Öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin sosyal sermayeye ilişkin görüşlerine yönelik fenomenolojik bir çalışma
A phenomenological study on the opinions of teachers and school administrators about social capital
Yazar: SEVİLAY ÇALIŞKANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. DİDEM KOŞAR
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Ankara ilinde yer alan ortaokullarda görev yapmakta olan öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin sosyal sermayeye ilişkin görüşlerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin sosyal sermayenin anlamına, unsurlarına, kişisel ve örgütsel katkılarına, okullarda geliştirilme sürecine, karşılaşılan zorluklara ve sosyal sermayenin geliştirilmesi için yapılabilecek çalışmalara ilişkin düşünceleri incelenmiştir. Araştırma, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Çankaya, Yenimahalle, Mamak, Altındağ, Etimesgut, Keçiören ve Sincan ilçelerinden maksimum çeşitlilik, ölçüt ve kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemleri ile belirlenen katılımcılar ile gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemi benimsenerek olgu bilim çalışması şeklinde desenlenen bu araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır.  Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Ortaya çıkan bulgular doğrudan alıntılarla desteklenerek sunulmuştur. Araştırma sonucuna göre öğretmenler ve okul yöneticilerinin düşüncelerinde sosyal sermaye iş birliği, iletişim ve güven olgularıyla iç içe olan bir kavramdır. Katılımcılar sosyal sermayenin bileşenleri olarak güven, sosyal ağlar, faaliyetlere katılım, okuldaki normlar ve örgütsel bağlılığa vurgu yapmışlardır. Öğretmenler ve okul yöneticileri sosyal sermayenin varlığının öğretmenlerin okula ait hissetme durumunu, mesleki motivasyon ve gelişimini, akademik başarıyı, okulun atmosferini ve imajını olumlu yönde etkilediğini ifade etmişlerdir. Böylelikle sosyal sermayenin okulun verimli işleyişine katkı sağladığı belirtilmiştir. Sosyal sermayenin geliştirilmesinde öğretmenler arasındaki iletişimin iyi olmaması, okul idaresinin otoriter bir tutum içinde olması, iletişime kapalı olması ve velilerin eğitim-öğretim sürecinde pasif bir konumda olması gibi engellerle karşılaşıldığı ifade edilmiştir. Çalışmada, Ankara ilinde görev yapan öğretmenlerin ve okul yöneticilerinin sosyal sermayeye ilişkin düşünceleri ortaya konularak okullarda sosyal sermayenin geliştirilmesine ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the opinions of secondary school teachers and administrators about social capital in Ankara. In accordance with this aim, the thoughts of secondary school teachers and administrators related to the content and components of social capital, improving process of social capital in schools, the challenges faced in this process and necessary actions for creating social capital in schools were analyzed. This study was conducted with the teachers and school administrators working in the central districts of Ankara, Çankaya, Yenimahalle, Mamak, Altındağ, Etimesgut, Keçiören, Sincan and the participants were selected with maximum variation, criterion sampling and convenience sampling methods during the 2020-2021 educational year. This research was designed with phenomenology design which is one of the qualitative research techniques, and semi-structured interview form were used to collect the data. The data were sorted out with descriptive and content analyses and the results were presented with the support of direct quotations. According to the results of this study, the participants stated that social capital is a concept intertwined with cooperation, communication, confidence and sense of belonging. They emphasized confidence, communication, school rules and organizational commitment as the components of social capital. Moreover, they expressed that availability of social capital in schools contributed to teachers' sense of belonging to school, their professional motivation and development, students' academic success, positive atmosphere in school and school image. Thus, they defined that social capital supported efficient operation of schools. The participants specified that the obstacles affecting social capital were lack of communication between teachers, authoritarian attitude of school administrators and inactivity of parents. In this study, the thoughts of the teachers and school administrators related to social capital were put forth and some advice connected with developing social capital in schools were given.