İrritabl bağırsak sendromlu hastalarda beslenme durumu, yaşam kalitesi ile anksiyete ve depresyon durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional status, quality of life, anxiety and depression status in patients with irritable bowel syndrome
Yazar: BİRSEN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. GAMZE AKBULUT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Bağırsaklar = Intestines ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Depresyon = Depression ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; İntestinal hastalıklar = Intestinal diseases ; İrritabl bağırsak sendromu = Irritable bowel syndrome

Özet:
Bu çalışma, yetişkin irritabl bağırsak sendromlu (İBS) hastalarda beslenme durumu, yaşam kalitesi ile anksiyete ve depresyon durumlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya İBS tanısı almış, 20-55 yaş arası 70 birey katılmıştır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından "anket yöntemi" kullanılarak, hastalarla yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Hastaların günlük enerji ve besin ögesi alımları, 3 günlük besin tüketim kayıt yöntemi kullanılarak saptanmıştır. Yaşam kalitesinin değerlendirilmesinde "Kısa Form 36 (SF-36)", anksiyete ve depresyon durumunun değerlendirilmesinde "Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ)", gastrointestinal semptomların değerlendirilmesinde ise "Gastrointestinal Semptom Derecelendirme Ölçeği (GSDÖ)" kullanılmıştır. Hastaların yaş ortalaması 37,8±10,03 yıl olup çoğunluğu (%40,0) İBS-M'dir. Erkeklerin ortalama BKİ değerleri, kadınlardan yüksektir (sırasıyla 27,1±2,97 kg/m2; 26,6±5,81 kg/m2). Bireylerin günlük enerji, posa, D vitamini, B1 vitamini, folik asit, potasyum, kalsiyum ve magnezyum alımları yetersiz düzeydedir. Erkek bireylerin fiziksel fonksiyon, fiziksel rol güçlüğü ve emosyonel rol güçlüğü puanları kadın bireylerden yüksek iken, kadın bireylerin ise ağrı puanları erkek bireylerden daha yüksektir (p<0,05). Bireylerin sosyodemografik ve klinik özellikleri ile sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi skorları ilişkilidir (p<0,05). %75,7'sinin HAD-D puanı eşik altındayken, %52,9'unun ise HAD-A puanı eşik üstündedir. Kadınların karın ağrısı semptomları, erkek bireylerden daha şiddetlidir (p<0,05). Reflü puanı en yüksek grup İBS-M iken, konstipasyon puanı en yüksek olan grup ise İBS-K'dir.  SF-36, HADÖ ve GSDÖ arasında yapılan korelasyon analizlerinde anlamlı sonuçlar elde edilmiştir (p<0,05). Ayrıca SF-36 fiziksel komponenti etkileyen en önemli değişkenin cinsiyet, mental komponenti etkileyen en önemli etkenlerin ise HAD-D ve cinsiyet olduğu saptanmıştır (p<0,05). Sonuç olarak,  İBS'li hastaların beslenme durumu, yaşam kalitesi ve psikiyatrik durumlarının değerlendirildiği daha geniş kapsamlı çalışmaların yapılması yararlı olacaktır.

Abstract:
This study was conducted to evaluate nutritional status, quality of life, anxiety and depression in adults with irritable bowel syndrome (IBS). A total of seventy individuals who diagnosed with IBS, aged between 20-55 were enrolled in the study. Research data were collected by the researcher with using "survey method". Nutrient intake of the patients were determined using 3-day food records. "Short Form 36 (SF-36)" was used for evaluation of quality of life, "Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS)" was used for evaluation of anxiety and depression status and "Gastrointestinal Symptom Rating Scale (GSRS)" used for evaluation of gastrointestinal symptoms. The mean age of the patients was 37,8±10,03 years and the majority (40,0%) was IBS-M. Mean BMI values of males were higher than females (27,1±2,97 kg / m2 and 26,6 ± 5,81 kg / m2 respectively). Mean intakes of of energy, fiber, vitamin D, vitamin B1, folic acid, potassium, calcium and magnesium is inadequate. While the scores of physical functioning, physical role functioning and emotional role functioning of male subjects were higher than female subjects, bodily pain scores of female subjects were higher than male subjects (p<0,05). Sociodemographic and clinical characteristics of the individuals and health-related quality of life scores are related (p<0,05). The HAD-D score of 75,7% was below the threshold while the HAD-A score of 52,9% was above the threshold. Symptoms of abdominal pain in female subjects are more severe than male subjects (p<0.05). The highest reflux score belongs to IBS-M while the highest constipation score belongs to IBS-K. Statistically significant results were obtained in correlation analysis between SF-36, HADS and GSRS (p<0,05). In addition, it was determined that the most important variable affecting the SF-36 physical component was gender, and the most important factors influencing the mental component were HAD-D and gender (p<0,05). In conclusion, it would be beneficial to conduct more extensive studies in which the nutritional status, quality of life and psychiatric status of IBS patients are assessed.