Suriyeli mültecilerde ruhsal iyilik hali ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of mental well-being and related factors in syrian refugees
Yazar: NEDİM AKGÜN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATİH KARA
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Depresyon = Depression ; Mülteciler = Refugees ; Ruh sağlığı = Mental health ; Ruh sağlığı = Mental health ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Suriye = Syria ; Suriyeliler = Syrians

Özet:
İnsani krizler sırasında mülteci topluluklarının maruz kaldığı çeşitli etkenler ruhsal sorunlara yol açmaktadır. Bu tez çalışması ile Konya il merkezine yerleşmiş olan Suriyeli mültecilerin ruhsal iyilik halinin ve olası ruhsal bozukluklarla ilişkili olan faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Tez çalışması 4 Aralık 2015–4 Mart 2016 tarihleri arasında Girişimsel Olmayan Klinik Çalışmalar Etik Kurulu onayı ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün izniyle yürütülmüştür. Konya il merkezindeki dokuz mahallede yerleşmiş olan ve bilgilendirilmiş onamı ile çalışmaya katılmayı kabul eden Suriyeli mültecilere ait veriler demografik ve psikososyal etkenleri sorgulayan bir anket formu ve ruh sağlığına dair ölçekler ile toplanmıştır. Çalışmada yer alan "DSÖ-5 Ruhsal İyilik Hali Ölçeği", "Majör Depresyon Ölçeği", "Algılanan Stres Ölçeği" ve "Harvard Travma Ölçeği" araçlarının literatürde geçerliği ve güvenirliği gösterilmiş olan Arapça versiyonları kullanılmıştır. Katılımcıların genelinde analiz edildiğinde tüm ölçeklerin iç tutarlık katsayıları 0,85 ve üzerindedir. Bağımsız gruplara ait sürekli değişkenlerin karşılaştırılmasında non-parametrik testler, bağımsız kategorik değişkenlerde Ki-Kare testi, değişkenlerin korelasyon analizi için Spearman rho testi uygulanmıştır. 
Araştırmaya katılmayı kabul eden toplam 487 Suriyelinin %53'ünün ruhsal iyilik hali eşik değer altında olup kötü kalite olarak sınıflanmaktadır. Kadınların ve Arap olanların ruhsal iyilik hali daha kötü durumdadır ve algıladıkları stres düzeyi daha fazladır. Grubun genelindeki majör depresyon sıklığı %22,1 ve travma sonrası stres bozukluğu sıklığı %22,8 olarak tespit edilmiştir. Gençlerde ve kadınlarda majör depresyon daha fazla iken travma sonrası stres bozukluğu etnisite ile ilişkilidir ve Araplarda daha sık olarak gözlenmektedir. Travma sonrası stres bozukluğu ve majör depresyon anlamlı olarak eşzamanlı birliktelik sergilemektedir. Tüm ruhsal semptomlarla güçlü bir biçimde ilişkili olduğu saptanan travmatik yaşantıların Suriyeli mültecilerin ruhsal iyilik halini etkileyen en önemli unsur olduğu ortaya çıkmaktadır.
Suriye krizinden etkilenen insanların ruhsal iyilik halinin değerlendirildiği bu çalışma ile savaş ve çatışmaların bireyin fiziksel ve ruhsal sağlığını olumsuz yönde etkilediği görülmektedir. Cinsiyet, etnisite ve travmatik yaşantılar ruhsal bozuklukların önemli birer belirleyicisi olarak ortaya çıkmaktadır. Psikososyal destek hizmetlerinin risk altındaki bireyleri öncelemesi hem mültecilerin hem de ev sahibi toplumların sağlığını geliştirecektir.

Abstract:
Various adversities that affect refugee groups during the humanitarian crises lead to mental health problems. It was aimed to explore the mental well-being of Syrian refugees settled in Konya province and factors associated with possible mental disorders by means of this thesis.
The Thesis was conducted with the approval of Ethical Committee on Non-invasive Clinical Studies and the permission of the Directorate General of Migration Management between 4 December 2015 and 4 March 2016.  Data on Syrian refugees settled in nine neighbourhoods of Konya province and who gave informed consent was collected via a questionnaire and scales evaluating mental disorders. The Arabic versions of WHO-5 Mental Well-Being Index, Major Depression Inventory, Perceived Stress Scale and Harvard Trauma Questionnaire which were proven to be valid by previous studies were utilized in the Thesis. All scales had an internal consistency coefficent above the value of 0,85 within overall group. Non-parametric statistical tests were employed to contrast continuous variables in independent samples. Chi-square test was used for categorical variables and Spearman rho correlation coefficient was employed to assess the relationship between continuous variables.
Fifty three percent of overall 487 Syrians who participated in the study had a poor mental well-being which was below the threshold. Females ve Arabs had lower quality of mental well-being and higher levels of perceived stress. Frequency of major depression disorder was 22,1% and that of post-traumatic stress disorder was 22,8% in overall sample. Post-traumatic stress disorder was significantly associated with ethincity that it was more frequent in Arabs while major depression had higher levels within females and youngstres. Post-traumatic stress disorder and major depression presented a significant co-occurrence which was evidence for comorbidity. And it appeared that traumatic experiences which were strongly associated with all symptoms of mental disorders were the most significant determinants of the mental well-being of Syrian refugees.
It was concluded that war and conflicts devastated mental health of refugees as well as their physical health. And it became evident thatgender, ethnicity and traumatic experiences were prominent determinants of mental disorders in refugees. Psychosocial support services prioritizing individuals at high risk would improve health status of refugees and host communities.