Vaka yönetiminin hemodiyaliz hastalarındaki riskleri azaltmadaki etkisi
The effect of case management in reducing the risks of hemodialysis patients
Yazar: BAHAR İNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. SEZGİ ÇINAR PAKYÜZ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Risk faktörleri = Risk factors

Özet:
Bu çalışmanın amacı; hemodiyaliz hastalarında oluşabilecek risklerin azaltılmasında vaka yönetiminin etkisi olup olmadığını belirlemektir. Metodolojik ve deneysel olarak yapılan bu çalışma iki aşamada gerçekleştirildi. İlk aşamada; hemodiyaliz hastalarında oluşabilecek riskleri ve yakınmaları belirlemek için iki ölçek geliştirildi. Sağlık algısı ölçeğinin Cronbach alfa katsayısı 0,79, yakınma/semptomlar için 0,83 olarak bulundu. İkinci aşamada; 80 hemodiyaliz hastası örneklem grubuna alındı ve deney ve kontrol grubu olmak üzere iki gruba ayrıldı. Kontrol grubuna ilk görüşmede herhangi bir eğitim verilmedi, deney grubuna ise birinci görüşmede yapılan eğitim sonrası vaka yönetimi ile 3 aylık izlem yapıldı.  Araştırmanın sonunda deney grubunda, son görüşmede risk değerlendirme ölçek puanlarının düştüğü ve laboratuvar parametrelerinin olumlu yönde değiştiği saptandı. Son görüşmede, kontrol ve deney grubu arasında ölçek puanları, diyaliz öncesi kan basıncı, diyaliz sonrası kan basıncı, hemoglobin, hematokrit, sodyum, Kt/V, interdiyalitik kilo alımı ve PTH düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu. Deney grubuna göre kontrol grubunun sağlık algısı ve yakınma ölçek puanlarının daha yüksek olduğu belirlendi. Sonuç olarak; hemodiyaliz hastalarında oluşabilecek risklerin azaltılmasında vaka yönetimi etkili bir yöntemdir.

Key Words: Nurse, hemodialysis, risk, case management

Abstract:
The aim of this study was to determine whether case management has an effect in reducing the risks that may occur in hemodialysis patients. This study that was designed as methodological and experimental was carried out in two stages. In the first stage; a scale was developed in order to determine the risks and complaints that may occur in hemodialysis patients. Cronbach alpha coefficient of health perception scale was found as 0,79 while it was 0,83 for complaint/symptoms. In the second stage; 80 hemodialysis patients were taken to sample group and they were divided into two groups as experimental and control groups. While the control group didn't have any training at first meeting, experimental group had a 3-month-observation with case management following the training at the first meeting. At the end of the study in experimental group, it was determined that scale scores dropped and laboratory parameters changed in a positive direction in the last meeting. In the last meeting, there was a statistically significant difference between the control and educational groups in terms of scale scores, pre-dialysis blood pressure, post-dialysis blood pressure, haemoglobin, haematocrit, sodium, Kt/V, interdialytic weight gain and PTH levels. It was found that health perception and complaint scores of the control group were higher than the experimental group. As a result; case management is an effective method in reducing the risks that may occur in hemodialysis patients.

Key Words: Nurse, hemodialysis, risk, case management