Farklı bölgelerden toplanan Salvia pilifera Montbet & Aucher Ex Bentham populasyonlarının varyasyonları ve uçucu yağ bileşenleri açısından incelenmesi
Salvia pilifera Montbret & Aucher Ex Bentham collected from different areas populations variations and analysis of the essential oil components
Yazar: VEYSİ BELEN
Danışman: DOÇ. DR. AHMET İLÇİM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Dünya çapında 900'ün üzerinde tür ile temsil edilen Salvia cinsi Lamiaceae familyasının muhtemelen en zengin üyesi olup dünyanın hafif tropikal ve ılıman bölgelerinde bulunmaktadır.Salvia cinsine ait türler kuvvetli kokulu, çok yıllık otsular veya çalılar olup nadiren iki veya bir yıllık bitkilerdir. Familya üyelerinin salgı tüylerinden salgılanan çok çeşitli uçucu yağlar pestisit, eczacılık, tat, parfüm endüstrisinde ve kozmetik sanayinde önemlidir. Lamiaceae familyasında polen miktarı sınırlıdır ve nektar önemli olduğundan bu familya üyeleri çoğunlukla arılar vasıtasıyla tozlaşmaktadır. Bu nedenle Lamiaceae familyası suyun yetersiz olduğu bölgelerde çok sayıda yerli arı için temel su ve besin kaynağını oluşturmaktadır.Çalışmada Salvia cinsine ait endemik Salvia pilifera türünün morfolojik, anatomik ve uçucu yağ bileşenleri incelenmiştir. Toplanan istasyonlar Kahramanmaraş Göksun ilçesi Püren tüneli civarı, Kahramanmaraş Ahır Dağı, Kahramanmaraş Narlı civarı ve Osmaniye ili Hasanbeyli ilçesi civarları olup toplanma zamanı Mayıs-Eylül ayları arasıdır.Toplanan örnekleri Davis'in ?Flora of Turkey? (1982) adlı eserine göre tayin edilmiştir. Toplanan bitki örneklerinin morfolojik yapısını incelendiğinde yaprak, çiçek, gövde ve kök kısımlarının genel anlamda Flora of Turkey'de türün betimi ile uyum içerisinde olduğu gözlenmiştir. Ancak tür tayininde önemli bir karakter olan ?braktelerin vertisillatlara göre oranı? farklılık göstermektedir. Kaynak eserde Salvia pilifera ?braktelerin vertisillatlardan kısa? olduğu grupta iken, topladığımız örneklerde ?brakteler vertisillatlardan uzun?dur. Ayrıca populasyonlar arasında az da olsa bazı farklılıklar saptanmıştır. Bu farklılıklar, Göksun-Püren tünelinden toplanan örneklerde görülmüştür. Bu bitki örneğinde tüylenmenin diğer örneklere göre daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca bu populasyonun yaprak belirme ve çiçeklenme zamanının diğer populasyonlara göre daha geç olduğu tespit edilmiştir.Türün anatomik incelemelerinde kullanılmak üzere Kahramanmaraş Göksun ilçesinin Püren tüneli ve Kahramanmaraş Narlı bölgesi civarından toplanan Salvia pilifera' nın gövde ve yaprak kısımlarından alınan örnekler 2-3 cm' lik küçük parçalara bölünerek %70'lik alkolde bekletilmiştir. Mikroskobik gözlemler için bitkinin belirtilen kısımlarından Parafin metodu uygulanarak mikrotom yardımı ile alınan kesitler incelenmiş ve mikroskopta fotoğrafları çekilmiştir. Parafin metodu uygulanarak alınan kesitlerde daha iyi sonuçlar elde etmek amacıyla hemotoksilen, eozin ve gimsa boyaları kullanılmıştır. Yapılan incelemelerde familyanın tipik özeliğini gösteren dört köşeli gövde anatomisi bulgulanmıştır. Köşelerde iyi gelişmiş kollenkima destek doku gözlemlenmiştir. Çalışılan örneklerde gövde tipik olarak dört köşeli olarak saptanmış, Narlı bölgesinden toplanan gövde kesitlerinde kollenkima destek dokusu çok daha belirgin bir şekilde gözlenmiştir. Göksun'dan toplanan örnekte ise kollenkima çok belirgin değildir. Sklerankima hücreleri Göksun'dan toplanan örneklerde korteks içinde yer alır. Ayrıca bu örnekte korteks dar bir yapıya sahiptir. Narlı populasyonunda ise korteks geniş bir yer tutmaktadır. Örneklerimizde yaprak anatomisinde mezofil tipinin her iki popülasyonda da bifasiyal olduğu gözlemlenmiştir.Farklı bölgelerden toplanan Salvia pilifera'nın toprak üstü kısımlarından su distilasyon yöntemiyle uçucu yağ elde edilmiştir. Uçucu yağ bileşenleri belirlemek için GazKromotografisi- Kütle Spektrofotometresi (GC\MS) sistemleri ile belirlenmiştir.Toplanan Salvia pilifera' nın uçucu yağ içerisinde 65 bileşen tespit edilmiş olup, yağın içerinde ?-Pinene, ß-Pinene, Mrcene, Camphor ve Eucalyptol'un yüksek oranda bulunduğu saptanmıştır. Bileşenler bölgelere göre farklılık göstermiş olup Osmaniye-Hasanbeyli' den elde edilen örneklerde en yüksek bileşen ?-Pinene tespit edilmiş olup oranı %20.84' tür. Kahramanmaraş-Ahır Dağı örneklerinde uçucu yağ içerisinde en yüksek bileşen ?-Pinene olup oranı %10.15' tir. Kahramanmaraş-Narlı örneklerinde uçucu yağ içerisinde en yüksek bileşen Eucalyptol' ün oranı %11.12' dir. Kahramanmaraş-Göksun örneklerinde uçucu yağ içerisinde en yüksek bileşen ise Camphor olup oranı %11.94' tür.

