Metotreksat uygulanan ektopik gebelik olgularında 1. ve 4. gün ölçülen β-HCG değerlerindeki değişimin tedavi başarısınaöngörüsünün değerlendirilmesi
Evaluation of the foresight of treatment success: Changes in the measured β-HCG values on the 1st and 4TH day in ectopic pregnancy cases with applied methotrexate
Yazar: FERHAT YASİN ÖZKAYA
Danışman: UZMAN BAŞAK CINGILLIOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi / Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Gebelik-ektopik = Pregnancy-ectopic ; Koryonik gonadotropinler = Chorionic gonadotropins ; Metotreksat = Methotrexate ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
AMAÇ: Ektopik gebelikte tek doz metotreksat tedavisi uygulanan hastalarda tedavi
etkinliğini erken öngörmek ve tedaviyi yönlendirmek.
MATERYAL-METOD: Çalışmada, Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğine, 01/01/2015-31/12/2018 tarihleri arasında ektopik gebelik tanısıyla interne edilen ve MTX tedavisi uygulanan 133 hasta dosyası retrospektif incelendi. MTX tedavisi uygulamadan hemen öncesi ölçülen giriş β-HCG değeri (1.gün β-HCG değeri), tedavinin 4. günü alınan β-HCG değeri ve tedavinin 7. günü alınan β-HCG değeri not edildi. Hastalar tedavi etkinliğine göre gruplara ayrıldı. Bu hastalarda MTX tedavisinin 1. ve 4. gün β-HCG değerlerindeki değişim oranı SPSS kullanarak istatistiksel olarak hesaplandı ve rutinde tedavinin 4. günü ile 7. gün β-HCG değeri arasında %15'lik düşüşe göre başarısı öngörülen tedavinin 1-4. gün oransal/yüzde değişimiyle öngörü gücü hesaplandı.
BULGULAR: Olguların %63,9'unda tek doz MTX tedavisinin başarılı, %36,1'inde başarısız olduğu gözlenmiştir. İkinci doz MTX tedavisi de baraberinde değerlendirildiğinde toplam MTX tedavisi uygulanan hastaların %84,2 sinde medikal tedavinin başarılı olduğunu görmekteyiz.
Tek doz MTX tedavisi başarılı olan olguların giriş β-HCG değeri, tedavinin başarısız olduğu olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır (p=0,001).
Tek doz tedavisi başarılı olan olguların 4. gününde 1. güne göre β-HCG değerindeki düşüş, tedavisi başarılı olmayan olgulara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır (p=0,001). Ancak 2 doz MTX tedavi başarısı değerlendirildiğinde olguların serum β-HCG ölçümündeki bu düşüş, istatistiksel anlamlı değildir (p>;0,05). Tek doz MTX tedavisinin başarılı olduğu olgularda tedavinin 7. gününde 4. güne göre serum β-HCG değerindeki düşüş için elde edilen cut-off noktası ≥%12,4 iken, tedavinin 4. gününde 1. güne göre serum β-HCG değerindeki düşüş için elde
edilen cut-off noktası ≥%16 olarak saptanmıştır. Tek doz MTX tedavisinin başarısız olduğu ve cerrahiye giden hastaların 4. gününde 1. güne göre serum β-HCG değerindeki değişim için elde edilen cut-off noktası ≥-3,4 olarak saptanmıştır.
SONUÇ: Bizim çalışmamızda başarılı ve başarısız tüm hastalar birlikte ele alındığında ortalama β-HCG değerimiz 2606,16 mlU/mL'dır. 2000 mlU/mL altında 1. gün β-HCG değeri olan hastalarda tek doz MTX tedavisi ile hastaların %75,67'si başarılı olmuştur. Yine 1. gün β-HCG değeri 5000 mlU/mL'in altında olan hastalarda başarı oranımız %67,22, 5000 mlU/mL'nin üzerinde ise başarısızlık oranımız
%64,3'tür. 1. gün β-HCG değeri 5000 mlU/mL'nin üzerinde hastalarda MTX tedavisinin başarısız olma riski, β-HCG değeri 5000 altında olan hastalara göre 17.1 kat daha fazla bulunmuştur. 1. gün β-HCG değeri arttıkça başarı oranı düşse de bizim çalışmamızda MTX tedavisinin, β-HCG düzeyi 5000 mlU/mL'nin altındaki hastalarda %70' e varan başarı oranının olduğu görülmüştür. MTX tedavisi için kontrendikasyonu olmayan, hemodinamisi stabil hastalarda öncelikle MTX tedavisinin seçilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. 4. gün ölçülen serum β-HCG değerinin 1.güne göre %16 ve üzerinde düştüğü
olgularda hospitalizasyonu azaltmak amacıyla hastanın 4.günden sonraki takipleri ayaktan yapılabilir çünkü tedavi %84 ihtimalle başarılı olacaktır. Ancak daha az azalma olan ve yükselme olan olgularda tedaviye hastanede devam edilmesi daha uygun görünmektedir çünkü belirlenen cut-off üzerinde artış olan olgularda olguların yarıdan fazlası cerrahiye gitmiştir ve yine 2. dozun erken kararı açısından öngörümüz düşüktür. Bu sebeple halihazırda kullanılmakta olan 7. gün ölçülen β-HCG değerinin 4.güne göre değişiminin başarı kriteri olarak kullanılması daha kullanışlı
görünmektedir.
Anahtar Kelimeler: metotreksat, ektopik gebelik, dış gebelik, beta-hcg, MTX, B-
hcg

