hakansabunis/tr-academic-research-agent-index huggingface dataset:
Kur'an'ı kâinat ve insan kitabı ile anlama ve yorumlamanın imkânı
The opportunity of understanding and interpreting the Qur'an with the uni̇verse and the human book
Yazar: YAHYA ARSLAN
Danışman: PROF. DR. HASAN YILMAZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Ayetler = Verses ; Evren = Universe ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Yorumlama = Interpretation ; İslamiyet = Islam

Özet:
"Kur'an'ı Kâinat ve İnsan Kitabı ile Anlama ve Yorumlamanın İmkânı" isimli bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç kısmından oluşmakta olup giriş kısmında araştırmanın konusu, önemi, amacı, kapsamı ve kaynakları ele alınmış, araştırmayı tanıtan ve araştırmaya temel teşkil edecek olan bilgiler muhtasar şekilde verilmiştir.
	Birinci bölümde ayet ve kâinat kavramları izah edildikten sonra, kâinatın yaratılması, kâinattaki ilahi plan, eşsiz düzen ve ince ölçü, göklerle yerin yaratılması, gök cisimleri, gökyüzü olayları, yeryüzü, yeryüzündeki bazı hadiseler ve top yekûn kâinatın yaratıcısına işaret etmesi gibi konularla ilgili ayetler ele alınmıştır. Bunların hikmet boyutlarına değinilerek Allah Teâlâ'ya işaret eden deliller ortaya konulmuştur. 
	İkinci bölümde ise insanın yaratılması, yaratılış safhaları, şerefi, ayet ve halife olması, faniliği ve transhümanizm gibi konular yine ilgili ayetler çerçevesinde incelenmiş, Allah Teâlâ'nın, insanın yaratılışındaki kudreti dikkatlere sunulmuş, insandaki yaratıcısına işaret eden deliller ortaya konulmuştur. 
	Sonuç bölümünde ise genel bir değerlendirme yapılarak Kur'an, kâinat ve insan kitaplarının birlikte anlaşılması ve yorumlanmasının mümkün ve gerekli olduğu neticesine ulaşılmıştır.

Abstract:
This study, titled" The Opportunity of Understanding and Interpreting the Qur'an With the Universe and the Human Book", consists of two chapters and conclusions, and in the introduction section, the subject, importance, purpose, scope and resources of the research are discussed, and the information that will promote the research and form the basis of the research is given in a consecius way.
	After explaining the concepts of verse and universe in the first chapter, verses related to the creation of the universe, the divine plan in the universe, the unique order and fine measure, the creation of the heavens and the earth, celestial bodies, sky events, earth, some events on earth and the point of pointing to the creator of the total universe are discussed. By mentioning the dimensions of their wisdom, evidence pointing to Allah Has been presented.
	In the second chapter, issues such as the creation of man, the stages of creation, his honor, his being a verse and caliph, his mortality and transhumanism were examined within the framework of the relevant verses, the power of Allah in the creation of man was presented to the attention, and evidence pointing to the creator of man was presented.
	In the conclusion section, a general evaluation was made and it was concluded that it was possible and necessary to understand and interpret the Quran, the universe and human books together.
Muhammed Ebu Zehre'nin Kur'an ilimlerine bakışı ve el-Mu'cizetu'l-Kübra Adlı Eseri
Muhammed Ebû Zehra's view on the sciences of the Qur'anand the work titled el-Mu'cizetu'l-Kübra
Yazar: YAHYA KARATAŞ
Danışman: PROF. DR. NECDET ÇAĞIL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Muhammed Ebu Zehre = Muhammad Abu Zahra ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Muhammed Ebû Zehre'nin Kur'an ilimlerine bakışını genel manada eserlerinde özelde "el-Mu'cizetü'l-Kübrâ el-Kur'an" adlı eserini merkeze alarak incelemektir. 
Araştırma, giriş ve onu takip eden iki bölümden meydana gelmiştir. Müellif, son dönem çok yönlü bir İslam alimidir. Araştırmada bu çok yönlülüğe dair çokça örneklere yer verilmiştir. Özelde Kur'an ilimlerine bakışının ele alındığı araştırmanın en detaylı bölümünde konuların bazısına farklı bakış açıları geliştirdiği rahatlıkla görülmektedir. Döneminin güncel toplumsal sorunlarına duyarsız kalmayan Ebû Zehre'nin bu anlamda konulara yaklaşımına dair birtakım fikirleri de araştırmada ilgili yerlerde bulunmaktadır. Tüm bu fikirlere yer verilirken akademik çalışmanın sınırları da gözetilerek, müellif ile aynı fikirde olunmayan hususlarda farklı bakış açılarına da yer verilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to examine Muhammad Abu Zehre's view of the Qur'anic sciences in general in his works, in particular "al-Mu'cizetü'l-Kübrâ el-Kur'an".
The research consists of the introduction and the following two parts. The author is a versatile Islamic scholar of the last period. Many examples of this versatility were included in the study. In the most detailed part of the research, in which his view of the Qur'anic sciences in particular is discussed, it can be easily seen that he developed different perspectives on some of the subjects. Abu Zehre, who was not indifferent to the current social problems of his period, has some ideas about his approach to these issues in this sense. While all these ideas are included, different perspectives on the issues that do not agree with the author are also included, considering the limits of the academic study.
Moğol devletlerinde ticaret ve vergi sistemi
Trade and tax system in Mongolian states
Yazar: MÜJGAN VURAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇOŞKUN ERDOĞAN
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Tarih = History

