Özel gereksimli çocuğu olan annelerin kimlik algısı: Evlilik hoşnutsuzluğu ve psikolojik sağlamlığın yordayıcılığı
Perception of identity of mothers with children with special needs: Prediction of marital dissatisfaction and psychological resilience
Yazar: HİLAL TURAN ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. HASAN ATAK
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bir çocuğun dünyaya gelmesi anne ve baba için yeni deneyimler ve sorumluluklar anlamına gelir ve ana baba olma zorlu bir deneyimdir. Özel gereksinimli bir çocuğun anne babası olmak daha fazla zorluk içeren bir deneyimdir ve bu annelerin babalara göre sorunlarla daha fazla karşılaştığı bilinmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı özel gereksinimli çocuğu olan annelerin kimliklerine dair algılarını incelemek ve evlilik hoşnutsuzluğu ile psikolojik sağlamlığın kimlik algısının yordayıcıları olup olmadığını belirlemektir. Bu amaç kapsamında özel gereksinimli çocuğu bulunan 313 anneye uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Araştırmada veri toplamak için kişisel bilgi formu, Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Annelerin Kimlik Algısı Ölçeği, Evlilik Hoşnutsuzluk Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tek yönlü ANOVA ve regresyon gibi istatistiklerden faydalanılmıştır. Yapılan analizlerde geliştirilen kimlik algısı ölçeğinin puanlarının annenin yaşı, eğitim düzeyi, çocuğun yaşı ve eş desteği değişkenlerine göre anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizi bulgularına göre ise evlilik hoşnutsuzluğunun kimlik algısı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmazken; psikolojik sağlamlığın anlamlı bir etkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın özel gereksinimli çocuğu olan annelerle yapılacak çalışmalar için önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Bringing a child into the world signifies new experiences and responsibilities for both mother and father, and becoming a parent is a challenging experience. Being the parent of a child with special needs entails even greater difficulties, with mothers known to encounter more problems compared to fathers. Accordingly, the main aim of the research is to examine the perceptions of identity among mothers of children with special needs and to determine whether marital dissatisfaction and psychological resilience predict identity perception. Within this scope, a sample of 313 mothers with children with special needs was reached using appropriate sampling methods. For data collection, a personal information form, the Identity Perception Scale for Mothers of Children with Special Needs, the Marital Dissatisfaction Scale, and the Brief Resilience Scale were employed. Statistical analyses such as one-way ANOVA and regression were utilized for data analysis. The analyses revealed that scores on the developed identity perception scale significantly differed according to the mother's age, education level, child's age, and spousal support variables. However, according to the hierarchical regression analysis findings, while marital dissatisfaction did not have a significant effect on identity perception, it was found that psychological resilience had a significant effect. It is believed that the research will contribute significantly to studies involving mothers of children with special needs.