Çeşitli endodontik materyallerin dişler üzerindeki boyama etkileri ve renkleşmiş dişlerde iki farklı beyazlatma materyalinin beyazlatma etkinliğinin spektrofotometre ile değerlendirilmesi
In vitro spectrofotometric analysis of the effects of different root canal medicaments on discolouration of mature teeth and bleaching of tooth discoloration caused by those medicaments
Yazar: RABİA TUĞÇE YAVAŞ
Danışman: PROF. DR. MELTEM ÖZTAN
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Endodonti Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental materyaller = Dental materials ; Diş beyazlatma = Tooth bleaching ; Diş renk değişikliği = Tooth discoloration ; Hidrojen peroksit = Hydrogen peroxide ; Klorheksidin = Chlorhexidine ; Ledermix = Ledermix ; Sodyum perborat = Sodium perborate ; Spektrofotometri = Spectrophotometry

Özet:
Çalışmamızda endodontik tedavilerde sık kullanılan kanal içi medikamanların dişlerde oluşturduğu renklenmenin boyutunu değerlendirmeyi ve renklenmiş dişlerde uygun beyazlatma materyali seçimi için iki farklı beyazlatma materyalinin dişleri beyazlatma etkinliklerini araştırmayı amaçladık.
Çalışmamızda 112 adet, periodontal nedenle çekilmiş üst keser diş kullanılmıştır. Dişlerin köklerinin apikal kısımları mine-sement birleşiminin 2 mm. altından kesilerek uzaklaştırılmışlardır. Dişlere medikaman uygulanmasından önce spektrofotometre (Vita Easyshade Advance) ile ilk renk ölçümleri yapılıp not edilmiştir. 112 diş bir grupta 16 diş olacak şekilde rasgele 7 gruba ayrılmıştır. Deney gruplarına apikal girişten Ledermix, Vitapex, Klorheksidin jel, Kalsin ve üçlü antibiyotik patı uygulanmıştır. Pozitif kontrol grubunda koyun kanı, negatif kontrol grubunda ise serum fizyolojik kullanılmıştır. Dişlerin apikal girişleri bir tıkama materyali olan cam iyonomer simanla kapatılmıştır. Kron kısımları su içinde kalacak şekilde yarısı su ile doldurulmuş ve numaralandırılmış tüpler içerisine konulan örnekler inkübatörde bekletilmişlerdir. 3. gün, 2. hafta, 6. hafta ve 12. haftada dişler inkübatörden çıkarılmış spektrofotometre ile renk ölçümleri yapılmıştır. 12. hafta sonundaki ölçümlerinin yapılmalarının ardından dişlere koronal kısımdan  endodontik giriş kaviteleri açılmıştır. İki farklı ağartma materyali uygulamak amacıyla 16 diş içeren her bir gruptaki dişler Grup A ve B olmak üzere 8' er diş içeren 2 alt deney grubuna ayrılmıştır. Ağartma materyalleri dişlerde 5 günde bir yenilenerek toplamda 15 gün bekletilmiştir. Grup A' da sodyum perborat-hidrojen peroksit karışımı, Grup B' de karbamid peroksit kullanılmıştır. Beyazlatmanın ardından tekrar renk ölçümleri yapılmıştır. Spektrofotometre ile elde edilen L, a, b, değerlerinden renk değişim miktarları (∆E) elde edilmiştir ve istatistiksel değerlendirmeleri yapılmıştır.
Bu çalışmada elde edilen veriler SPSS 20.0 paket programı ile değerlendirilmiştir. Verilerin frekans ve yüzdesel dağılımları verilmiştir. Normallik testi sonucunda, gruplar arasında farklılık incelenirken ikili gruplarda normal dağılmayan değişkenlerde Mann Whitney U Testi kullanılmıştır. İkiden fazla gruplarda ise normal dağılmayan değişkenlerde Bonferroni düzeltmeli Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır.Gruplar arası farklılık incelenirken; anlamlılık seviyesi olarak 0,05 kullanılmış olup p<0,05 olması durumunda gruplar arası anlamlı farklılığın olduğu, p>0,05 olması durumunda ise gruplar arası anlamlı farklılığın olmadığı belirtilmiştir. Farklı zamanlarda ölçülen değişkenlerin ölçüm zamanları arasındaki farklılığı incelerken normal dağılmayan değişkenlerde Wilcoxon Sign Testi kullanılmıştır. Anlamlılık seviyesi olarak 0,05 kullanılmış olup, p<0,05 olması durumunda ölçüm zamanları arasında anlamlı  bir farklılığın olduğu, p>0,05 olması durumunda ise ölçüm zamanları arasında anlamlı farklılığın olmadığı belirtilmiştir. Negatif kontrol grubu bütün zaman aralıklarında en az renk değişikliği gösteren grup olmuştur (∆E<1,85). Pozitif kontrol grubu istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde bütün gruplardan daha ciddi renklenme göstermiştir (p<0,05). Ledermix uygulanan grup bütün zaman aralıklarında diğer deney gruplarından fazla renklenme göstermiştir. 112 diş incelendiğinde sodyum perborat-hidrojen peroksit ile karbamid peroksit arasında beyazlatma etkinliği açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Kalsin grubu sodyum perborat-hidrojen peroksit ile istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha yüksek ∆E değerleri gösterirken üçlü antibiyotik patı grubu ise karbamid peroksitle istatistiksel olarak anlamlı yüksek ∆E değerleri göstermiştir.
