Kaman (Kırşehir) kuzeyi'nin yeraltısuyu kirliliği açısından incelenmesi
Investigation of groundwater pollution in north of Kaman (Kırşehir)
Yazar: BAHADIR SUBAŞI
Danışman: DOÇ. DR. TÜLAY EKEMEN KESKİN
Karabük Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Arsenik = Arsenic ; Kırşehir-Kaman = Kırşehir-Kaman

Özet:
Bu çalışma, Kaman (Kırşehir) kuzeyi ve çevresinde yeralan yeraltısularının hidrojeolojik, hidrojeokimyasal, su kalitesi ve izotopik özelliklerinin tayin edilmesi ve ayrıca su kayaç etkileşimlerinden ve/veya madencilik faaliyetlerinden ve/veya tarımsal çalışmalardan kaynaklanan kirliliklerin saptanması ve boyutlarının belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. İnceleme alanı yaklaşık 760 km2'lik yüzölçümüne sahiptir.

Bölgede temeli oluşturan en yaşlı birim Paleozoyik yaşlı metamorfik birimlerdir. Bu metamorfitlerin üzerine bölgede geniş yüzeylenmeler gösteren ve Baranadağ Granitoyidi ve Buzlukdağ Siyenitoyidi olarak isimlendirilmiş, Kampaniyen-Maestrityen yaşlı intrüzifler gelmektedir. Çalışma alanında geniş yer kaplayan bir diğer birim ise katmansız, bloklu, çakıltaşı, kumtaşı ve karasal çamurtaşları içeren Kızılırmak Formasyonu olarak tanımlanmaktadır.
 
Çalışma alanındaki suların kurak dönemde elektriksel iletkenlik (EC) değerleri 199-731 µS/cm arasında; debileri 0.035-3.32 L/s arasında; toplam çözünmüş madde miktarı (TDS) 131-475 mg/L arasıda; pH değerleri 7.86-8.15 arasında;  yükseltgenme-indirgenme potansiyeli (ORP-Eh) değerleri 257-649 mV arasında değişmektedir. Yağışlı dönem değerleri ise sırasıyla 229-768 µS/cm, 0.09-0.99 L/s, 149-511 mg/L, 7.28-7.87 ve 326-363 mV arasında değişmektedir.

İnceleme alanı içerisinde içme ve kullanma amaçlı olarak kullanılan 19 farklı noktadan su numuneleri alınmış ve bu noktaların bazılarının major element ve/veya iz elementler açısından standart değerleri aşmakta oldukları saptanmıştır. Bölgede bulunan yeraltısuları As, F, U, NO3, NH4 kirlilikleri bulundurmaktadır. Bu kirliliklerin kaynağının bölgede işletilmiş demir ve florit maden alanlarında yapılan tahribatlar, cevherleşmiş kayaçların doğal yıkanması ve tarımsal faaliyetler esnasında bilinçsiz olarak kullanılan gübre ve pestisitler olabileceği düşünülmektedir.

İzotopik açıdan yapılan analizlere göre, bölgedeki sular meteorik kökenli olup, trityum değerleri 2.71 TU ile 4.45 TU arasında değişmektedir. Bu sonuçlardan suların "Yarı modern ve şimdiki beslenimin karışımı" beslenimine sahip olduğu anlaşılmaktadır.

Abstract:
This study aims to determine the hydrological and hydrogeological features, water quality and isotopic features and the size of pollution which may cause by water-rock interaction or/and mining activities or/and agricultural activities of the North of Kaman (Kırşehir) and its vicinity. The study area is 760 km2.

The basic and oldest rock of the study region is Paleozoic aged metamorphic units. These metamorphic rocks are overlain by Campanian-Maestrichian aged intrusions named Baranadağ Granitoid and Buzlukdağ Siyenitoid which show large expansions in the region. Another unit occupying a large area in the study area is defined as Kızılırmak Formation, which contains layerless, blocky, conglomerate, sandstone and mudstones.

In the dry periods, the electrical conductivity (EC) values of the waters in the study area range between 199-731 μS/cm; discharge range between 0.035-3.32 L/s; the total dissolved solid (TDS) range between 131-475 mg/L; pH values range between

7.86-8.15; the oxidation-reduction potential (ORP-Eh) values range between 257-649 mV. In rainy periods, the values range between 229-768 μS/cm, 0.09-0.99 L/s, 149-511 mg/L, 7.28-7.87 and 326-363 mV respectively.

Water samples have been taken from 19 different measurement point that used for drinking and domestic water in the study area. Some of these points exceed the standard values in terms of major element and / or trace element. The groundwaters in the region contains As, F, U, NO3, NH4 pollutions. It is thought that the sources of these pollutions are destruction in the exploited iron and fluorite mines, natural washing of mineralized rocks and fertilizier and pesticides which are used unconsciously during agricultural activities.

Isotopical analyzes show that the water in the region has meteoric origin and the tritium values range between 2.71-4.45 TU. According to these results, it is understood that the waters have a "mix of half-modern and present recharge ".