Özel tüketim vergisinin gelir dağılımına etkileri
Effects of special consumption tax on income distribution
Yazar: MUHAMMET AKSOY
Danışman: DOÇ. DR. EDA ÖZDİLER KÜÇÜK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Kamu Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Gelir dağılımı = Income distribution ; Gelir dağılımı politikaları = Income distribution policies ; Vergiler = Taxes ; Özel tüketim vergisi = Excise taxes

Özet:
Gelir dağılımı konusu geçmişten bu yana ekonomi alanının en önemli sorunlarından birisi olmuştur. Günümüzde de siyasi, sosyal ve ekonomik birçok açıdan gelir dağılımı eşitsizlikleri hem dünyada hem de Türkiye'de büyük bir sorun olarak devam etmektedir. Nitekim ülkemizde 2020 yılı istatistiklerine göre gelirden en yüksek payı alan % 20'lik nüfus grubu toplam gelirin % 47'sine sahiptir. Gelir dağılımı ölçümlerinde önemli bir yeri olan gini katsayısı ülkemizde 2020 yılında 0,410 olmuştur ve bu oran gelirin adil paylaşılmadığını göstermektedir. 
Gelir dağılımında adaletin sağlanması hükümetlerin önem verdiği iktisat politikası amaçlarından biridir ve bu amaç için kullanılan araçlardan birisi de vergi politikalarıdır. Türkiye'de vergilerin yapısına bakıldığında vergilerin büyük bir kısmının teorik olarak kişilerin şahsi gelir durumunu göz önünde bulundurmadığı için gelir dağılımı açısından olumsuz vergiler olarak bilinen dolaylı vergiler olduğu ve burada da önemli kısmının özel tüketim vergisi olduğu görülmektedir. Bu çalışma, özel tüketim vergisinin gelir dağılımına etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır.
Vergilerin gelirin yeniden dağılımında adaleti sağlaması için bazı temel özellikler bulunmaktadır. Bu özellikler ışığında ülkemizdeki özel tüketim vergisi uygulamasının incelendiği çalışmada bu verginin gelir dağılımı açısından olumsuz özelliklerinin daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte gelir dağılımı açısından bazı olumlu özelliklere de sahip olan özel tüketim vergisinin bu yönünün daha iyi hale gelmesi amacıyla çalışma sonucunda bazı önerilere de yer verilmiştir.

Abstract:
The issue of income distribution has been one of the most important problems in the field of economy since the past. Today, inequalities in income distribution in many political, social and economic aspects continue as a major problem both in the world and in Turkey. As a matter of fact, according to the statistics of 2020 in our country, the 20% population group that receives the highest share of income has 47% of the total income. Gini coefficient, which has an important place in income distribution measurements, was 0.410 in our country in 2020 and this rate shows that income is not shared fairly.
Ensuring fairness in income distribution is one of the economic policy objectives that governments attach importance to, and one of the tools used for this purpose is tax policies. When we look at the structure of taxes in Turkey, it is seen that most of the taxes are indirect taxes, which are known as negative taxes in terms of income distribution, since they do not theoretically take into account the personal income status of individuals, and here a significant part of them is special consumption tax. This study aims to examine the effects of the special consumption tax on income distribution.
There are some basic features for taxes to ensure justice in the redistribution of income. In the light of these features, in the study in which the special consumption tax application in our country was examined, it was concluded that this tax had more negative features in terms of income distribution. In addition to this, some suggestions are also included as a result of the study in order to improve this aspect of the special consumption tax, which has some positive features in terms of income distribution.