El-Hasûnî'nin "ed-Dav'u'l-ekser fî Şerhi'l-Fıkhu'l-Ekber" adlı eserinin tahkîki ve incelenmesi
El-hasûnî'nin "ed-Dav'u'l-ekser fî Şerhi'l-Fikhu'l-Ekber the exami̇nati̇on and analysi̇s
Yazar: OSAMA ZUAITER
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ÇINAR ; DR. MAHMUD NEFİSE
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
İslam tarihi boyunca âlimler; tefsir, hadis, fıkıh ve kelâm gibi çeşitli ilim dallarında çok kıymetli eserler yazmışlardır. Bu eserlerin bir kısmı günümüze ulaşmışken diğer bir kısmı tarihi süreç içerisinde muhtelif sebeplerden dolayı ortadan kaybolmuştur. Ne var ki günümüze ulaşan eserlerin bir bölümü henüz basılmadığından piyasada bulunmamaktadır. Dolayısıyla kütüphane raflarında yazma eser olarak tahkik edilip baskıya hazır hale gelmeyi beklemektedir. Bunlardan biri de Gurâbzâde Ahmed b. Abdullâh el-Hasûnî'nin İmam Ebû Hanîfe tarafından akaid/kelâm alanında telif edilen el-Fıkhu'l-ekber üzerine şerh olarak kaleme aldığı ed-Dav'u'l-ekser isimli kitabıdır. Çalışmamızda tahkiki yapılacak olan bu eser, Mâtürîdî kelâmı alanında yazılmış çok değerli bir kitaptır. O bakımdan tahkik edilerek ilim dünyasına kazandırılması önem arz etmektedir. Hasûnî, bu eserinde el-Fıkhu'l-ekber'in açıklamaya muhtaç yerlerini gayet anlaşılır bir üslupla izaha kavuşturmuş, her Mâtürîdî kelâmcı gibi temelde aklî ve naklî delilleri esas alan bir yöntem izlemiştir. Bu bağlamda Kur'an âyetlerinden ve nebevî hadislerden deliller serdetmiştir. İnanç konularında delil alınan nassların sübut itibariyle kat'î olmaları gerektiği genel kabulken Hasûnî, bazı konularda sübutu zannî olan âhâd haberlerden de deliller getirmiştir. Hatta yer yer zayıf hadisleri de delil olarak kullanmıştır. Ancak delil aldığı bütün hadislerin tetkikini yaparak sıhhat derecesini beyan etmiştir. Çok değerli olmasının yanında yenilik denilebilecek bazı nükteler içeren bu eserin tahkik edilmesinin ilim dünyasına katkı sunacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Gurâbzâde, Hasûnî, Ebû Hanîfe, el-Fıkhu'l-Ekber, Tahkik

Abstract:
el-hasûnî'nin "ed-DAV'U'L-EKSER fî ŞERHİ'L-FİKHU'L-EKBER THE EXAMİNATİON AND ANALYSİS OF
Osama Zuaıter
Master's Thesis
Department of Basic Islamic Sciences
Science of Kalam Thesis
Supervisor: Prof. Dr. Mahmut ÇINAR
May 2024 - 393 pages
Throughout Islamic history, scholars have written very valuable works in various fields of knowledge such as exegesis, hadith, jurisprudence, and kalam. Some of these works have reached our time, while others have disappeared over the historical process for various reasons. However, some of the works that have reached our time have not yet been published and are not available in the market. Therefore, they are waiting on library shelves to be examined and prepared for printing as manuscript works. One of these is the book titled ed-Dav'u'l-Ekser, which Gurâbzâde Ahmed b. Abdullah el-Hasûnî wrote as a commentary on el-Fıkh'ul-Ekber, authored by Imam Abu Hanifa in the field of akaid/kalam. The work to be examined in our study is a very valuable book written in the field of Maturidi kalam. Therefore, its examination and introduction to the world of science is of great importance. Hasûnî, in this work, has clarified the parts of el-Fıkh'ul-Ekber that needed explanation in a very understandable style, following a method based on rational and traditional evidence, as every Maturidi theologian does. In this context, he has presented evidence from Quranic verses and prophetic hadiths. While it is generally accepted that the texts used as evidence in matters of belief must be definitive in terms of their establishment, Hasûnî has also brought evidence from ahad reports, which are speculative in terms of their establishment, in some matters. He has even used weak hadiths as evidence in places. However, he has examined all the hadiths he used as evidence and declared their degree of authenticity. It is thought that the examination of this work, which is very valuable and contains some points that could be called innovative, will contribute to the world of science.
Key Words: Gurâbzâde, Hasûnî, Abu Hanifa, el-Fıkh'ul-Ekber, Examination