Caspar David Friedrich'in eserlerine tekinsizlik ve gizem kavramlarının yansımaları
Reflections of the concepts of uncanny and mystery in the works of Caspar David Friedrich
Yazar: CEM YEŞİLDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. SEMİH BÜYÜKKOL
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Gerçekleştirilen bu tez çalışmasında Alman ressam Caspar David Friedrich'in eserlerinin tekinsizlik ve gizem kavramları bağlamında irdelenmesi amaçlanmaktadır. Tez çalışmasının önemi Friedrich'in eserlerine yansıdığı düşünülen, gizem ve tekinsizlik kavramlarının, aslında sanatçının iç dünyasından birer yansıma olarak tezahür ettiği düşüncesidir. Böylelikle sanatçının salt doğa eserleri üzerinde değil, doğa üzerinden içsel dünyasını yansıtma üzerinde durdurduğu düşüncesi, tezin önemini oluşturmaktadır. Bu düşünceler doğrultusunda sanatçının eserlerinin incelenmesi ve analiz edilmesinin değerli olduğu ve bundan sonraki araştırmalara kaynak olma açısından önemli olacağı düşünülmektedir. Literatüre ufakta olsa katkı sağlayacağı temenni edilmektedir. Bu hedef doğrultusunda tez çalışmasında sanatçının bu konuya en uygun olan ve konuyu en çarpıcı özellikleriyle ortaya koyan sanat eserlerinin seçilmesine özen gösterilmektedir. 
 Friedrich'in eserleri, Romantik dönemin ruhunu yansıtarak doğa manzaralarının içerdiği derin anlamları bizlere, tercih ettiği gizemli atmosfer ile sunmaktadır. Friedrich'in eserlerindeki tekinsizlik ve gizem, belirgin mekân seçimleri yer yer sembolik anlatımlar ve atmosferik detaylar aracılığıyla izleyiciye aktarılmaktadır. Tabi tüm bu unsurlarla birlikte Friedrich'in doğa ile olan birlikteliği hemen gözlere çarpmaktadır. Ressamın doğa ile olan bu ilişkisi, doğanın insan üzerindeki etkisi ve insanın doğa karşısındaki küçüklüğü gibi temel kavramlar, eserlerinde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Özellikle ışığın kullanımı, seçilen mekanların belirsizliği ve sembolik detaylar, eserlerin tekinsiz ve gizemli atmosferini güçlendirmektedir. Friedrich'in eserlerindeki doğa manzaraları, sanatçının atmosfer ve gizemli yaklaşımıyla izleyiciye fiziksel dünyanın ötesine geçme, bu eserleri duygusal, doğa ve yaşam bağlamlarında daha derin anlamlarını araştırma fırsatı sunmaktadır. Doğanın ve insanın ilişkisini fark etme deneyimi, izleyiciyi eserlerin içsel dünyasına, tekinsiz ve gizem dolu atmosferine çekmektedir. Bu da gizemin, bir keşif ve içsel yolculuk hissiyatı yaratmasına olanak sağlamaktadır.
Tez yazısında gizem ve tekinsizlik kavramlarının daha iyi anlaşılması adına gizem ve tekinsizlik temalarına, açıklamalarına bölümlerde yer verilmiştir.

Sonuç olarak bu tez çalışması, Caspar David Friedrich'in eserlerindeki tekinsizlik ve gizem kavramlarının sanat tarihindeki önemini vurgulamaktadır. Aynı zamanda Friedrich'in sanatının, Romantik dönemin ruhsal derinliğini ve doğa ile insanın metafiziksel ilişkisini yansıttığı da görülmektedir. Sanatçının eserleri adeta doğanın, tekinsizliğin ve gizemin özündeki anlamları araştırma arzusuyla yüklü görünmektedir. Doğanın içsel ve dışsal dünyanın bir yansıması olduğu fikri ise sanatçının eserlerinde somutlaşmaktadır. Friedrich'in doğayı yorumlama ve insanın doğa karşısındaki konumunu vurgulama şekli, onun sanatının benzersizliğini ve gizemli etkisini ortaya koymaktadır. Bu tez, Friedrich'in sanatının derinliği ve zenginliği hakkında önemli bir bakış açısı sunmaktadır. Son olarak ressamın eserleri, doğanın ve yaşamın özündeki gizem ve tekinsizliği keşfetme arzusuyla izleyiciyi baş başa bırakmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında literatür tarama ve eser incelenmesi yapılmıştır. Konuyla ilgili kaynakların yanı sıra konuyu destekleyecek ve besleyecek yan kaynaklarla birlikte inceleme amaçlı kitap, makale, dergi, ansiklopedi, kütüphane, interaktif bağlantılar, fotoğraf, gibi görsel ve yazınsal kaynaklar kullanılmıştır.

Abstract:
In this thesis study, it is aimed to examine the works of German painter Caspar David Friedrich in the context of the concepts of uncanniness and mystery. The importance of the thesis is the idea that the concepts of mystery and uncanniness, which are thought to be reflected in Friedrich's works, actually manifest as reflections from the artist's inner world. Thus, the idea that the artist focuses not only on natural works but also on reflecting his inner world through nature constitutes the importance of the thesis. In line with these thoughts, it is thought that examining and analyzing the artist's works is valuable and will be important as a source for future research. It is hoped that it will make a small contribution to the literature. In line with this goal, in the thesis study, care is taken to select the artist's works of art that are most suitable for this subject and reveal the subject with its most striking features.
 Friedrich's paintings reflect the spirit of the Romantic period and present us with the deep meanings of natural landscapes with the mysterious atmosphere he prefers. The uncanniness and mystery in Friedrich's works are conveyed to the audience through distinct spatial choices, sometimes symbolic expressions and atmospheric details. Of course, with all these elements, Friedrich's unity with nature immediately catches the eye. Basic concepts such as the painter's relationship with nature, the effect of nature on humans, and the smallness of humans in front of nature frequently appear in his works. Especially the use of light, the uncertainty of the chosen spaces and symbolic details strengthen the uncanny and mysterious atmosphere of the works. The natural landscapes in Friedrich's works, with the artist's atmospheric and mysterious approach, offer the viewer the opportunity to go beyond the physical world and investigate the deeper meanings of these works in emotional, nature and life contexts. The experience of realizing the relationship between nature and humans draws the viewer into the inner world of the works and their uncanny and mysterious atmosphere. This allows mystery to create a feeling of discovery and inner journey.
In order to better understand the concepts of mystery and uncanniness, the themes and explanations of mystery and uncanny are included in the chapters of the thesis.
As a result, this thesis emphasizes the importance of the concepts of uncanniness and mystery in the works of Caspar David Friedrich in art history. At the same time, it is seen that Friedrich's art reflects the spiritual depth of the Romantic period and the metaphysical relationship of nature and man. The artist's works seem to be loaded with the desire to investigate the inherent meanings of nature, uncanniness and mystery. The idea that nature is a reflection of the inner and outer world is embodied in the artist's works. Friedrich's way of interpreting nature and emphasizing man's position vis-à-vis nature reveals the uniqueness and mysterious effect of his art. This thesis offers an important perspective on the depth and richness of Friedrich's art. Finally, the painter's works leave the viewer alone with the desire to discover the mystery and uncannyness inherent in nature and life. In the research, literature scanning and work analysis were carried out within the scope of qualitative research method. In addition to the resources related to the subject, visual and literary resources such as books, articles, magazines, encyclopedias, libraries, interactive links, photographs, etc. were used for review purposes along with side resources that will support and nourish the subject.