Türkçe dersi öğretim programları ve ders kitaplarının eleştirel okuma bağlamında değerlendirilmesi (1929-2019)
Evaluation of turkish course teaching programs and textbooks in the context of critical reading (1929-2019)
Yazar: KUDRET DERELİ
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP ÇETİNKAYA EDİZER
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Özet
Bu araştırmanın amacı, 1929-2019 yılları arasında yayımlanan Türkçe öğretim programı okuma kazanımları ile 6. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuma etkinliklerinin eleştirel okuma ölçütlerine göre durumunu belirlemektir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizinin kullanıldığı araştırmada; veri toplama aracı olarak Aydın'ın (2016) belirlediği "Eleştirel Okuma Ölçütleri" kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Araştırma, 6. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki okuma etkinlikleriyle ve her kitaptan iki öykü ile sınırlandırılmıştır. İncelenen Türkçe ders kitaplarındaki okuma-anlama etkinliklerine bakıldığında eleştirel okuma ölçütlerinin tamamını karşılayan Türkçe ders kitabına rastlanmadığı, Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin eleştirel okuma alt ölçütlerini karşılama konusunda yetersiz kaldığı ve eleştirel okuma alt ölçütlerinin maddelerine bakıldığında etkinliklerin nitelikli bir şekilde hazırlanmadığı belirlenmiştir. İncelenen Türkçe öğretim programlarının okuma kazanımlarına eleştirel okuma ölçütleri çerçevesinde bakıldığında ders kitaplarına nispeten birtakım gelişmeler görülse de kazanımların yetersiz olduğu, programlarda yer alan gelişmelerin ders kitaplarındaki etkinliklere yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda Türkçe öğretim programlarında eleştirel okuma kazanımlarının ve Türkçe ders kitaplarında eleştirel okuma becerisini geliştirecek etkinliklerin nitelikli bir şekilde artırılması, Türkçe öğretim programı ile ders kitabının birbirini tamamlar nitelikte oluşturulması önerilmektedir.

Anahtar kelimeler: Türkçe dersi öğretim programları, Türkçe ders kitapları, eleştirel okuma, okuma etkinlikleri, okuma kazanımları.

Abstract:
Abstract
The aim of this study is to determine the reading outcomes of the Turkish curriculum published between 1929-2019 and the reading activities in the 6th grade Turkish textbooks according to the critical reading criteria. In the study in which document analysis, one of the qualitative research methods, was used, 'Critical Reading Criteria' determined by Aydın (2016) was used as a data collection tool. The data obtained were analysed with descriptive analysis approach. The study was limited to the reading activities in 6th grade Turkish textbooks and two stories from each book. When the reading-comprehension activities in the Turkish textbooks were examined, it was determined that there were no Turkish textbooks that met all of the critical reading criteria, the activities in the Turkish textbooks were insufficient to meet the critical reading sub-criteria and the activities were not prepared in a qualified way when the items of the critical reading sub-criteria were examined. When the reading outcomes of the Turkish language teaching programmes examined are examined within the framework of critical reading criteria, it is determined that although there are some improvements compared to the textbooks, the outcomes are insufficient and the developments in the programmes are not reflected in the activities in the textbooks. In this context, it is recommended that critical reading outcomes in Turkish curricula and activities to develop critical reading skills in Turkish textbooks should be increased in a qualified way, and Turkish curriculum and textbooks should be complementary to each other.
0000 0002 9371 0196
Keywords:  Turkish curriculum, Turkish textbooks, critical reading, reading activities, reading outcomes.