Zihinsel engelli çocuğa sahip ailelerde kadına yönelik aile içi şiddetin incelenmesi
Investigation of domestic violence against women in families of children with mental disabilities
Yazar: SERDARHAN DURU
Danışman: PROF. DR. VELİ DUYAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Aile içi şiddet = Domestic violence ; Engelli kişiler = Disabled persons ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Kadına Yönelik Şiddet ve Aile-İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi = Convention on Preventing and Combating Violence Against Women and Domestic Violence ; Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu = Social Services and Child Protection Agency ; Zeka geriliği = Mental retardation ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Şiddet = Violence

Özet:
Toplumsal yapının en küçük yapısı olarak değerlendirilen aileye yeni bir üyenin katılması aile içi dinamiklere ve özellikle de aile içi ilişkilere farklı boyutlar katmaktadır. Aileye yeni katılan bireyin zihinsel engelli olması durumunda ise aile bu durumdan fiziksel, sosyal, ekonomik ve duygusal anlamda etkilenmektedir. Engelli çocuğun bakımının ve çocukla ilgili sorumlulukların toplum tarafından anneye atfedilmesinin bir sonucu olarak kadının aile içinde fiziksel, sözel, ekonomik, duygusal (psikolojik) ve cinsel açılardan şiddet yaşaması da kaçınılmaz gözükmektedir. 
Aileyi bir sistem olarak ele alan ve bireyi bütüncül bir yaklaşımla inceleyen sosyal hizmet mesleği açısından engelli bireyin dâhil olduğu aile sisteminin ve aile sisteminde engelli bireyin bakım ve ihtiyaçlarının karşılanması açısından önemli bir yere sahip olan kadının aile içi şiddet bağlamında incelenmesi gerekmektedir. Zihinsel engelli çocuğa sahip ailelerde kadına yönelik şiddetin; engelli refahı, çocuk refahı, aile refahı ve kadın refahı alanında uygulamalarda bulunan bir meslek olarak sosyal hizmet açısından ele alınmasının önemli olduğu düşünülmektedir. 
Bu araştırma zihinsel engelli çocuğa sahip ailelerde kadına yönelik aile içi şiddetin incelenmesi amacıyla planlanmıştır. Araştırmanın verileri Ankara'daki rehabilitasyon merkezlerinden zihinsel engelli çocukları için hizmet alan Altındağ'dan 4, Keçiören'den 6, Çankaya'dan 2 olmak üzere toplam 12 kadınla yapılan derinlemesine görüşmelerle elde edilmiştir. Araştırmaya katılan kadınların aile içinde eşleri tarafından, eşlerinin aile ve yakın akrabaları tarafından ve zihinsel engelli çocuk tarafından maruz kaldıkları şiddete ilişkin öykülerine ulaşılmış ve kadınların şiddete ilişkin paylaşımlarının çözümlenmesinde betimsel analiz kullanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin eş, eşin ailesi ve zihinsel engelli çocuk tarafından yoğun olarak duygusal şiddete maruz kaldıkları, sözel, fiziksel, ekonomik ve cinsel şiddetin daha az görüldüğü anlaşılmaktadır. Kadına yönelik şiddetin kaynağında zihinsel engelli çocuğun ve toplumsal cinsiyet rollerinin etkisi görülmektedir. Altındağ ve Keçiören'de yaşayan annelerin ifadelerinde şiddet öyküsü daha yaygınken, Çankaya'daki annelerin anlatımlarında şiddet öyküsüne rastlanmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet, Sosyal Hizmet, Zihinsel Engelli Çocuğa Sahip Aileler

Abstract:
Family is the smallest unit of social structure. Inclusion of a new member of the family adds a different dimension to family relationships. In case of mentally disabled new member participating in the family is affected physically, socially, economically and emotionally. Caring of disabled children and responsibility of the children are attributed to mothers by the society. So physical, verbal, economic, emotional (psychological) and sexual violence against women in the family seems inevitable. 
Family is considered as a system and the individuals in this system is examined in a holistic approach by social work. Therefore, the woman have an important place in the family system.  In terms of women who are important for meeting the care and needs of child with disabilities; family systems must be examined in the context of domestic violence against women. Social work works in the fields of disabled welfare, child welfare, family welfare and wellbeing of women. Thus investigation of domestic violence against women in families of children with mental disabilities is important for social work. 
This study is planned to investigate of domestic violence against women in families of children with mental disabilities. The research data was collected by in-depth interviews with twelve women who has got mentally handicapped children, lived in Altındağ 4, Keçiören 6 and Çankaya 2. In-depth interviews allowed us to obtain the history of the violence who participated in this research; descriptive analysis was used to analyze the history of violence. 
According to research results, mothers were exposed to emotional violence by her husband, her husband's family and her mentally handicapped children. Mothers were less exposed verbal, physical, economic and sexual violence. The source of violence against women are seen mentally handicapped children and the impact of gender roles. History of violence is more common in the statements of the families living in Altındağ and Keçiören. But there wasn't explanation of the violence in the families living in Çankaya.

Keywords: Domestic Violence against Woman, Social Work, Families of Children with Mental Disabilities