Kentsel sığınaktan kapsayıcı kente; Tarsus (Mersin)'daki kentli mülteciler
From urban refuge to inclusive city; urban refugees in Tarsus (Mersin)
Yazar: HARİKA TOS
Danışman: PROF. DR. DUYGU GÖKCE
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Ülkemize 2011 yılında zorunlu göçle gelen Suriyeli mülteciler kentlerde, "sığınak" biçiminde belirli kent parçalarında zorlu koşullar ve düşük yaşam kalitesi içerisinde yaşamlarını sürdürmektedirler. Türkiye'de özellikle 2013 yılından itibaren Suriyeliler ve yaşam koşullarıyla ilgili çeşitli çalışmaların yapıldığı, kent planlama literatüründe ise 2018 yılından itibaren Suriyeli mültecilere yönelik çalışmalara yer verildiği dikkat çekmektedir. Bu çalışmalarda ağırlıklı olarak, mültecilerin kentlerde yaşadıkları sorunlar ve zorluklar üzerinde durulduğu, Suriyeli mültecilerin uyum süreçlerinin irdelendiği ve öneri kentsel politikaların geliştirildiği görülmektedir. Yurtdışındaki bilimsel çalışmalar ise "mültecilerin kentsel deneyimleri" ve "çokkültürlülük ve planlama" kapsamında ele alınmıştır. Bu çalışmalarda genel olarak, mültecilerin çok boyutlu sorunlarından ve yaşadıkları zorluklardan bahsedilmekte, mültecilerin kentlerdeki varlıkları daha çok kültürel zenginlik olarak algılanmakta ve bu yönde planlama yapıldığından ve kentsel politikalar üretildiğinden ve yerel yönetimlerin yetkileri dahilindeki üstlendikleri hizmetlerden bahsedilmektedir.
Ulusal ve uluslararası düzeyde Mültecilerin yaşadıkları çok boyutlu dışlanmalara karşı çeşitli çözüm önerileri üretilmiştir. İnsanca yaşama hakkının vurgulandığı çözüm önerilerinden bazıları; "Sosyal Bütünleşme", "Sosyal Uyum", "Kültürleşme", "Sosyal İnovasyon" ve "Sosyal İçerme" şeklindedir. Mültecilere yönelik olarak, hukuksal alanda birçok Uluslararası sözleşmenin geliştirildiği görülmektedir. Uluslararası düzeyde yer alan Kentli Hakları içerisinde, "Katılım, Eşitlik ve Kültürler Arası Kaynaşma" maddelerinin Mültecileri de kapsadığı saptanmıştır. Bu kapsamda toplumsal barışın ve huzurun sağlanması için kolektif karar süreçlerinde, Kentli Haklarına etkin bir şekilde yer verilmesi ve değerlendirilmesi önemlidir. 
Bu tez kapsamında Mersin ili Tarsus kentinde (düşük, orta ve yüksek nitelikli konutlarda) yaşayan Suriyeli Mültecilerin mevcut yaşam koşulları, karşılaştıkları farklı boyuttaki sorunlar, zorluklar ile talep ve beklentileri incelenmiştir. 150 kişi ile anket çalışması gerçekleştirilmiş olup, kentsel mekandaki yaşam alanları fotoğraflanarak, yaşadıkları zorluklar belgelendirilmiştir. Anket soruları; demografik yapı, sosyal, kültürel ve ekonomik yapı, mekânsal yapı, uyum, aidiyet ve memnuniyet durumu, mevcut sorunlar ile taleplerden oluşmaktadır.  Buna ek olarak Suriyeli mülteciler ile ilgili kurum ve kuruluşların yetkilileri (Şehir Plancıları Odası, Mersin İl Göç İdaresi, Tarsus Belediyesi, Tarsus Kent Konseyi, Tarsus Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, Tarsus İlçe Emniyet Müdürlüğü ve Mahalle Muhtarı) ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Sonuçta, ilgili literatür değerlendirmeleri, anketler ve derinlemesine görüşmelerden elde edilen bulgu ve veriler değerlendirilerek, "kapsayıcı kentsel planlama" yaklaşımıyla kentsel politikalar, mekânsal stratejiler ve "sosyal içerme eylem planı" önerilmiştir. 
Söz konusu öneriler ile, Suriyeli Mültecilerin çok boyutlu sorunlarına bütüncül çözümler geliştirmek, kültürel değer ve kimliklerinin devamlılığını desteklemek, katılımı ve sosyal içermeyi sağlamak hedeflenmektedir. Tez çıktı ve önerilerinin; yerel halk ile Suriyeli Mülteciler arasındaki gerilim ve çatışmaların ortadan kaldırılması, Suriyeli Mültecilerin yerel ekonomiye katkı sağlaması, dayanıklı bir mülteci topluluğu inşası bakımından yerel yönetimlere yol göstermesi ve ilgili bilimsel birikime katkı sunması beklenmektedir.

Abstract:
Syrian refugees, who came to our country with forced migration in 2011, continue their lives under difficult conditions and low quality of life in structures in the form of "shelter" in certain urban parts. It is noteworthy that various studies have been carried out on Syrians and their living conditions in Turkey especially since 2013, and studies on Syrian refugees have been included in the urban planning literature since 2018. In these studies, it is mainly seen that the problems and difficulties faced by refugees in the cities are emphasized, the adaptation processes of Syrian refugees are examined and suggested urban policies are developed. On the other hand, scientific studies carried out abroad are discussed within the scope of "refugees' urban experiences" and "multiculturalism and planning". In these studies, generally, the multidimensional problems and difficulties of refugees are mentioned, the existence of refugees in cities is perceived as a cultural wealth, and it is mentioned that planning is made in this direction, urban policies are produced, and the services undertaken by local governments within their authority.
Various solution proposals have been produced against the multidimensional exclusion of refugees at the national and international level. Some of the solution proposals emphasizing the right to live humanely are "Social Integration", "Social Cohesion", "Acculturation", "Social Innovation" and "Social Inclusion". It is seen that many international conventions have been developed in the legal field for refugees. It has been determined that the "Participation, Equality and Cross-cultural Amalgamation" clauses within the Urban Rights at the international level cover the Refugees, too. In this context, it is important to include and evaluate the rights of citizens effectively in collective decision processes to ensure social peace and tranquillity. 
Within the scope of this thesis, the current living conditions, problems, difficulties, demands and expectations of Syrian Refugees living in Tarsus (low, medium and high quality housing) in Mersin province were examined. A questionnaire study was conducted with 150 people, and their living spaces in the urban space were photographed and their difficulties were documented. Survey questions consist of demographic structure, social, cultural and economic structure, spatial structure, harmony, belonging and satisfaction status, current problems and demands. In addition, in-depth interviews were held with the officials of institutions and organizations related to Syrian refugees (Chamber of Urban Planners, Mersin Provincial Immigration Authority, Tarsus Municipality, Tarsus City Council, Tarsus Social Assistance and Solidarity Foundation, Tarsus District Police Department and Neighbourhood Representative). As a result, urban policies, spatial strategies and "social inclusion action plan" were proposed with an "inclusive urban planning" approach by evaluating the findings and data obtained from the relevant literature reviews, surveys and in-depth interviews. 
With present recommendations, it is aimed to develop holistic solutions to the multidimensional problems of Syrian Refugees, to support the continuity of their cultural values and identities, to ensure participation and social inclusion. It is expected that the thesis outputs and suggestions will eliminate tensions and conflicts between the local people and Syrian Refugees, contribute to the local economy of Syrian Refugees, guide local governments in terms of building a durable refugee community, and contribute to the relevant scientific knowledge.