Marul yetiştiriciliğinde yeşil gübre olarak kullanılan bitkilerin verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi
The effects of plants used as green manure on yield and quality features in lettuce cultivation
Yazar: OMAR MOHAMMED
Danışman: PROF. DR. DURSUN EŞİYOK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Toprakların verimliliklerini artırarak daha fazla ve kaliteli ürün alınmasına yardımcı olan yeşil gübrelemenin en önemli faydası toprağın organik madde yönünden zenginleştirilmesidir. Organik madde, toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik yapısı üzerine etkili faktörlerden biri olup, toprakların strüktür yapılarının iyileştirilmesi, agregat dayanıklılığı, su tutma kapasitesi ve havalanması gibi fiziksel özellikleri üzerine olumlu katkı sağlar ve doğrudan toprak verimliliğini artırır. Aynı zamanda yeşil gübreleme ile kullanılan bitkinin azot kapsamına bağlı olarak toprağa önemli ölçüde azot sağlar. Ayrıca yeşil gübre bitkileri, toprağın üst yüzeyini kaplayarak oluşturdukları gölge tavı sayesinde üst tabakada bakteri faaliyetini artırarak toprağın yapısının bitki gelişimi için uygun hale gelmesini sağlamakta ve toprak işlemeyi kolaylaştırmaktadır.
Sebze olarak taze yaprakları değerlendirilen marul ticari öneme sahip türler arasında yer almaktadır. Vitamin ve mineral madde yönünden zengin içeriğe sahip olan marulun insan beslenmesinde önemli bir yeri vardır. Yürütülen bu çalışmada farklı yeşil gübrelerin marul (Lactuca sativa L. var. longifolia cv. Süper Yedikule) yetiştiriciliğine etkileri araştırılmıştır. Yeşil gübre olarak Bakla, Börülce, Fasulye, Fiğ ve Mısır bitkileri kullanılmış. Ayrıca konvansiyonel üretimde tavsiye edilen ticari gübre uygulaması (dekara 15 kg N, 10 kg P¬2O5 ve 15 kg K2O) ile hiç gübre uygulaması yapılmayan kontrol parselleri oluşturulmuştur.
Elde edilen sonuçlar toplu olarak değerlendirildiğinde yeşil gübrelemenin bitki gelişimi ve verim üzerine olumlu etkilerinin bulunduğu görülmektedir. Özellikle sonbahar döneminde yeşil gübre bitkisi olarak fiğin kullanıldığı parsellerde en yüksek verimin (5915.49 kg/da) elde edilmesi, yeşil bitkilerin suni gübrelerin ikamesi olarak kullanılma umudunu artırmaktadır. Ancak yeşil gübreleme ile toprağa kazandırılan besin maddelerinin korunması önemlidir. Bu kapsamda ilkbahar yetiştiriciliğinde en yüksek verim (4974.29 kg/da) suni gübre uygulaması yapılan parsellerden elde edilmiştir. Yeşil gübreleme yaparken ve seçilecek bitki türü belirlenirken yeşil gübre bitkisinin vejetasyon süresi, toprak koşulları, toprağa kazandırılan besin maddesi miktarı ve esas bitki ile gelişim ilişkileri göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

Abstract:
The most important benefit of the green manure application is enriched organic matter composition of soil via increasing soil productivity and supplies a higher yield with high quality. Organic matter is one of the factors that affect soil?s physical, chemical and biological structures improving physical features such as soil structure, aggregate substantiality, water-holding capacity, and aeration which will increase soil fertility. In addition, the plants which were used as green manure provide a significant amount of nitrogen to soil depending upon the nitrogen composition of the plant. Furthermore, green manure crops increase the bacteria activity in the upper layer of soil covering the upper surface of soil creating a shadow; observes suitable conditions for plant growth and makes it easier for soil tillage.
Lettuce is considered an economically important species among the leafy vegetables. The species provides large amounts of vitamins and minerals which have a significant role in human nutrition. The experiment was conducted to determine the effect of several green manure applications on the yield and plant growth of lettuce (Lactuca sativa L. var. longifolia cv. Süper Yedikule). In the experiment broad bean, cowpea, bean, vetch, and corn plants were used as a green manure in order to stimulate the conventional production of commercial fertilizer. The commercial fertilizer were applied at the rate of 15 kg N, 10 kg P2O5 and 15 kg K2O per hectare, the control plots without any fertilizer application.
Evaluated data observed green manure applications have positive effects on plant growth and yield of lettuce. The highest yield (5915.49 kg/ha) obtained from vetch plots during the autumn season and the results improve the knowledge on green manure could be used instead of commercial mineral fertilizations. However, it is important to know about the protection of nutrients using the green manure application. In this context, the highest yield (4974.29 kg / ha) obtained from the commercial fertilizer application plots was in spring season. As a conclusion in the determination of green manure plant several notice must be taken into consideration such as plant vegetation period, soil conditions, total amount of nutrients provides to the soil and its relationships with the basic plant crop.