Okulöncesi dönem çocuklarının bilimin doğasına ilişkin anlayışlarının incelenmesi
Investigating kindergarteners' views of nature of science
Yazar: ÜMRAN ALAN
Danışman: DOÇ. DR. SERAP ERDOĞAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimin doğası = Nature of science ; Doğrudan yansıtıcı yaklaşım = Explicit reflective approach ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Bilim ve teknolojide yaşanan hızlı gelişmeler bilim okuryazarlığını bir zorunluluk haline getirmiştir.  Bu zorunluluğa paralel olarak, okulöncesi eğitimden başlayarak yükseköğretime kadar olan tüm eğitim programlarının temel hedefleri arasında bilim okuryazarı bireyler yetiştirmek yer almaktadır.  Bilim okuryazarlığı sadece okul yıllarında değil tüm yaşam boyunca gelişip derinleşmekle birlikte,  erken yaşlarda bilime karşı tutumların ve değerlerin bir insanın yetişkin olarak bilim okuryazarlığının gelişimini şekillendireceği ileri sürülmektedir. Bilimin doğası hakkında yeterli düzeyde anlayışa sahip olmak bilim okuryazarlığının en temel bileşenlerindendir. Okulöncesi dönemin bireylerin ve toplumun geleceğini şekillendirmedeki rolü göz önünde bulundurulduğunda, bu dönemde çocuklara bilimin doğasına ilişkin eğitim ortamlarının sunulması bilim okuryazarı bir toplum için ilk adımdır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı bilimin doğasına ilişkin özelliklerin vurgulandığı bir eğitim sürecine katılan okulöncesi dönem çocuklarının bilimin doğasına ilişkin anlayışlarının gelişimini incelemektir. Çalışma temel nitel bir araştırmadır. Araştırmanın katılımcılarını amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen Türkiye'nin Orta Batısı'nda bulunan bir şehirdeki devlet ilkokulu bünyesinde bulunan anasınıflarından öğlenci gruba devam eden 8 çocuk oluşturmaktadır. Çocukların bilimin doğasına ilişkin anlayışlarını belirlemek için bilimin doğasının doğrudan yansıtıcı yaklaşım ile vurgulandığı uygulama öncesi ve sonrasında Young Children's Views of Science (Lederman ve Lederman, 2009) görüşme protokolü ışığında çocuklarla ön ve son görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerden elde edilen nitel verilerin analizi yorumlayıcı bir yaklaşımla gerçekleştirilmiş ve katılımcıların bilim doğasına ilişkin özelliklere yükledikleri anlamlara odaklanılmıştır. Araştırma sonucunda genel olarak uygulama öncesinde çocukların bilimin doğasına ilişkin yetersiz anlayışa sahip olduğu, uygulama sonucunda çocuklarının bilimin doğasına ilişkin anlayışlarında gelişmeler olduğu saptanmıştır. Bu bağlamda okulöncesi dönem çocuklarının bilimin doğasına ilişkin anlayışlarının geliştirilebilir olduğu söylenebilir.

Abstract:
Rapid development in science and technology made scientific literacy a necessity.  Parallel to this necessity all education programs defined one of their basic aims as bringing up science literate individuals. Scientific literacy develops and deepens through lifelong and attitudes and values towards science in early years form the development of individuals' scientific literacy. Adequate understanding of nature of science (NOS) is one of the basic components of scientific literacy. Considering the role of early childhood education in forming individuals' and society's future, providing NOS education in early childhood education will be the first steps for science literate society. In this concept, the aim of this study is to investigate kindergarteners' understandings of NOS during an explicit-reflective nature of science instruction.This study is a basic qualitative study. The participants of this study were determined by criterion sampling which is a purposeful sampling method. Participants were eight kindergarteners attending a public primary school's kindergarten in a city located in the middle west of Turkey.  In order to identify kindergartners understandings of NOS children interviewed individually using Young Children's Views of Science (YCVOS) before and after the instruction. The data derived from pre- and post-interviews analyzed with an interpretive approach and participants' meanings attributed to NOS aspects were focused on. The results indicated that generally before the instruction kindergarteners held inadequate understanding of NOS and kindergarteners developed their NOS understandings at the end of the instruction. In this respect it can be said that young children understandings of NOS can be developed.