Türkiye'de bazı iklim parametrelerinin coğrafi bilgi sistemleri destekli zamansal ve mekansal analizi
Temporal and spatial analysis of some climate parameters in turkey supported by geographical information systems (GIS)
Yazar: HÜSEYİN YAVUZ
Danışman: DOÇ. DR. SAFFET ERDOĞAN
Afyon Kocatepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Türkiye'de son yıllarda iklim değişikliği üzerine yapılan çalışmalar hızla artmaktadır. Bununla beraber Coğrafi bilgi sistemleri teknolojisi ve mekansal istatistikler teknolojinin hızlı gelişimi ve yazılım fiyatlarının düşmesiyle sıklıkla kullanılır hale gelmiştir. Özellikle iklim değişiminin ve küresel ısınma konularının sıklıkla konuşulduğu günümüzde iklim parametrelerinin ve bunlara ilişkin değişimlerin farklı teknoloji ve disiplinleri de kullanılarak çalışılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki iklim verilerinden (minimum- maksimum ? ortalama sıcaklık, yağış, nem,vb) uygun olanlarının seçilip 1975-2007 yılları arası için iklim parametrelerinin değişiminin ve dağılımının CBS analizleri yardımıyla belirlenmesidir. Çalışmada, iklim parametreleri Kruskall-Wallis türdeşlik sınaması yardımıyla verilerin inhomojenliği ortaya konuldu. İklim parametrelerindeki değişim ise Mann Kendall testi yardımıyla belirlenecek, bölgesel olarak artış ve azalış eğilimleri istatistiksel olarak test edildi. Bununla beraber bu zamansal değişim deterministik ve jeoistatistiksel enterpolasyon verileri kullanılarak mekansal olarak modellendi. Yapılan uygulamalar sonucunda elde edilen önemli sonuçlar şöyle özetlenebilir. (1) Uygulanan enterpolasyon yöntemleri karşılaştırılarak en uygun ve en güvenilir enterpolasyon yönteminin Kriging yöntemi olduğu belirlendi. (2) Daha sonra istasyonlarda oluşan bu hatalarda kümelemelerin olup olmadığına bakıldı ve sonuç olarak hatalarda bir kümelemenin olmadığı ve hataların rastlantısal olarak dağıldığı görüldü.Anahtar Kelimeler : Coğrafi Bilgi Sistemleri, Kruskall-Wallis, Mann-Kendall, Kriging

Abstract:
The studies on climate changes are being increased rapidly in Turkey. At the same time, by the decrease of the costs of softwares and rapid develeopment of technology, GIS technologies and spatial statistics started to being used more often. Studying climate parameters and the changes related with them by using various technology and disciplines, is very important especially today in which, climate change and global warming subjects are discussed frequently. The aim of this study is, to determine the change and distribution of climate parameters between 1975-2007 with the help of GIS analysis by choosing the suitable ones of climate datas(eg. minimum-maximum-mean temperature, rainfall, humidity) in Turkey. By the help of Kruskall-Wallis homogeneity test, the inhomogeneity of datas is exposed. The change in climate parameters, tested statistically by using Mann-Kendall test in type of regional increase and decrease trend. In addition to this, this temporal change is modelled spatial by using deterministic and jeostatistical interpolation datas. The considerable results can be summarized as following: (1) Interpolation methods applied by comparing the best and most reliable method of Kriging interpolation method is determined. (2) Then, the errors that were occured in the stations were observed if they have groupments or not and in result, it is found that there are no groupments in errors and they are distributed random.Key Words : Geographical Information Systems(GIS), Kruskall-Wallis, Mann-Kendall, Kriging