Özet:
Çalışmanın amacı Orta Çağ tarihinde en mühim rollerden birini oynayan Moğol Devletleri'nin, Cengiz Han'dan itibaren ticaret ve vergi sistemlerinin ayrıntılı bir şekilde incelenerek toplu bir halde ortaya konulmasıdır. XIII. yüzyılın başlarında Cengiz Han tarafından kurulan Moğol Devleti, onun ölümünden sonra oğulları arasında bölüşüldü ve farklı isimler altında varlığını devam ettirdi. Her ne kadar isimleri ve yöneticileri farklı olsa da devlet gelenekleri ile teşkilat anlayışları birbirine çok benzerdir. Bu benzerlik ticaret ve vergi toplama anlayışlarında da net bir şekilde görülebilmektedir. 
Çalışmada ayrıca oldukça uzun zaman boyunca atlı-göçebe bir halde yaşamış olan Moğol Devletleri'nin temas halinde bulundukları unsurlar ile nasıl bir kültürel alışveriş içerisinde olduklarına, kendi teşkilat yapılarına ve kültürlerine neleri kimlerden dahil ettiklerine de değinilmiştir. Bahsi geçen konu yerli ve yabancı araştırma eserlerin yanısıra, kaynak eserler de incelenerek hazrlanmıştır. Ülkemizdeki bu alan ile ilgili çalışmalar dikkate alınarak mevcut olan eksiklik bir nebze de olsa tamamlanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The aim of the study is to examine the trade and tax systems of the Mongolian States, which played one of the most important roles in the history of the Middle Ages, from the time of Genghis Khan onwards, and to present them collectively. XIII. The Mongol State, which was founded by Genghis Khan at the beginning of the century, was divided among his sons after his death and continued to exist under different names. Although their names and administrators are different, their state traditions and organizational understanding are very similar. This similarity can be clearly seen in the understanding of trade and tax collection.
In the study, it has also been mentioned how the Mongolian States, which lived in a nomadic state for a long time, were in cultural exchange with the elements they were in contact with, what they included in their organizational structures and cultures. The aforementioned subject has been prepared by examining the source works as well as the domestic and foreign research works. Considering the studies in this field in our country, the existing deficiency has been tried to be completed to some extent.
Demokrat Parti döneminde kalkınma söylemi ve Zafer Gazetesi
Development discourse in the period of the Democrat Party and Zafer Newspaper
Yazar: KADİR BENDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ALANKA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokrat Parti = Democrat Party ; Gazeteler = Newspapers ; Kalkınma = Development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Siyasi parti programları = Polical party manifests ; Zafer gazetesi = Zafer newspaper

