Özel bir hastanede hemşirelik personeli devir hızının hemşirelerin iş doyumu ve hasta doyumuyla ilişkisinin araştırılması
Researching of relation between nursing personnel turnover speed and nurses job satisfaction and patients satisfaction in a private hospital
Yazar: DEVRİM EREN TEKİN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÜLKÜ BAYKAL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu araştırma, özel bir hastanede hemşirelik personeli devri hızını hesaplayarak, devir hızını arttıran nedenlerin belirlenmesi, devir hızının hemşirelerin iş doyumu ve hastaların aldıkları hizmetten duydukları doyumla ilişkisini göstermek amacıyla tanımlayıcı ve prospektif olarak gerçekleştirilmiştir.. Araştırma, Ocak 1999 ve Ocak 2000 tarihleri arasında, İstanbul ili Avrupa yakasında şehir merkezinde kurulmuş olan eski ve tanınmış özel bir hastanede görevli tüm hemşirelerin katılımı ile yapılmak üzere planlanmıştır. Aynı zamanda, bu süre içerisinde hastanede yatarak hizmet alan hastalar da araştırma kapsamına alınmıştır. Ancak, hastalara uygulanan anket formu hastane yönetimi tarafından geliştirilerek düzenli olarak uygulandığından, araştırmacının hasta doyumu ile ilgili başka bir anket uygulamasına izin verilmemiştir. Ayrıca, bu süre içinde işten ayrılan hemşireler de işten ayrılma nedenlerini incelemek açısından araştırma kapsamına alınmıştır. Verilerin toplanmasında, çalışan hemşirelere "İş Doyumu Anketi", yatarak hizmet alan hastalara "Hasta Memmuniyet Anketi" ve işten ayrılan hemşirelere işten ayırlma nedenlerini belirlemeye yönelik "Görüşme Formu" kullanılmıştır. İş doyumu ile ilgili veriler, araştırmanın başlangıcında (Ocak 1999) ve araştırmanın sonunda (Ocak 2000) olmak üzere "iş Doyumu Anketi" ile iki aşamalı olarak toplanmıştır. Bu anket ile hemşirelerin, sosyo-demografik ve ekonomik özellikleri, işlerinden sağladıkları doyumun farklı yönleri ele alınmıştır. Bunlar "işin içeriği, ücretleme ve terfi imkanları, iş güvenliği, personel geliştirme olanakları, çalışma ortamındaki arkadaşlar ile olan ilişkiler, amirlerle olan ilişkiler ve yönetim tarzı" nı kapsamaktadır. İş doyumu anketlerinin dağıtımı ve toplanması için hemşirelik hizmetleri direktörlüğü ile işbirliği içine girilmiştir. Hasta doyumu ile ilgili anketler, hastanenin insan kaynakları departmanı toplam kalite yönetimi birimi kontrolünde uygulanmış ve değerlendirmesi yine bu birim tarafından yapılmıştır. 106İşten ayrılanlara uygulanan görüşme formu, bir yıl içinde işten ayrılan 43 hemşireden 21' ine uygulanabilmiştir. Bu formlar işten ayrılan kişiye ayrıldıktan iki hafta sonra açıklaması yapılarak, hastane dışında herhangi bir mekanda araştırmacı tarafından görüşme tekniği kullanılarak doldurulmuştur. Personel devir hıznın hesaplanmasında literatürden elde edilen aşağıdaki formül kullanılmıştır. Çıkışlar w Personel Devir Sayısı = ¦ X 100 Dönem İçi Ortalama Personel Sayış Ortalama Devre Başı Personel Sayısı + Devre Sonu Personel Sayısı Personel Sayısı= İş doyum anketinin dil ve kapsam geçerliliğini değerlendirmede beş kişiden oluşan uzman görüşüne başvurulmuştur. Kullanılan istatistiksel yöntemler; iş doyumu anketinin güvenilirlik çalışması test- retest yöntemi ile Spearman korelasyon kat sayısı; skalanın soruları arasındaki iç tutarlılığın araştırılmasında Crombach Alfa testi kullanılmıştır. Araştırma verilerinin değerlendirilmesinde nonparometrik testlerden, Student-t testi, yüzdelik test ve tek yönlü varyans analizinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda hemşirelerin çoğunluğunun genç, deneyimsiz, eğitim düzeyi düşük, bekar, gelir durumları düşük, ailelerin yanında kalan, çocuksuz, kurumun sağladığı sosyal olanaklardan yararlanmayan, mesleği isteyerek seçen, ücret yetersizliği nedeniyle işten ayrılmayı düşünen, servis hemşireleri olduğu, Hemşirelerin genel olarak işin içeriğinden, kurumun personel geliştirme olanaklarından, arkadaşlar ve amirlerle olan ilişkilerden memnun olduğu; ücretleme ve terfi imkanlarından, iş güvenliklerinden, kurumun yönetim tarzından memnun olmadıkları saptanmıştır. özel hastanedeki hemşirelik personeli devir hızı oranının %16 olduğu (1999 - 2000) hesaplanmıştır. 107Hemşirelerin iş doyumları ile pozisyonları, çalıştıkları servisler, medeni durumları, ikamet ettikleri yerler, çocuk sahibi olma durumları, mesleği isteyerek seçme durumları, işten ayrılmayı düşünme durumları, iş arama durumlarıyla istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin ya da farklılığın olduğu; yaşları, gelir durumları, eğitim durumları, kurumdaki deneyim süreleri, kurumun sağladığı sosyal olanaklardan yararlanma durumlarıyla istatistiksel yönden anlamlı bir ilişkinin olmadığı saptanmıştır. İşten ayrılan hemşirelerin çoğunluğunun hijyen faktörlerinin yetersizliği nedeniyle ayrıldığı, personel devir hızının yüksek olduğu birimlerde hemşire doyumlarının düşük, hasta doyumlarının ise kısmen düşük olduğu sonuçları elde edilmiştir. Elde edilen bu bulgular doğrultusunda, sağlık kurumlarının hemşirelik personeli devir hızına daha fazla önem vermeleri ve devir hızını artırıcı faktörleri saptayarak bunların düzeltilmesi için uygun stratejiler geliştirmeleri ve uygulamaya koymaları hemşirelerin iş doyumu ve hasta doyumunu arttırmak açısından büyük önem taşıdığı söylenebilir.

