İlaç markaları
Pharmaceutical trademarks
Yazar: ABDULLAH TALHA SEVİNDİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA HALİL ÇONKAR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Marka tescili = Regitration of trademark ; Markanın hükümsüzlüğü = Invalidation of trademark ; Markanın kullanılmaması = Non-use of trademark ; Markanın kullanılması = Use of trademark ; Tescilli marka = Registered trademark ; Tescilsiz marka = Unregistered trademark ; Uluslararası marka tescili = International trade marks ; Üç boyutlu marka = Three dimensional trademark

Özet:
Herhangi bir pozitif düzenlemeye dayanmamasına rağmen ilaç markalarının hem literatürde hem de mahkeme kararlarında diğer markalardan farklı bir muameleye tabi tutulması 'ilaç' ve 'ilaç markası' kavramlarının sınırlarının çizilmesi ihtiyacını doğurmuştur.

İlaçların piyasaya çıkması ruhsata tabidir. İlaç ruhsatı başvurusu yapılırken ilaca ilişkin bir 'ticari isim' TİTCK'ya sunulmaktadır. Ruhsat başvurusunda TİTCK'ya sunulan bu ismin ayrıca marka olarak tescili de mümkündür. Ancak birçok firma ilaç ismini marka olarak tescil ettirmemekte ve marka olarak tescil edilmeksizin kullanılan ilaç isimleri ile tescilli ilaç markaları arasında özellikle marka tescil aşamasında uyuşmazlıklar çıkmaktadır. Ruhsat ve marka ilişkisi özellikle 'önceki hakkın varlığı' açısından önem arz etmektedir.

İlaç markaları çoğu zaman, içerisinde bulunan etken madde ismine (INN) veya tedavisi hedeflenen hastalığa atıfla oluşturulmaktadır. Bu tür markalar zayıf markadır. Ayrıca reçeteli ilaç markalarının ilgili tüketici kesiminin doktor ve eczacılar olduğu ve karıştırılma ihtimalinin azaldığı kabul edilmektedir. Hem ilaç markalarının zayıf niteliği hem de ilgili tüketici kesiminin uzmanlardan oluşması bu tür markalar arasındaki benzerlik eşiğini düşürmekte ve birbirine çok benzer ilaç markalarının tescili mümkün hale gelmektedir. İlaç markalarına ilişkin bu hususiyet yalnızca SMK m. 6/1 anlamında koruma kapsamını daraltıyormuş gibi görünse de ilaç markalarının zayıf niteliği diğer mutlak ve nispi tescil engelleri açısından da ortaya çıkmaktadır.

İlaç markaları arasında SMK m. 6/1 çerçevesinde karıştırılma ihtimali değerlendirilmesinin nasıl yapılacağı açıklanmaya muhtaçtır. İlaçların karıştırılma ihtimali değerlendirmesinde bunların ilgili tüketici kesimi ve önceki markanın ayırt edici gücünün belirlenmesi kilit rol oynamaktadır. İlaç markalarını reçete ayrımına tabi tutmak mevcut sınıflandırma sisteminin yapısından dolayı zorluklara sebep olmakta ve buna çözüm olarak hatalı bir şekilde ilaçların "fiili kullanımı" esas alınmaktadır. Önceki markanın ayırt edici gücü konusunda Yargıtay'ın yerleşik içtihadı gereği ilaç etken maddelerine veya tedavisi hedeflenen hastalığa atıfla oluşturulan ilaç markaları arasında iltibas ihtimali düşüktür. Ancak içtihat hukukunda birbiriyle çelişkili birçok karar bulunmaktadır. Bu yüzden ilaç markaları arasındaki iltibas değerlendirmesinde temel ilkelerin net bir şekilde ortaya koyulması gerekmektedir.

Abstract:
Pharmaceutical trademarks that are closely related to patient and public health are distinguished from other trademarks due to the features they contain. This difference is especially related to absolute and relative grounds for refusal of the trademark registration.

The fact that pharmaceutical brands (despite not being based on any positive regulation) are treated differently from other brands both in the literature and in court decisions has led to the need to draw the boundaries of the concepts of 'pharmaceutical' and 'pharmaceutical trademark'. Pharmaceutical or medicine can have different meanings depending on the angle from which it is approached, and its scope can narrow or expand accordingly. Medicines cannot be put on the market without obtaining a marketing authorization from the Turkish Medicines and Medical Devices Agency (TITCK). TITCK basically carries out the marketing authorization procedures of medicines within the scope of the Medicinal Products Licensing Regulation for Human Use (BTÜRY) dated 11.12.2021. Both the Pharmaceutical and Medical Preparations Law No. 1262 (İTMK) and BTÜRY define the medicine, albeit indirectly. The 'pharmaceutical' in the concept of 'pharmaceutical trademark' is the 'pharmaceutical' within the scope of BTÜRY. In this regard, the definition of the pharmaceutical in this sense is taken as basis in the class system used to classify the goods/services for which trademarks will be registered. The concept of 'pharmaceutical trademarks' refers to registered trademarks in the 'medicinal products for human use' commodity, which is in the 5th class in the goods/service classification system. 

The establishment of property rights over the names given by the World Health Organization to active pharmaceutical ingredients, namely INNs, has been prevented. Signs with these names are subject to absolute refusal grounds and cannot be registered as trademarks. Likewise, disease names and the names of the organs targeted for treatment are descriptive for the pharmaceutical commodity, and these cannot be registered as trademarks due to absolute rejection reasons. However, it is possible and common practice to create and register a pharmaceutical trademark that resembles the name of the active ingredient or the disease that is targeted to be treated. However, since these trademarks are created by being inspired by descriptive expressions, their scope of protection weakens and it becomes possible for others to choose trademarks similar to these trademarks. In addition, even if the medicines are not inspired by descriptive expressions, the high level of attention of the relevant public reduces the possibility of confusion between pharmaceutical trademarks. As a result of these factors, the absolute and relative grounds for refusal taken into account in the registration of the trademark differ when it comes to the pharmaceutical trademarks and often require a different evaluation, and often the scope of protection of pharmaceutical trademarks is narrower than other trademarks.

There is no consensus, both in court decisions and in the literature, on how to evaluate the risk of confusion between pharmaceutical trademarks. Determining the relevant public and the distinctiveness of the previous trademark plays a key role in assessing the risk of confusion between pharmaceutical trademarks. When determining the relevant public, medicinal products are often divided into prescription and non-prescription medicinal products, and it is stated that the relevant consumers of prescription drugs consist of doctors and pharmacists and that confusing prescription drugs more difficult than non-prescription drugs. However, categorizing pharmaceutical brands as prescription and non-prescription causes difficulties due to the structure of the current classification system, and the solution to this is incorrectly based on the actual use of trademarks. When determining the relevant consumer of medicinal products, courts sometimes do not apply the prescription distinction and generally state that the relevant consumer of medicines is composed of experts and therefore the risk of confusion will decrease. In some decisions, decisions are made without even considering the relevant consumer of the drugs. The distinctiveness of the previous trademark, which is taken into account in the assessment of the risk of confusion, is also important for pharmecutical trademarks. As a matter of fact, in accordance with the settled case-law of the Supreme Court, pharmaceutical trademarks created with reference to the active ingredients of the drug or the disease intended to be treated are weak trademarks and the risk of confusion between them is extremely reduced. However, court decisions are not uniform and there are many contradictory decisions. This situation requires the basic principles to be clearly stated in the confusion assessment of pharmaceutical brands.