İki benekli kırmızıörümcek Tetranychus urticae koch (Acarina: Tetranychidae)'de piretroit insektisitlere karşı oluşan direncin moleküler karakterizasyonu
Molecular characterization of resistance to pyrethroid insecticides in the two spotted spidermite Tetranychus urticae koch (Acarina: Tetranychidae)
Yazar: HİLAL SUSURLUK
Danışman: PROF. DR. M. OKTAY GÜRKAN
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Dirençlilik = Resistance ; Gerilim = Voltage ; Kalıtım = Heredity ; Pyrethroidler = Pyrethroids ; Seleksiyon = Selection ; Sodyum kanalları = Sodium channels ; Tetranychus urticae = Tetranychus urticae

Özet:
Bu çalışma, Antalya-Gazipaşa, Beyobası (BEYDOM) domates serasından toplanan Tetranychus urticae (Koch) popülasyonunda, sentetik piretroitlerden lambda cyhalothrin ve bifenthrin'e karşı oluşan direncin biyokimyasal ve moleküler karakterizasyonu ve kalıtımının belirlenmesi amacı ile yapılmıştır.T. urticae'nin BEYDOM popülasyonu İngiltere'den getirilen standart hassas (GSS) popülasyonun % 90'ını öldüren doz ile petri kabı yöntemi kullanılarak selekte edilmiş ve birbirini izleyen seleksiyonlarda lambda cyhalothrin ve bifenthrin'in LC50 ve LC90 değerleri belirlenmiştir. 8 seleksiyon sonunda elde edilen direnç oranları hassas popülasyona oranla LC50 ve LC90'a göre sırasıyla lambda cyhalothrin ve bifenthrin için 18.24 ve 8.15 kat ve 74. 23 ve 134.07 kat olarak saptanmıştır. Dirençli ve hassas popülasyonlar arasında yapılan resiprokal çaprazlamalardan elde edilen F1 dölünde lambda cyhalothrin direncinin kalıtımının eşeye bağlı ve baskın karakterde olduğu, bifenthrin direncinin kalıtımının ise otozomal ve eksik çekinik karakterde olduğu belirlenmiştir. F2 dölünden elde edilen ölüm oranlarına göre ise lambda cyhalothrin direncinin düşük dozlarda birden fazla genin, yüksek dozlarda ise tek gen kontrolünde ve bifenthrin direncinin ise tek gen kontrolünde olduğu bulunmuştur. Sırasıyla esteraz, monooksijenaz ve glutation S-transferaz enzim inhibitörleri olan S,S,S-tributylphosphorotrithioate (DEF), piperonylbutoxide (PBO) ve diethylmaleate (DEM) ile yapılan sinerjizm çalışmaları lambda cyhalothrin ve bifenthrin direncinde esteraz ve monooksijenaz enzimlerinin önemli rol oynadığını, glutation S-transferaz enzimlerinin ise dirençte rol oynamadığını göstermiştir.Bifenthrin ile selekte edilen BEYDOM popülasyonunun sodyum kanal geninin IIS4-IIS6 bölgesinin sekans analizi hassas popülasyon ile karşılaştırıldığında herhangi bir aminoasit veya nükleotid yer değişimi saptanmamıştır.

Abstract:
The study was performed in order to determine the biochemical and molecular characteristics and inheritance of the resistance which was developed against synthetic pyrethroids, lambda cyhalothrin and bifenthrin by Tetranychus urticae (Koch) population, which was collected from tomato greenhouse in Antalya-Gazipasa, Beyobasi (BEYDOM).Population of T. urticae BEYDOM was selected using the dose of LC90 of standart susceptiple population (GSS) with Petri Dish method, and LC50 and LC90 of lambda cyhalothrin and bifenthrin were detected in the following selections. Resistance rates at the end of the 8th selection according to LC50 and LC90 for lambda cyhalothrin and bifenthrin were found 18.24 and 8.15-fold, and 74.23 and 134.07-fold, respectively. Resistance to lambda cyhalothrin in F1 progeny which was obtained from reciprocal crosses between resistant and susceptiple populations was showed sex linked and dominant inheritance while resistance to bifenthrin was inherited autosomaly and incompletely recessive factor. Mortality in F2 progeny indicated that the resistance to lambda cyhalothrin was under the control of more than one gene in lower doses however the mortality in higher doses and resistance to bifenthrin were under the control of only one gene. Synergist experiments with S,S,S-tributylphosphorotrithioate (DEF), piperonylbutoxide (PBO) and diethylmaleate (DEM), which are inhibitors of esterases, monooxygenases and glutathion-S-transferases respectively suggested a major role of esterases and monooxygenases in the resistance to lambda cyhalothrin and bifenthrin, whereas glutathion-S-transferases do not play a key role in the resistance.Analysis of the sequence of the IIS4?IIS6 region of the sodium channel gene of BEYDOM population selected with bifenthrin did not reveal any amino acid or nucleotide replacements compared to that of the GSS strain.