Öğretmen adaylarının akademik başarı, duygusal zekâ ve üst biliş beceri düzeylerinin incelenmesi
Investigation of prospective teachers' academic achievement, emotional intelligence and metacognitive skills levels
Yazar: GİZEMNUR ASLIM
Danışman: PROF. DR. MEHMET GÜROL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
21. yüzyılda, bireylerin akademik ve sosyal başarısının ardında yalnızca yüksek zekâ seviyesinin değil aynı zamanda yüksek bir duygusal zekâ özelliğinin ve üst biliş becerisinin olduğu araştırmalarla ortaya konan bir gerçektir. Her anlamda başarılı bir birey olabilmenin yoluna ışık tutabilmek için, şimdi ve gelecekteki toplumun üyelerini yetiştirmede payı olacak öğretmen adaylarının da bu alanlarda iyi düzeyde olması gerekmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı eğitim fakültesi son sınıfta öğrenim görmekte olan öğretmen adaylarının akademik başarı, duygusal zekâ ve üst biliş beceri düzeylerinin mevcut durumunu çeşitli değişkenler açısından incelemek ve duygusal zekâ ile üst biliş arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma evreni, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında İstanbul ilinde bulunan bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan son sınıf öğrencilerinden, araştırma örneklemi ise kolay ulaşılabilir durum örneklemesiyle seçilen 158 kadın, 37 erkek olmak üzere toplam 195 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Duygusal Zekâ Özellik Ölçeği-Kısa Formu, Yürütücü Biliş Becerileri Ölçeği ve öğretmen adaylarının son dönem genel not ortalamasını içeren Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi-ANOVA, Tukey Testi ve Pearson Korelasyon kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda öğretmen adaylarının cinsiyet, öğrenim görmekte oldukları bölüm, mezun oldukları lise, üniversiteyi tercih sıraları, ikamet yeri değişkenleri ile duygusal zekâ özelliği toplam puanı, alt boyutları ve yürütücü biliş becerileri arasında anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Öğretmen adaylarının akademik başarı değişkenine göre duygusal zekâ özelliğinin iyi oluş, duygusallık, sosyallik alt boyutlarında ve yürütücü biliş becerilerinde anlamlı farklılık bulunmazken, duygusal zekâ özelliği toplam puanı ve öz kontrol alt boyutunda anlamlı farklılık bulunmuştur. Duygusal zekâ özelliği ile yürütücü biliş becerisi arasındaki ilişkiye bakıldığında ise düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında öğretmen adaylarının akademik başarı düzeyi arttıkça duygusal zekâ özelliği geneli ile öz kontrol alt boyutundan aldıkları toplam puanın da artış gösterdiği, duygusal zekâ özelliği arttıkça yürütücü biliş becerisinin de arttığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In the 21st century, it has been empirically demonstrated that behind individuals' academic and social success, not only a high level of intelligence but also a high level of emotional intelligence and metacognitive skills play crucial roles. In order to shed light on the path to becoming a successful individual in every sense, it is necessary for prospective teachers, who will play a part in educating the members of society both now and in the future, to be well-versed in these areas. In this context, the aim of this study is to examine the current levels of academic success, emotional intelligence, and metacognitive skills of teacher candidates studying in their final year at the Faculty of Education, as well as to explore the relationship between emotional intelligence and metacognition in relation to various variables. To achieve this, the study was conducted using a relational screening model, one of the quantitative research methods. The research population consists of senior students attending the Faculty of Education at a public university in Istanbul during the 2023-2024 academic year. The sample for the study was selected through convenient sampling and includes a total of 195 students, consisting of 158 female and 37 male participants.The data collection tools used in the study were the Emotional Intelligence Characteristics Scale – Short Form, the Executive Functioning Skills Scale, and a Demographic Information Form containing the students' final GPA. The data obtained from the scales were analyzed using independent samples t-test, one-way analysis of variance-ANOVA, Tukey's test, and Pearson correlation.The analysis revealed no significant differences between the emotional intelligence total score, sub-dimensions, and executive functioning skills of teacher candidates based on gender, the department they are studying in, the type of high school they graduated from, their university preference ranking, and their place of residence. Furthermore, no significant differences were found in the emotional intelligence sub-dimensions of well-being, emotionality, and sociability, or in executive functioning skills based on academic success. However, a significant difference was found in the emotional intelligence total score and the self-control sub-dimension. Regarding the relationship between emotional intelligence and executive functioning skills, a low positive and significant correlation was identified. Based on these findings, it can be concluded that as the academic success of teacher candidates increases, so does their overall emotional intelligence and self-control sub-dimension scores. Moreover, as emotional intelligence increases, so does the level of executive functioning skills.