Bulutlanma noktası ekstraksiyonu ile ayırma ve zenginleştirme sonrası indirekt spektrofotometri ile alkollü ve alkolsüz bazı içecek ve sebzelerde eser nitritin belirlenmesi
Determination of trace nitrite in alcoholic/nonalcoholic beverages and vegetables by indirect spectrophotometry after separation and preconcentration via cloud point extraction
Yazar: ESRA OLGAÇ
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN GÜRKAN
Cumhuriyet Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Eser düzeylerde nitritin spektrofotometriyle misel duyarlı tayini için yeni bir indirekt zenginleştirme yöntemi geliştirilmiştir. Yöntem pH 5.5 de aşırı iyodür varlığında açığa çıkan triiyodürün, I3- Neutral red, NRH+ (polietilen glikol ters-oktilfenil eter) ile seçimli iyon-çifti kompleks oluşumu ve ekstrakte edici ajan olarak Triton X-114 ile bulutlanma noktası özütlemesine dayanır. Ekstrakte edilen yüzey aktif maddece zengin faz THF ile seyreltilmiş ve 455 nm de analit boşuna karşı absorbansı ölçülmüştür. CPE verimini etkileyen değişkenler araştırılmış ve bir dizi optimize edilmiş değişken elde edilmiştir. Bromür varlığında ve yokluğunda değişen duyarlıkla kalibrasyon grafiği, 5-100 ve 100-1280 μg L-1 aralığında oldukça doğrusaldı. % 5.7 den daha düşük bir bağıl standart sapma ile yöntemin seçme ve nicelleştirme sınırı sırasıyla 1.32 ve 4.40 μg L−1 idi. Serbest nitrit ve toplam nitrit bakımından yöntemin geçerliliği standart eklenmiş örneklerden geri kazanımının yanı sıra sertifikalı bir standart materyalin analiziyle doğrulanmıştır. 20, 80 ve 200 µgL-1 düzeylerinde standart eklenmiş örneklerin beş tekrarlı ölçümüne dayalı yüzde geri kazanımı 96.5-99.6% aralığındaydı. Optimize edilmiş reaktif koşullarında, geliştirilen yöntemin zenginleştirme ve duyarlık iyileştirme faktörü sırasıyla 65 ve 75.6 idi. Yöntem iki farklı indirgen reaktif ile ön indirgeme öncesi ve sonrası alkollü ve alkolsüz içecek ve sebze örneklerinde nitrit, nitrat ve toplam nitrit düzeylerinin belirlenmesine başarılı bir biçimde uygulanmıştır.

Abstract:
A new indirect preconcentration method was developed for micellar-sensitive detection of trace nitrite as analyte by spectrophotometry. It is based on selective ion-pairing complex formation of triiodide ion, I3− with Neutral red, NRH+ (Polyethylene glycol tert-octylphenyl ether) at pH 5.5 and its cloud-point extraction (CPE) with Triton X-114 as extracting agent. The extracted surfactant-rich phase is diluted with tetrahydrofuran (THF), and its absorbance is measured against analyte blank at 455 nm. The variables affecting CPE efficiency were investigated, and a set of optimized conditions was obtained. The calibration graphs were rectilinear in the range of 5–100 and 100-1280 μg L−1 with changing sensitivity in absence and presence of bromide. The limits of detection and quantification( LOD and LOQ) were 1.32 and 4.40 μg L−1 with a relative standard deviation lower than 5.7 %. The method validation in terms of free nitrite and total nitrite was statistically confirmed by analysis of a certified reference material as well as recoveries of spiked samples. The percent recoveries were in range of 96.5-99.6 % for five replicate measurements of spiked real samples (n: 5, for fixed nitrite concentrations of 20, 80 and 200 µg L-1). Under the optimized reagent conditions, the preconcentration and sensitivity enhancement factors of the developed method after preconcentration with CPE were 65 and 75.6, respectively. The method was successfully applied to determination of nitrite, nitrate and total nitrite in the selected beverages with and without alcohol, and vegetable samples before and after reduction with two different reducing agents.