Çölyak hastalığı olan çocuklarda serum prohepsidin seviyeleri
Serum prohepcidin levels in children with celiac disease
Yazar: MAHYA SULTAN TOSUN
Danışman: DOÇ. DR. VİLDAN ERTEKİN
Atatürk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Gastroenterolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Prohepsidin = Prohepcidin ; Çocuklar = Children ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Çölyak hastalığı (ÇH) genetik olarak yatkın bireylerde, gluten içeren gıdaların alınması ile ortaya çıkan, kalıcı intolerans ile karakterize, immun mekanizma ile oluşan bir enteropatidir. Hepsidin, vücuttaki demir deposunun sağlanmasında merkezi rol üstlenen, karaciğerden sentezlenen bir peptid hormondur. Hipoksi, anemi ve demir eksikliği hepsidin sentezini inhibe ederken; infeksiyon ve inflamatuvar durumlarda İL-6 aracılığıyla hepsidin aktivasyonu meydana gelmektedir. Hepsidinin kronik viral hepatit, alkolik ve nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı, inflamatuvar barsak hastalığı, solid tümörler ve demir eksikliği anemisi ile ilgili çalışmaları mevcuttur. Biz çalışmamızda yeni tanı almış ve henüz diyet başlanmamış çölyak hastaları ile 6 ay, 1 yıl, 2 yıl ve üzeri glutensiz diyet alan çölyak hastalarında serum prohepsidin (SP) düzeylerini, bu düzeylerin demir eksikliği anemisi ve kronik hastalık anemisi ile ilişkisini ve de diyete uyum ile korelasyonunu ölçmeyi amaçladık. Çalışmaya 2-17 yaş arası 65 ÇH ve 20 sağlıklı çocuk alındı. Hastalar glutensiz diyet öncesi ve glutensiz diyetin 6, 12 ve 24. ayındaki hastalar olarak 4 gruba ayrıldı. Çalışma popülasyonunun hematolojik parametreleri, serum demir, ferritin, toplam demir bağlama kapasitesi ve transferrin satürasyonu ölçümleri ile beraber SP düzeyleri de ELISA yöntemiyle değerlendirildi. Çalışmaya katılan 65 hastanın 37?si kız (%56.9) ve 28?i erkek (%43.1) idi. Kontrol grubunun 8?i kız (%40) ve 12?si erkek (%60) idi. Hastaların ortalama yaşları 8.9 ± 4.0 yaş (2-16.5 yaş), kontrollerin ortalama yaşları 7.4 ± 3.5 yaş (2.5-14.5 yaş) idi. Kontrol grubuna kıyasla çölyak hastalarında SP seviyelerini anlamlı derecede yüksek tespit ettik (684 ± 357 pg/ml & 1371 ± 923 pg/ml, p: 0.02). SP seviyeleri açısından tipik ve atipik çölyak hastaları arasında fark saptamadık (1426 ± 959 pg/ml & 1152 ± 755 pg/ml, p: 0.34). Glutene maruz kalan hastaların SP düzeyleri glutensiz diyet alan hastalara göre anlamlı oranda yüksekti (1563 ± 998 pg/ml & 1161 ± 797 pg/ml, p: 0.04). Anemisi olan ve olmayan hastalar arasında SP düzeyleri açısından fark bulmadık (1283 ±962 pg/ml & 1423 ± 908 pg/ml, p>0.05). DTG IgA düzeyi ile SP düzeyi arasında anlamlı pozitif bir korelasyon elde ettik (r=0.32, p: 0.009). ÇH?ında SP düzeylerinin yüksek olması ve glutensiz diyete uyumla SP düzeylerinin DTG IgA titresiyle birlikte düşmesi sonucu biz, SP?nin glutensiz diyete uyumu göstermede yararlı bir belirteç olarak kullanılabileceği kanaatindeyiz.

Abstract:
Celiac disease is an immune mediated enteropathy which is triggered by gluten consumption in genetically susceptible individuals and characterized with lifelong gluten intolerance. A peptide hormone hepcidin is produced by the liver and plays a major role in iron storage of the body. Hypoxemia, anemia and iron deficiency are associated with low levels of prohepcidin whereas its production is stimulated by IL-6 in inflammatory and infectious conditions. Hepcidin levels in chronic viral hepatitis, alcoholic and non-alcoholic fatty liver disease, inflammatory bowel diseases, solid tumors, and iron deficiency anemia has been studied in several studies, recently. The objective of our study is to evaluate serum prohepcidin levels of celiac patients at the time of diagnosis, and at 6th, 12th and 24th months on diet, and associations of prohepcidin levels with iron deficiency anemia, anemia of chronic disease and compliance to diet. The study included 65 children with celiac disease aged between 2-17 years, and 20 healthy controls. The patients were grouped into four according to the time spent on diet: before diet and at 6th, 12th and 24th months. Complete blood count, serum iron, ferritin, iron binding capacity, transferrin saturation and serum prohepcidin ELISA levels were measured.
Sixty- five patients (37 F, 28 M) aged between 2-16.5 years (mean 8.9 ± 4.0) were enrolled. The control group included 8 girls and 12 boys, aged between 2.5- 14.5 years (mean 7.4 ± 3.5). The results revealed that serum prohepcidin levels were significantly higher in celiac patients in comparison to healthy controls (684 ± 357 pg/ml & 1371 ± 923 pg/ml, p= 0.02). The levels were similar in typical and atypical presentations of celiac disease (1426 ± 959pg/ml & 1152 ± 755 pg/ml, p= 0.34). The levels were significantly higher before gluten-free diet than on diet (1563 ± 998 pg/ml & 1161 ± 797 pg/ml, p= 0.04). Serum prohepcidin levels were not associated with the presence of anemia (1283 ±962 pg/ml & 1423 ± 908 pg/ml, p>0.05). Anti-tissue transglutaminase IgA levels were significantly correlated with serum prohepcidin levels (r=0.32, p: 0.009). In conclusion, our results showed high serum prohepcidin levels in children with celiac disease before diet, and decreasing with gluten-free diet, in correlation with serum TTG IgA levels. We suggest serum prohepcidin measurements for determination of diet compliance in celiac patients.