Tip 2 diyabet tanısı alan bireylerde algılanan sağlık düzeyi ile fiziksel aktiviteye yönelik niyetleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the health level perceped in individuals who are diagnosted with diabetes and physical activity
Yazar: NİLÜFER ŞULE KACAR
Danışman: PROF. SÜHEYLA ÖZSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Algılanan sağlık = Perceived wellness ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Niyetler = Intentions

Özet:
Kronik hastalıklar tedavisi mümkün olmayan ve sürekli olarak bakıma ihtiyaç duyulan,
dünya çapında görülme sıklığı giderek artan hastalıklardır. Diyabet kronik hastalıklar
arasında en sık rastlanan hastalıklardan biridir. Tip 2 diyabet tanısı alan bireylerde
algılanan sağlık düzeyi ile fiziksel aktiviteye yönelik niyetleri arasındaki ilişkinin
incelenmesi amacıyla yürütülen bu tanımlayıcı metadolojik araştırma 30 Eylül 2019-
30 Aralık 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma Diyabetle Yaşam Derneği
İzmir Şubesine kayıtlı olan ve çalışmaya katılıma gönüllü olan 326 birey ile Google
documents üzerinden hazırlanan anket ve ölçekler ile internet ortamında
doldurtularak yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından oluşturulan
Sosyodemografik Özellikler Formu, Dünya Sağlık Örgütü tarafından oluşturulan
'Algılanan Sağlık Ölçeği' ve Sevil İncedayı (2007)'nın Türk toplumuna uyarladığı
'Fiziksel Aktivite Ölçeği' kullanılarak etik izinler alınarak toplanmıştır. SPSS 22.0
for Windows (Statistical Package for Social Science for Windows) paket programı
kullanılarak p<0,05 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Elde edilen bulgular Tip 2 diyabetli bireylerde fiziksel aktivite yapanların sağlık
algılarının yapmayanlara göre daha yüksek olduğunu ortaya koymaktadır. Bu etkide
fiziksel aktivite yapma süresinin de rolü görülmektedir. Katılımcıların fiziksel
aktivite yapma eğilimlerinin niyetler, öznel normlar, normatif inançlar, davranışa
yönelik tutum, davranışsal inançlar, algılanan davranış kontrolüne bağlı olarak
şekillendikleri görülmüştür. Cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim durumu, meslek ve
hatta çocuk sahibi olma gibi demografik değişkenlerin de fiziksel aktivite niyetlerine
etkisi olduğu tespit edilmiştir. Bu demografik özellikler sağlık algılamalarında da
önemli farkllıkları ortaya koymaktadır. Katılımcılar fiziksel aktivite yapma niyetleri
olsa da özellikle çevrelerinden gelen tepkilerden etkilenmekte ve algılamalarına bağlı
olarak fiziksel aktivite davranışları ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak tüm sağlık personellerinin, özellikle de hastalar ile sürekli iletişimde
bulunan hemşirelerin ve hasta yakınlarının desteğinin sağlanmasının Tip 2 diyabetli
bireylerin fiziksel aktivite niyetlerine olumlu etkileri olacağı görülmüş ve
önerilmiştir.
Anahtar kelimeler: Tip 2 Diyabet; Fiziksel Aktivite; Sağlık Algısı

Abstract:
Chronic diseases are diseases that cannot be treated and need continuous care and are
increasing worldwide. Diabetes is one of the most common diseases among chronic
diseases. This descriptive methodological study was carried out between September
30, 2019 and December 30, 2019 to examine the relationship between perceived
health level and intentions towards physical activity in individuals diagnosed with
type 2 diabetes. The research was carried out by filling the questionnaire and scales
prepared through Google documents with 326 individuals who are registered to Izmir
Branch of Life with Diabetes Association and volunteer to participate in the study.
The data were collected by obtaining ethical permissions using the Sociodemographic Characteristics Form created by the researcher, 'Perceived Health Scale'
created by the World Health Organization and 'Physical Activity Scale' adapted by
the Turkish community by Sevil İncedayı (2007). SPSS 22.0 for Windows
(Statistical Package for Social Science for Windows) was evaluated statistically at p
<0.05 significance level using the package program.
The findings reveal that individuals with Type 2 diabetes have higher perception of
health than those who do physical activity. This effect also plays a role in the
duration of physical activity. It was observed that the tendency of the participants to
do physical activity was shaped based on intentions, subjective norms, normative
beliefs, attitude towards behavior, behavioral beliefs, and perceived behavioral
control. It has been determined that demographic variables such as gender, age,
marital status, educational status, occupation and even having a child have an effect
on physical activity intentions. These demographic features reveal important
differences in health perceptions. Although the participants have intention to do
physical activity, they are especially affected by the reactions from their environment
and reveal physical activity behaviors depending on their perceptions.
As a result, it has been seen and suggested that providing the support of all
healthcare professionals, especially nurses and patient relatives who are in constant
contact with patients, will have positive effects on physical activity intentions of
individuals with Type 2 diabetes.
Key words: Type 2 Diabetes; Physical Activity; Health Perception