Levotiroksin kullanan hastalarda hipotiroidi bilgi düzeyi ve uygun ilaç kullanımı
Knowledge level of hypothyroidism and appropriate medication use in patients using levothyroxine
Yazar: NESLİHAN DENİZ
Danışman: DOÇ. DR. COŞKUN ÖZTEKİN
Hitit Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Amaç: Hipotiroidi, toplumda yaygın olarak görülen  endokrin hastalıktır ve etkili bir tedavi ile kontrol altına alınması önemlidir. Hastalığın başarılı yönetilmesi, hasta uyumunun sağlanabilmesi ile yakından ilişkilidir. Bu bağlamda, hasta uyumunu etkileyen en önemli faktörlerden biri, hastaların hastalık ve ilaç kullanımıyla ilgili bilgi düzeyleridir. Tedaviye uyumsuzluk durumu; sağlık sistemine büyük bir mali yük getirmekte, hekim başvurularını artırmakta ve hasta hekim ilişkisine zarar vermektedir. Bu çalışmanın amacı, hipotiroidi tanılı hastaların sosyodemografik verileri ile hastalıkla ilgili bilgi düzeylerini ve uygun ilaç kullanımı durumlarını belirlemektir. 
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tanımlayıcı ve kesitsel tiptedir. Hitit Üniversitesi Erol Olçok Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine herhangi bir sebeple başvuran 18-75 yaş arası dahil edilme ölçütlerini karşılayan 120 hipotiroidi hastası üzerinde yapılmıştır. Katılımcılarla karşılaşmada; araştırmacı ve yönetici tarafından hazırlanan literatür taramasıyla oluşturulmuş, sosydemografik veriler, doğru ilaç kullanımı ve hipotiroidi bilgi düzeyi ile ilgili sorulardan oluşturulmuş anket formu ile veriler toplanmıştır. Toplanan veriler, uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak SPSS 25 paket programıyla analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 51,33 ve %85'i kadındır. Hastaların ortalama hastalık süresi 10 yıl olarak bulunmuştur. Hastaların %59,17'sinin TSH değeri normal olarak saptanmıştır. Hastaların %60,83'ünün ek kronik hastalığı mevcuttur. Ek hastalık varlığı ile ilaç uyumu ve bilgi düzeyi arasında ilişki saptanmamıştır. Hastaların %82,5'i ilacını oda sıcaklığında (20-25 derece) karanlık bir yerde saklamakta, %99,17'si ilacı sabah ve %72,27'si kahvaltıdan en az 30 dk önce içmektedir. Demir, kalsiyum veya PPİ kullananların %6,9'u LT4 ile arasında gerekli 4 saatlik süreyi bırakmaktadır. Tiroid ilacını kırarak içen katılımcılardan hiçbiri kalan parçayı atmamaktadır. Eğitim durumuna göre yapılan karşılaştırmalarda katılımcılardan lise ve üstü eğitim düzeyine sahip olanların; hipotiroidi hastalığının takip süresi, semptomları, ömür boyu ilaç kullanımı, tiroid hormonuyla etkileşen ilaçlar, gebelik döneminde tiroid hormonu kullanımı hakkındaki bilgi düzeyleri ve tiroid ilacını uygun muhafaza etme oranı lise altı eğitim düzeyine sahip olanlardan anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0.05). Sağlık çalışanlarında; hipotiroidi hastalığının takip süresi, semptomları, ömür boyu ilaç kullanımı, tiroid hormonuyla etkileşen ilaçlar, gebelik döneminde kullanımı hakkındaki bilgi düzeyleri diğer meslek gruplarına göre anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p<0.05).
