Ankara koşullarında arpa (Hordeum vulgare L.)'da kış öncesi büyüme ve gelişmenin verim ve bazı bitki karakterlerine etkisi
The Effect of fall growth and development on yield and some plant characters in barley (Hordeum vulgare L.) under Ankara conditions
Yazar: MEHMET SAİT ADAK
Danışman: PROF.DR. DİDAR ESER
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1991
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arpa = Barley ; Bitki büyüme = Plant growth ; Biyolojik verim = Biologic output ; Tane verimi = Grain yield ; Tarla bitkileri = Field crops

Özet:
aaa ÖZET Doktora Tezi ANKARA KOŞULLARINDA ARPA (Hordeum vulgare L.)'DA KIŞ ÖNCESÎ BÜYÜME VE GELÎŞMENÎN VERÎM VE BAZI BİTKİ KARAKTERLERİNE ETKİSİ Mehmet Sait ADAK Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilin» Dala Danaşman: Prof. Dr. Didar ESER 1991. Sayfaî 129 Öüri : Prof.Dr. Didar ESER Prof.Dr. Ekrem KÜN Prof.Dr. Halis Ruhi EKİNGEN Araştarmamaz Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlalarında yapılmıştır. Bu araştırmanın amaca arpada, soğuğa dayanıklılık için seçme ıslahında kullanılabilecek bazı morfolojik karakter leri ve bu karakterlerin verimle olan ilişkilerini belirlemektir. Denemede, ülkemizin tescilli 2-sıralı altı arpa çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Elde edilen sonuç lara göre Köktacı derinliği birinci yıl 3.85 cm, ikinci yal 3.02 cm olarak belirlenmiştir. Köktacı derinliği ile çeşitlerin kıştan çıkış oranı arasında ilk yıl olumlu fakat önemli olmayan, ikinci yıl ise önemli ve olumlu ilişkiler bulunmuştur. Kök uzunluğu birinci yalda 29.75 cm, ikinci yılda ise 25,61 cm olarak ölçülmüştür. Kök uzunluğu ile soğuğa dayanıklılık arasanda her iki yılda da önemli ve olumlu ilişkiler belirlenmiştir. Bitki başına kök sayasa bakımın dan ise, ikinci yalda kök sayısı (7.34) birinci yıla (5.89) göre daha yüksek bulunmuştur. Kök sayısı ile soğuğa dayanıklılık arasında ilk yılda olumsuz ikinci yılda ise önemli olmayan ilişkiler belirlenmiştir. Yaprak uzunluğu bakımından çeşitler, birinci yılda daha kısa (7.54 cm) ikinci yılda ise daha uzun (10.30 cm) yaprak meydana getirmişlerdir. Fide boyunda da benzer du rumlar görülmüştür, tik yıl 8.61 cm olan fide boyu, ikinci yalda 11.86 cm ye çakmıştır. Hem yaprak uzunluğu hem de fide boyu soğuğa dayanıklı lak ile önemli ve olumsuz ilişkilerav göstermiştir. Yaprak genişliği birinci ikinci yılda ise 7.21 mm olmuştur. yılda 6.74 mm, Bitkinin köktacındaki su oranı ile soğuğa dayanıklılık rasında önemli ve olumsuz; köktacı kuru ağırlığı ile soğuma ayanıklılık arasında ise önemli ve olumlu ilişkiler be- i r1onnı4at(r a day lirlenmiştir. Denemede kullandığımız arpa çeşitlerinden Yerçil 147 çeşidi ilk yılda -11.8 °C'de % 91. 21, ikinci yılda ise - 15 °C'de tamamen ölmüştür. Diğer çeşitler ise her iki yılda da büyük oranda canlı kalmışlardır. ve verim ANAHTAR KELİMELER: Arpa çeşitleri, köktacı derinliği, kök sayısı ve uzunluğu, yaprak uzunluğu ve genişliği, fide boyu, kardeş ve yaprak sayısı, köktacının yaş ve kuru ağırlığı, köktacı su oranı, ilk gelişme formu, kıştan çıkış oranı ve kışa dayanıklılık, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakcık ve tane sayısı, biyolojik verim, tane verimi, hasat indeksi ve bin tane ağırlığı.

Abstract:
ABSTRACT Ph.D. Thesis THE EFFECT OF FALL GROWTH AND DEVELOPMENT ON YIELD AND SOME PLANT CHARACTERS IN BARLEY (Hordeum vulgare L.) UNDER ANKARA CONDITIONS Mehmet Sait ADAK Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Field Crops Supervisor: Prof.Dr. Didar ESER 1991, Page: 129 3ury : Prof.Dr. Didar ESER Prof.Dr. Ekrem KQN Prof.Dr. Halis Ruhi EKÎNGEN The research was carried out on the experimental field of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ankara University. The aim of this research was to determine the possible use of morphological characters in connection with cold hardiness in selection breeding and the relations of these characters with yield. Six two-rowed released barley varieties were examined in the experiment. The obtained results can be descriebed as follows: Crown depth was determined at 3.85 cm in the first year and 3.02 cm in the second year. Significant positive correlation between crown depth and field survival {%) was found in the second year, while it was nonsignificant in the first year. Maximum root length (pre-winter development) was measured up to 29.75 cm in the first year and 25.61 cm in the second year. Positive and significant relations could be determined between root length and cold hardiness in the both years. In terms of root number per plant, a higher root number was determined in the second year (7.34) than in the first year (5.89). A negative relation could be found between root number and cold hardiness in the first year, while there was no significance in the second year. In terms of leaf length the varieties showed shorter leaves in the first year (7.54 cm) and longer ones in the second year (10.30 cm). Similar results were observed about seedling height. Seedling height was 8.61 cm in the first year, while it reached 11.86 cm in the second year. Both leaf length and seedling height showed a close, negativeva and significant relation to cold hardiness. Leaf width was 6.74 mm in the first year and 7,21 mm in the second year. There were differences between the two years about the number of tillers and leaves per plant. The average number of tillers were 3.00/plant in the first year, while 3. 73, 'plant in the second year; also the number of leaves per plant were 6.30 in the first year whereas 9.80 in the second year. There were positive and significant relations between the number of tillers and leaves, and cold hardiness respectively. The correlation coefficient between water content of crowns and cold hardiness was significantly negative but significantly positive dry weight of crowns and cold hardiness One of the examined varieties Yerçil 147 showed frost damage in -11.8 C % 91.21 killed in the first year, in -15 °C totaly killed by frost in the second year. However in all other varieties high percentage of survived could be observed in both years. In general relations among all these characters, and yield and yield components could not be determined. Because of big differences in climatic conditions lespically precipitation). Yield and yield components, and some characters such as plant height and spike length showed differences from year to year. KEY WORDS: Barley varieties, crown depth, root length, number of root, leaf length and width, seedling height, number of tillers, number of leaves, fresh and dry weight of crown, water content of crown, first growth form, survival rata and cold hardiness, plant height, spike length, number of spikelets in spike, number of grains in spike, biomass yield, grain yield, harvest index and 1000-kernel weight.