Andiferansiye Spondiloartritli ve Ankilozan Spondilitli Hastalarda Seropozitivite Değerlendirmesi
Evaluation of Seropositivity in Patients with Undifferentiated Spondyloarthritis and Ankylosing Spondylitis
Yazar: IŞILAY TAŞKALDIRAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞÜKRAN ERTEN
Sağlık Bakanlığı / Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Romatoloji = Rheumatology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Ankilozan Spondilit (AS) ve Andifferansiye Spondiloartrit (USpA)
hastalalıkları seronegatif SpA sınıflaması içerisinde yer almasına rağmen klinik
gözlemlerde bazı hastalarda seropozitivitenin eşlik ettiğine rastlanmıştır. Ancak,
literatürde bu hasta gruplarında seropozitivite sıklığı ile ilgili yapılmış bir çalışmaya
rastlanmamıştır. Bu çalışmanın amacı; AS ve USpA hastalarında romatolojide
kullanılan bazı serolojik testlerin (RF, anti-CCP, ANA, ENA paneli, anti-dsDNA)
görülme sıklığını değerlendirmek ve ikincil olarak da saptanan frekansı normal
popülasyon ile karşılaştırmak hedeflenmiştir.
Materyal-Metod: Ocak 2012 ile Ocak 2014 tarihleri arasında Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Romatoloji polikliniğine
başvuran ve Modifiye New York kriterlerine göre AS tanısı ve ASAS kriterlerine göre
USpA tanısı konulmuş toplam 1486 hastanın dosyası retrospektif olarak incelendi ve
RF, anti-CCP, ANA, anti-dsDNA ve ENA panelinden pozitiflik saptanan toplam 96
hasta ile birlikte 149 sağlıklı kontrol grubu çalışmaya retrospektif olarak dahil edildi.
Çalışma vaka kontrol olarak planlandı.
Çalışmaya dahil edilen hastaların; adı-soyadı, cinsiyeti, yaşı, hastalık ve tanı
süresi, geliş şikayeti, kullanmakta olduğu ilaçlar, aile hikayesi, entosopati varlığı ve göz
tutulumu ile hastalık aktivasyonunu değerlendirmede kullanılan skorlama sistemleri
ASDAS ve BASDAİ kaydedildi. Hastaların ayak grafisi, sakroiliak grafisi, sakroiliak
MRG ve HLA B-27 sonuçları değerlendirildi.
Hasta ve kontrol gruplarında tam kan sayımı, biyokimyasal parametreler
(karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, elektrolitler), tiroid stimüle edici hormon
(TSH), D vitamin düzeyi, CRP, ESH, RF, ANA, anti-CCP, anti-dsDNA, ENA paneli
sonuçları değerlendirmeye alındı. Hastalar ve kontroller demografik özellikler, tetkik
sonuçları açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmamıza toplam 96 USpA'li ve AS'li hasta ile birlikte 149
sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 245 kişi dahil edildi. Bu hastaların 86
(%89,6)' sı USpA, 10 (%10,4)' u AS alt grubunda yer almakta idi. USpA'lı ve AS'li
iii    
hasta grubunun yaş ortancası 50 (minimum 18- maksimum 70) olup, sağlıklı kontrol
grubunun yaş ortancası 45 (minimum 34-maksimum 63) saptandı. Hasta grubunun 84
(%87,5)'ü kadın, 12 (%12,5)' si erkek olup, sağlıklı kontrol grubunun ise 95 (%63,8)' i
kadın, 54 (%36,2)'ü erkektir. 96 seropozitif USpA ve AS hastaların 67 (%69,8)' sinde
ek romatizmal hastalığa rastlanmazken, 6 (%6,3)'sında aynı zamanda SLE tanısı, 23
(%24)'ünde eş zamanlı SS tanısı saptandı. Hastaların 93 (%96,9)' ünde aksiyel tutuluma
rastlanırken, 85 (%88,5)'inde periferik tutuluma rastlandı. Hastaların 52 (%54,2)' sinde
herhangi bir göz bulgusu bulunmazken, 2 (%2,1) hastada üveit, 42 (%43,8) hastada
kuru göz bulgularına rastlandı.
