Diz osteoartritli hastalarda sarkopenik obezitenin klinik ve radyolojik değerlendirmesi ve ağrı, fonksiyon, denge ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Clinical and radiological evaluation of sarcopenic obesity and its relationship with pain, function, balance and quality of life in patients with kneeosteoarthritis
Yazar: ESRA NUR AÇIL
Danışman: PROF. DR. GÜLDAL FUNDA YÜZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Giriş ve Amaç: Son günlerde önemi giderek artan, yaşlı popülasyonun büyük
bir kısmını ilgilendiren diz osteoartriti ve eşlik eden sarkopenik obezite birlikteliği ve
ağrı, fonksiyon, yaşam kalitesi, denge ve düşme ile ilişkisi araştırılarak, yol açabileceği
sorunlara dikkat çekmek ve bu konuda önlemler alınmasını sağlamak amacıyla
çalışmamızı planladık.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Temmuz 2022- Temmuz 2023 tarihleri
arasında polikliniğe başvuran 50-75 yaş arası, 3 aydan daha uzun süredir unilateral
ve/veya bilateral diz ağrısı olan hastalar alınarak klinik ve radyografik olarak
değerlendirildi. Çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan hastalardan evre ≥ 2 diz
osteoartriti tanısı konulan, aynı zamanda vücut kütle indeksi (BMI) ≥ 30 kg/m2 olan
hastalar sarkopeni açısından değerlendirildi. Hastaların demografik verileri,
antropometrik ölçümleri ve kan tetkikleri kaydedildi. Ayrıca sarkopeni taraması için
sarkopeni semptomları sorgulanıp SARC-F testi uygulandı. Sarkopeni tanısı,
EWSGOP ve FNIH tarafından belirlenen kas gücü, kas kütlesi ve fiziksel performans
testleri kullanılarak konuldu. Çalışmaya aldığımız hem diz osteoartriti hem obezitesi
olan 102 hasta; sarkopeni tanısına göre çalışma ve kontrol grubu olarak 2'ye ayrıldı.
Çalışma grubunda sarkopenik obezitesi olan hastalar, kontrol grubunda ise sarkopenik
obezitesi olmayan hastalar yer aldı. Kas kütlesine yönelik vücut kompozisyon
ölçümleri Dual-Enerjili X-ray Absorbsiometre (DEXA) cihazı kullanılarak yapıldı.
Kas gücü; el kavrama kuvveti ve Sandalyeden Otur-Kalk testi ile değerlendirildi.
Fiziksel performans 6 dakika yürüme testi ve 4 m olağan yürüme hızı ile
değerlendirildi. Ağrı ve fonksiyonel durum değerlendirmesine yönelik Vizuel Analog
Skala (VAS), Western Ontario ve McMaster Üniversitesi Osteoartrit İndeksi
(WOMAC), Lequesne diz indeksi kullanıldı. Sarkopenik olan ve olmayan gruplar
arasında denge değerlendirmesi TİNETTİ Denge Testi ile, düşme değerlendirmesi
Düşme Etkinlik Ölçeği ile, yaşam kalitesi değerlendirmesi ise Euroqol-5D ile yapıldı.

Bulgular: Tüm gruplara baktığımızda; hastaların %55.9'u kadın (n=57) ve
%44.1'i erkektir (n=45). Tüm hastaların yaş ortalaması 60.05, ağırlık ortalaması 95.24,
boy 1.62 (m) ve BMI ise 36.58 kg/m2
olarak saptanmıştır. Gruplar arasında demografik
verilerde anlamlı farklılık saptamadık. Sarkopeni taraması için sorguladığımız
sarkopeni semptomları ve SARC-F testinde sarkopenik obezitesi olan grupta
istatistiksel anlamlı fark saptadık. Sarkopenik obezitesi olan grupta diğer gruba göre
fiziksel performans ve kas gücü değerlendirmelerinde; el kavrama gücü ve yürüme
hızının istatistiksel anlamlı düşük olduğunu, 5 kez otur kalk testi süresi ve 6 dakika
yürüme testi mesafesinin istatistiksel anlamlı yüksek olduğunu tespit ettik. İki grup
arasında ağrı ve fonksiyonu değerlendirdiğimizde VAS puanlarında anlamlı fark elde
etmedik ancak WOMAC puanı ve Lequesne diz indeksinin sarkopenik obezitesi olan
grupta istatistiksel anlamlı yüksek olduğunu bulduk. Yaşam kalitesini
değerlendirdiğimizde Euroqol-5D öz bakım aktivitelerinde sarkopenik obezitesi olan
grupta istatistiksel anlamlı düşüklük elde ettik. Denge değerlendirmesinde TİNETTİ
denge ölçümlerinde iki grup arasında anlamlı fark saptamadık. Düşme korkusu
açısından değerlendirdiğimizde sarkopenik obezitesi olan grupta düşme etkinlik ölçeği
puanlarının istatistiksel anlamlı yüksek olduğunu tespit ettik.
DEXA ölçümlerinde sarkopenik obezitesi olan hastalarda diğer gruba göre
bacaklar yağ kütlesi, gövde yağ kütlesi, toplam yağ kütlesi ve yağ oranlarını
istatistiksel anlamlı daha yüksek; kollar yağsız kütle, apendiküler iskelet kası kütlesi
(ASM) (kg) ve ASM/BMI ölçümlerini ise istatistiksel anlamlı olarak daha düşük
saptadık.

