Hemşirelerin meme kanseri taramalarına yönelik uygulamaları ve sağlık inançları
NPractices and beliefs of nurses for breast cancer screening
Yazar: PELİN PELİT
Danışman: DOÇ. DR. BİRSEN ALTAY
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Evde Bakım Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Kendi kendine muayene = Self-examination ; Kitle taraması = Mass screening ; Mamografi = Mammography ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Sağlık inanç modeli = Health belief model

Özet:
Amaç : Bu araştırma, hemşirelerin meme kanseri taramalarına yönelik uygulamaları ve
sağlık inançlarını incelemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Materyal ve Methot : Araştırma, Mayıs-Haziran 2017 tarihleri arasında Samsun
Ondokuz Mayıs Üniversitesi Erişkin Hastanesi'nde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini
bu hastanede görev yapan toplam 480 kadın hemşire oluşturmuştur. Örneklem seçimine
gidilmeden araştırmayı gönüllü kabul eden 324 hemşire araştırma kapsamına alınmıştır.
Veriler araştırmacı tarafından literatür bilgileri doğrultusunda geliştirilen 24 sorudan
oluşan bir anket formu ve Meme Kanseri Taramalarında Champion'un Sağlık İnanç
Modeli Ölçeği ile toplandı.
Bulgular : Hemşirelerin yaş ortalaması 30,952'dir. Hemşirelerin %59'u
evlidir.Ailelerinde %15.7 oranında meme kanseri öyküsü bulunmaktadır.Hemşireler
üzerinde yapılan bu çalışmada klinik meme muayenesi için %85.5 doktora gitmezken,
%75'i kendi kendine meme muayenesi yaptırmaktadır. Kendi kendine meme muayenesi
yapanların sağlık motivasyonu puan ortalaması yapmayanlara göre daha yüksek
bulunmuştur(p<0.05). Klinik meme muayenesi için düzenli olarak hekime gitme durumu
ile sağlık inançları mamografi engelleri alt ölçek puan ortalaması doktora gitmeyenlerde
gidenlere göre daha yüksek bulunmuştur(p<0.05). Mamografi çektirmeyen bireylerin
mamografi engelleri alt ölçek puan ortalaması anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur
(p<0.05).
Sonuç: Meme kanseri koruyu önlemleri konusunda hekime başvuru oranlarının düşük
olduğu belirlendi. Meme kanserinde erken tanı uygulamalarının sağlık inanç düzeyleri
üzerinde etkili olduğunu belirlendi.
Anahtar Kelimeler : Meme kanseri; Sağlık inançları; Hemşireler; Kendi kendine meme
muayenesi; Mamografi ; Koruyucu önlemler

Abstract:
Aim : The purpose of this descriptive research is to investigate the practices and beliefs
of nurses for breast cancer screening.
Material and Method : This research is conducted at Ondokuz Mayıs University Adult
Hospital in Samsun, between May to June in 2017. The population of the study consisted
of 480 female nurses working in this hospital. The sample consisted of 324 nurses who
accepted the study voluntarily without selecting the sample. The data were collected by a
questionnaire consisting of 24 questions developed by the researcher in line with the
literature and the Champion Health Belief Model Scale for Breast Cancer Screenings.
Results: The mean age of the nurses was 30,952. 59.7% of the nurses are married. 15.7%
of the families have a history of breast cancer. The mean health motivation score of the
self-examiners was higher than the non-self-examiners (p <0.05). For the clinical breast
examination, regular visits to the physician and health beliefs mammography barriers
subscale scores were found to be higher in those who did not go to the doctor (p <0.05).
The mean score of mammography barriers subscale scores of the non-mammographies
was significantly higher (p <0.05).
Conclusion: It was determined that the rates of application to the physician regarding
breast cancer protection measures were low. Breast cancer early diagnosis practices were
also effective on health belief levels.
Keywords: Breast cancer; Health beliefs; Nurses; Breast self examination;
Mammography; Protective measures