Üniversite öğrencilerinin sosyal kaygı problemlerini açıklama ve gidermeye yönelik gerçeklik terapisi oryantasyonlu bir yardım modelinin geliştirilmesi
A reality therapy oriented helping model for explaning and reducing collage students' social anxiety
Yazar: MEHMET PALANCI
Danışman: DOÇ.DR. YAŞAR ÖZBAY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışma Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
02. Özet Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin yaşadıkları "sosyal kaygı" sorunlarını açıklama ve giderebilmeye yönelik bir yardım modeli geliştirmektir. Bu amaçla iki aşamalı olacak şekilde yürütülen çalışmanın birinci basamağında; nedensel karşılaştırma temelinde problemi tanımlamaya yönelik betimsel model analiz edilmiştir. İkinci aşamada; deneysel çalışmayla "gerçeklik terapisinin" sosyal kaygıyı giderebilmeye yönelik etkinliği, sınanan modelin uygunluğu içerisinde uygulamalı olarak araştırılmıştır. Araştırmada model tanımlamaya yönelik işlemler "Çalışma-I", uygulama süreci ve sonucuna ilişkin bulgulara içeren işlemler "Çalışma-II" olarak adlandırılmıştır. Çalışma-I üniversite öğrenimlerine devam etmekte olan 650 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir. Taramalar ve gerçekleştirilen duyrularla Çalışma-II için 72 katılımcı belirlenmiş ve bunların arasından deneysel çalışmaları gerçekleştirmek üzere iki deney grubu oluşturulmuştur. Grupla gerçeklik terapisi oryantasyonlu, 10 seanslık sosyal kaygıyı giderebilmeye yönelik yardım program uygulanmıştır. Uygulamaya ilişkin ölçümler ön test, son test, 3 ay ve 6 ay takip çalışmalarıyla yürütülmüştür. Araştırmada Çalışma-I için, model sınama işlemi Yapısal Eşitlik Modeli/Lisrel/Path Diyagram/Windows ile gerçekleştirilmiştir. Faktör Analizi, Çok Yönlü Hiyerarşik Regresyon Analizi, Korelasyon ve t testine dayalı işlemler SPSS/Windows 10.0 bilgisayar programı kullanılarak yürütülmüştür. Çalışma-II için, nitel bulguların yanında, tanımlayıcı istatistik ve uygulama sonuçlarını zaman*müdahale etkileşimini içinde görmeye yardımcı Çok Yönlü Tekrarlı Ölçüm Analizi kullanılmıştır. Lisrel ile önerilen modeli doğrulayıcı ve nedensel ilişkileri tarif etmeye uygun sonuçlar elde edildiği görülmüştür. Sosyal kaygı, model içerisinde sınanan değişkenlerle yordanabilmiştir. Regresyon analizi ve korelasyonel işlemlerle modeli yordamaya yönelik destekleyici veriler sergilemiştir. Tekrarlı ölçüm analizi sonuçlan değişkenlerinin zaman*müdahale etkileşimlerini araştırmanın temel hipotezleri bağlamında deney ve takip çalışmaları için desteklemiştir. Genel olarak sosyal kaygı düzeyindeki azalma, nitel ve nicel bulgulara dayalı olarak açıklanabilmiştir. IX

Abstract:
03. Summary The aim of the study is to devolep a model for explaining and reducing social anxiety problems of university students. For this purpose a two-stage research desing was set to invastigate all aspects of the study. At the first stage, descriptive nature of the questions were answered with causal interential techniques. At the second stage, the effectivennes of reality therapy intervention on social anxiety was tested via experimental process, and intervention model was tested and driven from descriptive and SEM results. In this study, Study I consists of descriptive part, and Study II is experimental part. Study-I is conducted on 650 university students. From the results of Study-I, a reality therapy oriented helping model was constructed. Through in-and out-class announcements and screening 72 students having social anxiety were determined and volunteered to attend the Study n. At those students two experimental and control groups were established and the students were randomly assigned to these groups. Intervention program, reality-therapy and ampirical results of the Study I were transmited and reality therapy prenciples and treatment process with treatment planning, self-monitoring, behavioral assessment and others homework procedures were all instructed to participants. Study I measures were collected with pretest, posttest, 3 month, and 6 month fallow ups. Structural Equation Modeling, Factor Analysis, Multiple Regression Analiysis, Correlation and t-test istatistical tools were used for Study I, and Multivariate Repeated Measures Analiysis for t ime x i ntervention i nteraciton e ffect w ere u sed i n t he Study H Structural Equation Modeling with LISREL revealed significant model-fit indices, and predictability of social anxiety with all the variables put into SEM model. From the repeated measures analiysis, interveniton and time interaction effects were found to be significant for all prominent variables as associated with social anxiety. This reality therapy intervention model revealed promising results in terms of reducing social anxiety. Two-stage results were discused regarding university students' social anxiety experiences. Overall result were evaluated for previous findings, and future implication in the area of counseling and helping university students.