Isparta Orman Bölge Müdürlüğü sahalarında çam sürgün bükücüsü [Rhyacionia buoliana (Denis & Schiffermuller 1775)] [Lepidoptera: Tortricidae]'nün biyolojisi ve doğal düşmanları üzerine araştırmalar
Investigations on biology and natural enemies of the pine shoot moth [Rhyacionia buoliana (Denis & Schiffermuller 1775)] [Lepidoptera: Tortricidae] in stands of Isparta Forest Regional Directorate
Yazar: ABDULLAH EMRAH ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. OĞUZHAN SARIKAYA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Doğal düşmanlar = Natural enemies ; Rhyacionia buoliana = Rhyacionia buoliana ; Çam ağacı = Pine

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'deki tüm çam ağaçlama alanlarında mevcut olan ve ciddi boyutlarda zarar yapan Rhyacionia buoliana (Den. & Schiff.)'nın Isparta Orman Bölge Müdürlüğü sahalarında neden olduğu zararı, biyolojisi ve doğal düşmanları araştırılmıştır.

Bu amaçla zararlının varlığının tespit edildiği Isparta, Atabey, Dinar, Bucak ormanları araştırma alanı olarak belirlenmiştir. Bu sahalarda yapılan arazi çalışmalarının yanı sıra alanlardan toplanan araştırma materyali laboratuvarda kültüre alınarak beslenmiş ve yürütülen laboratuvar çalışmalarıyla gözlemler yapılmıştır.

R. buoliana'nın ön kanatları sarımtırak renkte olup üstünde gri-beyaz renkte enine çizgiler bulunduğu, arka kanatları ise gri renge sahiptir. Ön kanatlar arasındaki açıklık dişi erginlerde 19-26 mm. arasında olup ortalama 23,1 ±  1,9 mm.'dir. Bu mesafe erkeklerde ise 16-20 mm. arasında değişmekte ve ortalama 18 ± 1,4 mm.'dir. 

R. buoliana'nın olgun larvaları açık kahverengi renkte olup siyah başa sahiptir. Olgun larvaların boyları 12-23 mm. arasında değişmekte olup, ortalama 16,6 ± 1,1 mm. olarak ölçülmüştür. Açık sarımsı kahverengi pupalar, 7-13 mm. uzunluğunda ortalama 9,93 ± 1,31 mm. boya ve 3-5 mm. genişliğine sahiptir. Dişi pupaların ortalama ağırlığının 0,050 ± 0,015 gr. olduğu, erkek pupaların ise ortalama  0,031 ± 0,009  gr. ağırlığında oldukları saptanmıştır.

R. buoliana erginlerinin çıkışı üzerinde günlük ortalama sıcaklığın etkili olduğu, günlük ortalama sıcaklığın yüksek olduğu günlerde ergin çıkışının fazla olduğu görülmüştür. 

Yapılan çalışmalarda Mayıs ayı başında görülen larvaların Mayısın ikinci yarısında pupa dönemine geçtiği, kışı larva döneminde geçirip ilkbaharda pupa olduğu, erginlerin çıktığı ve yılda bir generasyon verdiği belirlenmiştir. Arazide yapılan çalışmalarda R. buoliana'nın uçma zamanının Haziran ortasından Temmuz sonuna kadar devam ettiği tespit edilmiştir.

R. buoliana'nın popülasyonunu etkileyen önemli faktörlerden biri bu zararlının doğal düşmanlarıdır. Zararlının 8 adet parazitoit türü elde edilmiştir. Bunlar; Actia resinellae Schrank (Diptera: Tachinidae), Brachymeria minuta Linnaeus, B. tibialis Walker (Hymenoptera: Chalcididae), Exeristes roborator Fabricius, E. ruficollis Gravenhorst, Pimpla turionellae Linnaeus (Hymenoptera: Ichneumonidae), Monodontomerus aereus Walker ve Torymus calcaratus Ness (Hymenoptera: Torymidae)'dir. Bu parazitoit türlerinden E. ruficollis Türkiye faunası için yeni kayıt niteliğindedir.

Abstract:
The biology, parasitoids and damages of Rhyacionia buoliana (Den. & Schiff.) which lives in all pine planting area in Turkey and gives severe damages has been investigated in the fields of Isparta General Directorate of Forestry in this study.

For this aim; Isparta, Atabey, Dinar, Bucak has been chosen as study fields. In addition to the field work done in the area, the research material collected was fed in the laboratory and the desired results have been reached after the laboratory work. 
Forewings of the R. buoliana adults are yellowish in colour, and they have latitudinally grey-white stripes and brown patterns. Back wings are brownish grey in colour. The approximate wingspans between forewings are around 19-26 mm. in female adults, and the average wingspan is 23,1 ± 1,9 mm. For the male adults, this values vary between 16-20 mm., and the average value is 18 ± 1,4   mm.

R. buoliana's mature larvae are light brown in colour and have black heads. The lengths of mature larvae vary between 12 and 23 mm. and have been measured as 16,6 ± 1,1 mm. in average. The brown pupae are 7-13 mm. average 9,93 ± 1,31 mm. in length and have a width of 3-5 mm. Also it was determined that the weight of the female pupae is averagely 0,050 ± 0,015 gr. whereas the male pupae have an average weight of 0,031 ± 0,009 gr.

It has been observed that the average daily temperature affects emerging of R. buoliana adults. Studies showed that during the days when the daily temperature is high, there are more  R. buoliana adults.


Studies have showed that the larvaes which becomes visible at the first half of May pass to pupa stage at the second half of the month. Also, they stay at larvae stage during winter, pass to pupa stage in spring  and it is an univoltine species. Flying period of R. buoliana is determined as from the middle of June till the end of July by field studies

One of the important factor which effect population of R. buoliana is natural enemies. Totally 8 parasitoit species were determined. These are; Actia resinellae Schrank (Diptera: Tachinidae), Brachymeria minuta Linnaeus, B. tibialis Walker (Hymenoptera: Chalcididae), Exeristes roborator Fabricius, E. ruficollis Gravenhorst, Pimpla turionellae Linnaeus (Hymenoptera: Ichneumonidae), Monodontomerus aereus Walker and Torymus calcaratus Ness (Hymenoptera: Torymidae). Among of these, E. ruficollis was recorded first time for Turkish fauna.