Ortahisar (Trabzon) ilçesinin olasılıksal yöntem tabanlı heyelan duyarlılık değerlendirmesi
Probablistic method-based landslide susceptibility assessment of Ortahisar (Trabzon) district
Yazar: OĞUZHAN KALAFAT
Danışman: PROF. DR. AYKUT AKGÜN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Heyelanlar, günümüzde meydana gelen doğal kaynaklı afetler arasında en yaygın olarak gözlemlenen kütle hareketi türlerinden olup, önemli sayıda can ve mal kayıplarına yol açmaktadır. Ülkemizde özellikle Karadeniz Bölgesi'nde heyelan oluşumları yaygın bir şekilde meydana gelmektedir. Heyelanların oluşumu sonucunda meydana gelen etkinin en aza indirgenmesi için yeterli ve etkin çözümlerin üretilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, Ortahisar (Trabzon) ilçesinin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve olasılıksal yöntem tabanlı heyelan duyarlılık değerlendirmesinin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Ortahisar ilçesine ait 1:25.000 ölçekli genel jeoloji haritası Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) Genel Müdürlüğü'nden elde edilmiş olup, yüzeyleme gösteren kayaçların stratigrafik dizilimi kontrol edilmiştir. Alanda gözlenen heyelanlara ait envanter haritası yine 1:25.000 ölçekli olarak MTA Genel Müdürlüğü'ne ait Türkiye Heyelan Envanter Haritası'ndan elde edilmiştir. Sahada gözlenen heyelanların alansal istatistiklerinin değerlendirilmesi için maksimum olabilirlik tahmini (MLE) yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntemde çift pareto (DP), çift pareto basitleştirilmiş (DPS) ve ters gama (IG) dağılımına ait katsayı ve bunlara ait olasılık yoğunluk grafikleri belirlenmiş ve birbirleri ile karşılaştırılmıştır. İnceleme alanında heyelan duyarlılık haritalarının üretilmesi amacıyla frekans oranı (FR) ve entropi endeksi (EE) yöntemleri kullanılmıştır. Bu duyarlılık haritalarında; çok yüksek, yüksek, orta, düşük ve çok düşük duyarlı olmak üzere beş farklı duyarlılık sınıfı belirlenmiştir. Üretilen heyelan duyarlılık haritalarının doğruluk değerlendirmeleri yapılmış, birbirleriyle karşılaştırılarak etkinlik durumu irdelenmiştir.

Abstract:
Landslides are one of the most commonly observed types of mass movement among natural disasters that occur today, causing significant loss of life and property. Landslides occur widely in our country, especially in the Black Sea Region. Sufficient and effective solutions should be produced in order to minimize the impact caused by the formation of landslides. In this study, it is aimed to carry out landslide susceptibility assessment based on Geographical Information Systems (GIS) and probabilistic method of Ortahisar (Trabzon) district. In this context, 1: 25.000 scaled general geology map of Ortahisar district was obtained from Mineral Research and Exploration Institute (MTA) General Directorate, and stratigraphic sequence of rocks showing outcrop was checked. inventory map of landslides observed in the area again 1: 25.000 as the General Directorate of Turkey were obtained from the MTA Landslide Inventory Map. Maximum likelihood estimation (MLE) method was used to evaluate the areal statistics of the landslides observed in the field. In this method, the coefficient of double pareto (DP), double pareto simplified (DPS) and inverse gamma (IG) distributions and their probability density graphs were determined and compared with each other. Frequency ratio (FR) and entropy index (EE) methods were used to produce landslide susceptibility maps in the study area. In these sensitivity maps; Five different sensitivity classes have been identified as very high, high, medium, low and very low sensitivity. The accuracy evaluations of the produced landslide susceptibility maps were made and the efficiency status was examined by comparing them with each other.