Süt çocukluğu döneminde anne sütü ve tamamlayıcı beslenme durumunun değerlendirilmesi
Evalutaion of breastmilk and complementary feeding status in infancy
Yazar: SELİN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MUZAFFER POLAT
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne sütü = Milk-human ; Bebek beslenmesi = Infant nutrition ; Besin destekleri = Dietary supplements ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Emzirme = Breast feeding ; Süt = Milk

Özet:
Giriş ve Amaç: Beslenme; süt çocuğunun sağlıklı büyüme ve gelişmesinde en temel faktördür. Yaşamın bu kritik döneminde yapılan hatalı beslenme davranışlarının etkileri tüm yaşamını etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Amerikan Pediatri Akademisi (AAP) bebeklerin ilk ay tek başına anne sütü ile beslenmelerini, altıncı aydan sonra tamamlayıcı beslenmeye geçilmesini ve anne sütüne 2 yıl devam edilmesini önermektedir. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmaları'na göre tek başına anne sütü alma süresi düşük ve tamamlayıcı beslenmeye erken başlanması oldukça yaygın bir uygulamadır. Bu çalışmada süt çocuklarında sadece anne sütü alımı, tamamlayıcı beslenme durumu saptanması ve etkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Mart 2020 ile Mart 2021 tarihleri arasında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Klinikler'ine başvuran 6-24 ay arası 200 süt çocuğu dahil  edildi. Annelere uygulanan anket ile sosyodemografik özelllikler , anne sütü alma özellikleri ve tamamlayıcı beslenmeye geçiş ile ilgili veriler toplandı. Tüm istatiksel analizler SPSS 22.0 programı kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya yaşları 6-24 ay arasında değişen toplam 200 çocuk alındı. Olguların yaş ortalaması 12.9±5.1 aydı. Olguların %97,5 'i anne sütü almıştı ancak %17'si doğumdan sonra diğer sıvılar ile beslenmişti. Tek başına anne sütü ile beslenme süresi ortalama 3.2±2.3 aydı. İlk 6 ayda tek başına anne sütü ile beslenme oranı %24 idi. Olguların %62,1'i anne sütü almaya devam etmekteydi. Anne sütü kesme yaşı ortalama 8,2±6,3 ay olarak saptandı. Tamamlayıcı beslenmeye başlama yaşı ortalama 5.1 ± 1,3 ay (2-12 ay) olarak saptandı. Olguların 116'sına (%58) 6 aydan önce ve %11'ine (%5,5) 4. aydan önce tamamlayıcı besin verilmişti.  Olguların ilk 6 ay tek başına anne sütü ile beslenme ile çocuğun cinsiyeti, doğum şekli, doğum ağırlığı, anne eğitim düzeyi ile anlamlı ilişki saptanmadı. İlk 6 ay tek başına anne sütü ile beslenme; annelerin emzirme danışmanlığı alma arasında anlamlı farklılık gösterirken (p=0.010) doğum öncesi emzirme eğitimi alma durumu ile anlamlı ilişki saptanmamıştır. Ev hanımı annelerin %18,3'ü çalışan annelerin %32,8'i, ilk 6 ay tek başına anne sütü ile beslemişti. Annelerin çalışması ile ilk 6 ay tek başına anne sütü ile beslenme arasında anlamlı ilişki saptandı (p:0,023). Aylık geliri asgari ücret üzerinde olan ailelerin %28'i, asgari ücret olanların %12,7'si, asgari ücret altında olanların %27,6'sı ilk 6 ay tek başına anne sütü almıştı. Ailelerin aylık geliri ile ilk 6 ay tek başına anne sütü alması arasında anlamlı ilişki saptandı (p:0,047). Çalışmaya alınan çocukların anne sütü kesme süresi ile çocuğun cinsiyeti, anne eğitim durumu, annenin çalışma durumu, ailenin aylık geliri, annenin emzirme eğitimi/danışmanlığı alma ile anlamlı ilişki saptanmadı. Çalışmaya alınan çocukların tamamlayıcı beslenmeye başlama zamanı ile çocuğun cinsiyeti, anne eğitim durumu, annenin çalışması, ailenin aylık gelir ile anlamlı ilişki saptanmadı. Tamamlayıcı beslenme ile ilgili bilgiyi doktordan aldığını belirtenler ortalama 5.5±1,0 ayda, hemşireden edindiğini belirtenler ortalama .5±1,2 ayda, aile, arkadaş 5.0±1,4 ayda başlamıştı. Tamamlayıcı beslenme hakkında bilgi edinilen kaynak ile tamamlayıcı beslenmeye başlama zamanı arasında anlamlı ilişki saptandı (p= 0,023).
