Çocukluk çağı kanserlerinde antenatal ve postnatal sigara maruziyetinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between antenatal and postnatal tobacco smoke exposure and childhood cancers
Yazar: ADİL GÜZEL
Danışman: PROF. DR. NURDAN TAÇYILDIZ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Çocukluk çağı kanserleri 0-19 yaş arasında görülen kanser vakaları olarak tanımlanmaktadır. Son 30 yılda dünya genelinde insidansı her yıl %1 oranında artış göstermektedir.  Farklı çevresel etkenlere maruziyetin artmasının ve yaşam tarzı değişikliklerinin bu artış eğilimine katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Bu çevresel etkenlerden biri de sigaradır. Sigara bilinen 72 adet kanserojenin de olduğu yaklaşık 7000 kimyasal içeren bir karışımdır. Çocuklarda sigara dumanı maruziyetinin ana kaynağı ebeveyn sigara kullanımıdır. Ebeveyn sigara kullanımını çocukluk çağı kanserleri açısından risk faktörü görmek için kuvvetli nedenler vardır. Sigara ilişkili birçok madde fetal kanda, plasentada, emziren annelerin sütünde, bebek idrarlarında ve çocukların dokularında (kan, saç vb.) saptanmıştır; ancak sigara ve çocukluk çağı kanserleri üzerine yapılan birçok çalışma nedensel bir ilişki kuramamaktadır. Maruziyetin saptanmasında yaşanan güçlükler bu durumun nedenlerinden biridir. Sigara dumanı maruziyetini saptamada en sık kullanılan yöntem olan anketler biasa neden olabilmektedir. Sigarada en çok bulunan organik bileşik olan nikotinin ana metaboliti olan kotinin, sigara dumanı maruziyetini gösteren iyi bir biyobelirteçtir. Çocukluk çağı kanser hastalarında antenatal ve postnatal sigara maruziyetini değerlendirmek amacıyla yaptığımız bu çalışmada öznel yöntem anket ve nesnel yöntem saç kotinin analizi birlikte kullanılmıştır. 104 kanser hastası ve 99 sağlıklı çocuğun dahil olduğu çalışmamızda annenin ve babanın gebelik öncesi, gebelikte ve güncel sigara içme durumları ile çocukların sigara dumanı maruziyetleri karşılaştırıldı. Anket verilerine göre annenin gebelik öncesi, gebelikte ve güncel sigara içme durumları ve içtiği sigara miktarı açısından kanser ve kontrol grubu arasında fark saptanmadı. Kanser grubundaki babaların gebelik öncesi dönemdeki ve annenin hastaya gebeliğindeki sigara içme oranları kontrol grubundaki babalara göre daha düşük bulundu (p<0,05). Bu bulgunun kanser hastası babaların 'daha az bildirme' biasının bir sonucu olabileceği düşünüldü. Çocukların sigara dumanı maruziyetleri anket ile değerlendirildiğinde hasta grubundaki çocukların sigara dumanı maruziyeti kontrol grubundaki çocuklardan daha düşük bulundu (p<0,05). Ancak saç kotinin değerlerine göre maruziyeti değerlendirdiğimizde kanser hastası çocuklarda sigara dumanına maruz kalma oranı (%59,4), kontrol grubundaki çocuklara (%14,1) göre daha yüksek bulundu (p<0,001). Bu bulgularımız, sigaranın çocukluk çağı kanserlerine yol açan faktörler arasında yer alabileceği öngörüsünü desteklemektedir. Bu çalışmada da görüldüğü üzere sigara dumanı maruziyetinin anket gibi öznel yöntemlerle değerlendirilmesi biaslara yol açabilmektedir. Çocukluk çağı kanserleri üzerinde sigaranın etkilerini değerlendiren çalışmalarda, geçerlilik ve güvenilirliği yapılmış anketlerle beraber saç kotinin analizinin kullanılmasının biasların önüne geçmekte son derece faydalı olacağı kanısındayız.

Abstract:
Childhood cancer term defines the cancers between 0-19 years age. The incidence of childhood cancers increased by 1 % per year over the last three decades. Life style changes and increased variety of environmental exposures are accused of this trend. One of these environmental factors is cigarette smoking. Cigarette smoke is a mixture of 7000 chemical substances, 72 of which are known carcinogenic. Parental smoking is main source of tobacco smoke exposure of children. There are strong reasons for considering parental smoking behaviour as a risk factor for childhood cancers. Many tobacco related compounds are detected in fetal tissues, breast milk, urine, blood and hair of children of smoking parents. However, it is hard to make causal relationship between parental smoking and childhood cancers. One of the reasons is the difficulty to detect tobacco smoke exposure. Questionnaires, commonly used method to detect tobacco smoke exposure, are prone to biases. Cotinine is the main metabolite of nicotine which is the abundant organic compound in tobacco and a good biomarker to detect tobacco smoke exposure. We used both hair cotinine analysis and questionnaire in our study to get information about antenatal and current tobacco smoke exposures of childhood cancer patients. 104 pediatric cancer patients and 99 healthy children participated our study. Parental smoking behaviours (preconceptional, during pregnancy and current smoking) and environmental tobacco smoke exposures of children are compared.  We found no differences between two groups by means of maternal preconceptional smoking, smoking during pregnancy and current smoking behaviours. Paternal preconceptional smoking and smoking during pregnancy rates were significantly low in cancer patients (p<0,05). We thought, social desirability bias of father of cancer patients could be a reason. Environmental tobacco smoke exposures were found statistically low in cancer patients according to questionnaire (p<0,05). However, exposure assessment by hair cotinine analysis revealed that cancer patients are exposed to tobacco smoke more than healthy children (p<0,001). Our findings support that smoking could be a risk factor for childhood cancers. This study also revealed that questionnaires could cause biases. We suggest that cotinine analysis along with validated questionnaires can be used to prevent biases in studies of tobacco smoke in the etiology of childhood cancers.