Üniversite sayısının artmasının yerel büyüme dinamiklerine etkisi: Türkiye örneği
The effect of increasing number of universities on regional growth dynamics: The case of Turkey
Yazar: DÜNDAR AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT GÜNDEM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / Finansal İktisat ve Bankacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ayrık Örneklem Chow Testi = Sample Split Chow Test ; Bölgesel kalkınma = Regional development ; Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Kentsel büyüme = Urban growth ; Mekansal ekonometri yaklaşımı = Spatial econometrics approach ; Yerel kalkınma = Local development ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Yükseköğretim kurumları eğitim ve öğretim, araştırma ve geliştirme faaliyetleri ve yönetim rolleri aracılığıyla bölgesel büyüme ve kalkınmayı etkilemektedir. Bu nedenle, yükseköğretim kurumları bölgelerin beşeri ve sosyal sermayesindeki gelişme ve iyileşmelerin temel kaynaklarından biridir. Literatürde, yükseköğretim kurumları bölgesel ekonomilerin büyümesi ve kalkınması için temel araçlar olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, araştırmacılar yükseköğretim kurumlarının yerelleştirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Yerel düzeyde ekonomik büyüme ve kalkınma sürecini geliştirmeye yönelik politikalar uygulayan Türkiye de belirli dönemlerde üniversitelerle ilgili bir dizi politikayı hayata geçirmiştir. Öte yandan Türkiye'de üniversiteler ileyerel dinamikler arasındaki ilişkiler, en basit anlamıyla üniversite kuruluşkararları, merkezi otorite tarafından belirlenmekte ve dolayısıyla üniversitenin yerel toplumla ilişkileri merkezi otoritenin yönelimleri doğrultusunda gerçekleşmektedir. Dolayısıyla Türkiye uluslararası örneklerden
farklılaşmaktadır.

     Bu doğrultuda, Türkiye'de yerel ekonomik büyüme ve kalkınma süreçlerine katkı sağlayabileceği düşüncesiyle yerele yayılan üniversitelerin kuruldukları bölgelerde beklenen etkiyi yaratıp yaratmadıkları bu tezin temel araştırma sorusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda bölgeler arası karşılaştırmalar yaparak bölgelerin ekonomik durumunu yerel veriler ışığında incelemek sonuçları yorumlamak açısından anlamlıdır. 

     Bu tezde, üniversiteler ve yerel büyüme dinamikleri arasındaki ilişki, il bazında veriler kullanılarak mekansal rejim regresyonları ile analiz edilmiştir. İllerin mekansal sınıflandırması Kalkınma Bakanlığınca kullanılan hazırlanan Sosyal ve Ekonomik Gelişmişlik (SEGE) gruplarına göre yapılmış, böylelikle söz konusu politikanın sonuçları ulusal ve bölgesel bazda incelenmiştir. 

Anahtar kelimeler: Bölgesel Kalkınma ve Büyüme, Yükseköğretim, Panel En Küçük Kareler Yöntemi, Chow testi.

Abstract:
Higher education institutions affect regional growth and development through education and training, research and development activities, and
management roles. Therefore, higher education institutions are one of the main resources for development and improvements in the human and social capital of regions. In the literature, higher education institutions are recognized as key instruments for the growth and development of regional economies. Therefore, researchers argue that higher education institutions should be decentralized.Turkey, which has been implementing policies to enhance the process of economic growth and development at the local level, has also implemented a series of policies related to universities in specific periods. On the contrary, in Turkey, the relations between universities and local dynamics, in the broadest sense, university establishment decisions, are determined by the central authority and therefore the university's relations with the local community are realized in line with the orientations of the central authority. Consequently, Turkey differs from international examples.
     Accordingly, the main research question of this thesis is whether universities in Turkey, which are expanded locally with the idea that they can
contribute to local economic growth and development processes, have the expected impact in the regions where they are established. In this context, it is meaningful to examine the economic situation of the regions in light of local data by making comparisons between regions to interpret the results.
     In this thesis, the relationship between universities and local growth dynamics is analyzed by spatial regression using province-based data. The
spatial classification of the provinces is made according to the Social and Economic Development (SEGE) groups used by the Ministry of Development;
thus, the results of the policy are analyzed on a national and regional basis.

Keywords: Regional development and growth, Higher education, Panel Least
Squares Method, Chow test.