Değer yıkıcı bir duygu olarak haset psikolojisi üzerine bir araştırma
A research on the envy psychology as a value destructive emotion
Yazar: ESRA İRK
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM GÜRSES
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Din psikolojisi = Religious psychology ; Dindarlık = Religiousness ; Gıpta = Benign envy ; Haset = Malicious envy ; Minnettarlık = Gratitude ; Psikoloji = Psychology ; Psikolojik etki = Psychological effect ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Psikolojik sorunlar = Psychological problems

Özet:
Haset ve gıptanın dindarlık, psikolojik iyi oluş ve minnettarlık ile arasındaki ilişkiyi konu edinen bu çalışma, kuramsal ve ampirik olmak üzere iki eksende ilerlemektedir. Haset ve gıpta duygusunun ayrıntılı bir şekilde incelendiği bu çalışmada dindarlık, psikolojik iyi oluş ve minnettarlık hakkında da genel bilgilere yer verilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın amacı dindarlık, psikolojik iyi oluş ve minnettarlık ile haset ve gıpta arasında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığını ve eğer varsa söz konusu ilişkinin yönünü ve derecesini tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, Bursa'da ikamet eden ve 18-65 yaş aralığında yer alan 335 kadın 179 erkek olmak üzere toplam 514 kişiden oluşan örneklem grubuna, "Haset ve Gıpta Ölçeği", "Dindarlık Ölçeği", "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği" ve "Minnettarlık Ölçeği" uygulanmıştır. Çevrimiçi değerlendirme araçları ile veriler toplanmış ve toplanan veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, dindarlık ve psikolojik iyi oluş ile haset arasında negatif yönlü bir ilişkinin varlığını ortaya koyarken, minnettarlık ile haset arasında anlamlı bir ilişki olmadığını ortaya koymuştur. Dindarlık, psikolojik iyi oluş ve minnettarlık ile gıpta arasında ise anlamlı bir ilişki saptanamamıştır. Bireylerin haset ve gıpta düzeyleri demografik değişkenlere göre istatistiksel açıdan farklılık göstermiştir.

Abstract:
In this study, the envy and its connections to the religiosity, psychological well-being and gratitude, were investigated in both theoretical and empirical aspects. This study in which the feeling of malicious and benign envy is examined in detail, also includes general information about religiosity, psychological well-being, and gratitude. In this context, the aim of the study is to find out whether religiosity, psychological well-being and gratitude have significant correlation with the malicious and benign envy, and if they do, to determine the direction and degree of this relationship. For this purpose, empirically "BeMaS-T Benign and Malicious Envy Scale", "Religiosity Scale", "Psychological Well-Being Scale" and "Gratitude Scale" are used on the sample group consisting of 335 women and 179 men, who live in Bursa and aged 18-65. Data were collected with online assessment tools and the collected data were analyzed using the SPSS program. The findings revealed that there is a negative relationship between religiosity and malicious envy, and a negative correlation between psychological well-being and malicious envy, while there is no significant relationship between gratitude and malicious envy. On the other hand, the research findings show that no significant relationship is found between religiosity, psychological well-being, gratitude and envy. In addition, malicious envy and benign envy levels of the individuals differ statistically according to demographic variables.