Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının enerji ithalatı üzerindeki etkisi: Net enerji ithalatçısı ülkeler üzerine bir uygulama
The effect of foreign direct investments on energy imports: An application on net energy importer countries
Yazar: GÜNEŞ NEHİR ŞİŞECİ
Danışman: PROF. DR. EKREM ERDEM
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji = Energy ; Nedensellik = Causality ; Panel eşbütünleşme = Panel cointegration ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; İthalat = Import

Özet:
Küreselleşen dünyada oldukça önemli bir yer tutan doğrudan yabancı sermaye yatırımları, ev sahibi ülke ekonomileri üzerinde çok çeşitli etkiler barındırmakta ve bu etkilerin tespit edilmesi birçok araştırmaya konu olmasına rağmen ulaşılan sonuçlarda fikir birliği bulunmamaktadır. Öte yandan, tüm ülkeler için gerek arz yönüyle gerek talep yönüyle politikalara konu olan ve stratejik öneme sahip enerji unsurunun doğrudan yatırım akımlarından nasıl etkilendiğinin analiz edilmesi özellikle enerji ithalatçısı ülkeler açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, doğrudan yatırımların enerji ithalatı üzerindeki etkisini ölçmek ve bu etkinin gelişmiş ülkeler ile gelişmekte olan ülkeler arasında farklılık gösterip göstermediğini tespit etmek üzere 1990-2014 döneminde net enerji ithalatçısı 12 gelişmiş ve 12 gelişmekte olan ülke ele alınmıştır. 
Çalışmadan elde edilen ampirik bulgulara göre, gelişmiş ülkelere yönelen doğrudan yatırımlarda 1 birim artış enerji ithalatını 0.1 birim civarında azaltmaktadır. Öte yandan, kişi başı gayrisafi yurt içi hasılanın enerji ithalatı üzerindeki etkisi CCE analizinde pozitif yönlü iken AMG analizinde anlamlı bir etki bulunmamaktadır. Ayrıca, gelişmiş ülkelerde doğrudan yatırımlardan enerji ithalatı ve kişi başı gayrisafi yurt içi hasılaya doğru nedensellik ilişkisi bulunurken, tersi yönde nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır. Gelişmekte olan ülkeler üzerine gerçekleştirilen analiz sonuçlarında, doğrudan yatırımlar ve kişi başı gayrisafi yurt içi hasılanın enerji ithalatı üzerinde anlamlı bir etkisi saptanamamıştır ve değişkenler arasında istatistiki olarak anlamlı herhangi bir nedensellik ilişkisi de bulunmamaktadır. Ele alınan net enerji ithalatçısı ülkeler bir arada incelendiğinde, enerji ithalatı üzerinde doğrudan yatırımların anlamlı etkisinin bulunmadığı, kişi başı hasılanın etkisinin ise düşük olduğu saptanmıştır.

Abstract:
Foreign direct investments, which hold a quite important place in the globalizing world, have a wide range of effects on the host countries' economies and although the determination of these effects is the main subject of many researches, there is no consensus in the results reached. Beside, it is of great importance for all countries to analyze how the energy element, which is the subject of policies in terms of both supply and demand and has strategic importance, is affected by direct investment flows, especially for energy importing countries. In this study, 12 developed and 12 developing countries that were net energy importers between the years of 1990-2014 are examined in order to measure the impact of direct investments on energy imports and to determine whether the effect differs between developed and developing countries. 
As regards the empirical findings obtained from the study; 1 unit increase in direct investments in developed countries reduces energy imports 0.1 unit. On the other hand, the effect of GDP per capita on energy imports is positive in CCE analysis while there is no significant effect in AMG analysis. Moreover, in developed countries, there is a causality relationship from direct investments to energy imports and GDP per capita, while the vice versa has never been encountered. In the results of the analysis conducted on developing countries, no significant effect of direct investments and GDP per capita on energy imports was determined and there was no statistically significant causal relationship between the variables. When the examined net energy importing countries are analyzed together, it has been determined foreign direct investments do not have a significant effect on energy imports, the effect of GDP per capita is low.