Çocuk ve ergen madde bağımlılarında üst biliş işlevleri ve depresyonun incelenmesi
Child and adolescent substance metacognition functions and depression examination
Yazar: EMİNE GÜDEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ ERSÖĞÜTÇÜ
Fırat Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma çocuk ve ergen madde bağımlıları üzerinde üstbiliş işlevleri ve depresyonun incelenmesi  amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın evrenini, Türkiye'nin bir ilinde bulunan Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezinde 1 Ocak 2022 – 31 Ağustos 2022 tarihleri arasında tedavi gören madde kullanım bozukluğu tanısı almış, iletişim ve işbirliğine açık, araştırmaya alınma kriterlerini taşıyan 160 hasta oluşturmuştur. Çalışmanın örneklemi Epi İnfo Programı kullanılarak %95 güven aralığı %5 hata payı ile 101 birey olarak belirlenmiştir. Çalışma 102 birey ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu, Çocuklar için Depresyon Ölçeği (ÇDÖ) ve Üstbiliş Ölçeği Çocuk ve Ergen Formu (ÜBÖ-ÇE) kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, median değerleri, standart sapma, aritmetik ortalama, t testi, ANOVA testi, Tukey testi, Pearson Çarpım Momentler Korelasyon ve Sperman Sıra Korelasyon analizi kullanılmıştır.
Bu çalışmada ÇDÖ toplam puan ortalaması 24,17±9,11; ÜBÖ-ÇE  toplam puan ortalaması 63,75±11,67 olarak bulunmuştur. Çocuk Depresyon Ölçeği ile Üstbiliş Ölçeği Çocuk Ergen Formu arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (p>0.05). ÇDÖ ile ÜBÖ-ÇE olumsuz üst endişe alt boyutu arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). ÇDÖ ile ÜBÖ-ÇE olumlu üst endişe alt boyutu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç olarak, madde kullanım bozukluk tanısı almış çocuk ve ergenlerin üstbilişinde bozulmalar olduğu ve depresyon düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Madde kullanım bozukluk tanısı almış çocuk ve ergenlerde depresyon ve üstbiliş işlevlerine yönelik daha geniş örneklem gruplarında araştırma yapılması, hemşirelerin depresyonu azaltıcı önlemler ile üst biliş işlevlerini geliştirici önlemleri bütüncül bakım planına eklemeleri önerilir.

Abstract:
This study was conducted to examine metacognitive functions and depression on child and adolescent substance addicts. The population of the study consisted of 160 patients diagnosed with substance use disorder, who were treated at a Child and Adolescent Substance Addiction Treatment Center in a city in Turkey, between January 1, 2022 and August 31, 2022, open to communication and cooperation, and fulfilling the inclusion criteria. The sample of the study was determined as 101 individuals with a 95% confidence interval and a 5% margin of error using the Epi Info Program. The study was completed with 102 individuals. Personal Information Form, Children's Depression Scale (CDI) and Metacognition Scale Child and Adolescent Form (MCQ-CE) developed by the researchers were used to collect data. Percentage, median values, standard deviation, arithmetic mean, t test, ANOVA test, Tukey test, Pearson Product Moments Correlation and Sperman Rank Correlation analysis were used to evaluate the data.
In this study, the mean CDS total score was 24.17±9.11; The mean MCQ-CE total score was found to be 63.75±11.67. There was no significant relationship between Child Depression Scale and Child Adolescent Form of Metacognition Scale (p>0.05). A positive and significant correlation was found between CDI and MCQ-C negative meta-anxiety sub-dimension (p<0.05). A negative and significant correlation was found between the CLI and the MCQ-C positive meta-anxiety sub-dimension (p<0.05).
As a result, it was determined that children and adolescents diagnosed with substance use disorder had impaired metacognition and high levels of depression. It is recommended to conduct research on depression and metacognitive functions in larger sample groups in children and adolescents diagnosed with substance use disorders, and that nurses add measures to reduce depression and improve metacognitive functions to their holistic care plan.