Dünya ticaret örgütü'nde Hukukî uyuşmazlıkların çözümü
Dispute settlement at the world trade organization
Yazar: FİGEN YILMAZ
Danışman: PROF. DR. BİLGİN TİRYAKİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Dünya Ticaret Örgütü'nün (=DTÖ) hukukû uyuşmazlıkların çözümüne ilişkinkuralları, Tarifeler ve Ticaret Genel Anlaşması (=GATT) 1994 ile Anlaşmazlıkların HallineDair Mutabakat Metni'nde (=AHMM) yer alır. AHMM'ye göre, hukukû uyuşmazlıklarınçözümü mekanizması danışmalar, panel ve temyiz aşamalarından oluşur. Davacı DTÖüyesi ülke dava edeceği ülkeden öncelikle danışmalarda bulunulmasını talep eder.Tarafların danışmalarla uyuşmazlığı çözememeleri durumunda, davacı ülke konuyukarara bağlamak üzere bir panel kurulmasını talep edebilir. Taraflar panelin vereceğikararı temyiz edebilirler. Bu durumda, uyuşmazlık DTÖ Temyiz Organı tarafından kesinkarara bağlanır. Temyiz nedenleri hukukû meselelerle sınırlıdır.Davayı kaybeden ülkenin panel veya Temyiz Organı kararının gereğini kendisineverilen makÃ»l süre içerisinde yerine getirmemesi durumunda, Anlaşmazlıkların Halli Organı(=AHO) davacı ülkeyi davalıya karşı ticarû tavizlerini askıya almak konusunda yetkilendirebilir.Panel ve Temyiz Organı kararları yalnızca davanın tarafları açısından bağlayıcı olmakla birlikte,uygulamada eski tarihli kararlar, görmekte oldukları davalarla ilgili oldukları ölçüde, paneller veTemyiz Organı tarafından da dikkate alınmaktadır.Türkiye bugüne dek DTÖ'deki hukukû uyuşmazlıkların çözümü sürecine 10 keztaraf olmuş, bu uyuşmazlıklardan ikisi panel aşamasına gitmiş ve bu panel kararlarındanbir tanesi temyize de konu olmuştur. Panel aşamasına giden davalardan ilki, tekstilürünleri ithalatında uygulanan miktar kısıtlamaları nedeniyle Hindistan tarafındanTürkiye aleyhine açılan davadır. Bu davada panel, Türkiye'nin DTÖ yükümlülüklerineaykırı hareket ettiğine karar vermiş ve bu karar Temyiz Organı tarafından da onanmıştır.İkinci dava, Türk menşeli demir-çelik ürünleri ithalatında uygulanan dampinge karşı verginedeniyle Türkiye tarafından Mısır'a karşı açılmış ve panel Mısır'ın uygulamasını bazıyönlerden DTÖ kurallarına aykırı bulmuştur.

Abstract:
The rules of the World Trade Organization (=WTO) regarding dispute settlementare found in the General Agreement on Tariffs and Trade (=GATT) 1994 and the DisputeSettlement Understanding (=DSU). According to the DSU, the dispute settlement processconsists of consultations, panel review and appellate review. The complaining WTOMember first has to seek consultations with the Member complained against. If parties failto settle the dispute at the consultations phase, the complaining Member may request theestablishment of a panel. Parties may appeal the panel decision. When this is the case, thedispute will be resolved by the Appellate Body. Appellate review is limited to issues of law.When the party complained against fails to implement the panel or the AppellateBody decision within the reasonable time it has been granted, the Dispute Settlement Body(=DSB) may authorize the complaining Member to suspend the application of some of itscommercial concessions towards the Member complained against. While panel andAppellate Body decisions are only binding for the parties, in practice, panels and the AppellateBody follow these decisions to the extent they are relevant to the cases before them.So far Turkey has been subjected to the WTO dispute settlement proceedings 10times. Two of these cases went up to the panel stage and only one of these two paneldecisions has been appealed. The first case that went to the panel stage was brought byIndia concerning the quantitative restrictions Turkey applied on the imports of textiles.The panel in this case found Turkey?s measures to be WTO-inconsistent, which decisionwas then upheld by the Appellate Body. The second case was brought by Turkey againstEgypt concerning the anti-dumping measure imposed by the latter on the imports ofcertain steel products from the former and the panel found certain aspects of Egypt?smeasure to be WTO-inconsistent.