Çizim mimarlığı: Mimari bir motivasyon olarak çizim
Paper architecture: Drawing as a motivation of architecture
Yazar: FUNDA TAN
Danışman: DOÇ. DR. NURBİN PAKER KAHVECİOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Bu çalışmanın birinci amacı, ?mimari çizim?i mimarlığın anlamlandırılmasındakikırılmalarının önemli bir etkeni olarak araştırmaktır. İkinci amacı ise, 2. Dünya Savaşı sonrası mimarlığında, ?çizim?in mimarlıkta anlamın arandığı bir motivasyon ve imalat alanı olarak ortaya çıkışını ve bu durumun potansiyellerini incelemektir. Mimari çizimin, Rönesans?ta tasarımın eşlikçisi olarak doğmasıyla mimar ile inşa edilmiş ürün arasında ortaya çıkan yarılmaya odaklanılmıştır. Ortaya çıkan bu ayrımın gittikçe derinleşerek mimarlığın sembolik kapasitesinde bir eksilmeye yol açtığı gözlenmiştir. Çizimin indirgemeci potansiyeli, mimari mekânın da indirgenerek aşkın, bütünsel anlamlarından soyutlanmasına yol açmıştır. Tezde, çizimin gelişim süreci dört kırılma noktası üzerinden incelenmiştir. Bunlardan birincisi doğrusal perspektifin geliştiği ve mimarlık alanında kullanılmaya başlandığı Rönesans dönemidir. Bu dönemde mimarlık, gelişen hümanist pratikler sonucu, inşa alanı dışındaki sanat ve zanaat formasyonlu pratisyenler tarafından yönlendirilir olmuştur. Dolayısıyla, çizim ilk defa mimari inşanın ön koşulu olarak ortaya çıkar. Bu durum mimarlığın sistemli bir disipline dönüşmesinde ilk adım olarak görülebilir. 16. yüzyıl sonlarında üçlü ortografik projeksiyonun gelişimi, bütünsel mimarlığı farklı yansıma düzlemlerine parçalamış, mimari yapmayı çizim üzerinden tanımlı bir eyleme dönüştürmüştür. Batı kültüründeki dünyayı nesnel olarak ölçebilme arzusu mimari çizimin de bu yönde gelişmesine yol açmıştır. 17. yüzyıl sonrası bu gelişmeler tezde, saf rasyonel bir mimarlığın ortaya çıkmasında ikinci bir kırılma noktası olarak gösterilmektedir. Garpard Monge?un 18. yüzyılda geliştirmiş olduğu tasarı geometri, mimarlığı üçüncüboyutta ölçülebilir kılmıştır. Tasarı geometri, mimarlığın indirgenmiş temsilinin, inşa edilmiş ürünün birebir göstereni olarak algılanmasını sağlar. Dolayısıyla mimari mekân, temsilinin bedenselleşmesi sonucu, sembolik anlamından giderek daha fazla soyutlanmıştır. Nitekim Jean-Nicolas-Louis Durand?ın geliştirdiği gridâl yöntemin mimari mekânı yapı taşlarına indirgeyerek, tasarımı bir kombinasyonlar oyunu haline getirdiği gözlenmiştir. Bu gelişmelerin sonucu olarak 19. yüzyıl ve erken 20. yüzyılda mimarlık, tüm sezgisel, aşkın bütünsel anlamlarından sıyrılmış, programatik, fonksiyonel, pragmatist, rasyonel ve konstrüktif bir biçim edinmiştir. Modernizm akımının kucakladığı bu mimarlık biçimi tezde üçüncü kırılma noktası olarak gösterilmektedir. Monge?un tasarı geometrisi temelli aksonometrik projeksiyon, modernizmin tüm özelliklerini barındıran bir yansıma yöntemi olarak karşımıza çıkar. Diğer perspektif yöntemlerine benzemez biçimde plandan türetilen aksonometrik projeksiyon yapısal bir özellik taşımaktadır. Bununla birlikte bir ufuk çizgisinin olmayışı bu gösterim biçimini zamansız ve yersiz kılar. Zaman ve yerden bağımsız bir mimarlık ortaya koyan modernist üretimin, savaş sonrasında krize girdiği görülmüştür. Özellikle mimari ve kent mekanının rasyonalist yaklaşımla aşırı determinist kurgulanışı, bireyin anlam ve özgürlük arayışını doğurur.Bu durum tezde dördüncü kırılma noktası olarak gösterilmektedir. 1960?larda Avrupa coğrafyasında farklı gruplar, benzer bir kaygıyla modern mimarlığa alternatif bir söylem geliştirme niyeti edinirler. Bu grupların ortak noktası, mimari mekânın yitirmiş olduğu sembolik anlamın farkındalığıdır. Sonuç olarak 2. dünya savaşı sonrası dönemde ?çizim?in, yalnızca gerçekliğin yerini alan bir araç olarak değil, yitirilmiş bir sembolik düzenin yerine geçecek ikincil bir anlamın arandığı ortam, imalât zemini olarak ortaya çıktığı gözlenmiştir. Çizimin pozisyonundaki bu kayma, mimarlık söylemlerinde de yeni fikirlerin doğmasına yol açmıştır. Tarihin aşkın, bütünsel, ön-verili anlamı yerine, modern hayatın içkinliği, çokluğu ve belirsizliği, buna bağlı olarak gelişen özgürlük ve sosyal ağ olgusu yeniçağın mekânının anlamı ve değeri olarak karşımıza çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: mimari tasarım, çizim, anlam, temsil, Perez-Pérez-Gómez, çizim mimarlığı, modernizm, 60?lar mimarlığı

Abstract:
