1895-1923 yılları arasında süreli yayınlarda yer alan Türk şiirinde "Anadolu"
"Anatolia" in Turkish poetry in periodicals between the years 1895-1923
Yazar: HANDAN GÜRBÜZ YENİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET FİKRET KILIÇ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Türk şiiri = Turkish poem ; Vatan = Homeland ; Şiir mecmuaları = Poetry magazines

Özet:
Bu çalışmada 1895'ten 1923 yılına kadar olan sürede Anadolu konusunun Türk şiirine yansıması araştırıldı. Çalışmada öncelikle belirtilen yıllar arasında yayınlanan mecmualar tespit edildi. Ardından bu mecmualar taranarak Anadolu konusunu işleyen şiirler ortaya çıkarıldı. Sonrasında ise şiirler, uygun başlıklar altında değerlendirildi.
Çalışma Giriş bölümü hariç dört ayrı bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Anadolu'ya yönelişin nedenleri dönemin sosyal, siyasî, edebî, kültürel hareketlerinden yola çıkılarak ifade edildi. Birinci bölümde Türk şiirinin Anadolu'ya tam anlamıyla yönelmeden önce vatan konusunu nasıl ve ne şekilde ele aldığı belirtilmeye çalışıldı. İkinci bölümde Anadolu coğrafyasını işleyen şiirler ele alındı. Anadolu coğrafyası dağlar, denizler ve şehirler olmak üzere üç ayrı alt başlık altında incelendi. Coğrafi unsurların şiirlerde hangi işlevler doğrultusunda yer aldığı tespit edildi. Üçüncü bölümde "Köyde Hayat" başlığı altında köydeki günlük yaşam, kültürel hayat, toplumsal ve sosyal yapı ayrıca merkezi idarenin köylüye karşı tutumu gibi konular incelendi. Dördüncü bölümde ise "Anadolu İnsanı" başlığı altında kadınların, erkeklerin, çocukların ailedeki ve sosyal hayattaki yerine; eğitim meselesine, cephede ve cephe gerisinde vatanı işgalden kurtarma mücadelelerine, işgalin onları nasıl etkilediğine ve gurbet konusuna yer verildi. Sonuç bölümünde ise Anadolu konusunun Türk şiirindeki rolü tespit edildi.
Anahtar Kelimeler: Vatan, Anadolu, Anadolu insanı, şiir, süreli yayınlar

Abstract:
In this study, the reflection of the Anatolian theme on Turkish poetry from 1895 to 1923 is investigated. Firstly, the journals published between the specified years are determined. Then, these magazines are scanned and the poems dealing with the Anatolian subject are revealed. Afterwards, the poems are evaluated under appropriate titles. The study consists of four separate parts, excluding the introduction part. In the introduction part, the reasons for the orientation to Anatolia are expressed based on the social, political, literary and cultural movements of the period. In the first part, it is aimed to be stated how and in what way Turkish poetry dealt with the subject of homeland before turning to Anatolia completely. In the second part, poems dealing with Anatolian geography are discussed. The geography of Anatolia is examined under three different subheadings: mountains, seas and cities. It is determined in which functions the geographical elements take place in the poems. In the third chapter, under the title of "Life in the Village", subjects such as daily life in the village, cultural life, social-social structure are examined. In the fourth chapter, under the title of "Anatolian People", the place of women, men and children in the family and social life; the issue of education, the struggle to save the homeland from the occupation at the front and behind the front, how the occupation affected them and the subject of expatriation are included. In the conclusion part, the role of the Anatolian theme in Turkish poetry is determined.
Keywords: Homeland, Anatolia, Anatolian people, poetry, periodicals