Amerika Birleşik Devletleri'nde disleksili bireylere uygulanan eğitim ve öğretim programlarının Türkiye'de yapılan çalışmalara katkısı açısından değerlendirilmesi
The evaluation of education programs used for individuals with dyslexia in USA in terms of its contribution to the studies in Turkey
Yazar: EMİNE BALCI
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Disleksi = Dyslexia ; Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Okuma güçlüğü = Reading difficulty ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; Özel eğitim = Special education ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ABD'de disleksili bireylere uygulanan eğitim ve öğretim programlarını ve uygulanan disleksi politikalarını incelemek ve Türkiye'de yapılan çalışmalarla karşılaştırarak program geliştirme çalışmalarına, bu öğrencilerin erken tanılanmasına ve teşhislerinin yapılmasına, verilecek sınıf içi eğitimlere, destek eğitim çalışmalarına, bu öğrencilerin haklarına ilişkin yasal düzenleme çalışmalarına ve öğretmen yetiştirme çalışmalarına katkı sağlamaktır. Tübitak'ın '2214-A -Yurt Dışı Doktora Sırası Araştırma Burs Programı' kapsamında desteklediği bu araştırma; ABD'nin Maine eyaletinde; Maine Üniversitesi, iki ilkokul ve iki disleksi merkezinde yapılmış, araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veriler gözlem, görüşme ve alanyazın taraması yöntemleriyle toplanmıştır. Araştırmacı tarafından; Maine Üniversitesi'nde disleksi ve okuma eğitimi ile ilgili iki derste, disleksi merkezlerinde toplam yedi eğitmenin derslerinde ve iki ilkokulda farklı kademelerde yer alan 9 sınıfta programlı ve sürekli katılımlarla gözlemler yapılmıştır. Amerika Birleşik Devletleri'nde disleksili bireylere uygulanan eğitim ve öğretim programlarını ve uygulanan disleksi politikalarını incelemek amacıyla, Maine Üniversitesi'nde 9 öğretim üyesi, iki disleksi merkezinin yöneticileri ve iki ilkokulda toplam 36 eğitmenle görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada görüşme ve gözlemlerle elde edilen verilerin çözümlenmesinde nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Gözlem ve görüşme yoluyla elde edilen verilerle, ülkemizde pek kullanılmayan fakat ABD'de disleksili öğrencilerin eğitim-öğretiminde kullanılan metot ve teknikler tespit edilmiştir. Aynı zamanda bu gözlem ve görüşmeler, çalışmanın kavramsal çerçevesinin oluşmasına da katkı sağlamıştır. Araştırmacı, oluşturulan bu kavramsal çerçevede, alanyazın taraması yapmış ve elde edilen veriler doğrultusunda, bu kavramları tanıtmaya çalışmıştır. Araştırmada; ABD'de disleksili bireylerin değerlendirme süreçleri, bu öğrencilere uygulanan eğitsel tedavi yöntemleri, özel eğitim hizmetleri dışında yararlanılan destek eğitim uygulamaları ve disleksili bireylerin haklarını koruyan yasalarla ilgili verilere ulaşılmıştır. Ulaşılan bu bilgiler doğrultusunda Türkiye'de disleksili bireylere uygulanan eğitim ve öğretim programları ve uygulanan disleksi politikaları, karşılaştırılmalı olarak  incelenmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate education and training programs used for individuals with dyslexia in the United States and contribute to program development studies, diagnosis and early identification of these students, educational treatment methods applied to these students, support of educational applications except special education services, law regulations studies about dyslexic individuals and teacher training studies by comparing them with the ones in Turkey. This research, that is supported by the the auspices of TUBITAK '2214/A – International Research Fellowship Program (for Doctorate Students) was carried out at the University of Maine, two elementary schools, and two dyslexia center that are located in the state of Maine. Descriptive survey method was used in this study. The data was collected by interviews , observations, and  literature review methods. The observations were performed in scheduled and continuous participation  by the researcher and were carried out: in two courses at the University of Maine related to dyslexia and reading training, a total of seven instructor's classes in dyslexia center, and nine classes of different grades in both primary schools. The interviews were conducted with nine lecturers at the University of Maine, directors of two dyslexia centers, and a total of 36 instructors at two primary schools to examine education and training programs used for individuals with dyslexia and to implement the dyslexia policy in the United States. Content analysis is one of the methods of qualitative data was used to analyze the data obtained from the interviews and observations in the study. The conceptual framework obtained by the interview and observation methods have led to emergence of the methods which are unfamiliar to methods used in Turkey. However, these methods used in education and training processes of dyslexic students in the United States. Therefore, the literature survey conducted within the framework of this concept and tried to introduce these concepts according to the data obtained in the study. The following data was found in the study; assessment process of dyslexic individuals in the United States, educational treatment methods applied to these students, utilized support  of educational applications except special education services and the laws protecting the rights of dyslexic individuals. Education and training programs that applied to dyslexic individuals and implemented policies in Turkey were comparatively investigated through these accessible information.