Bist sanayi endeksinde yer alan ve uluslararası ticaret yapan firmaların kur riskini ve türev araç kullanımını etkileyen faktörler üzerine bir çalışma
A study on the factors affecting exchange rate risk and derivative instrument use of companies in the bist industry index and engaging in international trade
Yazar: EVREN YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. RÜMEYSA BİLGİN
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz kuru riski = Exchange rate risk ; Döviz riski = Currency risk ; Ekonomik risk = Economic risk ; Finansal risk = Financial risk ; Finansal türevler =   ; Kur riski = Rate of exchange risk

Özet:
Bu çalışmanın konusu, uluslararası ticaret yapan firmaların kur riskini ve türev ürün kullanımlarını etkileyen unsurların analizidir. Çalışma kapsamında öncelikle, uluslararası ticaret kavramı ve uluslararası ticaretteki riskler üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ilerleyen bölümlerinde, kur riski kavramı ve çeşitleri, kur riskine sebep olan faktörler ve kur riskinden korunma yöntemleri açıklanmaya çalışılmıştır.
Türkiye'deki reel sektörü yansıtması için, Borsa İstanbul A.Ş. (BİST) Sanayi Endeksi'nde işlem gören firmalar ele alınmıştır. 2009-2021 yılları arasında 186 firma BİST Sanayi Endeksi'nde yer almıştır. 13 yıllık dönem verisiyle yapılan çalışmada Panel Veri Analizi kullanılmıştır. Bu firmalar arasından ihracat ya da ithalat yaparak uluslararası ticaretin bir parçası olmuş 177 adet firma çalışmaya dahil edilmiştir. Bu firmaların maruz kaldıkları kur riskini ve bu riskten korunmak için kullandıkları türev ürün miktarını etkileyen faktörlerin neler oldukları tespit edilmeye çalışılmıştır. Değerlendirme neticesinde, net ithalatçı firmaların net ihracatçı firmalara nazaran daha fazla kur riskine maruz kaldıkları ve daha fazla türev ürün kullandıkları sonucuna varılmıştır. Firmaların yabancı para net pozisyonlarından doğan kur riskini, firmanın aktif büyüklüğü, nakit oranı, ihracat oranı, karı ve makroekonomik bir değişken olan enflasyon seviyesinin etkilediği tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this study is the analysis of the factors affecting the exchange rate risk and the use of derivative products of Turkish companies engaged in international trade. Within the scope of the study, first of all, the concept of international trade and the risks in international trade were emphasized. In the following parts of the study, the concept and types of currency risk, factors causing currency risk and methods of hedging currency risk were tried to be explained.
In order to reflect the real sector in Turkey, the companies traded in Borsa İstanbul A.Ş. (BIST) Industrial Index were discussed. Between the years 2009 and 2021, 186 companies took part in the BIST Industrial Index. Panel Data Analysis was used in the study conducted with 13-year period data. Among these companies, 177 companies that have become a part of international trade by exporting or importing were included in the study. It has been tried to determine what are the factors affecting the exchange rate risk to which these companies are exposed and the amount of derivative products they use to avoid this risk. As a result of analysis, it was concluded that net importer companies are exposed to more exchange rate risk and use more derivative products than net exporting companies. It was determined that the exchange rate risk was affected by the company's asset size and the level of export and cash ratio, profit and inflation.