Tarsus Arkeoloji Müzesi'nden  bir grup pişmiş toprak kandil
A group of terracotta lamps from the tarsus Archaeological Museum
Yazar: İSMAİL ÖZCİHAN
Danışman: PROF. DR. NURETTİN ÖZTÜRK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji müzeleri = Archeological museums ; Kandiller = Lamps ; Mersin-Tarsus = Mersin-Tarsus ; Pişmiş toprak = Terracotta

Özet:
Binlerce yıl öncesine uzanan bir geçmişe sahip olan Tarsus kenti birçok geçiş yolları üzerinde yer almasının yanında coğrafi ve iklimsel koşulları sayesinde sayısız medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Berdan (Kydnos) nehri sayesinde Akdeniz'e bağlantısı olan Tarsus, Akdeniz ile Orta Anadolu,  Çukurova ile Kuzey Suriye arasındaki kavşakta yer almaktadır. Neolitik Dönemden günümüze kadar yerleşim gören kentin arkeolojik ve etnografik zenginliklerinin sergilendiği Tarsus Müzesi ilk önce Kubatpaşa Medresesinde daha sonra da 1999 yılında 75. Yıl Kültür Merkezi Kompleksi içerisinde ayrılan bölümde yerini almıştır ve halen burada faaliyet göstermektedir.
Tarsus Müzesi'nde yer alan ve çalışmamızın konusunu oluşturan 4 ana tip ve alt gruplardan oluşan toplam 14 farklı tipe ayırdığımız 136 adet pişmiş toprak kandilin en erken örnekleri oluşturan MÖ  2-1. yy'a tarihlenen 10 adet kandil bulunurken MS 1.- 2. yy'a tarihlenen 11 adet kandilimiz bulunmaktadır. En yoğun çalışma gurubunu ise MS 5- 7. yy. arasına tarihlenen 110 kandil oluşturmaktadır. İncelemekte olduğumuz 5 adet kandilde en geç örneklerimiz olup MS 8- 9. yy'a tarihlenmektedir.
Burun yapıları göz önüne alınarak tarihlenen kandillerin 16 tanesi bezemesiz olup geriye kalan 120 adet kandilin omuz ve diskus kısımlarında bitkisel bezemeler, hayvan motifleri, şua/ışın, haç ve günlük yaşamdan sahneler yer almaktadır. Omuz kısmında bitkisel bezeme olarak yoğunlukla asma dalı ve üzüm kullanılmıştır.
Tarsus Müzesi'nin deposunda yer alan daha önce çalışılmamış olan kandillerin buluntu yerlerini, yapılış malzemelerini, form yapılarını ve özelliklerini değerlendirerek benzer örnekler yardımıyla tarihlendirmesini yapıp ve daha sonraki yıllarda yapılacak olan çalışmalara katkıda bulunmak istedik.
Anahtar Kelimeler: Kandil, Pişmiş Toprak Kandil, Tarsus Müzesi.

Abstract:
City of Tarsus, which has a long history spanning over thousands of years, hosted countless civilizations by virtue of its geographical and climatic conditions and its location being on many different crossroads. Tarsus which has a connection to the Mediterranean Sea through Kydnos River is located on the crossroads between Mediterranean & Middle Anatolia and Chukurova (Cilicia) & Northern Syria. Tarsus Museum, which exhibits archaeological and ethnographic riches of the ancient city which has been inhabited from Neolithic period to modern ages, first took its place in Kubatpaşa Madrasa and then moved to the section designated for it in 75th Anniversary Culture Centre Complex at 1999 and is still operating there.
	Our study includes 136 oil lamps made of baked earth (Terracotta) found in Tarsus Museum which we split into 14 different types. Earliest samples are 10 lamps dated from 2nd to 1st centuries BC, and we have 11 lamps dated from 1st to 2nd centuries AD.  Largest study group is made of 110 lamps dated from 5th to 7th centuries AD. Last 5 lamps are dated from 8th to 9th centuries AD.
	Terra-cotta lamps are dated according to their nozzles and 16 of them have no decorations. Remaining 120 have plant decorations, animal motifs, rays, crosses and scenes from daily life on their shoulder and discus parts. Usually, Vitaceae branches and grapes are used on shoulder parts.
	We wished to study previously unstudied lamps inside Tarsus Museum's storage and evaluate their discovery locations, materials, forms, features and date them accordingly with help of similar samples to aid other, future studies. 
	Keywords: Lamp, Terracotta Lamp, Tarsus Museum