Preterm yenidoğanlara anneleri tarafından uygulanan şefkatli dokunmanın anne ve bebek sağlığına etkileri
The effects of yakson on maternal and neonatal health: Applied by mothers of preterm newborns
Yazar: NERİMAN ÇAĞLAYAN
Danışman: DOÇ. DR. ÜMRAN OSKAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Anne-bebek etkileşimi = Mother-child effective ; Anne-bebek etkileşimi = Mother-child effective ; Anneler = Mothers ; Bebek-prematür = Infant-premature ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Durumluk kaygı = State anxiety ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Sürekli kaygı = Trait anxiety

Özet:
Araştırma preterm yenidoğanlara anneleri tarafından uygulanan şefkatli dokunma yönteminin anne ve bebek sağlığına etkilerini belirlemek amacıyla deneysel olarak gerçekleştirildi.
Araştırmanın evrenini, Kasım 2013- Kasım 2014 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde yatan bebeklerin ve annelerinin tümü oluşturdu. Araştırmanın örneklemini ise; bu tarihler arasında yatan ve araştırma kriterine uyan 84 anne ve bebeği (deney grubu=42, kontrol grubu=42) oluşturdu. Bebekler ve anneleri gruplara randomizasyon yapılarak seçildi.
Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından literatür doğrultusunda hazırlanan Ebeveyn ve Bebek Tanıtıcı Bilgi Formu, Anderson Davranışsal Durum (ABSS) Puanlaması, Gözlem formu, Durumluk- Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI-I,II), Maternal Bağlanma Ölçeği (MAI)  kullanıldı.
Şefkatli dokunma uygulaması anneler tarafından günde 2 kez sabah (9:00-11:00) ve öğlen (15:00-17:00),  5 gün boyunca 15 dakikalık uygulamalar şeklinde gerçekleştirildi. Anneleri tarafından şefkatli dokunma yöntemi uygulanan bebeklerin, rutin bakım uygulanan bebeklere göre; davranışsal durum puanlamasından anlamlı derecede daha düşük puan (p=0,000) aldıkları ve anlamlı derecede daha fazla tartı kazandıkları  (p=0,000) saptanmıştır. Bebeklerine şefkatli dokunma yöntemi uygulayan annelerin, rutin bakım uygulayan annelere göre; durumluk ve sürekli kaygı puan ortalamalarının anlamlı derecede azaldığı (p=0,000), maternal bağlanma puan ortalamalarının (p=0,000) ve süt miktarı ortalamalarının anlamlı derecede arttığı (p=0,000) bulundu.
Sonuç olarak annelerin bebeklerine uyguladığı şefkatli dokunma yönteminin; bebeğin uyku durumuna ve tartı alımına olumlu yönde katkı sağladığı, annenin durumluk ve sürekli kaygısını azalttığı, anne-bebek bağlanmasını ve annenin ürettiği süt miktarını artırdığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler : Şefkatli Dokunma, Dokunma, Anne-Bebek Bağlanması, Preterm Yenidoğan, Doğum Sonrası Kaygı

Abstract:
The research is an experimental study. It was planned to determine the effects of Yakson which was applied by mothers of preterm newborns on maternal and neonatal health.
The study sample consists of 84 mothers and their preterm newborns (experimental group=42, control group=42) who suited the study inclusion criteria in the Neonatal İntensive Care Unit at a Training and Research Hospital, during the period November 2013 - November 2014. The newborns and mothers are randomly divided into 2 groups. 
In accumulating data, Parent and Infant Information Form, prepared by the researcher in line with the literature, Observation Form, Anderson Behavioral State Scoring System, State- Trait Anxiety Inventory, Maternal Attachment Inventory were used.
Yakson and routine groups each received an intervention for 15 min twice a day for 5 days by mothers. Preterm newborn in the yakson group had significantly lower (p=0.000) behavioral state score, significantly greater weight gain (p=0.000) compared to control group. Compared to mothers in the control group, mothers in the yakson group had significantly lower scores on the state and trait anxiety scales (p=0.000), significantly increased maternal attachment levels (p=0.000), increased the avarage amount of milk (p=0.000).
Consequently, ıt is determined, yakson was applied by mothers of preterm newborns which contributes positive effects sleep states, weight gain, reduce state and trait maternal anxiety, increase maternal attachment and avarage amount of milk.

Key Words: Yakson, Touch, Maternal Attachment, Preterm Newborn, Postpartum Anxiety