Çeşitli ticari cam örneklerinin dozimetrisi için karşılaştırılmalı lüminesans çalışması
Comparative luminescence study of various commercial glass samples for dosimetry
Yazar: FUAT SERVER SAKUÇOĞLU
Danışman: PROF. DR. NİYAZİ MERİÇ ; DR. GEORGE S.POLYMERIS
Ankara Üniversitesi / Nükleer Bilimler Enstitüsü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
Cam, kırılgan, saydam, pürüzsüz yüzeye sahip farklı oranlarda organik ve inorganik maddelerin yüksek sıcaklıklarda eritilmesiyle elde edilen amorf bir malzemedir. Bu tez kapsamında, Termolüminesans ve Optik Uyarmalı Lüminesans (OSL) analizleri yapılmış ve literatür de daha önce yapılmış çalışmalarla kıyaslanmıştır. Materyal olarak sıradan cam, satina cam, renkli bronz cam, zeytin-dalı buzlu cam, buzlu cam, matobel cam, füme buzlu cam, yeşil bardak camı ve 3 farklı tipte alkollü içecek şişe camı kullanılmıştır. Lüminesans sinyal şekilleri ve dekonvolüsyon analizleriyle aktivasyon enerjileri ve doz-cevap eğrileri incelenmiştir. Bu analizlerin yanı sıra tekrarlanabilirlik, sönümleme ve ağartma (bleaching) özellikleri araştırılmıştır.

Bu tez çalışması kapsamında cam malzemelerin lüminesans dozimetrik özelliklerinin yanı sıra, ek olarak ön çalışma niteliğinde, EPR tekniği kullanılarak farklı dozlara karşı elde edilen spektrumlar incelenerek bu tekniğin dozimetrik çalışmalar açısından alternatif bir yöntem olabileceği gözlenmiştir.

Elde edilen sonuçlara göre, incelenen örneklerin OSL, TL ve EPR doz cevap analizlerinin 16-512 Gy arasında radyasyona karşı duyarlı olduğu ve yüksek doz dozimetrisi olarak kullanılabilir olabileceği gözlenmiştir. İncelenen örneklerden renkli bronz cam, füme buzlu cam, zeytin-dalı buzlu cam ve c numaralı cam şişe hariç geri kalan 7 örnekte 200 oC' de lüminesans sinyallerinin şiddetinde 1 aylık bir süre sonunda %30-50 aralığında kayıp gözlenmiştir. Yukarıdaki sayılan örnekler için sinyal şiddetinde herhangi bir sönüm gerçekleşmemiştir. Ayrıca, 10 tekrar için sinyallerin tekrarlanabilir olduğu gözlenmiştir. OSL ağartma çalışmalarımızda mavi led ışık altında yeşil bardak camı ve b numaralı cam şişe için elde edilen sonuçlarda 1,5 saat sonunda OSL sinyal şiddetinin arka plan seviyesine düştüğü gözlenmiştir.

Abstract:
Glass, fragile transparent, smooth surface with different ratios of an amorphous material obtained by melting at high temperature of the organic and inorganic substances. For this purpose, Thermoluminescence and Optically Stimulated Luminescence (OSL) analyzed and compared with previous studies in the literature. Material as ordinary glass, satin glass, bronze-colored glass, olive tree frosted glass, frosted glass, matobel glass, smoked frosted glass, green glass bottle and three glasses of different types of alcoholic beverages have been used. Luminescence signal patterns, the activation energy and the deconvolution analysis of dose-response curves were analyzed. This analysis, as well as reproducibility, fading and bleaching properties were investigated.

This study is covered by the luminescence of the glass material as well as the dosimetric properties, in addition, the preliminary study, by examining the EPR spectrum obtained against various doses was observed using the technique of this technique would be an alternative method for dosimetric studies.

According to the results obtained, which is sensitive the TL, OSL, EPR to radiation between 16-512 Gy of the investigated sample was observed to be used as high-dose dosimetry. The samples analized, colored bronze glass smoked frosted glass, olive-branch frosted glass and the rest except c number of glass bottles 7 samples at 200 oC on the intensity of the luminescence signal loss in the 30-50% range at the end of a period of 1 month was observed. The above examples are listed in signal strength for the realization of any damping. It has also been found to be reproducible signal 10 again. OSL bleaching under blue light green glass glass of our work and the results obtained to be numbered glass bottle was observed to fall to the level of background signal intensity at the end of OSL 1,5 hours.