İktisadi büyüme, enerji tüketimi ve CO2 emisyonu arasındaki ilişki: MIST ülkeleri üzerine bir değerlendirme
The relationship between economic growth, energy consumption and CO2 emissions: An assessment on MIST countries
Yazar: ASLIHAN GÖK
Danışman: DOÇ. DR. ŞADUMAN YILDIZ
Bayburt Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İktisadi büyüme, genel tanımıyla kişi başına reel GSYH'daki artışın gerçekleşmesidir. Ülkeler için ilk amaç iktisadi büyümeyi sağlayabilmektir. Ayrıca iktisadi büyümenin sürdürülebilir olarak gerçekleşmesi de önemlidir. İktisadi büyüme için özellikle sanayi devrimden sonra enerji kaynaklarının tüketimi artmıştır. Fakat enerji kaynaklarının tüketimi çeşitli çevresel sorunlara neden olmuştur. Başka bir açıdan bakıldığı zaman şehirlerde nüfus gitgide artmaktadır ve buna bağlı olarak şehirlerde yaşayan insanların ihtiyaçlarını karşılamak için de enerji kaynaklarının kullanımında artış görülmektedir. Ortaya çıkan en önemli çevresel sorun ise havaya salınan sera gazı emisyonudur ve sera gazı emisyonu genel olarak CO2 emisyonu olarak ifade edilmektedir. Ülkeler iktisadi büyümelerini gerçekleştirebilmek için enerji tüketimlerini artırmakta ve bu bağlamda ülkelerde CO2 emisyonunda da artışın yaşandığı görülmektedir. Sera gazı emisyonunu önlemek için Kyoto Protokolü Birleşmiş Milletler tarafından 1997'de imzalanmıştır. Bu bağlamda yapılan tez çalışmasında MIST ülke grubu için iktisadi büyüme, enerji tüketimi ve CO2 emisyonu arasındaki bağlantı 1971-2014 dönemi yıllık verileriyle ele alınmıştır. Ayrıca çalışmaya kontrol değişkeni olarak kentleşme verisi de dahil edilmiştir. Çalışmada eşbütünleşme ilişkisini araştırmak için Durbin-Hausman eşbütünleşme testi (2008) ve LM (2007) eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Çalışmada iktisadi büyüme, enerji tüketimi, CO2 emisyonu ve kentleşme değişkenleri arasında eşbütünleşme ilişkisi bulunmuş sonra OLS-CD katsayı tahmin yöntemi ile katsayılar tahmin edilmiştir. Katsayı tahmini sonucunda enerji tüketimi için kullanılan elektrik tüketiminin CO2 emisyonunu azalttığı sonucuna ulaşılırken kentleşme ve iktisadi büyümenin ise CO2 emisyonunu arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Economic growth, with its general definition, is the realization of the increase in real GDP per capita. The first goal for countries is to achieve economic growth. In addition, it is important that economic growth takes place in a sustainable manner. For economic growth, especially after the industrial revolution, the consumption of energy resources has increased. However, the consumption of energy resources has caused various environmental problems. From another point of view, the population in cities is gradually increasing and accordingly, there is an increase in the use of energy resources to meet the needs of people living in cities. The most important environmental problem that arises is the greenhouse gas emission to the air, and greenhouse gas emission is generally expressed as CO2 emission. Countries increase their energy consumption in order to realize their economic growth, and in this context, it is seen that there is an increase in CO2 emissions in countries. The Kyoto Protocol was signed by the United Nations in 1997 to prevent greenhouse gas emissions. In this context, the link between economic growth, energy consumption and CO2 emissions for the MIST country group is discussed with the annual data for the 1971-2014 period. In addition, urbanization data was included in the study as a control variable. In the study, Durbin-Hausman cointegration test (2008) and LM (2007) cointegration test were applied to investigate the cointegration relationship. In the study, a cointegration relationship was found between the variables of economic growth, energy consumption, CO2 emissions and urbanization, and then the coefficients were estimated with the OLS-CD coefficient estimation method. As a result of the coefficient estimation, it was concluded that the electricity consumption used for energy consumption reduced CO2 emissions, while urbanization and economic growth increased CO2 emissions.