Fen bilimleri dersinde değerler eğitiminin uygulanabilirliğine ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' views on the applicability of value education in science course
Yazar: GÖKTÜRK ŞENTÜRK
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ARSLAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler eğitimi = Values education ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Nitel araştırma = Qualitative research ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışma ile değerler eğitiminin sosyal bilimler alanındaki derslerin yanında Fen Bilimleri dersinde de uygulanabilirliğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Fen Bilimleri öğretmenlerinin değer kavramının tanımı, Fen Bilimleri dersinde değerler eğitiminin gerekçeleri, kazandırılabilir değerler ve ilgili üniteler, mevcut koşullarda uygulanabilirliği, araç gereç ve materyal önerileri ile değerler eğitiminin Fen Bilimleri öğretim programındaki yeri ve günlük yaşamdan örneklerle değerler eğitimi önerileri konusundaki görüşleri yedi adet açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme ile alınmıştır. Öğretmenlerin Fen Bilimleri dersinde değerler eğitiminin uygulanabilirliği hakkındaki görüşleri araştırmacı ve bir öğretmen tarafından tema ve kodlamalarla sınıflandırılmıştır. Çalışma sonucunda değer kavramına öğretmenler tarafından olgusal, bireye özgü ve toplumsal tanımlamalar yapıldığı görülmüştür. Ayrıca Fen Bilimleri dersi günlük yaşama uyarlanabilen, doğayı, canlıları ve insanı konu edinen bir ders olduğu için değerler eğitiminin belirli derslere özgü düşünülmemesi gerektiği ve Fen Bilimleri dersinden ayrı tutulamayacak bir kavram olduğu ifade edilmiş; bu derste kazandırılabilecek değerler olarak birçok değer sıralanmıştır. Bunun yanında Fen Bilimleri dersinde değerler eğitimi için zamanın yeterli olmadığı öğretmenlerin çoğunluğu tarafından ifade edilerek sınıf mevcutlarının kalabalıklığı, öğrencilerin hazırbulunuşluklarının yeterli olmaması, sınav odaklı eğitim sistemi gibi olumsuz nedenlerden dolayı Fen Bilimleri dersinde değer ediniminin zorlaştığı vurgulanarak öğrencilerin Fen Bilimleri dersinde yaparak yaşayarak ve rol model alarak değerleri kazanacağı vurgulanmıştır. Öğretmenlerin çoğu Fen Bilimleri öğretim programında değerler eğitimine yeterince yer verilmediğini çeşitli nedenler sıralayarak ifade etmişlerdir. Son olarak, görüşmeye katılan öğretmenlerin çoğunluğu yaşamsal örneklerle, doğa ve canlının gerekliliği içselleştirilerek, somut etkinliklerle ve öğrencinin doğrudan sürece dâhil edilmesiyle ya da okul dışı yaşantının okula uyarlanmasıyla değerler eğitiminin mümkün olacağını vurgulamışlardır.

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal the applicability of values education in sciencecourse as well as courses in social sciences. Qualitative research method was used in the study. Teachers' views on the definition of the concept of value of science teachers, the rationale of values education in science course, the achievable values and related units, the applicability of the current conditions, the tools and materials suggestions and the place of values education in the science curriculum and values education suggestions with examples from daily life issues were obtained through a semi-structured interview consisting of seven open-ended questions. Teachers' views on the applicability of values education in science course were classified by the researcher and a teacher with themes and codes. As a result of the study, it was seen that the teachers made factual, individual-specific and social definitions to the concept of value. In addition, it is stated that since science course is a course that can be adapted to daily life and focuses on nature, living things and people, value should not be considered specific to certain courses and it is a concept that can not be separated from science course; many values are listed in this course. In addition, it was stated by the majority of teachers that the time was not sufficient for values education in science course, it was emphasized that it was difficult to acquire value in science course due to negative reasons such as the crowded classrooms, lack of students' readiness, and exam-oriented education system. The teachers said that they will gain values with learning by doing and experiencing, and taking role models in science course. Most of the teachers stated that there is not enough value education in science education curriculum by listing various reasons. Finally, the majority of the teachers who participated in the interview emphasized that values education would be possible with the use of vital examples, internalizing the necessity of nature and living things, through concrete activities and by directly involving the students in the process or adapting the out-of-school life to the school.