Postmodern dijital kültürde dini topluluklar ve otorite
Religious communities and authority in postmodern digital culture
Yazar: YUNUS ERGEN
Danışman: PROF. DR. MEHMET NEJAT ÖZÜPEK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences

Özet:
Bu çalışma, postmodern dijital kültür ekseninde genelde dini özelde ise dini topluluklar ile dini otorite arasındaki ilişkiyi konu edinmektedir. Postmodern dijital kültürün temel özelliklerini bünyesinde barındıran sosyal medyada etkinliğini sürdüren dini toplulukların, dini içeriğin üretimi ve bu içeriğin takipçileri tarafından tüketimi açısından bir dini otorite oluşturup oluşturmadığı sorusu ise bu çalışmanın temel problemini oluşturmaktadır. Çalışma, dijital dini toplulukların özelliklerinin neler olduğunu tespit etmeyi ve bu toplulukların sosyal medyada üretmiş oldukları içeriklerin otantik değeri ve takipçiler tarafından tüketimiyle bir dini otorite oluşturup oluşturmadıklarını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın teorik çerçevesini oluşturan ilk iki bölümünde postmodern dijital kültürün temel karakteristikleri ortaya çıkarılmış ve genelde dinin, özelde ise dini toplulukların ve dini otoritenin söz konusu kültürel yapı içerisinde nasıl bir görünüm arz ettiği belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın pratik düzlemini oluşturan üçüncü bölümünde ise örneklem olarak seçilen Sözler Köşkü, Hayalhanem, Maksat 114, Sosyal Doku Vakfı ve Çınaraltı topluluklarına ve bu toplulukları takip eden kullanıcılara yönelik bir saha araştırması gerçekleştirilmiştir. Nitel yöntemlerden dijital etnografi deseniyle yürütülen araştırmanın verileri gözlem, yarı-yapılandırılmış görüşme ve doküman incelemesi teknikleriyle toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde, örneklemi oluşturan dini toplulukların yürütmüş oldukları dijital dini faaliyetler ve üretmiş oldukları içeriklerle hem algoritmik açıdan hem de etkileyici ve yönlendirici olmaları, dini tutum ve davranış değişikliklerine yol açmaları bakımından bir dijital dini otorite olarak değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study deals with the relationship between religion in general and religious communities in particular and religious authority in the axis of postmodern digital culture. The main problem of this study is the question of whether religious communities, which maintain their effectiveness in social media, which includes the basic features of postmodern digital culture, constitute a religious authority in terms of the production of religious content and the consumption of this content by their followers. The study aims to determine the characteristics of digital religious communities and to reveal whether these communities create a religious authority with the authentic value of the content they produce on social media and their consumption by the followers. For this purpose, in the first two parts, which constitute the theoretical framework of the study, the basic characteristics of postmodern digital culture were revealed and it was tried to determine how religion in general, religious communities and religious authority in particular, presented in this cultural structure in question. In the third part of the study, which constitutes the practical plane of the study, a field study was conducted for the communities of Sözler Köşkü, Hayalhanem, Maksat 114, Sosyal Doku Foundation and Çınaraltı which were selected as samples, and the users who follow these communities. The data of the research conducted with digital ethnography design, one of the qualitative methods, were collected by observation, semi-structured interview and document analysis techniques. As a result of the findings obtained from the research, it has been concluded that the communities can be considered as a digital religious authority both in terms of algorithmic aspects and in terms of being impressive and directing and causing changes in religious attitudes and behaviors.