Ekolojik yaklaşım temelinde Z kuşağının deneyimleri: Sorunlar ve beklentiler
Experiences of generation z on the basis of ecological approach: Problems and expectations
Yazar: LÜTFİ EKİNCİ
Danışman: PROF. DR. ARZU İÇAĞASIOĞLU ÇOBAN
Başkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Deneyim = Experience ; Ekoloji = Ecology ; Ekolojik çevre = Ecological environment ; Kuşaklar = Generations ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal politika = Social policy ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Sosyoekonomik sorunlar = Socio-economic problems ; Sosyokültürel sorunlar = Socio-cultural problems ; Z kuşağı = Generation Z

Özet:
Uluslararası literatürde günümüz gençliği, Z kuşağı olarak adlandırılmaktadır. Teknolojinin baş döndüren bir hızla geliştiği dönemde dünyaya gelen Z kuşağı, kendini teknolojinin içinde bulmuştur. Sokak oyunları yerine bilgisayar oyunu oynayan Z kuşağının hayatının büyük bir bölümünü sosyal medya oluşturmaktadır. Kişiliği sanal dünyada yoğrulan Z kuşağı, son dönemlerde adını dijital aktivizm hareketleriyle duyurmaktadır. Eğitim, sağlık, güvenlik, temel haklar ve özgürlükler konularında ebeveynlerin, öğretmenlerin, siyasetçilerin kendilerini anlayamadıklarını düşünen günümüz gençliği, tepkilerini video çekerek, yorum yaparak, başlık etiketleri açarak seslerini duyurmaya çalışmaktadır.  
Bu araştırmada sosyal hizmetin ekolojik yaklaşımı kullanılarak Z kuşağının sorunları bütüncül bakış açısıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırmanın genel amacı, Z kuşağının fiziksel ve sosyal çevresindeki sistemlerle etkileşimlerinde yaşadıkları sorunların belirlenmesi ve Z kuşağı gençlerin deneyimlerinden yola çıkılarak farklı sistemlere yönelik çözüm önerileri geliştirilmesidir. Araştırma kapsamında Pursaklar, Etimesgut ve Çankaya'da ikamet eden 18-26 yaş arası Z kuşağı gençlerden nitel yöntemle veri toplanmıştır. İlçeler belirlenirken alt, orta ve üst sosyoekonomik düzeydeki ilçelerden veri toplanması için Ankara'nın üç farklı merkez ilçeleri seçilmiştir. Veriler, her bir ilçeden beşi erkek, beşi kadın 10 kişi olmak üzere toplam 30 Z kuşağı gençten yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın verileri, MAXQDA-2022 programında analiz edilmiştir. Bulgular kelime bulutları ile görselleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda Z kuşağının; fiziksel çevre, aile sistemi, arkadaş sistemi, eğitim sistemi, teknoloji sistemi, istihdam sistemi, sağlık sistemi, politik sistem ve inanç sisteminde sorunlar yaşadıkları saptanmıştır. Bu araştırma ile Z kuşağının düşünce yapısı, derinlikli bir bakış açısıyla irdelenmiştir.
Fiziksel çevre teması altında; Z kuşağının dikey şehirler yerine yatay mimariyi tercih ettiği, mahallelerde güvenlik sorunları yaşadığı, üst kuşakların Z kuşağına psikolojik baskı kurduğu, aile teması altında; Z kuşağının ebeveynlerinin aşırı korumacı olduğu, ebeveynleriyle çatışma yaşadıkları, Z kuşağının toplumsal cinsiyet eşitliğine önem verdiği, arkadaş teması altında; Z kuşağının artan ekonomik problemler sebebiyle arkadaşlarıyla daha çok evde vakit geçirdikleri, sosyalleşemedikleri, fikir ayrılıkları yaşadıkları, eğitim sistemi teması altında; yılda bir defa yapılan merkezi sınavların Z kuşağının sınav kaygısını artırdığı, devlet ve özel okulların eğitim kalitesinde eşitsizlikler olduğu, teknoloji sistemi teması altında; Z kuşağının sosyal medyada uzun süre vakit harcadığı, beğeni sayısı yarışlarının yaşandığı, geleneksel medyadan uzaklaştıkları, istihdam sistemi teması altında; Z kuşağının iş bulma kaygısı taşıdığı, işe alımlarda liyakatsizliğin yaşandığını düşündükleri, sağlık sistemi teması altında; Z kuşağının depresif belirtiler gösterdiği ve gençler arasında antidepresan kullanımının sık olduğu; politik sistem teması altında; Z kuşağının temel ihtiyaçlarını karşılamakta güçlük çektikleri, yabancı ülke vatandaşları ile Türk vatandaşları arasında ayrımcılık yapıldığını düşündükleri, yurt dışında yaşamak isteyen gençlerin bulunduğu, inanç sistemi teması altında; Z kuşağının inanç konusunda özgür bir biçimde kendi kararlarını vermek istediği sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın sonunda bu sorun alanlarına ilişkin çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
In the international literature, today's youth is called the Z generation. Generation Z, who came to the world at a time when technology was developing at a dizzying pace, found itself in technology. Social media constitutes a large part of the life of Generation Z, who play computer games instead of street games. The Z generation, whose personality is kneaded in the virtual world, has recently made a name for itself with digital activism movements. Today's youth, who think that parents, teachers and politicians cannot understand themselves on issues of education, health, security, fundamental rights and freedoms, try to make their voices heard by making videos, commenting and opening title tags.
In this research, the problems of the Z generation were tried to be revealed from a holistic perspective by using the ecological approach of social work. The general aim of the research is to determine the problems faced by the Z generation in their interaction with the systems in their physical and social environment and to develop solutions for different systems based on the experiences of the Z generation youth. Within the scope of the research, data were collected from the Z generation young people between the ages of 18-26 residing in Pursaklar, Etimesgut and Çankaya by qualitative method. While determining the districts, three different central districts of Ankara were selected to collect data from districts with lower, middle and upper socioeconomic levels. Data were collected from a total of 30 Z generation youth, five men and five women, from each district, using semi-structured in-depth interview technique. The data of the research were analyzed in the MAXQDA-2022 program. Findings were visualized with word clouds. As a result of the research, generation Z; It has been determined that they have problems in the physical environment, family system, friend system, education system, technology system, employment system, health system, political system and belief system. With this research, the mentality of the Z generation has been examined with a deep perspective. 
Under the physical environment contact; Generation Z prefers horizontal architecture instead of vertical cities, has security problems in neighborhoods, upper generations put psychological pressure on Generation Z, under the family theme; The parents of the Z generation are overprotective, they have conflicts with their parents, the Z generation attaches importance to gender equality, under the theme of friends; due to the increasing economic problems of the Z generation, they spend more time at home with their friends, they cannot socialize, they experience differences of opinion. Under the theme of the education system; It is stated that the central exams held once a year increase the test anxiety of the Z generation, and there are inequalities in the education quality of public and private schools. Under the theme of technology system; Generation Z spends a long time on social media, races for the number of likes, move away from traditional media, under the theme of the employment system; The Z generation is worried about finding a job, they think that there is incompetence in recruitment, system under the theme; generation Z shows depressive symptoms and antidepressant use is common among young people. under the theme of the political system; There are young people who have difficulties in meeting the basic needs of the Z generation, who think that there is discrimination between foreign citizens and Turkish citizens, and who want to live abroad. under the theme of belief system; It has been concluded that the Z generation wants to make their own decisions about belief freely. At the end of the research, solutions for these problem areas were presented.