İslam Hukuku'nda zekat malları ve nisapları
Properties of zakaht and nisabs in the İslamic Law
Yazar: YUSUF BALTA
Danışman: PROF. DR. ABDULAZİZ BAYINDIR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mallar = Items ; Sünnet = Sunna ; Zekat = Alms ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kuran ve Sünnet'te geçen mal kavramına sözlük anlamı dışında hukuki bir anlam yüklenmemiştir. Dilciler'de mal kelimesi için "maruftur" demekle yetinmişlerdir. İslam hukukçuları teknik mal tarifi yapmışlar, bir şeyin mal sayılmasında asıl unsurun şer'in muteber saydığı örftür, demişlerdir.
Kuran ve Sünnet'te umumi manada mal olabilecek her şeyi kapsayan mal ve emval kavramları kullanılmıştır. Emval kavramı umumi manasıyla tüm malları ihtiva edecek şekilde kullanılmıştır. Kuran'ı Kerim'de azımsanamayacak kadar somut örneklerle belirtilen mal adları mevcuttur. Bunlar: Hayr, rızk, arad, enam, zinet, kenz, bidaa, meta, taam, ganimet, semer, zeheb-fidda gibi kavramlardır. Kuran'da mallar, demir, bakır gibi madenlerle; süt, yün gibi çeşitli hayvani ürünlerle ve hurma, nar, ekin gibi zirai mahsüllerle ifade edilmişlerdir. Yine bu malların çeşitli menfaatlerinden de yararlandığımız vurgulanmaktadır.
Kuran ve Sünnet'te kullanılan malla ilgili kavramlar, zekât tarihini de ortaya koymaktadır. Diğer bir deyişle bu süreç, gönüllülükten mecburiliğe geçiştir.
Fakihler mal kavramını, fıkhın tarihi tekâmül sürecinde, farklı şekillerde tarif etmişlerdir. Tarihi süreç içinde, mezhepler ekonomik ve sosyal değişime uygun olarak, mal tariflerinde değişikliklere gitmişlerdir.
İslam Hukuku'na göre her devirde değişen zaman ve gelişen teknik sebebiyle yararlanma (intifa) ve edinme (temevvul) olabilecek yeni mallar, ictihat yolu ile hukuki muamelelerin konusu olabilecektir.
Ayetlerde ön plana çıkan ana vurgulardan biri malın "helal" ve "tayyib" (temiz) olmasıdır.
Mal şu şekilde tarif edilebilir: "Mal, hukuken (şer'an) faydalanma (intifa), edinme ve sahip olmaya (temevvül ve temellük) mevzu olabilecek kıymet ifade eden, bütün eşya (ayn), menfaat ve haklardır." 
Zekât, Kuran'da belirttiği gibi, Allah'ın daha önceki ümmetlere farz kıldığı, aynı şekilde Müslümanlara da farz kılınmış ibadetlerden biridir. Bu durum vahiydeki silsileyi ve sürekliliği göstermektedir. Kuran bu sürece bütüncül bakmaktadır.


Anahtar Kelimeler: Kuran, Sünnet, Zekât, Nisab, Mal.

Abstract:
Although mentioned a lot in Quran and Sunnah, the term of property has no jural meaning except from its lexical meaning. Linguists define the term of property as "maruf". Classical period legists did not define a technical term of property. The main feature of a thing to be considered as a property is the tacit (örf).    
In Quran and Sunnah, the definition of property doesn't exist, but for general meaning, it is used definitions covering all the properties and emval. The definition of emval is used to include all the meanings of property. In Quran there is a considerable amount of names of property with concrete samples. These are: "hayr, rızk, arad, enam, nimet, zinet, kenz, enam, bidaa, meta, taam, ganimet, semer and zeheb-fidda". In Quran, properties are defined as minerals like iron and copper; veterinary products like milk and wool; agricultural products like date palm, pomegranate, crop. It is also emphasized that we benefit from this properties.  
Terms about property used in Quran and Hadith show the history of Zakat. In other words this process is a transition from willingness to obligation.
Islamic legists define the term of property differently in the process of fıqh history. In the process of history, communions change the definition of property according to economical and social shift. 
According to Islamic laws, in every age with changing time and developing technique new properties can be the issue of legal status by the way of ruling case (ictihat). Property can be defined as "all the wares, benefits and rights that can be belonged, benefited and obtained according to laws".



Key Words: Quran, Sunnah, Zakat, Nisab, Property,