Hemşirelerin intravenöz kan alma işleminde kullandıkları iki farklı enjektör sisteminin bazı laboratuvar parametrelerine ve ağrı üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of two different injector systems used by nurses in intravenous blood collection on some laboratory parameters and pain
Yazar: FATİH BABAT
Danışman: PROF. DR. GÜLAY İPEK ÇOBAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, hemşireler tarafından kan alma işlemleri sırasında kullanılan iki farklı yöntem olan ejektör ve vacutainer'ın bazı biyokimyasal parametreler üzerine etkilerini ve hastaların kan alma işlemi sırasında hissettikleri ağrı düzeylerine etkilerini karşılaştırılmak amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot: Araştırma deneysel olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini bir üniversite hastanesinde Temmuz 2022 – Şubat 2024 tarihlerinde poliklinikten kan alma birimine gelerek başvuran yetişkin hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini dahil edilme kriterlerine göre 60 hasta oluşturmaktadır. Her iki yöntem tüm hastalarda kullanılmıştır. Veri toplama aşamasında "Kişisel Bilgi Formu", "Sayısal Ağrı Skalası", "Kan Sonuç İzlem Formu" ile toplanıp, girişim aşamasında "Enjektör ile Kan Alma Malzemeleri" ve "Vacutainer ile Kan Alma Malzemeleri" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ise "SPSS" programının "t-Testi ve Wilcoxon" analiz yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmada elde edilen bulgularda, "ağrı puanı, potasyum, magnezyum, kreatin kinaz ve kreatin kinaz – miyokard bandı" parametreleri istatiksel olarak anlamlı olmayıp (p>0.05), "hemoliz, laktat dehidrogenaz, total protein, fosfor, aspartat aminotransferaz, demir, total kolesterol, trigliserid, total bilirubin ve albümin" değerleri istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: İki yöntemin karşılaştırılmasında analiz edilen 13 biyokimyasal parametrenin, 9'unda (LDH, TPOR, P, AST, Fe, TK, TRG, T-BİL ve ALB) istatistiki bir fark bulunmuş olup enjektöre ile alınan kan numunelerin daha doğru sonuçlar verdiği görülmüştür. Bu doğrultudan hemşirelerin kan alma işleminde ejektör ve vacutainer sistemleri arasında seçim yaparken, test edilen parametrelerin dikkate alınmalıdır. Özellikle, farkın belirgin olduğu parametrelerde enjektör kullanımı tercih edilmelidir.

Abstract:
Aim: This study was conducted to compare the effects of ejector and vacutainer, two different methods used by nurses during blood collection procedures, on some biochemical parameters and on the pain levels felt by patients during blood collection.
Material and method: The study was designed as an experimental study. The population of the study consisted of adult patients who came to the blood collection unit from the outpatient clinic in a university hospital between July 2022 and February 2024. The sample of the study consisted of 60 patients according to the inclusion criteria. Both methods were used in all patients. "Personal Information Form", "Numerical Pain Scale", "Blood Result Monitoring Form" were used in the data collection phase, and "Blood Collection Materials with Injector" and "Blood Collection Materials with Vacutainer" were used in the intervention phase. In the evaluation of the data, "t-Test and Wilcoxon" analysis methods of the "SPSS" program were used.
Results: In the findings obtained in the study, "pain score, potassium, magnesium, creatine kinase and creatine kinase - myocardial band" parameters were not statistically significant (p>0.05), but "hemolysis, lactate dehydrogenase, total protein, phosphorus, aspartate aminotransferase, iron, total cholesterol, triglyceride, total bilirubin and albumin" values were statistically significant (p<0.05).
Conclusion: In the comparison of the two methods, a statistical difference was found in 9 of the 13 biochemical parameters analyzed (LDH, TPOR, P, AST, AST, Fe, Fe, TK, TRG, T-BIL and ALB) and it was observed that blood samples taken with the injector gave more accurate results. Accordingly, the parameters tested should be taken into consideration when nurses choose between ejector and vacutainer systems in blood collection. Injector use should be preferred especially in parameters where the difference is significant.