Yeni Foça fayının (İzmir Batı Anadolu) tektonik jeomorfolojisi ve paleosismolojisi
Tectonic geomorphology and paleoseismology of the yeni Foça fault (İzmir, Western Anatolia)
Yazar: AÇELYA BULGURCU
Danışman: PROF. DR. HASAN SÖZBİLİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Jeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Morfoloji = Morphology
Dizin: Jeomorfoloji = Geomorphology ; Jeomorfolojik yapı = Geomorphological structure ; Jeomorfolojik özellikler = Geomorphological properties ; Jeomorfometrik analiz = Geomorphometric analysis

Özet:
Yüksek lisans tez kapsamında yapılan bu çalışmada, İzmir İli sınırları içinde tanımlanan Yenifoça Fayı'na ilişkin yapısal, jeomorfolojik, paleosismolojik ve depremselliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Yenifoça Fayı K-G uzanımlı 13 km uzunluğundaki güney kol ve KB-GD uzanımlı 7 km uzunluğundaki kuzey kol olmak üzere iki ana segmentte ayrılarak incelenmiştir. Fay düzlemleri üzerinde15°-60° arasında değişen rake açıları ölçülmüştür. Kuzey kola ait doğuya eğimli yüksek açılı fay düzlemi üzerinde 15°-17° arasında rake açıları ölçülmüştür. Elde edilen fay yüzeyi ölçümleri Yeni Foça Fayı'nın sağ yanal doğrultu atımlı karakterde olduğu yorumlanmıştır. Toplanan veriler fayın ters bileşenli doğrultu atımlı karakterine yorumlanmıştır. Yeni Foça Fayı'nın bir segmenti olarak tanımlanan Nemrut Limanı kuzeybatısında yer alan yaklaşık K35°B uzanımlı fayın kuzey kol ile geometrik bir ilişkisi gözlenememiştir.
Bölgenin geçmiş dönem tarihsel deprem kataloğuna bakıldığında; Foça Phokaia Antik kentinde MS 105 (Mw: IX ) (Çandarlı körfezi), MS 1709 Foça (Mw: VIII) ve MS 1739 (Mw: IX ) yıllarında can ve mal kaybına yol açan depremler yaşandığı anlaşılmaktadır. 19 Ocak 1909'da (Mw:6.0) meydana gelen Foça Depreminin, fayın güney kolunda gerçekleştiği ve doğrultu atımlı faylanma özelliği gösterdiği belirtilmiştir.
Yenifoça Fayı'nda hendek tabanlı paleosismoloji çalışması yapmak için toplam 2 adet hendek açılmıştır. Yeni Foça Fayı'nın güney kolunda açılan paleosismolojik hendeklerde, Horozgediği ve Gerenköy bölgelerinde gerçekleştirilen çalışmada, fayın geçmişte en az iki depreme neden olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this master's thesis, the aim is to determine the structural, geomorphological, paleoseismological, and seismic characteristics of the Yenifoça Fault, located within the İzmir Province.
The Yenifoça Fault is divided into two main segments: the southern segment, which is 13 km long and oriented in a N-S direction, and the northern segment, which is 7 km long and oriented in a NW-SE direction. Rake angles ranging from 15° to 60° have been measured on the fault planes. On the high-angle, east-dipping fault plane of the northern segment, rake angles between 15° and 17° were recorded. Fault surface measurements suggest that the Yenifoça Fault exhibits a right-lateral strike-slip character. The collected data also indicate a reverse component of the fault. No geometric relationship was observed between the fault, which is approximately N35°W oriented and located northwest of Nemrut Bay, and the northern segment identified as a part of the Yenifoça Fault.
According to the historical earthquake catalog of the region, significant earthquakes that caused loss of life and property occurred in the ancient city of Phokaia (Foça), such as the earthquakes in 105 AD (Mw: IX) (Gulf of Çandarlı), 1709 AD (Mw: VIII), and 1739 AD (Mw: IX). The Foça Earthquake that occurred on January 19, 1909 (Mw: 6.0), was reported to have taken place on the southern segment of the fault and exhibited strike-slip faulting characteristics.
Two trenches were excavated for trench-based paleoseismological studies on the Yenifoça Fault. In the paleoseismological trenches opened along the southern segment of the Yenifoça Fault, in the Horozgediği and Gerenköy regions, evidence indicated that the fault has caused at least two past earthquakes.