Elektif sezaryen sonrası uygulanan ten tene temasın yenidoğana yapılan ilk intramüsküler enjeksiyon ağrı, stres ve erken yenidoğan sağlık göstergelerine etkisi
The effect of skin-to-skin contact after elective cesarean section on pain, stress and early neonatal health indicators of the first intramuscular injection to the newborn
Yazar: SEDA YAZICI YEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENA DİLEK AKSOY
Kocaeli Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Bu çalışma, elektif sezaryen sonrası uygulanan ten tene temasın yenidoğana yapılan ilk intramüsküler enjeksiyonun ağrı, stres ve erken yenidoğan sağlık göstergelerine etkisini incelemek amacıyla yapıldı.
Yöntem: Deneysel tipteki randomize kontrollü çalışma Ocak 2023-Temmuz 2023 tarihleri arasında Darıca Farabi Eğitim Araştırma Hastanesi Doğum Salonu ve Ameliyathane birimlerinde yürütüldü. Araştırmanın evrenini Darıca Farabi Eğitim Araştırma Hastanesinde elektif ve spinal anestezi uygulanarak sezaryen doğum yapan kadınlar oluşturdu. Araştırmanın örneklem sayısı için G*Power 3.1.9.2 programı kullanılarak hesaplandı ve etki büyüklüğü hesaplamasında Todil ve Cetinkaya'nın çalışmasında yer alan ağlama, ağrı ve stres puanına ait ortalama ve standart sapma değerleri dikkate alındı. Olası veri kayıpları ön görülerek çalışmaya 60 anne ve yenidoğanı alındı (30 müdahale ve 30 kontrol). Araştırma verileri araştırmacı tarafından konu ile ilgili literatür çerçevesinde oluşturulan Gebeye Ait Bilgi Formu, Neonatal Takip Formu ve Yenidoğan ağrı ve stres değerlendirme ölçeği (ALPS-Neo) kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde, IBM SPSS Statistic 29.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) programı kullanıldı.
Bulgular: Müdahale ve kontrol grupları birbirine benzerdi (p>0,05). Yenidoğanların gestasyonel haftası, cinsiyeti, boyu, kilosu, baş çevresi, vücut ısısı ve satürasyon değerleri, APGAR skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulundu (p>0,05). Araştırmamızda müdahale ve kontrol grupları arasında yenidoğanın emme süresinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulundu (t=9,277; p=0,000). Müdahale ve kontrol grubundaki yenidoğanlara yapılan intramüsküler enjeksiyonla bağlantılı ALPS-Neo puanlarının karşılaştırılması için kullanılan istatiksel analizlerde; müdahale ve kontrol gruplarının girişim öncesi (radyan ısıtıcı altında) puanları (Z=-1,225; p=0,220) arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede bir fark olmadığı, müdahale ve kontrol grubundaki yenidoğanların ilk enjeksiyon öncesi puanları arasında (Z=-2,648; p=0,008) istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu, müdahale ve kontrol grubundaki yenidoğanların enjeksiyon sırasındaki puanları arasında (Z=-6,303; p<0,001) istatistiksel anlamlı fark olduğu ve müdahale ve kontrol grubundaki yenidoğanların enjeksiyon sonrasındaki puanları arasında (Z=-6,527; p<0,001) istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur. Müdahale grubunda kontrol grubuna göre yenidoğanlarda girişim öncesi haricinde ALPS-Neo puanları daha düşüktür. Araştırmamızda müdahale ve kontrol grupları arasında yenidoğanların 1. dakikada orosefalik yanıtlardan baş oryantasyonu, oral hareket, yüz ifadesi açısından istatistiksel olarak anlamlı fark olmazken (p>0,05), 5. ve 15.dakikada ise anlamlı fark saptandı (p=0,000). Yenidoğanların emme refleksleri arasında ise 1. ve 30. dakikada istatistiksel olarak anlamlı fark olmadığı (p>0,05), 5. ve 15. dakikada ise istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu sonucuna ulaşıldı (x2=37,297; p=0,000). Araştırmamızda müdahale ve kontrol grupları arasında işlemden önce nabız sayısında fark bulunmazken (p>0,05), işlem
sırası ve sonrasında iki grup arasında anlamlılık saptandı (t=10,086; p=0,000), (t=7,531; p=0,000). Yenidoğanın işlem öncesi, sırasında ve sonrasında solunum sayıları arasında ise anlamlı fark olduğu bulundu (p<0,05.)
