İnsülin kullanan tip 2 diyabetik hastalarda ayak ülseri ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between foot ulcer and sleep quality in TYPE 2 diabetic patients using insulin
Yazar: EYLEM SUİÇMEZ
Danışman: DOÇ. DR. AKIN DAYAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Diabetik ayak = Diabetic foot ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Ülser = Ulcer ; İnsülin = Insulin

Özet:
AMAÇ: Diyabet ve önemli bir komplikasyonu olan diyabetik ayak ile uyku kalitesi arasında doğrudan veya dolaylı etkileşimler mevcuttur. Çalışmamızda ayak ülseri olan ve olmayan tip 2 diyabetik hastaların uyku kaliteleri, aralarında uyku kalitesi farkı olup olmadığı ve diyabetik ayak ülserinin uyku kalitesine etkisini incelemek amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Prospektif kesitsel tipte araştırmamız, Nisan-Eylül 2021 tarihleri arasında, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Diyabet polikliniği ve Diyabetik Ayak polikliniğinde yapılmıştır. Dahil edilme kriterlerini karşılayan, insülin kullanan tip 2 diyabetik hastalardan ayak ülseri olan 64, ayak ülseri olmayan 82, toplam 146 hasta çalışmaya alınmıştır. Hastalara sosyodemografik verileri, bel çevresi, HbA1c, diyabet süresi, diyabet komplikasyon varlığı bilgilerini içeren hasta bilgi toplama anketi ve Pittsburg Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKİ) uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0  ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 61.94±10.34'dür. Bireylerin %40.4'ü (n=59) kadın, %59.6'sı (n=87) erkektir. Bireylerin ortalama bel çevresi 102.79±13.83 cm'dir. HbA1c ortalaması % 8.79±2.60'tır. Diyabetik ayak ülseri ile nöropati, iskemik kalp hastalığı ve serebrovasküler hastalık arasında istatistiksel olarak anlamlı  ilişki tespit edilmiştir. Diyabetik ayak ülseri olan bireylerin PUKİ sınıflamasına göre %25.0'i (n=16) iyi uyku kalitesi, %75.0'i (n=48) kötü uyku kalitesi sınıfında yer alırken, diyabetik ayak ülseri olmayan bireylerin %42.7'sinin (n=35) iyi uyku kalitesi, %57.3'ünün (n=47) kötü uyku kalitesi sınıfında yer aldığı belirlenmiştir. Diyabetik ayak ülseri ile PUKİ sınıflaması arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (p=0.026). Çok değişkenli lojistik regresyon modeline göre hastaların diyabetik ayak olup olmaması uyku kalitesini istatistiksel olarak anlamlı yordamaktadır (p:0.0332). Diyabetik ayak uyku bozukluğunu 2.64 kat arttırmıştır.
SONUÇ: Çalışmamızda diyabetik ayak ülseri varlığının uyku kalitesini olumsuz yönde etkilediği görülmüştür. İyi uyku kalitesi; yaşam kalitesine, yara iyileşmesine ve diyabet kontrolüne katkı sağlamaktadır. Bu nedenle diyabetik ayak hastalarında uyku kalitesini arttırmak önem kazanmaktadır.

Abstract:
OBJECTIVE: There are direct or indirect interactions between diabetes and diabetic foot, and sleep quality. The aim of this study is to determine the effect of diabetic foot ulcers on sleep quality.
MATERIAL AND METHOD: It is a prospective, cross-sectional study. It was conducted in Haydarpaşa Numune Training and Research Hospital, Diabetes Polyclinic, between April and September 2021. A total of 146 patients, 64 with foot ulcers and 82 without foot ulcers, among insulin-using type 2 diabetic patients who met the inclusion criteria were included in the study. A patient data collection questionnaire including sociodemographic data, waist circumference, HbA1c, duration of diabetes, presence of diabetes complications, and the Pittsburg Sleep Quality Scale (PUKI) was applied to the patients. The statistical analysis and calculations were performed using IBM SPSS Statistics 21.0 and MS-Excel 2007. Significance level was accepted as p<0.05.
RESULTS: The mean age of the individuals participating in the study was 61.94±10.34. 40.4% (n=59) of the individuals were female. The mean waist circumference of individuals is 102.79±13.83 cm. The average of HbA1c is 8.79±2.60%. A statistically significant relationship was found between diabetic foot ulcer and neuropathy, ischemic heart disease, and cerebrovascular disease. According to the PUKI classification, 25.0% (n=16) of those with diabetic foot ulcers and 42.7% (n=35) of those without diabetic foot ulcers were in the good sleep quality class. A statistically significant relationship was found between diabetic foot ulcers and PUKI classification (p=0.026). According to the multivariate logistic regression model, the presence of diabetic foot predicted sleep quality statistically significantly (p:0.0332). Diabetic foot caused a 2.64-fold increase in sleep disorder.
CONCLUSION: In our study, it was observed that the presence of diabetic foot ulcers negatively affected sleep quality. Good sleep quality; contributes to the quality of life, wound healing, and diabetes control. Therefore, it is important to improve sleep quality in diabetic foot patients.