Turistik kıyı yerleşimlerinde ziyaretçi yönetim planı yaklaşımı Göcek (Fetiye) örneği
Visitor management plan approach at touristic coastal settlements a case study of Göcek (Fetiye)
Yazar: MEDİHA BURCU SILAYDIN
Danışman: Y.DOÇ.DR. ÖZLEM ÜNAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Bölümü
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel tasarım = Urban design ; Kıyı yönetimi = Coastal management ; Muğla-Fethiye = Muğla-Fethiye ; Turizm = Tourism

Özet:
ÖZET Dünyada son on yıl içerisinde gelişen, yöre-yöre halkı ve ziyaretçilerin rekabet halindeki isteklerini ve gereksinmelerini uzlaştırıcı bir sistemde çözmeyi hedefleyen bir planlama ve yönetim yaklaşımı olan Ziyaretçi Yönetim Planı (ZYP), ülkemizde henüz uygulama alam bulmamış olan bir yaklaşımdır. Bu doğrultuda çalışma kapsamında, çeşitli ülkelerde gelişen ve uygulanan ZYP yaklaşımları incelenmiş, ZYP'nın günümüz turizm planlaması içindeki yeri tanımlanmış ve mevcut pratikler değerlendirilmiştir. Ayrıca, incelenen ZYP örnekleri değerlendirilerek, ZYP'nın içeriği, amaçlan ve işleyişi açıklanmıştır. Çalışma kapsamında ZYP'nın, Göcek'e uygulanması hedeflenmiştir. Bu sebeple, Öncelikle ZYP'nın üç temel fonksiyonu olan ziyaretçi yfire halkı ve yöreye ilişkin ayrıntılı veri toplanmıştır. Bu süreci yörede yapılan alan analizleri, örnekleme ile yapılan doku analizleri ve yöre halkı ve ziyaretçiler ile yapılan anket çalışmaları desteklemiştir. Anket sonuçlarına göre, aylar itibariyle çalışma durumuna bakıldığında, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında %100'lük çalışma oram olmakla birlikte, diğer aylarda bu oran düşmektedir. Bu da yöre halkının önemli sorunlarından biri olan işsizliği ortaya koymaktadır. Yöre halkının turizme bakışı değerlendirildiğinde, %22'lik bir oranla yat limanını kapasite, altyapı, organizasyon ve denetim açısından yetersiz bulunmaktadır. 'Turizmin ekonomik katkı sağlaması" %59.5 oranla yöre halkına göre turizmin en olumlu etkisini oluştururken, "insani vasıfların kötüleşmesi" %44 oranla yöre halkına göre turizmin en olumsuz etkisidir. Yöre halkı ziyaretçilerin denize sintinelerini boşaltarak ve çöp atarak (%28) ve diğer şekillerde (%22) çevreyi kirletmeleri nedeniyle rahatsız olmaktadır. Yöre halkının mekansal kullanım talepleriIll arasında en önemli yeri %34 oranla spor tesisi ve %30.5 oranla kültür sanat merkezi almaktadır. Diğer yandan yerleşime gelen ziyaretçilerin %46.5'i hava yolunu, %38.5'i denizyolunu ve %15'i ise karayolu ulaşımını tercih etmişlerdir. Ulaşımın yanısıra konaklama tercihlerini ise %46 oranında yat, %34.5 apart otel takip etmektedir. Ziyaretçiler Göcek'deki vakitlerini en çok yemek yeme aktivitesini gerçekleştirerek (%25) geçirmektedirler. Bunu %23 oranla yatta vakit geçirenler ve %20 oranla alışveriş yapanlar izlemektedir. Alan anketi sonuçlarına göre ziyaretçiler ve yöre halkı, mimari simgesel elemanları, yayalara yönelik işaretleri, yol ve bilgilendirme işaretleri çevre ve tuvalet tesislerinin temizliği ve turizm danışma bürolarının yetersizliği konusunda hemfikir olmuşlardır. Bununla birlikte, yayalaştırma, otopark alanları, çekici oturma grupları ve odak noktalarının varlığım ve peyzaj düzenlemelerini yeterli bulmuş ve dükkanların açılma kapanma saatlerinin düzeni, tekne bakım servislerinin ve yeme içme tesislerinin varlığı konusunda olumlu görüş belirtmişlerdir. ZYP'nın ülke pratikleri kapsamında ele alınması gerekliliği ve Göcek özelinde bir ZYP gerçekleştirmek amacıyla, Göcek Ziyaretçi Yönetimi şeması oluşturulmuştur. Şemada yer alan ünitelerin her birinin görev ve işlev tanımlamaları, ziyaretçi, yöre halkı ve yöreye ait durum değerlendirmeleri doğrultusunda yapılmıştır. Aynı şekilde ZY şeması içinde yeralan "Planlama ve Koruma Ünitesi"nin de görev ve işlev tanımlamaları yapılmış ve bu doğrultuda alınan kararlar Göcek kıyı bandı boyunca yapılan kentsel tasarım projesinde uygulanmıştır.

Abstract:
IV ABSTRACT Visitor Management Plans (VMP), during the past ten years, have developed in order to comprimise the demans and needs of the local population, visitors and the locality within a system. This is one method which has not found any implementation in Turkey yet. Within this respect, VMP approaches developed and implemented in various countries were examined. Also the place of VMP was defined as regards tourism planing and current practices. Morever, by examining VMP examples, its content, goals and functioning was elaborated. Within this study, an application of the VMP is made for Göcek settlement (Fethiye). With this purpose in mind, three fundamental functions of VMP (visitor, local population and locality) data were gathered. These were supported with the analyses made on the spot, texture analyses and analyses of local settlement texture, the visitors and the local population. Surveys were conducted on a sampling basis. According to the findings, during the months of June, July and August, 100% of the interviewees are employed, although this percentage falls drastically during other months. This points out to one of the most important problems of the locality Le. that of unemployment. Twenty two percent of the population, in their evaluation of tourism, find yacht capacity, infrastructure, organisation and control insufficient. While the "economic benefits of tourism" is found to be its most positive effect (59.5%), "degredation of personal qualities" was found to be its most negative effect (44%). The local population is seriously disturbed by "boat discharges and litter" (28%) and other types of environmental pollution (22%). The locals' desire for further land uses is marked by more sports facilities (34%), and cultural arts center (30.5%).Visitors arrive to Göcek by air (46.5%), by sea (38.5%) and by land (15%). Accommodation preferences is for yachts (46%) followed by self-sufficient accommodation (34.5%). Twenty five per cent of the visitors indicate their major recreational activity as eating out. This is followed by activities held hi yachts (23%), and shopping (20%). According to the results of the survey, the locals and visitors alike agree on the following issues: Need tor architecturel with identity, signs and indications tor pedestrians, other information related to roads and environment, as well as the cleanliness of toilets and further need for tourism information offices. On the contrary, positive views were indicated as regards pedestrianization, parking, seats, focal points, landscape arrangements and opening hours of shops. Similar views were also indicated for dining facilities and boat maintenance services. Having assessed the need for VMP within national conditions, a VMP scheme was proposed for Göcek. Each individual unit found in the scheme was defined according to its functions and responsibilities. These were further evaluated with respect to visitors, the focal population and the locality. Similarly, function and responsibility definitions were made for the Planning and Conservation Unit which is found within the proposed visitor management scheme. Decisions taken within this respect were reflected on the urban design project prepared for Göcek' s coastal strip.