Türk Anonim Şirketler Hukukunda sıradan çekilme
Subordination agreements in Turkish Law of Joint Stock Companies
Yazar: DUDU DERYA GÜVENİR
Danışman: PROF. DR. MEHMET HELVACI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışmada 6102 sayılı TTK m.376/3'te öngörülmüş olan sıradan çekilme kurumu ele alınmıştır. Sıradan çekilme, borca batik durumda olan ve kural olarak yönetim kurulunca iflâs bildiriminde bulunulması gereken bir anonim şirketin bir veya birden çok alacaklısının, en az bilançoda işaret edilen borca batıklık tutarı kadar alacağını, sırada diğer şirket alacaklılarının alacaklarının arkasına geçirmeyi geri dönülmez bir şekilde taahhüt ettiği ve bu taahhüdünün geçerliliğinin, gerçekliğinin ve yerindeliğinin iflâs bildirimi bakımından görevli ve yetkili mahkemenin atayacağı bilirkişi tarafından doğrulanması koşuluyla söz konusu şirket hakkında iflâs kararı verilmesine engel olan bir sözleşmedir. Sözleşmenin amacı borca batıklığa dayalı iflâs sonucuna engel olarak şirketin yargı dışı bir alanda iyileştirilebilmesinde menfaati ve gerçekçi bir beklentisi olan başta şirket yönetim kurulu ve pay sahipleri olmak üzere şirketle ilgili tüm aktörlere, gerekli adımları atabilmeleri için zaman ve uygun bir zemin sağlamaktır.
Çalışma kapsamında öncelikle tarafları bu sözleşmeyi yapmaya sevk eden bir ön olgu olarak borca batıklık konusu genel hatlarıyla açıklanmış, kurumun Türk hukukunda kanunlaşma süreci, amacı, mahkemece uygun bulunması açısından içermesi gereken muhteva ve hukuki niteliği ile gerek taraflar gerek diğer şirket alacaklıları bakımından doğuracağı hukuki sonuçları kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Ayrıca sıradan çekilmenin, TTK ve İİK kapsamında yer alan diğer hukuki kurumlarla olan ilişkisi masaya yatırılarak sözleşmenin yürürlüğü sürecinde gündeme gelebilecek olası hukuki sorunlar ve bunların telif çareleri üzerine değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Türk hukukunda ilk defa TTK m.376/3'te öngörülen bu kurum, Alman ve İsviçre hukukunda sözleşme serbestisi esasının bir çıktısı olarak uygulamada gelişmiş, daha sonra hukukî düzenlemelere konu edilmiştir. Bu sebeple çalışma kapsamında hukukî araştırma yöntemi olarak karşılaştırmalı hukuk yöntemi benimsenmiş ve mukayeseye konu yabancı hukuk sistemleri, TTK m.376/3'ün mehazını teşkil eden İsviçre ve bu kurumun yine benzer saiklerle düzenlendiği Alman hukuku olarak belirlenmiştir.

Abstract:
In the scope of this dissertation, subordination as a legal mechanism provided for in Art.376/3 of the Turkish Commercial Code No.6102 is adressed. Subordination as an agreement serves to allow one or more creditors of a joint stock company, which is overindebted and as a rule required to be notified to the judge by the board of directors, to rank with their claims behind the claims of other creditors of the company, provided that the relevant commitments are approved by the legal expert appointed by the authorized court for the bankruptcy notification. The purpose of the agreement is to prevent a bankuptcy ruling based on the overindebtedness situation, in order to provide time and a suitable playground for all actors related to the company, who have an interest and a realistic expectation of restructuring the company in an extrajudicial manner, to take the necessary steps.
In this context, firstly, the concept of overindebtedness as a preliminary fact that prompts the parties to conclude this agreement is explained in general terms, and the process of enactment of the institution in Turkish Law, its purpose, the necessary content it should have in terms of its approval by the court, its legal nature and the legal consequences for the parties involved and other company creditors are to be discussed in a comprehensive manner.
In addition, the relationship between subordination agreements and other legal concepts and institutions within the scope of the Turkish Commercial Law and and Turkish Enforcement and Bankruptcy Law is analyzed, and possible legal problems that may arise during the execution of the agreement and their remedies are evaluated.
Although provided for the first time in Turkish Company Law with the Art.376/3, subordination agreements are developed in legal practice as an outcome of the private autonomy in German and Swiss jurisprudence and was subsequently regulated by law. For this reason, the comparative law method has been adopted as the legal research method within the scope of the study, and the foreign legal systems subject to comparison have been determined as Swiss Law and German law, where this institution is also regulated with similar motives.