Türkiye'de düzenleyici sürecin politik iktisadı
The political economy of regulatory process in Turkey
Yazar: TAMER ÇETİN
Danışman: PROF.DR. HÜSEYİN ŞAHİN
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Teorisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Bu çalısma, Türkiye'deki düzenleyici sürecin kurumsal donanımını yeni kurumsalcıiktisadın islem maliyetleri perspektifinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Budogrultuda, öncelikle yeni kurumsalcı yaklasıma kadar gelisen regülasyon teorilerihakkında genis bir literatür taraması yapılmıstır. Regülasyon, teorik olarak, türleribakımından ve iktisadi faaliyet üzerindeki etkileri baglamında tartısılmıstır. Kamuhizmetlerinin regülasyonunda uygulanan yöntemler ve regülasyon sürecinde daharekabetçi bir yapıya geçisi saglayan deregülasyon ve özellestirme gibi uygulamalar daayrıca tartısılmaktadır.Tezin önemli bir katkısı, yeni kurumsalcı perspektiften regülasyonun kurumsalanalizini yapmasıdır. Regülasyon iktisadı literatüründe yeni gelisen bu yaklasımla,regülasyonun arz kısmı modellendirilmektedir. Bu model, regülasyonun daha öncekiregülasyon teorilerinde ifade edilen etkinsizlikleri dısında, bir ülkenin düzenleyicikurumsal yapısının nasıl önemli bir etkinsizlik unsuru olabilecegini göstermektedir.Model, bir ülkede yatırımların gerçeklesmesi konusunda belirleyici role sahip islemmaliyetleri ve düzenleyici taahhüt kavramlarını analizin merkezine alarak, ülkenindüzenleyici politik kurumları arasındaki etkilesimin hangi durumlarda islemmaliyetleri ve düzenleyici taahhüdü nasıl etkiledigini analiz etmektedir.Tez, gelistirilen bu model kapsamında Türkiye'de geçis dönemi yasayan düzenleyicidevlet modelinin islem maliyetleri ve düzenleyici taahhüt açısından ne anlam ifadeettigini tartısarak, Türkiye'deki iktisadi faaliyeti düzenleyici süreci tartısmaktadır.Özellikle bagımsız düzenleyici kurumlara geçisin, politik ve yasal süreçlerdenkaynaklanan dirençle karsılasması, bu kurumların Türkiye'nin düzenleyici çevresindeyerlesik hale gelmesini ve kurumsallasmasını engelleyerek, düzenleyici sürecin politikislem maliyetlerini artırmakta ve düzenleyici taahhüdün güvenilirligini zedelemektedir.Son olarak tez, kurumlar arasındaki bu çatısmanın kaynaklarını göstererek, etkin birdüzenleyici süreç için bir model olarak, düzenleyici süreçte takip edilmesi gereken birkarar agacı önerisi sunmaktadır.

Abstract:
This study aims to scrutinize the institutional endowment of regulatory process inTurkey from the viewpoint of transaction costs of new institutional economics. It ispreviously surveyed the developing literature of regulatory economics till the newinstitutionalist approach. Regulation is considered theoretically, in point of its kinds,and in context of its effects on the economy. It is also taken into account the methodsused to regulate the public utilities, the applications as deregulation and privatizationused to obtain the transition to competition.An important contribution of the thesis is to analyze the institutional structure ofregulation from the new institutional perspective. With this developing approach in theliterature of economics of regulation, it is established a new model for the supply sideof regulation. The model displays how the institutional structure of a country can be aprominent component of inefficiency exclusive of the other theories of regulation pointout inefficiencies. The model analyzes how and under which situations interactionamong the regulatory policy-making institutions of the country affects the regulatoryprocess by focusing on it the terms of the transactions costs and the regulatorycommitment. The transaction costs and the regulatory commitment have a crucial roleover realization of the investments in a country.In the scope of this model, the dissertation scrutinizes the regulatory process in Turkeyby drawing attention what the model of regulatory state in the transition term means interms of the transaction costs and the regulatory commitment. Especially, thelegislative and the legal turmoil in the transition to independent regulatory agencies(IRAs) increase the political transaction costs of the regulatory process and bring aboutthe incredible regulatory commitment by hindering the institutionalization of IRAs. Inthe end, the thesis presents a decision tree for an efficient regulatory process as auseful model by displaying the sources of the clash among the regulatory institutions