Kur'ân hakkındaki Şii-İmâmî ve sünnî rivayetlerin mukayesesi
The comparison of the Shiite-Imamiyyah and sunni narrations about the qur'an
Yazar: AYŞE AÇIKEL
Danışman: DOÇ. DR. HABİL NAZLIGÜL
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Hadis alanı hiç şüphesiz Müslüman ulemânın en çok üzerinde durduğu ilim dallarından birisi olup, Kur'ân tarihi rivayetleri de bu sahanın bir parçasıdır. Bir rivayetin senet ve metin yönünden tenkide tabi tutulması hadis ilminin güvenilirliğini ortaya koymaktadır. Ancak hem Ehli Sünnet hem de Şiî kaynaklarda hem senet hem de muhteva yönünden problemli kabul edilen rivayetler bir şekilde muteber kabul edilen eserlere girmiştir. Şia'da isnad tenkinin geç bir dönemde başlaması bu sorunu daha belirgin hale getirmiştir.
 Bu çalışmada Kur'ân tarihiyle ilgili hadis ve tefsir kaynaklarında yer alan rivayetler üzerinde durulmuş; tahrif, tağyir ve tebdil manasına gelen rivayetler manevi ve lâfzî tahrif olarak iki açıdan incelenmiştir. Bununla birlikte Şia'nın Kur'ân tarihine bakışına, rivayetlerin tarihsel süreçte Ahbarî ve Usûlî ulemâ tarafından nasıl değerlendirildiğine de dikkat edilmiştir. Kur'ân tarihiyle ilgili rivayetlerin tarihsel yolculukta imâmet doktriniyle ilişkisine değinilmiş, mezhebi anlayışın geriye dönük yeni bir tarih inşâsında rivayetlerden nasıl faydalandığı anlatısına yer verilmiştir. Çalışmada genel olarak Şia ve Ehl-i Sünnet arasındaki ihtilaf noktalarına temas edilmiş, hususen Kur'ân ile ilgili Şiî rivayetlerden hareketle onların bu konudaki görüş ve yaklaşımları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Kur'ân'ın tahrifi meselesinde ulaşılabilen tüm kaynaklardan çalışmada istifade edilmeye çalışılmış, tahrif rivayetlerinin sahih olmadığı, bunların Usûlî ulemâ tarafından da desteklenmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak Şiî kaynaklardan hareketle Kur'ân'da tahrifin olmadığı görüşlerinin daha fazla kabul gördüğü yargısına varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hadis, Kur'ân, Şiî, Sünnî, Rivayet.

Abstract:
The field of hadith(prophetic sayings) is undoubtedly one of the most emphasized branches of science by Muslim scholars, and the narrations of Qur'an History are part of this field. The fact that a narration is subjected to criticism in terms of script and text ensures the reliability of the science of hadith. However,  narrations that are considered problematic in terms of both script and content in both the Ahl al-Sunnah and Shi'ah sources, have somehow found their way into works that are considered reliable. The late beginning of isnad criticism in Shi'ism has made this problem more apparent.
 In this study, the narrations in the hadith and tafsir sources on the history of the Qur'an are emphasized; the narrations that mean tampering, tağyir? and tebdil are analyzed in two aspects as spiritual and literal distortion. In addition, attention was paid to the Shia's view of the history of the Qur'an and how the narrations were evaluated by the Ahbarī and Usūlī scholars in the historical process. The relationship between the narrations on the history of the Qur'an and the imāmah doctrine in the historical journey has been mentioned, and the tale of how the sectarian understanding utilizes the narrations in the construction of a new retrospective history has been included. In the study, the points of disagreement between Shia and Ahl al-Sunnah were touched upon in general, and especially Shi'ah's views and approaches on this issue were tried to be revealed by using their own sources, especially with reference to the Shiite narrations about the Qur'an. The study has tried to utilize all available sources on the issue of the Qur'ān's corruption, and it has been determined that the narrations of corruption are not authentic and that they are not supported by the Usūlī scholars. As a result, it has been concluded that opinions defends there is no corruption on Qur'an is much more accepted on Shi'ah sources.    
Keywords: Hadith, Qur'an, Shi'i, Sunnī, Narration.