Kekik ve çörek otu yağının broyler beslemede kullanımının besi performansı, histomorfolojik parametreler ve sekum uçucu yağ asitleri üzerine etkisi
Effects of usage of thyme and black cumin oil on performance, histomorphological parameters and cecum volatile fatty acids in broilers
Yazar: ÖZLEM AYDIN
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hayvan Besleme ve Beslenme Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Besi performansı = Fattening performance ; Bitkisel yağlar = Plant oils ; Hayvan yemleri = Animal feeds ; Kekik = Thyme ; Kekik yağı = Thyme oil ; Nigella sativa L. = Nigella sativa L. ; Tavuklar = Chickens ; Tavukçuluk = Chicken farming ; Yağ asitleri-uçucu = Fatty acids-volatile ; Çörekotu = Nigella

Özet:
Bu araştırma; broyler rasyonlarına belirli oranlarda ilave edilen kekik yağı ve çörek otu yağının performans etkisi (canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi, yemden yararlanma oranı-YYO, mortalite ve Avrupa Üretim Etkinlik Faktörü-EPEF), karkas randımanı, organ ağırlıkları, jejunum ve ileumun histomorfolojik parametreleri ve sekumdaki kısa zincirli yağ asitlerinin (SCFA) konsantrasyonları üzerine olan etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Araştırmada bir günlük 216 adet (Ross 308) erkek civicv kulanılmış olup her biri 54 civcivden oluşan 4 grup ve herbir altgrup 6 civcivden oluşan 9 alt gruba rastgele ayrılmıştır. Civcivler 42 gün süre ile mısır ve soya küspesi temelli rasyonlar ile beslenmişlerdir.  Kontrol grubu temel rasyon ile beslenirken, deneme grupları ise temel rasyona sırasıyla 250 mg/kg kekik ekstraktı, 100 mg/ kg çörek otu ekstraktı, 250 mg/kg kekik ekstraktı ile 100 mg/ kg çörek otu ekstraktı birlikte kullanılmıştır. Tüm deneme grubu rasyonları ROSS (2014) tarafından önerilen besin madde ihtiyaçlarını karşılayacak veya bir miktar aşacak düzeyde formüle edilmiştir. Araştırmanın 42. gününde her alt gruptan 1 adet civciv (her bir gruptan toplam 9 adet) ince bağırsaklarda ve sekumda yapılan çeşitli analizler amacıyla uygun yöntemler ile kesilmiştir.
Araştırmanın 42. gününde gruplar arasında canlı ağırlık, canlı ağırlık artışı, yem tüketimi, yemden yararlanma oranı-YYO, dışkı nem ve dışkı amonyak düzeyleri, mortalite ve Avrupa Üretim Etkinlik Faktörü-EPEF açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. BT grubunda hiçbir dönem için ölüm görülmemiştir. Ayrıca gruplar arasında çeşitli karkas parametreleri, iç organ ağırlıkları, dışkı nem ve amonyak düzeyi açısından önemli bir farklılık görülmemiştir.
Araştırmanın sonunda alınan bağırsak numunelerinden jejenuma ilişkin kontrol ve deneme gruplarında (T, B, BT)  villus yüksekliği, kript derinliği ve VY: KD oranı incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Araştırmanın 42. gününde alınan bağırsak numunelerinden ileuma ilişkin kontrol ve deneme gruplarında (T, B, BT)  villus yüksekliği, kript derinliği ve VY: KD oranı yönünden incelendiğinde gruplar arasında villus yüksekliği ve VY: KD oranı yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunamaz iken krip derinliği yönünden gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (P<0,05).  İleum kript derinliği ilişkin kontrol ve deneme gruplarında (T, B, BT) sırasıyla 99,61; 108,66; 122,72; 114,50 μm olarak belirlenmiştir. 
