Fikri mülkiyet haklarının vergilendirilmesi
Taxation of intellectual property rights
Yazar: ERSİN KAPLAN
Danışman: PROF. DR. ERKAN AYDIN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance
Dizin: Damga vergisi = Stamp duty ; Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Gelir vergisi = Income tax ; Kurumlar vergisi = Corporate tax ; Mali hukuk = Fiscal law ; Telif hakları = Copyrights ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Uluslararası çifte vergilendirme = International double taxation ; Veraset vergisi = Inheritance tax ; Vergilendirme = Taxation

Özet:
Fikri mülkiyet hakları genel bir tanımlama ile fikri haklar (telif hakları) ve sınai mülkiyet haklarını içerisine alan bir üst kavramdır. Fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklar uygulamada telif hakları olarak adlandırılmakta, sınai haklar içerisinde ise patent, faydalı model, marka, endüstriyel tasarım, coğrafi işaret, endüstriyel devre topografyaları, know-how, ticaret unvanı, ticari işletme adı gibi haklar yer almaktadır.  Fikri mülkiyet hakları kavramının vergi hukukundaki görünümünün gayrimaddi haklar olduğu söylenebilir. Teknoloji, ticaret ve kitle iletişim araçlarındaki gelişmelere bağlı olarak marka, patent, endüstriyel tasarım gibi haklar ile telif hakları bir derece daha önem kazanmıştır. Patent, marka, endüstriyel tasarım gibi hakların başkalarına kullandırılması işletme için ciddi bir kazanç unsuru olabilmektedir. Bundan dolayı, sınai mülkiyet hakları ekonomik hayatta önemli bir yer tutmaktadır. Bunun yanında, günümüzde sinema başta olmak üzere görsel sanat ürünlerinde, müzik başta olmak üzere işitsel sanat ürünlerinde ve yazılı edebi ürünlerde ülke sınırlarını aşan bir gelişme yaşanmaktadır. Açıklanan bu durumlar fikri mülkiyet haklarının ekonomik ve ticari hayattaki önemini göstermektedir. Bu hakların herhangi bir şekilde ticari bir işleme konu olması doğal olarak bir vergilendirme işlemini de beraberinde getirmektedir. 
Sistematik açıdan bakıldığında, bu çalışmada fikri mülkiyet haklarına ilişkin kavramsal çerçeve, fikri mülkiyet haklarının değerleme işlemi, bu hakların çeşitli şekillerde değerlendirilmesinin gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, veraset ve intikal vergisi, damga vergisi, harçlar ve banka ve sigorta muameleleri vergisi karşısındaki durumu açıklanmıştır. Çalışma sonucunda; fikri mülkiyet haklarının emsal bedel ile değerlemesinin yapıldığı durumlarda karşılaşılan sorunlar, gelir vergisinde yer alan telif kazançları istisnasının uygulamasında karşılaşılan sorunlar, yurtdışına yapılan ödemelerde ortaya çıkan kur farkları gibi hususlar öne çıkmıştır.

Abstract:
Intellectual property rights are a broad concept that includes intellectual property (copyrights) and industrial property rights in a general definition. Rights related to ideas and works of art are called copyrights in practice, and industrial rights include rights such as patents, utility models, brands, industrial design, geographical signs, industrial circuit topographies, know-how, trade names and commercial business names. It can be argued that the view of intellectual property rights in tax law is intangible rights. Depending on the developments in technology, commerce and mass media, rights such as trademark, patent, industrial design and copyright have gained some importance. The granting of rights such as patent, trademark, industrial design to others can be a serious gain for the enterprise. Therefore, industrial property rights have an important place in economic life. In addition to this, today, there is a development in the field of visual arts, especially in cinema, in audio products, especially in music, and in written literary products, exceeding the borders of the country. These cases demonstrate the importance of intellectual property rights in economic and commercial life. The fact that these rights are subject to any kind of commercial transaction, naturally brings about a taxation process.
From a systematic point of view, the conceptual framework of intellectual property rights in this study, the process of situation related with the valuation of intellectual property rights, the evaluation of these rights in various forms, the income tax, corporation tax, value added tax, inheritance and transfer tax, stamp tax, fees and bank and insurance treatment tax were explained. As a result of the study, problems arising in cases where the value of intellectual property rights are assessed at the nominal value, problems encountered in the application of the exception of royalties in the income tax and differences in the exchange rates in the foreign payments were prominent.