Cemâleddin Çauşeviç (1870-1938) - Hayatı ve eserleri
Cemâleddin Çauşeviç (1870-1938) - Life and achievements
Yazar: ADNAN KAJEVIC
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR ÖZDEMİR
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Bosna-Hersek = Bosnia-Herzegovina ; Çauşeviç, Cemaleddin = Çauşeviç, Cemaleddin ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Bu çalışma, yirminci yüzyılın ilk yarısında Bosna-Hersek'te dinî lider olan Cemâleddin Çauşeviç'in hayatı ve eserleriyle oradaki İslâm Birliği'nin tarihine ışık tutmaya yönelik bir girişimdir. Bosna-Hersekli âlimin hayatı ve eserleri incelenerek, Balkanlarda belli bir tarihsel dönemde Müslümanların durumu da ele alınmıştır. 
Bosna-Hersek'teki Müslümanlar için on dokuzuncu yüzyılın sonu bir tür medeniyet çöküşünü temsil etmektedir. Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırları içinde yaşayan Müslümanları merkezi olan İstanbul'dan koparmak, onların kaybolmaları demekti. Bosnalı Müslümanların tarihsel gelişimi için büyük güçlerin onayıyla 1878'de Avusturya-Macaristan tarafından yapılan işgal, kendi kimliklerini korumak için mücadele ettikleri bir dönemin başlangıcı idi. Bu çalışmanın ana hedefi, Cemâleddin Çauşeviç'in hayatını takiben Bosnalı Müslümanlar için yirminci yüzyılın ilk yarısında meydana gelen tarihsel koşullar ve zorlukları belirtmektir. Boşnakların dinî kimlik kaybı, Osmanlı İmparatorluğu'nun Balkanlardaki askerî ve siyasî yönden zayıflamasıyla yakından bağlantılıdır. Çalışmanın içeriğine bakıldığında, Bosnalı Müslümanlar tarafından Avusturya-Macaristan hükümetine karşı nasıl bir tutum izlendiği ve 1878'den sonra ortaya çıkan dinî düzenin nasıl olduğu daha iyi anlaşılmaktadır. Cemâleddin Çauşeviç'in ortaya çıkışı ile Bosnalı Müslümanların tarihi ve kültürel gelişmelerinde bazı değişiklikler meydana gelmiştir. Bu değişikliklerin temelinin ne olduğu ve Çauşeviç'in başarısının kilit noktaları bu çalışmada tartışılmaktadır. Tarihte yirminci yüzyılın büyük bir kargaşa yüzyılı olduğunu, büyük imparatorlukların ortadan kalktığını ve çok sayıda bağımsız devletin kurulduğunu hesaba katarsak, Çauşeviç'in bu tarihsel olgulara karşı nasıl bir tavır sergilediği ortaya konmuştur. Çalışma üç bölümden oluşmakla birlikte her bölümde farklı bir yaklaşımla Çauşeviç'in Bosna ve Balkanlardaki Müslümanlar için elde ettiği başarılar belirlenmektedir. Çalışmada çok sayıda farklı kaynaklar kullanılarak  Çauşeviç'in hayatı ve eserleri ile ilgili yeni sonuçlar çıkarılmaktadır. Çalışmanın elde edilen sonuçları, Cemâleddin Çauşeviç'in yirminci yüzyılda Bosnalı Müslümanların dinî ve kültürel ilerlemesi için en önemli kişilerden biri olduğu tezini doğrulamaktadır.

Abstract:
This study is an attempt to shed light on the history of the Islamic Community in Bosnia and Herzegovina through life and work of religious leader Cemâleddin Causevic in the first half of the twentieth century. The life and work of the scholar of Bosnia and Herzegovina are being examined and the situation of Muslims in a certain historical period in the Balkans is also being discussed.
For Muslims in Bosnia and Herzegovina, the end of the nineteenth century represents a sort of collapse of civilization. For all Muslims living within the borders of the Ottoman Empire, it meant being separated from spiritual center – Istanbul. The occupation, with the approval of the great powers, by Austria-Hungary in 1878 highlighted the beginning of a period in which Bosnian Muslims struggled to protect their identity. The main goal of this study is to determine the historical conditions and difficulties that occurred in the first half of the twentieth century for Bosnian Muslims following the life of Cemâleddin Causevic. The loss of religious identity of Bosniaks is closely connected to the military and political weakening of the Ottoman Empire in the Balkan. From the content of this study, it will be better understood what the Bosnian Muslims' attitude towards the Austro-Hungarian government and the religious order that emerged after 1878 was. With the advent of Cemâleddin Causevic, few changes have occurred in the historical and cultural developments of Bosnian Muslims. The basis of these changes and key points of Causevic's success are discussed in this study. Considering that the twentieth century has been a great century of chaos, great empires have disappeared, many independent states have been established, and the attitude of Causevic towards these historical phenomena is being examined. In each of the three sections of the study, the achievements of this scholar for Muslims in Bosnia and the Balkan are determined with a different approach. The study draws new conclusions about the life and work of this scholar by using many different sources. The results of the study confirm the thesis that Cemâleddin Causevic was one of the most important people for the religious and cultural advancement of Bosnian Muslims in the twentieth century.