Bursa, Cumalıkızık Köyü'nün tarihi değerlerinin korunması üzerine bir inceleme
Research of the conservation of the historical values of Cumalıkızık settlement in Bursa
Yazar: HAKAN SERHAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NUR AKIN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bursa-Yıldırım-Cumalıkızık = Bursa-Yıldırım-Cumalıkızık ; Koruma = Conservation ; Tarihi koruma = Historic preservation ; Tarihi çevre = Historical environment

Özet:
BURSA, CUMALIKIZIK KOYU'NÜN TARİHİ DEĞERLERİNİN KORUNMASI ÜZERİNE BİR İNCELEME ÖZET: Bu tezin konusu, Türkiye'deki tarihi yerleşmelerin gelecek kuşaklara aktarılmasında korunması gerekli çevre bütünü içinde karşılaşılan sorunlar ve bunlara çözüm yollan bulmak amacıyla, 700 yıllık geçmişe sahip olan Bursa'nın Cumalıkızık Köyü'nün tarihi değerlerinin incelenmesi ve bu doğrultuda, yerleşmenin korunarak gelecek kuşaklara aktarılması için öneriler sunulmasıdır. Tezin ikinci bölümünde, koruma kavramının gelişimi ve tarihi çevre koruma olgusunun anlam ve önemi üzerinde durulmuş, ardından Cumalıkızık Köyü ve evlerinin değerlendirilmesine temel oluşturmak üzere geleneksel Osmanlı kenti ve evini oluşturan karakteristik öğeler incelenmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, Cumalıkızık Köyü'nün doğal ve tarihi değerleri irdelenmiş ve yerleşmenin sosyo-ekonomik yapısı, yapılan anketler ışığında değerlendirilerek, tarihi yerleşmede karşılaşılan sorunlar ve sonuçlannın bugünkü durumu ortaya çıkarılmıştır. Tezin dördüncü bölümünde, köyün bütününü içeren analitik çalışmalar yapılmıştır. Tarihi yerleşmenin tüm verileri tespit edilmiş, tipolojik çözümlemeler yapılarak, yeni inşaa edilecek yapılar için temel oluşturacak olan, uyulması zorunlu görülen kararlar ortaya çıkarılmıştır. Yapılan sosyal anketler değerlendirilerek, köyün geleceği için kullanıcıdan gelen ipuçları yakalanmıştır. Tezin örnek çalışma alanı olarak, Cumalıkızık'ın çeşitli sorunlarını içinde barındıran, köy girişi ile cami meydam arasındaki bağlantıyı sağlayan "Eğrek Sokağı" seçilmiştir. Bu sokak; artık kullanılmayan terk edilmiş evlerin, niteliksiz ve tarihi dokuya uymayan yeni yapıların ve korunması gerekli tarihi evlerin bulunduğu karakteristik bir nitelik taşımaktadır. Tezin beşinci bölümünde, Cumalıkızık' m tarihi değerlerinin korunması ile ilgili öneriler geliştirilmiştir. Bu bağlamda, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için gerekli örgütlenme modeli olarak kooperatifin uygun olacağı ortaya konmuştur. Yapı onarım kooperatifi, tarihi yerleşmede yapılacak koruma çalışmalarını organize edecek ve önceliklere karar verecektir. Yerleşme için koruma modeli üç aşamalı bir çalışmayı içermektedir. Bunlar;. Bilinçlendirme, destek alma ve örgütlenme. Eğitim, projenin tamamlanması ve finans sağlanması ® Rehabilitasyon çalışmalarının yapılması viiiSonuç bölümünde, bütün bu araştırmalar ve değerlendirmeler ışığında, bir kez daha 700 yıllık geçmişi ile tarihi bir yerleşme olan Cumalıkızık Köyü'nün korunması gerekliliği üzerinde durulmuştur. ıx

Abstract:
RESEARCH OF THE CONSERVATION OF THE HISTORICAL VALUES OF CUMALIKIZnC SETTLEMENT IN BURSA SUMMARY: The subject of this study is to find solutions to evaluate the historical environmental values of Turkey, which are cultural accumulations of the past. In this object, the historical values of Cumahkizik settlement in Bursa which has 700 years past are researched and some proposals are presented in order to conserve this historical settlement and to transfer its values to the next generations. In the second chapter of the study, the evaluation of the conservation concept, the meaning and the importance of the historical environment conservation are analysed and them the elements that form traditional Ottoman cities and houses are examined for the detailed analysis of Cumahkizik settlement traditional urban characteristic. In the third chapter, the natural and historical values of Cumahkizik settlement is examined and the socio-economic conditions of the historical settlement are evaluated by means of social inquiries. And so, the problems of the historical settlement and their conclusions are exposed. In the forth chapter, the analytic studies are made in the whole traditional settlement. The analytic data of the settlement are determineded, the typological analysis are made and so, basic guide lines for the new infill buildings. By evaluating the social surveys formulated, some important inhabitant's needs are noticed, in order to be used for the conservation proposals. Eğrek Sokak that connects the entrance of the village and the mosque square is chosen as the study one of the thesis, because of its characteristic to several important problems of Cumahkizik. This street has a poor quality and ixcludes some leaved houses, three new infill buildings which are not conform to the historical silhouette and some historical houses which have important problems. Because of this characteristic features, Eğrek Sokak is examined in a detailed. In the fifth chapter of this study, proposals related to the village are evaluated. Besides, a necessary organisation model and a conservation model are presented, in order to conserve the village and to transfer it to the young generation. According to this, suitability of cooperative as the organization model was determined. According to this model, building repair cooperative will organize the conservation studies that will be made in historic settlement and make decisions for priorities. The conservation model that is propose for the settlement includes the study with three stages. These are;. To make conscious of people, to find supports and organizations. Educations, to complete the projects and to provide finance. To make rehabilitation studies. In the sixth chapter which issue part, the necessity and the importance of the conservation of Cumalikizik Village are discussed and emphasized. XI