Gebelerde baş ağrısı görülme durumu ve etkileyen faktörler
Headache and affecting factors in pregnant women
Yazar: DİLEK YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALE UYAR HAZAR
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ebelik = Midwifery
Dizin: Ağrı = Pain ; Baş ağrısı = Headache ; Ebelik = Midwifery ; Gebelik = Pregnancy ; Migren hastalıkları = Migraine disorders

Özet:
Amaç: Bu araştırma, gebelikte baş ağrısı görülme durumunu ve etkileyen faktörleri belirlemek amacı ile yapıldı.
Gereç ve Yöntemler: Araştırma, analitik-kesitsel olarak, Haziran 2021 ile Haziran 2022 tarihleri arasında, Denizli Devlet Hastanesi Kadın Doğum Polikliniğine ve Non Stres Test Birimine başvuran 250 gebe ile gerçekleştirildi. Verilerin toplanmasında, Tanıtıcı Bilgi Formu ve Vizuel Analog Skalası kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatikler, Shapiro-Wilk testi, Mann-Whitney U, Pearson ki-kare test, Fisher's exact test, Fisher-Freeman-Halton exact test, Kruskall Wallis-H, Backward Lojistik Regresyon analizi kullanıldı. 
Bulgular: Baş ağrısı üzerine etki edebileceği düşünülen değişkenlerden aile tipi, eşinin eğitim durumu, eşinin çalışma durumu, eşinin mesleği, gebelik haftaları, trimester, ailede baş ağrısı öyküsü durumu, kan basıncı diastolik değerleri, nabız ölçümleri, fetal kalp atım ölçümleri ve hemoglobin değerlerine backward lojistik regresyon analizi uygulandı. Dokuz adım sonunda trimester ve nabız ölçümlerinin modelde anlamlı şekilde yer aldığı görüldü. Modelin genel açıklayıcılık katsayısının %68,2 olduğu, duyarlılığının %53,5 ve özgüllüğünün %80,2 olduğu gözlendi. Baş ağrısı üzerine etki edebileceği düşünülen değişkenler backward (Conditional) lojistik regresyon analizi ile değerlendirildiğinde modelin anlamlı olduğu bulundu (F=18,048; p:0,001; p<0,01). 
Baş ağrısı üzerine trimester değişkeninin etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulundu (Beta katsayısı=0,961; p=0,011; p=0,011; p<0,05). Trimester 28-40 hafta referans alındığında 14-27 haftalık gebe kadınlardaki baş ağrısı riski 2,614 (ODDS: 2,614; %95 CI:1,251-5,462) kat fazladır. Baş ağrısı üzerine nabız değişkeninin etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulundu (Beta katsayısı=0,0481; p=0,011; p=0,011; p<0,05). Nabız ölçümlerindeki bir birim artış ise baş ağrısı riskini 1,409 (ODDS:1,409; %95 CI:1,011-1,088) kat arttırmaktadır. 
Analize alınan aile tipi, çalışma durumu, eş mesleği, gebelik haftası, ailede baş ağrısı varlığı, diastolik kan basıncı, fetal kalp atımı, hemoglobin ve eş eğitimi değişkenleri ise univariate değerlendirmelerde anlamlı olmalarına rağmen lojistik regresyon modelinde anlamsız olarak saptandı(p>0,05). 
Sonuç: Bu çalışmada gebelerin birinci derece yakınlarında baş ağrısı olduğu ve ailesinde baş ağrısı öyküsü olan gebelerde baş ağrısı görülme oranı daha yüksek olduğu sonucuna varıldı. Gebelerde baş ağrısındı; trimester ve nabzı etkileyen faktörler, sıkıntı, üzüntü ve stresin kolaylaştıran veya tetikleyen faktörler arasında olduğu tespit edildi. Gebelerde baş ağrısında etkileyen ve tetikleyen faktörlerin bilinmesi; gebelere bu noktada bilgi verilmesi, baş ağrısının önlenmesi ve baş etmelerinin sağlanması noktasında ebelere önemli katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler: Baş Ağrısı, Ebelik, Gebelik, Gerilim Tipi Baş Ağrısı, Migren

Abstract:
Aim: This study was conducted to determine headache and affecting factors in pregnant women.
Material and Methods: The study was carried out analytically and cross-sectionally with 250 pregnant women who applied to Denizli State Hospital Obstetrics and Gynecology Outpatient Clinic and Non-Stress Testing Unit between June 2021 and June 2022. Descriptive Information Form and Visual Analogue Scale were used to collect data. Descriptive statistics, Shapiro-Wilk test, Mann-Whitney U, Pearson chi-square test, Fisher's exact test, Fisher Freeman-Halton exact test, Kruskall Wallis-H, Backward Logistic Regression analysis were used to analyze the data.
Results: Family type, spouse's education level, spouse's employment status, spouse's occupation, gestational weeks, trimester, history of headache in the family, blood pressure diastolic values, heart rate measurements, fetal heart rate measurements and hemoglobin values, the variables that were thought to may have an effect on headache were analzed with Backwards logistic regression test. At the end of nine steps, it was determined that trimester and heart rate measurements were included in the model significantly. The general explanatory coefficient of the model was 68.2%, the sensitivity was 53.5% and the specificity was 80.2%. When the variables thought to have an effect on headache were evaluated with Backward (Conditional) logistic regression analysis, the model was found to be significant (F=18.048; p:0.001; p<0.01).
The effect of trimester variable on headache was found to be statistically significant (Beta coefficient=0.961; p=0.011; p=0.011; p<0.05). When the 28-40 weeks of the trimester was taken as a reference, the risk of headache in the 14-27-week-old pregnant women was 2.614 (ODDS: 2.614; 95% CI: 1.251-5.462). The effect of the pulse variable on headache was found to be statistically significant (Beta coefficient=0.0481; p=0.011; p=0.011; p<0.05). A unit increase in pulse measurements increased the risk of headache 1.409 (ODDS: 1.409; 95% CI: 1.01-1.088) times.
The variables of family type, employment status, spouse occupation, gestational week, presence of headache in the family, diastolic blood pressure, fetal heart rate, hemoglobin values and spouse education were found to be insignificant in the logistic regression model, although they were significant in univariate assessments (p>0.05).
Conclusion: It was concluded that the first-degree relatives of pregnant women had headaches and the rate of headache was higher in pregnant women with a family history of headache. In headache in pregnant women, it was determined that trimester and heart rate were among affecting factors; distress, sadness and stress were among facilitating or triggering factors. To know the factors affecting and triggering headache in pregnant women; Giving information to pregnant women at this point will make a significant contribution to midwives in preventing headaches and helping them cope. Knowing the factors affecting and triggering headaches in pregnant women will make a significant contribution to midwives in terms of informing pregnant women at this point, preventing headaches and helping them cope.

Keywords: Headache, Midwifery, Migraine, Pregnancy, Tension Headache