Optik nörit tanılı hastalarda transorbital ultrasonografi ile optik kohorens tomografi anjiografi bulgularının değerlendirilmesi
Evaluation of transorbital ultrasonography and optical coherence tomography angiography findings in patients with optic neuritis
Yazar: MELİS SUSKUN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ERTAŞOĞLU TOYDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Tomografi-optik koherens = Tomography-optical coherence

Özet:
Amaç: Optik nörit, optik sinirin akut inflamatuar bir reaksiyonu olup genç erişkinlerde görülen en sık optik nöropatidir. Yaygın olarak görülen klinik semptom ve bulgular, perioküler ve retrobulber ağrı, subakut, tek taraflı tutulum, sıklıkla sentro-çekal görme alanı kaybı, renkli görme bozukluğu ve rölatif afferent pupil defektidir. Optik nöritin doğru ve hızlı tanısı, görme kaybının ilerideki nörolojik engelliliğin ve organ hasarının önüne geçilebilmesi için kritik önemdedir. Vasküler değişikliklerin inflamasyon sürecindeki rolü ve inflamasyon sonrası optik sinirde görülen demiyelinizasyon ile atrofik değişikliklerin saptanması optik nörit tanı ve takibinde giderek önem kazanmaktadır.  Bu çalışmada rutin klinik uygulamalarda kullanılan tetkiklere tamamlayıcı olarak kullanılabilecek optik kohorens tomografi anjiografi (OCTA) ve transorbital ultrasonografi (TOUS) yöntemlerinin optik nörit tanı ve takibindeki yerinin berlirlenmesi ve bunların birbiri ile korelasyonunun araştırılması amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmaya optik nörit tanılı 7 erkek, 17 kadın hastadan ve 7 erkek, 17 kadın gönüllüden oluşan toplam 48 katılımcı dahil edildi. Hastalar optik nörit tutulumu olan gözleri (ON+) ve optik nörit tutulumu olmayan (ON-) gözlerine göre iki gruba ayrıldı ve kontrol grubuyla birlikte tüm katılımcılar toplam üç grupta incelendi. Demografik özellikleri kaydedildi. Hastaların görme keskinliğindeki iyileşme oranları LogMAR ölçeğine göre hesaplandı. Takiplerinde yapılmış olan optik kohorens tomografi (OCT) ve görsel uyandırılmış potansiyel (VEP) incelemeleri kaydedildi. Tüm hasta ve kontrol grubuna 5-12 MHz doğrusal dizi dönüştürücülü B mod transdüseri kullanılarak ultrason eğitimi sertifikalı uzman bir nörolog tarafından ALARA (as low as reasonably achievable) prensibine uygun şekilde TOUS yapılarak optik sinir kılıfı aksiyel ve transvers kesiti ölçüldü. Ayrıca hastaların Split-Spectrum Amplitüd Decorelation Angiography (SSADA) algoritmasını kullanan OCTA ile optik sinir başı ve optik disk görüntüleri kaydedildi. Bu iki yöntemin verileri optik nörit tutulumu olan göz, optik nörit tutulumu olmayan gözlerine göre hasta grupları ve kontrol grubu arasında karşılaştırıldı. Bu tetkiklerin sonuçları hastaların görme keskinliğindeki iyileşme oranı, VEP ve OCT incelemeleriyle kıyaslandı. Son olarak TOUS ile OCTA verilerinin birbiri ile korelasyonu incelendi.

Bulgular: Görme keskinliğinde tam iyileşme olan hastalarda parsiyel iyileşen ve iyileşme olmayan hastalara göre başlangıçtaki VEP incelemesinde P100 latansı daha uzun, görme keskinliğinde parsiyel iyileşme görülen hastalarda OCTA ile ölçülen PP temporal superior DY daha az saptandı (p<0,05). P100 latansı uzun olan hastalarda TOUS ile ölçülen optik sinir kılıfı aksiyel kesitinde anlamlı olarak incelme görüldü (p=0,02). OCTA ile ölçülen PP inferior, inferior nazal, nazal inferior, temporal inferior, superior temporal katman kalınlığı (KK) daha ince saptandı (p<0,05). OCT ile ölçülen retinal sinir lifi tabakası (RSLT) tüm retinal alanların vaskülaritesindeki azalma ile korele bulunurken, optik sinir kılıfı kalınlığı ile ilişkili görülmedi. Gruplar arası karşılaştırmalarda OCTA ile ölçülen peripapiller 8 kadrandan inferior temporal ve temporal inferior DY'de ON+ hasta grubu ile hem ON- hasta grubu hem de kontrol grubu arasında anlamlı ilişki varken diğer PP alanların vaskülaritesinde ON+ hasta grubunda sadece kontrol grubuna göre azalma saptandı. PP katman kalınlığı, tüm kadranlarda ON+ hasta grubunda hem ON- hasta grubuna hem de kontrol grubuna göre ince izlendi (p<0,001). TOUS incelemesinde optik sinir kılıfı aksiyel kesitinde ON+ ve ON- hasta grubunda, transvers kesitinde ise sadece ON+ hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı incelme görüldü (p<0,001). OCTA incelemesinde PP damar yoğunluğu ve PP katman kalınlığı ile TOUS'la ölçülen optik sinir kılıfı kalınlığı arasında korelasyon saptanmadı.

