Ergenlerde alkol kullanımı ve kural dışı davranış arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between alcohol use and delinquency among adolescence
Yazar: HÜLYA SEYİDOĞLU
Danışman: PROF. DR. ADEM SÖZÜER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kriminoloji ve Ceza Adaleti Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkol içme = Alcohol drinking ; Ergenler = Adolescents ; Eğilim skoru eşleştirmesi = Propensity score matching ; Kuraldışı davranışlar = Exeptinal behavious ; Suç = Crime ; Suçlu çocuklar = Delinquent children ; Çocuklar = Children

Özet:
Suça sürüklenen çocuklar; aileleri, toplumları ve milletleri etkileyen ciddi ve global bir sorundur.  Bu durum, çocuk özelinde önemli ve olumsuz sonuçlarının olmasının yanı sıra toplumsal ve ekonomik sonuçları nedeniyle de ülkemizde ve dünyada sıklıkla tartışılan bir konudur. Alkol kullanımıyla suç davranışı arasındaki ilişkinin yetişkinlerde ve çocuklarda ayrı ayrı incelenmesi gerekmekle birlikte, incelenen kural dışı davranış türleri ve nitelikleri bakımından da bir ayrıma gidilmesini gerektirmektedir. Bu nedenle çalışmanın konusunu ergenlerde alkol kullanımı ile farklı kural dışı davranış kategorileri arasındaki ilişkisinin incelenmesi oluşturmaktadır. 
Çalışmanın genel amacı, İstanbul ilinde yaşayan çocuklar üzerinde alkol kullanımının kural dışı davranış üzerindeki etkisinin literatürden belirlenen risk faktörleri kontrol edilerek açıklanmasıdır. Çalışmada kullanılan veriler Uluslararası Suçluluk Öz Bildirim Çalışması (International Self Report Delinquency, ISRD) kapsamında yapılan bir tarama çalışmasının verileri olup ikincil veri analizi yapılmıştır. Çalışmanın örneklemi İstanbul ilindeki okulların yedinci, sekizinci ve dokuzuncu sınıflarından rastlantısal yöntemle seçilen sınıflarda yer alan öğrencilerden oluşmaktadır.
Araştırmanın özel amaçlarından birincisi, alkol kullanımı ve kural dışı davranış arasındaki ilişkide sıklıkla görülen pozitif yönlü ilişkinin Türkiye'den seçilen örneklemde test edilmesi; ikincisi, ergenlerde alkol kullanımı ile kural dışı davranış arasındaki ilişkinin gücünün farklı suç gruplarında değişkenlik gösterip göstermediğinin test edilmesi ve üçüncüsü, ortak değişkenlerinin istatistiksel yöntemlerle kontrol edildiği durumda alkol ve kural dışı davranış arasındaki ilişkinin gücünün ve anlamlılığının test edilmesidir.
Araştırmanın amacı doğrultusunda üç model oluşturulmuştur. Bu modellerden ilki alkol kullanımıyla altı farklı kural dışı davranış kategorisi arasındaki ilişkinin ayrı ayrı incelendiği lojistik regresyon modelidir. İkinci model, kontrol değişkenlerinin de dahil edildiği lojistik regresyon modelidir. Son model ise, eğilim skoru eşleştirmesi yöntemi kullanılarak katılımcıların alkol kullanıp kullanmama durumlarına göre eşleştirildikleri ve alkol kullanımının etkisinin ölçüldüğü modeldir. 
Birinci modelin sonucunda, ergenlerde alkol kullanımı ile tüm suç kategorileri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İkinci ve üçüncü modelin sonuçları da Diğer Ağır Suçlar kategorisi dışındaki tüm kategoriler için alkol kullanımı ile kural dışı davranış arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermektedir. Alkol kullanımı ve kural dışı davranış arasındaki ilişkinin en güçlü olduğu kategori ise Hafif Şiddet Suçları kategorisidir. Yine müdahalenin etkisinin en fazla olduğu kategori Hafif Şiddet Suçları olarak bulunmuştur. Özet olarak, ergenlik döneminde alkol tüketimi ile suçluluk arasındaki ilişki birinci modelin sonucuna göre anlamlı iken, ikinci ve üçüncü model ilişkiye karışık destek sunmaktadır.

Abstract:
Juvenile delinquency is a critical and worldwide problem that can affect families, societies, and nations. It is a vital issue in Turkey also all around the world because of social and economic impact as well as prominent and devastating consequences on juveniles. Although the relationship between alcohol use and criminal behaviour should be examined separately in adults and minors, it also requires a distinction to be made in terms of the types and characteristics of the criminal behaviour examined. Therefore, the subject of the study is examination of the relationship between alcohol use and particular types of delinquency among adolescents.
The purpose of the study is examination of the impact of alcohol use on delinquent behaviour with controlling risk factors determined from previous research. The data used in the study are from a survey research which was conducted within the scope of the International Delinquency Self-Report Study in Turkey in 2017, and secondary data analysis has been performed. The sample of the study consists of students in the seventh, eighth and ninth grades randomly selected from schools in Istanbul.
The first specific object of the thesis is the analysis of the relationship between alcohol use and delinquency among adolescents, which is usually significant and positively correlated, with a sample from Turkey. Secondly, analysis of whether the strength of the relationship between alcohol use and delinquency among adolescents varies types of crimes has been made. Lastly, strength and significancy of the relationship between alcohol use and particular types of delinquency among adolescents has been analysed after covariates are controlled by statistical methods. 
Three different statistic model were conducted through the purposes of the study. First of these models is logistic regression model in which correlation between alcohol use and six different categories of delinquency is examined separately. Second model is also a logistic regression analysis. However, the relationship was controlled by including the covariates in the analysis. The last model is the one in which the participants are matched according to their alcohol consumption status with using their propensity scores, and the effect of the treatment is measured.
As a result of the first model, a positive correlation was found between alcohol use in adolescents and all six crime categories. The results of the second and third models also show that there is a significant relationship between alcohol use and delinquent behaviour for all categories except for the Other Serious Offenses category. The category with the strongest relation between alcohol use and delinquency is the Minor Violence Offenses category. The category with the highest impact of the treatment is also the Minor Violence Offenses. In essence, while the relationship between alcohol consumption and delinquency among adolescence is significant pursuant to first model, the second and the third model is present mixed support to the relationship.