Başlangıcından günümüze kadar Anadolu'da Anatanrıça heykellerinin örneklemesi, Ordu Kurul Kalesi Kybelesi
The sampling of the main godden owners in Anatolia from the beginning to the present
Yazar: GÜLÇİN ÇİÇEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI SAĞIROĞLU ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Anatanrıça = Goddess ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Heykel = Sculpture ; Kurul Kalesi = Kurul Fortress ; Kybele = Kybele ; Paleolitik Dönem = Paleolithic Period ; Tanrıçalar = Goddesses

Özet:
Bu çalışmada "Başlangıcından Günümüze Kadar Anadolu'da Ana Tanrıça Heykellerinin Örneklemesi ve Ordu Kurul Kalesi Kybelesi" konu olarak seçilmiştir. Anadolu'da Paleolitik Dönem'den Helenistik Dönem'e ait günümüze kadar ulaşabilmiş Ana Tanrıça heykel ve idolleri tespit edilmiştir. Bu heykel ve idoller tüm yönleriyle ele alınarak incelenmiştir. Çalışma sekiz bölümden oluşmaktadır:
Giriş bölümünde, araştırmanın kısa bir tanımı yapılıp; amacı, önemi ve sınırları hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Araştırmanın yöntemi anlatılmıştır. Daha sonra genel olarak Ana Tanrıça kavramının gelişimi tanıtılmıştır. Bu bölümde son olarak da konuyla ilgili kaynaklar yararlanılmıştır.
İkinci bölümde, Ana Tanrıça kavramı hakkında genel bilgi verilmiştir. İlk olarak Ana Tanrıça kavramının oluşumu ve tarihsel süreç içerisinde tanrısallaştırılması ve yüklenen anlamlar ile ilgili süreçten bahsedilmiştir. Sonraki süreçte de Anadolu'da ele geçen heykellerin özelliklerinin geçmişten günümüze kadar nasıl bir gelişme içinde oluşu anlatılmıştır.
Üçüncü bölümde, Ana Tanrıça kökeni ile ilgili olarak Anadolu merkez olmak üzere Paleolitik Dönem'den başlayarak Helenistik Döneme kadar tanrıça heykelleri ve genel özellikleri incelenerek detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
Dördüncü bölümde, Ana Tanrıça formları ve gelişimi ele alınarak yapıldıkları malzemeler ve dönemsel farklılıkları anlatılmıştır.
Beşinci bölümde tezin katalog kısmı yer almaktadır. Anadolu'da tespit edilen, 36 adet Ana Tanrıça heykel ve idolü katalog bölümünde detaylı bir şekilde tanıtılmıştır. Heykeller kendi içerisinde kronolojik olarak sıralanmıştır. Eserlerin bulundukları yerler, bugünkü durumları, yapı katı, tarihleme, malzeme özellikleri, ölçüleri, tanımı ve kaynağı ile detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Heykeller çizim ve fotoğraflarla desteklenmiştir.
Altıncı bölümde, Ordu Kurul Kalesi'nin coğrafi özellikleri ve tarihsel gelişimi hakkında bilgi verilmiştir. Burada ele geçen Kybele heykelinin ikonografik özellikleri ile birlikte katalog yapılarak detaylı olarak anlatılmıştır.
Yedinci bölüm, değerlendirmedir. Değerlendirme bölümünde de bu ele alınana Ana Tanrıça heykellerinin özellikleri, tarihsel gelişimi, malzeme ve teknik özellikleri ana başlıklar altında değerlendirilmesi yapılmıştır. Ordu Kurul Kalesi'nde günümüze ulaşan Kybele heykeli ile benzerlik ve farklılıkları ortaya konulmuştur.
Sekizinci bölüm, sonuç bölümüdür. Bu bölümde ana hatları ile Ana Tanrıça kavramının ve gelişiminin tarihsel süreç içerindeki önemi üzerinde durulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ana Tanrıça, Kybele Heykeli, Ordu Kurul, Paleolitik, Helenistik

Abstract:
In this study, "Sampling of Mother Goddess Sculptures in Anatolia from the Beginning to the Sun" was chosen as the subject. Mother Goddess sculptures and idols were found in Anatolia from the Palaeolithic period to the Hellenitic period. These sculptures and idols have been examined in all aspects. The study consists of eight parts:
In the introduction, a brief description of the research is made; purpose, and its limits. The method of research is explained. Later, information on the development of the Mother Goddess concept in general was given. Finally, the sources related to this topic are explained in this section.
In the second chapter, general information about the concept of Mother Goddess is given. Firstly, the process of the formation of the Mother Goddess concept and the process of deification and its implications in the historical process has been mentioned. In the following period, it was explained how the characteristics of the sculptures unearthed in Anatolia are in the development from the past to the present day.
In the third chapter, the goddess sculptures from the Paleolithic period to the Hellenistic period and their general characteristics were explained in detail in relation to the Mother Goddess root in Anatolia. 
In the fourth chapter, the mother goddess forms and their development are discussed and the materials and periodical differences are explained.
In the fifth section, the thesis catalog section is located. 20 Mother Goddess sculptures and idols discovered in Anatolia were introduced in detail in the catalog section. The sculptures are arranged in chronological order. The locations of the works are described in detail with their current status, building level, date, material properties, measurements, description and source. The sculptor was supported by drawings and photographs.
In the sixth chapter, information about the geographical features and historical development of the Army Board Castle was given. The iconic features of the Kybele statue found here are described in detail along with the catalog.
The seventh chapter is assessed. In the evaluation section, the characteristics, historical development, material and technical features of the Mother Goddess sculptures were evaluated under the main headings. Similarities and differences were revealed with Kybele sculpture which reached daily at Ordu Board Castle.
The eighth part is the conclusion part. In this section, the outline of the concept of the Mother Goddess and the significance of its development in the historical process have been discussed.
Keywords: Mother Goddess, Kybele Statue, Army Board, Palaeolithic, Hellenistic