Tarımsal araştırma enstitülerinde geliştirilen yeni bitki çeşitlerinin satışı, ıslahçı hakkının dağıtımı ve muhasebeleştirmesi
Sales of new plant varieties developed at the govermental agricultural research institutes, distribution and accounting of breeder's right
Yazar: FERİDE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. ADNAN DÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hukuk = Law ; İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Bitki çeşitliliği = Plant variety ; Bitki ıslahı = Plant breeding ; Bitkiler = Plants ; Islah = Improvement ; Muhasebe = Accounting ; Satış = Sale ; Tarımsal araştırmalar = Agricultural research ; Teknoloji transferi = Technology transfer

Özet:
Teknoloji transferi; başarı, verimlilik ve büyüme amacıyla teknolojik bilgi ve yetkinliklerin paylaşımını içermektedir. Tarımın önemli bir sektör olduğu ülkemizde, yeni geliştirilen yerli bitki çeşitlerinin ekonomiye kazandırılması önem arz etmektedir. Kamu kurumları aracılığı ile yürütülen ıslah faaliyetleri sonucunda geliştirilen yeni çeşitler teknoloji transferi yapılarak ihtiyacı olan bir üretici kuruluşa aktarılmakta ve kullanımı sağlanmaktadır.
Çalışmanın amacı; yeni geliştirilen bitki çeşitlerinin piyasaya sunulma süreçlerinin tespit edilmesi, satış sonucu elde edilen ıslahçı hakkı gelirinin araştırmacılara dağıtım yönteminin ve muhasebeleştirilmesinin irdelenmesidir. Böylece çeşit geliştiren enstitülerin ve araştırmacıların, bu çeşitleri teknoloji transferi yoluyla üretici kuruluşlara satışı sonrasında gelir elde etme süreçleri konusunda yapılması gerekenler konusunda bilgi edinmeleri ve ıslahçı hakkının sahibi olan diğer kamu kurum ve kuruluşları için enstitülerin uygulamalarının yol göstermesi amaçlanmaktadır.
Çalışma; ülkemizde faaliyet gösteren tarımsal araştırma enstitülerinde Ar-Ge çalışmaları, kamu destekleri, sektör beklentileri vb. doğrultusunda yeni bitki çeşitlerinin geliştirilmesi, geliştirilen bitki çeşitlerinin ıslahçı hakkı ile korunması, yeni çeşitlerin kayıt altına alınması ve satışa sunulması, satış sonucu elde edilen gelirlerin pay sahiplerine dağıtılması, satış ve dağıtım işlemlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin uygulamalar, örnekler, raporlar, planlar ve benzerlerinin bağlı bulundukları mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesini kapsamaktadır.
Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm yeni bitki çeşitlerinin geliştirilmesi sürecinde yürütülen tarımsal araştırmalar, bu araştırmaları yürüten kurumlar, tarımsal araştırma organizasyon yapısı, tarımsal araştırma giderleri ve desteklerini içermektedir. İkinci bölümde, geliştirilen yeni bitki çeşitlerinin ıslahçı hakkı ile korunması süreçleri, ıslahçı hakkının sahipliği ve ıslahçı hakkının ıslahçılara sağladığı hak ve yetkiler incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise; ıslahçı hakkının kayıt altına alınması, üretim izni ve satış süreçleri incelenerek satış sonrası elde edilen gelirden enstitü personellerine dağıtımı ve bu işlemlerin muhasebeleştirilmesi süreçleri değerlendirilmiştir. Son bölümde tüm bu süreçleri geçiren bir kamu tarımsal araştırma enstitüsünde yapılan ıslahçı hakkı dağıtım işlemleri uygulamalı olarak yansıtılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Tarımsal Araştırma, Araştırma Enstitüleri, Islah, Bitki Islahı, Islahçı, Islahçı Hakkı, Teknoloji Transferi, Muhasebeleştirme

Abstract:
Technology transfer; the sharing of technological knowledge and competencies for success, efficiency and growth. In our country where agriculture is an important sector, it is important that the newly developed indigenous plant varieties are brought into the economy. The new varieties developed as a result of the breeding activities carried out through the public institutions are transferred to a producer organization that needs it and transferred to use.
Purpose of the study; determination of the process of presentation of the newly developed plant varieties to the market, the analysis of the distribution method of the income of the breeder obtained from the sale and the accounting of the researcher. Thus, it is aimed that the institutes and researchers of the various types of development are informed about the process of making income after the sales to the producers through the transfer of these varieties and the practices of the institutes for the other public institutions having the breeder's right.
Work; R & D studies in agricultural research institutes operating in our country, public support, industry expectations, etc. plans, etc. related to the accounting of sales and distribution transactions, the legislation on which new plants are protected in accordance with the right of breeder, the registration of new varieties and sale, distribution of the proceeds obtained from sales to the shareholders, .
The study consists of four parts. The first chapter covers the agricultural researches carried out in the course of the development of new plant varieties, institutions conducting these researches, agricultural research organization structure, agricultural research expenditures and supports. In the second part, the processes of protection of the new plant varieties developed with the right of breeder, ownership of the breeder 's right and rights and authorizations of the breeder' s right to breeder have been examined. In the third part of the study; registration of the breeder's right, production permission and sales processes, distribution of the acquired after-sale institute personnel and accounting of these transactions were evaluated. In the last part, the right to distribute the breeder right has been reflected practically in a public agricultural research institute that has undergone all these processes.
Keywords: Agricultural Research, Research Institutes, improvement, Plant Breeding, Breeder's, Breeder's Rights, Technology Transfer, Accounting