Türkiye'de kamu harcamalarının dağılımı ve sosyal güvenlik açıklarının kamu açıklarına etkileri
The dispersion of governmental expenditure in turkey and the effects of the social security institutions expenditures on the primary public deficits
Yazar: BANU KAPICI
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR BULUŞ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Bölümü / İktisat Ana Bilim Dalı / İkt. Tar. ve İkt. Teori Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Yüzyılın başından günümüze değin, hemen hemen bütün ülkelerde kamu harcamalarının bir artış trendi gösterdiği gözlenmektedir. Artan kamu harcamaları ekonomi literatüründe ve maliye ilminde bu kavramı ön plana çıkarmış ve maliye politikasının temel araçlarından birisi haline getirmiştir. Türkiye'de de kamu harcamaları, transfer harcamalarındaki artış, popülist politikalar, kaynağı olmadan yapılan bütçe harcamaları nedeniyle mali disiplinin kaybolması, bütçe açıklarını kapatmada borçlanma yoluna gidilmesiyle oluşan faiz yükü gibi sebeplerle hızlı bir artış trendine girmiştir. Bir dönem içerisindeki olağan kamu gelirleri ile kamu giderleri arasındaki farkı ifade eden bütçe açıkları, ülkemizde özellikle 1990'lı yıllardan itibaren sürekli artış göstermiştir. Bütçe açıkları üzerindeki en büyük pay faiz ödemelerine ait olmakla birlikte, sosyal güvenlik kurumlarına bütçeden yapılan transferler bütçeye ciddi anlamda bir yük getirmekte ve bütçe açıkları üzerinde temel belirleyici rollerden birini üstlenmektedir. Sosyal güvenlik kurumlarına yapılan transferler, konsolide bütçe açığının artması ve dolayısıyla kamu kesimi borçlanma gereğinin yükselmesi anlamına gelmektedir. Borçlanma gereğinin artması sonucu açıklar, iç ve dış borçlanma ile finanse edilmeye çalışılmakta ve oluşan borçların süreklilik arz etmesi bütçede faiz yükünün artmasına neden olmaktadır. Kırılgan bir yapıda olan yapıda olan Türkiye ekonomisinde bütçe açıkları, kamu maliyesindeki dengesizliklerin temelini oluşturmaktadır.Modern dünyada birçok toplumda sosyal güvenlik açıklarının getirdiği mali yükler nedeniyle ciddi bir tartışma konusudur. 1990'lı Yıllarla beraber tutarlı bir sosyal politikadan yoksun kalan sosyal güvenlik sistemimizin, erken emeklilik uygulamaları, kurum fonların verimsiz alanlarda kullanımı, prim tahsilatına yönelik sorunlar, kayıt dışılık, getirilen af uygulamaları gibi nedenlerle aktüeryal dengesi giderek bozulmuş ve sistemin hızla bozulan mali dengesi ekonomik istikrarı tehdit eder boyutlara ulaşmıştır.

Abstract:
From the beginning of the century up to now, the public expenses of nearly all the countries in the world present an increasing trend. The increasing public expenses came into existence in the literature of economy and science of finance in recent years, and became one of the basic tools of the finance policy. Also in Turkey, the public expenses got into a fast increasing trend because of losing economical discipline due to increases in transfer expenses, populist policies, budget expenses without any resources, and the interest loads due to debts for paying the budget deficits. The budget deficit means the difference between the public incomes and the public expenses, and continuously increases in our country especially since 1990s. The lion?s share in the budget deficits belongs to the interest payments that the transfers paid with the budget to the social security institutions considerably affect the budget and play a great role in determining the budget deficits. The transfers to the social security institutions meant the increase in the consolidated budget deficit and therefore the increase of borrowing necessity of the public sector. As a result of the increase in getting into debt necessity, the deficits are tried to be financed with internal and external debts and the continuity of the debts cause to have an increasing interest load in the budget. The budget deficits of Turkey economy having a brittle structure constitute the foundation of the imbalances in the public finance.The financial cost due to social gaps is a serious discussion subject in many societies of today?s modern world. The actuarial balance of our social security system that is deprived of a coherent social policy with the 1990s was damaged due to early retirement applications, using institutional funds in inefficient areas, problems about premium revenues, unrecorded operations and exemption applications, and the financial balance of the system reached to a level of threatening the economical stability.