Narkolepsili hastalarda akut uyku deprivasyonunun leptin, grelin ve glukoz toleransı üzerine etkisi ve sağlıklı kişilerle akut uyku deprivasyonunun etkilerinin karşılaştırılması
The effects of acute sleep deprivation on leptin, ghrelin and glucose tolerance in patients with narcolepsy and the comparison with the healthy subjects
Yazar: MERVA KOÇYİĞİT
Danışman: PROF. DR. MURAT AKSU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Ghrelin = Ghrelin ; Glükoz tolerans testi = Glucose tolerance test ; Leptin = Leptin ; Narkolepsi = Narcolepsy ; Uyku = Sleep ; Uyku yoksunluğu = Sleep deprivation

Özet:
Amaç: Narkolepsi, aşırı gündüz uykululuğu ile birlikte katapleksi, uyku paralizisi ve hipnagojik halüsinasyonlar gibi REM uyku evresine ait bulguların eşlik ettiği nadir bir uyku bozukluğudur. Bu çalışmada akut uyku deprivasyonu yapılan narkoleptik hastalarda ve sağlıklı erişkinlerde uyku deprivasyonunun leptin ve grelin üzerine ve glukoz toleransına olan etkileri araştırılmıştır. 
Hastalar ve Yöntem: Çalışmaya 2010-2012 yılları arasında Erciyes Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Uyku Polikliniğine başvuran ve en az 3 aydır artmış gündüz uykululuğu şikayeti olan, hikayede katapleksi/hipnagojik halüsinasyon/uyku paralizisi tarifleyen, polisomnografi?de (PSG) ortalama uyku latansı 8 dakika veya daha kısa ve çoklu uyku latans testinde (multiple sleep latency test - MSLT) 2 ya da daha fazla REM periyodlu başlangıç gösteren uyku (sleep onset REM - SoREM) saptanmasıyla ICSD-2 ye göre narkolepsi tanısı almış 10 gönüllü hasta ve hastalarla yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi uyumlu herhangi bir uyku hastalığı ve endokrinolojik hastalığı olmayan 5 kadın ve 5 erkek sağlıklı gönüllü dahil edildi. Çalışmaya katılmayı kabul eden olgulara 24 saatlik uyku deprivasyonu öncesi leptin ve grelin için serum numuneleri alındı, açlık kan şekeri ölçümü ve glukoz toleransını değerlendirmek amacı ile 75 gram glukoz ile oral glukoz toleransı testi (OGTT) yapıldı. 75 gram glukoz alımı sonrası 30. dakika, 60. dakika 90. dakika ve 120 dakikada ölçümler yapıldı. Çalışmaya katılan olgulara gece olağan uykusu sonrasında 24 saat süreli olarak uyku deprivasyonu uygulandı. Uyku deprivasyonunun leptin, grelin ve glukoz toleransı üzerine etkisini anlamak için 24 saatlik uyku deprivasyonu sonrası yeniden serum örnekleri alındı ve açlık kan şekeri ölçümünün ardından 75 gram glukoz ile OGTT tekrarlandı.
Bulgular: Her iki grup arasında yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, boy ve vücut kitle indeksi açısından anlamlı fark yoktu (p>0.05). Narkolepsi ve sağlıklı kontrol gruplarının 24 saatlik uyku deprivasyonu öncesi ve sonrası leptin değerlerinde anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Narkolepsi hastalarında 24 saatlik uyku deprivasyonu öncesi ve sonrası leptin değerleri karşılaştırıldığında anlamlı fark gözlendi (p =0,015). Her iki grup arasında 24 saatlik uyku deprivasyonu öncesi ve sonrası leptin değerlerinde anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Narkolepsi grubunda 24 saatlik uyku deprivasyonu öncesi ve sonrası grelin değerleri karşılaştırıldığında anlamlı fark gözlendi (p =0,043). Her iki grup arasında 24 saatlik uyku deprivasyonu öncesi ve sonrası açlık kan şekeri değerlerinde anlamlı farklılık yoktu (p>0.05).
Sonuç: Çalışmamızda iştah azaltan leptin ve tam tersi iştah artıran grelin düzeyinin narkoleptik hastalarda nasıl bir değişim gösterdiğini ve glukoz toleransında bir bozulma olup olmadığını saptamayı amaçladık. Çalışmamız, narkoleptik hasta ve sağlıklı kontroller arasında leptin ve grelin düzeyi açısından fark olmadığını göstermiştir. Ayrıca akut uyku deprivasyonu hem narkoleptik hastalarda hem de sağlıklı kişilerde glukoz toleransında bozulmaya yol açmamıştır. Akut uyku deprivasyonu sağlıklı kişilerde leptin ve grelin düzeylerinde değişikliğe neden olmazken narkoleptik hastalarda uyku deprivasyonu sonrası leptin düzeyinde artma ve grelin düzeyinde azalmaya neden olmuştur. Her iki grupta deprivasyon aynı ortamda ve şartlarda yapılmasına rağmen narkoleptik grupta gözlenen bu değişimler hipotalamik iştah mekanizmaları ile anatomik ve fonksiyonel olarak bağlantıları ve etkileşimi bulunan hipokretinin eksikliği ile ilişkili olabilir ya da narkolepsi hastalarında obezite oluşumunda, enerji dengesindeki bozulma dışında belirli başka biyokimyasal ve fizyolojik değişiklikler önemlidir. Bu nedenle çoklu etkileşim gösteren faktörlerden sadece bir kısmını değerlendirmek yanıltıcı sonuçlar verebilir. 

