Down Sendromlu çocuk ve adölesanlarda lipid profili, obezite ve metabolik sendrom verileri ve lipid metabolizmasında etkili bazı genlerin polimorfizmleri
Evaluation of lipid profile, obesity, metabolic syndrome and polymorphisms in lipid metabolism in individuals with Down Syndrome
Yazar: YASEMİN ALANAY
Danışman: PROF. DR. DİLEK AKTAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Genetik = Genetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Down sendromu(DS), 21 numaralı insan kromozomunun (HSA21) üzerindeki yaklaşık 350 genin transkripsiyonunun artmasının esas sorumlu tutulduğu bir fenotipik bulgular bütünüdür. Bazı temel fenotipik özellikler tüm DS'lu bireylerde görülse de; DS'lularda bireysel farklılıkların olması farklı genetik mekanizmalar olabileceğini düşündürmektedir. Aterosklerotik damar hastalıklarının DS'lu erişkinlerde daha az görüldüğü; DS'nun ?ateroma-geliştirmeyen? bir model olduğu hipotezi yaklaşık 30 yıl önce ortaya atılmıştır. Bu çalışmada, yaşları 2 ile 18 arasında değişen 105 DS'lu birey (%58.1 erkek, %41.9 kız) yer aldı. 10 yaş ve üzeri 51 (%48,5) DS'luda özellikle lipid profili, obezite ve metabolik sendrom açısından değerlendirildi. Çalışmaya dahil Türk DS'luların genel olarak obezite, beslenme seçimi, egzersiz, aile öyküsü açısından artmış koroner arter hastalıkları risk faktörlerine sahip oldukları; buna karşın, hipertansiyon prevalansının, ortalama LDL düzeyinin düşük, HDL düzeyinin normal olduğu görüldü. 10 yaş ve üzeri DS'lular modifiye metabolik sendrom kriterleri ile değerlendirildiğinde, obezite ve metabolik sendrom prevalansı yüksek bulundu. Ayrıca, lipid metabolizmasında etkili bazı genlerin polimorfizmleri açısından koroner arter hastalığı olan ve olmayan iki farklı erişkin kontrol grubuyla karşılaştırıldı. APOE4 genotipi ve E4 allelinin varlığı LDL yüksekliği ile; E2 alleli varlığı ise düşük LDL ile ilişkili bulundu. Aşırı kilolu veya obez DS'luların ve özellikle metabolik sendrom tanısı alan hastaların; aterosklerotik kardiyovasküler hastalıklar açısından gelecekteki izlemi, DS'nun ?ateroma-geliştirmeyen? bir model olduğu hipotezini en güvenilir şekilde test etme olanağı verecektir.

Abstract:
Down syndrome(DS) phenotype is a combination of features related to increased transcription of approximately 350 genes on human chromosome 21 (HSA21). Characteristic features including facial dysmorphology and mental retardation are essential in all affected individiuals. Individual phenotypical variation among the group suggests alternative genetic mechanisms. Atherosclerosis is rarely the cause of death in adults with DS. DS has been proposed as an ?atheroma-free? model 30 years ago. This study includes,105 Turkish DS individuals (58.1% male, 41.9% female) with ages ranging from 2 to 18. Children and adolescents [51 (48,5%)] in the 10-18 years age interval were evaluated regarding lipid profile, obesity and metabolic syndrome prevalance. Considering obesity, dietary habits, exercise and family history; the group had significant risk factors for coronary artery disease. However, hypertension was less frequent, mean LDL levels were decreased and HDL levels were normal compared to normal Turkish population. Prevalans of obesity and metabolic syndrome was higher among the 10 year old and older group. In addition, polymorphisms in a number of genes involved in lipid metabolism were tested and compared with two control groups; non-DS adults wit and without coronary artery disease. APOE4 genotype and presence of E4 allele correlated with high LDL, while E2 allele correlated with low LDL levels. Future follow-up of this group of significantly overweight and obese group of children and adolescents, especially those diagnosed with metabolic syndrome will enable us to further test the hypothesis of DS being an ?atheroma-free? model.