Vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde etkisi: Azerbaycan örneği
The impact of taxation on foreign direct investment: The case of Azerbaijan
Yazar: TURAL HASANOV
Danışman: PROF. DR. FİGEN ALTUĞ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Teknolojik gelişmeyle birlikte, değişen küresel ekonomik düzen içerisinde üretim faktörlerinin artan akışkanlığı, tasarruf açığını kapatmak ve kalkınmayı finanse etmek isteyen gelişmekte olan ülkeleri doğrudan yabancı sermaye yatırımlarına yöneltmiştir. Bu doğrultuda daha çok doğrudan yabancı sermaye çekebilmek için ülkeler, yatırım ortamı ile ilgili faktörlere yönelik politika geliştirmeye çalışmaktadırlar. Bu konuda en fazla başvurulan araç yatırım kararları için önemli bir faktör olan vergi politikası olmuştur.
Bu çalışmanın amacı Azerbaycan bağlamında vergilemenin doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde etkisini değerlendirmektir. Çalışmada öncelikle, yabancı yatırım çeşitleri, doğrudan yabancı yatırımları açıklayan teoriler, bu yatırımların ekonomik etkileri, bu yatırımları belirleyen faktörler ve söz konusu yatırımlara yönelik olarak uygulanan vergisel teşvik araçları incelenmiştir. Daha sonra Azerbaycan'a gelen doğrudan yabancı yatırımlar, bunların ülke ekonomisi üzerindeki etkileri, söz konusu yatırımlar bakımından vergileme ve yatırım iklimi ele alınmıştır. Son olarak, 1994-2011 döneminde Azerbaycan'da vergilemenin doğrudan yabancı yatırımlar üzerinde etkisi üzerine bir ampirik analiz yapılmıştır. Bu bağlamda kurumlar vergisi oranı esas değişken olmak üzere yatırım iklimi ile ilgili bazı ekonomik değişkenlerin de Azerbaycan'da petrol dışı sektörlere gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerindeki etkisi, ampirik olarak analiz edilmiştir.
Ampirik analizden elde edilmiş bulgular, kurumlar vergisinin Azerbaycan'da petrol dışı sektörlere gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımları üzerinde etkili olduğu ve bu etkinin negatif olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. Bunun yanı sıra analizden elde edilmiş diğer bulgulara göre reel döviz kuru, enflasyon ve bütçe açığı/GSYİH oranı doğrudan yabancı yatırımları negatif, GSYİH büyüme oranı ise pozitif yönde etkilemektedir.

Abstract:
With technological development, increasing the mobility of the factors of production in the changing global economic order has directed developing countries that wanted to close saving gap and to finance the development to foreign direct investment. In this direction, countries try to develop policies related to the investment climate factors in order to attract more foreign direct investment. In this respect, the most referenced tool has been tax policy which is the important factor for investment decisions.
The aim of this study is to evaluate the impact of taxation on foreign direct investment taking the context of Azerbaijan as a case study. At first, in the study the types of foreign investment, the theories that explain foreign direct investments, economic effects and determinant factors of these investments, as well as tax incentives for these investments have been examined. Later on, in the study the foreign direct investment in Azerbaijan, their influences on the country's economy, taxation in terms of these investments and the investment climate have been investigated. Finally, in the study has undertaken an empirical analysis during the periods of 1994-2011 on the impact of taxation on foreign direct investment in Azerbaijan. In this context; and for the corporate income tax rate to be basically a variable input, in the study also has been analysed the effect of some economic variables related to the investment climate on the foreign direct investment in Azerbaijan's non-oil sectors.
The obtained findings from the empirical analysis reveal that corporate income tax rate has an impact on foreign direct investment in Azerbaijan's non-oil sector and this impact is a negative one. Accordingly, the other obtained findings from the analysis are that the real exchange rate, inflation and budget deficit / GDP ratio affect foreign direct investment in a negative way while GDP growth rate has positive influence on it.