Orman yangınlarının kısa vadede erozyon ve besin kaybına etkisi
Effects of forest fire on short-term erosion and nutrient losses
Yazar: ALİ ÖRDEK
Danışman: PROF. DR. OKTAY YILDIZ
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Akdeniz bölgesindeki her yıl binlerce hektar orman alanı yangınlarla tahrip edilmektedir.  Bu çalışmanın amacı Mersin'in Aydıncık ve Gülnar yöresinde 2021 yılında çıkan yangından sonra kısa vadede sahadan besin kaybı ve erozyon miktarını belirlemektir. Çalışma 300 metre ile 1100 m yükseltiler arasında yer alan farklı çağlardaki meşcerelerde yapılmıştır. Sahalarda yangın sonrası kül ve toprak örneklemeleri ile makilik alanda yanmadan kalan dal örneklemeleri yapılmıştır. Ayrıca yangın öncesi sahadaki biyokütle miktarını tahmin etmek için yanmamış makilik alanlarda biyokütle örneklemesi yapılmıştır. Çalılık alanda yaklaşık 28 ton ha-1 biyokütle ve yaklaşık 5 ton ha-1 ölü-örtü olduğu belirlenmiştir. Yangın sonrası sahada yaklaşık 7 ton ha-1 yanmamış çalı gövdeleri dikili kuru olarak kalmıştır. Bütün sahalardaki kül kalınlığı meşcere bazında değişmeksizin ortalama 1.7 ± 0.7 cm olarak belirlenmiştir. Yangın görmemiş kontrol sahalarındaki toprağın hacim ağırlığı 1.25 g cm-3 civarında iken yangın sonrası ilk 20 cm derinliğindeki toprağın hacim ağırlığı kontrol sahalarındakine göre c, b, a ve bozuk kızılçam meşcerelerinde yaklaşık % 35 ve makilik alanda ise yarı yarıya düşmüştür. Yangından yaklaşık bir ay sonra yapılan ölçümlerde toprağın N yoğunluğu kontrol sahalarına göre makilik, bozuk ve b çağındaki kızılçam sahalarındaki yaklaşık 2.7 kat artmıştır. Erozyonu belirlemek için sahaya çakılan kazılarda bir yıl sonra yapılan ölçümlerde toprak seviyesi üstündeki kül dahil tüm sahalarda yaklaşık 2 cm kadar düşmüştür. Yangından yaklaşık bir yıl sonra yapılan ölçümlerde sahaların genelinde ilk 20 cm derinliğindeki N yoğunluğu maki ve bozuk sahalarda diğer meşcerelerdekinden yaklaşık 1/3 oranında daha fazladır.

Abstract:
Wild fires disturb thousands of hectares of forest area in the Mediterranean region every year.  The aim of this study is to determine the amount of nutrient loss and erosion from the burned sites in the short term after the 2021 forest-fire in Aydıncık and Gülnar regions of Mersin. The study was carried out in stands of different ages located between 300 meters and 1100 m altitude. Ash and soil samples were taken after the fire. To estimate the biomass before the fire, unburned maquis areas were sampled adjacent the undisturbed areas.   It was determined that there was approximately 28 tons ha-1 branch and leaf biomass and approximately 5 tons ha-1 forest floor organic matter in the bush area. After the fire, approximately 7 tons ha-1 of unburned shrub braches remained as standing dead wood in the site. The average ash thickness in all areas was determined as 1,7 ± 0,7 cm, without changing on a stand basis. The soil bulk density in the unburned control site was about 1.25 g cm-3. Compared to the control site, the post-fire soil bulk density decreased by approximately 35% in c, b, a and degraded red pine stands and by half in the maquis area. One month after the fire, the N density of the soil increased approximately 2.7 times in maquis, degraded and b-age red pine areas compared to the control areas. Based on erosion stake measurement the soil level, including the ash on top, has decreased by approximately 2 cm. One year after the fire, the N density in the first 20 cm soil depth is approximately 1/3 higher in maquis and degraded areas than in other stands.