Akarsu ekosisteminde su kalitesi değerlendirilmesinde swat modeli uygulaması: Tatlıçay havzası örneği (Çankırı, Türkiye)
Application of swat model in water quality assessment in the lotic ecosystem: A case study in tatlicay basin (Çankiri, Turkiye)
Yazar: EREN GERMEÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OKAN ÜRKER
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çevre Sağlığı Ana Bilim Dalı / Çevre Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Akarsu havzaları = Stream basins ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Ekohidroloji = Ecohydrology ; Ekoloji = Ecology ; Ekosistem = Ecosystem ; Hidroloji = Hydrology ; Su kalitesi = Water quality ; Su kirliliği = Water pollution ; Çankırı = Çankırı ; Çevre sağlığı = Environmental health

Özet:
Su, çevre sağlığını etkileyen en önemli aktörlerden biridir. Bu nedenle suyun doğadaki davranışının tahmin edilmesi, izlenmesi ve su kirliliğinin oluşmadan önlenmesi, çevre sağlığı açısından oluşabilecek sorunların önüne geçmeyi kolaylaştırmaktadır. Suyun davranışını tahmin etmek için hidrolojik döngünün havza bazında değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu değerlendirmeyi yapabilmek için, hidrolojik süreçlerin matematiksel temsilini yapmaya yarayan hidrolojik modellerden faydalanma potansiyeli yüksektir. Hidrolojik modeller, çevre sağlığı alanında sıklıkla karşılaşılan sorunlardan kötü su kalitesi, kirlilik, partikül ve sediman taşınımı, yağ ve petrol türevlerinin yayılması gibi problemlerin tahmini ve izlenmesinde önemli rol oynamaktadır.
Bu çalışmada, Çankırı İli yerleşiminde çevre sağlığını iyileştirmeye yönelik çözümler önermek için 2 boyutlu bir yüzey suyu modeli olan SWAT kullanılarak, Tatlıçay akarsu ekosistemi ve mevcut su kalitesi simüle edilmiştir. Girilen verilerin doğruluğu ve modelin geçerliliği yapılan kalibrasyon ve validasyon çalışmalarıyla kontrol edilmiş, oluşabilecek olumsuz senaryolar karşısında hızlı, doğru ve etkili çözüm üretebilme imkanı sunulması amaçlanmıştır.

Abstract:
Water is one of the most critical actors affecting environmental health. For this reason, estimating and monitoring the behavior of water in nature and preventing water pollution before it occurs can be advantageous to avoid problems that may occur in terms of environmental health. In order to predict the behavior of water, the hydrological cycle needs to be evaluated on a basin basis. At this point, hydrological models can be used to make mathematical representations of hydrological processes. These models play an essential role in predicting and monitoring problems such as poor water quality, pollution, particle and sediment transport, the proliferation of oil and petroleum derivatives from frequently encountered issues in environmental health.
In this study, a 2D surface water model was created by SWAT to simulate the lotic ecosystem and existing water quality of Tatlıçay Basin to propose solutions for improving environmental health in settlement of Cankiri Province. The accuracy of the entered data and the validity of the model have been checked with the calibration and validation studies. It aims to provide the opportunity to produce fast, accurate, and practical solutions in the face of negative scenarios.