Ülkemizde yetişen kültür ve yabani maviyemiş bitkilerindeki "Blueberry mosaic associated vırus" izolatlarının kısmi sekans analizleri
Partial genomic analysis of  blueberry mosaic associated virus isolated from wild and cultivated blueberry plants in Turkey
Yazar: HATİCE ASİL
Danışman: PROF. DR. KADRİYE ÇAĞLAYAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Ülkemizde maviyemişlerde virüs hastalıkları ile ilgili çalışmalar son yıllarda başlamış olup en yaygın virüs blueberry mosaic associated virus (BlMaV) olarak tespit edilmiştir. Bu çalışma kapsamında ülkemizde Rize, Trabzon, Samsun, Giresun ve Mersin illerinden toplanan yabani ve kültüre alınmış Vaccinium türlerinde BlMaV'nin farklı gen bölgelerinin genomik analizlerinin yapılması ve farklı Vaccinium türlerinden elde edilecek olan izolatların benzerlik ve farklılıklarının genomik düzeyde tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Samsun'dan 5, Giresun'dan 24, Trabzon'dan 48, Rize'den 50, Ordu'dan 7, Mersin'den 2 maviyemiş (Vaccinium spp.) örneği toplanmış ve BlMaV'nin RNA'ya bağımlı RNA polimeraz enzimini (RdRp) kodlayan RNA1, hareketlilik proteini (MP) kodlayan RNA2 ve nükleoproteini (NP) kodlayan RNA3 gen bölgelerini çoğaltan primerlerle RT-PCR analizleri yapılmıştır. RNA3 genine spesifik primer çifti kullanılarak testlenen toplam 136 maviyemiş örneğinin 39 tanesinin BlMaV ile enfekteli olduğu ve testlenen örneklerde enfeksiyon oranının % 28,67 olduğu belirlenmiştir. Testlenen örneklerin 16 tanesi yabani maviyemiş örneği olup bunların 10 tanesi BlMaV ile enfekteli bulunmuştur. Bu durumda kültüre alınan maviyemişlerde enfeksiyon oranı % 24,16 olarak saptanırken yabani maviyemiş bitkilerinde % 62,5 olarak belirlenmiştir. Aynı örnekler RNA1 ve RNA2 gen bölgelerine spesifik primer çiftleri kullanılarak testlendiğinde sadece Rize ilinden toplanan 7 kültüre alınmış maviyemiş örneğinde virüsün RNA1, 8 örnekte ise RNA2 bölgeleri çoğaltılarak sekans analizleri yapılmış diğer illerden toplanan örneklerde bu gen bölgeleri çoğaltılamamıştır. Mersin ilinden alınan örneklerde ise her üç primer çifti ile de BlMaV tespit edilememiştir. BlMaV önemli verim kayıplarına yol açan virüslerden birisi olması nedeniyle bu virüsle ilgili çalışmalara devam edilmesi ve bu çalışma kapsamında elde edilen ön veriler kullanılarak daha detaylı çalışmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract:
Virus diseases of blueberries have recently been started in Turkey and the most common virus has been detected as blueberry mosaic associated virus (BlMaV). In this study, partial genomic analysis of BlMaV collected from wild and cultivated  Vaccinium species grown in Rize,Trabzon, Samsun, Giresun and Mersin and their genomic similarity and differences  were studied. Fort this purpose, 5 samples from Samsun, 24 form Giresun, 48 from Trabzon, 50 from Rize, 7 from Ordu and 2 from Mersin were collected and RT-PCR analysis were performed by using three different primer pairs amplifying RNA1 (RNA dependent RNA polimeraz-RdRp), RNA2 (Movement protein-MP) and RNA3 (Nukleoprotein-NP) of BlMaV. Thirty nine samples among tested 136 samples were found infected by BlMaV by using RNA3 gene-specific primer pairs and the infection rate was found as 28,67%. Among tested 16 wild blueberry samples, 10 were infected by BlMaV with the infection rate of 62,5% whereas it was only 24,16% in cultivated blueberries. When the same samples were tested with the RNA1 and RNA2 genes-specific primers of BlMaV, expected size PCR products were obtained from 8 and 10 cultivated blueberry samples collected from Rize province, respectively. The amplified PCR products of these samples were sequenced and characterized as BlMaV. The samples collected other provinces were not found positive for RNA1 and RNA2 of BlMaV whereas Mersin samples were negative for all three primer pairs. Due to BlMaV  cause important yield losses in blueberries, the studies on this virus should continue and  the primary data obtained in this study should be developed and more detailed studies should be organized.