Yetişkinlerde nesne ilişkilerinin ilişki ve partner obsesyonları üzerindeki etkisinde nevrotik kişilik örgütlenmesi eğiliminin aracı rolü
The mediating role of neurotic personality organization tendency in the effect of object relations on relationship and partner obsessions in adults
Yazar: FULYA AKINCI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE GÜNDOĞAN SÜTÜVEN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Nesne ilişkileri = Object relations ; Nevrotik kişilik = Neurotic personality ; Nevrotizm = Neuroism ; Romantik ilişki obsesyon ve kompulsiyonları = Romantic relationship obsessions and compulsion

Özet:
Çalışmanın temel amacı, nesne ilişkilerinin ilişki ve partner obsesyonları üzerindeki etkisinde nevrotik kişilik örgütlemesi eğiliminin aracı rolünü incelemektir. Nesne ilişkilerinin alt boyutlarının (yabancılaşma, güvensiz bağlanma, egosentrizm, sosyal yetersizlik), ilişki ve partner obsesyonları ile aralarındaki ilişki incelenmiş ve nevrotik kişilik örgütlenmesinin alt boyutlarının (uysallık, saldırganlık, kopukluk) aracı bir rolü olup olmadığına dair araştırma yürütülmüştür. Araştırma, 18-65 yaş arasında, halihazırda en az 6 aylık bir ilişkisi olan ya da şu anda ilişkisi olmayıp daha öncesinde en az 6 aylık bir ilişki yaşamış olan toplamda 335 kişi ile yürütülmüştür. Araştırmada Demografik Bilgi Formu, Horney-Coolidge Üç Boyut Ölçeği (HCTI), Bell Nesne İlişkileri Ölçeği (BNİÖ), Romantik İlişki ve Kompulsiyonları Ölçeği (RİOKBÖ) ve Partnere İlişkin Obsesif Kompulsif Belirti Ölçeği kullanılmıştır. Ölçekler üzerinden toplanan veriler SPSS 26.0 Paket Programı ile analiz edilmiştir. Çıkan bulgulara göre nesne ilişkileri ile ilişki obsesyonları, partner obsesyonları ve nevrotik kişilik örgütlenmesi arasında anlamlı ve pozitif yönlü korelasyon bulunmuştur. Nesne ilişkileri alt boyutlarının tamamının hem ilişki hem de partner obsesyonları ile anlamlı ve pozitif yönde bir ilişkisi olduğu bulunmuştur. Nevrotik kişilik örgütlenmesi alt boyutları ile ilişki ve partner obsesyonları arasındaki ilişki incelendiğinde ise saldırganlık alt boyutunun hem ilişki hem partner obsesyonlarını anlamlı ve pozitif yönde, uysallık alt boyutunun yalnızca ilişki obsesyonları ile  anlamlı ve pozitif yönde bir ilişkisi bulunduğu, partner obsesyonları ile ise aralarında anlamlı bir ilişki bulunmadığı görülmüştür. Kopukluk alt boyutunun hem ilişki hem partner obsesyonları ile aralarında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Nesne ilişkileri alt boyutları ile nevrotik kişilik örgütlenmesi alt boyutları incelendiğinde ise sosyal yetersizlik ile saldırganlığın birbirleriyle anlamlı ve pozitif yönde ilişkileri olduğu, egosentrizm ile uysallık arasında anlamlı ve negatif yönde bir ilişki olduğu, kopukluğun ise yabancılaşmayla anlamlı bir ilişkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Hayes Process Aracılık Etki Analizi kullanılarak yapılan aracılık analizinde ise nesne ilişkilerinin ilişki ve partner obsesyonları üzerindeki etkisinde nevrotik kişilik örgütlenmesi eğiliminin aracı etkisi bulunmuştur. Yapılan analizler, daha sonrasında alan yazındaki bulgularla birlikte tartışılmış ve araştırmanın bir sonraki araştırmalara katkıda bulunabilmesi amacıyla  önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of the study is to examine the mediating role of neurotic personality organization tendency in the effect of object relations on relationship and partner obsessions. The relationship between the sub-dimensions of object relations (alienation, insecure attachment, egocentrism, social inadequacy) and relationship and partner obsessions was examined, and a research was conducted on whether the sub-dimensions of neurotic personality organization (agreeableness, aggression, detachment) have a mediating role. The research was conducted with a total of 335 people between the ages of 18-65 who were currently in a relationship of at least 6 months or who were not currently in a relationship but had previously had a relationship of at least 6 months. Demographic Information Form, Horney-Coolidge Three-Dimensional Scale (HCTI), Bell Object Relations Scale (BNIS), Romantic Relationships and Compulsions Scale (RIOCBS) and Partner-Related Obsessive Compulsive Symptom Scale were used in the study. The data collected through the scales were analyzed with SPSS 26.0 Package Program. According to the findings, a significant and positive correlation was found between object relations and relationship obsessions, partner obsessions and neurotic personality organization. It was found that all object relations sub-dimensions significantly and positively predicted both relationship and partner obsessions. When the relationship between the neurotic personality organization sub-dimensions and relationship and partner obsessions was examined, it was seen that the aggression sub-dimension significantly and positively predicted both relationship and partner obsessions, the agreeableness sub-dimension only significantly and positively predicted relationship obsessions, and there was no significant relationship between them and partner obsessions. No significant relationship was found between the Disconnection subscale and both relationship and partner obsessions. When object relations sub-dimensions and neurotic personality organization sub-dimensions were examined, it was concluded that social inadequacy and aggression significantly and positively predicted each other, egocentrism and agreeableness significantly and negatively predicted each other, and detachment did not significantly predict alienation. In the mediation analysis conducted using Hayes Process Mediation Effect Analysis, the mediating effect of neurotic personality organization tendency was found in the effect of object relations on relationship and partner obsessions. The analyzes were then discussed together with the findings in the literature and suggestions were made so that the study could contribute to future research.