Türkiye'de yenilenebilir enerji, çevre ve ekonomik büyüme ilişkisi (1990-2020)
The relationship between renewable energy, environment and economic growth in Turkey (1990-2020)
Yazar: NAZMİYE GEDİKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. İCLAL ÜNÜVAR
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy ; Yenilenebilir enerji kaynakları = Renewable energy resources ; Çevre = Environment ; Çevre koşulları = Environmental conditions

Özet:
İktisadi faaliyetlerin devamı ve ekonomik kalkınma için enerji, önem arz eden temel faktörlerden biridir. Teknolojik değişimler ve sanayileşmenin getirdiği yenilikler son yıllarda enerji tüketiminin artış eğilimi göstermesi enerji üretiminde belli başlı sorunları beraberinde getirmektedir. Yenilenebilir enerji üretimi ve tüketimi 21.yy' da tüm Dünya ülkeleri için ortak bir konu haline gelmiştir. Dünya nüfusunun artması ve fosil enerji kaynakları rezervlerinin hızla bir şekilde tükenmesi, doğanın döngüsüne verdiği geri dönülmez zararlarla sık sık gündemdedir. Bundan dolayı yenilenebilir enerji kaynaklarının çevreye zararının daha az oranda olması, ekonomik ve sosyal anlamda gün geçtikçe önemini arttırmaktadır. 
Bu çalışmada yenilenebilir enerji üretimi ve çevrenin Türkiye ekonomisindeki büyümeye etkisi 1990-2020 yılları arasındaki GSYİH (Gayri Safi Yurtiçi Hasıla) değerleri üzerinden ekonometri yöntemleriyle analiz yapılarak incelenmeye çalışılmıştır. Türkiye'de 1990-2020 dönemi için yenilenebilir enerji üretimi, çevre ve ekonomik büyüme değişkenleri üzerinde öncelikle ADF (Augmented Dickey Fuller)  ve PP (Phillips Perron) birim kök testleri uygulanarak 1. Farkları alındığında serilerde durağanlık elde edilmiştir. Sonrasında değişkenler arasındaki ilişki nedensellik analizi sınaması için Toda-Yamamoto Nedensellik test yöntemi uygulanmış ve yenilenebilir enerji üretimi ile ekonomik büyüme arasında  %5 anlamlılık düzeyinde pozitif yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bu sonuca göre yenilenebilir enerji üretiminde yaşanacak artışların ekonomik büyüme sağlayacağını ortaya koymaktadır. Ancak karbon emisyonu ve ekonomik büyüme arasında nedensellik ilişkisi bulunamamıştır.

Abstract:
For the continuation of economic activities and economic devolopment, energy is one of the main factors of importance. Technological changes and innovation brought by industrialization, the increasing trend of energy consumption in recent years brings along certain problems energy production. Renewable energy production and consumption has become a common issue for all countries of the World in the 21st century. The increase in the World populatıon and the rapid depletion of non-renewable energy resources are frequently on the agenda with their irreversible damage to the ecosystem. Fort this reason the environmental firendliness of renewable energy sources increases its importance day by in economic and social terms.
İn this study, the effect of renewable energy production and the environment on the Turkish economy has been tried to be examined by making econometric analysis over GDP (gross domestic product) values. Stationary series were obtained by applying Augmented Dickey Fuller (ADF) test and Phillips Perron (PP) unit root tests on renewable energy production, environment and economic growth variables for the period 1990-2020 in Turkey. Then the Toda-Yamamoto causality test method was applied to test the causality relationship and it was concluded that there is no causality relationship between the economıc growth and the CO2 data on the environment, where renewable energy production affects the economic growth positively.