İş-yaşam dengesi, sosyal destek ve sosyo-demografik faktörlerin tükenmişlik üzerindeki etkisi
The effect of work-life balance, social support and socio-demographic factors on burnout
Yazar: TÜRKER TUĞSAL
Danışman: DOÇ. DR. BELİZ ÜLGEN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Sosyal destek = Social support ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Tükenmişlik = Burnout ; Çalışanlar = Workers ; İş-yaşam dengesi = Work-life balance

Özet:
İş ve yaşam dengesinin, sosyal desteğin ve sosyo-demografik faktörlerin; çalışanların tükenmişlik durumuna etki edebileceği problemi, tezin konusunu oluşturmaktadır. Alanyazında
iş-yaşam dengesi ile tükenmişlik ilişkisini ve sosyal destek ile tükenmişlik ilişkisini
inceleyen birçok araştırmaya rastlanılmaktadır. Buna karşılık iş-yaşam dengesi, sosyal
destek, sosyo-demografik faktörler ve tükenmişlik ilişkisini birlikte araştıran çalışmaya
rastlanılmamaktadır. Tezin bu bağlamda alanyazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Araştırmanın örneklemini perakende, lojistik, sanayi, eğitim ve hizmet sektörü çalışanları
oluşturmaktadır. İş-yaşam dengesinin, sosyal desteğin ve sosyo-demografik faktörlerin
çalışanların tükenmişlikleri üzerindeki etkileri hiyerarşik regresyon analizi ile değerlendirilmiştir.
Araştırma bulgularına göre; çalışanların yaşları arttıkça, duyarsızlaşmalarının azaldığı
görülmektedir. Kendine zaman ayırma düzeyi arttığında da çalışanların duyarsızlaşma
düzeylerinin azaldığı görülmektedir. Çalışanlar kendine daha fazla zaman ayırdıkça, duyarsızlaşmada olduğu gibi benzer şekilde duygusal tükenmişlik de azalmaktadır. Çalışanlar
yaşamı ne kadar fazla ihmal ederse, kişisel başarıları da azalmaktadır. Buna karşılık;
çalışanların yaşamı ihmal etme düzeyleri arttıkça, insanlarla daha fazla ilgilenmektedirler.
İş-yaşam uyumu ve yaşamın işten ibaret olması değişkenlerinin kişisel başarı üzerindeki
etkisinde bilgisel ve maddi desteğin kısmi aracılık etkisi; yaşamı ihmal etme değişkeninin
insanlarla ilgilenme üzerindeki etkisinde duygusal desteğin kısmi aracılık etkisi
istatistiksel olarak anlamlı bulunmaktadır.
Sonuç olarak; insan motivasyonunda en temel gereksinimler olan fizyolojik ihtiyaçlar ve
güvenlik ihtiyaçları, asgari düzeyde dahi karşılanamayıp kendine zaman ayıramayan çalışanların tükenmişlikleri artmakta; iş ve aile yaşamları olumsuz etkilenebilmektedir.

Abstract:
The object of the dissertation is exploring the effect of work-life balance, social support
and socio-demographic factors on employees' burnout. In the literature, there have been
many studies about the relationship between work-life balance and burnout, also the relationship between social support and burnout. On the contrary, it is not encountered to
any study in the literature that researches the relationship together with both work-life
balance, social support, socio-demographic factors and also burnout. In this context, it is
thought that this dissertation should contribute to the literature. Employees of retailing,
logistics, industry, education and service sectors comprise the sample of the research. The
effects of work-life balance, social support and socio-demographic factors on employees'
burnout have been analyzed via hierarchical regression analysis.
In compliance with research findings; the older the employees, the less their depersonalization is. When the level of taking time for oneself increases, the level of employees' depersonalization decreases. As employees level of taking time for oneself increases, emotional exhaustion is diminishing, likewise depersonalization. Besides, should neglecting life level of employees' increase, their personal accomplishment level decreases. On the contrary, as the neglecting life level of employees' increases, involvement with people level of them increases. The effect of variables work-life accordance and life is just working on personal accomplishment; informational and instrumental support has a partial mediating effect. Besides, the effect of neglecting life on involvement with people; emotional support has a statistically significant partial mediating effect.
As a result; if physiological needs and security needs which are the basic requirements in
human motivation can not be met even at the minimum level; then, employees who are
not able to take time for oneself should be exhausted or burned out; so, their work and
family lives can be affected negatively.