Ebeveyn merkezli psikolojik danışmanın çocukların problem davranışları, ebeveyn stresi ve çocuk-ebeveyn ilişkisine etkisi
The effects of parent-centered psychological counseling on children's problem behaviors, parental stress, and the child-parent relationship
Yazar: ÇAĞRI UTKAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET BİLGİN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ebeveyn kabul veya reddi = Parantel acceptance-rejection ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Ebeveynler = Parents ; Problem davranış = Problem behavior ; Psikolojik danışma = Psychological counseling ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, tez kapsamında geliştirilen "Ebeveyn Merkezli Psikolojik Danışma" yaklaşımının çocukların problem davranışları, ebeveyn stresi ve çocuk-ebeveyn ilişkisi üzerindeki etkisini incelemektir.

Bu amaçla araştırmada 'tek grup ön test-son test deneysel desen' modeli kullanılmış, deneysel müdahale kapsamında çocukları problem davranışa sahip 5 ebeveyn ile 74 saat psikolojik danışma oturumu gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında gerçekleştirilen psikolojik danışmaların tamamında araştırmacı tarafından geliştirilen psikolojik danışma yaklaşımı kullanılmıştır.

Araştırmaya katılan ebeveynlerin algıladıkları stres seviyesini belirlemek amacıyla Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), çocukların sahip olduğu problem davranış düzeyini ölçmek amacıyla da Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) kullanılmıştır. Çocukların sahip olduğu davranışların sıklığı ile davranışlara ayrılan sürenin ölçümünde ise Davranış Kayıt Çizelgesi (DKÇ) kullanılmıştır. Çocuk-ebeveyn ilişkisindeki kabul düzeyi ise Ebeveyn Kabul-Ret Ölçeği (EKRÖ) aracılığı ile ölçülmüştür. Ölçümlerin tamamı ebeveyn tarafından doldurulan formlar aracılığı ile elde edilmiştir.

Araştırma sonuçları, geliştirilen ebeveyn merkezli psikolojik danışma yaklaşımının çocukların problem davranışlarının azalmasında, ebeveyn-çocuk ilişkisindeki kabul düzeyinin artmasında ve ebeveynin algıladığı stres seviyesinin azalmasında etkili olduğunu göstermiştir. Buna ek olarak danışma sonrasında çocukların ebeveyni ile geçirdiği sürenin anlamlı biçimde arttığı, çocuk ile ebeveynin daha nitelikli vakit geçirmeye başladığı ortaya çıkmıştır. Geliştirilen psikolojik danışma yaklaşımının çocuğun oyun oynamaya, eğitsel uğraşlara ve teknolojik araçlara ayırdığı sürede ise anlamlı bir değişime yol açmadığı görülmüştür.

Abstract:
This study aimed to investigate the effects of the "Parent-Centered Psychological Counseling" approach developed for the current dissertation on children's problem behaviors, parental stress, and child-parent relationship.

Therefore, a 'single group pre-test-post-test experimental design' was used in the study, and a 74-hour counseling session was conducted with five parents whose children had problem behavior. The researcher applied the psychological counseling approach that he developed for the current study during all the sessions.

The Perceived Stress Scale (PSS) was used to determine the perceived stress level of the participant parents, and the Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ) was administered to measure the problem behavior levels of the children. The researcher prepared a Behavior Chart (BC) to note down the frequency and duration of the problem behaviors in children. The acceptance level in the child-parent relationships was measured using the Parental Acceptance-Rejection Questionnaire (PARQ). All of the data were obtained from the forms filled out by the parents.

The research results showed that the given parent-centered psychological counseling approach effectively reduced the problem behaviors in children, increased the acceptance level in the parent-child relationships, and decreased the perceived stress level of the parents. Besides, after the counseling, the duration and quality of the time children and parents spent together increased significantly. It was observed that the designed psychological counseling approach did not lead to a significant change in the time that children spent on playing games, educational pursuits, and technological tools.