Karaman merkezdeki iş yeri adları üzerine bir dil incelemesi
A language examination on names of workplaces in Karaman center
Yazar: ADEM GÜRSOY
Danışman: DOÇ. DR. OKAN CELAL GÜNGÖR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Adbilimi = Onomastic ; Adlar = Nouns ; Karaman = Karaman ; Yabancılaşma = Alienation ; İsim değiştirme = Name change ; İsim verme = Name giving ; İşyeri = Work place ; İşyeri adları = Work place names

Özet:
Dil,  insanlar arasında anlaşmayı sağlayan bir iletişim aracı ve kültürün taşıyıcısıdır. İnsanoğlu iletişim kurabilmek için varlıklara ve kavramlara ad verir. İş yeri adları da bu kavramlardan birisidir. 
Canlı bir varlık olan dilde meydana gelen her değişim kültürü dolasıyla toplumu da etkilemekte ve meydana gelen bu değişimlerden en fazla etkilenen unsurların başında iş yeri adları gelmektedir. Bu sebeple bu çalışmada Karaman'daki iş yeri adları üzerinde durulmuştur. Çalışmada Karaman'daki iş yeri adlarının yapısı, iş yeri adlarını oluşturan kelimelerin kökeni ve iş yeri adlarının verilmesindeki temel eğilimler belirlenmeye çalışılmış ve 1990-2020 yılları arasında Karaman'da açılan iş yerlerine verilen adlardaki değişim ele alınmıştır. Çalışmada Karaman Ticaret ve Sanayi Odasına ve Karaman Esnaf ve Sanatkârlar Odasına bağlı farklı iş kollarına ait 6991 iş yeri adı doküman incelemesi yöntemi ile incelenmiş; iş yeri adları yapısı ve kökenine göre değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında kesitsel tarama yöntemi kullanılarak 153 iş yeri sahibi ile görüşülmüş ve görüşme sonucunda elde edilen veriler Statiscal Package for Social Sciences 25 programında analiz edilerek iş yeri adlarının verilmesindeki eğilimler belirlenmiştir. 
Karaman'daki iş yeri adlarında yapısal olarak daha çok basit, türemiş ve birleşik kelimelerin kullanıldığı görülmüştür. Son yıllarda yabancılaşmanın etkisiyle Türkçenin söz dizimine aykırı kullanımların arttığı, 1990-2005 yılları arasında yabancı kelime olarak genellikle dilimize yerleşen Arapça ve Farsça kelimelerin kullanıldığı, 2005'ten sonra Batı kökenli kelimelerin ağırlık kazanmaya başladığı ve iş yeri sahiplerinin farklı görünebilmek amacıyla kısaltmalara daha fazla yöneldiği tespit edilmiştir. İş yeri sahiplerinin tüketicinin ilgisini çekebilmek için farklı adlar araması iş yeri adların değişimini etkilediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Karaman, iş yeri adı, yabancılaşma, ad verme eğilimi

Abstract:
Language is a means of communication and the carrier of culture that provides understanding between people. Human beings give names to entities and concepts in order to communicate. Business names are one of these concepts.
Every change that occurs in the language, which is a living entity, affects the society as well, and the names of the workplaces are the most affected elements from these changes. For this reason, in this study, the names of workplaces in Karaman are emphasized. In the study, the structure of the names of the workplaces in Karaman, the origin of the words that make up the names of the workplaces and the main trends in giving the names of the workplaces were tried to be determined and the change in the names given to the workplaces opened in Karaman between the years 1990-2020 was discussed. In the study, 6991 workplace names belonging to different business lines affiliated to Karaman Chamber of Commerce and Industry and Karaman Chamber of Tradesmen and Craftsmen were examined by document analysis method; workplace names were evaluated according to their structure and origin. In the second stage of the study, 153 business owners were interviewed using the cross-sectional survey method and the data obtained as a result of the interview were analyzed in the SPSS program and the trends in naming the workplaces were determined.
It has been observed that structurally simple, derived and compound words are used in the names of workplaces in Karaman. It has been determined that in recent years, the use of non-syntax in Turkish has increased with the effect of alienation, Arabic and Persian words that have generally settled in our language between 1990-2005, Western-origin words started to gain weight after 2005, and business owners tended to abbreviate more in order to appear different. has been done. It has been seen that business owners search for different names in order to attract the attention of the consumer, affecting the change of business names.

Keywords: Karaman, workplace name, alienation, naming tendency, structure