İklim odağında tarihi ve kültürel kolektif belleğin yönlendirdiği kentsel tasarım rehberi: Safranbolu kent örneği
Urban design guide directed by historical and cultural collective memory in the focus of climate: The case of Safranbolu
Yazar: AYŞE BETÜL ÇUFALI
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRAN ŞAHİN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Mekânsal ve toplumsal yapıdaki değişimle beraber kentsel alanlarda yoğunluğun arttığını gösteren kentleşme gün geçtikçe ilerlemektedir. Kentsel alanların sürekli artarak yayılması beraberinde ekolojik dengenin bozulması ve dolayısıyla çevre sorunlarını getirmektedir. Bozulan denge iklim değişikliği gibi insanı ve çevreyi doğrudan etkileyen değişimlere sebep olmaktadır. Ortaya çıkan sorunları en aza indirmek ve gelecek sorunlara karşı önlemler almak için sorunları doğru saptamak ve çözüm önerileri sunmak gerekmektedir. Bu çalışma ile karşılaşılan iklim değişikliği sorunu odağında pilot alanda (Bağlarbaşı Mahallesi, Safranbolu) kentsel peyzaja yönelik mekânsal planlama ve tasarım açısından çözüm önerileri getirilmesi amaçlanmıştır. İlk adımda literatür taraması yapılarak kavramsal temeller üzerine çalışmalar yürütülmüştür. İkinci aşama olarak iklim parametrelerine ait veri temini yapılmıştır. Ayrıca nitel yöntemle yürütülen anket çalışması ile kentin kullanıcılarının belleğinde iklim araştırılması yapılmıştır. Üçüncü aşamada elde edilen bulgular grafiklerle, haritalarda ve sözel olarak aktarılmıştır. Bu kapsamda genel anlamda ılıman iklim özellikleri gösteren pilot alan mevcut durumda kentleşme sorununu ciddi boyutlarda yaşayan bir bölge olmadığı ancak kentsel gelişimin gözlemlendiği bir alan olması ile giderek kentsel dokunun arttığı bir alan olduğu saptanmıştır. Buna yönelik gelecekte karşılaşılabilecek sorunlar için şimdiden çözüm önerileri dikkate alınarak planlama ve tasarım yapılması gerektiği saptanmıştır. Son olarak (1) yapı, (2) yeşil alan, (3) durgun su yüzeyi, (4) yüzey akışı, (5) kentsel koridorlar (cadde ve sokaklar), (6) donatı elemanları ve (7) yüzey malzemeleri açısından iklim odaklı tasarım önerileri sunulmuştur. Bu tez çalışması sadece Safranbolu (Karabük) kentine yönelik değil benzer ılıman iklime sahip bütün kentler için rehber niteliğindedir. Ayrıca sayısal ve sözel veri üzerinden bütünleşik yürütülen bu çalışma ile evrensel bilime katkı sunulmuştur.

Abstract:
With the change in spatial and social structure, urbanization, which shows the increase in density in urban areas, is progressing day by day. The continuously increasing spread of urban areas brings with it the deterioration of the ecological balance and thus environmental problems. The deteriorated balance causes changes that directly affect people and the environment, such as climate change. In order to minimize the emerging problems and take precautions against future problems, it is necessary to identify the problems correctly and offer solutions. This study aims to propose solutions in terms of spatial planning and design for urban landscape in the pilot area (Bağlarbaşı Neighborhood, Safranbolu) in the focus of the climate change problem encountered. In the first step, a literature review was conducted and studies on conceptual framework were carried out. In the second step, data on climate parameters were obtained. In addition, climate research was carried out in the memory of the users of the city with a questionnaire study conducted with qualitative method. The findings obtained in the third stage were presented in graphs, maps and verbally. In this context, it was determined that the pilot area, which shows temperate climate characteristics in general, is not a region with serious urbanization problems, but it is an area where urban development is observed, and the urban texture is gradually increasing. In this regard, it has been determined that planning and design should be done by taking into account the solution suggestions for the problems that may be encountered in the future. Finally, climate-oriented design recommendations are presented in terms of (1) building, (2) green space, (3) stagnant water surface, (4) surface flow, (5) urban corridors (streets and avenues), (6) urban equipments and (7) surface materials. This thesis is a guide not only for Safranbolu (Karabük) but also for all cities with similar temperate climates. In addition, this study, which was carried out in an integrated manner through quantitative and qualitative data, contributed to universal knowledge.