Seropozitif SpA hasta grubunda kontrol grubuna göre hemoglobin ve MPV
değerinin daha düşük ve kreatinin değerinin daha yüksek olduğu izlendi ve bu fark
istatistiksel olarak anlamlı saptandı (p<0.001, p<0.001, p=0.005).
Seropozitif SpA'li hastalara bakıldığı zaman bu hastaların 37 (%38,5)'sinde
CRP değerinin pozitifliği, 34 (%35,4)'ünde RF pozitifliği, 14 (%18,6)'ünde anti-CCP
pozitifliği, 75 (%78,9)'inde ANA pozitifliği, 8 (%10,1)'inde anti-dsDNA pozitifliği, 19
(%23,2)'unda ENA paneli pozitifliği saptanmıştır. Sağlıklı kontrol grubu
değerlendirildiğinde bu grubun 24 (%16,1)'ünde CRP pozitif, 6 (%4)'sında RF pozitif,
9 (%15,8)'unda ANA pozitif, 1 (%1,8)'inde anti-dsDNA pozitif, 1 (%1,8)'inde anti SSA ve SS-B pozitif saptanırken hiçbir kişide anti-CCP pozitifliğine rastlanmadı.
SpA'li hasta grubunun tümü ele alınıp (n:1486) seropozitivite oranları
değerlendirildi. 1486 USpA ve AS alt gruplarından oluşan hastaların 34 (%2,5)'ünde
RF pozitifliği, 13 (%1)'ünde anti-CCP pozitifliği, 75 (%5,6)'inde ANA pozitifliği, 8
(%0,6)'inde anti-dsDNA pozitifliği, 19 (%1,4)'unda ENA pozitifliği saptandı. Bu
oranlar normal sağlıklı gruptaki oranlar ile karşılaştırıldığında, yalnız ANA pozitifliği
spondiloartritli grupta sağlıklı kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı oranda düşük
olarak tesbit edildi (p=0.006).
Genel sonuç olarak SpA'de saptanan seropozitivitenin, sağlıklı kontrol grubu ile
karşılaştırılmasında istatistiksel olarak önemi saptanmamıştır. Saptanan bu pozitifliğin
daha çok USpA alt grubunda toplandığı ve bunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu
görülmüştür.
iv    
SpA hasta grubunda MPV değerleri ile ESR, CRP değerleri ile hastalık süresi
arasında negatif yönde düşük düzeyde ilişki olduğu tesbit edildi (sırasıyla, r = -0,231
p=0,024, r = -0;229 p=0,025, r = -0;202 p=0.05,). Hastalarda D vitamini düzeyi düşük
olanlarda BASDAI değerinin daha fazla olduğu görüldü, D vitamini düzeyi ile BASDAI
değeri arasında negatif yönde korelasyona rastlandı (r = -0,485, p=0,049).
Sonuç: SpA'lerde seropozitivitenin izlendiği ve ek romatizmal hastalık eşlik
edebileceği görüldü. Ancak, sağlıklı popülasyonda görülme olasılığından farklı
olmadığı tesbit eildi.
Anahtar Kelimeler: Ankilozan Spondilit, Andiferansiye Spondiloartrit,
Seropozitivite

Abstract:
Objective: Although ankylosing spondylitis (AS) and undifferentiated
spondyloarthritis (USpA) are included in seronegative SpA classification, some patients
with seropositivity have observed in the clinical practise. However, there is no study
evaluating the frequency seropositivity in these patient groups were found in the
literature. The objective of this study was to evaluate the frequency of some serologic
tests (RF, anti-CCP, ANA, ENA panel and anti-dsDNA) used in rheumatology in AS
and USpA and to compare it with the normal population.
Material and Method: Files of the one thousand four hundred and eighty-six
patients who applied to Yıdırım Beyazıt University Ankara Ataturk Training and
Research Hospital, Rheumatology outpatient clinic between January 2012 and January
2014 and diagnosed with AS according to Modified New York criteria and USpA
according to ASAS criteria were evaluated retrospectively; and 96 patients who were
positive for RF, anti-CCP, ANA, anti-dsDNA and ENA panel were included into the
study retrospectively together with the 149 healthy control group. The study was
planned as a case control study.
