Haber metinlerinin söylemsel analizi üzerine bir çalışma: Haberin tarafsızlığı açısından Türk basınında temizlik işçileri grevi /
Yazar: AYTÜL GÜRTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. NURETTİN GÜZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1994
Konu: Gazetecilik = Journalism
Dizin: Basın = Press ; Grev = Strike ; Haber metinleri = News texts ; Metin = Text ; Söylem analizi = Discourse analysis ; Tarafsızlık = Impartiality ; Temizlik = Clean liness ; Türkiye = Türkiye ; İşçiler = Workers

Özet:
Kitle iletişim alanında 20 'inci yüzyılda görülen hızlı değişme ve gelişmeler bu alandaki akademik çalışmaları ve kuramları da etkilemiştir. Bu gelişme içinde haberin insan yaşamındaki öneminin giderek arttığının belirlenmesi, kitle iletişim alanındaki son dönem çalışmalarının haber üzerinde yoğunlaşmasına yolaçmıştır. Gerek liberal çoğulcu ve gerekse eleştirel yaklaşımdaki son dönem çalışmaları ağırlıklı olarak haber 'i konu almaktadır. Bu çalışmalarda haberin kişilerin bilgi, inanç ve düşüncelerinin oluşumunda önemli bir role sahip olduğu genel kabul görmektedir. Habere yüklenen çoğulcu toplumun oluşmasını sağlayacak enstürman düşüncesi de artık liberal yaklaşım tarafından da reddedilmekte, haber değerleri sorgulanmaktadır. Haber konusundaki incelemelerde de haber metninin söylem analizi yeni bir araştırma yöntemi olarak ortaya çıkmış ve özellikle Avrupalı araştırmacılar tarafından yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada da Türk basınında haber konusu incelenmiştir. Haber metinlerinin söylem analizi yöntemiyle yapılan çalışmada, belediye işçilerinin 1992 yılındaki grevi örnek olay seçilmiştir. Türk basınının izlediği öne sürülen liberal haber anlayışı ilkelerinin (yansızlık, nesnellik, dangelilik, adi İlik gibi) hayata geçirilip geçirilmediği saptanmaya çalışılmıştır. Türkiye'nin en çok satan 3 büyük gazetesi üzerindeki araştırmanın sonuçları, basında, sayılan ilkelere uygun yayın yapılmadığını göstermiştir.

Abstract:
The rapid developments in the mass communication area, that observed in the 20 'th century, have influenced also the scholars' s works and the theories in the mass communication field. The increasing importance of the news in the people's life, lead the researchers to concentrate in the news in mass media. The late scholars, both from the two main approaches; liberal pluralist and critical, have made number of researches in the news text and news production. In these studies, generally, the news is taken as an important instrument that has a very important role on the forming of the knowledge, beliefs and thoughts of the people. The news values are been started to be questioned and criticised even by the liberal approach that gives a very important role to the news in the construction of the pluralist society. The news is not accepted as a mirror of the reality anymore. A new analysing method namely discourse analysis emerged as an new research technique in the recent years and started to be widely used by the European researchers in the news text analysing. In that case study, news in the Turkish Press is analysed by using the discourse analyse method of the news text on the strike made by the municipality workers in the 1992. The out come of the research indicates that the liberal pluralist understanding of the news values such as impartiality, objectivity, balanced e.t.c. is not practised in the Turkish Pres. -11-