Karayaka kuzularında çeşitli karkas özelliklerinin çok değişkenli istatistiksel analiz yöntemleri kullanılarak yorumlanması
The evaluation of various carcass characteristics of Karayaka lambs by mutivariate statistical methods
Yazar: FÜSUN COŞKUN
Danışman: PROF. DR. MEHMET ERTUĞRUL
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Bölümü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Karkas = Carcass

Özet:
Araştırmada, çok değişkenli istatiksel analiz yöntemlerinin hayvancılık verilerinde kullanımını yaygınlaştırmak amaçlanmıştır. Bunun için, 105 baş Karayaka kuzusuna ait karkas özellikleri çok değişkenli istatistik analiz yöntemleri kullanarak test edilmiştir. Karkaslara ait et ağırlıkları seti ve yağ ağırlıkları seti arasında önemli bir kanonik korelasyon bulunmamıştır. Arka kısım ağırlıkları seti ile ön kısım ağırlıkları seti arasındaki kanonik korelasyon önemli bulunmuştur (P<0.05). But ağırlıkları seti ile ön kısım ağırlıkları seti arasındaki ilişki de önemli bulunmuştur (P<0.05). Kuzulara ait çeşitli dönemlerde elde edilmiş canlı ağırlıklar seti ile kuzu karkaslarına ait ağırlık ve ölçüler seti arasındaki kanonik korelasyon istatistik olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Kuzulara ait çeşitli canlı ağırlıklar seti ile kuzu karkaslarına ait ağırlıklar seti arasındaki kanonik korelasyon ve kuzulara ait çeşitli canlı ağırlıklar seti ile karkaslara ait ölçüler seti arasındaki kanonik korelasyonlar da istatistik olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Araştırma materyali kuzuların babalarına ait vücut ölçüleri seti ile kuzu karkaslarına ait bazı ağırlıklar seti arasındaki kanonik korelasyon önemli bulunmuştur (P<0.05). Karkas ölçüleri seti ile karkasa ait et ağırlıkları seti arasındaki kanonik korelasyon önemli bulunmuştur (P<0.05). Karkas ölçüleri seti ile karkasa ait kemik ağırlıkları seti arasındaki kanonik korelasyon da önemli bulunmuştur (P<0.05). Oysa karkas ölçüleri seti ile karkasa ait yağ ağırlıkları arasındaki ilişki önemli bulunmamıştır. Kuzuların analarına ait ağırlıklar ve ölçüler seti ile karkaslara ait ağırlıklar ve ölçüler seti arasındaki kanonik korelasyon istatistik olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Deneme materyali hayvanlar; kesim ağırlığı, kuyruk ağırlığı, besi başı ağırlığı, günlük canlı ağırlık artışı ve besi süresi bakımından iki gruba ayrılmış ve çok değişkenli varyans analizi uygulanmıştır. Günlük canlı ağırlık artışı ve besi süresi için gruplar arası fark istatistik olarak önemli bulunmuştur (P<0.05). Daha önce iki gruba ayrılan materyal için ayırma analizi uygulanmıştır. Ayırma analizi sonucunda hayvanların % 84.8 ve % 100 arasında değişen oranlarla doğru gruba atandığı belirlenmiştir. Ayrıca karkaslara ait yağ ağırlıkları ve et ağırlıkları için temel bileşenler analizi uygulanmıştır. Karkaslara ait ağırlıklar ve ölçüler için de temel bileşenler analizi uygulanmıştır. Böylece veriler özetlenmeye çalışılmıştır. Araştırma materyali 105 baş kuzu 15 ayrı babanın dölleridir. Bu kuzuların karkas özellikleri kullanılarak k-ortalamalı kümeleme analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda tüm hayvanların uygun bir kümeye atandığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, tüm özelliklerin etkilerini hep birlikte değerlendirmeyi sağlayan çok değişkenli istatiksel analiz yöntemlerinin hayvancılık verileri için kullanılmasının önemli avantajlar sağlayacağını göstermektedir.

Abstract:
Multivariate analysis methods were implemented to test multiple data of animal characteristics. In this research, carcass characteristics obtained from 105 Karayaka lambs were tested by multivariate statistical analyses. The canonic corelation between the sets of meat and fat weights measured from the lamb carcasses was not significant whereas it was significant (P<0.05) between the weight of the set of front and rear carcass parts, and the sets of hind legs weights and the front parts. The canonic correlations between the sets of lambs live weights at various periods and the carcass parts weights and measurements were also significant (P<0.05). The relations between body measurements of sires of lambs and the sets of some weights of lamb carcasses; the sets of carcass measurements and carcass meat, and bone weights were also significant (P<0.05) whereas no significant canonic corelation was found with carcass fat weights. All the sets of weights and measurements from lambs were significantly (P<0.05) related to the weight and measurement sets of dams of lambs used in this research. The slaughter weights, tail weights, weights at start of fattening period, daily weight gains, and the fattening period were tested at two experimental groups of lambs by multivariate variance analysis method. The differences in daily weight gain and the fattening period between groups were found statistically significant (P<0.05). The discriminant analysis show that the lambs were distributed to groups by 84.8 and 100%. The principal component analysis was applied to carcass meat and fat weights. The lamb material of experiments were the offspring of 15 sires and k-means cluster analysis was applied to carcass characteristics which showed that the lambs were in their correct clusters. The results showed that the multivariate analysis techniques were appropriate to test data collected on livestock.