İş kazasında işverenin destekten yoksun kalma tazminatından sorumluluğu
Employer's responsibility for deprivation of support during work accident
Yazar: MUHAMMED ZAHİD BAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA DENİZ ÖZKAN KOÇ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İş kazası işçinin bedensel bütünlüğüne ve dolayısıyla müstakbel maddi kazanımlarına etki eden bir olaydır. İşçilerin işin görülmesi esnasında karşılaşabileceği iş kazalarına ilişkin önlemlerin alınması amacıyla İş Sağlığı ve Güvenliği mevzuatı oluşturulmuştur. Bu mevzuat doğrultusunda işverene bazı yükümlülükler yüklenmekte ve iş kazalarını önlemek amacıyla işçilerin çalışma ortamının sağlıklı ve güvenli bir şekilde muhafaza edilmesi sağlanmaktadır. 

İş güvenliğine ilişkin önlemlerin alınmaması iş kazalarına yol açabilmektedir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, iş kazasının önlenmesi bakımından proaktif bir yaklaşım benimsemiştir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda kısa vadeli sigorta hükümleri kapsamında iş kazası ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. 

Sanayileşmenin getirmiş olduğu bilim ve teknolojideki gelişmeler iş sağlığı ve güvenliği alanında ciddi düzenlemelerin yapılmasını gerekli kılmıştır. Özellikle kapital ihtiyaçlar doğrultusunda bazı sektörlerde çalışan işçilerin iş görürken bir kaza ile karşılaşma ihtimali oldukça artmıştır. Dünyanın evrildiği sosyolojik gelişimin sonucu olarak karşılaşılan bu probleme karşı hukuki bir mekanizmanın devreye sokulması elzemdir. İşçilerin çalıştığı şartlar modern dünyaya uyum sağlayarak geliştirilmelidir. Bu sayede en başta ölüm ile sonuçlanan birçok olumsuzluğun önüne geçilebilecektir. 

İşçilerin karşılaştığı iş kazaları sonucunda kalıcı/geçici bedensel hasarların yanısıra, ölüm gibi daha ağır sonuçların doğması da oldukça muhtemeldir. Bu durumda iş kazası sonucunda ölümle karşılaşan işçinin desteğinden yoksun kalan kişilerin zararlarından doğan sorumluluğun kime atfedileceği sorunu gündeme gelmektedir. 

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 53/3'ten hareketle ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıpların tazmin edilmesi gerekir. Kanunda özel olarak düzenlenen bu sorumluluk türü "destekten yoksun kalma tazminatı" olarak anılmaktadır. Türk hukukunda ilkesel olarak yansıma zararlardan sorumluluk kabul edilmemesine rağmen, destekten yoksun kalma tazminatı bakımından bu noktada bir istisna getirilmiştir. Bu tazminatı destekten fiilen menfaat sağlayanlar ile eğer destek ölmeseydi ileride kendisinden menfaat sağlaması muhtemel olan kimseler talep edebilir. Destekten yoksun kalma tazminatını talep edenler ile destek arasında fiili bir yardım ilişkisi bulunması şarttır. Destekten yoksun kalma tazminatı talebinde, desteğin sağlığında bakım gücüne sahip olması destek görenin ise bakım ihtiyacı içerisinde bulunması gerekir. 

Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanması bakımından kanuni düzenlemeler bulunmamaktadır. Bu sebeple uygulamada destekten yoksun kalma tazminatının hesabı, Yargıtay kararları ile şekillenmektedir. İnceleme konumuz bakımından destekten yoksun kalma tazminatının amacı, işçinin ölmeden önceki hak sahiplerinin sosyal seviyelerine bağlı yaşam standartlarını korumaktır.

Abstract:
A work accident is an event that affects the physical integrity of the worker and therefore his future financial gains. Occupational Health and Safety legislation has been created in order to take precautions regarding work accidents that workers may encounter during the work. In line with this legislation, certain obligations are imposed on the employer and it is ensured that the working environment of the workers is maintained in a healthy and safe manner in order to prevent work accidents.

Failure to take precautions regarding occupational safety may lead to occupational accidents. Occupational Health and Safety Law No. 6331 adopts a proactive approach in terms of preventing work accidents. Work accidents are regulated in detail within the scope of short-term insurance provisions in the Social Insurance and General Health Insurance Law No. 5510.

Developments in science and technology brought about by industrialization have necessitated serious regulations in the field of occupational health and safety. Especially in line with capital needs, the possibility of workers working in some sectors to encounter an accident while working has increased considerably. It is essential to put in place a legal mechanism against this problem, which is encountered as a result of the sociological development that the world has evolved into. The conditions under which workers work must be improved by adapting to the modern world. In this way, many negativities that result in death can be prevented.

As a result of work accidents encountered by workers, it is quite possible that more serious consequences such as death may occur, as well as permanent/temporary physical damage. In this case, the issue of who will be attributed the responsibility for the damages of the people who are deprived of the support of the worker who died as a result of a work accident comes to the fore.

Turkish Code of Obligations No. 6098 art. Based on Article 53/3, people who are deprived of the support of the deceased must be compensated for the losses they suffer for this reason. This type of liability, which is specifically regulated by the law, is called "compensation for loss of support". Although liability for repercussions is not accepted in principle in Turkish law, an exception has been made at this point in terms of compensation for loss of support. This compensation can be claimed by those who actually benefited from the support and by those who would have benefited from it in the future if the support had not died. There must be an actual assistance relationship between those who claim compensation for loss of support and the support. In order to claim compensation for loss of support, the support person must have the ability to care for his/her health and the person receiving support must be in need of care.

There are no legal regulations regarding the calculation of compensation for loss of support. For this reason, in practice, the calculation of compensation for loss of support is shaped by the decisions of the Supreme Court. In terms of our subject of review, the purpose of compensation for loss of support is to protect the worker's living standards depending on the social level of the beneficiaries before his death.