Annelere ani bebek ölüm sendromu ve güvenli uyku konusunda verilen eğitimin etkinliğinin incelenmesi
Investigation of the effectiveness of education given to mothers about sudden infant death syndrome and safe sleep
Yazar: PINAR DOĞAN
Danışman: PROF. DR. HATİCE BAL YILMAZ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne eğitimi = Mother education ; Anneler = Mothers ; Bebek bakımı = Infant care ; Bebek ölümleri = Infant mortality ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Bebekler = Infant ; Güvenlik = Security ; Uyku = Sleep

Özet:
Annelere Ani Bebek Ölüm Sendromu ve Güvenli Uyku Konusunda Verilen Eğitimin Etkinliğinin İncelenmesi Amaç: Bu araştırma, annelere Ani Bebek Ölüm Sendromu (ABÖS) ve güvenli uyku konusunda verilen eğitimin etkinliğinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu araştırma yarı deneysel, tek gruplu ön test-son test tasarımında bir çalışmadır. Araştırma Ağustos 2018 – Şubat 2019 tarihleri arasında İzmir ili merkez sınırları içinde bulunan T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi yenidoğan polikliniğine bebeğini getiren 0-1 ay arası bebeği olan 207 anne ile yürütülmüştür. Araştırma tarihleri içinde ulaşılabilen tüm anneler (207 anne) eğitime alınmış, eğitim sonrasında 141 anne ile araştırma tamamlanmıştır. Veri toplamada "Anne-Bebek Sosyodemografik Özellikler ve Risk Faktörleri Tanılama Formu" ve "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu' ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Araştırma öncesinde annelere "Anne-Bebek Sosyodemografik Özellikler ve Risk Faktörleri Tanılama Formu" ve "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" uygulanmıştır. Annelere araştırmacı tarafından konuya ilişkin 10-15 dakikalık powerpoint sunumu ile eğitim yapılmış ve ardından 5 dakika süren ve araştırmacı tarafından eğitimde kullanılmak üzere çekilen eğitim videosu izletilmiştir. Ardından "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" uygulanmış ve evde bilgilerini pekiştirmek amaçlı "Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan  Korunma ve Güvenli Uyku Önerileri Eğitim Kitapçığı" verilmiştir. Eğitimlerden 1 ay sonrasında eğitim verilen annelerden poliklinik randevularına gelen annelere "Bebeklerde Ani Bebek Ölüm Sendromu'ndan Korunmaya ve Güvenli Uykuya Yönelik Anne Bilgi Değerlendirme Formu" tekrar uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan annelerin yaş ortalaması 28.45±5.9'dur. Annelerin % 37.2'sinin ilköğretim mezunu, %87.4'ünün ev hanımı olduğu, % 73.9'unun çekirdek ailede yaşadığı saptanmıştır. Bebeklerin % 59.9'u erkektir. Araştırmada yer alan annelerin % 94.7'sinin bebeğini emzirdiği, %51.2'sinin bebeklerini yan pozisyonda yatırdığı, %67.1'inin bebeğini yumuşak yatakta yatırdığı, %35.7'sinin bebekleriyle aynı yatakta yattığı, %57.5'inin bebeğini uyuturken yastık kullandığı, %28.0'inin uyuturken bebeğinin yüzünü örttüğü, %37.7'sinin emzik kullandığı, %21.7'sinin gebeliğinde sigara içtiği, %48.3'ünün bebeklerin bulunduğu odanın sıcaklığını bilmediği saptanmıştır. Annenin eğitim düzeyi, mesleği, sosyal güvence, aile tipi ve gelir düzeyinin annelerin ABÖS risk faktörleri ve güvenli uyku konusundaki davranışlarını etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Annelerin eğitim öncesi toplam puan ortalaması 5.65±1.85, eğitimden hemen sonrasına ait toplam puan ortalaması 9.89±0.33 ve eğitimden 1 ay sonrasına ait puan ortalaması 8.95±1.07 olarak saptanmıştır. Annelerin eğitim öncesi, eğitimden hemen sonrası ve eğitimden 1 ay sonrası toplam puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Sonuç: Araştırmada annelere ABÖS ve güvenli uyku konusunda verilen eğitimin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler; Ani bebek ölüm sendromu; güvenli uyku çevresi; anne; yenidoğan; eğitim

Abstract:
Investigation of the Effectiveness of Education Given to Mothers about Sudden Infant Death Syndrome and Safe Sleep Aim: The aim of this study was to investigate the effectiveness of the education given to mothers about Sudden Infant Death Syndrome (SIDS) and safe sleep. Methods: This study  is a quasi-experimental research with a one group pretest post-test design. The study was conducted with 207 mothers who brought their 0-1 month old babies to the newborn polyclinic at İzmir University of Health Sciences Tepecik Training and Research Hospital located in the borders of İzmir's central district  between August 2018 and February 2019. All those 207 mothers who reached within the duration of the study were given education on the subject and following the education the study was concluded with 141 mothers. For data collection "Mother-Infant Sociodemographic Characteristics and Risk Factors Diagnosis Form" and " Mother's Knowledgaebility on Prevention Against Sudden Infant Death Syndrome and Safe Sleeping Practices Assessment Form" were used. Before beginning the study, the mothers were asked to fill the "Mother-Infant Sociodemographic Characteristics and Risk Factors Diagnosis Form" and  the "Mother's Knowledgaebility on Prevention Against Sudden Infant Death Syndrome and Safe Sleeping Practices Assessment Form". The mothers were given education the subject via a 10-15 minute long Powerpoint presentation by the researcher and then they were shown a 5 minute long video which was shot by the researcher for education purposes. Subsequently, they were asked to fill the  "Mother's Knowledgaebility on Prevention Against Sudden Infant Death Syndrome and Safe Sleeping Practices Assessment Form" and "Protection from Sudden Infant Death Syndrome and Safe Sleep Education Booklet" is provided in order to help them reinforce their information at home. One month after education the mothers who were subjected to education and returned for their follow up appointment at the polyclinic were asked to fill the  "Mother's Knowledgaebility on Prevention Against Sudden Infant Death Syndrome and Safe Sleeping Practices Assessment Form" again. Results: The age of the mothers who were part of the study is 28.45±5.9. It has been determined that 37.2 % of the mothers only finished elementary school, 87.4 % of them are housewives and 73.9 % of them live in nuclear families. 59.9 % of the babies are male. It has been found out that of the mothers subjected to the study 94.7 % breastfed their babies, 51.7 % put them to bed on side sleep position, 35.7 % slept in the same bed, 57.5 % used a pillow when putting them to bed, 28.0 % covered their babies' faces in bed, 37.7 % used a pacifier, 21.7 % smoked during pregnancy, 48.3 % didn't know the temperature of the room where their baby slept. It has also been determined that the education level, income, occupation, social security status and family type of the mothers affected their attitudes towards SIDS risk factors and safe sleep (p<0.05). While the average score of the mothers before the education was  5.65±1.85, immediately after the training their average score became  9.89±0.33 and 1 month later it was reported as 8.95±1.07. A statistically significant difference was found between the mean scores of mothers before, immediately after and 1 month after the education. Conclusion: As a result of this study, it has been concluded that the training provided to the mothers on SIDS and safe sleeping practices was effective. Keywords; Sudden infant death syndrome; safe sleep environment; mother; newborn; education