Menopoz dönemindeki kadınlarda jinekolojik kanser farkındalığı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları
Gynecological cancer awareness and healthy lifestyle behaviors of women in menopause period
Yazar: MERVE AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY GÜNGÖR SATILMIŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Farkındalık = Awareness ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Genital neoplazmlar-kadın = Genital neoplasms-female ; Kadınlar = Women ; Menopoz = Menopause ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlıklı yaşam = Healthy life

Özet:
Bu çalışma menopoz dönemindeki kadınlarda jinekolojik kanser farkındalığı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tipte tasarlanmıştır. Çalışmaya İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Dahiliye ve Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'ne Haziran 2019- Ekim 2019 tarihleri arasında başvuran, menopozal dönemdeki gönüllü 200 kadın dahil edilmiştir. Veriler Birey Tanıtım Formu, Jinekolojik Kanser Farkındalığı Ölçeği (JİFKÖ) ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (SYBDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler ve nonparametrik karşılaştırma testleri kullanılarak değerlendirilmiştir.

Katılımcıların yaş ortalaması 55,35±6,92'dir, çoğunlukla ilkokul mezunu (%60,5), obez (%42), fiziksel aktivite yapmamakta (%50), %20'si sigara kullanmakta ve %65'inin kronik hastalığı bulunmaktadır. Çoğunun menopozal yakınması olduğu (%63,5) ancak tedavi aramadığı (%94,0) ve en sık yaşadıkları jinekolojik sorunların idrar kaçırma (%37) ve pelvik ağrı (%29,0) olduğu saptandı. Katılımcıların %13,5'inin hiç jinekolojik muayeneye gitmediği, çoğunun üreme organ kanserini duyduğu (%73,0) ancak belirtilerini bilmediği (%75,5), smear testi yaptırdığı (%74,5), kendi kendilerine vulva muayenesi yapmadığı (%78) saptandı. JİFKÖ toplam puan ortalamasının 161,44±15,89 (min:41-max:205) olduğu SYBDÖ toplam puan ortalamasının ise 124,59±20,46 (min:52-max:208) olduğu bulundu. Eğitim ve ekonomik durumun üreme organ kanserleri ile ilgili farkındalığı ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını etkileyen önemli faktörler olduğu saptandı. Jinekolojik kanserler farkındalık ölçeği ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları ölçeği arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlendi.

Sonuç olarak menopozal dönemdeki kadınların  jinekolojik kanser farkındalığı yüksek olmasına rağmen yeterli bilgiye sahip olmadıkları, önerilen tarama ve korunma davranışlarını yeterince uygulamadıkları ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Menopozal kadınlarda jinekolojik kanser farkındalığının arttırmaya yönelik girişimlerin kanserlerden korunma ve genel sağlığı geliştiren sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının geliştirilmesine yönelik programlarda desteklenmesi önerilir. 

Anahtar Kelimeler: Menopoz, Yaşam Kalitesi, Farkındalık, Kanser, Sağlık Davranışı

Abstract:
This study was designed to identify the relationship between gynecological cancer awareness and healthy lifestyle behaviors in menopausal women. A total of 200 menopausal women who applied to the Department of Internal Medicine and Gynecology and Obstetrics in İstanbul Bagcilar Training and Research Hospital between June 2019 and October 2019 were included in the study. Data were collected by using Individual Identification Form, Gynecological Cancer Awareness Scale(GCAS) and Healthy Lifestyle Behavior Scale II (HLBS). The data obtained from the study were evaluated using descriptive statistics and nonparametric comparison tests.

The mean age of the participants was 55,35 ± 6,92, mostly primary school graduates (%60,5), obese (%42), no physical activity (%50), %20 were smoking and %65 had chronic disease. There. Most of them had menopausal complaints (%63,5) but did not seek treatment (%94,0) and their most common gynecologic problems were urinary incontinence (%37) and pelvic pain (%29). %13,5 of the participants had no gynecological examination, most of them had heard of reproductive organ cancer (%73,0) but did not know the symptoms (%75,5), had smear test (%74,5), did not perform vulva examination on their own (%78). The mean total score of the GCAS was 161,44 ± 15,89 (min: 41-max: 205) and the mean total score of the HLBS was 124.,9 ± 20,46 (min: 52-max: 208). Education and economic status were found to be important factors affecting the awareness of reproductive organ cancers and healthy lifestyle behaviors. There was a statistically significant and positive correlation between gynecologic cancers awareness scale and healthy lifestyle behaviors scale.

As a result, it was determined that the women in menopausal period did not have enough information, did not apply the recommended screening and prevention behaviors adequately and the healthy lifestyle behaviors were moderate although they had a high awareness of gynecological cancer. It is recommended that interventions aimed at raising awareness of gynecological cancer in menopausal women should be supported in programs aimed at preventing cancers and developing healthy lifestyle behaviors that improve general health.

Key Words: Menopause, Quality of Life, Awareness, Cancer, Health Behavior