Antik dönemde doğu Pontus bölgesinde madencilik
Mining in eastern Pontus region in ancient period
Yazar: LOKMAN AKPINAR
Danışman: DOÇ. DR. SALİH KAYMAKÇI
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Antik Dönemde Doğu Pontus olarak adlandırılan Doğu Karadeniz bölgesi, Anadolu coğrafyası içerisinde zengin yeraltı maden kaynaklarına sahip bir bölgedir. Ancak bölgedeki antik dönemlere ait madencilik çalışmaları ve madeni buluntular hakkındaki analizler Anadolu'nun diğer bölgelerine göre çok sınırlı kalmıştır. Doğu Pontus bölgesinde antik dönemlerden itibaren kullanıldığı tespit edilen çok miktarda maden yatakları ve metal eserler bulunmuştur. Antik Dönemde Doğu Pontus bölgesindeki madencilik çalışmamızda bölge ile ilgili antik kaynaklar ve bunları destekleyen bilim insanlarının yüzey araştırmaları, arkeolojik kazıları, müze çalışmaları, metal buluntulardan ve Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün verilerinden yararlanarak önemli bilgilere ulaşılmıştır. Doğu Pontus bölgesinin coğrafi koşullarını, kültürleri, sosyal ve ekonomik yapısını göz önüne alarak bölgedeki metalürjik eserleri ve gelişim aşamaları incelenmiştir. 
Tezin ilk bölümünde Doğu Pontus bölgesinin konumunu, coğrafi yapısı ve bölgenin oluşumu hakkındaki teorileri hakkında genel bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde madenciliğin gelişim aşamalarından, maden elementlerinin özelliklerinden ve Doğu Pontus bölgesindeki maden yataklarından bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde Doğu Pontus bölgesindeki madencilik faaliyetlerini Paleolitik dönemden başlayarak Hellenistik ve Roma dönemine kadar getirilerek, metalürjinin dinsel bağlamı incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise Doğu Pontus bölgesi ile Transkafkasya bölgesi arasındaki madencilik faaliyetleri ile bağlantıları hakkında bilgi vermeye çalışılmıştır.

Abstract:
The region known as Eastern Pontus during the ancient period, located in the Eastern Black Sea region of Anatolia, is a region rich in underground mineral resources. However, analyses of mining activities and mineral findings from ancient periods in the region have remained very limited compared to other regions of Anatolia. Numerous mineral deposits and metal artifacts dating back to ancient times have been identified in the Eastern Pontus region. In our study of mining activities in the ancient Eastern Pontus region, significant information has been obtained by utilizing ancient sources related to the region, surface surveys and archaeological excavations conducted by scholars, museum studies, and data from the General Directorate of Mineral Research and Exploration, supported by metal findings. Taking into account the geographical conditions, cultures, social, and economic structures of the Eastern Pontus region, metallurgical artifacts and their developmental stages in the region have been examined.
The first section of the thesis provides general information about the location, geographical structure, and theories regarding the formation of the Eastern Pontus region. The second section discusses the developmental stages of mining, the characteristics of mineral elements, and the mineral deposits in the Eastern Pontus region. The third section examines mining activities in the Eastern Pontus region from the Paleolithic period to the Hellenistic and Roman periods, while also exploring the religious context of metallurgy. The fourth section attempts to provide information on the connections between mining activities in the Eastern Pontus region and the Transcaucasia region.