Saf Aklın Eleştirisi'nde transendental öznenin rolü
The role of trancendental self in the Critique of Pure Reason
Yazar: ESRANUR TOPCU
Danışman: PROF. DR. KAAN HARUN ÖKTEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilgi felsefesi = Information philosopy

Özet:
Bu çalışma Saf Aklın Eleştirisi içerisinde tesis edilen saf Ben kavramını, Kant öncesi filozofların ışığında incelemeyi hedeflemektedir. Immanuel Kant saf Ben kavramını bilme ediminin zeminine yerleştirerek saf Ben'e öncelikli bir konum tayin etmiştir. Kant'a göre görüsel empirik malzeme ile a priori form ve kategorilerin bir aradalığı sonucu nesne kurulmaktadır. Bu süreçte her görüsel malzeme kendi içinde bir anlar birliği olarak zamansal bir çokluyu içerir. Saf Ben tecrübe sonucu tasarımın oluşma sürecinde, görüsel malzemede verili temsil çoklusunu bir arada tutarak onun tesisine olanak tanımaktadır. Kant'ın apersepsiyon sentezi olarak tanımladığı bu faaliyet transendental özne olarak saf Ben'in biricik etkinliğidir. Kavramsal tarihi Descartes, Leibniz, Wolff ve Baumgarten'e kadar uzanan apersepsiyon kavramı saf Ben söz konusu olduğunda Kant için vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Kant'a göre apersepsiyonu mümkün kılan fail olarak transendental özne "x", apersepsiyon fiilinin uygulanamayacağı bir konumda yer alır. Herhangi bir empirik malzemeden yoksun olarak saf Ben kendi temsil ve tasarımını oluşturamamaktadır. Burada ortaya çıkan sorunsal o halde Saf Aklın Eleştirisi'nde saf Ben bilgisinin imkanı problemi olacaktır. Bu çalışmanın esas amacı Saf Aklın Eleştirisi içerisinde doğan saf Ben'in bilgisi problemini, rasyonel psikolojiden soyutlamak suretiyle, Kant felsefesi içerisinde kalarak incelemek ve çözüme kavuşturmaktır.

Abstract:
This thesis aims to examine the concept of transcendental self established in the Critique of Pure Reason with the light of pre-Kantian philosophers. Immanuel Kant placed the concept of the transcendental Self on the ground of the act of knowing and assigning a priority position to the pure Self.  According to Kant, object is formed as a result of the combination of empirical perception and a priori forms and categories. In this process, every empirical perception contains a manifold as a unity of moments in itself. The Transcendental self, in the process of constitution of object as a result of experience, allows its establishment by holding together the manifold that given in the perception. This activity, which Kant defines as the synthesis of apperception, is the only activity of the pure Self as the transcendental subject. The concept of aperception, whose conceptual history goes back to Descartes, Leibniz, Wolff and Baumgarten, has an exact importance for Kant as a transcendental Self. According to Kant, the pure I, as the givev possibility that makes aperception possible, cannot involve itself in apperception. Because of lacking any empirical perception, the pure I cannot form its own representation in itself. Then the problem that arises here that the problem of the possibility of pure Self-knowledge in the Critique of Pure Reason. The main purpose of this study is to analyze and solve the problem of knowledge of the pure Self, which arises in the Critique of Pure Reason, by eliminating it from rational psychology and staying within Kant's philosophy.