Örgütlerde bireyler arası rekabetin dinamikleri
Dynamics of interpersonal competition in organizations
Yazar: ARZU AÇAR ESKİCİ
Danışman: PROF. DR. AYFER FERDA ERDEM
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Rekabet = Competition ; Örgütsel davranış = Organizational behavior ; İşletme yönetimi = Business management ; İşletme örgütleri = Business organizations

Özet:
Sosyal psikoloji disiplininin konularından biri olan bireylerin rekabet davranışı, iş yaşamındaki ilişkilere ve örgütsel sonuçlara etkileri nedeniyle örgütsel davranış alanı için önemli bir olgudur. Bununla birlikte doğrudan örgütsel yaşamda rekabet davranışları üzerine odaklanan çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Bu tez çalışmasının amacı, örgütlerde bireyler arası rekabet ilişkilerini belirleyen bağlamı ve rekabet ilişkilerinin dinamiklerini oluşturan olguları açıklayabilmektir. Nitel tasarıma göre yürütülen araştırmada yarı-yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmış; ayrıca veri toplama aşamasında bazı gözlemler yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, özel sektör örgütlerinde bireyler arası mücadelenin öne çıktığı satış ve pazarlama alanında çalışan 40 kişi oluşturmuştur. Görüşme metinlerinden geliştirilen veri setine içerik analizi uygulanarak, örgüt içinde rekabet ilişkilerinin dinamiğini açıklayan on üç alt tema ve dört ana temaya ulaşılmıştır: Örgütsel ve yönetsel uygulamalar (performans-hedef baskısı, yönetici davranışları), bireysel kazanımlar (ekonomik kazanımlar, kariyer kazanımları, psikolojik kazanımlar), rekabet avantajı sağlayan taktikler (yakınlık kurma, yaranma, saf dışı bırakma, etik dışı davranışlar) ve rekabetçi tutumlar (kendini kıyaslama, kendini geliştirme, güç kazanma, rekabetçi kişilik). Elde edilen tüm bulgular alan yazındaki önceki araştırmaların sonuçlarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiş ve örgütsel davranış alanına katkısı açısından tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bireyler Arası Rekabet İlişkileri, Rekabetin Bağlamı, Örgütsel Davranış

Abstract:
The competition behaviour of individuals, which is one of the subjects of social psychology discipline, is a significant phenomenon in organizational behaviour due to its influences on the relations in the working life and organizational outcomes. However, there have not been many studies which focus directly on competition behaviour in organizational life. The aim of this study is to be able to explain the context determining interpersonal competition relations and phenomena that constitute  the dynamics of competition relations in organizations. Semi-structured interview method has been used in the research carried out according to the qualitative design, and some observations have been made during the phase of data collection. The sample of research is made up of 40 people who work in the field of sales and marketing, in which the interpersonal struggle comes to the forefront in the private sector organizations. By applying content analysis to the data set which has been developed from the interview texts, thirteen sub-themes and four main themes which shed light on the dynamic of competition relations within the organization have been reached: Organizational and managerial practices (performance-target press, manager behaviours), individual gains (economic gains, career gains, psychological gains), tactics which provide competitive advantage (closeness, ingratiation, exclusion, unethical behaviours) and competitive attitudes (self-comparison, self-improvement, empowerment, competitive personality). The collected findings have been evaluated by comparing them with the results of previous research in the literature, and have been discussed in terms of their contribution to the field of organizational behaviour. Keywords: Interpersonal Competition Relations, Context of Competition, Organizational Behaviour