Türk vergi sisteminde sermaye şirketlerinin vergilendirilmesinin kavramsal açıdan incelenmesi
Conceptual analysis of taxation of capital companies in the Turkish tax system
Yazar: MURAT DEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET KESİK
İstanbul Gedik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışma, kurumlar vergisi açısından mutlaka ortaktan ayrı olarak
vergilendirilen sermaye şirketlerinin Türk vergi sistemindeki konumunun hukuki ve
ekonomik yapısını açıklamaya çalışmaktadır. Hukuk sistemimizde şirketlerin doğası
gereği ortaklarından ayrı tüzel kişilikleri bulunmaktadır. Ancak sermaye şirketlerinin
kendi iradeleri, hedefleri ve mali özerklikleri ile bağımsız mali güce sahip oldukları
açıktır. Bu durumun bir sonucu olarak sermaye şirketlerinin ortaklarından bağımsız
olarak ayrı bir vergiye tabi tutulması vergi adaletine uygundur. Ortaklarından ayrı
olarak vergiye tabi olan sermaye şirketlerinin bu nedenle vergi hukukunda ayrı bir
hukuki statüye sahip olması gerekmektedir. Bu statünün bir koşulu, sermaye
şirketlerine önemli vergi yükümlülükleri getirilmesidir. Bu yükümlülükler vergi
yükümlülükleri ve sermaye şirketlerinin vergi yükümlülükleri olarak karşımıza
çıkmaktadır. Çeşitli vergi kanunları uyarınca sermaye şirketleri, yaptıkları
harcamalar, hukuki işlemler ve sahip oldukları taşınır ve taşınmaz mallardan dolayı
vergi yükümlülüğüne maruz kalabilmektedirler. Ancak sermaye şirketlerinin gerçek
vergi sorumluluğu, ticari ve ekonomik faaliyetlerinde ön plana çıkan ve bu
kurumların doğrudan zorunlu olarak gördükleri ve kazançlarını vergilendirdikleri
Kurumlar Vergisi Kanunu açısından bakıldığında ortaya çıkmaktadır. Tüzel kişilerin
vergi uygulamalarında güncel konulardan biri de çifte vergilendirme sorunudur.
Devletlerin vergi yetkilerinin çatışmasından kaynaklanan bu sorun sonucunda vergi
mükellefleri aynı vergi mükellefi için iki farklı ülkede vergi ödemek durumunda
kalmaktadır. Devletler bu sorunu çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları ve ulusal
mevzuat yoluyla aşmaya çalışmaktadır. Ancak bu çözümleri uygularken bazı sorunlar
ortaya çıkıyor. Bu sorunun çözümüne yönelik uluslararası gelişmeler dikkatle takip
edilmeli, mevzuatta ve uluslararası anlaşmalarda gerekli güncelleme ve değişiklikler
yapılmalıdır. Ayrıca peşin fiyatlandırma anlaşmaları ve bilgi alışverişi gibi bazı
kurumların uygulamada daha etkin olması gerekmektedir. Sermaye şirketi kârlarının
vergilendirilmesine ilişkin mevzuatın bu kadar dağınık olması, mükelleflerin bu
düzenlemeleri anlamasını zorlaştırmaktadır. Söz konusu mevzuatta sık sık yapılan
değişikliklere baktığımızda bu değişikliklerin vergi adaletini önemsemediğini ve
daha çok yapılması gereken yatırımlara odaklandığını görüyoruz. Bu çalışmada, bu
sorunlara dikkat çekmek için, her birisi farklı bir araştırma teması olabilecek birkaç
sorun, çözüm önerileri ile birlikte açıklanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kurumlar Vergisi, Sermaye Şirketi, Türk Vergi Sistemi

Abstract:
This study tries to explain the legal and economic structure of the position of
capital companies, which are taxed separately from the partner in terms of corporate
tax, in the Turkish tax system. In our legal system, companies have legal entities that
are separate from their partners due to their nature. However, it is clear that capital
companies have independent financial power with their own will, goals and financial
autonomy. As a result of this situation, it is in accordance with tax justice that capital
companies are subject to a separate tax independently of their partners. Capital
companies, which are subject to tax separately from their partners, must therefore
have a separate legal status in tax law. A condition of this status is the imposition of
significant tax obligations on capital companies. These obligations appear as tax
liabilities and tax liabilities of capital companies. In accordance with various tax
laws, capital companies may be exposed to tax liabilities due to their expenditures,
legal transactions and movable and immovable properties. However, the real tax
responsibility of capital companies arises from the point of view of the Corporate
Tax Law, which comes to the fore in their commercial and economic activities and
which these institutions see as directly obligatory and tax their earnings. One of the
current issues in the tax practices of legal entities is the problem of double taxation.
As a result of this problem, which arises from the conflict of the tax powers of the
states, taxpayers have to pay taxes in two different countries for the same taxpayer.
States are trying to overcome this problem through double taxation treaties and
national legislation. However, some problems arise when implementing these
solutions. International developments for the solution of this problem should be
carefully followed, and necessary updates and changes should be made in legislation
and international agreements. In addition, some institutions need to be more effective
in practice, such as advance pricing agreements and information exchange. The fact
that the legislation on the taxation of capital company profits is so scattered makes it
difficult for taxpayers to understand these regulations. When we look at the frequent
changes made in the legislation in question, we see that these changes do not care
about tax justice and focus more on the investments that need to be made. In this
study, all these issues mentioned are explained together with solution suggestions.
Keywords: Corporate Tax, Capital Company, Turkish Tax System.