Kötülük problemine bir yaklaşım olarak aşk teodisesi: Yunus Emre örneği
Love theodicy as an approach to the problem of evil: The case of Yunus Emre
Yazar: NESUH KAYA
Danışman: PROF. DR. RIFAT ATAY
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Aşk = Love ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Kötülük = Evil ; Tanrı = God ; Teodise = Theodicy ; Yunus Emre = Yunus Emre

Özet:
Kötülük problemi neredeyse her insanın dikkatini çeken bir mevzu olması ile meşhurdur. Problem iyi ve her şeye gücü yeten bir Tanrı ile aynı anda kötülüğün mevcut olmasının imkânı üzerine şekillenmiştir. Metafiziksel kötülük, evrenin ve içindekilerinin sınırlılığı ve sonluluğu olarak tanımlanırken; ahlaki kötülük, insanın özgür iradesi ile yaptığı seçimlerini yanlış seçenekten yana kullanması suretiyle ortaya çıkan kötülükleri ifade etmektedir. Fiziksel kötülük ise insan iradesi dışında ortaya çıkan kötülükleri tanımlamaktadır. Varoluşsal, mantıksal ve delilci kötülük olarak ele alınan problem, hem Batı hem de İslam düşüncesinde tartışılması sonucunda geniş bir teodise literatürü ortaya çıkarmıştır. İlahi aşkı ontoloji düşüncesinin temeline oturtan Yûnus Emre, kötülük probleminin türlerine şiirlerinde yer vermiş, aşkı diğer problemlerde olduğu gibi kötülük probleminin çözümü için yegane kaynak kabul etmiştir. Ona göre, evrenin ve içindekilerinin sonlu olması bir kötülük değil, aksine Tanrı'ya ulaşma bağlamında araç olarak asıl iyiliği ifade etmektedir. Ahlaki kötülüğün, özgür iradeli insanın iyi ve kötü arasında yanlış olanı tercih etmesinden ortaya çıktığını kabul eden düşünür, çözüm için ilahi aşk ile Tanrı'ya teslim olmayı gerekli görmüştür. Fiziksel kötülükler ise insanın olgunlaşması için bir basamak işlevi görmektedir ki insanlar, sıkı bir çile yolculuğu sonucunda vahdete erişip iyilikler ile kötülükler arasında bir fark olmadığını anlamış olacaklardır. İlahi aşka ulaşabilen kimse için ağlamak ile gülmek, doğum ile ölüm arasında bir fark olmadığı anlaşılacaktır.

Anahtar Kelimeler: Tanrı, Kötülük, Aşk, Teodise, Yûnus Emre

Abstract:
The problem of evil is famous for being a subject that attracts the attention of almost everyone. The problem is shaped by the possibility of the coexistence of evil with a good and omnipotent God. While metaphysical evil is defined as the limitation and finitude of the universe and its contents; moral evil refers to the evils that arise by using the choices made by human free will in favor of the wrong option. Physical evil, on the other hand, describes the evils that occur outside the will of human. The problem, which is considered as existential, logical and evidential evil, has resulted in a large theodicy literature as a result of its discussion in both Western and Islamic thought. Yunus Emre, who placed divine love on the basis of his ontology thought, included the types of the problem of evil in his poems, and accepted love as the only source for the solution of the problem of evil, as in other problems. According to him, the finiteness of the universe and its contents is not an evil, on the contrary, it expresses the real goodness as a means to reach God. Accepting that moral evil arises from the free-willed person's choosing the wrong one between good and evil, the thinker considered it necessary to surrender to God with divine love for the solution. Physical evils, on the other hand, serve as a step for the maturation of human beings, so that people will reach unity as a result of a hard journey of suffering and realize that there is no difference between good and evil. It will be understood that there is no difference between crying and laughing, birth and death for anyone who can reach divine love.
Keywords: God, Evil, Love, Theodicy, Yûnus Emre