Veri zarflama yöntemiyle seçilmiş havayolu işletmelerinin emisyon ve enerji etkinlik analizleri
Emission and energy efficiency analysis of selected airline companies with data envelopment method
Yazar: ELİF KARAKILIÇ
Danışman: PROF. DR. TAHİR HİKMET KARAKOÇ
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı / Sivil Havacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Çevresel sürdürülebilirlik = Sustainable environment

Özet:
Havayolu endüstrisi, enerji tüketimi ve karbon emisyonları açısından kritik bir 
öneme sahiptir. Emisyon azaltma hedeflerine ulaşmak için enerji verimliliğinde 
sürdürülebilir iyileştirmeler yapılması gerekmektedir. Havayolu verimliliği, Amerika 
Birleşik Devletleri'nde (ABD) 1978 Havayolu Serbestleştirme Yasası'nın yürürlüğe 
girmesinden bu yana hem akademisyenler hem de sektör analistleri arasında yoğun ilgi 
gören bir araştırma alanı olmuştur. Zamanla havayolu verimliliğine yönelik araştırmalar 
daha geniş coğrafi bölgeleri kapsayacak şekilde yayılmış ve çeşitli disiplinlerden yeni 
araştırmacılar bu alana katkıda bulunmaya devam etmiştir. Diğer yandan, veri zarflama 
analizi araştırmacılar tarafından yaygın olarak kullanılan yöntemlerden biri olmuştur. 
Bunlara ek olarak, çalışmaların giderek karbon emisyonları, uçuş gecikmeleri ve çevresel 
etkiler gibi istenmeyen çıktıları içermesi nedeniyle, birçok araştırma havayolu 
performansının ölçümü ve analizi gibi konuları kapsamaktadır. Bu çalışma, 2022 yılı 
verilerini kullanarak 10 büyük ABD havayolu şirketlerinin enerji ve sürdürülebilir 
etkinlik analizini sunmaktadır. Analizde Charnes, Cooper ve Rhodes (CCR) ile Banker, 
Charnes ve Cooper (BCC) modelleri kullanılarak Veri Zarflama Analizi (VZA) 
uygulanmıştır. Ayrıca, Ölçeğe Göre Sabit Getiri (CRS) ve Ölçeğe Göre Değişken Getiri 
(VRS) analizleri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, 2022 yılı havayolu verilerinin VZA analizi 
ile sektör genelinde yüksek etkinlik seviyelerini ve ölçeklendirme yoluyla iyileştirme 
fırsatlarını ortaya koymuştur. Bu düzenlemeler, teknolojik iyileştirmelerle birlikte, 
sektörün ekonomik sağlığını korumak ve çevresel yönetimini geliştirmek için kritik 
öneme sahiptir. Elde edilen bulguların, gelecekteki araştırma konuları ve yönelimleri için 
önemli bir rehberlik sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The airline industry is critical in terms of energy consumption and carbon 
emissions. Sustainable improvements in energy efficiency are required to achieve 
emission reduction targets. Since the enactment of the Airline Deregulation Act of 1978 
in the United States (US), airline efficiency has been a research area of intense interest 
among both academics and industry analysts. Over time, research on airline efficiency 
has expanded to cover wider geographical regions and new researchers from various 
disciplines have continued to contribute to the field. On the other hand, data envelopment 
analysis has become one of the most widely used methods by researchers. In addition, as 
studies increasingly include undesirable outputs such as carbon emissions, flight delays 
and environmental impacts, many studies cover topics such as the measurement and 
analysis of airline performance. This study presents an energy and sustainable efficiency 
analysis of 10 major US airlines using data through 2022. Data Envelopment Analysis 
(DEA) is applied in the analysis using Charnes, Cooper and Rhodes (CCR) and Banker, 
Charnes and Cooper (BCC) models. In addition, Constant Return to Scale (CRS) and 
Variable Return to Scale (VRS) analyses were evaluated. The results reveal high levels 
of efficiency across the sector with DEA analysis of airline data for 2022 and 
opportunities for improvement through scaling. These adjustments, together with 
technological improvements, are critical to maintain the economic health of the sector 
and improve its environmental management. The findings are expected to provide 
important guidance for future research topics and directions.