Sonuçlar: Annelerin doğum sonrası anne sütü verme eğilimleri yüksekken, ilk 6 ay tek başına anne sütü verme oranları yeterli düzeyde değildir. Anne sütü erken kesilmekte ve tamamlayıcı beslenmeye erken geçilmektedir. Emzirme ve tamamlayıcı beslenme konusunda daha geniş kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Purpose: Nutrition; It is the most fundamental factor in the healthy growth and development of the infant. The effects of malnutrition behaviors in this critical period of life affect the whole life. The World Health Organization (WHO) and the American Academy of Pediatrics (AAP) recommend that babies be fed with breast milk alone in the first month, complementary feeding after the sixth month, and continued breastfeeding for 2 years. According to the Turkish Demographic and Health Surveys, the duration of exclusive breastfeeding is low and early initiation of complementary feeding is a common practice. In this study, it was aimed to determine only breast milk intake, complementary feeding status and to examine the effective factors in infants.
Materials and Methods: 200 infants aged 6-24 months who applied to Manisa Celal Bayar University Medical Faculty Hospital Pediatric Clinics between March 2020 and March 2021 were included in the study. Data on sociodemographic characteristics, breastfeeding characteristics and transition to complementary feeding were collected with the questionnaire applied to the mothers. All statistical analyzes were performed using the SPSS 22.0 program.
Results: A total of 200 children aged between 6-24 months were included in the study. The mean age of the cases was 12.9±5.1 months. 97.5% of the cases were breastfed, but 17% were fed with other liquids after delivery. The mean duration of exclusive breastfeeding was 3.2±2.3 months. The rate of exclusive breastfeeding in the first 6 months was 24%. 62.1% of the cases continued to receive breast milk. The mean age of weaning was 8.2±6.3 months. The mean age of starting complementary feeding was 5.1 ± 1.3 months (2-12 months). Complementary nutrition was given to 116 (58%) cases before 6 months and 11% (5.5%) before 4 months. There was no significant relationship between breast-feeding alone for the first 6 months and the sex of the child, type of delivery, birth weight, and mother's education level. Exclusive breastfeeding for the first 6 months; While there was a significant difference between mothers receiving breastfeeding counseling (p=0.010), there was no significant relationship between receiving prenatal breastfeeding education. 18.3% of housewife mothers and 32.8% of working mothers breastfed alone for the first 6 months. A significant relationship was found between the work of mothers and breastfeeding alone in the first 6 months (p:0.023). 28% of families with a monthly income above the minimum wage, 12.7% of those with a minimum wage, and 27.6% of those with a monthly income below the minimum wage received breast milk alone for the first 6 months. A significant relationship was found between the monthly income of the families and the exclusive breastfeeding for the first 6 months (p:0.047). There was no significant relationship between the duration of breastfeeding of the children included in the study and the gender of the child, educational status of the mother, employment status of the mother, monthly income of the family, and receiving breastfeeding education/consultancy of the mother. There was no significant relationship between the time of initiation of complementary feeding in the children included in the study and the gender of the child, the education level of the mother, the work of the mother, and the monthly income of the family. Those who stated that they received information about complementary feeding from the doctor started at an average of 5.5±1.0 months, those who stated that they obtained it from a nurse at an average of .5±1.2 months, and family and friends at 5.0±1.4 months. A significant relationship was found between the source of information about complementary feeding and the time to start complementary feeding (p= 0.023).
Conclusions: While the tendency of mothers to breastfeed after birth is high, the rates of breastfeeding alone in the first 6 months are not sufficient. Breast milk is stopped early and complementary feeding is started early. There is a need for more comprehensive studies on breastfeeding and complementary feeding.