Göller yöresi doğal akçaağaç (Acer L.) taksonlarının bazı morfolojik ve anatomik özellikleri üzerine araştırmalar
Research on the some morphological and anatomical characteristics of the natural maple (Acer L.) taxa in lake district
Yazar: SEMRA BAŞARIR
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN FAKİR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Ülkelerin tarihi ve kültürel zenginlikleri yanında biyolojik zenginlikleri de önemlidir. Anadolu'nun üç büyük flora bölgesinin kesişme noktasında bulunması, arazi yapısının farklılığı, kısa mesafelerdeki iklim ve toprak çeşitliliği, mikroklima alanlarının fazlalığı, yükselti farkları, Türkiye'nin binlerce türden oluşan flora ve faunaya sahip olmasında etkili olmuştur. Bu flora içerisinde yaklaşık 700'ün üzerinde farklı odunsu bitkinin yer aldığı tahmin edilmektedir. Bu odunsu taksonlardan biride Acer L. (Akçaağaç) türleridir.Yüksek lisans tezi olarak sunulan bu çalışmada Göller yöresinde bulunan Acer hyrcanum subsp. sphaerocaryum, Acer monspessulanum subsp. monspessulanum, Acer monspessulanum subsp. cinerascens taksonlarının morfolojik ve anatomik özellikleri araştırılmıştır. Çalışma Göller Yöresinin Yukarı-Gökdere köyü, Kasnak Meşesi Tabiatı Koruma Alanı'ndan, Sütçüler Tota Dağı'ndan ve Eğirdir Yaka Avşar köyü Kapızdere mevkiisinden, Dedegöl Dağı Melikler Mezarlığı üstünden toplanmıştır.Morfolojik özelliklerden yaprak, meyve ve tomurcuk örneklerinde ölçümler yapılmıştır. Acer hyrcanum subsp. sphaerocaryum'a ait tomurcuktaki pul sayısı 2-6 adet; yaprak sap uzunluğu ortalama 55,79 mm, yaprak aya boyu ortalama 52,08 mm, yaprak aya eni ise ortalama 75,31 mm olarak hesaplanmıştır. Acer monspessulanum subsp. monspessulanum'a ait tomurcuktaki pul sayısı 2-4 adet; yaprak sap uzunluğu ortalama 23,89 mm, yaprak aya boyu ortalama 23,95 mm, yaprak aya eni ise ortalama 36,01 mm olarak bulunmuştur. Acer monspessulanum subsp. cinerascens'e ait tomurcuktaki pul sayısı 2-5 adet; yaprak sap uzunluğu ortalama 44,78 mm, yaprak aya boyu ortalama 35,94 mm, yaprak aya eni ortalama 49,53 mm olarak bulunmuştur.Anatomik özellikler için ilkbahar ve yaz odunu trahelerinin radyal ve teğet çapları, çeper kalınlıkları, teğet kesitteki özışını genişlik yükseklikleri, hücre genişlik ve yükseklikleri, birim alanda mm2'deki trahe sayıları, birim alanda mm2'deki özışını sayıları incelenmiştir. Acer hyrcanum subsp. sphaerocaryum'un ilkbahar odunu trahe radyal çapı ortalama 49,36 µ, teğet çapı ortalama 46,79 µ; yaz odunu radyal çapı ortalama 21,32 µ, teğet çapı ortalama 28,32 µ; özışınları 1-5 sıralı; mm2'deki trahe sayısı ortalama 88 adet olarak bulunmuştur. Acer monspessulanum subsp. monspessulanum `un ilkbahar odunu radyal çapı ortalama 56,12 µ, teğet çapı ortalama 56,24 µ; yaz odunu radyal çapı ortalama 26,53 µ, teğet çapı 33,89 µ, özışınları 1-5 sıralı; mm2'deki trahe sayısı 116 adet olarak hesaplanmıştır. Acer monspessulanum subsp. cinerascens `in ilkbahar odunu radyal çapı ortalama 62,37 µ, teğet çapı ortalama 62,37 µ; yaz odunu radyal çapı ortalama 34,35 µ, teğet çapı ortalama 28,80 µ; özışınları 1-6 sıralı; mm2'deki trahe sayısı 72 adet olarak bulunmuştur.Morfolojik ve anatomik bütün değişkenlere ait veriler depolanmış ve istatistiksel değerlendirmeler için hazır hale getirilmiştir. İstatistiksel değerlendirmelerde varyans analizi ve Duncan testi ile farklılıkları ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: Göller Yöresi, Morfoloji ve Anatomi, Acer L. (Akçaağaç)

Abstract:
Biological diversities of countries are important besides their historical and cultural richness. The location of Anatolia which is situated on the point of intersection, differences in field structure, diversity of climate and soil, excess of microclimate stands, altitude differences are effective on diversity of flora and fauna of Turkey. It is estimated that over 700 woody plants are exist in this flora. One of them is Acer L.(Maple) species.In this study which is presented as MSc thesis; morphological and anatomic feautures of Acer hyrcanum subsp. sphaerocaryum, Acer monspessulanum subsp. monspessulanum, Acer monspessulanum subsp. cinerascens which are spreading in the Lakes District. Samples were collected from Kasnak Oak Nature Protected Area of Yukarı-Gökdere Village, Sütçüler Tota Mountain, Eğirdir Yaka Avşar Village Kapızdere province, Melikler Cemetery region of Dedegöl Mountain in the Lakes District.Bark, shoot, leaf, fruit and bud samples were examined and measured for morphological features. The trichome number of bud on Acer hyrcanum subsp. sphaerocaryum is varied between 2 and 6. The leaf stalk was calculated as mean 55.79 mm and also palms of leaves lenght as mean 52.08 mm and mean palm of leaves width as 75.31 mm. For Acer monspessulanum subsp. monspessulanum, trichome numbers of bud is varied between 2 and 4. The lenght of leaf stalk was determined as mean 23.89 mm; palm of leaves as 23.95 and the width of leaves as 36.01 mm. The trichome number on bud of Acer monspessulanum subsp. cinerascens is varied between 2 and 5. The mean leaf stalk lenght is calculated as 44.78; mean palm of leaveas? lenght as 35.94 mm and the width of leaf palms as 49.53.Radial and tangent diameters of spring and summer wood, wall thickness, height width of pith rays in tangent section, width and height of cell, trahe numbers per mm² and number of pith ray were examined for anatomic features. The mean of vessel radial diameter of the spring wood for Acer hyrcanum subsp. sphaerocaryum was found as 49.36 µ, and the tangential diameter, vessel radial diameter of summer wood, tangential diameter of summer wood were found as 46.79 µ, 21.32 µ and 28.32 µ respectively. Their rays are 1-5 in line and trahe number was found as 88. The mean of vessel radial diameter of the spring wood for Acer monspessulanum subsp. monspessulanum was found as 56. 12 µ, and the tangential diameter, vessel radial diameter of summer wood, tangential diameter of summer wood were found as 56.24 µ, 26.53 µ and 33.89 µ respectively. Their rays are 1-5 in line and trahe number was found as 116. The spring wood radial diameter of Acer monspessulanum subsp. cinerascens was found as 62.37 µ and also mean the tangential diameter as 62.37 µ. The mean of summer wood radial diameter was determined 34.35 µ and tangential diameter was 28.80 µ. The rays are 1-6 lines and trahe number in per mm2 was found as 72.All data belonging to all morphological and anatomic varieties were collected and prepared for statically evaluations. Differences were put forwarded by variance analysis and Duncan test in Statistical evaluations.Keywords: The Lakes District, Morphology and Anatomy, Acer L. (Maple)