Kişilik, bilişüstü ve akademik başarının yapısal eşitlik modellemesi ve başarıdaki öğrenme stili farklılıkları
A structural equation modeling of personality, metacognition and academic achievement and differences of learning styles for achievement
Yazar: AHMET SAPANCI
Danışman: PROF. DR. ALİ GÜLER
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Akademik başarı = Academic achievement ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Kişilik = Personality ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğrenme stilleri = Learning styles ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu araştırmada öğrencilerin kişilik, bilişüstü ve akademik başarılarının yapısal eşitlik modellemesi ve başarıdaki öğrenme stili farklılıkları araştırılmıştır. Kişilik, bilişüstü ve akademik başarı arasındaki ilişkileri belirlemek için "yapısal eşitlik modellemesi" yöntemi kullanılırken başarıdaki öğrenme stili farklılıklarını test etmek için ?tek yönlü varyans analizi? kullanılmıştır. Araştırmada yapısal eşitlik çalışmalarında, ölçme modelinden kaynaklanabilecek hataların önceden tespit edilerek ayıklanması için iki aşamalı yaklaşım kullanılmıştır. Birinci aşamada, üst düzey doğrulayıcı faktör analizi ile geçerliliği test edilmiş bir ölçme modeli oluşturulmuştur. İkinci aşamada ise, ölçme modelinde yer alan "örtük değişkenler" arasındaki yapısal ilişkiler test edilerek bir yapısal model ortaya konmuştur. Araştırmaya 2008?2009 eğitim-öğretim yılında Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesine devam etmekte olan 1207 öğrenci katılmıştır.Araştırmada öğrencilerin bilişüstünü ölçmek için Schraw ve Dennison (1994) tarafından geliştirilen ve Akın, Abacı ve Çetin (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan, Bilişötesi Farkındalık Envanteri; öğrencilerin kişilik özelliklerini ölçmek için Bacanlı, İlhan ve Aslan (2007) tarafından geliştirilen Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi; öğrenme stillerini ölçmek için ise David A. Kolb (1985) tarafından geliştirilen ve Aşkar ve Akkoyunlu (1993) tarafından Türkçeye uyarlanan, ?Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri? kullanılmıştır.Araştırma sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır:Kişiliğin duygusal dengesizlik ve yumuşak başlılık boyutlarının bilişüstü ile negatif yönlü anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu; deneyime açıklık ve sorumluluk faktörlerinin bilişüstü ile pozitif yönlü anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu; dışadönüklüğün ise bilişüstü ile anlamlı bir ilişkisinin olmadığı bulunmuştur.Bilişüstü ile akademik başarı arasında ise olumlu yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Buna göre, öğrencilerin bilişüstü düzeyleri arttıkça akademik başarıları da artmakta, bilişüstü düzeyi azaldıkça akademik başarıları da düşmektedir.Araştırmada kullanılan yapısal eşitlik modeline göre, kişiliğin dışadönüklük dışındaki faktörleri, öğrencilerin sahip olduğu bilişüstü düzeyini etkilemekte, bilişüstü ise akademik başarıyı etkilemektedir. Kişilik ile akademik başarı arasındaki ilişki bilişüstü aracılığı ile kurulmaktadır.Araştırmada, öğrencilerin öğrenme stillerine göre başarılarının farklılaştığı, bu farkın ise ayrıştıran öğrenme stilinin başarı ortalamasının değiştiren öğrenme stilinden daha büyük olmasından kaynaklandığı görülmüştür.

Abstract:
In this study, a structural equation modeling of students' personality, metacognition and academic achievement was made and the differences of learning styles for achievement were investigated. While 'structural equation modeling' was used to determine the correlations between personality, metacognition and academic achievement, one-way-ANOVA was used to test the differences of learning styles for achievement. For the pre-detection and elimination of errors resulting from the means of assessment, two-stage approach, which is frequently suggested in the relevant literature for structural equation studies. In the first stage, an assessment model, whose validity was tested by higher order confirmatory factor analysis was formed. In the second stage, a structural model was established by testing the structural correlations between the 'latent variables' included in the model for assessment. 1207 students studying in Abant İzzet Baysal University Faculty of Education in academic year 2008- 2009 participated in the study.To assess the metacognition of the students, the Metacognitive Awareness Inventory, developed by Schraw and Dennison (1994) and adapted by Akın, Abacı and Çetin (2007); to assess the personality factors of the students, Adjective- Based Personality Test, developed by Bacanlı, İlhan and Aslan (2007) based on the Big Five Personality Dimensions; and as a means to collect data, the Kolb Learning Style Inventory, developed by David A. Kolb (1985) and adapted to Turkish by Akkoyunlu and Aşkar (1993) were used.The findings of the study showed the following:For the investigation of the relations between the personality and metacognitive variables and academic achievement, the relations between each of the five factors constituent of the personality and metacognition were analyzed. In this context, a significant negative correlation between neuroticism and metacognition was found. It was also found that there is a significant positive correlation between openness to experience and metacognition; a significant negative correlation between agreeableness and metacognition; and a significant positive correlation between conscientiousness and metacognition. A non-significant negative correlation was found between extroversion, the fifth factor of personality, and metacognition but the t-score for this correlation was found to be non-significant. Accordingly, out of the big five traits of personality, openness to experience and conscientiousness were found to be positively related to students' levels of metacognition. Neuroticism and agreeableness factors of personality are negatively related to metacognition. However, there is no significant correlation between extroversion and metacognition.A significant positive correlation between metacognition and academic achievement was found. Therefore, it can be said that when the metacognition levels of students are high, academic achievement is accordingly high and when the metacognition levels of students are low, academic achievement is accordingly low.According to the structural equation model used in the study, personality traits except for extroversion affect the metacognitive levels of students and metacognition affects academic achievement. The relation between personality and academic achievement is established through the mediation of metacognition.The results of the present study indicate significant differences between learning styles and levels of achievement and this difference is due to the fact that the average for achievement of the converger learning style is larger than that of the diverger learning style.