Gelir eşitsizliğinin dijitalleşme olgusu çerçevesinde incelenmesi: Panel veri analizi
Examination of income inequality in the context of digitalization: Panel data analysis
Yazar: GÜLŞAH KOCAKAYA
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN ÜLGEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
2000'li yıllardan itibaren ortaya çıkan dijital devrim, pek çok fırsat ve ekonomik kazanımı beraberinde getirmiştir. Bu ilerlemelere rağmen gelir eşitsizliği önemli bir ekonomik sorun olmaya devam etmektedir. Bu çalışmada, OECD ülkelerinde 2010-2020 döneminde dijitalleşmenin gelir eşitsizliği üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. OECD ülkelerinin dijitalleşme seviyelerinin belirlenmesi amacıyla hanehalkı – işletmeler – devlet olmak üzere üç boyuttan oluşan bir dijitalleşme endeksi geliştirilmiştir. Dijital İlerleme Endeksi (DİE) olarak adlandırılan bu endeks, OECD ülkelerinde dijitalleşme ile gelir eşitsizliği arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla panel veri modellerine dahil edilmiştir. Tesadüfi etkiler tahmincisi ile tahmin edilen modellere bağımsız değişkenler olarak DİE'nin yanı sıra kontrol değişkenleri olarak ekonomik büyüme, ticarete açıklık, doğrudan yabancı yatırımlar, tüketici fiyat endeksi, kamu harcamaları, yükseköğretime brüt kayıtlarda cinsiyet eşitliği endeksi, sanayi ve hizmetler sektörlerine ilişkin istihdam oranları ele alınmıştır. Panel veri modellerinde bağımlı değişken olarak Gini katsayısı, değişim katsayısı, Atkinson endeksi, Theil endeksi, S80/S20 rasyosu, en zengin ve en yoksul %20'lik dilimlerin toplam gelirden aldığı payların yer aldığı yedi farklı ampirik model oluşturulmuştur. Ampirik modellerin bulguları, OECD ülkelerinde 2010-2020 döneminde dijitalleşmenin gelir dağılımı üzerinde olumlu bir etkisinin bulunduğunu göstermektedir. Modellerde yer alan kontrol değişkenlerinin bulgularına göre; ekonomik büyüme, ticarete açıklık, doğrudan yabancı yatırımlar, yükseköğretime brüt kayıtlarda cinsiyet eşitliği, sanayi ve hizmetler sektörlerinin istihdam oranlarının OECD ülkelerinde söz konusu dönemde gelir dağılımını olumlu etkilediği, tüketici fiyat endeksinin ise gelir dağılımını olumsuz etkilediği belirlenmiştir.

Abstract:
The digital revolution that has emerged since the 2000s has presented numerous opportunities and economic gains. However, despite these advancements, income inequality remains a significant economic issue. This study aims to examine the impact of digitalization on income inequality in OECD countries from 2010 to 2020. To assess the level of digitalization in OECD countries, a Digital Progress Index (DPI) has been developed that includes three dimensions: households, firms, and government. This index is then incorporated into panel data models to analyze the relationship between digitalization and income inequality in OECD countries. In addition, various control variables such as economic growth, trade openness, foreign direct investments, consumer price index, public expenditures, gender parity index for gross enrollment ratio and employment rates in industry and services sectors are included in the panel data models estimated with the random effects estimator. Seven empirical models are constructed, with dependent variables including the Gini coefficient, the coefficient of variation, the Atkinson index, the Theil index, the S80/S20 ratio, and the shares of the richest and poorest quintiles in total income. The results indicate that digitalization has a positive impact on income distribution in OECD countries from 2010 to 2020. The control variables included in the models, such as economic growth, trade openness, foreign direct investments, gender parity index for gross enrollment ratio, and employment rates of industry and services sectors, also show a positive impact on income distribution over the period. Conversely, the consumer price index has a negative effect on income distribution.