Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda beslenme durumu değerlendirilmesi
Nutritional status of children with attention deficit hyperactivity disorder
Yazar: SÜMEYYE AKIN
Danışman: PROF. FATİH GÜLTEKİN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Biyokimya = Biochemistry ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Beslenme durumu = Nutritional status ; Gıda katkı maddeleri = Food additives ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Çocuklar = Children ; Şeker = Sugar

Özet:
Amaç: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu besin ögeleri eksiklikleri ve
"sağlıksız" beslenme düzenleri ile ilişkilendirilse de bu konu hakkındaki çalışmalar
yetersizdir. Bu çalışma DEHB ve semptomlarının hazır gıdalar ve gıda katkı maddeleri
özelinde beslenme durumu ile ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma toplam 390 çocuk ve ergen (169 DEHB ve 221
kontrol grubu) üzerinde yürütülmüştür. Beslenme durumunun değerlendirilmesinde 24
saatlik hatırlama yöntemi ile besin tüketim kaydı ve 35 besinin bulunduğu
Düzenlenmiş Besin Tüketim Sıklığı Anketi kullanılmıştır. DEHB semptomlarının
değerlendirilmesinde Dikkat eksikliği ve yıkıcı davranışı bozuklukları için DSM-IV'e
dayalı tarama ve değerlendirme ölçeği (DEYDB DSM-IV), Conners Ebeveyn
Derecelendirme Ölçeği (CEDÖ) ve Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği
(CÖDÖ) kullanılmıştır.
Bulgular: DEHB ve kontrol grubundaki çocuk ve ergenlerin tükettiği enerji ve
besin ögelerinin önerilen yeterli miktarlarını karşıladığı görülmüştür. DEHB'li çocuk
ve ergenlerin daha fazla sucuk, salam, jelibon, dondurma, kraker kahvaltılık çikolata,
şekerleme, çikolata ve bisküvi tükettikleri bulunmuştur (p<0,05). Sucuk, hazır
atıştırmalık, şekerli içecek tüketimi ile şekerli içeceklerle tüketilen yapay koruyucu ve
renklendirici sayısı DEHB semptomları ile ilişkilendirilmiştir (p<0,05).
Sonuç: Çalışmamız DEHB tanı ve semptomları ile hazır gıdalar ve yapay
renklendirici ve koruyucular arasında anlamlı bir ilişkinin olduğunu göstermektedir.
Bu bulguların mekanizmasını araştırmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: beslenme, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, gıda
katkı maddeleri, nörogelişimsel bozukluklar, şeker

Abstract:
Objective: Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) has been linked
to nutrient deficient and "unhealthy" diets; but the studies in this area are not sufficient.
This study aims to investigate the relationship between ADHD/related symptoms and
nutritional status especially ready to eat foods and food additives.
Materials and Methods: This study was conducted on 390 children and
adolescents (169 ADHD and 221 controls). Nutritional status was evaluated by 24-
hour recall method, modified food frequency questionnaire including 35 items. ADHD
symptoms was evaluated by DSM-IV-based screening and assessment scale for
attention deficit and disruptive behavior disorders (DEYDB DSM-IV), Conners Parent
Rating Scale (CPRS), Conners Teacher Rating Scale (CTRS).
Results: It was found that the amounts of energy and nutrients consumed by
children and adolescents with ADHD and controls meet the recommended values.
Children and adolescents with ADHD consumed more processed meats, jelly bean, ice
cream, cracker, chocolate breakfast, chocolate, candy and biscuit than controls
(p<0,05). Sujuk, junk-food, sweetened beverage, artificial colors and preservative in
sweetened beverages were associate with ADHD symptoms (p<0,05).
Conclusion: Our study shows that there is a significant relationship between
the diagnosis and symptoms of ADHD and ready-to-eat foods, artificial colors and
preservatives. Further studies are needed to investigate the mechanism of these
findings.

Key findings: attention deficit hyperactivity disorder, food additives,
neurodevelopmental disorders, nutrition, sugar