Sigara bırakma sürecinde hastaların kilo alma durumları: Sigarayı bırakma önünde engel mi?
Weight gain of patients during the smoking cessation process: Is it an obstacle to quitting smoking?
Yazar: OĞUZHAN ÇAKIR
Danışman: PROF. DR. OKAY BAŞAK
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Kilo alma = Weight gain ; Sigara içme = Smoking ; Sigarayı bırakma = Smoking cessation

Özet:
Giriş ve amaç: Ülkemizde, sigara içiciliği prevalans yüksekliğinin nedenlerinden birisi de bırakma oranlarının düşük olmasıdır. Sigara bırakma başarısızlığına yol açan etkenlerden birisi de hastaların sigara bırakma sürecinde kilo alma endişelerinin olması ya da kilo almalarıdır. Çalışmamızdaki amacımız sigara bırakma sürecindeki hastaların kilo alma kaygılarının ve kilo alma durumlarının kısa dönem sigara bırakma başarısı üzerindeki etkisini belirlemekti.
Gereç ve yöntem: İleriye dönük tanımlayıcı-kohort tipteki bu çalışmaya ADÜ aile hekimliği sigara bırakma polikliniğine Haziran 2020-Kasım 2020 tarihleri arasında sigara bırakmak amacıyla başvuran sigara kullanıcıları alındı. Veriler sigara bırakma polikliniği izlem protokolü formu aracılığı ile toplandı. Hastaların ilk geliş, birinci, ikinci ve üçüncü ay ağırlık ölçümleri "Vestel V-fit" elektronik tartı ile yapıldı. Veri analizi SPSS 25.0 paket programı ile yapıldı. Tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra sigara bırakma başarısına etki eden değişkenleri belirlemek için ki-kare testi ile ikili analizler yapıldı. Bırakma başarısına etki eden kategorik verilerin karşılaştırılmasında ki-kare ve Fisher's exact testi kullanıldı. Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında ise Student t testi ve  Mann-Whitney U testi kullanıldı.
Bulgular: Sigara bırakma polikliniğimize altı aylık dönem içinde sigara bırakma desteği için 115 içici başvurdu. Katılımcıların sigaraya başlama yaşı ortalaması 16,9±5,3 idi ve günlük ortalama 26,5±12 adet sigara içmekteydi; %14,8'i sigara bırakma sürecinde kilo alma kaygısı taşıyordu. Sigara bırakma desteği alan hastalardan 37'si (%32,2) üç aylık izlem sonunda sigara kullanmamaktaydı. İzlem devamsızlığı nedeni ile 44 içicinin ağırlık ölçümleri eksik olduğundan 71 hasta değerlendirmeye alındı. Değerlendirmeye alınan 71 hastanın %52,1'i üç aylık süre içinde kilo almış, %21,1'i kilo vermiş ve %26,8'i aynı kiloda kalmıştı. Üç ayın sonunda sigara kullanmayı bırakanlar (37,3 ± 11,6) bırakmayı başaramayanlara (41,6 ± 13,3) göre daha gençti (p=0,017) ve sigara kullanma süreleri daha kısaydı (29,7 ± 17,1'e karşılık 23,1 ± 15,4 paket/yıl; p=0,036). Kronik bir hastalığı olmayanların üç aylık sigara bırakma başarısı (%41,8) olanlara göre (%18,8) daha yüksekti (p=0,016). Tüm katılımcılar üç ayın sonunda başlangıç dönemine göre kilo almışlardı (p<0,05) ancak sigarayı bırakanlarla bırakmayanların kilo almaları arasında anlamlı bir fark yoktu (p>0,05). Kilo alma kaygısı ve sigara bırakma sürecinde kilo düzeyindeki değişiklikler ile üç aylık bırakma başarısı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05).
Sonuç: Sigara bırakma süreci öncesinde sigarayı bırakma ile ilişkili kilo alma kaygısının olması kişinin sigara bırakma başarısını etkilememektedir ve sigara bırakma sürecindeki kişilerin kısa dönemdeki beden ağırlığı değişiklikleri ile sigara bırakma başarısı arasında ilişki saptanmamıştır. Sigarayı bırakmanın bilinen yararları nedeniyle, sigara bırakma sürecinde kilo alma olasılığı hakkında hastalar bilgilendirilmeli, kilo alma kaygısı olan hastalar cesaretlendirilmelidir. Ayrıca tedavinin bireyselleştirilmesi ve aşırı kilo alımından kaçınmak için sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmeye teşvik edilmesi gerektiğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Objective: One of the reasons for the high prevalence of smoking in our country is the low rate of quitting. One of the factors that cause smoking cessation failure is that patients have weight gain concerns or gain weight during the smoking cessation process. Our aim in our study was to determine the effect of weight gain concern and weight gain on short-term smoking cessation success of patients in the smoking cessation process.
Methods: In this prospective descriptive-cohort study, the smokers who applied to the ADU family medicine smoking cessation clinic between June 2020 and November 2020 participated in smoking. Data were collected through the smoking cessation outpatient clinic follow-up protocol form. The weight measurements of the patients at first admission, first, second and third months were made with "Vestel V-fit" electronic scale. Data analysis was done with SPSS 25.0 package program. In addition to descriptive statistics, binary analyzes were performed with the chi-square test to determine the variables affecting the success of smoking cessation. Chi-square and Fisher's exact test were used to compare categorical data affecting quitting success. Student t test and Mann-Whitney U test were used to compare quantitative data.
Results: 115 smokers applied to our smoking cessation outpatient clinic for smoking cessation support in a six-month period. The mean age of onset of smoking of the participants was 16.9±5.3 and they smoked an average of 26.5±12 cigarettes per day; 14.8% of them were concerned about gaining weight during the smoking cessation process. 37 (32.2%) of the patients who received smoking cessation support were non-smokers at the end of the three-month follow-up. Due to the absence of follow-up, 71 patients were evaluated because the weight measurements of 44 smokers were missing. Of the 71 patients included in the evaluation, 52.1% gained weight within three months, 21.1% lost weight and 26.8% remained at the same weight. At the end of 3 months, those who quit smoking were younger (41.6 ± 13.3 vs. 37.3 ± 11.6; p=0.017) and their duration of smoking was shorter (29.7 ± 17.1 vs. versus 23.1 ± 15.4 packs/year; p=0.036). The three-month smoking cessation success of those without a chronic disease was higher (41.8%) than those who have (18.8%) (p=0.016). All participants gained weight compared to the baseline period at the end of three months (p<0.05), but there was no significant difference between the weight gain of those who quit smoking and those who did not (p>0.05). There was no significant relationship between weight gain concern and changes in weight during the smoking cessation process and success in quitting at three months (p>0.05).
Conclusion: The presence of weight gain concern related to smoking cessation before the smoking cessation process does not affect the quitting success of the person and no relationship was found between the short-term body weight changes of the people who are in the smoking cessation process and the success of smoking cessation. Because of the known benefits of quitting smoking, patients should be informed about the possibility of weight gain during the smoking cessation process, and patients with weight gain concern should be encouraged. We also think that treatment should be individualized and encouraged to maintain a healthy lifestyle to avoid excessive weight gain.