Sosyal medyada mahremiyet algısının belirlenmesi: X, Y ve Z kuşakları üzerinde bir araştırma
Determination of the privacy perception in the social media: A research on X, Y and Z generation
Yazar: ELİF KÜTÜKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KOÇER
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Kuşaklar = Generations ; Mahremiyet = Privacy ; Sosyal medya = Social media ; X kuşağı = Generation X ; Y kuşağı = Generation Y ; Z kuşağı = Generation Z

Özet:
Yeni iletişim teknolojileri ile birlikte hayatımıza giren sosyal medya, pek çok yeniliği beraberinde getirmiştir. Geleneksel medyadan farklı olarak kullanıcılarına karşılıklı etkileşim olanağı sunması, kullanıcıların kendi içeriğini hazırlama imkanına sahip olması sosyal medyanın tercih edilmesinde ve kitlelere ulaşmasında etkili olmuştur. Bu gelişmeler beraberinde sorunları da getirmiştir. Sosyal medyada mahremiyetin dönüşümü de bu sorunlardan bir tanesidir. İnsanların sosyal medya hesaplarında yaptıkları paylaşımlarında nerede ve nasıl eğlendiği, yaptığı tatili, evliliği, katıldığı doğum günleri ve kutlamalar bilinmektedir. Çevremizde yer alan insanların eğitimlerini ne zaman bitirdikleri, nereye yemeğe gittikleri, ne zaman ve kiminle evlendikleri, çocuklarının isminin ne olduğu gibi pek çok konu sosyal medya sayesinde takip edilmektedir. Bireye ait özel alanın içeriği sosyal medya nedeniyle anlam değiştirmiştir ve mahremiyet kamusal alana açılarak dönüşüm göstermiştir.  
Çalışma, sosyal medyanın mahremiyeti ne yönde etkilediğine odaklanmakta ve sosyal medya üzerinde yaşanan mahremiyet değişimlerini X, Y ve Z kuşakları merkezinde incelemektedir. Sosyal medya platformlarından hangilerinin daha çok kullanıldığı, bu sosyal medya platformlarının kullanım sıklığı, yapılan paylaşımların içerikleri, sosyal medya üzerinde mahremiyet kaygısının ne yönde olduğu üzerinde yoğunlaşılmıştır. Bu bağlamda birinci bölümde çalışmanın temel konusu olan mahremiyet ve kamusal alan kavramları, ikinci bölümde sosyal medyanın mahremiyet üzerindeki etkisi ve özel hayatın ihlalinin hukuksal boyutu incelenmiştir. 
Araştırma özellikle kuşakların sosyal medya hesaplarında yaptıkları paylaşımların içeriklerine ve sosyal medya üzerinde mahremiyet kaybı noktasında kaygı taşıyıp taşımadıklarına yoğunlaşmıştır. Buradan hareketle temel amaç, çalışmanın problemini desteklemektedir. Bahsi geçen konuların ortaya konması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırma bulguları ise anketin yapıldığı X, Y ve Z kuşaklarının sosyal medya araçlarını kullanım sıklığını, kuşakların sosyal medya araçlarında günlük geçirdikleri zamanı, kuşakların sosyal medya araçlarındaki paylaşımlarının içeriklerini ve sosyal medyada yaptıkları paylaşımlar doğrultusunda mahremiyet kaygıları ile sınırlıdır. 
Bu çerçevede 5 bölümden ve 56 sorudan oluşan anket formu Nisan 2018-Haziran 2018 tarihleri arasında katılımcılara yüz yüze ve online şekilde ulaştırılmıştır. Anket formu, öncelikle 65 kişilik bir denek grubuna öntest şeklinde uygulandıktan sonra 1693 kişiye dağıtılmıştır. Hatalı ya da eksik cevaplı olan anket formları çıkartılmıştır. Bu bağlamda kuşaklar arasında dağılımı yapılan 1625 anket, analizi yapılması için belirlenmiştir. Yapılan araştırmada hem kuşaklar hem de cinsiyet açısından en çok WhatsApp'ın kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda kuşakların farklı konularda paylaşım yaptığı tespit edilmiştir. X kuşağı katılımcıları en fazla dini ve siyasi görüşüyle ilgili paylaşım yaparken, Y kuşağı kendisi ve özel hayatı ile ilgili pek çok konuya sosyal medya hesaplarında yer vermektedir. Z kuşağının ise havuzda, denizde ve evde çekilmiş fotoğraf/videolara daha fazla yer verdiği tespit edilmiştir. Sosyal medyada  mahremiyet kaygısının ise yine kuşaklara göre farklılık gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Bu anlamda en az kaygıyı Z kuşağı taşırken, en fazla kaygı X kuşağına aittir. Sosyal medya hesaplarında en çok, kimlik hırsızlığı ve kendileri ile ilgili fazla bilgiye sahip olunmasından kaygı duyulmaktadır. Bu durum, kuşakların sosyal medyada yapılan paylaşımlar ve özellikle mahremiyet ile ilgili bilinçlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler: Sosyal Medya, Mahremiyet, Kuşaklar

Abstract:
Social media, which came into our lives with new communication technologies, brought many innovations together. In contrast to the traditional media, the opportunity to interact with users and the possibility of the users to prepare their own content have been effective in choosing social media and reaching the masses. These developments also brought problems. The transformation of privacy in social media is one of these problems. People are sharing their social media accounts, where and how they have fun, holiday breaks, marriages, birthdays and celebrations are known. Many issues such as when people go around our education are finished, where they go to eat, when and with whom they marry, and what their children are are followed by social media. The content of the private area of the individual changed its meaning due to social media, and privacy turned out to be open to public space.
The study focuses on the impact of social media on privacy and examines the changes in privacy on social media in the X, Y and Z generations. Social media platforms are used more frequently, frequency of use of these social media platforms, contents of the shares made, the social media and privacy concerns are focused on. In this context, in the first chapter the concepts of privacy and public space which are the main subject of the study, in the second part, the effect of social media on privacy and the legal dimension of the violation of private life are examined. 
The research focuses especially on the contents of the generations' social media accounts and the concerns about the loss of privacy on social media. The main objective is to support the problem of the study. The aim of this study is to reveal the mentioned issues. The research findings are limited with the concerns of X, Y and Z generations using the social media tools, the time spent by generations in social media tools, the contents of the generations' shares in social media tools, and their share of social media.
In this context, a questionnaire consisting of 5 sections and 56 questions was delivered face to face and online between April 2018 and June 2018. The questionnaire was distributed to 1693 people after being applied as a pretest to a group of 65 subjects. Questionnaires with incorrect or incomplete answers were removed. In this context, 1625 questionnaires distributed among generations were determined for analysis. In this research, it was concluded that WhatsApp was used most in terms of both generations and gender. At the same time, it was determined that the generations shared on different subjects. Generation X shares the most religious and political views of the participants while Generation Y includes many topics related to him and his private life in his social media accounts. It was found that the Z generation gave more space to the pictures taken in the pool, at sea and at home. On the other hand, it has been found that privacy anxiety differs according to generations in social media. In this sense, the least concern when carrying the generation Z, the most anxiety belongs to the X generation. Social media accounts are most concerned about identity theft and having more information about themselves. This situation shows that generations need to be informed about social media sharing and especially privacy.
Keywords: Social Media, Privacy, Generation