Erken dönem modern devlet kuramının inşasında Romalı kökenler: Vırtus ve fortuna kavramları üzerinden bir değerlendirme
The Roman influence on the construction of early modern theory of the state: An examination through the concepts of virtus and fortuna
Yazar: ELİF BAŞAK KARTLI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDEN ÇAMURCUOĞLU
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri = Ancient Linguistics and Cultures ; Hukuk = Law

Özet:
Bir kent devleti (civitas) olarak kurulan Roma, zamanın akışı içerisinde giderek büyümüş, yayılmış ve içinde bulunduğu çağın merkezi haline gelmiştir. Romalıların hayatla kurdukları bağ genellikle pragmatik olarak tanımlanır. Gerçekten de onların sosyal hayatlarını şekillendiren önemli bir olgu olan dinlerinin doğası dahi pragmatik bir karaktere sahiptir. Bu sayede rasyonaliteye ve esnekliğe dayanan bir hukuk sistemini ve bürokrasiyi inşa edebilmiş olan Romalılar, bu özellikleri ile henüz en başından itibaren modern devlet için kullanışlı araçlara sahiptiler. Ancak bunun da ötesinde dünya üzerinde iki bin yılı aşkın süre boyunca varlık gösteren Roma Devleti, kurumsal varlığı Batı'da sona erdikten sonra ardında kültürel, tarihi ve siyasi açılardan oldukça görkemli bir mirası Orta Çağ'ın krallıklarına bırakmıştır. Nitekim bu miras Orta Çağ Avrupası'nda özellikle Katolik Kilisesi'nin ve Doğu Roma İmparatorluğu'nun etkisiyle canlı tutulmuştur. 14. Yüzyıla gelindiğinde ise Rönesans hareketi ile bu mirasın özellikle İtalya'da yeni bir dünya görüşünün inşasına kaynaklık ettiği görülür. Bu yeni bakışın temsilcileri olan hümanist düşünürler, insanın kader karşısındaki konumunu yeniden ele alırken yüzlerini doğrudan Antik Roma'ya çevirmişlerdir ve Romalıların bu konuda kullandığı diyalektiği, virtus ve fortuna kavramlarını modern insanın özgür iradeye çıkan basamakları haline getirmişlerdir. Bu yeni dünya görüşünün bir parçası olan modern devlet de kuramsal olarak ortaya çıkışında bu mirastan kaçınılmaz olarak üzerine düşeni almıştır. İki kavram, Erken Modern Dönem'de öncelikle Niccolò Machiavelli'nin düşünceleri ile siyaset kuramına taşınmıştır. Daha sonra ondan daha farklı bir mahiyette Thomas Hobbes'un devlet kuramında da karşımıza çıkmaktadır.

Abstract:
Rome was founded as a city-state (civitas), then gradually expanded, extended its influence and eventually became the center of its time. The Romans' relationship with life is often described as pragmatic. Indeed, even the nature of their religion, which was a significant determinant in shaping their social life, possessed a pragmatic character. Consequently, the Romans were able to construct a legal system and bureaucracy based on rationality and flexibility, equipping them with useful instruments for the modern state right from the very beginning. However, beyond this, the Roman state, which existed for over two millennia, left behind an immensely splendid legacy in cultural, historical, and political aspects after its institutional presence came to an end in the West. As a result, this legacy was vividly kept alive during the Middle Ages in Europe, particularly through the influence of the Catholic Church and the Eastern Roman Empire. By the 14th century, with the Renaissance movement, this legacy served as a source for constructing a new worldview, particularly in Italy. Humanist thinkers, the representatives of this new perspective, turned their attention directly to Ancient Rome in reconsidering the position of man in the face of fate. They turned the dialectic of virtus and fortuna used by the Romans into instruments that symbolize the free will of modern people. As an integral part of this new worldview, the modern state, inevitably drew from this legacy during its theoretical emergence. These two concepts were first brought into the realm of political theory during the Early Modern Period, primarily through the ideas of Niccolò Machiavelli. Subsequently, they resurfaced in a different form in Thomas Hobbes' theory of the state.