Plastik enjeksiyon makinelerinde yağlama sistemlerinin analizi ve iyileştirilmesi
Analysis and improvement of lubrication systems in plastic injection machines
Yazar: HAKAN ALTINTAŞ
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ KARAYEL
Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mekatronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mekatronik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering ; Mekatronik Mühendisliği = Mechatronics Engineering

Özet:
Plastik enjeksiyon makineleri plastik ürün üretimi alanında çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. En yaygın olarak otomotiv, beyaz eşya, medikal ve yiyecek saklama gibi birbirinden farklı alanlarda oldukça tercih edilmektedir. Plastik enjeksiyon makineleri hidrolik, elektrikli veya hibrit olarak tasarlanarak kullanıcının hizmetine sunulmaktadır. Bu tez çalışmasında elektrikli makineler ele alınarak bu makinelerin en önemli bileşenleri olan vidalı miller, bilyeli kızaklar ve açı temaslı rulmanların gresle yağlamasından yapılan hatalar ve eksiklerin ortadan kalkması hedeflenmiştir. Bu hataların en önemlisi enjeksiyon makinesi üreticisi gres yağlama miktarını kullanıcının inisiyatifine bırakmasıdır. Diğeri ise gres yağlama sistemde oluşan problemlerdir. Plastik enjeksiyon makineleri farklı alanlarda kullanıldığından ve birbirinden farklı ürünleri farklı proses zamanlarında ürettiğinden dolayı kullanıcı hangi proses zamanında hangi gres yağlama zamanını kullanacağını belirlemekte zorluk yaşamaktadır. Bunun sonucunda makine bileşenlerinde hasar oluşmakta veya pahalı olan özel üretim gres yağın israfı görülmektedir. Bu sorunu ortadan kaldırmak için öncelikle gres yağların bilyeli parçalar üzerindeki etkisi araştırılarak geniş bir literatür oluşturulmuştur. Edinilen bu bilgiler ve tecrübeler ışığında tüm makine bileşenleri temin edilerek makine çalışma prensibine en yakın şekilde bir araya getirilerek ve makinenin bir modeli ve prototipi oluşturulmuştur. Makine bileşenlerine başlangıç için belirli bir miktar gres yağ verilerek çalıştırılmış ve sıcaklık değerleri Labview ortamında oluşturulan program tarafından kayıt altına alınmıştır. Daha sonra her bileşenin üretici tarafından belirlenen bir maksimum çalışma sıcaklığı olduğundan bu bileşenlere tekrar yağ verilerek çalışma sıcaklıklarının sabit tutulması için ne kadar gres yağ gerektiğinin tespiti yapılmıştır. Böylece proses zamanı ile gres yağının miktarı arasında bir bağıntı oluşturularak gres yağı en verimli şekilde kullanıp makine bileşenlerinin hasar görmesinin ve gres yağın israf olmasının önüne geçilmiştir.  
Anahtar Kelimeler: Plastik Enjeksiyon Makinesi, Gres Yağ, Adaptif Yağlama, Vidalı Miller, Bilyeli Kızaklar, Açı Temaslı Rulmanlar, Labview

Abstract:
Plastic injection machines have a wide using range of uses in the field of plastic production. It is most commonly preferred in different areas such as automotive, white goods, medical and food storage. Plastic injection machines are designed as hydraulic, electric or hybrid and offered to the service of the user. In this thesis, it is aimed to eliminate the errors and deficiencies made by grease lubrication of ball screws, LM guides and angler contact ball bearings, which are the most important components of these machines, by considering electrical machines. One of the main errors is that the injection molding machine manufacturer leaves the grease lubrication amount to the discretion of the user. The other is the problems that occur in the grease lubrication system. Since plastic injection machines are used in different areas and produce different products at different process times, the user has difficulty in determining which grease lubrication time to use at which process time. Therefore, machine components are damaged or expensive special grease is wasted. In order to eliminate this problem, first of all, a comprehensive literature was performed by investigating the effect of greases on ball parts. In the light of this knowledge and experience, all machine components were supplied and a model and prototype of the machine was created by bringing them together as closely as possible to the working principle of the machine. The machine components were started by giving a certain amount of grease to start, and the temperature values were recorded by the program created in the Labview environment. Then, since each component has a maximum operating temperature determined by the manufacturer, it was determined how much grease is needed to keep the operating temperatures constant by giving oil to these components again. Thus, by establishing a correlation between the process time and the amount of grease, the grease is used in the most efficient way and the machine components are not damaged and the grease is wasted.
Keywords: Plastic Injection Molding Machine, Grease Oil, Adaptive Lubrication Ball Screw, Ball Guides, Angular Contact Ball Bearings, Labview