Thyateira: Tarihi ve sikkeleri
Thyateira: Its history and coinage
Yazar: MERVE SARILAR ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. HAMDİ ŞAHİN ; PROF. DR. OĞUZ TEKİN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: Lidya = Lydian ; Manisa-Akhisar = Manisa-Akhisar ; Seleukoslar = The Seleucids ; Sikke = Coin ; Thyateira = Thyateira

Özet:
Manisa iline bağlı Akhisar ilçesinin sınırları içerisinde yer alan Thyateira'nın tarihinin ve sikkelerinin incelendiği bu çalışmada numismatik ve epigrafik kaynaklar ile antik edebî metinler ve modern literatüre ait yayınlardan faydalanılarak kentin tarihsel süreci adı altında siyasi, sosyo-kültürel, ekonomik ve dinsel yapısı analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra kentin sikkeleri ile ilgili oluşturulan katalog, sikke tipolojisini ve bu bağlamda tapınım gören tanrılarını, kimliğini ve aynı zamanda ekonomisini anlamamıza yardımcı olmaktadır. Özellikle Hellenistik Dönem'de sikke serilerinin Seleukoslar zamanında mı yoksa Attaloslar zamanında mı darp edildiği sorusu sikke tipolojisi ve monogramlar ışığında yanıtlanmaya çalışılmış ve bu durum birimlerle desteklenmiştir. Roma İmparatorluk Dönemi'nde ise sikke tipleri üzerine yoğunlaşılmış ve yeni bir sikke tipi tespit edilmiş ve bazı sikke tipleri için yeni öneriler getirilmiştir. 
Lydia'nın kuzeyinde Mysia'nın sınırında Hellenistik Dönem'de kurulmuş olan ve jeopolitik açıdan önemli bir yol ağının üzerinde yer alan Thyateira, sahip olduğu konumu nedeniyle tarihi boyunca istilalara maruz kalmış ve birçok isyanda adı geçmiştir. Lydia ile Mysia arasında köprü vazifesi gören kent, Hellenistik Dönem'de bu etkin konumu nedeniyle Attaloslar ile Seleukoslar arasında kısa aralıklarla yönetimsel açıdan el değiştirmiştir. Bunun yanı sıra kentin iki bölgenin sınırında kurulmuş olmasının izleri, siyasi ve dinî yapısında gözlemlenmektedir. Bir Lydia kenti olan Thyateira'nın Mysia ile kurduğu yakın ilişkinin yansımaları kentte düzenlenen festivallerden, tapınım gören tanrılardan ve kısmen de sikke tipolojisinden anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu durum antik edebî metinler, yazıtlar ve sikke serileri dikkate alınarak açıklanmaya çalışılmıştır. Ayrıca kentin isimleri ve kökeni de bu problematiğin bir parçasını oluşturmaktadır. Thyateira'nın bir Lydia kenti olmasının izleri hem kentin isimlerinden hem de sikke tiplerinden anlaşılmaktadır.
 Bir Seleukos kolonisi olan Thyateira'nın kentleşme sürecine ve bunu meydana getiren parametrelere de bu çalışma kapsamında yer verilmiştir. Kentin en parlak döneminin Roma İmparatorluk Dönemi olduğu çok sayıda yazıttan ve sikke darplarından anlaşılmaktadır. Thyateira'nın Hadrianus zamanında Panhellenion'a üye kentlerden biri olması, Caracalla zamanında conventus merkezi hâline getirilmesi, Augousteia gibi panhellenik bir agon'un kentte düzenlenmesi ve son olarak Küçük Asya'daki yedi kiliseden biri olması kenti, bölge içerisinde öne çıkaran durumlar arasındadır.

Abstract:
The present study covering the history and coinage of Thyateira located within the district of Akhisar in the province of Manisa analyses the political, socio-cultural, economic and religious structure of the city under the title of historical process of the city based on the numismatic and epigraphic sources, ancient literary texts and modern literature. In addition, the catalogue compiled in this study investigating the civic coinage of the city facilitates our understanding the coin typology of the city, and hence deities worshiped, identity as well as her economy. In particular, it was attempted to answer the question whether in the Seleukid or Attalid period the Hellenistic emissions were struck in the light of coin typology and monograms and this attempt was supported with denominations. Coin types struck in the Roman Imperial period were explored and a new coin type was identified whereas new proposals are made regarding some coin types. 
Thyateira was founded on a geopolitically important road network in northern Lydia, on the border with Mysia, in the Hellenistic period; therefore, she was vulnerable to various occupations and mentioned in numerous rebellions throughout history. Acting as a bridge between Lydia and Mysia, the city changed hands several times between the Attalids and Seleukids in the Hellenistic period. Reflections of the close connection Thyateira, a Lydian city, established with Mysia is inferred from the festivals arranged, deities worshiped and partly from coin typology. Therefore, this situation is endeavored to explain takin into consideration ancient texts, inscriptions and coin series. Moreover, the names of the city and her origins constitute part of this problematic. The present study also covers the urbanization process, and its parameters, of Thyateira, a Seleukid colony. Numerous inscriptions and coins surviving indicate that the city had her golden age in the Roman Imperial period. That Thyateira was one of the member cities of Panhellenion in the reign of Hadrian, that she became the seat of a conventus in the reign of Caracalla, that a panhellenic agon such as Augousteia was organized in the city, and finally, that the city was one of the Seven Churches in Asia Minor are among the foremost factors pushing the city to the front stage in the region.