Türkiye'de sığınmacıların çalışma dinamikleri: Batı Akdeniz örneği
Work dynamics of asylum seekers in Turkey: The sample of West Mediterranean
Yazar: ÖZLEM KAHYA
Danışman: PROF. DR. SONGÜL SALLAN GÜL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Mülteciler = Refugees ; Sosyal politika = Social policy ; Uluslararası göç = International migration ; Çalışma hakları = Rights to work ; Çalışma koşulları = Working conditions ; Çalışma sorunları = Working problems ; İltica = Asylum ; İş hayatı = Work life

Özet:
Uluslar arası göç sürecinde Türkiye, 1980'li yıllara kadar daha çok göç veren bir ülke olarak öne çıkarken, son yirmi yıldır, hem göç alan hem de transit göçlere sahne olan bir ülke konumuna gelmiştir. Son on yıldır ise yoğun bir sığınmacı göçüyle karşı karşıyadır. Cenevre Sözleşmesi'nden beri coğrafi sınırlamayı koruyan Türkiye, Avrupa kökenli olan sığınmacılara mülteci statüsü tanımaktadır. Avrupa kökenli olmayan sığınmacıları ise, üçüncü bir ülkeye gönderilmek şartıyla "geçici" olarak "uydu kent" adı verilen kentlere yerleştirmektedir. 
Bu çalışmanın konusu uluslararası göçün yerel dinamiklerinin belirlenmesidir. Bu bağlamda, Türkiye'de sayıları 62'yi bulan uydu kentlerde yaşayan sığınmacıların de facto olarak çalışma dinamikleri Batı Akdeniz Bölgesinde, Isparta ve Burdur örneklerinde değerlendirilmiştir. Sığınmacıların uyruk, yaş, cinsiyet, cinsel yönelim, medeni durum, sosyal ilişki ağları ve Türkiye içi coğrafi hareketliliklerinin emek süreçleri ve istihdam koşullarına olan etkileri ele alınmıştır. 2013 yılında tamamlanan alan sürecine 30 çalışan sığınmacı katılmış, görüşme verileri kategorik içerik analizi tekniğiyle analiz edilmiştir.
Hukuksal statüleri gereği çalışma izinleri olmayan sığınmacılar, emek piyasasında olumsuz çalışma koşullarına, düzensiz işlere, düşük ücretlere ve yabancı olmalarından kaynaklanan ayrımcılıklara ve istismarlara maruz kalmaktadırlar. Bu çerçevede sığınmacılar, Türkiye istihdam piyasası için yedek, korumasız, takipsiz, düzensiz, kolay vazgeçilebilir ve ucuz emeğe karşılık gelmektedirler. Çalışma yaşamına enformel kanallarla katılmak zorunda kalan sığınmacılar, emek piyasasının sömürü mekanizmalarıyla da karşı karşıya kalmaktadırlar. Ayrıca Türkiye'nin hak temeli mülteci politikaları yerine, geçici sosyal yardım temelli sığınma politikaları, sığınmacıların sosyal yardımlara bağımlı ve yerleşiğe öykündükleri bir yaşam sürmelerine de neden olmaktadır. Uzun vadede bu politikalar, birçok kaynak ülkede olduğu gibi sosyal dışlanmaya ve yabancı düşmanlığına neden olabilecek niteliktedir. Sonuç olarak, Türkiye'nin sığınmacılara yönelik politikalarında çalışma haklarının hak temelli bir bakış açısıyla düzenlenmesi gerekmektedir.



Anahtar Kelimeler: Uluslararası Göç, Türkiye, Sığınmacı, Yabancı, Çalışma 
Dinamikleri, Uydu Kent, Kategorik İçerik Perspektifi, Batı Akdeniz, Isparta, Burdur

Abstract:
Over the centuries proceeding international immigration in the world, Turkey has become not only transit immigration country but also central attraction to immigrants since the last two decades, while it is identified as an emigrant country until 80's. Yet, in the last decade, in Turkey, asylum-seeker migration to the country has increased in frequently. On the one hand, by preserving geographical limitation since the Geneva Convention in 1951, Turkey has offered refugee status for only asylum-seekers whom they have European origin. On the other hand, asylum-seekers whom they are from non-European countries are settled temporarily in the city called satellite city for transferring to a third country.
Therefore, the purpose of the current thesis is to determine the local dynamics of international immigration in Turkey. Thus, the work dynamics of asylum seekers in the West Mediterranean region was evaluated by sampling all of the satellite cities in the region out of sixty-two of them in Turkey, Isparta and Burdur. In the current thesis, the impact of asylum seekers' nationality, age, gender, sexual orientation, marital status, social networking, and domestic mobilisation in Turkey on both labour process and employment conditions was also investigated. After completed field study in 2013, the data was recruited from the sample consisted of 30 working asylum seeker and analysed using categorical content analysis.
The asylum-seekers, who do not have a work permit due to the legal status, not only have to experience poor work conditions, temporary employment, and low paid jobs, but also deal with abuse, prejudice and discrimination in the job market. In this context, they have become a substitute, vulnerable, undocumented, irregular, clandestine, easy dispensable, and cheap labour for the labour market in Turkey. The asylum-seekers who have to enter the work life by using informal channels have also faced with mechanisms depended on the various degree of exploitation of labour power. Besides, by proceeding of asylum policies based on temporary social aids instead of right-based asylum policies, in Turkey, asylum-seekers are forced a life not only dependent upon social aids but also assimilated in host culture. Long-term applications of these policies in Turkey have a strong potential to cause a high-level xenophobia and social exclusion for the asylum-seekers. In conclusion, asylums' work-rights have to be re-organized via taking into consideration the right-based asylum policies approach.



Key Words: International Immigration, Asylum Seeker, Turkey, Foreigner, Work 
Dynamics, Satellite City, The West Mediterranean, Isparta, Burdur