Sistemik sklerozisli hastalarda kardiyak aritmi ve ileti bozuklukları
Cardiac arrhytimias and conduction disorders in systemic sclerosis
Yazar: ASLIHAN AVANOĞLU GÜLER
Danışman: PROF. DR. TAHSİN MURAT TURGAY
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Aritmi-kardiyak = Arrhythmia-cardiac ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; QT dispersiyonu = QT dispersion ; Skleroderma-sistemik = Scleroderma-systemic ; Skleroz = Sclerosis

Özet:
Giriş ve Amaç: Sistemik Sklerozise (SSc) bağlı kardiyak tutulum sık gözlenmektedir. SSc ilişkili ölümlerin önemli nedenlerinden biri kardiyak tutulumdur. Kardiyak tutulumda en sık gözlenen mortalite nedeni aritmilerdir. P ve QT dispersiyonu, atriyum ve ventrikülün bölgesel repolarizasyon heterojenitesini göstermektedir. Bu çalışmanın amacı SSc hastalarının elektrokardiyografi, 24 saatlik ambulatuar ritim holteri, P ve QT dispersiyonu ile kardiyak aritmi ve ileti bozukluklarının değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya Amerikan Romataloji Koleji ve Romatizmaya Karşı Avrupa Birliği Sistemik Skleroz tanı kriteri ile tanı alan 40 hasta dahil edildi. Hasta grubu ile benzer sosyodemografik özelliklere sahip 40 sağlıklı birey kontrol grubuna dahil edildi. Çalışmaya katılan hasta ve kontrol grubundaki bireyler 12 derivasyon elektrokardiyografi (EKG) ve 24 saatlik ambulatuar ritim holteri (Holter EKG) ile değerlendirildi. EKG'lerin maksimum (max) ve minimum (min) P dalgası, QT aralığı ve düzeltilmiş QT (QTc) aralığı ölçülerek; P dalga dispersiyon (Pd), QT dispersiyonu (QTd) ve QTc dispersiyonu (QTcd) hesaplandı.
Bulgular: SSc tanılı hastaların yaş ortalaması 50.90±13.91 yıl olup %92.5'i kadındı. Kontrol grubunda yer alan sağlıklı bireylerin ise yaş ortalaması 51.42±8.94 yıl olup yine %92.5'i kadındı. Hastaların %27.5'inde anormal EKG bulgusu saptandı ve kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edildi (p=0.019). SSc hastalarının EKG değerlendirilmesinde; %15'inde sol antrior fasiküler blok, %10'unda ventriküler erken vuru (VEV), %5'inde 1. Derece atrioventriküler blok, %2.5' inde V4-V6 derivasyonlarında T dalgası negatifliği saptandı. SSc hastaları ile kontrol grubu arasında dispersiyon değerlendirilmesinde, P dispersiyonunda anlamlı bir fark saptanmazken; QTd, QTc, QTcd, QTc min ve QTc max değerleri SSc hastalarında anlamlı derece uzadığı saptandı (sırasıyla p=0.69; p=0.039; p=0.021; p<0.001; p<0.001). Holter EKG değerlendirmesinde SSc tanılı hastalarda kontrol grubuna göre supraventriküler taşikardi (SVT) görülme sıklığı anlamlı olarak yüksek saptandı. SSc hastalarında kardiyak tutulumu olanlarda hastalık başlangıç yaşının, tutulum olmayan hastalara göre daha geç olduğu tespit edildi (p=0.038) ANA boyanma ve ANA alt tiplerin organ tutulumu ve SSc alt tipleri arasındaki ilişkinin değerlendirmesinde, karditak tutulum ve her iki alt tipte benzer dağılıma sahipken; gastrointestinal tutulumu olanlarda nukleolar boyanma ve anti-Scl 70 antikoru pozitifliği anlamlı olarak yüksek saptandı. Akciğer tutulumu olan hastalarda da anti-Scl 70 antikoru ve homojen, nukleolar ve benekli boyanma anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edildi.
