Sivas sinema salonları üzerine bir sözlü tarih çalışması
An oral history study on Sivas movie theaters
Yazar: MUSTAFA ABURŞU
Danışman: PROF. DR. FATMA GÜRSES
Düzce Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sinema Televizyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Sinema, 19. yüzyılda icat edilen ve günümüze kadar durmaksızın gelişmeye devam
eden popüler, sanatsal ifade biçimidir. Ülkemizde sinema konulu araştırmalar
genellikle yapım, yönetmen ve yapım firmalarını konu edinmekte, kültürel
toplumsal bellekte yer alan sinema salonlarını kapsayan çalışmalar ise yetersiz
kalmaktadır. Bu konuda yerel düzeyde yapılan araştırmalar Türkiye'de sinema tarihi
konusundaki çalışmalara katkı sağlamaktadır. Bu bağlamda Sivas sinema salonları
üzerine yapılan ilk araştırma niteliğindeki bu çalışma, Sivas kent belleğinde yer
alan bilgiler ışığında sinemaların kuruluşundan günümüze tarihsel gelişimini ortaya
çıkarmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Giriş
bölümünde, araştırmanın konusu, amacı, önemi, yöntemi ve Sivas matbu
kaynaklarında yer alan Sivas sinemaları başlıklı yazıların da derlendiği litateratür
değerlendirilmesi yer almaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde Cumhuriyet öncesi
dönemde Türkiye'de sinema gösterimi ve ilk sinema salonları, Sivas şehir tarihi ve
sinema salonlarının bu tarihsel çerçevede gelişimine değinilmiş, Sivas'ta yapılan
ilk sinema gösterimi ve ilk sinema salonu konusu ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci
bölümünde kartopu örneklemiyle sinema sahipleri, yakınları ve sinema
çalışanlarından oluşan 25 katılımcı ile 2021-2023 yıllarını kapsayan süreçte sözlü
tarih görüşmesi yapılmıştır. Bu görüşmelerden ve doküman analizi ile elde edilen
veriler çerçevesinde Erken Cumhuriyet Dönemi'nden günümüze kadar açılmış 23
sinema salonunun tarihsel gelişimi ve dönüşümü ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.
Son olarak araştırma bulguları Türkiye'de sinema tarihi çalışmaları çerçevesinde
değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sivas, Sinema, Bellek, Sinemacılık, Sözlü Tarih

Abstract:
Cinema is a popular form of artistic expression that was invented in the 19th century
and has continued to develop non-stop until today. Studies on cinema in our country
generally focus on productions, directors and production companies, while studies
covering movie theaters, which take place in cultural and social memory, are
insufficient. Research on this subject at the local level contributes to studies on the
history of cinema in Turkey. In this context, this study, which is the first research on
Sivas movie theaters, aims to reveal the historical development of cinemas from their
establishment to the present day in the light of the information contained in Sivas city
memory. In this context, the study consists of two parts. The introduction includes the
subject, purpose, importance, methodology of the research and the evaluation of the
literature, including the articles titled Sivas cinemas in Sivas printed sources. In the first
part of the study, cinema screenings and the first movie theaters in Turkey in the preRepublican period, Sivas city history and the development of movie theaters in this
historical framework are mentioned, and the first movie screening and the first movie
theater in Sivas are discussed. In the second part of the study, oral history interviews
were conducted with 25 participants consisting of cinema owners, their relatives and
cinema employees in the period covering the years 2021-2023. Within the framework of
the data obtained from these interviews and document analysis, it was tried to reveal the
historical development and transformation of 23 movie theaters opened from the Early
Republican Period to the present day. Finally, the research findings are evaluated within
the framework of cinema history studies in Turkey.

Keywords: Sivas, Memory, Cinema, Cinema Management, Oral History