Ayçiçeği (Helianthus annuus L.) tarımında kullanılan IMI grubu herbisitlerin oluşturduğu stresin ayçiçeğinde neden olduğu anatomik ve morfolojik değişimlerin incelenmesi
The examination of anatomic and morphological changes in (Helianthus annuus L.) caused by the stress of IMI group herbicides used in sunflower farming
Yazar: GÜLÇİN ALYÜRÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAYATİ ARDA
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmada, ayçiçeği tarımında yaygın olarak kullanılan bir IMI grubu herbisit çeşidi ve bu herbisit grubuna değişik oranlarda dayanıklı ayçiçeği çeşitleri kullanılmıştır. Farklı doz herbisit uygulamalarının ayçiçeği çeşitlerinin anatomik yapısı ve hormon seviyeleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır.
Çalışma materyali olarak kullanılan ayçiçeği tohumları Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü'nden temin edilmiştir. Çalışmada normal grup (IMI'ye dirençsiz) SN:8 ile IMI'ye dirençli gruplar SN:9, SN:10 ve SN:14 olmak üzere dört farklı ayçiçeği çeşidi kullanılmıştır. Kontrollü koşullarda iklim odasında çimlendirilen fideler botanik bahçesindeki deney parsellerine aktarılmıştır. 4-6 yaprak aşamasına gelen fidelere 3 farklı dozda (1 doz, 2 doz ve 3 doz) herbisit uygulanmıştır. Bu uygulamada tarımda kullanılan doz baz alınarak çalışmaya uyarlanmıştır (Tarımsal kullanım 125ml/da). İlaç uygulamasından 7 gün sonra alınan kök, gövde ve yaprak örneklerinden kesitler alınarak ışık mikroskobunda incelenmiştir. Hormon analizleri ve SEM incelemeleri için bitkilerden alınan taze yaprak örnekleri kullanılmıştır. 
Anatomik incelemeler göstermiştir ki, farklı dozda herbisit uygulaması, dirençsiz ve dirençli grupların kök anatomilerinde, gövde anatomilerinde ve yaprak yüzeylerinde farklılıklara sebep olmuştur. Yaprakların SEM incelemelerinde örtü ve salgı tüylerinde yapısal farklılıklar gözlenmiştir.  Hormon analizi sonuçlarına göre, farklı doz herbisit uygulaması kontrol ve deney grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı sonuçlar ortaya çıkarmıştır.

Anahtar Kelimeler: Helianthus annuus L., stres, ayçiçeği üretimi, herbisit

Abstract:
In this study, a kind of IMI group herbicide which is commonly used in sunflower farming and sunflower types which are resistant to this herbicide group in different rates were used. Different doses of herbicide implementations were conducted on the effects of hormone levels and anatomical structures of sunflower types. 
Sunflower seeds which were used as study material were provided from Directorate of Trakya Agricultural Research Institute. In the study, four different types of sunflower were used as normal group (sensitive to IMI) SN:8 and resistant groups to IMI SN:9, SN:10 ve SN:14. Seedlings which were germinated under controlled conditions in climate chamber were then transplanted to the experimental parcels in arboretum. 3 different doses of herbicide (1 dose, 2 doses and 3 doses) were implemented to the seedlings which were in 4-6 leaves phase. In this implementation the doses that are used in agriculture were based on and adapted in the study (Agricultural use 125ml/da). After 7 days of medical implementations, breedings of samples of the root, stem and leaf taken were examined under light microscope. Fresh leaf samples taken from the plants for SEM examinations and hormone analyses were used. 
Anatomical investigations showed that, application of different doses of herbicide caused differences on root anatomies, stem anatomies and leaf surface of resistant and unresisting groups. Structurel differences of hair were observed in SEM analysis of the leaves. According to the results of hormone analyses, implementations of different doses of herbicide revealed statistically significant results between control and experimental group.

Keywords: Helianthus annuus L., stress, sunflower production, herbicide