Rus kaynaklarına göre Soğuk Savaş dönemi Türk-Rus ekonomik ilişkileri
Russian according to Cold Wars period Turkish-Russian economic relations
Yazar: İMREN ARBAÇ
Danışman: PROF. DR. TÜLAY ALİM BARAN
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Ekonomik yardımlar = Economic aids ; Rusya = Russia ; Siyasi ilişkiler = Political relations ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Türk-Rus ilişkileri = Turkish-Russian relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations

Özet:
Bu çalışmada, Rus kaynaklarına göre 1920-1991 yılları arasında Türk-Sovyet ekonomik ilişkileri incelenmiştir. İki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler, Türklerin Slavlarla aynı coğrafyada bulundukları dönemin başlangıcından itibaren ele alınarak Milli Mücadele dönemi ve bu dönemden itibaren siyasi ilişkilerle bağlantılı olarak tüm dönemler kronolojik olarak SSCB'nin (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) dağıldığı tarih olan 26 Aralık 1991'e kadar getirilmiştir.
Çalışmamızın kapsadığı dönem içerisindeki Türk-Sovyet ekonomik ilişkileri II. Dünya Savaşına kadar, her iki tarafın dengeli politikalar izlemesiyle olumlu bir seyirde ilerlemiş, ancak savaştan sonra Sovyetler Birliği'nin 17 Aralık 1925 yılında iki ülke arasında imzalanan Dostluk ve Tarafsızlık Anlaşması'nın iptal edilme kararıyla başlayan Türkiye'ye yönelik toprak ve Boğazlarda üs talepleri iki ülke arasındaki ilişkilerin bozulmasına neden olmuştur. Sovyetlerden gelen talepler sonunda  Türkiye'deki hükümet ve muhalefetin iki ülke arasında oluşan sorunlar karşısında Sovyet karşıtı politika izlemelerine neden olmuştur. Bu durum, siyasi arenada kendini güvence altına almak isteyen Türkiye'yi Nato'ya girmeye yöneltmiş, bundan sonraki dönemde iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik, askeri ilişkiler Türkiye-Nato-Amerika-SSCB ekseninde ilerlemiştir.

ANAHTAR KELİMELER: Sovyet Yardımları, Yeni Ekonomik Plan, Sovyet Sanayi Desteği, Soğuk Savaş,  Küba Krizi, Doğal Gaz Anlaşması

Abstract:
In our thesis work, Turkish-Soviet economic relations between 1920-1991 were examined according to Rusian sources. The economic relations between the two countries have been addressed from the beginning of the period when the Turks were in the same geography as the Slavs, and the period of the National Struggle and all periods in connection with the political relations from this period until 26 December 1991, when the USSR (Union of Soviet Socialist Republics) dissolved chronologically.
Turkish-Soviet economic relations during the period covered by our study, II. Prior to the World War, both sides of the balanced policies progressed in a positive trend with the track, but after the war the Soviet Union on 17 December 1925, the two countries signed between Friendship and Neutrality Treaty, the cancellation decision on the starting base demands on land and the Strait into Turkey, caused the relations between the two countries to deteriorate. At the end of the demands of the Soviet government and opposition in Turkey has led to monitoring anti-Soviet policy in the face of problems that occur between the two countries. In this case, the political arena in Turkey who want to take self-assurance led him to engage in Nato, the next period between the two countries in political, economic and military relations with Turkey-NATO America - has progressed in the USSR axis.

KEY WORDS: Soviet Aids, New Economic Plan, Soviet Industry Support, Cold War, Cuban Crisis, Natural Gas Agreement