Organik tarım ürünlerinde değer zinciri analizi ve girişimcilik fırsatları
Value chain analysis and entrepreneurship opportunities in organic agricultural products
Yazar: KEMALETTİN AĞIZAN
Danışman: PROF. DR. ZEKİ BAYRAMOĞLU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Alternatif tarım = Alternative agriculture ; Değer zinciri analizi = Value-chain analysis ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Organik tarım = Organic farming ; Pazarlama = Marketing

Özet:
Dünya nüfusunun hızla artması, gıdaya olan gereksinimi artırmış ve tarım işletmelerinde kısa sürede daha fazla çıktı elde etmek amacıyla yoğun kimyasal girdi kullanılmaya başlanmıştır. Bu durum ekolojik dengenin bozulmasına ve doğal kaynakların azalmasına neden olmakla birlikte nüfusun yaklaşık 1/3'ünün açlık sorunu yaşaması gıda güvenliği sorununa çözüm getirememiştir. Dolayısıyla ekolojik dengeyi bozmadan, çevreyi kirletmeden ve nüfusun ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda üretimi gerçekleştirecek alternatif tarım sistemlerinin geliştirilmesini gerekmektedir. Bu çerçevede geliştirilen alternatif üretim sistemlerinden biri olan organik (ekolojik) tarım, üretim sürecinde yeni bir yapısal değişim dönemini başlatmıştır. Yaşanan bu yapısal değişim, ülkelerde yüksek düzeyde olan sağlıklı yaşam bilincine bağlı olarak hız kazanırken sürecinin iyileştirilmesi ve oluşan fırsatların daha iyi değerlendirilmesi için organik tarım ürünlerinin üretimden tüketime kadar olan sürecinin incelenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla da çalışma da göre organik tarım ürünlerinin değer zinciri analizi yapılarak üretim süreçleri, pazarlama yapıları, değer zincirinin iyileştirilmesine yönelik girişimcilik fırsatları ve sektöre ilişkin sorun ve öneriler hazırlanması amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak Konya ilinde tesadüfi olarak belirlenen 219 organik tarım işletmesi, 5 kooperatif, 30 tüccar, 77 sanayici, 20 toptancı ve 80 perakendeci olmak üzere toplamda 431 kişiyle görüşülerek sektöre ilişkin sosyo-ekonomik, üretim ve pazarlama yapıları incelenmiştir. Buna göre değer zinciri analizi ile organik tarım ürünlerinin pazarlama kanalları itibariyle fiyatlarda artış görüldüğü fakat bu artışın spekülatif olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çalışmada değer zincirinde ortaya çıkan girişimcilik fırsatları haritalandırarak gösterilmiş olup değer zincirinde yer alan aktörlerin finansal analizleri ve etkinlik analizleri ile tarım işletmelerinin pazarlama kanallarını tercih etmede etkili olan faktörler belirlenmiştir. Bunun sonucunda organik tarım ürünlerinin rekabet gücünü artırıcı ve üretimin sürdürülebilirliğinin sağlanmasına yönelik öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
The rapid increase in the world population has increased the need for food and intensive chemical inputs have been used in agricultural enterprises in order to obtain more output in a short time. Although this situation causes the deterioration of the ecological balance and the decrease of natural resources, the fact that approximately 1/3 of the population experiences hunger has not been able to solve the food security problem. Therefore, it is necessary to develop alternative agricultural systems that will produce enough to meet the needs of the population, without disturbing the ecological balance, without polluting the environment. Organic (ecological) agriculture, one of the alternative production systems developed within this framework, has started a new period of structural change in the production process. While this structural change is gaining momentum due to the high level of healthy living awareness in countries, the process of organic agricultural products from production to consumption should be examined in order to improve the process and to better evaluate the opportunities. Therefore, according to the study, it is aimed to prepare production processes, marketing structures, entrepreneurship opportunities for improvement of the value chain, and problems and suggestions related to the sector by making value chain analysis of organic agricultural products. For this purpose, the socio-economic, production and marketing structures of the sector were examined by interviewing a total of 431 people, including 219 randomly determined organic farming enterprises, 5 cooperatives, 30 traders, 77 industrialists, 20 wholesalers and 80 retailers in Konya. Accordingly, with the value chain analysis, it was concluded that there was an increase in the prices of organic agricultural products in terms of marketing channels, but this increase was not speculative. In addition, the entrepreneurial opportunities emerging in the value chain are shown by mapping in the study, and the factors that are effective in choosing the marketing channels of agricultural enterprises are determined by the financial analysis and efficiency analysis of the actors in the value chain. As a result, suggestions have been developed to increase the competitiveness of organic agricultural products and to ensure the sustainability of production.