Erciş (Van) yerleşim alanının sondaj ve jeofizik verilerine bağlı sıvılaşma potansiyelinin değerlendirilmesi
Evaluation of liquefaction potential in Erciş settlement area using the data gathered from borehole and geophysical studies
Yazar: UĞUR ÖVÜN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ ÖZVAN ; YRD. DOÇ. DR. İSMAİL AKKAYA
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeofizik Mühendisliği = Geophysics Engineering ; Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Van-Erciş = Van-Erciş ; Zemin sıvılaşması = Soil liquefaction

Özet:
Van Gölü Havzası'nın kuzey kesiminde yer alan Erciş (Van), inşaat ve kalkınma yönlerinden kritik bir yere sahiptir. Bu bölge aktif deprem riski taşımaktadır. Bölgede 1976 ve 2011 yıllarında Erciş yerleşim alanını da etkileyen büyüklüğü yüksek (7.3 ve 7.1) depremler meydana gelmiştir. 23 Ekim 2011 tarihinde Van'da meydana gelen Mw=7.1 büyüklüğündeki depremden en çok etkilenen yerler Van'ın kuzeyinde yer alan köyler ve Erciş ilçesi olmuştur. Çaldıran Fayı, Erciş-Kocapınar Fayı ve Van Fayının etki alanı içerisinde olan Erciş ilçesi Van ilinin en büyük ilçesidir. Erciş yerleşim alanı yeraltı suyu seviyesi yüzeye yakın geçirimli birimlerden oluşan Kuvaterner yaşlı göl ve akarsu çökelleri üzerine kuruludur. Erciş ilçesinin kurulu olduğu alan, bölgesel tektonik ve depremsellik, sığ yeraltı suyu seviyesi ve gevşek güncel çökeller üzerinde yer alması bakımından sıvılaşma potansiyeline sahiptir.
Bu çalışmada sıvılaşma riskinin belirlenmesi amacıyla inceleme alanında 165 jeoteknik sondaj verisi ve 21 sismik kırılma ve yüzey dalgası ölçümünden yararlanılmıştır. Elde edilen SPT darbe sayılarına ve kayma dalga hızlarına (Vs) bağlı sıvılaşma analizleri yapılmıştır. Bu çalışmada kullanılan yaklaşımlara göre, Van Gölü'ne yakın ve yeraltı suyu seviyesinin sığ olduğu kesimlerde yüksek sıvılaşma potansiyelinin olduğu belirlenmiştir. Sıvılaşma analizleri için analitik yaklaşımlar (LPI ve LSI) ve kayma dalga hızı kullanılmıştır ve Erciş için farklı yöntemlere göre sıvılaşma potansiyeli haritaları hazırlanmıştır. Tüm bu haritalar CBS tabanında oluşturulmuştur. Sonuç olarak, hazırlanan sıvılaşma potansiyeli haritası Erciş'de yapılacak yerleşim planlarında yerel yetkililerce dikkate alınmalıdır.

Abstract:
Erciş (Van), located on the northern part of the Lake Van basin, has a critical place from the construction and development aspects. This region has active earthquake risk. There were high magnitude (7.3 and 7.1) earthquakes occurred in 1976 and 2011 in Erciş. The earthquake happened on 23rd October, 2011 (Mw=7.1) caused severe damage in the villages located on the northern part of Van and Erciş. Erciş, which is the largest district of Van, is under the influence of the Çaldıran fault, Erciş-Kocapınar fault and Van fault. Erciş settlement area is located on quaternary aged lake and river sediments consisted of permeable units having near surface underground water level. The settlement area of Erciş has liquefaction risk because of the soil conditions as well as regional tectonics and seismicity.
For this purpose, determination of liquefaction potential was carried out by 165 geotechnics drilling data and 21 seismic refraction and surface wave measurement in this study. Liquefaction analyses were carried out using SPT test results and shear wave velocity values gathered from seismic refraction and surface wave measurement tests. This study revealed that the liquefaction risk is significant as getting closer to Lake Van and at the places having near surface underground water level. The analytic approaches (LPI and LSI) and shear wave velocity are used for liquefaction analysis and various liquefaction potential maps are prepared for Erciş. All of maps were carried out in GIS environment.  As a result, the proposed final liquefaction potential map should be considered by policy makers during urban planning projects in Erciş.