Yapay zekâ ve tüketici davranışı
Artificial intelligence and consumer behaviour
Yazar: MUSTAFA CESUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ARMUTCU
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) destekli pazarlama unsurlarının tüketicilerin yeşil 
ürün satın alma davranışları üzerindeki etkisini kapsamlı bir şekilde incelemeyi 
amaçlamaktadır. Çevresel sürdürülebilirlik ve yeşil tüketim bağlamında YZ‟nin 
potansiyeli, hem akademik literatürde hem de uygulamalı alanlarda önemli bir araştırma
konusu olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, YZ‟nin etkileşim, bilgi, erişilebilirlik ve 
özelleştirme gibi pazarlama unsurlarının tüketicilerin bilinçli satın alma kararlarını nasıl 
şekillendirdiği ve yeşil ürünlere yönelik ilgiyi nasıl artırdığı araştırılmıştır. Araştırma 
kapsamında, nicel veri toplama araçlarından biri olan anket yöntemi ile Iğdır ilinde 334 
tüketiciden veri toplanmıştır. Toplanan veriler SPPS 26 programı ve yapısal eşitlik 
modeli ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, YZ'nin çevresel sürdürülebilirliği 
teşvik etmede önemli bir araç olduğunu ortaya koymaktadır. YZ pazarlama 
unsurlarından etkileşim, bilgi, erişilebilirlik ve özelleştirmenin, tüketicilerin bilinçli 
satın alma kararları almasına katkıda bulunarak yeşil ürünlerin benimsenmesini ve satın 
alma niyetini artırdığı tespit edilmiştir. Çalışmanın teorik katkısı, YZ'nin yeşil 
pazarlama ve sürdürülebilirlik alanlarındaki potansiyelini vurgulamasıdır. Pratik açıdan 
ise, işletmelere ve politika yapıcılara YZ destekli çözümleri yeşil pazarlama 
stratejilerine nasıl entegre edebilecekleri konusunda yol göstermektedir. Gelecekteki 
araştırmalar, araştırmayı genişleterek Türkiye genelinde uygulaması, farklı kültürel 
bağlamlarda ve farklı yaş gruplarında YZ'nin yeşil tüketim üzerindeki etkisinin 
incelenmesi ve YZ'nin çevresel sürdürülebilirliğe katkısının uzun vadeli etkilerinin 
değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to comprehensively examine the impact of artificial intelligence 
(AI)-assisted marketing elements on consumers' green product purchasing behavior. 
The potential of AI in the context of environmental sustainability and green 
consumption stands out as an important research topic in both academic literature and 
applied fields. The study investigates how marketing elements of AI such as 
interactivity, information, accessibility and customization shape consumers' informed 
purchasing decisions and increase interest in green products. Within the scope of the 
research, data were collected from 334 consumers in Igdir province with the survey 
method, which is one of the quantitative data collection tools. The collected data were 
analyzed with SPPS 26 program and structural equation modeling. The results of the 
study reveal that AI is an important tool in promoting environmental sustainability. The 
AI marketing elements of interactivity, information, accessibility and customization 
were found to increase the adoption and purchase intention of green products by 
contributing to consumers' informed purchasing decisions. The theoretical contribution 
of the study is that it highlights the potential of AI in green marketing and sustainability. 
In practical terms, it provides guidance to businesses and policy makers on how they 
can integrate AI-enabled solutions into their green marketing strategies. Future research 
is recommended to extend the research and apply it across Turkey, to examine the 
impact of AI on green consumption in different cultural contexts and across different 
age groups, and to assess the long-term effects of AI's contribution to environmental 
sustainability.