Finansal tablolara ilişkin hile denetimi ve hileyi tespit etmeye yönelik gelişen teknikler
Fraud auditing of financial statements and developing techniques for detecting fraud
Yazar: NAGİHAN KANTARCI
Danışman: PROF. DR. ŞABAN UZAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Muhasebe hata ve hileleri = Accounting mistakes and frauds

Özet:
Teknolojik gelişmelerin pek çok alanı hızla dönüştürdüğü bir yapıda bağımsız denetimin de bu dönüşümden etkilenmesi kaçınılmazdır. Blok zinciri, makine öğrenimi, robotik süreç otomasyonu ve yapay zekâ gelişen teknolojiler arasında yer almaktadır. Bu çalışmanın amacı da gelişen teknolojilerin; bağımsız denetimde mevcut kullanımını, bağımsız denetim üzerindeki etkisini, hileli finansal raporlamanın tespit edilmesi üzerindeki etkisini ve gelecekte bağımsız denetim üzerinde yaratabileceği değişiklikleri incelemektir. Söz konusu amaç kapsamında hazırlanan anket ve görüşme formu ile Türkiye'de faaliyet gösteren bağımsız denetim firmalarındaki bağımsız denetçilerin ve alanında uzman kişilerin görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmada karma bir yöntem kullanılmıştır. Araştırmada öncelikle nicel veriler, SPSS programında analiz edilmiştir. Daha sonra nitel veriler ise MAXQDA 2024 Pro programı ile çözümlenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre bağımsız denetçiler gelişen teknolojiler hakkında orta düzeyde bilgi sahibidir. Denetçiler, bağımsız denetim faaliyetlerinde özellikle yapay zekâ uygulamaları ile gelişen teknolojilerden yararlanmaktadırlar. Yaşanan salgın süreci ile gelişen teknolojilerin bağımsız denetimde kullanımı artmıştır. Yapay zekâ uygulamaları bağımsız denetimin süresini ve maliyetini azaltıp bağımsız denetimin kalitesini artırması beklenmektedir. Blok zinciri, makine öğrenimi ve robotik süreç otomasyonu uygulamalarının yapay zekâ ile desteklenmesi ile hileli finansal raporlamanın tespit edilmesi üzerindeki etki çok daha önemlidir. Son olarak, gelişen teknolojiler gelecekte bağımsız denetimde; sanal ortamlarda denetim, gerçek zamanlı denetim ve yapay zekâlı asistanlar gibi önemli değişikliklere yol açabilecektir.

Abstract:
The independent audit is inevitably affected by the rapid transformation in many areas due to technological advancements. Among these emerging technologies are blockchain, machine learning, robotic process automation, and artificial intelligence. The aim of this study is to examine the current use of emerging technologies in independent auditing, their impact on independent auditing, their impact on detecting fraudulent financial reporting, and the potential changes they could bring to independent auditing in the future. To achieve this goal, a survey and interview form were prepared and the opinions of independent auditors and experts in the field working at independent audit firms in Turkey were obtained. A mixed-method approach was used in the research. Initially, quantitative data was analyzed using SPSS software. Subsequently, qualitative data was analyzed using MAXQDA 2024 Pro software.
According to the research findings, independent auditors have a moderate level of knowledge about emerging technologies. Auditors particularly benefit from applications of artificial intelligence in their independent auditing activities. The use of emerging technologies in independent auditing has increased with the developments during the pandemic. It is expected that artificial intelligence applications will reduce the time and cost of independent auditing while increasing its quality. The impact of blockchain, machine learning, and robotic process automation applications supported by artificial intelligence on detecting fraudulent financial reporting is even more significant. Finally, emerging technologies may lead to significant changes in independent auditing in the future such as virtual environment audits, real-time audits, and AI-assisted auditors.