Flibanserinin farmasötik preparatlardan tayini için HPLC ve LC-MS/MS yöntemlerinin geliştirilmesi ve bozunma ürünlerinin lcms-ıt-tof ile karakterizasyonu
Development of the hplc and LC-MS/MS methods for the determination of flibenser from pharmaceutical preparations and characterization of the deterioration products with LCMS-it-tof
Yazar: AYSUN GEVEN
Danışman: PROF. DR. NAFİZ ÖNCÜ CAN
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Kimya = Chemistry
Dizin: Bozunma = Decomposition ; Farmasötikler = Pharmaceuticals ; Flibanserin = Flibanserin ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry

Özet:
2000'li yılların başında ortaya çıkan kadınlarda cinsel işlev bozukluğunun maddi boyutunun ve sağlığının fark edilmesi ilaç endüstrisinin en büyük değişimlerinden birisidir. Flibanserin öncelikle antidepresan ilaç olarak sentezlenmiş olup cinsel aktivitedeki etkileri sayesinde, 2000'li yılların başında bu endikasyon için tekrar denemeye alınmıştır. Çeşitli endikasyonları ve hastaların farklı durumlarda kullanacak olmaları nedeniyle FDA tarafından uzun süre reddedilse de çeşitli sivil toplum kuruluşlarının etkileri ile 2015'de onaylanmıştır. 
Söz konusu bu çalışmada flibanserinin farmasötik formülasyonlarının analizi için HPLC ve LC-MS/MS metodu geliştirilmiştir. HPLC metodu bozunma ürünleri varlığında optimize edilmiş ve oksidatif zorlu bozma koşullarında flibanserine ait yeni bir bozunma ürünü tespit edilmiştir. Bozunma ürününün kalitatif analizi LCMS-IT-TOF cihazı ile yapılmış ve oluşum mekanizması önerilmiştir. 
Geliştirilen her iki metodun kromatografik ayrımı için çekirdek kabuk ve monolitik silika yapıda olmak üzere iki grup toplam 6 sabit faz denenmiştir. En başarılı ayrım Supelco Ascentis® Express model fenil hekzil fonksiyonel grubuna sahip (100×4,6 mm, ID 2,7µm) kolonda sağlanmıştır. Hareketli faz ise asetonitril su karışımı olup tampon olarak HPLC için 10 mM amonyum asetat (pH 5,4), LC-MS/MS için ise 20 mM amonyum format (pH 6,0) seçilmiştir. Akış hızı ve enjeksiyon hacmi ise her iki yöntem için aynı olup sırasıyla 0,5 mL/dk ve 1 µL'dir. Ayrıca HPLC yöntemi için başka bir HPLC cihazı ile laboratuvarlar arası karşılaştırma çalışması yapılmış ve her iki yöntem için psödo Addyi® numune uygulamaları gerçekleştirilmiştir.

Abstract:
One of the major changes in the pharmaceutical industry has been experienced by noticing the financial size and health of female sexual dysfunction that appeared in the early 2000s. Flibanserin was developed as an antidepressant drug, and because of its pro-sexual side effects, the drug was retried for this indication in the early 2000s. Due to various indications and the use of patients under different conditions, the FDA has been refused for a long time and approved in 2015 by not being able to withstand the pressures of various civil society organizations.
In this study, HPLC and LC-MS/MS methods were developed for the analysis of pharmaceutical formulations of flibanserin. HPLC method was optimized in the presence of degradation products, and a new degradation product of flibanserin was identified under oxidative forced degradation conditions. Qualitative analysis of the degradation product was done with LCMS-IT-TOF, and the formation mechanism was proposed.
For the two methods developed, two groups, in the core-shell and monolithic silica structure, have tried a total of 6 stationary phases for chromatographic separation. The most successful separation was achieved with Supelco Ascentis® Express phenyl hexyl (100×4.6 mm, ID 2.7 µm) column. The mobile phase was a mixture of acetonitrile-water, 10 mM ammonium acetate (pH 5.4) for HPLC, and 20 mM ammonium formate (pH 6.0) for LC-MS/MS. Flow rate and injection volume are the same for both methods and were 0.5 mL/min and 1 µL, respectively. Besides, an inter-laboratory comparison study between another HPLC instrument and HPLC method was performed, and pseudo Addyi® sample applications were carried out for both methods.