Okul öncesi dönem çocuklarının yabancı dile yönelik metaforik algılarının incelenmesi
Analysis of pre-school children's metaphorical perceptions towards foreign language
Yazar: ESRA ŞAHİN
Danışman: DOÇ. DR. BENGÜ TÜRKOĞLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil gelişimi = Language development ; Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Çocuk-okul öncesi =   ; Özel okullar = Special schools

Özet:
Araştırmanın temel amacı, okul öncesi dönem çocuklarının yabancı dile yönelik metaforik algılarının
incelenmesidir. Araştırmada olgu bilim (fenomenoloji) deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu
2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı okul öncesi eğitim
kurumlarında yabancı dil eğitimi alan 195 okul öncesi dönem çocuğundan oluşmaktadır. Araştırma verileri
yabancı dil eğitimi alan okul öncesi dönem çocuklarına "Yabancı dil … gibidir, çünkü …" metafor anketi
uygulanarak toplanmıştır. Okul öncesi dönem çocukları tarafından üretilen metaforlardan 32 tanesi geçersiz
bulunmuş, araştırma verilerine geçerli olan 163 metafor dahil edilmiştir. Üretilen geçerli metaforlardan 64 tanesi
4 yaş grubuna, 99 tanesi 5 yaş grubuna aittir. Bu metaforlardan 83'ü erkekler, 80'i kızlar tarafından
geliştirilmiştir. Araştırmada toplam 101 farklı metafor üretildiği belirlenmiştir. Katılımcılar tarafından üretilen
metaforlar önce olumlu ve olumsuz olmak üzere 2 ana kategori altında daha sonra 11 farklı kavramsal alt
kategori altında incelenmiştir. Bu kavramsal kategoriler; "Dil", "İnsanlar ve Karakterler", "Eylemler", "Ülke",
"Bitki ve Hayvan", "Nesne", "Yabancı", "Etkinlik", "Sayılar", "Öğretmen" ve "Şehir" olarak belirlenmiştir. En
fazla metafor üretilen kavramsal kategorinin "Dil" kavramı kategorisi olduğu belirlenmiştir. Tüm metaforlar
arasında en çok "İngilizce" (f:21) kavramının tercih edildiği tespit edilmiştir. Cinsiyete göre kategori tercihleri
incelendiğinde, "dil", "yabancı", "nesne", "sayılar", "bitki ve hayvan" ve "öğretmen" kavramı kategorilerinde
kız çocuklarının erkek çocuklardan daha fazla metafor ürettikleri; "insanlar ve karakterler", "ülke", "eylemler",
ve "etkinlik" kavramı kategorilerinde erkek çocuklarının kız çocuklarına göre daha fazla metafor ürettikleri
belirlenmiştir. "Şehir" kavramı kategorisinde kız ve erkek çocuklarının aynı sayıda metafor ürettikleri tespit
edilmiştir. Üretilen metaforlardan toplam 16 tanesi olumsuz gerekçelerle açıklanmıştır. Bunlardan 8 tanesi erkek
çocuklar tarafından, 8 tanesi kız çocuklar tarafından üretilmiştir. Araştırma sonuçları değerlendirildiğinde, 5 yaş
grubu çocuklar metafor geliştirme ve gerekçesini açıklama konusunda 4 yaş grubu çocuklara göre daha başarılı
bulunmuştur. Genel olarak bakıldığında, okul öncesi dönem çocuklarının yabancı dile yönelik 147 olumlu, 16
olumsuz metafor ürettikleri belirlenmiştir. Bu durum okul öncesi dönem çocuklarının büyük bir kısmının
"yabancı dil" algılarının olumlu olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
The main purpose of the research is to examine the metaphorical perceptions of preschool children towards
foreign language. The phenomenology design was preferred in the research. The study group of the research
consist of 195 preschool children receive foreign language education in preschool education institutions
affiliated to Ankara Provincial Directorate of Family and Social Services in the 2022-2023 academic year. The
research data collected by applying the "Foreign language is like …, because …" metaphor questionnaire to
preschool children receiving foreign language education. 32 of the metaphors produced by preschool children
were found to be invalid, 163 valid metaphors were included in the research data. Of the valid metaphors
produced, 64 belong to the age group of 4 and 99 of them belong to the age group of 5. Of these metaphors, 83
were developed by boys and 80 by girls. It was determined that a total of 101 different metaphors were produced
in the study. The metaphors produced by the participants were first examined under 2 main categories as positive
and negative, and then under 11 conceptual subcategories. These conceptual subcategories in order of being most
preferred; "Language", "People and Characters", "Actions", "Country", "Plant and Animal", "Object",
"Foreigner", "Activity", "Numbers", "Teacher" and "City" determined. It was determined that the conceptual
category with the highest number of metaphors was the "Language" concept category. It has been determined
that the concept of "English" (f:21) is the most preferred among all metaphors. When the category preferences
by gender are examined, it was found that girls produced more metaphors than boys in the categories of
"language", "foreigner", "object", "numbers" and "plant and animal" and "teacher"; It was seen the boys
produced more metaphors than girls in the categories of "people and characters", "country", "actions","object"
and "activity". It was determined that girls and boys produced the same number of metaphors in the and "city"
subcategory. A total of 16 metaphors were explained with negative reasons. Of these, 8 were produced by boys
and 8 by girls. When the results of the research were evaluated, the 5 year old group was found to be more
succesful in developing metaphors and explaining its reasons compared to other age groups. In general terms, it
was determined that preschool children produced 147 positive and 16 negative metaphors for foreign languages.
This situation reveals that the majority of preschool children have positive perceptions of "foreign languge".