Erdem ve ödev ahlâklarına yeni yaklaşımlar: David Ross ve Alasdair Macintyre
New approaches to virtue ethics and deontology: David Ross and Alasdair Macintyre
Yazar: MUHAMMET ENES KALA
Danışman: PROF. DR. MURTAZA KORLAELÇİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlak felsefesi = Moral philosophy ; Erdem = Virtue ; Ev ödevi = Homework ; Felsefe = Philosophy ; Macintyre, Alasdair = Macintyre, Alasdair ; Ross, William David = Ross, William David ; Siyaset felsefesi = Political philosophy

Özet:
Tez çalışması, etik tarihine yoğunlaşmaktadır. Batı felsefe tarihi içerisinde genel itibarıyla üç normatif/kuralcı teori vardır; erdem ahlâkı, ödev ahlâkı ve sonuççu ahlâk. Günümüzde bazı ahlâk düşünürlerinin mesele hakkında farklı düşünceleri söz konusudur. Ancak yaklaşımları ve imaları yeterince açık değildir ve genişletilmeye ihtiyaç gösterirler. Doktora tezi, David Ross ve Alasdair MacIntyre'a hususi gönderimde bulunarak erdem ahlâkı ve ödev ahlâkı üzerinde mukayeseli bir araştırma yardımıyla iki teori arasında bağlamsal ve tarihsel bağları tetkik etmeye çalışmaktadır. Anahtar sorular, tezin kapsamına dayanak oluşturmaktadır. Bir teoriyi erdem, ödev ya da sonuççu teori kılan açık-net ölçütlerin var olup olmadığı sorusu bu teorilerin ayrımının tarihi ve mantığını bize gösterecektir. Teorilerin birbirinden kategorik olarak ne zaman ve nasıl ayrıldıkları sorusu ise söz konusu ayrımın meşru olup olmadığını tartışmaya olanak sağlayacaktır. İçerisinde tüm bu teorilerin temsil edilebildiği bir teorinin meşru imkanı olup olmadığı sorusu da tezin amaçları, yaklaşımları ve ana hatlarını ortaya koyacaktır ve tezde bu sorulara cevap aranacaktır. Tezde, üç şey yapılmaya çalışıldı. İlkin, teorisi sistematik bir erdem ahlâkı olarak malum olan Aristoteles'in ahlâk anlayışları bağlamında erdem ahlâkının temel nitelikleri ortaya konuldu. Yine aynı şekilde teorisi ödev ahlâkının en sağlam ve sistematik formu olarak kabul gören Kant'ın anlayışları çerçevesinde ödev ahlâkının temel hususiyetleri çıkarıldı. Bu arada erdem ve ödev ahlâkları arasında farklılık ve benzerlikler ile tarih boyunca gelişimleri değerlendirilmeye alındı. İkincileyin, David Ross'un ahlâk felsefesi ayrıntılı olarak çıkarılması koşuluyla, onun teorisinin ödev ahlâkına katkıları ve ona ilişkin özgünlükleri keşfedilmeye çalışıldı. Ancak, Ross'un ahlâk anlayışına ilişkin önemli bir nokta vardır. Filozofun teorisi sadece ödev ahlâkı bağlamında incelenemez ve genel itibarıyla erdem teorisine bağlı bir eklektik yapıya sahip olduğunu hissettirir. Üçüncüleyin ise, MacIntyre'ın oldukça özgün ahlâk felsefesi ayrıntılı şekilde ortaya konuldu ve bu şekilde erdem ahlâkı tarihinde aldığı yeni yaklaşımlara yoğunlaşmaya çalışıldı. Ross için geçerli olan eklektik yaklaşımın MacIntyre için de geçerli olduğu düşünülebilir. Bu bağlamda, tezde, Hıristiyanlıktan mülhem manaları muhtevi erdem teorilerine ilişkin ve içsel olarak ödev ahlâkıyla barışık yeni yorumlar tartışıldı.

Abstract:
The dissertation study focuses on the history of ethics. Within western moral philosophy, there are mainly three theories of normative ethics, namely virtue ethics, deontology and consequentialism. Some contemporary moral thinkers have started differently dealing with the issue. However, their approaches and implications may not seem obvious and need to be expanded. The PhD thesis examines the historical and contextual lines between them by means of a comparative study on virtue ethics and deontology with specific reference to David Ross and Alasdair MacIntyre. The key questions underpin the frame of the thesis. The question of whether or not there are exact criterion in order to refer to a theory as the theory of virtue or deontology or consequenitalism, shall demonstrate the logic and history of separations of them. The questions of how and since when these theories categorically have been separated from each other, shall discuss whether or not the separation is legitimate. The question of if there may legitimately be a theory in which all these theories would be combined and reconciled, shall put forth the aims, approaches and outlines of the thesis. In the dissertation, three things have been tried to do. Firstly, the main features of virtue theory have been put forward within the context of the moral understandings of Aristotle whose theory is mostly known as the systematic virtue theory. The main features of deontology have been produced within the framework of the understandings of Kant whose theory is mostly known as the solid and systematic form of deontology as well. Meanwhile, it has been examined the differences and similarities between virtue theory and deontology, the developments of the theories in the course of history. Secondly, it has been attempted to discover the originalities and contributions of the theory of David Ross to deontology by exhibiting the detailed moral philosophy of David Ross. However, there is an important point related to the moral understandings of Ross. His moral philosophy cannot be examined only within the context of deontology and demonstrates a synthetic and eclectic structure based mostly on virtue theory. Thirdly, it has been exposed the detailed moral philosophy of Alasdair MacIntyre which seems considerably original and by that way, has been tried to focus on the new tendencies in the history of virtue theory. What has been thought about the eclectic moral understandings of Ross can be considered as valid for MacIntyre. Within this context, in the dissertation, the new comments of virtue theory conveying the meanings stemming from Christianity and intrinsically reconciled with deontology have been discussed.