Çavuştepe Kalesi arkeolojik kazı çalışmaları
Çavuştepe Fortress archaeological excavation works
Yazar: MEHMET DİNÇ
Danışman: PROF. DR. RAFET ÇAVUŞOĞLU
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Kaleler = Fortnesses ; Urartular = Urartians ; Urartular Dönemi = Urartians Period ; Van-Gürpınar-Çavuştepe = Van-Gürpınar-Çavuştepe ; Çavuştepe Kalesi = Çavuştepe Fortress

Özet:
Urartu Krallığı MÖ 9-7. yüzyılları arasında merkezi Van Gölü Havzası olmak üzere Doğu Anadolu Bölgesi'nde hüküm sürmüştür. Sınırları en geniş haliyle; kuzeyde bugünkü Ermenistan ve güney Gürcistan'a, Güneydoğuda Urmiye Gölü'nün güney kıyılarına, batıda Fırat Nehri'ne ve doğuda Hazar Denizi'ne kadar uzanmıştır. Bu geniş coğrafyada Urartu Krallığı tarafından önemli kent ve kaleler kurulmuştur. Bu önemli kentlerden bir tanesi de Çavuştepe Kalesi'dir. 
Çavuştepe Kalesi, Van Gölü'nün doğusundaki önemli ovalardan biri olan Gürpınar Ovasına hâkim konumda olup, Urartu Kralı II. Sarduri (MÖ 764-734) döneminde inşa edilmiştir. Urartu'nun en güçlü döneminde kurulan bu kale, Yukarı Kale ve Aşağı Kale olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Yukarı Kale, Aşağı Kale'den yaklaşık 30 m daha yükseklikte olup burada Urartuların baş tanrısı Haldi adına yapılmış bir tapınak bulunmaktadır. Aşağı Kale'de ise yerel Tanrı İrmušini adına yapılmış bir tapınak, depo yapıları, mutfak, saray yapısı, sarnıçlar ve uçkale yer almaktadır. 
Kalenin ilk dönem kazıları Prof. Dr. Afif Erzen başkanlığında 1961-1986 yılları arasında yürütülmüştür. İlk dönemde yapılan kazıların amacı daha çok Çavuştepe Kalesi'nin sur mimarisini ortaya çıkarmaya yönelik olmuştur. Bu çalışmalar neticesinde kalenin surları dışında, saray, mutfak, depo binaları gibi önemli yapılar ortaya çıkarılmıştır. 
Çavuştepe Kalesi'ndeki ikinci dönem kazıları ise, 2014 yılından itibaren Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu başkanlığında başlatılmış olup bu yeni dönem çalışmaları devam etmektedir.

Abstract:
Kingdom of Urartu 9-7 BC. century in the Lake Van Basin, the center of the Eastern Anatolia region has reigned. In its broadest form; It extends to present Armenia and southern Georgia in the North, the southern shores of Lake Urmiye in the southeast, the Euphrates River in the west and the Caspian Sea in the east. In this wide geography, important cities and fortress were established by the Urartian Kingdom One of these important cities is Çavuştepe Fortress.
Çavuştepe Castle is located on the Gürpınar Plain, one of the important plains to the east of Lake Van. It was built during the period of Sarduri (764-734 BC). Founded in the strongest period of Urartu, this fortress is divided into two as Upper Fortress and Lower Fortress. The Upper Fortress is approximately 30 m there is a temple built in the name of Haldi, the chief god of the Urartians. In the Lower Fortress, there is a temple built in the name of local God Irmusini, storage structures, kitchen, palace structure, cisterns and uckale.
The first period excavations of the fortress. Dr. It was conducted under the direction of Afif Erzen between 1961-1986. The aim of the excavations in the first period was mainly to uncover the fortification architecture of Çavuştepe Fortress. As a result of these studies, important structures such as palaces, kitchens and warehouse buildings were found outside the fortress walls.
The second period excavations at Çavuştepe Fortress have been completed since 2014 Dr. Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu.