II. Meşrutiyet dönemi seçimlerinde gayrimüslimler (1908-1914)
Elections in the II. Constitutional period and non-Muslims activities (1908-1914)
Yazar: VELİ FURKAN SEVİM
Danışman: PROF. DR. FATİH MEHMET SANCAKTAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
II. Meşrutiyet'in ilanı ile Osmanlı toplumunda bir seçim sürecine girilmiş oldu. Böylelikle Osmanlı Devleti içerisinde yaşayan tüm unsurların devlet yönetim erkinde yer almak için birtakım faaliyetlere imza attıkları görülmektedir. Çalışmamız, bu bağlamda Meşrutiyet Dönemi'nde yaşanan seçim süreçlerini incelemektedir. Özellikle gayrimüslim vatandaşlar, öteden beri sahip oldukları imtiyaz olarak niteleyebileceğimiz haklarını güvence altında tutma amacı gütmüşlerdir. Bu amaçlar doğrultusunda hareket ederek, ülkenin yasama organı olan parlamentoda olabilecek en iyi şekilde temsil edilmeyi amaçlamışlardır. Bu minvalde bahsi geçen süreçlerde çeşitli ittifak, uzlaşma ve anlaşma arayışları içinde olmuşlardır. Uzlaşma zeminin en arandığı en önemli merci hükümet olurken, dönemin en önemli siyasi cemiyeti İttihat ve Terakki de gayrimüslim vatandaşların muhatap oldukları kuruluş olmuştur. 
Seçim süreçlerinde, gayrimüslimler arasında özellikle Rumların en çok öne çıkan cemaat olduğunu söylemek mümkündür. Bu yargıyı mümkün kılan sebeplerden biri İttihatçılara karşı yürütmüş oldukları muhalefettir. Elbette, kendilerinde bu muhalefeti yapma gücünü hissetmeleri de diğer bir etkendir. Zira Rumlar, Osmanlı gayrimüslim unsurları arasında en büyük nüfusa ve nüfuza sahip unsurdur. Ayrıca dışarıdan güvenebilecekleri bağımsız bir Yunanistan'ın varlığı onlara bu özgüveni vermektedir. Bu özelliklerden yoksun olan Osmanlı coğrafyasında dağınık yaşayan Ermeniler, 1914 seçimlerinde sancılı olmak üzere meşrutiyet devrini kapsayan üç seçimde de İttihatçılarla uzlaşma zemini bulmuşlardır. Öte yandan Musevilerin ise İttihatçılarla en çok uzlaşabilen Osmanlı unsuru olduklarını söyleyebiliriz. Bulgarlar, Sırplar, Arnavutlar ve Ulahlar ise ilk iki seçimde faaliyet yürütseler de Balkan Savaşları'ndan sonra Osmanlı Devleti'nin Rumeli'yi kaybetmesiyle son seçimde değerlendirmeye alamadığımız unsurlardır.

Abstract:
With the declaration of the II. Constitutional, election process was entered in the Ottoman society. Thus, it's seen that all the indecisives living in the Ottoman Empire carried some activities to take part state administration. So, our study works the election processes in Constitutional Period. Particular, non-Muslim citizens have sought to secure their rights, which we can define privileges they have had before. Therefore, they asked for join the best possible way in the parliament. In these processes, they seek various alliances, compromises and agreements. While the government was the most important authority for reconciliation, the most important political society of the period, the CUP, was the institution that non-Muslim citizens addressed.
It's possible to say that especially the Greeks are the most prominent community among non-Muslims during the elections. One of the reasons that was their opposition to the Unionists. Sure, another factor's that they feel power to make opposition. Because the Greeks were the largest population and influence among the Ottoman non-Muslims. Intercalarily the existence of independent Greece, which they can trust from outside, gives them this self-confidence. The Armenians, who lived dispersedly in country, found basis for reconciliation with the Unionists in all elections, including the painful one in 1914 elections. Beside the Jews were the Ottoman indecisive was most agreeable with the Unionists. Bulgarians, Serbs, Albanians and Vlachs were active in first two elections, But We couldn't take into account in last election, Ottoman Empire lost Rumelia after the Balkan Wars.