Behçet hastalığının gingivitis ve tükürük inflamatuar biyobelirteçleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Effect of behcet's disease on gingivitis and salivary biomarkers of inflammation
Yazar: SELİN ŞAHİNKAYA
Danışman: PROF. DR. HİLAL TOYGAR
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Behçet hastalığı oral ve genital ülserler ile kutanöz, oküler, artritik, merkezi sinir
sistemi ve gastrointestinal tutulum ile karakterize multisistemik bir hastalıktır.
Etiyolojisinde genetik yatkınlık, mikrobiyal ajanlar ve immunolojik anomalilerin rol
oynadığı düşünülmektedir. Bazı çalışmalarda Behçet hastalığı'nın interlökin (IL)-8,
tümör nekroz faktör alfa (TNF-α), interlökin-6 (IL-6), vasküler endotelyal büyüme
faktörü (VEGF), sekretuvar lökosit proteaz inhibitörü (SLPI), nötrofil elastaz (NE,
diğer bir ismi ELA2) ve alfa1-anti-tripsin (α1-AT) ile ilişkili olduğu bulunmuştur.
Gingivitis; dişler üzerinde dental biyofilm birikimi ile başlayan, dişetinde kızarıklık,
ödem, sondalama sonrasında veya spontan kanamanın görüldüğü, radyografik kemik
kaybının olmadığı periodontal bir hastalıktır. Diş eti inflamasyonunda, çevre
hücrelerden ve makrofajlardan IL-1β ve TNF-α ve nötrofillerden NE salgılanmaktadır.
Aşırı NE'nin epitelyal dokulara zararını dengelemek için NE'nin inhibitörü olan SLPI
ve α1AT ağız ortamında yerini almaktadır. Bu iki hastalığın inflamasyon açısından
olası ortak molekülleri patogenezlerinde barındırmaları sebebiyle bu çalışmada serum
ve tükürük ELA-2, SLPI, α1-AT, VEGF, IL-6, IL-8 ve TNF-α seviyeleri belirlenmiş
ve Behçet hastalığı ve gingivitis arasındaki ilişki iltihapsal yolaklar açısından
incelenmiştir. Tükürükte ELA-2, α1-AT, TNF-α ve IL-6 konsantrasyonları Behçet
grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı seviyede daha yüksek
bulunmuştur. Tükürükte ELA-2 seviyesi stabil Behçet grubunda kontrolden daha
yüksek iken TNF-α ve SLPI stabil olmayan Behçet hastalarında kontrole göre
istatistiksel olarak anlamlı seviyede daha yüksek bulunmuştur. Buna karşılık tükürük
α1-AT seviyesi stabil olmayan Behçet grubunda kontrol grubuna göre daha düşük
olarak saptanmıştır. IL-6 hem serum, hem de tükürükte stabil olmayan Behçet
grubunda gingivitis grubundan daha yüksek olarak saptanmıştır. Ayrıca klinik
periodontal parametreler ile moleküller arası korelasyon değerlendirildiğine tükürük
ELA-2 ile cep derinliği, klinik ataşman seviyesi ve sondalamada kanama indeksi
arasında pozitif yönlü bir ilişki olduğu saptanmıştır.
Çalışmamızın sonuçları, Behçet hastalığının diş eti sağlığını olumsuz yönde
etkilediğini ve gingivitisin şiddetini arttırdığını göstermiştir. Bu artışa paralel olarak
tükürükte bulunan inflamatuvar biyobelirteçlerde ortaya çıkan değişikliklerin, Behçet
hastalığının diş etinde yaratığı immunolojik etkileri ortaya koyduğu düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Behçet Hastalığı, Biyobelirteç, Gingivitis, Serum, Tükürük

Abstract:
Behçet's disease (BD) is a multisystem disease characterized by oral and genital ulcers
and cutaneous, ocular, arthritic, central nervous system and gastrointestinal
involvement. Genetic predisposition, microbial agents and immunological anomalies
were thought to play a role in its etiology. IL-8, TNF-α, IL-6, VEGF, SLPI, NE (also
known as ELA2), and α1-AT have been shown to be related to the Behçet's disease.
Gingivitis is a site-specific inflammatory condition initiated by dental biofilm
accumulation and characterized by gingival redness and edema and the absence of
periodontal attachment loss. IL-1β and TNF-α are secreted from surrounding cells and
macrophages, and NE is produced by neutrophils. SLPI and α1AT, inhibitors of NE,
are generated to offset the damage caused by excessive NE to epithelial tissues. In this
study, serum and saliva ELA-2, SLPI, α1-AT, VEGF, IL-6, IL-8 and TNF-α levels
were examined and the relationship between Behçet disease and gingivitis was
assessed in terms of inflammatory pathways. ELA-2, α1-AT, TNF-α and IL-6
concentrations in saliva were found to be statistically and significantly higher in the
Behçet's group than in the control group. ELA-2 level in the saliva was higher in the
stable Behçet's group than in the control, while TNF-α and SLPI were found to be
statistically significantly higher in non stable Behçet's patients with gingivitis
compared to the control. Saliva α1-AT level was found to be lower in the non-stable
Behçet's group than in the control group. IL-6 was found to be higher in both serum
and saliva in the non-stable Behçet's group than in the gingivitis group. In addition,
there was a positive correlation between salivary ELA-2 and pocket depth, clinical
attachment level and bleeding on probing. The results showed that Behcet's disease
increases the gingival inflammation and salivary expression of inflammatory
biomarkers suggesting an immunological and inflammatory link between Behcet's
disease and gingival inflammation.
Keywords: Behcet's Disease, Biomarker, Gingivitis, Saliva, Serum