Alternatif ve destekleyici iletişimde kullanılan iletişim panolarının zihin engelli çocuklara gereksinimlerini sözel olmayan yöntemle ifade becerisi kazandırmada etkililiğinin incelenmesi
Analysing of affection of communication board that is used at alternative and supporting communication at gaining children with mental disability to express their needs in non verbal method
Yazar: HATİCE GÖKDAĞ
Danışman: PROF. DR. HAKAN SARI
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kendini anlatma = Self explanation ; Panolar = Panels ; Sözel iletişim = Verbal communication ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; İletişim = Communication

Özet:
Alanyazını incelendiğinde sözel iletişim problemine sahip zihinsel engelli bireylerde alternatif ve destekleyici iletişim metotlarının kullanımı ve etkililiğine yönelik yapılan çalışmaların oldukça sınırlı olduğu görülmektedir. Bu alanda yapılan çalışmaların, zihinsel yetersizlikten etkilenen bireylerin hayatına değer katacağı düşünülmektedir. Dolayısıyla bu araştırmanın amacı, iletişim becerilerindeki yetersizliğinden dolayı alternatif ve destekleyici iletişim metotlarına ihtiyaç duyan orta düzey zihinsel yetersizliğe sahip çocukların, yemek saatinde gereksinimlerini Türkçe söz dizim kuralına uygun ifade etme becerisi kazanmalarında ve bu beceriyi genelleyebilmelerinde iletişim panosunun etkili olup olmadığını ortaya koymaktır.
Araştırmada tek denekli araştırma yöntemlerinden denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Konya il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Özel Eğitim Uygulama Okulu'nda eğitim almakta olan 7-9 yaş grubu orta düzey zihinsel yetersizliğe sahip üç öğrenci oluşturmaktadır. Öğrencilerin yemek saatinde gözlenmesi ve öğretmen görüşleri de dikkate alınarak öğrencilerin yemek saatinde en çok gereksinim duydukları kavramlar belirlenmiş ve üzerinde bu kavramlara ait sembollerin yer aldığı on pencereden oluşan iletişim panosu hazırlanmıştır. Doğrudan öğretim yöntemi ve fırsat öğretimi yaklaşımıyla planlanan öğretim oturumları bireysel olarak haftada dört gün düzenlenmiştir. Öğretim ve yoklama oturumları video kamera ile kaydedilmiştir. İletişim panosu üzerinde yer alan kavramlara ait sembolleri kullanarak gereksinimlerini Türkçe söz dizim kuralına uygun şekilde ifade etme becerisi için hazırlanan veri toplama araçlarıyla araştırmanın verileri toplanmıştır. Veriler grafikle gösterilmiştir. Araştırmanın sonucunda, iletişim panosunun yemek saatinde gereksinimlerini ifade etme becerisi kazanmalarında, araştırmaya katılan üç öğrencide de olumlu yönde olduğu izlenmiştir.
Anahtar Sözcükler: İletişim, alternatif ve destekleyici iletişim, zihinsel engellilik, tek denekli araştırma yöntemi, denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli

Abstract:
When the literature is examined, it is seen that number of  researchers regarding to alternative and supportive communication methods that are used by ıntellectually disabled with verbal communication problem and its effectiveness is too limited. It is thought that the studies that will be realized in this field will add value to the life of individuals affected fromintellectual disabilities. Therefore, the objective of this study is to set forth whether communication board is effective or not for the children with moderately ıntellectual disability who need alternative and supportive communication methods at gaining their needs at time of eating in conforming to Turkish syntax rules and generalization of this skill.
Multiple Probe Design was used from single subject research method at this research. Sample of the study is three 7-9 years old students with moderately intellectually disabilited educating in Special Education Practice Center (Stage I), located in Konya City Center, affiliated organization of The Ministry of National Education. The students had been observed, considering teachers views, the concepts that the students need most at eating times (lunch time) and a communication board including ten panel with symbols of such terms has been prepared. Directly teaching method and teaching sessions that were planned with opportunity teaching approach had been organized individually four days in a week. Teaching and attendance sessions had been recorded with video camera. The data of the research were collected with data collection tools that were prepared for expressing of needs conforming to Turkish syntax through using panels of the concepts on the communication board. The data have been presented with graphics. At the end of research, the three students who participated in the research were observed positively at gaining expressing abilities in accordance with their needs related to communikation board at lunch time communication board.
Key Words: Communication, alternative and supportive communication, intellectual disability, research method with single subject, multiple probe design among the experimental subject desings.