Konya ilindeki süt sığırı işletmelerinde hayvan refahının ANI 35 L/2000 yöntemi ile değerlendirilmesi
Evaluation of animal welfare by ANI 35 L/2000 method in dairy cattle enterprises in Konya province
Yazar: HASAN KESKİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA GARİP
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Hayvan refahı = Animal welfare ; Konya = Konya ; Mastit = Mastitis ; Somatik hücre sayısı = Somatic cell count ; Süt işletmeleri = Dairy farms ; Süt sığırcılığı = Dairy herds ; Süt sığırcılığı işletmeleri = Dairy herds farms ; Ölçekler = Scales

Özet:
Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK); AB ve uluslararası kuruluşlardan sağlanan kaynakların ülkemizde kırsal kalkınma programlarının uygulanmasına yönelik faaliyetlerde kullanılmasını sağlamaktadır. Bu süreçte işletmelerin desteklenebilmesi için TKDK tarafından yayınlanan ahır inşaatında uyulması gereken minimum kriterler ve zorunlu uygulamalar yatırımcıyı yönlendirmekte ve tarımsal işletmenin en önemli unsurlarından olan tarımsal yapıları da belli bir sistematiğe kavuşturmaktadır. 
Bu kapsamda TKDK tarafından desteklenerek inşa edilmiş olan 8 adet işletme ile herhangi bir kurum tarafından destek almadan inşa edilmiş olan 14 adet işletmede Bartussek ve ark (2000) tarafından geliştirilen Animal Need Index (ANI) 35L/2000 yöntemi kullanılarak refah ölçümü ve süt numuneleri alımları gerçekleştirildi. Alınan süt numunelerinde somatik hücre sayımı yapılarak elde edilen veriler kayıt altına alındı. Aynı zamanda işletmelerde yıl içerisinde karşılaşılan ayak hastalığı ve mastitis oranlarına ait veriler toplandı. Toplanan veriler ve hesaplanan ANI puanları karşılaştırıldı. İki işletme tipi arasında bakım kategorisinden elde edilen puanlar ve genel ANI puanları açısından farkın anlamlı olduğu görüldü (p<0,05). Oransal verilerin karşılaştırılmasında Fisher' ın kesin ki-kare testi uygulanmış olup yapılan istatistiksel analiz sonucunda işletme tipleri ile SHS, mastitis ve topallık oranları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edildi (p>0,05). İşletme tipleri için elde edilen puanlar ile ölçülen parametreler arası ilişkinin tespiti amacıyla kısmi korelasyondan faydalanıldı ve bazı parametreler arasındaki ilişki düzeyinin çok yüksek olduğu görüldü. 
Sonuç olarak; Konya ilinde bulunan bu işletmelerde ANI 35L/2000 refah ölçüm metoduna göre genel olarak uygun refah koşulları sağlanmaktadır. Ancak işletmeler bu refah koşullarını sağlamakla beraber yapılan değerlendirmelerde zemin, bakım ve havalandırma kategorilerinde bulunan bazı kriterlerde eksiklikler olduğu tespit edildi.

Abstract:
Agriculture and Rural Development Support Institution (ARDSI) ensures the usage of funds provided by the EU and international organizations in activities for the implementation of rural development programs in our country. In this process, in order to support enterprises, the minimum criteria and mandatory aplications to be obeyed in the construction of the barn published by ARDSI, direct the investor and bring the agricultural structures which are one of the most important elements of the agricultural enterprise, to a certain systematic.
 
In this context, welfare measurement and milk samples were taken from 8 enterprises built with the support of ARDSI and 14 enterprises built without any support from any institution, by using the Animal Need Index (ANI) 35L/2000 method developed by Bartussek at al. (2000). The data obtained by counting somatic cells to the milk samples were recorded. At the same time, data on the rates of foot disease and mastitis encountered in the enterprises during the year were collected. The ANI scores calculated from the collected data were compared. There was a significant difference between the two enterprise types in terms of the scores obtained from the care category and overall ANI scores (p<0.05). The Fisher' s exact test test was used to compare the proportional data, and as a result of the statistical analysis, it was determined that there was no significant relationship between the types of enterprises and the rates of SCC, mastitis and lameness (p>0.05). Partial correlation was used to determine the relationship between the scores obtained for enterprise types and the measured parameters, and the level of correlation between some parameters was found to be very high.
 
As a result; in these enterprises located in Konya, generally suitable welfare conditions are provided according to the ANI 35L/2000 welfare measurement method. However, although the enterprises provide these welfare conditions, deficiencies in some criteria in the floor, care and ventilation categories have been determined in the evaluations.