Cumhuriyet Halk Partisi'nde genel başkan-genel sekreter ilişkisi ve rekabeti (1945-1980)
The Relationship and competition between the chairman and the secretary general in the  Republican People's Party (1945-1980)
Yazar: ŞAVGU AYDIN
Danışman: PROF. DR. HAKKI UYAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
ÖZET
Yüksek Lisans Tezi
Cumhuriyet Halk Partisi'nde Genel Başkan-Genel Sekreter İlişkisi Ve Rekabeti (1945-1980)
Şavgu AYDIN

Dokuz Eylül Üniversitesi
Sosyal Bilimler Enstitüsü
Tarih Anabilim Dalı
Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Programı

	Türk siyasal yaşamının önemli ve etkili partilerinden biri olan Cumhuriyet Halk Partisi, aynı zamanda Türkiye'nin en eski partisidir. Yüz yılı geride bırakan tarihinde, pek çok olayın ve çok sayıda kişinin derin izleri vardır. En başta CHP Genel Başkanları ve Genel Sekreterleri, parti tarihinin belirleyicileri arasındadırlar. 
	Çok partili sisteme geçilen ve parti içi demokrasinin yeni bir boyut kazandığı 1945 yılından, 12 Eylül Askeri Darbesi ile demokrasinin kesintiye uğradığı süreçte kapatılmasına kadar geçen zaman aralığında yaşananlar, bu çalışmanın kapsamını oluşturmaktadır. Sırasıyla İsmet İnönü'nün ve Bülent Ecevit'in Genel Başkan olduğu bu tarih aralığında 11 ayrı Genel Sekreter görev yaptı.
	1945-1980 tarihleri arasında pek çok Tüzük ve Program tadili yapılarak, parti içindeki görevlendirmeler ve kurumsal yapı ile birlikte partinin siyasal söylem ve ideolojisinde değişiklikler oldu. Genel Başkan-Genel Sekreter rekabeti sonucunda partide lider değişimi de yaşandı.
	Çalışmada, CHP tarihinin kronolojisine bağlı kalınarak, partinin kuruluşundan 1945'e değin geçen süreç özetlendikten sonra, Genel Başkan ve Genel Sekreterin parti tüzel yapısı içindeki konumları açıklandı. Sonrasında ise sırasıyla 1945-1950, 1950-1959, 1959-1972 ve 1972-1980 yıllarını kapsayan bölümler halinde, CHP tarihinde iz bırakan gelişmelerde Genel Başkan - Genel Sekreterler ilişkisi ve rekabetinin yeri ve önemi tespit edilmeye çalışıldı. Yaşanan parti içi tartışmalar ve olaylar; arşiv belgeleri, parti yayınları, dönemin basını, anı kitapları ve araştırma, inceleme eserleri üzerinden ele alındı.
	
Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet Halk Partisi, CHP Genel Sekreterleri, Parti İçi Mücadele, İsmet İnönü, Bülent Ecevit, Kasım Gülek, İsmail Rüştü Aksal, Kemal Satır, Kamil Kırıkoğlu, Orhan Eyüboğlu, Mustafa Üstündağ.

Abstract:
ABSTRACT
Master's Thesis
The Relationship And Competition Between The Chairman And The Secretary General In The  Republican People's Party (1945-1980)
Şavgu AYDIN

Dokuz Eylül University
Graduate School of Social Sciences
Department of History
History of The Turkish Republic Program 
	The Republican People's Party (CHP), one of the most significant and influential political parties in Turkish political life, is also the oldest party in Turkey. Its history, spanning over a century, bears the deep traces of numerous events and countless individuals. At the forefront, CHP Chairpersons and General Secretaries stand as the key figures shaping the party's history.
	This study focuses on the period between 1945, when Turkey transitioned to a multi-party system and a new dimension of intra-party democracy emerged, and 1980, when democracy was disrupted by the September 12 Military Coup, leading to the party's closure. During this timeline, İsmet İnönü and Bülent Ecevit served as Chairpersons, while 11 different General Secretaries held office.
	Between 1945 and 1980, significant amendments were made to the party's Charter and Program, resulting in changes to its institutional structure, political rhetoric, and ideology. The rivalry between the Chairpersons and General Secretaries occasionally led to leadership changes within the party.
	This study adheres to the chronology of CHP's history. After providing a brief summary of the party's history from its founding to 1945, the positions of the Chairperson and General Secretary within the party's institutional framework are analyzed. Subsequently, the period is divided into sections covering the years 1945-1950, 1950-1959, 1959-1972, and 1972-1980. In each section, the role and significance of the relationship and rivalry between the Chairperson and General Secretaries in shaping significant developments in CHP history are examined. Internal party debates and events are analyzed using archival documents, party publications, contemporary press accounts, memoirs, and scholarly works.

Keywords: Republican People's Party, CHP General Secretaries, Intra-Party Struggle, İsmet İnönü, Bülent Ecevit, Kasım Gülek, İsmail Rüştü Aksal, Kemal Satır, Kamil Kırıkoğlu, Orhan Eyüboğlu, Mustafa Üstündağ.