Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin birinci basamakta yürütülen prekonsepsiyonel danışmanlık ve gebe takibi hakkındaki bilgi düzeylerinin ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluati̇on of the knowledge levels and attitudes of family medicine students about preconceptional counceli̇ng and pregnancy follow-up in primary stage
Yazar: FUNDA SEÇKİN
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM KAFADAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Gebelik = Pregnancy ; Hasta takibi = Follow up studies ; Prenatal bakım = Prenatal care ; Tutumlar = Attitudes ; İntörnlük ve asistanlık = Internship and residency

Özet:
Giriş: Aile Hekimliği uzmanlık eğitiminin saha uygulaması kapsamında Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri (EASM)  bulunmaktadır. Asistan hekimlerin çalıştığı EASM'lerde, birinci basamakta verilmesi beklenen poliklinik hizmetleri, gebe-bebek-çocuk izlemleri, aşılama hizmetleri, sağlık danışmanlığı gibi tüm hizmetler verilmektedir. Bu hizmetlerden olan prekonsepsiyonel danışmanlık ve gebe takibi uygulamaları da EASM hizmetleri içinde büyük pay oluşturmaktadır.

       Amaç: Bu çalışmada EASM'lerde görev yapmış olma deneyiminin aile hekimliği uzmanlık öğrencilerinin prekonsepsiyonel danışmanlık ve gebe takibi ile ilgili tutumlarına etkisini araştırmak amaçlanmıştır.

       Materyal ve Metod: Araştırma İstanbul Avrupa yakasındaki EASM'leri bulunan dört  Eğitim ve Araştırma Hastanesinin Aile Hekimliği Kliniklerindeki 126 tam zamanlı Aile Hekimliği uzmanlık öğrencileri ile iki aylık zaman diliminde yapılmıştır. Sosyodemografik özellikler, mesleki öykü, prekonsepsiyonel danışmanlık ve gebe takibi ile ilgili bilgi ve tutumlara yönelik sorulardan oluşan, araştırmacılar tarafından hazırlanan soru formu çalışmaya katılmayı kabul eden uzmanlık öğrencilerine online anket olarak uygulanmıştır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, EASM'de görev alma durumları ve süresine göre verilen yanıtlar tanımlanmış ve analiz edilmiştir. Çalışmanın verilerinin analizinde SPSS versiyon 22.0 istatistik programı kullanılmış ve istatistik anlamlılık sınır değeri olarak p<0,05 kabul edilmiştir.

       Bulgular: Çalışmamızda katılımcıların yaş ortalaması 29±4,7yıldır. Katılımcıların %72,2'si kadın, %27,8'i erkektir. Katılımcıların %61,9'u EASM'de görev almış, %38,1'i görev almamıştır. En az 6 ay çalışmış olanların oranı %53,8 tür. Katılımcıların %73,8'i EASM rotasyonunun prekonsepsiyonel danışmanlık ve gebe takibi hakkındaki bilgi düzeyine katkısının olduğunu düşünmektedir. Çalışmamızda EASM'de çalışmış olan asistan hekimlerde; ikinci izlemde demir ve D vitamini kullanım durumunu değerlendirenler, ikinci izlemde tetanoz immünizasyonu önerenler, gebe hastasına profilaktik demir desteği verenler ve gebenin ilk trimesterdeki izleminde gerektiğinde levotiroksin tedavisi başlayanlar, EASM'de henüz çalışmamış olanlara göre daha fazladır (p<0,05). EASM'de 6 aydan fazla çalışanlarda, gebe izlemlerinin sayısı ile ilgili bilgi düzeyi ile gestasyonel diyabet açısından risk grubundaki gebelere yaklaşım konusunda güncel kılavuzlara uygunluk 6 aydan az çalışmış olanlara göre daha yüksektir (p<0,05).

       Sonuç: Çalışmamızda, EASM'de çalışmış asistanların prekonsepsiyonel danışmanlık ve gebe takibi ile ilgili bilgi düzeyi ve tutumlarının yüksek oranda güncel kılavuzlara uygun olduğu görülmektedir. EASM'de daha uzun süre çalışmış olmanın da hekimlerin prekonsepsiyonel danışmanlık ve gebe takibi ile ilgili tutumlarını olumlu yönde etkilediği ve farkındalığı arttırdığı görülmektedir. Bu nedenle Aile Hekimliği uzmanlık öğrencilerinin saha eğitiminde EASM'lerin mutlaka yer alması gerektiğini düşünmekteyiz.

       Anahtar kelimeler: Aile Hekimliği, Gebelik, Prenatal bakım

Abstract:
Introduction: Education Family Health Centers (EASM) are within the scope of field application of Family Medicine residency training. In EASMs where resident physicians work, all services expected to be provided in primary care such as polyclinic services, pregnant women-infant-children follow-ups, vaccination services, health counseling services are provided. Preconceptional counseling and prenatal follow-up interventions, which are among these services, also constitute a large share in EASM services.

       Purpose: In this study, the aim was  to investigate the effect of having work experience in EASM  on the attitudes of family medicine residents about preconceptional counseling and pregnancy follow-up.

       Materials and Methods: The research was conducted with 126 full-time Family Medicine residents in the Family Medicine Clinics of four Training and Research Hospitals on the European side of Istanbul which has EASMs in a two-month period. A questionnaire prepared by the researchers, consisting of questions about sociodemographic characteristics, occupational history, knowledge and attitudes regarding preconceptional counseling and pregnancy follow-up, was applied as an online questionnaire to the residents who agreed to participate in the study. Responses given according to the sociodemographic characteristics of the participants, their work experience and duration in the EASM were defined and analyzed. The study  was analyzed by SPSS version 22.0 statistical program and cut-off value of statistical significance was accepted as p<0.05.


       Results: The mean age in our study was 29±4.7 years. 72.2% of the participants
were female and 27.8% were male. 61.9% of the participants have worked in EASM,
38.1% have not yet worked. The rate of those who have worked for at least 6 months
is 53.8%. 73.8% of the participants think that EASM rotation contributes to the level
of knowledge about preconceptional counseling and pregnancy follow-up. In our
study,among resident physicians who have worked EASM; those who assessed the
iron and vitamin D usage status in the second follow-up, those who suggested tetanus
immunization in the second follow-up, those who gave prophylactic iron
supplementation to the pregnant patient and those who started levothyroxine therapy
when necessary in the first trimester follow-up were more than those who had not yet
worked in the EASM (p<0.05). The level of knowledge about the number of
pregnancy follow-ups and compliance with current guidelines regarding the approach
to pregnant women in the risk group for gestational diabetes were higher in those
who have worked at EASM for more than 6 months(p<0,05).


       Conclusion: In our study, it is seen that the knowledge and attitudes of family
medicine residents about preconceptional counseling and pregnancy follow-up were
in accordance with current guidelines. Having worked at EASM for a longer period
of time also affects physicians; attitudes positively and increases awareness about preconceptional counseling and pregnancy follow-up. Therefore, we think that
EASMs should be included in the field training of family medicine residents.

       Key Words: Family medicine, pregnancy, prenatal care.