Sonuç: Sarkopenik obezitesi olan diz OA'lı hastalarda, literatürle uyumlu
olarak diz fonksiyonlarında ve yaşam kalitesinde bozulma, fiziksel performans
testlerinde kötüleşme ve düşme riskinde artış bulduk. OA'da sadece vücut ağırlığı
değil, vücut kompozisyonu da önemlidir. Sonuç olarak sarkopenik obezite, sarkopenik
olmayan obeziteye göre diz OA'sı olan hastalarda ağrı, fonksiyonel durum, yaşam
kalitesi ve düşme riskiyle daha yakından ilişkilidir.

Anahtar Kelimeler: diz osteoartriti, sarkopeni, sarkopenik obezite

Abstract:
Introduction and Aim: We planned our study to draw attention to the
problems it may cause and to take precautions by investigating the association of knee
osteoarthritis and accompanying sarcopenic obesity, which has become increasingly
important in recent days and concerns a large part of the elderly population, and its
relationship with pain, function, quality of life, balance and falls.

Materials and Methods: In our study, patients between the ages of 50-75 who
applied to the outpatient clinic between July 2022 and July 2023, with unilateral and/or
bilateral knee pain for more than 3 months, were included and evaluated clinically and
radiographically. Among the patients who met the inclusion criteria, patients who were
diagnosed with stage ≥ 2 knee osteoartritis and had a body mass index (BMI) ≥ 30
kg/m2 were evaluated for sarcopenia. We recorded patients' demographic data,
anthropometric measurements and blood tests. Additionally, for sarcopenia screening,
symptoms of sarcopenia were queried and the SARC-F test was administered.
Sarcopenia was diagnosed using muscle strength, muscle mass and physical
performance tests determined by EWSGOP and FNIH. The 102 patients included in
the study, who had both knee osteoarthritis and obesity, were divided into two groups,
study and control, based on the diagnosis of sarcopenia. In the study group, patients
with sarcopenic obesity were included, while in the control group, patients without
sarcopenic obesity were included. Body composition measurements related to muscle
mass were conducted using the Dual Energy x-ray Absorptiometry (DEXA) device.
Muscle strength was assessed through handgrip strength and the Sit-to-Stand test.
Physical performance was evaluated using the 6-minute walk test and normal walking
speed over 4 meters. For pain and functional status assessment, the Visual Analog
Scale (VAS), Western Ontario and McMaster University Osteoarthritis Index
(WOMAC) and Lequesne knee index were utilized. Between the sarcopenic and nonsarcopenic groups, balance assessment was made with the Tinetti Balance Test, fall
assessment was made with the Fall Efficacy Scale and quality of life assessment was
performed using EuroQol-5D.

Results: When looking at all groups; 55.9% of patients are female (n=57) and
44.1% are male (n=45). The average age of all patients was 60.05, average weight was
95.24 kg, height was 1.62 (m) and BMI was 36.58 kg/m2. We did not observe
significant differences in demographic data among the groups. We detected a
statistically significant difference in the sarcopenia symptoms and the SARC-F test,
which we questioned for sarcopenia screening in the group with sarcopenic obesity. In
the group with sarcopenic obesity, compared to the other group, we found statistically
significantly lower handgrip strength and walking speed in muscle strength
assessments. Additionally, the Sit-to-Stand test duration was statistically significantly
higher and the distance covered in the 6-minute walk test was statistically significantly
longer. We did not obtain a significant difference in VAS scores when evaluating pain
and function between the two groups. However, we found that the WOMAC score and
Lequesne knee index were statistically significantly higher in the group with
sarcopenic obesity. When we evaluated the quality of life, we found a statistically
significant decrease in EuroQol-5D self-care activities in the group with sarcopenic
obesity. We did not find a significant difference between the two groups in balance
assessments using the Tinetti balance measurements. When evaluating fear of falling,
we found that the Fall Efficacy Scale scores were statistically significantly higher in
the group with sarcopenic obesity. In DEXA measurements, patients with sarcopenic
obesity had statistically significantly higher leg fat mass, trunk fat mass, total fat mass
and fat percentages compared to the other group. Additionally, measurements of arm
lean mass, appendicular skeletal muscle mass (ASM) in kilograms and ASM/BMI
ratio were statistically significantly lower.

Conclusion: In patients with knee OA and sarcopenic obesity, we found
deterioration in knee functions and quality of life, worsening in physical performance
tests and an increased risk of falls, consistent with the literature. In OA, not only body
weight but also body composition is important. In conclusion, sarcopenic obesity is
more closely associated with pain, functional status, quality of life and fall risk in
patients with knee OA than non-sarcopenic obesity.

Keywords: knee osteoarthritis, sarcopenia, sarcopenic obesity