Bostan İskelesinden Kağıthane Mesiresine Kadar Haliç Kıyılarındaki Açık Mekanların Değişen Kullanımlarının Değerlendirilmesi
The Evaluation of Interchangeable of Open Territoris Located on Halic Shore from Bostan Port to Kağıthane Resort
Yazar: ELİF GENÇ
Danışman: PROF. DR. SENİHA ÇELİKHAN
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Bostan İskelesinden Kağıthane Mesiresine Kadar Haliç Kıyılarındaki Açık Mekanların Değişen Kullanımlarının DeğerlendirilmesiYAZAR ADI: Elif GENÇ15.yy'dan19. yy kadar geçen sürede Haliç kıyıları sayfiye yeri olarak kullanılıyordu. Halkın sandal sefası yaptığı ve mesire alanı olarak kullandığı bu mekan sanayileşme sürecinde(19.yy' da) bu işlevini yitirirken doğal yapısı da bozulmuştur.Gravür ve yazma eserlere baktığımızda Haliç'in saraylar, yalılarla süslü olduğu, bu yalı ve saraylar'ın arka cephelerinde bahçeler bulunduğu görülmektedir. Pek çok yerli ve yabancı seyyahlar ve bilim adamları bölgede görkemli bağ ve bahçelerin olduğunu eserlerinde anlatmaktadır. Ayrıca resimlerde kıyı şeridinin de denize girintiler yaparak uzandığı görülmektedir.Günümüzde doldurularak düzleştirilen haliç kıyılarını yeni düzenlemelerle halkın kullanımına açan bazı çalışmalar yapılmışsa da çok başarılı olmamıştır. Geçmişte oldukça ihtişamlı olan ve çok rağbet edilen, dilden dile anlatılan, üstüne şiirler yazılan o Haliç denizi ve kıyı alanları ile günümüzde, kullanım yönünden, maalesef, rekreasyonel ihtiyaçlara tam anlamıyla cevap verememektedir.İstanbul'un en eski yerleşimlerinden biri olan Haliç bölgesinin; doğal yapısı, taşıdığı tarihi, sosyal ve kültürel değerler ayrıca kıyı şeridindeki açık alanlarda meydana gelen değişimler nedeni ile herzaman ilgi odağı olması bu alanın tez çalışmasında örnek alan olarak seçilmesinde etkili olmuştur.Haliç bölgesi'nin kıyı gerisinde yer alan tarihi mekanlar ile uygulanan projelerin bütüncül olarak ele alınmaması birbirinden kopuk sonuçlar doğurmuştur. Bu tezin amacı; Haliç kıyı şeridindeki açık alanların kullanımının15. yy.dan günümüze kadar geçirdiği değişim sürecini incelemek, yapılan değişikliklerden Haliç kıyı şeridindeki açık alanların ne şekilde etkilendiğini tespit etmek, günümüzdeki kullanıcıların memnuniyet derecesini ölçmek ve taleplerini belirlemek, seçilen örnekleme alanında yapılan anket sonuçlarına ve delphi yöntemi ile elde edilen uzman görüşlerine dayanarak kıyı kullanımının ve planlamasının sorunlarını önem sırasına göre ortaya koymak ve Sidney, Neringa, Londra şehirlerinde yapılan kıyı çalışmaları tanıtılarak öneriler geliştirmektir.6 ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde çalışma alanı ve çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi belirtilmektedir.İkinci bölümde; Kıyı tanımı, kullanımı, kıyı kullanımının yasal boyutu, bitkilendirme esaları üzerinde durulmuş ve kıyı mekanı düzenlemelerine örnek kentler incelenmiştir.Üçüncü bölümde ise kentsel açık mekânlarla ilgili tanımlar yapılarak, açık mekânların tarihi süreçteki kullanım biçimlerinden ve kentsel açık mekanların kent yaşam kalitesindeki yerinden ve öneminden bahsedilmiştir.Araştırmanın dördüncü bölümünde; Haliç kıyılarının coğrafi konumu ve tarihi süreç içerisinde geçirdiği değişimler anlatılmış, Haliç kıyılarında günümüzde yapılan düzenlemeler ve yeşil alan kullanımları değerlendirilmiştir.Beşinci bölümde; Haliç kıyılarında seçilmiş bölgelerde kullanıcılar üzerinde yapılan anket çalışması değerlendirilmiştir. Sonuçta inceleme alanının mevcut ve öneri kullanımı üzerine uzman ve kullanıcı görüşleri karşılaştırılarak ayrıntılı biçimde incelenmiştir.Araştırmanın altıncı bölümünde ise ; Literatür ,Dünya örnekleri ve anket sonuçları ışığında haliç kıyılarındaki açık alanların kullanımı için elde edilen bilgiler değerlendirilerek öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The Evaluation of Interchangeable of Open Territoris Located on Halic Shore from Bostan Port to Kağıthane ResortWRITER NAME: Elif GENÇIn the period between 15th and 19th centuries the Golden Horn coasts were used as summer resorts. This place which was used as a resort area and for rowing boat pleasure lost this function during industrialization process (19th century) and its natural structure was damaged.When we look at the gravure and written works, it is seen that the Golden Horn is adorned with waterside residences and at the backyards of this residences there are gardens. Many foreign and native travelers and scientists cite magnificent vineyards and gardens in the area in their written works. Besides it is seen in the pictures that coastline lies along making indentations to the sea. Today, there are some works opening the Golden Horn coasts which are smoothened by fillings to public use with new regulations; however they have not been successful. That Golden Horn sea and cost areas which were highly magnificent and popular, which became a legend and subject of many poems, unfortunately today can not exactly meet the recreational needs exactly in terms of usage. The factors those have been effective in choosing the Golden Horn region that is one of the oldest settlements of Istanbul as the sample in this thesis study are natural structure, historical mission it undertakes, socio-cultural values and besides being always a focus of interest because of the changes occurring at the open areas of the coast line.Disconnected results have arisen from not considering applied the projects and historical places located behind the golden horn together. The aim of this thesis is to study the changing process of use of open areas along the golden horn coast from 15 century to today, to determine how open areas along the golden horn is affected from the change made to them, to find out the satisfaction level of today?s users and define their demands, to introduce the problems of coastal use and planning in order of precedence based on professionals opinions obtained by delphi method and survey results conducted in chosen sampling areas, and to develop suggestions with describing the coastal work done in Sidney, Neringa, Londra.In the first part of study which consists of 6 main parts the scope and the method is indicated.In the second part; definition, usage of coast, legal dimension of coast usage, planting basis were underlined and cities which can be sample to the coast place arrangements were examined.In the third part definitions about urban open areas were made, usage forms of open areas in historical process and the place and importance of urban open places in urban life quality was mentioned.In the fourth part; geographical location of the Golden coast and the changes in the historical process, arrangements currently made in the Golden Horn coasts and green area usages were evaluated.In the fifth part; the survey work made on the users in the selected areas of the Golden Horn costs. Expert and user opinions on current and suggested usage of the examination area were compared and examined in detail.At the sixth part of the examination; the information obtained for the open area usage in the golden horn costs under the light of the literature and survey results were evaluated and suggestions were developed.