Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin 4. sınıf insan hakları, yurttaşlık ve demokrasi dersi öğretim programına ilişkin görüşleri
Social studies and 4th grade human rights of class teachers, their views about citizenship and democrasy lesson
Yazar: MEDİNE DURDİ
Danışman: PROF. DR. GÜRCÜ ERDAMAR
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sınıf öğretmenleri = Class teachers ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İlkokullar = Primary schools ; İnsan hakları, yurttaşlık ve demokrasi dersi = Human rights citizenship and democracy lesson

Özet:
Türkiye'de vatandaşlık eğitimi Cumhuriyet'in ilk yıllarından bu yana farklı adlarla ilkokul ve ortaokul programlarında yer almıştır. 1926 ve 1936 programlarında Yurt Bilgisi, 1948 programında Yurttaşlık, 1968'den 1995 yılına kadar Vatandaşlık Bilgisi ismiyle yürütülen ders, 1996 yılında Vatandaşlık ve İnsan Hakları Eğitimi, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi ve son olarak İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi adı altında okutulmuştur. Bu çalışmanın amacı; Sosyal Bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin 4. Sınıf İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi (İHYD) dersi öğretim programına ilişkin görüşlerini belirlemektir. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılında ortaokullarda görev yapan, sosyal medya kullanan ve Türkiye Sosyal Bilgiler Zümresi, Sosyal Bilgiler Bilgi ve Görsel Arşivi, Eğitimi Hayata Bağlayalım Platformu, İlkokul 4. Sınıf Öğretmenleri Gruplarına üye olan Sosyal Bilgiler ve sınıf öğretmenleri üzerinde yürütülmüştür. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen anket ile elde edilmiştir. Anket kişisel bilgiler, İHYD dersine yönelik görüşler, sorunlar ve öneriler olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. 299 sosyal bilgiler öğretmeni ve 91 sınıf öğretmeni anketi yanıtlamıştır. Öğretmenlerin demografik bilgileri ile öğretim programının öğelerinin uygunluğuna ilişkin görüşleri üzerinde yüzde, frekans, ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Sosyal Bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin görüşlerini karşılaştırmak için t testi kullanılmıştır. Açık uçlu soruların analizinde içerik analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin İHYD dersi öğretim programına ilişkin genel görüşleri derse ayrılan sürenin yetersiz olduğu ve dersin ortaokulda, sosyal bilgiler öğretmenleri tarafından yürütülmesi gerektiği yönündedir. Öğretmenlerin İHYD dersi öğretim programına ilişkin görüşleri ise şu şekildedir: Kazanımlar öğrencilerin İHYD önbilgi düzeyine uygun olmakla ve öğrencilerin günlük yaşamlarında ihtiyaç duyacakları bilgi ve becerileri içermekle birlikte açık, anlaşılır ve ulaşılabilir nitelikte bulunmamıştır. Ayrıca programda yer alan demokratik değerler yetersizdir ve öğrenci düzeyine uygun değildir. Öğretmenlere göre içerik farklı kültür ve değerlere saygı duymayı sağlayacak ve yurttaşlık bilinci oluşturacak şekilde, kendi içinde tutarlıdır. Buna karşın içerik, temel hak ve hürriyetleri benimsetici ve öğrencilerin problem çözme becerisini geliştirici nitelikte bulunmamıştır. İHYD dersindeki etkinlikler içeriğe uygundur ancak, kazanımlar için daha fazla etkinliğe ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca öğretmenler, etkinliklerin değerlere ulaşmayı sağlamada yetersiz kaldığını, öğrenci düzeyine uygun olmadığını ve öğrenci merkezli yöntem ve stratejilerin dikkate alınmadığını düşünmektedir.  Değerlendirme kazanım, içerik ve öğrenme-öğretme süreciyle uyumludur. Öğretmenlerin yarıdan azının programın öğrencilere temel hak ve hürriyetlere ilişkin bilgi ve beceri kazandırmada etkili olduğunu, programın öğrencilerde temel düzeyde yurttaşlık bilinci kazandırmada yeterli bulunduğunu ve ölçme ve değerlendirme boyutunda öz değerlendirmenin yer aldığını düşündüğü tespit edilmiştir. . Araştırmada kazanımların açık ve anlaşılır yazılması, içeriğin öğrenci seviyesine uygun ve somut hale getirilmesi, derse ayrılan sürenin artırılması, öğrenci merkezli etkinliklerin yer alması ve değerlendirme etkinliklerinde bireysel farklılıkların göz önünde bulundurulması yönünde öneriler sunulmuştur.

Abstract:
Citizenship education in Turkey has been in elementary and secondary school programs since the first years of Republic. It was taught as Nation Knowledge in 1926 and 1936 programs, Citizenship in 1948 program, Citizenship Knowledge from 1968 to 1995, Citizenship and Human Rights Education in 1996, Citizenship and Democracy Education in 2011-2012 education year and finally it is taught under the name of Citizenship and Democracy. The purpose of this study is to define Social studies and class teachers' views about the  4th Class Human Rights, Citizenship and Democracy curriculum. Research has been carried on the Social Studies and class teachers who worked in secondary schools in 2018-2019 education year, who uses social media and a member to Turkey Social Studies Coterie, Social Studies Information and Visual Archive and Connecting Life to Education Platform( Eğitimi Hayata Bağlayalım Platformu). Datas are gained through survey that is developed by the researcher. Survey is consisted of three parts: personal informations, views about the Citizenship and Democracy lesson, issues and solutions. 299 Social Studies and 91 Class teachers has answered the survey. Percentage, frequency, average and deviation values of teachers' demographic knowledge and their views about the curriculum's appropriateness have been calculated. t test is used to compare the views of Social Studies and Class teachers. Content analysis is used for open-ended questions. At the end of research, the general views of social studies and class teachers about the citizenship and democracy curriculum are: time for the lesson is not enough and the lesson should be carried out in the secondary schools by social studies teachers. Views of the teachers for the Citizenship and Democracy curriculum are as follows: Objectives are suitable to students' prior knowledge and they include informations and skills that students need in their daily life. However; objectives aren't clear, understandable and accessible. Values that are in the program aren't sufficient and aren't found suitable to students' levels. According to teachers content can provide respect to different cultures and values and it is consistent in itself to form a citizenship awareness.. On the other hand, content isn't found to be improving students' problem solving skills. Learning activities are suitable to content. but more activities are required for the functions. Moreover, teachers think that activities are insufficient for reaching the values, aren't suitable to students' levels and student-centered methods and techniques aren't considered. Assessment is coherent to functions, content and teaching-learning process. Less than half of the teachers think that program is effective for students to gain information and skill about fundemental rights and freedom, sufficient for students to get basic level citizenship awareness and self evaluation takes part in measurement and evaluaiton aspect of the program. In the research suggesstions such as, writing functions in a clear, understandable way, making content tangible and suitable to student level, increasing the time that is given to the lesson, involving student-centered activities and taking into consideration the individual differences in assessment activities are offered.