Çiğ süt örneklerinde ağır metal düzeyinin belirlenmesi
Determination of heavy metal level in raw milk samples
Yazar: BURAK ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. GÜLŞAH ÇANAKÇI ADIGÜZEL
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Alüminyum = Aluminum ; Arsenik = Arsenic ; Ağır metaller = Heavy metals ; Cıva = Mercury ; Kadmiyum = Cadmium ; Kurşun = Lead ; Süt = Milk ; Çiğ süt = Raw milk

Özet:
Amaç: Teknolojik gelişime paralel olarak sanayileşme süreci hızlanmış ve bu da besin zinciri ile ağır metal veya metalik bileşiklerin canlılara geçişine, ciddi sağlık problemlerinin oluşumuna sebep olmuştur. Bu çalışma ile Erzurum merkez ve ilçelerinden toplanan çiğ süt örneklerindeki ağır metal düzeyinin belirlenmesi ve halk sağlığı açısından öneminin ortaya konması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: Erzurum ve ilçelerini kapsayacak şekilde 5 ayrı bölgeden toplanan 50 adet çiğ süt örneği, Atatürk Üniversitesi Doğu Anadolu Yüksek Teknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezinde bulunan ICP-MS cihazı kullanılarak, analiz edilmiştir.
Örneklerin istatistiksel analizleri ise,  GraphPad Prism 7.0 (GraphPad Software, San Diego, CA, ABD) kullanılarak yapılmıştır. Tüm istatistikler ort ± SH olarak sunulmakta olup, sonuçlar one-way ANOVA yöntemine göre değerlendirilmiştir.
Bulgular: Erzurum merkez ve ilçeleri olmak üzere 5 farklı bölgeden toplanan süt örneklerinin ağır metal (Al, As, Pb, Hg, Cd) içerikleri analiz edilmiş, alüminyum 478.7-698.1 μg/L, arsenik 0.650-0.871 μg/L, civa 0.0016-0.015 μg/L, kadmiyum 0.038-0.083 μg/L ve kurşun 0.89-2.61 μg/L arasında belirlenmiştir.
Sonuç: Çalışmada elde edilen sonuçlar, Türk Gıda Kodeksi ve JECFA 'nın belirlediği standartlara göre değerlendirilmiştir. Türk Gıda Kodeksi açısından incelenen sütlerdeki ağır metal düzeyinin limitlerin altında, JECFA'ya göre ise sadece Al seviyesinin yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler:  Ağır metal, Alüminyum, Arsenik, Civa, Kadmiyum, Kurşun, Süt.

Abstract:
Aim: In parallel with technological development, the industrialization process accelerated, which led to the transition of heavy metals or metallic compounds to the food chain of living beings. This fact caused to occur serious health problems. The aim of this study is to determine the level of heavy metal in raw milk samples collected from Erzurum center and districts in order to determine its importance in terms of Public Health.
Material and method: 50 raw milk samples collected from 5 different areas catch all sistricts and center of Erzurum were analyzed at Atatürk University Eastern Anatolia High Technology Application and Research Center by using ICP-MS device.
Statistical analyses of thoese samples were conducted by using GraphPad Prism 7.0 (GraphPad Software, San Diego, CA, USA). All statistics are presented as mean ± SEM. One-way ANOVA method was used to evaluate the results.
Results:  Heavy metal (Al, As, Pb, Hg, Cd) content of milk samples collected from 5 different regions cath all distincts and center of Erzurum had been analyzed and determined. Obtained reults were  aluminium 478.7-698.1 µg/L, arsenic 0.650-0.871 µg/L, Mercury 0.0016-0.015 µg/L, cadmium 0.038-0.083 µg/L, lead 0.89-2.61 µg/L.
Conclusion: According to JECFA, the study shows that, the level of accumulation of aluminum heavy metal in the body may be high in case of regular milk consumption. At the same time, due to the risks in aspect of public health, it is necessary to control the level of aluminum heavy metal in milk and increase the control of heavy metals in milk,in order to reduce the risks of contamination.
According to the Turkish Food Codex, the levels of heavy metals in the milk examined were below the limits.

Key Words: Aluminium, Arsenic, Cadmium, Heavy metal, Lead, Mercury, Milk.