Anadolu tümülüslerinin tipolojik açıdan incelenmesi
Typological investigation of Anatolian tumuli
Yazar: GÖRAY AVŞAR
Danışman: PROF. DR. AHMET ÜNAL
Hitit Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Frigler = Phrygian ; Helenistik Dönem = Hellenistic Period ; Lidya = Lydian ; Persler = Persians ; Tipoloji = Typology ; Tümülüsler = Tumuluses

Özet:
Nitelikleri tartışmalı bazı buluntular dışında, Anadolu'da tümülüslerin ilk
örnekleri Doğu Trakya'da karşımıza çıkmaktadır. Bölge tümülüslerinin en erken
örnekleri Erken Frig dönemine tarihlenir. Ancak en ihtişamlı Frig Tümülüsleri, Frigya
Bölgesinde yapılmıştır. Daha sonra Frigleri, Lydia, Greko-Pers, Hellenistik Dönem
takip eder. Anadolu'da yedi bölgeye de yayılmış olan tümülüslerin tanınmış örneklerine
Ege Bölgesi ve Akdeniz Bölgesinde rastlamış olmamıza rağmen Orta Anadolu başta
olmak üzere diğer bölgelerimizde yüzlerce tümülüs henüz resmi kayıt altına dahi
alınmamıştır. Tümülüsler aynı zamanda en az özen gösterilerek araştırılan ve en çok
tahrip edilen buluntular arasındadır ve dolayısıyla Anadolu arkeolojisinin üvey evladı
gibidir. Anadolu Tümülüsleri'nin karakteristik özelliklerini ana toprağa açılan çukurun
mezar odasına çevrilmesiyle yapılan Frig Tümülüsleri oluşturur. Frig Tümülüsleri'ni
kronolojik olarak Lydia Tümülüsleri takip eder. Lydia Tümülüsleri taştan yapılmış
mezar odalarına sahiptir. Daha sonraki süreçte bu kültür sırasını; Greko-Pers ve
Hellenistik Dönem Tümülüsleri takip eder. Greko-Pers ve Hellenistik Dönem
Tümülüsleri de kısmen Lydia Tümülüslerine benzemekle birlikte kültürel farklılıkları da
kendi içlerinde barındırırlar.
Bu çalışmada amacımız; Orta Anadolu'da uzun yıllar boyu ihmal edilmiş ve çoğu da
kaçak kazılar sonucunda defineciler tarafından yağmalanmış ya da müzelerin üstünkörü
çalışmış olduğu bu tümülüslere dikkat çekmektir. Bu tümülüslerin çoğunun tipolojileri,
buluntuları, mezar tipleri ve tarihlendirilmeleri ise meçhuldür. Amacımız arkeoloji
dünyasındaki bilindik tümülüslerin içerisinde bu tümülüsler nerededir? Sorusuna cevap
bulmak ve Anadolu'da tümülüslerin başlangıcı ve bu gelenekle birlikte kültürlerin
birbirleri ile etkileşimini anlamaya çalışmaktır.
Anahtar Kelimeler: Tümülüs, Frig, Lydia, Greko-Pers, Hellenistik Dönem.

Abstract:
The first Anatolian examples of tumuli emerged in Eastern Thrace. The earliest
examples of the region dated to the Early Phrygian period. But the most magnificent
Phrygian Tumuli were made in Phrygia. After Phrygian period Lydian, Greco-Persian,
Hellenistic periods followed. Aegean Region with its well-known examples of tumuli
spread to seven provinces in Anatolia and the Mediterranean region, although we have
come across hundreds of tumuli in our other regions, particularly in Central Anatolia
has not yet been even formally documented. Tumuli are also among the least researched
by showing care and most destroyed findings and therefore such findings are
stepchildren of Anatolian archeology. Turning the opened main soil pit to the grave
room was the characteristic feature of the Anatolian tumuli. Lydia followed
chronologically the Phrygian Necropolis. Lydia Tumuli have the stone burial chamber.
This culture in order to further process; followed by the Greco-Persian and Hellenistic
Tumulus. Greco-Persian and Hellenistic Necropolis in part by cultural differences, but
similar to Lydia Tumuli they host themselves.
Our goal in this study; For many years in Central Anatolia, and most neglected aspect it
was looted by treasure hunters as a result of illegal excavations or have worked in the
museum, which is cursory attention to these tumuli. Typology Most of these tumuli,
artifacts, tombs and dated if they are unknown. Our goal is where these tumuli in the
tumuli familiar in the world of archeology? Answer questions and Anatolia beginning of
tumuli with this tradition and the culture is to understand the interaction with each other.
Key Words: Tumulus, Phrygian, Lydian, Greco-Persian, Hellenistic Period.