Mekanik boya sökme işleminin Al 2024 T6 alaşımının yorulma özelliklerine etkisi
The effects of mechanical paint stripping process on the characteristic of fatigue of Al 2024 T6 alloy sheet
Yazar: ÜMİT ÜNER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEZAN ORAK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Konstrüksiyon ve İmalat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Alüminyum alaşımları = Aluminum alloys ; Kırılma = Fracture ; Yorulma = Fatigue

Özet:
Uçak kaplaması üzerindeki boyanın ana amacı korozyon ve erozyon koruması sağlamaktır. Bir uçağın kullanıldığı süre içinde; bakım, kontrol ve kamuflaj için birçok kez boya sökme işlemi ve boya yenileme çevrimi gerçekleştirilir. Boya sökme işlemi için; kimyasal sıvı uygulaması, plastik parçacık püskürtme gibi pek çok yöntem kullanılır. Kimyasal sökücüler; metilen klorür ve fenol gibi zehirli maddeler içerir ve çevre için tehlikeli atıkların oluşmasına sebep olur. Plastik parçacık püskürtme yöntemi, kimyasal yönteme göre daha ucuzdur ve çevre için zehirli değildir. Fakat plastik parçacık püskürtme yöntemi uçak kaplama sacının mikro yapısını ve mekanik özelliklerini etkileyebilir. 1'inci Hava İkmal Bakım Merkezi'nde boya sökme için kullanılan plastik parçacık püskürtme metodunun uçağın alüminyum kaplama sacı üzerinde mekanik etkilerini belirlemek amacıyla pilot bir çalışma yapılmıştır.Bu çalışma kapsamında Al 2024-T6 alaşımı uçak kaplama saclarında plastik parçacık püskürtme (PPP) yöntemi ile boya sökme işleminin etkilerini tespit etmek amacıyla deneysel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Üç çevrim boyama ve PPP yöntemi ile boya sökme işleminin, yüzey özelliklerine ne ölçüde bağlı olduğu tespit edilmiştir. Yüzey morfolojisinin deformasyona ve yüzeyde bulunan kusurlarla ilişkisi taramalı elektron mikroskobu ve optik mikroskop kullanılarak karakterize edilmiştir. Plastik parçacık püskürtme yöntemi ile boya sökme işleminin, özellikle ince test kuponlarının yorulma ömrünü önemli ölçüde azalttığı ve çatlak ilerleme hızını artırdığı bulunmuştur. Test kuponlarının kalınlığının artması ile bu etkilerin zayıfladığı tespit edilmiştir. Üç çevrim boya sökme işlemine maruz bırakılan test kuponlarının yorulma ömründe % 15 ? 39 oranında bir azalma olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Al 2024-T6, Mekanik boya sökme işlemi, Yorulma, Kırılma

Abstract:
The main goal of the coating on the aircraft skin is to provide corrosion and erosion protection. During the operating lifetime of an aircraft, periodic cycles of paint stripping and recoating of the skin are required for maintenance, inspections and camouflage. There are several methods for paint stripping such as chemical liquid application, plastic particle blasting etc. Chemical strippers contain toxic componenets such as methylene chloride and phenol and cause to the generation of the hazardous wastes for the environment. Plastic particle stripping method is cheaper and non- toxic for the environment compared to chemical one. But Plastic particle stripping may effect microstructure and/or mechanical proporties of the aircraft skin. It has been performed an experimental pilot study in order to determine the effects of the plastic particle stripping method, being used to remove paint at 1st Air Supply And Maintanence Center, on the aircraft skin.Within the scope of this study, an experimental investigation has been carried out to evaluate the effects of paint removal by plastic particle blasting on aluminum 2024-T6 aircraft skins. It was detected to what extent 3-cycle painting and depainting process by plastic particle blasting method depends on the surface condition. The surface morphology dependence on deformation and defects presented on the surface were characterized using scanning electron microscopy and optical microscopy. The Plastic particle blasting method was to found to significantly lower fatigue life and to increase fatigue crack growth rates particularly in thin specimens. These effects were found to decrease with the increase of thickneses of the specimens. All fatigue samples were found to exhibit a general decrease in life of 15% - 39 % after being subjected to three cycles of paint removal.Keywords: Al 2024-T6, Mechanical Paint Stripping, Fatigue, Fracture