Ergenlerin algılanan ebeveyn tutumları, bağlanma stilleri ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between adolescents' perceived parental attitudes, attachment styles and psychological resilience levels
Yazar: ÜMMÜGÜLSÜM DERİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BÜLENT TANSEL
İstanbul Gelişim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Algılanan ebeveynlik biçimleri = Perceived parenting styles ; Ana-babaya bağlanma = Parental bonding ; Psikolojik sağlamlık = Resilience

Özet:
Bu araştırmanın amacını ergenlik dönemindeki bireylerde ebeveyn bağlanması, algılanan ebeveyn tutumu ve psikolojik sağlamlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi oluşturmaktadır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de yaşayan 10-18 yaş aralığındaki ergen bireyler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklem grubunu basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen 200 ergen birey oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri katılımcılara, Katılımcı Bilgi Formu, Anne-Baba Tutum Ölçeği, Ergenlerde Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçekleri uygulanarak toplanmıştır. Veriler SPSS-24 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde, kategorik karşılaştırmalar bağımsız gruplarda t-Testi ve ANOVA analizi ile Pearson Korelasyon Analizi ile, Regresyon Analizi ise Doğrusal Regresyon Analizi ile yürütülmüştür.
Elde edilen sonuçlara göre; araştırmaya katılan ergenlerin psikolojik sağlamlılık, algılanan ebeveyn tutumu kabul ile ilgi boyutunun ve bağlanma stillerinden güvenli bağlanma düzeylerinin cinsiyetlerine göre anlamlı olarak farklılaştığı; erkek katılımcıların psikolojik sağlamlılık, güvenli bağlanma ve algılanan ebeveyn tutumu kabul ve ilgi düzeyinin daha yüksek olduğu elde edilmiştir. Yaşa göre farklılaşma durumu incelendiğinde; ilköğretim kademesindeki öğrencilerin lise kademesinde bulunan öğrencilere göre psikolojik sağlamlık düzeylerinin yüksek olduğu, üniversite düzeyindekilerin kaçınan bağlanma ve kaygılı/kararsız bağlanma puanlarının ilköğretim, ortaöğretim ve lise düzeyindekilerin aldıkları puanlardan daha yüksek olduğu görülmüştür. Algılanan ebeveyn tutumları psikolojik özerklik boyutuna yönelik analizler de ortaöğretim düzeyinde olan katılımcıların psikolojik özerklik boyutu puanlarının  lise öğrencilerinden, ilköğretim düzeyineki katılımcıların psikolojik özerklik boyutu puanlarının ise üniversite düzeyindeki öğrencilerden yüksek olduğu; psikolojik sağlamlık toplam puanının algılanan ebeveyn tutumu kabul ve ilgi boyutu ile pozitif yönde orta şiddette, psikolojik özerklik boyutu ile pozitif yönde düşük şiddette, denetleme alt boyutu ile pozitif yönde orta şiddette ilişki içinde olduğu görülmüştür. Psikolojik sağlamlık ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkiye yönelik yürütülen analizler sonucunda psikolojik sağlamlık toplam puanının güvenli bağlanma boyutu ile pozitif yönde orta şiddette kaçınan bağlanma boyutu ile negatif yönde orta şiddette ve kaygılı/kararsız bağlanma boyutu ile negatif yönde düşük şiddette ilişki içinde olduğu tespit edilmiştir.  Algılanan ebeveyn tutumları kabul ve ilgi boyutu ile güvensiz bağlanma stillerinden kaçınan bağlanma ve kaygılı/kararsız bağlanma stili arasında pozitif yönde düşük şiddette ilişki olduğu görülmüştür.
Araştırmanın bulguları ebeveynlerini denetleyici olarak algılayan bireylerin güvenli bağlanma düzeylerinin yüksek olduğunu, ebeveynlerinden algıladıkları kabul ve ilgi düzeyi yüksek olan katılımcıların kaçınan bağlanma ve kaygılı/kararsız bağlanma düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir. Algılanan ebeveyn tutumu özerklik boyutuna bakıldığında ise özerklik boyutu ile kaçınan bağlanma ve kaygılı/kararsız bağlanma arasında negatif yönde orta şiddette ilişki olduğu görülmüştür. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the relationship between parental attachment, perceived parental attitude and psychological resilience levels in adolescents. The population of the research consists of adolescent individuals between the ages of 10-18 living in Turkey. The sample group of the research consists of 200 adolescent individuals selected by simple random sampling method. The data of the study were collected by applying the Participant Information Form, Parental Attitude Scale, Adolescent Psychological Resilience Scale and Three-Dimensional Attachment Style Scales to the participants. The data were analyzed using the SPSS-24 package program. In the analysis of the data, categorical comparisons were carried out with t-Test and ANOVA analysis in independent groups, Pearson Correlation Analysis, and Regression Analysis was carried out with Linear Regression Analysis.
According to the results obtained; Psychological resilience, perceived parental attitude, acceptance and concern dimension, and secure attachment levels of attachment styles of the adolescents participating in the study differed significantly according to their gender; It was found that male participants had higher levels of psychological resilience, secure attachment, and perceived parental attitude acceptance and interest. When the differentiation according to age is examined; It was observed that the psychological resilience levels of students at the primary school level were higher than those at the high school level, and the avoidant attachment and anxious/ambivalent attachment scores of those at the university level were higher than the scores of those at the primary, secondary and high school levels. Analyzes regarding the psychological autonomy dimension of perceived parental attitudes showed that the psychological autonomy dimension scores of secondary school participants were higher than those of high school students, and the psychological autonomy dimension scores of primary school participants were higher than those of university level students; It was observed that the psychological resilience total score had a moderately positive relationship with the perceived parental attitude acceptance and interest dimension, a low positive relationship with the psychological autonomy dimension, and a moderately positive relationship with the supervision sub-dimension. As a result of the analyzes conducted on the relationship between psychological resilience and attachment styles, it was determined that the total psychological resilience score had a positive, moderate relationship with the secure attachment dimension, a negative, moderate relationship with the avoidant attachment dimension, and a low negative relationship with the anxious/ambivalent attachment dimension. It was observed that there was a positive, low-intensity relationship between the acceptance and caring dimension of perceived parental attitudes and avoidant attachment styles, insecure attachment styles, and anxious/ambivalent attachment styles.
The findings of the study show that individuals who perceive their parents as controlling have high levels of secure attachment, and participants who perceive high levels of acceptance and interest from their parents have high levels of avoidant attachment and anxious/ambivalent attachment. When the perceived parental attitude autonomy dimension was examined, it was seen that there was a moderate negative relationship between the autonomy dimension and avoidant attachment and anxious/ambivalent attachment. According to these results, various suggestions were made.