Güzel sanatlar lisesi resim atölye dersi öğrencilerinin yaratıcılık ve uygulama becerilerinin geliştirilmesinde artografi yönteminin rolü
The role of artography method in developing the creativity and practice skills of fine arts High school art studio students
Yazar: BAHAR BİLİCİ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. ŞENİZ AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: A/r/tografi = A/r/tography ; Atölye dersi = Workshop lesson ; Güzel sanatlar = Fine arts ; Güzel sanatlar liseleri = Fine arts high schools ; Resim dersi = Painting lesson ; Resim eğitimi = Painting education ; Sanat eğitimi = Art education ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; ortaöğretim çağında güzel sanatlar liselerinde sanat eğitimi alan 11.sınıf resim bölümü öğrencilerinin, iki boyutlu sanat atölye derslerinde alternatif bir uygulama yöntemi olan a/r/tografi uygulamalarını ve bu uygulamaların öğrencilerin yaratıcılık ve uygulama becerilerinin geliştirilmesinde a/r/tografi yönteminin rolünü incelemektir. Araştırmada amaçlı örneklem yöntemlerinden biri olan tipik durum örneklemesi kullanılmıştır. 
Araştırmanın amacına yönelik derinlemesine bilgiler elde edebilmek için veri toplama yöntemleri; yapılandırılmamış gözlem, yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış görüşme, öz değerlendirme yazıları kullanılmıştır.  Araştırma süreci boyunca tutulan günlük ve eskiz defteri olarak kabul edilen öğrenci, öğretmen yaşam ve sanat defterleri, öz yaşam hikâyelerinden oluşan doküman incelemesi, fotoğraflar, ses ve çevrim içi ders kayıtları, WhatsApp vb. telefon mesajlarından oluşan sesli ve görsel kayıtlar, öğrencilerin yapmış olduğu çalışmalardan oluşan öğrenci portfolyolarından oluşmaktadır.
Görüşme soruları ve değerlendirme ölçekleri uzman görüşünün alınmasıyla sağlanmıştır. Araştırmada ilk olarak örnek uygulama araştırmacı tarafından gerçekleştirilmiş, araştırmacının kendi yol haritası ve tecrübeleri ışığında katılımcı 7 öğrenci ile uygulamasından alınan veriler, dersin katılımcı-gözlemci ders öğretmeni olan araştırmacıdan elde edilmiştir. Sanat temelli bir uygulamaya dayalı olan araştırmada elde edilen verilerin analizi, betimsel ve içerik analizi ile yapılarak tamamlanmıştır. Araştırmanın bulgularından yola çıkarak; İki Boyutlu Resim Atölye dersinde a/r/tografik sorgulama süreci ile öğrencilerin, yaşayan sorgulama ve mecazlar geliştirerek yeni anlamlar üretmeleri üzerine yapılandırılmıştır. A/r/tografi uygulamalarıyla ders öğretmeni olan uygulayıcının, sanatçı/araştırmacı/öğretmen-öğrenen rollerinin açığa çıkarılması amaçlanmış, yine kendi edindiği tecrübe ve yaşam ve sanat sorgulamaları ışığında, öğrencilerinin de bireysel sorgulamalarını sağlayıp, sanat üretimi noktasında harekete geçmeleri yönünde ne derece etkin olduğu araştırılmıştır. A/r/tografi uygulamalarının temelinde yazılı olarak da sorgulamanın etkin olması, öğrencilerin düşünsel ve sanatsal anlamda olumlu etkileşim ve değişimlere sebebiyet vermiş, öğrencilerin yaratıcı ve yenilikçi fikir geliştirmelerini sağlarken onlara kendilerini ve yeteneklerini de tanımalarına fırsat vermiştir. Öğrencilerin kendi özyaşam hikâyelerinden ve deneyimlerinden esinlenmeleri, kendi bireysel farklılıklarına uygun mecazlarla kendilerini konu edinmeleri, ortaya özgün ve çeşitli eserler çıkarmalarını sağlamıştır. Öğrenciler öz benlik ve kimliklerini tanırken, deneyimlerini sanatsal bir bağlamda çözümlerken ayrıca yaşadıkları çevre ile de etkileşimlerini koruyup, bağ kurmayı da öğrenmişlerdir. Öğrencilerin, a/r/tografi yöntemi ile fikir bulma ve anlam geliştirmede yaşadıkları sorunlarını aşabildikleri, özgün düşünceler doğrultusunda yine özgün uygulamalar yapabildikleri görülmüştür. Yaşam sorgulamaları boyunca ifade bulmak, mecaz geliştirmek, kendi yarattıkları özgür alanlarında gelişmiş, pandemi sürecinde de bu özgürlük pek çok sınırlama ve sıkıntıya rağmen öğrenciler tarafından terkedilmemiş yine bireysel olarak devam edilmiştir. Pandemi sürecinde karşılaşılan bir takım sıkıntı ve sınırlamalar, öğrencileri bulundukları alanda kendi kendilerine bırakmış, onlara A/r/tografinin de sağladığı bireysel düşünme ve yaratma disiplinini oluşturabilmeleri için yeni bireysel ve özerk alanlar yaratıp, problem çözebilme yönünde onlara itici güç sağlamıştır. Öğrencilerin ilk kez yaşamsal bir sorgulama içine girdikleri, öğrenmeyi öğrenme yolunda deneyimler kazandıkları görülmüştür. Öğrencilerden bir kısmının kendini bir araştırmacı ya da sanatçı gibi hissetmesi öğrenmeden kaynaklı kendilerine olan keşiflerini de gözler önüne sermiştir. Ders dışında kendi araştırma ve uygulamaları sürecinde öğrenmeye devam eden öğrenciler, bu deneyimlerinden aldıkları hazzı fark etmiş, süreç boyunca tuttukları günlüklerle öğrenmelerinde karşılaştıkları sorun ve buldukları çözümleri paylaşmışlardır. 
