Tatlı su istakozu (Astacus leptodactylus leptodactylus, Eschscholtz, 1823)'nun dişi üreme sisteminin gelişimi
Development of the female reproductive system in the freshwater crayfish (Astacus leptodactylus leptodactylus, Eschscholtz, 1823)
Yazar: ÇAĞDAŞ ÜNİŞ
Danışman: PROF. DR. MELİKE ERKAN
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Zooloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Biyoloji = Biology ; Su ürünleri = Aquatic products ; Zooloji = Zoology

Özet:
Bu çalışmada Astacus leptodactylus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)'un ovaryumun ilk farklılaşmaya başladığı genç dönemden, olgunlaşıp gelişimini tamamladığı ergin döneme kadar ovaryumda meydana gelen boyut, renk, şekil gibi morfolojik değişimlerin ve ovaryumda yer alan farklı boyut, şekil ve içeriğe sahip olan ve değişik oranlarda bulunan hücre tiplerinin ışık mikroskobu düzeyinde incelenmesi ile açığa çıkarılan histolojik değişimlerin belirlenmesi sonucu elde edilen veriler ile dişi üreme sisteminin gelişiminin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu çalışmada Haziran 2009-Nisan 2010 tarihleri arası Terkos gölünde belirli alanlardan, belirli boylarda örnekler toplanmıştır. Toplanan örneklerden alınan ovaryumlardan histolojik yöntemler kullanılarak parafin bloklar yapılmıştır. Yapılan bloklardan alınan 5-6 µm kalınlığındaki kesitler histolojik boyalar ile boyanmıştır. Farklı boylardaki örneklerden hazırlanan bu kesitler, ovaryum yapısı, boyu ve içerdiği hücre tiplerine göre incelenerek, dişi üreme sisteminin ana gelişim evreleri belirlenmiştir.Ovaryum, hayvanın sefalotoraksında dorsale yakın, kalbin hemen altında hepatopankreasın üsütnde yer alır ve anteriyöründe iki, posteriyöründe tek lobdan oluşmak üzere üç loblu ve Y şeklindedir. Ovaryum dıştan içe doğru ince bir epitel ve bağ doku tabakası ile sarılı olup bu bağ dokunun içinde halkasal ve boyuna yerleşmiş kollagen fibriller mevcuttur ve bağ doku tabakasının hemen altında ise oositleri sarmaya başlayan tek sıra folikül hücreleri bulunur. Oviduktlar ise anteriyördeki iki lobun kaynaştığı bölgenin hemen altından çıkarak üçüncü çift yürüme ayağının tabanındaki genital açıklığa bağlanır ve yumurtalar buradan dışarıya atılır. Ovaryum gelişiminde dört ana evre gözlenir. Her bir gelişim evresinde ovaryum farklı boy, şekil ve renge sahip olup, içeriği, büyüklüğü ve yerleşimi değişiklik gösteren farklı gelişim evrelerindeki oositleri içinde bulundurur. Uygulanan farklı histolojik boyalar ile hücrelerin içerikleri ayırt edilmiş ve yapılan ölçümlerle boyları hesaplanmıştır. Böylece ovaryumun gelişim evreleri belirlenebilmiştir.Bu çalışma özgün bir çalışma olup, Astacus leptodactylus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)'un ovaryumunun histolojik yapısı, ışık mikroskobu düzeyinde açığa çıkarılarak gelişim evreleri belirlenmiş böylece bu canlının dişi üreme sisteminin gelişimi açığa çıkarılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the development of the female reproductive system of Astacus leptodatylus leptodatylus (Eschscholtz, 1823) by defining the morphological changes in size, colour, shape of the ovary and the histological changes revealed by inspecting the different cellular types of oocytes that have various size, shape, content and portions under light microscopy from the initial differentiation, up to its final maturation of the ovary. Specimen were collected from designated areas in Terkos Lake between June 2009-April 2010. The ovaries which were obtained from dissection of the speciemen prepared for light microscopic examinations and embeded in parafin. Serial sections 5-6 µmthick were stained with histological dyes. These sections were examined considering the ovarian stucture, size and the cell types contained and the developmental stages of the female reproductice system were identified.The trilobed and Y-shaped ovary consisting two anterior and one posterior lobes is located in the cephalotorax and lies dorsal to the hepatopancreas and ventral side of the heart. The outermost layer of the ovary is consisted of a single layer of thin epitelium and a connective tissue beneath it. Longitudinally and annulary located kollagen fibers are present in the connective tissue and just under it lies a single layer of follicle cells that begins to surround the oocytes. The oviducts extend laterally from the middle part of the ovary and connect with the gonopores located on the bases of the third pair of walking legs and the eggs released with this way. Four main stages of development of the ovary is observed. The ovary has different size, shape and colour and also contains various types of oocytes at each stage. Different histological stains were used in order to identify the contents of oocytes and their sizes are measured. And so the developmental stages are determined.In our study, which is an original one, the developmental stages are identified by revealing the histological stucture of the ovary at light microscopy level and so the development of the female reproductive system is established.