Pozitif psikoterapi temelli grupla psikolojik danışmanın travma sonrası büyüme, travma sonrası bilişsel yükleme ve umut üzerindeki etkisi
The effect of positive psychotherapy-based group psychological counseling on post-traumatic growth, post-traumatic cognitive attribution and hope
Yazar: AZMİ ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı pozitif psikoterapi temelli grupla psikolojik danışmanın travma sonrası büyüme, travma sonrası bilişsel yükleme ve umut düzeyleri üzerindeki etkisinin saptanmasıdır. Araştırmanın temel amacı çerçevesinde 13 oturumluk pozitif psikoterapi temelli grupla psikolojik danışma programı geliştirilmiştir. Programın öncelikle 12 travmatik yaşantıya sahip katılımcı ile pilot çalışması yürütülmüş, ardından olası katılımcıları belirlemek üzere 326 katılımcıya travma sonrası gelişim ölçeği, travma sonrası bilişsel yükleme ölçeği ve sürekli umut ölçeği uygulanmıştır. Yapılan tarama sonucu travmatik yaşantıya sahip 73 katılımcı belirlenmiş, belirlenen katılımcılar ile bireysel görüşmeler yapılarak program hakkında bilgiler aktarılmıştır. Yapılan görüşmelerin ardından kura yöntemi ile deney, kontrol ve plasebo gruplarına 10'ar katılımcı atanmıştır.
Araştırma deneysel araştırma olarak tasarlanmış ve 3 (deney, plasebo, kontrol) X 3 (ön-test, son-test, izleme testi) Split-pilot faktöriyel deseni kullanılarak programın etkililiği denenmiştir. Deney grubunda yer alan katılımcılara pozitif psikoterapi temelli geliştirilen grupla psikolojik danışma programı uygulanarak süreç yürütülmüş, kontrol grubunda yer alan katılımcılara herhangi bir uygulama yapılmamış; plasebo grubunda yer alan katılımcılara ise mevcut katılımcıların üniversite öğrencilerinden oluşması nedeniyle öğrencilerin mevcut öğrenimleri ile ilgili yaşamış oldukları problemleri, her bir katılımcının her oturum için bireysel olarak gruba getirmiş olduğu problemleri ve kişilerarası ilişkilerde yaşadıkları problemleri ele alan etkileşim grubu yürütülmüştür. Oluşturulan plasebo grubu, deney grubu uygulamalarıyla aynı zaman diliminde uygulanmıştır. Oturumlara ilişkin uygulamaların sonlanmasının ardından deney, kontrol ve plasebo gruplarındaki katılımcılara travma sonrası gelişim ölçeği, travma sonrası bilişsel yükleme ölçeği ve sürekli umut ölçeği uygulanmıştır. Son-test ölçümlerinin ardından 3 ay sonra tüm gruplardaki katılımcılara araştırma da kullanılan ölçme araçları tekrar uygulanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 26.0 programı ile analiz edilmiştir.
Araştırma sonuçları pozitif psikoterapi temelli grupla psikolojik danışmaya katılan deney grubundaki katılımcıların, kontrol ve plasebo grubundaki katılımcılar göre travma sonrası büyüme ve umut düzeylerinde anlamlı bir artış olduğu ve bu artışın izleme testinde de kalıcı olduğu; travma sonrası bilişsel yükleme düzeylerinde ise azalma olduğu ve bu azalmanın izleme testinde de kalıcı olduğu saptanmıştır. Bu kapsamda pozitif psikoterapi temelli geliştirilen bu program travmatik yaşantıya sahip katılımcılara uygulanabilir ve yaygın kullanımı sağlanabilir.

Abstract:
The main purpose of this study is to determine the effect of positive psychotherapy-based group counseling on post-traumatic growth, post-traumatic cognitive attribution and hope levels. Within the framework of the main purpose of the research, a group counseling program with 13 sessions based on positive psychotherapy was developed. First, a pilot study of the program was conducted with 12 participants who had a traumatic experience, and then the post-traumatic development scale, the post-traumatic cognitive attribution scale and the continuous hope scale were applied to 326 participants to identify possible participants. As a result of the survey, 73 participants with traumatic experiences were identified, and individual interviews were made with the determined participants and information about the program was conveyed. After the interviews, 10 participants were assigned to the experimental, control and placebo groups by drawing lots.
The research was designed as an experimental research and the effectiveness of the program was tested using 3 (experiment, placebo, control) X 3 (pre-test, post-test, follow-up test) Split-pilot factorial design. The process was carried out by applying a group psychological counseling program developed on the basis of positive psychotherapy to the participants in the experimental group, and no application was made to the participants in the control group; As for the participants in the placebo group, an interaction group was conducted to address the problems that the students experienced regarding their current education, the problems that each participant brought to the group individually for each session, and the problems they experienced in interpersonal relationships, since the current participants were university students. The created placebo group was administered at the same time as the experimental group applications. After the end of the sessions, the post-traumatic growth scale, the post-traumatic cognitive attribution scale and the continuous hope scale were administered to the participants in the experimental, control and placebo groups. After the post-test measurements, 3 months later, the measurement tools used in the research were applied again to the participants in all groups. The data were analyzed with the IBM SPSS Statistics 26.0 program.
The results of the research showed that the participants in the experimental group who participated in the psychological counseling with the positive psychotherapy-based group had a significant increase in their post-traumatic growth and hope levels compared to the participants in the control and placebo groups, and this increase was also permanent in the follow-up test; It was determined that there was a decrease in post-traumatic cognitive attribution levels and this decrease was permanent in the follow-up test. In this context, this program, which was developed on the basis of positive psychotherapy, can be applied to participants with traumatic experiences and can be widely used.