Anahtar Kelimeler: narkolepsi, akut uyku deprivasyonu, leptin, grelin, glukoz toleransı

Abstract:
Aim: Narcolepsy is a rare sleep disorder which accompanied REM phase of sleep disorder such as excessive daytime sleepiness with cataplexy, sleep paralysis and hypnagogic hallucinations. In this study, we aimed to examine the effects of acute sleep deprivation on the leptin, ghrelin and glucose tolerance in the narcoleptic patients and control group. 
Patients and Methods: We recruited 10 healthy subjects who are matching with patients group as age, body mass index, no diagnosed with endocrinological and sleep disorders and eligible narcoleptic patients (5 male and 5 female) diagnosed according to ICSD-2 criteria including excessive daytime sleep tendency at least three 3 months, patients who have cataplexy/ hypnagogic hallucinations/mean sleep latency is 8 minutes or shorter and 2 or more SoREM detection in PSG. Patients who agreed to participate in the study prior to 24 hours of sleep deprivation, serum samples were collected to measure leptin, ghrelin. Additionally, 75 gram OGTT was performed at 30, 60, 90 and 120. minute for diagnosing of fasting blood glucose and glucose tolerance. 24 hours of sleep deprivation was performed in the all study patients. Serum samples were collected from each patient after the test to reveal the effect of sleep deprivation on leptin, ghrelin and glucose tolerance.
Results: Age, sex, body weight, height and body mass index were not different in both groups (p> 0.05). Leptin levels were not different significantly in both patients and control group. (p> 0.05). Compared leptin levels before and after 24 hours of sleep deprivation were statistically significant in patients with narcolepsy (p = 0.015). Among the two groups leptin levels were not different significantly before and after 24 hours of sleep deprivation (p> 0.05). Ghrelin levels have been found significantly different before and after 24 hours of sleep deprivation in narcoleptic group. (p =0,043). Between the two groups before and after 24 hours of sleep deprivation, fasting blood glucose levels were not different significantly (p> 0.05). 
Conclusion: This study has been demonstrated that leptin and ghrelin levels were not different in narcoleptic patients and healthy controls. Moreover, acute sleep deprivation did not disrupt glucose tolerance neither narcoleptic patients nor healthy subjects. However, acute sleep deprivation did not change leptin and ghrelin levels in healthy subjects; narcoleptic patients were shown that increased leptin levels and decreased ghrelin levels after sleep deprivation. Although, there are same environment and conditions, these changes may be due to link between anatomical and functional mechanisms of hypothalamic appetite and lack of hypocretin. Therefore, only a portion of multiple interacting factors which may give misleading results to evaluate of narcolepsy.

Keywords: narcolepsy, acute sleep deprivation, leptin, ghrelin, glucose tolerance