Türkiye'de göçmen sağlığı hizmetleri & bir merkez örneği
Immigrant health services in Turkey & example of a center
Yazar: TUĞBA BABACAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TARIK EREN YILMAZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile sağlığı = Family health ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Göçmenler = Emigrants ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hizmetleri araştırmaları = Health services research ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Türkiye = Turkey

Özet:
Amaç: Türkiye'de 190 farklı ülkeden 3,6 milyonu geçici koruma altındaki Suriyeliler olmak üzere yaklaşık 4,7 milyon göçmen yaşamaktadır. Çalışmamızın ana amacı Birleşmiş Milletler verilerine göre Dünyada en çok sığınmacıya ev sahipliği yapan Türkiye'nin Göçmenlere yönelik yürütmekte olduğu sağlık hizmetlerine genel bir bakış ortaya koymaktır. Bu sağlık hizmetlerinden de Türkiye'nin başkenti Ankara'daki yatak kapasitesi açısından en büyüklerinden olan önemli ve tarihi bir sağlık merkezi olan Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi (ANEAH) Merkezinin 2014-2018 yılları arasında göçmen sağlığı hizmetleri kapsamında verdiği hizmetler değerlendirilerek, bu özel konuda ulusal ve uluslararası literatüre katkı sunulması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız retrospektif tanımlayıcı tipte bir gözlemsel çalışmadır. Araştırmamızın ilk bölümü olarak nitelendirebileceğimiz ve tanımlayıcı nitelikte olan Türkiye'nin Göçmen Sağlığı Hizmetleri, Dünya'daki örneklerinden başlayarak, sağlık sistemindeki basamaklandırılmış hizmet sunumu çerçevesinde etraflıca araştırıldı. Türkiye'deki göçmenlere verilen sağlık hizmetlerinin tarihsel gelişimi çıkartılan mevzuatlar üzerinden gidilerek gelinen son noktaya dikkat çekildi. Özellikle birinci basamak sağlık hizmetleri ve aile hekimliği uygulamaları üzerinde detaylıca araştırılarak verilen hizmetlerin ve mekânların genel bir çerçevede envanteri çıkartıldı. Bunun için ilgili kurum ve kuruluşlara gidilerek yüz yüze görüşme yöntemi ile bilgiler toparlandı. Ayrıca yürütülmekte olunan örnek projeler, zirveler ve insani yardımlara da değinildi. 
Araştırmamızın ikinci bölümü olan ve retrospektif bir arşiv taraması özelliğinde olan ANEAH'ın 2014-2018 yılları arasında "Uluslararası Misafir Hasta Birimi" bünyesince tutulan göçmen sağlığı hizmetlerinin kayıtları gerekli etik kurul ve ilgili birim yetkililerinden alınan izinler sonrasında incelendi. Yaş ve ülke ayırt etmeksizin yabancı uyruklu hastaların uyruk, yaş, cinsiyet, hasta sayısı, poliklinik, yatış ve acil başvuru sayısı, tanıları, ameliyat olma durumu ve tüm bunların mali verileri Hastane Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden analiz edildi. Turistin Sağlığı ve Sağlık Turizmi hastaların verileri çalışma dışı bırakıldı.  
Bulgular: 2014-2018 yılları arasında ANEAH'a başvuran yabancı uyruklu hasta sayısı 30480 olup başvuru sayısı 89203 idi. Kişi başına ortalama başvuru sayısı 2,92 idi. Hastaların %53'ü erkek; %47'si kadın idi. Başvuran kişilerin yaş değerlerine yıl bazında baktığımızda min. 0, maks.119 idi. Ortanca yaş 28 olarak saptandı. Başvuruların 84781'i ayaktan, 4422'si yatan hasta idi. Yatan hasta başvurularının 2591'i ameliyat olan hastalardan oluşurken tüm hastaların toplam hizmet maliyeti 28.914.565,51 TL olarak hesaplandı.158 farklı milletten hasta başvuruda bulunduğu görüldü. Yıllara göre başvurulara baktığımızda toplam 32544(%36.4) başvuru ile en çok başvuru yapan ülke vatandaşları Irak uyruklu, ikinci sırada 24423(%27.3) başvuru ile Suriye uyruklu göçmenlerin olduğu saptandı. 
