Türkçe ve Türk kültürü ders materyallerinin biçimlendirici değerlendirme açısından incelenmesi
Analysis of Turkish and Turkish culture course materials in terms of formative assessment
Yazar: ERKAN AKALIN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLNUR AYDIN
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Yabancılara Türkçe Öğretimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Alternatif ölçme ve değerlendirme teknikleri = Alternative assessment and evaluation tecniques ; Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Dil öğretimi = Language teaching ; Geri bildirim = Feedback ; Süreç değerlendirme = Process evaluation ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Çok dillilik = Multilingualism ; Ölçme ve değerlendirme =   ; Öz değerlendirme = Self-assessment ; Ürün değerlendirme = Product evaluation

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkçe ve Türk kültürü ders materyallerindeki biçimlendirici değerlendirmeye yönelik soruların-görevlerin ölçme araçları ile düşünme ve dil becerileri açısından durumunu belirlemek, öğreticilerin biçimlendirici değerlendirmenin temel unsurları bağlamında ders materyallerindeki sorulara-görevlere yönelik görüş ve önerilerini ortaya koymak ve biçimlendirici değerlendirmenin eğitim-öğretim yaşantılarının verimliliği açısından önemini vurgulamaktır. Araştırma nitel yöntemle gerçekleştirilmiş olup durum çalışması deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın veri kaynakları Türkçe ve Türk kültürü ders materyalleri ile bu dersi okutmakla görevli öğreticilerdir. Veri kaynaklarının belirlenmesinde amaçlı örnekleme türlerinden ölçüt örnekleme ve maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemlerine başvurulmuştur. Verilere doküman incelemesi ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla ulaşılmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın dokümanlardan elde edilen sonuçlarına göre materyallerde yer alan sorularda-görevlerde elli beş farklı ölçme aracı kullanılmıştır. Bu ölçme araçlarından en sık kullanılanları sırasıyla cümle kurdurma, işaretleme yaptırma ve eşleştirme yaptırmadır. Materyallerdeki sorular-görevler beceriler bağlamında incelendiğinde ise en çok harekete geçirilen düşünme becerilerinin sırasıyla seçme/belirleme ve kurma/oluşturma; dil becerilerinin ise okuma-yazma ve okuma-konuşma olduğu görülmüştür. Öğretim setinde üst düzey düşünme becerilerinin ve etkileşim, aracılık gibi diğer bütünleşik dil becerilerinin yoklandığı soru-görev sayısı çok azdır ve örneklerinin neredeyse tamamı seviye kitaplarındadır. Araştırmanın öğreticilerle yapılan görüşmelerden elde edilen sonuçlarına göre ise öğreticilerin büyük çoğunluğu biçimlendirici değerlendirmenin öğretimin niteliğine bulunduğu katkının bilincindedir. Ancak süre kısıtlılığı, birleştirilmiş sınıf ortamı ve dersin seçmeli olması gibi yapısal dezavantajlarla birlikte materyal içerikleri öğrenicilerin dersle ilgili motivasyonunu desteklemekte yetersizdir. Bu durum devamsızlığı artırmakta, sınıf içinde canlı bir geri bildirim ağının oluşmasını; öz, akran ve grup değerlendirme çalışmalarının yürütülmesini; kontrol listesi, rubrik gibi süreci izleyen ölçme araçlarının kullanımını, öğrenme çıktıları-başarı ölçütlerinin paylaşılmasını dolayısıyla biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının ideal anlamda sürdürülmesini engellemektedir. Doküman incelemesi ve öğretici görüşleri göstermektedir ki materyallerdeki sorular-görevler gerek sayı, çeşitlilik, özgünlük gerek düşünme ve dil becerilerini dengeli ve düzeylere uygun şekilde işletme gerekse öğrenicilerin derse karşı olumlu tutum geliştirmeleri hususunda tam olarak gereksinimleri karşılamamaktadır. Sorularda-görevlerde kullanılan birçok metin-görsel; boyut, yazım-tasarım, işlevsellik, ilgili ülkelerin sistemlerine uyum bakımından öğreniciye göre değildir. Bu nedenle öğreticiler sıkça ek kaynaklara yönelmek veya içerik üretmek durumunda kalmaktadır. Bu bağlamda araştırmada Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve biçimlendirici değerlendirme ilkeleri doğrultusunda Türkçe ve Türk Kültürü Dersi Öğretim Programı ile ders materyallerinin yapı ve içerik özelliklerine ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the status of formative assessment questions-tasks in Turkish and Turkish culture course materials in terms of measurement tools and thinking and language skills, to reveal the opinions and suggestions of the instructors regarding the questions-tasks in the course materials in the context of the basic elements of formative assessment and to emphasize the importance of formative assessment in terms of the efficiency of educational experiences. The research was conducted with qualitative method and designed in case study design. The data sources of the research are Turkish and Turkish culture course materials and the instructors in charge of teaching this course. Criterion sampling and maximum variation sampling methods, which are among the purposeful sampling types, were used to determine the data sources. The data were obtained through document analysis and semi-structured interviews. The collected data were analyzed through content analysis. According to the results obtained from the documents, fifty-five different measurement tools were used in the questions and tasks in the materials. The most frequently used of these measurement tools are sentence construction, marking and matching, respectively. When the questions and tasks in the materials were analyzed in terms of skills, it was seen that the most activated thinking skills were selecting/determining and constructing/creating, and the language skills were reading-writing and reading-speaking. The number of questions and tasks that tested higher-order thinking skills and other integrated language skills such as interaction, mediation is very low in the teaching set and almost all of the examples are in the level books. According to the results of the interviews with the instructors, the majority of the instructors are aware of the contribution of formative assessment to the quality of teaching. However, with structural disadvantages such as time constraints, unified classroom environment and the elective nature of the course, the material content is insufficient to support learners' motivation for the course. This situation increases absenteeism, prevents the formation of a live feedback network in the classroom; the conduct of self, peer and group assessment activities; the use of measurement tools that follow the process such as checklists and rubrics; the sharing of learning outcomes and achievement criteria; and thus the ideal continuation of formative assessment practices. Document analysis and instructor opinions show that the questions-tasks in the materials do not fully meet the requirements in terms of number, variety, originality, balanced and level-appropriate use of thinking and language skills, and the development of positive attitudes of learners towards the course. Many text-visuals used in the questions-tasks are not suitable for the learner in terms of size, spelling-design, functionality, and compatibility with the systems of the relevant countries. For this reason, instructors often have to turn to additional resources or produce content. In this context, in this study, in line with the Turkish Century Education Model and formative assessment principles, suggestions were made regarding the structure and content characteristics of the Turkish and Turkish culture course curriculum and course materials.