Susan Sontag'ın Alice Yatakta oyununun yapısalcı çözümlemesi
A structural analysis of Susan Sontag's Alice in Bed
Yazar: İLAYDA ALAKOÇ ÜNEL
Danışman: PROF. DR. DİLEK ZERENLER
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Bilim Dalı / Rejisörlük Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts

Özet:
Yapısalcılık kavramı edebiyat dışında; psikoloji, felsefe, sanat gibi pek çok alanda, 1960'lı yıllardan sonra kullanılmaya başlanmıştır. Yapısalcı çözümlemede bir edebi metinde yapının altında yatan gizli anlamları ortaya çıkarır, eserin temelindeki farklı anlamlar ve motifler derinlemesine incelenir. Bir başka deyişle metin çözümlenirken parçadan bütüne gidilir. Edebi eserin en küçük yapı birimi olan sözcükler en küçük parça kabul edilir. Dilbilim kuramından ortaya çıkan "göstergebilim" ise sonraki yıllarda yeni bir bilim dalı oluşturmuştur. Göstergebilim edebiyatın yanı sıra reklamcılık, fotoğraf, satış teknikleri vb. gibi pek çok farklı alanda da kullanılır. Yapısalcılık kuramı da göstergebilim ve dilbilimin yanı sıra tarih sosyoloji, feminizm gibi pek çok farklı alandan yararlanır.  Dil yapısının sürekli geliştiğini savunan kuramcılar post-yapısalcılık kavramını ortaya çıkarırlar. Yapısalcı çözümleme ve post-yapısalcı yaklaşım pek çok araştırma alanında uygulandığı gibi tiyatro eserlerinin çözümlenme ve sahneye taşınması sürecinde de kullanılır. Tiyatro alanında yapılan yapısalcı çözümlemelerin sayısının az olduğu görülür. Yapısalcı çözümleme ile tiyatro alanında yapılacak çalışmalar metnin farklı bir bakış açısıyla yorumlanmasını ve sahnelenmesini sağlar. 
Bu tez çalışmasında, Amerikalı yazar Susan Sontag'ın yazdığı Alice Yatakta oyunu yapısalcı çözümleme ile analiz edilmiştir. Alice James'in yaşantısından ve Carroll'ın eseri olan Alice Harikalar Diyarında'dan pek çok izler taşıyan Alice Yatakta oyunu, metinler arası ilişki kurmanın yanı sıra alt yapısında pek çok alegorik anlatım, motifler ve imgeler gizlemektedir. Bu bağlamda 'deneme' çalışması olarak ele alınan Alice Yatakta oyunun metinlerarası ilişki, kullanılan dil ve üslup açısından, alambirimlerine ayrılarak incelendiğinde postdramatik tiyatro oyunu özellikleri taşıdığı görülür.

Abstract:
The concept of structuralism, originating in literature, has been employed in various fields such as psychology, philosophy, and art since the 1960s. In structural analysis, hidden meanings underlying the structure of a literary text are revealed, and the different meanings and motifs at the core of the work are deeply explored. In other words, the text is analyzed from parts to whole. The smallest units of literary works, words, are considered as the smallest pieces. The theory of semiotics, emerging from linguistic theory, later gave rise to a new branch of science. Semiotics is used in various fields beyond literature, including advertising, photography, and sales techniques. Structuralism theory also draws from various other fields such as history, sociology, and feminism, in addition to semiotics and linguistics.
Theorists advocating the constant evolution of language introduce the concept of post-structuralism. Both structural analysis and post-structuralist approach are applied not only in various research areas but also in the process of analyzing and staging theatrical works. It is observed that there are few structural analyses conducted in the field of theater. Structural analysis in theater allows for the interpretation and staging of texts from a different perspective.
In this thesis, the play "Alice in Bed" written by American author Susan Sontag is analyzed through structuralist analysis. "Alice in Bed," bearing many traces from the life of Alice James and Carroll's work "Alice's Adventures in Wonderland," hides many allegorical expressions, motifs, and images in its structure, besides establishing intertextual relationships. In this context, when "Alice in Bed" is examined as an 'essay' work in terms of intertextual relationships, language used, and style, it is seen to possess characteristics of post-dramatic theater.