Gelişmekte olan ülkelerde ulusal inovasyon kapasitesinin belirleyicileri: Ampirik bir inceleme
Determinants of national innovation capacity in developing countries: An empirical survey
Yazar: MUSTAFA ZUHAL
Danışman: PROF. DR. NURİ ALKAN SOYAK
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Politikası Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Gelişmekte olan ülkeler = Developing countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Teknolojik yetenekler = Technological compentences ; İnovasyon = Innovation

Özet:
Ulusal inovasyon kapasitesi ülkelerin sürdürülebilir büyümesinin ve refahının arttırılmasının ana kaynağı olarak görülmektedir. Ulusal inovasyon kapasitesi hem ekonomik hem de politik varlık olarak bir ülkenin inovasyon üretebilme potansiyeli olarak tanımlanmaktadır. Aynı zamanda ulusal inovasyon kapasitesinin ölçülmesi, inovasyonun iktisadi alandaki dinamikleri hakkında önemli bir bilgi sağlamaktadır. Ayrıca ulusal inovasyon kapasitesine yönelik yapılan çalışmaların büyük bir kısmının gelişmiş ülkeler üzerine yoğunlaştığı görülmektedir. Bu çalışmada, gelişmekte olan ülkelerde ulusal inovasyon kapasitesinin belirleyicilerinin gelişmiş ülkelerle karşılaştırmalı olarak ampirik analizinin yapılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda ulusal inovasyon kapasitesinin belirleyicisi olduğu düşünülen değişkenler, ulusal teknolojik yetenek ve altyapı faktörleri, dışsal faktörler ve kurumsal faktörler olarak üç başlık altında sınıflandırılmaktadır. Literatürde yer alan çalışmaların büyük bir çoğunluğunda ulusal inovasyon kapasitesi ampirik analizlerde sadece patent sayıları ile temsil edilmektedir. Ancak bu çalışmaların büyük bir çoğunluğunda ulusal inovasyon kapasitesini sadece patent sayıları ile temsil etmenin dezavantajlı ve eksik yönlerinden bahsedilmekte ve bu duruma alternatif yöntem önermelerinde bulunulmaktadır. Ampirik çalışmalardaki önermelerden ve yöntem denemelerinden yola çıkılarak literatürdeki ilgili boşluğu doldurma çabası adına ulusal inovasyon kapasitesini temsil eden yeni bir çıktı değişken olarak ulusal inovasyon kapasitesi endeksi hesaplanmakta ve temsilen bu değişken kullanılmaktadır. Çalışmada, 1996-2016 dönemine ait veriler, 18 gelişmekte olan ülke ve 31 gelişmiş ülke özelinde panel veri analizi yöntemiyle analiz edilmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ulusal inovasyon kapasitesi belirleyicilerinden ulusal teknolojik yetenek ve altyapı faktörlerinin etkisinin zayıf olduğu görülmektedir. Aynı zamanda bu ülkelerde dışsal faktörlerin ulusal inovasyon kapasitesi üzerinde olumlu etkisinin olduğu görülmekte ve bu durum teknolojik yeteneklerin geliştirilmesinde yabancı teknolojilere olan bağımlılığı işaret etmektedir.

Abstract:
ABSTRACT
National innovation capacity is seen as the main source of sustainable growth and prosperity of countries. National innovation capacity, being both an economic and political asset, is defined as the potential of a country to produce innovation. At the same time, measuring the capacity of national innovation provides important information about the dynamics of innovation in the field of economics. Also, it is seen that most of the studies on national innovation capacity has focused on developed countries. In this study, it is aimed to make empirical analysis of the determinants of national innovation capacity in developing countries in comparison with developed countries. For this purpose, variables considered to be determinants of national innovation capacity are classified under three headings as national technological capability and infrastructure factors, external factors, and institutional factors. In the most of studies in the literature, national innovation capacity is represented only by the number of patents in the empirical analysis. However, in most of these studies, the disadvantages and deficient aspects of representing national innovation capacity only with the number of patents are mentioned and almost no alternative methods have been suggested. Based on the suggestions and methods in empirical studies, the national innovation capacity index is calculated and represented as a new output variable representing the national innovation capacity in the effort to fill the relevant gap in the literature. In the study, data in the period of 1996-2016 are analyzed by the panel data analysis method for 18 developing countries and 31 developed countries. The effect of national technological capabilities and infrastructure factors of national innovation capacity in developing countries are seen to be weak. At the same time, it is seen that external factors have a positive effect on national innovation capacity in these countries and this indicates the dependence on foreign technologies in the development of technological capabilities.