Postmenopozal osteoporoz hastalarında alendronat tedavisinin sarkopeniye etkisi
Effect of alendronate treatment on sarcopenia in postmenoposal osteoporosis patients
Yazar: HATİCE ZORLU KIZILAĞAÇ
Danışman: DR. NALAN OKUROĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Alendronat = Alendronate ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Menopoz = Menopause ; Osteoporoz-postmenopozal = Osteoporosis-postmenopausal ; Postmenopoz = Postmenopause

Özet:
Amaç: Osteoporoz düşük kemik kütlesi, mikro mimaride bozulma ve artmış iskelet kırılganlığı ile karakterize, kemik kuvvetinin azalması ve kırık riskinin artması ile sonuçlanan bir iskelet sistemi hastalığıdır. Sarkopeni progresif ve jeneralize iskelet kas kütlesi ve kuvvet kaybı ile giden fiziksel dizabilite, kötü yaşam kalitesi ve ölüm ile sonuçlanabilen yan etkileri olabilen bir sendromdur. Osteosarkopeni, yüksek düşme riski, kırık, hastaneye yatış ve kötü yaşam kalitesi ile ilişkili olabilen osteoporoz ve sarkopenin birlikte bulunduğu hastalığı tanımlar.
Sarkopeni gelişiminde D vitamini ve osteoporoz ilişkisi bilinmekle birlikte osteoporoz için kullanılan bifosfanatların sarkopeni üzerine etkisini inceleyen çalışmalar kısıtlıdır. Biz bu çalışmamızda kemik ölçümü ile osteoporoz tanısı konan ve osteoporoz tedavisinde en yaygın kullanılan alendronat tedavisi başlanan postmenopozal kadınlarda alendronat kullanımının kas gücü ve kas kütlesine etkisini araştıracağız.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya DXA (Dual Enerji X-ray Absorptiometre) ile T skoru -2,5 SD (Standart sapma) ve altındaki değerler ile osteoporoz tanısı almış postmenopozal 42 hasta dahil edilmiştir.
Hastaların DXA ölçümü sonucu femur boyun ve lomber vertebra T skoru ile kan 25-OH-D3, kalsiyum değerlerine bakıldı. Kas kuvvetinin değerlendirmesi için el dinamometresi ile el sıkma kuvvetine bakıldı. Hastaların fiziksel performansları için yürüme testi yapıldı. Kas kütlesinin değerlendirilmesi için BİA (Biyoelektrik İmpedans Analizi) cihazı kullanıldı. Yaşlılar İçin Fiziksel Aktivite Ölçeği (PASE) ile katılımcıların fiziksel aktivite durumları değerlendirildi. Kırılganlık Anketi (FRAIL) ile katılımcıların vücut kırılganlık dereceleri değerlendirildi. Mini Nütrisyonel Değerlendirme (MNA-SF) anketi ile katılımcıların nütrisyon durumları değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılan 42 postmenopozal kadın hastanın yaş ortalamaları 65,33 ± 8,66 idi. Tedavi öncesinde hastaların el kavrama testi değerleri ortalamaları 16,58 ±4,87 kg iken, tedavi sonrasında anlamlı derecede artış göstererek 17,85±4,47 kg'a ulaştı (p:0,011). 
Tedavi öncesinde hastaların yürüme hızları ortalamaları 1,04±0,245 m/sn'ye iken, tedavi sonrasında anlamlı derecede artış gösterek 1,18±0,306 m/sn'e ulaştı. Hastaların tedavi sonrasında FFM (Yağsız vücut kitlesi), SMM (İskelet kas kitlesi) ve TBW (Toplam vücut su düzeyi) değerlenlerinde anlamlı derecede azalma saptandı. 
Hastaların tedavi sonrasında femur boyun KMD (Kemik mineral yoğunluğu) ve T skorunda, L1-L4 vertebra KMD'sinde ve T skorunda anlamlı derecede artış olmakla birlikte, Frax skorlarında (major osteoporoz, kalça kırığı) anlamlı derecede azalma oldu. Tedavi sonrasında hastaların Frail kırılganlık değerlerinde anlamlı derecede azalma saptandı. 

