Türkiye kültüründe kolektivizm bir meta analiz
Collectivism in Turkey culture a meta analysis
Yazar: İLKER HACI ALİ BARAN
Danışman: PROF. DR. TÜRKER BAŞ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Savunma Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Psikoloji = Psychology ; Sosyoloji = Sociology ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bireysellik = Individualism ; Kolektivizm = Collectivisim ; Kültür = Culture ; Meta analizi = Meta analysis ; Toplulukçuluk = Collectivism ; Türk kültürü = Turkish culture ; Türkiye = Turkey

Özet:
İnsanı ve insanlığı anlama gayreti arttıkça bireyleri ve toplumları inceleyen araştırmaların miktarı da artmıştır. Toplumların arasında benzerlikler ve farklılıkların belirlenmesi ve bunların tanımlanması çerçevesinde pek çok yeni kavram ve kuram geliştirilmiştir. Bireycilik ve kolektivizm (toplulukçuluk) de bu kavramlar içerisinde en çok incelenenlerden biridir. Kültürlerarası çalışmalar içerisinde Hofstede'nin kültürel değerleri tanımlayan ve onların örgütsel değişkenlerle ilişkilerini ortaya koyan çalışması ve kuramının önemli bir yeri vardır. Bu çalışma batı kültürlerinin bireyci doğu kültürlerinin ise toplulukçu olduklarına işaret etmektedir. Gerek Hofstede (1980) gerekse onu takiben daha gelişkin kuram ve yöntem ile ortaya çıkan GLOBE araştırması (House ve ark., 2004) tarafından kültürlerarası farklılaşmayı açıklamak üzere çeşitli boyutlar önerilmiştir (Wasti, 2007). Bireycilik ve toplulukçuluk sadece psikoloji bilimine ait olan bir kavram değildir. Bu kavram aynı zamanda sosyal bilimler, davranış bilimleri ve beşeri bilimlerde edebiyattan dine, politikadan sosyolojiye kadar uzanmaktadır (Kağıtçıbaşı, 1997). Belirtildiği üzere pek çok alanın temelini oluşturan bireyci veya toplulukçu kültür yapısı ile ilgili pek çok araştırma yapılmıştır. Yapılan araştırmalar incelendiğinde bireycilik ve toplulukçuluk birbirinde farklı çok sayıda ölçeklerle araştırılmaya çalışılmış olmasına rağmen ulaşılan sonuçların birbirinden biraz uzak olduğu da bir gerçektir.Bu araştırmanın amacı, Türkiye Kültürünün bireycilik ve toplulukçuluk açısından uluslararası platformda nerede olduğunu tespit etmektir. Bununla birlikte bulunduğu yerin istatistiksel büyüklüğü hesaplanarak uluslararası ve yerli yazında karşılaştırma yapabilmeye imkan sağlamaktır. Türkiye ile ilgili bireycilik ve toplulukçuluk ilişkisini inceleyen tüm çalışmalar araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Bu kapsamda yayınlanmamış çalışmalar veya henüz yayın aşamasında olan çalışmalar da evrene dâhildir. Çalışmada örneklem olmayıp tüm evren incelenmeye çalışılmıştır. Meta analizi ile işlem yapılabilecek araştırma verileri ayıklanarak toplamda 36 veri satırıyla işlem yapılmıştır. Bireycilik ve toplulukçuluk önce alt boyutları olan yatay ve dikey şekilde ayrılarak sonra da yatay ve dikey boyutlar birleştirilerek analizler yapılmıştır. Analizler safha safha birleştirilmiş ve sonunda Türkiye'nin yatay bireycilik, dikey bireycilik, yatay toplulukçuluk, dikey toplulukçuluk, kümülatif bireycilik ve kümülatif toplulukçuluk etki büyüklüğü değerleri elde edilmiştir.Meta analitik ilişkilerin tespitinde tanımlayıcı metod olan Çalışma Etkileri (Study Effects) Metodu (Bangert-Drowns ve ark.,1983; Hedges & Olkin, 1985; Rosenthal & Rubin, 1982) uygulanmış, verilerin analizi ve yorumlanması için ise Borenstein ve Rothstein (2005) tarafından geliştirilen CMA 2.0 (Comprehensive Meta Analysis 2.0) istatistik paket programı kullanılmıştır. Meta analizi neticesinde ulaşılan elde edilen etki büyüklüğü bulguları kuramsal çerçeve bağlamında yorumlanmış ve Türkiye'nin değerleriyle ilgili değerlendirmeler ortaya konmuştur.Araştırmamızın bulguları ile Türkiye Kültürü'nde bireycilik ve toplulukçuluk arasındaki karmaşık ilişkilerin ortaya çıkarılması noktasında teoriye katkıda bulunulmuştur. Ayrıca ilişkiler meta analiz yöntemiyle analiz edilerek ülkemizde bugüne kadar yapılmış olan araştırma sonuçları birleştirilmiştir. Araştırma neticesinde ülkemizde yapılan bu çalışmaların bir özeti Türk yazınına sunulmuştur. Türkiye'deki araştırmacıların kültürlerarası çalışmalar için bireycilik ve toplulukçulukla ilgili nasıl bulgulara ulaştıkları gösterilmiş; ulaşılmış sonuçların toplamı açısından kümülatif etkiler ortaya konmuştur. Böylece yapılan çalışmaların toplam değeri belirtilmiş ve sonuçları bireycilik ve toplulukçuluk ilişkisini inceleyen çalışmalara teori oluşturması bakımından kaynak teşkil edecek seviyeye ulaşmıştır. Türkiye'nin dünyadaki yerinin bireycilik-toplulukçuluk açısından nerede olduğu tespit edilmiş; bu sayede diğer toplumlarla karşılaştırma yapılabilecek hale gelinmiştir.

