Dikey bahçe uygulamalarına yönelik kullanıcı algısının ölçülmesi: İstanbul metropolünden örnekler
Measurement of user perception for vertical garden applications: Examples of Istanbul metropol
Yazar: ÖZLEM ÖZDEMİR TAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR YERLİ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Günümüz şartlarında ve hayat mücadelesi içerisinde sürekli uğraştığımız ve bir o kadarda ayrılamadığımız doğanın; kırsaldan ziyade kentsel alanlardaki mücadelesi hep var olmuştur. Kent insanı; günlük yaşamında, çevresinde teknolojinin getirmiş olduğu değerlerle meşgul olurken etrafındaki güzelliklerin azaldığından habersiz yaşamaktadır. Kentli insanın yaşamı; hem yaya ulaşımı hem araç içi ulaşımı ile zaman geçirmektedir ve bunun psikolojik etkilerini 'trafikte' yaşamakta ve yaşatmaktadır. Kentsel yerleşim alanı içerisinde kullanılan bitkisel doku; günlük yaşamın stresli kaosunu hafifleterek, ekolojik, sosyolojik, psikolojik açılardan kent insanına konforlu bir yaşam standardı sunmaktadır. Nüfus artışı, istihdam, göç ve ekonomik sebeplerden dolayı kent içerindeki ve kentin bir parçası olan yeşil doku azalmakta beton yüzeyler artmaktadır. İşte bu olguyu çürüten, gri dokuyu bozan, araç ve yaya trafiğine, çevresel ekolojiye, insan psikolojisine güç destek veren dikey bahçe dizaynları sorunlara çözüm olmakta ve kent yaşamını istenilen seviyeye taşımaktadır. Bu çalışma; İstanbul metropolitan kentin en büyük sorunlarından biri olan araç ve yaya trafiğine olumlu yönde ivme kazandırabilecek dikey bahçelerin etkilerini araştırmak, Dikey bahçelerin bu yöndeki büyük sorunu küçültebileceğini ispatlamak ve kent silüetinin süreç içinde azaldığı yeşil dokuyu günümüz mimarisine ve yapılaşmasına paralellik göstererek kent insanın daha kaliteli bir yaşam sunmak amacını taşımaktadır. Ayrıca dikey bahçe uygulamalarında hangi tasarım ilke ve öğelerinin; araç ve yaya trafiğinde olumlu etki yapacağını ortaya çıkarmayı hedeflemektir. Son dönemlerde çok tercih edilen dikey bahçelerin, araç ve yaya trafiğindeki kullanımlarında kentliler üzerinde ne gibi görsel ve duygusal etkiler bıraktığını araştırmak için İstanbul kentinde hem yaya hem araç trafiğinin yoğun kullanıldığı alanlar (Taksim, Bakırköy, Kadıköy, Ümraniye, Ataşehir, Üsküdar, Levent, Sarıyer) seçilmiştir. Bu amaca yönelik olarak toplam 316 kişiye, hem yaya trafiği hem araç trafiği için 2 çeşit anket uygulanmıştır. Katılımcılara Yaya trafiği için; Rahatlatan / Dinlendiren / Gerginleştiren Renkler, yaya bölgelerinin kullanım saatleri, dikey bahçelerin ne gibi duygular uyandırdığı, dikey bahçelerin çevreye katkıları sorulmuştur. Katılımcılardan kendilerine gösterilen 10 farklı görseli, peyzaj tasarım ve ilkelerine göre değerlendirmesi ve puanlandırılması istenilmiştir. Ayrıca katılımcılara Araç trafiği için; Rahatlatan / Dinlendiren / Gerginleştiren Renkler, araç trafiğini kullanım saatleri, Trafik kazası yapıp yapmadıkları, Kaza yaptılar ise kaza nedenlerini, dikey bahçelerin ne gibi duygular uyandırdığı, dikey bahçelerin çevreye katkıları gibi sorular sorulmuştur. Katılımcılardan kendilerine gösterilen 10 farklı görseli, peyzaj tasarım ve ilkelerine göre değerlendirmesi ve puanlandırılması istenilmiştir. Buna göre dikey bahçe uygulamalarında hangi tasarım ilke ve öğelerinin araç ve yaya trafiğine olumlu etkilerinin olduğunun ortaya çıkarılması hedeflenmiştir. Sonuç olarak dikey bahçe uygulamalarında mavi, yeşil, beyaz renklere daha fazla, turuncu, siyah, kırmızı renklere daha az yer verilmesi gerektiği; tasarım ilke ve öğelerinden doku, uyum, renk'in daha fazla, hiyeraşi koram, zıtlık, ölçü- proporsiyon'nun daha az tercih edilmesi gerektiği bulunmuştur. Hedeflenen doğrultuda çıkan sonuçlar paralellik göstermiş olup katılımcıların dikey bahçelerden fonksiyonel anlamda beklentilerinin yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Farkında olmadan insan psikolojisine olumlu katkıları olduğu öne çıkan dikey bahçelerin katılımcıların çevresinde çokça görmek istedikleri belirlenmiştir.

