Çift fazlı sac malzemelerin V-bükme işlemini kullanarak geri esneme davranışlarının incelenmesi
Examination of springback of dual phase sheet material using V-bending process
Yazar: MEHMET TAHTA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN KÜÇÜKTÜRK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Docol 1400 sac malzemesinin V bükme işlemi sonrası oluşan geri esneme davranışına, sıcaklık, sac malzemesi kalınlığı, zımba ucu yarıçapı ve kalıp açısı parametrelerinin etkileri deneysel olarak araştırılmıştır. Deneysel çalışmalar, şekillendirme kuvveti, şekillendirme sıcaklığı ve şekillendirme hızının elektronik olarak kontrol edilebildiği deney düzeneğinde gerçekleştirilmiştir. Deney parametreleri olarak şekillendirme sıcaklığı (RT, 200°C, 300°C, 400°C, 500°C, 600°C ), kalıp açısı (30°, 60°, 90° ve 120°), zımba ucu yarıçapı (0 mm, 2mm ve 4 mm), sac kalınlıkları (1,2 mm, 1,4 mm, 1,5 mm) ve bükme bölgesinin hadde doğrultusuna dik olması belirlenmiştir. Zımba ucu yarıçapındaki 2 mm'lik artışın, geri esneme miktarında ortalama 2,461º'lik artış meydana getirdiği belirlenmiştir. Kalıp açısındaki 30º'lik artışın ise geri esneme miktarında ortalama 2,762º'lik artış meydana getirdiği belirlenmiştir. Sac kalınlığının artmasıyla ile değeri esneme miktarının azaldığı ve ileri esnemenin arttığı tespit edilmiştir. Sac kalınlığının %25 oranında artışı ile geri esneme açısında ortalama 0,972º azalma, ileri esnemede 1,106º'lik artış meydana getirdiği tespit edilmiştir. Deney numunelerinin büküm bölgesinde mikro yapı incelemesi ve sertlik ölçümü gerçekleştirilmiştir. Malzeme iç yapısında ferrit oranının artması ile ferritin sünek yapısından dolayı malzemenin sertliği azalmış ve bununla birlikte sertlik miktarının değişimi ile geri esneme miktarının değişiminde paralellik gözlemlenmiştir. Sıcaklığın değişmesi ile malzeme akma mukavemetinde azalış tespit edilmiş ve iç yapısındaki ferrit-martenzit oranında ise önemli ölçüde değişim gözlemlenmiştir. Buna bağlı olarak geri esneme miktarının oda sıcaklığı ile 200ºC arasında azaldığı, 200ºC-300ºC arasında arttığı ve 300ºC-600ºC arasında ise tekrar azaldığı gözlemlenmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of temperature, sheet material thickness, punch radius and die angle parameters on the bending behavior of Docol 1400 sheet material after V bending process were investigated experimentally. Experimental studies were carried out in the experimental setup where the forming force, forming temperature and forming speed can be controlled electronically. As a test parameters it is determined that forming temperature (RT, 200 ° C, 300 ° C, 400 ° C, 500 ° C, 600 ° C), die angle (30 °, 60 °, 90 ° and 120 °), punch radius (0 mm, 2mm and 4 mm), sheet thickness (1,2 mm, 1,4 mm and 1,5 mm) and the bending region perpendicular to the rolling direction. It has been determined that the 2 mm increase in the staple radius results in an average increase of 2,461º in the amount of springback. It was determined that the 30º increase in the die angle resulted in an average increase of 2,762º in the amount of spring-back.  It has been determined that the amount of springback decreases and the springforward increases with increasing sheet thickness. It has been determined that with a 25% increase in sheet thickness, 0.972º decrease in the springback amaunt  and 1.106º increase in the springforward amount. Microstructure examination and hardness measurement were performed in the bending area of the test samples. As the ferrite content of the material increased, the hardness of the material decreased due to the ductile structure of the ferrite, and parallel to the change in the amount of hardness and the amount of springback. A decrease was determined in material yield strength and significant change was observed in the ferrite-martensite ratio in the internal structure with the change of temperature. As a result, it was observed that the amount of springback decreased between room temperature and 200ºC, increased between 200ºC-300ºC and decreased again between 300ºC-600ºC.