Amasya camilerindeki minberler (Cumhuriyet dönemine kadar)
Minbars in Amasya mosques (Republic period until)
Yazar: TUĞBA KIVILCIM
Danışman: DOÇ. DR. RECEP GÜN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
"Amasya Camilerindeki Minberler (Cumhuriyet Dönemine Kadar)" isimli çalışmamızda Amasya il, ilçe ve köylerinde bulunan Selçuklu Dönemi ile Cumhuriyet Dönemi arasında inşa edilmiş camilerin minberleri konu olarak seçilmiştir. Bu minberler form, malzeme ve süsleme bakımından incelenmiş, özgünlüğünü kısmen ya da tamamen koruyan minberler çizimlerle desteklenerek değerlendirme ve karşılaştırma yapılmıştır. Çeşitli sebeplerden ötürü yenilenen minberler de incelenerek kendi içinde bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Amasya'da bulunan tarihi minberlerin bir kısmı hakkında monografik çalışmalar yapılsa da tarihi öneme sahip tüm minberlerin birlikte değerlendirildiği bir araştırmaya rastlanmamıştır. Bu sebeple çalışmamızda literatürdeki boşluğu kısmen de olsa doldurmak, minberlerin süreç içerisindeki gelişim ve değişimlerini ortaya koymak amaçlanmıştır.
İslam kültür ve medeniyetinin dini yapıları üzerinde geçmişten günümüze pek çok araştırma yapılmıştır. Hizmet ettikleri amaca göre çeşitlenen bu dini yapıların ortak noktası ise Müslümanları aynı inanç çevresinde bir araya getirerek İslam'ın tevhit akidesini tatbik ve tebliğ etmede fiziki mekân olarak önemli bir rol üstlenmeleridir. Bu fiziki mekânın ana unsurlarından biri olan minber; İslam'da manevi ve siyasi otoriteyi temsil eden sembolik bir yapıdır. Amasya'da bulunan en eski minber 13. yüzyılda inşa edilen Selçuklu Dönemine ait Burmalı Minare Cami minberidir. İncelediğimiz diğer tarihi minberler Osmanlı erken dönem ve geç dönem minberleridir. Çalışmamızda incelediğimiz minberlerin büyük ölçüde ait oldukları dönemin geleneğine ve süsleme üslubuna bağlı kalınarak inşa edildiği sonucuna varılmıştır.
	Çalışma, ahşap ve mermerden oluşan, on bir tanesi orijinal, otuz yedi tanesi yenilenmiş olmak üzere toplamda kırk sekiz Amasya minberini ihtiva etmektedir. Bu minberlerin tespitinde Amasya Kültür Envanteri ve Türkiye'de Vakıf Abideler ve Eski Eserler isimli çalışmalardan yararlanılmıştır. Minberler hakkında yapılan çalışmalar arasında ise Anadolu Selçuklu Dönemi Ahşap Minberleri, Erken Dönem Osmanlı Minberleri, Anadolu'da Sanat Değeri Olan Ahşap Minberler, Kitabeleri ve Tarihçeleri adlı çalışmalar temel kaynaklarımız olmuştur.

Abstract:
In our study entitled "Minbars in Amasya Mosques (Republic Period Until)", the minbars of the mosques built between the Seljuk Period and the Republican Period in Amasya provinces, districts, towns and villages were chosen as the subject. These minbars were analyzed with regards to form, material and ornamentation. At the same time, the pulpits, which have preserved their originality partially or completely since their construction, have been evaluated and compared by supporting them with drawings. The pulpits that were renewed for various reasons were also examined and evaluated within themselves. Although monographic studies have been conducted on some of the historical pulpits in Amasya, there is no research in which all the historically impoartant pulpits are evaluated together. For this reason, our study aims to partially fill the gap in the literature and to reveal the development and alteration of minbars in the course of time. 
Many studies have been done on the religious structures of Islamic culture and civilization from past to present. The common point of these religious buildings, which vary according to the purpose they serve, is that they play an important role as physical spaces in bringing Muslims together around the same belief and in practicing and announcing Islam's tawhid creed. The pulpit, one of the main elements of this physical space, is a symbolic structure representing spiritual and political authority in Islam. The oldest pulpit in Amasya is the pulpit of the Burmalı Minaret Mosque belonging to the Seljuk Period, built in the 13th century. It was concluded that the most of the pulpits we examined in our study were built by adhering to the tradition and ornamental style of the period to which they belonged.
The study includes a total of forty-eight Amasya pulpits. Eleven of these wooden and marble pulpits are original and thirty-seven of them have been renovated. The studies titled Amasya Cultural Inventory and Foundation Monuments and Antiquities in Turkey were utilized in the identification of these minbars. Among the studies on minbars, the studies titled Anatolian Seljuk Period Wooden Minbars, Early Ottoman Minbars, Wooden Minbars with Art Value in Anatolia, Their Inscriptions and Histories have been our main sources.