Bireysel ve takım sporcularında bağlanma stilleri ile başarı hedefleri arasındaki ilişkide kontrol odağının aracı etkisi
The mediator effect of locus of control in the relationship between attachment styles and achievement goals in individual and team athletes
Yazar: ELİF BALIKÇI
Danışman: PROF. DR. CENGİZ KARAGÖZOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Egzersiz ve Spor Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Bağlanma = Attachment ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Bireysel sporlar = Individual sports ; Denetim odağı = Locus of control ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Kaygılı ve kaçınan bağlanma = Attachment anxiety and avoidance ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Takım sporları = Team sports ; Yetişkinlerde bağlanma = Adult attachment

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı bireysel ve takım sporcularında bağlanma stilleri ile başarı hedefleri arasındaki ilişkide kontrol odağının aracılık etkilerini incelemektir. Ayrıca bağlanma düzeylerinin etkisi kontrol altına alınarak bağımlı değişkenler olan başarı hedefleri ve kontrol odağının cinsiyet, spor türü ve spor deneyimine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya bireysel ve takım sporu yapan 18-35 yaş aralığında 163 kadın, 187 erkek olmak üzere 350 sporcu katılmıştır. Katılımcılara "Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri Kısa Formu", "Sporda 2x2 Başarı Hedefleri Envanteri", "Rotter'in İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği", "Kişisel Bilgi Formu" uygulanmıştır. Verilerin analizinde bootstrap tekniğiyle aracılık ve çok değişkenli kovaryans analizi kullanılmıştır.
Bulgular: Yapılan çok değişkenli kovaryans analizinde, bağlanma düzeyleri kontrol edildiğinde, başarı hedefleri ve kontrol odağında cinsiyete göre farklılık bulunmuştur. Spor türü ve spor deneyimine göre anlamlı bir farklılık yoktur. Aracılık analizi sonuçları, kaygılı bağlanma ile ustalık-kaçınma arasındaki ilişkide kontrol odağının aracılık etkisi olduğunu göstermektedir. Ayrıca kaçınan bağlanma ustalık-yaklaşma ve ustalık-kaçınmanın negatif yönde anlamlı belirleyicisidir. Kaygılı bağlanma ustalık-yaklaşmanın negatif yönde; ustalık-kaçınma, performans-yaklaşma, performans-kaçınma ve kontrol odağının pozitif yönde anlamlı belirleyicisidir. Kontrol odağı ustalık-kaçınmanın pozitif yönde anlamlı belirleyicisidir.
Sonuç: Bireysel ve takım sporcularının bağlanma stillerinin kontrol odağı aracılığı ile başarı hedeflerini etkilediği söylenebilir.
Anahtar Kelimeler: Bağlanma, başarı hedefleri, kontrol odağı.

Abstract:
Objective: The aim of this study is to examine the mediating effects of locus of control in the relationship between attachment and achievement goals in individual and team athletes. It is to examine whether achievement goals and locus of control as dependent variables, differ according to gender, sport type and sport experience by controlling the effect of attachment.
Method: Total 350 individual and team athletes, between the ages of 18-35 participated in the study. "Experiences in Close Relationships Scale Short Form", "2x2 Achievement Goals Questionnaire for Sport", "Rotter's Internal-External Locus of Control Scale", "Personal Information Form" were applied to the participants. Mediation and MANCOVA were used in the analysis of the data.
Result: In the MANCOVA, when attachment were controlled, a gender difference was found in achievement goals and locus of control. There is no significant difference according to sport type and sport experience. Mediation analysis results show that locus of control has a mediating effect on the relationship between anxious attachment and mastery-avoidance. Avoidant attachment is a negative significant predictor of mastery-approach and mastery-avoidance. Anxious attachment significantly predict mastery-approach negatively; mastery-avoidance, performance-approach, performance-avoidance and locus of control positively. Locus of control is a positive significant predictor of mastery-avoidance.
Conclusion: It can be said that attachment styles of individual and team athletes affect their success goals through locus of control.
Keywords: Attachment, achievement goal, locus of control.