Ayet ve hadisler bağlamında ehl-i sünnet'in şefaat anlayışı
Intercession understanding of ahl as-sunnah in the context of verses and hadiths
Yazar: MEHMET BAKIR AYSOY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSA TURŞAK
Bitlis Eren Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Mezhepler = Sects ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; Şefaat = Intercession

Özet:
Şefaat, Allah Teâlâ'nın izin ve rızası çerçevesinde peygamberlerin ve diğer iyi 
kulların, büyük günah sahibi Müslümanların bağışlanması, günahlarının affedilmesi ve 
cennete girmeleri için aracı olmaları olarak değerlendirilir. Şefaat inancı, tarih boyunca 
çeşitli şekillerde insanlar arasında yer edinmiş konulardan biridir. Yahudilik ve 
Hristiyanlık dinlerinin inanç yapılarında var olan şefaat inancı, birçok beşeri dinin 
özellikle de cahiliye toplumunun inanç yapısının şekillenmesinde etkili olmuştur.
İnsanlar arasında var olan yanlış inanç ve davranışları ortadan kaldırmayı 
amaçlayan İslam dini, şefaat konusunda da mevcut yanlış inançları ortadan kaldırmış ve 
doğru şefaat inancını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda Kur'an'da birçok yerde şefaatin 
Allah Teâlâ'ya ait olduğu ve onun izni dışında kimsenin şefaat edemeyeceği 
vurgulanmıştır. Aynı zamanda Allah Teâlâ'nın izin verdiği bazı seçkin kimselerin, 
O'nun razı olduğu ve şefaat olunmalarına izin verdiği kimselere şefaat edebilecekleri de 
bildirilmiştir. Hadislerde ise şefaat daha detaylı işlenen bir konudur. Söz konusu 
hadislerde şefaat inancının sınırları çizilmekte ve belli şartlar çerçevesinde şefaatin 
gerçekleşeceğini haber vermektedir. Şefaat inancı İslâm mezhepleri arasında ihtilaf 
edilen konulardan biridir. Bu ihtilaf halen günümüzde de güncelliğini korumaktadır. 
Özellikle Ehl-i sünnet ekolünün Mâturîdîlik ve Eş'arîlik mezheplerinin konuyla ilgili 
görüşleri objektif olarak ortaya konulmuştur. Söz konusu mezheplerin şefaatle ilgili 
görüşlerinde ittifak ve ihtilaf ettikleri konular kendi kaynaklarından hareketle tespit 
edilmiştir. Eş'arîlik, Mâturîdîlik mezheplerinin şefaatin olacağı konusunda ittifak 
ettikleri; ancak şefaatin kimler için olacağı ve nasıl olacağı konusunda farklı görüşler içerisinde olduğu görülmektedir. Eş'arîlik ve Mâturîdîlik mezheplerine göre şefaat 
özellikle büyük günah işleyen müminler için geçerlidir. 
Sonuç itibariyle Ehl- sünnet ekolünün iki büyük itikadî mezhebinin şefaat ile 
ilgili görüşleri delilleriyle birlikte tespit edilmiş, şefaat hakkındaki görüşlerini hangi 
temeller üzerine inşa ettikleri ve görüşlerinin ayrıldığı noktalar tespit edilmiş ve 
karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
Intercession is considered as intermediary for the prophets and other good 
servants, forgiving Muslims who have major sins, for their sins to be forgiven and for 
them to enter Paradise, within the framework of Allah's permission and consent. Belief 
in intercession is one of the issues that has taken place among people in various ways 
throughout history. The belief in intercession, which exists in the belief structures of 
Judaism and Christianity, has been effective in shaping the belief structure of many 
human religions, especially the ignorance society.
The religion of Islam, which aims to eliminate the false beliefs and behaviors 
that exist among people, has also eliminated the existing false beliefs about intercession 
and revealed the belief in true intercession. In this direction, it is emphasized in many 
places in the Qur'an that intercession belongs to Allah and that no one can intercede 
without His permission. At the same time, it has been reported that some distinguished 
people, whom Allah has permitted, can intercede for those whom He is pleased with 
and allows to be interceded with. In hadiths, intercession is a subject that is handled in 
more detail. In the hadiths in question, the boundaries of belief in intercession are drawn 
and it informs that intercession will take place under certain conditions.Belief in 
intercession is one of the controversial issues among Islamic sects. This conflict is still 
relevant today. In particular, the views of the Maturidi and Ash'ari sects of the Ahl as-
sunna school on the subject have been put forward objectively. The issues on which the 
said sects agree and disagree in their views on intercession have been determined from 
their own sources. The sects of Ash'arism and Maturidism agreed that intercession would be, however, it is seen that there are different opinions about who the intercession will be for and how it will be.
According to Ash'ari and Maturidi sects, intercession is especially valid for 
believers who commit major sins. As a result, the opinions of the two major sects of 
Ahl-sunnat on intercession were determined together with their evidences, the basis on 
which they built their views on intercession and the points where their opinions differed 
were determined and evaluated comparatively.