John Finnis'in temel iyiler kavramı
John Finnis' concept of basic goods
Yazar: ASE TOKMAK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLRİZ UYGUR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Hukuk = Law ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Felsefeciler = Philosophers ; Finnis, John = Finnis, John ; Hukuk felsefesi = Law philosophy ; Kamu hukuku = Public law ; İyilik = Goodness

Özet:
Modern dünyanın en önemli doğal hukuk filozoflarından biri olan John Finnis'in temel iyiler kavramı, insanın kendini geliştirmesinin ve bütünsel olarak kendini gerçekleştirmesinin en temel görünümlerine işaret etmektedir. Temel iyiler insanların eylemlerinin en temel gerekçeleridirler. Bunlar sırf kendileri uğruna sürdürülen, eylemlerin gerekçelendirilmesinde makul biçimde ileri sürülebilen iyilerdir.Temel iyiler listesi, yaşam, bilgi, estetik deneyim, oyun, sosyallik (arkadaşlık), pratik makullük ve ?din?den ibarettir. Bunlar dışında kalan başka iyiler de vardır; ancak bu iyiler ya sadece araçsallığında iyi olan iyilerdir, ya da temel iyilerin farklı kombinasyonlarıdırlar. Temel iyilerden biri olan pratik makullük, kavramın temelini şekillendirirken diğer yandan da temel iyiler ile ahlaki yargılar arasında geçişi sağlayan orta dereceli dokuz ilke getirir. Bu ilkeler, temel iyiler ile birlikte kullanıldıklarında ahlaki anlamda doğru ve yanlışı değerlendirmemize rehberlik ederler. Temel iyiler, apaçık, başka bir deyişle, hiçbir şeyden ıkarsanmamış veya türetilmemiş ilkeler getirirler. Bunlar ile insan doğası arasında ilişki, çıkarsama etkinliği ile değil, temel iyilerin insanlar için sahip oldukları doğa ile birlikte en temel iyiler olmaları ve ayrıca bunların antropolojik, psikolojik ve metafizik gözlemler yolu ile kavranabilmesinde kendisini gösterir. Temel iyiler iyinin en genel formlarıdırlar. Onlar sırf kendi uğrunda arzu edilebilen, premoral, evrensel nitelikte, her biri eşit derecede temel olan, iyinin en genel görünümleridirler.

Abstract:
The concept of basic goods of John Finnis, one of the most distinguished natural law philosophers in the contemporary world, indicates the most basic aspects of human flourishing and integral human fullfilment. These are the most basic reasons for human action. The basic goods, which are pursued merely for their own sake, can also be set forth reasonably in justifying actions.The list of basic goods is included life, knowledge, aesthetic experience, play, sociability (friendship), practical reasonableness and ?religion?. There are many other forms besides basic goods, however those goods are either good instrumentally, or combinations of basic goods. Practical reasonableness, one of the basic goods, on the other hand, comprises nine immediate principles that implement the transition from basic goods to moral judgments while functioning as a base to the basic goods. These principles guides us in evaluating morally right or wrong when used together with basic goods. Basic goods are self-evident goods, they are neither derived nor inferred from anything. The relation between basic goods and human nature is not brought by derivation, yet it emerges in their being basic goods within the nature human beings have as well as the grasp of basic goods within anthropological, psychological and metaphysical observations. Basic goods are themost general forms of good. They can solely be desired for their own sake, and are premoral, universal and each equally basic aspects of good.