Ömer Bahâuddîn el-Emîrî ve şiiri
Umar Baha al-Din al-Amiri and his poems
Yazar: MUHAMMED AŞANTOĞRUL
Danışman: PROF. DR. SALİH ZAFER KIZIKLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışmada Suriyeli şair, düşünür ve diplomat Ömer Bahâuddîn el-Emîrî (1916- 1992)'nin hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve şiirleri ele alınmıştır. 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkan İslâmî Edebiyat akımının önemli temsilcilerinden olan şairin, mesajını okurlarına ulaştırmak için şiiri bir araç olarak kullandığı görülmüştür. Çalışma, giriş ve üç ana bölümden meydana gelmektedir. Çalışmanın giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kaynaklarının yanı sıra İslâmî Edebiyat akımına dair birtakım bilgiler verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde şairin hayatı, eserleri ve edebî kişiliği ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde el-Emîrî'nin şiirinde muhtevâ özelliklerine, üçüncü bölümünde ise şekil ve üslup özelliklerine yer verilmiştir. Bu kapsamda başta modern dönemde ortaya çıkan bazı dinî, siyasî ve ailevî şiirleri olmak üzere hiciv, gazel, mersiye, vasf ve fahr türü şiirleri örneklendirilmiştir. el-Emîrî'nin şiiirlerindeki sanatsal yapı, nazım türleri, vezin ve kâfiye durumu tespit edilerek Arap belağatındaki meanî, beyân, ve bedî' ilim dallarına göre şiirleri detaylı bir incelemeye tabi tutulmuştur. Modern dönemde muhteva ve şekil olarak yeni bir tür olan ve ilk defa el-Emîrî'nin ortaya koyduğu ḫumâsiyyât şiirleri, onun Arap şiirine yaptığı önemli bir katkı olmuştur. Ayrıca Filistin ve Mescid-i Aksa mücadelesini müdafaa için yazdığı şiirler ve divanlar şairin tanınmasında etkili olmuştur. Son olarak elEmîrî'nin şiirlerinden birçok örnekler barından bu çalışma, İslâmî Edebiyat akımının edebî anlayışı hakkında bir fikir edinmeye yardımcı olacaktır.

Abstract:
In this study, the life, works, literary personality and poems of Syrian poet, thinker and diplomat 'Umar Bahâ al-Din al-Amiri (1916-1992) are discussed. It has been seen that the poet, one of the important representatives of the Islamic Literature movement that emerged in the second half of the 20th century, used poetry as a tool to convey his message to his readers. The study consists of an introduction and three main sections. In the introduction part of the study, some information about the subject, purpose, method and sources of the research, as well as the Islamic Literature movement, are given. In the first part of the study, the poet's life, works and literary personality were examined in detail. In the second part of the study, the content characteristics of al-Amîrî's poetry are included, and in the third part, the form and style characteristics are included. In this context, some religious, political and familial poems, as well as satire, ghazal, elegy, vasf and fahr type poems, which emerged in the modern period, are exemplified. The artistic structure, verse types, meter and rhyme situation in al-Amiri's poems were determined and his poems were subjected to a detailed examination according to the branches of meani, beyân and bedi' science in Arabic rhetoric. Humâsiyyât poems, which are a new genre in terms of content and form in the modern period and were first put forward by al-Amiri, were his important contribution to Arabic poetry. In addition, the poems and divans he wrote to defend the struggle for Palestine and Masjid al-Aqsa were effective in making the poet known. Finally, this study, with its many examples from al- 244 Amiri's poems, will help to get an idea about the literary understanding of the Islamic Literature movement.