Hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalarda umudun psikolojik dayanıklılığa ve yaşam kalitesine etkisi
The effect of hope on psychological resistance and quality of life in patients submitted to hemodialisis treatment
Yazar: DAOUD ALEHEMIR AMNE
Danışman: DOÇ. DR. ZÜLFÜNAZ ÖZER
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Bu çalışma, hemodiyaliz tedavisi uygulanan hastalarda umudun psikolojik dayanıklılığa ve yaşam kalitesine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Betimsel ve kesit alınarak yapılan türde olan bu çalışma, Eylül-Aralık 2023 tarihleri arasında İstanbul şehrindeki konumlanmış olan iki diyaliz ünitesinde 239 hemodiyaliz birey ile yapılmıştır. Elde edilen veriler, "Kişisel Bilgi Formu, Sürekli Umut Ölçeği (SUÖ), Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (KPSÖ) ve Böbrek Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği (KDQOL-36)" kullanılarak, karşılıklı görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Hastaların yaş ortalaması 63,65±11,46, diyaliz alma süreleri ortalaması 5,17±2,96 yıl olup %59'u erkek, %90'ı evli, %42,3'ünün okur yazar olmadığı, %41'inin ev hanımı, %79,9'unun geliri giderine eşit olduğu, %89,5'inin genel sağlık durumlarının iyi olduğu görülmüştür. SUÖ Alternatif Yollar Düşüncesi alt boyutu puan ortalaması 21,86±6,02, Eyleyici Düşünce alt boyutu puan ortalaması 18,10±5,92, SUÖ ortalama puanı 39,96±10,24, KPSÖ puan ortalaması 41,21±5,84'tür. KDQOL-36 alt boyutları puan ortalamaları, Semptom/Problemler Listesi 26,95±5,66, Böbrek Hastalığı Yükü 55,98±11,50, Böbrek Hastalığının Etkisi 21,34±2,88, Fiziksel Sağlık 52,43±8,46, Mental Sağlık 47,40±10,25'tir. KPSÖ ile Alternatif Yollar Düşüncesi (r=0,420; p=0,001), Eyleyici Düşünce (r=0,446; p=0,001) ve SUÖ (r=0,446; p=0,001) arasında pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Alternatif Yollar Düşüncesi ile Fiziksel Sağlık (r=0,138; p=0,032) arasında pozitif yönlü, Semptom/Problem Listesi (r=-0,191; p=0,003) arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ilişki bulunmuştur. Umutları ve psikolojik dayanıklıkları orta, yaşam kaliteleri düşük bulunmuştur. Ayrıca hastaların umutları artıkça psikolojik dayanıklılıkları artmaktadır. Normal ya da zorlu şartlar altında istenen amaçlar için başarılı planlar yapabilen/yollar üretebilenler daha az semptom deneyimlemekte ve fiziksel sağlıkları daha iyi olmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Hemşirelik, Psikolojik Dayanıklılık, Umut, Yaşam kalitesi.

Abstract:
This study aims to determine the effect of hope on psychological resilience and quality of life in patients undergoing hemodialysis treatment. This descriptive and cross-sectional study was conducted with 239 hemodialysis patients in two dialysis units located in Istanbul between September and December 2023. Data were collected using the "Personal Information Form, Trait Hope Scale (THS), Brief Resilience Scale (BRS), and Kidney Disease Quality of Life-36 (KDQOL-36)" through face-to-face interviews. The average age of the patients was 63,65±11,46 years, and the average duration of dialysis treatment was 5,17±2,96 years. Among the participants, 59% were male, 90% were married, 42,3% were illiterate, 41% were housewives, 79,9% had an income equal to their expenses, and 89,5% reported having good overall health. The mean scores for the THS Alternative Pathways subscale were 21,86±6,02, the Agency subscale was 18,10±5,92, and the overall THS score was 39,96±10,24. The mean BRS score was 41,21±5,84. The mean scores for the KDQOL-36 subscales were: Symptoms/Problems List 26,95±5,66, Burden of Kidney Disease 55,98±11,50, Effects of Kidney Disease 21,34±2,88, Physical Health 52,43±8,46, and Mental Health 47,40±10,25. A positive and statistically significant correlation was found between BRS and Alternative Pathways (r=0,420; p=0,001), Agency (r=0,446; p=0,001), and THS (r=0,446; p=0,001). Additionally, there was a positive correlation between Alternative Pathways and Physical Health (r=0,138; p=0,032), and a negative correlation with the Symptoms/Problems List (r=-0,191; p=0,003). The levels of hope and resilience were found to be moderate, while the quality of life was low. Furthermore, as the patients' hope increased, their psychological resilience also increased. Those who can make successful plans and generate pathways for desired goals under normal or challenging conditions experience fewer symptoms and have better physical health.

Keywords: Hemodialysis, Nursing, Psychological Resilience, Hope, Quality of Life