İshalli buzağılarda kan plazma lipopolisakkarit konsatrasyonlarının hastalığın klinik bulguları ve prognoz üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of blood plasma lipopolysacharide concentrations on the clinical findings and prognosis of the disease in calves with diarrhea
Yazar: CİSSE YOUSSOUF
Danışman: PROF. DR. İHSAN KELEŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Buzağılar = Calves ; Diyare = Diarrhea ; Hidrojen iyon konsantrasyonu = Hydrogen-ion concentration ; Lipopolisakkaritler = Lipopolysaccharides ; Prognoz = Prognosis ; Sığırlar = Cattles ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine

Özet:
Bu tez çalışması, ishalli buzağılarda plazma lipopolisakkaritlerin konsantrasyonu ile hastalığın klinik bulgusu ve prognozu arasında herhangi bir ilişkinin olup olmadığını ortaya koymak amacıyla yapıldı. Aynı zamanda hastalığın şiddetinin (hafif, orta ve şiddetli) etkisi de araştırıldı. Bu tez çalışmasında ayrıca, klinik, biyokimyasal, hematolojik parametreler ile kan gazı ve bazı akut faz proteinlerindeki değişimler de incelendi. 
Çalışmaya, Kayseri ve civar illerden, Erciyes Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Eğitim-Araştırma ve Uygulama Hastanesi, Büyük Hayvan Kliniğine getirilen, 1-30 günlük yaşta farklı ırklardan (Simental, Holstein, Montofon, Melez) 45 adet ishalli buzağı (22 erkek ve 23 dişi) ve 10 adet 1-30 günlük sağlıklı buzağı üzerinde yapıldı. Çalışmada kullanılan ishalli buzağılar 3 gruba ayrıldı. Her grupta 15 buzağı bulundu. Grup 1 Bakteriyel (E. coli n=15), Grup 2 Paraziter (Cryptosporidiozis n=15) Grup 3 ise Viral (Rota+Corona n=15), gruplarından oluştu. Her bir grup da 3 alt gruba ayrıldı. Ayrıca 10 adet kontrol (sağlıklı buzağı) grubu çalışmanın 4. Grubunu oluşturdu. 
Bu çalışma sonucu elde edilen verilere göre; ishalli buzağılarda solunum ve kalp frekansının E. coli ve BRV+BCoV ile enfekte buzağılarda önemli derecede etkilendiği belirlendi. Hematolojik parametreler yönünden ise; WBC, monosit, lenfosit, granulosit ve trombosit değerlerinin ishalli buzağılarda, özellikle alt gruplar arasında önemli derecede farklılıkların olduğu gözlendi. Kan gazı değerleri açısından değerlendirilidiğinde ise; pH, PO2, Hct, Hb, Cl-, K+, laktat, Baz açığı ve Anyonik Gap değerlerinin ishalli buzağılarda önemli derecede etkilendiği ve bu etkileşimin farklı etiyolojilerde değişiklik gösterdiği tespit edildi. İshalli buzağılarda total protein değerlerinin E coli grubu hariç diğer gruplarda Kontrol grubu değerlerine göre önemli derecede düşük olduğu belirlendi. 
Plazma LPS konsantrasyonu E. coli ve Cryptosporidium spp. gruplarında Kontrol gruba göre yüksek (P<0.05) bulundu. BRV-BCoV grubunda ise, Şiddetli alt grup ishalli buzağıların LPS (EU/L) konsantrasyonu Kontrol grubundaki buzağılardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.05). E. coli ve Cryptosporidium spp ile enfekte buzağıların Hp konsantrasyonu Kontrol grubu buzağılardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (P<0.05). SAA konsantrasyonu, tüm ishalli grupların Şiddetli alt grularında Kontrol grubu değerlerinden düşük olduğu (P<0.05) belirlenirken, E. coli ve Cryptosporidium spp.Hafif alt grupları değerleri Kontrol grubundan yüksek olmasına karşın istatistiksel önem belirlenemedi 
İshalli buzağıların plazma LPS konsantrasyonu ile Hp, SAA ve Laktat konsantrasyonları arasında zayıf düzeyde, pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon görüldü. Ayrıca, ishalli buzağıların LPS konsantrasyonu ile Cl- konsantrasyonu arasında negatif yönde, orta düzeyde, istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon görüldü. E. coli K99+ ile enfekte buzağıların; laktat, granülosit (%), lenfosit (%) değişkenleri açısından ölü ve sağ buzağılar arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir fark görüldü. Cryptosporidium spp. ile enfekte buzağıların; Ca++, Anyonik Gap, değişkenleri açısından ölü ve sağ buzağılar arasında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde bir fark tespit edildi. 
