Yapı sektöründe kullanılan plastiklerin ve biyobazlı alternatiflerinin malzeme seçim kriterlerine göre karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of plastics and bio-based alternatives used in the construction sector according to material selection methods
Yazar: ŞEBNEM DEMİR BİLİCİ
Danışman: PROF. DR. NİLAY COŞGUN
Gebze Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Biyomalzemeler = Biomaterials ; Isı yalıtımı = Heat insulation ; Ses yalıtımı = Sound insulation

Özet:
Yapı sektöründe kullanılan çeşitli malzemelerin yaşam döngüsü değerlendirmeleri
sonucunda çevreye verdikleri olumsuz etkilerin anlaşılması yeni malzeme
arayışlarının başlamasına sebep olmuştur. Plastik yapı sektöründe sıklıkla kullanılan
malzemelerden biridir. Üretilen ilk plastikler biyobazlı malzemelerden elde edilmiştir.
Petrol bazlı plastiklerin keşfedilmesi doğal kökenli plastik alternatiflerini gölgede
bırakmıştır. Petrol bazlı plastikler ucuz olmaları, hızlı üretilmeleri, kolayca
şekillendirilmeleri, farklı alternatif plastik türlerine olanak sağlaması gibi sebeplerden
dolayı tercih sebebi olmuştur. Plastik üretimi sırasında ortaya çıkan karbondioksit gazı
salınımı, geri dönüştürülebilmesinin oldukça zor olması, yaşam döngüsünü
tamamladığında mikro plastiklere dönüşerek uzun süreler boyunca insan ve çevre
sağlığını tehdit etmesi çevre dostu plastik üretiminin araştırılmasına yol açmıştır.
Çevre dostu alternatiflerin başında biyobazlı plastikler gelmektedir. Biyobazlı
plastikler sentetik malzemelere ihtiyaç duymadan nişasta, mantar, jelatin gibi biyo
bazlı hammaddeler ile üretilen plastiklerdir. Biyobazlı plastiklerin büyük çoğunluğu
kompost yapılabilir, biyolojik olarak parçalanıp, doğada kısa sürede bozunabilirler
özelliklere sahiptir. Yapı sektöründe kullanılan çeşitli biyobazlı plastik örnekleri
bulunmaktadır.
Bu çalışmada, biyobazlı plastiklerin yapı sektöründe kullanım örneklerine değinilirken
yapı üretimi ve teknolojilerine katkısının değerlendirilmesi ve sektörde kullanım
örneklerine yer verilmesi amaçlanır. Yapı sektöründe yaygın olarak kullanılan çeşitli
plastik malzemeler ve bunlara alternatif olabilecek biyobazlı malzemelerin malzeme
seçim yöntemleri bağlamında karşılaştırılması hedeflenmiştir.
Yapı üretiminde malzeme seçimi tasarım sürecinde önemli bir yer tutmaktadır. Doğru
malzemelerin seçimi yapının kullanımı aşamasında daha verimli ve konforlu olmasını
sağlamaktadır. Malzeme seçimine yönelik pek çok model ve teknik bulunduğu gibi
kullanım alanına ve ihtiyaçlara göre yeni malzeme seçim yöntemleri de oluşturulabilir.
Çalışma kapsamında Arıoğlu yönteminden faydalanılarak bir malzeme seçim yöntemi
uygulanmıştır. Biyobazlı ve fosil bazlı ısı ve akustik yalıtım malzemeleri ele alınarak
teknik ve çevresel etki performansları analiz edilerek karşılaştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Biyoplastik, Biyobazlı Plastik, Yenilikçi Yapı Malzemeleri, Malzeme Seçim Yöntemleri

Abstract:
Understanding the negative effects of various materials used in the construction
industry on the environment as a result of life cycle evaluations has led to the search
for new materials. Plastic is one of the materials frequently used in the construction
industry. The first plastics produced were obtained from biobased materials. The
discovery of petroleum-based plastics has eclipsed natural-derived plastic alternatives.
Petroleum-based plastics have been preferred for reasons such as being cheap, fast to
produce, easy to shape, and allowing different alternative plastic types. The emission
of carbon dioxide gas that occurs during plastic production and the fact that it is very
difficult to recycle, and the fact that it turns into micro plastics when it completes its
life cycle and threatens human and environmental health for a long time have led to
the research of environmentally friendly plastic production. Biobased plastics are one
of the most environmentally friendly alternatives. Biobased plastics are plastics
produced with bio-based raw materials such as starch, mushroom and gelatin without
the need for synthetic materials. The majority of biobased plastics are compostable,
biodegradable and degradable in nature in a short time. There are various examples of
biobased plastics used in the construction industry.
In this study, while mentioning the usage examples of biobased plastics in the
construction sector, it is aimed to evaluate their contribution to building production
and technologies and to include usage examples in the sector. It is aimed to compare
various plastic materials commonly used in the construction industry and biobased
materials that can be alternatives to them, in the context of material selection criteria.
Material selection has an important place in the design process. Choosing the right
materials makes the structure more efficient both at the design and usage stages. While
there are many models and techniques for material selection, new material selection
methods can also be created according to the usage area and needs. Within the scope
of the study, a material selection method was applied using the Arıoğlu method.
Biobased and fossil-based thermal and acoustic insulation materials were discussed
and their technical and environmental impact performances were analyzed and
compared.

Keywords: Bioplastic, Biobased Plastic, Innovative Building Materials, Material Selection Methods