Entsel aktif yaşamda tasarım rehberlerinin rolünün değerlendirilmesi Kuzguncuk Mahallesi örneği
Evaluating the role of urban design guidelines for active citystudy of Kuzguncuk district
Yazar: AYCAN ÇAYNAK DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. HATİCE AYATAÇ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kentsel Tasarım Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İnsanlar yaşadığı çevreyi ihtiyaçları doğrultusunda değiştirmişlerdir. Kırsal alanlardan kentlere olan göç ve nüfus artışı ile birlikte kentleşme hız kazanmıştır. Buna bağlı olarak kentler giderek yaşanması problemli yerler haline gelmiştir. Hükümetler ve politikaları bu durumu engellemek amacı ile gerek hukuksal boyutta gerekse kent planlamasında bir takım önlemler almaya çalışmıştır. Yeni yapılan kent planlamaları, sağlıklı mekanlar yaratmak, daha yaşanabilir alanlar oluşturmak adına yapılmıştır.
Günümüzde kentlerde yaşanan sorunların, klasik problemlerin ötesine geçmiş olduğu ve bu sorunların kent sakinlerini kültürel, sosyal, psikolojik ve fiziksel sağlıkları açısından olumsuz etkilediği görülmektedir. Bu sorunların çözümüne yönelik yapılan çalışmalar neticesinde kentsel mekanlarda kalite kavramı ortaya çıkmıştır.
Kentlerde ortaya çıkan fiziksel ve sosyal problemler aynı zamanda kent mekanında ve kent kimliklerinde sorunların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu sebeple kentsel tasarım,rehber, kentsel planlama kavramları ortaya çıkarılarak daha detaylı biçimde fiziki çevrenin sağlıklı bir duruma getirilmesi için çalışmalar yapılmaya başlanmış olup halen devam etmektedir.
Kentsel tasarım ve kentsel tasarım rehbelerlerinin ortaya çıkması ve kullanılması ile planlama bütünselinde ortaya çıkan eksik bağlantılar tamamlanmıştır. Bu sayede sürdürülebilir, birbiri ile bağlantılı çözüm önerilerinin bulunduğu bir planlama dizgesi ortaya konulmuştur. 
Günümüz koşullarında çözüm odaklı yaklaşımların getirilmesi kentsel tasarım uygulama aracı olan rehberlerin kullanılması ile mümkün olmaktadır. Bu kapsamda çalışma içerisinde kentsel tasarım rehberlerinin neler olduğu, kentsel aktif yaşam rehberlerinin ortaya çıkma nedenlerine değinilmiştir. Bu bağlamda kentsel aktif yaşam rehberlerinin yalnızca fiziksel açıdan problemlere çözüm sunmak amacı dışında sosyo-ekonomik durum, psikolojik ve fiziksel sağlık konularında da hazırlanarak kentleri korumak ve yönlendirmek anlamında önemi ortaya konulmuştur.
Bu kapsamda çalışma 5 farklı bölüm içerisinde ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde tezin yöntemi, amacı ve kapsamı açıklanmıştır.
İkinci bölümde; kentsel tasarım rehberlerleri literatür araştırması yapılarak incelenmiş olup ortaya çıkması süreci, tarihsel gelişmesi, dönemsel olarak değindiği konu başlıkları, farklı yaklaşımlara göre tasarım rehberlerinin neler olduğu açıklanmıştır. Aynı zamanda aktif yaşamın, aktivite olgusunun tasarım rehberlerinde konu halinde ele alınması, rehberlerin ihtiva ettiği konu başlıklarının değişime değinilmiştir.
Üçüncü bölüm içerisinde de tasarım, aktif tasarım, sağlık kent tanımları literatür çalışması ile öne çıkarılmıştır. Bununla beraber kentsel aktif yaşam tasarım rehberlerinde ön plana çıkan kavramlar, prensipler, konu başlıkları seçilen örnekler ile incelenmiştir. Seçilen rehber örneklerinde rehberlerin tasarım konusunda ortak noktada birleştiği ve temelde sağlıklı yaşam için sağlıklı kent dokularını oluşturmak adına bir takım öneriler sunduğu ortaya çıkarılmıştır.
