Tarihi binalarda yeni ek ve işlev uygulamalarının uluslararası antlaşma ve bildirgeler bağlamında incelenmesi
Investigation of new additional and functional applications in historical buildings within the context of international agreements and information
Yazar: İREM CENİK
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE SİREL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Antlaşmalar = Treaties ; Koruma = Conservation ; Tarihi binalar = Historical buildings ; Yeni işlevselcilik = Neo-functionalism

Özet:
Günümüzde inşa edildikleri dönemin özgün işlevlerini yitirmiş birçok tarihi bina, yeni işlev verilerek veya yeni ek yapılarak "yeniden uyarlama" sürecine tabi tutulmaktadır. Böylece içinde bulunduğu dönemin sosyal-ekonomik-politik-kültürel etkenler sonucu beliren güncel gereksinimleri karşılayabilecek hale getirilmektedir. Yeniden uyarlama sürecinde tarihi yapıları koruma esas ve ilkelerini belirten uluslararası antlaşma, tüzükler, bildirgeler ve standartlar yayınlanmıştır. Bu belgelerin içerdiği "koruma esas ve ilkeleri", tarihi binalara yapılacak yeni ek ve işlev uygulamalarına rehber oluşturması bağlamında önem arz etmektedir.
Bu tezde, farklı kültür ve topluluklardaki yeni ek ve işlev müdahalesi konusunun uluslararası antlaşmalarda alınan kararlar ışığında tartışılması amaçlanmıştır. Öncelikle tarihi binaların ekleri ile birlikte çevrelerine bağlamsal ölçekte ne derecede entegre olduklarını ve bu entegrasyonu belirleyen faktörlerin neler olduğu incelenmiştir. Araştırmada çalışmanın belirleyici çerçevesi olarak uluslararası anlaşma, bildirge ve yönergelere başvurulmuştur. Bu bağlamda günümüze kadar yapılmış olan uluslararası anlaşmaların yeni ek ve işlev ile alakalı maddeleri tespit edilmiştir. Bu maddeler, Almanya, Türkiye, Kanada, Hollanda gibi ülkelerden seçilmiş toplamda 6 adet tarihi öneme sahip binanın değerlendirilmesinde belirleyici kriter olarak kabul edilmiştir. Tarihi binalardaki yeni ek ve işlev uygulamalarının uluslararası antlaşmalara uygun yapılmasının kültürel ve sosyo-ekonomik katkısı var mı? sorusunun yanıt aranmıştır. 
Araştırma sonucunda; tarihi çevrede yeni ek almış ve yeniden işlevlendirilmiş örneklerin birçoğunda söz konusu antlaşmalara hassasiyetle uyulduğu, bir kısmında da bazı eksiklerin olduğu görülmüştür. Her kritere uyan tarihi yapıların uluslararası antlaşmaları dikkate alan uyarlayarak kullanım sayesinde hem tarihi miras değerlerini sürdürdüğü hem de yer aldıkları bölgenin birer odak noktası haline geldiği ve sosyo-ekonomik, turizm açısında faydalı olduğu görülmüştür. Diğer örneklerde ise tarihi yapıya yeni gelen işlev veya ek uygulamalarının turizm açısından ilgi çekici hale gelmesini sağladığı, tarihi yapının âtıl durumundan kurtulup, kullanımını arttırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Today, many historical buildings that have lost their original functions of the period in which they were built are subjected to the process of "re-adapting" by giving a new function or making a new addition. Thus, it is made to be able to meet the current needs that emerged as a result of the social-economic-political-cultural factors of the period it is in. During the re-adaptation process, international treaties, statutes, declarations and standards, which specify the principles and principles of preserving historical buildings, have been published. The "conservation principles and principles" contained in these documents are important in terms of forming a guide for new additions and functional applications to be made to historical buildings.
In this thesis, it is aimed to discuss the issue of new addition and function intervention in different cultures and communities in the light of the decisions taken in international treaties. First of all, the extent to which historical buildings are integrated with their surroundings on a contextual scale and the factors that determine this integration are examined. In the research, international agreements, declarations and directives were used as the determining framework of the study. In this context, new annexes and functional clauses of international agreements made up to now have been determined. These items were accepted as the determining criteria in the evaluation of 6 historically important buildings selected from countries such as Germany, Turkey, Canada and the Netherlands. Is there a cultural and socio-economic contribution to the implementation of new additions and functions in historical buildings in accordance with international agreements? The answer to the question has been sought.
As a result of the research; It has been observed that most of the examples that have been newly added and re-functionalized in the historical environment were sensitively complied with, and some of them had some deficiencies. It has been seen that historical buildings that meet every criterion both maintain their historical heritage values and become a focal point of the region they are located in, and are beneficial in terms of socio-economic and tourism, thanks to the adaptive use taking into account international agreements. In other examples, it has been determined that the new functions or additional applications of the historical structure make it interesting in terms of tourism, get rid of the idle state of the historical building and increase its use.