Jeoistatistik yöntemlerle polimetalik maden yataklarının jeolojik modellenmesi
Geological modelling of polymetalic mineral deposits by geostatistical method
Yazar: ESMA EKİCİ
Danışman: PROF. DR. ADEM ERSOY
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Bu çalışma, Balya-(Balıkesir) Hastanetepe polimetalik maden yatağının (Pb, Zn ve Ag) işletme tasarımı ve üretim planlamasına yönelik rezerv, tenör analizlerinin ve jeolojik modellemesinin jeostatistik yöntemlerle yapılmasını kapsamaktadır.Maden yatağına ait veritabanı oluşturulmuştur. Veriler 5 m aralıklı kompozitlere dönüştürülmüştür. Hem orjinal hem de kompozite dönüştürülen veriler aşırı sağa çarpık dağılım göstermiştir. Veriler logaritmaya dönüştürülmüş olup, bu dönüşüme lognormal kriging uygulanmıştır. Yönlü variogram analizinde, KD-GB (45° ve 135°) doğrultusunda zonal ve geometrik anizotropi, düşey yönde ise jeolojik ardalanma belirlenmiştir. Variogram modellerinin uygunluğu ve yeterliliği çapraz doğrulama analizi ile test edilmiştir.Uygulama sonunda belirli tenör aralıklarında rezerv ve ortalama tenör tahmini yapılmış, sınır (cut-off) tenörü üzerindeki cevherin yeraltındaki dağılımı üç boyutlu olarak modellenmiştir. Cevher yeraltında belirli kotlarda kesilerek bu yüzeye ait tenör dağılım haritaları üretilmiştir. Maden yatağının yapısal değişimi ve tenör dalgalanmasını ve dağılımını sergilemek için yatağın jeolojik modellemesi Plurigaussian simülasyon yöntemi ile yapılmıştır. Bu modellemede kayaç tiplerinin ve cevherin dağılımları, geometrik pozisyonları simüle edilmiştir. Yeraltında belirli kotlarda maden yatağının jeolojisini kapsayan simülasyon haritaları üretilmiştir. Ayrıca maden yatağında belirli hatlar boyunca kesit çizgileri oluşturulmuş ve bu kesitler üç boyutlu blok diyagramında modellenmiştir.

Abstract:
This study inlcudes the geological modelling, reserve and tenor analysis of Balya-Balıkesir Hastanetepe polymetalic mineral deposit (Pb, Zn and Ag) by geostatistic methods in terms of mine design and production planning.Database of mineral deposit was created. Data were converted into 5 m interval composites. Both original and composite data demonstrated positively skewed distribution. Data were transformed in logarithm and lognormal kriging was applied. In the directed variogram analysis, zonal and geometric anisotropy was determined in NE-SW (45° and 135°) direction, and geologic cycling was detected in vertical direction. Verification of variogram models were tested by cross validation analysis.Reserve and mean grade predictions were made at determined intervals as a result of the application, and underground distribution of ore on cut-off grade were 3-D modelled. Ore was cut off at certain undergound levels, and grade distribution maps were prepared for these levels. Geological modelling of the mineral deposit was made by Plurigaussian Simulation Method to demonstrate structural change, grade fluctuation and distribution. Rock types as well as distributions and geometric positions of ore were simulated in this modelling. Simulation maps including the geology of mineral deposit along certain lines were produced. In addition, section lines along certain lines in mineral deposit were created and these lines were modelled in 3-D block diagram.