Türkiye'de spor psikolojisi alanında sporcuları inceleyen lisansüstü tezlerin nitel ve nicel analizi
Qualitative and quantitative analysis of postgraduate theses examining athletes in the field of sport psychology in Turkey
Yazar: MAHMUT ÇAĞATAY NAZLICAN
Danışman: DOÇ. DR. EREN ULUÖZ
Çukurova Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Spor = Sports

Özet:
Sporcular, belirli antrenman süreçlerini uygulamakla beraber psikolojik birçok süreci de doğru yönetmek zorundadırlar. Artan rekabet ortamı bu yaklaşımı zorunlu kılmaktadır. Sporcuların zihinsel ve psikolojik süreçleri genellikle spor psikolojisi alanında ele alınmaktadır. Bu bağlamda bu tez çalışmasının amacı Türkiye'de spor psikolojisi alanında sporcuları inceleyen lisansüstü tezlerin nitel ve nicel özelliklerinin incelenmesidir. 
Bu tez çalışmasında, doküman tarama yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimleyici istatistik yöntemleri, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Lisansüstü tezler yüksek lisans tezleri ve doktora tezleri üzerinden incelenmiştir. Araştırmada kriterleri sağlayan 159 lisansüstü tez analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre lisansüstü tezlerin coğrafi bölge, şehir ve üniversite açısından Marmara, Ege ve İç Anadolu Bölgelerindeki yükseköğretim kurumlarında yoğunlaştığı görülmektedir. Konu ile ilgili lisansüstü tez üretiminin son yıllarda içerisinde artmasına rağmen, Covid-19 pandemisinin yaşandığı 2020 yılında ise tez üretim sayılarında önemli oranda düşüş olduğu görülmüştür.  İncelenen lisansüstü tezlerde çoğunlukla nicel veya nitel araştırma yaklaşımlarının kullanıldığı görülmüştür. Buna karşılık karma araştırma deseni ile yapılan lisansüstü tezlerin oranının ise sadece %5,03 oranında olduğu görülmüştür. Araştırmada incelenen lisansüstü tezlerde en fazla araştırılan konular kaygı (%10,23), zihinsel dayanıklılık (%5,28) ve psikolojik ihtiyaçlar (%4,62) olarak bulunmuştur. Son yıllarda yazılan lisansüstü tezlerde geçmişe göre çok daha fazla sayıda psikolojik özelliğin incelendiği, daha gelişmiş istatistiksel uygulamaların yapıldığı ve çok farklı ölçeklerin kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca son yıllarda etik kurul izni alma oranının bazı yıllarda %100'lere kadar ulaştığı görülmüştür. 
Sonuç olarak konu ile ilgili lisansüstü tez üretiminin Türkiye'deki tüm bölgelerde, şehirlerde ve üniversitelerde yaygınlaştırılması gerektiği düşünülebilir. Olumsuz psikolojik özellikleri inceleyen tezlere ek olarak daha fazla sayıda olumlu psikolojik özelliklere odaklanan araştırmalar yapılması önerilebilir. Ayrıca, son yıllarda hızla artan psikolojik ölçüm araçlarının daha etkili ve verimli kullanılabilmesi için sahada karşılığı bulunan gerçekçi problem durumlarının daha fazla araştırılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler: Spor, Sporcu Psikolojisi, Lisansüstü Tez, Nitel ve Nicel Analiz, Karma Desen Araştırma

Abstract:
Athletes, in addition to applying certain training processes, have to manage many psychological processes correctly. Increasing competitive environment necessitates this approach. Mental and psychological processes of athletes are generally discussed in the field of sports psychology. In this context, the aim of this thesis study is to examine the qualitative and quantitative characteristics of the postgraduate theses that examine the athletes in the field of sports psychology in Turkey.
In this thesis, document analyses method was used. Descriptive statistical methods were used in the analysis of quantitative data, and content analysis method was used in the analysis of qualitative data. Postgraduate theses were examined through master's theses and doctoral theses. In the research, 159 postgraduate theses meeting the criteria were analyzed. According to the findings obtained in the research, it is seen that postgraduate theses are concentrated in higher education institutions in Marmara, Aegean and Central Anatolia Regions in terms of geographical region, city and university. Although the production of postgraduate thesis on the subject has increased in recent years, it has been observed that there has been a significant decrease in the number of thesis production in 2020, when the Covid-19 pandemic was experienced. It was observed that mostly quantitative or qualitative research approaches were used in the postgraduate theses examined. On the other hand, it was seen that the rate of postgraduate theses made with mixed research design was only 5.03%. The most researched topics in the postgraduate theses examined in the study were anxiety (10.23%), mental toughness (5.28%) and psychological needs (4.62%). In the postgraduate theses written in recent years, it has been seen that more psychological characteristics are examined, more advanced statistical applications are made and very different scales are used compared to the past. In addition, in recent years, it has been observed that the rate of obtaining ethics committee approval has reached up to 100% in some years.
As a result, it can be thought that the production of postgraduate thesis on the subject should be expanded in all regions, cities and universities in Turkey. In addition to theses examining negative psychological characteristics, it may be recommended to conduct more studies focusing on positive psychological characteristics. In addition, in order to use the psychological measurement tools that have increased rapidly in recent years more effectively and efficiently, it may be recommended to investigate more realistic problem situations in the field.

Keywords: Sport, Athlete Psychology, Graduate Thesis, Qualitative and Quantitative Analysis, Mixed Method Research