PROMETHEE sıralama yöntemi ile hisse senedi tercihi: BİST 30 endeksi üzerine bir uygulama
Stock selection by PROMETHEE ranking method: An application on BIST-30 index
Yazar: DOĞAÇ KAYGISIZ
Danışman: PROF. DR. ERHAN DEMİRELİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Bankacılık = Banking ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Hisse senedi değeri = Stock valuation ; Hisse senetleri = Stocks ; Karar verme = Decision making ; Müşteri tercihleri = Customer preferences ; PROMETHEE yöntemi = PROMETHEE yöntemi ; Tercih = Preference ; Çok amaçlı karar verme = Multiobjective decision making

Özet:
Geçmişten günümüze tasarrufların değerlendirilmesi kişiler ve işletmeler açısından büyük önem taşımıştır. Günümüz koşullarında özellikle tüketim toplumlarında para ihtiyacı eskiye nazaran daha da fazlalaşmaktadır. Bu sebeple tasarruf etme ve tasarrufların değerlendirilmesi konusu kişi ve işletmeler açısından çok daha önemli hale gelmiştir. Tasarruf sahibi değerlendirme aşamasında bir karar vermek durumundadır. Gelişen teknoloji, globalleşen dünya ve iletişim gibi faktörlerin devreye girmesiyle tasarrufların değerlendirilebileceği alternatifler de aynı doğrultuda artmıştır. Dünya borsalarının daha kolay ulaşılabilir olması, işlem yapma sürelerinin kısaltılması ve basitleştirilmesi gibi etkenler, tasarruf sahibi ve yatırımcılar için cazip alternatifler olarak yer almışlardır. Borsa işlemlerinin legal, güvenilir ve kazançlı olması ise tasarruf sahipleri ve yatırımcılar için cezbedici olmuştur. Borsada hisse senedi alım ve satım işlemleri ise en çok tercih edilen işlemlerden olmuştur. Karar vericiler açısından artan alternatifler arasından karar vermek daha da zor ve önemli hale gelmiştir. Hisse senedi alım satımı için alternatiflerin arasından doğru hisse senedinin seçilebilmesi önemlidir. 
Teknoloji gibi faktörlerin artmasıyla alternatifler arasında karar vermeyi kolaylaştıracak çalışmalar, teknikler ve uygulamalar geliştirilmiştir. Bu tür karar problemleri çok kriterli karar verme problemleri olarak adlandırılırlar. Bu çalışmada, bu tekniklerden bir tanesi olan promethee yöntemi ile hisse senedi tercihi karar problemi incelenmiştir. BIST 30 endeksine dahil bulunan bankaların hisse senetleri incelemeye alınmış olup her hisse senedine ait optimum kriterler belirlenerek analiz edilmiştir. Hisse senedi tercihi problemi çözümü için belirlenen 10 adet kriter, ilgili bankaların mali tabloları ve finansal piyasa verilerinden elde edilmiştir. Alternatif olarak alınan 7 adet banka hisse senedi ve kriterler promethee sıralama yöntemi ile uygulama yapılmıştır. PROMETHEE I ile kısmi sıralama sonuçlarına ulaşıldıktan sonra PROMETHEE II ile tam sıralama yapılarak önceliklendirilen alternatiflere ait GAIA analizi yapılmıştır. 
Çalışma sonucunda, çok kriterli karar verme tekniklerinden olan promethee yöntemi ile karar vericiye gerekli kriterleri sağlayan hisse senetleri arasında en uygun olanın seçilmesinde yardımcı olduğu bulgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme, Promethee, Hisse Senedi Tercihi, Banka.

Abstract:
From the past to the present, the assessment of savings has been of great importance for individuals and businesses. In today's conditions, especially in consumer societies, the need for money increases more than before. For this reason, saving and evaluation of savings has become more important for individuals and businesses. Saver owner must make a decision during the evaluation phase. With the introduction of factors such as developing technology, the globalizing world and communication, alternatives to which savings can be evaluated have increased in the same direction. Factors such as easier access to world stock exchanges, shortening and simplifying trading times have become attractive alternatives for savings and investors. Legal, reliable and profitable transactions in the stock market attracted investors and investors. Stock exchange purchase and sale transactions were the most preferred transactions on the stock exchange. It has become even more difficult and important to decide among the increasing alternatives for decision makers. It is important that the right stock can be selected among the alternatives for stock trading. 
With increasing factors such as technology, studies, techniques and applications have been developed to facilitate decision making among alternatives. Such decision problems are called multi-criteria decision making problems. In this study, one of the techniques, promethee method, stock selection decision problem is examined. The stocks of the banks included in BIST 30 index were analyzed and the optimum criteria for each share were determined and analyzed. The 10 criteria determined for the solution of the stock selection problem are obtained from the financial statements of the banks and the financial market data. As an alternative, 7 bank stocks and criteria were applied with promethee ranking method. After the partial sequencing results were reached with PROMETHEE I, GAIA analysis of the alternatives that were prioritized by full sequencing with PROMETHEE II was performed. As a result of the study, it was found that promethee method, which is one of the multi criteria decision making techniques, helps the decision maker to choose the most suitable one among the stocks that provide the necessary criteria. 

Keywords: Multi Criteria Decision Making, Promethee, Stock Selection, Bank.