Sonuç: Göçmen Sağlığı Hizmetleri kapsamında ilk olarak geçici barınma merkezlerinde sağlık sunumu yapılmakta iken gelen nüfusun artması ve tüm Türkiye'de dağılmış halde bulunması sebebiyle 2013 yılında göçmen sağlığı hizmetleri kapsamı arttırılmış ve Türkiye'nin tüm illerinde sağlık hizmet sunumu başlamıştır. 2015 yılının sonuna kadar sevk zinciri ile sağlık sunumu yapılmış 2015 sonu itibariyle hastaların ikinci ve üçüncü basamağa doğrudan başvurabilme hakkı olmuştur. Tüm basamaklarda hizmetler ücretsiz olarak Sağlık Uygulama Tebliği'ni geçmeyecek şekilde verilmekte ve gerekli birçok özellikli sağlık hizmetine erişimine de kayıtlı göçmenlerin Türkiye vatandaşları gibi sağlandığı görülmektedir. Çalışmamızda üçüncü basamak bir hastanede göçmenlere 5 yıllık süre zarfında verilen tüm sağlık hizmetleri incelenmiş ve en sık başvurulan klinik acil servis olarak tespit edilmiş, en çok yatış yapılan klinik ise genel cerrahi kliniği olarak bulunmuştur. En çok tanı konulan hastalık grubu kas iskelet sistemi hastalıkları olarak bulunurken kişi başı maliyet 92$ olarak hesaplanmış olup bu rakamda üçüncü bir basamaktaki yoğun bakım hizmetlerinin ve özellikli ameliyat ve sağlık hizmetlerinin etkisinin olduğu görülmüştür. Gereksiz acillere başvuruların engellenmesi ve hastalıkların ilerlemeden takip ve izlemlerinin yapılarak üçüncü basamak sağlık hizmeti ihtiyacının azaltılabilmesi için birinci basamağın güçlendirilmesi göçmen ve toplum sağlığı açısından oldukça önemlidir. Gerekli alt yapının farklı formlarda oluşturulduğu Türkiye'deki birinci basamak sağlık kuruluşlarının göçmenler tarafından farkındalığının ve kullanımının artırılması sağlıklı bir toplum inşası ve maliyet etkinlik için gereklidir.

Abstract:
Aim: Including 3.6 million Syrians under temporary protection from 190 different countries, about 4.7 million immigrants live in Turkey. The main aim of our study was based on data from the United Nations, which hosts the most refugees in the world to which Turkey is conducting health services for immigrants is to put forward an overview. The health care services of the well which is important and a historic health center is the largest in terms of bed capacity in Turkey's capital Ankara Health Sciences University, Ankara Numune Training and Research Hospital (ANEAH) Center evaluated the services rendered within the scope of immigrant health care between the years 2014-2018, and to contribute to the national and international literature on this particular subject.
Materials (Patients) and Methods: Our study is a retrospective descriptive observational study. Can be described as the first part of our research and the descriptive nature of the Migrant Health Services in Turkey, starting from the example in the world, was investigated thoroughly staged within the framework of the provision of services in the health system. The historical development of the health services to migrants in Turkey reached by going through the removal of legislative attention was drawn to the last point. In particular, the primary health care and family medicine applications were investigated in detail and inventory of the services and places were provided in a general framework. For this purpose, relevant institutions and organizations were gathered by face to face interview method. In addition, sample projects, summits and humanitarian aid were also mentioned.
Results: Between 2014 and 2018, the number of foreign patients admitted to ANEAH was 30480 and the number of applicants was 89203. The average number of applications per person was 2.92. 53% of the patients were male; 47% were women. When we look at the age values of the applicants on a yearly basis, the min. 0 was max. The median age was 28 years. 84781 of the patients were outpatients and 4422 were inpatients. While 2591 of the inpatient applications consisted of patients who had surgery, total service cost of all patients was calculated as 28.914.565.51 TL.158 patients from different nationalities were admitted. When we look at the applications according to the years, it was found that the most applicants of the country were Iraqi citizens with 32544 (36.4%) applications and the Syrian citizens with 24423 (27.3%) applications.
Conclusion: Migrant Health Services began health service delivery in all provinces of the first temporary shelter population increase from the center, while the health care delivery is made and, since there are scattered all over Turkey increased immigrant health care coverage in 2013 and Turkey's scope. Until the end of 2015, health care was provided through referral chain. By the end of 2015, patients had the right to apply directly to the second and third level. Services are provided free of charge in all places to pass the Health Practice Communiqué and featured many of the registered immigrants to have access to necessary health services provided, such as it is seen that the citizens of Turkey. In our study, all the health services provided to immigrants in a tertiary hospital were examined and found to be the most frequently used clinical emergency department, and the most hospitalized clinic was found to be the general surgery clinic. While the most diagnosed disease group was musculoskeletal diseases, the cost per person was calculated as $ 92, which showed the effect of intensive care services and specialty surgery and health services in a third step. Preventing unnecessary emergencies and strengthening the primary care level in order to reduce the need for tertiary health care by monitoring and monitoring diseases before progression is very important for migrant and community health. Increasing the awareness of the necessary infrastructure and the use of primary health care by immigrants in Turkey created in different forms that are required to build a healthy society, and cost-effectiveness.