Antalya Konyaaltı Bahtılı'da (Kilimci Nejdet Koleksiyonu) tespit edilen yastık dokumaları
Cushion weavings identified in Bahtılı, Konyaaltı, Antalya (Kilimci Nejdet Collection)
Yazar: SEDAT KARABAY
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ALİ EROĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Halı, Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Türk kültür ve sanatının önemli bir parçası olan dokuma sanatı, tarih boyunca çeşitli
dönemlerde farklı teknikler ve sanat eserleriyle zenginleşmiştir. Türklerin dokuma
sanatına olan ilgisinin, Orta Asya'da başlayan göçebe yaşam tarzıyla birlikte ortaya
çıktığı bilinmektedir. Göçebe yaşam tarzında giysilerini, çadırlarını ve süs eşyalarını
üretmek için dokumaya ihtiyaç duyan Türkler, bu becerilerini zamanla
geliştirmişlerdir.
Türklerin dokuma sanatındaki önemli ürünlerden biri halı dokumacılığı olmakla
birlikte, Türk sanatının en değerli eserleri arasında yer almaktadırlar. Türk halıları,
karmaşık desenleri, canlı renkleri ve yüksek kalitesiyle tanınmaktadır. Türklerin
dokuma sanatı, sadece kilim, halı ve kumaş dokumacılığıyla sınırlı değildir. Çadır ve
çanta dokumacılığı, heybe, çuval, yastık, seccade dokumacılığı gibi alanlarda da
ustalıkla üretilen ürünler görülmektedir. Günümüzde nadiren de olsa, Türkiye'nin
birçok bölgesinde dokuma sanatı canlılığını korumakta ve geleneksel yöntemlerle
üretim devam etmektedir.
Bu yüksek lisans tezi, Türkiye'nin çeşitli bölgelerinden Antalya'ya gelen yastık
halılarının incelenmesine odaklanmaktadır. Araştırma, Antalya Konyaaltı Bahtılı'da
Kilimci Nejdet özel koleksiyonundaki yastık halıları ele alarak, bu halıların
Denizli/Çal, Kars, Taşpınar, Konya, Niğde, Kırşehir, Antep, Denizli ve Kafkas
yörelerine ait özelliklerini analiz etmektedir. Koleksiyonda tespit edilen yastık
halıların yörelerine ait bilgiler hem mağaza sahibi hem de koleksiyoner olan kaynak
kişi Nejdet AKPINAR tarafından sağlanmıştır. Kaynak kişiden elde edilen bilgiler
literatür bilgileri desteklenmiş ve karşılaştırılmıştır.
Araştırma, nitel ve nicel yöntemlerin bir kombinasyonunu kullanmaktadır. Nitel
yöntemler, halıların desenlerinin, renklerinin ve kompozisyonlarının detaylı bir
şekilde incelenmesini içerirken, nicel yöntemler, halıların boyutlarını, kullanılan
malzemeleri, dokuma tekniklerini ve dokuma kalitesini analiz etmeyi içermektedir. Bu
nitel ve nicel analizler, halıların fiziksel özelliklerini ve değerini daha objektif ve
ölçülebilir bir şekilde değerlendirmeyi sağlamaktadır.
Bu çalışma, bu değerli kültürel varlıklarının korunması ve gelecek kuşaklara
aktarılması amacıyla, yastık halılar hakkındaki bilgileri literatüre kazandırmayı
hedeflemektedir. Bu çerçevede, araştırma, yastık halıların tarihsel ve kültürel önemini
vurgulamakta ve bu alandaki bilimsel literatürü zenginleştirmeyi amaçlamaktadır.
Ayrıca, bu çalışma, yastık halılarının üretiminde kullanılan tekniklerin ve
malzemelerin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmayı hedeflemektedir.
Anahtar sözcükler: Dokuma, Halı, Yastık, Motif, Antalya, Bahtılı

Abstract:
The art of weaving, an integral component of Turkish culture and art, has been
enriched throughout history with various weaving techniques and artistic works across
different periods. It is known that the interest of Turks in the art of weaving emerged
in conjunction with the nomadic lifestyle that began in Central Asia. In the nomadic
lifestyle, Turks needed to weave to produce their clothing, tents, and decorative items,
and they have refined these skills over time.
One of the significant products in the weaving art of Turks is carpet weaving, which
is considered amongst the most valuable works of Turkish art. Turkish carpets are
recognized for their intricate patterns, vibrant colors, and high quality. The weaving
art of Turks is not limited to kilim, carpet, and fabric weaving. Products such as tents
and bags, saddlebags, sacks, and cushion weaving are also masterfully produced. Even
though it is somewhat rare today, in many regions of Turkey, the art of weaving
continues to thrive with traditional methods still being employed.
This master's thesis focuses on the examination of cushion rugs originating from
various regions of Turkey. The research undertakes the analysis of cushion rugs in the
private collection of Kilimci Nejdet, located in Konyaaltı Bahtılı, Antalya, by
examining the characteristics attributed to the regions of Denizli/Çal, Kars, Taşpınar,
Konya, Niğde, Kırşehir, Antep, Denizli, and the Caucasus in these rugs. The
information regarding the regions of the cushion rugs identified in the collection has
been provided by Nejdet AKPINAR, who is both the owner of the store and a collector.
The information obtained from the informant has been corroborated and compared
with literature data.
The research employs a combination of qualitative and quantitative methods.
Qualitative methods encompass a detailed examination of the patterns, colors, and
compositions of the carpets, while quantitative methods involve analyzing the
dimensions, materials used, weaving techniques, and the quality of weaving in the
carpets. These qualitative and quantitative analyses facilitate a more objective and
measurable assessment of the physical properties and value of the rugs.
This study aims to contribute to the literature on cushion rugs in the interest of
preserving these valuable cultural assets and transmitting them to future generations.
In this context, the research emphasizes the historical and cultural importance of
cushion rugs and aims to enrich the scientific literature in this field. Moreover, this
study seeks to facilitate a better understanding of the techniques and materials used in
the production of cushion rugs.
Keywords: Weaving, Carpet, Cushion, Motif, Antalya, Bahtılı.