Mastektomi sonrası radyoterapi uygulamalarında alan-içinde-alan (FiF), yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT) ve volumetrik ayarlı ark terapi (VMAT) tedavi yöntemlerinin karşılaştırılması
Comparison of field-in-field (FiF), intensity modulated radiation therapy (IMRT) and volumetric arc radiation therapy (VMAT) treatment techniques for post-mastectomy radiotherapy
Yazar: HÜLYA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. MELEK NUR YAVUZ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Radyasyon Onkolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Mastektomi = Mastectomy ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; Radyasyon etkileri = Radiation effects ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Mastektomi sonrası radyoterapi (PMRT) uygulamalarında Alan-içinde-Alan (FiF), Yoğunluk Ayarlı Radyoterapi (IMRT) ve Volumetrik Ayarlı Ark Terapi (VMAT) tedavi yöntemlerinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. 
Metod: On yedi sol mastektomi hastasına ait CT görüntüleri alınıp hedef ve kritik yapılar çizilmiştir. Bu hastaların tedavileri, FiF (XIO tedavi planlama sisteminde), IMRT ve VMAT teknikleriyle (MONACO planlama sisteminde) planlanmıştır. Planlarda PTV (Göğüs duvarı), Lenf Nodları (LN), Aksilla (AX), Supra klavikular bölge (SCF) ve Mamaria interna lenf nodu (IMN), akciğer (bilateral, sol ve sağ), kalp ve karşı meme dozları değerlendirilmiştir. FiF planlarında karşılıklı tanjansiyel alanlar (maksimum 3 segment) kullanılırken SCF ve LN dozlarını tamamlayabilmek için tek merkezli half beam modeli baz alınmıştır. IMRT planlarında iç ve dış alanların açılarına ±15 derece uygulanmıştır. VMAT planlarında 60 derecelik tanjansiyel 2 ark olacak şekilde planlar oluşturulmuştur. 
Sonuç: Tüm tedavi yöntemleri klinik olarak uygulanabilirdir. Yapılan analizler sonucunda da verilerin normal dağılıma uygun olduğu görülmüştür. Hedef hacimler için tüm tekniklerde (p>0.05) kabul edilebilir sonuçlar elde edilirken, kritik hacimler bakımından tVMAT ve IMRT planları, FiF planlarına göre daha iyi sonuçlar vermiştir. Tanjansitel VMAT (tVMAT) ve IMRT planlarında V20Gy alan sol akciğer yüzdesi FiF planına göre %31.0 ve %28.5 azalmıştır. FiF ile tVMAT ve IMRT planları arasında sol akciğer açısından fark bulunmaktadır (p<0.05). tVMAT ve IMRT planlarında Kalp için mean doz değerinde FiF tekniğine göre sırasıyla %32.4 ve %33.8 azalma görülmüştür.  Kalp dozları açısından planlar değerlendirildiğinde istatistiksel olarak IMRT ve FiF planları arasında anlamlı farklılıklar görülmektedir (p<0.05).Ancak tVMAT arasında farklılık yoktur (p>0.05). Karşı meme maksimum dozları dikkate alındığında FiF ve tVMAT planları arasında farklılıklar görülmektedir (p<0.05). 
Tartışma: Hedef hacimler açısından karşılaştırıldığında FiF, IMRT ve tVMAT teknikleri kabul limitleri içindedir ve klinik olarak uygulanabilirdir. Ancak bizim çalışmamız gösterdi ki kritik hacimler söz konusu olduğunda özellikle kalp ve akciğer dozları için tVMAT tekniği hem IMRT hem de FiF tekniğine göre daha başarılı sonuçlar vermektedir. Ancak karşı meme açısından IMRT ve FiF tekniği tercih edilebilirdir. Bu tekniklerin uygulanabilir olmasında hastaların anatomik yapıları, sabitleme pozisyonları ve fiziksel özellikleri gibi parametreler de dikkate alınmalıdır.

Abstract:
Purpose: To investigate the feasibility of Field-in-Field (FiF), Intensity Modulated Radiotherapy (IMRT) and Volumetric Modulated Arc Therapy (VMAT) for Postmastectomy Radiotherapy (PMRT) and compare tangential VMAT treatment plans to IMRT and FiF plans.
Methods: FiF, IMRT and tVMAT treatment plans were created for seventeen PMRT patients previously treated at our clinic. XIO treatment planning systems was used for FiF treatment plans and MONACO Planning systems was used for IMRT, tVMAT treatment plans. Planning target volumes (PTV) included the chest wall. Lenf nodes, axilla, supra clavicular fossa, ipsilateral, contralateral and total lungs, heart and contralateral breast doses was evaluated. The following metrics were used to compare treatment plans for each patient. FiF plans were generated tangential field and clavicular and axilla field, IMRT plans consisting of 6 beams of about tangential beam, ±150 adding beam and a VMAT plans consisting of 2 small tangential arc segments of about 600.
Results: All treatment methods clinically can be accepted PMRT plans. As a results of statistical analyzes, all of data have the normal dispersion. While all techniques are occurred acceptable results for target volumes, tVMAT and IMRT plans showed better for critical volumes to compared the FiF plans. tVMAT and IMRT plans showed a 31.0% and 28.5% decrease in V20Gy in the left lung to compared the FiF plans (p<0.05). tVMAT and IMRT plans showed a 32.4% and 33.8% decrease in mean doses of heart compared to FiF plans. Heart doses evaluated in terms of the plans shows significant differences between IMRT and FIF plans statistically. However, tVMAT plans have not been differences compared with FiF and IMRT. When examined the maximum doses of contralateral breast are differences between FiF and tVMAT plans (p<0.05).
Conclusion: FiF, IMRT and tVMAT provide acceptable treatment plans for target volumes and these plans can be delivered in clinical procedures. However Our study showed that tVMAT technique gives better results according to both IMRT and FiF techniques when the ciritical volumes are concerned particularly for heart and lung doses. So that, the parameters like anatomical structure, immobilization and physical specification of the patients should also be taken in consideration to perform these planning techniquies.