Aile yaşamı ve cinsel sağlık programının (AYCSP) zihinsel engelli kız çocukların cinsel bilgi düzeylerine ektisi
The Effect of family life and sexual healt education program (flash) on the level of sexual knowledge in girls with mental retardation
Yazar: NURAY TARHAN
Danışman: PROF. DR. LATİFE BIYIKLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışma, Aile Yaşamı ve Cinsel Sağlık Programının (AYCSP) takvim yaşları 13-17 ve zekâ yaşları 7-11 arasındaki hafif ve orta düzeyde zihinsel engelli kız çocukların cinsel bilgi düzeyleri üzerindeki etkisini sınamak amacıyla yürütülmüştür. AYCSP Amerika Birleşik Devletleri Seattle King County Halk Sağlığı Dairesi Aile Planlama Programı kapsamında Stangle (1991) tarafından geliştirilmiş ve ülkemizde kullanılmak üzere araştırmacı tarafından uyarlanmıştır. Öğrencilerin cinsel bilgi düzeylerine ilişkin veriler, Aile Yaşamı ve Cinsel Sağlık Programının hedeflerine uygun olarak geliştirilen, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları yapılan Aile Yaşamı ve Cinsel Sağlık Bilgisi Ölçeği ile toplanmıştır. Araştırma öntest-sontest kontrol gruplu desene (ÖSKG) dayanan deneysel bir çalışmadır. Bu kapsamda, takvim yaşı, zekâ yaşı ve zekâ bölümüne göre eşleştirilen hafif ve orta düzeyde zihinsel engelli 18 kız ııöğrencinin 9'u deney 9'u da kontrol grubuna seçkisiz olarak yerleştirilmişlerdir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin Aile Yaşamı ve Cinsel Sağlık Bilgisi Ölçeğinin öndenemesinden aldıkları puanlar öntest verilerini oluşturmuştur. Aile Yaşamı ve Cinsel Sağlık Programı deney grubundaki öğrencilere uygulanmış, programın tamamlanmasıyla sontest verileri toplanmıştır. Program uygulaması iki ayrı grupta yürütülmüş ve her bir grupta 10 saat sürmüştür. Herhangi bir işlemden geçirilmeyen kontrol grubuna sadece sontest uygulanmıştır. Verilerin analizi, AYCSBÖ'nden elde edilen sontest puanlarına, öntest puanlarının ortak değişken olarak kullanıldığı tek faktörlü kovaryans analizi (ANCOVA) uygulanarak gerçekleştirilmiştir. ANCOVA sonuçları, önteste göre düzeltilmiş sontest ortalama cinsel bilgi puanlarının deney ve kontrol gruplarında deney grubu lehine anlamlı biçimde farklılaştığını ortaya koymuştur. Deney grubuna uygulanan Aile Yaşamı ve Cinsel Sağlık Programının bu farklılığın ortaya çıkmasında etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar sözcükler: Cinsel eğitim, cinsel bilgi, zihinsel engel.

Abstract:
The present study was conducted to evaluate the effects of the Family Life and Sexual Health Program (FLASH) on the level of sexual knowledge in mildly and moderately mentally retarded girls with a chronological age between 13-17 and with a mental age between 7-1 1. FLASH was developed by Stangle (1991) under the Family Planning Program of Seattle King County Department of Public Health (USA) and adapted to Turkish culture by the researcher. The data on the level of sexual knowledge in mentally retarded girls were collected by using the Family Life and Sexual Health Knowledge Test, developed in accordance with the objectives of the FLASH Program and tested for validity and reliability evidence. The study was an experimental one, based on the pretest-posttest design with a control group. A number of 18 mentally retarded girls matched IVby their chronological age, mental age and IQ was assigned randomly to the experimental and control groups, 9 girls for each. The scores obtained from the preliminary item tryout were treated as the pretest scores for the experiment and control groups. FLASH Program was implemented in the experimental group, upon the completion of the program implementation, posttest data were gathered. FLASH Program was implemented in two separate groups and it took 10 hours to complete the program in each. The control group was only given the posttest without any treatment. The data were analyzed by utilizing one-factor Analysis of Covariance (ANCOVA) on the posttest score, using the pretest score as covariate. The results of ANCOVA showed that adjusted posttest mean scores were significantly different between two groups, in favor of the experiment group. It was concluded that FLASH Program was effective in producing this difference. Keywords: Sexual education, sexual knowledge, mental retardation.