Kanser hastalarında depresyon tanısının incelenmesi /
Yazar: MEHMET AKİF ERSOY
Danışman: DOÇ. DR. HAYRİYE ELBİ
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 1999
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Depresyon = Depression ; Kanser hastaları = Cancer patients

Özet:
ÖZET Kanser hastalarında depresyon hem normal popülasyona hem de diğer tıbbi hastalıklara göre çok daha sık görülmektedir. Kanser hastasındaki depresif semptomların, tedavisi mümkün olan bir psikiyatrik bozukluğun bulgusu mu yoksa, tanıya "normal" bir cevap ya da kanser hastalığının fiziksel semptomları mı olduğunun ayırt edilmesi konsültasyon- liyezon psikiyatrisinin pratiğinde sık karşılaşılan bir güçlüktür. Bu çalışmanın amaçlan özetle, kanser hastalarında DSM-IV majör depresyon kriterlerinin incelenmesi ve kanser hastalarında majör depresyon tanısının konulması için önerilen yaklaşımların karşılaştırılması; kanser hastalarında sık görülen bir bulgu olan irritabilitenin ne ölçüde majör depresyona eşlik ettiğinin araştırılması; kanser hastalarında majör depresyonun ilişkili olduğu diğer faktörlerin (sosyo-demografik veriler, inkar, tedavi ekibi ve hasta yakmıyla ilişkiler) incelenmesidir. Bu çalışmada, genel cerrahi, dahiliye, kadın doğum, radyasyon onkolojisi servislerinde yatan ve hastanenin diğer servislerinde yatmakta olup psikiyatri konsültasyonu istenen 18 ve 70 yaşları arasındaki kanser hastalan alınmışlardır. Majör depresyon tanısı alan 20 kanser hastası araştırma grubunu, majör depresyon tanısı almayan 63 kanser hastası ise birinci kontrol grubunu oluşturmuşlardır. Psikiyatri bölümünde izlenen 22 majör depresyon hastası ikinci kontrol grubunu oluşturmuştur. En sık "uyku bozukluğu" olmak üzere, majör depresyon semptomlan kanser hastalannda sık görülmektedir. Ailede psikiyatrik hastalık öyküsü, cinsiyet dağılımı açısından kanser hastalarında ve psikiyatrik popülasyondaki majör depresyonun farkları olduğu bu çalışmada bulunmuştur. "Uyku bozukluğu, iştah/kilo kaybı ve anerji semptomlarının kanser hastalarında depresyon tanısı için kullanılamayacağı" şeklindeki hipotezin majör depresyon kriterlerinin madde analizleri sonrasında doğrulanmadığı görülmektedir. "Değersizlik veya suçluluk duygusu" depresyon grubunda, depresyonu olmayan gruba göre daha sık görülmekle birlikte, iki grup arasında, p <.05 alındığında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmemektedir. Psikiyatrik majör depresyon hastalanyla karşılaştınldığında, majör depresyon tanısı alan kanser hastalarında "değersizlik/suçluluk 78duygusu" ve "ölüm/intihar düşüncesi"nin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha az görüldüğü dikkati çekmektedir. Öfke ve depresyon ilişkisi, hastadan ve hasta yakınından alınan verilerle klinik depresyon ve BDE puanı karşılaştırarak incelenendiğinde, hasta yakınından alınan bilgiye göre "son günlerde daha çabuk sinirlenme" ile majör depresyon tanısı arasında ilişki bulunmuş, öfkenin fiziksel dışavurumuyla depresyon arasında bir ilişki bulunmamıştır. Hastadan elde edilen verilerin analiz sonuçlan ise böyle bir ilişki olmadığı yönündedir. Sonuç olarak her iki yönde de verilerin oluşu ve hastadan ve hasta yakınından alınan verilerin farklı sonuçlar vermesi öfkenin böyle bir çalışmada değerlendirilmesinde kullanılacak ölçütlerin ve soruların geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Alternatif tedavi yöntemlerine başvurma ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişki araştırılmış ve alternatif tedavi yöntemlerine başvuran hastaların Beck Depresyon Envanteri puanlan, başvurmayanlarla karşılaştınldığında istatistiksel olarak anlamlı ölçüde daha yüksek bulunmuştur. Görüşme yapılan kanser hastalarının %26.6'sımn tanısını bilmedikleri saptanmıştır. Tanısını bilmeyenlerin BDE ortalamaları bilenlerinkinden daha yüksek bulunmuştur. Bu sonuç hastaya tanısını söylememe şeklindeki yaygm uygulamanın yanlış olabileceğini göstermektedir. Majör depresyon tanısı alan kanser hastalann %50'si doktorlann açıklamalarının yetersiz olduğunu söylerken, depresyon tanısı almayan hastaların % 19. 6' sı açıklamaları yetersiz bulmaktadırlar. "Doktorlara veya hastaneye güvensizlik" hissettiğini bildirmeyle klinik depresyon tanısı arasında anlamlı bir ilişki vardır. Güvensizlik hisseden kanser hastalannın BDE puanları daha yüksek bulunmuştur. Kanser hastalannda depresyonun tanınmasının ekiple ilişkiler, tedaviye uyum ve bilgilendirilme ile ilişkili olduğu görülmektedir. 79

Abstract: