Sinyalize kavşaklarda şerit kullanım özellikleri ve şerit seçim özellikleri dikkate alınarak doygun akım ve reaksiyon sürelerinin incelenmesi
Determination of saturation flow rate and reaction time by taking account of lane utilization properties and lane selection strategies at signalized intersections
Yazar: FİGEN COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. SERHAN TANYEL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ulaşım = Transportation

Özet:
İnsanoğlunun gelişimi, kültürel ve teknik etkileşimler ulaşımın gelişmesiyle paralellik göstermektedir. Nüfusun artması ve gelişen teknoloji ile birlikte araç sayısının artması, trafik tıkanıkları gibi problemleri de beraberinde getirmektedir. Günümüzde insanların konforlu bir yaşam sürdürebilmeleri için trafikte oluşan bu problemlerin çözüme kavuşturulması gerekmektedir. Ülkemizde de nüfus artışı ile ulaşım talebinin artması sonucu özellikle büyük şehirlerde ciddi trafik sorunları yaşanmaktadır. Yoğun trafik koşulları nedeniyle hızları oldukça düşük olan trafik akımlarının kesiştiği sinyalize kavşaklarda tıkanmaların ve gecikmelerin olması kaçınılmaz hale gelmektedir.
Bu çalışmada özellikle kent içi yol ağlarında bulunan sinyalize kavşak sistemlerindeki; kavşak başarımı açısından önemli parametreler olan sürücü reaksiyon süreleri, doygun akım değerleri ve başlangıç kayıp zaman değerleri basit analitik yöntemler kullanılarak ve modellemeler yapılarak incelenmiştir. Analizler, kavşağı etkileyen geometrik parametreleri, kavşaktaki trafik parametrelerini (dönüş oranları) ve bu tip kavşaklardaki sinyalizasyon uygulamasına ait kontrol parametrelerini (faz planları, sinyal süreleri vb.) de göz önünde bulundurularak yapılmıştır. 
Kavşaklardan toplanan her üç şeride ait ortalama takip aralığı değerleri incelendiğinde sol şeritteki trafik akımının diğer şeritlere oranla daha kararlı olduğu saptanmıştır. Yapılan regresyon analizi sonucunda, doygun akımın belirlenmesinde etkin parametreler olarak otobüs yüzdesi, sola ve sağa dönüş oranları ön plana çıktığı görülmüş ve kavşaklara ait ideal doygun akım değeri bulunmuştur. Başlangıç kayıp zamanın incelendiği analizler sonucunda, başlangıç kayıp zamanın devre süresi, incelenen kuyruktaki otobüs oranı ve kuyruk uzunluğuna bağlı olduğu ve her üç parametrenin de kayıp zaman değerini arttırdığı hesaplanmıştır. Çalışmanın diğer önemli bir sonucu olarak, kuyruk uzunluğunun başlangıç kayıp zaman üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Kuyruk uzunluğu arttıkça kayıp zaman da artmaktadır. Bunun dışında incelenen veriler ve yapılan analizler sonucunda araç tipi ve dönüş tipi değişkenlerinin reaksiyon süresi üzerinde etkili değişkenler olduğu; bunun yanında şerit genişliği ve devre süresi değişkenlerinin de reaksiyon süresi üzerinde etkin rol oynadığı görülmüştür. Ayrıca başlangıç kayıp zaman ile doygun akım değeri ve başlangıç reaksiyon süresi arasındaki ilişkiler tanımlanmıştır.

Abstract:
The development of mankind, cultural and technical interactions, is in parallel to the development of transportation. Population growth and the increasing number of vehicles with emerging technologies, brings problems such as traffic congestion. This problem must be solved to offer comfortable life to the citizens. In our country with population growth especially in big cities have been experiencing serious traffic problems as a result of the increase in transport demand. Congestions and delays have been inevitable at signalized intersections which have low speed because of heavy traffic conditions.
Saturation flow rate, start-up lost time, and start reaction time are significant parameters in determination of intersection performance at signalized intersection system which is especially located in urban road network. In this study, these values were investigated using simple analytical and modeling method. Analysis was carried out considering geometric parameters, traffic parameters (turning rates) and control parameters (phase plans, signal duration).
When examining average headway values of lane (right, left, and middle) collected from intersections, traffic flows in the left lane were found to be more stable than the other lanes. To determine ideal saturation flow rate, a regression analysis was performed. The percent of trucks, buses, minibuses and light commercial vehicles in traffic flow, and left or right turning rate of vehicles were used as independent variables. Saturation flow rate of observed intersection were calculated. According to analysis results cycle time, bus ratio of queue, and queue length are dependent parameters for computing start-up lost time value. All of these parameters increase the start-up lost time. Another important result of study is effectiveness of queue length. Analysis shows that queue length increases with increasing start-up lost time. It is reached that type of vehicle, type of turning movement, lane width, and cycle time have effective role in start reaction time. Furthermore, turning movements are also factors that cause increased start reaction time. However, according to analysis results start reaction time increases along with increasing lane width. Additionally, it is defined that there is a relationship between start-up lost time with both saturation flow rate and start-reaction time.