Mandibular lingual foramenin ve kemikiçi kanallarının anatomik varyasyonlarının, lokalizasyonunun, boyutlarının ve komşu anatomik yapılarla olan ilişkisinin radyografik olarak değerlendirilmesi
Radiographic evaluation of the anatomical variations, localization and dimensions of the mandibular lingual foramen and their bony canals and their relationship with adjacent anatomical structures a retrospective study
Yazar: MAHMUD AFANDIYEV
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAŞAR AYKAÇ
Ankara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anatomi = Anatomy ; Kemik iliği = Bone marrow ; Kemik iliği incelenmesi = Bone marrow examination ; Kemik ve kemikler = Bone and bones ; Mandibula = Mandible ; Radyografi = Radiography ; Varyasyon = Variation

Özet:
Cerrahi işlemlerin uygulanması için mandibular interforaminal bölge genellikle güvenli bölge olarak düşünülmektedir, ancak mevcut kavramlar, bu bölgenin potansiyel morbiditeye duyarlı olduğunu ve ameliyat bölgesinin iyi incelenmesinin ve dikkatle opere edilmesinin gerektiğini göstermektedir. Sublingual arter, submental arter veya anastomozları mandibular anterior bölgede lingual kortekste bulunan lingual foramenlerin içinden geçerek lingual korteksi perfore eder. Cerrahi işlem sırasında mandibular anterior lingual periostun rüptüre uğraması sonucu bu damarlara hasar verilmesi halinde bu bölgede geniş bir hematom gelişir ve arkaya ve yukarıya doğru uzanır, dil yer değiştirir ve üst hava yolu tıkanıklığına neden olur. Lingual korteks perforasyonundan kaynaklanan kanamayı önlemek için, konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) kullanılarak mandibuladaki foramenlerin sıklığının ve dağılımının ayrıntılı bir radyolojik değerlendirmesi, cerrahi işlemler sırasında komplikasyonları önleyebilir. Bu çalışmanın amacı, anterior mandibulada dental implant cerrahisini maksimum güvenlik ve minimum risk ile yerine getirmek için KIBT görüntüleme tekniği ile lingual foramen ve kemikiçi kanallarının anatomik varyasyonlarını, lingual foramenlerin lokasyonu ve diğer anatomik yapılarla olan ilişkisini değerlendirmektir. Değerlendirilen 162 KIBT görüntüsü üzerinde mandibular anterior bölgede görüntülerin hepsinde (%100) mandibular lingual foramen tespit edilmiş ve tespit edilen toplam 626  lingual foramenin 306'sı (%48, 9) orta hatta, 157'si (% 25,1) orta hattın sağında, 163'ü (% 26) ise orta hattın solunda görülmüştür. Mandibula orta hatta tespit edilen 306 median lingual foramenin 104'nün (% 34) vertikal çapı 1 mm-den büyük olduğunu tespit edilmiştir. Lingual foramenlerin mandibula alt sınırı ile olan ortalama uzaklığını 8,96±6,04 mm, kret tepesi ile olan ortalama uzaklığını 19,81±7,14 mm, bukkal korteks ile olan ortalama uzaklığı 9,84±2,58 mm olarak bulunmuştur. Lingual foramenlerin merkezi kesici dişlerin kök apekslerine kadar olan ortalama vertikal uzaklığını ise 5,59±2,61 mm olarak tespit ettik. Sonuç olarak ameliyat öncesi planlamada, özellikle mandibula anterior bölgede implant yerleştirilmesinde, ameliyat sonrası komplikasyonları önlemek için mandibulada mevcut olan lingual foramenler ve vasküler kanalların varlığı, konumu ve boyutu KIBT ile değerlendirilmelidir.

Abstract:
The mandibular interforaminal region is generally considered to be a safe region for the surgical procedures;  however the current concepts suggest that this region is susceptible to potential morbidity and that the surgical site should be examined and carefully operated. The sublingual artery, submental artery or their anastomoses perforate the lingual cortex through the lingual foramen in the lingual cortex at the mandibular anterior region. In case of damage to these vessels as a result of ruptured mandibular anterior lingual periosteum during surgery, a large hematoma develops in this area and extend süperiorly and posteriorly displacing the tongue to obstruct the airway. To prevent bleeding from lingual cortex perforation, a detailed radiological evaluation of the frequency and distribution of the foramens in the mandible interforaminal region using cone beam computed tomography (CBCT) can prevent complications during surgical procedures. The aim of this study was to evaluate radiographic evaluation of the anatomical variations, localization, and dimensions of the mandibular lingual foramen and their bony canals and their relationship with adjacent anatomical structures to perform dental implant surgery in the anterior mandible with maximum safety and minimum risk. Lingual foramen in mandibular anterior region of the mandible were observed in all 162 (100%) subjects. Of the total 626 lingual foramens in the midline area of the mandible were observed 306 (48,9 %), 157 (25,1%) to the right of the midline, 163 (26 %) were seen to the left of the midline., 34%  of the median lingual foramens measured had vertical diameter greater than 1 mm. The mean distance to the foramen from the alveolar bone crest was 19,81 ± 7,14 mm, the mean distance of the lingual foramen to the mandible lower margin was measured 8,96 ± 6,04 mm,  the average distance to the buccal palate was 9,84 ± 2,58 mm and the mean vertical distance of the central incisor teeth apex was determined as 5,9 ± 2,61 mm. As a result, the presence, location and size of the lingual foramen and vascular channels present in the mandible should be evaluated with CBCT to prevent operative and postoperative complications in preoperative planning, especially in the implantation of the mandible in the anterior region.