İşle ilgili psikososyal risklerin önlenmesinde çalışan katılımının etkinliğinin değerlendirilmesi
Assessing the effectiveness of worker participation in the prevention of work-related psychosocial risks
Yazar: CEYDA ŞAHAN
Danışman: PROF. DR. YÜCEL DEMİRAL
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Katılımın sağlanması, iş stresi girişimlerinin etkinliğini sağlayacak en önemli faktördür ve iş kontrolünün somut olarak uygulanması yoluyla doğrudan iş stresinin korunması ve kontrol edilmesinde tamamlayıcı rol oynar. Çalışan katılımının psikososyal riskleri önlemedeki etkisini belirlemek için psikososyal riskler değerlendirilmeli ve izlenmelidir. Bu araştırma, işyerlerinde çalışan katılımının diğer psikososyal risklerle ilişkisini ve etkisini değerlendirmeyi amaçlamıştır.
Kesitsel bir çalışmadır. Alan çalışması 05.03.2023 ile 21.05.2023 tarihleri arasında sanayi (N=484) ve inşaat (N=136) sektörlerinden iki işyerinde gerçekleştirilmiştir. Analize dahil edilen katılımcı sayısı 592'ydi. Temel bağımsız değişken olarak çalışan katılımı için Avrupa'da yapılan EUROFOUND Araştırması'nda Türkçe olarak uygulanan kararlara katılım soruları ve çalışma hayatındaki psikososyal riskleri değerlendirmek için KOPSOR-TR Ölçeği kullanılmıştır. Veri analizinde çalışan katılımı ile diğer psikososyal riskler arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla Pearson korelasyon analizleri yapılmıştır.
Katılımcıların % 86'sı erkek, % 86,7'si mavi yakalı çalışanlardan oluşmaktadır. Çalışan katılımı eksikliğinin işyerindeki neredeyse tüm psikososyal risklerle (nicel talepler, bilişsel talepler, işe etki, gelişme olanağı, iş kontrolü, işin anlamı, işe bağlılık, öngörülebilirlik, tanınırlık, rol açıklığı, liderlik kalitesi, akran sosyal desteği, üstlerinden sosyal desteği, topluluk duygusu, çalışma koşulları güvencesizliği, iş-ev çatışması, güven, adalet-saygı, iş doyumu ve tükenmişlik) ilişkili olduğu bulunmuştur. 
Çalışan katılımını artırmaya yönelik politikaların belirlenmesi psikososyal risklerin önlenmesi açısından oldukça önemlidir.

Abstract:
Ensuring participation is the most important factor that will ensure the effectiveness of work stress initiatives and plays a complementary role in protecting and controlling direct work stress through the concrete implementation of job control. Psychosocial risk should be assessed and monitored to determine the effect of worker participation on preventing psychosocial risks. This research aimed to evaluate the relationship and impact of worker participation in workplaces with other psychosocial risks. 
It is a cross-sectional study. The field study was carried out between 05.03.2023 and 21.05.2023 in two workplaces from the industry(N=484) and construction(N=136) sectors. The number of eligible participants included in the analysis was 592. Worker participation, which is the main independent variable, was used in the EUROFOUND Survey in Europe with worker participation questions administered in Turkish and the KOPSOR Scale for psychosocial risks in working life. Pearson correlation analyzes were performed to evaluate the relationship between worker participation and other psychosocial risks in data analysis.
Eighty-six percent of participants were male and 86.7% were blue-collar workers. Lack of employee participation has been found to correlate with almost all psychosocial risks at work(quantitative demands, cognitive demands, influence at work, possibilities for development, control over working time, meaning of work, commitment to the workplace, predictability, recognition, role-clarity, quality of leadership, social support from colleagues, social support from supervisors, sense of community, insecurity over working conditions, work-life conflict, trust, organizational justice, job satisfaction, and burnout).
Determining policies to increase employee participation is very important to prevent psychosocial risks.