20. yüzyılın başında turancılık düşüncesi kaynakları ve gelişimi
Turantiship thinking resources and development at the 20th century
Yazar: SİNAN DEMİRTÜRK
Danışman: PROF. DR. E.SEMİH YALÇIN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Tarih = History

Özet:
Milliyetçilik düşüncesi Türkler arasında tarihleri ile birlikte başlamıştır. Göktürkler, milleti; devletin esas kurucusu ve sahibi olarak düşünmüşlerdir. Göktürk Kitabeleri, Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig, Kaşgarlı Mahmut'un Divan-ı Lûgat'it Türk, Ebu'l Gazi Bahadır Han'ın Şecere-i Türki adlı eserleri, Karaman Beyi Mehmet Bey'in "Dergahta, divanda, çarşıda, pazarda Türkçe konuşulması" hakkındaki emirleri, Osmanlı Devleti'nin kuruluş ve gelişim çağlarında (1299-1453) sadrazamların hemen hepsinin Türk kökenli olması, Türklerde milliyet fikrinin tarih boyu yaşatıldığını göstermektedir. Ancak Osmanlı Devleti'nde daha sonraki yüzyıllarda Türklüğe dayanan politika, devlet yönetimindeki etkinliğini kaybetmiştir. Ancak, XIX. Yüzyıldan itibaren Fransız İhtilaliyle birlikte gelişmeye ve değişmeye başlayan modern milliyetçilik düşüncesi Osmanlı Devleti'ni de kısa zamanda etkisi altına almaya ve Osmanlı'da Tanzimat Devri ile birlikte yeniden ortaya çıkmıştır. Milliyet hislerinin gayrimüslimler arasında yayılmaya başlaması, milliyet isyanları ve bu isyanlar sonucunda kaybedilen topraklarda yaşayan Türklerin Anadolu'ya göç etmeleri, devlet adamlarının Türk unsuruna dayanma eğilimleri, Avrupalı ilim adamlarının Türkoloji sahasındaki çalışmaları ve Türk gençlerinin Avrupa ile teması; XIX. Yüzyılın başlarından itibaren Türkçülük hareketine zemin hazırlamıştır. İlk başlarda kültürel temelleri atılan Türk milliyetçiliği, iç ve dış gelişmelere bağlı olarak siyasi bir çehre kazanmış ve II. Meşrutiyet döneminin en önemli fikir akımı haline gelmiştir. 1908'de II. Meşrutiyetin ilanı, Türkçülüğün örgütlenmesine ve Türkçü derneklerin kurulmasına imkân vermiştir. Bu tarihten önce milliyet esasına dayalı derneklerin kurulmasına, Osmanlı Yönetimi izin vermemiştir. Türk Derneği ve Türk Yurdu Cemiyeti gibi kuruluşlarda bulunan Türk aydınları, 190 tane Askerî Tıbbiye öğrencisinin gayretiyle 25 Mart 1912 tarihinde kurulan Türk Ocakları çatısı altında birleşerek, aralarında yayılmaya başlayan Türk Milliyetçiliği düşüncesi (Türkçülük fikri) doğrultusunda faaliyetlerini sürdürmüşlerdir. Türk Ocakları, Türk milliyetçiliğinin gelişmesi ve yayılması noktasında gönüllü bir kuruluş olarak çalışmıştır. Türk Ocakları, milli vatan içinde medeni bir Türk milleti kurmak amacıyla, 19 yıl boyunca, Türk milliyetçiliğinin ve Türk insanının yükselmesi için yoğun bir faaliyet dönemi geçirmiştir. Türk Ocakları, gerek II. Meşrutiyet döneminde, gerekse Cumhuriyet döneminde Mustafa Kemal Atatürk'ün de desteğini alarak faaliyet alanını giderek genişletmiştir. Yurdun her köşesinde şubeler açan Türk Ocakları, dönemin yaygın eğitim veren kurumları gibi faaliyetlerde bulunmuştur. Özellikle İnkılâplar döneminde yapılan her çalışmanın merkezinde gönüllü olarak katılan Türk Ocakları vardır. Türk Ocakları konferans ve temsiller yoluyla halkı hemen her konuda aydınlatmayı başarmış ve Türkiye'de bir aydın tabakanın oluşmasını sağlamıştır.Türk toplumunun İmparatorluktan milli devlete, ümmet yapısından millet haline geçiş süreci ile Türkiye Cumhuriyeti'nin 1931 yılına kadar olan döneminde milliyetçilik düşüncesinin merkezi konumunda bulunan Türk Ocakları, Tarık Zafer Tunaya'nın deyimiyle Türkiye'nin yakın tarihinde bir kilometre taşı olmuştur. Türkçülük düşüncesine paralel olarak,ortaya çıkan Türklerin kültürel,ekonomik ve siyasal birlikteliklerini hedefleyen, Turancılık akımının 1.Dünya savaşı öncesi ve sonrası yıllarda düşünce ve siyaset hayatında etkileri hissedilmiştir.

