Reha Erdem sinemasında çok katmanlılık ve anlamın inşâsı
Multilayeredness and construction of meaning in Reha Erdem cinema
Yazar: SÜMEYYE ŞEYMA ÖZÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM ARDA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sinema, bir anlam inşâ etme sanatıdır ve anlamın inşâsı çeşitli öğelerle mümkündür. Sinemada yönetmenlerin kendi özgün anlamlarını yaratma çabaları filmler aracılığıyla gerçekleşir. Bu sayede yaratıcı yönetmen, seyircisine bir anlamlar bütünü aktarır. Türk sineması, özellikle son dönem olarak ele alınabilecek yönetmenler açısından dinamik bir yapıya sahiptir. Bu dinamizm, yönetmenlerin kendi sinema dillerini kurma tercihlerini de yansıtmaktadır. Bu çalışmada, son dönem Türk sinemacılarından Reha Erdem ve sinema anlayışı ele alınmıştır. O, Türk sinemasının kendine özgü bir sinema dili kuran yönetmenlerinden biridir. Çalışmanın amacı; Reha Erdem sinemasının tek bir kavram altında ele alınmasının güçlüğünden hareketle, yönetmenin sinema anlayışının çok katmanlı bir film (anlatım) dili ile kurulduğunu ortaya koymaktır. Yönetmenin kendi sinema evrenini oluştururken anlamı nasıl kurduğu meselesi çalışmanın temel meselesidir. Reha Erdem sinemasının bu çok katmanlı yapısını ve yönetmenin filmlerindeki "anlamı" nasıl inşa ettiği meselelerini biçim (form) ve içerik (anlam ögeleri) olarak iki yönlü incelemeyi hedeflemiş olan çalışmada; yönetmenin kendi sineması özelinde yaptığı türde eklektik bir ürün ortaya koymak amaçlanmış ve çalışma üç ayrı bölümde incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminin tercih edildiği bu çalışma kapsamında betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Sinemada anlamın nasıl yaratıldığı temel sorusu üzerinden hareket edilerek anlam yaratmanın ögelerinin Reha Erdem sinemasındaki varlığının-yokluğunun (mevcudiyetinin), nerede ve nasıl kullanıldığının tespiti yapılmıştır. Sonuç olarak yönetmenin, sinemasında çok katmanlı bir yapı kullandığı, çeşitli temalarda farklı anlatım modelleriyle oluşturduğu anlam inşasını, çok katmanlılıkla ördüğü tespit edilmiştir.

Abstract:
Cinema is the art of constructing meaning through various elements. In cinema, directors' efforts to create their own original meanings are realized through films. In this way, the creative director conveys a set of meanings to his audience. Turkish cinema has a dynamic structure, especially with more recent directors. This dynamism reflects the directors' preferences for establishing their own cinematic language. In this study, Reha Erdem, one of the recent Turkish filmmakers, and his understanding of cinema are discussed. He is one of the directors of Turkish cinema who has established a unique cinematic language. This study reveals that the director's understanding of cinema is established with a multi-layered film language, given the difficulty of addressing Reha Erdem's cinema under a single concept. How the director constructs meaning while creating his own cinematic universe is the main issue of the study. This study examines this multi-layered structure and the issues surrounding how the director constructs "meaning" in his films in two aspects as form and content (meaning elements); it is aimed to present an eclectic product as the director's cinema, and the study is analyzed in three sections. Within the scope of this study, in which qualitative research methods were preferred, descriptive analysis was performed. Based on the basic question of how meaning is created in cinema, the presence-absence, where and how the elements of meaning creation are used in Reha Erdem's cinema were determined. Consequently, it is demonstrated that the director uses a multi-layered structure in his cinema and embellishes many themes with different narrative models weaving the construction of meaning between multiple layers.