Abstract:
Evaluatıon of the foresıght of treatment success: changes ın the measured β-HCG values on the 1st and 4th day ın ectopıc pregnancy cases wıth applıed methotrexate

OBJECTIVE: To predict early treatment effectiveness and to direct the treatment in
patients who receive single dose methotrexate treatment in ectopic pregnancy.

MATERIAL-METHOD:In the study, Prof. Dr. The files of 133 patients who were hospitalized with the diagnosis of ectopic pregnancy and treated with methotrexate (MTX) between 01/01/2015 and 31/12/2018 in Cemil Taşçıoğlu City Hospital Gynecology and Obstetrics Clinic were retrospectively analyzed. Inlet β-HCG value (β-HCG value on day 1), β-HCG value taken on the 4th day of treatment and β-HCG value taken on the 7th day of treatment were noted just before MTX treatment. Patients were divided into groups according to treatment efficiency. The rate of change in β-HCG values on the 1st and 4th days of MTX treatment in these patients was statistically calculated using SPSS, and according to a 15% decrease between the 4th day of the routine treatment and β HCG value on the 7th day, the success of the treatment was predicted from the 1st and 4th days of the treatment. Prediction power was calculated with proportional / percentage change on the day.

RESULTS: It was observed that single dose MTX treatment was successful in 63.9% of the cases, and failed in 36.1%. When the second dose of MTX treatment is evaluated, we see that the medical treatment was successful in 84,2% of the patients who received total MTX treatment. The initial β-HCG value of the patients who were successful in single dose MTX treatment was found to be statistically significantly lower than the patients who failed treatment (p = 0.001).
The initial β-HCG value of the patients who were successful in single dose MTX treatment was found to be statistically significantly lower than the patients who failed treatment (p = 0.001). The decrease in the β-HCG value on the 4th day compared to the first day of treatment in cases who were successful in a single dose treatment was found to be statistically significantly higher than the cases whose treatment was not successful  (p = 0.001). However, when the success of 2 doses of MTX treatment was evaluated, this decrease in serum β-HCG measurement of the cases was not statistically significant (p> 0.05). In cases where single-dose MTX treatment was successful, the cut-off point obtained for the decrease in serum β-HCG value on the 7th day of the treatment compared to the 4th day was 12,4% , for the decrease in the serum β-HCG value on the 4th day of the treatment compared to the 1st day. The cut-off point obtained was determined as 16%. The cut-off point obtained for the change in serum β-HCG value on the 4th day of the patients who had failed single-dose MTX treatment compared to the 1st day was determined as surgery 3,4%.

CONCLUSION: In our study, when all successful and unsuccessful patients are considered together, our average β-HCG value is 2606,16 mlU/mL. In patients with β-HCG values below 2000 mlU/mL on day 1, 75,67% of the patients were successful with single dose MTX treatment. Again, our success rate is 67,22% in patients with β-HCG value below 5000 mlU/mL on day 1, and our failure rate is 64,3% if it is above 5000 mlU/mL. Patients with β-HCG values above 5000 mlU / mL on day 1 were found to be 17.1 times more likely to fail MTX treatment than patients with β-HCG values below 5000. Although the success rate decreases as β-HCG value increases on the 1st day, in our study, it was observed that the success rate of MTX treatment was up to 70% in patients with β-HCG levels below 5000 mlU/mL. We think that MTX treatment should be chosen as first line therapy in patients with stable hemodynamics and no contraindications for MTX treatment. In cases where the serum β-HCG value measured falls 16% and above on the 4th day compared to the 1st day, the follow-up of the patient after the 4th day can be done in an outpatient setting in order to reduce hospitalization because the treatment will be successful with an 84% chance. However, it seems more appropriate to continue the treatment in the hospital in cases with less decrease or increase, because in cases with an increase above the determined cut-off, more than half of the cases went to surgery and again our prediction in terms of the early decision of the second dose is low. For this reason, it seems more useful to use the change of β-HCG value measured on the 7th day of the current treatment compared to the 4th day as a success criterion. 

Keywords: B-hcg, beta-hcg, ectopic pregnancy, methotrexate, MTX