Kafkas Üniversitesi Araştırma Hastanesi sağlık çalışanlarının ağız ve diş sağlığı durumlarının Aile Hekimliği bakış açısı ile değerlendirilmesi
Evaluation of oral and dental health conditions of Kafkas University Research Hospital health workers from the perspective of Family Medicine
Yazar: YUSUF ŞİŞMAN
Danışman: PROF. DR. HÜLYA ÇAKMUR
Kafkas Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Ağız ve ağız içi yapıların sorunları, toplum sağlığını tehdit eden ve oldukça fazla rastlanılan problemlerden biridir. İnsanlar çoğunlukla şikâyetleri olmadan hekime başvurmamaktadır. Buna bağlı olarak da çürük ve diş kaybı gibi sorunlar gelişmektedir.  Aile hekimleri olarak takibini yaptığımız populasyonları ağız ve diş sağlığı yönünden taramak, hastalığın oluşmasını engelleyecek ya da erken dönemde yapılacak tedaviyle hem diş sağlığını koruyacak hem de pahalı ve uzun işlemlerinden hastaları koruyacaktır. Biz de bu çalışmamız ile hastanemizde görev yapan sağlık çalışanlarının ağız ve diş sağlığı durumunu değerlendirmeyi, bu konuda farkındalığını arttırmayı ve bu farkındalığın sağlık çalışanları öncülüğüyle topluma yayılmasını sağlamayı amaçladık. Kafkas Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi servis, poliklinik, ameliyathane ve yoğun bakımlarında görevli 18 yaş ve üzeri 334 sağlık çalışanı ile 18 Şubat 2022 – 15 Mart 2023 tarihleri arasında yüz yüze görüşüldü. Katılımcılara önce anket formu doldurtuldu devamında her birey ağız ve diş sağlığı yönünden çalışmayı yürüten hekim aracılığıyla muayene edildi. Çalışma boyunca toplanan verilerin sayısal analizleri için SPSS 26,0 programı tercih edildi. Değişken değerlerin sürekliliği halinde Student t testi ve tek yönlü varyans analizi seçilirken, kategorik olması durumunda ki-kare ve kesinlik testlerine başvurulmuştur. P<0,05 için sonuçlar istatistiksel açıdan anlamlı kabul edildi. Katılımcıların %62,3'ünde en az bir çürük mevcutken, eksik dişi olanlar %52,3'tü, dolgulu dişe sahip olanların oranı %72,8'di ve diş taşı olanlar oranı ise %49,7 olarak bulundu. Çalışma sonucu katılımcıların DMFT skorunun 4 (0-18) olduğu tespit edildi. Yaş ilerledikçe DMFT indeksinin istatiksel açıdan arttığı gösterilmiş oldu (p<0,05). Üç öğün düzenli beslenen bireylerde DMFT indeksi anlamlı olarak daha düşük iken (p<0,05), çikolata ve glikoz içeren yiyecekleri alım düzeyi yüksek olan bireylerde DMFT indeksi anlamlı olarak yüksek tespit edildi (p<0,05). Sigara ve alkol tüketen katılımcıların DMFT düzeyi daha fazla tespit edildi (p<0,05). Günlük çay, kahve ve asitli içecek tüketim sıklığı fazla olan katılımcıların DMFT indeksi daha fazla bulundu (p<0,05). Haftalık çalışma saati daha yüksek olan katılımcıların DMFT düzeyi de aynı şekilde daha fazla bulundu (p<0,05). En az bir kronik hastalığı olan katılımcıların DMFT indeksleri daha yüksek bulundu (p<0,05). Katılımcılardan diş temizliğine gerekli özeni gösterenlerin DMFT indeksleri daha düşük tespit edildi (p=0,000). Diş temizliğine yardımcı olan ek ürünleri her gün kullandığını söyleyenlerin oranı yalnızca %11,1 idi. Genel olarak ağız hijyenine verilen önem yetersiz olarak değerlendirildi. Katılımcılar ağız ve diş problemlerini aile hekimleriyle paylaşmamaktadır. Aile hekimleri ağız ve diş sağlığıyla ilgili temel konularda kendilerini geliştirmeli ve birinci basamakta takip ettiği insanlara bu konuda doğru yönlendirmeleri yapabilmelidir. Ayrıca hastane içinde sağlık çalışanları için kişisel bakım açısından imkânlar arttırılmalıdır. Bu şekilde ağız ve diş bakımına yeterli özveriyi gösterebileceklerdir.

Abstract:
Problems of the mouth and intraoral structures are one of the most common problems that threaten public health. People often do not consult a doctor without complaints. As a result, problems such as caries and tooth loss develop. Screening the populations we follow as family physicians in terms of oral and dental health will prevent the disease from occurring or will protect dental health with early treatment and protect patients from expensive and long procedures. With this study, we aimed to evaluate the oral and dental health status of healthcare professionals working in our hospital, to raise awareness of this issue, and to spread this awareness to the society under the leadership of healthcare professionals. Face to face interviews were conducted with 334 healthcare professionals aged 18 and over working in the service, polyclinics, operating rooms and intensive care units of Kafkas University Health Practice and Research Hospital between February 18, 2022 and March 15, 2023. The participants first filled out a survey form, and then each individual was examined by the physician conducting the study in terms of oral and dental health. SPSS 26.0 program was preferred for numerical analysis of the data collected throughout the study. If the variable values were continuous, Student's t test and one-way analysis of variance were chosen, while if they were categorical, chi-square and exact tests were used. Results were considered statistically significant for P<0.05. While 62.3% of the participants had at least one cavity, those with missing teeth were 52.3%, the rate of those with filled teeth was 72.8% and the rate of those with dental stones was found to be 49.7%. As a result of the study, it was determined that the DMFT score of the participants was 4 (0-18). It has been shown that the DMFT index increases statistically as age increases (p<0.05). While the DMFT index was significantly lower in individuals who ate three meals regularly (p<0.05), the DMFT index was found to be significantly higher in individuals with high intake levels of chocolate and glucose-containing foods (p<0.05). DMFT levels were detected higher in participants who smoked and consumed alcohol (p<0.05). DMFT index was found to be higher in participants who consumed more daily tea, coffee and acidic beverages (p<0.05). DMFT levels of participants with higher weekly working hours were also found to be higher (p<0.05). DMFT indexes were found to be higher in participants with at least one chronic disease (p<0.05). Among the participants, those who paid due attention to dental hygiene had lower DMFT indexes (p = 0.000). The rate of those who said they used additional products that help clean teeth every day was only 11.1%. In general, the importance given to oral hygiene was evaluated as insufficient. Participants do not share their oral and dental problems with their family physicians. Family physicians should improve themselves on basic issues related to oral and dental health and should be able to give the right guidance to the people they follow in primary care. Additionally, personal care opportunities should be increased for healthcare professionals within the hospital. In this way, they will be able to show sufficient dedication to oral and dental care.