Hiperlipidemi tedavisinde kullanılan bazı fitoterapötiklerin antioksidan ve pro-oksidan özelliklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the antioxidant and pro-oxidant properties of some phytotherapeutics used for the management of hyperlipidemia
Yazar: ZEHRA İLKE AKYILDIZ
Danışman: PROF. DR. NEHİR SOMER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Hibiscus sabdariffa L. = Hibiscus sabdariffa L. ; Hiperlipidemiler = Hyperlipidemias ; Myrtus communis L. = Myrtus communis L. ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal ; Yeşil çay = Green tea

Özet:
Hiperlipidemi kardiyovasküler hastalıklar için ciddi bir risk faktörü olduğundan farmakolojik tedavi esastır ancak bazı bireylerde gelişen statin kaynaklı yan etkilerden dolayı hem hastalar hem de bilimsel çevreler tarafından doğal ürün arayışı oluşmuştur. Bu doğal ürünlerin antioksidan etkileri kadar pro-oksidan etkilerinin de varlığı literatürde yer almaktadır. Anti-hiperlipidemik etkili doğal ürünlerin antioksidan ve pro-oksidan özelliklerinin eş zamanlı değerlendirildiği çalışmaların sayısı literatürde kısıtlıdır. Bu kapsamda çalışmamızda alıç çiçek ve yaprağı, hibiskus çiçeği, yeşil çay ve mersin yaprağının metanol ekstrelerinin ve bergamot albedo metanol ekstresi, bergamot meyve suyunun antioksidan ve pro-oksidan etkilerinin değerlendirilmesi amaçlandı. Çalışmamızda ticari örnekler üzerinde çalışıldı; toplanan örnek olarak sadece mersin yaprağı çalışmaya dahil edildi. 
Total fenolik madde içerikleri Folin-Ciocalteu, total flavonoit miktarları alüminyum klorür metotlarına göre tayin edildi. Antioksidan kapasite üç değişik yöntem ile belirlendi; demir (III) indirgeme kapasitesi yöntemi, serbest radikal süpürme kapasitesi 2,2-difenil-1-pikrilhidrazil (DPPH) yöntemi ve troloks eşdeğeri antioksidan kapasitesi (TEAK) tayini yöntemi. Hidroksil radikali süpürücü aktivite yöntemine göre pro-oksidan kapasite belirlendi.
İncelenen bitkisel drog örneklerinde en yüksek total fenolik madde miktarı doğadan toplanan mersin yaprağında tespit edildi (146,22±4,62 mg GAE/g ekstre, p<0,05). En düşük total fenolik madde içeriği ise aktardan temin edilen hibiskus çiçeğinde belirlendi (42,30±1,05 mg GAE/g ekstre, p<0,05). Bitkisel drog ekstrelerinde en yüksek total flavonoit madde miktarı eczaneden temin edilen yeşil çayda tespit edildi (48,76±0,69 mg kersetin/g ekstre, p<0,05). En düşük total flavonoit madde içeriği ise aktardan elde edilen hibiskus çiçeğinde belirlendi (17,09±0,62 mg kersetin/g ekstre, p<0,05). Bergamot örnekleri içinde en yüksek total fenolik ve flavonoit madde içeriği süzülmüş meyve suyunda saptandı (197,35±6,29 mg GAE/100 ml bergamot suyu; 94,14±1,39 mg Kersetin/ 100 ml bergamot suyu; p<0,05, sırasıyla). Tüm bitkisel drog örneklerinde en yüksek demir (III) indirgeme ve TEAK değerleri yeşil çayda tespit edildi (2,29±0,12 mM Troloks /mg ekstre; p<0,05; 2,32±0,07 mmol Troloks/mg ekstre, p<0,05 sırasıyla). DPPH yöntemiyle en düşük IC50 değeri eczaneden temin edilen mersin yaprağında saptandı (6,95±0,08 µg/ml; p<0,01). En yüksek demir (III) indirgeme ve TEAK değerleri ve DPPH yöntemiyle en düşük IC50 değeri bergamot süzülmüş meyve suyunda bulundu (2,94±0,031 mM Troloks /10µL meyve suyu; 5,14±0,084 mmol Troloks; 10,561±0,17 µl, sırasıyla). 

