Birleşmiş milletler barış gücü operasyonlarında hukuka aykırı eylemler nedeniyle sorumluluk
Responsibility for wrongful acts in united nations peace operations
Yazar: MONDJOMBO SAIDI SINDANI
Danışman: PROF. DR. İLYAS DOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Sorumluluk = Responsibility

Özet:
ÖZET
Soğuk Savaş'ın sona ermesi, uluslararası toplumda yeni bir çatışma kategorisine yol açmıştır. Esas olarak Afrika kıtasında yayılan, şiddetli olan bu sözde "asimetrik" çatışmalar, devletlerin başarısızlığından kaynaklanmakta ve kitlesel ve sistematik insan hakları ihlalleriyle kendini göstermektedir. Nitekim 1990'lı yıllardan itibaren Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, barış gücü operasyonları çerçevesinde uluslararası barış ve güvenliğin sağlanmasına önemli bir yer vermiştir. Bu operasyonların, insan haklarının korunmasına ilişkin görevi başta olmak üzere uluslararası barış ve güvenlikle ilgili pek çok görevi yerine getirmekle beraber, aynı zamanda söz konusu görevlerin yerine getirilmesinde uluslararası hukukun kurallarına uyma yükümlülüğüne sahiptir. Uluslararası hukukun literatürüne bakıldığında BM barış gücü operasyonlarına ilişkin akademik çalışmalar yeterli görülse de bu operasyonlarında uluslararası hukuka aykırı eylemlerden doğan sorumluluk konusunda yapılan çalışmaların oldukça az olduğu fark edilmektedir görülmektedir. 1990'lı yıllardan bu yana, BM barış gücü operasyonlarında görevi yapan personelinin ev sahibi ülkelerin sivil halklarına yönelik, özellikle cinsel saldırı ve suiistimal pek çok hukuka aykırı eylem gerçekleştirmekte ve söz konusu eylemler hakkındaki iddiaları yıllık olarak ihbar edilmeye devam etmektedir. Bu nedenle bu çalışmada, bir yandan BM barış gücü operasyonlarında görevi yapan personel tarafından gerçekleştirilen uluslararası hukuka aykırı eylemleri, diğer yandan ise söz konusu hukuka aykırı eylemlerden doğan uluslararası sorumluluğun atfedilmesinin konusu incelecektir. Başka bir deyişle BM barış gücü operasyonlarında görev yapan personel tarafından gerçekleştirilen hukuka aykırı eylemlerden doğan uluslararası sorumluluk Birleşmiş Milletler'e mi, yoksa barış gücü operasyonlarının personelini gönderen devletle mi atfedilip atfedilmeyeceği soruya yanıtlama çalışılacaktır. Aynı çerçevede barış gücü operasyonlarının personelinin cezai sorumluluk da ele alınacaktır.

Abstract:
ABSTRACT
The end of the Cold War gave rise to a new category of conflict in the international community. These so-called "asymmetrical" conflicts, violent and widespread mainly on the African continent, result from the failure of States and manifest themselves in massive and systematic violations of human rights. Therefore, since the 1990s, the United Nations Security Council has accorded an important place to the guarantee of international peace and security within the framework of peacekeeping operations. Although these operations perform many functions related to international peace and security, including the duty to protect human rights, they also have the obligation to respect the rules of international law in the exercise of these functions. When we look at the literature on international law, if the academic studies on UN peacekeeping operations are sufficient, we see that there are very few academic studies on the responsibility for wrongful actions in these operations. Since the 1990s, United Nations peacekeeping personnel have committed many wrongful acts, in particular sexual violence and abuse, against civilian populations in host countries, and their allegations of such acts continue to be reported every year. For this reason, in this study, on the one hand, the internationally wrongful acts committed by personnel serving in United Nations peacekeeping operations, and on the other hand, the question of the attribution of international responsibility resulting from these wrongful acts will be examined. In other words, it will be a matter of answering the question whether the international responsibility of wrongful acts committed by United Nations peace operations personnel can be attributed to the United Nations or to peacekeeping operations' troops contributing states. Moreover, the criminal responsibility of the personnel of peacekeeping operations will also be addressed.