M.14.-17.yy. Anadolu ön yüz cephe mimarisinde Memlûklu etkileri
M.14.-17th century Anatolian front face facade architecture Hemble effects (interaction)
Yazar: KHALID EMAM ABUSHNAP
Danışman: PROF. DR. SULTAN MURAT TOPÇU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Beylikler = Principalities ; Cephe süslemeleri = Facade ornament ; Dış cepheler = External fronts ; Memlükler = Mamluks ; Mimari cephe = Architectural front ; Minare = Minaret ; Osmanlılar = Ottomans ; Selçuklular = Seljuks ; Süslemeler = Ornamentations ; Taçkapılar = Portals

Özet:
Tarihi süreç açısından çalışmamızda çok uzun bir süreci ana hatları ile anlatmak yerine kısa bir tarihi süreci H.8.-11./M.14.-17. yy.'ından Bahari Memluklu Sultanı I. Baybars'tan başlayarak Sultan III. Mehmet döneminin sonu olan H.1012/ M.1603 yıllarını ayrıntılı olarak incelemeye çalıştık.  Memluklu mimarisi ve sanatı hakkında çağdaş Arapça kaynaklar oldukça zengin olmasına rağmen, Türkçe'ye çevrilmemiştir. Aynı şekilde Anadolu Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı dönemleri sanat ve mimarisine ait çağdaş ve güncel kaynaklar Türkçedir ve Arapça'ya çevrilmemiştir.

Memluklu ve Beylikler dönemlerine ait siyasi ve sosyal alanlarla ilgili hem çağdaş hem de güncel kaynaklar her iki dilde de mevcuttur. Biz bu çalışmamızda sanat ve mimari ile ilgili çağdaş ve güncel kaynakları Türkçe'ye çevirerek yaptığımız çalışma ile bu konuda yeni araştırmacılara kapı aralamayı hedefledik. Çalışmamızı yaparken öncelikle Arapça çağdaş kaynakları, güncel kaynakları, yazma eserleri, vakfiyeleri, restorasyon raporlarını, arkeoloji haritalarını, mimari eser kataloglarını, internet ortamındaki konumuzla ilgili görselleri, Google Earth programını, Bilimsel arkeoloji gezileri, kitabeler, binalar üzerindeki semboller ve müzelerden ulaşabildiğimiz materyalleri vb. kullandık.

Çalışmamız dört bölümden oluşmuşmaktadır. Birinci Bölüm; Memluklu-Anadolu Etkileşimleri H. 648-923/ M.1250-1517; İkinci Bölüm; Memluklu Ön Yüz Cepheleri H. 648-923/ M. 1250-1517; Üçüncü Bölüm; Anadolu sanatında Memluklu Etkileri; Dördüncü Bölüm; Değerlendirme ve Memluklu-Anadolu, Anadolu-Memluklu mimarlar ve sanatkarlar arası etkileşim, Sonra Sonuç, Kaynakça, Ekler, Çizimlerin içeriği, Fotoğrafların içeriği ve katalogları.

Anahtar Kelimeler: Memluklu-Anadolu ilişkileri, Selçuklu, Beylikler, Osmanlılar, Ana cephe Taçkapı, Minare, Süslemeler (Bitkisel, Geometrik vd.), Kitabe, Mimar ve Sanatkarlar

Abstract:
A short period of time has not been explained properly by long processes. Therefore, in our research we tried to examine in detail starting from 8. H/ AD century; Sultan Zaher Baybars Al-Bandakari until 10. H / 16. AD century ; which was the end of Sultan Muhammed III period. Although, contemporary Arabic sources about the Mamluk's architecture and art were significantly rich, but also, they were not translated into Turkish. Similarly, contemporary sources of art and architecture of Anatolian Seljuks, principalities and Ottomans were Turkish and were not translated into Arabic.

Mamluks and principalities both contemporary and current sources on the political and social spheres are available in both languages, Arabic and Turkish. In this study, we aimed to open new and contemporary sources of art and architecture by translating them into Turkish. While we were doing our research, we mainly used current sources of Arabic, contemporary sources, manuscripts, foundations, restoration reports, archeology maps, architectural work catalogs, sourced images about our topic in the internet, Google Earth, scientific archeology trips, inscriptions, symbols on buildings, and materials that we were able to access from museums.

Our study consists of Fouth Parts. First Part; Mamluk-Anatolia Interactions 648-923 H/ 1250-1517 AD, Second Part; Front Facade Facades H. 648-923 / M. 1250-1517; AD, Third Part; Effects Of Mamluk Art İn Anatolia, Fourth Part; Evaluation; Mamluk-Anatolian, Anatolian-Mamluk Architects And Craftsmen İnteraction. Then Results, Bibliography, Appendices, Content Of Figures, Content And Catalogs Of Pictures.

Key Words: Anatolia, Mamluk, Seljuk, Principalities, Ottomans, Main facade elements, elements of the crown, Minaret, Herbal and Geometric ornaments, Inscriptions, Architects and Artisans