Türk tiyatrosunda karnavalesk ve grotesk sahneleme incelemeleri
Analising of the grotesque and the carnavalesque stating in Turkish theatre
Yazar: BURÇU SALİHOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SELEN KORAD BİRKİYE
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Drama ve Oyunculuk Ana Sanat Dalı / Tiyatro Yönetmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Grotesk = Grotesque ; Karnavalesk = Carnivalesque ; Sahne sanatları = Stage arts ; Sahne teknikleri = Stage tecniques ; Sahneye koyma = Staging ; Tiyatro = Theatre ; Tiyatro oyunları = Theater plays ; Türk tiyatrosu = Turkish theatre

Özet:
Bu çalışmada, Türk Tiyatrosunda grotesk sahneleme biçimi araştırılarak, 2010 yılı sonrası İstanbul Şehir Tiyatroları yapımı Şark Dişçisi, Pangar Tiyatro yapımı Kozalar ve Bakırköy Belediye Tiyatroları yapımı Seni Seviyorum Türkiye, sahneleme örnekleri incelenmiştir. 
Öncelikle oyun, ritüel ve karnaval olguları, gülme ve komedi kavramları, buna bağlı olarak da grotesk ele alınmış, tüm bu kavramlar eşiksellikle ilişkilendirilmiştir. Her biri tablolarla açıklanan kavramların ardından, örnek oluşturan söz konusu oyunlardaki grotesk ve karnavalesk ögeler, Bahtin'in ve Kayser'in bakışına göre sınıflandırılarak tablo haline getirilmiştir. Bu örnekler doğrultusunda Sevim Burak 'ın Sahibinin Sesi oyununa grotesk bir sahneleme önerisi oluşturulmuştur.   Metinsel anlamda da karnavalesk ögeleri barındıran oyunun sahneleme önerisinde de Bahtin ve Kayser in grotesk tanımlarına uygun imgeler tablo olarak gösterilmiş ve Türk tiyatrosunda grotesk sahnelemelerde ağırlıklı olarak karnavalesk ögelerin kullanıldığı ispatlanmaya çalışılmıştır.
 Sonuç; olarak Türk tiyatrosunda grotesk sahneleme biçiminin günümüzde karnavalesk ögeler içermesinin yanı sıra groteskin çağa ve kültüre göre değişkenlik gösteren norm dışılık ve aykırılık içeren, hayal gücünden beslenen bir biçim olmasından ötürü, sahnlemelerde kullanılan imgelerin de döneme ve kültüre göre değişkenlik göstermesinin kaçınılmaz olduğu çıkarımına varılmıştır.



Anahtar Kelimeler: Grotesk, Karnavalesk, Eşiksellik, Türk Tiyatrosu

Abstract:
This study investigates ways of grotesque staging in the Turkish Theatre after 2010 by examining specific productions: Istanbul City Theatre's production of Şark Dişçisi (Eastern Dentist), Pangar Theatre's production of Kozalar, and Bakırköy Municipality Theatre's production of Seni Seviyorum Türkiye. First, I examine the concepts of play, ritual, carnival, laughter, and comedy in relation to grotesque, then I analyze how all these concepts are associated with the idea of liminality. After I explain each concept through diagrams, I classify the grotesque and carnivalesque elements in these specific plays using Bahtin's and Kayser's ideas about grotesque. In accordance with their analysis, I propose a staging for Sevim Burak's play, Sahibinin Sesi (The Voice of the Owner). In the staging of Sahibinin Sesi, I show the images that suit the analysis of Bahtin and Kayser on a diagram and argue that the carnivalesque ideas are specifically used in the production of plays carrying grotesque qualities in the Turkish theater. As a result, aside from the idea that the grotesque productions in the Turkish theatre carry carnavalesque qualities, since the notion of grotesque images vary according to the period and culture, carry contradictions and ideas outside of the box, filled with imagination, it is inevitable that the elements used in the stagings will vary according to different time frames and cultures.



Key words: Grotesque, carnivalesque, liminality, Turkish Theatre