Ökseotu'nun Toros göknarı büyüme ve gelişme parametreleri üzerine etkileri
The effects of white mistletoe on growth and development parameter of the cilicican fir
Yazar: MURAT ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BEDRİ SERDAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Göknar =   ; Klorofil = Chlorophyll ; Toros köknarı = Abies cilicica carr. ; Çap artımı = Diameter increment ; Ökseotu = Mistletoe

Özet:
Ökseotu, konukçusunun büyüme ve gelişmesini birçok yönden etkileyen yarı parazit bir bitkidir. Bu çalışmanın amacı Göknar Ökseotu (Viscum album L. subsp. abietis (Wiesb.) Abromerit)'nun ülkemiz orman ekosistemlerinde doğal olarak yetişen Toros Göknarı (Abies cilicica (Antoine & Kotschy) Carrière)'nın büyüme ve gelişmesi üzerindeki uzun dönemli etkilerini ortaya koymak ve mevcut etkinin ökseotu bulaşıklık derecesine göre değişimini belirlemektir. Bu amaçla ökseotu bulaşmış ve bulaşmamış ağaçların bulaş olmayan dallarından yaprak örnekleri alınmış ve morfolojik, anatomik ve stoma parametreleri ile fotosentetik pigment içeriklerine ilişkin ölçüm ve sayımlar gerçekleştirilmiştir. Örneklenen ağaçlardan artım kalemleri alınmış ve son 20 yıllık büyüme döneminde oluşan her bir yıllık halkada odun elemanlarına ait ölçüm ve sayımlar gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, aynı dönem için ağaçlara ait ilkbahar ve yaz odunu genişliği ile yıllık halka genişliği ölçülmüş ve yıllık göğüs yüzeyi artımları hesaplanmıştır. Çalışma sonuçlarına göre yaprakların morfolojik, anatomik ve stoma boyutları ile klorofil miktarları artan ökseotu bulaşıklığı ile azalmıştır. Anatomik boyutlardaki azalmanın orta ve çok bulaşık sınıfta, klorofil miktarındaki azalmanın ise sadece çok bulaşık sınıfta daha belirgin olduğu bulunmuştur. Artan bulaşıklık seviyesine bağlı olarak ilkbahar ve yaz odunu traheit radyal lümen çaplarının azaldığı tespit edilmiştir. Traheit çift çeper kalınlığının az ve orta bulaşık ağaçlarda artmış, çok bulaşık ağaçlarda ise azalmış olduğu tespit edilmiştir. Ökseotu bulaşmış ağaçların artımının özellikle büyüme döneminin son 10 yılında ökseotu bulaşıklık derecesinin artmasına bağlı olarak azaldığı belirlenmiştir.

Abstract:
Mistletoe is a hemi-parasitic plant that affects the growth and development of its host in many ways. The objective of this study is to determine and evaluate the effects of white mistletoe (Viscum album L. subsp. abietis (Wiesb.) Abromerit) on the long-term growth and development dynamics of Cilician Fir (Abies cilicica (Antoine & Kotschy) Carrière) in relation to varying mistletoe infection severity. To do this, needle samples were taken from uninfected branches of infected and uninfected trees, and morphological, anatomical, stomatal traits and photosynthetic pigment contents of needles were measured. Increment cores were taken from the mistletoe infected and uninfected trees, and anatomical traits were measured and counted for each annual ring for the last 20 years of growing period. In addition, early wood, late wood and annual ring width were measured, and basal area increment was calculated for each annual ring for the same period. The results indicated that morphological, anatomical and stomatal traits and chlorophyll content of needles decreased with increasing infection severity. Reduced dimensions in anatomical traits were only evident in needles from moderate and severe infection classes, while chlorophyll content decreased in only severely infected trees. Radial lumen diameter of early and late wood tracheid decreased with increasing infection severity. Double wall thickness of early and late wood tracheid increased in the lightly and moderately infected trees and decreased in severely infected trees. The results also indicated that radial growth of trees were affected significantly by the mistletoe infection. The magnitude of these effects increased with the increasing infection severity, especially during the last ten years of growing periods of mistletoe-infected trees.