HBIM destekli dijital arşiv modeli
HBIM supported digital archive model
Yazar: MERVE ANAÇ
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÖRÜN ARUN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Arşiv sistemleri = Archive systems ; Gaziantep = Gaziantep ; Geleneksel yapı = Traditional structure ; Yapı bilgi modellemesi = Building information modeling

Özet:
Tarihi yapılar dönemin mimari, estetik ve teknik özellikleri bakımından özgündür ve kültürel mirası oluşturmaktadır. Bu mirasın gelecek nesillere aktarılması ancak doğru restorasyon çalışmaları ve arşivleme ile mümkündür. Hazırlanan tez çalışması kapsamında öncelikle Gaziantep geleneksel sivil yapıların özgün özellikleri ve kültürel miras değeri tespit edilmiştir. Ardından bu özelliklerin korunmasına yönelik geçmişten bugüne yapılan tüm belgeleme süreçleri değerlendirilmiştir. Mevcut durumda tarihi yapı süreçlerinde tüm verilerin arşivlenebildiği ve kurumlar arası dosya akış kontrolünün sağlandığı herhangi bir dijital arşiv sisteminin olmadığı tespit edilmiştir. Gaziantep yerel yönetiminin mevcut durumda tarihi yapılara yönelik yapılan arşiv çalışmaları ve restorasyonda kullanılan iş akış modelleri hazırlanmış gerekli tüm belgeler tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında hazırlanan dijital arşiv modeli mevcut durum iş akış sürecine ve gerekli belgelere uygun şekilde hazırlanmıştır.  Dijital arşiv modeline semantik ve geometrik bilgilerin yönetilmesinde ve değerlendirilmesinde kullanılabilecek HBIM (Tarihi Yapı Bina Bilgi Yönetimi) sistemleri entegre edilmiştir. HBIM modelleri içerisinde kullanılabilecek Gaziantep sivil yapıların yapı elemanlarına yönelik bir veri tabanı da hazırlanmıştır. Bu veri tabanı tarihi yapıların HBIM modelleri hazırlanmasında ve restorasyon çalışmalarında HBIM eleman kütüphanesi bir karar destek sitemi olarak çalışmaktadır. Çalışmanın özgünlüğünü oluşturan HBIM modelleri tarihi yapıların çok katmanlı ve heterojen özellikli bilgi yapısının tek bir platformda toplanmasını sağlamıştır. HBIM modelleri ile yapının geometrik ve semantik bilgileri plan, kesit ve görünüşleri 3D olarak kolaylıkla sunulabilmektedir. Çalışma kapsamında HBIM modelleri zaman katmanlarına göre yapıların değişimleri tek bir platformda değerlendirilerek tarihi yapı çalışmaları 4. boyuta çıkarılmıştır. Hazırlanan dijital arşiv sistemi mevcut durum arşivleme problemlerine çözüm olacağı gibi aynı zamanda literatürde çok yeni olan HBIM sistemlerinin potansiyel avantajlarından da yararlanılmıştır.

Abstract:
Historical structures constitute cultural heritage with their  unique architectural, artistic, and technological features of the period. Only with the right restoration work and archiving will this heritage be passed on to future generations. First of all the distinctive qualities and cultural heritage values of the traditional civil structures in Gaziantep were identified within the scope of the thesis study. Then, all of the documentation procedures used to preserve these characteristics from the past to the present were evaluated. It has been seen that there is currently no digital archive system that allows all data to be archived in historical building processes and that offers inter-institutional file flow control. All required documentation has been identified, and archival studies on historical structures and the workflow models utilized for the restoration process are prepared according to Gaziantep's local government. The workflow process and necessary documents for each phase of restoration work were taken into consideration during developing the digital archive model. HBIM (Historical Building Information Management) systems, which can be utilized for the management and evaluation of semantic and geometric information is integrated into the digital archive model. Additionally, a database on the building elements of Gaziantep traditional civil buildings  that may be included into HBIM models has been developed. This database provides as a decision-support tool for studies on restoration and the creation of HBIM models of historic structures. The HBIM models, which make up the study's originality, made it possible to compile the diverse and complex information of historic structures into a single platform. HBIM models provide the geometrical and semantic details of the building to be presented easily in 3D, in sections, elevations and in plan. The changes of the structures according to the different time layers included in a single platform of HBIM models, made the 4th dimension of the study The proposed digital archive system will provide a solution to both the present archiving issues and the use of potential benefits of HBIM systems, which are very new in the literature.