Çocuk edebiyatında ekoeleştiri
Ecocriticism in children's literature
Yazar: GÜLŞEN OKTAY
Danışman: PROF. DR. CEM ŞEMS TÜMER
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ekoeleştiri = Ecocriticism ; Çocuk kitapları = Children's books

Özet:
İnsanoğlu dünyada var olduğundan beri doğayla etkileşim halinde olmuştur. İnsanın doğayla olan ilişkisi, kendini doğanın merkezine koyması sonucunda farklı bir boyut kazanmıştır. Araştırmamızın konusu olan ekoeleştiri insan merkezli çevre anlayışına karşı çıkarak doğa merkezli çevre anlayışını insanlara edebiyat aracılığıyla kazandırmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmada 20 farklı yazara ait 20 çocuk kitabı ekoeleştiri kuramı bağlamında incelenmiş ve ekoeleştirinin çocuk kitaplarında nasıl yer bulduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda ekoeleştiri ve çocuk edebiyatı ile ilgili literatür taranarak kitaplar dış yapı ve iç (içerik) yapı başlıkları altında incelenip değerlendirilmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek gerçekleştirilen araştırmanın verileri doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Araştırma verileri önce betimsel analizle daha sonra içerik analizi ile çözümlenmiştir. Çalışmanın veri setini 2010 yılından sonra yayımlanan 20 çocuk kitabı oluşturmaktadır. 
Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında incelenen eserlerin doğayı tanımayı ve çevre bilinci kazandırmayı ön planda tuttuğu ayrıca insanın doğayla bir bütün olduğu ve doğada yarattığı her yıkımdan tekrar insanın etkilendiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda eserlerin ekopsikoloji, ekofeminizm ve toplumsal ekolojiden de izler taşıdığı görülmüştür.

Abstract:
Mankind has interacted with nature since its existence in the world. Human's relationship with nature has gained a different dimension as a result of putting himself in the center of nature. Ecocriticism, which is the subject of our research, aims to bring nature-centered environmental understanding to people through literature by opposing the human-centered environmental understanding. In this study, 20 children's books by 20 different authors were examined in the context of ecocriticism theory and it was tried to determine how ecocriticism took place in children's books. For this purpose, the literature on ecocriticism and children's literature was scanned and the books were examined and evaluated under the titles of external structure and internal (content) structure. The data of the research, which was carried out by adopting the qualitative research approach, were obtained through document analysis. Research data were analyzed first with descriptive analysis then with content analysis. The data set of the study consists of 20 children's books published after 2010.
When we look at the results of the research, it is emphasized that the works examined prioritize recognizing nature and raising environmental awareness, and that man is a whole with nature and that man is again affected by every destruction he creates in nature. In this context, it has been seen that the works bear traces of ecopsychology, ecofeminism and social ecology.