Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilgi okuryazarlığı düzeylerinin geliştirilmesi
Developing information literacy levels of social studies teacher candidates
Yazar: TUĞBA TURGUT
Danışman: PROF. DR. SELAHATTİN KAYMAKCI
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bilgi bireyin çevresinde meydana gelen olay ve olguları anlamlandırmasında son derece önemli bir kavramdır. Geçmişten günümüze artarak çeşitlenen bilgi insan hayatında her dönem başrole sahip olmuştur. Bilginin insan hayatında bu denli önemli olması beraberinde bilginin etkili kullanımını gerekli hale getirmiştir. Bu bağlamda araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilgi okuryazarlıklarının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öntest- sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen; nitel boyutunda ise olgubilim deseni kullanılmıştır. Buna göre araştırmanın nicel boyutu Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi Lisans Programı 2. sınıfta öğrenim gören deney grubunda 25, kontrol grubunda ise 20 olmak üzere toplam 45 sosyal bilgiler öğretmeni adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nitel boyutu, nicel boyutta deneysel işlemin uygulandığı Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi 2. sınıfında öğrenim gören 45 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda nicel boyutunda Bilgi Okuryazarlığı Akademik Başarı Testi, Bilgi Okuryazarlığı Davranış Ölçeği, Bilgi Okuryazarlığı Duyuşsal Eğilim Ölçeği ve Bilgi Okuryazarlığı Analitik Dereceli Puanlama Anahtarı kullanılmıştır. Nitel boyutunda ise araştırmacı tarafından geliştirilen görüşme formu ve öz değerlendirme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizi kısmında SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Bu çerçevede araştırmanın nicel verileri karışık ölçümler için çift yönlü varyans analizi ve kruskal wallis h testi aracılığıyla çözümlenmiştir. Nitel boyuttan elde edilen veriler ise içerik analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel boyutundan elde edilen bulgulara göre sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öntest ve sontest bilgi okuryazarlığı akademik başarı, davranış, duyuşsal eğilim ve dereceli puanlama anahtarından aldıkları puanlar arasında sontestlerin lehine bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Nitel boyutta öz değerlendirme ve odak grup görüşmelerinden elde edilen bulgulardan hareketle sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bilgi okuryazarlığı becerilerini etkili şekilde kullanma bakımından farkındalık kazandıkları tespit edilmiştir.

Abstract:
Information is a vital important concept to understand the events and phenomenon, occurring the indiviual's enviroment. Increasingly diversified information from the past to the present has played a leading role in human life in every period. The fact that information is so important in human life has made the effective use of information necessary. In this context, it was aimed to improve the information literacy of social studies teacher candidates in the research. Mixed method, quantative and qualitative research methods, was utilised in the study. In the quantitative dimension of the research, quasi-experimental design with pretest-posttest control group; In the qualitative dimension, the phenomenology design was used. The quantitative dimension of study a semi-experimental design, pretest- posttest control group, was used. In this context, the quantitative dimension of the study was conducted with total of 45 social studies teacher canditates, including 25 in the experimental group studying in the second grade of Social Studies Education Undergraduate Program of Kastamonu University and 20 in the control group. Therefore, the qualitative dimension of the study was conduct with 45 teacher canditates, studying second grade of Social Studies Education at the Faculty of Education in Kastamonu University, experimental procedure was applied in a quantitative dimension. Data collection tools, utilised in the study, vary from quantitative to qualitative dimensions. In the quantitative dimension of the study, Information Literacy Academic Achievement Test, Information Literacy Behavior Scale, Information Literacy Affective Tendency Scale and Information Literacy Analytical Rubric were used. In the qualitative dimension, the interview form and self-evaluation form developed by the researcher were used. In the analysis of quantitative data was utilised SPSS 22.0 package program.  In this scope, quantitative data of the study were analyzed by the help of two-way analysis of variance and kruskal wallis h test for mixed measurements.  Pertaining to the findings of quantitative dimension of the study it was found that there is difference in favor of post-test between the scores of social studies teacher candidates from the key of pretest and post-test information literacy, academic achievement, behavior, affective disposition and graded scoring. Findings, acquired qualitative self-assessment and focus group interviews it was determined that social studies teacher canditates obtained awareness in terms of using information literacy skills effectively.