Kâsimî Tefsirinin mukaddimesinin tefsir usûlü ve Kur'an ilimleri açısından önemi
The significance of the introduction of Kasima's Tafsir in terms of tafsīr methodology and Qur'anic sciences
Yazar: ERSOY KOYUNCU
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YAŞAR
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
ÖZET
"KÂSİMÎ TEFSİRİNİN MUKADDİMESİNİN TEFSİR USÛLÜ VE KUR'ÂN İLİMLERİ AÇISINDAN ÖNEMİ"
Ersoy KOYUNCU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi
Danışman: Doç. Dr. Mehmet YAŞAR
26/06/2024
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde yaşamış ve Şam coğrafyasının ilim adamlarından biri olan Cemâleddîn el-Kâsımî, kırk dokuz yıllık ömrü boyunca çeşitli eserler kaleme almış önemli bir müfessirdir. Genellikle selefî çizgisi ile tanınsa da selef ile modernizm arasında bir köprü vazifesi görmüştür. Tefsiri, onun çok yönlü ve farklı anlayışlara açık mezhebi taassubu reddeden, yeniliklere açık bir kişiliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Islahatçı kimliğiyle de bilinen müellif, hadis, kelam, tefsir gibi alanlarda yazdığı eserleriyle dönemin önde gelen müfessirleri arasında yer almıştır.
Bu çalışmada Kâsımî tefsirinin mukaddimesi merkeze konulmuştur. Bu bağlamda onun mukaddimesinde Kur'ân'la ilişkili meseleler, ilimler, usûl gibi konulara dair tespitlerine yer verilmiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Araştırmanın birinci bölümünde, konunun ele alınma amacı, metodu ve kaynakları ele alınırken ikinci bölümde müellifin hayatı, döneminin ve yaşadığı yerin siyasi, sosyal, ilmî ve ekonomik durumu hususunda bilgiler verilmiştir. Kâsımî'nin ilmî kişiliği, ailesi, eğitimi, hocaları ve eserleri irdelenmiştir. Müellifin kendi ifadesi ile övdüğü mukaddimesi bir ciltlik içeriği ve geniş kapsamlı konuları, daha çok bazı âlimlerin konu hakkındaki görüşlerinden müteşekkil, kendine has bir yöntemle te'lif edilmiş nadir serlerden biridir. Dolayısı ile Kur'ân ilimleri hususunda kendisi üzerine hem ülkemizde hem de yut dışında çalışmalar ele alınması ile mukaddimesi kapsamlı bir çalışmada yapılmamıştır.
Çalışmanın üçüncü bölümünde, Mehâsinü't-te'vîl'in mukaddimesi tefsir usûlü ve Kur'ân İlimlerine yönelik olarak ortaya koyduğu yöntem açısından teorik açıdan incelenmiş alıntıda bulunduğu hususlar ve kendi yorumlarını içeren bütün meseleler teferruatlı bit şekilde incelenmiştir. Dolayısı ile Kâsimî, bu bölümde kendisinden önce ele alınan eserlerin üzerindeki etkisi ve aynı zamanda kendi birikimini ortaya koymuştur. Çalışmanın son bölümünde müfessirin mukaddimesinde irdelemiş olduğu hususlara dair değerlendirmelere yer verilmiş ve Hucurât sûresi örneği üzerinden tefsire yansımaları değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Tefsir, Mehasinu't-Te'vil, Ulumu'l-Kur'ân, Cemaluddin el- Kâsimî. Mukaddime.

Abstract:
ABSTRACT 
THE SIGNIFICANCE OF THE INTRODUCTION OF KÂSİMÎ'S TAFSĪR IN TERMS OF TAFSĪR METHODOLOGY AND QUR'ANIC SCIENCES
Ersoy KOYUNCU
Çanakkale Onsekiz Mart University
School of Graduate Studies
Master of Science Thesis in Basic Islamic Science
Co-supervisor: Doç. Dr. Öğr. Üyesi Mehmet YAŞAR
26/06/2024

         Cemâluddîn el-Kâsımî, who lived during the final years of the Ottoman Empire and was one of the scholars in the intellectual circles of Damascus, is a significant commentator who penned various works throughout his forty-nine-year lifespan. Although predominantly recognized for his adherence to the Salafi approach, he serves as a bridge between Salafism and modernism. The focus of this study is his work titled "Mukaddime," which reveals his versatile personality, rejecting sectarian bias and displaying an openness to innovations. The author, also known for his reformist identity, holds a prominent position among the leading commentators of his time with works in fields such as hadith, theology, and exegesis.
The topic of Kâsımî's commentary on the introduction (Mukaddime) is addressed in this study, discussing the methods of interpreting the Qur'an (Ulumu'l-Kur'ân) and consisting of four sections. In the first section of our research, the purpose, method, and sources of the topic are discussed, while the second section provides information about the author's life, the political, social, scientific, and economic conditions of his era and location. Kâsımî's scholarly personality, family, education, mentors, and works are examined. The author's self-praised introduction, with its content equivalent to a volume and covering extensive topics, is one of the first works in this field, primarily composed of quotations. Therefore, although there is not much research done in the field of Quranic sciences, occasional postgraduate studies and other sources have been considered.
In the third section of the study, the introduction of "Mehâsinü't-te'vîl" is theoretically examined in terms of the methods and approaches it addresses regarding the Sciences of Exegesis or Quranic Sciences. All aspects, including points quoted and the author's interpretations, are meticulously scrutinized. This section also reveals the influence of previously discussed works on Kâsımî and highlights his accumulated knowledge in this field. In the final section of our study, the practical application of the theory is examined in terms of the aspects scrutinized in the commentator's introduction. The reflections of his commentary, using the example of Surah Al-Hujurat, are evaluated in the context of Quranic Sciences.
Keywords: Kâsımî Commentary, Mehasinu't-Te'vil, Introduction, Exegesis, Sciences of the Qur'an, Cemaluddin el-Kâsimî.