Lise ve üniversite örnekleminde sosyal kaygı ile ilişkili bozukluklar, kişilik ve başa çıkma stratejileri: Bir meta-analiz çalışması
Social anxiety, and associated disorders, personality, and coping strategies in high school, and university samples: A meta-analysis study
Yazar: HALİL ÜZMEZ
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR DOĞAN
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Sosyal kaygı, performans ve etkileşim durumlarında diğerleri tarafından değerlendirilme korkusuyla karakterize, işlevselliği olumsuz bir şekilde etkileyen, toplumsal, ekonomik ve bireysel maliyetleri olan psikolojik bir sorundur. Bu çalışmanın amacı yaygın kaygı bozukluğu, depresyon, beş-faktör kişilik özellikleri (nevrotizm, dışadönüklük, deneyime açıklık, uyumluluk ve sorumluluk) ve kaçınma davranışı ile sosyal kaygı arasındaki ilişkinin meta-analiz yöntemi ile ortaya koyulmasıdır. Yöntem olarak bir nicel araştırma yöntemi olan meta-analiz kullanılmıştır. Bireysel çalışmalardan elde edilen ikili korelasyon verileri meta-analiz yöntemi ile birleştirilmiş ve bir ortalama ilişki büyüklüğü hesaplanmıştır. Yaygın kaygı bozukluğu ile sosyal kaygı arasında büyük düzeyde bir ilişki bulunmuş, lise alt grubunda bu ilişkinin üniversite alt grubuna göre daha yüksek olduğu ve alt gruplar arası anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Depresyon ile sosyal kaygı arasında büyük düzeyde bir ilişki bulunmuş, lise ve üniversite alt gruplarında bu ilişki açısından fark olmadığı görülmüştür. Kişilik özelliklerinden sosyal kaygı ile pozitif yönde ve büyük düzeyde ilişki gösteren tek değişken nevrotizm olmuştur. Nevrotizm lise alt grubunda üniversite alt grubundan daha büyük bir ilişki göstermiş ve gruplar arası anlamlı bir fark olduğu gözlenmiştir. Dışadönüklük sosyal kaygı ile negatif yönde ve büyük düzeyde bir ilişki göstermiştir. Diğer üç kişilik özelliği olan deneyime açıklık, uyumluluk ve sorumluluk ise sosyal kaygı ile negatif yönde ve orta düzeyde ilişkiler göstermiştir. Kaçınma davranışı sosyal kaygı ile büyük düzeyde bir ilişki göstermiş ve bu ilişkinin lise ve üniversite alt gruplarında farklı olmadığı gözlenmiştir. Sosyal kaygı ile sırasıyla kaçınma davranışı, yaygın kaygı bozukluğu, depresyon ve nevrotizm değişkenleri pozitif yönde büyük ilişki; Dışadönüklük ise negatif yönde büyük ilişki göstermiştir. Sırasıyla sorumluluk, deneyime açıklık ve uyumluluk ise negatif yönde orta düzeyde ilişki göstermiştir.

Anahtar kelimeler: sosyal kaygı, yaygın kaygı bozukluğu, depresyon, beş-faktör kişilik özellikleri, kaçınma, meta-analiz

Abstract:
Social anxiety is a psychological problem characterized by the fear of being evaluated by others in performance and interaction situations, which negatively affects functioning and has social, economic, and individual costs. The aim of this study was to investigate the relationship between generalized anxiety disorder, depression, five-factor personality traits (neuroticism, extraversion, openness to experience, agreeableness, and conscientiousness), and avoidance behavior with social anxiety using meta-analysis. Meta-analysis, a quantitative research method, was used as a method. The bivariate correlation data obtained from individual studies was combined with the meta-analysis method, and an overall magnitude of correlation was calculated. A large correlation was found between generalized anxiety disorder and social anxiety; this correlation was higher in the high school subgroup than in the university subgroup, and there was a significant difference between the subgroups. A large correlation was found between depression and social anxiety, and there was no difference between high school and university subgroups in terms of this relationship. Neuroticism was the only personality trait that showed a positive and significant correlation with social anxiety. Neuroticism showed a greater relationship in the high school subgroup than in the university subgroup, and there was a significant difference between the groups. Extraversion showed a negative and large correlation with social anxiety. The other three personality traits—openness to experience, agreeableness, and conscientiousness—showed negative and moderate correlations with social anxiety. Avoidance behavior had a large correlation with social anxiety, and this relationship was not different in high school and university subgroups. Avoidance behavior, generalized anxiety disorder, depression, and neuroticism variables showed a large positive relationship with social anxiety, while extraversion showed a large negative relationship. Conscientiousness, openness to experience, and agreeableness showed a moderate negative correlation, respectively. 

Keywords: social anxiety, generalized anxiety disorder, depression, five-factor personality traits, avoidance, meta-analysis