Çamlıkaya intrüzif kompleksi'nin (İspir-Erzurum) jeokimyası ve jeokronolojisi
Geochemistry and geochronology of the çamlikaya intrusive complex (İspir-Erzurum)
Yazar: MUAMMER ŞAHİN
Danışman: PROF. DR. ORHAN KARSLI
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Sakarya Zonu'nun doğusunda bölgenin temel kayaçlarını oluşturan Çamlıkaya İntrüzif Kompleksine ait

Karbonifer ve Geç Jura yaşlı granitoyidlerin kökenlerini ve jeodinamik evrimlerinin ortaya koyulması amacıyla,

söz konusu kayaçlar üzerinde, mineralojik, tüm kayaç ve radyometrik yaş tayinleri gerçekleştirilmiştir. Çamlıkaya

İntrüzif Kompleksi'ni oluşturan alkali feldispat granit ve bunları kesen granodiyorit ve tonalit bileşimli

dayklardan, LA-ICP-MS U-Pb zirkon yöntemiyle, sırasıyla; 344.8±5.9 My ve 152.7±2.2 My yaşlar elde edilmiştir.

Tamamı I-tipi granitoyid kayaç özelliği sunan intruzif kompleksteki Karbonifer yaşlı alkali feldispat granit

genellikle peralumin karakterli olup; yüksek potassik kalk-alkalen ve şoşonitik karaktere doğru geçiş sunarken;

Geç Jura kayaçları, metalumin karakterli ve kalk-alkalin ve yüksek-K kalk-alkalin özelliklidirler. Her iki kayaç

grubu da büyük iyon yarıçaplı litofil elementlerce (BİYLE) (Rb, Ba, K ve Th), hafif nadir toprak elementlerce

(HNTE) (La/Yb)n zenginleşme ve yüksek alan enerjili elementlerce (YAEE) (Ta, Nb, Hf, Sm ve Yb) tüketilme,

negatif Nb ve Ti anomalileri göstermemektedirler. Elde edilen jeokimyasal bulgular, bölgesel jeolojik verilerle

değerlendirildiğinde, Sakarya Zonu'nun doğu kesiminde, Çamlıkaya İntrüzifi'ni oluşturan orta kabuk türevli

kayaçların kısmi ergimesiyle oluşan ana magmanın fraksiyonlaşması ve azda olsa kabuksal kirlenmesiyle oluşan

Karbonifer kayaçları, Rheik Okyanusu'nun tamamen kapanma sürecini takip eden kıta-kıta çarpışması

sonrasındaki dönemde geliştikleri anlaşılmaktadır. Zenginleşmiş bir manto kamasının kısmi ergimesi ve bazik ana

magmanın fraksiyonlaşmasıyla oluşan Geç Jura kayaçlarının ise; Paleotetis Okyanusu'nun güney yönlü yitimle

tamamen kapanması sonrası genleşmeli safhada oluştukları sonucuna varılmıştır.

Abstract:
Mineralogic, whole-rock major and trace element and radiometric dating analyses were performed on the

Crbonifereous and Late Jurassic rocks of the Çamlıkaya İntruzif Complex in the eastern Sakarya Zone to evaluate

origin and geodynamic processes. LA-ICP-MS U-Pb zircon dating method yielded ages of 344.8±5.9 Ma for the

K-feldspar alkaline granites and 152.7±2.2 Ma for the granodiorite-tonalites. All the rocks are I-type in character.

The Carboniferous rocks show peraluminous and high-K calc-alkaline to shoshonitic tendency, whereas the Late

Jurassic rocks exhibit a metaluminous and calc-alkaline to high-K calc-alkaline signature. All the rocks are

characterized by enrichments of large ion lithophile elements (LILE) (Rb, Ba, K ve Th), light rare earth elements

[(LREE) (La/Yb)n] and depletion of high field strange elements [(HFSE) (Ta, Nb, Hf, Sm ve Yb)], negative Nb

and Ti anomalies. All the geochemical data combined with regional data, the Çamlıkaya Intruzif Complex in the

eastern Sakarya Zone are generated by a parental melt of partial fusion of middle crust in response to closure of

Rheic Ocean and partial melting of an enriched mantle wedge triggered by slab break-off of Paleotethyan Oceanic

lithosphere.