Odontojen keratokistlerin histokimyasal ve infrared spektroskopik yöntemlerle analizi
Analysis of odontogenous keratocysts using histochemical and infrared spectroscopic methods
Yazar: PELİN SARP ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ÖZEN DOĞAN ONUR
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ağız Diş ve Çene Cerrahisi Ana Bilim Dalı / Ağız, Diş, Çene Hastalıkları ve Cerrahisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Bu çalışmada keratokistlerin enükleasyonları öncesi alınan ince iğne aspirasyon biyopsisi örneğinin histopatolojik inceleme sonuçlarının, spektroskopik yöntemler  ile elde edilecek sonuçlara ne oranda yaklaştığı incelenerek tedavi protokolünün  doğruluk oranının yükseltilmesi ve tedavi sonrası nüks olasılığının düşürülmesi amaçlanmaktadır. 
Çalışmamızda 21 radiküler kiste ait 37 adet örnek, 7 dentigeröz kiste ait 10 adet örnek, 12 odontojen keratokiste ait 17 adet örnek kullanılmıştır. Tüm örnekler histopatolojik incelemeye ve 400-4000 cm-1 dalga boyu aralığında infrared spektroskopisi ile analize tabi tutulmuştur. 
Lezyonların enükleasyonu sonrasında elde edilen kist epiteli histopatolojik değerlendirmeye alınmış ve kesin tanıları konmuştur. 
İnfrared spektroskopisi ile elde edilen ham verilere öncelikle temel bileşenler analizi (PCA) ve lineer diskriminant analizi (LDA) uygulanmıştır. LDA'da odontojen keratokist, dentigeröz kist ve radiküler kist örneklerinin ayrımını sağlamak için istatiksel olarak anlamlı bileşenler kullanılmıştır. Analizin onaylanması ve doğrulanması için; bir tanesini dışarıda bırakma, çapraz doğrulama, LOOCV (Leave-one-out Cross Validation) metodu uygulanmıştır. Duyarlılık ve özgüllük değerlerini belirlemek için LDA sonuçları karşılaştırılmıştır. Ham veriler değerlendirildikten sonra Savitzky-Golay algoritması kullanılarak, ikinci türev spektrumu hesaplanmıştır.
Verilerin istatiksel analizinde one-way ANOVA yöntemi ile Kruskal Wallis testi uygulanmıştır. 
Sonuç olarak, diskriminant skoruna dayalı sınıflandırma, dentigeröz kist ve odontojen keratokist ayrımında %89.4 doğruluk, %83.3 duyarlılık, %100 özgüllük; odontojen keratoksit ve radiküler kist ayrımında %78.7 doğruluk %80.9 duyarlılık, ve %75 özgüllük sağlamıştır. Dentigeröz kist ve radiküler kist ayrımında %67.8 doğruluk, %71.4 duyarlılık ve %57.1 özgüllük olarak görülmüştür. 
Çalışmamızdan elde edilen tüm veriler değerlendirildiğinde net sonuçlar elde edebilmek adına konu ile ilişkili daha geniş örnek gruplarında yapılacak çalışmalara ihtiyaç olduğu kanaatindeyiz.

Abstract:
This study aims to increase the accuracy of the treatment protocol and reduce the possibility of recurrence after treatment by examining how close the histopathological examination results of the fine needle aspiration biopsy sample taken before enucleation of keratocysts are to the results obtained by spectroscopic methods.
In our study, 37 samples of 21 radicular cysts, 10 samples of 7 dentigerous cysts, and 17 samples of 12 odontogenic keratocysts were used. All samples were subjected to histopathological examination and analysis by infrared spectroscopy in the wavelength range of 400-4000 cm-1.
The cyst epithelium obtained after enucleation of the lesions was evaluated histopathologically and a definitive diagnosis was made.
First, principal component analysis (PCA) and linear discriminant analysis (LDA) were applied to the raw data obtained by infrared spectroscopy. In LDA, statistically significant components were used to differentiate odontogenic keratocyst, dentigerous cyst and radicular cyst samples. For approval and verification of the analysis; leave-one-out, cross-validation, LOOCV (Leave-one-out Cross Validation) method was applied. LDA results were compared to determine sensitivity and specificity values. After evaluating the raw data, the second derivative spectrum was calculated using the Savitzky-Golay algorithm.
One-way ANOVA method and Kruskal Wallis test were applied in the statistical analysis of the data.
As a result, classification based on discriminant score had 89.4% accuracy, 83.3% sensitivity, 100% specificity in distinguishing dentigerous cysts and odontogenic keratocysts; It provided 80.9% sensitivity, 78.7% accuracy, and 75% specificity in distinguishing odontogenic keratoxide and radicular cyst. In distinguishing between dentigerous cysts and radicular cysts, sensitivity was 71.4% and specificity was 57.1%, with an accuracy of 67.8%.
When all the data obtained from our study are evaluated, we believe that studies on larger sample groups related to the subject are needed in order to obtain clear results.