8. sınıf Türkçe ders kitaplarının çevre eğitimi açısından incelenmesi
Analysis of the 8th grade Turkish textbook in terms of environment education
Yazar: RAMAZAN EMRE KOÇAK
Danışman: PROF. DR. NEVZAT GÜMÜŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çevre Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çevre Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çevre eğitimi ile bireylerin, yaşadıkları çevreyi korumaları ve gelecek kuşaklarına sağlıklı bir çevre bırakabilmeleri için çevre ile ilgili konularda duyarlılık kazanmaları, bilinçlenmeleri ve sorumluluk almaları sağlanmaktadır. Amaçlanan tutum ve davranışların oluşması nitelikli bir çevre eğitimine bağlıdır. Türkçe ders kitapları çevre eğitiminin amaçlarını gerçekleştirmede rol oynayan önemli materyallerden biridir. Bu araştırmanın amacı 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan içerik ve etkinliklerin çevre eğitimi açısından incelenmesi ve Türkçe ders kitaplarında çevre eğitimine yer verilme durumunu ortaya koymaktır. 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki ünitelerin, içerik ve etkinliklerinin çevresine duyarlı ve faydalı bireyler yetiştirmekte yeterli olup olmadığının incelenmesinin çevre eğitiminde kullanılan kaynakların geliştirilmesinde önemli olacağı düşünülmektedir. Çalışmada yazılı materyaller analiz edildiğinden nitel araştırma yöntemi ve bu yönteme ait doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. 
Bu çalışmada 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında çevre ile ilgili doğa olayları, hava şartları, hava durumu, çevre temizliği, çevre kirliliği, atık maddeler, geri dönüşüm, hava kirliliği, doğal kaynaklar, su kirliliği, atık maddeler, biyolojik çeşitlilik, iklim değişikliği, küresel ısınma, çevre sorunları, ormansızlaşma, biyoçeşitlilik, canlı türleri, yaşam alanı gibi kavramların yer aldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Çevre ile ilgili içerik ve etkinliklere Doğa ve Evren, Birey ve Toplum, Hak ve Özgürlükler temalarında yer verildiği ulaşılan bulgulardan biridir. Çalışmada çevre ile ilgili altı adet görsele ulaşılması elde edilen bir başka bulgudur. Bu çalışma ile 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında çevre ile ilgili konulara yeterince yer verilmediği, çevre ile ilgili yer alan içerikler ise teorik bilgilerle sınırlı kaldığı, öğrencilerin kalıcı davranışlar kazanmasına yönelik deneysel bir çalışma veya uygulamaya yer verilmediği görülmüştür. Sonuç olarak 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarının çevre eğitimine yönelik yeterli veriye sahip olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 8. Sınıf Türkçe ders kitaplarında çevre ile ilgili sorunlara ve çözümlerine daha fazla yer verilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Çevre eğitimi, Türkçe ders kitapları, Öğrenme alanı.

Abstract:
Environmental education enables individuals to develop sensitivity, awareness, and responsibility in environmental issues, fostering the protection of the environment they live in and the ability to leave a healthy environment for future generations. The formation of the intended attitudes and behaviors depends on a well-structured environmental education. Turkish language textbooks are significant materials that play a role in achieving the goals of environmental education. The aim of this research is to examine the content and activities in 8th-grade Turkish language textbooks from the perspective of environmental education and to assess the extent to which environmental education is incorporated into Turkish language textbooks. Analyzing the units, content, and activities in the 8th grade Turkish language textbook to determine whether they are sufficient to cultivate environmentally conscious and beneficial individuals is crucial for the improvement of resources used in environmental education. Qualitative research method and document analysis technique were employed in this study since written materials were analyzed.
In this study, it has been found that 8th-grade Turkish language textbooks include concepts related to the environment such as natural events, weather conditions, weather, environmental cleanliness, environmental pollution, waste materials, recycling, air pollution, natural resources, water pollution, waste materials, biological diversity, climate change, global warming, environmental issues, deforestation, biodiversity, species, habitat. It was also found that content and activities related to the environment are included under the themes of Nature and Universe, Individual and Society, Rights and Freedoms. Another finding of the study is the identification of six visuals related to the environment. The study reveals that 8th-grade Turkish language textbooks do not provide sufficient coverage of environmental topics, and the content related to the environment is limited to theoretical information. Moreover, there is a lack of experimental studies or practical applications aimed at students acquiring lasting behaviors. As a result, it has been concluded that 8th-grade Turkish language textbooks lack sufficient data on environmental education. There should be more emphasis on addressing environmental issues and solutions in 8th-grade Turkish language textbooks.
Keywords: Environment education, Turkish textbooks, Learning area.