Obezite indekslerinin insülin direnci ile olan ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship of obesity indexs and insulin resistance
Yazar: İREM ELİF ÇETİNTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ACLAN ÖZDER
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Obezite = Obesity ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: İnsülin direnci (İD), kompansatuar hiperinsülinemi ve β hücre disfonksiyonu gelişmesinin ardından diyabete ilerleyebilen klinik açıdan anlamlı bir anormalliktir.  İnsulin direnci açısından yüksek riske sahip kişilerin erken tespiti, insulin direncinin erken tanısı ve tedavisi, diyabeti ve komplikasyonlarını önlemenin bir yolu olabilir. Birinci basamak sağlık kuruluşlarında laboratuvar tetkikleri oldukça sınırlıdır. Biz de çalışmamızda sınırlı laboratuvar tetkik imkanları bulunan birinci basamakta İD'yi öngörebilmek ve DM gelişmesini önleyerek hastayı diyabetin komplikasyonlarından korumak, buna bağlı mortalite ve morbiditeyi azaltmak için obezite indekslerinin İD'ni öngörebilmek amacıyla kullanılabilirliğini araştırmayı amaçladık.  Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne Ocak 2016-Haziran 2020 tarihleri arasında başvuran 18-65 yaş arasında, herhangi bir endokrinolojik rahatsızlığı olmayan hastaların geriye dönük olarak değerlendirilmesi ile oluşturulmuştur. Hastaların yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, alkol kullanımı, egzersiz, ailede diyabetes mellitus öyküsü, medeni durum, eğitim durumu, eşlik eden hastalıkları sorgulanmıştır. Muayene sırasında bakılmış olan obezite indeksleri (boy, kilo, beden kitle indeksi (BKİ), vücut yağ oranı, bel çevresi, bel/boy oranı, deri kıvrım kalınlıkları) ile 8 saat açlık sonrası bakılmış olan kan tahlillerinden Cr, BUN, AST, ALT, açlık glukoz, insülin, HOMA-IR, HBA1C, HDL, LDL, TG, Total kolesterol, Non-HDL kolesterol kayıt altına alınarak değerlendirilmiştir. Obezite indekslerinin HOMA-IR ile ilişkisi incelenmiş ve istatistiksel anlamlılığı araştırılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken Youden indeksi, Kolmogrov Smirnov ve Shapiro Wilk testleri, Q-Q plot ve histogram grafikleri, bağımsız örneklem t-testi, Mann Whitney U Pearson Ki-kare testi, Fisher'in kesin testi, ROC eğrisi (Receiver Operating Characteristic curve) analizi, eğri altında kalan alanların (AUC) hesaplanması, pROC paketi, Spearman korelasyonu, binary lojistik regresyon analizi kullanılarak p<0,05 anlamlı olarak kabul edilmiştir.  Bulgular: Çalışmamıza 110 insülin direnci olan, 117 insülin direnci olmayan olmak üzere; 175'i kadın, 52'si erkek toplam 227 hasta dahil edildi. BKİ, bel çevresi, yağ oranı, bel/boy oranı, biceps deri kıvrım kalınlığı, triceps deri kıvrım kalınlığı, subscapular deri kıvrım kalınlığı ile HOMA-IR arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü korelasyon saptandı (p<0,001). İnsülin direnci olma durumu ve obezite indeksleri binary lojistik regresyon ile analiz edildiğinde değişkenlerin tümü istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızın sonuçları önceki literatür bilgilerini destekler nitelikte, obezite indekslerinin İD ilişkisini ortaya koymaktadır. İD ile obezite indeksleri arasındaki en güçlü ilişki subskapular deri kıvrım kalınlığı ile saptanmıştır. Klinik şartlarının elverdiği ölçülerde antropometrik ölçümlerin rutin pratiğe eklenmesi pre-diyabet teşhisi açısından ek yarar sağlayabilir. Bununla beraber ülkemizde bu konuda yeterince çalışma olmaması nedeniyle çalışmamızın Türkiye populasyonu için önem arz ettiğini düşünüyoruz. Önceki literatür verilerini göz önüne alırsak Türkiye'de yapılacak daha geniş çaplı çalışmalar ile bu konunun desteklenmesi, insülin direncini ayrıntılı laboratuvar tetkiklerinin olmadığı durumlarda da tanımamızı, diyabet ve buna bağlı komplikasyonlar gelişmeden koruyucu hekimlik kapsamında önlem almamızı sağlayarak mortalite ve morbiditede iyileştirmeye katkı sunacaktır.  Anahtar Kelimeler: İnsülin Direnci, Obezite İndeksleri, Antropometrik Ölçümler

Abstract:
Objective: Insulin resistance (IR) is a clinically significant abnormality that can progress to diabetes after the development of compensatory hyperinsulinemia and βcell dysfunction. Early identification of people at high risk for insulin resistance, early diagnosis and treatment of insulin resistance could be a way to prevent diabetes and its complications. Laboratory tests in primary health care are very limited. In our study, we aimed to investigate the implementation of obesity indices to predict IR in primary health care with limited laboratory resources and to prevent the development of diabetes mellitus (DM), to protect the patient from complications of diabetes, and to reduce the associated mortality and morbidity. Materials and Methods: Our study was formed by the retrospective evaluation of patients aged 18-65 years, who did not have any endocrinological disorders, who applied to the Bezmialem Vakıf University Faculty of Medicine, Family Medicine Outpatient Clinic between January 2016 and June 2020. Patients' age, gender, smoking, alcohol use, exercise, family history of diabetes mellitus, marital status, educational status, and comorbidities were questioned. Obesity indices (height, weight, body mass index (BMI), body fat ratio, waist circumference, waist/height ratio, skinfold thickness) measured during the examination. Blood tests obtained after 8 hours of fasting; Cr, BUN, AST, ALT, fasting glucose, insulin, HOMA-IR, HbA1C, HDL, LDL, TG, Total cholesterol, Non-HDL cholesterol were recorded and evaluated. The relationship between obesity indices and HOMA-IR was examined and its statistical significance was investigated. When evaluating the study data, Youden index, Kolmogrov Smirnov and Shapiro Wilk tests, QQ plot and histogram graphs, independent sample t-test, Mann Whitney U Pearson Chi-square test, Fisher's exact test, ROC curve analysis, Area under the curve (AUC), pROC package, Spearman correlation, binary logistic regression analysis were used and p<0.05 was considered significant. Results: Our study included 110 patients with insulin resistance and 117 without insulin resistance; 175 women and 52 men, in total 227 patients were included. A statistically significant positive correlation was found between BMI, waist circumference, fat ratio, waist/height ratio, biceps skinfold thickness, triceps skinfold thickness, subscapular skinfold thickness and HOMA-IR (p<0.001). When insulin resistance and obesity indices were analyzed with binary logistic regression, all variables were found to be statistically significant (p<0.001). Conclusion: The results of our study demonstrate the relationship between obesity indices and IR, supporting previous literature. The strongest relationship between IR and obesity indices was found with subscapular skinfold thickness. The implementation of anthropometric measurements at routine primary health care practice, if conditions of clinic permit, may provide additional benefit in terms of a pre-diabetes diagnosis. However, we think that our study is important for the Turkish population, since there are not enough studies on this subject in our country. Considering the previous literature data; supporting this subject with larger studies to be conducted in Turkey will contribute to improve mortality and morbidity by enabling us to identify insulin resistance, despite of lacking detailed laboratory tests, and to take precautions within the scope of preventive medicine before diabetes and related complications develop. Keywords: Insulin Resistance, Obesity Indices, Anthropometric Measurements