Gıdaları D vitamini ile zenginleştirmenin ratlarda plazma D vitamini metabolitleri düzeylerine etkisi
The effect of vitamin D enrichment of foods on the levels of plasma vitamin D metabolites of rats
Yazar: EDA BOZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR BAYKAN
Balıkesir Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Ayran = Yoghurt drink ; Hayvan deneyleri = Animal experimentation ; Metabolitler = Metabolites ; Sıçanlar = Rats ; Vitamin D = Vitamin D ; Çay = Tea

Özet:
D vitamini vücutta kalsiyum ve fosfat regülasyonunu sağlayan, birçok organ ve dokuda da reseptörü bulunan, son yıllarda hormon olarakta adlandırılan bir vitamindir.  D vitamini eksikliğinin  raşitizm, osteomalazi gibi kemik hastalıkları ile ilişkisi yıllardır bilinmektedir. Ancak son yıllarda diyabet mellitus, romatoid artrit, multiple skleroz gibi hastalıkların etyopatogenezinde de rol aldığına dair çok sayıda çalışmaya rastlamak mümkündür. İklim koşulları, cilt rengi, giyim tarzı, D vitamininin doğal  olarak az sayıda besinde bulunması gibi nedenlerle, endojen ve eksojen D vitamini alımı yetersiz kalmakta ve eksikliği yaygın gözlenmektedir. Bu durumun önüne geçebilmek için sağlık otoriteleri tarafından tüm dünya da çeşitli tedbirler alınmaktadır. Bu tedbirlerden biri de toplumda  sık tüketilen bazı gıdaların içerisine D vitamini takviyesidir. Ancak her toplumun beslenme alışkanlığı birbirinden farklıdır. Biz de bu amaçla ülkemizde sık tüketilen siyah çay ve ayrana D vitamini eklenmesinin plazma düzeylerini arttırmasına etkisini incelemeyi amaçladık. 
Çalışmamızda 56 adet Wistar erkek sıçan 7 gruba ayrıldı. Kontrol (K)  grubu sadece rutin diyetle beslendi. Diğer grupların herbiri  rutin diyete ek olarak sırasıyla ayran (A), çay (Ç), suda dağılan D vitamini takviyeli çay (SDÇ), suda dağılan D vitamini takviyeli ayran (SDA), yağda çözünen D vitamini takviyeli çay (YDÇ) ve yağda çözünen D vitamini takviyeli ayranla (YDA)  40 gün boyunca beslendi. Grupların serum 25(OH)D3, 24,25(OH)2D3, aspartat transaminaz (AST), alanin transaminaz (ALT), üre, kreatinin, kalsiyum, fosfor, magnezyum düzeyleri deney sonunda ölçülerek karşılaştırıldı.
Deney gruplarının serum 25(OH)D3 ortalama ve standart sapma değerleri K grubu için 21±2 ng/mL, A grubu  için 25±7 ng/mL, YDA grubu için 55±11 ng/mL, SDA grubu için 56±9 ng/mL, Ç grubu için 20±2 ng/mL, YDÇ grubu için 36±5 ng/mL ve SDÇ grubu için 61±13 ng/mL olarak ölçüldü. YDA grubunun serum 25(OH)D3 düzeyleri ortalaması kontrol, ayran  ve çay grupları ortalamasından sırasıyla 33 ng/mL(P=0,001), 30 ng/mL(P=0,002) ve 35 ng/mL(P=0,001) daha yüksek bulundu. SDA grubunun serum 25(OH)D3  düzeyleri ortalaması kontrol, ayran ve çay grupları ortalamasından sırasıyla 34ng/mL(P<0,001), 31ng/mL(P<0,001) ve 36 ng/mL(P<0,001) daha yüksek bulundu. YDÇ grubunun 25(OH)D3 düzeyleri ortalaması kontrol ve çay gruplarından sırasıyla 14 ng/mL(P=0,001), 16 ng/mL(P=0,001) daha yüksek bulundu. SDÇ grubunun 25(OH)D3 düzeyleri ortalaması kontrol, ayran ve çay gruplarından sırasıyla 39 ng/mL(P=0,001), 36 ng/mL(P=0,001)  ve 41 ng/mL(P=0,001)  daha yüksek bulundu. 
