N. V. Gogol 'Kaput' eserinde zamirlerin orijinal metin ve Türkçe çevirilerinde karşılaştırılması
Comparison of pronouns in N. V. Gogol's 'Military Cloak' in original text and Turkish translations
Yazar: ZÜLEYHA ÜLKER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SHALALA RAMAZANOVA
Ardahan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Rus Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Rus Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Çalışmamızda Gogol'ün 'Kaput' adlı eserinin Türkçe tercümelerinde zamir içeren
cümlelerin çevirmenler tarafından nasıl ele alındığı ve erek dile nasıl çevrildiğiyle ilgili
incelemeler yapılmıştır. Eserle ilgili yapılan çeviriler incelendiğinde zamir sınıfına ait
sözcüklerin Türkçe'ye tercümesinde çevirmenlerin bazı sorunlarla karşılaştıkları tespit
edilmiştir. Bu aktarım sorunuyla ilgili yapılan çevirilerin karşılaştırması yapılarak çözüm
odaklı bulgular elde etme temelinde konuyla ilgili bir çalışma yapılması amaçlanmıştır.
Çalışmanın objesi ve sınırları, kaynak metinden çeviri metnini üç farklı örnek
kullanımıyla biçimsel ve anlamsal özellikleri bakımından belirlemektir. Çeviri aktarım
sorunlarının aşamalarından biri olan gerçekliği yalnızca anlamsal olarak ele almakla
kalmayıp, aynı zamanda onun çağrışımlarını da aktarmada temel olarak alınan üç çeviri
metni arasındaki farklılıklar yönünden incelenmiştir. Çalışmada farklı dilbilimcilerin
kuramları incelenerek, bilimsel ve dilbilimsel-çeviri araştırma yöntemleri kullanılmıştır.
Tüm bu bilgiler göz önünde bulundurulduğunda, kaynak metin ile çeviri metin arasında
aktarım farklılıklarının olması nedeniyle çeviri metinlerinde anlam kayması gibi
sorunların ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca çalışmamızda zamir sınıflandırmalarının
Rusçada ve Türkçede aynı sayıda alt başlıklarda yer almadığı ortaya koyularak bazı zamir
türlerinin içeriklerinin her iki dilde de aynı anlama sahip olmadığı tespit edilmiştir.
İncelememizde çevirmenlerin kaynak metinde yer alanın dışında, çeviride aktarım
yaparken ilave kelime kullanımı, üslup, duygu ifadesi ve mizah yoluyla yeni bileşenler
ekledikleri, orijinal ifadeden uzaklaşarak durumları yeniden yorumlayıp kendilerine özgü
içerik oluşturdukları sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler:
Edebi çeviri, zamirler, Rus Edebiyatı, Türkçe, biçimsel ve anlamsal özellikler, aktarım sorunları

Abstract:
In our study, in the Turkish translations of Gogol's 'Military Cloak' was examined how
the pronoun sentences were handled by the translators and how they were translated into
the target language. When the translations made about the work were examined, it was
determined that the translators encountered some problems in the translation of the words
belonging to the pronoun class into Turkish. It is aimed to make a study on the subject
based on obtaining solution-oriented findings by comparing the translations made about
this transfer problem. The object and limits of the study are to determine the translation
text from the source text in terms of its formal and semantic features with the use of three
different examples. Translation is examined in terms of the differences between the three
translation texts, which are taken as the basis for not only dealing with reality semantically
but also conveying its connotations, which is one of the stages of translation transfer
problems. In the study, the theories of different linguists were examined, and scientific
and linguistic-translation research methods were used. When all this information is taken
into consideration, it is seen that problems such as meaning shift in translation texts arise
due to transfer differences between the source text and the translated text. In addition, in
our study, it was revealed that pronoun classifications were not included in the same
number of subheadings in Russian and Turkish, and it was determined that the contents
of some pronoun types did not have the same meaning in both languages. In our review,
it was concluded that translators create unique content by adding new components
through additional word use, style, emotion expression and humor, while transferring in
the translation other than what is included in the source text, and that they reinterpret the
situations by moving away from the original expression and create their own unique content.

Keywords:
Literary Translation, Pronouns, Russian Literature, Turkish, Formal and Semantic Features, Transmission Problems