Hadîs tekniği açısından Cibrîl Hadîsi ve İslâm düşüncesine yansımaları
The Cibril Hadith from point of technical of hadith and its effect to Islam thought
Yazar: BEKİR TATLI
Danışman: DOÇ.DR. BÜNYAMİN ERUL
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Din = Religion

Özet:
Tekniği Açısından Cibril Hadîsi ve İslâm Düşüncesine Yansımaları, Doktora Tezi, Danışman: Doç. Dr. Bünyamin Erul, VI + 353 s. Bu çalışmada, Cibril'in Hz. Peygamber' e (s.a.) bir insan suretinde gelerek İslâm, iman, ihsan ve kıyametin zamanı gibi konular hakkında sorduğu sorular ve bunlara onun verdiği cevaplar incelenmektedir. Tezimiz bir Giriş ve üç bölüme ayrılmıştır. Girişte kısaca bu hadisle neyin kastedildiği ve belirtilen olayın hangi zaman diliminde gerçekleştiği hakkında bilgi verilmiştir. Kanaatimizce söz konusu hadiste anlatılan olay Rasûlullah'ın ömrünün sonlarında ve bütün ahkâmın gelmesinin akabinde gerçekleşmiştir. Birinci bölümde Cibril hakkında genel bilgiler verilmiş ve gerek Tevrat ve İncil'de ve gerekse Kur'ân-ı Kerim ve hadislerde Cibril ile ilgili verilen bilgilere özetle değinilmiştir. Bunun akabinde ise Cibril'in görevi, vahyin geliş şekilleri ve Cibril'in insan şekline girişi (temessülü), Kur' ân dışı vahiy ve Sünnet-vahiy ilişkisi gibi konular üzerinde sınırlı biçimde durulmuştur. İkinci bölümde Cibril Hadîsi' nin tarikleri incelenmiştir. Bu bölümü "Buhâri Öncesi" ve "Buhârî Sonrası" şeklinde iki kısımda ele almayı uygun bulduk. İncelemelerimiz sonucunda Cibril Hadisi'nin sahabeden şu isimlere isnâd edildiğini gördük: Hz. Ömer, Abdullah b. Ömer, Ebû Hureyre, Ebû Zerr, Abdullah b. Abbas, Abdullah b. Mes'ud, Enes b. Mâlik, Umeyr b. Katâde, Ebû Âmir el- Eş'ari ve Cerir b. Abdillah el-Becelt Bunlar arasında ise en fazla Hz. Ömer-İbn Ömer ve Ebû Hureyre rivayetlerinin yaygınlık kazandığını söyleyebiliriz. Üçüncü bölümde ise bu hadisin İslâm Düşüncesi'ne etkileri araştırılmıştır. Burada, çeşitli mezheplere mensup ulemâmızın bu hadisi kendi branşlarına göre nasıl delil olarak kullandıkları incelenmek suretiyle, Cibril Hadisi'nin etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun sonucunda söz konusu hadisin ilk dönemlerden beri son derece yaygın olduğu ve ulemâ tarafından çoğu defa isnadı bile zikredilmeye gerek duyulmadan kullanıldığı müşahede edilmiştir. Biz de netice olarak bu hadisin sahih ve meşhur bir hadis olduğu kanaatine ulaştık. Anahtar Kelimeler: Cibril, gayr-i metluv vahiy, Cibril Hadisi, iman, İslâm, ihsan, temessül, kıyamet, kıyametin zamanı, kıyametin alâmetleri, beş gayb.

Abstract:
The Cibril Hadith from Point of Tecnical of Hadith and Its Effect to Islam Thought, Ph. D. Thesis, Advisor: Assoc. Prof. Bünyamin Erul, VI + 353 p. In this work, we have studied a famous hadith which called "Cibril Hadith". This hadith talks about Cibril's coming to the last Prophet Muhammed (peace be upon him) and his questions to him relating to Islam, iman, ihsan and time of the saat (resurrection). We have separeted the study an Introduction and three parts. Firstly we have explained the phrase of "Cibril Hadith" and what does it mean. After this we have explained the period of time of Cibril's coming to Prophet Muhammed (p.b.u.h) and his questions. We think that the period of time of this well-known event in the end of life of Prophet Muhammed (p.b.u.h.). In the Part I, we have studied Gabriel Angel of Revelation and his duty and function. We have explained position/importance of Gabriel in the Old Testament, New Testament andKur'ân the last divine book. In the Part H, we have studied Cibril Hadith's isnads and matns/texts. We have separeted the this topic two parts. In the first part of this, we have studied isnads and mains of this hadith in part of time before Ebu Abdillah al-Bukhari (d 256). And this part of the thesis is called "Term/period of time of Before Bukhari". The other part of this topic is called "Term/period of time of After Bukhari". We have seen that Cibril Hadith is coming us from Omar, Abdullah b. Omar, Abu Hurayra, Abu Zerr, Enes b. Malik, Abdullah b. Abbas, Abdullah b. Mesud, Umeyr b. Katade, Abu Amir al-Ash 'ari and Cerir b. Abdullah el-BecelL Lastly in the Part III, we have explained effect of Cibril Hadith to Islam Thought We have seen clearly that this hadith have been well-known since early period of Islam. We think this hadith is really sahih and meşhur (famous). In the end of this thesis we have made diagrams about Cibril Hadith's ricals (people of isnads). Keywords: Cibril, Gabriel, Cibril Hadith, Islam, iman, ihsan, resurrection, signs of kıyamet (Doomsday/the end of the world).