Yerbademinin ( Cyprus esculentus L. ) temizleme ve sınıflandırma olanaklarının belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on determining the cleaning and classification possibilities for tigernut ( Cyprus Esculentus L. )
Yazar: CEREN ÖZGE ÖNEL
Danışman: PROF. DR. AHMET İNCE
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Yerbademi sahip olduğu özellikler nedeniyle birçok sektörde hammadde olarak kullanılabilme potansiyeli nedeniyle ülkemizde ilgi çeken bir bitki olmaya başlamıştır. Bununla birlikte, hasat ve hasat sonrası mekanizasyon zincirinin eksikliği nedeniyle üretimi ve mamul haline gelmesi zor ve maliyeti yüksektir. Bu nedenle üretimi yaygınlaşmadığından yeteri kadar değerlendirilemeyen bir üründür. 
Hasat sonrası temizleme ve sınıflandırma işlemlerinin birincil amacı en az kayıpla ürünü mamul haline getirmektir. Bu noktadan hareketle, bu çalışmada yerbademinin temizlenmesi ve sınıflandırılmasına yönelik bir işlem zinciri ve bu zincirde kullanılabilecek yöntemler belirlenmeye çalışılmıştır. Temizleme işlemi kaba temizlemeden sonra durgun ve akışlı su kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sınıflandırma işleminde ise oblong delikli döner bir tambur kullanılarak etkinlik belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar istatiksel olarak değerlendirilmiştir.
Temizleme ve sınıflandırma işlemlerinde yerbademinin fiziko-mekanik özellikleri göz önüne alınmıştır. Yapılan denemelerde temizleme süresi 2 dakika olarak saptanmıştır. Yıkamanın durgun suya göre akışlı suda daha verimli olduğu belirlenmiştir. Akışlı suda temizleme etkinliği %93,05 olarak bulunmuştur. Sınıflandırma makinasının en yüksek etkinliği 15 devir/dakikalık dönü hızında ortalama %66,53 olarak hesaplanmıştır.

Abstract:
Tigernut has become a plant of interest in our country due to its properties and potential to be used as raw material in many sectors. However, due to the lack of harvest and post-harvest mechanization chain, it is difficult and costly to produce and turn into finished products. For this reason, it is a product that cannot be evaluated sufficiently because its production has not become widespread.
The primary purpose of post-harvest cleaning and classification processes is to turn the product into finished product with the least loss. Starting from this point, this study tried to determine a process chain for cleaning and classifying tigernut and the methods that can be used in this chain. The cleaning process was carried out using still and flowing water after rough cleaning. In the classification process, efficiency was determined by using a rotating drum with oblong holes. The results obtained were evaluated statistically.
Physico-mechanical properties of tigernut were taken into consideration during the cleaning and classification processes. In the experiments, the cleaning time was determined as 2 minutes. It has been determined that washing is more efficient in flowing water than in stagnant water. Cleaning efficiency in flowing water was found to be 93.05%. The highest efficiency of the classification machine was calculated as 66.53% on average at a rotation speed of 15 rpm.