Milletlerarası franchıse sözleşmelerinde uygulanacak hukukun belirlenmesi
Determination of applicable law in international franchise contracts
Yazar: CANSU BAYRAM
Danışman: PROF. DR. BURAK HUYSAL
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Milletlerarası Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Yeni pazarlara en az risk ile atılmak isteyen tacirlerin, sistemlerini yeni pazarlarda hızla yaygınlaştırmak ve karlarını maksimize etmek için ellerindeki en elverişleri iş yapış şekillerinden biri franchising yöntemidir. Franchising sisteminde, bir sistem içerisinde işleyen iktisadi faaliyetini genişletmek isteyen kişiler, başka pazarlarda bulunan ve pazara hakim daha küçük işletmelere belirli bir bölge içerisinde bir ücret karşılığı bu sistemden yaralanma imtiyazı vermekte; buna karşılık bölgedeki pazara hakim ancak tanınmış bir markası ve etkin bir sistemi olmayan yerel işletmeciler de bu sistem içerisindeki marka, know-how, patent, işletme adı gibi gayri maddi unsurları kullanarak kendisine imtiyaz tanınan bölgede franchise verenin sistem standartlarına uygun şekilde franchise paketi içerisindeki mal ve hizmetleri satarak kar elde etmektedir. Franchising olarak adlandırılan bu sistem, bir taraftan franchise veren için pazara giriş kolaylığı sağlamakta, diğer taraftan franchise alan için pazardaki diğer satıcılara karşı bir rekabet kolaylığı sağlamaktadır. Bu faydaları nedeniyle, franchising uygulamaları özellikle uluslararası pazara giriş stratejisi olarak büyük önem kazanmaya başlamıştır ve uluslararası aktörler tarafından çok sayıda franchise sözleşmesi akdedilmektedir.  Franchising sisteminin yaygın olarak kullanılmasına karşın, bu sisteme ilişkin olarak yerel hukuklarda özel düzenlemeler nadiren yapılmıştır. Ülkeler arasında bu sistemi düzenleyen bir milletlerarası anlaşma da yoktur. Bu çalışmamızın birinci bölümünde, kısaca franchise sözleşmesi tanıtılıp bu konuda uluslararası kuruluşlar tarafından yapılan çalışmalar anlatılmıştır. İkinci bölümde ise hak ve yükümlülüklerin çeşitli olduğu ve iç içe geçtiği franchise sözleşmelerinden kaynaklanabilecek uyuşmazlıklara hangi hukukun uygulanacağı sorunu ve uygulanacak hukukun tespit edilmesinin ardından, bu hukukun uygulanmasını engelleyen haller incelenmiştir.

Abstract:
Franchising is one of the most convenient business methods for merchants who wish to expand in new territories and maximize their profits. In franchising method, those who wish to expand their businesses functioning in a system franchises their system to respectively smaller businesses at a certain territory against a price; and in return the local businesses, who knows the market at the territory but lacking a known brand and an effective system, makes profit by selling the goods and services at the territory in which he is authotirzed, while using the brands, know-how, patent, business name and other intangible goods within the system.  This system named as franchising, eases entering new markets for the franchisor; and allows the franchise to compete with the other sellers at the territory. Due to these functions, franchising method gained an imporance as a business strategy to enter a new territory, thus international business execute franchise agreements in considerable amounts. Even though the franchising system is very well-spread, local laws rarely regulate franchise agreements. There is also not any international treaty between countries related to the franchising system. At the first chapter of this study, the franchise agreements are introduceed and the works of the international institutions are explained. At the second chapter, we study the problem that which law will govern the franchise agreements, which includes various and complex rights and obligtions as well as the limitations that might hinder application of the governing law.