Doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının belirleyicileri: Üst orta gelirli ülkeler üzerine bir uygulama
Determinants of foreign direct investments: An aplication on upper medium countries
Yazar: CEYDA KOÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SEVDA YAPRAKLI
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Günümüzde yabancı sermaye hareketleri özellikle 1980'lerden sonraliberalizasyon uygulamalarının derinlesmeye baslamasıyla birlikte büyük önem arzetmeye baslamıstır. Küresellesme egiliminin bu ikinci dalgasında sermaye hareketleribüyük öneme sahip olmasına karsılık; çogu gelisen ekonomiler yabancı sermayeihtiyaçlarını yabancı sermaye araçları içerisinde en saglıklı olanına, yani dogrudanyabancı sermayeye odaklamıslardır. Literatür incelemesinde yabancı sermayehareketlerinin temel belirleyicilerinin üretim ve tüketim yanlı oldugunu göstermistir.Diger bir ifadeyle, dogrudan yabancı sermaye, ya bir ülkenin ihracatçı yetenegindenyararlanma ve bu yetenek çerçevesinde dıs piyasalara mal satabilme ya da bir ülkenin içtalebini karsılama amacı tasımaktadır. Bu yönüyle yabancı sermaye girislerindeihracatçı sektörlere veya ithal ikameci sektörlere yöneliktir. Çalısmada yabancısermayenin iç pazara yönelim amacını içeren ve daha çok tüketim ekonomileri niteligitasıyan Latin Amerika ve bu ülke ekonomileri ile benzer nitelik tasıyan Türkiyeekonomisinde bu argümanın geçerlilik tasıyıp tasımadıgı söz konusu ülke demeti içingeçerli olup olmadıgı inceleme konusu yapılmıstır. Veri seti 1980-2004 döneminikapsayan çalısmada yöntem bilim olarak panel veri analizleri ve paralelinde nedenselliktestleri yapılmıstır. Elde edilen bulgularda, bu ülkeler için dogrudan yabancı sermayegirislerinde iç talebi karsılama motifinin etkili oldugu belirlemesine ulasılmıstır.Açıkçası, söz konusu ülkelerde yabancı sermaye girislerinin nüfus ve gelirseviyesindeki artıslarla paralellik arz ettigi ve bunun da iç pazar amacı ile uygun oldugutespit edilmistir.

Abstract:
At present, the foreign capital movements have started to represent a greatimportance especially after the liberalization practices, which began to expand in post-1980s. As the capital movements are of great importance in this second wave ofglobalization; most developing economies have concentrated their foreign capitalrequirements to the soundest of all foreign capital instruments; which is the directforeign capital. The literature study has indicated that the basic determinants of theforeign capital movements are production and consumption based. In other words,direct foreign capital either aims at benefitting from the exporter talent of a country andto sell products to overseas due to this talent, or to meet the domestic demand of thecountry. In this respect, the foreign capital entries are directed towards either exportersectors or import substitution sectors. The study examines whether this argument isvalid for the Latin American countries, and also for the economy of Turkey, as itrepresents the same characteristics with those of Latin American countries, where theforeign capital is directed towards the domestic market with the characteristics of aconsumption economy. The data set of the study covers 1980-2004 period; themethodology consists of panel data analyses and causality tests in parallel. The findingsconclude that meeting the domestic demand is the effective motive for the direct foreigncapital entry to these countries. Clearly, the foreign capital entry at the countries inquestion indicates a correlation with the increase in the population and income level,which is in accordance with the motive for the domestic market.