Erken cumhuriyet döneminde dil üzerinden ulus inşa süreci
The process of nation building on language in the early republican period
Yazar: TUĞBA YAŞAR
Danışman: PROF. DR. OYA DAĞLAR MACAR
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Dil = Language ; Güneş Dil Teorisi = Sun Language Theory ; Milli kimlik = National identity ; Ulus inşası = Nation building ; Ulus-devlet = Nation-state

Özet:
1839 yılında Tanzimat'ın ilan edilmesi sonucunda Osmanlı Devleti'nde bir dizi reform yapılarak geleneksel millet sisteminden, modern bir toplumsal yapı oluşturulmaya çalışılmıştır. Modernleşmenin bir getirisi olarak devletin, merkezileşme ve kamuoyu oluşturma ihtiyacının ortaya çıkmasının yanında Batılı düşünce akımlarının daha çok eğitimli kesim tarafından kamuoyunda tartışılmaya başlanması yazı dilinde reform yapılması zorunluluğunu ortaya çıkarmıştır. Dil, toplumsal bütünleşme ve ayrılıkçı hareketlere karşı önemli bir unsur olmuş ve dil çerçevesinde Cumhuriyet Dönemini de kapsayan çok boyutlu bir tartışma başlamıştır. 
Cumhuriyet'in ilanı ve sonrasında uluslaşma yolunda atılan adımlarda dil önemli bir unsur olmuştur. Cumhuriyet Dönemi'nde dil ve ulusal kimlik arasında kurulan ilişki bir tek Türkçe'nin yaygın duruma getirilmesini değil Türkçe'nin özüne kavuşturulmasını da içermekte idi. Ulusal bir kimliğin oluşturulabilmesi için öncelikle toplumun Batı uygarlığına dahil edebilecek bir zihniyetin oluşturulması gerekmekte idi. Bu bağlamda Cumhuriyet Dönemi'ne Osmanlı geçmişinden kültürel bir miras olarak kalan dil, negatif bir unsur olarak algılanmıştır. Dil, Cumhuriyet Dönemi'nde ulus-inşa süreci boyunca kültürel mirasın önemli bir öğesi olarak baştan oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyeti'nde ulus-inşa sürecinde dil ve dil politikalarının gelişim süreçlerinden bahsedilerek dilin politik bir araç olarak nasıl kullanıldığı incelenmiştir.

Abstract:
As a result of the declaration of the Tanzimat in 1839, a series of reforms were made in the Ottoman Empire and a modern social structure was tried to be created from the traditional millet system. As a result of modernization, the emergence of the state's need for centralization and forming public opinion, as well as the fact that Western thought movements began to be discussed in public by more educated people, revealed the necessity of reforming the written language. The language problem has been an important element against social integration and separatist movements and within the framework af language, a multidimensional debate has started, including the Republican period.
Language has been an important factor in the steps taken towards nationalization at the beginning of the Republic and after. The relationship established between language and national identity in the Republican Period included not only the dissemination of Turkish, but also bringing Turkish to its essence. In order for a national identity to be formed, it was necessary to create a mentality that could include the society in Western civilization. In this context, language, which was left as a cultural heritage from the Ottoman past to the Republican Period, was perceived as a negative element. Language was tried to be reconstructed as an important element of cultural heritage during the nation-building process in the Republican Period. In this study, language and language policy development processes in the nation-building process in the Republic of Turkey were mentioned and how language was used as a political tool was examined.