Nöropatik ağrı yakınmaları olan diyabetik hastalarda otonom nöropati tanısında r-r intervalinin kaydedilmesi ve sinir iletim çalışmaları ile karşılaştırılması /
Yazar: ABDULKADİR TUNÇ
Danışman: PROF. UFUK EMRE
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Otonom nöropati diabetes mellitus'un (DM) sık karşılaşılan, ciddi bir komplikasyonudur ve kendini kardiyovasküler, gastrointestinal, genitoüriner sistemler gibi farklı organ sistemlerinin disfonksiyonuyla gösterir.
           Diyabetik hastalarda otonomik fonksiyonu değerlendiren testlerin başında kardiyovasküler otonomik fonksiyon testleri ( tilt table testi, kalp hızı değişkenliği ve Valsalva manevrası vs) gelir. Kalp hızı değişkenliği parametreleri, klinik değişiklikler olmadan önce hastalığı saptayabilmektedir. 
           Bu çalışmada nöropatik ağrı yakınmaları olan, sinir iletim çalışmaları polinöropati açısından negatif olarak değerlendirilmiş diyabetik hastalarda otonomik fonksiyonu gösteren kalp hızı değişkenliği, R-R interval ölçümleri ile kaydedilmiştir. Çalışmanın amacı diyabetik otonom nöropatinin erken dönemde teşhis edilmesinde R-R interval kaydının sensitivitesinin değerlendirilmesidir.
           Bu amaçla Aralık 2012 - Ağustos 2013 tarihleri arasında S.B. İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji polikliniklerine başvurmuş, klinik olarak diyabetik polinöropati düşünülen, sinir iletim çalışmalarında patolojik bulguya rastlanmamış 30-70 yaş aralığında, 20' si erkek ve 40' ı kadın olmak üzere toplam 60 hasta çalışmaya alındı. Kontrol grubu; diyabeti ve nöropatik yakınmaları  olmayan 31 sağlıklı gönüllüden seçildi. İstirahatte ve derin solunum sırasında R-R intervali her iki elin dorsumuna yerleştirilen disk elektrodlar ile kaydedildi.
           Gruplar arası karşılaştırmalar Student t test ile analiz edildi. Kategorik değişkenlerin gruplar arasındaki farkları Ki kare analizi ile test edildi. İstatistiksel alfa anlamlılık düzeyi p değerinin 0,05'ten küçük olması durumu olarak kabul edildi.
           Hasta ve kontrol gruplarının istirahat ve derin solumada R-R interval ölçümleri karşılaştırıldığında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.
           Diyabetik grupta normal soluma (R%) R-R interval değerleri oral antidiyabetik ilaç kullananlarda insülin kullananlara göre istatistiksel olarak anlamlı yüksekti (p=0,019). Derin solumada istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı.
           R-R interval ölçümlerinde normal soluma (R%) ve derin soluma (D%) yaş ile orta derecede negatif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişkiliydi (p<0,001 p=0,003). Değerlendirilen parametrelerin diyabet süresi ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkisi yoktu.
Bu bulgular ışığında sinir ileti incelemelerinde polinöropati lehine patolojik bulguya rastlanmayan diyabetik hastalarda, otonom nöropatinin elektrofizyolojik tanısında R-R interval ölçümlerinin istirahat ve derin soluma ile yapılmasının anlamlı olacağına dair veri elde edilememiştir. Daha geniş hasta gruplarında valsalva manevrası ve tilt table testi gibi yöntemlerin de eklenmesiye yapılacak daha geniş çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Autonomic neuropathy is a common and serious complication of diabetes mellitus and shows itself with dysfunction of different organ systems such as cardiovascular, gastrointestinal and genitourinary. 
           Cardiovascular autonomic function tests ( tilt table test, heart rate variability and valsalva maneuver ) are common methods which estimates autonomic function in diabetic patients. Heart rate variability parameters can diagnose desease before the clinical changes.
           In this study, heart rate variability which shows autonomic function was recorded with R-R interval measurements on diabetic patients with neuropathic pain and whose nerve conduction studies were interpreted negatively with polyneuropathy. The aim of this study is to estimate the sensitivity of  R-R interval recording to diagnose diabetic autonomic neuropathy on early stages.
60 patients who were admitted to the Neurology Outpatient Clinics of Istanbul Research and Education Hospital, were clinically thought of diabetic polyneuropathy and referred to Electromyography laboratory of the neurology department, whose nerve conduction studies were normal enrolled in the study, 20 of these patients were female and 40 were male. They were aged between 30-70. Control group consisted of 31 healthy volunteers without neuropathic complaints and diabetes. R-R interval was recorded with disc electrodes which were placed on the dorsal side of both hands during rest and deep breath.
           Between-group comparisons were analyzed with Student t test. The differences of categorical variables between groups were tested with Ki kare analysis. Statistical alfa significance level was considered as p number smaller than 0,05.
Statistically, no significant difference was determined with R-R interval records between patient and control groups at rest and deep breath.
           On diabetic group between OAD and insulin users, R-R interval records with normal breathing (R%) was statistically significantly higher at OAD users (p=0,019). No statistically significant difference were determined with deep breath.
           R-R interval records at rest (R%) and deep breath (D%) were statistically significantly related with age in a negative way (p<0,001 p=0,003). There was no statistically significant relation between the evaluated parameters and diabet duration.
İn the light of these findings, at nerve conduction studies of diabetic patients at whom no findings of polyneuropathy were observed, no meaningful data were obtained during R-R interval measurement of electrophysiological diagnosis of autonomic neuropathy at rest and deep breath. More sophysticated studies are needed on wider patient groups by adding methods like valsalva maneuver and tilt table tests.