Yükseköğretimde öğrenen merkezli eğitimin yapılandırılmasında bir model önerisi
Proposal of a model for constructing the learner-centered education in higher education
Yazar: METİN KARTAL
Danışman: PROF. DR. FATMA BIKMAZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim programları = Education programs ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Çalışmanın amacı Türk yükseköğretimin tüm paydaşları tarafından öğrenen merkezli eğitimin ölçütlerinin neler olması gerektiğini belirlemek, bu ölçütler temelinde Türk yükseköğretiminde öğrenen merkezli eğitimin yapılandırılabilmesi için bir model önerisi geliştirmek ve bu modele göre üniversitelerin öğrenen merkezli eğitimi uygulama durumlarını ortaya koyarak, temel ihtiyaç alanlarını belirlemektir. Bu genel amaç çerçevesinde araştırma nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı karma araştırma yönteminde modellenmiş ve keşfedici ardışık desende desenlenmiştir. Araştırmanın evren-örneklem ve çalışma grupları araştırma sorularına göre ayrı ayrı yapılandırılarak planlanmıştır. Ankara ili vakıf-devlet üniversitelerinin fen ve sosyal bilimler alanlarında akredite olmuş programlarda görev yapmakta olan yöneticiler ve öğretim elemanları ile akredite programlarda öğrenimlerine devam eden öğrenciler araştırmanın çalışma gruplarını oluşturmuştur. Bu kapsamda nitel verilerin toplanmasında bireysel görüşmeden, odak grup görüşmesinden ve doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, Yükseköğretimde Öğrenen Merkezli Eğitim Ekosistemi (YÖME-EKO) değerlendirme anketi ile toplanmıştır. Araştırmanın sonucunda; yükseköğretimde öğrenen merkezli eğitimin yapılandırılmasına yönelik belirlenecek ölçütler '(1) Eğitim Programı, Öğretim ve Değerlendirme; (2) Öğretme-Öğrenme Desteği; (3) Öğretimin ve Öğrenmenin Niteliği; (4) Kurumsal Yapı; (5) Politika ve Strateji' katmanları ve bu katmanlar altında yer alan ölçüt ve alt ölçütler çerçevesinde geliştirilmiştir. Yükseköğretimde öğrenen merkezli eğitimin gerçekleşme düzeyi ile ilgili elde edilen sonuçlara göre hem devlet hem de vakıf üniversitelerinde; (1) Mikrosistem: Eğitim Programlarının Planlanması katmanının 'orta düzeyde', (2) Mezosistem: Eğitim Programlarının Uygulanması katmanının 'gelişmiş düzeyde', (3) Ekzosistem: Öğrenen Merkezli Eğitimin Niteliği katmanının 'gelişmiş düzeyde', (4) Makrosistem: Kurumsal Yapı ve Yönetişim katmanının 'gelişmiş düzeyde', (5) Kronosistem: Politika, Strateji ve Kaynaklar katmanının 'orta düzeyde' gerçekleştiği ortaya konulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the benchmarks of learner-centered education by insights of all-stakeholders of Turkish higher education; to develop a model for constructing learner-centered education, and to determine the attainments in learner-centered education to determine the zone of proximal development. This study has employed the explanatory sequential design of mixed methods involving two-phases: a qualitative approach is used to reveal in-depth understanding for explanations, and then a quantitative approach to find out the quantitative relationship. The study groups were selected from the faculty administrations and members, and students in the accredited science and social sciences programs of public and private universities in Ankara. The qualitative data was collected by in-depth constructed interview with administrators and faculty members; focus group with students, and document analysis. The quantitative data was fulfilled with a-questionnaire on learner-centered education ecosystem to determine the attainments in learner-centered education in higher education. The results for the first research question were given under the five-strata: (1) Curriculum, Instruction, and Evaluation; (2) Teaching and Learning Support; (3) The Quality of Teaching and Learning; (4) Institutional Structure; (5) Policy and Strategy. The results for attainments in learner-centered education in public and private higher education were reported as follows: (1) Microsystem: Curriculum Planning is 'intermediate'; (2) Mesosystem: Curriculum Enactment in 'advanced level'; (3) Exosystem: The Quality of Learner-Centered Education in 'advanced level'; (4) Macrosystem: Institutional Structure and Governance in 'advanced level' of the Institutional Structure and Governance layer; (5) Chronosystem: Policy, Strategy and Resources in 'intermediate' level.