Tüketicilerin gıda güvenliği hakkında farkındalığının ölçülmesi: Siirt ili örneği
Measuring consumers' awareness on food safety: the case of Siirt
Yazar: ŞÜKRAN ÖZER
Danışman: DOÇ. DR. EBRU AKKEMİK
Siirt Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Gıda Mühendisliği = Food Engineering
Dizin: Gıda güvenliği = Food safety

Özet:
Bu çalışmadaki amacımız Siirt ilinde yaşayan tüketicilerin gıda güvenliği hakkında bilgi düzeylerini ortaya koymaktır. Araştırmada nicel araştırma yönteminden faydalanılarak veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Bu araştırma gıda güvenliği konusunda 18 yaş ve üzeri kişiler aracılığıyla google form sitesinden belirlenen link üzerinden paylaşılmıştır. Çalışma kapsamında literatürden faydalanılarak oluşturulan çoktan seçmeli sorular sorulmuştur. Anket demografik özellikler ve gıda güvenliği olmak üzere iki kısımdan ve 27 sorudan oluşmaktadır. Çalışma sırasında %62,3'ü kadın ve %37,7'si erkek olmak üzere 401 tüketiciye ulaşılmıştır. Ankete katılanların %97'si çalışmaya katılmayı kabul etmiş ve anket sorularını yanıtlamıştır. Katılımcıların %43,4'ü 25-34 yaş aralığındadır ve yaklaşık yarısı kamu çalışanıdır. Gıda güvenliği tanımına ilişkin cevaplar değişkenlik göstermiştir. Ankete katılanların %84,79'u gıda güvenliğinin birincil üretimden başladığını belirtirken, %58,45'i internet ve sosyal medyaya daha fazla güvendiğini ifade etmiştir. Siirt ilinden katılanların %45'i gıda güvenliğinin geçmişe göre azaldığını düşünmekte, %51,3'ü ise gıdanın üretim ve satış yerlerinde insan sağlığına dikkat edilmediğini belirtmektedir. Katılımcıların %52,7'si, gıda üretiminin her aşamasında risk faktörleri bulunduğunu düşünmektedir. Katılımcıların %69,6'sı kusurlu ürünlerle karşılaştığında şikâyette bulunduğunu ifade ederken, şikâyet yolunu tercih etmeyen Siirt'ten katılan katılımcıların %42,2'si sonuçsuz kalacağını düşünmektedir. Siirt'ten katılanların %79,1'i Alo 174 gıda hattını bilmektedir. Ancak, %66,2'si "Radura" ibaresinin anlamını bilmemektedir. Siirt ilinden katılanların %55,56'sı izlenebilirlik sorusuna doğru yanıt vermiştir. Bu sorulara verilen cevaplar SPSS 2020 paket programı kullanılarak analiz edilip, özet hale getirilmiştir. Tüketicilerin gıda güvenliği bilinç düzeyleri ile sosyoekonomik özellikleri arasındaki ilişki olabileceği varsayımından hareketle kikare (X2) testi uygulanmıştır. Çalışmanın evrenini 2023-2024 yılları içinde Siirt ili genelinde seçilmiş tüketiciler oluşturmaktadır.

Abstract:
This study aims to assess the food safety knowledge levels of consumers in Siirt province through a quantitative survey distributed online to individuals aged 18 and above. Multiple-choice questions were prepared based on the literature and included in the study. The survey consisted of two sections: demographic characteristics and food safety, with a total of 27 questions. The study included 401 participants, predominantly female (62,3%), with 97% completing the survey, 43,4% aged 25-34, and nearly half employed in the public sector. The responses showed variation, with 84,79% believing food safety begins with primary production and 58,45% trusting the internet and social media for information. Nearly half of the participants from Siirt believe food safety have declined over time, and 51,3% feel human health is neglected in food production and sales. Additionally, 52,7% of participants acknowledged the presence of risk factors at every stage of food production. While 69,6% reported that they complain when they encounter defective products, 42,2% of those who do not prefer the complaint method believe it would be ineffective. Notably, 79,1% of participants from Siirt were aware of the "Alo 174" food safety hotline, while 66,2% did not know the meaning of the term "Radura." Furthermore, 55,56% of participants from Siirt answered the traceability question correctly. The study analyzed responses with SPSS 2020 and applied a chi-square test to explore the relationship between food safety awareness and socioeconomic characteristics among Siirt consumers in 2023-2024.