Molla Hüsrev'in Gureru'l-Ahkâm'ı ile İbrahim ‎ el-Halebî'nin Mülteka'l-Ebhur'unun Muâmelât ‎hukuku bağlamında karşılaştırılması ‎(Buyu, icâre, şirket, vekâlet, havâle, kefâlet, ‎rehin konuları örneği)
The comparison between Gurar'ul-ahkam of Molla Hhusrev and Multaqa of İbrahim Halabi on ‎muamalat chapters (Sales, ijarah, company, agency, transfer of debt, guarantee, pawning)
Yazar: SÜLEYMAN SÜRAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PEHLUL DÜZENLİ
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Karşılaştırmalı hukuk = Comparative law ; Kefalet = Suretyship ; Molla Hüsrev = Molla Hüsrev ; Muamelat = Booking ; Vekalet = Representation ; İbrahim el-Halebi = İbrahim el-Halebi ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Osmanlı hukuku araştırmaları genel anlamda fıkıh metinleri bağlamında ‎değerlendirilmemektedir. Birçok Osmanlı hukukçusu tarafından "metn-i metîn" olarak ‎nitelendirilen Gurer'ul-Ahkâm ile Mültekâ'l-ebhur adlı eserler, Osmanlı hukukçularının ‎başvurduğu ana kaynaklardan olmuştur. Hanefi mezhebi çeşitli devletlere hukuk kaynağı ‎olmasından dolayı farklı görüş ve uygulamaları da içinde barındırmıştır. Osmanlı'ya da ‎aktarılan hukuk metinlerindeki bu çeşitlilik, hukukun canlılığı olarak görülmektedir. Her iki ‎kitabın muamalet konuları karşılaştırılarak, aynı konuda birbirlerinden ayrı görüşler tespit ‎edilmiştir. Osmanlı yargı pratiğinde de bu farklı görüşlerin yansımaları da yer yer ele alınmıştır.‎
Bu tez, giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Giriş bölümünde bu çalışmanın konusu, ‎önemi, amacı, hipotezi ve literatür incelemesi yer almaktadır. Çalışmanın birinci bölümü Molla ‎Hüsrev ve İbrahim Hâlebî'nin hayatları, kişilikleri ve eserleri ile birlikte tez konusu olan ‎Gurer'ul-ahkâm ve Mültekâ'l-ebhur adlı eserlerin incelenmesini kapsamaktadır. Aynı bölümde ‎XV. ve XVI. yüzyıl Osmanlı coğrafyasına genel bakış ve dönemin iktisadı durumu, Osmanlı ‎Devleti'nde hukuk ve hukuk eğitimi gibi konularda bilgi verilmiştir. Çalışmanın ikinci ‎bölümünde ise Gurer ve Mültekâ'nın Büyû, İcare, Şirket, Rehin, Vekalet ve Havale ‎bölümlerinde aynı konuda farklı görüşler incelenerek değerlendirilmiştir. ‎

Abstract:
Ottoman law studies are generally not considered in the context of fiqh texts. Gurar'ul-ahkam ‎and Multaq'al-abhur are called by many Ottoman jurisprudents as "strong text" and became ‎master reference guide.  Diversity in the Ottoman juristic texts that applies The Hanafi school ‎includes various juristic opinions and considered as the dimension of the law. ‎
Specially, civil cases of both texts have been compared and the different opinions are ‎determined.  In addition, reflection of these various opinions on the Ottoman Judiciary practice ‎were also studied.‎
This study consists of an introduction and two statements and the conclusion. Particularly, in ‎the introduction statement includes, reviews of the subject, importance, aim, hypothesis and ‎literature of this study. The first statement of this study comprises, biography, personality, ‎works of Molla Husrev and Ibrahim Halebi and reviews on Gurer'ul-ahkâm and Mültekâ'l-‎ebhur. In the same statement, general view on the ottoman state and economic situation during ‎fifteenth and sixteenth centuries are briefly explained. In addition to that, jurisprudence and ‎juristical education in the ottoman statement are described. In the second part of this study, ‎Sales, Ijarah, Company, Agency, Transfer of Debt, Guarantee and Pawning charters at ‎different opinions of the same cases are studied. The analys of this study is comprised at the ‎conclusion part.‎