İntihar düşüncesi ve girişimi olan ergenlerde psikolojik dayanıklılık ve erken dönem maladaptif şemaların incelenmesi
Exami̇nati̇on of resi̇li̇ence and EARLY maladapti̇ve schemas i̇n adolescents wi̇th sui̇ci̇dal ideati̇ons and attempts
Yazar: BERKİN AKBAYDAR
Danışman: DOÇ. DR. SEVAY ALŞEN GÜNEY
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bilişsel şemalar = Cognitive schemas ; Ergenler = Adolescents ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; İntihar = Suicide ; İntihar teşebbüsü = Suicide-attempted

Özet:
Erken dönem maladaptif şemalar (EDMŞ) psikopatoloji gelişimi için risk  faktörleri arasında yer almakta,  yetişkin örneklemlerinde yapılan çalışmalarda bildirildiği üzere intihar davranışına (İD) yatkınlık yaratabilmektedirler. Psikolojik dayanıklılık (PD) ise yaşamsal stresörler veya intiharla ilişkili risk faktörleriyle karşı karşıya kalındığında, bireyi intihar girişiminden alıkoyan en önemli içsel koruyucu faktördür. Çalışmamızda neden bazı bireylerin sadece intihar düşüncesine sahipken bazılarının intihar girişiminde bulunduğu sorusu psikolojik dayanıklılık ve erken dönem maladaptif şemalar bağlamında araştırılmıştır.10-18 yaş aralığındaki çalışma kriterlerine uygun hastalar, DSM-5 tanı kriterleri göz önüne alınarak psikiyatrik değerlendirmeleri yapılarak çalışmaya dahil edildi. Son 3 ay içinde intihar girişimi olan grup (İG), son 1 ay intihar düşüncesi olan grup (İD) ve klinik kontrol (KK) grubu olarak 3 grup oluşturuldu. İntihar davranışları Columbia İntihar Riskini Derecelendirme Ölçeği ile; psikolojik dayanıklılık düzeyleri Ergen Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği ve Duygusal Yılmazlık Ölçeği ile; maladaptif şemalar ise Çocuk ve Ergenler için Erken Dönem Uyumsuz Şema Ölçekler Takımı ile değerlendirildi. İD ve İG gruplarında klinik kontrollere göre sigara kullanımı daha sık, geçmiş intihar girişim öyküsü daha fazla, yaşamboyu kendiliğinden durdurulan girişimler daha fazla, kendine zarar verici davranış sıklığı daha yüksek, toplam psikolojik dayanıklılık düzeyleri daha düşük, İD grubunda 5 şema alanında, İG grubunda 3 şema alanında puanları daha yüksek bulunmuştur. İG  grubunda, İD grubuna göre ise daha sık alkol kullanımı, daha fazla başkası tarafından engellenen girişim öyküsü ve daha sık gerçek girişim öyküsü görülürken iki grup arasında psikiyatrik tanılar, psikolojik dayanıklılık düzeyleri, duygusal yılmazlık düzeyleri, şema alanı ve şema alt ölçek puanları açısından anlamlı fark saptanmamıştır. İD grubunda şema alanı ve şema alt ölçek puanlarının daha yüksek oluşu dikkat çekmiştir. Kopukluk ve Reddedilmişlik Şema Alanı ile toplam psikolojik dayanıklılık seviyeleri arasında orta düzeyde korelasyon saptanmıştır. Toplam duygusal yılmazlık seviyelerinin ise Başkalarına Yönelimlilik Şema Alanıyla orta düzeyde, kalan tüm diğer şema alanlarıyla ise yüksek düzeyde korelasyon saptanmıştır. İD ve İG gruplarının benzer psikolojik dayanıklılık özelliklerine sahip olmaları göz önüne alındığında erken dönem maladaptif şemaların aktifleşmesi için olası tetikleyicilerin belirlenmesini konu alan çalışmalara ihtiyaç vardır. Ayrıca benzer psikolojik dayanıklılık düzeyleri, İD ve İG gruplarının ayrımında koruyucu faktörlerden öte risk faktörlerinin önemine tekrar dikkat çekmektedir.

Abstract:
Early maladaptive schemas (EDS) are among the risk factors for the development of psychopathology, and they may predispose to suicidal behavior (ID), as reported in studies conducted with adult samples. Psychological resilience (PD), on the other hand, is the most important internal protective factor that prevents a person from attempting suicide when faced with life stressors or suicide-related risk factors. In our study, the question of why some people only have suicidal ideation while others attempt suicide was investigated in the context of resilience and early maladaptive schemas. Patients aged 10-18 years who met the study criteria were included in the study after their psychiatric evaluations were made considering the DSM-5 diagnostic criteria. Three groups were formed as the group with suicide attempt in the last 3 months (SA), the group with suicidal ideation (SI) in the last 1 month, and the clinical control (CC) group. Suicidal behaviors were evaluated with the Columbia Suicide Risk Rating Scale; psychological resilience levels were evaluated with Adolescent Resilience Scale and Emotional Resilience Scale; maladaptive schemas were evaluated with the Early Maladaptive Schema Scales Questionnaires for Children and Adolescents. Compared to clinical controls, cigarette smoking was more common, a history of suicide attempts was higher, life-long aborted attempts were more frequent, the frequency of self-harming behaviors were higher, the total psychological resilience levels were lower in the SI and SA groups and also the scores were found higher in 5 schema areas in the SI group and in the 3 schema areas in the SA group. Alcohol use, history of interrupted attempts and history of actual attempts were significantly more frequent in the SA group than in the SI group, whereas no significant difference was found between the two groups in terms of psychiatric diagnoses, psychological  resilience levels, emotional resilience levels, schema domain and schema subcale scores. It was remarkable that in the SI group, the scores of schema domains were higher. A moderate correlation was found between the Disconnection and Rejection Schema Domain and total psychological resilience levels.On the other hand, total emotional resilience levels were moderately correlated with the Other Orientation Schema Domain and highly correlated with all the remaining schema domains. Considering that the SI and SA groups have similar resilience characteristics; there is a need for studies on identifying possible triggers for the activation of early maladaptive schemas. In addition, similar resilience levels again draw attention to the importance of risk factors rather than protective factors in the differentiation of SI and SA groups.