İnformal ortamlarda fen etkinlikleri tasarımına ilişkin öğretmen ve öğretim elemanlarının görüşlerinin incelenmesi
Examining academicians' and teachers' opinions on designing science activities in informal setting
Yazar: PELİN KÖSEOĞLU
Danışman: PROF. DR. HAKAN TÜRKMEN
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim ortamı = Educational environment ; Eğitsel tasarım = Educational design ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Tasarım = Design ; Öğretim elemanları = Instructors ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İnformal etkileşimler = Informal interactions ; İnformal eğitim = Informal education

Özet:
İnformal ortamlarda fen öğretimi sürecini daha etkili hale getirecek önerilere
ulaşmak üzere; öğretmen ve öğretim elemanlarının informal ortamlarda fen etkinliği
tasarım ve uygulama süreci ile ilgili görüşlerini ortaya koymak bu araştırmanın temel
amacıdır. Bu amaç doğrultusunda 304 fen bilimleri öğretmeni ve 34 öğretim elemanından
veriler toplanmıştır. Örneklem grubu seçilirken amaçsal örnekleme yöntemlerinden ölçüt
örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu ölçüt öğretmenler için Milli Eğitim Bakanlığı'na
bağlı okullarda araştırmanın yapıldığı 2018-2019 eğitim öğretim yılı içerisinde aktif
olarak görev yapan fen bilimleri öğretmenleri olarak belirlenmiştir. Öğretim elemanları
için ise bu ölçüt, Yükseköğretim Kurumu'na bağlı üniversitelerin eğitim fakülteleri fen
bilgisi öğretmenliği lisans programında yer alan fen alan derslerini veren öğretim
elemanları şeklindedir. Araştırmada daha derin bilgiler edinmek adına öğretmenler sahip
oldukları özelliklere göre alt gruplara ayrılmıştır. Bu özellikler eğitim alma durumu,
uygulama yapma durumu, uygulama yapma sıklığı, uygulama yapmak istenen sıklık ve
kıdem şeklindedir. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak, öğretmenlere ve öğretim
elemanlarına uygulanması için iki bölümden oluşan iki ayrı anket hazırlanmıştır. Daha
ayrıntılı ve derinlemesine veri toplayabilmek adına anketler online ortama taşınmıştır. Bu
anketler resmi internet sitelerinden ulaşılan iletişim adreslerine gönderilmiştir.
Araştırmada elde edilen veriler betimsel analiz tekniği kullanılarak analiz edilmiştir.
Öğretmen örneklem grubunun her bir alt grubunun ve öğretim elemanı örneklem
grubunun vermiş oldukları cevaplar veri toplama aracındaki her bir açık uçlu soruyu
temel alacak şekilde kendi içinde analiz edilmiştir. Analiz süreci sonunda elde edilen
bulgular, betimsel istatistiklerden frekans (f) ve yüzdelik (%) kullanılarak çözümlenmiş,
tablolar şeklinde açıklanmıştır.
Toplanan verilerin analizleri sonucunda, öğretmen ve öğretim elemanlarının
öğrenme, gezi ve üst düzey, bilimsel süreç ve sosyal becerileri geliştirme amacıyla
informal ortamları kullandıkları, gezi öncesi süreçte ortam seçme, plan yapma ve izin
alma, gezi sırası süreci oluşturma ve bu süreci yönetme bulgularına ulaşılmıştır.
Öğretmen ve öğretim elemanlarının gezi sonrası sürece pek önem vermedikleri, daha çok öğrenci merkezli strateji/yöntem ve teknikleri kullanmak istedikleri, öğrenci ve ortamı
temel alan kriterleri başarılı bir süreç oluşturmada önemsedikleri görülmüştür. Ayrıca,
öğretmen ve öğretim elemanları bu süreçleri tasarlama ve uygulamada birçok zorlukla
karşılaşmaktadırlar.
Genel olarak bakıldığında öğretmen ve öğretim elemanlarının informal
ortamlarda fen öğretimi sürecini planlama ve uygulamada bilgi düzeylerinin istenilen
boyutta olmadığı görülmektedir. Öğretmenlerin alt grupları kendi aralarında
karşılaştırıldığında eğitim alan ve uygulama yapan öğretmenlerin diğer öğretmen
gruplarına göre daha çok bilgi sahibi oldukları ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin informal
ortamları kullanma mevcut durumunun istenen düzeyde olmamasına rağmen, kullanmak
istedikleri sıklık sorulduğunda cevaplarında frekans artışı olduğu görülmüştür.
Öğretmenlerin informal ortamları daha çok kullanmak istemeleri olumlu bir sonuçtur.
Ayrıca bakıldığında, informal ortamları bir öğretim yılında en az kullanan öğretmenlerin
bu süreci planlama ve uygulamada daha doğru hazırlıklar yaptıkları görülmektedir.
Kıdemler karşılaştırıldığında ise en az kıdeme sahip olan öğretmenlerin daha çok amaç
ve kazanım odaklı olduğu, en deneyimli öğretmenlerin ise daha çok öğrenci güvenliği
odaklı davrandığı görülmektedir.

Anahtar kelimeler: informal öğrenme ortamları, fen öğretimi, öğretmen görüşleri,
öğretim elemanı görüşleri

Abstract:
In order to reach the suggestions that will make more effective the science
teaching process in informal settings, the main purpose of this study is to examine the
views of teachers and academicans about the design and application process of science
activity in informal settings. For this purpose, data were collected from 304 science
teachers and 34 academicans. The criterion sampling method, one of the purposive
sampling methods, was used in the selection of the sample group. This criterion was
determined as science teachers working actively in the schools affiliated to the Ministry
of National Education during the 2018-2019 academic year. For academicans, this
criterion is to teach the science courses in education faculties of the universities affiliated
to Higher Education Institution. In order to gain deeper knowledge, teachers were
subdivided according to their characteristics. These characteristics were teachers who
take education and do not take education about science teaching in informal setting, apply
and do not apply process of science activity in informal settings, the frequency of
applications and want to apply in a term and seniority. In this study, two separate
questionnaires were prepared for the application of data to teachers and instructors. In
order to collect more detailed data, surveys were adapted to online form. These
questionnaires were sent to the contact addresses from official websites. The data
obtained in the study were analyzed with descriptive analysis technique. Each sub-group
of the teachers and the sample group of the academicans were analyzed based on each
open-ended question in the data collection tool. Results were examined by using
descriptive statistics.
It was found out that the teachers and academicans used informal setting for
teaching, trips and developing skills such as metacognitive thinking, scientific process
and social. Before the process of science teaching in informal setting, they chose the
environment, making plans and getting permission and during this process they created
and managed. Also, it was seen that teachers and academicans did not pay attention to the
process of after the trip, they wanted to use more student-centered strategies, methods and
techniques, and they attached importance to the criteria based on students and the environment for creating a successful process. In addition, teachers and academicans had
many difficulties during designing and implementing these processes.
The knowledge about science teaching in informal setting of teachers and
academicans were not at the desired level for all teachers and academicans. The
frequencies of the informal setting that they use were not at the desired level for all
teachers and academicans. Although the frequencies of the informal environments that
they used were low, the frequency generally increased when asked what they want to use.
It is a positive result that teachers want to use informal environments more. In addition,
it was seen that teachers who use informal environments at least in a term care about
preparations for planning and implementing. When seniority was compared, the teachers
who have seniority between 1 to 5 years care more about goals and gains, teachers who
have seniority more than 16 years care more about student safety.

Key words: informal learning environments, science teachings, views of teachers, views
of academicans