Değişen işlevleri ve yenilenen mimarisi ile 21.yüzyıl kütüphaneleri
21st century libraries with changing functions and renewed architecture
Yazar: SEDA NUR ŞANLI
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE SİREL
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bilgi ve iletişim teknolojileri = Information and communication technologies ; Kütüphane mimarisi = Library architecture ; Kütüphaneler = Libraries

Özet:
Hayatın her alanında sürekli olarak üretilen bilgi ve gelişen teknoloji insan hayatını birçok farklı alanda yeniden şekillendirmektedir. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmaya başlayan Bilgi ve İletişim Teknolojisi ile bilgiyi üretme, koruma/saklama ve bilgi edinme/öğrenme yöntemleri değişmiştir. Yaşanan bu değişim bilginin öne çıktığı Bilgi Toplumu'nu ortaya çıkarmış, herkes tarafından kolayca ulaşılabilen bilgiyi ve hayatı kolaylaştıran teknolojiyi toplumsal hayata sunmuştur. Bu bağlamda Bilgi ve İletişim Teknolojisi ile doğrudan ilişkisi olan kütüphanelerin, 21. yüzyıl Bilgi Toplumu'ndaki rolünü karşılayacak işlev ve mimari biçimi ne şekilde etkilediğinin incelenmesi bu tezin ana konusunu oluşturmaktadır. Tezin amacı ise, Bilgi ve İletişim Teknolojisi'nin yaratmış olduğu değişim ve dönüşümlere değinerek kuramsal bir çerçeve dâhilinde 21. yüzyıl kütüphanelerinin yeni rollerini ve yeni mimari tasarım kriterlerini incelemek ve ortaya çıkan yeni kimliği ile 21. Yüzyıl Yeni Nesil Kütüphaneleri'ne değinmektir. Böylece tezin okuyucular, araştırmacılar ve tasarımcılar için 21. Yüzyıl Yeni Nesil Kütüphaneleri hakkında başvuru kaynaklarından biri olması arzulanmaktadır.
Tez konusuna bağlı olarak araştırma sorusu Bilgi ve İletişim Teknolojisi'nin 21. yüzyılda yarattığı değişimlere kütüphane mimarisinin ne şekilde uyum sağlaması gerektiği üzerine oluşturulmuştur. Bu durumda "21. yüzyılda kütüphaneler yeni bir misyon ve vizyon kazandı mı, kütüphanelerin mekânsal organizasyonu değişip, kullanıcı üzerinde oluşturduğu mekânsal etki kalitesi arttı mı ve son olarak kütüphanelerin 21. yüzyıldaki yeni mimari biçimlenmesi kentteki görünürlüklerine etkisi oldu mu?" sorularına yanıt aranmıştır.
Tez çalışması kapsamında yerli ve yabancı yazılı ve elektronik kaynaklara başvurarak genel bir literatür taraması yapılmıştır. Betimsel araştırma yöntemi kullanılarak kuramsal bir çerçeve konulan çalışmada kütüphanelerin değişen işlevini ve mimari formunu etkileyen tasarım kriterleri tespit edilmiştir. Tespit edilen tasarım kriterleri uluslararası örnek kütüphane binaları üzerinden incelenmiştir. Yapılan analizler ile 21. Yüzyıl Yeni Nesil Kütüphaneleri ile ilgili bulgulara ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda, tezin bütününü kapsayacak şekilde bir değerlendirme yapılacak olursa; kütüphanelerin Bilgi ve İletişim Teknolojileri'ne entegre olması ile 21. yüzyılda yeni bir vizyon kazanmıştır. Oluşan yeni vizyon ile kütüphanelerin işlev ve mimari biçimlenmesi gelişmiş ve yeni nesil kütüphaneler ortaya çıkmıştır. 21. Yüzyıl Yeni Nesil Kütüphaneleri bir kültür ve öğrenim merkezi olarak kenti ve toplumu yeniden canlandırmış, yeni işlevsel programları ve ikonik mimarileri ile kent yaşamına olumlu katkılar ortaya koymuştur.

Abstract:
Continuously produced information and developing technology in all areas of life reshape human life in many different areas. Especially with the Information and Communication Technology, which started to emerge in the second half of the 20th century, the methods of producing, protecting/preserving and acquiring/learning information have changed. This change has revealed the Information Society, in which knowledge stands out, and has presented the information that can be easily accessed by everyone and the technology that makes life easier to social life. In this context, the main subject of this thesis is to examine how libraries, which are directly related to Information and Communication Technology, affect the function and architectural form that will meet their role in the 21st century Information Society. The aim of the thesis is to examine the new roles and new architectural design criteria of the 21st century libraries within a theoretical framework by addressing the changes and transformations created by Information and Communication Technology and to touch on the 21st Century Next-Generation Libraries with its new identity. Thus, it is desired that the thesis will be one of the reference sources about 21st Century Next-Generation Libraries for readers, researchers and designers.
Depending on the thesis topic, the research question was formed on how the library architecture should adapt to the changes created by Information and Communication Technology in the 21st century. İn this case "Did the libraries gain a new mission and vision in the 21st century, did the spatial organization of the libraries change and the quality of the spatial effect on the user increased, and finally, did the new architectural formation of the libraries in the 21st century affect their visibility in the city?" answers to the questions were sought.
Within the scope of the thesis study, a general literature review was made by referring to domestic and foreign written and electronic sources. The design criteria affecting the changing function and architectural form of the libraries were determined in the study, in which a theoretical framework was set by using the descriptive research method. Identified design criteria were examined over international sample library buildings. With the analyzes made, the findings about the 21st Century Next-Generation Libraries have been reached. As a result of the findings, if an evaluation is made to cover the whole thesis; With the integration of libraries into Information and Communication Technologies, it has gained a new vision in the 21st century. With the emerging new vision, the function and architectural formation of libraries have improved and next-generation libraries have emerged. The 21st Century Next-Generation Libraries, as a culture and learning center, revitalized the city and society, and made positive contributions to urban life with their new functional programs and iconic architectures.