Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme
Gender responsi̇ve budgeti̇ng
Yazar: NESLİHAN YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ZUHAL ERGEN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bütçe = Budget ; Bütçeleme = Budgeting ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Erkekler = Men ; Kadınlar = Women

Özet:
Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme kadın ve erkeklerin ihtiyaçlarının eşit ve adil karşılanmasını, yükümlülüklerinin de aynı şekilde hakça dağıtılmasını öngören bir bütçeleme anlayışıdır. Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme sadece kadınlara yönelik ayrı bir bütçeyi öngörmemekte, farklı kesimlerin farklı ihtiyaçları olabileceğini göz önünde bulundurarak kamu kaynaklarının toplumun bütününce eşit olarak kullanılabileceği bir bütçeleme anlayışını ifade etmektedir.
Toplumların değişen ihtiyaçlarına paralel olarak bütçe sistemleri de değişmiş ve günümüze kadar pek çok bütçeleme sistemi kullanılmıştır. Bütün bu bütçe çeşitlerinin ortak tarafı devletin kamu yararını gerçekleştirmek, en etkin sonuca ulaşabilmek için gelir toplaması ve harcamalar yapmasıdır. Gelir ve harcamaları dengede tutan bütçeler sosyal politikaların gerçekleştirilebilmesi için de araç olarak kullanılmaktadır.
Dünyada da küreselleşmenin, bilim ve teknolojide yaşanan gelişmelerin etkisiyle kamu yönetimi alanında yeni reformlar yapılmaya başlanılmıştır. Toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme daha etkin ve daha verimli bir kamu hizmeti sunulabilmesi için yapılan reform konularından biridir. Devlet bütçesinde cinsiyete yönelik düzenlemelere ilk yer veren ülke Avustralya olmuştur. Ardından tüm dünyada bu alanda çalışmalar artmıştır.
Türkiye'de Avrupa Birliği'ne (AB) tam üye olabilmek için sosyal, siyasal, ekonomik ve hukuksal alanlarda önemli reformlar gerçekleştirmektedir. Türkiye'nin AB  süreci eğitim, sağlık, yargılama, insan hakları gibi birçok alanda köklü değişiklikler yapmayı gerektirmektedir. AB müktesebatında insan haklarının bir parçası olan kadın haklarının korunması, dezavantajlı durumda bulunan kadınların statüsünün düzeltilmesi, mevcut cinsiyet eşitsizliklerinin giderilmesi ülkemizde toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme anlayışının bütün plan ve programlara yansıtılmasıyla mümkündür. Sosyal, siyasal, ekonomik alanlarda yapılacak düzenlemelerde bir araç olarak kullanılan bütçenin toplumsal cinsiyete duyarlı bir bakış açısıyla ele alınması bu açıdan önem taşımaktadır.
Çalışmamızda öncelikle bütçe ve sosyal bütçeleme kavramlarını anlattıktan sonra toplumsal cinsiyete duyarlı bütçelemeden, dünyadaki uygulama örneklerinden ve son olarak da Türkiye'deki toplumsal cinsiyete duyarlı bütçeleme anlayışıyla ilgili gelişmelerden bahsedilecektir.

Abstract:
Gender responsive budgeting is a kind of budgeting approach which equally and fairly meets the needs of men and women and distributes their obligations likewise. Gender responsive budgeting does not demand a different budget only for women. It also considers the different needs of different groups. In addition, gender responsive budgeting claims that the public sources can be used equally by the whole society. 
The budget system changed many times until today since the needs of societies changed. The common side of all budgeting systems is to provide the public interest, collect revenue and spend them in order to reach the most efficient result. The budgets providing the balance between the revenue and expenditure are used as means of the implementation of social policies. 
The construction of new reforms in public administration has been started owing to globalization and developments  in the science and technology. Gender responsive project is one of the reform subjects which is prepared to provide more efficient public service. The first country whose budget includes the arrengments about gender is Australia. After that, these kind of studies increase all over the world. 
In Turkey, some social, political and economic reforms are applied in order for a member of European Union.  Turkey's EU process requires many changes in education, health, justice systems and human rights. In this process, protecting women rights, increasing the statues of women, preventing gender inequalities can be possible thanks to gender responsive budgeting. Because of that reason, gender responsive budgeting has an important role in the social, political and economic arrengment.
In this study, firstly the concepts of budget and social budgeting are defined. After that, gender responsive budgeting and its implementations in the world are explained. Lastly, the implementations of gender responsive budgeting in Turkey are analyzed.