Bisikletçilerde bilişsel yorgunluğun ve bilişsel yorgunluk ile birlikte kafein tüketiminin fonksiyonel eşik güç ve fizyolojik yanıtlar üzerindeki etkisinin incelenmesi
Effect of mental fatigue and caffein ingestion along with mental fatigue on functional treshold power and physiological responses in cyclists
Yazar: ESRA KÜRKCÜ AKGÖNÜL
Danışman: PROF. DR. FIRAT AKÇA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Bisiklet sporu = Cycling ; Fizyolojik parametreler = Physiological parameters ; Kafein = Caffeine ; Metal yorgunluğu = Metal fatique ; Spor = Sports ; Spor performansı = Athletic performance ; Sporcular = Sportsmen ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
BY ve kafein tüketiminin sportif performans üzerine etkileri yapılan birçok çalışma ile ortaya konulmuşken, iyi antrenmanlı bisikletçilerde BY ve BY ile birlikte kafein tüketiminin bisiklet performansı ve fizyolojik yanıtlar üzerine etkisi henüz çalışılmamıştır. Bu çalışmanın amacı, düzenli ve iyi seviyede antrenman yapan erkek bisikletçilerde, bilişsel yorgunluğun (BY) ve bilişsel yorgunluk sonrasında alınan 400 mg kafein alımının bisiklet sporunda dayanıklılık performansının göstergesi olan fonksiyonel eşik güç (FEG) üzerindeki etkisinin ve FEG testi sırasında fizyolojik yanıtların incelenmesidir. Araştırmaya Türkiye Bisiklet Federasyonu lisansına sahip, haftalık düzenli şekilde en az 250 km mesafe kat eden ve haftanın en az 5 günü, 12 saat antrenman yapan iyi antrenmanlı 12 erkek sporcu katılmıştır. Sporcular kontrol, deney, kafein ve plasebo olmak üzere, laboratuvara toplam 4 ziyaret gerçekleştirmişlerdir. Katılımcıların her ziyaretinde dinlenik kalp atım hızı (KAHdin), sistolik kan basıncı (SKB) ve diastolik kan basıncı (DKB) değerlendirilmiş, dört boyutlu yakınma listesi (4BYL) ölçeği ve anlık duygu durumunu ölçmek amacıyla görsel analog skala (GAS) ölçeği uygulanmıştır. Ölçekler sonrasında test protokolüne ısınma protokolü ile başlanmış, sonrasında fonksiyonel eşik güç (FEG) testi yapılmıştır. FEG test sonrasında, yine sporcuların anlık duygu durumunu ölçmek amacıyla 4BYL ve GAS ölçeği, son olarak da BRUNEL ölçeği uygulanmıştır.  BY haftasında sporculara, sakin, sessiz bir ortamda 60 dk bilişsel test "Stroop" uygulanmış; sonrasında sporcuların bilişsel yorgunluk seviyesini öznel olarak ölçmek amacıyla NASA-TLX ölçeği uygulanmıştır. Kafein ve plasebo haftasında, ana testten 45-60 dk öncesinde sporculara 2 adet (2*200= 400 mg) kafein kapsülü verilmiş ve ardından tüm prosedürler ilk ziyaretteki sırayla uygulanmıştır. Tüm veriler SPSS istatistiksel analiz programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın tanımlayıcı istatistiklerinden kategorik değişkenler frekans ve yüzde olarak, sürekli değişkenler ise aritmetik ortalama ve standart sapma olarak sunulmuştur. BY etkisini ölçmek için, verilerin örneklem üzerinde normal dağılması durumunda "Paired Sample t test"; normal dağılım göstermemesi durumunda "Wilcoxon Sıralı İşaret testi" kullanılmıştır. BY uygulanan haftalarda kafein etkisini ölçmek için, verilerin örneklem üzerinde normal dağılması durumunda "Tekrarlı Ölçümlerde Farkın Anlamlılık testi (Repeated Measures ANOVA)" kullanılmış, anlamlı fark olduğunda farkın hangi gruptan kaynaklandığı ise "Bonferroni" post-hoc testi ile belirlenmiştir. Verilerin normal dağılıma sahip olmadığı durumlarda "Friedman testi" ile anlamlı farkın olup olmadığı tespit edilmiştir. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Stroop test ile BY uygulamasının bisiklet performans parametreleri; FEG, OG, RG, KAD ve fizyolojik yanıtlardan; KAH, AZD, GLU, LA, SKBdin, SKBson, DKBdin, DKBson, LAön, LAson ve GLUön üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı; ancak GLUson değerini anlamlı derecede azalttığı tespit edilmiştir. BY ile birlikte 400 mg kafein tüketiminin, bisiklet performans parametreleri; FEG, OG, RG ve fizyolojik yanıtlardan test sırasında ve test sonrasında LA üzerine anlamlı etkisinin olduğu; diğer taraftan KAD, KAH, GLU, AZD, SKBdin, SKBson, DKBdin, DKBson, LAön, GLUön ve GLUson üzerine etki etmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
