Diyabetli ergenlerde internet üzerinden yapılan danışmanlığın hipoglisemi korkusu ve metabolik kontrol üzerine etkisi
The effect of consulting via internet on fear of hypoglycemia and metabolic control in adolescents with type 1 diabetes
Yazar: NESRİN ŞEN CELASİN
Danışman: PROF. DR. ZÜMRÜT BAŞBAKKAL
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Danışmanlık = Consulting ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Ergenler = Adolescents ; Hemşirelik = Nursing ; Hipoglisemi = Hypoglycemia

Özet:
Araştırma, diyabetli ergenlerde internet üzerinden yapılan hemşirelik danışmanlığının hipoglisemi korkusu ve metabolik kontrol üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılan yarı deneysel tipte bir araştırmadır.Araştırma, Haziran 2009 - Nisan 2010 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Endokrin polikliniğinde takip edilen 12-17 yaş grubundaki Tip I diyabetli ergenler ile yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, araştırmanın yürütüldüğü hastanedeki Tip 1 diyabetli ergenler (N=118) oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise, Haziran 2009 - Nisan 2010 tarihleri arasında belirlenen hastanenin Çocuk Endokrin polikliniğinde takip edilen, araştırmaya katılmayı kabul eden ve ulaşılabilen 86 Tip 1 diyabetli ergen oluşturmuştur. Araştırma kapsamındaki ergenler, yaşa göre tabakalı rastgele örnekleme yöntemi ile Çalışma (n=43) ve Kontrol (n=43) gruplarına alınmıştır. Araştırmada, çalışma grubundaki ergenlere 3 ay boyunca internet üzerinden (e-mail ile) hipoglisemi yönetimi konusunda danışmanlık yapılmış, kontrol grubundaki ergenlere ise danışmanlık yapılmamış klinikte verilen rutin diyabet eğitimi almışlardır.Araştırmada veri toplama aracı olarak: ?Ergenlere ve Ebeveynlere Yönelik Bilgi Formu?, ?Çocuklar İçin Hipoglisemi Korku Ölçeği?, ?Diyabet Yönetimi Çizelgesi? kullanılmıştır.Verilerin analizinde SPSS for Windows 16.0 paket programı kullanılarak, sayı, yüzde, ortalama, Ki-kare, Independent Student t testi, Paired Samples t testi, iki faktörlü varyans analizi ve Bonferroni testi uygulanmıştır.Araştırmada, çalışma ve kontrol grubundaki ergenlerin sosyo-demografik özellikleri, hastalık özellikleri ve hipoglisemi öyküleri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0.05) her iki grubun homojen olduğu bulunmuştur.Danışmanlık öncesi, çalışma ve kontrol grubundaki ergenlerin hipoglisemi korkusu puan ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Danışmanlık sonrası ise, çalışma grubundaki ergenlerin hipoglisemi korkusu puan ortalamasının kontrol grubundaki ergenlerin hipoglisemi korkusu puan ortalamasından daha düşük olduğu ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p<0.05).İnternet üzerinden yapılan danışmanlığın ergenlerin metabolik kontrollerine (HbA1c) etkisi açısından, iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamış (p>0.05), ancak danışmanlık sonrası çalışma grubundaki ergenlerin HbA1c değerlerinde, kontrol grubundaki ergenlerin HbA1c değerlerine göre az da olsa bir düşme olduğu belirlenmiştir.Çalışma ve kontrol grubu ergenlerin danışmanlık sonrası hipoglisemi korkusu puan ortalamalarının diyabet kampına katılma durumu ve insülin uygulamada ebeveyninden yardım alma durumuna göre değiştiği ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (p<0.05) saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: hipoglisemi, hipoglisemi korkusu, tip 1 diyabetes mellitus, tip 1 diyabetli ergenler, danışmanlık

Abstract:
This research is a quasi experimental study conducted to analyze how consultancy on internet has effects on fear of hypoglycemia and metabolic control in adolescents with type 1 diabetes mellitus.The research has been carried out with adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus, aged 12-17, follow up at Ege University Faculty of Medicine Hospital Pediatric at outpatients in Pediatric Endocrinology Policlinic between June 2009- April 2010. The research population was comprised of adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus (N=118) in hospital of research are being conducted. The research sample included 86 adolescents wıth Type 1 Diabetus Mellitus, accepted the application and available, who follow up at outpatients Pediatric Endocrinology Policlinic in designated hospital between June 2009- April 2010. Adolescents in the survey scope heve been stratified random sampling method with age chosen as Intervention Group (n=43) and Control Group (n=43). Upon research; an internet consultancy about hypoglycemia management via e-mails was made to Intervention Group along 3 months.The data collection tools in the research were, ''Information Form for Adolescents and Parents'', ''Child Hypoglycemia Fear Survey? and ``Diabetes Management Schedule?.In analyzing data; SPSS for Windows 16.0 programme was used and number, percentage, average, Chi-Square, Independent Student t test, Paired Samples t test, Two-Way Anova and Bonferroni test were implemented.It was found in our study that there was no significant difference between the study groups in terms of sociodemographic characteristics, of their illness features and hypoglycemia histories of both Intervention and Control Group?s adolescents (p>0.05), and both groups were noted to be homogenous.During the visit before consultancy, no significant statistical difference (p>0.05), was obtained in terms of hypoglycemia fear average points of adolescents in Intervention Group and Control Group. However; following consultancy, hypoglycemia fear average points of adolescents in Intervention Group is much less than Control Group?s, it is determined that the difference between two groups is significantly meaningful (p<0.05).When the Internet Consultancy?s effect on adolescents? metabolic controls (HbA1c) was examined, no significant difference between two groups (p>0,05) was determined.It is determined that Intervention Group adolescent?s hypoglycemia fear average points varies upon conditions of whether participating in diabetes camps and getting help from parents in insulin application (p<0.05).Key Words: hypoglycemia, fear of hypoglycemia, type 1 diabetes mellitus, adolescents with type 1 diabetes, consultancy