Mevlânâ Celâleddîn-i Rumi'nin Mektûbâtı (inceleme - tenkitli metin - dizin)
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî's Mektûbât (analysis - critical text - index)
Yazar: TOLGA GÜCÜK
Danışman: PROF. DR. ADNAN KARAİSMAİLOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Belli bir dönemin içtimâî durumunu ve bu dönemde yaşamış insanların 
şahsiyetlerini tanımada elimizdeki önemli kaynaklardan biri, o zamanda kaleme alınmış 
ve bizlere kadar ulaşmış mektuplardır. Yazarının şahsiyeti, toplumun farklı kesimleriyle 
ilişkileri, çeşitli hadiseler karşısındaki tutumu, bazen de özel hayatındaki en mahrem 
bilgiler, mektuplar sayesinde sonraki nesillere aktarılır. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin 
mektupları da Mevlânâ'nın yaşadığı dönemi ve bizzat Mevlânâ'nın kişiliğini anlamada 
istifade edilen en önemli kaynaklardandır. Söz konusu mektuplardan 145 tanesi istinsâh 
edilerek kitap haline getirilmiş ve eserin bazı yazma nüshaları günümüze kadar 
ulaşmıştır. Bu çalışmada, söz konusu eserin mevcut yazma nüshaları bilimsel usullerle 
incelenerek tenkitli metni oluşturulmuş, müellif nüshasına en yakın metnin tespit 
edilmesine çalışılmıştır. 
Tez çalışmamız, bir giriş ile üç bölümden meydana gelmektedir. Giriş 
bölümünde Mevlânâ'nın mektupları ile ilgili bilgi verilmiş, eserin edebî hususiyetlerine 
değinilerek bu alanda daha önce yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. Birinci bölümde, 
nüsha tavsifleri yapılmış, nüsha şeceresi çıkarılarak esas nüshaların ve tenkitli metnin 
imlâ özelliklerine değinilmiştir. Ayrıca bu bölümde mektupların özetleri ile birlikte 
mektuplarda ismi geçen kişiler hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Mektûbât'ın 
beş nüshadan faydalanılarak oluşturulan tenkitli metni yer almıştır. Üçüncü bölümde ise 
Mektûbât'ta yer alan âyet-i kerîmeler, hadîs-i şerîfler, Farsça ve Arapça şiirlerin 
indeksleri bulunmaktadır.

Abstract:
One of the important sources we have in getting to know the social situation of a 
certain period and the personalities of the people who lived in that period are the letters 
written at that time and reached down to us. The author's personality, his relations with 
different segments of society, his attitude towards various events, and sometimes the 
most intimate information about his private life are transferred to the next generations 
through letters. Mawlana Jalaladdîn-i Rumi's letters that have survived to the present 
day are among the most important sources used to understand the period in which 
Mawlana lived and the personality of Mawlana himself. 145 of the letters in question 
were copied and turned into a book, and some manuscript copies of the work have 
survived to the present day. In this study, the existing manuscripts of the work in 
question have been examined with scientific methods. A critical text has been created, 
and an attempt has been made to identify the text closest to the author's copy.
Our thesis study consists of an introduction and three chapters. In the 
introduction, information about Mawlana's letters is given. The literary characteristics 
of the work are explained, and previous studies in this field are listed. In the first 
chapter, the copies are described. The genealogy of the copies is drawn, and the 
orthographic features of the original copies and the criticized text are mentioned. 
Additionally, in this section, summaries of the letters and information about the people 
mentioned in the letters are given. In the second part, the critical text of Maktubat, 
formed using five copies, is included. In the third section, there are indexes of Qur'anic 
verses, hadiths, Persian and Arabic poems in Maktubat.