Hepatit B enfeksiyonunda HBV suşlarının DNA polimeraz geni mutasyonları ve lamivudin adefovir, entekavir, telbivudin ve tenofovir ilaç direnci analizi
Dna polymerase gen mutations of HBV strains in hepatitis B infection and lamivudine, adefovir, entecavir, telbivudine and tenofovir drug resistance analysis
Yazar: YUSUF DOĞAN
Danışman: PROF. DR. TEKİN KARSLIGİL
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Alanin transaminaz = Alanine transaminase ; DNA = DNA ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B virüsü = Hepatitis B virus ; Hepatit B yüzey antijenleri = Hepatitis B surface antigens ; Hepatit B-e antijenleri = Hepatitis B-e antigens ; Lamivudine = Lamivudine ; Mutasyon = Mutation ; Tenofovir = Tenofovir ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
Hepatit B virüs (HBV) enfeksiyonları tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli bir halk sağlığı sorunudur. Dünya üzerinde HBV ile karşılaşmış iki milyar kişi olup, bunların 400 milyonu HBV taşıyıcısıdır. HBV enfeksiyonu klinik olarak akut, fulminant, kronik hepatit veya kronik taşıyıcılık olarak görülebildiği gibi karaciğer sirozu ve hepatoselüler karsinomaya (HCC) da yol açabilmektedir. Her yıl yaklaşık bir milyon kişi siroz ve HCC gibi HBV ilişkili nedenlerle ölmektedir. Dünyadaki HCC olgularının %60-80?i HBV ile ilişkilidir.
HBV?li hastalarda tedavinin düzenlenmesi ve antiviral cevabın değerlendirilmesi açısından DNA düzeyi önemli bir kriterdir. Tedavi uygulanan hastalarda son zamanlarda nüleotid anologlarına karşı artan oranlarda direnç gelişimi izlenmekte ve maliyeti oldukça yüksek olan tedavinin sonuçsuz kaldığı görülebilmektedir. Antiviral ajanlara karşı oluşan direnç gelişiminin ana sebebi, HBV polimeraz enziminin hata yapma oranının yüksek olması ve direçli mutant suşların uzun süreli ilaç kullanımı ile birlikte seleksiyona uğrayarak baskın hale gelmesidir. Bu çalışmada Hepatit B?li olgularda HBV DNA düzeyi ile birlikte serolojik ve biyokimyasal test sonuçları değerlendirilmiş, DNA polimeraz gen bölgesinde meydana gelmesi muhtemel antiviral dirence neden olan mutasyonlar araştırılmıştır.
Çalışma, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesinde Mart 2012- Ocak 2013 tarihleri arasında yapıldı. Örnekler çeşitli polikliniklerden HBV enfeksiyonu ön tanısıyla gönderilen ve yapılan rutin testler sonucunda serum HBsAg ve HBV DNA?sı pozitif olan hastalardan seçildi. Çalışmaya 64?ü (%64.6) erkek, 35?i (%35.4) kadın 99 hasta dahil edildi. Hastaların %79.8?i erişkin, %20.2?si çocuktu. Bu hastaların biyokimyasal parametreleri (ALT, AST) ve hepatit belirteçleri (HBsAg, HBeAg) ile HBV DNA düzeyleri aralarındaki ilişki karşılaştırıldı. Serum HBsAg, HBeAg ve transaminazlar (ALT, AST) ile HBV DNA düzeyleri arasındaki ilişki istatiksel olarak anlamlı bulundu. Ayrıca antiviral ilaçlara karşı direnç gelişimini belirleyen HBV DNA polimeraz gen mutasyonları pyrosekans DNA dizi analizi yöntemiyle (PyroMark Q24, QIAGEN, Almanya) araştırıldı. Bu amaçla 169, 173, 180, 181, 184, 194, 202, 204, 236 ve 250 numaralı kodonlar sekanslanarak ilaç direnci mutasyon analizi yapıldı. Yalnız bir hastada 204 numaralı kodonda meydana gelen mutasyon ile metiyonin aminoasidinin valin?e dönüşmesi sonucu lamivudin direnci saptandı.
Tedavinin planlanmasında HBV-DNA düzeylerinin saptanması kadar, antivirallere karşı gelişen direncin araştırılması da önemli hale gelmektedir. Bu nedenle çalışmamızın bölgemizdeki ilaç direnci saptanması açısından önemi vardır.
Anahtar Kelimeler: Hepatit B, HBV DNA, HBsAg, HBeAg, ALT, AST, pyrosekans dizi analizi, ilaç direnci

Abstract:
Hepatitis B virus (HBV) infections, are important public health problem in our country as well as all over the world. Two billion people on earth have encountered with HBV, 400 million of them are HBV carriers. Althought HBV infection is clinically seen as acute, fulminant, chronic hepatitis or chronic carrier, it may also cause liver cirrhosis and hepatocellular carcinoma (HCC). One million people die from the reasons like cirrhosis and HCC associated with HBV each year. 60-80% of HCC cases are associated with HBV in the world. 
DNA level is an important criterion for evaluation of the regulation of treatment and consideration of antiviral response in patients with HBV. Recently, increased resistance development monitored against nucleotide analogues in treated patients and high cost treatment can be failed. The main reason for the development of the resistance against antiviral agents is the high error rate of HBV polymerase enzyme and becoming dominant of mutant strains as a result of long term drug use and undergoing selection. At this study, HBV DNA level, serological and biochemical test results were evaluated in patients with chronic Hepatitis B and mutations cause to antiviral resistance likely to occur in DNA polymerase gene were researched.
This study was carried out in Şahinbey Hospital of Gaziantep University, between Marc 2012- January 2013. Samples were selected among the patients with serum positive HBsAg and HBV DNA as a result of routine tests sent from various polyclinics with HBV pre-diagnosis. A Toplam of 99 patients included in the study that 64 (64.6%) of them were male and 35 (35.4%) of them were female. From the patients, 79.8% were adults and 20.2% were children. The relationship between biochemical parameters (ALT, AST), hepatitis markers (HBsAg, HBeAg) and the levels of HBV DNA were compared. As a result of the study, statistically significant relationship was found between serum HBsAg, HBeAg, transaminases (ALT, AST) and the levels of HBV DNA. In addition, DNA polymerase gene mutations which determine the development of resistance against antiviral drugs were investigated by pyrosequence DNA sequencing method (Pyromark Q24, QIAGEN, Germany). For this purpose, drug resistance mutation analyze was made by sequencing of codons numbered 169, 173, 180, 181, 184, 194, 202, 204, 236 and 250. In only one patient, Lamivudine resistance was detected as a result of mutation occurred in codon 204 and turning of methionine into valine.
For the planning of treatment, as well as the detection of levels of HBV DNA, the investigation of resistance developed against antivirals also become important. Therefore, this study is important in terms of the detection of drug resistance in our region.
Key words: Hepatitis B, HBV DNA, HBsAg, HBeAg, ALT, AST, pyrosequence analysis, drug resistance