Bir anlatı ögesi olarak toplumsal cinsiyetin video sanatında temsili
Representation of gender as a narrative element in video art
Yazar: ELÇİN ACUN
Danışman: PROF. SEÇKİN TERCAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Fotoğraf Ana Sanat Dalı / Fotoğraf Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu eser metini çalışmasında performatif video aracılığıyla cinsiyet ve kimlik kavramlarını irdeleyen ve sorunsallaştıran, ötekileştirme politikalarının altını oymayı deneyen, bedene ve cinsiyete atanan ön kabulleri kırmaya çalışan, bu perspektif dahilinde ayrımcılığa karşı mücadelenin yanında yer alan sanatçıların eserlerine yer verilmiş, feminizm ve kuirin nasıl bir strateji oluşturduğu ve bu stratejinin sanat alanında açtığı imkanların nasıl bir değişime sebep olduğu kavramsallaştırılmaya çalışılmıştır. Toplumsal cinsiyetin sınırladığı normatif olanın ne şekilde kurulduğuna dair tespitlerde bulunan bu eleştirel düşünce sistemleri beden ile ilgili her türlü meseleyi bünyesinde barındırmaktadır. Irk, etnisite, kimlik, cinsellik, cinsiyet gibi gündemlerin yanı sıra, toplumsal standartlar, iktidar ve güç ilişkileri de bu kapsamda ele alınmaktadır. Sanatçıların bu kuramlar eşliğinde görsel temsil sistemlerindeki gelenekleri bozan, ikili ve sabit varsayılan olguların sınırlarını esneten, atanmış-biyolojik cinsiyete dair inançları silikleştiren, beden hakkında 'gerçek' veya 'doğal' kabul edilen her tür kurguyu açığa çıkarmayı amaç edinen sanat pratikleri; toplumsal algıyı sorgulama ve dönüştürme potansiyeline sahiptir. Bu yüzden tarihsel, toplumsal ve kültürel inşanın eleştirisini yaparken bu sanatçıların yöntemleri aktivist bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Eser metni boyunca özellikle performatif içeriği olan örnekler sunulmuştur ve performatif videonun feminist ve kuir bağlamda; kategorileştirici, sınırlandırıcı, marjinalleştirici, dışlayıcı, merkezileşmiş, baskıcı düşünce yapıları karşında yeni ihtimallere nasıl kapı araladığı, bedenin sınırlarını araştıran sanatçıların kendi deneyimlerini aktarırken nasıl bir evrensel söyleme işaret ettikleri ve yok sayan, inkâr eden, ötekileştiren siyasetin içinde nasıl bir görünürlük alanına olanak sağladıkları vurgulanmıştır. Bu bağlamlar göz önüne alınarak, sanatçıların yaptıkları sorgulamaların üretim biçimlerine etkileri ile paralel bir doğrultuda, beden ve kuir kavramları etrafında şekillenen Serap 2024 (Mirage) isimli video çalışması üretilmiştir.

Abstract:
In this piece of work, the artworks of artists who, through performative video, explore and problematize the concepts of gender and identity, attempt to undermine othering policies, and strive to break down the preconceived notions assigned to the body and gender are featured. The study attempts to conceptualize how feminism and queer theory form strategies and how these strategies lead to transformations in the art field. These critical thinking systems, which identify how the normative constraints of gender are established, encompass all issues related to the body. In addition to agendas like race, ethnicity, identity, sexuality, and gender, social standards, power, and authority relations are also considered within this scope. The artistic practices of these artists, in line with these theories, aim to disrupt the traditions in visual representation systems, stretch the boundaries of binary and fixed presumed phenomena, blur beliefs about assigned-biological gender, and reveal the constructs considered 'real' or 'natural' about the body. Such practices have the potential to question and transform social perception. Therefore, while critiquing historical, social, and cultural constructions, the methods of these artists are evaluated from an activist perspective. Throughout the piece, particularly examples with performative content are presented, and it is emphasized how performative video, in a feminist and queer context, opens up new possibilities against categorizing, limiting, marginalizing, excluding, centralized, and oppressive thought structures. It highlights how artists, while conveying their experiences of exploring the boundaries of the body, point to a universal discourse and create visibility within politics that negate, deny, and other. Taking these contexts into consideration, the video work titled Serap 2024 (Mirage) was produced, shaped around the concepts of the body and queer in parallel with the impact of the artists' inquiries on their modes of production.