Tartışma-Sonuç: Sosyodemografik olarak yapılan değerlendirmede; kadın cinsiyetin, genç hastaların, sağlık çalışanlarının ve lise ve üstü eğitim düzeyine sahip olanların diğer gruplara kıyasla ilacı daha doğru kullandığı ve bilgi düzeyinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ancak bu gruplarda bile bilgi eksiklikleri olduğu dikkati çekmiştir. Hastaların takipli olduğu bölüm, aylık gelir düzeyi ve yaş durumunun ilaç uyumu üzerine etkisi bulunamamıştır. Öte yandan ek hastalık ve medeni durumun ilaç uyumu ve bilgi düzeyi üzerine etkisi bulunmamıştır. Hipotiroidi bilgi düzeyi ve ilaç uygun kullanımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Hipotiroidi bilgi düzeyi ve uygun ilaç kullanımı artırmak için eğitim programları düzenlenebilir ve hasta danışmanlık hizmetleri sunulabilir. Ayrıca, hipotiroidi hastalarına yönelik basit ve anlaşılır bilgilendirici materyallerin hazırlanması da destekleyici olabilir.

Abstract:
Indroduction and Aim: Hypothyroidism is a commonly encountered endocrine disorder in the community, and effective management is crucial for maintaining control. Successful management of the disease is closely associated with patient compliance. One of the most significant factors influencing patient compliance is the level of knowledge regarding the disease and medication usage. Non-compliance with treatment imposes a significant financial burden on the healthcare system, increases physician visits, and undermines the doctor-patient relationship. The aim of this study is to determine the sociodemographic characteristics of patients diagnosed with hypothyroidism, as well as their levels of knowledge about the disease and their adherence to appropriate medication usage.
Materials and Methods: This study is descriptive and cross-sectional in nature. It was conducted on 120 hypothyroid patients aged between 18 and 75 who presented to the Family Medicine clinics of Hitit University Erol Olçok Training and Research Hospital for any reason and met the inclusion criteria. During the encounter with participants, data were collected using a questionnaire form prepared by the researcher and supervisor, consisting of socio-demographic information, questions related to correct medication usage, and hypothyroidism knowledge level, which were formed through a literature review. The collected data were analyzed using appropriate statistical methods with the SPSS 25 package program.
Results: The average age of the patients participating in the study is 51.33, and 85% of them are female. The average duration of the disease for patients is found to be 10 years. 59.17% of the patients have been determined to have a normal TSH value. 60.83% of the patients have an additional chronic disease. There was no relationship found between the presence of additional diseases and medication compliance or knowledge level. 82.5% of the patients store their medication at room temperature (20-25 degrees Celsius) in a dark place, 99.17% take the medication in the morning, and 72.27% take it at least 30 minutes before breakfast. Of those using iron, calcium, or PPI, only 6.9% leave the necessary 4-hour gap between LT4. None of the participants who crush the thyroid medication discard the remaining pieces. When comparisons were made according to education level, participants with high school and higher education levels were found to have significantly higher levels of knowledge about the duration of hypothyroidism follow-up, symptoms, lifelong medication use, drugs interacting with thyroid hormones, and thyroid hormone use during pregnancy, and appropriate storage of thyroid medication compared to those with less than high school education (p<0.05). Among healthcare workers, knowledge levels about the duration of hypothyroidism follow-up, symptoms, lifelong medication use, drugs interacting with thyroid hormones, and use during pregnancy were significantly higher compared to other occupational groups (p<0.05).
Discussion-Conclusions: In the sociodemographic evaluation, it was observed that female gender, younger age, healthcare workers, and individuals with a high school education or higher tend to use medication more accurately and have higher levels of knowledge compared to other groups. However, it is noteworthy that even within these groups, there were knowledge gaps. The department where patients were followed, monthly income level, and age did not have a significant effect on medication compliance. Furthermore, the presence of additional diseases and marital status did not impact medication compliance and knowledge level. There was no significant relationship found between hypothyroidism knowledge level and appropriate medication use. To improve hypothyroidism knowledge level and proper medication use, educational programs can be organized and patient counseling services can be provided. Additionally, creating simple and understandable informational materials tailored to hypothyroidism patients can be supportive.