Obstrüktif uyku apne sendromlu (OUAS) hastalarda serum ghrelin, omentin–1 düzeyleri ve insülin direncinin değerlendirilmesi
Evaluation of plasma ghrelin, omentin–1 levels and insulin resistance in the patients with obstructive sleep apnea syndrome (OSAS)
Yazar: ÜMMÜYE BİÇER
Danışman: PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2015
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ghrelin = Ghrelin ; Omentin-1 = Omentin-1 ; Serum = Serum ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; İnsülin = Insulin ; İnsülin direnci = Insulin resistance

Özet:
Amaç: Obstrüktif uyku apne sendromu(OUAS), yüksek prevalanslı bir solunum bozukluğu olmasına rağmen genellikle tanısı gözden kaçmaktadır. Obezite ile ilişkili olarak OUAS sıklığı artmaktadır. Son zamanlarda adipoz dokudan salınan bir adipokin olan omentin-1 ve iştahı etkileyen bir hormon olan ghrelin keşfedilmiştir, ancak OUAS patogenezinde rolleri tam olarak açıklanamamıştır. Bu çalışmada OUAS'lı hastalarda insülin direnci (İD), omentin-1 ve ghrelin seviyelerini araştırmayı hedefledik. Gereç ve yöntem: Vaka kontrol tipindeki bu analitik araştırma, Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları AD Uyku Laboratuvarına müracaat eden OUAS olan ve OUAS olmayan 150 erişkin bireyde yapıldı. Standart polisomnografi (PSG) sonucuna göre; Apne-Hipopne İndeksi (AHİ) ≥ 5 olan 75 kişi OUAS tanısı ile hasta, AHİ < 5 olan 75 kişi kontrol grubu olarak çalışmaya alındı. Kişilerin açlık kan şekeri (AKŞ), insülin, omentin–1, ghrelin düzeyleri ölçüldü. HOMA- IR (AKŞ x Açlık insülin/405) değerleri hesaplandı. HOMA-IR ≥ 2,7 üzerinde olanlar İD var olarak değerlendirildi. Olgu ve kontrol grupları bu parametreler açısından karşılaştırıldı. Çalışmada elde edilen bulgular SPSS 16.0 paket programı ile anlamlılık p<0.05 düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: OUAS grubunun yaş ortalaması 44,7±11,5, kontrol grubunun yaş ortalaması 34,1±12,2 yıl idi. İki grubun yaş ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı derecede farklıydı (p<0.001). 38 yaş ve üzerinde OUAS sıklığı, 38 yaş ve altındakilere göre 6,263 kat daha fazla görüldü (OR:6,263, %95 CI, min:3,075– max:12,758). OUAS grubundaki olgulardan 48'i (% 61,5) erkek, 27'si (% 37,5) kadındı. Erkeklerde OUAS kadınlara göre 2,667 kat daha yüksekti (OR:2,667, %97 CI, min 1,378-max 5,160) (p<0.001). Cinsiyet kan basıncını, AKŞ, insülin, omentin-1, ghrelin, HOMA-IR ve BKİ değerlerini etkilemedi (p>0.05). Evli olanlarda, evli olmayanlara göre OUAS varlığı 3,360 kat daha fazla bulundu (p=0,002) (OR:3,360, %97 CI, min 1,581-max 7,143). Sigara içme durumu ve İD ile OUAS arasında bir ilişki bulunmadı (p>0.05). Sigara ve cinsiyet ile AKŞ, insülin, omentin-1 ve ghrelin düzeyleri arasında bir ilişki bulunmadı. OUAS 'lılarda, kontrol grubuna göre yaş, BKİ, boyun ölçüsü ve EUÖ ortanca değerleri daha yüksek, kan basınçları ise daha düşük bulundu (p<0,001). iv
OUAS' lıların 14'ü (%30,4) normal kilolu, 27'si (%50) fazla kilolu, 34'ü (68,0) obez olarak tespit edildi. Kontrol grubunun ise 32'si (%69,6) normal kilolu, 27 'si (%50) fazla kilolu ve 16'sı (%32,0) obez idi. BKİ gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklı idi (p<0,001). Omentin-1 ortanca değeri OUAS 'lılarda 59,0 (2-1163) ng/mL iken, kontrol grubunda 105,0(7-1464) ng/mL olarak bulundu. Gruplar arasında anlamlı fark vardı (p<0.001). Ghrelinin ortanca değeri ise OUAS'lılarda 229,0(62-5385) pg/ml, kontrol grubunda 180,0 (31-3806) pg/ml idi. Gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde fark vardı (p<0.001). OUAS' lı hastaların %92,8'inde, kontrol grubunun ise %7,2'sinde EUÖ değeri 10 ve üzerinde idi. Gruplar arasındaki fark istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde idi (p<0.001). Sonuç: OUAS, klinik sonuçları ve diğer sistemik hastalıklarla ilişkisi ortaya çıktıkça önemi artan bir hastalık olup, sıklığı yaşla birlikte artma eğilimindedir. İleri yaş, erkek cinsiyet ve obezite OUAS için risk faktörleridir. OUAS'tan şüphelenilen tüm hastalara EUÖ uygulanmalıdır. Çalışmamızda da EUÖ değerinin OUAS'lı grupta, kontrol grubuna göre ve erkeklerde kadınlara göre anlamlı derecede yüksek bulunması da bu görüşü desteklemektedir. Omentin-1 ortanca değeri OUAS 'lılarda kontrol grubuna göre daha düşük, ghrelinin ortanca değeri ise OUAS'lılarda daha yüksek olarak bulundu. Obezitede ise ghrelin düzeyinin arttığı, omentin-1 düzeylerinin azaldığı tespit edildi.

