Din görevlilerinin ruh sağlığı okuryazarlığı ve ruhsal hastalıklara yönelik damgalama düzeylerinin belirlenmesi
Determination of mental health literacy and stigma levels for mental illnesses of religious officials
Yazar: MAHSUM KORKUTAN
Danışman: DOÇ. DR. NESİBE GÜNAY MOLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışma din görevlilerinin ruh sağlığı okuryazarlığı (RSOY) ve ruhsal hastalıklara yönelik damgalama düzeylerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapıldı. Çalışma, Erzincan il merkezinde imam-hatip- müezzin ve Kur'an kursu öğreticisi kadrosunda görev yapan ve Diyanet İşleri Başkanlığına bağlı olarak çalışan, gelişigüzel örneklem yöntemi ile seçilen ve çalışmaya katılmayı kabul eden 307 din görevlisi ile yürütüldü. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Ruh Sağlığı Okuryazarlık Ölçeği"(RSOY ölçeği) ve "Damgalama Ölçeği"(DÖ) kullanılarak toplandı. Verilerin analizi Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis H Testi ile yapıldı. Kruskal Wallis H Testi sonucu anlamlı ise çoklu karşılaştırmalar Bonferroni düzeltmesi testi yapıldı. Sayısal değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon ve doğrusal regresyon analizi ile değerlendirildi. RSOY ölçeği toplam puan ortalaması 14,91±3,61 olarak belirlendi. Cinsiyet, yaş, meslekte çalışma süresi, eğitim düzeyi, ruhsal hastalığı olan bireyle tanışma durumu ve ruhsal hastalığı olan birinden yardım başvurusu alma değişkenlerinin RSOY puanlarında farklılaşma yaptığı belirlendi. Bu çalışmada, damgalama toplam puan ortalaması 58,22±11,87 puan olarak belirlenerek din görevlilerinin damgalama düzeyi yüksek olarak değerlendirildi. Cinsiyet, görev ve internet erişimi değişkenlerinin damgalama toplam puanı üzerinde farklılaşma yaptığı belirlendi. RSOY puanı ile damgalama toplam puanı arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı ve çok zayıf bir ilişki belirlendi (rho=-0,156 p=0,006). Sonuç olarak; din görevlilerinin RSOY düzeyi orta düzey, damgalama düzeyleri ise yüksek olarak tanımlandı. Din görevlilerinin RSOY düzeyleri arttıkça damgalama düzeylerinin azaldığı ve RSOY puanlarının ise damgalama puanlarını %1,5 oranında açıkladığı belirlendi.

Abstract:
This study was conducted with the aim of descriptively and correlationally determining the levels of mental health literacy (MHL) and stigmatization related to mental illnesses among religious officials. The research involved 307 religious officials serving in positions such as imam, preacher, and Quran course instructor in the central district of Erzincan. These officials are affiliated with the Presidency of Religious Affairs, and they were selected through a random convenience sampling method. All participants willingly agreed to take part in the study. Data collection utilized the "Personal Information Form," "Mental Health Literacy Scale" (MHLS), and "Stigmatization Scale" (SS). The collected data underwent analysis through the Mann-Whitney U test and the Kruskal-Wallis H test. In cases where the Kruskal-Wallis H test yielded significant results, multiple comparisons were conducted using the Bonferroni correction test. Relationships between numerical variables were assessed through Spearman correlation and linear regression analysis. The mean total score of the MHLS was determined as 14,91±3, 61. Variables such as gender, age, years of professional experience, educational level, acquaintance with individuals with mental illnesses, and seeking help from someone with a mental illness were found to differentiate MHLS scores. In this study, the mean total score of the SS was established as 58,22±11,87, signifying a high level of stigmatization among religious officials. Gender, occupation, and internet access were identified as variables that differentiated the total stigmatization score. A statistically significant and very weak negative correlation (rho=-0.156, p=0.006) was observed between the MHLS score and the total stigmatization score. In conclusion, the MHL level of religious officials was categorized as moderate, while their stigmatization levels were considered high. As the MHL scores of religious officials increased, stigmatization levels decreased. It was determined that MHLS scores explained stigmatization scores by 1.5%.