Seçilmiş kripto paralar ile Türkiye'deki yatırım araçları arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigating the relationship among selected cryptocurrencies and investment instruments in Turkey
Yazar: ECEM ARIK
Danışman: PROF. DR. SERKAN YILMAZ KANDIR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ FELA ÖZBEY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ödeme ve para transfer işlemleri daha hızlı ve daha kolay bir şekilde dijital ortamlarda yapılmaya başlamıştır. Bu noktada blok zincir teknolojisi, kripto paraların da içinde bulunduğu dijital varlıkların transferini ve bu varlıkların güvenli bir şekilde depolanmasını sağlayan yeni bir teknoloji olarak karşımıza çıkmıştır. Blok zincir teknolojisinin bir ürünü olan Bitcoin, ilk çıktığı yıllarda yalnızca kişiden kişiye merkeziyetsiz ödeme aracı olarak nitelendirilirken zaman içerisinde piyasalarda yatırımcıların kazanç sağladığı alternatif bir yatırım aracı olmuştur. Bitcoin'in piyasalarda önemli bir konum kazanması ile birlikte yeni kripto birimleri geliştirilmiş ve kripto para piyasası finansal sistemde önemli bir paya sahip olmuştur. 
Kripto para birimlerinin piyasalarda ilk işlem gördüğü tarihten bu yana kullanımları sürekli artış göstermiş ve kripto paralar yatırımcıların portföy çeşitlendirmesinde tercih ettikleri varlıklar arasında yer almaya başlamıştır. Bu bağlamda çeşitli yatırım araçları ile kripto paralar arasındaki ilişkilerin araştırılması önem kazanmıştır.
Bu çalışmanın amacı Bitcoin (BTC/USD), Ethereum (ETH/USD) ve Binance Coin (BNB/USD) ile dolar kuru (TRY/USD), altın (GAU/USD) ve BİST 100 endeksi arasındaki uzun dönemli ilişkilerin araştırılmasıdır. Çalışma, 19.01.2018 – 11.03.2022 tarihleri arasında haftalık veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada yer alan serilerde yapısal kırılmalar tespit edilmiş ve bu nedenle durağanlık sınamasında yapısal kırılmaları modelleyen Fouirer fonksiyonlu birim kök testleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki uzun dönemli ilişkilerin analizi için ise Tsong vd. (2016) tarafından geliştirilen Fourier Shin (FSHIN) eşbütünleşme testi ile Shin (1994) (SHIN) eşbütünleşme testinden yararlanılmıştır. Uygulanan eşbütünleşme analizleri sonucunda, yapısal kırılmalar altında çalışmada kullanılan kripto para birimlerinin (LNBNB, LNBTC, LNETH) kendi aralarında; benzer şekilde yatırım araçlarının da (LNBİST, LNDOLAR, LNGAU) kendi aralarında eşbütünleşik olduğu bulgusu elde edilmiştir. Ancak, uygulanan testler sonucunda, kripto paralar ile yatırım araçları arasında herhangi bir eşbütünleşme ilişkisi bulunamamış; dolayısı ile bu değişkenlerin uzun dönemde birlikte hareket etmediği sonucuna varılmıştır.

Anahtar kelimeler: Kripto para, dolar kuru, altın, BİST 100, Fourier birim kök testi, Fourier eşbütünleşme testi.

Abstract:
Technologic advancements have made it possible to make payment and money transfers in digital settings more quickly and easily. At this moment, block chain technology has arisen as a novel technology that permits the safe storage and movement of digital assets, such as cryptocurrency. Bitcoin, a product of blockchain technology, was described only as a peer to peer decentralized payment tool when it was first released. However, over time, it has evolved into an alternative investment tool for investors in the financial markets. 
While Bitcoin gained an important position in the financial market, new crypto units have emerged and the cryptocurrency market has gained a significant share in the financial system. Since introduction of cryptocurrencies, their popularity have grown significantly and they become among the popular assets in portfolio diversification. In this context, investigating the relationships among different investment tools and cryptocurrencies has become crucial. 
Aim of this study is to investigate the long-term relationships between the dollar exchange rate (TRY/USD), gold (GAU/USD), the BIST 100 index, and the prices of Bitcoin (BTC/USD), Ethereum (ETH/USD), and Binance Coin (BNB/USD). We use weekly data and sample period spans from from January 19, 2018 to March 11, 2022. Since series include structural breaks, we employ Fourier function unit root tests to model structural breaks. Fourier Shin (FSHIN) cointegration tests developed by Tsong et al. (2016) and Shin (1994) (SHIN) were both used to analyze long-term relationships between variables. Findings of the cointegration analysis suggest that cryptocurrencies used in the study (LNBNB, LNBTC, LNETH) are cointegrated under structural breaks. Similarly, we find that other investment instruments (LNBIST, LNDOLAR, LNGAU) seem to be cointegrated. However, findings do not indicate cointegration relationship between cryptocurrencies and other investment instruments. As a result, we conclude that cryptocurrencies and other investment instruments do not move together in the long run. 

Keywords: Cryptocurrency, dollar exchange rate, gold, BIST 100, Fourier unit root test, Fourier cointegration test.