Anahtar Sözcükler:  Devital beyazlatma,  diş renklenmeleri,  endodontik medikamanlar,  hidrojen peroksit, karbamid peroksit, Klorheksidin jel,,Ledermix,  sodyum perborat, Spektrofotometre, Vitapex

Abstract:
The aim of the present in vitro study is to assess the color changes resulted with  root canal medicaments (Ledermix, triple antibiotic paste, Kalsin, Klorhexidine gel,  Vitapex) and then to determine the bleaching effect of sodium perborate-hydrogen peroxide mixture and carbamide peroxide on discolored teeth.
112 human maxillary central incisors extracted for periodontal reasons were used. The roots were resected 2 mm below the cemento-enamel junction. The pulps were extirpated and the pulp chambers were then cleaned using Gates-Glidden drills #1-6 and irrigated with 5% NaOCl through the apical access opening. The teeth were then randomly divided in to seven groups five as experimental and two as positive and negative control groups. The medicating pastes were placed as follows; In group 1, cavity of each tooth was filled with Ledermix (Lederle Laboratories, Wolfatshausen, Germany) paste through the apical access opening.Group 2; Iodoform and calcium hydroxide containing medicament (Vitapex, Neodental International Inc., USA) was placed through the apical access opening. Group 3;  Chlorhexidine gel (Best, Spotdent, Türkiye)  was placed through the apical access opening. Group 4; Calcium hydroxide based medicament (Kalsin, Spotdent, Türkiye) was placed through the apical access opening. Group 5; Triple antibiotic paste was placed through the apical access opening. Metronidazole (Flagyl 500 mg tab., Eczacıbaşı, Türkiye), ciprofloxacin (Cipro 500 mg tab., Biofarma, Türkiye) and cefuroxime (Cefaks 500 mg tab., Deva, Türkiye) were ground into a powder and mixed with glycerine to a creamy consistent. Positive control group; Cavity of each tooth was filled with blood through the apical access opening. Negative control group; Cavity of each tooth was filled with sterile saline solution through the apical access opening. Apical access openings were sealed with glass ionomer cement (SpofaDental, Kerr Company, Czech Republic) and each tooth was placed in its individual container. Numbered Eppendorf tubes were used as containers which were half full with distilled water. Samples were kept in dark, at 37 0C, %100 humidity in order to mimic oral conditions. After 12 weeks of incubation, endodontic access cavities were prepared and the medicaments were removed from the pulp chambers. Each group were divided into two subgroups consisting 8 teeth and treated with one of the following bleaching agents. Group A- a paste of sodium perborate  (Merck, Darmstadt, Germany) mixed with 30% hydrogen peroxide (Şifa Kimya, Türkiye); Group B- 37% carbamide peroxide gel (Whiteness Super Endo, FGM, Brasil ). In Group A bleaching agent were mixed in the powder-liquid ratio of approximately 2gr/ml. Each bleaching paste was placed in the pulp chamber and in Group A excess liquid from the mixture was soaked up with a cotton pellet and the access cavity was subsequently sealed with Cavit (CavitTM, 3M Espe Dental Products, Germany). During the experimental period, old bleaching paste was cleansed by a sufficient amount of tap water, and each fresh bleaching paste was replaced 5 and 10 days after the first placement. All of the specimens were stored in an environment of 37 0C in 100%  humidity for 15 days after the first placement. Measurements were carried out with a spectrophotometer (Vita Easyshade Advance, Zahnfabrik H. Rauter GmbH & Co.KG, Germany). The spectrophotometer  was calibrated at each time interval and tooth colours were measured prior to the placement of the medicaments (baseline), and 3 days, 2 weeks, 6 weeks, 12 weeks after placement of medicaments and finally after bleaching. Once the L*, a* and b* values had been obtained, the colour changes were calculated by subtracting the baseline L*, a* and b* values from the values at subsequent observations. Data in this study is determined by using SPSS 20.0 analytic software. After test of normality Mann Whitney U test was used to determine independent differences. While comparing multiple groups Kruskal Wallis H test with Bonferroni correction was used. The statistical difference of colour changes relating to each time interval with non-normal distribution, Wilcoxon Sign test was used. P value < 0,05 was considered significant.
The negative controls showed the least tooth discolouration during all examination periods (∆E<1.85) . Positive controls showed immediate severe discolouration, which was significantly different from the experimental groups (p<0.05). Ledermix showed more discolouration than other experimental groups for each time intervals. According to the bleaching effects of the materials statistically significant differences were found for Kalsin and triple antibiotic paste groups. Teeth discoloured with Kalsin demonstrated higher ∆E values after bleaching with sodium perborate-30% hydrogen peroxide paste than 37% carbamide peroxide gel. In contrast, 37% carbamide peroxide gel was more effective than sodium perborate-30% hydrogen peroxide paste on teeth discoloured with triple antibiotic paste. 
Key Words: Carbamide peroxide, Chlorhexidin gel, devital bleaching, endodontic medicaments, hydrogen peroxide, Ledermix, sodium perborate, Spectrofotometer, tooth discoloration, Vitapex.