Evde sağlık hizmeti alan 65 yaş üstü bireylerde mortaliteyi etkileyen durumlar /
Yazar: NİDA AYHAN
Danışman: PROF. DR. GÜLRU PEMRA ÜNALAN
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Mortalite = Mortality ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Giriş: Yaşlılık birçok literatürde 65 yaş ve üstü olarak kabul edilmektedir. Dünya'da
yaşlı nüfus git gide artmaktadır. Artan yaşlı nüfus sebebiyle yaşlıların mortalite ve
morbidite durumları daha önemli hale gelmeye başlamıştır. Yapılan çalışmalarda
yaşlıların mortaliteleri etkileyen durumlar araştırılmaya ve sağ kalıma etki eden
faktörler belirlenmeye çalışılmaktadır. Türkiye'de daha önce yaşlıların mortalitelerini
etkileyen faktörlerin kapsamlı incelenmesi yapılmamıştır.
Amaç: Evde bakım hizmeti alan 65 yaş ve üstü hastalarda mortaliteyi etkileyen
durumları belirlemektir.
Yöntem: Çalışmamız retrospektif kohort çalışmadır. Marmara Üniversitesi Pendik
Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Bakım Hizmetleri'ne Ocak 2018-Aralık 2018
tarihleri arasında ilk kayıt olan 65 yaş ve üstü hastaların sosyodemografik özellikleri,
ölü olup olmadıkları, evde bakım hizmetlerinde kaldıkları süre, kronik hastalıkları, ilaç
sayıları, düşme riskleri, kognitif durumları, günlük yaşam aktivite puanları, bası yara
varlığı ve derecesi, inkontinans durumları, hastanın bakıcının sosyodemografik
özellikleri ve hastanın yaşadığı konutla ilgili bilgiler toplanmıştır. Elde edilen veriler ile
tanımlayıcı ve karşılaştırmalı analizler yapılarak p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı
kabul edilmiştir.
Bulgular: Bu çalışmaya katılan hastaların %67,7'si kadın, %32,3 erkektir. Hastaların
yaşları ortanca yaşı 81 olarak bulunmuştur. Hastaların 159 tanesi evde bakım hizmeti
altında ölmüştür. Ortalama evde bakım hizmetlerinde kalınan gün sayısı ortalama
313,49 (min:0 max:572) gündür. Mortalite özellikle erkek cinsiyet, malignite, gaita
inkontinansı, günlük yaşam aktivite puanı ve düşme risk puanı ile ilişkili olarak
bulunmuştur. Sağ kalım analizinde erkeklerin kadınlara göre mortalite riski 1,407 kat
daha fazladır (%95 G.A: 1,008-1,963). Malignite tanısı olanlar olmayanlara göre 3,489
kat daha fazla mortaliteye sahiptir (%95 G.A: 2,341-5,200). Gaita inkontinansı
olanlarda mortalite riski 2,093 kat fazladır (%95 G.A: 1,332-3,290). Günlük yaşam
aktivite toplam puanındaki bir birimlik artış mortalite riskini 0,735 kat azaltmaktadır
(%95 G.A: 0,603-0,895). Yüksek düşme riski olanların mortalite riski 2,869 kat düşük
riskli olanlardan fazladır (%95 G.A:1,795-4,588).
Sonuç: Yaşlılık ve yaşlılığa bağlı sağlık sorunları Türkiye'de ve Dünya'da yaşlılarda
mortalite ve morbidite nedenlerinin önemli bir kısmını oluşturmaktır. Sorunun
çözümüne yönelik atılabilecek önemli adımlardan bir tanesi de yaşlı hastaların takip ve
tedavi niteliğinin iyileştirilmesidir. Ülkemizde de yaşlı bireylerin artışı devam edeceği
için evde bakım hizmetlerinin daha kaliteli getirilmesi gerekmektedir.
Anahtar kelimeler: Yaşlı, Mortalite, Evde bakım hizmetleri

Abstract:
Introduction: Aging is considered as 65 years and older in many literature. The elderly
population is gradually increasing in the world. Mortality and morbidity of elderly
people have become more important due to the increasing elderly population. In these
studies, it is aimed to investigate the conditions affecting the mortality of the elderly and
to determine the factors affecting survival. The factors that affect mortality in the elderly
has not been in Turkey before thorough investigation.
Aim: The aim of this study is to determine the conditions affecting mortality in patients
aged 65 years and over receiving home care.
Methods: Our study was a retrospective cohort study. Sociodemographic characteristics
of patients 65 years and older who were first registered to Marmara University Pendik
Training and Research Hospital Home Care Services between January 2018 and
December 2018, whether they were dead, the time they stayed in home care services,
chronic diseases, drug numbers, fall risks, cognitive situations, daily life activity scores,
presence and grade of pressure sores, incontinence conditions, sociodemographic
characteristics of the caregiver and the residence of the patient were collected.
Descriptive and comparative analyzes were performed with the data obtained and p
<0.05 was considered statistically significant.
Results: 67.7% of the patients were female and 32.3% were male. The median age of
the patients was 81 years. 159 patients died under home care. The average number of
days in home care services is 313.49 (min: 0 max: 572) days. Mortality was found to be
especially related with male sex, malignancy, gaita incontinence, daily living activity
score and fall risk score. In survival analysis, men have a 1,407-fold higher risk of
mortality than women (95% G.A: 1,008-1,963). Those with a diagnosis of malignancy
had 3,489 times higher mortality than those without (95% G.A: 2,341-5,200). Mortality
risk is 2.093 times higher in patients with gaita incontinence (95% G.A: 1,332-3,290).
A one-unit increase in the total score of daily living activity reduces the risk of mortality
by 0.735 times (95% G.A: 0.603-0.895). Mortality risk of those with high fall risk is
2,869 times higher than those with low risk (95% G.A: 1,795-4,588).
Conclusion: The health problems associated with old age and aging in the elderly in
Turkey and the world to build a significant portion of the causes of mortality and
morbidity.
One of the important steps that can be taken to solve the problem is to improve the
quality of follow-up and treatment of elderly patients. Since elderly people will continue
to increase in our country, home care services should be brought in better quality.
Key words: Elderly, Mortality, Home care services