Köykent projesi kapsamında tasarlanan konut ve çevresinin sürdürülebilir kriterler açısından incelenmesi, Elazığ Sarıevler örneği
Assessment of housing and its environment which designed within the scope of urban village project in terms of sustainable criteria, the example of Elazığ Sarıevler
Yazar: BÜŞRA YURTEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURTEKİN ÖZEN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Elazığ = Elazığ ; Göçler = Migrations ; Kırsal kalkınma projesi = Rural development project ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Sanayileşmeyle birlikte ortaya çıkan hızlı kentleşme olgusu ülkemizde de etkisini göstererek olumlu ve olumsuz sonuçlar doğurmuştur. Şehirlerde artan imkânlar kırdan kente göçü tetiklemiş, kırsalda tarımsal ve hayvancılık faaliyetlerinde azalmaya sebep olmuştur. Bunun yanı sıra çarpık kentleşme, çevre kirliliği, doğal kaynaklar tüketimi gibi negatif yansımalar da kendini göstermiştir. Şehirleşme faaliyetlerini kırsal kesimlere ulaştırarak devam etmekte olan göç dalgasının yönü değiştirilmeye ve kentte meydana gelen yoğunluk azaltılmaya çalışılmıştır.
Türkiye'de 1980'lerde güvenlik kaygısı sebebiyle özellikle Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde yoğun göç yaşanmıştır. Güvenlik nedenlerinin yanı sıra kentleşme hızını düşürmek, bölgedeki kentlerde üretimi artırmak amacıyla tasarlanan köykent projesi hayata geçirilmiştir. Türkiye'nin en büyük göçebe aşireti olan Beritan Aşireti mensupları için, köykent projesi kapsamında, topluluğun yerleşik hayata geçmesi amacıyla çalışmalar başlatılmıştır. 1981 yılında Elazığ ve Diyarbakır yerleşiminde kalıcı konutlar inşa edilmiştir. Geçimini hayvancılık yaparak sağlayan aşiret mensupları için, Elazığ ili Cumhuriyet Mahallesi'nde Sarıevler olarak adlandırılan alana başvuruda bulunan 127 aile arasından seçilen 109 aile yerleştirilmiştir. Konutların yapıldığı dönemde şehir merkezinden uzakta kalan bölge, günümüzde merkezi alana dönüşüp artan yapılaşmayla değişmeye başlamıştır. Değişen bölge zamanla kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap verememeye başlamıştır. Günümüzde, bölgede bulunan konutlar kullanıcı ihtiyaçlarını karşılayamamaktadır. 
Bu çalışmada Sarıevler'deki konut ve çevrelerinin çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirlik düzeylerinin anlaşılabilmesi amacıyla, kullanıcılara anket çalışması uygulanarak elde edilen girdiler gözlem ve görüşmelerle desteklenmiştir. Anket verileri SPSS 26 programında analiz edilerek yorumlanmıştır. Alanı daha verimli bir şekilde tanımlayabilmek için konutlar ve çevresinin mimari çizimleri yapılarak okunmuştur. Bu çalışmadan elde edilecek veriler ile hazırlanacak olan yeni yapılanmada bölgenin gelişimine kültürel, sosyal ve ekonomik anlamda katkı sağlayacaktır. Ayrıca köykent projesiyle yapılmış olan projelerin geliştirilmesi ve kente dahil edilebilmesi yönünde ışık tutacaktır.

Abstract:
The phenomenon of rapid urbanization, which emerged with industrialization and showed its effect in our country comes out positive and negative results. Increasing opportunities in the urban areas have triggered the migration from rural to cities and caused a decrease in agricultural and livestock activities in the country. Negative reflections like unplanned urbanization, environmental pollution, consumption of natural resources have also appeared in addition to these results. It has been tried to exchange the direction of the ongoing migration wave by conducting urbanization activities to rural districts, and to reduce the density in the urban areas.
There was an intense migration in the 1980s especially in the Southeast and East districts because of security problems In Turkey. In addition to security problems, the urban village project, which was designed to reduce the rate of urbanization and increase production in urban districts, was implemented. For the members of the Beritan Tribe which is the Turkey's largest migrant tribe, within the scope of the urban village project, work has been started to convert the community to a settled lifestyle. Residences were built in the urban of the Elazig and Diyarbakir systems in 1981. 109 families that the members of the tribe who earn their living by farming and livestock selected from among 127 families who applied to the district of the Sarievler in the Cumhuriyet district of Elazig province were settled. Today the area that was far from the province center of Elazig when the houses were built has turned into a central area of the province and started to change with the increasing building. The region has started to be unable to respond to the needs of the householder of Sarievler over time.
In this study, to understand the environmental, social and economic sustainability levels of householders of Sarievler and their surroundings in region of Sarievler, the inputs get by applying a survey to the users were supported by observations and interviews. Survey data were analyzed for SPSS 26. The drawings of the houses of Sarievler and the environment are explained. The new structuring, which will be prepared with the survey of data obtained from this research, will contribute to the improvement of the region in cultural, social and economic conditions. In addition, it will shed on light the improvement of the projects made with the urban village project and their inclusion in the province of Elazig.