Anksiyete ve depresyon düzeyinin klinik periodontal durum, dişeti oluğu sıvısı, tükürük ve serum kortizol/ dehidroepiandrosteron seviyeleri üzerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of anxiety and depression on clinical periodontal status, gingival crevicular fluid, salivary and serum cortisol/dehydroepiandrosteron levels
Yazar: ÖMER ÇAKMAK
Danışman: DOÇ. DR. BANU ARZU ALKAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Dehidroepiandrosteron = Dehydroepiandrosterone ; Depresif bozukluk = Depressive disorder ; Depresyon = Depression ; Gingival oluk sıvı = Gingival crevicular fluid ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmanın amacı anksiyete ve depresyon düzeyleri, klinik periodontal durum ve dişeti oluğu sıvısı (DOS), tükürük ve serum kortizol, dehidroepiandrosteron (DHEA)/ dehidroepiandrosteron-sülfat (DHEA-S) seviyeleri arasındaki ilişkiyi değerlendirmekti. Çalışmaya, Eylül 2012 ? Şubat 2013 tarihleri arasında, Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Periodontoloji Anabilim Dalı?na başvuran 120 birey dahil edilmiştir. Beck depresyon, durumluk ve sürekli anksiyete ölçeklerinin (State-trait anxiety inventory 1-2) doldurulmasını takiben tüm dişlerin 6 yüzeyinden klinik periodontal ölçümler (Plak indeksi, gingival indeks, sondalanan cep derinliği (SCD), sondalamada kanama (SK) ve klinik ataşman kaybı) alınmıştır.  Dişeti oluğu sıvısı, tükürük ve serum örnekleri, klinik periodontal ölçümlerden bir gün sonra kortizol ve DHEA/DHEA-S analizleri için toplanmıştır. Hastalar SCD kayıtlarına ve periodontal hastalığın yaygınlığına göre 3 gruba ayrılmıştır: 1.Grup: SCD <5 mm olan hastalar; 2.Grup: SCD ?5 mm olan ve <7 bölgeye sahip hastalar ve 3.Grup: SCD ?5 mm olan ve ?7 bölgeye sahip hastalar. Dişeti oluğu sıvısı kortizol seviyesi değerlendirildiğinde gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). En kötü periodontal duruma sahip üçüncü grubun, en yüksek DOS kortizol ve DHEA seviyelerine sahip olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, gruplar arasında psikometrik ölçek, tükürük ve serum kortizol ve DHEA/DHEA-S değerleri açısından anlamlı farklılık olmadığı saptanmıştır (p>0.05). İncelenen tüm klinik periodontal parametreler ile DOS kortizol seviyeleri arasında ilişki bulunurken (p<0.05), tükürük ve serum kortizol ve DHEA/DHEA-S değerleri arasında ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Dişeti oluğu sıvısı DHEA seviyelerinin ise SCD ve SK ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Periodontitis olmayan hastalara kıyasla şiddetli periodontitis hastalarında DOS kortizol ve DHEA seviyelerinin yüksek olması, anksiyete ve depresyon ile periodontal durum arasında ilişki olduğunu düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler: Anksiyete; Depresyon; Kortizol; DHEA; Dişeti Oluğu Sıvısı.

Abstract:
The aim of this study was to examine the relationship between periodontal health status and anxiety and depression with regard to gingival crevicular fluid (GCF), saliva and serum cortisol and DHEA/DHEA-S levels. A total of 120 patients who referred to Department of Periodontology, Faculty of Dentistry, University of Erciyes, participated in the study between September 2012 and February 2013. After the completion of self-reported Beck Depression Inventory and State-Trait Anxiety Inventory 1-2, periodontal measurements (Plaque index, gingival index, probing pocket depth (PPD), bleeding on probing (BOP) and clinical attachment level) were taken from six sites of each teeth. Gingival crevicular fluid, saliva and serum samples were collected on the next day following clinical periodontal measurements for the investigation of cortisol and DHEA/DHEA-S levels. The patients were divided into three groups taking into consideration the probing pocket depth and the extent of periodontal disease as follows: Group 1: Subjects with teeth having PPD <5 mm; Group 2: Subjects with <7 sites having PPD ?5 mm and Group 3: Subjects with ?7 sites having PPD ?5 mm. Gingival crevicular fluid cortisol and DHEA values showed statistical differences between the groups (p<0.05). Group 3 with the worst periodontal health had the highest GCF cortisol and DHEA levels. However, there were no significant differences among the goups in terms of psychological scales, saliva and serum cortisol and DHEA/DHEA-S levels (p>0.05). While there was a significant correlation between GCF cortisol and all the clinical periodontal parameters examined (p<0.05), no correlation existed between saliva and serum corisol and DHEA-DHEA-S values (p>0.05). Gingival crevicular fluid DHEA levels also correlated with the PPD and BOP values (p<0.05). Gingival crevicular fluid cortisol and DHEA levels were higher in patients with severe periodontitis compared to those of non-periodontitis patients pointing to the relationship between anxiety/depression and periodontal status.
Keywords: Anxiety; Depression; Cortisol; DHEA; Gingival Crevicular Fluid.