Enflasyon farkının para borçlarına etkisinin fıkhi tahlili ve katılım bankacılığı uygulamalarına yansıması
An Islamic legal analysis on the effect of inflation damage on money debts and its reflection on participation banking practices
Yazar: MUSTAFA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. MURTEZA BEDİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Günlük yaşantımızda enflasyon olgusu ekonomik ilişkilerde hukuki açıdan mühim bir yere sahiptir. Bu önem, İslam borçlar hukukunda 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin ardından madenî para sisteminden kâğıt paraya geçilmesiyle farklı bir boyut kazanmıştır. Nitekim para borçlarında akit kurulduktan sonra ve borçlu ödeme yapmadan önce, enflasyon nedeniyle paranın değerinde görülen dalgalanmalar taraflar arasında kurulan akdin İslam hukuku açısından niteliği problemini gündeme getirmiştir. 
Bu çalışma; para ve paranın değer değişimi, borç ve faiz kavramlarını anılan problem bağlamında ele alarak fıkıh mezhepleri, günümüz fetva kurulları ve İslam hukukçularının yaklaşımlarını analiz etmektedir. Ayrıca, katılım bankaları özelinde konunun mevcut ekonomik sistemdeki uygulanışını ele almaktadır. Çalışmanın önemli yönlerinden biri de "Ebu Yûsuf'un felslerin değer değişimi hakkındaki görüşü günümüz kâğıt paraları için de geçerlidir." şeklindeki hipotezini test etme teşebbüsüdür. Böylelikle paranın değer değişiminin akitlere etkisi konusunun metodolojik çehresi ve enflasyonun katılım bankaları gibi faizsiz finans kurumlarının uygulamalarındaki mahiyeti netliğe kavuşturulmuştur. Böyle bir çalışmanın ortaya konulmasında sosyal bilimler araştırma yöntemlerinden nitel araştırma yöntemi işletilerek meseleye dair temel kaynaklar ve güncel çalışmalardan yararlanılmıştır. İslam hukuku perspektifinden enflasyonun para borçlarına etkisini teorik ve pratik çerçevesiyle ele alma girişiminin günümüzde yapılan akademik çalışmalara katkıda bulunacağına inanılmaktadır.

Abstract:
In today's world, the phenomenon of inflation is a of significant legal position in in economic relations. After the transition from metal coin system to paper system following the 1929 World Ecomonic Crisis, the importance of infilation quired a new dimension in Islamic debt law. Indeed, fluctuations in the value of money due to inflation have forced the issue of the nature of the agreement between parties for Islamic law, in particular when an agreement is reached in monetary debts before the debtor makes the payment. 
This study analyzes the concepts of money, exchange value, debt, and interest within the context of the mentioned problem, exploring the perspectives of jurisprudential schools, contemporary fatwa committees, and Islamic jurists. Additionally, the study addresses the practices of the subject in the current economic system through Turkish participation banks. One of the significant aspects of this study is the attempt to test the hypothesis that "Abu Yusuf's view on the change in the value of fulûs is also valid for today's paper money." Hereby, this work clarifies the methodological aspect of the effect of the value change of money on agreements and the nature of inflation in the practices of interest-free financial institutions such as participation banks. The study employed qualitative research methods, utilizing primary sources and current researches on this subject. It is believed that the attempt to theoretically and practically address the impact of inflation on monetary debts from the perspective of Islamic law will contribute to academic studies conducted in the field.