İş yerinde kıskançlığın işten ayrılma niyetine etkisinde öz-yeterliliğin aracı rolüne yönelik bir araştırma
A research on the mediating role of self-efficacy in the effect of workplace envy on intention to quit
Yazar: GAMZE AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR BOZKURT
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Uzun bir süredir örgütsel bağlamda görmezden gelinen karmaşık bir duygu olan kıskançlık kavramı, son yıllarda araştırmacılar tarafından ilgi görmekte ve yapılan araştırmalar hız kazanmaktadır. Hangi çalışma alanında olursa olsun, akademisyenler oldukça rekabetçi, alanlarındaki yenilikleri takip etmeye zorlayan bir çalışma ortamında görev yapmakta ve kıskançlık duygularına kapılmaktadır. Bu araştırmanın amacı da akademisyenlerin iş yerinde yaşadıkları kıskançlık duygularının, işten ayrılma niyetlerine etkisinde öz-yeterliliklerinin rolünün saptanmasıdır. Bu doğrultuda ilk önce 237 öğretim elemanı ile bir pilot çalışma yürütülmüştür. Pilot çalışma sonrası araştırma ise İstanbul ilinde faaliyet gösteren ve basit tesadüfi teknikle seçilmiş olan yirmi üniversitenin öğretim elemanları üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya toplam 407 öğretim elemanı katılmıştır. Öğretim elemanlarına Haset ve Gıpta Ölçeği (Bemas-T), Genel Öz-yeterlilik Ölçeği (kısa form) ile İşten Ayrılma Niyeti Ölçekleri ile demografik bilgileri içeren 38 soruluk bir anket formu uygulanmıştır. Kullanılan bu ölçekler için geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmıştır. Sonrasında veriler analize tabi tutulmuş ve çok düzeyli yapısal eşitlik modellemesi (YEM) uygulamalarından biri olan SmartPLS programı kullanılmıştır. Analizler sonucunda akademisyenlerin çalışma ortamında meslektaşlarına gıpta etmeleri durumunda öz-yeterliliklerinin arttığı, haset duymaları durumunda ise öz-yeterliliklerini azaltıcı bir etki yarattığı görülmüştür. Ancak iş yerinde kıskançlığın işten ayrılma niyetlerine olan etkisinde öz-yeterliliğin herhangi bir role sahip olmadığı tespit edilmiştir. Elde edilen bu sonuç ile pilot çalışmadan elde edilen bulgular farklılık göstermekte olup; pilot çalışmada öz-yeterliliğin kısmi aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarının konuya ilgi duyan araştırmacılar, uygulayıcılar ve insan kaynakları uzmanları tarafından iş yerinde kıskançlığın etkilerinin anlaşılmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The term jealousy, which is a complex emotion that has been ignored in the organizational context for a long time, has gained attention by researchers in recent years and the research is gaining momentum. Academic staff, no matter what field they work in, works in a highly competitive environment that forces them to follow innovations in their fields and they feel envious. The study research aims to determine the role of self-efficacy in the effect of the feelings of envy experienced by instructors on their intention to leave the job. Accordingly, a pilot study was conducted with 237 lecturers. After the pilot study, the research was carried out on the teaching staff of twenty universities operating in Istanbul and selected by simple random sampling. A total of 407 instructors participated in the study. A total of 38 questions including the Envy Scale (Bemas-T), General Self-efficacy Scale (short form), Intention to Quit Scale and demographic information form were applied to the instructors. Validity and reliability analyze were performed for these scales used. Afterward, the data were analyzed using the SmartPLS program, which is one of the multilevel structural equation modeling (SEM) applications. As a result of the analysis, it was seen that the self-efficacy of the instructors increased when they felt benign envy towards their colleagues at the workplace, while their self-efficacy decreased when they felt malicious envy. However, it was determined that self- efficacy did not have any role in the effect of workplace envy on intention to quit. This result is different from the pilot study findings. In the pilot study, it was concluded that self-efficacy has a partial mediation effect. It is thought that the results of the research will help researchers, practitioners and human resources experts who are interested in the subject to understand the effects of envy in the workplace.