Kıyı peyzajlarının kültürel ekosistem servisleri açısından değerlendirilmesi: Trabzon kent merkezi örneği
Evaluation of coastal landscapes in terms of cultural ecosystem services: The case of Trabzon city center
Yazar: ELİF AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. NİLGÜN GÜNEROĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kıyılar insanoğlu için son derece önemli alanlardır. Kıyıların bu önemi sosyal ve ekonomik açıdan sunmuş oldukları olanakların fazlalığından kaynaklanır. Bu nedenle dünyada çağlar boyunca kıyılara olan ilgi azalmamış aksine bir refah göstergesi gibi insanlar kıyılara yakın olma eğilimi göstermiştir. İnsanlar kıyılardan sağlamış oldukları faydaları çeşitli ekosistem servislerini kullanarak elde etmektedir. Bu servisler, tedarik edici, düzenleyici, destekleyici ve kültürel hizmetlerdir. Kıyı alanlarının kişilere sunmuş olduğu ekosistem servislerinin belirlenmesi ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için koruma-kullanma ve yönetim konularına önem verilmelidir. 
Bu çalışmada Trabzon kenti kıyı alanlarından ekosistem servisleri tarafından sağlanan faydaların zamansal değişimi araştırılmıştır. Bu amaçla kent kıyılarının eski ve yeni durumu ekosistem servisleri açısından anket yöntemiyle araştırılmış ve karşılaştırılmıştır. Araştırmanın desteklenmesi amacı ile uzaktan algılama yöntemi kullanılarak arazi kullanım sınıflarının 1984 ile 2011 yılları arasındaki zamansal değişimi ortaya konmuştur. 
Çalışma sonucunda Trabzon merkez kıyılarında 30 yıl süresince meydana gelen değişimlere bağlı olarak ekosistem servislerinde azalmalar olduğu belirlenmiştir. Ayrıca kıyının kültürel ekosistem servisleri değerlendirildiğinde özellikle tarihi ve kültürel öğelerin önemli hizmetler sağladığı tespit edilmiştir. Kıyı ekosistemlerinin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
Coasts are very important areas for human beings in terms of the social and economic opportunities they offer. For this reason, the interest in shores throughout the world has not diminished, but people have tended to be close to the shores as an indicator of prosperity. People benefit from the shore by using various ecosystem services. These services are provisioning, regulating, supporting and cultural services. In order to determine the ecosystem services offered to the people by the coastal areas and to ensure their sustainability, protection-use balance, management issues should be given necessary importance.
In this study, the temporal change of the benefits provided by ecosystem services from the coastal areas of Trabzon city was investigated. For this purpose, the old and new condition of the city coasts were investigated and compared by applying field survey methodology. In order to support the research, the temporal change of major land use classes between 1984 and 2011 was demonstrated by using remote sensing technique.
As a result of the study, it has been determined that there are decreases in ecosystem services due to the changes occurring in Trabzon central coast for the last 30 years. Furthermore, when the cultural ecosystem services of the coast are evaluated, it is determined that especially historical and cultural elements provide important services. Suggestions have been made for the protection and sustainability of coastal ecosystems.