Uzayın askeri kullanımı ve silahsızlandırılması
Military uses of space and disarmament
Yazar: SELAHATTİN İBAS
Danışman: DOÇ.DR. CANAN ATEŞ EKŞİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Dünya'yı, Ay'ı, Güneş'i, gezegenleri, yıldızları ve galaksileri içine alan,elektromanyatik enerji ile dolu uçsuz bucaksız ortama uzay denmektedir.Uzay, Dünya'daki mutluluk ve refahın artırılmasına katkıda bulunacak enginbir potansiyele sahiptir.Başlangıçta basit keşif ve haberleşme uydularının kullanımı ile yalnızsüper güçler için bir prestij ve caydırıcılık unsuru olan uzay faaliyetleri,günümüzde ülkelerin ekonomik ve askeri faaliyetleri açısından hayati birönem kazanmıştır. Bugün hava-uzay konsepti ile hava savunmasını uzay ilebirlikte ele alan askeri otoriteler uzayı geleceğin harekât ortamı ve harbindördüncü boyutu olarak nitelendirmektedirler. 2020-2025 yıllarına doğru uzaysistemleri icra edilen bir harekâtı destekleme yerine doğrudan kuvvetuygulama vasıtası olarak kullanılacaktır. Diğer bir ifade ile uzaya silahyerleştirilerek askeri operasyonlar gerçekleştirmek maksadıyla her türlühedefe karşı uzaydan fiili güç kullanılabilecektir.Uzayda silahlanmayı kontrol amacıyla oluşturulmuş hukuksal yapı ise,uzayda silahsızlanmayı sağlamaktan ve silahlanma yarışını önlemektenuzaktır. Halen devam eden müzakerelerin amacı ve kapsamı, mevcut uzayhukukunun ihtiyaçları karşılayıp-karşılamadığı ve uzay ile ilgili teknikterimlerdeki görüş ayrılıkları devam etmektedir. ASAT silahları ile BMDsilahları arasında ayırım yapılamamakta, nükleer olmayan ASAT silahlarınınhukuksal olup-olmadığı ve varılan antlaşmalara uyumun gözetim ve denetimigibi konular problem sahaları olarak görülmektedir. Bu problemleremüzakerelerin tek taraflı mı, çok taraflı mı olacağı, hangi uyduların ve diğersistemlerin kapsanacağı, bunların Uzay Antlaşması ile nasıl uyumlu halegetirileceği, ASAT kabiliyetine sahip sistemlerin kontrolü ve uzay çöpüprobleminin nasıl çözüleceği konuları da eklenebilir.Diğer taraftan, uzayda silahsızlanmayı temin edecek bir uzayhukukunun oluşturulması konunun karmaşıklığı nedeniyle oldukça zor ve384zaman alıcı bir süreçtir. Ancak, uzayın insanlığın geleceği için vadettiğipotansiyel bu zorun mutlaka başarılmasını gerektirmektedir. Arzu edilen uzayhukuku başta hukukçular, askeri ve teknik uzmanlar, ülke temsilcileri, ticari vesanayi temsilcileri, NGO grupları, medya ve halk olmak üzere, konuyamüdahil tüm çıkar gruplarının katılımı ile başarılabilir.Konunun Türkiye açısından iki boyutu bulunmaktadır. Bunlardan biri,milli güvenliğin temini ve askeri harekâtın başarısı açısından gelişmiş ülkeuygulamaları örnek alınarak uzay destek sistemlerinden aynı etkinlikteyararlanmanın yolları aranmalıdır. İkincisi, kötü niyetli kişi, kurum,organizasyon ve devletlerce gelecekte uzaya silah konuşlandırılacağıgerçeğinden hareketle böyle bir girişimin önlenmesi açısından etkin girişimleriçinde bulunulmalı ve bu yöndeki bir gelişmeye karşı hazırlıklı olacakçalışmalar yürütülmelidir.

Abstract:
The vast medium that contains the Earth, Moon, Sun, planets, stars, andgalaxies, and filled with electromagnetic energy is called space. Space hasthe boundless potential to help us increase happiness and prosperity onEarth.In the past, space activities were a prestige and deterrence factor onlysuper powers enjoyed. Today, the use of simple reconnaissance andcommunications satellites has become vitally important for all states?economic and military activities. Military authorities, who study theaerospace concept and air defense from space, define space as the futurebattlefield and fourth dimension of war. In 2020-2025, space systems willtransition from supporting an operation to being used as the direct mean offorce enforcement. In other words, by deploying weapons to space we havethe potential to engage any target during the conduct of military operations.The current legislature limiting the proliferation of weapons in space isfar from effective. There is still considerable debate between nations inregards to the purpose and content of space law, the question if currentspace law meets the most basic requirements, and agreement of spaceterminology. The legislature recognizes no difference between ASATweapons and BMD weapons; on the other hand, it deals significantly with thelegality of non-nuclear ASAT weapons and the actual enforcement of the lawdictated by possible treaties. In addition, there are issues regarding thenature of the talks pertaining to space law whether it will be one-sided ormulti-national, which space systems the law will cover, how these systemswill be made to comply with the Outer Space Treaty, and the control of ASATsystems and space junk.Clearly, constituting a space law that might assure the proliferation ofspace weapons is a tough and time-consuming process due to thecomplexity of the topic. But, the hope that space promises for the future of386mankind, requires the accomplishment of this tough task. The desired spacelaw can be accomplished with the participation of legislators, military andtechnical experts, state representatives, commercial and industrialrepresentatives, NGO groups, media, and interest groups involved in thetopic.This issue has two implications for Turkey. First, Turkey should seek toutilize its space systems efficiently by observing the policies of nations whohave displayed great success in national security and military operations byutilizing space. Second, considering the fact that space weapons will bedeployed some time in the future by people, organizations, institutions ornations with ill intentions, Turkey should attempt to prevent such actions andalways seek to develop readiness against such attacks.