Başarılı yaşlanma ve ölüm kaygısı arasındaki ilişkide maneviyatın aracı rolü
Instrumental role of spiritualty in the relationship between successful aging and death anxiety
Yazar: ESRA YENİDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM DEMİR ÇELEBİ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı başarılı yaşlanma ve ölüm kaygısı arasındaki ilişkide maneviyatın aracı rolünün incelenmesidir. Çalışma tarama modellerinden ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüş betimsel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 252, 65 yaş ve üstü birey oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Başarılı Yaşlanma Ölçeği", "Ölüm Kaygısı Ölçeği", "Maneviyat Ölçeği" ve araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Bu araştırma sonucunda araştırmaya katılan yaşlı bireylerin başarılı yaşlanma durumlarının cinsiyet, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, yaşamın çoğunun geçirildiği yer, süreğen ve psikolojik rahatsızlık değişkenlerine göre; ölüm kaygısı durumlarının cinsiyet değişkenine göre; maneviyat durumlarının eğitim düzeyi, medeni durum, çocuk sayısı, çalışma durumu, gelir düzeyi, yaşamın çoğunun geçirildiği yer, psikolojik rahatsızlık ve kayıp durumuna göre anlamlı farklılaştığı belirlenmiştir. Ölüm Kaygısı Ölçeği puanları; Başarılı Yaşlanma Ölçeği puanları ile Maneviyat Ölçeği toplam puanları, Maneviyat Ölçeği alt boyutlarından manevi baş etme, manevi memnunluk, manevi bağ kurma ve tabiatla uyumlanma alt boyutları puanları ile negatif yönden anlamlı ilişki göstermektedir. Başarılı Yaşlanma Ölçeği puanları ise Maneviyat Ölçeği toplam puanları, Maneviyat Ölçeği alt boyutlarından manevi baş etme, anlam arama, manevi memnunluk, manevi bağ kurma ve tabiatla uyumlanma alt boyutları puanları ile pozitif yönde anlamlı ilişki göstermektedir. Başarılı yaşlanma, ölüm kaygısı ve maneviyat arasındaki ilişkide başarılı yaşlanma değişkeninin maneviyat değişkeni ve ölüm kaygısı değişkeni üzerinde anlamlı seviyede basit etkisinin oluştuğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte maneviyat değişkeninin ölüm kaygısı değişkeni üzerinde de anlamlı seviyede basit etkisinin oluştuğu anlaşılmıştır. Başarılı yaşlanmayla ölüm kaygısı arasındaki ilişkide maneviyatın aracılık rolüne bakıldığında başarılı yaşlanmayla maneviyat değişkenlerinin beraber ölüm kaygısı değişkeninde toplam varyansın %7'lik oranını; başarılı yaşlanma değişkeninin maneviyat değişkeninde toplam varyansın %8'lik oranını açıkladığı görülmüştür. Maneviyat değişkeninin aracı rolü incelendiğinde dolaylı etki anlamlı bulunmuş; başarılı yaşlanma ve ölüm kaygısı arasındaki ilişkide maneviyatın kısmî aracı rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the mediating role of spirituality in the relationship between successful aging and death anxiety. The study is a descriptive research conducted with the relational scanning model, one of the scanning models. The study group of the research consists of 252 individuals aged 65 and over. "Successful Aging Scale", "Death Anxiety Scale", "Spirituality Scale" and a personal information form created by the researcher were used as data collection tools. As a result of this research, the successful aging status of the elderly individuals participating in the research is determined according to the variables of gender, education level, number of children, place where most of their life is spent, chronic and psychological disorders; Death anxiety situations according to gender variable; It has been determined that spirituality status varies significantly according to education level, marital status, number of children, working status, income level, place where most of the life is spent, psychological discomfort and loss. Death Anxiety Scale scores; Successful Aging Scale scores and the total scores of the Spirituality Scale show a negative significant relationship with the scores of the Spirituality Scale sub-dimensions of spiritual coping, spiritual satisfaction, spiritual bonding and harmony with nature. Successful Aging Scale scores show a positive significant relationship with the Spirituality Scale total scores and the Spirituality Scale sub-dimensions such as spiritual coping, searching for meaning, spiritual satisfaction, spiritual bonding and harmony with nature. In the relationship between successful aging, death anxiety and spirituality, it was understood that the successful aging variable had a significant simple effect on the spirituality variable and death anxiety variable. However, it was understood that the spirituality variable also had a significant simple effect on the death anxiety variable. Considering the mediating role of spirituality in the relationship between successful aging and death anxiety, successful aging and spirituality variables together account for 7% of the total variance in the death anxiety variable; It was observed that the successful aging variable explained 8% of the total variance in the spirituality variable. When the mediating role of the spirituality variable was examined, the indirect effect was found to be significant; It was concluded that spirituality has a partial mediator role in the relationship between successful aging and death anxiety.