Soğanlı Vadisi örneğinde Kappadokia bölgesinde güçlüler ve aristokratlar
The powerful and the aristocracy in Cappadocia as in the example of the Soğanlı Valley
Yazar: HÜSNİYE CEYLAN KARACA
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA SACİT PEKAK
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Aristokrasi = Aristocracy ; Duvar resimleri = Wall paintings ; Güç = Power ; Güç faktörleri = Power factors ; Kiliseler = Churchs ; Nevşehir-Kapadokya = Nevşehir-Cappadocia ; Soğanlı Vadisi = Soğanlı Valley ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Tez kapsamında, Soğanlı Vadisi özelinde ve Kappadokia bölgesi genelinde dynatoi, dönemin tarihi metinleri, dönemin askeri metinleri, arazi üzerindeki arkeolojik veriler ve üç boyutlu lazer tarama yöntemi kullanılarak irdelenmiştir. Tezin çıkış noktası olan, bölgenin yerel aristokrasisine ait ve dynatosların unvanlarını veren üç bani yazıtı, Soğanlı Vadisindeki üç ayrı kompleksin kiliselerinde yer alır. Vadideki "el değiştirmişlik" olgusunu tartışabilmek amacıyla, bu unvanların legal anlamları ve bölgede ne ifade ettikleri, bulundukları kiliselerin ne tür komplekslere ait oldukları incelenmiştir. Azize Barbara, Geyikli ve Karabaş kompleksleri, mimari ayrıntıları, duvar resimlerinin üslup-ikonografisi, vadi içindeki konumları, kendi içlerindeki işlevleri ve birbirleriyle olan olası bağları da değerlendirilerek ele alınmıştır. Soğanlı Vadisinin kronolojisine ilişkin bu yolla yapılan bir değerlendirme, hem vadinin bir Bizans köyü olarak sahip olduğu rolün, hem de imparatorluk toprak politikasına bağlı olarak 11. yüzyılda değişen rolünün görülmesini sağlamıştır. Bunun yanı sıra dynatosların, içinde bulundukları yerleşime (ve yerleşimin coğrafi konumunun dynatosun o noktaya yerleştirilmesine) nasıl etki ettiği görülmeye çalışılmış, dynatosların din ve sanatla olan ilişkisi de incelenmiştir. Güçlü unvanlarının bölgede görüldüğü diğer kiliseler de kısaca ele alınmış, bu tür kiliselerin ne tür yerleşimler içinde yer aldıkları, bu yerleşimlerin Soğanlı Vadisiyle aynı legal anlama sahip olup olmadıkları, bölgede dynatosların territoryalarının çizilip çizilemeyeceği gibi sorular irdelenmiştir.

Abstract:
Dynatoi in the Soğanlı Valley in particular and in the Cappadocia region in general is examined through the analysis of several historical primary texts, primary strategical writings, archeological data in the field and three dimensional laser scanning of the monuments. The churches of three separate complexes in the valley, one of which is completely lost, bear three patron inscriptions that directly display the titles of the local dynatoi. By taking these inscriptions as the starting point of the dissertation that aims to deal with the phenomenon of "changing hands", we handled the legal meanings of the inscriptions, what they mean within the concept of a border region, and what kind of complexes these churches were attached to. In this respect, the complexes of St. Barbara, Geyikli and Karabaş were primarily examined through their architectural details, the style and iconography of their wall paintings, their location in the topography of the valley, and their functions/types and possible relations between eachother. Such an assessment on the chronology of the Soğanlı Valley allowed us to understand the role of the valley as a Byzantine village in the 10th century and the role of it in the 11th century that changed with the land and military policy of the empire. We tried to understand the impact of the dynatoi on their very settlement (and the impact of the geographical location of the settlement on the insertion of the dynatoi into it); in addition to this, the connection of the dynatoi to the religion and art is also examined. The other churches in the region which bear the titles of the powerful are briefly handled. The aim was to see in what type of settlements these churches are located, whether these settlements have the same legal meaning with the Soğanlı Valley, and whether the territorial boundaries of the powerful could be specified.