Erken Demir Çağında Doğu Trakya'nın kültürel dinamikleri ve Anadolu-Balkan ilişkileri
Cultural dynamics of Eastern Thrace and Anatolian-Balkan relations in the Early Iron Age
Yazar: MURAT UMUT DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. ALİ KAZIM ÖZ ; PROF. DR. ENGİN BEKSAÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Doğu Trakya = Eastern Thrace

Özet:
Tunç Çağı'nın sonlarında Doğu Akdeniz'in büyük bir bölümünde olduğu 
gibi Balkanlar'da da önemli bir kültürel değişim başlamıştır. Demir Çağı'nı 
başlatan bu değişim Balkanların birçok bölümünde detaylı bir şekilde 
incelenmiştir. Doğu Trakya'nın kültürel yapısını oluşturan dinamikler 
konusundaki akademik bilgiler ise son derece yetersiz düzeydedir.

        Bulgaristan, Romanya ve Kuzey Yunanistan gibi Balkan ülkelerinde 
yıllardır sürdürülen Erken Demir Çağı araştırmalarından elde edilen sonuçlar, 
Türkiye Trakyası'nda yapılmış olan kısıtlı düzeydeki bilimsel araştırmalara ışık 
tutacak niteliklere sahiptir. Buna rağmen tüm bu yayınlanmış verilerin, Doğu 
Trakya Erken Demir Çağı kültürleriyle olan ilişkisinin daha çok veri ile 
sınanarak yeniden değerlendirilmesi gerekliliği bu tezin ana çalışma kaynağını 
oluşturmuştur.

        Doğu Trakya araştırmalarında bulunan eski ya da yeni bulgular hem 
kendi içinde tasnif edilerek tanımlanmış hem de Trakya'nın diğer bölümlerinden 
elde edilen verilerle analojik karşılaştırması yapılarak bölgenin kültür 
dinamikleri olabildiğince geniş bir çerçevede tanımlanmıştır.
Trakya ve Balkan kültürlerinin Geç Tunç ve Erken Demir Çağı'nda Ege 
ve Akdeniz uygarlıkları üzerinde çeşitli şekillerde etki yaptığı konusundaki 
çalışmalar geçen yüzyılı aşkındır bilim dünyasının gündemindedir. Bu etkinin 

        Anadolu kültürleri üzerindeki izi konusundaki çalışmalar ise birbirinden 
bağımsız az sayıdaki yayınlar ile gündeme gelmiştir. 
Bu tez kültür dinamikleri tanımlanmış olan Doğu Trakya başta olmak 
üzere Balkanlar genelindeki farklı uygarlıkların Erken demir Çağı sürecinde 
Anadolu'da bıraktığı izleri bütüncül bir bakış açısıyla yorumlama gayretine de 
sahiptir.

        Anadolu'daki bazı müze, kazı ve araştırmalarda elde edilen arkeolojik 
materyalin Balkan kültürleri ile ilişkisi incelenirken ağırlıklı olarak Erken Demir 
Çağı'na ait bulgular ele alınmış olsa da "kültürün sürekliliği" ilkesi gereği Demir 
Çağı'nın geç evrelerine ait bazı ortak kültür değerlerine de dikkat çekilmeye 
çalışılmıştır.

Abstract:
An important cultural change has started in the Balkans as well as in much 
of the eastern Mediterranean in the late Bronze Age. This 
change, which started the Iron Age, has been studied in detail in many parts of 
the Balkans. Academic information on the dynamics that make up the cultural 
structure of Eastern Thrace is extremely insufficient.

        The results obtained from the Early Iron Age researches carried out for 
years in Balkan countries such as Bulgaria, Romania and Northern Greece have 
the qualities to shed light on the limited scientific research conducted in Turkish 
Thrace. Despite this, the necessity of re-evaluating the relationship of all these 
published data with the Eastern Thrace Early Iron Age cultures by testing with 
more data constituted the main study source of this thesis.
The old or new findings found in the Eastern Thrace researches were both 
classified and defined. Thus, the cultural dynamics of the region were defined as 
broadly as possible by making an analogical comparison with the data obtained 
from other parts of Thrace.

        Studies on the effects of Thrace and Balkan cultures on Aegean and 
Mediterranean civilizations in various ways in the Late Bronze and Early Iron 
Ages have been on the agenda of the scientific world for more than the last 
century. Studies on the trace of this effect on Anatolian cultures have come to the 
fore with a few independent publications.

        This thesis also has an effort to interpret the traces left by different 
civilizations in the Balkans, especially in Eastern Thrace, whose cultural 
dynamics have been defined, in Anatolia during the Early Iron Age, with a 
holistic perspective.
 
        While examining the relationship of the archaeological material obtained 
in some museums, excavations and surveys in Anatolia with the Balkan cultures, 
the findings belonging to the Early Iron Age were mainly discussed, but due to 
the principle of "continuity of culture", some common cultural values belonging 
to the late stages of the Iron Age were also noted.