Şehir içi toz ve hava örneklerinde toksik metal miktarlarının tayini
Determination of toxic metal concentrations in city dust and air samples
Yazar: ENSAR EREL
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAMAN
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Solumayla alınan toksik metallerin ağız yoluyla alınanlara göre daha büyük miktarları kanageçtiği halde hava örneklerindeki metal tayinleri konusunda gıdalardakine göre daha az çalısma vardır.Bunun sebepleri arasında hava örneğini almadaki güçlükler ve yine havada bu metallerin düsükkonsantrasyonları sayılabilir.Bu çalısmada, nüfusu 300 000 e yaklasan Elazığ sehir merkezindeki hava örnekleri jeneratör,hava pompası ve yıkama siselerinden olusturulan düzenek yardımıyla alınarak içindeki metallerabsorpsiyon çözeltilerinde tutuldu. Absorpsiyon çözeltileri olarak tiyoüresulfonamid polimerikreçinesi, XAD-7-PAR ve aktif karbon-cupferron karısımları ardısık olarak kullanıldı. Böylece tutulanmetaller süzme, asitle çözme ve santrifüjleme islemlerinden sonra AAS ile tayin edildi. Yine sehirmerkezinde bulunan çevre yolunda yüzeydeki toz örneklerinin de metal analizleri yapılarak birliktedeğerlendirildi.Elde edilen sonuçlardan, Pb ve Ni in kaloriferlerin yanmasından kaynaklanan baca gazlarındanönemli oranda çevreyi kirlettiği bulundu. Havadaki Fe ve Cu derisimleri kıs ve yaza göre önemlioranda değismezken Pb, Ni ve Zn derisimlerinde kısa göre yazın azalmalar gözlendi. Ayrıca fırtınalıhavalarda metal derisimlerinin asırı artabileceğini gösteren sonuçlar bulundu. Yüzey tozlarının fırtınalıhavalarda solunabilen havaya geçebildikleri dikkate alındığında bu tozlarda tayin edilen metalkonsantrasyonlarının, hava partiküllerinde müsaade edilen metal derisimlerinden daha büyük olduğugözlendi.Anahtar kelimeler: toksik metaller, hava analizi, atomik absorpsiyon, toz ana

Abstract:
In spite of higher amounts of the intake toxic metals by inhalation are observed by blood thanby nutrition, there are less study on the determinations of metals in air samples than in food samples.Among the reasons of this situation, the difficulty in obtaining air sample and very lower metalconcentrations in air samples can be considered.In this study, air samples in center of Elazığ city were obtained by using the mechanismconstituted from generator, air blower and washing flask. So, the metals in air samples were remainedin absorption solution.The suspensions of thiourea sulfonamide polimeric resin, XAD-7-PAR and activated carboncupferronwere used as absorption solution, sequentially.After filteration, decomposition and centrifugitation, the metals were determined by means ofAtomic Absorption Spectrometer (AAS). Furthermore, metal analysis in surface dusts obtained fromthe study area were carried out and evaluated together with.As it can be seen from the results, Pb and Ni emitted from chimney of central heating systemwere found as significantly higher than the other sources. While Fe and Cu concentration in airsamples are not depending on season, higher Pb, Ni and Zn concentrations were found in winter incompared to in summer season.In addition, it was found that metal concentrations in air can enhance in storm weathers. Dueto metals in surface dusts can be passed to inhaled air at the storm weathers, metal concentrations insome surface dusts were found to be higher than the allowable metal concentrations.Keywords: Toxic metals, Air Analysis, Atomic Absorption, Dust Analysis, Preconcentration.