Hematopoietik kök hücre transplantasyonu yapılan erişkin hastalarda erken dönemde saptanan sitokin düzeyleri ile hastalığın klinik seyri arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of relationship between early cytokine levels and clinical course of disease in adult patients after hematopoietic stem cell transplantation
Yazar: GÜL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. AYŞEN BAYRAM
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Temel Tıp Bilimleri Bölümü / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology
Dizin: Greft versus host hastalığı = Graft versus host disease ; Hematopoetik kök hücreler = Hematopoietic stem cells ; Hücre nakli = Cell transplantation ; Kök hücreler = Stem cells ; Sitokinler = Cytokines

Özet:
Hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) birçok ciddi hastalıkta tedavi şansı sağlarken, önemli oranda mortalite ve morbiditeyi de beraberinde getirmektedir. Kök hücre naklinde hedef, engrafman elde etmek ve Graft Versus Host Hastalığı (GVHH) gelişiminden kaçınmaktır. Sitokinler, enflamasyonu tetikleyen önemli proteinlerdir; HKHN sonrasında gelişen komplikasyonların patogenezinde önemli yere sahiptirler. Çalışmamızda, HKHN yapılan hastalarda erken dönemde sitokin düzeylerinin saptanması ve sonuçların eş zamanlı bakılan biyokimyasal parametrelerle karşılaştırılması amaçlandı. Çalışma, 25'i allojenik hematopoietik kök hücre nakli (AHKHN), 27'si otolog hematopoietik kök hücre nakli (OHKHN) uygulanan 52 erişkin hastayla yapıldı. Hastalardan nakil öncesi bir, nakil sonrası beş kez ardışık alınan serum örneklerinde 12 adet sitokin (IL-1β, IL-2, IL-5, IL-6, IL-8/NAP1, IL-10, IL-12p70, IL-13, IL-17, IFN-γ, TNF-α, TGF-β1) ile eş zamanlı olarak WBC, RBC, platelet sayıları ile ALT, kreatinin, total bilirubin değerleri araştırıldı. Araştırmada incelenen 12 sitokinden 9'unda çeşitli dönemlerde farklılıklar saptandı; ancak istatistiksel olarak anlamlı farklılık IL-5, IL-6, IL-10 ve TGF-β1'de bulundu. AHKHN yapılan 25 hastanın 5'inde (%20) GVHH tespit edildi. GVHH saptananlarda IL-5, IL-8/NAP1 ve TGF-β1düzeylerinde artış görüldü. Her iki grup hastalarında IL-2 ve TNF-α'nın ALT ile erken dönem korelasyonu, bu iki sitokin dışındakilerde ise kreatinin ve total bilirubin değerleri ile değişik dönemlerde çoklu korelasyonlar gözlendi. TGF-β1'in her iki hasta grubunda WBC, RBC, platelet sayıları ile korele olduğu tespit edildi. 
Sonuç olarak; HKHN yapılan hastalarda sitokinlerin izlenmesi, GVHH takibi ve gerekli önlemlerin alınması açısından önemlidir. Bu hastalarda tekli sitokinlere bakılması yerine, çeşitli sitokinlerden oluşturulacak bir panelin monitorizasyonu ile nakil sonrası komplikasyonların takibinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır.


Anahtar kelimeler: Kök Hücre Nakli, Sitokin, Graft Versus Host Hastalığı

Abstract:
While hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) provides treatment chance in many serious diseaases, it also brings with significant mortality and morbidity. The target of stem cell transplantation is to achieve engraftment and to avoid development of Graft Versus Host Disease (GVHD). Cytokines are important proteins inducing inflammation; they have an important role in the pathogenesis of complications after HSCT. The aim of this study is to determine early period cytokine levels in patients underwent HSCT and to compare the results with biochemical parameters obtained simultaneously. The study was carried out with a total of 52 adult patients; 25 of which had allogenic hematopoietic stem cell transplantation (HSCT) and 27 had autologous hematopoietic stemm cell transplantation (AHST). Twelve cytokines (IL-1β, IL-2, IL-5, IL-6, IL-8/NAP1, IL-10, IL-12p70, IL-13 , IL-17, IFN-γ, TNF-α, TGF-β1) were investigated simultaneously with WBC, RBC and platelet counts together with ALT, creatinine, total bilirubin levels in serum samples obtained sequentially six times; one time pre-transplantation and five times after transplantation. Several differences were determined in various periods in 9 out of 12 cytokines investigated in the study; but statistically significant differences were observed in IL-5, IL-6, IL-10, and TGF-β1. GVHD was determined in 5 of 25 patients (20%) underwent HSCT. The levels of IL-5, IL-8/NAP1 and TGF-β1 were increased in patients with GVHD. Early period correlation was seen between IL-2 and TNF-α with ALT in both patients groups and multiple correlations were observed with creatinine and total bilirubin levels in other cytokines except of those two. TGF-β1 was found to be correlated with WBC, RBC, and platelet counts in both groups of patients.
As result; monitoring of cytokines in patients undergoing HSCT is important for the follow up of GVHD and taking necessary precautions. Instead of observing single cytokines in these patients, it was concluded that it would be more appropriate to determine post-transplant complications by monitoring a panel of cytokines.
 
Keywords: Stem Cell Transplantation, Cytokin, Graft Versus Host Disease