Osmotik stresin nane (Mentha spp.) çeşitleri üzerinemoleküler etkileri
Osmotic stress on mint (Mentha spp.) varieties molecular effects
Yazar: BOUCHRA DHAKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALP AYAN
İstanbul Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı / Moleküler Biyoloji ve Genetik  Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Nane, uçucu yağlar içeren aromatik bir bitkidir. Taze veya kurutulmuş nane çok çeşitli
gıdalarda tatlandırıcı olarak kullanılır. Koyu yeşil yapraklarıyla bilinen bu bitki,
kozmetik sanayinin yanı sıra çeşitli tıbbi ve dişçilik ürünlerinin imalatında da yaygın
olarak kullanılmaktadır. Özellikle öksürük, soğuk algınlığı, ateş, sindirim bozuklukları
ve baş ağrıları gibi çeşitli rahatsızlıkların tedavisinde faydalanılan önemli bir bitkidir.
Bu çok yıllık bitki Lamiaceae familyasının bir üyesidir ve yaklaşık yirmi beş türü vardır.
Dünya genelinde ılıman ve tropik/subtropikal bölgelerde dağılım gösterir. Nane
yetiştiriciliği dünyada oldukça yaygındır. Amerika Birleşik Devletleri Hindistan'dan
sonra en büyük nane üreticisidir.
Bu tez çalışması kapsamında yaygın olarak kullanılan Chocolate ve Black Mitcham
nane çeşitlerinini, in vitro doku kültürleri kurulmuştur. Osmotik stresin nane çeşitleri
üzerinde meydana getirdiği fizyolojik zararlanmalar gözlenmiş biyokimyasal analizler
yapılmıştır. Ayrıca osmotik stres uygulaması T.C. İstanbul Kültür Üniversitesi
Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Bitki Biyoteknolojisi Laboratuvarı'nda in vivo
ortamda yapılmıştır.
Osmotik strese karşı nane çeşitlerinin verdiği biyokimyasal cevapları belirlemek amacı
ile lipid peroksidasyon, prolin miktarı, fotosentetik pigment konsantrasyonu, total
protein konsantrasyonu, peroksidaz, askorbat peroksidaz ve katalaz enzim aktiviteleri
saptanmıştır.
Sonuç olarak, Chocolate ve Black Mitcham nane çeşitlerinin sırasıyla lipid
peroksidazsonu 2,09 ve 1,68 kat, peroksidaz enzim aktivitesi 1,69 ve 2.16 kat,
askorbat peroksidaz aktivitesi 2,27 ve 1,88 kat, katalaz enzim aktivitesi 2,5 ve 3,0 kat
artış göstermiştir.

Abstract:
Mint is an aromatic plant containing essential oils. Fresh or dried mint is used as a
flavoring in a wide variety of foods. Known for its dark green leaves, it is widely used
in the cosmetic industry as well as in the manufacture of various medical and dental
products. It is an important herb especially in the treatment of various ailments such
as coughs, colds, fever, digestive disorders and headaches. This perennial herb is a
member of the Lamiaceae family and has about twenty-five species. It is distributed
worldwide in temperate and tropical/subtropical regions. Mint cultivation is quite
widespread in the world. The United States of America is the largest mint producer
after India.
Within the scope of this thesis, in vitro tissue cultures of commonly used Chocolate
and Black Mitcham mint varieties were established. Physiological damages caused
by osmotic stress on mint varieties were observed and biochemical analyzes were
performed. In addition, osmotic stress application was carried out in vivo at the Plant
Biotechnology Laboratory of the Department of Molecular Biology and Genetics,
Istanbul Kültür University.
Lipid peroxidation, proline content, photosynthetic pigment concentration, total protein
concentration, peroxidase, ascorbate peroxidase and catalase enzyme activities were
analyzed to determine the biochemical responses of mint cultivars to osmotic stress.
As a result, the lipid peroxidation increased 2.09 and 1.68 times, peroxidase enzyme
activity 1.69 and 2.16 times, ascorbate peroxidase activity 2.27 and 1.88 times,
catalase enzyme activity 2.5 and 3.0 times in Chocolate and Black Mitcham mint
varieties, respectively.