Ankara'da sanat koleksiyonculuğu
Art collecting in Ankara
Yazar: SELİN SEYHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SUAT ALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ankara = Ankara ; Koleksiyon = Collection ; Koleksiyonculuk = Collecting ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sanat piyasası = Art market

Özet:
Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı kapsamında yürütülen bu yüksek lisans tez çalışmasının konusu, "Ankara'da Sanat Koleksiyonculuğu" dur. 1923 ve 2020 tarihleri arasında Ankara'da oluşturulmuş sanat koleksiyonları incelenirken devlet ve özel sektörün sanat koleksiyonculuğu alanındaki faaliyetleri, koleksiyoncuların koleksiyon oluştururken sahip oldukları tutum, sanat piyasası ve sanat ortamındaki belirleyicilerle ilişkileri göz önünde bulundurulmuştur.
Cumhuriyet'in kuruluşundan itibaren Ankara için siyasi başkent kimliğine ek olarak, kültür ve sanat etkinliklerinin de merkezi olması isteği mevcuttur. Erken Cumhuriyet Dönemi'nde bu istek büyük ölçüde devlet öncülüğünde yerine getirilmiş, 1950 ve 1960'lı yıllarda Ankara hala kültür ve sanat kenti imajını korumuştur. 1970'li yıllarda özel sektör desteğiyle belirginleşmeye başlayan ve 1980'li yıllarda gözde bir uğraş halini alan sanat koleksiyonculuğunun, özellikle 1980'lerden itibaren İstanbul'un öncülüğünde yürütüldüğü görülmüştür. Tezin konusu belirlenirken Ankara kentinin kriter alınması ile merkez-çevre ilişkileri dahilinde İstanbul ve Ankara'nın sanat koleksiyonculuğu anlayışlarındaki farkların ele alınması ve Ankara'nın 1980'lerden itibaren sanat etkinlikleri açısından zayıflamasının nedenlerinin araştırılması hedeflenmiştir.
Sanat koleksiyonculuğunun tarihsel süreci, sanat piyasasının belirleyicileriyle birlikte Türkiye ve Ankara odağında anlatılmıştır. Tez kapsamında, Ankara'da sanat koleksiyonculuğunun güncel durumuna bakılmak üzere sanat koleksiyoncularıyla, özel galeri ve müze yöneticileriyle, akademisyenlerle, küratörlerle görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler doğrultusunda Ankara'daki sanat koleksiyonlarının etkilendiği faktörler analiz edilmiş ve sanat koleksiyonculuğu alanındaki sorunlar tespit edilmiştir.
Çalışmanın sonucunda, Ankara'da sanat koleksiyoncusu olarak tanımlanabilecek az sayıda koleksiyoncu bulunduğu ve Ankara'daki sanat eseri satın alma alışkanlığının dekoratif bakışla gerçekleştirildiği, koleksiyonculuk tutumuna sahip olmadığı görülmüştür. Ankara'da 1980'li yıllardan itibaren İstanbul'a taşınan koleksiyoncular ve sanatçılar olduğu gibi kapanan, İstanbul'a taşınan veya İstanbul'a şube açan sanat kurumlarına rastlanmıştır. Ankara'daki sanat ortamının 1980 ve 2020 yılları arasında giderek eski görünürlüğünü yitirmesinin sebebinin, 1980'li yıllardan itibaren ekonomik ve siyasi alanlarda gerçekleştirilen uygulamaların etkisiyle İstanbul'un her alanda olduğu gibi sanat alanında da yatırımlarda da öne çıkması olduğu anlaşılmıştır.

Abstract:
The subject of this master's thesis conducted within the scope of Hacettepe University Institute of Social Sciences Department of Art History is "Art Collecting in Ankara". While examining the art collections created in Ankara between 1923 and 2020, the activities of the state and private sector in the field of art collecting, the attitude of the collectors while creating the collection and their relations with the art market and the determinants of the art environment were taken into consideration.
Since the foundation of the Republic of Turkey, it is known that there is a desire for Ankara to be the center of cultural and artistic activities in addition to its political capital identity. In the Early Republican Period, this request was largely fulfilled under the leadership of the state, and Ankara still preserved its image as a city of culture and art in the 1950s and 1960s. It has been observed that art collecting, which started to become apparent in the 1970s with the support of the private sector and became a popular occupation in the 1980s, has been led by Istanbul especially since the 1980s. While determining the subject of the thesis, it was aimed to address the differences in the understanding of art collecting of Istanbul and Ankara within the center-periphery relations by taking the city of Ankara as a criterion and to investigate the reasons for Ankara's weakening in terms of art activities since the 1980s.
The historical process of collecting art has been described in conjunction with the determinants of the art market in Turkey and Ankara focus. Within the scope of the thesis, interviews were held with art collectors, private gallery and museum administrators, academicians, and curators to examine the current situation of art collecting in Ankara. In line with the data obtained from the interviews, the factors affecting the art collections in Ankara were analyzed and the problems in the field of art collecting were identified.
As a result of the study, it was seen that there are a small number of collectors that can be defined as art collectors in Ankara and the habit of purchasing art works in Ankara is realized with a decorative perspective and does not have the collecting attitude. In Ankara, collectors and artists who have moved to Istanbul since the 1980s have found as well as art institutions that are closed or moved to Istanbul or opened branches in Istanbul. It was understood that the reason why the art environment in Ankara gradually lost its former visibility between 1980 and 2020 was that Istanbul stood out in investments in the field of art as well as in every field, with the effect of economic and political practices since the 1980s.