Günümüzde Türkiye'de el yapımı bebekçilik kişiler, kurumlar ve turizm sektörü
İn today, handmade dolly manufacturing, people,institutes, and tourism sector in Turkey
Yazar: MUHLİSE ÜNLÜYÜCÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜLİZAR ALTUN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / El Sanatları Ana Bilim Dalı / Dekoratif Ürünler ve Çiçek Eğitimi Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: El Sanatları = Crafts
Dizin: El sanatları = Handicrafts ; El yapımı bebek = Handmade doll ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Bu araştırmada, ?Günümüzde Türkiye'de El Yapımı Bebekçilik, Kişiler, Kurumlar ve Turizm Sektörü? konu olarak ele alınmıştır. Adıyaman, Antalya, Ardahan'ın Damal ilçesi, Batman, İstanbul, Muğla'nın Bodrum ilçesi, Muğla'nın Milas ilçesine bağlı Çomakdağ Köyü, Nevşehir'in Ürgüp ilçesi ve Trabzon'un Düzköy ilçesinde yapılan 82 adet el yapımı bebek örneği incelenmiştir.Araştırmanın çalışma alanını; Antalya, Batman, İstanbul, Adıyaman il merkezleri ve Ardahan'ın Damal ilçesi, Muğla'nın Bodrum ilçesi, Muğla'nın Milas ilçesine bağlı Çomakdağ Köyü, Nevşehir'in Ürgüp ilçesi ve Trabzon'un Düzköy ilçesinde bulunan atölyeler ve satış merkezleri oluşturmaktadır. İstanbul ilinde 2 atölyede 19 adet, Antalya il merkezinde 1 satış merkezi ve 1 atölyede 14 adet, Batman il merkezinde 1 atölyede 7 adet, Adıyaman il merkezinde 1 atölyede 12 adet, Ardahan'ın Damal ilçesinde 1 atölyede 5 adet, Muğla'nın Bodrum ilçesinde 1 satış merkezinde 11 adet, Muğla'nın Milas ilçesinde 1 atölyede 6 adet, Nevşehir'in Ürgüp ilçesinde 1 atölyede 6 adet ve Trabzon'un Düzköy ilçesinde 1 atölyede 2 adet el yapımı bebek örneği incelenmiştir. Üretim atölyelerinde ve satış merkezlerinde fotoğraflandırılarak belgelenen el yapımı bebek örnekleri hakkındaki bilgiler, atölyelerdeki bebek ustalarından ve satış merkezleri sahiplerinden alınmıştır.Araştırma kapsamında incelenen el yapımı bebeklerin ilgili koleksiyonları Antalya, Batman, İstanbul, Adıyaman illeri ve Ardahan'ın Damal ilçesi, Muğla'nın Bodrum ilçesi, Muğla'nın Milas ilçesi, Nevşehir'in Ürgüp ilçesi ve Trabzon'un Düzköy ilçesinde bulunan satış merkezleri ve bebek atölyeleridir.El yapımı bebek cinsleri; ağaç bebek, kaşık bebek, karışık malzemelerden yapılan bebek, hamurdan yapılan bebek, kitre bebek, mısır koçanı ve püskülünden yapılan bebek ve bez bebek olarak, 7 çeşit el yapımı bebek cinsine rastlanmıştır. En çok yapılan el yapımı bebek cinsi, 21 adet ile hamurdan yapılan bebektir.El yapımı bebeklerin boyutları; boy, kol boyu ve baş çapı olarak, 3 adet ölçüm kullanılmıştır.El yapımı bebeklerde kullanılan süsleme gereçleri 5 çeşittir. Bunlar; kurdele, boncuk, pul, inci ve sutaşıdır. En çok kullanılan süsleme gereci, 26 adet el yapımı bebek örneğinde görülen puldur.El yapımı bebeklerde kullanılan süsleme tekniklerinde, çarpana dokuma, tığ örücülüğü, boyama, biye ile kenar temizleme, hazır harç tutturma ve balmumu baskı olmak üzere 6 çeşit süsleme tekniği kullanılmıştır. En çok kullanılan süsleme tekniği, 27 adet el yapımı bebekte görülen hazır harç tutturma tekniğidir.El yapımı bebeklerin kıyafetlerinde kullanılan renkler, mavi, gri, siyah, kırmızı, mor, krem, kahverengi, turuncu, beyaz, sarı, yeşil, pembe renklerdir. En çok kullanılan renk, 59 adet el yapımı bebek örneğinde görülen beyazdır.El yapımı bebeklerde uygulanan yapım teknikleri; ağaç bebek, kaşık bebek, karışık malzemelerden yapılan bebek, hamurdan yapılan bebek, kitre bebek, mısır koçanı ve püskülünden yapılan bebek ve bez bebek olmak üzere, 7 çeşit el yapımı bebek tekniğine rastlanmıştır. En çok uygulanan el yapımı bebek tekniği, 20 adet ile karışık malzemelerden yapılan bebektir.El yapımı bebeklerde kompozisyon özellikleri, ayakta duran bebek ve oturur durumda olan bebek kompozisyonlardır. En çok kullanılan kompozisyon kuralı, 41 adet el yapımı bebek örneği ile ayakta duran bebeklerle oluşturulmuş kompozisyondur.Sonuç olarak bu tür bir çalışma ile, bugüne kadar yapılmamış olan el yapımı bebeklerin belgelendirilerek tanıtılması ve yeni araştırmacıların hizmetine sunulması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
