Altmış beş yaş ve üzeri bireylerin güneşten etkilenim durumlarının ve korunma konusunda farkındalık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of the levels of impact of the sunlight on 65 years of age and older individuals and awareness of these individuals on protection from the sunlight exposure
Yazar: SEMRA AKMAN
Danışman: PROF. DR. DİLEK ASLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Davranış = Behavior ; Deri = Skin ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Güneş ışığı = Sunlight ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Tanımlayıcı nitelikte olan bu araştırmada, 65 yaş ve üzeri bireylerin güneş ışınlarından etkilenme düzeylerinin saptanması, güneş ışınlarının zararlı etkilerinden korunma konusundaki bilgi ve davranışlarının belirlenmesi ve bu davranışlarla ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. 
Araştırma, 1 Mart?31 Mayıs 2012 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Polikliniği?ne başvuran 65 yaş ve üzeri 270 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan veri toplama formu kullanılmıştır. Form, hastaların sosyo-demografik özelliklerini, sağlık durumlarına yönelik bilgilerini, sağlıklı/riskli yaşam davranışları ile ilgili durumlarını, deri tipine ait bilgilerini, güneş ışınlarının zararlı etkilerine ilişkin bilgi ve uygulamalarını belirleyen sorular içermektedir. Veri girişi ve analizi için Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 20.0 paket programı kullanılmıştır. Analiz aşamasında Ki-kare testi ve lojistik regresyon analizi kullanılmış olup, istatistiksel anlamlılık p<0,05 ile tanımlanmıştır. 
Katılımcıların güneş ışınlarının zararlı etkileri konusundaki bilgi düzeyleri yüksek bulunmasına rağmen, güneş ışınlarının zararlarından korunma davranışları incelendiğinde bireylerin bu konudaki farkındalıklarının yeterli olmadığı görülmektedir. Güneş ışınlarının zararlı etkilerinden korunmak amacıyla korunma yöntemi kullanan bireylerin korunma yöntemi kullanmayanlara göre derisinde leke oluşma olasılığı yüksek bulunmuştur [OR (GA)=8,953 (2,384-33,600); p=0,001]. Koruyucu krem kullanan bireylerin kullanmayanlara göre daha önce güneş yanığı geçirme olasılığı da daha yüksek bulunmuştur [OR (GA)=2,094 (0,826-5,310); p=0,001]. 
Araştırma sonuçları, katılımcıların güneş ışınlarının zararlı etkilerine ilişkin farkındalıklarının artırılmasına yönelik sistematik çalışmaların gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Abstract:
This research was conducted as a descriptive study to determine the levels of impact of the sunlight on 65 years of age and older individuals, to find out how knowledgeable they were and how they behaved in protecting themselves from the harmful effects of the sunlight and to examine the factors which influenced their behaviors. 
A total of 270 patients over the age of 65 who were admitted to Hacettepe University Adult Hospital Department of Dermatology and Venereal Diseases between 1 March?31 May 2012 were included in this study. As to data collection instrument, a questionnaire prepared by the researcher was used. Questionnaire included questions which intended to find out the patients? socio-demographic features, health status and risky/health behaviors as well as how knowledgeable they were about their skin type and harmful effects of the sunlight and how they behaved in protecting themselves from these harmful effects. Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 20.0 software program was used for data entry and analysis. Chi-square (?2) test and logistic regression analysis were used in analysis, and statistical significance was determined as p<0,05. 
Although the participants had high levels of knowledge about the harmful effects of the sunlight, their levels of awareness on protection was not satisfactory, as inferred from their behaviors in protecting themselves from these harmful effects. Individuals who used protection methods in the aim of protection from harmful effects of sunlight, had a higher probability of having sunspots on their skin versus individuals who did not use any protection methods [OR (GA)=8,953 (2,384-33,600); p=0,001]. Besides, individuals who used sunscreen against the sunlight had a higher probability of having sunburn earlier in life than individuals who did not use sunscreen [OR (GA)=2,094 (0,826-5,310); p=0,001].
Results of this study suggest that systematic studies are needed in order to raise awareness of the participants about harmful effects of the sunlight.