İhracatın bileşimi ve büyüme: Türkiye örneği
Export composition and growth: Case of Turkey
Yazar: MİRAÇ YAZICI
Danışman: PROF. DR. UTKU UTKULU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Büyüme = Growth ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Türkiye = Turkey ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export ; İhracat işlemleri = Export procedures

Özet:
Ekonomi yazının en kapsamlı araştırma alanlarından birisi yüksek ve sürdürülebilir bir büyümenin gerçekleştirilmesi sorunudur. Hangi faktörlerin büyümeyi ne ölçüde etkilediği sorusu, büyüme alanında çokça araştırılmıştır.  Büyümenin belirleyicileri araştırılırken, ihracatın büyümenin itici gücü olduğu düşüncesi büyüme yazınında birçok çalışmaya konu olmuştur. 

İhracata dayalı büyüme tezinin savunucularına göre ihracat, büyümenin motoru şeklinde görev yapmaktadır. İhracata dayalı büyüme hipotezinde, ihracat artışı büyümenin belirleyicilerinden birisi olarak ele alınmakta ve ülkelerin büyüme süreçlerinin, sadece ekonomi içerisindeki emek ve sermaye miktarının değil, ihracat artışının da bir fonksiyonu olduğu ileri sürülmektedir.  İhracata dayalı büyüme hipotezi ampirik olarak uzun süredir test edilmektedir. Bununla birlikte ihracat ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin yönüyle ilgili bir fikir birliği oluşmamıştır. Kullanılan ekonometrik tekniklere, ele alınan döneme ve ülke gruplarına göre birbirinden farklı sonuçların elde edildiği görülmektedir. Türkiye ile ilgili çalışmalarda genellikle ihracattan büyümeye doğru bir nedensellik ilişkisi tespit edilmiş olsa da bu bulgular görüş birliği sağlamaya yetmemektedir. Türkiye için ihracata dayalı büyüme hipotezini test eden çalışmalarda genellikle ihracatın bileşenlerinin ayrı ayrı büyümeye etkileri değil de toplam ihracatın büyümeye etkileri araştırma konusu yapılmıştır. Oysa belirli ihracat kategorileri ile ilgili ihracata dayalı büyüme hipotezini destekleyen kanıtlar olsa bile, bu durum toplam ihracat seviyesinde analiz yapıldığında görülememekte ve yanıltıcı sonuçlara ulaşılabilmektedir. Bu nedenle ihracata dayalı büyüme hipotezi test edilirken ihracatın toplamının değil, bileşenlerinin büyümeye etkisinin araştırılması önem taşımaktadır.
Bu tezde 1969-2013 dönemindeki Türkiye ihracatının bileşenlerinin büyümeye etkisi zaman serisi ekonometrisi araçları kullanılarak incelenmiştir. Zaman serilerinde yapısal kırılmaları dikkate almayan Engle-Granger eşbütünleşme analizi sonuçları, imalat sanayii ihracatı dikkate alındığında, ihracata dayalı büyüme hipotezini desteklemektedir. Tek yapısal kırılmayı dikkate alan Gregory-Hansen eşbütünleşme analizi sonuçları, imalat sanayii ihracatı dikkate alındığında ihracata dayalı büyüme hipotezini desteklemektedir. Bu çalışmada, 1969-2013 döneminde Türkiye için imalat sanayii ihracatı özelinde, ihracata dayalı büyüme hipotezinin geçerli olduğu sonucuna varılmıştır.


Anahtar Kelimeler: İhracatın Bileşenleri, Büyüme, İhracata Dayalı BüyümeHipotezi, Engle-Granger Eşbütünleşme Analizi, Gregory-Hansen Eşbütünleşme Analizi

Abstract:
One of the comprehensive issues in economics is to realize high and sustainable economic growth. The main subject of the growth theories is the inquiry of factors and the extent of the factors about their effects on economic growth. When the determinants of growth are investigated, the idea that export is the driving force of economic growth has been the subject of many studies in literature. 

According to Export-led Growth Hypothesis supporters; export functions as the engine of economic growth. According to the Export-led Growth Hypothesis, the increase in export is considered to be the main determinant of growth and the growth processes of the countries are not only the function of the quantity of labor and capital, but also the function of the increase in export. Export-led Growth Hypothesis is being tested empirically for a long time. However, there is not a consensus about the direction of the relationship between exports and economic growth. The findings differentiate according to econometric methods employed, time periods and country groups which are considered. Although the existence of a causal relationship from export to growth is usually obtaned in the studies testing the Export–led Growth Hypothesis for Turkish economy, these findings are not sufficient for a consensus. In the studies testing Export-led Growth Hypotesis for Turkish economy, the effect of the composition of export on economic growth is not usually taken as a research topic but instead the effect of export on economic growth is focused on.  However if there are some proofs obtained when the theory is tested with certain export categories, same consequences are not obtained when tested with total export levels. As a result some misleading outcomes may occur. Therefore, when testing the Export-led Growth Hypothesis, it is important to analyse the effects of export composition rather than total exports on economic growth. 

In this thesis, the impact of export composition on economic growth is investigated by using time series econometrics techniques for 1969- 2013 period for Turkish economy. When the manufacture industry is analyzed, the results of the Engle-Granger cointegration that doesn't take into account the structural breaks in time series supports the existence of Export-led Growth Hypothesis. When the manufacture industry is analyzed, Gregory-Hansen cointegration that take into account one structural break in time series supports the existence of Export-led Growth Hypothesis. Export-led Growth Hypothesis is supported for Turkey in the period between 1969- 2013, according to findings of this thesis.



Key Words: Export Composition, Growth, Export-led Growth Hypothesis, Engle-Granger Cointegration Analysis, Gregory-Hansen Cointegration Analysis