Okul öncesi eğitim yapılarının tasarım ilkelerinin uygulanmış örnekler üzerinden irdelenmesi
The design principles of preschool education buildings through the built examples
Yazar: OYA GÖKALP
Danışman: DOÇ. DR. YASEMEN ÖZER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsan hayatının ilk altı yılını kapsayan erken çocukluk dönemi, hayatın en hızlı ve etkili gelişim gösterilen, öğrenme eyleminin aktif olarak gerçekleştiği ve insanın kişiliğinin oluşmaya başladığı dönemdir. Bu dönemde edinilmiş olan bilgi ve alışkanlıklar, hayatın sonraki dönemlerinde etkisini göstermektedir. Çocuk, doğumundan itibaren duyu organları aracılığı ile etkileşimde bulunduğu fiziksel mekânlardan etkilenir, mimari ise bu etkilenmenin önemli bir parçasını oluşturur. Kullanıcı olarak çocuğun ihtiyaçları göz önünde bulundurularak tasarlanan mimari mekânlar; çocuğun keşfetmesine, sağlıklı sosyal ilişkiler kurmasına ve öğrenme eylemine olanak sağlayan deneyimlerin aktif olarak gerçekleşmesine olanak sağlar. Öncelikli kullanıcıları çocuklar olan okul öncesi eğitim yapılarının tasarımı bu nedenle önem taşımaktadır. Okul öncesi eğitim yapılarının tasarımı, çocuğun keşfetme ve öğrenme isteğine, algısal ve bilişsel gelişimine cevap verebilmeli, kullanıcı olarak çocuğun ihtiyaçları göz önünde bulundurularak gerçekleştirilmelidir.  Tezin amacı, okul öncesi eğitim yapılarının tasarımının önemini çocuk ve fiziksel çevre etkileşimi açısından irdelemek ve bunun sonucunda yeni tasarlanacak okul öncesi eğitim yapılarının tasarımları için kaynak oluşturmaktır. Bu kapsamda çeşitli kitaplar, dergiler ve çevrimiçi kaynaklarda yapılan literatür araştırmasının ardından 1952-2021 yılları arasında okul öncesi eğitim yapısı olarak tasarlanmış, literatürde yer bulmuş, elli adet okul öncesi eğitim yapısı inceleme amacı ile seçilmiştir. Seçilen bu örnekler; yerleşim kararlarında temel ilkeler olan konum, yönlenme, vaziyet yerleşimi, mekânsal organizasyon, sirkülasyon şeması, sirkülasyon alanlarının kullanımı, açık alan kullanımı, öğrenme merkezlerinin mekânsal organizasyonu ve öğrenme merkezlerinin ve yapının açık alan ile etkileşimi açısından incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda seçilen örnekler üzerinden mevcut durum tespiti ve incelenen örnekler arasında karşılaştırma yapılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda elde edilen veriler ile okul öncesi eğitim yapısı tasarımlarında dikkat edilmesi gereken önemli noktalar belirlenmiş ve tasarımcılara önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Early childhood, which covers the first six years of a person's life, is the period of the fastest and most effective development. It is also the time when the act of active learning occurs and the person's personality begins to form. The knowledge and habits acquired during this period have an impact on the later stages of life. Since birth, the child is influenced by the physical environments that he/she experiences through him/her sensory receptors, and architecture plays a significant role in this influence. Architectural spaces that are designed in accordance with the needs of a child as the user, allow the child to explore and form healthy social relationships, and the experiences gained in this setting enable active learning. Therefore, the design of preschool education buildings, whose primary users are children, gains importance. The design of preschool education buildings should be able to respond to the child's desire to explore and learn, as well as their perceptual and cognitive development, and should be carried out in consideration of the child's needs as a user. 
The aim of this thesis is to explore the significance of preschool education building design in terms of interaction between the child and the physical environment, to create a useful resource for future preschool education building designs. Following a review of the literature in various books, magazines, and online resources, fifty preschool education buildings were chosen to be studied. These buildings were designed between 1952 and 2021 as preschool education building and were acknowledged in the architectural literature. These examples were analyzed in terms of location, orientation, site layout which are the basic principles in locations decisions and spatial organization, circulation scheme, usage of circulation spaces, use of open space, the spatial organization of learning centers, and interaction of learning centers and building with open space. The current status of the selected samples was evaluated according to this analysis, and comparisons were made between the studied examples. With the data acquire as a result of the study, important points to be considered in the design of pre-school education buildings have been determined and suggestions were made to architects.