Moldova Cumhuriyeti gagauzlarının sosyo-kültürel yapısı
Socio-cultural structure of the gagauz people in the Republic of Moldova
Yazar: ANA-MARIA PANCU
Danışman: PROF. DR. HAVA SELÇUK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Moldova Cumhuriyeti'nde yaşayan Gagauz Türklerinin mevcut sosyo-kültürel yapısının incelendiği bu çalışmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Gagauz topluluğunun ana dil ve etnik kimlik duygusu, dini yapısı, yurtdışı deneyimi, eğitim ve kültür durumu gözlem, görüşme, anket vb. tekniklerle toplanan verilere ve literatüre dayanılarak tespit edilmiştir. Gagauz Türklerinin yaşadığı bölgede yapılan saha çalışmaları ile elde edilen veriler Rusça, Rumence, İngilizce ve Türkçe kaynaklarla desteklenerek kültürel ve geleneksel ürünleri henüz kaybolmadan kayıt altına alınmış ve akademik literatüre kazandırılmıştır. Gagauz Türklerinin sosyo-kültürel yapısını anlatan yeterli sayıda kaynak mevcut değildir. Bu nedenle yapılan saha araştırması sayesinde konuyla ilgili veriler toplanarak alana katkı sağlanmıştır. Bu araştırma amaçları arasında Gagauz Türklerini yakından tanımak ve sosyo-kültürel yapılarını tanıtmak da vardır. 
Moldova'da yaşayan Gagauz Türkleri geçmişte ve günümüzde bölgede bulunan diğer toplulukların kültürleri ile sıkı bir etkileşim içinde yaşamışlardır. Yüzyıllar boyunca Rusya'nın etkisi altında kalan Gagauz Türkleri başta Rus kültürü olmak üzere Moldova kültüründen de etkilenmişlerdir. Bu çalışmada Moldova Cumhuriyeti Gagauz Türklerinin, Gagauzcayı çok az kullandıkları tespit edilmiştir. Fakat gündelik hayatta geleneksel ritüeller ve öz kültürel ögelerinin bir kısmını günümüzde de yaşattıkları gözlemlenmiştir.
Saha çalışmalarında kökenleri Oğuz Türk boylarına dayanan ve Türkçe konuşan Gagauz Türklerinin pek çok edebiyat, müzik, dans, yemek, gelenek ve hatta dua ritüellerinin Türkçe olduğunu ve Türk kültürünü canlı bir şekilde devam ettirdikleri tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra Moldova'ya yerleşmeden önce Balkan sahasında bulunan Gagauz Türklerinin dil, din ve kültür ögelerinin komşu topluluklardan da etkilendiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler:	Gagauz, Moldova Cumhuriyeti, Gagauz Yeri Özerk Bölgesi, Sosyo-kültürel Yapı

Abstract:
This thesis examines the current socio-cultural structure of the Gagauz people living in the Republic of Moldova by using qualitative and quantitative research methods. The Gagauz community, their sense of mother tongue and ethnic identity, religious structure, international experience, educational and cultural status were researched through interviews, surveys and data collected. This thesis aims to document and preserve the cultural and traditional heritage of the Gagauz people before it disappears. Fieldwork was conducted and data was gathered, supported by Russian, Romanian, English, and Turkish sources. With limited existing sources on the socio-cultural structure of the Gagauz community, this research provides valuable insights and aims to introduce the Gagauz people from Moldova.
Gagauz community has lived in close interaction with the cultures of other communities. Gagauz people, who have been under the influence of Russia for centuries, have been assimilated into mainly Russian and partly Moldovan culture.  In this study, it has been observed that the Gagauz Turks of the Republic of Moldova use Gagauz langauge very little, however, they still preserve some of their traditional rituals and core cultural elements in daily life.
In our field work, has been determined that many literature, music, dance, food, traditions and even prayer rituals of Gagauz people, whose origins are based on Oghuz Turkic tribes and who speak a Turkish language have been able to maintain Turkish culture alive. In addition, it has been determined that the language, religion and cultural elements of the Gagauz people who were in the Balkan area before settling in Moldova were also affected by them as a result of their contacts with their neighbors.
Keywords: Gagauz, Republic of Moldova, Autonomous Territorial Unit of Gagauzia, Socio-cultural structure.