Çocuklarda bağırsak işlevlerinin COVID-19 pandemi döneminde bozulan uyku kalitesi ve yaşam alışkanlıkları ile olan ilişkisi
The relationship of intestinal functions in children with deteriorated sleep quality and life habits during the COVID-19 pandemic period
Yazar: VOLKAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HACER FULYA GÜLERMAN
Kırıkkale Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Alışkanlıklar = Habits ; Bağırsaklar = Intestines ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; COVID 19 = COVID 19 ; Elektronik aletler = Electronic equipments ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kabızlık = Constipation ; Pandemiler = Pandemics ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Çocuklar = Children

Özet:
Fonksiyonel kabızlık hayat kalitesini bozan bir durumdur. Çocuklarda pek çok başka faktör bu durumun gelişmesine katkıda bulunabilir. Bu çalışmada COVID-19 pandemi döneminde Kırıkkale ilinde çocukların uyku düzeni ve kalitesinin bağırsak işlevlerini etkileyerek fonksiyonel kabızlık sıklığına etkisi ve dışkılama alışkanlıkları ile bedensel aktivite, beslenme şekli ve elektronik cihaz kullanımı arasında ilişki olup olmadığını göstermek amaçlanmıştır. 
     Çalışmada randomize seçilmiş 4-18 yaş arası çocuklara ebeveynleri aracılığıyla anket uygulandı. Kabızlığa sebep olabilecek organik bir patolojisi (hipotiroidi, anatomik bağırsak bozuklukları, nörolojik sorunlar) olanlar çalışmaya alınmadı. Dışkı yapısını belirlemede Bristol Dışkı Skalası, bedensel aktivitede Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) önerileri, uyku düzeni parametrelerinde Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) kullanıldı. Her soru gözlemcinin katılımcılara açıklaması sonrası cevaplandı. Gruplar %99,9 güven düzeyinde belirlendi ve istatistiksel olarak karşılaştırıldı. p<0,05 ise anlamlı kabul edildi. 
      Anket 472 kişiye yapıldı ve organik patolojisi olan 22 kişi çalışmadan çıkarıldı. Toplam 450 kişi çalışmaya dahil edildi ve fonksiyonel kabızlık oranı %25,6 (n:115) bulundu. Dışkılama alışkanlıkları arasında cinsiyet farkı yoktu (p:0,262). 12-18 yaş (n:58, %30,9) çocuklarda kabızlık sıklığı artmış bulundu (p:0,029). 'Fastfood ve karbonhidrat' ağırlıklı beslenenlerde kabızlık oranı %43,9' idi (p:<0,001). Günlük sıvı alımı <1,5 litre olanlar %67,7 (n:305) olup bunların %27,6'sı (n:84) kabızdı. Çocukların %94,4'ünün günlük en az 1 saat elektronik cihazla zaman geçirdiği (n:425), yatmadan önce %55,3 oranında elektronik eşyalarla oynadığı ve bunların uyku kalitesinin daha kötü olduğu saptandı (p:0,005). Çocukların %65,8'i (n:296) DSÖ kriterlerine göre anlamlı bedensel aktivite yapmıyordu ve bunların %27,1'i kabızdı (n:80). Anne sütü almamış çocuklarda %46,7 oranında ileriki yaşamlarında kabızlık görüldü. Yirmi dört aya kadar anne sütü alım süresi arttıkça kabızlık oranında anlamlı azalma olduğu görüldü (p:0,034). Elektronik cihaz kullanım süresi uzadıkça gece yatma saatlerinde gecikme (p:<0,001), sabah kalkış saatlerinde gecikme (p:<0,001), toplam uyku saatlerinde azalma (p<0,001) ve uyku kalitesinde bozulma anlamlı olarak korele bulundu (p:0,033).
     Sonuç olarak fonksiyonel kabızlık sıklığı %25,6 bulundu. Beslenme alışkanlıkları ve uyku düzenindeki değişikliklerin; süt çocukluğu dönemindeki anne sütü alımı, tuvalet alışkanlıkları ve ek gıdaya geçiş durumlarının düzenlenmesinin fonksiyonel kabızlığı önleme ve iyileştirmede olumlu etkisi gösterildi. Çocukların elektronik cihazlarla kaybettiği zaman da uyku sorunlarını beraberinde getirmektedir. Bu çalışma çocuklardaki bu sorunları aşmada engellenebilir durumlar hakkında farkındalık oluşturmada, ebeveyn ve çocuk eğitimlerinin önemini ortaya koymada yol gösterici olmuştur.

Abstract:
Functional constipation is a condition that impairs life quality. Many other factors can contribute to development of this condition in children. In this study, we aimed to show the effect of sleep pattern and quality to the frequency of functional constipation by affecting intestinal functions of children in Kırıkkale province during the COVID-19 pandemic period. We also investigated the relationship between defecation habits and physical activity, diet and electronic device use.
     In the study, randomly selected children between the ages of 4-18 were surveyed through their parents. Those with an organic pathology (hypothyroidism, anatomical intestinal disorders, neurological problems) that may cause constipation were excluded from the study. Bristol Stool Scale was used to determine stool structure, World Health Organization (WHO) recommendations for physical activity, and Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) was used for sleep pattern parameters. Each question was answered after the observer explained it to the participants. 
     We screened 472 people and 22 people with organic pathology were excluded from the study. A total of 450 people were included in the study and the rate of functional constipation was found to be 25.6% (n:115). There was no gender difference between defecation habits (p:0.262). Constipation frequency was found to be increased in children aged 12-18 (n:58, 30.9%) (p:0.029). Constipation rate was 43.9% in 'fastfood and carbohydrate' diets (p:<0.001). Those with a daily fluid intake of <1.5 liters were constipated in 67.7% (n:305) and 27.6% (n:84) of them. It was determined that 94.4% of the children spent at least 1 hour daily with electronic devices (n:425), and 55.3% of them played with electronic devices before going to bed, and their sleep quality was worse (p:0.005). According to WHO criteria, 65.8% (n:296) of the children were not doing significant physical activity and 27.1% of them were constipated (n:80). Constipation was observed in 46.7% of children who did not receive breast milk in their later life. As the duration of breastfeeding up to 24 months increased, there was a significant decrease in the rate of constipation (p:0.034). As the duration of electronic device use increased, delay in bedtime (p:<0.001), delay in waking up in the morning (p:<0.001), decrease in total sleep hours (p<0.001) and deterioration in sleep quality were found to be significantly correlated (p:0.033).
     In conclusion, the frequency of functional constipation was found to be 25.6%. Changes in eating habits and sleep patterns; the positive effect of regulating breast milk intake, toilet habits and transition to supplementary food during infancy in preventing and improving functional constipation has been shown. When children lose with electronic devices, it also brings sleep problems. This study has been a guide in raising awareness about preventable situations in overcoming these problems in children and revealing the importance of parent and child education.