Katı atık yönetimi için optimum güzergah sisteminin tasarımı ve gerçekleştirimi
Design and realization of optimum route system for solid waste management
Yazar: HATİCE ŞAHİN AKDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BUKET DOĞAN ; DOÇ. DR. ÖNDER DEMİR
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Bilgisayar Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Gezgin satıcı problemi = Travelling salesman problem ; Karınca koloni algoritması = Ant colony algorithm ; Katı atıklar = Solid wastes

Özet:
Son 10 yılda dünya nüfusu yaklaşık %1,1 oranında büyüme göstermiştir. Dünya üzerinde yaşayan insan sayısı 7 milyara yükselmişken bu oranda büyümeye devam ederse Birleşmiş Milletler  tahminlerine göre,  2030 yılına kadar dünya nüfusunun 9,6 milyara, 2040 yılına kadar ise 10,3 milyara ulaşacağı tahmin edilmektedir. Bu sayılara bakıldığında nüfus ile paralel olarak üretilecek atık miktarının da artabileceği ve atık yönetiminin Dünya için ne kadar önemli olduğu görülmektedir. Bu soruna akıllı çözümler bulunmadığı durumlarda, büyük çevresel sorunlarla karşılaşılacağı tahmin edilmektedir. Ülkemizde de, ekonomik ve teknolojik gelişmeler ile birlikte, tüketim artmış buna bağlı olarak atık miktarında da büyük ölçüde artış yaşanmıştır. TÜİK verilerine göre, 1994 yılında toplanan atık miktarı 17.757 bin ton iken, 2001 yılında 25.134 bin ton, 2018 yılında ise 32.209 bin ton olarak raporlanmıştır.
Çalışmada, katı atık yönetimi süreçlerinin adımından biri olan atık toplama aşamasının iyileştirilmesi için bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Uygulamada, İstanbul'a bağlı Maltepe Belediyesi'nin mevcut katı atık rotaları optimize edilmeye çalışılmıştır. Optimum güzergah tespiti ile, vatandaşa daha hızlı hizmet verilmesinin sağlanması ile birlikte, belediye için de önemli bir gider kaleminin azaltılması, daha az trafiğe çıkan araçlar sayesinde trafik sorunu, yakıt tüketimi, karbon salınımı, çevre kirliliği gibi sorunların da minimize edilmesi sağlanmaktadır. 
Tez çalışmasında, belediye çalışanlarına sunulacak yeni bir sistem hazırlanmıştır. Bu sisteme, belediyenin mevcut verileri (koordinat, adres, bölge gibi) girebilmektedir. Girilen koordinatlar arasındaki mesafeler, Open Street Routing Machine(OSRM) uygulamasının Table isimli API'si kullanılarak hesaplanmaktadır. Son olarak Karınca Kolonisi Optimizasyon Algoritması ile en kısa rota hesaplanıp, kullanıcının ekrandan görebileceği bir harita üzerine aktarılmaktadır. Sisteme yeni koordinatların girilebileceği ve rota hesaplanabilen ekranlar tasarlanmıştır.

Abstract:
In the last 10 years, the world population has grown by about 1.1%. While the number of people living on earth has increased to 7 billion, if it continues to grow at this rate, it is estimated that the world population will reach 10.3 billion by 2040, according to the United Nations estimates. Considering these numbers, it is seen that the amount of waste to be produced may increase in parallel with the population and how important waste management is for the world. In the absence of smart solutions to this problem, it is predicted that major environmental problems will be encountered. In our country, together with the economic and technological developments, consumption has increased and accordingly, the amount of waste has increased to a great extent. According to TURKSTAT's data, while the amount of waste collected in 1994 was 17,757 thousand tons, it was reported as 32,209 thousand tons in 2018.
In the study, an application was carried out to improve the waste collection stage, which is one of the steps of solid waste management processes. In practice, the existing solid waste routes of Maltepe Municipality of Istanbul were tried to be optimized. With optimum route determination, providing faster service to the citizens, an important expense item for the municipality is reduced, and problems such as traffic problems, fuel consumption, carbon emissions and environmental pollution are minimized thanks to the vehicles that drive less.
In this study, a new system has been prepared to be presented to the municipal employees. In this system, the municipality's existing data (such as coordinate, address, region) can be entered. The distances between the entered coordinates are calculated using the Table API of the OSRM application. Finally, the shortest route is calculated with the Ant Control Optimization Algorithm and transferred to a map that the user can see on the screen. Screens where new coordinates can be entered into the system and route can be calculated are designed.