Ortaokul öğrencilerinin okul yaşantılarına yönelik algıları, bilişsel esneklikleri ve matematik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between secondary school students' perceptions regarding their school lives, cognitive flexibility, and mathematics achievement
Yazar: GİZEM YEŞİLGÖZ ŞENGÜN
Danışman: DOÇ. DR. TUĞBA UYGUN
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Bilişsel esneklik = Cognitive flexibility ; Matematik başarısı = Mathematics achievement ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students

Özet:
Ortaokul öğrencilerinin okul ortamında karşılaştıkları durumlar ve bilişsel
esneklikleri, eğitim sürecindeki başarıları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Olumlu
okul deneyimleri ve bilişsel esneklik seviyelerinin yüksekliği, öğrencilerin akademik
ilerlemeleri üzerinde rol oynamaktadır. Bu nedenle, öğrencilerin okuldaki eğitim,
öğretim deneyimlerini algılama ve bilişsel esneklik düzeylerini araştırmak büyük önem
arz etmektedir. Yüksek akademik beklentiler, özerk öğrenme, okul devamsızlığında
azalma ve yıkıcı davranışlarda azalma, öğrencilerin okula aidiyet duygularından ve
öğrenmeye yönelik tutumlarından etkilenir. Bu durumla birlikte okulda karşılaşılan
beklenmedik olaylar karşısında ortaokul öğrencilerinin yüksek düzeyde bilişsel
esnekliğe sahip olması, okul yaşantılarında kendilerine yardımcı bir yetidir. Yüksek
bilişsel esnekliğe ve okula karşı olumlu tutumlara sahip öğrencilerde, bir sonraki eğitim
seviyesine geçmeye daha istekli olma ve sınıfta yeni şeyler öğrenme konusunda
motivasyon artışı sağlanabilir. Bilişsel esnekliği yüksek ve akademik olarak motive olan
öğrenciler, sınavlarında daha başarılı olur, ödevlerini ve sorumluluklarını tamamlamak
için gereken hassasiyet ile duyarlılığı sergileyebilirler.
Bu çalışmanın amacı, üç farklı değişkenin ortaokul öğrencileri üzerinde bazı
demografik değişkenler bakımından nasıl farklılaştığını ve bu değişkenlerin birbiri
arasında nasıl bir ilişki olduğunu incelenmesidir. Ortaokul öğrencilerinin okul
yaşantılarına yönelik algı, bilişsel esneklik ve matematik başarısı değişkenlerine
bakılarak incelemeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada ortaokul çocuklarının matematik
başarısı ile bilişsel esneklik ve algılanan okul deneyimleri arasında nasıl bir ilişkinin
olduğunun ortaya konulmasına da odaklanılmıştır. Çalışmada nicel bir araştırma deseni
olan ve üç değişken arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla ilişkisel tarama modeli
kullanılmıştır.
Araştırmaya 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Antalya ili ve ilçelerinde bulunan
bazı ortaokullarda öğrenim gören 5., 6., 7. ve 8.sınıf düzeyinde 1391 öğrenci katılmıştır.
Araştırmanın verileri, Baytemir, Akın Kösterelioğlu ve Kösterelioğlu (2015) tarafından
Türkçeye uyarlanan "Algılanan Okul Yaşantıları Ölçeği" ve Çelikkaleli (2014a)
tarafından geliştilirilen "Bilişsel Esneklik Ölçeği" kullanılarak ve öğrencilerin birinci
dönem aldıkları matematik dersi not ortalamaları öğrenilerek toplanmıştır. İstatistiksel
hesaplamalarda ise bağımsız örneklem t testi, ANOVA, Pearson korelasyon testi ve
regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular ışığında bilişsel
esneklik, okul yaşantılarına yönelik algı ve matematik başarısı arasındaki ilişkilerin
düşük düzeyde pozitif yönlü istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Bir diğer
sonuç ise ortaokul öğrencilerinin matematik başarıları orta düzey, bilişsel esneklikleri
ve okul yaşantılarına yönelik algıları yüksek düzey bulunmuştur. Matematik başarı
puanlarında cinsiyet değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmediği,
okul yaşantılarına yönelik algıları ve bilişsel esnekliklerinde ise istatistiksel olarak
anlamlı bir fark görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf düzeylerine göre incelendiğinde
ise öğrencilerin bilişsel esneklikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark
görülmemekle birlikte algılanan okul yaşantıları ve matematik başarılarında istatistiksel
olarak anlamlı bir fark görüldüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca matematik başarılarına
göre öğrencilerin bilişsel esneklikleri ile algılanan okul yaşantıları anlamlı bir şekilde
farklılaşmaktadır. Son olarak ortaokul öğrencilerinde bilişsel esnekliklerin ve okul
yaşantılarına yönelik algıların matematik başarılarını belirli miktarda yordadığı
sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Bilişsel esneklik, Matematik, Matematik başarısı, Okul yaşantısı, Ortaokul öğrencileri.

