Psikiyatri hemşireliği eğitiminde travelbee'nin "insan insana ilişki" kuramına temellendirilmiş yaratıcı drama yönteminin kaygı, empati ve iletişim becerilerinin geliştirilmesine etkisi
The effect of creative drama method based on travelbee's "human to human relationshi̇p" theory on the development of anxiety, empathy and communicati̇on ski̇lls in psychiatric nursing educati̇on
Yazar: GÜNSELİ UZUNHASANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZKAN
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Drama = Drama ; Empati = Empathy ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Yaratıcı drama = Creative drama ; İletişim = Communication

Özet:
Bu çalışma; ruh sağlığı ve psikiyatri hemşireliği dersinin öğretiminde Travelbee'nin "insan insana ilişki" kuramına temellendirilmiş yaratıcı drama yöntemi ile oluşturulan eğitim programının, öğrencilerin duydukları kaygıyı azaltma, empati ve iletişim becerilerinin geliştirilmesi üzerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma randomize kontrollü deneysel yöntemde uygulanmıştır. Çalışma Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (AYBÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümünün dördüncü Sınıfında okuyan 26 öğrenci ile tamamlanmıştır. Öğrenciler random olarak 13' er kişilik deney ve kontrol gruplarına ayrılmıştır. Deney grubuna sekiz oturumluk Travelbee'nin "insan insana ilişki" kuramına temellendirilmiş yaratıcı drama eğitim programı uygulanmıştır.
Verilerin toplanmasında Sosyo-demografik veri formu, Empatik Beceri Ölçeği – B Formu (EBÖ-B), İletişim Becerileri Değerlendirme Ölçeği (İBDÖ), Durumluk ve Süreklilik kaygı ölçekleri (STAİ I- STAİ-II) kullanılmış, eğitim başlangıcında ve eğitim bittikten bir ay sonra deney ve kontrol grubuna ölçekler uygulanmıştır. Ayrıca eğitim sürecinde "İnsan İnsana İlişki Kuramına Göre Yapılandırılmış Geri Bildirim Formu" ile ve eğitimin son oturumunda odak grup görüşmesi ile nitel veriler sadece deney grubundan toplanmıştır.Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler, Pearson Ki-Kare testi, gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Eğitim öncesinde deney ve kontrol grupları ölçek puanları arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Eğitim sonrasında EBÖ- B ölçeği puanlarının hem deney grubunun kendi içerisinde (143.8 ± 20.3-192.3 ± 14.5) hem de kontrol grubu (154.6 ± 28.1-192.3 ± 14.5) ile yapılan puan karşılaştırmasında anlamlı derecede farklı olduğu tespit edilmiştir (p <0.005). Araştırmanın nitel bulguları incelendiğinde öğrencilerin psikiyatrik hastalığa sahip birey ve aileleri ile empati yapabildikleri (%18.2), iletişim kurabildikleri (%10.1), ihtiyaçları belirleyebildikleri (%14.9) ve sonuç olarak yardım etme isteği (% 5.8) geliştirebilmiş oldukları bulunmuştur.
Uygulanan eğitim programının EBÖ-B puanlarını anlamlı derecede arttırdığı, İBDÖ ve STAİ I- STAİ-II ölçek puanlarında ise herhangi bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Uygulanan eğitim programı öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerini arttırmış, öğrencilerin psikiyatri hastaları ve yakınları ile empati yapma, iletişim başlatma ve devam ettirme, önyargıların ve kaygının azalması konularında etkili bulunmuştur.

Abstract:
This study; it was conducted to determine the effect of the education program, which was created with the creative drama method based on Travelbee's "human-to-human relationship" theory in the teaching of mental health and psychiatric nursing course, on reducing the anxiety of the students and improving their empathy and communication skills. The study was carried out in a randomized controlled experimental method.The study was completed with 26 students studying in the 4th grade of Ankara Yıldırım Beyazıt University (AYBU) Health Sciences Faculty Nursing Department. Students were randomly divided into experimental and control groups of 13 people each. An eight session creative drama training program based on Travelbee's "human-human relationship" theory was applied to the experimental group.
Socio-demographic data form, Empathic Skills Scale – B Form (ESS-B), Communication Skills Evaluation Scale (CSS), State and Trait Anxiety Scales (STAI ISTAI-II) were used to collect the data, at the beginning of the education and one month after the end of the education. Then the scales were applied to the experimental and control groups. In addition, qualitative data were collected only from the experimental group with the "Feedback Form Structured According to the Human-Human Relationship Theory" during the training process and with the focus group interview in the last session of the training.Descriptive statistics, Pearson Chi-Square test, and Mann-Whitney U test were used in the evaluation of the data. Before the training, there was no significant difference between the scale scores of the experimental and control groups. After the training, it was determined that the EBÖ-B scale scores were significantly different in the comparison of both the experimental group (143.8 ± 20.3-192.3 ± 14.5) and the control group (154.6 ± 28.1-192.3 ± 14.5) (p <0.005). When the qualitative findings of the study were examined, it was found that the students were able to empathize with individuals with psychiatric illness and their families (18.2%), communicate (10.1%), identify needs (14.9%), and eventually develop a willingness to help (5.8%).
It was determined that the applied education program increased the ESS-B scores significantly, and it had no effect on the CSS and STAI-I, STAI-II scale scores. The applied training program increased the knowledge and skill levels of the students, and it was found to be effective in empathizing with psychiatric patients and their relatives, initiating and maintaining communication, and reducing prejudices and anxiety.