Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'na bağlı çocuk refahı kurumlarında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının iş yükleri ve tükenmişlik düzeyleri
Workload and burnout levels of social workers being employed under the child welfare institutions which are regulated and controlled by Ministry of Family and Social Policies
Yazar: CEMAL YAĞCI
Danışman: PROF. DR. HAKAN ACAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı = Ministry of Family, Labor and Social Services ; Sosyal hizmet uzmanları = Social workers ; Sosyal hizmetler = Social services ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level ; Uzmanlar = Specialists ; Yetiştirme yurtları = Orphanages ; İş yükü = Workload

Özet:
Bu araştırmanın amacı Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı çocuk refahı kurumlarında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının iş yükleri ve tükenmişlik düzeylerini belirlemektir.Araştırmada olasılıksız örnekleme yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri Mart 2017 – Mayıs 2017 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmaya 23-52 yaş arasında 81 sosyal hizmet uzmanı katılmıştır. Çalışma, Bursa, Kocaeli ve İstanbul illerindeki Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığına bağlı çocuk refahı ile ilgili birim ve kuruluşlarda gerçekleştirilmiştir. Bu kuruluşlar Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlükleri, Sosyal Hizmet Merkezleri, Çocuk Destek Merkezleri, Çocuk Yuvaları, Yetiştirme Yurtları, Bakım ve Rehabilitasyon Merkezleri, Çocuk Evleri Siteleri ve Çocuk Evleri Koordinasyon Müdürlükleridir.

Çalışmaya katılan sosyal hizmet uzmanlarına araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme formu, etkinlik planı ve tükenmişlik ölçeği uygulanarak veriler elde edilmiştir. Veriler istatistiksel olarak SPSS (21.0) programı yardımıyla değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ANOVA ve "t" testleri kullanılmıştır. 
Araştırmaya katılan sosyal hizmet uzmanlarının 52'si kadın, 29'u erkek olup yaşlarını beyan edenlerin yaş ortalamaları 32,85'dir. Yüzde 53'ü evlidir ve ortalama dokuz buçuk yıl iş tecrübesine sahiptirler. Sosyal hizmet uzmanlarının çalışma süreleri üç ay ile yirmi yedi yıl arasında değişmektedir. 

SHU'ların tükenmişlik ölçeğinden aldıkları puanların ortalamaları değerlendirildiğinde; duygusal tükenme boyutunda ve duyarsızlaşma boyutunda düşük düzeyde; kişisel başarı boyutunda orta düzeyde tükenmişlik yaşadığı görülmektedir. Duyarsızlaşma alt ölçeği boyutunda tükenmişliğin cinsiyet açısından farklılık gösterdiği,  bu boyutta kadınlarda erkeklere göre anlamlı düzeyde daha fazla tükenmişlik yaşadığı belirlenmiştir. 
Sosyal hizmet uzmanları; deneyimli meslektaşlara danışmanın, diğer bir deyişle süpervizyonun önemini vurgulamışlardır. Yapılandırılmış bir süpervizyon sisteminin geliştirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Sosyal hizmet uzmanlarının bir haftalık mesaileri üzerinden yapılan değerlendirmede müracaatçıları ile doğrudan çalışmaları mesailerinin % 31'ini, bu çalışmalarla ilgili kayıt tutma ve rapor yazma işleri mesailerinin % 29'unu, kuruluş içinde müracaatçı ile ilgili yapılan işler ise mesailerinin %20'sini doldurmaktadır. Kayıt ve rapor yazma için harcanan zamanın uygun teknolojiler kullanılarak ya da yardımcı eleman istihdam edilerek kısaltılması gerektiği ifade edilmektedir. 

Sosyal hizmet uzmanlarının büyük çoğunluğu il müdürlüğü ve sosyal hizmet merkezleri gibi başvuru merkezlerinde görev yapmaktadır. Bu merkezlerde bir çok görev Çocuk Koruma Kanunu'nda yer alan "sosyal çalışma görevlisi" tanımından hareketle çeşitli mesleklerden görevlilerle birlikte yürütülmektedir. Sosyal hizmet mesleğinin tanım ve kapsamı içindeki bir çok görev başka meslek elemanlarına verilmektedir. Uygun olmayan görevlendirmeler ve yaklaşımların hem müracaatçılar için hem de sosyal hizmet mesleği açısından olumsuz sonuçlar doğuracağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this research is to determine the workload and the burnout syndrom levels of the social service workers being employed under the child welfare institutions ("Participants") which are regulated and controlled by Ministry of Family and Social Policy ("the Ministry").Purposefull sampling, kind of improbable sampling method, is used as a base of this research. Research data were being collected within the period of March 2017 and May 2017 among from 81 Participants aged between 23 to 52. The research was conducted in the child welfare institutions and its relevant units of Bursa, Kocaeli and İstanbul cities of Turkey. 
	
These institutions involve Provincial Directorates of the Ministry, Social Service Centers, Children Support Centers, Children Homes, Orphanages, Rehabilitation Centers, Sites of Children Houses and Coordination Directorates of such Children Houses.Data were received through the interview forms, event schedule and burnout scale applied to the Participants and analyzed by evaluating through the SPSS (21.0) program. ANOVA and "t" tests were used in the analysis of tha data as well. 
52 of the Participants were women whereas 29 of them were men. Avarage age of the Participants declaring their age was 32.85. 53% of whom are married and had an average work experience of 9.5 years. Term of Social Workers varies between 3 months and 27 years.
	
When the average points of the social workers gained from the burnout chart are evaluated it can be concluded that while they slightly feel burnout in the emotional exhaustion and depersonalisation levels, they feel reasonably burnout in the personal accomplishment level. Depersonalisation sub-scale level presents us that burnout levels vary from gender to gender. Such that women significantly feel more burnout than men in the depersonalisation level.All participants emphasized the importance of receiving consultation from their experienced collegues which emerges that a structured supervision system has to be developed. 
	
Direct interviews with the applicants constitutes 31%, the paper work related to the applicants being handled in the institution constitutes 20% and keeping the records as well as preparing the reports of the interviews constitutes 29% of the total weekly shift of the Participants. It is emphasized that the time spent during keeping the records and drafting the reports should have been shortened through using the suitable technology and hiring supportive employees. 
	
A wide range of the Social Workers are being employed in the application authorities such as provincial institutions and social service centers. Based on the Code on the Child Protection, the duties in these institutions are being fulfilled by the Social Workers with the cooperation of the "social work officers" who have different areas of profession. Which means, many duties defined within the concept of the social service profession are being fulfilled by the members of different professions. Irrelevant assignments and approaches are thought to be result in adverse outomes both for the applicants and the social service profession itself.