Etik liderlik davranışının çalışanların bilgi ifşası (Whıstleblowıng) niyetine etkisi ve örgütsel adaletin aracılık rolü: Kamu çalışanları üzerine bir araştırma
The effect of ethical leadership behavior on whistleblowing and the intermediate role of organizational justice: A research on public
Yazar: DENİZ YÜCEL
Danışman: PROF. DR. YÜCEL EROL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bilgi ifşası = Whistleblowing ; Etik liderlik = Ethical leadership ; Örgütsel adalet = Organizational justice

Özet:
Bu araştırmanın amacı; etik liderlik davranışının çalışanların bilgi ifşası (whistleblowing) niyetine etkisini, bu etki üzerinde örgütsel adaletin aracılık rolünü ve demografik özellikler açısından sonuçların farklılık gösterip göstermediğini araştırmaktır. Bu amaca ulaşmak için araştırma Afyonkarahisar ili Emirdağ ilçesinde görev yapan 400 MEB personeli ve öğretmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Geribildirim yapılan 247 anket verilerinin analizinde, SPSS 22 for Windows (Social Package Statiscal Science) istatistiksel paket programı kullanılmıştır. Farklılıkları tespit etmek amacıyla ikili gruplar için Mann-Whitney U testi; ikiden fazla olan gruplar için ise Kruskal-Wallis testi yapılmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki ilişkiyi test etmek için Spreaman Korelasyon analizi yapılmıştır.
Yapılan bu analizler sonucunda demografik özelliklerden cinsiyet ve çalışma süresi ile bilgi ifşası arasında anlamlı farklılıklar olduğu görülmüştür. Kadın katılımcıların erkeklere kıyasla kurum içindeki bilgileri kurum dışı kişiler veya yetkili mercilerle daha paylaşımcı bir tutum izlediklerini göstermektedir. Aynı şekilde katılımcıların çalışma süreleri arttıkça bilgi ifşası niyetlerinin azaldığı görülmüştür.
Araştırmanın değişkenleri arasında yapılan analizler, etik liderlik ile bilgi ifşası ölçeğinin bütünü ile alt boyutlarından içsel ve dışsal bilgi ifşası üzerinde pozitif yönlü düşük seviyede anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Ancak bilgi ifşasının alt boyutundan biri olan sessiz kalma boyutu ile etik liderlik davranışı arasında anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Katılımcıların etik liderlik davranışı ile örgütsel adalet algıları üzerinde pozitif yönlü yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda bilgi ifşasının alt boyutlarından içsel bilgi ifşası arasında pozitif yönlü düşük seviyede anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilirken dışsal bilgi ifşası ile sessiz kalma alt boyutları açısından anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda etik liderlik davranışının çalışanların bilgi ifşası niyetleri üzerinde düşük seviyede anlamlı bir ilişki olduğu ve bu ilişkide örgütsel adaletin kısmen aracılık rolü olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to investigate the effect of ethical leadership behavior on employees' intention to whistleblowing, the mediating role of organizational justice on this effect, and whether the results differ in terms of demographic characteristics. To achieve this goal, the research was conducted on 400 MEB personnel and teachers working in Emirdağ district of Afyonkarahisar province. SPSS 22 for Windows (Social Package Statiscal Science) statistical package program was used in the analysis of the 247 survey data for which feedback was given. In order to detect differences, the Mann-Whitney U test was used for groups of two and the Kruskal-Wallis test was used for groups of more than two. Additionally, Spreaman correlation analysis was performed to test the relationship between variables.
As a result of these analyses, it was seen that there were significant differences between demographic characteristics such as gender and working hours and whistleblowing. It shows that female participants follow a more sharing attitude with information within the institution with people outside the institution or with competent authorities, compared to men. Likewise, it was observed that as the participants' working hours increased, their intentions to disclose whistleblowing.
Analyzes among the variables of the study showed that there is a positive, low-level significant relationship between ethical leadership and the information disclosure scale as a whole and its sub-dimensions, internal and external information disclosure. However, it has been determined that there is no significant relationship between the silence dimension, which is one of the sub-dimensions of information disclosure, and ethical leadership behavior. It was determined that there was a positive, highly significant relationship between the participants' ethical leadership behavior and their perception of organizational justice. At the same time, it was determined that there was a positive, low-level significant relationship between internal whistleblowing, one of the sub-dimensions of whistleblowing, while there was no significant relationship between external information disclosure and silence sub-dimensions. In this case, it was concluded that ethical leadership behavior has a low-level significant relationship on employees' information disclosure intentions and that organizational justice has a partial mediating role in this relationship.