Afgan mülteci kadınlarda toplumsal cinsiyet, dindarlık ve benlik saygısı
Gender, religiosity and self-esteem among Afghan refugee women
Yazar: ZÜLFÜYE ZEHRA ÇİÇEK
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP SAĞIR
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology

Özet:
Ülkesinden savaş, siyasi iktidarsızlık, şiddet gibi nedenlerle zorunlu olarak göç etmek zorunda bırakılan ve hem mülteci hem de kadın olmak bakımından dezavantajlı konumda bulunan Afgan mülteci kadın örneklemi, farklı yönlerden anlaşılmaya ve incelenmeye muhtaçtır. Afgan kadınların benlik saygılarının, diğer bir ifadeyle kendilerinden memnuniyetlerinin ne derece olduğu ve bunun da demografik değişkenlerin yanı sıra bireyin hayatında önemli dinamikler olan din ve toplumsal cinsiyet algıları gibi değişkenler açısından incelenmesi dikkate değer bir husus olarak görülmektedir. 
Araştırmanın temel amacı, Türkiye'ye zorunlu nedenlerle göç etmiş Afgan mülteci kadınların toplumsal cinsiyet algılarını, içsel dini motivasyonlarını ve benlik saygılarını incelemektir. Bu amaçla nicel araştırma yöntemi kullanılan araştırma, Elazığ ilinde ikamet eden 136 Afgan kadınla gerçekleştirilmiştir. Demografik değişkenler ile toplumsal cinsiyet algıları, benlik saygıları ve içsel dini motivasyon düzeyleri arasında bir ilişkinin olup olmadığı incelenmektedir. Bu sebeple çalışmada Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği (TCAÖ), Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve İçsel Dini Motivasyon Ölçeği kullanılmıştır. 
Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara dayalı olarak, Afgan mülteci kadınların toplumsal cinsiyet algılarının yaş, medeni durum ve eğitim düzeyi değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaştığı; çalışma durumu ve ekonomik durum değişkenleriyle ise anlamlı düzeyde farklılaşmadığı bulgulanmıştır. Benlik saygıları ise eğitim düzeyi ve ekonomik durum değişkenleri ile anlamlı düzeyde farklılaşırken; yaş, medeni durum ve çalışma durumu değişkenleriyle anlamlı düzeyde farklılaşmadığı sonucuna varılmıştır. İçsel dini motivasyonlarına baktığımızda ise yaş, eğitim düzeyi ve ekonomik durum değişkenleriyle anlamlı olarak farklılaştığı; medeni durum ve çalışma durumu değişkenleriyle ise anlamlı düzeyde farklılaşmadığı görülmüştür. Toplumsal cinsiyet algısı, benlik saygısı ve içsel dini motivasyon ilişkisi ile alakalı sonuçlar incelendiğinde; toplumsal cinsiyet algısı ile içsel dini motivasyon  arasında negatif yönde anlamlı ilişki ve toplumsal cinsiyet algısı ile benlik saygısı arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunurken; benlik saygısı ve içsel dini motivasyon arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır.

Abstract:
The Afghan refugee women sample, who were forced to migrate from their country due to reasons such as war, political impotence, and violence, and who are in a disadvantaged position as both a refugee and a woman, needs to be understood and examined from different aspects. It is considered a noteworthy issue to examine the self-esteem of Afghan women, in other words, the degree to which they are satisfied with themselves, and to examine this in terms of demographic variables as well as variables such as religion and gender perceptions, which are important dynamics in the individual's life. The main purpose of the research is to examine the gender perceptions, internal religious motivations and self-esteem of Afghan refugee women who migrated to Turkey for compulsory reasons.  For this purpose, the research using quantitative research method was conducted with 136 Afghan women residing in Elazığ province.
It is examined whether there is a relationship between demographic variables and their gender perceptions, self-esteem, and internal religious motivation levels, and it is also investigated whether Afghan women's gender perceptions and internal religious motivation predict their self-esteem.  For this reason, the Gender Perception Scale, Rosenberg Self-Esteem Scale, and Intrinsic Religious Motivation Scale were used in the study.
Based on the findings of the research, it was found that Afghan refugee women's gender perceptions differ significantly according to age, marital status, and educational status; It was found that there was no significant difference with the variables of employment status and economic status. While self-esteem differs significantly with education level and economic status variables; It was concluded that there was no significant difference with age, marital status, and employment status variables. When we look at internal religious motivations, it is seen that they differ significantly with age, education level and economic status variables; It was observed that there was no significant difference with marital status and employment status variables. When the results regarding the relationship between gender perception, self-esteem and internal religious motivation are examined; While there is a negative significant relationship between gender perception and intrinsic religious motivation and a positive significant relationship between gender perception and self-esteem; No statistically significant relationship was found between self-esteem and intrinsic religious motivation.