Abstract:
This investigation had been done in a private hospital, descriptive and prospective; to calculate nursing personnel turnover speed, to designate the reasons which increase turnover speed, to show the relation betwen turnover speed and nurses job satisfaction and patient' s satisfaction. The investigation had beeen done, between January 1999 and January 2000 on all of the nurses in a private hospital which was in the city centrom, old and well known, in the Europe side of Istanbul. Also patients which were taken care of in this time were included to our investigation. But since the hospital management developed a patient' s satisfaction questionnaire and they were applying it periodicly, investigator could not take permission to apply another questionnaire. Also the nurses who left their job in this time were included to our investigation, to examine the reasons of their leaving job. In collecting data; "Job Satisfaction Questionnaire" for working nurses, "Patient's Satisfaction Questionnaire" for patients who had been taken care of, "Interview Form" for nurses which left their job, were used. Job satisfaction datas were collected in two steps by using "Job Satisfaction Questionnaire", in the begining of the investigation (January 1999) and at the end of the investigation (January 2000). With this questionnaire social demographic specialities and economic specialities of nurses, the diffirent sides of job satisfaction were taken up. These were included; content of job, salary, possibilities about raising to a higher rank.securty of job, posibilities of personnel improvoment, relations with job friends, relations with dircetors and way of management. We were in coperation with nursing care administry for delivering and taking back the questionnaires. Patient's satisfaction questionnaires were applied and evaluated under the control of total quality manegement unit from the hospital human researsch depatrment. The interview form (for the nurses which left their job) was applied 21 nurses of 43 who were leaved their job in one year. These forms were 109applided by the investigator, after 15 days they were leaved their job, at the out of the hospital with using interview technique. For calculating the personnel turnover speed, we were used the formüle ( at the lower part) which was taken up from the literature. Leavings From Job Personel Turnover Number = x 100 Average Personnel Number In The Term Personnel Number In + Personnel Number At The Begining of The The End of The Term Term Average Personnel Number = 2 For evaluating the job satisfaction questionnaire's language and ambrace validity we were taken five spicialist' s opinions. Statistical methods which were used: Job satisfaction questionnaire' s reability study test- retest method with Spearman correlation cofficient; Investigation of the coherent between scala's questions Cronbach Alpha Test were used. Evaluating of investigation datas we were used non parametrik tests( student-t test.single variant analysis and percentage test). At the result of the investigation it was determined that, most of the nurses were young, have no experience, low education level, unmarried, having low income, staying with own family, having no child, selecting the job willingly, not benefit from the social possibilities which were supplied by the association and thinking to leave job because of low salary. Nurses were pleased from the content of job, personnel improvement in association, relations with firends and directors. They weren' t plased from salary, possibilities of reasing to higher rank, security of job and way of the management. 110We were calculated the personnel turnover speed rate in private hospital %16. It was determined that; there were statisticly significant relations between nurses job satisfaction and their position, the units which they were working, marritel status, their residence places, having a child or not, selecting their jobs with willingly, thinking to leave job, looking for another job. There weren't statisticly significant relations between nurses jobs satisfaction and their ages, incomes, educations, experience in association, to benefit from the social possibilities which were suplied by the association. As a result it coud be said that most of the nurses (who left their job), were leaved their job because of insuficient hijyen factors. In the units which had high nurses turnover speed: nurses job satisfaction was low, also patient's satisfaction was partly low. Acording to these findings we can say that to increase the nurses job satisfaction and patient' s satisfaction, health associations must give enough importance to nursing personnel turnover speed, they must determine the factors which incraese the turnover speed, they must improve and apply stratagies to correct these factors.