Cilo Dağı'nda buzul izlemesi için çok zamanlı bir değişim analizi ve haritalaması yaklaşımı geliştirilmesi
Development of a multi-temporal change detection and mapping approach for glacier monitoring in Cilo Mountain
Yazar: MUZAFFER ÇELİK
Danışman: PROF. DR. SULTAN KOCAMAN GÖKÇEOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Geomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'nin Hakkari İli'nde yer alan Cilo Dağı'nda bulunan ve geneli Cilo Bu-zulları olarak adlandırılan buzulların uzaktan algılama yöntemleri kullanılarak tespiti ve zaman-sal değişimleri incelenmiştir. Tez kapsamında ulusal ve uluslararası literatürde yer alan buzul izleme çalışmalarının yanı sıra Cilo buzulları ile alakalı yapılan çalışmalar incelenmiş ve bölgeye ait eski çalışmalar da göz önünde bulundurularak bir değerlendirme yapılmıştır. İklim değişik-likleri ve küresel ısınmanın etkilerinin artarak gözlendiği günümüz şartlarında buzulların eri-mekte ve hatta yok olmakta olması çevresel izleme ve küresel iklim değişikliği modelleme açı-sından bu tür yerel çalışmaların yapılmasını gerekli kılmaktadır. Geçmiş yıllarda Cilo ile ilgili bulunabilen en eski veriler ışığında yapılan çalışmalar erimenin büyüklüğü ile ilgili sonuçlar ortaya koymuştur. Bu tez kapsamında, yıllık olarak elde edilen Sentinel-2 uydu görüntüleri ile erimenin belirli bir periyot içerisindeki hızı ve yönü ile ilgili sayısal veriler elde edilmiştir. Bu verilerin elde edilmesi için literatürde en sık kullanılan buzul tespit indekslerinden olan Nor-malleştirilmiş Fark Kar İndeksi (Normalized Difference Snow Index  - NDSI), Normalleştiril-miş Fark Kar ve Buz İndeksi (Normalized Difference Snow and Ice Index  - NDSII), Normal-leştirilmiş Fark Buzul İndeksi (Normalized Difference Glacier Index  - NDGI) ve Normalleşti-rilmiş Fark Temel Bileşen Kar İndeksi (Normalized Difference Principal Component Snow Index  - NDPCSI) kullanılmış, referans veriler yardımıyla bu indekslerin sağladığı doğruluklar değerlendirilmiştir. Referans veriler Harita Genel Müdürlüğü (HGM) tarafından sağlanan HGM Küre uygulaması üzerinde sunulan 2019 yılına ait hava ortofotolarından manuel çizim yöntemiyle elde edilmiştir. Değişiklik analizi 2017-2023 yılları arası için gerçekleştirilmiş ve sonuçlar meteorolojik veriler ile ilişkilendirilmiştir. Bu çalışma ile buzulların sistematik olarak izlenmesi ve değişimlerinin analizi için bulutsuz Sentinel-2 görüntülerinin kullanımının uygun olduğu, buzul tespiti için en uygun indeksin de NDSII olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, optical remote sensing methods were utilized for the detection and analysis of glaciers located on Mount Cilo in the Hakkari province of Turkey, commonly referred to as the Cilo Glaciers. In addition to a review of glacier monitoring studies in the literature, previ-ous works related to the Cilo Glaciers were analyzed. An evaluation was conducted taking into account the findings from previous studies in the region. Given the increasing effects of climate change and global warming, which are causing glaciers to melt and even disappear, it becomes essential to conduct such studies for environmental monitoring and global climate change modeling purposes. Studies conducted based on the oldest available data related to Cilo in previous years have revealed the extent of melting. Within the scope of this thesis, data concerning the speed and direction of melting within specific periods were obtained using annual Sentinel-2 satellite images. Normalized Difference Snow Index (NDSI), Normalized Difference Snow and Ice Index (NDSII), Normalized Difference Glacier Index (NDGI), Normalized Difference Principal Component Snow Index (NDPCSI), which are among the most frequently used glacier detection indices in the literature, were employed to obtain these data. These indices were compared for their accuracy using reference data, which were obtai-ned from aerial orthophotos from the year 2019 presented on the HGM Küre platform of the General Directorate of Mapping (Harita Genel Müdürlüğü - HGM). A change analysis was conducted between the years 2017 and 2023, and the results were related with the meteorolo-gical data. This thesis demonstrated that the use of cloud-free Sentinel-2 images can be re-commended the for systematic monitoring and tracking changes in glaciers by employing the NDSII index.