Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerde tükenmişlik (Adıyaman ili örneği)
The levels of burnout of special education teachers (The sample of Adıyaman province)
Yazar: FEHMİ ÇELİK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MERİÇ HATİCE GÖKDALAY
Türk Hava Kurumu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Duyarsızlaştırma = Desensitization ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik duygusu = Burnout feeling ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada, Adıyaman'da özel eğitim alanında çalışan öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin belirlenerek bazı demografik ve mesleki değişkenlere göre tükenmişlik düzeylerinin farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma 2014-2015 eğitim öğretim yılı içerisinde Adıyaman ilindeki devlet okullarında görev yapan, işitme engelli, zihinsel engelli ve görme engelli çocuklara eğitim veren, 137 öğretmen ile yürütülmüştür.
Özel eğitim öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin tespit edilmesi amacıyla "Maslach Tükenmişlik Ölçeği" ile "Kişisel Bilgiler Formu" kullanılmıştır. Katılımcıların sosyo-demografik özelliklerine ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinde yer alan 22 ifadeye verdikleri yanıtlara ilişkin dağılımlar frekans ve yüzdelikler bakımından değerlendirilmiştir. Alt boyutların elde edilmesinde ilgili boyutu meydana getiren ifadelerin ortalama değerleri kullanılmıştır. Verilerin analizinde; iki ortalama söz konusu olduğu zaman bağımsız örneklem t-testi, ikiden fazla grup söz konusu olduğunda ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Gruplar arasında tespit edilen farklılıklar Duncan çoklu karşılaştırma testi ile incelenmiştir.
Yapılan analizler sonucunda özel eğitim öğretmenlerinin, duygusal tükenme, kişisel başarı ve duyarsızlaşma alt boyutlarındaki tükenmişlik düzeylerinin düşük olduğu, bekâr öğretmenlerin evli öğretmenlere göre daha yüksek tükenmişlik düzeylerine sahip oldukları tespit edilmiştir. Duygusal tükenme ve duyarsızlaşma alt boyutunda yöneticiler ve öğretmenler arasında önemli farklar olduğu, mezun olunan program bakımından duygusal tükenmişlik ve duyarsızlaşma alt boyutlarında önemli farlılıklar olduğu, okul öncesi düzeyde eğitim veren özel eğitim öğretmenlerinin duygusal tükenmişlik düzeylerinin diğer seviyelerde görev yapan özel eğitim öğretmenlerinden çok daha yüksek olduğu, iş arkadaşlarından destek görmeyen öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin destek görenlere kıyasla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Özel Eğitim, Öğretmen, Tükenmişlik, Duygusal Tükenme, Duyarsızlaşma, Kişisel Başarı Duygusunda Azalma

Abstract:
The purpose of this study is to identify the burnout levels among the special education teachers employed in the province of Adıyaman and to investigate whether the burnout scores vary in view of some demographic and occupationals variables. This study included 137 teachers, affiliated to the Ministry of National Education in Adıyaman province during the 2014-2015 education and training term. 
"Maslach Burnout Inventory" and "Personal Information Form" have been used to idenfity the burnout levels of special education teachers. The distribution of answers have been evaluated in the  point of frequencies and percentiles.
In gaining sub-dimensions, the average values of statements that create the format have been used. In analyzing data; t-test and multiple analysis have been used. The differences that are identified among groups have been analysed with Duncan multiple comparison test.
As a result of the analysises performed, it was detected that emotional exhaustion and sub- dimension of personal accomplishment and depersonalization of the special education teachers are low, and single teachers' burnout levels are higher than married ones. 
It was also concluded that the sub-dimension of emotional exhaustion has important differences between managers and teachers, the graduated programs have important differences in sub-dimension of emotional exhaustion and depersonalization, the emotional exhaustion level of pre-school special education teachers are higher than other levels special education teachers, burnout levels of teachers having no support from colleagues are higher than the ones who get support from colleague.

Key Words: Special Education, Teacher, Burnout, Emotional Exhaustion, Depersonalisation, Decrease of Feeling Personal Accomplishment.