Kişilik bozukluklarının erken dönem uyumsuz şemalar ve savunma mekanizmalarıyla ilişkisi
The relationship between personality disorders and early maladaptive schemas and defence mechanisms
Yazar: AYLİN ARACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILDIZ BİLGE
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Kişilik bozuklukları = Personality disorders ; Savunma mekanizmaları = Defense mechanisms

Özet:
Amaç: Bu çalışmada kişilik bozuklukları, erken dönem uyumsuz şemalar ve savunma mekanizmalarının ilişkisinin ve kişilik bozukluklarını yordamada erken dönem uyumsuz şemaların ve savunma mekanizmalarının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Gereç: Veriler Demografik Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Savunma Biçimleri Testi (SBT) ve Coolidge Eksen II Envanteri Kısa Form (CATI+TR-KF) kullanılarak toplanmıştır.

Yöntem: Veriler Eylül-2018, Mart-2019 tarihleri arasında kartopu yöntemi ile randomizasyon sağlanarak 18-63 yaş arası 214 kişilik toplum örnekleminden toplanmıştır. Analizlerde araştırmanın sürekli değişkenleri (erken dönem uyumsuz şemalar, savunma biçimleri ve kişilik bozuklukları) arasında ilişki bulunup bulunmadığı Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı yöntemiyle; erken dönem uyumsuz şemalar ve savunma biçimleri gruplarının (immatür, nevrotik, matür) kişilik bozukluklarını yordayıp yordamadığı Hiyerarşik Regresyon Analizi ile, savunma biçimlerinin kişilik bozukluklarını yordayıp yordamadığı Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ile ve erken dönem uyumsuz şemalar savunma biçimleri ve kişilik bozukluklarının demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ise Bağımsız Gruplar t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi ile incelenmiştir.

Bulgular: Çalışmada, üç temel değişkenin birbiri ile pozitif yönde ilişkili olduğu, erken dönem uyumsuz şemalar ve immatür, nevrotik savunma biçimleri gruplarının kişilik bozukluklarını yordadığı, immatür ve nevrotik savunma biçimlerinden bazılarının kişilik bozukluklarını yordadığı, erken dönem uyumsuz şema alanlarında 18-20 yaş arasındaki bireylerin 21-30 ve 31-63 yaş grubuna göre daha yüksek puanlar aldıkları, güvensizlik, duyguları bastırma, ayrıcalıklılık, cezalandırılma ve yüksek standartlar şema alanları ve antisosyal kişilik bozukluğu puanlarının erkek katılımcılarda daha yüksek olduğu saptanmıştır.

Sonuç: Çalışma sonucunda erken dönem uyumsuz şemalar, savunma biçimleri ve kişilik bozukluklarının birbirleriyle ilişkili oldukları, erken dönem uyumsuz şemalar ve immatür, nevrotik savunma biçimlerinin kişilik bozukluklarını yordamada etkili değişkenler olduğu saptanmıştır. Ayrıca bazı erken dönem uyumsuz şemaların görülmesinde genç olmanın ve antisosyal kişilik bozukluğu ve bazı erken dönem uyumsuz şemaların görülmesinde ise erkek olmanın bir risk faktörü olarak değerlendirilebileceği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Kişilik bozuklukları, erken dönem uyumsuz şemalar, savunma mekanizmaları

Abstract:
Aim: The aim of this study is to examine the correlation between personality disorders, early maladaptive schemas and defence mechanisms. The study also aims to identify the effects of defence mechanisms and early maladaptive schemas in order to predict personality disorders.

Materials and Methods: The data have been collected by using Demographic Information Form, Young Schema Questionnaire Short Form-3. Defense Style Questionnaire, Coolidge Axis II Inventory Short Form. The data have been randomly collected between the dates of September-2018 and March-2019 by using snowball sampling method within 214 people between the ages of 18-63. The sampling was collected from the society. In the analysis, whether there is a correlation between the continuous variables of the study (early maladaptive schemas, defence mechanisms and personality disorders) were measured by using Pearson Product-Moment Correlation Coefficient method. Whether early maladaptive schemas and groups of defence mechanism (immature, neurotic, mature) predict personality disorders were examined by using Hierarchical Regression Analysis, and if defence styles predict personality disorders were examined by using Hierarchical Regression Analysis, and if defence styles predict personality disorders were measured by Multiple Linear Regression Analysis. Whether personality disorders, early maladaptive schemas and defence mechanisms differenciate according to demographical variables were examined with Independent Samples T-Test and One-Way Anova.

Results: In the study, it is ascertained that three main variables are positively correlated, early maladaptive schemas and the groups of the immature and neurotic defence mechanisms predict personality disorders, only some of the immature and neurotic defence mechanisms predict personality disorders, the individuals between the ages of 18-20 showed higher scores than individuals between the ages of 21-30 and 31-63 in the early maladaptive schema areas. In addition, the male participants reported higher scores in mistrust, emotional inhibition, entitlement, punitiveness, antisocial personality disorder and unrelenting standarts schema areas when compared female participants.

Conclusion: The study showes that there is a significant correlation between personality disorders, early maladaptive schemas and defence mechanisms. In addition, early maladaptive schemas and immature, neurotic defence mechanisms are important variables when predicting personality disorders. Morever, being young can be considered as a risk factor for some early maladaptive schemas; being male can also be considered as a risk factor for antisocial personality disorder and some early maladaptive schemas.

Keywords: Personality disorders, early maladaptive schemas, defence mechanisms