Kentsel yapıdan kırsal yapıya tersine göç: Samsun, Tekkeköy ve 19 Mayıs ilçeleri örneği
Migration from urban to rural structure in reverse: Case of Samsun, Tekkeköy and 19 Mayıs districts
Yazar: BÜNYAMİN AKBULUT
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ŞAHİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Geri dönüş = Repatriation ; Kentler = Cities ; Kentleşme = Urbanization ; Kır sosyolojisi = Rural sociology

Özet:
Türkiye'de 1950'lerden sonra hız kazanan göçler, kentleşme süreciyle birlikte önemli toplumsal değişimleri ortaya çıkarmıştır. Kentleşmenin etkisiyle yaşanan toplumsal değişimler bağlamında kır-kent ayrımı da mekânsal ve toplumsal açıdan zaman içinde bir değişime uğramıştır. Bu ayrım başta belirginliğini koruduysa da günümüzde kentsel yayılma, kırsal soylulaştırma, tersine göç ve yönetimsel alanların bölümlenmesiyle ilgili yasal düzenlemelerde yapılan değişiklikler gibi kentsel süreçler sonucunda esnemekte ve belirsizleşmektedir. Bu bağlamda kent yaşayanlarının beklentilerinin farklılaşması sonucu kent yaşamından kır yaşamına geçilmesine neden olabilmektedir. Tezde kentte yaşayanların kentsel yaşama alanlarından kent çeperlerindeki kırsal alanlara doğru bir yönelişin, yani kentlerden onları çevreleyen kırsal bölgelere doğru tersine çevrilmiş bir hareketliliğin olduğu ve son yıllarda artış eğilimi gösterdiği varsayımından hareket edilmektedir. Araştırmada kır-kent değişiminin etkisiyle kırsal alanlara bir yönelim olduğu durumda bu kapsamdaki bireylerin kır-kent algılarını, etkileşimlerini, toplumsal ve mekânsal etkilerini saptayarak ortaya koyulması hedeflenmiştir. Bu kapsamda kentsel alanlardan kırsal alanlarına yönelimin Samsun kenti üzerinden nedenlerinin neler olduğu araştırılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış olup, amaçlı örneklem modeli tercih edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde betimsel ve sistematik analiz yöntemi kullanılmış, elde edilen veriler yorumlanmıştır. 
Çalışma sonucunda, kentlerde yaşayan bireylerin beklentilerinin farklılaşmasıyla kır yaşamına yönelimin arttığını ortaya koymaktadır. Geri dönüşlerde emeklilik, memleket özlemi, daha iyi sosyo-ekonomik şartlara kavuşmak, geçim sıkıntısı, kentlerin yoğunluğundan uzaklaşmak, kır yaşamına duyulan istek, covid-19 pandemisi, sağlık sorunları, tarım arazilerini değerlendirmek ve tarımsal desteklemelerden faydalanmak gerekçelerinin etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Geri dönüşler sonrası bireylerin toplumsal yaşamlarında ve kırın mekânsal boyutunda çeşitli değişimler meydana gelmiştir. Çalışmanın sonuç bölümünde ileri sürülen politika önerileriyle kentleşme politikalarına ve tersine göçün meydana getirebileceği sorunların çözümüne katkı sunulmuştur.

Abstract:
The migrations that gained momentum after the 1950s in Turkey revealed important social changes along with the urbanization process. In the context of the social changes experienced with the effect of urbanization, the rural-urban divide has also changed spatially and socially over time. In the thesis, it is based on the assumption that there is a reversed mobility from urban living areas to rural areas on the urban periphery and that it has shown an increasing trend in recent years. In the research, it is aimed to reveal the rural-urban perceptions, interactions, social and spatial effects of individuals within this scope by determining if there is an orientation to rural areas due to the effect of rural-urban change. In this context, it has been investigated what are the reasons for the orientation from urban areas to rural areas through the city of Samsun. In the study, the purposeful sampling model was preferred among the qualitative research methods. Descriptive and systematic analysis methods were used in the analysis of the data and the obtained data were interpreted. 
As a result of the study, it reveals that the orientation to rural life increases with the differentiation of the expectations of individuals living in cities. It was concluded that the reasons for retirement, homesickness, achieving better socio-economic conditions, livelihood difficulties, moving away from the density of cities, the desire for rural life, the COVID-19 pandemic, health problems, the use of agricultural land and agricultural support are effective in the returns. After the returns, various changes have occurred in the social lives of individuals and the spatial dimension of the countryside. With the policy proposals put forward in the conclusion section of the study, contributions to urbanization policies and, conversely, to the solution of problems that migration may cause were presented.