Abstract:
The thought of nationalism started with their dates among Turks. Göktürks thought nation  as the real founder and the owner of the state.Göktürk Epitaphs, Kutadgu Bilig of Yusuf Has Hacip, Divan-ı Lügat-it Türk of Kaşgarlı Mahmut, Şecere-i Türki of Ebul Gazi Bahadır Han, the orders  of Master of Karaman, 'Speaking Turkish at dervish convent, couch, markets and bazaars', nearly all the Grand vizier's being from Turkish origin during the foundation and development ages of Ottoman State(1299-1453)show that the thought of nationalism was lived throught the history.But in Ottoman State the politics  based on being Turkish lost  its efficiency  in goverment in following centuries. However,  the thought of modern nationalism started to develop and change with the French Revolution as from nineteenth century began to take hold of Ottoma State in a short time and it came out again with Administrative  Reforms Period in Ottoman State.The spread of national emotions among non-moslem ,national revolutions and the migrations of Turks  to Anatolia in those lands lost after these revolutions ,the tendencies of statesmen  to Turkish element,the studies of European scientists in Turcology area,and the contact of Turkish youth with Europe lead up to Turkism Movement since the beginning of nineteenth century.Laid cultural foundations at first, Turkish Nationalism gained  a political aspect depended on inner and external developments  and it became the most important idea of 2.Constitutional Monarchy Period.The decleration of  Constitutional Monarchy in 1908 allowed  the organization of Turkism and foundation of Turkist clubs.Before that time Ottoman Government didn't allow the foundations of clubs based upon national principle.The Turkish intelligentsia been in associations as Türk Derneği and Türk Yurdu Cemiyeti joined to the Türk Ocakları with the efforts of 190 military medicine student  continued their movement in the direction of Turkish Nationalism.Türk Ocakları worked willingly as a club in the point of Turkish Nationalism's development and spread.Türk Ocakları spent an intensive activity period for 19 years to found a civil Turkish Nation  in  a national country and  to advance Turkish Nationailsm and Turks.Türk Ocakları both in 2.Constitutional Monarch period and also Republic period spreaded their area of movement with the support of Mustafa Kemal Atatürk.By opening branches in all corners of the country Türk Ocakları worked as the widespread educative foundations of the era.Especially in the era of revolution  there  were Türk Ocakları in the center of all the activities willingly.Türk Ocakları succeed to civilize the public about nearly all subjects and they provide the formation of an intelligentsia in Turkey.Been in the center of the nationalism Türk Ocakları were the milestone in the recent history of Turkey in the period of Turkish Republic until 1931 and in the process of transition of Turkish Public from empirement to the national goverment and frm structure of moslems community to nation according to the expression of Tarık Zafer TUNAYA.Aimed to ascend  Turkism in all fields Türk Ocakları provided from  all the suggestion means as lecture, performance, concert, course, school, library, sport, publications, museums, radio, cinema and theathre to civilize Turkish Nation. In  addition, they carried out civilization and health activities in the name of village administration. However, Türk Ocakları were closed because of different reasons on 10th April 1931.