Planlı ve  plansız gebeliklerde emzirme öz-yeterliliğinin değerlendirilmesi
The evaluation of breastfeedi̇ng self efficacy in planned and unplanned pregnancies
Yazar: DİLAN EKİNCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİBEL ÖZTÜRK
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Amaç: Bu araştırma planlı ve plansız gebeliklerde emzirme öz-yeterliliğini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metot:  Araştırma tanımlayıcı karşılaştırmalı türdedir. Araştırma verileri Haziran-Eylül 2023 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma 200 planlı 200 plansız olacak şekilde toplam 400 gebe ile tamamlanmıştır. Araştırma hipotezine göre örneklem büyüklüğünü hesaplamak için G*Power 3.1 programı ile güç analizinden yararlanılmıştır. Araştırma verileri, Gebe Bilgi Formu' ve 'Prenatal Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği'  kullanılarak toplanmıştır.  Gebelerin tanımlayıcı özelliklerine göre ölçek düzeylerindeki farklılıkların analizi için bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), ve post hoc (Tukey, LSD) analizleri kullanılmıştır. Bağımsız gruplarda kategorik değişkenlerin oranları arasındaki farklar Ki-Kare ve Fisher exact testleri ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan planlı gebeliklerde emzirme öz-yeterlilik puan ortalaması 75.625±12.654, plansız gebeliklerde 73.855±15.118 olarak bulunmuştur. Planlı ve plansız gebeliklerde emzirme özyeterliliği arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.005). Planlı gebeliklerde emzirme öz-yeterlilik puan ortalaması  ile eğitim, çalışma durumu, aile tipi, toplam çocuk sayısı, canlı doğum sayısı gibi bulgular arasındaki farklar istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Plansız gebeliklerde emzirme öz-yeterlilik puan ortalaması ile eğitim durumu, eşin eğitim durumu, daha önce korunma yöntemi kullanma durumu, anne sütü ve emzirme konusunda bilgi alma gibi bulgular arasındaki farklar istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Gebeliğin planlı ve plansız olma durumu emzirme öz yeterliliğini etkilememektedir. Bazı sosyo-demografik özellikler (aile tipi, çalışma durumu, eğitim düzeyi vb.) emzirme öz-yeterlilik düzeylerini etkilemektedir.
Anahtar Kelimeler:  emzirme,  planlı gebelik,  plansız gebelik, öz-yeterlilik

Abstract:
Aim: This research has been conducted to assess breastfeeding self-efficacy in planned and unplanned pregnancies.
Material and Method: The research is of a descriptive comparative nature. The research data were collected between June and September 2023. The study was completed with a total of 400 pregnant women, divided into 200 planned and 200 unplanned pregnancies. G*Power 3.1 software was utilized for power analysis to calculate the sample size according to the research hypothesis. The research data were gathered using the 'Pregnant Information Form' and the 'Prenatal Breastfeeding Self-Efficacy Scale.' Independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and post hoc (Tukey, LSD) analyses were employed to analyze differences in scale levels based on the descriptive characteristics of pregnant women. Differences between the proportions of categorical variables in independent groups were analyzed using Chi-square and Fisher exact tests.
Results: The average self-efficacy score for breastfeeding in planned pregnancies was found to be 75.625±12.654, while in unplanned pregnancies, it was 73.855±15.118. However, no statistically significant difference was detected in breastfeeding self-efficacy between planned and unplanned pregnancies (p>0.005). In planned pregnancies, significant differences were found in the breastfeeding self-efficacy score average concerning factors such as education, employment status, family type, total number of children, and the number of live births (p<0.05). On the other hand, in unplanned pregnancies, statistically significant differences were observed in the average breastfeeding self-efficacy score regarding factors like education level, spouse's education level, previous contraceptive use, and obtaining information about breastfeeding and breast milk (p<0.05).
Conclusion: The planned or unplanned status of pregnancy does not affect breastfeeding self-efficacy. However, certain socio-demographic characteristics, such as family type, employment status, education level, etc., do influence the levels of breastfeeding self-efficacy.

Key Words: Breastfeeding, planned pregnancy, unplanned pregnancy, self-efficacy