Kültür ve doğal çipura (Sparus aurata L.1958) balığında olası mikroplastik kirliliğinin incelenmesi: Güllük körfezi örneği
Investigation of potential microplastic pollution in cultured and natural sea bream (Sparus aurata L.1958): Example of Güllük bay
Yazar: EZGİ ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. DANIELA GIANNETTO ; DR. AYKUT YOZUKMAZ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Halk Sağlığı = Public Health ; Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Sürdürülemez plastik üretimi, kullanımı ve yanlış atık yönetimi sucul ekosistemleri tehdit eden plastik kirliliğine sebep olmaktadır. Akdeniz ise küresel anlamda plastik kirliliğinden en çok etkilenen denizlerdendir. 
Plastiklerin parçalanması sonucu oluşan (ikincil) veya doğrudan mikro boyutta üretilen (birincil), boyları 5 mm'den olan mikroplastikler (MP), çeşitli yollarla sucul ekosistemlere giriş yaparak sucul canlılar üzerinde fizyolojik, morfolojik ve davranışsal bozukluklara neden olmaktadır. MP ile kontamine olmuş su ürünlerinin tüketimi ile insan vücuduna giriş yapan MP'ler halk sağlığı ve gıda güvenliği açısından endişelere yol açmaktadır.
Bu çalışmada; Güllük Körfezi'nde kafes, toprak havuz ve doğal ortamdan örneklenmiş çipura bireylerinin farklı doku ve organlarındaki (solungaç, kas, deri, sindirim sistemi) MP birikimleri araştırılmıştır. 
Çalışma sonucunda; toplamda 1.336 adet MP tespit edilirken kafes ortamından örneklenmiş bireylerde istatistiki olarak diğer ortamlara göre daha fazla MP'ye rastlanmıştır. Tüm örnekler dikkate alındığında sindirim sistemi, solungaç, kas ve deride sırasıyla 0,65;1,27;1,22 ve 1,29 adet/gr MP tespit edilmiştir. Tespiti yapılan MP'lerin büyük çoğunluğu siyah ve mavi renk olup fibril yapıdadır. 200-499 µm uzunluğundaki MP'ler en çok rastlananlar olmuştur. Yapılan halk sağlığı değerlendirmesinde, çipura tüketimine bağlı olarak yetişkin bir bireyin yılda 1.169 adet MP yuttuğu sonucuna varılmıştır. 
Kültür ve doğal balıklardaki MP birikimini karşılaştırarak MP'lerin tüketim ile insana geçişini araştıran bu çalışma Türkiye'deki ilk çalışma olması açısından literatürdeki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Artan gıda talebinde önemli bir yer tutan su ürünleri yetiştiriciliği sektöründe MP kirliliğine dair daha detaylı araştırmaların yapılması gerek halk sağlığı gerekse sucul ekosistemlerin korunması açısından büyük önem arz etmektedir.

Abstract:
Unsustainable plastic production, use and improper waste management cause plastic pollution that threatens aquatic ecosystems. The Mediterranean is one of the seas most affected by plastic pollution globally.
Microplastics (MP), which are formed as a result of the breakdown of plastics (secondary) or produced directly in micro size (primary), with a length of less than 5 mm, enter aquatic ecosystems through various means and can cause physiological, morphological and behavioral disorders on aquatic creatures. MPs entering the human body through the consumption of MP-contaminated seafood products cause concerns in terms of public health and food safety.
In this study, MP accumulations in different tissues and organs (gills, muscles, skin, gastrointestinal tract) of sea bream individuals sampled from off-shore, earthen ponds and natural environments in Güllük Bay were investigated.
As a results, a total of 1336 MPs were detected and the quantity of MPs found in individuals sampled from the off-shore environment was found to be statistically highest compared to those of fish sampled from the other environments. Considering all samples, 0.65 items/g of MP were detected in the gastrointestinal tract, 1.27in gills, 1.22 in muscle and 1.29 in skin, respectively. Most of MPs detected were black and blue in color and were classified as fibril according to their shape. MPs with a size of 200-499 µm were the most common. The results of the public health risk assessment suggested that an adult swallows 1,169 MPs per year due to sea bream consumption.
This study is the first carried out in Turkey that investigate the potential risk for humans posed by consumption of fish containing MPs and it is also the first study comparing MP accumulation in cultured and natural fish. Thus, it represents will be an important reference useful to fill in the gap in the literature. More detailed studies focusing on MP pollution in the aquaculture sector, which has an important place in the increasing food demand, are highly suggested both for public health and the protection of aquatic ecosystems.