Denetimli serbestlik kapsamında uygulanan bağımlılık programı tedavisine alınan kişilerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun tedavi uyumuna etkisi
The effect of attention deficit and hyperactivity disorder on treatment compliance in individuals undergoing probation dependency program treatment
Yazar: BURCU YÜCE
Danışman: DOÇ. RABİA BİLİCİ ; UZMAN MUHSİN KORAY KILIÇ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Denetimli serbestlik sistemi = Probation system ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Giriş ve Amaç; Madde kullanımı bireysel, toplumsal ve yasal sorunlara yol açmaktadır. Bu nedenle zorunlu tedavi ve yasal önlemler alınması gerekli hale gelmiştir. Denetimli serbestlik tedbiri, alternatif bir infaz yolu olarak adalet sistemimiz içerisinde yer almaktadır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), kişisel, akademik, aile ve sosyal işlevleri etkileyen kronik gidişli nörogelişimsel bir bozukluktur. DEHB ve alkol-madde kullanım bozukluğu ile bir arada bulunduğunda daha şiddetli madde kullanımına ve daha sık suç işlemeye neden olmaktadır. Çalışmamızda denetimli serbestlik kapsamında uygulanan bağımlılık programı tedavisine alınan kişilerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun tedavi uyumuna etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. 

Gereç ve yöntemler; Çalışmamıza SBÜ Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM Kliniği Denetimli Serbestlik Polikliniğine başvuran, dahil etme kriterlerine uygun ve araştırmaya katılmayı kabul eden, denetimli serbestlik bağımlılık programına (DSBP) katılması gerektiği ilgili klinisyen tarafından tespit edilmiş olan 101 kişi alınmıştır. Katılımcılar  DSBP başlamadan önce sosyodemografik veri formu, Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ), Madde Kullananlar için Değişime Hazır Olma Aşamaları ve Tedaviyi İsteme Ölçeği (SOCRATES-M),  Wender–Utah ve  Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS)  ölçekleri ile değerlendirilmiş, klinik görüşme ile DEHB tanısı doğrulanmıştır. DSBP programı tamamlandıktan sonra katılımcılar BAPİ, SOCRATES-M ile tekrar değerlendirilmiştir. Veriler IBM SPSS V23 ile analiz edilmiştir.

Bulgular; Katılımcıların %67,3'ünde DEHB olduğu, DEHB olan vakaların %41,2'sinin tedaviyi uyumlu tamamlayamadığı tespit edilmiştir. DEHB ile tedaviyi uyumlu tamamlama açısından istatiksel açıdan anlamlı ilişki saptanmamıştır. DEHB olanlarda tedavi başında SOCRATES- M toplam değerleri anlamlı olarak yüksektir. BAPİ toplam puanlar, DEHB olan grupta program öncesi ve sonrasında anlamlı olarak yüksektir. Şiddetli istek ve bağımlılık şiddeti tedavi uyumsuzluğunu artıran önemli etkenlerdendir.

Tartışma ve Sonuç: DEHB, normal popülasyona oranla denetimli serbestlik kapsamında başvuran kişilerde daha yüksek orandadır, bu kişilerde bağımlılık şiddeti program öncesi ve sonrasında daha yüksektir. DEHB' li kişilerde tedavi motivasyonu program sonuna doğru azalmaktadır. Tedavi uyumuna etkisinin araştırılması için ek çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Objective: Substance use causes individual, social and legal problems. For this reason, Therefore, compulsory treatment and legal measures have become necessary. Probation is included in our justice system as an alternative means of punishment. Attention deficit and hyperactivity disorder (ADHD) is a chronic neurodevelopmental disorder that affects personal, academic, family and social functions. ADHD causes more frequent crime and more severe substance use when combined with alcohol-substance use disorder. The aim of this study was to investigate the effect of attention deficit and hyperactivity disorder on the treatment compliance of individuals who were included in the treatment of addiction program.

 Method: 101 patients who applied to the Probation Outpatient Clinic of AMATEM Clinic of SBU Erenköy Psychiatric and Neurological Diseases Training and Research Hospital, accepted to participate in the study and who were determined to participate in the probation dependency program (DSBP) were included in the study. The participants were evaluated with sociodemographic data form, Addiction Profile İndex (BAPI), The Stages Of Change Readiness And Treatment Eagerness Sclae (SOCRATES-M), Wender – Utah rating scale and Adult Attention Deficit Hyperactivity Disorder Self-Report Scale (ASRS) before DSBP started and the diagnosis of ADHD was confirmed by clinical interview. After the DSBP program was completed, participants were re-evaluated with BAPI, SOCRATES-M.

Results: It was determined that 67.3% of the participants had ADHD and 41.2% of the patients with ADHD could not complete the treatment in a compatible way. There was no statistically significant relationship between ADHD and treatment compliance. SOCRATES-M total values at the beginning of treatment were significantly higher in patients with ADHD. BAPI total scores were significantly higher in the ADHD group before and after the program. Severe craving and severity of addiction are important factors that increase treatment non-compliance.  Data were analyzed with IBM SPSS V23.
Discussion and Conclusion: ADHD is higher in probation population than in the normal population, and the severity of addiction is higher before and after the program. Treatment motivation in people with ADHD decreases towards the end of the program. Further studies are needed to investigate the effect of treatment compliance.