2000-2021 yılları arasında Suriye'de İran'ın Şiileştirme faaliyetleri
Iranian Shiitization activities in Syria between 2000-2021
Yazar: HALİMA ABDULKAREEM
Danışman: DOÇ. DR. HASAN DURAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
1980 yılında Suriye-İran ittifakının kurulmasından bu yana, Hafız Esad ve
ardından oğlu Beşar'ın onayıyla İran, dış politikasını Suriye'ye yönelik olarak
kullanarak, dini ve politik ideolojisini Suriye toplumuna yaymayı başarmıştır. Yıllar
boyunca, özellikle Hafız Esad döneminde, Şiilik Suriye'de belirgin bir olgu haline
gelmeye başlamış ancak, oğlu Beşar'ın döneminde, özellikle iç savaş yıllarında, bu
durum daha ciddi bir hal almıştır. Bununla birlikte İran ve Şii milisleri, Şii
bölgelerini savunma bahanesiyle Suriye topraklarında büyük bir varlık göstermeye
başlamıştır. Bu çalışma, İran'ın Şiiliği yayma ve Suriye üzerindeki etkisini
güçlendirme amacını, Şiiliğin Suriye toplum yapısı üzerindeki etkisini ve Şiilerin
Sünni grupların ayaklanmalarına karşı mücadelesini açıklamayı hedeflemektedir.
Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir ve kapsamlı bir analiz çerçevesi
oluşturmak için karma bir metodoloji kullanılmıştır. Betimleyici ve analitik yaklaşım
kullanılarak, Şiiliğe dönüşü reddeden diğer mezheplerin, Şiiliğin yayılması için
yapılan büyük çabalar karşısında gelecekteki durumları açıklanmıştır. Ayrıca dini ve
mezhepsel dönüşümün Suriye devrimi sürecinde toplumsal ilişkileri nasıl etkilediği
ile Suriye'deki Şii faaliyetlerinin gelişim aşamaları ele alınıp açıklanmaya
çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Suriye, İran, Şiileştirme Faaliyetleri, Şiilik, Suriye İç Savaşı

Abstract:
Since the establishment of the Syrian-Iranian alliance in 1980, Iran has been
able, with the approval of Hafez al-Assad and later his son Bashar, to employ its
foreign policy toward Syria to spread its religious and political ideology in Syrian
society. Over the years, and starting from the era of Hafez al-Assad, Shiism began to
emerge as a phenomenon in Syria. However, during Bashar's era, the matter evolved
and took a new direction, especially in the years of the civil war, where Iran and its
Shiite militias became significantly present on Syrian territory under the pretext of
defending Shiite shrines. Iran exploited this situation to advance its interests by
promoting Shiism in the country. This study aims to reveal Iran's strategic and
political goals of spreading Shiism and strengthening its hegemony over Syria,
clarify the impact of the spread of Shiism on the Syrian societal entity with a Sunni
majority, and explain the struggle of Shiites against the uprisings of Sunni
groups. The qualitative research method was employed in this study, along with a
complex methodology to establish a comprehensive framework for analysis. By
using both descriptive and analytical approaches, the future of those who refuse to
convert to the Shiite doctrine was examined during the great efforts made to spread
Shiism. Additionally, the study sought to investigate the extent of the future ability to
control societal relations in light of the tension evolving from this significantly
developed religious and sectarian conversion during the Syrian revolution. Also, the
study investigated the developmental stages of Shiitization activities in Syria.

Keywords: Syria, Iran, Shiite Activities, Shiism, Syrian Civil War