Ege üniversitesi hazırlık sınıfı öğrencilerinde tütün, alkol, madde kullanımı ve sosyo- ekonomik düzey etkisi
Tobacco, alcohol, substance use in ege univercity preparatory class students and socio-economic level effect
Yazar: AYŞE TELLİEL GÜLER
Danışman: PROF. DR. FERİDE AKSU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Tütün, alkol ve madde kullanımı özellikle gençleri etkileyen dünya çapında tehlikeli bir sorundur. 11 ? 19 yaş tütün (sigara), alkol ve madde kullanımının ilk başladığı yıllardır. Ergenlikteki alkol ve madde kullanımının yetişkinlikteki madde kullanım şeklini belirlediği bilinmektedir. Kişi, çevresi ve toplum sağlığı için giderek artan bu problemler, önlenebilir halk sağlığı sorunları içerisindedirÇalışmanın amacı ergen yaş grubunda ve yetişkinliğe adım atılan stresli geçiş dönemlerinden biri olan üniversite eğitimine yeni başlayan Ege Üniversitesi hazırlık sınıfı öğrencilerinde tütün (sigara), alkol, madde kullanım prevalansını ve sosyo ? ekenomik düzey etkisini , diğer etmenleri incelemektirAraştırma kesitseldir. Anket uygulaması yapılmıştır. %95 güven aralığında %7 prevalansla evreni temsil eden 593 öğrenciye ulaşılmıştır. Veriler SPSS 11.5, Epiinfo 2000 paket programında değerlendirilmiştir. Kikare ve t testi analizleri yapılmıştırÖğrencilerin %57.5'i kadın, %42.5 i erkektir. Yaş ortalaması 19,02±1,18 olup aralığı 17 ? 24 olan grubun %97.3'ü bekardır. %54.3'ü ilçe merkezinde yaşamışlardır. Hane reisi mesleğine göre %33.7 si beyaz yakalı, %21.5'i mavi yakalı ebeveynlerin çocuklarıdır. Günlük kişi başı düşen geliri 4.3 dolardan az olan %13.7 öğrenciler yoksuldur. Yaşam boyu sigara içme prevalansı %29.3'dür, %4.9'u içip bırakmıştır. % 65.1'i yaşam boyu bir kez alkol kullanmıştır. Son bir yılda %64.1'i ve son bir ayda da %50.3'ünün alkol kullandığı bulunmuştur. Yaşam boyu madde kullanımı: %5.1 esrar , %4.6 sakinleştirici ,%1.5 ecstasy , %0.8 uçucu madde, %0.7 eroin ve kokain denediği saptanmıştırErkek cinsiyet, yaş, aile ve yakın çevrenin madde kullanımı, anne- babanın eğitim düzeyi, sigara ve alkol kullanımı, negatif duygulara sahip olma, sosyo ? ekenomik düzey; kullanımı etkileyen risk faktörleri olarak saptanmıştırÜniversiteye yeni başlayan gençlerde sigara, alkol ve madde kullanımı ciddi düzeylerdedir. Özellikle alkol kullanımı dikkat çekicidir. Sigara ve alkol, maddeye geçiş basamağı olarak değerlendirilerek üzerinde durulması gerekmektedir. Araştırmada müdahale ve eğitimin düzeltici etkisi sigara kullanımını geçmiş yıllara göre azaltması, sosyal kabul ile alkol kullanımının artması göze çarpmaktadır. Eğitim çalışmaları erken yaşlarda başlamalıdır. Aile ve sosyal çevrede rol model durumunda olan kişilerin eğitimi ve bilinçlendirilmesi önemlidir. Akran tutum ve davranışlarının incelenmesi ve müdahale programları oluşturulmasına çalışılmalıdır. Aileler, okullar ve öğrencilerin sosyal çevresinde ulaşılabilecek noktalar (kafeler, kulüpler, kamplar, takımlar, iletişim araçları vb.) önleme programlarının başlangıç yerleridir. Müdahaleler okullarla sınırlı olmayıp tüm topluma ulaşacak şekilde yaygınlaştırılmalıdır.Anahtar sözcükler: Tütün (sigara), alkol, madde, kullanım, öğrenci, üniversite, prevalans, sosyo- ekonomi, sosyal sınıfe-posta : ayse.guler@ege.edu.tr

Abstract:
Tobacco, alcohol and substance use which affects particulary the adolescents (youth) are dangerous problems all over the world. The ages between 11 ? 19 are the years of onset of tobacco (cigarettes), alcohol and substance use. It is known that alcohol and substance use in adolescent period determines the adult usage pattern. These growing problems for the individual, his surroundings and the community health are preventable public health issues.The aims of the study were to determine the tobacco (cigarettes), alcohol, substance use prevelance, the effect of socioeconomic status and other factors in the Ege University preparatory class students who are in the adolescence and living a stressful transition to adulthood age group.The study is cross-sectional. A survey has been carried out on 593 students representing the universe assuming that prevalance is 7% in 95 % confidence interval. The data were analysed on SPSS 10.0 and Epiinfo 2000 package programs. Chi-square and Student?s t test are used for the statistical analyses.Of 593 students 57.5% were female, 42.5% were male. Mean age was 19,02±1,18 (min 17, max 24). 97.5% were single, 54.3% lived in county centers. According to job of the head of the household 33.7% were white collared, 21.5% were blue collared. According to criterion of 4.3 USD/day, 13.7% were poor. Life time smoking prevalence was 29.3%, 4.3% had smoked but quitted. Life time alcohol usage prevalence (at least once) was 65.1. 64.1% and 50.3% had consumed alcohol (at least once) in the last year and in the last month, respectively. Life time sustance use prevalences for marihuanna, tranquillizant, ecstasy, inhalants and heroin&coccaine were 5.1%, 4.6%, 1.5% ,0.8% and 0.7%, respectively.Male gender, age, substance use in family and close surrounding, educational level of parents, having negative mood, socioeconomic status were found as the effecting risk factors.Cigarette, alcohol and substance use is common in students starting university education. Especially prevalence of alcohol consumption is of interest. Since cigarette and alcohol consumption is considered as an intermediate level to subtance use, this situation should be evaluated comphrensively. In the study, the improving effect of the education, its decreasing effect on cigarette consumption (when compared with previous years) and increasing effect of social accept on alcohol consumption attract the attention. Educational actions must begin in early ages. The education and improvement in the consciousness of role models in the family and the social environment is important. The attitude and behaviors of the peers should be evaluated and intervention programs should be developed. Families, schools and points in the periphery of students (cafes, clubs, teams etc) are the starting points of prevention programmes. Interventions should not be confined but be pervaded to whole community.Key words: Tobacco (cigarette), alcohol, drug, use, student, college, prevalence, socio- economic, social classe-mail: ayse.guler@ege.edu.tr