Araştırmamızda elde edilen verilere göre, suda dağılabilen D3 vitamini formunun, ayran ve siyah çay içerisinde stabilitesini koruduğu sonucuna varıldı. Yağda çözünen D3 vitamini formunun ise siyah çay içerisinde heterojen dağılım gösterdiği için, rat grubunda serum 25(OH)D3 düzeylerini arttırmada yetersiz kaldığı gözlemlendi. Sonuç olarak, siyah çay ve ayran içerisine suda dağılabilen D3 vitamini takviye edilmesinin toplumda, D vitamini eksikliğini azaltmak için etkili bir yol olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Vitamin D is a vitamin that regulates calcium and phosphate in the body, has receptors in many organs and tissues, and is also called a hormone in recent years. The relationship between vitamin D deficiency and bone diseases such as rickets and osteomalacia has been known for years. Also, in recent years, it is possible to come across many studies showing that vitamin D plays a role in the etiopathogenesis of diseases such as diabetes mellitus, rheumatoid arthritis, and multiple sclerosis. Endogenous and exogenous vitamin D intake is insufficient and deficiency is observed widely due to climatic conditions, skin color, clothing style, and the fact that vitamin D is naturally found in a small number of foods. In order to prevent this situation, various precautions are taken by health authorities all over the world. One of these precautions is to add vitamin D to some foods that are consumed frequently in the society. However, the eating habits of each society are different from each other.  For this purpose, we aimed to examine the effect of adding vitamin D to black tea and buttermilk, which are frequently consumed in our country, on increasing plasma levels.
 In our study, 56 Wistar male rats were divided into 7 groups. The control group (K) was fed only routine diet. Each of the other groups were fed with buttermilk(A), tea(Ç), tea fortified with water-dispersible vitamin D(SDÇ), buttermilk fortified with water-dispersible vitamin D(SDA), tea fortified with fat-soluble vitamin D (YDÇ), and buttermilk fortified with fat-soluble vitamin D (YDA) for 40 days, respectively, in addition to the routine diet. Serum 25(OH)D3, 24,25(OH)2D3, aspartate transaminase (AST), alanine transaminase (ALT), urea, creatinine, calcium, phosphorus, magnesium levels of the groups were measured and compared at the end of the experiment.
Serum 〖25(OH)D〗_3 values  were measured ( mean ± standard deviation ) for each group. It was found 21±2 ng/mL in the K group, 25±7 ng/mL in the A group, 55±11 ng/mL in the YDA group, 56±9 ng/mL in the SDA group, 20±2 ng/mL in the  Ç group, 36±5 ng/mL in the YDÇ group  and  61±13 ng/mL in the SDÇ group. Serum 25(OH)D3   levels of YDA group were found 33 ng/mL higher than the control group (P=0.001), 30 ng/mL higher than the buttermilk group (P=0.002) and 35 ng/mL higher than the tea group (P=0.001). Serum 25(OH)D3  levels of the SDA group were found 34 ng/mL higher than the control group (P<0.001), 31ng/mL higher than the buttermilk group (P=0.001)  and 36 ng/mL higher than the tea group (P<0.001).  Serum 25(OH)D3  levels of the YDÇ group were found 14 ng/mL higher than the control group (P=0.001), 16 ng/mL higher than the tea group (P=0.001). Serum 25(OH)D3  levels of the SDÇ group were found 39 ng/mL higher than the control group (P=0.001), 36 ng/mL  higher than buttermilk group (P=0.001) and  41 ng/mL higher than the tea group (P=0.001).
According to the data obtained in our research, it was concluded that the water-dispersible vitamin D3 form maintains its stability in buttermilk and black tea. Since the fat-soluble D3  form of vitamin showed heterogeneous distribution in black tea, it was insufficient to increase serum 25(OH)D3 levels in the rat group. In conclusion, supplementing water-dispersible vitamin D3 into black tea and buttermilk may be an effective way to reduce vitamin D deficiency.