Sosyal, siyasi ve iktisadi yönleriyle Bornova 1923-1981
Bornova from the social, political and economical points of view 1923-1981
Yazar: HASAN MERT
Danışman: PROF. DR. TUNCER BAYKARA
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: Ekonomik hayat = Economic life ; Siyasi hayat = Political life ; Sosyal hayat = Social life ; İzmir-Bornova = İzmir-Bornova

Özet:
ÖZET İzmir'in kuzeydoğusunda yer alan Bornova, Beylikler döneminden itibaren bir Türk iskan yeri olarak karşımıza çıkmaktadır. Başlangıçta bir köy iken Osmanlı Devleti döneminde gelişimini sürdürmüş olan Bornova'da, XIX yüzyılda demiryolunun gelişiyle birlikte Levantenlerin ve Rumların nüfusu bir hayli artmıştır. XTX. yüzyıl Bornova için idarî yapının da belirlendiği bir dönemdir. 1881 yılında Belediye Teşkilatı'nın kurulmasıyla Nahiye statüsündeki Bornova, İzmir'den ayrı bir yerleşim yeri özelliği kazanmıştır. Mili Mücadele ve onu takip eden dönem Bornova için önemlidir. Zira, Batı Anadolu'nun Yunan işgaline uğraması ve bu sırada meydana gelen kötü olaylar, işgal döneminin sona ermesinin ardından Bornova 'daki Hıristiyanların yerlerini terk etmesine sebep olmuştur. 1923 yılında Türkiye ve Yunanistan arasında gerçekleştirilen nüfus mübadelesi ile onların yerine Balkanlar' dan ve Adalar'dan gelen Müslüman nüfusun yerleştirilmesi, Bornova'nın sosyal yapısını derinden etkilemiştir. 1923-1950 yıllan arasında Bornova, geçimini ziraattan sağlayan bir yerleşim yeriydi. Sanayinin gelişmesi 1950'li yıllarda yavaş yavaş başlamış, 1980'lerden sonra üst seviyeye çıkmıştır. Cumhuriyet döneminde Bornova için en önemli gelişme kuşkusuz, 1955 yılında Ege Üniversitesi'nin kurulmasıdır. Zaman içinde hızla gelişen Üniversite, Bornova'yı adeta bir eğitim şehri kimliğine kavuşturmuştur. Üniversite'nin faydası sadece eğitim alanında olmamış aynı zamanda 1957'de ilçe olan Bornova'daki ticari hayatı da olumlu yönde etkilemiştir. Eğitim ve sanayi imkanlarının gelişmesi, nüfus artışını da beraberinde getirmiştir. Bu artışın önemli bir bölümü iç göç şeklinde gerçekleşmiştir. Cumhuriyetin ilk kurulduğu yıllarda küçük bir kasaba görünümündeki Bornova, yüzyılın sonuna kadar nüfus ve alan olarak hızla büyüyerek bir şehir görünümüne kavuşmuştur. Geçim kaynakları ise ziraattan hizmet sektörüne ve sanayiye kaymıştır. Bu çalışmamızda Bornova'nın 1923-1981 yıllan arasındaki dönemi incelene ilçenin gelişmesinde etkin olan nedenler araştınlmıştır. Bunun yanında B siyasî, sosyal ve iktisadî hayatı hakkında da bilgiler sunulmuştur.- ^^^^

Abstract:
ABSTRACT Bornova, situated in the northeast part of İzmir, has been a dwelling place since the time of principalities. While it was a village at the beginning, during the reign of the Ottomans, Bornova continues its development and with the arrival of the railway in the nineteenth century, the population of Levantine and Byzantine Greeks increased. Nineteenth century has been a time that the administrative structure was determined. With the establishment of municipality in 1881, Bornova which was in the region status, gained a different dwelling place status from Izmir. Turkish National war of Liberation and the period that precedes is important for Bornova. Because some unpleasant events during the Greek invasion of West Anatolia caused the Christians to leave their places after the invasion. In 1923, the census exchange between Turkey and Greece and replacing Muslims from the islands and the Balkan Peninsula influenced the social structure of Bornova. Between the years of 1923-1950 Bornova was an agricultural settlement. The development of industry starts in 1950s and reaches its highest point after the 1980s. The most important development in the Republic Era, doubtless to say, is the establishment of Ege University in 1955. The development of the university in time, has given Bornova an identity of city of education. Furthermore, it contributes to the growth of trade in Bornova, which became an administrative district in 1957. The development of industry and education, brought the population increase as Well. This increase is has occured mainly through internal migration. Bornova, which had the view of a small town through the end of the twentieth century, has rapidly grown in population and the area has gained the view of a city. Sources of living changed from agriculture to service and industry. This study aims at analyzing the reasons of growth of Bornova between 1923-1981. Besides, various information about the city's political, social and economical life is presented.