Madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk tanılı hastaların birinci derece yakınlarının bilişsel işlevler ve psikoz için klinik yüksek risk durumu açısından incelenmesi
The investigation of cognitive functions and clinical high risk status for psychosis in first-degree relatives of patients with substance induced psychotic disorder
Yazar: MERVE ÇUKUROVA
Danışman: DOÇ. DR. ARMAĞAN ÖZDEMİR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Biliş = Cognition ; Bilişsel işlev = Cognitive function ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Psikotik bozukluklar = Psychotic disorders ; Yatkınlık = Disposition ; Şizotipal kişilik bozukluğu = Schizotypal personality disorder

Özet:
AMAÇ: Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk tanısıyla takip edilmekte olan, ailesinde psikotik bozukluk spektrumundan herhangi bir hastalık öyküsü olmayan hastaların kardeşlerinin nörobilişsel işlevler, şizotipal özellikler açısından incelenmesi ve psikoz için klinik yüksek risk durumlarının araştırılması hedeflenmiştir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamıza, Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde yatarak ve taburculuk sonrası ayaktan tedavi gören DSM-5'e göre madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk tanısı doğrulanmış 41 hastanın sağlıklı kardeşi ve bu kişilerle yaş, cinsiyet ve eğitim yılı açısından eşleştirilmiş ailesinde ve kendisinde psikiyatrik hastalık öyküsü olmayan 41 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Sosyodemografik ve klinik özelliklerini değerlendirmek amacıyla sosyodemografik ve klinik özellikler veri formu klinik görüşme ile doldurulmuştur. Nörobilişsel işlevler Sayı Dizisi Testi (SDT), İz Sürme Testi A ve B Formu (İST), Sözel Akıcılık Testi (SAT) Stroop Testi (ST) ile değerlendirilmiştir. Psikoz için klinik yüksek risk durumlarının değerlendirilmesi için Riskli Ruhsal Durumların Kapsamlı Değerlendirmesi (CAARMS) ve Şizotipi İçin Yapılandırılmış Görüşme Ölçeği- Gözden Geçirilmiş Form (SIS-R) kullanılmıştır.
BULGULAR: Hasta yakınları arasında CAARMS ölçeğine göre 24'ünün (%58,5), kontrol grubunda bulunan katılımcıların 38'inin (%92,7) psikoz için klinik yüksek risk gruplarına girmediği ve bu iki grup arasında psikoza yatkınlık oranlarının istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı olduğu bulunmuştur. Hasta yakınlarında SIS-R'ye göre şizotipal özelliklerin sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Hasta yakınları ve kontrol grubu arasında yapılan karşılaştırmada İST-A hata, İST-B formu hata, İST B formu düzeltme puan ortalamalarının ve SAT KA kategori dışı hata ve SAT LA perseverasyon puan ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı olduğu bulunmuştur. Hasta yakınlarından CAARMS ölçeğine göre psikoz için yüksek risk grubunda olan ve olmayanlar arasında bilişsel işlevler açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. 
SONUÇ: Madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk tanılı hastaların sağlıklı kardeşleri sağlıklı kontrollere kıyasla daha fazla şizotipal özellikler göstermekte ve daha yüksek oranda psikoz için yüksek risk grubunda yer almaktadırlar. Hasta yakınlarında sağlıklı kontrollere göre nörobilişsel işlevlerden dikkat, tepki inhibisyonu ve yürütücü işlevler alanlarında daha fazla bozukluk görülmektedir. Madde kullanımına bağlı psikotik bozukluk hastalarının birinci derece yakınları sağlıklı kontrollere kıyasla daha yüksek oranda psikoz açısından risk altındadır.

Abstract:
AIM: It is aimed to investigate neurocognitive functions, schizotypal features and clinical risk status for psychosis in siblings of the patients who have been followed up by Bakırköy Research and Training Hospital for Psychiatry, Neurology and Neurosurgery and diagnosed as substance induced psychotic disorder and who have no family history of psychotic spectrum disorder. 
METHOD: This study included 41 healthy siblings of patients who have been followed up by the Bakırköy Research and Training Hospital for Psychiatry, Neurology and Neurosurgery and diagnosed as substance induced psychotic disorder according to DSM-V and 41 healthy controls without family history for psychiatric disorders (matched on age, gender, and years of education). The data on sociodemographic and clinical features collected with sociodemographic and clinical data form in a clinical interview. Neurocognitive functions were measured by Digid Span Test, Trail Making Test A, Trail Making Test B, Verbal Fluency Test and Stroop Test. The clinical high risk status for psychosis  and schizotypal features  were  assessed by Comprehensive Assesment of At-Risk Mental States (CAARMS) and Structured Interview for Schizotypy-Revised (SIS-R).
RESULTS: It is determined that %58.5 of siblings of patients and %92,7 of healthy controls didn't meet the clinical high risk group criteria for psychosis according to CAARMS. Siblings of patients had significantly more schizotypal features than healthy control group according to SIS-R. There was significant difference in Trail Making Test A error and Trail Making Test B error and correction, verbal fluency test- lexical fluency-perseveration mean scores, between siblings of patients and healthy control group. There was no significant difference in neurocognitive functions between the siblings of patients who met the clinical high risk group criteria for psychosis according to CAARMS and who did not. 
CONCLUSION: Siblings of patients with substance induced psychotic disorder have significantly more schizotypal features than healthy control group and they take part more frequent in one of high risk group for psychosis. Attention, response inhibition and executive functions are impaired in siblings in comparison with healthy controls. First-degree relatives of patients with substance induced disorder are under higher risk for psychosis in comparison with healthy controls.