Öğretmen adaylarında çokkültürlü ve ayrımcılık karşıtı farkındalığın geliştirilmesi: Bir model önerisi
Developing multicultural and anti-bias awareness in pre-service teachers: A model proposal
Yazar: ŞADİYE CAN GÜL
Danışman: DOÇ. DR. MİNE CANAN DURMUŞOĞLU ; PROF. DR. NESLİHAN GÜNEY KARAMAN
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarına çokkültürlü ve önyargı karşıtı farkındalık kazandırmak için uygulanan bir eğitim modelinin etkililiğini araştırmaktır. Araştırmada ön test-son test-izleme testi tek gruplu karma müdahale deseni kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından çokkültürlü ve ayrımcılık karşıtı eğitimin temel felsefesi dikkate alınarak geliştirilen; film izleme, haber analizi yapma, makale tartışması, çocuk kitaplarını inceleme gibi çeşitli öğretim stratejilerinin kullanıldığı model "müdahale" programı olarak 12 hafta boyunca ikişer saatlik oturumlar halinde uygulanmıştır. Çalışmada seçmeli olarak açılan derse gönüllü olarak katılan 21 okul öncesi öğretmen adayı yer almıştır. Çalışmanın nicel verileri, 21 okul öncesi öğretmen adayına ön test, son test ve izleme testi olarak uygulanan "Öğretmenler İçin Çokkültürlü Tutum Ölçeği", "Çokkültürlü Kişilik Ölçeği-Kısa Formu" ve araştırmacı tarafından Türkçeye uyarlanan " Çokkültürlü Farkındalık, Bilgi ve Beceri Anketi-Öğretmen Formu" ile elde edilmiştir. Uygulanan eğitim modeline ilişkin öğretmen adaylarının görüşlerini belirlemek amacıyla son test uygulamasında, modelle ilgili açık uçlu dört soru sorulmuştur. Açık uçlu sorulardan elde edilen veriler çalışmanın nitel kısmında kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmış ve etki büyüklüğü hesaplanmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda uygulanan eğitim modelinin öğretmen adaylarının çokkültürlü tutumları, çokkültürlü farkındalık, bilgi ve becerileri ile çokkültürlü kişilik özelliklerinden sadece esneklik alt boyutunda anlamlı bir fark yarattığı görülmüştür. Nitel kısmında katılımcıların görüşleri "modelin uygulanması", "modelin katkıları" ve "modelin geliştirilmesi" olmak üzere üç tema altında yer almıştır. Sonuç olarak uygulanan eğitim modelinin öğretmen adaylarının çokkültürlü ve önyargı karşıtı farkındalık kazandırılmasında etkili olduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to investigate the effectiveness of an educational model applied to pre-service teachers to raise multicultural and anti-bias awareness. In the study, pretest-posttest-follow-up test one-group mixed intervention design was used. The model, which was developed by the researcher taking into account the basic philosophy of multicultural and anti-discrimination education, using various teaching strategies such as watching movies, analyzing news, discussing articles, reviewing children's books, was implemented as an "intervention" program in two-hour sessions for 12 weeks. The study included 21 pre-service preschool teachers who voluntarily participated in the elective course. The quantitative data of the study were obtained with the "Multicultural Attitude Scale for Teachers", "Multicultural Personality Scale-Short Form" and "Multicultural Awareness, Knowledge and Skills Questionnaire-Teacher Form" adapted into Turkish by the researcher. In the post-test application, four open-ended questions about the model were asked in order to determine the opinions of the pre-service teachers about the applied education model. The data obtained from open-ended questions were used in the qualitative part of the study. In the quantitative part of the study, Wilcoxon signed-rank test was used and effect size was calculated. Content analysis was used to analyze qualitative data. As a result of the research, it was seen that the education model applied made a significant difference only in the flexibility sub-dimension of multicultural attitudes, multicultural awareness, knowledge and skills and multicultural personality traits of pre-service teachers. In the qualitative part, the opinions of the participants were included under three themes: "implementation of the model", "contributions of the model" and "development of the model". As a result, it was revealed that the implemented training model was effective in raising multicultural and anti-bias awareness of pre-service teachers.