Japonya-Çin ilişkilerinin ekonomik yönünün tarihsel açıdan ele alınması ve CRITIC tabanlı MAIRCA bütünleşik modeli ile analizi
Historical analysis of the economic aspect of Japan-China relations and analysis with CRITIC-based MAIRCA integrated model
Yazar: OKAN GÜLEÇ
Danışman: PROF. DR. FÜSUN YENİLMEZ
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomi tarihi = Economic history ; Ekonomik bağlantılar = Economic linkages ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik değişme = Economic change ; Ekonomik entegrasyon =   ; Ekonomik gelişmeler = Economic developments ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Ekonomik kalkınma = Economic development

Özet:
Teknoloji ve dijitalleşmenin gelişmesi ve yayılması ile beraberinde gelen küreselleşme, ülkeler arasındaki ilişkilerin de gelişmesine olanak sağlamıştır. Ülkeler, öncelikle bölgelerinde ve sonrasında dünyadaki ülkelerle ekonomik bağlar kurmuşlardır. Yakın coğrafyada yer alan bazı ülkeler, bu gelişmelerin de etkisiyle birbirlerinin ekonomik gelişimlerini etkilemişlerdir. Bu çalışmada, Japonya ve Çin'in karşılıklı ekonomik etkileşiminin kendi ekonomik gelişimlerine etkisini gösterebilmek adına, tarihsel bakış açısı ile iki ülkenin ekonomik geçmişi ve ilişkileri incelenmiştir. İki ülkenin hem kendi içindeki gelişmeleri hem de ikili ilişkileri araştırılmıştır. Bu araştırmayı destekleyebilmek adına, ampirik yöntemlerden yararlanılmıştır. Çalışmanın ampirik yönü, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan CRITIC ve MAIRCA ile ele alınmıştır. CRITIC tabanlı MAIRCA yöntemi ile bütünleşik bir model oluşturulmuştur. Modelin en önemli avantajı, bütünleşik modeli oluşturan yöntemlerin nesnel sonuçlar vermesi ve veriler arasındaki korelasyon ve standart sapmalardan faydalanmasıdır. İki ülkeye ait, toplam 10 veriden yararlanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen veriler 1980-2023 arası dönemi kapsamaktadır. Her ülke için ayrı ayrı uygulanan modelden çıkan sonuçlar karşılaştırılarak, iki ülkenin karşılıklı etkileşimi yıllara göre değerlendirilmiştir. İncelenen dönemlere ilişkin en önemli bulgu, Japonya'nın dünya ekonomisinde en iyi olduğu dönemlerden birinde Çin'e karşı düşük bir dış ticaret performansı göstermiş olması ve uzun dönemde bu performansın Çin'in lehine dönmesi şeklindedir. Farklılaşan dönemlerde, iki ülkenin dünya ekonomisindeki dış ticaret performansları ile karşılıklı dış ticaret performansları paralel olmamıştır. Bu durum, Çin'in ekonomik başarısı, kısa dönemde bölgesel ekonomideki dış ticaret performansına, uzun dönemde dünya ekonomisindeki dış ticaret performansına; Japonya'nın ekonomik başarısı, kısa dönemde dünya ekonomisindeki dış ticaret performansına, uzun dönemde bölgesel ekonomideki dış ticaret performansına bağlıdır şeklinde yorumlanmıştır.

Abstract:
Globalization, which comes with the development and spread of technology and digitalization, has also enabled the development of relations between countries. Countries have established economic ties with countries first in their regions and then with countries in the world. Some countries in the nearby geography have affected each other's economic development with the effect of these developments. In this study, in order to show the effect of the mutual economic interaction of Japan and China on their economic development, the economic history and relations of the two countries were examined from a historical point of view. Both the internal developments and bilateral relations of the two countries were investigated. In order to support this research, empirical methods were used. The empirical aspect of the study was discussed with CRITIC and MAIRCA, which are multi-criteria decision-making methods. An integrated model was created with the CRITIC-based MAIRCA method. The most important advantage of the model is that the methods that make up the integrated model give objective results and benefit from the correlation and standard deviations between the data. A total of 10 data points from two countries have been utilized. The data included in the study are annual data covering the period between 1980-2023. By comparing the results of the model applied separately for each country, the reciprocal interaction of the two countries was evaluated according to the years. The most important finding regarding the periods examined is that Japan showed a low foreign trade performance against China in one of the best periods in the world economy and this performance turned in favor of China in the long run. In different periods, the foreign trade performances of the two countries in the world economy have not been parallel to their mutual foreign trade performances. This situation has been interpreted as China's economic success being dependent on its foreign trade performance in the regional economy in the short term and in the world economy in the long term; Japan's economic success being dependent on its foreign trade performance in the world economy in the short term and in the regional economy in the long term.