Siyez buğdayının (Triticum monococcum L.) besinsel içeriği ve deneysel tip 2 diyabet oluşturulan ratlarda antidiyabetik ve antioksidan özellikleri
Nutritional content, antidiabetic and antioxidant properties of einkorn wheat (Triticum monococcum L.) in rats with experimental type 2 diabetes
Yazar: SEHER CAN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY GÜMÜŞ
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Besin analizi = Food analysis ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Kan glükozu = Blood glucose ; Siyez = Einkorn

Özet:
Bu çalışma, Kastamonu ilinin farklı ilçelerinden temin edilen siyez buğdayının (Triticum
monococcum L.) besinsel kalitesinin ve deneysel tip 2 diyabet oluşturulan ratlarda antidiyabetik
ve antioksidan özelliklerinin belirlenmesi amacıyla planlanmıştır. İki aşamalı gerçekleştirlen
çalışmada önce farklı kimyasal analizler ile siyez buğdayı (Triticum monococcum L.) ve
ekmeklik buğdayın (Triticum aestivum L.) besinsel bileşimi incelenmiştir. Daha sonra
streptozotosin ile deneysel tip 2 diyabet modeli geliştirilen ratlarda kan şekeri, insülin seviyesi,
total oksidan seviye, total antioksidan seviye gibi özellikler araştırılmıştır. Çalışmanın sonunda;
siyez buğdayının nem, yağ, protein, enerji, ham selüloz, toplam diyet lifi miktarı ekmeklik
buğdaydan daha düşük saptanırken; kül, nişasta, toplam sterol, mineral madde içeriği ekmeklik
buğdaydan daha yüksek tespit edilmiştir (p<0,05). Deney hayvanlarından alınan kan örnekleri
incelendiğinde gruplar arasında total oksidan, total antioksidan, insülin değerleri bakımından
anlamlı bir fark saptanamamıştır (p>0,05). Diyabetli olan ve siyez buğdaylı yem ile beslenen
grubun kan şekeri değeri ekmeklik buğdaylı yem ile beslenen gruba göre daha düşük
saptanmıştır. Siyez buğdayı diyabetiklerde, kan şekerinin düzenlenmesinde, insülin
duyarlılığının iyileştirilmesinde faydalı olabileceği fakat mekanizmasının tam olarak
anlaşılabilmesi için farklı çalışmalarla desteklenmesi gerektiği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Siyez buğdayı, Ekmeklik buğday, Tip 2 diyabet, Besin içeriği, Kan şekeri

Abstract:
This study was planned to determine the nutritional quality of einkorn wheat (Triticum
monococcum L.) obtained from different districts of Kastamonu province and its antidiabetic
and antioxidant properties in rats with experimental type 2 diabetes. In the study, which was
carried out in two stages, first of all, the nutritional composition of einkorn wheat (Triticum
monococcum L.) and bread wheat (Triticum aestivum L.) was investigated with different
chemical analyzes. Later, an experimental type 2 diabetes model was developed with
streptozotocin and properties such as blood sugar, insulin level, total oxidant level and total
antioxidant level were investigated in rats. According to the findings obtained as a result of the
study; while the moisture, fat, protein, energy, crude fiber and total dietary fiber content of
einkorn wheat were lower than bread wheat; ash, starch, total sterol and mineral content were
higher than bread wheat (p<0.05). When the blood samples taken from the experimental
animals were examined, no significant difference was found between the groups in terms of
total oxidant, total antioxidant, and insulin values (p>0.05). The blood sugar value of the
diabetic group fed with einkorn feed was lower than the group fed with bread wheat feed. It is
thought that einkorn wheat may be beneficial in regulating blood sugar and improving insulin
sensitivity in diabetics, but it should be supported by different studies in order to fully
understand its mechanism.
Keywords: Einkorn wheat, Bread wheat, Type 2 diabetes, Nutrient content, Blood sugar