İneklerde pre ve postpartum dönemde bolus olarak kullanılan vitamin ve mineral kompleksinin fertilite parametrelerine etkisi
The effect of vitamin and mineral complex used as bolus in pre and postpartum period on fertility parameters in cows
Yazar: GİZEM AKSOY
Danışman: PROF. DR. ÖRSAN GÜNGÖR
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Bolus materyali = Bolus material ; Fertilite = Fertility ; Postpartum dönem = Postpartum period ; Veteriner hekimlik = Veterinary medicine ; Vitaminler = Vitamins ; İnekler = Cows

Özet:
Yapılan araştırmada, geçiş dönemi ve erken postpartum dönemde bulunan ineklere uygulanan vitamin mineral bolus takviyesinin, reprodüktif performans üzerindeki etkileri değerlendirildi. İneklerin doğum sonrası uterus involüsyonu, endometritis, ovaryum fonksiyonları ve ilk üç tohumlama sonrası gebelik oranlarına bakıldı. Araştırmada kullanılan hayvan materyalini, kuru dönemde olan, doğum tarihine yaklaşık 14 gün kalan, 200 adet sağlıklı, 1-3. laktasyon arasında olan Holstein ırkı inekler oluşturdu. İnekler VKS ortalamaları 3 olacak şekilde ve laktasyon ortalaması 1,5 olacak şekilde rastgele iki eşit gruba ayrıldı. Uygulama grubunda olan ineklere standart rasyona ek olarak beklenen doğum tarihinden 14 gün önce vitamin ve mineral içeren boluslar yutturuldu ve bolus uygulaması 60 gün sonra tekrar edildi. Kontrol grubundaki ineklere ise sadece standart rasyon verildi. Uygulama ve kontrol grubundaki inekler postpartum 30. günde rektal yolla involüsyon, endometritis ve ovaryum muayenesi yapılarak kontrol edildi. Kızgınlık gösteren ve tohumlamaya uygun olan ineklere suni tohumlama yapıldı. Tohumlama sonrası 7, 14, 21 ve 28. günlerde progesteron düzeyini belirlemek amacıyla kan alındı. Tohumlanan ineklere 21. ve 28. günlerde USG ile ovaryum muayenesi yapılarak KL varlığı değerlendirildi ve 30. günde gebelik muayenesi yapıldı. Doğum anı ve postpartum 30. gündeki ortalama VKS değeri arasında (P>0,05) önemli bir farklılık bulunamadı. Vajinal akıntı skorlaması yapıldığında; kontrol grubundaki endometritis varlığının uygulama grubuna göre daha yüksek olduğu görüldü (P<0,05). Postpartum 30. günde yapılan rektal muayeneler sonucunda, uygulama ve kontrol grubu arasında uterus involusyonu bakımından önemli bir farklılık bulunamadı (P>0,05). Ovaryumlarında aktif KL bulunan inekler (P>0,05) ve kistik ovaryum dejenerasyonu görülen inekler (P>0,05) karşılaştırıldığında istatistiki açıdan bir farklılık bulunamadı. Tohumlama sonrası 21. ve 28. günlerde aktif KL varlığının kontrol grubuna göre istatistiki olarak önemli ölçüde fazla olduğu belirlendi (P<0,05). Progesteron düzeyleri kontrol grubunda tedavi grubuna göre daha yüksek bulundu ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi (P>0,05). Tohumlama sonrası 30. günlerde USG ile yapılan gebelik muayenelerinde, uygulama ve kontrol gruplarında sırasıyla; ilk tohumlama sonrası %32'ye %13, ikinci tohumlama sonrası %45'ye %16 ve üçüncü tohumlama sonrası %54'e %20 olarak belirlendi. Sonuç olarak, geçiş dönemi ve erken postpartum dönemde oral olarak kullanılan vitamin ve mineral içeren bolusların, postpartum 30. günde uterus involusyonuna olumlu bir etkisi belirlenememesine karşın, endometritis görülme oranını azalttığı ve ilk üç tohumlama sonrası gebelik oranlarını önemli ölçüde artırdığı belirlendi.

Abstract:
In this study, the effects of vitamin mineral bolus supplement applied to cows in the transition period and early postpartum period on reproductive performance were evaluated. Postpartum uterine involution, endometritis, ovarian functions and pregnancy rates after the first three inseminations were evaluated. The animal material used in the study consisted of 200 healthy Holstein cows with a lactation between 1- 3, with approximately 14 days remaining to the estimated birth date in the dry period. Cows were randomly divided into two equal groups with mean BCS of 3 and lactation mean of 1.5. In addition to the standard ration, the cows in the treatment group were given boluses containing vitamins and minerals 14 days before the expected delivery date and bolus administration was repeated 60 days later. Only standard ration was given to the cows in the control group. Cows in the treatment and control groups were controlled by rectal examination, endometritis and ovarian examination on the postpartum 30th day. Insemination was applied to the cows that showed heat and were suitable for insemination. On the 7th, 14th, 21st and 28th days after insemination, blood was drawn to measure the progesterone value. Ovarian examination was performed with USG on the 21st and 28th days of inseminated cows, and the presence of CL was evaluated and pregnancy examination was performed on the 30th day. No significant difference was found between the mean BCS at the time of birth and the postpartum 30th day (P>0.05). When the vaginal discharge was scored, it was seen that the presence of endometritis in the control group was higher than in the treatment group (P<0.05). As a result of rectal examinations performed on the postpartum 30th day, no significant difference was found between the administration and control groups in terms of uterine involution (P>0.05). When cows with active CL in their ovaries (P>0.05) and cows with cystic ovarian degeneration (P>0.05) were compared, no statistical difference was found. On the 21st and 28th days after insemination, the presence of active CL was found to be statistically significantly higher than the control group (P<0.05). Progesterone levels were higher in the control group than in the treatment group, but it was not statistically significant (P>0.05). In the pregnancy examinations performed by USG on the 30th day after insemination, it was determined as 32% vs 13% after the first insemination, 45% vs 16% after the second insemination, and 54% and 20% after the third insemination in the treatment and control groups, respectively. In conclusion, although a positive effect of boluses containing vitamins and minerals, used orally in the transition period and early postpartum period, on uterine involution on the postpartum 30th day could not be determined, it was determined that it decreased the incidence of endometritis and significantly increased the pregnancy rates after the first three inseminations.