Abstract:
Aim: Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) is often an overlooked respiratory disorder in diagnosis despite its high prevalence. Obesity is associated with increased incidence of OSAS. Recently, omentin-1 which is an adipokine released from adipose tissue and ghrelin, a hormone that affects appetite were discovered, however, their roles in the pathogenesis of OSAS remain unclear. In this study we aimed to investigate omentum-1 and ghrelin levels and insulin resistance (IR) in patients with OSAS. Materials and methods: This case-control typed analytical research were held in 150 adult subjects with OSAS and without OSAS, who were referred to the sleep laboratory of Necmettin Erbakan University Meram Medical Faculty Chest Diseases Clinic. According to the standard polysomnography (PSG) results; 75 patients with apnea-hypopnea index (AHI) ≥ 5 diagnosed as OSAS and 75 people with AHI <5 were enrolled as the control group. Fasting blood sugar of people (FPG), insulin, omentum-1, ghrelin levels were measured. HOMA- IR (fasting blood glucose x fasting insulin/405) were calculated. Those with HOMA-IR ≥ 2.7 were considered as IR. Case and control groups were compared in terms of these parameters. The data obtained in this study were assessed with SPSS 16.0 software package and p <0.05 level was considered as statistically significant.
Results: The mean age of OSAS group was 44.7±11.5 years and mean age was 34.1±12.2 years in the control group. The average age of the two groups was statistically significantly different (p <0.001). In the 38 years old and over patients, prevalence of OSAS was 6,263 times more than the patients who were younger than 38 years old (OR: 6.263, 95% CI, min: 3,075 - max: 12.758). Forty eight of the cases in the OSAS group (61.5%) were males and 27 (37.5%) were female. OSAS rates were 2,667 times higher in men than in women (OR: 2.667, 97% CI, min:1,378-max:5,160) (p <0.001). Gender, blood pressure, fasting blood glucose, insulin, omentum-1, ghrelin did not affect the values of HOMA-IR and BMI (p> 0.05). The presence of OSAS was 3,360 folds higher in married ones compared to the unmarried patients (p=0.002) (OR: 3.360, 97% CI, min:1,581-max:7,143). There was no association between smoking status and IR with OSAS (p> 0.05). There was no correlation between the smoking status, sex and FBG, insulin, ghrelin and omentum-1 levels. In the vi
OSAS group, age, BMI, neck circumference and ESS scores were higher and the blood pressure was lower than the control group (p <0.001). When the patients with OSAS were classified according to their BMI, 14 (30.4%) were normal weighted, 27 (50%) were overweight, and 34 (68.0) were found to be obese. In the control group, 32 (69.6%) were normal weighted, 27 (50%) were overweight and 16 (32.0%) were obese. BMI varied statistically significantly between the groups (p <0.001). Median omentum-1 value was 59.0 (2-1163) ng / mL in the OSAS group, whereas it was found to be 105.0 (7-1464) ng/mL in the control group. There was a significant difference between groups (p <0.001). The median value of ghrelin in OSAS was 229.0 (62-5385) pg / ml and 180.0 (31-3806) pg / ml in the control group. There was a statistically significant difference between groups (p <0.001). ESS scores were over 10 points in 92.8% of patients with OSAS and in 7.2% of the control group. The difference between groups was statistically significant (p <0.001). Conclusions: OSAS, is a disease of increasing importance with its clinical results and its relationship with other systemic diseases and its frequency tends to increase with age. Older age, male sex, and obesity are risk factors for OSAS. ESS should be applied to all patients with suspected OSAS. In our study, ESS scores were significantly higher in the OSAS group and men comparing with the control group and women. Median omentum-1 levels were lower in OSAS than in the control group, while the median value of ghrelin was found to be higher in OSAS. In obesity, ghrelin levels were increased and omentum-1 levels were decreased.