Adana ili limon yetiştiricilik alanlarında görülen turunçgil sarı damar açılması virüs (TSDAV) hastalığının yaygınlığının araştırılması.
The resecarch of growing area lemon prevalence of citrus yellow vein clearing virus (CYVCV) in Adana
Yazar: HİLAL SAYALI
Danışman: PROF. DR. NÜKET ÖNELGE
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Turunçgil sarı damar açılması virüs (TSDAV)  hastalığının yayılış alanlarını belirlemek amacıyla yapılan bu çalışma; Adana ili ticari limon bahçeleri, Ç.Ü. turunçgil üretim ve koleksiyon parselleri ile toplam dört ilçede bulunan ev bahçeleri olmak üzere 3 farklı alanda yürütülmüştür.
Sörvey çalışması toplam 8.300 da alanda 134.801 adet turunçgil ağacı, 27.802 adet ev bahçesinde, semt ve bulvarlar üzerinde bulunan 61.178 adet turunç ve limon  ağacı olmak üzere toplam 195.979 adet ağaç üzerinde gerçekleştirilmiştir. Hastalığın makroskobik simptomlarının gözlendiği turunçgil çeşitleri enterdonat, kütdiken ve yediveren limon (Citrus limon (L.) Burn.f.), süs bitkisi olarak ve üniversitede koleksiyon parselinde bulunan turunç (Citrus aurantium L.) çeşitleridir. Çalışmada hastalıkla ilgili gözlenen başlıca simptomlar yaprak ana ve yan damarlarında çizgi şeklinde sarı renk açılmaları, yaprak orta damarının büzülmesi, yaprak boyutlarının küçülmesi, yapraklarda içe ve dışa doğru ceplenme, yaprak kenarında 'V' şeklinde girinti oluşumu, yaprak kenarlarının kıvrılması, gondol yaprak oluşumu, yaprak alt yüzeyindeki damarlarda su emgisi şeklinde ıslak görünümlerdir. Hastalıktan şiddetli etkilenmiş ağaçlarda geriye doğru kurumalar geliştiği belirlenmiştir. 
Sörvey çalışması sonucunda ticari bahçelerde bulaşıklık oranı % 0.006, Çukurova Üniversitesi parsellerinde bulaşıklık oranı % 9.46 olarak belirlenmiştir. Hastalık, Adana ili merkezi dışında Yüreğir ilçesinde tek bir bahçede bulunmuştur. Ç.Ü çevresinde ve şehirde 859 adet turunçgil ağacında hastalık belirtileri gözlenmiş ve hastalığın Ç.Ü. sınırları dışına taştığı bu çalışma ile ortaya konmuştur.

Abstract:
This study was carried out to determine the spreading  areas of Citrus yellow vein clearing virus disease (CYVCV) in three different areas including commercial lemon orchards, citrus production and collection plots of C.U. and backyards around the C.U. in four towns of Adana.
Surveys were carried out on 134,801 citrus trees in total of 830 ha, 27,802 of backyards, and total of 61,178 citrus trees on the streets and boulevards.  The citrus varieties on which  macroscopic symptoms of the disease were observed were  Interdonato, Yediveren and Kutdiken (C. limon Burn f.) Lemons and Citrus aurantium L. which is used as rootstock. The main symptoms determined in this study were yellow colored and line shaped discoloration on main and lateral veins, shrinking on main veins of leaves, reducing in leaf size, cubby shape in leaves towards inside and outside, "V" shaped indents on leaf borders, "gondol" shaped leaves, and wet appearance on back vains of leaves. Dryings were also determined on trees effected by the disease severely.
As a results of surveys, 0.006 % of infection rate in commercial orchards and 9.46 % of infection in Çukurova Universtiy plots were detected. Except the  city center of Adana, the disease was detected in only one orchard in Yuregir town. Symtoms were detected on total of 859 citrus trees in around C. U. and city center, and it was detected in this study that the disease has spread out of the disctrict of the C.U.