Merak, iç motivasyon ve öğrenme arasındaki ilişki: Bir literatür taraması
The relationship between curiosity, i̇nternal motivation and learning: A literatüre review
Yazar: ÜMİT GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. ABDULHAK HALİM ULAŞ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Merak = Curiosity ; Motivasyon = Motivation ; Öğrenme = Learning

Özet:
Amaç: Merak, bilgi arayışı amacıyla içsel olarak motive edici bir güçtür ve etkili öğrenmenin de temelini oluşturmaktadır. İçsel motivasyon, bir şeyin doğası gereği ilginç, değerli ve eğlenceli olduğunu hissetmekten gelmektedir. Yeterlilik hissine sebep olan olaylar örgüsü ise içsel motivasyonu artırabilmektedir. İçsel olarak motive edilmiş öğrenmeyi teşvik etmek için öğretmenler ve öğrenciler arasındaki etkileşimi yapılandırma sorunları bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, merak duygusunun iç motivasyon ve öğrenmeye etkisini araştırmaktır. 
Yöntem: Son yıllarda yapılmış yerli ve yabancı yüksek lisans ve doktora tezleri, bilimsel makaleler incelenmiş; merak, iç motivasyon ve öğrenme arasındaki ilişki ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu amaçla araştırmada geleneksel derleme çalışması yapılmıştır. Çalışmanın veri kaynaklarını son on yılda (2012-2022) yapılmış olan yerli ve yabancı yüksek lisans ve doktora tezleri ile bilimsel makaleler oluşturmaktadır. Çalışmada kullanılan veriler; Google Scholar, Proquest, Eric, Web of Science, YÖK (Ulusal Tez Merkezi) veritabanlarındaki çalışmalardan elde edilmiştir. Bu veri kaynakları seçilirken belirlenen anahtar kelimeler kullanılarak sınırlandırılmaya gidilmiştir. Bu anahtar kelimelerden Türkçe olanları "Merak ve öğrenme", "iç motivasyon ve öğrenme", "merak ve iç motivasyon arasındaki ilişki", "merak ve öğrenme arasındaki ilişki", "öğrenme motivasyonu", ingilizce olanları ise: "curiosity and learning", "internal motivation and learning", "the relationship between curiosity and internal motivation", "the relationship between curiosity and learning", "learning motivation" dır. Yapılan çalışmada kullanılan veriler, tasarlanan desene uygun olarak yazılı kaynakları detaylı ve sistematik bir şekilde analiz etmek için kullanılan doküman incelemesi tekniği ile analiz edilmiştir. 
Bulgular: Bu bölümde iç motivasyon, merak ve öğrenme arasındaki etkileşimler incelenmiş; merak, öğrenme ve iç motivasyon arasında bulunan döngüyü açıklayan çeşitli teori ve hipotezler karşılaştırılıp tartışılmıştır. Ayrıca merak, iç motivasyon ve öğrenmeyi teşvik etmek için çeşitli öğretim sistemlerinin nasıl tasarlanabileceği, bu durumla alakalı ne gibi yapılandırma ve iyileştirmeler yapılabileceği tartışılmıştır. İçsel motivasyonu azaltan faktörlerin (dışsal ödüller, dışarıdan dayatılan kontroller ya da olumsuz geri bildirimler gibi) nedenleri gözden geçirilmiştir.
Sonuç:  Araştırma sonucunda merak ve motivasyonun öğrenme için temel şart olduğu ve ayrıca merakın bireylerde öğrenme motivasyonunu artırdığı ortaya çıkmıştır. Merak ve öğrenme birbirini beslemektedir.

Abstract:
Aim: Curiosity, seeking knowledge, purpose is an intrinsically motivating force and forms the basis of effective learning. Intrinsic motivation consists of feeling that something is interesting, valuable, and fun to be had. The plot that causes a sense of competence can increase intrinsic motivation. There are issues of structuring the interaction between teachers and students to promote intrinsically motivated learning. The aim of the study is to investigate the effect of curiosity on internal motivation and learning.
Method: Domestic and foreign master's and doctoral theses and scientific articles made in recent years were examined; the relationship between curiosity, intrinsic motivation and learning has been tried to be revealed. For this purpose, a traditional compilation study was conducted in the research. The study's data sources consisted of domestic and foreign master's and doctoral theses and scientific articles made in the last ten years (2012-2022). The data used in the study were obtained from the databases of Google Scholar, Proquest, Eric, Web of Science, YÖK (National Thesis Center). While selecting these data sources, it was restricted by using the determined keywords. Among these keywords, Turkish ones are "merak ve öğrenme", "iç motivasyon ve öğrenme", "merak ve iç motivasyon arasındaki ilişki", "merak ve öğrenme arasındaki ilişki", "öğrenme motivasyonu", and the English ones are: "curiosity and learning", "internal motivation and learning", "the relationship between curiosity and internal motivation", "the relationship between curiosity and learning", "learning motivation". The data used in the study were analyzed with the document analysis technique used to analyze written sources in a detailed and systematic way, in accordance with the designed design.
Results: In this section, the interactions between intrinsic motivation, curiosity and learning were examined; various theories and hypotheses explaining the cycle between curiosity, learning and intrinsic motivation were compared and discussed. In addition, it was discussed how various teaching systems can be designed to encourage curiosity, intrinsic motivation and learning, and what configurations and improvements can be made regarding this situation. Reasons indicating factors that reduce intrinsic motivation (such as extrinsic rewards, externally imposed controls, or negative feedback) were reviewed.
Conclusion: As a result of the research, it was revealed that curiosity and motivation are the basic conditions for learning, and that curiosity also increases the motivation to learn in individuals. Curiosity and learning feed each other.