Bir siyaset enstrümanı olarak Batı Avrupa kültür politikaları: British Council örneği
West European cultural policies as a political instrument: British Council case
Yazar: HAKAN ARSLANBENZER
Danışman: PROF. DR. YÜCEL BULUT
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Almanya = Germany ; British Council = British Council ; Fransa = France ; Kültür = Culture ; Kültür politikası = Cultural policy ; Kültür sosyolojisi = Cultural sociology ; Kültürel diplomasi = Cultural diplomacy ; Kültürel ilişkiler = Cultural relations ; İngiltere = England

Özet:
Bu çalışma, kültürün siyasi ve ticari hedefler uğruna araçsallaştırılmasının Savaş Sonrası dönemin resmî kültür politikalarıyla sınırlı olmayıp kavramın tarihî doğumunda mündemiç olduğunu açığa çıkarmayı; dolayısıyla söz konusu politikaların bir ânda ortaya çıkmadığını, aksine tarihî bir sürecin sonucu ve ifadesi olarak tezahür ettiğini, ayrıca kültür politikalarının hükümetler tarafından bu ad altında ilan edilen nominal politikalardan ibaret olmayıp toplumun kültürel hayatını etkileyebilecek diğer kamu politikalarının da zımnî kültür politikası olarak görülebileceğini; son olarak British Council'ın İngiliz çıkar ve prestijini yükseltmek, diğer deyişle İngiltere'nin siyasi ve ticari nüfuzunu dünya üzerinde geliştirmek üzere kültürü araçsallaştıran bir kuruluş olduğunu belirlemeyi hedeflemektedir.
Kültürün çok sayıda tanımı olmakla birlikte bu tanımlar 1) insanın zihinsel gelişmişliği, 2) ulusal tin ve 3) sanat eserleri bütünü konfigürasyonları etrafında tasnif edilebilir. Çalışmamızın ilk bölümü bu üç konfigürasyonun ırk, ulus ve sınıf fenomenleri üzerinden tarihî süreçte nasıl geliştiğini izah etmektedir. Kültürün insanın zihinsel gelişmişliği anlamı Aydınlanma hümanizminden doğmuş; ne var ki ırkçılık ve sömürgecilik hattında işlemiş bir anlam konfigürasyonudur. Alman Karşı-Aydınlanmasının bir ürünü olan ulusal tin anlamında kültür, uluslararası rekabet süreçlerinin mütemmim cüzüdür. Daha ziyade Anglo-Sakson dünyanın bakışını yansıtan sanat eserleri bütünü anlamında kültür ise sınıflar arası imtiyaz ve mesafe geriliminde ifadesini bulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümü Savaş Sonrası kültür politikalarının Fransa, Almanya ve İngiltere'de kazandığı formu yine tarihî süreçlere referanslar vermek kaydıyla incelemektedir. Son bölüm ise British Council'ın varlık gerekçesi, kuruluş süreci, bürokratik konumu, dekolonizasyon ve Soğuk Savaş vb. tarihî süreçlere verdiği reaksiyonun tasviri ile operasyonel karakteristiğinin ve kültürü araçsallaştırma tarızının analizini içermektedir.

Abstract:
This study aims to unveil the fact that instrumentality of culture for the sake of political and commercial objectives has not been a question limited to only the official cultural policies of post-war era but was already inherent in the historical emergence of culture as a concept; to determine that the aforementioned cultural policies did not appear from void but emerged as results and expressions of a certain historical process, and that they do not consist of only the nominal policies led by governments but also other public policies influencing the cultural life of the society should be considered as implicit cultural policies; finally to specify that the British Council is an organization which uses culture as an instrument for such an objective as to promote the British interest and prestige, in other words to enhance the political and commercial influence of the United Kingdom in the world.
Although culture has too many definitions, these can be classified in three configurations as 1) human intellectual development, 2) national geist, and 3) a general body of arts. The first chapter clarifies how those configurations had developed through such phenomena as race, nation and class. The meaning of culture as human intellectual development, which was a key concept in the French Enlightenment, is a configuration that has operated on racism and colonialism tracks. Likewise, the national geist meaning of culture, a product of the German Counter-Enlightenment, has been an integral part of the international antagonism processes. Meaning of culture as the general body of arts, which reflects an Anglo-Saxon approach, has been expressed in the tensions between social classes for distinction and distance. The second chapter of the study analyzes the form of the French, German and British cultural policies gained at the post-war era. The final chapter, on the other hand, consists of a description of British Council's raison d'etre, foundation process, bureaucratic position, and the reactions it gave to such historical processes as decolonization and the Cold War, and an analysis of the organization's operational characteristics and the type of instrumentality it employs.