Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin kişilik özellikleri ve sportmenlik yönelimlerinin spor ve farklı değişkenlere göre incelenmesi (Erzurum ili örneği)
An examination of personality traits and sportsmanship orientations of sports science students:The case study of Erzurum
Yazar: ŞEYDA POLAT
Danışman: DOÇ. DR. İZZET UÇAN
Atatürk Üniversitesi / Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, spor fakültesi öğrencilerinin kişilik özelliklerinin sportmenlik 
yönelimlerine etki düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini Atatürk 
Üniversitesi ve Erzurum Teknik Üniversitesi Spor Bilimleri Fakülteleri'nde öğrenim gören 
1346 öğrenci; örneklemini ise 1098 öğrenci oluşturmaktadır.
Yöntem: Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Parametrik testleri uygulamak için 
veri setinin homojen bir dağılım göstermesi varsayımının karşılanıp karşılanmadığı Levene 
testi aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada amacı kapsamında katılımcılardan elde edilen 
puanların ortalamaları ile değişkenler arasındaki farkın anlamlılığını saptamak amacıyla 
bağımsız örneklemler için t Testi ve Tek Faktörlü Varyans Analizi yapılmıştır. Yapılan 
analizler sonucunda ortalamalar arasında farkın bulunduğu durumlarda farkın kaynağını 
belirlemek için çoklu karşılaştırma testlerinden Bonferroni Testi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca 
Kişilik Ölçeği ve Çok Boyutlu Sportmenlik Ölçeği (MSOS) arasındaki ilişkiyi belirlemek için 
Pearson Korelasyon Analizi, kişiliğin sportmenliği yordamasınında ki güçlerini belirlemek 
amacıyla Çoklu Doğrusal Regresyon analizi gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Spor bilimleri öğrencilerinin kişilik özellikleri ve sportmenlik yönelimleri arasındaki 
ilişkinin Kişilik Ölçeği'nde öğrenim görülen bölüm, çoğunlukla yaşanılan yer, fair play 
hakkında bilgi sahibi olma, yazılı ve sözlü medyadan fair playi takip etme, spor yapma durumu 
ve spor yapma yılı; Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği'nde ise cinsiyet, öğrenim 
görülen bölüm, çoğunlukla yaşanılan yer, anne eğitim düzeyi, fair play hakkında bilgi sahibi 
olma, yazılı ve sözlü medyadan fair playi takip etme, spor yapma durumu ve spor yapma amacı 
değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermektedir. Ayrıca, spor bilimleri fakültesi 
öğrencilerinin kişilik özellikleri ile sportmenlik yönelimlerinin pozitif yönlü düşük düzeyde 
anlamlı ilişkiye sahip olduğu; Kişilik Ölçeği'nin duygusal dengelilik, deneyime açıklık ve 
yumuşak başlılık alt boyutlarının sportmenlik yönelimlerinin anlamlı yordayıcısı olduğu 
görülmüştür.
Sonuç: Kişilik özellikleri ve sportmenlik yönelimi arasındaki ilişkinin çeşitli sosyo-demografik 
değişkene bağlı olarak etkilendiği ve değiştiği; bireylerin kişilik özelliklerinin, sportmenlik 
davranışları üzerinde etkili bir belirleyici olabileceği söylenebilir.

Abstract:
Objective: This study is aimed to determine the extent of impacts resulting from the personality 
traits of students in the Faculty of Sports Sciences on their sportsmanship orientations. The 
population of the study is composed of 1346 students from the Faculties of Sports Sciences at 
Atatürk and Erzurum Technical Universities, and the sample consists of 1098 student subjects.
Method: This study employed a correlational research design. Levene's test was run to verify 
the homogeneity of variance assumption within the dataset in order to ensure the applicability 
of parametric tests. Independent samples t-tests and one-way ANOVA were employed to 
examine the significance level of the differences between the mean scores obtained from the 
subjects and the variables of interest. When significant differences were found between the 
means as the result of the analyses, Bonferroni post hoc comparisons, one of multi-comparison 
tests were conducted to define the source of the difference. Additionally, Pearson correlation 
analysis was conducted to determine the correlation between the personality scale and the 
Multidimensional Sportspersonship Orientations Scale (MSOS) and Multiple linear regression 
analysis was performed to evaluate the predictive power of personality variables on 
sportsmanship.
Findings: Analysis revealed significant variations in personality scale scores across different 
demographic and behavioral variables, including the department of study, primary residence, 
awareness of fair play, following media related to fair play, sports participation and length of 
the time from sports initiation. Likewise, the multidimensional sportsmanship orientation 
scores exhibited significant differences based on gender, department, residence, mother's 
education, fair play knowledge, following related, sports involvement, and aims of sports 
participation. Furthermore, a positive, albeit modest, correlation was observed between the 
personality traits and sportsmanship orientations of the sports science students. Notably, the 
emotional stability, openness to experience, and agreeableness dimensions of the personality 
scale emerged as significant predictors of sportsmanship orientations.
Results: It can be concluded that the relationship between personality traits and sportsmanship 
orientations is influenced and modified by various socio-demographic variables, indicating that 
individual personality traits can be a significant determinant of sportsmanship behaviors.