İzmir'de edebiyat mahfilleri (1860-1960)
Literature gatheri̇ng places in İzmi̇r (1860-1960)
Yazar: YAĞMUR YILDIRIMAY BAYRAKÇI
Danışman: PROF. DR. ALİ ŞÜKRÜ ÇORUK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada, 1860-1960 yılları arasında İzmir'de yaşayan, eser veren şair ve yazarların hangi mekânlarda bulundukları tespit edilerek nasıl bir iletişim ortamının oluşturulduğu gösterilecektir. Lokanta-bar-meyhaneler, şair ve yazar evleri, kitabevleri, oteller, kahvehaneler çevresinde birbirlerini, edebî ortamı nasıl etkiledikleri, buralarda zamanlarını nasıl geçirdikleri üzerinde durulacaktır. Ayrıca belirtilen tarihler arasında İzmir, bir basın merkezi olarak ele alınacak, bu dönemde yayımlanan dergi ve gazeteler hakkında bilgi verilecektir. Bu veriler doğrultusunda İzmir'in özellikle İstanbul ve Ankara gibi çoksesli bir edebî muhit olduğu kanıtlanmaya çalışılacaktır. Çalışmada başlangıç olarak 1860'ın seçilmesinin nedeni, 1867'de imzalanan vilayet nizamnamesi ile birçok şehrin merkezi olan İzmir'de bu süreçten sonra matbaanın kurulması, dergi ve gazetelerin çıkması; Tanzimat yıllarına dahil edebileceğim kültürel çeşitliliğin bu tarihten sonra başlamasıdır. Çalışmanın ilk bölümünde mekân, edebiyat mahfili ve edebî muhit kavramları açıklanarak tezin ana çerçevesini belirleyen muhitin işlevi gösterilmiştir. İkinci bölümünde kitaplardan, süreli yayınlardan yapılan araştırmalar sonucu bilgi edinilen mahfillerin edebî muhite katkısı işlenmiştir. Burada mahfiller, şair ve yazarların bir araya gelme sıklıkları dikkate alınarak nasıl bir ortam oluşturduğu üzerinden incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise 1860-1960 arası İzmir'de çıkan süreli yayınlar taranarak süreli yayınların kendi başına bir edebiyat muhiti oluşturduğu anlatılmıştır. İzmir Millî Kütüphane'den, Ankara Millî Kütüphane'den, Beyazıt Halk Kütüphanesi'nden, Atatürk Kitaplığı'ndan, Seyfettin Özege Koleksiyonu'ndan ve Hakkı Tarık Us Koleksiyonu'ndan yapılan taramalar sonucunda ulaşabildiğim  İzmir'de yayımlanmış tüm süreli yayınların listesi, tezin sonunda verilmiştir. Böylelikle İzmir'in, İstanbul ve Ankara'dan sonra edebî hareketliliğin, gazete ve dergiciliğin en çok yaşandığı illerden biri olduğu gösterilmiştir.
Anahtar kelimeler: Edebî muhit, edebiyat mahfili, İzmir, Tanzimat dönemi, Cumhuriyet dönemi

Abstract:
In this study, the places where poets and writers who worked in Izmir between 1860 and 1960 spent their time will be identified to show how a communication environment was created. It will highlight how they influenced each other and the literary environment of restaurants-bars-taverns, poets' and writers' houses, bookstores, hotels, coffee houses, and how they spent their time in these places. In addition, İzmir will be discussed as a press centre and information will be given on the journals and newspapers published during this period. In line with these data, it will be tried to prove that İzmir was a polyphonic literary milieu like Istanbul and AnkaraThe reason for choosing 1860 as the starting point of this thesis is that in İzmir, which became the centre of many cities with the provincial ordinance signed in 1867, a printing press was established, magazines and newspapers were published, and cultural diversity, which I can include in the Tanzimat years, began after this date.  In the first part of the study, the concepts of "space", "literary milieu" and "literary gathering-place" are defined and the function of the elements that define the main framework of the thesis is explained. In the second part, the contribution of the gathering-place to the literary milieu was discussed, as a result of the research carried out through books and periodicals. Here the gathering-place were analysed consideringly in terms of the frequency with which poets and writers came together and the kind of environment they created. In the third part, periodicals published in Izmir between 1860 and 1960 were analysed and it was shown that periodicals formed a literary milieu of their own. The list of all the periodicals published in Izmir and obtained from the Izmir National Library, Ankara National Library, Beyazıt Public Library, Atatürk Library, Seyfettin Özege Collection and Hakkı Tarık Us Collection is given at the end of the thesis. This shows that İzmir is one of the cities with the highest literary activity, newspaper and magazine publishing after İstanbul and Ankara.
Keywords: Literary milieu, literatüre gathering-place, İzmir, Tanzimat reform era, Republic period.