İlkokullarda çalışan sınıf öğretmenlerinin fiziksel aktivite alışkanlıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of physical activity habits of elementary school teachers
Yazar: AYŞEN SÜRMEN
Danışman: PROF. DR. NADİYE PINAR AY
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Anketler = Questionnaires ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Öğretmenler = Teachers ; İlkokul öğretmenleri = Primary school teachers ; İstanbul-Üsküdar = İstanbul-Üsküdar

Özet:
Bulaşıcı olmayan hastalıklar (BOH) dünyada en fazla ölüme sebep olan küresel ölüm nedenidir ve BOH'ların önemli bir bölümü; sigara kullanımı, fiziksel inaktivite, aşırı alkol kullanımı ve sağlıksız beslenme gibi dört temel risk faktörü sebebiyle gelişmektedir. Bu çalışmanın amacı; İstanbul İli Üsküdar İlçesi'nde bulunan ilkokullarda görev yapmakta olan öğretmenlerin fiziksel aktivite düzeyleri ve bu düzeylerin sosyodemografik özellikler, yaşam tarzı özellikleri, yaşadığı mahallenin fiziksel özellikleri ve çalıştığı okulun fiziksel şartlarıyla ilişkisinin incelenmesidir. 
Kesitsel tipte planlanan bu çalışmada küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Fiziksel aktivite (FA) yapma prevalansı  %30 olarak varsayıldığında , %95 güven düzeyi, 0,05'lik hata payı ve 1,5 desen etkisi için gerekli örneklem büyüklüğü 327 olarak hesaplanmıştır. Her bir okulun bir kümeyi oluşturduğu çalışmada basit rastgele örneklem yöntemiyle 20 okul seçilmiştir. Bu okullarda toplam 425 öğretmen bulunmaktadır ve 345'i (%81,2) çalışmaya katılmıştır. 2018'de yapılan bu çalışmada Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi kullanılarak fiziksel aktivite düzeyi değerlendirilmiştir. Mahalle ile ilgili özellikler Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Çevre Modülü'nden seçilen sorularla değerlendirilmiştir. Sosyodemografik özellikler ve diğer bağımsız değişkenler anket yöntemiyle belirlenmiştir.
Öğretmenlerin inaktivite prevalansı %49,2 (%95 GA:%43,6 - %54,7) olarak bulunmuştur. Çok değişkenli analizlerde; çocuk sahibi olanların olmayanlara göre inaktivite riski 2,9 kat fazla bulunmuştur (p=0,002, %95 GA:1,5-5,7). Sadece kadınların incelendiği çok değişkenli analizlerde çocuk sahibi olan kadınların 10,3 kat (p=0,032, %95 GA:1,2-87,1) daha riskli oldukları görülmüştür. Erkekler veri kaybından dolayı çok değişkenli analize alınamamıştır. Kronik hastalığı olanlarda inaktif olma oranı 1,8 kat fazladır (p=0,044, %95 GA:1,0-3,0). Ulaşım için araba/servis tercih edenlerde toplu taşıma kullananlara göre inaktif olma riski 4,1 kat fazladır (p=0,005, %95 GA:1,5-11,0). Spor yapmayanların inaktif olma oranı yapanlara göre 2,5 kat fazla bulunmuştur (p=0,026, %95 GA:1,1-5,0). Spor salonu ya da kulübüne üyeliği olanların inaktif olma riski 3,3 kat fazladır (p=0,046, %95 GA:1,1-10,0). Asansör kullanmayanlarda inaktif olma riski kullananlara göre 4,4 kat fazla bulunmuştur (p=0,002, %95 GA:1,7-11,4). Asansör kullanımı sadece kadınlarda bakıldığında bu riskin 8,4 kat olduğu saptanmıştır (p=0,001, %95 GA:2,3-30,8)
FA belirleyicileri dikkate alınarak öğretmenlere yönelik müdahaleler yapılmalıdır. Çocuğu olan öğretmenlere özellikle çocuk sahibi kadın öğretmenlere yönelik FA fırsatını arttırıcı müdahaleler uygulanmalıdır. Kronik hastalığı olanlara hastalıklarına uygun aktivite imkanları sunulmalıdır. Okullarda yürüyüş ve egzersiz için alanlar oluşturulmalı ve merdiven kullanımı teşvik edilmelidir.  Aktif transportu destekleyici müdahaleler yapılmalıdır.

Abstract:
Noncommunicable diseases (NCD) are the most common cause of global death in the world and the significant portion of NCD's is caused by four major risk factors which are smoking, physical inactivity, excessive alcohol usage and unhealthy nutriotion. The aim of this study to examine physical activity levels of teachers who work in primary schools in Üsküdar District of İstanbul and the relationship of sociodemographic characteristics, life style characteristics, physical characteristics of the neighborhood they live in and the physical condition of the school they work with the physical activity level.
       In this study which is planned cross-sectional, cluster sampling method was used. When the prevalence of physical activity (PA) is supposed to be %30, the required sample size for the %95 confidince interval (Cl), 0,05 error margin and 1,5 design effect is calculated as 327. In the study which each school formed a cluster, twenty schools were selected by simple random sampling method. There are a total of 425 teachers in this school and 345 (%81,2) of them have participated in the study. In the study conducted in 2018, the level of physical activity was assessed with using International Physical Activity Ouestionnaire. Neighborhood features were assessed with questions selected from the International Physical Activity Questionnaire Environmental Module. Sociodemographic characteristics and other independent variables were determined by questionnaire method.
The teacher's inactivity prevalance was %49,2 (%95 Cl: %43,6- %54,7). In multivariate analyzes; inaktivity risk of individuals who have children is 2,9 times higher than who haven't (p=0,002, %95 Cl:1,5-5,7). In the multivariate analyzes in which only women analyzed; it was seen that women who had children had a 10,3 times higher risk (p=0,032, %95 Cl:1,2-87,1). Because of data lost, the multivariate analysis for only men cannot be done. The rate of inactivity in those with chronic disease is 1,8 times higher (p=0,044, %95 Cl:1,0-3,0). Those who prefer car/school bus for transportation are 4,1 times more likely to be inactive than who use public transportation (p=0,005, %95 Cl:1,5-11,0). The rate of  being inactivite of who did not play sports were 2,5 times higher than who play sports (p=0,026, %95 Cl:1,1-5,0). The risk of inactivity individuals who are members of a gym or a club is 3,3 times more (p=0,046, %95 Cl:1,1-10,0). It was found the risk of inactivity who was using elevator was 4,4 times more than who didn't use (p=0,002, %95 Cl:1,7-11,4). When the usage of the elevator was observed only in women, this risk was found to be 8,4 times higher (p=0,001, %95 Cl:2,3-30,8)
Interventions for teachers should be made considering PA determinants. Interventions which increase PA oppurtunity should be implemented to teachers with children especially women teachers who have children. People with chronic diseases should be offered appropriate activities for their diseases. In schools areas should be created for walking and exercise and usage of ladder should be encouraged. Interventions must be applied for supporting active transport.