Etlik damızlık dişilere kortikosteron verilerek oluşturulan maternal stresin yumurta kortikosteron düzeyine, embriyo ve civcivlerde gelişme ve fizyolojik parametreler üzerine etkileri
Effects of maternal stress induced by corticosterone in broiler breeder hens on egg corticosterone level, development and physiological parameters in embryo and offspring
Yazar: ELİF BABACANOĞLU
Danışman: PROF. DR. SERVET YALÇIN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Stres = Stress

Özet:
Maternal etkiler, eklemeli çevresel etkileri ve fenotipik varyasyona katkıda bulunan genotip*çevre etkilerini içinde barındırır ve yavrunun morfolojik özelliklerini, performansını ve davranışını etkiler. Kanatlılarda anneden bağımsız gelişen embriyo, maternal etkilerin ortaya konması açısından iyi bir modeldir. Kanatlılarda stres koşullarında salgılanan temel hormon olan ve plazmadan yumurtaya aktarılan kortikosteron (KORT) yavrunun metabolizmasını, bağışıklığını etkiler ve ebevyn-yavru iletişimini sağlar. Bu tezin amacı, etlik damızlıklara yemle KORT verilerek yaratılan maternal stresin (MS) embriyonun morfolojik ve fizyolojik özellikleri ile civcivlerin gelişmesine etkisini ve stres koşullarına tepkilerini incelemektir. Bu amaçla, 1. denemede, etlik damızlık dişilere 1, 1.5 ve 2 mg KORT/tavuk/gün, 7 gün boyunca yemle verilerek yumurta sarısında en yüksek KORT düzeyine yol açan doz belirlenmiştir. Bu doz (2 mg KORT/tavuk/gün) 2. denemede 14 gün boyunca damızlık dişilere verilmiş ve kuluçkalanan yumurtalarda embriyo gelişimi incelenmiştir. Üçüncü denemede ise bu yumurtalardan çıkan civcivler akut (taşıma+açlık) ve kronik strese (yüksek yerleşim sıklığı, YYS) maruz bırakılarak verim ve fizyolojik özellikleri izlenmiştir.KORT dozu arttıkça plazma ve sarı KORT düzeyi, ürik asit, glikoz konsantrasyonu ve heterofil:lenfosit oranı artmıştır. MS grubunda kontrole göre embriyo ağırlığı artarken, çıkışta civciv ağırlığının değişmediği, incik ağırlığının, tibia ve femur uzunluklarının gerilediği saptanmıştır. MS kuluçka süresini değiştirmemiş, yumurta su kaybını ve embriyo ölümlerini arttırmıştır. Akut stresin günlük civcivlerde kan parametreleri üzerine etkisi olmadığı saptanmıştır. MS grubu piliçler kontrole göre daha fazla ağırlık kazanmış, gaga ve incik uzunluğu gerilerken, yüz ve incikte asimetri artmıştır. MS piliçlerde plazma KORT ve biyokimyasal kan parametrelerinin düzeyleri kontrole benzer olurken, kan pCO2 ve HCO3- düzeyi gerilemiştir. Kronik stres koşullarında MS piliçlerde kan Cl- ve K+ düzeyinin artması ve hareketsiz kalma süresinin gerilemesi stres koşullarına daha iyi uyum sağladıkları şeklinde yorumlanmıştır.Bulgularımızın, sarıdaki yüksek KORT düzeyi ile şekillenen dolaylı MS'in yavrunun fizyolojisi, morfolojisi ve davranımını etkileyerek kalıcı etkilere yol açtığını ortaya koyduğu sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Maternal effects which include additive environmental effects and interaction between genotype and environment, can affect morphologic traits, performance and behaviour of the offspring. Avian embryo which develops independent from mother, is a very well known model to study the maternal effects. Corticosterone (CORT) is the main hormone secreted under stress conditions, transferred to egg from plasma and affects metabolism, immunity of offspring and provides parent-offspring communication. The aim of the present thesis is to evaluate the effect of maternal stress (MS) created by feeding CORT on morphological and physiological traits in embryo and growth and stress response in offspring. With this purpose, in the 1st trial, 1, 1.5 and 2 mg CORT/hen/day was given in feed to broiler breeder hens for 7 days to determine the dose which results the highest egg yolk CORT concentration. In the 2nd trial, broiler breeders fed with the dose obtained in the 1st trial (2 mg CORT/hen/day) for 14 days and embryo development was studied during the incubation period. Hatched chicks from those eggs from the 2nd trial were exposed to acute (transport+starvation) and chronic stress (high stocking density, YYS) and performance and physiological traits were measured in the 3rd trial.Increasing in the CORT feeding level resulted in an increase in plasma and yolk CORT, uric acid, glucose concentration and heterophil: lymphocyte ratio. Compare to control, higher embryo weight was obtained in MS during the incubation, however there was a decrease in shank weight, lengths of tibia and femur. MS chick weight was similar to control at hatch. While the duration of the hatching process was not affected by MS, water loss and embryonic mortalities were increased in MS eggs. There was no effect of acute stress on blood parameters of day old chicks. MS broilers were heavier compare to control but shorter beak and shank was obtained with higher relative asymmetry in face and shank. While plasma corticosterone and biochemical blood parameters were similar in control and MS broilers, blood pCO2 ve HCO3- levels decreased in MS. The higher levels of blood Cl- ve K+ and shorter tonic immobility duration obtained in MS broilers under chronic stress may indicate adaptation to the environment.It was concluded that MS obtained by higher CORT concentration in the egg yolk may affect physiological, morphological and behavioural traits of offspring.