Türkiye'nin iç siyasetinde Demokrat Parti (1950-1960)
Democratic Party of Turkey's domestic politics (1950-1960)
Yazar: EMEL ASLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN KARAKÖSE
Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Demokratik Parti = The Democratic Party ; Genel seçimler = General elections ; Menderes, Adnan = Menderes, Adnan ; Seçimler 1954 = Elections 1954 ; Seçimler = Elections ; Siyasi tarih = Political history ; Tarih dersi = History lesson

Özet:
İkinci Dünya Savaşı'nda faşizmin ve tek particiliğin ağır bir yenilgi alması sonucu demokrasi düşüncesi tüm dünyaya yayılmıştır. 1945'lerde değişen dünya koşullarından Türkiye de etkilenmiştir. Türkiye hem Sovyet tehdidini engellemek hem de batının siyasal çoğulcu düzenini benimsemek için çok partili hayata geçmiştir. Çok partili hayatın kalıcı olmasını sağlayan Demokrat Parti (DP), 7 Ocak 1946 tarihinde Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan ve Fuat Köprülü tarafından kurulmuştur. DP'nin kurulması ile beraber özellikle II. Meşrutiyet döneminden beri oluşturulmaya çalışılan muhalefet anlayışı başarıya ulaşmıştır. DP yakın dönem Türk politik tarihinde önemli bir dönüm noktasını teşkil etmektedir. Kısa bir zaman içerisinde toplumun desteğini sağlamış ve halkı peşinden sürüklemiştir. 14 Mayıs 1950 yılında yirmi yedi yıllık tek parti iktidarına seçimle son verilmiş ve Türkiye'de ilk defa seçimle bir iktidar değişikliği yaşanmıştır. DP, bu seçimden sonra girdiği bütün seçimleri kazanmıştır. Ancak DP'nin Atatürk devrimlerinden ödün vermesi, halkevlerini kapatması, Cumhuriyet Halk Partisi(CHP)'nin mal varlığına el koyması ve muhaliflerin üzerinde baskı kurması sonucu bazı toplumsal güçler örgütlenmeye başlamıştır. Toplumun gerginleşmesi ve rejimin tehlikeye düşmesi karşısında bir süreden beri huzursuz olan ordu içindeki bazı subaylar da, 27 Mayıs 1960'ta darbe yaparak DP'yi iktidardan uzaklaştırmışlardır. Bu tez, 14 Mayıs ile başlayan ve on yıl süren DP'nin iktidarda olduğu dönemi incelemek için hazırlanmış ayrıca tezde Türkiye'de çok partili döneme geçiş sorunlarına ve demokratik rejim içinde karşılaşılan sarsıntılara ışık tutulmuştur.


Anahtar Kelimeler: DP, Siyasal Tarih, Adnan Menderes, Genel Seçimler, CHP

Abstract:
The notion of democracy spread accross the world after the Second World War when Fascism and totalitarianism were ruled out. Turkey was also influenced by the changing conditions in the world in the 1945s. The transition of Turkey to a multi-party system aimed both to eliminate the Soviet threat and to adopt the Western pluralist system. Turkish multi-party system was made permanent by the Democrat Party founded by Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan and Fuat Köprülü on 7 January 1946. Foundation of the Democratic Party symbolised the success of the opposition mentality since the second constitutionalist period.  This Party is a watershed in the near political history of Turkey. It ensured a popular support in a short span of timea after terminating the 27–year long single-party regime with the elections on 14 May 1950. This was the first regime change in Turkey by way of elections. The Democrat Party won the all elections after that date as well. However, some social forces began to be organised when the Democrat Party compromised on Atatürk's reforms, confiscated the Republican People's Party's properties, and exercised control over the opposition. A group of military officers who felt uncomfortable about the social tensions and the regime being under threat staged a coup d'etat and toppled the Democrat Party on 27 May 1960. This master's thesis aims to examine the 10-year long period beginning on 14 May when the Democrat Party came to power. It also tries to shed light on the problems of transition to a multi-party system and the traumas encountered in a democratic regime.



Keywords: Democrat Party, Political History, Adnan Menderes, General Elections,
CHP