Beslenme alışkanlıkları ve beslenme inançları ölçeği'nin (kompan®) türkçeye uyarlanması: geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Adaptation of the nutrition habits and nutritional beliefs scale (kompan®) into Turkish: validity and reliability study
Yazar: BEYZA KALDIRIM
Danışman: PROF. DR. NERİMAN İNANÇ
Nuh Naci Yazgan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu araştırma, sağlıklı yetişkin bireylerde Beslenme Alışkanlıkları ve Beslenme İnançları Ölçeği'nin (KomPAN®) Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğini test etmek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma verileri Aralık 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında Nuh Naci Yazgan Üniversitesi öğrencileri ile katılımcıların anketi doldurulması ile elde edilmiştir. Ölçek Kapsam Geçerliliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Ölçeğin Türkçe formunun dil geçerliliği için çeviri-geri çeviri yöntemi uygulanmıştır. Kapsam Geçerlik İndeksi (KGİ) 0,88 olarak bulunmuştur. Türkçe ölçek formunun yapı geçerliliğini belirlemek için doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmış ve 4 alt boyut (Beslenme Alışkanlıkları, Besin Sıklığı Tüketimi, Beslenme İnançları ve Yaşam Tarzı) elde edilmiştir. Faktör yükü 0,30'dan küçük olan 1, 2, 3, 4, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 20, 21, 28 ve 31 numaralı maddeler modelden çıkarılmıştır. Ölçeğin Türkçe formunun güvenirliğini değerlendirmek için test-tekrar test yöntemi kullanılmıştır. Ölçek 2 hafta ara ile 100 katılımcıya uygulanmıştır. Araştırmaya yetişkin 550 birey katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 20,96 ± 3,215 yıl olup %87'si kadın ve %13'ü ise erkektir. Ön Test Besin Sıklığı Tüketimi ile Son Test Besin Sıklığı Tüketimi arasında pozitif yönlü ve güçlü seviyede anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür (r=,702; p=,000). Ön Test Beslenme İnançları ile Son Test Beslenme İnançları arasında pozitif yönlü ve güçlü seviyede anlamlı bir ilişki vardır (r=,670; p=,000). Diğer alt boyutları KomPAN® diğer alt boyutları cinsiyet değişkenine göre değerlendirdiğimizde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Sonuç olarak; Beslenme Alışkanlıkları ve Beslenme İnançları Ölçeği (KomPAN®) sağlıklı Türk yetişkin bireylerin beslenme durumlarını değerlendirmek amacıyla kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçektir.

Anahtar Kelimeler: Beslenme Alışkanlıkları, Besin Sıklığı Tüketimi, Beslenme İnançları, Geçerlik, Güvenirlik,  KomPAN

Abstract:
This study was conducted to test the Turkish validity and reliability of the Eating Habits and Nutritional Beliefs Scale (KomPAN®) in healthy adults. The research data were obtained by filling out the questionnaire with Nuh Naci Yazgan University students and participants between December 2023 and January 2024. Expert opinion was consulted for the content validity of the scale. The translation-back translation method was applied for the language validity of the Turkish form of the scale. The Content Validity Index (CVI) was found to be 0.88. Confirmatory factor analyses were applied to determine the construct validity of the Turkish scale form and 4 sub-dimensions (Eating Habits, Food Frequency Consumption, Nutritional Beliefs and Lifestyle) were obtained. Items 1, 2, 3, 4, 10, 11, 12, 16, 17, 18, 20, 21, 28 and 31 with factor loadings less than 0.30 were removed from the model. Test-retest method was used to evaluate the reliability of the Turkish form of the scale. The scale was administered to 100 participants at 2-week intervals. 550 adult individuals participated in the study. The mean age of the participants was 20.96 ± 3.215 years, 87% were female and 13% were male. It was observed that there was a positive and strongly significant relationship between Pre-Test Food Frequency Consumption and Post-Test Food Frequency Consumption (r=.702; p=.000). There is a positive and strongly significant relationship between Pre-Test Nutrition Beliefs and Post-Test Nutrition Beliefs (r=,670; p=,000). When we evaluated the other sub-dimensions of KomPAN® according to the gender variable, no statistically significant difference was found. In conclusion, the Eating Habits and Nutritional Beliefs Scale (KomPAN®) is a valid and reliable scale that can be used to assess the nutritional status of healthy Turkish adult individuals.

Keywords: Eating Habits, Food Frequency Consumption, Nutritional Beliefs, Validity, Reliability, KomPAN