Kar amaçlı olmayan imalata yönelik işletmelerde optimum maliyet muhasebesi yönteminin tespiti: Türk deniz kuvvetleri için bir model
Determining the optimum cost accounting system for not-for-profit production based organizations: A model for Turkish navy
Yazar: TARIK VAR
Danışman: PROF.DR. MEHMET BOLAK
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalısmada kar amaçlı olmayan imalata yönelik isletmelerin maliyet muhasebesisorunları incelenmis ve uygulamaya yönelik iyilestirme güdüsü ile Türk DenizKuvvetleri Komutanlıgı baglısı Gölcük Tersanesi için ?Faaliyet TabanlıMaliyetleme? sistematigine dayalı maliyet analiz ve kontrol modeli gelistirilmesihedeflenmis; bu hedefe uygun olarak tersane ürün portföyünde yer alan 1400 tonluk209 sınıfı denizaltının insa maliyeti hesaplanmıstır. İsletme literatüründe; degisikkaynaklarda, farklı bakıs açılarına göre farklı isletme sınıflandırmalarınarastlanmakta olup, bu sınıflandırmaların büyük çogunlukla hatalı oldugu ve örneginaskeri tersaneler gibi karmasık üretim ve servis çıktıları üreten ve kar amacıgütmeyen isletmelerin klasik eserlerde dogru konumlandırılmadıgı tartısılmıstır. Butür isletmelerin yönetsel fonksiyonlar ve karar süreçleri açısından en büyükproblemleri basta kar gibi nihai kontrol ölçütünün yoklugu olmak üzere degisiknedenlerden dolayı performans ve verimlilik ölçümü noktalarında yogunlasmaktadır.Yönetimin karar süreçlerinde ihtiyaç duydugu en önemli girdisi maliyet figürüdür.İsletme faaliyetlerinden dogan maliyetlerin dogru sekilde tasnifi ve analizi kar amaçlıolmayan isletmeler için de hayati öneme sahiptir. Tersaneler sektörel olarak yüksekgenel giderlere sahip isletmeler olup; kar amaçlı olmayan imalata yönelikisletmelerden birisi ve ana fonksiyonları gemi insa ve onarım olan Gölcük Tersanesiiçin faaliyet tabanlı maliyetleme sistematigi büyük bir uygulama potansiyelitasımaktadır.Anahtar Kelimeler : Kar amaçlı olmayan isletmeler, Gölcük Tersanesi,faaliyet tabanlı maliyetleme, yönetim ve maliyet muhasebesi, verimlilik.

Abstract:
In this study cost accounting problems faced by not-for-profit production basedorganizations have been analyzed and being motivated for improvement in practice;it was aimed to construct a cost accounting and analyze procedure for the use ofGölcük Naval Shipyard, Turkish Navy, based on ?Activity Based Costing?systematical approach and in accordance with the aim the total production cost of a1400 tons 209 class submarine which is one of the products of the shipyard has beencalculated as well. On the theoretical basis; it was discussed that the accountingliterature included a variety of enterprise classifications based on differentapproaches and it was assessed that majority of those were not suitable for use sincethey did not imply the not-for-profit state enterprise having complex production andservice outputs such as military shipyards. Being lack of final benchmarking criterianamely profits; and because of some other related issues the major problematic areason the context of managerial functions and decision making accumulate onproductivity issues and performance measurements. The most important input factorneeded by management during decision making process is the cost figure of theoperations. As for the private enterprise; classification and analyzing the costsresulting from the operations is also vital for not-for-profit organizations. The finalresult obtained by the study is that ABC possesses many advantages for not-forprofitorganizations as a management concept and has a great potential in order to beadapted to the organizations such as Gölcük Naval Shipyard.Keywords : Not-for-profit organizations, Gölcük Naval Shipyard, activitybased costing, managerial accounting, cost accounting, productivity.