Kuraklık stresine karşı bazı tıbbi ve aromatik bitkilerin tepkileri
The response of some medicinal and aromatic plants  against drought stress
Yazar: OSAMA FARAJ ABDULLAH MOHAMMED
Danışman: DOÇ. DR. AHMET SIVACIOĞLU
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Bu çalışmada; yapay olarak yetiştiricilik yönünden potansiyel tıbbi ve aromatik bitki türleri olan, Brassica juncea (L.) Czern. (Hardal otu), Salvia officinalis L. (Ada Çayı), Satureja hortensis L. (Zahter), Tymus vulgaris L. (Fransız yaz kekiği), Ocimum minumum L. (Fesleğen), Mentha piperita L. (Nane), Hypericum perforatum L. (Sarı Kantaron) ve Prunella vulgaris L. (Yara otu) türleri tohumlarının farklı su stresi koşullarına tepkileri araştırılmıştır. Bu amaçla polietilen glikol (PEG 6000) çözeltisi kullanılarak tohumlara farklı su stresi koşulları (kontrol, -2, -4,-6, -8 Bar) uygulanmış ve uygulamanın Çimlenme Hızı (ÇH) ve Çimlenme yüzdesine (ÇY) olan etkileri değerlendirilmiştir.  

Varyans analizi ve Duncan testi sonuçlarına göre, türlerin su stresine dayanıklılıklarının farklı olduğu tespit edilmiştir. Çimlenme hızı yönünden Satureja hortensis  en yüksek (%33) ÇH değeri gösterirken, Salvia officinalis, Tymus vulgaris ve  Prunella  vulgaris  türleri %2 oranı  ile  en düşük  çimlenme  hızı değerlerini göstermiştir. En yüksek ÇH değeri gösteren Satureja hortensis  en yüksek değerini  %85 ile kontrol işleminde gösterirken, artan su stresi koşulları ile birlikte  ÇH azalmıştır. 

ÇY yönünden de Satureja hortensis en yüksek (%45) ÇY değeri gösterirken, Salvia officinalis (%3), Tymus vulgaris (%8)  ve Prunella  vulgaris (%6)  türleri en düşük  ÇY değerlerini  göstermiştir. Genel manada,  su stresi derecesinin artmasına bağlı olarak çimlenme  hızı  ve yüzdesi değerlerinde   düşüş görülmektedir.  -8 Bar kuraklık stresi koşullarında hiçbir türde  çimlenme  elde edilememiştir. Çalışmanın sonuçlarının kurak ve yarı kurak bölgelerde tıbbi ve  aromatik  tür bitki yetiştiriciliğinde  dikkate  alınması ürün verimliliği  ve sulama  rejiminin düzenlenmesi  yönünden  katkı sağlayacaktır.

Abstract:
In this  study, the effects of various drought stress on the seeds of Brassica juncea (L.) Czern., Salvia officinalis L., Satureja hortensis L., Tymus vulgaris L., Ocimum minumum L., Mentha piperita L., Hypericum perforatum L. and  Prunella vulgaris L. which are potential medicinal and aromatic plant species in terms of cultivation,  were examined.  For that reason, various drought stress levels (Control, -2, -4, -6, -8 Bar) applied to  the seeds with polyethylene glycol (PEG 6000)  and the  effects  of this application on Germination speed (GS) and Germination  percentage (GP)  were  evaluated. 

Based on variance analysis and Duncan  test, difference  among  the species for  drought  resistance were  determined.  Satureja hortensis showed the highest  GS (% 33) whereas Salvia officinalis, Tymus vulgaris  and   Prunella  vulgaris showed the lowest (%2) degree   of  GS. The highest  GS  for  Satureja hortensis  observed  in control treatment with  % 85 and  together with increasing  drought stress, the  GS is decreased. 

In terms of GP, Satureja hortensis showed the  highest  figure ( % 45) whereas Salvia officinalis (% 3), Tymus vulgaris (% 8) and Prunella  vulgaris (% 6)  showed the lowest level. As a general meaning, germination speed  and  germination percentage  decreased  together with  increasing  of  drought stress level. No  germination  was  obtained  at -8  Bar  stress  level for  the species. To be used of the result of this  study will contribute the  productivity and irrigation regimes of the  cultivation  of  medicinal and  aromatic plants in  arid and semi-arid regions.