Evde yaşayan yaşlıların aktif  yaşlanma ve yaşam kalitesi yönünden değerlendirilmesi: Nazilli örneği
Evaluating of elderly people living at home in terms of active aging and quality of life: Nazilli sample
Yazar: ŞİFA AYBİKE BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEMA OĞLAK
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Aktif yaşlanma = Active ageing ; Aydın-Nazilli = Aydın-Nazilli ; Yalnızlık = Loneliness ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlanma = Aging ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Toplumların yaşlanmasının en önemli etkenleri, doğuşta beklenen yaşam süresinin uzaması ve kadın doğurganlığının azalmasıdır. Yaşam süresinin uzamasıyla ve yaşlılarda kronik hastalıklarda artışla birlikte başka birinin bakım ve gözetimine ihtiyaç da artmaya başlamıştır. Yaşlılar; kurumsal bakım yerine, evinde yaşlanmaya ve ihtiyacı olan bakımı evinde almayı tercih etmektedirler. Yaşlılarda yaşam kalitesi özellikle son yıllarda tüm dünyada önem kazanan bir kavram haline gelmektedir. Yaşlıların kendilerini fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan iyi hissetmelerine devam edebilmesi, yaşam kalitesinin sürdürülmesi açısından çok önemlidir. Bu açıdan yaşam kalitesi yüksek yaşlıların, toplumla etkileşimleri de sağlıklı bir biçimde gerçekleşeceğinden sağlıklı ve aktif yaşlanma sürecine de olumlu bir biçimde yansıyacaktır. Bu bağlamda, evde yaşayan yaşlılarda yaşam kalitesinin ne düzeyde olduğu, bu konuda ne tür sıkıntıların mevcut olduğunun ortaya konulması, yaşlıların bu konuda yaşadığı sorunları çözmeye yönelik makro politika ve uygulamaların geliştirilmesi açısından önem taşımaktadır. 
Bu çalışmanın amacı, Aydın Nazilli İlçesi'nde evinde yaşayan 65 yaş ve üstü bireylerin günlük yaşam aktivitelerini yerine getirebilme durumlarının belirlenmesi, yalnızlık düzeylerinin ve yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesidir.
Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tanımlayıcı ve kesitsel türde bir çalışmadır. Araştırma evrenini; Aydın İli, Nazilli İlçesi'nde evinde yaşayan 65 yaş ve üstü bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem seçiminde, basit rastgele tabakalı örnekleme yöntemi kullanılmış ve evinde yaşayan 65 yaş ve üstü 376 bireylerden oluşmuştur. Araştırmada; Demografik ve Kişisel Bilgi Formu, Yaşlılarda Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-OLD.TR),  KATZ Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği (KGYA) ve Yaşlılar İçin Yalnızlık Ölçeği kullanarak yüz yüze anket yöntemi uygulanarak veriler SPSS 25.0 programında analiz edilerek, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis H testi, Korelasyon testi ve Bonferroni testi uygulanmıştır.
Çalışma bulgularında; cinsiyete, yaşa, eğitim düzeyine, medeni duruma, meslek, bireyin kiminle yaşadığına, sağlık durumuna, sosyal güvenceye, aylık gelire ve yalnızlık düzeyine göre günlük yaşam aktivitesi ve yaşam kalitesi arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Günlük yaşam aktivitelerini yerine getirebilme düzeyi arttıkça, yaşam kalitesi düzeyi de artmıştır. (r=0.482, p<0.05). Erkek yaşlı bireylerin yaşam kalitesi kadın yaşlı bireylere oranla daha yüksek olduğu; alt gelir grubunda olan bireylerin sosyal katılım sağlama ve yaşam kalitesinin daha düşük olduğu; yaşlılarda yalnızlık arttıkça, yaşam kalitesinin düştüğü (r=-0.720, p<0.05) görülmüştür. 
Yaş alma ile birlikte bireyin günlük yaşam aktivitesinde azalma, yaşlının bakıma muhtaçlığını artıracağı ve yaşam kalitesini düşüreceği göz önüne alındığında; günlük yaşam aktivitelerinin yerine getirilmesine yönelik destek hizmetlerin sağlanması ve buna yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesi bireyin yaşam kalitesinin artmasına, topluma katılımlarının sağlamaya ve yalnızlığının azaltılmasına dikkate değer katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Prolonged life expectancy at birth, decreased female fertility and low mortality rates are among the most important factors on the aging of the societies. With the prolongation of the life expectancy, the increase in chronic diseases brought about the need for special care. Instead of institutional care, the elderly preferred to stay and grow old at home, and receive home care. Accordingly, the scope of this study is to evaluate and explain the active aging and life quality of elderly people aged over 65 and living at home.
The aim of the study is to determine the status of  individuals above age 65 regarding of performing daily life activities and to evaluate the levels of loneliness as well as peculiar factors affecting the quality of their lives.
The research is following a cross-sectional method of descriptive and quantitative research.  The population sample of this study is consisting of individuals aged above 65 living in their homes in Nazilli District of Aydın Province.  The sampling method of the study is simple random stratified sampling method, and covering a group of 376 individuals aged 65 and above and living at home.  Throughout the study, Demographic and Personal Information Form, Quality of Life Questionnaire for the Elderly (WHOQOL-OLD.TR), KATZ Daily Life Activities Scale (CFA) and Loneliness Scale for the Elderly were applied by face-to-face questionnaire method and the data were analyzed in SPSS 25.0 program, Mann-Whitney U test, Kruskal Wallis H test, Correlation test and Bonferroni test were applied as well. 
In the findings of the study, significant statistical differences were found between the CFAQ and WHOQOL-OLD sub-scales according to gender, age, education levels, marital status, occupation, life partners, health status, social security, monthly income and loneliness levels (p<0,05). Activities in daily life and quality of life levels of "65-69" age group are found higher.  According to the analysis, further age, lack or lower level of education and low income are found to be crucial risk factors in terms of cognitive function loss.  There is a significant and positive relationship between daily life activities and quality of life (r = 0.482, p <0.05).  The quality of life is found to be higher in the elderly who perform daily life activities independently.  There is a significant negative relationship between loneliness and quality of life (r = -0.720, p <0.05).  There is also a significant and negative correlation between daily living activities and loneliness levels (r = -0.367, p <0.05). 
Individuals aged above 65 living at home are found to have their social environment having a particularly positive influence on their daily activities, decreasing loneliness levels and increasing their quality of life.  Being active in daily life and levels of life quality decreases in accordance with increasing age.  It is recommended to provide the necessary care and social inclusion for supporting independent elderly individuals as they be physically active in their daily living routine.