Peçenek ve Kuman-Kıpçaklarla Rusların siyasi ilişkileri (10-13. yy)
The politic relationship of Pecheneg and Cuman Qipčaqs with Russian (10-13th centuries)
Yazar: HASAN CEYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYHAN AFŞİN ÜNAL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Doğu Avrupa = Eastern Eurepean ; Göçler = Migrations ; Kumanlar = Cumans ; Kıpçaklar = Kıpcaks ; Orta Asya = Central Asia ; Peçenekler = Pechengs ; Ruslar = Russians ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Dünya tarihinde derin izler bırakan Türk kavimleri, anayurtları Orta Asya coğrafyasından; iklim yetersizliği, otlak alanlarının daralması, çeşitli hastalıkların meydana gelmesi ve bir takım siyasi nedenlerden dolayı batıya doğru göç etmek zorunda kalmışlardır. Farklı kıtalar üzerinde etkisini gösteren bu büyük göç hareketlerinin doğası gereği kavimler ister istemez birbiriyle mücadele etmek zorunda kalmışlardır. Rus tarihi ve siyasi yapısı üzerinde de adından söz ettiren bu iki konargöçer Türk kavmi Kafkaslardan başlayıp, Karadeniz kuzeyindeki bozkırlar, Orta Avrupa, Balkanlar ve kadim Anadolu coğrafyasına kadar geniş bir alanda yaşamışlardır.    Peçenek ve Kuman-Kıpçaklar, bu geniş coğrafyada; Hazar, Moğol, Gürcü, Selçuklu, Rus, Bulgar, Macar ve Bizans İmparatorluğu gibi döneminin güçlü devlet ve toplulukları ile de etkileşim içerisinde olmuşlardır. VIII. asrın sonlarından başlayarak XV. asra kadar, Doğu Avrupa coğrafyasında önce Peçenekler daha sonra da Kuman-Kıpçaklar bölgede uzun müddet yaşayarak siyasi ve askeri anlamda önemli kazanımlar elde etmişlerdir. Yaşadıkları dönem içerisinde Peçenekler gibi Kuman-Kıpçaklar da stratejik bir bölge olan Karadeniz'in kuzeyine hâkim olarak Rus yayılmacılığının önünü uzun bir zaman kesmiş ve bu coğrafyanın "Türk Toprakları" olarak kalması gibi önemli bir görevi üstlenmişlerdir. Bilhassa Orta Çağ Avrupa tarihi ve ülkelerinin siyasi şekillenmesinde rol alan Peçenekler ve Kuman-Kıpçaklar Rus tarihi üzerinde de önemli izler bırakmışlardır.  Peçenekler ve Kuman-Kıpçaklar egemen olduğu coğrafyalarda dağınık yaşamayı tercih etmişlerdir. Zaman içinde askeri ve siyasi gücünü kaybeden bu kadim halkların zayıflaması sonucu farklı kültürlerin etkisinde kalınmış, dini ve kültürel asimilasyonla birlikte milli kimliklerini yitirerek Hristiyan olmuşlardır.

Anahtar Kelimeler: Orta Asya, Doğu Avrupa, Peçenekler, Kuman-Kıpçaklar, Göç

Abstract:
Making a deep mark on World history, Turkish tribes had to migrate from their lands in Middle Asia to west because of shrinking their greenland, various diseases and a number of political reasons. This massive migration movement on different parts of regions required to struggle with each other. Being mentioned on Russian history, these two tribes lived from Caucasia, moorland in Black Sea, Middle Europe, Balkans and Anatolian geography. Pechenegs and Cuman-Qipchaqs, in this vast geography, interacted with some strong states and societies such as Khazar, Mongol, Georgian, Selcuks, Russian, Bulgarian, Hungarian and Byzantine Empire. From the late of thirteeenth century to fifteenth century, in east Europian geography firstly Pechenegs then Cuman-Qipchaqs lived for a long time and acquired political and military strength. During their period, like, Pechenegs, Cuman-Qipchaqs also defended this strategic Black Sea region against Russian invasion. And they enabled this region to stay as "Turkish Mainland" Pechenegs and Cuman-Qipchaqs which took role in middle age Europe played a significant role to success on Russian history. Pechenegs and Cuman-Qipchaqs preferred to live in a scattered life wherever they migrated. Over time, losing their military and political strength, these two tribes moved into influences of various tribes, they lost their religious and cultural identity and they became Christian.

Keywords: Central Asia, East Europe, Pechenegs, Cuman-Qıpčaqs, Migration