Türkiye'deki ilçelerin kentleşme derecelerine göre il olma potansiyellerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the potential for districts to become province in Turkey with respect to levels of urbanization
Yazar: GÖKÇEN KILINÇ
Danışman: PROF.DR. NURAN ZEREN GÜLERSOY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Şehir Planlama Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentleşme = Urbanization

Özet:
Son yıllarda ülkemizde illerin sayısında hızlı bir artıs olmus, aynı zamanda pek çok ilçeil olma talebiyle ilgili idarelere basvurmustur. Bu olgudan yola çıkarak, bu çalısmada,Türkiye'deki tüm ilçelerin 1990 ve 2000li yıllara ait elde edilebilen demografik,ekonomik ve sosyo-kültürel göstergeler çerçevesinde kentlesme/gelisme dereceleriölçülerek il olma potansiyelleri incelenmektedir. Çok degiskenli istatistiksel analizyöntemlerinden korelasyon, regresyon ve kümeleme analizlerinin uygulandıgı arastırmasonucunda tüm ilçelerin kentlesme dereceleri ortaya koyularak gelisme potansiyeliyüksek ilçeler ile gerileme egilimde olan ilçeler belirlenmektedir. Ayrıca, 1989-1999yılları arasında il yapılan ilçelerde meydana gelen degisiklikler ile il olma talebindebulunan ilçelerin durumları degerlendirilmektedir. Sonuç olarak, Türkiye'de gelismepotansiyeli yüksek ilçelerin genelde büyüksehirlerin hinterlantlarında yer aldıkları ve ilmerkezleriyle güçlü bir ulasım ve iletisim baglantıları bulundugu görülmüstür. Bunabaglı olarak, bir ilçeyi il yapmanın ülke ekonomisi açısından oldukça maliyetli oldugu vekentlesme ve gelismeyi saglamada etkin bir unsur olmadıgı, bu nedenle bu ilçeleri ilyapmanın rasyonel bir karar olmadıgı belirlenmistir. Ayrıca; sadece nüfus kriterinebaglı olarak kentleri tanımlamanın Türkiye açısından saglıklı ve gerçekçi olmadıgı,ekonomik, demografik ve idarî parametrelerin kombinasyonundan olusacak standartlarolusturmanın gerekli oldugu sonucuna ulasılmıstır.Anahtar Kelimeler: Kentlesme, kentsel kriterler, kentlesme derecesi, il, ilçe

Abstract:
There has been a rapid increase in the number of provinces in Turkey recently andmany districts have made request to related administrations to become `a province?. Inthis respect, this research aims to measure the level of urbanization/development of alldistricts in Turkey according to the demographic, economic and socio-cultural dataobtained for the years 1990 and 2000. With the application of multivariate statisticalanalysis methods such as correlation, regression and cluster analysis, the level ofurbanization of the districts is put forward. Then, the districts that have potential on theway to become province and the ones that follow a trend towards less urbanization aredetermined. Furthermore, the type of changes realized in the districts that have becameprovinces between 1989-1999 and the districts from the ones that require to become aprovince are evaluated. According to results of the statistical analysis, it has beenrealized that the districts with high level of urbanization are mostly settled at thehinterlands of metropolitan areas and there have been strong transportation andcommunication networks between them. Consequently; announcing districts asprovinces would not be beneficial since it is being not only a costly process for thenational economy but also not positively effecting urbanization. In addition, it isobtained by this research that urbanization in Turkey would not be defined onlyconsidering the population criterion; rather, it is essential to formulate a standard whichis composed of certain economic, demographic and administrative parameters.Keywords: Urbanization, Urban Criteria, Level of Urbanization, Province, District