Feminist sosyal çalışma perspektifiyle kadınların çekişmeli boşanma deneyimleri
Women's conflict divorce experiences from a feminist social work perspective
Yazar: GÖRKEM KELEBEK KÜÇÜKARSLAN
Danışman: PROF. DR. REYHAN ATASÜ TOPÇUOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu çalışmada feminist sosyal çalışma perspektifiyle çekişmeli boşanmış kadınların deneyimleri ele alınmıştır. Araştırma kapsamında kadınların boşanma sürecini nasıl deneyimlediklerine, nasıl güçlükler ve fırsatlarla karşılaştıklarına, karşılaştıkları eşitsizliklerle nasıl mücadele ettiklerine odaklanılmıştır. Çekişmeli boşanmış kadınların ihtiyaçlarına yönelik sosyal hizmetlerin Türkiye'de ve iyi uygulama örneği olarak alınan Belçika'da nasıl sağlandığına değinilmiştir. Kadınların deneyimlerini başlangıç noktası alan bu tezde feminist yöntem, bakış açısı ve sosyal çalışma kuramından yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmada İstanbul'dan 20 özne, Belçika'dan 6 aktör ve 5 özne olmak üzere toplamda 31 kişiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve bu görüşmelerde yarı-yapılandırılmış görüşme yönergesi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, MAXQDA Pro 2020 programı kullanılarak tematik kodlama ile çözümlenmiştir. Çözümlemenin sonucunda "Çekişmeli Boşanma Sürecini Deneyimleyen Kadınlar" ve "Boşanmış Kadınlara Sağlanan Hizmet Deneyimleri" olmak üzere iki ana temaya ulaşılmıştır. Bu çalışmanın önemli sonuçlarından biri, çekişmeli boşanmış kadınların evlilikten boşanmaya giden deneyimlerini anlamak için tasarlanan "kadınların boşanma sarmalı"dır. Bu tezde, çekişmeli boşanma sürecinin sadece hukuki değil finansal, kültürel ve psiko-sosyal zorlukları da beraberinde getirdiği ortaya çıkan önemli sonuçlardandır. Bu çalışma kapsamında çekişmeli boşanmış kadınların çocuklarının velayetlerini ve bakım yüklerini üstlenen ve nafaka alamayan kadınların annelik deneyimlerini açıklamak için "ağırlaştırılmış annelik" kavramı geliştirilmiştir. Kadınlar, en kısa sürede boşanabilmek için yasal haklarından vazgeçmişlerdir. Özgürleştirici ve güçlendirici hizmetler yerine kadınlara aileci ideolojiye dayanan hizmetler sağlanmıştır. Sosyal politikanın ve hizmetlerin kadınların ihtiyaçları dikkate alınarak sağlanması ve feminist perspektiften yararlanması gereklidir. Bu tezin, çekişmeli boşanma sürecini deneyimleyen kadınların deneyimlerini görünür kılmak ve kadınlara yönelik güçlendirici sosyal hizmetlerin geliştirilmesi açısından önemli katkısı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
This study discusses the experiences of conflict-divorced women from a feminist social work perspective. Within the scope of the research, it focused on how women experienced the divorce process, what kind of difficulties and opportunities they faced, and how they struggled against the inequalities. It has discussed how social services based on the needs were provided to divorced women in Turkey and Belgium, which is a good practice example. In this thesis, which takes women's experiences as a starting point, the feminist method, perspective, and social work theory were used. In this study, in-depth interviews were conducted with a total of 31 people, including 20 subjects from Istanbul, 6 actors, and 5 subjects from Belgium. A semi-structured questionnaire was used in in-depth interviews. The data obtained from the research were analyzed with thematic coding using the MAXQDA Pro 2020 program. As a result of the analysis, two main themes were reached: "Women Experiencing the Conflict Divorce Process" and "Experiences of Services Provided to Divorced Women". One of the important results of this study is the "women's divorce spiral", which is designed to understand the experiences of conflicting divorced women going from marriage to divorce. In this thesis, it has been revealed that the conflicted divorce process brings legal, financial, cultural, and psycho-social difficulties. Within the scope of this study, the concept of "aggravated motherhood" has been developed to explain the motherhood experiences of women who undertake the custody and care burden of their children and cannot take child support. Women gave up all their legal rights to get a divorce as soon as possible. Instead of liberating and empowering services, family-oriented ideology services are provided to divorced women. Social policy and services should be provided by taking into account the needs of women from a feminist perspective. It is believed that this thesis will make an important contribution to making the experiences of women's divorce process visible and providing empowering social services for women.