Günümüz Afganistan Özbek nesri üzerinde muhteva incelemesi
The content research on present-day Afghan-Uzbek prose
Yazar: SULTANMAHMOOD TOYGHUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. VELİ SAVAŞ YELOK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century

Özet:
Bu çalışmada, Afganistan Özbek sanatkârlarından Şefika Yarkın?ın ?Yena Körüşkünça?, Zikrullah İşanç?ın ?Bir Kışlakning Közyaşları?, Nurullah Altay?ın ?Hamma Gap Pulda? ve Muhammed Halim Yarkın?ın kitaplarından seçilen hikâyeler esasında muhteva bakımından incelemesi yapılmıştır. Araştırmamız; Giriş, Sanatkârların (Hayatı, Eserleri ve Edebî Kişilikleri), İnceleme, Sonuç ve Aktarmalar başlıklarından. I. Bölümde 19. Yüzyılda Afganistan?daki Durum ve Bu Dönemde Afganistan Özbek Edebiyatı, Afganistan Çağdaş Özbek Edebiyatının Başlangıç Dönemi (1978-2001) ve Afganistan Çağdaş Özbek Edebiyatının Gelişme Dönemi (2001 Sonrası) hakkında bilgi verilmiştir. II. Bölümde söz konusu yazarların hayatları, edebi düşünce ve kişilikleri ile eserleri hakkında bilgi verilmiştir. III. Bölümde söz konusu sanatkârların hikâyelerinden seçilen 22 hikâye muhteva bakımından incelenmiştir. Aktarmalar bölümünde ise incelemeye esas oluşturan 22 hikâyenin Türkiye Türkçesine aktarması verilmiştir. Sanatkârların hikâyelerde Güney Türkistan?ın (Afganistan) kuzey yöresine ait ifadelerin kullanımı da dikkat çekmektedir. Yöresel ifadelerin kullanılması eserlerdeki anlatımı zenginleştirmiştir. Sanatkârlar hikâyelerinde genel olarak dil konusunda titiz davrandığı ve anlatımında daha ziyade uzun cümleler tercih etmişlerdir. Onlar cümlelerinde yaşayan Özbekçenin sözcüklerini tercih etmekle birlikte eski kelimelere de yer vermiştir. Yine sanatkârlar, anlatımında özellikle atasözü ve deyimlerden de başarılı bir şekilde yararlanmış, bunlara düşüncelerini pekiştirmek için kullanılmıştır.



Anahtar Sözcükler: Afganistan Özbek Edebiyatı, Edebiyat, Muhteva İncelemesi, Afganistan Özbek Sanatkârları, Güney Türkistan.

Abstract:
A research was performed on the content of stories taken from ?Yena Koruskunca? by Sefika Yarkin, ?Bir Kislakning Kozyaslari? by Zikrullah Isanc, ?Hamma Gap Pulda? by Nurullah Altay, and the books of Muhammed Halim Yarkin, all of whom are Afghan-Uzbek artists.Our research consists of; Introduction; Life, Work, and Literary Characteristics of the Artists; Review; Conclusion and Translations.In the first Chapter, information is provided on the state of Afghanistan on the 19th Century, and the Afghan-Uzbek Literature of the time, the Conception Period of Modern Uzbek Literature in Afghanistan (1978-2001) and the Development Period of Modern Uzbek Literature in Afghanistan (from 2001 to date).
In the 2nd Chapter, information is provided on the lives, literary thoughts and characteristics of the authors. In the 3rd Chapter, 22 stories selected from the stories of the authors is reviewed for their content. In the Translations Chapter, the 22 stories in question are translated into Turkish.It?s an interesting point that the artists have used expressions that belong to the Northern part of South Turkistan (Afghanistan) in their stories. Use of local expressions has enriched the stories. Artists were precise on their use of the language, and they mostly preferred longer sentences. While they favored the vocabulary of the current Uzbek language, they have also used dated words as well. They have also successfully made use of proverbs and idioms.




Key Words: Afghanistan Uzbek Literature, Literature, The contents review, Afghanistan Uzbek Craftsmen, South Turkistan.