Tartışma ve Sonuç: SSc hastalarında kardiyak tutulum sessiz seyretmekte ancak mortalitesi yüksek olması nedeniyle hastalar daha dikkatli değerlendirilmelidir. Kardiyak tutuluma bağlı aritmilerin değerlendirilmesinde EKG'ye ek olarak Holter EKG kullanılması daha aydınlatıcı olabilir. Bu çalışmada SSc tanılı hastalarda anormal EKG değişiklikleri sağlıklı kontrol grubuna göre daha sık rastlandı ve Holter EKG değerlendirmesinde ise EKG'de saptanmayan aritmilerden SVT'nin görülme sıklığı anlamlı olarak SSc tanılı hastalarında yüksek saptandı. Aritmiler acısından dispersiyon değerlendirilmesi aritmiye yatkınlık açısından bilgi verici olabilir. Çalışmamızda QTd QTc ve QTcd aralıkları sağlıklı kontrollere göre SSc tanılı hastalarda daha uzun olduğu gösterildi. Ancak bu konu ile ilgili daha geniş çaplı ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Anahtar kelimeler: Aritmi, Anormal EKG bulgusu, P dalga dispersiyonu, QT dispersiyonu, sistemik skleroz

Abstract:
Introduction: SSc associated heart involvement is frequently observed in clinical practice. One of the major causes of SSc related deaths is cardiac involvement. Most common cause of mortality in heart involvement is arrhythmias. P wave and QT dispersions reflect the regional heterogeneity of atrial and ventricular repolarization. Prolongation of dispersion is thought to be predisposed to arrhytmias. The aim of this study is to evaluate cardiac arrhytimias and conduction disorders in SSc with electrocardiogram, 24 hour ambulatory rhyhtm holter monitorization, P and QT dispersion.
Material and Method: Forty patients diagnosed with 2013 American Collage of Rheumatology and European League Aganist Rheumatism Classification for SSc were included in the study. Forty healthy person who have similar sociodemographic characteristics were included in the study as control group. All individuals participating in the study were evaluated with 12 lead electrocardiography (ECG) and 24 hour ambulatory rhyhtm holter (Holter ECG). By measuring maximum (max) and minimum (min) P wave, QT and corrected QT (QTc) interval of each electrocardiography, P wave dispersion (Pd), QT dispersion (QTd) and QTc dispersion (QTcd) were calculated.
Results: The mean age of patients with SSc was 50.90±13.91 years and 92.5% were female. The healthy individuals in the control group had a mean age of 51.42±8.94 years and 92.5% were female. Abnormal ECG finding were detected in 27.5% of the patients and it was found that they were significantly higher than the control group (p=0.019). During ECG eveluation of patients, 15% left anterior fasicular block, 10% ventricular prematüre beat (VPB), 5% first degree atrioventricular block and 2.5% T wave negativiy in V4-V6 derivation were found. Evaluation of dispersion between SSc patient and control group, QTd, QTc, QTcd, QT max and QTc min values were found to be significantly higher in SSc patients whereas no significant difference was found in P wave dispersion (respectively p=0.039; p<0.001;p=0.021; p<0.001; p<0.001; p=0.69). Frequency of supraventricular tachycardia (SVT) was significantly higher in SSc patients than control group on Holter ECG evaluation. The age onset of disease was found to be later in patients who had a cardiac involvement than patients wihout cardiac involvement (p=0,038). Evaluation of ANA staining pattern and ANA spesific types between organ involvements and SSc subtypes, similar distribution were seen in cardiac involvement and SSc subtypes. However ANA nucleolar pattern and anti-Scl 70 were found significantly higher in gastrointestinal involvement and also in patients with pulmonary involvement, ANA nucleolar, homogeneous, speckled pattern and anti-Scl antibody were detected higher.
Discussion and Conclusions: SSc assosiated cardiac involvement is clinically silent but patients should be carefully assessed because of high mortality. The use of Holter ECG in addition to ECG in evaluating arrhythmias due to cardiac involvement may be more informative. İn this study, abnormal ECG changes were more frequent in patients wih SSc than control group and and also in the holter ECG evaluation, incidence of SVT from arrhythmia not detected in the ECG was significantly higher in patinets with SSc. Dispersion assessment for arrhythmias may be informative in terms of arrhythmias susceptibility. İn our study, QTd, QTc and QTcd intervals were shown to be longer in patients wih SSc than healty individuals. However there is a need for more extensive and comprehensive work on this subject.
Keywords: Arrhythmia, Abnormal ECG finding, P wave dispersion, QT dispersion, Systemic Sclerosis