Ameliyat sonrası anestezi yoğun bakım ünitesine alınan bireylerin gece uykusunun ve uyku düzenini etkileyen etmenlerin değerlendirilmesi
Evaluation of  night sleep and  factors affecting sleep patterns of individuals taken to the anesthesia intensive care unit after surgery
Yazar: FADİME BALCILAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜLKÜ ÖZDEMİR
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anestezi = Anesthesia ; Cerrahi = Surgery ; Hemşirelik = Nursing ; Postoperatif dönem = Postoperative period ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Bu çalışmada ameliyat sonrası anesteziyoloji ve reanimasyon yoğun bakım ünitesinde (YBÜ) takip edilen bireylerin gece uykusunu ve uyku düzenini etkileyen etmenlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmada T.C. Erciyes Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi' nde ameliyat sonrası' anesteziyoloji ve reanimasyon yoğun bakıma alınan 100 birey incelenmiştir. Araştırma verilerinin toplanmasında Birey Tanıtım Formu, Richard Campbell Uyku Ölçeği (RCSQ), Uyku Düzenini Etkileyen Etmenler Formu (UDEEF) kullanılmıştır. Veriler, ameliyat sonrası Anesteziyoloji ve Reanimasyon YBÜ' nde en az bir gece kalan bireylerle yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde Shapiro-Wilk normallik testi ve Q-Q grafikleri, Independent Samples t testi, ANOVA testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Spearman korelasyon analizi uygulanmıştır. Bireylerin yaş ortamalası 55.76 ± 12.22 yıl olup, %54' ü kadın ve en sık ortopedik cerrahi (%62) geçirdiği belirlenmiştir. Hastaların yoğun bakımda uyku durumlarını etkileyen en önemli faktörlerin ağrı, uyku saatinde yapılan tıbbi ve hemşirelik müdehaleleri, gürültü, gece ışığın yakılması, hastalıkla ilgili kaygılar, odanın ısısı, yatağın ve yastığın temiz ve rahat olmayışı, yemek saatlerinin çok erken olması olduğu belirlenmiştir. Bireylerin RCSQ toplam ölçek puanının 34.14±10.99, UDEEF puan ortalamasının ise 74.79±7.34 olduğu bulunmuştur. Yoğun bakımda kalma süresi değişkenin RCSQ puanlarını etkilediği belirlenmiştir (p=0.004). Yoğun bakımda post-op kalma süresi 1 gün olan bireylerin RCSQ puan ortalamalarının daha düşük ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlıolduğu saptanmıştır (p=0.000). Analjezik almayan bireylerin alan bireylere göre RCSQ puan ortalamalarının daha yüksek ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu tespit edilmiştir (p=0.004). Cinsiyet değişkenin UDEEF puanlarını etkilediği belirlenmiştir (p=0.007). Yoğun bakımda post-op kalma süresi 1 gün olan bireylerin yoğun bakımda post-op kalma süresi 3 gün ve üstü olan bireylere göre UDEEF puan ortalamalarının daha yüksek ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu saptanmıştır (p=0.045). Analjezik almayan bireylerin, alan bireylere göre UDEEF puan ortalamalarının daha düşük ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu tespit edilmiştir (p=0.024). Çalışmaya katılan bireylerin RCSQ ve UDEEF puanları arasında negatif yönde zayıf düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır (r=0.266 p=0.008). Sonuç olarak hastaların uyku durumunu etkileyen etmenlerin artması, genel uyku kalitelerini düşürdüğü belirlendi. Cerrahi öncesi ve sonrası uyku durumunu etkileyen bireysel ve çevresel faktörler belirlenmeli ve bu doğrultuda iyileştirici hemşirelik girişimleri uygulanmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Ameliyat Sonrası Dönem; Hemşirelik Girişimi; Uyku Düzeni; Uyku Kalitesi.

Abstract:
In this thesis, it was aimed to evaluate the factors affecting night sleep and sleep patterns of individuals followed in the postoperative anesthesiology and reanimation intensive care unit. In this study, 100 individuals who were taken to the intensive care unit after surgery at T.C. Erciyes University Health Practice and Research Center after surgery were examined. Individual Description Form, Richard Campbell Sleep Questionnaire (RCSQ), Factors Affecting Sleep Pattern Form (FASPF) were used to collect research data. Data were collected through face-to-face interviews with individuals who stayed at least one night in the Anesthesiology and Reanimation ICU after surgery. Shapiro-Wilk normality test and Q-Q graphs, Independent Samples t test, ANOVA test, Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, Spearman correlation analysis were used in the analysis of the data. It was determined that the mean age of the individuals was 55.76 ± 12.22 years, 54% of them were women and orthopedic surgery was the most common (62%). It was determined that the most important factors affecting the sleep status of the patients in the intensive care unit were pain, medical and nursing interventions at bedtime, noise, turning on the light at night, concerns about the disease, the temperature of the room, the bed and pillow not being clean and comfortable, and the early meal times. It was found that the RCSQ total scale score of the individuals was 34.14±10.99, and the mean UDEEF score was 74.79±7.34. It was determined that the length of stay in the intensive care unit affected the RCSQ scores (p=0.004). It was determined that the mean RCSQ score of individuals with 1 day post-operative stay in the intensive care unit was lower and the difference between the groups was statistically significant (p=0.000). It was determined that the RCSQ mean scores of the individuals who did not take analgesics were higher than those who did, and the difference between the groups was statistically significant (p=0.004). It was determined that the gender variable affected the UDEEF scores (p=0.007). It was determined that individuals with 1 day post-operative stay in the intensive care unit had a higher mean UDEEF score than those with a post-operative stay in the intensive care unit for 3 days or more, and the difference between the groups was statistically significant (p=0.045). It was determined that the mean UDEEF scores of the individuals who did not take analgesics were lower than those who did, and the difference between the groups was statistically significant (p=0.024). It was determined that there was a weak negative correlation between the RCSQ and UDEEF scores of the individuals participating in the study. (r=0.266 p=0.008). As a result, it was determined that the increase in the factors affecting the sleep status of the patients decreased their overall sleep quality. Individual and environmental factors affecting sleep state should be determined before and after surgery and remedial nursing interventions should be applied accordingly.

Keywords: Nursing Initiative; Postoperative Period; Sleep Quality; Sleep Patterns.