Üniversite kampüslerinde rekreasyon uygulamalarının serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları ve doyumu üzerine etkileri
Effects of recreation practices on leisure constraints, facilitators and satisfaction in university campuses
Yazar: TOLGA BEŞİKÇİ
Danışman: PROF. DR. HATİCE ÇAMLIYER ; DOÇ. DR. PINAR GÜZEL
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Spor = Sports
Dizin: Boş zaman = Leisure ; Boş zamanları değerlendirme = Leisure activities ; Rekreasyon = Recreation ; Rekreasyonel aktiviteler = Recreational activities ; Serbest zaman doyumu = Leisure time satisfaction ; Üniversite yerleşkeleri = University campuses ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kampüs rekreasyonuyla ilgili uygulamaların üniversite öğrencilerinin serbest zaman engellerine, serbest zaman kolaylaştırıcılarına ve serbest zaman doyumlarına etkisinin incelenmesi ve cinsiyet değişkenine göre bu unsurların farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesidir. 
Araştırmada nicel araştırma desenlerinden öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Kampüs rekreasyonuyla ilgili uygulamaların deneysel çalışma için uygulanabilirliğini test etmek amacıyla 2018-2019 güz yarıyılı süresince 45 uygulama yapılarak 18 öğrenci ile pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Deneysel çalışma ise 80 öğrenci kontrol, 80 öğrenci deney grubu olmak üzere toplamda 160 öğrenci ile çalışma grubu oluşturularak yürütülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalamaları Xyaş=20,44±1.700 olarak bulunmuştur. Deney grubu bahar yarıyılı süresince kampüs rekreasyonu uygulamalarına düzenli katılırken kontrol grubundaki öğrenciler bu süre içerisinde herhangi bir uygulamaya katılmayarak kontrol altında tutulmuştur. Çalışma grubunun uygulamalar öncesi ve sonrası verilerinin elde edilmesi için üç ayrı ölçme aracı bir araya getirilerek bütünleşik bir ölçek formu oluşturulmuştur. Formun giriş bölümünde araştırmacı tarafından düzenlenen kişisel bilgi alanına yer verilerek çalışma grubunun demografik özelliklerine ilişkin bilgiler elde edilmiştir. Ölçüm araçları olarak, katılımcıların serbest zamanlarında rekreasyona yönelik karşılaştıkları engelleri ve kolaylaştırıcıları belirlemek amacıyla; Gürbüz, Öncü ve Emir (2012, 2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Serbest Zaman Engelleri Ölçeği" (SZEÖ) ve "Serbest Zaman Kolaylaştırıcıları Ölçeği" (SZKÖ), katılımcıların doyum düzeylerini belirlemek amacıyla ise, Gökçe ve Orhan (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan "Serbest Zaman Doyum Ölçeği" (SZDÖ) kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel gösteriminde doğrulayıcı faktör analizi (DFA), normallik analizleri ve tanımlayıcı istatistik analizlerin yanında "Bağımsız Örneklem T-testi ve İlişkili Örneklem T-testi", "Pearson Korelasyon Testi" ve "Basit Doğrusal Regresyon Testi" yapılmıştır.
Elde edilen bulgular doğrultusunda, kampüs rekreasyonu uygulamalarına düzenli katılım gösteren öğrencilerin katılmayan öğrencilere göre serbest zaman engelleri sontest puanlarının (kişisel (t158 = -21,634), kişilerarası (t158 = -20,456)  ve yapısal (t158 = -23,976), p<0.001), istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha düşük olduğu görülmüştür. Serbest zaman kolaylaştırıcıları (kişisel (t158 = 6,355), kişilerarası (t158 = 4,377)  ve yapısal (t158 = 3,728),  p<0.001) ve serbest zaman doyumu (t158 = 9,809), p<0.001), sontest puanlarının ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin cinsiyet değişkeni serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları ve doyumu son test puanlarını  etkileyen bir faktör olmadığı ve bu durumun istatistiksel olarak anlamlı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Deney grubunu oluşturan öğrencilerin, serbest zaman kolaylaştırcıları ölçeğinin alt boyutlarından kişisel kolaylaştırıcılar ortalama puanları ile serbest zaman doyum ölçeği ortalama puanları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde düşük düzeyli anlamlı bir ilişki görülmüştür (rp (80)=,222, p<0.001). Bu ilişkinin etki düzeyini yorumlamak için yapılan doğrusal regresyon analizi sonucunda, kişisel kolaylaştırıcıların, serbest zaman doyumu varyansının %4,9'unu açıklayabildiği (R²=,049; F(1,78)=4,030, p=0.048) ve pozitif yönde yordadığı (β=0.222, t=2,008, p=0.048) belirlenmiştir.