Özet:
Demokrat Parti hem muhalefet yıllarında hem de iktidar yıllarında bir propaganda aracı olarak en çok ekonomiyi kullanmıştır. Özellikle kalkınma söylemi Demokrat Parti'nin kendi kitlesiyle kurduğu iletişimde en önemli unsurların başında gelmiştir. Demokrat Parti'nin sözcülüğünü yapan Zafer gazetesi ise Demokrat Parti'nin kalkınma konusundaki söylemlerini sık sık birinci sayfasından coşkulu bir şekilde vermeye çaba göstermiştir. Bu bağlamda Demokrat Parti'nin en büyük destekçilerinden birisi Zafer gazetesi olmuştur. Çalışmada öncelikle ekonomik ilişkilerin ortaya çıkışı tarihsel süreç içerisinde birinci bölümde verilmiştir. İkinci bölümde ekonomik kalkınma teorilerine ve kalkınmanın farklı boyutlarına değinilmiştir. Üçüncü bölümde Demokrat Parti'nin iktidara gelişi ve ekonomik görüşlerine yer verilmiştir. Son bölümde ise Zafer gazetesinde yer alan kalkınma haberleri Teun Adrian Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi yöntemiyle incelenmiştir.

Abstract:
The Democrat Party mostly used the economy as a propaganda tool both in the years of opposition and in the years of power. In particular, the development discourse has been one of the most important elements in the communication of the Democrat Party with its own audience. Zafer Newspaper, the spokesperson of the Democrat Party, on the other hand, made an effort to enthusiastically present the Democrat Party's discourses on development, often on its first page. In this context, one of the biggest supporters of the Democrat Party has been Zafer newspaper. In the study, firstly, the emergence of economic relations is given in the first chapter in the historical process. In the second part, economic development theories and different dimensions of development are mentioned. In the third part, the coming to power of the Democrat Party and its economic views are given. In the last part, the development news in the Zafer newspaper were analyzed with the critical discourse analysis method of Teun Adrian Van Dijk.
Velîd el-A'zamî'nin şiirlerinde Hz. Peygamber'e övgü
Praise for the Prophet in the poems of Walid Al-Azami
Yazar: QAMAR FAROOQ NAJI ALOBAIDI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYATİ ÖNCEL
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Bu çalışmada Velîd el-A'zamî'nin Şiirlerinde Hz. Peygamber'e Övgü konusu ele alınmış ve Ahmed Şevkî'nin şiirleriyle bir mukayese yapılmıştır. Peygamber'e övgü konusunu araştırmaya başladığımızda şiirsel amaçla yazılan birçok literatür ve kitap bulabilmekle birlikte bu alandaki eser bolluğuna rağmen tam anlamıyla tanındığını söyleyemeyiz. Bu samimi, saf ve yenilenmiş şiir türünün, şairlerinin ve özellikle de bu alandaki çağdaş şairlerin şiirlerinin incelenmesinde bir takım eksiklikler bulunmaktadır. Zira mevcuttaki çalışmaların birçoğu hemziyyât ve karşıtlıklarını, çalışma için ilk model olarak almakta, çağdaş şairleri ve şiirlerini birkaç araştırma makalesine terk etmektedir. İşte bu nedenle çalışmamıza, Velîd el-Aʻzamî'nin hayatını ve şiirlerini gözden geçirerek araştırmaya başladık. Onun şiirlerini inceleyerek, şiirlerinin rafine hale gelmesinde nasıl destek gördüğünü, dedesi, dayısı ve hocaları tarafından kendisine nasıl yardımcı olunduğunu araştırdık. Birinci bölümde medihin lugat ve ıstılah anlamını verdikten sonra medihin tarihi seyri hakkında kısa bilgiler sunduk. İkinci bölümde Velîd el-Aʻzamî'nin hayatı, başarıları ve şiirlerinden bahsettik. Çalışmamızın üçüncü bölümünda ise şairin şiirlerinde Hz. Peygamber'e övgüsünü, özelliklerini ve farklılıklarını ele aldıktan sonra Ahmed Şevkî'yle karışlaştırma yaparak çalışmamızı sonlandırdık. 
Anahtar Kelimeler: Velîd el-Aʻzamî, Hz. Peygamber'e övgü, Peygamber Medhinin Doğuşu, Ahmed Şevkî.

