Büyüme stratejilerinin örgüt performansına etkisinde lojistik stratejilerin düzenleyici ve örgüt yapılarının aracı rolünün havacılık sektörü bağlamında araştırılması
In the effect of growth strategies on organizational performance, an investigation of the moderator role of logistics strategies and the mediator role of organizational structures in the context of aviation sector
Yazar: HÜLYA ÖZ AYTEKİN
Danışman: PROF. DR. GÖNEN İLKAR DÜNDAR
İstanbul Arel Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Büyüme = Growth ; Büyüme stratejileri = Growth strategies ; Havacılık sektörü = Aviation sector ; Lojistik = Logistics ; Lojistik sektörü = Logistic sector ; Performans = Performance ; Stratejik yönetim = Strategic management ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; Örgütsel performans = Organizational performance

Özet:
Küresel rekabetin sürekli arttığı günümüz iş dünyasında, örgütlerin sürdürülebilir bir yaşamın ve paralelinde rekabet avantajının izini sürerek yerinde stratejiler üretip, bunları zamanında uygulayarak hayata geçirmeleri gerekmektedir. İstenilen stratejiyi uygulamamak, işletmelerde fırsatların kaybedilmesine yol açarak önceliklerin korunmasını ve kurumsal hedeflere ulaşmayı zorlaştırmaktadır. İşletmeler örgütsel performans seviyelerine ulaşabilmek için çeşitli büyüme stratejileri uygular. Dinamik stratejik yönetim süreçlerinde, karar verilmiş bir büyüme stratejisinin başarıyla uygulanabilmesi için stratejiyi yön, hız ve değer katmada olumlu etkileyebilecek organizasyonel yapı ve lojistik stratejilerin bütüncül bir yaklaşımla performansa odaklı yapılandırılması gerekir.
Literatür incelendiğinde örgütlerde stratejik planlamanın yaygın olarak çalışıldığı, ancak strateji uygulamaları konusunda ve havacılık sektörü bağlamında yapılan araştırmaların sınırlı kaldığı görülmektedir. Bu çalışmada, büyüme stratejilerinin örgüt performansına etkisinde lojistik stratejilerin moderatör, örgüt yapısının da aracılık etkisi olup olmadığı, havacılık sektörü bağlamında araştırılmıştır. Araştırmanın verilerinden faydalanarak elde edilen bulgular ışığında, literatürün genişlemesi ve iyileşmesi yönünde katkıda bulunulması çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu amaçla, strateji uygulamaları kapsamında, bir araştırma modeli ile birlikte test için hipotezler geliştirilerek, örgütlerde strateji, yapı ve performans etkileri incelenmiştir.
Araştırmanın evreni, Türkiye'de havacılık sektöründe faaliyet gösteren işletmeler, analiz birimi ise örgüt düzeyi olup tam sayım yapılmıştır. Bu kesitsel alan çalışmasında veriler anket tekniği ile yönetici düzeyinde katılım sağlanarak, çevrimiçi toplanmış ve 133 işletme ile çalışma gerçekleşmiştir. Araştırma verileri, "SmartPLS Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modeli" istatistik metoduyla test edilerek yol analizi yapılmıştır.
Araştırmada, teorik ve kavramsal çerçeve kurulduktan sonra sahada veriler toplanarak analiz edilmiş, elde edilen bulgulardan çıkarım yapılarak yorumlanmıştır. Buna göre, çalışmamıza katılan havacılık işletmelerinin büyüme stratejilerini uygulamaları sürecinde, örgüt yapılarının biçimselleşme ve hiyerarşik merkezileşme düzeylerinin, örgüt performansı üzerinde kısmi aracılık etkisinin olduğu, lojistik stratejilerin ise düzenleyici rolü olmadığı tespit edilmiştir. 
Elde edilen bulgularla, havacılık sektörü stratejik üst yöneticilerinin, stratejilerini desteklemek üzere, biçimsel ve hiyerarşik bir örgüt yapısı oluşturmanın sunacağı fırsattan faydalanarak organizasyonlarına değer katabilecekleri ve böylece istenilen örgütsel performans düzeylerine ulaşabilecekleri çıkarımı yapılabilir.

Abstract:
In today's business world where competition in a global sense is constantly increasing, organizations need to develop and implement appropriate strategies on time to survive and gain desired sustainable competitive advantage. Failure to apply the desired strategy leads to loss of opportunities in businesses, making it difficult to maintain priorities and achieve corporate goals. Organizations apply various growth strategies to reach high organizational performance levels. In dynamic strategic management processes, for a decided growth strategy to be successfully implemented, organizational structure and logistics strategies that may have a positive impact on adding direction, speed, and value to the strategy should be structured with a holistic approach, focused on performance.
Strategic planning in literature is widely studied, but research made on strategy implementations subject and also in the aviation sector remains limited. It has been investigated in the context of the aviation sector whether logistics strategies have a moderator effect and organizational structure has an intermediary effect on the effect of growth strategies on organizational performance in this research. The main purpose was to contribute to the expansion and improvement of the literature with the findings obtained by research. For this, in the scope of strategy applications, a research model and hypotheses to test the model were developed and the effects of strategy, structure, and performance in organizations were examined.
The universe of the research is the enterprises in the aviation sector in Turkey, the analysis unit is organization level, and a full count has been made. In this cross-sectional field study, the data were collected online with the survey technique, and the study was carried out with 133 enterprises with the involvement of business managers. The obtained data were tested with the SmartPLS Partial Least Squares Structural Equation Modeling statistical method and path analysis was performed.
 In the research, after the theoretical and conceptual framework was established, the data were collected and analyzed in the field and interpreted by making inferences from the findings. In the process of implementing growth strategies of aviation companies that participated in our study, it has been determined that the formalization and hierarchical centralization levels of organizational structures have a partial mediation effect on organizational performance, while logistics strategies do not have a moderator role.
Based on research findings, it can be deduced that the strategic top managers of the aviation sector can add value to their organizations by taking advantage of the opportunity to create a formal and hierarchical organizational structure, and thus achieve the desired organizational performance levels.