Sovyetler Birliği Döneminden günümüze kadar Azerbaycan'da Farsçanın  öğretimi ve Farsça yapılan çalışmalar (1920-2014)
Persian teaching and Persian studies in Azerbaijan from the Period of the Soviet Union until today (1920-2014)
Yazar: NEMAT HAMISHAYEV
Danışman: DOÇ. DR. ALİ TEMİZEL
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Fars Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Dil bilimciler = Linguists ; Dil öğrenimi = Study of languages ; Dilbilim = Linguistics ; Edebi eserler = Literary works ; Farsça = Persian ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods

Özet:
Zengin tarih kültürüne sahip olan Azerbaycan ve İran halkları arasında çok yönlü edebi ve kültürel ilişkiler mevcut olmuştur. Dünya üzerinde geniş bir coğrafyaya ve oldukça zengin bir edebî mirasa sahip olan Farsça, Azerbaycan'ın edebi ve kültürel hayatında da önemli katkılar sağlamıştır. 
"Sovyetler Birliği Döneminden Günümüze Kadar Azerbaycan'da Farsçanın Öğretimi ve Farsça Yapılan Çalışmalar (1920-2014)" adı taşıyan bu araştırma bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. 
Çalışmanın giriş bölümünde; Fars edebiyatı alanında Azerbaycanlı yazar ve şairlerin yeri ve önemi,  Fars dilciliği alanında Azerbaycanlı dilci âlimlerin yeri ve önemi ayrıntılı olarak incelenmiştir. 
Birinci bölümde, Azerbaycan'da Sovyetler Birliği dönemine kadar Farsçanın eğitim kurumları, yapılmış önemli çalışmalar, ders programları, şehirlerde öğrencinin eğitim alabilmesi için ödenecek miktar, öğrenci sayısı ve öğretmenleri konu edinilmiştir. 
İkinci bölümde, Azerbaycan'da Sovyetler Birliği döneminde Fars dilinin öğretimi ve Farsça alanında yapılmış çalışmalar hakkında bilgi verildi. Bu çalışmalar ilkokul, ortaokul, lise ve yükseköğretim ders kitapları, gramer, sözlük, okuma metin ve çevri çalışmalarını içermektedir. Bu bölümde yıllara göre Doğu Dilleri ve Edebiyatı Fakültesi'ni kazanan ve bu fakülteden mezun olan öğrenci sayısı ve derslerin saatleri verilmiştir. Bunun yanı sıra Azerbaycan'da Fars dili eğitimi verilen diğer üniversiteler ve bölümler hakkında geniş açıklamalar yapılmıştır. Sovyetler Birliği döneminden Azerbaycan'ın bağımsızlığı dönemine kadar gelen Fars dili dersi veren ilkokul, ortaokul, liseler ve bu eğitim merkezlerinde Fars dili dersi gören öğrenci sayısı ve sınıfları, Fars dili dersi veren öğretmenler ve ders saatleri ele alınmıştır. 
Üçüncü bölümde ise bağımsızlık döneminde, yani 1991 yılından sonra Azerbaycan'daki Fars dili öğretimi ve bununla ilgili hazırlanmış ders kitapları, gramer, sözlük, okuma metin ve çevri çalışmalarıyla ilgili incelemelere yer verilmiştir. Bağımsızlık döneminde Bakü Devlet Üniversitesi'nde bağımsız anabilim dalı olan Şergşünaslık (Doğu Dilleri ve Edebiyatı) Fakültesi'nin İran Filolojisi Anabilim Dalı, Şergşünaslık Fakültesi'nin diğer fakülteleri ve diğer fakülte, bölümler ve bağımsızlık döneminde faaliyete başlamış özel üniversitelerde verilen Fars dili dersi ve bu derslere ayrılan saatler ele alınmıştır. Bununla birlikte bağımsızlık döneminde yıllara göre Şergşünaslık Fakültesi'ni kazanan ve Bakü Devlet Üniversitesi'nin diğer fakülte ve bölümlerinde Fars dili dersi alan öğrenci sayısı ve bu dersin eğitimini veren öğretmenler hakkında bilgi verildi. 
Son iki bölümde, incelenen kitaplarla birlikte Bakü Devlet Üniversitesi Şergşünaslık Fakültesi, Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Şergşünaslık Enstitüsü ve diğer kurumlar tarafından yayımlanan Fars dili, edebiyatı, tarihi vb. konuları içeren akademik dergiler incelenmiştir. Çalışmanın son kısmında Azerbaycan'da tanınmış dilbilimci ve edebiyatçıların hayatına ve çalışmalarına yer verilmiştir.

Abstract:
There have been multilateral literal and cultural relationships between Iran and Azerbaijan peoples which has a rich historical culture. Persian that has a quite large geography and rich literary heritage contributed greatly in literary and cultural life of Azerbaijan.  A study titled "Persian Teaching and Persian Studies in Azerbaijan from the period of the Soviet Union until today (1920-2014)" consists of introduction and three parts.
 In the introduction part of study, the place and importance of Azerbaijanis authors and poets and the place and importance of philologists in the field of Persian philology have been examined in detail.  In the first part, educational institutions, important studies conducted, curriculum, amount to be paid to be able to train students in cities, number of students and their teachers in Azerbaijan until the period of the Soviet Union have been mentioned. In the second part, knowledge is provided about Persian language teaching and studies in the field of Persian during the period of the Soviet Union in Azerbaijan. These studies include the textbooks of elementary school, secondary school, high school and higher school, grammar, dictionary, reading texts and translation studies. In this part, number of students who achieved and graduated from the Faculty of Oriental Languages and Literature by years and course hours are given.  In addition to this, wide range of descriptions has been made about other universities and departments in where Persian training is given in Azerbaijan.  Elementary schools, secondary schools, high schools providing Persian course from the period of the Soviet Union to the independence period of Azerbaijan, number of students and classes taking the course of Persian language in these educational institutions, teachers giving Persian language and course hours have been discussed. 
In the third part, Persian language teaching in Azerbaijan after 1991 during the period of independence and examinations regarding related textbooks, grammar, dictionary, reading, text and translation studies are included. In the Baku State University during the period of independence, the Department of Iranian philology of Faculty of Oriental Languages and Literature which is an independent discipline, other faculties and departments of the Faculty of Oriental Languages and Persian language courses and times spared for these courses have been discussed. In addition to this, information is provided about number of students who achieved Faculty of Oriental Languages and Literature by years during the period of independence and who took Persian language course in other faculties and departments of Baku State University and the teachers giving education of this course. 
In the last part, academic journals including Persian language, literature, history etc published by the Faculty of Oriental Languages and Literature of Baku State University, Azerbaijan National Academy of Sciences, Institute for Oriental Languages and Literature and other institutions have been examined together with the books reviewed.  In the last part of study, lives and studies of known philologists and teachers of literature in Azerbaijan is included.