Geleneksel güreş sporcularının kişilik özellikleri, psikolojik sağlamlık durumları ve sportif başarı motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi
The examination of the relationship between personality traits, psychological resilience, and sportive achievement motivation in traditional wrestling athletes
Yazar: İSMAİL VAROL
Danışman: PROF. DR. ALİ DURSUN AYDIN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı / Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu tez çalışması, "Geleneksel Güreş Sporcularının Kişilik Özellikleri, Psikolojik Sağlamlık ve Sportif Başarı Motivasyonu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi" amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini Türkiye genelindeki geleneksel güreş sporcuları oluştururken, örneklem grubu Türkiye'nin farklı bölgelerinden seçilen, geleneksel güreş branşlarında faaliyet gösteren toplam n=525 sporcuyla sınırlıdır. Çalışma, betimsel araştırma modeli çerçevesinde yürütülmüş ve veri toplama sürecinde ölçek yöntemiyle karşılaştırma analizi, korelasyon ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Araştırma kapsamında, Horzum, Ayas ve Padır (2017) tarafından geliştirilen "Beş Faktörlü Kişilik Özelliği Ölçeği", Tiryaki ve Gödelek (1997) tarafından hazırlanan "Spora Özgü Başarı Motivasyon Ölçeği" ile Arslan (2015) ve Ungar ile Liebenberg (2011) tarafından kullanılan "Yetişkin Psikolojik Sağlamlık Ölçeği" kullanılmıştır. İstatistiksel analizler sonucunda, çeşitli değişkenler açısından anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Medeni durum değişkenine göre, psikolojik sağlamlığın bireysel kaynaklar alt boyutunda (p<0.018) anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Aile gelir düzeyi değişkenine göre, beş faktörlü kişilik özelliğinin yumuşak başlılık alt boyutunda (p<0.048) ve psikolojik sağlamlığın kültürel-bağlamsal kaynaklar alt boyutunda (p<0.044) istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Lisans yılı değişkenine göre, sportif başarı motivasyonunun güç gösterme (p<0.03) ve başarısızlıktan kaçınma (p<0.049) alt boyutlarında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Güreş branşı değişkenine göre, beş faktörlü kişilik özelliğinin yumuşak başlılık (p<0.049) ve nörotiklik (p<0.038) alt boyutlarında; başarı motivasyonunun başarıya yaklaşma (p<0.005) alt boyutunda ve psikolojik sağlamlığın ailesel kaynaklar alt boyutunda (p<0.002) anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. Anket alt boyutları arasında düşük ve orta düzeyde pozitif korelasyonlar bulunmuş, regresyon analizi sonucunda sportif başarı motivasyonunun güç gösterme ve başarısızlıktan kaçınma alt boyutlarının, sporcuların psikolojik sağlamlık düzeylerini anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, geleneksel güreş yapan sporcuların kişilik özellikleri, psikolojik sağlamlık ve sportif başarı motivasyonu arasında ilişkiler olduğu ve bu özelliklerin sporcuların genel karakteristiklerini olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Geleneksel Güreş, Kişilik Özelliği, Psikolojik Sağlamlık, Sportif Başarı Motivasyonu.

Abstract:
This thesis study was conducted with the aim of "Examining the Relationship Between Personality Traits, Psychological Resilience, and Sportive Achievement Motivation in Traditional Wrestling Athletes." The research population consists of traditional wrestling athletes across Turkey, while the sample group is limited to a total of n=525 athletes participating in traditional wrestling disciplines selected from different regions of Turkey. The study was carried out within the framework of the descriptive research model, and during the data collection process, scale methods, comparative analysis, correlation, and regression analyses were applied. In the scope of the research, the "Five-Factor Personality Trait Scale" developed by Horzum, Ayas, and Padır (2017), the "Sports-Specific Achievement Motivation Scale" prepared by Tiryaki and Gödelek (1997), and the "Adult Psychological Resilience Scale" used by Arslan (2015) and Ungar and Liebenberg (2011) were utilized. Statistical analyses revealed significant differences in various variables. For the marital status variable, a significant difference was found in the individual resources subdimension of psychological resilience (p<0.018). Regarding the family income level variable, statistically significant differences were identified in the agreeableness subdimension of the five-factor personality traits (p<0.048) and the cultural-contextual resources subdimension of psychological resilience (p<0.044). According to the license year variable, significant differences were found in the power demonstration (p<0.03) and avoidance of failure (p<0.049) subdimensions of sportive achievement motivation. Based on the wrestling discipline variable, significant differences were observed in the agreeableness (p<0.049) and neuroticism (p<0.038) subdimensions of the five-factor personality traits, the approach to success (p<0.005) subdimension of achievement motivation, and the familial resources subdimension of psychological resilience (p<0.002). Low to moderate positive correlations were found among the survey subdimensions, and regression analysis revealed that the power demonstration and avoidance of failure subdimensions of sportive achievement motivation significantly predicted the psychological resilience levels of athletes. In conclusion, it was determined that there are relationships between the personality traits, psychological resilience, and sportive achievement motivation of athletes engaged in traditional wrestling, and these characteristics positively influence the general characteristics of the athletes.

Keywords: Traditional Wrestling, Personality Trait, Psychological Resilience, Sports Achievement Motivation.