Yeni ebeveyn olmuş genç yetişkinlerin anneliğe ve babalığa dair söylemleri
The di̇scourses of young adults who have just become parents on motherhood and fatherhood
Yazar: MELTEM ARAKELYAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. UMUT ŞAH
İstanbul Arel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Annelik = Motherhood ; Annelik temsilleri = Maternal representations ; Babalık = Fatherhood ; Babalık davranışı = Paternal behavior ; Ebeveyn davranışı = Parenting behaviors ; Ebeveynler = Parents ; Ebeveynlik rolleri = Parental roles ; Genç yetişkinler = Young adult ; Söylem analizi = Discourse analysis

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de yaşayan ve yeni ebeveyn olmuş genç yetişkin anne ve babaların, anneliğe ve babalığa dair söylemlerini ve bu söylemlere kaynaklık eden açıklayıcı repertuarları (söylemsel kaynakları) incelemektir. 
 
	Bu amaç doğrultusunda; 26 ile 39 yaşları arasında yer alan 6 anne ve 6 baba ile birebir derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler, ses kayıt cihazı ile kaydedilmiş ve ardından yazıya dökülmüştür. Yazıdökümler "söylem analizi" ile analiz edilmiştir. Bu çalışmada kullanılan söylem analizi Potter ve Wetherell'in (1987) "açıklayıcı repertuarlar" yaklaşımına dayanmaktadır.
 
Görüşmeler "anneliğe ilişkin söylemler" ve "babalığa ilişkin söylemler" olmak üzere iki başlık altında analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, anneliğe ilişkin söylemlere kaynaklık eden 5 farklı açıklayıcı repertuar elde edilmiştir; "sorumlu/iyi annelik", "keyifli/mutlu annelik", "zor annelik", "ideal annelik" ve "kutsal annelik". Babalığa ilişkin söylemlere kaynaklık eden 4 farklı repertuara ulaşılmıştır; "zor babalık", "koruyucu babalık", "kız babası olmak" ve "sorumlu olmayan/yardımcı babalık".
 
Araştırma sonuçları dikkate alındığında, yeni ebeveyn olan anne ve babaların anneliğe ve babalığa ilişkin açıklamalarında, aileye ilişkin geleneksel/ataerkil söylemlerin halen önemli bir yer tuttuğunu, diğer yandan bunların modern/eşitlikçi söylemlerle iç içe geçtiğini söylemek mümkündür. Hem anneler hem de babalar ebeveynlik görevlerinin paylaşılması gerektiğini ifade ediyor olmakla birlikte, bu paylaşımda esas görevin "doğası itibariyle" annede olduğu şeklindeki söylemin halen geçerliliğini koruduğu da görülmektedir.


Anahtar Kelimeler: Annelik, Babalık, Ebeveynlik, Aile, Söylem Analizi, Açıklayıcı Repertuarlar

Abstract:
This research aims to investigate the discourses and the resources of these discourses (interpretative repertoires) of young adults who have just become parents on motherhood and fatherhood. 

Within the scope of this purpose, in-depth interviews are made with 6 mothers and 6 fathers between the ages of 26-39. Interviews are all tape-recorded and then transcribed. The texts of the interviews are analyzed by "discourse analysis". 

The analysis is made with regard to basis of discourses on motherhood and discourses on fatherhood. As a result of analysis, five different interpretative repertoires are obtained as resources for discourses on motherhood; "responsible/good motherhood", "joyful/happy motherhood", "tough motherhood", "ideal motherhood" and "holy motherhood". Four different interpretative repertoires are obtained as resources for discourses on fatherhood; "tough fatherhood", "protective fatherhood", "being father of a girl" and "irresponsible/helper fatherhood". 

This study manifests that traditional/pariarchal discourses are still dominant in the explanationds of mothers and fathers on motherhood and fatherhood. On the other hand, we can see that they are combined with "modern/equalitarian" discourses. While both mothers and father talking about importance of sharing the parenting duties, they also give the primary responsibility to the mothers with regard to "the nature of motherhood". 

Keywords: Motherhood, fatherhood, parenting, family, disourse analysis, interpretative repertoires