Ankara'daki uzmanlık eğitimi alan aile hekimlerinin fibromiyalji sendromu hakkında bilgi düzeyleri ve yaklaşımları
Knowledge levels and approaches of family physicians receiving specialty education in Ankara about fibromialgy syndrome
Yazar: FATİH KOYUNCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile hekimliği = Family practice ; Ankara = Ankara ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Tıp eğitimi = Education-medical ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Giriş ve Amaç: Fibromiyalji Sendromu (FMS), etyolojisi henüz kesin olarak ortaya koyulamamış, özellikle kadın cinsiyette ve 40-60 yaş aralığında sık görülen, hastaların genellikle kronik yaygın ağrılardan şikâyet ettiği bir kas iskelet sistemi hastalığıdır. FMS prevelansı yetişkinlerde %2-8, çocuklarda ise %1.2-6.5 aralığında olup kadınlarda 4-9 kat daha sık görüldüğü gözlemlenmiştir. Bu hastalara tanı koymak için her ne kadar tanı kriterleri geliştirilmiş olsa da hastaların tanı alma süreleri ortalama olarak 2-3 seneyi bulmaktadır. Bu süre zarfında FMS hastaları birçok doktora başvurmakta, gereksiz tanısal işleme ve tedaviye maruz kalmaktadır. Bu bağlamda toplumdaki bütün hastalarla, hastalık ayırt etmeksizin ve sürekli temas halinde olan aile hekimlerine, sadece fizik muayene ile tanı koyulabilen bir hastalık olan FMS hakkında önemli görevler düşmektedir. Bu çalışmada Ankara'daki uzmanlık eğitimi alan aile hekimlerinin FMS hakkındaki bilgi düzeyleri ve yaklaşımlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı, kesitsel tipte bir araştırmadır.  2019 yılı itibarı ile Ankara'da Aile hekimi olarak çalışan ve uzmanlık eğitimi almış veya halen alıyor olan tüm Aile hekimliği uzmanları ve asistanları çalışma evrenimizi oluşturmaktadır. Çalışmaya katılmaya gönüllü olan Aile hekimleri, yüz yüze ve internet üzerinden anket uygulama yöntemleri ile çalışmaya alınmıştır. Özgün olarak yapılandırılmış ve araştırmacılar tarafından hazırlanan 21 soruluk bir anket Şubat 2019- Mayıs 2019 tarihleri arasında gerekli izinler alındıktan sonra uygulanmıştır. Çalışmada tüm evrene ulaşılması hedeflenmiş ve ulaşılmak istenen en düşük katılımcı sayısı %5 hata ve %95 güven seviyesi için, 198 olarak belirlenmiştir. İstatistiki sonuçlar için anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınmıştır.
Bulgular: Çalışmamıza 205 Aile Hekimi katılmış, bunlardan 202'si dağıtılan anketi tam olarak doldurmuştur. Değerlendirmeye alınan katılımcıların %1.5'i (n:3) Eğitim Görevlisi-Öğretim Üyesi, %7.4'ü (n:15) Aile Hekimliği Uzmanı, %76.7'si (n:155) Aile Hekimliği Asistanı, % 14.4'ü (n:29) ise Sözleşmeli Aile Hekimliği Uzmanlık Öğrencisi (SAHU) olduğunu ifade etmiştir. Katılımcıların %52.5'i (n:106) daha önce bir FMS hastasına tanı koyduğunu belirtmişlerdir. Hekimlerin %60.4'ü (n:122) FMS konusunda daha önce hiçbir eğitim almadıklarını ifade ederken yalnızca %39.6'sı (n:80) bu konuda eğitim aldıklarını belirtmiştir. FMS konusunda eğitim alan hekimlerin toplam ortalama bilgi düzeyi puanlarının, eğitim almayan hekimlerden anlamlı bir şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0.009). Bilgi düzeyini ölçen sorularda katılımcıların aldığı toplam puanların ortancası 37.5 iken, maksimum puan alan katılımcının 78, minimum puan alan katılımcının ise 6 puan aldığı tespit edilmiştir. Katılımcıların kendilerine FMS hasta yönetimi hakkında yetkinlik ve donanım açısından verdikleri puan minimum 0 maksimum 10 olup, ortalaması 4,16±1,89 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: Çalışmamızda FMS konusunda birinci basamakta çalışan uzmanlık eğitimi alan aile hekimlerinin yeterli bilgiye sahip olmadığı gözlemlenmiştir. Katılımcıların %60.4'ünün FMS hakkında daha önce hiçbir eğitim almadığını belirtmesi bu konu hakkındaki eğitim eksikliğini göstermek açısından değerli bir veridir. Nitekim toplam ortalama bilgi düzeyleri puanları yüksek olanların, bu konuda eğitim alan aile hekimlerinin olduğu bu çalışma ile saptanması bu veriyi desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler: Fibromiyalji Sendromu, Aile Hekimi, Birinci Basamak Sağlık Hizmeti

Abstract:
Background and Aims: Fibromyalgia Syndrome (FMS) is a musculoskeletal disease that etiology could not established yet, especially common in female sex and 40-60 age group, which patients generally complain of chronic diffuse pain. FMS prevalence is 2-8% in adults and 1.2-6.5% in children; 4-9 times more common in women. Although diagnostic criteria have been developed to diagnose these patients, the average duration of diagnosis is 2-3 years. During this period, FMS patients consult many doctors and subjected to unnecessary diagnostic procedures and treatment. In this context, family physicians who are in constant contact with all patients in the society, regardless of the disease, have important duties about FMS, a disease that can only be diagnosed by physical examination. The aim of this study was to evaluate the knowledge levels and approaches of residents training in family medicine in Ankara on FMS.
Materials and Methods: This is a descriptive, cross-sectional study. As of 2019, all physicians who work as a family physician in Ankara and who have received specialist training or are currently receiving are our working population. Family physicians who volunteered to participate in the study were accepted to this study by using face-to-face and internet survey methods. A 21-item questionnaire, which was originally structured and prepared by the researchers, was applied after obtaining the necessary permissions between the February 2019- May 2019 dates. In this study, it was aimed to reach the whole working universe and the lowest number of participants was determined as 198 for 5% error and 95% confidence level. The results were evaluated with 95% confidence interval and p <0.05 significance level.
Results: 205 Family Physicians participated to the study and 202 of them completed the questionnaire completely. 1.5% (n: 3) of the participants included in the assessment were instructor- faculty member, 7.4% (n: 15) of family physician specialist, 76.7% (n: 155) of family physician assistant and 14.4% (n: 29) stated that they were a contracted family physician specialty student. 52.5% (n: 106) of the participants stated that they had previously diagnosed an FMS patient. While 60.4% (n: 122) of the physicians stated that they had never received any training on FMS before, only 39.6% (n: 80) stated that they had received training. It was found that the total mean knowledge level of physicians receiving FMS training was significantly higher than the physicians not receiving training (p = 0.009). While the median of the total scores of the participants was 37.5 in the questions measuring the level of knowledge, it was found that the participants with the maximum points scored 78 and the participants with the minimum points scored 6 points. The participants' scores on FMS patient management in terms of competence and skill were minimum 0 maximum 10 and the average was calculated as 4.16 ± 1.89.
Conclusion: In our study, it was observed that physicians working in primary care did not have sufficient information about FMS. The fact that 60.4% of the respondents stated that they had never received any training on FMS is valuable data to show the lack of training on this subject. As a matter of fact, it is supported by this study that family physicians who are educated in this field have high average knowledge level scores.
Keywords: Fibromyalgia Syndrome, Family Physician, Primary Health Care