Çölyak hastalığı tanılı çocukların glutensiz diyete uyumlarının idrar ve dışkı gluten immünojenik peptidleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of gluten free diet compliance of childrenwith celiac disease diagnosed with urine and fecal gluten immunogenic peptides
Yazar: EBRU SOLAKOĞLU KÜÇÜKDOĞRU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYRİYE HIZARCIOĞLU GÜLŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Diyet = Diet ; Dışkı = Feces ; Glutenler = Glutens ; Peptidler = Peptides ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Çocuklar = Children ; Çölyak hastalığı = Celiac disease

Özet:
Çölyak hastalığının (ÇH) tedavisi, ömür boyu sıkı bir
glutensiz diyettir. Çölyak hastalarında glutensiz diyete uyumu değerlendirmek için
yöntemler konusunda fikir birliği yoktur; özellikle hafif diyet ihlallerini tespit etmek
zordur. Diyet uyumu; hastaların kendilerinden veya ebeveynden alınan beslenme
öyküsü, semptom varlığı ve seroloji ile değerlendirilmektedir. Kısa sürede gluten
maruziyetini gösteren, dışkı ve idrardaki gluten immünojenik peptidler (GİP), özgül ve
duyarlı monoklonal antikorlardır ve gastrointestinal sindirime dirençlidir. Bu
çalışmada Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenterolojisi Bilim
Dalı'nda çölyak hastalığı tanısıyla izlenen çocuklarin glutensiz diyete uyumlarını idrar
ve dışkı GİP ile değerlendirilmesi amaçlandı. Şubat 2021 – Aralık 2021 tarihleri
arasında 3-18 yaş arasında, 77'si kız (%64,7), 42'si erkek (%35,3) toplam 119 hasta
çalışmaya katıldı. Olguların ortalama yaşı 12,43,5 idi. Hastaların %18,5'inde (n:22)
idrarda GİP pozitif, %11,8'sinde (n:14) dışkı GİP pozitif saptandı. Dışkı GİP pozitif
saptanan 14 hastanın %50'sinde (n:7) idrar GİP pozitifti. Dışkı GİP ile idrarda GİP
arasında anlamlı ilişki vardı (p:0,004). Diyete uyumu hiç/az/orta olan 32 hastanın
%71,9'unda serolojisi pozitifti. Çalışmada seroloji ile diyete uyum arasında anlamlı
ilişki bulundu (p<0,001). Diyete uyumu hiç/az/orta olan 32 hastanın %37,5'inde
diyete uyumu iyi olan 87 hastanın %11,5'inde idrarda GİP pozitif saptandı. Diyete
uyum ile idrarda GİP arasında anlamlı bir ilişki gösterildi (p:0,001). Diyete uyumu
hiç/az/orta olan 32 hastaların dışkıda GİP %21,9'unda pozitifti. Diyete uyum ile dışkı
GİP arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki yoktu (p:0,053). Dışkı ve idrar GİP,
glutensiz diyete uyumu değerlendirmek ve diyet ihlallerini saptamak için klinik
uygulamalara ek olarak kullanılabilecek uygun bir yardımcı yöntemdir. Gluten
maruziyetinin erken tanımlanması olası komplikasyonların engellenmesine yardımcı
olacaktır.
Anahtar kelimeler: Çölyak hastalığı, glutensiz diyete uyum, gluten immünojenik
peptid

Abstract:
The treatment for celiac disease (CD) is a lifelong strict
gluten-free diet (GFD). There is no consensus on methods for assessing adherence to
a gluten-free diet in celiac patients; it is difficult to detect especially mild dietary
transgressions. Nutritional questionnaire from the patients themselves or their
parents, symptoms and serology were evaluated. Gluten immunogenic peptides
(GIP) in feces and urine, which show gluten exposure in a short time, are specific and
sensitive monoclonal antibodies and are resistant to gastrointestinal digestion. In this
study, we aimed to evaluate the adherence to the gluten-free diet in children with
CD using urine and fecal GIP in Hacettepe University Faculty of Medicine, Department
of Pediatric Gastroenterology. A total of 119 patients, 77 girls (%64,7) and 42 boys
(%35,3), aged between 3-18 years were included in the study between February 2021
to December 2021. The mean age of the study population was 12,4  3,5. GIP was
positive in urine and stool in % 18,5 and %11,8 of the patients, respectively. Urine GIP
was positive in %50 (n:7) of the patients with positive stool GIP. Strong relationship
was found between stool GIP and urine GIP (p:0,004). Serology was positive in %71,9
of patients with never/few/moderate adherence to GFD. Significant relationship was
found between serology and adherence to diet (p<0,001). Urine GIP was found
positive in %37,5 of 32 patients with never/few/moderate diet compliance, and %
11,5 of 87 patients with good diet compliance. A strong relationship was found
between adherence to diet and urine GIP (p:0,001). In %21,9 of the patients with
never/few/moderate adherence to GFD, stool GIP was positive. There was no
significant relationship between adherence to diet and stool GIP (p:0,053). Fecal and
urine GIP are adjunct methods that can be used in addition to routine clinical
implementations to evaluate adherence to the GFD and detect dietary
transgressions. Early identification of gluten exposure will prevent potential
complications.
Key Words: Celiac disease, gluten-free diet compliance, gluten immunogenic
peptides