Bazı bitkisel kaynaklı gıda destek ürünlerinin endokrin bozucu etki potansiyellerinin in vitro e-screen yöntemi ile belirlenmesi
Screening estrogenic activity of several dietary supplements with in vitro e-sreen assay
Yazar: DUYSAL USLU
Danışman: PROF. DR. HANDE GÜRER ORHAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Bitkisel ürünler = Vegetable products ; Diyet = Diet ; Endokrin sistem = Endocrine system ; Enzimler = Enzymes ; Laktat dehidrogenaz = Lactate dehydrogenase ; Östrojenler = Estrogens ; İn vitro = In vitro

Özet:
Endokrin sistem fonksiyonlarını değiştirerek maruz kalan organizma ve/veya gelecek nesiller üzerinde olumsuz sağlık etkilerine neden olan kimyasal maddelere genel olarak endokrin bozucular (EB) denmektedir. Son 30 yıldır yapılan çalışmalar EB'ın insanlarda ve hayvanlarda neden oldukları olumsuz sağlık etkilerini detaylı bir biçimde ortaya koymaktadır. Son yıllarda tüketimleri hızla artan, bitkisel kaynaklı oldukları için zararsız oldukları düşünülen ve yeterli denetim olmadığı için bilinçsizce kullanılan bitkisel gıda destek ürünlerinin olası EB etkileri konusunda fazla araştırma yapılmamaktadır. Bu tez kapsamında ülkemiz piyasasında yer alan bazı bitkisel gıda destek ürünlerinin potansiyel EB etkinliği araştırılmıştır. Bu amaçla hücre proliferasyonunu hedef alan in vitro E-Screen Analizi yöntemi ile bitkisel gıda destek ürünlerinin östrojenik/antiöstrojenik etkileri belirlenmiştir. Taranan on iki örnek arasında östrojenik aktivitesi en yüksek olanların St. John's Wort, Tribulus terrestis, Valerian Root Extract ve Isoflavones olduğu anlaşılmıştır. E-screen analizinin yanı sıra araştırması yapılan on iki örneğin sitotoksisitelerinin belirlenmesi için LDH enzim salınımı analizleri yapılırken antioksidan/prooksidan etkilerini belirlemek için DCFH-DA analizleri yapılmıştır. Green Tea Leaf Extract, Astragalus Root Extract, St. John's Wort ve Tribulus terrestris'in belirlenen konsantrasyonda sitotoksik etkilerinin olduğu ve Spirulina yüksek prooksidan kapasitesine sahipken diğer örneklerin antioksidan etki gösterdikleri belirlenmiştir.

Abstract:
Endocrine disruptors (ED) are chemicals that may change functions of the endocrine system and cause adverse health effects on exposed organism or future generations. Research performed in the last 30 years showed adverse health effects of endocrine disrupting chemicals in humans and animals. However possible adverse effects of herbal dietary supplements have not been investigated thoroughly since they are thougt to be harmless because of they are natural. Recently consumption of herbal dietary supplements has been increased dramatically without safety assessment procedures and without prescription. Within the scope of this thesis the potential endocrine distrupting effects of some herbal dietary supplements in Turkish market are evaluated. For this purpose the estrogenic/antiestrogenic effects of selected herbal dietary supplements were determined by using in vitro E-Screen Assay which determines cell proliferation. St. Johns Wort, Tribulus Terrestris, Valerian Root Extract and Isoflavones are founded to have highest estrogenic activity among twelve analyzed samples. In addition to E-screen assay, LDH and DCFH-DA analyses are performed to evaluate the possible cytotoxic and antioxidant/prooxidant effects of these twelve samples. Green Tea Leaf Extract, Astragalus Root Extract, St. Johns Wort and Tribulus Terrestris showed cytotoxic effect at a certain concentration. Also Spirulina was found to have high prooxidant effect whereas all other samples were antioxidant.