Okuma eğitimine diyalojik bir bakış
Dialogic approach to reading education
Yazar: MUHAMMED EREN UYGUR
Danışman: PROF. DR. ÖZAY KARADAĞ
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil eğitimi = Language education ; Diyaloğa dayalı okuma = Dialogic reading ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Eğitim yöntemleri = Education methods ; Okuma = Reading ; Okuma eğitimi = Reading training ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Bu çalışmada filozof, kültür kuramcısı ve dil bilimci Bakhtin'in görüşlerinin okuma eğitimine uyarlanabilirliği sorgulanmıştır. Kendisi de uzun yıllar edebiyat öğretmenliği yapan ve Mordovya Pedagoji Üniversitesinde ders veren Bakhtin'in, edebiyat eğitiminde biçem bilimi (stilistik) ve diyaloğun önemine vurgu yapan, İngilizceye Dialogic Origin and Dialogic Pedagogy of Grammar şeklinde çevrilen, muhtelif notlarının derleminden oluşan çalışması, bu araştırmanın temel dayanak noktasını oluşturmaktadır. Araştırmada öncelikle temel çerçeveyi sunmak, Bakhtin'in görüşlerinin eğitim alanındaki yerini belirtmek adına diyalojik pedagojinin tarihî ve kuramsal art alanı diğer eğitim felsefeleri ile birlikte verilmiş, ardından diyalojik pedagoji; Freire, Bakhtin ve Buber ekseninde ele alınmış ve Bakhtin'in eğitime dair görüşleri incelenmiştir. Akabinde Bakhtinyan perspektifte önemli yer kaplayan metin, metnin yapılanışı ve metinler arasılık gibi kavramlar ele alınmış, bu kavramların okuma eğitimiyle ilişkilendirilebilirliği okuma kuramları perspektifinden sorgulanmıştır. Daha sonra okuma eğitimiyle de iç içe olacak biçimde Bakhtin'in dil bilimine, estetiğe ve dil öğretimine dair görüşleri irdelenmiştir. Son olarak "diyalojik okuma" modeli açımlanmaya çalışılmış, bu minvalde Refik Halid Karay'ın "Eskici" adlı hikâyesi Bakhtinci bir bakışla analiz edilerek bir ders işleyiş ve etkinlik dizesi örnekçesi de ayrıca takdim edilmiştir. Bu bağlamda ilgili araştırmada nitel araştırma desenlerinden temel nitel araştırma kullanılmış, veriler toplanırken kaynak tarama tekniğinden yararlanılmış ve toplanan veriler doküman incelemesi yöntemi ile analiz edilmiş, böylece mevcut çalışmaların eklektik bir derlemi sunulmuş, ilgili alanyazın kapsamında özgün bir yorum getirilmeye çalışılmıştır.

Abstract:
In this study, the adaptability of the views of the philosopher, cultural theorist, and linguist Bakhtin to reading education is questioned. Bakhtin, who had been a literature teacher for many years, emphasizes the importance of stylistics and dialogue in literature education in the article named Dialogic Origin and Dialogic Pedagogy of Grammar, which consists of a corpus of various notes, the main premise of this research. In the research, first, to indicate the Bakhtin's views on education, the historical and theoretical background of dialogical pedagogy is given together with other educational philosophies. Then, dialogic pedagogies in the axis of thoughts of Freire, Bakhtin, and Buber are examined and discussed. Afterward, the concepts of text, text structure, and intertextuality are discussed, and the relevance of these concepts to reading education is questioned from the perspective of reading theories. Subsequently, Bakhtin's views on linguistics, aesthetics, and language teaching are examined intertwined with reading education. Finally, the model of "dialogic reading" has been tried to be clarified by analyzing the story of Refik Halid Karay's "Eskici" and then a sample of lecture and activity line is also presented. In this context, basic qualitative research, one of the qualitative research designs, is used in the related research, the source scanning technique is used while collecting the data, and the collected data is analyzed with the document analysis method. Thus, an eclectic corpus of existing studies is presented, and an original interpretation is tried to be brought within the scope of the relevant literature.