Kentsel mimari miras bağlamında Edirne Rüstem Paşa kervansarayının değerlendirilmesi
Evaluation of Edirne Rustem Pasha caravanserai  in the context of urban architectural heritage
Yazar: FİLİZ KOCA ÖZMEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TÜLAY ÇOBANCAOĞLU
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Koruma-Yenileme ve Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Edirne'nin tarihi kent merkezinde bulunan ve 16.yy'a ait bir yapı olan Rüstem Paşa Kervansarayı'nın konu edildiği bu çalışmanın amacı; kervansarayın yapı ölçeğinde incelenip belgelenmesi, kent ile ilişkisinin değerlendirilmesi, mevcut problemlerinin tespit edilerek bu problemlere yönelik çözüm ve öneriler sunulmasıdır. 
Bu amaç ekseninde çalışma toplam altı bölümden oluşmaktadır.
1. Bölümde; çalışmanın tercih nedeni, amacı, içeriği ve çalışma sistemi ile ilgili genel bilgiler verilmekte, yapılan kaynak çalışmalarına değinilmektedir. Rölöve çalışmaları, fotoğraflandırma, çizim ve yazım aşamaları ile ilgili bilgiler yer almaktadır.
2. Bölümde; "kervansaray" kavramı tanımlanmaktadır. Kervansaray kavramının tanımı yapılırken, işlevi, özellikleri, dönemsel gelişimi ve türleri konumuna ve mimari kurgusuna göre anlatılmaktadır. Kervansaray tipleri hakkındaki bilgiler mekan kurgusuna ait şematik anlatımlarla desteklenmektedir. Örnek yapılar; plan şemaları, fotoğraflar ve yapıya ait bilgiler ile birlikte değerlendirilmektedir. 
3. Bölümde; Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı, konum, dönemsel süreç, mekan kurgusu, mevcut durum, yapım tekniği ve malzeme açılarından incelenmekte, geçmişten günümüze kadar yapılan tüm çalışmalar, oluşan tahribatlar değerlendirilerek belgelenmektedir. Bu belgelemeler; rölöve projesi, kervansaray ile ilgili yapılan çalışmalara dair kurul kararları ve raporları, yapının güncel durum tespit, analiz çalışmaları, fotoğraflar ve çizelgeleri içermektedir
4. Bölümde; kentsel mimari miras konusuna değinilmekte, restore edilmiş örnek yapılar; koruma konusunda yapılan tüzükler, sözleşmeler ve bildirgeler ışığında incelenmektedir. Bu incelemeler ile ulaşılan sonuçlar, Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı'nın kentsel mimari miras açısından değerlendirilmesine temel alınmaktadır. Kervansaray; bu değerlendirmelerin sonucunda elde edilen veriler bazında değerlendirilerek koruma sorunlarına değinilmektedir. 
5. Bölümde koruma sorunlarına yönelik değerlendirmeler ışığında Rüstem Paşa Kervansarayı'nın güncel durumu ile ilgili tespitler yapılarak kervansarayın yeniden işlevlendirilmesine yönelik gerekçe ve öneriler sunulmakta ve bu öneriler çizimlerle desteklenmektedir.
6. Bölümde tüm çalışmaya yönelik genel bir değerlendirme yapılarak elde edilen sonuçlar değerlendirilmektedir. Kervansarayın konumu, ana fonksiyon şeması kente katkısı ve kent ile olan ilişkisine değinilerek çalışma tamamlanmaktadır.

Abstract:
The aim of this study which takes Rüstem Pasha Caravanserai ,a16th century building located in the historical city center of Edirne, as subject ;to examine and documentate the caravanserai on a building scale, to evaluate its relation with the city, and to identify existing problems and to present solutions and suggestions for these problems.
For this purpose, the study consists of six chapters.
In Chapter 1; General information about the reason, purpose, content and working system of the study is given and the source studies are mentioned. Information is included about surveying, photographing, drawing and writing stages.
In Chapter 2; The concept of "Caravanserai" is defined. While defining the concept of caravanserai, its function, characteristics, periodical development and types are explained according to its location and architectural fiction. Information about caravanserai types is supported by schematic narratives of space fiction. Sample structures; plan schemes, photographs and information about the structure are given.
In Chapter 3; Edirne Rüstem Pasha Caravanserai's location, periodic process, space fiction, the current situation, construction techniques and materials are examined in terms of all the work done from the past, the damage is evaluated and documentated. These documents include surveying, board decisions and reports on the caravanserai works, current situation, determination, analysis studies, photographs and charts.
In Chapter 4; urban architectural heritage is mentioned; restored sample buildings are examined in the lights of protection regulations, conventions and declarations. The results obtained from these investigations are based on the evaluation of Edirne Rustem Pasha Caravanserai in terms of urban architectural heritage. Caravanserai; protection problems are discussed on the basis of the data obtained as a result of these evaluations.
In Chapter 5; In the light of the evaluations on conservation problems, the determination of the current situation of the Rustem Pasha Caravanserai is made and the provided reasons and suggestions for the re-functioning of the caravanserai and these suggestions are supported by drawings.
In Chapter 6; An overall assessment of the overall study is provided and the results are evaluated. The location of the caravanserai, its main function scheme, its contribution to the city and its relationship with the city are discussed.