Kişinin görüntüsü üzerindeki hakkının ihlali ve sonuçları
Violation of one's right to the image and its consequences
Yazar: TUTKU CEREN AKINCI
Danışman: PROF. DR. ABDULKERİM YILDIRIM
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Medeni Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Medeni hukuk = Civil law

Özet:
Kişilik, kişinin hukuk düzeni tarafından korunan maddi ve manevi varlıkları ile bunlar üzerindeki haklarının tamamından oluşur. Geçmişten günümüze hukuk sistemlerinin temel amaçlarından biri, kişilik hakkının etkin şekilde korunmasıdır. Kişilik değerlerinin belirlenebilmesi, kişiliğin korunmasının sağlanabilmesi açısından önem arz eder. Kişinin görüntüsü, kişiliği oluşturan değerlerden biri olarak kabul edilmekte, dolayısıyla kişilik hakkı kapsamında değerlendirilmektedir. Teknolojik alanda ortaya çıkan gelişmeler, toplumsal ve kültürel alanda yaşanan değişimler ile bir araya geldiğinde, ortaya çıkabilecek kişilik hakkı ihlallerinin daha etkin şekilde önüne geçilebilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Kişinin görüntüsü üzerindeki kişilik hakkının etkin şekilde korunması açısından hukuki koruma mekanizmalarının geliştirilmesi gerekmektedir.  Bu bağlamda söz konusu hakkın önemi ve kapsamının ne olduğu, hangi fiillerin bu hakkı ihlal edebildiği, ihlaller sonucunda hangi koruma yöntemlerinin uygulanabileceğinin açıklanmasına katkı sunulması amacıyla bu çalışma hazırlanmıştır. Kişinin görüntüsü, onun başkalarından ayırt edilmesini sağlayan görünümüdür. Kişinin yüz hatları, vücut şekli ve fizyonomisi, kişinin varlığının esaslı unsurlarından olup onun kişiliğini tasvir eder niteliktedir. Fotoğraf makinesi, video kamera, cep telefonu gibi teknik araçlarla veya çizim, boyama ya da baskı gibi geleneksel yöntemlerle kişilerin görüntülerini içeren görsel materyaller elde edilebilir. Görüntü üzerindeki kişilik hakkının ihlali; görüntünün kayıt altına alınması, paylaşılması, üretilmesi, kullanılması gibi fiillerle gerçekleştirilebilir. İhlalden söz edilebilmesi için fiilin hukuka aykırı olması ve bir hukuka uygunluk sebebinin bulunmaması gerekir. Bu hakkın dava yoluyla ya da dava dışında yollarla korunması mümkündür. Dava yolu ile korumaya ilişkin temel hükümler Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu'nda yer almaktadır. Görüntü üzerindeki hakka yönelik saldırının önlenmesi, saldırıya son verilmesi, saldırının hukuka aykırılığının tespiti davaları açılabilir. Saldırı sonucu bir zararın ortaya çıkması halinde bunun maddi ve manevi tazminat davaları ile talep edilmesi mümkündür. Dava dışı koruma yollarına ilişkin farklı kanunlarda çeşitli düzenlemeler yer almaktadır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nda, eser niteliği taşımayan resim ve portrelerin korunmasına ilişkin düzenlemeler mevcuttur. Kişisel veri niteliğini haiz görüntünün Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında korunması mümkündür. Ayrıca düzeltme ve cevap hakkı ile unutulma hakkının kullanılması yoluna gidilebilir. Çalışmamız, görüntü üzerindeki kişilik hakkının gelişiminin incelenmesini ve gelecekte ortaya çıkabilecek ihtiyaçların karşılanması açısından bir çatı kavram önerilmesini hedeflemektedir. Çalışmamızda uluslararası düzenlemeler ve yargı kararları gibi birincil nitelikteki kaynaklar ve literatür taraması yapılıp ikincil nitelikteki kaynaklardan da yararlanılmıştır.

Abstract:
Personality consists of a person's tangible and intangible assets protected by the legal order and all of his/her rights over them. One of the main objectives of legal systems from past to present is the effective protection of the right to personality. The determination of personality values is important in terms of ensuring the protection of personality. The image of a person is considered as one of the values that constitute personality and is therefore considered within the scope of the personality right. When the developments in the technological field combine with the changes in the social and cultural field, it has become necessary to prevent violations of personality rights that may arise more effectively. It is necessary to develop legal protection mechanisms in order to effectively protect the right of personality over one's image.  In this context, this study has been prepared in order to contribute to the explanation of the importance and scope of the right in question, which acts can violate this right, and which protection methods can be applied as a result of violations. A person's image is his/her appearance that enables him/her to be distinguished from others. The facial features, body shape and physiognomy of the person are essential elements of the person's existence and depict his/her personality. Visual materials containing images of individuals can be obtained through technical means such as cameras, video cameras, cell phones or traditional methods such as drawing, painting or printing. Violation of the personality right on the image can occur through acts such as recording, sharing, producing and using the image. In order for a violation to occur, the act must be unlawful and there must not be a reason for compliance with the law. It is possible to protect this right through litigation or non-litigation. The basic provisions regarding the protection through litigation are included in the Turkish Civil Code No. 4721 and the Turkish Code of Obligations No. 6098. Lawsuits may be filed for the prevention of the attack on the right to the image, the termination of the attack, and the determination of the illegality of the attack. If a damage occurs as a result of an attack, it is possible to compensate this damage through lawsuits for material and immaterial damages. There are various regulations in different laws regarding protection methods other than lawsuits. Law No. 5846 on Intellectual and Artistic Works, there are regulations on the protection of paintings and portraits that do not qualify as artworks. It is possible to protect images that are personal data within the scope of the Personal Data Protection Law No. 6698. In addition, the right to rectification and reply and the right to be forgotten may be exercised. Our study aims to examine the development of the personality right on the image and to propose a general concept in order to meet the needs that may arise in the future. In our study, primary sources such as international regulations and judicial decisions have been used and secondary sources have also been utilized through a literature review.