Cumhuriyet Döneminde Divan edebiyatına bakış: 1923-1960
A discourse of Divan literature in the Republican Period: 1923-1960
Yazar: AYŞEGÜL ERGİŞİ
Danışman: PROF. DR. ABDULLAH UÇMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divan şiiri = Court poem ; Edebi eleştiri = Literary criticism ; Eleştiri = Criticism ; Geleneksel değerler = Traditional values ; Modernleşme = Modernization ; Modernlik = Modernity ; Şiir = Poem

Özet:
Cumhuriyet döneminde Divan edebiyatıyla ilgili görüşleri incelediğimiz bu çalışmada, modernleşme ve milliyetçilik olgusu bağlamında oluşturulan kültür politikalarının Divan edebiyatı eleştirisini belirlediği savunulmuştur.Cumhuriyet dönemine ait süreli yayınlar ve basılı eserlerin taranmasıyla hazırlanan çalışmamız giriş bölümünü takip eden üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 1923-1938 yılları arasındaki Divan edebiyatı eleştirisine odaklanılmıştır. Bu dönemde ekonomik ve siyasî özgürlüğünü tam kazanmış bir toplum yaratmak ve onu çağdaş medeniyetler seviyesine ulaştırmak için imparatorluk düzeninin geleneksel değerleri olumsuzlanarak millî öz öne çıkarılmıştır. Bu doğrultuda geleneğin bir parçası olan Divan edebiyatı imparatorluk değerlerini reddeden ideolojik bir söylemle yıpratılmıştır.İkinci bölüm 1939-1950 yılları arasındaki Divan edebiyatı eleştirisine ayrılmıştır. Atatürk döneminde kültürel alanda millî değerlerin ön plânda tutulması, İsmet İnönü zamanında yerini hümanizm anlayışına bırakmış, eğitim ve kültür politikaları bu anlayış üzerinden hayata geçirilmiştir. Bu bölümde olumsuz eleştirileri güçlendiren Abdülbâki Gölpınarlı'nın Divan Edebiyatı Beyânındadır adlı eseriyle birlikte diğer bütün eserlerde Divan edebiyatının nasıl algılandığı sorusuna cevaplar aranmıştır.Üçüncü bölümde ise 1950 yılından sonraki Divan edebiyatı eleştirisi üzerinde durulmuştur. Bu dönemde geleneği öne çıkaran kültür politikalarının yürürlüğe konmasıyla Divan edebiyatına yönelik olumsuz eleştiriler azalmıştır. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın edebiyat tarihinin yayımlanmasıyla birlikte estetik ölçütlerin dikkate alındığı eleştirel yaklaşımlar öne çıkmıştır.

Abstract:
During the republican period, the opinions about Divan literature which is we researched in this study, the cultural policy, created in the context of modernization and nationalism, is defended to specify the criticism of Divan literature.Our study prepared with survey of the periodicals and written works of republican period, has three parts following the introduction. The first part, focuses the criticism of Divan literature between the 1923-1938. In this period, in order to create a community gained its economical and political freedom and reach its level to the contemporary civilization, empire?s traditional values were sublated and national identity was emphasised. In this parallel Divan literature which is the part of the tradition, was worn out with an ideological expression, refusing of the traditional values.The second part of the book focuses on criticism of Divan literature between 1939-1950. Prioritization of national values in cultural scope in Atatürk?s time period left its place to humanism in İsmet İnönü?s time. Education and culture policies have been actualised from this point of view. In this part of the book it is being sought that how Divan literature is grasped with all the works including Abdülbâki Gölpınarlı?s Divan Edebiyatı Beyânındadır, which enforces the negative expression.In the third part of the book, the criticism of Divan literature after 1950s is emphasized. Critical approaches have been changed after replacement of cultural policies emphasizing traditions. Literary criticism has been moved to another line in which aesthetic criterion are regarded with Ahmet Hamdi Tanpınar?s literary history and criticism. After this, poetry became the subject of literature rather than political.