Ninnilerin okul öncesi matematik kavramları açısından incelenmesi
A study of lullabies in the terms of preschool mathematics concepts
Yazar: CEREN BALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ŞENAY BULUT PEDÜK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Matematiksel kavramlar = Mathematical concepts ; Ninni = Lullaby ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Bu araştırma ninnilerin okul öncesi matematik kavramları açısından incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma deseni ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır.  Araştırmanın örneklemini öğretmen ve aynı zamanda halk bilimci olan M. Sabri Koz tarafından hazırlanan ve Yapı Kredi Yayınları tarafından yayınlanan ''Her Güne Bir Ninni 'Türk Halk Ninnileri' isimli 831 adet ninniden oluşan derleme ninniler oluşturmaktadır.  Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından alan yazın ve Milli Eğitim Bakanlığının 36-72 aylık çocuklar için 2013 Okul Öncesi Eğitim Programında önerdiği kavramlar incelenerek ve sonrasında uzman görüşü alınarak temel matematik kavramları ve ilgili kategoriler oluşturularak araştırmacı tarafından hazırlanan Matematik Kavramları Listesi ile toplanmıştır. Araştırmanın verileri örneklemi oluşturan Her Güne Bir Ninni 'Türk Halk Ninnileri' eserindeki ninnilerden doküman analizi yöntemi ile toplanmış ardından toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz edilen veriler matematik kavramları ve ilgili kategorilere ayrılarak bulgular kısmında frekans olarak incelenmiştir.
Araştırmanın bulgularında ninnilerin matematik kavramlarını barındırma açısından zengin olduğu ve matematik kavramlarının ilgili kategorilerinde olan kavramlara çok sayıda rastlandığı görülmüştür. Bu kavramlar sırasıyla ölçme, uzay, zaman, sayı, işlem ve şekil kavramlarından oluşmaktadır. Şekil kategorisinde yer alan geometrik şekillerin öğretimi açısından ninnilerin yetersiz kaldığı belirlenmiştir. Bu durumun sebebinin kullanılan benzetmeler ve metaforlar olabileceği biçiminde yorumlanmıştır. Ayrıca incelenen ninnilerde matematiksel anlam taşıyan kelimelerin de yoğun olarak yer aldığı araştırmada ulaşılan bir diğer sonuçtur. Araştırma sonucunda; okul öncesi dönemde matematik kavramlarının öğretimi ve matematik eğitiminde çocuk edebiyatı ürünlerinden birisi olan ninnilerin kullanılmasının faydalı olacağına ve ninnilerin işlevsel bir öğretim aracı olarak sonucuna ulaşılmıştır. Sözlü halk edebiyatının aynı zamanda çocuk edebiyatının değerli ürünlerinden birisi olan ninnilerin kültürel aktarım, ana dil öğretimi, sağlık alanında kullanılmasının yanında okul öncesi dönemde matematik eğitimi ve matematik kavram gelişiminin desteklenmesi için uygun olduğu görülmüştür. Ebeveyn ve okul öncesi eğitimcilerin çocuklarla yaptıkları etkinliklerde matematik ve çocuk edebiyatı ürünlerinden ninnileri kullanarak çocukların matematik kavramlarını gelişimini destekleyebileceği önerilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Okul öncesi dönemde matematik eğitimi, erken çocukluk  matematik eğitimi, okul öncesi dönemde temel matematik kavramları, temel matematik becerileri, çocuk edebiyatı, ninni

Abstract:
This research was carried out to examine the pre-school mathematics concepts of lullabies. Qualitative research design and documentation review method were used in the research. The sample of the study consists of lullabies made by M. Sabri Koz, a teacher and also a folklorist, and 831 lullabies samples named "A Lullaby for Her Day" published by Yapı Kredi Publications. The data of the research were collected with the Mathematics Concepts List prepared by the researcher by examining the literature and the concepts suggested by the Ministry of National Education in the 2013 Preschool Education Program for 36-72 months old children, and then by taking expert opinion, basic mathematical concepts and related categories were created by the researcher. The data of the research were collected from the lullabies in the work of "Her Güne Bir Lullaby "Turkish Folk Lullabies", which constitutes the sample, with the document analysis method, and then the collected data were analyzed by the content analysis method. The analyzed data are divided into mathematical concepts and related categories, and the frequency values of the analyzed data are given in the findings section. Then, in the explanation part of the findings section, information about how the analyzed mathematical concepts are included in the lullaby examples is given together with the lullaby examples.
In the findings of the research, it was seen that lullabies are rich in terms of containing mathematical concepts and that there are many concepts in the related categories of mathematical concepts. These concepts consist of measurement, space, time, number, operation and shape, respectively. In the lullabies examined, concepts belonging to the related categories of mathematical concepts were found. It has been determined that lullabies are insufficient in terms of teaching geometric shapes in the shape category. It has been interpreted that the reason for this situation may be the similes and metaphors used. Lullabies, one of the valuable products of oral folk literature and children's literature, are used in cultural transmission, mother tongue teaching, and health, as well as being suitable for supporting mathematics education and mathematical concept development in pre-school period. It has been suggested that parents and preschool educators can develop children's mathematical concepts by using lullabies from mathematics and children's literature products in their activities with children.
Key words: Mathematics education in preschool period, early childhood math education, basic math concepts in preschool, basic math skills, children's literature, lullaby