Ailesel multipl skleroz hastalarının demografik ve klinik özellikleri ile carter etkisinin araştırılması
Investigation of demographic and clinical properties of familial multiple sclerosis patients and carter effect
Yazar: MERYEM TUBA GÖKSUNGUR
Danışman: PROF. DR. MEFKÜRE ERAKSOY
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Aile = Family ; Demografi = Demography ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Merkez sinir sistemi = Central nervous system ; Merkez sinir sistemi hastalıkları = Central nervous system diseases ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Bu çalışmada, multipl skleroz (MS) polikliniğine Ocak 2015 ve Kasım 2015 tarihleri arasında başvuran, 2010 McDonald kriterlerine göre kesin MS tanısı alan bireyler içeren 50 aileden 110 hasta klinik ve demografik özellikleri açısından değerlendirildi. Bir alt grup olan ebeveyn-çocuk grubunda Carter etkisinin araştırılması için poliklinik veritabanına kayıtlı toplam 200 multipleks aile içinden, ebeveyn ve çocuğun 2010 McDonald kriterlerine göre kesin MS tanısı aldığı 20 aileye ait 40 hasta değerlendirildi. Tüm hastalar için hastalığın başlangıç yaşı ortanca değeri 27,5 (22,0-24,0) idi. Maternal ve paternal geçiş özellikleri açısından bakıldığında hastaların 19'unda paternal akrabadan geçiş, 30'unda maternal akrabadan geçiş gözlendi. Paternal ve maternal geçiş görülen hastalar, yakınlarında MS varlığı açısından karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı fark bulundu (χ2=6,437, p=0.04). Hastaların başlangıç belirti ve bulgularına göre sınıflamasında 39 (%35,5) hastada motor, 23 (%20,9)'ünde beyin sapı (çift görme, bulber bulgular, vb), 21 (%19,1)'inde duysal ve 17 (%15,5)  hastada optik nörit başlangıç belirtisiydi. Hastalık süresi, maternal geçiş görülen hastalar için ortanca değeri 10,0 (3,7-19,2) iken, paternal geçiş görülen hastalarda ortalama değeri 14,4 ± 9,2 idi. Hastaların 77'si RRMS (%70,0), 32'si SPMS (%29,1) ve sadece 1'i PPMS (%0,9) idi. İlk 5 yıldaki atak sayısı ortanca değeri 2,0 (2,0-4,0) idi. İlk 2 atak arası süre ortanca değeri 24,0 (11,5-44,5) ay saptandı. Multipl skleroz'un progresif döneme girme  yaşı ortalama değeri 54,8 ± 11,5 bulundu. İlk ataktan tam düzelen 89 (%80,9), sekelli düzelen 21 (%19,1) hasta saptandı. Hesaplanan EDSS (2015), ortanca değeri 3,0 (1,5-6,0) idi. Çalışmaya katılan tüm hastalar için MSSS ortanca değeri 3,4 (1,6-6,4) olarak belirlendi. Paternal geçiş görülenler için MSSS ortanca değeri 1,6 (0,6-2,9), maternal geçiş görülenler için 4,5 (2,1-6,7) bulundu; ve fark istatistiksel olarak  anlamlıydı (p=0,016;  z=-2,411). Hastaların 95'i(%86,4) hastalık seyrini değiştiren tedavi alıyordu. Baba-çocuk hasta oranı (%54,55), anne-çocuk hasta oranından (%33,33) fazla olmasına karşın aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0.20).
Bu çalışma, maternal geçişli MS olgularında başlangıç ve klinik seyir tipinin paternal ve sporadik geçişli olgulara göre daha ağır olduğunu, erken tanı ve tedavinin önem taşıdığını ortaya koyarken, tedavi seçimi ve yönetimi konusunda, homojen, daha büyük hasta gruplarında, prospektif, kontrollü çalışmaların bilgi verici olacağına dikkat çekmektedir; Carter etkisi konusunda maternal geçişin etkili olduğuna ilişkin ipuçları vermekle birlikte istatistiksel anlamlı sonuçlar için daha fazla hasta sayısı içeren çalışmalara gereksinim olduğunu vurgulamaktadır.

Abstract:
In this study, we investigated a cohort of 110 patients (consulted 40 by Multiple Sclerosis (MS) outpatient clinic between January 2015 - November 2015) from 50 families - with members that were diagnosed with definitive MS diagnosis according to the 2010 McDonald criteria - in terms of demographical and clinical properties. Furthermore we evaluated patients from 20 families from a total of 200 multiplex family registered to our database to investigate Carter effect on the parent-child subgroups; parent and child whom got definitive MS diagnosis according to the 2010 McDonald criteria. In the patient group, the median value for the starting age of the disease was 27.5 (22.0 – 24.0) years. When maternal and paternal transition were considered; paternal inheritance was observed on the 19 of the patients and maternal inheritance was observed on the 30 of all the patients. When the relatives of the patients with paternal and maternal transition observation was compared, significant difference was found ( χ2=6.437, p=0.04). In the classification of initial symptoms and findings of the patients; 39 (35.5 %) patients had motor deficit, 23(20.9 %) had brain stem involvement (double eyesight, bulbar symptoms, etc.), 21 (19.1 %) had emotional alteration and 17 (15.5 %) had optic neuritis as initial symptoms. Median value of the disease duration for the maternal transitioned patients was 10.0 (3.7-19.2) and average value for the paternal transitioned patients was 14.4 ± 9.2.77. Of the patients 77 were diagnosed with relapsing-remitting MS (70.0 %), 32 of them were diagnosed with secondary progressive MS (29.1 %) and only 1 of them was diagnosed with primary progressive MS (0.9%). Median value for the attacks on the first 5 years was 2.0 (2.0-4.0). Median value for the in-between attack duration was determined as 24.0 (11.5 – 44.5) months. Average year for transition to the progressive period of MS was found to be 54.8 ± 11,5. Number of fully recovered of patients after the first attack was 89 (80.9 %) and number of patients recovered with sequelea was 21 (19.1 %). Median EDSS (2015) value was 3.0 (1.5 – 6.0) and median MSSS value was 3.4 (1.6 – 6.4) for all patients involved in the study. Median MSSS value for paternal transition observed patients was determined to be 1.6 (0.6-2.9) and for maternal transition observed patients was 4.5 (2.1 – 6.7); and the difference was significant ( p=0,016 ; z=-2,411). Ninety five of the patients (86.4%) were under disease modifying treatment. Although father-child patient ratio (54.55%) was found to be higher than the mother-child patient ratio (33.33 %), the difference was not found significant (p=0.2). 
This study shows that clinical presentation and progression is more severe in maternally inherited MS cases compared to paternally inherited MS cases. Thus early diagnosis and treatment is important however, larger and more homogenous patient cohorts, prospective controlled studies would be more helpful in deciding treatment options and management. Furthermore, this study provides insights regarding the importance of maternal transmission in Carter effect, however, larger scale studies including larger number of patients are required for more accurate statistical results.