Iki yaşından küçük çocuğu olan annelerin anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge and behaviors of mothers whohave children under two years old about breast milkand breastfeeding
Yazar: MEHMET MUSTAFA KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH MEHMET KIŞLAL
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Anne eğitimi = Mother education ; Anne sütü = Milk-human ; Anneler = Mothers ; Bilgi = Knowledge ; Davranış = Behavior ; Emzirme = Breast feeding ; Çocuklar = Children

Özet:
Giriş: Anne sütünün bebeğin fiziksel, zihinsel, ruhsal gelişimi için
vazgeçilmez olmasının yanında anne sağlığı, toplum sağlığı ve ekonomi için de
vazgeçilemeyecek kadar önemli faydaları vardır. Dünya Sağlık Örgütü, tüm
bebeklerin ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenmesini, sonrasında tamamlayıcı
beslenmeyle beraber emzirmeye en az 2 yaşına kadar devam edilmesini önermektedir.
Ancak tüm dünyada ve ülkemizde ilk 6 ayda sadece anne sütü ile beslenme oranları
istenen düzeyde değildir.
Amaç: Bu çalışmada, iki yaşından küçük çocuğu olan annelerin anne sütü ve
emzirme konusunda bilgi ve davranışlarının belirlenmesi, bilgi ve davranışlarının
emzirmeye olan etkilerinin saptanması, annelerin emzirme sırasında karşılaştığı
sorunların belirlenmesi ve bunlara etki eden sosyo-demografik faktörlerin incelenmesi
hedeflenmiştir. Böylece anne sütünü teşvik ederken yaşanan sorunların önceden
belirlenmesi ve gereken önlemlerin alınmasına katkıda bulunmak amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Bu çalışma Şubat 2020 ile Mayıs 2020 tarihleri arasında
T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma
Hastanesi'nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerine başvuran 360 gönüllü
katılımcı ile yapıldı. Ankette annelere, sosyo-demografik özellikleri, anne sütü ve
emzirme ile ilgili bilgi ve davranışları ve bebeklerini emzirme durumları yüz yüze
görüşülerek soruldu. Çalışmaya katılan bebeklerin antropometrik ölçümleri yapıldı.
Bulgular: Annelerin mezun olduğu okul düzeyi, annenin çalışıp çalışmaması,
çalışan annelerin ek izin kullanımı, annelerin emzirme eğitimi alıp almamaları,
bebeğin doğum şekli ve altı aydan önce ek gıdaya başlama gibi faktörler ile emzirmeye
devam etmeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Erkek bebekler, emzik ve 
x
biberon kullanılmayan bebekler, anne ile aynı odada kalan bebekler, ilk bir saat içinde
emzirilmeye başlanan bebekler, mama verilmeyen bebekler, emzirirken sorun
yaşamayan anneler ve sütünün yeterli olduğunu düşünen annelerin emzirmeye devam
etmesinin anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır. Ayrıca mezun olduğu okul düzeyi
yüksek olan annelerin ve emzirme eğitimi almayan annelerin, anne sütü ile ilgili
ifadeleri anlamlı olarak daha fazla doğru bildiği saptanmıştır.
Sonuç: Gebelik döneminde anne sütü ve emzirme eğitimi aldığını ifade eden
ve almadığını söyleyen anneler arasında iki yaşına kadar emzirmeye devam etme
açısından fark çıkmamıştır. Buna rağmen, eğitimin bir parçası olan emzik ve biberon
kullanma, sütüm yetmiyor algısı, ilk bir saat içinde emzirmeye başlama gibi
davranışlar arasında anlamlı fark çıkması ve emzirme eğitimi alan annelerin anne sütü
ile ilgili ifadeleri daha az doğru bilmeleri, eğitimin yeterince etkili olmadığını
göstermektedir. Emzirme oranlarını arttırmak için annelere gebelik döneminden
başlayarak anne sütü ve emzirmenin önemi konusunda etkin bir eğitim verilmeli ve
doğum sonrasında emzirme teşvik edilmeli ve desteklenmelidir.
Anahtar Kelimeler: Anne sütü, emzirme, eğitim

Abstract:
Introduction: While breast milk is indispensable for the physical, mental and
spiritual development of the baby, it also has indispensable benefits for maternal
health, community health and economy. The World Health Organization recommends
that all babies be fed only breast milk for the first 6 months and then continue
breastfeeding until at least 2 years of age with complementary feeding. However,
exclusive breastfeeding rates are not at the desired level in the first 6 months in the
world and in our country.
Objective: In this study, it was aimed to determine the knowledge and behavior
of mothers who have children under two years old about breast milk and breastfeeding,
to determine the effects of their knowledge and behavior on breastfeeding, to identify
the problems faced by mothers during breastfeeding and to examine the sociodemographic factors affecting them. Thus, it is aimed to contribute to the
determination of the problems experienced in the promotion of breastfeeding and to
take the necessary measures.
Material and method: This study was carried out with 360 volunteer
participants who applied to Pediatrics Clincs in T.C Health Sciences University
Ankara Keçiören Training and Research Hospital between February 2020 and May
2020. To the mothers in the survey; sociodemographic characteristics, breast milk and
breastfeeding knowledge and behavior, and breastfeeding status of their babies were
asked face to face. Anthropometric measurements of the babies participating in the
study were performed.
Results: There was no significant relationship between continueing
breastfeeding and the level of school where the mothers graduated, whether the
mother worked or not, the use of additional leave by working mothers, whether the 
xii
mothers received breastfeeding education, the way of birth of the baby, starting
additional food before six months. It was found that the rate of continuing to breastfeed
significantly increased in male babies, babies who did not use pacifiers and bottles,
babies living in the same room as the mother, babies who started breastfeeding within
the first hour, babies who did not have baby food, mothers who did not have problems
while breastfeeding, and mothers who thought that milk was sufficient. In addition, it
was found that mothers with a high school graduation level and mothers who did not
receive breastfeeding education knew expressions about breast milk significantly more
accurately.
Conclusion: There was no difference in terms of continuing breastfeeding until
the age of two among the mothers who stated that they received breast milk and
breastfeeding education during pregnancy. Nevertheless, significant difference
between the behaviors such as using pacifiers and bottles which is a part of education,
the perception of not having enough breast milk, starting to breastfeed within the first
hour, and the fact that the mothers who received breastfeeding training knew the
expressions about breastfeeding less correctly, showed that the training was not
effective enough. In order to increase breastfeeding rates, mothers should be given
effective training on the importance of breast milk and breastfeeding starting from the
pregnancy period, and breastfeeding should be encouraged and supported after birth.
Keywords: Breast milk, breastfeeding, education.