İnşaat projelerinde yaşanan gecikmelerin nedenleri ve etkilerinin yapısal eşitlik modellemesi ile analizi
Analysis of the causes and effects of delays in construction projects by structural equation modelling
Yazar: MUSTAFA ALPTEKİN HERGÜNER
Danışman: DOÇ. DR. GÖZDE ÇELİK
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Doğrulayıcı faktör analizi = Confirmatory factor analysis ; Gecikme = Delay ; Keşfedici faktör analizi = Exploratory factor analysis ; Yapısal eşitlik modelleme = Structural equation modeling ; İnşaat sektörü = Construction sector

Özet:
İnşaat projelerinin başarısı kalite, süre ve maliyetin sözleşmede belirtilen hedefleri karşılayacak şekilde güvenlik koşulları gözetilerek tamamlanması ile sağlanmaktadır. İnşaat projelerinde karşılaşılan risklerin çoğu tüm başarı faktörlerini etkileyen sonuçlar doğurmaktadır. İnşaat projelerinde risklerin ve altında yatan sebeplerin iyi tanımlanması, önlemlerin alınmasında en önemli faktördür. Bu çalışmada; inşaat sektöründe en sık rastlanan problemlerden biri olan gecikmelere odaklanılmıştır. Türkiye'de gerçekleştirilen inşaat projelerinde yaşanan gecikmelerin nedenlerinin ve etkilerinin belirlenmesi amacıyla ayrıntılı literatür taraması ve araştırmacının kişisel deneyimleri ve gözlemleri doğrultusunda 109 sorudan oluşan bir anket oluşturulmuştur. Yapılan çalışma sonucunda 418 inşaat sektörü çalışanından değerlendirmeye uygun veri toplanmıştır. Gecikme neden ve etkilerinin önem sıralarının belirlenmesi amacıyla Göreceli Önem İndeksi (RII) ve değişkenler arasındaki ilişkilerin araştırılması amacıyla ise Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) analizleri uygulanmıştır. Uygulanan RII analizi sonucunda; en önemli ilk üç gecikme nedeni; ulusal ekonomik kriz, malzeme fiyatlarındaki artış ve yapılan hatalı imalatlardan dolayı iş tekrarı, en önemli ilk üç gecikme etkisi ise; proje süresinin aşılması, proje bütçesinin aşılması ve proje kapsamında yapılan işlerin kalitesinin düşmesi olarak sıralanmıştır. Yapılan keşfedici faktör analizi (KFA) sonucunda inşaat sektöründe yaşanan gecikmelerin nedenleri, dört faktör altında toplanmıştır. Bunlar; "Dış Etmenler ve Çalışanlar", "Yüklenicinin Yönetim Becerisi ve Kaynaklara Erişim", "İşveren ve Danışman" ve "Tasarım" olarak isimlendirilmişlerdir. Uygulanan KFA sonucunda gecikme sonucu oluşan etkiler ise iki faktör altında toplanmış olup "Sözleşme Yönetimi Kaynaklı Hukuki Etkiler" ve "Firma ve Proje Başarısına Yönelik Etkiler" olarak isimlendirilmişlerdir. Çalışma sonucunda; yatırım projelerinde fizibilite çalışmasının gerekliliği, Yapı Bilgi Modellemesinin kullanımının proje tasarım sürecinden itibaren gecikme risklerini azaltabileceği ve işverenin sürece kontrollü katılımının sağlanması gerektiği görülmüş ve işletmelere bu yönde öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The success of the construction projects is ensured by completing the quality, time, and cost in a way that meets the targets specified in the contract, taking into account the safety conditions. Most of the risks encountered in construction projects have consequences that affect all success factors. Identifying risks and underlying causes in construction projects is the most critical factor in taking precautions. This study focuses on delays, which is one of the most common problems in the construction industry. In order to determine the causes and effects of delays in construction projects carried out in Turkey, a survey consisting of 109 questions was created in line with the detailed literature review, the personal experiences and observations of the researcher. As a result of the study, data suitable for evaluation were collected from 418 construction employees. Relative Importance Index (RII) analysis was used to determine the order of importance of the causes and effects of delay, and Structural Equation Model (SEM) analysis was used to investigate the relationships between the variables. As a result of the RII analysis applied, the three most important reasons for the delay were; national economic crisis, increase in material prices, work repetition due to faulty manufacturing, and the most important first three delay effects were listed as exceeding the project duration, exceeding the project budget and decreasing the quality of the works done within the scope of the project. As a result of the Exploratory Factor Analysis (EFA), the reasons for the delays in the construction sector were gathered under four factors. These were named as "External Factors and Employees", "Contractor's Management Skills and Access to Resources", "Owner and Consultant" and "Design". As a result of the EFA applied, the effects resulting from delay were grouped under two factors and named as "Legal Effects Originated from Contract Management" and "Impacts on Firm and Project Success". As a result of the study; it was seen that the necessity of feasibility study in investment projects, the use of Building Information Modeling could reduce the risks of delay starting from the project design process, and the owner's controlled participation in the process should be ensured, and suggestions were made to the enterprises in this direction.