Sonuçlar: Çalışmamızda alendronat tedavisinin postmenopozal osteoporoz hastalarında el kavrama kuvvetinde, yürüme hızlarında, femur boyun ve L1-L4 vertebra KMD ile T skorlarında, Frax skorlarında, Frail kırılganlık değerlerlerinde anlamlı derecede olumlu etki gösterdiği saptandı. Ancak beklenenin aksine tedavi sonrasında hastalarda yağsız vücut kitlesinde, iskelet kas kitlesi ve toplam vücut su düzeyinde anlamlı derecede azalma saptandı. Bunun nedeni olarak da hastaların Covid-19 pandemi sürecinde fiziksel aktivitelerinde azalmadan dolayı olabileceği düşünülebilir.
Anahtar kelimeler: Alendronat, osteoporoz, sarkopeni

Abstract:
Aim: Osteoporosis is a skeletal system disease characterized by low bone mass, deterioration of microarchitecture and increased skeletal fragility, resulting in decreased bone strength and increased risk of fracture. Sarcopenia is a syndrome with progressive and generalized loss of skeletal muscle mass and strength, with side effects that may result in physical disability, poor quality of life, and death. Osteosarcopenia describes the coexistence of osteoporosis and sarcopenia, which may be associated with a high risk of falling, fractures, hospitalization, and poor quality of life.
Although the relationship between vitamin D and osteoporosis in the development of sarcopenia is known, studies examining the effects of bisphosphonates used for osteoporosis on sarcopenia are limited. In this study, we will investigate the effect of alendronate use on muscle strength and muscle mass in postmenopausal women who were diagnosed with osteoporosis by bone measurement and started alendronate therapy, which is the most widely used treatment for osteoporosis.
Material and methods: Forty-two postmenopausal patients diagnosed with osteoporosis with DXA T score of -2.5 SD and below were included in this study.As a result of the DXA measurement of the patients, the femoral neck and lumbar vertebra T score and blood 25-OH-D3, Ca values were measured.For the evaluation of muscle strength, the hand dynamometer was used to evaluate the hand grip strength. The walking test was performed for the physical performance of the patients. BIA device (Tanita MC-780U Multi Frequency Segmental Body Comoposition) was used to evaluate muscle mass. The physical activity status of the participants was evaluated with the Physical Activity Scale for the Elderly (PASE). Body fragility levels of the participants were evaluated with the railty questionnaire (FRAIL).The nutritional status of the participants was evaluated with the Mini Nutritional Assessment (MNA-SF) questionnaire.
Results: The mean age of 42 postmenopausal female patients participating in the study was 65.33 ± 8.66. While the mean hand grip test values of the patients were 16.58 ± 4.87 kg before the treatment, it increased significantly to 17.85 ±4.47 kg after the treatment (p:0.011).
While the mean walking speed of the patients was 1.040.245 m/s before the treatment, it increased significantly to 1.18 ±0.306 m/s after the treatment. After the treatment, FFM (Lean Body Mass), SMM (Skeletal Muscle Mass) and TBW (Total body water level) values were significantly decreased. After the treatment, there was a significant increase in the femoral neck BMD (Bone mineral density) and T score, L1-L4 vertebra BMD and T score, but there was a significant decrease in the Frax scores (major osteoporosis, hip fracture).After the treatment, there was a significant decrease in the Frail fragility values of the patients.
Conclusion: In our study, it was determined that alendronate treatment had a significant positive effect on hand grip strength, walking speed, femoral neck and L1-L4 vertebra BMD and T scores, and Frax scores, frail fragilityvalues in postmenopausal osteoporosis patients. However, contrary to expectations, a significant decrease was observed in lean body mass, skeletal muscle mass and total body water level in patients after treatment. It can be thought that the reason for this may be due to the decrease in the physical activities of the patients during the Covid-19 pandemic process.

Key words: Alendronate, osteoporosis, sarcopenia