Selim İleri'nin öykülerine psikanalitik bir yaklaşım
A psychanalytical approach to Selim İleri's stories
Yazar: SILA YILMAZ
Danışman: PROF. DR. OKTAY YİVLİ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Bilinçdışı = Unconscious ; Hikaye = Story ; Nesne ilişkileri = Object relations ; Oidipus kompleksi = Oedipus complex ; Psikanalitik Eleştiri Kuramı = Psychoanalytic Criticism Theory ; Psikanaliz = Psychoanalysis ; Savunma mekanizmaları = Defense mechanisms ; Sosyal onay ihtiyacı = Need for social approval ; Türk hikayesi = Turkish story ; İleri, Selim = İleri, Selim

Özet:
Bireyin yaşadığı çevresel faktörler, onu hayata hazırlayan aile yaşamı, çocuklukta veya ileri yaşlarda yaşanan kimi travmalar ruhsal problemlere neden olabilmektedir. Kentleşme ile giderek yalnızlaşan, sosyal hayattan uzaklaşarak insanlarla ilişki kurmakta zorlanan bireylerin yaşadıkları psikolojik problemler de o oranda artış göstermektedir. Edebiyat biliminin edebî metne bakış açısını genişleten eleştiri kuramlarından biri olan psikanalitik eleştiri yöntemi edebî eserlere yansıyan psişik durumları analiz etmeyi hedefleyen bir yöntemdir. Bu çalışmanın yapılma amacı modern insanın ruh durumunu toplumsal konumuyla bir bütün olarak ele alan Selim İleri'nin öykü kitaplarında yer alan psişik malzemeyi irdelemek ve ortaya koymaktır. Literatürde bulunan psikanalitik incelemelerde öykü türüne daha az yer verilmiş olması, bizi Selim İleri'nin öykü kitaplarını incelemeye iten bir etmendir.
Selim İleri'nin öykülerini psikanalitik bakış açısıyla incelediğimizde elde ettiğimiz bulgulardan en belirgin olanı bireyi hayata hazırlayan aile yaşamının ele alınışıdır. Bireylerin sosyal hayata uyum sağlamakta çektikleri güçlükler, sık sık geçmişe giden hareketli zihinler, diğer insanlar tarafından onaylanma bağımlılığı, kimlik bunalımları, aşırı duyarlı, içe kapanık karakterler yapmış olduğumuz inceleme sonucu elde ettiğimiz psikanalitik bulgulardır.

Abstract:
The environmental factors experienced by the individual, the family life that prepares her/him for life, traumas that experienced in childhood or later in life can cause mental problems. Also, the psychological problems experienced by individuals who become increasingly lonely with urbanization and who have difficulty in establishing relationships with people by distancing from social life also increase at that rate. The psychoanalytic criticism method, which is one of the criticism theories that expands the perspective of literary science to the literary text, is a method that aims to analyze the psychic states reflected in the works. The purpose of this study is to examine and reveal the psychic material in Selim İleri's story books, who deals with the mental state of modern man as a whole with his social position. The fact that kind of story is given less place in the psychoanalytic studies in the literature is a factor that leading us to examine Selim İleri's story books. 
When we analyzed Selim İleri's stories from a psychoanalytic point of view, the most obvious finding was the treatment of family life, which prepares the individual for life. Difficulties individuals have in adapting to social life, active minds that often go to the past, addiction to approval by other people, identity crises, hypersensitive, introverted characters were the psychoanalytic findings we obtained as a result of the examination we made.