Türkiye'de 1923-1950 yılları arasında görev yapan sağlık bakanları ve faaliyetleri
Ministers of health who served in Turkiye between 1923 and 1950 and their activities
Yazar: GÜLER KESKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NESRİN HANGÜL
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Osmanlı Devleti'nde vakıflar aracılığıyla sürdürülen sağlık faaliyetleri, II. Mahmut döneminde yeni sağlık kurumlarının açılmaya başlaması ile örgütlenme aşamasına giden süreci başlattı. 19 Mayıs 1919 Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkması ile başlayan bağımsızlık mücadelesi başladı. TBMM'nin açılması ile birlikte Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti (Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı) kuruldu. Türkiye'nin sağlık örgütlenmesi bu vekâlete verildi. Büyük zafer sonrası bir taraftan yaralar sarılmaya çalışılırken diğer taraftan ülkedeki sağlık sorunlarına çözüm arandı. 
Dr. Adnan Adıvar ile başlayan bakanlık sürecinde 1923'e kadar Dr. Rıza Nur ile birlikte 3 bakan görev aldı. Bakanlık tarafından 1925 yılında ilk çalışma programı hazırlanarak Türkiye Cumhuriyeti'nin sağlık sorunları çözülmeye çalışıldı. "Türkiye'de 1923-1950 Yılları Arasında Görev Yapan Sağlık Bakanları ve Faaliyetleri" başlıklı tez çalışması 2 bölümden oluştu. Sağlık Bakanları'nın hayatları, sağlık politikaları ve faaliyetleri meclis tutanaklarına göre verildi. İlk bölüm 1923-1938 yılları arası Atatürk dönemini kapsadı. Cumhuriyet döneminin ilk Sağlık Bakanı Dr. Refik Saydam 14 yıl görevde bulundu. Bu dönemde sağlık alanında yapılan düzenlemeler kanun ve tüzükler ile yasal zemine oturtuldu. İkinci bölüm ise 1938-1950 yılları arası Sağlık bakanları ve faaliyetleri konu alındı. Bu bölümde Dr. Behçet Uz döneminde Birinci On Yıllık Sağlık Planı ile sağlık çalışmalarını ülke genelinde yaymayı hedefledi.

Abstract:
Health activities carried out through foundations in the Ottoman Empire started the process leading to the organizational stage with the opening of new health institutions during the reign of Mahmud II. The struggle for independence began with Mustafa Kemal Pasha's landing in Samsun on May 19, 1919. With the opening of the  Turkish Grand National Assembly, Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekaleti (Ministry of Health and Social Assistance) was established. Turkey's health organizattion was given this mandate. After the great victory, while trying to heal the wounds, solutions were sought fort he health problems in the country. 
Dr. During the ministry process that started with Adnan Adıvar and continued until 1923, Dr. Along with Rıza Nur, 3 ministers took Office. The first workprogram was prepared by the Ministry in 1925 and an attempt was made to solve the health problems of the Republic of Turkey. The thesis titled " Ministers of Health Serving in Turkey Between 1923 and 1950 Their Activities" consisted of two parts. The lıves, health policies and activities of the Ministers of Health were given according to the parliamentary minutes. The first part covered the Atatürk period between 1923 and 1938. The first Minister of Health of the Repuclis perod, Dr. Refik Saydam served for 14 years. During this period, the regulations made in the field of health wewplaced on a legal basis with laws and regulations. The second part was about the Ministers of Health and their activities between 1938 and 1950. In this episode, Dr. During his term, Behçet Uz aimed to spread health studies throughout the country with the First Ten- Year Health Plan.