Acınetobacter baumannıı'nin klinik izolatlarının çoklu ilaç direncinde AdeABC aktif pompasının rolü
The role of AdeABC efflux pump in multi-drug resistance acinobacter baumannsi clinical isolates
Yazar: TUBA DAL
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER UFUK HASDEMİR
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology

Özet:
Acinetobacter baumanii, özellikle yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda, ciddi, hayatı tehdit eden enfeksiyonlara neden olan fırsatçı bir patojendir. Çoklu ilaç direnci gösteren A. baumanii izolatlarının sayısının giderek artışı böyle dirençli izolatların neden olduğu enfeksiyonların tedavisine yaklaşımda ciddi sorunlar yaratmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar bu mikroorganizmanın çoklu ilaç direncinde, `resistance-nodulation-division' RND tipi bir aktif ilaç pompa sisteminin, AdeABC'nin, etkin rol oynadığına dikkat çekmektedir. Bu çalışmada biz 2008 yılı boyunca hastanemizde izole edilen 14 A. baumanii izolatının çoklu ilaç direncinde bu pompa sisteminin etkinliğini araştırmayı hedefledik. Bu amaçla, izolatlarda 6 antibiyotiğin (siprofloksasin, gentamisin, eritromisin, kloramfenikol, tetrasiklin, trimetoprim) minimum inhibitör konsantrasyonları (MİK), RND tipi pompa inhibitörleri `phenylalanyl-arginyl-ß-naphtylamide' (PAßN) ve `1-(1-naphythylmethyl)-piperazine' (NMP) varlığında ve yokluğunda sıvı mikrodilüsyon yöntemiyle araştırılmış ve pompa inhibitörleri varlığında antibiyotik MİK'lerindeki değişimler kaydedilmiştir. Öte yandan, AdeABC çoklu ilaç direnç pompasının esas transport proteini olan AdeB'yi kodlayan adeB geninin transkripsiyon düzeyleri de izolatlarda RT-PCR'la araştırılmıştır. İzolatların 8'inde %57,1'inde ortamda aktif pompa inhibitörleri varlığında test edilen antibiyotiklerin MİK'lerinde 2-8 kat düşüş gözlenmiştir. Grup I olarak adlandırılan bu izolatlarda test edilen antibiyotiklerin MİK'lerinde NMP ortalama 3,74 katlık; PAßN ise ortalama 1,4 katlık düşüşe neden olmuştur. Bu bulgular izolatlarımızın önemli bir bölümünün çoklu ilaç direncinde, RND tipi bir aktif ilaç pompasının etkin rol oynadığını göstermektedir. Test ortamında NMP varlığı grup I izolatlardan 7 no.lu izolatta trimetoprim ve tetrasiklin MİK'lerinin duyarlılık sınır değerlerinin altına düşmesine neden olmuştur. Benzer şekilde 5 no.lu izolat için de sıvı mikrodilüsyon testinde ortamda NMP varlığı, siprofloksasin MİK'iniiiiorta hassas sınırına kadar çekmiştir. Bu saptamalar söz konusu izolatların adı geçen antibiyotiklere direncinden, esas olarak RND tipi bir aktif ilaç pompasının sorumlu olduğunu kuvvetle düşündürmektedir. Antibiyotik MİK'lerinde NMP'nin PAßN'e kıyasla daha belirgin düşüşlere yol açması, bu pompa inhibitörünün A.baumanii'de RND tipi aktif ilaç pompasının inhibisyonunda daha etkin olduğunu göstermektedir. Çalışmamızda kloramfenikol ve siprofloksasin, NMP ve PAßN'in MİK'lerinde en fazla düşüşe yol açtığı antibiyotikler olarak saptanmışlardır.İzolatlarımızın adeB transkripsiyon düzeylerinin saptandığı RT-PCR çalışması sonuçları, pompa inhibitörleri (özellikle NMP) varlığında yapılan sıvı mikrodilüsyon testlerinde antibiyotik MİK'lerinde belirgin düşüşlerin saptandığı grup I izolatların adeB transkripsiyon düzeylerinin (0,75-1,5); pompa inhibitörlerine duyarlı fenotip göstermeyen grup II izolatlarınkine (0,04-0,66) kıyasla belirgin olarak yüksek olduğunu ortaya koymuştur. RT-PCR çalışması ayrıca grup I izolatların önemli bir kısmının (5,7,9,13,14) adeB transkripsiyon düzeylerinin, AdeB proteinini yüksek düzeyde eksprese ettiği bilinen standart SBMox2 izolatından daha yüsek düzeyde transkribe ettiklerini göstermiştir.Tüm bu sonuçlar ışığında, A.baumannii izolatlarımızın çoklu ilaç direncine, RND tipi bir aktif pompanın, büyük olasılıkla da AdeABC pompasının, önemli katkıda bulunduğu kanısındayız.Anahtar kelimeler: Acinetobacter baumannii, çoklu ilaç direnci, aktif pompa, AdeABC, NMP, PAßN

