Akut koroner sendrom tanısı almış hipertansif bireylerde DASH diyetinin kardiyak parametreler ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
Effect of the DASH diet on cardiac parameters and quality of life in acute coronary syndrome with hypertensive patients
Yazar: HACI ÖMER YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akut koroner sendrom = Acute coronary syndrome ; Beslenme = Nutrition ; Diyet = Diet ; Gümüşhane = Gümüşhane ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu çalışma, akut koroner sendrom tanısı almış hipertansif bireylerde DASH beslenme planının kardiyak parametreler ve yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışma, Gümüşhane Devlet ve Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kardiyoloji Polikliniği'ne başvuran 38-64 yaş arası 34 obez olmayan erkek birey dahil edilmiştir. Bireylerin yaş, cinsiyet ve fiziksel aktivite düzeylerine göre DASH beslenme planı hazırlanmıştır. Bireylerin DASH beslenme planına uyumunu artırmak için 15 günde bir telefonla veya yüz yüze iletişime geçilmiştir. Çalışma süresi 12 haftadır. Bireylerin besin tüketimleri (6.hafta ve 12.hafta), antropometrik ölçümleri, kan basıncı ölçümleri, fiziksel aktivite düzeyleri, biyokimyasal ve kardiyak parametreleri, MacNew Kalp Sağlığı ile İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği ve DASH beslenme planına uyumları çalışma başlangıcında ve 12 hafta sonunda kaydedilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Çalışmaya katılan bireylerin ortalama yaşı 55,5±7,0 yıldır. Bireylerin çalışma sonunda başlangıcı göre DASH beslenme uyum puanları 3,01±1,67'den 6,58±1,25'e yükselmiştir (p<0,05). Bireylerin çalışma başlangıcına göre anlamlı derecede bel çevresi (2,8±2,9 cm), kalça çevresi (2,6±1,7 cm), vücut yağı (%2,5±3,3) azalış, kas kütlesi (2,8±3,2 kg) artış göstermiştir (p<0,01). Bireylerin çalışma başlangıcına göre açlık kan şekeri (11,2±9,2 mg/dL), üre (4,6±5,0 mg/dL), kreatinin, ürik asit (0,4±0,5 mg/dL), total kolesterol (46,6±36,9 mg/dL), LDL-K (39,0±30,8 mg/dL), sistolik (8,4±13,2 mmHg) ve diyastolik kan basıncı (6,1±9,1 mmHg) azalmıştır (p<0,05). Bireylerin çalışma başlangıcında %76,5'nin ejeksiyon fraksiyon %'si normalken, çalışma sonunda bu oran %88,3'tür. Bireylerin ejeksiyon fraksiyon %'si (%2,3±5,8), septal e ve a (1,7±2,4 cm/sn ve 3,0±2,6 cm/sn), lateral e ve a (1,1±2,5 cm/sn) ve 1,7±3,0 cm/sn) değerleri başlangıca göre anlamlı derecede artmıştır (p<0,05). Çalışma sonunda bireylerin MacNew Kalp Hastalığı Sağlıkla İlgili Yaşam Kalitesi Ölçeği genel, sosyal, fiziksel ve duygusal skorları anlamlı olarak artmıştır (p<0,01). Çalışma sonunda oluşan antropometrik ölçümler, biyokimyasal parametreler (üre ve kreatinin hariç), kardiyak parametreler ve yaşam kalitesi puanlarındaki (sosyal puan hariç) değişimler ile DASH beslenme planı uyumu ile pozitif anlamlı korelasyon tespit edilmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, akut koroner sendrom tanısı almış hipertansif bireylerde DASH beslenme planı, değiştirilebilir risk faktörleri ve yaşam kalitesi üzerinde olumlu etkiler göstermiştir. Akut koroner sendrom ve hipertansiyonun birincil ve ikincil koruma planlamasında DASH beslenme planının önerilmesi; hastalığın ilerleyişi ve tedavi sonuçlarını pozitif etkilebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
This study was planned and conducted to determine effect of DASH eating plan on cardiac parameters and quality of life in hypertensive individuals diagnosed with acute coronary syndrome. The study included 34 non-obese male individuals between the ages of 38-64 years who applied to the Cardiology Clinic of Gümüşhane State and Gülhane Training and Research Hospital. DASH eating plan was prepared according to the age, gender and physical activity levels of the individuals. In order to increase the adherence to the DASH eating plan of individuals, they were contacted via phone calls or face-to-face once every 15 days by researcher. The study period was 12 weeks. Individuals' food consumption (6th and 12th weeks), anthropometric measurements, blood pressure measurements, physical activity levels, biochemical and cardiac parameters, adherence to DASH eating plan and the MacNew Heart Health-Related Quality of Life Scale were recorded at the beginning of the study and at the end of 12 weeks. The data obtained as a result of the study were evaluated using the SPSS package program. Mean age of the individuals was 55,5±7,0 years. Adherence to DASH eating plan scores of the individuals increased from 3,01±1,67 to 6,58±1,25 at the end of the study compared to the beginning. Waist circumference (2,8±2,9 cm), hip circumference (2,6±1,7 cm), body fat (2,5±3,3%) decreased, and muscle mass (2,8±3,2 kg) was increased significantly at the beginning of the study (p<0,01). Fasting blood glucose (11,2±9,2 mg/dL), urea (4,6±5,0 mg/dL), creatinine, uric acid (0,4±0,5 mg/dL), total cholesterol (46,6±36,9 mg/dl), LDL-C (39,0±30,8 mg/dL), systolic (8,4±13,2 mmHg) and diastolic blood pressure (6,1±9,1 mmHg) decreased significantly compared to the study baseline (p<0,05). Ejection fraction % of 76.5% of the individuals were normal at the beginning of the study, this rate was 88.3% at the end of the study. Ejection fraction % (2,3±5,8%), septal e and a (1,7±2,4 cm/sec and 3,0±2,6 cm/sec), lateral e and a (1,1±2.5 cm/sec) and 1,7±3,0 cm/sec) of individuals increased significantly compared to baseline (p<0,05). General, social, physical and emotional scores of MacNew Heart Disease Health-Related Quality of Life Scale of the individuals increased significantly according to baseline (p<0,01). At the end of the study, changes in anthropometric measurements, biochemical parameters (excluding urea and creatinine), cardiac parameters and quality of life scores (excluding social score) were found to be positively correlated with DASH eating plan adherence (p<0,05). In conclusion, DASH eating plan has shown positive results on modifiable risk factors and quality of life in hypertensive individuals with acute coronary syndrome. It is thought that recommendation of DASH eating plan in primary and secondary prevention planning of hypertension and acute coronary syndrome may positively affect the progression and treatment results of the disease.