Araştırma sonunda kontrol grubu ve deneme gruplarının (T, B, BT)  sekum içeriğinde asetik asit, propiyonik asit, izobütirik asit, bütirik asit, izovalerik asit, valerik asit, izokaproik asit, kaproik asit, toplam SCFA ve BCFA değerleri incelendiğinde toplam SCFA değerleri sırasıyla 70,74; 64,69; 63,45; 60,41 μmol/g olarak belirlenmiştir. Tüm parametreler için gruplar arasındaki fark istatiksel olarak anlamlı bulunamamıştır.
Araştırmada rasyonlara ilave edilen 250 mg/kg kekik ekstraktı, 100 mg/ kg çörek otu ekstraktı, 250 mg/kg kekik ekstraktı ile 100 mg/ kg çörek otu ekstraktı birlikte kullanılmasının tüm parametreler değerlendirildiğinde olumlu birçok etkisinin görülmesinin yanısıra özellikle iki yağın birlikte kullanımı ile oluşan sinerjik etkinin mortalite ve bağırsak sağlığı üzerine önemli ölçüde iyileştirici etkisinin olduğu sonucuna varılmıştır. 
Anahtar Sözcükler: Bağırsak Histomorfolojisi, Broyler, Çörek Otu, Kekik, Kısa Zincirli Yağ Asidi

Abstract:
This research was carried out to investigate the effect of thyme oil and black cumin oil, which are added broiler rations at certain ratios, on performance impact (body weight, body weight gain, feed intake, feed conversion rate- FCR, mortality and European Production Efficiency Factor-EPEF ), carcass yield, organ weights, histomorphologic parameters of jejunum and ileum, and cecum short chain fatty acid (SCFA) concentrations. 
In the study, 216 male chicks (Ross 308) were randomly divided into 4 groups each consisting of 54 chickens and each subgroup is randomly divided into 9 subgroups consisting of 6 chicks. The chicks were fed with corn, soya bean and full-fat soybean based rations for 42 days. The basis of the research rations is corn, soya bean and full-fat soybean. While the control group was fed with basic ration, the experimental groups were fed respectively with 250 mg / kg of thyme extract, 100 mg / kg of black seed extract, 250 mg / kg of thyme extract and 100 mg / kg of black seed extract added to the basic ration. All experimental group rations were formulated to meet the nutrient requirements recommended by ROSS (2014) or to some extent.
 On day 42 of the study, 1 chick (9 total from each group) from each subgroup was killed to small intestine histomorphology and SCFA concentration. At the end of the experiment, no statistically significant difference was found between the groups in terms of body weight, body weight gain, feed intake, feed conversion rate- FCR, fecal moisture and fecal ammonia levels, mortality and European Production Efficiency Factor-EPEF. No deaths were seen in the BT group for any period. In addition, no significant difference was observed between groups in terms of various carcass parameters, internal organ weights, fecal moisture and ammonia level.
At the end of the study, there was no statistically significant difference between the control and experimental groups (T, B, BT ) as the villus height, crypt depth and villus height: crypt depth at the jejunum. At the end of the experiment, there was no statistically significant difference between the control and experimental groups ( T, B, BT ) as the villus height and villus height:crypt depth but the difference between the groups in terms of crypt depth was found to be statistically significant at the ileum. Ileum crypt depth in the control and experimental groups (T, B, BT ) were found respectively 99,61; 108, 66; 122, 72; 114,50 μm. 
At the end of the study, acetic acid, propionic acid, isobutyric acid, butyric acid, isovaleric acid, valeric acid, isocaproic acid, caproic acid,  total SCFA and BCFA values in the secum of control and experimental groups (T, B, BT) were found to be 70.74, 64, 69; 63,45; 60,41 μmol / g. The difference between the groups was not statistically significant for all parameters. 
The combined use of 250 mg / kg thyme extract, 100 mg / kg black cumin extract, 250 mg / kg thyme extract and 100 mg / kg black cumin extract added to the rations in the study showed many positive effects when all the parameters were evaluated. In particular the synergistic effect caused by the combined use of the two oils, has resulted in considerable healing effects on mortality and bowel health. 
Key Words: Intestinal Histomorphology, Broiler, Black Cumin, Thyme, Short Chain Fatty Acid