Irak siyasi hayatında Sadr hareketi ve İran ile ilişkilerinde süreklilik ve değişim
Continuity and change in the Sadr movement in Iraqi political life and its relations with Iran
Yazar: AYŞENUR ÖREN
Danışman: DOÇ. BAYRAM SİNKAYA
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Şarkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Şii Hilali = Shia Crescent

Özet:
Bu çalışma, Irak siyasetindeki Şii İttifakı içindeki fraksiyonlaşmayı, özellikle de Mukteda es-Sadr liderliğindeki Sadr Hareketi ile İran arasındaki gerilimleri, tarihsel ve çağdaş bir perspektifte incelemektedir. Türkçe literatürde Sadr Hareketi üzerine çeşitli çalışmalar bulunmasına rağmen, hareketin İran ile olan ilişkisi üzerine kapsamlı akademik araştırmalar sınırlıdır. Sadr Hareketi'nin siyasi söylemlerini, İran'a yönelik tutumunu ve Irak siyasetindeki rolünü derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Irak'ın Şiî toplumu içerisinde önemli bir yere sahip olan Sadr Hareketi, İran'ın artan bölgesel nüfuzuna karşı Irak'ın milli kimliğini ve bağımsızlığını koruma vurgusu yapmaktadır. Hareketin, Irak'ın bağımsızlığını ve siyasi egemenliğini vurgulayan söylemleri, İran'ın Irak üzerindeki nüfuzunu doğrudan sorgulamaktadır. Çalışma ilk bölümde Şii Ekseni'nin Irak'taki tarihsel kökenlerini ve bu ittifakın şekillenmesinde İran'ın oynadığı rolü incelemektedir. Ardından, Sadr Hareketi'nin siyasi hedeflerini, toplumsal söylemlerini ve İran'dan bağımsız bir Şii liderliği inşa etme arayışını analiz ederek, Sadr-İran ihtilafının temel unsurlarını açığa çıkarmaktadır. Ayrıca, İran'ın bölgesel stratejik hedeflerine ulaşmasında bir engel oluşturabileceği ve bölgedeki güç dengesini değiştirebileceği vurgulanmaktadır. Bu tez, Irak siyasetindeki karmaşık dinamikleri anlamak için önemli bir katkı sağlamaktadır. Özellikle, Sadr Hareketi ile İran arasındaki gerilimlerin, Irak'ın siyasi geleceği ve bölgesel istikrar üzerindeki etkilerini daha iyi kavramamıza yardımcı olmaktadır.

Abstract:
This study examines the factionalization within the Shia Alliance in Iraqi politics, especially the tensions between the Sadr Movement led by Muqtada al-Sadr and Iran, from a historical and contemporary perspective. Although there are various studies on the Sadr Movement in the Turkish literature, comprehensive academic research on the movement's relationship with Iran is limited. It aims to deeply examine the Sadr Movement's political discourses, its attitude towards Iran and its role in Iraqi politics. The Sadr Movement, which has an important place in Iraq's Shia society, emphasizes protecting Iraq's national identity and independence against Iran's increasing regional influence. The movement's discourses emphasizing Iraq's independence and political sovereignty directly question Iran's influence over Iraq. The first section of the study examines the historical roots of the Shia Axis in Iraq and the role Iran played in the formation of this alliance. Then, by analyzing the Sadrist Movement's political goals, public discourses and its quest to build an independent Shia leadership from Iran, it reveals the fundamental elements of the Sadrist-Iran conflict. It also emphasizes that it can be an obstacle to Iran's regional strategic goals and change the balance of power in the region. This thesis makes an important contribution to understanding the complex dynamics in Iraqi politics. In particular, it helps us better understand the effects of the tensions between the Sadrist Movement and Iran on Iraq's political future and regional stability.