2000'ler Türkiye'sinde estetik ve politika ilişkisi: Gezi Parkı, Emek Sineması ve Özgür Kazova örnekleri
Relation between aesthetics and politics in 2000's Turkey:  Gezi Park, Emek Movie Theatre and Özgür Kazova examples
Yazar: NERMİN EZGİ BAKÇAY
Danışman: DOÇ. DR. BEGÜM ÖZDEN FIRAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Estetik = Aesthetics ; Gezi Parkı = Gezi Park ; Görsel imge = Visual image ; Kazova, Özgür = Kazova, Özgür ; Kültür politikası = Cultural policy ; Küresel kentler = Global cities ; Siyaset = Politics ; Sosyal dayanışma = Social solidarity ; Sosyal örgütlenme = Social organization ; Özgün estetik fenomen = Original aesthetic phenomenon

Özet:
2000'li yıllar boyunca tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de politikanın yeni biçimleri tartışılmakta, politik eylemin estetik nitelikleri giderek daha önemli bir inceleme alanına dönüşmektedir. Bu tez çalışması duyusal paylaşıma dayanan topluluklar ya da başka bir deyişle estetik kolektiviteler üretme potansiyeli taşıyan politik eylemleri ele almaktadır. 
Tez boyunca estetik kavramı, kolektif pratikler içerisinde şekillenen duyusal, bedensel, algısal deneyim olarak ele alınmakta, kurumsallaşmış sanat pratikleri konumuz dışında kalmaktadır. Tezin sahasını oluşturan örnekler, estetiğin sanat alanı dışında, algılanır dünyayı politik olarak dönüştürme, yeni kolektiviteler oluşma potansiyeli taşıdığı mekanları ve zamanları üretmektedir. Dolayısıyla tez içerisinde politika da, bir yönetim bilimi olarak değil, insanlar arasında ortaklık olasılığı kuran eylemler bütünü olarak kabul edilmektedir.  
Bu tezde, İstanbul'da 2000'li yıllar özelinde; estetik ve politika arasında kurulmuş bağlantılar tartışılırken, Jacques Rancière'in teorisinden faydalanılarak tarihselleştirilen estetik politik eylem ve estetik kolektivite kavramları kullanılmaktadır. Tez boyunca egemen temsil ilişkilerinde kendilerine yer bulamayan insanların, mekanın düzenlenmesinde ve zamanın paylaşımında yarattıkları değişikliklerle ve ürettikleri imgelerle oluşturdukları heterojen ve çoğul nitelikli duyusal ortaklıklar estetik kolektivite olarak ele alınmaktadı r. Söz konusu duyusal ortaklıkların oluşumunu mümkün kılan estetik politik eylemler üç farklı örnek üzerinden değerlendirilmektedir. Tarihi sinemanın yıkımına karşı başlayan ve yıkımdan sonra da devam eden Emek Sineması savunması, Gezi Parkı'nın yerine Topçu Kışlası'nın inşa edilmesi projesine karşı başlayıp tüm ülkeye yayılan eylemler ve fabrika işgalinden, patronsuz üretime evrilen Özgür Kazova Kooperatifi deneyimi tezin sahalarını oluşturmaktadır. Birbirinden farklı bu üç örnek, seçilen ve geliştirilen kavramsal araçların olanaklarını ve sınırlılıklarını ölçebilmek adına zengin bir araştırma fırsatı sunmaktadır. Örneklerin her biri estetik kolektivitenin zamansal, mekansal ve imgesel üretimi başlıkları altında incelenmiştir. Yapılan çalışmalar sırasında Emek savunması örneğinde mekân, Gezi eylemlerinde imge, Özgür Kazova'da zaman ön plana çıkmıştır. Sahanın çok boyutlu yapısı metodolojik çeşitliliği de beraberinde getirmiştir. Sosyal medyada, basında, bloglarda, internet sitelerinde, sokakta ve gündelik dilde birikmiş imgeler, duvar yazıları, derinlemesine görüşmeler, katılımcı gözlemler sırasında derlenen bilgiler çalışmanın kaynağını oluşturmuştur.

Abstract:
During the 2000s, like the rest of the world, new forms of politics were being discussed in Turkey and the aesthetic qualities of political action was becoming an increasingly more important area of study. This dissertation deals with political actions that have the potential to produce groups based on sensory sharing or in other words, the potential to produce aesthetic collectivities.
Throughout the dissertation, the concept of aesthetics is considered as sensory, bodily and perceptual experiences shaped within collective practices and institutionalized art practices are excluded from our scope. The examples that constitute the field of the dissertation, create the spaces and times where aesthetics has the potential to transform the perceived world politically and create new collectivities outside the field of art. Therefore, within the dissertation, politics is considered not as a management science, but as the sum of actions that establish a possibility of partnership among people.
In this dissertation, while discussing the links between aesthetics and politics specifically in Istanbul during the 2000s, the terms aesthetical political action and aesthetic collectivity historicized from Jacques Rancière's theory are used. Throughout the dissertation, heterogeneous and pluralistic sensory partnerships created by the demands unable to nest within the dominant relations of representation, through the changes they create in the organization of space, sharing of time and the images they produce are considered as aesthetic collectivity. The aesthetic political actions that make such sensory partnerships possible are evaluated through three different examples.
The defense of Emek Movie Theatre which started against the demolition of the historical cinema and continued after its demolition, the demonstrations which started against the project of the reconstruction of the Artillery Barracks in place of the Gezi Park and spread all across the country and the Ozgur Kazova Cooperative experience that evolved from the occupation of a factory to bossless production. These three different examples provide a rich opportunity for research to measure the possibilities and limitations of the selected and developed conceptual tools. Each example was examined under the subtitles of temporal, spatial and visual production of aesthetic collectivity. During the work, space in the case of Emek Movie Theatre, image in the Gezi protests and time in Ozgur Kazova have come to the fore. The multi-dimensional structure of the field has brought with it methodological diversity. Data collected from social media, press, blogs, websites, images accumulated in the street and in everyday language, graffiti, in-depth interviews and participant observations were the resources of the study.