Sıfır atık uygulamalarının iyileştirilmesi: Hazır giyim sektör örneği
Improving zero waste practices: A garment manufacturer case study
Yazar: AYŞEGÜL AŞICI
Danışman: PROF. DR. MEHMET SİNAN BİLGİLİ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Hazır giyim sektörü = Ready wear sector ; Sıfır atık = Zero waste ; Tekstil endüstrisi = Textile industry

Özet:
Dünyada gün geçtikçe artan nüfus, sanayinin gelişimi, endüstriyel faaliyetlerin artış göstermesi ile birlikte tüketim de giderek artmaktadır. Bu durum, çevre ve halk sağlığı açısından pek çok sorunu da beraberinde getirmektedir. Bu sorunların büyük ve ciddi bir kısmını atık sorunu meydana getirmektedir. Son yıllarda adını sıklıkla duyduğumuz atık probleminden dolayı, çevre ve insan sağlığının korunması için atık yönetimi uygulamalarının yapılması çok önemli ve zorunlu bir hal almıştır. Atık ve atık yönetimi kavramlarından sonra gündeme gelmiş olan sıfır atık kavramı ve sıfır atık yönetimi; atık oluşumunun önlenmesini, önlenemeyen atıkların azaltılmasını, doğal kaynakların korunmasını, israfın önüne geçilmesini, atık yönetiminin en düzgün ve etkin bir biçimde uygulanmasını amaçlayan bir yönetimdir. 
Dünyadaki endüstriyel faaliyetler alanında önemli sektörlerden biri olan tekstil sektörü, ülkemizde de ekonomik anlamda büyük ve önemli bir paya sahiptir. Döngüsel ekonomi modelinin uygulanabileceği sektörlerden olmasına rağmen tekstil endüstrisinde atık yönetimi tam olarak uygulanmamaktadır. Tekstil sektöründe yapılacak iyi bir atık yönetimi ve geri dönüşüm uygulamaları ile maliyetlerin azaltılması ve doğal kaynakların korunması sağlanabilir. Bu çalışmada tekstil endüstrisinde ihracat yapan bir hazır giyim üreticisinin mevcut atık yönetim sistemi ele alınmıştır. Ayrıca Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında kurulumu devam eden sıfır atık sistemi için iyileştirme çalışmaları yapılmıştır. Çalışma ekibi ve sorumlular belirlenmiş, elde edilen veriler analiz edilerek raporlanmış ve yapılabilecek gerekli iyileştirmeler değerlendirilmiştir. Firmadaki üretim faaliyetleri sonucunda meydana gelen, bertaraf edilmesi gereken tehlikeli ve geri dönüştürülebilir/geri kazanılabilir tehlikesiz atıkların toplanması ve satışı gerçekleştirilmiştir. Sıfır atık uygulamaları kapsamında firmada yapılan tüm çalışmalar ve iyileştirilmeler ile çevresel ve ekonomik açıdan sağlanan kazanımlar değerlendirilmiştir. Tüm bu kazançların yanında sıfır atık projesinin öncelikli hedefleri olan "önleme" ve "azaltma" basamakları önceliklendirilmiştir. Özellikle ofis katları ve idari bölümlerde atık azaltma çalışmaları ile ilgili uygulamalara yer verilmiş, bu kapsamda firmada yapılmış olan çalışmalar ele alınarak değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda, tekstil sektöründe sıfır atık uygulamalarının yaygınlaştırılması ile çevresel risklerin azaltılmasının yanında önemli bir kazanç elde edilebileceği belirlenmiştir. Tekstil sektöründe sıfır atık uygulamalarının yaygınlaştırılması, sektörde sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi uygulamalarının da başarıyla uygulanmasına önemli katkı sağlayacaktır.

Abstract:
With the increasing population in the world, the development of industry, and the increase in industrial activities, consumption is also increasing. All these situations bring many environmental and individual problems. A large and serious part of these problems is the waste problem. Due to the waste problem, it has become very important and compulsory to implement waste management practices in order to control and ensure the environment and human health. The concept of zero waste and zero waste management, which came to the fore after the concepts of waste and waste management; is a management that aims to prevent waste generation, reduce unavoidable waste, protect natural resources, prevent waste, and implement waste management in the most proper and effective way. 
Textile industry, which has one of the highest shares in the field of industrial activities in the world, also has a large share in our country. In the textile industry, which is a sector where the circular economy can be easily applied, waste management issue is not fully implemented. With appropriate waste management and recycling practices in the textile sector, costs can be reduced and natural resources can be protected. In this study, the current waste management system of a garment manufacturer exporting in the textile industry is discussed. In addition, improvement studies were carried out for the zero waste system, which is under construction within the scope of the Zero Waste Regulation. The working team and those responsible were determined, the data obtained were analyzed and reported, and the necessary improvements that could be made were mentioned. The collection and sale of hazardous and recyclable/recoverable non-hazardous wastes that need to be disposed of as a result of production activities in the company were carried out. Within the scope of zero waste practices, it was desired to draw attention to all the studies and improvements made in the company and the environmental and economic gains. In addition to all these profits, the "prevention" and "reduction" steps, which are the priority targets of the zero waste project, were prioritized. Especially in the office floors and administrative departments, practices related to waste reduction studies are included, and in this context, the studies carried out in the company are discussed and evaluated. It has been determined that a significant gain can be obtained, as well as reducing environmental risks, with the widespread use of zero waste practices in the textile sector. The dissemination of zero waste practices in the textile industry will contribute to the successful implementation of sustainability and circular economy practices in the industry.