Yerleşimin devam ettiği arkeolojik alanlardaki verilerin koruma ve sergilenmesinde mekansal tasarım kriterlerinin irdelenmesi: Antalya Kaleiçi örneği
Examination of spatial design criteria in the conservation and exhibition of data in archaeological areas where the settlement continues: The case of Antalya Kaleiçi
Yazar: BÜŞRA GÖKÜZ
Danışman: PROF. DR. ZUHAL KAYNAKCI ELİNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Arkeolojik buluntular, geçmiş uygarlıkların yaşam biçimleri, ekonomik ve sosyokültürel özellikleri hakkında bilgiler veren birer belge niteliğindedir ve geçmiş ile günümüz arasındaki bağı güçlendiren gelecek nesiller için mutlaka korumamız gereken kültür varlıklarıdır. Arkeolojik belirli yasalar kapsamında alınmış koruma kararları ile geleceğe taşınması bu kültürel varlıklar için önemli bir gerekliliktir. Arkeolojik değer taşıyan buluntular, taşınabilir olduklarında müzelerde hem sergilenip hem de koruma altına alınmaktadır. Ancak her buluntu (özellikle mimari olanlar) taşınabilir durumda olmamaktadır. Bu durumda arkeolojik mirasın in-situ olarak korunma zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
Tarihsel süreci boyunca farklı uygarlıklara ev sahipliği yapmış aynı coğrafi bölgede üst üste inşa edilmiş bazı kentlerde yer altında ve yer üstünde birçok kültür varlığı bulunmaktadır. Bu tür kent merkezlerinde bulunan yer üstündeki kalıntılar modern yaşam ile bütünleşmektedirler. Ancak yer altındaki kültür varlıkları ise gün ışığına çıkmayı beklemektedirler. Kentsel ve III. Derece Arkeolojik Sit Alanı'nda yer alan Antalya Kaleiçi, geleneksel kent dokusunun ve arkeolojik mirasın bir arada bulunduğu bu tür yerleşim yerlerinden biridir. Çok katmanlı bir kent olan Kaleiçi'nde günümüze ulaşmış sur duvarları ve burçlar yer almaktadır. Ayrıca kontrollü yapılaşma sırasında arkeolojik buluntular da ortaya çıkmaktadır. Bu alanlarda toprak altında bulunması olası arkeolojik değerlerin gün yüzüne çıkması ve korunması amaçlanmaktadır. Üzerinde yapılaşmaya izin verilen arkeolojik buluntular hem kültür varlığına ulaşılması hem de alanın anlam kazanması açısından önemlidir. Kentlerde yapılaşma sırasında açığa çıkartılan arkeolojik mimari kalıntıların bir üst örtü sistemiyle ya da bir mekan içerisine alınarak korunması gerekmektedir. 
Bu çalışmada, arkeolojik buluntuların ve sur duvarlarının mekanı şekillendirmesindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaçla, Antalya Kaleiçi'nde toplam on dört adet arkeolojik buluntu ve sur duvarları ile ilişkili yapı seçilerek tespit çalışmaları yapılmış ve mekan analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma, arkeolojik mekan tanımı ve kapsamı, arkeolojik buluntuların ve sur duvarlarının arkeolojik mekanlara dönüşümünde tasarım sürecine teorik ve pratik yönlerden önemli katkılar sağlayacaktır.

Abstract:
Archaeological findings, which strengthen the bond between the past and the present, are documents that provide information about the lifestyles, economic and socio-cultural characteristics of past civilizations and are cultural assets that we must protect for future generations. It is an important requirement for these cultural assets to be transferred to the future with the conservation decisions taken within the scope of certain archaeological laws. Findings of archaeological value are both exhibited and protected in museums when they are portable. However, not every finding (especially architectural ones) is portable. In this case, the necessity of preserving the archaeological heritage in-situ arises.
In some cities built on top of each other in the same geographical region that has hosted different civilizations throughout its historical process, there are many cultural assets both underground and above ground. The above-ground ruins in such urban centers are integrated with modern life. However, underground cultural assets are waiting to be found. Antalya Kaleiçi, which is urban and is located in the 3rd Degree Archaeological Site, is one of these settlements where traditional urban texture and archaeological heritage coexist. Kaleiçi, a multi-layered city, has surviving fortifications and bastions. In addition, archaeological findings emerge during controlled construction. It is aimed to unearth and protect the archaeological values that may be found under the ground in these areas. The archaeological findings on which construction is allowed are important both in terms of reaching the cultural heritage and making the area meaningful. Archaeological architectural ruins unearthed during construction in cities should be protected by a cover system or by taking them into a closed space.  
In this study, the effects of archaeological and findings and fortification walls on shaping the space were examined. For this purpose, a total of fourteen structures related to the archaeological findings and fortification walls were selected in Antalya Kaleiçi, and identification and spatial analyzes were carried out. The study will make important theoretical and practical contributions to the definition and scope of the archaeological site, as well as to the design process in the transformation of archaeological findings and fortification walls into archaeological sites.