Sağlıklı yetişkinlerde narsistik kendilik boyutu ve mizaç türleri arasındaki ilişki
The relationship between narcissistic self dimension and temperament types in healthy adults
Yazar: BETÜL DURSUN
Danışman: PROF. DR. SERMİN KESEBİR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Depresif duygulanım = Depressive mood

Özet:
Bu araştırma, narsistik kendilik boyutları ile afektif mizaç türleri arasındaki ilişkileri incelemek üzere tasarlanmıştır. Kümeleme örneklem yöntemiyle araştırmaya dahil edilen 361 kadın ve 301 erkek sağlıklı yetişkin katılımcının narsistik kendilik boyutlarından aldıkları puanlar ile afektif mizaç puanları analiz edilmiştir. Araştırma verileri, t testi, varyans analizleri, korelasyon tabloları ve çoklu doğrusal regresyon analizleriyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, savunmacı büyüklenmeci narsistik kendilik puanları üzerinde depresif mizacın %35.6 (p<.001), siklotimik mizacın %17.4 (p<.001), anksiyöz mizacın %12.7 (p<.05) pozitif yönde etki oranına; sağlıklı büyüklenmeci narsistik kendilik puanları üzerinde ise, hipertimik mizacın %38.6 (p<.001) pozitif yönde, depresif mizacın %21.9 (p<.001) negatif yönde etki oranına sahip olduğunu göstermiştir. Bilindiği kadarıyla bu araştırma, psikanalitik bir kuram olan kendilik psikolojisi ile biyolojik bir kuram olan afektif mizaç modeli arasındaki bağlantıları inceleyen ilk araştırmadır. Sonuçlar, narsistik kendiliğin büyüklenmeci boyutunun doğuştan getirilen duygulanım yatkınlıklarıyla istatistiksel olarak anlamlı ilişki içinde olduğunu göstermiştir. Bulgular doğrultusunda, hipertimik ve depresif mizaçların biyogenetik farklılıkları ile büyüklenmeci kendiliğin doğuştan getirilen çekirdek potansiyelinin birlikte incelendiği araştırma desenlerinin, narsisizmin sağlıklı ve savunmacı kutuplarda tanımlanmasına ve ayrıştırılmasına, tedavi yöntemlerine  katkı sağlayacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Narsisizm, kendilik psikolojisi, kendilik boyutları, afektif mizaç

Abstract:
This research was designed to examine the relationships between narcissistic self-dimensions and affective temperament types. 361 female and 301 male healthy adult participants included in the study by cluster sampling method. The narcissistic self-dimensions and temperament scores were analyzed. Research data were evaluated with t test, analysis of variance, correlation tables and multiple linear regression analysis. The results showed that defensive grandiose narcissistic self-scores effected by depressive temperament (35.6% (p<.001)), for cyclothymic temperament (17.4% (p<.001)), and anxious temperament (12.7% (p<.05)) positively; healthy grandiose narcissistic self-scores effected by hyperthymic temperament (38.6% (p<.001)) positively and depressive temperament (21.9% (p<.001)) negatively. As far as it is known, this research is the first to examine the connections between psychoanalytic self-psychology and the biological affective temperament model. The results showed that the grandiose dimension of the narcissistic self was statistically significantly correlated with innate affective predispositions. In line with the findings, it is thought that a research pattern which compares the genetic differences of hyperthymic and depressive temperaments with the innate core potential of the grandiose self will contribute to the definitions, differentiations and treatment methods of narcissism in healthy and defensive poles.

Key Words: Narcissism, self-psychology, self-dimensions, affective temperament