1797-1798 Vidin kuşatmasında seferberlik ve lojistik
Mobilization and logistics in the siege of Vidin 1797-1798
Yazar: BETÜL KARATAY
Danışman: PROF. DR. FATİH YEŞİL
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Ayanlık = Ayanlık ; Kuşatma = Siege ; Lojistik = Logistics ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Pazvantoğlu Osman = Pazvantoğlu Osman ; Seferberlik = Mobilization ; Vidin = Vidin ; Vidin Kuşatması = Vidin Siege

Özet:
XVIII. yüzyıl sonlarında Osmanlı Rumelisinde nüfuzu gittikçe artan ayanların önde gelenlerinden birisi Vidinli Pazvantoğlu Osman Paşa'dır. Pazvantoğlu, 1787-1792 harbinde Avusturyalılara karşı yararlılıklar gösterdiği için merkezi hükümet tarafından kendisine babasından kalan mirasın bir kısmı geri verilmiştir. Pazvantoğlu Osman'ın Vidin'de otoritesini inşa süreci böylece başlamıştır. Dönemin diğer ayanlarının izlediği yollarla nüfuz sahasını genişleterek bölgedeki başıboş eşkıya gruplarından ve merkeze muhalif yeniçerilerden ordusunu oluşturmuştur. Kendi mali ve siyasi kaynaklarına zarar verdiği için Sultan III. Selim'in merkezileşmeyi öngören Nizam-ı Cedid uygulamalarına karşı çıkmıştır. Zamanla kazandığı kuvvet, onu hem Osmanlı hükümeti hem de bölgedeki diğer rakipleri için bir tehdit haline getirmiştir. İlerleyen süreçte Vidin ve civarındaki yayılmacı faaliyetleri merkezi otoriteye karşı açıkça isyan hareketine dönüşmüştür. Başlarda kendisine her ne kadar hoşgörüyle yaklaşılsa da 1797 yılının sonlarında bu durum değişmiş, Osmanlı Devleti'nin bir ayanı kontrol altına almak adına giriştiği en kapsamlı harekât olan Vidin kuşatması tertip edilmiştir. Kuşatma için yalnızca Serasker Küçük Hüseyin Paşa'nın emrindeki kuvvetler gönderilmemiş, aynı zamanda Balkanlar'dan ve Anadolu'dan pek çok ayan Vidin ordusu için seferber edilmiştir. Kuşatma ordusunda bulunan ayanların her biri, tıpkı Pazvantoğlu Osman gibi kendi bölgelerinde nüfuzlarını inşa ederek servet biriktirmiş kişilerdi. Ancak ayanlar Vidin'de topyekün hareket edememiş, bir süre sonra da yavaş yavaş muharebe meydanını terk etmişlerdir. Yapılan onca hazırlığa ve toplanan kalabalık orduya rağmen Vidin kuşatması Osmanlı hükümeti açısından büyük bir başarısızlıkla neticelenmiştir. Vidin kuşatmasından sonraki süreçte ise Vidin tamamen Pazvantoğlu'nun kontrolüne girmiş ve Pazvantoğlu'nun halk nezdindeki itibarı daha da artmıştır. Ayrıca, Osmanlı hükümetinin Vidin'deki başarısızlığı diğer ayanların merkezi hükümete karşı muhalefetlerinin bariz bir biçimde artmasında etkili olmuştur.

Abstract:
At the end of the 18th century, one of the leading notables whose influence was increasing in Ottoman Rumelia was Pazvantoğlu Osman Pasha from Vidin. Because Pazvantoğlu was useful against the Austrians in the war of 1787-1792, some of his father's inheritance was given back to him by the central government. Thus began the process of establishing Pazvantoğlu Osman's authority in Vidin. By expanding his sphere of influence in the ways followed by other notables of the period, he formed his army from stray bandits in the region and janissaries opposed to the center. Sultan III, for harming his own financial and political resources. He opposed the Nizam-ı Cedid practices of Selim, which envisaged centralization. The power he gained over time made him a threat to both the Ottoman government and other rivals in the region. In the following process, the expansionist activities in and around Vidin turned into an open rebellion against the central authority. Although he was treated with tolerance in the beginning, this situation changed at the end of 1797, and the siege of Vidin, the most comprehensive operation that the Ottoman Empire attempted to control a notable, was organized. Not only the forces under the command of Serasker Küçük Hüseyin Pasha were sent for the siege, but also many notables from the Balkans and Anatolia were mobilized for the Vidin army. Each of the notables in the siege army, like Pazvantoğlu Osman, had accumulated wealth by building their influence in their own regions. However, the notables could not move in all in Vidin, and after a while they gradually left the battlefield. Despite all the preparations and the crowded army gathered, the siege of Vidin resulted in a great failure for the Ottoman government. In the process after the siege of Vidin, Vidin came under Pazvantoğlu's control and Pazvantoğlu's reputation in the eyes of the public increased even more. In addition, the failure of the Ottoman government in Vidin was effective in increasing the opposition of the other notables to the central government.