Arykanda Antik Kenti Doğu ve Batı Villaları mimarisi
Architecture of East and West Villas in Arykanda Ancient City
Yazar: AYNUR MİRAY SERT
Danışman: DOÇ. DR. VAHİT MACİT TEKİNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Antik şehirler = Antique cities ; Arykanda = Arycanda ; Konut mimarisi = Housing architecture ; Likya = Lycia ; Mimari = Architectural ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Villa = Villa

Özet:
Tezde, kente ait bu iki villa yapısı mimari özellikleri bağlamında detaylı olarak tanımlanmış, evreleri tespit edilerek arkeolojik veriler ışığında tarihlendirlime önerileri yapılmıştır.
Batı Villası, Ticaret Agorası ve Bouleterion'un altından başlayıp güneye doğru teraslar oluşturarak devam eden kentin batı falezinin güneyinde, Arykanda'nın geleneksel mimarisi içerisinde yer alan Teras Evler ve kentin batı girişinde bulunan alan arasına yerleşmiştir. Kentin geleneksel konut mimarisine farklılaşan bu yapının, hem plan hem de malzeme bağlamında önceden planlanarak inşaa edildiği anlaşılmaktadır. Yapı, içerisinde bulunan mekânların birbirleriyle olan ilişkisi, mozaik süslemeleri ve plan biçimi ile Roma İmparatorluk Dönemi atriumlu konut mimarisinin çoğu özelliğini göstermektedir.
Doğu Villası, batıda bir patika ile Batı Villası'na, doğuda ise Sebasteion yapısının batısından gelen yol ile kente bağlanmaktadır. Kentteki anakaya kesilerek oluşan konutlarla benzerlik göstermesi ve ele geçen erken ilk iki evreye ait sikkeler yapının Hellenistik döneme ait olduğunu göstermektedir. Roma dönemi etkisi ile kentte artan nüfus yoğunluğu ve batı villasının da etkisi ile konut zamanla bir avlu etrafında tekrar planlanarak atriumlu konuta çevrilmiştir.
Çalışmada, Anadolu'daki ve Lykia bölgesindeki atriumlu konut mimarisi incelenerek tartışmaya dahil edilmiştir. Bu bağlamda atriumlu konut mimarisinin plan ve işlevsel değişimi, yapılardaki bölgesel değişimler karşılaştırılarak bu iki konut üzerinden Arykanda Kenti'nin Romanizasyon süreci tartışılmıştır.

Anahtar Sözcükler
Arykanda, Arykanda Doğu Villası, Arykanda Batı Villası, Konut Mimarisi, Lykia

Abstract:
The topic of the thesis is the architecture of the Eastern and Western Villas in the Ancient City of Arykanda, within the borders of the Village called ''Arif'' in Antalya Province, Finike District. 
In the thesis, these two villa structures belonging to the city were described particularly in terms of their architectural features, their phases were defined and dating recommendations were made in the light of archaeological data.
The West villa is located in between the area of West entrance of the City and the terrace houses of traditional architecture of arykanda located south of the West cliff of the City starting from the bottom of the trade agora and bouleterion continuing to the south by forming terraces. It is understood that this structure, differs from the traditional architecture of the City, was built by planning in terms of both material and plan. According to its relations of spaces, mosaic ornemants and plan form the  building shows most of the features of roman imperial period residental architecture with atrium
The East Villa is connected to the West Villa by a pathway in the west, and to the city in the east by the road coming from the west of the Sebasteion structure. The resemblance to the houses formed by cutting the bedrock in the city and the coins found belong to the early two periods indicate that the building belongs to the hellenistic period. The building was re-planned around a courtyard and converted into a residence with atrium With the influence of the West villa and the population increase caused by the roman period.
Residential architecture with atrium in Anatolia and Lycia region was examined and included in the study. In this context, the plan and functional change of the atrium house architecture and the regional changes in the buildings were compared and the Romanization process of the Arykanda City was discussed over these two houses.

Keywords
Arykanda, Arykanda East Villas, Arykanda West Villas, Dwelling Architecture, Lycia