Tıp fakültesi öğrencilerinde depresyon, stres ve tükenmişlik düzeyleri ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi
Depression, stress and burn-out levels and related variables inmedical students
Yazar: İREM EKMEKCİ ERTEK
Danışman: PROF. DR. SEÇİL ÖZKAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Depresyon = Depression ; Stres = Stress ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Tıp fakültesi öğrencilerinde ruhsal sorunlar sık görülmekte, bu sorunlar sosyal ve mesleki işlevselliği etkilemektedir. Kesitsel tipte tasarlanan bu çalışmaya Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde tüm sınıflarda öğrenim gören 1306 öğrenci katılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, CES-Depresyon Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği Öğrenci Formu (MTE-ÖF) uygulanmıştır. Öğrencilerin %23,7'si sigara, %31,4'ü alkol, %4,1'inde ise madde kullandığını belirtmiştir. En sık kullanılan madde esrardır (%82). Katılımcıların %21,7'si daha önce psikiyatriye başvurduğunu belirtmiştir. En sık konulan tanı anksiyete bozuklukları (%36,4), ikinci sıklıkla konulan tanı depresif bozukluklardır (%30,8). Katılımcıların %8,3'ü psikiyatri ilacı kullandığını belirtmiştir. Kullanılan ilaçların %87,8'ini antidepresanlar oluşturmaktadır. MTE-ÖF tükenme alt ölçeğinden alınan ortalama puan 15,6 (±4,8), duyarsızlaşma alt ölçeği ortalama puanı 10,4 (±3,7) ve yetkinlik alt ölçeği ortalaması 11,7 (±3,3) olarak bulunmuştur. CES-D ortalaması 21,2 (±11,5) iken, ASÖ ortalaması ise 28,3 (±4,8)dür. Öğrencilerin %64,2'si CES-D ölçeğinin kesme puanı olan 16'nın üzerinde almıştır. MTE- ÖF duyarsızlaşma alt ölçeğinde kadınlar (10,0±3,5) erkeklere (11,1±3,8) göre daha düşük puan alırken; yetkinlik ölçeğinde de benzer şekilde kadınlar (11,6±2,9) erkeklere (12,0±3,8) göre daha düşük puan almışlardır. ASÖ'de kadınlar (28,8±7,9) erkeklere (27,5±8,7) oranla anlamlı olarak daha fazla puan almıştır. Tükenme alt ölçeğinde 1. Sınıfların (14,4±4,4) 2 (16,1±5,6), 3 (15,8±4,4), 4 (16,9±4,5) ve 6. Sınıflara (17,0±4,8) oranla anlamlı olarak daha düşük puan aldığı görülmektedir. Duyarsızlaşma alt ölçeğinde de 1. Sınıfların (9,6±4,4) 2 (10,9±3,8), 3 (10,6±4,0), 5 (10,9±3,5) ve 6. Sınıflara (11,6±3,6) göre anlamlı olarak daha düşük puan aldığı görülmektedir. Yetkinlik alt ölçeğinde ise 1. (12,1±3,0) ve 5. Sınıflar (12,1±2,8) 4. Sınıflardan (10,8±2,6) anlamlı olarak daha yüksek puan almıştır. CES-D ölçeğinde, 4. sınıfların (24,3±11,9) 1 (20,5±10,8) ve 3. Sınıflardan (19,9±10,3), 3. Sınıfların ise 2. Sınıflardan (20,7±12,0) daha yüksek puan aldığı görülmüştür. Stres açısından ise 1. Sınıflar (27,7±7,9) 4. Sınıflara (30,4±7,2) göre anlamlı olarak daha düşük puan almışlardır. Öğrencilerin yazdığı serbest ifadelerde pratik ve sözlü sınavların kaygısı, ders yükü ve sosyal alanların eksikliği konuları ön planda belirtilmiştir. Sonuç olarak tıp fakültesi öğrencilerinde özellikle 4. Sınıfta belirgin olmak üzere stres, tükenmişlik ve depresif belirtiler yüksek düzeydedir. Bu konu ile ilgili farkındalığın oluşturulmasının ve koruyucu hizmetlerinin planlanmasının önemli olduğu düşünülmektedir.

Abstract:
Mental problems are common among medical school students, and these problems affect social and academic functionality. 1306 students studying in all classes at Gazi University Faculty of Medicine participated in this cross-sectional study. Sociodemographic data form, CES-Depression Scale, Perceived Stress Scale (PSS) and Maslach Burnout Inventory Student Scale (MTE-SS) were applied to the participants. 23.7% of the students stated that they used cigarettes, 31.4% used alcohol and 4.1% used substances. The most commonly used substance is cannabis (82%). 21.7% of the participants stated that they have applied to psychiatry before. The most frequent diagnoses were anxiety disorders (36.4%) and depressive disorders (30.8%). 8.3% of the participants stated that they used psychiatric medicine. Antidepressants constitute 87.8% of the drugs used. The mean score of the MTE-SS exhaustion subscale was 15.6 (± 4.8), the mean score of depersonalization was 10.4 (± 3.7), and the mean of the reduced efficacy subscale was 11.7 (± 3.3). While the CES- D average is 21.2 (± 11.5), the average of PSS is 28.3 (± 4.8). 64.2% of the students received over 16, which is the cutoff score of the CES-D scale. While women (10.0 ± 3.5) scored lower on MTE-SS depersonalization subscale than men (11.1 ± 3.8); women (11.6 ± 2.9) scored lower than men (12.0 ± 3.8) also in the reduced efficacy scale. In PSS, women (28.8 ± 7.9) scored more than men (27.5 ± 8.7). In the exhaustion subscale, 1st Grades (14.4 ± 4.4) scored significantly lower than the Grades 2 (16.1 ± 5.6), 3 (15.8 ± 4.4), 4 (16.9 ± 4.5) and 6(17.0 ± 4.8). In the desensitization subscale, 1st Grades (9.6 ± 4.4) scored lower than the classes 2 (10.9 ± 3.8), 3 (10.6 ± 4.0), 5 (10.9 ± 3.5) and 6 (11.6 ± 3.6). In the reduced efficacy subscale, 1st (12.1 ± 3.0) and 5th Grades (12.1 ± 2.8) scored higher than 4th Grades (10.8 ± 2.6). On the CES-D scale, 4th grades (24.3 ± 11.9) had higher scores than 1 (20.5 ± 10.8) and 3rd grades (19.9 ± 10.3) had higher scores than 2nd grades (20, 7 ± 12.0). In terms of PSS, 1st Grades (27.7 ± 7.9) scored lower than 4th Grades (30.4 ± 7.2) In the free expressions written by the students, the anxiety of practical and oral exams, the course load and the lack of social areas were emphasized. Consequently, stress, burnout and depressive symptoms are high in medical students, especially in 4th grade. It is considered important to raise awareness and plan preventive services on this issue