Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını etkileyen firmaya özgü faktörler: İMKB üzerine uygulamalı bir çalışma
The firm specific factors affecting foreign direct investments: An empirical study on ISE
Yazar: ŞEYMA BAYRAK SALANTUR
Danışman: PROF. DR. MEHMET BAHA KARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Faaliyet sonuçları = Operating results ; Finansal performans = Financial performance ; Firma performansı = Firm performance ; Lojistik regresyon analizi = Logistic regression analysis ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Çoklu regresyon = Multiple regression ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
1980 sonrası dünyada yaşanan finansal serbestleşme ve entegrasyon hareketleri; ülkeler arasındaki sermaye akışını artırmış ve tasarruf yetersizliği çeken gelişmekte olan ülkelere dış kaynak bulma konusunda farklı çözümler sunmuştur. Gelişmekte olan ülkelere fiziksel ve entelektüel sermaye birikimi sağlama ve teknolojik bilgi açığını karşılama özelliği ile doğrudan yabancı sermaye yatırımları en çok tercih edilen dış finansman türü olmuştur.Gelişmekte olan ülkeler daha fazla doğrudan yabancı sermaye yatırımı çekebilmek için yeni stratejiler ve düzenlemeler yapmaya çalışmıştır. Türkiye de bütçe açığının finansmanı ve ekonomik kalkınma için ihtiyaç duyduğu sermayeyi bu yatırımlarla karşılamak için diğer ülkelerle rekabet içerisine girmiştir. Ülkenin sağladığı teşvikler, işgücünün ve üretim maliyetlerinin ucuz olması Türkiye'nin pek çok ülke tarafından yatırım yeri olarak tercih edilmesini sağlamıştır.Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarını belirli ülkelere çeken ya da bu yatırımların bazı ülkelere akışını engelleyen faktörler bulunmaktadır. Genel olarak; piyasa hacmi, ticaret engelleri, teşvikler, işgücü ve diğer kaynak maliyetleri, döviz kuru, büyüme ve vergiler bu faktörler arasında yer almaktadır. Ancak yatırımcıların yatırım yeri tercihlerinin belirleyicileri arasında ülkelerin genel makroekonomik durumunun yanı sıra firmaların faaliyet ve finansal performansları da önem taşımaktadır.Bu kapsamda çalışmada; İMKB'de işlem gören firmaların 2002-2007 dönemi verilerinden hangi özelliklere sahip firmaların doğrudan yabancı sermaye yatırımı çektiği saptanmaya çalışılmıştır. Firmaların ortaklık yapısı ve performansına ait göstergeler çoklu regresyon ve ikili lojistik regresyon yöntemleri ile 2002-2004, 2005-2007 ve 2002-2007 yılları arası üç dönem için ampirik olarak test edilmiştir.Her iki analizde de yabancı yatırımcıların yönetim ve karar alma gücünü ellerinde tutmak için halka arz oranı düşük firmaları tercih ettikleri görülmüştür. Ayrıca, doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri dönemler itibariyle farklılık gösterse de genel olarak yabancı yatırımcıların; ihracat yapan, faaliyetlerinden elde ettiği gelirleri yüksek, hisse başına daha çok getiri sağlayan, alacaklarını kısa sürede tahsil eden ve net işletme sermayesi büyüme oranı yüksek firmalara yatırım yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: DYSY, doğrudan yabancı yatırımların belirleyicileri, firmaya özgü faktör, firma performansı, panel veri, lojistik regresyon, çoklu regresyon

Abstract:
Financial liberalization and integration movements, seen after 1980, have increased the capital mobility all around the world. By this way, for finding new foreign resources there were new solutions has created for the developing countries suffering from insufficient savings. With the help of providing the needed not only physical and intellectual capital but also technological know-how foreign direct investments became the most important tool in finding foreign capital.In order to attract more of these resources, the developing countries tried to apply new strategies. Turkey, like other developing countries, started to compete with other countries to get the required capital in order for financing the budget deficit and economic development. The government incentives and low labor and production costs made Turkey the most preferred country in terms of foreign direct investment.Developing countries attract more foreign direct investments than their rivals or vice versa when they hold some factors. Generally, market size, trade barriers and incentives, cost of workforce and other resources, foreign exchange rate, economic growth and taxes are accepted as these factors. However, operational and financial performance of firms; or firm specific factors; also determine the foreign direct investments, in addition to macroeconomic determinants.In this context with the help of financial data belonging to the firms quoted on ISE, the firm specific determinants of foreign direct investments were analyzed for the period of 2002-2007 in this study. Parameters related to ownership structure and performance of firms were tested empirically by multiple regression and binary logistic regression methods for 3 periods; including the years between 2002-2004, 2005-2007 and 2002-2007.Both of the analysis showed that foreign investors prefers the firms with low public offering rate because of getting power of decision making and managing the firm so as to decrease managerial costs. Although the firm specific determinants differ from period to period, the general view is that foreign investors prefer the firms having high profit per share, net working capital growth and exports, focusing on its main operations, and collecting its receivables in a little while.Key Words: FDI, determinants of foreign direct investments, firm specific factor, firm performance, panel data, logistic regression, multi-regression