Okul yöneticilerinin özbelirlenim düzeylerinin belirlenmesi
Determine the self-determination levels of school administrators
Yazar: HAYRİYE SULTAN TUNÇ
Danışman: DOÇ. DR. ASİYE TOKER GÖKÇE
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim yönetimi = Educational administration ; Kendi kaderini tayin hakkı = Self-determination ; Okul yöneticileri = School administrators ; Yöneticiler = Managers ; Öz belirleme = Determination of essense

Özet:
Bu çalışmanın amacı, bir kişilik ve motivasyon kuramı olan öz belirlenim kuramı çerçevesinde okul yöneticilerinin öz belirlenim düzeylerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda okul yöneticilerinin içsel motivasyon durumu, motivasyon düzenleme durumları belirlenmeye çalışılmıştır. Bu çalışma okul yöneticilerinin psikolojik ihtiyaçlarına yönelik farkındalığı oluşturmaya imkân vereceği için önemlidir. Kavramsal çerçeve kapsamında ÖBK'yı oluşturan kuramların birbirleriyle olan ilişkileri ve ÖBK içinde nasıl işlendiği ele alınmıştır. Araştırmanın deseni, nicel araştırma yöntemlerinden olan ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın evreni 2019-2020 eğitim öğretim yılında Kocaeli'nde kamu okullarında görev yapan okul yöneticileri, örneklemi ise 411 okul yöneticisidir. Araştırmada veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu, çok boyutlu iş motivasyonu ölçeği, temel psikolojik ihtiyaçlar ölçeği ve genel nedensellik yönelimleri ölçeği kullanılmıştır. Okul yöneticilerinin öz belirlenim düzeylerini ortaya koymak için gerçekleştirilen analizlerde betimsel analiz, karşılaştırma analizleri ve yapısal eşitlik modelleri içerisinde yer alan yol analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular incelendiğinde; temel psikolojik ihtiyaçlarını karşılama düzeyleri, nedensellik yönelimi ve motivasyon düzenleme durumlarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Temel psikolojik ihtiyaçlarını karşılama düzeyleri, nedensellik yönelimi ve motivasyon düzenleme durumları cinsiyet, eğitim durumu, görev türü, mesleki kıdem ve yöneticilik kıdemi değişkenlerine göre karşılaştırılmıştır. Araştırmanın üçüncü alt probleminde ise okul yöneticilerinin temel psikolojik ihtiyaçlarını karşılama düzeyleri, nedensellik yönelimi ve motivasyon düzenleme durumları arasındaki ilişki yol (path) analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda temel psikolojik ihtiyaçların karşılanma durumu ve genel nedensellik yöneliminin motivasyon düzenleme durumunu yordadığı belirlenmiştir. Motivasyon düzenleme durumunun genel nedensellik yöneliminden doğrudan etkilendiği, ayrıca genel nedensellik aracılığıyla temel psikolojik ihtiyaçların karşılanma durumundan da dolaylı olarak etkilendiği belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the self-determination levels of school administrators within the framework of self-determination theory, which is a personality and motivation theory. For this purpose, this thesis aims to determine the situations of school administrators' regulation of motivation, general causality orientations, satisfaction of basic psychological needs,. This study is important because it will enable to raise awareness about the psychological needs of school administrators. In the research, within the scope of the literature research, self-determination theory (SDT) and its sub-theories, basic psychological needs, the relations between motivation and causality orientations, how they are processed in SDT, and motivation creation and development studies in organizational management were examined. In addition, reviews of the literature showing the relationship and interaction between management, motivation and SDT are also included. The design of the research is the relational screening model, which is one of the quantitative research methods. The universe of the research consists of school administrators working in public schools in Kocaeli in the 2019-2020 academic year, with a sample of 411 school administrators. A demographic information form, a multidimensional work motivation scale, a basic psychological needs scale and a general causality orientations scale were used as data collection tools in the study.  When the findings are examined, satisfaction of basic psychological needs, general causality orientations and regulation of motivation are confirmed to be at a medium level. Satisfaction level of basic psychological needs, general causality orientations and regulation of motivation were compared based on variables such as gender, education level, position, professional experience and administrative experience. In the third sub-problem of the thesis, path analysis carried out among the satisfaction level of basic psychological needs, general causality orientations and regulation of motivation of the school administrators. The results of the analysis reveal that the satisfaction of basic psychological needs affects the general causality orientation and regulation of motivation.  The study shows that regulation of motivation is directly affected by the general causality orientation, and also, through general causality, indirectly affected by the satisfaction of basic psychological needs.