Atatürk Dönemi'nde toplumsal olaylar ve güvenlik önlemleri
Security measures against social events during Ataturk era
Yazar: ONUR ÇOŞKUN
Danışman: PROF.DR. MAHMUT İHSAN ÖZGEN
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Türkiye'de 1923?1938 yıllarıarasında gerçekleştirilen toplumsal olaylar sayıca çokfazla değildir. Ancak sonuçlarıitibariyle oldukça önemlidir. Gerçekleştirilen toplumsalolayların ortak niteliği yapıldıklarıdönemin özellikleri taşıyor olmalarıdır. Örgütlü bir şekildeyapılmasıile somut sonuçlar alınmak istenmiştir. Bu dönemde yapılan eylemleri üç anabölüme ayırmak mümkündür. Birincisi sivil toplum kuruluşu adıverilen birlikleringerçekleştirdiği sosyal eylemler, ikincisi siyasal partilerin gerçekleştirdiği muhalefetmitingleri, üçüncüsü ise çok boyutlu kitlesel şiddet hareketleridir. Sivil toplum kuruluşlarınınyaptığıtoplumsal olaylarda milli duygular etkili rol oynamışve daha çok iktidar ile uyumlufikirlerden doğmuştur. Siyasal parti mitingi olarak yapılan tek gösteri o dönemin önemli birmuhalefeti olarak planlanan Serbest Cumhuriyet Fırka'nın İzmir Mitingi'dir. Bu miting büyüktaşkınlıklar ile güvenlik zafiyetinin doğduğu bir miting olarak değerlendirilebilir. Kitleselşiddet hareketleri ise toplumsal olayların en ciddi olanıdır. Silahlıbir şekilde isyan veyaayaklanma niteliği taşırlar. BaşlıcalarıŞeyh Said, Menemen ve Dersim Olaylarıdır.Gerçekleştirilen her toplumsal olaya devlet aynıtavrıalmamıştır. Kendi görüşüne yakınolanlara karşıdaha ılımlıdavranırken, iktidarına ve rejime tehdit oluşturanlara karşıda serttedbirlere başvurmuştur. Alınan güvenlik önlemleri de bu tavır doğrultusunda gerçekleşmiştir.Ancak henüz yeni teşkilatlanmışbir kolluk gücü bulunduğundan, profesyonellik gerektirenkitle olaylarında tam olarak etkili bir güvenlik önlemi alındığısöylenemez.

Abstract:
Social events happened in Turkey between 1923 and 1938 were not large in number,however, they were exceptionally important in terms of their results. One common feature ofthese social events was that they reflected the social aspects of the epoch during these events.These events were organized to get the intended solid results. These events can be categorizedunder three subgroups: First one is the events organized by NGOs, the second one is theevents organized by political parties that were in opposition, and the last one ismultidimensional mass violence movements. In the events organized by NGOs, nationalisticsentiments played an effective role, and they were supportive of the state. The only exampleof political events was Izmir Meeting organized by Free Republic Party to protest thegovernment. This incident suffered from vast public demonstrations and weak security. Massmovements are the most dangerous social events. These were like a rebellion of armed groupsagainst the state. Main examples are Menemen, Dersim and Şeyh Said movements. The statedid not use the same attitude against every movement. It was more tolerant to the movementsthat were supportive of the state, while it used severe measures to those that were perceived asa threat to the state and the regime. Security measures used against these movements weredesigned in a similar manner. Due to newly established security forces at that time, it was notpossible to take effective security measures since social event security requiresprofessionalism and experience.