Çocuklar için felsefe kitaplarının nitelikli çocuk kitaplarında bulunması gereken özellikler bakımından incelenmesi
Review of philosophy books for children in terms of features to be found in qualified children's books
Yazar: BETÜL ÖZDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUNA CANLI
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Düşünme becerileri = Thinking skills ; Felsefe = Philosophy ; Felsefe eğitimi = Philosophy education ; Kitaplar = Books ; Nitelik = Quality ; Nitelikli eğitim = Qualified education ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
Bu araştırmada, çocuklar için felsefe yapıtları, çocuk edebiyatı temel iç yapı
ilkelerine (konu, ileti, dil ve anlatım) göre ve çocuk gerçekliğine seslenme odağında
incelenmiştir. Bununla birlikte araştırmaya konu olan yapıtların; hangi sınıf-yaş
düzeyinde kullanılacağı, hangi alt konularla işleneceği, çocuk okurun hangi gelişim
alanlarına katkı sağlayacağı, hangi üst düzey düşünme becerilerini geliştireceği;
yapıtların eşliğinde hangi değerlerin ve Türkçe öğretimi açısından dilsel etkinliklerin
gündeme getirileceği başlıklarında incelemeler yapılmıştır. Nitel araştırma
yöntemlerinden doküman analizi ile belirlen araştırma olarak kurgulanan çalışmanın
inceleme nesnesi Felsefe Dedektifi, Çıtır Çıtır Felsefe, Düşünme Çemberi, Çocuklar
İçin Felsefe, Filozof Çocuk dizilerinden seçilen toplamda 20 kitap olup söz konusu
yapıtlar, betimsel çözümleme yöntemiyle incelenmiştir.
Bu araştırmada "felsefe yapmayı ve düşünme eğitimini amaçlayan atölye
kitapları" ve "felsefe yapmayı, düşünme eğitimini güdümlü-kurgulanmış anlatı
metinleri aracılığıyla sunan kitaplar" çocuk edebiyatının temel ilkelerinden içerik
özellikleri odağında (konu, ileti, dil ve anlatım) incelenmiştir. Böylece çocuklar için
felsefe izleği etrafında oluşturulmuş çocuk kitaplarından amaçlı örnekleme
yöntemlerinden "ölçüt örnekleme" yoluna gidilerek araştırmanın veri kaynağı/tabanı
(inceleme nesnesi) belirlenmiştir.
İncelenmek üzere ele alınan çocuklar için felsefe kitapları, yayınevlerinden
elde edilerek çocuğa görelik ilkesi odağında çocuk edebiyatı ilkelerine göre
incelenmiştir. İncelemelerde Sever'in (2007) "Çocuk Edebiyatı Öğretimi Nasıl
Olmalıdır?" adlı çalışmasında ayrıntılı olarak açıkladığı, çocuk edebiyatı yapıtlarında
bulunması gereken ilkeler kullanılmıştır. Belirlenen alt problemlere dönük betimsel
çözümlemeler bu ölçütler doğrultusunda yapılmıştır.
Çalışmanın inceleme nesnesi olarak belirlenen yapıtlar üzerinde
gerçekleştirilen çözümlemeler sonucu, yapıtların konu, ileti, dil ve anlatım
bakımından çocuğa görelik ilkesine uygun olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Çocuk edebiyatı, çocuklar için felsefe, düşünme becerileri, nitelikli çocuk kitapları

Abstract:
In this research, works of philosophy for children were examined according to
the basic internal structure principles of children's literature (subject, message,
language and expression) and in the focus of addressing children's reality. However,
the works that are the subject of the research; at which grade-age level it will be used,
which sub-topics will be covered, which developmental areas the child reader will
contribute to, which high-level thinking skills will be developed; In this study,
studies were carried out under the titles of which values and linguistic activities in
terms of Turkish teaching will be brought to the agenda in the accompaniment of the
works. The study object, which is designed as a research determined by document
analysis, one of the qualitative research methods, is a total of 20 books selected from
the series Felsefe Dedektifi, Çıtır Çıtır Felsefe, Düşünme Çemberi, Çocuklar İçin
Felsefe, Filozof Çocuk and these works have been analyzed by descriptive analysis
method.
In this research, "workshop books aiming at philosophizing and thinking
education" and "books that offer philosophy and thinking education through guidedconstructed narrative texts" were examined in the focus of content features (subject,
message, language and expression), which are among the basic principles of children's
literature. Thus, the data source/base (object of study) of the research was determined
by using the "criterion sampling" method, one of the purposive sampling methods
from children's books created around the philosophy of philosophy for children.
Philosophy books for children, which were taken into consideration for
review, were obtained from publishing houses and examined according to the
principles of children's literature, with the focus on the principle of being suitable for
the child. Sever's (2007) "How Should Children's Literature Teaching Be?" The
principles that should be found in works of children's literature, which he explained in
detail in his work named , were used. Descriptive analyzes of the determined subproblems were made in line with these criteria.
According to the results obtained from the examinations carried out on the
works determined as the study object of the study, it has been determined that the said
works are in accordance with the principle of appropriateness for the child in terms of
subject, message, language and expression.

Keywords: Children's literature, philosophy for children, thinking skills, quality children's books