Demokratik tutum bağlamında  çocukların katılım hakkının gerçekleşme düzeyi: Karşılaştırmalı durum araştırması
The realization level of children's right to participate in the context of democratic attitude : A comparative                                               case study
Yazar: KEVSER URFALIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZTÜRK
Gaziantep Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Demokratik tutum = Democratic attitude ; Gaziantep-Şahinbey = Gaziantep-Şahinbey ; Sosyal katılma = Social participation ; Çocuk hakları = Children's rights ; İlkokul öğrencileri = Primary school students ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Demokratik tutumun yüksek ve düşük olduğu sınıflarda çocukların katılım haklarının gerçekleşme düzeylerinin, bu sürece eşlik eden demokratik uygulamaların (demokratik bağlamın) ve katılım hakkının gerçekleşme düzeyinin şekillenmesine yön veren öğretmen inanç ve düşüncelerinin incelendiği bu çalışma, çoklu durum araştırmalarından karşılaştırmalı durum araştırması olarak desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Gaziantep ili Şahinbey ilçesinde tipik durum örneklemesiyle seçilmiş bir ilkokulun dördüncü sınıf şubelerinden amaçlı örnekleme yöntemlerinden aykırı durum örneklemesi ile belirlenmiş demokratik tutumun yüksek ve düşük olduğu iki sınıf oluşturmuştur. Araştırmada veriler gözlem ve görüşme yöntemleriyle elde edilmiştir. Bu doğrultuda her bir sınıfta 80 saat olmak üzere toplam 160 saat gözlem yapılmıştır. Gözlem süreci tamamlandıktan sonra çalışma grubundaki sınıf öğretmenleri ve her bir sınıftan seçilen sekiz öğrenci (toplam 16 öğrenci) ile görüşmeler yapılmıştır.  Araştırma verilerinin analizi sürecinde; çocukların katılım hakkının gerçekleşme düzeyinin belirlenmesi için nitel veri analiz yöntemlerinden hem içerik hem de betimsel analiz, demokratik bağlam ve öğretmen inanç ve düşüncelerinin belirlenmesi için içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, çocukların katılım hakkı gerçekleşme düzeyi ile ilgili biri yasal düzenleme kaynaklı olmak üzere 12 farklı düzenleme belirlenmiştir. Ayrıca, demokratik tutumun yüksek ve düşük sınıflarda çocukların katılım hakkının gerçekleşme düzeylerinin farklılaştığı tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, demokratik tutumun yüksek olduğu sınıfta demokratik tutum düşük olduğu sınıfa göre çocukların katılım hakkını gerçekleştirmek için daha fazla düzenleme yapıldığı ve çocukların katılım hakkının gerçekleşme düzeyinin daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın çocukların katılım hakkının gerçekleşme sürecine eşik eden demokratik bağlam sonuçları ise demokratik tutumun yüksek olduğu sınıfın demokratik tutumun düşük olduğu sınıfa göre demokratik bağlam açısından daha iyi olduğunu göstermiştir. Bu doğrultuda, demokratik tutumun yüksek olduğu sınıfta demokratik değer ve ilkeleri hayata geçiren daha fazla uygulamanın işe koşulduğu ve demokratik bir sınıf ortamının oluşturulmaya çalışıldığı belirlenmiştir. Ayrıca, demokratik tutumun düşük ve yüksek olduğu sınıflarda çocukların katılım hakkının gerçekleşmesi düzeyine şekil veren öğretmen inanç ve düşüncelerinin farklılaştığı, bu doğrultuda öğretmen inanç ve düşüncelerinin çocukların katılım gerçekleşmesinde önemli bir etken olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Çocukların Katılım Hakkı, Çocuk Hakları, Çocuk hakları Eğitimi, Çocukların Katılım Hakkının Gerçekleşme Düzeyi, Demokratik Tutum, İlkokul Eğitimi

Abstract:
The research is designed as a comparative case study from multiple case studies, examining the realization levels of children's participation rights, democratic practices (democratic context) and teacher beliefs and thoughts that shape the realization level of participation rights in the classes with high and low democratic attitudes. The study group of the research consisted of two classes with high and low democratic attitudes determined by contradictory status sampling from purposeful sampling methods of fourth grade branches of a primary school selected by typical case sampling in Şahinbey district of Gaziantep province. The data were obtained through observation and interview methods. In this respect, 160 hours of observation were performed in each class for 80 hours. After the observation process was completed, interviews were conducted with the class teachers in the study group and eight students from each class (16 students in total). During the analysis of research data; In order to determine the realization level of children's right to participate, both content and descriptive analysis, content analysis were conducted to determine the democratic context and teacher beliefs and thoughts. Within the scope of the research, 12 different regulations have been determined regarding the realization level of children's right to participate, one of which is based on legal regulations. In addition, it has been found that democratic attitudes differ in the realization levels of children's right to participate in high and low classes. In this respect, it was found that in the class where the democratic attitude is high, more regulations were made to realize the children's right to participate and the level of realization of children's right to participate was higher than the class where the democratic attitude was low. The results of the study showed that the democratic context, which thresholds the realization process of children's right to participate, shows that the class with a high democratic attitude is better in terms of democratic context than the class with a low democratic attitude. In this direction, it is determined that more practices that implement democratic values and principles are employed in the class where the democratic attitude is high and a democratic class environment is tried to be created. In addition, it was concluded that teacher beliefs and thoughts, which shape the realization of children's right to participate in classes with low and high democratic attitudes, are an important factor in realizing the participation of children in this direction.
Key Words: Children's Right to Participation, Children's Rights, Children's Rights Education, Realization of Children's Right to Participation, Democratic Attitude, Primary Education