İşçilerin hukuk deneyimi
Legal experience of the workers
Yazar: DUYGU HATIPOĞLU AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. SAİM ÜYE
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Adalet = Justice ; Hukuk sosyolojisi = Law sociology ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş hukuku = Labour law ; İşçiler = Workers

Özet:
Bu tez çalışmasında, adalete erişimi konu edinen "boşluk problemi" çalışmalarından farklı olarak, işçilerin adalet mekanizmalarında deneyimledikleri olgular, işçilerin bakış açısından yansıtılmıştır. İşçilerin hukuk deneyimleri, temellendirilmiş kuram (grounded theory) yöntemiyle ele alınmaktadır. İlk bölümde sosyo-hukuki çalışmalar içindeki tartışmalarla teorik bir konumlandırma yapılmaya çalışılmıştır. Sosyo-hukuki çalışmalar içinde aşağıdan yukarı yaklaşım açıklanmış, bu yaklaşımla yürütülecek bir araştırmanın unsurları literatür ışığında ortaya konmuştur. Öte yandan işçilerin deneyimlerine odaklanmanın önemine değinilmiş, deneyim, gündelik hayat çalışmalarının ilişkisel sosyoloji ve "standpoint" yaklaşımıyla benzerlikleri vurgulanmıştır. Bireylerin hukuk deneyimlerini araştırma konusu haline getirmiş olan hukuksal bilinç ve hukuki mobilizasyon çalışmaları, tez çalışmalarına yakınlığı bağlamında değerlendirilmiştir. Sosyo-hukuki çalışmalarda aşağıdan yukarı araştırma yaklaşımının, temellendirilmiş kurama çıkan bir yolu vardır. Çalışmanın yöntemi olarak temellendirilmiş kuram açıklanmış, inşacı temellendirilmiş kuram, veri toplama ve analiz, temellendirilmiş kuramda "kuram" ve değerlendirme kriterleri aktarılmıştır. Ayrıca çalışmanın yürütülmesindeki ayrıntılar araştırmacının günlüğü, çalışmanın kapsamı da araştırmanın sınırları başlıkları altında anlatılmıştır. İkinci bölümde, işçilerin hukuk deneyimlerinin çerçevesini çizen koşullar ve hukuksal durum, uyuşmazlık çözüm mekanizmaları ve Türkiye'de iş hukukunun kısa tarihi bağlamında ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise işçilerin hukuk deneyimleri, çalışma sürecinde, dava öncesi, mahkemede ve karardan sonra olarak belirlenen aşamalarda, ortaya çıkan olgular bağlamında tartışılmıştır. Bunun yanında temellendirilmiş kuram incelemesi sonucu işçilerin hukuk deneyiminde belirginleşen kavramlar ortaya konmuş, bunlar güvence, öngörülebilirlik ve görünürlük başlıklarında açıklanmıştır. İşçiler açısından adaleti sağlayacak önerilere de bu bölümde yer verilmiş, sonuç bölümünde ortaya konan "güvencesiz adalet" kavramının köşe taşları bu bölümde yerleştirilmiştir.

Abstract:
In socio-legal studies, access to justice is classically associated with gap problem. Unlike this approach, the facts experienced by workers in the juridical process are reflected from workers' point of view. Workers' experiences are analyzed with grounded theory. In the first chapter, a theoretical position is established in the context of socio-legal studies. Within socio-legal studies, the bottom-up approach is explained and the elements of a research conducted with this approach are presented in the light of the literature. Furthermore, the importance of focusing on workers' experiences has been mentioned. The similarities of everyday life and experience studies with relational sociology and "standpoint" approaches are emphasized. The legal consciousness and legal mobilization studies which have made the legal experience of the individuals a matter of research have been evaluated in the context of the thesis. The bottom-up approach in socio-legal studies is interrelating the grounded theory. The method, constructivist grounded theory, data collection and analyzing, the "theory" of grounded theory and evaluation criteria are explained. In the second chapter, the conditions and the situation of labour law that outline the legal experiences of workers are discussed in the brief historical context of Turkish labour law and methods of settling disputes. In the last chapter, the legal experiences of workers are discussed in the context of the facts that occur in the working process, before the case, at the court, and after the court decision. In addition, the concepts emerging from experiences of workers with grounded theory analysis as assurance, predictability, and visibility are expounded. Proposals to provide justice for workers are also included in this section. In the result, the cornerstones of the concept of "precarious justice" have been put forward and evaluated.