Balıkesir (Bigadiç) bor madenlerinden alınan makrofungus ve toprak örneklerindeki bor ve ağır metal fraksiyonlarının belirlenmesi
Determination of boron and heavy metal fractions of macrofungi and soil samples collected from the vicinity of boron mines in Balikesir, Turkey
Yazar: İSMAİL ŞEN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN ALLI
Muğla Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Bor = Boron ; Makromantarlar = Macrofungi ; Toprak = Soil

Özet:
Bu çalışmada, Balıkesir Bigadiç'te bulunan bor madenleri ve çevresinden toplanan toprak ve makrofungus örneklerinin bor ve ağır metal içeriklerinin belirlenerek, bor akümüle edebilme yeteneği olan makrofungus türlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bunun için, 2009 yılı sonbahar ayları içinde bor madenleri ve çevresinden makrofungus örnekleri madene farklı uzaklıklardan (0-100m, 100-500m ve 500-1000m) toplanmıştır.Toprak örnekleri kolay çözülebilir, spesifik olarak adsorbe edilmiş ve residual bor fraksiyonlarına ayrılmıştır. Ayrıca, hareketli, hareket edebilir ve residual metal fraksiyonlarına da ayrılarak elementlerin hareketliliği tartışılmıştır.Araştırma bölgesinden 39 makrofungus taksonu tespit edilmiş ve örneklerin B, Cd, Cr, Cu, Mn ve Zn içerikleri Perkin Elmer Optima 2000 ICP-OES kullanılarak belirlenmiştir.Yapılan analizler sonucunda, bazı toprak örneklerinde bor elde edilememesine rağmen T16 numaralı toprak örneğinde 173.90 mg/kg bor elde edilmiştir. Araştırma bölgesinin bor havzası olmasına rağmen bazı toprak örneklerinde bor elde edilememesi sudaki çözünürlüğü yüksek olan borun makrofungusların yetişmesi için gerekli olan yağmurlarla beraber toprak yüzeyinden yıkanmasına bağlanabilir. Bununla beraber; toprakta bor fraksiyonlarının düzensiz olarak dağıldığı görülmektedir.Toprak örneklerinin ağır metal konsantrasyonlarının literatür bulgularıyla uyum içinde olduğu ve maden çevresinde ağır metal tehdidinin olmadığı görülmektedir.Bazı makrofungus örneklerinde yüksek düzeyde bor elde edilirken (Suillus collinitus (Fr.) Kuntze, 273.00 mg/kg) bazı örneklerden bor elde edilememiştir. Makrofungus örneklerinin madene uzaklıklarına bağlı olarak ortalama bor konsantrasyonlarında düşüşler olduğu görülmüştür. Ayrıca, madene 500-1000m uzaklıktan alınan Otidea concinna (Pers.) Sacc. (30.73 mg/kg), Sepultaria arenosa (Fuckel) Boud. (28.94 mg/kg) ve Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr. (24.89 mg/kg)'da bor elde edilmiştir. Bu makrofungus örneklerinin madene yakın bölgelerden toplanamamıştır. Bu nedenle uzak bölgelerden alınmasına rağmen örneklerin bor konsantrasyonunun yüksek olduğu görülürken türe özgün bir özellik nedeniyle bor akümüle yeteneğine sahip olabilecekleri söylenebilir. Nitekim bu örneklerin bor akümüle yeteneğine sahip olduğu sonucuna ulaşabilmek için örnekler üzerinde çok daha fazla denemenin yapılması gerekmektedir.Makrofungusların ağır metal konsantrasyonları incelendiğinde; örneklerin bakır kosanrasyonlarının madene uzaklığına bağlı olarak değişirken madenden uzaklaştıkça bakır konsantrasyonunda azaldığı tespit edilmiştir. Diğer metallerin konsantrasyonlarının madene uzaklıklarına bağlı olarak değişmediği belirlenmiştir. Makrofungus örneklerinin metal konsatrasyonlarının literatür bulgularıyla uyum içinde olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of the study is to determinate boron and heavy metal content of soil and macrofungi samples collected from the vicinity of boron mines located in Balıkesir and types of macrofungi, which possess accumulation ability of boron.For this purpose, macrofungi samples were collected from the vicinity of boron mines, three different locations (0-100m, 100-500m ve 500-1000m) distanced from the mines in Autumn 2009.Soil samples were seperated into three boron fractions; readily soluble, spesifically adsorbed and residual fractions, in addition they were seperated into three heavy metal fractions; mobile, mobilisable and residual form and the mobility of the elements were discussed.In the research field 39 taxon of mushroom were identified and B, Cd, Cr, Cu, Mn, Zn concentration of samples were analyzed with Perkin Elmer Optime 2000 ICP-OES apparatus.The results of analysis, 173.90 mg/kg boron was obtained from T16, while some of the samples did not contain boron. Althouhg resaerch area was a boron basin, the reason why some soils do not contain boron by rainfalls could be that it must have been washed away from the soil surface where macrofungi grow around the boron mines. At the same time, boron fracitons were distributed irregularly.In soils, heavy metal fractions were in conformity with literature and it is seen that there is no heavy metal risk in the vicinity of boron mines.While some of macrofungi accumulate high level of boron (Suillus collinitus (Fr.) Kuntze, 273.00 mg/kg), some of them do not. Boron contents of macrofungi decreased as the distance of the locations to the mines increased. At the same time boron content of the macrofungi samples collected from 500-1000 m from mines, Otidea concinna (Pers.) Sacc. (30.73 mg/kg), Sepultaria arenosa (Fuckel) Boud. (28.94 mg/kg) and Russula cyanoxantha (Schaeff.) Fr. (24.89 mg/kg) accumulate high level of boron. So, these species might have boron accumlating ability. But, much research should be done to say these species are hyperaccumulators of boron.Copper content of macrofungi decreased as the distance of the locations to the mines increased and the other metals do not change depending distance from mines. Heavy metal contents of macrofungi samples were in confirmity with literature.