Doğum izni sonrasında işe dönen kadınların iş-aile çatışması ve işten ayrılma niyeti bağlamındaki deneyimleri
The experiences of women returning to work after maternity leave work-family conflict and turnover intention
Yazar: GÜLBERK ERTAP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİNÇ ÇIRAK KARADAĞ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Kadın Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Doğum izni = Parental leave ; Toplumsal cinsiyet = Gender ; Çalışan kadınlar = Working women ; Çatışma = Conflict ; İş-aile çatışması = Work-family conflict ; İşten ayrılma niyeti = Turnover intention

Özet:
Kadınlar, toplumsal hayat ve iş gücüne erkekler ile eşit koşullarda katılım konusunda belli bir ilerleme kaydetmişlerse de iş gücü ve istihdama katılım oranları henüz yeterli seviyede değildir. Çalışmalar çocuk bakım sorumluluğunun kadınların çalışma hayatından ayrılmalarında etkili olduğunu göstermektedir. Bu bakış açısı ile bu çalışmada doğum izni sonrası işe dönen kadın çalışanların hem aile içinde hem de iş ortamındaki deneyimleri hakkında bilgi sağlamak hedeflenmiştir. Araştırma kapsamında, üniversite mezunu, evli ve 0-3 yaş aralığında tek çocuğu olan işe geri dönmüş profesyonel meslek sahibi 11 kadın çalışan ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar kartopu örneklem yöntemi ile belirlenmiş ve görüşmeler çevrim içi platform üzerinden gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında veriler bu araştırma için oluşturulan görüşme formu çerçevesinde yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiş ve fenomenolojik desen aşamaları izlenerek veri analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında katılımcıların doğum sonrası işe dönüş ile özellikle çocuk bakım sorumluluğunun planlanması ve çocukları ile geçirdikleri vaktin azalması konularında sorun yaşadıkları görülmüştür. Toplumsal cinsiyetçi bakışın çocuk bakım sorumluluğunu kadınlarla ilişkilendirmesi sebebiyle doğum izni süreleri uzamakta ve bu da kadın çalışanın işe dönüşte adaptasyon sorunu yaşamasına sebep olmaktadır. Covid-19 sürecinde evden çalışma modelinin çocukla vakit geçirmek açısından olumlu olduğu belirtilmektedir ancak tüm güne yayılan iş ve aile ile ilgili sorumlulukların tek mekânda gerçekleşmesi çalışan verimliği açısından önemli bir faktör olan odaklanmayı olumsuz etkilemektedir. Bunlarla birlikte araştırma kapsamındaki katılımcılar çalışma hayatının bir parçası olmayı doğal bir süreç olarak tanımlamışlar ve iş kaynaklı gerginliklere rağmen çalışma hayatının sağladığı ekonomik özgürlük, özgüven artışı, sosyalleşme imkânı sebebiyle anne olduktan sonra da ayrılmayı düşünmediklerini belirtmişlerdir. Araştırma bulgularına göre kadın çalışanların doğum sonrası süreçte işe uyum sürecini hızlandıracak aile dostu iş yeri uygulamalarının geliştirilmesi özellikle deneyim aktarımına yönelik programlar oluşturulması kurum içi ve çalışanlar arası bağlılık ve motivasyon artışı sağlayacaktır.

Abstract:
Women have made some progress in terms of participation in social life and the labor force on an equal basis with men. However, women's labor force and employment participation rates are not at a sufficient level. Studies show that childcare has an adverse impact on women's working life. The research aims to provide information about the experiences of female employees returning to work after maternity leave, both in the family and in the work environment. Within the scope of the research, interviews were conducted with 11 white-collar female employees who have returned to work, via an online platform. Women are university graduates, married and have only one child between the ages of 0-3. Snowball was used as a sampling method to determine the participants. To collect data semi-structured interview technique was employed within the framework of the interview form, which was created for this research. The phenomenological analysis stages were followed for the data analysis. The research findings demonstrated that the participants had problems with returning to work after giving birth due to arranging childcare responsibility and having less time to spend with the child. Due to the gender stereotypes women are responsible for childcare. Therefore, the female employee extends maternity leave periods and has adaptation issues when returning to work. Participants stated that working from home is positive in terms of spending time with the child during the Covid-19. However, due to the realization of work and family-related responsibilities that spread all day at home, the working from home concept has negative impacts on focus, which is an important factor in terms of employee productivity. In addition, within the scope of the research the participants saw it a natural process to be a working woman. Despite work-related tensions, participants also stated that they did not plan to leave work after becoming a mother due to the opportunities provided by working life such as economic freedom, self-confidence, and socialization. According to the research findings, establishing a family-friendly workplace (especially the creation of programs for the transfer of experience) will accelerate the adaptation process of female employees in the postpartum period by increasing motivation, and commitment within the organization and among the employees.