Ailesel akdeniz ateşi hastalarının kardiyovasküler mortalite riskinin karotis intima media kalınlığı ve kardiyovasküler risk skoru yöntemleri ile belirlenmesi
Determination of cardiovascular mortality risk in patients with familial mediterranean fever with carotid intima media thickness and cardiovascular risk scores
Yazar: MURAT KARABACAK
Danışman: PROF. DR. RAFİ HANER DİRESKENELİ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Romatoloji = Rheumatology
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Karotis intima media = Carotid intima media ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Romatoid artrit ve sistemik lupus eritematozus gibi hastalıkların aterosklerozu hızlandırdığı anlaşılmıştır. Daha düşük düzeyde inflamasyon ile seyreden Ailesel Akdeniz Ateşi (AAA) gibi hastalıklarda ise bu durum yeterince incelenmemiştir. Karotis intima media kalınlığı (KIMK) ölçümü subklinik aterosklerozun gösterilmesinde başarılı bir yöntemdir. Bu çalışmada AAA hastalarının KIMK ve kardiyovasküler risk skorlarının sağlıklı insanlarla karşılaştırılması ile AAA'da hastalık şiddeti- KIMK ilişkisinin incelenmesi hedeflendi.
Gereç ve Yöntem: 60 erişkin AAA hastası, 60 erişkin sağlıklı kontrol ile KIMK ve kardiyovasküler risk skorları açısından karşılaştırıldı. Ayrıca AAA grubunda hastalık şiddeti ile KIMK'nın korelasyonu incelendi.
Bulgular: AAA ve kontrol grubu demografik ve klinik özellikler bakımından benzerdi. Hasta grubunun sedimentasyon hızı (17,68; 11,30), kontrol grubuna göre (9,73; 4,36) daha yüksek saptandı. İki grubun SCORE, Framingham ve ACC/AHA kardiyovasküler risk skorlarının benzer olduğu saptandı. AAA grubunda hastalığı şiddetli olanların ortalama KIMK'sı 0,618 mm (0,087) geri kalanların ortalama KIMK'sı olan 0,565 (0,093)'e göre yüksekti, p= 0,045. Tüm katılımcıların değerlendirildiği çoklu regresyon modelinde yaş ve CRP pozitifliği KIMK ile korelasyon göstermekteydi (sırasıyla beta= 0,438, p< 0,001 ve beta= 0,261, p= 0,001). AAA grubunda ise kolşisin kullanımı sonrası atak sıklığının KIMK ile korelasyon gösterdiği saptandı (rho= 0,4, p= 0,002). Ayrıca hastalık şiddeti; şiddetli ve geri kalanlar olarak incelendiğinde F-SS-2 skorunun KIMK ile korelasyon gösterdiği tespit edildi (r= 0,260, p= 0,045). 
Sonuçlar: AAA hastaların KIMK'sı kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu halde geleneksel kardiyovasküler risk skorları bu farkı yansıtmamaktadır. Özellikle hastalığı şiddetli seyreden AAA hastalarının kardiyovasküler riskinin dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.

Abstract:
Aim: Rheumatoid arthritis and systemic lupus erythematosus are known to cause accelerated atherosclerosis. This issue is not investigated as well in diseases causing less inflammation like familial mediterranean fever (FMF). Measurement of carotid intima-media thickness (CIMT) is a convenient method for reflecting subclinical atherosclerosis. The aim in this study was to compare CIMT and cardiovascular risk scores in between FMF patients and healthy control subjects and reveal the relationship between disease severity and CIMT in FMF patients.
Methods: 60 FMF patients were compared to 60 healthy controls for CIMT and cardiovascular risk scores. Also relationship between disease severity (with F-SS-2 index) and CIMT was investigated.
Results: FMF and control groups were similar demographically and clinically. FMF patients sedimentation rate was higher than that of the control group (17,68 11,30 vs. 9,73 4,36). SCORE, Framingham and ACC/AHA cardiovascular risk scores were similar in both groups. In the FMF group CIMT was higher in patients with severe disease than patients with non-severe disease (0,618 0,087 vs. 0,565 0,093). In a multiple regression run on all patients, age (B= 0,438, p< 0,001) and CRP positivity (B= 0,261, p=0,001) were correlated with CIMT. In FMF group attack frequency after colchicine was correlated with CIMT (rho= 0,4, p= 0,002). Disease severity was also correlated with CIMT when compared as severe disease vs. non-severe disease in FMF group (r= 0,260, p= 0,045).
Conclusion: Although CIMT was higher in FMF patients, traditional cardiovascular risk factors failed to reflect a difference. Cardiovascular risk of patients with FMF, especially those with severe disease, should be assesed with caution.