Denim çözgü ipliği atıklarından pre-consumer iplik elde ederek denim kumaş üretilmesi ve kumaş performans değerlerinin incelenmesi
Producing denim fabrics by obtaining pre consumer yarn from denim warp yarn waste and investigation of the performance values of the fabric
Yazar: AHMET ZİYA ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ERDEM SELVER
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Atıklar = Wastes ; Haslık = Fatsness ; Kot = Denim ; Kumaş mukavemeti = Fabric strength

Özet:
Selüloz esaslı doğal ipliklerinin indigo boyarmaddeleriyle boyanmasında kullanılan geleneksel indirgen madde sodyum hidrosülfittir. Ayrıca, kükürt (sülfür) boyamada kullanılan "sodyum sülfit" (Na2SO3)de bir başka kükürtlü indirgen maddedir. Özellikle, indigo boyamacılığında bol miktarda kullanılan sodyum hidrosülfit, indigo atık sularını yüksek oranda kükürt ile yükleyerek yüksek Kimyasal Oksijen İhtiyacı (COD) sebep olmaktadır. Dahası, bu kükürt bazlı bileşiklerin çalışanların sağlığı üzerinde de olumsuz etkileri söz konusudur. Bu haliyle geleneksel indigo boyamacılığı "sürdürülebilir, çevreci üretim ve temiz üretim gibi kavramlarla dile getirdikleri beklentilere uygun düşmemektedir. Bu nedenle oldukça uzun süredir bir yandan kimyasal üreticileri diğer yandan da sektörde yer alan öncü denim firmaları tüm indigo ve kükürt boyama sürecini daha sürdürülebilir bir hale getirme yönünde çalışmaktadırlar. [4]
2018 yılında 341 milyon dolarlık denim kumaş, 1 milyar 666 milyon dolarlık da denim giysi ihracatı yapan Türkiye, hem kumaş hem de giyside dünyanın ne fazla denim ihracatı gerçekleştirilen ülkeleri sıralamasında dördüncü sırada yer alıyor. [3]
Denim sektöründe her sektörde olduğu gibi üretimin yanı sıra üretim kaybı da (telef) mevcuttur. Bu telefler tip değişimi esnasında kullanılan astarlardan ve renk farkından kaynaklı duruşlarından oluşmaktadır. Son yıllarda ham ipliklerde kullanılmaya başlanan Pre Consumer olarak adlandırılan, daha önce indigo veya kükürt boyarmaddeleriyle boyanmış tüketici öncesi atıkların, mekanik yollarla önce elyaf daha sonra iplik formuna dönüştürülmesi hedeflenmiştir. Bu çalışma kapsamında, daha önce boyanmış atık iplikler tekrar boyanarak kumaş elde edilecektir. Bünyesinde atık elyaf barındırmayan kumaşlarla; renk, renk haslığı, mukavemet, elastikiyet gibi kumaş performans değerlerinin incelenmesi gerçekleştirilecektir.

Abstract:
The traditional reducing agent used in dyeing cellulose-based natural yarns with indigo dyes is sodium hydrosulfite. In addition, "sodium sulfide" (Na2SO3) used in sulfur (sulfur) dyeing is another sulphurous reducing agent. Particularly, sodium hydrosulfite, which is widely used in indigo dyeing, causes high Chemical Oxygen Demand (COD) by loading indigo wastewater with high sulfur. 
Moreover, these sulfur-based compounds also have negative effects on the health of workers.
In its current state, traditional indigo dyeing does not comply with the expectations they expressed with concepts such as "sustainable, environmentally friendly production and cleaner production. 
For this reason, chemical producers on the one hand, and leading denim companies in the sector on the other hand, have been working to make the entire indigo and sulfur dyeing process more sustainable.Turkey, which exported 341 million dollars of denim fabric and 1 billion 666 million dollars of denim clothing in 2018, ranks fourth in the list of the countries where the world exports more denim both in fabric and clothing. In the denim sector, there is a loss of production (waste) as well as production as in every sector. These wastes consist of the lining used during the type change and their posture due to the color difference.It is aimed to convert pre-consumer wastes, which were previously dyed with indigo or sulfur dyestuffs, which have been used in raw yarns in recent years, called Pre-Consumer, to fiber and then to yarn form by mechanical means.
Within the scope of this study, previously dyed waste yarns will be dyed again and fabric will be obtained.With fabrics that do not contain waste fibers; Examination of fabric performance values ​​such as color, color fastness, strength and elasticity will be carried out.