Türkiye'de Cumhuriyet öncesi ve sonrası siyasal partilerin sosyolojik incelemesi
Étude sociologique des partis politiques en Turquie pour les périodes d'avant République et après la République
Yazar: MUSTAFA ÇAĞLAYANDERELİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NEVZAT GÜLDİKEN
Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Siyasal partiler =   ; Siyaset sosyolojisi = Political sociology ; Siyasi yapı = Political structure

Özet:
Tez çalışmasında Türkiye siyasi partilerinin sosyolojik incelemesi yapılmıştır. Türkiye'nin partileşme süreci Cumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet sonrası olmak üzere iki tarihsel dönem olarak ele alınmıştır.
Çalışmada siyasal partiler toplumsal kökenlerine inilerek sosyal sınıflar ve bunların diyalektik ilişkileri bağlamıyla çözümlenmiştir. Bu çözümleme, kuramsal olarak Lipset ve Rokkan'ın 'Toplumsal Bölünmeler Tipolojisi'ne uygundur.
Tezin temel bulguları şöyle ifade edilebilir: 
a) Türkiye'de siyasal partiler Osmanlı devletinin son döneminde ortaya çıkmış ve Türkiye Cumhuriyeti döneminde de köken ve nitelik olarak süreklilik arz etmiştir. 
b) Türkiye'de siyasal partileri genel olarak sosyal sınıflara dayanmamaktadır. Dolayısıyla Türkiye'de siyasal partiler arası çatışma altyapı değil üstyapı temellidir. 
c) Siyasal kültür içerisinde 'gelenekçi-liberal' ve 'devletçi-seçkinci' olmak üzere iki kimlik alanı başattır. 
d) Türkiye siyasetinde geniş alan kaplayan 'merkez sağ'  (liberal-bireyci) ve 'merkez sol' (devletçi-toplumcu) partiler 'ulusal elit-içi çatışma' ve 'özgül çıkar çatışmaları' alanlarında ortaya çıkmışlardır. 1970'lerden itibaren 'ideolojik çatışma' alanında siyasal İslamcı ve Türk milliyetçisi partiler aktör olarak yerlerini almıştır. 1980 sonrasında ise 'yerel-bölgesel çatışma' alanında Kürt milliyetçisi parti siyasetin aktörlerinden birisi haline gelmiştir. 
e) Siyasal partilerde patronaj ilişkiler söz konusudur ve buna göre oluşan parti-içi oligarşi sürdürülmektedir.

Abstract:
L'analyse sociologique de cette thèse est les partis politiques de la Turquie. 
Les parties de la Turquie ont été étudiés pour les périodes d'avant République et après la République.
Dans cette étude, on a étudié en analysant les origines sociales des partis politiques et leur relation dialectique dans le contexte des classes sociales. La théorie de cette analyse est par Lipset et Rokkan 'divisions sociales typologie'.
Les principales conclusions de cette thèse:
a) Les partis politiques ont émergé dans la dernière période de l'Empire Ottoman et ont continué dans la République en terme de origine et qualité.
b) L'origine des partis politiques en Turquie ne posses pas les classes sociales. Par conséquent, le conflit provient de la superstructure mais pas de l'infrastructure entre les partis politiques.
c) Il est dominent  dans la culture politique les deux identités "traditionaliste-libéral" et "étatiste-élitiste".
d) Les parties politique qui contient une domain spéciale en 'le centre-droit' et 'le centre-gauche' ont émergé dans les zones "dedans les élites national" et "les conflits d'intérêts spécifiques". 
Après 1970, des partis politiques islamiques et nationalistes Turcs ont pris leur place en tant qu'acteur en la zone de 'conflit idéologique'. 
Après 1980, des partis nationalistes Kurdes ont devenue l'un des acteurs de la politique en la zone du 'conflit local-régional'.
e) Les partis politiques ont des relations de patronage. En conséquence, ils continuent la partie-interne oligarchie.