Sonuç olarak, üniversite kampüslerinde rekreasyon uygulamalarına katılan öğrencilerin serbest zaman engelleri, kolaylaştırıcıları ve doyumu olumlu yönde etkilendiği anlaşılmıştır. Kampüs içerisindeki faaliyetlere katılımda engelleyici faktörlerin azalıp, kolaylaştırıcı unsurların artmasıyla hem katılımda devamlılık hem de elde edilen doyum düzeyindeki artışın düzenli yapılan kampüs rekreasyonu uygulamalarından kaynaklandığı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This study aims to examine the effects of campus recreation practices on university students' leisure constraints, leisure facilitators and leisure satisfactions, and to determine whether these elements differ according to gender.
Pretest-posttest control group experimental design, which is one of the quantitative research designs, was used in the study. To test the applicability of the activities related to campus recreation, a pilot study with 18 students and 45 activities were carried out during the 2018-2019 fall semester. The experimental study was carried out by creating a study group with 160 students, 80 of whom were the control group and 80 were the experimental group. The average age of the students participating in the research was found as Xage=20.44±1.700. While the experimental group participated in campus recreation practices regularly during the spring semester, the students in the control group were kept under control by not participating in any activities during this period. To obtain the data of the study group before and after the applications, three separate measurement tools were combined and an integrated scale form was created. In the introduction part of this form, information about the demographic characteristics of the study group was obtained by including the personal information field organized by the researcher. As a measurement tool, in order to identify the constraints and facilitators that the participants face in recreation in their leisure time; "Leisure Constraints Questionnaire" (LCQ) and "Leisure Facilitators Scale" (LFS) adapted to Turkish by Gürbüz, Öncü and Emir (2012, 2015) were utilized, and to determine the satisfaction levels of the participants "Leisure Satisfaction Scale" (LSS) adapted to Turkish by Gökçe and Orhan (2011) was utilized. In the statistical representation of the data, besides confirmatory factor analysis (CFA), normality analysis and descriptive statistical analysis, "Independent Sample T-test and Paired Sample T-test", "Pearson Correlation Test" and "Simple Linear Regression Test" were utilized.
In line with the results obtained, it was determined that the students with regular participation in campus recreation practices had lower leisure constraints posttest scores (intrapersonal (t158= -21,634), interpersonal (t158= -20,456) and structural (t158= -23,976), p <0.001) than the students who did not participate, and also in participated students, the posttest scores for leisure facilitators (intrapersonal (t158= 6,355), interpersonal (t158= 4,377)  and structural (t158= 3,728),  p<0.001), and leisure satisfaction levels (t158= 9,809), p<0.001) were higher than the non-participated students. It was concluded that between the experimental and control groups, the gender variable was not a factor affecting the post-test scores for the leisure constraints, facilitators and satisfaction levels, so this was not statistically significant. There was a statistically significant and positive albeit low-level relationship between the mean scores of the intrapersonal facilitators (which is one of the sub-dimensions of the leisure facilitators scale) and the leisure satisfaction scale, (rp(80)= ,222, p<0.001). As a result of the linear regression analysis to interpret the effect level of this relationship, intrapersonal facilitators were able to explain 4.9% of the leisure satisfaction variance (R²= ,049; F(1,78)= 4.030, p = 0.048) and they were positively predicted (β=0.222, t=2.008, p = 0.048).
It has been understood that campus recreation practices are effective on leisure constraints, facilitators and satisfaction. It was concluded that both the continuity in participation and the increase in the level of satisfaction achieved were caused by regular campus recreation practices by reducing the constraints and increasing the facilitating factors in participation in activities within the campus.