Seçili kripto paralar ile döviz kurları arasındaki nedensellik ilişkisi üzerine ampirik bir uygulama (2015-2019)
An empirical application on the causality relationship between selected crypto coins and exchange rates (2015-2019)
Yazar: UĞUR ÇAYKARA
Danışman: DOÇ. DR. SELAHATTİN KOÇ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Döviz kuru = Exchange rate ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Kripto para birimi = Crypto currency ; Nedensellik = Causality ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Kripto para olgusu, Satoshi Nakamato kod adlı kişi ya da grubun 2008 yılında ''Bitcoin: Eşten-eşe Elektronik Nakit Ödeme Sistemi'' başlıklı yazmış olduğu makale ile geleneksel para sistemine alternatif olarak finans sektörüne giriş yapmıştır. Çalışmada 2008 yılında ortaya çıkan Bitcoin ile başlayan ve kripto para piyasasına ilk üretilen beş kripto para (BTC, LTC, XRP, DOGE ve DASH) ile ülkemizde en çok kullanılan Euro ve Dolar dövizlerini temel alarak TL paritesinde 2015-2019 yılları arasındaki haftalık kapanış verilerini baz alınarak incelenmiştir. Çalışmada VAR modeli ve Granger Nedensellik Testi yöntemleri uygulanmıştır. Döviz kurları ve seçmiş olduğumuz beş kripto para ile arasındaki ilişki ile Bitcoin ile seçmiş olduğumuz diğer kripto paralar arasındaki ilişkinin incelemesi amaçlamıştır. VAR modeli ve Granger Nedensellik Testi ile veriler analiz edilmiştir. Üç farklı model geliştirilmiştir. İlk modelde EUR/TRY ile BTC/TRY, LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY ve DASH/TRY arasındaki ilişki incelenmiştir. İkinci modelde USD/TRY ile BTC/TRY, LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY ve DASH/TRY arasındaki ilişki incelenmiştir. Son modelde ise BTC/TRY ile seçmiş olduğumuz altcoin olan, LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY ve DASH/TRY arasındaki ilişki incelenmiştir Sonuç olarak aldığımız 2015-2019 yılları arasında EUR/TRY ve USD/TRY döviz kurları ile BTC/TRY, LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY ve DASH/TRY pariteleri arasında bir ilişkiye rastlanmamıştır. Ancak eş bütünleme analizi sonuçlarına göre uzun vadede birlikte hareket ettiği bilgisine ulaşılmıştır. Kripto paraların kendi aralarındaki ilişkiye baktığımızda BTC/TRY'nin XRP/TRY ve DASH/TRY'nin granger nedeni olduğu analizler sonucu elde edilmiştir. Granger nedenlerine göre BTC/TRY ile XRP/TRY arasında pozitif yönlü bir ilişki BTC/TRY ile DASH/TRY arasında ise negatif yönlü bir ilişkiye rastlanmıştır.

Abstract:
The phenomenon of crypto money has entered the financial industry as an alternative to the traditional money system with the article titled "A Peer-to-Peer Electronic Cash System" in 2008 by the person or group codenamed Satoshi Nakamato. The current study examined weekly closing data of Euro and Dollar, used most in Turkey, and five cryptocurrencies, the first produced in the crypto money market, (BTC, LTC, XRP, DOGE and DASH), started with Bitcoin which emerged in 2008, between 2015-2019 based on TL parity. In this study, data were analyzed by using the VAR model and Granger Causality test methods. The purpose of the study is to examine the relationship between exchange rates and the five cryptocurrencies (BTC, LTC, XRP, DOGE, and DASH), and the relationship between Bitcoin and the other four cryptocurrencies. Three different models were developed. In the first model, the researcher examined the relationship between EUR/TRY and BTC/TRY, LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY, and DASH/TRY. In the second model, the researcher examined the relationship between USD/TRY and BTC/TRY, LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY, and DASH/TRY. In the last model, the researcher examined the relationship between BTC/TRY and the altcoins, which were LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY, and DASH/TRY. As a result, between the years 2015-2019, there was no relationship between exchange rates of EUR/TRY and USD/TRY and BTC/TRY, LTC/TRY, XRP/TRY, DOGE/TRY and DASH/TRY parities. However, according to the results of the cointegration analysis, it was found that they act together in the long term. In the relationship among cryptocurrencies, according to the granger analysis, there is a positive relation between BTC/TRY and XRP/TRY, and there is a negative relation between BTC/TRY and DASH/TRY.