Patient's name, gender, age, periods of disease and diagnosis, complaint at
presentation, drugs they used, family history, presence of enthesopathy and eye
involvement, and ASDAS and BASDAI values used to evaluate the activity of disease
were recorded. Foot x-rays, sacroiliac x-rays, sacroiliac MRI and HLA B-27 results
were evaluated.
The whole blood counts, biochemical parameters (liver and renal function tests,
electrolytes), thyroid stimulating hormone (TSH), vitamin D level, and the CRP, ESH,
RF, ANA, anti-CCP, anti-dsDNA, ENA panel results were included. Patients and
controls were compared as regards to the demographic characteristics and test results.
Findings: As a total of two hundred and forty-five individuals were included in
our study, out of which 96 were SpA, and 149 were healthy control group. Eighty-six of
the patients (89.6%) were included in the USpA subgroup, while 10 (10.4) were in AS
subgroup. The median age in the patient subgroup with SpA was 50 (minimum 18 and
vi    
maximum 70), while the median age in the healthy control group was 45 (minimum 34
and maximum 63). Eighty-four patients in the patient group were females (87.5%) and
12 (12.5%) were males; while 95 (63.8%) in the healthy control group were females and
54 (36.2%) were males. While accompanying rheumatic diseases were not found in 67
of 96 seropositive SpA patients (69.8%), concomitant SLE diagnosis was found in 6
patients (6.3%), and SS diagnosis was found in 23 (24%). While axial involvement was
found in 93 (96.9%) of the patients, peripheral involvement was found in 95 (88.5%).
While no findings related to eye involvement was found in 52 (54.2) patients, uveitis
was found in 2 patients (2.1%) and dry eye findings were seen in 42 (43.8%).
It was observed that the hemoglobin and MPV values were lower in the
seropositive SpA patient group, and also their creatinine values were higher; this
differences were statistically significant (p<0.001, p<0.001 and p=0.005, respectively).
As regards to the seropositive SpA patients, 37 of these patients (38.5%) were
positive for CRP, 34 (35.4%) for RF, 14 (18.6%) for anti-CCP, 75 (78.9%) for ANA, 8
(10.1) for anti-dsDNA, and 19 (23.2%) were positive for ENA panel. When healthy
controls were evaluated, CRP was positive in 24 individuals (16.1%), RF was positive
in 6 (4%), ANA was positive in 9 (15.8%), anti-dsDNA was positive in 1 (1.8%), and
anti SS-A and SS-B was positive in 1 (1.8%); while anti-CCP positivity was not in any
of the individuals.
The entire group of patients with SpA (n: 1486) were taken into consideration
and seropositivity ratios were evaluated. In the one thousand four hundred and eightysix patients from the USpA and AS subgroups, 34 (2.5%) were positive for RF, 13 (1%)
for anti-CCP, 75 (5.6%) for ANA, 8 (0.6%) for anti-dsDNA, and 19 (1.4%) for ENA.
When these ratios were compared to those found in the healthy group, only ANA
positivity in the spondyloarthritis group was found significantly lower as compared to
the healthy controls (p=0.006)
In the comparison of the seropositivity found in SpA as a general result with the
healthy control group, no statistical significance was found. It was seen that this
positivity found accumulated mostly in the USpA subgroup and was significant
statistically.
vii    
In the SpA patient group, a weak relation in the negative direction was found
between the MPV values and ESR and CRP values against the period of disease (r = -
0,231 p=0,024, r = -0;229 p=0,025, r = -0;202 p=0.05, respectively). It was seen that the
BASDAI value was greater in patients with low vitamin D levels; and a negative
correlation was found between the vitamin D level and the BASDAI value (r = -0,485,
p=0,049).
Conclusion: It was seen that seropositivity was observed in SpAs, and there was
the possibility of accompanying rheumatic diseases. However, it was found that the
prevalence of autoantibody positivity was not different from the prevalence in the
healthy population.
Key words: Ankylosing Spondylitis, Undifferentiated Spondyloarthritis,
Seropositivity