Erzincan ovasında doğal olarak bulunan erik x kayısı melezlerinin morfolojik, biyokimyasal ve moleküler yöntemlerle karakterizasyonu
Characterization of the natural plum x apricot hybrid in the Erzincan lowland by morphological, biochemical and molecular methods
Yazar: ÖZLEM ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. SEZAİ ERCİŞLİ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Erzincan ovasında 2009-2011 yılları arasında laboratuar ve arazi şartlarında yürütülmüştür. Araştırmada, ülkemiz meyve genetik kaynaklarına potansiyel olarak katkı sağlayacak olan kayısı x erik melezlerinin uluslararası UPOV kriterleri kullanılarak morfolojik, biyokimyasal analizlerle biyokimyasal ve SSR yöntemi kullanılarak da moleküler olarak karakterize edilmesi amaçlanmıştır.Birinci yıl (2009) Erzincan ovası taranarak toplam 53 kayısı x erik melezi seçilmiştir. İkinci yıl (2010) ise; birinci yıl bulunan tiplere ilave olarak 2 melez tip daha bulunarak toplam genotiplerin sayısı 55 adete ulaşmıştır. Diğer yandan, çalışmada melezlerle karşılaştırma yapmak amacıyla, kayısı olarak Hasanbey ve Şekerpare, erik olarak ise Prunus cerasifera türüne ait Papaz çeşidi, Prunus domestica'ya ait President ve Stanley çeşitleri kullanılmıştır.Üçüncü yıl (2011), 49 adet kayısı erik melezlerinde mikrosatelit analizi ile 5 adet SSR lokusu taranmış ve ayrıca intron bölgelerindeki S allelerine göre taranarak aralarındaki ve standart çeşitlerle genetik ilişkileri belirlenmiştir. Çalışmada, bütün melezlerin S allel kompozisyonu S12Sx olarak belirlenmiştir. Her iki sonuçta da kayısı erik melezlerinin genetik olarak aynı yapıya sahip oldukları ve vejetatif olarak çoğaltıldıkları ortaya çıkmıştır.Sonuç olarak, incelenen kayısı erik melezlerinin dış görünüş itibariyle kayısıya, tat ve meyve eti yapısı olarak eriğe daha çok benzediği ortaya çıkmıştır. UPOV kriterlerine göre bütün genotiplerde tüylü meyve yüzeyinin hâkim olduğu ve çekirdeğin meyve etine sıkıca bağlandığı tespit edilmiştir. 55 kayısı erik melezi arasında morfolojik ve biyokimyasal olarak bazı farklılıklar gözükse de, moleküler çalışmalarda bu tiplerin sinonim oldukları ortaya çıkmıştır.

Abstract:
This study was carried out for Erzincan lowland between 2009-2011 years under laboratory and land conditions. It aims to determine the general characterization of natural apricot x plum hybrid which has s big potential on making a great important contribution to fruit genetic resources by performing morphologic analysis with the help of international UPOV criteria, molecular analysis with the help of SSR methods and biochemical analysis.In the first year of the study (2009), Erzincan lowland was scanned and total 53 apricot x plum hybrid samples were detected. In the second year of the study (2010), two additional samples were detected and the total number of samples reached to 55. In addition, two species of apricot (Hasanbey and Şekerpare) and three species of plum samples (Papaz, President, Stanley) were obtained to make comprehensive crosscheck between the hybrids and parents.Third year (2011), the genetic relations among the genotypes and the genetic relations between the genotypes and standard species were determined by scanning 5 different SSR locuses made on 49 apricot x plum genotypes, making microsatellite analysis and by scanning according to S-alleles in the intron regions. S-allele compositions of all hybrids were determined as S12Sx. In addition, it is observed that the apricot x plum hybrids had same genetic structure and they were propagated as vegetative.The apricot x plum hybrids which were more closed to the apricot according to their appearance and more closed to plum according to their general flesh structure and flavor. According to UPOV criteria, all of the genotypes had pubescent surface and the stone of the hybrids were connected to the flesh very tightly. Although there were some differences between the 55 hybrid samples, it is observed that these were synonym species.