Erken Cumhuriyet yılları milli eğitim yazınında beden terbiyesi ve hijyen: Öğretmen Sesi dergisi örneği (1930-1949) /
Yazar: NİLAY ORHAN
Danışman: PROF. DR. ŞÜKRÜ ASLAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Askerlik = Military service ; Beden eğitimi = Physical education ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Dergiler = Magazines ; Eğitim sosyolojisi = Education sociology ; Hijyen = Hygiene ; Milli eğitim = National education ; Sağlık = Health ; Öğretmen Sesi dergisi = Öğretmen Sesi magazine

Özet:
Erken Cumhuriyet yılları Milli Eğitim sisteminde en çok önemsenen kavramlardan ikisinin beden terbiyesi ve hijyen olduğu söylenebilir. Milli Eğitimle ilgili hemen her yazın alanında bu kavramlar işlendiği gibi, bu isimler altında dersler de müfredatta yer almıştır. Böylece bu kavramlar yeni toplumun ve kimliğin inşasında çok önemli bir işlev üstlenmişlerdir. Bu tez çalışmasında, dönemin Milli Eğitim yazını üzerinden, söz konusu kavramlara yüklenen eğitsel, kültürel ve politik anlam ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Çalışmada, erken Cumhuriyet yılları milli eğitim sisteminde "Beden Terbiyesi" ve "Hijyen" derslerinin izi, dönemin Milli Eğitim sistemi ile ilgili olan "Öğretmen Sesi Dergisi" nin çeşitli sayıları üzerinden, belge- arşiv inceleme ve söylem analizi yöntemlerinden yararlanılarak sürülmüştür. Başbakanlık Arşivi, 1930 Hıfzıssıhha Kanunu, 1938 Beden Terbiyesi Kanunu gibi birtakım kanunlar, resmi belgelerden yararlanılmış olup erken Cumhuriyet döneminde açılmış olan spor kulüpleri müfredat ve raporlarına başvurulmuştur.
Çalışmanın ilk aşamasında beden terbiyesi ve hijyenin eğitime dahil edilme süreci ele alınmış ardından bu eğitimin II. Meşrutiyet Dönemi ve erken Cumhuriyet yıllarındaki tarihsel anlam ve önemine odaklanılmıştır. Çalışmada son olarak, beden terbiyesi ve hijyenin izi, asıl ele alınmak istenen dönem olan erken Cumhuriyet yıllarındaki Öğretmen Sesi Dergisi sayıları üzerinden analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Beden terbiyesi, hijyen, damgalama, hıfzıssıhha, askerlik, annelik.

Abstract:
In the early years of Republic, the "physical education" and "hygiene" could be considered as the most two important concepts in the National Educational System. In the field of National Education, these concepts were studied in almost every literature, and lessons related to these concepts were also included in the curriculum. Thus, these concepts have a very important role in the construction of new society and identity. This thesis aim to discover the educational, cultural and political meaning included on these concepts through the National Education literature of that period.
In the study, the national education system in the early years of the Republic "physical education" and "Hygiene" courses traced from various volumes of "Teacher Voice Magazine". However, this study were based on document - archive analysis and discourse analysis methods. In addition to that, some laws and official documents such as the Prime Ministry Archive, the 1930 Law on Hygiene and the Law on Physical Education of 1938, were used and the sports clubs curricula and reports that were opened during the early Republican period were reviewed.
In the first phase of the study, the process of inclusion of physical education and hygiene in the national educational system was discussed. It focused on the historical meaning and the importance of the Constitutional Period and the early Republican years. In the final phase the study, the traces of physical education and hygiene were analyzed from several volumes of Teacher Voice Magazine in the early Republican years, which was the period to that this study dealt with.

Keywords: physical education, hygiene, stigmatisation, sanitation, military, mother-hood.