İş stres düzeyi, beslenme durumu, diyet kalitesi ve bazı antropometrik ölçümler arasındaki ilişki
The relationship between job stress level, nutritional status, diet quality and some anthropometric measurements
Yazar: ÇİĞDEM ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. MEVLÜDE KIZIL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Diyet = Diet ; Obezite = Obesity ; Stres = Stress ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu çalışmada, iş stres düzeyi ile beslenme alışkanlıkları, diyet kalitesi ve bazı antropometrik ölçümler arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma, bir devlet üniversitesinde idari personel, temizlik personeli ve aşçı olarak çalışan 20-65 yaş arası 34 kadın ve 150 erkek ile yürütülmüştür. Bireylerin genel özellikleri, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümlerine ilişkin veriler anket formu kullanılarak elde edilmiştir. Formda yer alan likert tipi ölçekler ile iş stresi ve beslenme tutumları belirlenmiştir. Bireylerin 24 saatlik besin tüketim kayıtları ile sağlıklı yeme indeksi (SYİ) puanları hesaplanmıştır. Temizlik personeli iş stres puanı en yüksek, idari personel iş gerilim oranı en düşük düzeyde olan görev grubu olarak saptanmıştır (p<0,05). Kadın temizlik personellerinde beden kütle indeksi (BKİ), bel kalça ve bel boy oranı diğer çalışanlara göre daha yüksek saptanmıştır (p<0,05). Temizlik personelinin SYİ puanının diğer gruplara göre daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). İdari personellerin iş stresi puanı ile meyve suyu ve sodyum puanı pozitif, sebze ve proteinli gıda alım puanı ile negatif ilişkili bulunmuştur (p<0,05). İdari personellerde iş stres puanı ile bel boy oranı; iş yükü puanı ile BKİ, bel çevresi ve bel boy oranı arasında negatif bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). İş gerilimi varlığında idari personellerin hayvansal protein alımları, temizlik personellerinin yağ, posa, B1, B2 ve C vitamini, niasin, magnezyum ve demir alımları daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin %57,6'sı sağlıklı beslenme tutumuna ilişkin ölçekten yüksek puan alırken, idari personelde bu oran %72,4'dür (p<0,05). İş stresi bireylerin beslenme kalitelerini ve vücut kompozisyonlarını etkileyen bir faktördür. İş yerinde sağlıklı beslenme alışkanlıklarını kazandırmak ve iş stresini azaltmak için stratejilerin geliştirilmesi gereklidir.

Abstract:
The aim of the study is to evaluate the relationship between job stress level and nutritional habits, diet quality, some anthropometric measures. The research was conducted with 34 female and 150 male workers aged 20-65 years serving as administrative staff (AS), cleaning workers (CW) and cooks from different departments of a state university. The general characteristics, nutritional habits and anthropometric measurements of the individuals were obtained by using a questionnaire form. Job stress (JS) and healthy eating attitude (HEA) were determined by likert type scales stated in the form. Healthy eating index (HEI) scores were calculated by 24-hour food consumption record obtained from individuals. The CW had the highest job stress score and the AS had the lowest job strain ratio (p<0,05). Body mass index (BMI), waist hip ratio (WHR) and waist height ratio (WHtR) were found higher in female CW than the others (p <0,05). The HEI score of the CW was lower than the others (p<0,05). The JS score of the AS was positively correlated with fruit juice and sodium score, and was negatively correlated with the vegetable and protein intake score (p<0,05). There was a negative relationship between JS score and WHtR; work load score and BMI, waist circumference, and WHtR among AS (p<0,05). Animal protein intake of AS and CW's fat, fiber, B1, B2 and C vitamin, niacin, magnesium and iron intake were found to be lower in the presence of job strain (p<0.05). While 57,6% of the individuals had a high score on the scale of HEA, this ratio was 72,4% in AS (p<0,05). In conclusion, JS is a factor affecting the nutritional qualities and body composition of individuals. It is necessary to develop strategies to gain healthy eating habits at work and reduce JS