Agatangel Efimoviç Krimskiy'nin hayatı ve Türkoloji üzerine çalışmaları
The life of Agatangel Efimovich Krimskiy and their studies on Turkology
Yazar: SEVDA SÜLEYMANOVA
Danışman: DOÇ. DR. GÖKÇE YÜKSELEN PELER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Tarih = History
Dizin: Biyografi = Biography ; Dil bilgisi = Grammar ; Dil bilim = Linguistics ; Krimskiy, Agafangel Egimoviç = Krimskiy, Agafangel Egimoviç ; Orta Asya = Central Asia ; Türk tarihi = Turkish history ; Türkoloji = Turcology ; Türkçe = Turkish

Özet:
19. asrın sonu 20. asrın başlarında Rus oryantalizmi önemli bilginler ortaya çıkarmıştır. Bunlardan önemli bir temsilci de Lazarevski Üniversitesi'nin Doğu Diller Bölümü başkanı Profesör Agatangel Efimoviç Krımskiy'dir. Krımskiy doğu Kaynaklarına inmeyi başaran oryantalistlerin başında gelen isimdir. Ukrayna'nın önde gelen şarkiyatçılarından Agatangel Efimoviç Krımskiy, araştırmaları Türk tarihi alanında büyük bir iz bırakmıştır. Çalışmamızın amacı, Türk tarihine faydalı olması ümidiyle, 19. asrın ikinci yarısıyla 20. asrın ilk yarısında yaşamış ünlü Ukraynalı bilim adamı Agatangel Efimoviç Krımskiy'nin çalışmalarının Türk tarihindeki yeri ve önemini ortaya koymak ve bu bağlamda araştırmacının çalışmalarını ve eserlerini değerlendirmektir. Çalışma nitel araştırma yöntemiyle hazırlanmıştır. Çalışmanın kapsamını A.E. Krımskiy'nin Türkoloji üzerine çalışmaları kapsamaktadır.
Araştırmamızın giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, metodu, oryantalizminin tarihçesi, yükseliş devrelerini anlatmaya gayret gösterdik. Altı bölümden oluşan araştırmamızda Krımskiy'nin Türk tarihi ile ilgili bilgileri ve kaynakları üzerinde durulmuştur. Daha sonra ise çalışmamızın temelini teşkil eden Krımskiy'nin ailesi, çocukluğu, gençliği, şahsiyeti, eğitimi ve Türkoloji'ye olan ilgisini ortaya koymaya çalışarak eserlerinden "Türkiye Tarihi", "Türkiye Tarihi ve Edebiyatı", "Azerbaycan Edebiyatı", "Nizami Gencevi ve Çağdaşları", "Türkoloji Üzerine Makaleler" adlı çalışmalarının incelenmesi ve onların değerlendirilmesini Türk tarihi açısından tetkik etmeye çalıştık.

Anahtar Kelimeler: A.E. Krımskiy, Türkoloji, Orta Asya Türkler Tarihi.

Abstract:
At the end of the 19th century and the beginning of the 20th century, Russian orientalism revealed important scholars. An important representative of these is Professor Agatangel Efimovich Krimsky, head of the Department of Oriental Languages at Lazarevsky University. Krimsky is the leading name of the orientalists who managed to reach the eastern Sources. Agatangel Efimovic Krımskiy, one of the leading orientalists of Ukraine, left a great mark in the field of Central Asian and Turkish History with his researches and works. The aim of our study is to reveal the place and importance of the works of the famous Ukrainian scientist Agatangel Efimovich Krimskiy, who lived in the second half of the 19th century and the first half of the 20th century, in the hope of being beneficial to Turkish History, and to evaluate the studies and works of the researcher in this context. The study was prepared by qualitative research method. The scope of the study A.E. It covers the works of Krimsky on Turcology.
In the introduction part of our research, we tried to explain the subject, purpose, method, history of orientalism, ascension periods. In our research, which consists of six chapters, the information and sources of Krimsky about Turkish history are emphasized. Later, by trying to reveal Krımsky's family, childhood, youth, personality, education and his interest in Turcology, which constitute the basis of our study, his works "Turkish History", "Turkish History and Literature", "Azerbaijan Literature", "Nizami Ganjavi and Contemporaries", "Articles on Turcology" and their evaluation in terms of Turkish History.

Keywords: A.E. Krimsky, Turkology, History of Central Asian Turks.