Kapıdağ yarımadası litoralindeki (Marmara Denizi) demersal balık türlerinde ve yüzey sedimentinde toplam metal birikimi
Accumulations of the total metal in demersal fish species and surface sediments of the littoral zone of Kapidag peninsula (Marmara Sea)
Yazar: EMRE SOYSAL
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFİYE ERYILMAZ ; DOÇ. DR. NURAY BALKIS
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology ; Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Ağır metal kirliliği = Heavy metal pollution ; Ağır metaller = Heavy metals ; Eser elementler = Trace elements

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Marmara Denizi'nin güneyinde yer alan Kapıdağ Yarımadası'ndaki yüzey sediment ve bazı demersal balık türlerinin kas, solungaç ve karaciğer dokularındaki toplam metal birikimlerini (Al, As, Cd, Cr, Cu, Pb ve Zn) belirlemektir. Örneklerin metal analizi indüktif eşleşmiş plazma optik emisyon spektrometresi (ICP-OES) ile yapılmıştır. Buna ek olarak deniz suyunun tuzluluk, sıcaklık, çözünmüş oksijen ile yüzey sedimentindeki toplam organik karbon, karbonat ve çamur yüzdesi gibi fizikokimyasal ve jeokimyasal parametreler de ölçülmüştür.Balık örnekleri, (Merlangius euxinus, Merluccius merluccius, Chelidonichthys lucernus, Chelidonichthys gurnardus, Mullus barbatus ve Pegusa lascaris) Nisan, Mayıs ve Temmuz 2011 ayları boyunca uzatma ağları kullanılarak elde edilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, karaciğer ve solungaç dokularındaki metal birikiminin kas dokusundakinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Balıkların kas dokusunda biriken kadmiyum ile bazı istasyonlardaki kurşun değerleri insan tüketimi için tavsiye edilen yasal sınırların üzerindedir.Sediment örnekleri Nisan 2011'de Van Veen grab ile farklı derinliklerden (0,5-1-5-10-20-30 m) elde edilmiştir. Sediment örneklerinin zenginleşme faktörü (EF), yüzde zenginleşme faktörü (%EF) ve kontaminasyon faktörü (CF) değerleri hesaplanarak Kapıdağ Yarımadası'nın metal kirlilik durumu değerlendirilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is determination of total metal levels (Al, As, Cd, Cr, Cu, Pb and Zn) of surface sediment and muscle, gill and liver tissues of some demersal fish species in Kapıdağ Peninsula where south of Marmara is located. The samples were analyzed using inductive coupled plasma-optical emission spectrometry (ICP-OES). Moreover physicochemical and geochemical parameters such as salinity, temperature, dissolved oxygen of sea water and total organic carbon, carbonate, mud percentage of surface sediment, were measured.Fish samples (Merlangius euxinus, Merluccius merluccius, Chelidonichthys lucernus, Chelidonichthys gurnardus, Mullus barbatus and Pegusa lascaris) were obtained with gill net in April, May and July 2011. The results of this study that metal concentrations were found at higher levels liver and gill than muscle. In whole stations for cadmium and some stations for lead values of muscle of fish species were higher than the recommended legal limits for human consumption.Sediment samples were collected by Van Veen grab from different depths (0,5-1-5-10-20-30 m) in April 2011. Enrichment factors (EF), percentage enrichment factors (%EF) and contamination factors (CF) of sediment samples were calculated and evaluated metal pollution level of Kapıdağ Peninsula.