Başarılı okul iyileştirme örnekleri: Karşılaştırmalı durum analizi
Successful school improvement models: Comparative case analysis
Yazar: ÖZLEM URAL
Danışman: PROF. DR. ŞÖHEYDA GÖKTÜRK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Eğitim liderliği = Education leadership ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Liderlik = Leadership ; Okul başarısı = School achievement ; Okul yöneticileri = School administrators ; Okul yönetimi = School administration ; Okullar = Schools ; Sosyal adalet = Social justice

Özet:
Bu araştırmada, dezavantajlı okul çevresinde okullarını başarıya götüren iki okul müdürünün yönetim ve liderlik uygulamaları derinlemesine incelenmiş ve bu bağlamda başarılı okul liderliği modelinin geliştirilmesi çabalarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Karşılaştırmalı çoklu durum yönteminin kullanıldığı bu araştırmada dezavantajlı çevrede başarılı olan iki okul ölçüt örnekleme ile seçilmiştir. Üç yıl süren uzun soluklu bu nitel araştırmada veriler; katılımcı gözlemci, görüşme, odak grup görüşmesi, gözlem ve döküman veri toplama metot ve teknikleri ile toplanmıştır. Seçilen okullardaki başarılı yönetim ve liderlik uygulamaları; okul müdürleri, müdür yardımcıları, öğretmen, akademik olmayan personel, öğrenci ve velilerdenden elde edilen verilerin içerik analizi ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmesi sonucunda on üç tema ortaya çıkmıştır. 
	Bu temalar şu şekilde sıralanmıştır: Bilgiye dayalı katılımcı karar almanın önemi, vizyoner liderin katılımlı yönetim anlayışı, "bizim okulumuz" anlayışı ve okulun imajının oluşturulması, dönüşümsel liderlik stratejileri, öğretimsel liderlik ile okul kültürünü etkileme, okul müdürlerinin kişisel özellikleri, durumsal liderlik ile dönüşümcü liderliğin bütünleşmesi, referans alma, kıyaslama yöntemi, olumlu okul iklimi, sosyal yeterlilik, psikolojik yeterlilik, çevresel faktörler, öğrencide gözlenen değişimler. 
	Akademik ve sosyal anlamda öğrencilerin başarısını arttıran bu iki okul müdürünün yönetim ve liderlik uygulamaları literatürde kuramsal olarak "sosyal adalet liderliği" ile örtüşen bir örüntü sunmuştur. Bu örüntüde durumsallıklar, tanıma ve liderlik, öğrenen okul, işbirlikçi barışçıl huzurlu okul iklimi ile akademik ve sosyal başarı artışı aşamalarından oluşmaktadır. Bu örüntüden yola çıkarak uygulayıcı, araştırmacı ve siyasa yapıcılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the management and leadership practices of the two principals leading their schools to success in disadvantaged schools are thoroughly examined and in this context it is aimed to contribute to efforts to develop a successful school leadership model. In this research using the comparative multicase method, two schools that succeed in disadvantaged environment were selected by criteria sampling. In this long-term qualitative research that lasted three years, the data were conducted through; participant observer, interview, focus group interview, observation and document data collection methods and techniques. Successful management and leadership practices in selected schools; thirteen themes have emerged as a result of comparative analysis of data obtained from school principals, assistant principals, teachers, non-academic staff, students and parents. 	
	These themes are listed as follows: The importance of participatory decision-making based on knowledge, the understanding of participative management of the visionary leader, the understanding of "our school" and the creation of the school image, transformational leadership strategies, influencing school culture with instructional leadership, personal characteristics of school principals, integration of situational leadership and transformational leadership, reference, benchmarking method, positive school climate, social competence, psychological competence, environmental factors, changes observed in the student. 
	The management and leadership practices of these two school principals, which increase the success of students academically and socially, have theoretically presented a pattern that overlaps with "social justice leadership" in the literature. In this pattern the stages are; situationalities, recognition and leadership, learning schools, collaborative peaceful school climate leading an increase in academic and social achievement. Based on this pattern, recommendations are presented to practitioners, researchers and policy makers.