Sık solunum yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda idrar kotinin düzeyi ile pasif sigara içiciliği arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Determination of environmental tobacco smoke exposure with urine cotinine levels in children undergoing frequent respiratory tract infections
Yazar: AHMET ÖKSÜZ
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Cotinine = Cotinine ; Sigara içme = Smoking ; Solunum yolları enfeksiyonları = Respiratory tract infections ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; İdrar = Urine

Özet:
Amaç: Sigara kullanımı toplumda yaygın olması ve oluşturduğu klinik problemler nedeniyle önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmada sık solunum yolu enfeksiyonu nedeni ile müracaat eden çocuklarda idrar kotinin düzeylerini değerlendirerek çevresel sigara dumanı maruziyetinin sık enfeksiyon geçirmeye etkisini incelemeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Vaka kontrol tipindeki bu analitik araştırma 11.06.2015 - 21.12.2015 tarihleri arasında yapıldı. Olgu grubunu Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji Polikliniği'ne sık solunum yolu enfeksiyonu geçirme nedeni ile başvuran ve ailesi sigara içen yaşları 0-18 yaş arasında olan 180 çocuk oluşturdu. Kontrol grubu olarak ailesi sigara içmeyen ve sık solunum yolu enfeksiyonu geçirmeyen 177 çocuk alındı. Gruplar cinsiyet ve yaş özellikleri açısından birbirine benzer tutuldu. Gelişme geriliği, kronik akciğer hastalıkları (kistik fibrozis vb.), alerji öyküsü, bilinen kardiyak anomalileri, gastrointestinal sistem hastalıkları (reflü vb.), bilinen immün yetmezliği olanlar çalışmaya dahil edilmediler. Literatürler doğrultusunda oluşturulan sosyodemografik anket formu araştırmacı tarafından katılımcılarla yüz yüze görüşme tekniği ile dolduruldu. Her iki grupta çalışmaya alınan kişilerden spot idrarda kotinin ve spot idrarda kreatinin düzeyleri çalışıldı. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 20.0 programı kullanıldı, p değerinin <0.05 olması anlamlı olarak kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan çocukların yaş ortalaması 7,61±3,94 yıl olup, pasif sigara maruziyeti sıklığı %50.4 idi. İdrar kotinin ortanca değeri evde sigara içilen grupta 19.20 pg/ml (5.72-40.98) iken, sigara içilmeyen grupta 10.09 pg/ml (3.79-15.27) idi (p<0.001).Çalışmaya katılan çocuklarda, pasif sigara içiciliğine maruz kalan grupta idrar kotinin değeri kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptandı (p<0.001). İdrar kotinin seviyesi sigara içilen grupta sigara içilmeyen gruba göre 1042 kat daha fazla idi [OR: 1042.462, %95 CI (139.821-7772.246)] (p<0.001). İdrar kotinin/kreatinin oranı sigara içilen grupta sigara içilmeyen gruba göre 8.186 kat daha fazla etkilenmişti [OR: 8.186, %95 CI (1.013-66.147)] (p=0.013). Babaların eğitim düzeyi ile evde sigara içiciliği arasında anlamlı bir fark bulundu (p<0.001). Ortaokul ve altı eğitimli babalar lise ve üstü eğitimli babalara göre 1.864 kat daha fazla sigara içmekte idiler [OR: 1.824, %95 CI (1.223-2.840)] (p=0.004). Evdeki oda sayısı daha az olan çocuklarda idrardaki kotinin miktarı daha fazla idi (p=0.024). Evdeki oda sayısı 3 ve altı olan çocuklarda idrar kotinin seviyesi evdeki oda sayısı 4 oda ve üstü olanlara göre 1.723 kat daha yüksek olarak bulundu [OR: 1.723, %95 CI (1.129-2.630)].
Sonuç: Çalışmamızda; pasif sigara içiciliği ile çocukların idrar kotinin düzeyi, idrar kotinin/kreatinin oranı ve solunum yolu enfeksiyonu geçirme sıklığı ilişkili bulunmuştur. Babanın eğitim düzeyinin düşük olması, mesleğinin işçi/esnaf olması ve evin oda sayısının az olması sigaraya maruz kalan çocukların idrar kotinin düzeyi ve idrar kotinin/kreatinin oranlarını kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede arttırmıştır. Sigara ve zararları konusunda anne ve babalar bilinçlendirilerek pasif sigara dumanına maruziyet azaltılabilir, sonuç olarak sık solunum yolu enfeksiyon geçirme ve hastaneye yatışlar önlenebilir. Bu nedenle sigara içiciliği önlem alınması gereken ciddi bir hastalıktır.
Anahtar kelimeler: Sigara, kotinin, enfeksiyon, solunum yolu, çocuklar.

Abstract:
Aim: Smoking is a major public health problem because of the prevalence and clinical problems in the society. In this study, we researched the effect of environmental tobacco smoke exposure on the children with recurrent respiratory infections by measuring their urinary cotinine levels.
Material and method: This case-control and analytical study was held from 11.06.2015 to 21.12.2015. Case group was comprised of 180 children admitting Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Pediatric Allergy and Immunology Outpatient Clinic due to frequent respiratory infections and with smoking parents, aged between 0-18 years old. 177 children from non-smoker families and who don't have frequent respiratory infections were taken as control group. The groups were similar in terms of gender and age characteristics. Growth retardation, chronic lung diseases (cystic fibrosis, etc.), history of allergy, known cardiac abnormalities, gastrointestinal disorders (reflux etc.), immunodeficiencient children were excluded from the study. Researchers filled the demographic questionnaire form created in accordance to the literature by face to face interviews with participants. Spot urine cotinine levels and spot urine creatinine levels were measured in both groups. All statistical analyses were performed by using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 20.0 software. P value less than 0.05 was considered as significant.
Findings: The mean age of the children was 7.61±3.94 years and the prevalence of passive smoking exposure was 50.4%. The mean cotinine levels was 19.20 pg/ml (5.72-40.98) in smoking family group, whereas urine cotinine levels was 10.09 pg/ml (3.79-15.27) in non-smoker group (p<0.001). Among participants, urine cotinine values were significantly higher in passive smoker group then the control group (p<0.001). Urinary cotinine levels were 1042 times higher in passive smoker group than non-smoking group [OR: 1042.462, %95 CI (139.821-7772.246)] (p<0.001). Urinary cotinine/creatinine ratio in smoking groups were affected 8.186 times more than non-smoking group [OR: 8.186, %95 CI (1.013-66.147)] (p=0.013). There was a significant relation between the fathers' education level and their indoor smoking behaviour (p<0.001). Middle school and lower graduated fathers smoke 1.846 times higher than high school and over graduated fathers [OR: 1.824, %95 CI (1.223-2.840)] (p=0.004). Number of rooms in the house were affecting the urine cotinine levels (p=0.024). Urine cotinine levels were found 1.723 times higher at children who live in 3 or less room when compared to 4 or over roomed houses [OR: 1.723, %95 CI (1.129-2.630)].
Result: In this study; passive smoking is associated with children's urine cotinine levels, urine cotinine/creatinine ratio and respiratory tract infection frequency. Father's low education level, occupation(labor/trades) and room number of the house had increased the urine cotinine levels and urine cotinine/creatinine ratio statistically and significantly in the passive smoking children then the other group. Passive smoking exposure, frequent respiratory infections and hospitalizations can be prevented by informing parents about the harms of smoking. Therefore, smoking is a serious disease and preventive measures should be taken.
Keywords: Smoke, cotinine, infections, respiratory tract, children.