İzmir ili şeftali ağaçlarında dut kabuklubiti, Pseudaulacaspis pentagona (Targioni-Tozzetti) (Hemiptera: Diaspididae)'nın zararı ve doğal düşmanları üzerinde araştırmalar
Studies on damage and natural enemies of the white peach scale, Pseudaulacaspis pentagona (Targioni-Tozzetti) (Hemiptera: Diaspididae) on peach in İzmir province
Yazar: ALİ GÜNCAN
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP YOLDAŞ
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Biyolojik mücadele = Biological control ; Coccoidea = Coccoidea ; Diaspididae = Diaspididae ; Pseudaulacaspis pentagona = Pseudaulacaspis pentagona ; Zarar = Damage ; Zararlı böcekler = Insect pests ; Şeftali = Peach

Özet:
Bu çalışma 2006-2009 yılları arasında, İzmir ilinin şeftali üretimi yapılan önemli ilçelerinde bulunan şeftali ağaçlarında, Pseudaulacaspis pentagona (Targioni-Tozzetti) (Hemiptera: Diaspididae)'nın durumunun ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Bu kapsamda İzmir ilinde, P. pentagona'nın yayılış alanları, konukçuları ve doğal düşmanları, Selçuk ilçesinde ise zararlının ve doğal düşmanlarının populasyon değişimi izlenmiştir.Bahçeler genel olarak incelendiğinde en yüksek % 76,25 ile Selçuk ve en düşük % 1,00 ile Tire ilçesinde bulaşıklılık oranı saptanmıştır. Gözlem yapılan 222 bahçenin % 48,65'nin P. pentagona ile bulaşık olduğu ve bulaşıklılık derecelerinin sınıflandırıldığı 0 - 4 skalasına göre 0,1 - 3,4 arasında değiştiği bulunmuştur. Elde edilen verilere göre, zararlı genellikle Küçük Menderes Havzası'nda ve Kemalpaşa Ovası'nda yoğun olarak görülmektedir. Menemen ve Bakırçay Ovası'nda şeftali üretim alanlarında ise zararlıya rastlanmamıştır. Zararlının şeftali [Prunus persicae L. (Rosaceae)]'nin yanında Ak dut [Morus alba L. (Moraceae)]'da da yaşamını sürdürebildiği gözlemlenmiştir.Elde edilen sonuçlara göre, P. pentagona İzmir ilinde yılda 3 döl vermektedir. Birinci döl mart ayının son haftalarında, ikinci döl haziran ayının sonunda ve son olarak da üçüncü döl ise temmuz ortasında başlamaktadır. Bu çalışmada, P. pentagona'nın İzmir ilinde kışı döllenmiş dişi olarak geçirdiği saptanmıştır. Bahçelerden elde edilen kış ölüm oranlarına genel olarak bakıldığında, yaklaşık % 70'lere varan ölüm oranlarının genelde ocak ve şubat aylarında olduğu görülmektedir. P. pentagona'nın Redglobe (10 Numara) çeşidinde, Dixired çeşidi ile kıyaslandığında ergin dişilerin daha yoğun populasyon oluşturduğu saptanmıştır.Erkek bireylerin uçuş dönemleri feromon ve sarı yapışkan tuzaklarla belirlenmiştir. Erkek bireylerin uçuş dönemleri İzmir ili için, birinci dölde mayıs ayının sonundan başlayarak haziran sonuna, ikinci dölde temmuz ayının sonundan başlayarak eylül başına ve üçüncü dölde ise eylül ayının başından ekim ortalarına kadardır.Doğal düşmanlardan, parazitoit olarak Ablerus perspeciosus Girault, Aphytis proclia (Walker), Encarsia berlesei (Howard) (Hymenoptera: Aphelinidae) ve Thomsonisca amathus (Walker) (Hymenoptera: Encyrtidae) saptanmıştır. Parazitoitler arasında en yaygın olanı E. berlesei olarak bulunurken, T. amathus'un varlığı İzmir için ilk kez bildirilmiştir. Predatör olarak ise Hemisarcoptes coccophagus Meyer (Acari: Astigmata: Hemisarcoptidae), Chilocorus bipustulatus (Linnaeus), Rhyzobius lophanthae (Blaisdell) (Coleoptera: Coccinellidae), Cybocephalus fodori minor Endrödy-Younga (Coleoptera: Cybocephalidae) ve Chrysoperla carnea (Stephens) (Neuroptera: Chrysopidae) tespit edilmiştir.Sarı yapışkan tuzaklar ile izlenen E. berlesei'nin populasyonu, haziran ayında başlamış ve ağustos ortalarına doğru en yüksek değerine ulaşmıştır. Darbe yöntemi ile populasyonu izlenen C. bipustulatus, R. lophanthae ve C. fodori minor ise haziran ayının başından ekim