İletişim felsefesi bağlamında din
Religion within the context of philosophy of communication
Yazar: FATIMATÜZZEHRA YAŞAR
Danışman: PROF. DR. RUHATTİN YAZOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilgi = Information ; Bilimsel bilgi = Scientific information ; Din = Religion ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Doğruluk = Accuracy ; İletişim = Communication

Özet:
Bu çalışmada dinî bilginin doğruluk değerinin olup olmadığı özelde iletişim teknolojileri, dil bağlamında değişim ve gelişimler, genelde de bilgi ve doğruluğun neliği, bilginin hiyerarşik gelişimi ile bilgi türleri bağlamında ele alınıp değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bilginin neliği sorunu çok eskilere dayanmaktadır, ayrıca 17. yüzyıl sonrası modernist bilgi anlayışı da bilginin hâkim anlayışlarından olan bilimselciliğin bir sonucu olarak bilimin kriterlerine tabi tutulmuştur. Ayrıca dilsel ifadelerin de nesnesiyle ilişkisinin olup olmadığı ya da ne şekilde olduğu da tam olarak saptanabilmiş değildir. Dahası doğruluk gibi zihinden bağımsız varlığı olmayan kavramların sınırları da gerek dil gerekse de kavramın nesnesinin olmayışından ötürü oldukça zordur. Doğruluğun tanımı bu yüzden nesneyle arasındaki olası ilişki türlerine bağlı olarak kuramsal bir şekilde yapılmıştır.
Dinî bilgiye gelindiğinde ise bir bilgi değeri taşıyıp taşımadığı dahi birçok düşünürce tartışılmaktadır. Dine ait bilgilerin, bilginin ama daha çok bilimsel bilginin ölçütlerine göre bilgi sayılıp sayılamayacağı halen daha üzerinde itifakın sağlanamadığı konulardandır. Ancak, bazı düşünürlerce ortaya konan imajist bilgi olarak addedilen ve kavramsal ve empririk bilginin üzerinde yer alan bu bilgi türü bilginin tamamen nesnel bir düzeyde seyretmediğini ortaya koymaktadır. İmajist bilgi esnek ve öznel bir yapıya sahiptir. Ayrıca iletişim teknolojileri sonucu ortaya çıkan unsurlardan hangi şeyin bilgi olduğu ve bilgi özelliği taşıdığı da bir başka sorundur. 21. yüzyılda bilginin artış hızı ve bilginin iletilme şekilleri de bu belirsizliği destekler niteliktedir. Bilgi piramidi ya hiyerarşisi olarak adlandırılan bu yapıda bilimin ele aldığı bilginin ne olduğu ve hangi özellikler taşıması gerektiği yeniden ele alınmaktadır. Hatta son yüzyılda hâkim olan postmodernist anlayışlar nesnel ve mutlak olanın değil öznel olanın önemine vurgu yapmaktadır. Bu da bilginin ve doğruluğun bilimsel bilginin kriterlerine göre dinî bilgiye uygulanması ve buna göre de dinî bilginin doğruluğunun araştırılmasına gerek kalmayacağı çünkü bilgi değeri dahi taşımadığı anlayışının çok da yerinde olmadığını kanıtlar niteliktedir. Son olarak denilebilir ki Heisenberg teorileri gibi belirsizliğin savunulabildiği bir çağda herhangi bir bilginin ya da kavram olarak doğruluğun, tek bir alanın belirlediği ölçütlere hasredilmesi çok da doğru değildir.
Anahtar Kelimeler: İletişim, bilgi, din, dinî bilgi, imajist bilgi, doğruluk

Abstract:
In this study, it has been tried to be discussed and evaluated within the context of hierarchical development of knowledge and types of information, whether religious knowledge has the value of truth, communication technologies, linguistic changes and developments in particular and knowledge and whatness of truth in general. The problem of whatness of knowledge dates back to old times, besides modernist information understanding after 17th century was subjected to the criterion of science as a result of scientism, which is one of the leading understandings of knowledge. Moreover, it has not yet been fully determined whether linguistic expressions have a relation to their objects or what kind of a relation they have. Also, the limits of notions such as truth which do not have existence independent of mind, are difficult since either the language or the notion do not have an object. The definition of truth, therefore, has been made hypothetically depending on the types of possible relations between itself and the object. 
 When it comes to religious knowledge, it is discussed by many thinkers even whether it has the value of information or not. It is still one of the subjects on which there is no consensus whether religious knowledge can be considered information according to criterion of information, mainly according to criterion of scientific information. However, this type of knowledge, which is considered imagist knowledge which is presented by some thinkers and which ranks above notional and empirical knowledge, proves that information does not cruise in a totally objective level. Imagist knowledge has a flexible and subjective structure. Besides, it is another problem what things that have been produced as a result of communication technologies are information, and bear the quality of information.
In 21st century, also the rate of increase and ways of delivery for knowledge are such as to support this uncertainty. In this structure, called knowledge pyramid or hierarchy, it must be reconsidered what the information addressed by science is and what qualities it must have. Moreover, postmodernist understandings which have been predominant for the last century stress the importance of subjective ones rather than absolute and objective ones. This is, therefore, of evidential value about the understanding that it would not be necessary to apply knowledge and truth to religious knowledge according to the criterion of scientific knowledge and accordingly to investigate the righteousness of religious knowledge since it does not even have the value of knowledge is not to the point. Consequently, it can be stated that in an era where uncertainty like Heisenberg theories are advocated, it is not totally correct to discuss any knowledge or truth as a notion according to criterion determined by a single discipline. 
Keywords: Communication, knowledge, religion, religious knowledge, imagist knowledge, truth.