Fantastik edebiyattan uyarlanan sinema filmlerindeki kurgusal mekânların benzerlik açısından karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of fictional spaces in cinema films adapted from fantastic literature in terms of similarity
Yazar: BAŞAK KARADUMAN
Danışman: PROF. İPEK FİTOZ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Edebiyat uyarlamaları = Literary adaptations ; Fantastik mekan = Fantastic space ; Fantastik sinema = Fantastic cinema ; İngiliz edebiyatı = English literature ; İç mekan = Interior space

Özet:
Bu araştırmanın amacı çağdaş fantastik İngiliz edebiyatından uyarlanan sinema filmlerin kurgusal mekânlarını benzerlik açısından analiz etmek ve ortaya koymaktır. Araştırma boyunca değinilen konular örnekler üzerinden incelenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak ikinci bölümde mekân, iç mekân ve kurgusal mekân kavramları irdelenmiştir. Mekân ve iç mekân tanımlarından sonra mekânın sınıflandırılması fiziksel ve kurgusal olarak yapılmıştır. Kurgusal mekân da kendi içinde fiziksel kurgusal ve sanal kurgusal olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Genel tanımlardan sonra kurgusal mekânın algılanmasını belirleyen faktörler olarak; renk, ışık, malzeme, biçim, ölçü ve oran, ses, ısı, koku etkileri kurgusal filmler üzerinden analiz edilmiştir. Algılanma kriterlerinde sonra kurgusal mekânda tasarım kriterleri ele alınmış ve bunlar dört ana başlık olarak zaman kavramı, yer kavramı, olay kavramı ve karakter kavramı şeklinde sıralanmıştır. 
 Üçüncü bölüm ise üç ana başlığa değinilmiş, bunlar çağdaş İngiliz edebiyatı, fantastik edebiyat ve çağdaş fantastik İngiliz edebiyatı olarak belirlenmiştir. Bu kısımlarda fantastik edebiyatın ve İngiliz kültürünün etkileri araştırılmış ve 19. yüzyıldan itibaren ortaya çıkan yazınlardan bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde, kurgusal mekân kavramı fantezi kurgu türünün altında incelenmiş ve bahsedilen kavramların detaylı tanımları yapılmıştır. Ayrıca bu tür altında sinema ve edebiyat dalları beraber ele alınmıştır. 
Beşinci bölümde ele alınan uyarlamalar olan Harry Potter, Hobbit ve Alice Harikalar Diyarında eserleri hem kitap hem de filmleri üzerinden ve kurgusal mekânda tasarım kriterleri bakımından detaylı olarak incelenmiştir. Her eserin kitap betimlemeleri ile film mekânları karşılaştırma tabloları yapılmıştır. Seçilen film ve betimlemelerin örtüşme oranlarını ve algılanma faktörlerinin etkilerini saptamak üzere yaşları 20-50 arasında değişen üniversite öğrencisi veya mezunu 133 kişiyle bir anket çalışması gerçekleştirilmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir.

Abstract:
The aim of this research is to analyze and reveal the fictional spaces of movies adapted from contemporary fantastic English literature in terms of similarity. The topics covered throughout the research were examined through examples. After giving general information of the research in the first part, the concepts of space, interior space and fictional space were examined in the second part. And then the definition of space and interior, the classification of the space was made physically and fictionally. The fictional space concept is also divided into two as physical fictional and virtual fictional. In addition, as the factors determining the perception of the fictional space; the effects of colour, light, material, form, size and proportion, sound, heat, odor have been analyzed through fictional films. Moreover, the design criterias in the fictional space were discussed and these were listed as the concept of time, the concept of place, the concept of event and the concept of character as four main headings.
 In the third part, three main titles were mentioned, and these were determined as contemporary English literature, fantastic literature and contemporary fantastic English literature. In these parts, the effects of fantastic literature and English culture were investigated and the literature that emerged from the 19th century was mentioned. In the fourth chapter, the concept of fictional space was examined under the genre of fantasy fiction and detailed definitions of the mentioned concepts were made. In addition, under this genre, the branches of cinema and literature were discussed together.
The adaptations of Harry Potter, The Hobbit and Alice in Wonderland, which were discussed in the fifth chapter, have been examined in detail in terms of design criterias in fictional space, both through the books and films. Book descriptions of each work and their movie locations' comparison tables were made. Furthermore, a survey was conducted with 133 university students or graduates, aged between 20-50, in order to determine the overlap ratios of selected films and descriptions and the effects of perception factors, and the results were evaluated.