Kilolu/obez kadınlarda gebelik ve postpartum dönem içselleştirilmiş kilo damgasının maternal sağlık üzerine etkisi
Effect of prenatal and postpartum internalized weight stigma on maternal health in overweight/obese women
Yazar: AYŞE ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP DAŞIKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Gebelik = Pregnancy ; Kendini damgalama = Self stigmatization

Özet:
Amaç: Bu çalışma, kilolu ve obez kadınlarda gebelik ve postpartum dönemde içselleştirilmiş kilo damgalamasının maternal sağlık ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel analitik tipte bir çalışmadır. Araştırma Ağustos 2022- Ağustos 2023 tarihleri arasında SBÜ İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi gebe polikliniğinde yapılmıştır. Araştırmaya gebeliğin 30-40. haftaları arasında olan kilolu ve obez toplam 376 gebe kadın katılmış ve postpartum veriler 5-6. ayda toplanmıştır. Verilerin toplanmasında, Prenatal ve Postpartum Tanımlayıcı Soru Formu, İçselleştirilmiş Kilo Önyargı Ölçeği (İKÖÖ), Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ), Edinburg Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EDSDÖ) kullanılmıştır.  Verilerin normal dağılıma uygunluğu Skewness-Kurtosis testi ile analiz edilmiştir. Normal dağılıma uygun verilerin analizinde İki bağımsız grup Bağımsız Örneklem t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi kullanılmış, normal dağılıma uymayan verilerin analizinde Mann Whitney U Testi ve Kruskal Wallis H Testi kullanılmıştır. İkiden fazla bağımsız grupların ileri analizinde Bonferroni Posthoc testi kullanılmıştır.  İki bağımlı grup arasındaki karşılaştırmalar Bağımlı Örneklem t Testi ile yapılmıştır. Sürekli değişkenler arasındaki ilişki Pearson Korelasyon ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizi %95 güven aralığında (p<0,05) incelemeye alınmıştır.
Bulgular: Araştırmaya katılan fazla kilolu (%88.6) ve obez (%11.4) gebelerin gebelik başlangıç beden kitle indeksi ortalaması 27,75 ± 1,76 kg/m2, yaş ortalaması 28,56 ± 2,22/ yıl, postpartum kilo retansiyonu ortalaması 10,89 ± 5,77 kg postpartum 5-6. ay BKİ (kg/m2) ortalaması 31,97 ± 1,92 kg/m2 saptanmıştır. Kilolu ve obez gebelerin %89,6'sında IOM rehber önerilerinden fazla kilo almış. Kadınların %80,3'ünün prenatal dönemde, %85,6'sının postpartum dönemde çevresindeki bireyler tarafından kilo damgalamasına maruz kalmıştır.  Prenatal İKÖÖ puan ortalaması, 60,74 ± 8,01, postpartum 56,77 ± 7,63 olarak belirlenmiş ve aralarında anlamlı fark saptanmıştır(p<0.01). Prenatal dönem DYÖ puan sınıflamasına göre gebelerin %73,4'ünün duygusal yiyici, postpartum dönem EDSDÖ puan sınıflamasına göre %44,4'ünde postpartum depresyon şüphesi saptanmıştır. Gebelik başlangıç BKİ obez olan, primigravida, düzenli fiziksel aktivitesi olmayan ve duygusal yiyici olan  gebelerde, dışsal ayrımcılık/damgalamaya maruz kalanlarda içselleştirilmiş kilo önyargısı (İKÖ) daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). Zor vajinal doğum ve acil sezaryen doğum yapan, bebeğini sadece mama ile besleyen, fiziksel aktivitesi olmayan, dışsal ayrımcılık/damgalamaya maruz kalan, postpartum depresyon şüphesi olan, gebelikte aşırı  gestasyonel kilo alımı  olan   ve postpartum kilo retansiyonu olan kadınlarda postpartum içsel kilo önyargısı yüksek saptanmıştır (p<0.05).
