Trakya'da koyunlarda ixodid kene enfetasyonları
Ixodid tick infestations of sheep in Trakya, Turkey
Yazar: İ. İLKER EFİL
Danışman: PROF. DR. MÜFİT TOPARLAK
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1999
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Ixodidae = Ixodidae ; Kene enfestasyonları = Tick infestations ; Keneler = Ticks ; Koyunlar = Sheep

Özet:
7. ÖZET Bu çalışma, Trakya yöresindeki koyunlarda Ixodid kene enfestasyonunun yaygınlığını belirlemek için yapılmıştır. Çalışma, Ocak-Aralık 1997 ayları arasında yapılmıştır. Çalışma süresince her ay Trakya'da farklı bir il (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) veya ilçeye (Silivri, Lüleburgaz, Çerkezköy, Hayrabolu, Çorlu, Lalapaşa, Malkara, Pınarhisar, Çatalca) gidilmiştir. Her gidişte en az 50 koyun olmak üzere toplam 735 koyun (kıvırcık ırkı) kene yönünden muayene edilmiştir. Koyunların tüm vücudu kene enfestasyonu yönünden incelenmiş ve görülen bütün keneler toplanmıştır. Her hayvanın değişik vücut bölgelerinden toplanan keneler içinde % 70'lik alkol bulunan ayrı cam şişeler içine alınmıştır. Tür ayırımları erişkin kenelerin morfolojik özelliklerine göre yapılmıştır Muayene edilen 735 koyundan 92 (%12.52)'si enfekte bulunmuştur. Kenelere Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Eylül aylarında rastlanmış ve en yüksek enfestasyon oranı Temmuz (% 40.0), en düşük enfestasyon oranı Mart (%1.75) ayında tespit edilmiştir. Rhipicephalus sanguineus'a Mayıs, Haziran, Temmuz, Eylül, R turanicus'a Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Eylül aylarında, R bursa'ya ise sadece Temmuz ayında rastlanmıştır. En yüksek enfestasyon oranına hem R. sanguineus (%29.2), hem de R turanicus (%33.8) Haziran, en düşük enfestasyon oranına R sanguineus Eylül (%8.22), R turanicus Mart (%1.75) ayında ulaşmıştır. R bursa için enfestasyon oranı %5.45 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada toplam 364 kene toplanmış ve toplam keneler içerisinde Rhipicephalus turanicus % 60.7, R.sanguineus % 36.8, R bursa % 2.47 oranında bulunmuştur. Toplanan 364 kenenin % 40.9'u erkek, % 59.1'i dişi kenedir. En yüksek enfestasyon yoğunluğuna 57(enfeste hayvan başına düşen kene sayısı) Haziran (6.17), en düşük Mart (1.00) ayında rastlanmış ve ortalama enfestasyon yoğunluğu 3.96 olarak belirlenmiştir. Koyunlarda enfestasyon yeri olarak öncelikle, kulağın (%57.4) tercih edildiği görülmüş, bunu sırasıyla meme (%22.6), inguinal bölge (%12.2), boyun (%4.35), göğüs (%1.74), anal bölge ile tırnak arası (%0.870) takip etmiştir. Bu çalışmada enfestasyon yoğunluğunun düşük bulunması yörede kene enfestasyonunu önemsiz olarak düşündürebilir. Ancak bunların vektörlük rollerini göz önünden uzak tutmamak gerekir. 58

Abstract:
8. SUMMARY Ixodid tick infestations of sheep in Trakya (Tharace), Türkiye The study was conducted to determine the prevalence of ixodid tick infestation of sheep in Trakya in Turkey. This investigation was carried out between January and December 1997. Each month, different locality ( Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Silivri, Lüleburgaz, Çerkezköy, Hayrabolu, Çorlu, Lalapaşa, Malkara, Pınarhisar, Çatalca ) was visited and in each visit, at least 50 sheep were inspected. A total of 735 sheep were examined during the investigation. Whole body of sheep was examined for tick infestation. All ticks collected from each body region were put into the 70% alcohol solution. The ticks were identified according to the morphological peculiarities of adult ticks. Out of the 735 sheep, 92 (12.52 %) were found to be infested Ticks were found in March, April, May, June, July and September. The highest infestation rate was in July (%40), the lowest one in March (%1.75). Rhipicephalus sanguineus was found in May, June, July, September, R. turanicus in March, April, May, June, July, September and R. bursa only in July. The highest infestation rate for R. sanguineus (%29.2) and R. turanicus (%33.8) was in June, the lowest for R. sanguineus (%8.22) in September, for R. turanicus (%1.75) in March. Infestation rate for R. bursa was %5.45 in July. A total of 364 ticks were collected and of these ticks 60.7% were ft turanicus, 36.8% ft sanguineus and 2.47% R. bursa. Of these 364 ticks, 40.9% were male, 59.1% female. Average tick burden ( no. of ticks / no. of infested sheep ) was 3.96; the highest tick burden was in June (6.17) and the lowest one in March (1.00). 59The ticks were collected from ear in 57.4% of the sheep, udder in 22.6% of them, the inguinal region in 12.2% of them, neck in 4.35% of them, chest in 1.74% of them, the anal region and the interdigital region in 0.870% of them Although tick burden was found to be low in this study, the importance of their vectoral role should always be kept in mind. 60