Renal transplantasyon hastalarında ilaç tedavi profilinin ve hasta uyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of medication profile and patient adherence in renaltransplantation patients
Yazar: İZEL DEDE
Danışman: PROF. DR. MESUT SANCAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Amaç: Renal transplantasyon hastalarında ilaçla tedaviye uyumun değerlendirilmesi ve ilaç
ilişkili sorunların saptanmasında klinik eczacının transplant ekibine sağlayabileyeceği
katkıların gösterilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Prospektif gözlemsel bir çalışma olarak planlanan bu yüksek lisans tezi 4
ay süre ile (02.01.2022-02.05.2022) Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Nefroloji Polikliniğinde yürütülmüştür. Hastanın böbrek nakli sonrası tedavisine ve
(varsa) eşlik eden hastalıklarına ilişkin uygulanan tedavilerine uyumunu ölçmek amacıyla
Morisky Green Levine Scale Uyum Ölçeği ve İmmunsupresif Tedaviye Uyum Ölçeği (İTUÖ)
kullanılmıştır. Hastaların tedavi planında karşılaşılan ilaç ilişkili sorunlar Hepler-Strand
Sınıflandırmasına göre sınıflandırılmıştır. Ayrıca 65 yaş ve üzerindeki hastaların ilaç tedavileri
Beers 2023 kriterine göre değerlendirilmiştir.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması ve standart sapması 43,5413,43 olup %55'i (%53,92)
kadındır. Hastaların 19'u (%18,63) kadavradan, 83'ü (%81,37) canlı donörden böbrek almıştır.
Hastalar İTUÖ'den 11,081,06 (12 üzerinden); Morisky Uyum Ölçeğinden 2,901,11 (4
üzerinden) puan almıştır. 7 geriatrik hastanın 17 ilacı Beers Kriterleri'ne (2023) girmiştir. Hem
İTUÖ hem de MORİSKY uyum ölçeklerinde uyumlu olarak değerlendirilen hasta sayısı 39
(%38,24) olmuştur. İTUÖ ve MORİSKY uyum ölçeklerinden alınan puanlar arasındaki ilişki
pozitif yönde zayıf bir korelasyon (r=0.280; p<0.05) olarak saptanmıştır. Cinsiyet, yaş, eğitim
düzeyi, hiperpolifarması, kullanılan ilaç sayısı, etkileşim sayısı, komorbidite, kreatinin değeri
ile uyum ölçeklerinin puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır
(p>0.05).
Sonuç: Bu çalışma klinik eczacının varlığı ile tespit edilebilecek tedavi uyumsuzlukları ve ilaç
ilişkili sorunlara işaret ederek klinik eczacının transplant ekibine sunabileceği katkılar hakkında
bir çerçeve çizmiştir.
Anahtar Kelimeler: Renal transplantasyon, tedaviye uyum, İTUÖ, klinik eczacı

Abstract:
Objective: It is aimed to evaluate medication adherence in renal transplant patients, classify
drug-related problems and show the contributions that the clinical pharmacist can provide to
the transplant team.
Materials and Methods: This master's thesis planned as a prospective observational study,
was conducted at Marmara University Pendik Education and Research Hospital Nephrology
Outpatient Clinic for a period of 4 months (02.01.2022-02.05.2022). The Morisky Green Levine
Scale and the Immunosuppressive Therapy Adherence Scale (ITAS) were applied to measure
the patient's adherence to the treatment after kidney transplantation and the treatments applied
for the accompanying diseases (if any). Drug-related problems encountered in the patients'
treatment plan were classified according to the Hepler-Strand Classification. In addition, the
drug treatments of patients aged 65 and older were evaluated according to the Beers 2023
criteria.
Results: The mean age and its standard deviation of the patients was 43.54+13.43. 55%
(53.92%) are female. 19 of the patients (18.63%) received kidneys from cadavers, 83 (81.37%)
received kidneys from living donors. Patients received a score of 11.081.06 (12) from ITAS
and 2.901.11 (4) from MORISKY scale. 7 geriatric patients had 17 drugs included in Beers
Criteria (2023). The number of patients evaluated as compatible in both ITAS and MORISKY
scales was 39 (38.24%). The relationship between the scores obtained from the ITAS and
MORISKY adherence scales was found to be statistically positive and weakly significant
(r=0.280; p<0.05). There was no statistically significant relationship between gender, age,
education level, hyperpolypharmacy, number of drugs used, number of interactions,
comorbidity, creatinine value and adherence scales (p>0.05).
Conclusion: This study provides a framework for the contribution that the clinical pharmacist
can make to the transplant team by pointing out the treatment non-adherent, drug-related
problems of the patients that can be detected by the presence of the clinical pharmacist.
Keywords: Renal transplantation, medication adherence, ITAS, clinical pharmacist