Bir iletişim aracı olarak ekslibris ve işlevi
Exlibris and its function as an medium of communication
Yazar: GÖZDE EDA TEKCAN
Danışman: PROF. AYŞEGÜL İZER
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Grafik Tasarımı Ana Sanat Dalı / Grafik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Ekslibris = Exlibris ; İletişim = Communication ; İletişim araçları = Communication means

Özet:
Ekslibrisler kitapların ilk sayfasına yapıştırılan ve kitabın kime ait olduğuna dair bilgi veren, boyutları kitabın içinde kullanılması amacıyla baskı alanı 13 cm kareyi geçmeyen küçük iletişim araçlarıdır. Kitap sahibi için tasarlanmış bir görselin kalıba aktarılıp çoğaltılması ile oluşturulan bu küçük boyutlu grafikler, üzerlerinde "...'nın kütüphanesinden" anlamına gelen ekslibris yazısı ile kitap sahibinin adını mutlaka taşır.İlk basılı kitabın çıkışıyla aynı tarihlerde, kitabı koruma amacı ile 15. yüzyılda Avrupa'da doğmuş olan ekslibris, ilerleyen yüzyıllarda iletişim işlevini çoğaltarak kitap sahibinin temsiliyeti ve kişinin imajını taşıyan bir itibar nesnesi olma amacı ile ön plana çıkmıştır. Her iki işlevinde de ekslibris kişiye özel tasarlanan, zamana ve işleve dayalı bir iletişim aracı olmuştur.Bu çalışmanın ilk bölümünde ekslibrisin çıkış nedeni olan kitabın tarihçesine yer verilirken, o dönemdeki toplumsal yapısı ele alınmıştır. Ekslibrisin tarihçesi anlatılmış, çıktığı dönem Rönesans'ta toplumsal yapı ve buna bağlı ortaya çıkan sanat ve sipariş konusuna değinilmiştir. İkinci bölümde ekslibrisin bir iletişim aracı olarak, ilk yıllarından günümüze kadar geçen süreçteki gelişimi ve bugün geldiği noktadaki işlevi ve dönüşümü tartışılmıştır. Üçüncü ve son bölüm ise tarihsel gelişim içinde seçilmiş ekslibrislerin belgelenmesi ve dönemlerine göre kompozisyon, tipografi, koleksiyoncu ve tasarımcı bağlamında iletişim aracı olarak okumalarının yapıldığı bölümdür.ANAHTAR KELİMELER: Ekslibris, İletişim, Tasarım, Araç, İşlev, Koleksiyon, Sipariş

Abstract:
Exlibris are works of small dimensions such as 13 cm², pasted on the first page of a book, which provide information as to whom the book belongs, and serve as a medium of communication. On these graphics of small dimensions, which are created by the image designed for the owner of the book being transferred to a mold and duplicated, exlibris script indicating ?from the library of....? is printed along with the name of the book owner.Exlibris, which came into being at the same time as that of the first printed book, with the purpose of protecting the book, in later years came to the fore as duplicating its function of communication and representing the owner of the book while also being an object of prestige for the book owner. Albeit through both functions, the exlibris is a custom designed communication tool based on time and program.The first part of this study examines the history of books, which constitutes the basis of the emergence of exlibris, as well as the societal structure in that period. The history of exlibris is explained, and the societal structure of the Renaissance period during which it first emerged, as well as the artistic and commissioning of exlibris during that time are discussed. In the second section of this study, the development of exlibris as a communication tool from its first years through the current day, as well as the transformation of its function is debated. In the third and final section, various readings take place concerning the documentation of exlibris throughout its historical development, as well as its use as a medium of communication in the context of compositions, typography, collectioners and designers, according to various periods.KEY WORDS: Exlibris, Communication, Design, Tool, Function, Collection, Commissioning