Küreselleşmenin ortaya çıkardığı olayların Türkiye'deki televizyon haberlerine yansımaları
Presentations of globalization-related events in the primetime newcasts on the Turkish televisions
Yazar: GÜLSÜM ÇALIŞIR
Danışman: PROF. DR. DURSUN GÖKDAĞ
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İletişim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Haberler = News ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Küreselleşme = Globalization ; Televizyon = Television ; Televizyon haberleri = Television news ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Küreselleşme, tüm dünyayı yakından ilgilendiren bir olgu halini almıştır. Dünya küreselleşmeden etkilenirken, Türkiye'de de bu etkinin yansımaları hissedilmektedir. Neredeyse tüm kitle iletişim araçlarında olgunun çeşitli boyutları ile ilgili programlar yapılmaktadır. Haber programları da özellikle formatı gereği en çok dikkat çeken programlar arasında yer almaktadır. Küreselleşme olgusunun görselliğin görece en sık kullanıldığı televizyon haberlerinde nasıl yer aldığını saptamak bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmuştur.Sözü edilen düşünceden hareketle bu çalışmanın amacı, küreselleşme ile birlikte ortaya çıkan olayların Türkiye'deki televizyon haberlerine nasıl yansıdığını belirlemek olmuştur. Nicel ve nitel araştırma modellerinin birlikte kullanıldığı çalışma; içerik çözümlemesi, söylem çözümlemesi ve anlatı çözümlemesi yöntemlerinden yararlanılarak yapılmıştır. NTV, TRT 2 ve Show TV televizyon kanallarının Kasım 2006, Ocak 2007 ve Mart 2007 dönemlerine ait haftaiçi Pazartesi, Çarşamba ve Cuma günleri yayınlanan anahaber bültenleri, araştırmanın çalışma kümesini oluşturmuştur.Üç ay boyunca izlenen üç ayrı televizyon kanalının anahaber bültenlerinde yayınlanan haberlerin içinden, küreselleşme ile ilgili olan haberler belirlenmiştir. İzlenen toplam 692 haberden 88'inin çalışmaya dahil edilmesi uygun görülmüştür. Bu 88 haber içerik çözümlemesi yöntemine göre analiz edilmiştir. Yapılan analiz sırasında küreselleşmeyle ilgili olan haberlerde; haberlerin televizyon kanallarının anahaber bültenlerinde yer alış biçimi, Türkiye'nin adının geçmesi durumu, kaynak kullanımı ve teknoloji sunumu, haberlerin genel özellikleri, ön plana çıkartılan öğeler (aktör ve nesne), kullanılan isimlerin geçme sıklıkları, haberlerin yayındaki sırası ve süresine ilişkin bilgiler araştırılmıştır. 88 haber, kanallara ve aylara göre ele alınan konu başlığı esas alınarak bir sınıflamaya tabii tutulmuş ve toplam 13 haber üzerinde eleştirel söylem çözümlemesi yapılması uygun görülmüştür. Bu haberler üzerinde televizyon kanallarının söylemde üretilen ideolojiyi nasıl oluşturdukları ortaya çıkartılmıştır. Belirlenen bu 13 haber içinden seçilen 7 haber üzerinde ayrıca anlatı çözümlemesi de yapılmıştır. Buna göre haberlerde kullanılan çekim ölçekleri, kamera açıları ve kamera hareketleri ile haber sırasında haber sunucularının okudukları haber metinleri veri kaynağı olarak kullanılmıştır.Elde edilen sonuçlar küreselleşmenin ekonomik, siyasal, askeri, sosyo-kültürel, çevre, teknoloji ve iletişim boyutları esas alınarak değerlendirilmiştir. Çalışmada kanallar arasında küreselleşmeyle ilgili haberleri verme durumları karşılaştırılmıştır. İçerik çözümlemesinde elde edilen nicel bilgilerden yola çıkılarak, eleştirel söylem çözümlemesi ile anlatı çözümlemesi yöntemleri arasındaki bağlantıya bakılmıştır. İçerik çözümlemesi verilerine göre televizyon kanallarında küreselleşme ile ilgili haberlerin çok fazla yer almadığı, yer alanların da daha çok yerel ve bölgesel temelde sınırlı kaldığı görülmüştür. Üç televizyon kanalında da küreselleşme ile ilgili ağırlıklı olarak ?siyasal? haberlerin verildiği tespit edilmiştir. Haberlerin yaklaşık yarısında Türkiye'yi yakından ilgilendiren olayların yer aldığı ya da haber içeriğinde Türkiye ifadesinin geçtiği anlaşılmıştır. Ayrıca küreselleşme ile ilgili haberlerin toplam haber bültenleri içerisinde yüzde 11 gibi bir orana sahip olduğu belirlenmiştir. Eleştirel söylem çözümlemesi sonuçlarına göre de haberlerde özellikle ardalan ve bağlam bilgisinin yetersizliği ve egemen söylemin haberlerde yeniden üretildiği durumlara başvurulduğu dikkat çekmiştir. Anlatı çözümlemesi yönteminde ise haberlerin daha çok gelişi güzel kamera açısı, kamera ölçüsü ve kamera hareketlerine göre verildiği anlaşılmıştır. Bu anlamda kamera tekniklerinin bilinçli bir şekilde kullanımına rastlanmamıştır.Anahtar Sözcüler: Küreselleşme, haber, televizyon haberi/haberciliği, küresel haber, içerik/söylem/anlatı çözümlemesi.

Abstract:
Globalization is a world phenomenon which also effects Turkey. Most of the mass media interested in the various aspects of globalization. News are one of the eye catchers on television because of their special formats. This study aims that, how globalization phenomenon is affective in Turkish television news.In this research; besides quantitative and qualitative techniques, content analysis, discourse analysis and narrative analysis were used. The experiment set was Monday, Wednesday and Friday news bulletins of NTV, TRT 2 and Show TV channels, on November 2006, January 2007 and March 2007.Main evening news bulletins on the three television channels had been watched for three months and global news had been determined. 88 news out of 692 were chosen for the study and they were analyzed by content analysis. The researched items were how the global news were reported, the name of Turkey in the global news, the use of technology and source materials, the general characteristics of news, foreground objects (as actors), the frequency of the names in the news, recurrence and timing of certain news. 88 news titles were classified in accordance to the channels and months, and 13 items were analyzed by critical discourse analysis. It is analyzed that how the TV channels produced discoursed ideology on the news. 7 news out of 13 had been chosen for the narrative analysis. The scale of shots, the camera angles and moves, and the news texts which were presented by the speakers during news bulletins were the source of data.The findings were analyzed as economical, political, military, socio-cultural, environmental, technological and communicative sides of globalization. Differences in broadcasting the global news on the TV channels were examined. Resulting from the quantitative outcomes of content analysis, the interrelations between the critical discourse analysis and narrative analysis methods had been examined. According to content analysis data, the global news? frequency was low and the news were mostly local and regional news. It is ascertained that, globalization news were mostly political in the three television channels. About half of the news, it was Turkey related, or the name of ?Türkiye? was used. Also globalization news were 11 percent of the news bulletins. Furthermore, regarding the critical discourse data, the background and context information was insufficient, and in some cases dominant ideology was reproduced in the news. In narrative analysis, it was also observed that camera shooting angles, camera scales and camera moves were casual. Cinematographic techniques were not in use.Key words: Globalization, news, television news/television journalism, global news, content/discourse/narrative analysis.