Kamal Abdulla'nın romanlarında yapı, tema ve anlatım
Structure, theme and narration in Kamal Abdulla's novels
Yazar: FATİH KESKİN
Danışman: PROF. DR. FİGEN GÜNER DİLEK
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Karşılaştırmalı Edebiyat = Comparative Literature ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Abdulla, Kamal = Abdulla, Kamal ; Anlatı = Narrative ; Azeri edebiyatı = Azerbaijan literature ; Postmodernizm = Postmodernism ; Roman = Novel ; Tema = Theme ; Yapısal analiz = Structural analysis

Özet:
Akademik, bürokratik ve diplomatik alanlardaki çalışmalarıyla Azerbaycan kültür hayatının gelişimine önemli katkılar sağlayan Kamal Abdulla, aynı zamanda Çağdaş Azerbaycan Edebiyatı'nın tanınmış temsilcilerinden biridir. Bilhassa roman türündeki eserleriyle postmodern edebiyatın Azerbaycan'daki ilk temsilcileri arasında kabul edilir. Onun "Yarımçıq Əlyazma", "Sehrbazlar Dərəsi" ve "Unutmağa Kimsə Yox" isimli romanları; dünya dillerine çevrilerek birçok ülkede yayımlanmıştır. Bu tez çalışmasında Kamal Abdulla'nın yukarıda anılan üç romanı yapı, tema ve anlatım özellikleri açısından incelenmiş, söz konusu romanlara postmodern nitelik kazandıran hususlar ortaya konulmuştur. Ele alınan metinlerin alımlama estetiğine ve çoğulcu okumaya imkân verecek şekilde kurgulanmış olmasına bağlı olarak çalışmada yapılan çözümlemelerde geleneksel inceleme metotlarının yanı sıra postmodern eleştiri kuramlarına da başvurulmuştur. Ayrıca romanların derinlemesine tahlil edilebilmesi ve metin içindeki göstergelerin daha açık bir şekilde anlamlandırılabilmesi için edebiyat biliminin dışında psikoloji, sosyoloji, felsefe, fenomenoloji, gösterge bilimi, mitoloji, teoloji ve tarih gibi farklı disiplinlerin verilerinden yararlanılmıştır. Böylece, disiplinlerarası ve eklektik bir yöntemle yapılan çalışma sonucunda Kamal Abdulla'nın romanlarına ait temel özellikler tespit edilmiştir. Çalışmada ulaşılan sonuçlara göre Kamal Abdulla'nın romanlarında yapı, tema ve anlatım özellikleri itibarıyla postmodern unsurlara yoğun bir şekilde yer verilmiştir. Onun romanlarında Doğu ve Batı mitolojisinin bazı temel anlatıları yeniden yorumlanarak bu ana metinlerden alternatif metinler üretilmiş ve dış gerçekliğin sorgulanmasına yol açan aşkın gerçeklik tasarımları oluşturulmuştur. Metin, modernizmin ciddi atmosferinden ve mantıksal tutarlılık arayışından uzaklaşılarak okuyucuyu içine çeken bir oyun alanına dönüştürülmüştür. Kamal Abdulla tarafından kendine özgü bir kavramlar dünyası oluşturularak eserleri arasında yapısal, tematik ve söylemsel açılardan bütünlük sağlanması da onun romanlarında dikkat çekici unsurlardan biridir.

Abstract:
Kamal Abdulla, who contributed significantly to the development of Azerbaijani cultural life with his academic, bureaucratic and diplomatic works, is also one of the well-known representatives of Contemporary Azerbaijani Literature. He is accepted among the first representatives of postmodern literature in Azerbaijan, especially with his novels. His novels named "Yarımçıq Əlyazma" (The Incomplete Manuscript), "Sehrbazlar Dərəsi" (Valley of the Sorcerers) and "Unutmağa Kimsə Yox" (There's Nobody to Forget) have been translated into world languages and published in many countries. In this thesis, Kamal Abdulla's three novels mentioned above were examined in terms of their structure, theme and narrative features, and the issues giving postmodern qualifications to the aforementioned novels were put forward. Depending on the reception aesthetics and designing of the texts to allow for pluralistic reading, postmodern criticism theories were also used in analyses made in the study, as well as traditional analysis methods. In addition, besides the science of literature, the data of various disciplines such as psychology, sociology, philosophy, phenomenology, semiotics, mythology, theology and history were used to analyze the novels deeply and make a clearer meaning of the signs in the text. Thus, the main features of Kamal Abdulla's novels were determined as a result of the study conducted with an interdisciplinary and eclectic method. According to the results obtained in the study, postmodern elements were heavily included in the novels of Kamal Abdulla in terms of structure, theme and narrative features. Alternative texts were produced from these main texts and transcendental reality designs that led to the questioning of external reality were created by reinterpreting some of the basic narratives of both Eastern and Western mythology in his novels. The text has been transformed into a playing field that immerses the reader via moving away from the solemn atmosphere of modernism and the pursuit of logical consistency. Ensuring integrity among his works in terms of structural, thematic and discursive by creating a unique world of concepts by Kamal Abdulla is one of the conspicuous elements of his novels.