Mersin tarihi kent merkezi ticaret yapılarında kültürel kimlik ögelerinin tespiti
Determination of cultural identity in Mersin historical city center commercial structures
Yazar: ARDA OLCAYCAN
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM UÇAR
Mersin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kültür Varlıklarını Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Doğu Akdeniz'in kıyısında yer alan Mersin, batılı devletlerin bölgedeki ticaret ve sömürgecilik rekabetinin liman kentlerini fazlaca etkilediği 19. yüzyılda, bir liman ve ticaret kenti olarak ortaya çıkmıştır. Yüzyıl öncesinde ahşap bir iskele ve çevresindeki birkaç yapıdan ibaret bir balıkçı barınağı olan kent, aynı dönemde birbiri ardına yaşanan bölgesel ve küresel gelişmelerin etkisiyle, neredeyse sıfırdan ortaya çıkmış ve hızlı bir gelişim sürecine girmiştir. Ticaret yapmak için kente akın eden yabancı tüccarlar ve şirketler, kısa sürede kentin nüfusunun artmasını ve bir ticaret kültürünün oluşmasını sağlamışlardır.
Diğer Osmanlı ve Doğu Akdeniz liman kentlerinden farklılaşan Mersin, deniz ticareti odağında kendine özgü bir kentsel kurgu oluşturmuştur. Zaman içerisinde, ticarette yaşanan gelişmeler ve yöntem değişimleri bu kurguyu biçimlendirmeye devam etmiştir. Bu gelişmeler aynı zamanda, kentsel kurgu içerisinde yer alan ticaret yapılarını da etkileyerek, mimari ve işlevsel anlamda sürekli olarak dönüştürmüştür.
Çalışma, deniz ticaretinin tarihi kent merkezi içerisindeki geleneksel yapıları mimari ve işlevsel olarak etkileme biçimlerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Kent merkezinde yer alan ticaret yapılarından hanların, depoların ve tüccar evleri gibi ticaretin etkilediği çeşitli yapıların deniz ticareti odağındaki dönüşümleri de ele alınarak kültürel kimlik ögeleri tespit edilmiştir. Böylece, Mersin'in günümüzde kaybolan liman kenti kimliğinin temsilcileri ve belgeleri olan ticaret yapılarına yönelik, kültürel kimliklerine uygun koruma yaklaşımlarının oluşturulmasına katkı sağlamak hedeflenmektedir.

Abstract:
Mersin, located on the coast of the Eastern Mediterranean, emerged as a port and commercial city in the 19th century, when the trade and colonialism competition of the western states in the region greatly affected the port cities. The city, which was a fisherman's shelter consisting of a wooden pier and a few buildings around it, emerged from almost nothing and entered a rapid development process with the effect of regional and global developments that took place one after another in the same period. Foreign merchants and companies that flocked to the city to do trade, ensured the increase in the population of the city and the formation of a trade culture.
Differentiating from other Ottoman and Eastern Mediterranean port cities, Mersin has created a unique urban construct in the centre of maritime trade. Over time, developments in trade and method changes continued to shape this setup. At the same time, these developments have also affected the commercial structures in the urban construct, and they have constantly transformed them in terms of architecture and function.
The study aims to reveal the ways in which maritime trade affects the function and architecture of the traditional buildings in the historical city center. Cultural identity elements were determined by considering the transformations of commercial buildings in the city center, such as khans, warehouses and merchant houses, which are affected by trade, in the focus of maritime trade. Thus, it is aimed to contribute to the creation of conservation approaches suitable for their cultural identities for the commercial buildings, which are the representatives and documents of Mersin's lost port city identity today.