Fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konuların öğretimine yönelik görüşleri, öğretim uygulamaları ve değerlendirmeleri
Science teachers' opinions, teaching practices, and evaluations regarding the teaching of socio-scientific issues
Yazar: NECLA SEVER
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN TATAR
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Sosyobilimsel konular bilimsel bilginin sınırları içinde yer alan, uzman anlaşmazlıkları içeren, toplumu ilgilendirip tartışmalara neden olduğu için sıklıkla medyada yer alan, çoklu bakış açılarına ve çözümlerine sebep olan yapısıyla bilimdeki diğer konulardan farklılık göstermektedir. Öğretmenlerin sosyobilimsel konuların öğretimindeki rolü önemlidir. Öğretmenlerin sosyobilimsel konular hakkındaki farkındalıklarını tespit etmek ve bu farkındalıklarını öğretimlerine nasıl yansıttıklarını belirlemek aynı zamanda sosyobilimsel konuların öğretimindeki deneyimlerine yönelik değerlendirmelerini anlayabilmek amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışmada fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konular ve öğretimine yönelik görüşlerinin, öğretim sürecindeki deneyimlerinin ve deneyimlerine yönelik değerlendirmelerinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca öğretmenlerin görüşleri, öğretim sürecindeki deneyimleri ve deneyimlerine yönelik değerlendirmeleri karşılaştırılarak görüş ile uygulamaları arasındaki benzerlik ve farklılıkların kıyaslanması hedeflenmektedir.
Araştırmada nitel araştırma deseni olan durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubunu 2022-2023 eğitim öğretim yılında Antalya ilinin Alanya ilçesinde Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet ortaokullarında görev yapan yedi fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılar kolay ulaşılabilir durum örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Katılımcıların sosyobilimsel konular ve öğretimine yönelik görüşleri ile sosyobilimsel konular öğretim sürecindeki deneyimlerine ilişkin değerlendirmelerini belirlemek amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler, öğretim sürecindeki deneyimlerini doğal ortamında ve derinlemesine incelemek amacıyla yarı-yapılandırılmış gözlem yapılmıştır. Verilerin tümdengelimci analizi yapılmıştır. Elde edilen bulgular anlamlı şekilde birbiriyle ilişkilendirilmiştir. 
Araştırma sonuçlarına göre katılımcılar sosyobilimsel konuların temel özelliklerini açıklayabilmiş, sınıf düzeyine uygun kazanımı sağlayan sosyobilimsel konular seçerek öğretim yapmışlardır. Öğretmenlerin sosyobilimsel konuların öğretiminin öğrencilere kazandırdıkları hakkında farkındalıkları mevcuttur. Öğretim öncesi hazırlık çalışması yapılmasında hemfikir olan öğretmenler, hazırlamış oldukları materyali belli amaca yönelik kullanmışlardır. Sosyobilimsel konuların öğretiminde düz anlatım soru, cevap ve tartışma yöntemi kullandığını belirten öğretmenler, uygulama sürecinde bu yöntemlerin yanı sıra tartışma yöntemini de yer vermişlerdir. Ancak tartışma yöntemini uygulamakta zorlanmışlardır. Katılımcılar sosyobilimsel konuların öğretiminde öğrenci, öğretmen ve müfredat düzeyinde zorluklar yaşayabileceklerini belirtmişlerdir. Öğretim sürecinde çeşitli zorluklarla karşılaşan öğretmenler değerlendirmelerinde konu ile ilgili araştırma yapmanın önemine değinmişlerdir. Sosyobilimsel konuların öğretiminde dikkat edilmesi gereken hususları yaşadıkları zorluklara paralel olarak belirlemiş ve öğretim sürecinde düşündüklerinden daha az zorlukla karşılaşmışlardır. Öğretim sürecinde çoğunlukla katılımcı rol üstlenen öğretmenler, görüşlerini açıklamada genellikle seçtikleri pozisyonda davranış göstermelerine rağmen pozisyon değiştiren öğretmenler de olmuştur. Öğretmenler, öğrencilerden konuyla ilgili fikirlerini ifade etmelerini beklemişlerdir. Öğrenciler konu ile ilgili farklı görüşlerini sınıf ortamında rahatlıkla paylaşmışlardır. Öğretmenler sosyobilimsel konuların öğretimini yapmanın öğrencilerin dikkatini arttırarak derse katılımlarını arttırdığını düşünmektedir. Katılımcıların sosyobilimsel konular ve öğretimine yönelik farkındalıkları mevcuttur. Ancak bu konuların öğretimine dair bilgilerinin yüzeysel olduğu söylenebilir. Sahip oldukları alan ve alan öğretimi bilgilerini kullanarak bu konuların öğretimini gerçekleştirmektedirler. Sosyobilimsel konuların öğretim modelleri, uygun öğretim yöntem/teknikleri ve materyaller hakkında derinlemesine bilgilere ihtiyaç duydukları düşünülmektedir. Araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak öğretmenlere, öğretmen eğitimcilerine ve araştırmacılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to thoroughly examine science teachers' perspectives on socio-scientific issues (SSI) and their teaching, their experiences during the teaching process, and their evaluations of these experiences. Additionally, by comparing teachers' perspectives, their teaching experiences, and their evaluations of these experiences, the study seeks to identify and analyze the similarities and differences between their views and practices. A qualitative case study design was employed in the research. The study group consisted of seven science teachers working in public middle schools affiliated with the District Directorate of National Education in Alanya, Antalya, during the 2022-2023 academic year. Participants were selected using a convenience sampling method. Semi-structured interviews were conducted to determine the participants' views on SSI and its teaching, as well as their evaluations of their experiences in the SSI teaching process, and semi-structured observations were conducted to examine their teaching experiences in-depth and in a natural environment. A deductive analysis of the data was performed, and the findings were meaningfully correlated.
According to the results, participants could explain the fundamental characteristics of SSI and chose SSI topics that promoted age-appropriate learning outcomes in their teaching. Teachers demonstrated awareness of the benefits of SSI teaching for students. They agreed on the importance of conducting preparatory work before teaching and used the materials they prepared for specific purposes. Teachers stated that they employed lecture, question-and-answer, and discussion methods in SSI teaching and integrated the discussion method into the application process. The participants indicated that they might encounter challenges in SSI teaching at the student, teacher, and curriculum levels. Teachers who faced various difficulties during the teaching process emphasized the importance of conducting research on the topic. They identified critical points to consider in SSI teaching in parallel with the difficulties they experienced, and they faced fewer challenges than anticipated during the teaching process. Most of the teachers took on a participatory role during the teaching process and generally acted in line with the positions they selected when expressing their views. Based on the study's findings, recommendations were made for teachers, teacher educators, and researchers.