Türkiye ve İrlanda'daki yaşlı mekanlarının karşılaştırılması /
Yazar: CEMAL SANGU
Danışman: PROF. DR. TİMUR GÜLTEKİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fizik Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Yaşlı Destek Programı = Ministry of Family and Social Services initiated the Elderly Support Program ; Yaşlı hizmet merkezi = Elderly services centre ; Yaşlı yurtları =   ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılar = Elderly ; Yaşlılar evi = Aged home ; Yaşlılar için sağlık hizmetleri = Health services for the aged ; Yaşlılık = Old age ; Yaşlılık sigortası = Old age insurance

Özet:
Teknoloji ve pozitif bilimlerdeki gelişmelerin insan hayatını kolaylaştırması, yaşam standartlarının yükselmesi, insanların beslendiği gıda maddelerindeki çeşitliğinin artması ve bunlara yeterince ve kolayca erişmesi ve gelişmiş tıbbı tedavi imkânlarından yararlanması gibi nedenlerden dolayı gerek gelişmiş ülkelerde gerekse ülkemizde insanların yaşam ömrü süresi uzamıştır. Bu olguya paralel olarak da dünya toplumları içindeki yaşlı nüfusun oranı gittikçe artmaya başlamıştır. Toplumsal ve kültürel yapının değişmesi ve diğer muhtelif sebepler geleneksel büyük aile modelinin çekirdek aile yapısına dönüşmesine neden olmuştur. Bu gelişmeler yaşlıların mevcut yaşam çevresindeki ya da aile içindeki bakımı giderek büyüyerek barınma sorununun ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu husus bir anlamda, yaşlıların huzurlu bir ortamda hayatlarını idame ettirmelerini, bedensel ve ruhsal sağlıklarını korumalarını, mevcut toplumsal münasebetlerini devam ettirmelerini, sükûnet, emniyet ve gönenç içinde olmalarını temin etmek için çeşitli barınma seçeneklerinin araştırılması ve geliştirilmesi zaruretini ortaya çıkarmıştır. Yaşlıların ortaya çıkan bu barınma sorunlarını çözmek, onlara her anlamda huzurlu, sağlıklı ve korkularından uzak bir şekilde hayatlarını sürdürebilmeleri için çeşitli seçeneklerin sunulmasını teminen dünyanın değişik ülkelerinde çok sayıda önemli örnek projeler ve çalışmalar başlatılmıştır. 
Bahse konu bu önemli örnek projeler ve çalışmalar, özellikle geleneksel toplumların büyük bir bölümünde yaşlı bakım evlerine karşı var olan bir takım olumsuz önyargıları değiştirmiş, yaşlıların ailelerinin yanı sıra yaşlı bakım evlerinde de fevkalade yaşamlarını sürdürebileceklerini kanıtlamıştır. Günümüzde birçok ülkede ve toplumda yaşlıların kendi istekleri, ailelerinin veya devletin iradesiyle yaşamlarını yaşlı bakım¬evlerinde sürdürmekte olduklarını görmekteyiz. Yaşlı nüfusun dünya genelinde sürekli olarak artması ve yaşlı bakım evlerinin daha sağlıklı ve sosyal bir yaşam alanı olarak kabul görülmesi ülkeleri bu alanda daha insan merkezli, daha medeni, daha sosyal, daha teknolojik projeler, tasarımlar geliştirmeye yönlendirmiştir. Bu bağlamda, eskiye göre, yaşlı bakım evlerinin niceliği ve niteliği de doğal olarak yenilenmiş ve değişmiştir. Gelecekte de yine teknolojik gelişmelere paralel olarak yenilenmesi, değişmesi ve tabiatıyla yaşlı bakım evlerinde hala sunulmakta olan mevcut imkân ve hizmetlerin de o günün ihtiyaçlarını ne kadar karşıladığı, aksayan yönlerinin bulunup bulunmadığı hususları da sorgulanmaya ve araştırılmaya maruz kalmaya devam edecektir. 
Bu kapsamda, tarihsel süreçte İrlanda ve Türkiye'de bu alanda neler yapıldığını araştırmak ve bu konuya bir nebze ışık tutmak amacıyla bu çalışma yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında kısa olarak hem İrlanda'da hem de Türkiye'de yaşlılara sunulan barınma hizmetlerinin tarihin akışında nasıl bir ilerleme ve gelişme yaşadığı, yaşlılara sağlanan imkân ve hizmetlerin çeşitliliği hakkında literatür taraması yapılarak, öncelikle ve özellikle İrlanda'daki yaşlı bakım merkezleri ve huzur evleri saha, uygulama ve inceleme mekanları olarak seçilerek konu ayrıntılı olarak irdelenmeye ve yorumlanmaya çalışılmıştır.
Bu amaçla, İrlanda özelinde geçmiş dönemlerde yaşlılara hizmet veren ancak günümüzde müze olarak kullanılan iki eski mekân ile günümüzde hâlihazırda hizmet sunmakta olan iki huzur ve bakım evi ziyaret edilmiştir. Ayrıca,  İrlanda'da faaliyet gösteren dini, kamu ve özel kuruluşlar tarafından işletilen yaşlı bakım ve huzur evlerinden sorumlu ilgili resmi ve özerk kurumlar ile sivil toplum kuruluşlarının yetkilileriyle görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, yaşlılar ile ilgili Dublin'de her yıl düzenlenmekte olan fuar da bu çerçevede ziyaret edilmiştir. 
Emekliliğe hazırlama eğitim programına iştirak edilerek, katılımcılarla ve programı düzenleyen kurum yetkililerle birebir görüşme yapılmıştır.

