COVID-19 pandemisi sürecinde hemşirelerin iş stresi, iş doyumu ve bakım davranışları algısı arasındaki ilişki
The relationship between nurses' job stress, job satisfaction and perception of care behaviors during the COVID-19 pandemic process
Yazar: GÜLSÜM ÖZCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞERİFE KURŞUN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Hasta bakımı = Patient care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Pandemiler = Pandemics ; Stres = Stress ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş stresi = Job stress

Özet:
Bu çalışma, Covid-19 pandemi sürecinde hemşirelerin iş stresi, iş doyumu ve bakım davranışları algısı arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapıldı.
 Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılan araştırma, Bursa'nın Yıldırım ilçesinde bulunan Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışmakta olan 261 hemşire ile Aralık 2020-Ocak 2021 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırma verileri, "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Hemşire İş Doyum Ölçeği (HİDÖ)", "İsveç İş Yükü-Kontrol-Destek Anketi (İş Stresi Ölçeği) (İKD-TR)" ve "Bakım Davranışları Ölçeği-24 (BDÖ-24)" kullanılarak toplandı. Veriler, sayı, yüzde, ortalama ve standart sapma ile özetlendi. Verilerin analizinde bağımsız gruplarda t-testi, tek yönlü varyans analizi, Bonferroni testi, Pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanıldı. 
Çalışmaya katılan hemşirelerin yaş ortalaması 28,71±6,97 olup, %40,8'inin hemşirelikte toplam çalışma süresinin 1 ila 5 yıl arasında olduğu belirlendi. Toplam İKD-TR toplam puan ortalaması 1,04±0,24, HİDÖ toplam puan ortalaması 3,35±0,53 ve BDÖ-24 toplam puan ortalaması 5,20±0,61 olup, İKD-TR, HİDÖ ve BDÖ-24 arasında anlamlı bir ilişki olduğu saptandı (p<0,05). Hemşirelerin mesleği isteyerek seçme, çalışılan birim, pandemi öncesi çalışma ortamını değerlendirme durumu, pandemi sonrası günlük bakılan ortalama hasta sayısı, Covid-19 sürecinde işten ayrılmayı isteme durumu ile BDÖ-24 toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlendi (p<0,05). Çalışmada yapılan lineer regresyon analizine göre bakım davranışları puan ortalamasının etkileyen pandemi öncesi çalışma ortamını değerlendirme durumu, iş kontrolü, üstlerden uygun destek, iş yerinde algılanan önem faktörlerinin bakım davranışları puan ortalaması üzerindeki değişimin %25,4'ünü açıkladığı belirlendi.
Sonuç olarak bu çalışmada hemşirelerin iş stresi düzeyinin düşük, iş doyumu ve bakım davranışı düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. Hemşirelerin pandemi öncesi çalışma ortamını değerlendirme durumunun, İKD-TR alt boyutlarından iş kontrolünün, HİDÖ alt boyutlarından üstlerden uygun destek ve iş yerinde algılanan önemin bakım davranışlarını etkilediği belirlendi. Bu bağlamda Covid-19 pandemisi sürecinde hemşirelerin bakım davranışlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi ve bu süreçte hemşirelerin yaşadığı sorunlara yönelik daha çok çalışma yapılması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted to examine the relationship between nurses' job stress, job satisfaction and perception of care behaviors during the Covid-19 pandemic process.
The descriptive and correlational research was carried out between December 2020 and January 2021 with 261 working nurses at Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital in Yıldırım district of Bursa. Research data was collected using "Descriptive Information Form", "Nurse Job Satisfaction Scale", "Swedish Demand-Control-Support Questionnaire (Job Stress Scale)" and "Caring Behaviors Inventory-24 (CBI-24)". Data were summarized by number, percentage, mean, and standard deviation. In the analysis of the data, independent groups t-test, one-way analysis of variance, Bonferroni test, Pearson correlation analysis and regression analysis were used.
The mean age of the nurses participating in the study was 28.71±6.97 years, and it was determined that 40.8% of them had a total working time between 1 and 5 years. The mean total score of Swedish Demand-Control-Support Questionnaire was 1.04±0.24, the mean total score of Nurse Job Satisfaction Scale was 3.35±0.53 and the mean total score of CBI-24 was 5.20±0.61. It was determined that there was a significant relationship among Swedish Demand-Control-Support Questionnaire, Nurse Job Satisfaction Scale and CBI-24 (p<0.05). It was determined that there was a statistically significant difference between the nurses' willingness to choose the profession, unit of work, evaluating the working environment before the pandemic, the average number of patients cared for daily after the pandemic, the state of wanting to leave the job during the Covid-19 process, and the CBI-24 total score (p<0.05). According to the linear regression analysis performed in the study, it was determined that the factors affecting the mean scores of caring behaviors, evaluation of the work environment before the pandemic, job control, appropriate support from superiors, and perceived importance in the workplace explained 25.4 % of the change in the mean score of caring behaviors.
As a result, in this study, it was determined that the level of job stress of nurses was low, and their job satisfaction and care behavior levels were high. It was determined that nurses' evaluation of the working environment before the pandemic, job control from the sub-dimensions of Swedish Demand-Control-Support Questionnaire, appropriate support from the superiors from the sub-dimensions of Nurse Job Satisfaction Scale and perceived importance in the workplace affected care behaviors. In this context, it is recommended to determine the factors affecting the care behaviors of nurses during the Covid-19 pandemic process and to conduct more studies on the problems experienced by nurses in this process.