Türkiye'den toplanan yerel bamya (Abelmoschus esculentus L.) genotiplerinde morfolojik varyasyonun incelenmesi ve karakterizasyonu
Local bamya collected from Turkey (Abelmoschus esculentus L.) genotypes morphological examination and characterization of variation
Yazar: NESLİHAN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. FAİK KANTAR
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma Türkiye'nin faklı bölgelerinden toplanılan 26 yerel bamya çeşit ve genotipi (BLK-1, MGL-2, MGL-3, MGL-4, MGL-5, MGL-6, MGL-7, MGL-8, MGL-9, MGL-10, AYD-11, AYD-12, AYD-13, MGL-14, UIS-15, UIS-16, USK-17, AYD-18, GAN-19, STD-20, GAN-21, DZL-22, DZL-23, Akköy-11, Kabaklı-11, Marmara-1) içinde morfolojik ve fenolojik özellikler açısında varyasyonun incelenmesi amacıyla 2019 yılında Akdeniz Üniversitesi, Ziraat Fakültesi seralarında yürütülmüştür.   Çalışmada yerel bamya genotipleri sera şartlarında ekilmiş ve UPOV kriterleri dahil 34 morfolojik ve fenotipik açısından gözlem ve ölçümler yapılmıştır.  Elde edilen veriler istatistiki olarak analiz edilerek yerel bamya gen kaynakları içinde varyasyon araştırılmış, genotiplerin yakınlık dereceleri incelenmiş ve %50 çiçeklenme ve meyve hasat zamanı için toplam sıcaklık istekleri hesaplanmıştır. 
İncelenen morfolojik ve fenolojik karakterlerde varyasyon gözlemlenmiştir. İncelenen karakter arasında en büyük varyasyon sırasıyla parsel başına tohum verimi, %50 bakla bağlama için toplam sıcaklık isteği, %50 çiçeklenme için toplam sıcaklık isteği, bitki boyu, bitki başına tohum verimi, yaprak sapı uzunluğu, ilk meyvenin çapı, meyve: olgunlaşmış meyvenin uzunluğu meyve: olgunlaşmış meyvenin çapı, çiçeklenme zamanı, bitki başına meyve sayısı ve ticari hasat zamanı değerlerinde bulunmuştur.  İncelenen özellikler bakımından genotipler arasında önemli farklılıklar bulunmuştur.
Agromorfolojik özellikler kullanılarak genotiplerin yakınlık dereceleri hesaplanmış ve ıslah çalışmalarında ebeveyn olarak kullanılmak erkenci, morfolojik özellikleri ve bakla özellikleri açısından öne çıkan genotipler belirlenmiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Bamya, Fenolojik Gözlem, Genotip, Morfolojik Gözlem

Abstract:
This study was collected from the region of Turkey different 26 local okra and genotype (BLK-1, MGL-2, MGL-3, MGL-4, MGL-5, MGL-6, MGL-7, MGL-8, MGL-9, MGL-10, AYD-11, AYD-12, AYD-13, MGL-14, UIS-15, UIS-16, USK-17, AYD-18, GAN-19, STD-20, GAN-21, DZL -22, DZL-23, Akköy-11, Kabaklı-11, Marmara-1) in 2019 in the greenhouses of Akdeniz University, Faculty of Agriculture in order to examine the variation in terms of morphological and phenological characteristics. In the study, local okra genotypes were cultivated under greenhouse conditions and 34 morphological and phenotypic observations and measurements were made, including UPOV criteria. The obtained data were analyzed statistically and variation in local okra gene sources was investigated, the affinity of the genotypes were examined and the total temperature requirements for 50% blooming and fruit harvest time were calculated.   
Variation was observed in the examined morphological and phenological characters. The greatest variation among the studied characters is seed yield per plot, total temperature demand for 50% pod tying, total temperature demand for 50% bloom, plant height, seed yield per plant, petiole length, first fruit diameter, fruit: length of ripe fruit Fruit: diameter of ripe fruit, flowering time, number of fruits per plant and commercial harvest time values. Significant differences were found between genotypes in terms of traits examined. 
By using agromorphological characteristics, the affinity of the genotypes were calculated and the early genotypes that were used as rootstocks in breeding studies, prominent in terms of morphological characteristics and broad bean characteristics were determined.                      

KEY WORDS: Genotype, Morphological Observation, Phenological Observation, Okra