Endüstriyel kazalar için acil durum toplanma noktasının çok kriterli karar verme yöntemi ile seçimi
Emergency assembly point selection with multi-criteria decision making method for industrial accidents
Yazar: ONUR HOŞCAN
Danışman: DOÇ. DR. SALİHA ÇETİNYOKUŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tedarik ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences

Özet:
Teknolojik afet kavramı altında kendine yer bulan büyük endüstriyel kazalar, sanayileşmenin hız kazandığı bu dönemde çevre ve insan sağlığını tehdit eden güvenlik riskleri ve maddi hasarlar nedenleriyle hayatımızda önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu çalışmada, ilgili mevzuat gereği üst seviyeli sanayi kuruluşlarının büyük endüstriyel kazalara yönelik dâhili acil durum planı hazırlama zorunluluğu kapsamında, çalışanların acil durumların olumsuz sonuçlarından etkilenmeyeceği mesafe veya korunakta belirlemesi gereken toplanma noktası yerinin seçimi için karar vericilere rehberlik edecek bir yaklaşım önerisi ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak ilk aşamada, bir endüstriyel kuruluşta farklı türde ve miktarda depolanan tehlikeli kimyasal maddelere yönelik muhtemel kaza senaryoları üzerinden ALOHA yazılımı ile modelleme çalışmaları yürütülmüştür. Modelleme çalışmaları sonucunda endüstriyel kuruluş için muhtemel toksik yayılım, yangın ve patlamalara ait etki mesafeleri ve tehlike bölgeleri elde edilmiştir. İkinci aşamada, toplanma noktasının belirlenmesinde kullanılacak ana ve alt seçim kriterlerinin ağırlıkları hesaplanmıştır. Bu aşama, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan AHP metodu yardımıyla konuya hakim profesyonellere uygulanan anket sonucunda elde edilen karşılaştırma verileri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Son aşamada, kuruluş sınırları içinde çalışanların, endüstriyel kaza kaynaklı acil durumların olumsuz sonuçlarından minimum etkiyi göreceğinin değerlendirildiği mesafede ve ilk aşamada belirlenen fiziksel etki alanları dikkate alınarak 3 aday nokta seçilmiştir. Bu aday noktalar, ikinci aşamada göreli ağırlıkları belirlenmiş olan alt kriterler bazında yine AHP yöntemiyle değerlendirilmiş ve bir seçim gerçekleştirilmiştir. Sonuçta problemimizin çözümünü sağlayan bir yaklaşım elde edilmiştir.

Abstract:
Major industrial accidents, which have found their place under the concept of technological disaster, constitute an important place in our lives due to the security risks that threaten the human and the environmental health and also property damage that may arise during this period of industrialization. In this study, in accordance with the related legislation, an approach that will guide the decision makers to choose the assembly point that employers should determine the distance or shelter in which employees will not be affected by the negative consequences of the emergencies within the scope of the obligation of high-level industrial organizations to prepare an internal emergency plan for major industrial accidents is aimed to proposed. For this purpose, in the first phase, possible accident scenarios for dangerous chemical substances in different types and amounts stored in an industrial organization were carried out with the help of ALOHA software. As a result of the modeling studies, possible effect distances and danger zones for toxic emission, fire and explosions have been determined for the industrial establishment. In the second phase, the weights of the main and sub-selection criteria, which were used to determine the assembly point, were obtained. In this phase, it was used the comparison data survey applied to experts, who have mastered about this issue and were calculated with the help of AHP method, which is a multi-criteria decision-making method. In the last phase; within the boundaries of aforementioned industrial area the 3 candidate points were selected which were determined taking into account the physical impact areas detected in the first phase and by considering the distance from which the employees would see the minimum effect from the negative consequences of the emergencies caused by industrial accidents. These candidate points were evaluated with the help of AHP method on the basis of sub-criteria whose relative weights were determined in the second phase and a selection was made. As a result, an approach that provides solution of our problem is obtained.