Modernizm ve postmodernizmin sentaktik/semantik yapısının karşılaştırmalı çözümlemesi
Comparative analysis of modern and postmodern architecture in terms of syntactic and semantic structures
Yazar: MEHMET İNCEOĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞENGÜL ÖYMEN GÜR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Mimarlık = Architecture ; Morfoloji = Morphology

Özet:
İletişim teknolojisi, kültür, ekonomi, politika, sanatlar ve doğrudan bilimin de kendisi dahil olmak üzere yaşamın tüm alanlarında çok etkili bir rol oynadı.

Bu çalışmanın amacı dünya görüşü ve sanatının karşılıklı bağımlı olduğunu, aynı madalyonun karşıt ve tamamlayıcı yüzleri olduğunu kanıtlamaktır. Dolayısıyla, çalışmanın hedefi yaşamın değişik sferlerindeki en son gelişmeleri belirlemek; sanat ve özellikle mimarlığa yaklaşımları etki ettikleri nispette ve mimari uygulamalarla sentaktik ve semantik çözümlerde yansıdıkları biçimleriyle bu etkileri ortaya koymaktadır.
      Kısacası, çalışma disiplinler arası ve arakesit bir araştırmadır.

İlk bölümlerde, toplum, din, politika, ekonomi, sanatlar, özellikle edebiyat, konusundaki postmodern anlayış olarak nitelenebilecek gelişmeler incelenmiştir.
      Daha sonraki bölümlerde mimarlığın son üç on yılının mimarlık ürünleri, plan, kütle, örgütlenme geometrisi (ki bunların ana kategorileri öklit, organik ve bunların karmaşık transformasyonları ve dekonstrüksiyonları olarak alınmıştır); ve denge, düzen, süreklilik, bütünlük ve birlik gibi kavramlar cinsinden irdelenmiştir. Daha net olarak; Gür tarafından tarihte geri sürülen ve önerilen sosyo-morfolojik kavramlar mimarlıkta bugün ayırt edilebilir beş ana eğilime uygun olarak taranmıştır: Bunlar sürmekte olan modernizm, geç modernizm (usçu ve metaforik), postmodernizm (sentaktik), postmodernizm (semantik)'dir.

Bu tezde zengin örnekler aracılığıyla yukarıdaki bölümlenmelerin ve ölçütlerin bugünün mimarlığındaki mevcut biçimlendirme ilkelerindeki temel farklara açıkça ayna tuttuğu ve postmodern mimarlığın postmodern değer ve düşüncelerle güçlü bir biçimde bağlılaşımlı olduğu açıkça ve net biçimde kanıtlanmıştır.
      

Anahtar Kelimeler: Teknoloji, kültür, modernizm, postmodernizm, morfoloji, dizim, anlam.

Abstract:
Information technology played a very influential role in all aspects of life including culture, economy, politics, arts and science itself.

The purpose of this study is to prove that the worldview and the art building are interdependent and that they are the opposite but complementary sides of the same medallion. Therefore the aim of the study is to discern the recent concerns in various spheres of life; and to determine the basic changes in approaches to arts especially architecture, in so far as these changes are reflected in the syntactic and semantic solutions encountered in architectural applications.
       Thus, this study can be considered as an interdisciplinary and interrelationary research.

In the first chapters, recent evolutions, which can be termed as postmodern understanding of society, religion, politics, economics and arts, with special emphasis on literature, are examined.
       In the following chapters architectural outputs of the last there decades are studied in terms of their approach to geometry of plans, masses and grids, (main categories of which are taken as Euclidean, organic and their complex transformations and de-constructions) and concepts of balance, order, constancy, totality and unity. To be more specific, certain socio-morphological criteria that are traced throughout history and proposed by Gur, are sought in congruence with five main discernible trends in effect today: Ongoing modernism, late modernism (rational), late modernism (metaphoric), postmodernism (syntactic), postmodernism (semantic).

Trough rich examples it has been clearly and diligently demonstrated that the above pre-coding openly mirrors the basic differences in from giving in today's architecture and that the postmodern architecture highly and strongly correlatives with postmodern values and thought.
      

Key Words: Technology, culture, modernism, postmodernism, morphology, syntax, semantics.