Bağımsız denetim kuruluşları ve bağımsız denetçilerin hukuki ve cezai sorumlulukları üzerine bir inceleme
An analysis on legal and criminal liability of independent audit firms and independent auditors
Yazar: SİBEL GÜROCAK
Danışman: DOÇ. DR. DURAN BÜLBÜL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Maliye = Finance
Dizin: Bağımsız denetim = Independent audit ; Bağımsız denetim kuruluşları = Independent auditing companies ; Cezai sorumluluk = Criminal liability ; Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Hukuki sorumluluk = Legal responsibility

Özet:
İşletmelerle ilgili en önemli bilgi kaynağı kuşkusuz muhasebe sistemleridir. Yatırımcılar, işletme sahipleri, işletme ortakları, diğer işletmeler ile Devlet, ekonomik ve hukuksal nedenlerle işletmelerle ilgili karar almadan önce işletmenin mali yapısına ilişkin doğru, dürüst ve güvenilir bilgiye ihtiyaç duyarlar. Anılan karar alıcıların rasyonel nitelikteki bu taleplerinin karşılanabilmesi için de işletmeye ait mali bilgilerin doğru kayıtlanması ve söz konusu bilgilerin işletmenin finansal durumunu ortaya koyan mali tablolara doğru ve dürüst aktarılması gerekmektedir. Ancak son yüzyılda yaşanan hızlı ekonomik ve toplumsal değişime paralel olarak, işletme sayısı ve hacimlerindeki artış ile bu artışa uyumlu ticari ilişkilerin yoğunlaşması nedenleriyle mali tablolar giderek karmaşıklaşmış, finansal tabloların güvenilirliği ise daha önemli hale gelmiştir. Ekonomik gelişimin mali bilgiler üzerindeki etkisini incelemek ve mali tabloların güvenilirliğini artırmak amacıyla kurulan sistemlerden üzerinde en fazla durulanı ise bağımsız denetimdir. Özellikle 2000'li yıllardan sonra gerek sayısı gerekse de etki alanı genişleyen bağımsız denetim skandalları, gelişmiş ülkeleri bu alanda daha katı düzenlemeler yapmaya itmiştir. Ülkemizde ise dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak 6102 sayılı TTK ile bağımsız denetim genel bir düzenlemeye dönüştürülmüş olduğundan, dünya ölçeğinde yaşanan bağımsız denetim skandalları, ülkemiz ticari hayatının daha geniş bir ölçekte yeni tanışmış olduğu bağımsız denetim hizmeti açısından örnek olması gereken niteliktedir. Söz konusu örnekler göstermektedir ki; mesleki etik ve duygusal mesleki aidiyet duygusuna sahip olmayan firma ve denetçiler, finansal krizleri tetikleyecek türde kötü uygulama örneklerine neden olmuşlardır. AB üye ülkeleri ile ABD'de skandallar zincirinden oluşmaya başlayan bu sürecin devamını engellemek adına hukuki ve cezai sorumluluk müessesesi genişletilmiş ve daha katı bir yapı benimsenmiştir. Çalışmamızın amacı da ülkemizde Türk tarzı Enronların yaşanmaması için bağımsız denetim firmaları ve bağımsız denetçilere yüklenen hukuki ve cezai sorumlulukların uluslararası uygulamalara da yer verilerek doğru bir şekilde ortaya konulmasıdır.

Abstract:
The most important source of information about firms is their accounting systems. Due to economic and legal factors, investors, owners, shareholders, other firms and State need accurate, fair and reliable information on financial structure of firms before taking decisions. In order to meet rational needs of the decision makers, financial information of the firms should be recorded accurately and should be transferred precisely and fairly to the firms' financial statements that reflect financial condition of the firm. However, parallel to the rapid change in economic and social life, increase in number and volume of firms and rise in business connections, financial statements got more complicated and their reliability became crucial. One of the most emphasized systems developed to analyze the effect of economic progress on financial information and to improve reliability of financial statements is independent audit. Independent audit scandals that had been increased both in terms of number and impact especially in 2000s, forced developed countries to adopt more strict financial regulations. In line with the global developments, independent audit is regulated by the code 6102 TTK in Turkey. Independent audit scandals experienced globally should be a reference point for our country for which independent audit services are relatively new in commercial sector. The cases forming this reference point show that; as firms and auditors that don't have professional ethics and sense of professional belonging conducted bad practices that triggered financial crises, EU member countries and USA expanded scope of legal and criminal liabilities and established a stronger structure in order to avoid chains of scandals. The aim of this paper is to present legal and criminal liabilities of independent audit firms and independent auditors in order to avoid Turkish Enrons.