Umurbey çayı (Çanakkale) sedimentlerinde ağır metal durumunun sıralı ekstraksiyon yöntemi kullanarak belirlenmesi
The determination of heavy metal status in the sediments of Umurbey stream (Çanakkale) using sequential extraction method
Yazar: SADİYE TUĞÇE EREN
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN EKİNCİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Umurbey Çayı (Çanakkale) sediment örneklerindeki ağır metaller içerisinde yer alan toksik etkiye sahip ağır metallerin (Cd, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn) konsantrasyonunun sıralı ekstraksiyon yöntemi ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Umurbey Çayında belirlenen 8 noktadan sediment örnekleri alınmıştır. Alınan örneklerde ağır metallerin toplam miktarları kral suyu (Hidroklorik asit ve Nitrik asitin 3:1) ile yaş yakma yöntemi kullanılarak saptanmıştır. Jeokimyasal fraksiyonların belirlenmesinde ise BCR ardışık ekstraksiyon yöntemi kullanılarak ekstraktlar elde edilmiştir. Ekstraktlardaki metal konsantrasyonları alevli atomik absorpsiyon fotometresi (FAAS) ile belirlenmiştir. Ardışık ekstraksiyon yönteminin doğruluğu için standart referans madde kullanılarak yöntem test edilmiştir. Çalışma sonucunda, sediment örneklerine ait fiziko-kimyasal özellikler ve ağır metal içerikleri belirlenmiştir. Sediment örneklerinde ölçülen Cd konsantrasyonu ortalama 2,96 ppm olup Cd mobilitesi %61,2 Cr ortalama 89,7 ppm ve Cr mobilitesi %43,4 Cu miktarı ortalama 75,9 ppm ve Cu mobilitesi %43,3; Ni miktarı ortalama 37,7 ppm ve mobil Ni oranı %38,6 Pb konsantrasyonu 81,1 ppm ve mobilitesi %54,1 Zn miktarı ortalama 816,4 ppm ve hareketli kısmı %60 olarak  bulunmuştur. Araştırma sonuçları, Cr ve Cu dışındaki diğer ağır metallerin çevresel risk oluşturabileceğini göstermiştir. 

Anahtar Kelimeler: BCR Ardışık Ekstraksiyon Yöntemi, Ağır Metaller, Sediment, Çanakkale, Umurbey Çayı.

Abstract:
The objective of this study was to determine the concentration of heavy metals with toxic effect (Cd, Cr, Cu, Ni, Pb ve Zn) that are found in the sediment samples of Umurbey stream (Çanakkale), using sequential extraction method. The sediment samples were taken from 8 locations determined in Umurbey stream. Total amounts of heavy metals in the samples were determined by aqua regia with wet digestion. The extracts were reaped with BCR sequential extraction method to determine geochemical fractions. Metal concentrations in the extracts were determined using Flame Atomic Absorption Spectroscopy (FAAS). Accuracy of the sequential extraction method was tested with use of standard reference matter. At the end of the study, physico-chemical characteristics and heavy metal contents of the sediment samples were identified in the sediment samples, mean concentration and mobility values of the heavy metals were 2.96 ppm and 61.2% for Cd,89.7 ppm and 43.4% for Cr, 75.9 ppm and 43.3% for Cu, 37.7 ppm and 38.6% for Ni, 81.1 ppm and 54.1% for Pb, and 816.4 ppm 60% for Zn, respectively. The results showed that the heavy metals excluding Cr and Cu may pose an environmental risk. 

Key Words: BCR Sequential Extraction Procedure, Heavy Metals, Sediment, Çanakkale, Umurbey Stream.