Çocuk hakları sözleşmesi'nin ilköğretim rogramlarındaki yeri ve sözleşme'ye yönelik öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin görüşleri
The level of appearing in the primary school programs of the 
principles and rules of children's right convention and determine the views of the teachers and school directors about convention of children rights
Yazar: ŞÜKRAN UÇUŞ GÜLDALI
Danışman: PROF. DR. ALİ EKBER ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin ilke ve hükümlerinin ilköğretim
programlarında yer alma düzeyi ile Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin okullarda
uygulanması ve yaşatılmasına ilişkin öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin görüşlerini
belirlemektir. Bu araştırmada, birinci sınıftan sekizinci sınıfa kadar tüm eğitim
programları kazanım, içerik, öğretme-öğrenme durumları açısından taranmış, ilgili
bölümler Sözleşme ilke ve hükümleriyle ilişkilendirilmiştir. Okul yöneticileri ve
öğretmenlerin görüşleri için ise, aykırı ve aşırı durum örneklemesine göre birbirinden
oldukça farklı performansa sahip iki okul seçilerek, bu okulların konuyla ilgili ders
öğretmenleri, sınıf öğretmenleri ve okul yöneticileriyle görüşülmüştür.
Yapılan çalışma sonucunda, Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin ilköğretim programlarındaki
yerine yönelik, 2005'ten bu yana uygulanan programın çocuk merkezli olduğu ve çocuk
yararını göz önünde bulundurma ilkesine bağlı olarak hazırlandığı ortaya çıkmıştır. Bu
kapsamda programda öğrencilerin katılım hakları (görüş bildirme, görüşünü istediği
şekilde ifade etme, düşünce özgürlüğü vb.), çocukların bireysel farklılıklarının göz
önünde bulundurulması ve çocukların bireysel farklılıklar göz önünde bulundurularak
geliştirilmesi, ayrımcılığın engellenmesiyle ilgili ilkeler ayrıca özel durumdaki çocuklar
da (özellikle engelliler) göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Ancak savaşa,
depreme ve benzeri durumlara maruz kalan çocuklarla, çalışan çocuklarla ve mülteci
çocuklarla ilgili herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Bununla beraber programda
çocukların boş zamanlarını değerlendirme, sosyal etkinliklere katılma, oyun oynama
hakkı, eğitim hakkı (fırsat eşitliği, yönlendirme ve yöneltme, alınması gereken eğitimin
özellikleri açısından ) ile ilgili bulgulara ulaşılmışken; çocukların korunma haklarına,
dernek kurma ve barışçıl bir şekilde toplanma özgürlüğü ve sömürü ve istismarla
yönelik yeterli kazanım, içerik ve etkinliklere ilgili yeterli bulguya rastlanmamıştır.
Çocuk Hakları Sözleşmesi'nin okullarda uygulanması ve yaşatılmasına ilişkin ise,
öğretmen ve okul yöneticileri ile yapılan görüşmeler sonucunda öğretmenlerin ve okul
yöneticilerinin çocuk haklarını yeterince bilgiye sahip olmadığı, doğrudan çocuk
haklarına yönelik uygulamalar yapmadıkları, ders programında ele alındığı zaman
öğrencilerle paylaştıklarını ifade etmişlerdir.
Anahtar Sözcükler: Çocuk Hakları, Çocuk Hakları Sözleşmesi, Eğitim Programı

Abstract:
The aim of this study is to determine the views of the teachers and school directors that
are related to the matter that the level of appearing in the primary school programs of
the principles and rules of Children's Right Convention and the application and keeping
alive of Children's Rights Convention. In this study, all the educational programs from
the class one to class eight has been scanned in terms of acquisition, content, teachinglearning
and the related parts have been associated with principles and rules of
Convention. To get the views of school teachers and directors, two schools which have
totally different performance in terms of divergent and extreme sampling and teachers
related to the subjects, class teachers and directors of these schools were interviewed.
In the result of this study, Children's Right Convention in primary school programs
appeared that the program which has been in application since 2005 is child-centred and
was prepared for the benefit of children. In the education programs examined, there are
features related to Children's Right Convention that covers the children's attendance
rights, ( telling their point of views in a free way, the freedom of thought, etc ), taking
the individual difference of children into consideration and developing this, stopping the
discrimination and protecting the children who are in a special situation ( especially
handicapped ones). However, there is nothing about the children that have had a war, the
kids who work or are refugees. And also there is nothing enough about protection rights
of children. While assessing spare time, attendance social activities, the right of playing,
education right ( the equality of the opportunities, leading and directing children in
terms of the educational features that have to be taken ) are all available in the program,
there is nothing about establishing a society, the freedom of gathering in a free way or
exploiting and abusing.It has appeared that the teachers and the school managers do not have enough information about the application of Children's Rights Convention at
schools when they were interviewed.
Keywords: Children Rights, Convention of Children Rights, Curriculum