Râtib en-Nâbulsî'nin tefsirinde ahlâkî değerler
Moral values in the tafsir of Râtib an-Nâbulsî
Yazar: MUSTAFA UZ
Danışman: DOÇ. DR. ALİ BULUT
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki davranış = Ethical behaviour ; Ahlaki değerler = Moral values ; Ahlaki kurallar = Moral rules ; Ahlaki olgular = Moral facts ; İctimai tefsir = Iqtimai exegesis

Özet:
Ahlâk, tarih boyunca bireysel ve toplumsal yaşamda önemli yer tutmuş ve toplumların huzurunu sağlama adına üzerinde çalışılan konulardan biri olmuştur. Allah, insanlara akıl vererek doğru yolu bulmaları için peygamberler aracılığıyla ilâhî mesajlar göndermiştir. Kur'ân, her âyetiyle ahlâkî meselelere çözümler sunar ve insanları erdemli bir yaşam sürmeye teşvik eder. Âyetlerin doğru şekilde anlaşılması ve hayata geçirilmesi büyük önem taşır. Bu maksada matuf telif edilen tefsirler, aynı zamanda Kur'ân'ın evrensel ahlâkî ilkelerini günün koşullarında yeniden yorumlama imkânı da sağlayabilir. Bu bağlamda dikkat çeken eserlerden birisi, ictimâî-edebî tefsir özelliğiyle öne çıkan Tefsîru'n-Nâbulsî'dir. Çağdaş bir müfessir olan Nâbulsî'ye ait bu eser, Kur'ân'ın ahlâkî ilkelerini modern toplumların ihtiyaçlarına uyarlamada değerli bir referans niteliğindedir. Bu çalışmanın amacı, Kur'ân'da geçen ahlâkî değerlere dair Tefsîru'n-Nâbulsî'de yer alan izahları ve bunların bugünün dünyasında uygulanabilirliği konusunu incelemektir. Yine Nâbulsî'nin yorumları çerçevesinde, İslâm ahlâkının çağdaş toplumlarda üstlendiği rolü anlamaya yönelik, küreselleşme ile teknolojinin getirdiği ahlâkî sorunlar hakkında çözüm önerilerini ele almaktır. 
 Çalışmada önce Nâbulsî'nin hayatı, ailesi, eğitimi ve ilmî kariyeri ile ahlâkın tanımı, kaynağı, imanla ilişkisi ve modern dönemdeki ahlâk krizleri konu edilmiştir. Daha sonra Nâbulsî'nin tefsirinde bireysel, ailevî, toplumsal ve yönetimle ilgili ahlâkî prensipler ele alınmıştır. Yine Nâbulsî'nin tefsirindeki ahlâkî prensiplerin, bireysel ve toplumsal sorunlarına pratik çözümler sunma ve İslâm ahlâkının güncel sorunlarla başa çıkmada etkili bir yol olabileceği düşüncesi tartışılmıştır. Kur'ân'ın evrensel ahlâkî mesajlarının doğru bir şekilde anlaşılması ve uygulanmasının, birey ve toplum yaşamında etkili rol oynadığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Morality has held a significant place in individual and societal life throughout history and has been one of the topics studied to ensure social harmony. God, by granting humans intellect, sent divine messages through prophets to guide them to the right path. The Qur'an, with every verse, offers solutions to moral issues and encourages people to live a virtuous life. Proper understanding and application of its verses are of great importance. Commentaries (tafsirs) written for this purpose not only provide an interpretation of the Qur'an's universal moral principles but also offer the opportunity to reinterpret these principles within the context of contemporary conditions. One of the noteworthy works in this regard is Tafsīr al-Nābulusī, distinguished by its socio-literary tafsir characteristics. This work by the contemporary exegete Nābulusī serves as a valuable reference in adapting the Qur'an's moral principles to the needs of modern societies.
The aim of this study is to examine the explanations regarding moral values found in Tafsīr al-Nābulusī and to discuss their applicability in today's world. Additionally, within the framework of Nābulusī's interpretations, the study addresses the role of Islamic morality in contemporary societies, along with solutions to moral issues arising from globalization and technological advancements.
The study initially delves into Nābulusī's life, family, education, and academic career, as well as the definition of morality, its source, its relationship with faith, and moral crises in the modern era. Subsequently, the moral principles related to individual, familial, societal, and administrative matters in Nābulusī's tafsir are analyzed. The study further discusses how these principles provide practical solutions to individual and societal issues and argues that Islamic morality can serve as an effective approach to addressing current problems. It concludes that the proper understanding and application of the Qur'an's universal moral messages play a significant role in the life of individuals and society.