Mimari - doğa ilişkisi ve doğayla uyumlu mimari tasarım yaklaşımları üzerine bir inceleme
Relationship between architecture with nature and research about the harmony of architectural design with nature
Yazar: BEYTULLAH GÜLER
Danışman: PROF. DR. MİNE İNCEOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Doğa = Nature ; Ekolojik mimari = Ecological architecture ; Mimari tasarım = Architectural design ; Tasarım = Design

Özet:
Bu tez çalışmasında çevresel sorunların nedenlerine ve süreçlerine bağlı olarak, doğanın tahrip edilmesi konusu işlenmiştir. Bu amaçla doğanın- mimari ile olan ilişkileri incelenmiştir. Mimarinin doğa içerisindeki konumu ele alınarak, doğanın tahribi konusundaki sorumluluğuna dikkat çekilmiştir. Tezin giriş bölümünde, günümüz çevresine bakış açımızı belirlemek ve mevcut tabloyu ortaya koymak açısından, çevre sorunları ve korunması konularına değinilmiştir. Ayrıca çevre problemlerinin günümüzde çok yönlü bir sorun haline gelmesi, çözümlerinin tek başına çözülebilecek kadar basit olmadığı, çeşitli belirsizlikler ve açmazlarla dolu olduğu ortaya konmuştur. Tezin ikinci bölümünde doğa- insan ilişkilerinin üzerinde durulmuş ve insanoğlunun, yaşamını tehdit eder hale gelmiş olan çevre problemlerinin bilincine vardığı ve kendi çıkarlarıyla doğal dengenin yakından bağlantılı olduğu sonucuna varılmıştır. Doğanın- bilimle olan ilişkileri Kartezyen ve Ekolojik görüşler ele alınarak incelenmiştir. Doğa bilin- mimarlık ilişkisindeki kırılma noktalarından en önemlisinin Endüstri Devrimi olduğundan hareketle, doğa imajındaki organikten makineye olan bu hızlı değişim üzerinde durulmuştur. Tezin ilk bölümünde, çevresel sorunların ortaya çıkış sebeplerinden birinin Newtoncu- Kartezyen görüşe bağlı olduğu ileri sürülmüş ve bu görüşün bilim ve teknolojinin beraberinde getirdiği çevresel problemleri çözmek için yetersiz kaldığı ileri sürülmüştür. IXİnsanların doğayla, doğanın bilimle olan ilişkileri ve Doğu- Batı kültürlerindeki doğa anlayışının mimariye yansımaları üzerinde durulmuş, ayrıca mimarinin, doğadan çeşitli yollardan etkilenmesi ve doğaya çeşitli konularda referans vermesi konusu işlenmiştir. Doğa; öğretici, bilgilendirici, ilham verici ve yapım sistemlerini genel olarak anlamayı destekleyici özellikleriyle de ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, doğanın devamlılığının sağlanması açısından, peyzajı sürdürmenin kaçınılmaz olduğu belirtilerek peyzajın, insan ve doğa arasındaki ilişkiyi onarıcı etkisi üzerinde durulmuştur. Kısa bir peyzaj tarihçesinin ardından, doğal peyzaj formları üzerindeki değişiklikler ele alınarak, doğal peyzajın yapı yoğunluğunu azaltıcı etkisine değinilmiştir. Dördüncü bölümde ise tarihsel süreç içerisinde doğa- mimarlık ilişkisi ele alınarak, Endüstri Devrimi öncesi ve sonrası ilişkiler somut örneklerle gözönüne serilmiştir. Bölümün başında, çevresel değerleri gözönünde bulunduran, Modern Hareket içerisindeki mimarlardan bazıları ele alınarak, onların doğaya yaklaşımları incelenmiştir. Bu mimari akım içerisinde de doğayla uyumlu güzel örnekler verilebileceği ortaya konmuştur. Bunu izleyen bölümde doğayla uyumlu mimari tasarım yaklaşımları konusu adı altında teori ve manifestolar ele alınmıştır. Ayrıca Modern Hareket içerisinden bir tepki olarak ortaya çıkan Organik mimarinin tasarım ve konsept olarak özellikleriyle birlikte sürdürülebilir yaklaşımları açıklanmıştır. Modern mimarinin doğayı önemsemeyen tavrına cevap olarak, doğanın ön plana çıktığı eserler ortaya konmuştur. Yeşil mimari kapsamındaki ekolojik görüşün, bilim ve teknolojinin beraberinde getirdiği çevresel problemleri çözmek için yeni bir alternatif olarak ortaya çıktığım söyleyebiliriz. Tez içerisinde vurgulanan, bilimdeki ekolojik görüşün, Yeşil (Ekolojik) Mimariyi etkilediğini söyleyebiliriz. "Yeşil Mimari" ya da "Ekolojik Mimari" olgusu, dünya üzerinde giderek önemi artan ve doğal çevre etkenlerinin bozulmasından kaynaklanan ekolojik dengenin korunamaması sorununa, mimari ölçekte doğayla uyumlu olarak çözüm önerileri getiren bir yaklaşım olarak incelenmiştir.Alternatif Yeşil Mimari konusu kapsamında, genel özelliklerin ardından, çevresel sorunların bilincinde, doğaya ve tüm canlılara saygılı yapıtlar ortaya koyan S.I.T.E.(James Wines), Emilio Ambasz ve Hundertwasser gibi mimarlar incelenmiştir. Teknolojik konularla açıklanan çevresel tasarıma estetik bir boyut getirmeyi amaçlayan Alternatif Yeşil Mimari' nin, doğayı ön plana çıkarmayı hedefleyen tutumu gözler önüne serilmiştir. Avantaj ve dezavantajlanyla ele alınan konuya çeşitli çözüm önerileri de getirilmiştir. Tezin sonunda önerilen; ilkeleriyle belirlenen Yeşil Mimari konseptiyle, Alternatif Yeşil Mimari Konsepti sentezinin, çevresel problemlere çözüm olarak önerilen mimari yaklaşımlarından biri olduğudur. 21. yüzyılda doğanın tahribine cevap verebilecek nitelikte olan görüşün; yeşil yapıyı, insan eliyle yapılmış bir doğanın içerisinde kaybetmek veya doğayı yapının kendisine dönüştürmek olduğu üzerinde durulmuştur. Kısacası, tezin ilk bölümünde çevresel problemler ortaya konmuş ve bu problemlerin sebebinin Newtoncu- mekanistik görüşe bağlı olarak Endüstri Devrimi ile başladığı, ayrıca modern mimariyi de etkilediği belirtilmiştir. Doğayla uyumlu mimari tasarım yaklaşımları penceresinden, yeni yüzyılda çözüm olacak mimari akımlardan birinin, sürdürülebilir, bütüncül, organik ve ekolojik görüşten etkilenen "Yeşil Mimari" olacağı açıktır.

