Türkiye'de refah rejiminin cinsiyeti: Feminist eleştirel bir bakış
Gender of Turkey's welfare regime:A feminist critical look
Yazar: AYTEN DAVUTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT HAKAN KOÇAK
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi Ana Bilim Dalı / Sosyal Politika Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Feminist Eleştiri Kuramı = Feminist Criticism Theory ; Feminizm = Feminism ; Refah = Welfare ; Refah devlet = Welfare state ; Refah ekonomisi = Welfare economy ; Sosyal politika = Social policy ; Türkiye = Turkey

Özet:
Bu tezin odak noktası Türkiye refah rejimi cinsiyeti tartışmasıdır. Tez, sosyal politikada feminist kuramsal yaklaşımlar, Türkiye'de ana-akım sosyal politika yazını ve bu yazını "cinsiyetlendirme" ya da toplumsal cinsiyet farkındalığı açısından yorumlama çabaları, cinsiyet perspektifinden mevzuat ve parlamenter siyasal söylem analizi ve vatandaşlık geliri olmak üzere birbirleriyle ilişkili beş ana bölümden oluşmaktadır. Tezin metin inceleme bölümlerinde yapı çözümü için kullanılan yöntem feminist eleştirel söylem analizidir. Bu analiz doğrultusunda birinci bölümde refah devletinin kuruluş manifestosu olan Beveridge Raporu başta olmak üzere, T. H. Marshall ve Gosta Esping Andersen'in ana-akım sosyal refah yazını cinsiyet perspektifinden incelenmiştir. Buna göre, ana-akım sosyal politika yazını da tarihsel olarak sadece cinsiyet körü değil, aynı zamanda cinsiyetçidir. Benzer biçimde Türkiye hâkim sosyal politika yazını da cinsiyet gören bir nitelikte değildir. Bu durum Türkiye ikinci dalga feminist hareketiyle birlikte değiştirilmeye çalışılmıştır ve yazını cinsiyetlendirme çabaları hala devam etmektedir. Mevzuat konusunda ise, Türkiye'de 2000'li yıllarda sosyal güvenlik alanında yapılan radikal değişikler sırasında, kadınlar lehine cinsiyet eşitliği sağlayabilecek bir dönüşüm fırsatı ortaya çıkmış ancak bu fırsat değerlendirilmemiştir. Son olarak, refah rejiminin tarihsel ana karakteristikleri olan ücretli iş merkezlilik ve aile-merkezcilik söyleme egemendir ve bu durum, cinsiyete dayalı işbölümünü ile cinsiyet eşitsizliğini sürdürülebilir kılmaktadır. Bu nedenle cinsiyetçi refah rejiminin dönüştürülmesi için, aile-dışılaştırma yanlısı ve kadınların görünmeyen yeniden üretim emeğini politikleştirebilecek güçlü bir feminist sosyal politikaya ihtiyaç vardır.

Abstract:
This dissertation focuses on gender of Turkish welfare regime. It consists of five interconnected chapters including feminist theoretical approaches in the field of social policy, mainstream social policy literature in Turkey and efforts of gendering it, feminist critical analysis of current framework of social security legislation, parliamentary political discourse and lastly citizenship income and its gender dimension. As a research method,the feminist critical discourse analysis method is used to deconstruct the chosen texts. In alignment with the method utilized, in the first chapter, Beveridge Report considered as the manifesto of the welfare state, T. H. Marshall's and Gosta Esping Andersen's writings are examined from a feminist critical perspective. According to the results; influential essays of Western social policy literature is found to be not only gender-blind but also gender-biased. Similarly, analysis done in the second chapter demonstrates that Turkey's dominant social policy literature is not gender-aware either. This has been challenged by the second wave feminist theorists and their transformative efforts are still continuing. As to the social security legislation, Turkey has missed the opportunity to a have a gender equal security system to the advantage of women during the 2000's radical changes in social security framework. Finally, historical characteristics of welfare regime,  paid work centeredness and familialism are still dominant narratives of the current political discourse which helps sustain gender division of labor and gender inequality as a whole. In order to transform gender-biased welfare regime in Turkey, there is a huge need for a feminist social policy with a strong degree of defamilialisation which can politicize women's invisible social reproduction labor.