Hastane hijyeninde standart önlemler ölçeği: Temizlik personeli versiyonunun geliştirilmesi
Development of standard precaution scale of hospital hygiene: Version of cleaning staff
Yazar: SELMA DEMİREL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERPİL ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Hemşirelik = Nursing ; Hijyen = Hygiene ; Koruyucu önlemler = Protective measures ; Temizlik personeli = Cleaning staff ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında, Hastane Hijyeninde Standart Önlemler Ölçeği: Temizlik
Personeli Versiyonu'nun geliştirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma, metodolojik bir araştırmadır. Örneklemi, Eylül 2021-
Ocak 2022 tarihleri arasında bir eğitim ve araştırma hastanesinde çalışan, dâhil edilme
kriterlerini karşılayan 330 temizlik personeli oluşturdu. Çalışma verileri; Tanıtıcı Bilgi
Formu ve Hastane Hijyeninde Standart Önlemler Ölçeği: Temizlik Personeli
Versiyonu taslak formu ile elde edildi. Ölçek taslağı, sistematik bir sürecin sonunda
oluşturuldu. Çalışmanın uygulanabilmesi için etik onay ile kurumsal izinler alındı.
Çalışma yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Çalışmanın uygulamasından iki hafta
sonra gönüllü 130 katılımcıya veri toplama formu tekrar uygulandı. Ölçeğin geçerlik
analizinde; yüzey, kapsam, yapı ve yakınsak geçerlikler araştırıldı. Yapı geçerliğinde;
Temel Bileşenler Analizi, Doğrulayıcı Faktör Analizi uygulandı. Güvenirlik
analizinde; iç tutarlılık katsayıları hesaplandı ve test- tekrar test analizleri için Sınıf içi
Korelasyon katsayısı değerlendirildi.
Bulgular: Ölçeğin, kapsam geçerlik indeksi 0,95 olarak hesaplandı ve kapsam
geçerliği sonucunda ölçekte 30 maddeye yer verildi. Ölçeğin madde-total-madde
korelasyon analizinde ölçekten toplam 11 madde çıkarıldı. Temel Bileşenler
Analizinde toplam varyansın %51,16'sını açıklayan ve faktör yükleri 0,86 ile 0,32
arasında değişen 19 maddeli ve beş boyutlu yapı keşfedildi. Doğrulayıcı Faktör
Analizinde uyum indekslerinin "iyi uyum" ile "kabul edilebilir uyum" düzeyinde
olduğu bulundu ve beş boyutlu ölçek yapısı doğrulandı. Ölçek toplamında iç tutarlık
kat sayısının 0,82 olduğu hesaplandı. Test- tekrar test analizinde; Sınıf içi Korelasyon
katsayısı değerinin 0,992 olduğu, test- tekrar test ölçek toplamı ile alt boyut puanları
arasında istatistiksel olarak anlamlı ve orta derecede güçlü korelasyonlar olduğu
belirlendi (p<0,005).
v
Sonuç: Hastane Hijyeninde Standart Önlemler Ölçeği: Temizlik Personeli Versiyonu
Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Ölçeğin, hem hastane
enfeksiyonlarının önlenmesinde standart önlemlere uyumun sağlanması amacıyla,
hem de iş sağlığı ve güvenliği kapsamında, temizlik personeline yapılacak eğitim, kurs
ve diğer girişimlerde standart bir değerlendirme yapılmasına katkı sağlayacağı
öngörülmektedir.
Anahtar kelimeler: Standart Koruyucu Önlemler, Ölçek Geliştirme, Temizlik
Çalışanı, İş Sağlığı, Hemşirelik

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to develop of Standard Precaution Scale of
Hospital Hygiene: Version of Cleaning Staff.
Materials and Methods: The study was conducted in a methodological research
design. The sample consists of 330 participants who work as cleaning staff in a training
and research hospital between September 2021-January 2022. The data collection form
consists of the Introductory Information Form and Standard Precautions in Hospital
Hygiene Scale: Version of Cleaning Staff draft form. The scale draft was created at
the end of a systematic process. Ethical and institutional permissions were obtained
for the implementation of the study. The implementation of the study was conducted
by face-to-face interview technique. After the first implementation of the study, the
data collection form was applied twice to 130 participants volunteered two weeks later.
In the validity analysis of the scale, content, face, structure and convergent validity
were performed. In construct validity, Principal Components Analysis and
Confirmatory Factor Analysis were applied. In the reliability analysis, internal
consistency coefficients were calculated and Intraclass Correlation Coefficient was
evaluated for test-retest analyzed.
Results: The content validity index of the scale was calculated as 0.95 and 30 items
were included in the scale as a result of the content analysis. According to the results
of item-total correlation analysis, a total of 11 items were removed from the scale. In
Principal Component Analysis, a 19-item and five-subscale structure was discovered,
which explained 51,16% of the total variance and had factor loads varying between
0,86 and 0,32. In Confirmatory Factor Analysis, fit indices were found to be at the
level of "good fit" and "acceptable fit", and the five-dimensional scale structure was
confirmed. The internal consistency coefficient in the total scale was calculated as
0,82. In test-retest analysis; it was determined that the Intraclass Correlation
Coefficient value was 0,992, and there were statistically significant and moderately
vii
strong correlations between the test-retest scale total and the sub-scale scores
(p<0,005).
Conclusion: Standard Precaution Scale of Hospital Hygiene: Version of Cleaning
Staff was a valid and reliable scale for Turkish society. It is anticipated that the scale
would contribute to a standard evaluation in training, courses and other interventions
to be applied for cleaning staff, both in order to ensure compliance with standard
measures in the prevention of hospital infections and within the scope of occupational
health and safety.
Keywords: Standard Precaution, Scale Development, Cleaning Staff, Occupational
Health, Nursing,