Anahtar sözcükler: Dikey bahçeler, Araç ve yaya trafiği, Sosyolojik psikolojik etkiler.

Abstract:
In today's conditionsand in the struggle for life, the nature of the nature that we constantlystrive for and which cannot be separated; the struggle in urban area srather than in rural areas has always existed. Urban people; In her daily life, while living around with the values brought by technology, she is una ware that the beautie saround her are diminishing. The life of urban people; he spends his time in both pedestrian transportationand in-car transportation, and he lives his psychological effects in tedir traffic hem. Vegetable textureused in urban area; Itprovides a comfortable standard of living for ecological, sociological and psychological aspectsbyalle viating the stres fulchaos of daily life. Due topopulation growth, employment, migration and economic reasons, the gren texture which is a part of the city andthecity is decreasing, concrete surfa cesarein creasing. Here, the vertical gardendesigns that support this phenomenon, disrupt the gray texture, support vehicle and pedestrian traffic, environmental ecology, human psychology, solvethe problem sandcarry the urban life tothedesired level. This work; One of the biggest problems of Istanbul metropolitan city is toinvestigatet he effects of vertical gardens which can give positive acceleration to vehiclean dpedestrian traffic. it is intended. Also in vertical garden applications which design principlesand elements; aimstoreveal that it will have a positive effect on vehicle and pedestrian traffic. In recent years, the most preferred vertical gardens, the use of vehicle and pedes trian traffic in the city and the visuala demotional effects on the city toinvestigatetheeffects of both pedestrian and vehicle traffic in tensiveuse of Istanbul (Taksim, Bakirkoy, Kadikoy, Umraniye, Atasehir, Uskudar, Levent, Sariyer selected. For this purpose, a total of 316 people, both pedestrian traffic and 2 kinds of surveys were applied for vehicletraffic. For pedestrian trafficto participants; Relieving / Resting / Stretching Colors, hours of use of pedestrian zones, emotions of vertical gardens, and the contribution of vertical garden sto the environment were asked. Participants were asked toevaluateand score 10 different images which were shownto the maccording to the landscapedesign andprinciples. Also for participants toVehicle traffic; Question ssuch as Relaxing / Resting / StretchingColors, hours of use of vehicle traffic, whetherthey had traffic accidents, accident scaused by accidents, the emotions caused by the vertical gardens, the contribution of vertical gardens to the environment were asked. Participants were asked to evaluateand score 10 differentimages which were shown to the maccording to the landscape designand principles. Accordingly, it is aimedtofindout which design principlesand elements have positiveeffects on vehicle and pedestrian traffic in vertical garden applications. As a result, in vertical garden applications, blue, green, whitecolors, orange, black, red colors should be given less space; it has been found that the design principlesand elements should be lesspreferred in terms of texture, harmony, color, hierarchicalorder, contrast, measurement-proporsion. The results in the targeteddirection were paralleland it was revealed that the participants had high expectations from the verticalgardens. It wa determined that the vertical gardens, which were not aware of their positive contribution sto human psychology, wanted tosee a lot in the vicinity of theparticipants


Keywords:Vertical gardens, Vehicle and pedestriantraffic, Sociological psychological effects.