Üniversite öğrencilerinde enerji içeceği tüketiminin alkol-madde kullanımına etkisi ve dürtüsellikle ilişkisi
The effect of energy drink consumption on alcohol-substance use and it's relationship with impulsivity in University students
Yazar: NİL BANU BAHADIRLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERDAL VARDAR
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkollü içkiler = Alcoholic beverages ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Enerji içecekleri = Energy drinks ; Narkotik bağımlılığı = Narcotic dependence ; Narkotikler = Narcotics ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı üniversite öğrencileri arasında enerji içeceği, alkol-madde kullanımının yaygınlığını araştırmak ve enerji içeceği tüketimiyle alkol-madde kullanımı arasında bir ilişki olup olmadığını incelemek, dürtüsellik ve heyecan aramanın bu ilişkiye etkisini değerlendirmektir. 
Çalışmaya, 2012-2013 ikinci yarıyılda Trakya Üniversitesi?nde eğitim görmekte olan 2642 öğrenci katıldı. Örneklem grubu; cinsiyet, öğrenim görülen fakülte, sınıf ve birinci veya ikinci öğretim oluşuna göre ağırlıklı örnekleme yöntemi ile seçildi. İnternete dayalı uzaktan eğitim sistemine sahip Tunca Meslek Yüksekokulu dışında, Trakya Üniversitesi bünyesinde bulunan tüm fakülteler, enstitüler ve meslek yüksekokulları çalışmaya dahil edilmiştir. 
Çalışmanın verileri katılımcıların doldurduğu; Bağımlılık Profil İndeksi, Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi, Barratt Dürtüsellik Ölçeği, Zuckerman Heyecan Arama Ölçeği ve enerji içeceği tüketimi veri formundan elde edilmiştir.
Üniversite öğrencileri arasında son bir yıl içerisinde alkol-madde kullanımının yaygınlığı sırasıyla; alkol %65.1, esrar %10.5,  bonzai %6.1, ekstazi %3.2, eroin %0.6, kokain %0.9, krak kokain %0.8, rohipnol-rivotril gibi haplar %1.1, uçucu maddeler %3.1, akineton-tantum-xanax gibi çeşitli haplar %3.3, amfetamin türevi maddeler %0.8, LSD-GHB gibi diğer maddeler % 0.6 olarak belirlenmiştir. Son bir yıl içerisinde alkol haricinde herhangi bir maddenin kullanılma oranı %13.6 olarak saptanmıştır.
Enerji içeceği tüketim özellikleri değerlendirildiğinde; son bir yıl içerisinde üniversite öğrencilerinin %59.9?unun, son 30 gün içerisinde ise %26.4?ü enerji içeceği tükettiği görülmüştür. Alkol ve enerji içeceğini karıştırarak tüketme oranları ise son bir yıl için %29.2, son bir ay için %13.8?dir. 
Son bir yıl içerisinde enerji içeği tüketimi olan öğrencilerde alkol tüketimi (%78.8), enerji içeceği tüketimi olmayanlardaki alkol tüketimine (%44.6) göre anlamlı oranda fazla bulunmuştur (p<0.001). Benzer şekilde son bir yıl içerisinde enerji içeği tüketimi olan öğrencilerde alkol dışında herhangi bir madde tüketimi (%19.6), enerji içeceği tüketimi olmayanlardaki madde tüketimine (%4.5) göre anlamlı oranda fazladır (p<0.001). Enerji içeceği içen öğrencilerde alkol, esrar ve bonzai kullanım sıklığı, içmeyenlere göre anlamlı oranda yüksektir (p<0.001).
Alkol ve enerji içeceklerini karıştırarak tüketen öğrencilerde alkol tüketim miktarı ve riskli alkol tüketimi enerji içeceği tüketmeyen ve enerji içeceği ile alkolü karıştırmadan tüketen gruba göre anlamlı oranda yüksek bulunmuştur (p<0.001). Alkolle beraber tüketilen enerji içeceği, tüketilen alkol miktarını arttırmaktadır. 
