Anadolu (Apis mellifera anatoliaca) ve Kafkas (Apis mellifera caucasica) bal arılarında dalgalanan asimetri
Fluctuating asymmetry in Anatolian (Apis mellifera anatoliaca) and Caucasian (Apis mellifera caucasica) honey bees
Yazar: DERYA KOÇ
Danışman: PROF. DR. İRFAN KANDEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology
Dizin: Apis mellifera = Apis mellifera ; Asimetri = Asymmetry ; Bal arısı = Honey bee ; Geometrik morfometri = Geometric morphometry

Özet:
Bu tez çalışmasında, bal arısı alttürleri olan Anadolu arısı (Apis mellifera anatoliaca) ve Kafkas arısı (Apis mellifera caucasica) arasında dalgalanan asimetrinin varlığı çalışılmıştır. Söz konusu alttürlerin simetriye bağlı eşleşen morfolojik özelliklerinin belirli kriterlere göre ideal şeklinden uzak olup olmadığının saptanması amaçlanmıştır. Ankara/Kazan bölgesindeki arılıklardan Anadolu arısı (A.m. anatoliaca) ve Ardahan/Posof'taki bir arılık ile Artvin'in Hatila ve Camili bölgelerindeki 4 farklı arılıktan da Kafkas arısı (A.m. caucasica) temin edilmiştir. 
Her bireyin iki yönlü (sağ ve sol) ön kanatlarıyla arka toplayıcı bacakların karakterleri tpsDig ve Bee2 programları kullanılarak sayısallaştırılmıştır. Dalgalanan asimetrinin varlığını kanıtlamak için tüm sayısal veriler, iki yönlü varyans analizi (two-way ANOVA) ve Procrustes varyans analizi (Procrustes ANOVA) gibi bir dizi istatistiksel testten geçirilmiştir. 
Elde edilen sonuçlara göre tüm Anadolu ve Kafkas bal arısı popülasyonlar arasında anlamlılığı yüksek bir istatistiksel fark çıkmıştır (P<0.001). Alttürlerin birbirleri arasındaki bu farklılık hem genetik kaynaklı hem de coğrafik izolasyondan dolayı olasıdır. 
Artvin ve Posof'taki Kafkas bal arıları arasında bir anlamlı bir istatistiksel değer bulunamamıştır (P>0.05) fakat Artvin'deki Kafkas bal arılarının kendi arasında yapılan ANOVA testlerinde ise anlamlılıkların mevcut olduğu görülmüştür (P<0.05). Okul önündeki popülasyonun dalgalanan asimetrisini gösteren vektörel dağılımdaki çok fazla sapmalar görülmüştür. Bu duruma neden olan birçok stres faktörü bulunabilir. Stres faktörleri arasında bu lokasyonun ana arı üretim merkezi olması ve popülasyon üzerindeki antropojenik etkinin fazla olması bulunmaktadır. Bu lokasyonda ana arı üretiminin olması nedeniyle en çok varyasyona sahip olan popülasyonun bu popülasyon olduğu söylenebilmektedir. Ayrıca İremit ve Tevtiyet lokasyonundaki popülasyonlara ait vektörel dağılımın düzenliliği de seçilim kaynaklı olabilir. Bu da düşük varyasyona sahip olan bir koloniden geldiklerini göstermektedir.

Abstract:
In this thesis study, the existence of fluctuating asymmetry between the subspecies Anatolian bee (Apis mellifera anatoliaca) and Caucasian bee (Apis mellifera caucasica) was studied. It is aimed to determine whether the symmetrically matched morphological features of the mentioned subspecies are far from the ideal shape according to certain criteria. Anatolian bee (A.m. anatoliaca) was obtained from apiaries in Ankara/Kazan region and Caucasian bee (A.m. caucasica) was obtained from one apiary in Ardahan/Posof and 4 different apiaries in Hatila and Camili regions of Artvin. 
The characters of each individual's bilateral (right and left) front wings and hind legs were digitized using tpsDig and Bee2 programs. To prove the existence of fluctuating asymmetry, all numerical data were subjected to a series of statistical tests such as two-way analysis of variance (two-way ANOVA) and Procrustes analysis of variance (Procrustes ANOVA). 
According to the results obtained, there was a statistically significant difference between all Anatolian and Caucasian honey bee populations (P<0.001). This difference between subspecies is possible due to both genetic origin and geographic isolation. 
A statistically significant difference was not found between Caucasian honey bees in Artvin and Posof (P>0.05), but there were significant differences in the ANOVA tests performed between Caucasian honey bees in Artvin (P<0.05). There were too many deviations in the vectorial distribution, showing the fluctuating asymmetry of the population in Okul önü. There can be many stress factors that cause this situation. It can be stated that the population with the most variation is this population, since there is queen bee production in this location. In addition, the regularity of the vector distribution of the populations in the Iremit and Tevtiyet locations may be due to selection. This indicates that they came from a colony with low variation.