Gıda fiyatlarının belirleyicileri ve enflasyonist etkileri: OECD ülkeleri üzerine bir inceleme
Determinants of food prices and their inflationary effects: A study on OECD countries
Yazar: HÜLYA ONAY
Danışman: PROF. DR. MUHAMMED ŞÜKRÜ MOLLAVELİOĞLU ; PROF. DR. MERYEM SAMIRKAŞ KOMŞU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Enflasyon, en önemli ekonomik sorunlardan biri olarak bireylerin satın alma gücünde erimeye yol açmakta ve özellikle sabit gelirli ve gelir düzeyi düşük bireyler üzerinde daha fazla negatif etki oluşturmaktadır. Diğer taraftan gıda enflasyonun genel enflasyon içerisindeki ağırlığının yüksek olması, enflasyonla mücadeleyi daha da zorlaştırmaktadır. Bu bağlamda gıda fiyatının belirleyicilerinin neler olduğunun tespit edilmesi ve buna yönelik politka önerilerinnin geliştirilmesi yönündeki çalışmalar yazında ağırlık kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı da, gıda fiyatlarının belirleyicilerini incelemek ve bu belirleyicilerin gıda enflasyonu üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Bu bağlamda 2000-2020 dönemi temel alınarak ve OECD ülkeleri örnekleminden hareketle sırasıyla klasik panel analizi, panel ARDL ve panel NARDL, GMM panel VAR modeline dayalı Granger nedensellik modeli ile analiz gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, gıda enflasyonu üzerinde en etkili değişkenin enerji enflasyonu değişkeni olduğunu göstermektedir. Enerji fiyatlarında meydana gelen artışlar gıda enflasyonunu artırmaktadır. Benzer şekilde kişi başına düşen reel GSYİH değişkeni de gıda enflasyonunu pozitif yönde etkilemektedir. Bu da gelirdeki artışın talep oluşturarak gıda fiyatlarında artışa yol açtığı anlamına gelmektedir. Reel efektif döviz kuru ise diğer iki değişkene kıyasla daha düşük bir etkiye sahip olmakla birlikte, aynı zamanda gıda enflasyonu üzerinde negatif bir etki meydana getirmektedir.

Abstract:
Inflation is one of the most significant economic problems as it leads to a deterioration in individuals' purchasing power, especially affecting those with fixed incomes and low-income individuals more negatively. On the other hand, the high weight of food inflation within general inflation further complicates the fight against inflation. In this context, studies aimed at identifying the determinants of food prices and developing policy recommendations are gaining importance in the literature. The aim of this study is to examine the determinants of food prices and analyze their effects on food inflation. Based on the period from 2000 to 2020, and using a sample of OECD countries, the analysis is carried out using classical panel analysis, panel ARDL, panel NARDL, and the Granger causality model based on the GMM panel VAR model. The findings show that the most influential variable on food inflation is the energy inflation variable. Increases in energy prices raise food inflation. Similarly, the real GDP per capita variable also positively affects food inflation. This indicates that an increase in income creates demand, leading to an increase in food prices. The real effective exchange rate, while having a lower impact compared to the other two variables, also has a negative effect on food inflation.