Meme kanseri hastalarında kemoterapiye bağlı tat alma değişikliklerinin ve diyet kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of chemotherapy induced taste alterations and diet quality in breast cancer patients
Yazar: NEHİR ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ESEN YEŞİL
Başkent Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Meme kanseri, küresel olarak, kadınlarda en sık teşhis edilen kanser türüdür ve kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenlerinden biridir. Meme kanseri tedavisinde uygulanan kemoterapi sonucunda sıklıkla görülen yan etkilerden birisi olan tat alma duyusundaki değişiklikler, hastaların sağlıklı, yeterli ve dengeli beslenmelerini engellemektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı, meme kanseri hastalarında kemoterapiye bağlı oluşan tat alma duyusundaki değişikliklerin ve hastaların diyet kalitelerinin değerlendirilmesidir. Çalışma, Ekim 2022 – Mart 2023 tarihleri arasında özel bir hastanenin tıbbi onkoloji kliniğine başvuran, erken veya lokal ileri evre meme kanseri tanısı alan, kemoterapi tedavisine henüz başlamamış 45 yetişkin kadın hasta üzerinde yürütülmüştür. İlk kemoterapi kürü öncesinde, hastalara anket formu uygulanmış̧; antropometrik ölçümleri ve 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları alınmış; Kemoterapiye Bağlı Tat Alma Değişikliği Ölçeği (K-TADÖ) uygulanmıştır. Hastalar 3. kemoterapi küründen 4-6 gün sonra kontrol testleri için hastaneye geldiklerinde antropometrik ölçümleri, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve K-TADÖ tekrarlanmıştır. Çalışma sonunda, hastaların ortalama yeterlilik oranı (MAR) ve besin ögesi yeterlilik oranı (NAR) skorlarında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0.05). K-TADÖ alt boyutlarından "rahatsızlık", "fantoguzi ve paraguzi" ve "genel tat alma değişiklikleri" puanları ise anlamlı bir artış göstermiştir (p<0.001). Diyet kalitesi kötü ve orta olan hastaların, kemoterapiye bağlı "genel tat alma değişiklikleri"ni diyet kalitesi iyi olan hastalara göre daha fazla deneyimledikleri görülmüştür (p<0.05). Hastaların, diyetlerinde MAR skorundaki 1 puanlık artışın "temel tatlarda azalma" farkında 0.341 puanlık azalma sağladığı belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, meme kanserli hastalara özel beslenme programlarının oluşturulması; hastaların tedavi süresince diyet kalitelerindeki kötüleşmenin önüne geçebilecek ve tat alma duyusu değişikliklerinin azaltılmasına katkıda bulunabilecektir.

Abstract:
Globally, breast cancer is the most commonly diagnosed cancer in women and one of the leading causes of cancer related deaths. Tate alterations, which is one of the prevalent side effects of chemotherapy in breast cancer treatment, prevents patients from eating a healthy, adequate and balanced diet. Therefore, the aim of this study was to evaluate chemotherapy induced taste alterations and diet quality of breast cancer patients. The study was conducted on 45 adult female patients with early or locally advanced breast cancer who were admitted to the medical oncology clinic of the private hospital between October 2022 to March 2023 and who had not yet started chemotherapy treatment. Before the first chemotherapy cycle, a questionnaire form was administered to the patients; anthropometric measurements and 24-hour dietary recall were taken; and the Chemotherapy Induced Taste Alteration Scale (CiTAS) was administered. When the patients came to the hospital for control tests 4-6 days after the 3rd chemotherapy cycle, anthropometric measurements, 24-hour dietary recall and the CiTAS were repeated. At the end of the study, no significant differences were found for the mean adequacy ratio (MAR) and nutrient adequacy ratio (NAR) scores (p>0.05). The scores of "discomfort", "phantogeusia and parageusia" and "general taste alterations" from the sub-dimensions of CiTAS showed a significant increase (p<0.001). It was observed that patients with poor and moderate diet quality experienced chemotherapy induced "general taste alterations" more than patients with good diet quality (p<0.05). It was determined that a 1-point increase in the MAR score contributed to a 0.341-point decrease in the "decline in basic taste" difference (p<0.05). In conclusion, developing specialized nutritional programs for patients with breast cancer may prevent the deterioration of their diet quality during the treatment and contribute to the reduction of taste alterations.