Paleolitik dönemden Roma dönemine Sakarya'nın yerleşim kurgusunun deprem olgusu üzerinden incelenmesi
Examining the settlement structure of Sakarya from the Paleolithic period to the Roman period through the earthquake phenomenon
Yazar: AYŞE TUĞÇE BALABAN
Danışman: DOÇ. DR. ELİF YEŞİM KÖSTEN
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bilinen verilere göre yerkürenin ilk sakinleri nehir, deniz gibi tabii su kaynaklarının izindeki bölgelere yerleşmişlerdir. Suyun izini süren yerleşimler, zamanla iç bölgelerdeki verimli topraklara yayılmıştır. Doğanın sunduğu imkanlarla gündelik pratiklerini kurgulayan yerleşikler; yerküreyi var eden yer hareketleri, su yükselmeleri gibi olaylarla birlikte yaşayabilme adına üst kotlara taşınmışlardır. Bu yerleşikler, doğal akışa eklemlenerek uygun zeminde ona uygun yapım sistemiyle mekân bilgisini üretebilmişlerdir. Günümüzde ise teknoloji ilerlemiş, yeni yapım sistemleri geliştirilmiştir. Fakat bu yeninin varlığı yeryüzünün doğal akışında süregelen deprem gibi olgularla birlikte yaşayabilmeye çözüm sunamamıştır. Yeryüzünü var eden bu hareketlerin, günümüzde afet olarak tanımlanması problematiktir. Çalışmanın, depremi bir olgu olarak kabullenip onunla beraber yaşanılacak ortamın kurgulanmasına katkı sunması niyetlenmiştir. Bu amaçla Paleolitik dönemden Roma dönemine kadar Sakarya Nehri boyunca, yerleşimlerini idari olarak Sakarya ili sınırları içerisinde kalan bölgede kuran toplulukların yerleşim kararları haritalandırılmış ve incelenmiştir. Yerleşim kararlarının alınmasında deprem olgusunun rolü tartışılmıştır. Çalışma kapsamında; sistematik alanyazın taraması yapılarak antik kaynaklar, epigrafik belgeler, haritalar, hava ve arşiv fotoğrafları incelenmiştir.

Abstract:
According to known data, the first inhabitants of the earth settled in areas following natural water resources such as rivers and seas. Settlements following the traces of water spread over time to the fertile lands in the inner regions. Residents, who build their daily practices with the opportunities offered by nature, have moved to upper elevations in order to live with events such as ground movements and water rises that create the earth. These inhabitants were able to produce space information by integrating into the natural flow and using the appropriate construction system on suitable ground. Today, technology has advanced and new construction systems have been developed. However, the existence of this new did not provide a solution to living with phenomena such as earthquakes that continue in the natural flow of the earth. It is problematic that these movements that create the earth are defined as disasters today. This study aims to accept the earthquake as a phenomenon and contribute to the construction of the environment in which to live with it. For this purpose, the settlement decisions of the communities who established their settlements along the Sakarya River, from the Paleolithic period to the Roman period, in the region administratively within the borders of Sakarya province, were mapped and examined. The role of earthquake in settlement decisions is discussed. Within the scope of the study, a systematic literature review was conducted and ancient sources, epigraphic documents, maps, aerial and archive photographs were examined.