Sağmal ineklerde yaz aylarında duş ve fan uygulamasının süt verimi, kompozisyonu ve fizyolojik parametreler üzerine etkileri
Effect of fan and shower cooling systems on dairy cows milk yield, milk components and physiological parameters during the summer months
Yazar: CİHAN ÇAKMAKÇI
Danışman: PROF. DR. SERAP GÖNCÜ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zooloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada duş, fan ve duş+fan uygulamalarının Siyah-Alaca süt ineklerinin yem tüketimi, süt verimi, süt kompozisyonu ve bazı fizyolojik parametreler (deri sıcaklığı,rektal sıcaklık ve solunum sayısı) üzerine etkileri konusunda 2 deneme yürütülmüştür. Denemeler Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Süt Sığırcılığı Tesislerinde 2012 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında yapılmıştır. Her deneme toplam 3 hafta sürmüş ve ilk 10 gün adaptasyon dönemi olarak kabul edilmiştir. Birinci denemede duş başlıklarının, debisi 0.3 L/dakika ikinci denemede ise 0.5 L/dakika?dır. Her iki denemede de, gruplar, duş ve fan uygulanmayan (Kontrol), fan ile serinletilen (Fan), duş ile serinletilen (Duş) ve duş+fan ile serinletilen (Duş+Fan) şeklinde düzenlenmiştir. 
Deneme I?de  duş. fan ve interaksiyon etkileri yem farkı (YF) ve VKPD değerleri üzerine etkileri önemli (P<0.05) olarak tespit edilirken, diğer parametreler üzerine ise önemsiz (P>0.05) bulunmuştur. Ancak YF üzerine fan ve duş+fanın interaksiyon etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edilmiştir.  Deneme II?de SVE üzerine duşun etkisi önemli (P<0.05) bulunmasına karşın diğer parametreler üzerine duş. fan ve interaksiyon etkileri önemli bulunmamıştır (P>0.05). 
Deneme I çalışmada rektal sıcaklık, solunum sayısı ve deri sıcaklığı için yapılan analizler sonucu gruplar arası fark bakımından akşam saatlerinde ölçülen rektal sıcaklık değerlerinde duş etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edilirken deri sıcaklığında ise akşam saatlerinde ölçülen değerlerde duş, fan ve interaksiyon etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edilmiştir.  Deneme II?de  ölçümün yapıldığı akşam saatlerinde rektal sıcaklık üzerine duşun etkisi önemli (P<0.05) bulunmuştur. Solunum sayısı için akşam saatlerinde yapılan ölçümlerde duşun etkisi önemli (P<0.05) olarak tespit edimiştir. 
Her iki deneme döneminde de sonuçlarına göre süt verim ve kompozisyonu açısından fark olmamasına rağmen hayvanların fizyolojik parametre ölçüm sonuçlarının yüksek olması ve muamele grupları bölmelerinde tespit edilen SNİ eşik değerlerininde stres eşik değeleri üzerinde olması hayvanlarda hafif ve orta şiddette sıcaklık stresi oluşmuştur. Süt verim düzeylerinin yüksek verim düzeyinde olmaması etkilerin önemli çıkmamasında bir neden olarak düşünülebilir. Ayrıca, çalışmanın kullanılan duş ve fan çalışma sürelerinin uzatılması ve kapasitelerinin artırlmasıyla birlikte gece serinletmenin yapılasının faydalı olabileceği düşünülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: süt sığırı, sıcaklık stresi, serinletme, fizyolojik parametreler

Abstract:
The objectives of the study were to determine the effect of Fan, Sprinkler and Fan+Sprinkler cooling of dairy cows under a hot and humid climate on intake, milk yield, milk components and some physiological parameters (skin temperature, rectal temperature and respiration rate) in 2 experiments. The experiments were conducted on dairy cows unit located at revolving fund, Faculty of Agriculture, Cukurova University during the months of July and August, 2013.
Each experiment lasted three weeks and adaptation period has been considered as the first 10 days. Flow rate of sprinklers of the first experiment were 0.3 L/min, for the second experiment were 0.5 L/min. In both experiment cows used in the study were divided into 4 groups, as no cooling (Control), fan cooling (F), shower cooling (SH) and shower and fan cooling (SH+F).
In first experiment, there was significant (P<0.05)  effect of treatment and interaction on changes in feed intake (CFI) and changes in body condition score, while there was no significant (P>0.05)  treatment effect on the other parameters. However, there were significant effect (P<0.05) of fan and interaction by shower on CFI.
Despite the presence of a significant effect (P<0.05) of SH on efficiency of milk production (EMP), there were no significant effect (P> 0.05) of SH, F and interaction on the other parameters.
Whereas the results of statistical analisis for physiological parameters on first experiment show that, there were significant effect (P<0.05) of  SH on rectal temperature measured at 15:30, there were significant effects (P<0.05) of SH, F and ineraction on skin temperature measured at 15:30.
Result of second experiment show that, there were significant effect (P<0.05) of  SH on rectal temperature measured at 15:30. There were significant effect (P<0.05) of SH on respiration rate measured at 15:30, in addition to this, the lowest value was found in SH group the highest value was found in F group.  
Depite of the result of both experiments show that there were no sisgnificant differences between groups in respect of high level of milk yield and milk composition and found level of THI highest then threshold THI for dairy cows were indicate mild and moderate heat stress on cows.
In this regard, at the low levels of milk yield of experimental group of animals can be considered as a reason for the lack of a significant effect.
In addition, cows used in this study were primiparous and milk yields are given relatively low, implementation of cooling methods can be suggestible for multiparous cows in Cukurova climate conditions.
	
Keywords: dairy cows, heat stress, cooling, physiological parameters