Yaratıcı drama temelli destek programının astım hastalığı olan 
adölesanların psikososyal uyumuna etkisi
Effect of creative drama-based support program on the psychosocial 
adjustment of adolescent with asthma
Yazar: RABİYE GÜNEY
Danışman: PROF. DR. SUZAN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Astım = Asthma ; Drama = Drama ; Ergenler = Adolescents ; Psikososyal gelişim = Psychosocial development ; Yaratıcı drama = Creative drama ; Çocuklar = Children

Özet:
Bu araştırma, astım hastalığı olan adölesanların psikososyal sorunlarını sağlıklı
akranları ile karşılaştırmak ve astım hastalığı olan adölesanlara uygulanan yaratıcı
drama temelli destek programının psikososyal uyuma etkisini belirlemek amacıyla iki
aşamada gerçekleştirilmiştir. Araştırma, tanımlayıcı karşılaştırmalı ve tek gruplu ön
test-son test düzeninde gerçekleştirilmiş deneysel bir çalışmadır. Deney grubunun
evrenini 867 astımlı adölesan, karşılaştırma grubunun evrenini 800 sağlıklı adölesan
oluşturmuştur. Araştırmanın birinci aşamasında 20 astımlı adölesandan oluşan deney
grubuna yaratıcı drama temelli destek programı uygulanmıştır. Programın etkisi ön testson
test şeklinde kullanılan CBCL ve YSR ölçekleri ile değerlendirilmiştir. Program
sonucunda deney grubundakiler CBCL ölçeğinin toplam yeterlik, içe yönelim ve toplam
problem alanlarından; YSR ölçeğinin toplam yeterlik, içe yönelim, dışa yönelim ve
toplam problem alanlarından anlamlı şekilde daha iyi puan almıştır. Bu farklılık
özellikle sosyallik, anksiyete-depresyon, sosyal içe dönüklük/depresyon, saldırganlık ve
sosyal problemler alt testlerindeki anlamlı puan değişikliklerinden kaynaklanmıştır.
Araştırmanın ikinci aşamasında astımlı adölesanların program öncesinde CBCL ve
YSR'den aldığı puanlar sağlıklı akranları (n=20) ile karşılaştırılmıştır. Sağlıklı akranları
ile karşılaştırıldığında astımlı adölesanlarda sosyal içe dönüklük/depresyon, somatik
sorunlar, içe yönelim ve düşünce sorunları alt testlerinde anlamlı şekilde daha fazla
sorun belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda astımlı adölesanların psikososyal
sorunlarının klinisyenler tarafından göz önünde bulundurulması ve bu adölesanların
desteklenmesinde yaratıcı dramanın bir araç olarak kullanılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Astım, adölesan, yaratıcı drama, psikososyal

Abstract:
This study was conducted in order to compare the psychosocial problems of adolescent
with asthma with those of their healthy peers and in order to determine the effect of
creative drama-based support programs on the pyschosocial adjustment of adolescent
with asthma in two stage. The study was performed as descriptive comparative and pretest,
post-test on a singled group design .The set of the experimental group contained
867 adolescent asthma patients and the set of comparative group contained 800 healthy
adolescents. Creative drama-based support program was carried out on 20 adolescent
with asthma in the first stage of the research. The effect of the program was evaluated
by the scales of CBCL and YSR which used in pre-test, post-test. As a conclusion the
experimental group subjects got better points in total competence, internalizing and
total problem of CBCL scale; in total competence, internalizing, externalizing and total
problem of YSR scale; This difference was caused particularly because of significant
point discrepancies in sub-tests of social, anxious/depressed, withdrawn/depressed,
aggressive behaviour and social problems. The points of adolescent with asthma in the
CBCL and YSR scales preceeding the program were compared with the points of
healthy peers (n=20) in the second stage of the study. Upon comparison
withdrawn/depressed, somatic complaints, internalizing and thought problems were
found to be significantly greater among asthma patients. Psychosocial problems of
adolescent asthma patients should be taken into consideration by clinicians and creative
drama-based programs should be born in mind as a supportive tool.

Key Words: Asthma, adolescent, creative drama, psychosocial