Arap dili ve edebiyatı açısından İbn Hazm
Ibn Hazm from the perspective of Arabic language and literature
Yazar: ŞAHABETTİN ERGÜVEN
Danışman: PROF. İSMAİL DURMUŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Arap Dili ve Belagatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyografi = Biography ; Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Tezimizin adı: Arap Dili ve Edebiyatı Açısından bn Hazm'dır. Çalısmamızda; fıkıh,hadis, dinler tarihi, kelam, felsefe, mantık, soy bilimi, dil ve edebiyat gibi çesitli alanlardakitap ve risale olarak dört yüzden fazla eser kaleme alan bn Hazm el-Endelüsî'nin hayatınınve eserlerinin incelenmesi, ilmî ve edebî kisiliginin ortaya çıkarılması, dil ve edebiyatalanlarındaki görüs ve düsüncelerinin incelenmesi ve degerlendirilmesini amaçladık.Tezimiz giris ile üç bölümden olusmaktadır. Çalısmamızın birinci bölümünde bnHazm'ın yasadıgı dönem olan hicrî IV. asrın sonları ile V. asrın ilk yarısında Endülüs'tecereyân eden siyâsî olaylar, sosyal ve ekonomik durumlar ile dönemin ilmî ve edebîpanoraması hakkında genel bilgi verilmistir. Birinci bölümde ayrıca Endülüs siiri veözellikleri, Endülüslü sâirler, Endülüs'te dil ve nahiv çalısmaları hakkında bilgi verilmistir.kinci bölümde bn Hazm'ın hayatı; adı, künyesi, lakap ve nisbeleri, nesebi vedogumu, çocuklugu ve gençligi, ilim tahsîli ve egitim aldıgı ilim dalları, hocaları ve talebeleri,ahlâkı ve karakteri, ilmî ve edebî kisiligi, resmî görevleri ve yönetimle iliskileri ile vefâtıhakkında bilgi verilmistir. Bu bölümde ayrıca bn Hazm'ın eserleri hakkında; basılan eserleri,yazma eserleri ve günümüze ulasamayan eserleri seklinde bir tasnif yapılarak bilgi verilmistir.Üçüncü bölümde ise ?Sâir Olarak bn Hazm? baslıgı altında; siir kültürü, siire bakısıve siir tasnifi, siirlerinde isledigi konular, siirlerinin lafız ve mânâ yönünden özellikleri, siirdekullandıgı sanatlar, aruz bahirleri ve kâfiyeler konuları incelenip degerlendirilmis, ayrıcasiirinin kaynakları hakkında bilgi verilmistir.Üçüncü bölümde ayrıca ?Edip ve Elestirmen Olarak bn Hazm? baslıgı altında; bnHazm ve nesir, bn Hazm'ın üslûbu, sanatlı nesrinin lafız ve mânâ yönünden özellikleri, bnHazm'da edebî elestiri-siir ve sairleri tenkîdi ve muvârede konusundaki görüsleri konularıincelenip degerlendirilmistir. Ayrıca üçüncü bölümde ?bn Hazm'ın Dil, Belagat ve NahivKonularındaki Görüsleri? baslıgı altında; bn Hazm'ın dilin mensei problematigine yaklasımı,bn Hazm'da dil-mantık iliskisi, dillerin mukâyesesi, i`câzu'l-Kur'ân ve bn Hazm, ses-söz,lafız-mânâ, kelime, kelam, kavil, harf, isim-müsemmâ, umum-husus, emir-nehiy, istikâk,lugavî kıyas vb. konularındaki görüsleri; nahvin tanımı, amacı ve önemi, nahiv ilmindekiilletler, nahivde meydana gelen hatalar ve bunların sebepleri gibi konular incelenipdegerlendirildikten sonra çalısmamızı sonuç kısmıyla bitirdik.

Abstract:
This theis is entitled that `Ibn Hazm from the perspective of Arabic Language andLiterature. We aimed to find out the life and works of Ibn Hazm who is author of more thanfour hundred works on different sciences such as Islamic Jurisprudence, Hadith, History ofReligion, Theology, Logic, Language, Literature and e.t.c.Our thesis consists an introduction and three chapters. In the first chapter it is givensome general information about political, social and economical events that happened inAndulus during the last period of fourth century and the first term of fifth century. In additionit was also given some information about Andalusian poem and it?s characteristics,Andalusian poetries, the studies on the language and the concept of syntax in Andulus.In the second chapter we examined the life of Ibn Hazm, his name and nickname, hisfamily, his birth and childhood, his education, branches of sciences he educated, his scholarsand his students, his ethic, his official works his relations with the administrators and finallyhis death. In addition in this chapter it was classificated his works such as published and nonpublished,handwritten and losted works.In the third and the last chapter is entitled Ibn Hazm as a poet. In this chapter westudied his culture of poem, wievs on the poem, his classification of poem, the issues dealtwith on the poems, the attributes of his poems, the kind of art that he used on his poems. Itwas also examined the issues such as the origines of his poems, prosodic and rhym that heused while he was writing his poems.This chapter also includes the part entitled Ibn Hazm as a Author and Reviewer. Wedealt with the subject such as Ibn Hazm and the prose, his style of writing and it?s generalcharacteristics, Ibn Hazm and the literary, critisim and the criticism of poets and etc.In the last chapter we also tried to explain the wievpoints of Ibn Hazm on the origin ofLanguage, Eloquence and Syntax. It was also examined his approching on the problematic oflanguage in this chapter. We also tried to point out Ibn Hazm?s opinions on the relationshipbetween the language and logic, brevity of The Qur?an, sound-word, word-meaning, letter,noun-named, universality-speciality, command-prohibition, etymology, comparison thelanguages. We also rewised the subjects such as definition of syntax, and it?s importance,errors made in syntax and it?s reasons.