Dördüncü bölümde ise çalışma alanı olarak belirlenen Kuzguncuk mahallesi için yazılmış basılı kaynaklar kelime bulutu analizi ile irdelenmiş ve yerin öne çıktığı başlıklar belirlenmiştir. İkici olarak çalışma alanı kentsel aktif yaşam tasarım rehberleri kapsamında ele alınarak fiziksel ve sosyal yapısı incelenmiştir. Bu bağlamda yapılan iki çalışma sonucunda aktif tasarım rehber önerisinde sunulancak başlıklar ortaya çıkarılmıştır. Çalışma alanı için yapılmış bir diğer analizde ise sosyal medya kullanılarak çalışma alanında hangi mekanların en çok ne amaçla tercih edildiği ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Ayrıca çalışma alanında yapılan mülakatlar ile birlikte aktif yaşam anlamında karşılaşılan sorunlar, kullanıcı profili, aktif yaşam bilinci tespit edilmiş ve sunulmuştur.
Sonuç olarak bu tez çalışması ile kent yaşamına ait günümüz sorunu olan hareketsizlik ve sağlıksız yaşam adına çözüm üretmek, daha sağlıklı yaşam alanları yaratmak ve tüm kentsel alanın aktif biçimde kullanılmasını sağlamak amacıyla; tasarım rehberlerinin ortaya koyduğu klasik çözüm önerileri ile birlikte kentsel aktif yaşam tasarım rehberleri için çözüm önerileri oluşturularak aktarılmaya çalışılmıştır.Ayrıca önerilen tasarım rehberlerinin bir tasarım ve planlama çalışmasında ehliyet olarak kullanılmasının önem ve gerekliliği öne çıkarılmıştır.
Anahtar kelimeler; Kentsel Kalite, Kentsel Tasarım Rehbeleri, Kentsel Aktif Yaşam, Aktif Yaşam, Aktivite

Abstract:
People changed and transformed their habitat according to their needs. Urbanization was accelerated as a result of migration from rural to urban lands and population increase. Consequently, cities became problem places to live. Goverments and political practices tries to make provisions against this status in both urban planning and legislations. These new urban plans are designed to create healthy places and habitable areas.
Problems being witnessed in the urban life has already exceeded conventional issues; while badly affecting city dwellers in cultural, social, psychological and physical health perspectives. The concept of quality in urban areas was discovered as a result of the studies done to solve these problems.
Emerging problems in physical and social backgrounds also caused emerging problems in urban space and urban identities. Therefore, notions of urban design, urban design guidelines and urban planning notions had been developed which are the key elements  in order to turn thi physical environment into a healthy place. Studies are done and do continue.
Discovery and use of urban design and design guides fulfilled the missing connections in urban planning point of view. A sustainable string of planing method was developed in this way, where both connections and solution proposals are existed.
In todays situation, it is possible to bring solution based proposals to these problems only when guides are used as tools for urban design practice. In this manner, it has been stated in the study  what is the urban design guides and reasons for emergence of active city guides. Therefore, it is stated that active city guides do not only propose solutions for physical issues but moreover it is importance to preserve and lead cities in socio-economically, psychological and physically into healthy status.
This study is presented in 5 sections. The first section consist of the method, the purpose and the scope of the study. 
Urban planning guides are studied in the second section by literature research meanwhile its emerging process, historic background, titles those highlighted in time periods and design guides with respect to other perspectives are presented. On the other hand it has been referred how active living and activity phenomenon is described in guides and the subtitles considered in guides.
Urban design, active design and healthy city definitions are highlighted by literature research in the third section. Meanwhile; notions, principles and  titles those featured in active design guides are studied with example practices. It has been observed that example studies are agreed on the design perspective and a series of proposals are done regarding the establishment of healthy urban textures for healthy living in the basics. 
In the forth section, word cloud analysis are presented that has been performed on literature written about Kuzguncuk district the selected subject of this study and featured titles of the district are identified. Secondly, physical and social structure of subjected district has been examined in regards of active design guides highlights. As a result of these two studies, active design proposal elements are designated. Another analysis performed on the subjected area was  to identify the preference of the purpose of places in the district by using social media. Finally, user profile of the place, active living conciousness and problems regarding active living have been researched and presented as a result of onsite interviews performed.
Eventually, it has been studied with this thessis to create solution proposals for active design guides in addition to classical solutions those proposed by design guides; in order to develop a solution for present problem of inactivity and unhealthy living in cities and enabling the use of whole urban area in an active manner. Also, it is emphasized within the whole about the necessity of using proposed design guides for  further design and planning activities.
Keywords; Urban Quality, Urban Design Guidelines, Active City, Active Life, Activity