Azerbaycan dış politikası'nda çoktaraflılık ilkesi
The principle of multilateralism in Azerbaijan foreign policy
Yazar: MAHAMMAD BAYRAMLI
Danışman: DOÇ. DR. ELİF TOPRAK
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çok taraflılık = Multilateralizm

Özet:
Bu tez çalışmasında bağımsızlık sonrası Azerbaycan dış politikası ve Azerbaycan'ın uluslararası toplum ile ilişkileri, İngiliz Okulu çerçevesinde incelenmiştir. Uluslararası ilişkilerde kurumsallaşmanın önemine vurgu yapılarak, uluslararası kuruluşlar aracılığıyla uluslararası topluma entegrasyon süreci, uluslararası toplum kavramının Batı/ Avrupa dışı bölgelere uygulamaları irdelenerek, karşılıklı beklentilerin birbiriyle örtüşüp örtüşmediği analiz edilmiştir. Bu bağlamda Azerbaycan'ın uluslararası kuruluşlarla işbirlikleri, aynı zamanda bölge devletleri ile yaşadığı çatışma ve işbirlikleri dikkate alınmıştır. Bağımsızlık sonrasında Azerbaycan dış politika karar alma mekanizmasının nasıl geliştiği, dış politikada stratejilerinin nasıl belirlendiği konuları tezin alt başlıkları olup, çalışmanın temel araştırma sorusu, uluslararası toplum kavramının Azerbaycan dış politikasındaki yeri ve çok taraflılık ilkesine etkileridir.  Uluslararası toplumun ortak değerlerinin benimsenmesi dış politika karar alma mekanizmasının bu değerlerle yapılandırılması, bağımsızlık sonrası Azerbaycan'ın uluslararası topluma entegrasyonuna pozitif yönde etki etmiştir. Ancak, jeopolitik  konumun vermiş olduğu ekonomik, tarihi ve siyasi şartlar da dikkate alınarak, Azerbaycan uluslararası toplum kurumlarının temel değerleri ile beraber, yakın coğrafi değerleri de önemseyerek dengeli bir dış politika izlemiştir. Bağımsızlık sonrası Azerbaycan'la Ermenistan arasındaki savaş durumunun halen devam etmesi ve bunun sonucunda Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünün bozulması, Kafkasya Bölgesini sıcak çatışma ortamına çevirmiştir. Dış politikada çok taraflılık ilkesine dayalı olarak, uluslararası kuruluşlarla ekonomik, siyasi ve askeri işbirlikleri, bölgede istikrarın sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
In this thesis, Azerbaijani foreign policy after independence is the focus of study and Azerbaijan's relations with the "international society" is analyzed within the framework of English School's international society theory. Emphasizing the importance of institutionalization in international relations, the process of integration with the international society through international organizations, the application of the concept of international society to the non-Western/ non- European regions are examined and if the mutual expectations of parties overlap with each other. In this context Azerbaijan's cooperation within international organizations, as well as the conflicts and cooperation with the states in Caucasia have been taken into consideration. After the independence, how the foreign policy decision-making mechanism was structured and how the strategies of foreign policy were determined are among the subtopics of the thesis. The adoption of the common values of the international society, the structuring of the foreign policy decision-making mechanism with these values had positive impact on the integration of post-independence Azerbaijan into the international society. However, taking into account the economic, historical and political conditions of the geopolitical position, Azerbaijan has pursued a balanced foreign policy by paying close attention to the geographical values as well as the basic values of the international society's institutions and international organizations. The war situation between Azerbaijan and Armenia after the independence and deterioration of the territorial integrity of Azerbaijan has turned the Caucasus region into a hot conflict environment. Based on the principle of multilateralism in foreign policy, economic, political and military cooperation with international organizations is of great importance in terms of ensuring stability in the region.