7. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan kurgusal metinlerdeki çatışma çözme becerilerinin incelenmesi
Examination of conflict resolution skills in fictional texts in 7th grade Turkish textbooks
Yazar: ALİ İHSAN CAN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET FATİH ÖZCAN
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kurgusal metinler = Fictional texts ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Çatışma = Conflict ; Çatışma çözme = Conflict resolution

Özet:
Çatışma, hayatımızın her alanında meydana gelen önemli bir unsurdur. Çatışmalar ve çatışmaların çözüm süreci öğrencilerde yapıcı ve yıkıcı etkiler oluşturmaktadır. Öğrencilerin gelişim düzeyi düşünüldüğünde metinlerde iletişim, iş birliği ve ortak çıkarın ön planda olduğu yapıcı çatışmalara yer verilmelidir. Bu tezin amacı, 7.sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan kurgusal metinlerdeki çatışmaların hangi yolla çözüldüğünü ve nasıl sonuca ulaşıldığını ortaya koymaktır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Kategorilerden elde edilen verilerin çözümlenmesi, SPSS 23 ve EXCEL programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamdan hareketle 7.sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan 46 kurgusal metin incelenmiş olup 30 kurgusal metinde çatışmalara rastlanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre çatışma sürecinde en çok rastlanan veriler şunlardır: Çatışmalar, % 76,5 ile karşılanamayan temel gereksinimlerden kaynaklanmıştır.  Çatışmalara %52,9 ile sert tepki verilmiştir. Çatışma türü olarak %47,1 ile tartışma türü kullanılmıştır.  Çatışmalarda %26,5 ile güç kullanma çatışma çözme stratejisine yer verilmiştir. Çatışmalar %44,1 ile kazan-kazan, %44,1 kazan-kaybet şeklinde sonuçlanmıştır.  Araştırma sonucunda, öğrencilerin çatışma sürecinde yıkıcı etkiye sahip tepki, strateji ve sonuç ile karşı karşıya kaldığı tespit edilmiştir. Bu durum, öğrencilerin duygusal ve sosyal gelişim düzeyini olumsuz yönde etkileyebilmekte, istenmedik davranışlar kazanmalarına sebep olabilmektedir.

Abstract:
Conflict is an important element that occurs in every aspect of our lives. Conflicts and conflict resolution processes create constructive and destructive effects on students. Considering the development level of the students, the texts should include constructive conflicts where communication, cooperation and common interest are at the forefront. The aim of this thesis is to reveal how the conflicts in fictional texts in the 7th grade Turkish textbooks are resolved and how the results are reached. In the research, the document analysis method, which is one of the qualitative research methods, was used. The analysis of the data obtained from the categories was carried out using SPSS 23 and EXCEL programs. In this context, 46 fictional texts in 7th grade Turkish textbooks were examined and conflicts were found in 30 fictional texts. According to the findings obtained from the research, the most common data in the conflict process are as follows: Conflicts resulted from basic requirements that could not be met with 76.5%.  There was a strong reaction to the conflicts with 52.9%. Discussion type was used as the type of conflict with 47.1%.  The conflict resolution strategy of using force was included in the conflicts with 26.5%. The conflicts resulted 44.1% in win-win and 44.1% win-lose.  As a result of the research, it has been determined that the students are faced with a destructive reaction, strategy and result in the conflict process. This situation can negatively affect the emotional and social development level of students and cause them to acquire undesirable behaviors.