Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçedeki alıntı sözcükleri kullanma düzeylerinin incelenmesi
The examination of prospective Turkish teachers' level of loan words use in Turkish
Yazar: İSMAİL ÇOBAN
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Alıntı kelime = Quotation word ; Alıntı sözler = Loan words ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçedeki alıntı sözcükleri kullanma düzeylerinin incelendiği bu çalışmanın amacı Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçedeki alıntı sözcükleri kullanma düzeylerini, alıntı sözcüklere ilişkin farkındalıklarını ve bu sözcükler hakkındaki görüşlerini ortaya çıkarmaktır.
Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmada ilk önce Türkçe öğretmeni adaylarının kullanım alanındaki alıntı sözcükleri belirlemek için hangi kitapları, gazeteleri okuduklarını, hangi televizyon programlarını ve internet sayfalarını takip ettiklerini tespit etmek amacıyla Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalında öğrenim gören öğretmen adaylarına bilgi formu doldurtulmuştur.
İncelenen bilgi formları doğrultusunda en çok okunan 9 kitap, 1 gazete ve en çok takip edilen 1 televizyon programı ve 3 internet sayfası alıntı sözcükler açısından incelemeye alınmıştır. Her doküman için ayrı incelemeler yapılmış, belirlenen alıntı sözcükler bilgisayar ortamına taşınmış ve bütün dokümanlarda tespit edilen alıntı sözcükler bir araya getirilerek alıntı sözcük listesi oluşturulmuştur.
Daha sonra alıntı sözcük listesinden seçilen alıntı sözcüklerle, alıntı sözcükleri kullanma düzeyi formu oluşturulmuştur. Bu formla Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcüklerin hangi dilden geldiğinin belirlenmesi, iki farklı dilden gelen (karma) alıntı sözcüklerin hangi dillerden geldiğinin tespit edilmesi, özel isimlerden alıntılanan sözcüklerin belirlenmesi, alıntı sözcüklerin doğru yazımını belirleme, bir sözcüğün alıntı olup olmadığının tespit edilmesi, alıntı sözcüklerdeki uzun ünlülerin yazımının bilinmesi, birleşik kelimelerin yazımı, ek eylem alan alıntı sözcüklerin yazımı, yazımı benzer veya aynı olan sözcüklerin ayırt edilebilmesi, alıntı sözcüklerin anlamının bilinmesi, alıntı sözcükler yerine Türkçe kökenli sözcük önerebilme, alıntı sözcüklerin büyük ünlü uyumu ile küçük ünlü uyumu açısından değerlendirilmesi ve alıntı sözcükleri cümle içerisinde kullanabilme düzeyleri belirlenmiştir.
Daha sonra alıntı sözcükleri kullanma düzeyi ve bu sözcüklere ilişkin görüşleri belirlemek amacıyla Türkçe öğretmeni adaylarıyla görüşme gerçekleştirilmiş, görüşmeler transkript edilerek analize tabi tutulmuştur. Belirtilen görüşler kodlara ayrılarak yorumlanmıştır.
Çalışmanın sonucunda Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcüklere karşılık olarak Türkçe kökenli sözcük önerebilme ve alıntı sözcükleri cümle içerisinde kullanma düzeylerinin yetersiz olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcükleri içerisinde kullanmak amacıyla kurdukları cümleler arasında en çok duruluk, yalınlık, doğru anlamda kullanma ve açıklık özelliklerine dikkat edildiği; özgünlük ve yaratıcılık özelliklerine ise yeterince dikkat edilmediği tespit edilmiştir.
Türkçe öğretmeni adaylarının alıntı sözcüklerin hangi dilden alındığını tespit etme, sözcükler arasından alıntı olanları belirleme, özel bir isim aracılığıyla Türkçede yer alan alıntı sözcükleri tespit etme, gerekli yere düzeltme işareti koyma (î harfi), alıntı sözcüklerin anlamını belirleyebilme, büyük ünlü uyumunun ve küçük ünlü uyumunun aranmadığı sözcükleri belirleme düzeylerinin yetersiz; alıntı sözcüklerin doğru yazımını tespit etme, anlamdan hareketle gerekli yere düzeltme işareti koyabilme (â ve û), sözcük yazımının doğru veya yanlış olduğunu tespit edebilme, ek eylem alan alıntı sözcüklerin doğru yazımlarını belirleyebilme, anlamdan hareketle sözcüğün doğru yazımını tespit etme düzeylerinin ise ortalamanın üstünde bir düzeyde olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Alıntı sözcük, kullanma düzeyi, Türkçe, Türkçe öğretmeni adayı, görüşme.

Abstract:
The aim of the study in which the level of use of loan words of prospective Turkish teachers' has been examined, is to reveal the level of prospective Turkish teachers' use of loan words, their awareness about loan words and their opinions about these words.
In this study exploratory sequential mixed method design has been used. At first, in order to determine which boks, newspapers, which television programs, and websites are followed mostly by prospective Turkish teachers, an information form was filled by the prospective Turkish teachers studying at the Turkish Language Teaching Department.
According to information forms, mostly read 9 books, 1 newspaper and mostly followed television program and 3 website were analyzed in terms of loan words. Seperate analysis were made for each document, the designated loan words were computerized and the loan words that were found in all documents were put together and a loan word list was created.
Thereafter, the level of using loan words form was created with the loan words taken from the mentioned loan word list. This form was used to determine the level of prospective Turkish teachers' awareness origin of the loan words, identifying the origin of loan words coming from two different languages (mixed) to specify the words loaned from the proper nouns, to determine to correct writing of the long vowels in loan words, to know the writing of combined words, writing of loan words with predicative, to distinguish similar loan words and same loan words, toknow the meaning of loan words to suggest Turkish origin words instead of loan words, to evaluate the loan words in terms of palatal harmony and labial harmony and using loan words in sentences were determined.
Then, interviews were conducted with prospective Turkish teachers to determine the level of use of loan words, and opinions related to these words. The interviews were analyzed by transcripts. The opinions expressed were interpreted by separating them into codes.
As a result of the study, it has been determined that the levels of suggesting Turkish words instead of loan words and using loan words in sentences were inadequate. It was also observed that the sentences created by prospective Turkish teachers were paid attention in terms of clarity, simplicity and correct use. On the other hand originality and creativity were not paid enough attention.
Prospective Turkish teachers' determining of origins of loan words, identifiying the loan words among different words, determining the words loaned from proper nouns, putting circumflex to the words if necessary, identifiying the meanings of loan words, identifiying the words in which palatal and labial harmonies are not important, were inadequate. The levels of determining correct writing of loan words, putting circumflex to the necessary place of words according to the meaning, determining correct or incorrect word writing of loan words, determining the correct writing of loan words with predicative, determining the correct writing of loan words according to meaning were above the average level.
Keywords: Loan words, the level of use, Turkish, prospective Turkish teacher, interview.