Astım hastası çocuklarda diş çürüğü-genetik ilişkisinin incelenmesi
The evaluation of the relationship between genetics and dental caries in asthmatic children
Yazar: NİHAN ERGÖZ
Danışman: PROF. DR. KORAY GENÇAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Pedodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry ; Genetik = Genetics
Dizin: Astım = Asthma ; Dental mine = Dental enamel ; Diş çürükleri = Dental caries ; Genetik = Genetics ; Genler = Genes ; Pedodonti = Pedodontics ; Çocuklar = Children

Özet:
Diş çürüklerinin etiyolojisi uzun yıllar tartışılmış ve çevresel (beslenme, fırçalama alışkanlıkları, fluorid kullanımı gibi) ve konağa ait risk faktörleri (tükürük akışı, tamponlama kapasitesi, dişlerin birbirleriyle olan ilişkisi, diş minesinin yüzey özellikleri gibi) belirlenmiştir. Bu faktörlerin yanısıra, çürüğe yatkın ve dirençli bireyler bulunmakta ve bu durum diş çürüğü-genetik ilişkisi ile açıklanmaktadır. Diş çürüklerini etkileyen genetik faktörlerin belirlenmesi amacıyla yapılan çalışmalarda, mine formasyon genlerinin (ameloblastin, amelogenin, enamelin, tuftelin, tuftelin interacting protein 11 vb.) çürüğe yatkınlığı etkilediği saptanmıştır. Astım; hırıltı, öksürük ve nefes darlığına sebep olan, inflamasyon ve bronkokonstrüksiyon ile karakterize kronik bir solunum yolu hastalığı olarak adlandırılmakta ve astımlı bireylerde kullanılan ilaçların dişler üzerinde etkileri bulunmaktadır. Bu çalışmada astım hastası bireylerde diş çürüğü oluşumunun genetik ve çevresel faktörler ile olan ilişkisi değerlendirilmiştir. Çalışmaya, 6-12 yaş arası İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Pedodonti ABD?ye başvuran 100 sağlıklı çocuk ve İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları ABD, Pediyatrik Allerji ve Göğüs Hastalıkları BD?ye başvuran 100 astımlı çocuk dahil edilmiştir. Bireylerin sistemik ve dental durumları oluşturulan anamnez formunda değerlendirilerek, genetik inceleme için gerekli tükürük örnekleri toplanmıştır. Genetik incelemede, bireylerden elde edilen tükürük örnekleri belirlenen primerler uygulanarak PZR?de incelenmiştir. PZR testleri için, belirlenen 11 SNP ile çalışılmıştır. Çevresel faktörlerden;  ebeveynlerin eğitim durumları, görünür plak varlığı oranları, yüksek risk faktörlerinin görülme oranları, lökotrien antagonist ve inhaler kortikosteroid kullanımları ve ilaç kullanım sürelerinin diş çürüğü ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu çalışmada, ilk kez mine formasyon genlerinin astım hastası çocuklarda diş çürüğü ile ilişkili olduğu ve astım hastası çocuklarda, diş çürüğünün AMBN geninin rs4694075 marker?ı ile ilişkili olduğu bulunmuştur.


Anahtar Kelimeler:Astım, diş çürüğü, genetik, mine formasyon genleri, çevresel faktörler.

Abstract:
The etiology of dental caries has been studied for many years and  environmental factors (such as diet, brushing habits, fluoride exposure) and  host factors (salivary flow, salivary buffering capacity, position of teeth relative to each other, surface characteristics of tooth enamel) were detected as risk factors. In spite of these factors, there are still individuals who appear to be more susceptible to caries and those who are extremely resistant and this can be explained with the association between the dental caries and genetic factors. Studies reported that genes which influence the enamel formation (ameloblastin, amelogenin, enamelin, tuftelin, tufteli interacting protein 11) affect the dental caries. Asthma is a chronic airway disease characterized by inflammation and bronchoconstriction, leading to symptoms such as wheezing, coughing and chest tightness and the medical treatment of asthma has the effects on teeth. In this study, the relationship between dental caries and genetics and environmental factors was evaluated. 100 healthy children who enrolled to Istanbul University, Faculty of Dentistry, Department of Pedodontics and 100 asthmatic children who enrolled Istanbul University, Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Division of Pediatric Allergy and Pulmonary Diseases aged between 6-12 were involved in the study. Systemic and dental anamnesis were recorded and the saliva samples were obtained from individuals for genetic analysis. Saliva samples were investigated in PCR after applying the selected primers. Selected 11 SNPs were investigated in PCR. It is concluded that education levels of parents, visible plaque rates, high risk factor rates, intake of leukotrien antagonists and inhaler corticosteroids and duration of medication intake are related to tooth caries in environmental factors.  This study provides, for the first time, evidence that ameloblastin is associated with caries and evidence that caries is associated with AMBN rs4694075 in children diagnosed with asthma.

Key Words: Asthma, dental caries, genetics, enamel formation genes, environmental factors.