Uyarıcı ve sunum türünün beyin fırtınasında yaratıcılığa etkisi
Influence of type of stimuli and presentation on creativity  
in brainstorming
Yazar: ZELİHA BALCI
Danışman: PROF. DR. HAMİT COŞKUN
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beyin fırtınası = Brainstorming ; Bilişsel uyarım = Cognitive stimulation ; Oturum etkisi = Session evaluation ; Sunum türü = Presentation type ; Uyarıcılar = Stimulants ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Literatürde uyarıcı türlerinin bilişsel etkileri üzerine; çağrışımsal bellekte düşünce arama (Nijstad ve diğ., 2010), ikili kodlama (Paivio,1986,1991) ve bilişsel uyarılma (Paulus,2000) gibi bazı modeller bulunmasına rağmen bu modellerin verilen görsel uyaranların yaratıcılık üzerindeki etkisini açıklama da yetersiz kaldığı görülmektedir. Yapılan bu araştırmada katılımcılara Bolu ile ilgili bilgiler (göller, tarihi yerler ve yerleşim yerleri) görsel, yazılı ve hem görsel hem yazılı olmak üzere üç şekilde sunulmuştur ve katılımcılar Bolu'da turizmi geliştirmek için neler yapılabileceği ile ilgili 12 dakikalık beyin fırtınasına tabi tutulmuşlardır.              
     Araştırmanın sonuçları resim ve yazının birlikte verildiği koşullarda yalnızca yazı ve yalnızca resim verilen koşullara göre katılımcıların daha fazla özgün düşünce ürettiklerini göstermektedir. Öte yandan resim koşulunda bulunanlar ile hem resim hem yazı koşulunda bulunanlar arasında anlamlı bir fark bulunamamaktadır. Verilen bilgi türlerinin de anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. 
     İkinci araştırmada ise sunum türü sabit tutularak uyarıcı türünün etkisinin ne kadar geçerli olduğu bir kez daha incelenmiştir. Birinci araştırmadan farklı olarak ikinci araştırmada uyarıcı türleri hem resim hem yazı ve sadece yazı şeklinde ikiye düşürülmüştür. Ayrıca bu araştırmada uyarımların oturumun başlangıcında ve ortasında verilmesinin etkisi de incelenmiştir. Oturumun başında yer alan katılımcılar uyaranları 10 saniye aralıklarla inceledikten sonra beyin fırtınası yönergesini okumuş ve 12 dakikalık süre içerisinde düşüncelerini yazmışlardır. Oturumun ortasında yer alan katılımcılara ise uyaranlar 6. dakikanın sonunda verilmiştir. Katılımcılar uyaranları 10 saniye aralıklarla incelemişler ve sonrasında beyin fırtınasına tabi tutulmuştur.
     Araştırmanın sonuçları resim ve yazının birlikte verildiği koşullarda, sadece yazı verilen koşullara göre katılımcıların daha fazla sayıda özgün düşünce ürettiklerini göstermektedir. Buna ek olarak uyaranların oturumun ortasında verildiği katılımcılar, uyaranların oturumun başında verildiği katılımcılara göre daha fazla sayıda özgün düşünce üretmişlerdir. Bulgular ilgili literatürün ışığı altında tartışılmıştır.

Abstract:
Even though in the literature there have been some explanation (Cognitive Stimulation (Paulus, 2000)), Dual Coding (Paivio,1986,1991), Search for Ideas in Associative Memory (Nijstad et. al, 2010)) about the influence of stimuli types, these explanations are not enough to explain the effects of visual stimuli on creativity. In the first experiment; the visual, written, both visual and written information about some places (lakes, historical places and residence places) related to Bolu were given to the participants. Then they were allowed to brainstorm on the ways to attract tourists to Bolu city for 12 minutes period.
     The findings of the first experiment showed that the participants in picture-word condition and those in the picture condition generated more unique ideas than those in the written condition. However, there was no significant difference between the participants in the picture-word condition and those in the picture condition. Also, the type of the topic did not produce a significant effect. The second experiment investigated, holding topic type as constant, whether or not the influence of stimuli type was valid in other conditions. Being different from the first experiment; the second experiment also examined the influence of session effect (first session and second session). In other words, the effect of giving stimulants at the beginning of the session and in the middle of the session was also examined in this study. The participants at the beginning of the session did read the brainstorming instructions after reviewing the stimuli for 10 seconds and generate their ideas within a 12-minute period. The participants in the middle of the session were exposed to stimuli at the end of the 6th minute. The participants reviewed the stimuli for 10 seconds and then were allowed to continue the brainstorming for 6 minutes.
     The results of the experiment showed that participant in picture-word condition generated more unique ideas than those in the written condition. In addition, the participants seeing stimuli in the middle of the session condition generated more unique ideas than those participants seeing stimuli at the beginning of the session condition. Findings were discussed in lights of the current literature.