Erken çocukluk döneminde okul dışı rehberli sorgulama yaklaşımının fen merak duygusu ve bilişsel gelişim üzerine etkisi
The effect of outdoor guided inquiry approach on science curiosity and cognitive development in early childhood
Yazar: ASLI SARIŞAN TUNGAÇ
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN YAMAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel merak = Scientific curiosity ; Bilişsel gelişim = Cognitive development ; Bilişsel yetenek = Cognitive ability ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Merak = Curiosity ; Okul dışı etkinlikler = Extracurricular activities ; Rehberli sorgulama öğretimi = Quided inquiry teaching ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı erken çocukluk döneminde okul dışı rehberli sorgulama yaklaşımının çocukların fene yönelik merakları ve bilişsel gelişimleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada tek gruplu zayıf deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim öğretim yılının güz yarıyılında Karadeniz Bölgesinde yer alan bir büyükşehrin ilçesinde bağımsız resmi bir anaokuluna devam eden 60-72 aylık toplam 20 çocuk oluşturmuştur. Araştırma kapsamında okul dışı eğitim etkinlikleri ile desteklenmiş rehberli sorgulama modeli etkinlikleri geliştirilmiştir. Verilerin toplanmasında Bilişsel Yetenekler Testi Form 6, Fen Merak Ölçeği, Sorgulama Düzeyi Gözlem Formu ve Kazanım İzleme Formu kullanılmıştır. Deneysel çalışma, çalışma grubunda yer alan çocuklara 6 hafta süre ile uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, çalışma sırasında geliştirilen okul dışında sorgulama modeli (ODSM) önerisi içerisinde yer alan etkinlikler öncesi ve sonrasında alınan ölçümlerde son-test lehine manidar düzeyde fark meydana geldiğini göstermiştir. Fen Merak Ölçeğinin tamamı ile evrensel olaylar, teknoloji, çevresel olaylar ve canlılık alt boyutlarında anlamlı farklılık görülürken, Bilişsel Yetenekler Testi'nin tamamında ve tüm alt boyutlarında anlamlı farklılık meydana geldiği sonucuna ulaşılmıştır (p<,05). Ayrıca çocukların sorgulama düzeylerinin ve kazanımlara ulaşma düzeylerinin de altı haftalık süreç içerisinde artan bir eğilim sergilediği ortaya çıkarılmıştır. Cinsiyete göre çocukların bilişsel yetenek ve meraklarında bir farklılık saptanmamıştır. Sorgulama düzeyinin, bilişsel yetenekleri yordamada bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Araştırmada elde edilen bulgular, ilgili literatüre dayanarak tartışılmış ve araştırma sonuçları doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This research aims to examine the effect of an outdoor guided inquiry approach on children's scientific curiosity and cognitive development in early childhood. One group weak quasi-experimental design was used in the study. The study group the research consisted of 20 children aged 60-72 months who attended an independent official kindergarten in the district of a metropolitan city in the Black Sea Region in the fall semester of the 2021-2022 academic year. Within the scope of the research, guided inquiry model activities supported by outdoor education activities (OIM) were developed. The data was collected by the Cognitive Abilities Test Form 6, Science Curiosity Scale, Inquiry Level Observation Form, and Outcome Monitoring Form. The experimental study was applied to the children in the study group for six weeks. The findings showed that there was a significant difference in favor of the post-test in the measurements taken before and after the activities included in the outdoor inquiry model (OIM) proposal developed during the study. The analyses revealed a statistically significant difference only in Science Curiosity Scale in total scores and universal, technology, environmental and vitality factors while a statistically significant difference was found out in the Cognitice Abilities Test as a whole and all of its sub-dimensions (p<,05). Moreover, both the levels of achievement in the outcomes and inquiry levels of the children showed an increasing tendency within the six-weeks period. No difference was found in children's cognitive abilities and curiosity according to gender. It has been observed that the level of inquiry has an effect on predicting cognitive abilities. The findings obtained in the research were discussed based on the relevant literature and suggestions were made in line with the research results.