Erzurum yöresinde tarımsal ve peyzaj değeri olan bazı doğal örtü bitkilerinin beslenme durumunun toprak ve bitki analizleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of the nutritional status of some natural cover crops with agricultural and landscape valued in Erzurum region by soil and plant analyses
Yazar: ELANUR DAŞCİ
Danışman: PROF. DR. NESRİN YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Erzurum yöresinde yetişen tarımsal ve peyzaj değeri olan bazı doğal örtü bitkilerinin beslenme durumlarının toprak ve bitki analizleri ile değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Yöntem: Dokuz ayrı noktadan toplanan toprak örneklerinin tekstür, kireç, KDK, değişebilir katyonlar (Ca, Mg, K, Na) organik madde, elektriksel iletkenlik (EC) ve pH analizleri yapılmış; bitki üst aksam ( gövde çiçek yaprak)' larının N içerikleri mikro kjeldahl metodu ile bitki P içeriği spektroforometrik olarak Mg, Fe, Cu, Zn ve Mn içerikleri ICP-MS cihazında belirlenmiştir. Sonuçlar referans değerlerle karşılaştırılarak yorumlanmıştır.
Bulgular: Örneklenen tarımsal ve peyzaj değeri olan bazı doğal örtü bitki topraklarının pH'sı; %67,5'i orta alkalin, %30'u hafif alkalin ve %2,5'u kuvvetli alkalin; kireç içerikleri %15'i kireçsiz, %45'i orta kireçli, %25'i az kireçli ve %10'u kireçli; organik madde içerikleri % 20'si çok az, %22,5'i az, %17,5'i orta, %10'nu fazla ve % 30'u çok fazla; bitkiye yarayışlı P %50'si çok yüksek, %22,5'i yüksek ve %27,5'i orta; değişebilir K %57,5'i yeterli, %37,5'i fazla ve %5'i çok fazla; Ca %17,5'i az, %80'i yeterli ve %2,5'i fazla; Mg %82,5'i fazla, %17,5'i çok fazla; değişebilir Na %62,5'i çok düşük, %20'si düşük, %7,5'i orta, %7,5'i yüksek ve %2,5'i çok yüksek; Mn %40'ı çok az, %42,5'i az ve %17,5 yeterli; Fe %65 az, %25 orta, %10 fazla; Cu %100 yeterli ve; Zn %20 az, %67,50 yeterli, %12,5'i fazladır.
Bitki örneklerinin tamamında N, Mg ve mikro elementler (Fe, Cu, Zn, Mn) yetersiz düzeyde bulunmuştur. İstatistiki analizlere göre toprak özelliklerinin kendi aralarında ve bitki analiz sonuçları arasında önemli korelasyonlar saptanmıştır.
Sonuç: Araştırma konusu bitki ve toprak örneklerinde değişen oranlarda yetersizlikleri belirlenen elementlerin korelasyon ve kalibrasyon çalışmaları yapılarak ekonomik ve ekolojik gübre desteği ilkesine göre söz konusu doğal örtü bitkileri gerek tarımsal gerekse peyzajda (dekoratif amaçlı) kullanılması durumunda gerekli önlemlerin alınması gerektiği öngörülmektedir. "Toprak örtülmek içindir." Örtü bitkileri gelecekteki ürünlerin başarılı bir şekilde büyümesini sağlamak için yetiştirilen bitkiler olarak toprak erozyonuna yardımcı olur, toprak sağlığını iyileştirir, yabani otları uzaklaştırır, zararlıları ve hastalıkları kontrol eder, biyolojik çeşitliliği artırır ve çiftliğe veya bahçelere artan kârlılık dahil olmak üzere bir dizi çok sayıda fayda sağlayabilir.

Abstract:
Purpose: It was aimed to evaluate the nutritional status of some natural cover crops with agricultural and landscape value growing in Erzurum region by soil and plant analyses.
Method: Texture, lime, KDK, exchangeable cations (Ca, Mg, K, Na), organic matter, electrical conductivity (EC) and pH analyses were performed on soil samples collected from nine different points; N contents of plant upper parts (stem flower leaf) were determined by micro kjeldahl method, plant P content was determined spectrophorometrically and Mg, Fe, Cu, Zn and Mn contents were determined by ICP-MS. The results were compared with reference values and interpreted..
Findings: The pH of some of the sampled natural cover crop soils of agricultural and landscape value was 67,5% medium alkaline, 30% slightly alkaline, and 2,5% strongly alkaline; the lime content was 15% no lime, 45% medium lime, 25% low lime, and 10% calcareous; Organic matter content 20% very low, 22.5% low, 17,5% medium, 10% high and 30% very high; plant-available P 50% very high, 22.5% high and 27,5% medium; Exchangeable K 57,5% is sufficient, 37,5% is excessive and 5% is very excessive; Ca 17,5% is low, 80% is sufficient and 2,5% is excessive; Mg 82,5% is excessive and 17,5% is very excessive; exchangeable Na 62,5% very low, 20% low, 7,5% medium, 7,5% high and 2,5% very high; Mn 40% very low, 42,5% low and 17,5% sufficient; Fe 65% low, 25% medium, 10% excess; Cu 100% sufficient and; Zn 20% low, 67,50 % sufficient and 12,5% excess. N, Mg and micro elements (Fe, Cu, Zn, Mn) were found to be insufficient in all plant samples. According to statistical analysis, significant correlations were found between soil properties and plant analysis results.
Result: Correlation and calibration studies of the elements that were found to be deficient in varying ratios in the plant and soil samples subject to the research should be carried out and necessary precautions should be taken according to the principle of economic and ecological fertilizer support in case these natural cover crops are used both in agriculture and in landscaping (for decaorative purposes). "Soil is meant to be covered." Cover crops – plants grown primarily to benefit the successful growth of other future crops – help with soil erosion, improve soil health, crowd out weeds, control pests and diseases, increase biodiversity, and can bring a host of other benefits to farm or garden, including increased profitability.