Yutma güçlüğü olan multipl sklerozlu hastalara verilen eğitimin solunum komplikasyonları, beslenme durumu ve yutma ile ilişkili yaşam kalitesine etkisi
The effect of training multiple sclerosis patients with dysphagia on respiratory complications, nutritional status and swallowing-related quality of life
Yazar: ELİF GÖKÇE TENEKECİ
Danışman: DOÇ. DR. SEHER BELGÜZAR KARA
GATA / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Hasta eğitimi = Patient education ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Solunum = Respiration ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yutma = Deglutition ; Yutma bozuklukları = Deglutition disorders

Özet:
Bu araştırma yutma güçlüğü olan MS'li hastaların yutma güçlüğüne yönelik eğitim gereksinimlerini belirlemek amacıyla niteliksel, yutma güçlüğü olan MS'li hastalara hemşire tarafından verilen eğitimin solunum komplikasyonları, beslenme durumu ve yutma ile ilişkili yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla randomize prospektif yarı deneysel bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırmanın niteliksel aşamasında yutma güçlüğü olan 8 hasta ile görüşülerek eğitim ihtiyaçları doğrultusunda eğitim kitapçığı oluşturulmuştur. Araştırmanın yarı deneysel aşamasında blok randomizasyon yöntemi kullanılmış, 26 hasta deney grubuna, 26 hasta kontrol grubuna alınmıştır. Verilerin toplanmasında Niteliksel Görüşmeler İçin Yarı Yapılandırılmış Soru Formu, sosyodemografik ve tıbbi özellikleri içeren Veri Toplama Formu, Multipl Sklerozda Disfaji Değerlendirme Ölçeği (DYMUS), Yeme Değerlendirme Aracı (EAT-10), Standardize Mini-Mental Test, Yutma Yaşam Kalitesi Anketi (SWAL-QOL) kullanılmıştır. Araştırma öncesinde deney ve kontrol grubundaki hastalara veri toplama araçları uygulanmıştır. Daha sonra deney grubuna alınan hastalara eğitim kitapçığı kullanılarak eğitim verilmiş, eğitimden 4 hafta sonra telefonla danışmanlık ve izlem yapılmıştır. İlk görüşmeden 12 hafta sonra deney ve kontrol grubundaki hastalara veri toplama araçları yeniden uygulanmıştır. Araştırma sonucunda deney grubundaki hastaların eğitim sonrası DYMUS ve EAT-10 puan ortalamalarının eğitim öncesine göre azaldığı (sırasıyla p<0.001, p=0.033), eğitim sonrası SWAL-QOL genel yakınma, yeme zamanı, besin seçimi, iletişim, yeme korkusu, mental sağlık ve uyku alt ölçek puan ortalamalarının ise çalışma öncesine göre arttığı (sırasıyla p=0.006, p=0.006, p=0.013, p=0.006, p<0.001, p=0.031, p=0.002), eğitimin beslenme durumuna ve solunum komplikasyonlarına etkisinin olmadığı belirlenmiştir. Yutma güçlüğü olan MS'li hastalara verilen eğitimin yutma fonksiyonlarını ve yutma ile ilişkili yaşam kalitesini arttırdığı bulunmuştur. Eğitimin solunum komplikasyonlarına etkisinin incelenmesi amacıyla uzun süreli izlem çalışmalarının yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, yutma güçlüğü, yaşam kalitesi, hemşirelik

Abstract:
This was a randomized, prospective, semi-experimental study to determine the effect of training provided by nurses to MS patients with dysphagia on the respiratory complications, nutritional status and swallowing-related quality of life so that we used qualitative design to determine the dysphagia-related training requirements of these patients. We first developed a training booklet according to the determined training requirements following interviews with 8 patients suffering from dysphagia in the qualitative stage of the study. We used the block randomization method during the semi-experimental stage and included 26 patients each in the intervention and control groups.  The Semi-Structured Questionnaire for Qualitative Interviews, Data Collection Form for sociodemographic and medical characteristics, Questionnaire for the Assessment of DYsphagia in MUltiple Sclerosis (DYMUS), Eating Evaluation Tool (EAT-10), Standardized Mini-Mental Test, and the Swallowing Qality of Life Questionnarie (SWAL-QOL) were used for data collection The data collection tools were used to collect data from the intervention and control groups before the study. Then, training was provided to intervention group, they were given training booklet and counselling on phone 4 weeks later for monitoring and to answer patient questions. The data collection tools were used again in both groups 12 weeks after the first interview. We found that the DYMUS and EAT-10 mean scores decreased compared to baseline in the intervention group (p<0.001, p=0.033, respectively) while the SWAL-QOL general burden, eating duration, food selection, communication, fear of eating, mental health and sleep subscale mean scores increased compared to baseline (p=0.006, p=0.006, p=0.013, p=0.006, p<0.001, p=0.031, p=0.002, respectively) with no change in the nutritional status and respiratory complications following training The training provided to MS patients with dysphagia was found to improve swallowing functions and increase swallowing-related quality of life. We suggest further long-term studies to evaluate the effect of training on respiratory complications.
Key Words: Multiple sclerosis, dysphagia, quality of life, nursing