Üniversite araştırma laboratuvarlarında iç ortam çevre kalitesinin araştırılması
Investigating of indoor environmental quality in university research laboratories
Yazar: GONCA YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. BURCU ONAT
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Çalışanlar başta olmak üzere zamanın büyük bir kısmı kapalı ortamlarda geçirilmektedir. Geçirilen zamanın fazla oluşu bu ortamların hava kalitesinin önemini arttırmaktadır. Birçok kuruluş yaptığı çalışmalarda olumsuz hava koşulları sebebiyle birçok insanın öldüğünü ve ciddi yan etkilere maruz kaldığını tespit etmiştir. Bu nedenle insan sağlığı için iç ortamlarda olumsuz hava koşulları mümkün olduğunca iyileştirilmelidir. 
Bu çalışmada bir üniversitenin Çevre Mühendisliği Bölümü araştırma laboratuvarlarında Ocak-Mart ayları arasında 5 farklı araştırma laboratuvarında ders dönemi ve ders harici dönemde ölçüm çalışmaları yürütülmüştür. Ölçüm çalışması kapsamında CO2, bağıl nem, sıcaklık, hava akım hızı, aydınlanma şiddeti gibi termal konfor parametreleri ve PM2.5 (2.5 µm'den küçük partikül madde) konsantrasyonu ölçülmüştür. Ayrıca laboratuvarlarda 5 µm'den küçük solunabilir partiküller (PM5) siklon toz örnekleyici kullanılarak filtre üzerinde toplanmış, tozun içeriğindeki ağır metaller (Mn, Cr, Pb, Ni, Cu, Co, Cd) Grafit Fırınlı Atomik Absorbsiyon Spektrofotometre ile tayin edilmiştir. 
Yapılan ölçümler sonucunda özellikle laboratuvarda ders uygulamalarının olmadığı zamanlarda 600 ppm civarında olan CO2 konsantrasyonunun ders sırasında 2168 ppm'e ulaştığı görülmüştür. 
Genel olarak laboratuvarlarda hava akım hızının 0,03-0,11 m/s, sıcaklığın 19-27 °C, bağıl nemin %19-43, aydınlatma şiddetinin 135-470 lüx aralığında olduğu belirlenmiştir. Aydınlatma şiddeti tüm ölçüm noktalarında laboratuvarlar için belirlenen standart değerin altında kaldığı görülmüştür.  PM2.5 8 saatlik ortalama konsantrasyonu en düşük ortak çalışma alanı olan A laboratuvarında (10 µg/m3) en yüksek ise su çalışmalarının yürütüldüğü D laboratuvarında (31 µg/m3) olduğu görülmüştür. PM5'in en düşük ve en yüksek kütlesel konsantrasyonları sırasıyla metal analiz çalışmalarının yapıldığı E laboratuvarında (56 µg/m³) ve yakma çalışmalarının yürütüldüğü C (184,5 µg/m³)  laboratuvarında tespit edilmiştir. Laboratuvarlarda ortalama metal konsantrasyonu sıralaması Mn>Cr>Ni>Co>Pb>Cu>Cd olarak tespit edilmiştir. En yüksek Co, Cu, Ni ve Cr konsantrasyonları yakma işlemlerinin yapıldığı araştırma laboratuvarında, en yüksek Mn, Pb ve Cd konsantrasyonları ise metal analizlerinin yapıldığı laboratuvarda tespit edilmiştir. Yapılan sağlık riski değerlendirmesi sonucu metal maruziyeti sonucu oluşacak kanser riski (ELCR) 6,90×10-3 olarak hesaplanmış ve kabul edilebilir limit değerin (1x10-6) üstünde olduğu görülmüştür.

Abstract:
Today employees are spent the majority of time especially in closed environments. Spent a lot of time that increases the importance of air quality of the environment. Due to adverse weather conditions many organizations have found that many people were killed and serious side effects. Therefore it must be improved as much as possible the adverse weather conditions in the indoor environment for human health. 
In this study, the measurements were carried out in the 5 different research laboratories of the Environmental Engineering Department of a university between January and March. Thermal comfort parameters such as CO2, relative humidity, temperature, air flow rate, illumination intensity and PM2.5 (particulate matter smaller than 2.5 μm) concentration were measured. In addition, respirable particles (PM5) smaller than 5 μm were collected on the filter using a cyclone dust sampler and the heavy metals (Mn, Cr, Pb, Ni, Cu, Co, Cd) were determined by Graphite Oven Atomic Absorption Spectrophotometer in the laboratory.
Especially, the concentration of CO2, which is around 600 ppm, reached 2168 ppm during the practice in the laboratory. 
Generally it has been determined in the laboratories that the air flow rate is 0.03-0.11 m / s, the temperature is 19-27 ° C, the relative humidity is 19-43%, the illumination intensity is 135-470 lux. It was observed that the value of illumination intensity was below the standard value determined for all laboratories. 
The mean concentration of PM2.5 (8 hours) was  the lowest in the laboratory A(10 µg/m3) which is a collaborative field. The mean concentration of PM2.5 (8 hours) was the highest in the laboratory D (31 µg/m3) where water studies were conducted. The lowest and highest mass concentrations of PM5 were determined in laboratory E (56 μg / m³) where metal analysis studies were carried out, and in laboratory C(184.5 μg / m³), where burning tests were carried out, respectively. The average metal concentration in the laboratories was determined as Mn> Cr> Ni> Co> Pb> Cu> Cd. The highest concentrations of Co, Cu, Ni and Cr were determined in the laboratory where the burning tests were carried out and the highest concentrations of Mn, Pb and Cd were determined in the laboratory where metal analyzes were carried out. The risk of cancer (ELCR), which may be the result of exposure to metal was calculated as 6.90 × 10-3 and was found above the acceptable limit (1 × 10-6).