Lösemi tedavisi sonrasında görülen uzun dönem yan etkiler
Long-term side effects after leukemia treatment
Yazar: ELİF DÖKMECİ
Danışman: DR. MUSTAFA ASIM YÖRÜK
Sağlık Bakanlığı / Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2001
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kemoterapi =   ; Lösemi = Leukemia ; İlaç tedavisi = Drug therapy

Özet:
Çalışma S.S.K. Göztepe Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğine 1985-1999 tarihleri arasında başvuran 17 'si kız, 18'i erkek, 35 olgu üzerinde gerçekleştirilmiştir. Olgular BFM-90 protokolü ile tedavi edilerek santral sinir sistemi profilaksisi almışlardır. Bu çalışma prospektif ve randomize olarak tasarlanmıştır.
Olguların tanı anında ve tedavi sonrası takiplerinde body mass indeks standart sapma skorları ile boy standart sapma skorları hesaplanmıştır. Buna göre tedavi alan olguların takiplerinde, kendi yaş ve cinsleri referans alınarak yapılan değerlendirmelerde, belirgin kilo artışı saptanmıştır. Mevcut kriterler göz önüne alınarak yapılan değerlendirmede, olguların %37 'si obes olarak tanımlanırken %20'si aşırı kilolu olarak tanımlanmıştır. Elde edilen bu veriler literatürde sitotoksik kemoterapi ve/veya profilaktik santral sinir sistemi radyoterapisi alan olguların tedavi sonrası bulguları ile uyumlu bulunmuştur 
Bu metabolik bozukluğun etiyolojisi multifaktöryel olmakla birlikte, sitotoksik kemoterapide kullanılan kortikosteroidlerle, kraniyospinal radyoterapinin GH üzerinden gerçekleştirdiği anti-lipolitik etkinin daha çok göze çarptığı söylenebilir. Buna ek olarak göze fazla çarpmayan, fakat uzun dönemde yarattığı alışkanlıkla kardiyovasküler risk faktörlerini arttıran, diyet alışkanlıkları da dikkate alınmalıdır.
Literatürde net olarak tanımlanamayan bazı metabolik ve nöro-endokrin parametrelerde izlenen patolojiler de, klinik bulgular ve mevcut veriler dahilinde, çalışmamızda izlenmemiştir.
Sorumlu hekim olarak üzerimize düşen görev, dikkatli ve planlı takiplerle, bu olgularda gelişebilecek uzun dönem yan etkileri monitörize etmek ve ailelerle hastalan, doğru diyet ve egzersiz alışkanlıkları konusunda bilgilendirmektir.

Abstract:
The study was carried out on 35 cases, 17 girls and 18 boys, who were hospitalized at S.S.K Göztepe Hospital Pediatrics Clinic between 1985-1999. The cases were treated with the BFM-90 protocol and received central nervous system prophylaxis. This study was designed prospective and randomized.
Body mass index standard deviation scores, and height standard deviation scores were calculated at the time of diagnosis and after treatment. Accordingly, in the follow-up of the patients who received treatment, a significant weight gain was found regarding their age and gender. In the assessment, taking into account the current criteria, 37% of the cases were defined as obese, while 20% were defined as overweight. These data were found to be compatible with the post-treatment findings of patients who received cytotoxic chemotherapy and/or prophylactic central nervous system radiotherapy in the literature.
Although the etiology of this metabolic disorder is multifactorial, it can be said that corticosteroids used in cytotoxic chemotherapy and the anti-lipolytic effect of craniospinal radiotherapy over GH are more noticeable. Besides, dietary habits that are not noticeable but increase cardiovascular risk factors with the habit they create in the long term should also be taken into account.
Pathologies observed in some metabolic and neuroendocrine parameters, which are not clearly defined in the literature, were not observed in our study within the scope of clinical findings and available data.
As a responsible physician, our task is to monitor the long-term side effects that may develop in these cases with careful and planned follow-up and to inform families and patients about the correct diet and exercise habits.