Türkiye için Kuzey Makedonya'da inşaat sektörü yatırım fırsatlarının incelenmesi ve Porter'ın Elmas Modeliyle değerlendirilmesi
Investigation of the construction sector investment opportunities in North Macedonia for Turkey and evaluation with Porter's Diamond Model
Yazar: MELİS ÇAVUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET SITKI SAYGILI
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Elmas Modeli = Diamond Model ; Kuzey Makedonya = North Macedonia ; Ticari ilişkiler = Trade relations ; Türk-Makedonya ilişkileri = Turkish-Macedonia relations ; Türkiye = Turkey ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yatırımlar = Investments ; İnşaat sektörü = Construction sector

Özet:
Bu araştırmada, Türk girişimciler için Kuzey Makedonya'da 2010-2019 yılları arasında inşaat sektöründe yatırım fırsatları; ülkesel çapta sektörün rekabet gücü gösterilerek incelenmekte ve Porter'ın elmas modeliyle değerlendirilmiştir. İlgili yazında Kuzey Makedonya pek çok araştırma inşaat sektörü ile sektörel bazda çeşitli analizler sunmuş olsa da makro düzeyde ulusal ve uluslararası boyutta inşaat sektörünü inceleyen bir araştırmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmanın yazına temel katkısı literatürdeki bu boşluğu doldurmaktır. Araştırma yöntemi olarak Porter'ın elmas modeli seçilmiştir. Bu model ulusal rekabet gücünü belirleyen bileşenlerin birbirleriyle ilişkisini mevcut durum analizi çerçevesinde olumlu-olumsuz olarak tespit edebiliyor olması sebebiyle tercih edilmiştir. Literatürde bu yöntem için bazı zamanlar net bir ölçüm yapmadığına dair ifadeler bulunmaktadır. Bu sebeple konuda destekleyici çalışmalar olarak; nitel görüşmeler ve detaylı literatür taramaları ile kapsamlı araştırma yapılmış ve bulgular bütüncül bakış açısıyla sonuçlandırılmıştır. Uygulama yapılırken birincil ve ikincil verilerden yararlanılmıştır. Birincil veriler, Kuzey Makedonya'da inşaat yatırımı yapan bilgi seviyesi yüksek Türk yatırımcılarla yapılan görüşmelerden oluşmaktadır. Görüşme şekli olarak yarı-yapılandırılmış̧ görüşme tercih edilmiştir. Ulusal anlamda dış çevreye karşı rekabet edebilirliği kapsamlı olarak açıklayarak, sektörün başarılı ve başarısız olma sebepleri anlatılmıştır. Modelde; girdi koşulları, talep koşulları, ilgili ve destekleyici endüstriler, firma stratejisi, yapısı ve rekabet olmak üzere dört ana faktör ve devlet ile şans olarak da iki yan faktör ile mevcut durumda ki ulusal rekabet avantajları objektif olarak değerlendirilmiştir. Bu bağlamda girdi koşulları, talep koşulları, firma stratejisi ve rekabet yapısı faktörlerinin rekabet gücü düşük-orta, ilgili ve destekleyici kurumların gücü ise düşük belirlenerek geliştirilebilir zayıf yönler olarak ortaya çıkmıştır. Devlet ve şans yan faktörlerinin gücü ise orta olarak belirlenerek sektörün sürdürülebilir güçlü yönü olarak ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'ne yatırım yapmayı amaçlayan veya düşünen girişimcilere; inşaat sektöründeki yatırım potansiyeli ve rekabet gücü sunulmuştur. Bu bağlamda araştırma bulgularına bakıldığında, olumlu faktörleri öne çıkarmanın, olumsuz faktörlerin ise etkisini azaltmak gerektiği önerilerle vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kuzey Makedonya, İnşaat Sektörü, Yabancı Yatırım, Türkiye, Porter

Abstract:
In this research, investment opportunities for Turkish entrepreneurs in the construction sector between 2010-2019 in Northern Macedonia; The competitiveness of the sector at national level is examined and evaluated with Porter's diamond model. In the relevant literature, although many researches in Northern Macedonia have presented various analyzes on a sectoral basis with the construction sector, no research has been found that examines the construction sector at national and international level at the macro level. The main contribution of this study to the literature is to fill this gap in the literature. Porter's diamond model was chosen as the research method. This model was preferred because it is possible to determine the relationship between the components determining national competitiveness as positive and negative within the framework of the current situation analysis. There are statements in the literature that sometimes there is no clear measurement for this method. For this reason, as supportive studies on the subject; qualitative interviews and detailed literature surveys have been conducted and comprehensive findings have been concluded. Primary and secondary data were used during the application. The primary data consisted of interviews with Turkish investors with high level of knowledge investing in construction in Northern Macedonia. Semi-structured interviews were preferred. The reasons for the success and failure of the sector are explained by explaining the national competitiveness against the external environment comprehensively. Model; input conditions, demand conditions, relevant and supporting industries, firm strategy, structure and competition, and two side factors as luck with the state, and the current competitive advantages of the national competition are evaluated objectively. And related research; input conditions, demand conditions, firm strategy and competitiveness factors have been identified as low-medium strengths and weaknesses of relevant and supporting institutions can be identified by developing low strengths. The power of state and chance side factors has been identified as medium and emerged as a sustainable strength. As a result, entrepreneurs aiming or considering investing in the Republic of Northern Macedonia; investment potential and competitiveness in the construction sector. In this context, when the research findings are examined, it is emphasized by suggesting that it is necessary to emphasize positive factors and to reduce the effects of negative factors.

Keywords: North Macedonia, Construction Sector, Foreign Investment, Turkey, Porter