Doğumu erken uyarılan koyunlarda kuzuların neonatal yaşama kabiliyetlerinin araştırılması
Investigating neonatal viability of lambs with early induction of parturition
Yazar: NEBİ ÇETİN
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM TAŞAL ; PROF. DR. SAİT ŞENDAĞ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Adrenal korteks hormonları = Adrenal cortex hormones ; Doğum = Delivery ; Koyunculuk = Sheep farming ; Koyunlar = Sheep ; Kuzular = Lambs ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Üreme = Reproduction

Özet:
Bu çalışmada, hormonal uyarımla normal gebelik süresinden önce doğan kuzular ile doğumları spontan gerçekleşen kuzuların neonatal hayatlarının karşılaştırılması amaçlandı. İki grubun arasındaki karşılaştırılmalarda kuzulara ait bazı vücut gelişim özellikleri ile kan parametrelerinin doğum sonrası takibi dikkate alındı. Yine neonatal kuzularda intraperitonal glikoz takviyesinin profilaktik kullanılabilirliği çalışmanın bir diğer hedefini oluşturdu. Çalışma hayvan popülasyonunu, 30 adet koyun (Morkaraman ve melezi), bu koyunlardan doğan 50 adet kuzu ve 2 adet koç oluşturdu. Her grupta 10 adet kuzu olacak şekilde 5 grup oluşturuldu. Doğumlar,  II ve III. gruplardaki koyunlarda gebeliğin 141., IV ve V. gruplardaki koyunlarda ise 145. günde kortikosteroid enjeksiyonlarıyla uyarıldı. I. gruptaki koyunlarda ise doğumlar spontan olarak gerçekleşti. Sadece II. ve IV. gruptaki kuzular doğumdan sonra, sıcaklığı sabit tutulan (20 – 24 °C) ayrı bir bölüme alındılar. Bu kuzular doğumdan bir gün sonra diğer gruplar ile aynı şartlara sahip oldular. II. ve IV. gruplardaki kuzulara ayrıca ilk 3 gün intraperitoneal glikoz uygulaması yapıldı. Tüm kuzularda doğum sonrası vücut ısı ve ağırlıkları, kalp atımları, kan gaz, glikoz, hormon (FSH, E2, P4 ve testosteron) değerleri, düzenli aralıklarla takip edilerek kayıt edildi. Gruplar arasında karşılaştırmaya tabi tutulan değişkenler içerisinde sadece vücut ısısı ve kan pO2 basıncı önemli bulundu (p<0,05). Ancak bu önemli farklılık, diğer gruplardaki kuzulara göre yaşam kalitesi açısından avantaj sağlamadı. Diğer tüm değişkenler, gruplar arasında önemsizdi. Sonuç olarak; Doğumun uyarılmasında Morkaraman ve melezi için gebeliğin 141-145. günleri arası maternal ve neonatal risk oluşturmamaktadır. Bu dönemde endikasyonlar gereği doğum kortikosteroitlerle başarılı ve sorunsuz olarak uyarılabilir. Bu şekilde doğan kuzularda yetersiz canlı ağırlığı riski de bulunmamaktadır. Doğum sonrası ilk 3 günde takip edilecek kuzu vücut ısısı, kuzuların hayatta kalması için son derece basit ve etkili bir yöntem olarak, yetiştiricilere tavsiye edilebilir. Yeni doğan kuzulara, hipoglikozemi-hipotermi sendromuna bağlı ölümlerden korunmak amacıyla, enerji kaynağı olarak eksojen glikoz takviyesi zorunlu görülmemektedir. Ekonomik kayıp ve ilave işçilik gerektiren glikoz uygulaması, oldukça soğuk ortamlarda doğan kuzularda, vücut ısısı takibine göre tercih edilebilir. Ancak anne sütünün az olduğu ya da annenin yavruya karşı ilgisiz olduğu olgularda, vücut ısısı takibi olmadan da kuzulara glikoz takviyesi düşünülebilir.

Abstract:
The aim of this study was to compare the neonatal lives of the lambs born before normal gestation period induced by hormonal stimulation and spontaneously born lambs. The comparison of two groups were based on monitoring certain body growth properties and blood parameters of lambs in postnatal period. Additionally, prophylactic availability of intraperitoneal glucose supplementation in neonatal lambs constituted yet another aim of the study. The material of the study consisted of 30 sheep (Morkaraman and its crossbred), 50 lambs born from these sheep and 2 rams. Five groups were formed with 10 lambs in each group. Parturitions were induced at the 141th (Group II, III) and 145 th (Group III, IV) gestational days by corticosteroid applications. But, occurs spontaneous in the Group I. Lambs only in 2nd and 4th group were transfered in a different place with a constant temperature (20 – 24 °C). These groups acquired the same conditions with the other groups one day after birth. Additionally, intraperitoneal glucose was administered to lambs in 2nd and 4th groups in the first 3 days. Body temperatures and weights, heart rates, blood gases, blood glucose concentrations and hormone (FSH, E2, P4 and Testosterone) values were recorded periodically. Only body temperatures and blood pO2 pressure were significant among variables compared in all groups (p<0.05). However, this significant difference did not provide advantage in terms of life qualities compared to lambs in other groups. All other variables were not significant among the groups. As a result, this breed (Morkaraman and its crossbred) do not pose a maternal and neonatal risk for inducing birth at the 141-145th days of gestation. Birth can be induced in this period with corticosteroids successfully with no problems. There is no risk for having unsufficient live weight in lambs born in this way. At the first 3rd days after birth, monitoring body temperatures of the lambs may be recommended to breeders in order to increase survival rate as an extremely simple and effective method. Administering exogenous glucose is not regarded necessary for using as an energy source in newborn lambs in order to prevent deaths caused by hypoglycemia-hypothermia syndrome. Glucose supplementation requires additional expense and parturition and it may be preferred subsequent to monitoring body temperatures of lambs born in cold environments. However, glucose supplementation may be considered without monitoring body temperature in case of low breast milk or uninterested mother to the baby.