Kültürel kimlik inşa aracı olarak televizyon dizileri: Karadenizlilik temsili ve Karadenizli algısı
Television series as a cultural identity construction tool: Representation of black sea people and perception of Black Sea people
Yazar: DUYGU GÜNER
Danışman: PROF. DR. AYNUR KÖSE
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gazetecilik = Journalism

Özet:
Kültürel Kimlik İnşa Aracı Olarak Televizyon Dizileri:
Karadenizlilik Temsili ve Karadenizli Algısı

Bu tez çalışması, kültürel kimliklerin televizyon dizilerinde temsili ve toplumda o kimliklere ilişkin algının bu temsillerle olan ilişkisini konu edinmektedir. Çalışmada, kültürün ve kimliğin televizyon dizilerindeki temsilinin, kültürel kimliklere ilişkin genel geçer bilginin oluşmasındaki etkisi incelenmiştir. Medya ve özellikle televizyon ürettiği içeriklerle toplumdaki kimlik ve kültürel değerleri stereotipleştirilerek izleyicilere sunmaktadır. Bulunduğu toplumun değerleri, gelenek ve göreneklerinden izler taşıyan televizyon dizilerindeki kültürel temsillerde tekrar eden bu özellikler insanların zihinlerinde belli kalıpsal yargıların oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma Karadeniz kültürü ve Karadenizli kimliğinin televizyon dizilerindeki temsili ve toplumdaki Karadenizli algısına odaklanmaktadır. Çalışmanın amacı, dizilerde tekrarlanan kültürel temsillerin bireylerin zihinlerindeki Karadenizli algısında etkili olup olmadığını incelemektir.
Kültürel kimliklere ilişkin algıların inşasında televizyonun etkisine odaklanan bu çalışma kuramsal olarak George Gerbner'in (1967) Kültürel Göstergeler ve Yetiştirme/Ekme Kuramına dayanmaktadır. Medyanın uzun dönemli kültürel değerleri ektiğini savunan Gerbner'e göre televizyon, gerçekleştirdiği temsillerle insanların gerçeğe ilişkin algılarını etkilemektedir. Gerbner gerçekleştirdiği araştırmalarda öncelikle televizyon dünyasının sunduğu kültürel tanımları inceleyerek medyanın etkisini tespit etmiş, ardından bu içeriklerin toplumsal algıdaki etkisini ölçmeye yönelik anketler uygulamıştır. Bu çalışmada benzer şekilde iki aşamalı olarak planlamıştır. Araştırmanın ilk aşamasında Karadenizli kimliğinin ön planda olduğu, izlenme oranları ve güncelliği ile öne çıkan 3 dizi Sen Anlat Karadeniz (2018-2019), Kuzey Yıldızı İlk Aşk (2019-2021) ve Sevdaluk (2013-2014) içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Analizde Karadenizli kimliğine dair temsiller öncelikle dizilerdeki kalıplaşmış kültürel kimlik temsilleri, davranış şekilleri, karakteristik özellikler olarak sınıflandırılmıştır. Kültürü oluşturan unsurlar olarak yeme içme kültürü, müzik kültürü, ağız ve folklorik kültür ve mekan temsillerine ilişkin kategoriler eklenerek analiz, kültürel unsurları bütünüyle kapsayacak şekilde çok boyutlu hale getirilmiştir. Araştırma kapsamında, televizyon dizilerindeki kültürel kimlik temsillerini ortaya koyan bir içerik analizi ve bu tür bilgilerin izleyicilerin o kültürel kimliğe ilişkin algıları üzerindeki etkilerini değerlendirmek üzere tasarlanmış bir anket ile izleyici araştırması gerçekleştirilmiştir.
Anketin ilk bölümünde katılımcıların demografik özelliklerini tespit etmeye yönelik sorular yer almaktadır. İkinci bölüm ise Karadeniz dizilerinin içerik analizi ile incelenmesinden elde edilen verilere dayanılarak hazırlanmıştır. Anket Türkiye temsili örnekleminde basit rastlantısal örnekleme yoluyla belirlenen 397 kişiye Google formlar aracılığıyla online şekilde uygulanmıştır. Toplam 52 şehir ve 7 bölgeden katılımcı ile gerçekleştirilen araştırma sonucunda, televizyon dizilerindeki stereotipleştirmelerin toplumsal algıda karşılık bulduğu, Karadeniz ve Karadeniz insanı dendiğinde televizyon dizilerindeki temsillerle uyuşan bir algının söz konusu olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Television Series as a Tool for Building Cultural Identity:
Representation of Black Seaness and Perception of Black Sea People

This thesis focuses on the representation of cultural identities in television series, the relationship between these representations, and the perception of these identities in society. The study examines the effect of the representation of culture and identity in television series on forming generalized knowledge about cultural identities. The media, especially television, stereotypes society's identity and cultural values through the content it produces. These recurring features in cultural representations in television series, which bear traces of the values, traditions, and customs of the society, pave the way for the formation of certain stereotypes in people's minds. This study focuses on the representation of Black Sea culture and Black Sea identity in television series and the perception of Black Sea people in society.  The study aims to examine whether the cultural representations repeated in the TV series are effective on the perception of Black Sea people in the minds of individuals. 
This study, which focuses on the impact of television on the construction of perceptions of cultural identities, is theoretically based on George Gerbner's (1967) Cultural Signifiers and Cultivation/Sowing Theory. According to Gerbner, who argues that the media sows long-term cultural values, television affects people's perceptions of reality through its representations. In his research, Gerbner first determined the impact of the media by examining the cultural definitions offered by the television world and then conducted surveys to measure the impact of these contents on social perception. This study was similarly planned in two phases. In the first stage of the study, 3 TV series Sen Anlat Karadeniz (2018-2019), Kuzey Yıldızı İlk Aşk (2019-2021), and Sevdaluk (2013-2014), in which the Black Sea identity is at the forefront and which stand out with their viewership rates and topicality, were analyzed by content analysis method. In the analysis, the representations of the Black Sea, Black Sea identity were first classified as stereotypical cultural identity representations, behavioral patterns, and characteristic features in the series. By adding categories related to food and beverage culture, music culture, oral and folkloric culture, and space representations as elements of culture, the analysis was made multidimensional to cover cultural elements in their entirety. Within the scope of the research, a content analysis revealing the representations of cultural identity in television series and audience research with a questionnaire designed to evaluate the effects of such information on the viewers' perceptions of that cultural identity was conducted.
The first part of the questionnaire includes questions to determine the demographic characteristics of the participants. The second part is based on the data obtained from the content analysis of the Black Sea TV series. The questionnaire was administered online via Google Forms to 397 people determined by simple random sampling in a representative sample of Turkey. As a result of the research conducted with participants from 52 cities and 7 regions, it was determined that the stereotyping in television series is reflected in social perception, and there is a perception that is in line with the representations in television series.