Sürdürülebilir turizm ve kentsel koruma ilişkisi: Kayseri Gesi Koruma Bölgesi örneği
Relationship with sustainable tourism and urban onservation:Example of Kayseri Gesi Protection Zone
Yazar: MEHMET TOPUZ
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL GÜL MEYDAN YILDIZ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kentsel Koruma ve Yenileme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kayseri = Kayseri ; Kayseri-Melikgazi-Gesi = Kayseri-Melikgazi-Gesi ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Tarihsel süreç içerisinde insanoğlu yaşamış olduğu fiziksel çevreyi ihtiyaçları çerçevesinde şekillendirirken ortaya çıkardığı kültürü, sonraki gelecek nesillere aktarmakta, böylece günbegün çeşitlenen ve zenginleşen bir kültürel birikim oluşturmaktadır. Bu birikim, insanların geçmişini bilmesini sağlayan somut belgedir. Kültürel değerlerin dünya mirası olduğu, korunmasının ve ölümsüzleştirilmesinin insanlığın sorumluluğunda olduğu gerçektir. Tarihi çevreyi var eden örneklerin sorunları arasında, ekonomik ve sosyal şartlar sebebiyle eserlerin kendine özgü kullanımlarının devam edememesi yer alır. Turizm faaliyetlerinin sağlamış olduğu kullanım olanakları, kültürel ve doğal değerlerin korunarak yaşatılmasında önemli bir role sahiptir. Turizmin devamlılığı için kültürel mirasın tanınması, doğal kaynakların korunması ve yaşatılması gerekmektedir. Turizm, doğru yönlendirildiği zaman gerekli mali desteği yaratması ve ev sahibi toplumlara koruma konusunda bir motivasyon sağlaması açısından da önemlidir. Ancak turizmin ekonomideki olumlu etkilerinin yanı sıra olumsuz etkileri de vardır. Plansız bir turizm, çevresel, tarihsel ve kültürel değerlerin özgün niteliklerinin değişmesine, bozulmasına hatta yok olmasına yol açabilmektedir. Bu tehditlerin gerçekleşme ihtimali, sürdürülebilir turizm yaklaşımının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu çalışmada örneklem alan olarak seçilen Kayseri Gesi Koruma Bölgesi'nin (KGKB) sürdürülebilir turizm ilkeleri doğrultusunda korunması amaçlanmaktadır.
Çalışmada karma yöntem kullanılarak nitel ve nicel araştırmalar yapılmıştır. Gesi Koruma Bölgesi (GKB), Kayseri kentinin merkez ilçelerinden olan Melikgazi ilçesine bağlı Kuzey Mahallesi, Güney Mahallesi ve Bahçeli Mahallesi sınırları içerisinde yer almaktadır. GKB özgün arazi yapısı ile farklı medeniyetlerin izlerini günümüze kadar taşıyabilen bir kültür merkezi olması nedeniyle seçilmiştir. Bu bağlamda, yapılan alan araştırması ve anket çalışmaları sonucunda, bölgenin güçlü ve zayıf yönleri ile fırsat ve tehditleri (GZFT) analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilerden GKB'nin sürdürülebilir turizm potansiyeline sahip olduğu; ancak, turistik potansiyelinin artırılması gerektiği, bunun için de sürdürülebilir koruma politikalarının sosyo-kültürel, çevresel ve ekonomik boyutta oluşturularak uygulanabilirliğinin sağlanmasının zaruri olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In the historical process, while shaping the physical environment in which human beings live within the framework of their needs, they transfer the culture they have created to the next future generations, thus creating a cultural accumulation that diversifies and enriches day by day. This accumulation is the concrete document that allows people to know their past. It is a fact that cultural values are world heritage and that their protection and immortalization are the responsibility of humanity. Among the problems of the examples that bring the historical environment into existence is the inability to continue the specific uses of the works due to economic and social conditions. The usage opportunities provided by tourism activities have an important role in preserving and maintaining cultural and natural values. Tourism is also important in terms of creating the necessary financial support when directed correctly and providing a motivation for conservation to host communities. However, tourism has negative effects as well as positive effects on the economy. Unplanned tourism can lead to the change, deterioration or even disappearance of the original qualities of environmental, historical and cultural values. The possibility of realization of these threats has led to the emergence of a sustainable tourism approach. In this study, it is aimed to protect the Kayseri Gesi Protection Zone (KGKB), which was selected as a sample area, in line with the principles of sustainable tourism.
In the study, qualitative and quantitative researches were carried out using mixed method. Gesi Protection Zone (GKB) is located within the borders of Kuzey Quarter, Güney Quarter and Bahçeli Quarter of Melikgazi district, which is one of the central districts of Kayseri city. GKB was chosen because it is a cultural center that can carry the traces of different civilizations to the present day with its unique land structure. In this context, as a result of the field research and survey studies, the strengths and weaknesses and opportunities and threats (SWOT) of the region were analyzed. From the data obtained as a result of the research, it is stated that GKB has sustainable tourism potential; However, it was concluded that the touristic potential should be increased and for this reason, it is essential to ensure the feasibility of sustainable protection policies by establishing them in socio-cultural, environmental and economic dimensions.