Onkoloji servisinde kemoterapi amacıyla kullanılan ilaçları hazırlayan ve uygulayan hemşirelerin ilacın toksik etkilerinden kendilerini korumaları konusundaki bilgi düzeylerinin ve yaptıkları uygulamaların saptanması
The determination of applications that are carried out by nurses working in oncology units and their level of krowledge about toxic effects of chemotherapeutic drugs prepared by them
Yazar: SELVET ŞEN
Danışman: DR. ÜMİT SEVİĞ
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1989
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Hemşireler = Nurses ; Toksisite = Toxicity ; İlaçlar = Drugs

Özet:
42 V - ÖZET Araştırma Onkoloii servisinde kemoterapi amacıyla kul lanılan ilaçları hazırlayan ve uygulayan hemşirelerin ilacın toksik etkilerinden kendilerini korumaları konusundaki bilgi düzevlerinin ve uygulamalarının belirlenmesi amacı ile yapıl mıştır. Araştırma tanımlayıcı olarak planlanmıştır. Araştırma nın evrenini, Ankara İl Merkezindeki Onkoloii Hastaneleri ve Onkoloii servisi bulunan hastanelerde çalışan, kemoterapinin hazırlama ve uygulamasından sorumlu olan 104 hemşire oluştur muştur. Evrenin tamamı örnek kapsamına alınmış, ön uygulama yapılan 13 hemşire örneklem dışı bırakılmıştır. Verilerin top lanmasında, araştırma kapsamına alınan hemşirelerin, antineo- plastik ilaçların kendi sağlıkları üzerine olumsuz etkileri ve korunma önlemleri hakkındaki bilgi düzeylerini ve korunmaya yönelik yaptıkları uygulamalarını içeren soru kağıdı kullanıl mıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde Ki-Kare testi ve yüzdelikler kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, hemşirelerin antineoplastik ilaçların kendi sağlıkları üzerindeki olumsuz etkileri ve bu etkilerden korunmak için alınacak önlemler hak kındaki bilgileri yetersizdir. Ayrıca hemşirelerin, antineo plastik ilaçlara hazırlarken kullanmaları gereken korunma ön lemlerini kullanma-oranlarınında düşük olduğu görülmüştür (%. 10.5)43 Kullanmama nedenleri olaraktan malzeme yoklumu, iş yoğunluğu, korunmaya gereken önemin verilmemesi gibi nedenler öne sürül müştür. Araştırmada antineoplastik ilaçları hazırlarken ve uv- gularken kullanılan malzemelerden, sadece tek kullanımlık iğne ve enjektörlerin % 57. 9 'nun yakılarak yok edildiği, % 42.1' in çöpe atıldığı, diğer malzemelerden mavi şişesi ve seti, boş ilaç flakonları ve ampuller, temizlikte kullanılan pamuk, pet vs. in genellikle çöpe atıldığı saptanmıştır (% 96'nın üzerinde). Artan antineoplastik ilaçlarında % 46.9'u çöpe atılmaktadır. Hemşirelerden, kemoterapi alan hastanın vücut atıklarıyla doğrudan temasın sakıncalı olduğunu bilenler % 31.5 oranın dayken, hemşirelerin % 38.9'u buna yönelik önlem almamaktadır. Araştırmada, hemşirelerin antineoplastik ilaçları hazır lamaya en uygun gördükleri yerin özel bir oda olduğu. fakat ilaç ları genellikle dinlenme odası olarakta kullanılan tedavi oda sında (% 85.0) ve hasta odasında (% 13.3) hazırladıkları ortaya çıkmıştır. Özel kabinler, ülkemizde bulunmadığı için uygulamada kullanmamakta, özel odada hazırlayanlar ise % 1.7 gibi çok düşük bir oranda kalmaktadır. Araştırma kapsamındaki hemşirelerin sadece % 19.7'si kemoterapi ile uğraştıkları servislerde çalışmaya başnlamadan önce yada çalışma anında antineoplastik ilaçlar hakkında, hizmet içi eğitime katıl mışlardır. Hemşirelerin % 80,3 ü hizmet içi- eğitim almamıştır.44 Araştırma, sonucunda elde edilen yerilere yönelik uygun- öneriler getirilmiştir.

Abstract: