Deprem sonrası kullanılan geçici barınma ünitelerindeki gereksinimlerin sınıflandırılması ve tasarıma etkisi
Classification of requirements in temporary shelter units used after earthquake and its effect on design
Yazar: AYŞAN ILGIN POLAT
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜ ÖZTURAN
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Marmara depremi = Marmara earthquake ; İç mimari = Interior architecture

Özet:
Depremler, insan hayatı ve kentlerdeki yerleşimler açısından önemli tehditler oluşturan fenomenlerdir. Depremlerin ardından yerinden edilmiş nüfus için sığınak ve yeniden yaşamın simgesi olan deprem sonrası barınakların sağlanması hayati öneme sahiptir. Acil, geçici ve kalıcı olarak sınıflandırılabilen bu barınma türleri, deprem sonrasında sadece fizyolojik ihtiyaçları karşılamakla kalmayıp aynı zamanda depremden etkilenen nüfusun psikolojik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını da karşılayarak bütünsel bir iyileşme sürecine katkı sağlamaktadır. Bu tez, son 25 yılda meydana gelen altı büyük depremi analiz ederek deprem sonrası barınakların deprem etkilenen nüfusun ihtiyaçları doğrultusunda etkinliğini ve yeterliliğini araştırmaktadır. Çalışma kapsamında analiz etmek üzere; Sichuan (2008), Haiti (2010), Keşmir (2005), Marmara (1999), Van (2011) ve Kahramanmaraş (2023) depremleri seçilmiştir. Bu depremlerin sonrasında kullanılan barınma birimlerini inceleyerek deprem sonrası barınakların Maslow'un hiyerarşisinde özetlenen temel insan ihtiyaçlarını nasıl karşıladığını anlamak amaçlanmıştır. Bu kapsamda, insani yardım kuruluşları, devlet organizasyonları, kamu kuruluşları ve sivil toplum örgütleri gibi deprem sonrası müdahale süreçlerinde etkin rol oynayan unsurların yayınladıkları kaynaklar incelenerek depremin ardından etkilenen nüfusun barınma ihtiyaçlarına yönelik temel kriterler belirlenmiştir. Belirlenen kriterler, Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi piramidinde yer alan ihtiyaçlarla entegre edilerek sınıflandırılmıştır. Elde edilen değerlendirme kriterleriyle Dünya'da ve Türkiye'de son 25 yılda meydana gelen yıkıcı depremler incelenmiş ve bu depremlerin ardından gerçekleştirilen barınma çözümlerinin, kullanıcıların ihtiyaçlarını ne kadar karşılayabildiği detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışma, deprem sonrası barınma konusunda uluslararası standartların ve temel ihtiyaçların göz önünde bulundurularak daha etkili ve kullanıcı odaklı çözümlerin geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Abstract:
Earthquakes are natural phenomena that pose serious threats to human life and urban settlements. It is critical to provide post-earthquake shelters, which serve as a symbol of safety and new life for the displaced population following an earthquake. These shelter types, which can be classified as emergency, temporary, or permanent, not only meet the physiological needs of the earthquake victims, but also contribute to a comprehensive recovery process by meeting the psychological, social, and cultural needs of the affected population. This thesis examines the effectiveness and adequacy of post-earthquake shelters in relation to the needs of the earthquake-affected population using data from six major earthquakes that occurred within the last 25 years.  To analyze within the scope of the study, earthquakes in Sichuan (2008), Haiti (2010), Kashmir (2005), Marmara (1999), Van (2011), and Kahramanmaraş (2023) were chosen. The goal of examining the shelter units used after these earthquakes is to better understand how they meet the basic human needs outlined in Maslow's hierarchy. In this context, basic criteria for the affected population's shelter needs after the earthquake were determined by reviewing resources published by elements involved in the post-earthquake response processes, such as humanitarian aid organizations, state organizations, public institutions, and non-governmental organizations. The established criteria were classified by combining them with Maslow's hierarchy of needs pyramid. With the evaluation criteria in hand, the devastating earthquakes that occurred around the world and in Turkey in the last 25 years were examined, and the extent to which the housing solutions implemented in the aftermath of these earthquakes could meet the needs of the users was thoroughly discussed. This study aims to contribute to the development of more effective and user-friendly post-earthquake shelter solutions while considering international standards and basic needs.