Türkiye'de lisansüstü eğitim almış kadınların kraliçe arı sendromu algısı
Perception of queen bee syndrome of women who received postgraduate education in Türkiye
Yazar: PARVIN ORUJZADE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA MERT MAHAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Kadın akademisyenler = Women academicians ; Kadın iş gücü = Women labour force ; Kadınlar = Women ; Örgütsel davranış = Organizational behavior ; Örgütsel kariyer = Organizational career ; Örgütsel toksisite = Organizational toxicity

Özet:
Kadınların iş hayatında karşılaştığı önemli bir sorun kraliçe arı sendromudur. Kraliçe arılar erkek egemen örgütlerde, diğer kadınlardan ne kadar farklı olduklarını vurgulayarak başarıya ulaşmış kıdemli kadınlardır. Kraliçe arıların davranışları kariyer sonuçlarında cinsiyet eşitsizliğine katkıda bulunduğu görülse de kraliçe arı davranışının aslında kariyer sonuçlarında cinsiyet eşitsizliğine neden olan cinsiyet yanlılığı ve sosyal kimlik tehdidinin bir sonucudur. Bu sonuçlar, cinsiyet ön yargılı örgütlerin, cinsiyet kimliği düşük kadınları diğer kadınlarla ayrışmaya teşvik ederek ve kraliçe arı tepkilerini bireysel hareketliliğe ulaşmanın bir yolu olarak göstererek kadınların davranışlarını şekillendirdiğini göstermektedir. Bu sendrom sadece kadın yöneticilerde görülmemektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, kadın akademisyenlerin örgütlerde kariyer gelişimlerini nasıl sınırladığını tespit etmek amacıyla lisansüstü eğitim almış kadınlarda kraliçe arı sendromunu incelemektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de bulunan üniversitelerde lisansüstü eğitim almış ve danışmanı kadın olan toplam 9 kadın oluşturmaktadır. Bu katılımcılara veri toplamak amacıyla lisansüstü eğitim almış kadınların yaşadıkları sorunlara ilişkin "cinsiyet, medeni durum, çalışma planı, danışmanıyla ilişkisi veya aralarındaki engeller" gibi faktörlerin incelendiği 15 açık uçlu sorudan oluşan yarı-yapılandırılmış sorular iletilmiştir. Sorulara alınan cevaplar, içerik analizi ile yorumlanmıştır.Elde edilen veriler deşifre edilip, kodlanıp, yorumlandığında örneklemde yer alan kadınların lisansüstü eğitim süreçlerinde danışmanları tarafından kraliçe arı davranışlarına maruz kalmadıkları görülmüştür.

Abstract:
An important problem that women face in business life is queen bee syndrome. Queen bees are senior women who have achieved success in male-dominated organizations by emphasizing how different they are from other women. Although the behavior of queen bees appears to contribute to gender inequality in career outcomes, queen bee behavior is actually a result of gender bias and social identity threat that causes gender inequality in career outcomes. These results suggest that gender-biased organizations shape women's behavior by encouraging women with low gender identity to segregate with other women and by portraying queen bee reactions as a way to achieve individual mobility. This syndrome is not only seen in female managers. In this context, the aim of the study is to examine the queen bee syndrome in women with postgraduate education in order to determine how it limits
the career development of females in organizations. In the study, qualitative research method was used. The sample of the research consists of a total of 9 women who received postgraduate education at universities in Türkiye and whose advisors are women. In order to collect data, semi-structured questions consisting of 15 open-ended questions were conducted to these participants regarding the problems experienced by women with postgraduate education, examining factors such as "gender, marital status, study plan, relationship with their advisor or obstacles between them". The answers received to the questions were interpreted by content analysis. When the data obtained was deciphered, coded, and interpreted, it was seen that the women in the sample were not exposed to queen bee behavior by their advisors during their postgraduate education.