Abstract:
In this thesis the destruction of the nature because of environmental issues and their duration is examined. For this purpose nature's relation with the architecture is examined. The position of architecture in the nature is examined and attention is drawn to the responsibility of architecture in destruction of the nature. In the entrance part of the thesis in order to determine our point of view to the environment and to determine the existing situation the issues of environmental issues has been disclosed. In addition it is also stated that the environmental issues are multi directional issues and it can not be solved single handed and they are full of indefiniteness and dilemmas. In the second part of the thesis nature-human relations are disclosed and it is concluded that human beings are aware of the environmental problems and their interest is closely related with natural balance. The relations of nature with human beings have been examined as Cartesian and ecological paradigms. Determining that the most important breaking point of Nature-Science-architecture relation is Industrial revolution, the fast transformation from organic to machinery is emphasised. In the first phase of the thesis it is advocated that one of the reasons of emerging of environmental problems is Newtonian-Cartesian paradigm and this paradigm was insufficient to solve the environmental problems caused by science and technology. The relations of nature with humans, nature with science and reflections of Eastern- Western culture's nature understandings reflection to architecture is examined. In XXIaddition in this section the influence of nature to architecture by various ways and architectures giving reference to nature in various subjects is examined. The nature is emphasised by general understanding of information giving, inspiring construction systems. In the third section, in order to preserve the continuity of the nature, it is stated that it is inevitable to continue the landscape the therapial power of human-nature relations are stated. After a brief history of landscape, the alterations on natural landscape forms have been examined, and natural landscapes influence on decreasing the construction intensity is explained. In the fourth section nature and human relations in historical process is examined and concrete samples have been shown before and after Industrial Revolution. In the beginning of the section some of the architects in Modern Movement were examined and their approach to nature was disclosed. In this architectural trend it is stated that some samples proved that architecture can be harmonious with the nature. In the following section under the heading of architectural approaches harmonious with the nature the theories and manifests are examined. In addition Organic architectures design and concept emerged as a reaction were examined. As an answer to modern architecture they have made constructions giving the nature first emphasis. Ecological view in contents of green architecture, has emerged as a new alternative to solve the environmental problems caused by science and technology. As emphasised in the thesis the ecological view in science has effected Green (ecological) Architecture. Green architecture or Ecological architecture has been examined as bringing solution offers harmonious with the nature to the unbalance of natural environmental problems. In contents of Green architecture after the general specifications architects whose have created works respectful to the nature like S.I.T.E (James Wines, Emilio Ambasz and Hundertwasser. Alternative Green architecture who aim to bring aesthetic dimensions to environmental design have emphasised nature in their works. The subject was examined with it's advantages and disadvantages and various solution proposals were discussed. XI 11At the end of the thesis the green architecture concept and alternative green architecture concept synthesis are one of the architectural approaches that bring solutions to environmental issues. In the 21st century, the answer to the destroying of the nature is to loose the green construction in a nature made by human hand or to turn the nature to the building itself. In short, in the first section at the thesis the environmental problems are disclosed and it is stated that the reasons of these problems, according to Newtonian- Mechanistic paradigm is Industrial Revolution, and that paradigm has influenced the modern architecture. From the view point of architecture in harmony with the nature, it is evident that "Green Architecture" is one of the solutions in the new century that is effected from sustainable, holistic, organic and ecological paradigms.