Orta Çağ Avrupa ve Anadolu yerleşimlerinin kentsel form ve morfoloji parametreleri çerçevesinde karşılaştırmalı incelenmesi
Comparative analysis of medieval European and Anatolian settlements based on urban form and morphology parameters
Yazar: İMGE ÜRKÜT
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL ALTINÖRS ÇIRAK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent formu = City form ; Kentsel morfoloji = Urban morphology ; Orta Çağ = Middle Ages

Özet:
Bu çalışma, Orta Çağ Avrupa ve Anadolu yerleşimlerinin kent formlarını karşılaştırmalı bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Kentsel morfoloji, şehirlerin fiziksel yapılarının yanı sıra, sosyal, ekonomik ve politik dinamiklerin etkisiyle şekillenen karmaşık bir yapıya sahiptir. Çalışmanın temel amacı, Orta Çağ'da Avrupa ve Anadolu kentlerinin kentsel formasyonlarını karşılaştırarak, bu kentlerin yapısal özelliklerini tarihsel ve coğrafi bağlamda incelemektir. Orta Çağ Avrupa kentleri, genellikle feodal sistemin etkisi altında şekillenmiş ve kiliseler ile kaleler etrafında yoğunlaşmıştır. Feodal beylerin savunma ihtiyaçları ve kiliselerin dini otoritesi, kentlerin fiziksel yapısında belirleyici olmuştur. Anadolu kentleri ise Bizans ve Selçuklu imparatorluklarının etkisiyle sürekli bir dönüşüm süreci yaşamıştır. Bu kentler, ticaret yollarının canlanması, dini kurumların etkisi ve savunma amaçlı yapıların varlığıyla şekillenmiştir. Anadolu'daki kentsel morfoloji, hem Bizans döneminden devralınan mirası hem de Selçuklu ve Osmanlı imparatorluklarının katkılarını içermektedir. Araştırma, Avrupa ve Anadolu kentlerinin kentsel morfolojilerini inceleyerek, bu kentlerin fiziksel yapılarını açıklamayı amaçlamakta ve bu morfolojik yapıların sosyo-ekonomik koşullar, siyasi yapı ve dini inançlar gibi faktörlerin etkisiyle nasıl şekillendiğini incelemektedir. Çalışma, her iki bölgedeki kentlerin gelişim süreçlerini, dönemin sosyo-ekonomik ve politik koşullarını yansıtan yapısal özellikler gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu analiz, kentsel morfolojinin tarihsel süreçteki evrimini ve farklı kültürel ve coğrafi koşullar altında nasıl şekillendiğini ortaya koyarak, tarihsel mirasın daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacaktır.

Abstract:
This study aims to analyze the urban forms of medieval European and Anatolian settlements in a comparative perspective. Urban morphology has a complex structure shaped by social, economic and political dynamics as well as the physical structure of cities. The main aim of the study is to compare the urban formations of European and Anatolian cities in the Middle Ages and to analyze the structural characteristics of these cities in a historical and geographical context. Medieval European cities were generally shaped under the influence of the feudal system and concentrated around churches and castles. The defense needs of feudal lords and the religious authority of churches were decisive in the physical structure of cities. Anatolian cities, on the other hand, underwent a continuous transformation process under the influence of the Byzantine and Seljuk empires. These cities were shaped by the revival of trade routes, the influence of religious institutions and the presence of defensive structures. The urban morphology of Anatolia includes both the legacy of the Byzantine period and the contributions of the Seljuk and Ottoman empires. By examining the urban morphology of European and Anatolian cities, the research aims to explain the physical structures of these cities and examines how these morphological structures were shaped by factors such as socio-economic conditions, political structure and religious beliefs. The study reveals that the development processes of the cities in both regions show structural features that reflect the socio-economic and political conditions of the period. This analysis will help to better understand the historical heritage by revealing the evolution of urban morphology in the historical process and how it was shaped under different cultural and geographical conditions.