that are safe, accessible, and supportive of social interactions, tailored to the needs of elderly individuals.
The research comprehensively examines the physical environmental factors of indoor spaces that affect the daily life quality of elderly individuals. In this context, factors such as Visual, Thermal, Acoustic, Spatial Organization, Vibration, and Magnetic Field dimensions are analyzed in detail.
The central hypothesis of the thesis posits that, according to the active aging approach in the changing era, determining the scope, quality, and standardization of institutional care services in terms of interior design and physical environmental factors is essential for designing suitable care facilities in Turkey.
The research employs various methods, including literature review, surveys, interviews, and observations. Surveys and interviews were conducted to understand the physical and psychological needs of elderly individuals, and the current state of existing spaces was observed and analyzed.
The findings indicate that indoor physical environmental factors play a critical role in meeting the independence, safety, accessibility, and social interaction needs of elderly individuals. Optimizing ergonomic design, lighting, materials, colors, acoustic, and thermal elements significantly enhances the quality of life for elderly individuals.
The model proposed in the thesis envisions a participatory and flexible living space design that addresses the physical and psychological needs of elderly individuals. The model aims to balance shared living areas that promote social interaction with private spaces that meet individual needs.
The research results highlight the physical environmental factors that must be considered in interior design to improve the quality of life for elderly individuals. In this context, it is recommended to ensure visual, thermal, and acoustic comfort, create spaces that encourage social interaction, and provide solutions tailored to individual needs in the design of age-friendly spaces. Additionally, the study emphasizes the need for further research to better understand the spatial needs of elderly individuals and to develop innovative solutions to address these needs.