Bilgi ekonomisi büyüme ilişkisinde eşik etkisinin incelenmesi
Analyzing of threshold effect in relationship with knowledge economy and growth
Yazar: SENEM OĞUZ
Danışman: DOÇ. DR. SEVİNÇ MIHÇI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bilgi ekonomisi = Knowledge economy ; Büyüme = Growth ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Eşik etkisi = Threshold effect ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Bilgi ekonomisi ile büyüme ilişkisi üzerine yapılan çalışmaların birbiriyle ve teoriyle uyumsuz ampirik bulgulara ulaşması ?verimlilik paradoksu? söylemlerinin ortaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır. Bu paradoksu açıklamayı amaçlayan ampirik çalışmalar genel olarak paradoksun gelişmekte olan ülkelerde var olduğunu savunmakta ve bilgi ekonomisinin büyüme üzerindeki katkısının gerçekleşmesi için uygun ortam ve koşulun sağlanması gerektiğini vurgulamaktadır.Bu çalışmanın amacı, bilgi ekonomisi ile büyüme arasındaki ilişkinin açıklanmasında yapılan tartışmaların ve verimlilik paradoksunun sebebini eşik etkilerinin varlığına bağlayarak açıklamaya çalışmaktır. Bu açıklama ?ülkelerin sahip olduğu bazı faktörlerin belirli seviyelerin üzerinde olması, bilgi ekonomisi-büyüme ilişkisinde farklılıklara neden olur? hipoteziyle yapılmaktadır. Bu amaçla farklı gelişmişlik düzeyine sahip 39 ülkeden oluşan panel veri seti 1995, 2000, 2007, 2008, 2009 yılları için sabit etkiler yöntemiyle incelenmektedir. Kişi başına gelirin bağımlı değişken; sermaye, istihdam oranı, Bilgi Ekonomisi Endeksi (BEE) ve Ar-Ge yoğunluğunun açıklayıcı değişken olduğu büyüme modelinde, BEE ve Ar-Ge değişkenleri için eşik etkisi incelenmekte, bunun yanında beşeri sermayeyi, teknolojik bilgi ve yenilik yaratma kapasitesini, enformasyon ve iletişim teknolojilerini (EİT) ve kurumsal yapıyı içeren endeksler için BEE'nin katsayısının rakamsal ve istatistiksel değişimi, yapısal kırılma (Chow) testleriyle desteklenerek incelenmektedir.Yapılan regresyonların sonuçları bilgi ekonomisi ile büyüme ilişkisinde eşik etkilerinin varlığını desteklemiştir. Bulunan eşik değerleri ise BEE için 8,466, Ar-Ge için 1,218, eğitim endeksi için 8,87, yenilik endeksi için 8,99, EİT endeksi için 9,184 ve ekonomik ve kurumsal rejim endeksi için 6,076 olmuştur. Bu eşik değerlerin üzerinde değişkenlere sahip olan ülke gruplarında bilgi ekonomisinin kişi başına çıktı üzerindeki katkısı daha fazla olmuş, eşik değerleri altında değişkenlere sahip olan ülke gruplarında ise bilgi ekonomisinin çıktı üzerindeki etkisi ya daha az, ya da anlamsız bulunmuştur.Anahtar Sözcükler: bilgi ekonomisi, eşik etkisi, panel veri, verimlilik paradoksu

Abstract:
Reaching to empirical findings which are incompatible with each other and the theory of studies on relationship with knowledge economy and growth has resulted in emergence of ?productivity paradox? discorses. Empirical studies aiming to explain this paradox defend the presence of paradox is in generally developing countries and emphasize the need of ensuring suitable environment and conditions for the realizations of contribution on growth of knowledge economy.The aim of this study is trying to explain discussions on clarifying of relationship with knowledge economy and growth and productivity paradox by linking the presence of threshold effects. This explanation is made with ?being over of a specific level of some factors that countries have, leads to differences in the relationship with knowledge economy and growth? hypothesis. For this purpose, the panel data set consisting of 39 countries with different level of development is analyzed with fixed effects method for years 1995, 2000, 2007, 2008, 2009. In growth model which is per capita income is dependent variable; capital, employment ratio, Knowledge Economy Index (KEI) and R&D are explanatory variables is examined for the threshold effects for KEI and R&D variables as well as the numerical and statistical chancing of KEI coefficient is examined for indexes containing human capital, technological knowledge and innovation capacity, information and communication technologies (ICT) and institutional structure supported by structural break (Chow) tests.Results of the regressions have supported the existence of threshold effects in relationship with knowledge economy and growth. The situated threshold value for KEI is 8,466, for R&D is 1,218, for education index is 8,87, for innovation index is 8,99, for ICT index is 9,184 and economic and institutional regime index is 6,076. In country groups with variables over these threshold levels, the contribution of knowledge economy on per capita income has been more, whereas In country groups with variables below these threshold levels, the effect of knowledge economy on output has been either lower or insignificant.Key Words: knowledge economy, panel data, productivity paradox, threshold effect