Yenilebilir sanat: Gastronomide yemeğin sanatsal boyutunun incelenmesi
Edible art: Investigation of the artistic dimension of gastronomy
Yazar: SEMA EKİNCEK
Danışman: PROF. DR. SEMRA GÜNAY AKTAŞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Turizm = Tourism
Dizin: Gastronomi = Gastronomy ; Mutfak sanatları = Culinary arts ; Sanatsal yaratıcılık = Artistic creativity ; Yaratıcılık = Creativity ; Yemekler = Dishes

Özet:
Bu çalışmanın amacı mutfak sanatçılarının yaratıcı birey özelliklerini, yaratıcılık sürecinde onları besleyen unsurlar ve ürünlerinin sanatsal ve tasarımsal özelliklerini ortaya koymaktır. Çalışmada temel yorumlayıcı nitel araştırma deseninden yararlanılmıştır. Araştırmanın verileri görsel ve işitsel doküman olan belgesellerden, odak grup görüşmelerinden ve gözlemlerden elde edilmiştir. Bu bağlamda 34 belgesel incelenmiştir. Yaratıcı mutfak ürünlerinin değerlendirildiği odak grup görüşmesi; güzel sanatlar, sanat eğitimi ve gastronomi ve mutfak sanatları alanında uzman yedi katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 20 şef gözlemlenmiştir. Elde edilen veriler yaratıcılığın bileşenleri temel alınarak, tümevarımsal analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Elde edilen verilerin analizi sonucunda  "Yaratıcı birey özellikleri", "Yaratıcılık sürecini besleyen unsurlar" ve "Ürünlerin sanatsal ve tasarımsal özellikleri" olmak üzere üç ana temaya ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, mutfak sanatçılarının bireysel özelliklerinin yaratıcı birey özellikleri ile benzer olduğu görülmüştür. Buna ek olarak yaratıcılık süreçlerinde onları etkileyen birçok iç ve dış etmenler olduğu ortaya çıkmıştır. Mutfak sanatçılarının yaratıcı mutfak ürünlerinin biçimsel, anlamsal, duyusal, duyuşsal, malzeme ve teknik boyutlarının olduğu görülmüştür. Sonuç olarak yaratıcı mutfak ürünlerinin sanat eserleriyle benzerlik gösteren birçok özelliğinin olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the creative individual characteristics of culinary artists, the factor that affect them in the creative process and the artistic and design features of their products. In this study, the basic interpretive design which one of the qualitative research models, is used. The data of the research was obtained from documentaries which are visual and audio documents and focus group interviews. In this context, 34 documentaries were examined. Focus group discussion on creative cuisine products was realized with seven experts in the field of fine arts, art education and gastronomy and culinary arts. Within the scope of the research, 20 chefs were observed. The obtained data were analyzed by inductive analysis approach based on the components of creativity. As a result of the analysis of the data obtained, three main themes were found: "Characteristics of the creative individual", "Factors affecting the creative process" and "Artistic and design features of the products". As a result of the research, it is seen that the individual characteristics of culinary artists are similar to the characteristics of creative individual. In addition, there are many internal and external factors that affecting them in their creative processes. It has been seen that the creative culinary products of culinary artists have formal, semantic, sensory, affective, material and technical dimensions. As a result, it has been determined that creative culinary products have many features that are similar to the works of art.