Avcı akar Amblyseius swırskii athias-henriot (Acarına: Phytoseiidae)'ye karşı bazı pestisitlerin yarı tarla koşullarında yan etkilerinin araştırılması
Investigation of the side effects of some pesticides on semi- field conditions on against predator acar Amblyseius swirskii athias-henriot (Acarina: Phytoseiidae)
Yazar: DİLEK PAMUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARACAOĞLU
Malatya Turgut Özal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Acarina = Acarina ; Bitki koruma = Plant protection ; Phytoseiidae = Phytoseiidae

Özet:
Turunçgil tarımı ülkemiz açısından büyük bir öneme sahiptir. Fakat turunçgil tarımı yapılan alanlarda yetiştiricilik ile ilgili sorunların yanında hastalık, zararlı ve yabancı ot gibi olumsuz faktörler de bulunmaktadır. Ülkemizde turunçgil bahçelerinde bugüne kadar 80'nin üzerinde zararlı tür tespit edilmiş olup bunlarla beslenen 150'den fazla faydalı tür bulunmaktadır. Bu faydalı türlerden biri de ülkemizde bazı firmalarca pazarlanıp doğaya salınan "Amblyseius swirskii" dir. Bu tez çalışmasında bazı BKÜ(Bitki Koruma Ürünleri) nin yarı tarla koşullarında A.swirskii'ye yan etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Denemede 5 bitki( Biber, patlıcan, turunçgil, yaprak güzeli, zakkum) üzerinde A.swirskii 'ye karşı, 2 insektisit(Spirotetramat, dimethoate), 2 akarisit (Spirodiclofen ve abamectin) ve 1 organik insektisit(Portakal yağı) uygulanmıştır. Deneme 5 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. A.swirskii üretimi sırasında besin olarak Kuru meyve akarı (Carpoglyphus lactis (L)+çam poleni verilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen veriler Henderson-Tilton'a göre %ölüm oranları hesaplanıp IOBC'nin belirlediği sınıf değerleri esas alınarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak portakal yağı %50'nin altında ölüm oranına neden olup 2 sınıf değeri alarak "az zararlı" olarak belirlenmiştir. Spirotetramat %41.25'in üzerinde ölüm oranına neden olup 3 sınıf değerini alarak "orta derecede zararlı" olarak kabul edilmiştir. Spirodiclofen ve abamectin ise birinci gün dışında sayım yapılan tüm günlerde (3,7,10,14) genel itibariyle %50'nin üzerinde ölüm oranına neden olup 3 sınıf değerini "orta derecede zararlı" ve 4 sınıf değerini alarak "zararlı" olarak belirlenmiştir. Karşılaştırma ürünü olarak kullanılan dimethoate etken maddesi ise %100 etki göstermiş olup 4 sınıf değerini alarak "zararlı" olarak kayıt edilmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: IOBC, Henderson-Tilton, BKÜ, Yarı tarla meodu, Amblyseius swirskii

Abstract:
Citrus agriculture is of great importance for Turkey. However, there are negative factors affecting citrus production such as diseases, pests and weeds in addition to problems related to cultivation in citrus fields. The first of these is the pest factor. More than 80 pest species have been detected in citrus orchards in Turkey, and there are more than 150 beneficial species that feed on pest species. One of these beneficial species is "Amblyseius swirskii", which released into nature and marketed by some companies in our country. In this thesis, it is aimed to determine the side effects of some plant protection products against A.swirskii in semi field conditions. In the trials, 2 insecticides (Spirotetramat, dimethoate), 2 acaricide (Spirodiclophen abamectin) and 1 organic insecticide (Orange oil) were applied against A. swirskii on 5 plants (pepper, eggplant, citrus, coleus, oleander). The experiment was carried out with 5 replicates. Dried fruit mite (Carpoglyphus lactis (L)) + pine pollen was given as food during the rearing of A.swirskii. The data obtained as a result of the study were evaluated based on the class values determined by the IOBC, by calculated the % mortality rates according to Henderson-Tilton. As a result, orange oil causes a mortality rate of less than 50% and were classified as less harmful(class 2). Spirotetramate causes a death rate of over 41.25% and were classified moderately harmful (class 3) , spirodiclophen and abamectin are generally rate of over 50% on all counted days (3,7,10,14) except the first day and were classified as moderately harmful (class 3) ,harmful (class 4). The active ingredient dimethoate, which was used as a positive control plant protection product, showed 100% mortality effect and were classified as harmful ( class4).

KEYWORDS: IOBC, Henderson-Tilton, BKU, Semi-field method, Amblyseius swirskii