Bireylerde dolaylı utanma, anksiyete duyarlılığı ve empatik eğilim arasındaki ilişki
The relationship between vicarious embarassment, anxiety sensitivity and empathic tendency
Yazar: HAYRİYE ZEYNEP AYDEDE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA DUYGU KAYA YERTUTANOL
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Anksiyete duyarlılığı = Anxiety sensitivity ; Dolaylı utanma = Vicarious embarrassment ; Empatik eğilim = Empathic inclination ; Utanma duygusu = Shame

Özet:
Bu araştırmanın amacı, başkalarının içine düştüğü utanç verici durumlara şahit olma sonucu ortaya çıkan utanma olan "dolaylı utanma", anksiyete duyarlılığı ve empatik eğilim arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu bağlamda dolaylı utanma, anksiyete duyarlılığı ve empatik eğilim düzeyleri de bazı özlük niteliklerine göre incelenmiştir. 252 kişiden oluşan araştırma grubu, uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 18-38 yaş arasındaki bireylerdir. 174'ü (%69) kadın, 48'i (%31) erkektir. Araştırmada sosyodemografik veri formu, dolaylı utanma ölçeği, anksiyete duyarlılığı indeksi-3 ve empatik eğilim ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi içim ANOVA ve Pearson Korelasyon testinden yararlanılmıştır.   Araştırma sonunda dolaylı utanma ve anksiyete duyarlılığı arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Dolaylı utanma ve empatik eğilim arasında pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Empatik eğilim ve anksiyete duyarlılığı arasında pozitif anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Dolaylı utanma, anksiyete duyarlılığı ve empatik eğilim düzeyi, katılımcıların kiminle beraber yaşadıklarına ve eğitim düzeylerine göre anlamlı farklılık göstermiştir. Yalnız yaşayan katılımcıların dolaylı utanma, anksiyete duyarlılığı ve empatik eğilim puanları diğer katılımcılardan düşüktür. Anksiyete duyarlılığı ve medeni durum arasında ilişki bulunup, bekar katılımcıların puanı evli katılımcılardan anlamlı derecede yüksek çıkmıştır. Bu araştırma, literatürde hakkında az sayıda araştırma olan dolaylı utanmanın bağlantılı olduğu psikolojik faktörleri ortaya çıkarmıştır. 
       Anahtar kelimeler: dolaylı utanma, anksiyete duyarlılığı, empatik eğilim

Abstract:
The aim of the this study is to investigate the relationship between vicarious embarrassment -embarrassment resulting from witnessing embarrassing situations of others-, anxiety sensitivity and empathic tendency. In this contex, levels of vicarious embarassment, anxiety sensitivity and empathic tendency were also investigated with respect their demographics. The study was conducted with a total of 252 participants who were recruited via the convenience sample method; with ages between 18 and 38. 174 (%69) were females and 48 (%31) were males. Sociodemographic form, vicarious embarassment scale, anxiety sensitivity index-3 and empathic tendency scale were used to collect the data. ANOVA and Pearson Correlation test was used to analyze data. The study was found that vicarious embarassment has a significant positive correlation between anxiety sensitivity and empathic tendency. And also, anxiety sensitivity has a positive relation between empathic tendency. There was a significant differantation between whom they live with and levels of education with the vicarious embarassment, empathic tendency and anxiety sensitiviy scores of participants'. There was a significant correlation between anxiety sensitivity and marital status. The anxiety sensitivity scores of single participants' were significantly higher that married participants'.This research has revealed some pyschological factors of vicarious embarassment.

       Key words: vicarious embarassment, anxiety sensitivity, empathic tendency