Bergama Kozak granit alanın doğal radyasyon seviyesinin belirlenmesi ve karasal doz hızının tayin edilmesi
Determination of natural radiation levels and terrestrial dose rates in Bergama Kozak granite area
Yazar: NAZAN ÇIYRAK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZLEM KARADENİZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Bölümü
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doz oranı = Dose ratio ; Doğal radyoaktivite = Natural radioactivity ; Doğal taşlar = Natural stones ; Gama spektroskopisi = Gamma spectroscopy ; Granit = Granite ; Potasyum = Potassium ; Radyum = Radium ; Toprak = Soil ; Toryum = Thorium

Özet:
Sunulan çalışmada, Bergama-Kozak Granit alanından toplanan toprak ve granit örneklerindeki Ra-226, Th-232 ve K-40 radyonüklitlerinden kaynaklanan doğal radyoaktivite Gama Spektrometre tekniği kullanılarak saptanmıştır. Granit ve toprak örneklerinde ölçülen aktiviteler Ra-226, Th-232 ve K-40 için sırasıyla 29-111 Bq/kg, 35-87 Bq/kg, 698-1100 Bq/kg ve 32-82 Bq/kg, 42-88 Bq/kg, 667-1127 Bq/kg aralığında bulunmuştur. Granit alanda yaşayan halkın maruz kaldığı radyasyon hasarını değerlendirmek amacıyla radyum eşdeğer aktivitesi (Ra(eq)), dışsal radyasyon zarar indeksi (H(ex)), içsel radyasyon zarar indeksi (H(in)), havada soğurulan dışsal doz hızı ve yıllık etkin doz tahminleri yapılmıştır. Çalışılan alanda granit ve toprak ortamları için ortalama radyum eşdeğer aktivitesi (Ra(eq)), dışsal radyasyon zarar indeksi (H(ex)), içsel radyasyon zarar indeksi (H(in)), soğurulan karasal doz hızı sırasıyla 221 Bq/kg, 0.62, 0.79, 104 nGy/h ve Bq/kg, 0.60, 0.74, 100 nGy/h olarak saptanmıştır. Granit ve toprak ortamlarından kaynaklanan yıllık etkin dozlar sırasıyla 127 ?Sv ve 123 ?Sv olarak tahmin edilmiştir. Sonuçlar dünya çapında yapılan radyoaktivite ölçümleri ile karşılaştırılabilir düzeydedir ve halk ile çevre açısından güvenli bulunmuştur.

Abstract:
In the presented study, natural radioactivity due to the presence of Ra-226, Th-232 and K-40 radionuclides in soil and granite samples, collected from Bergama-Kozak Granite Area was determined by using gamma spectrometry technique. The measured activities in the granite and soil samples ranged from 29 to 111 Bq/kg, 35 to 87 Bq/kg, 698 to 1100 Bq/kg and 32 to 82 Bq/kg, 42 to 88 Bq/kg, 667 to 1127 Bq/kg for Ra-226, Th-232 and K-40, respectively. The radium equivalent activity (Ra(eq)), the external hazard index (H(ex)), the internal hazard index (H(in)), the outdoor absorbed dose rate in air and the annual effective dose rate were evaluated to assess the radiation hazard for people living in the granite area. The mean radium equivalent activity (Ra(eq)), the external hazard index (H(ex)), the internal hazard index (H(in)), terrestrial absorbed dose rate in the area under study were determined as 221 Bq/kg, 0.62, 0.79, 104 nGy/h and 214 Bq/kg, 0.60, 0.74, 100 nGy/h for granite and soil environment, respectively. The annual effective dose to the public due to granite and soil environment was estimated to be 127 ?Sv and 123 ?Sv, respectively. The results are comparable with other global radioactivity measurements and are found to be safe for public and environment.