Sivas ekolojik koşullarında bazı kuru fasulye genotiplerinin verim ve verim özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A study on the determination of yield and yield characteristics of some dry bean genotypes in Sivas ecological conditions
Yazar: ALİ OSMAN CANPOLAT
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER SÖZEN
Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Gemerek/Sivas ekolojik koşullarında bazı kuru fasulye genotiplerinin tarımsal özellikleri
ile özellikler arası ilişkilerin belirlenmesi amacıyla 2023 yılında yürütülen çalışma, Sivas
ilinin Gemerek ilçesine bağlı İnkışla Köyünde bulunan deneme arazisinde kurulmuş olup
çalışmada 27'si TÜBİTAK ve TAGEM projeleri kapsamında farklı lokasyonlardan
toplanmış ve ileri düzeye kadar getirilmiş yerel kuru fasulye genotipi ile 3'ü standart çeşit
(Yunus 90, Göynük 98 ve Önceler 98) olmak üzere 30 adet kuru fasulye materyali
kullanılmıştır. Yürütülen çalışmada kuru fasulye genotiplerinde %50 çiçeklenme ve bakla
bağlama gün süresi (gün) ile vejetasyon süresi (gün) gibi fenolojik özelliklerin yanında
bitki boyu (cm), ilk bakla yüksekliği (cm), biyolojik verim (g), bitkide bakla sayısı (adet),
bitkide tane sayısı (adet), baklada tane sayısı (adet), yüz tane ağırlığı (g), bitkide tane
verimi (g), hasat indeksi ve dekara tane verimi (kg/da) gibi agronomik özellikler
incelenmiştir. Yürütülen çalışma sonucunda kuru fasulye genotiplerinin incelenen fenolojik
ve agronomik özellikleri yönünden önemli ya da çok önemli derecede etkilendikleri ortaya
konulmuştur. Çalışmada en düşük yüz tane ağırlığı 31.65 g ile G-228 nolu genotipinden,
en yüksek yüz tane ağırlığı 53.81 g ile K-1084 nolu genotipinden; en düşük bitkide tane
verimi 12.48 g ile G-260 nolu genotipinden, en yüksek bitkide tane verimi 66.14 g ile K-
1084 nolu genotipinden; en düşük dekara tane verimi ise 135.29 kg/da ile G-260 nolu
genotipinden, en yüksek dekara tane verimi de 289.24 kg/da ile K-1084 nolu genotipinden
elde edilmiştir. Yürütülen çalışma sonucunda tüm standart çeşitlerini birçok agronomik
özellik yönüyle geçen yerel kuru fasulye genotiplerin olmasının çeşit adayı/adaylarının öne
çıkması yönünden oldukça önemli olduğu görülmüştür.

Abstract:
The study, which was carried out in 2023 to determine the agricultural characteristics and
inter-trait relationships of some dry bean genotypes in Gemerek/Sivas ecological
conditions, was established in the experimental field in İnkışla Village of Gemerek district
of Sivas province. The study, in which 30 registered dry bean genotypes were used, was
conducted with four replications according to the randomized block trial design. In the
study, phenological characteristics such as 50% flowering and pod setting day duration
(days) and vegetation duration (days) in dry bean genotypes, as well as plant height (cm),
first pod height (cm), biological productivity (g), number of pods per plant (pieces) were
examined. Agronomic characteristics such as number of grains per plant (pcs), grain yield
per plant (g), hundred grain weight (g), number of grains per pod, biological yield (g) and
harvest index (%) were examined. As a result of the study, it was revealed that dry bean
genotypes were significantly or very significantly affected in terms of the examined
phenological and agronomic characteristics. In the study, the lowest hundred grain weight
was obtained from genotype G-228 with 31.65 g, the highest hundred grain weight was
obtained from genotype K-1084 with 53.81 g; the lowest plant grain yield was obtained
from genotype G-260 with 12.48 g, the highest plant grain yield was obtained from
genotype K-1084 with 66.14 g; the lowest decare grain yield was obtained from genotype
G-260 with 135.29 kg da -1 , and the highest decare grain yield was obtained from genotype
K-1084 with 289.24 kg da. -1 As a result of the study, it was seen that having local dry bean
genotypes that exceed all standard varieties in many agronomic characteristics is very
important for the variety candidate/candidates to stand out.