Sui Shu (Sui Hanedanı tarihi) 67. bölüm, 32. biyografi Pei Ju kısmı tercüme ve değerlendirme
Sui Shu (History of the Sui Dynasty) 67. chapter, 32. biography part Pei Ju translation and evaluation
Yazar: FURKAN ACAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA ORSOY
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Biyografi = Biography ; Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Göktürkler = Kök Turks ; Sui-T'ang Hanedanlığı = Sui-T'ang Dynasty ; Tang Hanedanı = Tang Dynastry ; Çin = China ; İpek Yolu = Silk Road

Özet:
Sui Hanedanı (581-618) kuruluşundan itibaren, Göktürkler arasına atılan nifak tohumlarını desteklemişti. Onların bu bölme ve ayrıştırma politikası, bazı diplomatlar tarafından yürütülmüştü. Bu uğurda en önemli işlerden biri Pei Ju'ye düşmüştü. Pei Ju İpek Yolu üzerindeki pazarlara giderek, gelen yabancı tüccarlardan bilgi toplamış ve bu sayede Batı Bölgeleri'yle ilgili raporlar hazırlamıştı. Onun hazırladığı raporlar sayesinde, Sui Hanedanı aleyhine faaliyet yürüten Dayi Prenses öldürtülmüş, Tölesler Çin tarafına çekilmiş ve Chuluo Kağan'ın (603-611) Çin'e sığınması sağlanmıştı. Bundan başka Tuyuhunların gücü kırılmış, Turfan ve Hami gibi şehirler Çin'e bağlanmıştı. Diğer yandan İpek Yolu üzerindeki vaha şehirlerini ele geçirmek isteyen Pei Ju, bu çevreler hakkında son derece önemli bir eser yazmıştı. Eserde bölgedeki halkların ekonomik, siyasi, askerî, sosyal ve kültürel niteliklerini anlatan Pei Ju, onları hâkimiyet altına almak için yapılması gerekenleri de sıralamıştı. Ne yazık ki günümüze ulaşamayan bu eser, Sui Hanedanı'nın Göktürkler üzerine izlediği siyaseti yönlendirdiği gibi; Tang Hanedanı (618-907) dönemine gelindiğinde, İmparator Taizong'un (627-649) Orta Asya'nın içlerine kadar uzanan bölgeleri egemenlik altına alarak idari teşkilat kurmasına da yardımcı olmuştu. Türk tarihi için son derece kritik bir dönemde rol oynayan Pei Ju'nün biyografisinde yer alan bilgilerin, bundan sonra yapılacak çalışmalara yol gösterici olması ümidini taşımaktayız.

Anahtar Kelimeler: Pei Ju, Xiyu (Batı Bölgeleri), Sui Hanedanı, Tang Hanedanı, Göktürkler, İpek Yolu

Abstract:
Since the founding of the Sui Dynasty (581-618), it has supported the seed of hypocrisy thrown among the Göktürks. Their policy of division and separation was conducted by some diplomats. One of the most important jobs for this propaganda was managed by Pei Ju. Pei Ju travelled across all the markets of Silk Road route, collected information of foreign traders, thus prepared reports on the Western Regions. Due to his reports; Dayi Princess who was operating against the Sui Dynasty was killed, Töles's were pulled to the Chinese side and Chuluo Kağan (603-611) took refuge in China. Furthermore, the Tuyuhuns lost their power, and cities such as Turfan and Hami were connected to China. On the other hand, Pei Ju, who wants to take over the oasis cities on the Silk Road, wrote a very important work about these circles. Pei Ju, who described the economic, political, military, social and cultural qualities of the peoples in the region, also outlined what needs to be done to take control of them. Unfortunately, his work, which does not survived to the present day as is directed by the Sui Dynasty for the politics to follows on Göktürks; By the time of the Tang Dynasty (618-907), it also helped the Emperor Taizong (627-649) establish an administrative agency by dominating the regions that have encomraned Central Asia. We hope that the information contained in Pei Ju's biography, which played a crucial role in Turkish history at a critical time, will be a guide to the work to be done next.

Keywords: Pei Ju, Xiyu (Western Region), Sui Dynasty, Tang Dynasty, The Göktürk, Silk Road