Diyarbakır'ın bismil ilçesinde konvansiyonel ve iyi tarım uygulaması ile yetiştirilen ferragnes ve ferraduel badem çeşitlerinin verim, kalite ve bazı biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of the yield, quality and some biochemical properties of ferragnes and ferraduel almond varieties growed with conventional and good farming practices in bisimil district of Diyarbakir
Yazar: SEVGİ SÜMERLİ ÇAKMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN YAVİÇ ; PROF. DR. MİKDAT ŞİMŞEK
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, 2021-2022 yılları arasında Diyarbakır ilinin Bisimil ilçesi'nde iyi tarım (İT) ve konvansiyonel tarım (KT) uygulamaları ile yetiştiricilik yapılan bahçelerde Ferragnes ve Ferraduel badem çeşitlerinin verim, kalite ve bazı biyokimyasal içerikleri mukayese edilmiştir. 
Ortalama değerlere göre ağaç başına verim 12 kg (İT), 12-14 kg (KT); kabuklu meyve ağırlığı, 3.52-4.82 g (İT), 3.55-5.17 g (KT); iç badem ağırlığı 1.21-1.39 g (İT), 1.0-1.45 g (KT); iç oran açısından %25.16-36.35 (İT), %21.85-34.09 (KT) arasında değişmiştir. Ortalama değerlere göre protein içeriği %23.30-25.92 (İT), %22.61-23.85 (KT); toplam yağ içeriği %50.02-51.91 (İT), %50.27-51.59 (KT); oleik asit (C18:1) %74.83-78.06 (İT), %70.89-79.06 (KT); palmitoleik asit %0.67-0.84 (İT), %0.72-0.85 (KT); linoleik asit %12.73-15.18 (İT), %11.90-18.32 (KT); stearik asit (C18:0) Ferragnes çeşidinde %1.71-1.94 (İT), %1.84-2.19 (KT); palmitik asit (C16:0) %6.23-7.07 (İT), %6.24-7.70 (KT) aralığında değişmiştir. Konvansiyonel tarım uygulamasında öne çıkan yağ asitleri, oleik asit, palmitoleik asit, stearik asit, margarik asit ve palmitik asit iken iyi tarım uygulamasında ise heptadesenoik ve linoleik olduğu tespit edilmiştir. İyi tarım uygulamaları K, P, Ca, Mg, Na, Cu ve Mn içeriği bakımından konvansiyonel tarım uygulamalarına göre daha yüksek değerler göstermiştir. 
Doğal dengeyi bozmayan, insan sağlığını tehdit etmeyen, çevre dostu ve tarımda sürdürülebilirliğe katkı sağlayan bu çalışma gelecek yıllarda yapılacak bilimsel araştırmaların projelendirilmesinde önemli bir referans niteliği taşımaktadır. Türkiye ve dünya'da Ferragnes ve Ferraduel badem çeşitlerin konvansiyonel ve iyi tarım uygulamalarına dair bir araştırmaya rastlanmadığından dolayı, bu çalışma büyük bir öneme sahiptir.

Anahtar kelimeler: Badem, Biyokimyasal özellikler, İyi tarım uygulaması, Konvansiyonel tarım uygulaması

Abstract:
In this study, some biochemical contents with yield and quality properties of Ferragnes and Ferraduel almond varieties were compared in orchards grown with good agriculture (GA) and conventional agriculture (CA) practices in Bisimil district of Diyarbakır province between 2021 and 2022. The average values varied from 12 kg (GA) and 12-14 kg (CA) for yield per tree; 3.52-4.82 g (GA) and 3.55-5.17 g (CA) for the fruit weight; 1.21-1.39 g (GA) and 1.0-1.45 g (CA) for the kernel weight; and %25.16-36.35 (GA) and %21.85-34.09 (CA) for the kernel ratio. The average values ranged from 23.30 to 25.92% (GA) and 22.61 to 23.85% (CA) for protein content; 50.02 to 51.91% (GA) and 50.27 to 51.59% (CA) for total fat content; 74.83 to 78.06% (GA) and 70.89 to 79.06% (CA) for oleic acid (C18:1); 0.67 to 0.84% (GA) and 0.72 to 0.85% (CA) for palmitoleic acid; 12.73 to 15.18% (GA) and 11.90-18.32% (CA) for linoleic acid; 1.71 to1.94% (GA) and 1.84 to 2.19% (CA) for stearic acid (C18:0); 6.23 to 7.07% (GA) and 6.24 to7.70% (CA) for palmitic acid (C16:0). In conventional farming practices, the prominent fatty acids were oleic acid, palmitoleic acid, stearic acid, margaric acid, and palmitic acid, while in good agricultural practices, they were heptadecenoic and linoleic acids. Good agricultural practices were shown higher values than conventional agriculture practices in terms of K, P, Ca, Mg, Na, Cu and Mn content.
This study, which does not disrupt the natural balance, does not threaten human health, is environmentally friendly and contributes to sustainability in agriculture, serves as an important reference in projecting scientific research to be carried out in the coming years. This study is important since there is no research on conventional and good agricultural practices of Ferragnes and Ferraduel almond varieties in Turkey and the world.

Keywords: Almond, Biochemical properties, Conventional agricultural practice Good agricultural practice