Erzurum yöresinde (Merkez, Pasinler ve Oltu) yaygın olarak yetiştirilen patates (Solanum tuberosum L.) bitkisinin beslenme durumunun toprak ve bitki analizleri ile belirlenmesi
Estimation of nutritional status of potato (Solanum tuberosum L.) plant by soil and leaf analysis grown in Erzurum (Center, Pasinler and Oltu town)
Yazar: TÜLAY DİZİKISA
Danışman: PROF. DR. NESRİN YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Erzurum'da patates tarımının yoğun olduğu Erzurum Merkez, Pasinler ve Oltu ilçelerinde patates bitkisinin beslenme durumunu toprak ve bitki analizleriyle belirlemektir. Bu amaçla toplamda 74 farklı noktadan toprak ve bitki örneklemesi yapılmıştır.
Toprak örneklerinin bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerine ait analiz sonuçları; tekstür sınıfları genelde Erzurum Merkez "kumlu killi tınlı", Pasinler "killi" ve Oltu "kumlu killi tınlı", Merkez ve Pasinler hafif alkalin ve nötr, Oltu hafif alkalin reaksiyona (pH) sahiptir. Organik madde içerikleri; Merkez toprakları genellikle çok az, Pasinler az, Oltu toprakları az, orta ve iyi arasında, Kireç içerikleri; Merkez toprakları az kireçli, Pasinler ve Oltu toprakları az, orta ve çok kireçli, Tuz içerikleri (EC); Merkez toprakları hafif ve orta, Pasinler ve Oltu toprakları orta düzeyde tuz içeriğine sahiptir. 
Toprakların toplam azot (N), bitkiye yarayışlı fosfor (P), kalsiyum (Ca) ve magnezyum (Mg) içerikleri yeterli ve fazla, potasyum (K) içerikleri ise çok fazladır. Bitkiye yarayışlı demir (Fe), bakır (Cu) içerikleri yeterli,, ağır metallerden kurşun (Pb), kadmiyum (Cd) toksik düzeyin altındadır. Erzurum Merkez toprak örneklerinin bir kısmında mangan (Mn) ve tüm toprak örneklerinde bitkiye yarayışlı bor (B) yeterli düzeyin altında bulunmuştur. Araştırma alanlarından örneklenen patates bitkisi yaprak örneklerinde değişen oranlarda P, B ve Zn yetersizlikleri saptanmıştır.
Sonuç olarak, araştırma konusu toprak ve bitki örneklerinde değişen oranlarda P, Zn, Mn ve B yetersizlikleri belirlenmiş olup elde edilen bulgular, araştırma alanlarında patates bitkisinin beslenme yönetiminde, yeterli ve yetersiz durumdaki besin elementlerinin (Zn, P, Mn ve B) korunması ve iyileştirilmesi noktasında, ekonomik ve ekolojik gübre desteği ilkesine uygun olarak üreticilerin gerekli önlemleri alması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Patates, kritik besin elementi düzeyi, bitki analizleri, toprak analizleri, 
beslenme durumu, toprak verimliliği

Abstract:
This study conducted to determine the fertility potential of  potato grown soils in Erzurum region (City center, Pasinler, Oltu). For this purpose total 74 representative soils and  leaf were sampled and analyzed. 
Texture classes of in City center, Pasinler and Oltu soils of Erzurum agriculture soils, were sandy caly, clay and clay loam respectively. Soil reaction (pH) Of Erzurum and Pasinler soil samples were slightly alkaline and neutral pH, Oltu soil samples has a slghtly alkaline reaction. Organic matter (OM) content of City center soil samples is usually very low, however lime content of Pasinler and oltu were higher than city centersoilswhich have low content of lime however Oltu soil samples have low OM and Pasinler soil has high OM. Salt content of Oltu Pasinler and City center soil were found have medium, light and average level.
Total soil N content and plant available nutrient concentrations (P, Ca, Mg and K) of soil samples, were in adequate level. Plant available Fe and Cu were in suffecient level  and Pb and Cd were not toxic level in plant and soil samples. Plant available Mn is low soil samples of Erzurum , plant available  Zn and B levels were low in soil samples of Pasinler plain. Plant available P content is under sufficient value in plant leaves samples.
As a result, Phosphorus (P), boron (B), manganese (Mn)  and zinc (Zn)  were insufficient level of potato plant leaves which was grown in Erzurum center, Pasinler and Oltu region. The results indicated that growers should be in an attempt of conservation and improvement of current fertility status of the soils.

Keywords: potato, critical nutrient levels, leaf analysis, soil analysis, fertility potential