Kent kültürü ve belleği bağlamında yol adlandırmaları: Ankara Bahçelievler örneği
Street naming in the context of urban culture and memory: The case of Ankara Bahçelievler
Yazar: MEHMET AYVAZ
Danışman: PROF. DR. TAYFUN ÇINAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kent ve Çevre Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adlandırma = Naming ; Ankara-Bahçelievler = Ankara-Bahçelievler ; Kentler = Cities ; Kentsel bellek = Urban memory ; Kentsel kültür = Urban culture ; Yol = Road ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Yol adlandırmalarının kent kültürü ve kent belleğiyle olan ilişkisini eleştirel kentsel toponimi kuramları çerçevesinde ortaya koymayı hedefleyen bu tez çalışmasında üst ölçekte Ankara, alt ölçekte ise Bahçelievler Semti örneğinde bir araştırma yürütülmüştür. Yol adlandırmalarının siyasal ideolojilerin bir aracı olmaktan öte, kentin kültürel belleğinin önemli bir unsuru olduğu ve numaralandırmaların da kentlilerce sahiplenilmesinin bu durumu kanıtladığı varsayılmaktadır. Buradan hareketle, Ankara kent merkezindeki yol adlandırmalarında yaşanan tarihsel dönüşüm, mevcut adlandırmaların özellikleri ve Bahçelievler'de yaşanan özgün deneyim, eleştirel toponimik bir bakış açısıyla incelenerek bu varsayımın kanıtlanması amaçlanmıştır. Araştırmada karma bir yöntem benimsenerek, Ankara'da geçmişten bugüne yapılan adlandırmaları ortaya çıkarabilmek için çeşitli arşiv belgelerinin doküman analizi; ikincil kaynaklardan toplanan adlandırma verilerini değerlendirmek için nicel veri analizi; hipotezi test edebilmek için Bahçelievler'de seçilen amaçlı örneklemdeki yapılandırılmamış görüşmelerden ve katılımlı gözlemden toplanan veriler ışığında nitel bir analiz yapılmıştır. Ayrıca çalışmada literatüre yönelik yeni bir kavramsallaştırma, uluslararası örneklerin bir tipolojisi, semantik bir sınıflandırma ve Türkiye için bir dönemselleştirme önerilmektedir. Araştırma sonucunda, karar vericiler tarafından siyasal amaçlar ve anma/hatırlatma pratikleri için bir araç olarak kullanılan yol adlandırmalarının aslında kent kültürü ve belleğinin yapı taşları olduğu, kent metninin mutlak bir kontrol altına alınamadığı ve ona yönelen tüm müdahalelerin soyut kentsel mekâna önemli ölçüde zarar verdiği ortaya koyulmuştur.

Abstract:
In this thesis, which aims to reveal the relationship of street naming with urban culture and urban memory within the framework of critical urban toponymy theories, research was carried out in the example of Ankara at the upper scale and Bahçelievler District at the subscale. It is assumed that street naming, rather than being a tool of political ideologies, is an important element of the cultural memory of the city, and the ownership of the numbering by the citizens proves further this situation. Thus, it is aimed to prove this assumption by examining the historical transformation in street naming in Ankara city center, the features of existing naming and the original practice in Bahçelievler from a critical toponymic perspective. By adopting a mixed method in the research, document analysis of various archival documents to reveal the naming from the past to the present in Ankara; quantitative data analysis to evaluate naming data collected from secondary sources; In order to test the hypothesis, unstructured interviews and participatory observations in the purposeful selected sample in Bahçelievler was made in the light of data collection for a qualitative analysis. Additionally, in the study, a new conceptualization for the literature, a typology of international examples, a semantic classification and a periodization for Turkey are suggested. As a result of the research, it has been revealed that street naming, which is used by decision makers as a tool for political purposes and commemorative/rememorative practices, is actually the building blocks of urban culture and memory. Also, been revealed that the urban text cannot be taken under absolute control and all interventions directed towards it cause significant damage to the abstract urban space.