Ergene nehrinden etkilenen ve etkilenmeyen yerleşim yerlerinde içme-kullanma suyu kalitesi ve sağlık etkileri
Quality of drinking-using water and health effects in the affected and non-affected settlements of ergene river
Yazar: MUSTAFA HELVACI
Danışman: PROF. DR. GALİP EKUKLU ; PROF. DR. BURCU TOKUÇ
Trakya Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Ağır metaller = Heavy metals ; Ergene Havzası = Ergene Basin ; Ergene Nehri = Ergene River ; Pestisitler = Pesticides ; Sağlık = Health ; Su kalitesi = Water quality ; İçme suyu = Drinking water

Özet:
Çalışmamız, Trakya Bölgesi Edirne, Kırklareli ve Tekirdağ illerinde Ergene nehrine kıyısı bulunan 25 ve Ergene nehrine kıyısı bulunmayan 25 olmak üzere toplam 50 yerleşim yerinde, içme kullanma suyunun kalitesini belirlemek için pH, sıcaklık, iyon, ağır metal ve pestisitler açısından ve burada yaşayan kişilerdeki mevcut sağlık sorunları açısından farklılık olup olmadığını araştırmak amacıyla yapılmıştır. Çalışmamız kesitsel analitik bir araştırmadır.
Belirlenen yerleşim yerlerindeki şebeke sularından su örnekleri araştırmacı tarafından toplanarak TÜTAGEM'de, pH, sıcaklık, element ve pestisit analizleri yaptırılmıştır. Bu bölgelerde yaşayan halkın sağlık durumu ve sağlık algıları için görüşülecek popülasyon için; güven düzeyi %95, rölatif kesinlik 0,05 olarak alınmış ve en küçük örnek büyüklüğü 812 olarak belirlenmiştir. Örnekleme alınacak kişi sayısı, su örneği alınacak olan yerleşim yerlerinin nüfusuna göre ağırlıklandırılarak ve yerleşim yerlerinde yaşayan 18-65 yaş arası yetişkinlerden sistematik örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmacılar tarafından geliştirilen anket (Ek-2) araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yolu ile uygulanmıştır.
Araştırma sonunda elde edilen bulgular IBM SPSS Ver. 22.0 paket programında analiz edilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler ve normal dağılıma uygunluk analizlerinin ardından; su kalitesi ve buralarda yaşayan kişilerin sağlık durumları Student t testi, Mann Whitney U Testi ve Ki Kare testi ile karşılaştırılmıştır.
İçme kullanma suyu numunelerinde yapılan kimyasal tam iyon analizi sonuçlarına göre; 
Ergene nehrinden etkilenen bölgelerde Klorit ve Bromat iyonları anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. 
Ergene nehrinden etkilenmeyen bölgelerde Nitrit iyonu anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır. 
Ağır metal analizi sonuçlarına göre;
Ergene nehrinden etkilenen yerleşim yerlerinde: Be, B, Na, Si, K, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Zn, As, Se, Sr, Mo, Cd, Ba, Tl ve Pb konsantrasyonları anlamlı düzeyde yüksektir.
Ergene nehrinden etkilenmeyen yerleşim yerlerinde, Al ve Cu konsantrasyonları anlamlı düzeyde yüksektir.
Pestisit analizi sonuçlarına göre;
Ergene nehrinden etkilenmeyen bölgelerde Trifloxystrobin ve Propamocarb-hydrochloride konsantrasyonları anlamlı olarak yüksek düzeydedir.
Bölgelere göre karşılaştırıldığında; katılımcılarda, bedensel ve ruhsal sağlıkları ile yaşanılan hanede son bir yıl içinde gerçekleşen ölümler arasında bir fark yoktur.
Yapılan çalışmanın devam ettirilmesi, kısa, orta ve uzun dönemde sonuçlarının karşılaştırılması ile bölgede yaşayanların sağlığının içme kullanma suyundan ne kadar etkilendiğinin belirlenmesi için önemli olacaktır.

Anahtar kelimeler: Ergene Nehri Havzası, içme kullanma suyu kalitesi, ağır metal, pestisit, sağlık etkileri.

Abstract:
Our study was conducted in order to investigate whether there are differences in terms of pH, temperature, ion,  heavy metals and pesticides and the existing health problems in the people living here in order to determine the flour quality of drinking water in a total of 50 settlements, 25 on the banks of the Ergene river and 25 without a bank of the Ergene river in the provinces of Edirne, Kırklareli and Tekirdağ in the Thrace Region.  Our study is a cross-sectional analytical research.
Water samples from the mains water in the determined settlements were collected by the researcher and pH, temperature, element and pesticide analyzes were made to TÜTAGEM. For the population to be interviewed for the health status and health perceptions of the people living in these regions; the confidence level was taken as 95%, the relative certainty was taken as 0.05 and the smallest sample size was determined as 812. The number of people to be sampled was determined by weighting the population of the settlements where the water sample will be taken and by systematic sampling method from adults between the ages of 18-65 living in the settlements. The questionnaire (Annex-2) developed by the researchers was applied by the researcher through face-to-face interview.
The findings obtained at the end of the research were analyzed in IBM SPSS Ver. 22.0 package program. Following descriptive statistics and normal distribution suitability analyses; The water quality and the health status of the people living in these places were compared with the Student T test, Mann Whitney U Test and Chi-Square test.
According to the results of chemical full ion analysis in drinking water samples; 
Chloride and Bromate ions were found to be significantly higher in the regions affected by the Ergene River. 
Nitrite ions were found to be significantly higher in regions not affected by the Ergene River. 
According to the results of heavy metal analysis;
Be, B, Na, Si, K, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Zn, As, Se, Sr, Mo, Cd, Ba, Tl and Pb concentrations are significantly higher in settlements affected by the Ergene river.
Al and Cu concentrations are significantly higher in settlements not affected by the Ergene river.
According to the results of pesticide analysis;
Trifloxystrobin and Propamocarb-hydrochloride concentrations are significantly higher in regions not affected by the Ergene River.
When compared by regions; there is no difference between the physical and mental health of the participants and the deaths that have occurred in the last year in the household where they live.
Continuing the study will be important to compare the results in the short, medium and long term and to determine how much the health of the people living in the region is affected by drinking water.

Key words: Ergene River Basin, drinking water quality, heavy metals, pesticides, health effects.