Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin söz edimleri 
anlama düzeyleri
Comprehension levels of indirect meanings of speech acts for 
Turkish as a foreign language learners
Yazar: AZİZE ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT GÜL
Hacettepe Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edimbilim = Pragmatics ; Söz edimleri = Speech acts ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Tezde ilk aşamada edimbilim, söz edimleri ve iletişim yetisi konusunda kuramsal ve
uygulamalı alanyazın taraması gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, Türkçe, Fransızca ve
İngilizce kaynaklar incelenmiş ve elde edilen bilgiler tezin birinci ve ikinci bölümünde
sunulmuştur.Araştırmanın ikinci aşamasında, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Türkçe ve Yabancı 
Dil Araştırma ve Uygulama Merkezi TÖMER'de Türkçe öğrenmekte olan 50 yabancı
uyruklu öğrencinin tez kapsamında yer alan (Teklif etme, Rica etme, Tehdit etme,
Beddua etme, Söz verme, Akıl danışma / Fikir sorma, Yol gösterme, İnanmama,
Tahmin etme, Onay bekleme, Sonradan fark etme, Farz etme / Varsayma, Sitem etme,
Cesaretlendirme/ Cesaret verme, Küçümseme) söz edimi anlama düzeylerinin
belirlenmesi amacıyla 20 bağlam içi durum içeren doğru söz edimini bulma testi
(DSBT) uygulanmıştır. Test sonucunda elde edilen söz edimi başarım düzeyleri
örnekleriyle veri tabanı oluşturulmuştur. Veri tabanında yer alan ikinci dil olarak
Türkçe konuşuru (İDTK) öğrencilerin söz edimi anlamaya yönelik duruma verdikleri
yanıtlarla, öğrencilerin söz edimi anlama başarıları veya başarısızlıkları belirlenmeye
çalışılmıştır. Elde edilen veriler ve alanyazındaki örnekler ışığında, tezin sonuç
bölümünde, Türkçe ikinci dil öğrencilerinin tez kapsamında incelediğimiz söz
edimlerini anlamada kimi noktalarda güçlük çektikleri görülmüştür. Bu noktada elde
edilen bulgular, ikinci dil olarak Türkçe öğretimi kitap ve araçlarında edimbilimsel
bileşen ve söz edimi öğretimini dizgesel bir bakış açısı ile ele alan bakış açılarına
gereksinim duyulduğunu göstermiştir. Tezin bu gereksinimin karşılanmasına yönelik
çalışmalara taban oluşturacak veriler içerdiği düşünülmektedir.

Abstract:
In the very beginning of the preliminary study of this thesis, with a theoretical and
practical approach, a literature review regarding pragmatics, speech acts and
communicative competence has been presented. With this in mind, an examination of Turkish,
 French and English resources has been done and the collected data have been demonstrated
in the first and the second chapters of the thesis.
In the second chapter of the research, a test (DSBT in original Turkish form) aimed to
identify the most accurate speech act corresponding to 20 distinctive in-context
situations has been implemented on 50 non-native students learning Turkish as a second
language at Ondokuz Mayıs University, Turkish and Foreign Languages Research and
Application Center (TÖMER) in an attempt to determine their level of recognition of
speech acts (suggestion, request, threatening, anathemize, promise, consult, guidance,
planning, not to believe, estimating, waiting for approval, notice , assumption, rebuke,
encouragement, despising) included in the thesis.
A database supported by the accomplishment level results gathered from the test has
been established. By means of the answers, included in the database, given to the
situation requiring their effort to recognize the appropriate speech act by the students
who are second language learners of Turkish (IDTK) , an analysis concerning whether
they have successfully performed or not has been attempted to clarify.
In the light of the gathered data and examples taken from the Literature review, in the
final part of the thesis, it has been observed that the students who are second language
learners of Turkish have at times had problems comprehending the speech acts handled
in the thesis.
The research findings at this specific point clearly indicates the necessity of attaining a
more systematic perspective about the teaching of pragmatic components and speech
acts presented in coursebooks, methods and tools in teaching Turkish as a secondlanguage. 
As a final remark, the thesis is assumed to include crucial data which might
establish a basis for the studies aiming to bridge the need mentioned.
Keywords: Pragmatics, speech acts, communicative cpmpetence, teaching Turkish as a
second language.