Sivas ili Gürün ilçesi Pınarönü Mezarlığı mezar taşları (19-20.yüzyıl)
Sivas province Gürün district Pınarönü Cemetery gravestones (19-20th century)
Yazar: OĞUZHAN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ASLI SAĞIROĞLU ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Mezar taşları, geçmiş dönemlerde yaşanılan kültür çevresinin ve bulunulan coğrafyanın özelliklerini birçok açıdan yansıtmaları bakımından tarihi belge niteliği taşırlar. Pek çok mezar taşı tarihi birer belge olduğu kadar, yazı üslupları ve süslemeleriyle de devirlerinin canlı sanat eserleridir. Gürün Pınarönü Mezarlığı içerisinde yer alan mezar taşları süsleme, yazı ve biçim gibi özellikleri ile yapıldıkları dönemin özelliklerini günümüze yansıtmaları açısından önem arz etmektedirler.
Tarihi M.Ö. 2000 yılına kadar uzanan Gürün ilçesi, günümüze kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. 1867 yılında II. Mahmut döneminde Sivas'a bağlanarak ilçe haline getirilmiş, günümüzde de bu konumunu korumaktadır. Bu tezin konusu Sivas ili, Gürün ilçesi, Pınarönü mahallesi, Pınarönü mezarlığında bulunan Geç Osmanlı Dönemi ve Erken Cumhuriyet dönemine ait mezar taşlarıdır. Katalog kısmında incelenen mezar taşlarının en erken ve en geç tarihli olarak M.1801-M.1952 tarihleri aralığında olması sebebiyle tez çalışmasına bu isim verilmiştir. Tez çalışmasında yer alan mezar taşlarının detaylı fotoğrafları çekilmiş, tamamının ölçüleri alınmış, üzerlerinde bulunan bezeme ve kitabelerin mümkün olduğunca karbon kâğıdı yardımı ile kopyaları çıkarılarak bu mezar anıtlarının ayrıntılı olarak tanımları yapılmıştır. Mezarlık alanında bulunan mezar taşları, üzerlerinde yer alan kitabelere göre Geç Osmanlı Dönemi ve Erken Cumhuriyet dönemi mezar taşları olarak gruplandırılmış ve değerlendirilmiştir. Mezar taşı şahidelerinin üzerlerinde yer alan kitabeler, tahrip olmuş bazı kısımları dışında okunmuş olup, üzerinde kitabe bulunmayan mezar taşları ise farklı özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışmanın bir diğer önemi de günden güne tahrip olan bu mezar taşlarını, belgelemek ve Anadolu Türk Sanatındaki önemini ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler; Sivas, Gürün, Mezar taşları, Şahide, Kitabe.

Abstract:
Gravestones are historical documents in terms of reflecting the characteristics of the cultural environment and geography lived in the past in many respects.  Many grevestones are not only historical documents, but also living works of art with their writing styles and ornaments. The gravestones in the "Gürün Pınarönü Cemetery" are important in terms of reflecting the features of the period in which they were made, such as ornamentation, writing and form.
The history of Gürün, which dates back to 2000 BC, has hosted many civilizations until today. In 1867, during the reign of Mahmut II, it was connected to Sivas and turned into a district, and it still maintains this position today.  The subject of this thesis is the gravestones belonging to the Late Ottoman Period and the Early Republican Period, found in the Pınarönü cemetery, in the province of Sivas, in the town of Gürün, Pınarönü district. This name was given to the thesis study, by reason of the gravestones dates added to the catalog section are between M.1801-M.1952 as the earliest and latest dates. Detailed photographs of the gravestones included in the research and all measurements were taken, elaborated decriptions of these gravestones were made by making copies of the decorations and epitaphs on them with the help of carbon paper as much as possible. The gravestones found in the cemetery area were grouped and evaluated as Late Ottoman Period and Early Republican Period gravestones according to the inscriptions on them. The epitaphs on the gravestones şahide's were read, except for some of the damaged parts, and the gravestones without epitaphs on them were tried to be evaluated by taking into account their different features. Another importance of the study is to document these gravestones, which are destroyed day by day, in the form of a catalog and to reveal their importance in Anatolian Turkish Art.

Keywords; Sivas, Gürün, Gravestones, Şahide, Epitaph.