Akut koroner sendromlu hastalarda sağlığı geliştirme modeli temelli eğitimin etkinliği
Effectiveness of health promotion model-based training in acute coronary syndrome patients
Yazar: AYNUR KAYNAR ŞİMŞEK
Danışman: PROF. DR. PROF. DR. ŞULE ECEVİT ALPAR
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akut koroner sendrom = Acute coronary syndrome ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kalp = Heart ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Sağlığın geliştirilmesi = Health promotion ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Amaç: Bu araştırma akut koroner sendrom geçiren hastalarda Sağlığı Geliştirme Modeli temel alınarak gerçekleştirilen sağlığı geliştirme eğitiminin; hastanın sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını kazanma durumu, ilaca uyumu ve öz yeterliliği üzerine etkisini incelemek amacıyla ön-test son-test kontrol gruplu deneysel araştırma tipinde yapıldı.  
Gereç ve yöntem: Araştırma bir üniversite hastanesinin kardiyoloji kliniğinde AKS tanısı ile yatan 101 hastada Ağustos 2018- Kasım 2019 tarihleri arasında yürütüldü. Veriler Hasta izlem Formu, Sağlıklı Yaşam biçimi Davranış Ölçeği-2 (SYBDÖ-2), Genel Öz-yeterlilik Ölçeği (GÖYÖ), İlaca Uyum Hakkında İnançlar Ölçeği (İUHİÖ) ve Kontrol İzlem Formu kullanılarak toplandı. Kontrol grubunudaki hastalara rutin prosedürler uygulanırken, deney grubundaki hastalara sağlığı geliştirme eğitimi verildi. 
Bulgular: İlk izlemde kontrol grubunun SYBDÖ-2 puanı deney grubuna göre anlamlı derecede yüksek olduğu bulundu (p= 0,000), GÖYÖ  ve İUHİÖ yarar algısı alt boyutu puanları arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0,05).
Son izlem verilerinde ise deney grubunun SYBDÖ-2, İUHİÖ yarar alt boyutu ve GÖYÖ puanı kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek olduğu bulundu (p<0,05).  
Gruplar kendi içinde karşılaştırıldığında son izlemde deney grubunun SYBDÖ-2 ve İUHİÖ yarar algısı puanının anlamlı derecede artığı (p<0,050); kontrol grubunun ise İUHİÖ engel algısı alt boyutu puanın artarak (p=0,149) ilaca uyumunun azaldığı ve GÖYÖ puanının düştüğü (p=0,001) tespit edildi.
Sonuç: Sağlığı geliştirme eğitimi sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını kazandırmada, ilaca uyumu ve öz yeterlilik düzyini artırmada etkin bir yöntem olarak bulundu.

Abstract:
Objective: This study was conducted with a pretest-posttest control group experimental design for the purpose of examining the effects of a health promotion training prepared based on the Health Promotion Model on the patient's status of gaining healthy lifestyle behaviors, medication compliance and self-efficacy.  
 Material and Method: The study was carried out with 101 patients diagnosed with ACS receiving treatment at the cardiology clinic between August 2018 and November 2019. The data were collected by using a Patient Monitoring Form, Health Promoting Lifestyle Profile-2 (HPLP-2), General Self-Efficacy Scale (GSE), Beliefs about Medication Compliance Scale (BMCS) and a Follow-up Monitoring Form. While the patients in the control group received routine procedures, health promotion training was given to the patients in the experiment group.
Results: In the first monitoring data, the HPLP-2 scores of the control group were found to be significantly higher than those of the experiment group (p= 0,000), whereas there was no significant difference between the groups in terms of the GSES and BMCS scores (p>0,05). According to the final follow up data, the HLBS-2, BMCS benefit perception dimension and GSES scores of the experiment group were significantly higher in comparison to those in the control group (p<0,05).  
In the intragroup comparisons, it was determined that the HLBS-2 and BMCS benefit perception dimension scores of the experiment group increased significantly (p<0,05), while the BMCS barrier perception dimension score of the control group increased (p=0,149), its medication compliance decreased, and GSES score was reduced (p=0,001).
Conclusion: The health promotion training was found to be an effective method in providing healthy lifestyle behaviors and increasing medication compliance and self-efficacy levels.