Orman ekosistemlerinin yapı ve kuruluşunda meydana gelen konumsal ve zamansal değişimlerin CBS ve orman amenajman planları yardımıyla ortaya konulması
Monitoring spatial and temporal changes of forest ecosystems using GIS and forest management plans
Yazar: VEYSEL YILDIRIMER
Danışman: DOÇ. DR. FATİH SİVRİKAYA
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Orman ekosistemi, ekolojiye ve topluma sağladığı fayda ve hizmetler açısından ülkenin sahip olduğu en önemli doğal kaynaklardan biridir. Geleceğe ilişkin doğru, güvenilir ve sürdürülebilirliği sağlayacak kararlar alabilmek için orman ekosisteminin geçmişteki durumunu, yapılan müdahaleleri, bu müdahalelerin sonuçlarını ve orman ekosisteminde meydana gelen değişimleri iyi incelemek gerekmektedir. Ormanın yapısındaki bu zamansal ve konumsal değişimin boyutu; doğal olayların türü, yoğunluğu ve etkinliği ile insan faktörünün faydalanma derecesinin şekline bağlı olarak değişmektedir. Orman kaynaklarının, sürdürülebilir bazda, toplumun hizmetine rasyonel olarak sunulabilmesi için orman yapısındaki dinamiğin belirlenmesi ve orman ekosistemindeki bu değişimlerin nedenlerinin ortaya konulması gerekmektedir. 
Bu araştırmanın amacı, orman ekosistemindeki, servet, artım,  arazi kullanım sınıfları, kapalılık sınıfları ve çağ sınıflarında meydana gelen zamansal değişimin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile analiz edilmesi, nedenlerin ortaya konulması ve yorumlanmasıdır. Çalışma amacına yönelik gerek orman yapısı ve gerekse sosyo-ekonomik yapının farklı olduğu Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü, Andırın Orman İşletme Müdürlüğü (OİM) ve Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü, Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü çalışma alanları olarak seçilmiştir. Trabzon OİM'ye ait 1984 ve 2008 yıllarına ait meşcere haritaları, Andırın OİM'ye ve 1991 ve 2002 yıllarına ait meşcere haritaları Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yazılımı olan ArcGIS 9.3TM ile sayısallaştırılarak konumsal veri tabanı kurulmuştur. Andırın OİM'de ormanlık alanda 1602,6 ha (%2), servette 1860 000 m3 (%39) ve artımda 49893,1 m3 (%40,8) artış tespit edilmiştir. Trabzon OİM'de ormanlık alanda 5398,6 ha (%10,3), servette 1804951,1 m3 (%39,2) ve artımda 57385,3 m3 (%45,3) artış tespit edilmiştir. Ormanlık alan miktarı ile verimli ormanlık alanların artması, baltalık ormanların koruya dönüştürülmesi ve meşcere tiplerinin hektardaki servet ve artım değerlerinin artması çalışma alanlarındaki toplam servet ve artımdaki artışın nedenleri olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: CBS, Orman amenajmanı, Servet ve artım, Zamansal Değişim

Abstract:
Forest ecosystem, one of the most important natural sources owned by a country in terms of benefits and services to ecology and society. Structure of forest ecosystem in the past, spatio-temporal changes in ecosystem, silvicultural prescriptions and their outcomes should be well investigated to make accurate and reliable decision and ensure the sustainability. Spatial and temporal change in forest ecosystems depend on the type, intensity and effectiveness of natural phenomena and human utilization scale. Understanding and determining the temporal changes in forest ecosystem and its driving factors is vital for increasing the effectiveness of plans and sustainable planning of forest ecosystem. 
The objectives of this research are to analyze spatio-temporal changes of growing stock and increment in forest ecosystem using Geographical Information System (GIS) and describe reasons of changes. Andırın and Trabzon forest directorate were selected as case study areas due to their different forest structure and socio-economic condition. Forest cover type maps of case study areas (Andırın and Trabzon) were firstly digitized and processed using ArcGIS and spatial database established. There were a net increase of 1602,6 ha in forested area and 1860 000 m3 (%39) in growing stock in Andırın forest district. There were net increase of 5398,6 ha (%10,3) in forested area, 1804951,1 m3 (%39,2) growing stock and increment 57385,3 m3 (%45,3) in Trabzon forest district. Increasing total forest areas and productive forest area, converting coppice forest to high forest and differences in growing stock and increment of same stand type in different periods are reasons of increasing total growing stocks and increments in case study areas.

Key Words: Forest Management, Geographical Information System (GIS), Growing 
Stock and Increment, Temporal Change