Uluslarası B2B süreçlerin blokzincir ile yönetilmesi: Perakendecilik sektörü üzerine bir uygulama
Managing international B2B processes with block chain: An application on the retail industry
Yazar: MUSTAFA GÜRGÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA TEKTAŞ
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Günümüzde bilgi, iletişim, tedarik zinciri takip teknolojilerinde farklı gelişmeler doğan ihtiyaçlar nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Dış ticaret, taşıma, lojistik süreçleri de bu gelişmelerden doğrudan ve dolaylı olarak etkilenmiştir. Oluşan teknolojik alt yapılara ulaşma, kullanma ve verimlilik sağlama her toplum ve firma için kaçınılmaz bir duruma gelmiştir. Bu teknolojilerin kullanımına karar verirken hem müşteri memnuniyeti hem de verimlilik konularının doğru karar verilmesi oldukça önemlidir. 

 Tedarik zinciri ve uluslararası ticarete olan taleplerin artması nedeniyle zincire dâhil olan paydaşların süreç yönetimleri de karmaşık hale gelmektedir. Tüketici taleplerinin kontrolü ve hazır gıda sektöründe oluşan karmaşık süreç yönetimleri nedeniyle bütünleşme sorununu gündeme getirmiştir. Oluşan bu sorunun çözümlerinden bir tanesi de şeffaf, kolay izlenebilir ve güvenilir bir sistem yapısına sahip Blokzincir Teknolojisi'' dir. Blokzincir Teknolojisi hali hazırda nüfus sayımı, oy kullanımı, lojistik, tarım, vergi, noter, telif hakkı, patent, akıllı sözleşme, finans, bankacılık, gümrük süreçleri ve lojistik faaliyetleri, tedarik zinciri süreç akış yönetimi, kağıtsız ticaretin ön plana alınıp belgelerin dijitalleştirilmesi ve sigortacılık alanlarında kullanılmakta ve birçok alanda ise deneme çalışmaları yapılmaktadır. Avustralya, Singapur, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri gümrük ve dış ticaret takibi için blokzincir sistemi kullanan sayılı ülkeler arasındadır. 

 Blokzincir Teknolojisi ile üretim ağından son tüketicinin masasına kadar olan sürecin kontrolü sağlanması hedeflenmektedir. Bu zincir ağının yönetimi ile aşırı fiyatlanmış ürünlerin önüne geçmek, gıda israfını engellemek, gıda zehirlenmesi gibi insan ve doğa yaşamını doğrudan ve dolaylı olarak etkileyen sorunların önüne geçmek istenmektedir. Bu sorunların önüne geçerek marka güveni arttırılacağı gibi maliyetler de belli bir oranda düşebilecek ve yeni yatırım aktiviteleri yönetilebilecektir. 

 Bu çalışmamızda Blokzincir Teknolojisinin kullanım alanları, avantaj ve dezavantajları belirtilmiş örneklerle açıklanmıştır. Araştırma kapsamı olarak Hazır Gıda Perakende Tedarik Zinciri Ağında Blokzincir Teknolojisi kullanımı ve kullanmaya karar verirken dikkat edilmesi gereken faktörler incelenmiş ve öneriler sunulmuştur. Çalışmada Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden öne çıkan Analitik Ağ Süreci (AAS) metodu kullanılmıştır. AAS, sayısallaştırılabilen ve sayısallaştırılması zor olan kriterler arasındaki iç ve dış bağımlılıklarla geri bildirimlerin analiz edilebildiği etkili bir karar verme metodudur. Bu çalışmada, Blokzincir Teknolojisi seçimi mi yoksa Geleneksel Tedarik Zinciri Yazılım Programı mı kullanılabilir alternatifleri yer alsa da asıl araştırmayı hedeflenen konu tedarik zinciri programı seçerken dikkate alınan ve öncelik olan kriterlerin belirlenmesidir. Bu nedenle araştırma kapsamında dört ana kriter grubu ve 15 alt kriter tespit edilmiş ve sektörde bulunan 4 farklı perakende zinciri yetkililere soru formu hazırlanarak
iletilmiştir. Çalışma yöntemi kapsamında soru formlarının yanıtları Smart Decisions Programına işlenmiş ve elde edilen kriterlerin ağırlıkları AAS metodu ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda öncelik olabilecek ana ve alt kriterler tespit edilmiştir. Ana ve alt kriterlerin oluşturulmasında uluslararası hazır gıda tedarikinde var olabilecek sorun ve iş akış süreci dikkate alınmış, ihracat, ithalat, lojistik, gümrük vs. akışı kapsayabilecek bir ağ düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Blokzincir Teknolojisi, Tedarik Zinciri, Uluslararası Ticaret, Lojistik, Hazır Gıda Perakende

Abstract:
Today, different developments in information, communication and supply chain tracking technologies emerge due to the needs arising. Foreign trade, transportation and logistics processes have also been directly and indirectly affected by these developments. It has become inevitable for every society and company to reach, use and provide efficiency with the technological infrastructures. Making the right decision to use these technologies is very important in terms of both efficiency and customer satisfaction.

 Due to the increasing demands on the supply chain and international trade, the process management of the stakeholders involved in the chain becomes more complex. Due to the control of consumer demands and complex process management in the ready-made food sector, the problem of integration has been brought to the agenda. One of the solutions to this problem is Blockchain Technology, which has a transparent, easy-to-follow and reliable system structure. Blockchain Technology is currently used for census, voting, logistics, agriculture, tax, notary public, copyright, patent, smart contract, finance, banking, customs processes and logistics activities, supply chain process flow management, paperless trade and digitilization of documents, insurance processed. Also trial studies are carried out in many fields. Australia, Singapore, Saudi Arabia, United Arab Emirates are among the few countries that use the Blockchain system for customs and foreign trade tracking.

 It is aimed to control the process from the production stage to the end consumer's dinner table with Blockchain Technology. It is desired to prevent overpriced products, to prevent food waste, to prevent problems that directly or indirectly affect human and natural life such as food poisoning with the management of this chain network. Brand trust will be increased, costs will be reduced to a certain extent and new investment activities will be managed by avoiding these problems.

In this study, the usage areas, advantages and disadvantages of Blockchain Technology are explained with examples. As the scope of the research, the use of Blockchain Technology in the Ready Food Retail Supply Chain Network and the factors to be considered when deciding to use it were examined and suggestions were presented. Analytical Network Process (ANP) method, which stands out from the Multi-Criteria Decision Making methods, was used in the study. ANP is an effective decision making method in which internal and external dependencies and feedbacks can be analyzed between criteria that can be quantified and are difficult to quantify. In this study, although there are alternatives to use the Blockchaing Technolgy or the Traditional Supply Chain Software Programme, the main research target is to determine the criteria that are taken into consideration and priority when choosing a supply chain program. For this reason, within the scope of the research, four main criteria groups and 15 sub-criteria were determined and a questionnaire was prepared and sent to the authorities of 4 different retail chains in the sector. Within the scope of the study method, the answers of the questionnaires were processed into the Smart Decisions Program and the weights of the obtained criteria were analyzed by the ANP method. As a result of the analysis, the main and sub-criteria that can be prioritized have been determined. In the creation of the main and sub-criteria, the problems that may exist in the international ready-made food supply and the work flow process were taken into account, and export, import, logistics, customs, etc. were taken into account. A network that can cover the flow is considered.

Keywords: Blockchain Technology, Supply Chain, International Trade, Logistics, Ready Food Retail