Bakır cürufunun aventurin sırlarında kullanım olanaklarının araştırılması
Invastigation of usage opportunities of copper slag in aventurine glazes
Yazar: ZENNUR TIĞLI BOYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI ÇAKIR ARIANPOUR
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Aventürin sırlar = Aventurine glazes ; Bakır cürufu = Copper slag ; Cüruf = Slag ; Endüstriyel atıklar = Industrial wastes ; Sanat = Art ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanat objeleri = Art objects ; Sanat üretimi = Art production ; Seramik sanatı = Ceramic art ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Seramik bünye ve sırlarda kullanılan pigmentler, yüksek maliyetli teknolojik işlemlerden geçirilerek hazırlanmakta ve genellikle ithal edilme yoluna gidilmektedir. Bu durum maliyet artışını beraberinde getirmektedir. Bu nedenle son yıllarda endüstriyel atıkların (metalurjik cüruflar, kırmızı çamur ve silikatça zengin toz ve küller gibi) ticari pigmentlere alternatif olarak kullanımına yönelik çalışmalar artmıştır. Bu atıkların çoğu yüksek oranda SiO2, Al2O3, Fe2O3, CaO, MgO, PbO, TiO2, K2O, Na2O, CuO ve ZnO içerir ve seramik sırlarında veya bünyelerinde kullanılması mümkün görünmektedir. Bu çalışmada bakır cürufunun artistik seramik sırlarından olan aventurin sır reçetelerinde hammadde olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bakır cürufu Eti Küre Bakır Maden İşletmesinden temin edilmiştir. İlk aşamada, bakır cürufunun kimyasal analizi XRF ile gerçekleştirilmiştir. Bakır cürufunun mevcut sırların renklendirilmesinde ve farklı hammaddeler ile ikili ve üçlü sistemlerde sır reçetelerinde %10- 90 arasında değişen oranlarda kullanılmıştır. Yapılan çalışmada bakır cürufu ilaveli farklı sır kompozisyonlarının pişirim ortamındaki aventurin yüzey oluşumları incelenmiştir. Çalışmalar sonucunda etkileyici aventurin sırlar elde edilmiştir. Sonuç olarak reçetelerin, renk, parlaklık ve matlık değerleri incelenmiş bakır cürufunun aventurin sır uygulamalarında demir oksit yerine aventurin sır reçetelerinde hammadde olarak kullanılabilirliği belirlenmiştir. Daha sonra, yüzey özellikleri açısından başarılı bulunan sırlar seramik duvar panolarına uygulanmıştır.

Abstract:
Ceramic pigments are kinds of high-cost products which are generally used in glazing, decoration, and design of artistic ceramic artworks and are produced through expensive technological processes. Although these products are commonly used in small portions in the formulation of bodies or glazes, their high prices increase the final costs of the produced ceramic artworks. Due to this fact, studies on the use of industrial wastes (such as metallurgical slags, red mud, and silicate-rich dust and ashes) as an alternative for commercial pigments have increased in recent years. Most of these wastes contain high levels of SiO2, Al2O3, Fe2O3, CaO, MgO, PbO, TiO2, K2O, Na2O, CuO, and ZnO and seem to be possible for use in ceramic glazes or bodies. In this study, the usability of copper slag is investigated as part of formulation in the production of artistic aventurine glazes. The used slag is obtained from Eti Küre Copper Mine near Kastamonu. At first, the chemical analysis of slag is determined via XRF. Then it is used in the ranges of 10 to 90 wt.% in double and triple glaze recipes with different raw materials. After firing, the aventurine surface formations of different glaze compositions and the effects of slag addition are investigated to develop a single-fired glaze suitable for artistic ceramics. The overall results show that aventurine glazes can be formed by using waste copper slag. It is finally concluded that waste copper slag can be used as a part of raw material instead of iron oxide in artistic aventurine glaze production.