Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda bel ağrısı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of the prevalence and associated factors of low back pain in the family medicine polyclinic at Şişli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital
Yazar: ELİF SERAP ESEN
Danışman: PROF. DR. DİLEK TOPRAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
GİRİŞ-AMAÇ: Toplumu oluşturan bireylerin %80'i yaşamlarının bir döneminde bel ağrısından yakınırlar. Prevalansı %60 - 80 arasında değişir ve insidansı %5'tir. Bu çalışmanın amacı; toplumda bel ağrısının görülme sıklığını, özelliklerini, obezite ile ilişkisini araştırmak ve sosyodemografik özellikleri ile birlikte değerlendirmektir.

GEREÇ-YÖNTEM: Bu çalışma 01/05/2016 - 31/07/2016 tarihleri arasında Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'nde yapıldı. Çalışmamız tek merkezli, prospektif, kesitsel, tanımlayıcı ve analitik nitelikte olup örnek büyüklüğü, "basit rastgele örneklemede örneklem genişliği tahmini" yöntemiyle hesaplanarak tabakalı örneklem uygulanmış ve toplam 500 kişi çalışmaya dâhil edilmiştir. Yüz yüze görüşme ile, 30 soruluk anketle sosyodemografik özellikler, bel ağrısı konusunda bilgi, tutum ve davranış bilgileri kaydedildi. Verilerin analizi SPSS 20.0 programında yapıldı, p<0.05 anlamlı kabul edildi.

BULGULAR: Çalışmaya katılan 500 kişinin yaş ortalaması 40,91+14,20 yıldı (min=18,maks=80);  %66'sı (n=330) kadın, %34'ü (n=170) erkekti. Bel ağrılı hastaların yaş ortalaması 41,90±13,63 idi. Bel ağrısı nokta prevalansı %18,8 (n=94), yaşam boyu prevalans ise %77,40 (n=387) olarak bulundu (Kadınlarda %80,9;n=267, erkeklerde %70,6;n=120). 
Ev hanımlarında bel ağrısı şikâyeti beyaz ve mavi yakalılara göre anlamlı olarak daha fazla görülmekteydi (p=0,020). Ağır yük kaldıranlarda (p=0,006); öğrenim durumu düşük olanlarda (p=0,000); evli ve boşanmış olanlarda (p=0,000), VKİ yüksek olanlarda (p=0,022) diğer gruplara göre  bel ağrısı yaşama sıklığı daha fazla idi. Aylık gelir ve bel ağrısı sıklığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0,062).  Sigara kullanım süresi ve miktarı arttıkça bel ağrısı görülme sıklığı, doktora başvuru, tetkik istenme ve tedavi alma sayısı anlamlı olarak daha fazlaydı. Çalışmamızda bel ağrısı ve boy arasında anlamlı bir ilişki bulamadık (p≥0,05).
Hayatları boyunca bir ve/veya daha fazla bel ağrısı geçirmiş olduklarını söyleyen hastalarımızın %59,20'u (n=229) doktora başvuruyordu ve ilk başvuru genellikle (%33,6, n=77) beyin cerrahisi polikliniğine, ikinci başvuru ise en çok (n=24,%43,6) FTR polikliniğine idi. Sadece 16 (%4,1) hastanın cerrahi tedaviye ihtiyacı olmuştu.
SONUÇ ve ÖNERİLER: Bel ağrısı önemli bir sağlık sorunudur. Özellikle kadın, sigara içen, fazla kilolu, düşük eğitim düzeyine sahip bireylerde bu sorunun daha sık rastlanabileceği, bel ağrısı açısından ev hanımlarının özellikli bir grup olduğu unutulmamalıdır. Aile hekimlerinin bu konudaki bilgi ve farkındalığının arttırılması, diğer branşlar ile sık iletişim halinde olmaları ve toplumun bilgilendirilmesi büyük önem taşımaktadır. 

Anahtar Sözcükler: Aile hekimliği; bel ağrısı, epidemiyoloji; prevalans; risk faktörü.

Abstract:
AIM AND INTRODUCTION: %80 of community has low back pain for once in their lifetime. Prevalence was changing between %60 – 80 and incidence was %5. This study was designed to determine the prevalence and risk factors of low back pain among the community, especially the relationship with obesity including sociodemographic specialty.

MATERIALS AND METHODS:  This research was made in the Family Medicine Polyclinic of Sisli Hamidiye Etfal Training and Research Hospital on the dates between 01/05/2016 - 31/07/2016. This research can be defined as retrospective, single centered, cross-sectional, illustrator and analytical. The sample size was estimated by simple random sampling method. Stratified sampling was applied to choose 500 people for the research. Volunteers filled the questionnaires out face-to- face and from the level of knowledge about back pain, the attitudes and the behaviours of the patients were investigated. Sociodemographic data of patients with low back pain and behavioral differences of patients were utilized in this research. The data was analyzed by using SPSS 20.0 software programme. Level of significance was taken as p<0.05.

RESULTS: The average age of 500 people was 40,91+14,20 (min=18, max=80); %66 (n=330) was women, %34 (n=170) was men. The avarage age of the patients who have low back pain was 41,90±13,63. The point prevalence of low back pain was %18,8 (n=94), the lifetime prevalence was %77,40 (n=387) (Women %80,9; n=267, men %70,6; n=120). 
Suffering from low back pain among housewifes were significantly higher than white and blue-collar workers (p=0,020). We identified more low back pain cases in people, who had heavy load lifting stories (p=0,006), low education level (p=0,000), married or divorced (p=0,000) and who had higher BMI (P=0,022) compared to the other groups. We couldn't find any relationship between economic level and low back pain (p=0,062). The period and amount of smoking were positively correlated with prevelance of back pain, registration to clinic, request of examination and number of treatments. We couldn't find any relationship between height and low back pain (p≥0,05).
%59,20 of those people (n=229) who had significantly high low back pain incident once or more in lifetime, were going to the doctor. First time applicants were going to brain surgery department (n=77, %33,6) and second time applicants were going to physical rehabilitation department at most (n=24, %43,6). Only %4,1 of patients (n=16) patients needed surgery.
CONCLUSIONS: Low back pain is a very important health problem. The women who have smoking history, obesity and low education level, suffer more low back pain problem. Housewifes are important group for low back pain. We have to give education to family medicine doctors with collaboration of other doctors and the community must have been educated.
Keywords: Family medicine; low back pain/epidemiology; prevalence; risk factors.