Özel eğitim alanında yayımlanan lisansüstü tezlerde kullanılan veri toplama araçları ve  psikometrik nitelikleri
Data collection tools and psychometric qualifications used in graduate thesis on special education
Yazar: GAMZE SARIKAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE BİLİCAN DEMİR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik çalışmalar = Academic studies ; Bilimsel araştırmalar = Scientific researchs ; Lisansüstü eğitim = Postgraduate education ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Psikometri = Psychometrics ; Psikometrik ölçümler = Psychometric measurements ; Tezler = Theses ; Veri toplama araçları = Data collection tools ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye' de 2015 – 2018 yılları arasında özel eğitim alanında tamamlanmış lisansüstü çalışmalarda kullanılan veri toplama araçlarını belirlemek ve bu araçların psikometrik niteliklerinin incelenmesidir. Doküman incelemesi yoluyla YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanı taranmış; 152 yüksek lisans ve 37 doktora tezi araştırma kapsamına alınmıştır. İlgili tezler, veri toplama araçları inceleme formu kullanılarak incelenmiştir. Araştırma amacına uygun olarak inceleme formunda yer alan kategoriler betimsel içerik çözümlemesi yoluyla incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre, ilgili tezlerde toplam 814 adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Bu araçlar sırasıyla en çok yazılı veri toplama aracı, gözlem ve görüşmedir. Yazılı veri toplama araçlarının yarıdan fazlası araştırmacının kendisi tarafından geliştirilmiştir. Yazılı veri toplama araçlarının en çok kişisel bilgi formu ve ölçek biçiminde olduğu belirlenmiştir. Yazılı veri toplama araçlarının büyük bir kısmında ilgili araçların tanıtılmadığı veya eksik tanıtıldığı; araçların geçerlik ve güvenirlik kanıtlarının raporlanma oranının düşük olduğu dikkat çekmiştir. Bu araçlar için geçerlik kanıtı en sıklıkla kapsam ve yapı geçerliğiyle; güvenirlik kanıtı ise Cronbach Alfa katsayısıyla sağlanmıştır. Görüşmeler, daha çok görüşme formu kullanılarak ve yarı yapılandırılmış görüşme türünde yapılmıştır. Görüşme formunun geçerlik kanıtı çoğunlukla uzman görüşüne dayalı kapsam geçerliği ile sağlanmıştır. Gözlemlerin büyük çoğunluğunun gözlem adımları belirtilmeyen gözlem formu yoluyla kaydedilmiş ancak gözlem formunun adımlarının raporlanmasında eksiklikler olduğu belirlenmiştir. Ayrıca her iki düzeyde de kullanılan gözlem formlarının yarısından fazlasına ilişkin güvenirlik kanıtlarının sunulmadığı ve belirtilen güvenirlik kanıtlarının gözlemciler arası güvenirlik katsayısı ile elde edildiği görülmüştür.  Gözlem formlarına ilişkin geçerlik kanıtı kullanılmamıştır. Araştırma bulguları, incelenen tezlerde kullanılan veri toplam araçlarının psikometrik nitelikleriyle ilgili önemli eksikliklerin olduğunu göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this study  is to examine the psychometric properties of data collection tools used in the master's theses and dissertations completed between 2015 and 2018 in Turkey. Through document review; 152 master's theses and 37 dissertations were included in the study. The related theses were examined by using the data collection tools review form. In accordance with the purpose of the research, the categories in the review form were analyzed through descriptive content analysis. According to the research findings, a total of 814 data collection tools were used in the related theses. These tools were mostly written data collection tool, observation and interview respectively. More than half of the written data collection tools were developed by the researcher himself. Written data collection tools were  mostly in the form of personal information form and scale. One noteworthy finding was that in most of the written data collection tools, the relevant tools werw not introduced or presented in a way; in fact, it was noted that the reporting rate of the validity and reliability of the instruments was low. The proof of validity for these instruments was rathercovered by scope and construct validity, and Cronbach alpha coefficient is provided by the reliability coefficient. The interviews were conducted with the interview form, which was more complete with the developmental steps; semi-structured interviews were conducted at both levels. The proof of validity of the interview form was mostly provided by the content validity based on expert opinion. It was revealed that most of the observations were recorded through observation forms which did not include observation stages and that video recording, note taking and voice recording were used. In addition, it was determined that reliability evidence for more than half of the observation forms used at both levels was not presented and the reliability coefficient was calculated with the coefficient of high inter-rater reliability. The validity of the observation forms was not used. The research findings showed that there were significant deficiencies in the psychometric properties of the data collection tools used in the theses examined.