Üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı olumsuz yaşantılar ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide öz şefkat ve bilişsel esnekliğin rolü
The role of self compassion and cognitive flexibility in the relationship between childhood adverse experiences and psychological well-being in university students
Yazar: ŞEYMA TOPUZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKMEN ARSLAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı olumsuz yaşantılar ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide öz şefkat ve bilişsel esnekliğin aracı rolünün araştırılmasıdır.  Bu araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni çocukluk çağı olumsuz yaşantılardır. Psikolojik iyi oluş ise bağımlı değişkendir. Öz şefkat ve bilişsel esneklik aracı değişkenler olarak belirlenmiştir. Çalışma grubunu 17-49 yaş aralığında Mehmet Akif Ersoy Üniversitesinde 2022-2023 eğitim döneminde öğrenim gören 464 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu 321'i  (%69.2) kadın, 143'ü (% 30.8) ise erkek katılımcılardan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel bilgi formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği, Çok Boyutlu Psikolojik İyi Oluş Ölçeği, Öz Anlayış Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Kullanılan ölçekler için Cronbach Alfa güvenilirlik analizi yapılmıştır. Ölçekler için güvenirlik analizinin yapılmasının ardından çocukluk çağı olumsuz yaşantılar, psikolojik iyi oluş, öz şefkat ve bilişsel esneklik arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon testi ile değerlendirilmiştir. Korelasyon analizlerinin yapılmasının ardından çocukluk çağı olumsuz yaşantılar ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide öz şefkat ve bilişsel esnekliğin aracı rolüne ilişkin analizler yapılmıştır. Yapılan analizler IBM SPSS  v27 kullanılarak gerçekleştirilmiştir, aracılık testi bulguları PROCESS Makro v4.2 ile elde edilmiştir. Araştırmanın bulgularına göre üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı olumsuz yaşantılar ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkide öz şefkat ve bilişsel esnekliğin kısmi aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Korelasyon analizi sonuçlarına göre çocukluk çağı olumsuz yaşantılar ile psikolojik iyi oluş, öz şefkat ve bilişsel esneklik arasında negatif yönlü, psikolojik iyi oluş ile öz şefkat ve bilişsel esneklik arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Çocukluk çağı olumsuz yaşantılar, bilişsel esneklik ve öz şefkatin psikolojik iyi oluşa ilişkin toplam varyansın yaklaşık %19'unu açıkladığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmış ve araştırmacılara ve ruh sağlığı çalışanlarına yönelik öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the role of self-compassion and cognitive flexibility in the relationship between childhood adverse experiences and psychological well-being in university students. Relational survey model was used in this study. The independent variable of the study is childhood adverse experiences. Psychological well-being is the dependent variable. Self-compassion and cognitive flexibility were determined as mediating variables. The sample of the study consisted of 464 participants between the ages of 17 and 49 studying at Mehmet Akif Ersoy University in the 2022-2023 academic year. Of the research group, 321 (% 69.2) were female and 143 (% 30.8) were male participants. Personal information form, Childhood Mental Trauma Scale, Multidimensional Psychological Well-Being Scale, Self-Compassion Scale and Cognitive Flexibility Scale were used as data collection tools. Cronbach's alpha reliability analysis was performed for the scales used. After the reliability analysis for the scales, the relationships between childhood adverse experiences, psychological well-being, self-compassion and cognitive flexibility were evaluated with Pearson correlation test. After the correlation analysis, the mediating role of self-compassion and cognitive flexibility in the relationship between adverse childhood experiences and psychological well-being was analyzed.  The analyses were conducted using IBM SPSS v27, and the mediation test findings were obtained with Process Macro v4.2.  According to the findings of the study, it was determined that self-compassion and cognitive flexibility played a partial mediating role in the relationship between childhood adverse experiences and psychological well-being in university students. According to the results of the correlation analysis, it was determined that there was a statistically significant negative relationship between childhood adverse experiences and psychological well-being, self-compassion and cognitive flexibility, and a positive relationship between psychological well-being and self-compassion and cognitive flexibility. It was determined that childhood adverse experiences, cognitive flexibility and self-compassion explained approximately %19 of the total variance of psychological well-being. The findings were discussed in the light of the literature and suggestions for researchers and mental health professionals were presented.