Ebeveynleşme ile depresyon, kaygı, stres arasındaki ilişkide benliğin ayrımlaşması ve sosyal sorun çözme becerisinin aracı rollerinin incelenmesi
The investigaton of the mediating roles of differentiation of self and social problem solving in relationship between parentefication and depression, anxiety, stress
Yazar: ALİ KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT GÜNDÜZ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Benlik ayrımlaşması = Self discrimination ; Depresyon = Depression ; Ebeveynleşme = Parentification ; Kaygı = Anxiety ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Sosyal sorunlar = Social problems ; Stres = Stress ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada ebeveynleşme ile depresyon, kaygı, stres arasındaki ilişkide benliğin ayrımlaşması ve sosyal sorun çözme becerisinin aracı rollerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu 18-28 yaşları arasında yer alan 768'i (64,2) kadın, 429'u (35,8) erkek olmak üzere toplam 1197 genç yetişkinin katılımı ile oluşturulmuştur.
Üniversite öğrencilerinin ebeveynleşme düzeylerine ilişkin veriler Köyden (2015) tarafından uyarlanan "Ebeveynleşme Envanteri" Hooper (2009) ile, depresyon, kaygı, stres düzeylerine ilişkin veriler Akın ve Çetin (2007) tarafından uyarlanan "Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği" (Lovibond ve Lovibond, 1995) ile, aracılık rolü incelenmek istenen değişkenlerden ilki olan benliğin ayrımlaşmasına ilişkin veriler Işık ve Bulduk (2015) tarafından uyarlanan "Benliğin Ayrımlaşması Ölçeği" (Skowron ve Schmitt, 2003) ile, son olarak aracılık rolü incelenmek istenen ikinci değişken sosyal sorun çözme becerisine ilişkin veriler ise Eskin ve Aycan (2009) tarafından uyarlanan "Gözden Geçirilmiş Sosyal Sorun Çözme Envanteri-Kısa Formu" (D'Zurilla, Nezu ve Maydeu-Olivares, 2002) ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ise SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkilerin Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılarak incelenmiştir. Aracılık rolü analizleri regresyon analizi vasıtasıyla yapılmıştır. Ek olarak aracılık etkisinin istatistiksel olarak anlamlılığını belirlemek amacıyla Sobel Z testi kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre ebeveyn odaklı ebeveynleşme ile depresyon arasındaki ilişkide benlik ayrımlaşması aracı rolü bulunmazken; ebeveyn odaklı ebeveynleşme ile kaygı ve stres arasındaki ilişkide ise kısmi aracılık rolü belirlenmiştir. Ebeveyn odaklı ebeveynleşme ile sosyal sorun çözme becerisi arasında anlamlı ilişki bulunmadığı için aracılık etkisi aranmamıştır. Diğer bir bulgu ise, benlik ayrımlaşmasının kardeş odaklı ebeveynleşme ile depresyon ve stres arasındaki ilişkide tam aracı rolü olduğunu göstermektedir. Kardeş odaklı ebeveynleşme ile kaygı arasındaki ilişkide ise benlik ayrımlaşmasının kısmi aracılık rolü olduğu gözlenmiştir. Ayrıca kardeş odaklı ebeveynleşme ile depresyon, kaygı ve stres arasındaki ilişkide sosyal sorun çözmenin kısmi aracılık rolü olduğu saptanmıştır. Son olarak ebeveynleşmeden algılanan yarar ile depresyon, kaygı ve stres arasındaki ilişkide hem benlik ayrımlaşmasının hem de sosyal sorun çözme becerisinin kısmi aracı rolleri olduğu bulunmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to examine the the mediating roles of differentiation of self and social problem solving skills, in relation between parentification and depression, anxiety, stress. The study group of the research was formed with the participation of a total of 1197 young adults which is consisted of 768 (64.2) female and 429 (35.8) male between the ages of 18-28.
Data related to university students levels of parentification is collected via "Parentification Inventory" (Hooper, 2009) adapted by Köyden (2015), data regarding levels of depression, anxiety, stress is collected via "Depression, Anxiety, Stress Scale" (Lovibond ve Lovibond, 1995) adapted by Akın ve Çetin (2007), data related to levels of differentiation of self, which is the first of the variables whose mediation role is wanted to be investigated is collected via "Differentiation of Self Scale" (Skowron and Schmitt, 2003) adapted by Işık and Bulduk (2015), and finally, data related to levels of social problem solving skills which is the second of the variables whose mediation role is wanted to be examined; is collected via "Revised Social Problem Solving Inventory-Short Form" (D'Zurilla, Nezu ve Maydeu-Olivares, 2002)  adapted by Eskin ve Aycan (2009). The data obtained from the research were analyzed by using SPSS 22.0 package programs. Relationships between variables were analyzed using the Pearson Product Moment Correlation Coefficient. In addition, the Sobel Z test was used to determine the statistical significance of the mediation effect.
According to the findings of the study, while there is no mediating role of self-differentiation in the relationship between parent-focused parentification and depression; a partial mediating role was determined in the relationship between parent-focused parentification and anxiety and stress. Since there was no significant relationship between parent-focused parentification and social problem-solving skill, mediation effect was not sought. Another finding shows that self-differentiation has complete mediating role in the relationship between sibling focused parentification and depression and stress. In the relationship between sibling focused parentification and anxiety, it was observed that self differentiation has a partial mediating role. In addition, social problem solving was found to have a partial mediating role in the relationship between sibling-focused parentification and depression, anxiety, and stress. Finally, it was found that both self-differentiation and social problem-solving skill have partial mediating roles in the relationship between perceived benefit of parentalification and depression, anxiety, and stress.