Bitkisel kökenli odun dışı orman ürünleri ihracatının geliştirilmesi olanaklarının araştırılması
Investigation of oppurtunities for improving the export of plant-based non-wood forest products
Yazar: BEKİRCAN BALCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT KÖSE
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Kırsal kalkınma = Rural development ; Manavgat Orman İşletme Müdürlüğü = Manavgat Forest Management Directorate ; Orman köyleri = Forest villages ; Orman ürünleri = Forest products ; Orman ürünleri endüstrisi = Forest products industry

Özet:
Ormanlar topluma çeşitli faydalar sunmaktadır. Bu faydalardan yararlanma yıllar içerisinde değişiklik göstermiştir. Önceleri insanoğlu ormanlardan odun ham maddesinin elde edilmesine odaklanılırken, günümüzde odun üretiminin yanında odun dışı orman ürünlerinin sağlanmasına, kırsal kalkınmanın desteklenmesine, toprak, su, hava ve iklim üzerine olumlu etkilerine odaklanmaktadır.
Ormanlar çevresel, biyolojik, sosyal faydaların yanında ekonomik olarak da fayda sağlamaktadır. Günümüzde odun ham maddesinin yanında odun dışı orman ürünleri, ekonomik olarak değerlendirilen orman ürünlerindendir. Ormanlardan sağlanmak istenen ekonomik faydanın odun dışı orman ürünleri ile birlikte artabileceği açıktır. Bu çalışmada, bitkisel kökenli odun dışı orman ürünleri ihracatı üzerinde etkili olan faktörlerin belirlenmesi ve ihracatın artırılmasına katkı sağlamaya yönelik önerilerde bulunulması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda bitkisel kökenli odun dışı orman ürünleri ihracatı yapan firmalara yönelik anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Anket çalışması ile ürünlerin üretiminden ihracatına kadar geçen süreçlerde karşılaşıldığı düşünülen sorunlara yönelik firmaların değerlendirmeleri ve bu sorunların çözümü için öneriler belirlenmiştir. Bunun yanında firmaların ihracatını gerçekleştirdiği ürünler, elde ettikleri gelir, alım ve satım fiyatlarının oluşumunda meydana gelen etkenler belirtilmiştir. Elde edilen verilerin analizi excel programı ve IBM SPSS yazılımı ile gerçekleştirilmiştir. İhracat üzerinde etkili olan en önemli etkenleri ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi uygulanmıştır.
İhracat ile ilgilenen yetkililerin büyük çoğunluğu (%87,5) erkektir. Aynı zamanda yetkililerin önemli bir çoğunluğu (%80,37) üniversite ve lisansüstü mezunudur. Faktör analizi sonucunda bilinçli üretim, ürünlerin tazeliği, yeterli bilgi birikimi ve deneyim, eylem planı, kurumsal düzenlemeler, maliyetler ve devlet desteği ihracatta en önemli etkenler arasında olduğu ortaya çıkmıştır.
Ülkemizde 43 adet bitkisel kökenli odun dışı orman ürünün üretildiği bulunmuş ancak defne yaprağı, kekik, biberiye gibi belirli ürünlerin üretimine ve ihracatına ağırlık verildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ancak bu ürünlerin üretiminin sürdürülebilir şekilde olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca resmi belgelerde ürün çeşitliliği bakımından farklılıklar bulunduğu, bilinçli bir üretimin bulunmadığı, devlet kurumlarının sadece ürünlerin üretimi noktasında yer aldığı, ürünlere yönelik planların ve iş birliklerinin yetersiz olduğu sonucuna varılmış olup bu sorunlara yönelik çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
Forests offer various benefits to society. The enjoyment of these benefits has varied over the years. In the past, humankind focused on obtaining wood raw materials from forests, but today, besides wood production, it focuses on providing non-wood forest products, supporting rural development, and its positive effects on soil, water, air and climate.
Forests provide economic benefits as well as environmental, biological and social benefits. Today, besides wood raw material, non-wood forest products are among the economically evaluated forest products. It is clear that the economic benefit to be obtained from forests can increase with non-wood forest products. In this study, it is aimed to determine the factors affecting the export of non-wood forest products of plant origin and to make suggestions to contribute to the increase of exports. For this purpose, a survey was conducted for companies exporting non-wood forest products of plant origin. With the survey study, the evaluations of the companies regarding the problems that are thought to be encountered in the processes from the production to the export of the products and suggestions for the solution of these problems were determined. In addition, the products exported by the companies, the income they earn, the factors that occur in the formation of purchase and sale prices are stated. The analysis of the obtained data was carried out with excel program and IBM SPSS software. Factor analysis was applied to reveal the most important factors affecting exports.
The vast majority (87.5%) of the officials dealing with exports are men. At the same time, a significant majority (80.37%) of the officials are university and postgraduate graduates. As a result of the factor analysis, it has been revealed that conscious production, freshness of the products, sufficient knowledge and experience, action plan, institutional arrangements, costs and government support are among the most important factors in exports.
It was found that 43 non-wood forest products of vegetable origin were produced in our country, but it was concluded that the production and export of certain products such as bay leaves, thyme and rosemary were emphasized. However, it has been understood that the production of these products is not sustainable. In addition, it was concluded that there are differences in product diversity in official documents, there is no conscious production, government institutions are only involved in the production of products, plans and collaborations for products are insufficient, and solutions for these problems are presented.