Modernleşme-kentleşme-cemaatleşme ve tampon mekanizmaları ve İkitelli Başakşehir (1.Etap) örneği
Modernization-urbanization-communetazion and buffer mechanizms of İkitelli-Başakşehir (First -Site)
Yazar: AYDIN KAYA
Danışman: PROF. DR. M. FİKRET GEZGİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Yapı - Sosyal Değişme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cemaatler = Communities ; Gelenekler = Traditions ; Kentleşme = Urbanization ; Modernleşme = Modernization ; Sosyal değişme = Social change ; İstanbul-İkitelli = İstanbul-İkitelli

Özet:
Değişim insanın türünün en temel özelliklerindendir. İnsanların oluşturduğu bir birliktelik olan toplumlarda bu değişime tabiidir. İnsan başka bir yönü ile de fizik ve metafizik seçmeler yapma bilme özelliğine de sahiptir. Bu özelliği ile insanlar ve toplumlar kendilerini başka toplumlara ve insanlara göre farklılaştıran ya da benzeştiren temel tercih kümeleri oluştura bilirler. Bu anlamda insanların ve toplumların değişimi, doğadaki gibi tek taraflı ve farklılaşmayı içermeyen bir şekilde gerçekleşmez. Her türlü insan eyleminin ve sosyal olgunun tercihlerin değişikliğinden kaynaklanan farklılaşma durumu sosyal değişim için de geçerlidir. İnsanların niteliği ve derecesi ne olursa olsun her türlü değişim teklifini kabul ve reddetme hakkına sahiptir. Hatta temel tercih kümesi ışığında kendi seçeneğini de ortaya koyabilir. Modernleşme belirli tarihsel ve toplumsal koşullarda gerçekleşen bir değişim biçimdir. Modernleşme kendi temel tercih kümesinin oluşturduğu paradigması doğrultusunda gerçekleşen iki düzeyli bir toplumsal değişmedir. Bu düzeylerden biri kişisel seviyede meydana gelen felsefi, psikolojik ve sosyal psikolojik boyutları olan değişimler kümesidir. İkinci düzeyde meydana gelen değişim ise sosyal yapı ve kurumsal değişimleri öngören daha çok sosyolojik içerikli olanıdır. Bu çalışmada sosyal psikolojik olan değişim boyutu ile sosyolojik olan boyutu aynı anda ele alınmaya çalışılmıştır. Çünkü kompleks bir değişim süreci olan modernleşme her iki seviyede aynı anda gerçekleşmediğinde bir çok uyumsuzluklara, biçimsizliklere ve kopuşlara sebep olabilmektedir. Elbetteki bu uyumsuzlukta modernleşme biçimi, araçları ve modernleştirici güçlerin etkisi vardır. Fakat esas uyuşmazlık modern ve pre modern döneme ait uzlaşmaz paradigmaların yaşandığı zaman ve mekanlarda daha çok gözlenmektedir. Bu durumlarda uzlaşmaz paradigmaların arasında boşluklar oluşmaktadır. Kişi bu boşlukların meydana getirdiği uyumsuzluğu giderebilmek için farklı paradigmalara ait bir birine indirgenemez kategorileri bir birine indirgeyerek uyumsuzluğu gidermeye çalışmaktadır. Sonuçta ortaya yeni biçimsiz durumlar ortaya çıkmaktadır. Bu zihinsel durumun sosyolojik yansıması ise sosyal bütünleşme problemleri, kültürel içeriksizlik, alt gruplaşmalar, sosyal ilişki ve form bozuklukları gibi sonuçlarla IIIortaya çıkmaktadır. Bu sosyolojik sonuçların olumsuzluklarının giderilmesi ve sosyal bütünleşmenin gerçekleşebilmesi eski ve yeni durumda olmayan tampon mekanizmaları olarak adlandırılan mekanizmaların ortaya çıkması ile mümkün olmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu kavramsal çerçeve, teorik bölümde tartışılmasıyla birlikte, kentsel bir yerleşim olan, pre modern, modern ve geç modern döneme ait yapı işlev ve değerlerin aynı anda geçerli olduğu kabul edilen araştırma alanında uygulanarak varsayımlar çerçevesinde sınanmıştır. IV

Abstract:
Change is one of the basic properties of humankind. Society which is formed by people is also dependent on this change. Human has also the ability to make physical and metaphysical preferences. In this regard, human being is differentiated from other beings. In this context, change in nature is one sided and without differentiation, but the change of human and society is emerged in a opposite way. The situation of differentiation stemming from various preferences of human actions and social fact is also valid for social change. People have the right of objection against every demand for change whatever their characters and status are. Even they put forward their own preference with the parallel to common preferences. Modernization is a format of change emerging under certain historical and social conditions. Modernization is a two dimensional social change emerging in the direction of paradigm which is formed through a set of basic preferences of modernization. One of it is emerged in individual level consisting of a set of changes along with philosophical, psychological and social dimensions. Second dimension of social change which premises social structure and institutioanal changes is ocured is in a more sociological context. In this study, social change is tried to analyse social psychological and sociological dimension at the same time. When modernization being a complex process of change is not ocuured in both level at the same time, it produces a lot of disadjustment, disorder and disintegratioa Two dimensional change is usually seen in the periphery societies which are modernized later and through external impact. Certainly, the form of modernization, the tools of modernization and modernizing power play an important role on this disadjusment. However, main disadjusment is mostl observed in pre- modern and modern term and place in which opposite paradigms are conflicted each other. In this case, between opposite paradigms are formed vacuum. Individulas reduce categories each other which are not reducible categories belonging to different paradigms in fact in order to avoid the Vdisadjusment. Thus, certain shapeless states are emerged. As a consequence of this mental situation, the problems of social integration, culturel discontenment, subgroupizations, the corruption of social relationship and form come out. Tampon mechanizmas are emerging as a function of getting rid of these social problems and providing social integration. In an urban settlement, the theory was tested in the frame of assumptions by practising a field where the function of structure and values basically belonging to pre-modern, modern and late modern period are accepeted as valid at the same time. VI