Türkçe'de duygu anlatan kelimelerin afekt kavramı bağlamında tespiti
Determination of the words conveying emotions in Turkish within the context of the affect concept
Yazar: PINAR PADAR
Danışman: PROF. DR. TEVFİKA TUNABOYLU İKİZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu = Emotion ; Duygu stilleri = Affective styles ; Duyguları anlama = Emotion understanding ; Duyguları ifade etme = Emational expression ; Duyuşsal tutum = Affective attitude ; Kelimeler = Words ; Türkçe = Turkish

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, günümüz yazılı ve sözlü Türkçesinde duygularımızı anlatmak için kullandığımız kelimelerin tespiti ve sınıflandırılmasıdır. Bu tespit için, Sigmund Freud'un psikanalitik kuramında yer alan afekt kavramı temel alınmıştır. Psikanalitik kuramın gelişimi esnasında afekt kavramının nasıl dönüştüğü çeşitli kuramcıların eserlerine başvurularak ele alınmıştır. Günümüz psikanalitik kliniğinde kişinin ruhsal dünyanın anlaşılmasında temel bir kavram olan afektin dilimizde nasıl yer aldığını tespit etmek için kelime taranması yoluna başvurulmuştır. Araştırma için de Kubbealtı sözlüğünün tümden taranması ve çıkarılmış kelimelerin aynı zamanda Türk Dil Kurumu Büyük Sözlük'teki karşılıklarının da ele alınması hedeflenmiştir. Tespit edilen her bir kelime, önce Kubbealtı, daha sonra TDK'daki karşılıklarıyla yazılmış, daha sonra da kaç kelimenin karşılığında geçtiği listelenmiştir. Bu listeler tezde bulunan tabloların yaratılmasında kullanılmış ve çeşitli sınıflandırmalara yol açmıştır. Araştırma bulguları, günümüz Türkçesinde yer alan duygu anlatan sözcüklerin daha çok olumsuz anlam içerdiklerini, ayrıca afektif kelimeler kategorisine ek olarak hem duyumsal hem de ruh halleri kategorilerinin önerilmesine izin vermektedir. Tüm bu üç kategori altında günümüz Türkçesinde duygu anlatan kelimeler birarada ele alınabilir.



Anahtar Kelimeler: Afekt, Duyum, Duygu, Psikanaliz, Kubbealtı, TDK

Abstract:
The aim of this thesis is to determine and classify the words that express emotions in today's written and spoken Turkish. To determine these words, Sigmund Freud's concept of affect is taken as the ground basis. The transformation of the concept of affect through out the psychoanalytic theory has been explained also with the later theoriticians. In order to figure out how the affect as the main concept of todays psychoanalytic clinic to understand the inner world of the people, is being expressed in Turkish, a dictionary has been scanned. For the research, Kubbealtı dictionary has been scanned from top to bottom. The choosen words have been listed and also their equivalents have been checked and written down from big dictionary of TDK. These lists, has been used to create the tables in the thesis that shows the classifications of the choosen words by their meanings, values and qualifications. The results have shown that these words of emotions in today's Turkish consists of more negative words than positives. Along side with the classification of affects, it has been found out that, for Turkish emotion words, there could be two more classifications, one for sensations and one for affective states or psychical states. Under these three classifications, Turkish words for emotions can easily be classified.



Keywords: Affect, Sensation, Emotion, Psychoanalysis, Kubbealtı, TDK