Erken yıllar için Doğa Temelli Eğitim Programı (DOTEP-E)'nin okul öncesi çocuklarının doğaya ve bilime yaklaşımı ile duygu düzenleme becerilerine etkisi
The effect of the Nature-Based Education Program for the early years (DOTEP-E) on the approach to nature and science and the emotion regulation skills of pre-school children
Yazar: MERVE ÖNGEN
Danışman: PROF. DR. EBRU ERSAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, şehir merkezinde yaşayan 60-72 aylık çocukların doğayla bağını kuvvetlendirmeye yönelik bir müdahale programı [Doğa Temelli Eğitim Programı-Erken Yıllar'ın (DOTEP-E)] geliştirmek ve programın etkililiğini çocukların doğaya yaklaşımları, bilime yönelik motivasyonları ve duygu düzenleme becerileri açısından incelemektir. Araştırmanın yöntemi karma modelde iç içe karma desen olarak tasarlanmıştır. Nicel modelde yarı deneysel desen, nitel modelde ise durum deseni olarak belirlenmiştir. Çalışma grubunu 2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar Dönemi'nde Kütahya İli Merkez İlçesi'nde farklı iki okuldan iki deney, iki kontrol grubu olmak üzere 60-72 aylık 60 çocuk oluşturmaktadır. Deney gruplarında (D1=16, D2=15) toplam 31, kontrol gruplarında ise toplam 29 (K1=16, K2=13) çocuk yer almıştır. Araştırma verileri nicel boyutta "Kişisel Bilgi Formu", "Çocukların Bilime Yönelik Motivasyonları: Öğretmen Değerlendirme Ölçeği (ÇOBİM)" ve "Duygu Düzenleme Ölçeği (DDÖ)"; nitel boyutta ise "Bir Doğa Çiz-Görüşme Formu" ve "Araştırmacı Günlüğü" aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde gruplar arası karşılaştırmalar için Kruskal-Wallis testi, gruplar içi değişimler için ise Wilcoxon İşaretli Sıralar testi kullanılmıştır. Nitel veriler ise, içerik analiziyle çözümlenmiştir. Sonuç olarak; DOTEP-E programının, çocuklarda doğa tanımının değişmesine, doğayla ilgili olumlu tutum gelişmesine ve farkındalık oluşmasına katkı sağladığı tespit edilmiştir. Ayrıca bu programın çocukların duygu, düşünce ve davranış olarak doğaya yaklaşımlarını olumlu yönde geliştirdiği, doğayla bağlarını kuvvetlendirdiği ve duygusal gelişimlerini desteklediği de görülmüştür. Bu araştırmada doğada öğrenmeye yönelik gözlemlenen önemli bir gelişme de; DOTEP-E programının çocukların bilime yönelik motivasyonunu arttırması ve motivasyonu sürdürmelerini sağlamasıdır. Bu noktada DOTEP-E programının; çocukların bilim öğrenmeye ilgilerini arttırdığı ve bu ilginin devam etmesini sağladığı, aynı zamanda bilim öğrenmek için desteğe ihtiyaç duymadan bağımsızca hareket edebilmelerini desteklediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This research aims to develop an intervention program Nature-Based Education Program-Early Years (DOTEP-E), to strengthen the bond with nature of 60-72-month-old children living in the city centre and to improve the effectiveness of the program on children's approaches to nature, their motivation towards science and testing their skills emotion regulation. The research method was designed as an embedded mixed method in a mixed model. It was determined as a quasi-experimental design in the quantitative model and a case design in the qualitative model. The study group consists of 60 children aged 60-72 months, two experimental and two control groups, from two different schools in the Central District of Kutahya City in the Spring Semester of the 2021-2022 Academic Year. There were 31 children in the experimental groups (D1=16, D2=15), and 29 (F1=16, P2=13) children in the control groups. The research data were quantitatively "Personal Information Form", "Children's Motivation for Science: Teacher Evaluation Scale (ÇOBİM)", and "Emotion Regulation Scale (DBL)"; in the qualitative dimension, it was collected through "Draw a Nature-Interview Form" and "Research Diary". In quantitative data analysis, the Kruskal-Wallis test was used for comparison between groups, and the Wilcoxon Signed Ranks test was used for group changes. Qualitative data were analyzed by content analysis. In conclusion; it was determined that the DOTEP-E program changed children's definition of nature, enabled them to develop positive attitudes towards nature and created awareness. Also, this program contribute positively to their approach to nature regarding emotion, thought and behaviour and strengthens their ties with nature and support children's emotional development. A significant growth observed in this research towards learning in nature is; the DOTEP-E program aims to increase children's motivation towards science and maintain their motivation. It has been concluded that the DOTEP-E program increases children's interest in learning science and ensures that this interest continues. At the same time, it supports their ability to act independently without needing support to learn science.