Güneydoğu Anadolu bölgesi çekirdekli kuru üzümlerinin bazı fitokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some phytochemical characteristics of seeded raisins of South-east Anatolia region
Yazar: VEYSİ ÖZ
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK KARATAŞ ; DOÇ. DR. ABDULSELAM ERTAŞ
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki besin elementleri = Plant nourishment elements ; Bitki fenolikleri = Plant phenolics ; Kuru üzüm = Raisin

Özet:
Bu çalışmada, ülkemizin önemli çekirdekli kurutmalık üzüm çeşitlerinden Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde önem kazanmış Besni (Adıyaman), Banazı Siyahı (Malatya), Kerküş (Mardin), Horoz Karası (Şanlıurfa), Dımışkı ve Rumi (Gaziantep)  üzüm çeşitlerinin bazı fitokimyasal özellikleri incelenmiştir. Çalışma kapsamında ayrıca üzüm çeşitlerinin bazı fiziksel [(Salkım ağırlığı (g), 100 tane ağırlığı (g), tane eni ve tane boyu (mm)] ve kalite özellikleri [(kuru madde SÇKM (%), pH ve tartarik asit miktarları (g/l)] belirlenmiştir. Fitokimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla çeşitlerinin çekirdek, yaprak ve tane eti ile kabuk örneklerinin toplam fenolik, toplam flavononid madde miktarları, antioksidan aktiviteleri incelenmiştir. Ayrıca bu üzüm çeşitlerinin toprak (bağ toprağı), çekirdek, yaprak ve tane eti ile kabuk örneklerinin mineral madde içeriği araştırılmıştır. Toplam fenolik madde miktarı Folin Ciocalteu yöntemi (pirokatekole eşdeğer olarak) ile toplam flavonoid miktarı ise alüminyum nitrat yöntemi (kuersetine eşdeğer olarak) ile belirlenmiştir. Gerek çekirdek gerek yaprak gerekse de tane eti ve kabuk ekstrelerinin toplam flavonoid içeriğinin toplam fenolik madde içeriğine göre daha fakir olduğu tespit edilmiştir. Antioksidan aktivite üç farklı yöntem olan; DPPH, ABTS ve CUPRAC antioksidan kapasite belirleme yöntemleri ile belirlenmiştir. Üç yöntemde de üzümlerin çekirdek ekstrelerinin antioksidan aktivite değerlerinin yaprak ve tane eti ile kabuk ekstrelerine oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ancak beyaz üzüm çeşidi olan Kerküş çekirdek ekstresinde (ABTS) antioksidan aktivite olarak en yüksek (88.72 µg/ml) bulunmuştur. Siyah çekirdekli çeşitlerde fenolik ve antioksidan kapasitesi genel olarak yüksek bulunmuştur. Ayrıca Kerküş çekirdek ekstrelerinde toplam fenolik içerik 55.88 µg/mg olarak, toplam flavonid ise 13.72 µg/mg olarak bulunmuştur. Besni üzüm çeşidinin çekirdek (87.31µg/ml)  ve yaprak ekstrelerinin (81.50 µg/ml)  antioksidan aktiviteleri de yüksek bulunmuştur. Bir diğer önemli bulgu ise asma yapraklarının çekirdek ekstrelerine yakın yüksek antioksidan aktiviteye sahip olmasıdır. Siyah çeşitlerden Banazı siyahı, Horoz Karası ve Rumi üzüm çeşitleri analiz yöntemine göre değişmekle birlikte yüksek antioksidan aktivite tespit edilmiştir. Dımışkı üzüm çeşidinde ise toplam fenolik içerik en düşük olarak bulunurken buna paralel olarak antioksidan kapasite de en düşük seviyede bulunmuştur. Mineral madde (Ca, K, Mg, Na, Fe ve Zn) içerikleri ICP-OES cihazında tespit edilmiştir. Çeşitlerin çekirdek, yaprak ve tane eti ile kabuk örneklerinin tamamında potasyum, kalsiyum, magnezyum, sodyum elementleri bulunmuştur.

Abstract:
In this study, some phytochemical properties of the major Southeastern Anatolian Region of Turkish seeded dried grape varieties of  Besni (Adıyaman), Banazı Siyahı (Malatya), Kerküs (Mardin), Horoz Karası (Şanlıurfa), Dımışkı and Rumi (Gaziantep), were investigated. In of the study, some physical [(cluster weight (g), 100 weight (g), grain size and grain size)] and quality characteristics [(dry matter (%), pH and tartaric acid amounts (g/l)], total phenolics, total flavonoids, antioxidant activities of the samples were investigatedon crushed raisins. In addition, elemantal composition of soil (grapevine), grape seeds, leaves and grape berries and skin of these grape varieties were investigated. The total amount of phenolic composition was determined by the Folin Ciocalteu method (equivalent to pyrocatechol) and the total flavonoid amount with the aluminum nitrate method (equivalent to quercetin). It has been found that the total flavonoid content both berry+skin and leaf, is poorer than the grape seed extract. Antioxidant activity was measured by DPPH, ABTS and CUPRAC antioxidant capacity (CUPRAC) methods. According to three methods, the antioxidant activity values of raisin seed extracts of grapes were determined to be higher than leaf and berry and skin extracts. However, the highest level of antioxidant activity (88.72 μg / ml) was found in the white grape variety, Kerküş seed extract (ABTS). Phenolic and antioxidant capacities in black seeded varieties are generally high.  In addition, total phenolic content was found to be 55.88 μg / mg and total flavonide was found to be 13.72 μg / mg in Kerküş seed extracts. Antioxidant activities of the seeds of Besni grape variety (87.31μg / ml) and leaf extracts (81.50 μg / ml) were also found high. Another important finding is that the vine leaves have high antioxidant activity close to the seed extracts.  Banazı Black, Horoz Karası and Rumi black grape varieties was investigated high antioxidant activity according to the analysis method.  On the other hand, the total phenolic content in the grape variety Dımışkı was found to be the lowest similarly, the antioxidant capacity was found at the lowest level. Mineral matter (Ca, K, Mg, Na, Fe and Zn) contents were detected in ICP-OES method. Potassium, calcium, magnesium and sodium elements were found in all of the seeds, leaves and berry and skin extracts.