Koruma planı bulunan kentsel sit dokularında fiziki mekan değişimi-Eyüp örneği
The change of physical structure in urban historical sites which have preservation plan-The case of Eyup
Yazar: BAHRİ MURAT SEVİNDİK
Danışman: PROF. DR. HALE ÇIRACI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent dokusu = Urban texture ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel değişim = Urban change ; Kentsel koruma = Urban conservation

Özet:
Koruma planı bulunan kentsel sit alanlarında fizikî mekânla ilgili olarak üç temel dokudan bahsetmek mümkündür. Bunlardan ilki, korumaya değer kültürel ve doğal varlıkların bulunduğu kentsel sit alanındaki geleneksel dokudur. İkincisi, yine bu kültürel ve doğal varlıkları korumak amacıyla hazırlanan ve yapıldıkları dönemin mevzuat, koruma anlayışı vb. etkenleriyle hazırlanan koruma amaçlı imar planları dokusudur. Son doku ise, kentsel sit alanının günümüzdeki mevcut dokusudur.Bu üç dokunun, içinde bulundukları ortam şartlarının da aynı zamanda ürünleri olduklarını da göz ardı etmeden, anlaşılmasına yönelik olarak araştırılması ve karşılaştırmalı bir analiz kapsamında değerlendirilmesinin, kentsel sit alanlarının korunmasına yönelik olarak gelecekte yapılacak çalışmalarda önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir.Bu amaçla öncelikle çalışmanın giriş bölümünde; amaç, kapsam, hipotez, literatür ve yöntem açıklanmış olup, ikinci bölümde, kentsel sit alanında bulunan kültürel ve doğal değerlerin arka planını oluşturan geleneksel yerleşmelerin fizikî mekân kültürünün özellikleri ile koruma, kentsel sit alanı ve koruma amaçlı imar planlaması kavramlarına değinilmiştir.Sonraki üç bölümde, çalışma alanı olarak seçilen Eyüp Kentsel Sit Alanı (EKSA) hakkında açıklanan üç temel doku hakkındaki araştırma bulguları açıklanmış olup, sırasıyla üçüncü bölümde; geleneksel dokusunun fizikî mekân oluşumu ve korunmaya değer öğe ve özellikleri, dördüncü bölümde; mevcut koruma amaçlı imar planları, beşinci bölümde de, kentsel sit alanının mevcut durumu açıklanmıştır.Altıncı bölümde, bahsedilen üç doku belirlenen yapılaşma, yol ve yeşil alan parametrelerine göre karşılaştırmalı olarak çalışılmıştır. Karşılaştırmalarda ilgili diğer bilgi, belge vb. verilerle beraber alan geneli hakkında bilgi sahibi olabilmek için üç harita dokusu da tespit edilmiştir; geleneksel dokuyu temsil ettiği kabul edilen 1923 tarihli harita dokusu, geçerli koruma amaçlı imar planlarına ait doku ve günümüz mevcut durumunu yansıtan hâlihazır harita dokusu.Son bölümde ise, çalışmanın genel bir özeti verilerek karşılaştırmalı analizlerden elde edilen bulgular değerlendirilmiş ve çalışma ile ulaşılan sonuç ve öneriler aktarılmıştır.

Abstract:
It is possible to mention three main structures at the urban historical sites which have preservation plan. The first one is the traditional structures at historical site that include cultural and natural entities which should be preserved. The second one is the structure of zoning and construction plans that have been prepared for preservation and improvemet of cultural and natural things. The last one is the existing and present structure.We hope, it will be benficial to make a comperative analysis and a deep research to understand these three structures.In the first chapter, first of all, aims, contents, hypothesis, literature and method of research study were explained. In the second chapter, the traditional districts, their cultural-physical characteristics, construction plan for their perservation which forming the background the cultural and natural values.As for the other three chapters, the results about three main structures have been explained on Eyup Urban Site Area chosen for the study subject . Sequencely, in the third chapter, the formation of the physical sites, the special features and elements that are to be preserved. In the forth chapter, the zoning and construction plans for the sake of preservation and conservation and in the fifth chapter the present state of the urban site area also have been enlightened.And, in the sixth chapter, the three types of construction, roads, streets, and the green zones have been studied comperatively according to their parameters. In the comperative studies, three maps and drawings also were found; the map of estimations which indicates to the traditional constructions, maps of construction plans and the map of the present state.As to the last chapter, it includes a general summary for the study subject, the analyses for the results of the proposals submitted.