Yaşlı gündüz sosyalleşme mekânlarının tasarım kriterleri açısından incelenmesi: Antalya ili örneği
Investigation of elderly daytime socializing spaces in terms of design criteria: The case of Antalya province
Yazar: MAKBULE BERFİN BÜKER
Danışman: PROF. DR. ZUHAL KAYNAKCI ELİNÇ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Günümüzde modern yaşamın ve tıp teknolojilerinin gelişmesinin en belirgin
sonuçlarından biri de yaşam süresinin uzaması ve bunun sonucunda da yaşlı nüfusun
artmasıdır. Yaşlı nüfusun artışıyla birlikte yaşlı, yaşlanma ve yaşlılık gibi kavramlar
hayatımıza girmiştir. 65 yaş ve üzeri kesim yaşlı olarak tanımlanırken, yaşlanmanın bir
süreç ve yaşlılığın ise bir dönemi ifade ettiği vurgulanmaktadır. Nüfusun yaşlanması
durumuyla karşı karşıya kalan toplumlar ve yönetimler zamanla yaşlı nüfus için çeşitli
sosyal politikalar ve bakım modelleri geliştirmeye başlamışlardır. Geliştirilen modeller
doğrultusunda da bakım çoğu toplumda kurumsal ve evde bakım olmak üzere ikiye
ayrılmıştır. Kurumda veya evde bakıma ihtiyacı olmayan bağımsız yaşlı kesim için ise
topluma yeniden katılımlarını teşvik etmek amacıyla belirli sosyalleşme alanları
yaratılarak gündüz bakım veren kurum ve kuruluş modelleri geliştirilmiştir. Gündüz
bakım veren bu kuruluşların sayısı ülkemizde de yerel ve özel yönetimlerin girişimleriyle
sayıca artmaya başlamıştır. Yaşlı evleri, yaşlı kreşleri, emekli kahveleri, aktif yaşlı
merkezleri, yaşlı lokalleri, yaşlı destek ve dayanışma merkezleri, yaşlı kulüpleri ve aktif
yaşam merkezleri ülkemizde yaşlılara gündüz hizmet sunan birimlerden bazılarıdır.
Çalışma kapsamında çok çeşitli isimlerle yayılan bu birimler yaşlı gündüz sosyalleşme
mekanları olarak tek bir başlık altında tanımlanmıştır.

Bu çalışmanın amacı yaşlı gündüz sosyalleşme mekanlarının çalışma kapsamında
geliştirilen yaşlı gündüz sosyalleşme mekanlarının tasarım kriterleri doğrultusunda
incelenmesi, yapıların yaşlı kullanıcıların fiziksel, psikolojik, kültürel ve sosyal
beklentilerini karşılama durumlarını tespit etmektir. Çalışma materyali olarak Antalya
İl'indeki dokuz yaşlı gündüz sosyalleşme mekânı belirlenerek yaşlı gündüz sosyalleşme
mekanları tasarım kriterleri açısından değerlendirilmiştir. Bu çalışmayla birlikte
yaşlıların sosyalleşme mekanları olarak nitelenebilecek yapıların yaygınlaştırılması ve
yaşlıların beklentilerine göre bu mekanların yeniden düzenlemelerinin yapılmasının
gerekliliği konusunda farkındalık oluşturulması hedeflenmiştir.

Abstract:
Today, one of the most obvious results of the development of modern life and medical
technologies is the prolongation of life expectancy and, as a result, the increase in the
elderly population. With the increase in the elderly population, concepts such as the
elderly, aging and old age have entered our lives. While 65 years and over is defined as
old, it is emphasized that aging is a process and old age is a period. Societies and
governments, faced with the aging of the population, have started to develop various
social policies and care models for the elderly population over time. In line with the
models developed, care is divided into two as institutional and home care in most
societies. For the independent elderly who do not need care in the institution or at home,
socialization areas have been created and models of institutions and organizations
providing day care have been developed in order to encourage their re-participation in a
certain society. The number of these institutions providing day care has started to increase
in our country with the initiatives of local and private administrations. Elderly homes,
nurseries for the elderly, retirement cafes, active elderly centers, elderly locals, elderly
support and solidarity centers, elderly clubs and active living centers are some of the units
that provide daytime service to the elderly in our country. These units, which are spread
under a wide variety of names within the scope of the study, are defined under a single
title as elderly daytime socializing spaces.

The aim of this study is to examine the elderly daytime socialization spaces in line with
the design criteria of the elderly daytime socialization spaces developed within the scope
of the study, and to determine the conditions of the buildings to meet the physical,
psychological, cultural and social expectations of the elderly users. As the study material,
nine elderly daytime socializing spaces in Antalya were determined and evaluated in
terms of design criteria for the elderly daytime socializing spaces. With this study, it was
aimed to expand the structures that can be described as socializing places for the elderly
and to raise awareness about the necessity of rearranging these spaces according to the
expectations of the elderly.