Aile hekimlerinin malpraktis kaygı ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of family physicians' malpractice concerns and attitudes
Yazar: LÜTFULLAH AKDENİZ
Danışman: PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Tıbbi hatalar = Medical errors

Özet:
Kişiler aldıkları sağlık hizmetinde hata olduğunu düşündüğü zaman malpraktis iddiasıyla şikâyette bulunabilmektedir. Son yıllarda hastaların artan beklentileri, avukatların etkileri ve medyanın kışkırtması nedeniyle malpraktis şikayetlerinde artış olmuştur. 
	Hekimlerin, malpraktis şikayetleri veya dava ihtimalleri nedeniyle yaşadıkları kaygı malpraktis kaygısı olarak değerlendirilebilir. Oluşan kaygı nedeniyle hekimlerin davranışları değişebilmektedir. Bu çalışmada; aile hekimlerinin malpraktis kaygılarının, tıbbi hataya karşı tutumlarının ve malpraktis kaygısıyla değişen uygulamalarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
	Kesitsel, tanımlayıcı tipteki bu araştırmaya Sivas il merkezinde ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda görev yapan aile hekimleri, aile hekimliği uzmanlık öğrencileri ve aile hekimliği uzmanları olmak üzere 186 kişi dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik bilgileri ve mesleki tecrübeleri, malpraktis tecrübeleri, malpraktis dava kaynaklarına yönelik düşünceleri, malpraktis endişesiyle uyguladıkları pratik değişiklikleri, kaygıları malpraktis korku ölçeği ile ve tıbbi hataya karşı tutumları tıbbı hatalarda tutum ölçeği ile değerlendirildi.
	Çalışmamızda aile hekimlerinin %12.4'ü tıbbi hata nedeniyle şikâyet edilmişti. Aile hekimlerinin %67.7'sinin malpraktis kaygısı yüksekti. Malpraktis korku ölçeği puan ortalaması 21.7±4.8 olarak bulundu. Tıbbi hatalarda tutum ölçeği (THTÖ)'ne göre aile hekimlerinin %93'ü olumlu tutumdaydı. THTÖ puan ortalaması 3.5±0.4 olarak olumlu olarak değerlendirildi. 
	Aile hekimlerine göre tıbbi hataların en önemli nedenleri; iş yükünün fazla olması-hastaya yeterince zaman ayıramamak, mesleki tecrübe ve eğitim eksikliği, iletişim problemleri ve kayıt hatalarıydı. Tıbbi hata davasına konu olarak ise en çok birinci basamakta düzenlenen sağlık raporlarının, tedavilerin ve koruyucu sağlık hizmetlerinin karşılarına çıkacağını düşünüyorlardı.
	Aile hekimlerinin %72.4'ü tıbbi hata davası kaygısıyla tıbbi yaklaşımını değiştiriyordu. Malpraktis korku ölçeğine göre yüksek puan alanlar klinik uygulamalarında daha  fazla pratik değişikliği yapma eğilimindeydi (p<0.05). Bu değişikler sırayla daha fazla sevke yönelme, istenilen tetkik sayısında artış, daha fazla konsültasyon isteme, hastanın tedavisinde kaçınma şeklindeydi. 
40 yaşın altındaki hekimler, kadın hekimler, mesleki tecrübesi daha az olan hekimler klinik uygulamalarında daha fazla değişiklik yaparken, pratisyen hekimlerin ve aile sağlığı merkezinde çalışan hekimlerin ve daha önce tıbbi hataya yönelik eğitim almış hekimlerin klinik uygulamalarında daha az pratik değişikliğine başvurdukları saptandı (p<0.05).
Aile hekimlerinin %87.6'sı tıp eğitiminin tıbbi hatayı azaltmak açısından yetersiz olduğunu, %94.1'i tıp eğitimine sağlık hukuku dersi eklenmesi gerektiğini belirtti.
Düşük riskli uzmanlık alanı olarak görülmesine rağmen aile hekimlerinde malpraktis kaygısı yüksektir. Bu kaygı neticesinde sağlık uygulamalarında değişiklikler meydana gelmektedir. Aile hekimlerine yönelik ve tıp eğitiminde yapılacak düzenlemeler ile hekimlerin kaygılarının azalacağını, daha güvenli ve etkili sağlık uygulamalarının birinci basamakta uygulanabileceğini düşünmekteyiz.

Abstract:
When people think that there is a mistake in the health service they receive, they may file a complaint alleging malpractice. In recent years, there has been an increase in malpractice complaints due to the increasing expectations of patients, the influence of lawyers and the provocation of the media. 
	The anxiety experienced by physicians due to malpractice complaints or the possibility of litigation can be considered as malpractice anxiety. The behaviour of physicians may change due to this anxiety. In this study, it was aimed to evaluate the malpractice anxiety of family physicians, their attitudes towards medical error and their changing practices due to malpractice anxiety.
In this cross-sectional, descriptive study, 186 participants including family physicians, family medicine residency students and family medicine specialists working in Sivas city centre and Sivas Cumhuriyet University Department of Family Medicine were included. The sociodemographic information and professional experience of the participants, their malpractice experience, their thoughts about malpractice litigation sources, the practical changes they applied due to malpractice concerns, their concerns were evaluated with the malpractice fear scale and their attitudes towards medical errors were evaluated with the attitude towards medical errors scale.
	In our study, 12.4% of family physicians had been complained about medical errors. Malpractice anxiety was high in 67.7% of family physicians. The mean score of the malpractice fear scale was 21.7±4.8. According to the Attitude Scale on Medical Errors (ATMS), 93% of family physicians had a positive attitude. The mean score of the THTS was 3.5±0.4 and was evaluated as positive. 
According to family physicians, the most important reasons for medical errors were high workload-not being able to allocate enough time to the patient, lack of professional experience and training, communication problems and recording errors. They thought that health reports, treatments and preventive health services organised in the primary care would be the most common source of medical error lawsuits.
	72.4% of family physicians were changing their medical approach due to the fear of medical malpractice lawsuits. Those who scored high on the malpractice fear scale tended to make more practice changes in their clinical practice (p<0.05). These changes were in the form of more referrals, increasing the number of investigations requested, requesting more consultations, and avoiding the treatment of patients. 
Physicians under 40 years of age, female physicians, and physicians with less professional experience made more changes in their clinical practices, whereas general practitioners, physicians working in family health centres and physicians who had previously received training on medical errors made fewer changes in their clinical practices (p<0.05).
87.6% of family physicians stated that medical education was inadequate in terms of minimising medical errors and 94.1% stated that a health law course should be added to medical education.
Although it is seen as a low-risk speciality, malpractice anxiety is high in family physicians. As a result of this anxiety, changes occur in health practices. We think that with the arrangements to be made for family physicians and in medical education, the concerns of physicians will decrease and safer and more effective health practices can be implemented in primary care.