Enerji içeceği tüketimi ile alkol-madde kullanımı arasındaki pozitif ilişkinin dürtüsellik ve heyecan arama gibi kişilik özelliklerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucuna göre; yaş, cinsiyet, daha önce herhangi bir psikiyatrik veya ruhsal tedavi görme öyküsü, dürtüsellik, heyecan arama ve madde kullanımı değişkenleri kontrol edildiğinde enerji içeceği tüketimi ile alkol kullanımı arasında anlamlı bir ilişki mevcuttur. Enerji içeceği tüketimi, dürtüsellik, heyecan arama ve madde kullanımından bağımsız olarak alkol kullanım riskini 3 kat arttırmaktadır. 
Çalışma bulgularımız, üniversite öğrencilerinde enerji içeceği tüketimi ile alkol ve madde kullanımı arasında önemli bir ilişki olduğunu göstermektedir. Enerji içeceklerini sık olarak tüketen üniversite öğrencileri, alkol-madde kulanım bozukluklarını önleme çalışmalarında önemli bir hedef kitleyi temsil etmektedirler

Abstract:
The objective of this study is to investigate the prevalence of energy drink, alcohol and substance use among university students; to explore whether there is a relationship between energy drink consumption and alcohol-substance use in university students or not and to evaluate effect of impulsiveness and sensation seeking on this relationship.
Participants for this study included 2642 students who receive education at Trakya University during 2012-2013 spring mid-term. Sample group was selected by using weighted sampling technique for gender, faculties, classes and education in morning or evening. Besides Tunca Vocational High School where the students were having a distance learning program based on internet education; all faculties, institutes and vocational high schools of Trakya University were included in this study.
The data of study have been derived from Addiction Profile Index (BAPI), Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT), Barratt Impulsiveness Scale, Zuckerman Sensation Seeking Scale and energy drink consumption questionnaire which were answered by the participants.
The prevalance of use of alcohol and drug among university students in last year was; alcohol 65.1%, marijuana 10.5%, synthetic marijuana 6.1%, ecstasy 3.2%, heroin %0.6, cocaine 0.9%, crack 0.8%, pills as rohypnol-rivotril 1.1%, volatile substances 3.1%, pills as akineton-tantum-xanax 3.3%, amphetamine derived substances 0.8%, other substances as LSD-GHB 0.6%  respectively. The percentage of any substance use other than alcohol in last year was 13.6%.
When energy drink consumption features evaluated, it is seen that 59.9% of university students used energy drinks in last year and 26.4% of university students used energy drinks in last 30 days. Ratios of university students who used energy drinks mixed with alcohol in last year and last month were 29.2% and 13.8% respectively.
Alcohol consumption in university students who used energy drinks in last year (78.8%) found significantly higher than the alcohol consumption in university students who didn?t use energy drink in the last year (44.6%) (p<0.001). Similarly substance use other than alcohol in the last year among university students was significantly higher in the group who used energy drinks during last year (19.6% to 4.5%) (p<0.001). Alcohol, marijuana and synthetic marijuana using frequencies were significantly higher in the university students who use energy drinks (p<0.001). 
Amount of alcohol consumption and hazardous alcohol use was significantly higher in university students who used energy drinks mixed with alcohol  (p<0.001). Energy drinks which are consumed by mixing with alcohol increase the amount of alcohol consumption.
Regression analysis performed to understand whether the positive relationship between alcohol-substance use and energy drink consumption is caused by personality traits such as impulsivity and sensation seeking or not. Analysis showed that when age, sex, previous history of any psychiatric or psychological treatment, impulsivity, sensation seeking and substance use variables were controlled, there is a significant relationship between energy drink consumption and alcohol use. Independent from impulsivity, sensation seeking and drug use energy drink consumption increases the risk of alcohol use three times.
Findings from our study indicate that there is a significant association between energy drink consumption and alcohol/substance use among university students. University students who consume energy drinks frequently represents important target audience for alcohol and substance use disorders prevention studies.