Okul kültürü ve örgütsel adaletin okulun yenilikçi iklimiyle ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between school culture, organizational justice and schools' innovative climate
Yazar: İLKER NEBİ ÖZGÜR
Danışman: PROF. DR. CEMİL YÜCEL
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adalet = Justice ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kültür = Culture ; Okul iklimi = School climate ; Okul kültürü = School culture ; Yenilik iklimi = Innovation climate ; Yenilikçi davranış = Innovative behaviour ; Örgütsel adalet = Organizational justice

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, okul kültürü ve örgütsel adaletin okulun yenilikçi iklimiyle ilişkisini incelemektir.
Yöntem: Bu çalışma korelasyonel araştırma şeklinde tasarlanmış olup bu araştırma yaklaşımında değişkenler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın bağımsız değişkenleri okul kültürü ve örgütsel adalet, bağımlı değişken ise okulun yenilikçi iklimidir. Araştırmanın evreni, 2015-2016 eğitim ve öğretim yılında Eskişehir ili Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerindeki temel öğretim ve ortaöğretime bağlı 162 okulda görev yapan 5852 öğretmenden oluşmaktadır. Tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen örneklemde 46 okul ve 726 öğretmen yer almaktadır. Veriler "Okul Kültürü Ölçeği", "Okulun Yenilikçi İklimi Ölçeği" ve "Örgütsel Adalet Ölçeği" olmak üzere üç ölçek kullanılarak toplanmıştır.
Bulgular: Baskın okul kültürü hem öğretmen hem de okul düzeyinde klan kültürüdür. Cinsiyet, mesleki kıdem ve lisansüstü eğitim alma durumuna göre öğretmenlerin yenilikçi iklim algısında bir farklılaşma bulunmamıştır. Ayrıca okulun yenilikçi iklimi eğitim kademesi ve sosyo-ekonomik düzeye göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Okulun yenilikçi iklimi, pazar kültürü dışındaki kültür tipleri ve örgütsel adaletle anlamlı korelasyonlara sahiptir. Hiyerarşik regresyon analizine göre; cinsiyet oranı, sosyo-ekonomik düzey ve eğitim kademesi değişkenleri okulun yenilikçi iklimini anlamlı bir şekilde yordamamaktadır. Analize kültür tipleri değişkenleri (klan, adokrasi, hiyerarşi ve pazar) eklendiğinde, bu değişken grubundan sadece hiyerarşi kültürü değişkeninin okulun yenilikçi iklimini negatif anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Okula ait bazı özellikler ve kültür tiplerindeki farklılıklar istatistiksel olarak ortadan kaldırılıp örgütsel adalet değişkeni işleme sokulduğunda, bu değişken okulun yenilikçi iklimini anlamlı bir şekilde yordamaktadır.
Sonuç ve Öneriler: Hem öğretmen hem de okul düzeyindeki demografik özellikler yenilikçi iklimdeki varyansı anlamlı bir şekilde açıklayamamaktadır. Okulun yenilikçi iklimi için hiyerarşi kültürünün önemli olduğu, diğer kültür tiplerinin belirleyici olmadığı tespit edilmiştir. Dahası örgütsel adalet okulun yenilikçi iklimini etkileyen mühim bir değişken olarak belirlenmiştir. Adalet algısının okulun yenilikçi iklimindeki önemi ortaya çıkmıştır.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to investigate the relationship between school culture, organizational justice and schools' innovative climate.
Method: This study which was designed as correlational research, aimed to determine relationship between variables. The independent variables of the research are school culture and organizational justice, and the dependent variable is schools' innovative climate. The universe of the research consists of 5852 teachers working in 162 primary schools and secondary schools in the provinces of Tepebaşı and Odunpazarı in Eskişehir between the academic years of 2015-2016. Sample selected by using stratified sampling consists of 46 schools and 726 teachers. The data were collected by using three scales: "School Culture Scale", "School Innovative Climate Scale" and "Organizational Justice Scale".
Results: The predominant school culture is clan culture for both teacher and school level. According to the gender, occupational seniority, and the status of postgraduate education, there was no difference in teachers' innovative climate perception. Moreover, the schools' innovative climate does not differ significantly from the educational level and the socio-economic level. Schools' innovative climate has significant correlation with culture types except market culture, and organizational justice. According to the hierarchical regression analysis; woman sex ratio, socio-economic and education level variables did not predict the school's innovative climate significantly. When culture-type variables were added (clan, adhocracy, hierarchy, and market) to analyze, only the hierarchical culture variable of this variable group predicts the school's innovative climate negatively. If some characteristics of the school and differences in culture types have been removed statistically and the organizational justice variable has been put in place, this variable has been meaningfully stimulating the schools' innovative climate.
Conclusion and Suggestions: Demographic characteristics at both teacher and school level did not explain the variance in the innovative climate meaningfully. It has been determined that hierarchical cultures are important for the schools' innovative climate and the other culture types are not determinative. Moreover, organizational justice has been identified as an important variable affecting schools' innovative climate. It was emerged that the perception of justice was important for schools' innovative climate.