Uluabat gölü tortullarının organik madde ve ağır metal içeriği
Organic matter and heavy metal content of the sediments of the Uluabat lake
Yazar: ÖZLEM TOPRAK
Danışman: PROF. DR. NİZAMETTİN KAZANCI
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Bu çalışmada Uluabat Gölü'nden karotlarla alınan örneklerde kirlenmenin zamanla değişiminin bulunması amaçlanmıştır. Göl çalışması boyunca ve bölgenin keşfi sırasında pH, sıcaklık, çözünmüş oksijen, elektriksel iletkenlik ölçülmesi için bir seri su örneği alınmıştır. Laboratuvarda HCO3, SO4, NO3, ve Cu, Ni, B, Fe, Pb, Cd, Sr ve Co metal analizleri yapılmıştır. Cu, Ni, Fe, Pb ve B elementlerinin dip sedimanlarda fazla olması ince taneli sedimanlarm metalleri güçlü bir şekilde soğurmasından ileri gelmektedir. LV 10 ve PVC 4 karotlarından alınan örneklere uygulanan X-Işınları Difraksiyonu ile yapılan incelemeler sonucunda mineralojik bileşimin kalsit, kuvars, illit ve montmorillonit şeklinde olduğu belirlenmiştir. Aynı örneklerde yapılan tane boyu analizleri neticesinde dip sedimanlarm 6,5 um ile 60 u,m boyutunda değiştiği tespit edilmiştir, bu da gölde siltin daha yoğun olduğunu göstermektedir. Göl sedimentlerinde organik madde içeriği % 1,4 ile % 6,7 arasında değişmektedir. Organik madde içeriğinin belli seviyelerde artması belli seviyelerde azalması gölün iklim değişikliğinin tesiri altında kaldığı şeklinde yorumlanabilir. Fe, Al, Mn, Ba, Cu, Ni, Pb, Hg, As ve B analizleri için aynı karotlarda (LV 10 ve PVC 4) çalışılmıştır. Gölde illit ve montmorillonit minerallerinin fazla bulunması yüksek Al konsantrasyonu ortaya çıkarmaktadır. Ba, Cu, Al ve Ni'de yapılan inceleme sonucunda PVC 4 sondaj inin LV 10 sondajından daha fazla konsantrasyon içerdiği saptanmıştır. Bunun nedeni PVC 4 sondajının daha genç tortul birikimini temsil etmesidir. Hg, As, Ba, Mn ve B konsantrasyonlarının günümüze yakın seviyelerde daha fazla bulunduğu ortaya çıkmıştır. Hg, As ve B metallerinde yapılan incelemede ise LV 1 0 sondaj ında diğer sondaja göre daha yüksek konsantrasyonlar bulunmuştur. Bunun da nedeni LV 10 sondajının Mustafa Kemal Paşa Çayı'nın boşaldığı delta üzerinde yapılması ve bu çay vasıtasıyla da göle bor, diğer metaller ve atıkların göle taşınmasıdır.

Abstract:
In this study, the level of pollution with time in sediments was determinated using core samples collected from Uluabat Lake. During the field work on the lake and during the exploration of the region, a series of water samples were taken for which temperature, pH, dissolved oxygen and conductivity were measured. The concentrations HC03, SO4, NO3, and Cu, Ni, B, Fe, Pb, Cd, Sr and Co were analysed in the laboratory. The presence of Cu, Ni, Fe, Pb and B in the samples were attributed to the strong the sorption of these elements the fine grain sediments. The X-Ray diffraction analysis from samples of LV 10 and PVC 4 cores indicated that the mineralogical composition of the sediment was calcite, quartz, illite and montmorillonite. Measurements from the same samples have shown that the grain size of the bottom sediments was between 6,5 um and 60 um, which indicated high amount of silt within the lake sediments. Organic matter content of lake sediments ranged from 1.4 % to 6.7 %. The flactuations in the content of organic matter can be attributed to the changes in climate. The same cores (LV 10 and PVC 4) were used for the analysis of Fe, Al, Mn, Ba, Cu, Ni, Pb, Hg, As and B. The presence of high concentrations of Al in the lake may be be caused by high amount of illit and montmorillonit minerals. Ba, Cu, Al and Ni were formed at higher concentrations in core of PVC 4 than LV 10. This may be a result of the fact that the sediment in which PVC 4 core sample was taken, was a younger sediment. The concentartions of Hg, As, Ba, Mn and B were found to be at similar levels to the concentartion recent sediments. The concentrations of Hg, As and B were found at higher levels in LV 1 0 core. This is because LV 1 0 core was taken from a delta in which the creek of Mustafa Kemal Paşa carries B, other metals and sewer to the vicinity of sampling point.