Anonim şirket yöneticilerinin gözetimi
Supervision of the managers of a joint stock company
Yazar: AYŞE BARÇIN AKYILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞÇE NİMET YAŞAR
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim şirketler = Joint stock companies ; Gözetim = Surveillance ; Kanunlar 6102 sayılı = Laws 6102 numbered ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Yöneticiler = Managers

Özet:
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) uyarınca yönetim kurulu, yönetimin yanı sıra,
gözetimle de yükümlüdür. Gözetim yükümlülüğü kanunda açıkça düzenlenmemekle
birlikte; üst gözetim yetkisine ilişkin TTK'nın 375/1-e maddesi gözetim yükümlülüğünün
varlığına işaret etmektedir. Buna ek olarak sorumluluğa ilişkin, kontrol dışında kalan hukuka
aykırılıklar ve yolsuzluklardan, gözetim görevi gerekçe gösterilerek sorumlu
tutulamayacağını düzenleyen TTK m. 553/3 de gözetim görevinin varlığına işaret eden bir
başka hükümdür. Üst gözetim yükümlülüğü, TTK m. 375/1-e uyarınca "yönetimle görevli
kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı
talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimi" olarak tanımlandığından,
gözetim yükümlülüğünün öncelikle yöneticilerin gerçekleştirdiği iş ve işlemlerin hukuki
denetimine ilişkin olduğu söylenebilecektir. Buna ek olarak gözetim görevi kapsamında
yöneticilerin aldığı kararlar, amaca uygunluk açısından da incelenebilecektir.
TTK'nın 367. maddesinde yetki devri düzenlenerek yönetim kurulunun yetkilerini
devredebileceği hükme bağlanmıştır. Bu bağlamda yönetim kurulunun gözetim yetkisini
devretmesi mümkündür. Fakat burada dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır: Yönetim
kurulunun devredilemez görev ve yetkileri, yetki devrine konu olmamaktadır (TTK m. 375).
Üst gözetim yetkisi de yönetim kurulunun devredilmez görev ve yetkilerinden olduğundan,
yönetim kurulu yetki devri bulunan hallerde bile, üst gözetimden sorumlu olacaktır. Bu
bağlamda yönetim kurulunun her bir yöneticinin gözetimini bizzat sağlamakla yükümlü
olmadığını; fakat gözetim için gerekli sistemi kurmak ve bu sistemin gereği gibi işleyip
işlemediğinin gözetimini sağlamakla yükümlü olduğunu söylemek gerekecektir.
Gözetimi gerçekleştirecek olan yönetim kuruludur. Buna karşılık gözetime tâbi olanlar
ise "yöneticiler"dir. Yöneticiler ile kastedilen esas olarak TTK m. 553 uyarınca sorumluluğu
söz konusu olan kimselerdir. Yönetim kurulu, yöneticilerin gözetimini sağlarken birtakım
hukuki mekanizmalardan yardım alabilecektir. Bu kapsamda yönetim kurulu, iç sistemler
kurabilecek, bilgi alma ve inceleme hakkından faydalanabilecek veya gözetime yardımcı
olması amacıyla komite ve komisyonlar kurabilecektir. Eğer yönetim kurulu gözetim
görevini gereği gibi ifa etmezse, sorumluluğu söz konusu olacaktır.

Abstract:
According to the Turkish Commercial Code (TCC) the board of directors is
responsible for management, representation and supervision of the company. The duty of
supervision is not explicitly regulated in the TCC. However, Article 375/1-e, which is about
the duty of overall supervision, indicates that the board of directors is responsible for
supervision. Moreover, Article 553/3 suggests that the board of directors cannot be held
liable for violations of law or corruption that are beyond their control and this non-liability
cannot be invalidated on the grounds of the obligation of supervision and care. This article
also implies that the board of directors is obliged to supervise the management. According
to Article 375/1-e, the duty of overall supervision is defined as "overall supervision of the
persons entrusted with managing the company, in particular with regard to compliance with
the law, articles of association, operational regulations and directives". In this regard, the
duty of supervision is mainly about revision of activities and operations of managers in terms
of compliance with the law. Still, the activities and operations of managers can also be
reviewed in terms of expediency.
Pursuant to Article 367, the board of directors can delegate its powers. Thus, the board
of directors can delegate its power of supervision. However, the non-transferable duties of
the board of directors cannot be subjected to delegation of management (TCC Art. 375).
Because the duty of overall supervision is also a non-transferable duty, board of directors'
responsibility for overall supervision will continue in case of delegation of management. It
should be emphasized that the board of directors is not responsible for supervising
management by itself but is accountable for establishing a control system and supervising
this system.
The one who will be responsible for supervision is the board of directors and the ones
who will be supervised are "managers". While the board of directors is supervising the
managers, it can get help from some legal mechanisms. To do so the board of directors may
establish some internal systems (internal control, internal audit and risk management
system), use its right to demand information and establish committees and commissions. If
the board of directors do not exercise duty of supervision properly, it will be held
responsible.