Psikiyatrik hastalarda aralıklı patlayıcı bozukluk sıklığı ve klinik özellikleri
Prevalence and clinical correlates of intermitent explosive disorder in psychiatric patients
Yazar: VOLKAN GELEGEN
Danışman: PROF. DR. LUT TAMAM
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Psikiyatri = Psychiatry ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Öfke = Anger

Özet:
Psikiyatrik Hastalarda Aralıklı Patlayıcı Bozukluk Sıklığı ve Klinik Özellikleri

	Amaç: Aralıklı patlayıcı bozukluk sözel ve/veya fiziksel agresyon ile sonuçlanan, yineleyici biçimde saldırganlık dürtülerine karşı koyamama atakları ile tanımlanan bir bozukluktur. Klinik psikiyatri pratiğinde sıkça rastlanabilecek önemli bir psikiyatrik bozukluk olmasına rağmen bu konuda literatürde az sayıda veri bulunmaktadır. Bu çalışmada aralıklı patlayıcı bozukluk sıklığının ve bu bozuklukla ilişkili sosyodemografik ve klinik özelliklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

	Gereç ve Yöntem: Kliniğimize 2015 yılında ilk altı aylık periodda ilk kez başvuran 406 hasta çalışmamıza dahil edilmiştir. Eksen I ve Eksen II bozukluklarının tanısı DSM-IV ve DSM-5 tanı ölçütlerine göre konulmuştur. Aralıklı patlayıcı bozukluk tanısı için DSM-IV ve ayrıca DSM-5 tanı ölçütleri kullanılmıştır. Tanı koyma sürecinde; Eksen I bozuklukları için DSM-IV'e göre Yapılandırılmış Klinik Görüşme Kılavuzu (SCID I), Eksen II bozuklukları için DSM-IV'e göre Yapılandırılmış Klinik Görüşme Kılavuzu (SCID II), Belirti Tarama Listesi (SCL-90), Wender Utah Derecelendirme Ölçeği, Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanı ve değerlendirme envanteri, araştırmacının yaptığı klinik görüşme ve sosyodemografik veri formundan edinilen bilgiler kullanılmıştır. Bunlara ek olarak dürtüsellik ve agresyonun değerlendirilmesi amacıyla katılımcılara Barratt Dürtüsellik Ölçeği 11 ve Buss-Perry Agresyon Ölçeği uygulanmıştır.

	Bulgular: Aralıklı patlayıcı bozukluğun DSM-5'e göre yaşam boyu ve 12 aylık sıklığı sırasıyla % 16,7 ve % 11,3 olarak saptanmıştır. Bozukluğun ortalama başlangıç yaşı 16,4 yıl olarak hesaplanmıştır. Aralıklı patlayıcı bozukluk sıklığı erkeklerde kadınlara göre 3,8 kat (%95 GA= 1,9-7,5), kırsal kesimde yaşayanlarda şehir merkezinde yaşayanlara göre 2 kat (%95 GA=1,1-3,7), yaşam boyu özkıyım girişimi olanlarda olmayanlara göre 2,7 kat (%95 GA=1,3-5,6), yaşam boyu self mutilatif davranışı olanlarda olmayanlara göre 4,5 kat (%95 GA=2,3-8,7) ve ailede öfke sorunu bildirenlerde bildirmeyenlere göre 3 kat (%95 GA=1,5-5,9) fazladır. Aralıklı patlayıcı bozukluk tanısı alan grupta çocukluk çağı Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, Davranım Bozukluğu ve Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu anlamlı yüksek bulunmuştur.

	Sonuç: Bu çalışma katılımcıların yaklaşık altıda birinin DSM-5 tanı ölçütlerine göre yaşam boyu Aralıklı patlayıcı bozukluk tanısını karşıladığını ortaya koymaktadır. Aralıklı patlayıcı bozuklukla istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi gösterilen sosyodemografik özellikler arasında cinsiyet, yaşanılan yer, yaşam boyu özkıyım girişimi, self mutilatif davranış öyküsü ve ailede öfke sorunu öyküsü bulunmaktadır.

	Anahtar Kelimeler: Aralıklı Patlayıcı Bozukluk, Agresyon, Dürtüsellik, Öfke.

Abstract:
Prevalence And Clinical Correlates of Intermitent Explosive Disorder in Psychiatric Patients
	Objective: Intermittent explosive disorder is defined as the failure to resist aggressive impulses that result in repeated acts of verbal and/or physical aggression. Although it can be frequently encountered during clinical psychiatric practice there is few data in scientific literature about IED. The aim of the study is to evaluate the prevalence of intermittent explosive disorder and related sociodemographic and clinical features.

	Method: A total of 406 patients who have referred to our outpatient clinic for the first time in six months period were included in the study. Axis I disorder and Axis II disorder diagnoses were made according to Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fourth edition (DSM-IV) and Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, fifth edition (DSM-5) criteria. The diagnosis of Intermittent Explosive Disorder (IED) was made by DSM-IV and also DSM-5 criteria too. Diagnoses were made using information from the Structured Clinical Interview for DSM-IV (SCID I) and the Structured Clinical Interview for DSM-IV personality disorders (SCID II), Symptom Check List-90 (SCL-90), Wender Utah Rating Scale and Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) DSM-IV Based Diagnostic Screening and Rating Scale, clinical interview by researcher and sociodemographic data form. In addition respondents were administered the Buss-Perry Aggression Scale, Barratt Impulsiveness Scale Version 11(BIS-11) to assess aggression and impulsivity.

	Results: Lifetime and 12-month prevalence of intermittent explosive disorder according to DSM-5 were 16,7 % and 11,3 %, respectively. Mean age of onset was 16,4. The prevalence of lifetime IED was 3,8 times more in males compared to females (%95 GA= 1,9-7,5), twice as much in those living in rural areas compared to downtown (%95 GA=1,1-3,7), 2,7 times more in those with lifetime suicide attempt compared to those not (%95 GA=1,3-5,6), 4,5 times more in those with lifetime self-injurious behavior in comparison to those not (%95 GA=2,3-8,7) and 3 times more in those reported anger problems in their families compared to those not (%95 GA=1,5-5,9). The prevalence of childhood ADHD, conduct disorder and oppositional defiant disorder were significantly higher in IED group.

	Conclusion: The result of this study has revealed that one sixth of respondents met lifetime IED according to DSM-5 diagnostic criteria, approximately. Statistically significant sociodemographic correlates of IED include gender, urbanicity, history of suicide attempts, history of self-injurious behaviors and family history of anger problems.

	Keywords: Intermittent Explosive Disorder, Aggression, Impulsivity, Anger.