Abstract:
When we began researching the subject of praising the Messenger, we found many literatures and books written on the poetic purpose, but we cannot say that it is completely known despite the large number of works in this field. There are some shortcomings at analyzing this pure and renewed poetic genre and it's poets, especially the poems of contemporary poets in this field, Because most of the current studies take both ways and their opposites are as the first model for study, leaving contemporary poets and their poems for a few research articles. That is why we began our study by reviewing the life and writings of Walid Al-Azami. We studied his poems, how he was supported in refining his poems, and how his grandfather, uncle and teachers helped him. In the first part, we have given brief information about the historical course of prayer after giving an understanding of the dictionary and terminology of prayer. In the second part, we talked about the life of the Walid Al-Azami, his achievements, his poems, and in the third part of our study, after considering the praise of the Prophet in the poet's poems, his features and differences, we made a comparison with Ahmad Shawky.
Keywords: Walid Al-Azami, Praise be to the Prophet, The Birth of the Prophet Madhi, Ahmed Shawky.
Özbek yazar Mirmuhsin'in hikâyeleri (İnceleme-metin)
Stories of Uzbek author Mirmuhsin (Review-text)
Yazar: EZGİ PEKŞEN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN BAYDEMİR
Atatürk Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Sovyet Dönemi Özbek Edebiyatının sevilen yazarlarından biri olan Mirmuhsin
Mirsaidov'un on sekiz hikâyesi ele alınmıştır. Bu hikâyelerde Sovyetler döneminde
yaşanan sosyal, siyasi ve ekonomik değişikliklerin Özbek halkına ve diğer halklara nasıl
yansıdığını görülmektedir.
Özbek yazar Mirmuhsin'in Hikâyeleri (İnceleme-Metin) adlı çalışmamız üç
bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde yazarın hayatı, sanatı ve eserleri hakkında bilgi
verilmiş, birinci bölümde hikâyelerin temel unsurları, olay örgüsü, dil ve üslup özellikleri,
bakış açısı, hikâyelerde kullanılan anlatım teknikleri, muhteva özellikleri, ikinci bölümde
halk edebiyatı unsurları açısından incelenmiş ve üçüncü bölümde ise çevirisini yaptığımız
on sekiz hikâyenin Özbek Türkçesi'nden Türkiye Türkçesi'ne aktarımı yapılmıştır.

Anahtar kelimeler: Mirmuhsin, Hikâyeler, Sovyet dönemi, Özbek edebiyatı.

Abstract:
We have considered eighteen stories of Mirmuhsin Mirsaidov, one of the beloved
writers of Uzbek literature of the Soviet era. In the stories, we see how the social, political
and economic changes experienced during the Soviet era were reflected on the Uzbek
people and other peoples.
In this study, titled On Mirmuhsin's Selected Stories (Review-Text), there are
three chapters on the detailed analysis of the works. At the entrance, information is given
about the life, art and works of the author. In the first part, the basic elements of the
stories, plot, language and style features, point of view, narrative techniques used in the
stories, and content features are included. In the second part, these works were examined
in terms of folk literature elements. In the third part, which is the last chapter, the
translation of eighteen stories from Uzbek Turkish to Turkey Turkish was carried out.

Key Words: Mirmuhsin, Uzbek literatüre, Sotaries, Sovitega.
Arap romanlarında endülüs-morisko trajedisi
Andalusic-morisco tragedy in arabic romans
Yazar: ÖZLEM ATEŞ
Danışman: PROF. DR. SELAMİ BAKIRCI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature

Özet:
Müslüman Arapların, Cebelitarık Boğazı'nı geçerek İber Yarımadası'na ayak basmalarıyla başlamış olan Endülüs Emevi Devleti bilim, kültür ve medeniyet alanında tarihte görülmemiş güçlü bir medeniyetin yükselişini yakalamıştır.
Endülüs Emevi Devleti, kuruluşu ve daha sonra bilim, sanat, kültür ve edebiyatta zirve yapmasıyla olduğu kadar yıkılışı esnasında yaşamış olduğu trajik olaylar bakımından oldukça dikkat çekicidir. Bu trajik olaylar genel olarak Müslüman toplumların ve özelde ise Arapların hafızasında hatta Dünya ve Avrupa edebiyatında da farklı bir yer ve konum elde etmiştir.
Bu çalışmada Endülüs Emevi Devletinin özellikle yıkılış dönemlerindeki siyasi yapısı üzerine kaleme alınmış olan tarihi romanlar hakkında bilgi verilerek, Endülüs'ün yıkılışının söz konusu romanlara ne şekilde yansıdığı ve yıkılış dönemindeki Endülüslü Müslümanların, Hristiyanlar ile Engizisyon mahkemeleri arasında sürdürmek zorunda kaldıkları zorlu yaşam mücadeleleri ve yüz yüze kaldıkları dramın Arap romanlarına yansıması incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Endülüs, Tarihi Roman, Endülüs Müslümanları, Arap Romanları

