Fen bilimleri öğretmenlerinin ortaokullarda inovasyon becerilerinin kazandırılmasına ilişkin görüşleri ve özyeterlilikleri
Opinions and self-efficacy of science teachers on teaching innovation skills in secondary schools
Yazar: NEZİR ERBEK
Danışman: PROF. DR. EROL ASİLTÜRK ; PROF. DR. MUSTAFA KAHYAOĞLU
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Fen bilimleri dersi müfredatının temel amacı fen okuryazarı bireyler yetiştirmektir. Bu bağlamda fen dersi öğretim programları, bireylerin bilimsel süreç becerilerini, yaşam becerilerini, mühendislik ve tasarım becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bireylere kazandırılması beklenen becerilerden biri de inovatif düşünme becerileridir. İnovatif düşünme, bireylerin bilgi ve becerilerini kullanarak ürünler yaratmayı veya mevcut ürüne değer katabilecek stratejiler geliştirmeyi içerir. Alanyazın incelendiğinde ortaokullarda inovatif düşünme becerilerini kazandıracak fen bilimleri öğretmenlerinin konuya ilişkin görüşlerine ilişkin az sayıda çalışmanın olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırmanın amacı, fen bilgisi öğretmenlerinin ortaokullarda inovatif düşünme becerilerinin kazandırılmasına ilişkin görüşlerini ve inovatif düşünme becerilerine ilişkin öz yeterliliklerini incelemektir. Araştırmada hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda betimsel tarama modeli kullanılırken, nitel boyutunda nitel araştırma yöntemlerinden biri olan olgubilim araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel çalışma grubunu Siirt il merkezinde İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda görev yapan 223 fen bilimleri öğretmeni oluştururken nitel grubunu ise Siirt il merkezinde İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı 10 farklı devlet okulunda görev yapan 20 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada nicel boyutta veri toplamak için fen bilgisi öğretmenlerine Google Forms uygulamasıyla yapılandırılmış mülakat formu ve inovatif düşünme becerilerine ilişkin öz yeterlilik anketi uygulanmıştır. Araştırma kapsamında nitel verilere ulaşmak için fen bilgisi öğretmenleri ile odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Odak grup görüşmelerinde araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin analizi sonucunda fen bilimleri öğretmenlerinin inovatif düşünme becerilerine ilişkin pozitif yönlü görüşlere sahip oldukları ve öğretmenlerin öz-yeterlilik görüşlerinin demografik özelliklerine bağlı olarak farklılık göstermediği belirlenmiştir. Araştırmada nitel verilerin analizi sonucunda ise fen bilimleri öğretmenlerinin inovatif düşünme becerilerini kazandırma sürecinde öğrencilere kazandırılması gereken beceriler arasında en çok eleştirel düşünme, özgür düşünme ve analitik düşünme becerilerini vurguladıkları belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan öğretmenler, inovatif düşünme becerilerinin kazandırılması sürecinde karşılaşılan en önemli sorunların okulun ve sınıfların fiziki koşulları, öğrenci sayısının çokluğu, veli tutum ve davranışlarının yetersizliği veya eksikliği olduğunu belirtmişlerdir.
Anahtar Kelimeler: Fen Eğitimi, İnovatif Düşünme, Müfredat, Özyeterlilik

Abstract:
The main purpose of the science course curriculum is to raise scientifically literate individuals. In this context, science curriculums aim to develop individuals' scientific process skills, life skills, engineering and design skills. One of the skills expected to be acquired by individuals is innovative thinking skills. Innovative thinking involves creating products using the knowledge and skills of individuals or developing strategies that can add value to the existing product. When the literature is examined, it has been determined that there are few studies on the opinions of science teachers on the subject that will provide innovative thinking skills in secondary schools. The purpose of this research is to examine the views of science teachers on the acquisition of innovative thinking skills in secondary schools and their self-efficacy perceptions regarding innovative thinking skills. Mixed design, in which both quantitative and qualitative research methods are used together, was used in the research. While the descriptive survey model was used in the quantitative dimension of the research, the phenomenology research design, which is one of the qualitative research methods, was used in the qualitative dimension. The quantitative study group of the research consists of 223 science teachers working in schools affiliated to the Provincial Directorate of National Education in the city center of Siirt, while the qualitative group consists of 20 science teachers working in 10 different public schools affiliated to the Provincial Directorate of National Education in the city center of Siirt. In order to collect quantitative data in the research, a structured interview form with the Google Forms application and a self-efficacy perception scale about innovative thinking skills were applied to science teachers. Within the scope of the research, focus group interviews were conducted with science teachers in order to reach qualitative data. A semi-structured interview form prepared by the researchers was used in the focus group interviews. As a result of the analysis of the quantitative data in the research, it was determined that the self-efficacy perceptions of the science teachers regarding innovative thinking skills were at a high level and the teachers' self-efficacy perceptions did not differ depending on their demographic characteristics. As a result of the analysis of the qualitative data in the research, it was determined that science teachers emphasized the skills of critical thinking, free thinking and analytical thinking the most among the skills that should be acquired by students in the process of gaining innovative thinking skills. In addition, the teachers participating in the research stated that the most important problems encountered in the process of gaining innovative thinking skills are the physical conditions of the school and classrooms, the large number of students, the inadequacy or lack of parent attitudes and behaviors.
Key Words: Science Education, Innovative Thinking, Curriculum, Self-sufficiency