İrritabl bağırsak sendromunda (İBS) düşük fermente oligosakkarit, disakkarit, monosakkarit ve polioller (FODMAP) ve glütensiz diyetin beslenme durumu, yaşam kalitesi ve gı̇s semptomları üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the effects of low fermented oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides and polyols (FODMAPs) and gluten-free diet on nutritional status, quality of life and gis symptoms in irritable bowel syndrome (İBS)
Yazar: ADEVİYE SOMTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI GİZEM ÇAPAR
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma, İBS'de düşük FODMAP ve glütensiz diyetin beslenme durumu, yaşam kalitesi ve GİS semptomları üzerine etkilerinin değerlendirilmesi amacıyla 18-65 yaş aralığındaki 55'i kadın 8'i erkek olmak üzere toplam 63 hasta ile yürütülmüştür. Her grupta 21 kişi olmak üzere İBS hastaları, kontrol gurubu, düşük FODMAP  diyeti grubu ve glütensiz diyet grubu olmak üzere üç gruba ayrılmış ve dört hafta arayla toplamda iki kez görüşmeye çağırılmıştır. Bireylerin genel özellikleri ve beslenme alışkanlıkları sorgulanmış, yapılan her bir görüşmede üç günlük geriye dönük besin tüketim kaydı ve antropometrik ölçümler alınmıştır. İBS Yaşam Kalitesi Ölçeği (İBS-YKÖ), İBS Semptom Şiddet Skoru (İBS-SSS), İBS Görsel Analog Skala (İBS-VAS) ve Bristol Dışkılama Skalası Formu uygulanmıştır. Düşük FODMAP diyet ve glütensiz diyet grubunda diyet müdahalesi sonrasında İBS-SSS puanları öncesine göre daha düşük bulunurken (p<0,05), Düşük FODMAP diyet ve glütensiz diyet grubunda diyet müdahalesi sonrasında İBS-YKÖ puanları diyet müdahalesi öncesine göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Müdahale sonrasında düşük FODMAP diyet ve glütensiz diyet grubunda müdahale öncesine göre İBS-VAS; karın ağrısı, konstipasyon durumu, şişkinlik ve gaz, psikolojik durum ve gastrointestinal problemler için verdikleri yanıtlarda meydana gelen iyileşme anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Glütensiz diyet grubunda müdahale sonrası  İBS-VAS; diyare durumu değerinde de müdahale öncesine göre iyileşme anlamlı bulunmuştur (p<0,05). İrritabl Bağırsak Sendromu hastalarında hem düşük FODMAP diyeti hem de glütensiz diyetin semptomlar ve yaşam kalitesi üzerine olumlu etkileri olduğu görülmüştür. 
Anahtar Kelimeler: Beslenme eğitimi, Glütensiz diyet, FODMAP diyeti, İrritabl bağırsak sendromu, Yaşam kalitesi

Abstract:
This research was conducted on 63 patients, 55 women and 8 men, aged 18-65, to evaluate the effects of low FODMAP and gluten-free diet on nutritional status, quality of life, and GI symptoms in IBS. It was carried out with. IBS patients, 21 people in each group, were divided into three groups: control group, low-FODMAP diet group, and gluten-free diet group, and were invited to meet twice in total, four weeks apart. The individuals' general characteristics and nutritional habits were questioned, and a three-day retrospective food consumption record and anthropometric measurements were taken at each interview. IBS Quality of Life Scale (IBS-QLS), IBS Symptom Severity Score (IBS-SSS), IBS Visual Analogue Scale (IBS-VAS) and Bristol Stool Scale Form were administered. While IBS-SSS scores were found to be lower after the diet intervention in the low FODMAP diet and gluten-free diet group than before (p<0.05), IBS-SSS scores were found to be significantly higher after the diet intervention in the low FODMAP diet and gluten-free diet group than before the diet intervention. (p<0.05). After the intervention, IBS-VAS in the low FODMAP and gluten-free diets group was higher than before the intervention. The improvement in their responses to abdominal pain, constipation, bloating and gas, psychological state, and gastrointestinal problems was significant (p <0.05). Post-intervention IBS-VAS in the gluten-free diet group: The improvement in diarrhea status was significant compared to the pre-intervention (p<0.05). It has been observed that both the low FODMAP diet and the gluten-free diet have positive effects on symptoms and quality of life in Irritable Bowel Syndrome patients. 
Keywords: Nutrition education, Glüten-free diet, FODMAP diet, Irritable bowel syndrome, Quality of life