The primary purpose of this study is to determine "architectural drawing" as an important factor of meaning breaks in architectural history by inquiring drawing in a historical relationship. And the second purpose of the study is to examine the emergence of architectural drawing as a motivation and production scope in postwar architecture and potentials of this situation. Therefore, this study focuses the rupture between architect and built work which emerges with arise of architectural drawing as a companion of architectural design in Renaissance period. This split between architect and his work increasingly becomes profound and causes a loss in the symbolic capacity of architecture. The reductive potential of drawing isolates space from its holistic and transcendental meanings. In this thesis, development of architectural drawing is inquired throughout four chronological breakpoints. First of these is the Renaissance period in which linear perspective has been developed and has began to used for projecting architectural ideas. Unlike theological perspective understanding of preceding eras, linear perspective method reduces reality of the world to human optic from a transendental, holistic point of view. Moreover, in Renaissance period, architecture was directed by practitioners from art and craft disciplines. As a result of this, for the first time in history, architectural drawing emerged as a precondition for construction, hence, build and design actions of architecture, which couldn?t be considered seperatelybefore, broke down within Renaissance period. This situation can be seen as a first step of transformation of architecture towards a systematized discipline. In 15thcentury Leon Battista Alberti?s translation and interpretation of Vitruvius?s ?De Architectura Libri Decem? and perspective experiments of architects like Filippo Brunelleschi, Filarete, Francesco Di Giorgo were another critical actions that cause architecture to become more systematic.In late 16th century, the development of triadic (orthographic) projection fragmentizes holistic architectural space into different projection planes, by this way architecture transforms to an activity which is predetermined by two dimensional drawings.The desire of measuring the reality of the world objectively in western cultures causes development of drawing towards same target. In this study, these conditions of 17th century Europe are demonstrated as a second breakpoint in architectural drawing history. In 18th century Gaspard Monge?s discovery of descriptive geometry rendered architecture measurable in three dimensions. With the illusion of descriptive geometry, reduced representations of architecture perceived as architecture itself. As a consequence, architectural space in a relationship with its representation becameincreasingly more isolated from its symbolic and iconic means. Following, Durand?s grid method, which was an analysis of architectural types and forms, reduced space into its cells, by this way, architectural design became merely a combination game by which new forms constructed by bringing different types together. As a result of these developments, in 19th and early 20th century, architecture becomes programmatic, functional, pragmatic, rational and constructive by eluding from its all intuitive, transcendental, holistic meanings. This condition, which embraced by modern movement, corresponds third breakpoint of architectural meaning. In Modern era, axonometric projection which based on Monge?s descriptive geometry, emerges and responds all necessities of modernist movement. Unlike other perspective methods, axonometric projection which is generated from a plan has a constructive characteristic. In addition, because of the absence of horizon within this representation method, it renders space without time and place.Modernist production of space which is independent from time and place, suffers from lack of any symbolic meaning and falls into a crisis after Second World War. Especially, envision of architectural and urban space over deterministically, causes individuals need for a freedom, flexibility and meaning. These attempts are demonstrated as last break point of architectural meaning throughout development history of architectural drawing. In 1960?s, different groups around Europe intend to develop alternative discourse to modern movement with similar anxiety. The common aim of these groups is the search for a new meaning which they belive modern space has lost. As a result, after the second world war architectural drawings becomes not only a medium that substitutes reality but also as a field in which a new architectural meaning, which can replace symbolic and iconic meanings of precedent eras, searched and produced. This shift of the position of architectural drawing in architecture field, engenders new ideas about architectural, urban and public space. In place of historical predetermined, transcendental meaning, inherent plurality and ambiguity of modern time arise as a value. Accordingly, a new understanding of independence and a social network comes out as a meaning of the new era. Keywords: architectural design, drawing, meaning, representation, Pérez-Gómez, paper architecture, modernism, 60?s architecture.