Kur'ân'da kıst kavramı
Kıst concept in Kur'an
Yazar: HESNA COŞKUN
Danışman: DOÇ. DR. ŞABAN KARASAKAL
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion
Dizin: Adalet = Justice ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Kıst = Qıst ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kelime ve kavramların doğru anlaşılması, dini metinlerin anlaşılması ve yorumlanmasında büyük önem arz etmektedir. Dini metinlerin vermek istediği mesaj; kelime, kavram ve cümleler aracılığıyla iletilmektedir. Kur'ân-ı Kerîm'de büyük bir değere sahip olan insanın, Allah Teâlâ tarafından istenilen vasıflara sahip olabilmesi için, kavramların iyi bilinip, bu kavramlara yüklenen manaların doğru bir şekilde anlaşılması gerekmektedir. Biz de insanlara yol gösterici olarak kendini tasvir eden Kur'ân'da, "Kıst" kavramının anlam alanı, hangi âyette nasıl anlaşıldığı ve anlaşılması gerektiği hususuna katkıda bulunmak amacıyla "Kur'ân'da Kıst Kavramı" adlı tezi çalışmaya karar verdik. Kıst, adâlet, insaflı olma, ölçü, hakkâniyet, âdil pay gibi manalara gelmektedir. "Kaseta/قَسَطَ " fiilinden isim olan kıst/قِسْط kelimesinin ilk akla gelen anlamı adâlettir. Ancak bu kelime mastar olarak kullanıldığında karşıt anlamlı bir özelliğe bürünmekte ve "adâletli davranma, hak sâhibine payını âdil bir şekilde verme" ve "adaletsizlik yapma,  hak sâhibinin payını vermeme" anlamlarında kullanılmaktadır. Çalışmamızda kıst kavramı ve türevlerinin geçtiği âyetler, önemini ihtiva eden konu başlıkları altında birçok tefsir ekolünün yaklaşımlarından istifâde edilerek ele alınmaktadır. Böylece kıst kavramının mana ve derinliği ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Araştırmamız esnasında kıst kavramı ve adl kavramının birlikte geçtiği âyetler de dikkate alındığında kıst kavramının daha üst derece bir adâleti ifâde ettiği görülmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: Kur'ân, Tefsir, Kıst, Adâlet, Mîzan

Abstract:
The correct understanding of words and concepts is of great importance in understanding and interpreting religious texts. The message that religious texts want to give; it is communicated through words, concepts and sentences. In order for a person, who has a great value in the Qur'an to have the qualifications desired by Allah, the concepts should be well known and the meanings attributed to these concepts should be understood correctly. We decided to study the thesis called the concept of "qıst" in the Qur'an, in order to contribute to the meaning of the concept of "qıst" in the Qur'an, which describes itself as a guide to people in which verse and how it should be understood. Qest means justice, fairness, measure, equity, fair share. The first meaning that comes to mind is justice, as a noun from the verb "kaseta/قسط". However, when this word is used as an infinitive, it takes on an antonymous feature and is used in the meanings of "acting justly, giving the right holder his share fairly" and doing injustice, not giving the share of the right owner". In our study, the verses in which the concept of qıst and its derivatives are mentioned are discussed under the subject headings containing their importance, by making use of the approaches of many tafsir schools. Thus, it is tried to reveal the meaning and depth of the concept of qıst. During our research, when the verses in which the concept of qıst and the concept of adl are examined are examined, it is seen that the concept of qıst expresses a higher degree of justice.

KEYWORDS: Qur'an, Tafsir, Qıst, Justice, Trial Balance