Otozomal dominant polikistik böbrek hastalarında üriner sistem taşı oluşumuna eğilim oluşturan faktörlerin araştırılması
Investigation of predisposing factors for urinary system stone formation in autosomal dominant polycystic kidney disease patients
Yazar: ONOUR CHASAN
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER CELAL ELÇİOĞLU
Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Nefroloji = Nephrology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı (ODPBH), son dönem böbrek hastalığının (SDBH) en sık görülen kalıtsal nedenidir. ODPBH olanlarda normal populasyona göre üriner sistem taşı oluşma riski iki kat artmıştır. ODPBH olan bireylerin %20'sinde üriner sistem taşı görülmektedir. Üriner sistem taşı gerek normal popülasyon gerekse de ODPBH olan bireyler için önemli bir sağlık sorunudur. Üriner sistem taşı; renal kolik, hamatüri, üriner sistem enfeksiyonu, postrenal obstrüksiyon gibi patolojilere neden olmaktadır.
Çalışmamızın amacı, ODPBH olan bireylerde üriner sistem taşı oluşumuna eğilim oluşturan faktörlerin araştırılması kapsamında metabolik faktörlerin araştırılmasıdır. Bu amaçla ODPBH ve üriner sistem taşı olan (ODPBH+TAŞ), ODPBH olup üriner sistem taşı olmayan (ODPBH+TAŞSIZ), ODPBH olmayan üriner sistem taş hastaları (KALKÜL) ve sağlıklı kontrol (SAĞLIKLI) grupları olmak üzere dört grup oluşturuldu. Bu grupları oluşturan gönüllülerin spot idrarda idrar pH 'ı, 24 saatlik idrar volümü, 24 saatlik idrarlarında kalsiyum, ürat, okzalat, sitrat, protein, sodyum ve magnezyum düzeylerine bakılarak, bu değerlerin gruplar arasında karşılaştırmasını yapmak amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Aralık 2019- Mayıs 2021 tarihleri arasında Bezmialem Vakıf Üniversitesi Nefroloji ve İç Hastalıkları polikliniğine başvuran ODPBH+TAŞ, ODPBH+TAŞSIZ ve SAĞLIKLI gruplarındaki gönüllüler prospektif olarak dahil edilmiştir. KALKÜL grubundaki gönüllüler 2018-2021 yılları arasında Nefroloji polikliğine başvuran üriner sistem taş hastaları retrospektif olarak çalışmaya dahil edilmiştir. ODPBH+TAŞ grubuna 42 hasta, ODPBH+TAŞSIZ grubuna 43 hasta, KALKÜL grubuna 47 hasta ve SAĞLIKLI kontrol grubuna 48 katılımcı olmak üzere toplam 180 katılımcıdan oluşan dört grup oluşturuldu. Dört grup arasında yaş ve cinsiyet açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p >0,05).  ODPBH+TAŞ, ODPBH+TAŞSIZ ve SAĞLIKLI gruplarındaki gönüllülere 24 saatlik idrar biriktirtildi. Spot idrar pH'ı, 24 saatlik idrar volümü, 24 saatlik idrarda kalsiyum, ürik asit, okzalat, sitrat, sodyum ve magnezyum parametrelerine bakıldı. KALKÜL grubundaki hastaların daha önce topladıkları 24 saatlik idrarda bakılmış ve spot idrarda olan (idrar pH'ı) aynı parametreler retrospektif olarak bakılarak çalışmaya dahil edildi. Bu parametreler dört grup arasında karşılaştırıldı. Ayrıca dört gruptaki katılımcıların serum elektrolit, parathormon (PTH), ferritin, albümin, kreatinin, üre ve ürik asit değerleri de karşılaştırıldı. Bu idrar ve serumda bakılan tüm analizler ile ODPBH olan bireylerde üriner sistem taşına eğilim oluşturan metabolik faktörler araştırıldı. İstatiksel analizler, katılımcılara ait veriler Statistical Package For Social Sciences for Windows programına (SPSS) kaydedilerek yapılmıştır. İstatistiksel analiz için p <0.05 değeri anlamlı kabul edildi. 
