Nûreddin Mahmud b. Zengî ve Selahaddin Eyyûbi ilişkileri
Affair of Nureddin Mahmud Zengi and Selahaddin Eyyubi
Yazar: METİN DÖNMEZ
Danışman: DOÇ. DR. FATMA İNCE
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Ortaçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Fatimiler = Fatimies ; Haçlı seferleri = Crusades ; Haçlılar = Crusaders ; Mısır = Egypt ; Nureddin Mahmut Zengi = Nureddin Mahmut Zengi ; Selahaddin-i Eyyübi = Selahaddin-i Eyyubi ; İmadeddin Zengi = İmadeddin Zengi

Özet:
Haçlı Seferleri, 1096-1291 yılları arasında yaklaşık iki yüz yıllık bir süreyi kapsar. "Kutsal toprakları kurtarmak" sloganıyla başlayan Haçlı Seferleri Anadolu, Suriye ve Filistin'de büyük tahribatlar meydana getirmiştir. Türk-İslam memleketlerine kalabalık ordularla gelen Haçlılar evvela Anadolu Selçuklu Devleti ile mücadeleye girişmiştir. Birinci Haçlı Seferi sonucunda Urfa Haçlı Kontluğu (1098-1144), Antakya Haçlı Prinkepsliği (1098-1268), Kudüs Haçlı Krallığı (1099-1291), Trablus Kontluğu (1109-1289) kurulmuştur. Urfa Haçlı Kontluğu'nun İmadeddin Zengi(1127-1146)  tarafından 1144'te fethedilmesinden sonra Haçlılar'la olan mücadele artarak devam etmiştir.
Zengî ailesi, Büyük Selçuklular'ın hizmetine girmiş, ilerleyen süreçte de Musul ve Halep'e egemen olmuştur. İmâdeddin Zengî'nin (1127-1146) Urfa'yı fethettikten iki yıl sonra ölmesi sonucu Nûreddin Mahmud b. Zengî (1146-1174) Halep'te; Nûreddin Mahmud b. Zengî'nin ağabeyi I. Seyfeddin Gazi'de (1146-1149) Musul'da idareyi ele almıştır. İmâdeddin Zengî'nin islam birliği politikasını Nûreddin Mahmud b. Zengî gerçekleştirmeye çalışacaktır. Nûreddin Mahmud b. Zengî, Necmeddin Eyyûb (d. ?-ö. 9 Ağustos 1173) ve Şîrkûh'un desteğini alarak bölgede Dımaşk (Şam) ve çevresine egemen olmuştur. Mısır'a düzenlenen seferler sonucunda Selahaddin Eyyûbi Fatımî Hilafeti'ni ortadan kaldırmıştır. Selahaddin Eyyûbi Mısır'ı Nûreddin Mahmud b. Zengî adına yönetmiştir. Mısır'ın ele geçirilmesi Haçlılar'ın bölgedeki hareket sahasını daraltmıştır. Nûreddin Mahmud b. Zengî, Mısır seferleri esnasında yapılan masraflar için Selahaddin Eyyûbi'den para istemiş ve gönderilen miktarın yeterli olmadığını belirtmiştir. Her iki taraf arasındaki ilişkiler zamanla bozulmaya başlamıştır. Durum böyle olsa da Selahaddin Eyyûbi, Nûreddin Mahmud b. Zengî'nin ölümüne kadar O'nun emirlerinin dışına çıkmamıştır. Selahaddin Eyyûbi'nin amcası Şîrkûh ile birlikte Mısır'ın hâkimiyeti için verdikleri mücadeleler ana hatlarıyla belirtilmiştir. Mısır'da Fatımî Hilafeti'nin ortadan kaldırılmasıyla sonuçlanan bu süreçte, Selahaddin Eyyûbi ve Nûreddin Mahmud b. Zengî arasındaki ilişkileri bozulma noktasına getiren hadiselere değinilmiştir.
Nûreddin Mahmud b. Zengî ve Selahaddin Eyyûbi hâkimiyet kurdukları bölgelerde birçok sağlık kurumu, medreseler, camiler ve ribatler yaptırmışlardır.

Anahtar kelimeler: Haçlı Seferleri, İmadeddin Zengi, Nûreddin Mahmud b. Zengî, Selahaddin Eyyûbi. Şîrkûh, Necmeddin Eyyûb, Fatımiler, Mısır

Abstract:
The Crusades cover a period of about two hundred years, between 1096 and 1291. The Crusades, which started with the slogan "Saving the Holy Land", caused great destruction in Anatolia, Syria and Palestine. The Crusaders, who came to the Turkish-Islamic countries with large armies, firstly engaged in a struggle with the Anatolian Seljuk State. As a result of the First Crusade, the Crusader County of Urfa (1098-1144), the Crusader Princepslik of Antioch (1098-1268), the Crusader Kingdom of Jerusalem (1099-1291), the County of Tripoli (1109-1289) were established. After the Crusader County of Urfa was conquered by İmadeddin Zengi (1127-1146) in 1144, the struggle against the Crusaders continued increasingly.
The Zengi family entered the service of the Great Seljuks and later dominated Mosul and Aleppo. As a result of the death of İmadeddin Zengi (1127-1146) two years after the conquest of Urfa, Nûreddin Mahmud b. Zengi (1146-1174) in Aleppo; Nureddin's elder brother, Seyfeddin Gazi (1146-1149), took over the administration in Mosul. Nureddin Mahmud would try to realize İmadeddin Zengi's policy of Islamic unity. Nureddin Mahmud, with the support of Necmeddin Eyyub (date of birth.?-date of death. 9 August 1173) and Şîrkûh, dominated Damascus and its surroundings in the region. As a result of the expeditions to Egypt, Saladin destroyed the Fatimid Caliphate. Saladin was ruling Egypt in the name of Nureddin Mahmud. The seizure of Egypt had narrowed the area of action of the Crusaders in the region. Nureddin Mahmud requested money from Saladin for the expenses incurred during his Egyptian expeditions and stated that the amount sent was not sufficient. Relations between both parties began to deteriorate over time. Even though this is the case, Saladin Ayyubi did not deviate from Nureddin Mahmud's orders until his death. The struggles of Saladin Ayyubi with his uncle Shirkuh for the domination of Egypt are outlined. In this process, which resulted in the abolition of the Fatimid Caliphate in Egypt, Salahaddin Eyyubi and Nureddin Mahmud b. The events that brought the relations between Zengi to the point of deterioration were mentioned.
Nureddin Mahmud b. Zengi and Salahaddin Eyyubi had many health institutions, madrasahs, mosques and ribats built in the regions they dominated.

Keywords: Crusades, İmadeddin Zengi, Nureddin Mahmud b. Zengi, Saladin Ayyubi. Shirkuh, Necmeddin Eyyub, Fatimids, Egypt