Beşeri ve iktisadi coğrafya açısından bir araştırma Safranbolu platosu
A Researh according to human and economical geography: Safranbolu platosu
Yazar: ÜNAL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HAYATİ DOĞANAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Beşeri coğrafya = Human geography ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Karabük-Safranbolu = Karabük-Safranbolu ; Yaylalar = Plateaus

Özet:
ÖZET DOKTORA TEZİ Beşerî ve İktisadî Coğrafya Açısından Bir Araştırma: SAFRANBOLU PLATOSU Ünal ÖZDEMİR Danışman: Prof.Dr. Hayati DOGANAY 1998 Sayfa: 319 Danışman: Prof.Dr. Hayati DOĞANAY Araştırma sahasını oluşturan Safranbolu Platosu, Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz bölümünde yer almaktadır. Plato sahası idarî açıdan ise, Karabük'e bağlı Safranbolu ve Eflani ile Kastamonu'ya bağlı Araç ilçeleri sınırlan içersinde bulunur. Araştırma sahasının yüzölçümü 927.5 km2 kadardır. Safranbolu Platosu'nun güneyi Araç çayı ile birlikte Tepedağ ve Vakıf dağ kütleleri, batısı Sançiçek dağlan, kuzeyi Kızılgüney Tepe ile Meydan Tepe arasında kalan tepelik alanlar ve doğusu da Karadere vadisi ile sınırlanmıştır. Safranbolu Platosu'nda bir kent (Safranbolu), 1 kasaba (Eflani), 76 köy ve bu köylere bağlı 212 adet mahalle yer almaktadır. Safranbolu Platosu'ndaki kır yerleşmelerinde, 1990 nüfus sayımı sonuçlarına göre, 24743 kişi yaşamaktaydı. Bu nüfusun % 1 1.7'si (2894 kişi) Eflani kasabasında, % 88.3 'ü (21849 kişi) de köylerde oturmaktaydı. Karabük-Safranbolu Tersiyer Havzası olarak adlandırılan bu saha, Bolu'nun kuzeyinden başlayıp, doğuda Kastamonu'ya kadar uzanmaktadır. Genişliği, batıda 2-2.5 km., doğuda 30-35 km.ye kadar değişen, yaklaşık kuzeydoğu-güneybatı uzanışlı ve hemen bütünüyle Eosen yaşlı tortul katmanlardan oluşmuş bir alandır.Ill Araştırma sahası, Batı Karadeniz bölümünde yer almasına rağmen, gerek iklim koşulları ve gerekse doğal bitki örtüsü açısından, Karadeniz ile İç Anadolu bölgesi arasında bir geçiş özelliği gösterir. Safranbolu Meteoroloji İstasyonunun yapmış olduğu 38 yıllık rasat sonuçlarına göre, bölgede yıllık ortalama sıcaklık 12.3°C dir. Yine tespit edilen yıllık ortalama yağış miktarı ise 462.3 mm. kadardır. Araştırma sahasında temel ekonomik faaliyet, tarım ve hayvancılık faaliyeti olmakla birlikte, orman ürünleri ve işçiliği de önemli bir yer tutar. Araç çayı etrafındaki alçak verimli alanlarda toprak oldukça verimlidir. Yükselti ve iklim koşullarına bağlı olarak sebze ve meyve tarımı gelişirken, ürünlerin de çeşitlendiği göze çarpmaktadır. Buna karşılık kuzeydeki yüksek plato düzlüklerinde ise, yetiştirilen ürün türlerinin azaldığı ve hayvancılığın daha çok önem kazandığı dikkati çeker. Araştırma sahasındaki kır yerleşmeleri, Araç çayı vadisi ile kuzeydeki yüksek plato düzlükleri arasında, gerek nüfus miktarı ve gerekse hakim ekonomik faaliyetleri açısından, farklı bir takım özellikler gösterir. Doğal ve beşerî çevre faktörlerinden kaynaklanan bu farklılıklar, köylerin sosyal ve ekonomik yapılarında bir takım değişikliklere neden olmuştur.

Abstract:
IV ABSTRACT DOCTORAL THESIS A Research According to Human and Economical Geopgraphy: SAFRANBOLU PLATEAU Ünal ÖZDEMİR Supervisor: Prof.Dr.Hayati Doğanay 1998, Pages:319 Jury: Prof.Dr.Hayati Doğanay Safranbolu plateau, the research area, is located in western part of Black Sea Region. Plateau area is officially situated in Safranbolu and Eflani towns belonged to Karabük and in Araç town belonged to Kastamonu. The research area is 927.5 square kilo meters. Safranbolu plateau is surrounded by Araç river, Tepedağ and Vakıf dağ masses in the south, Sançiçek mountains in the west, hill sides among Kızılgüney Tepe and Meydan Tepe in the north, and Karadere valley in the east. In Safranbolu Plateau, there is 1 city (Safranbolu), 1 town (Eflani), 76 villages and 212 neighborhoods belonging to these villages. According to census in 1990, 24743 people had been living in Safranbolu Plateau. The 1 1.7 % of the population (2894 people) had been living in Eflani and 83.3 % (21849 people) in villages. This area called Karabük- Safranbolu Tersiyer Basin starts from the north of Bolu and extends to Kastamonu in the east. The area, the width of which is 2-2.5 km enlarging to 30-35 km in the east, extends to northeast-southwest and is largely filled with old Eocene sedimentary rocks.Although the area is located in the West Black Sea Region, it shows an access characteristics of Black Sea Region and Inner Anatolia according to both climate and flora. According to Safranbolu Meteorology Station measures between 1952 and 1990, the average yearly temperature is 12.3°C and the average yearly rainfall is about 462.3 mm. Basic economic affairs of the study area are agriculture, cattle breeding in addition to forestry and forest labor. While vegetable and fruit agriculture have developing in low and fertile areas around Araç River according to altitude and climate, the sorts of crops have been increasing. Besides, the sorts of crops have been decreasing and cattle breeding has been increasing in the upper plateaus in the north. The rural settlements in the research area spread in different settlement characteristics between Araç river line and the high plateaus in the north in terms of both population and essential economic affairs. These differences caused by natural and human environmental factors are the most important ones causing the changes in the socio economic structures of villages.