Yenilikçi finansal yatırım aracı olarak kripto para ve kripto para yatırımcılarının ekonomi okuryazarlıkları üzerine bir araştırma
Cryptocurrency as an innovative financial investment tool and a study on economic literacy of cryptocurrency investors
Yazar: RIFAT GÜRBÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EROL SOLMAZ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeniilikçilik ve Girişimcilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Blockchain = Blockchain ; Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Finansal yatırım = Financial investment ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Yatırım araçları = Investment instruments ; Yatırımcılar = Investors ; Ölçekler = Scales

Özet:
Yenilikçi bir yatırım aracı olan kripto paraya yatırım yapan yatırımcıların ekonomi okuryazarlık düzeyleri ile sosyal ve demografik özellikleri arasındaki ilişkinin araştırıldığı bu çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 545 kripto para yatırımcısına anket formu dağıtılmış, 443 katılımcıdan geri dönüş alınmıştır. Eksik ve hatalı doldurulan 75 adet anket formu değerlendirmeye alınmamıştır. Geçerli ve analize dâhil edilen anket sayısı 368 adettir.
Çalışmada veri toplama aracı olarak iki bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. Anket formunun ilk bölümünde katılımcıların sosyal ve demografik özelliklerini sorgulayan sekiz adet soru bulunmaktadır. İkici bölümünde ise kripto para yatırımcılarının ekonomi okuryazarlık düzeylerini ve alt boyutlarını tespit etmek amacıyla Gerek ve Kurt (2011) tarafından geliştirilen "Ekonomi Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır. Ekonomi okuryazarlık ölçeğinde toplam 34 ifade bulunmaktadır. 
Araştırmaya dahil olan katılımcıların yüksek çoğunluğu 18-29 yaş arası, aylık ortalama gelir düzeyi düşük olan, yüksek eğitim seviyesine sahip, erkek bireyler olduğu görülmüştür. Çalışma sonuçlarına göre erkek katılımcıların toplumsal ekonomik yansımalar ve bireysel ekonomik planlama alt boyutları ile ekonomi okuryazarlık düzeyi ortalamaları, kadın katılımcılardan daha yüksektir. Medeni durum değişkenine göre ise toplumsal ekonomik yansımalar alt boyutu ile bireysel ekonomik planlama alt boyutunda evli olan katılımcıların ortalamalarının, bekar olanlara göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Katılımcıların gerek ekonomi okuryazarlık düzeyleri gerekse alt boyutları ile yaşları arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken eğitim durumuna göre bireysel ekonomik planlama alt boyutunda ve ekonomi okuryazarlık düzeyinde istatiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Eğitim düzeyi lisans ve lisansüstü olan katılımcıların bireysel ekonomik planlama ortalamaları ve ekonomi  
okuryazarlık düzeyleri, daha alt eğitim derecesine sahip olan katılımcılardan daha yüksektir.
Çalışmada ekonomik akılcılık, toplumsal ekonomik yansımalar, bireysel ekonomik planlama alt boyutları ve ekonomi okuryazarlık düzeyleri ile katılımcıların aylı ortalama gelirleri arasında anlamlı bir farklılık bulunduğu tespit edilmiştir. 
Dünyadaki ve Türkiye'deki finansal gelişmeleri takip eder misiniz sorusuna evet yanıtı verenlerin ekonomik akılcılık, toplumsal ekonomik yansımalar, bireysel ekonomik planlama alt boyutları ile ekonomi okuryazarlık düzeyi ortalamaları, hayır yanıtı verenlerden anlamlı düzeyde daha yüksektir. Çalışmada elde edilen bir diğer sonuç, ekonomi haberlerini her gün takip eden katılımcıların hem ekonomi okuryazarlığı hem de tüm alt boyutlar da haftada birkaç kez takip edenlere ve hiç takip etmeyenle göre daha yüksek ortalamaya sahip olduklarıdır. Ayrıca ekonomi haberlerini internetten takip eden kripto para yatırımcılarının ekonomik akılcılık ve toplumsal ekonomik yansımalar alt boyutları ortalamaları ile ekonomi okuryazarlık düzeyi ortalamaları, ekonomi haberlerini diğer kaynaklardan takip edenlere göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, which dissects the relationship between economic literacy levels and social and demographic characteristics of investors investing in crypto money, which is an innovative investment tool, the survey technique, one of the quantitative research methods, was used. A questionnaire form was distributed to 545 crypto Money investors selected by simple random sampling method, and feedback was received from 443 participants. 75 incomplete and incorrectly filled questionnaires were not taken into consideration. The number of valid questionnaires included in the analysis is 368.
In the study, a questionnaire consisting of two parts was used as a data collection tool. In the first part of the questionnaire, there  are nine questions questioning the social and demographic characteristics of the participants. In the second part, the "Economy Literacy Scale" developed by Gerek and Kurt (2011), was used to determine the economic literacy levels and sub-dimensions of crypto Money investors. There are 34 expressions in the economy literacy scale.
It was observed that the majority of the participants included in the study were male individuals between the ages of 18-29, with a low average monthly income, and with a high education level. According to the results of the study, social economic reflections and individual economic planning sub-dimensions and economic literacy level averages of male participants are higher than female participants. According to the marital status variable, it was concluded that the averages of the married participants in the social economic reflections sub-dimension and the individual economic planning sub-dimension were higher than the single ones.
While there was no significant relationship between the economic literacy levels and sub-dimensions of the participants and their age, it was determined that there was a statistically significant difference in the individual economic planning sub-dimension and economic literacy level according to the education level.  
Individual economic planning averages and economic literacy levels of participants with undergraduate and graduate education levels are higher than those with lower education degrees.
In the study, it was determined that there was a significant difference between the economic rationality, social economic reflections, individual economic planning sub-dimensions and economic literacy levels and the monthly average income of the participants.
The averages of economic rationality, social economic reflections, individual economic planning sub-dimensions and economic literacy level of those who answered yes to the question "Do you follow the financial developments in the world and in Turkey" were significantly higher than those who answered no. Another result obtained in the study is that the participants who follow the economy news every day have a higher average in both economic literacy and all sub-dimensions than those who follow it a few times a week and never follow it. In addition, it has been concluded that the average of economic rationality and social economic reflections sub-dimensions and the average of economic literacy level of crypto money investors who follow the economy news from the internet are higher than those who follow the economy news from other sources.