Uluslararası Hukukun emredici normlarından doğan yükümlülük ihlallerinden devletin sorumluluğu
The responsibility of the staes for breaches of obligations under peremptory norms of International Law
Yazar: ÜMMÜHAN ELÇİN ERTUĞRUL
Danışman: PROF. DR. ENVER BOZKURT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Borçlar hukuku = Law of obligations ; Devlet idaresi = State administration ; Emredici norm = Peremptory norms ; Hukuk = Law ; Hukuka aykırılık = Unlawful ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility ; Kamu hukuku = Public law ; Sorumluluk = Responsibility ; Uluslararası hukuk = International law ; Yükümlülük = Obligation ; Yükümlülük ihlali = Breach of obligations

Özet:
Devletin sorumluluğu, Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun, uluslararası hukukun tedrici gelişmesi ve kodifikasyonu bağlamında seçtiği konulardan biri olmuştur. Komisyon, konuyla ilgili olarak 1949 yılında çalışmalarına başlamış, 2001 yılında Nihai Metin olarak adlandırılan Taslak Maddeler, Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda onaylanmıştır. Nihai Metin'de, uluslararası haksız fiilin sonuçları olarak sorumlu devlete, yükümlülüğüne devam etme, haksız fiile son verme, haksız fiilin tekrar etmeyeceğine ilişkin garantiler sunma ve giderimde bulunma yükümlülükleri yüklenmiştir.Uluslararası hukukun emredici normlarından doğan yükümlülüklerin ciddi ihlalleri için ise, bu sonuçlara ek olarak bütün devletlere, bu normların ihlallerini hukuka uygun yollarla sonlandırmak için işbirliği içinde olma, bu normların ciddi ihlalleri tarafından yaratılan durumu hukuka uygun olarak tanımama ve bu durumun sürdürülmesi için yardımda bulunmama yükümlülükleri yüklenmiştir. Çalışmamızda, uluslararası sorumluluğun, uluslararası hukukla birlikte bir evrim geçirdiği, uluslararası toplum, uluslararası kamu düzeni, normlar hiyerarşisi, emredici normlar gibi kavramların geliştiği ve sorumluluğun işlevine uluslararası hukukun korunmasının da eklendiği iddia edilmiştir. Bu nedenle, uluslararası hukukun sıradan normlarının ihlalleri halinde de, devletlerin bu ihlale hukuka uygun yollarla son vermek için işbirliği içinde olma, uluslararası hukukun sıradan normlarının ihlallerini hukuka uygun olarak tanımama ve bu durumun sürdürülmesine yardımda bulunmama yükümlülükleri olduğu savunulmuş, dolayısı ile uluslararası hukukun emredici normlarından doğan yükümlülüklerin ciddi sonuçları için getirilen ilave sonuçların yetersizliği sonucuna ulaşılmıştır. Nihai Metin'de, uluslararası hukukun emredici normlarından doğan yükümlülüklerini ciddi şekilde ihlal eden sorumlu devlet için herhangi bir yükümlülük getirilmemesi tezimizi desteklemiştir. Uluslararası sorumluluğun uygulanması ile ilgili, doğrudan zarar gören devlet dışındaki devletlerin sorumluluğu başlatma ve tedbir alma hakları aksi bir yargı oluşturmaya yetmemiştir. Çalışmada, uluslararası toplum, uluslararası kamu düzeni, sorumluluk teorileri incelenmiş, devletin uluslararası sorumluluğunun nev'i şahsına münhasır olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The subject of State responsibility was one of topic to progressive development of international law and its codification selected by International Law Commisssion. Commission started to work relating to the issue at 1949. Draft Articles, as namely Final Text, were approved by General Assembly of the United Nations at 2001. The continued duty of performance, cessation and non-repetition , reparation as legal consequences of an internationally wrongful act regulated in the Final Text. In addition of these to serious breaches of obligations under peremptory norms of general international law constituted obligations of cooperate to bring to an end through lawful means any serious breach, recognize as lawful a situation created by a serious breach and no render aid or assistance in maintaining a situation created by a serious breach.In this thesis argued that international responsibility evolved along with international law, were recognized notions as international community, international public order, hierarchy of norms and the functions of responsibility were added protection of international law as well. Therefore, the consequences of the serious breaches of obligations under peremptory norms of general international law are insufficient because all states also obligate being cooperate to bring to an end through lawful means, recognize as lawful a situation created and no render aid or assistance in maintaining a situation created in breaches of ordinary norms of international law . This thesis has supported that responsible state, to be hold for serious breaches of obligations under peremptory norms of general international law, has no any liability in Final Text. The rights of taken measures and invocation of responsibility by a State other than an injured State have no occured for dissenting conviction in implementation of the international responsibility. In this Thesis, International community, international public order and theories of responsibility were analyzed and was concluded that state responsibility is character of sui generis.