Türkiye'de döviz kuru ile enflasyon arasındaki ilişkinin analizi
Analysis of the relationship between the exchange rate and inflation in Turkey
Yazar: İLKNUR TIKIL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÖZMEN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru politikaları = Exchange rate policies ; Döviz kuru sistemleri = Exchange rate systems ; Enflasyon = Inflation ; Vektör hata düzeltme modeli = Vector error correction model ; Zaman serileri = Time series ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
Türkiye 1970'li yılların sonlarından itibaren, ekonomik krizlere bağlı olarak kronik ve yüksek bir enflasyon yaşayan bir ülkedir. Bu durumla mücadele edebilmek amacıyla takip eden, 1990'lı yıllarda gerçekleştirilen başarısız parasal hedefleme ve döviz kuru hedeflemesinin ardından önce 2002 yılında örtük enflasyon hedeflemesi stratejisini, ardından gerekli koşullar sağlandıktan sonra 2006 yılında açık enflasyon hedeflemesi stratejisini resmi olarak uygulamaya koymuştur. 
Gelişmekte olan ekonomilerde döviz kuru ile enflasyon arasındaki ilişki oldukça büyük bir öneme sahiptir. Sermaye akımlarının ani yön değiştirebildiği gelişmekte olan açık ekonomi ülkelerinde, döviz kurunda gerçekleşen değişimler fiyatları önemli ölçüde etkilemektedir. Döviz fiyatı yerli para birimine göre atış gösterdiğinde fiyatlar genel düzeyinde de artışlar meydana gelecektir. Bu nedenle döviz kuru ile enflasyon arasında çok sıkı bir ilişkinin olduğunu ifade etmek mümkündür. 
Bu nedenle bu çalışmanın amacı, Türkiye' de döviz kurlarında meydana gelen değişimlerin enflasyon üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Çalışmaya dair literatürde birçok araştırma mevcut olmasına rağmen güncel verilerden yararlanılması amacıyla, Türkiye'nin dalgalı döviz kurunu benimsediği tarihten itibaren TCMB tarafından belirlenen baz yılı olan 2003 yılı ve son olarak 2020 yılı arasındaki reel efektif döviz kuru, TÜFE ve ÜFE'ye ait veriler kullanılarak zaman serisi analizi olan vektör hata düzetme modeli uygulaması yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda döviz kuru ile enflasyon arasında uzun dönemde ve döviz kurundan enflasyona doğru tek yönlü ilişki olduğu kanısına varılmıştır.

Anahtar kelimeler: Döviz Kuru, Enflasyon, Zaman Serileri, Vektör Hata Düzeltme Modeli.

Abstract:
Turkey is a country that has been experiencing chronic and high inflation since the late 1970s due to economic crises. In order to combat this situation, following the unsuccessful monetary targeting and exchange rate targeting in the 1990s, first the implicit inflation targeting strategy in 2002, and then the explicit inflation targeting strategy in 2006, after the necessary conditions were met, officially put into practice.
The relationship between exchange rate and inflation is of great importance in developing economies. In developing open economy countries where capital flows can change direction, changes in exchange rates affect prices significantly. When the foreign currency price increases according to the domestic currency, there will be increases in the general level of prices. For this reason, it is possible to state that there is a very close relationship between exchange rate and inflation.
Therefore, the aim of this study is to examine the effects of changes in exchange rates on inflation in Turkey. Although there are many studies in the literature regarding the study, in order to benefit from current data, the real effective exchange rate between 2003, the base year determined by the CBRT, and finally 2020, from the date of Turkey's adoption of the floating exchange rate, using the data of CPI and PPI, and time A vector error correction model with series analysis was applied. As a result of the study, it was concluded that there is a one-way relationship between exchange rate and inflation in the long run and from exchange rate to inflation.

Keywords: Exchange Rate, Inflation, Time Series, Vector Error Correction Model.