Sağlık çalışanlarının kadınlaşmaya ilişkin görüşlerinin belirlenmesi ve kadın çalışanlara yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi
Determination the view of health workers about feminization and development of attitude scale towards women workers
Yazar: OYA ÇELEBİ ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Yönetici hemşireler = Nurse administrators ; Çalışan kadınlar = Working women

Özet:
Araştırma sağlık çalışanlarının işgücünde kadınlaşma ve kadın çalışanlara yönelik görüşlerini keşfetmek amacıyla nitel tasarımda ve 'Kadın Çalışanlara Yönelik Tutum Ölçeği'nin geliştirilmesi amacıyla nicel-metodolojik tasarımda gerçekleştirilmiştir.
İki aşamada gerçekleştirilen araştırmanın nitel aşamasına 33; nicel aşamasına 1041 sağlık çalışanı katılmıştır. Nitel veriler "Görüşme Formu" kullanılarak derinlemesine görüşme yöntemiyle; nicel veriler "Kadın Çalışanlara Yönelik Tutum Ölçeği Taslağı" aracılığıyla anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Nitel veriler Nvivo12 programında; nicel veriler SPSS 24 ve AMOS 26 programlarında analiz edilmiştir. 
Nitel aşamadan elde edilen bulgular; kadınların çalışmasına, sağlık işgücünde kadınlaşmaya ve sağlık sektöründeki kadın çalışanlara yönelik görüşler olmak üzere üç ana temada değerlendirilmiştir. Kadınların çalışmasının olumlu ve olumsuz yansımaları olduğu ve sağlık işgücünde kadınlaşmayı etkileyen çeşitli etmenler olduğu saptanmıştır. Kadın çalışanların işe girişte dezavantajlı olduğu, kariyer engelleri bulunduğu, performanslarını olumsuz etkileyen etmenler olduğu, işyerinde şiddetle daha fazla karşılaştığı, sağlık sektöründe toplumsal cinsiyet rollerinin benimsendiği ve mesleki ayrışma olduğu belirlenmiştir. Nitel verilerin analizi sonucunda oluşturulan 80 maddelik taslak ölçeğe yönelik uzman görüşleri alınmış ve kapsam geçerliğinin 0,96 olduğu saptanmıştır. Madde analizi yapılarak madde-toplam korelasyonları 0,25 ve altındaki maddeler çıkartılmış ve madde-toplam korelasyonları 0,28-0,51 arasında bulunmuştur. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda beş boyut (performans, toplumsal cinsiyet rolleri, işe kabul ve tutunma, kariyer, duygusallık) ve 30 maddeden oluşan bir yapı oluşmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda uyum iyiliği değerlerinin X2/sd=3,257, GFI=,919 CFI=,923 RMSEA=,047 SRMR=,0491 olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin zamana karşı güvenirliği test-tekrar test yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen puanlar arasında anlamlı bir fark (t:,313, p:,756) olmadığı; pozitif yönde, güçlü ve anlamlı bir ilişki (r:,69, p<,001) olduğu saptanmıştır. Ölçeğin Cronbach alfa katsayısının 0,86 olduğu ve alt
boyutlarının 0,63 ile 0,91 arasında değiştiği belirlenmiştir. 
Sonuç olarak; sağlık sektöründe hizmet sunan sağlık çalışanlarının kadın çalışanlara yönelik geleneksel bakışa sahip olduğu söylenebilir. Ayrıca, 'Kadın Çalışanlara Yönelik Tutum Ölçeği'nin sağlık çalışanları örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçek olarak kullanılabileceği saptanmıştır. 
Anahtar Kelimeler: İşgücünde Kadınlaşma, Kadın Çalışanlar, Kadın Sağlık Çalışanları, Ölçek Geliştirme, Hemşirelikte Yönetim.

Abstract:
The aim of the study is to explore health workers' views on feminization of the labour force and women workers and to develop the Attitude Scale Towards Women Workers.
The research was carried out in two stage. 33 health workers participated in the qualitative phase of the study, while 1041 health workers participated in the quantitative phase. Qualitative data were collected by in-depth interview method using "Interview Form", while quantitative data were collected through "Draft Attitude Scale Towards Women Workers". Qualitative data were analysed in Nvivo12 program; while quantitative data were analysed in SPSS 24 and AMOS 26 programs. 
The findings from the qualitative phase were grouped in three themes as views on women's working, views on feminization in the health workforce and views on women workers in the health sector. It was found that there are positive and negative reflections of women's working and there are various factors affecting women's working in the health workforce. It was found that women workers were disadvantaged in getting a job, they had career barriers, there are factors that negatively affect the performance of their, they faced more violence in the workplace, there was occupational segregation and gender roles were adopted in the health sector. Expert opinions were taken for the 80-item draft scale formed as a result of the analysis of qualitative data, and content validity was found to be 0.96. Item analysis was conducted and items with an item-total correlation of 0.25 and below were excluded. Item-total correlation of the remaining items was between 0.28 and 0.51. As a result of exploratory factor analysis, a structure consisting of five dimensions (performance, gender roles, recruitment and retention, career, emotionality) and 30 items was reached. As a result of confirmatory factor analysis, goodness of fit values were determined as X2/sd = 3.257, GFI =.919 CFI =.923 RMSEA =.047 SRMR=.0491. The reliability of the scale against time was evaluated by test-retest method. It was found that there was no significant difference between the scores obtained
(t:.313, p:.756) and there was a positive, strong and significant relationship (r:.69, p<001) between them. The Cronbach alpha coefficient of the scale was 0.86 and Cronbach's alpha value of the sub-dimensions of the scale ranged from 0.63 to 0.91. 
As a result; it can be said that health care workers providing services in the health sector have a traditional view towards women workers. In addition, the Attitude Scale Towards Women Workers was found to be a valid and reliable measurement tool. 
Key Words: Feminization of Labour Force, Women Workers, Women Healthcare Workers, Scale Development, Nursing Management.