Anne ve babası boşanmış çocukların yalnızlık ve algıladıkları stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between loneliness and perceived stress levels of children whose parents are divorced
Yazar: NURAY ARISOY KARADUMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSİN UZMAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Boşanmış aileler = Divorced families ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Stres = Stress ; Yalnızlık = Loneliness ; Çocuklar = Children ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırmanın amacı, anne ve babaları boşanmış çocukların yalnızlık düzeylerinin ve algıladıkları stres düzeylerinin çeşitli sosyodemografik özelliklere göre belirlenmesi ve çocukların yalnızlık düzeyleri ile algıladıkları stres düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu çalışma karşılaştırmalı ve ilişkisel araştırma modeline göre yürütülmüştür. Çalışmaya Çanakkale ili şehir merkezinde eğitim ve öğrenimlerine devam eden 9-13 yaşları arasındaki annesi ve babası boşanmış 102 çocuk katılmıştır. Katılımcılar Sosyodemografik Veri Formu ile Çocuklar İçin Yalnızlık Ölçeği ve Çocuklarda Algılanan Stres Ölçeğini doldurmuşlardır. Araştırmadan elde edilen verilerin istatistiksel analizleri SPSS 21 programı ile yürütülmüştür. Araştırmada, anne babaları boşanmış kız çocuklarının yalnızlık düzeylerinin erkek çocuklarının yalnızlık düzeylerinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu, ancak algılanan stres bakımından cinsiyetler arasında anlamlı düzeyde fark bulunmadığı; anneleri ilkokul mezunu olan çocukların yalnızlık düzeylerinin anneleri lise mezunu olanlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu, ancak algılanan stres düzeylerinin anne eğitimine göre değişmediği; babaları lise mezunu olan çocukların hem yalnızlık düzeylerinin hem de algılanan stres düzeylerinin babaları ilkokul mezunu olanlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu; üvey kardeşi bulunmayanların algıladıkları stres düzeyinin üvey kardeşi olanlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu; ilk çocuk olanların algılanan stres düzeylerinin ilk çocuk olmayanlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu; yakın arkadaşı olmayanların yalnızlık düzeylerinin yakın arkadaşı olanlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu; arkadaş grubu bulunmayanların yalnızlık düzeylerinin arkadaş grubu bulunanlardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu; derslerine yardım eden birisi bulunan çocukların algıladıkları stres düzeylerinin derslerine yardım eden biri bulunmayan çocuklarınkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu; evde sıkıntıları hakkında konuşacak kimsesi olmayan çocukların yalnızlık düzeylerinin ve algılanan stres düzeylerinin konuşacak kimsesi olan çocuklardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca anne ve babası boşanmış 9-13 yaşları arasındaki çocukların algıladıkları stres düzeyi ile yalnızlık düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunduğu tespit edilmiştir. 
Aile danışmanlığı süreci, sadece ailenin devamlılığı değil, dağılan ailenin ruhsal açıdan sağlıklı bir şekilde yeni kurdukları düzenin sürekliliğini sağlaması bakımından da önemlidir. Dolayısıyla bu çalışma bulgularının aile danışmanlığında özellikle ev içi sosyal desteğin sağlanması ve sürdürülmesi bakımından katkısı olacağı düşünülmektedir. Bu araştırmadan elde edilen sonuçların ebeveynleri boşanmış çocuklarla ileride yapılacak çalışmalarda sosyodemografik özelliklerin çocukların yalnızlık ve algıladıkları stres üzerindeki etkilerinin araştırılması gerektiğine işaret ettiği düşünülmektedir. Özellikle anne ve baba eğitim düzeyleri, üvey kardeşleri bulunan çocuklar, çocukların diğer ebeveynle görüşme sıklığı konularında daha büyük ve karşılaştırma yapmaya uygun örneklemle çalışılması aile danışmanlığı uygulamalarına katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler: yalnızlık, algılanan stres, boşanma, çocuk, aile

Abstract:
The aim of this study is to determine the loneliness levels and perceived stress levels of children whose parents are divorced according to various sociodemographic characteristics and to examine the relationship between children's loneliness levels and their perceived stress levels. This study was conducted according to the comparative and relational research model. 102 children between the ages of 9-13, who continue their education in the city center of Çanakkale province and whose parents are divorced, participated in the study. Participants completed the Sociodemographic Data Form, the Loneliness Scale for Children and the Perceived Stress Scale in Children. Statistical analysis of the data obtained from the research was carried out with the SPSS 21 program. In the study, the loneliness level of girls whose parents divorced is significantly higher than that of boys, but there is no significant difference between the genders in terms of perceived stress; The loneliness levels of children whose mothers are primary school graduates are significantly higher than those of high school graduates, but the perceived stress levels do not change according to the mother's education; Both the loneliness levels and the perceived stress levels of the children whose fathers are high school graduates are significantly higher than those whose fathers are primary school graduates; The perceived stress level of those who do not have a step-sibling is significantly higher than that of those who do not have a step-sibling; The perceived stress levels of the first children were significantly higher than the non-first children; The loneliness level of those who do not have a close friend is significantly higher than those who have a close friend; The loneliness level of those who did not have a friend group was significantly higher than those with a friend group; The perceived stress levels of children who have someone who helps with their lessons are significantly higher than those of children who do not have someone who helps with their lessons; It was found that the loneliness and perceived stress levels of the children who had no one to talk to at home about their problems were significantly higher than the children who had a person to talk to. In addition, it was found that there was a positive significant relationship between the perceived stress level and loneliness levels of children aged 9-13 whose parents were divorced.
The family counseling process is important not only for the continuity of the family, but also for the continuity of the newly established order in a spiritually healthy way. Therefore, it is thought that the findings of this study will contribute to family counseling, especially in terms of providing and maintaining in-home social support. The results of this study are thought to indicate that the effects of sociodemographic characteristics on loneliness and perceived stress should be investigated in future studies with children whose parents are divorced. Working with a larger sample suitable for comparison can contribute to family counseling practices, especially on the education levels of mothers and fathers, children with step-siblings, and frequency of children meeting with the other parent.
Keywords: loneliness, perceived stress, divorce, child, family