Birlikte deneyimlenen olaylarda hatırlamalara duyulan güven kararlarının incelenmesi
Investigation of confidence judgments on recalls of collaboratively experienced events
Yazar: ESRA DEMİRKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ ATALAY ATA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilişsel gelişim = Cognitive development

Özet:
Geçmişi birlikte paylaşmayı ve olaylar üzerine konuşmayı günlük hayatımızın akışı içerisinde sıkça deneyimlediğimiz düşünüldüğünde, belleğin ve belleğimize duyduğumuz güvenin etkileşimli süreçler dahilinde değerlendirilmesi önem kazanmaktadır. Yirmi yılı aşkın bir süredir, ortaklaşa hatırlama paradigmasını kullanan çalışmalar geçmişin paylaşılan yorumu üzerinden alana katkı sağlamaktadır. Anıların dinamik bir şekilde ortaklaşa konuşmalarda oluşturulan etkileşimli bir etkinlik olduğu düşüncesinden hareketle, geçmiş hakkında başkalarıyla olan paylaşımlarımızın hatırlamamızı nasıl etkilediği incelenmektedir. Bu çalışmalarda yalnızca hatırlama aşamasında ortaklaşa süreçlere odaklanılmış olup kodlama aşamasında olayın birlikte deneyimlendiği araştırmaların sayısı ise oldukça azdır. 
Bu doğrultuda, diğerleriyle birlikte yaşadığımız olaylara ilişkin belleğimize duyduğumuz güvenin, diğerleriyle birlikte mi yoksa tek başımıza yaptığımız bir hatırlama koşulunda mı daha yüksek olacağı sorusuna yanıt aranmıştır. Katılımcı çiftlerin ortak bir amaca yönelik bir olayı birlikte deneyimlemeleri sağlanmış ve sonrasında ortaklaşa ve bireysel yürütülen hatırlama ve güven kararı performansları karşılaştırılmıştır. Güven kararı sürecinde biri ile etkileşim halinde olmanın etkisi iki şekilde değerlendirilmiştir. Biri, ortak bir amaç doğrultusunda güven kararının ortaklaşa verilmesi ile sağlanan etkileşimin etkisi; diğeri ise güven kararlarının bireysel verilmesinin ardından tartışma yoluyla kurulan etkileşimin etkisidir.
Mevcut araştırmada kullanılmak üzere iki kişinin kodlama, hatırlama ve güven kararı aşamalarında ortaklaşa çalışmasına imkan tanıyan bir görev tasarlanmıştır. Araştırmanın hedeflerinden biri olan güven kararının gerçekliğini inceleyebilmek için, belleğimize duyduğumuz güven ile hatırlamanın doğruluğu arasındaki uyumu ölçebilmek amacıyla nesne düzeyine erişebileceğimiz paylaşımlı bir hatırlama görevine ihtiyaç duyulmuştur. Ortaklaşa Hikaye Oluşturma-Hatırlama Görevi ile denekler-arası bir desen kurulmuştur. Katılımcılar hepsi-çift (1k), bireysel güven kararı (2k) ve bireysel hatırlama (3k) koşullarına rastgele atanmışlardır. Çalışmaya yaş ortalaması 20,86 (SS = 2,24) olan 120 lisans öğrencisi (78 K, 42 E) katılmıştır. Çiftler birbirlerini tanımayacak ve aynı cinsiyette olacak şekilde eşlenmiştir. Katılımcıların anadilinin Türkçe olması, halihazırda devam eden psikiyatrik ve nörolojik tanı/tedavi öyküsünün olmaması ve geçmişte merkezi sinir sistemini etkileyen herhangi bir ilaç kullanan kişilerin en az 6 ay önce ilacı bırakmış olması kriterleri gözetilmiştir. Ayrıca renk körlüğü ve ileri derecede işitme kaybı olan kişiler dahil edilmemiştir. Araştırma kapsamında katılımcılara çevrimiçi ortamda demografik bilgi formu ve mental muayene için nörolojik ve psikiyatrik değerlendirme soruları sunulmuştur. Ayrıca Depresyon Anksiyete Stres ve Hızlı Beşli Kişilik ölçümü alınmıştır. Yüz yüze gerçekleşen ikinci aşamada Ortaklaşa Hikaye Oluşturma görevinin ardından ara görev olarak sırasıyla Flanker, Görsel ve İşitsel Sayı Dizileri, Benton Görsel Bellek ve Boston Adlandırma testleri uygulanmıştır. Ardından atanılan araştırma koşuluna göre (1k) Ortaklaşa Hatırlama ve Ortaklaşa Güven Kararı, (2k) Ortaklaşa Hatırlama ve Bireysel Güven Kararı, ve (3k) Bireysel Hatırlama ve Bireysel Güven Kararı aşamaları tamamlanmıştır. Hepsi Çift koşuluna atanan katılımcılar için uygulama sonlandırılmış, diğer iki koşuldaki katılımcı çiftler ise bireysel güven kararlarını birlikte incelemişlerdir. Tartışma yoluyla kurulan bu etkileşimin ardından, katılımcılar bireysel güven kararlarındaki değişikliklerini belirtmişlerdir. Bulgular ortaklaşa ve bireysel hatırlama koşulları arasında hatırlama puanları açısından ortaklaşa hatırlama yapan grup lehine farklılık göstermiştir. Belleğe duyulan güvenin hatırlama ve güven kararı aşamalarının tümünün etkileşim halinde gerçekleştirildiği koşulda, etkileşimin en düşük olduğu koşula kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Üstbilişsel isabet açısından ise koşullar arasında farklılaşma olmadığı görülmüştür. Son olarak, etkileşim sonrasında güven kararı puanlarında yapılan değişikliğin yalnızca bireysel hatırlama koşulundaki katılımcılar için anlamlı olduğu bulunmuştur. Bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
