Hava kargo taşımacılığının ülke refahı ile ilişkisi: OECD ülke analizi
The relationship between air cargo transportation and country welfare: OECD country analysis
Yazar: BURA SABİHA KELEK
Danışman: PROF. DR. OKŞAN ARTAR
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanayi Politikaları ve Teknoloji Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; Uluslararası Ticaret = International Trade
Dizin: Refah ekonomisi = Welfare economy ; Uluslararası hava taşımacılığı = International air transportation ; Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Bu çalışmanın amacı, ülkelerin rekabet güçleri açısından oldukça önemli olan lojistik performansları ile insani gelişmişlik düzeylerinin hava kargo ve küresel rekabet faktörlerinin nasıl ilişkili olduğunu ortaya koymaktır. Bunu ifade etmek için, 29 OECD (Ekonomik İş birliği ve Gelişme Teşkilatı) ülkesinin lojistik performanslarını hava taşımacılığının kargo göstergeleri ile ilişkilendirip ve sonuçları bahsi geçen ülkelerin insani gelişmişlik düzeyine etkisi açısından yorumlamaktır. Verilerin tüm ülkeler için eşit olmasına dikkat edilmiştir. Kullanılan puanlamaların zaman serisi 2010, 2012, 2014, 2016, 2018 yıllarını kapsamaktadır. Sonuçların analizi, kullanılan verilerin SPSS ile ortaya çıkarılarak oluşan yapısal eşitlik modellemesinin (YEM) üzerinden, çalışan ve çalışmayan regresyonların belirlenip ortaya hava taşımacılığı açısından etki eden verilerin bulgusuna erişmek ve yapılan analiz ile bu verilerin göstergesi ışığında hava lojistiği performansıyla ilişkili olup olmadığını göstermeye çalışılmaktadır. Çalışmada özellikle elde edilmek istenen bulgular bahsi geçen ülkelerin gayri safi milli hasıla ile kişi başına düşen milli gelirin hava taşımacılığının doğrudan veya dolaylı yoldan hem küresel rekabete olan etkisi hem de GSYİH'ye olan katkısıdır. Çalışma da lojistik kavramı ile birlikte ülkelerin ticaretleri ele alınarak dünya üzerindeki ticari üstünlüklerine değinilmiştir. Literatür araştırması, insani açıdan yetkin ülkelerin lojistik endüstrisine bakış açıları değerlendirilmiş ve lojistik alanındaki yükselişleri ile bağlantılı kalkınmasına işaret edilmiştir. Kullanılan veriler güvenilirlik açısından Dünya Bankası'ndan alınmış ve kullanılan endeksler çalışmanın kapsamında bulunan bütün parametreler ile analiz edilmiştir. Bunun sonucunda kurulan model de hava kargo taşımacılığının dolaylı olarak küresel rekabete etkisi ile Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'ya ve aynı zamanda insani rekabet performanslarının lojistik performans endeksi ile anlamlı bir ilişki kurduğu ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to reveal how the logistics performance, which is very important for global competitiveness of countries, and the level of human development, air cargo and logisitc performance indexes are related. To express this, it is to correlate the logistics performances of 29 OECD countries with global competitive indexes and cargo indicators of air transport and interpret the results in terms of the impact of the mentioned countries on the level of human development and also gross domestic datas effected to their economy. The time series of the scores used covers the years 2010, 2012, 2014, 2016, 2018. The analysis of the results is aimed to determine the working and non-working regressions through the structural equation modeling (SEM), which is formed by revealing the data used with SPSS, to reach the findings of the data that affects the air transportation, and to show whether it is related to the air logistics performance in the light of the indicator of these data. The findings, which are particularly desired to be obtained in the study, are the direct or indirect effect of air transport on the global competition and the contribution of the aforementioned countries' gross national product and per capita income to GDP. In the study, together with the concept of logistics, the trade of the countries is discussed and their commercial advantages over the world are discussed. In the literature research, the perspectives of humanely competent countries on the logistics industry were evaluated and its development in connection with their rise in the field of logistics was mentioned. The data used were obtained from the World Bank in terms of reliability and the used indices were analyzed with all the parameters included in the study. As a result, it has been revealed that the model established has a significant relationship with the gross domestic product and the indirect effect of air cargo transportation on global competition and at the same time, human competition performances have an also significant relationship with the logistics performance index.