Üniversite öğrencilerinde primer dismenoreyi belirleyen biyopsikososyal faktörlerin incelenmesi
Investigation of the biopsychosocial factors determining primary dysmenorrhea in university students
Yazar: CANAN ÖKSÜZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CANSU AKDAĞ TOPAL ; DOÇ. DR. HANDAN BOZTEPE
Atılım Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Ağrı = Pain ; Depresyon = Depression ; Dismenore = Dysmenorrhea ; Obstetrik-hemşirelik = Obstetrical-nursing ; Sosyal destek = Social support

Özet:
Dysmenorrhea is a widespread problem in women's health that has a detrimental
impact on many facets of life and quality of life. In addition to being one of the most
prevalent gynecological problems in women, dysmenorrhea is affected by many
factors. This study, conducted on university students, aimed to examine the
biopsychosocial factors determining primary dysmenorrhea, the nature of which is
quite complex. This descriptive cross-sectional study was conducted at Atılım
University between 01.11.2022 and 20.12.2022. The sample size was determined
using the sampling calculation formula, and a totl of 339 students participated in the
study. Dysmenorrhea Data Collection Form, Beck Anxiety Inventory (BAI), Beck
Depression Inventory (BDI), Multidimensional Scale of Perceived Social Support
(MSPSS), Adverse Childhood Experience Questionnaire (ACEs), PainCatastrophizing
Scale (PCS), and Visual Analog Scale (VAS) were used as data collection tools. The
mean VAS score on which the students indicated the severity ofdysmenorrhea they
have experienced between 0-10 was found to be 6.2±2.3. BAI mean score was
20.5±13.5, BDI mean score was 18.6±11.2, MSPSS mean score was 65.9±16.2, ACEs
mean value was 1.5±1.1, and PCS mean value was 19.3±13.9. When the findings were
analyzed, it was determined that onset of pain (t=3.37, p<0.001), age at menarche (t=-
3.21, p<0.05), PCS (t=16.98, p<0.001), BDI (t=5.13,
p<0.05) and BAI (t=7.53, p<0.001) variables showed a significant relationship with
iv
primary dysmenorrhea. Age, grade, smoking status, alcohol consumption, body mass
index, menstrual cycle, number of menstrual days, MSPSS, and ACEs variables in
the model were found to have no significant relationship with primary dysmenorrhea
(p>0.05). The data appears to suggest that primary dysmenorrhea could be related to
biological and psychological factors. It is thought that the lack of a relationship
between negative childhood experiences and perceived social support, which are
among the social factors included in our model, and primary dysmenorrhea is due to
the relatively high Multidimensional Scale of Perceived Social Support scores of the
students and the relatively low scores of the Adverse Childhood Experience
Questionnaire. Nurses should be aware of the biopsychosocial dimensions of primary
dysmenorrhea in order to provide comprehensive assessment, education and
counseling to women.
Keywords: Anxiety, depression, dysmenorrhea, obstetric nursing, pain
catastrophizing, social support

Abstract:
Dismenore, kadınlarda görülme sıklığı oldukça yüksek olan yaşamın birçok alanını
ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen küresel bir kadın sağlığı sorunudur.Kadınlarda
görülen en yaygın jinekolojik rahatsızlıklardan biri olan dismenore, birçok faktörden
etkilenmektedir. Bu çalışmada; üniversite öğrencilerinde doğasıoldukça karmaşık olan
primer dismenoreyi belirleyen biyopsikososyal faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Tanımlayıcı kesitsel olarak yapılan bu çalışma Atılım Üniversitesi'nde 01.11.2022 ve
20.12.2022 tarihleri arasında evrenin bilindiği durumlarda örneklem hesaplama
formülüne göre belirlenen 339 öğrenci ile yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak,
Dismenore Veri Toplama Formu ve Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon
Ölçeği (BDÖ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ASÖ), Çocukluk Çağı
Olumsuz Yaşantılar (ACE) Ölçeği, Ağrıyı Felaketleştirme Ölçeği (AFÖ) ve Görsel
Kıyaslama Ölçeği (GKÖ) kullanılmıştır. Öğrencilerin yaşadıkları dismenorenin
şiddetini 0 ile 10 arasında belirttikleri GKÖ ortalama puanı 6.2 ± 2.3 olarak
bulunmuştur. BAÖ ortalama puanı
20.5 ± 13.5, BDÖ ortalama puanı 18.6 ± 11.2, ASÖ ortalama puanı 65.9 ± 16.2, ACE
ortalama değeri 1.5 ± 1.1, AFÖ ortalama değeri 19.3 ± 13.9'dur. Bulgular
incelendiğinde ağrı başlangıcı (t=3.37, p<0.001), menarş yaşı (t=-3.21, p<0.05), AFÖ
(t=16.98, p<0.001), BDÖ (t=5.13, p<0.05) ve BAÖ (t=7.53, p<0.001) değişkenlerinin
primer dismenore ile anlamlı ilişki gösterdiği belirlenmiştir. Modelde
vi
yer alan sınıf, sigara, alkol, yaş, beden kitle indeksi, menstrual siklus, menstruasyon
gün sayısı, ASÖ ve ACE değişkenlerinin ise primer dismenore ile anlamlı ilişkileri
olmadığı (p>0.05) görülmüştür. Bu sonuçlar ışığında primer dismenorenin biyolojik
ve psikolojik faktörlerle ilişkili olduğu söylenilebilir. Modelimize dahil ettiğimiz
sosyal faktörler olan olumsuz çocukluk çağı yaşantıları ve algılanan sosyal destek ile
primer dismenore arasında ilişki bulunamamış olmasının, öğrencilerin Algılanan
Sosyal Destek Ölçeği puanlarının görece yüksek olması ve Çocukluk Çağı Olumsuz
Yaşantılar Ölçeği puanlarının oldukça düşük olmasından kaynaklandığı
düşünülmüştür. Hemşireler, primer dismenorenin biyopsikososyal boyutlarının
farkında olarak, kadınlara bütüncül değerlendirme, eğitim ve danışmanlık
yapabilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Anksiyete, depresyon, dismenore, obstetri hemşireliği, ağrı
felaketleştirme, sosyal destek