İnaktif şap aşısı ile attenüe mavidil aşısının koyunlarda birlikte kullanılması
Simultane administration of inactivated foot and mouth disease vaccine and attenuated bluetongue vaccine in sheep
Yazar: SEVİL SARDOĞAN
Danışman: PROF. DR. OYA BULUT
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Viroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Koyunlar = Sheep ; Mavidil virüsü = Bluetongue virus ; Şap hastalığı = Foot and mouth disease ; Şap hastalığı virüsü = Foot and mouth disease virus

Özet:
Şap ve mavidil hastalıkları evcil ve vahşi ruminantları ciddi şekilde etkileyen ve büyük ekonomik kayıplara neden olan önemli viral hastalıklardır. Her iki hastalığa karşı en önemli mücadele yöntemi aşılamadır. Ülkemizde şap ve mavidil hastalıklarına karşı aşılamalar T.C. Tarım ve Orman Bakanlığının yönetmeliğine göre farklı aşılama politikaları ile yapılmaktadır. Sahada aşı uygulamalarında iş gücü ve maliyetin azaltılması ve ayrıca hayvan refahı açısından aşıların birlikte eş zamanlı/ simultane olarak uygulanması önemli olmaktadır. Koyunlarda inaktif şap aşısı ile attenüe mavidil aşısının birlikte uygulandığında şap ve mavidil aşılarına karşı oluşan bağışıklık yanıtının değerlendirildiği bir literatür bilgisine rastlanmamıştır. Bu araştırmada koyunlarda inaktif şap aşısı ile attenüe mavidil aşısı ayrı ayrı ve eş zamanlı uygulanarak her iki aşıya karşı oluşan humoral immun yanıtın değerlendirilmesi amaçlanmıştır. 
Bu çalışmada doğumlarından itibaren hiçbir aşı uygulaması yapılmamış, şap ve mavidil antikorları taşımayan 6 aylık 75 adet Akkaraman-Kıvırcık melezi koyun kullanıldı. Çalışma materyali olan koyunlar 3 gruba ayrılarak sadece şap aşısı, sadece mavidil aşısı, şap ve mavidil aşıları ile eş zamanlı aşılandı. Aşılamadan sonraki 30. gün 60. günde kan örnekleri alındı. Alınan kan örnekleri şap antikorları yönünden Likit faz bloking ELISA ve virus nötralizasyon testi ile, mavidil antikorları yönünden c-ELISA ve virus nötralizasyon testi ile değerlendirildi. Gruplara ait şap ve mavidil antikor ortalama titre değerleri istatistiki olarak karşılaştırıldı.
Araştırma sonucunda şap ve mavidil aşılarının ayrı ayrı uygulandığı gruplar ile şap ve mavidil aşılarının birlikte uygulandığı grupta şap ve mavidil antikor ortalama titre değerleri arasında istatistiki açıdan anlamlı bir fark bulunmadığı (P>0,05) tespit edildi.  Şap ve mavidil aşıları birlikte uygulandığında her iki aşıya karşı oluşan humoral immun yanıtın paralellik gösterdiği ve bu aşıların birlikte uygulanabileceği sonucuna varıldı.

Abstract:
Foot and mouth disease (FMD) and bluetongue diseases (BT) are important viral disease that seriously affect domestic and wild ruminants and cause great economic losses. The most important method of struggle against both diseases is vaccination. Vaccinations against foot and mouth and bluetongue diseases in our country, it is applied with different vaccination policies according to the regulation of the Ministry of Agriculture and Forestry. Simultaneous administration of vaccines together is important in terms of reducing labor and cost and also animal welfare in vaccine applications in the field. No literature has been found to evaluate the immun response to FMD and bluetongue vaccines when inactivated FMD and attenuated bluetongue vaccine are administrated togerther in sheep. In this study, it was aimed to evaluate the humoral immun response against both vaccines by administering inactivated FMD and bluetongue vaccine separately and simultaneously in sheep. 
İn this study, 75 Akkaraman-Kıvırcık crossbred sheep, which were 6 months old and did not have any vaccine and did not have FMD and bluetongue antibodies, were used. The sheep, which were the study material, were divided into 3 groups and administered only with FMD vaccine, only with bluetongue vaccine, and with FMD and bluetongue vaccines together. Blood samples were taken at day 30 and 60 dpi. The blood samples were evaluated with Liquid Phase Blocking ELISA and virus neutralization test for FMD antibodies and c-ELISA and virus neutralization test for bluetongue antibodies. FMD and bluetongue antibody mean titer values of the groups were compared statistically.
As a result of the research, it was determined that there was no statistically significant difference (P>0,05) between the mean titers of FMD and bluetongue antibodies in the groups in which FMD and bluetongue vaccines were administered together. It was concluded that when the FMD and bluetongue vaccines were administered together, the humoral immune response against both vaccines was parallel and these vaccines could be administered together.