İran İslam devrimi sonrası Güney Afrika Cumhuriyeti'nde Şiilik
Shi'ism in the republic of South Africa after the Iranian Islamic revolution
Yazar: FEYZA YAŞA AYDIN
Danışman: PROF. DR. OSMAN AYDINLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Mezhepleri Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: El-Cihad = Al-Jihad ; Güney Afrika Cumhuriyeti = Republic of South Africa ; Kıble Hareketi = Qible Mass Movement ; Mezhepler = Sects ; Mezhepçilik = Sectarianism ; Uluslararası politika = International policy ; İran = Iran ; İran Devrimi = Iran Revolution ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
İran İslâm Cumhuriyeti 1979 devrimiyle birlikte devrim ihracı politikasını benimsemiş ve güvenlik stratejisini Şiî hilali anlayışı üzerine kurgulamıştır. Ayrıca başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere Batılı ülkelerin İran'a karşı tutumu ve özellikle İsrail kaynaklı güvenlik endişeleri Tahran'ı Güney-Güney işbirliğine itmiştir. Bu kapsamda Latin Amerika ve Afrika ülkeleriyle ilişkileri hız kazanan Tahran'ın Afrika'nın en güçlü ekonomisi olan Güney Afrika Cumhuriyeti'yle olan ilişkileri önem arz etmektedir. Devrim Lideri Ayetullah Humeyni'nin Vestfalya ulus-devlet düzeni yerine İran'ın liderlik ettiği bir İslâmi dünya düzeni kurma isteği günümüzde geçerliliğini korumaktadır. Devrim ideolojisiyle hareket eden İran, söz konusu hedefine ulaşmak için hem sert hem de yumuşak gücünü etkin bir biçimde kullanmayı hedeflemiştir. Ancak İran'ın dış politikada yürüttüğü Şiî yayılmacılığı siyasi, güvenlik ve sosyo-ekonomik boyutları bulunan önemli bir konudur. Yumuşak güç bağlamında mezhebi-dinî söylemleri ve kültürel faaliyetlerini Afrika'nın en güneyine taşıyıp taşımadığı araştırmanın en mühim bulguları arasındadır. Bu kapsamda el-Cihad İran İslam Devrimi'nden oldukça etkilenen Güney Afrika'nın ilk militan Şii örgütüdür. Günümüzde varlığını koruyan Kıble hareketi ise İran devrimini Güney Afrika Cumhuriyeti'nde gerçekleştirme hedefiyle Tahran'ın devrim ihracı politikasının lehine çalışmaktadır.

Abstract:
With the 1979 revolution, the İslâmic Republic of Iran has adopted the revolution export policy and has founded its security strategy over the Shia crescent. Additionally, the attitude of Western countries, especially the United States, towards Iran, and especially the Israel-originated security concerns have pushed Tehran to south-south cooperation. In this regard, with accelerated relations with the Latin American and African countries, Tehran's relations with the Republic of South Africa, which is the most powerful economy in Africa, are of importance. The Revolution Leader Ayatollah Khomeini's desire to establish an İslâmic world order led by Iran instead of the Westphalian nation-state order still maintains its validity today. Acting with the revolutionary ideology, Iran aimed to use both its hard and soft power effectively in order to achieve this goal. However, Shiite expansionism carried out by Iran in foreign policy is an important issue with its political, security and socio-economic dimensions. In the context of soft power, it is a matter of curiosity whether it has carried its sectarian-religious discourses and cultural activities to the far south of Africa. In the context of soft power, it is among the most important findings of the research whether it carried its sectarian-religious discourses and cultural activities to the far south of Africa. In this context, al-Jihad is the first militant Shia organization in South Africa, which was highly affected by the Iran Islamic Revolution. The Qibla movement, which preserves its existence today, works in favor of Tehran's revolution export policy with the aim of realizing the Iranian revolution in the Republic of South Africa.