While the effects of mental fatique (MF) and caffeine consumption on sportive performance have been demonstrated by many studies, the effect of caffeine consumption on cycling performance and physiological responses in well-trained cyclists has not been studied yet. The aim of this study is to examine the effects of MF and 400 mg caffeine intake after MF on "Functional Threshold Power" (FTP) and physiological responses during the FTP test which is an indicator of endurance performance in cycling on male cyclists who train regularly. Twelve well-trained male road cyclists, who have the license of the Turkish Cycling Federation, train at least 250 km, 12 hours and 5 days a week, participated in the research. Cyclists had a total of 4 visits to the laboratory: control, experiment, caffeine and placebo. Resting heart rate, systolic blood pressure (SBP) and diastolic blood pressure (DBP) were evaluated at each visit of the participants, and a "Four-Dimensional Symptom Questionnaire (4DSQ)" and a "Visual Analog Scale (VAS)" were applied to measure instantaneous mood. After the scales, the test protocol was started with the warm-up protocol and then the FTP test was performed. After the FTP test, the 4DSQ and VAS and finally the BRUNEL scale were applied to measure the instant emotional state of the athletes. During the MF week, the athletes were administered the cognitive test "Stroop" for 60 minutes in a calm and quiet environment. Afterwards, the NASA-TLX scale was applied to subjectively measure the mental fatigue level of the athletes. During the week of caffeine and placebo, two (2*200= 400 mg) caffeine capsules were given to the athletes 45-60 minutes before the main test, and then all procedures were performed in the same order as in the first visit. All data were analyzed using the SPSS statistical analysis program. Categorical variables from the descriptive statistics of the study were presented as frequency and percentage, and continuous variables were presented as arithmetic mean and standard deviation. "Paired Sample t test" in case the data is normally distributed and "Wilcoxon Signed Ranks test" in case the data is not normally distribution was used. In order to measure the effect of caffeine in the weeks in which MF was applied, "Repeated Measures ANOVA" was used if the data were normally distributed and when there was a significant difference, the "Bonferroni" post-hoc test was used to determine which group the difference originated from. In cases where the data did not have a normal distribution, it was determined whether there was a significant difference with the "Friedman test". In statistical analysis, the level of significance was accepted as p < 0.05. Results of MF application with Stroop test, there was no significant effect on cycling performance parameters; FTP, avarage power (AP), rolative power (RP), cadance (CAD) and physiological responses; heart rate (HR), ratingf of perceived exertion (RPE), glucose (GLU), lactate (LA), sistolic blood presure recovery (SBPrec), sistolic blood presure last (SBPlast), diastolic blood presure recovery (DBPrec), diastolic blood presure last (DBPlast), lactate previous (LApre), lactate last (LAlast) and glucose previous (GLUpre); however, it was found that it significantly reduced the GLUlast value. Results of 400 mg caffeine consumption with MF, cycling performance parameters; FTP, AP, RP and physiological responses; LA, from physiological responses during and after the test, had a significant effect.  On the other hand, it was concluded that it did not affect CAD, HR, GLU, RPE, SBPrec, SBPlast, DBPrec, DBPlast, LApre, GLUpre and GLUlast.