Abstract:
As the efforts of understanding the humanbeing and the humanity increase, so does the number of the researches investigating the individual and the society. Several new concepts and theories are developed in the aspect of determination and description of similarities and differences among cultures. Individualism and collectivism are among the most investigated ones of these concepts. The study of the Hostede which describes the cultural values and presents their relations with the organizational variables holds an important place among the crosscultural works. This study indicates that western cultures are indivudialistic while the eastern ones are collectivist. Both the Hofstede research and the following research by GLOBE propose various dimensions for explaining crosscultural differences. The concepts of indivudialism and collectivism do not only belong to the science of psychology but also they are related with social sciences, behavioral sciences, humanitiesranging from literature to religion, politics to sociology. As aferomentioned, numerous researches regarding indivudialistic and collectivist cultural structure which underlie many other sciences have been carried out. When the performed researches are examined, we see that although there are numerous researches related to individualism andcollectivism, it is a fact that the outcomes of them are different.The aim of this research is to determine where the exact place of the Turkish culture in the international platform is, in the aspect of individualism and collectivism. İn addition that, calculation statical bigness of its place. Moreover, it enables a comparison within the national and the international literature by providing the statistical magnitude of its location. All the researches over indivudialism and collectivism relationship related to Turkey constitute the main part of the research. Both published and unpublished researches are included by research. The research does not include sampling, all the universe is investigated.Research data that can be processes via meta analysis are seperated. 36 data lines are processed in total. First, individualism and collectivism were seperated into horizantial and vertical subdimensions of them. Then these dimension were integrated and the analysis was performed. At the end, analyses were integrated phase by phase, and the effect size values of horizantal and vertical individualism , horizantal and vertical collectivism, cumulative individualism and collectivism were obtained. Study effects method that is the descriptive method for determination of meta analytical relations was applied and CMA 2.0 (Comprehensive Meta Analysis 2.0) statistics packet program developed by Borenstein and Rothstein was used for analysis and interpretation of data. The effect size findings obtained via meta analysis were interpreted within the context of conceptual framework and assessments regarding Turkey?s values were presented.The findings of our research has contributed the the theory in the context of revealing the complex relations between individualism and collectivism in Turkish culture. Moreover, previous researches in our country has been consolidated by meta analysing the relations. A summary of the previous studies in our country has been presented to Turkish literature as a result of the research. The findings of Turkish researhers regarding individualism and collectivism for crosscultural studies have been displayed, and the cumulative effects with regards to the set of obtained results have been presented. Thereby, the total value of the performed researches is specified and the results have come to a point to provide a source in respect to constitute a theory for the studies investigating the individualism and collectivism relationship. Where Turkey locates on earth with respect to individualism vs collectivism is determined and thus, it has been made possible to make comparisons with other societies.