1980 sonrası Türk romanında ideoloji
Ideology in Turkish novel after 1980
Yazar: UFUK SARITAŞ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SÜMER
Adıyaman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
İdeoloji günümüzde sosyal bilimler alanında en çok kullanılan ve tartışılan kavramlardan birisidir. Başta fikirleri oluşumunu inceleyen bilimi ifade eden ideoloji, daha sonra sistematik fikir yapılarını tanımlamak için kullanılır. Çalışmada ideoloji kavramının ortaya çıktığı tarihlerden başlayarak 20. yüzyılın ikinci yarısına kadar geçirdiği değişimler incelenmiştir.  İdeolojinin sonu tartışmaları ele alınmıştır. Modernite düşüncesinin ve Postmodernizmin kavram üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. 
Çalışmada 1980 sonrası dönemde gerçekleşen siyasî, kültürel ortam ile birlikte Türk romanı ele alınarak dönem için bir panorama çizilmeye çalışılmıştır. Çizilen panorama çerçevesinde 1980 sonrası Türk romanında ideolojinin etkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. Edebiyatımıza 1980 sonrasında giriş yapan Postmodern romanın ideolojik arka planı ve biçimsel değişimin ideolojik boyutu ele alınmıştır. Dünyada ve Türkiye de meydana gelen siyasal değişimler sonucunda Sosyalizm düşüncesinin güç kaybetmesi ele alınarak Türk romanına yansımaları incelenmiştir. Çalışmada çizilen panorama ışığında daha önce rejim tarafından baskılanan hemen her fikrin 1980 sonrası oluşan ortamda kendini ifade şansı bulduğu tespitiyle Feminizm ve farklı cinsel kimlikler ve cinsel yönelişler ele alınmıştır. Seçilen romanlarla bu fikirlerin romana yansıması gösterilmiştir. Son olarak da Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran iradenin görüşleri neticesinde oluşan merkezî ideoloji ile çevreyi/taşrayı oluşturan halk arasındaki ideolojik çatışma incelenmiştir. 1980 sonrası bu ilişkide meydana gelen değişim ele alınarak Türk romanına yansımaları tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Ideology is one of the most used and discussed concepts in the field of social sciences today. Ideology, which initially refers to the science that studies the formation of ideas, is later used to describe systematic idea structures. In the study, the changes that the concept of ideology went through, starting from the date it emerged, until the second half of the 20th century, were examined. Discussions about the end of ideology are discussed. The effects of the idea of modernity and Postmodernism on the concept have been tried to be determined.
In the study, an attempt was made to draw a panorama for the period by discussing the Turkish novel together with the political and cultural environment that took place in the post-1980 period. Within the framework of the drawn panorama, the effect of ideology in the Turkish novel after 1980 was tried to be determined. The ideological background of the Postmodern novel, which entered our literature after 1980, and the ideological dimension of formal change are discussed. The loss of power of the idea of Socialism as a result of the political changes in the world and in Turkey was discussed and its reflections on the Turkish novel were examined. In the light of the panorama drawn in the study, Feminism and different sexual identities and sexual orientations were discussed, with the determination that almost every idea previously suppressed by the regime had the chance to express itself in the environment created after 1980. The reflection of these ideas on the novel is shown through the selected novels. Finally, it has been tried to determine the reflections of the ideological conflict between the central ideology, which emerged as a result of the views of the will that founded the Republic of Turkey, and the people forming the periphery/rural, on the Turkish novel.