Dokunma yoksunluğu ve duyguları sözelleştirme zorluğunun heykeltıraş olan ve olmayan bireylerde kişilerarası dokunma ihtiyacı üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi /
Yazar: ELVAN DOGAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞENUR AKTAŞ
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Dokunma = Touch ; Duyguları anlama = Emotion understanding ; Duyguları ifade etme = Emational expression ; Heykeltraşlar = Sculptors ; Psikososyal yoksunluk = Psychosocial deprivation ; Sözel geribildirim = Verbal feedback ; Sözel kabiliyet = Verbal ability ; Sözel yeterlilik = Oral proficiency ; Yoksunluk = Deprivation ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Dokunma, dil öncesi dönemde gelişmeye başlayan temel bir duyumuz ve iletişim kanalımız olmasına rağmen dokunma üzerine yapılan çalışmalar kısıtlıdır.Bu araştırma kişilerarası ilişkilerdeki dokunma ihtiyacının (NFIPT) kaynaklarını anlamayı amaçlamakta; heykeltıraş olma, dokunma yoksunluğu ve duygu sözelleştirme zorluğunun bu ihtiyaçla ilişkisini incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda Dokunma Yoksunluğu Ölçeği ve Kişilerarası İlişkilerde Dokunma İhtiyacı Ölçeği Türkçeye uyarlanarak geçerlilik ve güvenilirlik açısından test edilmiştir. Ölçeklerin Türkçeye uyarlanmış formları, üniversite düzeyindeki bireylerde geçerli ve güvenilir bulunmuştur. Araştırma kapsamında bu iki ölçeğin yanı sıra Demografik Bilgi Formu ve Perth Aleksitimi Ölçeği de kullanılmıştır. 
Verileri analiz etmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri, t-testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre dokunma yoksunluğu, duygu sözelleştirme zorluğu ve heykeltıraş olma, genel kişilerarası ilişkilerde dokunma ihtiyacı puanını anlamlı olarak yordamamıştır. Ancak alt ölçekler incelendiğinde bireyin deneyimlediği dokunma yokluğunun kişilerarası ilişkilerde dokunma ihtiyacını negatif yönde yordarken, dokunmaya duyulan özlemin kişilerarası ilişkilerde dokunma ihtiyacını pozitif yönde yordadığı görülmüştür. Duyguları ifade zorluğu ve heykeltıraş olmanın ise yalnızca dokunmaya dair negatif algıyı pozitif yönde yordadığı görülmüştür. Buna ek olarak, terapi hizmeti almış olan bireylerin kişilerarası ilişkilerde dokunma ihtiyacı terapi almamış olan bireylerden anlamlı derecede yüksektir. Ayrıca, heykeltıraş olan bireylerin duygu ifade zorlantısı heykeltıraş olmayan bireylerden yüksektir. Yan amaçlar doğrultusunda yapılan analizlere göre ise dokunma yoksunluğu duygu sözelleştirme zorluğunu pozitif olarak yordamaktadır.
Çalışmanın sonuçlarına göre dokunma durumunun yokluğu genel dokunma ihtiyacını negatif yönde, dokunmaya duyulan özlem genel dokunma ihtiyacını pozitif yönde; duygu ifade zorluğu ve heykeltıraş olmak ise yalnızca dokunmaya dair 
negatif algıyı pozitif yönde yordamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Dokunma Yoksunluğu, Dokunma İhtiyacı, Duygu Sözelleştirme, Heykeltıraş

Abstract:
Even though touch is a fundamental sense developing in preverbal stage, there is a limited number of studies on touch. This research aims at finding out the sources of need for interpersonal touch (NFIPT) and investigating the relations of being sculptor, touch deprivation and emotion verbalization difficulty with that need.In accordance with this purpose, Touch Deprivation Scale and NFIPT Scale were adapted to Turkish and tested in terms of reliability- validity criteria. Turkish versions of the scales were found valid and reliable for the people with university degree. The data of this study were collected through Demographic Information Form, Touch Deprivation Scale, NFIPT and Perth Alexityhmia Scale. Then, explanatory and confirmatory factor analyses, correlation and regression analyses, ttests were performed to analyze the data. The results revealed that touch deprivation, emotion verbalization difficulty and being sculptor did not predict the NFIPT. 
However subscale analyses indicate that absence of touch predicts NFIPT in a negative way and longing for touch predicts NFIPT in a positive way. Emotion verbalization difficulty and being sculptor only predict negative attitude through touch. In addition to this, people who get therapy statistically have higher scores on NFIPT than people who don't get therapy. It was also revealed that sculptors' emotion verbalization difficulty is higher than other people. Additional analyses further indicate that touch deprivation predicts emotion verbalization difficulty in a positive way.
The findings of the present study show that absence of touch predicts NFIPT in a negative way, longing for touch predicts NFIPT in a positive way; also emotion verbalization difficulty and being sculptor only predicts negative attitude through touch in a positive way.

Keywords: Touch Deprivation, Need for Touch, Emotion Verbalization, Sculptor