Preterm ve term çocuklarda serbest ve ikili görevli yürüme parametrelerinin karşılaştırılması ve nörogelişimsel sonuçlar ile ilişkinin incelenmesi
Comparison of self-selected speed and dual-task gait parameters in preterm and term children and examination of the relationship with neurodevelopmental outcomes
Yazar: YUSUF TOPAL
Danışman: PROF. DR. AKMER MUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation

Özet:
Bu çalışmanın amacı; preterm doğan çocukların anaokulu öncesi 3 yaşındaki serbest ve ikili görev içeren yürümenin zaman-mesafe karakteristiklerini, plantar basınç dağılımlarının varyasyonlarını ve bunların 3 yaş nörogelişimsel değerlendirme parametreleri ile olan ilişkisini incelemekti. Çalışmaya dahil edilen 81 preterm çocuk, gestasyonel haftalarına göre aşırı-erken preterm (32) ve orta-geç preterm (32≤ ve 37) olarak iki gruba ayrıldı. Ayrıca 3 yaşında 31 term çocuk yürüme parametrelerinin normalizasyonu için çalışmaya dahil edildi. Yaşları 30-42 ay arasında olan preterm ve term çocukların, kendi seçtikleri hızda serbest ve elinde 22 cm çapında ve 180 gr ağırlığında top taşıyarak ikili görevli olmak üzere zaman-mesafe karakteristikleri ve dinamik plantar taban basınç dağılımları için, GAITRite yürüme platformu; preterm çocukların nörogelişimsel değerlendirmeleri için Bayley Bebek ve Çocuk Gelişimi Ölçeği – III (Bayley-III) kullanıldı. Orta-geç preterm çocuklar, serbest yürüme sırasında term çocuklara göre artmış adım genişliği (p=0,024), aşırı-erken preterm (p=0,038) ve term çocuklara (p=0,003) göre artmış adım uzunluğu değişkenliği ile yürüdükleri bulundu. Gruplar arasında ikili görevli yürüme sırasındaki zaman-mesafe karakteristikler açısından fark yoktu (p0,05). Aşırı-erken preterm çocukların ikili görevli yürüme sırasında serbest yürümeye göre medial ayak dinamik plantar tepe basıncı artarken (p=0,004), lateral ayak dinamik plantar tepe basıncının azaldığı (p=0,005) bulundu. Serbest ve ikili görevli yürüme sırasında gruplar arası dinamik plantar tepe basıncı ve zamanları açısından fark bulunmadı (p0,05). Aşırı-erken preterm çocukların serbest yürüme sırasındaki adım faktörünün, bilişsel bileşik, motor bileşik, ince ve kaba motor ile; ikili görevli yürüme sırasındaki ise bunların yansıra dil bileşik ve alıcı dil ölçek, ile ilişkili olduğu bulundu (p0,05). Aşırı-erken preterm çocukların serbest yürümeleri sırasındaki ince motor sonuçlarının ön ayak dinamik plantar tepe basıncı ile negatif, arka ayak dinamik plantar tepe basıncı ile pozitif yönlü ilişkili olduğu bulundu (p0,05). Sonuç olarak anaokulu öncesi 3 yaş preterm çocukların nörogelişimsel fonksiyon açısından olduğu kadar serbest ve ikili görevli yürüme sırasındaki performansları açısından da değerlendirilmesinin önemli olduğu görüldü. Özellikle orta-geç preterm çocuklar, serbest yürüme sırasında term akranlarına göre etkilenmiş bir yürüme performansına sahipken, ikili görevli yürüme sırasında bu farkın ortadan kalktığı tespit edildi. Nörogelişimsel problemler açısından daha fazla risk altında olduğunu tespit ettiğimiz aşırı-erken preterm çocukların, yürüme performansları ve dinamik plantar basınç dağılımlarının etkilenebileceği gösterildi. Sonuç olarak nörogelişimsel problemler açısından risk altında olduğu tespit edilen orta-geç preterm çocuklarında da aşırı-erken preterm çocuklar gibi yaşa spesifik değerlendirmeler ve izlemlerle takibinin yapılarak, ihtiyaç olabilecek durumlarda erken müdahale programlarına yönlendirilmeleri sağlanmalıdır.

Abstract:
This study aimed to investigate self-selected speed and dual-task gait spatiotemporal characteristics, variations in plantar pressure distributions, and their relationship with neurodevelopmental assessment parameters at 3 years of age before kindergarten in children born preterm. The 81 preterm children included in the study were divided into two groups extremely-very preterm (<32) and moderately-late preterm (32≤ and <37) according to their gestational weeks. In addition, 31-term children aged 3 years were included in the study for normalization of gait parameters. A walking platform GAITRite was used for the spatiotemporal characteristics and dynamic plantar base pressure distributions of preterm and term children aged between 30-42 months at self-selected speed and dual-task while carrying a ball with a diameter of a 22 cm and weight of 180 gr in their hands, and the Bayley Scales of Infant and Toddler Development-III (Bayley-III) was used for neurodevelopmental evaluations of preterm children. Moderately-late preterm children were found to walk with increased stride width compared to term children (p=0.024) and with increased stride length variability compared to extremely-very preterm children (p=0.038), and term children (p=0.003) during self-selected speed walking. There was no difference between the groups in terms of spatiotemporal characteristics during dual-task walking (p>0,05). In extremely-very preterm children, medial foot dynamic plantar peak pressure increased (p=0.004) and lateral foot dynamic plantar peak pressure decreased (p=0.005) during dual-task walking compared to self-selected speed walking. No difference was found between the groups in terms of dynamic plantar peak pressure and time during self-selected speed and dual-task walking (p>0,05). The step factor of extremely-very preterm children during self-selected speed walking was found to be associated with cognitive composite, motor composite, fine and gross motor, and during dual-task walking with receptive language scale and language composite (p<0,05). Fine motor outcomes of extremely-very preterm children during self-selected speed walking were negatively related to forefoot dynamic plantar peak pressure and positively related to hindfoot dynamic plantar peak pressure (p<0,05). In conclusion, it is important to evaluate 3-year-old pre-kindergarten preterm children in terms of neurodevelopmental function as well as their performance during self-selected speed and dual-task walking. In particular,while the moderate-late preterm children had an impaired gait performance compared to their term peers during self-selected speed walking, this difference disappeared during dual-task walking. The gait performances and dynamic plantar pressure distributions of extremely-very preterm children, who were found to be more at risk for neurodevelopmental problems, may be impaired. In conclusion, the moderately-late preterm children, who were found to be at risk for neurodevelopmental problems, should be followed up with age-specific evaluations and follow-ups like extremely-very preterm children to refer to early intervention programs when necessary.