Aizanoi tiyatrosu sahne binası
Aizanoi theater skene building
Yazar: İREM KAYA YUKİ
Danışman: DOÇ. DR. FİKRET ÖZBAY ; PROF. DR. GÖKHAN COŞKUN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Aizanoi Antik Kenti, Kütahya'nın Çavdarhisar ilçesinde bulunan bir Phrygia kentidir. Kentte kapladığı alan bakımından en büyük yapı olan tiyatro-stadion kompleksi, iki yapının tek bir sahne binası ile yapısal ve işlevsel olarak birleştirildiği benzersiz bir mimariye sahiptir. Aizanoi'daki tiyatro ve sahne binası Yunan sanatından Roma sanatına geçiş dönemini etkileyici bir şekilde ifade eden bir yapıdır. Tiyatroda ilk kazılar 1982'de başlamış, Prof. Dr. C. Rohn'un sondaj kazıları doğrultusunda 2008 yılında yayınladığı doktora tezi ile önemli veriler elde edilmiştir. 2012-2020 yıllarında yapılan kazılarla mimari bloklar tasnif alanlarına yerleştirilmiş, yüzlerce yeni blok açığa çıkartılmıştır. Çalışmada bu bloklardan Rohn'un değerlendiremediği ancak skene fronsa ait olan ve incelenmiştir. Tezde ilk olarak Aizanoi'un tarihi ve tiyatro ile sahne binasının araştırma süreçleri ele alınmış; tiyatro yapılarının kökeni ve gelişimi incelenmiştir. Daha sonra, restitüsyon önerilerinin sağlamasını yapmak için Aizanoi Tiyatrosu ve sahne binasının mimarisinde Yunan, Hellenistik ve Roma dönemleri mimari etkileri analiz edilmiştir. Bu çalışmalar doğrultusunda tiyatro ve stadion kompleksi genel olarak değerlendirilmiş, sahne binasının mimarisi, süslemeleri, geçirdiği evreler ve tasarım özellikleri ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir ve restitüsyonlarla sunulmuştur. Skene fronsa ait mimari elemanlar için katalog çalışması yapılmış, bunun sonucunda bazı bloklar için rekonstrüksiyon önerisinde bulunulmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Aizanoi, Antik Tiyatro, Roma Dönemi, Sahne Binası, Skene Frons

Abstract:
The ancient city of Aizanoi is a Phrygian city located in the Çavdarhisar district of Kütahya. The theater-stadion complex, which is the largest building in the city in terms of its area, has a unique architecture in which two buildings are structurally and functionally combined with a single stage building. The theater and skene building in Aizanoi is a structure that impressively expresses the transition period from Greek to Roman art. The first excavations in the theater began in 1982, and Prof. Dr. C. Rohn's doctoral dissertation published in 2008 based on the drilling excavations yielded important data. With the excavations carried out in 2012-2020, architectural blocks were placed in the classification areas and hundreds of new blocks were unearthed. In this study, the blocks belonging to the skene frons, which Rohn could not evaluate, were analyzed. The thesis first discusses the history of Aizanoi and the research processes of the theater and the stage building; the origin and development of the theater structures are examined. Then, the architectural influences of the Greek, Hellenistic and Roman periods on the architecture of the theater and skene building of Aizanoi were analyzed in order to justify the restitution proposals. In line with these studies, the theater and stadion complex was evaluated in general, and the architecture, ornamentation, phases and design features of the skene building were evaluated in detail and presented in restitutions. The architectural elements of the skene frons were cataloged and as a result, reconstructions were proposed for some blocks. 
Keywords: Aizanoi, Antique Theater, Roman Period, Skene Building, Skene Frons