Fen bilimleri öğretmen adaylarının fen bilimleri derslerine ve ders konularını öğrenmeye ilişkin duygularının incelenmesi: Bir karma araştırma çalışması
Exploring pre-service science teachers' emotions in science courses and learning subjects: A mixed-method research study
Yazar: AYŞE RABİA BAŞARAN UĞUR
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜNERİ
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma fen bilimleri öğretmen adaylarının fen bilimleri derslerine ve ders konularına ilişkin duygu ve düşüncelerinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Karma yöntemle tasarlanan çalışmaya Akdeniz, Karadeniz, Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde bulunan altı devlet üniversitesinin eğitim fakültelerinde, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı güz-bahar döneminde öğrenime devam eden 793 öğrenci katılmıştır. Veri toplama araçları olarak Pekrun vd. (2002) tarafından geliştirilen ve Can (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan "Başarı Duyguları Ölçekleri", açık uçlu görüş formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının derse ilişkin sevgi duygusunu mesleki yeterlik, merak duygusunu konu içeriğinden dolayı; buna karşın tükenmişlik duygusunu teorik bilgi fazlalığından, nefret duygusunu ezber yapmadan dolayı hissettikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca ilgi, sevgi, mutluluk ve kaygı gibi duyguların öğrenmeyi kolaylaştırdığı, duygu eğitiminin derse olumlu yaklaşmayı sağladığı ve öğrenmeyi kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Fen bilimleri derslerine hissedilen duyguların cinsiyete göre kadınlar, laboratuvar geçmişine göre laboratuvar geçmişi olmayanlar ve sınıf düzeyine göre birinci sınıflar lehine farklılaştığı belirlenmiştir. Fen bilimleri ders konularını öğrenirken hissedilen duyguların ise laboratuvar geçmişine göre laboratuvar geçmişi olmayan ve sınıf düzeyine göre birinci sınıflar lehine farklılaştığı tespit edilmiştir. Fakat fen bilimleri dersine ve ders konularını öğrenirken hissedilen duyguların öğrenim görülen üniversiteye göre farklılaşmadığı ortaya konulmuştur. Fen bilimleri dersine hissedilen duygular ve fen bilimleri ders konularını öğrenirken hissedilen duygular arasında ise pozitif, güçlü bir ilişkinin olduğu ortaya çıkmıştır. Fen bilimleri dersine ilişkin hissedilen olumlu duygulardan keyif-umut, olumsuz duygulardan utama-kaygı-umutsuzluk duygularının en iyi yordayıcı olduğu belirlenmiştir. Öğrenmeye yönelik hissedilen olumlu duygulardan umut, olumsuz duygulardan utanma- umutsuzluk-kaygı duygularının en iyi yordayıcı olduğu belirlenmiştir.

Anahtar sözcükler: beyin temelli öğrenme, fen bilimlerine yönelik duygular, nörofizyolojik kuram, öğrenmeye yönelik duygular, kontrol değer kuramı

Abstract:
This study was carried out to determine the emotions and thoughts of prospective science teachers about science lessons. A total of 793 students who were enrolled in the education faculties of six state universities located in the Mediterranean, Black Sea, Eastern Anatolia, and Central Anatolia regions during the 2021-2022 academic year participated in the study, which was designed using a mixed method approach. The data collection tools used were the "Achievement Emotions Questionnaire" developed by Pekrun et al. (2002) and adapted into Turkish by Can (2018), as well as a document and semi-structured interview form. It was revealed that prospective teachers felt the feeling of love for the lesson due to professional competence, the sense of curiosity due to the content of the subject, but the feeling of burnout due to the excess of theoretical knowledge, the feeling of hatred due to rote memorization. Furthermore, it was concluded that emotions such as interest, happiness, and anxiety facilitate learning, emotional education promotes a positive attitude towards the lesson and makes learning easier. However, it was revealed that emotions felt towards science courses and learning science topics do not differ based on the university where the learning takes place. Among the positive emotions felt towards science courses, enjoyment and hope are the best predictors, and among the negative emotions, shame, anxiety, and hopelessness are the best predictors. Among the positive emotions felt towards learning, hope is the best predictor, among the negative emotions, shame, hopelessness, anxiety are the best predictors.

Keywords: brain-based learning, control value theory, emotions for learning, emotions towards science, neurophysiological theory