Sovyetler Birliği öncesinde ve sonrasında Azerbaycan'da kapitalist yapının oluşum sürecinin karşılaştırmalı analizi
The comparative analysis of formation process of capitalist structure in Azerbaijan before and after the Soviet Union
Yazar: ILKİN MAJİDOV
Danışman: PROF. DR. MEHMET ALTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Azerbaycan tarihi = Azerbaijan history ; Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomi tarihi = Economic history ; Kapalı sistemler = Closed systems ; Kapitalist ekonomi = Capitalist economy ; Kapitalist toplumlar = Capitalist societies ; Kapitalist ülkeler = Capitalist countries ; Kapitalizm = Capitalism

Özet:
ÖZHer ülke sahip olduğu farklı koşullar nedeniyle farklı sermaye birikim süreci yaşamıştır. Bu koşullar tarihsel birikim, kurumsal ve ekonomik yapı, kültürel ve sosyal faktörler vb. gibi bir dizi etkenden oluşmaktadır. Söz konusu koşullardaki farklılıklar ülkelerin ekonomik gelişme sürecine farklı tarihsel süreçlerde girmesini sağlamıştır. Yine bu faklılıklar, ülkelerin genel özellikleri itibarıyla serbest piyasa ekonomisi sistemi içerisinde yer almalarına karşın, farklı kapitalizm uygulamalarıyla deneyimlenmiş olmalarını açıklamaktadır.Bağımsızlığın kazanılmasından sonra Azerbaycan'da piyasa ekonomisine geçiş sürecinde yapılan uygulamalar ve eski ekonomik sistemin bıraktığı zorunlu koşullar kapitalist yapının oluşum sürecini belirleyen temel etken olmuş ve tam anlamıyla serbest piyasa ekonomisinin yerleşmesi yerine karma ekonomik yapının oluşumuna zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada, önce çeşitli kapitalizm uygulamaları teorik çerçevede değerlendirilmiş, tarihsel süreçte Azerbaycan'da sermaye birikimi ve kapitalist yapının oluşum sürecinde yaşanan önemli gelişmelere yer verilmiştir. Ardından, Sovyetler Birliği öncesi ve sonrasında Azerbaycan'da kapitalist yapının oluşum sürecinin karşılaştırmalı analizi yapılmış, ülkenin bugünkü konumu itibarıyla hangi kapitalizm türünün özelliklerini taşıdığı belirli kriterlere ve göstergelere dayanarak araştırılmış, ayrıca gelişmelerin perspektifte ne tür bir kapitalist yapını ortaya çıkarabileceği konusu üzerinde durulmuştur.Sonuç olarak, bahsedilen iki farklı dönemde kapitalist yapının oluşum sürecindeki önemli benzerlikler ve farklılıklardan yola çıkılarak günümüzdeki gelişmeler açıklanmıştır. Ayrıca, mevcut yapının hem Anglo-Sakson, hem de Komünal Kapitalizmin bir takım özelliklerine sahip olmasıyla birlikte, bir geçiş ekonomisi olarak gelişimsel kapitalizm ve karma ekonomi özelliklerini taşıdığı, ileriki dönemdeyse liberalleşme konusunda tedrici reformların uygulandığı ülkede serbest piyasa ekonomisinin tam anlamıyla yerleşmesi yerine, petrol sektörünün dominant sektör konumunu koruduğu sürece karma ekonominin pekiştirilmesi sürecinin öne çıkacağı ortaya konulmuştur.

Abstract:
ABSTRACTEvery country for its own specific conditions such as historical accumulation, institutional and economic structures, cultural and social factors has experienced various capital accumulation processes. Differences in these conditions have ensured various countries to enter the process of economic development in dissimilar historical periods. Furthermore, these circumstances explain how these countries go through different practices of capitalism in spite of their participation in a free market economy system concerning their general characteristics.After gaining independence, in Azerbaijan the practices were actualized in a period of free market economy system, which was the main target for establishing capitalism. Factually, it was brought about by a compound economic structure instead of a free market economy system. In this project, first different types of practices of capitalism were theoretically looked through and place was given to important reforms in capital accumulation and formation process of capitalist structure in Azerbaijan. In addition, before and after the Soviet Union formation process of capitalist structure in Azerbaijan has been comparatively analyzed and accordingly some criteria and facts have been investigated in regards to what kind of capitalist characteristics the country supports concerning its economic position. On the other hand, it has also been emphasized that what kind of capitalist structure can come out due to the process.Consequently, nowadays processes are explained about similar and different implementations of capitalism framework in both periods. On the other hand, the present structure possesses some features of either Anglo-Saxon or Communal capitalism. As a transitional economy, this infrastructure bears the features of developing capitalism and compound economy. However, in reality instead of setting market economy in a country where gradual reforms are realized in the subject of liberalization the compound economy is becoming powerful because of the domination of oil sector.