Biberde Bemisia tabaci Genn. (Hemiptera: Aleyrodidae)'ye dayanıklılık kaynakları ve dayanıklılığın kalıtımı
Sources of resistance to Bemisia tabaci Genn. (Hemiptera: Aleyrodidae) and inheritance of resistance in pepper
Yazar: DUYGU ARGÜN
Danışman: DOÇ. DR. HATIRA TAŞKIN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Biber yetiştiriciliğinde üretimi kısıtlayan ve ciddi ürün kayıplarına neden olan zararlıların başında, Bemisia tabaci Genn. (beyazsinek) gelmektedir. Beyazsineğe dayanıklılık açısından biberde (Capsicum annuum) dayanıklılık kaynakları, dayanıklılığın kalıtımı ve karakterini kontrol eden gen ya da genlerin belirlenmesi söz konusu zararlıya dirençli biber çeşitlerinin geliştirilmesi için oldukça önemlidir. Biberde C. annuum (CM331) x C. chinense (PI 159236) melezine ait F1, F2, GM1P1 ve GM1P2 popülasyonu ile dayanıklılık kaynakları ve dayanıklılığı kontrol eden genlerin kalıtımı tespit edilmiştir. 
Beyazsineğe dayanıklılık mekanizmasında, ergin sayısı ile trikom yoğunluğu (r = 0,905), yaprak alanı (r= 0,652), yaprak rengi Hue değeri (r= -0,066), C değeri (r= -0,051), L değeri (r= 0,172), kutikula kalınlığı (r=-0,701) ve peroksidaz enzim aktivitesi (r=-0,870) arasındaki korelasyonlar belirlenmiştir.
Beyazsineğe dayanıklılık kalıtımında genetik varyans 15,67, additive (eklemeli) varyans 5,09, dominant varyans 10,58, çevre varyansı 6,69, geniş anlamda kalıtım derecesi (h2b) 0,70 ve dar anlamda kalıtım derecesi (h2n) 0,23 olarak hesaplanmıştır. Eklemeli ve dominant gen etkisi %32,5 ve %67,5 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca, 2 analizinde 9:3:4 genetik oranının en uygun model olduğun belirlenmiştir (2  = 2,902, P ≥0,10, N=280). Bu durum ise resesif epistatisiye işaret etmektedir. Beyazsineğe dayanıklılığı kontrol eden toplam gen sayısı 1,29  olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Biber, Bemisia tabaci, dayanıklılık, kalıtım

Abstract:
Bemisia tabaci (whitefly) is one of the pests that limit production and cause serious product losses in pepper cultivation. In terms of resistance to whitefly, sources of resistance in pepper (Capsicum annuum), inheritance of resistance and determination of the gene or genes controlling the character are very important for the development of pepper varieties resistant to this pest. Resistance sources and inheritance of genes controlling resistance were determined in F1, F2, GM1P1 and GM1P2 populations of C. annuum L. (CM331) x C. chinense (PI 159236) hybrid.
Correlations were determined between adult number and trichome density (r = 0,905), leaf area (r= 0,652), leaf color Hue value (r= -0,066), C value (r= -0,051), L value (r= 0,172), cuticle thickness (r=-0,701 ) and peroxidase enzyme activity (r=-0,870 ) in whitefly resistance mechanism.
It was found that genetic variance is 15,67, additive variance is 5,09, dominant variance is 10,58, environmental variance is 6,69, heritability in broad sense (h2b) is 0,70, and heritability in narrow sense (h2n) is 0,23 in whitefly resistance inheritance. Additive and dominant gene effects were calculated as 32,5% and 67,5%. In addition, in 2  analysis, it was determined that the 9:3:4 genetic ratio was the most appropriate model (2 = 2,902, P ≥0.10, N=280). This indicates recessive epistatism. The total number of genes controlling whitefly resistance was determined as 1,29 genes.

Key words: pepper, Bemisia tabaci, resistance, inheritance