Karakuş (Akkuş) kazasında nüfus (H. 1246-h. 1259)
Population in Karakus (Akkus) district (H. 1246-h. 1259)
Yazar: EMRAH YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. YUNUS EMRE TEKİNSOY
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Nüfus = Population ; Ordu-Akkuş = Ordu-Akkuş ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sosyal tarih = Social history ; Sosyokültürel durum = Socio-cultural situation

Özet:
Osmanlı Devleti'nde nüfus kayıt sistemi 19. yüzyılın ilk yıllarında oluşturulmaya
başlanmıştır. İlk nüfus sayımı yalnızca erkek nüfus ele alınarak 1831 tarihinde yapılmıştır.
Böylece Osmanlı toplumunun nüfus niteliği ve etnik yapısı hakkında elle tutulur bir kaynak
olarak ilk nüfus defterleri oluşturulmuştur. Bu defterler sayesinde Müslüman ve Gayrimüslim
unsurların aile yapısı, sosyal ilişkileri ve bireylerin toplumdaki yeri hakkında göreceli
bilgilere rastlanılabilmektedir. Bu noktada Osmanlı toplumunun sosyal yapısını anlamak ve
fikir edinmek noktasında nüfus defterleri önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Bu çalışmada Osmanlı idare sisteminde Sivas vilayetine bağlı olarak gözüken ve
günümüzde Akkuş olarak bilinen Karakuş kazasına ait iki adet nüfus defteri incelenmiştir.
İlgili defterler, 2282 ve 2351 numaraları ile kayıt altına alınmıştır. Bu defterlerden 2282
numaralı olanı Hicri 1246 (1831) tarihli olmakla beraber diğer 2351 numaralı defter ise Hicri
1259 (1844) tarihlidir. İlgili defterlerde kaza erkek nüfusu, kayıtlı kişilerin eşkâl bilgileri, aile
ve sülale bilgileri hakkında detaylı bilgilere ulaşılmıştır.
Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Karakuş (Akkuş) kazasının
tarihçesi ve coğrafi yapısı hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde ise 2282 ve
2351 numaralı nüfus defterlerinin tanıtımı ve değerlendirmesi yapılmıştır. İlgili defterler
üzerinden Karakuş (Akkuş) kazasına bağlı köylerin idari yapısı, köylerin nüfus yaş dağılımı
ve kayıtlı kişilerin fiziki özellikleri hakkında bilgilere yer verilmiştir. Böylece günümüzde
Ordu iline bağlı olan Karakuş (Akkuş) ilçesinin 19. yüzyılın ilk yarısındaki sosyal ve kültürel
durumu verilere dayalı olarak aydınlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The population registration system in the Ottoman Empire began to be established in
the first years of the 19th century. The first census was made in 1831, considering only the
male population. Thus, the first population registers were created as a tangible source about
the population and ethnic structure of the Ottoman society. Thanks to these notebooks,
relative information about the family structure, social relations of Muslim and non-Muslim
elements and the place of individuals in society can be found. At this point, the population
registers are an important source in terms of understanding the social structure of the Ottoman
society and gaining an idea.
In this study, two population registers belonging to the Karakuş township, which was
known as Akkuş and which appeared to be connected to the Sivas province in the Ottoman
administrative system, were examined. The related books were recorded with numbers 2282
and 2351. While the one with the number 2282 is dated 1246 (1831) Hijri, the other one with
the number 2351 is dated 1259 (1844) by the Hijri. In the relevant books, detailed information
about the male population of the accident, the descriptions of the registered persons, and the
family and dynasty information were obtained.
The study consists of two parts. In the first chapter, detailed information about the
history and geographical structure of the Karakuş (Akkuş) accident is given. In the second
part, the introduction and evaluation of the population registers numbered 2282 and 2351
were made. Information about the administrative structure of the villages of the Karakuş
(Akkuş) district, the population age distribution of the villages and the physical characteristics
of the registered persons are included in the related books. Thus, the social and cultural
situation in the first half of the 19th century of Karakuş (Akkuş) district, which is connected
to Ordu province today, has been tried to be clarified based on data.