Sinema salonlarının kentsel bellekteki yeri: Göç bağlamında bir sinema mekânları analizi
Cinema halls' place in city's memory: An analysis about cinema places in migration context
Yazar: ARDA KAYA
Danışman: PROF. DR. HASAN AKBULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kentsel bellek = Urban memory ; Kentsel mekan = Urban space ; Sinema = Cinema ; Sinema seyircileri = Cinema audiences ; İç göçler = Internal migrations

Özet:
Kentler, toplumsal ve mekânsal olarak değişimler geçiren alanlardır. Bu değişimler, kentlilerin belleğinde çeşitli şekillerde yer almış ve aktarılmıştır. Göç de bu değişimlerden bir tanesidir. Göç, günümüzde önemli bir araştırma konusudur. Toplumların mekânlar arası hareketliliği çeşitli sonuçlara sebep olabilmektedir. Bu sonuçlar toplumsal, ekonomik ve kültürel açıdan oldukça önemlidir. Göç eden toplumsal gruplar gittikleri kentlerde çeşitli mekânsal ve toplumsal pratikler sergilemiştir. Bu pratikler içerisinde sosyalleşme amacıyla yaptıkları etkinlikler de bulunmaktadır. Bu etkinliklerden bir tanesi de sinemaya gitme pratiğidir. Kentte sinemaya giden göçmenler, sinema salonları üzerinden kent belleğine dair çeşitli anlatılar üretebilmektedir. Gündelik hayata ve kent belleğine dair anlatıların sonraki kuşaklara nasıl aktarıldığı konusu oldukça önemlidir. Göçmen ailelerinin belleği, kuşaklar arasındaki benzerlik ve farklılıklara dair çeşitli verileri de sunabilmektedir. Göç deneyimini yaşamış kişiler ile kentte doğmuş olanların anlatıları arasında çeşitli farklılıklar bulunabilmektedir. Bu veriler kuşak bağlamında oldukça önemlidir. Araştırma kapsamında İstanbul'da görüşme yapılan sekiz görüşmecinin görüşmeleri anlatı analizi ile analiz edilmiştir. Bu analizlerde kentin değişimine ek olarak sinemaya gitme alışkanlıklarında da belirli değişimlerin yaşandığı ortaya konulmuştur. Bunun yanı sıra görüşme verileri analiz edildikten sonra İstanbul kent haritası üzerinden dijital olarak haritalanmıştır. Kuşakların sinema salonları ve kent mekânlarına dair anlatıları dijital haritalara konum bazlı işlenmiştir. Böylelikle araştırmada anlatı analizi ile dijital haritalama birlikte kullanılarak geleneksel analiz dijitale aktarılmıştır. Bunun sonucu olarak farklı kuşakların belleği görsel olarak harita üzerine işlenmiştir. Göçü bizzat yaşamış ya da ailesinde göç deneyimi olan kuşakların anlatılarının dijital haritalama yöntemiyle incelenmesi bu alanda yapılan çalışmalara çeşitlilik katmıştır. Geçmişin belleği, günümüz ve gelecek kuşaklara dijital harita yoluyla aktarılmıştır. Bu aktarım semt bağlamında ve mikro düzeyde yapılmıştır. Bu araştırma sonucunda kuşak, cinsiyet ve bölge faktörlerinin kent belleğinde etkili olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Cities are evolving places both socially and spatially. Changes resulting from this evolution have been taking place in urbanities's memories and transfered to other people in different ways. Migration is considered one of this changes. Societies' mobility between spaces have different consequences. These consequences are crucial socially, economicly and culturally. Migrating societies have been presented various spatial and social practicals. Mentioned practicals involves events which aim to get socialized. Cinemagoing experience is a part of these events. Migrants who goes to cinemas in cities creates some different narratives about city's memory through cinema halls. The way of transferring narratives about daily life and city's memory to the next generations are deeply important. Migrant families' memory presents various data regarding similarities and differences among generations. Narratives of people who experienced migration and narratives of people who born in the city includes several differences. These data show importance in the context of generation. Within the scope of this research, eight people in Istanbul had been interviewed and analized with narrative inquiry. In addition to the change of the city, these analysis show that cinemagoing habbits are also going through changes. Besides that, following the analizing of interview data, analysis has been mapped digitally on Istanbul city map. Therefore, narrative inquiry and digital mapping used tohether in this research and traditional analysis has been transferred to the digital platforms. As a result of this transfer, memories of different generations have been processed on the map visiually. Examining narratives of generations who experienced migration personally or whose family members have migration experience with digital mapping method has contributed in a different way to the researches in this field. Memory of the past has been transferred to the current and next generations by using digital mapping. This transfer has been made neighborhood specific and at the micro level.  As a result of this research, it was detected that generation, district and gender factors are effective in urban memory.