Dikkat eksikliği ve hiperaktivite tanısı konmuş bireylerde metilfenidat kullanımına bağlı genotoksisite riskinin araştırılması
Investigation of genotoxicity risk related to usage of methylphenidate in patients with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: BELMA TEKNECİ
Danışman: PROF. DR. SEMRA ŞARDAŞ
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı / Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Comet tekniği = Comet assay ; DNA hasarı = DNA damage ; Elektroforez-jel-iki boyutlu = Electrophoresis-gel-two dimensional ; Genotoksisite = Genotoxicity ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Metilfenidat = Methylphenidate

Özet:
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), yaygın olarak gözlenen ve tedavi gerektiren psikiyatrik bir hastalıktır. DEHB, çocukluk çağında başlayıp; vakaların % 50?sinden fazlasında kronik bir rahatsızlık olarak yetişkinlik döneminde kalıcı hale gelen en yaygın psikiyatrik durumdur ve tıbbi müdahale gerektirir. DEHB tedavisinde en yaygın kullanılan ilaç metilfenidattır (MPH). Bu anlamda uzun süreli ilaç tedavisi gerektiren psikiyatrik hastalıklarda ve özellikle çocuk psikiyatrisinde genotoksisite riski özel bir önem kazanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, genotoksisite çalışmalarında deoksiribonukleik asit (DNA) hasarının gösterilmesinde oldukça hassas bir yöntem olan alkali comet tekniği (CT) ile DEHB?li hastaların lenfositlerindeki muhtemel genotoksik etkilerinin araştırılmasıdır. Bu amaçla, DEHB tanısı konmuş ve en az 3 ay boyunca MPH tedavisi alan bireylerden (n=19) ve kontrol grubu olarak sağlıklı gönüllülerden (n= 10) kan örnekleri toplanmıştır. DEHB?li hastaların total comet skorları (TCS) kontrol grubu ile kıyaslandığında; istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı bir fark olduğu bulunmuştur (p < 0.0001). Ancak genetik duyarlılık da çalışmamızdan elde edilen sonuçlarıetkileyebileceğinden; polimorfizm faktörü de göz önünde bulundurulmalıdır. Polimorfizmin popülasyonlar arasında eşit dağılım göstermediği bilimsel olarak kanıtlanmış bir durumdur. Dolayısıyla, genlerdeki polimorfizmin MPH ile gözlenen genotoksik yanıtı etkileyebileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Çalışmamızın sonuçları DEHB?li hastalarda comet tekniğinin, DNA hasarını belirlemede bir biyogösterge olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Anahtar Sözcükler: Comet tekniği, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, DNA hasarı, Metilfenidat, Tek hücre jel elektroforezi

Abstract:
Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) is the common psychiatric disorder and requires treatment. ADHD begins with the onset in childhood and in more than 50 % of cases, it persists into adulthood as a chronic disorder and reqires medical treatment. The drug most widely used in the ADHD treatment is methylphenidate (MPH). Therefore, in psychiatric disease requiring long term treatment and especially children psychiatry, the risk of genotoxicity becomes crucial. The aim of this study is to analyse the possible genotoxic effects in lymphocyte of patients with ADHD using alkaline comet assay (CA) that is a considerable sensitive method to show deoxyribonucleic acid (DNA) damage in genotoxicity studies. For this purpose, blood samples were collected from the patients with ADHD who are treating with MPH for at least 3 months (n=19) and health volunteers as a control group (n=10). The total comet scores (TCS) of ADHD patients showed statistically significant damage degree (p < 0.0001) as compared to control group. However, since genetic susceptibility would affect the results obtained our study; the factor of polimorphism should be taken into consideration. It?s scientifically established that; the polimorphism is not linear among the populations. Thus, it should be taken into consideration that polimorphism in genes could affect the genotoxic response observed with MPH. Our study results showed that the comet assay can be used as a biomarker to detect DNA damage in patients with ADHD. Keywords: Comet assay, Attention Deficit and Hyperactivity Disorder, DNA damage, Methylphenidate, Single Cell Gel Electrophoresis