Öğretmen eğitimi programının kaynaştırma uygulamaları yürütülen okul öncesi sınıflardaki öğretmen ve özel gereksinimli çocuklar üzerindeki etkileri
The effects of a teacher training program on teachers and children with special needs in inclusive preschool classrooms
Yazar: ŞEYDA DEMİR
Danışman: PROF. DR. NİMET BÜLBİN SUCUOĞLU
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hizmet içi eğitim = In service training ; Hizmet içi eğitim programları = In service training programs ; Kaynaştırma eğitimi = Inclusive education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Özel eğitim = Special education ; Özel gereksinimli çocuklar = Children with special needs ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmen yetiştirme programları = Teacher Training Programs

Özet:
Kaynaştırmanın başarısında, öğretmenlerin farklı özellikleri olan çocuklarla çalışabilmeleri için gerekli bilgi ve becerilere sahip olması gerekmektedir. Öğretmenlere gerekli destek ve eğitimler sağlanmadığında her ne kadar kaynaştırma uygulamalarının yararlarını kabul etseler de uygulamaların özel gereksinimli (ÖG) çocuklar açısından yararları sınırlı kalmaktadır. Bu araştırmanın amacı, sınıfında ÖG çocuk bulunan okul öncesi öğretmenler için hazırlanan ve öğretmenlerin sınıflarında kolayca uygulayabilecekleri stratejilerden oluşan bir öğretmen eğitimi programının öğretmen ve çocuk çıktıları üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Çalışmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desenlerden statik grup ön test-son test desen kullanılmıştır. Araştırmanın deney grubunu, Ankara ilinde bir bağımsız anaokulunda tüm gün görev yapmakta olan 10 öğretmen kontrol grubunu ise aynı okulda yarım gün çalışan 8 öğretmen ve bu öğretmenlerin sınıflarındaki ÖG çocuklar oluşturmuştur. Araştırmada öğretmen ve çocuk çıktılarını değerlendirmek amacıyla dereceleme ölçekleri ve gözlem formları kullanılmıştır. Araştırmanın sosyal geçerliği öğretmen ve okul müdürünün görüşlerine göre belirlenmiştir. Araştırmanın dereceleme ölçekleri ile toplanan verilerine ilişkin bulgularında öğretmen eğitiminin deney grubundaki öğretmenlerin sınıf yönetimi stratejilerine yönelik görüşlerini ve sınıf yönetimine ilişkin öz yetkinliklerini olumlu etkilediği, ÖG çocuklarla çatışmalarının azaldığı görülmüştür. Doğrudan gözlem sonuçları öğretmenlerin ÖG çocuklarla serbest zamanda etkileşimlerinin, çocuklara yönelttikleri olumlu davranışlar olan ödüllendirme ve öğrenme fırsatı sunma davranışlarının arttığını göstermiştir. Çocuk çıktılarında ise, öğretmen görüşlerine göre ÖG çocukların sosyal becerileri artmış, gözlem sonuçları da hem serbest zamanda hem de masa başı etkinliklerde problem davranışlarının azaldığını, görev davranışlarının arttığını ortaya koymuştur. Hem öğretmenler hem de okul müdürünün görüşlerine göre programın sosyal geçerliliği olduğu görülmüştür. Bulgular yurtdışı ve Türkiye'de okul öncesinde kaynaştırma ve öğretmen eğitimine ilişkin alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.

Abstract:
For the success of inclusion teachers need to have sufficient knowledge and skills in order to work with children who have different skills. However when the necessary support and education is not provided to teachers –even though the teachers accept the benefits of inclusion practices– the benefits of inclusion remain limited in terms of children with special needs. The purpose of this study was to examine the effects of an in-service training program which was developed for the inclusive preschool teachers, consisted of evidence-based strategies that teachers could use in their classrooms on the outcomes of teachers and children. The static group pretest-posttest design which was one of the pretest-posttest designs with a control group was used in the study. The experimental group included 10 teachers and the control group included 8 teachers and their students with special needs who were attending a public preschool situated in Ankara, Turkey. In order to assess teacher and child outcomes rating scales and observation forms were used. Social validity of the study was examined by the opinions of teachers and the principal. Data collected by the rating scales showed that teacher education had positive effects on opinions of the teachers in the experimental group in terms of classroom management strategies, efficacy related to classroom management and it decreased conflict with children with special needs. Direct observation of the teacher behaviors showed that for free play, teachers' interactions with children with special needs increased and teachers used more praises for and offered more learning opportunities to children with special needs. In terms of child outcomes, results showed that according to teacher opinions social skills of children with special needs improved, and according to the direct observations, their problem behaviors decreased both in table-top activities and free-play, moreover on-task behaviors increased for table-top activities. Both teacher and principal opinions showed that the program had social validity. The results are discussed in the framework of both national and international literature for teacher education and inclusion in the preschool.