Türkiye'de doğrudan yabancı yatırımları etkileyen faktörlere ilişkin ekonometrik bir analiz
An econometric analysis of the factors affecting foreign direct investments in Turkey
Yazar: DEMET GÖKMEN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YUNUS ÇELİK
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Doğrudan yabancı sermaye yatırımları = Foreign direct investments ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Etki-tepki analizi = Impulse-response analysis ; Varyans analizi = Variance analysis ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments ; Yabancı yatırımcılar = Foreign investors

Özet:
Bu çalışma Türkiye için doğrudan yabancı yatırım girişlerini etkileyen faktörler ve bu
faktörlerin doğrudan yabancı yatırım girişlerini ne oranda etkilediğini ortaya koymayı
amaçlamaktadır. Çalışmada doğrudan yabancı yatırım kavramının tarihsel gelişimi, doğrudan
yabancı yatırım türleri, doğrudan yabancı yatırımların etkilediği düşünülen büyüme, yenilik,
istihdam ve ödemeler bilançosu faktörleri ve doğrudan yabancı yatırımları açıklayan teoriler
ele alınmıştır. Ek olarak doğrudan yabancı yatırımları etkilediği düşünülen faiz oranı, kurlar
ve politik istikrarsızlık değişkenleri eşbütünleşme, nedensellik, etki tepki ve varyans
ayrıştırma yöntemleri ile incelenmiştir. Çalışmada 1996-2018 yıllarına ait veri setleri
kullanılmıştır. Araştırma sonucunda değişkenlerin eşbütünleşik olduğu ve faiz, kurlar ve
politik istikrarsızlığın doğrudan yabancı yatırımların nedeni olduğu görülmüştür. Etki tepki ve
varyans ayrıştırma sonucuna göre ise faiz oranlarına verilen şokların doğrudan yabancı
yatırımları olumsuz ve en az etkileyen değişken, kurlardaki şokların ise doğrudan yabancı
yatırımları olumlu yönde ve en fazla etkileyen değişken olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca politik
istikrarsızlıklar ise doğrudan yabancı yatırımları olumsuz yönde ve önemli derecede etkilemektedir.

Abstract:
This study aims to reveal the factors affecting foreign direct investment inflows for turkey and to
what extent these factors affect foreign direct investment inflows. In the study, the historical
development of the concept of foreign direct investment, types of foreign direct investment, growth,
innovation, employment and balance of payments factors that are thought to affect foreign direct
investments, and theories explaining foreign direct investments are discussed. In addition, the
variables of interest rate, exchange rates and political instability, which are thought to affect foreign
direct investments, were examined by cointegration, causality, impulse-response and variance
decomposition methods. Data sets belonging to the years 1996-2018 were used in the study. As a
result of the research, it was found that the variables are cointegrated and that interest rates, exchange
rates and political instability are the causes of foreign direct investments. according to the results of
impact reaction and variance decomposition, it has been determined that shocks to interest rates are
the variable that negatively and least affects foreign direct investment, and exchange rate shocks are
the variable that positively and most affects foreign direct investment. In addition, political instability
negatively and significantly affects foreign direct investment.