Demokrat Partinin son döneminde Türkiye'nin ABD politikası (1957-1960)
The US-related police of Turkey in the last period of the Democratic Party (1957-1960)
Yazar: ALTUN ALTUN
Danışman: PROF. DR. OSMAN KÖSE
Polis Akademisi / Güvenlik Bilimleri Enstitüsü / Uluslararası Güvenlik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Demokrat Parti = Democrat Party ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Amerikan ilişkileri = Turkish-American relations ; Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Türkiye açısından 14 Mayıs 1950 seçimlerinde Adnan Menderes liderliğindeki Demokrat Parti (DP) büyük bir başarı elde etmiş ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin 27 yıllık iktidarına son vererek iktidara gelmiştir. Demokrat Parti'nin iktidarda kaldığı 1950-1960 dönemi, Türkiye'nin hem ekonomik anlamda dünya kapitalist sistemiyle bütünleşme hem de dış politika ve savunma alanlarında Batı ile bütünleşme çabalarının yoğunlaştığı bir dönemdir. Türkiye bu yıllarda, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Batılı müttefiklerinin oluşturduğu siyasi ve askeri yapıların güvenilir bir parçası olmuştur. Bu dönemde Türkiye-ABD ilişkileri güvenlik ve askeri temelde şekillenmiş ve Türk dış politikasının yapılışı ve uygulanışını derinden etkilemiştir. Ancak 1957 yılından itibaren Bloklar arası yumuşama, Menderes'in ABD'den yeterli ekonomik destek görmemesi, Ortadoğu buhranları ve Kıbrıs sorununda ABD'nin takip ettiği politikalara bağlı olarak DP'nin dış politikasında değişiklikler görmekteyiz. ABD'den yeterli desteği göremeyen Menderes'in SSCB'ye yaklaşmaya başladığını, Uzakdoğu ziyaretleri gerçekleştirdiğini ve dış politikasını çeşitlendirerek çok taraflı dış politika gayretleri içerisine girdiğini görmekteyiz. 1957- 1960 arasında Türkiye ve ABD ilişkilerini şekillendiren temel faktör Türkiye'nin daha bağımsız politikalar izlemesi olmuştur.


Anahtar Kelimeler: Demokrat Parti, ABD, Dış Politika, 1957-1960 Dönemi Türk Dış Politikası, SSCB

Abstract:
In the context of Turkey, the Democratic Party (DP) under the leadership of Adnan Menderes in the elections of 14 May 1950 achieved a substantial success and came into power by ending the 27-year rule of the Republican People's Party. The period of 1950-1960 in which DP stayed in power is a period where Turkey had intensified efforts to not only integrate with the world's capitalist system in the economic sense but also integrate with the West in the fields of foreign policy and defense. In these years, Turkey was a reliable part of the political and military structures formed by the United States of America and its Western allies. In this period, Turkey-US relations were shaped on a security-related and military basis and deeply affected the foreign policymaking and policy implementation processes in Turkey. However, there were changes in the foreign policy of DP in relation to softening among blocks starting with the year 1957, lack of sufficient economic support for Menderes by the US, Middle Eastern depressions and the policies followed by the US in the period of controversy associated with the status of Cyprus. We observed that Menderes, who did not receive sufficient support from the US, started to familiarize with the USSR, made visits to the Fareast and spent efforts for a multi-party foreign policy by diversifying DP's foreign policy. The main factor that shaped the relations between Turkey and the US in the period of 1957-1960 was that Turkey followed more independent policies.


Key Words: Democratic Party, USA, Foreign Policy, Turkey Foreign Policy in 1957-1960 Period, USSR