Pediatrik yaş grubunda elektrokardiyogram ile üç boyutlu kardiyak elektriksel aks değerlendirilmesi
The evaluation of three dimensional cardiac electrical axis in the pediatric age group
Yazar: ÜMİT GÜLTEKİN
Danışman: PROF. DR. MEHMET BURHAN OFLAZ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kardiyoloji = Cardiology ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; P dalgası = P wave ; T dalgası = T wave ; Çocuklar = Children ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Elektrokardiyografi (EKG) kardiyak patolojilerin belirlenmesinde en sık ve ilk olarak başvurulan tanı aracıdır. EKG'lerin sistematik analizinde aks değerlendirilmesi en önemli parametrelerdendir. Miyokardiyal hücrelerin depolarizasyon ve repolarizasyonuna bağlı oluşan elektriksel akımın ve bu akıma engel durumların bütüncül olarak anlaşılabilmesi için sadece QRS kompleksi değil, P dalgası ve T dalgasının da akslarının bilinmesi gerekmektedir. Bu dalgalara geleneksel olarak bakılan frontal aksla birlikte horizontal ve sagittal akslara ait grafik ve tablolar oluşturulmuş ve kalbi zorlayan anormal kuvvetlerin  yönünün anlaşılmasının üç boyutlu değerler verilerek kolaylaştırılması hedeflenmiştir. 
Yöntem: Kardiyak hastalığı olmayan 18 yaşından küçük 906 sağlıklı çocuk, eş zamanlı demografik özellikleri dikkate alınarak, rutin hastane başvuruları esnasında onamları alınarak, 12 derivasyonlu EKG'leri üzerinden değerlendirme yapılmıştır. Büyüme potansiyelinin ve kardiyak aks değişikliklerinin yüksek olduğu dönemler de dikkate alınarak, literatüre uygun olarak 12 yaş grubu oluşturulmuştur. EKG'de bakılan temel parametreler yanında, matematiksel formüllerin de yardımıyla P dalgası, QRS kompleksi, T dalgası ve QRS-T açısının frontal, horizontal ve sagittal aksları hesaplanmıştır.  
Bulgular: Populasyonun (n=906) % 50,7'si erkek ve % 49,3'ü ise kız idi. P dalgasının en düşük en yüksek değerleri sırasıyla frontal aks için 30, 57 , horizontal aks için 46, 61, sagittal aks için ise -13, -39 idi. Kalbin frontal QRS aksı % 98 persentil aralığında en yüksek, ortalama ve en düşük değerleri; 120, 62, 47 dereceydi. Horizontal QRS aksı en düşük -80, en yüksek 156, sagittal QRS aksı en düşük -59, en yüksek ise 60 dereceydi. T dalgası frontal aksı 28 ila 55, horizontal aksı 31 ila 151, sagittal aksı ise -56 ila 74 derece arasında değişiyordu. Frontal QRS-T açısı % 98 persentil aralığında  6 ila 86 derece arasında değişiyordu. 
Sonuç: Kardiyak aksların üç boyutlu olarak değerlendirilmesi tanı ve prognoz takibi için önemli belirteçler olup sunduğumuz 3 boyutlu aks yaklaşımının bu konudaki yetkinliğimizi arttıracağını umut ediyoruz. 
Anahtar Kelimeler: Çocuk, P Dalgası, QRS Kompleksi, T Dalgası, QRS-T Açısı

Abstract:
Objective: Electrocardiography (ECG) is the most frequently and firstly used diagnostic tool in determining cardiac pathologies. Axis evaluation is one of the most important parameters in the systematic analysis of ECGs. In order to fully understand the electrical conduction of the heart formed due to the depolarization and repolarization of myocardial cells and the conditions preventing this conduction, the axes of not only the QRS complex but also the P wave and the T wave must be known. It is aimed to facilitate the understanding of the direction of the abnormal forces that force the heart by giving three-dimensional values by giving graphs and tables of horizontal and sagittal axes together with the frontal axis. 
Method: 906 healthy children under 18 years of age without cardiac disease were evaluated by considering their demographic features and evaluating 12-lead ECGs taken during routine hospital applications. Considering the growth potential and cardiac axis changes, a 12-yearold group was created in accordance with the literature. The frontal, horizontal and sagittal axes of the P wave, QRS complex, T wave and QRS-T angle were calculated with the help of mathematical formulas as well as the basic parameters examined in the ECG. 
Results: 50.7 % of the population (n = 906) were boys and 49.3 % were girls. The lowest and highest values of the P wave were 30, 57 for the frontal axis, 46, 61 for the horizontal axis and -13, -39 for the sagittal axis, respectively. The highest, average and lowest values of the heart's frontal QRS axis in the 98% percentile range; it was 120, 62, 47 degrees. The horizontal QRS axis was the lowest -80, the highest 156, the sagittal QRS axis the lowest -59, and the highest was 60 degrees. The T wave frontal axis ranged from 28 to 55 degrees, the horizontal axis 31 to 151, and the sagittal axis ranged from -56 to 74 degrees. The frontal QRS-T angle ranged from 6 to 86 degrees in the 98 percentile range. 
Conclusion: Three-dimensional evaluation of cardiac axes are important markers for diagnosis and follow-up of prognosis and we hope that the 3 dimensional axis approach we offer will increase our competence in this regard. 
Keywords: Child, P Wave, QRS Complex, T Wave, QRS-T Angle