Disleksisi olan öğrencilere yönelik mobil sözcük okuma destek yazılımının geliştirilmesi ve değerlendirilmesi
Development and evaluation of mobile word reading support software for students with dyslexia
Yazar: NEŞE GÜRBULAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET FEYZİ SATICI ; PROF. DR. FİLİZ POLAT
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, disleksisi olan bireylerin ihtiyaçlarına uygun ve oyunlaştırma ögelerinin kullanıldığı bir bireysel alıştırma uygulama yöntemini kullanan, her öğrencinin günlük hayatta her yerde kullanabileceği bir destek yazılımının tasarlanması, geliştirilmesi ve değerlendirilmesidir. Bu kapsamda, MSOD (Mobil Sözcük Okuma Destek) yazılımının tasarım ve geliştirme aşaması tamamlanmış, disleksi tanısı alan öğrencilerin bu yazılımı kullanmaları sağlanmış ve araştırma sorularına cevap aranmıştır.
Bu araştırma bir Gelişimsel Araştırma çalışmasıdır ve öğretim tasarım modeli olarak Dick, Carey ve Carey modeli takip edilmiştir. Ürünün geliştirilmesi ve değerlendirilmesi aşamalarında hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Ürünün geliştirilmesi aşamasında, araştırmanın katılımcıları 11 özel eğitim uzmanı, beş öğretim tasarımı uzmanı, altı veli ve dokuz öğrenciden oluşmaktadır. Alan değerlendirilmesi aşamasında, MSOD yazılımının değerlendirilmesinde "Deneme Öncesi Model- Tek Grup Ön Test Son Test Modeli" kullanılmıştır. Bu aşamada toplam altı öğrenci araştırmanın katılımcıları olmuşlardır. Bu katılımcılara bağımsız değişken olarak geliştirilen MSOD yazılımı uygulanmıştır. Araştırma kapsamında, MSOD yazılımının kullanımından önce ve sonra öğrencilerin doğru sözcük okuma düzeyini ölçmek için KOBİT (Türkçe'de kelime okuma bilgisi testi) uygulamıştır. Yazılım, öğrenci karşısına gelen sözcüğü seslendirdikten sonra direkt değerlendirme yapmaktadır. Öğrencilerin yazılımı kullandıkları süreçte vermiş oldukları tüm cevaplar, joker hakları, bu cevapları verirken joker kullanıp kullanmadıkları, hangi seviyede oldukları gibi bilgiler kayıt altına alınmıştır. Görüşmelerden elde edilen bulgular içerik analizi ile değerlendirilmiştir.
Disleksisi olan öğrenciler, literatürde de belirtildiği gibi motivasyon ve özgüven eksikliğine sahiptir, bu da araştırmamızda teyit edilmiştir. Öğrenciler, geliştirilen MSOD yazılımını genel olarak beğendiklerini, daha fazla motive olduklarını ve doğru sözcük okumalarının arttığını ifade etmişlerdir. Ayrıca, geliştirilen yazılımın akademik anlamda, doğru sözcük okuma açısından sözcük okuma seviyesi düşük olan öğrencilerde daha faydalı olduğu görülmüştür. Bu sebeple, daha etkili sonuçlar elde edebilmek için harfleri tanıdıktan sonra sözcük okumaya yeni başlamış olan bireylerde daha etkili olabileceği düşünülmektedir. Yazılımın test sürecinde disleksisi olmayan öğrencilerle de denemeler yapılmış ve motivasyon açısından onlar üzerinde de etkili olduğu görülmüştür. Bu nedenle, sözcük okuma aşamasındaki her öğrencide için yazılım kullanımı önerilebilir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre uygulamacılara
MSOD yazılımının okuma güçlüğü olan tüm bireylere uygulanarak yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Araştırmacılara yazılımın dil ve konuşma güçlüğü çeken öğrenciler üzerinde de uygulanması önerilmektedir.

Abstract:
The main purpose of this research is to design, develop, and evaluate support software that suits the needs of individuals with dyslexia and can be used by any student in daily life. The software incorporates gamification elements within an individualized practice application method. In this context, the design and development phase of the MSOD (Mobile Word Reading Support) software was completed, enabling students diagnosed with dyslexia to use it, and answers to the research questions were sought.
This research is a developmental study following the Dick, Carey and Carey instructional design model. Both qualitative and quantitative research methods were used during the development and evaluation of the product. In the development phase, the study participants included 11 special education experts, five instructional design experts, six parents and nine students. During the field evaluation phase, the "Pre-Trial Model - Single Group Pre-Test Post- Test Model" was used to evaluate the MSOD software. At this stage, a total of six students participated in the research. The MSOD software, developed as an independent variable, was applied to these participants. To measure the students' correct word reading levels, the MSOD software designed and developed by the researcher was used, with tests, conducted before and after the using the software. After the student pronounces the word in the software, it is evaluated directly by the software. All the answers given by the students while they were using the software, the number of jokers they had, whether they used jokers when giving their answers, their levels and other information were recorded. The findings obtained from the interviews were evaluated using content analysis. As stated in the literature, students with dyslexia often lack motivation and self-confidence, which was confirmed in our research. Students stated that they generally liked the MSOD software, felt more motivated, and experienced an increase in their correct word reading. In addition, the developed software has been observed to be particularly useful for students with low wordreading levels in terms of academic correct word reading. Therefore, it is believed that the software may yield more effective results for individuals who have just started reading words after recognizing the letters. During the testing process, the software was also tested with students without dyslexia and it was found to be effective in terms of motivation. For this reason, the use of the software can be recommended for every student at the word-reading stage.
Based on the findings of this research, it is recommended that practitioners disseminate the MSOD software by applying it to all individuals with reading difficulties. Researchers are also advised to apply the software to students with language and speech difficulties.