Sonuç: Optik nörit, görme kaybı ile engelliliğe yol açabilen, bu nedenle hızlı tanınması ve optimal tanısal çalışmaların yapılıp etkili tedavilerin uygulanması önem taşıyan bir hastalıktır. Çalışmamızın, optik nörit tanı ve takibinde rutin klinik uygulamalarda kullanılan tetkiklere ek olarak OCTA ile retinal vaskülarizasyon ve TOUS ile optik sinir kılıfı değişiklikleri saptanarak optik nörite yatkınlık yaratabilecek veya erken dönemde fark edilebilecek bulgular konusunda katkı sağlayacağı kanısındayız.

Abstract:
Objective: Optic neuritis is an acute inflammatory reaction of the optic nerve and is the most common optic neuropathy in young adults. Common clinical symptoms and signs include periocular and retrobulbar pain, subacute, unilateral involvement, often centro-cecal visual field loss, color vision impairment and relative afferent pupillary defect. Accurate and rapid diagnosis of optic neuritis is critical to prevent visual loss and subsequent neurological disability and organ damage. The role of vascular changes in the inflammation process and the detection of demyelination and atrophic changes in the optic nerve after inflammation are becoming increasingly important in the diagnosis and follow-up of optic neuritis. In this study, we aimed to determine the role of optical cohorence tomography angiography (OCTA) and transorbital ultrasonography (TOUS) in the diagnosis and follow-up of optic neuritis and to investigate their correlation with each other.
Materials and Methods: A total of 48 participants consisting of 7 male and 17 female patients with optic neuritis and 7 male and 17 female volunteers were included in the study. Patients were divided into two groups according to eyes with optic neuritis involvement (ON+) and eyes without optic neuritis involvement (ON-), and all participants, including the control group, were examined in a total of three groups. Demographic characteristics were recorded. The rate of improvement in visual acuity was calculated according to the LogMAR scale. Optical coherence tomography (OCT) and visual evoked potential (VEP) examinations performed during follow-up were recorded. Axial and transverse sections of the optic nerve sheath were measured in all patients and controls using a B mode transducer with a 5-12 MHz linear array transducer by an expert neurologist certified in ultrasound training using TOUS in accordance with the ALARA (as low as reasonably achievable) principle. In addition, optic nerve head and optic disc images were recorded by OCTA using Split-Spectrum Amplitude Decorelation Angiography (SSADA) algorithm. The data of these two methods were compared between the patient groups and the control group according to the eyes with optic neuritis involvement and the eyes without optic neuritis involvement. The results of these examinations were compared with the improvement rate in visual acuity, VEP and OCT examinations. Finally, the correlation between TOUS and OCTA data was analyzed.

Results: Patients with complete improvement in visual acuity had longer P100 latency and patients with partial improvement in visual acuity had lower PP temporal superior DY measured by OCTA compared to patients with partial improvement and no improvement in visual acuity. (p<0.05). Patients with longer P100 latency had significantly thinner optic nerve sheath axial section measured by TOUS (p:0.02). PP inferior, inferior nasal, nasal inferior, temporal inferior, superior temporal layer thickness (TC) measured by OCTA was thinner (p<0.05). Retinal nerve fiber layer (RNFL) measured by OCT correlated with decreased vascularity of all retinal areas, but not with optic nerve sheath thickness. In intergroup comparisons, there was a significant correlation between the ON+ patient group and both the ON- and control groups in the inferior temporal and temporal inferior DC of the 8 peripapillary quadrants measured by OCTA, while the vascularity of the other PP areas was decreased in the ON+ patient group compared to the control group only. PP layer thickness was thinner in the ON+ patient group than both the ON- patient group and the control group in all quadrants (p<0.001). TOUS examination revealed significant thinning of the optic nerve sheath in the ON+ and ON- patient groups in the axial section and only in the ON+ patient group in the transverse section compared to the control group (p<0.001). There was no correlation between PP vessel density and PP layer thickness on OCTA and optic nerve sheath thickness measured by TOUS.
Conclusion: Optic neuritis is a disease that can lead to visual loss and disability, and therefore rapid diagnosis, optimal diagnostic studies and effective treatment are important. We believe that our study will contribute to the diagnosis and follow-up of optic neuritis by detecting retinal vascularization with OCTA and optic nerve sheath changes with TOUS in addition to the tests used in routine clinical practice.