In this study, ?In Today, Handmade Dolly Manufacturing, People, Institutes, and Tourism Sector in Turkey? was considered as subject. 82 pieces of handmade dolly sample, which were made in Adıyaman, Antalya, Town ?Damal? of Ardahan, Batman, Istanbul, Town ?Bodrum? of Muğla, Town ?Milas? of Muğla, Town ?Ürgüp? of Nevşehir, and Town ?Düzköy? of Trabzon were investigated.The working area of the study was consisted of the workshops and sale centers in Adıyaman, Antalya, Town ?Damal? of Ardahan, Batman, Istanbul, Town ?Bodrum? of Muğla, Town ?Milas? of Muğla, Town ?Ürgüp? of Nevşehir, and Town ?Düzköy? of Trabzon. In the city Istanbul, 19 samples of dollies in 2 workshops were investigated, in city Antalya, 14 samples of dollies in one workshop and one sale center; in the city Batman, 7 samples of dollies in one workshop; in the city Adıyaman, 12 samples of dollies in one workshop; in the town ?Damal? of Ardahan, 5 samples of dollies in one worksshop; in the town Bodrum of Muğla, 11 samples of dollies in one sale center; in the town Milas of Muğla, 6 samples of dollies in one worksshop; in the town ?Ürgüp? of Nevşehir, 6 samples of dollies in one workshop; and in the town ?Düzköy? of Trabzon, 2 samples of dollies in one workshop. The information about handmade dolly samples, which was documented by taking picture in manufacturing workshops and sale centers, was obtained from the dolly masters in the workshop and the owners of sale center.Collections related to the handmade dollies investigated in the scope of study are in the workshops and sale centers in the cities Antalya, Batman, Istanbul, and Adıyaman, and the town Damal of Ardahan, town Bodrum of Muğla, town Milas of Muğla, town Ürgüp of Nevşehir and Düzköy town of Trabzon.As the sorts of handmade dolly, 7 different sorts of handmade dolly were met as wooden dolly, spoon dolly, dollies made of composite materials, dollies made of dough, tragacanth dolly, and dollies made of corncob and corn tassel, and cloth dolly. The most used handmade dolly sort is the dolly made of dough with 21 pieces.Dimensions of handmade dollies: 3 measurements were used as height, arm length, and head diameter.There are five sorts of embellishing requisite used for handmade dollies. These are ribbon, bead, spangle, pearl, and soutache. The most used embellishing requisite is spangle seen on the 26 samples of dollies.Embellishment techniques used for handmade dollies: 6 sorts of embellishment techniques were used as çarpana weaving hooked needle knitting, painting, cleaning edges with bias tape adhering with ready ?made plaster, and wax printing. The most used embellishment technique is read- mead plaster adhering technique seen on in 27 pieces of handmade dollies.The colors used for the clothes of handmade dollies are blue, gray, black, red, purple, and cream- colored, brown, orange, white, yellow, green, and pink. The most used color is white seen in the 59 samples of handmade dollies.The manufacturing techniques applied on the handmade dollies: 7 different sorts of manufacturing techniques were met as wooden dolly, spoon dolly, dollies made of composite materials, dollies made of dough, tragacanth dolly, and dollies made of corncob and corn tassel, and cloth dolly. The most applied handmade dolly technique is the dollies made of composite materials with 20 pieces.The composition features in the handmade dollies are the dolly in standing position, and the dolly in sitting position. The most used composition rule is the rule formed with the standing dollies with the 41 pieces of handmade dollies.As a conclusion, with this sort of study, documenting and identifying the, handmade dolly, until now mot made, have a great importance in terms of presenting for service of the new researchers.