Optimal ve etkin korunma oranına yönelik çok değişkenli oynaklık yaklaşımları: Türkiye ve İngiltere elektrik piyasaları üzerine bir analiz
Multivariate volatility approaches for optimal and efficient hedge ratio: Empirical analysis of Turkish and UK electricity markets
Yazar: SEZER BOZKUŞ KAHYAOĞLU
Danışman: PROF. DR. M.VEDAT PAZARLIOĞLU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Enerji = Energy
Dizin: Elektrik sektörü = Electricity sector ; Elektrik üretimi = Electricity generation ; Etkinlik = Efficiency ; Etkinlik tahmin modeli = Efficiency prediction model ; Fiyatlandırma = Pricing ; GARCH model = GARCH model ; Optimal denetim teorisi = Optimal control theory ; Çok değişkenli istatistiksel süreç kontrol = Multivariate statistical process control ; Çok değişkenli model = Multivariate model ; İngiltere = England

Özet:
Dünya ekonomisindeki önemli dönüşümlerden birisi, enerji piyasalarında ortaya çıkan bütünleşme sürecidir. Bütünleşme sürecinin uluslararası ve küresel boyutta önemli özelliği, enerji üretimi açısından başka bir ifade ile enerji arzı açısından, tekelci rekabet ve tekel piyasası yapısının olmasıdır. Ancak, genel olarak enerji malları üreten ülkelerin piyasadaki fiyatları belirlerken, bu fiyatlara dayalı üretilen türev araçların işlem gördüğü organize piyasalar üzerinde bir hakimiyeti yoktur. Bu durum elektrik piyasalarının oluşturulması ve bu konuda kurumsallaşma süreçlerinin hızlandırılması ile birlikte, başka bir boyut kazanmıştır. Elektrik piyasasının ölçek büyüklüğünün artması ve teknolojik gelişmelerin ülkeler arasında enerji hatlarının birleştirilmesini olanaklı kılması sonucunda elektrik; ticarete konu olan bir mal özelliği kazanmıştır.
Elektrik piyasası ve fiyatlarının oluşumu  diğer piyasalardan farklıdır. Bu farklılığın en önemlisi, elektriğin bir mal olarak stoklanamaz olmasıdır. Bundan dolayı, fiyatların elektrik üretiminin durdurulamamasına bağlı olarak negatif olma olasılığı söz konusudur.  Bu durum fiyatların dalgalanmasına yol açarak üretici ve tüketicilerin  fiyat riskini ortaya çıkarmaktadır.  Buna yönelik olarak  spot veya başka bir ifadeyle  perakende  piyasası oluşmuş tüm ülkeler  elektriğe dayalı vadeli işlem sözleşmeleri yapılandırmıştır. Böylece elektrik fiyatının değişmesine bağlı olarak oluşan risklerin yol açabileceği kayıpların azaltılmasına yönelik finansal araçlar üretilmiştir. Bu durum portföy çeşitlendirmesi ve  riskten korunmaya yönelik yaklaşımların kullanılmasını sağlamıştır. Bu yaklaşımlara dayalı analizlerde hangi istatistiki ve ekonometrik yaklaşımların  optimal ve etkin  korunma sağlayacağı yönündeki ihtiyaç  yeni ekonometrik tekniklerin geliştirilmesine yol açmıştır. 
Bu çalışmada Türkiye ve İngiltere Elektrik Piyasalarına dayalı olarak söz konusu ekonometrik tekniklerden hangilerinin niteliği aynı olan mal veya hizmetlerin  spot ve vadeli  piyasalarının farklı olması durumunda optimal ve etkin korunmanın sağlanmasına yönelik bilgi sağlayacağı araştırılmıştır.  Bu amaca yönelik olarak literatürde geliştirilen ekonometrik teknikler açıklanmıştır. Bu tekniklerden anlamlı sonuç veren yaklaşım ile optimal ve etkin korunma oranları hesaplanmıştır. Türkiye ve İngiltere Elektrik Piyasalarının göstergelerine ait zaman serileri ile oynaklıklar arasındaki nedensellik ilişkisi iki ayrı yaklaşımla analiz edilmiştir.  Bulgulara göre  diagonal  ve VECH türü tekniklerin portföy çeşitlendirmesine dayalı optimal ve etkin korunma için en uygun araç olduğu  sonucuna ulaşılmıştır.




Anahtar Kelimeler: Elektrik Piyasası, Optimal ve Etkin Korunma Oranı, Çok DeğiĢkenli Oynaklık, GARCH, BEKK, CCC, DCC, Diagonal-VECH

Abstract:
One of the major transformations in the world economy is emerging out of integration processin the energy markets. An important feature of integration processis the structure of monopolistic competition and monopoly in terms of energy supply in global dimensions. Although, the energy-producing countries determine the spot prices in the electricity markets, they do not have dominationthe energy derivatives markets. This issue has become more important after the dramatic change in energy markets.With the growing size of the electricity market by combining the power lines traded between the countries,electricity has become a tradable good. 
The formation of the electricity market and the pricing mechanism is different from other financial markets. Althoguhelectricity is accepted as a tradeable good, electricity cannot be stored. Therefore, due to inability to stop the electricity production, there is a possibility to have negative electricity prices in the market. This situation leads to fluctuations in the electricity spot prices and hence raises the risks for producers and consumers. For this reason, countries with spot or retail electricity markets have established their electricity derivatives markets to hedge risks. Derivativescontracts are produced to protect against risks arising from the volatility of spot electricity prices. This situation led to portfolio diversification and hedging.In this way the new econometric techniques are developed to achieve optimal and efficient hedging strategies.
In this study optimal and efficient hedge ratio is analyzedfor Turkish and UK Electricity Markets in the event of the same nature of said goods and/or contracts which are traded in different spot and futures markets. For this purpose relevant econometric techniques developed in the literature are briefly described and summarized. The econometric techniques with statistically significant results were selected to calculate optimal and efficient hedge ratio. In order to address the causal relationship between the volatility of the markets, Turkish and UK Electricity Market Prices have been analyzed with the empirical data used by two different econometric approaches. According to the empirical findings based on various multivariate volatility approaches, we conclude that the most appropriate approaches are the diagonal and VECH techniques for the case of Turkish and UK Electricity Markets.




Keywords: Electricity Market, Optimal and Efficient Hedge Ratio,
Multivariate GARCH, BEKK, CCC, DCC, Diagonal-VECH