sonuna kadar yoğun olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. Parazitlenme oranlarının yaklaşık % 55'e kadar çıkabildiği saptanmıştır. Bu veriler toplam parazitlenme oranı olup sarı tuzaklarda yakalanan ergin sayılarına dayanarak, bu oranın ağırlıklı olarak E. berlesei tarafından oluşturulduğu düşünülmektedir.Bu çalışmada İzmir ili şeftali bahçelerinde, P. pentagona'nın biyolojik savaş etmenlerinin yeterli olduğu ve alınacak ek önlemler ile sadece bu etmenlerin korunarak ve etkinlikleri arttırılarak zararlıyı baskı altına alınabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
Studies were carried out between 2006 and 2009 in order to present current status of Pseudaulacaspis pentagona (Targioni-Tozzetti) (Hemiptera: Diaspididae) on peach in important peach production districts of Izmir province. For this purpose distribution, hosts and natural enemies of P. pentagona were determined in Izmir province. Population fluctuations of P. pentagona and its some natural enemies were monitored in Selcuk District.Infestation rates were determined as maximum at 76.25 % in Selcuk district and minimum at 1.00 % in Tire district among the orchards. Infestation of P. pentagona were determined on 48.65 % of totally examined orchards and the infestation degrees assessed used a 0-4 scale were ranged between 0.1 and 3.4. Higher infestations were determined generally in Kucuk Menderes Basin and Kemalpasa Plain whereas no infestation was detected in peach orchards of Menemen and Bakircay Plain. Mulberry [Morus alba L. (Moraceae)] was observed to be additional host for P. pentagona beside the peach [Prunus persicae L. (Rosaceae)].P. pentagona was produced three generations per year in Izmir province. The beginning of first, second and third generations were in late March, late June and middle July, respectively. P. pentagona overwintered as fertilized female. Higher winter mortality of overwintering females increased to circa 70 % in January and February. Females of P. pentagona formed dense populations on cv Redglobe than cv Dixired.Yellow sticky and pheromone traps were used for determining flight periods of males. Flight periods of males at first, second and third generations were in late May to late June, late July to early September and early September to middle October, respectively.Parasitoids of P. pentagona were consisted of Ablerus perspeciosus Girault, Aphytis proclia (Walker), Encarsia berlesei (Howard) (Hymenoptera: Aphelinidae) and Thomsonisca amathus (Walker) (Hymenoptera: Encyrtidae). Most abundant species was E. berlesei and T. amathus was recorded for Izmir for the first time. Hemisarcoptes coccophagus Meyer (Acari: Astigmata: Hemisarcoptidae), Chilocorus bipustulatus (Linnaeus), Rhyzobius lophanthae (Blaisdell) (Coleoptera: Coccinellidae), Cybocephalus fodori Endrödy-Younga (Coleoptera: Cybocephalidae) and Chrysoperla carnea (Stephens) (Neuroptera: Chrysopidae) were recorded as predators of P. pentagona.Adults of E. berlesei monitored with yellow sticky traps, were seen in June and peaked in middle August. Adults of C. bipustulatus, R. lophanthae and C. fodori minor monitored using beating method, sustained activities from early June to late October. Parasitism rates increased to circa 55 % in the orchards. E. berlesei was supposed to have a higher proportional contribution of parasitism on the basis of the numbers of adults trapped by yellow sticky traps.Results of this study seem to prove that the existing complex of natural enemies is adequate and P. pentagona can be suppressed by conserving and enhancing the effectiveness of the existing natural enemies with additional preventions in peach orchards of Izmir province.