Türkiye'de kayıt dışı istihdamın azaltılmasına dair sosyal güvenlik uygulamaları
Social security practices on the reduction of undeclared employmnet in Turkey
Yazar: NUR BETÜL DENİZ GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TURGUT
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonomi = Economics ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kayıt dışı ekonomi = Informal economy ; Kayıt dışı istihdam = Informal employment ; Sosyal güvenlik = Social security ; Sosyal güvenlik sistemleri = Social security systems ; Sosyal güvenlik tedbirleri = Social security actions ; İstihdam = Employment ; İstihdam politikaları = Employment policies

Özet:
Tarih boyunca geçmişten bugüne hayatın hemen hemen her alanında yaşanan değişimler yaşamın idamesi için çok önemli olan pek çok ihtiyaca etki etmiş barınma ve beslenme gibi temel ihtiyaçların karşılanması ve bu ihtiyaçların güvenliğinin sağlanması gereksinimi ortaya çıkmıştır. Hal böyle olunca insanların yaşamlarını sürdürebilmek ve hatta geleceğe dair kaygılarını en aza indirebilmek için sosyal güvenlik kavramı gündeme gelmiştir. Sosyal güvenlik hayatın her alanına etki eden çok kapsamlı ve etkili bir nosyon olup aynı zamanda bir insan hakkı olarak da önemli bir yere sahiptir. 
Sosyal güvenlik kavramı yalnızca bireylerin değil devletlerin de temel ihtiyaçların korunması durumuna müdahil olması ile sürekli olarak gelişim sağlamıştır. Devletin sosyal devlet anlayışı ile bu tür etkinlikleri gerçekleştirmesi olumlu bir etki sağlasa da zaman zaman bu durum olumsuz tesir etmekte ve öyle ki sosyal güvenlik kavramı birçok ülkenin geçmişten günümüze devam eden sorunu olan kayıt dışı istihdam probleminin gündeme gelmesine neden olmuştur. Kayıt dışı istihdam kavramının sadece gelişmekte olan ülkeler ve geçiş ülkeleri için değil, aynı zamanda çoğu ülkede kendisini göstermiş önemli bir sorundur. Ve bu sorun ülke ekonomilerine sosyal ve mali açıdan olumsuz zararlar veren küresel bir etki yaratmıştır. 
Son yıllarda yapılan çalışmalar kayıt dışı istihdamın hızla yükselişini durdurmak yada en iyi ihtimalle azaltmaya yönelik çeşitli uygulamalar içermektedir. Kayıt dışı istihdam ile mücadelede önemli bir yere sahip olan sosyal güvenlik reformu ve yapılan yasal düzenlemeler kayıt dışı istihdam ile mücadele konusunda etkili olmuş tüm bu ana adımlar dışında sorunu tetikleyen diğer sorunların çözümü için de çalışmalar yürütülmüş caydırıcılık unsurunu daha etkin kullanabilmeye yönelik adımların atılması gündeme gelmiştir. Sosyal Güvenlik Uygulamaları başlığı altında Türkiye kayıt dışı istihdamın durumu bu çalışmada ele alınmıştır. Türkiye'de mevcut kayıt dışı istihdamın genel istihdama oranı yaklaşık %30 civarında olduğu tespit edilmiştir ve bu durumun düşürülmesine yönelik Türkiye'deki mevcut sistem ile Fransa, İngiltere, Almanya gibi ülkelerdeki sistemler ile karşılaştırmalar yapılarak Türkiye'deki Sosyal Güvenlik Uygulamalarının etkinliği değerlendirilmiştir. Günümüzdeki kayıt dışı istihdam oranı değerlendirildiğinde mevcut Sosyal Güvenlik Uygulamalarının yaptırımlarının caydırıcılık etkisinin yetersiz olduğu yasal düzenlemelerin yapılması, denetimlerin artması, iş hayatının daha da aktif hale getirilmesi, adaletsizliklerin giderilmesi ve gerektiğinde çeşitli kolaylıklar sağlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Throughout history, changes in almost every aspect of life from past to present have affected many needs that are crucial to the maintenance of life to basic needs such as shelter and nutrition and it causes to ensure the security of these needs. Therefore, the concept of social security has come to the fore in order to sustain people's lives an deven to minimize their worries about the future. Social security is a very comprehensive and effective notion that affects every aspect of life and has an important place as a human right. 
The concept of social security has developed continuously with the involvement of not only individuals but also states in the protection of basic needs. Although the government make real to these activities with the social state mentality has a positive effect this situation sometimes has a negative effect and the concept of social security has led to the unregistered employment problem which has been a problem of many countries from past to present. The concept of unregistered employment is an important problem not only for developing countries and countries of transit, but also for most countries. Moreover this problem has had a global impact that causes negative social and financial damages to the economies of the country. 
Researches in recent years involve various implementations aimed at stopping the rapid rise of informal employment or at best reducing it. Social security reform has an important place in the fight against unregistered employment. As a result of the legal regulations, effective results in the fight against unregistered employment were discussed. In addition to the main causes of the problem, studies have been carried out for the solution of the side elements that provide the formation. It has become a current issue to take steps to use deterrence more effectively. Unregistered employment situation in Turkey under the title Social Security Implementations are discussed in this study. The overall employment rate of unregistered employment available in Turkey was determined to be about 30% and this situation with the current system in Turkey for lowering, making comparisons with the systems in countries such as France, England and Germany, evaluated the effectiveness of the Social Security Implementation in Turkey. When the current informal employment rate is evaluated, it is obvious that the deterrence effect of the sanctions of the existing Social Security Implementations is insufficient. It was concluded that legal arrangements should be made for the solution, increasing the audits, making the business life more active, eliminating injustice and providing various conveniences when necessary.