Farklı ırklardaki koyun ve keçilerde serum b12 vitamini ve kobalt düzeylerinin araştırılması
Investigation of serum vitamin B12 and cobalt levels in different sheep and goats races
Yazar: AHMET ANIL ERTÜRKÜNER
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA İSSİ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Keçiler = Goats ; Kobalt = Cobalt ; Koyunlar = Sheep ; Vitamin B 12 = Vitamin B 12 ; Vitamin B 12 eksikliği = Vitamin B 12 deficiency

Özet:
Çalışmada, farklı ırklardaki koyun ve keçilerde serum B12 vitamini ve kobalt düzeylerinin araştırılmıştır. Çalışma kapsamında Elazığ ilinde benzer bakım ve beslenme şartlarına sahip olan Akkaraman, Morkaraman ve İvesi koyun ırkları ile Halep ve Kıl keçisi olmak üzere 5 ırk çalışmaya alındı. Her ırktan 40 baş hayvan olacak şekilde toplam 200 baş hayvan çalışmada kullanıldı. Her gruptaki hayvanların yarısının dişi yarısının erkek, bunlarında yarısının 1 yaşın altında yarısının ise 1 yaşın üzerinde olacak şekilde gruplar oluşturuldu. Bu oluşan gruplardaki hayvanların fiziksel klinik muayeneleri yapıldıktan sonra usulüne uygun olarak V. jugularis'lerinden steril jelli cam tüplere (ışıktan korunmak için alüminyum folyo ile kaplanmış) 10'ar mL kan örnekleri alındı. Alınan kan örnekleri 3000 rpm'de 10 dakika santrifüj edilerek serum örnekleri oluştu. Serum B12 vitamin düzeyi ticari test kitleri yardımıyla otoanalizörde, kobalt düzeyleri ise atomik absorbsiyon spektrometresi ile belirlendi.
Çalışmada 1 yaş altı ve 1 yaş üstü dişi ve erkek İvesi, Akkaraman ve Morkaraman koyun ırklarında sırasıyla 5.38±1.42, 3.18±0.42, 6.53±1.06 (bir yaş altı dişilerde), 5.26±1.52, 3.56±0.54, 7.44±1.01 (bir yaş altı erkeklerde), 11.28±1.36, 8.39±1.47, 7.87±1.64 (bir yaş üstü dişilerde), 3.96±0.59, 7.60±0.64, 9.15±1.81 ppb (bir yaş üstü erkeklerde) serum kobalt düzeyleri belirlenmiştir. Irklara göre değerlendirmeler yapıldığında ise İvesi, Akkaraman ve Morkaraman koyun ırklarında serum kobalt düzeylerinin sırasıyla 6.47±3.21, 5.68±2.50 ve 7.75±1.67 ppb olarak belirlenmiş olup gruplar arası farkın önemli olduğu görülmektedir (P<0.05).
Çalışmada 1 yaş altı ve 1 yaş üstü dişi ve erkek Kıl ve Halep keçisi ırklarında sırasıyla 4.12±1.31, 3.74±1.13 (bir yaş altı dişilerde), 7.68±1.50, 3.19±0.85 (bir yaş altı erkeklerde), 3.92±0.99, 5.68±1.56 (bir yaş üstü dişilerde), 4.67±0.65, 6.73±1.95 ppb (bir yaş üstü erkeklerde) serum kobalt düzeyleri belirlenmiştir. Irklara göre değerlendirmeler yapıldığında ise Kıl ve Halep keçisi ırklarında serum kobalt düzeylerinin sırasıyla 5.10±1.89 ve 4.84±2.00 ppb olarak belirlenmiş olup gruplar arası farkın önemli olduğu görülmektedir (P<0.05).
Çalışmada 1 yaş altı ve 1 yaş üstü dişi ve erkek İvesi, Akkaraman ve Morkaraman koyun ırklarında sırasıyla 409.20±121.48, 1489.60±153.16, 1320.20±318.64 (bir yaş altı dişilerde), 917.70±509.10, 1097.40±342.59, 969.90±240.36 (bir yaş altı erkeklerde), 1066.52±400.80, 1806.70±275.28, 1691.80±289.22 (bir yaş üstü dişilerde), 372.00±108.66, 1337.40±612.54, 1364.70±482.03 ppb (bir yaş üstü erkeklerde) serum B12 vitamin düzeyleri belirlenmiştir. Irklara göre değerlendirmeler yapıldığında ise İvesi, Akkaraman ve Morkaraman koyun ırklarında serum B12 vitamin düzeylerinin sırasıyla 691.35±445.87, 1432.77±452.13 ve 1336.65±420.70 ppb olarak belirlenmiş olup gruplar arası farkın önemli olduğu görülmektedir (P<0.05).
