Belediye hizmet binalarında fenomenal saydamlık kavramının kullanıcı algısındaki karşılığının irdelenmesi
Examination of user perception of phenomenal transparency in municipal service buildings
Yazar: MERVE ULUÇAY TEMEL
Danışman: DOÇ. DR. DERYA ELMALI ŞEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Algı = Perception ; Belediye hizmetleri = Municipal services ; Fenomenal saydamlık = Phenomenal transparency ; Hizmet binaları = Service buildings ; Kullanıcı deneyimi = User experience

Özet:
Tarih öncesi zamanlardan beri içgüdüsel bir eğilimle insanoğlu tarafından yararlanılan saydamlık kavramı, yakın tarihte eleştirel metinlerde tartışılmaya başlanmasının ardından çeşitlendirilmiş, farklı sınıflar ve algılama düzeyleri üzerinden bambaşka anlamlara bürünmüştür. Günümüzde mimarlıkta saydamlık akla ilk gelen salt malzemeye içkin özelliğinin, ışığı geçirme ve arkasını gösterme becerisinin çok daha ötesinde, birçok yan anlam barındıran çok boyutlu bir kavram halini almıştır. Bu yeni ve genişlemiş hali ile saydamlık, fenomenal (olağanüstü) saydamlık olarak adlandırılmaktadır.
Belediye hizmet binası tasarımlarında fenomenal saydamlık kavramının, mesaj vermek ve kullanıcının algısını yönlendirmek amacı ile başvurulan bir araç olduğu projelere ilişkin çıktılar ve sonuç ürünler üzerinden okunabilmektedir. Ancak yapı tipi, tüm kente hemen her konuda destek vermekle yükümlü olan belediye hizmet binaları olduğu zaman eğitim düzeyleri, sosyal statüleri, kişisel beğenileri, yaş aralıkları, mesleki yetkinlikleri ve benzeri birçok alanda birbirinden çok farklı bir kullanıcı kitlesi söz konusu olmaktadır. Yani kullanıcının, tasarımcının vermek istediği mesajı ne şekilde anladığı sorgulanmaya açık hale gelmektedir.
Çalışmanın amacı, tasarımcıların belediye hizmet binalarını tasarlarken katılımcı demokrasiye, şeffaf yönetime referans vermek açısından aldığı fenomenal saydamlık kararlarının ve bunların iletmeye niyetlendiği mesajın kentli/ kullanıcı cephesinde nasıl algılandığının tespit edilmesidir. Bu amaçla seçilen projeler incelenerek saydamlık düşüncesinin tasarım kararlarında nasıl yer aldığı ve planlamada nasıl karşılık bulduğu araştırılmış, ardından Çukurova İlçe Belediyesi Hizmet Binası ve Kültür Merkezi örneği üzerinden yapılan anket çalışması ile kullanıcıların fenomenal saydamlık algısı ortaya konmuştur.

Abstract:
The concept of transparency, which has been used by human beings with an instinctive tendency since prehistoric times, has been diversified after it has been discussed in critical texts in the recent past, and has taken on completely different meanings through different classes and perception levels. Today, transparency in architecture has become a multidimensional concept that has many connotations, far beyond its inherent feature of pure material, its ability to transmit light and show its back. In this new and expanded form, transparency is called phenomenal transparency.
The outputs and results of the projects in which the concept of phenomenal transparency is a tool used to give a message and direct the perception of the user in municipal service building designs can be read through the products. However, when the building type is the municipal service buildings, which are responsible for providing support to the entire city in almost every aspect, there is a very different user group in many fields such as their education level, social status, personal tastes, age ranges, professional competencies and so on. In other words, how the user understands the message that the designer wants to convey becomes open to question.
The aim of the study is to determine how the phenomenal transparency decisions taken by the designers to refer to participatory democracy and transparent management while designing municipal service buildings and how the message they intend to convey is perceived on the urban/user side. For this purpose, the selected projects were examined, and it was researched how the idea of transparency took place in design decisions and how it responded in planning. With the survey conducted on the example of Çukurova Municipality Service Building and Cultural Center, the users' perception of phenomenal transparency has been revealed.