Argümantasyon tabanlı bilim eğitiminde biçimlendirici değerlendirme: Bir konuşma çözümlemesi araştırması
Formative assessment in argumentation based science education: A conversation analytic research
Yazar: METİN ŞARDAĞ
Danışman: PROF. DR. GÜLTEKİN ÇAKMAKCI
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Argümantasyon tabanlı bilim öğrenme = Argumentation based science learning ; Biçimlendirmeci değerlendirme = Formative assesment ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Sınıf içi etkileşim = In-class interaction ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen-öğrenci etkileşimi = Teacher-student interaction

Özet:
Bu çalışmada, argümantasyon tabanlı bilim eğitimi yaklaşımının kullanıldığı ortaokul yedinci sınıf fen derslerinde, katılımcı öğretmenlerin kullandıkları pedagojik amaçlarının, etkileşimsel kaynakların ve informal biçimlendirici değerlendirme sürecinde etkileşimsel kaynak niteliğinde olan soruların ve bu soruların amaçlarının neler olduğunu konuşma çözümlemesi yöntemiyle araştırılmıştır. Araştırma neticesinde öğretmenlerin dersin başlatma aşamasında a) etkinliği tanıtma, b) öğrenci dikkatlerini toplama, c) süreçte öğrencilerden beklenileni ifade etme ve d) yapılan açıklamaların anlaşılıp anlaşılmadığını kontrol etmeyi pedagojik amaç olarak benimsedikleri tespit edilmiştir. Argümantasyon sürecinde ise öğretmenlerin 10 farklı desende çeşitli pedagojik amaçlar benimsedikleri bulunmuştur. Bu desenler iddia, gerekçe, açıklama, netleştirme ve ek yanıt isteminde bulunulan durumlar, karşıt görüşleri tespit etme ve tartıştırma, alt konuya geçiş yapma, geçmişe referans verme, etkinliğin temel amacını vurgulama ve argümantasyon sürecine teşvik desenleridir. Bunların yanı sıra informal biçimlendirici değerlendirme sürecinde ise hem belirgin hem de belirgin olmayan pozitif ve negatif değerlendirme desenleri ve bu desenlerde sergilenen pedagojik amaçlar tespit edilmiştir. Etkileşimsel kaynaklarda ise öğretmenlerin dersin başlangıç aşamasında genişletilmiş sözceler, geçiş belirteçleri, sözel dikkat toplama araçları ve anlamanın kontrolü sorularını kullandıkları belirlenmiştir. Argümantasyon ve informal biçimlendirici değerlendirme süreci birbirine binişik bir şekilde ilerlediğinden dolayı etkileşimsel kaynaklar açısından bir ayrıma gidilmeden 12 farklı etkileşimsel kaynak tespit edilmiştir. Bu etkileşimsel kaynaklar içerisinde ön plana çıkan epistemik ve yankı soruları kullanımı detaylandırılarak ne tür epistemik ve yankı sorusu kullanıldığı, bu soruların hangi kalıplarda ele alındığı ve hangi amaç doğrultusunda kullanıldığı belirlenmiştir. İnformal biçimlendirici değerlendirme süreci açısından bu soruların aynı yapıda olmasına rağmen farklı amaçlara hizmet ettikleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
In this study, the participant teachers' pedagogical aims and interactive resources, and the questions that teachers use as an interactional resource in the informal formative assessment process and purposes of using these questions were investigated with conversation analysis method at seventh-grade secondary school science classes in which argumentation-based science education approach was used. As a result of the study, it was determined that the teachers adopted a) introducing the activity, b) getting student attention, c) expressing what is expected from the students in the process, and d) checking the understanding of the explanations as pedagogical aim in the initialization phase of the course. In the process of argumentation, it was also found that teachers adopted various pedagogical aims in 10 different patterns. These are the patterns that encourage processes of claim, justification, explanation, clarification and situation of asking for an additional response, identifying and discussing the opposing views, the transition to the sub-topic, referring to the past, and highlighting the primary purpose of the activity and argumentation. In addition to these, both explicit and implicit positive and negative assessment patterns, and the pedagogical objectives exhibited in these designs were determined in the informal formative assessment process. In the interactional resources, it was determined that the teachers used extended turns, transition markers, verbal getting attention tools and comprehension check questions in the initialization phase of the course. As the process of argumentation and informal formative assessment progressed in a convergent manner, 12 different interactional resources were identified without any distinction in terms of interactional resources. By eliciting to the use of epistemic and echoic questions that are prominent among these interactional resources it was determined; what kind of epistemic and echoic questions were used, in which structures these questions were addressed and for which purposes the questions were used. It was shown that these questions served different purposes even though they were in the same structure in terms of informal formative assessment process.