Kist hidatik ön tanılı hastalarda echinococcus granulosus seroprevelansının değerlendirilmesi
Assessment of echinococcus granulosus seroprevalence in patients with presumptive diagnosis of hydatid cysts
Yazar: GÜLBEN ELMAS
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN BORAL
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Mikrobiyoloji = Microbiology ; Parazitoloji = Parasitology
Dizin: ELISA =   ; Echinococcus = Echinococcus ; Echinococcus granulosus = Echinococcus granulosus ; Hidatik kistler =

Özet:
Echinococcus granulosus, kistik ekinokokkoza neden olan önemli bir parazittir ve insanlar ile hayvanları etkileyen bir zoonoz olması nedeniyle küresel anlamda önemli bir halk sağlığı sorunudur ve özellikle hayvancılığın yaygın olduğu bölgelerde önemli bir sağlık tehdididir. Bu nedenle ülkemiz için endemik olan E. granulosus ile ilişkili epidemiyoloji, klinik özellikler ile tanı yöntemlerinin bilinmesi, hem insanlarda hem de hayvanlarda kistik ekinokokkozun etkili yönetimi ve kontrolü için hayati bir öneme sahiptir.
Çalışma kapsamında 01 Ocak 2020 tarihinden itibaren iki yıl süre ile 31 Aralık 2021 son tarih olacak şekilde İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne başvuran kist hidatik şüpheli 313 hastaya Tıbbi Parazitoloji Bilim Dalı laboratuvar kayıt defterleri aracılığıyla, hastane bilgi işlem sistemleri tarafından doğrulanarak geriye dönük olarak ulaşıldı. İstatistiksel değerlendirilmesi için SPSS 29 programı kullanıldı.  Buna göre kist hidatik şüpheli hasta grubunda seropozitivite ile yaş, cinsiyet ve yaş grubuna göre anlamlı bir farklılık tespit edilememiş olsa da hastanemiz verilerine göre seropozitif grupta geçmiş çalışmaların aksine erkek hastaların yüzdesi daha yüksek bulunmuştur. Bununla birlikte Echinococcus seropozitivitesi için kırsalda yaşam ve hayvancılık geçmişi veya hayvancılık mesleği risk faktörüdür.
Ekinokokkoz olgularının laboratuvar bulgularında eozinofili ve KCFT anormalliği görülse de ekinokokkoz tablosuna özgün olmadığından daha çok tanıyı destekleme amaçlı kullanılabilmektedir. Bunun yanında ALT, AST ve ALP düzeylerinin yüksekliği, en sık organ yerleşiminin karaciğer olduğu ekinokokkoz tablosunda, özellikle safra yollarını içeren olgularda anlamlı olabilir. Bu çalışmada klinik belirtilerle kist hidatik şüphesiyle başvuran hastalarda, en sık karşılaşılan bulgu ağrı ve karın ağrısıdır. Akciğer yerleşimli hidatik kistlerde ise göğüs ağrısı en yaygın bulgudur. Özellikle karaciğerde yerleşen ekinokokkoz vakalarında, kist boyutu devasa boyutlara ulaşana kadar hastalar genellikle semptomsuz kalabilirler, bu nedenle tesadüfen teşhis edilmeleri nadir değildir.
Çalışmamızın verilerine göre, hidatik kistlerin en sık karaciğerde ve ikinci sıklıkla akciğerde yerleştiği görülmektedir. Echinococcus granulosus'un neden olduğu ekinokokkoz vakalarında, kistler genellikle unilokülerdir ve tek bir organda bulunur. Bu bulgular, geçmiş çalışmalarla uyumludur. Echinococcus granulosus'un neden olduğu kist hidatik vakalarında, immün yetmezlik öyküsü olan hastalarda veya ekstrahepatik yerleşimli kistlerde, IHA ve serum IgG ELISA testlerinin yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olmalarına rağmen, yanlış negatif sonuçlarla karşılaşılabilmektedir. Bu nedenle iki testin birlikte kullanılması, duyarlılığı ve özgüllüğü artırabilir; ayrıca, gerektiğinde Western Blot yöntemi ile doğrulama yapılması önerilmektedir.
