Asma çekirdeklerinin çimlenmesi üzerine sodyum nitroprussid uygulamalarının etkileri
Effects of sodium nitroprusside applications on the germination of vine seeds
Yazar: ÖZCAN KESEN
Danışman: DOÇ. DR. ADEM YAĞCI
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Asma = Grapevine ; Bitki ıslahı = Plant breeding ; Melezleme = Hybridization ; Üzüm = Grape

Özet:
Tohumlarda dormansinin ortadan kaldırılması ve çimlenmenin sağlanabilmesi için ekim öncesi bazı ön işlemlerden geçmeleri gerekir. Bu amaçla katlama, ıslatma, hormon uygulaması, kimyasal aşındırma, mekanik aşındırma, yıkama, karanlıkta bekletme gibi işlemler kullanılmaktadır. Son zamanlarda Sodyum Nitroprussid (SNP-nitrik oksit dönorü)'ün etkisi üzerinde çeşitli araştırmalar yapılmaktadır. Bu çalışmada; Vitis labrusca L. türüne ait çeşitlerin ile Alphonse Lavallée çeşidi  ve 5 BB anacının çimlenme kabiliyetlerini ve SNP uygulamasının çekirdeklerin çimlenmesine olan etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada bitkisel materyal olarak Vitis labrusca L. türüne ait beş üzüm çeşidi (Rizessi, Rizpem, Ülkemiz, Çeliksu ve Rizellim), Alphonse Lavallée çeşidi ve 5 BB ( V.berlandieri x V. riparia) asma anacına ait çekirdekler ve uygulama olarak 60 gün katlama (1. Kontrol), 1000 ppm GA3 (2. Kontrol), SNP'nin 500, 1000, 1500, 2000 ve 3000 ppm dozları kullanılmıştır. Çalışmada çekirdeklerde canlılık (%), çimlenme (%), sürme (%), fide boyu (cm) ve fidelerdeki boğum sayısına (adet) bakılmıştır. Deneme bölünmüş parseller deneme deseninde 3 tekerrürlü ve her tekerrüde 50 çekirdek olacak şekilde yapılmıştır. Elde edilen veriler varyans analizine tabii tutulmuş ve ortalamaların karşılaştırılmasında LSD (0.05) testinden faydalanılmıştır. Çalışma sonucunda tohum canlılık değeri %94.3 (5BB) ile %77.4 (Rizpem) arasında değişmiştir. İstatistiki değerlendirmelere göre çimlenme, sürme, fide boyu ve fidelerdeki boğum sayıları çeşitlere, uygulama dozlarına ve çeşit x uygulama interaksiyonuna göre değişmiştir. Sürme (%85) ve bitki boyu (6.9 cm) bakımından 5 BB anacı; boğum sayısı (3.3 adet) bakımından Alphonse Lavallée çeşidi ön sırada yer almıştır.1500, 2000 ve 3000 ppm SNP dozları sürme bakımından ilk sırayı birlikte paylaşırken bitki boyu (4.6 cm) ve boğum sayısı (2.54 adet) 3 000 ppm' de daha yüksek bulunmuştur. Vitis labrusca çeşitleri dikkate alındığında sürme oranı %81.2 (Rizessi) ile %32.9 (Rizpem) arasında; bitki boyu 4.8 cm (Rizessi) ile 2.4 cm (Rizpem) arasında; boğum sayısı ise 2.4 adet (Rizessi) ile 1.4 adet (Rizpem) arasında değişmiştir. SNP uygulamalarından 1500 ve 3000 ppm dozları bütün özellikler bakımından ilk sırada yer almıştır. SNP'nin 2000 ve 3000 ppm dozları klasik katlama ve GA3 uygulamalarına göre daha üstün değerler vermiştir.

Abstract:
In order to eliminate dormancy in seeds and ensure germination, they need to undergo some pre-sowing procedures. For this purpose, processes such as stratification, steeping, hormone applications, chemical and mechanical abrasion, elution, keeping in the dark are used. Recently, various studies have been carried out on the effect of Sodium Nitroprusside (SNP-nitric oxide donor). In this study; it was aimed to determine the germination capabilities of Vitis labrusca L. cultivars and the effect of SNP treatment on seed germination. In the study, the seed of five Vitis labrusca L. cultivars (Rizessi, Rizpem, Ülkemiz, Çeliksu and Rizellim), Alphonse Lavallée and 5 BB (V. berlandieri x V. riparia) and 60 days of stratification (1. Control), 1000 ppm GA3 (2. Control), the SNP's doses of 500, 1000, 1500, 2000 and 3000 ppm were used. In the study, seed viability (%), germination rate (%), emergence rate (%), seedling length (cm) and node number of seedlings were determined. The trial was carried out as 3 replications and 50 cores per replication in the split plots experimental design. Variance analysis were performed and LSD (0.05) test was used to compare means. As a result of the study, the seed viability ranged from 94.3% (5BB) to 77.4% (Rizpem). According to statistical evaluations, germination, emergence, length and node number of seedlings varied between varieties, application doses and variety x application interaction. 5 BB rootstock in terms of emergence (85%) and plant size (6.9 cm); Alphonse Lavallée was at the forefront in terms of node number (3.3). 1500, 2000 and 3000 ppm SNP doses shared the first place in terms of emergence, while plant size (4.6 cm) and node number (2.54 units) were found to be higher at 3000 ppm. In Vitis labrusca varieties, the emergence rate was determined between 81.2% (Rizessi) and 32.9% (Rizpem); plant size ranged from 4.8 cm (Rizessi) to 2.4 cm (Rizpem); the node number ranged from 2.4 (Rizessi) to 1.4 (Rizpem). Doses of 1500 and 3000 ppm SNP treatments ranked first in terms of all the characteristics. The SNP doses of 2000 and 3000 ppm had superior values than conventional stratification and GA3 treatments.