COVID-19 pandemisinde hemşirelerin ikincil travmatik stres yaşama ve stresle başa çıkma durumları: Tokat ili örneği
Nurses' experience of secondary traumatic stress in the COVID-19 pandemic and the conditions of coping with stress: The case of tokat province
Yazar: LEYLA YİRCİ
Danışman: DOÇ. DR. AYGÜL KISSAL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Acil Tıp Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil hemşirelik = Emergency nursing ; COVID 19 = COVID 19 ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Pandemiler = Pandemics ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Stresle başetme = Coping with stress

Özet:
Bu araştırma, COVID-19 pandemisinde Tokat ili merkezinde çalışan hemşirelerin
travma sonrası stres belirtilerini, ikincil travmatik stres düzeylerini, etkileyen faktörleri
ve hemşirelerin baş etme yollarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu ilişki arayan
tanımlayıcı türdeki çalışmanın örneklemini Tokat il merkezindeki bir devlet ve bir
üniversite hastanesinin acil servis, ameliyathane, yoğun bakım ve doğum kliniğinde
çalışan ve araştırmayı kabul eden 269 hemşire oluşturmuştur. Araştırmada "Hemşire
Tanıtıcı Bilgiler Formu'', ''İkincil Travmatik Stres Ölçeği (İTSÖ)'', ''Travma Sonrası
Stres Belirtileri Ölçeği (TSSBÖ)'' ve ''Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÇTÖ)''
kullanılmıştır. Veriler ortalama, standart sapma, frekans, yüzde, minimum, maksimum
değerler, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis ve regresyon analizi ile test edilmiştir.
Hemşirelerin %58,7'si kadın, %41,3 erkek iken hemşirelerin yaş ortalaması 30,15 ±
5,312, %27,9'u travmatik bir yaşantıyı dinlemiş, %36,3'ü bireysel travmatik bir olay
yaşamış, %58,4'ünün çalışma süreleri COVID-19'dan etkilenmiş, %23,3'ü COVID-19
salgını süresince başka birime görevlendirilmiştir. Katılımcıların ikincil travmatik stres
puanı 23,01 ± 12,89 ve travma sonrası stres belirtileri puanı 56,41 ± 20,65'tir.
Hemşireler stresle başa çıkma tarzlarından en sık kendine güvenli yaklaşımı (14,86 ±
3,78), en az ise boyun eğici yaklaşımı (7,00 ± 2,81) kullanmaktadır. İTSÖ puan
ortalaması doğum servis hemşirelerinden sonra ikinci sırada acil servis hemşirelerinde
yüksek düzeyde bulunmuştur. Travmatik bir olay dinleme (p  < 0,01) ve stresle baş etme
yöntemi varlığı (p  < 0,05) ikincil travmatik stres üzerinde anlamlı yordayıcılar olarak saptanmıştır. Araştırmanın bulguları hemşirelerin İTSÖ alt boyut ve toplam puan
ortalamalarının düşük düzeyde, TSSBÖ toplam puan ortalamasının orta düzeyin
üzerinde olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, COVID-19 bulaşma endişesi, stresle baş etme
yöntemi varlığı, haftalık çalışma saati, COVID-19 pandemisinde başa birime
görevlendirme, travmatik bir yaşantıya şahit olma ve travmatik bir olay yaşama ikincil
travmatik stres açısından önemli faktörlerdir. Ruh sağlığı sorunu olanlar, stresle baş
etme yöntemi olmayanlar, haftalık çalışma saati az olanlar, COVID-19 pandemisinde
çalışma saatleri etkilenen bireyler, COVID-19 pandemisi süresince başka birime
görevlendirilenler, travmatik bir yaşantıyı dinlemeye maruz kalanlar, bireysel bir
travmatik yaşam öyküsü olmayanlar, COVID-19 pandemi döneminde ruhsal destek
programından yararlananlar travma sonrası stres belirtileri açısından riskli gruplardır.
Hastanelere göre hemşirelerin stresle başa çıkma tarzları ölçeği alt boyut puan
ortalamaları, İTSÖ toplam puanı, TSSBÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak
anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. İkincil travmatik stresi ve travma sonrası stres
belirtilerini önlemek veya azaltmak amacıyla risk faktörlerinin göz önünde
bulundurulması, bu doğrultuda önlem alınması, eğitim/psikolojik destek sağlanması ve
sağlık politikalarının düzenlenmesi önerilir.

Abstract:
This research was carried out to examine the post-traumatic stress symptoms, secondary
traumatic stress levels, affecting factors and coping ways of nurses working in the city
center of Tokat during the COVID-19 pandemic. The sample of this descriptive study
seeking a relationship consisted of 269 nurses working in the emergency room,
operating room, intensive care and obstetrics clinic of a state and a university hospital in
the city center of Tokat and accepted the research. In the study,''Nurse Introductory
Information Form'', ''Secondary Traumatic Stress Scale (STSS) '', ''Post Traumatic
Stress Symptoms Scale (PTSSS) '' and ''Styles of Coping with Stress Scale (SCSS)
were used. Data were tested with mean, standard deviation, frequency, percentage,
minimum, maximum values, Mann Whitney-U, Kruskal Wallis and regression analysis.
While 58.7% of the nurses were female and 41.3% were male, the mean age of the
nurses was 30.15 ± 5.312, 27.9% had listened to a traumatic experience, 36.3% had
experienced an individual traumatic event, and 58.4 % had working hours were affected
by COVID-19, 23.3% of them were assigned to another unit during the COVID-19
outbreak. The secondary traumatic stress score of the participants was 23.01 ± 12.89
and the post-traumatic stress symptoms score was 56.41 ± 20.65. Nurses use the self-
confident approach (14.86 ± 3.78) most frequently and the submissive approach (7.00 ±
2.81) the least among the styles of coping with stress. The mean score of the STSS was
found to be high in the emergency room nurses, in the second rank after the maternity service nurses. Listening to a traumatic event (p  < 0.01) and the presence of a stress
coping method (p  < 0.05) were found to be significant predictors of secondary traumatic
stress. The findings of the study showed that nurses' mean scores for STSS sub-
dimensions and total scores were low, and mean total scores for PTSS were above the
medium level. Gender, fear of being infected with COVID-19, the existence of a way
of coping with stress, weekly working hours, assignment to another unit in the COVID-
19 pandemic, witnessing a traumatic experience and experiencing a traumatic event are
important factors in terms of secondary traumatic stress. Those with mental health
problems, those who do not have a way of coping with stress, those who have less
working hours per week, those whose working hours were affected by the COVID-19
pandemic, those who were assigned to another unit during the COVID-19 pandemic,
those who were exposed to listening to a traumatic experience, those who did not have
an individual traumatic life history, Those who benefited from the mental support
program during the COVID-19 pandemic period are at risk in terms of post-traumatic
stress symptoms. There was no statistically significant difference between the nurses'
stress coping styles scale sub-dimension score averages, the total score of STSS, and the
total score of PTSSS according to hospitals. In order to prevent or reduce secondary
traumatic stress and post-traumatic stress symptoms, it is recommended to consider risk
factors, take precautions accordingly, provide education/psychological support and
regulate health policies.