Septoplasti ameliyatının ses kalitesi üzerine etkisi
The effect of septoplasty on voice quality
Yazar: ŞAFAK GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL KÜLAHLI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kulak Burun Boğaz ve Baş-Boyun Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Cerrahi-kulak-burun-boğaz = Surgery-otorhinolaryngologic ; Nazal kemik = Nasal bone ; Nazal septum = Nasal septum ; Rinomanometri = Rhinomanometry ; Ses analizi = Voice analysis

Özet:
Amaç: Septum deviasyonu nedeniyle yapılan septoplasti ameliyatının ses kalitesi üzerine etkisini araştırmak.
Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya, Erciyes Üniversitesi KBB ve BBC kliniğine, burun tıkanıklığı şikâyetiyle gelen ve septum deviasyonu tanısı konarak septoplasti ameliyatı yapılan ve rinomanometri ile ameliyat etkinliği gösterilen 33 hasta ile burun tıkanıklığı ve ses kısıklığı olmayan sağlıklı 30 gönüllü birey alındı.
İlk olarak hastalardan ayrıntılı anamnez alındı ve hastalara rutin KBB muayenesi yapıldı. Anterior rinoskopi ve nazal endoskopi ile septum deviasyonu tanısı kondu. Rinomanometri ile burun tıkanıklığının derecesi değerlendirildi. Hastaların indirekt laringoskopi ve videolaringostroskopi ile laringeal muayeneleri yapılarak bulgular kaydedildi. Aynı işlemler kontrol grubundaki bireylere de uygulanarak sonuçlar kaydedildi.
Hastaların ses kayıtları ameliyat öncesinde, ameliyat sonrası 1. ve 3. ayda ses yalıtımlı bir odada yapılarak Kay Elemetrics Corperation tarafından geliştirilen CSL (Computerized Speech Lab.) sistemi üzerinde çalışan MDVP (Multi Dimensional Voice Program) ve Spektrografik analiz yöntemleri ile değerlendirilip sonuçlar kaydedildi. Ses kaydı, hastalar 15 dakika dinlendirildikten sonra mikrofona 15 cm mesafeden, rahat konuşma tonuyla oral ses olarak 5 saniye /a/ sesi, ardından 5 saniye nazal ünsüz ses olan /n/ sesi ve nazalize olan /i/ harfini içeren /mini/  sözcüğü söyletilerek yapıldı. Preoperatif ve postoperatif 1. ve 3. ay kontrollerde kaydedilen /a/ ünlü sesi MDVP ile analiz edilerek temel frekans (Fo), Jitter %, Shimmer % ve NHR (Noise- Harmonic Ratio)  değerleri hesaplandı. Spektrografik analizde ise preoperatif ve postoperatif 1. ve 3. ay kontrollerde kaydedilen /n/ nazal ünsüzü için F3-F4 formant frekans değerleri ve /mini/ cümlesindeki nazal sesten sonra gelip nazalite kazanan /i/ ünlü sesi için F1-F2-F3-F4 formant frekans değerleri ayrı ayrı hesaplandı. Kontrol grubundaki bireylerin ses kaydı sadece bir defa yapılarak kaydedildi. Ayrıca hastalardan ameliyat sonrası seslerinde değişiklik olup olmadığına yönelik bir değerlendirme yapmaları istendi. 
Ses kaydı yapılan bütün hastalara cottle septoplasti yapıldı ve hastalar bir gece hastanede yatırıldıktan sonra önerilerle taburcu edildi. Ameliyattan sonra 1. ve 3. aylarda hastalar kontrollere çağrılarak tekrar anterior rinoskopik muayeneleri ve rinomanometrik ölçümleri yapıldı. 
Hastaların ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası ses analiz sonuçları hem kendi içerisinde hem de kontrol grubuyla ayrı ayrı karşılaştırıldı. /a/ ünlü sesi için temel frekans (Fo), Jitter %, Shimmer % ve NHR değerleri, /n/ nazal ünsüzü için F3-F4 formant frekans değerleri ve /mini/ cümlesindeki nazal sesten sonra gelip nazalite kazanan /i/ ünlü sesi için F1-F2-F3-F4 formant frekans değerleri karşılaştırıldı. Çalışma ve kontrol grubunun verileri SPSS istatistik 21 paket programında değerlendirildi. P<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Çalışma grubundaki hastaların ameliyat öncesi total nazal rezistans (TNR) değerleri kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek bulundu (p=0.001). Hastaların ameliyat öncesi TNR değerleriyle, ameliyat sonrası 1.ay ve 3.ay TNR değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlendi (p=0.001). Rinomanometri ile ameliyat sonrası 1. ayda kısmi, 3.ayda ise tam olmak üzere bütün hastalarda burun açıklığının sağlandığı tespit edildi.
Ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası 1. ve 3. ayda MDVP ile tespit edilip kaydedilen /a/ ünlüsünün ses analizi sonuçları arasında anlamlı bir fark izlenmedi. Kontrol grubuyla kıyaslandığında ise ameliyat öncesi NHR değeri (p=0.017) dışında anlamlı bir fark yoktu. Ameliyat öncesi ve ameliyat sonrası 1. ve 3. ayda spektrografik analizde tespit edilerek kaydedilen /n/ nazal ünsüzünün ve  /mini/ sözcüğünün ses analizi sonuçları arasında anlamlı bir fark izlenmedi. Kontrol grubuyla kıyaslandığında da anlamlı bir fark izlenmedi.
Hastaların yapmış olduğu subjektif değerlendirmeleri neticesinde ise 12'sinde (%36,4) sesin ameliyat öncesine göre daha iyi ve anlaşılır olduğu, 20'sinde (%60,6) seste herhangi bir değişme olmadığı ve sadece 1 (%3) hastada ise seste ameliyat sonrası kötüleşme olduğu saptandı.
Sonuç: Septoplasti yapılan hastalarda ameliyat sonrası MDVP ve spektrografik ses analizleriyle ses kalitesinde anlamlı herhangi bir değişikliğin olmadığı saptandı. Subjektif değerlendirmede de hastaların büyük çoğunluğunda seslerinde bir değişme olmadığı görüldü.

