Kırsal alanda ve kentte yaşayan yaşlılar ve boş zaman değerlendirme
The elderly living in rural and urban and leisure activities
Yazar: NURCAN DOMANİÇ
Danışman: PROF. DR. HAYAT BOZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yaşam Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Kentler = Cities ; Kentsel alanlar = Urban areas ; Kırsal alanlar = Rural areas ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Kırsal alanda ve kentte yaşayan yaşlıların farklılaşan ve benzerlik gösteren boş zaman değerlendirme algı ve davranışlarına odaklanan bu çalışma nitel olarak tasarlanmış fenomonolojik desende bir çalışmadır. Araştırma, yaşlıların kırsal ve kentsel alanlardaki boş zaman algıları üzerine olduğu için, görüşülenlerin temelde kırsal ve kentsel olarak mekânsal farklılıklarına vurgu yapmak uygun görülmüştür. 
Araştırma sonunda bütünsel olarak boş zaman algısı değerlendirildiğinde, kırsal alanda da kentsel alanda da yaşlıların olumlu boş zaman algısı betimlemelerinden kaynaklı genel olarak yaşlılıklarını aktif geçirdikleri göze çarpmaktadır. Ancak yine de mekân, eğitim, gelir, cinsiyet ve mevsim değişkenlerinin kırsal alandaki boş zaman aktivitelerine katılımı azalttığı, öte yandan kentsel alandaki boş zaman katılımını arttırıp, çeşitlendirdiği görülmüştür.
Kentsel alan yaşlılarının yüksek eğitim ve gelir durumları ile yaşadıkları mekânla ilgili daha fazla fırsata sahip olmaları boş zaman katılımlarını ve aktivitelerini çeşitlendirse de, kırsal alanda yaşayan yaşlıların kendi düşük bütçe, fırsat ve kapasiteleriyle gerçekleştirebildikleri boş zaman katılımlarıyla benzer derecede kişisel fayda sağladıkları görülmüştür. Araştırma bulgularına göre kırsalda ve kentte yaşayan yaşlılara boş zaman aktivitelerinin sağladığı fizyolojik faydalara ilişkin görüşleri, boş zaman aktivitelerinin onlara zindelik kattığı, gençleştirdiği, rahatlattığı ve fiziksel yeterlilik kazandırdığı şeklinde; psikolojik faydalara ilişkin görüşleri, deşarj olmak, rahatlamak, huzur vermek, yaşama şevkini arttırmak, stres ve kaygıyı azaltmak şeklinde; sosyal faydalara ilişkin görüşleri de sosyalleşme ve kendini gerçekleştirme şeklinde ifade edilmiştir.
Bu kapsamda yaşlıların yaşam kalitelerinin yükselmesini sağlayan boş zaman etkinlikleri ile ilgili olarak geliştirilebilecek yetişkin eğitimi olanaklarının kullanıcı merkezli olması, yerel yapıyı yansıtması ve yerel ihtiyaca cevap vermesi gerçekliğinin üzerinde durulması yönetimlerin, karar vericilerin, STK'ların ve halk eğitim merkezlerinin önceliği olmalıdır.

Abstract:
This research, which focuses on the differentiating and similar leisure time perceptions and behaviors of the elderly living in rural and urban areas, is a qualitatively designed phenomenological study. Since the research is about the leisure time perceptions of the elderly in rural and urban areas, it was deemed appropriate to emphasize the residential differences of the interviewees as rural and urban. 
When the leisure time perception is evaluated holistically at the end of the research, it is observed that the elderly people in both rural and urban areas generally spend their old age active due to their positive leisure time perception. However, it has been observed that the variables of space, education, income, gender and season reduce the participation of leisure time activities in the rural area, while increasing and diversifying the leisure time participation in the urban area.
Although having more opportunities in education, income and the place they live in diversify the leisure participation of urban elders, it has been observed that rural elders also provide similar personal benefits with their leisure time participation, which they can realize with their own low budget, opportunities and capacities. According to the research findings, the views on the physiological benefits of leisure activities for the elderly living in rural and urban areas are that leisure activities add vitality, rejuvenate and provide physical competence; their views on the psychological benefits are to give chance to discharge, to relax, to give peace, to increase the enthusiasm for life, to reduce stress and anxiety; their views on the social benefits are expressed as providing socialization and self-actualization.
In this context, it should be the priority of administrations, decision makers, NGOs and public education centers to focus on the fact that adult education opportunities regarding leisure activities should be developed to be user-centered, reflect the local structure and respond to local needs in order to increase the quality of life of the elderly.