XV. yüzyıl Türk edebiyatı mesnevîlerinde Hz. Peygamber'e isnat edilen mûcizeler
XV. in the century of Turkish literature Masnevis. Miracles attributed to the Prophet
Yazar: YASEMİN YARARLI
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET ULUCAN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 15. yüzyıl = 15. century ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Mesnevi = Mathnawi ; Mucizeler = Miracles ; Türk edebiyatı = Turkish literature

Özet:
İlahî dinlerin en önemli temsilcileri Tanrı tarafından seçilen ve insanlara hakikati bulma noktasında öncülük eden peygamberlerdir. Bu peygamberler insanların arasından seçilmektedir. Fakat ilahî mesaj ve ilahî yardım ile desteklenmektedirler. Peygamberlerin ilahî yardım ile desteklendiğinin en büyük işaretlerinden biri mûcizelerdir. Bu işaretlerden yola çıkılarak Hz. Peygamber'in XV. yüzyıl mesnevîlerinde geçen ve şairler tarafından ona İsnat edilen mûcizeler, çalışma konusu olarak ele alınmıştır. Çalışma giriş ve birinci bölümden oluşmuştur. Giriş bölümünde mesnevî nazım şekline değinilmiştir. Esas bölümde ise XV. yüzyıl Türk edebiyatı mesnevîlerinde Hz. Peygamber'e İsnat edilen mûcizelere yer verilmiştir. Giriş bölümünde mesnevî nazım şekli, XV. yüzyıl Türk edebiyatında mesnevî ve muci'zât kavramı ele alınmıştır. Birinci bölümde XV. yüzyıl Türk edebiyatı mesnevîlerinde geçen ve Hz. Peygamber'e İsnat edilen mûcizeler incelenmiştir. Bu mucizelerin başlıkları; Hz. Peygamber'in doğumu öncesi gerçekleşen mucizeler, Hz. Peygamber'in doğumu sırasında gerçekleşen mucizeler ve Hz. Peygamber'in doğumu sonrası ve peygamberliğinde gerçekleşen mûcizeler diye sınıflandırılmıştır. Çalışmadaki amacımız şu sorulara cevap aramaktır: Mesnevîlerde Hz. Peygamber'in hangi mucizeleri ön plana çıkmaktadır? Mûcizelerde çizilen peygamber portresi, şairlerin peygamber tasavvuru ve Hz. Peygamber'i tanımada söz konusu mûcizeler hangileridir? Hz. Peygamber'e İsnat edilen mûcizelerin temelinde hangi düşünceler vardır? Bu soruların yanında peygamber sevgisinin, mesnevî nazım şeklini nasıl etkileyip geliştirdiğini ve şairlerin şairliklerini ispat etme noktasındaki etkileri ifade edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: XV. Yüzyıl, Türk Edebiyatı, Mesnevîler, Mu'cizât, Hz. Peygamber.

Abstract:
The most important representatives of divine religions are the prophets chosen by God and leading people to find the truth. These prophets come out of people. These prophets are chosen among people. But they are supported by divine message and divine help. One of the biggest signs that prophets are supported by divine help is miracles. Based on these signs, the miracles of the Prophet, mentioned in the fifteenth century masnavis and attributed to him by the poets, are discussed as the subject of study. The study consists of an introduction and a first part. In the introduction part, the form of masnavi verse is mentioned. In the first part, the miracles attributed to the Prophet in the masnavis of the fifteenth century Turkish literature are included. In the introduction, the form of masnavi verse, masnavi in the fifteenth century Turkish literature and the concept of muci'zât (miracles) are discussed. In the first part, the miracles attributed to the Prophet and mentioned in the masnavis of the fifteenth century Turkish literature were examined. The titles of these miracles are classified as the miracles that took place before the birth of the Prophet, the miracles that took place during the birth of the Prophet, and the miracles that took place after the birth of the Prophet and during his prophethood. Our aim in the study is to seek answers to the following questions: Which miracles of the Prophet come to the fore in Masnavi? How is the portrait of the prophet drawn in miracles? What is the poet's vision of a prophet? What thoughts are at the root of the miracles attributed to the Prophet? In addition to these questions, how the love of the prophet affected and developed the masnavi verse and the effects of the poets on proving their poetry are expressed.
Key Words: 15th century, Turkish literature, Mesnevis, Mu'cizât, the Prophet.