Güncel tartışma ve eleştiriler bağlamında Kur'an-ı Kerim'de kadının değeri ve konumu
The value and position of women in the Holy Qur'an in the context of current debates and criticisms
Yazar: TÜLİN ÇİFTÇİ
Danışman: PROF. DR. İDRİS ŞENGÜL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
İslâm, insanların dünya ve ahiret mutluluğunu gerçekleştirme yönünde emir ve
tavsiyeleri içeren son dindir. Onun temel kaynakları Kur'ân ve sünnettir. Öncelikle
Kur'ân, insan olarak kadını erkekle eşit kabul eder. İslâm, kadını ikinci sınıf insan gören
anlayışın hâkim olduğu toplumda, onun sosyal, ekonomik ve hukûki konumunu
iyileştirmek için önemli düzenlemeler yapmıştır. İslâm'ın kadına vermiş olduğu değerin
anlaşılabilmesi için İslâm öncesi dönemde, dünyanın değişik yerlerinde, muharref
dinlerde kadının aile ve toplum içindeki konumuna bakmak gereklidir. İslâm'ın kadınlara
sağladığı haklar kimi çağ ve toplumlarla özellikle çağımızda günün şartlarından bakıldığı
zaman anlaşılamamaktadır. Zira günümüzde seküler dünya görüşüyle ve modernitenin
değerleriyle yetişmiş bir toplumun bireyleri, feministler, modernistler, bulunduğu
noktadan bakarak içinde yetişmediği ve yaşamadığı sadece bilgi sahibi olduğunu
varsaydığı bir başka sistemi (İslâm'ı) anlamaya çalışmakta ve yanlışa düşmektedir.
Kur'ân'ın kadına bakış açısını eleştirenlerin subjektiflik bir yana, genelde metot açısından
içine düştükleri hataları ve eksiklikleri eleştirileri ortaya çıkarmıştır. Âyetleri kuşatan
tarihi ve toplumsal şartları göz önünde bulundurmamak, Kur'ân âyetlerinin indiriliş
sebeplerini dikkate almamak, Kur'ân'daki bazı ifadeleri siyak-sibak'ından çıkarmak ve
metin içerisinden soyutlayarak ele almak, âyetleri daima zahiri anlamıyla anlamak;
mecaz, kinaye, teşbih, teşvik ve sakındırma gibi üslup özelliklerini dikkate almamak vb.
hatalar, aslında sadece kadın konusunda değil diğer konularda da yapılan hataların temel
sebeplerini oluşturmaktadır. Tarihî süreç içinde kadının konumu, değişkenlik
göstermiştir. İslâm'ın zuhuruyla beraber hayatın her alanında devrim niteliğinde
yenilikler yaşanmıştır. Bu yeniliklerden en çok nasibini alanlar ise toplumların yarısından
çoğunu oluşturan, çeşitli bahanelerle hakları elinden alınmış olan kadınlar olmuştur.
İslâmiyet'in Arap toplumundaki kadının sosyal statüsünde çok köklü değişiklikler yaptığı
şüphesizdir.

Abstract:
Islam is the last religion that contains orders and recommendations for people to achieve
happiness in this world and the hereafter. Its main sources are the Quran and the Sunnah. First of
all, the Quran accepts women as humans as equal to men. Islam has made important regulations
to improve the social, economic and legal position of women in a society where the understanding
of women as second-class citizens prevails. In order to understand the value that Islam gives to
women, it is necessary to look at the position of women in the family and society in different parts
of the world and in conflicting religions in the pre-Islamic period. The rights that Islam provides
to women cannot be understood in some periods and societies, especially in our age, when viewed
from today's conditions. Because today, individuals of a society raised with a secular worldview
and the values of modernity, feminists and modernists, are trying to understand from their vantage
point another system (Islam) that they did not grow up in, did not live in, and only assumed to
have knowledge of, and they fall into error. Apart from subjectivity, the criticisms of those who
criticize the Quran's perspective on women have revealed the mistakes and deficiencies they
generally made in terms of method. Not taking into account the historical and social conditions
surrounding the verses, not taking into account the reasons for the revelation of the verses of the
Quran, removing some expressions from the Quran and abstracting them from the text, always
understanding the verses in their apparent meaning; ignoring stylistic features such as metaphor,
allusion, simile, encouragement and disincentive etc. Mistakes actually constitute the main
reasons for mistakes made not only regarding women but also on other issues. The position of
women has varied throughout the historical process. With the advent of Islam, revolutionary
innovations took place in every aspect of life. Those who benefited most from these innovations
were women, who constitute more than half of the society and whose rights were taken away
under various excuses. There is no doubt that Islam has made radical changes in the social status
of women in Arab society