İlaveten, iki devlet hastanesi ziyaret edilerek buradaki Geriatri bölümlerinde yaşlılara yönelik verilen tedavi hizmetleri de yerinde görülerek, hizmetler ve tedaviler hakkında yetkililerden bilgi alınmıştır.
Dublin'de Alzheimer hastalarına yönelik hizmet veren Alzheimer Cafe de ziyaret edilerek, işletme sahipleriyle ve hasta yakınlarıyla söyleşiler gerçekleştirilmiştir.
Yaşlılara yönelik olarak hizmet veren bir Çağrı Merkezi de bu kapsamda ziyaret edilmiş ve hizmetleri yerinde görülmüştür.
Ankara'da da yerleşik ikisi kamuya ait ve biri de özel sektöre ait üç ayrı Huzur Evi ziyaret edilmiş ve ilgililerle söyleşiler gerçekleştirilmiş ve buralarda verilen hizmetler bizzat yerinde gözlemlenmiştir.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Yaşlılar ve Engelliler Genel Müdürlüğü yetkilileriyle ilgili mevzuat ve ülkemizde yaşlılara yönelik olarak sunulan hizmetler konusunda bilgi alınmıştır.
Ayrıca, Ankara'da yaşlılara yönelik yapılan uluslararası bir konferansa da İrlandalı uzmanlarla birlikte iştirak edilerek, İrlanda'da yaşlılara sunulan hizmetler ve haklar konusunda bir sunum yapılmıştır.
Daha ayrıntılı bilgi almak amacıyla internet üzerinden de araştırma yapılarak ilgili web sayfalarından ve yayınlardan bilgiler derlenmiştir.

Abstract:
The life expectancy of people both in developed countries and in Türkiye has increased due to several reasons such as the developments in technology and positive sciences making human life easier, increasing living standards, increasing in the variety of foodstuffs that people are fed and accessing them sufficiently and easily, and benefiting from advanced medical treatment opportunities. 
In parallel with this phenomenon, the ratio of the elderly population in the world societies has started to increase gradually. Changes in social and cultural structure and various other reasons have led to the transformation of the traditional large family model into a nucleus family unit. 
These developments have led to a growing housing problem for the elderly in their current living environment or within the family. In a sense, this has led to the necessity of exploring and developing various housing options in order to ensure that the elderly live in a peaceful environment, maintain their physical and mental health, maintain their existing social relations, and be in peace, security and prosperity. 
Many important exemplary projects and studies have been initiated in different countries of the world in order to solve these housing problems of the elderly and to provide them with various options to continue their lives in a peaceful, healthy and fear-free manner in every sense.

These important exemplary projects and studies have contributed to change some of the negative prejudices that existed against elderly care homes, especially in many traditional societies, and proved that the elderly can enjoy wonderful life in elderly care homes just like in their families. 
Today, in many countries and societies, we witness that elderly people are living their lives in nursing homes by their own will, as well as by the will of their families or by the will of the state. The constant increase in the elderly population worldwide and the acceptance of elderly care homes as a healthier and more social living space has led countries to develop more human-centered, more civilized, more social and more technological projects and designs in this field. 
In this context, the quantity and quality of the nursing homes have been naturally renewed and changed compared to the past ones. In the future, these trends will continue to be further renewed and changed in parallel with technological developments and, of course, these trends will continue to be subjected to questioning and research on how well the existing facilities and services still offered in elderly care homes meet the needs of the day then and whether there are any drawbacks.
In this framework, this study was conducted in order to investigate what has been done in this field in Türkiye and in Ireland in the past and during the historical process and also to shed some light on this issue. 
Within the scope of this study, a literature review was conducted on the progress and development of housing services provided to the elderly in both Ireland and Türkiye in the course of history, the variety of opportunities and services provided to the elderly, and first and foremost, several elderly care houses and nursing homes in Ireland were selected as the field, application and examination places, and the subject was tried to be examined and interpreted in detail.

For this purpose, two old places which served as the elderly centres in Ireland in the past but are now used as museums and two nursing and care homes that currently provide services were visited. In addition, interviews were conducted with officials of the relevant official and autonomous institutions and non-governmental organizations responsible for care and nursing homes for the elderly operated by religious, public and private organizations operating in Ireland. In addition, the annual fairs on the elderly in Dublin was also visited within this framework.
A training program on preparing for retirement was attended and one-on-one meetings were held with the participants and the organizers of the program.

In addition, two public hospitals were visited and the treatment services provided for the elderly in the Geriatrics departments were also visited and information was obtained from the authorities about the services and treatments.
The Alzheimer's Cafe, which provides services for Alzheimer's patients in Dublin, was also visited and interviews were held with the owners and relatives of the patients.
A Call Center for the elderly was also visited and its services were observed on site.
In Ankara, three different nursing homes, two public and one private, were visited and interviews were held with the relevant people and the services provided in these homes were observed on site.
Had talks with the officials from the General Directorate for the Elderly and Persons with Disabilities of the Ministry of Family and Social Policies and got briefing on the relevant legislation and the services provided for the elderly in Turkey.
We also attended an international conference on the elderly in Ankara with Irish experts and made a presentation on the services and rights of the elderly in Ireland.
In order to obtain more detailed information, research was also conducted on the internet and information was compiled from relevant websites and publications.