Sağlıklı erişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun alt tipleri ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişki: yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlüğünün rolü
The relationship between attention deficit and hyperactivity disorder subtypes and academic procrastination behavior in healthy adults: the role of executive functions and emotion regulation difficulties
Yazar: EFLAL KOPUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDAN NOYAN
BEYKOZ ÜNİVERSİTESİ / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Akademik erteleme = Academic procrastination

Özet:
Sağlıklı erişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite (DEHB) eğilimleri ile akademik erteleme arasındaki ilişkiyi açıklayan değişkenlerin incelenmesini amaçlayan çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışmada, bilinen nörolojik ve psikiyatrik tanısı bulunmayan sağlıklı erişkinlerin DEHB alt tip eğilimleri ile akademik erteleme arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğü ve yürütücü işlevlerin eş zamanlı (paralel) aracılık etkisi incelenmiştir. Çalışma, 18-35 yaş aralığında 223 üniversite öğrencisiyle yürütülmüştür. Katılımcılara, DEHB özelliklerinin değerlendirilmesinde "Mevcut Semptomlar Ölçeği (MSÖ)"; akademik erteleme davranışlarının incelenmesinde "Akademik Erteleme Ölçeği (AEÖ)", yürütücü/yönetsel işlevleri değerlendirmede "Yürütücü İşlevler Ölçeği (YİÖ)" ve duygu düzenleme güçlüğünün tespit edilmesinde "Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Formu (DDGÖ-16)" uygulanmıştır. Çalışmada, sosyodemografik faktörler araştırma değişkenleri açısından istatistiksel olarak incelenmiştir. MSÖ alt boyutları üzerinde, yaş ve cinsiyetin olası karıştırıcı etkilerini ele almak için "Kısmi Korelasyon Analizi" yapılmıştır. DEHB alt tipleri ve akademik erteleme arasında yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlüğünün eş zamanlı olarak aracı etkisini test etmek amacıyla "Paralel Aracılık Analizleri" yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, erkeklerin MSÖ-hiperaktivite-dürtüsel (6,77±3,91) ve akademik erteleme (53,86±13,66) puanlarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Paralel aracılık sonuçları; yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlüğünün MSÖ-dikkat eksikliği ve bileşik tip alt tipleri ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkiye kısmi aracılık; MSÖ-hiperaktivite-dürtüsel alt boyutu ile akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkiye tam aracılık ettiğini göstermiştir. (p<0,05). Bu bulgular; DEHB eğilimi olan genç yetişkinlerde akademik ertelemenin anlaşılmasında hem duygu düzenleme güçlüklerinin hem de yürütücü işlevlerin dikkate alınmasının önemini göstermektedir.

Abstract:
Studies aiming to examine the variables explaining the relationship between attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) tendencies and academic procrastination in healthy adults are limited in number. In this study, the simultaneous (parallel) mediating effects of emotion regulation difficulties and executive functions in the relationship between ADHD subtype tendencies and academic procrastination in healthy adults without a known neurological or psychiatric diagnosis was examined. The study involved 223 university students aged 18 to 35. Participants completed the "Current Symptoms Scale (CSS)" for ADHD characteristics, the "Academic Procrastination Scale (APS)" for procrastination behaviors, the "Executive Functions Scale (EFS)" for executive functions, and the "Difficulties in Emotion Regulation Scale-Short Form (DERS-16)" for emotion regulation difficulties. Sociodemographic factors were analyzed for their relationship with research variables, and partial correlation was used to control for age and gender effects on CSS sub-dimensions. "Parallel Mediation Analyses" were conducted to test the simultaneous mediating effects of executive functions and emotion regulation difficulties between ADHD subtypes and academic procrastination. As a result of the study, it was found that males had higher CSS-hyperactivity-impulsive (6.77±3.91) and academic procrastination (53.86±13.66) scores (p<0.05). Parallel mediation results: executive functions and emotion regulation difficulties partially mediate the relationship between CSS-attention deficit and composite subtypes and academic procrastination behavior; It has been shown that it fully mediates the relationship between CSS-hyperactivity-impulsive sub-dimension and academic procrastination behavior. (p<0.05). These findings highlight the importance of emotion regulation and executive functions in understanding academic procrastination in young adults with ADHD symptoms.