Nonfonksiyonel hipofiz adenomlarının klinik ve demografik özellikleri
Demographic and clinical characteristics of nonfunctional hypophysis adenomas
Yazar: ALİ TÜRKER
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN GEN
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Adenomlar = Adenoma ; Demografi = Demography ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Hipofiz hastalıkları = Pituitary diseases ; Hipofiz neoplazmları = Pituitary neoplasms

Özet:
Hipofiz adenomları (HA), primer beyin kitlelerinin %15'lik kısmını oluşturan
iyi huylu tümörlerdir ve gelişen görüntüleme yöntemleri nedeniyle tanı sıklığı
giderek artmaktadır. Adenomların bir kısmı, aşırı hormon salgısına neden olup
endokrinolojik sendromlara yol açarak tanı almaktayken, bir kısmı ise kliniğe yol
açmayacak düzeyde hormon salgısı yaparak veya hiç hormon salgısı
yapmayarak sessiz kalmaktadır. Bu adenomlar genellikle kitle etkisine bağlı
semptom ve bulgulara neden olarak tanı alabildikleri gibi, başka bir sebeple
yapılan görüntüleme sırasında rastlantısal olarak da tanı alabilmektedir.
Çalışmamızda aşırı hormon salgısı yapmayan fonksiyonsuz hipofiz
adenomlarının klinik ve demografik özelliklerini göstermeye çalıştık.
Bu çalışma Mersin Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma
Hastenesi'nde nonfonksiyonel hipofiz adenomu tanısıyla takip edilen hastaların
anamnez, fizik muayene, laboratuvar ve görüntüleme tetkiklerini içeren geçmişe
dönük veriler kullanılarak retrospektif olarak yapılmış bir çalışmadır.
01 Ocak 2013 ile 31 Mart 2020 tarihleri arasında Mersin Üniversitesi Tıp
Fakültesi Hastanesi'nde nonfonksiyonel hipofiz adenomu tanısıyla takip edilmiş
ve dahil edilme kriterlerine uyan 200 hasta çalışmaya alındı.
Çalışmaya dahil edilen hastaların 137 (%68,5)'si kadın cinsiyetteyken, 63
(%31,5)'ü erkek cinsiyetteydi. Çalışmaya dahil edilen hastaların 106'sında
mikroadenom mevcutken, 94' ünde makroadenom mevcuttu. Hastaların
ortalama tanı yaşı 41,31±15,36'di. Kadın hastaların daha erken yaşta tanı aldığı
görülmüştür ve bu istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Makroadenomu olan
hastaların daha ileri yaşlarda tanı aldığı görülmüştür ve istatistiksel açıdan
anlamlı bulunmuştur. Hastaların ilk başvurusunda tümörün kitle etkisine bağlı
şikayetlerden yakındığı görülmüştür. İlk başvuruda tüm hastalarda en sık
rastlanan ilk üç şikâyet sırasıyla; baş ağrısı, hipogonadal semptomlar, halsizlik
ve yorgunluk olarak değerlendirildi. Baş ağrısı (p=0,007), görmede bulanıklık
(p=0,032), oftalmopleji (p=0,038), halsizlik ve yorgunluk (p=0,020) erkek
cinsiyette daha sık görülürken, galaktore (p=0,001) ise kadın cinsiyette daha sık görülmüş olup iki grup arasındaki bu fark istatistiksel açından anlamlı olarak
bulunmuştur. Baş ağrısı, görmede bulanıklık, oftalmopleji makroadenomu olan
hastalarda daha sık görülmüş olup iki grup arasındaki bu fark istatistiksel açıdan
anlamlı olarak bulunmuştur (her biri için: p<0,001). Galaktore ve hipogonadal
semptomlar ise mikroadenomlarda daha sık görülmüş olup bu istatiksel açıdan
anlamlı olarak bulunmuştur (her biri için p<0.001). Hastaların takiplerinde ilk
başvuruda etkilenmeyen hormonal aksların zaman içerisinde etkilenebileceği
görülmüştür. Opere olan hastaların büyük bir kısmında renmant doku, rekürrens
görülebileceği, ek cerrahi ve radyoterapi ihtiyacı olabileceği görülmüştür.

Abstract:
Hypophysis adenomas (HA) are bening tumors representing
approximately %15 of all primary intracranial tumors. Pituitary adenoma
frequency is increasing because of improvement in imaging methods and
diagnstic methods. While some pituitary adenomas present with
endocrinological syndromes related to signs and symptoms of hormone
hypersecretion, some pituitary adenomas are clinicially nonfunctioning or silent.
Some of the nonfunctioning adenomas present with neurologic symptoms due
to mass effect of tumor, but some adenomas may be completely asymptomatic
and be first detected on a imaging studies done for the other reasons. In this
study we aim to investigate demographic and clinical characteristics of
nonfuncitonal adenomas.
This study is a retrospective study using retrospective data including
anamnesis, physical examination, labaratory datas and imaging studies of
patients followed up with diagnosis of nonfunctional pituitary adenoma in Mersin
University Hospital.
200 patients who were followed up in Mersin University Hospital with
diagnosis of nonfunctional pituitary adenoma between 01 January 2013 and 31
March 2020.
137 (68.5%) of the patients included in the study were female, while 63
(31.5%) were male. While 106 of the patients included in the study had
microadenoma, 94 had macroadenoma. The mean age at diagnosis of the
patients was 41.31 ± 15.36. Our study showed that; female patients were
diagnosed at an earlier age and this was statistically significant. Our study
showed that patients with macroadenoma were diagnosed at a later age than
patients with microadenoma, and this was statistically significant. Our study
showed that, most of the patients complaints at the first admission was related
to mass effect of tumor. The most common complaints in all patients at the first
admission were; headache, sypmtoms related to hypogonadism, weakness and

8
fatigue. Headache (p = 0.007), blurred vision (p = 0.032), ophthalmoplegia (p =
0.038), weakness and fatigue (p = 0.020) were more common in males, while
galactorrhea (p = 0.001) was more common in females. This difference
between the two groups was found to be statistically significant. Headache,
blurred vision, ophthalmoplegia were more common in patients with
macroadenoma, and the difference between the two groups was statistically
significant (p <0.001 for each). Galactorrhea and hypogonadal symptoms were
more common in microadenomas, and this was statistically significant (p <0.001
for each). During the follow-up of the patients, it was observed that the
hormonal axes that were not affected at the first presentation could be affected
over time. In our study; it has been observed that in most of the operated
patients, remnant tissue, recurrence may be seen, and additional surgery and
radiotherapy may be required.