İşletme ölçeğinde çeşitli tıbbi ve aromatik bitkilerin kurutulmasına yönelik bir araştırma
A Research on drying of various medicinal and aromatic plants in farm scale
Yazar: YURTSEVER SOYSAL
Danışman: PROF.DR. SERDAR ÖZTEKİN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Aromatik bitkiler = Aromatic plants ; Ekonomik analiz = Economic analysis ; Isparta gülü = Isparta rose ; Kantaron = Centaury ; Kurutucular = Dryers ; Nane = Mint ; Tarım makineleri = Agricultural machinery ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Bu araştırmada, tıbbi nane (Mentha piperita L.), kantaron (Hypericum perforatum L.) ve İsparta gülü (Rosa damescena Miller) gibi çeşitli tıbbi ve arotnatik bitkilerin kurutulması amacıyla Çukurova I ve Çukurova II adı verilen iki adet raflı kurutucunun tasannu yapılarak, imal edilmiştir. Kurutucuların optimum çalışma koşullarının belirlenmesi amacıyla farklı yükleme kapasitelerinde tıbbi nane (Mentha piperita L.) ile 6, kantaron (Hypericum perforatum L.) ile 3 ve İsparta gülü (Rosa damescena Miller) ile 8 kurutma denemesi yapılmıştır. Optimum kurutucu kapasitesinin belirlenmesinde kurutma sûresi, yakıt tüketimi, kurutucu verimi, özgül ısı ve elektrik enerjisi tüketimi, yıllık kurutma kapasitesi, klasik geriödeme süresi ve net şimdiki değer gibi teknik ve ekonomik performans faktörlerinden yararlanılmıştır. Çukurova I kurutucusuyla 46±4°C kurutma havası sıcaklığında yapılan denemeler sonucunda optimum kurutucu kapasitesinin tıbbi nanede (Mentha piperita L.) 145 kg, kantaronda (Hypericum perforatum L.) ise 120 kg olduğu saptanmıştır. Çukurova I kurutucusuyla optimum kapasitede çalışılması durumunda sistemin geri ödeme süresi ve net şimdiki değerinin tıbbi nanede (Mentha piperita L.) 0,10 yıl ve 179985 $, kantaronda (Hypericum perforatum L.) ise 0,0283 yıl ve 669410 $ olduğu belirlenmiştir. Çukurova II kurutucusuyla yapılan İsparta gülü (Rosa damescena Miller) kurutma denemeleri sonucunda optimum kurutma koşullarının 52-53°C kurutma havası sıcaklığı ve 320 kg yükleme miktarı olduğu belirlenmiştir. Çukurova II kurutucusuyla optimum kurutucu kapasitesinde gül çiçeği kurutulması durumunda sistemin geri ödeme süresi ve net şimdiki değer faktörlerinin 0,16 yıl ve 471405 $ olduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçlan, yerel olarak kolay bulunabilen malzemelerden oldukça ucuza maledilen bu kurutucuların ekonomik olarak karlı sistemler olduğu ortaya koymuştur. Tıbbi ve aromatik bitkilerin hasat sezonu dışında kalan zamanlarda diğer ürünlerin kurutulması durumunda kurutma sistemlerinin ekonomik karlılığının önemli oranda artması beklenilmektedir. Anahtar Kelimeler: Raflı Kurutucu, Kurutucu Verimi, özgül Isı Enerjisi Tüketimi, Ekonomik Analiz, Tıbbi ve Aromatik Bitkiler

Abstract:
In this research, two tray dryer named Çukurova I and Çukurova II was designed and manufactured for drying of various medicinal and aromatic plants like peppermint (Mentha piperita L.), St. John's Wort [Hypericum perforatum L.) and oil rose (Rosa damescena Miller). To determine the optimum working condition of these dryers, Six, three, and eight drying tests with varying loading capacity were conducted with peppermint, St. John's Wort and oil rose, respectively. Dryer technical and economic performance factors such as, drying time, fuel consumption, dryer efficiency, specific heat and electrical energy consumption, annual drying capacity, clasical payback period and net present value were used to determine the optimum drying capacity. After the drying experiments made by Çukurova I dryer at 46±4°C drying air temperature, optimum drying capacity for peppermint and St. John's Wort were determined as 145 and 120 kg of per batch, respectively. Classical pay back period and net present value of the Çukurova I dryer by working at optimum drying capacity were determined as 0.10 year and $ 179985 for peppermint drying, and 0.0283 year and $ 669410 for St John's Wort drying. After the drying experiments made by Çukurova II dryer with oil rose, optimum drying conditions for oil rose were obtained at 52-53°C drying air temperature and 320 kg of per batch. By working at optimum capacity, classical pay back period and net present value of the Çukurova II dryer for oil rose drying were determined as 0.16 year and $ 471405. Results showed that relativelly low cost this type of dryers made by locally available materials were economicaly profitable drying systems. It is expected that the non-seasonal use of the dryers for other crops increases the profitability of the drying systems considerably. KeyWords: Tray Dryer, Dryer Efficiency, Specific Heat Energy Consumption, Economic Analysis, Medicinal and Aromatic plants II