Târihî, fizikî ve icrâî yönleriyle Türk mûsikîsinde ud
Oud in Turkish music with his historical, physical and practical aspects
Yazar: AZİZ DESTEGÜL
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET GÖNÜL
Gazi Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Müzik = Music ; Müzik aletleri = Musical instruments ; Müzik eğitimi = Music education ; Müzik tarihi = Music history ; Türk müziği = Turkish music ; Ud = Lute ; Usta icracılık = Virtuosity ; Çalgılama teknikleri = Instrumentation techniques ; İcra = Performing

Özet:
Türk mûsikîsinin temel sazlarından olan ud, târihî süreçte icrâcılar ve müzikologlar tarafından çeşitli coğrafyalarda, üzerinde araştırmaların, nazarî çalışmaların yapıldığı en popüler çalgılardan biridir. Ud, icrâ ve fizikî özelliklerindeki kullanılabilirliğinden dolayı icrâda ve nazarî konuların aktarılmasında yaygın olarak tercih edilmiştir. Türk mûsikîsinde geçmişten günümüze bir intikâl aracı olan ud, yaklaşık 17. ve 18. yüzyıllar arasında Türkler tarafından ihmâl edilmiş olsa da diğer yüzyıllarda ekol olan icrâcıları sayesinde eski popülerliğini kazanmıştır. Bununla birlikte öğretim ve öğrenim modellerinden birisi olan metod kavramının Türk mûsikîsine girmesiyle birlikte ud eğitimi için çeşitli metodlar yazılmıştır. 
	
Günümüzde de popülerliğini devam ettiren ud'un;  târihî, fizikî ve icrâî yönlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Ud'un; fizikî özelliklerindeki değişim süreçleri, akord sisteminde yaşanan farklılıkları, ünlü ud virtüozlerinin ud icrâsına katkıları, ud eğitimi için yazılmış olan metodların içerik analizlerinin tespitleri bakımından önemlidir. 

Bu çalışmada, Türk mûsikîsinde ud'un; geçmişten günümüze nasıl geldiğinin değerlendirilmesi, târihî süreçte nasıl bir konuma sahip olduğu, fizikî yapısındaki değişim süreçleri, ekol olan icrâcılarının bu saza icrâî yönleriyle nasıl katkıda bulunduğu, geçmiş dönemlerde akordunun nasıl yapıldığı ve günümüz ud icrâsında akordunun nasıl olması gerektiği konuları üzerinde durulmuştur. 

Araştırmada; ud'un târihî, fizikî ve icrâî yönlerinin ortaya konulmasından dolayı nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türk mûsikî sazlarından ud oluşturmaktadır. Araştırmada, örneklem olarak evrende çalışılmıştır. Verilerin toplanmasında literatür taraması ve görüşme tekniği kullanılmıştır. Görüşmeler İstanbul, Ankara ve Tokat illerinde bulunan luthiyelerle yapılmıştır. 

Ud'un; târihî süreçte Türk mûsikîsindeki öneminin, fizikî özelliklerinin ve icrâî yönlerinin tespitinden hareketle icrâcılara, eğitimcilere ve eğitim sürecine ilişkin öneriler getirilmiştir.

Abstract:
The oud, one of the main instruments of Turkish music, is one of the most popular instruments in which researches and studies have been carried out in various geographies by the performers and musicologists in the historical process. Because of its usability in terms of its execution and physical characteristics, oud has been widely preferred for the transfer of performance and theoretical issues. The oud, a means of transfer from the past to the present in Turkish music, has gained its former popularity thanks to its performers who, in the other centuries, have been neglected by the Turks between the 17th and 18th centuries. However, with the introduction of Turkish methodology, which is one of the teaching and learning models, various methods have been written for oud education.
Today, the oud continues its popularity; It is aimed to determine the physical, physical and operational aspects. The oud; the process of change in physical characteristics, the differences in the chord system, the contribution of the famous oud virtues to the oud performance, and the analysis of the content of the methods written for the oud education are important.
In this study, the oud in Turkish music; how the past came from today, how it has been in the historical process, the processes of change in physical structure, how its executives contributed to the play with its executive aspects, how the tuning was done in the previous periods and how it should be present in today's oud performance.
In the study; as a result of the revealing of the physical, physical and operational aspects of the oud, a screening model of qualitative research methods was used. The universe of the research is composed of Turkish musical instruments oud. In the study, the sample was studied in the universe. Data were collected through literature review and interview technique. The interviews were conducted in Istanbul, Ankara and Tokat provinces.
The oud; in the historical process, suggestions were made about the importance, physical characteristics and performance aspects of Turkish music, and about the instructors, educators and the educational process.