İlköğretim öğrencilerin temel fen kavramlarıyla ilgili düşünceleri
Ideas of primary school students on the fundamental concepts of science
Yazar: CANAN LAÇİN ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN TEZCAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZETLKÖGRETM ÖGRENCLERN TEMEL FEN KAVRAMLARIYLALGL DÜSÜNCELERLAÇN SMSEK, CananDoktora, lkögretim Fen Bilgisi Ögretmenligi Ana Bilim DalıTez Danısmanı: Prof. Dr. Ramazan TEZCANBu çalısmada, ilkögretim ögrencilerinin formal fen egitimi öncesinde,çevrelerinde gözlemledikleri olgu ve olaylarla ilgili düsüncelerinin neler oldugu, budüsüncelerin alınan fen egitimiyle nasıl degistigi arastırılmıstır. Ögrencilerindüsüncelerinde olan degisimin, bilimsel olarak dogru kabul edilen açıklamalarayaklasma durumlarının, sınıf seviyesi ve okudukları okulların sosyo-ekonomikçevresine baglı olarak nasıl degistigi ele alınmıstır.Çalısma, 2005-2006 egitim ögretim yılı içerisinde Kırsehir li'nde bulunan,üst sosyo-ekonomik çevrenin okulunu temsil eden Cacabey lkögretim Okulu'nda vealt sosyo-ekonomik çevrenin okulunu temsil eden Hürriyet lkögretim Okulu'ndayapılmıstır. Çalısmada, nicel ve nitel arastırma teknikleri kullanılmıstır. Nicel verileriçin, hayvan, bitki, kuvvet, ısık, elektrik ve hal degisimi kavramları ile ilgili sorulariçeren bir tanılayıcı test kullanılmıstır. Bu test, her iki okulun 4-8. sınıflarının ikisersubesine uygulanmıstır (toplam 597 ögrenci). Teste verilen cevaplar, sorulardakigenel egilimin görülmesi açısından yüzdeler halinde ifade edilmistir. Tanılayıcı testindegerlendirilmesi sonucunda, ögrencilerin dogru cevapları seçme oranlarının düsükoldugu, bu durumun her sınıf seviyesi ve her iki okul içinde benzer bir egilimgösterdigi gözlenmistir.Tanılayıcı teste verilen cevaplar dogrultusunda nitel çalısma için her sınıftandörder ögrenci seçilmis ve toplam 80 ögrenci ile görüsmeler yapılmıstır. Ses kayıtcihazı ile kaydedilen görüsmeler, bire bir olarak yazıya geçirilmis ve içerik analiziylesistematik bir sekilde çözümlenmistir.IIIÇalısmada, ögrencilerin formal fen egitimi öncesinde çevrelerindegözlemledikleri olgu ve olaylarla ilgili bir takım düsüncelere sahip oldukları ve budüsüncelerin bilimsel olarak dogru kabul edilen gerçeklerden farklı oldugugörülmüstür. Çocukların bu düsüncelerinin, fen egitimiyle birlikte asamalı olarakdegistigi ve gelistigi görülmüstür. Fen egitimi öncesinde, ögrenci açıklamalarıgözlenen olayın dogal bir olay oldugu seklinde nedensellik kaygısı tasımayanifadeler içerirken, ilerleyen sınıf seviyesiyle birlikte bu düsünceler çesitli nedenleredayandırılmakta ve gerekçelendirilmeye çalısılmaktadır. Ancak yine de, bilimselolarak dogru kabul edilen cevapların beklenen düzeyde olmadıgı görülmüstür.Ayrıca, tanılayıcı testin bazı sorularında üst sosyo-ekonomik çevrenin okulundaokuyan ögrencilerin, bazı sorularında ise alt sosyo-ekonomik çevrede bulunanokulun ögrencilerinin daha fazla dogru cevap verdiklerinin görülmesine ragmen budurum, mülakatlar sonucunda üst sosyo-ekonomik çevrenin okulu lehindedegismistir. Buradan, çocukların düsüncelerini ele alan arastırmalarda sadecetanılayıcı testle veri toplayarak sonuca gitmenin yetersiz bilgi sundugunu ve yanıltıcıolabilecegini söylemek mümkündür.Çalısma sonunda, ögrencilerin, gözlemledikleri olayları bilimsel olarakaçıklama durumlarının sınıf seviyesiyle birlikte arttıgı ve bu artısın üst sosyoekonomikçevrenin okulunun ögrencilerinde daha belirgin bir sekilde oldugugörülmüstür.

Abstract:
ABSTRACTIDEAS OF PRIMARY SCHOOL STUDENTSON THE FUNDAMENTAL CONCEPTS OF SCIENCEIt has been studied by this research that what had been the primary schoolstudents? ideas about facts and events around themselves before taking formalscience education, and how these views changed after taking the education. It alsotakes on how the approximations of the change in their thoughts to those statementswhich are scientifically accepted as true, changes with their level of class and thesocio-economic environment that characterize their respective schools.The study has been conducted, during 2005-2006 academic year, at CacabeyPrimary School which represents the upper socio ? economic classes, and at HürriyetPrimary School which represents the lower socio ? economic classes in KırsehirCity. The research methods selected includes both the quantitative and qualitativeapproaches. A diagnostic set of question is used for testing the quantitative data withrespect to the concepts of animals, plants, force, light, electricity and state changes.This test has been carried out in two branches of 4 to 8th classes from both theschools (597 students in total). The answers to the questions in these tests areexpressed in terms of percentages in order to disclose the general tendency theypresent. Upon the assessment of the diagnostic test, it is observed that a majority ofthe students fail to pick the right answers, and such situation has showed a similartendency at each class and in both schools.Four students have been selected from each class, and 80 students in total areinterviewed for the qualitative analyses conducted in line with the answers to thediagnostic questions. The interviews recorded via a tape recorder has been put into awritten form with a one to one correspondence, and systemically analyzed by contentanalyze method.VThroughout the study performed in pre-formal science education period, it isseen that the students have certain judgements on the facts and events they haveobserved around themselves, and however, that their thoughts are not in agreementwith the scientific facts generally accepted to be true. It is seen that such thoughtsadopted by these children have gradually changed and developed with the scienceeducation. Prior to taking science education, the expressions of the students wereincluding statements that the observed event is a natural fact, away from anycausality concern while such expressions started to be based on various causes andtried to be justified in progressing class levels. Yet, it is observed, however that thecollected answers that may be deemed scientifically true are not in the expectedlevel. In addition, though it is seen for some questions in the diagnostic test that thestudents in the school from the lower socio ? economic classes have supersededthose student in the school from upper socio-economic classes, this situation gotchanged in the interviews on behalf of the students from the upper socio ? economicclasses. Here, it can be said that drawing to conclusions based on the data which isgathered via a mere diagnostic question during a study on the thoughts of thechildren present insufficient information and be deceptive.In the end of study it is seen that the students? capability of explaining theirobservations in a scientific manner is increased with their level of classes, and thatsuch increase becomes more evident for the students in the schools from the uppersocio ? economic classes.