Sosyal kimlik bakış açısıyla grup temelli duyguların farklı boyutlarda incelenmesi
Investigation of different aspects of group - based emotions with social identity perspective
Yazar: MİNE İLHAN ÖNER
Danışman: PROF. DR. DENİZ ŞAHİN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygulanım = Affective ; Duyguları ifade etme = Emational expression ; Gruplar = Groups ; Kadınlar = Women ; Kimlik = Identity ; Kolektif bilinç = Collective consciousness ; Sosyal grup = Social group ; Sosyal kimlik = Social identity ; Sosyal psikoloji = Social psychology ; Özdeşleşme = Identification

Özet:
Bireyler sosyal gruplara üyelikleri nedeniyle belirli duygular hissederler ve bu duygular aynı grubun üyeleri tarafından paylaşıldığı gibi, gruplara yönelik belirli tutumlar ve belirli davranış eğilimleri ile de ilişkilidirler (Smith, Seger ve Mackie, 2007). Bireylerin belirli gruplara üyeliklerinden kaynaklı olarak hissettikleri ortak duygular, grup temelli duygular şeklinde tanımlanmaktadır.  Bireylerin sosyal kimlikleri nedeniyle hissettiklerinin, söz konusu kimlik belirginleştiğinde hem diğer içgrup üyeleriyle hem de dışgrup üyeleriyle ilgili algısını ve kurduğu ilişkileri etkileyeceği; dolayısıyla grup temelli duyguların, sosyal bağlamı ve kolektif davranışı daha iyi anlayabilmek için önemli bir boyut oluşturduğu düşünülmektedir. Bu açıdan bakıldığında grup temelli duygular, kadın kimliği çerçevesinde ele alınarak üç farklı çalışma yürütülmüştür. 
Birinci çalışmada kadın kimliğinin belirginleştirildiği ve belirginleştirilmediği koşullar yaratılarak söz konusu kimlikle bağlantılı grup temelli duygular belirlenmeye çalışılmıştır. Dolayısıyla bu çalışmanın bağımsız değişkeni, kadın kimliği, bireysel kimlik ve anlık duygudurum şeklinde tanımlanan üç düzeyden oluşan kimlik belirginliği koşulu; bağımlı değişkeni ise grup temelli duygulardır. 204 kadın öğrenci ile yürütülmüş olan çalışmada elde edilen bulgulara göre katılımcılar kendilerini kadın olarak, anlık duyguduruma ve bireysel kimliğe göre daha fazla "kıskanç, cesur, değerli" ve daha az "güvende" hissettiklerini belirtmişlerdir. 
İkinci çalışmada kalıpyargı içerik modeli doğrultusunda, içgrup ve dışgrup üyeleri ile ilgili olumlu ya da olumsuz boyutlarda yetkinlik-sevecenlik değerlendirmelerine maruz kalmanın, bireylerin kimlikleriyle ile ilgili hissettiklerini ne düzeyde etkilediği incelenmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın bağımsız değişkeni, bir içgrup ve dışgrup üyesiyle ilgili yetkinlik ve sevecenlik algısının öyküler yoluyla değişimlendiği ve 8 düzeyden oluşan değişimleme koşulu; bağımlı değişkeni ise grup temelli duygulardır. 166 kadın öğrenci ile yürütülmüş olan çalışmada elde edilen bulgulara göre, bir içgrup üyesi yetkinlik ve sevecenlik açısından düşük algılandığında «öfke», yetkinlik ve sevecenlik açısından yüksek algılandığında ise «gurur ve hayranlık» duyguları grup temelli olarak hissedilmektedir.
Üçüncü çalışmada grup temelli duyguların, genel anlamda katılımcıların dünya görüşleri doğrultusunda harekete geçen ve kadın olmakla ilgili tutum ve değerlendirmeleri etkileyebilen bir değişken olabileceği düşüncesinden hareketle duygular ve tutumlar arasındaki ilişki incelenmiştir. Dolayısıyla bu çalışmanın bağımsız değişkenleri politik görüş ve dindarlık düzeyi, bağımlı değişkenleri ise toplumsal cinsiyet sistemini meşrulaştırma eğilimi ve cinsiyetçi tutumlardır; grup temelli duygular ise bu ilişkiye aracılık ettiği düşünülen değişkendir. 305 kadın öğrenci ile yürütülmüş olan çalışmada elde edilen bulgulara göre, kadın olarak hissedilen "güvende, acıma ve küskün" duyguları söz konusu değişkenler arasındaki ilişkiye kısmen aracılık ediyor gibi gözükmektedir.

Abstract:
Individuals have certain feelings for being members of the social groups and that emotions are shared by the same group members as they are related to the certain attitudes and the certain behavioural intentions (Smith, Seger ve Mackie, 2007). The common feelings that individuals have for being members of the certain groups, are described as group based emotions. The feelings of individuals about their social identifications will affect the perception concerned both the inner and outer group members and the relations established when said identity comes forward. So it is thought that the group based emotions create an important dimension for better understanding of the social context and collective behaviour. Group based emotions are handled in the frame of woman identitiy and three different studies have been conducted. 
In the first study, the woman identitiy have been made salient and the group based emotions related to the aforementioned identity have been tried to determine. Therefore the independent variable of this study is the identity condition which was described as woman identity, individial identity and spontaneous feelings; dependent variable is the group based feelings. According to the findings derived from the study conducted with 204 female graduate studensts, participants said that they felt as woman, compare to spontaneous feelings and individual identity, more "jeluous, bold and worthy"  and less "safe".
In the second study through stereotype content model, it has been searched that at what level does the assesments of either negative or positive levels in competence-warmth dimensions effect their feelings concerning their identity. Therefore this study's independent variable is competence and warmth manipulation condition through vignettes; dependent variable is the group based feelings. The findings derived from the study conducted with 166 female graduate students showed that while an ingroup member is perceived as low in terms of compentency and warmth, "anger"; high in terms of compentency and warmth "pride and admiration" are floated as group based feelings.
In the third study, because that the group based emotions could be the triggering variable by the participants world-views and could influence attitudes and assessments as being woman, the relationship between the feelings and attitudes has been searched. Therefore this study's independent variables are political thought and religiousness level; dependent variables are the gender specific system justificion tendency and sexist attitudes; on the other hand group based feelings is thought to be the mediator variable to aforementioned relationship. The findings derived from the study conducted with 305 female graduate studensts showed that having, group based emotions -as woman- named "safe, compassion and resentful", seem to be functioning as partial mediator to the relationship between aforementioned variables.