Hemodiyaliz hastalarında sağkalımı etkileyen faktörlerin retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of factors affecting survival in hemodialysis patients
Yazar: ÇİĞDEM İŞLEK
Danışman: PROF. DR. SONER DUMAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Biyoistatistik ve Tıbbi Bilişim Ana Bilim Dalı / Biyoistatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Biyoistatistik = Biostatistics
Dizin: Anemi = Anemia ; Biyoistatistik = Bioistatistics ; Cox regresyon modeli = Cox regression model ; Diyaliz hastaları = Dialysis patients ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies ; Sağkalım = Survival

Özet:
Giriş ve Amaç: Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda sağkalımı etkileyen faktörleri belirleyerek gerçek bir veri kümesi üzerinde bu amaçla kullanılan yöntemleri karşılaştırmaktır. Yöntem: Retrospektif olarak tasarlanmış bu çalışmada Ege bölgesindeki 4 özel hemodiyaliz merkezindeki hastaların hasta dosyalarından verileri incelenmiştir. Hemoglobin değişkenliği ve mortalite arsındaki ilişkiyi incelemek için iki farklı yöntem olan geleneksel Cox regresyonu ve zamana bağlı Cox regresyon analizleri yapılarak sonuçlar karşılaştırılmıştır. Analizler SPSS-25 ve RStudio 1.3.1093 programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 336 hasta vardı. Bu hastalara ait yaş ortalaması (69.57±0.74)(79) idi. 336 hastadan 190 ında mortalite gerçekleşti, % 43.5'i ise sansürlü idi. Hastaların medyan sağkalım süresi 60.83±3.17ay [%95 G.A. 54.62-67.04] idi. Cinsiyet, yaş ve diyabete ek olarak laboratuvar değişkenleri için düzeltme yapıldığında; geleneksel Cox regresyon yöntemine göre sadece yüksek- yüksek (Y-Y) hemoglobin grubu anlamlı bulundu (HR: 1.66; p=0.02). Zamana bağlı Cox regresyon yöntemi uygulandığında istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç bulunmadı. Fosfor sadece geleneksel Cox regresyonunda anlamlı bulunurken (HR: 1.10, p=0.01) , kreatinin ve kalsiyum ise sadece zamana bağlı Cox regresyon yönteminde anlamlı bulundu (HR: 0.93, p=0.003 ; HR:0.24 , p=0.000). Geleneksel ve zamana bağlı Cox regresyon yöntemlerinin ikisinde de cinsiyet (HRg:0.61, HRz0.72), yaş (HRg:1.03, HRz:1.03), diyabet (HRg:0.54, HRz:0.59), CRP (HRg:1.10, HRz:1.12), ferritin (HRg:1.001, HRz:1.0005) anlamlı bulundu (p<0.05). Sonuç: Cox regresyonu ve zamana bağlı Cox regresyonu arasında aynı tahminlenen değişkenler için HR ve standart hataları bakımından belirgin bir farklılık gözlenmemiştir. Ancak, orantısal hazard varsayımı sağlanmadığında zamana bağlı Cox regresyon yöntemini kullanmak daha doğru sonuç verecektir.

Abstract:
Introduction and Aim: The aim of this study is to determine the factors affecting survival in patients receiving hemodialysis treatment and compare the methods used for his purpose on a real data set. Method: In this retrospectively designed study, the data of patients from 4 private hemodialysis centers in the Aegean region were analyzed. To examine the relationship between hemoglobin variability and mortality, two different methods, the traditional Cox regression and time-dependent Cox regression analysis, were performed and the results were compared. The analyzes were carried out using SPSS-25 and RStudio 1.3.1093 programs. Results: There were 336 patients included in the study. The average age of these patients was (69.57 ± 0.74) (79). 190 of 336 patients had mortality, 43.5% were censored. Median survival of patients was 60.83 ± 3.17 months [95% G.A.54.62-67.04]. When corrections are made for laboratory variables in addition to gender, age and diabetes; According to the traditional Cox regression method, only the High-high (H-H) hemoglobin group was found to be significant (HR: 1.66; p = 0.02). A statistically significant result could not be found when the time dependent Cox regression method was applied. While phosphorus was found significant only in the traditional Cox regression (HR: 1.10, p = 0.01), creatinine and calcium were found significant only in the time-dependent Cox regression method (HR: 0.93, p = 0.003; HR: 0.24, p = 0.000). In both traditional and time-dependent Cox regression methods, gender (HRtrad.: 0.61, HRtd.0.72), age (HRtrad.: 1.03, HRtd: 1.03), diabetes (HRtrad: 0.54, HRtd: 0.59), CRP (HRtrad.: 1.10, HRtd.:1.12), ferritin (HRtrad.: 1.001, HRtd 1.0005) were significant (p<0.05). Conclusions: No significant difference was observed between the Cox regression and time dependent Cox regression in terms of HR and standard errors for the same predicted variables. However, when the proportional hazard assumptions are not met, using the time dependent Cox regression method will give more accurate results.