Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk sevme düzeyleri ile çocuk haklarına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between preschool teacher candidates' levels of liking of children and their attitudes towards children's rights
Yazar: YASEMİN DEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GONCA ULUDAĞ
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Hakları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Tutum ölçekleri = Attitude scales ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuk hakları = Children's rights ; Çocuk sevgisi = Love for children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı, okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk sevme düzeyleri ve çocuk haklarına yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada, karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun çalışma grubunu 2021-2022 akademik yılında Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde okul öncesi eğitimi lisans programının 1, 2, 3 ve 4. sınıflarına devam eden 206 okul öncesi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunun çalışma grubunda ise nicel boyutun çalışma grubunda da yer alan 19 öğretmen adayı yer almaktadır. Araştırmanın verileri "Bireysel Bilgi Formu", "Barnett Çocuk Sevme Ölçeği", "Çocuk Haklarına İlişkin Tutum Ölçeği" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılarak toplanmıştır. Nicel veriler SPSS ve AMOS paket programı, nitel veriler ise MAXQDA programı ile analiz edilmiştir. Nicel verilerin analizi sonucunda; katılımcıların çocuk sevme düzeylerinin yüksek ve çocuk hakları tutumlarının olumlu olduğu, kadınların çocuk sevme düzeylerinin erkeklere göre yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların çocuk sevme düzeyleri ve çocuk hakları tutumları arasında anlamlı düzeyde ilişki olduğu ve çocuk sevme düzeyinin çocuk hakları tutumunun anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Kardeş sayısı, çocukluğun geçtiği yer, aile tipi, çocuk hakları ile ilgili ders alma durumu değişkenlerinin katılımcıların çocuk sevme düzeylerini ve çocuk haklarına yönelik tutumlarını etkilemediği belirlenmiştir. Nitel verilerinin analizi sonucunda ise; katılımcıların çocukları sevdikleri ve çocuklarla olumlu iletişim kurdukları gerekçesiyle programı tercih ettikleri; çocuk kavramını masumiyet ve sevgi olarak tanımladıkları belirlenmiştir. Katılımcılara göre çocuklar en fazla eğitim hakkından yararlanmaktadır ve en çok ihlal edilen çocuk hakkı korunma hakkıdır. Katılımcıların, okul öncesi öğretmenlerinin çocukları sevmesi gerektiğini, çocuk sevgisinin çocukların haklarını korumak ve gözetmek için önemli olduğunu, lisans eğitim programlarının çocuk haklarına tutumlarını geliştirilmede yeterli olmadığını düşündükleri tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular alan yazın ışığında tartışılmış, araştırmaya ve uygulamaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
This study examines the relationship between preschool teacher candidates' levels of liking children and their attitudes towards children's rights. The research design is the exploratory sequential design, which is one of the mixed method designs. For the quantitative part of the research, the study group consists of 206 preschool teacher candidates attending the 1st, 2nd, 3rd, and 4th grades of the early childhood education bachelor's program in a public university in Turkey in the 2021-2022 academic year. In the study group of the qualitative part of the research, there are 19 candidates who are also in the study group of the quantitative part. Data were collected using the "Individual Information Form", "Barnett Liking of Children Scale", "Children's Rights Attitude Scale", and "Semi-Structured Interview Form". Quantitative data were analyzed with SPSS and AMOS programs; quantitative data were analyzed with the MAXQDA program. As a result of the analysis of quantitative data, It was found that the level of liking of the participants were high and the attitudes toward children's rights were positive, level of liking of children of women was higher than men. It was determined that there was a significant relationship between the participants' levels of liking for children and their attitudes towards children's rights, and that the level of liking for children was a significant predictor of children's rights attitudes. It was determined that the variables of the number of siblings, place of childhood life, type of family, and taking lesson related to children's rights did not affect the participants' level of liking children and their attitudes towards children's rights. As a result of the analysis of qualitative data; the participants prefer the program because they love the children and communicate with children positively; It was determined that they define the concept of the child as innocence and love. According to the participants, children benefit most from the right to education and the most violated child right is the right to protection of child. It was determined that the participants thought preschool teachers should love children, that love of children is essential to protecting and observing children's rights, and that the bachelor's programs are insufficient to improve their attitudes towards children's rights. The findings were discussed with the information in the literature, and recommendations were made for research and practice.