Eskiçağ'da Aksu ve Melet Havzası
Aksu and Melet Basin in the old age
Yazar: HARUN TURAK
Danışman: DOÇ. DR. SALİH KAYMAKÇI
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Karadeniz Bölgesi, doğuda Gürcistan-Türkiye, batıda Sakarya Ovası, güneyde Kuzey Anadolu dağlarının güney sınırındaki dağların doruk noktası çizgisi ve kuzeyde Karadeniz yer almaktadır. Melet Irmağı Havzası, Tokat İlinin Reşadiye ilçesi ile Sivas ilinin Suşehri ve Koyulhisar ilçelerini; Ordu/Altınordu, Mesudiye, Gölköy, Gürgentepe, Ulubey ve Kabadüz ilçeleri; Aksu Irmağı Havzası ise Giresun/Merkez, Bulancak, Dereli, Yağlıdere, Keşap, Piraziz, Alucra ve Şebinkarahisar ilçeleri sınırlarını içine almaktadır. Bu iki havza, doğu ve batı uzantılı doğal yol güzergâhları olması ile de çevresindeki kültürler arasında geçit olma ve barınma ve beslenme yönünde uygunluğu ile insan topluluklarını ilgisini çekmiştir.
Aksu ve Melet havzası Kalkolitik Çağ'dan itibaren başlayan yerleşim dokusu, bazen azalma göstermesine rağmen Hellenistik-Roma Dönemine kadar kesintisiz bir şekilde devam etmiştir. Antik kaynaklar ve iki havzada yapılan arkeolojik kazı ve yüzey araştırmaları ile birlikte önemli verilere ulaşılmıştır. Arkeolojik malzemeler bölge tarihi için önemli veriler sunmaktadır. Araştırmamız, -giriş bölümü hariç-beş bölümden oluşmaktadır.
Eskiçağ'da Aksu ve Melet (Melanthios) Havzasında yapılan arkeolojik kazı, yüzey araştırmaları ve müze çalışmaları; yerleşim modelleri ve yerleşim coğrafyası, ortaya çıkan yapılar hakkında çok kapsamlı bilgilere ulaşmamızı sağlaması açısından önemlidir. Bu çalışmaların sonucunda Aksu ve Melet Havzası'ndaki yerleşim modellerini, kültürleri, sosyal ve ekonomik yapının özelliklerini ortaya koyabilmeyi amaçladık. Aksu ve Melet Havzası farklı bölgelerle arasındaki benzerlikler ve farklılıklar tespit etmeye çalıştık.
Anahtar Kelimeler: Giresun, Ordu, Melet, Aksu, Pontus, Doğu Karadeniz.

Abstract:
The Black Sea Region is bordered by Georgia-Turkey in the east, Sakarya Plain in the west, the line of the peaks of the mountains on the southern border of the Northern Anatolian Mountains in the south and the Black Sea in the north. The Melet River Basin surrounds the Reşadiye district of Tokat Province, Suşehri and Koyulhisar districts of Sivas Province, Ordu/Altınordu, Mesudiye, Gölköy, Gürgentepe, Ulubey and Kabadüz districts, while the Aksu River Basin surrounds the borders of Giresun/Center, Bulancak, Dereli, Yağlıdere, Keşap, Piraziz, Alucra and Şebinkarahisar districts. These two basins have attracted the attention of human communities with their convenience for shelter and nutrition and being a passage between the surrounding cultures and a natural road route extending east and west.
The settlement pattern of Aksu and Melet basin, which started in the Chalcolithic Age, continued uninterruptedly until the Hellenistic-Roman Period, although it sometimes decreased. Important data have been revealed through ancient sources and archaeological excavations and surveys carried out in the two basins. Archaeological materials have provided valuable data for the history of the region. Our study consists of five chapters, excluding the introduction.
Archaeological excavations, surveys and museum studies carried out in the Aksu and Melet (Melanthios) Basin in the Old Age are important in terms of providing us with comprehensive information about settlement models, settlement geography and the constructions. As a result of this study, we aimed to reveal the settlement models, cultures, social and economic structure in Aksu and Melet Basin. We tried to determine the similarities and differences between Aksu and Melet Basin and different regions.
Keywords: Giresun, Ordu, Melet, Aksu, Pontus, Eastern Black Sea.