Bayburt ili Aydıntepe ilçesi ağzı
Aydıntepe district dialect of Bayburt province
Yazar: NERMİN İBİŞ
Danışman: DOÇ. DR. FERDİ GÜZEL
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ağızlar = Dialects ; Bayburt-Aydıntepe = Bayburt-Aydıntepe ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Türk lehçeleri = Turkish dialects

Özet:
Bayburt ili Aydıntepe ilçesi ağzı üzerine hazırlanan bu çalışma da yöre ağzına ait metinlerin derlenmesi, yazıya aktarılması ve ağız özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. "Giriş", "İnceleme", "Sonuç", "Metinler", "Sözlük" ve "Kaynakça" bölümlerinden oluşan bu çalışmamızın birinci bölümünde araştırmanın konusu, araştırmanın problemi, araştırmanın amacı ve araştırmanın yöntemi ile ilgili bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde Bayburt ili ve Aydıntepe ilçesine ait tanıtıcı genel bilgilerin verildiği bölüm bulunmaktadır. Üçüncü bölümde yöre ağzına ait derlenen metinlerin gramer incelemesi yer almaktadır. Bu bölümde Aydıntepe ilçesi ağzının ses ve şekil bilgisi özellikleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde bölgeden derlenen konuşma metinleri yer almaktadır. Metinlerin derlenme aşamasında okuma-yazma bilmeyen veya en fazla ilkokul mezunu olan, elli yaş ve üstü kişiler kaynak kişisi olarak tercih edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen ses kayıtları dikkatlice dinlenerek ve uygun transkripsiyon işaretleri kullanılarak yazıya aktarılmıştır. Dinleme esnasında anlaşılmayan bazı kelime ve seslerin doğru şeklinin ortaya konulabilmesi için yöre ağzına hâkim olan bazı kişilerin görüşlerine başvurulmuştur. Beşinci bölüm olan sonuç bölümünde yöre ağzına ait ses ve şekil bilgisi bakımından dikkat çeken karakteristik ağız özellikleri maddeler halinde verilmiştir. Altıncı bölümde yörenin söz varlığını kapsayan bir sözlük çalışması yer almaktadır. Ardından tez için yararlanılan eserlerin künyelerinin verildiği kaynakça bölümüne yer verilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Bayburt, Aydıntepe ağzı, Doğu Grubu ağızları.

Abstract:
This study, which was carried out on the dialect of the Aydıntepe district of Bayburt, aims to compile texts belonging to the local dialect, transcribe them and determine the characteristics of the dialect.In the first part of this study, which consists of "Introduction", "Review", "Conclusion", "Texts", "Dictionary" and "Bibliography" sections, information about the subject of the research, the problem of the research, the purpose of the research and the method of the research are included.In the second section, there is a section where general information about Bayburt province and Aydıntepe district is given. In the third part, there is a grammatical examination of the texts compiled from the local dialect.In this section, the phonetic and morphological features of the Aydıntepe dialect were examined.The fourth part mentions the speech texts compiled from the region. During the compilation phase of the texts, illiterate or primary school graduates, aged fifty and over, were preferred as participants. The audio recordings obtained were transcribed carefully and using appropriate transcription marks. In order to reveal the correct form of some words and sounds that are not understood during listening, the opinions of some people who dominate the local dialect have been consulted.In the fifth section, the conclusion section, the characteristic mouth features that attract attention in terms of sound and shape information of the local mouth are given in the form of substances. In the sixth part, there is a dictionary study covering the vocabulary of the region. Following that, the bibliography section, where the detailed information  of the works used for the thesis are given, is included.

Keywords: Bayburt, Aydıntepe dialect, Eastern dialects.