Hemodiyaliz hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemleri hakkındaki bilgi, tutumları ve uygulamaları
Knowledge, attitudes and practices of traditional and complementary treatment methods of hemodialysis patients
Yazar: EREN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. MEHTAP KAVURMACI
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tutumlar = Attitudes ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Amaç:Bu araştırma hemodiyaliz hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tedavi yöntemleri hakkındaki bilgi, tutumları ve uygulamalarını belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erzurum Bölge Eğitim Araştırma Hastanesi ve Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinin hemodiyaliz ünitelerinde Nisan 2019-2020 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma ilgili hastanelerin hemodiyaliz ünitelerinde kayıtlı olan ve örnekleme alınma kriterlerine uyan 120 hasta ile yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında, literatür bilgilerine dayanılarak araştırmacı tarafından hastaların sosyo-demografik özelliklerini ve GETAT yöntemlerine ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarını belirlemeye yönelik olarak hazırlanan Anket Formu  kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, bilgisayar ortamında SPSS 21 programı kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı testler, t testi, Kruskal Wallis testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 52.27±13.36, hastalık süre ortalaması 6.34±4.96, HD süre ortalaması 5.34±4.97 yıl olarak saptanmıştır. Hastaların  %55'i  erkek, %65 i evli , %35 i okuryazardır. Hastaların %64.2'nin gelir düzeyi ortadır ve %80'i emeklidir. Hastaların, %70.8'i GETAT yöntemleri hakkında bilgi sahibidir ve %60.8'i bu bilgileri aile/akrabadan almıştır. Hastaların kullandıkları GETAT yöntemleri arasında ilk sırada %80 oranıyla fitoterapi yer almaktadır ve en sık kullandıkları fitoterapi ürünlerinin sarımsak (%57.5), maydanoz (%56.7) ve ıhlamur (%50) dur. Hastalar GETAT yöntemlerini genellikle kendilerini iyi hissettirdiği, ödemlerine iyi geldiği, yorgunluğu giderdiği, bağışıklık sistemini güçlendirdiği ve ucuz olduğu için kullanmaktadır. Hastaların %20.8'inin hemodiyaliz hastalarının GETAT yöntemlerini kesinlikle kullanmaması gerektiğini, %61.7'sinin hastaların GETAT yöntemlerini doktora danışarak kullanabileceğini ve %45'inin kullanılan GETAT yöntemlerinin daha çok bilimsel kanıta ihtiyacı olduğunu düşünmektedir.
Sonuç: Araştırma sonucunda hastaların; büyük bir çoğunluğunun GETAT yöntemleri hakkında bilgisinin olduğu ve bu bilgileri genellikle aile/akraba,  internet/gazete ve sağlık çalışanından aldığı, en fazla fitoterapi yöntemini kullandığı ve genel olarak hastaların GETAT yöntemlerine yönelik olumlu tutuma sahip olduğu tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler:Geleneksel ve Tamamlayıcı Tedavi (GETAT), Hemodiyaliz, Hemşire

Abstract:
Aim: This research was performed to define the hemodialysis patients' knowledge, manner and applications about conventional and complementary treatment.
Material and Method:This research was performed in the hemodialysis unites at Erzurum Regional Education and Research Hospital and Health Research And Application Center in between April 2019-2020. The research was carried out with 120 patients who are registered in the hospitals and eligible for sampling criteria.  Questionnaire form that prepared to determine socio-demographic features and the knowledge, manner, and behavior related to CAM applications was used in data collection. The data as result of the research was evaluated in computer using SPSS 21 software. complementary tests, t-test, Kruskal Wallis test and Mann-Whitney U test were utilized. Significance level was taken as p<0.05.
Results: It was determined that age average of patients is 52.27±13.36, disease duration average is 6.34±4.96, HD time average is 5.34±4.97. Of the patients, %55 are male, %65 are married, %35 are literate. %64.2 of the patients' level of income is middle and %80 are retired. % 70.8 of the patients have information about CAM methods and %60.8 of them learned it from the family/relative.  Phytotheraphy is taken first place in CAM methods used by the patients by the rate of % 80 and the most commonly used phytotheraphy products are garlic (%57.5), parsley (%56.7) and linden (%50). The patients have used CAM methods because they feel better, cure their oedema, get rid of tiredness, strengthen the immune system and are cheap. of the patients, % 20.8 think that the hemodialyses patients must not use CAM methods at all. %61.7 thinks that CAM methods can be used after the doctors' advice and % 45 think that CAM  methods need more scientific evidence.
Conclusion:As result of the research, It was determined that majority of the patients have the information about CAM methods and obtained the information from family/relative, internet/newspaper and health professional and also they utilize mostly phytotheraphy and they have positive manner towards CAM  methods.
Keywords: Conventional and complementary treatment, Hemodialyses, Nurse.