İlköğretim VII. sınıf fen ve teknoloji dersi öğretmenlerinin analoji geliştirme yeterlilikleri (Elazığ ve Diyarbakır illeri örneği)
7th grade science and technology course teachers? competencies on developing analogy
Yazar: AYŞENUR DÖNDER
Danışman: DOÇ. DR. BURHAN AKPINAR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benzerlik = Similarity ; Eğitim programları = Education programs ; Fen ve teknoloji dersi = Science and technology course ; Kavram öğretimi = Concept teaching ; Öğretim = Teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
İlköğretim fen ve teknoloji programlarında yer alan karmaşık konular ile soyut kavramların öğretiminde analoji, sıklıkla başvurulan bir öğretim aracıdır. Fen ve teknoloji konularıyla ilgili kavram öğretiminde analoji kullanmanın, öğrenmeyi kolaylaştırdığı, öğrencilere bu derslere karşı olumlu tutum kazandırdığı, ilgi ve motivasyonlarını artırdığı belirtilmektedir. Bu bakımdan analoji, fen ve teknoloji derslerinde kavram öğretiminde çok önemli bir teknik olarak kabul edilmektedir.Bu araştırmanın amacı, ilköğretim VII. Sınıf fen ve teknoloji öğretmenlerinin analoji geliştirme yeterlilikleri öğretmen görüşlerine göre belirlemektir. Çalışma, ilköğretim VII. Sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programında yer alan on adet soyut kavram ile sınırlı tutulmuştur. Bunlar; kimyasal sindirim, hormon, kinetik enerji, potansiyel enerji, elektrik akımı, direnç, gerilim, kısa devre, kimyasal bağ ve iyonik bağ kavramlarıdır.Araştırma, 2009 ? 2010 eğitim ve öğretim yılında, Elazığ ve Diyarbakır illerindeki devlet ve özel ilköğretim okullarında görev yapan toplam altmış altı VII. Sınıf fen ve teknoloji öğretmeni üzerinde yürütülmüştür. Araştırmanın verilerini, öğretmenlerin belirlenen on kavramla ilgili ürettikleri toplam 455 adet analojiler oluşturmaktadır. Verilerin analizinde nitel ve nicel çözümleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Nicel analizde öğretmenlerin geliştirdiği analojilerin, değişkenlere göre dağılımı belirlenmiştir. Nitel analizde ise, N-VIVO 8 paket programından yararlanılarak geliştirilen analojilerin tematik analizleri yapılmış ve bu analojilerin niteliği (özgünlüğü) belirlenmeye çalışılmıştır. Öğretmenler tarafından geliştirilen analojilerin yorumlanmasında, ilgili kazanımlara ulaştırmadaki yeterlilik, özgünlük ve bu konuda önceden geliştirilmiş analojilerle paralellik gösterme ölçütlerinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin geliştirmiş olduğu analojileri değerlendirmede, sıklıkla doğrudan alıntılara da yer verilmiştir.Araştırmada, öğretmenlerin geliştirdiği analojilere ilişkin sonuçlar şöyledir: Öğretmenler, belirlenmiş on kavramın tümüyle ilgili analoji geliştirememiş, en fazla direnç (n=55); en az da gerilim (n=30) kavramına yönelik analoji geliştirmişlerdir. Öğretmenlerin on kavramla ilgili olarak geliştirmiş olduğu analojilerden dördü, ilgili ders kitabından alıntı, altısı ise özgün ve kısmen özgün olarak değerlendirilmiştir. Öğretmenlerin bazı kavramlarla ilgili olarak hiç analoji geliştirememeleri ve bu konuda isteksiz davranmaları, geliştirmiş oldukları analojilerin bir kısmının ders kitaplarından aynen alınmış olması, öğretmenlerin özgün analoji üretmede kısmen yeterli oldukları şeklinde değerlendirilmiştir.Araştırmada VII. Sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programında yer alan kavramlarla ilgili olarak öğretmenlerin geliştirdiği analojilerin nicel açıdan değerlendirilmesine ilişkin sonuçlar şöyledir: Toplam altmış altı öğretmenin katıldığı araştırmada, öğretmen başına analoji geliştirme oranı 6, 89 iken; bu sayı Elazığ ilindeki katılımcılar için 5,61; Diyarbakır için 6,6 dır. Kıdeme göre kişi başına en fazla analoji geliştirme oranı 21 yıl ve üzeri (8,2 / katılımcı); en az da 11?15 yıl (6,18 / katılımcı) kıdeme sahip gruba aittir. Görev yapılan okul türüne göre bu oran, devlet okulu 7,03 / katılımcı ve özel okul 5,7 / katılımcı şeklindedir.Anahtar kelimeler: Analoji, Fen ve teknoloji öğretiminde analoji, Analoji geliştirme, Öğretmen ve analoji.

Abstract:
In teaching complex subjects and abstract concepts in primary school science and technology programs, analogy is an instructional material used frequently. It is determined that using analogy for teaching concept about the subjects of science and technology facilitates learning, helps students to gain positive attitudes towards lessons and raises their interests and motivation. For this reason, it is admitted that analogy is an important technique in teaching concept of science and technology lessons.The aim of this study is to determine the competencies of primary school 7th grade science and technology teachers according to their ideas. The study is limited to ten abstract concepts in primary school 7th grade science and technology teaching program. These are; chemical digestion, hormone, kinetic energy, potential energy, electrical current, resistant, tension, short cycle, chemical bond and ionic bond.The research was administered on sixty-six science and technology teachers who work in public and private primary schools in Elazığ and Diyarbakır cities in 2009-2010 academic year. Research data were developed from 455 analogies that teachers produced about ten concepts determined. Qualitative and quantitative methods were used to analyze the data. In quantitative analysis, distribution of analogies which teachers developed were determined according to variables. In qualitative analysis, thematic analyses of the analogies developed by using N-VIVO 8 package program were made and qualification (originality) of these analogies were tried to be designated. Criteria of competency and originality to reach the related attainments and criteria which is parallel to the analogies developed before were used for interpreting the analogies developed by teachers. There were also direct quotations in evaluating the analogies.In the research, these results about the analogies developed by the teachers were attained: Teachers were not able to develop analogies about all of ten concepts determined but they developed analogies the most (n=55) about the resistant concept and the least (n=30) about the tension concept.Four of the analogies concerned with ten concepts developed were quoted from related coursebook and six of them were evaluated originally and semi-originally. Teachers? unabling to develop analogies about certain concepts, their indifferent behaviours in this matter and the direct quotation of certain analogies they developed were evaluated as teachers were partly adequate in developing original analogy.In this research, these results about quantitative evaluation of analogies developed by teachers related to the concepts in 7th grade science and technology teaching program were attained: While the rate of developing analogy per teacher in the research in which sixty-six teachers participated is 6,89; for the participants in Elazığ this number is 5,61 and in Diyarbakır it is 6,6. The rate of analogy per person developed most according to teaching experience belongs to the group who has 21 and over years teaching experience (8,2/participant) and the rate of analogy developed least belongs to the group who has 11-15 years teaching experience (6,18 /participant). According to the type of school the teachers work in, this rate is 7,03 /participant in public schools and 5,7 /participant in private schools.Key Words: Analogy, Analogy in Science and Technology Teaching, Developing Analogy, Teacher and Analogy.