Türkiye coğrafyasında yetişen antidiyabetik potansiyel taşıyan bitkilerin biyoaktif bileşenlerinin belirlenmesi
Determination of bioactive components of plants with antidiabetic potential growing in the geography of Turkiye
Yazar: NOUSHIN SHAKOURI
Danışman: PROF. DR. CEVAT NİSBET
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Veteriner Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyokimya = Biochemistry
Dizin: Antidiyabetikler =   ; Flavonoidler = Flavonoids

Özet:
Diyabetin tıbbi tedavisi hipoglisemik ilaçlar ve insüline dayanır. Ancak günümüzde bu ilaçların maliyeti ve yan etkilerinin olması nedeniyle fitoterapi gibi alternatif tedavi yöntemlerine olan ilgi giderek artmaktadır. Bugüne kadar 1050'den fazla antidiyabetik bitki tanımlanmış ve bunlardan 300'e yakın aktif antidiyabetik bileşik izole edilmiştir. Yapılan çalışmalara göre flavonoidler bitkilerdeki aktif antidiyabetik bileşiklerin önemli bir grubunu oluşturmaktadır.
Bu tez kapsamında Türkiye'nin farklı bölgelerinden toplanan ve halk tarafından şifalı olduğu için tüketilen 20 adet yenilebilir bitkinin flavonoid analizi gerçekleşti.
Kullandığmız bitkiler: Adaçayı (Salvia fruticosa MILLER.), Asma yaprağı (Vitis vinifera L.), Ayva yaprağı (Cydonia Oblonga MILLER), Ceviz yaprağı (Juglans regia L), Civan perçemi (Achillea millefolium L.), Çörek otu (Nigella Sativa L.), Deve dikeni (Silybum marianum L.), Dere otu (Anethum graveolens L.), Hatmi (Althaea officinalis L.), Hunna (Zizyphus jujuba MILLER.), Isırgan (Urtica dioica L.), Kişniş (Coriandrum sativum L.), Kuşburnu (Rosa canina L.), Nar kabuğu (Punica granatum L.), Papatya (Matricaria chamomilla L.), Siyah üzüm (Vitis vinifera L.), Sumak (Rhus coriaria L.) , Yemlik (Tragopogon dubius), Yeşil çay (Camellia sinensis L.), zeytin yaprağı (Olea europaea L.) yer almıştır. Çalışmamızda antidiyabetik etkisi olan 5 flavonoid (Kateşin, Apigenin, Kaemferol, Luteolin, Kuersetin) bileşen seçildi.
Metot: Bitkilerden hazırlanan etanollu ekstraktları HPLC cihazında analiz edildi.
Bulgular: Analiz sonuçlarına göre tüm bitkilerde kateşin tespit edilirken, Kuersetin sadece dere otu, adaçayı ve nar kabuğunda görüldü. Luteolin ve kaemferol yanlızca ceviz yaprağında bulundu ve apigenin papatya ve ada çayında belirlendi. En çok flavonoid bileşen sumak ve yeşil çayda bulundu.
Sonuç: Bu çalışma ile antidiyabetik potansiyel taşıyan yirmi bitkinin flavonoid bileşenin düzeyleri belirlenmiştir. Bu bulgular bitkilerde mevcut falavonoid içeriği ve düzeyleri ile antidiyabetik özelliklerinin belirlenmesine yönelik yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı kanaatindeyiz.
Anahtar Sözcükler: Antidiyabetik, Flavonoidler, Hipoglisemık,HPLC, İnsülin

Abstract:
Medical treatment of diabetes is based on hypoglycemic drugs and insulin. However, today, due to the cost and side effects of these drugs, interest in alternative treatment methods such as phytotherapy is increasing. To date, more than 1050 antidiabetic plants have been identified and nearly 300 active antidiabetic compounds have been isolated from them. According to studies, flavonoids constitute an important group of active antidiabetic compounds in plants.Within the scope of this thesis, flavonoid analysis of 20 edible plants collected from different regions of Turkey and consumed by the public for their medicinal properties was carried out. Plants we use: (Salvia fruticosa MILLER.), (Vitis vinifera L.), (Cydonia Oblonga MILLER.), (Juglans regia L.), (Achillea millefolium L.), (Nigella Sativa L.), (Silybum marianum L.), (Anethum graveolens L.), (Althaea officinalis L.), (Zizyphus jujuba MILLER.), (Urtica dioica L.), (Coriandrum sativum L.), (Rosa canina L.), (Punica granatum L.), (Matricaria chamomilla L.), (Vitis vinifera L.), (Rhus coriaria L.), (Tragopogon dubius), (Camellia sinensis L.), (Olea europaea L.).
In our study, 5 flavonoid compounds (Catechin, Apigenin, Kaemferol, Luteolin, quercetin) with antidiabetic effects were selected.
Method; Analyzes were made on the HPLC device of the ethanolic extract of the prepared plants.
Results: According to the analysis results, while catechin was detected in all plants, Quercetin was only seen in (Anethum graveolens L.), (Salvia fruticosa MILLER.), and (Punica granatum L.) peel. Luteolin and kaemferol were found only in (Juglans regia L) leaves, and apigenin was detected in (Matricaria chamomilla L.), and (Salvia fruticosa MILLER.), The most flavonoid components were found in (Rhus coriaria L.), and (Camellia sinensis L.).
Conclusion: In this study, the levels of flavonoid components of twenty plants with antidiabetic potential were determined. We believe that these findings will contribute to studies on determining the phalavonoid content and levels and antidiabetic properties of plants.
Keywords: Antidiabetic, Flavonoids, HPLC, Hypoglycemic, Insulin