Ergenlerin öğretmen ve ideal öğretmen algılarının incelenmesi
Adolescents perception of their teachers and ideal teachers
Yazar: MURAT AYDOĞDU
Danışman: DOÇ.DR. FİGEN ÇOK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Algı = Perception ; Ergenler = Adolescents ; Eğitim psikolojisi = Education psychology ; Lise öğrencileri = High schools students ; Öğretmen algılama = Perception of tearcher ; İdeal öğretmen = Ideal teacher

Özet:
Bu araştırmada ergenlerin mevcut ve ideal öğretmenlerialgılamaları ele alınmış cinsiyet ve bunun okul türüne bağlı olarakfark gösterip göstermediğinin incelenmesi amaçlanmıştır.Çalışmaya Manisa İli Merkez İlçede bulunan Dündar ÇiloğluAnadolu Lisesi (DÇAL) ile Anadolu Öğretmen Lisesi (AÖL) ikincisınıfına devam eden toplam 256 öğrenci katılmıştır. Araştırmaverilerinin toplanmasında, ergenlerin öğretmen algılarını ölçmekamacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen ?Ergenlerin ÖğretmenDeğerlendirme Ölçeği? (EÖDÖ) kullanılmıştır. Geliştirilen ölçek ilkolarak araştırmaya katılan ergenlerin mevcut öğretmen algılarınıbelirlemek amacıyla uygulanmıştır. Bir hafta sonra aynı öğrencigrubuna yönerge değiştirilerek ergenlerin ideal öğretmen algılarınınbelirlenmesi amacıyla ölçek tekrar uygulanmıştır. Elde edilen verilerikili karşılaştırmalarda t testi, çoklu grup karşılaştırmalarında isevaryans analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Var olan farklılıklarınkaynağını saptamak amacıyla da Tukey testi uygulanmıştır.Yapılan analizler sonucunda, ergenlerin mevcut ve idealöğretmen algılarında okul türünün etkisi anlamlı bulunmuştur. Öteyandan cinsiyet açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. EÖDÖ'ninalt boyutları açısından yapılan analizlerde ise iletişim engelleri altboyutunda anlamlı bir fark bulunamazken, sevgi-saygı ve yardım iledikkate alma ve destek alt boyutlarında cinsiyet ve okul türü ortaketkisi açısından anlamlı fark olduğu saptanmıştır. Katma ve fırsatverme alt boyutunda hem okul türü hem de (cinsiyet ve okul türü)ortak etkisi açısından anlamlı fark ortaya konmuştur. Öğretimdedikkat çekme alt boyutunda ise okul türünün etkili olduğusaptanmıştır. Ancak elde edilen ortalamalar arasındaki farkın azolduğu bulunmuştur. Buna göre AÖL öğrencilerinin mevcut ve idealöğretmen algılama puanları ile DÇAL öğrencilerinin puanları birbirineyakındır. AÖL öğrencileri mevcut öğretmenlerini ve ideal öğretmenleridaha olumlu algılamaktadırlar. Bu durum AÖL'deki öğretmenlerinkişisel özellikleri, öğrencilerle kurmuş oldukları ilişkinin niteliği,öğrencilerin kişisel özellikleri gibi değişkenlerden etkilenmiş olabilir.Bu sonuçlar sadece ergenlerin algısını yansıttığı için net yargılaraulaşmak zor görünmektedir. Okul türü ve cinsiyet ortak etkisiaçısından ise DÇAL (kız*erkek) öğrencileri arasında erkeklerinkızlardan daha yüksek puan aldıkları bulunmuştur. Var olan bufarklılığın neden kaynaklandığı anlaşılamamaktadır. Ayrıca farklı okultürlerindeki kız öğrenciler karşılaştırmalarında da AÖL'ün DÇAL'dendaha yüksek ortalamalar elde ettikleri bulunmuştur. Bir başka deyişleAÖL'deki kız öğrencilerin ?Ergenlerin Öğretmen DeğerlendirmeÖlçeği?nin ?sevgi, saygı ve yardım?, ?dikkate alma ve destek?, ?katma- fırsat verme? alt boyutlarında mevcut ve ideal öğretmen algılamalarıDÇAL'deki kız öğrencilerden daha olumludur. Yalnız elde edilenortalamaların birbirine yakın oldukları dikkate alınmalıdır.Araştırmadan elde edilen önemli bir bulgu da ergenlerinmevcut öğretmen algıları onların ideal öğretmeni algılamalarıylaörtüşmemektedir.Anahtar Kelimeler: Ergen, algı, ergenlerin öğretmenleri algılaması,ideal öğretmen, öğretmen.

Abstract:
In this research, adolescents perception of their teachers andideal teachers is considered and it's aimed to study whether theirperception changes according to sex and school type.Total 256 students, attending at the second grade of two highsschools one regular, the other is a teacher school. in the centraldistrict of Manisa, Turkey. Participated in the research. Whilecollecting the research data, "the scale for evaluation of adolescents?teachers" (EÖDÖ), which has been developed by the researcher, isused. This scale, at first, has been administered in order tounderstand the perception of the students of teachers at school. Oneweek later, the scale, changing the instructions, has been againadministered to the some group of students in order to understandthe by perception of adolescents? ideal teachers. The data isanalyzed "t test", and "analysis of variance" in multi groupcomparisons. Tukey test has used in order to see the differenceshave been applied.At the and of the analysis, school type has been foundimportant in the adolesents? perception of their teachers and idealteachers. On the other hand, no difference has been found related tosex. In the analysis, which has been made among subscales of scaleof evaluation of adolescents? teachers", no difference has been foundrelated to the subscales of the communication barriers, but there hasbeen a difference related to sex and school type in the subscalessuch as "love-respect", help and considering.As a result, the teacher and ideal teacher perception of thestudents in at teacher high school are better than the perception ofthe students in regular high school. Students in teacher high schoolperceive their teachers and ideal teachers more positively. Thiscondition might be influenced by the personal characteristics ofteachers and students in this school, and the relationship amongstudents and teacher. It has been found that male students havehigher points than female students in regular high school with regardto school type and sex.Furthermore, in comparisons of female students in differenttype of schools, the ones in teacher high schools have more positiveperceptions than the ones in regular high school. In other words,female students in teacher high school perceive their teachers morepositively than in other school related to the subscales such as "love-respect" and help, "considering and support", "participation-givingopportunity".Key Words: Adolescent, ideal teacher, adolescents? perceptions oftheir teachers.