Kayseri koşullarında fesleğen (Ocimum basilicum L.) çeşitlerinin verim, uçucu yağ oranı ve bileşenleri üzerine farklı bitki sıklığının etkileri
Effects of different plant densities on the yield, essential oil content and compositions of basil (Ocimum basilicum L.) cultivars in Kayseri conditions
Yazar: ASSİYE GENÇ
Danışman: DOÇ. DR. ERMAN BEYZİ
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, Kayseri ili ekolojik koşullarında fesleğen (Ocimum basilicum L.) çeşitlerinin verim, uçucu yağ oranı ve bileşenleri üzerine farklı bitki sıklığının etkilerini belirlemek amacıyla 2023 yılında Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme arazisinde yürütülmüştür. Deneme tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Çalışmada ana parsellere fesleğen çeşitleri (Moonlight, Large sweet ve Compact) ve alt parsellere ise farklı bitki sıklıkları (40x20, 50x20, 40x25 ve 50x25 cm) yerleştirilmiştir. Çalışmada fesleğen bitkisinde bitki boyu, yeşil herba verimi, kuru herba verimi, yaprak oranı, yeşil yaprak verimi, kuru yaprak verimi, uçucu yağ oranı, uçucu yağ verimi ve uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. İncelenen özelliklerin genel ortalama sonuçlarına göre, bitki boyu 28.86 cm, yeşil herba verimi 1061.03 kg/da, kuru herba verimi 152.39 kg/da, yaprak oranı % 68.32, yeşil yaprak verimi 719.12 kg/da, kuru yaprak verimi 100.22 kg/da, uçucu yağ oranı % 0.84 ve uçucu yağ verimi 1.29 L/da olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca uçucu yağ bileşen analizinde her üç fesleğen çeşidinde linalool bileşeni ana bileşen olarak tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda, yüksek herba ve yaprak verimi bakımından Moonlight çeşidi, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ verimi bakımından ise Compact çeşidi fesleğen yetiştiriciliği için ön plana çıkmıştır. Ayrıca yüksek herba verimi, yaprak verimi, uçucu yağ oranı ve uçucu yağ veriminin elde edildiği 50x20 cm bitki sıklığı uygulaması fesleğen tarımı açısından önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Ocimum basilicum, fesleğen, çeşit, bitki sıklığı, verim, uçucu yağ bileşenleri

Abstract:
This study was conducted in the experimental field of Erciyes University Agricultural Research and Application Center in 2023 to determine the effects of different plant density on the yield, essential oil content and components of basil (Ocimum basilicum L.) cultivars in the ecological conditions of Kayseri province. The experiment was set up with three replications according to the split-plot design in randomized blocks. In the study, basil cultivars (Moonlight, Large sweet and Compact) were placed in the main plots and different plant densities (40x20, 50x20, 40x25 and 50x25 cm) were placed in the sub-plots. In the study, plant height, green herb yield, dry herb yield, leaf ratio, green leaf yield, dry leaf yield, essential oil content, essential oil yield and essential oil components of the basil were examined. According to the general average results of the examined characters, plant height was 28.86 cm, green herb yield was 1061.03 kg/da, dry herb yield was 152.39 kg/da, leaf ratio was 68.32%, green leaf yield was 719.12 kg/da, dry leaf yield was 100.22 kg/da, essential oil content was 0.84% and the essential oil yield was 1.29 L/da. In addition, in the essential oil component analysis, linalool was determined as the main component in all three basil cultivars. As a result of the study, Moonlight cultivar was recommended in terms of high herb and leaf yield, and Compact cultivar is recommended in terms of high essential oil content and essential oil yield for basil cultivation. In addition, 50x20 cm plant density application, which provides high herb yield, leaf yield, essential oil rate and essential oil yield, was recommended for basil cultivation.

Key words: Ocimum basilicum, basil, cultivar, plant density, yield, essential oil components