Sonuç: Elektif sezaryen sonrasında uygulanan ten tene temasın yenidoğanlara yapılan ilk intramüsküler enjeksiyondan oluşan ağrı ve stres düzeyinin etkisini azaltmada etkili olduğu belirlendi.
Anahtar Kelimeler: Yenidoğan, Ağrı, Stres, Enjeksiyon, Ten Tene Temas, Sezaryen

Abstract:
Objective: This study was conducted to investigate the effect of skin-to-skin contact after elective caesarean section on pain, stress and early neonatal health indicators of the first intramuscular injection to the newborn.
Method: The experimental type randomized controlled study was conducted between January 2023 and July 2023 in Darıca Farabi Training and Research Hospital Delivery Room and Operating Room units. The population of the research consisted of women who underwent cesarean section under elective and spinal anesthesia at Darıca Farabi Training and Research Hospital. The sample size of the study was calculated using the G*Power 3.1.9.2 program, and the mean and standard deviation values of the crying, pain and stress scores in Todil and Cetinkaya's study were taken into account in the effect size calculation. Anticipating possible data loss, 60 mothers and their newborns were included in the study (30 intervention and 30 control). Research data were collected by using the Pregnant Information Form, Neonatal Follow-up Form and Newborn Pain and Stress Assessment Scale (ALPS-Neo), which were created by the researcher within the framework of the literature on the subject. IBM SPSS Statistics 29.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) program was used to analyze the data.
Results: Intervention and control groups were similar (p>0,05). It was found that there was no statistically significant difference between the gestational age, gender, height, weight, head circumference, body temperature and saturation values, and APGAR score of the newborns (p>0,05). It was found that there was a statistically significant difference in the newborn's breastfeeding time between the intervention and control groups in our study (t=9,277; p=0,000). In statistical analyzes used to compare ALPS-Neo scores in connected with intramuscular injection in newborns in the intervention and control groups; It was found that there was no statistically significant difference between the scores (Z=-1,225; p=0,220) of the intervention and control groups before the intervention (under radiant heater), there was a statistically significant difference between the scores (Z=-2,648; p=0,008) of the newborns in the intervention and control groups before the first injection, and there was a statistically significant difference between the scores (Z=-6,303; p<0,001) of the newborns in the intervention and control groups during the injection, and there was a statistically significant difference between the post-injection scores (Z=-6,527; p<0,001) of newborns in the intervention and control groups. ALPS-Neo scores were lower in newborns in the intervention group than in the control group, except before the intervention. In our study, while there was no statistically significant difference between the intervention and control groups in terms of head orientation, oral movement and facial expression, which are the newborn's orocephalic responses at the 1st minute (p>0.05), a highly significant difference was detected at the 5th and 15th minutes ( p=0.000). It was concluded that there was no statistically significant difference between the breastfeeding reflexes of newborns at the 1st and 30th minutes (p>0.05), but there was a statistically significant difference at the 5th and 15th minutes (x2=37,297; p=0,000). In our study, while there was no difference in pulse rate between the intervention and control groups before the procedure (p>0.05), a significance was detected between the two groups during and after the procedure (t=10,086; p=0,000), (t=7,531; p=0,000). It was found that there was a highly significant difference between the newborn's respiratory rates before, during and after the procedure (p<0,05.)
Conclusion: It was determined that skin-to-skin contact applied after elective cesarean section was useful in reducing the effects of pain and stress levels caused by the first intramuscular injection given to newborns.
Key Words: Newborn, Pain, Stress, Injection, Skin to Skin Contact, Cesarean Section