Merkeziyetsiz toplum: Blokzinciri teknolojinin toplumsal yansımaları
Decentralized society: Social reflections of blockchain technology
Yazar: HALİT GÜRLEYİK
Danışman: PROF. DR. SİNAN YILMAZ
Karabük Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Blok zinciri sistemi = Blockchain system ; Toplum sözleşmesi = Community agreement

Özet:
İnsan, hayatını kolaylaştırmak için araçlar üretir. Kendine fayda sağladığını
düşündüğü araçları da daha verimli hale getirmek için geliştirir. Geliştirdiği bu araçları
kullanan insanın, önce iş yapma biçimleri değişir. Değişen iş yapma biçimleri de yaşam
biçimini, hayat tarzını değiştirir. Böylece insan hayatına giren her yeni teknoloji,
bireyselden toplumsala doğru bir dizi zincirleme değişime ve dönüşüme neden olur.
Son bir yüzyılda hızla gelişen Bilişim Teknolojileri, insanları ve toplumları hızla
değiştirdi, dönüştürdü. Bu bağlamda ise henüz yeni bir teknoloji olan Blokzinciri, bazı
toplumsal organizasyonlara alternatif bir yönetişim modeli sunmaktadır.
Bu çalışmada, klasik merkezi yönetim biçimleri ile yönetilen bazı toplumsal
organizasyonların, Blokzinciri teknolojisinin sunduğu imkânlar sayesinde merkeziyetsiz
bir şekilde yönetilebilmesinin mümkün olup olamayacağı değerlendirilmiştir. Bu amaçla
çalışmanın birinci bölümünde Blokzincir'nin teknolojik temelleri üzerinde durulmuştur.
Devamında ise bu teknolojinin günümüzde ne gibi çözümler sunduğu ve hangi alanlarda
kullanıldığına değinilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde de "para" ve "Toplumsal
Sözleşme" kavramları, Blokzincir teknolojisi bağlamında yeniden ele alınmaya
çalışılmıştır.
Blokzinciri teknolojisi her ne kadar kripto para kavramı ile yan yana anılsa da
yönetişim alanında sunduğu imkânlar açısından bakıldığında, etki kapsamı çok daha
geniştir. Bu açıdan Blokzinciri teknolojisini Toplumsal Sözleşme kavramı ile ele
almanın daha uygun olacağını düşündük.
Çalışmamızın sonunda Blokzinciri teknolojisinin Toplumsal Sözleşme'yi
yeniden yorumlamamızı sağlayacak imkânlar sunduğunu gördük. Bu teknolojinin
sunduğu imkânlar sayesinde, insanların başka kişi veya kurumlara devrettikleri bazı
özgürlüklerini kendi kontrollerine geri alabilecekleri sonucuna ulaştık.
Anahtar Kelimeler: Blokzinciri; Kriptopara; Toplumsal Sözleşme; Merkeziyetsiz
Toplum

Abstract:
People produce tools to make their lives easier. He also develops tools that he
thinks benefit him in order to make them more efficient. The way people do business
changes when they use these tools. Changing ways of doing business also change the
way of life and lifestyle. Thus, every new technology that enters human life causes a
series of chain changes and transformations from the individual to the social.
Information Technologies, which have developed rapidly in the last century,
have rapidly changed and transformed people and societies. In this context, Blockchain,
which is a new technology, offers an alternative governance model to some social
organizations.
In this study, it is emphasized that it may be possible for some social
organizations managed by classical centralized management forms to be managed in a
decentralized manner, thanks to the opportunities offered by Blockchain technology. For
this purpose, the first part of the study focused on the technological foundations of
Blockchain. In the following, it is mentioned what kind of solutions this technology
offers today and in which areas it is used. In the second part of the study, the concepts
of "money" and "Social Contract" were tried to be reconsidered in the context of
Blockchain technology.
Although blockchain technology is mentioned side by side with the concept of
cryptocurrency, its scope of impact is much wider when viewed from the perspective of
the opportunities it offers in the field of governance. In this respect, we thought it would
be more appropriate to consider Blockchain technology with the concept of Social
Contract.
At the end of our study, we saw that Blockchain technology offers opportunities
to reinterpret the Social Contract. We have come to the conclusion that, thanks to the
opportunities offered by this technology, people can take back some of the freedoms
they have transferred to other people or institutions under their own control..
Keywords: Blockchain; Cryptocurrency; Social Contract; Decentralized Society