Living liver donors' experiences following liver transplantation surgery
Karaciğer transplantasyon ameliyatı süresince canlı karaciğer donörlerinin deneyimleri
Yazar: ASLI TANKURT
Danışman: DOÇ. DR. MARGÖRİT RİTA KRESPİ BOOTHBY
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Deneyim = Experience ; Doku ve organ tedariği = Tissue and organ procurement ; Donörler = Donors ; Karaciğer nakli = Liver transplantation ; Organ nakli = Organ transplantation

Özet:
Karaciğer nakli, karaciğerle alakalı bir çok hastalıklar için bir tedavi seçeneğidir. Naklin amacı, bakım maliyetleri ve hastalığın etkilerini minimize ederken yüksek yaşam kalitesini hedeflemektir. Nitel metodoloji, canlı donörlerin bir donor olma olgusunu yaşama deneyimini anlamak için benzersiz bir yol sunar. Fakat Türkiye'de detaylı bir örnek çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, transplantasyon boyunca karaciğer nakli canlı donörlerin nakil deneyimini keşfetmektir. Bu çalışmanın örneklemini 16 canlı donörler oluşturmaktadır. Gömülü teori methodu kullanılmıştır. Yaşam deneyimlerini detaylı bir şekilde keşfetmek için yönlendirmeler kullanılmıştır. Nitel methodoloji kullanılarak, ameliyat sonrası görüşmeler kopya edilip ve analizleri yapılmıştır. Bu çalışmanın temelinde, donörler canlı karaciğer bağışı ile ilgili hem kendilerinin hem de alıcıların yaşam deneyimlerini anlattılar. Deneyimleri çeşitli alanları içerir; donor inançları, karaciğer yetmezliği, donor olma, nakil ameliyatı ve organ bağışına yönelik inançlarda gruplanabilir. Donörlerin yaşamlarının değerlendirilmesi, karaciğer yetmezliğine ve nakil ameliyatına bağlı sınırlamalar, gerekli yaşam tarzı değişikliğine karşı bilinçlenme, duygusal değişimler, karakter değişimleri ve karışık ilişkiler olarak gruplandırılabilir. Donörler, hastaların karaciğer yetmezliği teşhisi ve nakil ameliyatı boyunca yaşam deneyimlerini sınırlamalara, karışık ilişkilere, duygusal değişimlere ve yaşam içindeki gelişimlere dayandırarak değerlendirdi. Bulgular donörler için psiko-eğitici müdahaleler amaçlamanın yanı sıra onlarla birebir klinik danışmada yol gösterici olarak kullanılabilir.

Anahtar kelimeler: Karaciğer nakli, canlı karaciğer donörleri,  deneyim

Abstract:
Liver transplantation is the treatment of choice for a number of liver related diseases. Transplantation aims to achieve maximal quality of life while minimizing the effects of disease and the costs of care. Qualitative methodology offers a unique way to understand the ways in which the live donors experience the phenomenon of being a donor. However, there is no such detailed study. The aim of this study was to explore liver live donors' experience following transplantation. The sample of this study was 16 live donors. Grounded theory method was used. Prompts were used when appropriate to explore areas of interest in detail. The post-operative interviews were transcribed and analyzed using qualitative methodology. On the basis of the present study, donors recounted their own and recipients experiences about living liver donation. The experiences include various domains: beliefs of donors can be grouped into beliefs about liver failure, being a donor, transplantation surgery and organ donation. Donors' evaluation of their life can be grouped into limitations brought by liver failure and the transplantation surgery, awareness of the need for lifestyle changes, emotional changes, changes in character and mixed relationships. Donors evaluated patients' experience of life following the diagnosis of liver failure and transplantation surgery in terms of limitations, mixed relationships, emotional changes and improvement in life. Findings could be used guide one to one clinical consultations with donors as well as providing targets for psycho-educational interventions.

Keywords: Liver transplantation, living liver donors, experience