Ölmüş buzağıların vücut sıcaklığı, HCO3 değeri sağ kalan buzağılardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (P<0.01). Ölmüş buzağıların laktat değeri sağ kalan buzağılardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulundu (P<0.05). İshalli buzağıların vücut sıcaklığındaki bir birimlik artışın, buzağının sağ kalma ihtimalini 0.3 kat artırdığı görüldü. Ayrıca, ishalli buzağıların ölüm durumlarını tahmin etmede; LPS, Hp ve SAA'nın istatistiksel olarak anlamlı düzeyde açıklayıcı birer değişken olmadıkları ortaya konuldu. 
Anahtar Kelimeler: Buzağı, Hp, İshal, Lipopolisakkarit, Prognoz, SAA

Abstract:
This thesis study was carried out to determine whether there is any relationship between the concentration of plasma lipopolysaccharides and the clinical manifestation and prognosis of the disease in calves with diarrhea. The effect of disease severity (mild, moderate and severe) was also investigated. In this thesis study, clinical, biochemical, hematological parameters and changes in blood gas and some acute phase proteins were also investigated.
In this study, 45 calves with diarrhea (22 male and 23 female calves) from different breeds (Simental, Holstein, Montofon, cross-breed) aged between 1-30 days, were brought to Erciyes University, Faculty of Veterinary Medicine, Training-Research and Practice Hospital, Large Animal Clinic from Kayseri and its surrounding provinces and 10 healthy calves aged between 1-30 days old were included. Calves with diarrhea used in this study were divided into 3 groups. There were 15 calves in each group. Group 1 was Bacterial (E. coli n=15), Group 2 was Parasitic (Cryptosporidiosis n=15) and Group 3 was Viral (BRV+BCoV n=15). Each group was divided into 3 subgroups. In addition, 10 control (healthy calf) groups formed the 4th group of the study.
According to the data obtained as a result of this study; It was determined that respiration and heart rate in calves with diarrhea were significantly affected in calves infected with E. coli and BRV+BCoV. In terms of hematological parameters; It was observed that there were significant differences in WBC, monocyte, lymphocyte, granulocyte and thrombocyte values in calves with diarrhea, especially between subgroups. When evaluated in terms of blood gas values; It was determined that pH, PO2, Hct, Hb, Cl-, K+, lactate, Base deficit and Anionic Gap values were significantly affected in calves with diarrhea and this interaction varied in different etiologies. It was determined that total protein values in calves with diarrhea were significantly lower than the control group values all groups except E coli group. 
Plasma LPS concentration was higher in E. coli and Cryptosporidium spp. groups compared to the control group (P<0.05). In the BRV-BCoV group, the LPS concentration of the Severe subgroup was significantly lower than the calves in the Control group (P<0.05). The Hp concentration of the calves infected with E. coli and Cryptosporidium spp. was found to be significantly higher than the control group calves (P<0.05). While the SAA concentration was found to be lower (P<0.05) in the Severe subgroups of all diarrheal groups than the Control group values, E. coli and Cryptosporidium spp. Mild subgroups values were higher than the Control group, but statistical significance could not be determined.
There was a weak, positive and statistically significant correlation between plasma LPS concentration and Hp, SAA and Lactate concentrations of calves with diarrhea. In addition, there was a negative, moderate, statistically significant correlation between the LPS concentration and the Cl- concentration of the calves with diarrhea.
There was a statistically significant difference between dead and alive calves in terms of lactate, granulocyte (%), lymphocyte (%) variables in E. coli K99+ infected calves. Calves infected with Cryptosporidium spp.; A statistically significant difference was found between the dead and alive calves in terms of Ca++, Anionic Gap, variables. Body temperature and HCO3 values of the dead calves were significantly lower than the surviving calves (P<0.01). The lactate level of the dead calves was significantly higher than the surviving calves (P<0.05). It was observed that one unit increase in body temperature of calves with diarrhea increased the probability of survival of the calf 0.3 times. Finally, in estimating the mortality status of calves with diarrhea; It was revealed that LPS, Hp and SAA were not statistically significant explanatory variables.
Key Words: Calf, Diarrhea, Hp, Lipopolysaccharide, Prognosis, SAA