Finansal krizler, erken uyarı sinyalleri ve 2008 global krizi için Türkiye ve ABD örneği
Financial crises, early warning system and the example of Turkey-USA for 2008 global crisis.
Yazar: UTKU ALTUNÖZ
Danışman: PROF. DR. SERDAR ONGAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Ekonomik kriz 2008 = Economical crisis 2008 ; Erken uyarı sistemleri = Early warning systems ; Finansal kriz = Financial crisis ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Kriz = Crisis ; Logaritmik doğrusal modeller = Logarithmic linear models ; Probit modeli = Probit model ; Türkiye = Turkey

Özet:
Çalışmada 2008 Krizi, kriz teorileri, İktisat düşünce okulları ve ekonometrik kriz modelleri çerçevesinde ele alınmıştır. Geleneksel kriz teorileri ve tek bir iktisat düşünce okulu ile açıklanamayacağı anlaşılan 2008 Krizinin Türkiye için erken uyarı verip vermediği gerek geleneksel KLR Sinyal Yaklaşımı gerekse Logit-Probit modeller ile test edilmiştir. Ekonometrik analiz öncesi ABD ile Türkiyedeki öncü kriz göstergeleri grafiksel analiz yöntemi ile incelenmiş ve krizin ABD'de Türkiye'ye göre çok daha güçlü hissedildiği karşılaştırmalı olarak gözlenmiştir. Probit-Logit modelleri, 1998-1999 ve 2001 krizi ve 2008 krizlerine yönelik ilişki çıkarabilmek için veri seti 1996 Ocak - 2010 Kasım dönemini kapsamaktadır. Veriler aylık alınmıştır. Değişkenler olarak Bankacılık Kesimi Verilen Krediler, TUFE, İhracatın İthalatı Karşılama Oranı, Brüt Rezervler, Vadesiz Döviz Tevdiat Hesabı, İç Borç Stoku ve Otomotiv Üretimi, değişkenleri kullanılmış ve probit-logit modellerle erken uyarı sistemi arasındaki ilişki sınanmıştır. Genişletilmiş Dickey Fuller Testi sonuçlarına göre Logit modelde diğer değişkenler sabitken iç borç stoklarındaki artışın, ihracatın ithalatı karşılama oranındaki artışın ve vadesiz döviz tevdiat hesabındaki artışın krize ilişkin verilen sinyal olasılığını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Probit modelde ise yalnızca vadesiz döviz tevdiat hesabındaki artışının, diğer değişkenler sabitken, krize ilişkin verilen sinyal olasılığını artırdığı sonucuna ulaşılmıştır Sinyal yaklaşımında ise Türkiye Ekonomisi'nin 2002:01 -2009:12 dönemi, devamlı kullanılan Yurt içi krediler, büyüme oranı, rezerv yeterliliği, ihracat, sanayi üretim endeksi, reel efektif döviz kuru, ithalat, dış ticaret dengesi, reel faiz oranı ve cari işlemler dengesi değişkenleri kullanılmış ve bileşik öncü gösterge endeksinin 2008 krizini öngörmede başarılı olduğunu ve seçilen öncü göstergelerin bütün olarak krizi öngörmede iyi performans sergilediğini göstermektedir.

Abstract:
In this study I chose to evaluate the 2008 Economic Crisis in light of crisis? theories, macroeconomic education, and, economic models. The 2008 Crisis (which cannot be explained by existing economic models but by only one economic academic institution) was tested by the KLR Signal Approach, and, Probit-Logit Models.Before analyzing it economically, leading indicators from the USA and Turkey tested it by employing a graphical analyzing method reaching the conclusion that the crisis hit the USA much harder than it did Turkey. Probit-Logit Models made its determination using monthly data collected from 01/1996 ? 02/2010 to connect the relationship of the 1998-1999 crisis to the latter one. In Probit-Logit Models anomalous variables such as credits in banking system, CPI (Consumer Price Index), export to import ratio, gross reserves, foreign exchange deposit demand, domestic debt stock and automotive production were utilized. The Expanded Dickey Fuller Test was applied to determine the existence relationship between the early warning system and Probit-Logit models. According to these results, it was understood for Logit model that increase in gross reserves, increase in export to import ratio and increase in foreign exchange deposit demand rise up the likelihood of the probability of a given signal for the crisis when other variables are stationary. For Probit model, the situation is the same for foreign exchange deposit demand. The Signal Approach Model has been applied also using the monthly model for the period of 01/2002 ? 12/2012. The Signal Approach Model ordinary variables such as gross credit, the growth rate, sufficiency of reserves, exports, the foreign trade balance, real exchange rate, and, the balance of payments on current accounts.In conclusion, it was understood that the composite leading indicator index was successful in predicting the 2008 Crisis and it can be claimed as the instrument that outperforms the selected leading indicators that show the crisis prediction as a whole.