Tahsin Yücel romanlarının tutku göstergebilimi açısından çözümlemesi
The analysis of Tahsin Yücel's novels in terms of semiotics of passion
Yazar: MELİH ÇOMAK
Danışman: PROF. DR. KAMİL İŞERİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Dilbilim Ana Bilim Dalı / Genel Dilbilim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Ruh ve şeyler durum itibariyle birbirinden farklı yapıları oluşturmaktadır. Bu durum ortaya tutku göstergebilimini ve anlatısal göstergebilimi çıkarmaktadır. Anlatısal göstergebilim şeylerin durumlarını, diğer bir deyişle durağan yapıları incelemektedir. Tutku göstergebilimi ise devinim içerisinde olan yapıları, tutkuları, gerilimleri, zamansallaşmayı, yayılma alanı ve genişleme bağlamları üzerinden gövde ve ruhsal düzlemde yer alan yönelimlerle incelemektedir. Böylece bir ana, değişime kapalı yapılar yerine öznenin bir eylemini ya da durumunu en temel noktadan, ruhtan başlayarak çözümlemektedir. Bu açıdan çalışmada Greimas ve Fontanille (1991)'den yola çıkılarak bir tutku göstergebilimi kuramı benimsenmiştir.
Çalışmanın amacı Tahsin Yücel romanlarındaki tutku ve tutkuya bağlı gerilim yapılarını çözümlemek, bu yapıların tüm Tahsin Yücel romanlarını nasıl biçimlendirdiğini ve devinim içindeki ruhların durumunu belirlemektir. Bu amaçla Tahsin Yücel'in tüm romanları, 8 romanı, incelenmiştir. Bu romanlar: Peygamberin Son Beş Günü (1998), Vatandaş (2012), Yalan (2004), Bıyık Söylencesi (2016), Gökdelen (2019), Mutfak Çıkmazı (2016), Sonuncu (2017), Kumru ile Kumru (2020)'dur.
Veri tabanını oluşturan romanlar Greimas ve Fontanille (1991)'in tutku göstergebilimi yaklaşımından yola çıkılarak çözümlenmiştir. Romanları oluşturan tutkular ve destekleyici tutkular ortaya konup ortak tutkunun ne olduğu
belirlenmiştir. Ayrıca tutku yapıları bağlamında romanlardaki kipliklere göre gerilim çizgeleri belirlenmiştir.
Çalışmada ortak tutkunun umutsuzluk ve umut olduğu, bu iki tutkunun dışında destekleyici tutkularla birlikte var olabildiği, duygulanımın esenliksiz olduğu ver tutku öznelerinin tüm kiplikleri gerçekleştiremediği, bu duruma engelin de umutsuzluk tutkusu ve buna bağlı olarak da "kendi" olamama olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Sözcükler: Dilbilim, Göstergebilim, Tutku göstergebilimi, Gerilim, Zamansallaşma, Tahsin Yücel.

Abstract:
The soul and things constitute different structures in terms of situation. This situation leads to the semiotics of passion and narrative semiotics. Narrative semiotics analyses the states of things, in other words, static structures. The semiotics of passion, on the other hand, analyses structures in motion, passions, tensions, temporalisation, and orientations in the body and the psyche through the contexts of span and expansion. Thus, instead of structures closed to change, it analyses an action or situation of the subject starting from the most fundamental point, the soul. In this respect, the study adopts a semiotics of passion theory based on Greimas and Fontanille (1991).
The aim of the study is to analyse the structures of passion and passion-related tension in Tahsin Yücel's novels, to determine how these structures shape all Tahsin Yücel's novels and the state of the souls in motion. For this purpose, all of Tahsin Yücel's novels, 8 novels, were analysed. These romans ara: Peygamberin Son Beş Günü (1998), Vatandaş (2012), Yalan (2004), Bıyık Söylencesi (2016), Gökdelen (2019), Mutfak Çıkmazı (2016), Sonuncu (2017), Kumru ile Kumru (2020).
The novels forming the database were analysed based on Greimas and Fontanille's (1991) semiotics of passion approach. The passions and supporting passions that make up the novels were revealed and the common passion was
determined. In addition, in the context of passion structures, tension lines were determined according to the modalities in the novels.
In the study, it was concluded that the common passion is hopelessness and hope, that it can exist together with supporting passions other than these two passions, that the subjects of the passions cannot realise all modalities, and that the obstacle to this situation is the passion of hopelessness and consequently the inability to be "self".
Keywords: Linguistics, Semiotics, Semiotics of passion, Tension, Temporalisation, Tahsin Yücel.