Bağlama öğretiminde bozlak icrasına yönelik bir alıştırma modeli ve uygulamadaki görünümü (Orta Anadolu bölgesi örneği)
A training model proposal for perform bozlak's in "Bağlama" i̇nstrument training and it's evaluati̇on (Inner-Anatolia region sample)
Yazar: MEHMET ERHAN YİĞİTER
Danışman: PROF. DR. SADIK ÖZÇELİK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Bağlama = Bağlama (Müzik aleti) ; Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Müzik eğitimi = Music education ; Orta Anadolu bölgesi = Central Anatolian region ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; İcra = Performing

Özet:
Araştırmanın amacı, Türk halk müziği uzun hava türlerinden biri olan bozlakların bağlama çalgısı ile geleneksel çalınış biçimlerini ve müzikal karakteristiklerini yöre sanatçılarının icralarına ait ses kayıtlarından yola çıkarak analiz etmek, bozlakların bağlama çalgısı ile icralarında geleneksel özelliklerine en yakın biçimde seslendirilmesine yönelik bir öğretim modeli geliştirmek ve uygulamadaki etkinlik düzeyini ortaya koymaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için ilk olarak, çalışma grubunun uygulamalar öncesi bozlak çalma düzeyleri, uzman değerlendirmeleri ile ortaya konulmuş ve bu değerlendirmeler neticesinde bozlakları geleneksel biçimde ve müzikal karakteristiğine uygun şekilde yeterli düzeyde icra edemedikleri tespit edilmiştir. Daha sonra, örneklem olarak seçilen bozlakları, geleneksel biçimlerine uygun olarak çalmaya yönelik bir öğretim modeli geliştirilmiştir. Bu model çalışma grubuna uygulanmış ve uygulamalar sonrasında öğrencilerin bozlak çalma düzeyleri tekrar uzman değerlendirmesine sunulmuştur. Çalışma grubunun, araştırma sürecinde gerçekleştirilen uygulama çalışmaları öncesi ve sonrası icra düzeylerine ait değerlendirmeler karşılaştırıldığında, anlamlı düzeyde olumlu gelişme sağladıkları sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmada Orta Anadolu bölgesine ait iki adet Bozlak seçilmiştir. Bu araştırmada hem betimsel hem de deneysel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın betimsel boyutunda, araştırma sürecinde öğretilmesi hedeflenen "Bozlaklar" konusu ile ilgili ulaşılabilen ses kayıtları analiz edilerek, bozlakların müzikal karakteristikleri ve yöresel tavırları tespit edilmiştir. Araştırmanın deneysel boyutunda, bozlakların öğretimine yönelik alıştırma modelleri oluşturulmuş ve uzman görüşü alınarak eksik ve geliştirilmesi önerilen boyutlar üzerinde değişiklikler yapılmıştır. Alıştırmalar hazırlandıktan sonra 6 haftalık öğretim modeli planlanmış ve uygulanmıştır. Araştırmada, deneysel boyutun ön test-son test verilerini elde etmek için uzman görüşleri alınarak bir performans değerlendirme ölçeği geliştirilmiştir. Deneysel boyutta, tek gruplu ön test-son test deseni kullanılmıştır. Hazırlanan öğretim modeline dayalı olarak gerçekleştirilen 7 haftalık uygulama çalışmaları sonrası, ön test-son test puan farklılıkları karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler, "Bağımlı Örneklemler için T Testi" kullanılarak SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Ayrıca, deneysel işlem sonrasında çalışma grubu öğrencileri ile yapılan çalışmalarla ilgili görüşme yapılmıştır. Ön test ve son test aşamasında uzmanların gerçekleştirdikleri puanlamalar arası uyum (korelasyon) katsayıları "Kendall's W" formülü ile hesaplanmıştır. Deneysel uygulama süreci sonunda öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında önemli düzeyde olumlu yönde farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçların, görüşmelerle elde edilen verilerle de önemli ölçüde tutarlılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to study the traditional forms of performance and musical characteristics of "Bozlak's" (kind of Turkish folk song which lacks a set rhytmic pattern) by studying the records and performance of the local poets with "Bağlama" (Turkish traditional folk music instrument); also to develop an educational method for the performance of the Bozlak's with bağlama in harmony with traditional ways and to show the effectiveness of this performance in practice. For this purpose first of all, the level of the performance of the Bozlak's by the study group before the practice is determined by the evaluation of experts and according to this evaluation it becomes clear that the study group can not perform the Bozlak's in accordance with traditional forms and musical charasteristic features. Then a method was developed to perform the selected Bozlak's in accordance with traditional forms. This method was practiced by study group and the level of performance of Bozlak was again evaluated by experts after this application. It was concluded that when the level of performance of the Bozlak's before and after practice of this method compared there was a remarkable progress in their performance.The selected Bozlak's were from inner-Anatolia. İn this study both descriptive and experimental method were used. In the descriptive side of the research, the records of the reached Bozlak's which were chosen for study were analyzed and the musical characteristics and local traits of these Bozlak's were determined.In the experimental side of this study, models of exercising concerning the teaching of "Bozlak's" were developed and under the advisorship of the experts changes were made to improve the inadequate and undeveloped aspects of these models.After the preparation of the exercises a term of teaching for seven weeks was planned and practiced.In this study, to reach the data about the experimental side of the study before and after the practice of the test a scale of evaluation was developed under the advice of experts.In the experimental side, a pattern of pre-test and post-test with a single group was used.The difference between the points before and after the practice of the test were compared after the execution of educational programme which lasted six weeks.The reached data was analyzed by SPSS programme by using ""Paired-Samples T Test"".In addition to this, after experimental study, the opinions of the students taking part in the study groups were applied.The correlation between the points reached by experts after the examination of the results before and after the practice of the test, was calculated by the formula of "Kendall W".It was certain that there was a positive progress in the measured points reached by students before and after the practice of the test.This conclusion coincides with the comments of the students included in the interview forms which were filled out by students after the study.