Kuraklık afeti bağlamında suya duyarlı planlama ve tasarım yaklaşımının Karaman şehir merkezinde değerlendirilmesi
Evaluation of water sensitive planning and design approach in the context of drought disaster in Karaman city center
Yazar: YURDANUR YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HÜRRİYET GÜLSÜN ÖĞDÜL
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
İklim değişikliği sonucu olumsuz etkileri giderek artan kuraklık afetinin kentlerde oluşturduğu sorunlardan biri de su yetersizliğidir.Nüfusu giderek artan kentlerdeki su arzının su talebini karşılayamaması sorunu kuraklıkla birlikte büyümektedir. Bu tez kapsamında kuraklık afetinin tetiklediği kentsel su problemlerine çözüm oluşturabilmek adına kuraklığa dirençli kentlerin nasıl oluşturulması gerektiği  irdelenecektir.
Tez çalışması kapsamında, kuraklığa dirençli kentlerin oluşturulması bağlamında kentsel planlama, su yönetimi ve peyzaj tasarımı disiplinlerinin birlikte ele alındığı suya duyarlı planlama ve tasarım yaklaşımıyla kurak ve su stresi altında olduğu bilimsel verilerle ortaya konulmuş Karaman Şehir Merkezi'nde kentsel su sorunlarının nasıl çözümlenebileceğine ilişkin değerlendirmeler yapılarak oluşturulması gereken politikaların belirlenmesi amaçlanmaktadır.
Öncelikle kuraklık kavramı teorik olarak açıklandıktan sonra ülkemizdeki kuraklıkla ilgili politikalar değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirme sonrasında su yönetimi ve kentsel planlama kavramlarının birlikte nasıl ele alınabileceği, dünyada kentsel su yönetimi ile ilgili yetersiz gelen geleneksel yaklaşımların dışında yeni yaklaşımların neler olduğu, bu yaklaşımlar içerisinde suya duyarlı planlama ve tasarım yaklaşımının neden seçildiği, özellikle Avustralya'da söz konusu yaklaşımın ne şekilde uygulandığı kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. 
Karaman Şehir Merkezi'nde suya duyarlı planlama ve tasarım prensipleriyle oluşturulabilecek alternatif su kaynaklarının kentsel fonksiyonlar üzerinden hesaplamalarının yapılarak içme suyu kaynakları üzerindeki baskıyı ne kadar azaltabileceğine ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Bununla birlikte suya duyarlı tasarım kapsamındaki yapısal ve yapısal olmayan elemanlarının seçilen mikro havza alanı ve komşuluk grubu ölçeğindeki örnek alan üzerinde ne şekilde kullanılabileceği değerlendirilmiştir.
Söz konusu değerlendirmeler sonucunda çalışma alanında suya duyarlı tasarım prensipleriyle birlikte nasıl bir planlama yaklaşımı geliştirilebileceği sorusundan hareketle çalışma alanındaki geliştirilebilecek potansiyeller ve ortadan kaldırılması gereken sorunlar belirlenerek suya duyarlı politikalar üretilmiştir. Üretilen politikalar içerisinde kuraklığa dirençlilik bağlamında alternatif su kaynaklarının üretilmesi öne çıkmıştır. Yağmur suyunun depolanması ve gri suyun arıtılarak yeniden kullanılması şeklinde alternatif su kaynaklarının üretilmesiyle içme suyu kaynaklarının üzerindeki baskının azaltılabileceği tespit edilmiştir. Bununla birlikte yağmur suyunun doğal yollarla arıtılarak yeraltına yeraltına kazandırılmasını sağlayacak suya duyarlı peyzaj elemanlarının kullanılması da suyun doğadaki döngüsünü tamamlamasına yardımcı olacak politikalar olarak ele alınmıştır.
Su kaynaklarının  sınırlı bir kaynak olması nedeniyle sadece çalışma alanında değil tüm dünyada suya duyarlı planlama ve tasarım yaklaşımı gibi alana özgü, kentsel su yönetimi ve kentsel planlamanın birlikte ele alındığı yaklaşımlar geliştirilerek yaşanabilecek su sorunlarının önüne geçilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
One of the problems caused by the drought disaster, the negative effects of which are increasing as a result of climate change, is water insufficiency. The problem of water supply not meeting the water demand in cities with increasing population is growing with drought. Within the scope of this thesis, how drought-resilient cities should be created in order to create solutions to urban water problems triggered by drought disaster will be examined.
Within the scope of the thesis study, it is aimed to determine the policies that should be established by making evaluations on how urban water problems can be solved in Karaman City Centre, which has been revealed with scientific data that it is arid and under water stress, with a water-sensitive planning and design approach in which urban planning, water management and landscape design disciplines are handled together in the context of creating drought-resistant cities.
Firstly, the concept of drought is explained theoretically and then the policies related to drought in our country are evaluated. After the evaluation, how the concepts of water management and urban planning can be handled together, what are the new approaches other than the inadequate traditional approaches to urban water management in the world, why the water-sensitive planning and design approach is chosen among these approaches, and how this approach is applied especially in Australia have been discussed in a comprehensive manner.
In Karaman City Centre, calculations of alternative water resources that can be created with water sensitive planning and design principles have been made over urban functions and evaluations have been made on how much they can reduce the pressure on drinking water resources. In addition, it has been evaluated how the structural and non-structural elements within the scope of water sensitive design can be used on the selected micro basin area and neighbourhood group scale sample area.
As a result of these evaluations, water sensitive policies were produced by determining what kind of a planning approach can be developed in the study area together with water sensitive design principles, the potentials that can be developed in the study area and the problems that need to be eliminated. Among the policies produced, the production of alternative water resources in the context of drought resilience has come to the fore. It has been determined that the pressure on drinking water resources can be reduced by producing alternative water resources by storing rainwater and reusing grey water by treatment. In addition, the use of water-sensitive landscape elements that will allow rainwater to be treated naturally and returned to the underground is also considered as policies that will help water to complete its cycle in nature.
Due to the fact that water resources are a limited resource, it has been concluded that water problems that may be experienced should be prevented not only in the study area but also in the whole world by developing area-specific approaches such as water sensitive planning and design approach, where urban water management and urban planning are handled together.