Bulgular: ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ gruplarında 24 saatlik idrarda sitrat değeri KALKÜL ve SAĞLIKLI gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p <0,05). KALKÜL grubunda 24 saatlik idrarda sitrat değeri SAĞLIKLI gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p <0,05). ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ grupları arasında 24 saatlik idrarda sitrat değeri anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05). ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ gruplarında 24 saatlik idrarda kalsiyum değeri KALKÜL ve SAĞLIKLI gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p <0,05). KALKÜL grubunda 24 saatlik idrarda kalsiyum değeri SAĞLIKLI gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p <0,05). ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ grupları arasında 24 saatlik idrarda kalsiyum değeri anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05). ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ gruplarında 24 saatlik idrarda ürik asit değeri SAĞLIKLI gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p <0,05). ODPBH+TAŞ, ODPBH+TAŞSIZ ve KALKÜL grupları arasında 24 saatlik idrarda ürik asit değeri anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05). KALKÜL ve SAĞLIKLI grupları arasında 24 saatlik idrarda ürik asit değeri anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05). Gruplar arasında 24 saatlik idrarda okzalat, sodyum ve magnezyum değerleri ve 24 saatlik idrar volümü anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05). 
ODPBH+TAŞ ve de ODPBH+TAŞSIZ grupların 24 saatlik idrarda protein değeri KALKÜL ve SAĞLIKLI gruptan anlamlı (p <0,05) olarak daha yüksekti. KALKÜL ve SAĞLIKLI grupları arasında 24 saatlik idrarda protein değeri anlamlı (p >0,05) farklılık göstermemiştir. ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ grupları arasında 24 saatlik idrarda protein değeri anlamlı (p >0,05) farklılık göstermemiştir.
ODPBH+TAŞ, ODPBH+TAŞSIZ ve KALKÜL gruplarında idrar pH'ı (spot idrar) değeri SAĞLIKLI gruptan anlamlı olarak daha düşüktü (p <0,05). ODPBH+TAŞ, ODPBH+TAŞSIZ ve KALKÜL grupları arasında pH değeri anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05).
ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ gruplarında serum parathormon (PTH) değeri SAĞLIKLI gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (p <0,05). KALKÜL ve SAĞLIKLI grupları arasında PTH değeri anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05). ODPBH+TAŞ, ODPBH+TAŞSIZ, KALKÜL grupları arasında PTH değeri anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05).
Gruplar arasında serum ferritin, sodyum, potasyum, kalsiyum, fosfor, magnezyum ve ürik asit arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p >0,05). 	
ODPBH+TAŞ ve ODPBH+TAŞSIZ grupları arasında total böbrek hacimleri açısından anlamlı bir fark saptanmadı (total böbrek hacimleri iki grup için, sırasıyla; 1138,9 ± 1253,7 ml ve 1086,3 ± 1283,3 ml; p=0,794). 
Sonuç: Çalışmamızda, hem ODPBH+TAŞ hem de ODPBH+TAŞSIZ hastalarda 24 saatlik idrarda sitrat düzeyi KALKÜL ve SAĞLIKLI gruplarındaki katılımcılara göre anlamlı olarak düşük bulundu (p <0,05). ODPBH+TAŞ ile ODPBH+TAŞSIZ gruplarının arasında 24 saatlik idrarda sitrat düzeyinde anlamlı bir farklılık saptanmadı (p >0,05). Sonuç olarak ODPBH olan bireylerde idrarda sitrat düşüklüğü üriner sistem taşı oluşumuna eğilim oluşturmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Otozomal dominant polikistik böbrek hastalığı, nefrolityazis, üriner sistem taşı, böbrek taşı, 24 saatlik idrarda kalsiyum, 24 saatlik idrarda ürat, 24 saatlik idrarda okzalat, 24 saatlik idrarda sitrat, hipositratüri.

Abstract:
Aims: Autosomal dominant polycystic kidney disease (ADPKD) is the most common hereditary cause of end stage renal disease (ESRD). In ADPKD the frequency of urinary system stone increased 2 times compared to the normal population. 20% of ADPKD patients have urinary system stone. Urinary system stone is an important health problem for the normal population and ADPKD patients. Urinary system stone causes renal colic, hamaturia, urinary system infection, postrenal obstruction.
The aim of our study is to investigate the metabolic factors that form urinary tract stones in ADPKD patients. We created four groups, ADPKD with urinary system stone (ADPKD+LIT), ADPKD without urinary system stone (ADPKD), urolithiasis patients (CALCULI), healthy control (HEALTHY). Urine pH (spot urine), 24-hour urine volume, 24-hour urine calcium, urate, oxalate, citrate, protein, sodium and magnesium levels were measured from all volunteers. We aimed to compare these parameters between groups.
