Türkmencenin morfofonolojisi
Morphophonology in Turkmen
Yazar: MARAL TÖRE
Danışman: DOÇ. DR. SEMA ASLAN DEMİR
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Biçimbilim = Morphology ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Morfofonemik = Morphoponemic ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkiye Türkçesi = Turkey Turkish ; Türkmence = Turkoman language

Özet:
Ana Türkçeden beri bazı arkaik özellikleri koruyan ve günümüze kadar yaşatmaya devam eden Oğuz grubu Türk yazı dillerinden Türkmence aynı zamanda Çağataycanın etkisinde gelişmiş bir Türk yazı dilidir. Asli uzunlukları en iyi koruyan Türkmence, eklenme sırasında oluşan ikincil ünlü uzunlukları ve diğer morfofonolojik ses olayları ile Türk dilleri arasında dikkati çekmeyi başarmıştır. Bugüne kadar Türkmence üzerine yapılmış genel sesbilgisi çalışmaları ve diğer ses olayları hakkındaki çalışmaların Türkmencenin sesbilgisini bütün yönleriyle ortaya koymada yetersiz kaldığı düşünülmekte ve bu çalışma ile gelecekteki araştırmalara katkı sağlanması amaçlanmaktadır. 

Bu çalışma, Türkmencenin edebî eserlerden de yararlanarak Türkmence ek ve sözcüklerde eklenme sırasında gerçekleşen morfofonolojik nöbetleşmeleri eş zamanlı olarak ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Taranan eserlerde konumuzla ilgili olduğu tespit edilen örnekler, cümle içerisinde ve transkripsiyonlu olarak verilmeye çalışılmıştır. Bununla Türkmencede eklenme sırasında ortaya çıkan morfofonolojik nöbetleşmelerin standart yazımda ve konuşma dilindeki farklılıkları gösterilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda konunun daha iyi anlaşılması için yeri geldikçe ses olaylarının Türkiye Türkçesindeki durumu da değerlendirilmiştir. 


Anahtar Sözcükler
Türkmence, Türkiye Türkçesi, Nöbetleşme, Alomorf, Eklenme, Ünlü ve Ünsüz

Abstract:
Turkmen Language, which belongs to the Oghuz group of the Turkic languages and protects and maintains some of the arcaic features even today, is a Turkic written language  developed under the influence of the Chagatai Language. Turkmen, which is the best protector of the primary prolonged vowels, managed to take attention with the secondary long vowels, which is formed as the suffix attached, and the other morphophonological sound events. Studies of general phonetics and other sound events of Turkmen, which are made till now, are thought to be insufficient for putting the Turkmen phonology forth with its all details and with this study; we intend to contribute to the studies which are going to be made in the future.
This study has been done in order to introduce the morphophonological alternations simultaneously, which happens as the suffixes attach to the stem or the other suffixes of Turkmen, by using literary works also. Examples in the browsed works, which were noticed that they are related to our subject, were tried to demonstrate with transcription. With this method; the differences of the morphophonological alternations, which exist in the standard writing and speaking languages, was tried to prove. Furthermore; at the necessary states, in order to make the subject easily understandable, there can be found some comments about the sound events' situation in the Turkish Language.


Key Words
Turkmen, Turkish Language, Alternation, Allomorph, Suffixes, Vowels and Consonants