Kent parklarından sağlanan ekosistem hizmetlerine yönelik algının incelenmesi: Adana merkez park örneği /
Yazar: DENİZ BERTİZ
Danışman: PROF. DR. HAKAN DOYGUN
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Adana = Adana ; Ekosistem hizmetleri = Ecosystem services ; Kent parkları = Urban parks ; Öznellik = Subjectivity

Özet:
Bu çalışma ile, Adana kentinin en geniş parkı olan ve bir dönüşüm süreci ile bulunduğu arazilerin kent ve ülke ölçeğinde kullanışlı bir rekreasyon alanı haline gelmesini simgeleyen Merkez Park'tan sağlanan ekosistem hizmetlerine yönelik
algının Q metodoloji yardımıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Konuya yönelik olası bakış açısı farklılıklarını ortaya koyabilmek amacıyla; Merkez Park'ın yapım ve yönetim süreçleri hakkında bilgi sahibi olan gelen uzmanlar, Merkez Park arazileri dönüşüm süreçlerini yakından izleme olanağı bulan çevre sakinleri ve Merkez Park'ın rekreasyonel olanaklarından düzenli olarak yararlanan kullanıcılar olmak üzere üç farklı grup çalışmaya dahil edilmiştir. Merkez Park'tan sağlanan ekosistem hizmetlerini temsil eden ve sağlayıcı, düzenleyici, destekleyici ve kültürel hizmetler başlıkları altında gruplandırılan ifadeler katılımcılar tarafından Q metodolojiye özgü bir dizgi üzerine kişisel görüşleri doğrultusunda yerleştirilmiş, dizgilerin faktör analizlerine tabi tutulmasının ardından konuya yönelik bakış açılarına ulaşılmıştır.
Merkez Park'a yönelik olarak elde edilen en belirgin sonuç, katılımcıların en olumlu veya en olumsuz yaklaştıkları ekosistem hizmetlerinin kültürel hizmetler başlığı altında yoğunlaşmış olmasıdır. Merkez Park için gerçekleştirilen çalışmada bütün faktörler genelinde üzerinde en çok hemfikir olunan ifade "Parkın eski yerinde bulunan turunçgil bahçelerinin korunmasının istenmediği" olmuştur. Bu yaklaşımı, park arazilerinin mevcut kullanım biçiminin tercih edildiği ve park alanı için söz konusu olan dönüşüm sürecinin desteklendiği yönünde değerlendirmek mümkündür. Nitekim katılımcılar "Merkez Park'ın çevrenin görsel kalitesini artırdığı" yönünde de ortak eğilim sergilemişler, böylece bir nevi park arazilerinin mevcut halinin çevresel kalitenin iyileşmesine sunduğu katkıları teyit etmişlerdir. Çalışma ile elde edilen
sonuçların, kent parklarının niceliklerinin ve niteliklerinin iyileştirilmesi ile ilgili uygulamalarda plancılara ve yerel yöneticilere ışık tutması, ekosistem hizmetlerinin değerlendirilmesine yönelik literatüre katkı sağlaması ve Q metodoloji yardımıyla gerçekleştirilecek benzer araştırmalar için örnek teşkil etmesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Merkez Park, Ekosistem hizmetleri, Q metodoloji, Adana

Abstract:
With this study, it is aimed to examine the perception of the ecosystem services provided by the Central Park, which is the largest park in the city of Adana and symbolizes the transformation of the lands into a useful recreation area at the city and country scale with an exemplary transformation process, with the help of Q methodology. In order to reveal possible differences in perspective on the subject; Three different groups, experts from the relevant occupational groups, who are knowledgeable about the construction, management and maintenance processes of Merkez Park, residents of the surrounding areas who have the opportunity to closely monitor the transformation processes of Merkez Park lands, and users who regularly benefit from the recreational opportunities of Merkez Park. has been included. The expressions representing the ecosystem services provided from Merkez Park and grouped under the titles of provider, regulatory, supportive and cultural services were placed by the participants on a Q methodology-specific string in line with their
personal views, and after the strings were subjected to factor analysis, their perspectives on the subject were reached.
The most obvious result for Merkez Park is that the ecosystem services that the participants approach most positively or negatively are concentrated under the heading of cultural services. In the study carried out for the Central Park, the most agreed upon statement across all factors was "It is not desired to preserve the citrus orchards in the old part of the park". It is possible to evaluate this approach as supporting the transformation process for the park area by finding the current use of Merkez Park lands more preferable. As a matter of fact, the participants showed a common tendency that "Central Park increases the visual quality of the environment", thus confirming the contributions of the current state of the park lands to the improvement of environmental quality. It is expected that the results obtained from the study will shed light on the planners and local administrators in practices related to the improvement of the quantity and quality of urban parks, contribute to the literature on the evaluation of ecosystem services, and set an example for similar studies to be carried out with the help of Q methodology.

Keywords: Central Park, Ecosystem services, Q methodology, Adana