Neyin müzik öğretmeni çalgısı olarak kullanımının lise düzeyindeki öğrencilerin müzik dersi başarısına etkileri
The effects of using ney as a music teacher's instrument on the success of music course in high school
Yazar: MEHMET DAL
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN YALÇIN
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Müzik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Müzik = Music
Dizin: Lise öğretmenleri = High schools teachers ; Nefesli çalgılar =   ; Türk müziği = Turkish music ; Türk sanat müziği = Turkish art music ; Türk çalgıları = Turkish musical instruments ; Üflemeli çalgılar = Wind instruments

Özet:
Ney, kökleri çok eskilere dayanan kadim bir çalgıdır. Osmanlı/Türk musikisi tarihindeki üstad olarak kabul edilen Nayî Osman Dede, Abdulbaki Nasır Dede, Nayi Mustafa Kevserî, Nayi Ali Dede, Rauf Yekta Bey, Neyzen Emin Dede gibi mûsıkîşinasların neyzen olması, neyin en önemli çalgılardan birisi olarak kabul edilmesine vesile olmuştur. Bilindiği gibi neyin kendine özgü üfleme teknikleri vardır. Bu teknikler yardımıyla Türk Mûsıkîsi perdelerinin, ney eğitimi ile de Türk Mûsıkîsi eserlerinin doğru bir şekilde icra edilmesi mümkün olmaktadır. Türk Mûsıkîsi nazariyatının öğretim ve intikalinde olduğu gibi ney eğitimi de usta çırak ilişkisiyle sağlanmakta idi. Genellikle Mevlevihanelerde verilen ney eğitimi Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerine kadar sürdürülmüş, sonrasında ise yerini konservatuvarlara bırakmıştır. 
Türkiye'de çalgı eğitimi, üniversitelere bağlı Konservatuvarlarda, Eğitim Fakültesi Müzik Eğitimi Anabilim Dallarında ve Güzel Sanatlar Fakültesi Müzik Bölümlerinde programlara dayalı olarak verilmektedir. Fakat kurumlar arasında ney programı ve ney öğretim elemanı sayısında farklılıklar görülür. Konservatuvarlarda ney eğitimine ilişkin program, öğretim elemanı ve öğrenci mevcut iken Eğitim Fakültelerinin müzik öğretmenliği programlarında ise ney eğitimine ilişkin program ve yeterli öğretim elemanı yoktur. Bu sebeple de müzik öğretmenliği programlarında çalgı dersleri içerisinde ney eğitimine yeterince yer verilemediği görülür. Bu durum, Müzik Öğretmenliği Lisans programından mezun olan müzik öğretmenlerinin Türk müzik kültürünün önemli bir çalgısı olan neyi derslerinde kullanamamalarına ve gelecek nesle aktaramamalarına sebep olmaktadır. Neyin orta ve lise düzeyindeki öğrencilerin müzik derslerinde öğretmen çalgısı olarak kullanılmasının öğrencilerin başarısı üzerinde etkisi olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada da neyin müzik öğretmeni çalgısı olarak kullanımının lise düzeyindeki öğrencilerin müzik dersi başarısına etkilerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada veriler, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Şanlıurfa Ceylanpınar Mehmet Akif Ersoy Anadolu Lisesi dokuzuncu (9.) sınıflardan oluşturulmuş deney ve kontrol gruplarından elde edilmiştir. Bu çalışmada son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma sonucunda 9. sınıflarda "Müzikte Dizi, Ton ve Makam" ünitesinin Türk müziği makamları ile ilgili konularında gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu, genel anlamda deney grubundaki öğrencilerin kontrol grubundaki öğrencilere göre daha başarılı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kısaca neyin müzik öğretmeni çalgısı olarak kullanımının lise düzeyindeki öğrencilerin müzik dersi başarısına olumlu etkileri olduğu görülmüştür.

Abstract:
The ney is an ancient instrument that dates back to ancient times. The fact that musicians such as Nayî Osman Dede, Abdulbaki Nasır Dede, Nayi Mustafa Kevserî, Nayi Ali Dede, Rauf Yekta Bey, Neyzen Emin Dede, who are considered to be the masters in the history of Ottoman/Turkish music, are ney players, has made the ney instrument one of the most important instruments. As it is known, the ney instrument has its own unique blowing techniques. With the help of these techniques, it is possible to perform Turkish Music works correctly with the training of Turkish Music tones and the ney instrument. As in the teaching and transmission of Turkish Music theory, the education of the ney instrument was provided by the master-apprentice relationship. The education of the ney instrument, which is usually given in the Mevlevihanes, continued until the last periods of the Ottoman Empire, and then it was replaced by conservatories.
Instrument education in Turkey is given based on the programs in conservatories affiliated to universities, in the Music Education Departments of the Faculty of Education and in the Music Departments of the Faculty of Fine Arts. However, there are differences in the number of ney programs and ney instructors among institutions. In Conservatories there are programs, instructors and students related to ney education while there are no programs and sufficient instructors for ney education in music teaching programs of Education Faculties. For this reason, it is seen that ney education is not given enough place in instrument lessons in music teaching programs. This situation causes the music teachers who graduated from the Music Teaching Undergraduate Program to not be able to use the ney, which is an important instrument of Turkish music culture, in their lessons and to pass it on to the next generation. It is thought that the usage of the ney as a teacher's instrument in music lessons of middle and high school students will have an impact on the success of the students. In this study, it is aimed to determine the effects of using the ney as a music teacher instrument on the success of high school students in music lessons. The data in the research were obtained from the experimental and control groups formed from the ninth (9th) grades of Şanlıurfa Ceylanpınar Mehmet Akif Ersoy Anatolian High School, which is affiliated to the Ministry of National Education. In this study, experimental design with post-test control group was used. As a result of the study, it was concluded that the difference between the groups was statistically significant in Turkish makams in the 9th grade unit "Scale, Tone and Makam in Music". In general, the students in the experimental group were more successful than the students in the control group. In short, it has been seen that the usage of ney as a music teacher's instrument has positive effects on the success of high school students in music lessons.