Sırru'l-esrâr literatürü ve Nevâlî'nin Sırru'l-esrâr tercümesi
The literature of Secret of Secrets and Nevali's interpretation of Secret of Secrets
Yazar: ELİF YÜCER
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAKİM ARICI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: 16. yüzyıl = 16. century ; Aristoteles = Aristotle ; Felsefe = Philosophy ; Nasuh Nevali = Nasuh Nevali ; Osmanlı alimleri = Ottoman scholars ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Siyasetname = Siyasetname ; Sırru'l-Esrar = Sırru'l-Esrar ; Çeviri = Translation

Özet:
Bu tezde, İslâm siyaset felsefesi alanında yazılıp modern döneme kadar Aristoteles'e (M.Ö. 384-322) ait olduğu düşünülen ve siyasetname türünün ilk örneklerinden olan pseudo Aristoteles eseri Sırru'l-esrâr üzerinde durulmuş ve bu eserin XVI. yüzyıl Osmanlı âlimi ve III. Mehmed'in (slt. 1595-1603) şehzade hocası olan Nasûh Nevâlî tarafından yapılmış tercümesi Terceme-i Nasâyih-i Aristatâlîs eserinin tanıtımı ve siyaset düşüncesi açısından tahlili yapılmıştır. Eser, Sokullu Mehmet Paşa'ya (ö. 987/1579) sunulmuş olması ve dönemin siyaset düşüncesini aksettirmesinin yanı sıra Osmanlı ilim ve kültür dünyasında yaygın olan Aristoteles imajını ortaya koyması bakımından da önem arz etmektedir.
Tezde ilk olarak Sırru'l-esrâr'ın kökeni, mütercimi, tarihsel seyri, nüshaları, siyaset felsefesi açısından etkileri üzerinde durulmuş, eserin tartışmalı yönleri konu edilmiştir. İkinci olarak Nevâlî hakkında bilgi verilmiş, eserleri tanıtılmış, Terceme-i Nasâyih-i Aristatâlîs ile müellifin meşhur eseri Ferruhnâme arasındaki karışıklığa açıklık getirilmeye ve Nevâlî özelinde, Osmanlı ilim ve fikir çevrelerinde yaygın olan Aristoteles imajı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Son olarak Terceme-i Nasâyih-i Aristatâlîs'in yazım tarihi ve amacı, nüshaları, müellifin kullandığı kaynaklar ve tercüme tekniği konu edilmiş, eserin ayrıntılı bir incelemesi ve bu eser çerçevesinde Nevâlî'nin İslâm felsefesi ve siyasete dair görüşlerinin tahlili yapılmıştır.


Anahtar Kelimeler: Pseudo-Aristoteles, Sırru'l-esrâr, Terceme-i Nasâyih-i Aristatâlîs, Nasûh Nevâlî, Siyasetnâme, Osmanlı siyaset düşüncesi.

Abstract:
In this thesis, it is emphasised on Pseudo-Aristotlian Secret of Secrets (Sirr al-asrār) which was thought as belongs to Aristotle till modern period and this work's translation Terceme-i Nasāyih-i Aristatālīs made by XVI. century Ottoman intellectual and  III. Mehmed's (slt. 1595-1603) tutor Nasūh Nevālī, is introduced and analyzed in terms of political thought. This translation has importance for it was presented to Sokollu Mehmed Pasha (ö. 987/1579) and it reflects the political thought of this period and it is also important in terms of it presents the image of Aristotle which is widespread in the Ottoman cultural world.
Firstly, Secret and Secrets' origin, interpreter, historical course, copies, its effects for political philosophy and contraversial sides were mentioned. Secondly, it is informed about Nevali, his works were introduced, the confusion between Terceme-i Nasāyih-i Aristatālīs and author's famous work Ferruhnāme were tried to be clarified. In addition, the image of Aristotle, which is widespread in Ottoman science and intellectual circles, was mentioned. Finally, Terceme-i Nasāyih-i Aristatālīs' writing history and writing aim, copies and sources used by the author and interpretation technique was subjected, a detailed examination of the work and in framework of this work, Nevālī's political thoughts was examined.

Keywords: Pseudo-Aristottle, Secret of Secrets, Secretum Secretorum, Nasūh Nevāli, Political Treatise, Ottoman Political Thought.