Farklı evrelerde ve farklı tedavi modalitelerindeki kronik böbrek hastalarında yaşam kalitesi karşılaştırılması ve buna etki eden faktörlerin araştırılması
Evaluation of factors affecting quality of life among chronic kidney disease patients with different stages and different therapy modalities and comparison of these parameters
Yazar: ONUR KÜÇÜK
Danışman: PROF. DR. RUKİYE KÜBRA KAYNAR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Albüminler = Albumins ; Böbrek = Kidney ; Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hemoglobinler = Hemoglobins ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Farklı Evrelerde ve Farklı Tedavi Modalitelerindeki Kronik Böbrek
Hastalarında Yaşam Kalitesi Karşılaştırılması ve Buna Etki Eden Faktörlerin
Araştırılması
Kronik böbrek hastalıkları, tüm dünyada hastaların yaşam stilini ve kalitesini
etkileyen ciddi sağlık sorunları arasında yer almaktadır. Yaşam kalitesi de tüm
hastalıklarda tedavi sonlanımlarını etkileyen önemli faktör olarak bilinmektedir. Bu
çalışma ile, kliniğimizdeki farklı tedavi şekillerinde ve farklı evrelerde olan kronik
böbrek hastalarında ruhsal sağlık, yaşam ve uyku kalitesi düzeyleri ve bu
parametrelere etki eden faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Yaş ortalaması 43 ± 14 yıl olan 140 hasta (%48.6'sı kadın) bu çalışmaya
alındı. Çalışma grupları:
Grup 1: Ortalama serum kreatinin değerleri 0.73 ± 0.18 mg/dL olan sağlıklı
kişilerden (n:30) oluşan kontrol grubu,
Grup 2: Ortalama serum kreatinin değeri 3.66 ± 1.49 mg/dL olan kronik
böbrek hastalığı (KBH) prediyaliz 30 hastayı içeren KBH grubu,
Grup 3: Ortalama 32 ± 31 aydır kronik hemodiyaliz programında olan
(Kt/V:1.48 ± 0.2) 30 hastayı içeren hemodiyaliz (HD) grubu,
Grup 4: Ortalama 57 ± 38 aydır kronik periton diyalizi programında olan
(Kt/V:2.13 ± 0.34) 20 hastayı içeren periton diyalizi (PD) grubu,
Grup 5: Ortalama allogreft ömrü 60 ± 71 ay ve ortalama serum kreatinin
değeri 1.19 ± 0.46 mg/dL olan 30 böbrek nakli hastasını içeren renal transplant (RT)
grubu.
Tüm gruplardaki hasta ve kontrollere yaşam kalitesini değerlendirmede
kullanılan Kısa Form-36 [(Short Form-36 (SF-36)], sağlıklı kontroller dışındaki
gruplara Böbrek Hastalığı Yaşam Kalitesi Formu-36 [Kidney Disease Quality of
Life-36 (KDQOL-36)], tüm gruplara uyku kalitesi değerlendirmede kullanılan
Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve ruhsal sağlık durumlarının
değerlendirilmesinde de Genel Sağlık Anketi-12 (GSA-12) ölçekleri uygulanmıştır.
Ölçeklerin değerlendirilmesi psikiyatri uzmanı tarafından yapılmıştır. Gruplar bu
ölçeklerin verileri açısından SPSS-23 versiyonu ile Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Spearman ve ki-kare testleri kullanılarak analiz edildi. Grupların klinik ve
laboratuvar test sonuçları ve alt ölçek puanları arasındaki korelasyonlar bakıldı.
Grupların karşılaştırılmasında RT grubunun, SF-36 anketinin fiziksel ve
mental komponent alt başlıklarında istatistiksel olarak anlamlı en yüksek puanı,
PUKİ ve GSA-12 ölçeklerinde de diğer gruplara göre anlamlı en düşük ortalamayı
alarak en iyi ruhsal sağlık, yaşam ve uyku kalitesinde olduğu saptandı. Tüm data
değerlendirildiğinde, laboratuvar parametrelerinden serum albumin ve hemoglobin
değerlerinin yaşam kalitesinin birçok alt başlığı ile anlamlı pozitif korelasyon
gösterdiği bulunmuştur. PUKİ ve GSA-12 ile SF-36 ve KDQOL-36'nın tüm alt ölçek
puanları arasında anlamlı negatif korelasyon saptanmıştır. Bu sonuçla, ruhsal sağlık
ve uyku kalitesi ile yaşam kalitesi arasında anlamlı doğrusal bir ilişki olduğu kabul
edilmiştir. KDQOL-36 ile HD grubunda semptomlar ve böbrek hastalığının etkileri
alt başlıklarında diğer gruplara kıyasla anlamlı en düşük puanlar bulunmuştur. Başka
bir deyişle yaşam kalitesi algılamanın en düşük olduğu grup hemodiyaliz olmuştur.
