Fen Bilgisi ve Biyoloji öğretmen adaylarına yönelik mikroplastik kirliliği farkındalık ölçeği geliştirilmesi
Development of microplastic pollution awareness scale for prospective Science and Biology teachers
Yazar: TUĞÇE GÜLEŞİR
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Biyoloji eğitimi = Biology education ; Farkındalık = Awareness ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Mikroplastik = Mikroplastic ; Mikroplastik kirliliği = Microplastic pollution ; Ölçek geliştirme = Scale development ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada; fen bilgisi ve biyoloji öğretmen adaylarına yönelik mikroplastik kirliliği farkındalık ölçeği geliştirilmesi ve öğretmen adaylarının farkındalık düzeylerinin farklı değişkenler açısından belirlenmesi amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama (betimsel, survey) modelinin kullanıldığı bu çalışmada örneklem grubu; 2019-2020 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde farklı üniversitelerde öğrenim gören 586 fen bilgisi ve biyoloji öğretmen adayından oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak, kişisel bilgi formu ve araştırmacı tarafından geliştirilerek geçerlik ve güvenirlik analizleri yapılan "Mikroplastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Alanyazın incelemesi yapılarak madde havuzu oluşturulmuş ve uzman görüşleri alınarak her madde için kapsam geçerlik oranı belirlenerek madde atımı yapılmıştır. Hazırlanan ölçek pilot uygulama yapılarak test edilmiş ve asıl uygulama gerçekleştirilmiştir. İlk olarak açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA'dan elde edilen sonuçlara göre; ölçeğin 3 faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Faktör 1 toplam varyansın %18,93'ünü, Faktör 2 %15,85'ini ve Faktör 3 %14,79'unu açıklamaktadır. Faktörler genel olarak toplam varyansın %49,57'sini açıklamaktadır. AFA'dan elde edilen sonuçların doğrulanması için DFA uygulanmıştır. DFA sonucunda elde edilen diyagramda model uyumu için; χ2 /df, RMSEA, CFI, GFI, NFI, SRMR, NNFI ve AGFI değerleri incelenmiştir. Bu modelde elde edilen değerlere göre; χ2 /df mükemmel, RMSEA, SRMR, CFI, GFI ve NNFI iyi/mükemmel uyum, AGFI ve NFI kabul edilebilir uyum göstermektedir. Ölçeğin iç tutarlılığının belirlenmesine yönelik yapılan analizlere göre ölçeğin genel güvenirlik katsayısı ,81 olarak belirlenmiştir. Bu değer güvenirlik için mükemmel derecede kabul edilmektedir. Faktörlerin madde toplam korelasyonları incelendiğinde; maddelerin geçerliğinin yüksek olduğu görülmüştür. Geçerlik ve güvenirlik analizleri tamamlanan "Mikroplastik Kirliliği Farkındalık Ölçeği (MKFÖ)", son durumda 5 olumsuz, 9 olumlu olmak üzere toplam 14 maddeden oluşan 3 faktörlü bir ölçek haline gelmiştir. Likert özellik gösteren ölçek, "Hayır", "Fikrim yok" ve "Evet"  seçeneklerinden oluşmaktadır. Ölçekten alınabilecek maksimum puan 28 olarak belirlenmiştir. Ölçekten alınan puan arttıkça bireyin mikroplastik kirliliğine yönelik farkındalık düzeyi de artmaktadır. Öğretmen adaylarına uygulanan MFKÖ'den elde edilen sonuçlara göre; öğretmen adaylarının aldıkları toplam puanların cinsiyete göre kadın öğretmen adayları lehine anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır. Sınıf düzeyinin mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyini yalnızca bir alt boyutta 1. sınıftaki öğretmen adayları lehine etkilediği tespit edilmiştir. Mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyinin çevre dersi alma durumuna göre ise değişmediği saptanmıştır. Öğretmen adaylarının mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyinin akademik not ortalamasına göre değiştiği, not ortalaması yüksek olan öğretmen adaylarının mikroplastik kirliliği farkındalık düzeyinin de yüksek olduğu belirlenmiştir. Mevcut farkındalığın belirlenmesi, gerekli eğitimin planlanması ve uygulanması açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda MKFÖ'nün alanyazına katkı sağlayacağı ve gelecekte yapılacak benzer çalışmalara da öncü olacağı düşünülmektedir. Mikroplastik kirliliğinin sebepleri, önlenmesi ve çözüm yollarına ilişkin konuların öğretim kademelerindeki ilgili derslerin müfredatında ve ders kitaplarında yer alması oldukça yararlı olacaktır.

Abstract:
In this study, in which the survey (descriptive, survey) model, one of the quantitative research methods, was used, the sample group; It consists of 586 science and biology teacher candidates studying at different universities in the spring semester of the 2019-2020 academic year. Personal information form and the "Microplastic Pollution Awareness Scale", developed by the researcher and analyzed for validity and reliability, were used as data collection tools in the study. An item pool was created by examining the literature, and the content validity rate was determined for each item by taking expert opinions. First, exploratory factor analysis (EFA) was applied. According to the results obtained from the 
EFA, it was determined that the scale had a 3-factor structure. Factor 1 accounted for 18.93% of the total variance, Factor 2 15.85% and Factor 3 explains 14.79%. Factors explain 49.57% of the total variance in general. CFA was applied to verify the results obtained from EFA. For model fit in the diagram obtained as a result of CFA, χ2 /df, RMSEA, CFI, GFI, NFI, SRMR, NNFI and AGFI values were examined. The values obtained in this model according to; χ2 /df shows excellent, RMSEA, SRMR, CFI, GFI and NNFI show good/excellent fit, AGFI and NFI show acceptable fit. According to the analyzes carried out to determine the internal consistency of the scale, the general reliability coefficient of the scale was determined as .81. This value is considered excellent for reliability. When the item-total correlations of the factors are examined; The validity of the items was found to be high. The "Microplastic Pollution Awareness Scale", whose validity and reliability analyzes have been completed, has become a 3-factor scale consisting of a total of 14 items, 5 of which are negative and 9 of which are positive. The Likert scale consists of "No", "I have no idea" and "Yes" options. The maximum score that can be obtained from the scale was determined as 28. As the score obtained from the scale increases, the level of awareness of the individual towards microplastic pollution also increases. According to the results obtained from Microplastic Pollution Awareness Scale applied to teacher candidates; It was determined that the total scores of teacher candidates differed significantly in favor of female teacher candidates according to gender. It has been determined that the grade level affects the microplastic pollution awareness level in favor of the first grade teacher candidates in only one sub-dimension. It was determined that the level of awareness of microplastic pollution did not change according to the status of taking environmental courses. It has been determined that the microplastic pollution awareness level of the teacher candidates varies according to the academic grade point average, and the microplastic pollution awareness level of the teacher candidates with a high grade point average is also high. Determining the current awareness is important in terms of planning and implementing the necessary training. In this context, it is thought that Microplastic Pollution Awareness Scale will contribute to the literature and will lead to similar studies in the future. It would be very useful to include the causes, prevention and solutions of microplastic pollution in the curriculum and textbooks of the relevant courses at the education levels.