Çalışanların görüşleri temelinde iş güvenliği liderliği, iklimi ve davranışı arasındaki ilişkinin araştırılması: Tekstil imalat sektöründe uygulama
Investigation of the relationship between safety leadership, climate and behavior based on employees' opinions: Application in textile manufacturing sector
Yazar: ÇAĞDAŞ ÇALIŞ
Danışman: PROF. DR. BANU YEŞİM BÜYÜKAKINCI
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Davranış = Behavior ; Güvenlik iklimi = Safety climate ; Liderlik = Leadership ; Tekstil = Textile ; Tekstil sektörü = Textile sector ; Çalışanlar = Workers ; Örgüt iklimi = Organizational climate ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Çalışma yaşamında çalışanların duygularını anlayan ve yönlendirebilen kişiler lider olarak isimlendirilmektedir. Liderlerin, çalışanların ikna edilmesi, refah içinde çalışması, kurallara uyması ve verimliliğin artırılması gibi işletmeyi ayakta tutacak değerlerin çalışanlara benimsetilmesine önemli katkı sağlayacağına inanılmaktadır. İşletmelerde liderliğe ihtiyaç duyulan alanlardan biri de iş güvenliğidir. İş güvenliği çalışmaları herkesin inisiyatifine bırakılamayacak ve ezbere yürütülemeyecek kadar kaliteli bir yönetimi gerektirmektedir. Bu sayede hem iş kazaları azaltılabilecek hem de bu faaliyetler yaşamın birer parçası gibi benimsenebilecektir. 
İş güvenliği faaliyetlerinin yürütülmesinde liderler iş güvenliği lideri olarak isimlendirilmektedir. İş güvenliği liderleri sayesinde sadece kişilerin refahı değil o iş yerindeki iş güvenliği ikliminin de olumlu sonuçları beraberinde getireceği düşünülmektedir. İş güvenliği iklimi ise örgüt içerisinde çalışanların iş güvenliği ile ilgili anlık algısını temsil etmektedir.  İş güvenliği liderliği ve iklimi, çalışanların iş güvenliği faaliyetlerine uyumu ve katılımını etkileyecek önemli faktörlerdendir. İş güvenliğinde performans çıktısı olarak değerlendirilen iş güvenliği davranışının, işletmelerde olumlu bir şekilde sergilenmesi iş kazalarının azalmasını sağlayabilecektir.
Bu tez çalışması 2019 SGK istatistik yıllıklarına göre en çok iş kazası yaşanan sektörlerden biri olan tekstil imalat endüstrisinde yürütülmüştür. Çalışmada 416 çalışan ile iş güvenliği liderliği, iklimi ve davranışı ölçekleri kullanılarak anket çalışması yapılmıştır. Elde edilen veriler aracılığıyla çalışanların demografik özelliklerinin iş güvenliği liderliği, iklimi ve davranış üzerindeki etkisi ile birbirleri arasındaki ilişkilerin araştırılması amaçlanmıştır. Bununla beraber iş güvenliği ikliminin, güvenli davranış üzerindeki etkisinde iş güvenliği liderliğinin; iş güvenliği liderliğinin güvenli davranış üzerindeki etkisinde iş güvenliği ikliminin aracı etkileri de incelenmiştir. Analiz sonucunda ortaya çıkan bulgular değerlendirildiğinde çalışanların iş güvenliği faaliyetlerine katılım sağlamasında iş güvenliği liderliğinin tam etkili olduğu görülmüştür. Diğer bir deyişle yönetimin iş güvenliği iklimini oluşturmak için yapması beklenen görevlerin, çalışanların iş güvenliği faaliyetlerine katılım göstermesinde yeterli olmadığı açığa çıkmıştır. Ayrıca bu çalışma ile Türkiye'de tekstil imalat sektöründe iş güvenliği liderliği, iklimi ve davranışı konusunda kapsamlı bir araştırma yapılmamış olmasından dolayı literatürdeki önemli bir boşluğu dolduracağı da düşünülmektedir.

Abstract:
In working life, people who understand and manage to direct the feelings of employees are named as leaders. It is believed that leaders will make a significant contribution regarding the subject of encouraging employees to adopt values which keep a business alive, such as convincing the employees, enabling them to work in comfort, making them abide by the rules and increasing the productivity. One of the fields where leadership is needed in businesses is occupational safety among others. Occupational safety studies require such a qualified management that it cannot be left to the initiative of everyone and cannot be carried out by heart. By this means, it will be possible to reduce occupational accidents and adopt these activities as a part of life in the meantime. 
Leaders who are assigned with the execution of occupational safety activities are named as safety leaders. It is thought that not only the comfort of the employees, but also the safety climate in businesses will bring positive results as a consequence, thanks to the safety leaders. On the other hand, safety climate represents current safety perception of the employees who work in an organization.  Safety leadership and climate are significant factors which will affect employees' compliance and participation in the occupational safety activities. The positive exhibition of safety behavior, which is considered as a performance output in occupational safety, can make it possible to reduce occupational accidents in businesses.
This thesis study was conducted in the textile manufacturing sector, which is one of the sectors with the highest numbers of occupational accident occurrence according to the 2019 SSI statistical annals. A survey was conducted with 416 employees in the study through the use of safety leadership, climate and behavior scales. Through the data obtained, it was aimed to investigate the effect of employees' demographic characteristics on safety leadership, climate and behavior, along with the relationships among one another. In addition, the mediator influences of safety leadership on the safety climate's effect on safety behavior, and the mediator influences of safety climate on the safety leadership's effect on safety behavior have been examined as well. When the findings obtained as a result of the the analysis were evaluated, it was seen that safety leadership is fully effective in the participation of the employees in occupational safety activities. In other words, it has been revealed that the duties expected to be carried out by the management in order to constitute the safety climate are not sufficient for the employees to participate in the occupational safety activities. Besides, since there has been no comprehensive research conducted on the subject of safety leadership, climate and behavior in the textile manufacturing sector in Turkey, it is thought that this study is also going to fill an important gap in the literature.