Avrupa'da İslam'ın ötekileştirilmesi ve yükselen İslamofobi'nin analizi
The analysis of otherization of İslam and rising İslamofobia in Europe
Yazar: CANER ÖVSAN ÇAKAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR ZAKİR ÇOBAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı / Avrupa Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Din = Religion ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa ülkeleri = European countries ; Bilgi = Information ; Hegemonya = Hegemony ; Söylem = Discourse ; Ötekilik = Otherness ; İslamiyet = Islam ; İslamofobi = Islamophobia

Özet:
Bu çalışmanın amacı 8'inci Yüzyıldan günümüze Avrupa toplumundaki İslam algısının ve İslamofobi kavramlarının içeriğinin analiz edilmesi ve bahse konu kavramların öznelliğinin, göreceliğinin, değişkenliğinin ve kurgusallığının ortaya çıkarılmasıdır. Bu kapsamda çalışmada Avrupa toplumundaki İslam algısının ve İslamofobi'nin içeriksel değişiminin altında yatan değişkenlerin neler olduğu yapı bozumu yöntemi aracılıyla aydınlatılmaya çalışılmıştır. Çalışmada ayrıca Avrupa toplumdaki İslam algısı ve İslamofobi kavramlarına Avrupa merkezli olmayan bir eleştirel bakış açısı yapılarak akademik literatüre özgün bir katkı sağlanması hedeflenmiştir. İslam ve Avrupa arasındaki ilişkiler 13 asırdan fazla süren bir geçmişe sahiptir. Bu uzun tarihsel süreç içerisinde İslam, Avrupa toplumunun kolektif anlayışında bir "öteki" olarak farklı şekillerde inşa edilmiştir. Ortaçağ Avrupa toplumunda İslam bir din ve medeniyet olarak iki farklı şekilde algılanmıştır. Bir din olarak İslam tamamen red edilirken, bir medeniyet olan İslam, merak edilmiş, saygı duyulmuş ve taklit edilmeye çalışılmıştır. Aydınlanma Çağı sonrası modern Avrupa toplumunda ise İslam, kendisini evrensel ve üstün medeniyet olarak tahayyül eden Avrupa tarafından medenileştirilmesi gereken bir ötekiye dönüştürülmüştür. 1970'li yıllardan günümüze kadar geçen süreç içerisinde yaşanan küreselleşme ve neoliberalizmin etkisiyle Avrupa toplumunda İslam, Batı tarafından demokratikleştirilmesi ve terörizme yönelmemesi için kontrol altında tutulması gereken bir öteki haline getirilmiştir. Tarihsel süreç dikkatte alındığında Avrupa'da çağın şartlarına göre değişen ama sürekli varlığını devam ettiren bir İslamofobi'den bahsedilebilir. Bu süreç yapı bozumuna uğratıldığında ise Avrupa toplumunda bilgi ve söylem üretim mekanizmasını kontrol eden iktidar elitlerinin kendi çıkarları doğrultusunda bir İslam kurgusu yarattıkları ve bu kurgusal İslam'ı da İslam toplumlarında kurdukları veya kuracakları hegemonyalarını meşrulaştırmak için kullandıkları görülmektedir. Başka bir deyişle bu bilgi ve söylem üretim mekanizmasının amacı İslam'ın gerçekte ne olduğunu değil, aksine Avrupa'daki iktidar elitlerinin çıkarları doğrultusunda nasıl olması gerektiğini ortaya çıkarmaktır.
Anahtar Kelimeler:  İslam, Avrupa, Bilgi, Söylem, Hegemonya, İslamofobi.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze the content of the concepts of Islamic and Islamophobia in the European society from the 8th century and to reveal the subjectivity, relativity, variability and fictionality of the mentioned concepts. In this context, it has been tried to clarify the way in which the variables underlying the contextual change of Islamophobia and perception of Islam in European society are determined by the deconstruction method. The study also aimed to make a unique contribution to the academic literature by making a non-European critical perspective on the concepts of Islamic perception and Islamophobia in European society. Islam has been a significant that has been discussed by European scholars for more than thirteen centuries. In this long historical process, Islam has been constructed in different forms as an "other" in the collective understanding of European society. In the medieval European society, Islam is perceived as a religion and civilization in two different ways. While Islam as a religion has been totally rejected, Islam, as a civilization, has been tried to be curious, respected and imitated. In modern European society after the Enlightenment, Islam has been transformed into an other that has to be civilized by Europe, which envisions itself as universal and superior civilization. Through the globalization and neoliberalism that took place during the period from the 1970s to the present day, Islam has converted to an other who has to be democratized and kept under control by the European society, due to its so called predisposition of terrorism and fanaticism. When the historical process is carefully taken into account, it can be mentioned that in Europe there is an Islamophobia which changes according to the conditions of the times, but continues its existence. When this process is deconstructed, it is seen that ruling elites who control the production mechanism of knowledge and discourse in European society have created an Islamic fiction in their own interests and that they use this fictional Islam in the Islamic societies to establish or to legitimize their hegemony.  In other words, this production of information and discourse is not about what Islam is really about, but rather about how it should be in the interests of the ruling elite in Europe.
Keywords:	Islam, Europe, Information,  Discourse,  Hegemony,  Islamofobia.