Biga'da çeltik yanıklığı (Pyricularia oryzae) hastalığının çıkışı ve yaygınlığının tespiti ile tohumluklarda bulaşıklık oranlarının saptanması
Occurrence and distribution of rice blast disease (Pyricularia oryzae) in Biga and determination of the infestation ratio in seeds
Yazar: SAMİ BERKAY ERGÜN
Danışman: PROF. DR. FİGEN TÜRK
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Pyricularia oryzae (Telemorf: Magnaporthe oryzae) çeltik yetiştiriciliğinde ekonomik kayıplara sebep olan en önemli fungal hastalık etmenlerinden biridir. Bu çalışmanın amacı, 2015 üretim yılında Çanakkale ilinde önemli üretim alanlarına sahip Biga İlçesinde çeltikte hastalık simptomlarının çıkış zamanlarının tespit edilmesi, yörede hastalığın yaygınlık oranın ve kullanılan tohumluklarda hastalık etmeninin bulaşıklık oranının saptanmasıdır. Bu amaçla Baldo, Osmancık, Cameo, Efe, Paşalı, Ronaldo, Galileo olmak üzere 7 çeşidin incelendiği 15 farklı tarla (800 dekar) Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül ayları boyunca günlük olarak sörveyler yapılmıştır. Sörveyler esnasında ilk olarak üreticilerin yapmış olduğu tüm uygulamalar not edilmiş, daha sonra ise farklı fenolojik dönemlerde hastalıkların çıkış zamanları tespit edilmiştir. Çalışma sonunda, çeltik yanıklığı hastalığı tüm çeşitlerde tespit edilmiş olup hastalık belirtileri Temmuz ayının 2. yarısından itibaren gözlenebilmiştir. Çeltik yanıklığı hastalığının ilk belirtileri yaprak, yakacık, kın, boğum, başak (salkım), başak sapında ve tane kavuzlarında sırasıyla çeltik ekiminden 45., 59., 65., 83., 85. ve 87. gün sonra görülmüştür. Hastalığın yörede %75.33 oranında yaygınlık gösterdiği saptanmıştır. Toplamda farklı çeşitlere ait 5 çeltik tohumluğunda bulaşıklık oranının saptanabilmesi için Blotter yöntemi kullanılarak, yapılan çalışmada bulaşıklık oranının %0-13.3 arasında değiştiği saptanmıştır. Çeltik tarlalarının etrafında bulunan bazı yabancı otlarda da hastalığın tespit edilmesi önemli bulunmuştur.

Abstract:
Pyricularia oryzae (Telemorph: Magnaporthe oryzae) is one of the most important fungal diseases causes economical loss of rice. Biga is an important rice cultivation area of the Çanakkale Province. The aim of the research is to find out the timing of symptom occurrence, distribution of the disease in the region, and to assess the infestation rate of the seeds. The survey covered 800 da area. Seven varieties of rice Baldo, Osmancık, Cameo, Efe, Paşalı, Ronaldo, Galileo seeded in 15 different fields were observed every day for the disease symptom occurrence during June, July, August and September. Along with symptom observations, all agricultural practices during cultivations were also noted. The disease symptoms on rice leaves, collars, necks and panicles and pedicels of seeds were observed at 45., 59., 65., 83., 85. and 87. days after plantation, respectively. All rice varieties in surveyed fields exhibited disease symptoms. The disease was distrubuted on 75.33% of 150 fields. Performing Blotter method, sampled seeds collected from 5 farms were examined in order to find the infestation rates of seeds. We found that infestation rate differed between %0 and %13.3. Occurrence of the disease on some gramineous weeds around rice plantation was also found to be a significant observation.