Çalışmamızda, kronik böbrek hastalarının serum albumin ve hemoglobin
değerlerinin yaşam kalitesine doğrusal ve anlamlı etkisi saptanmış olup, yaşam
kalitesi ile uyku kalitesi ve ruhsal sağlık arasında da anlamlı linear korelasyon
bulunmuştur. Renal yerine koyma tedavileri arasında hemodiyaliz grubunda böbrek
hastalığı ilişkili yaşam kalitesi diğer gruplara göre daha kötü iken, renal transplant
grubunda daha iyi bulunmuştur.

Abstract:
Evaluation of Factors Affecting Quality of Life Among Chronic Kidney Disease
Patients with Different Stages and Different Therapy Modalities and
Comparison of These Parameters
Chronic renal diseases are among the significant health problems around the
world that cause major changes in patients lifestyle and affect their quality of lives
while health-related quality of life (HRQoL) is an important factor that can interfere
with treatment outcomes of these patients. The aim of this study was to search and
compare mental health, HRQoL and sleep levels of patients with varios stages of
CKD and factors affecting these parameters.
140 patients (48.6 % female) with mean age of 43 ± 14 years were recruited
into this study. Study groups were as follows:
Group 1: Control group (30 healthy individuals with serum creatinine levels
of 0.73 ± 0.18 mg/dL),
Group 2: Chronic kidney disease (CKD) group (30 patients with CKD
predialysis with a mean creatinine levels of 3.66 ± 1.49 mg/dL),
Group 3: Hemodialysis (HD) group (Kt/V:1.48 ± 0.2) (consisting of 30
patients on chronic HD programme for 32 ± 31 months),
Group 4: Peritoneal dialysis (PD) group (Kt/V:2.13 ± 0.34) (20 patients on
chronic PD programme for 57 ± 38 months),
Group 5: Kidney transplant (KT) group (30 patients with functioning kidney
allografts average lifespan of wich were 60 ± 71 months- with a mean serum
creatinine levels of 1.19 ± 0.46 mg/dl).
Short Form-36 (SF-36), Pittsburgh Sleep Quality İndex (PSQI), General
Health Quastionaire-12 (GHQ-12) were applied to patients in all groups, Kidney
Disease Quality of Life-36 (KDQOL-36) was administered to CKD patients. Scores
of the groups were evaluated by clinical psychiatrist. Results were analyzed with
SPSS 23 version by using Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Spearman and chisquare
tests. Correlations between the scores of questionaires and clinical and
laboratory results of the groups were assessed.
In comparison of the groups, RT group was found to have the highest scores
in physical and mental component of the subscales of SF-36 and the lowest scores in
PSQI and GHQ-12 showing the best results in terms of mental health, quality of life
and sleep. It was found that serum albumin and hemoglobin levels correlated
positively with many subscales of quality of life. Significant negative correlations
were found between PSQI, GHQ-12 and subscale scores of SF-36 and KDQOL-36.
This result implies that there is significant linear relationship between mental health
and quality of sleep and life. KDQOL-36 showed significantly lower scores in
subscales of symptoms and burden of kidney disease among HD patients compared
to other groups. In other words, the group with the lowest perception of quality of
life was hemodialysis.
Health-related quality of life is an important, yet neglected aspect of chronic
kidney disease care. In our study, serum albumin and hemoglobin levels of CKD
patients were found to have a linear and significant effect on the quality of life which
was found to be in significant positive correlation with quality of sleep and mental
health. Kidney disease related quality of life was worse in hemodialysis group and
better in renal transplant group compared to other groups.