Anadolu'da Roma Dönemi kent planlama uygulamaları ve teknikleri - Nikaia örneği -
City planning, practices and techniques in Anatoliaduring the Roman Period- a sample case: Nikaia -
Yazar: SERDAL AKYURT
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN MURAT ÖZGEN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Kent planlama = Urban planning ; Kırsal planlama = Rural planning ; Nikaia = Nicaea ; Roma Dönemi = Roman Period

Özet:
Roma'nın Anadolu'daki kent kurgulama deneyimleri ile planlama, uygulama ve tekniklerinin Anadolu'da Bithynia bölgesinde yer alan Nikaia örneği üzerinden incelendiği bu çalışmada, planlamanın kökeni, amacı, hukuğu, mühendisliğinin yanısıra ölçme teknik ve aletlerinin, planlamada etkisi ele alınmıştır. Bir yandan planlama uygulama ve tekniklerinin aşamaları, diğer yandan planlamanın ne tür sorunlara çözümün getirdiğine değinilmiştir. Böylece Nikaia örneği üzerinden Anadolu'da, Roma'nın planlama süreci hakkında bilgi sunulmuştur. Roma kentlerinde uygulanan kent planlama, uygulama ve tekniklerinin, Nikaia'da nasıl uygulamaya konulduğu hakkında günümüz izlerinin de incelenerek yorumlandığı bir çalışma ortaya konmuştur. Bu çalışma ile Roma'nın kent planlama uygulama ve tekniklerinin gelişim süreçlerine de değinilmekle birlikte, Roma'nın kent ve bölge planlamasında ana belirleyicilerinden birisi olan kentin ana akslarından decumanus maximus ve kardo maximusun kent ve bölge planlaması içindeki rolü incelenmiştir.

Anadolu'daki Roma Nikaia'sının, günümüz İznik'ine dönüşürken, halen Roma kent planlama, uygulama ve tekniklerinden geriye kalan izlerin belirlenebilmesi çalışmanın bir diğer konusu olmuştur. Kalıntılar ışığında kentin ilk planlaması araştırılmış ve bu amaç doğrultusunda karşılaştırmalı değerlendirmeler de yapılmıştır. Kentin tarım arazilerinde centuratio izleri aranmış ve bu izlerin hangi amaçlar için kullanıldığı araştırılmıştır. Roma dönemi centuratio izlerinin araştırıldığı bu çalışmada, Anadolu'da, Roma'nın kent ve bölge planlama uygulama ve tekniklerinin ne ölçüde yer bulduğu Nikaia örneği üzerinden ele alınmıştır.

Abstract:
The main purpose of this thesis is to investigate the impact of Roman era city planning, decision-processes, surveying tools and techniques in the development and the application on the cities in Asia Minor in general and on Nikaia in particular. This study further examines the extent to which the romans used and applied their previous agrimensories experiences, surveying and planning techniques obtained from a variety of geographic regions of the world in Asia Minor in founding cities in Asia Minor, especially in Nikaia. In doing so, the origins of the planning as they relate to the its aims, laws, surveying techniques, tools, and methods were also inventoried and assessed.  

In this thesis, the following aims and postulations have been achieved: First, the type of processes that were used to develop the aforementioned planning and surveying tools and techniques were investigated.  The type of problems solved using these processes as consequence were assessed. Further, the extent to which Romans applied and used aforementioned processes, surveying, tools, techniques in building cities in Asia minor in general, and Nikaia in particular are delineated. Moreover, an examination of the extent to which the Romans were able to apply one of their prominent  survey and planning techniques, decumanus maximus ve kardo maximus axes, used throughout the Anatolia. The root of the planning by the Romans were also discussed. Finally, the question whether the current city of Iznik still carries the remnants and traces of Roman era planning and surveying techniques were addressed. If these traces were to still exists, how are they being used in 21st century Cities? The thesis findings confirmed the postulations outlined above within four chapters.