Zaman bağımlı eş zamanlı topla dağıt araç rotalama problemi
Time dependent simultaneous pick up and delivery vehichle routing problem
Yazar: GÖZDE CAN ATASAGUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL KARAOĞLAN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Günümüzün rekabetçi ortamında var olan ve gelecekte de var olmak isteyen işletmeler her geçen gün kendilerinden ve rakiplerinden daha iyi olmaya çalışmaktadırlar. İşletmelerin dağıtım ağı süreçlerini eniyilemek ve etkin bir şekilde yönetmek amacıyla özellikle ulaştırma, taşıma ve dağıtım konularında çeşitli kararlar alması gerekmektedir. Bu kararlardan birisi de tesislerden müşterilere gerçekleştirilecek olan rotalama kararlarıdır.
Araç rotalama problemi için yapılmış çalışmaların çok büyük bir kısmında düğümler arası ulaşım süresinin sabit alındığı görülmektedir. Ancak, taşımacılıkta gün içerisinde taşımacılık yapan araçların hızı ve buna bağlı olarak da ulaşım süreleri kullanılan yol ve yolun kullanıma başlama zamanına bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Bu problem literatürde Zaman Bağımlı Araç Rotalama Problemi olarak adlandırılmaktadır. 
Tesislerden müşterilere yapılacak taşıma işlemleri ile birlikte müşterilerden tesislere toplama işlemlerinin de aynı araçlarla gerçekleştirildiği problemler olarak tanımlanan topla-dağıt araç rotalama problemi ise son yıllarda üzerinde çeşitli çalışmaların yapıldığı bir problem türü olmuştur. Pratikte birçok örneği bulunan topla-dağıt araç rotalama problemi, araç rotalama probleminin genelleştirilmiş bir halidir. 
Bu tez çalışmasında araç rotalama problemi kavramı ve çeşitleri genel olarak açıklanmış, zaman bağımlı araç rotalama problemi ve topla-dağıt araç rotalama problemi ayrıntılı olarak incelenerek tanımlanmış ve literatürde bu problemler için yapılmış çalışmalar kapsamlı bir şekilde araştırılarak her bir çalışmanın özellikleri detaylı olarak açıklanmıştır. Literatürde henüz çalışılmamış olan ve topla-dağıt araç rotalama probleminin çeşitlerinin en genel hali olarak kabul edilen eş zamanlı topla-dağıt araç rotalama problemi ile zaman bağımlı araç rotalama problemlerini birlikte çözebilmek için zaman bağımlı eş zamanlı topla-dağıt araç rotalama problemi için bir matematiksel model geliştirilerek literatürdeki mevcut test problemleri ile deneysel çalışmalar yapılmış ve yorumlanmıştır.

Abstract:
Nowadays, in the competitive market environment, companies make effort to be better than themselves and their opponents with each passing day. The companies have to make decisions about transportation and distribution processes for optimizing and efficiently managing their distribution networks. One of these decisions is about routing vehicles from facilities to customers.
	In the most of the studies on the vehicle routing problem, it is assumed that travel times between nodes are constant. However vehicle speed and correspondingly the travel time differ by the time that the travel started, seasonal variations and such other factors. Thus, ignoring time dependent vehicle speeds while determining the routes can cause increased distribution costs and customer dissatisfaction. In the Time Dependent Vehicle Routing Problem, the vehicle speeds differ during the planning horizon and the travel times between nodes depend on the time that the travel started thus the demands of the customers are fully satisfied. 
	Pick-up and delivery vehicle routing problem is a generalized version of the vehicle routing problem and it is defined as the routing problems in which deliveries from facilities to customers and pick-ups from customers to facilities are carried out by the same vehicles.
	In this study, the concept of vehicle routing problem and its variations are explained then the time dependent vehicle routing problem and the pick-up and delivery vehicle routing problem are defined in detail and their literatures are surveyed. A mathematical model is proposed for integrated solving of the time dependent vehicle routing problem and the simultaneous pick-up and delivery vehicle routing problem which is assumed as the most general form of pick-up and delivery vehicle routing problems. Experimental studies of the proposed mathematical model are performed on well-known test problems of the literature and the results are interpreted.