Rıfat Ilgaz'ın romanlarında aile
Family in Rıfat Ilgaz novels
Yazar: ERGÜL TAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİNARA DUİSEBAYEVA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Aile = Family ; Ilgaz, Rıfat = Ilgaz, Rıfat ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature

Özet:
Toplumun temel taşı olan aile, edebî türlerden en çok romanın konusu ve malzemesi olmuştur. Özellikleri bakımından insan ilişkilerini birçok yönüyle kucaklamaya müsait olan, hatta bunu amaç edinen roman, kurgu olduğunu hatırdan çıkarmamak kaydıyla ailenin tanıtıldığı ve tartışıldığı bir ortam sunar. İnsanı çevresinden ayrı tanıyamayacağımız ve tanıtamayacağımıza göre aile kavramının bilinçli olarak tartışılmadığı romanlarda bile aile türleri ve aile ilişkilerine dair bilgilere rastlanır. "Rıfat Ilgaz'ın Romanlarında Aile" konulu çalışmamızda, Rıfat Ilgaz'ın romanlarındaki aileyi betimlemeye gayret ettik. Konuyla ilgili verilerimizi, esas olarak aile ilişkileri çerçevesinde değerlendirmeye çalıştık. Tespitlerimizin neticesinde alt başlıklar baba-oğul ilişkisi, baba-kız ilişkisi, anne-oğul ilişkisi, anne-kız ilişkisi, abla-kardeş ilişkisi, ağabey-kardeş ilişkisi, dede-torun ilişkisi ve nine-torun ilişkisi şeklinde oluştu. Romanlardaki ailelerin kaç kişiden oluştukları, verildiyse aile bireylerinin isimleri, yaşları ve mesleklerini belirttik. İncelediğimiz romanlardan bazıları anı veya otobiyografi olarak değerlendirilmektedir. Rıfat Ilgaz ise roman yazdığını belirtmiştir. Tartışmaya katkı olması amacıyla yazarın oğlu Aydın Ilgaz'la yaptığımız röportajdan da yararlandık. Rıfat Ilgaz'ın ilk romanı olan Hababam Sınıfı 1957, son romanı Hababam Sınıfı İcraatın İçinde 1987 yılında yayımlanmıştır. Bu romanlardaki sosyal zaman Kurtuluş Savaşı, İkinci Dünya Savaşı ve Cumhuriyet döneminin 1980'li yıllara kadarki devresini kapsamaktadır. Çalışmamızda Rıfat Ilgaz'ın kitap hâlinde basılmış yirmi romanındaki aile incelenmiştir. Romanlarda aile tipi bakımından çekirdek ailenin ve akrabalık ilişkileri bakımından da baba-oğul ilişkisinin ağırlıklı olarak ele alındığını tespit ettik. Bunu anne-oğul ilişkisi izler. Akrabalık ilişkileri genel olarak romanlarda entrikanın gelişmesinde etkili olan veya kahramanın tanıtımında görevli kısa bir bilgi yahut eserin bütününe serpiştirilmiş bilgiler olarak yer almıştır. Rıfat Ilgaz'ın romanlarında aile birliğinin bozulmasına yol açan savaş ve yokluk gibi etkenlere dikkat çektiği görülmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Rıfat Ilgaz, roman, aile kavramı, aile türleri, aile ilişkileri.

Abstract:
The family, which is the basis of society, has mostly been the subject and material of the novel of the literary genres. The novel that contains many aspects of human relations with its characteristics and even aims at this reminds that it is fiction and provides an environment where the family is introduced and discussed. We cannot explain and define man separately from his environment therefore, even in novels where the concept of family is not consciously discussed, information about family types and family relationships is encountered. In our study on "Family in Rıfat Ilgaz's Novels", we tried to describe and evaluate the family in Rıfat Ilgaz's novels. We tried to evaluate our data on the subject, mainly within the framework of family relations. As a result of our findings, the subheadings were formed as father-son relationship, father-daughter relationship, mother-son relationship, mother-daughter relationship, sister-brother relationship, brother-brother relationship, grandfather-grandson relationship and grandmother-grandson relationship. We have indicated how many people the families in the novel consisted of, and if so, the names, ages and occupations of the family members. Some of the novels we have reviewed are considered memoirs or autobiographies. But Rıfat Ilgaz stated that he wrote them as novels. We also used our interview with the author's son, Aydın Ilgaz, to contribute to the discussion Rıfat Ilgaz's first novel is Hababam Sınıfı (1957), and his last novel is Hababam Sınıfı İcraatın İçinde (1987). The social time in these novels covers the period of the War of Independence, the Second World War and the Republican period up to the 1980s. In our study, the family in twenty novels published in book form by Rıfat Ilgaz was examined. In the novels, we found that the nuclear family in terms of family type and the father-son relationship in terms of kinship relations were mainly discussed. This is followed by a mother-son relationship. Kinship relations, in general, took place in the novels as a short information that is effective in the development of the intrigue or in the promotion of the hero, or as information interspersed throughout the work. In his novels, Rıfat Ilgaz draws attention to factors such as war and poverty that lead to the deterioration of family unity.

Key Words: Rıfat Ilgaz, Novel, Family Concept, Family Types, Family Relations