Gündelik yaşamda Osmanlı kadının temsiliyeti (1908 -1918)
Representation of Ottoman women in daily life (1908 -1918)
Yazar: ŞABAN DEMİR
Danışman: PROF. DR. ÖMER METİN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: 20. yüzyıl = 20. century ; Cinsiyet = Gender ; Günlük yaşam = Daily life ; Kadın bedeni = Woman body ; Kadın giysileri = Woman clothing ; Kadınlar = Women ; Meşrutiyet = Constitutional monarcy ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
Osmanlı İmparatorluğu'nun uzun siyasi tarihinde on dokuzuncu yüzyıl ıslahatlar ve kurumsallaşma yüzyılı olarak tanımlanabilir. III. Selim'in (1789 -1807) ve II. Mahmud'un (1808 -1839) saltanat yıllarına damgasını vuran ıslahatlar 1839 Tanzimat Fermanı'yla bir devlet politikası haline dönüşecektir. Tanzimat Fermanı'yla başlayacak olan Osmanlı kurumlarının modernleşme süreci de yeni ve dönüşü olmayan bir dönemin miladını anlamına gelecektir. Devlet eliyle gerçekleştirilmeye çalışılan ıslahatlar matbuatın da vücut bulmaya başladığı on dokuzuncu yüzyılın ortasından itibaren toplumun modernizasyona yeni bir boyut kazandıracaktır. Osmanlı matbuatı, özellikle Osmanlı modernleşmesinin gündelik hayattaki karşılığını satırlarına aktaracak, bu sayede modernleşmenin farklı vecheleri de görünürleşmeye başlayacaktır. Matbuatın kurumsallaşmasına paralel olarak öne çıkan başlıklardan biri ise kadın meselesidir. Bu bağlamda değişen toplum yapısıyla birlikte gündelik hayattaki ilişkilerden, tüketim alışkanlıklarına kadar bir dizi alanda kadınların konumu tartışılır hale gelecektir. 1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanıyla birlikte matbuattaki artış kadınlarla ilgili varolan tartışmaları birçok yönden çeşitlendirecektir. II. Meşrutiyet'in doğurmuş olduğu atmosferde öne çıkan yeni hayat yeni toplum iddiası ise kadınların gündelik hayattaki ilişkilerinin toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilmesi anlamına gelecektir. Özellikle kadının ontolojik varlığı, bedeninin görünümü, sağlıklı olması, kıyafetindeki değişim (tesettür) ve hane içi konumuna yönelik süregelen tartışmaların içeriğini zenginleştirecek veya yenilerini ekleyecektir. Bahsi geçen bu tartışmalarda kadınların konumu gündelik hayattaki konumu, yeni hayattaki sınırlarının ne olduğu gibi sorulara cevaplar aranacaktır. Ayrıca, bu sınırlara yönelik tartışmalarda kamusal hayatın nasıl olması gerektiği sorusuna aranan cevap kadar, bütün toplumun örnek alabileceği bir kadın profili yaratma kaygısı da mevcuttur. Bu kaygının zihinsel arka planı çok öncelere dayanmakla birlikte, fikri tartışmaların gelişimi Osmanlı matbuatının şekillenmesiyle başlatılabilir. II. Meşrutiyet dönemi ise bu tartışmaların adeta zirve yaptığı bir dönemdir. Nitekim, 1918 yılında imzalan Mondros Ateşkes Antlaşması'yla fiilen sona eren imparatorluğun kadınları ise erken cumhuriyet dönemine birçok kazanımla gireceklerdir.

Abstract:
The nineteenth century in the long political history of the Ottoman Empire can be defined as the century of reforms and institutionalization. III. Selim's (1789 -1807) and II. The reforms that marked the reign of Mahmud (1808 -1839) will turn into a state policy with the 1839 Tanzimat Period. The modernization process of the Ottoman institutions, which would begin with the Tanzimat Period, would gain a new dimension. The modernization of society will gain a new dimension since the middle of the nineteenth century, when the reforms that were tried to be realized by the state and the press began to come into existence. Ottoman press will transfer the daily equivalent of Ottoman modernization to its lines, and in this way, different aspects of modernization will begin to become visible. One of the prominent topics of Ottoman modernization in this process will be the issue of women. The position of women in a number of areas ranging from daily life relationships to consumption habits of the changing social structure will become debatable. In 1908, II. The increase in the press with the proclamation of the Constitutional Monarchy will diversify the discussions about women in many ways. II. The new life, new society claim, which came to the fore with the Constitutional Monarchy, will mean evaluating the relations of women in daily life in the context of gender. In particular, discussions on the ontological existence of women, the appearance of her body, her health, the change in her dress (veiling) and her domestic position will pave the way for reconsidering in this sense. In all these discussions, answers will be sought to the question of the existence of women in daily life and what their limits are in new life. In addition, in the debates on these boundaries, there is a concern to create a woman profile that the whole society can take as an example, as well as the answer sought to the question of how public life should be. Although the mental background of this concern goes back a long time, the development of intellectual debates can be started with the formation of the Ottoman press. II. The Constitutional Monarchy period, on the other hand, is a period when these debates reached their peak. The women of the empire, which actually ended with the Armistice of Mudros signed in 1918, will enter the early republican period with many gains.