Abstract:
Andalusia, which came to life when Muslim Arabs crossed the Strait of Gibraltar and set foot on the Iberian Peninsula, has achieved the strongest civilizational rise in science, culture, and civilization that has never been seen before.
Andalusia is quite remarkable in terms of the tragic events during its collapse, besides its establishment, and its successes in science, art, culture, and literature. These tragedic events have always affected the World and European Literature as well as the Muslim societies and Arabs.
In this study, the political structure of Andalusia, especially in the collapse periods,  and the reflection of Andalusia's collapse on a historical novel have been researched by giving information about the historical novel. Also, the life struggles of Andalusian Muslims between the Christians and the Inquisition and the drama of Andalusian Muslims are discussed based on Arab Novels.
Keywords: Andalusia, Historical Novel, Muslims of Andalusia, Arab Novels
TRT nota repertuvarında yer alan güfteleri Fuzûlî'nin şiirlerinden oluşturulan beste formundaki eserlerin usûl-vezin münâsebeti üzerine bir inceleme
An analysis on the rhythmic pattern–metter relationship in the works composed in beste form whose lyrics are chosen from Fuzuli's poems found in TRT repertory
Yazar: NEŞE ÜSTÜNKAYA
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜR SADIK KARATAŞ
Atatürk Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Bilimleri Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Müzik = Music

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı; Fuzûlî'nin şiirlerinden oluşan Beste formundaki eserlerin
güftelerindeki vezin kalıpları ile bu eserlerin bestelendikleri usûllerin darpları arasındaki
münâsebetin ayrıntılı olarak incelenmesidir.
Yöntem: Araştırmada betimsel yöntem kullanılmış olup tarama modelinden (survey)
faydalanılmıştır. Araştırmanın evrenini; güftesi Fuzûlî'ye ait olan şiirlerden oluşturulan tüm
eserler, örneklemini ise TRT nota repertuvarında yer alan ve güftesi Fuzûlî'nin şiirlerinden
oluşturulan Beste formundaki eserler oluşturmaktadır.
Bulgular: Yapılan bu araştırma ile güfteleri Fuzûlî'nin şiirlerinden oluşturulan ve TRT nota
repertuvarında yer alan Beste formunda 13 adet eser bulunduğu tespit edilmiştir. Bu eserlerin
usûl-vezin münâsebeti şekiller üzerinde incelenmiş ve bu şekillere dâir gerekli açıklamalar ilgili
eserin altında ayrıntılı olarak verilmiştir.
Sonuç: Bu araştırma doğrultusunda usûl-vezin münâsebeti incelenen 13 adet eserin farklı
bestekârlar tarafından farklı usûllerle bestelendiği ve 4 adet eserin usûl darplarının vezin
kalıplarına yerleşiminin uyumlu olduğu; 9 adet eserin ise usûl-vezin dağılımının genel olarak
uyumlu olduğu ancak bazı hecelerin uyumsuzluk gösterdiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Fuzûlî, Beste formu, Güfte, Arûz vezni, Usûl.

Abstract:
Purpose: The purpose of this research is to detailly examine the relationship between the meter
patterns in the lyrics of the works in the beste form composed of Fuzûlî's poems and the usûl
beats in which these works were composed.
Method: The descriptive method was used in the research and the survey model was used. The
universe of the research consists of all works whose lyrics are composed of poems belonging
to Fuzûlî, and its sample consists of works in the form of beste, which are included in the TRT
repertoire and whose lyrics are composed of Fuzûlî's poems.
Findings: In the reserach 13 works are detected in the form of beste, which is included in the
TRT notation repertoire and the lyrics composed of Fuzûlî's poems. These works are examined
in terms of usûl-meter relaionship and the interpretations made on these studies are presented
under the title of findings and interpretation
Results: In line with this research, it was found that 13 pieces of music whose relationship
between usûl and meter were examined were composed by different composers with different
tempos and that the placement of the usûl beats in the metric patterns of 4 pieces was
compatible; also it was concluded that the usûl-prosody distribution of 9 pieces was generally
compatible, but some syllables showed inconsistency.
Keywords: Fuzûlî, Beste, Lyrics, Arûz meter, Usûl.