Sonuç: Araştırma sonuçları, katılımcıların büyük çoğunluğunun gebelik döneminde IOM rehberine göre fazla kilo aldığı ve postpartum dönemde de giderek kilo almaya devam ettiği ve kilo retansiyonu yaşadığı saptanmıştır. Bu durum, kadınların beden algıları üzerinde olumsuz etkiler yaratmakta ve genel sağlık durumlarını riske atmaktadır. Kilo alımı arttıkça İKÖ artmaktadır.  Çalışmada diğer bir dikkat çeken bulgu ise dışsal kilo önyargısıdır. Fazla kilolu ve obez gebelerin aynı zamanda eş, aile üyeleri ve çevresinden de kilo önyargısına maruz kaldığı belirlenmiştir.  Duygusal yeme ve postpartum depresyonun İKÖ ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, gebelik ve postpartum dönemlerde kadınların sağlıklarını desteklemek amacıyla, kilo önyargısı ile mücadele eden ve sağlıklı kilo alımını teşvik eden bütüncül destek programlarının geliştirilmesi gerekmektedir. Çalışma, gebelik ve postpartum dönemdeki kadınların kilo damgalamasına karşı duyarlılıklarının artırılması ve bu konuda daha fazla destek sağlanması gerektiğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Gebelik; obezite; kilo damgalama; postpartum depresyon; maternal sağlık

Abstract:
Purpose: This study aims to examine the relationship between prenatal and postpartum internalized weight stigma and maternal health in overweight and obese women.  
Materials and Methods: The study is a cross sectional study. It was conducted in The SBU İzmir Tepecik Training and Research Hospital prenatal polyclinic between August 2022 and August 2023. A total of 376 overweight and obese women who were in the 30-40th gestational weeks took part in the study and the postpartum data were collected in the 5-6th months. In collection of the data, The Prenatal and Postpartum Descriptive Question Form, Weight Bias
Internalization Scale (WBIS), The Emotional Eating Scale (EES) and The Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS) were used. Normal distribution of the data was analyzed via the Skewness-Kurtosis test. In analysis of the normally distributed data, The Two Independent Samples t-Test and The One-way Analysis of Variance were used. In analysis of the non-normal distribution data, The Mann Whitney U Test and the Kruskal Wallis H Test were used. In advanced analysis of more than two independent groups, The Bonferroni Posthoc test was used. Comparisons between two dependent groups were made via The Dependent Samples t-Test. The correlation between continuous variables was evaluated via The Pearson's Correlation. Analysis of the data was examined at 95% confidence interval (p<0.05). 
Findings: In the overweight (88.6%) and obese (11.4%) women who took part in the study, the mean onset prenatal body mass index was found to be 27.75 ± 1.76 kg/m2, the mean age was found to be 28.56 ± 2.22/years, the mean postpartum weight retention was found to be 10.89 ± 5.77 kg and the mean postpartum 5-6 month BMI (kg/m2) was found to be 31.97 ± 1.92 kg/m2. Of the overweight and obese pregnant women, 89.6% had gained weight above the IOM guideline recommendations. Of the women, 80.3% had been exposed to weight stigma by their immediate circle during the prenatal period and 85.6% during the postpartum period. The mean prenatal WBIS score was found to be 60.74 ± 8.01 and the mean postpartum score was found to be 56.77 ± 7.63. A significant difference was determined between (p<0.01). According to the prenatal EES score classification, 73.4% of the pregnant women were emotional eaters. According to the postpartum EPDS score classification, 44.4% of the pregnant women had suspicious postpartum depression. The pregnant women whose onset prenatal BMI was obese and who did no regular physical activity during primigravida, were emotional eaters and had been exposed to external discrimination/stigma had a higher level of internalized weight bias (WBIS) (p<0.05). Postpartum internal weight bias was found to be high in women who had a difficult vaginal birth and emergency cesarean section, who fed their babies only with formula, who were not physically active, who were exposed to external discrimination/stigmatization, who were suspected of postpartum depression, who had excessive gestational weight gain during pregnancy, and who had postpartum weight retention (p<0.05).
Conclusion: In the study, it was determined that most participants had gained excessive weight during pregnancy according to the IOM guideline, continued to gain weight gradually and had weight retention during the postpartum period. This condition creates negative effects on women's body perception and puts their general health at risk. As weight gain increases, IWB (internalized weight bias) increases. Another noteworthy finding in the study is the external weight prejudice. It was found that the overweight and obese pregnant women had also been subjected to weight prejudice by their partners, family members and immediate circle. Emotional eating and postpartum depression was found to be correlated with WBIS . As a consequence, in order to support women's health during the prenatal and postpartum period, it is required to develop holistic support programs struggling with weight prejudice and encouraging healthy weight gain. The present study stresses the necessity to increase women's sensitivity against weight stigma during the prenatal and postpartum period and provide more support on this matter. 
Keywords: Pregnancy, obesity, weight stigma, postpartum depression, maternal health