Yükseköğretimde kalite, kalite güvence ve sürdürülebilir kaliteye ilişkin nitel bir araştırma
A qualitative research on quality, quality assurance and sustainable quality in higher education
Yazar: DİDEM SİPAHİ MENCET
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY AKAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Kalitatif analiz = Qualitative analysis ; Kalite = Quality ; Kalite güvence sistemi = Quality assurance system ; Kalite kültürü = Quality culture ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Yükseköğretim = Higher education ; Yükseköğretim kurumları = Higher education institutions

Özet:
Bu araştırmada, Türkiye'deki bir kamu yükseköğretim kurumunun akredite akademik birimlerindeki aktörlerinin kalite, kalite güvence ve sürdürülebilir kaliteye ilişkin algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Nitel paradigma çerçevesinde betimsel durum çalışması gerçekleştirilmiştir. Temel veri geliştirme aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakat formu kullanılmıştır. Araştırma verileri, ele alınan devlet üniversitesinin hem kalite yönetim sistemi hem de akreditasyon belgesine sahip olan tıp ve turizm fakültelerindeki yönetsel, akademik ve idari düzeydeki kalite aktörlerinden oluşan 18 kişilik bir katılımcı grubundan sağlanmıştır. Çalışmada elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur.
Yapılan içerik analizi sonucunda; birinci araştırma sorusu olan yükseköğretimde kalite için eğitim-öğretim, araştırma-geliştirme ve yönetim ve idari süreçler temaları öne çıkmıştır. İkinci araştırma sorusu olan yükseköğretimde kalite güvencenin ne olduğuna dair katılımcı görüşlerinin, kurumsal değerlendirme süreçleri üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Bu kapsamdaki bulgularda kurumsal iç ve dış değerlendirme süreçleri öne çıkmıştır. Üçüncü araştırma sorusu olan yükseköğretimde sürdürülebilir kalitenin ne olduğuna dair katılımcı görüşlerinin, kaliteye ilişkin değerlerin öğrenilmesi, yerleştirilmesi, paylaşılması ve sürekli uygulanması gerektiği üzerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Bu kapsamdaki bulgularda kalite kültürünün içselleştirme ve yaygınlaştırma çalışmaları için Toplam Kalite Yönetimi (TKY) ilkelerinden hedeflerle ve verilerle yönetim, liderlik, sürekli eğitim ve öğrenen organizasyon anlayışı, herkesin katılımı ve motivasyonu, sürekli iyileştirme, risk temelli yaklaşım, süreç yönetimi ve paydaş odaklı yaklaşım ilkeleri öne çıkmıştır.
Yükseköğretimde kalite, kalite güvence ve sürdürülebilir kaliteye ilişkin farkındalık oluşturulması ve söz konusu farkındalığın arttırılması ile üniversitelerde kalite kültürünün içselleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasına ilişkin sonuçlarıyla bu araştırma; Türk yükseköğretim sisteminin geliştirilmesine yönelik niteliksel bulgular sunmaktadır. Söz konusu bulguların, yükseköğretim sistemimizin uluslararası görünürlüğünün ve itibarının arttırılması noktasında önem arz eden ülkemize özgü ulusal kalite güvence modelinin geliştirilmesi ve sürdürülmesi çalışmalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca odaklandığı bağlamda kalite, kalite güvence ve sürdürülebilir kaliteyi; yükseköğretimdeki kalite aktörlerinin algıları üzerinden nitel yaklaşımla ele alan ilk çalışma olması bakımından da ilgili alan yazına rehberlik etmesi beklenmektedir. Bu çerçevede, Türk yükseköğretim sistemine özgü sürdürülebilir kalite ölçeğinin geliştirilmesi hususunda daha sonra yapılacak olan araştırmalara temel sağlamaktadır.

Abstract:
In this study, it is aimed to identify the quality, quality assurance and sustainable quality perceptions of the actors in the accredited academic units of one of the state higher education institutions in Turkey. A descriptive case study was conducted within the framework of qualitative paradigm. Semi-structured interview form was used as a fundamental data development tool. Data were collected from a group of 18 participants including the quality actors who take part in quality at the administrative, academic and executive levels, quality assurance, and sustainable quality activities in the Faculties of Medicine and Tourism which both have a quality management system and an accreditation certificate. The data obtained in the study were subjected to content analysis.
According to the findings of the content analysis; the first research question which were the themes of education-training, research-development and executive and administrative for quality in higher education came to the forefront. It is found that the participants' opinions regarding what the quality assurance is in higher education are focused on institutional evaluation processes. In this context, the findings indicate that the processes in internal and external evaluation came to the forefront. In the third research question; it is seen that the participants' opinions on what sustainable quality is, learning the values related quality, their perception, sharing and implementation are necessary. According to the findings of this context, from the principles of Total Quality Management; management with targets and data, leadership, understanding of continuous education and learning, participation and motivation of everybody, continuous improvement, risk based approach, process management and stakeholder oriented approach were focused within internalization and dissemination of quality culture.
This study presents qualitative findings aimed at the improvement of Turkish higher education system regarding its findings of internalization and dissemination with quality in higher education, quality assurance, creating sustainable awareness and increasing this awareness. It is thought that these findings will make contributions to the improvement of national quality assurance model and its continuity peculiar to our country which have importance in increasing the international visibility and reputation of our higher education system. Furthermore, because of this study is the first study that analyze the perceptions of quality actors in higher education in a qualitative method, it's expected to guide the related literature.  In this framework, this study provides a basis for further researches which focus on sustainable quality issue in higher education system.