Belirsizlik yönetimi ve proaktif davranışlar ile ilişkisi
Uncertainty management and its relationship with proactive behaviors
Yazar: AYŞEGÜL ATALAY MAZLUM
Danışman: PROF. DR. ALİ BALCI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Politikası Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Teftişi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Belirsizlik = Uncertainty ; Belirsizlikten kaçınma = Avoiding uncertainty ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Okul yöneticileri = School administrators ; Proaktif işyeri davranışı = Proactive work behavior ; Proaktif kişilik = Proactive personality ; Yönetim = Management

Özet:
Bu araştırmanın amacı okul yöneticilerinin görüşlerine göre belirsizlik yönetiminin proaktif davranışlarla olan ilişkisini ortaya koymaktır. Günümüz örgütlerindeki çalışma hayatının kaçınılmaz bir parçası olan belirsizlikleri yönetmek örgütsel refah ve başarının sağlanması adına fayda getirebilmektedir. Bundan dolayı eğitim örgütlerinde de sürekli maruz kalınan belirsizliklerin ne düzeyde yönetildiği, bu durumun nasıl idare edildiği ve proaktif davranış sergileme durumlarıyla ne düzeyde ilişki gösterdiği merak konusu edilmiştir. Bu doğrultuda araştırmada ilk olarak nicel ve ardından nitel olmak üzere iki aşamadan oluşan "açımlayıcı sıralı karma araştırma" deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel aşamasında "Belirsizlik Yönetimi Ölçeği" ve "Proaktif Yönetici Ölçeği" kullanılmıştır. Bu kapsamda Ankara İli ilkokul, ortaokul ve liselerinde görev yapan okul yöneticileri uygulamaya dâhil edilmiş, elde edilen ölçeklerden 368'i analizler için kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında ise yöneticilerle bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiş; elde edilen bulgular betimsel analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. 
	Araştırma bulgularına göre okul yöneticileri eğitim süreçlerinde ortaya çıkan belirsizlikleri çoğu zaman yönetebilmektedir. Ayrıca okul yöneticilerinin proaktif davranışlar sergilemesiyle belirsizliği yönetme durumları arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki vardır. Buna göre yöneticilerin proaktif davranış sergileme düzeyleri arttıkça belirsizlik yönetme düzeyleri de artmaktadır. Buna ek olarak proaktif davranışa sahip olmak belirsizliğin yönetilmesinde etkili bir yordayıcıdır. Proaktif davranış sergileyen bir yönetici belirsizliği de önemli bir oranda yönetebilmektedir. Proaktif davranışa sahip olmakla birlikte okulda müdür veya müdür yardımcısı olmak, belirsizliğin yönetilmesinde etkili olmakta ve önemli bir tahmin gücü sağlamaktadır. Buna göre proaktif davranışa sahip okul müdürleri müdür yardımcılarına kıyasla belirsizliğin yönetilmesi süreçlerinde daha başarılıdır. Okul yöneticilerinin belirsizlikle baş etmede kullandıkları yollar tepkisel ve önlemsel olmak üzere iki ayrı yaklaşımla gerçekleşmektedir. Eğitim süreçlerinde yaşanan belirsizliklerin bıraktığı etkiler ise daha çok olumsuz yöndedir. Bu kapsamda belirsizlikler daha çok yönetsel süreçlerde, kişilerarası ilişkilerde, okul ikliminde ve bireylerin bizzat kendi (öğretmen, öğrenci ve yönetici) üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal the opinions of school administrators related to the uncertainty management and its relationship with proactive behaviors. Managing uncertainties, which are an inevitable part of working life in today's organizations, can bring benefits for achieving organizational welfare and success. Therefore, it has been wondered to what extent the uncertainties that are constantly exposed in educational organizations are managed, how this is managed and to what extent it correlates with proactive behaviors. Accordingly, begin with quantitative and then qualitative "explanatory sequential mixed research" design was used. In the quantitative stage of the research, "Uncertainty Management Scale" and "Proactive Manager Scale" were used. In this context, school administrators working in primary, secondary and high schools in Ankara were included into the practice and 368 of the scales obtained were used for analysis. In the qualitative phase of the research, individual interviews were conducted with the administrators; the findings were analyzed by descriptive analysis technique.
According to the research findings, school administrators are often able to manage the uncertainties that arise during the education process. In addition, there is a positive and significant relationship between school administrators' proactive behaviors and their management of uncertainty. Accordingly, as managers' proactive behavior levels increase, their uncertainty management levels increase, too. In addition, exhibiting proactive behavior is an effective predictor of managing uncertainty. Proactive behavior of a school administrator who exhibit proactive behavior can manage uncertainty to a considerable extent. Together with exhibiting proactive behavior, being a principal or a vice-principal in the school is effective in managing uncertainty and provides significant predictive power. Accordingly, school principals with proactive behavior are more successful in managing uncertainty than vice-principals.  The ways that school administrators use to deal with uncertainty are realized in two different approaches: reactive and preventive (proactive). The effects of uncertainties in the education processes are mostly negative. In this context, uncertainties have negative effects mostly on the administrative processes, interpersonal relations, school climate and the individuals themselves (teachers, students and administrators).