Bilimkurgu filmlerinde teknofobik bir anlatı unsuru olarak yapay zekâ
Artificial intelligence as a technophobic narrative factor in science fiction films
Yazar: İSMAİL ÖZÇELİK
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN CAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Bilim-kurgu = Science-fiction ; Sinematografik bilim-kurgu = Cinematographical science fiction

Özet:
ÖZET

İlerleme idealinin en önemli araçlarından olan bilim ve teknolojinin 20. Yüzyıl'da yaşanan savaşlar ve felaketler neticesinde insanlık için pek olumlu sonuçlar doğurmadığı bilinmektedir. Teknolojinin bu süreçte baskın ve yıkıcı bir araç olarak yer alması, teknolojik ilerleme konusunda sert eleştirilerin doğmasına neden olmuş ve teknofobik yaklaşımın gelişmesine yol açmıştır. Bir sosyal eleştiri işlevi gören bilimkurgu türü ise teknolojinin karamsar yönlerini distopik anlatılar aracılığıyla ve daha çok geleceğe yönelik bir çerçeve içerisinde sergilemektedir. Bilimkurgu sineması da belirli temalar çerçevesinde teknolojiyi karamsar anlatılar aracılığıyla ele almakta ve bir teknofobik anlatı biçimi oluşturmaktadır. Bilimkurgu sinemasında teknofobik yaklaşımı yansıtan en dikkat çekici tema ise yapay zekâdır. Bu çalışmada, bilimkurgu sinemasında yapay zekâyı anlatısının merkezine alan filmlerde yapay zekânın teknofobik bir anlatı unsuru olarak nasıl ele alındığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda, amaçlı örneklem yoluyla seçilen filmler yapay zekâ ve teknofobi ilişkisi çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda, incelenen filmlerde yapay zekânın öz bilinç kavramı üzerinden insanlık için bir tehdit oluşturduğu ve anlatılarda teknofobik bir unsur olarak ele alındığı saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Teknofobi, Teknoloji, Yapay Zekâ, Bilimkurgu Sineması

Abstract:
ABSTRACT

It is known that science and technology, which are the most important tools of the ideal of progress, did not produce positive results for humanity as a result of the wars and disasters in the 20th century. The fact that technology is a dominant and destructive tool in this process has led to harsh criticism of technological progress and has led to the development of the technophobic approach. The science fiction genre, which functions as a social criticism, displays the pessimistic aspects of technology through dystopian narratives and within a more future-oriented framework. Science fiction cinema also deals with technology through pessimistic narratives within the framework of certain themes and creates a technophobic narrative form. The most striking theme reflecting the technophobic approach in science fiction cinema is artificial intelligence. In this study, it has been tried to reveal how artificial intelligence is handled as a technophobic narrative factor in the movies that put artificial intelligence in the center of the narrative in science fiction cinema. In this direction, the films selected through purposeful sampling were examined within the framework of the relationship between artificial intelligence and technophobia. As a result of the study, it was determined that artificial intelligence poses a threat to humanity through the concept of self-consciousness in the films examined and it is considered as a technophobic factor in the narratives.

Keywords: Technophobia, Technology, Artificial Intelligence, Science Fiction Cinema