Uzaktan eğitim veren kurumlarda öğretim elemanlarının çevrimiçi öğretime bağlılığının incelenmesi
An examination of the online education engagements of the distance education institutions' faculty
Yazar: SEHER ÖZCAN
Danışman: PROF. DR. SERÇİN KARATAŞ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Sanal eğitim = Virtual education ; Uzaktan eğitim = Distance education ; Uzaktan eğitim merkezleri = Distance education centres ; Çevrimiçi eğitim = Online education ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Bu araştırmanın amacı, uzaktan eğitim veren kurumlarda görev alan öğretim elemanlarının çevrimiçi öğretime bağlılıklarının derinlemesine incelenmesidir.  Bu bağlamda, öğretim elemanlarının bağlılığının farklı bakış açılarından nasıl ele alındığını değerlendirebilmek için öğretim elemanlarına ek olarak yöneticiler ve destek personel ile çalışılmıştır.  Böylece öğretim elemanlarının bağlılığı bütüncül bir bakış açısı ile ele alınabilmiştir.  Bu araştırmanın alt amaçları farklı kurumlarda çalışan öğretim elemanlarının; çevrimiçi öğretime bağlılığı nasıl anlamlandırdığının, bağlılıklarını engelleyen ve destekleyen unsurların belirlenmesidir. Diğer alt amaçları ise bağlılıklarını arttırmak için nasıl bir süreç izlenebileceği ve bağlılığı yüksek olan öğretim elemanlarının sürece olan katkısının incelenmesidir. Bu amaçlar doğrultusunda iç içe geçmiş tek durum deseni kullanılmıştır. Katılımcılar çevrimiçi öğretime bağlılığı; uzaktan eğitime inanma, değer verme, kendini geliştirme, öğrenciyi etkin kılma ve hedef kitleyi tanıma olarak ifade etmektedirler. Özellikle uzaktan eğitime inanma alt teması, yüksek düzeyde bağlılık göstergesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bağlılığı anlamlandırma sürecinde ise katılımcıların daha çok dışsal faktörlere (kurumsal/engeller) değindikleri görülürken, içsel faktörler ancak araştırmacının müdahalesi ile ortaya çıkmıştır. Çevrimiçi öğretime bağlılık önünde en çok vurgulanan engellerin teknoloji kaynaklı olduğu dikkat çekmektedir. Öğretim elemanlarının teknolojik anlamda yeterli ve güncel bilgi eksikliği de tekno-stres yaşamalarında etkili olduğu görülmüştür. Öğretim elemanlarının çevrimiçi öğretime bağlılıkları önünde karşılaştığı önemli engellerden biri diğeri de öğrenci kaynaklı zorluklardır. Bunun nedeni ise çevrimiçi öğrencilerin bağımsız çalışma becerisi ile ilgili eksiklikleridir. Öğretim elemanlarının bakış açısına göre, ülkemizde uzaktan eğitim veren kurumlar, öğrencilere sorumluluk yüklemekten kaçınmaktadır. Öğrencilerin üzerine düşen sorumlulukların farkında olmaması, öğretim elemanlarının gözünde kendilerine daha çok iş yükü olarak algılanmaktadır. Esnek çalışma ortamı ve farklı kitlelere ulaşma imkânı, öğretim elemanlarının çevrimiçi eğitime olan bağlılıklarına olumlu katkı sağlarken; öğrenciye sağlanan esnekliğin ise öğretim elemanlarının derslerini planlamalarına engel olduğu görülmüştür. Etkileşim söz konusu olduğunda ise, özellikle merkez ve enstitülerde meslektaş etkileşiminin kısıtlı olduğu ve yine bu kurumlarda uzaktan eğitim yönetmelikleriyle ilgili sıkıntılar yaşandığı görülmüştür. Öğretim elemanını destekleyen, görüş ve önerilerine önem veren, süreç hakkında fikrini alan ve liyakatin ön plana çıkmasıyla oluşturulan pozitif kurum kültürünün, öğretim elemanlarının çevrimiçi öğretime bağlılıklarına olumlu katkı sağlamaktadır. Benzer şekilde pozitif kurum kültürünün maddi kaygıların da ikinci plana atılmasında etkili olduğu söylenebilir. Bu araştırma, yükseköğretim kurum yöneticilerine, öğretim elemanı bağlılığı ve çevrimiçi eğitimde niteliğin arttırılması konularında katkıda bulunmaktadır. Aynı zamanda, çevrimiçi eğitimin sorunlarına ve sorunlarına ek olarak, nitelikli çevrimiçi eğitimin uygulanmasında karşılaşılan birçok sorunun çözümüne de öğretim elemanının üst düzeyde bağlılığı ile katkıda bulunmaktadır.

Abstract:
This study is aim to investigate instructional engagement of lecturing faculty in online education with all dimensions and determinants of their engagement in detail. In this context, the perceptions of directors and support staff concerning engagement of the faculty is also examined. Another aim of the present study is to, fırst, identify the meaning of such an engagement, following the identification of elements that prevent and support faculty's engagement in online education. Second, the present study aims to examine the processes of faculty engagement and evaluate the contribution of who have a high level of engagement. For this purpose, single case embedded design was used. The participants defined instructional engagement in online education as believing in distance education, appreciation, self-development, making the student active, and knowing the target audience. Particularly, believing in distance education, is found to be a significant determinant of increased engagement. In the process of explaining the meaning of engagement, on the one hand, it is seen that the participants mainly hinged upon external factors (enterprise resources/barriers), on the other hand, internal factors emerged only with the intervention of the researcher. The most significant barriers for online instructional engagement were technological barriers. Likewise, the faculty's state of insufficient and obsolete information found to determinants of techno-stress. The other important barriers for faculty's engagement is student-related barriers. While distance education requires student autonomy, in other words, demand students to be aware of their responsibilities. However, in Turkey, the current state of distant learning structures allows avoidance of laying 'burden' on students and cause faculty face a greater workload. Flexible working environment and opportunities of reaching varying student contribute to online instructional engagement of the faculty positively; whereas flexibility provided to students prevents the faculty from planning their lessons. Considering interactions among colleagues it is hard to talk about it especially in institutions that have a central and institutional structuring.  Both institution directors and faculties face problems concerning the payment of copyrights of the contents developed by faculties and the troubles regarding extra classes and project fees. The positive institution culture, which emphasizes the support for the faculty, their views and suggestions, and prioritize their opinions and competence, nevertheless pushes the financial concerns of the faculty to the background. This research contributes to higher education institutions' directors' engagement to faculty and improving the quality of online education. At the same time, in addition to the problems of online education, it also contributes to the solution of many problems encountered in the implementation of qualified online education with its strong faculty engagement.