Kayseri koşullarında çinko uygulamasının kişniş (Coriandrum sativum L.) bitkisinin verim ve kalite kriterlerine etkileri
The effects of zinc application on the yield and quality criteria of coriander (Coriandrum sativum L.) in Kayseri conditions
Yazar: DOĞAN GÜNEŞ ÖZBEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERMAN BEYZİ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma ülkemizde tescilli iki kişniş çeşidinin verim ve kalite özelliklerine farklı çinko dozlarının etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme 2019 yılında Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme arazisinde kurulmuştur. Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülen denemede, ana parsellere kişniş çeşitleri (Arslan ve Gürbüz) alt parsellere ise çinko dozları (Kontrol, 200, 400 ve 800 g/da) yerleştirilmiştir. Çalışmada bitki boyu, ilk dal yüksekliği, dal sayısı, şemsiye sayısı, şemsiyede meyve sayısı, bin meyve ağırlığı, meyve verimi, biyolojik verim, hasat indeksi, uçucu yağ oranı, sabit yağ oranı, uçucu yağ bileşenleri ve sabit yağ bileşenleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çinko uygulamasının istatistiksel olarak dal sayısı, biyolojik verim, tohum verimi, uçucu ve sabit yağ oranlarını etkilediği ve bitki boyu, ilk dal yüksekliği, şemsiye sayısını, şemsiyede meyve sayısı, bin meyve ağırlığı ve hasat indeksi özelliklerini ise etkilemediği belirlenmiştir. Çeşitler arasında ise sadece bin meyve ağırlığı ve hasat indeksi bakımından önemli farklılıklar bulunmuştur. Kişniş çeşitleri ve çinko dozlarına göre bitki boyunun 54.8-64.3 cm, ilk dal yüksekliğinin 32.3-37.2 cm, dal sayısının 3.15-4.15 adet/bitki, şemsiye sayısının 4.95-8.00 adet/bitki, şemsiyede meyve sayısının 12.6-17.6 adet/şemsiye, bin meyve ağırlığının 9.47-12.37 g, biyolojik verimin 524-781 kg/da, meyve veriminin 120-185 kg/da, hasat indeksinin % 19.2-26.0, uçucu yağ oranının % 0.40-0.55 ve sabit yağ oranının % 10.8-14.6 arasında değiştiği belirlenmiştir. Uçucu yağ bileşen analizi sonucunda, linalool ve sabit yağ bileşen analizi sonucunda ise petroselinik asit bileşeni ana bileşen olarak ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, meyve verimi bakımından en yüksek ortalama değerlerin alındığı Arslan çeşidi ve 800 kg/da çinko uygulamasının Kayseri ilinde kişniş üretimi için uygun olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Coriandrum sativum, kişniş, çinko, verim, uçucu yağ, sabit yağ

Abstract:
This study was carried out to determine the effects of different zinc doses on the yield and quality characteristics of two coriander varieties registered in our country. The experiment was established at the experimantal fields of Erciyes University Agricultural Research and Application Center in 2019. In the experiment carried out in randomized blocks split plots experimental design with four replications, coriander varieties (Arslan and Gürbüz) were placed in the main plots and zinc doses (Control, 200, 400 and 800 g/da) were placed in the subplots. Plant height, first branch height, number of branches, number of umbel, number of fruits per umbel, thousand fruit weight, fruit yield, biological yield, harvest index, essential oil content, crude oil content, essential oil components and fatty acid components were investigated. The results showed that the application of zinc significantly affected number of branches, biological yield, seed yield, essential and crude oil contents and did not affect plant height, first branch height, number of umbel, number of fruits per umbel, thousand fruit weight and harvest index characteristics. Among the cultivars, significant differences were found only in terms of thousand fruit weight and harvest index. With respect to coriander cultivars and zinc doses, plant height varied between 54.8-64.3 cm, first branch height between 32.3-37.2 cm, number of branches per plant 3.15-4.15, number of umbel per plant between 4.95-8.00, number of fruits per umbel between 12.6-17.6, thousand fruits weight between 9.47-12.37 g, biological yield between 524-781 kg/da, fruit yield between 120-185 kg/da, harvest index between 19.2-26.0%, essential oil content between 0.40-0.55% and crude oil content between 10.8-14.6%. Linalool in essential oil analysis and petroselinic acid in fatty acid component analysis were determined as main components. It was concluded that Arslan and zinc dose of 800, which the highest fruit weight was obtained should be advised for coriander cultivation in Kayseri province. 
Keywords: Coriandrum sativum, coriander, zinc, yield, essential oil, crude oil