Bazı gıda ürünlerinde kullanılan renk maddelerinin yüksek performans sıvı kromatografisi ile tayini ve optimizasyonu
Determination and optimization of color materials used in some food products with high performance liquid chromatography
Yazar: EVREN KOÇ
Danışman: PROF. DR. ESENGÜL KIR
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Gıda boyaları = Food colourants ; HPLC =   ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Ters faz kromatografisi = Reverse phase chromatography

Özet:
Gıda boyaları, gıda maddelerinin işleme veya saklanması sırasında rengini korumak, istenilen renkli bir görünüm oluşturarak gıda ürününün daha cazip hale getirilmesini sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Genellikle gıda boyaları, alkolsüz aromalı içecekler, şekerlemeler, dondurmalar, soslar, süsleme ve kaplama maddeleri gibi bazı gıda ürünlerinde bulunmaktadır. Son yıllarda, gıda boyaları, tüketicilerin özellikle de çocukların dikkatini çekmek için yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bu nedenle, gıda güvenliğini sağlamak için yaygın olarak kullanılan sentetik gıda boyalarının belirlenmesi gerekir.
Bu tez çalışmasında, Tartrazin E 102, Sunset Yellow FCF E 110, Karmosin E 122, Ponceau 4R E 124, AlluraRed AC E 129, Patent Blue V E 131, Indigotin E 132, Brilliant Blue FCF E 133 ve Green S E 142 gibi gıda boyalarının Ters Faz Yüksek Performanslı Sıvı Kromatografisi (RP-HPLC) yöntemi ve diode array dedektör (DAD) kullanılarak aynı anda tayini yapılmıştır. Numune tek enjeksiyonla ve belli bir süre içerisinde analiz edilmiştir. Tüm bileşikler, optimize edilen gradient elüsyon ile 41 dakika içinde başarılı bir şekilde ayrılmıştır. Kullanılan yöntemin validasyon çalışmaları da gerçekleştirilmiştir. Performans parametreleri olarak, kalibrasyon eğrisi (doğrusallık, lineer ölçüm aralığı), tayin limiti (LOD), ölçüm limiti (LOQ), doğruluk, gerçeklik (geri kazanım), kesinlik, tekrarlanabilirlik, tekrarüretilebilirlik, spesifite ve metot sağlamlığı çalışılmıştır. Geliştirilen bu yöntem 3 farklı gıda ürünü olan akide şekeri, toz içecek ve nektar numunelerine uygulanmıştır.

Abstract:
Food dyes are used to maintain color during processing or storage of foodstuffs and to make more attractive the food product by producing a desired colored appearance. It is generally found in some food products such as soft drinks, confectionery, ice cream, sauces, decorating and coating agents. In recent years, food dyes are also used to attract the attention of particular groups of consumers, particularly children. Therefore, determination of synthetic food dyes used widely is required to ensure the food safety.
In this thesis study, synthetic food dyes such as Tartrazin E 102, Sunset Yellow FCF E 110, Karmosin E 122, Ponceau 4R E 124, AlluraRed AC E 129, Patent Blue V E 131, Indigotin E 132, Brilliant Blue FCF E 133 and Green S E 142 were determined simultaneously by reverse phase high performance liquid chromatography (RP-HPLC) and diode array detector (DAD). The sample was analyzed by single enjection and in a certain time. All compounds were successfully separated by optimized gradient elution within 41 minutes. Validation studies of the method used were also performed. Performance parameters such as calibration curve (linearity, linear measurement range), determination limit (LOD), measurement limit (LOQ), accuracy, reality (recovery), precision, repeatability, reproducibility, specificity and method robustness were studied. This developed method has been applied to three different food products as sugar candy, solid juice powder and nectar samples.