Bingöl ili örnekleminde geniş ve çekirdek aile yapılarında anne-çocuk ilişkisinin incelenmesi
Analysing mother-child relation in extended and immediate families at Bingöl province sample
Yazar: BEYDA ÖZTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA TEZEL ŞAHİN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma ; Bingöl ili örnekleminde, geniş ve çekirdek aile yapılarında anne - çocuk ilişkilerini incelemek amacı ile yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, MEB'e bağlı resmi ilköğretim okullarının 8. sınıfına devam eden geniş aile yapısına sahip 120 ve çekirdek aile yapısına sahip 139 olmak üzere toplam 259 çocuk ve bu çocukların anneleri oluşturmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak, aile yapılarının belirlendiği Genel Bilgi Formu, annelerin ve çocukların demografik özelliklerinin belirlendiği Kişisel Bilgi Formu, anne-çocuk ilişkilerini incelemek amacıyla Aile-Çocuk İlişkileri Ölçeği (PARQ)-Anne Formu ve çocuk-anne ilişkilerini incelemek amacıyla da Aile Kabul ve Reddetme Ölçeği (PARQ)- Çocuk Formu kullanılmıştır.Elde edilen verilerin analizi S.P.S.S. istatistik programı ile yapılmıştır. Anne ve çocukların demografik bilgileri yüzde ve frekans dağılımları ile verilmiş; aile yapıları ve anne-çocuk ilişkilerinin belirlenen bağımsız değişkenler arasındaki farklılıkları belirlemek için iki gruplu karşılaştırmalarda Mann- Whitney U testi, 3 ve daha fazla gruplu karşılaştırmalarda ise Kruskall-Wallis H testi kullanılmıştır. Annelerin çocuklarıyla olan ve çocukların anneleriyle olan ilişkilerine bakış açıları arasındaki ilişki korelasyon tekniği ile test edilmiştir. Gruplar arasında anlamlı farklar bulunduğunda, farkı yaratan grubun hangisi olduğu Scheffe Testi ile belirlenmiştir.Araştırma sonucunda, anne çocuk ilişkilerinde aile yapıları, gelir düzeyi, çocuk sayısı, çocuk cinsiyetine göre istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmamıştır(p>0.05).Çekirdek aile yapısında anne yaşı, çocuk doğum sırası, geniş aile yapısında anne öğrenim durumu ve çekirdek-geniş aile yapılarında çocuk doğum sırasına göre ise istatistiksel olarak anlamlı farkların olduğu saptanmıştır(p< 0.05).Çekirdek aile yapısında 21- 30 yaş grubundaki annelerin PARQ ?Sıcaklık ve Sevgi? alt boyutunda; geniş aile yapısında Ortaokul-Lise mezunu annelerin PARQ ?Sıcaklık ve Sevgi?ve? İlgisizlik ve İhmal? alt boyutlarında çocuklarıyla olan ilişkilerinin daha sağlıklı olduğu bulunmuştur.Çekirdek aile yapısındaki annelerin, PARQ toplam ve alt boyutlarında 5 ve üstü doğum sırasındaki çocuklarıyla ilişkilerinin sağlıksız olduğu bulunmuştur.Çekirdek ve geniş aile yapıları arasında PARQ ?Saldırganlık ve Kin? ve ?Ayrıştırılmamış Reddetme? alt boyutlarında ise geniş aile yapısındaki annelerin doğum sırası 3. gruptaki çocuklarıyla olan ilişkilerinin çekirdek aile yapısındaki annelere göre daha sağlıksız olduğu saptanmıştır.Çocuk-anne ilişkilerinde aile yapıları, gelir düzeyi, anne yaşı, anne öğrenim durumu, çocuk sayısı, çocuk cinsiyetine göre anlamlı farklar bulunmazken(p>0.05 ), geniş aile yapısında çocuk doğum sırası, çekirdek-geniş aile yapılarında çocuk doğum sırasına göre ise anlamlı farkların olduğu saptanmıştır ( p < 0.05 ).Geniş aile yapısında 5 ve üstü doğum sırasına sahip olan çocukların PARQ toplam ve tüm alt boyutlarda anneleriyle ilişkilerinin daha sağlıklı olduğu bulunmuştur.Çekirdek ve geniş aile yapıları arasında ise, çekirdek aile yapısındaki doğum sırası 5 ve üstü olan çocukların PARQ toplam ve ?Saldırganlık ve Kin? alt boyutunda ayrıca doğum sırası 3. olan çocukların ?Saldırganlık ve Kin? alt boyutunda anneleriyle olan ilişkilerinin geniş aile yapısındaki çocuklara göre daha sağlıksız olduğu saptanmıştır.Annelerin çocuklarıyla olan ilişkilerine bakış açılarıyla çocukların anneleriyle olan ilişkilerine bakış açıları arasında ters bir ilişki olduğu bulunmuştur

Abstract:
This research has been done to examine the mother-child relations in extended and immediate families in Bingöl city sample. The samples of this research contain eighth grade students at Public Primary Schools and their mothers who are members of 120 immediate and 139 extended families.General information form where family structures have been stated, Personal information form where demographic situation of mothers and children stated, PARQ Mother form in order to examine mother-child relations and PARQ Child form in order to examine child-mother relations, had been used to collect data for this study. The analyzing of the data was done with S.P.S.S statistics program. The demographic information of mothers and children was given in percentage and frequency distribution; Mann-Whitney U test was used in comparison of two groups to define differences among independent variables of family structures and mother-child relations and Kruskall-Wallis H test was used for comparison of 3 or more groups. The relation between point of view of mothers to their children and children to their mothers was tested with correlation technique. When significant differences were realized among groups, the group that caused difference was defined with Scheffe Test.Statistically significant differences were not found according to family structures, amount of income, number of children and their gender in mother-child relations at the end of research (p > 0.05). But statistically significant differences were found according to age of mother, birth sequence in immediate families, education of mother in extended families and birth sequence in extended and immediate families (p < 0.05).Mothers aged 21-30 in immediate families at sub dimension of PARQ ?Warmth and Love?; high school graduated mothers in extended families at sub dimensions of PARQ ?Warmth and Love? and ?Neglect and Indifference? had better relations with their children.The relations of mothers with their children of 5th and over birth in immediate families at PARQ total and sub dimensions were found unhealthy.The relation of mothers in extended families with their children of 3rd birth sequence according to ?Aggression and Hostility? and ?Undifferentiated Rejection? sub dimensions of PARQ between immediate and extended families is found unhealthier than mothers in immediate families.Although there were no significant differences in child-mother relations considering family structures, amount of income, age of mother and her education, number of children and their gender (p>0.05 ), significant differences were found considering birth sequence in extended families and birth sequence in immediate-extended families ( p < 0.05 ).Children of 5th and over birth sequence in extended families have healthier relations with their mothers at PARQ total and all sub dimensions.In immediate and extended families, children of 5th and over birth sequence at PARQ total and ?Aggression and Hostility? sub dimension, and also children of 3rd birth sequence at ?Aggression and Hostility?sub dimensions had unhealthier relations with their mothers than children of extended families.It was found that there is an adverse relation between mothers? point of view to relations with their children and children?s point of view to relations with their mothers.