İzmir ilinde akciğer kanseri tanısı almış hastaların bina içi radon maruziyetinin saptanması
Determination of indoor radon exposure for diagnosis of lung cancer patients in izmir
Yazar: TÜRKAN ALKAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM KARADENİZ ; PROF. DR. HATİCE DURAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Bölümü / Medikal Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering ; Onkoloji = Oncology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Akciğer neoplazmları = Lung neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Radon = Radon ; Radyasyon = Radiation ; Radyasyon dedektörü = Radiation detector ; Radyasyon dozajı = Radiation dosage ; İzmir = Izmir

Özet:
Amaç: Sunulan çalışmada, İzmir'de aynı semtte ikamet eden akciğer kanseri tanısı almış hastalar ve sağlıklı kişilerin evlerinde radon aktivite konsantrasyonunun LR-115 katı hal nükleer iz dedektörleri ile ölçülmesi ve karşılaştırılması, bina içi radon aktivite konsantrasyonlarının frekans dağılımlarının belirlenmesi, farklı ilçelere ilişkin radon dağılım haritalarının oluşturulması, bina içi radon konsantrasyonlarını etkileyen parametrelerin araştırılması, kullanılan pasif radyometre ile dozimetrik hesaplamaların yapılması ve yıllık etkin dozların radyo-korunum güvenlik standartları çerçevesinde değerlendirilmesi hedeflenmiştir.
Gereç ve Yöntem: LR-115 tipi katı hal nükleer iz dedektörleri gönüllü kişilerin evlerinin oturma odaları ve yatak odalarına asılmış, 2 ay süre ile bekletilmiştir. İz dedektörleri 60 santigrad derece sıcaklıkta yüzde 10'luk (2,5 M) NaOH çözeltisinde 90 dakika boyunca banyo edilmiş ve gözlemlenen mikroskobik iz yoğunluklarından radon aktivite konsantrasyonları saptanmıştır.
Bulgular: İzmir'in araştırılan ilçelerinde, bina içi 222Rn aktivite konsantrasyonunun 210 Bq/m3 aritmetik ortalama ile 28 - 487 Bq/m3 aralığında değiştiği saptanmıştır. Akciğer kanseri tanısı almış hasta grubu için bina içi 222Rn aktivite konsantrasyonu 138 ile 472 Bq/m3 aralığında iken, sağlıklı grup için bina içi 222Rn aktivite konsantrasyonu 28 ile 367 Bq/m3 aralığında bulunmuştur. Araştırmaya katılan hasta ve sağlıklı grupların maruz kaldıkları yıllık etkin doz eşdeğerleri sırasıyla; ortalama 7 mSv/yıl ile 4.2 - 12.3 mSv/yıl aralığında ve 3.4 mSv/yıl ortalama ile 1.0 - 9.3 mSv/yıl aralığında tahmin edilmiştir. Jeolojik yapıların radon konsantrasyonları üzerindeki etkisi nedeniyle, Buca-Bornova ilçelerinde ölçülen bina içi radon konsantrasyonları Bayraklı-Karşıyaka ilçelerine kıyasla yüksek bulunmuştur.
Sonuç: Çalışmada saptanan radon konsantrasyonları ve tahmin edilen yıllık etkin dozlar TAEK limitleri ile karşılaştırıldığında; Bayraklı'da bir ev, Karşıyaka'da iki ev ve Bornova'da bir ev haricinde binaların güvenilir aralıkta olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, araştırılan 117 evin 59'unda radon konsantrasyonları ICRP (1993) tarafından tavsiye edilen 200 Bq/m3 müdahale sınırından yüksek bulunmuştur. Hasta grubun evlerinde ölçülen ortalama bina içi radon konsantrasyonunun (261 Bq/m3), sağlıklı grup evlerindeki ortalama konsantrasyondan (123 Bq/m3) iki kat yüksek olduğu görülmüştür.

Abstract:
Aim: In the present study, it was aimed to measure and compare the radon activity concentration using LR-115 solid state nuclear track detectors in the homes of patient diagnosed with lung cancer and healthy people residing in the same district in İzmir; to determinate the frequency distribution of indoor radon activity concentration; to make the radon distribution maps for different counties; to investigate the parameters affecting the indoor radon activity concentration; to estimate the dosimetric calculations with passive radiometer and to assess the annual effective doses from the radiation protection point of view.
Materials and Method: LR-115 type solid state nuclear track detectors were installed in the bedrooms and living rooms of the volunteers' houses and were exposed for 2 months. LR-115 detectors were etched for 90 minutes in 10 percent (2,5 M) NaOH solution at 60 centigrade degree and radon activity concentration was determined from observed microscopic track densities.
Results: It was determinated that indoor radon concentration ranged between      28 - 487 Bq/m3 with a arithmetic mean of 210 Bq/m3 in the investigated county of İzmir. Indoor 222Rn activity concentration for lung cancer patients was found in the range of 138 to 472 Bq/m3, while it was found in the range of 28 to 367 Bq/m3 for the healthy group. Exposed annual effective dose equivalents of the patient and healty group participated in the research were estimated in the range of 4.2 to 12.3 mSv/year with a mean of 7 mSv/year and in the range of 1.0 to 9.3 mSv/year with a mean of 3.4 mSv/year, respectively. Because of the geological structure effect on the radon concentration, measured indoor radon concentrations were obtained higher in the county of Buca and Bornova compared to the county of Bayraklı and Karşıyaka.
Conclusion: It is seen that reported values for radon concentrations and corresponding estimated annual effective equivalent doses were in the safe range according to the ICRP and TAEK recommended limits for houses', except for one house in Bayraklı and Bornova and two houses in Karşıyaka. However, radon concentrations in the 59 of the 117 investigated house's were found higher than the ICRP (1993) action level of 200 Bq/m3. It is observed that measured average indoor radon concentration in the homes of patient group (261 Bq/m3) were twice as high as in the healthy group homes (123 Bq/m3).