Sürdürülebilir gastronomi kapsamında gıda atığı yönetim sistemine yönelik yazılım geliştirme
Software development for food waste management system within the scope of sustainable gastronomy
Yazar: VELİ CEYLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET SARIIŞIK
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts

Özet:
Sürdürülebilirlik, bireylerin şimdi ve gelecekte çevrenin refahını koruma ve iyileştirme kapasitesi olarak açıklanmaktadır. Sürdürülebilirlik ilkeleri, küreselleşmeye bağlı olarak yiyecek içecek endüstrisi başta olmak üzere birçok endüstride giderek önem kazanmaktadır. Sürdürülebilirliğin sağlanmasındaki en önemli faaliyetlerden biri kuşkusuz gıda atıklarının etkin yönetimidir. Bu çalışmada sürdürülebilir gastronomi kapsamında gıda atığı yönetimini sağlayan bir yazılımın geliştirilmesi amaçlanmıştır. 
Yazılım geliştirme sürecinde gerçek zamanlı geri bildirim ve sürekli iyileştirmenin mümkün olduğu çevik modeller tercih edilmiştir. Nitel araştırma yöntemleri kapsamında kurgulanan bu çalışmada yazılım geliştirme sürecinin (i) planlama, (ii) tasarım, (iii) kodlama ve (iv) test aşamaları yürütülmüştür. Planlama aşamasında sektör profesyonelleri ve akademisyenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler, yazılıma ilişkin görüş ve gereksinimlerin belirlenmesi açısından önem arz etmektedir. Tasarım aşamasında ise planlama aşamasında belirlenen kriterler doğrultusunda sayfa tasarımları yapılmıştır. Tasarım aşaması, yazılımın kullanılabilirliğini ve görsel çekiciliğini belirlemede kritik öneme sahiptir. Yazılım arayüzünün görsel olarak temsil edilmesini sağlayan sayfa tasarımlarının ekran görüntüleri bulgular bölümünde sunulmuştur. Kodlama aşamasında ise veri tabanı işlemleri ve sayfa tasarımlarının programlama işlemleri yapılmıştır. Çalışma kapsamında geliştirilen yazılımda üç giriş rolü ve iki temel fonksiyon bulunmaktadır. Menü ve gıda atığı girişi yapan operatör rolü, otelde konaklayan misafirlerin giriş yaptığı misafir rolü ve tüm süreci görüntüleyip yönetebilen yönetici rolü yazılımdaki giriş rolleridir. 
Yazılımın iki temel fonksiyonundan biri, misafirlerin gıda atığı yönetimine dahil edilmesidir. Misafir rolünde yer alan fonksiyonlar aracılığıyla misafir ile işletme yönetimi arasında iletişim kurulmaktadır. Yazılımın diğer fonksiyonu ise gıda atıklarının tartılarak sisteme girilmesini kapsamaktadır. Planlama, tasarım ve kodlama işlemleri sonucunda geliştirilen yazılım, gerçek bir işletme ortamında test edilmiştir. Test girişlerinden elde edilen sonuçlar, yazılımın operasyonel başarısını ve konaklama işletmelerindeki gıda atıklarının azaltılmasında potansiyel etkiyi ortaya çıkarmıştır. Sonuç olarak araştırmanın teorik ve pratik katkıları belirlenmiştir. Sürdürülebilir gastronomi ve atık yönetimine ilişkin mevcut literatüre yapılan katkı, çalışmanın teorik katkısını oluşturmaktadır. Sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda gıda atığı sorunuyla etkin şekilde mücadele edebilme potansiyeli olan bir yazılımın geliştirilmesi ise çalışmanın pratik katkısını ortaya koymaktadır.

Abstract:
Sustainability is explained as the capacity of individuals to protect and improve the well-being of the environment now and in the future. Sustainability principles are becoming increasingly important in many industries, especially the food and beverage industry due to globalization. One of the most important activities in ensuring sustainability is undoubtedly the effective management of food waste. In this regard, it is aimed to develop a software that enables food waste management within the scope of sustainable gastronomy in this study.
Agile models where real-time feedback and continuous improvement are possible are preferred in the software development process. In this study which has been designed within the scope of qualitative research methods, the (i) planning, design (ii), coding (iii) and (iv) testing phases of the software development process have been carried out. Semi-structured interviews have been held with industry professionals and academics during the planning phase. These interviews are important in determining opinions and requirements regarding the software. During the design phase, page formats are designed in line with the criteria determined during the planning phase. The design phase is critical in determining the usability and visual appeal of the software. Screenshots of the page designs that provide a visual representation of the software interface are presented in the findings section. During the coding phase, database operations and programming of page designs have been carried out. The software developed within the scope of the study has three input roles and two basic functions. The operator role, which enters the menu and food waste, the guest role, in which guests staying at the hotel enter, and the administrator role, which can view and manage the entire process, are the entry roles in the software.
One of the software's two primary functions is to involve guests in food waste management. Communication is established between the guest and the business management through the functions included in the guest role. Another function of the software includes weighing food waste and entering it into the system. The software developed as a result of planning, design and coding processes was tested in a real hotel environment. Results from the test entries have revealed the operational success of the software and its potential impact in reducing food waste in hospitality businesses. As a result, the theoretical and practical contributions of the research are determined. The contribution to the existing literature on sustainable gastronomy and waste management constitutes the theoretical contribution of the study. The development of a software that has the potential to effectively combat the food waste problem in line with sustainability goals reveals the practical contribution of the study.