Tip 1 diyabetli bireylerde diyetin karbonhidrat miktarı ve glisemik indeksinin kan glukoz değişkenliği ve serbest yağ asitlerine etkisi
The effect of dietary carbohydrate content and glycemic index on blood glucose variation and free fatty acids in TYPE 1 diabetic individuals
Yazar: SELDA SEÇKİNER
Danışman: PROF. DR. MURAT BAŞ ; PROF. DR. ŞEVKİ ÇETİNKALP
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diyet = Diet ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Kan glükozu = Blood glucose ; Karbonhidratlar = Carbohydrates ; Serbest yağ asitleri = Free fatty acids ; Yağ asitleri = Fatty acids

Özet:
Araştırma farklı karbonhidrat miktarı (KH) ve glisemik indeks (GI) içeren dört diyet örneğinin glisemik değişkenlik (GD) ve pazma serbest yağ asitine (SYA) etkisini gözlemlemek amacıyla yaşları ortalama 29, insülin kalemi kullanan 17 tip 1 diyabetlide (T1DM) yürütülmüştür. Bireyin enerji ihtiyacına göre; Diyet1 (D1) %40 KH-düşük GI (DGI), diyet 2 (D2) %40 KH-yüksek (YGI), diyet3 (D3) %60 KH- DGI, diyet4 (D4) %60 KH-YGI içerikli diyetin oluşturduğu cros-over planlanmış araştırmadır.  SYA, trigliserit (TG), keton, fruktozamin değerlendirilmiştir. AUC'de (p=0,783), ortalama KG'larında (p=0,276); GD'de (p=0,589),  hedef aralıkta geçen sürede (Tıme in Range-TIR) (p=0,923) gruplarda anlamlı farklılık bulunmamıştır. Diyet1, SYA'leri istatistiksel olarak belirgin yüksek (p<0,014), TG; D1'te anlamlı yüksektir  (p=0,002). D1-D2'de keton negatiftir (p=0,219; p=0,375). Fruktozamin, diyetler arasında istatistiksel anlamlı değildir (p=0,108). Öğünlere göre insülin dozunda; bolus ve bazal insülin dozları  DGI'te yüksek GI'e göre anlamlı düşüktür (p<0,001; p=0,041). Karbonhidrat miktarlarına verilen duygusal yanıt gruplarda anlamlı  bulunmamıştır (p=0,407). Vücut ağırlığı (p=0,042), bel çevresi (p=0,010) gruplar arasında anlamlı farklıdır. Diyetler içinde besin değeri ile doymuş yağ, kolesterol miktarı düşüklüğü ve   vitamin-mineral alım düzeylerinin yeterliliği ile en göze çarpan D3'dür ancak GD, D3'de diğer gruplara göre anlamlı farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak farklı diyet müdahaleleri GD üzerinde karbonhidrat miktarından bağımsız, GI içeriğiyle SYA, trigliseritleri etkileyerek kardiyovasküler hastalık(KVH) riskini arttırabilir. Diyabetli bireylerin beslenme önerilerinde karbonhidrat miktarını azaltmak GD'de belirgin fark yaratmamıştır. Tıbbi beslenme tedavisinde karbonhidrat miktarı kadar içeriği, öğünün kompozisyonu metabolik kontrolü ve komplikasyon riskini azaltabilir. T1DM'lilerde ılımlı karbonhidrat ve DGI'li beslenme kan glukoz değişkenliği ve KVH riski için önemlidir.

Abstract:
The study was conducted in 17 Type 1 diabetic(T1DM) subjects who were on insulin therapy; with an average age of 29  to indicate the effect of four diets with different carbohydrate(CHO) contents and glycemic indexes(GI), on glycemic variability (GV) and plasma free fatty acid (FFA) levels. According to the individual's energy requirements;Diet1 (D1) contained 40%CHO-lowGI(LGI), diet2(D2); 40%CHO-highGI(HGI), Diet3(D3); 60% CHO-LGI, Diet4(D4); 60% CHO-HGI. The study was designed as a cross-over study. FFA, triglyceride(TG), ketone, fructosamine were evaluated.  No statistically difference was found in AUC (p=0.783), mean BG(p=0.276),GV (p=0.589), time in range (TIR)(p=0.923) between the groups. FFAs, TG were (p<0.014), higher in D1 group (p=0.002). Ketone was found negative  in D-D2 (p=0.219;p=0.375). Fructosamine were not different(p=0.108) in any group. Dose of mealtime insulins were lower in  LGI diets (p<0.001;p=0.041). Emotional response to the amount of CHO was not significant in the groups(p=0.407).A significant difference was found body weight (p=0.042), waist circumference (p=0.010) between groups. D3 is the most striking with its nutritional value, low amount of saturated fat, cholesterol, and adequacy of vitamin-mineral intake levels, but no significant difference was found in GV between D3 and the others. As a result, different diets may increase the risk of cardiovascular disease by affecting GI, FFA,TG independence of carbohydrate amount on GV.Reducing the amount of CHO did not make any significant difference in GV. The composition of the meal as well as the carbohydrate content, can reduce metabolic control, the risk of complications. Moderate CHO, LGI  is important for GV, cardiovascular risk in T1DM.