Kerkük Türkmenlerinde geleneksel meslekler
Traditional occupations in Kirkuk Turkmen
Yazar: MOHAMMED A. ABDALWAHHAB ABDALWAHHAB
Danışman: PROF. DR. MEHMET ÇERİBAŞ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore

Özet:
Köyden kente göçün hızla artması, kent yaşamı içinde hızlı teknolojik dönüşüm
geleneksel meslekleri yok ettiği gibi, icracıları da başka alanlara yönlendirmiştir.
Bugüne kadar yörede bulunan geleneksel meslekler, hem mesleği icra edenlerin
geçim kaynağı, hem de yöreye ait değerleri, kültürel özellikleri yansıtan önemli
unsurlar olarak tanımlanabilir. Somut olmayan kültürel mirasın korunması
sözleşmesinde de yer alan geleneksel meslekler ve bu mesleklerin icracıları Türk
kültür aktarımında önemli işlevi yerine getirmektedir. Bugüne kadar "Kerkük
Türkmenlerinde Geleneksel Meslekler" üzerine müstakil bir çalışma yapılmamıştır.
Bu çalışmada, Kerkük Türkmenleri arasında gerek yaşamaya devem eden gerekse
unutulmaya yüz tutmuş ya da unutulmuş meslekler yer verilecektir.
Bu araştırmadaki amaç, Türkmen ustaların babadan oğula bir nesli nasıl geçtiğini
görmekteyiz. Son yüz yıllardır dünyanın hızlı büyümesi ve teknolojin insan hayatının
her noktasına etkili olmasından dolayı meslekler hangi yönden olumlu veya olumsuz
etkilediğini öğrenmek için bu tezi işledik. Ayrıca Kerkük'te icra edilen mesleklerin
Anadolu topraklarında olan benzerliğin ortaya çıkarmak için böyle bir araştırma
yapmış olduk. Söz konusu tezde olan meslekler Kerkük'ün coğrafi konumun ne
kadar mesleklere etkisi olduğunu görmek için bu çalışmayı yaptık. Çünkü bu
coğrafyada binlerce yıldır yaşayan Türkmenler farklı kültürlerle vermiş olduğu
avantaj sayesinde mesleklerin ne zorluklar ve şartlar içerisinde yaptıkları için böyle
bir konuyu ele almış olduk. Mesleklerin icrasında ne tür malzemeler ve aletler
kullanıldığını öğrenmek ve mesleklerin yüz yıllardır nasıl sürdürüldüğünü ve
günümüze kadar varlıklarını nasıl koruyabildikleri bu araştırma sayesinde öğrenmiş
oluyoruz. Tez çalışması esnasında farklı yazılı kaynakları taranıp almış olduğumuz
bilgileri tezimizde yer verdik. En çok saha çalmasına yöneldik ve derleme yöntemine
başvurarak insanlarla birebir mülakat yapıp bilgi edindik.
Kerkük Türkmenlerinde Geleneksel Meslekler başlıklı tez çalışmamızın bir Giriş ve
dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı, problemi,
gerekçesi ve yöntemi yer almaktadır. Birinci bölümde Kerkük Türkmenlerinin
Tarihi, Coğrafi ve Sosyo-Kültürel Özellikleri, İkinci bölümde Kerkük Türkmenlerin
Geleneksel Mesleklerin hammaddelerine göre ayırıp her mesleği tek tek ele alınarak
anlatılmıştır. Üçüncü bölüm ise Kerkük Türkmenlerinin Geleneksel Mesleklerinin
Halk Edebiyatındaki Yeri ve Önemi ele alınmıştır. Dördüncü ve son bölümde
folklorun işlevleri bağlamında Kerkük Türkmenlerinin geleneksel meslekleri ela
almış olduk. Tezin sonunda da derleme esnasında mülakat yaptığımız kişilerin ve
üretmiş oldukları nesnelerin fotoğrafları yer almıştır.

Anahtar Kelimeler: Kerkük Türkmenleri, Meslekler, Geleneksel Meslekler, Kerkük Türkmenlerinde Geleneksel Meslekler, Folklor.

Abstract:
The rapid increase in migration from the village to the city and the rapid
technological transformation in urban life have not only destroyed traditional
professions, but also directed performers to other areas. Traditional occupations in
the region until today can be defined as both the livelihood of those who practice the
profession and important elements that reflect the values and cultural characteristics
of the region. Traditional professions and the performers of these professions, which
are also included in the convention for the protection of intangible cultural heritage,
fulfill an important function in the transmission of Turkish culture. To date, no
independent study has been conducted on "Traditional Occupations in Kirkuk
Turkmens". In this study, it will be written about the professions that continue to
live among Kirkuk Turkmens, or that are on the verge of being forgotten or
forgotten.
The aim of this research is to see how Turkmen masters passed a generation from
father to son. Due to the rapid growth of the world and the effect of technology on
every aspect of human life for the last hundred years, we have studied this thesis to
learn how it affects professions positively or negatively. In addition, we have
conducted such a research to reveal the similarity of the professions practiced in
Kirkuk with the Anatolian lands. Occupations in our thesis in question We
conducted this study to see how much the geographical location of Kirkuk has an
effect on occupations. Because, thanks to the advantage given by Turkmens living in
this geography for thousands of years with different cultures, we have dealt with
such a subject because of the difficulties and conditions of their profession. Through
this research, we learn what kind of materials and tools are used in the execution of
professions and how professions have been maintained for hundreds of years and
how they have survived to the present day. During the thesis study, we scanned
different written sources and included the information we received in our thesis. We
mostly focused on playing the field and by using the compilation method, we
interviewed people and got information.
Our thesis titled Traditional Professions in Kirkuk Turkmen consists of an
Introduction and four chapters. In the introduction part, the subject, purpose,
problem, justification and method of the study are included. In the first part, the
History, Geographical and Socio-Cultural Characteristics of the Kirkuk Turkmens,
and in the second part, the Kirkuk Turkmens are separated according to the raw
materials of the Traditional Occupations and each profession is discussed one by one.
In the third part, the Place and Importance of Traditional Professions of Kirkuk
Turkmen in Folk Literature is discussed. In the fourth and last chapter, Kirkuk in the
context of the functions of folklore. We have taken over the traditional professions of
the Turkmen. At the end of the thesis, there are photographs of the people we
interviewed during the compilation and the objects they produced.

Keywords: Kirkuk Turkmens, Occupations, Traditional Occupations, Traditional Occupations in Kirkuk Turkmens, Folklore.