Uluslararası e-ticaret işlemlerinin muhasebeleştirilmesi
Accounting of international e-commerce transactions
Yazar: YASİN TEKDEMİR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN BARAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT YILMAZ
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Elektronik ticaret = Electronic commerce ; Muhasebe = Accounting ; Ticari işlemler = Trading operations ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Ticaret insan hayatının başlangıcından itibaren var olmaktadır. Ticaret insan hayatının en büyük gereksinimlerinden biridir. İnsanlık tarihi boyunca yaşanan gelişmelerden ticarette etkilenmiştir. İlk zamanlar ticaret takas usulü, yüz yüze ve ürünü canlı olarak görerek yapılırken günümüzde ise elektronik ortama taşınarak yüz yüze gelmeden ve canlı bir ortamda görmeden, bireyler ve ülkeler arası yapılmaya başlanmıştır. Ticaret teknolojinin gelişmesiyle birlikte elektronik ortama taşınmıştır. Hızlı bir şekilde gelişen e-ticaret sistemi bir takım sorunlarda ortaya çıkarmaktadır. En temel sorunlar; muhasebe, vergilendirme ve güvenlik olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada e-ticaretin tanımı, e-ticarette güvenlik sistemleri, e-ticaretin nasıl yapıldığı ve e-ticaret muhasebe işlemlerinin nasıl yapıldığı anlatılmak istenmiştir. Ticaret yapılan ülkelerin serbest bölge olması ve kanunlarındaki değişikliklerin muhasebe üzerindeki etkisi anlatılmak istenmiştir. Çalışmanın amacı çerçevesinde araştırma nitel bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırmada ihtiyaç duyulan verilere ulaşılması için mülakat tekniği kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan katılımcıların seçimi için kolayda örneklem tekniği ile belirlenmiştir. Veri iki aşamada elde edilerek bulgular ortaya çıkarılmıştır. İlk olarak Sakarya ilinde e-ticaret müşterisi bulunan meslek mensupları katılımcı olarak belirlenmiştir. Belirlenen örneklem çerçevesi noktasında mülakat yapılarak araştırmanın birinci kısmı elde edilmiştir. Daha sonra belirlenen katılımcılar ile e-ticaret muhasebe işlemleri hakkında hazırlanan sorulara verilen cevaplara göre ikinci aşamanın verileri elde edilmiştir.
Araştırma, e-ticaret muhasebesi ile klasik ticaret muhasebesinin tek düzen hesap planı üzerinden yapıldığı, ancak aracı kurumların dâhil olması durumunda muhasebeleştirme açısından bir takım farklılıkların olduğu ortaya çıkmaktadır. E-ticarette farklı ödeme yöntemlerinin olması muhasebeleştirme açısından klasik ticaretten farklılık göstermemektedir. İhracat ve ithalat alanında ise yine aracı kurumun olması durumunda farklılıkların olduğu, ancak serbest ticaret bölgeleri veya vergi sistemlerindeki oransal değişimlerin muhasebeyi etkilemediği ortaya çıkmaktadır. Bazı mali müşavir meslek mensuplarının güncel gelişmelere takip etme konusunda yetersiz olduğu ortaya çıkmıştır. Yapılan muhasebe işlemlerin farklı olmasına rağmen farklılık olarak algılamadığı ortaya çıkmaktadır. Meslek mensuplarının kendileri doğrudan ilgilendirmese de ETBİS (E-Ticaret Bilgi Sistemi) gibi e-ticaret alanında faaliyet gösteren uygulamalar hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırma dâhilinde meslek mensuplarına ve kamu kuruluşlarına elektronik ticaretin geliştirilmesi için gerekli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: E-Ticaret, Uluslararası E-Ticaret, E-Ticaret Muhasebesi Uluslararası E-Ticaret Muhasebesi

Abstract:
Trade has existed since the beginning of human life. Trade is one of the greatest necessities of human life. Trade has been affected by the developments throughout human history. In the early days, trade was carried out face-to-face and by seeing the product live, but today it has been moved to the electronic environment and started to be done between individuals and countries without facing each other and seeing it in a live environment. Trade has moved to the electronic environment with the development of technology. The rapidly developing e-commerce system poses a number of problems. The most basic problems are; security, accounting, taxation. In this study, it is aimed to explain the definition of e-commerce, security systems in e-commerce, how e-commerce is done and how e-commerce accounting transactions are done. It was aimed to explain the fact that the trading countries are free zones and the effects of changes in tax laws on accounting. Within the framework of the aim of the study, the research is designed as a qualitative research. Interview technique was used to reach the data needed in the research. It was determined by deliberate sampling technique for the selection of the participants who were the subject of the research. The data were obtained in two stages and the findings were revealed. First, members of the profession who are e-commerce taxpayers in Sakarya were determined as participants. The first part of the research was obtained by conducting an interview at the point of the determined sample frame. Then, according to the answers given to the questions prepared about e-commerce accounting transactions with the determined participants, the data of the second stage were obtained.
The research reveals that e-commerce accounting and classical trade accounting are made on a uniform chart of accounts, but there are some differences in terms of accounting if intermediary institutions are involved. The fact that there are different payment methods in e-commerce does not differ from classical commerce in terms of accounting. In the field of export and import, it is revealed that there are differences in the case of an intermediary institution, but the proportional changes in free trade zones or tax systems do not affect the accounting. It turns out that some members of the financial advisor profession are incapable of following current developments. Although the accounting transactions are different, it turns out that they do not perceive them as differences. Although the members of the profession do not directly concern themselves, it has been revealed that they do not have enough information about the applications operating in the field of e-commerce such as ETBIS. Within the scope of the research, necessary suggestions for the development of electronic commerce were presented to professionals and public institutions.

Keywords: E-Commerce, International E-Commerce, E-Commerce Accounting International E-Commerce Accounting