Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığında hemojuvelin ve hepsidinin önemi
The importance of hemojuvelin and hepcidin in nonalcoholic fatty liver disease
Yazar: SALİH BOĞA
Danışman: DOÇ. DR. CANAN ALATAŞ ALKIM
Sağlık Bakanlığı / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Gastroenteroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Yan Dal Uzmanlık, 2014
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Demir = Iron ; Ferritin = Ferritin ; Hepsidin = Hepcidin ; Karaciğer = Liver ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver

Özet:
GİRİŞ/AMAÇ
Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığının (NAYKH) şiddeti ve progresyonunun
artmış demir birikimi ve demir metabolizma bozuklukları ile ilişkisi hakkında çok
sayıda çalışma yapılmış ve bu ilişkiyi destekleyen ve desteklemeyen sonuçlar elde
edilmiştir.
Bu çalışmada biyopsi ile ispatlanmış Non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı
(NAYKH) / Non-alkolik steatohepatit (NASH) hastalarında, vücüt demir metabolizması
ile NAYKH/NASH arasındaki ilişkiyi açığa çıkarmak için serum HJV ve hepsidin
seviyelerinin vücüt demir göstergeleri ve karaciğerdeki hasarla ilişkisi araştırılmıştır.
MATERYAL VE METOD
Çalışma için 2012-2013 yılları arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma
Hastanesi Gastroenteroloji Polikliniği'ne başvurarak NAYKH tanısı konulan ve
karaciğer biyopsisi yapılan 46'sı kadın 25'i erkek olmak üzere toplam 71 hasta alındı.
Hastalardan biyopsi ile eş zamanlı kan alınarak (rutin hemogram ve biyokimya
tetkiklerinin yanı sıra) serum hemojuvelin ve hepsidin seviyeleri çalışıldı. Serum
hepsidin seviyeleri prohepsidin kiti kullanılarak ölçüldü. Hastaların biyopsi örnekleri
'National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Disease Nonalcoholic
Steatohepatitis Clinical Research Network scoring system' e göre değerlendirilerek her
hasta için bir NAS skoru hesaplandı. NAYKH hastaları bu skora göre 'borderline' ve
NASH olmak üzere iki farklı gruba ayrıldı. Kontrol grubu ise 7'si kadın, 5'i erkek
toplam 12 gönüllüden oluşuyordu.
BULGULAR
Hasta grubuyla kontrol grubu arasında hepsidin (sırasıyla; 0,55 ± 0,35 ng/ml ve
0,64 ± 0,18 ng/ml) serum konsantrasyonları açısından istatistiksel olarak anlamlı
farklılık saptanmazken hemojuvelin (sırasıyla; 36,1 ± 25,4 ng/ml ve 69,2 ± 33,3 ng/ml)
konsantrasyonları hasta grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel anlamlı olacak
şekilde daha düşük bulundu.
NASH grubu 54 hastadan (%76,1) oluşurken Borderline grubu 17 hastadan
(%23,9) oluşuyordu. Ferritin ve AST seviyeleri NASH grubunda Borderline grubuna 
vii
göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Fibrozis skoru ile NAS skoru ve steatozis
derecesi arasında istatiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı
NASH grubu kontrol grubu ile kıyaslandığında ferritin anlamlı olarak yüksek,
hemojuvelin ise anlamlı olarak düşük iken, hepsidin değerlerinde bu iki grup arasında
anlamlı bir farklılık izlenmedi.
SONUÇ
Çalışmamızda NASH ve NAYKH hastalarında kontrol grubuna kıyasla hepsidin
serum değerlerinde değişiklik görülmezken hemojuvelin serum değerlerinde anlamlı
düşme saptanmıştır. Daha önce bu hasta grubunda hiç çalışılmamış olan hemojuvelin
gibi demir metabolizmasında anahtar rol oynayan bir proteinin ile ilgili daha büyük
çapta yapılacak çalışmalar ile artmış inflamasyon ve fibrozis olma riski olan hasta
gruplarının seçimi sağlanabilecektir.

Abstract:
INTRODUCTION AND PURPOSE
Many studies have been done about the relationship between the severity and
progression of the non alcoholic fatty liver disease and iron overload and iron
metabolism disorders with various results obtained both supporting and not supporting
this relationship.
In this study, we aimed to investigate the relationship between serum hemojuvelin
and hepcidin levels and indicators of iron in the body and liver damage in biopsyproven
non-alcoholic fatty liver disease (NAFLD)/non-alcoholic steatohepatitis
(NASH) patients to reveal the relationship between iron metabolism of the body and
NAFLD/NASH.
MATERIALS AND METHODS
A total of 71 patients consisting of 46 females and 25 males, from the ones who
admitted to Şişli Hamidiye Education and Research Hospital Gastroenterology
Department betweeen years 2012-2013 and diagnosed as NAFLD by a liver biopsy
were enrolled to the study. Besides complete blood count and routine biochemical tests,
serum samples were taken from the patients to evaluate serum hepcidin and
hemojuvelin levels simultaneously with the biopsy. Serum hepcidin levels were
measured by using prohepcidin kit. The biopsy samples of the patients were evaluated
according to 'National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Disease
Nonalcoholic Steatohepatitis Clinical Research Network Scoring System' and a NAS
score was calculated for each patient. Patients were divided into two distinct groups
named as 'Borderline' and 'NASH' according to this score. There were 12 volunteers in
control group consisting of 7 females and 5 males.
RESULTS
While there was no statistically significant difference between patients' and
control groups in terms of hepcidin levels (respectively 0,55 ± 0,35 ng/ml and 0,64 ±
0,18 ng/ml) , hemojuvelin levels were statistically significantly lower in NAFLD group
when compared to control group (respectively 36,1 ± 25,4 ng/ml and 69,2 ± 33,3 ng/ml) 
ix
There were 54 patients in the NASH group (76,1%) and 17 patients (23,9%) in the
Borderline group. Ferritin and AST levels were statistically significantly higher in the
NASH group when compared to Borderline group. Fibrosis stage showed statistically
significantly positive correlation with NAS score and steatosis grade
While ferritin levels were statistically significantly higher and hemojuvelin levels
were statistically significantly lower in the NASH group when compared to the control
group, there was no statistically significant difference between NASH and control
groups in terms of hepcidin levels.
CONCLUSION
While there was no significant difference in the comparison of NAFLD and
NASH groups to the control group in terms of hepcidin levels, there was a significant
decrease in hemojuvelin levels in our study. By conducting studies with larger scales
about hemojuvelin which is one of the key proteins in iron metabolism and which was
not studied in these patient groups before, it may be available to choose patient
subgroups with the risks of increased inflammation and fibrosis.