Sağlık profesyonellerinde çelişik duygulu cinsiyetçilik ile iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between the ambivalent sexism and job satisfaction in healthcare professionals
Yazar: GAMZE DALAY
Danışman: DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Cinsiyetçilik = Sexism ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik kuramı Glick ve Fiske (1996) tarafından tanımlanan cinsiyetçiliği korumacı ve düşmanca olarak iki alt boyutta inceleyen bir kuramdır. İş doyumu ise Locke (1976) tarafından ''Bir kişinin işinden duyduğu memnuniyet.'' olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmanın amacı sağlık profesyonellerinin cinsiyetçilik algısına ve iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda tanımlayıcı yönde yapılan çalışmada araştırmanın evrenini Mayıs –Ağustos 2023 yılında SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde dahili ve cerrahi klinikte çalışan hekim ve hemşireler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem büyüklüğü hesaplaması evreni bilinen örneklem formülü ile hesaplanmıştır. Bununla beraber çalışmaya gönüllü olarak katılan hekim sayısı 145, hemşire sayısı ise 145 olmak üzere toplamda 290 kişidir. Çalışmada ''Sosyo-demografik Bilgi Formu'', ''Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği'' ve ''Minnesota İş Doyum Ölçeği'' ile veriler toplanmıştır. Çalışmada ulaşılan datalar, SPSS 23 paket programı tarafından analiz edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda ''Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği (ÇDCÖ)'' ve ''Minnesota İş Doyum Ölçeği (MİDÖ)'' arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Cinsiyetçilik ortalama puanları arttıkça iş doyumuna yönelik puanların azaldığı belirlenmiştir (p<0.05).  Bununla beraber ÇDCÖ cinsiyet ve medeni durum bağlamında ilişki saptanırken MİDÖ ise cinsiyet, meslek, yaş grubu, çalışma yılı ve mesleğe devam etme düşüncesi bağlamında anlamlı düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır(p<0.05). Cinsiyet bağlamında erkeklerin genel ve korumacı cinsiyetçilik puanlarının yüksek olduğu, erkeklerin dışsal ve genel doyum puanları daha yüksek olduğu belirlenmiştir.  Meslek bağlamında incelendiğinde ise cinsiyetçilik ile meslek ilişkisi saptanamamışken hekimlerin hemşirelere göre iş doyumu ve alt boyutlarınca daha yüksek düzeyde doyuma sahip olduğu belirlenmiştir. 
Sonuç olarak sağlık profesyonellerinde çelişik duygulu cinsiyetçilik düzeyleri belirlenmiş, iş doyumları açısından incelenmiştir ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bu çalışma toplumsal cinsiyet ve cinsiyetçilik konusunda farkındalık kazandırması yönünden, sağlık profesyonellerinde yapılmış çalışmalar içerisinde literatüre ters yönde sonuç sağlaması yönünden ve tezin konusuna yönelik çalışmaların artırılması özellikleri ile literatüre katkı sağlayacaktır. Cinsiyetçiliğe yönelik hizmet-içi eğitimlerin verilmesi ve iş doyumuna yönelik çalışmaların artırılması cinsiyetçiliğe maruziyetin azaltılarak iş doyumunu artıracağı öngörülmektedir.

Abstract:
Ambivalent Sexism theory is a theory that examines sexism defined by Glick and Fiske (1996) in two sub-dimensions: protective and hostile. Job satisfaction is defined by Locke (1976) as "a person's satisfaction with his job." The aim of this study is to examine the relationship between health professionals' perception of sexism and job satisfaction. In line with this purpose, in a descriptive study, the population of the research was May – August 2023. It was formed by physicians and nurses working in the internal and surgical clinics at SBU Gülhane Training and Research Hospital . The sample size calculation of the research was calculated using the sample formula with a known population. However, the physician who participated in the study voluntarily There are 290 people in total, including 145 nurses and 145 nurses. In the study, data were collected using the " Socio -demographic Information Form", "Ambivalent Sexism Scale" and "Minnesota Job Satisfaction Scale". The data obtained in the study was analyzed by SPSS 23 package program.
As a result of the study, a statistically significant relationship was found between the "Ambivalent Sexism Scale (AMDS)" and the "Minnesota Job Satisfaction Scale (MISS)". It was determined that as the average sexism scores increased, the scores for job satisfaction decreased (p<0.05). However, while a relationship was found in the context of CDCS gender and marital status, a significant relationship was found in the context of MIDS in the context of gender, profession, age group, working year and intention to continue the profession (p <0.05). In terms of gender, it was determined that men's general and protective sexism scores were higher, and men's external and general satisfaction scores were higher. When examined in the context of profession, although no relationship between sexism and profession was detected, it was determined that physicians had a higher level of job satisfaction and its sub-dimensions than nurses.
As a result, the levels of ambivalent sexism in health professionals were determined, examined in terms of job satisfaction, and a significant relationship was found . This study will contribute to the literature by raising awareness about gender and sexism, providing contrary results to the literature among studies conducted among health professionals, and increasing studies on the subject of the thesis. It is anticipated that providing in-service training on sexism and increasing work on job satisfaction will reduce exposure to sexism and increase job satisfaction.