İstanbul Boğazın'daki köprülerin kent üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Examamining effects of bridges over the Bosphorus Strait on the city
Yazar: DEMET ERDEM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL ŞAHİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İSTANBUL BOĞAZI'NDAKİ KÖPRÜLERİN KENT ÜZERİNDEKİETKİLERİNİN İNCELENMESİDemet ERDEMUlaştırma, Yüksek Lisans Teziİstanbul Boğazı kenti Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayıran doğal bir su yoludur.İstanbul Boğazında köprü inşaatı tarih boyunca benimsenmiş bir fikir olarakkarşımıza çıkmaktadır. Doğu ve Batı yakaları arasındaki yolculuk taleplerinikarşılamak, kentin doğu-batı aksında lineer gelişmesini sağlamak ve Batı yakasındakitek merkezilikten kurtulmak amacıyla 1973 yılında Boğaziçi Köprüsü, ardındanortaya çıkan büyük trafik hacmini karşılamak için 1988 yılında Fatih Sultan MehmetKöprüsü çevre yollarıyla birlikte hizmete girmiştir. Ancak, gelinen noktada planöngörülerinin gerçekleşmediği bilinmektedir. Köprülerin İstanbul üzerindeki etkileri,nüfus, ekonomik yapı, kara-deniz ulaşımına olan etkiler çeşitli veri gruplarıçerçevesinde incelenmiştir. Özellikle İstanbul nüfusu, İstanbul'un ilçe nüfusları, yıllıkmotorlu taşıt üretimleri, İstanbul'un GSYİH, Şehirhatlarıyla taşınan yıllık yolcu vetaşıt sayıları, İstanbul'a kayıtlı motorlu taşıt sayıları, köprülerden geçen yıllık taşıtsayıları çerçevesinde meydana gelen önemli değişimler ortaya çıkarılmayaçalışılmıştır. Köprülerle iki yaka arasındaki demografik denge sağlanmaya çalışılmış,fakat iki yaka arasındaki ulaşım talepleri daha da karşılanamaz hale gelmiştir. Şehirkuzeye doğru yayılmış, artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak üzere artan hizmetalanları yeşil alanların kaybına sebep olmuştur. İstanbul'un Asya ve AvrupaYakaları'nı karayolu ile birbirine bağlayan köprülerin yerel ve bölgesel -sosyal,ekonomik, kültürel- kazanımlar sağladığı yadsınmamakla birlikte, bunların kentüzerindeki tahribatları da gözardı edilemez boyuttadır.Anahtar kelimeler: İstanbul, Boğaziçi Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü,Ulaştırma planlaması, Arazi kullanımı, Şehirhatları vapurlarıyla taşımacılık, Etkianalizi.

Abstract:
EXAMINING EFFECTS OF BRIDGES OVER THE BOSPORUS STRAIT ON THECITYDemet ERDEMTransportation, M.S. ThesisThe Bosporus Strait is natural water way dividing the city into the East and West sides.Constructing a bridge between the two sides had been a major issue throughout the history. Inorder to satisfy transportation demand between the East and West sides, to maintaindevelopment along an east-west axis, and to de-centralize the city historically single-centeredon the West side, the Bosporus Bridge was put in service in 1973 followed by Fatih SultanMehmet Bridge in 1988 together with the peripheral ways for extraordinarily emergedtransportation demand. However, it is known from experience that the above mentioned goalshave not unfortunately been reached. We studied the effects of the bridges on the city in termsof population, economic developments, and highway-seaway transportation by using sometime-series data groups. Specifically, we tried to determine the variations in city?s population,county populations, production of motor vehicles, GNP of İstanbul, annual number ofpassengers and vehicles transported by ferries, annual number of motor vehicles registered inİstanbul, and annual number of vehicles passing through the bridges. The bridges wereintended to maintain a demographic balance between the sides; however, transportationdemands between the sides have reached to a point, which is more problematic. The citydeveloped toward the North and for satisfying the needs of the continuously growingpopulation, service areas have been expanded, resulting in decrease in recreational areas. Weacknowledge that the highway bridges connecting the Asian and European Sides of İstanbulhave provided some local and regional benefits, such as social, economic and cultural;however, we cannot undervalue the damages, which the bridges put on the city itself.Keywords: Istanbul, Bosporus Bridge, Fatih Sultan Mehmet Bridge, Transportation planning,Land-use, Ferry transport, Impact analysis.