Priştina kent merkezi hava kalitesi ile taşıt trafiği kaynaklı hava kirliliği emisyon tahminlerinin karşılaştırılması
An analysis of air quality in Pristina city center and its relation to traffic-derived air pollution emission
Yazar: FLAMUR SALIHU
Danışman: ASSIST. ASSOCIATE PROF. DR. YUSUF KAĞAN DEMİR
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation
Dizin: Ulaştırma mühendisliği = Transportation engineering

Özet:
Bu çalışma, Priştine kenti taşıt emisyonlarını tahmin etmek için veri toplanma, işleme
ve modelleme çalışmalarını içermektedir. İlk aşamada, beş farklı taşıt ve dokuz 
sürücülerden OBD cihazları kullanılarak saniye bazlı hız ve konum verileri toplanmıştır. 
Toplanan veriler temizlenmiş, hatalı veriler çıkarılmıştır. Ardından geliştirilen ardışık üç 
nokta algoritması ile mikro-yolculuklar belirlenmiş ve k-means kümeleme yöntemi ile 
sınıflandırılmıştır. Bu yolculuklardan 1780 saniyelik bir sürücü çevrimi oluşturulmuştur. 
Analiz sonuçlarına göre, Priştine sürücülerinin Avrupa standart sürücü çevrimlerine 
kıyasla daha agresif taşıt kullandıkları görülmüştür. Ayrıca dönel kavşaklarda ortalama 
hızların diğer kavşak türlerine göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Priştine 
kentindeki kayıtlı 55498 taşıt 2020 yılı baz alınarak MOVES modeli ve Monte-Carlo 
simülasyonu kullanılarak emisyon tahmini için kullanılmıştır. Sürücü çevrimine dayalı 
modele göre ortalama otomobil başına emisyonlar; CO için 48 g, HC için 1.22 g ve 
NOx için 2.32 g bulunmuştur. SUMO yazılımına bütünleştirilen MOVES modelinde ise 
bu değerler sırasıyla 43 g, 0.81 g ve 1.84 g olarak tahmin edilmiştir. HBEFA4 modelinin 
ise CO ve HC değerlerini oldukça düşük tahmin ettiği görülmüştür. Sonuç olarak, 
gelişen motor teknolojilerine sayesinde artan trafiğe rağmen emisyon seviyelerinin aynı 
kaldığı bulgusuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study presents a comprehensive analysis of vehicle emissions in Pristina, Kosovo, 
including data collection, processing, and modelling. In the first stage, second-by￾second speed and position data were collected from five different vehicles and nine 
drivers using OBD devices. The collected data was cleaned and erroneous data was 
removed. Then, micro-trips were identified using the developed three-point consecutive 
algorithm and classified using the k-means clustering method. A driver cycle of 1780 
seconds was created from these trips. The analysis results showed that Pristina drivers 
tend to drive more aggressively compared to European standard driver cycles. It was 
also found that average speeds at roundabouts are higher than other intersection types. 
The MOVES model and Monte-Carlo simulation were used to estimate emissions for 
55498 registered vehicles in Pristina city based on the year 2020. According to the 
model based on the driver cycle, average per-vehicle emissions were found to be 48 g 
for CO, 1.22 g for HC, and 2.32 g for NOx. In the MOVES model integrated with 
SUMO software, these values were estimated as 43 g, 0.81 g, and 1.84 g, respectively. 
The HBEFA4 model was found to underestimate CO and HC values considerably. In 
conclusion, it was found that despite the increasing traffic, emission levels remained the 
same due to advances in engine technologies.