Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma girişiminin yoğun bakım hemşirelerinde psikolojik dayanıklılık ve iyi oluşa etkisi
The effect of the mindfulness based stress reduction intervention on psychological resilience and well-being of intensive care nurses
Yazar: MERVE BAT TONKUŞ
Danışman: PROF. DR. HÜLYA BİLGİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Farkındalık = Awareness ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Psikolojik dayanıklılık = Hardiness on psychological ; Psikolojik iyi oluş = Psychological well being ; Stres yönetimi = Stress management ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İyilik hali = Well-being

Özet:
Bu çalışma, Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Girişimi'nin, yoğun bakım hemşirelerinde psikolojik dayanıklılık ve iyi oluş üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla, ön test, son test, izlemli randomize kontrollü araştırma olarak gerçekleştirildi.
İstanbul'da bir vakıf hastanesinin yoğun bakım ünitesinde görev alan 44 hemşireden oluşan araştırma örneklemi, girişim (22 katılımcı), kontrol (22 katılımcı) olmak üzere iki gruba ayrıldı. 
Veriler; "Bilgi Formu", "Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği", "Psikolojik İyi Oluş Ölçeği" ile toplandı. Veri analizinde, sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum, medyan ve maksimum gibi tanımlayıcı testler kullanıldı. Verilerin normal dağılımı Kolmogorov Smirnov ve Shapiro Wilk testleri ile incelendi. Nicel verilerin karşılaştırılmasında iki grup arasındaki fark normal dağılıma sahip ölçümlerde bağımsız örneklem t, normal dağılıma sahip olmayanlar için Mann Whitney U, ikiden fazla bağımlı yapıda ölçümün karşılaştırılmasında normal dağılıma sahip olan ölçümler için tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (ANOVA), normal dağılıma sahip olmayanlar için Friedman analizi uygulandı.
Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Girişimi'ne katılan hemşirelerin Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği toplam puanında girişim sonrası ve izlem aşamasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0,05). Ölçeğin Gelecek Algısı alt boyutu puanı, girişim grubunda zamana ve kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gösterdi (p<0,05). Sosyal Yeterlik ve Sosyal Kaynaklar alt boyut puanlarında, girişim grubunun kendi içinde zamana göre ortalamalarda yükselme görülmekle birlikte istatistiksel açıdan anlamlı farklılık ortaya çıkmadı (p>0,05). Aile Uyumu alt boyut puanı her iki grupta zaman içinde ve gruplar arasında farklılık göstermedi (p>0,05). Yapısal Stil ve Kendilik Algısı alt boyutlarında iki grup arasında ve her iki grupta zamana göre farklılık bulundu (p<0,05). Her iki grubun Psikolojik İyi Oluş Ölçeği puanlarının karşılaştırmasında, girişim grubunda zamana ve kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptandı (p<0,05). 
Sonuç olarak, Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Girişimi'ne katılan hemşirelerin psikolojik dayanıklılıkları ve iyi oluşları kontrol grubuna ve girişim öncesine göre olumlu yönde değişim gösterdi. Stresli durumlarda hemşirelerin dayanıklılıklarını, psikolojik iyi oluşlarını ve baş etme becerilerini artırmak ve zorlu yaşam olaylarını daha iyi kontrol etmelerine yardımcı olmak için bu tür girişimlerin hizmet içi eğitimlerde düzenli uygulanması yararlı olacaktır.
Anahtar kelimeler: Bilinçli Farkındalık Temelli Stres Azaltma Girişimi, stres, baş etme, yoğun bakım hemşiresi, psikolojik dayanıklılık, iyi oluş

Abstract:
This research has conducted to determine the effect of the Mindfulness Based Stress Reduction Intervention on the psychological resilience and psychological well-being of intensive care nurses. It is a randomized controlled trial with its pre-test, post-test, and surveillance. 
Forty four nurses, who work in an intensive care unit of a foundation hospital in Istanbul, were included in the study. The participants were divided into two groups as an intervention group (n:22) and a control group (n:22).
Data was collected by using "Information Form", "Resilience Scale for Adults, and " Psychological Well-Being Scale". In the analysis of data, descriptive tests such as number, percentage, mean, standard deviation, minimum, median, and maximum were used. The normal distribution of data was analyzed by Kolmogorov Smirnov and Shapiro Wilk tests. In the comparison of quantitative data, the difference between two groups is independent sample t for normally distributed measurements, Mann Whitney U for non-normally distributed measurements, analysis of variance for repeated measures (ANOVA) for normally distributed measurements for comparing more than two dependent measurements, Friedman for non-normally distributed measurements analysis was applied.
When two groups were compared with their total score of the 'Resilience Scale for Adults' after the intervention and during the surveillance, a statistically significant difference was found (p<0.05). Scores for the Future Perception sub-dimension of the scale showed statistically significant differences in the intervention group compared to the time and control group (p<0.05). When the Social Competence and Social Resources sub-dimension scores were compared, there was no statistically significant difference between two groups (p>0.05). However, the mean scores according to time in the intervention group were higher. There was no statistically significant difference between two groups in order to the Family Cohesion sub-dimension scores (p>0,05). When the Structural Style and Self-Perception sub-dimensions were researched, there was no statistically significant difference between two groups and in each group data over time (p<0.05). 
In the comparison of Psychological Well-Being Scale scores for two groups, significant differences were found within group and between groups (p<0.05).
As a result, the psychological resilience and well-being of the nurses who participated in the Mindfulness Based Stress Intervention were better than the nurses who were not a participant in this intervention.  In order to increase the resilience, sustain the psychological well-being, gain more coping skills in stressful situations and help nurses with better control of the complex life events, these kind of interventions would be beneficial when they are used regularly in the in-service training.
Keywords:  Mindfulness Based Stress Intervention, intensive care nurse, stress, coping, psychological resilience, well-being