Anahtar kelimeler: Akustik analiz, nazalite, rinomanometri, septoplasti, spektrografi

Abstract:
Objective: To investigate the effect on voice quality of septoplasty surgery performed due to nasal septal deviation
Patients and Method: Study was carried out in Erciyes University Otolaryngology ? Head and Neck Surgery Department. 33 patients with effective septoplasty surgery were enrolled to the study. Also, 30 subjects were enrolled as control group. Control group were selected between people hasn't got nasal obstruction and voice disorder.
Each patient's medical history was taken and physical examination was done. Septal deviation was diagnosed by anterior rhinoscopy and nasal endoscopy. Grade of nasal obstruction was evaluated by rhinomanometer. Laryngeal examination was performed by videostroboscopy and indirect laryngoscopy. All of these procedures were also done for each subject in control group. Findings were recorded.
Patients' voice were evaluated and recorded in preoperative, postoperative 1st and 3rd months by MDVP (Multi Dimensional Voice Program) and spectrographic analysis methods. MDVP was developed by Kay Elemetrics Corperation and run on the CSL system (Computarised Speech Lab). Patients rested for 15 minutes and then voice records were done. In this procedure; microphone was 15 cm away from the patient'smouth. Patients said all sound in a casual tone. Patients said for 5 seconds /a/ as oral sound, /n/ as nasal sound and /mini/ word as nasal /i/ sound. Basic frequence (F0), jitter %, shimmer % and NHR (nasal harmonic ratio) values were calculated by MDVP. To calculate these values /a/ vowel records were used in peroperative, postoperative 1st and 3rd months. For F3-F4 formant frequences; /n/ nasal consonant records were used by spectrographic analysis. To evaluate F1-F2-F3-F4 formant frequences, nasal /i/ vowel records were used for each frequence. Voice analysis in the control group was only once. Further more, all patients were asked whether changes in their voices postoperative. 
All patients with voice recording were performed cottle septoplasty. They were hospitalized for one night and then externed. They were called for control postoperative 1st and 3rd months and examined. 
Preoperative and postoperative voice analysis results were compared separately with the control group as well as in their own. For /a/ vowel basic frequency (Fo), Jitter %, Shimmer % and NHR values; for /n/ nasal consonant F3-F4 formant values; and for /i/ vowel which come after nasal consonant and gained nasality in /mini/ word F1-F2-F3-F4 formant values compared with the control group, both within their own. Data in the study and control group were evaluated using SPSS statistical package program 21. P <0.05 was considered statistically significant.
Findings: In the study group, preoperative total nasal resistance values (TNR) of patients were statistically significant higher than the control group (p = 0.001). TNR values of patients measured preoperative, postoperative first and third months were different and these differences were significant statistically (p = 0.001). Inallpatients, they were obtained partial nasal airway in first and total nasal airway in third month by rhinomanometry. Patients were asked about their nasal obstruction postoperative; it was completely cured in 18 patients (%54.5)with nasal obstruction, 10 patients (%30.3) said better than preoperative and 5 patients (%13.2) thought to improve moderately.
There was no significant difference between the voice analysis results of /a/ vowel recorded by MVDP in preoperative, postoperative 1st and 3rd months. There was no significant difference except NHR value (p=0.017) compared with the control group. 
There were not significant difference between the voice analysis of /mini/ word recorded by spectrograph in preoperative, postoperative 1st and 3rd months. There was no significant difference compared with the control group, too. There was no significant difference between the results of the/n/ nasal consonant sound analysis. And again, preoperative /n/ nasal consonant sound analysis showed no significant difference in the results compared with the control group.
As a result of their subjective reviews in 12 patients (%36.4) the voice was much better and more understandable than before surgery, 20 patients (%60.6) there as no change and only 1 (%3) patient thought his voice was worse.
Conclusion: Voice qualities of the patients under went septoplasty were not significant change postoperative using MDVP and spectrographic analyses. The majority of patients also mentioned no changes about their voice quality after surgery subjective.

Keywords: Acoustic analysis, nasality, rhinomanometry, septoplasty, spectrography