Finansal başarısızlığın karar ağacı ve diskriminant analizi yöntemleri ile değerlendirilmesi: BİST'te bir uygulama
Evaluation of financial failure with decision tree and discriminant analysis methods: An aplication BIST
Yazar: EDA ARAS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN BERNA İPEKTEN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Başarısızlık = Failure ; Diskriminant analizi = Discriminant analysis ; Finansal başarısızlık = Financial failed ; Karar ağacı = Decision tree ; İşletme başarısı = Business success ; İşletme başarısızlıkları = Business failures

Özet:
Bir firmanın, finansal başarı ve başarısızlık durumu hem firma için hem de firma paydaşları için oldukça önemli görülmektedir. Çünkü bu durum firmanın paydaşlarını da etkilemektedir. Bu etkiler olumlu olabileceği gibi olumsuz da olabilmektedir. Başarısızlığı önceden tahmin etmek firmaya da paydaşlarına da yardımcı olacaktır. Finansal başarısızlık önceden tahmin edilerek firmanın başarısızlığına sebep olan etkenler için önlemler alınabilir ya da bu etkenler ortadan kaldırılabilir. Finansal başarısızlığı önceden görebilmek ve başarısızlık üzerinde etkili olan etkenleri tespit edebilmek için birçok farklı yöntem bulunmaktadır. Bunun sebebi, başarısızlığı tahmin edebilecek kesin bir yöntemin ve çalışmanın bulunmayışıdır.
Bu çalışmanın amacı, karar ağacı ve diskriminant analizi yöntemlerini kullanarak başarısızlığı tahmin edebilecek bir model geliştirmek ve bu iki yöntemden başarısızlığı tahmin gücü yüksek olanı belirlemektir. Bu amaçla, Borsa İstanbul'da 2009-2019 yılları arasında faaliyette bulunan ve verilerine ulaşılabilen 134 firmaya ait bilanço ve gelir tabloları verileri kullanılmıştır. Model geliştirebilmek için 17 tane finansal oran kullanılmıştır. Karar ağacı analizini ve diskriminant analizini gerçekleştirebilmek için eğitim veri seti ve test veri seti kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, karar ağacının hem eğitim veri setinde hem de test veri setinde başarısızlığı tahmin gücü, diskriminant analizine göre daha başarılı bulunmuştur. Karar ağacı analizi, bağımsız değişken olarak kullanılan 17 finansal oran içerisinden "Öz Sermaye Kârlılığını" başarısızlık üzerinde daha etkili bulurken, diskriminant analizi "Net Kâr Marjı" başarısızlık üzerinde daha etkili bulmuştur.

Abstract:
The financial success and failure status of a firm is seen as very important for both the firm and its stakeholders. Because this situation also affects the stakeholders of the company. These effects can be either positive or negative. Anticipating failure will help both the firm and its stakeholders. By predicting financial failure, measures can be taken for the factors that cause the failure of the firm or these factors can be eliminated. There are many different methods to anticipate financial failure and to identify the factors affecting failure. This is because there is no exact method or study that can predict failure.
The purpose of this study is to develop a model that can predict failure by using decision tree and discriminant analysis methods and to determine the one with high failure prediction power among these two methods. For this purpose, the balance sheet and income statement data of 134 companies operating in Borsa Istanbul between 2009-2019 and whose data can be accessed were used. 17 financial ratios were used to develop a model. Training data set and test data set were used to perform decision tree analysis and discriminant analysis. As a result of the analyzes performed, the failure prediction power of the decision tree in both the training data set and the test data set was found to be more successful than discriminant analysis. While the decision tree analysis found "Return on Equity" among the 17 financial ratios used as independent variables more effective on failure, discriminant analysis found the "Net Profit Margin" more effective on failure.