Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarının eleştirel okuma ölçütlerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of textbooks used in teaching Turkish as a foreign language according to critical reading criteria
Yazar: ASUDE TEKNE
Danışman: PROF. DR. HASAN BAĞCI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Bilimler ve Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Eleştirel okuma = Critcal reading ; Okuma metinleri = Reading texts ; Okuma stratejileri = Reading strategies ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu araştırma Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti B1, B2 ve C1 seviye ders kitapları ile Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe B1, B2 orta düzey ve C1 ileri düzey ders kitaplarında bulunan okuma metinlerine ait etkinliklerde, araştırmacı tarafından geliştirilen "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kullanılan Ders Kitapları İçin Eleştirel Okuma Ölçütleri" tespit edilerek, araştırmada kullanılan ders kitaplarında bu ölçütlerin kullanıldığı etkinliklere yer verilme oranı ile eleştirel okuma becerisini geliştireceği belirlenmiş etkinliklerde hangi ölçütlerin kullanıldığını tespit etme amacıyla yapılmıştır. Araştırma kapsamı Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe ve Yunus Emre Enstitüsü tarafından hazırlanmış olan Yedi İklim Türkçe Öğretim Seti B1, B2 ve C1 seviye ders kitaplarında yer alan okuma metinlerine ait etkinlikler ve bu etkinliklerden elde edilmiş verilerle sınırlandırılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilmiş "Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kullanılan Ders Kitapları İçin Eleştirel Okuma Ölçütleri" araştırmanın veri toplama aracını oluşturmaktadır. Araştırma ile veri toplama aracının güvenirliği, içsel tutarlılık olarak adlandırılarak kodlayıcılar arasındaki görüş birliğini kavramsallaştıran Miles ve Huberman 1994 modeliyle sağlanmıştır. 
Araştırma sonucu elde edilen bulgulara göre, incelenen ders kitapları değerlendirildiğinde B1 ve B2 orta düzey ders kitaplarına ait okuma metinleri etkinliklerinde eleştirel okuma becerisini geliştiren ölçütlerin bulunduğu etkinlikler ve belirlenen bu etkinlikler ölçüt çeşitliliği bakımından yetersiz olduğu tespit edilmiştir. En yüksek ölçüt çeşitliliği Yunus Emre Enstitüsü Yedi İklim C1 seviye ders kitabındaki okuma metinlerine ait etkinliklerde bulunmuş ve onu takiben Gazi Üniversitesi Yabancılar İçin Türkçe C1 ileri düzey ders kitabının yer aldığı görülmüştür. Bu doğrultuda B1 ve B2 seviye ders kitaplarına oranla ileri seviye ders kitaplarında yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitapları için eleştirel okuma ölçütlerinin kullanım çeşitliliğinin yüksek oluşu tutarlı ve istendik bulunmuştur.

Abstract:
This study aims to determine the "Critical Reading Criteria for Textbooks Used in Teaching Turkish as a Foreign Language" for Yedi Iklim Turkish teaching set for B1, B2 and C1 levels of textbooks by Yunus Emre Institute, Turkish For Foreigners B1, B2 and C1 levels of textbooks by Gazi University and which activities using these criteria were included in the textbooks and which criteria were used in activities that were determined to improve critical reading skills. The study is limited to the activities of the reading texts in the Gazi University Turkish for Foreigners and Yedi Climate Turkish Teaching Set B1, B2 and C1 level textbooks prepared by the Yunus Emre Institute and the data obtained from these activities. In this study, Document analysis method which is one of the qualitative research methods used. "Critical Reading Criteria for Textbooks Used in Teaching Turkish as a Foreign Language" developed by the researcher constitutes the data collection tool of the research. The reliability of the research and data collection tool was ensured by Miles and Huberman's 1994 model, which conceptualized the consensus among the coders by calling it internal consistency. 
According to results of study, when the examined textbooks are evaluated, it has been determined that the activities in which the criteria that improve critical reading skills are included in the reading text activities of the B1 and B2 intermediate level textbooks and these activities are insufficient in terms of the variety of criteria. Highest variety of criteria was found in activities related to the reading texts in the Yunus Emre Institute Yedi Iklim C1 level textbook, followed by the Gazi University Turkish for Foreigners C1 advanced level textbook. In this direction, it was found that the variety of use of critical reading criteria for the textbooks used in teaching Turkish as a foreign language in advanced textbooks compared to B1 and B2 level textbooks is consistent and desirable.