Kadınlara sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin kardiyovasküler hastalık risk faktörlerini azaltmaya etkisi
The effect of trai̇ni̇ng gi̇ven to women according to health promotion model on reducing cardiovascular risk factors
Yazar: DERYA ADIBELLİ
Danışman: DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta eğitimi = Patient education ; Hemşirelik = Nursing ; Kadınlar = Women ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Risk faktörleri = Risk factors ; Sağlık = Health

Özet:
Kadınlara Sağlığı Geliştirme Modeline Göre Verilen Eğitimin Kardiyovasküler Hastalık Risk Faktörlerini Azaltmaya Etkisi
Amaç: Bu araştırmanın amacı, kadınlara Sağlığı Geliştirme Modeline göre verilen eğitimin kadınların kardiyovasküler risk faktörlerine, kardiyovasküler hastalık bilgisine, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına ve öz-etkililik/yeterlilik düzeylerine etkisini belirlemektir.
Materyal ve Metot: Araştırma, Aralık 2012-Ocak 2014 tarihleri arasında ön test-son test kontrol gruplu deneme modeli olarak yapıldı. Araştırmanın evrenini, Sarıkamış İlçe Merkezi'nde bulunan Erenler ve İnönü Aile Sağlığı Merkezleri'ne kayıtlı Tepe ve Erenler mahallesinde ikamet etmekte olan 20-75 yaşları arasındaki 572 kadın; bu kadınlara yapılan risk taraması sonucu bir ve daha fazla risk faktörü taşıdığı saptanan ve risk puanı %5 ve üzerinde olan 61 kişi girişim, 60 kişi kontrol grubu olmak üzere toplam 121 kadın ise araştırmanın örneklemini oluşturdu. Araştırmada üç ay süre ile kardiyovasküler risk faktörlerini azaltmaya ilişkin yapılandırılan sağlığı geliştirme eğitimi verildi ve eğitimi sonrasında altı aylık izlem yapıldı. Verilerin toplanmasında "Anket Formu", "Framingham Risk Puanlama Sistemi", "Kardiyovasküler Hastalık Risk Faktörleri Bilgi Düzeyi Ölçeği", "Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği" ve "Öz-Etkililik/Yeterlilik Ölçeği" kullanıldı. Verilerin analizi SPSS 20.0 paket programında yüzdelik oran, frekans, bağımlı gruplarda t testi, bağımsız gruplarda t testi, ki-kare ve Dunnet T3 Post Hoc testi kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Araştırmada girişim ve kontrol grubu kadınların yaş ortalamalarının 36.5±9.58 olduğu, yaklaşık yarısının orta düzey kardiyovasküler riske sahip ve Framingham risk puanı ortalamalarının 10.80, BKİ ortalamalarının 27.5 olduğu saptandı. Kadınlara verilen sağlığı geliştirme eğitiminin kadınların kardiyovasküler risk faktörlerini düşürdüğü, eğitim sonrası girişim grubunun kardiyovasküler hastalık bilgisinin, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ve öz-etkililik/yeterlilik düzeylerinin arttığı ve kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu bulundu (p<0.05).  
Sonuç: Araştırma sonuçları, sağlığı geliştirme eğitiminin kadınların kardiyovasküler hastalık riskini düşürdüğü, bilgi düzeylerini artırdığı, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve bu davranışları sürdürmede öz-etkililik/yeterlilik düzeylerini artırdığını göstermektedir. 20 yaş ve üstü bireylere her yıl kardiyovasküler taramaların, kardiyovasküler korunmaya ilişkin eğitim ve danışmanlık çalışmalarının yapılması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Eğitim, Hemşirelik, Kadınlar, Kardiyovasküler Risk Faktörleri, Sağlığı Geliştirme, Sağlığı Geliştirme Modeli.

Abstract:
The Effect of Training Given to Women According to Health Promotion Model on Reducing Cardiovascular Risk Factors 
Aim: The aim of this research determine the effect of training given to women according to health promotion model on cardiovascular risk factors, cardiovascular disease knowledge, healthy life style behaviors and the self-efficacy/sufficiency levels.
Material and Method: This research was carried out by experimental model at December 2012-January 2014. Study group is composed of women of age between 20 and 75 living in Sarikamis district center. 121 people who had one or more risk factors and whose risk score is higher than 5% constituted the sample group. In the research health development training was made for 3 months. After the training, 6 months of monitoring was performed. In the collection of data, survey form, Framingham risk scoring system, cardiovascular disease risk factors knowledge level scale, healthy life style behaviors scale and self efficacy/sufficiency scale was used. The analysis of the data was made in SPSS 20.0 package program by using percentage ratio, frequency, t test in dependent groups, t test in independent groups, chi-square and Dunnet T3 Post Hoc test.
Results: In the research it was determined that the age average of women was 36.5±9.58, that almost half of them have medium level of cardiovascular risk and that FRS average is 10.80, that their BMI average is 27.5.  It was also understood that the cardiovascular training given to women decreased their cardiovascular risk factors, that the cardiovascular illness knowledge of women after training and healthy lifestyle behaviors and the self-efficacy/sufficiency levels increased and became higher than control group (p<0.05).  
Conclusion: Research results show that health promotion training decreased the risk of cardiovascular risks in women and increased their knowledge levels, healthy life style behaviors and their self-efficacy/sufficiency levels. It is recommended that cardiovascular monitoring to people 20 age and over, patient education and counseling about cardiovascular prevention.
Key Words: Training, nursing, women, cardiovascular risk factors, promoting health, health promotion model