Otel çalışanlarında psikolojik güçlendirmenin iş tatmini ve psikolojik iyi oluşa etkisinde temel psikolojik ihtiyaçların tatmininin aracılık rolü
The mediatory role of the basic psychological nees satisfaction on the effect of psychological empowerment on job satisfaction and psychological well-being in hotel employees
Yazar: YASEMİN DERDİN
Danışman: PROF. DR. KAMİL UNUR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
olmaları müşteri tatminini artırmakta ve işletmeye rekabet avantajı sağlamakta olduğu söylenebilir. Bu yüzden çalışanların psikolojik durumları işletmeler açısından önemlidir. Çalışanların psikolojik durumlarıyla ilgili olgular arasında, psikolojik güçlendirme, temel psikolojik ihtiyaçların tatmini, psikolojik iyi oluş, iş tatmini kavramları yer almaktadır. Belirtilen bu kavramların otelcilik sektöründe çalışanlar açısından incelenmesinin çalışan refahına katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Bu araştırmanın temel amacı; otel çalışanlarında psikolojik güçlendirmenin, iş tatmini ve psikolojik iyi oluşa etkisinde temel psikolojik ihtiyaçların tatmininin aracılık rolü olup olmadığının ortaya çıkarılmasıdır. Aynı zamanda psikolojik güçlendirme ve temel psikolojik ihtiyaçların tatmininin, iş tatmini ve psikolojik iyi oluşu etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Araştırma ilişkisel tarama modeli olarak tasarlanmıştır. Araştırma verileri Gaziantep, Adana ve Mersin illerinde bulunan şehir otellerinden toplanmıştır ve örnekleme tekniği; olasılıklı olmayan örnekleme yöntemlerinden biri olan kolayda örneklem tekniğidir. Veriler, 487 otel çalışanından anket aracılığıyla 17.07.2023-31.08.2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Toplanan verilerin, analiz öncesinde hatasızlık kontrolleri yapılmıştır. Daha sonra aracılık analizleri, ilişki analizleri, etki analizleri, fark analizleri yapılmıştır.
Analiz sonuçlarına göre; psikolojik güçlendirmenin iş tatminine etkisinde temel psikolojik ihtiyaçların tatmini kısmı aracıdır. Psikolojik güçlendirmenin psikolojik iyi oluşa etkisinde temel psikolojik ihtiyaçların tatmini tam aracıdır.
Değişkenler arasında etkileşim (regresyon) farklı düzeylerdedir. Otel çalışanlarının psikolojik iyi oluşlarında, psikolojik güçlendirme anlam boyutu, özerklik-etkililik boyutundan daha etkiliyken yeterlilik boyutu etkili değildir. Bu bulgu çalışma ortamında diğer çalışanlarla iyi ilişkiler kurulmasının bireylerin iyi oluşlarını özek olmaktan daha fazla etkilediğinin göstergesi sayılabilir.
Çalışanların temel psikolojik ihtiyaçların tatmin (ilişkililik ve özerklik boyutları) edilmesinde psikolojik güçlendirmenin anlam boyutunun özerklik-etkililik boyutundan daha etkili olduğu psikolojik güçlendirme yeterlilik boyutunun ise herhangi bir etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Psikolojik güçlendirme anlam boyutu, özerklik-etkililik boyutundan daha fazla iş tatmini sağlamakta yeterlilik boyutunun ise iş tatmininde negatif yönde etkisi bulunmaktadır. Bu sonuç çalışanların işlerini anlamlı bulmalarının daha fazla iş tatmini sağlayacağını göstermektedir. Araştırma bulgularından ilginç bir bulgu olarak çalışanlar kendilerini yeterli hissettikçe iş tatminlerinin azalmasıdır.

Abstract:
It can be said that in the hotel industry, where customer-employee interaction is intense, the positive mood of employees also increases customer satisfaction and provides a competitive advantage to the business. Therefore, the psychological state of employees is important for businesses. Phenomena related to the psychological states of employees include the concepts of psychological empowerment, basic psychological needs satisfaction, psychological well-being and job satisfaction. It is envisaged that examining these concepts from the perspective of employees in the hotel industry will contribute to employee welfare. The main purpose of this research is; The aim of this study is to reveal whether basic psychological needs satisfaction has a mediating role in the effect of psychological empowerment on job satisfaction and psychological well-being in hotel employees. At the same time, it was investigated whether psychological empowerment and basic psychological needs satisfaction affected job satisfaction and psychological well-being. The research was designed as a relational screening model. The research data was collected from city hotels in Gaziantep, Adana and Mersin provinces and the sampling technique was; It is a convenience sampling technique, which is one of the non-probability sampling methods. Data was collected from 487 hotel employees through a survey between 17.07.2023 and 31.08.2023. The collected data were checked for accuracy before analysis. Then, mediation analyses, relationship analyses, impact analyses, and difference analyzes were conducted.
According to the analysis results; basic psychological needs satisfaction is the mediator in the partial effect of psychological empowerment on job satisfaction. Basic psychological needs satisfaction is the exact mediator in the effect of psychological empowerment on psychological well-being.
Interaction (regression) between variables is at different levels. In the psychological well-being of hotel employees, the psychological empowerment meaning dimension is more effective than the autonomy-impact dimension, while the competence dimension is not effective. This finding can be considered as an indication that establishing good relationships with other employees in the work environment affects the well-being of individuals more than being autonmy-impact.
It has been concluded that the meaning dimension of psychological empowerment is more effective than the autonomy-impact dimension in satisfying employees' basic psychological needs (relatedness and autonomy dimensions), while the competence dimension of psychological empowerment has no effect.
The psychological empowerment meaning dimension provides more job satisfaction than the autonomy-impact dimension, and the competence dimension has a negative effect on job satisfaction. This result shows that employees finding their jobs meaningful will provide more job satisfaction. An interesting finding from the research findings is that as employees feel competent, their job satisfaction decreases.