Tarihî ve çağdaş Türk yazı dillerinde +ki biçim birimi
+ki morpheme in historical and contemporary Turkish written languages
Yazar: NEVİN MAZMAN
Danışman: PROF. DR. AYŞEHAN DENİZ ABİK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Belgeler = Documents ; Dil bilgisi-ekler = Grammar-suffixes ; Dilbilgisi = Grammar ; Dilbilim = Linguistics ; Sözcük bilgisi = Word knowledge ; Sözcükbilim = Logology ; Türkçe = Turkish ; Yazılı kültür = Written culture

Özet:
Bu çalışmada, Türkçenin yazılı belgelerle takip edilebildiğimiz ilk dönemlerinden
itibaren kullanılan ve bugün de hâlâ kullanılmaya devam eden +ki biçim birimi
incelenmeye çalışılmıştır. İnceleme, hem tarihî (Orhon Türkçesi, Uygur Türkçesi,
Karahanlı Türkçesi, Harezm-Altınordu Türkçesi, Çağatayca, Eski Anadolu Türkçesi)
hem de çağdaş Türk yazı dillerine (Azerbaycan Türkçesi, Tatarca, Özbekçe, Tuvaca) ait
metinleri içermektedir.
Çalışmanın amacı, Türkçenin her döneminde kullanılmış olan bu ekin tarihî Türk
yazı dillerinde hangi yapılarda, ne tür eklerle, hangi anlamlarda ve ne sıklıkta
kullanıldığını saptamak ve +ki biçim biriminin tarihi dökümünü yapmaktır. Ayrıca ekin
çağdaş Türk yazı dillerindeki varlığına dair örnekler sunmak çalışmanın bir diğer
amacıdır.
Bu çalışma toplam altı bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde ilk
olarak problem, araştırmanın amacı, önemi ve sınırlılıklar belirlenmiştir. İkinci bölümde,
+ki biçim birimi hakkında kuramsal bilgi ve değerlendirmelere yer verilmiş, bu ekle ilgili
Türkoloji alanında var olan yaklaşımlar tartışılmıştır. Üçüncü bölümde ise araştırmanın
yöntemi ifade edilmiştir. Tezin ana bölümünü oluşturan inceleme kısmında (dördüncü ve
beşinci bölümler) +ki biçim birimli sözcükler yapı, sözcük türü ve anlam açısından
incelenmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde yapı, tür ve anlam bakımından incelenen
sözcüklerin elde edilen verilerle var oldukları yazı dillerine göre karşılaştırılması yapılmış
ve sayısal verilere ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, +ki morphem used Turkish language from the first periods that we
can follow with written documents and still that used today are investigated.
The study consists texts of both historical (Orkhon Turkic, Uighur, Karakhan
Turkish, Khwarezm-Golden Horde Turkish, Chagatai, Old Anatolian Turkish) and
contemporary Turkish written languages (Azerbaijani Turkish, Tatar Language, Uzbek,
Tuvan).
Purpose of the study is to determine frequency, function and meaning of the +ki
morphem in historical Turkish written languages. The other purpose is to determine the
examples of +ki morphem in contemporary Turkish writing languages.
The thesis consists of six parts. In introductory part, firstly the problem, the
purpose of the research, the precaution and limitations are determined. In the second part,
theoretical informations about +ki morpheme are given and the approaches about this
morpheme in the field of Turcology are depicted. In the main part of thesis that is analysis
(third and fifth parts) words with +ki morpheme are investigated in terms of structure,
word type and meaning.
In result part of the study words analyzed in structure, word type and meaning are
compared in their existing written languages, numerical data is gathered.