Fen bilimleri dersi öğretim programı ve ölçme değerlendirme araçlarının akademik becerilerin izlenmesi ve değerlendirilmesine (ABİDE) göre incelenmesi
The examination of science curriculum and assessment studies according to the monitoring and evaluation of academic skills (ABİDE)
Yazar: BUKET AKINCI
Danışman: DOÇ. DR. CANAY DEMİRHAN İŞCAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi Çalışması = Evaluating Academic Skills Study ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Program değerlendirme = Program evaluation ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu araştırmanın amacı; 2018 Fen Bilimleri dersi öğretim programının 8. sınıf kazanımlarının, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Türkiye genelinde kullanılan 8. sınıf Fen Bilimleri ders kitabının ölçme değerlendirme bölümlerinin ve Fen Bilimleri öğretmenlerinin sınıf içinde öğrencilerini değerlendirmek amacıyla kullandıkları ölçme ve değerlendirme sorularının Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesinde (ABİDE) kullanılan Fen Bilimleri Değerlendirme Çerçevesine göre incelenmesidir. Böylece öğretme-öğrenme süreçlerine etki eden etmenlerden olan düşünülen öğretim programının, ders kitabının ve ölçme değerlendirme sorularının ABİDE Fen Bilimleri Değerlendirme Çerçevesinde yer alan becerilere göre mevcut durumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın modeli betimsel tarama modeli olup doküman incelemesi ve uzman görüşlerinden yararlanılmıştır. Doküman incelemesi için araştırmacı tarafından geliştirilen "8. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı Kazanımlarını İnceleme Formu", "8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Ölçme ve Değerlendirme Sorularını İnceleme Formu" ve "Fen Bilimleri Öğretmenlerine Ait Ölçme ve Değerlendirme Sorularını İnceleme Formu" kullanılmıştır.

Araştırmanın amaçları doğrultusunda elde edilen sonuçlar şu şekildedir: Fen Bilimleri dersi öğretim programı 8. sınıf kazanımları ABİDE Fen Bilimleri Değerlendirme Çerçevesine göre en fazla "Bilimsel Olgu, Kavram ve Olayları Anlama" becerisini ve beceriye ait "açıklama ve örnek verme" göstergesini geliştirmeye yöneliktir. Fen Bilimleri 8. sınıf ders kitabının ölçme ve değerlendirme sorularının büyük kısmının ABİDE Fen Bilimleri Değerlendirme Çerçevesine göre "Bilimsel Olgu, Kavram ve Olayları Anlama" becerisi ve beceriye ait "hatırlama/tanıma" ve "açıklama/örnek verme" göstergeleri ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Fen Bilimleri öğretmenlerine ait ölçme ve değerlendirme sorularının ise  "Bilimsel Olgu, Kavram ve Olayları Anlama" becerisine ait "açıklama/örnek verme", "hatırlama/tanıma" ve "farklı gösterim sistemlerini kullanma" göstergelerine ait olduğu ortaya çıkmıştır. Fen Bilimleri 8. sınıf kazanımlarının, ders kitabının ve öğretmenlere ait soruların genel olarak temel becerilere yönelik olduğu belirlenmiştir. Araştırmada tüm beceri düzeylerini kapsayacak kazanımların yer aldığı öğretim programlarının geliştirilmesi, hazırlanacak ders kitaplarının üst düzey bilişsel becerilere yönelik soruları içermesi ve bu amaçla kitap yazarlarına eğitimlerin verilmesi, öğretmenlerin soru yazma konusunda geliştirilmesi, MEB tarafından üst düzey beceri temelli soru örneklerinin paylaşımının artırılması önerileri getirilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Fen Bilimleri dersi öğretim programı, Fen Bilimleri ders kitabı, ölçme-değerlendirme etkinlikleri, Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi (ABİDE)

Abstract:
The aim of this study is to examinate the 8th grade objectives of the 2018 Science Curriculum, the measurement and assessment sections of the 8th grade Science textbook, used throughout the country in the 2018-2019 academic year and the questions used by Science teachers in the classroom, according to the Monitoring and Evaluation of Academic Skills (ABİDE) in Turkey. Thus, it is aimed to interpret the reasons underlying the ABİDE results based on the current situation of the curriculum, textbook and measurement and assessment questions which are the most influential factors on the educational processes. The research model was a descriptive survey model and document analysis and expert opinions are gathered in the study. The "review forms" developed by the researcher are used for document analysis.

The results of the research are as follows; According to the ABİDE Science Assessment Framework, the 8th grade objectives in the Science Curriculum at mostly improve the "Understanding of Scientific Phenomena, Concepts and Events" and "the explanation and giving examples" indicator of the skill. Most of the 8th grade textbook measurement and assessment questions were found to be related to "Understanding Scientific Phenomena, Concepts and Events and "remembering / recognizing" and "explaining / giving examples" indicators of ABİDE Science Evaluation Framework. It is found that the measurement and assessment questions of Science teachers belong to the "explanation / giving examples" "remembering / recognizing" and "using different display systems" of "Understanding Scientific Phenomena, Concepts and Events" skills. It is determined that the eighth grade Science Education Curriculum's objectives, textbook and teachers' questions were generally aimed at basic skills.

In the research, recommendations have been made as follows: the development of curricula that includes all of the high level skills 'objectives, the preparation of the textbooks that contains questions related to high level cognitive skills, and for that purpose, providing the education to textbooks' writers, the development of teachers on questions writing, the enhancing the sharing the examples of high-level skill-based questions by Ministry of National Education.

Key Words: Science curriculum, Science textbook, measurement and assessment studies, Monitoring and Evaluation of Academic Skills (ABİDE)