Saîd el-Efgânî'nin Nahiv tarihçiliğindeki yeri
The place of Sa'id al-Afghani in historicism of syntax
Yazar: ÖMER FARUK KANŞİRAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAKUP KIZILKAYA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Tarih = History
Dizin: Arapça = Arabic ; Biyografi = Biography ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Said el-Efgani = Said el-Efgani ; Söz dizim = Syntax ; Tarihçilik = Historiography ; İslamiyet = Islam

Özet:
Arap dili alanında yaptığı çalışmalarla bu alanın önemli bir siması olan Saîd el-Efgānî, 20. yüzyıl Arap dili modern döneminde yaşamıştır. Arap dili grameri, tarihi ve Arap diliyle ilgili daha başka konularda da birçok eser telif ve tahkik etmiş, modern dönemde yaptığı çalışmalarıyla ön plana çıkmıştır. 
Saîd el-Efgānî'nin öne çıktığı ve önemli çalışmalarının bulunduğu alan ise nahiv tarihçiliğidir. Arap dili tarihi, araştırmacılar tarafından başlangıcından günümüze kadar geçirdiği devrelerle ele alınmış, dilin bazı devreleri ise müstakil eserlerde incelenmiştir. Arap dilini dönem odaklı olarak inceleyen tarihçilerden biri de Saîd el-Efgānî'dir. Saîd el-Efgānî, Fî uṣûli'n-naḥv ve Min târîḫi'n-naḥv adlı eserlerinde Arap dilinin İslâm'dan sonraki oluşum sürecini ele almış ve incelemiştir.
Bu çalışmada nahiv tarihine genel bir bakış yapılmış, Arap dili edebiyatı, tabakat eserleri ve nahiv tarihini konu edinen eserlerden kısaca söz edilmiştir. Saîd el-Efgānî'nin hayatı, eserleri ve özellikle onun nahiv tarihçiliği incelenmiştir. Bu incelemede tarihçinin nahiv tarihine bakışı ve değerlendirmeleri, Ahmed Emin, Muhammed Tantâvî, Şevkî Dayf, Muhammed Hayr el-Halvânî, Mehdî el-Mahzûmî, Fethi Abdulfettah ed-Decnî ve Hasan 'Avn gibi diğer nahiv tarihçilerinin görüşleriyle kıyaslanarak değerlendirilmiş ve Saîd el-Efgānî'nin dil tarihçiliğindeki yeri tespit edilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
Said el-Efgani, who is an important figüre with his studies in Arabic language, lived in 20th century Arabic language modern period. He wrote and researched about twenty work on Arabic's mothod and dictionary, Islam and women, Jahiliyyah and Islam fairs. He came into prominence with his Works in the modern period.
Another area, in which Said el-Efgani came prominent, is syntax historiography. There are rules and principles in Arabic language to avoid mistakes such as mispronunciation. Syntax historiography includes this historic journey of the Arabic language.
In this study, a general outlook was carried out on syntax history; and Arabic language literatüre, tabaqat works and other works on syntax history were briefly mentioned. There is information provided on Said el-Efgani's life, scientific journeys and works. Point of view of Said el-Efgani is compared with point of view of nahv historians (Ahmed Emin, Shawqi Dayf, Mohammad Tantâvî, Muhammad Hayri al-Halvani, Mahdi al-Mahzoumi, Fethi Abdulfettah ed-Decni, and Hasan Avn) comparison with other syntax historians' approaches. It is seen that sometimes he agreed with historians of nahv and sometimes he didn't. In the results section, a general deduction is attermpted as his contribtions to the syntax history presented and his place in language historiography was tried to be located.