Görsel sanatlar uygulamaları ile özel eğitim kapsamında yer alan bireylerin eğitsel gelişimleri
Educational development of the individuals within the scope of visual arts practices and special education
Yazar: FAHRETTİN GEÇEN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ TOMAK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bedensel engelli çocuklar = Physically handicapped children ; Eğitim = Education ; Eğitsel bilgi = Educational knowledge ; Görsel sanatlar eğitimi = Visual arts education ; Rehabilitasyon = Rehabilitation ; Sanat eğitimi = Art education ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education

Özet:
Özel eğitimdeki öğrencilerin gelişimlerine katkıda bulunmak, onları topluma kazandırmak ve Türkiye'de var olan bir kaynak eksikliğini gidermek amacıyla bu araştırmaya başlanmıştır.
Araştırma konusu Hatay ili merkez ilçede bulunan ve özel eğitim alanında yer alan bazı engel türlerini kapsamaktadır. MEB'e bağlı özel eğitim merkezlerinde İl Sağlık Müdürlüğü tarafından 12-16 yaş aralığı arasında yer alan tanılama istatistiğine göre bu engeller arasında; bedensel yetersizliğe, hafif ve orta düzeyde zihinsel yetersizliğe sahip olan öğrencilerle birlikte bir kurumda 8 diğer kurumda da 8 hafta olmak üzere 16 hafta çalışılmıştır. Bu süre içinde çeşitli uygulamalar yaptırılıp kavramsal algı düzeyini ölçen sorular sorulmuştur. Bedensel yetersizliği ve hafif ve orta düzeyde zihinsel yetersizliğe sahip olan ayrı iki gruptan oluşan 5 ve15 öğrenci ile kontrol grupsuz zayıf deneysel desen modeli kapsamında ayrı çalışılmıştır. Ayrıca Hatay'da yer alan özel eğitim kurumları gezilerek engelli öğrencilere neler yaptırıldığı gözlenmiş ve araştırmaya bir bölümü konulmuştur. 
Araştırmada ayrıca Özel Eğitim alanına değinilmiş konu içeriğinde özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitim, engelli öğrencilerin neden özel eğitime ihtiyaç duydukları, bu öğrencilerin aile ve okul ilişkilerine de yer verilmiştir. 
Araştırma konusu içerisinde yer alan zihinsel engelli ve ortopedik engelli öğrencilerin engelli olma nedenleri ele alınıp; bu engel grupları içerisinde yer alan öğrencilerin görsel sanatlar öğretimi ele alınmıştır. Ayrıca araştırmada sanat terapisi ele alınıp bunun engelli öğrencilere yararları belirtilmiştir.
Bu araştırmanın amacı özel eğitime gereksinim duyan bireylerde yer alan 12-16 yaş aralığı ergenlerini kapsayan Hafif Derecede Zihinsel Engelliler, Orta Derecede Zihinsel Engelliler ve Bedensel Engellilerde hem psikolojik, fizyolojik ve sosyolojik hem de eğitsel açıdan güncel yaşam standartlarını geliştirici, ince kaslarda tedavi edici, rehabilite edici bir şekilde rol oynayacağı öngörülen görsel sanatlar uygulamalarının önemini açığa çıkartmaktır. 
Ayrıca 12-16 yaş aralığında yer alan ergenlerin gelişimlerinin bu özel eğitim gereksinimi duyan bireylerde ne düzeyde olduğunu saptayarak bu alan eğitmenlerine, engelli öğrencilere ve ailelerine mümkün olduğunca yararlı olmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: 
Özel Eğitim, Zihinsel Engelliler, Ortopedik Engelliler, Görsel Sanatlar, Sanat Terapisi, Rehabilite.

Abstract:
This study was initiated with the aim of contributing to the development of individuals in need of special education, bringing the in society and providing for the lack of resources in Turkey. 
This study encompasses several types of handicaps within the field of special education in the central district of Hatay Province. According to diagnosis statistics between the ages of 12 – 16 by Provincial Directorate of Health in special education centers within the body of National Ministry of Education, individuals with these handicaps including physical inability and light and medium-scaled mental deficiency are studied for 16 weeks in total: 8 weeks in an institution and also 8 weeks in another institution. In this period, these individuals were made to perform various practices and were asked questions measuring their level of conceptual perception. 5 and 15 students with physical inability, and light and medium-scaled mental deficiency respectively were individually studied within the scope of weak experimental design model without any control groups. Moreover; special education institutions in Hatay were visited and observed, and a part this activity is included in this study. 
In this study, the field of special education is also addressed, and the question of why handicapped individuals need special education, children with special needs and special education, family and school relationships of these individuals are also included in this context.  
The reason why mentally challenged and orthopedically handicapped individuals have this deficiency, and the visuals art training of students within these handicap groups are addressed. Furthermore; art therapy is discussed, and its benefits for handicapped individuals are also included in this study. 
The aim of this study is to reveal the importance of visual arts practices provided for a rehabilitating role that improves current life standards, treats weak muscles psychologically, physically, sociologically and scholastically in Light-Scaled Mentally Challenged, Medium-Scaled Mentally Challenged and Physically Handicapped including teenagers between the ages of 12 – 16 in need of special education. 
Furthermore; it also aims to benefit the instructors, the handicapped individuals and their families as much as possible by detecting the level of developments of the teenagers between the ages of 12 – 16 in need of special education. 

Key words: 
Special Education, Mentally Challenged, Orthopedically Handicapped, Visual Arts, Art Therapy, Rehabilitation.