Ahşap tekne yapımında kullanılan ağaç türlerinin diri ve öz odunlarının yapışma dirençlerinin karşılaştırılması
Comparison of bond strengths of tree species' sapwoods and heartwoods used in wooden shipboard building
Yazar: BÜLENT KAYGIN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ÖZEN
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Ahşap malzeme = Wood material ; Kestane ağacı = Chestnut tree ; Meşe ağacı = Oak ; Odun = Wood ; Tekneler = Hulls ; Yapışma = Adhesion ; Yapıştırıcılar = Adhesives ; Çam ağacı = Pine

Özet:
ÖZET Doktora Tezi AHŞAP TEKNE YAPIMINDA KULLANILAN AĞAÇ TÜRLERİNİN DİRİ VE ÖZ ODUNLARININ YAPIŞMA DİRENÇLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI Bülent KAYGIN Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Endüstri Mühendisliği Anabilim Bah. Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ramazan ÖZEN Temmuz 2902, 148 sayfa. Ahşap tekneler, deniz içinde ve açık hava koşullarında birçok olumsuz etkiye maruz kalmaktadırlar. Bu nedenle sağlam olmaları ve kaliteli malzemeden yapılmaları gerekir. Kullanılan malzemeler bakımından yapıştırıcı maddeler son derece önemlidir. Zira ahşap malzemelerin birbirleriyle kuvvetli bir şekilde birleştirilmesinin sağlanması gerekir. Bu ise iyi bir yapışma direnciyle sağlanır. Bunu sağlayacak maddelerin de dikkatli ve özenli bir şekilde seçilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde teknik, ekonomik ve kalite yönünden büyük kayıplar yaşanması olasıdır. Bu çalışmada, ülkemiz ahşap tekne imalatı endüstrisinde oldukça sık kullanılan "Kestane (Castonea sativa Mili".), Meşe {Quercus petrea L) ve Çam (Pinus sylvestris L.)" türü ağaçların "diri ve öz odunlarının, yine bu sektörde en çok kullanılan yapıştırıcı maddeler olan "poliüretan, epoksi ve resorsin formaldehit tutkallan" kullanılarak birleştirilmesiyle elde edilen masif malzemenin "yapışma ıuÖZET (devam ediyor) direnci" üzerine ağaç türü, diri odun-öz odun, tutkal tipi ve ortam şartlarının etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. TS 5430 esas alınarak yapılan deneyler neticesinde, "yapışma direnci" üzerinde ağaç türü, diri odun-öz odun, tutkal tipi ve ortam şartlarının etkili oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre; 1. Ağaç türleri bakımından, bütün ortam şartlarında en iyi yapışma direnci sonuçlarım meşe ağacı vermiştir. Kestane ve çam ağaçlarının yapışma dirençleri arasında ise, istatistiksel olarak belirgin ve önemli bir farklılık yoktur. 2. Diri odun-öz odun bakımından, bütün ortam şartlarında diri odun numunelerinin yapışma dirençlerinin, öz odun numunelerinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. 3. Tutkal tipleri bakımından, bütün ortam şartlarında en iyi yapışma direnci sonuçlarım, resorsin formaldehit tutkalı vermiştir. İkinci sırada epoksi tutkalı gelmekte olup, poliüretan tutkalı ise, diğer iki tutkala oranla daha düşük yapışma direnci sonuçlan vermiştir. 4. Ortam şartlan bakımından ise, bütün ağaç türleri ve tutkal tipleri için ortam şartlan ağırlaştırıldıkça yapışma dirençlerinde belirgin bir azalma meydana geldiği tespit edilmiştir. Bu azalma miktarı, normal şartlarda bekletilen numunelere oranla, soğuk suda bekletmede ortalama % 16, deniz suyunda bekletmede ortalama % 22 ve kaynar suda bekletmede ise ortalama % 60'dır. Kısaca bu çalışmada, ahşap tekne konstrüksiyonunda iyi bir yapışma direnci sağlanabilmesi ve bu direncin uzun yıllar boyunca dayanıklı kalabilmesi için, ağaç türlerinin diri odun kısımlarından kesilmiş kısımlarının kullanılması ve tutkal tipleri arasında ise resorsin formaldehit tutkalının tercih edilmesinin uygun olacağı ortaya konmuştur. Anahtar Sözcükler Ahşap tekne, Yapıştırıcılar, Yapışma direnci, Diri ve öz odun. Bilim Kodu: 502.07.01 iv

Abstract:
ABSTRACT ' Ph. D. Thesis COMPARISON OF BOND STRENGTHS OF TREE SPECIES' SAPWOODS AND HEARTWOODS USED IN WOODEN SHIPBOARD BUHJMNG Bülent KAYGIN Zonguldak Karaelmas University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Forestry Industrial Engineering Thesis Advisor. Prof. Dr. Ramazan ÖZEN July 2002, 148 pages. Wooden shipboards axe exposed to a number of negative effects in sea-water and outdoor conditions. Therefore they must be durable and made from the materials of high quality. Adhesive substances are very important among the materials used since wooden materials have to be joined strongly, which will be obtained by a good bond performance. Substances that will form this performance also must be selected very carefully. Otherwise; experiencing significant technical, economic and qualitative loses is possible. The aim of this study is to determine how tree species, sapwood-heartwood, glue type and environmental conditions affect the bond strength of the massive material formed by joining 'Chestnut (Castanea sativa Mill.), Oak (Quercus petrea L.) and Pine (Firms sylvestris L.)'s sapwood and heartwood, having an extensive usage in our country, using the glues 'polyurethane, epoxy and resorcinol formaldehyde' used most widely in this sector. That tree species, sapwood-heartwood, glue type and environmental conditions affect bond strengthABSTRACT (continued) was obtained from the experiments carried out by taking TS 5430 into consideration. According to this: 1. Among the tree species in the_study oak has the best bond strength performance for all environmental conditions. There is no apparent and significant statistical difference between the bond strength of chestnut and pine. 2. Considering heartwood and sapwood, it was determined that the bond strength of sapwood specimen is higher than the bond strength of heartwood specimen for all environmental conditions. 3. Considering the glue types, the best bond strength was performed by the resorcinol formaldehyde glue for all environmental conditions. Second is the epoxy glue, and the bond strength performance of polyurethane glue is lower than the other two glue types. 4. Considering environmental conditions, it was understood that there is an apparent decrease in bond strength for all tree species and glue types when environmental conditions are made heavier. The amount of decrease -in proportion to specimens kept in normal conditions- is 16 % for specimens kept in cold water, 22 % for specimens kept in sea water and 60 % for specimens kept in boiling water. Shortly, it was concluded in this study that using the parts cut from sapwoods of tree species and preferring the resorcinol formaldehyde among the glue types in wooden shipboard construction is necessary to obtain in wooden shipboard construction a sufficient bond performance that will be able to be durable for long years. Key words: Wooden shipboard, Adhesives, Bond strength, Sapwood and Heartwood. Science Code: 502.07.01 ^ vi