Sorgulamaya dayalı fizik deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının sorgulamaya dayalı fen öğretimi özyeterliklerine, kavramsal anlamalarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisi
The effect of inquiry based physics experiments on preservice science teachers' inquiry based science teaching self-efficacy, conceptual understanding and science process skills
Yazar: BEKİR GÜLER
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimsel süreç = Scientific process ; Deneyler = Experiments ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fizik dersi = Physics lesson ; Fizik eğitimi = Physics education ; Kavramsal anlambilim = Conceptual semantics ; Kavramsal öğrenme = Conceptual learning ; Sorgulayıcı öğretme = Inquisitorial teaching ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu araştırmanın amacı sorgulamaya dayalı fizik deneylerinin fen bilimleri öğretmen adaylarının sorgulamaya dayalı fen öğretimi özyeterliklerine, kavramsal anlamalarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisini incelemektir. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 akademik yılı bahar döneminde Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği programında öğrenim görmekte olan ve Genel Fizik Laboratuvarı-II dersini almakta olan toplam 60 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Denkleştirilmemiş kontrol gruplu ön test-son test yarı-deneysel desenin kullanıldığı araştırma yakınsayan paralel karma yöntem çalışması olarak tasarlanmıştır. Uygulamalar Genel Fizik Laboratuvarı-II dersi kapsamında planlanarak, uygulanacak etkinlikler ilgili dersin içeriğine uygun olarak tasarlanmıştır. Deneysel uygulamalar 10 haftalık bir süre içerisinde gerçekleştirilmiş, deney grubu sorgulamaya dayalı deneyler ile öğrenim görürken kontrol grubu geleneksel doğrulayıcı deneyler ile öğrenim görmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak Smolleck (2004) tarafından geliştirilen ve İnaltekin & Akçay (2011) tarafından Türkçe' ye uyarlaması yapılan Araştırma Tabanlı Fen Öğretimi Özyeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca araştırmacı tarafından geliştirilen Elektrik ve Manyetizma Kavramsal Anlama Testi ve yine araştırmacı tarafından geliştirilen Bilimsel Süreç Becerileri Gözlem Formuna ek olarak  yarı yapılandırılmış görüşmelerden faydalanılmıştır. Nicel verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 22 programından faydalanılmış, nitel verilere ise betimsel analiz uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, sorgulamaya dayalı fizik deneylerinin öğretmen adaylarının sorgulamaya dayalı fen öğretimi özyeterlikleri üzerinde bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Bununla birlikte öğretmen adaylarının kavramsal anlamalarının ise geleneksel doğrulayıcı gruba kıyasla daha fazla geliştiği belirlenmiştir. Ayrıca deney grubunun cevaplarının bilimsel olarak kabul edilebilirlik düzeylerinin ve bu kategoriye giren cevaplarının sayısının arttığı görülmüştür. Benzer şekilde bilimsel süreç becerileri bakımından da sorgulamaya dayalı deneylerin doğrulayıcı deneylere kıyasla daha başarılı olduğu ve öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerinin gelişmesini sağladığı belirlenmiştir.
Araştırmanın sonuçlarının sorgulamaya dayalı öğrenmeye ilişkin yapılacak çalışmaların yanı sıra öğretmen yetiştirme süreçlerinin planlanması sürecine de önemli katkılar sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca uygulamalar sırasında kullanılan ve araştırmanın sonunda ek olarak sunulan etkinliklerin gerek araştırmacılar gerekse öğretmenler için faydalı bir kaynak niteliğinde olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of this study was to investigate the effect of inquiry-based physics experiments on preservice science teachers' inquiry-based science teaching self-efficacy, conceptual understanding and science process skills. The study group consisted of 60 pre-service teachers in total, studying the undergraduate program of Science Teaching, Faculty of Education, Bartın University. They participated to the study in spring semester of the academic year 2016-2017 and enrolled the General Physics Laboratory-II course. The study which used randomized quasi-experimental design with pre-test – post-test and control group, designed as a convergent parallel mixed design study. The practices were planned according to the content of the General Physics Laboratory-II course and the activities were designed in conformity with the course content. Experimental practices were performed within a 10- week period. The inquiry-based experiments were used for the experimental group in the learning process while traditional confirmatory experiments were used for the control group.  Inquiry- Based Science Teaching Self-Efficacy Scale, which was developed by Smolleck (2004) and adapted to Turkish language by İnaltekin & Akçay (2011), was used to collect data. In addition, The Electricity and Magnetism Conceptual Understanding Test and Science Process Skills Observation Form which were developed by the researcher and also semi-structured interviews were used as data collection tools in the study. IBM SPSS Statistics 22 software was used for the analysis of quantitative data, while descriptive analysis was employed for the qualitative data. As a result of the analysis conducted, it was found out that inquiry-based experiments did not show an effect on pre-service teachers' inquiry-based science teaching self-efficacy. It was revealed that pre-service teachers' conceptual understanding improved at a higher rate than the control group. In addition, it was observed that there was an increase in the scientific acceptability levels of the answers given by experimental group and also in the number of answers included in this category. Similarly, it was found that inquiry- based experiments were more successful than confirmatory experiments in terms of improving the science process skills of pre-service teachers.
It is estimated that the results of this study will significantly contribute to the planning processes of teacher education programs as well as to the future studies on inquiry-based learning. Moreover, it is believed that the activities used during practices and presented as an appendix at the end of the study will serve as a helpful resource for both researchers and teachers.