Kayacık (Ostrya carpinifolia Scop.) türünün coğrafik varyasyonlarının morfogenetik olarak incelenmesi
Morphogenetic investigation of geographic variations of hop hornbeam (Ostrya carpinifolia Scop.)
Yazar: HİLAL BAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEMSETTİN KULAÇ
Düzce Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Kayacık'ın (Ostrya carpinifolia Scop.) ülkemizdeki doğal yayılış alanları içerisindeki populasyonlarında genetik varyasyonları morfolojik olarak belirlemek için 7 doğal populasyona ait bazı tohum, fidan ve yaprak özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla her popülasyona ait en az 10 ağaçtan tohumlar toplanmıştır. Çalışmalar Düzce Üniversitesi Silvikültür laboratuvarında ve Orman Fakültesi araştırma sahasında gerçekleştirilmiştir.  Toplanan tohumlarda tohum kanat boyu, kanat eni, tohum boyu, tohum eni ve tohum çapı ölçülmüştür. Ayrıca tohumların 1000 dane ağırlıkları ve nem içerikleri belirlenmiştir. Çalışmanın devamında tohumlar 45'lik enzo kaplara ekilmiştir. 1+0 yaşına gelen fidanlarda ise fidan boyu, fidan kök boğazı çapı, kök boyu, tomurcuk sayısı, kuru gövde ve kök ağırlıkları, yaş gövde ve kök ağırlıkları ile fidan yan dal sayıları gibi karakterler ölçülmüştür. Elde edilen sonuçlar istatistiki analizlere tabi tutulmuştur.  Özellikle uygulanan korelasyon analizi ile karakterler arasında anlamlı ilişkilerin olduğu belirlenmiştir. Yapılan Cluster (kümelenme) analizi ile genotiplerin birbirine olan yakınlıkları tespit edilmiştir. Cluster analizleri genel olarak yorumlandığında 4 ana grupta toplandığı görülmektedir. Bu gruplaşmalara bakıldığında Finike (Antalya) popülasyonun, İspir (Erzurum) popülasyonun, Duvarsöküğü (Sinop) populasyonlarının her biri bir grup oluştururken geriye kalan diğer dört popülasyon ise bir grup oluşturmuştur. Tüm değişkenler dikkate alındığında yapılan kümeleme analizi sonuçlarına göre birbirine en yakın Saimbeyli (Adana) ve Akseki (Antalya) populasyonları olduğu ve daha sonra birbirine en yakın populasyonların ise Şehdağ (Kastamonu) ve Yığılca (Düzce) populasyonların olduğu belirlenmiştir. Tüm populasyonlar arasında en farklı Finike (Antalya) popülasyonu olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Hop hornbeam (Ostrya carpinifplia Scop.) is composed of eight species, one of which is in Mexico, one in Euroasia, three in eastern Asia and Japan and three in America and Canada. In Black Sea region in Turkey, Hop hornbeam distributes naturally in Artvin-Hatilla Valley, Erzurum-İspir, Trabzon-Meryemana, Sinop-Ayancık, Kastamonu-Cide-Şehdağı, Zonguldak-Alaplı, Bartın, and Düzce-Yığılca. Also, it exists naturally in Denizli-Acıpayam for Aegean region and Kahramanmaraş-Andırın, Adana-Saimbeyli, Göksun, Nevşehir-Ulukışla, Antalya-Gazipaşa, and Finike for Mediterranean Region. The aim of this study is to determine their morphological variations for Hop hornbeam seeds and seedlings characteristics from seven different populations are naturally occurring in Turkey. The seed size, width and diameter on the seeds, wing height and width were measured collected from the 20 trees for each population. In addition, after the seeds were planted in pots, seedling size, stem diameter, root diameter, bud size, root weights and side branch numbers were measured in seedlings of one years of age. As a result of the analysis of variance, the seed sizes were found to be largest in Adana population and the lowest in the İspir population. The lowest seedling size and diameter were obtained in the Finike population while the saplings were in the Kastamonu population with the highest sapling size and diameter. The number of branches is the largest in the Finike population, while the least branching is in the Akseki population. As a result, the seeds of the Hop hornbeam and the seedlings of one year showed significant differences between the populations.