Telekomünikasyon sektörü iş kazalarının analizi, iş güvenliği risklerinin  ve güvenlik kültürünün değerlendirilmesi ve önleme stratejileri
Analysis of work accidents, assessment of risks and safety culture and prevention strategies in telecommunication sector
Yazar: BAHADIR ENGİN
Danışman: PROF. DR. METİN GÜRÜ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışmada 2002-2012 yılları arasında Türkiye genelinde telekomünikasyon sektöründe 286 işyerinde yaşanan 1273 kazaya ilişkin veriler toplanarak analiz edilmiştir. İncelemeye değer görülen 65 kaza vakası kök neden analizi yöntemiyle derinlemesine araştırılmıştır. Ayrıca sektöre özgü iş sağlığı ve güvenliği risklerinin değerlendirilmesi ve güvenlik kültürü değerlendirmesi çalışmaları yürütülmüştür. Elde edilen sonuçlar ışığında önleyici tedbir önerileri sunulmuştur. En sık karşılaşılan kaza türlerinin sırasıyla merdivenden düşme (%20,6), trafik kazaları (%19,2) ve ahşap direklerden düşme (%14,6) olduğu görülmüştür. Sektörde meydana gelen kazaların %30'unun ciddi sonuçları olduğu, bunların %3,3 oranda (40 adet) ölüm, %3,2 oranda (39 adet) kritik yaralanma ve %23,5 oranda (288 adet) ağır yaralanma ile sonuçlandığı görülmüştür. Söz konusu ciddi kazaların %74,8'ini yüksekten düşme kazaları ile trafik kazalarının oluşturduğu görülmüştür. Telekomünikasyon sektörü işyerlerinde yapılan risk değerlendirmesi kapsamında 18 adet risk tanımı ile ilgili kısa vadeli önlem planı yapılması öngörülmüştür. Sektörde sık görülen ve sonuçları ağır olan 65 kaza vakası seçilip derinlemesine incelenmek suretiyle kazaların doğrudan nedenleri, birincil nedenleri ve kök nedenleri belirlenmiştir. Sektöre ait işyerlerinde güvenlik kültürünün değerlendirilmesi amacıyla 889 katılımcı ile yürütülen anket araştırması sonucunda; "Kişisel Öncelikler ve Güvenlik İhtiyacı", "Güvenlik Katılımı" ve "Destekleyici Çevre" boyutlarının sırasıyla en yüksek puan alan ve olumlu değerlendirilen boyutlar olduğu, "Güvenlik Kuralları ve Prosedürleri", "Kişisel Risk Algısı" ve "Çalışma Ortamı" boyutlarının ise en düşük puan alan ve olumsuz değerlendirilen boyutlar olduğu görülmüştür. Güvenlik Kültürü alt boyutları arasındaki toplam 38 korelasyondan, 3'ü yüksek, 7'si orta ve 26'sı zayıf olarak hesaplanmıştır. Katılımcı özellikleri bakımından, genel olarak yönetimsel hiyerarşi silsilesinde yönetim kadrolarına doğru yukarıya çıkıldıkça güvenlik kültürü boyutlarına daha iyimser bakıldığı ve yüksek puan verildiği görülmüştür.

Abstract:
In this study data of 1273 work accidents were collected and analysed, which occurred between the years of 2002-2012 in 286 telecommunication sector companies across Turkey. 65 of them worthy of attention were selected and investigated thoroughly by applying root cause analysis method. Additionally, sector-specific occupational health and safety risk assessment and safety culture survey was conducted. As a result of these findings, recommendations on preventive measures were presented. Falls from ladders (%20,6), road traffic accidents (%19,2) and falls from wooden poles (%14,6) respectively,  proved to be the most common types of accidents. The rate of severe accidents were found to be 30% (367 occurrence) of all accidents in the sector, comprising %3,3 (40 occurrence) deaths, %3,2 (39 occurrence) critical injuries and %23,5 (288 occurrence) severe injuries. It is seen that %74,8 of these severe accidents, compose of  falls from heights together with road traffic accidents. Risk assessment was carried out in the telecommunication sector workplaces, where preparation of short term action plan is proposed for 18 risk definitions.  Immediate causes, primary causes and root causes of the  most common and severe types of accidents in the sector were determined by throughly investigation of 65 selected accident cases. As a result of safety culture survey conducted with 889 participants employed in the workplaces of the sector, "Personal Priorities and Need for Safety", "Involvement" and "Supportive Environment" aspects received the highest scores respectively and thus noticed as the most positive aspects. On the other hand, "Safety Rules and Procedures", "Personal Appreciation of Risk" and "Working Environment" aspects received the lowest scores and thus noticed as the most negative aspects. Out of 38 correlations presented between safety culture aspects; 3 high correlation, 7 moderate correlation and 26 weak correlation were derived. From the point of view of participant characteristics, it is seen that in general by going up in the managerial hierarchy, safety culture were evaluated more optimistic and scored more highly.