Belh ilinin beşeri turistik çekicilikleri
Human touristic attractions of the Belh (Balkh) provincial
Yazar: MUHIBA NAIZY
Danışman: PROF. DR. MEHMET ZAMAN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Afganistan-Belh = Afghanistan-Balkh ; Beşeri coğrafya = Human geography ; Coğrafi özellikler = Geographical properties ; Fiziki coğrafya = Physical geography ; Kültür = Culture ; Tarih = History ; Turizm coğrafyası = Tourism geography ; Turizm potansiyeli = Tourism potential ; İnanç turizmi = Faith tourism

Özet:
Bu çalışmanın amacı Afganistanın Belh vilayetinin beşeri ve turistik
çekiciliklerinin ortaya çıkarılmasıdır. Araştırma, yöntem çeşitliliği bağlamında nicel ve
nitel araştırma yaklaşımı ile ele alınmıştır. Bu yöntemde araştırmalar; gözlem, görüşme
(mülâkat), anket (sorma, soruşturma) ve araştırma konusuyla ilgili daha önce yapılmış
araştırmalar üzerinde fikir, görüş ve düşünce analizleri gibi veri toplama yöntemleri
uygulanarak gerçekleştirilmiştir.
Bilindiği gibi Afganistan günümüzde savaş ve terör olaylarıyla anılan bir ülkedir
ve bu nedenle turizm sektöründe cazibe merkezleri arasında sayılmaz. Ancak bu yargı
tamamıyla yanlıştır. Aslında Afganistan halkı dost canlısıdır ve misafirperverdir. Ülke
büyük bir doğal güzelliğe, temiz bir doğaya, akarsulara ve yüksek dağlara sahiptir. Bu
sebeple aslında Afganistan her türlü doğa sporu için dünyanın en iyi noktalarından biridir.
Afganistan aynı zamanda dünyada çok az ülkenin sahip olduğu bir tarihi ve kültürel
mirasa da sahiptir. Ülke Hindistan'dan Orta Asya'ya, Çin'den Avrupa'ya uzanan tarihi
İpek Yolu üzerinde olması nedeniyle tarih boyunca birçok kavimin geçiş noktasında yer
almıştır. Bu sebeple Afganistan'da Hint, Orta Asya/Türk, İran kültürlerinin sentezi
meydana gelmiştir. Bu kültürel sentezi Afganistan'ın tarihi mimarisinde, müziğinde,
yemek kültüründe vb. görebiliriz.
Belh bölgesi ve Mezar-ı Şerif, Afganistan'ın en zengin tarihi ve turistik çekim
merkezlerinden biridir. Belh'in Zerdüşt'ün doğduğu ülke olduğuna inanılmakta ve halen
de Zerdüşt tapınaklarının izleri görülebilmektedir. Bölgede, Perslerin, Kuşan
İmparatorluğunun Sasanilerin eserleri dışında İslami dönemden kalma çok sayıda
medrese, camii, türbe yer almakta olup, bunların içinde Belh'in en önemli özelliği
dünyaca ünlü şair Mevlana Celaleddin Rumi (Belhi)'nin vatanı olmasıdır. Belh daha
birçok şair, mutasavvıfın memleketidir. Bu büyük isimlerin türbeleri halen ziyaret
edilmektedir. Tarihi güzellikleri yanında bölgede çok ilginç kültürel özellikler vardır.
Kültürel turizm çekiciliklerinin ön planda olduğu araştırma sahasında başta Mezar-ı Şerif
olmak üzere vilayette turizmin canlanması açısından en önemli adım tarihi mirasın
korunması ve tanıtılmasıyla olacaktır.

Anahtar Kelimeler: Mezar-ı Şerif, Belh, tarih, kültür, turizm, inanç turizmi, güvenlik,
uluslararası ilişkiler

Abstract:
The aim of this study is to reveal the human resources and touristic attractions of Balkh
province of Afghanistan. The research has been handled with a quantitative and qualitative
research approach in the context of method diversity. Data collection methods such as
observing, interviewing, and questionnaire used in this research.
As is known today Afghanistan is a country known for war and terrorist incidents
therefore it is not considered among the attraction centres in the world. However, this
judgment is completely wrong. In fact, the people of Afghanistan are friendly and hospitable.
The country has a great natural beauty, a clean nature with virgin blue waters and paramount
mountains. For this reason, Afghanistan is actually one of the best spots in the world for all
kinds of nature sports. The country has been at the crossing point of many tribes throughout
history due to its location in the centre of the historical Silk Road that stretches from India to
Central Asia, from China to Europe. Therefore, synthesis of Indian, Central Asian / Turkish
and Iranian cultures has occurred in Afghanistan. We can see this cultural synthesis in the
historical architecture, music and food culture of Afghanistan.
Belh region and Mezar-ı Şerif is one of the richest historical and touristic attractions of
Afghanistan. Belh is believed to be the country where the Zoroastrian Prophet was born, and
traces of the Zoroastrian temples can still be seen. Apart from the historical artefacts of
Persians, Kushan Empire and Sassanid, there are many madrasahs, mosques and tombs from
the Islamic period in the region. Among these, the most important feature of Belh is the
homeland of the world-famous poet Mevlana Celaleddin Rumi. Belh is the hometown of
many more poets and Sufis. Tombs of these big scholars are still being visited. Besides its
historical beauties, there are many interesting cultural features in the region. In the research
field where cultural tourism attractiveness is at the forefront, the most important step in
terms of reviving tourism in the province, especially in Mezar-ı Şerif, will be the
protection and promotion of the historical heritage.

Keywords: Mazari Sharif, Balkh, cultural, tourism, faith tourism, safety, international
relations