Hemşire öğretim elemanlarının bilişim öz-yeterliliklerinin belirlenmesi
Determination of informatics self-efficacy of nurse instructors
Yazar: NURHAN BİNGÖL
Danışman: DOÇ. DR. FATOŞ KORKMAZ ; DOÇ. DR. OUMOUT CHOUSEIN OGLOU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bilişimi = Nursing informatics ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing

Özet:
Bu araştırma, hemşire öğretim elemanlarının bilişim öz-yeterliliklerini belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yürütülmüştür. Araştırmada Türkçe dilinde geçerli ve güvenilir olduğu belirlenen, Self Assessment of Informatics Competency Scale for Health Professionals (Sağlık Çalışanları için Bilişim Yeterlilikleri Öz-Değerlendirme Ölçeği), Türkiye'de 2022-2023 eğitim öğretim yılında yedi coğrafi bölgede yer alan üniversitelerin Hemşirelik Fakülteleri/Bölümleri/Yüksekokullarında hemşirelik programı mezunu olup en az altı aydır çalışan 334 hemşirelik öğretim elemanına Mayıs-Haziran 2023 tarihleri arasında uygulanmış ve bilişim yeterliliklerine ilişkin öz değerlendirmeleri belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Tukey Testleri ile analiz edilmiştir. Hemşire öğretim elemanlarının bilişim öz-yeterliliği ölçeğinden aldıkları toplam puan 2,32±0,71, alt boyut puan ortlamaları; temel bilgisayar becerileri için 3,11±0,78, işlev için 2,84±0,91 ve uygulamalı bilgisayar becerileri: sağlık bilişimi yeteneği için 1,96±0,85, olarak bulunmuştur. Çalışmada öğretim elemanlarının yaş, cinsiyet, akademisyen olarak çalışma süresi, akademik ünvan, kurumdaki pozisyon, öğretim yaptığı branş, klinik uygulamaya çıkma, klinik sorumluluk alma durumları ve hastane bilgi yönetim sistemi yazılımını kullanma durumu ile bilişim öz-yeterliliği ölçeğinden aldıkları toplam ve alt boyut puanları arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediği bulunmuştur (p>0,05). Diğer yandan öğretim elemanlarının daha önce hemşire olarak çalışma deneyimleri, çalışılan kurumun bulunduğu coğrafi bölge, bilgisayar teknolojilerini kullanma düzeyi, elektronik sağlık kayıtları kullanımı ile ilgili bir eğitim alma durumu ve hastane bilgi yönetim sistemi/sağlık bilgi yönetim sistemi giriş yapma deneyimi ile ölçeğin toplam puanı arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0,05).   
Sonuç olarak bu çalışmada hemşire öğretim elemanlarının temel bilgisayar becerilerinin iyi düzeyde olduğu ancak genel olarak bilişim öz-yeterliliklerinin orta düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda öğretim elemanlarının bilişim öz-yeterliliklerini destekleyecek eğitimsel düzenlemelerin planlanması ve özellikle hastane bilgi yönetim sistemleri içinde kullanıcı olarak yer almalarına izin verecek düzenlemelerin yapılması önerilmektedir. 
Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, öğretim elemanları, bilişim, öz-yeterlilik, bilgisayar

Abstract:
This research was conducted descriptively to determine the informatics self-efficacy of nurse educators. The Self Assessment of Informatics Competency Scale for Health Professionals, validated and deemed reliable in the Turkish language, was employed. The scale was administered to 334 nursing faculty members in universities' Nursing Faculties/Departments/Schools, who graduated from nursing programs and had been working for at least six months, during May-June 2023. Their self-assessments regarding information competency were determined. Data obtained from the research were analyzed using descriptive statistics, independent sample t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and Tukey Tests. The total score obtained by nurse educators on the information self-efficacy scale was 2.32±0.71, with sub-dimension mean scores for basic computer skills being 3.11±0.78, function being 2.84±0.91, and applied computer skills: health informatics being 1.96±0.85. In the study, no statistically significant differences were found in the total and sub-dimension scores of the information self-efficacy scale based on educators' age, gender, academic work experience, academic title, institutional position, teaching branch, participation in clinical practice, taking clinical responsibilities, and usage of hospital information management system software (p>0.05). On the other hand, statistically significant relationships were found between educators' previous nursing experience, the geographical region of the institution, the level of computer technology usage, receiving training on electronic health records, experience with hospital information management system/health information management system login, and the total score on the scale (p<0.05). In conclusion, this study determined that nurse educators have a good level of basic computer skills but overall have a moderate level of information self-efficacy. Based on these results, it is recommended to plan educational arrangements to support the information self-efficacy of educators, especially by making provisions that allow their participation as users in hospital information management systems.
Keywords: Nursing, faculty, informatics, self-efficacy, computer