Türkiye ulusal sağlık veri sözlüğü için ontoloji tabanlı üst veri yönetim sistemi
An ontology based metadata management for turkish national health data dictionary
Yazar: YASEMİN YÜKSEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MURAT OSMAN ÜNALIR
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Ontoloji = Ontology

Özet:
Türkiye Ulusal Sağlık Bilgi Sistemi, dağıtık sağlık sistemlerindeki veriler arasında birlikte çalışabilirliğin sağlanmasını amaçlamaktadır. Dağıtık sağlık sistemlerindeki veriler arasında birlikte çalışabilirlik için; bütün sağlık kurumlarına referans olan ve terminoloji bakımından büyük katkı sağlayan Ulusal Sağlık Veri Sözlüğü (USVS) kullanılmaktadır. Web ortamında USVS'nin kolay bir şekilde makineler tarafından okunabilir ve anlaşılabilir olması için USVS'nin anlamsal olarak tanımlama gereksinimleri ortaya çıkmaktadır. Anlamsal Web'in temel bileşeni olan ontoloji, herhangi bir alanda standart olarak kullanılacak ortak ve paylaşımlı sözcük kümelerini belirlemektedir. Böylece anlamsal olarak bilgi arama ve paylaşımı sağlanmaktadır. Bu tezde tanımlanan Ontoloji Tabanlı USVS (OTUSVS)'nin ana katkısı, çeşitli veri kaynakları (alan ontolojileri, FOAF ontolojisi, kodlama, sınıflandırma ve terminoloji sistemleri, vb.,) arasında anlamsal bütünlüğü sağlamasıdır. Bununla birlikte veri kaynakları ve terminolojik kaynaklar arasında anlamsal boşluğun kaldırılması ve kavram tabanlı anlamsal eşlemenin sağlanması için üst veri yönetimine ihtiyaç duyulmaktadır. Tezde ortaya konulan üst veri yönetiminin genel mimarisi, sağlık alanındaki kullanıcıların gereksinimlerine göre oluşturulmaktadır. Bu mimari, sağlık bilgilerinin bütünleştirilmesi için 3 farklı katman içermektedir. Her katmanda, farklı biçimlerde anlamsal birlikte çalışabilirlik gerçekleştirilebilmektedir.

Abstract:
Turkish National Healthcare Information System aims to provide the interoperability between data at the distributed health systems. For the interoperability between data at the distributed health systems, National Health Data Dictionary (NHDD) is utilized which is reference to all health institution and provides great contribution in terms of the terminology. For to be easily understandable and readable of NHDD by machines in the web environment, definition requirements of NHDD occur as semantic. Ontology as a basic component of the Semantic Web, specify common and shared dictionary to be used as a standard in any area. So, it provides search and sharing of information in the semantic level. The main contribution of ontology based NHDD defined in this thesis, allow to ensure semantic integrity between different data sources (domain ontologies, FOAF ontology, coding, classification and terminology systems, etc.). However metadata management is needed to remove the semantic gap between the data resources and the terminological resources and provide concept based semantic mapping. General architecture of metadata management which is presented in this thesis is generated according to requirements of the users in healthcare. This architecture includes 3 different layers to integrate health informations. In each layer, semantic interoperability can be performed in different forms.