Performans değerlendirme sürecinde oluşan adalet algısı, bu algının iç, dış ve sosyal ödüllerle olan ilişkisinin işten ayrılma niyetine olan etki
Justice perception in performance appraisal process and the effect of the realtionship between this perception and intrinsic, extrinsic and social rewards on turnover intension
Yazar: DALGA DERYA TEOMAN
Danışman: DOÇ. DR. PINAR ÜNSAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Performans Değerlendirme Sistemi, günümüzde örgütlerin ve çalışanlarınetkinliğini ve verimliliğini etkileyen en önemli insan kaynakları fonksiyonu olarakele alınmaktadır. Performans değerlendirmenin sisteminin öneminin anlaşılması vesürecin çalışanlar tarafından kabul görmesi bu sürecin bireyler tarafından adil olarakalgılanmasının bir sonucudur. Bu çalışmanın amacı, öncelikle adalet alanındaoluşturulmuş olan bilgi birikimini katılımcı veya hedeflere yönelik performansdeğerlendirme sürecine uyarlamak ve performans değerlendirme sürecinde adaletalgısının işten ayrılma niyetine olan etkisini, seçilen değişkenler (iç, dış ve sosyalödüller) göz önüne alınarak incelemektir. Bu amaçla, yapılan literatüraraştırmasından sonra, performans değerlendirme sürecinin adilliğini, beş alt boyutuile; sistemden kaynaklanan işlemsel adalet, değerlendiriciden kaynaklanan işlemseladalet, bilgisel adalet, kişilerarası adalet ve dağıtımsal adalet algısını ölçmek içinaraştırmacı tarafından bir ölçek geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçek, Michigan ÖrgütselDeğerlendirme Anketinin İç, Dış ve Sosyal Ödül Memnuniyeti alt ölçekleri ve İştenAyrılma Niyeti ölçeği ile birlikte 108 katılımcıya uygulanmıştır. Sonuçlar, algılananadaletin, işten ayrılma niyeti ile güçlü ve pozitif yönde ilişkisi olduğunu göstermiştir.Özellikle, Sistemden Kaynaklanan İşlemsel Adalet Algısı ile işten ayrılma niyetiarasında güçlü ve pozitif yönde bir ilişki bulunmuştur. Performans değerlendirmesürecinde algılanan adilliğin işten ayrılma niyetine iç ve dış ödül algılarınıetkileyerek yol açtığı görülmüştür. Seçilen değişkenlerin aracı değişken olarak iştenayrılma davranışını etkilediği, özellikle de iç ve dış ödül algılarının işten ayrılmaniyeti üzerinde etkisi bulunmuştur.Anahtar Sözcükler: Performans Değerlendirme Süreci, Sistemden Kaynaklananİşlemsel Adalet Algısı, Değerlendiriciden Kaynaklanan İşlemsel Adalet Algısı,Bilgisel Adalet Algısı, Kişilerarası Adalet Algısı, Dağıtımsal Adalet Algısı, İştenAyrılma Niyeti

Abstract:
Performance appraisal system is one of the fundamental functions of humanresources management, which influences the efficiency and effectiveness ofemployees and organizations. Understanding the importance of this system and theacceptance of it by the employees of an organization depend on its perceivedfairness. The main aim of this research is to apply the scientific knowledgeaccumulated in organizational justice literature to the process of performanceappraisal. Consequently, perceived fairness of the performance appraisal processwas investigated in relation to turnover intention together with the variables ofinternal, external and social rewards satisfaction. In order to accomplish these aims, aperceived performance appraisal justice scale, which contains five differentdimensions of justice concept (e.g., system procedural justice, rater proceduraljustice, informational justice, interpersonal justice and distributive justice), wasdeveloped by the researcher. Other measures included in the study were theMichigan Organizational Assessment Questionnaire-which contains intrinsic,extrinsic and social rewards satisfaction and also the Turnover Intentions Scale. Thequestionnaire was applied to 108 employees from various organizations. The resultsof this study showed that overall perceived justice and all dimensions of perceivedjustice were negatively and significantly related with turnover intention. Theanalyses also showed that, perceived intrinsic and extrinsic rewards satisfaction havemediator effetcs on the relationship between overall perceived justice and turnoverintentions, and between system procedural justice and turnover intentions.Key Words: Performance Appraisal, Perceived System Procedural Justice,Perceived Rater Procedural Justice, Perceived Informational Justice, PerceivedInteractional Justice, Perceived Distributive Justice, Fairness, Turnover Intention