A/r/tografi'nin öğrencilerin yaratıcılık ve öğrenmelerine olumlu yönlerden katkı sağladığını düşünen araştırmacı, tıpkı kendi yaşamsal ve sanatsal sorgulamasında yüklendiği rollerin kendi öğrencilerinde de gözlemlediğini belirtmiştir. Uygulama boyunca öğrencilerin kendi mecazlarını bulma ve sanatsal ifadelerini ortaya koyma süreçlerine tanıklık eden araştırmacı, daha önce yaygın sanat eğitiminde uyguladığı yöntemlere tezatla a/r/tografi yönteminin sanat eğitimi alan öğrenciler için yaratıcılık ve yeteneklerini ortaya koyabilmeleri açısından derslerinin çok daha verimli geçtiğini belirtmiştir. Araştırmacı, klasik sanat eğitimi derslerinde öğrencilerin, sonuca odaklı, hazırcı ve araştırmaya girmeden alışık olduğu sanatsal yöntem ve araçlarını tercih ettiğini ancak a/r/tografi ile bu durumun tamamen değişip düşünme ve yaratama temelli bir sorgulamayı beraberinde mümkün kıldığını belirtmiştir. Öğrencilerin daha önce kendi öz kimlik ve yaşam deneyimlerine hiç odaklanmayışı, eskiz dışında yazılı sorgulama ve düşünce geliştirmeyişleri ve ifadeye uygun materyale, yönteme ya da sanatsal kurguya dair araştırma merakı hissetmeyişleri gibi pek çok öğrenmeye dayalı problemin a/r/tografi yöntemi ile çözümlenebildiği görülmüştür.

Abstract:
The main purpose of this research is; to examine the applications of a/r/tography, which is an alternative application method, in the two-dimensional art studio workshop lessons of the 11th grade art department students who get art education in fine arts high schools, and to examine the role of a/r/tography method in the development of students' creativity and practice skills of these applications. Typical case sampling, which is one of the purposeful sampling methods, is used in the study.
In order to obtain in-depth information about the purpose of the research, it's composed of data collection methods; unstructured observation, unstructured and semi-structured interview, self-evaluation writings, student and teacher life and art notebooks, which are considered as diaries and sketchbooks kept throughout the research process, document review consisting of autobiography, photographs, audio and online lesson recordings, phone messages such as WhatsApp , audio and visual recordings and student portfolios of the work done by the students.
Interview questions and evaluation scales are provided by taking expert opinion. In the research, the sample application is first carried out by the researcher, in the light of the researcher's own roadmap and experiences, the data obtained from the application with 7 participating students are obtained from the researcher, who is the participant-observer course teacher of the lesson. The analysis of the data obtained in the research, which is based on an art-based practice, is completed by descriptive and content analysis. Based on the findings of the research; Two-Dimensional Art Studio class is structured on the a/r/tographic inquiry process, and the students' generation of new meanings by developing living inquiry and metaphors. It is aimed to reveal the artist/research/teacher-learner roles of the practitioner, who is a lesson teacher, with a/r/tography applications, and it is researched how effective she is in enabling his students to make individual inquiries and take action at the point of art production, in the light of his own experience and life & art inquiries. The fact that questioning in writing is also effective on the basis of a/r/tography applications, has led to positive interactions and changes in the intellectual and artistic sense of the students, while enabling the students to develop creative and innovative ideas, they have also given them the opportunity to get to know themselves and their abilities. Inspiring the students from their own life stories and experiences, focusing on themselves with metaphors suitable for their individual differences and producing original and diverse works. While recognizing their own self and identities and analyzing their experiences in an artistic context, students also learned to maintain their interaction and bond with the environment they live in. It is seen that the students were able to overcome the problems they experienced in finding ideas and developing meaning with the a/r/tography method, and they are able to make original applications in line with their original thoughts. Finding expression, developing metaphors, developed in their own free spaces during the life inquiries, and during the pandemic, this freedom is not abandoned by the students despite many limitations and troubles, and it is continued individually. A number of difficulties and limitations encountered during the pandemic have left the students on their own in the field they are in, and have created new individual and autonomous spaces for them to create the discipline of individual thinking and creation provided by a/r/tography and gave them the impetus to solve problems. It is observed that the students have entered into a vital questioning for the first time and gained experiences in the way of learning to learn. The fact that some of the students have felt like a researcher or an artist also revealed their self-discoveries due to learning.
The students, who continued to learn outside of the classroom and during their own research and practices, realized the pleasure they got from these experiences, and shared the problems they encountered during their learning and the solutions they found in the diaries which they kept throughout the process.
The researcher, who thinks that a/r/tography contributes positively to students' creativity and learning, stated that she also observed the roles she assumed in his own vital and artistic inquiry in her own students. The researcher, who witnessed the students' processes of finding their own metaphors and expressing their artistic expressions throughout the application, unlike the methods she used in non-formal art education, states that the a/r/tography method is much more productive for students who got art education in terms of revealing their creativity and talents.The researcher states that in classical art education courses, students prefer the artistic methods and tools that they are accustomed to, being result-oriented, ready-made and without going into research, but this situation completely changes with a/r/tography and makes it possible to question based on thinking and creation. It has been observed that many learning-based problems can be solved with the a/r/tography method, such as the students never focusing on their own identity and life experiences, not developing written inquiry and thinking other than sketching, and not feeling a research interest in materials, methods or artistic fiction suitable for expression. Changes with a/r/tography and makes it possible to question based on thinking and creation.