Türkiye'deki biyogaz tesislerine genel bir bakış ve sürdürülebilir atık yönetimi
Overview of biogas plants in Turkey and sustainable waste management
Yazar: DOĞAN KÖMÜR
Danışman: PROF. DR. NUSRET GÖKSU
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
TURKİYE'DEKİ BİYOGAZ TESİSLERİNDE SÜRDÜRÜLEBİLİR ATIK YÖNETİMİ
	
Dünya genelinde nüfusun ve ülkelerin ekonomik gelişmişlik seviyelerinin artması ile birlikte, enerji ihtiyacının da aynı oranda artması söz konusudur. Enerji talebi hızla artmasına karşın fosil yakıtların sınırlı arz edilmesi nedeniyle gündeme gelen enerji açığı ise, yenilenebilir enerji kaynaklarının önemini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte fosil yakıtların yoğun olarak kullanılması nedeniyle ortaya çıkan sera gazı emisyonları, çevre kirliliğine neden olmaktadır. Buna yönelik olarak da alternatif enerjilere duyulan ihtiyaç doğrultusunda gelişmiş ya da gelişmekte olan birçok ülkede, yenilenebilir enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması amaçlanmaktadır. Biyogaz da, alternatif enerji kaynakları içerisinde ve biyokütle enerji kaynakları kapsamında değerlendirilmektedir. Biyogaz; çevre kirliliğine ve sağlık sorunlarına neden olan organik atıkların prosesten geçirilerek zararsız bir hale getirilmesi ve enerji kaynağına dönüştürülmesiyle üretilmektedir. Biyogaz, yenilenebilir enerji  kaynakları içerisinde önemli bir yere sahiptir.  Biogaz    birçok farklı yan  ürünün  üretilebildiği bir yenilenebilir enerji  kaynağıdır. Elektrik  enerjisi, doğal gaz  ,gübre gibi çok önemli enerji  çeşitleri üretimini sağlayabilmektedir.  Biyogaz tesislerinin kurulumunda büyük  bütçelerin gerekmiyor olması biyogaz tesislerinin  kurulumunu kolaylaştırmaktadır. Teknik  anlamda eğitimli çalışanların olması verimin hızlı bir şekilde  arttırılmasına olanak sağlamaktadır.  Tesislere  biyokütlenin ulaşımının maliyeti dışında  biyokütlenin  temini için bir bütçe  ayrılmamaktadır. Tesislerde  biyokütlenin işlenmesi sonucunda biyogaz enerji-elektrik, gübre,  ısınmak amaçlı, motorlarda ve birçok alanda kullanılabilmektedir.  Diğer yenilenebilir  enerji kaynakları sadece elektrik üretiminde  kullanılabiliyor iken biyogaz bu alanlarda da kullanılmaktadır . Dolayısı  ile yenilenebilir enerjiler içerisinde en çeşitli ürün elde edilebilen ve diğer  yenilenebilir enerjiler göre daha  ucuz maliyetli tesisler kurulabildiği için  insanlar için çok daha faydalı bir  seçenek  olmaktadır. Kurulduğu   ekonomik olarak etkilerinin, reaktör maliyetlerinin incelendiği  ekonomik olarak ne kattığı konularının  tartışıldığı bir çalışma  hedeflenmektedir. Bu  bağlamda  şimdiye kadar yapılan çalışmalarda Biyogaz üretimi  tüm bu yönleri ile  değerlendirilmemiş sadece bir yönü ile değerlendirilmiştir.  Ekonomik  özelliklerinin sürdürülebilir enerjiler içerisindeki  ayrıcalıkları, tesislerin olduğu bölgelere ekonomik olarak  katkıları, yarar ve zararları  çalışmada incelenecektir. Derinlemesine mülakat ,karşılıklı  soru cevap şeklinde uygulama kısmı  gerçekleştirilecektir.  Bununla birlikte tesislerin kurulu olduğu bölgelerdeki  ekonomik yapıya katkıları, üretime ve  istihdama etkileri gibi bir  çok konu TUİK verileri kullanılarak analizi  yapılarak çeşitli öneriler ve ilkeler  sunulacaktır.    Araştırmada da bu kapsamda; Türkiye'deki biyogaz tesislerinin ele alınması ve sürdürülebilir atık yönetimi kapsamında değerlendirilmesi doğrultusunda yatırım süreçleri, ekonomik ve çevresel yönleri ve biyogaz potansiyelleri incelenecektir. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'de faaliyette olan en büyük 10 biyogaz enerji santrali oluşturmaktadır. Araştırmanın örnekleminde yer alan biyogaz tesisleri ile araştırmacı tarafından hazırlanan Görüşme Formu'na endeksli olarak görüşülmesi doğrultusunda, konu ile ilgili belirlemelerde ve değerlendirmelerde bulunulması amaçlanmaktadır.

Abstract:
Biogas facilities in Turkey are developed in terms of sustainable waste
management, and in addition to monitoring the wastes of biogas production, they also
provide solutions for energy production. The income obtained from energy production,
the sustainability of the source for monitoring the wastes, and sustainable waste
management are provided. Biogas produced from animal and plant wastes is used for
heating and electricity production. The theoretical energy equivalent of total wastes in
Turkey is 34,002,549 (TEP/year), the theoretical energy equivalent of animal wastes is
4,385,371 (TEP/year), the theoretical energy equivalent of plant wastes is 25,384,268
(TEP/year), the theoretical energy equivalent modems of municipal wastes are
3,373,011 (TEP/year) and the energy equivalent of forest residues is 859,899
(TEP/year). 18 large biogas production facilities operating in Turkey were examined
and detailed data were provided. Data obtained from biogas plants were evaluated with
Comparative analysis, analysis with SPSS, analysis with TOPSIS and data envelopment
analysis. As a result, biogas plants need to be supported and increased for sustainable
waste management.