Türk resminde anıtsal figür
Monumental figure in Turkish painting
Yazar: NURHAN ALTAY
Danışman: PROF. AYDIN AYAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Tarih öncesi insanların magara duvarlarına büyüsel amaçlarla yaptıgıresimlerden günümüze sonsuz degismelere ugrayarak varlıgını sürdüren insan figürü,kendisi de bir insan olan ressamı daima etkilemistir. Bu dünyada yasayan ve insaniözellikler tasıyan tanrılara inan Yunanlılar, tanrıların gücü ve yüceligini betimlemeistegi ile, diri ve kusursuz vücutlara sahip, zamana karsı önemi ve saglamlıgınıkoruyacak anıtsal heykeller yapma yoluna gitmislerdir. Bu heykeller insanvücudunun maddi varlıgını en güzel bir biçimde yansıtan anıtsal figür örnekleridir.Resim sanatında Antik Yunan heykellerinin güçlü etkisini ve ihtisamını yakalamayayönelik ilk adımı atan Giotto, iki boyutlu tuval üzerinde üç boyutlulugun,hacimselligin tasvirini kesfetmis, kendinden sonraki sanatçılara büyük bir açılımsaglamıstır. sa'nın bedenini bahane eden Rönesans Ustaları yetkin, güzel ve anıtsalniteliklere sahip insan figürü betimlemede Antik Yunan heykellerini asma yarısınagirmislerdir. Giotto'dan bu yana degerlenen insan bedeni Michelangelo'da sonkertesine ulasmıs, 19. yüzyıl'da David ile en etkili gerçekligine ve anıtsal varlıgınakavusmustur. 19. Yüzyıl sonrasında fotografın kesfi ve Avrupa'da birbiri ardınagelisen akımlar, sanatçıları güzel ve yetkin insan vücutları betimlemekten uzak farklıamaçlara yöneltmistir. Ancak geçmisin anıtsal figür anlatımına yönelik ustalıgınıyeni teknikleri ile birlestiren bazı sanatçılar gelenegini sürdürmüslerdir. Türkiye'deyüz yıllar boyu suret yasagı etkisi altında gelisen resim sanatı, ancak kitap sayfalarıarasındaki nakıs resimlerde ifadesini bulmustur. Osmanlı'nın 19. Yüzyıl'da çagaayak uydurma çabası ile baslattıgı yenilikler ve askeri okullarda resim derslerininverilmeye baslaması, bu okullarda okuyan ögrencilerin Avrupa'ya gönderilmesi ilebaslayan resim serüveni içerisinde, insan figürünün resme hakim olması büyük biraydın olan Osman Hamdi Bey ile birlikte gerçeklesmistir. Avrupa resmi figürünIVagırlını yitirmesine neden olan ve baska heyecanların pesine düsen modernakımlardan, Avrupa'daki egitimleri sırasında etkilenen brahim Çallı, Hikmet Onat,Zeki Kocamemi, Ali Çelebi, Nurullah Berk, Cemal Tollu gibi Türk sanatçıları yurdadöndüklerinde ögrendikleri yeni teknikleri figür temalı resimlerine uygulamıslar vedegisik üsluplarına ragmen insan figürünün agırlıgını hissettiren isler meydanagetirmislerdir. Türk Resminde figüre karsı duyulan ilgi ve insanın konu alındıgıanıtsal figür anlatımına dayalı resimler günümüz Türk resim sanatında da varlıgınısürdürmektedir. Benim eserlerimde figür, çogu zaman çevremdekilerin bir yansımasıolarak yer alırken gerçekçi bir yaklasımla tasvir edilmektedir.Türk Resminde Anıtsal Figür konusunu temel alan bu eser metninde, konuile ilgili bazı kavramlar açıklandıktan sonra, anıtsal figürün resimde yer alısı tarihselbir süreç içerisinde incelenmis, seçilmis bazı yapıtlar üzerinde degerlendirilmis veson olarak da konunun kendi resimlerime etkileri irdelenmistir.ANAHTAR KELMELER: Anıtsal figür, Antik Yunan, Rönesans, suret yasagı,Osman Hamdi

Abstract:
The human figure that, has subsisted its existence by undergoing infinitealterations till today from the pictures drawn by the pre historical men onto the wallsof the caves with the bewitchery goals, has at all times imposed upon the artist morewho herself/ himself is an artist as well. The Hellenic, believing in the gods living onthis world and carrying human features, along with the desire of portraying thepower and supremacy of the gods, they had gone to the way of building themonumental sculptures, having fresh and perfect bodies that would preserve theirimportance and durableness. These sculptures are the samples of the monumentalfigures reflecting the physical existence of the human being in the best way. Giotto,who had taken the first step directed towards catching the heroic effect andmagnificence of the Antique Hellenic Sculptures at painting, discovered the portrayalof the three-dimensionality and volume on the two-dimensional canvas, inconsequence of this he provided a great evolution to those artists following him. TheRenaissance masters alleging Jesus Christ?s body, started competing with each otherto go beyond the Antique Hellenic Sculptures in depicting the human figure, havingthe competent, appealing and monumental features. The human body that hasincreased in value since Giotto, reached to its last degree at Michelangelo andattained to its most effective actuality and to its monumental being with David in the19th century. After the 19th century, the discovery of the photograph and the trendsdeveloping one after another in Europe, directed the artists towards the varied aimsdifferent from depicting the appealing and perfect human bodies. However, someartists maintained their customs combining their mastery towards expressing of themonumental figures of the past along with their new techniques. The painting thathas developed itself under the ban of figure throughout the centuries in Turkey,VIfound its expression only at the embroidery pictures between the pages of the books.The innovations launched by the Ottomans in the 19th century with the attempt inorder to keep up with the century and giving a start to instruct painting lessons at themilitary schools, among the painting adventure which started with sending thestudents educating at these schools to Europe, predomination of the human figure tothe picture has been realized along with the big enlightened personality OsmanHamdi bey.During their education in Europe the Turkish artists like brahim Çallı,Hikmet Onat, Zeki Kocamemi, Ali Çelebi, Nurullah Berk, Cemal Tollu who wereaffected from the modern trends that caused the picture in Europe to lose itssignificance in point of figure and to go after another excitements, when they cameback to their homeland they applied the new techniques that they learnt to theirpictures with the figure topic and although their different styles, they composed theworks giving the feeling of the significance of the human figure. The interest felttowards the figure in the Turkish Painting and the drawings based on the expressionof the monumental figure in which the human being is taken as the subject have beenmaintaining their existence in the Turkish painting. In my works of art while thefigure was taking place as the reflection of those in my vicinity, they are portrayedwith a realistic approach.In the text of this work of art taking the subject of the Monumental Figure asthe basis in the Turkish Painting, after some terms are explained related with thesubject matter, taking place of the monumental figure in the painting within thehistorical process, evaluated on some selected works of art and lastly the effects ofthe subject matter on my own paintings have been examined.KEY WORDS: Monumental figure, Antique Greece, Renaissance, imageprohibition, Osman Hamdi