Nizip ilçesinde (Gaziantep) arazi kullanımının sürdürülebilir tarım potansiyeli açısından değerlendirilmesi ve maliyet-kazanç analizi
Evaluation of land use in Nizip district (Gaziantep) in terms of sustainable agriculture potential and cost-income analysis
Yazar: İLYAS BİRİNCİ
Danışman: PROF. DR. ERSİN KAYA SANDAL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Yaşadığımız dünyada insanlığın temel ihtiyaçlarından birisi beslenme ihtiyacıdır. Ancak uluslararası kuruluşların raporları yakın gelecekte insanlığın bir gıda kriziyle karşı karşıya kalabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda gün geçtikçe tarım alanları ve tarım ürünlerinin değeri daha iyi anlaşılmaktadır. Bir yandan artan nüfus diğer yandan ülkemizin ve Dünya'nın yaşadığı çeşitli sorunlar (ekonomik, sağlık, göç vd.) insanlığın tarıma olan ihtiyacını artırmaktadır. 
Bu kapsamda çalışmanın amacı Nizip'te 1985-2022 arazi kullanımının nasıl bir değişime uğradığını basılı veriler, TÜİK kaynakları ve uydu görüntüleri ile ortaya koymak ve özelde tarım alanlarının korunması ve geliştirilmesi konusunda neler yapılabileceğini sürdürülebilirlik bağlamında incelemek ve ürün bazında maliyet-kazanç analizleri yaparak yörede yaşayan insanların tarımsal faaliyetlerinden elde ettikleri gelirleri sürdürülebilirlik açısından sorgulamak ve bu çerçevede yörenin sürdürülebilir tarım potansiyelini ortaya koymaktır. 
Bu amaçla arazi kullanımında meydana gelen değişimlerin tespiti için CBS ve UA tekniklerinden yararlanılmıştır. Zamansal değişimlerin tespitinde 1985-2000-2013-2022 yıllarına ait LANDSAT uydu görüntüleri ARCGIS 10.8 programı ile amaca uygun olarak kombine edilmiştir. Bu görüntüler üzerinde Maximum Likelihood Classification yöntemi ile kontrollü sınıflama yapılarak ilçenin 1985-2000-2013-2022 yılları arasında yaşadığı arazi kullanım değişimi gösterilmiştir. Yapılan sınıflamalar sonucunda elde edilen haritalar yorumlanmış ve çeşitli grafikler meydana getirilmiştir. Ayrıca tarımsal alanların SWOT analizi yapılarak tarımsal faaliyetlere yönelik fırsatlar, tehditler, güçlü ve zayıf yönler tespit edilmiştir. Son olarak tarım ürünlerinin maliyet-kazanç analizleri yapılarak tarımla uğraşan yöre halkının dekar başına elde ettiği net kazanç tespit edilerek sürdürebilirlik kavramı ile ilişkisi ortaya konmuştur.
1985-2022 yılları arazi kullanım verilerine bakıldığında 1985 yılında ilçe arazisinin %46,78'ini kuru tarım alanları oluşturmaktayken 2022 yılında oran %58,03 olarak gerçekleşmiştir. Bu verilere baktığımızda 1985'ten 2022 yılına gelindiğinde ilçe kuru tarım alanları yaklaşık %12'lik bir artış göstermiştir. Arazi kullanım verileri değerlendirildiğinde ilçenin kuzeyindeki meraların ve çıplak arazilerin gün geçtikçe azalarak yerini kuru tarım alanlarına bıraktığı dikkat çekmektedir. Tarım alanlarının giderek artmasına rağmen SWOT analizlerinde değinilen faktörler tarımsal verimliliği her geçen gün daha fazla tehdit etmektedir.

Abstract:
One of the basic needs of humanity in the world we live in is the need for nutrition. However, reports from international organizations reveal that humanity may face a food crisis in the near future.
The main purpose of this study is to reveal how land use changed in Nizip between 1985-2022. For this purpose, printed data, TÜİK data, Geographic Information Systems,Resources such as Remote Sensing and cost-income have been used. In this framework, sustainable agricultural potential has been demonstrated.
For this purpose, GIS and RS techniques have been used to detect changes in land use over time. LANDSAT satellite images from 1985-2000-2013-2022 combined with the ARCGIS 10.8 program for purpose On these images obtained, the land use change of the district between 1985-2000-2013-2022 was shown by the controlled classification with the Maximum Likelihood Classification method. The maps obtained as a result of the classifications made were interpreted and various graphs were formed It was also brought in opportunities, threats to agricultural activities by conducting SWOT analysis of agricultural areas, strengths and weaknesses have been identified. Finally, the cost-earnings analysis of agricultural products has been determined and the relationship between the people of agriculture and the concept of sustainability has been determined by determining the net earnings per decar.
Considering the land use data between 1985-2022, in 1985, 46.78% of the total district land constitutes dry agricultural areas. This rate is 2022% by 2022 % It was realized as 58.03. When the land use data is evaluated, it is noteworthy that pastures and bare lands in the north of the district have decreased day by day and have been replaced by dry agricultural areas. Although the agricultural areas have increased steadily, the factors mentioned in SWOT analyzes are agricultural productivity every threatening more the other day.