Uluslararası ilişkiler ve medya taraflılığı: Kırgızistan 24 mart 2005 olaylarının yerel ve uluslararası basında temsili
International relations and partisanship of media:Representation of 24 march 2005 Kyrgyzstan events in local and international press
Yazar: ASANBEK IMINOV
Danışman: DOÇ. DR. NURCAN TÖRENLİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Teknolojik gelişmelerle birlikte iletişim, günümüzde ulusal sınırları aşarak kü-resel bir boyut kazanmıştır. Zaman ve mekân kısıtlılığı büyük ölçüde kalkmış, dünya olayları anında kitlelere ulaşmaya başlamıştır. Bu gelişmeye bağlı olarak, çağdaş kitle iletişim araçları kitlelere sadece haber, bilgi ve fikir aktarmakla kalmayarak bireylerin düşüncelerini etkilemekte, kanaat oluşturmaktaki konumunu sürdürme olanağı bulmuştur.Ancak son yıllarda dördüncü güç diye nitelenen medyanın bağımsız ve kamuo-yu adına eleştirel bakış açısını yansıtan işlevinden uzaklaşarak, devlete ve özel sektör etkinliklerine hükmeden özel çıkarlara destek sağlama işlevini yerine getirmektedir.Bugün birçok kitle iletişim aracı haberleri sunmakla kalmayıp, belirli siyasi gö-rüş ve bakış açılarının açık ya da örtük propagandasını da yapmaktadırlar. Belirli fikirleri, kanaatleri sanki genel eğilimlermiş gibi oluşturma yoluyla kamuoyu imala-tını yapan kitle iletişim araçları, bireylerin davranış biçimlerini ya da en azından eği-limlerini yönlendirmektedirler.Bu noktadan hareketle, bu çalışma kapsamında 24 Mart 2005 tarihinde Kırgı-zistan'da meydana gelen sivil darbe olayıyla ilgili yayınlanan haberlerden yola çıka-rak gerek ulusal gerekse uluslararası olaylar haber yapılırken, birbirinden farklı basın kuruluşlarının yayın politikaları ile hükümetlerinin politikaları arasındaki etkileşim ortaya konmaya amaçlanmıştır.Bunun için 24 Mart 2005 Kırgızistan olayının sosyo-kültürel, siyasal, tarihsel ve ekonomik açıdan Kırgızistan'a yakın ilişkide olan ABD, Rusya ve Türkiye'nin basınında yer alışı ile Kırgızistan gazetelerinde yer alışı, söz konusu olayın haberleş-tirilişindeki farklılıklar bağlamında karşılaştırmalı olarak irdelendi.Araştırma konumuzu oluşturan olaya ilişkin hükümetlerin tutumunu yansıtması amacıyla ABD Dışişleri Bakanlığı'nın resmi açıklamaları, Rus ve Türk hükümetleri-nin olay karşısındaki tutumlarını değerlendirmek için adı geçen bu ülkelerin resmi haber ajanslarının haberleri örnek olarak alınmıştır. Bunun için Rusya'dan İTAR-TASS ve Türkiye'den Anadolu Ajansı seçilmiştir.Kırgızistan basınından seçilen örnekler baskı sayılarına ve popülerliğe bakıla-rak belirlenmiştir. Bu amaçla 5 gazete: ?Slovo Kırgızstana?, ?Kırgız Tuusu?, ?Agım?, ?Veçerniy Bişkek? ve ?Delo Nomer? değerlendirmeye alınmıştır.Elde edilen verilerin ışığında, kitle iletişim araçlarının siyasi elit kesimin çıkar sözcülüğünü yaptığının altı çizilecektir.

Abstract:
Communication, with technological developments, grew in a global size by going beyond of national borders nowadays. Time and place limitations has been disappeared drastically, world events started to be reached by mass at the time of happening. Depending on this development, mass media not only convey news, information and ideas but also affects individual?s thoughts and can maintain its position in creating ideas.But recently, media that is called as fourth power, started to recede its function of reflecting independent and critical perspective on behalf of public opinion and fulfill the function of supporting private interests that dominate on government and private sector activities.Today, most mass media is not only broadcasting news but also making pro-paganda of specific political opinions and perspectives in express or implied ways. Mass media that producing public opinion by creating specific ideas and opinions like they were general tendencies, directs behaviour patterns or at least tendencies of individuals.At this point, in this study it is aimed to set forth the interaction between the broadcasting policies of different media organizations and the policies of their governments while broadcasting national or international events, by analyzing the news related to civil coup happened in Kyrgyzstan on 24 March 2005.For this reason, comparatively analysed the difference between broadcasting of 24 March 2005 Kyrgyzstan event on press of USA, Russia and Turkey (which have close relationship with Krygyzstan in socio-cultural, politial, historical and economical aspects) and Krygyzstan newspapers.Official statements of US Department of State are sampled to reflect government attitude on the 24 March 2005 Kyrgyzstan event. To evaluate Russian and Turkish governments attitudes on the 24 March 2005 Kyrgyzstan event, broadcasts of the official news agents of Russia and Turkey are sampled. Anadolu Ajans from Turkey and ITAR- TASS from Russia has been chosen for this.Samples from Krygyzstan media has been chosen depending on circulation and popularity. 5 newspapers: ?Slovo Kırgızstana?, ?Kırgız Tuusu?, ?Agım?, ?Veçerniy Bişkek? and ?Delo Nomer? has been evaluated for this aim.In the light of foregoing, it will be underlined that mass media is the voice of politic elite interests.