Bitkisel drog ve bergamot örneklerinde eczaneden temin edilen yeşil çay ve 1mg/ml'lik konsantrasyondaki süzülmüş liyofilize bergamot meyve suyu en düşük hidroksil radikali süpürücü aktivitesine sahipti (0,171±0,013 µM MDA eşdeğeri, p<0,05; 0,144±0,015 µM MDA eşdeğeri, p<0,05 sırasıyla). 0,073±0,006 µM MDA eşdeğeri ile en düşük pro-oksidan değer süzülmüş bergamot meyve suyunda saptanmış olsa da katı bergamot örnekleri ile karşılaştırma yapılmadı. 

Yüksek miktarda total fenolik ve flavonoit, yüksek antioksidan kapasitesi ve düşük pro-oksidan seviyelerinin saptanması ile süzülmüş bergamot meyve suyu çalışmamızda ön plana çıkmaktadır. Yüksek flavonoit içeriği, yüksek antioksidan kapasitesine ek olarak düşük pro-oksidan özelliği ile de yeşil çay incelenen bitkisel droglar içerisinde daha üstün durumdadır. İncelenen örnekler arasından özellikle bergamot ve yeşil çayın ileri araştırmalar ile bu alandaki değerlerinin daha da netleştirilmesi gerekliliğini çalışmamız sonuçları ortaya koymaktadır.

Abstract:
Hyperlipidemia is major risk factor for cardiovascular diseases thus pharmacological treatment is the cornerstone of the approach for hyperlipidemia. However both patients and the scientific societies have an urge to search for natural products due to side effects of statins. Antioxidant and pro-oxidant effects of natural products have been studied in the literature. To the best of our knowledge, there is scarce data on simultaneous evaluation of antioxidant and pro-oxidant capacities of natural products with antihyperlipidemic effects. In this context, our study was designed to evaluate the antioxidant and pro-oxidant capacities of methanol extracts of cratageus flower-leaf, hibiscus flower, green tea, myrtle leaf and bergamot methanol extract, bergamot fruit juice. Commercial samples were studied, only natural sample was myrtle. 
The methods used to detect total phenolic and flavonoid content were Folin-Ciocalteu and aluminium chloride respectively. Antioxidant capacity was measured with three different methods; Iron (III) reduction capacity method, free radical scavenging capacity DPPH method, Trolox equivalent antioxidant capacity (TEAC) method. Hydroxyl radical scavenging activity method was used for the evaluation of pro-oxidant capacity.
The highest total phenolic content was detected in natural myrtus leaf (146,22±4,62 mg GAE/g extract, p<0,05); the lowest was in hibiscus flower from the herbalist (42,30±1,05 mg GAE/g extract, p<0,05). The highest total flavonoid content was measured in green tea from the pharmacy (48,76±0,69 mg quercetin/g extract, p<0,05); the lowest was in the hibiscus flower from the herbalist (17,09±0,62 mg quercetin/g extract, p<0,05). Among the bergamot samples, filtered fruit juice had the highest total phenolic and flavonoid content (197,35±6,29 mg GAE/100 ml bergamot juice; 94,14±1,39 mg quercetin / 100 ml bergamot juice; p<0,05, respectively). The highest ferrum (III) reduction and TEAC values were measured in green tea (2,29±0,12 mM Trolox /mg extract; p<0,05; 2,32±0,07 mmol Trolox/mg extract, p<0,05 respectively). The lowest IC50 by DPPH method was identified in myrtus leaf from the pharmacy (6,95±0,08 µg/ml; p<0,01). The highest ferrum (III) reduction and TEAC and the lowest IC50 values by DPPH method were detected in filtered bergamot juice (2,94±0,031 mM Trolox /10µL fruit juice, 5,14±0,084 mmol Trolox, 10,561±0,17 µl respectively). 

Among all the herbal drug samples and the bergamot samples, green tea from the pharmacy and filtered lyophilized bergamot juice with 1mg/ml concentration were associated with the lowest hydroxyl radical scavenger activity (0,171±0,013 µM MDA equivalent, p<0,05; 0,144±0,015 µM MDA equivalent, p<0,05 respectively). Actually the lowest pro-oxidant capacity was measured in filtered bergamot juice (0,073±0,006 µM MDA equivalent) however, since the other bergamot samples were not liquid form any further analysis has not been done.

In our study, filtered bergamot juice got the highest attention due to its high total phenolic and flavonoid content, antioxidant capacity and low pro-oxidant value. Furthermore another drug which has to get attention among all the herbal drug samples was green tea since it showed high total flavonoid content, antioxidant capacity and low pro-oxidant capacity. Our study results highlight the necessity of clarifying the value of bergamot and green tea in this field with further studies.