Zihinsel bulaşma, dindarlık, kendini affetme, suçluluk ve düşünce eylem kaynaşmasının obsesif kompulsif bozukluk semptomlarıyla ilişkisinin incelenmesi: Üniversite öğrencilerinde deneysel bir çalışma
The examination of the relationship of mental contamination, religiosity, self-forgiveness, guilt and thought-action fusion with obsessive compulsive disorder symptoms: An experimental study in the university students
Yazar: İLGÜN BİLEKLİ
Danışman: DOÇ. DR. MÜJGAN İNÖZÜ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dindarlık = Religiousness ; Düşünce eylem kaynaşması = Thought action fusion ; Kendini affetme = Self forgiveness ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder ; Suçluluk = Criminality ; Zihinsel bulaşma = Mental contamination ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Obsesif Kompulsif Bozukluk'ta (OKB) yaygın görülen semptomlardan biri, bulaşma/kirlenme obsesyonu ve yıkama kompulsiyonudur. Son zamanlarda kirlenme korkusunun kirli bir nesne ile fiziksel temas olmadan ortaya çıkabileceği düşünülerek Rachman (1994) tarafından zihinsel bulaşma/kirlenme kavramı ortaya atılmıştır. Zihinsel kirlenme, kirli bir nesneye herhangi bir temas olmadan, birtakım düşüncelerle, imgelerle, anılarla veya bazı olumuz yaşam olaylarıyla ortaya çıkabilen, içsel kirlilik hisleriyle ifade edilen ve ahlaki bir boyutu olan bir kavramdır. Bu çalışmanın temel amaçlarından biri, zihinsel kirlenme olgusunun ülkemizdeki örüntüsünü ve dindarlık, kendini affetme, suçluluk, kirlenmeye ilişkin düşünce-eylem kaynaşması (DEK) ve OKB belirtileriyle olan ilişkisini incelemektir. Çalışmanın bir diğer temel amacı ise, yüksek ve düşük düzey dindar katılımcıların belirlenerek, alanyazında zihinsel kirlenmeyi tetiklediği bilinen senaryoların bu katılımcılara dinletilerek grupların birbirinden nasıl farklılaşacağının incelenmesidir.  
Çalışmanın birinci aşamasına Hacettepe Üniversitesi'nde eğitim gören 409'u kadın 66'sı erkek 476 kişi katılmıştır. Elde edilen bulgular, dindarlık düzeyinin genel obsesif-kompulsif semptom düzeyiyle ve semptom alt türlerinden sıralama, yıkama, nötralizasyon ve kontrol semptomlarıyla pozitif yönde ilişkili olduğuna işaret etmiştir. Bununla birlikte,  beklenenle tutarlı olarak dindarlık düzeyi kirlenmeye ilişkin DEK inançlarıyla, suçluluk duygularıyla ilişkili bulunurken; beklenenin aksine zihinsel kirlenme duygularıyla ve kendini affetmeyle ilişkili bulunmamıştır. Ancak zihinsel kirlenme duyguları, obsesif kompulsif semptom düzeyi, kirlenmeye ilişkin DEK inançları, suçluluk duyguları ve kendini affetmeme ile anlamlı ilişkiler göstermiştir. 
Çalışmanın ikinci aşamasında, birinci aşamaya katılmış katılımcılar arasından yüksek düzeyde dindar (n = 48) ve düşük düzeyde dindar (n = 44) olarak belirlenen toplam 92 katılımcı yer almıştır. Zihinsel kirlenmeyi tetiklediği bilinen öpüşme senaryoları katılımcılara dinletilmiş ve zihinsel kirlenmeye ilişkin değişkenler açısından gruplar karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçlarının beklenenle tutarlı olarak, dindarlık düzeyinin ve senaryo koşulunun zihinsel kirlenme duyguları üzerindeki etkilerini destekler nitelikte olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, klinik ve araştırma doğurguları açısından alanyazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
One of the most seen symptoms in Obsessive Compulsive Disorder (OCD) is contamination obsessions and washing compulsions. Recently, it has been thought that fear of contamination can occur without a physical contact with a dirty object. According to this idea, Rachman (1994) proposed the term of mental contamination/pollution. Mental contamination can occur without any physical contact with a dirty object, also with some certain thoughts, images, memories or some negative life events. Mental contamination has a moral element and it is identified as internal dirtiness. One of the main aims of this study is to investigate the pattern of mental contamination in our country and examine the relationships between religiosity, self-forgiveness, guilt, contamination related thought-action fusion (TAF) and OCD symptoms. The other main aim of this study is screening high and low religious participants and make them listen to the scenarios known as evoking mental contamination on the purpose of comparing these groups in terms of feelings of mental contamination.
66 men and 409 women (Total = 476) university students of Hacettepe University participated the first part of study. The results indicated that degree of religiosity is positively associated with total obsessive compulsive symptom severity and ordering, washing, neutralization and control symptom subtypes of OCD. Additionally, consistent with our expectations, degree of religiostiy was significantly associated with contamination related TAF and guilt. But contrary to our expectations, degree of religiosity wasn't associated with feelings of mental contamination and self-forgiveness. However, feelings of mental contamination were significantly associated with obsessive compulsive symptom severity, contamination related TAF beliefs, feelings of guilt and also self-forgiveness.  
The second part of this study consists 48 high religious and 44 low religious (Total 92) participants who were selected from the participants who participate in the first part. They listened the scenarios known as evoking mental contamination. Groups were compared in terms of feelings of mental contamination. Consistent with out predictions, results indicated that the effects of degree of religiosity and condition of scenario on feelings of mental contamination. The results were discussed in the light of litreature in terms of clinical and research implications.