Avrupa'da aşırı sağ ve nefret söylemi: Fıtna (Fitne) ve Submission (Teslimiyet) filmleri örneği
Extreme right and hate speech in europe: The example of Fitna and Submission films
Yazar: NUR YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜŞERREF YARDIM
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Avrupa = European ; Aşırı sağ = Far right ; Film = Film ; Fitne = Discard ; Nefret söylemi = Hate speech ; Sağ ideolojiler = Right ideology ; Sağ partiler = Right parties ; Sinema = Cinema ; Teslimiyet = Resignation ; İslamofobi = Islamophobia

Özet:
Oryantalizm, Doğu'nun geri kalmışlığına işaret ederek, Batı sömürgeciliğine zemin
hazırlayan önemli bir kavramdır. Oryantalizmin Doğu'ya bakışı, Doğu'ya ait ortaya çıkarmaya
çalıştığı öğeler, İslamofobinin yaygınlaşmasına neden olmaktadır. Oryantalist söylem, nefret içerikli
söylem ile birleşince Batı'nın gözünde; korkulan, kurtulunması gereken bir İslam imajı
oluşturmaktadır. Nefret içerikli oryantalist söylemler, gelişen teknoloji ile birlikte kitle iletişim
araçları aracılığıyla evrensel bir boyuta ulaşmaktadır. Sinema, toplumsal olgu ve olayları, izleyiciye
en etkili şekilde aktaran bir sanat dalıdır. Fakat bu aktarımda gerçeklik her zaman olduğu gibi
yansıtılmamaktadır. Hollywood sinemasını, 11 Eylül olayları bağlamında değerlendirdiğimizde ise
değişen bir İslam ve Müslüman imajı karşımıza çıkmaktadır. Hollywood filmlerine konu olan
oryantalist söylem, zaman içerisinde pek çok alanda kullanılır olmuştur. Müslümanların olağandan
farklı biçimlerde yansıtılan sunumu, çeşitli İslam ülkelerinden alınan marjinal örnekler çerçevesinde,
abartılı ifade ve yorumlarla, karikatürlere, kısa filmlere, belgesellere, haberlere, gazete manşetlerine
vb. pek çok yayın aracına konu edilmiştir. Avrupa'da Aşırı Sağ kesimden olan Geert Wilders ve Theo
Van Gogh'un çekmiş oldukları Fıtna(Fitne) ve Submission (Teslimiyet) filmleri, oryantalist söylemin
yeniden nasıl üretildiği ve İslamofobinin yaygınlaşmasına olan etkileri bağlamında incelenmiştir.
Filmlerin ortak dili olan nefret içerikli oryantalist söylemin, hangi İslamofobik öğelere vurgu yaptığı
söylem analizi yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Söylem analizi incelenen filmlerin sunduğu bakış
açısını anlayabilmek ve açıklayabilmek açısından önem arz etmektedir. Fitne ve Teslimiyet
filmlerinin İslamofobi olgusuna çeşitli İslami unsurların yeniden anlamlandırılması yoluyla
oluşturulan algı yönetimine hizmet etmekte olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: İslamofobi, Oryantalizm, Nefret Söylemi, Aşırı Sağ

Abstract:
Orientalism is an important concept that paves the way for Western colonialism, pointing to
the backwardness of the East. The view of Orientalism towards the East and the elements of the East
that it tries to reveal, lead to the spread of Islamophobia. From the West point of view, orientalist
discourse when combined with hate discourse, it creates an image of Islam that is feared and must be
rescued. Hate thematic orientalist discourses reach a universal dimension by means of mass media
through developing technology. Cinema is an art that conveys social facts and events to the audience
in the most effective way. But in this transference, reality is not always reflected. When we evaluate
Hollywood cinema in the context of the 9/11 attacks, a changing Islam and Muslim image emerges.
Orientalist discourse, which is the subject of Hollywood films, has been used in many areas over time.
The presentation of Muslims in different ways than usual has been the subject of many publications
within the framework of marginal examples from various Islamic countries with the exaggerated
expressions and comments through cartoons, short films, documentaries, news, newspaper headlines
and so on. The films Fitna and Submission by Geert Wilders and Theo Van Gogh from the far right in
Europe have been examined in the context of how orientalist discourse is reproduced and its effects on
the spread of Islamophobia. The discourse analysis method was used to determine which
Islamophobic elements emphasize the hateful orientalist discourse that is the common language of the
films. Discourse analysis is important for understanding and explaining the perspective of the films
examined. It was found out that the Fitna and Submission films serve to the phenomenon of
Islamophobia through perception management created by re-meaninging of various Islamic elements.
Keywords: Islamophobia, Orientalism, Hate Speech, Extreme Right