Ratlarda çakşır otu (Ferula elaeochytris Korovin) ekstraktının bazı fizyolojik ve biyokimyasal parametreler ile döl verimi üzerine etkileri
The effects of chakshir (Ferula elaeochytris Korovin) extract on some physiological and biochemical parameters and fertility in rats
Yazar: AHMET CUMHUR AKIN
Danışman: PROF. DR. HAKAN ÖZTÜRK
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Fizyoloji = Physiology

Özet:
Üreme fizyolojisinin önemli bir alanı olan spermatogenezis testisin seminifer tübül sınırları içinde spermatogonyum hücrelerinin uzun bir süreçte spermatozoon'a dönüşümüdür. Bu süreç, Dünya genelinde hayvanlar ve insanlarda çeşitli faktörlere bağlı olarak olumsuz etkilenebilmektedir. Yaşanan olumsuzluğun giderilmesi veya yavaşlatılması noktasında halkın tıbbi sağaltımın yanında fitoterapik yöntemlere başvurduğu görülmektedir. Bu bağlamda Türkiye'de, halk arasında çeşitli bitkilerin kullanıldığı bilinmektedir. Ancak, kullanılan birçok bitkinin bilimsel çalışmalar ile desteklenmediği gözlemlenmektedir. Yapılan bu çalışma ile Türkiye'de, son dönemde afrodizyak özelliği nedeniyle kullanılan Ferula elaeochytris Korovin'in kök ekstraktı incelenmiştir. Bu kapsamda, Ferula elaeochytris Korovin ekstraktının spermatozoa üretimi, bazı fizyolojik ve biyokimyasal parametreler üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışma 5 grup; Kontrol (K), Kontrol+Su (KS), 25mg/kg (FE25), 50mg/kg (FE50), 100mg/kg (FE100) ve her grupta 12 erkek rat olacak şekilde planlanmış ve 8 haftalık süreçte Kontrol+Su (KS) grubuna günlük 1 ml su, çalışma gruplarına ise Ferula elaeochytris Korovin'in kök ekstraktı intragastrik gavaj yolu ile verilmiştir. Elde edilen veriler incelendiğinde, 25mg/kg ekstrakt verilen grupta (FE25) spermatozoa motilite ve canlılık oranlarının en yüksek değere ulaştığı belirlenmiştir (p<0,001). Aynı şekilde histopatolojik sonuçlara göre en yüksek Johnsen Skoru 25mg/kg'lık grupta (FE25) iken kontrol grupları ile istatistiksel bir fark tespit edilmemiştir (p>0,05). Çalışmada 100mg/kg verilen grubun (FE100) hayvanlarının yem ve su tüketimleri ile sakrifiye ağırlıkları çok düşük kalmıştır. Ayrıca bu grubun (FE100) spermatozoa konsantrasyonu önemli ölçüde azalırken testis dokularında yüksek dejenerasyon gözlemlenmiştir. Çalışmada elde edilen testosteron sonuçları incelendiğinde ise 25mg/kg ekstrakt verilen grupta (FE25) ratların testosteron değerinin kontrol ve diğer çalışma gruplarından yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Ratların tam kan sayımına ilişkin bulgularında ise RBC, HGB, MCV ve MCHC parametrelerinin gruplar arası farklı olduğu ve bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir. Sonuç olarak Ferula elaeochytris Korovin ekstraktının düşük dozlarda (~25mg/kg) spermatolojik parametrelere ve testosteron değeri üzerine olumlu etkisinin olduğu ancak doz miktarının artırılması ve uzun süre kullanımın olumsuz etkilere yol açabileceği saptanmıştır. Bu nedenle Ferula elaeochytris Korovin bitkisinin köklerinin kullanımının belirli bir standarda kavuşturulması ve uygun kullanım miktarı ile sürelerinin belirlenmesi için daha ayrıntılı şekilde farklı hayvanlarda çalışılması önem arz etmektedir.

Abstract:
Spermatogenesis, an important area of reproductive physiology, is the transformation of spermatogonium cells into spermatozoons in the seminiferous tubules of the testis over a long period of time. This process can be negatively affected by various factors in animals and humans worldwide. At the point of eliminating or slowing down the negativity experienced, it is seen that people resort to phytotherapeutic methods in addition to medical treatment. In this context, it is known that various plants are used among the people in Turkey. However, it is observed that many plants used are not supported by scientific studies. In this study, the root extract of Ferula elaeochytris Korovin, which has recently been used in Turkey for its aphrodisiac properties, was examined. In this context, the effects of Ferula elaeochytris Korovin extract on spermatozoa production and some physiological and biochemical parameters were investigated. The study was planned in 5 groups: control (K), control + water (KS), 25 mg/kg (FE25), 50 mg/kg (FE50), 100 mg/kg (FE100), and 12 male rats in each group. 1 ml of water was given daily to the Control+Water (KS) group, and the root extract of Ferula elaeochytris Korovin was given by intragastric gavage to the study groups for 8 weeks. When the data obtained were analyzed, it was determined that spermatozoa motility and viability rates reached the highest value in the group given 25 mg/kg of FE25 (p<0.001). Likewise, according to histopathologic results, the highest Johnsen Score was found in the 25 mg/kg group (FE25), and there was no statistical difference with the control groups (p > 0.05). Feed and water consumption and sacrificed weights of the animals in the group given 100 mg/kg (FE100) were very low. In addition, the spermatozoa concentration in this group (FE100) decreased significantly, and high degeneration was observed in testicular tissues. When the testosterone results obtained in the study were examined, it was determined that the testosterone value of the rats in the group given 25 mg/kg extract (FE25) was higher than the control and other study groups (p<0.001).  In the results of the complete blood count of the rats, it was observed that RBC, HGB, MCV, and MCHC parameters were different between the groups, and this difference was statistically significant. In conclusion, it was determined that Ferula elaeochytris Korovin extract had a positive effect on spermatological parameters and testosterone value at low doses (~25 mg/kg) but increasing the dose amount and long-term use may cause negative effects. Therefore, it is important that the use of the roots of the Ferula elaeochytris Korovin plant be standardized, and more detailed studies should be conducted in different animals to determine the appropriate amount and duration of use.