Türkiye'de enflasyon hedeflemesi rejiminde etkili hedef endekslerin belirlenmesi
Determination of effective target indices in the inflation targeting regime in Türki̇ye
Yazar: SİBEL CANAN
Danışman: PROF. DR. TAYFUR BAYAT
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
1990'lı yılların başında Yeni Zelanda'nın uyguladığı enflasyon hedeflemesi, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla kullanılan önemli bir para politikası rejimidir. Enflasyon hedeflemesi stratejisinde fiyat endeksinin seçimi önem arz etmektedir. Enflasyon hedeflemesi rejimini uygulayan ülkeler incelendiğinde Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ya da bunun bir parçası sayılan çekirdek enflasyonu kullandıkları görülmektedir. Çalışmada geçici etkiler ile ani şoklara maruz kalemleri içeren TÜFE ve sözü edilen gelişmelerden arındırılmış çekirdek enflasyon endeksini karşılaştırmak mümkün olmuştur. Türkiye'de enflasyon hedeflemesi stratejisinin uygulanmakta olduğu dönemi kapsayacak şekilde 2004:01-2022:08 dönemleri arasındaki çekirdek enflasyon ile TÜFE oranları karşılaştırılarak Merkez Bankasının enflasyon hedeflemelerine, hangi endeksin daha uygun olduğu incelenmiştir. Çalışmada Türkiye'nin enflasyon hedefleme stratejisi, uygulanan para politikası çerçevesinde değerlendirilmiştir. 2002 yılından itibaren uygulanan zımni ve açık enflasyon hedeflemesi uygulamalarında hangi enflasyon tipinin dikkate alınması gerektiği tartışmaları açısından alternatif enflasyon oranları, Taylor tipi politika reaksiyon fonksiyonu aracılığı ile test edilmiştir. Çalışmanın sonuçları ile birlikte hangi enflasyon hesaplamasının dikkate alınması gerektiği ile ilgili tartışmalar Türkiye için değerlendirildiğinde çekirdek enflasyonun daha uygun olduğunu söylemek mümkündür. Elde edilen sonuçlardan her iki enflasyon tipine ait katsayılar değerlendirildiğinde çekirdek enflasyonun politika faiz oranına daha yüksek ve daha anlamlı tepkiler verdiği görülmektedir. Öte yandan manşet enflasyonun politika faiz oranındaki değişikliklerden daha az etkilendiği söylenebilir. Buna ilaveten, manşet enflasyon için kurulan modelde kur katsayısı yüksek çıkmıştır. Bunun sebebi Türkiye gibi özellikle enerjiyi yurtdışından temin eden ülkelerde olduğu gibi döviz kuru olmaktadır. Bu durum, enflasyon hedeflemesinde çekirdek enflasyon oranını kullanmak için başka pozitif bir sebeptir.

Abstract:
Inflation Targeting, implemented by New Zealand in the early 1990s, is an important monetary policy regime used to ensure price stability. The selection of the price index is important in the inflation targeting strategy. When the countries that implement the inflation targeting regime are examined, it is seen that they use the Consumer Price Index (CPI) or a part of CPI, which is Core Inflation used. In the study, it was possible to compare the index including the items subject to temporary effects and sudden shocks; and the aforementioned adjusted index. By comparing the core inflation and CPI rates for the period 2004:01-2022:08, covering the period in which the inflation targeting strategy is implemented, it possible to determine which index is suitable for the inflation targeting of the Central Bank. In the study, the Turkish economy, which is an economy that implements the inflation targeting strategy, is evaluated within the framework of the applied monetary policy. Alternative inflation rates have been tested through the Taylor-type policy reaction function in terms of the discussion of which type of inflation should be taken into account in implicit and explicit inflation targeting practices that have been implemented since 2002. When the results of the study and the discussions about which inflation calculation should be taken into account are evaluated for Türkiye, it is possible to say that core inflation is more appropriate. The coefficients of both inflation types are evaluated from the results obtained, it is seen that the core inflation responds to the policy interest rate higher and more meaningfully. On the other hand, it can be said that headline inflation is less affected by changes in policy interest rates. In addition, the exchange rate coefficient was high in the model established for headline inflation. The reason for this is the effect of the exchange rate, especially in countries that supply energy from abroad, such as Türkiye. This is another reason to use the core inflation rate in inflation targeting.