Van Gölü'nde inci kefali avcılığı yapan balıkçı işletmelerinin ekonomik analizi
Economic analysis of fishing enterprises made hunting pearl mullet in Van Lake
Yazar: ÖMER GEZGİNÇ
Danışman: PROF. DR. YAVUZ CEVGER
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu araştırma, Van Gölü'nde İnci Kefali avcılığının gerçekleştirildiği işletmelerin sosyo-ekonomik, teknik ve ekonomik analizinin yapılması ve bu ekonomik faaliyete ilişkin sorunların ortaya konması amaçlanmıştır.
Çalışmanın materyalini, 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda Bitlis ve Van İl Tarım ve Orman Müdürlüklerince düzenlenmiş Su Ürünleri Ruhsat Tezkeresine sahip ve Van Gölü'nde aktif olarak İnci Kefali avcılığı yapan 72 adet balıkçı işletmesinden yüzü yüze görüşmeler ve veri temin formu aracılığıyla tam sayım yöntemi kullanılarak elde edilen veriler oluşturmaktadır. İşletmeler, tekne boy uzunluğu 12 m ve altında olan işletmeler ile tekne boy uzunluğu 12 m'nin üstünde olan işletmeler olarak değerlendirilmiştir. İşletmelerin ekonomik analizlerinin yanında kârlılık, verimlilik analizleri ile satış geliri fonksiyonu ve kâr fonksiyonu regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir.
İşletmeler genelinde 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda sırasıyla maliyeti oluşturan masraf unsurları içerisinde akaryakıt ve yağ giderleri %30,9-%38,1; işçilik giderleri %30,1-%27,6; kumanya giderleri %5,5-%6; giyim giderleri %0,9-%1; ağ giderleri %16,5-%13; makara (gırgır) giderleri %0,4-%0,3; tekne bakım-onarım giderleri %2,9-%2,3; kredi faiz giderleri %4,3-%4; amortisman giderleri %4,1-%3,8; genel idare giderleri %3,3-%3,3 pay almıştır.
İşletmeler genelinde 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda sırasıyla kg başına net kâr 1,17 ₺ ve 1,78 ₺; 1 kg İnci Kefali avlanma maliyeti ise 2,14 ₺ ve 2,78 ₺ olarak tespit edilmiştir.
İşletmeler genelinde 2020-2021 ve 2021-2022 av sezonunda sırasıyla mali rantabilite %33,59-%41,83; ekonomik rantabilite %31,94-%39,84; rantabilite faktörü %38,06-%41,37; iktisadilik oranı 2,10-1,86; işgücü kısmi verimliliği 32.369,9-39.310,3; akaryakıt kısmi verimliliği 2.321,1-2.611,3; ağ kısmi verimliliği 13,6-13,8 olarak tespit edilmiştir.
Satış geliri fonksiyonu regresyon analizi sonucunda tüm işletmeler genelinde, diğer değişkenler sabit iken maliyeti oluşturan masraf unsurlarındaki 1 birimlik artışın toplam İnci kefali satış gelirinde meydana getirdiği artışlar sırasıyla; akaryakıt ve yağ masrafları (X₁) için 2,231 birim, işçilik masrafları (X₂) için 1,021 birim, ağ masrafları (X₃) için 1,019 birim artış ve diğer masraflar (X₄) için 1,240 birim olduğu tespit edilmiştir.
Bu çalışmanın sonucunda, Van Gölü'nde yapılan İnci Kefali avcılığının kârlı bir ekonomik faaliyet olduğu tespit edilmiştir. Bu ekonomik faaliyet gölün çevresindeki kırsal alanlarda istihdama ve özellikle genç nüfusun kırsaldan kente göçünü engellemesi yönüyle katkı sağladığı düşünülmektedir. Bu olumlu katkıların ve sürdürülebilirliğin sağlanması açısından nesli yakın tehdit altında olan İnci Kefalinin korunmasının da büyük önem arz etmektedir.
Anahtar Sözcükler: Ekonomik Analiz, İnci Kefali, Kârlılık, Su Ürünleri, Van Gölü

Abstract:
In this research, it is aimed to make socio-economic, technical and economic analysis of the enterprises where Pearl Mullet fishing is carried out in Lake Van and to reveal the problems related to this economic activity.
The study contains data from 2020-2021 and 2021-2022 fishing seasons that was collected by means of data collection form face-to-face interviews with 72 fishermen holding Fisheries Licenses issued by Bitlis and Van Provincial Directorates of Agriculture and Forestry and actively engaged in pearl mullet fishing in Lake Van. The full count method was used to obtain the data. The enterprises are evaluated as the enterprises with a boat length of 12 m and below and the enterprises with a boat length of over 12 m. In addition to the economic analyzes of the enterprises, profitability, productivity analyzes and sales revenue function and profit function regression analyzes were performed.
Among the total expenses in the 2020-2021 and 2021-2022 hunting seasons are respectively, fuel and oil expenses are 30.9%-38.1%; labor costs 30.1%-27.6%; food provision expenses 5.5%-6%; clothing expenses 0.9%-1%; net expenses 16.5%-13%; purse seine reel expenses 0.4%-0.3%; vessel maintenance-repair expenses 2.9%-2.3%; interest on loan expenses 4.3%-4%; depreciation expenses 4.1%-3.8%; general administrative expenses 3.3%-3.3% took a share.
For 2020-2021 and 2021-2022 hunting seasons net profit per kg and fishing cost of 1 kg Pearl Mullet determined respectively as 1.17 ₺-1.78 ₺; 2.14 ₺-2.78 ₺.
Financial profitability of the enterprises in the 2020-2021 and 2021 2022 hunting seasons, respectively, was found as 33.59%-41.83%; economic profitability 31.94%-39.84%; profitability factor 38.06%-41.37%; economy ratio 2.10-1.86; labor partial productivity 32 369.9-39 310.3; fuel partial efficiency 2 321.1-2 611.3; net partial efficiency 13.6-13.8.
As a result of the sales revenue function regression analysis, the increases in total pearl mullet sales revenue caused by one-unit increase in the cost elements that make up the cost, while other variables are constant, are respectively; It has been determined that there are 2.231 units for fuel and oil costs (X₁), 1.021 units for labor costs (X₂), 1.019 units for network costs (X₃), and 1.240 units for other costs (X₄).
As a result of this study, it has been determined that Pearl Mullet fishing in Van Lake is a profitable economic activity. It is thought that this economic activity contributes to employment in the rural areas around the lake and to prevent the migration of the young population from rural to urban areas. In terms of ensuring these positive contributions and sustainability, the protection of the Pearl Mullet, which is under threat, is of great importance.
Keywords: Aquaculture, Economic Analysis, Pearl Mullet, Profitability, Van Lake