Afet bölgelerinde yeniden yerleştirme ve iskan politikaları: Doğubayazıt afetzede yerleşim alanları uygulama örneği
Relocation and resettlement policies on disaster areas: The case of Doğubayazit province and four villages
Yazar: BİNALİ TERCAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL MENGİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration

Özet:
Afetlerden sonra veya muhtemel afet alanlarında yapılan yeniden yerleştirmeler, özellikle gelişmekte olan ülkelerin afet sonrası yeniden yapılanmalarında temel politika haline gelmiştir. Yeniden yerleştirmenin, yerleri değiştirilen nüfus üzerinde olumsuz etkileri olabilmektedir. Ancak, iyi planlanan ve iyi yönetilen bir yeniden yerleştirme süreci, uzun vadede olumlu sonuçlar verebilir. Bu çalışmanın esas ilgi alanı, Doğubayazıt İlçesi ve dört köyünü etkileyen deprem sonrasındaki yeniden yerleştirme süreci incelenerek, gelecekte olası afet riskini azaltmadaki rolüne eleştirel bir değerlendirme yapmaktır.Bu çalışmada, 2004 yılında Türkiye'de meydana gelen Doğubayazıt Depremi sonrasında geçen 3 yıllık bir sürecin incelendiği örnekte elde edilen sonuçlar sunulmaktadır. Yeniden yapılanma sürecinde, yaygın olarak planlı bir yeniden yerleştirme politikası uygulandığı izlenmiştir. Çalışmada bu politikanın uygulanması sonucunda ortaya çıkan fiziksel ve sosyoekonomik değişimler incelenmiştir. Alan araştırmasıyla ilgili veriler, örnek olarak seçilen 55 afetzede hane reisiyle yapılan anket sonuçları ile 4 köy muhtarı, Doğubayazıt Belediye Başkanı ve Doğubayazıt Kaymakam Vekiliyle yapılan görüşmelerden elde edilmiştir.Bu çalışmayla birlikte, deprem riski olan bölgelerde riskin azaltılmasında afet sonrası yeniden yerleştirme süreçlerinin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Kentsel alanlardaki yeniden yerleştirme uygulamalarının kırsal alanlardakilerden daha başarılı olduğu gözlenmiştir. Ayrıca bu çalışma, yeniden yerleştirmeden sonra, özellikle kırsal alanlardan kentsel alanlara yerleştirilen ailelerin barınma (yetersiz konut, ahır ve ağıl yapıları) ve sosyoekonomik (iş, gelir, ulaşım, komşuluk ve yaşam biçimi) konularda zorluklarla karşılaştıklarını göstermektedir.

Abstract:
Resettlement after disaster or from disaster prone areas has been a major policy in post-disaster reconstruction, especially in developing countries. Resettlement can result in significant adverse impacts on the resettled population. Conversely, a well-planned and managed resettlement process can produce positive long-term development outcomes.The major concern of this study is to make a critical evaluation of the relations and the role of resettlement in reducing post disaster hazard and risk reduction in District of Doğubayazıt and four villages.This study, presents the results of a case study undertaken three years after the 2004 Doğubayazıt earthquake in Turkey. During the reconstruction period, a policy of planned resettlement was pursued extensively. The physical and socioeconomic changes that occurred as a consequence of this policy of resettlement are analysed. Data were collected via a questionnaire survey that involved a sample of 55 relocated households and interviews with mukhtars of 4 villages, mayor of Doğubayazıt and deputy head official of Doğubayazıt district.By this study it is exposed that, post disaster resettlement processes are important for reducing future hazard risk in a disaster prone area. Resettlement in urban areas is more successfully implemented than in rural areas. Also the study shows that relocated families from rural areas to the urban areas are faced difficult residential (insufficient houses, shed and sheepfold) and socioeconomic challenges (employment, income, transportation, neighbourhood and lifestyle issues) after relocation and regrouping.