Savunma sanayii için teknoloji transfer yöntemi seçim kriterlerinin belirlenmesi ve ahp tekniği ile uygun yöntem seçimi
Determination of the criteria for selecting technology transfer methods for defence industry and choosing the appropriate method by using ahp
Yazar: HAKAN BALCI
Danışman: DR. HAKAN EREN ; YRD. DOÇ. DR. ÖZKAN BALİ
Kara Harp Okulu Komutanlığı / Savunma Bilimleri Enstitüsü / Teknoloji Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Savunma ve Savunma Teknolojileri = Defense and Defense Technologies

Özet:
Bu çalışmanın amacı, savunma sanayinde teknoloji transfer yöntem seçiminde kullanılan kriterlerin belirlenmesi ve bu kriterler ışığında sektör için en uygun transfer yönteminin ortaya çıkarılmasıdır. Savunma sanayii, özgün ve milli ürünler üretmeye gereksinim göstermesinden dolayı diğer sektörlerden farklı bir konumdadır. Bu nedenle, sektörde kullanılan teknoloji transfer yöntemlerinin belirlenmesinde, savunma sanayinin farklı özellikleri etkin rol oynayacaktır. Bu noktada, literatürde bazı sektörler için yapılmış teknoloji transfer yöntemi seçim modeli geliştirme çalışmaları olsa da, savunma sanayii için yapılmış benzer bir çalışma bulunmamaktadır.
Birçok ülke, sivil endüstrilerinde teknoloji transferi için farklı yöntemler izlese de, bu yöntemlerin savunma sanayinde kullanılması, gizlilik, yurtiçi üretim zorunluluğu ya da milli sistemlere sahip olma gereksinimi gibi özelliklerinden dolayı diğer sektörlerden farklı olacaktır. Bunun yanında savunma sanayinde kullanılan ana sistemler ve bunların alt sistemlerinde kullanılan teknolojilerin çeşitliliği ve karmaşıklığı da uygun teknoloji transfer yönteminin seçimini zorlaştırmakta ve en uygun yöntemin seçilmesini sağlayacak uygulamaların ortaya konulmasını zorunlu hale getirmektedir.
Savunma sanayinin kendine özgü bu durumu, kullanılan teknolojilerin karmaşıklığı ve teknoloji transfer sürecinin karmaşık yapısı, literatürde yer alan teknoloji transfer yöntemlerinin sektöre uygun kriterlere göre değerlendirilerek savunma sanayii özelliklerine uygun teknoloji transfer yöntemlerinin kullanılmasını zorunlu kılmaktadır.
Bu kapsamda, çalışmada literatürde kullanılan teknoloji transfer yöntemleri ortaya konularak öncelikle bu yöntemlerden savunma sanayinde en çok kullanılanlar belirlenmiştir. Daha sonra, teknoloji transfer yöntem seçiminde etkili genel kriterler ve savunma sanayine özgü kriterler tespit edilmiştir. Son olarak bu kriterler ve yöntemler Analitik Hiyerarşik Proses (AHP) tekniği ile değerlendirilerek Türkiye?nin savunma sanayii alt yapısına en uygun teknoloji transfer yönteminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada literatür ile birlikte ağırlıklı olarak uzman görüşlerinden faydalanılmıştır.
Araştırma sonucunda, savunma sanayinde teknoloji transfer yöntem seçiminde en etkili kriterin Ar-Ge kapasitesini geliştirme kriteri; en uygun teknoloji transfer yönteminin ise Ar-Ge işbirlikleri olduğu bulgularına ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the criteria used in the selection of technology transfer method in defence industry and to figure out the most appropriate transfer method for this industry in consideration of these criteria. Defence industry, due to its requirements to produce unique and national technologies, differs from the other industries. Because of this reason, different features of the industry play an active role in the determination of the technology transfer methods. At this point, although there are some studies about developing technology transfer method selection models for some other industries, there has not been such a study for the defence industry yet.
Although many countries follow different methods for technology transfer in their civilian industries, the application of those methods in defence industry is different because of the reasons such as secrecy, necessity for domestic production or the need for having national systems. Besides, the diversity and the complexity of the technologies used in the main and subsystems of the defence industry also make it hard to select appropriate technology transfer method and require to put forward applications for selecting the most appropriate method. 
The specific features of the defence industry, complexity of technologies and technology transfer process, necessitate the application of technology transfer methods appropriate for the features of defence industry, by evaluating the methods available in the literature according to proper criteria.
Within this scope, in the study, by presenting the technology transfer methods available in the literature, firstly it is determined which methods are used commonly in the defence industry. After that, the general criteria and the criteria peculiar to defence industry which are effective on selecting technology transfer method are determined. Finally,  by determining those criteria and methods with Analytic Hierarchy Process (AHP), it is aimed to determine the most appropriate technology transfer method for the infrastructure of Turkey?s defence industry. In the study, it is mainly benefited from  expert opinions together with the literature.
At the end of the research, it is reached the findings that the most effective criteria for the selection of technology transfer methods in the defence industry is the enhancement of R&D capacity and the most appropriate technology transfer method is R&D collaborations.