Materials and Methods: Volunteers from ADPKD+LIT, ADPKD and HEALTHY groups who applied to Bezmialem Vakıf University Nephrology clinics and Internal Diseases clinics between December 2019 and May 2021 were prospectively included in the study. İn the CALCULI group Patients who applied to the Nephrology clinics between 2018-2021 study were included retrospectively. 42 patients to ADPKD+LIT group, 43 patients to ADPKD group, 47 patients to CALCULI group, 48 healthy volunteers to HEALTHY group were included in the study. 180 volunteers participated in our study. There was no statistically significant difference between the four groups in terms of age and gender (p> 0.05). Volunteers in ADPKD+LIT, ADPKH and HEALTHY groups collected 24-hour urine. In these three groups, spot urine pH, 24-hour urine volume, 24-hour urine calcium, uric acid, oxalate, citrate, sodium and magnesium parameters were measured. Previously collected 24-hour urine of the patients in the CALCULI group and the same parameters in spot urine (urine pH) were analyzed retrospectively and included in the study. These parameters were compared between the four groups. These parameters were compared between the four groups. In addition, the serum electrolyte, parathormone (PTH), ferritin, albumin, creatinine, urea and uric acid values of the participants in the four groups were also compared. Metabolic factors predisposing to urinary system stones in individuals with ADPKD were investigated with all analyzes of these urine and serum. Statistical analyzes were made by recording the data of the participants in the Statistical Package For Social Sciences for Windows program (SPSS). p <0.05 value was considered significant for statistical analysis.
Results: 24-hour urine citrate value was significantly lower in ADPKD+LIT and ADPKD groups than in the CALCULI and HEALTHY groups (p <0.05). 24-hour urine citrate value was significantly lower in the CALCULI group than the HEALTHY group (p <0.05). 24-hour urine citrate value did not differ significantly between ADPKD+LIT and ADPKD groups (p >0.05). 24-hour urine calcium value was significantly lower in ADPKD+LIT and ADPKD groups than in the CALCULI and HEALTHY groups (p <0.05). 24-hour urine calcium level was significantly higher in the CALCULI group than the HEALTHY group (p <0.05). 24-hour urine calcium value did not differ significantly between ADPKD+LIT and ADPKD groups (p >0.05). 24-hour urine urate value was significantly lower in ADPKD+LIT and ADPKD groups than in the HEALTHY group (p <0.05). 24-hour urine urate value did not differ significantly between ADPKD+LIT, ADPKD and CALCULI groups (p >0.05). 24-hour urine urate value did not differ significantly between CALCULI and HEALTHY groups (p >0.05). 24-hour urine oxalate, sodium and magnesium values and 24-hour urine volume did not differ significantly between the groups (p> 0.05). 24-hour urine protein value was significantly higher in ADPKD+LIT and ADPKD groups than in the CALCULI and HEALTHY groups (p <0.05). 24-hour urine protein value did not differ significantly between CALCULI and HEALTHY groups (p >0.05). 24-hour urine protein value did not differ significantly between ADPKD+LIT and ADPKD groups (p >0.05). 
ADPKD+LIT, ADPKD and CALCULI groups Urine pH (spot urine) value was significantly lower than in the HEALTHY group (p <0.05). Urine pH value did not differ significantly between ADPKD+LIT, ADPKD and CALCULI groups (p >0.05). 
Serum parathormone (PTH) value was significantly higher in ADPKD+LIT and ADPKD groups than in the HEALTHY group (p <0.05). PTH values did not differ significantly between the CALCULI and HEALTHY groups (p> 0.05). PTH values did not differ significantly between ADPKD+LIT, ADPKD and CALCULI groups (p> 0.05).
There was no significant difference between the groups in terms of serum ferritin, sodium, potassium, calcium, phosphorus, magnesium and uric acid (p> 0.05).
There was no significant difference in total kidney volumes between ADPKD+LIT and ADPKD groups (total kidney volumes for the two groups, respectively; 1138.9 ± 1253.7 ml ve 1086.3 ± 1283.3 ml; p=0.794)
Conclusion: In our study, 24-hour urine citrate level was found to be significantly lower in ADPKD+LIT and ADPKD patients compared to the volunteers in the CALCULI and HEALTHY groups (p <0.05). There was no significant difference in 24-hour urine citrate level between ADPKD + LIT and ADPKD groups (p> 0.05). Low 24-hour urine citrate values is a predisposing factors for urinary system stone formation in autosomal dominant polycystic kidney disease patients.
Keywords: Autosomal dominant polycystic kidney disease, nephrolithiasis, urinary system stone, kidney stone, 24 hour urine calcium, 24 hour urine urat, 24 hour urine oxalate, 24 hour urine citrate, hypocitraturia.