Farklı doz ve sürelerde levonorgestrel uygulamasının zebra balıklarında (Danio rerio, Hamilton, 1822) antioksidatif metabolizma üzerine etkileri
The effects of levonorgestrel application in different dose and periods on antioxidative metabolism of Zebra fish (Danio rerio, Hamilton, 1822)
Yazar: MELEK YAPICI
Danışman: DOÇ. DR. İLKNUR MERİÇ TURGUT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı / Su Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Levonorgestrel = Levonorgestrel ; Zebra balığı = Zebrafish

Özet:
Bu çalışmada, endokrin bozucu kimyasal olarak sınıflandırılan ve özellikle balıklarda üreme fizyolojisine etkileri bilinen, ancak yapılan son çalışmalarda metabolitlerinin ksenobiyotik gibi ekosistemde hareket ettiği, böylece antioksidan savunma mekanizmasına etkisi olduğu düşünülen sentetik progestinlerden biri olan Levonorgestrel (LNG)ʹ in farklı doz ve sürelerde uygulanmasının, Zebra balıklarında (Danio rerio) antioksidatif metabolizma üzerine etkileri incelenmiştir. Deneme balıkları, LNGʹ nin düşük (0,312 µg/L) ve yüksek (6,24 µg/L) olmak üzere iki farklı dozuna 24, 48 ve 96 saat süre ile maruz bırakılmışlardır. Bu aşamada, akut biyodeneylerden statik deney yöntemi uygulanarak, deneyler üç tekrarlı olarak gerçekleştirilmiştir. Deneme planı uygulandıktan sonra balıklar disekte edilerek kas ve karaciğer doku örnekleri toplanmıştır. Bu örneklerde antioksidan enzim aktivitesi ve lipid peroksidasyon düzeyi sırasıyla, süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT), glutatyon peroksidaz (GPx) ve malondialdehit (MDA) analizleri ile ölçülmüştür. Yapılan bu çalışmada, enzim aktivite değerlerinin LNG doz uygulamasından etkilendiği ancak istatistik olarak yapılan değerlendirme sonucu tespit edilen farklılıkların önemsiz olduğu belirlenmiştir (p≤0,05). Yüksek doz uygulamasının artan zamanla SOD enzim aktivite değeri üzerinde etkili olup, her iki doku açısından da değerlerde artışa neden olduğu tespit edilmiştir. CAT enzim aktivite değerlerinin özellikle yüksek doz uygulanan gruplardan elde edilen değerlerde değişkenlik gösterdiği, GPx enzim aktivite değerlerinin ise yüksek doz LNG uygulamasında, özellikle karaciğer dokusunda yüksek aktiviteye neden olduğu saptanmıştır. MDA değerlerine göre, karaciğer dokusunda düşük doz LNG uygulamasının, kas dokusu ile karşılaştırıldığında, azaldığı, yüksek dozda ise benzer değerlerin tespit edildiği, buna bağlı olarak karaciğer dokusunun kas dokusuna göre LNG uygulamasına daha duyarlı ve oksidatif stres için iyi bir indikatör olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the application of Levonorgestrel (LNG), one of the synthetic progestins classified as an endocrine disrupting chemical and known to have effects on reproductive physiology particularly in fish, nonetheless, whose metabolites are thought to act like xenobiotics in the ecosystem, in different doses and durations, on antioxidative metabolism in Zebra fish were investigated. Fish were exposed to two LNG as low (0.312 µg/L) and high (6.24 µg/L) doses for 24, 48 and 96 hours. At this stage, the static test method of acute bio-assay, was applied and the experiments were carried out in triplicate. Subsequently the experiment plan was performed, muscle and liver tissue samples were collected by dissecting the fish. In these samples, antioxidant enzyme activity and lipid peroxidation level were measured by SOD, CAT, GPx and MDA analysis, respectively. For this study, it was determined that enzyme activity values were affected by LNG dose administration, however the differences determined as a result of the statistical evaluation were found insignificant (p≤0,05). High-dose application had an effect on the SOD enzyme activity value with increasing application time and caused an accelaeration in the values in terms of both tissues, CAT enzyme activity values fluctuated particularly the values obtained from the high-dose applied groups, and GPx enzyme activity values were observed in high-dose LNG application, demonstrated high activity especially in the liver. According to the results of the MDA, low-dose LNG application in liver tissue showed a decrease compared to muscle tissue, whereas similar values were determined at high doses. In this sense, liver tissue was found more sensitive to LNG application compared to muscle tissue and a better indicator for oxidative stress.