Trakya Üniversitesi Sağlik AraştIrma ve Uygulama Merkezi Acil Servisine başvuran 65 yaş ve üstü hastaların ilaç kullanımı ile ilgili bilgi, tutum ve davranışları
Trakya University Health Research Center Emergency Department patients aged 65 years and above related to the use of drugs knowledge, attitude and behavior
Yazar: İBRAHİM ŞAŞMAZ
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA BURAK SAYHAN
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Geriatri = Geriatrics ; Hastalar = Patients ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç tedavisi = Drug therapy ; İlaçlar = Drugs

Özet:
Giriş ve Amaç: Yaşlılık, yaşam döngüsünün çocukluk, gençlik, erişkinlik gibi doğal bir parçasıdır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yaşlılığı, "çevresel faktörlere uyum sağlayabilme yeteneğinin azalması" olarak tanımlanmaktadır. Akılcı ilaç kullanım ilkeleri benimsenerek uygulandığında yaşlı hastaların tedavilerinde olumlu değişiklikler gözlenebilir. Bu çalışmanın amacı Trakya Üniversitesi Hastanesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÜSAM) Erişkin Acil Servisi'ne başvuran 65 yaş üstü hastaların ilaç kullanımı ile ilgili bilgi tutum ve davranışlarını incelenmesine ilave olarak çalışma sonucunda tespit edilecek bilgiler ışığında yaşlılarda akılcı olmayan ilaç uygulamalarının nedenlerini tespit etmektir.
Gereç ve yöntem: Çalışmaya 15/04/2015 ile 15/06/2015 tarihleri arasında Trakya Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÜSAM) Yetişkin Acil Servisi'ne ardışık olarak başvuran 65 yaş üstü, işitme-konuşma bozukluğu, mental yetersizlik gibi verilerin toplanmasını engelleyen iletişim sorunu olmayan gönüllüler dahil edildi. Akılcı ilaç kullanımının temel ilkelerine yönelik (ilacın veriliş amacı, doğru doz, doğru zaman, doğru yol ve yan etkileri) hakkında bilgi düzeylerini tespit etmek amacıyla oluşturulan sorular da anket formu yoluyla gönüllülere yöneltildi. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde 11440742 seri numaralı IBM SPSS Statics Version 22 (Statistical Package for Social Sciences for Windows®) programı kullanıldı. Tanımlayıcı istatistikler olarak nicel verilerde ortalama±standart sapma, nitel verilerde ise sayı ve yüzdeler verildi.
Bulgular: Katılımcılara hastalandıkları durumunda hangi yollardan ilaç temin ettiklerini belirlemek amacıyla yöneltilen ifadelere alınan yanıtlar değerlendirildiğinde; "Doktor tavsiyesi dışında reçetesiz ilaç kullanırım" diyenlerin oranı %55,9 (n=335) iken,  "Eczacının önerilerine göre ilaç kullanırım" diyenlerin oranı ise %31,2 (n=187) idi. Katılımcıların %20'si (n=119) doktor tarafından yazılan ilaçları kullanmayı tedavi sonlanmadan bıraktığını belirtmiştir. 

Sonuç: Çalışma sonucunda elde edilen veriler ışığında; yaşlılık dönemindeki hastaların  ilaçları düzenli kullanmasında hekimi ile olan ilişkisinin oldukça önemli olduğu görülmektedir. Hastaların çoğu hekime başvuru şikayetleri ortadan kalktığında iyileştiklerini düşünüp ilaç kullanımını sonlandırmaktadır. Çalışma sonucunda görülmüştür ki yaşlı hastaların ancak yarıya yakın bir kısmı akılcı ilaç kullanım ilkelerine uygun hareket etmektedir. Tüm bu olumsuzlukların önlenebilmesi amacıyla akılcı ilaç kullanımı hakkında daha geniş çaplı eğitim programları yürütülmesinin faydalı olacağı kanaatindeyiz.

Anahtar kelimeler: Acil servis, yaşlılık, akılcı ilaç

Abstract:
Introduction and Purpose: Senility is a natural part of the life, like childhood, youth and puberty. World Health Organisation (WHO) describes the senility as; 
''reduction in the ability to adapt to environmental factors''. when take up seriously the principles of rational drug use the positive changes will be seen in treatment of older patients. Difficulty is using drug. The purpose of this study analyze and reveal problems of knowledges, behaviours and attitudes of using drug, 65 years old and over patients who applicate of emergency service at Trakya University Hospital Health Research and Training Center.
Materials and Methods: The population of the investigation occurs 65 years old and over patients who regulary applicates to emergency service at Trakya University Hospital Health Research and Training Center, without comminication problems like deafness speech impairment mental retardation which preventing the collection of data between (15.04.2015- 15.06.2015). Questions are redirected  to the voluntaries through surveys which about for the basic principles of rational drug use ( the administration aims medication, right dose, right time, right way and side effects) and the datas are evaluated with help of 11440742 serial number IBM SPSS StaticsVersion 22 (Statistical PackageforSocialSciencesfor Windows®) programme. As descriptive statistics in  quantitative data are given avarage ± standard deviation; in qualitative data are given the number and percentages.
Finding: Participants in the event of illness which they received answers to the posed expression to determine the way they provided the drug is evaluated the avarage of '' I use prescription drugs outside the doctor's advice'' was %55,9 (n=335); the avarage of '' I use the drug according to the pharmacist's advice'' was %31,2 (n=187). %20 of participants declarated (n=119). Using drugs, written by doctors stated that they left before the end of treatment.
Results : The data obtained in this study results in light; medication to patients in old age seems to be quite important in the relationship with the doctor regularly use. Most of the patients when their physician complaints get better they think they cured and give up using drugs. The results were seen in this study only half of older patients are acting in accordance with the principles of rational drug use. In order to prevent all these problems a wider range of training programs on rational use of drugs, we believe it would be useful to conduct.

Key Words: Old age, rational drug, emergency service.