Su dağıtım sistemlerinde su kalitesinin izlenmesi ve modellemesi
Monitoring and modeling of water quality in water distribution systems
Yazar: MAHMUT BARAN ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLFEM BAKAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Kentsel modelleme = Urban modelling ; Su kalitesi = Water quality ; Su kalitesi modellemesi = Water quality modelling

Özet:
İçme suyu şebekesindeki içme suyunun arıtılmasından son aboneye ulaşıncaya kadar ki süreçte suyun kalitesinin uygun olması gerekmektedir. Su kalitesinin bazı parametrelerini belirli aralıklarda tutulabilmesi için klorlama prosesi önemli bir prosestir. Klorlama prosesi, içme suyu talebine göre uygun olarak yönetilmesi gerekmektedir. Bir içme suyu şebekesinin doğru klorlama stratejisi yapılmadan işletilmesi hem maliyetini artırmaktadır, hem de son kullanıcı noktasına kadar suyun sağlıklı bir şekilde ulaştırılabilmesi sağlanamamaktadır.
Bu çalışmanın amacı, Samsun'un Ondokuzmayıs ilçesinin mevsimlere göre su kalitesinin belirlenip, doğru stratejilerin uygulanmasının sağlanmasıdır. Bu çalışmada modelleme çalışması için, MIKE URBAN modelleme programı kullanılmıştır. MIKE URBAN, coğrafi bilgi sistemi ve su modellemesinin bütünleşmesinden ortaya çıkan bilgisayarda kullanılan bir modelleme programıdır. Bu modelleme programı, bir şehrin su şebekesinin su kalitesi modellemesini ortaya çıkartılmasına olanak sağlar.  Ondokuzmayıs ilçesinde mevsimlere göre önceden belirlenmiş mevsimlerde ve 5 ayrı noktadan numuneler alınarak, laboratuvar ortamında su kalitesi değerleri tespit edilmiştir. Bulunan her parametrenin kalite değerleri, MIKE URBAN'da içme suyu şebekesi coğrafi bilgi sisteminde yerleri tespit edilerek, mevsimlerine göre ayrı ayrı tanımlanmıştır. Yapılan kalibrasyon testlerinde başarıya ulaşarak, tüm Ondokuzmayıs ilçesinin şehir şebekesindeki verilen parametrenin değeri tespit edilmiştir. Buna göre mevsimlere göre şehrin su kalitesi haritaları çıkartılmıştır. Bu haritalarda kalite değerlerinin nerede neden düşük veya yüksek olduğu tespit edilmiş ve doğru izlenmesi gereken izlenme programı oluşturulmuştur.
Bulgularda elde edilen stratejinin uygulanması durumunda içme suyuna uygulanan klorlama prosesi maliyeti düşecektir. Şehirde az sayıda noktada yüksek debiyi klorlamanın yerine daha çok verim alınabileceği ve klorlamaya uygun olduğu tespit edilen noktalarda uygulanandan daha düşük seviyelerde klorlama yapılarak, yüksek klorlamanın yarattığı sağlık problemleri ve yan maddelerin azaltılmasına olanak sağlayacaktır.

Abstract:
Water quality of drinking water at water supply systems must be appropriate in process until it reaches last demand than treatment. Chlorination process is an important process for to be held in certain ranges some parameters of water quality. Chlorination process is required according to management of water demand. Without to operate a water supply system correctly chlorination strategy is both to increase cost of water and can't be achieved delivered in as healthy until last demand.
	The aim of this study is the determination of water quality according to seasonal variations of Ondokuzmayıs district of Samsun and ensure implementation of correctly monitoring program. In this study, MIKE URBAN modeling program was used for modeling work. MIKE URBAN is a modeling software used on computer integration of geographic information system and modeling water supply networks. The modeling software allows creating water quality of a city's water supply network modeling. After collecting samples from five different points and according to seasons at Ondokuzmayıs district, water quality values were determined in a laboratory. After the determination of quality values of all parameters in water supply system, areas were identified at geographic information system for MIKE URBAN water supply system, separately defined according to seasons. After reaching success at calibration tests, value of given parameters in network system of all Ondokuzmayıs district have been identified. According to water quality maps have been prepared in accordance with seasons. At these maps, where quality value is low or high have been determined and that must be followed correctly monitoring program has been created.
	If results obtained in implementation of the monitoring program, chlorination process is applied to water supply system cost will be reduced. At this town, few number of points of high flow chlorination rather more efficiency and those applied at points that are determined to suitable for chlorination, done chlorination at lower dose, it will allow reduction of health problems and by products created by high chlorination.