Lomber stenozlu hastalarda faset eklem enjeksiyonun lomber aks ve klinik bulgular üzerine etkisi
Effect of facet joint injections on lumbar axe and clinical findings at the patients with lumbar spinal stenosis
Yazar: ÖZGÜR DOĞAN
Danışman: PROF. DR. SABRİ CEM AÇIKBAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Beyin ve Sinir Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Ağrı = Pain ; Enjeksiyonlar = Injections ; Lordoz = Lordosis ; Spinal stenoz = Spinal stenosis

Özet:
AMAÇ
Lomber stenozu olan hastalarda faset enjeksiyonu sonrası lomber lordoz değişikliklerinin tespiti ve ağrıdaki azalmayla arasında korelasyon varlığının ortaya konulması planlanmıştır.

METOD
Eylül 2011 - Ocak 2013 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Kliniğince Lomber Spinal Stenoz (LSS) nedeniyle faset eklem enjeksiyon tedavisi yapılan 33 hastanın kayıtları incelendi. Hastaların ağrı şiddetleri Visual Anolog Skalası (VAS) kullanılarak ölçüldü. Lomber lordoz açısı (LLA) ve lumbosakral açı (LSA) COBB açı ölçüm tekniği kullanılarak yapıldı. İşlem öncesi, 1. hafta, 1. ay, 2. ay ve 6. ay kontrol grafileri alınarak ağrı ve lordoz değişikliğinin zamansal değişimi tespit edildi.

BULGULAR
Çalışmaya 60 hasta ile başlandı. 11 hasta düzenli kontrollere gelmediği için 16 hasta ise ilerleyen süreçte ek tedaviler aldığı için (Ek medikasyon ve/veya cerrahi operasyon) çalışma dışında bırakıldı. Çalışmanın sonuna kadar 33 hasta takip edildi.
1.	İşlem öncesi yapılan Visual Anolog Skalası (VAS) ağrı derecesi ortalama 8.97 iken, 6. ayda VAS ağrı derecesi ortalama 5,64 düşmüştür. En düşük seviye ise ilk 1 ayda olmaktadır.
2.	Çalışmamızdaki hasta gurubunda işlem öncesi Lomber Lordoz Açısının (LLA) ortalama değeri 31,94º olarak bulundu. Zaman içerisinde bu değer artarak 2. ayda en yüksek seviyeye çıkarak 41.36º oldu. Sonrasında tekrar 6. ayda lomber lordozda dikleşme başladı. Verdiğimiz tedavinin ilk 2 ayda maksimum etkiye sahip olduğu ortaya konulmuş oldu.
3.	Lateral stenozu olan hastalar enjeksiyon tedavisi sonrasında Lomber Lordoz Açısı (LLA) hızla düzelirken santral stenozu olan hastalarda bu durum izlenmedi.
4.	Santral stenozlu olgularda lomber lordoz değişikliği bu enjeksiyon tedavisinden sonra anlamlı olmadı. Santral stenozlu hastaların 6. aydaki Visual Anolog Skalası (VAS) ağrı derecesi de yüksek olarak bulundu.
5.	Lateral stenozlu olan hastalarda lomber lordoz değişikliği bu enjeksiyon tedavisinden sonra istatistiksel olarak anlamlı düzelme oldu. Lateral stenozlu hastaların 6. aydaki VAS değerleri işlem öncesi ile sonrası karşılaştırıldığında ise tüm zamanlardaki değerlerle P:0,001?in altında olarak ölçülerek anlamlı olduğu ortaya konuldu.

SONUÇ
Yaptığımız çalışmada işlem öncesi düzleşmiş olan lomber lordoz, faset eklem enjeksiyon tedavisi sonrası artmaktadır. Hastaların azalan ağrılarıyla korele bir şekilde lomber lordozları da artmaktadır. Bunun sebebi olarak kortikosteroid tedavisi ile sinir kökü üzerinde harabiyet yapan sitokinlerin bölgeden uzaklaşması ve de ağrı mediatörlerinin ortamdan kalmasıdır. Ödemli olan sinir kökünün rahatlaması ve ödemin azalması ile spinal sinirin foramen içerisinde rahatlamaktadır. Bu yüzdendir ki çalışmamızda ortaya konduğu şekilde lateral stenozlu hastalarda bu rahatlama bariz bir şekilde fazladır. Santral stenozlu hastalarda bu rahatlama olamamaktadır. 
Lateral stenozlu hastalarda 6. aya kadar etkisini gösteren ağrı azalması geçici bir yanıt olmuştur. Süreç içerisinde anti inflamatuar etki ortadan kalkmış ve lomber lordoz tekrar eski halini alarak düzleşmiştir

Abstract:
OBJECT
To determine lumbar axe deviations of the patients with lumbar spinal stenozis after faceet joint injections and to grove the correlation of reduction between them.

METHOD
We observed 33 patients with lumbar spinal stenosis who have gone facet joint injection from September 2011 to January 2013 at Department of Neurosurgery, University Hospital of Akdeniz, Antalya. The severity of pain were measured by using Visual Analog Scale (VAS). Lumbar lordosis angles (LLA) and Lumbosacral Angles (LSA) were measured by COBB?s angles technique. Control X-ray were taken at 1. week, 1. month, 2. month, and 6. months after the procedure and the deviation of lumbar lordosis through time were determined. 

FINDINGS
We started our research with 60 patient. But 27 patients were. Out of the study, 11 of them didn?t attemp to routine controls and 16 of them received additional treatments (Additional medication or surgery) during the study. 33 patients were observed till the end of the study.
1)	Median severity of pain using VAS prior to the study was found 8,97 while this value of VAS was reduced to 5,64 at 6.month.The lowest VAS value was found to be in the first month after procedure.
2)	Prior to procedure we have found the median LLA of the study group patients to be 31,94 degrees. This value was increased by time and at the end of the 2nd month it reached to the highest level of 41,36 degrees. By the 6th month we observed restraightening of the lumbar lordosis. As a result we were able to say that, our treatment had the highest effectivity in first two months.
3)	LLA of the patients with lateral stenosis were getting better after injection, but the patients with central stenosis proved no changes.
4)	This treatment has shown no benefit to the patients with central stenosis. And the VAS value of these patients were found high.
5)	This treatment showed significant healing of LLA at the patients with lateral stenosis. We compare VAS values of patients with lateral stenosis prior to the procedure and the VAS values at the 6th month after the procedure and we were able to prove significance as the p value <0,001.

RESULT
In our study we observed that, flattened LLA prior to the procedure was improved after injections. Improvement at the LLA correlated with decreased pain. This is the result of corticosteroid treatment which removes nerve root damaging cytokines and pain mediators away from the environment. Decreased edema of the nerve root provides more space for spinal nerves in foramen. That is why it is clearly understood why patients with lateral stenosis showed significant improvement.
Pain reduction which was seen through 6 months at the patients with lateral stenosis was temporary. By the time anti-inflammatory effect of the treatment disappeared and the lumbar lordosis returned to it?s former state