Tuncer Uçarol'un eleştirmen kimliği
Tuncer Uçarol's critic identity
Yazar: ELİF KAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BEDRİ AYDOĞAN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Edebi eleştiri = Literary criticism ; Eleştiri = Criticism ; Eleştirmenler = Critics ; Uçarol, Tuncer = Uçarol, Tuncer ; Şiir = Poem

Özet:
Tanzimat Dönemi'nden bu yana eleştiri türünde birçok yazar ve eleştirmen yazılar yazmış ve eserler vermiştir. Tuncer Uçarol, özellikle 1980'li yıllarda öne çıkan önemli bir eleştirmendir. Bu çalışmada; Tuncer Uçarol'un eleştirmen kimliği, onun kullandığı yöntemler aracılığıyla, şiir eleştirileri temele alınarak incelenmiştir. 
	Tuncer Uçarol, 600'ün üzerinde yazısı yayımlanmış, dergilerde yazan bir eleştirmen ve yazardır. Eleştiri yazılarını kitaplaştırmayı düşünmüş ancak sağlığında mümkün olmamıştır. Üç kitap olarak eleştirilerini yayımlamayı düşünen Uçarol'un, bu kitaplarından sadece biri yayımlanmıştır. İncelemesel Şiir Eleştirileri (2018) adını verdiği bu kitabı ağabeyi Rifat Uçarol tarafından yayıma hazırlanmıştır. Bu çalışmada Uçarol'un yayımlamayı düşündüğü üç kitabı da incelenmiştir. Eleştirmen, bu üç kitabı için uygun gördüğü eleştirilerini seçmiş ve kitapları için giriş ve kaynakça da hazırlamıştır. Bu çalışmada, Uçarol'un yayımlanmasını düşündüğü ve istediği üç kitabının incelenmesinin tercih edilmesi, bir bakıma eleştirmenin bu eleştirilerine verdiği önemden kaynaklanmaktadır.
	Eleştirmen, yazılarını öznel bir bakış açısıyla yazmış ancak sadece bununla yetinmemiş, incelemelerinde ayrıntılara önem vermiş ve özgün yöntemler kullanmıştır. Metin odaklı bir bakışla yazan ve sayısal verileri kullanmaya önem veren eleştirmen, yeni kelimeler türeterek Türkçeye kazandırmaya çalışmış ve incelediği şiirlerin bazılarını yeniden yazmıştır. Eleştirilerinin türlerine verdiği adlar ve kullandığı Öz Türkçe sözcükler ayrıca dikkat çeker. Tuncer Uçarol, "günce eleştirisi" dediği ve daha önce kullanılmamış olan bir eleştiri türünü ortaya koymasının yanı sıra kitabına başlarken günce formunda notlar da hazırlamıştır. 
	Bu çalışma, Tuncer Uçarol'un birçok yazısı içinden yayımlamayı düşündüğü bu üç kitaptaki, kendi seçtiği şiir eleştirileriyle sınırlı tutulmuştur. Bunlar dışında Uçarol'un günce, deneme, söyleşi türünde çok sayıda yazısı vardır. Uçarol'un yayımlanmamış iki kitabıyla ilgili bilgiler tarafımıza ulaştırılan belgeler ile dergilerde yayımlanan yazılar karşılaştırılarak incelenmiştir. Tarafımıza ulaştırılan bu yazılardan sadece eleştirmenin yayımlamayı düşündüğü üç kitabına dair dosyalar dikkate alınmıştır. Uçarol'un yaptığı değişiklikleri tespit etmek adına, bu yazıların dergilerde yayımlanmış olanları edinilerek incelenmiştir.

Anahtar kelimeler: Eleştiri, şiir eleştirisi, denemesel eleştiri, incelemesel eleştiri, günce eleştirisi.

Abstract:
Since the Tanzimat Period, many writers and critics have written and produced works in the criticism type. Tuncer Uçarol is an important critic who came to the fore especially in the 1980s. In this study; Tuncer Uçarol's critic identity has been examined using his methods, based on poetry criticism.
	Tuncer Uçarol is a critic and writer who has published over 600 articles and writes in magazines. He thought of publishing his criticism articles into a book, but it was not possible in his health. Considering to publish his criticisms as three books, only one of these books was published by Uçarol. This book, which he named Analytical Poetry Criticism (2018), was published by his brother Rifat Uçarol. In this study, three books that Uçarol intends to publish will be examined. The critic chose his critiques for these three books as he saw fit, and also prepared introductions and bibliographies for his books. In this study, the preference of examining the three books that Uçarol thinks and wants to be published is due to the importance the critic attaches to these criticisms.
	The critic wrote his writings from a subjective point of view, but not only did this, but he also gave importance to details and used original methods in his analysis. The critic, who writes with a text-oriented perspective and attaches importance to using numerical data, tried to add new words to Turkish and rewrote some of the poems he studied. The names he gave to the types of his criticism and the pure Turkish words he used also attract attention. Tuncer Uçarol, in addition to revealing a type of criticism that he calls "journal criticism" and which has not been used before, also prepared notes in diary form when starting his book.
	This study was limited to the criticisms of the poetry that Tuncer Uçarol chose in these three books, among which many articles he thought to publish. Apart from these, Uçarol has many articles in the form of daily, essays and interviews. The information about Uçarol's two unpublished books has been analyzed by comparing the documents submitted to us and the articles published in journals. Among these manuscripts delivered to us, only files about three books that the critic intended to publish were considered. To determine the changes made by Uçarol, the ones of these articles published in journals have been acquired and examined.

Keywords: Criticism, poetry criticism, essay-critisicm, review-criticism, journal-criticism.