Abstract:
Salvia genus is probably the most wealthy members of the family Lamiaceae represented by over 900 species worldwide are available slightly tropical and temperate regions of the world.Species of the genus Salvia are Strong-smelling, perennial herbs or shrubs rarely two or annual plants. Family members of the various essential oils are secreted from secretory hairs is important at pesticide, pharmaceutical, flavor, fragrance and cosmetic industry. Pollen amount is limited at Lamiaceae familiy and nectar is so important that family members pollinated by bees. Therefore, Lamiaceae family constitute the main source of water and nutrients For many domestic bee in areas with insufficient water.In this study, endemic species of Salvia pilifera belonging to the genus Salvia, examined the morphological, anatomical and essential oil components. Collecting stations are District of Kahramanmaraş-Göksun around the tunnel Püren, Kahramanmaras Ahir Mountain, Narli vicinity Kahramanmaras and Osmaniye province district of the Hasanbeyli, the time of collection is between May to September.Collected Samples have been determined in accordance with trace Davis' "Flora of Turkey" (1982).The morphological structure of collected plant sample, in terms of leaf, flower, stem and root parts. However, bracktes to verticillates rate which is an important characters in classificatron, show differences. İn the source litterature Salvia pilifera "Bracktes are shorter than verticillates",but in our samples"bracktes are longer than verticillates". In addition, some slight differences were observed among populations. These differences were observed at Göksun-Püren tunnel samples. This plant sample has more hairy than other samples. In addition, of this population has been found to be later than other populations the leaves and flowering time.For use in anatomical studies, Püren tunnel at the town of Kahramanmaras Göksun, vicinity of Kahramanmaras Narlı region, samples taken parts from 2-3 cm of the small pieces from stem and leaves were stored in 70% alcohol. For Microscopic observations from the specified part of the plant the section was prepared with a microtome after embedding in parafinne and photogrophede with a microphtography demica. Hematoxylin, eosin and giemsa stain were used in the section preparad with the of parafin for better results. According to our investigations, a typical feature is belong to this family with four-cornered stem anatomy. In working samples stem is typically identified as the four corners, collenchyma support tissue more clearly observed from Narlı region samples. the sample collected from Goksun, collenchyma is not very obvious. Sclerenchyma cells are located in the cortex in Goksun samples. Also in this sample, cortex has a narrow structure. In Narlı population cortex holds a a large place. ın leaf anatomy, mesophyll type observed bifasiyal in each population.The aerial parts of Salvia pilifera, collected from different regions, essential oil was obtained with water distillation method. To determine the essential oil components Gas Chromotogra-mass spectrometry (GC \ MS) systems were used.65 components were identified in the essential oil of Salvia pilifera, the ?-Pinene, ß-Pinene, Mrcene, Camphor and Eucalyptol were identified in high amount. Components are shown differences by region, the highest component in samples is ?-Pinene detected 20.84%, obtained from Osmaniye-Hasanbeyli. ?-Pinene is the highest component Kahramanmaraş-Ahır Mountain with 10.15% ratio. Eucalyptol is the highest component in Kahramanmaras-Narlı samples with 11.12 % ratio. the highest component in Kahramanmaras-Goksun samples essential oil is Camphor with 11.94% ratio.