Yüksek teknolojili endüstriler ve dinamik bilgi dışsallıklarının bölgesel ekonomik büyüme üzerine etkileri
The impacts of high technology industries and dynamic knowledge externalities on regional economic growth
Yazar: BURCU TÜRKCAN
Danışman: PROF. DR. NEŞE KUMRAL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi ekonomisi = Knowledge economy ; Bölgesel sorunlar = Regional problems ; Büyüme kaynakları = Growth sources ; Dışsallık = Externality ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Sosyal ağlar = Social networks ; Teknolojik bilgi = Technological knowledge ; Teknolojik gelişmeler = Technological developments ; Yüksek teknoloji = High technology

Özet:
Bu tezde sosyal ağ teorisi bağlamında ağyapı ilişkilerinin dinamik bilgi dışsallıklarını beraberinde getirdiği teorik çözümlemeler ve lokal bir anket uygulaması ile gösterilmekte ve ardından 1989 ? 2008 döneminde Türkiye'de orta-yüksek ve yüksek teknolojili endüstrilerin yarattıkları dinamik bilgi dışsallıklarının bölgesel ekonomik büyümeye toplam faktör verimliliği yoluyla katkıları analiz edilmektedir. Bu bağlamda tezin birinci bölümünde, bölgesel ekonomik büyüme kavramının tanımlaması yapıldıktan sonra bilgi ve bilgi dışsallıkları kavramlarının açıklamalarına yer verilmektedir. Bilgi dışsallıklarının farklı sınıflandırmalara göre ele alındığı ve bunların bölgesel ekonomiye katkılarının açıklandığı bu kısmın ardından yığınlaşma ekonomileri kapsamında mekânsal yakınlık ve ağyapı ilişkilerinin bölgesel ekonomik büyümeye katkılarına yer verilmektedir. Birinci bölümde son olarak ise yığınlaşma ekonomileri, bilgi yayılmaları ve bilgi dışsallıklarına dair ayrıntılı bir literatür analizine yer verilmektedir. Tezin ikinci bölümünde ise sosyal ağ teorisi kapsamında ağyapı ilişkileri ile bilgi dışsallıklarının ilişkisine yer verilmektedir. Bu kapsamda sosyal ağ teorisi kısaca açıklandıktan sonra ağyapı ilişkilerinin bilgi dışsallıkları ile ilişkisi teorik çözümlemeler ve anket uygulaması sonuçları ile gösterilmektedir. Son olarak tezin üçüncü bölümünde, Türkiye'de İstatistiki Bölge Birimi Sınıflandırması-2 (İBBS2) bölgelerinde faaliyet gösteren orta-yüksek ve yüksek teknolojili endüstrilerin yarattıkları statik ve dinamik bilgi dışsallıkları ve bunların bölgesel ekonomik büyümeye etkileri mekansal ekonometrik yöntemler ile analiz edilmektedir. Tez kapsamında yapılan analizler sonucunda, sosyal ağ yaklaşımına göre tanımlanan ağyapı ilişkilerinin bilgi dışsallıklarını beraberinde getireceği ve Türkiye'de dinamik bilgi dışsallıklarının bölgesel ekonomik büyümeye olumlu katkıda bulunduğu gösterilmiştir. Ayrıca 1989 ? 2008 döneminde Türkiye'de orta-yüksek ve yüksek teknolojili endüstrilerde bölgesel düzeyde ortaya çıkan bilgi dışsallıklarının türleri ve her bir endüstride yaratılan dışsallığın bölgesel ekonomiye etkileri tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, firstly it?s showed that network relations from the point of social network theory create dynamic knowledge externalities. In order to show this, theoretical derivations and local survey analysis results are explained. Also, this study analyses the effects of dynamic knowledge externalities on regional total factor productivity (regional economic growth) for the period of 1989 ? 2008. In this context, in the first section of this PhD thesis, after explaining the concept of regional economic growth, the terms of knowledge and knowledge externalities are detailly explained. After explaining the importances and roles of knowledge externalities on regional economic growth, the effetcs of spatial proximity and network relations on regional economic growth are given. As the last part of the first section, a brief literature analyses on agglomeration economies, knowledge spillovers and knowledge externalities are made. In the second section of this thesis, social network theory and its outcomes from the point of knowledge externalities are examined. For this purpose, theoretical derivations are made to show that social relations in networks create knowledge externalities. And then a local survey results are given to support the derivations. Lastly, in the third section, spatial econometric estimations for medium-high and high-tech industries of Turkey are made for NUTS2 regions. Results show that dynamic knowledge externalities occur more frequently than static ones and they generally affect positively regional economic growth. Those spatial analyses make possible to see the knowledge externalities created in each industry and their effects on regional economy seperately.