Kelami açıdan Kur'an'ın anlaşılması: Metin-olgu-yorum münasebeti
Understanding the Qur'an from theoretical perspective: Text-phenemon-interpratation relationship
Yazar: AYŞE KALYONCU
Danışman: DOÇ. DR. BERAT SARIKAYA
Gümüşhane Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Kelam = Islamic theology

Özet:
Her metin muhatabına belli bir gaye çerçevesinde hitap eder. Dini metinler de bu durumdan azade değildir. Ancak metinlerin gayelerini ortaya çıkarmak için yazar inceleme konusu yapılırken dini metinlerde bu durum daha karmaşık düzeydedir. Bu yüzden metne odaklanmak daha gerçekçi bir çözüm yolu olarak karşımıza çıkar. 
Dini bir metin olarak Kur'an da muayyen bir zamanda belirli bir sosyo kültürel kesitin tüm değer unsurlarını taşıyan bir topluluğa belli bir maksat ile inzal olmuştur. Bu yüzden vahyin anlaşılıp yorumlanmasında beşeri, dilsel ve tarihsel unsurların görmezden gelinmesi imkansızdır. Elbetteki yorumlama sürecinde yorumcu için de aynı kaygı söz konusudur. Bu yüzden nesnel anlamın oluşması sürecinde bazı çekinceler ortaya çıkmakla birlikte tamamen nesnel anlama ulaşmanın imkanı da bir tartışma sorusu olarak ortada durmaktadır. Zira vahiy, vakıadan bağımsız öylece oluşmuş bir metin değildir. 
Başlı başına bu tespit bile vahyin olgu ile ilişkisi bağlamında en önemli yola çıkış noktasıdır. Çalışmamızda Kur'an'ın bu özellikleri dikkate alınarak onun yorumlanmasında göz önünde bulundurulması gereken hususlar konu edinmiştir. Vahyin böylesi bir arka plan ile okunması Allah'ın muradının ne olduğu sorusunun cevabını bulmada etkin bir yol olarak görülmektedir. Muradı ilahîye mümkün olduğunca yaklaşmak vahyin bütün zamanları kapsayarak her an vakıa ile etkileşime girmesini sağlar. Böylece  kelami anlamda "nas var" sözcüğünün insanda salt bir anlam uyandırmasının yanında anlamlı ve maksatlı bir eyleme dönüşmesinin de önü açılmış olur.

Abstract:
Every text is designed to address its interlocutor within a specific framework of purpose. It is similarly the case with religious texts. Nevertheless, while the author is the subject of analysis in order to reveal the purposes of the texts, this situation is more complex in religious texts. Consequently, focusing on the text itself is a more realistic approach.
As a religious text, the Qur'an was revealed with a specific purpose to a community with all the value elements of a specific socio-cultural section at a specific time. Consequently, it is imperative to consider the human, linguistic and historical elements in the comprehension and interpretation of revelation. It is similarly important to consider the role of the interpreter in the process of interpretation. Nevertheless, despite the potential for subjectivity in the formation of objective meaning, the possibility of reaching a completely objective meaning is also a topic worthy of discussion. This is because revelation is not a text that is simply formed independently of reality. 
This determination represents the most crucial initial step in the relationship between revelation and phenomenon. In this study, we have considered these features of the Qur'an and discussed the issues that should be taken into account in its interpretation. The reading of the revelation in the context of this background is seen as an effective method for determining the will of Allah. The most proximate approximation to the divine will allows revelation to interact with reality at every moment, encompassing all times. In this manner in the theological, the term "there is a direct order" not only evokes a pure meaning in humans, but also transforms into a meaningful and purposeful action.