Dünya ülkelerinin sosyoekonomik göstergeleri ile sağlık göstergeleri arasındaki ilişkinin kanonik korelasyon analizi ile incelenmesi
Analyzing the relationship between socioeconomic indicators of world countries and health indicators by canonical correlation
Yazar: CANAN BULUT
Danışman: PROF. DR. TUĞBA ALTINTAŞ
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı / Sağlık Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Kanonik korelasyon analizi = Canonical correlation analysis ; Sağlık durumu göstergeleri = Health status indicators ; Sağlık göstergeleri = Health indicators ; Sağlık politikası = Health policy ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation

Özet:
Sağlık göstergeleri ve sosyoekonomik göstergeler arasındaki ilişki, literatürde geniş kapsamlı bir araştırma konusudur. Sosyoekonomik faktörlerin sağlık göstergeleri üzerindeki etkisi basit bir nedensellik ilişkisi değildir. Sağlık göstergeleri, sosyoekonomik faktörlerin yanı sıra birçok başka faktör tarafından da etkilenebilir ve sosyoekonomik faktörlerin sağlık göstergeleri üzerindeki etkisi, farklı nüfus grupları arasında değişebilir. Bu nedenle, araştırmada sosyoekonomik faktörler ile sağlık göstergeleri arasındaki ilişkiyi daha iyi anlamak ve değişkenlerin birbirlerini ne düzeyde açıkladığını saptamak amacıyla kanonik korelasyon analizi kullanılmıştır.

Kanonik korelasyon analizi, iki farklı veri kümesi arasındaki en yüksek korelasyonu bulmak için kullanılır. Yapılan araştırma ile sağlık politikaları ve sosyal politikaların birbirleriyle nasıl etkileşime girdiğine dair daha iyi bir anlayış sağlanması amaçlamaktadır.

Araştırmada dünya ülkeleri verilerinden derlenen bir veri seti hazırlanarak, sosyoekonomik göstergeler (nüfus artış oranı, nüfus yoğunluğu, GSMH, eğitim seviyesi, işsizlik oranı) ile sağlık göstergeleri (sağlık durumu göstergeleri ve sağlık risk faktörü göstergeleri) arasındaki ilişki incelenmektedir. Veri seti, OECD, Worldometer, WHO, World Data Bank, Eurostat uluslararası veri tabanlarından sağlanmıştır. Veri seti 219 ülkeye ait sosyoekonomik ve sağlık göstergelerini içermektedir. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmıştır.

Araştırmanın sonuçları, sosyoekonomik göstergeler ile sağlık göstergeleri arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, sosyal politikaların ve sağlık politikalarının birbirleriyle koordineli bir şekilde uygulanabileceğine dair önemli çıktılar sunmaktadır. Araştırma sonuçları ile ayrıca sosyal ve ekonomik faktörlerin insan sağlığı üzerindeki etkileri konusunda literatüre katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sağlık göstergeleri, Sosyoekonomik göstergeler, Kanonik korelasyon analizi.

Abstract:
The relationship between health indicators and socioeconomic indicators is a widely researched topic in the literature. The impact of socioeconomic factors on health indicators is not a simple causal relationship. Health indicators can be influenced by many other factors besides socioeconomic factors, and the impact of socioeconomic factors on health indicators can vary across different population groups. Therefore, canonical correlation analysis was used in the research to better understand the relationship between socioeconomic factors and health indicators and to determine the degree to which variables explain each other.

Canonical correlation analysis is used to find the highest correlation between two different data sets. The purpose of the research is to provide a better understanding of how health policies and social policies interact with each other.

In the study, a dataset was prepared by compiling data from world countries, and the relationship between socioeconomic indicators (population growth rate, population density, GDP, education level, unemployment rate) and health indicators (health status indicators and health risk factor indicators) is being examined. The dataset was obtained from international databases such as OECD, Worldometer, WHO, World Data Bank, and Eurostat, and it includes socioeconomic and health indicators of 219 countries. SPSS 22.0 software was used for data analysis.

The results of the study indicate a strong relationship between socioeconomic indicators and health indicators. The research findings provide important outputs that social policies and health policies can be implemented in a coordinated manner. Additionally, the research results contribute to the literature on the effects of social and economic factors on human health.

Keywords: Health indicators, Socioeconomic indicators, Canonical correlation.