Menderes dönemi Türk dış politikası
Turkish foreign policy during the menderes period
Yazar: MUHAMMED BİRKAN ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE EREN
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
1950 seçimleri, Türk siyasetinde önemli bir dönemin başlangıcını işaret etmiştir. Cumhuriyet Halk Partisi'nin uzun süren iktidarının sona ermesi ve Demokrat Parti'nin iktidara gelmesi, Türkiye'nin siyasi yönünde kritik bir değişikliğe yol açtı. Bu dönem, Türkiye'nin dış politika ve siyasi evrimini anlamak açısından önemlidir. Bu çalışmada, 1950-1960 döneminde Türkiye'nin dış politikasını ve siyasi gelişiminin incelenmesi amaçlanmıştır. Adnan Menderes'in Başbakanlık dönemi, Türkiye'nin dış ilişkilerinde önemli değişikliklere neden oldu. Türkiye, II. Dünya Savaşı sonrasında Atatürk'ün tarafsızlık politikasından uzaklaşıp, Sovyet tehdidi ve ekonomik zorluklarla başa çıkabilmek amacıyla ABD ve Batı'ya yaklaştı. NATO'ya katılım ve ABD ile stratejik iş birliği, Türkiye'nin Batı ittifakına güçlü bir şekilde entegre olmasını sağladı. Menderes, bölgesel ittifaklar kurma girişimlerinde bulundu, ancak Arap Milliyetçiliği ve liderlik iddiaları, Ortadoğu'da ABD destekli bir paktın oluşumunu engelledi. Kıbrıs Sorunu, Türkiye'nin dış politikasında önemli bir rol oynadı. Türkiye, Kıbrıs'ın statüsünün korunması adına aktif bir rol üstlendi, ancak iç politikadaki olaylar ve Kıbrıs meselesindeki tıkanıklıklar, Türkiye'nin uluslararası alanda zor durumda kalmasına neden oldu. Menderes'in ABD ile ilişkileri geliştirmeye yönelik Sovyetler Birliği'ne yaklaşımı, ABD ile ilişkileri olumsuz etkiledi ve 27 Mayıs Askeri Darbesi'ne yol açtı. Darbenin ardından Türkiye, askeri yönetimle birlikte ABD ile güçlü bir bağ kurdu. Bu dönemin dış politika tercihleri, günümüz Türk dış politikasının temelini oluşturan faktörleri anlamak açısından önemli bir perspektif sunar. ABD ile ekonomik yardımlar, ulusal güvenlik taahhütleri ve modernleşme hedefi, Türk dış politikasının evriminde belirleyici unsurlardır. Ancak, darbeler ve siyasi belirsizlikler, Türkiye'nin demokratik gelişimini ve dış politika tutumlarını etkilemiştir.

Abstract:
The 1950 elections marked the beginning of an important period in Turkish politics. The end of the long rule of the Republican People's Party and the coming to power of the Democratic Party led to a critical change in Turkey's political direction. This period is important for understanding Turkey's foreign policy and political evolution. This study aims to analyze Turkey's foreign policy and political evolution in the period 1950-1960. Adnan Menderes's term as Prime Minister led to significant changes in Turkey's foreign relations. Turkey moved away from Atatürk's policy of neutrality after World War II and moved closer to the US and the West in order to cope with the Soviet threat and economic difficulties. Accession to NATO and strategic cooperation with the US ensured Turkey's strong integration into the Western alliance. Menderes attempted to build regional alliances, but Arab Nationalism and leadership ambitions prevented the formation of a US-backed pact in the Middle East.  The Cyprus Question played an important role in Turkey's foreign policy. Turkey took an active role to protect the status of Cyprus, but domestic political events and the blockages in the Cyprus issue put Turkey in a difficult situation in the international arena. Menderes's approach to the Soviet Union to improve relations with the US negatively affected relations with the US and led to the May 27th military cous. After the coup, Turkey established a strong bond with the US under the military government. The foreign policy preferences of this period provide an important perspective for understanding the factors that underlie Turkish foreign policy today. Economic aid, national security commitments, and the goal of modernization with the United States were decisive factors in the evolution of Turkish foreign policy. However, coups and political uncertainties have affected Turkey's democratic development and foreign policy attitudes