Çağdaş takı tasarımında alternatif malzeme kullanımı ve tasarım sürecine etkileri
Use of alternative materials i̇n contemporary jewellery design  and i̇t's i̇nfluence on the design process
Yazar: OYA DURU
Danışman: PROF. DR. EMİNE NAS
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; Malzeme seçimi = Material selection ; Malzeme özellikleri = Material properties ; Malzemeler = Materials ; Modern sanat akımları = Modern art movements ; Takı tasarımı = Jewellery design ; Takılar = Jewellerys ; Tasarım = Design ; Tasarım süreci = Design process

Özet:
Takının kavramsal anlamı açısından da önemli değişimlerin yaşandığı 1950'ler ve 1960'lı yıllar sanatsal faaliyetlerin arttığı çok yönlü tasarımcıların yetiştiği dönemlerdir. Bu bağlamda takı tasarımı alanında tasarımın, kültürün, üretimin ve takıdaki ifade biçiminin paralel olarak geliştiği ve farklılıklar yaşandığı gözlemlenmiştir. Birçok mimarlık, heykel, resim gibi farklı dallardaki sanatçıların takı tasarımına eğilmeleri ve çalışmalar yapmalarının sonuçları olarak günümüz çağdaş takı tasarımına kaynak oluşturmuştur. Takı tasarımı her dönemde kullanılan malzeme, renk, biçim gibi ögelerini kapsayarak varlığını hissettirmiştir. Çağdaş bir takının oluşabilmesi için yapay veya doğal bir hammaddenin işlenip bedende kullanılabilir hale getirilmesi gereklidir.
	Çalışmada çağdaş takı tasarımında alternatif malzemenin kullanılabilirliği kapsamında farklı malzemelerle üretilen özgün takılar karakteristik özelliklerine göre detaylı analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu çerçevede çalışma konusu "Çağdaş Takı Tasarımında Alternatif Malzeme Kullanımı ve Tasarım Sürecine Etkileri" olarak belirlenmiştir. 
	Konu kapsamının gerçekçi ve bütüncül bir şekilde ortaya konmasına yönelik niteliksel araştırma modeli olan genel tarama modelinden (survey) yararlanılmıştır. Örneklemde, alternatif malzemelerin kullanıldığı yargısal (kasti) örnekleme yöntem ile seçilen 69 adet çağdaş takı tasarımı yapılandırılmış örnek inceleme formları dahilinde değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; organik ve sentetik malzemelere değerli-değersiz metaller ve süs taşlarının eklenmesiyle ortaya çıkan takı tasarımlarında belirleyici unsurların başta malzeme olmak üzere tasarımcı manifestoları ile biçimlendiği tespit edilmiştir. Bu tespit alternatif malzemeli takılara konvansiyonel form özelliği dışında özgün ve eklektik bir üslup kazandırmıştır. 20. yüzyıldan itibaren bir dönüşüm içine giren takı kavramı ile birlikte ortaya çıkan sanatsal takının, farklı biçim, boyut, kavram ve malzemeler aracılığıyla yeni kimlikler bulduğu görülmektedir. Sonuç olarak, günümüz çağdaş takı kavramında alternatif malzemenin tasarıma sıra dışı ve sınırları zorlayan ifadeler kazandırmakla birlikte orijinal bir anlatım aracı olarak kullanıldığı belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Alternatif, Çağdaş, Malzeme, Mücevher, Takı, Tasarım

Abstract:
The 1950s and 1960s, when significant changes were experienced in the conceptual meaning of the jewelry, were the periods when many versatile designers grew up with the rise of artistic activities. In this context, it has been observed that design, culture, production and expression in jewelry have developed in parallel and differences in the field of jewelry design. Many architecture, sculpture, painting, such as the artists in different branches of jewelry design and the results of the work as a result of contemporary jewelry design has created a source. Jewelry design has been used in every period including material, color and form. An artificial or natural raw material must be processed and made available in the body in order to create a contemporary jewelry.
In the study, in the context of the availability of alternative materials in the contemporary jewelry design, original pieces produced with different materials have been tried to be analyzed in detail according to their characteristics. In this context, the subject of the study is determined as "The Effects of Alternative Materials in Contemporary Jewelry Design and Design Process".
The general screening model, which is a qualitative research model for realizing the subject scope in a realistic and holistic manner, has been utilized. In the sample, 69 pieces of contemporary jewelry design which were selected by judicial sampling method using alternative materials were evaluated within structured sample examination forms. According to the findings; It has been determined that the decisive elements in the jewelry designs that emerged by the addition of precious-value metals and ornamental stones to organic and synthetic materials are shaped by designer manifestos, especially the material. This fixation gives a unique and eclectic style to the alternative materials with the exception of the conventional form. From the 20th century on, the concept of jewelry, which emerged as a transformation, has found new identities through different forms, dimensions, concepts and materials. As a result, it is determined that the alternative material in the contemporary concept of jewelry is used as an original expression tool, although it gives unusual and limiting expressions to the design.
Keywords: Alternative, Contemporary, Material,  Jewelery, Jewelry, Design