Pelin otu (Artemisia absinthium L.) ekstresi içeren kitosan temelli hidrojellerin deneysel sıçan yanık modeli üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of chitosan-based hydrogels containing wormwood (Artemisia absinthium L.) extract on experimental rat burn model
Yazar: MERYEM AYDIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURİ CENK COŞKUN
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Doğal ve Bitkisel Ürünler / Kozmetik Ürünler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Dermatoloji = Dermatology ; Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Antik çağlardan beri çok sayıda hastalığın tedavisinde yararlanılan pelin otu (Artemisia absinthium L.) geleneksel olarak yanık ve yaralarda iyileştirici etkileri sebebiyle kullanılmaktadır. Tüm dünyada önemli bir halk sağlığı problemi olarak görülen yanık, her bireyin başına herhangi bir zaman diliminde gelebilen ağır travmalardandır. Yanık yönetimi erken cerrahi müdahale, sistemik ilaçlar ve yara bakımını içeren kompleks bir süreçtir. Yara bakımı amacıyla hidrojel yara örtüleri sıklıkla yanık tedavisinde tercih edilmektedir. Yara bölgesine gerekli nemi sağlaması, bariyer görevi görmesi, içerdiği biyoaktif moleküllerin kontrollü salınımını gerçekleştirmesi sebebiyle yaygın kullanımı mevcuttur. Ancak ülkemizde bulunan yara örtüleri hala yetersiz sayıda ve kolay ulaşılabilir değildir. Bu sebeple farklı dozlarda pelin otu ekstresi içeren kitosan temelli hidrojel örtüler üretilerek deneysel sıçan yanık modeli üzerindeki etkileri incelenmiştir. İlk olarak etanolik pelin otu ekstresi içerisindeki belirli fenolik bileşikler LC-MS/MS cihazıyla tespit edilmiştir. Etkileri araştırılan üç doz pelin otu ekstresinin antioksidan aktivitesi DPHH yöntemiyle hesaplanmıştır. Üretilen yara örtülerinin iki farklı bakteri suşu üzerindeki antimikrobiyal aktivitesi disk difüzyon metoduyla test edilmiştir. Deneysel yanık modeli oluşturulmuş 48 Sprague-Dawley dişi sıçandan 3. ve 21. günde alınan dokular histopatolojik olarak on bir kategoride incelenmiştir. ELISA yardımıyla doku IL-1α, IL-6, IL-10 ve TNF-α seviyeleri ölçülmüştür. Histopatolojik incelemeden elde edilen non-parametrik veriler IBM SPSS Statistics 26.0 istatistik programı kullanılarak Fisher Kesin Olasılık Testi Monte Carlo Simülasyonu yardımıyla analiz edilmiştir. Doku sitokin seviyelerinden elde edilen veriler JASP 0.17 istatistik programıyla analiz edilmiştir. Bağımlı değişkenin gün ve gruplar arasındaki ilişkisi İki Faktörlü Varyans Analizi kullanılarak test edilmiştir. İstatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Pelin otu ekstresi içerisinde toplamda on beş fenolik bileşik kantitatif olarak tespit edilmiştir. Yüksek, orta ve düşük doz pelin otu ekstrelerinin antioksidan aktivitesi sırasıyla %91,1 ± 0,054, %89,6 ± 0,012 ve %84,1 ± 0,02 olarak hesaplanmıştır. Üretilen hidrojel örtüler Staphylococcus aureus (ATCC 29213) ve Pseudomonas aeruginosa (ATCC 27853) suşları üzerinde herhangi bir antimikrobiyal aktivite göstermemiştir. Histopatolojik incelemede 21.günden elde edilen fibrozis sonuçları istatistiksel olarak anlamlıdır. Doku sitokin seviyeleri tüm gruplarda pg/ml düzeyinde belirlenmiştir. Sonuç olarak; pelin otunun yara iyileşmesini çeşitli etki mekanizmalarıyla hızlandırdığı ve kitosan temelli hidrojel formunda yara örtüsü olarak kullanımının uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Wormwood (Artemisia absinthium L.) has been used for the treatment of many diseases since ancient times. Traditionally, it is used for its healing effects on burns and wounds. Burns are seen as an important public health problem worldwide, and they are one of the most severe traumas that can happen to any individual at any time. Burn management is a complex process that includes early surgical intervention, systemic medications, and wound care. Hydrogel dressings are often preferred in burn treatment for wound care. It is widely used because it provides the necessary moisture to the wound area, acts as a barrier, and contributes to the controlled release of the bioactive molecules it contains. However, wound dressings are inadequate and not easily accessible in our country. Therefore, chitosan-based hydrogel dressings containing different doses of wormwood extract were produced, and their effects on the experimental rat burn model were examined. First, certain phenolic compounds in the ethanolic wormwood extract were detected using LC-MS/MS. The antioxidant activities of three doses of wormwood extract were calculated using the DPHH method. The antimicrobial activity of the dressings against two different bacterial strains was tested using the disc diffusion method. Tissues taken from 48 Sprague-Dawley female rats on the 3rd and 21st days of the experimental burn model were histopathologically examined in eleven categories. Tissue IL-1α, IL-6, IL-10, and TNF-α levels were measured using ELISA. Non-parametric data obtained from histopathological examination were analyzed with Fisher's exact test Monte Carlo simulation using IBM SPSS Statistics 26.0. Data obtained from tissue cytokine levels were analyzed the JASP 0.17 statistical program. The relationship of the dependent variable between days and groups was tested using Two-Way ANOVA. The level of significance was set at p<0,05. Fifteen phenolic compounds were quantitatively determined in wormwood extracts. The antioxidant activities of high-, medium-, and low-dose wormwood extracts were as 91,1% ± 0,054, 89,6% ± 0,012 and 84,1% ± 0,02, respectively. The hydrogel dressings did not show any antimicrobial activity against Staphylococcus aureus (ATCC 29213) or Pseudomonas aeruginosa (ATCC 27853). The fibrosis results obtained on day 21st were statistically significant. Tissue cytokine levels were determined in pg/ml in all groups. Therefore, it was concluded that wormwood promotes wound healing through various mechanisms of action and is appropriate for use as a wound dressing in the form of a chitosan-based hydrogel.