Heybeliada kentsel sit koruma önerisi
Conservation proposal of the urban site Heybeliada
Yazar: ALPER AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. YEGAN KAHYA
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Restorasyon = Restoration

Özet:
1976 yılında GEEAYK tarafından doğal sit alanı olarak tescil edilen Adalar tarih boyunca birçok kültüre tanıklık etmiştirler. Bunun sonucunda da özgün bir fiziksel çevreye sahip olan adalar, ulaşım zorlukları ve sınırlı yapılanma alanı sayesinde özgün dokusunu daha iyi koruyabilmiştir. İstanbul Adaları'nın büyüklük açısından ikincisi olan Heybeliada'da yerleşik hayatın çok eski tarihlerde başladığı bilinmektedir. Heybeliada'da özellikle eğitim yapılarının diğer adalara göre çok sayıda oluşu dikkat çekicidir. Bu da adanın gelişmesinde önemli bir etki yaratmıştır. Adalar'da tarih boyunca daha çok Rum nüfus çoğunluktadır, fakat 20. YY.'da çıkan çeşitli siyasi ve sosyal sebeplerden Rum nüfus adalarda giderek azalmıştır. Yeni gelen topluluklar ise Adalar'ın tarihi dokusuna yeterince önem vermemiş ve tarihi çevrede tahribatların artmasına neden olmuşlardır. Bu tahribat ve tehditlerin önlenmesinde görev yapan kişi ve kurumların sorumlulukları oldukça fazladır ve bu yüzden çalışmalarını yoğunlaştırmaları gerekmektedir. Çünkü Heybeliada gibi özel bir yerleşim karakterine sahip bölgelerin gelecek nesillere ulaşmasını sağlamak ve bu gibi tarihi miras alanlarına sahip çıkmak günümüz insanının asli görevlerinden birisidir.Tezin ilk bölümü olan giriş kısmında çalışmanın amacı ve yöntemi belirlenerek alt başlıklar altında açıklanmışlardır. İkinci bölümde ise Heybeliada'nın günümüze kadar geçirmiş olduğu tarihi gelişimi, coğrafi konumu, fiziksel, sosyal ve ekonomik özellikleri ele alınmıştır.Üçüncü bölümde Heybeliada'nın çevresel özellikleri ve mimari yapısı incelenmiştir. Ada'da yer alan anıtsal yapılar ve sivil mimarlık örnekleri tanıtılmış bunun yanı sıra mimari özelliklerinden bahsedilmiştir. Özgün yerleşim dokusu ve bu dokunun oluşmasında yer alan sokaklar ve meydanlar incelenmiştir. Heybeliada çalışma alanı içerisinde yapılan; işlevsel analiz, kat yüksekliği analizi, yapı malzemesi analizi, strüktürel durum analizi, tarihsel değer analizi ve kullanım analizi yine bu bölümde değerlendirilmiştir. Son olarak da alan içerisindeki ulaşım ile ilgili tespit ve incelemelere yer verilmiştir.Dördüncü bölümde Adalar'da günümüze kadar alınmış olan koruma kararları ve planlama çalışmaları incelenmiştir.Beşinci bölümde çalışma alanı içinde yapılan analizler çerçevesinde kentsel dokuda ve yapılarda meydana gelen değişimlerin üzerinde durulmuş ve buradan çıkan değerlendirmeler doğrultusunda bütüncül bir koruma yaklaşımıyla birlikte kentsel ve tek yapı ölçeğinde bir takım öneriler getirilmiştir.Altıncı bölümde çalışmanın yapıldığı alanda, tarihsel dokusu ve alan karakteriyle dikkat çeken pilot bölgede sıhhileştirme önerileri; tek yapı ve kentsel doku ölçeğinde yasal sürece de değinerek çeşitli şekillerde öneriler geliştirilerek sunulmuştur. Yedinci ve son bölümde ise önceki bölümlerde yer alan çalışmaların bir özeti verilmiştir. Yapılan çalışma ve araştırmalar sonucunda, kendine has bir karaktere sahip olan İstanbul Adaları özelinde Heybeliada'nın tarihi dokusunun korunması ve bu mirasın gelecek nesillere aktarılması amaçlanmıştır.

Abstract:
It is known that the settled life is begun from very old time in the Heybeliada, which is the second one in terms of size of the islands of Istanbul. Adalar, which havebeen registered in 1976 by GEEAYK as natural sites, have witnessed many cultures throughout history.As a result, Adalar, which has a unique physical environment, was able to maintain the original texture better due to transportation difficulties and limited space for building. It is remarkable that especially in Heybeliada educational buildings has a large number than other islands. This has created a significant impact on the development of the island.Throughout the history of the Adalar, Greek has the most majority population, but Greek population of the islands is decreased gradually on Adalar, because of various political and social reasons, which are appeared at 20th century. The new communities instead of these people did not give enough attention to historic fabric of the Adalar and caused to the increase damage sat the historic environment. The responsibilities of individuals and institutions working in the prevention of this damage and threats are quite a lot and therefore they need to intensify their efforts. Because, it is one of the principal tasks of modern man to provide to access residential areas with a special character like Heybeliada to the future generations and take care of these heritage areas.In the first section, introduction of the thesis; aim of study and method was determined and explain in subtitles. Also in the second section historical development of Heybeliada up to date, geographical location, physical, social and economic characteristics were mentioned.Monumental buildings and civil architectural examples located in the island were presented and architectural features have been mentioned. The original settlement pattern and streets and squares included in the formation of this tissue were examined. Functional analysis, analysis of storey height, building material analysis, structural analysis of the situation, historical value analysis and analysis of usage maintained in Heybeliada working area were evaluated in this section again. Finally, in the detection and investigations regarding transportation in the area are included.In the fourth chapter protection decisions taken until today and planning studies in Adalar, were investigated.In the fifth chapter it was focused on the changes in the urban fabric and structures within the frame work of the analysis in the study area and some recommendations were presented in scale of urban and individual structure together with approach of an integrated conservation according to evaluations generated from this study. In the sixth section, in the working area, gentrification recommendations in the pilot area pointed out by historic fabric and area characteristic, suggestions have been made in various ways in the scale of individual structure and urban fabric referring to the legal process.A summary of the study involved in previous section has been given in the last seventh section. As a result of the study and research, protection of historic fabric of Heybeliada a special one among islands of Istanbul and transferring this heritage to future generations was aimed.