6 ve 8 yaş çocuklarında anlam kafesi kurmanın kavram gelişimine etkileri
Effects of setting up the cage of meaning on conceptual development in the children of 6 and 8
Yazar: TOLGA YILDIZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEMA KARAKELLE
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Anlamlandırma = Explanation ; Diyalojik iletişim = Dialogic communication ; Kavram gelişimi = Concept development ; Konuşma = Speech ; Vygotsky blokları = Vygotsky blocks ; Zihinsel yetenekler = Mental talents

Özet:
Bu çalışmada; diyalojik ve yüksek düzeyde zihinsel pratikler olan konuşma ve anlamlandırmanın, nesnel kavramların oluşum süreçleri üzerindeki semiyotik aracılık etkilerini açıklamak üzere yeni bir semantik ağ modeli (Anlam Kafesi Kurma, AKK) geliştirilmiştir. Bu modeli sınamak üzere, bir sosyal-zihinsel konuşma tarzının (Sokratik diyalog ile zihin okuma) belirli bir içerikle (anlamlandırma pratikleri) kullanılmasından oluşan AKK işleminin, 6 (5+) ve 8 (7+) yaş çocuklarının nesnel kavram oluşumu süreçlerini nasıl etkilediği incelenmiştir.Araştırmaya, yaşları 61-72 ay (n=45) ve 84-96 ay (n=45) arasında olan toplam 90 çocuk katılmıştır. Her yaş grubu içinde, katılımcılar; deney (n=15), kontrol-A (n=15) ve kontrol-B (n=15) gruplarına seçkisiz olarak atanmıştır. Katılımcıların kavram oluşum uzamları (KOU'lar); biri ilk oturumda, diğeri ise ikinci oturumda kullanılmak üzere, iki ayrı kavram-blok seti ile ölçülmüştür.Manipülasyon oturumları sırasında, deney grubuna AKK işlemi uygulanmıştır. Kontrol-A grubuyla, geribildirimler dışında başka bir etkileşime girilmemiştir. Kontrol-B grubunda ise, geribildirimlerin yanı sıra, oturumun hemen başında sınıflama ipuçları birer örnek blok üzerinden açıkça tanımlanmıştır. Aktarılan etkileri görmek için, ilk oturumlardan en az üç gün sonra test oturumları gerçekleştirilmiştir. Bu oturumlarda tüm gruplara sadece geribildirim verilmiştir.Bu çalışmanın sonuçları, sosyal-zihinsel konuşmaların kavram oluşumu ve gelişimi üzerinde destekleyici ve aktarılabilir etkilerinin olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, sosyal-zihinsel konuşmalarla desteklenen kavram oluşum süreçlerinin üsttemsilsel (yani kavramsal farkındalık) boyutu görmezden gelinerek açıklanamaz görünmektedir. Ancak bu noktada, 5+ yaş ve 7+ yaş deney gruplarının denemeleri arasında anlamlandırma pratiklerinin sorgulanmasının etkileri açısından mikrogenetik farklılıklar olduğu da anlaşılmıştır: AKK işleminin, 5+ yaşta temsil anlayışını, 7+ yaşta ise kavramsal farkındalık düzeyini olumlu etkilediği düşünülmektedir.

Abstract:
In the present study, a new semantic network model (Setting up The Cage of Meaning, SCM) has been developed to explain semiotic mediation effects of speech and of meaning, as dialogical and higher mental practices, on objective concepts' formation processes. To test this model, it was investigated that how SCM procedure, formed as a social-mentally speech genre (Socratic dialogue with mind-reading) with a specific content (meaning praxises), affects the objective concept formation processes of 6 (5+) and of 8 (7+) year-old children.Total of 90 children, ages were between 61-72 months (n=45) and 84-96 months (n=45), participated in the study. Within each age group, participants were randomly assigned to experimental (n=15), control-A (n=15), and control-B (n=15) groups. Participants' spaces of concept formation (SCFs) were measured by two different concept-block sets, one of them was used in the first session and the other was used in the second session.During the manipulation sessions, SCM procedure was applied to experimental group. There were not seen any other interactions, except the feedbacks, in control-A group. In addition to the feedbacks, classification clues were clearly defined over the sample blocks at the beginning of the session in control-B group. To see the transferred effects, test sessions were conducted in at least three days after the first sessions. At these sessions, only the feedbacks were given to all groups.The results of this study showed that social-mentally conversations have supportive effects on concept formation and conceptual development, and these effects can be transferred. These results seem not to be explained by ignoring metarepresentational (ie, conceptual awareness) dimension of concept formation that supported by social-mentally conversations. But at this point, it was also understood that there were microgenetic differences between the trials of 5+-year-old and 7+-year-old experimental groups in terms of effects of questioning of the meaning praxises: It was thought that SCM procedure positively affects the representational understanding at the age of 5+ and the level of conceptual awareness at the age of 7+.