Üniversite öğrencilerinde utanç ve suçluluk ile başa çıkma tutumları arasındaki ilişkide bilişsel duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediating role of cognitive emotion regulation in the relationship between shame and guilt, and coping attitudes among university students
Yazar: UĞUR ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SAKİNE GÜLFEM ÇAKIR ÇELEBİ
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Başa çıkma = Coping ; Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Suçluluk = Criminality ; Tutumlar = Attitudes ; Utanma duygusu = Shame ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde utanç ve suçluluk düzeyleri ile başa çıkma tutumları arasındaki ilişkide bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin aracı rolünü incelemektir. Araştırmanın bağımsız değişkenini utanç ve suçluluktur. Araştırmanın bağımlı değişkeni ise başa çıkma tutumlarıdır. Araştırmanın çalışma grubunu Akdeniz Üniversitesi Edebiyat, Eğitim, Fen, İlahiyat, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesinde öğrenim gören ve gönüllü olarak katılan 343'ü kadın 278'i erkek 621 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların yaşları 19-27 yaş arasında değişmektedir. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Sürekli Utanç ve Suçluluk Ölçeği, Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği ve Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılmıştır.
Korelasyon analizi sonuçlarına göre, utanç ve suçluluğun alt boyutlarından utanç ile başa çıkma tutumlarının alt boyutlarından kendine yardım arasında anlamlı bir ilişki meydana gelmemiştir. Utanç ile yaklaşım ve uyum sağlama arasında ise negatif yönlü anlamlı bir ilişki, sakınma-kaçınma ve kendine ceza arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca, utanç alt boyutuyla uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında negatif yönlü; uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında da pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Utanç ve suçluluğun alt boyutlarından suçluluk ile başa çıkma tutumlarının alt boyutlarından kendine yardım arasında anlamlı bir ilişki meydana gelmemiş ancak suçluluğun yaklaşım ve uyum sağlama ile negatif yönlü ve sakınma-kaçınma ve kendine ceza ile pozitif yönlü anlamlı bir ilişkisinin olduğu görülmüştür. Öte yandan, suçluluk alt boyutuyla uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında negatif yönlü; uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejileri arasında da pozitif yönlü anlamlı bir ilişki söz konusudur.
Regresyon analizi sonuçlarına göre, utanç ile yaklaşım ve uyum sağlama arasındaki ilişkide uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin kısmi aracı rolü anlamlı bulunmuştur. Ayrıca utanç ile sakınma-kaçınma ve kendine ceza arasındaki ilişkide uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin kısmi aracı rolü anlamlı olduğu görülmüştür. Suçluluk ile yaklaşım ve uyum sağlama arasındaki ilişkide uyumlu bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin kısmi aracı rolü anlamlı olarak bulunmuştur. Son olarak, suçluluk ile sakınma-kaçınma ve kendine ceza arasındaki ilişkide uyumsuz bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin kısmi aracı rolünün anlamlı olduğu görülmüştür.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the mediator role of cognitive emotion regulation strategies in the relationship between shame and guilt levels and coping attitudes of university students. The independent variable of the study is shame and guilt and the dependent variable of the study is coping attitudes. The study group consists of 621 students, of which 343 were female and 278 were male, studying at Akdeniz University Faculty of Literature, Education, Science, Theology, Architecture and Engineering. The ages of the participants ranged from 19 to 27 years old. Personal Information Form, Trait Shame and Guilt Scale, COPE Scale and Cognitive Emotion Regulation Scale were used as data collection tools in the study.
According correlation analysis results, there was no significant relationship between shame, one of the sub-dimensions of shame and guilt, and self-help, one of the sub-dimensions of coping attitudes. It was found that shame had negative significant relationships with approach and adaptation, and a positive significant relationship with avoidance and self-punishment. In addition, the shame sub-dimension had a significant negative relationship with cognitive emotion regulation strategies and a significant positive relationship with maladaptive cognitive emotion regulation strategies. There was no significant relationship between guilt, one of the sub-dimensions of shame and guilt, and self-help, but guilt had negative significant relationships with approach and adaptation, and positive significant relationships with avoidance and self-punishment. On the other hand, there is a negative significant relationship between guilt and adaptive cognitive emotion regulation strategies. There is also a positive and significant relationship between guilt and maladaptive cognitive emotion regulation strategies.
According to the results of the regression analysis, the partial mediator role of adaptive cognitive emotion regulation strategies was found to be significant in the relationships of shame with approach and adjustment. In addition, the partial mediating role of maladaptive cognitive emotion regulation strategies was found to be significant in the relationships of shame with avoidance and self-punishment. The partial mediating role of adaptive cognitive emotion regulation strategies was found to be significant in the relationships of guilt with approach and adjustment. In addition, the partial mediating role of maladaptive cognitive emotion regulation strategies was found to be significant in the relationships of guilt with avoidance-avoidance and self-punishment.