Türkiye'de başkanlık siteminin uygulanabilirliği
Applicability of presidential system in Turkey
Yazar: İBRAHİM GÜVENÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ALİ OSMAN BALKANLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Başkanlık sistemi = Presidency system ; Demokrasi = Democracy ; Demokrasi = Democracy ; Devlet teşkilatı = State organization ; Siyasal sistem = Political system ; Yarı başkanlık sistemi = Semi-presidential systems ; Yarı başkanlık sistemi = Semi-presidential systems ; Yönetim = Management ; Yönetim sistemleri = Management systems

Özet:
Türkiye'de değişik dönemlerde başkanlık sistemine geçilmesi konusunda tartışmalar yaşanmıştır. Son yıllarda bu konudaki tartışmalar, önceki dönemlere göre daha yoğun yaşanmaktadır. Bu tez ile Türkiye'de başkanlık sisteminin uygulanabilirliği temel sorun olarak ele alınmaktadır. Bu temel soruna, 'bir ülkede parti parçalanması ve etkin parti sayısı ne kadar çok olursa, o ülkenin demokrasisine  de başkanlık sistemi o kadar çok istikrarsızlık getirir, ya da bir ülkede parti parçalanması ve etkin parti sayısı ne kadar az olursa, o ülkenin demokrasisine başkanlık sistemi o kadar çok istikrar getirir veya başkanlık sisteminin hayatta kalma olasılığı o kadar artar' şeklindeki hipotez ile yanıt alınmaya çalışılmıştır. Bu bağlamda literatür taraması, istatistiksel veriler ve ampirik çalışmalar ile başkanlık sisteminin ülkesel uygulamaları analiz edilerek, hipotez test edilmiştir. Dünyadaki başkanlık sistemini uygulayan tüm ülkeler arasında, kesintisiz ve istikrarlı demokrasi sağlayan ülkelerin tamamının düşük parti parçalanmasına ve mecliste üçün altında etkin partiye sahip oldukları tespit edilmiştir. Sonrasında Türkiye'nin son yapılan seçimlerdeki veriler göz önüne alınarak; Laakso/Taagepera'nin Etkin Parti İndeksi ve Rae'nin Parti Parçalanma İndeksi doğrultusunda, Türkiye'nin yüksek parti parçalanmasına ve üçün üzerinde etkin parti sayısına sahip olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'deki gibi yüksek parti parçalanması ve etkin sayısına sahip olup da kesintisiz demokrasi sağlayabilmiş dünya üzerinde başkanlık sistemini uygulayan bir örnek ülke bile olmadığı göz önüne alınarak, bu sistemin uygulanmasının Türkiye'nin demokrasinde mevcut sorunları daha büyüteceği öne sürülmüştür. Bu sav, ayrıca Türkiye ile başkanlık sistemini uygulayan ülkelerin tarihsel gelişimi, sivil toplum yapısı ve siyasal kültürleri de karşılaştırılarak geniş kapsamlı analizlerle desteklenmiştir.

Abstract:
There has been many discussions on applicability of presidential system in Turkey in different period of time. Nowadays the tension of the discussion on this topic has risen up. So, applicabiliy of presidential system in Turkey is the main issue in this thesis. My hypotehesis relating to this issue is: the more party fragmentation and efficient party numbers a country has, the more democratic instability will happen, or the lesser party fragmentation and efficient party numbers a country has, the more democratic stability will happen when presidential system is applied. This hypothesis is tested in countries where presidential system is practiced by using statistical data, empirical studies and literature review. Among presidential countries, only ones that have lower party fragmentation and efficient party numbers lesser than three parties, have stable democracy. Then, I ascertain that Turkey has high party fragmentation and efficient party numbers according to Laakso/Taagepera's Efficient Party Index and Rae's Party Fragmentation Index by using data from last elections in Turkey. Hence, I suggest that application of presidential system in Turkey will enlarge recent democratic problems in Turkey in that there has not been any stable presidential counry in the World which has high party fragmentation and efficient part numbers more than three parties. Besides, I support my thesis with comprehensive analyses by comparing Turkey with presidential countries in terms of historical development, civil society structure  and political culture.