İnsan kaynaklarının değerlendirilmesinde sosyal faktörlerin rolü: Konya örneği
The role of social factors in human resources evaluation: Konya case
Yazar: AHMET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SAMİ ŞENER
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ekonomik yapı = Economic structure ; Kişisel özellikler = Personal specifications ; Konya = Konya ; Kurumsal değişim = Corporate change ; Kurumsal yapı = Corporate structure ; Kurumsal yönetim = Corporate governance ; Kültürel yapı = Cultural structure ; Sosyal yapı = Social structure ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; İnsan kaynakları = Human resources

Özet:
İnsan kaynaklarının değerlendirilmesinde sosyal faktörlerin etkinliği hep sözlü olarak kabul edilen, önemi sözlü olarak vurgulanan bir gerçekliktir. İnsan Kaynakları Değerlendirilmesi denilince onunla ilgili psikolojik, sosyolojik, kültürel değerlere ait kavramlar da gündeme gelmektedir. Fakat bu kavramların işletmelerde sistemleştirilmiş bir karşılığı genelde bulunmamaktadır. Bu nedenle de bireysel ya da kurumsal olarak insan kaynaklarının değerlendirilmesi ya da sistemleştirilmesi ciddi zorluklar ve çalışma alanlarını da ihtiva etmektedir. Her insanın ayrı bir dünya olduğu hep ifade edilir. Fakat bu dünyanın keşfi de asırlar geçmesine rağmen halen bilimsel olarak araştırılması ve keşfedilmesi gereken pek çok bakir alan barındırmaktadır.İşletmelerde insan kaynakları değerlendirilmesinde tabii olarak esas alınan konu işletme hedefleri ile bağlantılı olarak insanların bu hedeflere yönelim ya da başarısının ölçülmesini hedeflemektedir. Bu değerlendirme anlayışı, insanın kendi varlık, özel, sosyal, ailevi?vs yaşam dünyasını, ihtiyaçlarını genelde çok içerisinde barındırmayan, gerekliliklerini ikinci ya da daha geri planlarda tutan bir içeriğe sahiptir. İşletmenin ihtiyaç ve hedefleri insan kaynakları değerlendirilmesinde ön planda tutulmakta, bu bağlamda uzun vadede kalıcı çözümler sunacak faktörler genelde geri planda tutulmaktadır.Genel olarak insanın değerlendirilmesinde; insanın kişilik yapısı, özel yaşam, aile yaşamı, sosyal yaşam, davranış biçimleri, değerleri çok önemlidir. Bunların değerlendirilmesine yönelik gerekliliklerin ortaya konulabilmesi, çalışanların performansını ve uzun dönemli başarılarının alt yapısını oluşturabilecektir. Bu bağlamda, çalışanın performans hedefleri belirlenirken ve de takip edilirken;1.İş hayatında insan ihtiyaçlarına göre tasarlanmış bir ortam,2.İnsana ait değerler, ihtiyaç ve beklentiler,3.İş ortamına ait insani değerler,4.Kişisel, çevresel, kültürel ve sosyal faktörlerin değerlendirilmesi,5.İnsanların, maddi, manevi, kültürel, sosyal beklentileri,6.Sosyal faktörlerin anlaşılabilmesi/ölçülebilmesine ait sistematik geliştirmek,gibi ilkeler, çalışan performansını yukarıya taşıyacağı gibi işletme performansına da aynı ölçüde katkı sağlayacaktır.Bu çalışmada çalışanların kendi istekleri, gözlemlenen kişisel özellikleri, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, medeni durum, çalışma süresi, davranış biçimleri, insan ilişkileri, iletişim yetenekleri, toplumsal saygınlık düzeyi gibi değişkenler üzerinde yoğunlaşmıştır.İşletmelerde yönetim, öncelikle sosyal ilişkilerin yer aldığı bir bünyedir. İnsan kaynakları da ortak duygu, düşünce, tavır etrafında oluşan, gelişebilen bütünleşik bir sistemdir. İnsan kaynakları yönetimi; grup, grubun ortak değer ve katılımları ile oluşan bir organizasyon biçimidir. Çalışanlar arasındaki ilişkiler, sosyal faktörler, iş uyumu, iş tatmini ve çalışan performansı üzerinde doğrudan etkili olmaktadır.Bütün bu açıklananlarla, insan kaynaklarında sosyal faktörlerin de sistemleştirilmesinin, ölçülebilmesinin, hem çalışan hem de işletmeyi aynı hedeflere yönlendirecek ve ölçülebilir başarıyı da beraberinde getireceği öngörülmektedir. Bunun aksine uygulamalar, kısa vadeli işletme performansı, hedefleri adına, uzun dönemde insan kaynakları, sürdürülebilir gelişme ve hedeflerinin başarısız olması anlamına gelecektir.

Abstract:
It is a known and verbally accepted reality that social factors are important about human resources evaluation. But, when it is mentioned about human resources evaluation we have to pay attention to psychological, social, cultural concepts and values. Because of these reasons, human resources evaluation and systematization include some serious difficulties. It is known as a reality that every person is a different from the other. Although many centries passed since exploration of scientific studies, it has still been so much virgin areas that should be researched.In human resources evaluation, the main point of view is company?s targets. We must evaluate all activities of person according to adjustability of company targets. The fact that evaluation method doesn?t focus on person?s individual, private, social, family life in the first projection, these are in the second or in other levels. The targets and requirements of companies are in the first projection.Generally, human resources evaluation include private, family, social life and values. It has to be projected and systematized all these factors with targets and requirements of companies. We can supply satisfaction of both human resources and company targets with this way. That is mean, while it is being followed of operating targets, we have to pay attention some details as follows;1.Well-designed job environment for human requirements,2.Values, requirements and needs of human3.Values of human about working life4.Evaluation of personal, environmental and social factors5.Materialistic, moral, cultural and social expectation of human6.Understanding, measurable and systematization of social factorMentioned principals above will develop human resources performance as the same as company?s performance.This study has focused especially on wishes, personal characteristics, age, sex, education level, marital status, working period, social respectability level variables?and so on.Primarily, company management is a structure that includes social relationships. Human resources is also an integrated developing system that is occured and formed by common impression and behaviours. More over, human resources management is an orgazation structure including group, common values and participation of group. Relationships, social factors between employees are directly effective on working harmony, satisfaction and performance of working life.It has been foreseen with the mentioned explenation above that systematized and measured of social factors in human resources management will supply measurable succes and motives both employeees and company to the same targets. Practices to the contrary for short term interprice?s targets will supply unsuccessful results on sustainable growth and targets in human resources management in the long term.