Çalışmada 1 yaş altı ve 1 yaş üstü dişi ve erkek Kıl ve Halep keçisi ırklarında sırasıyla 496.50±172.18, 308.10±88.20 (bir yaş altı dişilerde), 532.10±250.06, 264.70±98.23 (bir yaş altı erkeklerde), 989.50±324.32, 289.50±49.65 (bir yaş üstü dişilerde), 444.90±275.02, 289.10±88.35 ppb (bir yaş üstü erkeklerde) serum B12 vitamin düzeyleri belirlenmiştir. Irklara göre değerlendirmeler yapıldığında ise Kıl ve Halep keçisi ırklarında serum B12 vitamin düzeylerinin sırasıyla 615.75±334.28 ve 287.85±81.46 ppb olarak belirlenmiş olup gruplar arası farkın önemli olduğu görülmektedir (P<0.001).
Sonuç olarak, çalışmaya alınan İvesi, Akkaraman ve Morkaraman koyun ırkları ile Halep ve Kıl keçisi ırklarında tespit edilen serum kobalt ve B12 vitamin düzeylerinin bölgesel yetriştirme, ırk, cinsiyet ve yaş grupları arasında farklılıklarının olmasına rağmen klinik belirtiler oluşturacak düzeyde yetersizliklerin olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
Serum B12 levels and cobalt levels were investigated in sheep and goats in different breeds. Within the scope of the study, 5 races including Akkaraman, Morkaraman and Ivesi sheep races and Halep and hair felts, which have similar conditions of care and nutrition in Elazığ province, were taken into the study. A total of 200 head animals were used in the study, with each horse having 40 heads. Groups were formed in which half of the animals in each group were male, half of them half under the age of 1, and half of the animals below 1 year. After the physical examinations of the animals in these groups were made, 10 mL blood samples were taken from V. jugularis according to the procedure, in sterile gelled glass tubes (coated with aluminum foil to protect from light). Blood samples were taken by centrifugation at 3000 rpm for 10 minutes to form serum samples. Serum vitamin B12 levels were determined by autoanalyzer using commercial test kits and cobalt levels by atomic absorption spectrometry.
In the study, serum cobalt levels in Ivesi, Akkaraman and Morkaraman sheep breeds female and male in under one year and over one year old were founded to be 5.38±1.42, 3.18±0.42, 6.53±1.06 (female in under one year), 5.26±1.52, 3.56±0.54, 7.44±1.01 (male in under one year), 11.28±1.36, 8.39±1.47, 7.87±1.64 (female in over one year), 3.96±0.59, 7.60±0.64, and 9.15±1.81 ppb (female in under one year), respectively. When evaluations are made according to race in Ivesi, Akkaraman and Morkaraman sheep breeds, serum cobalt levels were determined as 6.47±3.21, 5.68±2.50 and 7.75±1.67 ppb, respectively, and the difference between the groups was significant (P<0.05).
In the study, serum cobalt levels in Halep and Hair goats breeds female and male in under one year and over one year old were founded to be 4.12±1.31, 3.74±1.13 (female in under one year), 7.68±1.50, 3.19±0.85 (male in under one year), 3.92±0.99, 5.68±1.56 (female in over one year) and 4.67±0.65, 6.73±1.95 ppb (male in over one year), respectively. Serum cobalt levels in Halep and Hair goats were found to be 5.10±1.89 and 4.84±2.00 ppb, respectively, and the difference between the groups was significant (P<0.05).
In the study, serum levels of vitamin B12 in Ivesi, Akkaraman and Morkaraman sheep breeds female and male in under one year and over one year old were founded to be 409.20±121.48, 1489.60±153.16, 1320.20±318.64 (female in under one year), 917.70±509.10, 1097.40±342.59, 969.90±240.36 (male in under one year), 1066.52±400.80, 1806.70±275.28, 1691.80±289.22 (female in over one year), 372.00±108.66, 1337.40±612.54, 1364.70±482.03 ppb (male in over one year), respectively. When evaluations are made according to race in Ivesi, Akkaraman and Morkaraman sheep breeds, serum cobalt levels were determined as 691.35±445.87, 1432.77±452.13 and 1336.65±420.70 ppb, respectively, and the difference between the groups was significant (P<0.05).
In the study, serum levels of vitamin B12 in Halep and Hair goats breeds female and male in under one year and over one year old were founded to be 496.50±172.18, 308.10±88.20 (female in under one year), 532.10±250.06, 264.70±98.23 (male in under one year), 989.50±324.32, 289.50±49.65 (female in over one year) and 444.90±275.02, 289.10±88.35 ppb (male in over one year), respectively. Serum levels of vitamin B12 in Halep and Hair goats were found to be 615.75±334.28 and 287.85±81.46 ppb, respectively, and the difference between the groups was significant (P<0.001).
As a result, it has been determined that there is no insufficiency in clinical signs although there are differences in regional culmination, breed, sex, and age groups of serum cobalt and vitamin B12 levels detected in Ivesi, Akkaraman and Morkaraman sheep breeds and Halep and Hair goats races.