İslam tarih yazıcılığında biyografi -İbn Sa'd kadınlar bölümü-
The biograpy in Islamic historiography -Womwen's section in Ibn Sa'd-
Yazar: DERYA KORKMAZ ÇAKMAKÇI
Danışman: PROF. DR. M. HANEFİ PALABIYIK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Din = Religion
Dizin: Aile hayatı = Family life ; Biyografi = Biography ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Hz. Muhammed Dönemi = Hz. Muhammed Dönemi ; Kadınlar = Women ; Sosyal hayat = Social life ; Tabakat = Tabakat ; Tarihçilik = Historiography ; İbn Sa'd = İbn Sa'd ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Geçmişte yapıldığı gibi günümüzde de "İslâm" ve "kadın" konusu bağlamında hem sosyal ilimlerde (Sosyoloji, Psikoloji ve Hukuk…) hem de İslâmi ilimlerde (Tefsir, Hadis, İslâm Sosyolojisi, İslâm Hukuku…) birçok çalışma yapılmaktadır.Yapılan çalışmaların benzeri niteliğindeki bu araştırma, ilk dönem kaynaklarından İbn Sa'd'ın "et-Tabakâtü'l-Kübra" adlı eserini metot ve kadın konusu bağlamında içerik bakımından incelemektedir. Bir eserin   anlaşılması; eserin metodunun tespiti ve aynı türde yazılan bazı temel kaynakların karşılaştırmasıyla mümkün olacaktır. Bu nedenle, bu çalışma tabakât türünde yazılan eserlerin karşılaştırmasını içermektedir. Bu çalışmanın amacı, kadın konusu bağlamında tartışmalara cevap vermek değil, müellifin kadın konusunda verdiği bilgilerin tespitini ve değerlendirmesini yapmaktır.

İlk dönem müelliflerinden olan İbn Sa'd'ı ve eseri et-Tabakâtü'l-Kübra'da "kadın" kavramını inceleyen bu çalışma, giriş ve dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, İslâm'da tarihçilik, tabakât yazıcılığı ve İbn Sa'd'ın yetiştiği Abbasi döneminde ilmi faaliyetler hakkında bilgi verilmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde İbn Sa'd'ın hayatı, ilmi yaşantısı, eserleri, et-Tabakâtü'l-Kübra'nın muhtevası ve İbn Sa'd'ın metodu hakkında, ikinci bölümünün birinci kısmında, İbn Sa'd'ın Tabakâtü'n-Nisa'da kullandığı metot, tabakât türünde kadınlar hakkında yazılan diğer eserlerle karşılaştırmalı olarak verilmektedir. İkinci kısımda ise kadınlar hakkında verilen biyografik bilgilerin muhtevası hakkında bilgi verilmektedir. Çalışmanın üçüncü bölümü, Hz. Peygamber'in eşleri ve kızları ile ilgili rivayetlerden; dördüncü bölümü ise, aile yaşantısında ve sosyal hayatta kadın konularıyla ilgili rivayetlerden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler: İbn Sa'd, Tabakât, İslâm, Hz. Peygamber'in Eşleri, Hz. Peygamber'in Kızları, Kadın, Aile hayatı, Sosyal Hayat, İslâm Tarih

Abstract:
As in the past, today many studies on "Islam" and "woman" are also carried out in both the social sciences (Sociology, Psychology, and Law…) and the Islamic sciences (Tafsir, Hadith, Islamic Sociology, Islamic Law…). This study also, like the previous   studies, examines Ibn Sa'd's "et-Tabakâtü'l-Kübra", one of the first sources, in terms of content in the context of method and woman. Understanding of a work will be possible by the detection of the work's method and by comparing some basic sources written in the same type. For this reason, this study includes a comparison of the works written with the biography type. The aim of this study is not to respond to the discussions about the woman but to detect and evaluate the information given by the author about the woman.

This study, which examines Ibn Sa'd, one of the first authors of the first term, and the concept of "woman" in his work at-Tabakâtü'l-Kübra, consists of study, introduction and four sections. In the introduction chapter; information about Islamic historiography, Tabakât science and the scientific activities in the Abbasid period where Ibn Sa'd was raised is given. In the first part of the study, information about Ibn Sa'd's life, the scientific life, works, content of me at-Tabakâtü'l-Kübra and the method of Ibn Sa'd is given. In the second part of the first part, the method that Ibn Sa'd used in Tabakâtü-Nisa, is given in comparison with other works about women written with the type of tabakât. In the second part, information is given about the content of biographical information about women. The third part of the study consists of rumors about the wives and daughters of the Prophet, and the fourth part consists of rumors about women's issues in family life and social life.

Keywords: Ibn Sa'd, Tabâkat, Islam, Prophet's Wives, Prophet's Daughters, Woman, Family Life, Social Life, History of Islam