Besin koruyucuların sıçan dokularında sialik asit düzeyleri ve membran glikozaminoglikanları üzerine etkileri
The effects of the food preservatives on sialic acid level and membrane glycosaminoglycans of the rat tissues
Yazar: ELVAN BAKAR
Danışman: PROF. DR. TÜLİN AKTAÇ
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Besin koruyucu maddeler = Food preservatives ; Böbrek = Kidney ; Glikozaminoglikanlar = Glycosaminoglycans ; Karaciğer = Liver ; Siyalik asitler = Sialic acids ; Sıçan dokusu = Rat tissue

Özet:
Bu çalışmada, hazır gıdalarda katkı maddesi olarak kullanılan sodyum benzoatve sitrik asitin, sıçan karaciğer ve böbrek dokuları glikozaminoglikanları (GAG) vesialik asitleri üzerindeki etkileri histolojik ve biyokimyasal olarak incelendi.Sodyum benzoat (2442 mg/kg/gün) ve sitrik asit (7020 mg/kg/gün) 10 günsüreyle günde bir defa olmak üzere gavaj yoluyla hayvanlara uygulandı. On günlükdeney süresinin sonunda yapılan incelemelerde :1) Hayvanların vücut ağırlıklarında anlamlı bir değişiklik gözlenmedi;2) Organ ağırlıkları ölçümlerinde, sadece sitrik asit grubunun karaciğerindeanlamlı bir artış tespit edildi (p < 0.05);3) Serum sialik asitinin sodyum benzoat grubuna ait hayvanlarda önemli ölçüdeazaldığı (p< 0.05), sitrik asit grubunda ise anlamlı bir değişikliğin olmadığı görüldü;4) Sodyum benzoat grubuna ait hayvanların hem karaciğer hem de böbrekdokularında sialik asit miktarlarının önemli olarak azaldığı (p< 0.0001), sitrik asitgrubunda ise karaciğer dokusunda anlamlı bir değişiklik görülmez iken, böbrekdokusunda sialik asit seviyesinin önemli olarak arttığı saptandı (p< 0.0001).5) Mikroskobik incelemeler sonucunda, sitrik asit ve sodyum benzoatın hemkaraciğer hem de böbrekte dejeneratif değişikliklere neden olduğu gözlendi.6) Nötral GAG'ların gösterilmesi için yapılan Periodik asid-Schiff (PAS), asidikGAG'lar için Alcian blue (AB) uygulaması sonucunda, karaciğerde nötral GAG' larındaha çok ekstraselüler alanlarda, buna karşılık asidik GAG' ların intraselüler alanlardayoğunlaştığı görüldü. Sitrik asit uygulamasının GAG' larda azalmaya neden olduğu,sodyum benzoat uygulamasının ise nötral GAG'larda azalma meydana getirirken, asidikGAG'ların artışına neden olduğu gözlendi. Böbrek dokusunun korteks bölgesindeasidik GAG'ların çok az, nötral GAG'ların yoğun olduğu; medulla bölgesinde ise,nötral GAG'ların ve asidik GAG'ların kortekse oranla daha yoğun olduğu gözlendi.Sitrik asit ve sodyum benzoat uygulamasının böbrek GAG'larında artış meydanagetirdiği görüldü.7) Membranlarda sialik asitlerin görülebilmesi için yapılan rutenyum kırmızısı(RR) uygulaması sonucunda, karaciğerde sitrik aside bağlı önemli bir değişiklikgörülmez iken, böbrek dokusunda tubül hücelerinin mikrovilluslarında boyanmanındaha belirgin olduğu gözlendi. Sodyum benzoat grubunda ise, hem karaciğer hem deböbrekte RR boyanması açısından kontrol grubuna oranla çok belirgin bir farkgörülmedi.Anahtar kelimeler: Glikozaminoglikan, sialik asit, besin koruyucu, karaciğer,böbrek, sıçan.

Abstract:
In this study, histological and biochemical effects of the sodium benzoate andcitric acid, which are used as an addition agent in ready food, on glicasaminoglycane(GAG) and sialic acid of the rat liver and kidney tissues were investigated.Sodium benzoate (2442 mg/kg/gün) and citric acid (7020 mg/kg/gün) weregiven to the animals once a day for ten days via gavage. At the end of the experimentalperiod, following results were obtained:1- No significant change in the body weight of the animals was observed.2- In the organ weight measurements, the only significant rise was determined inthe liver of citric acid group (p<0.05).3- It was determined that serum sialic acid decreased significantly in sodiumbenzoate group (p< 0.05) and that there is no significant change in the sitric acid group.4- It was determined that the amount of total sialic acid decreased significantly inboth liver and kidney tissues of animals in the group of sodium benzoate (p< 0.0001).Although there was no significant change in liver of sitric acid group, the amount oftotal sialic acid level increased significantly in the kidney tissues (p< 0.0001).5- As a result of microscobic investigation, it was observed that sodium benzoateand sitric acid caused degenerative changes both in liver and kidney.6- As a result of asidic GAGs for Alcian Blue (AB) and Periodic acid-Schiff (PAS)for Neutral GAGs application, it was determined that neutral GAGs were existent morein extracellular area, but acidic GAGs were denser in intracellular area in liver. It wasobserved that citric acid caused decrease in GAGs, on the other hand sodium benzoatecaused decrease in neutral GAGs and caused increase in acidic GAGs. In kidney tissues,acidic GAGs were very few but neutral GAGs were dense in cortex area; but inmedullar area, neutral GAGs and acidic GAGs were denser than cortex area. It wasobserved that Sitric acid and sodium benzoate application caused increases in kidneyGAGs.7- As a result of Rutenium Red (RR) application which was conducted in order todetermine sialic acid in membrane, no significant change occured in liver, but it wasseen that stained parts were more clear in microvilli of tubular cells of kidney tissues.There wasn?t much difference for RR staining in sodium benzoate group in proportionto control group both in liver and kidney.Key words: Glicasaminoglycanes, sialic acid, food protective, liver, kidney, rat.