VAR analizi ile döviz kurunun fiyatlara etkisi
The effect of exchange rates on prices with VAR analysis
Yazar: DENİZ HOŞAFÇI
Danışman: DOÇ. DR. VEDAT SARIKOVANLIK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Enflasyon = Inflation ; Fiyat artışı = Price inerease ; Fiyatlandırma = Pricing ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Gelişmekte olan ülkelerde görülen kronik enflasyon süreci sonucunda yaşanan finansal dolarizasyon, birçok ekonomist için araştırma konusu olmuştur. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaşanan finansal krizlerin, bu ülkelerde döviz kuru rejimi değişikliğine yol açması optimum döviz kuru rejiminin önemini bir kez daha ortaya koymuştur. Bu bağlamda, döviz kuru politikaları enflasyon ile mücadelede yaygın olarak kullanılmaktadır.Gelişmekte olan ülkelerdeki ithalatın büyük bir kısmı ara malları ithalatından oluşmaktadır. Bu nedenle döviz kurlarındaki değişikliklerin yurtiçi fiyatlar üzerinde direkt ve dolaylı etkileri söz konusudur. İthal ara malların fiyatlarının artması birim maliyetlerde artışa, maliyet artışı da yurtiçi fiyatların artmasına neden olur. Birinci aşama kurların ithal fiyatlara geçişini, ikinci aşama ise ithal mallarındaki fiyatların tüketici fiyatlarına geçişini ifade etmektedir.Türkiye' de 1923'ten itibaren farklı döviz kuru politikaları uygulanmıştır. Uygulanan döviz kuru politikalarının ekonomi üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır. Türkiye ekonomisinde 1990'lı yıllardan bu yana yaşanan ekonomik krizlerde döviz kuru politikalarının etkisi göz ardı edilmemelidir.Bu çalışmada Türkiye'de uygulanan döviz kuru politikaları yıllar itibarıyla incelenmiş, döviz kurunun fiyatlara geçiş etkisi VAR analizi ile tahmin edilmiştir.Çalışmanın birinci bölümünde geçmişten bugüne uygulanan döviz kuru rejimleri incelenmiştir.İkinci bölümde ise, Türkiye'nin uyguladığı döviz kuru politikaları incelenmiştir. Bu politikalar 1923-1994 dönemi, 1994-1999 dönemi ve 2000 yılından günümüze kadar uygulanan döviz kuru politikaları olmak üzere 3 bölümde incelenmiştir.Çalışmanın üçüncü bölümünde, döviz kurunun fiyatlara geçiş etkisi ve döviz kuru ile enflasyon arasındaki ilişkiyi açıklayan teorik yaklaşımlar ele alınmıştır. Döviz kurunun fiyatlara geçiş etkisi hakkında günümüze kadar yapılan araştırmalar incelenmiştir.Çalışmanın son bölümü ampirik analizden oluşmaktadır. Bu bölümünde Ocak 1994-Aralık 2010 aylık verileri kullanılarak 5 değişkenli VAR modeli uygulanmaktadır. Değişkenler, TEFE, TÜFE, ithalat fiyat endeksi, döviz sepeti,sanayi üretim endeksi ve petrol fiyatlarıdır. Çalışmanın sonucunda, döviz kurunun fiyatlara geçiş etkisinin dalgalı döviz kuru rejimine geçilmesiyle birlikte azaldığı ortaya çıkmaktadır.

Abstract:
As a result of chronic inflation in the process of financial dollarization in developing countries, has been the subject of research by many economists. As a result of financial crises of developing countries, exchange rate regime is changed by policy makers. Especially, financial crises in developing countries show us the importance of the selection of exchange rate regime. Accordigly, exchange rate policies are widely used in the fight against inflationThe majority of exports in developing countires are consist of intermediate goods. Therefore exchange rate changes affect domestic prices directly and indirectly. Exchange rate policies have great effects on economy. Since the 1990s, the effects of exchange rate policies on Turkish economic crises, should not be overlooked.In the study, exchange rate policies, which are implemented in Turkey over the years, is being analyzed. Exchange rate pass-through to domestic prices is estimated by VAR analysis.In the first part of the study, exchange rate policies, which have been implemented from past to present, is being studied. In the second part of the study, exchange rate policies applied by Turkey are being studied. Exchange rate policies were examined in 3 parts as 1923-1994 period, 1994-1999 period and from 2000 to present. In third part; the definition of exchange rate pass-through, theoretical approaches about the relationship between exchange rates and inflation are being studied. The studies and articles to date, which are about exchange rate pass-through, are being studied.In the last part of the study, the ?VAR? model is being applied using the monthly data of January 1994-December 2010. The variables are wholesale price index, consumption price index,import price index, currency basket, industrial production index and oil prices. As a result of the study, the effect of exchange rate pass-through on domestic prices declined with the introduction of floating exchange rate regime.