Küresel ısınmanın Kilis-Musabeyli barajı ile Balıkesir-Bigadiç İlyaslar barajına etkisinin araştırılması
A research for effects of global warming on Kilis Musabeyli and Balıkesir Bigadiç-İlyaslar dams
Yazar: ESRA KAYA
Danışman: DOÇ. DR. NİHAT KAYA
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Hazne kapasitesi = Reservoir capacity ; Modelleme = Modelling ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
Bilindiği gibi küresel iklim değişikliği, sadece ülkemizi değil tüm dünyayı etkileyen son yılların en önemli problemlerindendir. İklim değişikliğine bağlı olarak Türkiye?de yaşanacak yağış ve sıcaklık değişimlerinin akarsular üzerine etkisi araştırılmıştır. Su kaynakları teknik olarak güvenilir bir şekilde planlandığı takdirde uzun yıllar amacına hizmet edebilmektedir. Hidrolojik döngünün bileşenlerinden olan yağış, buharlaşma-terleme ve yüzeysel akış gibi parametreler, iklim değişikliğinin yaşanmasıyla beraber geçmiş yıllara göre şu anda ve gelecekte artma veya azalma eğilimi göstermektedir. Türkiye?de yapılan çalışmalarda özellikle ani yağışlar sonucu oluşacak akarsuların akımlarında önemli değişmeler olduğu gözlenmiştir. Sunulan bu çalışmada günlük akımlardan aylık veriler oluşturularak, su kullanımları sosyal, ekonomik ve meteorolojik değişkenlere bağlı olarak modellenmiştir. Küresel iklim değişikliği daha çok Marmara, Trakya ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde hissedilir bir şekilde yaşanmakta olup ani taşkınlara veya kurak dönemlerin yaşanmasına sebep olmaktadır. Bu nedenle yapılan araştırmada Güneydoğu Anadolu Bölgesi Kilis ili Musabeyli Barajı ile Marmara Bölgesi Balıkesir ili Bigadiç İlyaslar Barajı temel alınmıştır. Söz konusu örnekler için 2013 ile 2070 yılları arasındaki tahmini değerlere göre incelemeler yapılmıştır. Öncelikle İTÜ?nün Tübitak projesine bağlı internet tabanlı araçtan küresel iklim değişikliği modeli ile (A2 Senaryosu-ECHAM5 küresel modeli-REGCM3 bölgesel modeli) günlük yağış ve akış grafikleri bulunmuş ve bunlar aylık verilere çevrilmiştir. Bu yağış-akış verileri Kilis için Asi Havzası, Balıkesir için ise Susurluk Havzası alınarak TURC Metoduyla akıma çevrilmiştir. DSİ tarafından planlanmış baraj raporlarındaki verilerde mevcut akım ve buna bağlı sulama alanı ile küresel ısınmaya bağlı olarak oluşacak küresel iklim değişikliği modelinden yararlanılarak bulunan yeni durum ile kıyas yapılmıştır. Sulama alanı bulunurken de barajın karakteristik özellikleri değiştirilmeden yeni akıma göre baraj işletme çalışması yapılarak son durumda sulanacak alan bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler: İklim Değişikliği, Hidrolojik Döngü, Yağış-Akış Verileri, Modelleme, İşletme Çalışması, M. Turc. Metodu

Abstract:
In recent years, global warming is one of the major problems that influences our country as well as world. It is obvious that, if the usage of water resources is planned well,  people can use them many years. Precipitation, evaporation and runoff that are important parts of hydrological cycle, will be in a trend which either increasing or decreasing in the future. Some researches in Turkey showed that, flow of some streams increased rapidly because of heavy rains. In this study, the effects of rainfall and temperature changes on streams are researched. In order to determine social, economical  and meteorological effects of changes of a stream's flow, average mounthly rainfall is calculated for future. Climate change influences Marmara, Trakya and Southeastern Anatolia regions very much and natural events like flood and drought is more frequently seen in these regions. Therefore, Musabeyli Dam in Kilis province in Southeastern Anatolia and Bigadiç-İlyaslar Project in Balıkesir province in Marmara are choosen as case studies for this research. Predicted rainfall and flow values between 2013 and 2070 are considered for these two cases. Firstly, daily rainfall and flow values are gathered as graphics from a web-based tool for one of the Tübitak projects of İstanbul Technical University. These values depend on A2 scenario, general circulation model ECHAM5 and Regional Climate Model Version 3 (REGCM3). Then, using these values, average mounthly values are calculated. With the help of these mounthly values and the TURC method, flow values are calculated based on Asi basin for Kilis and Susurluk basin for Balıkesir. Moreover, irrigation areas are recalculated with the new values and compared with the values on DSI's project reports.  New irrigation areas are calculated by maintaining the characteristics of dams and using newly calculated flow values.

Key Words: Climate Change, Hydrological Cycle, M. Turc Method, Modelling, Rainfall- Run off Data, Reservoir Operation