Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın yazılarının açıklamalı bibliyografyası
An Explanation of Hüseyin Rahmi Gürpınar's writings bibliography
Yazar: BİRKAN SARAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM NEMUTLU
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, Türk yazın hayatına birçok farklı edebî türde verdiği eserleri ile önemli katkılarda bulunmuş olan Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın gazetelerde yayımlamış olduğu makale niteliğindeki yazıları Ceride-i Havadis, Tercüman-ı Hakikat, İkdam, , Millet, Sabah, Âti, İleri, Zaman, Son Telgraf, Yarın, Vakit, Milliyet, Cumhuriyet, Akşam, Vakit (Haftalık Ek), Hergün gazeteleri; Boşboğaz, Yeni Mecmua, Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası, Âyine, Kadın Yolu, Yeni Kitap, Güneş, Konya Yeni Fikir Mecmuası, Muhit, Darülbedayi, Ülkü, Yeni Türk, Türk Tiyatrosu, Yarım Ay, Yeni Adam, Büyük Doğu, Ulus, Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Yeditepe dergileri taranarak konularına göre ayrılmış kronolojik bibliyografya ve açıklamalı bibliyografya şeklinde tasnif edilerek incelenmiştir. Bu çalışma, 1884 yılındaki ilk eserinden 1944 yılındaki vefatına kadar olan dönemdeki gazetelerde yayımladığı makale niteliğindeki yazıları kapsamaktadır.

Batılılaşma Dönemi Türk Edebiyatı'nın önemli temsilcilerinden biri olan Hüseyin Rahmi Gürpınar, sadece yazar olarak değil dönemindeki toplumsal meseleleri iyi tahlil eden bir gazeteci olarak da tarihimizde yer etmiş aydınlardan biridir. Romanlarında olduğu gibi gazetecilik hayatında da Ahmet Mithat Efendi'nin çizgisini takip etmiş, halkın sosyoekonomik ve sosyokültürel durumu, eğitim, sanat, tiyatro, kültür, yabancı kültürlerin tanıtılması, dil, kadın meselesi, politika, devlet yönetimi, askerlik, güncel olaylar gibi çeşitli konulardaki yazılarıyla fikirlerini ortaya koymuştur.

Sonuç olarak Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın gazetecilik hayatı boyunca çeşitli konuları ve disiplinleri kapsayan bir tutumla Ahmet Mithat Efendi'den devraldığı öğretici rolünü devam ettirdiği görülmektedir. Söz konusu yazıları sayesinde toplumu bilinçlendirmeye ve eğitmeye yönelik bir tavırda olduğu, aynı zamanda romanlarında görülen natüralist tavrın bir yansıması olarak da görülebilecek şekilde güncel meseleler hakkında isabetli çıkarımlar yaparak ülkenin içerisinden geçtiği sarsıcı tarihî olaylara sessiz kalmadığı görülmektedir.

Abstract:
In this study, the articles published in newspapers, Ceride-i Havadis, Tercüman-ı Hakikat, İkdam, , Millet, Sabah, Âti, İleri, Zaman, Son Telgraf, Yarın, Vakit, Milliyet, Cumhuriyet, Akşam, Vakit(Haftalık Ek), Hergün newspapers, ; Boşboğaz, Yeni Mecmua, Edebiyat-ı Umumiye Mecmuası, Âyine, Kadın Yolu, Yeni Kitap, Güneş, Konya Yeni Fikir Mecmuası, Muhit, Darülbedayi, Ülkü, Yeni Türk, Türk Tiyatrosu, Yarım Ay, Yeni Adam, Büyük Doğu, Ulus, Ankara Üniversitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi, Yeditepe magazines of Hüseyin Rahmi Gürpınar, who made significant contributions to Turkish literary life with his works in many different literary genres, were scanned and classified as chronological bibliography and annotated bibliography separated by subject. has been examined. This study covers the articles he published in newspapers from his first work in 1884 until his death in 1944.

Hüseyin Rahmi Gürpınar, one of the important representatives of Turkish Literature in the Westernization Period, is one of the intellectuals who has a place in our history not only as a writer but also as a journalist who analyzed the social issues of his period well. As in his novels, he followed Ahmet Mithat Efendi's line in his journalistic life, and he focused on various issues such as the socioeconomic and sociocultural situation of the people, education, art, theater, culture, introduction of foreign cultures, language, women's issue, politics, state administration, military service, and current events. He expressed his ideas through his writings.

As a result, it can be seen that Hüseyin Rahmi Gürpınar continued the teaching role he inherited from Ahmet Mithat Efendi with an attitude covering various subjects and disciplines throughout his journalism life. Thanks to his writings, it is seen that he has an attitude towards raising awareness and educating the society, and that he does not remain silent about the shocking historical events that the country is going through by making accurate inferences about current issues, which can also be seen as a reflection of the naturalistic attitude seen in his novels.