Ülkemizde endemik olan ve gerçek yayılımının tahmin edilenden çok daha yüksek olduğu düşünülen ekinokokkozun önemini vurgulamak için, tanıda başlangıç noktasının hasta hikayesine dayandığı unutulmamalıdır. Serolojik yöntemler tanıda önemli olsa da ekinokokkozun tanısı, tedavisi ve yönetimi için güvenilirliği artırmak için radyolojik yöntemler, patoloji ve serolojik yöntemlerin birlikte kullanılması önerilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından ihmal edilen tropikal hastalıklar arasında incelenen ekinokokkozun, ülkemizde endemik olduğu gerçeği göz önünde bulundurulmalıdır. Başarılı önleme, koruma ve eğitim politikalarının uygulanmasıyla hastalığın önemli ölçüde azaltılabileceği hatta tamamen ortadan kaldırılabileceği vurgulanmalıdır.

Abstract:
Echinococcus granulosus is a significant parasite responsible for causing cystic echinococcosis, posing a global public health threat due to its status as a zoonotic infection affecting both humans and animals, especially in regions where livestock farming is prevalent. Therefore, understanding the epidemiology, clinical features, and diagnostic methods associated with E. granulosus in our country, where it is endemic, is of vital importance for the effective management and control of cystic echinococcosis in both humans and animals.
Within the scope of the study, a total of 313 patients suspected of having hydatid cysts who presented to Istanbul University Faculty of Medicine Hospital between January 1, 2020, and December 31, 2021, were retrospectively identified through the Medical Parasitology Department's laboratory records and confirmed by the hospital's information systems. Statistical analysis was performed using SPSS version 29. According to our hospital's data, although no significant difference was found in seropositivity among age, gender, and age groups in the suspected hydatid cyst patient group, the percentage of male patients was higher in the seropositive group compared to previous studies. Additionally, living in rural areas and having a history of livestock farming or working in the livestock industry are risk factors for Echinococcus seropositivity.
Laboratory findings of echinococcosis cases may include eosinophilia and abnormalities in liver function tests, although they are not specific to echinococcosis and may be used more to support the diagnosis. Furthermore, elevated levels of ALT, AST, and ALP may be significant, especially in cases involving the liver, the most common organ site for echinococcosis, particularly in cases involving the bile ducts. In patients suspected of having hydatid cysts presenting with clinical symptoms, the most common complaints are pain and abdominal pain. Chest pain is the most common complaint in cases of pulmonary hydatid cysts. Especially in cases of echinococcosis located in the liver, patients can remain asymptomatic until the cyst reaches massive proportions, so their incidental diagnosis is not uncommon.
According to the data from our study, hydatid cysts are most commonly located in the liver and secondarily in the lungs. In cases of echinococcosis caused by Echinococcus granulosus, the cysts are usually unilocular and found in a single organ, consistent with previous studies. Despite the high sensitivity and specificity of the IHA and serum IgG ELISA tests for Echinococcus seropositivity, false negative results may occur, particularly in cases of immunodeficiency or extrahepatic cysts. Therefore, the combination of these two tests can increase sensitivity and specificity, and verification using the Western Blot method is recommended when necessary.
To emphasize the importance of echinococcosis, which is considered among the neglected tropical diseases by the World Health Organization, being endemic in our country and its real prevalence being thought to be much higher than estimated, it should be noted that the starting point in diagnosis is based on the patient's history. While serological methods are important in diagnosis, the combination of radiological methods, pathology, and serological methods is recommended to increase the reliability of diagnosis, treatment, and management of echinococcosis. It should be noted that echinococcosis is endemic in our country, and successful prevention, protection, and education policies can significantly reduce the disease burden, even leading to its complete elimination.