Sündiken dağları kütlesinin doğu bölümünde (Mihalıççık işletmesi) hava kirliliğinin orman ağaçlarına etkisinin yükselti ve bakıya göre incelenmesi
A study on determination of the air pollution effects on forests based on the altitude and slope on the east part of Sundiken mass (Mihaliççik forest district)
Yazar: ENDER TUNCER
Danışman: PROF. DR. DOĞAN KANTARCI
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
ÖZETSÜNDİKEN DAĞLARI KÜTLESİNİN DOĞU BÖLÜMÜNDE (MİHALIÇÇIKİŞLETMESİ) HAVA KİRLİLİĞİNİN ORMAN AĞAÇLARINA ETKİSİNİNYÜKSELTİ VE BAKIYA GÖRE İNCELENMESİBütün Dünya son yıllarda yoğun bir hava kirliliğinin tehdidi altındadır. Nüfus artışısonucu tüketimin artması, ısınmada kalitesiz yakıt kullanımı, ekolojik temeledayanmayan plansız kentleşme, sanayide çevreye uyum göstermeyen teknolojikullanımı, bakımsız araçların trafiğe çıkması, insanların eğitim eksikliği gibi faktörlerinsebep olduğu hava kirliliği, ormanlar üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır.Bu araştırmanın amacı; Eskişehir çevresindeki Sündiken ormanlarının doğu kısmında,hava kirliliğinin bakı ve yükseltiye bağlı olarak ibreli orman ağaçları üzerindeki etkisinibelirlemektir.Araştırmada Sündiken Dağlarının Mihalıççık İşletme Müdürlüğü sınırlarında kalankısmında toplam 23 adet örnek alan seçilmiştir. Bu örnek alanlarda kuzeyden ÇayırhanTermik Santralinin, güneyden Eskişehir il merkezinin etkileri araştırılmıştır. Bu örnekalanlardan ekim-kasım 2002 ve haziran-temmuz 2003 dönemlerinde örnekler alınmıştır.Örnek alanlarda Karaçam (Pinus nigra Arnold.), Sarıçam (Pinus sylvestris L.) veKızılçam (Pinus brutia Ten.) ağaç türlerinde çalışılmıştır.Her örnek alanda 5 örnek ağaçtan alınan l., 2. ve 3. yaş ibreleri kurutulup öğütüldüktensonra 5 ayrı kavanoza konulmuştur. Daha sonra laboratuvarda bu 5 ayrı örnek eşitölçüde karıştırılarak her örnek alana ait (her yaş için ayrı) l adet karma örnek eldeedilmiştir. Bu karma ibre örneklerinde kükürt analizleri yapılmıştır. Ayrıca her örnekalanda 100 çift İbrenin ağırlığı (gr/100 ibre) ve ortalama boyu (mm/l00 ibre)ölçülmüştür.Araştırmanın sonucunda; Kızılçam ibrelerindeki kükürt değerlerinin Sarıçam veKaraçam ibrelerindeki kükürt değerlerinden daha yüksek olduğu, aynı yükseltilerdeSarıçam ve Karaçam ibrelerindeki kükürt miktarının birbirine yakın olduğu, ağaçtürlerinin tümünde ibre yaşı arttıkça kükürt miktarlarının da arttığı, kuzey bakıya aitkükürt miktarlarının güney bakıdakilerden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Kuzeybakıda genel olarak yükselti arttıkça kükürt miktarlarının azaldığı, güney bakıda iseyükselti ile beraber kükürt miktarlarının da arttığı tespit edilmiştir.viii

Abstract:
SUMMARYA STUDY ON DETERMINATION OF THE AIR POLLUTION EFFECTS ONFORESTS BASED ON THE ALTITUDE AND SLOPE ON THE EAST PART OFSUNDIKEN MASS (MİHALIÇÇIK FOREST DISTRICT)In recent years, all of the world suffer the threat of intensive air pollution. Air pollution wascaused by the factors; increasing of consumption rates due to population, burning fossil fuelsfor heating with high sulphur contents, unplanned urbanisation lacking of ecological bases,using industrial technologies inharmonious with the environment, old cars in traffic andeducational deficiency in this way, have negative effects on the forests in all the world.The aim of this research is to determine the effects of air pollution on the coniferous foresttrees based on altitude in the forests around Eskişehir.Total 23 Sample areas from Mihalıççık Forest District of Sündiken Mountains were chosenfor the research. İn this sample areas, effects of pollution originating from Eskişehir andÇayırhan were researched. The samples were taken in periods of October-November 2002 andJune-July 2003. Austrian Pine (Pinus nigra Arnold), Scotch Pine (Pinus sylvestris L.) andCalabrian Pine (Pinus brutia Ten.) are the tree species studied on for this research.1, 2, 3, years old needles were taken from 5 sample trees (4 from the corners and l from thecentre of the sample area) in the sampling fields. Total number of the samples are 174.Needles l, 2, and 3. age samples taken from 5 sample trees in each sample area were fırstdried, then ground and put into 5 different points. Then, these five different samples weremixed with fixed amounts and one complex mixture representing each sample area (differentfor each age groups) were prepared. Sulphur analysis were made for each of these complexmixtures. And also weight of 100 paires of needles (gr/100 needles) and average height of 100paires of needles (mm/l00 needles) were measured for each sample area.As a result of the research, sulphur amounts of on the Calabrian Pine needles were foundhigher than the ones Austrian Pine and Scotch pine. Generally, sulphur amounts of on theScotch Pine and Austrian Pine needles were almost near each other on the same slope. For alltrees belonging to same species; Sulphur amounts has increased with the increasing age.Sulphur contents were found higher on north slope than south slope. In north of the slope, thesulphur amounts have been increased with increasing altitue. But, this relationship determinedto be differ from in the south slope. Sulphur amounts have been decreased with increasingaltitue.ix