Palyatif bakım hizmeti alan hastalarda bakım verenlerin sağlık okur yazarlığı düzeyinin hasta bakım sonuçları ve mortalite üzerine etkisi
Relationship between the health literacy level of palliative care service patient companions and patient care results and survival status of the patients
Yazar: SALİH METİN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Basınç ülserleri = Pressure ulcer ; Hasta bakımı = Patient care ; Hastalar = Patients ; Mortalite = Mortality ; Palyatif bakım = Palliative care ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
ÖZET
 
Amaç: Bu çalışmada, palyatif bakım servislerinde yatan hastaların bakıcılarının sağlık okuryazarlığının hasta bakım sonuçları ve hastaların sağ kalım durumları ile ilişkisini araştırmak amaçlandı.
Yöntem: Bu araştırmaya Ocak 2018 döneminde Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, Bursa Çekirge Devlet Hastanesi'nde, Bursa Ali Osman Sönmez Onkoloji Hastanesi'nde, Bursa İnegöl İlçe Devlet Hastanesi'nde, Bursa Orhangazi İlçe Devlet Hastanesi'nde, Bursa Mustafakemalpaşa İlçe Devlet Hastanesi'nde, Bursa Karacabey İlçe Devlet Hastanesi'nde palyatif bakım servislerinde yatan, çalışmaya katılmakta gönüllü olan hasta ve hasta bakıcıları alındı. Araştırmada hastaların sosyo-demografik özelliklerini sorgulayan bir anket formu ve sağlık okuryazarlık düzeyini ölçmek için Türkçeye çevrilmiş Sağlık Okuryazarlığı Anketi – Avrupa Birliği (SOYA-AB) anketleri kullanıldı.
Bulgular: Genel Sağlık Okuryazarlığı (SOY) puanlarına göre refakatçilerin %19,50'si yeterli/mükemmel SOY grubundadır. Bakıcısının soy durumu "sınırlı" olan hastalarda bası yarası gözlenme sıklığı, bakıcı soy durumu "yeterli" hastalara göre daha yüksektir. Buna göre çalışma grubunda refakatçilerin SOY puanı ile hastanın sağ kalımı arasında pozitif bir ilişki vardır. Bakıcı soy durumuna göre "sınırlı SOY" oranı ex grubunda daha yüksektir. Hastane de yatış süresi değişkeninin değeri bir birim arttığında mortalite riski %2 azalmaktadır. SOY-AB anket sonuçlarına göre refakatçilerin en çok zorlandıkları soru başlıkları: Bilgiye ulaşma/acil bir durum olursa ne yapacağını bilme, bilgiyi değerlendirme/hangi sağlık taramalarına ihtiyacınız olduğu konusunda karar verme, bilginin kullanılması/bir spor veya egzersiz kulübüne üye olma ve bilginin kullanılması/sağlığınızı geliştirecek toplumsal etkinliklere katılmak konularıdır.
Sonuç: Bu çalışma, palyatif serviste yatan hastaların refakatçilerinin sağlık okuryazarlığının bakım sonuçlarına etkisini araştıran ilk çalışmadır. Palyatif bakım gören hastaların refakatçilerinin sağlık okuryazarlığı özellikle bası yarası oluşması ve sağ kalım ile ilişkilidir. Bu sebeple, palyatif bakım alan hastalarda bakım vericilerin eğitimi veya eğitimli kişilerin bakım vermesi tercih edilmelidir.
Anahtar Kelimeler: Palyatif bakım, sağlık okuryazarlığı, survi, mortalite, bakım vericiler, bası yarası

Abstract:
ABSTRACT
 
Aim: The aim of this study is to investigate the relationship between the health literacy level of palliative care service patient companions and patient care results and survival status of the patients.
Method: This study was performed among the volunteer patients and their companions in palliative care services of Bursa Yuksek Ihtisas Training and Research Hospital, Bursa Cekirge Public Hospital, Bursa Ali Osman Sonmez Oncology Hospital, Bursa Inegöl Public Hospital, Bursa Orhangazi Public Hospital, Bursa Mustafa Kemalpasa Public Hospital, Bursa Karacabey Public Hospital between the dates of January 2018. A questionnaire was used in the study for socio-demographic characteristics and Turkish translation of Health Literacy Survey – European Union (HLS-EU) was used to measure the health literacy level.
Results: According to general HL scores, 19.50% of the companions are in sufficient/perfect HL group. "Bedsore" prevalence in patients whose companion has a "limited" HL level is higher than patients who are cared by "sufficient" HL level companions. According to this, there is a positive relationship between HL score of the companions and survival of the patients in the study group. According to companion hl status, "Limited HL" rate is higher in ex group. The risk of mortality decreases 2% when the lengths of hospital stay increase in one unit. According to HL-EU survey results, the topics in which the companions have difficulty at most are; access to information /knowledge of what to do in case of emergency, evaluation of information / deciding on which medical screenings are needed, usage of the information / becoming a member of a sports or exercise club and usage of the information / participating in social activities that will improve your health.
Conclusions: This study is the pioneer research that investigates the effect of health literacy of the companions of the patients hospitalized in palliative serviceon care results. Health literacy of the companions of patients receiving palliative care is especially associated with bedsore occurrence and survival. For this reason, educated palliative care providers should be preferred or the companinons should be educated.
Keywords: Palliative care, health literacy, survival, mortality, caregivers, bedsore