Stadyumların örtü sistemlerinin örneklerle incelenmesi
Examination of the cover systems of stadiums with examples
Yazar: MERT SEÇGİN
Danışman: PROF. DR. AYŞE SİREL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Stadyumlar antik çağlardan itibaren insanların ilgisini çeken spor yapılarından olmuştur. Kimi zaman tanrılara tapınmak için yapılan spor müsabakalarına ev sahipliği yaparken, kimi zaman da gladyatör ve kölelerin özgürlüklerini elde etmek için dövüştürüldüğü mekanlar olarak varlık göstermiştir. Antik dönemlerden günümüze kadar gelen stadyumlarda form olarak benzerlikler bulunmakla birlikte günümüzde tasarım ve işlev olarak farklılaşmıştır. Günümüzdeki stadyumların temellerinin 19. Yüzyılda atıldığı görülmektedir. 19. yüzyıl ve 20. yüzyılın ortalarına kadar, inşa edilen futbol stadyumlarının geleneksel yapım teknikleri ile üstü açık inşa edildiği ve izleyici konforunun çok fazla göz önüne alınmadığı görülmektedir. 1980'li yılların başında tüm dünyada görülmeye başlayan küreselleşme hareketi ile spora ait değerler değişmeye başlamıştır. Futbolun kârlı bir ekonomi alanı haline gelmiş olması ile stadyum yapılarındaki mekânsal değişim ihtiyacı, stadyumların mimari biçimlenmesini ve örtü sistemlerini de etkilemiştir. 
Bu tezde amaç; 2000 yılı sonrası inşa edilen yeni stadyum yapılarının "yenilikçi örtü sistemlerinin", biçimsel ve işlevsel özellikleri ile malzeme ve yapım sistemlerini incelemek, günümüz mimarlığına ve kent kimliğine etkilerini tartışmaktır. Tez konusuna bağlı olarak araştırma soruları; yeni "teknolojik yapım sistemleri" ve "yeni malzemeler" 21. Yüzyıl stadyumlarının mimari tasarımını etkilemiş midir? Etkilemiş ise yeni örtü sistemleri kullanıcılar üzerinde "mekânsal etki kalitesini" artmış mıdır? Stadyumlar yeni örtü sistemleri ile 21.yy'da yeni bir vizyon kazanmış mıdır ve kentin sosyo-ekonomik yapısına katkıda bulunmakta mıdır? şeklinde olmuştur. 
Tez çalışmada öncelikle literatür araştırması ile örtü sistemlerindeki "yeni tasarım özellikleri" tespit edilmiştir. Bu özellikler tezin örneklem binalarının analiz edilmesinde "tasarım kriterleri" olarak kabul edilmiştir. Farklı ülkelerden seçilen 6 adet örnek stadyum yapısının örtü sistemi tespit edilen tasarım kriterleri ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda; altı stadyum yapısının da tasarım kriterlerini büyük ölçüde yansıttığı görülmüştür. Günümüz ve sonrası için önemli olan bu kriterler, stadyumlarının örtü sisteminin nasıl tasarlanması gerektiği konusundaki yeni yaklaşımları ortaya koyduğu görülmüştür. 
  
Anahtar Kelimeler: Stadyum, örtü sistemleri, hava destekli örtü sistemi, mimari biçimlenme

Abstract:
Stadiums have been one of the fatal structures that people have been exposed to since ancient times. Sometimes it hosted sports competitions to worship the gods, and sometimes it was the place where gladiators and slaves were fought to gain their freedom. Although it has been preserved as a form in buildings from ancient times to the present, it has been differentiated in design and function today. It seems that the foundations of the buildings at birth were laid in the 19th century. Until the mid-19th century and the middle of the 20th century, it was obtained that the football fields built were open with the traditional construction results and the comfort of the audience was not taken into consideration. With the globalization movement that started to be seen all over the world at the beginning of the 1980s, the values of sports began to change. With the emergence of football as a profitable economic field, the need for spatial change in the structures of the buildings has begun to affect the architectural formation of the buildings and the covering systems.
The aim of this thesis; The aim of this study is to examine the "innovative cover systems", the formal and functional features of the new stadium structures built after 2000, as well as the material and construction systems, and to discuss their effects on today's architecture and urban identity. Research questions depending on the thesis topic; Have new "technological construction systems" and "new materials" influenced the architectural design of 21st century stadiums? If so, have the new cover systems increased the "quality of spatial effect" on users? Have stadiums gained a new vision in the 21st century with new cover systems and do they contribute to the socio-economic structure of the city? has been in the form.
In the thesis study, first of all, "new design features" in cover systems were determined by literature research. These features were accepted as "design criteria" in the analysis of the sample buildings of the thesis. The cover system of 6 sample stadium structures selected from different countries was analyzed with the determined design criteria. As a result of the findings; It has been seen that all six stadium structures largely reflect the design criteria. It has been seen that these criteria, which are important for today and later, reveal new approaches on how the cover system of stadiums should be designed.

Keywords: Stadium, cover systems, air supported cover system, architectural formation