Mecmûatü's- Sanâyi': Giriş-dil özellikleri-metin-dizin
Mecmûatü's- Sanâyi': Introduction-linguistic features-text-index
Yazar: SERDAL KARA
Danışman: PROF. DR. ZAFER ÖNLER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dergiler = Magazines ; Dil özellikleri = Language features ; Farsça = Persian ; Farsça kelimeler = Persian words ; Mecmuatü's- Sanayi = Mecmuatü's- Sanayi ; Türkçe çeviri = Turkish translation

Özet:
Bir dilin tarih içindeki gelişimini tam olarak ortaya koyabilmek için mutlaka o dilin çeşitli alanlarında yazılmış değişik dönemlerine ait metinlerini incelemek gerekir. Bu nedenle de tez konusu olarak seçtiğimiz eserin farklı alanlarla ilgili konuları içermesi Türk Dili?nin bu alanlardaki kelime dağarcığını ve işleyişini göstermesi bakımından önemlidir. Ayrıca Farsçadan Türkçeye tercüme edilen eser Farsça kelimelerin Türkçe karşılıklarını göstermesi bakımından ayrı bir değere sahiptir. Bunun yanı sıra eserin birden fazla nüshasının bulunması ve bu nüshaların farklı zamanlarda istinsah edilmesi eserin ne kadar çok okunduğunu ve yayıldığını gösterir ki bu da eserin önemini arttırmaktadır.
Bitlis Hanlığı döneminde 17. yüzyılda Abdal Hanın emri ile Farsçadan Türkçeye tercüme edilen eser, değerli taşların yapılması, panzehir hazırlanması, çeşitli silah yapımı ve cinsel gücü artırıcı ilaç yapımı gibi birçok farklı konuyu içermektedir. Eserle ilgili tespit ettiğimiz on dokuz nüshanın tamamı harekesizdir. Bu nüshalardan on sekizinin dijital kopyasını temin edebilirken, Bosna-Hersekte bulunan bir nüshanın kopyasını temin edemedik. Tespit ettiğimiz nüshalar içinde en sağlam nüsha Millet Kütüphanesinin Ali Emiri koleksiyonunda yer alan H. 1108 tarihli nüshadır. Metin çalışmamızda bu nüshayı esas aldık. Çalışmamız  Giriş, Dil Özellikleri, Metin, Dizin, Sonuç ve Kaynaklar? bölümlerinden oluşmaktadır.
Giriş bölümünde Mecmÿèatüéã-äanÀyiè?nin adı ve yazılış amacı, konusu ve bölümleri,  metin incelemesinde uygulanan yöntemler, eserin Türkçe nüshaları ile yazarı ve mütercimi hakkında bilgi içermektedir. Daha sonra metnin yazım, ses ve biçim yönleriyle ele alınıp incelendiği Dil Özellikleri bölümü gelmektedir. 
Üçüncü bölümde esas aldığımız nüshanın çeviri yazısının yapıldığı  Metin bölümü yer almaktadır. Bu bölümde esas aldığımız nüshada eksik ya da yanlış olan kelime veya ifadeler diğer nüshalardan tamamlanıp düzeltildi. 
Dizin bölümünde metnin gramatikal dizini verildi. Dizinde geçen kelime veya tamlamaların anlamları metne bağlı olarak verildi. Bu sayede metnin sözlüğü de oluşturulmuş oldu. Bu bölümün sonunda ayrıca özel adlar dizini de yer almaktadır. 
Çalışma metin incelemesinde elde edilen bulguların yer aldığı Sonuç  ile yararlanılan kaynakların verildiği Kaynaklar bölümü ile sona ermektedir.

Abstract:
If one wishes to give a complete account of the development of a language throughout history it is imperative to study texts written in variant areas of this language, which belong to different periods. This lends particular significance to the text that we have chosen as the topic of our thesis. It includes topics belonging to different areas and therefore shows the repertoire and function of the Turkish language in these areas. Moreover, the work has been translated from Persian into Turkish, which gives it further value because it reveals the Turkish equivalents of Persian words. Lastly the work is extant in more than one copy and the different copies were produced at different times, which is equally important because it shows how often it was read and  how far it was disseminated.      
Translated from Persian into Turkish at the command of Abdal Khan in the Khanate of Bitlis in the seventeenth century, the work contains many different topics such as the manufacture of precious stones, the preparation of antidotes, the making of various weapons and the preparation of drugs that improve sexual performance. All nineteen copies of this work that we have been able to find are without vowel marks. With the exception of one manuscript in Bosnia-Herzegovina digital copies could be obtained. The soundest of the copies, which we have found, is a copy dated to H. 1108, which is held in the Ali Emiri collection of the National Library. In our study we have taken this text as our base. Our study consists of the sections ?Introduction, Special Linguistic Features, Text, Index, Conclusion and Sources?. 
The introduction contains information about the name ?Mecmÿèatüéã-äanÀyiè?, the aim of its composition, its topic and sections, the methods applied in the study of the text, the Turkish copies of the work, its author and its translator. Then follows the section ?Special Linguistic Features? where the text is studied in regard of its orthographic, phonological and morphological characteristics.
The third section, under the title ?Text?, contains a transcription of our base copy. In this section words and expressions that are missing or misspelt in our base copy are completed and corrected.
In the section titled ?Index? a grammatical index of the text is given. The meanings of words and word groups found in the index are given as they are found in the text. This section ends with an index of personal names.
The study ends with a ?Conclusion?, which contains our findings from the analysis of the text, and with the section ?Sources?, which lists the sources that have been used.