Türkiye'de toplum çevirmenliği bağlamında mültecilere verilen tercüman bilirkişilik hizmetleri: Ağ kuramı ışığında bir değerlendirme
Court interpreting services provided for refugees in Turkey in the context of community interpreting: An evaluation in the light of actor network theory
Yazar: MEHTAP ARAL DUVAN
Danışman: PROF. DR. ALEV BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Aktör Ağ Kuramı = Actor Network Theory ; Bilirkişi = Expert ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Mülteciler = Refugees ; Sığınmacı = Asylum seeker ; Tercümanlık = Interpreter ; Toplum çevirmenliği = Community interpreting ; Uluslararası göç = International migration ; Çevirmen = Translator

Özet:
Bu çalışmada toplum çevirmenliğinin bir alt alanı olan mahkemede sözlü çeviri hizmetlerinin, sosyal ortamdaki aktörlerden ve bu aktörler arası etkileşimden etkilendiği varsayımıyla yola çıkılmıştır. Çalışma, Türkiye'de mahkeme ortamında sunulan tercüman bilirkişilik hizmetleri ağını ve ağa dahil olan aktörleri betimlemeyi, ağdaki aktörlerin tercüman bilirkişinin konum ve görevlerine ilişkin algılarını etkileyip etkilemediğini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Antalya ve Kayseri illerinde mültecilere Arapça-Türkçe dil çiftinde çeviri hizmeti sunulan iki duruşma durum çalışması olarak seçilmiştir. Tercüman bilirkişilere uygulanan yarı yapılandırılmış görüşmeler, hakim ve adliye memurlarına uygulanan açık uçlu anketler ve mültecilerle yapılan kısa görüşmeler bu çalışmanın ana verilerini oluşturmaktadır. Ayrıca, duruşmalarda tutulan gözlem notları, araştırmacı günlüğü ve alandaki mevcut yasalar, yönetmelikler ve belgeler ikincil veri olarak kullanılmıştır. Bulgular konum, iletişim ve müdahale kategorilerine ayrılarak, Callon ve Latour tarafından ortaya atılan sosyal ağı aktörlerin izini sürerek betimlemeyi amaçlayan Aktör-Ağ Kuramı aracılığıyla tartışılmıştır. Konum kategorisi; tercümanın fiziki ve sosyal konumu, mesleğe yönelimi, statü ve rol temalarını kapsamaktadır. İletişim kategorisi; çeviri öncesi ve sonrası diğer aktörlerle kurulan iletişim ve tercümanlar arası yardımlaşma temalarını kapsamaktadır. Müdahale kategorisi ise çeviri yöntemi, çeviri sürecinde yaşanan zorluklar, çeviriye, çevirmene ve konuşmacıya müdahale temalarından oluşmaktadır. İncelenen ağların geçici olduğu ve her duruşmada değişkenlik gösterdiği, işleyişteki eksikliklerden dolayı tercüman bilirkişilerin ağa güvenli bir şekilde dahil olmak için çeviri öncesi yerel ve küçük ağlar oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca ağdaki tercümanların çift dilli olması, kanundaki tercümana ilişkin görev tanımı, çeviri öncesi diğer aktörlerle iletişim gibi aktörler, çeviri sürecini ve insan olan aktörlerin tercüman bilirkişilerin konum ve görevlerine ilişkin algılarını etkileyebildiği ortaya konmuştur.

Abstract:
This study began with the assumption that interpreting service in the courts, one of the sub-fields of community interpreting, is affected by the actors in the social environment and the interactions between these actors. The study aims at defining the network and the actors involved in the network of court interpreting service in Turkey, and at exploring whether the actors in the network affect the perception on the position and the duty of the court interpreters or not. In this context, case studies were conducted in two trials, where the refugees benefit from the interpreting service in Arabic-Turkish language pair in Kayseri and Antalya cities. The data sources are composed of the semi-structured interviews with the court interpreters, open-ended questionnaires administered to the judges and the officers in the court registry and the short interviews conducted with the refugees. Additionally, the second data sources include the observation notes of the trials, research diaries and available codes, regulations and documents in the field. The findings have been discussed as divided into the categories of position, communication and intervention and through Actor-Network Theory put forward by Callon and Latour with the aim of defining the social network by tracing the actors. The position covers the themes of the interpreter's physical and social position, the attitude towards the profession, status and role. The communication comprises the themes of communication before and after interpreting and the cooperation between the interpreters. The intervention involves in the themes of the interpreting techniques, the difficulties encountered during the interpreting and the intervention to the interpreting, the interpreter and the speaker in the course of trial. The findings demonstrate that the networks have been temporary and have varied in each trial, and moreover, the court interpreters have created local and small networks before interpreting in order to be involved in the network safely because of the deficiency in the procedures. In addition to that, it is concluded that the actors such as the bilingualism of the interpreters, the definition of the interpreter's duty in the code, the communication between the actors before interpreting in the network could affect the perception of the human actors' on the position and the duty of the court interpreters.