Kur'ân'ın gramer sistematiğinin tahlili (Sarf, nahiv ve kırâat)
Analysis of the Qur'an's grammar system (Morfoloji, syntax and qiraat)
Yazar: TAREQ ABDULQADER HUSSEİN
Danışman: DOÇ. DR. AYDIN KUDAT
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion

Özet:
Kur'ân-ı Kerim apaçık Arapça bir dil ile insanlıkla buluştu. Arapça'nın kadim ve fasih bir dil olduğu tartışmasızdır. Arap dilbilimi temellendirilirken referans kaynakların başında Kur'ân-ı Kerim'in fesahati yer almaktadır. Kur'ân-ı Kerîm'in kendine has bir dil üslubu vardır. Buna "Nazm-ı Kur'ân" denmektedir. Belagat ve fesahatın zirvesinde bulunan bu nazım, Hz. Peygamber'in‎ lisanı üzere insanlıkla buluştuğu dönemden günümüze kadar asaletinden hiçbir şey kaybetmemiştir. Kadim bir dil olarak Arapça, intizamlı grameri, fesahat ve belâgatını öncelikle Kur'ân'ın nazmından ve dil üslubundan almaktadır. Tilâvet‎indeki farklı varyantlarıyla ve kitabetindeki kendine özgü stiliyle tahrif ve tağyirden korunmuş, Arap dilbilimine de kaynaklık etmiştir. Ancak bunu Arap dilbiliminin diğer kaynakları için söylemek zordur. Başlangıçta Kur'ân dışında yer alan muhtelif metinleri ve şiir divanlarının tüümünü tespit ve hıfzı elbette mümkün olmamıştır. Bu bağlamda günümüze kadar güvenilir ve sağlam kanallarla ulaşan Kur'ân âyetlerinin Arap dilbilimiyle olan sıkı ilişkisi araştırmalara mahal olmuştur. Hüccet ve istişhatta bir birini refere etmektedir. 
Kur'ân grameri veya Kur'ȃn'daki gramer yapıları bu bağlamda önem arz etmektedir. Genel anlamda değişim ve gelişime uyabildiği oranda diller kendilerini geleceğe taşıyabilmektedir, ancak semavî dinlere ev sahipliği yapmış ve bu bağlamda samî dillerinin prototipini teşkil eden Arapça gibi kadim bir dil, otantikliğini koruyabildiği oranda kendini geleceğe taşıyabilir. Bu noktada Kur'ân gramerinin tespit ve tahlili kendi ölçüsünde bir boşluğu dolduracaktır. Elbette bahsi geçen mülahazalardan hareketle tarihi süreç içerisinde bu alanda birçok akademik çalışma yapılmıştır. Konuyu dilbilimin sarf nahiv ve kırâat bağlamında ele alan çalışmalar pek azdır. Yapılan çalışmalar da konuyu kapsamlı bir şekilde ele almamaktadır. Kur'ân-ı Kerim'in tefsirinde öncelikle başvurulan kaynak Arap dili ve onun grameri olmuştur. Günümüzde ‎hâla bazı mevzular gramer açısından tartışmalara mahal olmakta ve bu tartışmaların yansımaları birden fazla ilmi alana da sirâyet etmektedir. 
Kur'ân-ı Kerim gramerini bütünüyle işlemek hem zaman açısından hem de hacim açısından böyle bir çalışma sınırını aşacağı tartışmasızdır. Bununla beraber gramer konularını işlemeyi, tartışmalı konuların tahlil ve analiz kısmını bütünlüğü sağlayacak kifayet miktarıyla sınırlandırmayı düşünmekteyiz. 
Geneli itibariyle tespit ve analizden ibaret olması hasebiyle bu çalışmada, tümden gelim ve karşılaştırmalı analiz yöntemi uygun görülmekte, yeri geldikçe tüme varım yöntemi de dahil edilmektedir.
Bir giriş, iki bölüm ve sonuç şeklinde planlanan bu çalışmanın söz konusu hususlar bağlamında Arap dilbilimi ve Kur'ân ilimleri çalışmalarında başvurulan kaynaklardan biri olacağı ve kendi zaviyesinde alandaki boşluğu kapatacağı kanaatindeyiz. 
Anahtar Kelimeler, Kur'ân'ın dil üslubu, Lügat, Gramer, Kırâat, Tahlil.

Abstract:
The Qur'an met with human beings in the Arabic language obviously. It is indisputable that the Arabic language is the fasih language. While Arabic linguistics was grounded, the Qur'an was at the forefront of the reference sources. The Qur'an has a unique style. This is called the Nazm-i Qur'an. Being at the peak of eloquence and fluency, this nazm has not lost any of its nobility from the time it met with the language of the Prophet to the present day. With its different variants in its recitation and its unique style in its inscription, it has been transmitted through solid channels until today. However, it is difficult to say this for other sources of Arabic linguistics. At the beginning, it was not possible to identify and memorize all of them, such as the different language usages and poetry divans. In this context, the current qira'at aspects of the Qur'anic verses, which have reached the present day through reliable and solid channels, are closely related to Arabic linguistics. In Hüccet and istishhat, they refer to each other.
The grammar of the Qur'an or the grammatical structures in the Qur'an are important in this context. In general, languages can carry themselves into the future as long as they can adapt to change and development, however, an ancient language such as Arabic, which hosted the Abrahamic religions and constitutes the prototype of Semitic languages in this context, can carry itself into the future as long as it preserves its authenticity. At this point, the determination and analysis of the grammar of the Qur'an are essential. Based on this, many academic studies have been carried out in this field in the historical process. However, there are very few studies that deal with the subject in the context of linguistics and qira'at. Such studies are far from covering the subject comprehensively. The primary source of reference in the interpretation of the Qur'an was the Arabic language and its grammar. Nowadays, some issues are still subject to discussions in terms of grammar, and the reflections of these discussions spread to more than one scientific field.
It is indisputable that processing the grammar of the Qur'an in its entirety would exceed the limits of such a study both in terms of time and volume. However, we are thinking of dealing with grammatical issues and limiting the analysis and analysis part of controversial issues to the amount of sufficient to ensure integrity.
Since it generally consists of determination and analysis, the deductive and comparative analysis method is considered appropriate in this study, and the induction method is also included when appropriate.
We believe that this study, which is planned as an introduction, two chapters and a conclusion, will be one of the references in the studies of Arabic linguistics and Qur'anic sciences in the context of these issues and will close the gap in the field in its own terms.
Keywords: Language Style of the Qur'an, Lughat, Grammar, Qira'at, Analysis.