Otomatik istikrarlandırıcı olarak işsizlik sigortası: Dünya uygulamaları ve Türkiye örneği
The unemployment insurance as an automatic stabilizer: World practices and Turkey case
Yazar: ERDAL SERTUĞ TELLİ
Danışman: DOÇ. DR. ABUZER PINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Bölümü / Maliye Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Konjonktür dalgalanmaları = Business cycles ; Maliye politikaları = Fiscal policies ; İstikrar politikaları = Stability policies ; İşsizlik sigortası = Unemployment insurance

Özet:
İktisadi dalgalanmaların boyutunun azaltılmasında otomatik istikrarlandırıcıların önemli bir rolü vardır. Diğer politika araçları, bazı zaman gecikmesi problemleriyle karşı karşıyayken, otomatik istikrarlandırıcılar, herhangi bir iradi sürece gerek olmaksızın kendiliğinden devreye girerler ve istihdam, üretim gibi makroekonomik büyüklükler üzerinde etkili olurlar. Vergiler ve işsizlik sigortası başlıca otomatik istikrarlandırıcılardandır. Kamu harcamalarının otomatik istikrarlandırıcı olma özelliği, büyük ölçüde, işsizlik sigortası sistemiyle ortaya çıkmaktadır. İşsizlik sigortası sisteminin içinde bulunan anahtar değişkenlerden, ödeneği hak etme şartları, ödenek miktarı, ödenek süreleri, sistemin kavradığı çalışan sayısı, sistemin otomatik istikrarlandırıcı olarak etkisini de biçimlendirmektedir. Türkiye' de işsizlik sigortası sistemi 2000 yılında hayata geçirilmiş olup, mevcut fon miktarı, haketme şartları, ödenek miktar ve süreleri ve kavrama hacmi dikkate alındığında, otomatik istikrarlandırıcı olarak etkin olmadığı söylenebilir. Otomatik istikrarlandırıcılardan önemli oranda fayda elde eden ülkelerin işsizlik sigortası sistemlerinin anahtar değişkenleri, bu bulguyu doğrulamaktadır. Sistemden, otomatik istikrarlandırıcı olarak ciddi oranda bir kazanım sağlamak için, önemli değişimler gerçekleştirilmeli, özellikle, ödeneği hak etme şartları hafifletilmeli, ödenek miktar ve süreleri artırılmalı, sistemin olabildiğince çok çalışanı kavraması sağlanmalıdır.

Abstract:
Automatic stabilizers have a great impact on smoothing economic fluctuations. While other economic instruments face some timelag problems, automatic stabilizers commence operating automatically without any decision process and create impact on the macroeconomic variables. The main automatic stabilizers are tax system and unemployment insurance system. The automatic stabilizer?s effect of public expenditure largely result from unemployment insurance system. Of the key elements of unemployment insurance system, qualifying conditions, unemployment benefit rate, the duration of benefit payment and the coverage of the system affect the automatic stabilizer?s effect. Turkey establish the unemployment system very recently in 2000. Given the fund assets, qualifying conditions, unemployment benefit rate, the duration of benefit payment and the coverage of the system, we can evaluate the system not to be effective as an automatic stabilizer. The key variables of the countries which receive significantly great benefit from the action of automatic stabilizers confirm this finding. To receive benefit from the system via an automatic stabilizer, important alterations should be implemented, especially, the qualifying conditions should be eased, the benefit payment rate and its duration should be increased and the coverage of the system should be expanded.