Bir üniversite hastanesinde dahili ve cerrahi bilimlerde tıpta uzmanlık öğrencilerinin klinik araştırmalar ile ilgili bilgi ve görüşlerinin araştırılması
Survey of Knowledge and Opinions Regarding to Clinical Researchs of Assistant Medicine Students Attendant in Internal and Surgical Sciences at a University Hospital
Yazar: BÜŞRA İNAL
Danışman: PROF. DR. YEŞİM TUNÇOK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri ve bilgi değerlendirme anketi = Skills and information evaluation questionnaire ; Klinik araştırmalar =   ; Tıpta uzmanlık eğitimi =

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı bir üniversite hastanesinde dahili ve cerrahi bilimlerde görevli tıpta uzmanlık öğrencilerinin klinik araştırmalar hakkındaki bilgi ve tutumları ile bunlara etki eden etmenlerin incelenmesidir.
Yöntem: Kesitsel bir araştırma olan çalışmanın örneklemini, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde Dahili (197) ve Cerrahi (64) Tıp Bilimleri'nde çalışan toplam 261 tıpta uzmanlık öğrencisi oluşturmuştur. Veriler, Mart-Nisan 2017 tarihleri arasında araştırmacılar tarafından hazırlanan anket formu aracılığı ile toplanmıştır. Her doğru/olumlu yanıt için 1 puan, yanlış/olumsuz ve fikrim yok yanıtları için ise 0 puan verilerek hesaplamalar gerçekleştirilmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplarda t–testi ve tek yönlü varyans analizi (one-way ANOVA) ile değerlendirilmiştir, 0.05 düzeyi anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya katılan 261 tıpta uzmanlık öğrencisinin yaş ortalaması 28 ± 3 olup, %47.9'u kadın, %52.1'i erkektir. Uzmanlık öğrencilerinin %26.4'ünün klinik araştırmalar ile ilgili eğitim aldığı, %24.1'inin klinik araştırmalarda çeşitli görevlerde bulunduğu belirlenmiştir. Görev alınan toplam 136 klinik araştırmadan %20.6'sının uluslararası, %79.4'ünün ulusal, %13.2'sinin endüstri merkezli, %86.8'inin araştırıcının başlattığı, %83.1'inin tek merkezli, %16.9'unun çok merkezli olduğu belirtilmiştir. Klinik ilaç araştırmalarında dikkate alınan yasal ve etik düzenlemeler ile ilgili soruda tıpta uzmanlık öğrencilerinin çoğunluğunun (%61.3) Helsinki Deklarasyonu'nu doğru bildiği ancak yalnızca %7.7'sinin tüm seçenekleri doğru işaretlediği bulunmuştur. Klinik ilaç araştırması yapmak için izin alınması gereken birimler sorulduğunda ise tıpta uzmanlık öğrencilerinin %80.1'i Klinik Araştırmaları Etik Kurulu, %31.8'i ise Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu cevabını verirken, yalnızca %14.6'sı tüm seçenekleri doğru işaretlemiştir. Tıpta uzmanlık öğrencilerinin klinik araştırmalara ilişkin genel ifadelerin yer aldığı 21 soruyu doğru yanıtlama oranları 13.4 ± 4.2  (%63.8, min. 0, maks. 20)'dır. Katılımcılara klinik araştırmalarda görev almak ile ilgili düşünceleri sorulduğunda %66.3'ü katılmak istediğini, %23.4'ü katılmak istemediğini %10.3'ü ise fikri olmadığını belirtmiştir. Klinik araştırmalar ile ilgili eğitim almış olan katılımcıların klinik araştırmalara ilişkin bilgi düzeylerinin eğitim almamış olanlara göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Klinik araştırma eğitimi almış olan ve/veya klinik araştırma protokolü yazmış olan öğrencilerin klinik araştırmalar ile ilgili bilgi düzeyi ortalamaları daha yüksek bulundu. Klinik araştırmaların yürütülmesi ve etik yönü ile ilgili olarak temel eğitim programlarının açılması ve tıpta uzmanlık öğrencilerinin bu programlara katılımlarının teşvik edilmesi, ülkemizde yürütülen nitelikli klinik araştırmaların sayısının artmasında rol oynayacaktır.

Abstract:
Aim: The purpose of this research is to investigate the knowledge and attitudes of assistant medicine students attendant in internal and surgical sciences at a university hospital regarding to clinical research and the factors affecting them.
Method: This research is a cross sectional study. The sample of the study was comprised of 261 asisstant medicine students who work in internal (197) and surgical (64) departments at Dokuz Eylul University Hospital. The data was collected between March-April 2017 via a survey created by the researchers. While each right/positive answer was marked as 1 point, wrong/negative as well as "no idea" answers were marked as 0 points for the calculations. The data has been analysed by employing descriptive statistics, independent t-tests and one-way ANOVA. The significance level was set at 0.05.
Results: The mean age of 261 respondents was 28 ± 3. Of the respondents, 47.9% were female, 52.1% were male. It was determined that 26.4% of the respondents were trained in clinical research and 24.1% were in various positions in clinical research. Of the total 136 clinical trials that were undertaken, 20.6% were international, 79.4% were national, 13.2% were industry-centered, 86.8% were initiated by the researcher, 83.1% were single-centered and 16.9% were multi-centered. The results indicated that, about the question concerning legal and ethical regulations considered in clinical drug trials, most of the respondents (61.3%) were found to know the Helsinki Declaration correctly, but only 7.7% were answered all options correctly. The mean response rate of the questionnaires, in which consist of 21 generalized statements about the clinical researches, it was found as 13.4 ± 4.2 (63.8%, min 0, max 20). When participants were asked about their opinions about their willingness to be assigned to clinical research, 66.3% of them wanted to participate, 23.4% of them did not want to participate and 10.3% of them were indecisive. Participants who were trained in clinical research were found to have significantly higher knowledge of clinical research than untrained participants (p <0.05).
Conclusion: It was found that, assistant medicine students who have educated in clinical research and/or have written clinical research protocol previously, have higher knowledge level about clinical research. Assistant medicine students have potential to be delegated as principal and sub-investigators in future and providing them with basic training programmes about clinical research will encourage them to participate these studies as well as increase the number and the quality of clinical researches in Turkey.