Olumsallık ve mantık
Contingency and logic
Yazar: SİNAN DİLAVER
Danışman: DOÇ. DR. MAHBUBE NAZLI İNÖNÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Mantık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bağlam = Context ; Felsefe = Philosophy ; Mantık = Logic ; Mantıksal düşünme = Logical reasoning ; Olumsallık = Contingency

Özet:
Klasik mantık	, doğruluk değeri olarak "doğru" ya da "yanlış" değeri alan önermeleri konu edinmektedir. Klasik mantıkta doğruluk değeri hakkında kesin bir şey söyleyemediğimiz önermelere belirsiz önermeler denir. "Belirsiz" önermeler bazen doğru, bazen yanlış değeri alırlar. Bu önermelere aynı zamanda "olumsal önerme" adı verilir. Olumsal önermeler zorunlu olmayan önermelerdir. Olasılık mantığında ise doğruluk değeri yerine 0 ile 1 arasında olasılık değeri alan önermeler konu edinilir. Bu tezin konusu olumsal önermeler ve bu önermeler ile yapılan çıkarımlardır. Tez, özellik-le olumsal önermelerin mantıkta kullanılabilmesini ortaya koymak üzere hazırlanmış-tır. Bu çalışmada öncelikle diyalektik ve olumsal tasımların tarihçesi incelenmiştir. Öznesi nicelenmemiş önermelerin yüklemlerinin ilineksel olup olmadıkları incelenerek mantıksal çıkarımlarda kullanılabilecekleri görülmüştür. "Fakat" bağlacıyla başlayan önermelerin, tümel hakkındaki önermelere ilişkin istisna belirten önermeler olduğu ortaya konmuştur. Karşıtlar karesindeki doğruluk değeri "belirsiz" olan önermelerin, yüklemlerinin ilineksel olup olmadığına bakılarak doğruluk değerinin belirlenebildiği gösterilmiştir. Olumsal önermelerin "doğru" veya "yanlış" değeri alabilmeleri için öz-ne ve yüklemin haricinde bağlamın da belirtilmesi gerektiği anlatılmıştır.

Abstract:
The subject of traditional logic is proposition which takes get "true" or "false" as its truth value. In traditional logic propositions which take "indefinite" truth value, come across, but they are seen as problem and are not used. Propositions with "indef-inite" value sometimes become true and sometimes become false, therefore, they are called "contingent propositions". Contingent propositions are non-necessary proposi-tions. The subject of probability logic is proposition which takes probability values between 0 and 1 instead of their truth values. The subject matter of this thesis is con-tingent propositions and inferences made from these propositions. This thesis has been especially prepared to exhibit that contingent propositions can be used in logic. In this work, we first of all examined dialectical syllogisms. We then investigated the predicates of the propositions with unquantified subjects as to whether they are acci-dental and showed that they can be used in logical inferences. We proved that the propositions beginning with conjunction "but" indicate exception for the propositions about universals. We showed that the truth value of the propositions with "indefi-nite" truth value in the square of opposition can be determined according to the acci-dentality of their predicates. We explained that besides the subject and the predicate, the context should also be expressed, for contingent propositions to get "true" or "false" value.