Birinci derece yakını meme kanseri olan kadınların meme kanseri korkusunun erken tanı davranışları üzerinde etkisi
The effect of breast cancer fear on early diagnosis behavior of women with a first degree relative with breast cancer
Yazar: ZEYNEP OLÇAR ECE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE SERAP KOÇAK ; PROF. DR. ZEYNEP GÜNGÖRMÜŞ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Erken teşhis = Early diagnosis ; Halk sağlığı hemşireliği = Community healt nursing ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hemşirelik = Nursing ; Korku = Fear ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Teşhis = Diagnosis

Özet:
Bu çalışmanın amacı birinci derece yakını meme kanseri olan kadınların meme kanseri korkusunun erken tanı davranışları üzerinde etkisinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı. Araştırmanın örneklemini 03 Haziran -02 Aralık 2019 tarihleri arasında Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Hematoloji-Onkoloji servisinde meme kanseri tanısıyla yatan kadınların birinci derece yakınları ile Hematoloji-Onkoloji günü birlik servisine başvuran meme kanserli kadınların birinci derece yakını 108 kadın oluşturdu. Verilerin toplanmasında Kişisel Tanımlayıcı Bilgi Formu ve Meme Kanseri Korku Ölçeği kullanıldı. Veriler IBM SPSS 22 programında sıklık, yüzde, ortalama,  testi, Anova, Post Hoc Tukey, Pearson korelasyon ve Regresyon analizleriyle değerlendirildi. Araştırmanın sonucunda; kadınların %25,0'i düzenli olarak kendi kendine meme muayenesi yaparken, klinik meme muayenesi ve mamografi yaptıran kadınların oranı sırasıyla %23,1 ve %19,4'tür. Birinci derece yakını meme kanseri olan kadınların; yaşları arttıkça kadınların meme kanseri korku ölçeğinden aldığı puanlarda düşmekte olduğu saptandı. Ortaokul mezunu olan kadınların meme kanseri korkusu ölçeğinden aldıkları puanlar ilkokul mezunu olan ve okuryazar olmayan kadınların meme kanseri korkusu ölçeğinden aldıkları puanlara göre daha yüksek olduğu görüldü (p=0,02; p<0,01). Annesi meme kanseri olan kadınların meme kanseri korkusu ölçeğinden aldıkları puanlar kardeşi veya ablası meme kanseri olan kadınların meme kanseri korkusu ölçeğinden aldıkları puanlara göre daha yüksek olduğu görüldü (p=0,013; p<0,05). Menopozda olan kadınların meme kanseri korkusu ölçeğinden aldığı puanlar menopozda olmayan kadınların meme kanseri korkusu ölçeğinden aldığı puanlara göre daha yüksek olduğu belirlendi (p=0,021; p<0,05). Kadınların %57,4'ü yüksek düzeyde meme kanseri korkusu yaşadığı ve meme kanseri korkusu ile kadınların erken tanı davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmadı (p<0.05). Araştırmamızın sonucunda meme kanserinin genetik geçişi nedeniyle, yakını meme kanseri olan kadınlara erken tanı davranışlarını konusunda girişimler yapılarak farkındalığın artırılması önerilmektedir.

Abstract:
This study's aim is to examine the effect of women's breast cancer fear on early diagnosis behavior who have first degree relative with breast cancer. The population of this study consists of two groups as 108 women: One group as first-degree relatives whose women relatives stay in Hatay Mustafa Kemal University Research Hospital's Hematology-Oncology service with breast cancer diagnosis and another group as first-degree relatives whose women relatives consult to Hematology-Oncology day service, between 03 June-02 December 2019. Personal Information Form and Breast Cancer Fear Scale are used in the data collection. Data evaluated in IBM SPSS 22 program with frequency, percentage, mean, Anova, Post Hoc Tukey, Pearson correlation and regression analysis. As a result of the study, 25.0% of women do breast examination to themselves regularly, and do clinical breast examination and mammography with 23.1% and 19.4%, respectively. For women who have first-degree relatives with breast cancer, it is determined that as women's age increase, their scores on breast cancer fear scale decrease. It is found out that secondary school graduate women have higher scores on breast cancer fear scale than primary school graduate and illiterate women (p=0,02; p<0,01). It is found out that women whose mother have breast cancer have higher scores on breast cancer fear scale than women whose older or younger sister have breast cancer (p=0,013; p<0,05). It is also determined that menopausal women have higher scores on breast cancer fear scale than women who are not in menopausal period (p=0,021; p<0,05). Women's 57.4% have high-level breast cancer fear and there is not a statistically significant difference between breast cancer fear with women's early diagnosis behavior (p<0.05). In the result of the study, increasing awareness with attempts about early diagnosis behavior is suggested for women who have a relative with breast cancer, based on the genetic transition of breast cancer.