Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran kişilerin egzersiz yapma durumlarının sağlıklı olma inancına etkisi
The effect of exercise status of people applying to Family Medicine Polyclinic on being healthy beli̇ef
Yazar: GAMZE SEÇİL ERGİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÇELİK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, bireylerin fiziksel aktivite yapma durumlarını, egzersize yönelik sağlık inançlarını ve etkileyen faktörleri saptamayı amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız tanımlayıcı, kesitsel bir araştırmadır. Araştırmaya Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran, çalışmaya katılmayı kabul eden, 18 yaş ve üzeri, egzersiz yapmaya fiziksel engeli olmayan ve iletişim engeli olmayan, klinik olarak bilinen zihinsel durum bozukluğu olmayan 269 kişi dahil edildi. Çalışmada katılımcılara sosyodemografik ve sağlığa ilişkin özellikleri sorgulayan veri formu, uluslararası fiziksel aktivite anketi ve Egzersiz Sağlık İnanç Modeli Ölçeği uygulandı. Sosyodemografik ve sağlığa ilişkin veriler ile ilgili sorular literatür taranması ile hazırlandı. Veriler IBM SPSS 25.0 programı ile analiz edildi.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 35±12,7'dir. Katılımcıların %36,8'i inaktif, %49,1'i minimal aktif, %14,1'i çok aktifti. Katılımcıların fiziksel aktivite durumları ile ESİMÖ alt boyutları karşılaştırıldığında; fiziksel aktivite arttıkça genel sağlık değerlerinin de arttığı bulundu (p=0,024). Bireylerin egzersiz yapmanın ciddiyeti hakkındaki inançları (ciddiyet) ile fiziksel aktivite durumları arasında anlamlı fark bulundu (p=0,003). Minimal aktif kişilerin ESİMÖ alt boyutlarından ciddiyet puanları en yüksek saptandı. Katılımcıların fiziksel aktivite durumları ile egzersiz yapmanın hastalık riskini azalttığı inançları (tehdit) ve egzersiz yararlarının egzersiz maliyetinin önüne geçtiğiyle alakalı inançları (yarar maliyet) arasında anlamlı farklılık bulunmadı. Bireylerin egzersiz yapmama sakıncaları hakkındaki inançları (yapmama sakıncaları) ile fiziksel aktivite durumu arasında negatif yönlü ilişki saptandı (p<0,001). Katılımcıların yaşları ile genel sağlık değerleri arasında negatif yönde anlamlı korelasyon bulundu (p=0,017). Yapmama sakıncaları puanları (p<0,001) ve ESİMÖ toplam puanı (p=0,005) ile yaş arasında pozitif yönde anlamlı bir korelasyon saptandı. Yapmama sakıncaları puanı (p<0,001) ve ESİMÖ toplam puan (p=0,001) kadınlarda daha yüksek saptanmıştır. Evli olmayanların, fiziksel olarak daha aktif ve genel sağlık değerlerinin daha yüksek olduğu saptandı (p=0,029). Tehdit puanı (p=0,036), yapmama sakıncaları puanı (p<0,001) ve ESİMÖ toplam puan (p<0,001) evlilerde daha yüksek bulundu. Egzersiz yapmama sakıncaları puanı, kronik hastalığı bulunanlarda daha yüksek bulundu (p<0,001). Katılımcıların VKİ'si ile yapmama sakıncaları puanı arasında pozitif yönlü ilişki saptandı (p<0,001).
Sonuç: Bulgularımıza göre, yeterli düzeyde egzersiz yapan bireylerin egzersiz sağlık inançları daha yüksektir. Fiziksel olarak daha az aktif kişiler, egzersiz yapmanın ciddiyeti ve yapmamanın sakıncaları hakkında daha endişelidir. Evli olmayanların, yüksek eğitim düzeyinde olanların ve gençlerin genel sağlık değerleri daha yüksektir. Kadınlar, daha ileri yaşta olanlar, evliler, kronik hastalığı olanlar ve obezler egzersiz yapmamanın sakıncalarına hakkında daha kaygılıdır.

Anahtar Kelimeler: Egzersiz, Sağlık İnancı, Aile Hekimliği

Abstract:
THE EFFECT OF EXERCISE STATUS OF PEOPLE APPLYING TO FAMILY MEDICINE POLYCLINIC ON BEING HEALTHY BELİEF
Aim: In this study, we aimed to determine the physical activity status of individuals, their health beliefs about exercise, and the factors affecting them.
Meterial and Methods: Our study is a descriptive, cross-sectional research. The study included 269 people who applied to Ankara Training and Research Hospital Family Medicine outpatient clinics for any reason, agreed to participate in the study, were 18 years of age and older, had no physical disability to exercise, had no communication barrier, and had no clinically known mental disorder. In the study, a data form questioning sociodemographic and health-related characteristics, an international physical activity questionnaire, and the Exercise Health Belief Model Scale (HBMS-E) were applied to the participants. Questions about sociodemographic and health data were prepared by reviewing the literature. The data were analyzed with the IBM SPSS 25.0 program.
Results: The mean age of the participants was 35±12.7 years. Of the participants, 36.8% were inactive, 49.1% were minimally active, and 14.1% were very active. When the physical activity status of the participants was compared with the sub-dimensions of ESIM; It was found that general health values increased as physical activity increased (p=0.024). A significant difference was found between the individuals' beliefs about the seriousness of exercising (severity) and their physical activity status (p=0.003). The severity scores of the minimally active individuals were found to be the highest among the ESMI sub-dimensions. There was no significant difference between the participants' physical activity status and their belief that exercise reduces the risk of disease (threat) and their belief that exercise benefits outweigh the cost of exercise (benefit cost). A negative correlation was found between individuals' beliefs about the drawbacks of not doing exercise (disadvantages of not doing it) and their physical activity status (p<0.001). A negative significant correlation was found between the ages of the participants and their general health values (p=0.017). A positive and significant correlation was found between the drawbacks of not doing it (p<0.001) and the total ESSIM score (p=0.005) with age. Disadvantages of non-doing score (p<0.001) and ESSIM total score (p=0.001) were higher in females. It was determined that unmarried people were more physically active and had higher general health values (p=0.029). Threat score (p=0.036), drawbacks of not doing it (p<0.001), and ESIM total score (p<0.001) were found to be higher in married people. The inconvenience of not doing exercise score was found to be higher in patients with chronic disease (p<0.001). A positive correlation was found between the BMI of the participants and the inconveniences of not performing it (p<0.001).
Conclusion: According to our findings, exercise health beliefs of individuals who exercise adequately are higher. People who are less physically active are more concerned about the seriousness of exercising and the drawbacks of not doing it. Unmarried, highly educated and young people have higher overall health values. Women, older people, married people, those with chronic diseases and obese are more concern about the drawbacks of not exercising.

Key Words: Exercise, Health Belief, Family Medicine.