İbn Aşûr'un Et-Tahrîr ve't-Tenvîr tefsirinde belâgî tahliller
The rhetorical analysis in Ibn ʿĀs̲h̲ūr's Tafsir Al-Tahrir Wa Al-Tanwir
Yazar: AINOR ABDULKAREEM MOHAMMED CHOBAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE UZUN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Her kitap yazıldığı dilin kuralları, incelikleri ve o dilde kullanılan söz sanatlarına riayet ederek yazılır. Durum insanlar için böyle iken Yüce Allah'ın kelamı Kur'an-ı Kerim'in bu meziyetlere haiz olmaması düşünülemez. Dolayısıyla Kur'an-ı Kerim'i tam anlamıyla anlamak ve açıklamak için onu belâgat ilmi çerçevesinde yorumlamak oldukça önemlidir. Erken dönemde yazılan ve günümüze kadar ulaşan, el-Vücûh ve'n-Nezâir, Garîbü'l-Kur'ân ve Meʿâni'l-Kur'ân gibi eserler de dilbilimi ve dil sanatlarını konu edinen tefsir faaliyetlerinin önemli yere haiz olduğunu göstermektedir. İslam tarihi boyunca bu tarz tefsir faaliyetleri devam etmiştir. 20. yüzyılda tefsirinde bu tür açıklamalara yer veren isimlerden birisi de Muhammed Tâhir İbn Âşûr'dur (1879-1973). İbn Âşûr, et-Tahrîr ve't-tenvîr adlı tefsirinde dilsel ve belâgî açıklamalar yaparken dilbilimin alt dallarından sarf, iştikâk, nahiv, belâgat gibi konuları sistemli bir şekilde incelemiştir. Tefsirini önemli ölçüde Arap şiiri, dilin kullanım kuralları ve önceki alimlerin ve dilcilerin sözlerini göz önünde bulundurarak yazmıştır. Dolayısıyla müfessirin açıklamaları yüzeysel ve düzensiz olmayıp belli bir yöntem çerçevesinde gerçekleşmiştir. Ayrıca ihtilaflı konularda bir tercihte bulunmuştur. Bulunduğu tercihlerin nerdeyse tamamında sebebini açıklamış ve karşı görüşü reddetmesinin nedenini belirtmiştir. Biz bu çalışmada İbn Âşûr'un belâgî tefsir yöntemini inceleyerek, belâgat ilmi açısından tefsirinin farkını ve katkılarını ortaya koymayı hedefledik. Açıklama, alıntı yapma ve örneklendirme kullanılarak söz konusu veriler uygun başlıklar altında işlenmiştir.  
Anahtar Kelimeler: İbn Âşûr, Tefsir, et-Tahrîr ve't-tenvîr, Belâgat, Belâgî Tefsir.

Abstract:
Each book is written in accordance with the rules and subtleties of the language in which it is written and the rhetoric used in that language. While this is the case for people, it is unthinkable that the Qur'an, the word of Almighty Allah, does not have these virtues. Therefore, in order to fully understand and explain the Qur'an, it is very important to interpret it within the framework of rhetoric. Works such as al-Vucuh ve'n-Nezair, Garibu'l-Qur'an and Meʿani'l-Quran, which were written in the early period and have survived to the present day, also show that tafsir activities dealing with linguistics and language arts have an important place. Such interpretation activities have continued throughout the history of Islam. One of the names who made this kind of commentary in the 20th century is Muhammed Tahir Ibn ʿĀs̲h̲ūr (1879-1973). While making linguistic and rhetorical explanations in his tafsir et-Tahrir wa al-tanwir, Ibn ʿĀs̲h̲ūr systematically examined the subbranches of linguistics such as consumables, ishtikak, syntax and rhetoric. He wrote his commentary taking into account Arabic poetry, the rules of use of language, and the words of previous scholars and linguists. Therefore, the linguistic explanations of the commentator were not superficial and irregular, but within the framework of a certain method. In addition, he made a certain choice on controversial issues. He explained the reason for almost all of his preferences and also stated the reason for rejecting the opposite view. In this study, we aimed to examine Ibn ʿĀs̲h̲ūr's rhetorical tafsir method and to reveal the difference and contributions of his tafsir in terms of rhetoric science. The data in question was processed under appropriate headings using explanations, quotations and examples.
Key Words: Ibn ʿĀs̲h̲ūr, Tafsir, et-Tahrîr ve't-tanvîr, Rhetoric, Rhetorical Tafsir.