Enflasyon muhasebesine geçiş sürecinde ortaya çıkan uygulama sorunlarının değerlendirilmesi: Kuramsal ve uygulamalı bir çalışma
Evaluation of application problems that emerged from the transition process to inflation accounting: A theoretical and practical study
Yazar: ÖZCAN DEMİR
Danışman: PROF.DR. RECEP GÜNEŞ
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Ülkemizde 1970'li yıllardan beri süregelen yüksek enflasyon tarihsel değerlere görehazırlanan finansal tabloların gerçek durumu yansıtmalarına engel olmuştur. Bu nedenleenflasyon muhasebesini uygulamak iş hayatının bir beklentisi olmuştur. 5024 Sayılı yasaylagetirilen enflasyon düzeltmesi bu beklentileri karşılamada yetersiz kalmıştır.Bu çalışmada öncelikle enflasyonun işletme ve muhasebe üzerindeki etkileriaçıklanmış, enflasyonun etkilerini giderici yöntemler anlatılmıştır. Sonrasında Yasanınuygulaya geçmesiyle birlikte ortaya çıkan sorunlar; seçilen endeks, uygulama koşullarıparasal olan-olmayan varlıklar ve kaynaklar, gelir tablosu kalemleri,mevzuat ve uygulamayönlerinden ele alınmıştır. Konuyla ilgili olarak, Elazığ, Malatya, Diyarbakır, Adıyaman, veŞanlıurfa illerinde faaliyet gösteren Kobinet üyesi 118 işletmeye anket uygulanmış vesonuçlar istatistiksel açıdan değerlendirilmiştir.Çıkan sonuçları değerlendirdiğimizde; Enflasyon düzeltmesi ile ortaya çıkansonuçların işlem dışı kalması, Yasanın sadece parasal olmayan kalemler üzerinde düzeltmeişlemini getirmesi ve parasal kalemlerin bu düzenleme dışında tutulması, Enflasyondüzeltmesi ile getirilen hususların karışık olması, Getirilen uygulamaların uluslar arasıuygulamalarla çelişmesi, Enflasyon muhasebesinin uygulanması için getirilen enflasyonoranının yıllık ?% 10? ve üç yıllık toplamın ise ?% 100?ü geçmesi koşullarının birliktearanması, Düzeltme sonucunda ortaya çıkan bilançolarda Türk Ticaret Kanununa görehazırlanan bilançolar arasında uyuşmazlıklar bulunması, Enflasyon muhasebesini sağlıklıolarak uygulanabilmesi için gerekli eğitim ve tanıtım faaliyetlerine yeterince önemverilmemesi gibi sorunların ön plana çıktığı görülmektedir.Enflasyon Muhasebesi Yasası; işletmelerin beklentilerini karşılamaktan uzak olup aynızamanda çok geç kalınmış bir uygulamadır. Bu yasa uluslararası standartlara uygun olarakçıkarılmış olsaydı kendinden beklenenleri fazlasıyla yerine getirebilirdi, ancak yinedeuygulamaya geçilmesi bir başarı sayılabilir.

Abstract:
Higher inflation that has been going on since 1970s prevented the real situationshowed in financial schedule that prepared as to historical values. For that reason applicationof inflation accounting became an expectation for business world. Inflation correction thatwas given by 5024 numbered law was not enough to meet the expectations.In this study we first introduced the effects of inflation on accounting and business anddescribed methods that prevent the effects of inflation. Than we described the applicationproblems of law, chosen index, application conditions, monetary and non monetary resourcesand wealth, and items of revenue schedule. And in the last section questionnaire form whichwas applied to 118 firms that were continued their activities in cites of Elazig, Diyarbakir,Malatya, Adıyaman, and Şanlıurfa and results of the questionnaire represented.When we evaluate the results of application we can see problems that emerged fromapplication as; revenue and loss are kept out of transaction, correction process can only beapplied to non monetary items and monetary items excluded from correction process,complicated applications, applications that were in contradiction with internationalapplications , conditions of 10% annual inflation and 100% third year inflation requiredtogether, there were contradictions between the balance sheet after the corrections made andbalance sheet arranged according to Turkish Trade Law.Inflation accounting law is far away from the expectations of business enterprises andit was late to apply it. If it was gotten out accordance with international standards it wouldrealize the expectations.