Türkiye'de yerel basının gelişiminde Basın İlan Kurumunun rolü
The role of the Press Advertisement Institution on the development of local press in Turkey
Yazar: ÇETİN ORANLI
Danışman: PROF. DR. İLHAN YERLİKAYA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın İlan  Kurumu = Press Agency Announced ; Gazetecilik = Journalism ; Yerel basın = Local press

Özet:
Türkiye'de yerel basının tarihi, Osmanlının son döneminde şehirlere gönderilen vilayet matbaaları ile başlar. O dönemde gazetelerde ücretsiz yayınlanan resmî duyurular, zaman içinde resmî ilânlara dönüşmüştür. Ancak resmî ilânların dağıtım ve paylaşım şekli hep tartışma konusu olmuştur. Bu tartışmalar 1961 yılında Basın İlan Kurumu'nun (BİK) kurulmasına kadar devam etmiştir. BİK'le birlikte, resmî ilân rejimi ile ilgili tartışmalar sona ermiştir. BİK'in şube açtığı illerde, ortaya konulan standartlarla, yerel gazetecilik gelişme göstermiştir. Kurum şubesinin bulunmadığı yerlerde valiliklerce işlemlerin yürütülmesine dair ikili yapı, 1 Kasım 2020 tarihinde BİK'in ülke genelini kapsaması ile ortadan kalkmıştır. Hâlihazırda resmî ilân sistemi, sayısı 950'nin üzerindeki yerel gazeteler için hayati öneme sahiptir. BİK, teşvik ve zorunlulukları ile yerel basının dijitalleşmesine de öncülük etmektedir. 'Türkiye'de Yerel Basının Gelişiminde Basın İlân Kurumunun Rolü' başlıklı çalışmamızda, literatür taraması ve mülakat yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmada, yerel basının durumu ele alınmış, BİK Genel Müdürü ve gazetecilerle 2020 yılında açık uçlu sorulardan oluşan görüşmeler yapılmıştır. BİK ilanlarının yerel gazeteler için önemi sektörün paydaşlarıyla yapılan görüşmelerle ortaya konulmuştur. Çalışma, 5 ana bölümden oluşmaktadır. Birinci ve ikinci bölümde basın ve BİK'in tarihçesi ile birlikte resmi ilanın öyküsüne yer verilmiştir. Üçüncü bölümde yerel basın ile Kurum ilişkisine değinilmiş, dördüncü bölümde ise yerel basında yeni arayışlar ele alınmıştır. Son bölümde ise bölümde sektörün genel gidişatı tartışılmıştır. Sonuç kısmının ardından, çalışma kapsamında yapılan mülakatların tamamı ek bölümünde yer almıştır. Çalışma, yerel basının gelişiminde BİK'in rolünü ve Kurum eliyle yürütülen resmî ilan sisteminin yerel gazeteler için hayati önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
The history of the local press in Turkey begins with the provincial printing presses sent to the cities in the last period of the Ottoman Empire. The official announcements that were published free of charge in the newspapers at that time turned into official announcements over time. However, the way of distribution and sharing of official announcements has always been the subject of discussion. These discussions continued until the establishment of the Press Advertisement Institution (BİK) in 1961. In the provinces where the BİK has opened branches, local journalism has developed with the standards set. The dual structure regarding the execution of transactions by the governorates in places where there is no branch of the institution disappeared on 1 November 2020 when the BİK covered the whole country. Currently, the official advertisement system is of vital importance for more than 950 local newspapers. BİK also leads the digitalization of the local press with its incentives and obligations. In our study literature review and interview methods were used. In the study, the situation of the local press was discussed, and interviews were held with the General Manager of BİK and journalists in 2020, consisting of open-ended questions. The importance of BİK advertisements for local newspapers was revealed through interviews with the stakeholders of the sector. The study consists of 5 main parts. In the first and second sections, the history of the press and BİK, as well as the story of the official announcement, are included. In the third part, the relationship between the local press and the Institution is mentioned, and in the fourth part, new searches in the local press are discussed. In the last part, the general course of the sector is discussed. The study reveals the role of BİK in the development of the local press and the vital importance of the official announcement system carried out by the Institution for local newspapers.