Yapısal eşitlik modelleri ile Suriyeli göçmen algısı üzerine sosyolojik bir uygulama- Çankaya ve Altındağ ilçeleri örneği
A sociological application on Syrian immigrant perception with structural equation models – The example of Cankaya and Altindag districts
Yazar: ALİ MERTCAN KÖSE
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM DENİZ HOWE
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı / İstatistik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İstatistik = Statistics
Dizin: Çok değişkenli istatistik = Multivariate statistic

Özet:
Son yıllarda ülkelerindeki iç savaştan dolayı ülkelerini terk etmek zorunda kalan Suriyeli göçmenler, Avrupa yönüne transit ülke konumunda olan Türkiye üzerinden göçlerini sürdürmek istemiş; fakat Avrupa'nın göç politikasından dolayı büyük bölümü ülkemizde ikamet etmek zorunda kalmıştır. İlk yıllarda ülkemizin hoşgörüyle karşıladığı göçmenler; açık sınır kapısı politikasının uygulanmasıyla göçe aşırı derecede maruz kalan illerde sorun yaratmaya başlamıştır. Bu sorun dikkate alınarak çalışmada Ankara ilinde göçmen nüfusunun yoğun olduğu Altındağ ilçesi ve göçmen nüfusunun az olduğu Çankaya ilçesinde ikamet eden halkın göçmenlere yönelik algısı üzerine istatistiki bir uygulama yapılmıştır. Algının ölçülmesi için sosyoloji ve psikoloji çalışmalarında geliştirilen; Sosyal Baskınlık Yönelimi, Empati ve Tehdit ölçekleri kullanılmıştır. Demografik bilgilerin yanı sıra 5'li likert tipi ölçekle hazırlanmış Sosyal Baskınlık Yönelimi ölçeğini ölçmek için 12 soru, Empati ölçeğini ölçmek için 7 soru ve Tehdit ölçeğini ölçmek için 21 sorudan oluşan bir anket çalışması hazırlanmıştır. Bu anket çalışması ile veriler 400 kişi Altındağ ve 418 kişi Çankaya ilçesinden olmak üzere toplam 818 kişi ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır.  Toplanan verilere sosyal bilimlerde çok tercih edilen yapısal eşitlik modelleri uygulanmıştır. Yapısal eşitlik modelleri analizinin ilk kısmında doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak Sosyal Baskınlık Yönelim ölçeği, Empati ölçeği ve Tehdit ölçekleri gizil değişken olarak elde edilmiştir. Bu gizil değişkenler arasındaki ilişkiyi modellemek için yapısal eşitlik modelinin ikinci kısmı olan yapısal model kullanılarak Altındağ ve Çankaya ilçeleri için iki ayrı model elde edilmiştir. Bu modellerde ankette yer alan kişilerin Sosyal Baskınlık Yönelim ve Empati ölçekleri kullanılarak göçmenleri ne kadar tehdit olarak gördüğü test edilmiştir. Bu iki model karşılaştırıldığında iki ilçe arasında belirli farklılıklar ortaya çıkmıştır. 
Bu bağlamda çalışmanın ikinci bölümünde yapısal eşitlik modelleri tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde göç ve göçmenler üzerine sosyolojik bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölüm olan uygulama kısmında ise elde edilen verilerin güvenilirlik analizi ve yapısal eşitlik modelleri ile ilgili analiz sonuçları verilerek hedeflenen modellere ulaşılmıştır. Sonuç kısmında ise elde edilen modeller yorumlanmış ve gelecek çalışmalar için neler yapılabileceği önerilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Yapısal Eşitlik Modelleri, Göç, Göçmen Algısı

Abstract:
In recent years, Syrian immigrants who had to left their country because of the civil war wanted to maintain their immigrations through over Turkey which is in the transit country in the European way most of them had to stay in our country since European immigration policies. In the first years, immigrants who were tolerated by our country, started to create problems in the provinces which exposed extensively migration to the implemented of the open border gate policy. By taking this into the consideration, the problem which was stated in this study statistical application was carried out on perception which is related to immigrants who resided district of Çankaya has less population of immigrants and district of Altındağ has densely populated in Ankara. Social Dominance Orientation, Empathy and Threat scales were used in developed sociology and pscychology in order to measure perception. As well as, the demographic information, a questionnaire study which consisting of 12 questions to measure Social Domiance orientation scale, 7 questions to measure Empathy scale and 21 questions to measure Threat scale was prepared with a 5 point likert type scale. The data used in this study were collected by face to face interview with a total number of 818 people that 400 of who were from Altındağ district and 418 from Çankaya district. Structural equation models, which are highly prefered in the social sciences, was applied to the collected data. In the first part of analaysis of the structural equation models, Social Dominance Orientation scale, Empathy scale and Threat scale were obtained as latent variables using confirmatory factor analysis. Two different models for the districts of Altındağ and Çankaya was obtained by using the structural model which is the second part of the structural equation model in order to model the relationship between these latent variables. It was tested in the questionnaire that how many people regarded immigrants as threat, using the Social Dominance Orientation and Empathy scales in these models. When these two models were compared, there were some differences between these two districts.
Structural equation models were introduced in the second part of the study in this context. In the third chapter, sociological information on immigration and immigrants was given. In the fourth chapter; the application part, the targeted models were reached (obtained) by giving the reliability analysis of the obtained data and the results of the analysis which related to structural equation models. In the conclusion part, the obtained models were interpreted and it is suggested what can be done for future studies.

Keywords: Structural Equation Models, Immigration, Immigrant Perception