Hepatit B aşısı geliştirme ve hepatit B aşılarının etkinliğini artırmaya yönelik yaklaşımlar
Approaches for the development of HBV vaccine and improvement the effectiveness of HBV vaccine
Yazar: İBRAHİM HATİPOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. AYNUR BAŞALP ; PROF. DR. HÜLYA SİVAS
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Aşı teknikleri = Graft techniques ; Hepatit B = Hepatitis B

Özet:
Hepatit B Virüsü (HBV) enfeksiyonu dünya genelinde önemli bir sağlık sorunudur. Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre dünya nüfusunun üçte biri bu virüs ile enfektedir, yaklaşık 370 milyon kişi ise kronik hepatit B hastasıdır. Aşının ve tedavi edici ilaçların varlığına rağmen HBV enfeksiyonuna bağlı nedenlerden dolayı her yıl yaklaşık olarak 1 milyon kişi ölmektedir. Bu nedenle ucuz ve etkili alternatif yeni nesil aşılara ihtiyaç vardır.Bu tez kapsamında yapılan çalışmalarda özellikle hepatit B taşıyıcılarında virüse karşı oluşan immün toleransın kırılması amacına yönelik alternatif aşı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İlk olarak faj gösterim tekniği kullanılarak M13 faj üzerinde hepatit B virüsü yüzey antijenini (HBsAg) eksprese eden rekombinant fajların anti-HBsAg yanıt oluşturmadaki etkisi BALB\c, BALB\cj, kronik hepatit B modeli transgenik (HBV-tg) farelerde ve hibrit (C57BL/6J×BALB/c) farelerde araştırıldı. İkinci çalışmada ise ticari HBV aşısı ve anti-HBsAg monoklonal antikoru kullanılarak aşı-antikor kompleksi oluşturuldu ve kompleksin HBV-tg farelerdeki terapötik etkisi araştırıldı. Yapılan son çalışmada ise HBV-tg farelerdeki immün toleransın kırılması için dentritik hücre aşısı denendi. Bu amaçla HBV-tg farelerin kemik iliği hücreleri in vitro ortamda dentritik hücrelere farklılaştırıldı. Daha sonra farklılaşan hücreler aşı, aşı-antikor kompleksi veya antikor ile yüklü veya yüksüz olarak HBV-tg farelere immünize edilerek farelerde oluşan terapötik yanıt araştırıldı.Elde edilen sonuçlarda taşıyıcılarda immün toleransın kırılması için güçlü adjuvanların kullanılması gerektiği ve bireylerin genetik farklılıklarının immün yanıt üzerine etkili olduğu belirlendi. Ayrıca dentritik hücrelerin yüklenmesinde ticari HBV aşılarının uygun olmayacağı tespit edildi.

Abstract:
Hepatitis B virus (HBV) infection is a serious health problem all over the world. According to World Health Organization (WHO) one third of the world population have been infected with HBV and 370 million are chronic carriers of HBV. Despite the presence of the HBV vaccine and therapeutic drugs, about 1 million people die each year from HBV related diseases. Therefore, the more effective and cheaper alternative HBV vaccines are necessary.In this thesis, alternative vaccine studies were performed to overcome the immune tolerance especially in HBV carriers. In the first part of the study, the effect of recombinant phages expressing HBV surface antigens (HBsAg) on anti-HBsAg response was investigated in BALB/c, BALB/cj, HBV transgenic (HBV-tg) and hybrid (C57BL/6J×BALB/c) mice. In the second part of the study, commercial HBV vaccine was complexed with anti-HBsAg monoclonal antibody and its therapeutic effect was investigated in HBV-tg mice. In the last part, dendritic cell vaccine was used to overcome the immune tolerance in HBV-tg mice. For this aim, Dendritic cells were derived from bone marrow in vitro. The therapeutic effect of dendritic cells in the presence or absence of HBV vaccine, vaccine-antibody complex was investigated in HBV transgenic mice.Results have shown that, strong adjuvants should be used to induce immune response in HBV carriers and genetic background is effective on immune response. Our results also indicate that HBV vaccine should not be used for the stimulation of dendritic cells.