Yoğun bakım hastalarında deliryumun değerlendirmesi ve yönetimine ilişkin klinik protokol geliştirilmesi
Development of a clinical protocol for the assessment and management of delirium in intensive care patients
Yazar: DİLARA YANIKLAR
Danışman: PROF. DR. RUKİYE PINAR BÖLÜKTAŞ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Deliryum = Delirium ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Bu çalışmanın amacı deliryumun hemşireler tarafından önlenmesi ve yönetilebilirliğinin kolaylaştırılmasına yönelik protokol geliştirilmesidir. Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı tipte planlanan araştırmanın ilk aşamasında deliryum prevalansı ve ilişkili faktörler ile hemşireler tarafından deliryum değerlendirmesi ve yönetimi ile ilgili veriler elde edilmiştir. Metodolojik olarak tasarlanan çalışmanın ikinci aşamasında "Deliryum Önleme ve Yönetme Stratejileri" isimli protokol geliştirilmiştir. Araştırma örneklemini 100 yoğun bakım hemşiresi ve erişkin yoğun bakım ünitelerinde yatmakta olan 100 hasta oluşturmuştur. Deliryum varlığı DSM-IV Tanı Kriterlerine göre belirlenmiştir. Çalışmada deliryum prevalansı %67 olarak bulunmuş; deliryum prevalansı koroner ve yoğun bakım ünitesinde yatan, demans veya bilişsel bozuk hikâyesi olan, ileri yaşta olan ve hastanede yatma süresi uzun olan hastalarda daha yüksektir. Hemşirelerin %72'si deliryumu, %66'sı sedasyonu rutin olarak değerlendirdiklerini bildirmişlerdir. Meslek lisesi mezunlarına göre üniversite mezunu hemşireler, özel hastanede çalışanlara göre Eğitim Araştırma Hastanesinde çalışan hemşireler, genel yoğun bakım ünitesinde çalışanlara göre koroner ve cerrahi yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşireler deliryumu daha fazla oranda değerlendirmektedirler. Hemşirelerin %85'i deliryum açısından değişmiş bilinç seviyesinin her vardiyada değerlendirilmesi gerektiğinin çok önemli olduğunu; deliryumu değerlendirmeyenlerin çoğu ise zaman eksikliği nedeniyle değerlendirme yapamadıklarını belirtmişlerdir. Hemşirelerin %62'si deliryum ve sedasyonun değerlendirilmesi ile ilgili herhangi bir eğitim almamıştır. Deliryumu rutin olarak değerlendirdiğini bildiren ve eğitim araştırma hastanesinde çalışan hemşirelerin deliryumuna ilişkin bilgi puanı daha yüksektir. Çalışmanın ikinci aşamasında geliştirilen ve uzman görüşüne sunulan "Deliryum Önleme ve Yönetme Stratejileri" isimli protokolün kapsam geçerlik indeksi tatmin edici düzeyde bulunmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to develop a protocol to prevent and facilitate the manageability of delirium by nurses. The research was carried out in two stages. In the first stage of the descriptive study, data on the prevalence of delirium and related factors, and delirium assessment and management by nurses were obtained. In the second, methodological stage of the study, a protocol named "Delirium Prevention and Management Strategies" was developed. The sample included 100 intensive care nurses and 100 patients hospitalized in adult intensive care units. Presence of delirium was determined according to DSM-IV Diagnostic Criteria. The prevalence of delirium was found to be 67% in this study and was higher in patients who were hospitalized in the coronary and intensive care units, had a history of dementia or cognitive impairment, were older, and had a long hospital stay. 72% of the nurses reported that they routinely assessed delirium and 66% of them routinely assessed sedation. University graduate nurses compared to vocational high school graduates, nurses working in the training and research hospital compared to those working in private hospitals, and nurses working in coronary and surgical intensive care units compared to those working in the general intensive care unit assessed delirium more. 85% of the nurses stated that it was very important that the altered level of consciousness should be assessed for delirium in every shift while most of those who did not assess delirium told that they could not perform this assessment due to lack of time. 62% of the nurses had not received any training on the assessment of delirium and sedation. Nurses who reported that they routinely assessed delirium and worked in a training and research hospital had a higher knowledge score about delirium. The content validity index of the protocol named "Delirium Prevention and Management Strategies", which was developed in the second stage of the study and submitted to expert opinion, was found to be satisfactory.