Kâdiriyye'nin usûl ve âdâbı
The method, the rule and the customs of The Qadiriyya
Yazar: ABDULKERİM ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. VAHİT GÖKTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada İslam dünyasında en yaygın tarşkatlardan biri olan Kâdiriyye'in
usûl ve âdâbı incelenmiştir. Kâdiriyye, Abdulkadir Geylânȋ (v. 561/1166) tarafından
kurulan tarikattır. Kâdiriyye kurucusunun hayatında hızlı bir şekilde yayılmaya
başlamış, kurucusundan sonraki süreçte ise hemen hemen Müslümanların yaşadığı her
yere yayılmıştır. Kâdiriyye'ye tarihi süreçte çokça insan intisâb etmiş ve bu tarikatta
birçok velî, sûfî, mürşid yetişmiştir. Kâdiriyye'de seyr û sülûkta nefsânî yöntem (etvâr-ı
sebʹa) ve rûhânȋ yöntem (letâif zikri), uygulanmaktadır. Nefsânî yöntemde nefis
mertebelerinin ıslâhı için esmâlar ta'lim ettirilmektedir. Rûhânȋ yöntemde ise, latȋfeler
Emir âlemine ve Halk âlemine ait olmak üzere iki sınıfa ayrılarak ayrılmaktadır.
Latȋfelerin ıslâhı için esmâlar zikredilmektedir. Kâdiriyye'de seyr û sülûk eğitimine
yardımcı olarak kullanılan bazı amelȋ ve kalbȋ unsurlar bulunur. Amelȋ unsurlar intisâb,
tövbe, evrâd ve dualar, sohbet, râbıta, tefekkür-i mevt, riyâzet ve mücâhede, zühd,
halvet, ibadetler, hizmet, istikâmet ve doğruluk (sıdk) tur. Kalbȋ unsurlar ise ihlâs,
muhabbet, tevekkül, şükür, sabır ve rızâdır. Kâdiriyye'de seyr û sülûk eğitimi esnasında
uyulması gereken âdâb kuralları bulunmaktadır. Bu kurallar mürşidlerin âdâbı,
mürȋdlerin âdâbı ve ibadetlerde uyulması gereken âdâb olmak üzere üç kısma ayrılır.
Anahtar Kelimeler: Kâdiriyye, Usûl, Seyr û Sülûk, Etvâr-ı Sebʹa, Letâif, Âdâb

Abstract:
In this study, the procedures and etiquette of Qadiriyya, one of the most common
sects in the Islamic world, were examined. Qâdiriyye is the sect founded by Abdulkadir
Geylânȋ (d. 561/1166). Qadiriyya began to spread rapidly during the life of its founder,
and in the period after its founder, it spread to almost every place where Muslims lived.
Many people have been affiliated with Qadiriyya throughout history and many saints,
Sufis and guides have been trained in this sect. In the Qâdirîyye sect, the spiritual
method (etvâr-ı seb'a) and the spiritual method (letâif dhikr) are applied in seyr û sulûk.
In the spiritual method, the names are taught for the improvement of the levels of the
soul. In the Rûhânȋ method, the latȋfes are divided into two classes: belonging to the
realm of Command and the realm of the People. Names are mentioned for the
improvement of latȋfes. In the Qadiriyya sect, there are some elements of deeds and
heart that are used as aids in navigation and leech training. The elements of action are
affiliation, repentance, prayers and prayers, conversation, râbita, contemplation,
asceticism and struggle, asceticism, solitude, worship, service, integrity and truthfulness
(sidq). The heart elements are sincerity, affection, trust, gratitude, patience and consent.
In the Qadiriyya sect, there are etiquette rules that must be followed during seyr and
leech training. These rules are divided into three parts: the etiquette of the masters, the
etiquette of the disciples and the etiquette that must be followed in worship.
Keywords: Qâdiriyye, Usûl, Seyr û Sülûk, Etvâr-ı Sebʹa, Letâif, Adab