Anklaşman tablolarının otomatik oluşturulması
Automatic generation of interlocking tables
Yazar: AHMET EMRE GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YAZICI
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Telekomünikasyon  - Sinyal İşleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Ulaşım = Transportation

Özet:
Demiryolu taşımacılığında trenlerin emniyetli şekilde sevk ve idaresini sağlamak
için demiryolu sinyalizasyon sistemleri geliştirilmiştir. Demiryolu sinyalizasyon
sistemlerine entegre olan saha ekipmanları aracılığıyla trenlerin çarpışmalardan ve
deraylardan uzak tutulmasını sağlayan sistem ise anklaşman sistemidir. Anklaşman sistemi
sinyalizasyon ekipmanlarından aldığı bilgileri toplayıp trafik kontrolörü tarafından verilen
rota tanziminin uygun olup olmadığının denetlemesini yapıp, uygunsa işletmeyi
gerçekleştiren donanım ve yazılıma sahiptir. Bahsi geçen yazılım anklaşman yazılımı
olarak adlandırılır. Anklaşman yazılımları CENELEC EN50128 standartlarına belirtildiği
üzere SIL-4 seviyesinde olması gerekmektedir. Anklaşman yazılımları sistem elemanları
üzerinde yapacağı uygunluk karşılaştırmalarını belirli kurallar dahilinde yapmalıdır. Verilen
komutların uygunluklarının tespit edildiği bu kurallar bütünü anklaşman tablosunu
oluşturmaktadır.
Anklaşman tabloları, trenlerin işletimi için kullanılacak olan rotaların ve bu rotaların
tanzim edilmesi için gereken ekipman durumlarının bilgisini taşımaktadır. Anklaşman
tabloları oluşturulmasında mevcut bir standart yoktur. Her sinyalizasyon firması ve her
işletmeci kendi standardında tablo oluşturabilir. Hatta aynı firma veya işletmecinin
oluşturduğu iki tablo bile farklı olabilir. Tabloların oluşturulması elle veya otomatik olarak
yapılabilir. Elle yapılan tablolar zaman aldığı gibi hataya da açıktırlar. Otomatik oluşturulan
tablolar zaman kazandırır ve doğrulaması yapıldığında güvenli şekilde kullanılabilirler.
Bu çalışmada Anklaşman tablolarının otomatik oluşturulması ve doğrulanması
hedeflenmiştir. Hat planı ile birlikte veya ayrı şekilde verilen ekipman listeleri Python
programlama dili kullanılarak okunmuş ve anklaşman tabloları oluşturulmuştur. Oluşturma
aşamasını kolaylaştırmak için kullanıcı dostu bir arayüz tasarlanmıştır. Doğrulama
yapabilmek için model kontrol metodu kullanılmış ve bu hedefte NuSMV aracından
faydalanılmıştır. Anklaşman tablolarının oluşturulması anklaşman yazılımlarını
oluşturmadaki ilk aşamadır. Bu çalışma ile oluşturulan tablolar anklaşman yazılımı
oluşturmada kullanılabilir şekilde sunulmaktadır. Seçilen hat planları üzerinden anklaşman
tablosu oluşturma işlemleri tamamlanmış ve oluşturulan tablolar NuSMV aracı kullanılarak
çakışan rotalar üzerinden doğrulanmıştır.

Abstract:
Railway signaling systems have been developed in order to ensure the safe handling
and management of trains in railway transport. The system that enables trains to be kept away
from collisions and derails by means of field equipment, which are integrated into railway
signaling systems, is called an interlocking system. The interlocking system has software and
hardware components that collects the information received from the signaling equipment
and performs the check if the route arrangement issued by the traffic controller is appropriate.
The software that performs the operation accordingly is called as the interlocking software.
Interlocking software must be at SIL-4 level as specified in CENELEC EN50128 standards.
Interlocking software should make comparisons of suitability on system components within
the framework of certain rules. This is the interlocking table in which the conformance of the
given commands is determined.
The interlocking tables provide information on the routes to be used for the operation
of the trains and the equipment requirements for the preparation of these routes. There is
no existing standard for forming interlocking tables. Every signaling company and every
operator can create a table in its own standard. Even two tables created by the same firm
or operator can be different. The creation of tables can be done manually or automatically.
Manual tables take time and also are open to fault. Auto-generated tables save time and can
be used safely when validated.
In this study, the automatic generation of the interlocking tables and verification of
generated tables are aimed. A list of equipment supplied with or separately from the line plan
was read out using the Python programming language and interlocking tables were created. A
user-friendly interface is designed to simplify the build process. Model checking method was
used for verification and this target was utilized by NuSMV tool. The creation of interlocking
tables is the first step in creating the interlocking software. The tables created by this study are
presented in a way to be used to create the interlocking software. In this study the generation
of interlocking tables with the selected line plans has been completed and the generated tables
have been verified via conflicting routes using the NuSMV tool.