Psikolojik sözleşme ve psikolojik sözleşme ihlalinin örgütsel bağlılığa etkisi: Mavi ve beyaz yakalı çalışanlar üzerine karşılaştırmalı bir araştırma
The effect of psychological contract and psychological contract violation on organizational commitment: A comparative research on blue and white collar employees
Yazar: ÖZLEM ÇELİKKOL
Danışman: PROF. DR. KÜRŞAT ÖZDAŞLI
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Beyaz yakalı = White collar ; Mavi yakalı çalışanlar = Blue collar workers ; Psikolojik sözleşme = Psychological contract ; Psikolojik sözleşme ihlali algısı = Perceived psychological contract breach ; Çalışanlar = Workers ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment

Özet:
Psikolojik sözleşme, örgüt ve çalışan arasında karşılıklı güvene dayalı yükümlülükler getiren sözleşmedir. Örgüt ve çalışan arasında yazılı olmayan karşılıklı beklentilerden oluşan psikolojik sözleşme, birey ile örgütün birbirlerine ne vermeyi ve ne almayı beklediklerini tanımlayan üstü kapalı bir sözleşmedir. Örgütsel bağlılık ise çalışanların örgüt amaç, hedef ve değerlerini kabul ederek, tüm bunlar için gayret göstermesi, çaba sarf etmesi ve örgütteki yerini sürekli kılma isteğidir.

Araştırmanın amacı, işletme, örgüt ve kurumlar açısından beyaz yakalılar ile mavi yakalıların psikolojik sözleşme ve psikolojik sözleşme ihlali ile örgütsel bağlılığa etkisini araştırmak; mavi ve beyaz yakalı çalışanlar arasında farklılık olup olmadığını incelemektir. Bu doğrultuda, Denizli ilinde tekstil sektöründe faaliyet gösteren 100 firmaya kolayda anket yöntemi kullanılarak rastgele seçim yapılmış; hem mavi yakalı çalışanlara hem de beyaz yakalı çalışanlara anket uygulanmıştır. Katılımcılardan elde edilen veriler, SmartPLS 3.0 paket programında analiz edilmiş ve hipotezler sınanmıştır.

Araştırmanın temel amacını ortaya koyan psikolojik sözleşme, psikolojik sözleşme ihlali ve örgütsel bağlılık değişkenleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymak için varyans tabanlı yol analizi yapılmıştır. Varyans tabanlı yol analizinde, kısmi en küçük kareler yaklaşımı ile yapısal eşitlik modellemesi analiz tekniği kullanılmıştır.

Analizler sonucunda, mavi yakalı çalışanlarda psikolojik sözleşmenin ilişkisel sözleşme boyutu, beyaz yakalı çalışanlarda işlemsel sözleşme boyutu anlamlı çıkmaktadır. Beyaz yakalı çalışanlar psikolojik sözleşme ile örgütsel bağlılığın normatif bağlılığını, mavi yakalılarda ise psikolojik sözleşme ile örgütsel bağlılığın devam bağlılığını desteklemektedir. Çalışmada, psikolojik sözleşmenin örgütsel bağlılığa etkisinde psikolojik sözleşme ihlalinin aracılık rolü belirlenmeye çalışılmış. Beyaz yakalı çalışanların psikolojik sözleşme ile örgütsel bağlılığa etkileri ile mavi yakalı çalışanların örgütsel bağlılığa etkilerinin farklılaştığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Psikolojik Sözleşme ve İhlali, Örgütsel Bağlılık, Mavi Yakalı Çalışanlar, Beyaz Yakalı Çalışanlar

Abstract:
Psychological contract is a contract that brings obligations based on mutual trust between the organization and the employee. The psychological contract, which consists of unwritten mutual expectations between the organization and the employee, is an implicit contract that defines what the individual and the organization expect to give and receive to each other. Organizational commitment is the desire of the employees to accept the organization's goals, objectives and values, to strive for all of these, to make efforts and to keep their place in the organization.

The purpose of the research is to investigate the effects of white collar and blue collar violations on organizational commitment, in terms of business, organization and institutions; to examine whether there are differences between blue and white collar employees. Accordingly, random selection was made to 100 companies operating in the textile sector in Denizli province using the easy survey method; a questionnaire was applied to both blue collar employees and white collar employees. Arasındalardan elde edilen arasında, SmartPLS 3.0 paket programında analiz edilmiş ve hipotezler sınanmıştır.

Variance-based path analysis was conducted to reveal the relationship between psychological contract, violation of psychological contract and organizational commitment, which reveals the main purpose of the research. In variance-based path analysis, structural equation modeling analysis technique was used with the partial least squares approach.

As a result of the analysis, the relational contract size of the psychological contract in blue collar employees and the transactional contract dimension in white collar employees are significant. White-collar employees support the normative commitment of organizational commitment by psychological contract, and the continuing commitment of organizational commitment by psychological contract in blue-collar employees. In the study, the mediating role of psychological contract violation in the effect of psychological contract on organizational commitment was tried to be determined. It has been determined that the effects of white collar employees on organizational commitment with psychological contract differ from those of blue collar employees on organizational commitment.

Keywords: Psychological Contract and Violation, Organizational Commitment, Blue Collar Employees, White Collar Employees