Kutanöz advers ilaç reaksiyonu tanısı alan hastaların demografik ve klinik özelliklerinin incelenmesi
Investigation of demographic and clinical characteristics of patients diagnosed with cutaneous adverse drug reaction
Yazar: FERDİ YAYA
Danışman: PROF. DR. GÜLŞEN AKOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Deri ve Zührevi Hast. Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Dermatoloji = Dermatology

Özet:
Giriş: Advers ilaç reaksiyonları standart dozlarda ilaç uygulamaları sonrası ortaya çıkan ve nadiren yaşamı tehdit edebilen reaksiyonlardır. Deri ve mukoza tutulumuna sebep olan kutanöz advers ilaç reaksiyonları (KAİR) son yıllarda çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan yeni ajanlar nedeniyle dinamik bir değişim göstermektedir. 
Çalışmamızın amacı KAİR tanısı alan hastaların demografik ve klinik özelliklerini belirlemek, ilaç reaksiyon tiplerinin ve ilaç gruplarının gelişen reaksiyonlardaki ilişkili ve farklı yönlerini tanımlamaktır. 
Gereç ve Yöntem: 01.06.2022-31.07.2023 tarihleri arasında S.B.Ü Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları kliniğine başvuran hastaların  demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, sistemik hastalık, ilaç öyküsü, atopi, alerjik hastalık, kronik hastalık durumları vb.), aile öyküsü, KAİR tipi , KAİR ile ilişkili bulunan ilaç ya da ilaçların özellikleri, KAİR tedavi ve takip süreci, fizik muayene bulguları 'İlaç Reaksiyonu Hasta Takip Formu'na kaydedilerek analiz edildi. 
Bulgular: Çalışmaya katılan 67'si (%45) erkek ve 82'si (%55) kadın toplam 149 hastanın yaşları 2-80 arasında idi (ortalama yaş 49,4±18,9). KAİR en sık 51-60 yaş aralığındaki hastalarda (%22,8) gelişmekteydi. Olguların 55'i (%36,9) poliklinik ayaktan başvurusu, 3'ü (%2) klinik izlem esnasında KAİR tanısı alan, 82'si (%55) konsülte edilen hastalardı. Hastaların döküntü latent süreleri 5 dakika ila 1035 gün arasında (ortanca 9 gün), en sık görülen KAİR tipi ise makülopapüler ilaç erüpsiyonu (%28,2) olarak bulundu. KAİR'den en sık sorumlu ilaçlar antimikrobiyal ilaçlar (%38,3), antineoplastik/immünmodülatör ilaçlar (%27,5) ve analjezik/antienflamatuar ilaçlar (%12,1) idi. Antineoplastik/immünmodülatörlere bağlı reaksiyonlar en sık 14. günden sonra gelişirken (p=0,002), en sık gelişen lokalize reaksiyon papülopüstüler erüpsiyon (%54,5) olarak bulundu.
Sonuç: Hastanemizde gözlenen KAİR tipleri ve etkenleri genel olarak literatür ile benzer özellikler taşımakla beraber özellikle yeni geliştirlen antineoplastik/immünmodülatör ilaçlarla ilişkili KAİR'ler dikkat çekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kutanöz advers ilaç reaksiyonları, antibiyotikler, antineoplastik ilaçlar, lokalize ilaç reaksiyonu

Abstract:
Introduction: Adverse drug reactions occur after drug administration at standard doses, rarely be life-threatening. Cutaneous adverse drug reactions (CADR), which cause skin and mucosal involvement, have shown a dynamic change in recent years due to new treatment agents.
The aim of our study is to determine the demographic and clinical characteristics of patients diagnosed with CADR and to identify the related and different aspects of drug reaction types and drug groups in developing reactions.
Materials and Methods: Patients applied to S.B.Ü Gülhane Training and Research Hospital Skin and Venereology Clinic between 01.06.2022-31.07.2023 demographic characteristics (age, gender, systemic disease, drug history, atopy, etc.) allergic disease, other chronic disease, etc.), family history, type of CADR, properties of drugs or CADR, treatment and follow-up process of CADR, physical and dermatological examination findings were recorded in the 'Drug Reaction Patient Follow-up Form' and analyzed.
Results: A total of 149 patients, 67 (45%) male and 82 (55%) female in the study, aged between 2 and 80 (mean age 49.4±18.9). CADR was most common aged 51-60 years (22.8%), 55 (36.9%) were admitted to the outpatient, 3 (2%) were diagnosed during clinical follow-up, and 82 (55%) were consulted. The patients' rash latency was 5 minutes-1035 days (median 9 days), and the most common type of CADR is maculopapular drug eruption (28.2%). The most common drugs responsible for CADR were antibiotics/anti-infectives (38.3%), antineoplastic/immunomodulatory drugs (27.5%), and analgesic/anti-inflammatory drugs (12.1%). Antineoplastic/immunomodulators developed most frequently after the 14th day (p = 0.002), the most reaction was found to be papulopustular eruption (54.5%).
Conclusion: Although the types and factors of CADR observed in our hospital generally have similar characteristics to the literature, CADRs associated with newly developed antineoplastic/immunomodulatory drugs attract attention.
Keywords: Cutaneous adverse drug reactions, antibiotics, antineoplastic drugs, localized drug reaction