Askeri birliklerde iş sağlığı ve güvenliğinin verimliliğe etkisi ve çözüm önerileri
The effect of occupational health and safety on productivity in military units and solution suggestions
Yazar: TURABİ KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. HABİP DAYIOĞLU
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Kazalar = Accidents ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Düşme kazaları = Accidental falls ; Fine Kinney yöntemi = Fine Kinney method ; Mühendislik = Engineering ; Patlama = Explosion ; Trafik kazaları = Traffic accidents ; Uçak kazaları = Aircraft accidents ; Çığ = Avalanche ; İş kazaları = Occupational accidents

Özet:
Bu çalışmada, askeri iş kazalarının incelenmesi ile iş kazalarına neden olan ana nedenlerin ortaya çıkarılması ve bu ana nedenlerin önlenebilmesi için çözüm önerilerinde bulunularak askeri iş kazalarının azaltılması amaçlanmıştır.
Türkiye'de 2021 yılında tahmini 355.000 aktif askeri personel bulunmaktadır ve her sene yaklaşık olarak 700.000 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı zorunlu askerlik yaşına girerek kanunen belirlenen süreler için askere alınmaktadır. Tüm bu personelin askeri iş kazalarından etkilenmesi muhtemeldir. 2016-2019 yılları içerisinde 267 askeri iş kazası olmuştur ve bu kazalar sonucunda 162 askeri personel şehit olurken 1210 askeri personel de yaralanmıştır. Dolayısıyla askeri iş kazalarının önlenebilmesi amacıyla yapılabilecek iyileştirmeler olası kazaların sayısını azaltarak şehit ve yaralı oluşma riskini düşürmesi nedeniyle önem arz etmektedir.
Çalışmada nitel ve nicel araştırma tiplerinden betimleyici, gereksinim saptayıcı, kök analizi ve ilişkisel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanılması nedeniyle araştırmanın tipi karma araştırma tipindedir.
Araştırmadaki hesaplamaların yapılabilmesi amacıyla istatistiksel analizlerden (Anova, ki-kare, logistik regresyon, yapısal eşitlik), Risk değerlendirme yöntemlerinden (Fine-Kinney, Bulanık Fine-Kinney ve SVN TOPSIS), Kök neden analizinden ve çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan bulanık EDAS Yönteminden faydalanılmıştır.
Araştırma sonucunda 2016-2019 yılları arasında yaşanan askeri iş kazalarının %72,28'inin, şehit sayılarının %79,16'sının ve yaralı sayılarının %39,05'inin eğitim eksikliği, ihmal ve dikkatsizlik kök nedenlerinden kaynaklandığı hesaplanarak bu kök nedenleri önleyebilecek iyileştirmeler çözüm önerileri olarak sunulmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to reveal the main causes of occupational accidents by examining military occupational accidents and to reduce military occupational accidents by suggesting solutions to prevent these main causes. There are an estimated 355,000 active military personnel in Turkey in 2021, and approximately 700,000 citizens of the Republic of Turkey each year enter the compulsory military service age and are drafted for periods determined by law. All these personnel are likely to be affected by military occupational accidents. In 2016-2019, there were 267 military work accidents and as a result of these accidents, 162 military personnel were killed and 1210 military personnel were injured. Therefore, improvements that can be made in order to prevent military occupational accidents are important because they reduce the risk of martyrs and injuries by reducing the number of possible accidents. 
In the study, the type of research is mixed research type since descriptive, need-determining, root analysis and relational research methods are used together, which are qualitative and quantitative research types. In order to make the calculations in the research, statistical analyzes (Anova, chi-square, logistic regression, structural equation), Risk assessment methods (Fine-Kinney, Fuzzy Fine-Kinney and SVNTOPSIS), Root cause analysis and fuzzy EDAS Method, which is a multi-criteria decision-making method, were used. As a result of the research, it has been calculated that r.28 of the military occupational accidents, y.16 of the number of martyrs and 9.05 of the number of injured between 2016-2019 are due to the root causes of lack of education, negligence and carelessness, and improvements that can prevent these root causes are suggested as solutions presented.