Mekânsal dokuları farklılaşan yerleşim alanlarının 'savunulabilir mekân' kavramı üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of residential areas with different spatial patterns through defensible space concept
Yazar: HALİD COŞKUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ZİYA PAKÖZ
Gebze Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel mekan = Urban space ; Mekan dizimi analiz yöntemi = Space syntax analysis method ; Mekan tasarımı = Space design ; Savunma = Defence ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Gelişen teknolojiyle birlikte sürekli değişen ve büyüyen şehirlerimizde mekânsal form açısından birtakım farklılıklar olduğu görülmektedir. Bazı mahalleler organik ve kendiliğinden bir kentsel doku ile gelişirken bazı mahalleler de dik açılı veya radyal formlara sahip olabilmektedir. Bu çalışma suç olgusunun ve güvenlik algısının kentsel formun biçimlenişi ile ilişkisini irdelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda İstanbul, Fatih İlçesinde yer alan ve mekânsal dokuları farklılık gösteren birbirine komşu Akşemsettin ve Hırka-i Şerif Mahalleleri çalışma alanı olarak seçilmiştir. Çalışma alanı Oscar Newman'ın "Savunulabilir Mekân" (Defensible Space) kavramı üzerinden ve Bill Hillier & Julienne Hanson tarafından geliştirilen "Mekân Dizimi (Space Syntax) yöntemi" ile incelenmiştir. Çalışma kapsamında yapılan saha araştırması sonuçları, hem mekân dizimi yöntemiyle, hem de istatistiki olarak analiz edilmiştir. Kentlerin hızla kalabalıklaşmasının bir sonucu olarak artan suç oranları ve güvenlik kaygıları, yerel ve merkezi yönetimlerim politika, plan ve tasarım kararlarını etkilemektedir. Bu araştırma şehirlerimizde daha güvenli mekânlar oluşturulmasına yönelik bu kararlar için önemli bir altlık oluşturacaktır. Şehrin cadde, sokak, park alanları gibi tüm kamusal mekânların kullanıcılara her an güvenli bir ortam sağlayabilmesi amacıyla bu tür bilimsel araştırmalar yapılması önem arz etmektedir. Çalışmanın sonucunda şehir planlama kriterleri doğrultusunda ne gibi etkenlerin göz önüne alınması ve ne tür konuların ihmal edilmemesi gerektiği konusunda öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
There are some differences in terms of spatial form in our cities that constantly change and grow with the developing technology. While some neighbourhoods develop with an organic and spontaneous urban texture, some neighbourhoods may have a grid or radial form. This study aims to examine the relationship between the crime rates and socio-spatial formation of the settlements. In this context, the adjacent Akşemsettin and Hırka-i Şerif Neighbourhoods, which are located in the Fatih District of Istanbul, Turkey and differ in spatial textures, have been selected as the study area. The study area is examined through Oscar Newman's concept of "Defensible Space" and "Space Syntax method" developed by Bill Hillier & Julienne Hanson. The results of the field research carried out within the scope of the study were analyzed both by the space syntax method and statistically. Increasing crime rates and security concerns as a result of the rapid crowding of cities affect the policy, plan and design decisions of local and central governments. This research will form an important basis for these decisions to create safer spaces in our cities. It is important to conduct such scientific studies in order to ensure that all public spaces such as streets, streets and park areas of the city can provide a safe environment for users at all times. As a result of the study, suggestions were developed about what factors should be taken into account and what kind of issues should not be neglected in line with the city planning criteria.