Abstract:
Acinetobacter baumanii, özellikle yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda, ciddi, hayatı tehdit eden enfeksiyonlara neden olan fırsatçı bir patojendir. Çoklu ilaç direnci gösteren A. baumanii izolatlarının sayısının giderek artışı böyle dirençli izolatların neden olduğu enfeksiyonların tedavisine yaklaşımda ciddi sorunlar yaratmaktadır. Son yıllarda yapılan çalışmalar bu mikroorganizmanın çoklu ilaç direncinde, `resistance-nodulation-division? RND tipi bir aktif ilaç pompa sisteminin, AdeABC?nin, etkin rol oynadığına dikkat çekmektedir. Bu çalışmada biz 2008 yılı boyunca hastanemizde izole edilen 14 A. baumanii izolatının çoklu ilaç direncinde bu pompa sisteminin etkinliğini araştırmayı hedefledik. Bu amaçla, izolatlarda 6 antibiyotiğin (siprofloksasin, gentamisin, eritromisin, kloramfenikol, tetrasiklin, trimetoprim) minimum inhibitör konsantrasyonları (MİK), RND tipi pompa inhibitörleri `phenylalanyl-arginyl-ß-naphtylamide? (PAßN) ve `1-(1-naphythylmethyl)-piperazine? (NMP) varlığında ve yokluğunda sıvı mikrodilüsyon yöntemiyle araştırılmış ve pompa inhibitörleri varlığında antibiyotik MİK?lerindeki değişimler kaydedilmiştir. Öte yandan, AdeABC çoklu ilaç direnç pompasının esas transport proteini olan AdeB?yi kodlayan adeB geninin transkripsiyon düzeyleri de izolatlarda RT-PCR?la araştırılmıştır. İzolatların 8?inde %57,1?inde ortamda aktif pompa inhibitörleri varlığında test edilen antibiyotiklerin MİK?lerinde 2-8 kat düşüş gözlenmiştir. Grup I olarak adlandırılan bu izolatlarda test edilen antibiyotiklerin MİK?lerinde NMP ortalama 3,74 katlık; PAßN ise ortalama 1,4 katlık düşüşe neden olmuştur. Bu bulgular izolatlarımızın önemli bir bölümünün çoklu ilaç direncinde, RND tipi bir aktif ilaç pompasının etkin rol oynadığını göstermektedir. Test ortamında NMP varlığı grup I izolatlardan 7 no.lu izolatta trimetoprim ve tetrasiklin MİK?lerinin duyarlılık sınır değerlerinin altına düşmesine neden olmuştur. Benzer şekilde 5 no.lu izolat için de sıvı mikrodilüsyon testinde ortamda NMP varlığı, siprofloksasin MİK?iniiiiorta hassas sınırına kadar çekmiştir. Bu saptamalar söz konusu izolatların adı geçen antibiyotiklere direncinden, esas olarak RND tipi bir aktif ilaç pompasının sorumlu olduğunu kuvvetle düşündürmektedir. Antibiyotik MİK?lerinde NMP?nin PAßN?e kıyasla daha belirgin düşüşlere yol açması, bu pompa inhibitörünün A.baumanii?de RND tipi aktif ilaç pompasının inhibisyonunda daha etkin olduğunu göstermektedir. Çalışmamızda kloramfenikol ve siprofloksasin, NMP ve PAßN?in MİK?lerinde en fazla düşüşe yol açtığı antibiyotikler olarak saptanmışlardır.İzolatlarımızın adeB transkripsiyon düzeylerinin saptandığı RT-PCR çalışması sonuçları, pompa inhibitörleri (özellikle NMP) varlığında yapılan sıvı mikrodilüsyon testlerinde antibiyotik MİK?lerinde belirgin düşüşlerin saptandığı grup I izolatların adeB transkripsiyon düzeylerinin (0,75-1,5); pompa inhibitörlerine duyarlı fenotip göstermeyen grup II izolatlarınkine (0,04-0,66) kıyasla belirgin olarak yüksek olduğunu ortaya koymuştur. RT-PCR çalışması ayrıca grup I izolatların önemli bir kısmının (5,7,9,13,14) adeB transkripsiyon düzeylerinin, AdeB proteinini yüksek düzeyde eksprese ettiği bilinen standart SBMox2 izolatından daha yüsek düzeyde transkribe ettiklerini göstermiştir.Tüm bu sonuçlar ışığında, A.baumannii izolatlarımızın çoklu ilaç direncine, RND tipi bir aktif pompanın, büyük olasılıkla da AdeABC pompasının, önemli katkıda bulunduğu kanısındayız.Anahtar kelimeler: Acinetobacter baumannii, çoklu ilaç direnci, aktif pompa, AdeABC, NMP, PAßN