Abstract:
The situations that secondary school students encounter in the school
environment and their cognitive flexibility have a significant impact on their
mathematics success in learning process. Positive school experiences and high levels of
cognitive flexibility have a significant impact on students' academic progress.
Therefore, it is of great importance to investigate students' perception of education and
teaching experiences at school and their cognitive flexibility levels. High academic
expectations, autonomous learning, reduction in school absenteeism and reduction in
disruptive behaviors are affected by students' sense of school belonging and attitudes
towards learning. With this situation, secondary school students' high level of cognitive
flexibility in the face of unexpected events at school is a helpful ability in their school
life. Students with high cognitive flexibility and positive attitudes towards school can be
more willing to move on to the next level of education and increase motivation to learn
new things in the classroom. Students who are highly cognitively flexible and
academically motivated will do better on their exams and display the sensitivity and
responsiveness needed to complete their assignments and responsibilities.
The purpose of this study is to examine the effects of three different variables
on middle school students. These variables are middle school students perceptions of
school experiences, cognitive flexibility, and mathematics achievement. In the study,
the cognitive flexibility inventory and the perceived school experiences scale were
used to investigate the relationship between the three different conditions and the
mathematicsachievement of middle school children. A quantitative research design
was used in the study. Since the relationships between three different variables were
examined in the study, the relational survey model was used.
In the 2022-2023 academic year, 1391 students in the 5th, 6th, 7th and 8th grade
secondary schools in Antalya province and its districts participated in the research. The
data of the research were collected throughthe "Perceived School Experiences Scale"
adapted into Turkish by Baytemir, Akın Kösterelioğlu and Kösterelioğlu (2015) the
"Cognitive Flexibility Scale" developed by Çelikkaleli (2014a) and their mathematics
grades taken in the previous teaching-learning year. In statistical calculations,
independent sample t test, ANOVA, Pearson correlation test and regression analysis
were used. In the light of the findings obtained in the study, a low-level positive and
statistically significant relationship was found between cognitive flexibility, perception
of school life and mathematics achievement. Another result is that middle school
students' mathematics achievement is moderate, their cognitive flexibility and
perceptions about school life are high. It was concluded that there was no statistically
significant difference in mathematics achievement scores according to the gender
variable, but a statistically significant difference was observed in their perceptions of
school life and cognitive flexibility. When analyzed according to grade levels, it was
concluded that although there was no statistically significant difference between
students' cognitive flexibility, there was a statistically significant difference in perceived
school life and mathematics achievement. In addition, students' cognitive flexibility and
perceived school life differ significantly according to their mathematics achievement.
Finally, it was concluded that the cognitive flexibility of secondary school students and
their perceptions of their school life predicted their mathematics achievement to a
certain extent.

Keywords: Cognitive flexibility, Mathematics, Mathematics achievement, School life, Secondary school students.