Uluslararası yatırım uyuşmazlıklarının uluslararası yatırım tahkimi
Settlement of international investment disputes by way of international arbitration
Yazar: DENİZ ANTEPOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ÖZKAN BORSA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Tahkim = Arbitration ; Uluslararası Yatırım Uyuşmazlıkları Çözüm Merkezi = International Center for the Settlement  of Investment ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası uyuşmazlıklar = International disputes ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Uluslararası yatırımlar, uluslararası ekonomik ilişkileri şekillendiren önemli unsurlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Uluslararası yatırım hukuku ise, yatırımı yapan ve kabul eden taraflar arasındaki ilişkileri düzenleyen kurallar bütünü olarak tanımlanabilir. Yatırım yapan ve yatırımı kabul eden taraflar arasında, yatırım ilişkisinin doğası gereği sıklıkla uyuşmazlıkların yaşanmakta olduğu ve yaşanan bu uyuşmazlıkların uluslararası yatırım tahkimine konu olduğu, diğer bir deyişle uluslararası yatırım tahkimi aracılığıyla çözüldüğü görülmektedir. 
Uluslararası yatırım uyuşmazlıklarının ekonomik ilişkilerden kaynaklanan hukuki uyuşmazlıklar olması nedeniyle hukuki boyutuyla değerlendirilmesi yaygın anlayıştır. Ancak esasında konu sadece hukuki yönden incelenecek kadar dar olmayıp konunun ekonomik, sosyal ve siyasi boyutunun da incelenmesi, uluslararası yatırımları ve bu yatırımlardan kaynaklanan uyuşmazlıkların daha doğru ve kapsamlı anlaşılması için şarttır. Zira uluslararası yatırımların bizatihi kendisi taraflar arasındaki ekonomik, siyasi, sosyal ve hukuki ilişkilerin bir ürünüdür. Öte yandan, yapılan Türkçe ve İngilizce literatür taraması neticesinde özellikle Türkçe literatürde, konunun yalnızca ekonomik ve hukuki açıdan incelendiği, sosyal ve siyasi boyutuna ise değinilmediği gözlenmiştir. Ayrıca konunun hukuki boyutunda, çeşitli kurallara geniş yer verilmediği ve kurallar arası mukayeseye başvurulmadığı da fark edilmiştir. İngilizce literatürde ise konunun siyasi boyutuna geniş yer verildiği gibi, bunun tarihsel gelişmelerden beslenerek ele alındığı ve uluslararası yatırım hukukunun bir sistem veya rejim olarak değerlendirildiği, elde edilen kaynaklar arasında yapılan mukayeseyle ortaya konmuştur. Bu sebeple tezin ilk bölümünde konunun ekonomik yönüne, ikinci bölümünde konunun hukuki ve siyasi yönüne, son bölümde ise hukuk kurallarının detaylı incelenmesi ve kurallar arası mukayeseye yer verilmiştir. Literatür taramasının yanısıra, güncelliğin ve birincil kaynak bilgisinin sağlanması için araştırmanın tamamında ilgili her birimin internet sitesinden yararlanılmıştır. 
Bu tez çalışmasının, öncelikle, ülkemizde son dönemde hız kazanan yatırım uyuşmazlıklarının çözümü konusunda Türkçe kaynak açığını kapatması amaçlanmaktadır. Bu amacı en iyi şekilde gerçekleştirebilmek adına çalışmada izlenen yaklaşım ise, uluslararası yatırımlar ve yatırım ilişkileri bağlamında ortaya çıkan uyuşmazlıkların ekonomik boyutlarının yanı sıra sosyal ve siyasal boyutlarına da değinmek olmuştur. Kısaca, araştırmanın sonunda ufuk açıcı olacağını ümit ettiğimiz bu yeni bütünsel yaklaşımın da büyük oranda katkısı sayesinde elde edilecek olan çok-boyutlu bilgiler analiz edilerek Türkçe literatürdeki boşluğun doldurulması ve yine konunun tüm boyutlarıyla değerlendirilecek olması sayesinde uyuşmazlıklara uygulanacak hukuk kurallarının daha geniş bir perspektiften yorumlanmasının sağlanması hedeflenmektedir.

Abstract:
International investments are one of the factors that shape international economic relations. International investment law, on the other hand, is the set of rules that regulate the relations between the parties that make and accept the investment. Due to the nature of the investment relations, there offen occurs disputes between the investing and accepting parties which are resolved by way of international investment arbitration. 
Since international investment disputes are legal disputes arising from economic relations, it is common to evaluate these disputes by their legal dimensions. However, the subject is not narrow enough to be examined only by legal senses; it is essential to take into account all the economic, social and political dimensions of the issue in order to be able to comprehensively understand international investments and the disputes arising from these investments since they, themselves, are a product of the economic, political, social and legal relations between/amongst the parties. On the other hand, as a result of the Turkish and English literature review, it is observed that the issue was examined economically and legally, whereas social and political dimensions were not touched upon, especially in the Turkish literature. In addition to that, again in the Turkish literature, it has been noticed that in the legal aspect of the issue, various rules were not widely covered and that there exists a lack of comparison of the rules. In the English literature, on the other hand, the political dimension of the subject has been given a wide coverage, and it has been revealed by the comparison made between the legal sources that this political dimension is handled in the light of the historical developments and that international investment law is evaluated as a system or a regime. For this reason, in the three chapters of the thesis, respectively, economic, legal and the political aspects of the subject will be handled. Again, in the third -and last- chapter, detailed examination of the legal rules and comparison between the rules shall also be included. In addition to the literature review, relevant websites is benefitted throughout the study to provide first-hand and up-to-date data.
	This thesis study aims at meeting the deficit in Turkish literature of the resolution of international investment disputes that have gained momentum in our country and world-wide. The approach followed in the study in order to achieve this aim is to touch upon the economic, as well as the social and political dimensions of the disputes arising in the context of international investments and investment relations. Briefly, it is believed that the study will fill the gap in the Turkish literature as a result of the multi-dimensional information to be obtained by this holistic approach, which we very much hope to be stimulating at the end of the study, and provide the legal rules to be applied to disputes are interpreted from a wider perspective.