Kamu idarecileri ve akademisyenlerin bakış açısıyla Türkiye'nin orta gelir tuzağından çıkamamasında verimsiz kamu harcamalarının rolü: Analitik hiyerarşi prosesi yöntemiyle analiz
The role of inefficient public expenditure in Turkey's failure to escape the middle income trap from the perspective of public administrators and academics: Analysis by analytical hierarchy process
Yazar: HALİL İBRAHİM ŞEN
Danışman: PROF. DR. MENŞURE KOLÇAK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Akademisyenler = Academicians ; Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Harcama sistemi = Expenditure system ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Kamu kuruluşları = Public institutions ; Orta gelir tuzağı = Middle income trap ; Yöneticiler = Managers

Özet:
Orta gelir tuzağı, ekonomi literatürüne sonradan giren önemli ekonomik problemlerden biridir. Orta gelir tuzağına göre belli bir noktaya kadar taklit ya da eldeki kapasite ile gelebilen ekonomiler bir noktada tıkanmaktadır. İlerlemeye devam edebilmek için yeni bir paradigmaya ihtiyaç duyulmaktadır.
 
Ülkelerin içinde bulundukları şartlara ve kültürel yapılarına bağlı olarak orta gelir tuzağı ile karşılaşan her ekonomi bu problemi değişik yollardan aşmaya çalışmaktadır. Yapılan literatür çalışmalarında orta gelir tuzağı ile mücadelede kamu inisiyatifinin oldukça belirleyici olduğu görülmüştür. Özellikle Uzak Doğu ülkelerinde kamunun orta gelir tuzağından kurtulmadaki etkisi dikkat çekicidir. 

Bu bilgiler ışığında Türkiye ekonomisi incelenmiş ve benzer özelliklere sahip ya da yakın tarihte benzer noktalarda bulunulan ekonomiler ile kıyaslanmıştır. Orta gelir tuzağından çıkılamamasında etkili olan hususlar bir hiyerarşi içerisinde açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın yapısına uygunluğu nedeni ile Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi tercih edilmiştir. AHP yöntemiyle hem kamu harcamalarını yapan idarecilerinin hem de teorik olarak inceleyen akademisyenlerin bakış açısı anlaşılmaya çalışılmıştır.

Yapılan çalışma ile akademisyenlerin ve kamu idarecilerinin bakış açılarında önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. Çalışmaya göre kamu idarecileri ana sebep olarak kalitesiz eğitime dikkat çekerken akademisyen değerlendiriciler daha çok siyasi gerekçeleri önemli görmüştür. Bu durum pratikte kamu kaynaklarını kullananlar ile teoride inceleme yapanlar arasında belirgin görüş farklılığı olduğu göstermektedir. Ancak verimsiz kamu harcamaları her iki grupta da ana gerekçeler üzerinde baskın bir öneme sahiptir. Her iki tarafında üzerinde önemle ittifak ettiği temel sebep ise yapısal reform eksikliğidir. 

Bu çalışma ile ortaya çıkarılan karar ağacı çözüme ulaştırılmak istenilen problemler için bir sebep-sonuç ağını da ortaya koymaktadır. Bu özelliği ile politika yapıcılar için yol gösterici niteliktedir.

Abstract:
The middle income trap is one of the major economic problems that have subsequently entered the economic literature. According to the middle income trap, economies that can come up to a certain point by imitation or capacity at hand are clogging at some point. A new paradigm is needed to continue progress.

Depending on the conditions and cultural structures of the countries, every economy that encounters the middle income trap tries to overcome this problem in different ways. In the literature studies, it is seen that public initiative is very decisive in the fight against middle income trap. Especially in Far East Countries, the effect of public sector in getting rid of middle income trap is remarkable.

This information is examined in the light of Turkey's economy and compared with similar characteristics or similar point made in the economies in recent history. It is tried to explain in a hierarchy the issues that are effective in avoiding the middle income trap. Analytical Hierarchy Process (AHP) method was preferred due to the suitability of the study. With the AHP method, it is tried to understand the point of view of both the administrators who make public expenditures and the academicians who examine theoretically.

The study showed that there are significant differences in the perspectives of academicians and public administrators. According to the study, while public administrators pointed to poor quality education as the main reason, academician evaluators considered political reasons as more important. This shows that there is a significant difference of opinion between those who use public resources in practice and those who study in theory. However, inefficient public expenditures are dominant over the main reasons in both groups. On the other hand, the main reason for which it is allied with importance is the lack of structural reform.

The decision tree revealed by this study also provides a cause and effect network for the problems to be solved. With this feature, it is a guide for policy makers.