Ritüellerin dijitalleşmesi: Mobil cihazlardaki kahve falı uygulamalarının arayüz ve deneyim tasarımları üzerine bir inceleme
Digitalization of rituals: A review on interface and experience design of fortune telling applications in mobile devices
Yazar: ÖYKÜ EROĞLU
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM TİMUR ÖĞÜT
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı / Endüstri Ürünleri Tasarımı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Endüstri Ürünleri Tasarımı = Industrial Design

Özet:
Mobil cihazlar ve uygulamalar günlük yaşamın ayrılmaz parçaları haline gelmiştir. Artık mobil uygulamalar bireylerin yaşamlarını şekillendirmektedir. Bir bireyin mobil cihazında bulundurduğu uygulamalara bakarak tercihleri ve alışkanlıkları, kısaca nasıl biri olduğu hakkında genel bilgiler edinilmektedir. Evrensel ihtiyaçlara yönelik, dünyanın her yerinde ortak olarak kullanılabilecek uygulama çeşitlerinin yanında, lokal ihtiyaç ve davranış biçimlerine yönelmiş olan da pek çok uygulama bulunmaktadır. Bu bağlamda ritüele dayalı dijital ürünler, belirli kültüre ait yerel yapıdaki uygulamaların içinde geniş yer kaplamaktadır. Ritüel tanımlamalarına bakıldığında geçmişten gelen ve daha çok ilkel toplumlarda yer bulan kültürel bir unsur olduğu, bu durumda rasyonel çağa, bilimsel ve teknolojik gelişmelere zıt bir tarafta konumlandığı algısı oluşabilmektedir. Diğer yandan pek çok araştırma ise insanların modern dünyada da ritüellerle dolu bir yaşam sürerken, ritüellerin devamlılığını da sağladıklarını açıklamaktadır. Bu çalışmada küresel çapta oldukça yaygınlaşan ritüellerin dijitalleşmesi durumuna, yerelde kahve falı ritüeli odağında bakılarak, mobil fal uygulamaları üzerinden bir araştırma gerçekleştirilmiştir.Araştırmada temel olarak, mobil ortamda bir ritüel için yaratılan arayüz ve deneyim tasarımının kullanıcı tarafındaki yansımalarına odaklanılmıştır. Kullanıcıların uygulama mağazasında seçim yaparken nelere dikkat ettikleri, bir uygulamayı indirmek ve kullanmak için motivasyonlarının neler olduğu öğrenilmiştir.Konuya sadece kullanıcı tarafından değil, tasarımcı perspektifinden de yaklaşılmış ve  uygulamaların arayüz ve deneyim tasarımları çift yönlü değerlendirilmiştir.Bütün bu değerlendirmeler için tasarım açısından belirlenen temel sezgisel (heuristic) prensiplerden yararlanılmıştır. Bu prensipler çalışmada tutarlılık, sadelik, çekicilik, okunaklılık ve sezgisellik olmak üzere beş başlık altında toplanmıştır.  Bu kavramların değerlendirilmesi ise uygulamaların arayüz ve deneyimlerindeki alt unsurlar aracılığıyla yapılmıştır. Alt unsurlar arayüzlerin ve dolayısıyla deneyimlerin bileşenleridir. Renk, tipografi, hiyerarşi ve yerleşim, navigasyon, hizalama ve içerik alt unsurlar olarak belirlenmiştir.

Abstract:
Mobile devices and applications have become integral parts of daily life. Mobile Apps now shape the lives of individuals. Through looking at the applications that individuals have on their mobile device, general information is obtained about their preferences, habits and briefly what kind of person they are. There are many types of applications for universal needs, which can be used in common all over the world, as well as applications directed towards local needs and behaviors. In this context, ritual-based digital products fulfill a wide range of applications within the local structure of a particular culture. When we look at the definitions of ritual, it is possible to perceive that it is a cultural element that comes from the past and mostly takes place in primitive societies and in this case it is positioned on in contrast to the rational age, scientific and technological developments. Many studies explain that while people live a life full of rituals in the modern world, they also ensure the continuity of rituals. In this study, digitalization of the rituals, which has become quite widespread in global scale, was examined in the focus of local coffee fortune telling ritual and a research was conducted on fortune telling applications. The research mainly focused on the user-side reflections of the interface and experience design created for a ritual in the mobile environment. The subject was approached not only by the user but also from the perspective of the designer and the interface and experience designs of the applications were evaluated in two ways. For all these evaluations, the fundamental heuristic principles determined in terms of design were utilized. These principles are grouped under five headings: consistency, simplicity, attractiveness, legibility and intuition. The evaluation of these concepts was done through sub-elements such as color, typography, hierarchy and layout, navigation, alignment and content.