Yetişkin kadın bireylerde akdeniz diyeti uygulamasının diyet inflamatuvar indeksi, vücut bileşimi ve bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkisi
The effect of Mediterranean diet application on dietary inflammatory index, body composition and some biochemical parameters in adult female individuals
Yazar: RABİA NUR KOCAMIŞ
Danışman: DOÇ. DR. PERİM FATMA TÜRKER
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma hafif şişman ve obez yetişkin kadın bireylerde Akdeniz diyeti ve standart sağlıklı beslenme müdahalesinin antropometrik ölçümler, vücut kompozisyonu, bazı biyokimyasal parametreleri değerlendirmek ve diyet inflamatuvar indeksi (Dİİ) arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma, Mart-Mayıs 2021 tarihleri arasında Ankara il merkezinde bulunan özel bir beslenme ve diyet danışmanlık merkezine başvuran Beden Kütle İndeksi (BKİ) ≥ 25.0 kg/m2 (hafif şişman ve obez), ortalama yaşları 36.8±9.82 yıl olan 105 yetişkin kadın birey ile yürütülmüştür. Bir gruba Akdeniz diyeti (AD) ve diğer gruba standart diyet (SD) müdahalesi uygulanarak dokuz hafta süresince takip edilmişlerdir. Bireylerin tanımlayıcı özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları anket formuna kaydedilmiştir. Çalışma başında ve sonunda bireylerin; fiziksel aktivite düzeyleri, antropometrik ölçümleri, vücut kompozisyon analizleri, biyokimyasal bulguları, günlük enerji, makro ve mikro besin ögeleri alım düzeylerini belirlemek ve Dİİ'yi hesaplamak amacıyla yedi günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Bireylere Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS) ve Kısa Form-36 (SF-36) Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulanmıştır. Çalışma sonunda antropometrik ölçümlerdeki değişim karşılaştırıldığında; BKİ, bel/kalça oranı, boyun çevresi, bel/boy oranı her iki grupta da başlangıca göre önemli olarak azalmıştır (p<0.001). Boyun çevresi ölçüm değerlerindeki değişim AD grubunda önemli olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0.01). Akdeniz diyeti grubundaki bireylerin Dİİ değeri çalışma başlangıcında -0.1±1.76, sonunda -1.6±1.91 olup istatistiksel açıdan önemli düzeyde azalmıştır (p<0.001). Çalışma sonunda AD grubunun Dİİ değeri SD grubuna göre önemli olarak daha düşük saptanmıştır (p<0.001). Bireylerin açlık insülin, total kolesterol, trigliserit değerleri her iki diyet grubunda önemli olarak azalmıştır (p<0.05). Düşük dansiteli lipoprotein (LDL) ve aspartat amino transferaz (AST) değerleri yalnızca AD grubunda önemli olarak düşmüştür (p<0.01). Çalışma sonunda C-reaktif protein (CRP) değeri AD grubunda SD grubuna göre önemli düzeyde azalmıştır (p<0.05). İnterlökin-6 (IL-6) değerindeki değişim gruplar arası istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). Akdeniz diyeti uyum ölçeği (MEDAS) puanı yalnızca AD grubunda istatistiksel önemli
olarak artmıştır (p<0.001). Akdeniz diyeti alan bireylerin Dİİ sonuç değerleri ile MEDAS puanları arasında negatif yönlü ilişki bulunmuştur (p<0.05). Çalışma sonunda AD grubunun SF-36 alt boyutlarından vitalite (enerji), mental sağlık ve genel sağlık algısı puanları SD grubuna göre daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). Sonuç olarak Akdeniz diyeti müdahalesinin Dİİ'yi azaltarak, inflamasyon belirteçlerinden CRP düzeyini düşürmede daha etkin olduğu, her iki diyet müdahalesinin de antropometrik ölçümler üzerinde benzer etkilerinin olduğu ortaya koyulmuştur.
Anahtar Kelimeler: Akdeniz diyeti, diyet inflamatuvar indeksi, obezite, yaşam kalitesi

Abstract:
This study was conducted to evaluate the effects of the Mediterranean diet and standard healthy eating intervention on anthropometric measurements, body composition, and some biochemical parameters in overweight and obese adult female individuals, as well as to determine the relationship with the diet inflammatory index (DII). The study was conducted with 105 adult female individuals, with a mean age of 36.8±9.82 years, who applied to a private nutrition and diet counseling center located in Ankara province between March and May 2021. The individuals had a Body Mass Index (BMI) ≥ 25.0 kg/m2 (overweight and obese). One group was subjected to the Mediterranean diet (MD) intervention, while the other group received a standard diet (SD) intervention, and they were followed for nine weeks. The participants' descriptive characteristics, health information, and dietary habits were recorded in a questionnaire form. At the beginning and end of the study, the individuals' physical activity levels, anthropometric measurements, body composition analyses, biochemical findings, daily energy intake, macro and micronutrient intake levels were determined, and the DII was calculated based on seven-day food consumption records. The Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) and the Short Form-36 (SF-36) Quality of Life Scale were applied to the individuals. At the end of the study, when the changes in anthropometric measurements were compared, BMI, waist-to-hip ratio, neck circumference, and waist-to-height ratio decreased significantly in both groups compared to the baseline (p<0.001). The change in neck circumference measurement values was found to be significantly higher in the MD group (p<0.01). The DII value of individuals in the Mediterranean diet group decreased significantly from -0.1±1.76 to -1.6±1.91 at the end of the study (p<0.001). At the end of the study, the DII value of the MD group was significantly lower than the SD group (p<0.001). Fasting insulin, total cholesterol, and triglyceride levels of the individuals decreased significantly in both diet groups (p<0.05). Low-density lipoprotein (LDL) and aspartate aminotransferase (AST) levels decreased significantly only in the MD group (p<0.01). C-reactive protein (CRP) value decreased significantly in the MD
v
group compared to the SD group at the end of the study (p<0.05). The change in interleukin-6 (IL-6) value was not statistically significant between the groups (p>0.05). The Mediterranean Diet Adherence Scale (MEDAS) score increased significantly only in the MD group (p<0.001). There was a negative correlation between the DII outcome values of individuals receiving the Mediterranean diet and their MEDAS scores (p<0.05). At the end of the study, the vitality (energy), mental health, and general health perception scores of the SF-36 subscales were higher in the MD group compared to the SD group (p<0.05). In conclusion, the Mediterranean diet intervention was found to be more effective in reducing the DII and lowering the inflammatory marker CRP, this study indicating that both diet interventions had similar effects on anthropometric measurements.
Keywords: Mediterranean diet, diet inflammatory index, obesity, quality of life