Tip 2 diyabet tanılı hastalarda non-alkolik yağlı karaciğer hastalığı (NAYKH) farkındalığı ve tedavisinin yönetiminin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Evaluation of NON-alcoholic fatty liver disease (NAFLD) TYPE 2 diabetes patients: treatment management and awareness
Yazar: RÜMEYSA KANTAR
Danışman: PROF. DR. TEVFİK DEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Farkındalık = Awareness ; Karaciğer hastalıkları = Liver diseases ; Karaciğer yağlanması = Fatty liver ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Çalışmamızda Tip 2 DM tanısı olan hastalarda USG'de saptanan hepatosteatoz evresi ile çeşitli laboratuar parametreleri ve FIB-4 skorları (AST, ALT, PLT, yaş) hesaplanarak NAYKH olan hastaların yönetiminin ve tedavi planlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Hastaların NAYKH tespit edildiğinde eşlik eden hastalıkları, kullandığı ilaçlar, diyabetin mikrovasküler komplikasyonlarının varlığı (retinopati, nefropati, nöropati, diyabetik ayak) kaydedilerek ve olası nedenler dışlandıktan sonra hastaya planlanmış olan farmakolojik ve non-farmakolojik yaklaşımlar incelenmiştir.
GEREÇ-YÖNTEM: Çalışmaya Dokuz Eylül Üniversitesi Endokrinoloji polikliniğinde Tip 2 Diyabet tanısıyla takip edilen hastalardan Ocak 2018 ile Şubat 2021 tarihleri içinde Abdomen Ultrason yaptırmış olan 18 yaş üzerindeki 443 hasta dahil edildi. Hastaların USG de saptanan HS evreleri Grade 1-2-3 olarak gruplandırıldı. Hastaların demografik, laboratuvar özellikleri incelenmiştir ve gruplar karşılaştırılmıştır.
BULGULAR: Hastaların yaş ortalaması 54,74±11,2 (23-86) olarak hesaplandı. Hastaların 224'ü (%51,6) kadın, 219'u (%49,4) erkekti. Ortalama diyabet süresi 9,42±7,33 yıldı. 443 hastanın 115'inde (%26) grade 1 hepatosteatoz, 235'inde (%53) grade 2 hepatosteatoz ve son olarak 93 hastada da (%21) grade 3 hepatosteatoz saptanmıştır. HS evrelerine göre bakıldığında cinsiyete göre gruplar arasında anlamlı fark yoktu. HS evreleri ile BKİ arasında anlamlı fark gösterildi. (p:0,000). HS evre 1 olan hastalarda anlamlı farkla metformin daha fazla kullanılmıştı (p: 0,007). Hepatosteatoz evreleri ve AST, ALT, GGT, trigliserid ve hemoglobin değerleri açısından karşılaştırıldığında gruplar arasında istatiksel olaral pozitif korelasyon varken, HDL düzeyleri açısından HS evreleri arasında negatif korelasyon saptanmıştır. Diyabet süreleri, diyabet komplikasyon oranları ve süreleri açısından gruplar benzerdi HS saptanması sonrası 229 hasta (%51,7) tedavisiz izlem yapılmış, en çok uygulanan yaklaşım tüm gruplarda diyetisyen görüşü alınması (n:149 %33,6) olmuştur. Ancak pioglitazon başlanan olgularda en fazla grade 3 HS olan olgular olup 22 hasta saptanmıştır. HS grupları arasında pioglitazon başlanmasına göre istatiksel olarak anlamlı fark saptandı (p:0,002). Hastaların FIB-4 skoru hesaplandığında en fazla hasta düşük riskli grupta olduğu görüldü. Düşük riskli gruplarda diyetisyen görüşü alınması anlamlı olarak farklı bulunmuştur (p: 0,002). FIB-4 skorları ile HS evresi arasında anlamlı fark saptanmamıştır.
SONUÇ: Tip 2 DM hastalarında NAYKH prevalansı yüksektir ve farklı değişkenlere göre HS evreleri değişmektedir. FIB-4 skorları ile HS evresi arasında anlamlı fark saptanmamıştır.
ANAHTAR KELİMELER: Hepatosteatoz, Tip 2 Diyabetes Mellitus, Nonalkolik Yağlı Karaciğer Hastalığı, Ultrasonografi

Abstract:
INTRODUCTİON AND AİMS: In our study, we aimed to show examine the management and treatment plans of patients with NAFLD and type 2 DM by calculating the hepatosteatosis stage detected on USG and blood glucose, HBA1c and FIB-4 scores (AST, ALT, PLT, age). When NAFLD was detected, concomitant diseases, presence of microvascular complications of diabetes (retinopathy, nephropathy, neuropathy, diabetic foot) were recorded and general approaches planned for the patient were examined.
METERİAL AND METHODS: The study included 443 patients over the age of 18 who had Abdominal Ultrasound between January 2018 and February 2021, among the patients followed up in Dokuz Eylül University Endocrinology outpatient clinic with the diagnosis of Type 2 Diabetes. The HS stages detected on USG of the patients were grouped as Grade 1-2-3. Demographic and laboratory characteristics of the patients were examined and the groups were compared.
RESULTS: The mean age of the patients was calculated as 54.74±11.2 (23-86). Of the patients, 224 (51.6%) were female and 219 (49.4%) were male. The mean duration of diabetes was 9.42±7.33 years. Grade 1 hepatosteatosis was found in 115 (26%) of 443 patients, grade 2 hepatosteatosis in 235 (53%) and finally grade 3 hepatosteatosis in 93 patients (21%). Considering the HS stages, there was no significant difference between the groups according to gender. There was a significant difference between HS stages and BMI. (p:0.000). Metformin was used significantly more in patients with HS stage 1 (p: 0.007). When hepatosteatosis stages and AST, ALT, GGT, triglyceride and hemoglobin values were compared, there was a statistically positive correlation between the groups, while a negative correlation was found between HS stages in terms of HDL levels. The groups were similar in terms of duration of diabetes, diabetes complication rates and durations. After the detection of HS, 229 patients (51.7%) were followed up without treatment, and the most applied approach was to get a dietitian's opinion (n:149 33.6%) in all groups. However, in the cases in which pioglitazone was started, most cases with grade 3 HS were 22 patients. There was a statistically significant difference between the HS groups compared to starting pioglitazone (p:0.002). When the FIB-4 score of the patients was calculated, it was seen that the highest number of patients were in the low-risk group. Obtaining the opinion of a dietitian in low-risk groups was found to be significantly different (p: 0.002). There was no significant difference between FIB-4 scores and HS stage.
CONCLUSİONS: NAFLD prevalence is high in type 2 DM patients and HS stages vary according to different variables. There was no significant difference between FIB-4 scores and HS stage.
KEYWORDS: Hepatosteatosis, Type 2 Diabetes Mellitus, Nonalcoholic Fatty Liver Disease, Ultrasonography