Yönetim kavramının ontolojik incelemesi
Ontology of management concept
Yazar: HAKAN ERKAL
Danışman: PROF. DR. JÜLİDE KESKEN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilim felsefesi = Science philosophy ; Disiplin = Discipline ; Felsefe = Philosophy ; Hartmann, Nicolai = Hartmann, Nicolai ; Ontoloji = Ontology ; Yönetim = Management ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; Örgüt yönetimi = Organizational management ; İş disiplini = Working discipline

Özet:
İşletme disiplini altında bilimsel çalışmalarına devam eden yönetim ve örgüt yazını bilim felsefesindeki epistemolojik tartışmalara paralel bir biçimde kendi içerisinde pozitivist ve anti-pozitivist temelde çeşitli paradigmaları içinde barındırmaktadır. Bu çalışma yönetim kavramının kökeni nedir sorusu etrafında hem yönetim ve örgütlenme kavramlarının kendilerini hem de epistemolojik olarak ayrışan bu farklı paradigmaları ontolojik bir sorgulamadan geçirmeye çalışmıştır. Bu doğrultuda Nicolai Hartmann'ın varlık katmanlarını ve kategorik kanunlarını temel alan yeni ontoloji anlayışı çerçevesinde insan ve maddenin evrimsel gelişimini tarihsel olarak ele alacak biçimde yönetim diye atfettiğimiz kavram, ilişki, yapı incelenmiş, alanın geneli ve kökenine dair önemli çıkarımlar ortaya konmuştur. 
Bu bağlamda, alandaki ana akım kuramların ontolojik olarak yönetime ve insana bir alt ontolojik düzlemden, yani hayvan düzleminden bakarak; yöneten-yönetilen ayrımını kendi kuramlarında içkin halde barındırdıklarını söyleyebiliriz. Çalışmadan çıkarılacak diğer bir sonuç, yazının mevcut hakim kuramlar tarafından nasıl dar bir kapsamda ele alındığıdır. Bu yüzden tinsel/ideal varlık katmanına da sahip insan ile ilgili yönetim kavramların, bu katmanın temelini oluşturan dil, değer, anlatı, mit, inanış, inanç, din, kültür, ideoloji, söylem gibi tinsel/ideal alan konularını da kapsayacak şekilde genişletilmesi gerekmektedir. Yapmış olduğumuz bu ontolojik sorgulama gelecekte yazının kapsamının nasıl şekillenmesi gerektiği konusunda bilimsel ve felsefi temel sunmaktadır.

Abstract:
Management and organization literature, which continues its scientific studies under business discipline, consists of positivist and anti-positivist paradigms parallel to the epistemological discussions in philosophy of science. This study aims to make ontological analysis of both the concepts of management and epistemologically differentiated paradigms questioning the basis of management. What we called "management", which can be assumed as the concept, relation or construct, has been analyzed within the scope of Nicolai Hartmann's new ontology and the evolution of material world and humanity; and crucial implications have been flourished addressing to theory of management and organization.
In this context, we can say ontologically, mainstream theories put the analysis level one step lower when we thing about management and human beings, that means analyze humanity the same level with animals; and it contain governor-governed distinction in itself immanently. Another finding resulted from this study is how narrow dominant theories see the scope of management and organization scientific field. The field should be widen including all the concepts, such as language, values, narratives, mythos, believes, religions, ideologies and discourses, within ideal/immaterial realm, which we assume human beings belong. This ontological analysis aims to be the philosophical and scientifically backgrounds how management literatures will evolve in the future.