Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'de eğitim ve sağlık harcamalarının etkinlik analizi
Efficiency analysis of education and health expenditures in European Union countries and Turkey
Yazar: HAYRİYE DERYA ŞENTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN HAYAT
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonomi Finans Ana Bilim Dalı / Ekonomi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Etkinlik = Efficiency ; Etkinlik analizi = Efficiency analysis ; Eğitim harcamaları = Education expenditures ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Sağlık harcamaları = Health expenditures ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis

Özet:
Eğitim ve sağlık ekonomik kalkınmada iki temel göstergedir. Bireysel ve toplumsal anlamda gelişme için, bu hizmetlere yapılan harcamaların ne kadar verimli kullanıldığının belirlenmesi ve ülkelerin gelişmişlik düzeyine katkılarının ortaya konulması önem arz etmektedir.  Bu amaçla, Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkeler ve Türkiye için eğitim ve sağlık göstergeleri incelenerek, bu hizmetlere yapılan harcamaların etkinliği bu iki sektöre ilişkin girdiler ve çıktılar ele alınarak analiz edilmiştir.
 Bu çalışmada, AB üyesi ülkelerin ve Türkiye'nin eğitim ve sağlık hizmetlerine yapılan harcamalar açısından etkinlik analizi yapılarak, Türkiye'nin AB ülkeleri içindeki konumu belirlenmeye çalışılmış ve konuya ilişkin öneriler sunulmuştur. Etkinlik analizi birden fazla girdi ve çıktı değişkenine sahip birimler için göreli etkinlik ölçümü yapmayı sağlayan Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile gerçekleştirilmiş olup, eğitim ve sağlık için çeşitli modeller oluşturulmuştur. Uygulamanın ilk aşamasında, hem eğitim hem sağlık alanında tüm ülkeler için VZA gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada, Karar Verme Birimleri (KVB)'lerinin homojen olmasını sağlamak amacı ile Kümeleme Analizi (KA) yapılarak elde edilen kümelere tekrar VZA uygulanmış ve sonuçlar değerlendirilmiştir.

Abstract:
Education and health are major indicators of economic development. It is crucial to determine whether the expenditures on these services are utilized efficiently and to understand their contribution on the level of development in order to achieve satisfactory individual and social growth. For this purpose, our study analyzes the expenditure efficiency on both of these services by examining the health and education indicators in European Union (EU) countries and Turkey. 
This study applies Cost Efficiency Analysis to determine Turkey's position among EU countries in terms of the expenditures made on health and education services in EU countries and Turkey. Additionally, some suggestions are proposed in order to mitigate weak points. Data Envelopment Analysis (DEA) method is selected for efficiency analysis, which enables relative efficiency measurement for the units with multiple input/output variables. Individual models are developed for health and education. First part of the research displays how DEA is performed on both health and education. Second part applies the Cluster Analysis to ensure the Decision Making Unit (DMU)'s are homogeneous. Another DEA is applied to the clusters which were generated from the Cluster Analysis and the results are evaluated at the end.