Yozgat ilinde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin klasik ve moleküler yöntemlerle tanımlanması
Identification by classical and molecular methods of grape varieties grown in Yozgat province
Yazar: SELDA DALER
Danışman: PROF. RÜSTEM CANGİ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bağcılık = Viticulture

Özet:
Çalışma, Yozgat ilinde yetiştirilen 50 üzüm çeşidinin klasik ve moleküler yöntemlerle tanımlanması amacıyla, 2017-2020 yılları arasında yürütülmüştür. Ampelografik tanımlanmalar, uluslararası yöntem birliğinin sağlanması amacıyla, BI (Uluslararası Biyoçeşitlilik), OIV (Uluslararası Bağcılık ve Şarapçılık Ofisi) ve UPOV (Uluslararası Yeni Bitki Çeşitlerinin Korunması Birliği) tarafından ortaklaşa yayınlanan ve bütün dünyada geçerliliği olan "Asma Tanımlayıcıları (Vitis spp.)" normlarına göre, toplam 128 kriter kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Tanımlamalar sonucunda çeşitler arasında önemli varyasyonlar ortaya çıkarılmıştır. Çeşitlerin 14 tanesinde "Fonksiyonel dişi" çiçek yapısı tespit edilmiştir. Moleküler tanımlamalar, Avrupa Birliği Araştırma Projesi (GENRES 081) tarafından, asma çeşit koleksiyonları için kullanılan ve tüm dünya tarafından minimum standart set olarak kabul edilen 6 mikrosatellit lokusu da dahil olmak üzere toplam 9 SSR primeri (VVS2, VVMD5, VVMD7, VVMD24, VVMD27, VVMD28, VVMD31, VrZAG62 ve VrZAG79) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. SSR analizlerinin sonuçlarına göre, 233 tanesi polimorfik olmak üzere toplam 451 allel elde edilmiş olup, en yüksek allel sayıları VVMD7, VVMD24, VVMD27, VrZAG62 ve VrZAG679 lokuslarında 52 adet olarak belirlenmiş, ortalama allel sayısı 50.11 (±1.306) ve ortalama polimorfik allel sayısı 25.89 (±1.896) olarak kaydedilmiştir. Ortalama beklenen heterozigotluk (He) değeri 0.932 (±0.005) ve ortalama gözlenen heterozigotluk (Ho) değeri 0.481 (±0.082) olarak hesaplanmıştır. Polimorfizm bilgi içeriği (PIC) değerleri 0.908 (VVMD31) ile 0.955 (VVMD28) arasında değişmekte olup, ortalama PIC değeri 0.927'dir. Dendogram UPGMA kümeleme yöntemiyle oluşturulmuştur. Popülasyon yapı analizi sonuçları, filogenetik analizlerle uyumlu olarak çeşitlerin 2 kümeye ayrıldığını göstermiştir. Çeşitler arasındaki genetik benzerlik oranı %0 ile %50 arasında değişmiştir. En yüksek genetik benzerlik katsayısı 0.50 ile Horoz Üzümü ve Karagevrek arasında bulunmuştur.

Abstract:
The study was conducted between 2017 and 2020 in order to identification by classical and molecular methods of 50 grape varieties being grown in Yozgat province. Ampelographic definitions were performed using 128 criteria according to "Descriptors for Grapevine (Vitis spp.)" norms that have jointly published by BI (Bioversity International), OIV (International Organisation of Vine and Wine) and UPOV (The International Union for the Protection of New Varieties of Plants), and valid worldwide to ensure international method unity. As a result of the definitions, important variations among the cultivars were revealed. "Reflexed stamens and fully developed gynoecium" flower structure was determined in 14 of the varieties. Molecular definitions were performed using 9 SSR primers (VVS2, VVMD5, VVMD7, VVMD24, VVMD27, VVMD28, VVMD31, VrZAG62 and VrZAG79) including 6 microsatellite loci used for grapevine variety collections by the European Union Research Project (GENRES 081) and accepted as the minimum standard set worldwide. According to the results of SSR analysis, 451 alleles were obtained of which 233 alleles polymorphic and the highest allele numbers were designated as 52 in the VVMD7, VVMD24, VVMD27, VrZAG62 and VrZAG79 loci; the average number of alleles was 50.11 (±1.306) and the average number of polymorphic alleles was recorded as 25.89 (±1.896). The mean of the expected heterozygosity (He) value was 0.932 (±0.005) and the average of observed heterozygosity (Ho) value was calculated as 0.481 (±0.082). Polymorphism information content (PIC) values ranged from 0.908 (VVMD31) to 0.955 (VVMD28) with a mean PIC value of 0.927. UPGMA clustering method was used to generate a dendrogram. Population structure analysis results showed that by compatible with phylogenetic analysis, the varieties were divided into 2 clusters. The genetic similarity rate among the cultivars changed between the range from 0% to 50%. The highest genetic similarity coefficient with a 0.50 was found between Horoz Üzümü and Karagevrek.