Safra kesesi taşı ile metabolik sendrom birlikteliği
Gallbladder stone and metabolic syndrome togetherness
Yazar: MUSTAFA DÖNMEZ
Danışman: PROF. DR. ARİF HAKAN DEMİREL
Sağlık Bakanlığı / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Genel Cerrahi = General Surgery

Özet:
Amaç
Bu çalışmada Genel Cerrahi Kliniklerinin en sık karşılaştığı hastalıklardan kolelitiazis ile giderek artan bir sağlık problemi olan metabolik sendrom birlikteliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Çalışmaya aynı cinsiyet dağılımı ve yaş ortalamasına sahip kolelitiazis nedeniyle ameliyat için genel cerrahi kliniğine yatırılan 100 hasta ile genel cerrahi kliniğine başvuran ve safra kesesinde taş olmayan 50 hasta dahil edildi. Hastaların boy, kilo, kan basıncı, bel çevresi, kalça çevresi ölçümleri yapıldı, vücut kitle indeksi (VKİ, BMI) değerleri hesaplandı. Serum glukoz, insülin, HbA1c, ürik asit, total kolesterol, trigliserit (TG), HDL, LDL değerleri ölçüldü. Tüm hastalara hepatobilier USG yapıldı. İnsülin rezistansı değerlendirilmesi için HOMA değeri hesaplandı. Metabolik sendrom tanısı için NCEP/ATP III kriterleri esas alındı.
Bulgular
Gebelik sayısı arttıkça kolelitiazis riskinin arttığı tespit edildi (p=0.013). Kolelitiazisi olanlarda antihipertansif ilaç kullanımı kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksekti (p=0.019), tansiyon değerleri açısından ise anlamlı fark tespit edilmedi. Antidiabetik ilaç kullanımı ve açlık kan şekeri (AKŞ) çalışma grubunda anlamlı olarak yüksekti ayrıca AKŞ yüksek olanlarda kolelitiazis riskinin 3.14 kat arttığı bulundu (p=0.024, p=0.015 sırasıyla). Hastalarda antihiperlipemik ilaç kullanımı ve total kolesterol, trigliserit, HDL, LDL değerlerinde anlamlı bir fark bulunmadı ancak HDL değeri düşük olan kadınlarda 1.88 ve erkeklerde 1.83 kat, TG değeri yüksek olanlarda da 1.88 kat kolelitiazis riski artmıştı. Hastaların bel çevreleri değerlendirildiğinde erkeklerde anlamlı bir fark tespit edilemezken, kadınlarda çalışma grubunda anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0.0001). Hastaların bel-kalça oranları (BKO) arttıkça hem erkek hem de kadında safra kesesi taşı gelişme olasılığının anlamlı olarak yükseldiği tespit edildi (p=0.002, p=0.039 sırasıyla). Grupların VKİ' lerinde anlamlı bir fark bulunamadı. HOMA değerlerinde anlamlı fark yoktu ancak HOMA değeri yüksek olanlarda kolelitiazis riskinin 1.92 kat arttığı bulundu. Safra kesesi taşı olanlarda metabolik sendrom (MS)'un anlamlı olarak yüksek olduğu ve metabolik sendromu olan hastalarda kolelitiazis gelişme riskinin 2.43 kat attığı tespit edildi (p=0.015).
Sonuç
Safra kesesi taşı olanlarda MS prevelansının yüksek olduğu ve safra kesesi taşı etyolojisinde MS'un rol oynadığı tespit edildi.

Abstract:
Objective
In this study it was aimed to assess togetherness of cholelithiasis which is one of the most frequent disease ine general surgery, and metabolic syndrome that is growing health problem.
Materials and Methods
A total of 100 patients with cholelithiasis who were attended to general surgery clinics for operation and 50 patients with the same age and gender and without any gallbladder diseases who referred to gneral surgery policlinics were included in to the study. Height, body weight, blood pressure, waist and hip circumference of all patients were measured and BMI were calculated. Serum glucose, insulin, uric acid, HgA1c, HDL, LDL, total cholesterol and thyriglicerid levels evaluated. Hepatobiliary USG was performed to all patients. HOMA was calculated for the assessment of insulin resistance. NCEP/ATP III criterias were accepted for MS definition.
Results
It was confirmed that the number of pregnancy in association with the increased risk of gallstone disease (p=0.013). The number of patients using antihypertensive drugs were significantly higher but there was no significant differences according to their blood pressures (p=0.019). The number of antidiabetic drug users and fasting glucose levels were significantly higher in study group and the risk of cholelithiasis was 3.14 times higher with high fasting glucose levels (p=0.024, p=0.015 respectively) No significant differences were found between the number of antihyperlipemic drug users, total cholesterol, HDL, LDL, tryglicerid levels in groups but the risk of cholelithiasis was 1.88 times higher in women and 1.83 times in men with low HDL levels, and also the risk of cholelithiasis was 1.88 times higher with high TG levels. According to waist circumference there was no differences for men but significant differences for women with higher waist circumferences in study group (p=0.0001). We found that the probability of developing gallbladder stone were significantly high both for men and for women when the waist-hip ratio became high (p=0.002, p=0.039 respectively) According to groups's BMI there were no differences. There were no differences for HOMA but the risk of cholelithiasis was 1.92 times higher for high HOMA values (p=0.065). Metabolic syndrome  was high in patients with cholelithiasis and the risk of cholelithiasis was 2.43 times higher for the patients with metabolic syndrome.
Conclusion
In conclusion, the prevelance of MS is high in cholelithiasis and MS is one of the etiological factors of cholelithiasis.