Görgü- Malatya Pb-Zn yatağı civarındaki maden atıklarının yüzey ve yeraltı sularına etkisi
The effect of mineral wastes on surface and ground waters around Görgü Pb-Zn deposits Malatya, Turkey
Yazar: MUHAMMED KUTLUHAN SUROĞLU
Danışman: PROF. DR. LEYLA KALENDER
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Maden yatakları = Ore deposits

Özet:
Çalışma alanı Malatya ilinin yaklaşık 20 km batısında yer almaktadır. Çalışma alanının güneyinde aktif olarak işletilen Görgü Pb-Zn yatağı bulunmaktadır. Bu yatak Permo-Karbonifer yaşlı Malatya Metamorfitleri içerisinde yer almaktadır ve  karbonatlı ve sülfürlü Pb-Zn cevherleşmeleri içermektedir. Önceki çalışmalarda yatak civarında toprak, pasa ve bitki jeokimya çalışmaları yapılmış olup, cevherleşmelerin etkileri araştırılmıştır. Ancak yüzey ve yeraltı suları çalışılmamıştır. Bu çalışma ile, aynı bölgeden alınan farklı suların kimyasal ve fiziksel özellikleri incelenmiş ve cevherleşme etkileri araştırılmıştır.  Yedi farklı noktadan alınan su örnekleri, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik (İTASHY) açısından değerlendirildiğinde; Elemendik Gölet suyu ve Pb-Zn yatağının 500m altı keson kuyu suyunun, Toplam Koliform bakteri içeriğinin hayvansal atıklar nedeniyle yüksek olduğu belirlenmiştir. Keson kuyudan alınan su örneğinin, Fe ve Cu içeriklerinin, diğer analiz sonuçlarına  göre iki kat daha fazla, iletkenlik ve bulanıklık değerleri ise 602μS/cm ve 1,91 NTU ile ölçülen en yüksek değerler olduğu belirlenmiştir. Yüksek element derişimine sahip toprak ve pasa örneklerinin, aynı örnek noktalarından alınan su örneklerini etkilediği düşünülmektedir. Su örnekleri içerisindeki yüksek metal içeriğinin, Pb-Zn  yatağı ve onun pasalarının ayrışması sonucu, kolay çözülebilen iyonların sular içerisine taşındığı ve anyonik kompleks ve birçok iyonik bileşikler oluşturarak zenginleşmiş olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The study area is located approximately 20 km west of Malatya. In the south of the study area there is an active operated Pb-Zn deposit. Pb-Zn with carbonated and sulfur deposit takes place within the Permo-Carboniferous Malatya Metamorphites. In previous studies, soil, mine wastes and plant geochemistry studies were conducted in the vicinity of the mine deposit and the effects of mineralizations were investigated on them. However, surface and groundwater were not studied. In this study, chemical and physical properties of different source of waters from the same region were investigated and the effects of mineralization were investigated. When the water samples taken from seven different points are evaluated in terms of the Regulation on the Water for Human Consumption (İTASHY); It was determined that total coliform bacteria content of Elemendik Pond water and sub-caisson well water 500m far  from Pb-Zn deposition  is high due to animal wastes. High Fe and Cu contents were determined within the caisson well water sample.  The highest values are increase more than two folds compared to the standard values, and its conductivity and turbidity values are 602μS/cm and 1.9 NTU. The conductivity and turbidity values are the highest of the values measured at the cassion well site. Soil and mine waste samples with high element concentration are thought to affect water samples taken from the same sample sites. It is considered that the easily soluble ions are transported to aqueous due to the weathered of the Pb-Zn deposit and its wastes, and formed anionic complexes and a number of ionic components in aqueous solutions.