Suriye göçünün sosyo-mekansal etkilerinin kentsel dayanıklılık bağlamında irdelenmesi: Tarihi Yarımada örneği
Analyzing the socio-spatial impacts of Syrian migration in the context of urban resilience: The Historical Peninsula example
Yazar: SEÇİL AVCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. NAİME HÜLYA BERKMEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent planlama = Urban planning ; Kentsel dirençlilik = Urban resilience ; Uluslararası göç = International migration ; Zorunlu göç = Forced emigration

Özet:
Sınır aşan bir yer değiştirme hareketi olarak kitlesel ve beklenmedik şekilde gerçekleşen zorunlu göç, kentsel mekânın kimlik inşasının hem aracı hem de dinamik etkeni konumundadır. Kavramsal, yönetimsel ve hukuki açıdan belirsizlikler taşıyan bu sürecin kentsel alanlara hareketindeki hızı ve kontrolsüzlüğü, kentsel işlevlerin ve yaşam kalitesinin sürdürülebilirliği açısından krizleri gündeme getirmekte ve bir kentsel planlama sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu noktada kentsel dayanıklılık kavramı, kentlere yönelen zorunlu göç hareketlerinin karmaşık dinamiklerini yapıcı bir şekilde yönlendirmek ve yönetmek konusunda hayati bir planlama stratejisi olarak gündeme gelmektedir. 
Çalışma ile kent ve göç ilişkisi derinlemesine literatür taraması ve yasal kaynakların analizi ile uluslararası ve ulusal ölçekte yaklaşımlar üzerinden ele alınarak; zorunlu göç karşısında kentsel ölçekten küresel ölçeğe yeni bir çözüm arayışı olarak kentsel dayanıklılık kavramı ise farklı disiplinlerce ele alınan akademik çalışmaların yanı sıra uluslararası-ulusal kurum ve kuruluşların yöntem arayışları doğrultusunda değerlendirilmiştir.  
Bu kapsamda çalışmada 2011 yılında başlayıp henüz devam eden iç savaş sonrası Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı; tarihin en büyük kitlesel ve zorunlu göç dalgası olarak tanımlanan Suriye Göçü'ne odaklanılmış olup İstanbul Metropoliten Alan içinde sığınmacıların yoğun olarak yerleşme eğiliminde bulunduğu Tarihi Yarımada Bölgesi çalışma alanı olarak seçilmiştir. Derinlemesine mülakat ve ve analizlere dayanan beş aşamalı ölçme ve değerlendirme yöntemi ile Tarihi Yarımada Bölgesi'nde belirlenen alt bölgeler özelinde Suriye Göçü'nün sosyo-mekansal etkileri, kentsel dayanıklılık kapsamında ortaya konmuştur.
Suriye Göçünün niteliği ile bir Dünya Mirası olarak Tarihi Yarımada'nın kentsel kimliği, uluslararası bir paydada buluşmaktadır. Bu durum göç, dayanıklılık ve mekânsal planlama kavramlarının hem küresel hem yerel bağlamda birlikte ele alınması gerekliliğini ve sorumluluğunu arttırmaktadır. Bu bağlamda çalışma ile küresel ölçekte giderek yükselen bir trend olarak zorunlu göçün farklı düzlemdeki kalıcı etkilerinin bir kentsel planlama stratejisi olarak ele alınması gerekliliği vurgulanarak; bu bakış açısının kentlerin dayanıklılığının sağlanmasında gerçekçi ve sürdürülebilir bir yaklaşım sunacağına dikkat çekilmektedir.

Abstract:
Forced migration, which occurs massively and unexpectedly as a cross-border displacement movement, is both a tool and a dynamic factor in the identity construction of urban space. The speed and uncontrolled nature of this process, which carries conceptual, administrative and legal uncertainties, in its movement to urban areas brings about crises in terms of the sustainability of urban functions and quality of life and emerges as an urban planning problem. At this point, the concept of urban resilience comes to the fore as a vital planning strategy in terms of constructively directing and managing the complex dynamics of forced migration movements towards cities. 
In this study, the relationship between city and migration is addressed through an in-depth literature review and analysis of legal sources, through international and national scale approaches; The concept of urban resilience as a search for a new solution from the urban scale to the global scale in the face of forced migration has been evaluated in line with academic studies handled by different disciplines as well as the methodological searches of international-national institutions and organizations. 
In this context, the study hosts Turkey after the civil war that started in 2011 and is still ongoing; The focus is on the Syrian Migration, defined as the largest mass and forced migration wave in history, and the Historic Peninsula Region, where refugees tend to settle densely within the Istanbul Metropolitan Area, has been selected as the study area. With the five-stage measurement and evaluation method based on in-depth interviews and analyses, the socio-spatial effects of the Syrian Migration, specifically for the sub-regions determined in the Historic Peninsula Region, have been revealed within the scope of urban resilience. The nature of the Syrian Migration and the urban identity of the Historic Peninsula as a World Heritage Site meet on an international level. This situation increases the necessity and responsibility of addressing the concepts of migration, resilience and spatial planning together in both global and local contexts. In this context, the study emphasizes the necessity of addressing the permanent effects of forced migration, which is a rising trend on a global scale, as an urban planning strategy; and draws attention to the fact that this perspective will provide a realistic and sustainable approach in ensuring the resilience of cities.