Opiyat bağımlılığı tedavisinin erken dönemdeki başarısını öngören faktörlerin belirlenmesi
The factors that predict the effectiviness in early treatment of opiate dependency
Yazar: CAVİD GULİYEV
Danışman: PROF. DR. İLHAN YARGIÇ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Endorfinler = Endorphins ; Opiyat alkaloidleri = Opiate alkaloids ; Tedavi = Treatment

Özet:
Opiyat bağımlılığı, kronik, yineleyici, dünyada birçok insanı etkileyen ve gittikçe artan bir hastalıktır. Opiyat bağımlılığı, kullanımı sonucu belirgin problemlere yol açmasına karşın kullanımının tekrarlandığı ve sürdürüldüğü bir dizi fizyolojik, davranışsal ve bilişsel belirtiler kümesidir.Opiyat bağımlılığı tedavisi sırasında hastaların, opiyat ya da başka bağımlılık yapıcı maddeler kullanmaları ve tedaviden sonra opiyat kullanımına geri dönmeleri oldukça sık görülür. Madde bağımlılığı tedavisinde başarıyı öngören faktörler; kişisel faktörler (kişilik özellikleri, komorbidite, antisosyal kişilik bozukluğu, psikopati ve madde kötüye kullanımı, motivasyon faktörü), kişilerarası faktörler (akran grubu, aile ilişkileri), çevresel faktörler (kullanılan maddeye erişebilme kolaylığı, sosyal ortam) ve sosyodemografik faktörler (cinsiyet, yaş, yasadışı madde kullanımı, suç ve tedavi, diğer sosyodemografik faktörler) olarak sınıflandırılabilir.Bu çalışmanın amacı opiyat bağımlılığı tedavisine yanıtı etkileyen faktörleri saptayarak toplumumuza özgü tedavi protokollerinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.Araştırma İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Yataklı Servisinde yatan ve taburcu edildikten sonra Bağımlılık Polikliniğinde ayaktan opiyat bağımlılığı tanısı ile izlenen 50 hasta üzerinde gerçekleştirilmiştir. Hastalarla ilk görüşme serviste, diğer görüşmeler Bağımlılık Polikliniğinde yapılmıştır. Hastalara serviste ve taburculuktan sonra üçüncü aydaki görüşmelerde Bağımlılık Şiddetini Belirleme Ölçeği, Zuckerman-Kuhlman Kişilik Testi, Levenson Psikopati Ölçeği, Bağımlılık Tedavisinin Başarısını Öngören Faktörler Ölçeği, Görsel Analog Ölçeği ve Algılanan Stres Ölçeği, taburculuktan sonra birinci, ikinci ve üçüncü aydaki görüşmelerde Görsel Analog Ölçeği uygulandı. Poliklinik kontrollerine gelen hastalara idrarda madde tarama testi yapılmıştır. İdrarında herhangi bir madde pozif çıkan hastalar tedaviden çıkarılmıştır.Çalışmaya alınan %82'si (n=41) erkek, %18'i (n=9) kadın olan 50 opiyat bağımlısı hastanın yaşları 20 ile 69 arasında değişmekteydi. Hastaların yaş ortalaması 38,28'di (SD±12,96). Bu hastaların % 44'ü (n=22) hiç evlenmemiş, %42'si (n=21) evli, % 10'u (n=5) boşanmış, %4'ü (n=2) duldu. Hastaların %54'ü (n=27) 11 yıl ve üzeri, %26'sı (n=13) 5 yıl, %20'si (n=10) 8-10 yıl eğitim görmüştü.Araştırmamızda yaş, eğitim seviyesi, cinsiyet, madde kullanım şekli, stres, tıbbi durum, iş - destek durumu, madde ve alkol kullanımı, yasal durum, aile-sosyal ilişkiler, psikiyatrik durum, carving, kişilik özellikleri, psikopati, sosyal ve çevresel faktörlerin erken dönem tedavi başarısını öngöremediği saptanmıştır.Tedaviye devam eden ve herhangi bir yasadışı madde kullanmayan grupta tedaviyle birlikte hastaların yaşadıkları stres, dürtüsellik, heyecan arayışları, maddeyi arzulama (craving) ve anksiyetede azalma olduğu, aile ve sosyal ilişkilerinde düzelme, psikiyatrik durumlarında iyileşme saptanmıştır.Bu çalışma tedavi için başvuran her hastanın tedaviden yararlanma olasılığı olduğunu ve bu konuda önyargılarla hareket edilmemesi gerektiğini göstermektedir.

Abstract:
Opiate addiction is a chronic, recurrent disease that affects many people in the world. Opiate addiction is compulsive opiate use despite harmful consequences in physiological, behavioral and cognitive fields.Dropping out of addiction treatment, abusing opiate or other addictive substances during and after opiate addiction treatment are very common. Developing new strategies for improving treatment outcomes is crucial. The predictive factors in substance abuse treatment could be classified as; personal factors (personality characteristics, comorbidity, antisocial personality disorder, psychopathy and substance abuse, motivational factors), interpersonal factors (peer group, family relations), environmental factors (the ease of access to substance, social media) and socio-demographic factors (gender, age, illegal drug use, crime and the treatment, other socio-demographic factors).The aim of this study is to determine the factors that influence the treatment response and to contribute to the development of treatment protocols which are spesific to our society.The study was conducted on 50 patients who were diagnosed with opiate addiction in the Istanbul University, İstanbul Faculty of Medicine, Department of Psychiatry. They were first seen as an inpatient during detoxification period and they were followed at the Addiction Outpatient Unit after discharge. During the first interview and the interview which was done at the end of the third month after discharge, the Addiction Severity Index, the Zuckerman-Kuhlman Personality Questionnaire, the Levenson Psychopathy Scale, the Addiction Treatment Success Factors Predicting Scale, the Visual Analog Scale and the Perceived Stress Scale were administered. During the interviews at the first, second and third months after discharge, the Visual Analog Scale was administered. At each visit, a urine sample was collected from the patients in order to screen for opiates, cocaine, cannabis, benzodiazepines and amphetamines. The patients with a positive urine test result for any substance were excluded from the follow up.A total of 50 opiate addicted patients were included in the study, 82% (n = 41) of them were males, 18% (n = 9) were females, and their ages were between 20 to 69. The average age of the patients was 38.28 (SD ± 12.96). 44% of these patients (n = 22) were never married, 42% (n = 21) were married, 10% (n = 5) were divorced and 4% (n = 2) were widowed. 54% of patients (n = 27) had 11 years or more, 26% (n = 13) had 5 years, 20% (n = 10) had 8-10 years of education.We found that age, educational level, gender, type of substance use, perceived stress, medical condition, business - support status, drug and alcohol use, legal status, family and social relationships, psychiatric condition, craving, personality traits, psychopathy, social and environmental factors did not have predictive value for short term treatment success among patients with opiate addiction. Among the patients who continued the treatment and did not use any illegal substance; we found a decrease in impulsivity, excitement seeking, craving and anxiety, also better family and social relationships, and improvement in psychiatric conditions.As a result of this study, the Addiction treatment may be beneficial for any opiate dependant patient who sticks to the treatment and we should not have any prejudice about treatment outcome.