Vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin depresyon, anksiyete ve stres durumları ile etkileyen faktörlerin karşılaştırılması
Comparison between the affecting factors and depression, anxiety and stress statuses of the employees working and not working in shifts
Yazar: HÜSEYİN BOĞURCU
Danışman: PROF. DR. MELEK ARDAHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Stres = Stress ; Vardiya sistemi = Shiftwork system ; İş sağlığı = Occupational health ; İşçi sağlığı = Worker health ; İşçiler = Workers

Özet:
Araştırma, vardiyalı ve vardiyasız çalışan işçilerin depresyon, anksiyete ve stres durumları ile etkileyen faktörlerin karşılaştırılması amacıyla Mart –Nisan 2019 tarihleri arasında yürütülmüştür. Karşılaştırmalı tanımlayıcı araştırmanın evrenini, İzmir Çiğli'dekibir ağır sanayi fabrikasında çalışan 150 vardiyalı ve İzmir Torbalı'daki üç iş yerinde çalışan 140 vardiyasız olmak üzere toplam 290 işçi oluşturdu. Çalışmada örneklem seçimine gidilmedi evrenin tamamına ulaşılmaya çalışıldı. Araştırmanın yapıldığı tarihte iş yerinde olmayanlar, araştırmaya katılmak istemeyenler nedeniyle 150 kişilik vardiyalı gruptan 140 kişiye, 140 kişilik vardiyasız gruptan 130 kişiye ulaşıldı.  Veriler araştırmacılar tarafından oluşturulan  "Tanıtıcı Bilgi Formu"  ve "Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği (DASÖ)" kullanılarak, karşılıklı  görüşme yöntemiyle,  etik izinler alındıktan sonra toplanmıştır.  SPSS 23.0 for Windows (Statistical Package for Social Science for Windows) paket programı kullanılarak p<0,05 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak değerlendirilmiştir.
Vardiyalı grubun %95,7'si ve vardiyasız grubun % 60,8'i erkektir. Vardiyasız grubun %51,4'ü ve vardiyasız grubun %61,5'i geliri giderinden azdır. Vardiyalı grubun %45,7'si  ve vardiyasız grubun %36,3'ü   yeterli ve dengeli beslenmediğini düşünmektedir.Vardiyalı grubun  depresyon toplam puanının ortalaması 10,7±8,09, vardiyasız grupta ise 6,14±6,28, vardiyalı grupta anksiyete toplam puanın ortalaması 9,48±7,05 vardiyasız grupta 6,14±6,28 vardiyalı grupta stres toplam puan ortalaması 14,58±7,78 vardiyasız grupta 10,18±7,48'dir. Vardiyalı çalışan işçilerde medeni durum, işinden memnun olma, yeterli ve dengeli beslenme değişkenlerinin depresyon, anksiyete ve stres puanını, vardiyasız çalışan işçilerde ise cinsiyet ve işinden memnun olma değişkeninin depresyon, anksiyete ve stres puanını etkilediği belirlenmiştir (p <0,05).

Yapılan çalışmada vardiyalı grupta çalışan işçilerin vardiyasız gruba göre depresyon, anksiyete ve stres toplam puan ortalamaları daha yüksektir. Vardiyalı grupta depresyon, anksiyete ve stres puanı evli, işinden memnun olan, yeterli ve dengeli beslenmediğini düşünenlerden etkilenmektedir. Gerek vardiyalı, gerekse vardiyasız grupta depresyon, anksiyete ve stresi etkileyen faktörler göz önüne alınarak eğitim programları düzenlenebilir, işçilere baş etme yöntemleri, işverenlere de alınması gereken önlemler konusunda bilgi verilebilir. 

Anahtar Kelimeler: Vardiyalıve vardiyasız çalışma; Depresyon, stres, anksiyete; Çalışan sağlığı

Abstract:
The study was conducted between March and April 2019 in order to compare the factors affecting depression, anxiety and stress with shift workers and non-shift workers. The universe of the comparative descriptive study consisted of a total of 290 workers, including 150 shift workers working in a heavy industry factory in Izmir Çiğli and 140 non-shift workers working in three a heavy industry factory in İzmir Torbalı. In this study, we tried to reach the whole universe and we did not choose the sample. At the time of the study, due to the workers who were not at work and who did not want to participate, 140 workers from the 150 shift workers group and 130 workers from the 140 non-shift workers group were reached. These data were collected by using ''The Descriptive Information Form "and" Depression, Anxiety and Stress Scale (DASÖ)'', after obtaining the ethical permissions by mutual interview method, which were formed by the researchers SPSS 23.0 for Windows package program at p <0.05 significance level was used for statistical evaluation.
95.7% of the shift workers and 60.8% of the non-shift workers were male.51.4% of the shift workers income and 61.5% of the non-shift workers income were less than expenses.It was observed that 45.7% of the shift workers and 36.3% of the non-shift workers did not have adequate and balanced nutrition.The average total depression score of the shift workers group was 10.7 ± 8.09 and the total score of depression non-shift workers group was 6.14 ± 6.28.The average total anxiety score of the shift workers group was 9,48 ± 7,05 and the total score of anxiety non-shift workers group was 6.14 ± 6.28. The average total stress score of the shift workers group was 14,58±7,78 and the total score of stress non-shift workers group was 10,18±7,48.Marital status, job satisfaction, adequate and balanced nutrition variables affected the depression, anxiety and stress scores of the shift workers, and gender and job satisfaction variable affected the depression, anxiety and stress scores of the non-shift workers was determined (p <0.05).In the study, the total score averages of depression, anxiety and stress were higher in the shift workers group than the non-shift workers group.
Depression, anxiety, and stress scores were affected in shift workers: married, job satisfiction,inadequate and balanced diet. as a result, training programs can be organized by considering the factors that affect depression, anxiety and stress in shift workers and non-shift workers, and information can be given to workers about coping methods and measures to be taken by employers. 
Keywords: Shift and non-shift work; Depression, stress, anxiety; Employee health