Sosyal bilgiler dersini almış ortaokul öğrencilerinin finansal okuryazarlık yeterliliğine ilişkin bir araştırma
An investigation related to financial literacy competence of secondary school students who have taken social studies course
Yazar: YAVUZ YİĞİT
Danışman: DOÇ. DR. ERHAN GÖRMEZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Finansal okuryazarlık = Financial literacy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Yeterlilik = Sufficiency ; Yeterlilik analizi = Efficiency analysis

Özet:
İnsanı hayvanlardan ayıran ve hem cinslerinden farklı kılan önemli yetilerden biri de karar vereme iradesidir. Birey, "karar alma veya karar verme" esnasında yaptığı bilinçli tercihlerle hayatını/geleceğini olumlu yönde şekillendirebilirken, bazen de yaptığı hatalı tercihlerle hayatını/geleceğini mahvedebilmektedir. Bu denli değerli becerilerin erken yaşlarda bireylere kazandırılması hem bireyin hem de bireyin hayatını idame ettiği toplum huzuru için oldukça önemlidir. Ülkemizde özellikle Sosyal Bilgiler Öğretim Programı aracılığıyla çocuklara "karar verme" gibi önemli yetiler "Üretim, Tüketim ve Dağıtım" adlı öğrenme alanında finansal okuryazarlık becerisi kapsamında kazandırılmaya çalışılmaktadır. Bu çalışmada amaçlanan da sosyal bilgiler dersini almış ortaokul öğrencilerinin finansal okuryazarlık yeterliliğini tespit etmek ve öğrencilerin bu beceri ile ilgili görüşlerini ortaya koymaktır. Karma bir yönteme sahip çalışmada nicel veriler Finansal Okuryazarlık Anketi kullanılarak, nitel verilerde yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini Şanlıurfa'nın Viranşehir ilçesine bağlı ortaokullarda öğrenim gören 239, 8. Sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Amaçlı örneklem yönteminin kullanıldığı çalışmada anket formu 239 ortaokul 8. sınıf öğrencine, görüşme formu da 19 ortaokul 8. sınıf öğrencisine uygulanmıştır. Nicel verileri toplamak için kullanılan finansal okuryazarlık anketinin analizinde SPSS 21.0 programı uygulanmıştır. Elde edilen verilerin çoğunlukla nominal ve ordinal değerler olmasından dolayı, betimsel istatistik yöntemlerden sıklık (frekans) ve yüzdelik değerler incelenmiştir. Görüşme formundan elden edilen verilerin analizinde betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda ulaşılan bulgular incelendiğinde öğrencilerin istek ve ihtiyaç kavramlarını birbirinden ayırabildikleri, ihtiyacın istekten önce geldiğini, alışveriş öncesi ihtiyaç listesi hazırlamanın önemli olduğunu, alışveriş yapılırken ürünün son kullanma tarihini kontrol etmenin önemli olduğunu, alınan ürünün fiyatı kadar kalitesinin de önemli olduğunu, pahalı ürün kaliteli olur algısının mantıklı olmadığını, kaliteli ürünün ambalajı da kaliteli olur algısının mantıklı olmadığını, satın alınan ürünlerde belirli standartların bulunmasının önemli olduğunu, fiyat karşılaştırması yaparak alışveriş yapmanın önemli olduğunu, alışverişten sonra fiş/fatura almanın önemli olduğunu, satın alınan ürünlerde varsa eğer garanti belgesinin alınması gerektiğini, tüketici hakları konusunda bilinçli olmanın önemli olduğunu, paranın biriktirmekten çok harcanması gereken bir meta olduğunu, alışverişlerde paranın yetmediği durumlarda borçlanmanın mantıklı olduğunu,  doğal kaynakları dikkatli kullanmanın önemli olduğunu düşündükleri tespit edilmiştir. Genel olarak ortaokul öğrencilerin hem anket hem de yapılan görüşme sonucunda finansal okuryazarlık becerisi ile ilgili yeterliliklerinin iyi düzeyde ortaya çıkmıştır.

Abstract:
One of the important abilities that distinguishes humans from animals and makes them different from both their sexes is the free will to make decisions. While an individual can shape his/her life/future in a positive way with the conscious choices  during "giving-decision  or making-decison" and sometimes he can ruin his life/future with his wrong choices. Gaining such valuable skills to individuals at an early age is very important for the peace of both the individual and the society in which the individual lives. In our country, especially through the Social Studies Curriculum, important abilities such as "decision making" are tried to be given to children within the scope of financial literacy skills in the learning field called "Production, Consumption and Distribution". The aim of this study is to determine the financial literacy competence of secondary school students who have taken the social studies course and to reveal the students' views on this skill. In the study with a mixed method, quantitative data were collected using the Financial Literacy Questionnaire, and qualitative data were collected using a structured interview form. The sample of the research consists of 239 8th grade students studying in secondary schools in the Viranşehir district of Şanlıurfa. In the study in which the purposeful sampling method was used, the questionnaire form was applied to 239 secondary school 8th grade students and the interview form was applied to 19 secondary school 8th grade students. SPSS 21.0 program was applied in the analysis of the financial literacy questionnaire used to collect quantitative data. Since the data obtained are mostly nominal and ordinal values, frequency and percentage values, which are descriptive statistical methods, were examined. Descriptive analysis technique was used in the analysis of the data obtained from the interview form. When the findings obtained as a result of the research are examined, It has been determined that they think the concepts of want and need is different from each other, the quality of the purchased product is as important as the price, the perception that expensive products are of good quality does not make sense, the perception that the packaging of a quality product is also of high quality does not make sense, it is important to have certain standards in the purchased products, it is important to shop by comparing prices, it is important to get a receipt/invoice after shopping, if any, the warranty certificate should be obtained in the purchased products, it is important to be conscious about consumer rights, that money is a commodity to be spent rather than saved, it is reasonable to borrow money in cases where money is not enough for shopping, it is important to use natural resources carefully. In general, secondary school students' financial literacy skills were found to be at a good level as a result of both the survey and the interview.