Vazoaktif intestinal peptit (vip)/pitüiter adenilat siklaz aktive edici peptit (pacap)' in  amiyotrofik lateral skleroz patogenezine karşı etkilerinin araştırılması
Investigation of the effects of vasoactive intestinal peptide and pituitary adenylate cyclase activating peptide on amyotrophi̇c lateral sclerosis pathogenesis
Yazar: IŞIL TAN YILMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN TANSEL KORKMAZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı / Nörofizyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Amyotrofik lateral skleroz = Amyotrophic lateral sclerosis ; Motor korteks = Motor cortex ; Motor nöron hastalığı = Motor neuron disease ; Motor nöronlar = Motor neurons ; Nöroproteksiyon = Neuroprotection ; Peptidler = Peptides ; Spinal kord = Spinal cord ; Vazoaktif intestinal peptid = Vasoactive intestinal peptide

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasında SOD1G93A ALS modeli farelerde alt ve üst motor nöronlar üzerine VİP ve PACAP-38' in etkilerinin araştırılması ve karşılaştırılması amaçlanmıştır.

Yöntem: Transgenik SOD1G93A ve yabanıl tip fareler ile Kontrol (n=10), ALS+SF (n=10), ALS+VİP (n=10), ALS+PACAP (n=10) deney grupları oluşturuldu. ALS+SF grubuna intraperitoneal (i.p.) serum fizyolojik uygulanırken, ALS+VİP grubuna i.p. 5 nmol/kg VİP ve ALS+PACAP grubuna i.p. 25 ng/kg PACAP enjeksiyonları uygulandı. Pre-semptomatik 30. gün sonunda farelerin alt motor nöronlardaki ultrastrüktürel değişiklikler, semptomatik 105. gün sonunda beyin kimyası, alt motor nöron kantifikasyonları ve dendritik diken yoğunlukları ve mikroglial morfoloji, post-semptomatik 120. gün ve sonrası ağırlık, motor performans ve sağkalım değerlendirmelerinin ardından lumbar omurilik dokusunda inflamasyon belirteçleri ve büyüme faktörlerinin gen ekspresyonları değerlendirildi.
 
Bulgular: ALS+SF grubu lumbar omuriliğinde bütünlüğü bozulan ultrastrüktürel yapıların tedavi gruplarında Kontrol grubuna yakın morfoloji gösterdiği, ALS+PACAP grubunda motor nöron sayısı ve dendritik diken yoğunluğunun, ALS+VİP grubunda ise sadece dendritik diken yoğunluğunun ALS+SF grubuna göre anlamlı derecede arttığı, reaktif mikroglia sayısının ise tedavi gruplarında ALS+SF grubuna göre anlamlı derecede azaldığı tespit edildi. Motor performansın ALS+PACAP grubunda önemli ölçüde arttığı, sağkalım süresinin ise her iki tedavi grubunda ALS+SF grubuna göre anlamlı derecede uzadığı görüldü.

Sonuç: Sonuç olarak, SOD1G93A ALS modeli farelerde PAC-38 daha etkin gözükmekle beraber VİP ve PACAP-38 tedavi edici etkinlik göstermiştir.

Abstract:
Aim: The aim of this thesis study was to investigate and compare the effects of VIP and PACAP-38 on lower and upper motor neurons in SOD1G93A ALS model mice.

Method: Experimental groups were formed using transgenic SOD1G93A and wild-type mice, consisting of Control (n=10), ALS+SF (n=10), ALS+VIP (n=10), and ALS+PACAP (n=10). While intraperitoneal (i.p.) injections of physiological saline were administered to the ALS+SF group, the ALS+VIP group received i.p. injections of 5 nmol/kg VIP, and the ALS+PACAP group received i.p. injections of 25 ng/kg PACAP-38. At pre-symptomatic day 30, ultrastructural changes in lower motor neurons, and at symptomatic day 105, brain chemistry, quantification of lower motor neurons and dendritic spine densities, and microglial morphology were evaluated. After post-symptomatic day 120, weight, motor performance, and survival assessments were conducted, followed by the evaluation of gene expressions of inflammatory markers and growth factors in the lumbar spinal cord tissue.

Results: The ultrastructural integrity in the lumbar spinal cord of the ALS+SF group, which were compromised, exhibited a morphology similar to the Control group in the treatment groups. The ALS+PACAP group showed a significant increase in both motor neuron count and dendritic spine density, while the ALS+VIP group showed a significant increase only in dendritic spine density compared to the ALS+SF group. Additionally, the number of reactive microglia was significantly reduced in the treatment groups compared to the ALS+SF group. Motor performance significantly improved in the ALS+PACAP group, and both treatment groups experienced a significantly longer survival time compared to the ALS+SF group.

Conclusion: In conclusion, PACAP-38 appears to be more effective in SOD1G93A ALS model mice, but both VIP and PACAP-38 demonstrated therapeutic efficacy.