30 ekim 2020 depreminin yarattığı etkilerin kentin mekansal gelişme süreci ve dönüşüm uygulamaları açısından irdelenmesi: Manavkuyu ve Mansuroğlu Mahalleleri (İzmir) örneği
Examining the effect of the 30 october 2020 earthquake in terms of the city's spatial development process and transformation practices: Manavkuyu and Mansuroğlu Neighborhoods (İzmir) example
Yazar: SULTAN BOZ
Danışman: PROF. DR. HAYAT ZENGİN ÇELİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İzmir kenti, tarihsel gelişimi içerisinde ortaya çıkan nüfus artışı, göç, kaçak yapılaşmalar, çok katlı yapılar ve izlenen yanlış kentsel politikalar temelinde deprem afeti karşısında ciddi oranda kentsel kırılganlıklara zemin hazırlamıştır. Bu nedenle, 30 Ekim 2020 Ege Denizi Depremi sırasında İzmir'in birçok ilçesi ciddi hasar görmüş ve bu durum, kentin yerleşim ve yapılaşma özelliklerindeki sorunları gözler önüne sermiştir. 30 Ekim 2020 Ege Denizi Depremi'nin hasar tespit verilerine göre, en çok etkilenen ilçe Bayraklı olmuş, ilçede kentsel kırılganlığın en yoğun yaşandığı yerler ise Manavkuyu ve Mansuroğlu Mahalleleri olarak belirlenmiştir. Bayraklı'daki yapılaşma koşulları incelendiğinde, sanayinin etkisiyle meydana gelen göç gecekondu oluşumuna yol açmış, bu alanların merkezi iş bölgelerine dönüşmesiyle birlikte sağlıksız gecekondu alanlarını önlemek amacıyla 1980 sonrası imar planlarıyla kooperatifleşme ve çok katlı yapılaşma teşvik edilmiştir. Bu süreçte, Manavkuyu ve Mansuroğlu Mahallelerinde kooperatif yapılarının yoğun olduğu site ve bloklar inşa edilmiştir. Yeni kent merkezinin bu bölgeye taşınmazı ise bölgenin yapılaşma düzeni ve yoğunluğu üzerinde farklı bir etki yaratmıştır. Hasar tespit verileri incelendiğinde hasarın yoğunlaştığı bölgelerin Bayraklı'da planlı yapılaşma alanı olarak nitelendirilebilecek ruhsatlı, çok katlı, site-blok yapılaşmasının olduğu bölgelerde yoğunlaşması dikkat çekicidir. Bu doğrultuda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın kayıtlarındaki hasar verileri ve mevcut yapısal veriler CBS ortamında mekansallaştırılmış, ilişkisel değerlendirmeler ve analizler gerçekleştirilmiştir. Bu noktadan hareketle tez çalışması kapsamında hasar verileri ile yerleşmenin mekânsal gelişme süreci arasında ilişki kurarak, yapılaşma özelliklerinin deprem sonrası kentte oluşturduğu kırılganlık tartışmaya açmıştır.

Abstract:
The city of Izmir has prepared the ground for serious urban vulnerabilities against earthquake disasters based on the population growth, migration, illegal constructions, multi-storey buildings and wrong urban policies that emerged throughout its historical development. For this reason, many districts of Izmir were seriously damaged during the October 30, 2020 Aegean Sea Earthquake, and this situation revealed the problems in the city's settlement and construction characteristics. According to the damage assessment data of the October 30, 2020 Aegean Sea Earthquake, the most affected district was Bayraklı, and the places where urban fragility was most intense in the district were determined as Manavkuyu and Mansuroğlu Neighborhoods. When the construction conditions in Bayraklı are examined, the migration that occurred under the influence of industry led to the formation of shanty houses, and with the transformation of these areas into central business districts, cooperatives and multi-storey construction were encouraged with the zoning plans after 1980 in order to prevent unhealthy shanty areas. During this process, sites and blocks with dense cooperative structures were built in Manavkuyu and Mansuroğlu Neighborhoods. The new city center's immovable property in this region has created a different effect on the region's construction order and density. When the damage assessment data are examined, it is striking that the areas where the damage is concentrated are in the areas where there are licensed, multi-storey, site-block structures that can be described as planned construction areas in Bayraklı. In this direction, the damage data and existing structural data in the records of the Ministry of Environment, Urbanization and Climate Change have been spatialized in the GIS environment, and relational evaluations and analyses have been carried out. Starting from this point, within the scope of the thesis study, the relationship between the damage data and the spatial development process of the settlement has been established, and the fragility created by the construction characteristics in the city after the earthquake has been opened to discussion.