Tıp praksisinin felsefî temellendirilmesi: Tıp praksisinin ontolojik, epistemolojik, mantıksal analiz ve temellendirilmesi
Philosophical argumentation of medical praxis: Ontological, epistemological, logical analysis and argumentation
Yazar: MUSTAFA BOZBUĞA
Danışman: PROF. DR. CENGİZ ÇAKMAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Epistemoloji = Epistemology ; Fenomenoloji = Phenomenology ; Hastalık = Disease ; Mantık = Logic ; Ontoloji = Ontology ; Praksis = praxis ; Sağlık = Health ; Tıp felsefesi = Philosophy of medicine

Özet:
Bu tez çalışmasında yapılmak istenen, 'sağlık' ve 'hastalık' kavramları odağında tıp praksisinin temel kavramlarının ontolojik, epistemolojik ve mantıksal açıdan çözümlenmesidir. Ontolojik bir yaklaşımla, insan tikelinin ilkeselleştirilerek tanımlanması; 'sağlık' ve 'hastalık' kavramlarıyla birlikte 'hasta', 'hekim', 'tıbbî bileşenler', 'tıbbî etkinlikler', 'hekimlik uygulamaları', 'tedavi' ve 'iyileşme' gibi kavram ve süreçler ışığında gerçekleştirilecek, tüm bu süreç ve uygulamalardaki teşhis ve tedavi yönteminde başvurulan felsefî ve mantıksal bakış açısıyla yakınlık kurulacaktır. Bahsi geçen kavramlar ışığında bu kavramların kendileriyle ilintili olduğu süreçler, hekimlik praksisinin farklı anlayış ve tarzları ortaya konularak irdelenecek ve felsefe ile tıp praksisi arasında kurulabilecek bağıntılar, epistemolojik, mantıksal, ontolojik, fenomenolojik ve semiyolojik perspektiften değerlendirilecektir. 'Hekim' ile 'hasta' arasındaki iletişim ve etkileşim gibi farklı dinamikleri de bu temellendirmeye dahil eden soruşturmamız, 'sağlık' ve 'hastalık' kavramları ile bu kavramlarla ilgili diğer tıbbî kavram ve süreçler de göz önünde bulundurularak irdelenecek ve tıp praksisinde rol alan unsurların epistemolojik değerlendirmesi, felsefi bir bakış açısıyla sürdürülecektir. Bu bağlamda, tıbbî bilginin çeşitleri, kaynakları, güvenilirliği, tıbbî bilgi üretme metodolojisi, tıbbın farklı uygulama tarzları arasındaki epistemolojik ayrım ve etkileşimler, bilimsel olmayan bilme biçimleri ile doksastik uygulamaların tıp uygulamalarındaki işlevi, önemi ve tesiri,  temel tıp bilimleri ile uygulamalarında geçerliliğini koruyan mantık yaklaşımları ve bunların argümantasyonu gibi konular bir bütün olarak ele alınacak, tıptaki temel soru ve sorunlar ışığında modern tıptaki ontolojik, epistemolojik ve mantıksal anlayış gözler önüne serilecektir. Ayrıca özellikle çağdaş bilgi ve teknolojideki ilerleme ile ortaya çıkan değişim ve dönüşümlerin getirisi olan güncel soru ve sorunların tıp praksisine etkileri de tartışılacak ve felsefî bir bakış açısıyla temellendirilecektir. Özetle bu çalışmayla, tıp praksisi mimarisi kapsayıcı bir biçimde serimlenmeye ve tüm bu analitik irdelemelerin birbirleriyle ilişkileri açısından bütüncül bir felsefî çözümlemesini sunmaya çalışacaktır. Böylece kadim dönemlerden günümüze dek tıp praksisinde vuku bulan değişim ve dönüşümler ortaya konulduktan sonra günümüz modern tıp uygulamalarındaki felsefî arka plânının temelleri sorgulanacaktır. Görüldüğü üzere bu çalışmada tıp felsefesinin ontolojik, epistemolojik ve mantıksal yönleri ele alınmakla birlikte 'biyoetik' alanına girilmemiştir. Çünkü etik kavramların ontolojik ve epistemolojik kavramlar üzerinde temellendirilmesi gerektiği kanaatindeyiz ve bu nedenle de konunun biyoetik perspektifiyle ele alınması, bu çalışmanın ilerleyen aşamalarında planlanmaktadır.  

Anahtar Sözcükler:	Tıp Felsefesi, Tıbbî Ontoloji, Tıbbî Epistemoloji, Tıbbî Mantık, Fenomenoloji, Sağlık, Hastalık, Semiyoloji.

Abstract:
Our aim in this thesis study is that ontological, epistemological and logical analysis of the basic concepts of medical praxis with focusing "health and disease." From the ontological perspective, description of a particular of the human being, and conceptualization and argumentation of health and disease (health, disease, patient, doctor, medicine and components of medicine, categories of medicine, medical praxis, treatment, cure, healing, etc.) are constructed; on this ontological ground, different comprehension and styles of medical practice are brought into the open, and argumented; and the correlations between philosophy and medical praxis will be evaluated epistemologically, logically, ontologically, phenomenologically, and semiologically. The dynamics of relationships and interactions of doctor and patient are analyzed and argumented; the definitions of health and disease -and the related concepts- and the components of the process were made; and from the epistemological perspective, the kinds, sources, and reliability of the medical knowledge, and the methodology of the production of the medical knowledge are tried to delineate. Epistemological differences and interactions among the various styles of medical praxis, and also the functions, roles, and effects of non-scientific ways of knowing and doxastic practices in medicine are tried to be defined. The logic systems/ applications in the basic medical sciences and medical praxis, and the argumentation of these logic systems are discussed. The ontological, epistemological and logical mentality in modern medicine, and also the problems due to the paradigm shift arising especially with the contemporary advancement in science and technology, and their effects in medical praxis were analyzed philosophically. Extensive demonstration of the architecture of the medical praxis is done, with all of the parameters are related to each other; hence, a holistic analysis and understanding are tried to provide. The question which is answered here is the paradigm shifts thorough the long history of medicine, and the background of the praxis in modern medicine. In this study, ontological, epistemological and logical aspects of philosophy of medicine are discussed; ethics part of the study will be discussed later, with the consideration of that ethics part of the philosophy of medicine should be constructed on the ontological and epistemological argumentations.
Keywords: Philosophy of Medicine, Medical Ontology, Medical Epistemology, Medical Logic, Phenomenology, Health, Disease, Semiology.