Türk vergi hukukunda gayrimaddi haklar
Intangible rights in Turkish tax law
Yazar: YAREN YİTKİN
Danışman: PROF. DR. YUSUF ZİYA TAŞKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Fikri ve sınai mülkiyet hakları = Intellectual and industrial property rights ; Kamu hukuku = Public law ; Maddi olmayan ekonomik kıymetler = Intangible assets ; Maddi olmayan emek = Intangible labor ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Türk vergi sistemi = Turkish tax system ; Vergi hukuku = Tax law

Özet:
Günümüz dünyası yaratıcılık, girişimcilik ve bilgi üzerine şekillenmektedir. Bu nedenle fikri ürünler her alanda paydasını arttırmakta ve 21. yüzyılda çoğu ticari işlem maddi mal satışından ziyade fikri ürünler üzerinden gerçekleşmektedir. Söz konusu işlemlere ilişkin gelir ve gider kalemleri ise vergi hukuku alanında kendine yer bulmaktadır. 
Marka, patent, tasarım, eser gibi fikri ve sınai hakların yanında ekonomik değeri bulunan ticaret unvanı, işletme adı, teknik bilgi ve imtiyazlar gibi kavramlar gayrimaddi hakları meydana getirmektedir. Gayrimaddi hak terimi Vergi Usul Kanunu m. 269'da yer almasına karşın hak sistemi içindeki yeri ve mahiyeti kavranmaya muhtaçtır. Nitekim fikri mülkiyet haklarıyla karıştırılabilmektedir. Çoğunluğu özel hukuk nitelikli haklardan oluşan kavram, muhasebe sistemleri bakımından iktisadi değeri ile ele alınmaktadır. Ancak bazı durumlarda hakkın kullanım süresi, işletmeye faydası ve değeri iktisadi tespite elverişli olmamaktadır. Türk vergi sisteminde gayrimaddi haklar, mükelleflerin hangi konu, sorumluluk veya gelir unsuru kapsamında vergilendirileceğine ilişkin değerlendirmelerde önem arz ederek istisnalara da konu olmuştur. Tam ve dar mükellef açısından tespitlerin yanında hakkın hak sahibi, mirasçılar veya üçüncü kişilerce kullanımı ve işlemlere konu edilmesi halleri de incelemeye muhtaçtır. Her bir vergi türü bakımından vergiyi doğuran olaylar, istisnalar ve vergi sorumluluklarını açıklamak çalışmanın hedeflerindendir.

Abstract:
Today's world is shaped by creativity, entrepreneurship, and knowledge. For this reason, intellectual products increase their position in every field, also in the 21st century, most commercial transactions are carried out through intellectual products rather than the sale of goods. Income and expense items related to these transactions results in tax law.
Intellectual and industrial rights such as trademarks, patents, designs, copyright works, concepts such as commercial title, business name, know-how and franchise, which have economic value, constitute intangible rights. The term intangible right is mentioned in the Tax Procedure Law Article 269 but its place and nature in the rights system should be understood. Indeed, it can be confused with intellectual property rights. The term, which mostly consists of private law rights, is handled with its economic value in terms of accounting systems. However, in some cases, the duration, benefit, and value of the right are not suitable for economic evaluation. In the Turkish tax system, intangible rights could become the subject of exceptions and also the use of the right by the right holder, heir or third parties and the cases in which it is subject to the transaction should be examined. Thus, this study aims to explain taxable events, exceptions, and tax responsibilities in terms of each tax type.