Sağlık çalışanlarının iş sağlığı ve güvenliği algılarının araştırılması: Çankırı ili örneği
Investigation of occupational health and safety perceptions of healthcare professionals: The case of Çankırı
Yazar: HAKAN ÖNDER
Danışman: DOÇ. DR. ERCÜMENT NEŞET DİZDAR
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Meslek hastalıkları = Occupational diseases ; Risk = Risk ; Sağlık personeli = Health personnel ; Sağlık sektörü = Health sector ; Çalışanlar = Workers ; Ölçekler = Scales ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Sağlık sektörü, çok tehlikeli sınıfta yer alan bir çalışma alanı olduğu için, bu sahada hizmet sunanlar, bir çok mesleki risk ve tehlike ile karşı karşıya bulunmaktadırlar. 
Sağlık çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) algılarının seviyesi ve bunun ne derece mesleki davranış biçimi halinde gösterdiklerinin bilinmesi, kurumlarında sağlık ve güvenlik faaliyetleri açısından faydalı olacaktır. 
Bu alanda çalışanların İSG algı seviyelerini değerlendirilerek, oluşabilecek mesleki problemlerin giderilmesi bu araştırmanın ana hedeflerindendir.
Bu çalışmada, iş kazaları ve meslek hastalıklarının zararını azaltarak sağlık sektörünün daha etkin ve verimli çalışabilmesi ve dolayısıyla vatandaşlara yüksek kalitede hizmet sunabilmesini sağlamak amacıyla İSG algılarını belirlemek amaçlanmıştır. 
Araştırmada, Çankırı ili sağlık sektöründe istihdam olan 450 kişiye (konuyla ilgili sorulardan oluşan) anket yapılmış olup (kullanılabilir nitelikte olan) 270'i değerlendirmeye alınmıştır.  
Ankette bulunan cinsiyet, yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, unvan, çalışma türü, mesleki deneyim süresi, gelir düzeyi, İSG eğitimi almaları, meslek hastalığı geçirme, iş kazası geçirme, İSG memnuniyet düzeyleri, kurum yönetimince alınmış tedbirler, çalışma ortamı ergonomisi vb. değişkenlerin etkilerine ait veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Araştırmada sağlık çalışanlarının İSG memnuniyeti ve ergonomi ölçeklerinin Cronbach Alpha değeri = 0,929; meslek hastalıkları ve İSG tedbirleri ölçeklerinin Cronbach Alpha değeri = 0,963; iş kazaları ölçeğinin Cronbach Alpha değeri= 0,977 olarak hesaplanmış olup, güvenirliğine ilişkin her ölçek için istenilen düzeyde yüksek olduğu anlaşılmıştır. 
Çalışmada yapısal olarak geçerlilik analizlerinin yapılması ve elde edilen veriler ışığında tanımlayıcı istatistikler yorumlanarak, bağımlı ve bağımsız değişkenlerin demografik özellikler üzerindeki dağılımını tespit etmek için t-testi, ANOVA, değişkenler arasındaki farklılığın tespitine yönelik Tukey Testi yapılmıştır. 
Çalışma sonucunda sağlık çalışanların İSG algılarına ilişkin değerlendirmelerinin yaş, eğitim düzeyi, mesleki deneyim süresi, gelir düzeyi, İSG eğitimi alma durumu, meslek hastalığı geçirme durumu, iş kazası ya da yaralanma geçirme durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği anlaşılmıştır. Yine demografik verilerden cinsiyet durumu, medeni durum, unvan durumu ve çalışma türü durumu açısından anlamlı olarak farklılık göstermediği anlaşılmıştır. Kurumdaki İSG çalışmalarına yönelik memnuniyet düzeyi ile unvanları arasında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Kurum yönetimince alınmış İSG tedbirleri ile eğitim durumları arasında ve kurumdaki çalışma ortamı ergonomisi ile çalışma süresi arasında anlamlı farklılık olduğu anlaşılmıştır.
Elde edilen sonuçlara göre sağlık kurum yönetimlerince iş doyumu ve motivasyon artırıcı uygulamaların yanı sıra alınması önerilen tedbirler çalışmanın sonunda özetlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, Sağlık çalışanları, İSG algısı, İSG kültürü.

Abstract:
Since the health sector is a very hazardous field of work, those who provide services in this field are faced with many occupational risks and hazards. 
It will be useful for health and safety activities of health workers to know the level of Occupational Health and Safety (OHS) perceptions and the degree to which they show it as a form of professional behavior in terms of health and safety activities in their institutions. 
One of the main goals of this research is to eliminate the occupational health and safety perception levels of the employees in this field by evaluating the occupational health and safety problems that may arise.
In this study, it was aimed to determine the perceptions of OHS in order to ensure that the health sector can work more effectively and efficiently by reducing the harm of occupational accidents and occupational diseases and therefore provide high-quality services to citizens. 
In the research, a survey was conducted on 450 people employed in the health sector in Çankırı province (consisting of questions about the subject) and 270 of them (who are of an available nature) were taken into consideration.  
The survey included gender, age, marital status, level of education, job title, type of work, length of professional experience, income level, OHS training, occupational disease, you don't have just don't work, the level of satisfaction the measures taken by the administration of the institution OHS working environment, ergonomics, etc. the data related to the effects of variables were analyzed statistically.
In the research, Cronbach Alpha value of OHS satisfaction and ergonomics scales of health workers was calculated as = 0.929; Cronbach Alpha value of occupational diseases and OHS measures scales = 0.963; Cronbach Alpha value of occupational accidents scale= 0.977 and it was understood that it was high at the desired level for each scale related to its reliability. 
The analysis of structural validity in the light of the data obtained in the study and interpreting descriptive statistics by demographic variables on dependent and independent variables to determine the distribution, t-test, ANOVA, Tukey Test to determine differences between variables were reviewed. 
As a result of the study, it was understood that the evaluations of health workers regarding OHS perceptions differ significantly according to age, education level, length of professional experience, income level, OHS education status, occupational disease status, occupational accident or injury status. Again, it was understood that there were no significant differences from the demographic data in terms of gender status, marital status, title status and work type status. It has been seen that there is a significant difference between the satisfaction level for OHS studies in the institution and their titles. Educational status between the institution and the institution of measures taken by the administration of OHS and ergonomics in the work environment revealed that there were significant differences between the duration of working with.
According to the results obtained, the measures recommended to be taken by the health institution administrations in addition to job satisfaction and motivation-enhancing practices were summarized at the end of the study.
Key Words: Occupatıonal health and safety, Health workers, Perception of OHS, OHS culture.