Bir üniversite hastanesinde takip edilen şizofreni hastalarında işlevsel iyileşme düzeyleri ve ilişkili klinik özellikler
Functional recovery levels and associated clinical characteristics in schizophrenia patients followed up in a university hospital
Yazar: GÖKCENUR ŞİMŞEK AVCI
Danışman: PROF. DR. RUKİYE FİLİZ KARADAĞ
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışmada bir üniversite hastanesinde takipli şizofreni hastalarıda kesitsel olarak işlevsellik düzeyi, işlevselliği etkileyen faktörler ve bunların birbirleri ile ilişkisi, metabolik sendrom ve komorbid fiziksel hastalıkların işlevsellik üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlandı.  Ağustos 2023 ve Ekim 2024 tarihleri arasında Gazi üniversitesi Psikiyatri Polikliniği'ne başvurmuş şizofreni tanısıyla takip edilen 115 katılımcı araştırmaya dahil edildi. Tüm katılımcılar Sosyodemografik Bilgi Formu, Calgary Şizofrenide Depresyon Ölçeği, İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği, Pozitif ve Negatif Belirtiler Ölçeği, Şizofreni Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, Ruhsal Hastalıklarda İçselleştirilmiş Damgalanma Ölçeği, Şizofreni Hastalarında İşlevsel İyileşme Ölçeği, Tıbbi Tedaviye Uyum Oranı Ölçeği, bel çevresi, sistolik ve diastolik tansiyon, açlık kan şekeri, trigliserit ve HDL değerleri ile değerlendirildi. Metabolik sendromu olanlarda, olmayanlara kıyasla komorbid fiziksel hastalık, BKİ, ŞBDÖ Soyutlama, Akıl Yürütme ve Problem Çözme alt ölçeği puanları, ŞİİÖ sosyal işlevsellik ve günlük yaşam becerileri alt ölçek puanları açısından anlamlı olarak yüksek fark olduğu görüldü. İşlevselliği yüksek olanlarda, düşük-orta olanlara kıyasla kadın cinsiyet, yüksekokul/üniversite eğitim düzeyi, bir işte çalışma oranı, içgörünün üç bileşeni ölçeği, tıbbi tedaviye uyum oranı ölçeği, şizofreni bilişsel değerlendirme ölçeği, ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma ölçeği, pozitif ve negatif belirtiler ölçeği, şizofrenide işlevsel iyileşme ölçeği açısından anlamlı olarak yüksek fark olduğu görüldü. Yapılan çok değişkenli lojistik regresyon analizi sonucunda bulgularımız eğitim düzeyinin ve TTUOÖ puanının yüksek olmasının işlevselliği olumlu etkilerken metabolik sendromun, yüksek ŞBDÖ dikkat alt ölçek puanı ve yüksek PANSS negatif belirtiler alt ölçek puanının işlevselliği olumsuz etkilediğini düşündürmektedir. Metabolik parametreler ve MetS'un hem hastaların genel sağlık düzeyi hem de işlevsellik düzeyini olumsuz etkileyebileceği dikkate alındığında hastaların bu parametreler açısından kontrol edilmesi önerilir. İşlevsel iyileşmeye etki eden faktörler literatürde sıkça tartışılmakta olup, çalışma sonuçlarımızın şizofrenide metabolik sendrom ve komorbid fiziksel hastalıkların işlevselliğe etkisinin anlaşılmasına ve bu bağlamda ilaç tedavileri ile psikoterapötik müdahalelerin planlanmasına katkıda bulunabileceği öngörülmektedir. Yine de bulgularımızın geniş örneklemlerle prospektif çalışılması bu konudaki bilgi birikimini artıracaktır.
Anahtar Kelimeler: şizofreni, işlevsellik, işlevsel iyileşme, metabolik sendrom, bilişsel işlevler, depresyon, içselleştirilmiş damgalanma, tedaviye uyum, şizofreni belirtileri

Abstract:
This study aimed to investigate the level of functionality, the factors affecting functionality, their interrelationships, and the impact of metabolic syndrome and comorbid physical illnesses on functionality in schizophrenia patients under follow-up at a university hospital. The study included 115 participants diagnosed with schizophrenia who were followed up at Gazi University Psychiatry Outpatient Clinic between August 2023 and October 2024. All participants were assessed using the Sociodemographic Information Form, Calgary Depression Scale for Schizophrenia, Schedule for Assesing the Three Components of Insight, Positive and Negative Syndrome Scale, Schizophrenia Cognition Rating Scale, The Internalized Stigma of Mental Illness scale, The Functional Remission of General Schizophrenia, Medication Adherence Rating Scale, and measurements of waist circumference, systolic and diastolic blood pressure, fasting blood glucose, triglycerides, and HDL levels. It was observed that patients with metabolic syndrome had significantly higher scores in comorbid physical illness, BMI, Abstract Thinking, Reasoning, and Problem Solving subscale of the Schizophrenia Cognitive Assessment Scale, and social functionality and daily living skills subscales of the Functional Recovery Scale compared to those without metabolic syndrome. Among those with high functionality, there was a significant difference in favor of female gender, higher education level, employment status, scores on the three components of the insight scale, medication adherence rating scale, schizophrenia cognitive assessment scale, internalized stigma of mental illness scale, positive and negative syndrome scale, and functional recovery scale for schizophrenia, compared to those with low to moderate functionality. Multivariate logistic regression analysis suggested that higher education level and higher Medication Adherence Rating Scale scores positively affect functionality, while metabolic syndrome, higher Attention subscale scores of the Schizophrenia Cognitive Assessment Scale, and higher Negative Symptoms subscale scores of the Positive and Negative Syndrome Scale negatively affect functionality. Given that metabolic parameters and metabolic syndrome can negatively impact both the general health and functionality levels of patients, it is recommended that patients be monitored for these parameters. Factors affecting functional recovery are frequently discussed in the literature, and the results of this study are anticipated to contribute to understanding the impact of metabolic syndrome and comorbid physical illnesses on functionality in schizophrenia, and to planning pharmacological and psychotherapeutic interventions accordingly. Nonetheless, prospective studies with larger samples are needed to further enhance the knowledge in this area.
Keywords: schizophrenia, functionality, functional recovery, metabolic syndrome, cognitive functions, depression, internalized stigma, treatment adherence, schizophrenia symptoms.