Aile hekimliğine başvuran 18-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
An evaluation on the knowledge, attitude and behavior of married women aged 18-49 admitted to family practice about family planning
Yazar: AYŞEGÜL TARAKÇI
Danışman: DOÇ. DR. HABİBE İNCİ ; DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
Sağlık Bakanlığı / Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Aile planlaması temel sağlık hizmetlerinin bir parçasıdır. Çalışmamızda, sağlık hizmeti verdiğimiz toplumda doğurganlık çağındaki evli kadınların aile planlaması hakkındaki bilgi düzeylerini ölçmek, kontrasepsiyon yöntemi kullanım durumları ve yöntem seçimlerine etki eden faktörleri incelemek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipteki bu çalışma 01.12.2023-31.01.2024 tarihleri arasında Karabük Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine ve Karabük Merkez'de yer alan Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 18-49 yaş arası evli kadınlar ile gerçekleştirildi. Katılımcılara sosyo-demografik özellikleri, doğurganlık özellikleri ve aile planlaması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarıyla ilgili 48 sorudan oluşan bir anket uygulandı. Verilerin istatistiksel analizi yapıldı, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edildi.

Bulgular: Çalışmamıza katılan kadınların %74,9'u gebelikten korunmaktadır. En çok kullanılan yöntemler sırasıyla kondom (%45,2), geri çekme (%30,7), rahim içi araç (RİA) (%14,8), tüplerinin bağlatılması (%7,2), oral kontraseptif (OKS) (%7,2) ve takvim yöntemi (%4,1) olarak bulunmuştur. Katılımcılardan %50'si aile planlamasının tanımını doğru bilmektedir. Gebelikten korunmayanların %50,5'inin çocuk istediği için gebelikten korunmadığı belirlenmiştir. Gebelikten korunanların kullandığı yöntemi en sık "güvenilir olması" (%46,6) nedeniyle tercih ettikleri saptanmıştır. Gebelikten korunma durumu ile gebelik, doğum ve yaşayan çocuk sayıları arasında anlamlı bir ilişki vardır. Modern ve geleneksel kontrasepsiyon yöntemlerini birlikte kullananların, sadece modern veya sadece geleneksel yöntem kullananlara göre yaş, evlilik süresi ve gebelik sayılarının düşük olduğu belirlenmiştir. Kondom kullananların kullanmayanlara göre yaş, evlilik süresi, gebelik, doğum ve yaşayan çocuk sayısı ortalamalarının düşük olduğu bulunmuştur. OKS kullananların gebelik, doğum ve yaşayan çocuk sayısı ortalamalarının kullanmayanlara göre düşük olduğu, üniversite mezunu ve memur olma oranlarının ise yüksek olduğu bulunmuştur. RİA kullananlarda evlilik süresi, gebelik, doğum ve yaşayan çocuk sayısı ortalamalarının yüksek olduğu bulunmuştur. Tüp ligasyonu yaptıranların yaptırmayanlara göre yaş, evlilik süresi, gebelik, doğum ve yaşayan çocuk sayılarının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Tüp ligasyonu yaptıranların ortaokul ve altı düzeylerdeki okullardan mezun olma oranları da yüksek bulunmuştur. RİA'nın yan etkiler, OKS'nin sağlık sorunları, kondomun kullanım zorluğu nedeniyle ve geri çekme yönteminin gebe kalındığı için bırakıldığı tespit edilmiştir. İstenmeden gebelik deneyimi olanlarda yaş, evlilik süresi, gebelik sayısı, doğum sayısı ve yaşayan çocuk sayısı istatistiksel anlamlı olarak daha yüksekti, evlenme yaşı ve eğitim düzeyi ise daha düşüktü ve sosyal güvenceleri mevcut değildi. Danışmanlık alma durumları ile kullanılan kontrasepsiyon yöntemleri arasında anlamlı bir ilişki vardır.
Sonuç: Aile hekimliğine başvuran reprodüktif çağdaki her kadının kontrasepsiyon ihtiyaçları tespit edilmelidir. Kullanılan yöntemlerle ilgili ortaya çıkabilecek uyum problemleri ve başarısızlık riskleri gözden geçirilmelidir.
Anahtar Sözcükler : Aile hekimliği, aile planlaması, kontrasepsiyon
Bilim Kodu : 1004

Abstract:
Introduction and objective: Family planning is a part of primary health care. The aim of our study was to evaluate the level of knowledge about family planning of married women of childbearing age within the community to which we provide health care services and to analyze the utilization of contraceptive methods and the factors influencing their decision-making process.
Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study was conducted on married women aged 18-49 years who were admitted to the Family Practice Outpatient Clinic of Karabük University Training and Research Hospital and Family Health Centers in Karabük between 01.12.2023-31.01.2024. Participants were administered a questionnaire consisting of 48 questions about their socio-demographic characteristics, fertility characteristics, and knowledge, attitudes, and behaviors on family planning. The data were statistically analyzed, and the significance level was accepted as p<0.05.

Results:  Of the women participating in our study, 74.9% were using contraception. The most used methods were condoms (45.2%), withdrawal (30.7%), intrauterine device (IUD) (14.8%), tubal ligation (7.2%), oral contraceptives (OCS) (7.2%) and calendar method (4.1%). Of the participants, 50% knew the correct definition of family planning. It was found that 50.5% of the women did not use contraception because they wanted a child. It was found that those who used contraception most frequently preferred the method they used because it was "reliable" (46.6%). There is a significant relationship between contraceptive status and the number of pregnancies, births, and living children. Those who used both modern and traditional contraception methods had lower age, marriage duration, and number of pregnancies than those who used either modern or traditional methods. The mean age, marriage duration, pregnancy, birth, and number of living children were found to be lower in condom users than non-users. The mean number of pregnancies, births, and number of living children were found to be lower in OCS users than non-users, and the rates of university graduates and civil servants were found to be higher. The mean marriage duration, number of pregnancies, births, and number of living children were found to be higher among IUD users. Those who underwent tubal ligation had higher rates of age, marriage duration, pregnancy, birth, and number of living children than those who did not. Those who underwent tubal ligation were also more likely to have graduated from secondary school and below. It was found that IUDs were discontinued due to side effects, OCS due to health problems, condoms due to difficulty in use, and withdrawal methods due to pregnancy. Those who experienced unintended pregnancy had statistically significantly higher age, marriage duration, number of pregnancies, number of births and number of living children, lower age at marriage and education level, and no social security. There is a significant relationship between counseling status and contraception methods used.
Conclusion: The contraception needs of every woman in reproductive age who applies to family practice must be determined. Compliance problems that may arise with the methods used and the risks of failure must be reviewed.
Keywords: Contraception, Family Planning, Family Practice
Science Code	:1004