Considering that we often experience sharing the past and reminiscing about events together in the course of our daily lives, it is important to examine memory and the confidence judgments of memory within the context of interactive processes. For more than two decades, studies using the collaborative recall paradigm have been contributing to the field through shared interpretations of the past. Based on the idea that memories are an interactive activity dynamically constructed in collaborative conversations, we examine how our sharing with others about the past affects our remembering. These studies have only focused on collaborative processes at the recall phase, and there are very few studies in which the event is experienced together at the encoding phase. 
Accordingly, we sought to answer the question of whether the confidence judgments of our memory for events we experience with others would be higher in a recall condition in which we recall with others or in a recall condition in which we recall alone. Participants in pairs were allowed to experience an event together for a shared goal and then their collaborative and individual recall and confidence judgment of their memory performances were compared. The effect of interacting with someone in the confidence judgment process was evaluated in terms of two aspects. One is the effect of interaction through collaborative confidence judgments towards a common goal, and the other is the effect of interaction through discussion after individual confidence judgments have been made.
To be used in the current study, a task was designed that allows two people to work collaboratively in the encoding, recall and confidence judgment phases. In order to examine the realism in confidence judgment, which is one of the objectives of the study, we needed a collaborative recall task in which we could measure the congruency between the confidence of our own memory and the accuracy of the recall, and in which we could access the object level. A between-subjects design was established with the Collaborative Story Formation-Recall Task. Participants were randomly assigned to the all-pair (1k), individual confidence judgment (2k), and individual recall (3k) conditions. A total of 120 undergraduate students (78 F, 42 M) with a mean age of 20.86 (SD = 2.24) participated in the study. The pairs were matched so that they did not know each other and were of the same gender. The criteria were that the participants' native language was Turkish, they did not have a history of ongoing psychiatric and neurological diagnosis/treatment, and if they had used any medication affecting the central nervous system in the past, they had stopped taking the medication at least 6 months ago. In addition, people with color blindness and severe hearing loss were excluded. Within the extent of the study, participants were provided with an online demographic information form and neurological and psychiatric assessment questions for mental examination. Depression Anxiety Stress and Fast Five Personality measures were also taken.In the second face-to-face administration of the study, the Flanker, Visual and Auditory Digit Span, Benton Visual Memory, and Boston Naming tests were administered as interval tasks after the Collaborative Story Formation task. Then, according to the assigned research condition, (1k) Collaborative Recall and Collaborative Confidence Judgment, (2k) Collaborative Recall and Individual Confidence Judgment, and (3k) Individual Recall and Individual Confidence Judgment phases were completed. The study was concluded for the participants assigned to the All Pair condition, while the participant pairs in the other two conditions examined their individual confidence judgments together. Following this interaction through discussion, participants reported changes in their individual confidence judgments. The study was concluded for the participants assigned to the All Pair condition, while the participant pairs in the other two conditions examined their individual confidence judgments together. Following this interaction through discussion, participants reported changes in their individual confidence judgments. Results indicated a difference in recall scores between the collaborative and individual recall conditions in favor of the collaborative recall group. Confidence ratings were found to be higher in the condition in which all recall and confidence judgment phases were performed interactively compared to the condition with the lowest interaction. In terms of metacognitive calibration, there was no difference between the conditions. Finally, it was found that the change in confidence judgment ratings after the interaction was significant only for participants in the individual recall condition. The findings were discussed in the light of the literature.