Bazı hava kirleticilerin ilkokul çocuklarında solunum fonksiyonları ve astım ve allerjik hastalıklarla ilişkili semptom prevalansına etkisi
Effects of several air pollutants on lung function and prevalence of symptoms related with asthma and allergic diseases  in primary school children
Yazar: HİCRAN ALTUG
Danışman: PROF. DR. TUNCAY DÖĞEROĞLU
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Hava kirliliği = Air pollution ; Kentsel çevre = Urban environment

Özet:
Bu tez kapsamında Eskişehir de hava kirliliği açısından farklı özelliklere sahip üç bölgede (yarı kentsel, kentsel, kentsel-trafik) yaşayan çocuklarda hava kirliliğinin sağlık etkileri araştırılmıştır. Çalışma 16 adet ilköğretim okulunda okuyan 9 ile 13 yaşları arasındaki 1.880 çocuğu kapsamaktadır. Çocuklarda en sık karşılaşılan allerjik hastalıklar olan astım, rinit ve egzamaya ilişkin semptomlar, Uluslararası Çocukluk Çağı Astım ve Allerjik Hastalıklar Çalışması (ISAAC) anketi ile belirlenmiştir. Her çocuğa yaz ve kış dönemlerinde olmak üzere iki defa solunum fonksiyon testleri uygulanmıştır. Solunum fonksiyon testleri ile eş zamanlı olarak okulların bahçelerinde pasif örnekleme yöntemi ile ozon (O3), azot dioksit (NO2) ve kükürt dioksit (SO2) derişimleri ölçülmüştür. Kış döneminde 643 çocukta ekshale NO ölçümleri de gerçekleştirilmiştir. Hava kirliliğinin çocukların solunum sağlığına ve allerjik semptomlara etkileri çok değişkenli istatistiksel analizlerle belirlenmiştir. Ayrıca, Eskişehir halkının hava kirliliğine maruz kalımının değerlendirilmesi için maruz kalım haritaları oluşturulmuştur. 
Hava kirliliğinin etkilerinin farklı kirleticiler ve sağlık çıktıları açısından ele alındığı bu çalışmada, en etkili kirletici parametre ozon iken, etkilerin en belirgin olarak saptandığı sağlık çıktılarının da solunum fonksiyonlarında azalma olduğu görülmüştür. Bu çalışmanın sonuçları, yaz döneminde artan ozon seviyelerinin özellikle kızlar olmak üzere okul çağındaki çocukların solunum fonksiyonlarında yarı akut azalmalara neden olabileceğini göstermiştir (yaz dönemi O3 derişimlerindeki her 10 µg m-3?lük artış için kızlarda düşük solunum fonksiyonuna sahip olma [OO = 1,11 (%95 GA 1,03?1,19)]). Yarı kentsel bölgede yaşayan çocuklarda, bölgedeki yüksek ozon seviyeleri ile ilişkili olarak düşük solunum fonksiyonu ve akut solunum yolu rahatsızlıklarının daha yaygın olduğu dikkati çekmiştir. Diğer yandan, hava kirliliğinin astım, rinit ve egzama hastalıklarının son 12 aydaki semptomlarına önemli etkisi saptanmamıştır.

Abstract:
In this thesis, health effects of ambient air pollution were studied in three groups of schoolchildren living in areas (suburban, urban and urban-traffic) with different air pollution levels in Eskişehir. This study involved 1,880 students aged between 9 and 13 years from 16 public primary schools. Symptoms of three most prevalent childhood allergic diseases, namely asthma, rhinitis and eczema were determined by the International Study of Asthma and Allergies in Childhood (ISAAC) questionnaire. Two lung function tests were performed by each child for summer and winter seasons with simultaneous ambient air measurements of ozone (O3), nitrogen dioxide (NO2) and sulfur dioxide (SO2) by passive sampling. Exhaled NO measurements were also carried out for 643 children only for the winter period. Effects of air pollution on impaired lung function and allergic symptoms in schoolchildren were estimated by multivariate logistic regression analyses. In addition, exposure maps were prepared in order to evaluate air pollution exposure of Eskişehir residents. 
This study, in which effects of air pollution were investigated in terms of different health outcomes and pollutants, showed that ozone was the most important pollutant and effects were most observed for decline in lung function. The results of this study showed that increasing ozone concentrations may cause a sub-acute impairment in lung function of school aged children especially for girls (impaired lung function for an increase of 10 µg m-3 only for girls for the summer season evaluation [OR = 1.11 (95% CI 1.03?1.19)]). Children living in the suburban area had more prevalent impaired lung function and acute respiratory tract symptoms in relation to high ozone levels in this region.  No important association was found between any of the measured air pollutants and symptoms of current wheeze, current rhinoconjunctivitis and current itchy rash.