Yarı kurak bölgelerde toprak - su koruması çalışmalarında doğal bitki örtüsünün değerlendirilmesi (Çankırı örneği)
Evaluation of natural plant cover for soil and water conservation practices in semi-arid regions  (Çankırı province)
Yazar: MEHMET SAİD ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. KAMİL ŞENGÖNÜL
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Arazi kullanımı = Land use ; Bitki örtüsü = Vegetation ; Kurak alan = Arid zone

Özet:
Toprak, üretimin temelini oluşturduğundan en önemli doğal kaynaklarımızdan birisidir. Yüz yıllardır üzerinde insanoğlunu barındıran ve sürekli insanların müdahalelerine maruz kalan Anadolu toprakları günümüzde yanlış arazi kullanımı ve küresel iklim değişikliğinin de getirmeye başladığı olumsuz etkiler sebebiyle her yıl büyük bir miktarını erozyonla kaybetmektedir. Bu nedenle toprak koruma ve rehabilitasyon çalışmaları ülkemizin öncelikli konularındandır.
Yağışın yıllık ortalama 100-300 mm arası olduğu alanlar kurak, 300-600 mm. arasında olduğu alanlar yarı kurak olarak tanımlanmaktadır (FAO,1989). Ülkemizin yağış haritasına bakıldığında yukardaki tanıma göre kurak alan bulunmamakla birlikte yüz ölçümünün yaklaşık 1/3?ünün yarı kurak sahalardan oluştuğu görülmektedir. Yağış azlığının yanı sıra tuzluluk gibi sorunlar nedeni ile bu sahalarda bitki süksesyonu gelişimi yavaştır. Bu nedenle yarı kurak sahalarda yapılacak toprak koruma ve rehabilitasyon çalışmalarında yöreye uyum sağlamış doğal türlerin kullanımı başarılı olmak için büyük öneme sahiptir.
Yapılan bu tez çalışması ile büyük bölümü yarı kurak olarak sınıflandırılan tez alanı ve çevresi için toprak koruma ve rehabilitasyon çalışmalarında kullanılabilecek doğal türler tespit edilmeye ve topraklaşmaya olan etkileri anlaşılmaya çalışılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sahada topraklaşmaya katkı sağlama ve süksesyonu geliştirme potansiyeline sahip türler tespit edilerek vejetasyon ve topoğrafya tipi ile önem sırasına göre verilmiştir. Alanın genel olarak hakim bitki türü Quercus macranthera subsp. syspirensis?tir. 25 örnek alanın 8?inde bu türe rastanılmıştır.Bu türün dışında odunsulardan Pinus nigra subsp. pallasiana, , Quercus pubescens, Juniperus oxycedrus subsp. oxycedrus, Juniperus nana, Ulmus minor; yabani meyva ağaçlarından; Crataegus orientalis, Pyrus elaeagnifolia subsp. elaaegnifolia, Prunus divaricata subsp. ursina; taban arazilerde ve dere kenarlarında, Tamarix smyrnensis, jips anakaya üzerinde Amygdalus orientalis, yine volkanik anakayada aşırı bozulmuş alanlarda Rosa dumalis, Rosa canina, Paliurus spina-christi sahada görülen ve doğal dengenin yeniden kurulmasında değerlendirilmesi gereken türlerden bazılarıdır. Otsu türlerden ise Astragalus gossypinus, Hedysarum nitidum, Genista sessilifolia, Acantholimon venustum, Artemisia austriaca, jipsli anakayada Gypsophyla simulatrix, kuru dere yataklarında Glycyrrhiza glabra var. glandulifera, hareketli molozlar üzerinde Rhus coriaria önerilen türlerden bazılarıdır.

Abstract:
Soil is one of our most important natural resources since it is the basis of production. The Anatolian territory,  has been hosting human for centuries and exposed to intervention of mankind since the first human has appeareal on it, is losing a large amount of soil every year with erosion as a result of land misuse. Therefore, soil conservation and rehabilitation studies are still main subjects of our country.
Araes receiving between 100-300 mm of rainfall defined as arid,  and areas receiving between 300-600 mm of rainfall are defined as semi-arid. As seen from the precipitation map, Turkey has no arid areas, but semi-arid areas cover 1/3 of the country according to the definition above. Plant succession is slow in these araes not only because of water deficit but also other problems such as salinity. Thus, natural vegetation adapted to area has great importance for studies of soil conservation and rehabilitation.
The species that can be used for soil conservation and rehabilitation studies in the study area, most of the area is semi arid, has been analyzed and their effect on the soil structure has been tried to understand. The identified species are given in order of importance with vegetation and topography type. The dominant species of the area is Quercus macranthera subsp. syspirensis. This species observed in the 8 of 25 sample areas. Beside this species, Pinus nigra subsp. pallasiana, Quercus pubescens, Juniperus oxycedrus subsp. oxycedrus, Juniperus nana, Ulmus minor has been observed as woody plants.  Crataegus orientalis, Pyrus elaeagnifolia subsp. elaeagnifolia, Prunus divaricata subsp. ursina has been observed as wild fruit trees, Tamarix smyrnensis has been observed in base lands and stream sides and Amygdalus orientalis has been observed on the gypsium bedrock. Rosa dumalis, Rosa canina, Paliurus spina-christi are some of the recommended species has been observed on volcanic rocks in severely degraded areas. 
Astragalus gossypinus, Hedysarum nitidum, Genista sessilifolia, Acantholimon venustum, Artemisia austriaca has been observed as herbaceous plants. Gypsophyla simulatrix on the gypsium bedrock, Glycyrrhiza glabra var. glandulifera on the dry stream beds and Rhus coriaria on the moving debris are some of the recommended species for rehabilitation and revegetation studies in the study area.