İnsan, doğa ve din: Kitab-ı Mukaddes ve Kur'an'ı Kerim'de çevre etiği anlayışı
Human, nature and religion: Understanding of environmental ethics in the bible and the Quran
Yazar: MEHMET EMİN TAŞDELEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ALİ SEVGİ
Iğdır Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Çevre sorunları, ne yazık ki tüm canlıları ve gezegendeki her varlığı tehdit 
etmektedir. Her geçen gün daha da derinleşen bu sorunlar nedeniyle ekolojik bir 
kıyamet pek de uzak bir ihtimal değil. Birçok etkene bağlı olarak ortaya çıkan bu kriz, 
insanın doğaya ahlaki ve manevi yönelimi, tahakkümcü mantık ve hiyerarşi biçimleri, 
insanın kendisini ve diğer canlıları nerede konumlandırdığıyla doğrudan ilişkilidir. Bu 
krize karşı felsefi ve etik sorgulamalarda bulunan çevre etiği felsefesi, insanın doğaya 
karşı davranışlarının nasıl olması gerektiğini irdeler. Çevre etiği ortak bir dil kurma, 
etiğin belirsizliğini giderme, insan merkezli düşünsel esaretin eleştirisini yapma ve 
insanların hem birbirlerine hem de diğer varlıklara karşı sorumluluklarını hatırlatmayı 
hedefler.
Öte yandan doğa tüm kutsal değerlerinden soyutlanmıştır. İnsanla doğa 
arasındaki birliktelik ve uyum bozulmuştur. İnsanın kim olduğunu ahlaki ilkeler ve 
değerlerle tanımlamaya çalışan din, insanın doğaya karşı tutum ve davranışlarını kutsal 
olgular etrafında biçimlendirir. Bu nedenle dinler, evrensel bir çevre etiği iddiasında 
bulunmasalar bile ahlaki öğretileri insanlar için güdüleyici ve seküler mantığa karşı 
kutsalın doğadaki tezahürünün yeniden keşfedilmesine yardımcı olabilir. 
Bu çalışmada semavi dinlerin kutsal kitaplarından (Kitab-ı Mukaddes ve 
Kur'an'ı Kerim) hareketle çevre ve insan ilişkisi, insanın diğer varlıklarla arasındaki 
ilişkinin hangi temel esaslar üzerine kurulması gerektiği, insanın konumu, doğa 
üzerindeki hak ve sorumluluklarını irdelemeyi amaçlamaktadır.

Abstract:
Environmental problems, unfortunately, threaten all living things and existence 
on the planet. Because of these increasing problems, an ecological apocalypse is not a 
distant possibility. This crisis, which has arisen due to many factors, is directly related 
to man's moral and spiritual orientation to nature, dominating logic and hierarchy forms, 
and where man positions himself and other living things. The philosophy of 
environmental ethics, which makes philosophical and ethical inquiries against this 
crisis, examines how people should behave towards nature. Environmental ethics aims 
to establish a common language, to eliminate the ambiguity of ethics, to criticize 
human-centered intellectual bondage, and to remind people of their responsibilities to 
each other and to other beings.
On the other hand, nature is isolated from all its sacred values. The unity and 
harmony between man and nature has deteriorated. While religion tries to define who 
man is with moral principles and values, it shapes man's attitudes and behaviors towards 
nature around sacred facts. Therefore, even if religions do not claim a universal 
environmental ethic, their moral teachings can motivate people and help rediscover the 
manifestation of the sacred in nature against secular logic.
This study aims to examine the attitudes of the heavenly religions towards the 
environment, the basic principles on which the relationship between man and other 
beings should be established, the position of man, his rights and responsibilities on 
nature.