Queer yönetmenlerin bakışından queer sinema ve melodram ilişkisi
Queer directors' perspective on the relationship between queer cinema and melodrama
Yazar: ESRA YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÇİĞDEM TANYEL BAŞAR
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Sanat ve Tasarım Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Bu araştırma, queer sinema ile melodram arasındaki ilişkiyi queer yönetmenlerin bakış açısıyla ele alınmaktadır. Araştırma, cinsiyetin, cinselliğin ve toplumsal cinsiyetin incelenmesiyle başlamaktadır. Feminist teorinin, queer teoriyle kesiştiği ve ayrıldığı noktalara odaklanarak devam etmekte ve queer teorideki önemli kavramsal yaklaşımlara yer vermektedir. Melodramın, tarihsel gelişimi ve temel özelliklerinin incelenmesinden sonra sinemadaki melodramın başat temsilleri incelenmiştir. Araştırma daha sonra sinemasal queer temsillerinin evrimini ele almıştır ve bu süreci erken tasvirlerden çağdaş queer sinemanın ortaya çıkışına kadar devam ettirmiştir. Çalışmanın merkezinde, farklı kültür ve zamanlarda queer melodram filmleri üreten, queer yönetmenler olan, Almanya'dan, Rainer Werner Fassbinder'e, Amerika'dan Todd Haynes'a ve Türkiye'den Ümit Ünal'a yer verilmiştir. Her yönetmenin içinde bulunduğu dönemin toplumsal koşulları ve bu toplumsal koşulların onların sinemalarına etkileri tüm detaylarıyla ele alınmıştır. Bu çalışmada, onların seçilen eserleri, queer ve melodramatik anlatım tekniklerini açıklamak için odak noktası halindedir. Araştırmanın metodolojisini, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve doküman analizi gibi nitel metodlar oluşturmuştur. Araştırma nitel veri analizinin içerisinde yer alan durum çalışmasından, çoklu durum çalışmasına göre şekillendirilmiş olup, queer analiz yöntemden faydalanılmıştır. Araştırma, yönetmenlerin melodramatik öğeleri nasıl kullandıklarını, queer deneyimleri nasıl anlattıklarını ve toplumsal normları nasıl sorguladıklarını açığa çıkarır. Sinemadaki queer temsili ve kültürün melodram filmleri aracılığıyla derinlemesine incelenmesinin, kalıplaşmış toplumsal normları sorgulamaya açmaya katkı sağlayabileceği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Queer sinema, melodram, Rainer Werner Fassbinder, Todd Haynes, Ümit Ünal

Abstract:
This research examines the relationship between queer cinema and melodrama from the perspective of queer directors. It begins with an exploration of gender, sexuality, and social gender, then delves into the intersections and differentiations between feminist theory and queer theory, highlighting key conceptual approaches in queer theory. After analyzing the historical development and fundamental characteristics of melodrama, the study investigates prominent representations of melodrama in cinema. Subsequently, it traces the evolution of cinematic queer representations, from early depictions to the emergence of contemporary queer cinema. At the core of the study are queer directors from diverse cultures and time periods, including Rainer Werner Fassbinder from Germany, Todd Haynes from the United States, and Ümit Ünal from Turkey. The research contextualizes each director within the social conditions of their respective eras and explores how these conditions influenced their cinematic narratives. The selected works of these directors serve as focal points for understanding queer and melodramatic storytelling techniques. The methodology of the research comprises qualitative methods such as semi-structured interviews and document analysis, shaped by a qualitative data analysis framework ranging from case studies to multiple case studies, with a focus on queer analysis methods. Through these methods, the research uncovers how directors utilize melodramatic elements to convey queer experiences and interrogate societal norms. The in- depth examination of cinematic queer representation and cultural exploration through melodramatic films is seen as contributing to challenging entrenched social norms.

Keywords: Queer cinema, melodrama, Rainer Werner Fassbinder, Todd Haynes, Ümit Ünal