Hatay ili buğday üretim alanlarında barley yellow dwarf virüs (BYDV)-PAV ve -MAV türleri ile cereal yellow dwarf virüs (CYDV)-RPV'nin serolojik ve moleküler yöntemlerle saptanması ve karakterizasyonu
Detection and characterization of barley yellow dwarf virus (BYDV)-PAV and -MAV species and cereal yellow dwarf virus (CYDV)-RPV by serological and molecular methods in wheat production areas of Hatay province
Yazar: CANER SAİTOĞLU
Danışman: PROF. DR. MONA GAZEL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Buğday bitkisinde (Triticum aestivum L.) yaklaşık olarak 55 virüs etmeninin enfektsiyona neden olduğu bildirilmiştir. Dünyada buğday üretim alanlarında en yaygın olarak görülen ve sarı cücelik hastalığına neden olan virüsler (yellow dwarf viruses, YDVs) ülkemizde de tahıl üretimi yapılan birçok alanda tespit edilmiştir. Tahıllarda verim ve kalite kayıplarına neden olarak yıkıcı zararlar oluşturan YDVs başta buğday olmak üzere diğer birçok tahıl türünde, çayır mera ve çim bitkisinde enfeksiyona neden olabilmektedir. Tahıl üretim alanlarında epidemi oluşturma potansiyeline sahip olan sarı cücelik virüslerinin buğdayda %80'e varan verim kayıplarına neden olduğu bildirilmiştir. Bu çalışma kapsamında Hatay ilinde yetiştirilen buğday bitkilerinde ve bu alanlardan toplanan Rhopalosiphum padi L. bireylerinde bu hastalık kompleksine neden olan virüslerden barley yellow dwarf virus-PAV (BYDV-PAV), barley yellow dwarf virus-MAV (BYDV-MAV) ve cereal yellow dwarf virus-RPV (CYDV-RPV)'nin varlığı Double Antibody Sandwich–Enzyme Linked Immuno Sorbent Assay (DAS-ELISA) ve Ters Traskripsiyon-Polimeraz Zincir Reaksiyonu (RT-PCR) yöntemleri ile araştırılmış, belirlenen bazı izolatların moleküler karakterizasyonu yapılmıştır. DAS-ELISA testleri sonucunda testlenen 124 buğday örneğinden sadece 1 tanesi BYDV-PAV ile enfekteli bulunmuş ancak BYDV-MAV ve CYDV-RPV tespit edilememiştir. RT-PCR analizleri ile testlenen 124 buğday örneğinden sadece bir örnekte BYDV-PAV'a ait beklenen uzunlukta (531 bp) DNA fragmenti çoğaltılırken, testlenen örneklerde diğer iki virüs saptanamamıştır. Testlenen buğday örneklerinin BYDV-PAV ile enfeksyion oranı %0.80 olarak saptanmıştır. Buğday tarlalarından toplanan toplam 96 adet Rhopalosiphum padi bireyi tek tek RT-PCR yöntemi ile analiz edildiğinde testlenen bireylerin hiçbirisinde BYDV-PAV ve BYDV-MAV saptanamamış ancak 8 adet R. padi bireyinde CYDV-RPV saptanmıştır. RT-PCR yöntemiyle çoğaltılan BYDV-PAV buğday izolatı ile 3 adet CYDV-RPV R. padi izolatı doğrudan dizilenerek nükleotid analizleri yapılmıştır. Bu izolatlar Gen Bankasına kayıtlı diğer ülke izolatlarıyla karşılaştırılmış ve benzerlik oranları ile filogenetik ilişkileri ortaya konulmuştur. Yapılan bu çalışma ile buğday bitkilerinde BYDV-PAV Hatay ilinde ilk kez saptanmıştır. Ayrıca buğday üretim alanlarından toplanan R. padi bireylerinde ise CYDV-RPV ilk kez belirlenmiştir.

Abstract:
It has been reported that approximately 55 viral agents infect the wheat plant (Triticum aestivum L.). Yellow dwarf viruses (YDVs), one of the most common viruses in wheat production areas in the world, have been reported in many cereal production areas in our country. YDVs cause devastating damage to cereals by causing yield and quality losses and they have been reported in many other cereal species, especially wheat, meadow, pasture and grass plants. It has been reported that yellow dwarf viruses, which have the potential to cause epidemics in cereal production areas, cause yield losses of up to 80% in wheat. Within the scope of this study, the presence of barley yellow dwarf virus-PAV (BYDV-PAV), barley yellow dwarf virus-MAV (BYDV-MAV), cereal yellow dwarf virus-RPV (CYDV-RPV) in wheat plants growing in Hatay province and also in Rhopalosiphum padi L. individuals collected from that areas were analysed by Double Antibody Sandwich-Enzyme Linked Iimmuno Sorbent Assay (DAS-ELISA), Reverse Transcription-Polymerase Chain Reaction (RT-PCR) and their molecular characterizations were investigated. As a result of DAS-ELISA tests, among 124 wheat samples, only 1 sample was found to be infected with BYDV-PAV, but BYDV-MAV and CYDV-RPV could not be detected. In 124 wheat samples tested by RT-PCR analysis, only the expected length (531 bp) DNA fragment of BYDV-PAV was amplified in the same sample, while the other two viruses could not be detected. The infection rate of the tested wheat samples with BYDV-PAV was 0.80%. When 96 R Rhopalosiphum padi individuals collected from wheat fields were tested by RT-PCR analysis. only CYDV-RPV was detected in eight R. padi individuals but BYDV-PAV and BYDV-MAV were not detected in any of the tested samples. BYDV-PAV wheat isolate and 3 CYDV-PRV R. padi isolates amplified by RT-PCR were directly sequenced. The nucleotide sequences were analyzed, compared with the isolates of other countries deposited in the GenBank, and their similarity and phylogenetic relationships were revealed. In frame of this study, BYDV-PAV was first time detected in the wheat plants in Hatay province. Additionally, CYDV-RPV was also reported for the first time in R. padi individuals collected from the wheat fields in Hatay.