Milli Mücadele Döneminde İngiliz Yüksek Komiserliği'nin kurluşu ve faaliyetleri
The establishment and activities of the British High Commission in National Struggle Period
Yazar: İSMİGÜL ÇETİN
Danışman: PROF. DR. TAHA NİYAZİ KARACA
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History

Özet:
Yüksek Komiserlik terimi, İngiltere tarafından Güney Afrika, Mısır, Kıbrıs, Yeni Zelanda, Avustralya ve Kanada?da sömürgelerini yönetmek için kullanılmıştır. Bu kavram ayrıca Mondros Mütarekesi?nden sonra İstanbul?da olduğu gibi uluslararası kontrolün olduğu bölgelerde kullanılmıştır. 
Mondros Mütarekesi imzalandıktan sonra İngiltere, Türkiye?de savaş öncesindeki İngiliz Büyükelçisi?nin yerine görev yapacak ve mütarekenin uygulanmasını denetleyecek bir makama ihtiyaç duymuştur. Amiral Somerset Arthur Gough-Calthorpe 6 Kasım 1918?de bu göreve atanmıştır. Calthorpe, 13 Kasım 1918?de İstanbul?a gelerek görevine başlamış, 5 Ağustos 1919?da İstanbul?dan ayrılmıştır. 26 Ağustos 1919?da Malta?da, Akdeniz Filosu Başkumandanlığı görevi ile birlikte Yüksek Komiserlik görevini Çanakkale Savaşları sırasında İngiliz donanmasının başında bulunmuş olan Amiral John de Robeck?e devretmiştir.  De Robeck 17 Kasım 1920 tarihine kadar İstanbul?da görev yapmış, bu tarihte Yüksek Komiserlik görevini Horace Rumbold?a devretmiştir. Rumbold 15 Kasım 1922?ye kadar kaldığı İstanbul?dan Lozan Konferansı?na katılmak üzere ayrılmıştır. Lozan Konferansı?nın birinci evresinde Curzon?un yanında İngiliz heyetinde bulunan Rumbold, konferansın ikinci evresinde bu heyete başkanlık yapmıştır.
Yüksek Komiserlik barış antlaşması imzalanıncaya kadar İngiliz hükümeti ile Türk hükümeti arasında resmi iletişim kanalı olarak kurulmuştur. Bununla birlikte Yüksek Komiserlikten Türk halkının tavrı, ülke içerisindeki siyasi ve iktisadi durum, başta Sultan Vahidettin olmak üzere Türk memur ve siyasetçilerinin durumu hakkında raporlar da istenmiştir. Bu nedenle Yüksek Komiserler Türk siyasetini yakından takip etmişlerdir. Zaman zaman da bu siyaseti yönlendirmişlerdir.

Anahtar sözcükler: Yüksek Komiserlik, İngiltere, Osmanlı Devleti, Milli Mücadele

Abstract:
The term of high commissioner was used to manage the colonies of Great Britain in South Africa, Egypt, Cyprus, New Zealand, Australia and Canada. The concept was also used in the regions which are under international control as to be in Istanbul, after Mudros Armistice.
After the signing of the Mudros Armistice, Great Britain felt the need an Office which controls the implementation of the armistice instead of British Ambassador in Turkey.  Admiral Somerset Arthur Gough-Calthorpe was attended the mission at November 6, 1918. Calthorpe arrived Istanbul and began his duty at November 13, 1918 and he left Istanbul at August 5, 1919.  Calthorpe handed over his duty to Admiral John de Robeck who was head of English Navy at the during of Çanakkale Wars at August 26, 1919 in Malta. De Robeck did the task in Istanbul until November 17, 1920 and at this date he handed over the duty to Horace Rumbold.  Rumbold stayed in Istanbul until November 15, 1922 and he left Istanbul to join Lozan conference. At the first stage of Lozan conference, Rumbold who was a member of English Committee and together with Curzon was president of the Committee at the second stage of the conference.
High commissioner did task as an official communication channel between Turk and English governments until singing of peace pact. In addition to these, manner of Turkish nation, politic and economical conditions in the country, conditions of Turkish official and politicians and Sultan Vahidettin as a priority were asked from high commissionership by English government.  For this reason, the high commissioners closely followed Turkish politics. They also directed this policy from time to time. 
 
Key Words: High Commissioner, the Ottoman Empire, Turkish National Struggle