Bakır sülfat (CuSO4.5H2O) ve formaldehit (CH2O)'in gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) histopatolojik ve hematolojik etkilerinin araştırılması
A research on histopathological and hematological effects of copper sulphate (CuSO4.5H2O) and formaldehyde (CH2O) in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss)
Yazar: CAFER BULUT
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL KUBİLAY
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Bakır sülfat = Copper sulfate ; Formaldehit = Formaldehyde ; Hematoloji = Hematology ; Histopatoloji = Histopathology ; Oncorhynchus mykiss = Oncorhynchus mykiss ; Stres = Stress

Özet:
Bu araştırmada balık hastalıklarında profilaktif ve tedavi amacıyla yaygın bir şekilde kullanılan bakır sülfat (CuSO4.5H2O) ve formaldehitin (CH2O) gökkuşağı alabalıklarında (Oncorhynchus mykiss) histopatolojik ve hematolojik etkileri incelenmiştir.Araştırmada yaklaşık 180 gr ağırlığında 276 adet gökkuşağı alabalığı kullanılmıştır. Bakır sülfatın 0,5 mg/L (24 saat), 3,0 mg/L (18 saat), 500 mg/L (1-2 dk) ve formaldehitin 250 ml/L (1 saat) ve 500 ml/L (45 dk) konsantrasyonları kullanılmıştır. Deneme tekerrürlü çalışılmıştır. Her grup için 23 adet balık, kan biyokimyası, hematoloji ve stres parametreleri ve histopatolojik çalışmalarda kullanılmıştır.Formaldehit ve bakır sülfat uygulanan balıklarda histopatolojik bulgularda solungaç lamellerinde, pilar ve epitel hücrelerde dejenerasyon, nekroz, kas dokularında dejenerasyon, karaciğerde sinuzoidal boşluklar, venalarda konjesyon, damarlarda hasar ve hepatositlerde dejenerasyon belirlenmiştir. hematolojik bulgularda ise bakır sülfata maruz bırakılan balıklarda hematokrit, hemoglobin, trombosit değerleri istatistiki olarak artış gösterirken, lökosit değerlerinde ise düşüş tespit edilmiştir (P<0,05). Eritrosit sayısı, eritrositteki hemoglobin miktarı (MHC), eritrositteki hemoglobin konsantrasyonu (MCHC) değerlerin de gruplar arasında farklılıklar görülmekle birlikte istatistiki olarak önemsizdir (P<0,05). Kan biyokimyası ile ilgili yapılan çalışma sonuçlarında bakır sülfat ve formaldehit uygulanan gruplarda aspartat amino transferaz (AST), alanin amino transferaz (ALT) değerleri istatistiki olarak önemli bir artış gösterirken, kan üre azotu (blood urea nitrogen, BUN), üre, sodyum (Na), potasyum (K), kalsiyum (Ca), klor(Cl) ve fosfor (P) değerlerinde ise önemli bir fark görülmemiştir (P<0,05). Formaldehit ve bakır sülfat uygulanan balıklarda kortizol ve glukoz seviyesinde istatistiki olarak önemli bir artış tespit edilirken, lizozim seviyesinde ise düşüş tespit edilmiştir (P<0,05). Kortizol ve glukoz seviyelerinde en çok artış 3,0 mg/L'lik bakır sülfat uygulamasında görülmüştür.Sonuç olarak bakır sülfat ve formaldehit uygulanan gökkuşağı alabalıklarında histopatolojik ve hematolojik olarak balıkları olumsuz etkilediği görülmüştür. Ayrıca bu iki maddeye maruz bırakılan balıklarda stres oluştuğu tespit edilmiştir. Bu nedenle su ürünleri yetiştiriciliğinde korunma, tedavi ve dezenfektan olarak yaygın bir şekilde kullanılan bakır sülfat, formaldehit kullanımının işletmelerde gerekli olduğunda ve bilinçli olarak kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, were investigated on histopathological and hematological effects in rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) of copper sulphate (CuSO4.5H2O) and formaldehyde (CH2O), widely used prophylactic and therapeutic purposes in fish diseases.For this purpose, total 276 fish (average weigh 180 g.) were used. Concentrations of the solution were adjusted as copper sulphate 0,5 mg/L (24 hours), 3,0 mg/L (18 hours) and 500 mg/L (1-2 min) also formaldehyde 250 ml/L (1 hour) and 500 ml/L (45 min). All the groups were duplicated. 23 fish were sampled from each group to study on blood biochemistry, hematology, some stres factors and histopathological parameters.Formaldehyde and copper sulphate histopathological findings were determined; in pilar and epithelial cell in the gill lamellae degeneration, necrosis, degeneration of muscle tissue; in the liver sinusoidal spaces, in vena congestion, vascular damage and degeneration of hepatocytes were determined. Formaldehyde and copper sulphate hematological findings were determined; hematocrit, hemoglobin, platelet levels increased statistically, while the decrease in leukocyte values in expose to the copper sulphate fish (P<0,05). Erythrocyte count, hemoglobin in red blood cell content (MHC), the red blood cell hemoglobin concentration (MCHC) values also see differences between the groups as statistically insignificant (P<0.05). Blood chemistry results of the studies related to applied copper sulphate and formaldehyde in the groups, aspartate amino transferase (AST), alanine amino transferase (ALT) values, statistically significant increases, while blood urea nitrogen (blood urea nitrogen, BUN), urea, sodium (Na), potassium (K), calcium (Ca), chlorine (Cl) and phosphorus (P) values was not seen statistically significant difference (P<0,05). Formaldehyde and copper sulphate cortisol and glucose levels in fish in a statistically significant increase is detected, the decrease in lysozyme levels were identified. At the level of cortisol and glucose increased statistically significant, decreased lysozyme levels in applied fish of formaldehyde and (P<0,05). Cortisol and glucose levels were seen to the most increased at 3.0 mg/L copper sulphate.As a result, in the rainbow trout of copper sulphate and formaldehyde applied were observed to negatively affects as histopathological and hematological. In addition, in fish of these two substances exposed have been identified stress. Therefore, it was concluded use in fish farms when necessary and should be used conscious of copper sulphate, formaldehyde widely used for disinfection, prevention and treatment in aquaculture.