Endülüs-Mağrip Müslüman seyyahlarının seyahat tecrübeleri: Sâikler, mâli kaynaklar, zorluklar (H. 7-8/M. 13-14. asırlar)
Andalusia-Maghreb Muslim traveller's travel experiences: Travel reasons, financial resources, difficulties (7-8/13-14. centuries)
Yazar: AYŞE ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN AYDINLI
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: 13. yüzyıl = 13. century ; 14. yüzyıl = 14. century ; Endülüs = Andalucia ; Mağrib = Magrib ; Mağrip edebiyatı = Maghreb literature ; Seyahat = Travel ; Seyyahlar = Travellers

Özet:
Dünya tarihinde çok önemli olan seyahat ve seyahatnâmelerin, İslâm kültür ve tarihi açısından da değeri yadsınamaz. Yazıldıkları dönemin sosyo-kültürel, dinî, siyasî ve mâli durumları hakkında başka kaynaklarda bulmanın çok güç olduğu bilgiler sunan seyahatnâmeler, bugüne kadar farklı şekillerde ele alınmıştır. Bu çalışmalar genellikle tek bir seyyahı ya da seyahatnâmeyi konu edinmiş, eserlere bütüncül olarak yaklaşılmamıştır.
Bu çalışmada 13-14. asırlarda (H. 7-8) Endülüs ve Mağrip seyyahlarının seyahat tecrübeleri; onları seyahate iten sâikler, seyahatin mâli kaynakları ve seyyahların karşılaştıkları zorluklar bağlamında ele alınmıştır. Çalışmaya bir temel oluşturması açısından önce İslâm geleneğinde seyahat ve seyahat edebiyatı ile araştırmaya konu olan seyyahların yaşamı ve eserleri incelenmiştir. Ardından seyahatnâmelerden edinilen bilgiler ışığında ortaya çıkarılan sâikler; hac, ilim, resmî görev ve seyahat etme başlıkları altında ele alınmıştır. Seyyahın mâli kaynakları; seyyahın kendisi ya da ailesi, halkın farklı kesimlerinden şahıslar, vakıflar ve yöneticiler açısından değerlendirilmiştir. Son olarak seyyahın seyahati esnasında karşılaştığı zorluklar açısından; yol güvenliği, konaklama, su ve erzak sıkıntısı, hastalıklar, hırsızlık vakaları, haraç ve vergiler, para ve yabancı diller çalışmaya konu edilmiştir.

Abstract:
The value of travel and travel books, which are very important in world history, cannot be denied in terms of Islamic culture and history. Travel books provide information about the socio-cultural, religious, political and financial conditions of the period in which they were written, which is very difficult to find in other sources. Travel boks has been reviewed in different ways until today. These works generally dealt with a single traveler or travel story, and the works were not approached as a holistic one.
In this study, the travel experiences of the travelers who set out from Andalusia and the Maghrib region in the 13th-14th centuries are discussed in the context of their reasons, financial resources and the difficulties they encountered. In order to form a basis for the study, firstly travel and travel literature in Islam and the life and works of the travelers who were the subject of the research were examined. In this study, firstly, the reasons to travel which are pilgrimage, science and official duty are revealed in the light of the information obtained from travel boks. Then, the traveller himself or his family, individuals from different social classes, foundations and administrators are analyzed in terms of financial resources. Lastly, the difficulties encountered by the traveller such as road safety, accommodation, food and water supply, ilness, theft cases, tribute and taxes, different currencies and foreign languages are examined.