Topraksız kültürde farklı mikoriza türleri ve besin çözeltisi dozlarının early cardinal üzüm çeşidinde verime ve kalite üzerine etkisi
The effect of different mycorrhiza species and nutritional solution doses on the yield and quality of early cardinal grape variety in soilless culture
Yazar: MEHMET KARAYAKA
Danışman: PROF. DR. SERPİL TANGOLAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, topraksız kültür üzüm yetiştiriciliğinde verim ve kalite kayıpları olmadan kullanılan gübre miktarının azaltılması üzerine mikoriza mantarlarının etkisini belirlemek amacıyla planlanmıştır. Çalışmada, Zeolit:Kokopit (1:1, v/v) karışımından oluşan ortamda yetiştirilen Early Cardinal sofralık üzüm çeşidinde, dört farklı mikoriza uygulaması (Doğal, Glomus etunicatum, Glomus clarum ve kontrol) ile Hoagland besin çözeltisinin üç farklı dozu (%100, %85 ve %70) kullanılmıştır. En yüksek üzüm verimi ve salkım ağırlığı değerleri G. clarum (sırasıyla, 24.6 ton ha-1 ve 221.2 g) ve G. etunicatum (sırasıyla, 23.4 ton ha-1 ve 210.5 g) mikoriza türleri ile %70 (sırasıyla, 23.6 ton ha-1 ve 212.0 g) ve %85 (sırasıyla, 23.4 ton ha-1 ve 210.7 g) Hoagland besin çözeltisi dozlarında belirlenmiştir. Farklı mikoriza türlerinin SPAD indeksine etkisi tam çiçeklenme döneminde, yaprak sıcaklığına etkisi ise ben düşme döneminde önemli olmuş, en yüksek değerler G. etunicatum (sırasıyla, 34.13 ve 38.01 oC) uygulanmış asmalarda belirlenmiştir. Tam çiçeklenme döneminde alınan yaprak örneklerinde çinko ve magnezyum konsantrasyonunun G. clarum uygulamasında, diğer uygulamalardan daha yüksek seviyede olduğu belirlenmiştir. Ben düşme zamanında alınan yaprak örneklerinde ise Hoagland dozları arasında fosfor değerleri bakımından farklılık bulunmazken; potasyum, kalsiyum, mangan, bakır ve demir bakımından en yüksek değerler Doğal mikoriza uygulaması yapılan asmalardan sağlanmıştır. Kök infeksiyon yüzdesi, üç mikoriza türünde de kontrolden yüksek çıkmış ve en yüksek kök infeksiyon oranı %70 Hoagland besin çözeltisi uygulamasında saptanmıştır. Derim sonrasında incelenen rizosfer toprağında en yüksek mikoriza spor sayısı Doğal ve G. clarum türlerinde belirlenmiştir. Sonuçta; G. clarum ve G. etunicatum mikoriza uygulamaları ile Hoagland besin çözeltisi kullanımının %30 ve %15 oranında azaltılabileceği saptanmıştır.

Abstract:
This research was planned to determine the effect of mycorrhizal fungi on reducing the amount of fertilizer used in soilless grape growing culture without yield and quality losses. In the study, Early Cardinal table grape variety grown in Zeolite:Cocopite (1:1, v/v) substrate mixture and four different mycorrhiza treatments ((Indigenous mix spores (Natural), Glomus etunicatum, Glomus clarum and control)) and three different doses of Hoagland  nutrient solution (100%, 85% and 70%) were used. The highest grape yield and cluster weight values were goted in G.clarum (24.6 tons ha-1 and 221.2 g, respectively) and G.  etunicatum (23.4 tons ha-1 and 210.5 g, respectively) mycorrhiza species inoculated with 70% (respectively, 23.6 tons ha-1 and 212.0 g) and 85% (23.4 tons ha-1 and 210.7 g, respectively) Hoagland nutrient solution doses. The effect of different mycorrhiza species on the SPAD index was significant during the full flowering and the effect on the leaf temperature during the veraison period, and the highest values (34.13 and 38.01 oC, respectively) were determined in the grapevines treated with G. etunicatum. It was determined that zinc and magnesium concentrations in leaf samples taken during full bloom period were higher in G. clarum application than in the other treatments. While there was no difference in phosphorus values in between Hoagland doses in leaf samples taken at the time of veraison; natural mycorrhiza application gave the highest values in terms of potassium, calcium, manganese, copper and iron. The percentage of root infection was higher than control in all three mycorrhiza species and the highest root infection rate was found in the application of 70% Hoagland nutrient solution. The highest number of mycorrhizal spores in the rhizosphere soil examined after harvesting was determined in Natural and G. clarum species. After all, it has been determined that the use of Hoagland nutrient solution can be reduced by 30% and 15% with G. clarum and G. etunicatum mycorrhiza applications.