Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırmaya yönelik tutumları ile kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlilik ve algı düzeylerinin incelenmesi
Examination of pre-school teachers attitudes towards inclusive education and their self-efficacy and perception levels
Yazar: AYDIN DEV
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET MART
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik öz yeterlilik = Academic self-efficacy ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğretmen tutumu = Teacher attitude

Özet:
Bu araştırmanın amacı; okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlilik ve algı düzeyleri incelenerek, kaynaştırma öğrencilerine karşı tutumlarının cinsiyet, kıdem yılı, tanıdığı özel gereksinimli bireylerin olup olmadığı, öncesinde özel gereksinimli öğrencilerle çalışıp çalışmadığı, kaynaştırma eğitimiyle alakalı hizmet içi eğitim alıp almadığı gibi değişkenlerle analiz edilip çıkan farklılıkların ortaya konmasıdır. Ayrıca okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine karşı tutumlarının olumlu veya olumsuz yönde olmasının ve bu eğitime karşı öz yeterlilik algılarının bu eğitimi nasıl etkilediğinin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Araştırmada keşfedici sıralı karma desene uygun olarak birbirinden bağımsız toplanan nicel veriler ile okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlilik algı ve tutumlarına ilişkin genel durumu ortaya koyulurken, aynı zamanda nitel veriler ile okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik görüşlerine ulaşılmıştır. Araştırmada Karaman ve Konya illerindeki bağımsız anaokullarında ve ilköğretim bünyesindeki anasınıflarında bulunan toplamda 309 (258 kadın 51 erkek) okul öncesi öğretmeni ile nicel boyutu yürütülmüştür. Bu kapsamda, Özbaba (2000) tarafından geliştirilen Okul Öncesi Eğitimde Kaynaştırmaya Karşı Tutum Ölçeği ve Aksüt, Battal ve Yaldız (2005) tarafından geliştirilen Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yeterlilik Anketi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmaya dahil edilen 309 okul öncesi öğretmeni içerisinden görüşmeyi kabul eden ve Karaman'da bulunan 16 okul öncesi öğretmenine 10 adet açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak araştırmanın nitel boyutu oluşturulmuştur. Nicel veriler sonucunda öğretmenlerin tutum düzeylerinin orta, öz yeterlilik algılarının ise yüksek seviyede olduğu tespit edilmiştir. Nitel veriler tematik analiz yoluyla analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda öğretmenlerin kaynaştırma eğitimiyle ilgili; zorluklar, süreç, öneriler, tutumlar ve görüşler olmak üzere 4 adet tema oluşturulmuştur. Bu temalardan kaynaştırma eğitiminin uygulandığı sınıflarda mevcudun fazla olduğu, öğretmenlerin kaynaştırma eğitimine karşı stres ve kaygı durumlarının olduğu, öğretmenlerin hizmet içi eğitime ihtiyacı olduğu, sınıfların fiziki imkanlarının yetersiz olduğu, veli eğitimlerine ihtiyaç duyulduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda; okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine karşı stres ve kaygı durumlarını ortadan kaldırabilmek ve olumlu tutumlar geliştirmesine yardımcı olmak adına öğretmenlere ve okul idarecilerine hizmet içi eğitim, seminer gibi ek eğitim hizmetleri sunulması, kaynaştırma eğitiminin uygulandığı sınıfların fiziki yapılarının ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi, sınıf mevcutlarının mevzuatla düzeltilerek azaltılması, sınıflarda yardımcı personel ve ikinci bir özel eğitim öğretmeninin görevlendirilmesi, ailelere eğitimler verilmesi, kurumlarda mevcut norm durumuna bakılmaksızın öğretmenler, aileler ve öğrenciler için rehber öğretmen görevlendirilmesi gibi öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to examine the self-efficacy and perception levels of preschool teachers towards inclusion education and to analyze their attitudes towards inclusion students with variables such as gender, seniority, whether they know individuals with special needs, whether they have worked with students with special needs before, whether they have received in-service training related to inclusion education and to reveal the differences. In addition, it was aimed to determine whether preschool teachers' attitudes towards inclusive education are positive or negative and how their self-efficacy perceptions towards this education affect this education. In the study, the general situation of preschool teachers' self-efficacy perceptions and attitudes towards inclusive education was revealed with the quantitative data collected independently of each other in accordance with the exploratory sequential mixed design, while the views of preschool teachers towards inclusive education were reached with qualitative data. The quantitative dimension of the study was conducted with a total of 309 preschool teachers (258 female and 51 male) in independent kindergartens and kindergartens within primary education in Karaman and Konya provinces. In this context, the Attitude Towards Inclusion in Preschool Education Scale developed by Özbaba (2000) and the Competency Questionnaire Scale for Inclusive Education developed by Aksüt, Battal and Yaldız (2005) were used. The qualitative dimension of the study was formed by applying a semi-structured interview form consisting of 10 open-ended questions to 16 preschool teachers in Karaman who accepted to be interviewed among the 309 preschool teachers included in the study. As a result of the quantitative data, it was determined that the attitude levels of the teachers were medium and their self-efficacy perceptions were high. Qualitative data were analyzed through thematic analysis. As a result of this analysis, four themes were formed: difficulties, process, suggestions, attitudes and opinions of teachers about inclusive education. From these themes, it was concluded that there is overcrowding in the classes where mainstreaming education is implemented, teachers have stress and anxiety against mainstreaming education, teachers need in-service training, physical facilities of the classes are insufficient, and parent trainings are needed. As a result of the research; in order to eliminate the stress and anxiety of preschool teachers against inclusive education and to help them develop positive attitudes, suggestions such as providing additional training services such as in-service training and seminars to teachers and school administrators, organizing the physical structures of the classrooms where inclusive education is implemented according to their needs, reducing the class sizes by correcting the legislation, assigning auxiliary personnel and a second special education teacher in the classrooms, providing trainings to families, assigning a counselor for teachers, families and students regardless of the current norm status in the institutions.