Yoğun bakım ünitesine yatan hastalarda akut böbrek yetmezliği gelişimi üzerine etkili faktörler ve bu faktörlerin mortalite üzerine etkileri
Factors affecting acute renal failure in intensive care unit and effect of these factors on mortality
Yazar: OSMAN UZUNDERE
Danışman: PROF. DR. DİLEK MEMİŞ
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation
Dizin: Biyokimyasal özellikler = Biochemical properties ; Böbrek yetmezliği-akut = Kidney failure-acute ; Hastaneye yatırma = Hospitalization ; Mortalite = Mortality ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units

Özet:
Yoğun bakım ünitelerinde akut böbrek yetmezliğinin erkenden saptanması hastalığın ciddiyetini ve organ disfonksiyonunun derecesini belirlemek, buna göre uygulanan tedavileri değerlendirmek, erken tedavi şansıyla hastayı yoğun bakımdan daha erken taburcu edebilmek ve mortalite oranını azaltmak açısından çok önemlidir. RIFLE kriterleri akut böbrek yetmezliğinin tanımlanmasında basit ve kullanışlı bir sınıflama olup akut böbrek yetmezliği gelişme olasılığını öngörebilmektedir.
Çalışmamızda yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda RIFLE skorlama sistemi eşliğinde akut böbrek yetmezliği gelişimini, buna etkili olabilecek faktörleri ve bu faktörlerin mortalite üzerine olan etkilerini değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmamız, Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Yoğun Bakım Bilim Dalı bünyesindeki 16 yataklı yoğun bakım ünitelerine kabul edilen, 18 yaş üzeri 1059 hastadan 24 saatten fazla kalan 502 hastanın üzerinde gerçekleştirildi.
Yoğun bakım ünitemize yatan hastaların yatışı sırasında yaş, boy, kilo, cinsiyet, yatış tanısı ile ek hastalık bilgileri, APACHE II ve SOFA skoru, RIFLE skoru, biyokimyasal parametreler (albumin, prealbumin, üre, kreatinin, kolesterol, HCO3-  düzeyi), triceps kalınlığı ve bel çevresi değerlerini ve yoğun bakımda kalış süreleri kaydettik. Yoğun bakımda kalış süresince oligürisi ve belirgin kreatinin artışı olmayanlar non-akut böbrek yetmezliği (böbrek yetmezliği olmayanlar), oligüri veya kreatinin artışı olan hastalar akut böbrek yetmezliği grubu olarak tanımlanıp, saatlik çıkardığı idrar miktarı ve kreatinin artış düzeyine göre RIFLE skoru değerlendirildi; R=Risk, I=Injury ve F=Failure olmak üzere üç gruba ayrıldı. Çalışmaya dahil edilen bütün hastalar iki haftalık süre içindeki en yüksek RIFLE skoruna göre sınıflandırıldılar. 
Hastaların % 39,2' sini böbrek yetmezliği gelişen grup, % 60,8' ini ise böbrek yetmezliği gelişmeyen grup oluşturuyordu. Böbrek yetmezliği gelişen grubu ise % 21,3 (n=107) R grubu, % 12,4 (n=62) I grubu ve % 5,6 (n=28) F grubu oluşturmaktaydı.
Hastalarda böbrek yetmezliği gelişme ihtimalinin ileri yaş, kısa boy, aşırı kilo, kronik hastalık varlığı ve yoğun bakımda uzun süre kalma ile arttığını saptadık. Ayrıca böbrek yetmezliği gelişenlerde biyokimyasal parametrelerden üre, kreatinin ve kan HCO3-  düzeyinin daha yüksek;  kolesterol, albumin ve prealbuminin düzeylerinin daha düşük olduğunu, triceps kalınlığının etkili olmadığını saptadık. Böbrek yetmezliği gelişen hastaların yoğun bakımda kalış süresi uzamakta ve mortalite oranları artmaktadır.
Sonuç olarak;   özellikle yoğun bakıma yatan hastalarda ileri yaş, aşırı kilolu, kronik hastalığı olan, kolesterol, albumin ve prealbumin düzeyleri düşük, üre, kreatinin ve bikarbonat düzeyleri yüksek olan hastalarda böbrek yetmezliği gelişme oranının daha yüksek olduğunu ve bu hastaların böbrek yetmezlği gelişim açısından takip edilmesi gerektiğini düşünüyoruz.

Anahtar kelimeler: Akut böbrek yetmezliği, yoğun bakım, RIFLE (Risk, Injury, Failure, Loss, End Stage), mortalite, biyokimyasal parametreler, bel çevresi

Abstract:
Early detecting acute renal failure in intensive care units is important by the aspect of determination of the disease's severity and grade of the organ dysfuncion, assessing the medications, discharging the patient from the intensive care units and decreasing mortality rate. RIFLE criteria is a simple and useful classification in determining acute renal failure and it predicts patient's probability to develop acute renal failure.
The purpose of our study is to assess acute renal failure development in intensive care units patients, factors affecting it and the effect of the factors over mortality via using RIFLE score. Our study was carried out with 502 patients which was 24 hours hospitalized out of 1059 patients which was over 18 years old and followed in 16 bed intensive care unit of Trakya University Medical Faculty Anesthesiology and Reanimation Department, Intensive care subdepartment.
During the intensive care hospitalization period of the patients we recorded datas as age, height, weight, gender, diagnosis, comorbid diseases, APACHE II score, SOFA score, RIFLE score, biochemistry blood tests (albumin, prealbumin, urea, creatinine, cholesterol, HCO3-), triceps thickness, waist circumference and hospitalization period in the intensive care units. Patients was grouped into acute kidney ınjury and non-acute kidney ınjury. Patients in non-acute kidney ınjury group had no oliguria and obvious creatinine rise, while patients in acute kidney ınjury group had oliguria and obvious creatinine rise. The acute kidney ınjury group was assessed by RIFLE score due to hourly urine output, creatinin rise and seperated into three groups as R=Risk, I=Injury, F=Failure. All the patients was classified by the highest RIFLE score during two weeks period of intensive care units hospitalization.
39,2% of the patients was in the acute kidney ınjury group while %60.8 was in non- acute kidney ınjury group. acute kidney ınjury group was consisting of % 21,3 (n=107) R group, % 12,4 (n=62) I group and % 5,6 (n=28) F group.
We concluded that renal failure development is related with high age, short body height, excessive weight, existence of chronic disease and long intensive care units hospitalization period. As a result of our study renal failure was also related with high urea, creatinine, HCO3-  levels, low cholesterol, albumine and prealbumine levels. Renal failure was not related with triceps thickness. intensive care units hospitalization period was extended and mortality rates was rised of patients who develop renal failure.
In conclusion, we think that patients especially in intensive care units with high age, excessive weight, chronic diseases, high urea, creatinine, HCO3-  levels, low cholesterol, albumine and prealbumine levels are prone to renal failure. Those patients should be carefully followed for renal failure.

Key words: Acute kidney injury; RIFLE classification; intensive care unit; mortality; biochemical markers; waist circumference