1982 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile 2004 Afganistan Anayasası'nda yasama dokunulmazlığının karşılaştırılması
A comparison on legislation immunity between the 1982 Fundamental Law of Republic of Turkey and the 2004 Constitutional Law of Afghanistan
Yazar: JAMSHİD NİKJO
Danışman: DOÇ. GONCA BAYRAKTAR-DURGUN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Afganistan = Afghanistan ; Anayasa 1982 = Constitution 1982 ; Anayasa = Constitution ; Dokunulmazlık = Immunity ; Türk Anayasası = Turkish Constitution ; Türkiye = Turkey ; Yasama dokunulmazlığı = Legislative immunity

Özet:
Yasama dokunulmazlığı tarihte ilk kez on üçüncü yüzyılda İngeltere'de doğmuş ve 1789 Fransız İhtilali'nden hemen sonra Fransa Anayasası'na ve devamında Kara Avrupa ve diğer ülkelerin anayasalarına girmiştir. Yasama dokunulmazlığı Türkiye'de ilk önce 1876 Anayasası'nda hüküm altına alınmış iken Afganistan'da 1964 Anayasası'nda yerini almış ve sonraki anayasalara da yansıtılmıştır. Yasama dokunulmazlığı milletvekillerinin görevlerini serbestçe yerine getirebilmeleri için tanınan yasama ayrıcalıklarından biridir. Bu kavram nispi niteliği taşıyan bir kavram olup, milletvekilini yasama üyeliği müddetince yasama göreviyle ilgili olmayan fiiller karşısında korur. Yani milletvekilleri haksız ve asılsız, gerek iktidar gücünü elinde tutan yürütme organı, gerekse özel kişiler tarafından ortaya atılacak ithamlara karşı korunmalıdır. Bu çalışmada yasama dokunulmazlığı, 1982 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve 2004 Afganistan Anayasası açısından mukayese edilmiş  olup,bu iki anayasa arasındaki yasama dokunulmazlığı konusundaki benzerlikleri ve farklarını göstermeyi amaçlamıştır. Türkiye'de oluşan tecrübelerin Afganistan için örnek olması da hedeflenmiştir. Bu amaçların ele almak için çalışma üç temel bölüme ayrılmıştır. Birinci bölümde yasama dokunulmazlığı kavramı ve tarihçesi; ikinci bölümde yasama dokunulmazlığının kapsamı ve istisnaları; ve üçüncü bölümde ise yasama dokunulmazlığının sona ermesi incelenmiştir. Her bölümde her iki anayasa ayrı başlıklar altında ele alınmış ve her bölüm sonunda benzerlikler ve farklılıklar açısından yorumlanmıştır. Bu çalışma açısından, iki anayasanın Fransa Hukukundan kaynaklanan anayasalar olarak benzerliklerinin farklılıklarından daha fazla olduğu ve yasama dokunulmazlığı bakımından birbirine çok benzediği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar kelimeler 	: 
Yasama dokunulmazlığı, 1982 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 2004 Afganistan Anayasası, Dokunulmazlığın kapsamı, Dokunumazlığın istisnaları, Dokunulmazlığın son bulması, Dokunulmazlığın kaldırılması.

Abstract:
Legislation immunity firstly appeared in England in the thirteenth century and then after the 1789 French Revolution, it entered into the French constitutional law and thereafter into the constitutional laws of Mainland Europe and other countries. Legislation immunity first took place at the 1876 Constitutional law of Republic of Turkey and at the 1964 Constitutional law of Afghanistan and it has also been seen at the consequent constitutional laws. Legislation immunity is one of the legislation tenures that is given to the members of parliament in order to provide them with necessary legal protection in order to realize their missions freely. This concept, as a relative character, protects the members of parliament against the acts that are not about its legislation mission during his/her membership. So the members of parliament must be protected against accusations that are untitled and unfounded, done either by the executive organs having the administrative power or private people. 
In this study, the legislation immunity has been studied to compare the 1982 Constitutional Law of the Republic of Turkey and the 2004 Constitutional Law of Afghanistan. It is the purpose of this study to show the similarities and differences between these two constitutional laws about the regulations on legislation immunity and benefit from the experiences of Turkey for Afghanistan. For dealing these purposes, the study divided into three parts. The first part has defined the concept and history of legislation immunity. The second part has evaluated the scope and details of the legislation immunity. And the third part has discussed the removal of legislation immunity. In the each part the two constitutional laws have been examined separately according to the subject and at the end of the each part their solutions, similarities and differences have been shown. According to this study, these constitutional laws have more similarities than differences. As inspiring from the French Law, the two constitutional laws have very similar rules in terms of legislation immunity.

Key Words  		: 
Legislation immunity, 1982 Constitutional Law of the Republic of Turkey, 2004 Constitutional law of Afghanistan, Scope of immunity, Details of immunity, removal of immunity, Waive of immunity