Parasetamol içeren oral yumuşak şeker formülasyonlarının hazırlanması
Preparation of oral jelly formulations containing paracetamol
Yazar: PINAR EZGİ GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR TORT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Aljinatlar = Alginates ; Asetaminofen = Acetaminophen ; Farmasötik teknoloji = Technology-pharmaceutical ; Pektin = Pectin ; Tabletler = Tablets ; İlaç formülleri = Formularies

Özet:
Parasetamol (PARA), N-asetil-p-aminofenol, 1950'lerden beri ateş ve ağrı tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Parasetamol antipiretik ve analjezik etki amacıyla tüm yaş gruplarında kullanılır. Yumuşak şeker formülasyonları, son yıllarda daha sık karşımıza çıkan, hasta uyumunu arttırmayı hedefleyen, hem klasik hem de modern yöntemlerle hazırlanabilen ilaç şekilleridir. Formülasyonlarına genellikle; bir jelleştirici ajan, basit şurup ve koruyucu yardımcı maddeler ilave edilmektedir. Oral yumuşak şeker formülasyonları jel ve sakız benzeri bir görünüme, tada ve dokuya sahiptir. Görünüş, tat ve doku avantajları sayesinde oral yumuşak şeker formülasyonları pediyatrik hastalarda diğer oral ilaç şekillerine göre daha kolay uygulanabilir formülasyonlardır. PARA acı bir tada sahip olmasına rağmen pediyatrik kullanımda yüksek tolere edilebilirliğiyle bilinmektedir. PARA'nın tadı ve hasta uyumu optimize edilmiş bir yumuşak şeker formülasyonu içerisinde verilmesi, etkin maddenin sahip olduğu dezavantajları maskelemeye yardımcı olacaktır. Bu tez çalışmasının amacı PARA içeren oral yumuşak şeker formülasyonları hazırlamaktır. Hazırlanmış olan 44 formülasyon içerisinden tekstür profil analiz değerleri ile seçilen pektin bazlı oral yumuşak şeker formülasyonları, karrajen ve/veya aljinat ile kombine edilerek hazırlanmıştır. PARA ve yardımcı maddeler arasındaki olası etkileşimler, FT-IR ve DSC analizleri ile incelenmiştir. Oral yumuşak şeker formülasyonlarının sertliği, adezifliği, kohezifliği, esnekliği, sakızımsılığı, çiğnenebilirliği ve dayanıklılığı tekstür profili analiz cihazı ile ölçülmüştür. Tekstür profil analizleri sonucunda seçilmiş olan formülasyonlarda miktar tayini analizi ve çözünme hızı testleri pH 6,8 fosfat tamponunda yapılmıştır. Jelleştirici ajan olarak %2,5 sodyum aljinat, %1,5 pektin ve %1,5 karrajen içeren sonuç formülasyonun stabilitesi 4 ve 25 °C'de değerlendirilerek uygun bulunmuştur. Yapılan çalışmalar sonucunda oral parasetamol içeren yumuşak şeker formülasyonlarının pediyatrik kullanımda, hızlı salım profili ve uygun tekstür özellikleri ile birlikte acı tadı önleyebileceği gösterilmiştir.

Abstract:
Paracetamol (PARA), N-acetyl-p-aminophenol has been widely used in therapy since the 1950s. It is used for antipyretic and analgesic purposes in the treatment of fever and pain. Oral jelly formulations are drug formulations that we encounter more frequently in recent years, aiming to increase patient compliance, and can be prepared by both conventional and novel methods. Formulations generally include a gelling agent, simple syrup and preservatives. Oral jelly formulations have a gel and gum-like appearance, taste, and texture. Oral jelly formulations are predicted to be easier to administer in pediatric patients than other oral formulations, thanks to their appearance, taste, and texture advantages. Although PARA has a bitter taste, it is known for its high tolerability in pediatric use. Administration of paracetamol in a jelly formulation with optimized taste and patient compliance will help mask the disadvantages of the active substance. The aim of the thesis is to prepare oral soft jelly formulations containing PARA. Oral soft jelly formulations based on pectin, selected with the texture profile analysis values among 44 prepared formulations, were prepared with carrageenan and/or alginate combinations. Possible interactions between PARA and excipients were investigated by FT-IR and DSC analysis. The hardness, fracturability, adhesiveness, cohesiveness, springiness, gumminess, chewiness and resilience of oral soft jelly formulations were measured with a texture profile analyzer. As a result of texture profile analysis and dissolution profiles, quantification analysis was performed for selected formulations in the pH 6.8 phosphate buffer. The stability of final formulation, which contains 2,5% sodium alginate, 1,5% pectin and 1,5% carrageenan as gelling agent, was evaluated at  4 ve 25 °C.   As a result of the analysis, it is concluded that soft jelly formulations containing paracetamol can prevent bitter taste with optimum release profile and texture properties in pediatric use.