Partner şiddeti mağdurlarına yardım etme eğiliminin insanlıktan uzaklaştırma adil dünya inancı ve cinsiyetçilik yönünden incelenmesi
Examining the tendency to help victims of intimate partner violence in terms of infrahumanization, just world belief and ambivalent sexism
Yazar: PINAR KONUK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA CAN
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, bir hedefin algılanan insanlığı ile yakın partner şiddeti vakalarında yardım ve destek sağlama istekliliği arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Çevrede acil bir durum varken olaya tanık olan bireylerin harekete geçmesini etkileyen faktörlerden biri seyirci etkisidir. Seyirci etkisi başkalarının varlığının, kişinin yardım etme davranışını engellemesi olarak tanımlanabilir.  Bir olaya tanık olan insanlar mağdura yardım etmek için harekete geçmeden önce beş karar aşamasından geçerler. Bu aşamalardan birinde takılı kalan insanların mağdura yardım etmedikleri bilinmektedir. Ayrıca, adil dünya inancı ve cinsiyetçiliğin de yardım etme davranışı ile ilişkili olduğu göz önüne alınarak, bu değişkenler arasındaki ilişkilerin incelendiği bir araştırma deseni oluşturulmuştur. Bu doğrultuda senaryolar oluşturularak koşullar (itiraf var/itiraf yok) değişimlendikten sonra katılımcılardan olaya tanık olan biri olduklarını düşünerek yardım etme isteklerini belirtmeleri istenmiştir. Katılımcılar İnsanlıktan Uzaklaştırma Ölçeği, Yardım Etme Ölçeği, Adil Dünya İnancı Ölçeği, Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeği ve Evlilikte Kadına Yönelik Şiddeti Meşrulaştıran İçerikler Ölçeği'ni cevaplamıştır.
Araştırmada, yardım etme ile şiddeti meşrulaştırma, kişisel adil dünya inancı ve düşmanca cinsiyetçilik arasında negatif; birincil ve ikincil duygular arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Koşulun psikolojik yardım ve ikincil duygular üzerinde anlamlı etkisi olduğu görülmüştür. İtiraf koşulunda mağdura daha az ikincil duygu atfedilmiş ve katılımcılar mağdura daha az yardım edeceklerini bildirmişlerdir. Ayrıca koşul ve yardım etme arasındaki ilişkiye insanlıktan uzaklaştırmanın aracılık ettiği görülmektedir. Cinsiyet, birincil duygular, ikincil duygular, genel adil dünya inancı, düşmanca cinsiyetçilik ve şiddeti meşrulaştırma değişkenlerinin yardım etmeyi yordadığı; kişisel adil dünya inancı ve korumacı cinsiyetçiliğin yardım etmeyi yordamadığı görülmektedir. Bulgular, literatür ışığında tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this thesis is to examine the relationship between a target's perceived humanity and their willingness to provide help and support in cases of intimate partner violence. One of the factors affecting the action of individuals who witnessed the event when there is an emergency in the environment is the bystander effect. The bystander effect can be defined as the presence of others preventing the person's helping behavior. People who witness an event go through five decision stages before taking action to help the victim. It is known that people stuck in one of these stages do not help the victim. In addition, considering that belief in a just world and sexism are also associated with helping behavior, a research design was created to examine the relationships between these variables. In this direction, vignettes were created and after the conditions (confession/no confession) were changed, the participants were asked to state their willingness to help, thinking that they were someone who witnessed the event. Participants answered The Infra-humanization ScaleThe Helping Behavior Scale, The Belief in a Just World Scale, The Ambivalent Sexism Scale, and The Content Domains For Justifications of Physical Wife Abuse Scale
In the research, there were negative correlations between helping and legitimizing violence, personal belief in a just world, and hostile sexism; A positive significant relationship was found between primary and secondary emotions. It was observed that the condition had a significant effect on psychological help and secondary emotions. In the confession condition, less secondary emotion was attributed to the victim and the participants reported that they would help the victim less. In addition, dehumanization seems to mediate the relationship between condition and helping. The variables of gender, primary emotions, secondary emotions, general belief in a just world, hostile sexism, and legitimizing violence predict helping; personal belief in a just world and protective sexism do not seem to predict helping. The findings were discussed in the light of the literature and suggestions for future research were presented.