Topkapı Sarayı Müzesi örneğinde turizm çevirileri incelemesi
The analysis of tourizm translation in the exampla of Topkapı Palace Museum
Yazar: TİBET ELMALIK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ A. NURSEN DURDAĞI
İstanbul Okan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı / Çeviribilim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Topkapı Sarayı Müzesi = Topkapı Palace Museum ; Turizm = Tourism ; Turizm yapıları = Tourism buildings ; Çeviri = Translation

Özet:
Turizm; sosyal, kültürel, çevresel ve ekonomik özellikleri içeren bir süreci ifade eden
çok boyutlu bir kavram olarak değerlendirilmektedir. Turizmin özelliklerinden yola
çıkarak, çok yönlü faaliyetler bütününü kapsayan ekonomik ve sosyo-kültürel bir tüketim
ve boş zaman değerlendirme olayı olarak ifade edilmesi mümkündür. Turizmin yarattığı
ekonomik, politik ve sosyo-kültürel etkiler nedeniyle özellikle uluslararası ekonomik ve
politik ilişkilerde üstlendiği rol giderek önem kazanmaktadır. Sosyal bir olay niteliği
taşıyan turizm sektöründe, seyahatler ve konaklamalar sırasında kurulan ilişkiler
sonucunda farklı sosyal ve kültürel yapılara sahip toplumlar arasında etkileşim
gerçekleşir. Kültürlerin şekillenmesine yol açan kültürlerarası etkileşimin gerçekleşmesi
ise çeviri sayesinde olur. Kültürü evrimleştiren, çeviri eylemidir ve çeviri metinler
aracılığıyla gerçekleştirilen kültürel aktarımdır. Turizm çevirileri, turizm endüstrisinin
dünya çapında hızlı gelişimi ve toplumların yaşamlarındaki yadsınamayacak ekonomik
ve sosyo-kültürel etkileri nedeniyle kültürlerarası iletişimde başat rol üstlenmektedir.
Milli Saraylar ve müzeler kültürel etkileşim ve aktarımda paha biçilmez bir öneme
sahiptir. UNESCO dünya miras listesinde yer alan Topkapı Sarayı, 2019 yılında 2 milyon
364 bin 946 kişiyi ağırlayarak Türkiye ekonomisi ve Türk kültürünün tanıtımı için ne
denli değerli bir kültür varlığı olduğunu kanıtlamıştır. Topkapı Sarayının içerdiği kültürel
zenginliğin turizm sektöründe kullanılması aynı zamanda ülke tanıtımı için büyük bir
önem taşımakta ve bu kültürel zenginlik turizm sayesinde korunarak gelecek nesillere
aktarılabilmektedir.
Bu çalışma, tarihi ve kültürel mirasımızın aktarımında önemli görevi olan saray ve
müzelerimizdeki turizm metinlerinin kaynak dil Türkçe'den erek dil İngilizce'ye yapılan
çevirilerini, Topkapı Sarayı Müzesi örneğinde çeviribilim açısından inceleyecek; kültüre
özgü unsurların aktarımında Topkapı Sarayı Müzesi turizm çevirilerinde tercih edilen
stratejilere ve çevirmen kararlarına yönelik tespitlerde bulunacaktır. Bu amaç
doğrultusunda yazın bölümünde, önce turizmin ekonomik ve sosyo-kültürel etkileri ve daha sonra metin türü, dil ve kültürel aktarım boyutlarıyla turizm çevirileri incelenecektir.
Çalışmanın kuramsal alt yapısında Çeviri Eylemi kuramı ve Kültürel Semboller kuramı
ele alınacaktır. Son olarak Topkapı Sarayı Müzesi turizm metinlerinin işlevsellik ve
kültürel aktarım çerçevesinde çeviri incelemelerine yer verilecektir.

Anahtar Kelimeler: Turizm çevirileri, Kültüre özgü unsurlar, Kültürel semboller,
Topkapı Sarayı Müzesi, Çeviri stratejileri

Abstract:
Tourism is considered as a multi-dimensional concept which represents a process
applying socio-cultural, environmental and economical features. Considering its features,
it is acceptable to explain tourism as a phenomenon that is recreational, economical and
socio-cultural involving the bulk of multifaceted activities. The role of tourism, its
economical and political relations, internationally in particular, has been gaining
importance day by day due to its economical, political and socio-cultural effects.
Interactive relation in between societies with different social and cultural structures as a
result of interaction during travelling and overnight stays in the field of tourism carries
features of a social occurrence. Cross cultural interaction that enables the reshaping of
cultures is the consequence of translation. It is the act of translation that causes the
evolution of cultures and translation is a cultural transference with means of the texts.
Tourism translations because of the rapid growth of tourism globally and its inevitable
economic and socio-cultural effects in societies have a key role in cross cultural
communication.
National Palaces and museums have an unestimable significance on cultural
interaction and transference. Topkapı Palace Museum which is in the list of world
heritage of UNESCO has improved what a priceless cultural asset for the economy of
Turkey and Turkish culture it is, with its 2 million 364 thousand 946 visitors that it hosted
in 2019. Topkapı Palace Museum has a crucial importance for the promotion of Turkey,
and the cultural richness of this heritage is transferred to the future generations by means
of protection provided by tourism.
This research is analysing the translation of tourism texts that are notable in the transfer
of our history and cultural heritage provided in palaces and museums in the example of
Topkapı Palace Museum from the perspective of translation studies. In this context, the
study will make an observation of the translation strategies and the decisions of the
translator in the translations of the tourism texts in Topkapı Palace Museum from the
perspective of cultural transference. With this purpose, firstly, the economical and sociocultural effects of tourism and tourism texts with dimensions of text type, language and
cultural transference; then theory of Translatorial Action and theory of Cultural Symbols as the theoretical frame will be reviewed. Lastly, the translations of tourism texts at
Topkapı Palace Museum will be analyzed with the perspective of cultural transference.

Key Words: Tourism translation, Culture specific items, Cultural symbols, Topkapı
Sarayı Müzesi, Translation strategies