Schinus molle L. uçucu yağının fitokimyasal analizi ve antiamnezik etkinliğinin araştırılması
Photochemical analysis of schinis molle L. essential oil and inverstigation of its antiamnesic effectiveness
Yazar: ÖZNUR BİLGİN
Danışman: PROF. DR. GÖKALP İŞCAN ; PROF. DR. ÖZGÜR DEVRİM CAN
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Amnezi = Amnesia ; Fitokimya = Phytochemical ; Histositokimya = Histocytochemistry ; Kantitatif analiz = Quantitative analysis ; Karabiber = Black pepper ; Kimyasal analiz = Chemical analysis ; Motor aktivite = Motor activity ; Schinus molle = Schinus molle ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Schinus molle L. (Anacardiaceae) yerel isimleriyle yalancı karabiber, Amerikan biberi, Peru biberi, Brezilya biberi, Kaliforniya biberi veya molle de Peru olarak da bilinen yaprak dökmeyen bir ağaçtır. Ülkemizde daha çok İzmir yöresinde rastlanan bu bitki halk arasında da çeşitli şekillerde kullanıma sahiptir. Bu tez çalışmasında, Schinus molle L. bitkisinin meyvelerinden hidrodistilasyon yolu ile elde edilen uçucu yağın bileşimi GK-AİD ve GK/KS sistemleri ile belirlenmiştir. %4,5 verim ile elde edilen uçucu yağın analizi sonunda ana bileşenlerin α-fellandren (%50,8), β-fellandren (%14,6), limonen (%15,7), β-mirsen (%11), α-pinen (%4,7) ve p-simen (%2,5) olduğu belirlenmiştir. Bu bileşiklerin kantitatif miktar tayinleri de gerçekleştirilmiştir.
Aromaterapi uygulamalarının bilişsel süreçleri güçlendirici etkinlik potansiyelinden hareketle; bu tez çalışmasında S. molle uçucu yağının potansiyel anti-amnezik aktivitesi araştırılmıştır. Deneysel amnezi modeli skopolamin kullanılarak oluşturulmuş ve sıçanların öğrenme ve bellek performansları Morris su tankı ve pasif sakınma testleri kullanılarak araştırılmıştır. Yağın sıçanların motor performansları üzerine etkisi aktivitemetre deneyleri ile değerlendirilmiştir. Bulgular skopolamin uygulamalarının deney hayvanlarının öğrenme ve bellek parametrelerini bozduğunu; 14 gün süre ile uygulanan pirasetam ve uçucu yağ (%1 ve %3'lük) tedavilerinin ise bozulan kognitif performansı iyileştirdiğini ortaya koymuştur. Diğer yandan aktivitemetre testleri sıçanların motor aktivitelerinin değişmediğine, dolayısıyla uçucu yağın anti-amnezik etkisinin spesifik olduğuna işaret etmiştir. Bu tez çalışması ile S. molle uçucu yağının kognitif bozukluğu olan hastlarda aromaterapik kullanım potansiyeline sahip olduğu ilk kez ortaya koyulmuştur.

Abstract:
Schinus molle L. (Anacardiaceae) is a evergreen tree, also known locally as false pepper, pink pepper, American pepper, Peruvian pepper, Brazilian pepper, California pepper or molle de Peru. This plant, which is mostly found in the Izmir region in our country, is also used among the people. In this thesis, the compositions of the essential oil obtained by hydrodistillation from the fruits of Schinus molle L. plant were determined by GC-FID and GC/MS systems. The essential oil obtained with a yield of 4,5%, the main components α-phellandrene (50,8%), β-phellandrene (14,6%), limonene (15,7%), β-myrcene (11%), α-pinene (4,7%) and p-cymene (2,5%). Quantitative determinations of these compounds were also carried out.
Based on the cognitive enhancer potential of aromatherapy practice, the potential anti-amnesic activity of  S. molle essential oil was investigated in this thesis. Eperimental amnesia model was induced using scopolamine and learning and memory performances of rats were investigated using Morris water maze and passive avoidance tests. The effect of essential oil on the motor performance of the rats was evaluated by activity meter experiments. The findings revealed that scopolamine administrations impair learning and memory parameters of experimental animals and piracetam and essential oil (%1 and %3) treatments given for 14 days improved the impaired cognitive performance. On the other hand, activity meter tests indicated that the motor activities of the rats did not change, therefore the anamnesic effect of the essential oil was specific.  In the thesis, it was revealed for the first time that S. molle essential oil has a potential for aromatherapeutic use in patients with cognitive impairment.