Siyah alaca süt sığırlarında kısmi süt verim kayıtlarından yararlanarak süt veriminin tahmini ve laktasyon eğirilerinin araştırılması
An investigation on lactation curves and estimation of lactation yield by partial lactation yields
Yazar: FATİH MUTLU
Danışman: PROF.DR. İHSAN SOYSAL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences ; Ziraat = Agriculture

Özet:
IVÖZETGenel olarak hayvancılık işletmelerinde kontrol günlerindeki süt verim kayıtlarındanyararlanarak laktasyon verimlerini tahmin etmek söz konusudur. Ancak kontrol verimlerinialmak özellikle küçük işletmelerde bir ek gider oluşturmaktadır. Bu araştırmada bu metotlarlabirlikte kısmi süt verim kayıtlarından yararlanarak tüm laktasyon verimini ve laktasyoneğrisini tahmin edici metotlar kullanılarak bu konuda alternatifler oluşturulmasıamaçlanmıştır. Hayvanlarımızın kalıtsal içeriklerini doğru bir biçimde tahmini uygulanagelenseleksiyon, melezleme ve damızlık değer tahmini kararlarında isabeti artıracaktır.Araştırmada; laktasyon eğrilerinin incelenmesi aşamasında iki farklı materyalgrubundan yararlanılmıştır. Birinci materyal için Tekirdağ Damızlık Sığır YetiştiricileriBirliği'ne bağlı işletmelerden seçilen 25 baş Siyah Alaca süt sığırlarıdır. 2000-2004 yıllarıarasındaki verim dönemlerinde bulunan bu hayvanlara ait beş laktasyon sırasında toplam 64laktasyon verileri kullanılmıştır. Diğer materyal ise Bolu'daki özel bir işletmedeki 2003 -2004 yıllarında günlük kayıtları tutulmuş 48 baş Siyah Alaca süt sığırıdır. Bu hayvanlara aitdört laktasyon sırasında toplam 48 laktasyon verileri kullanılmıştır. Böylece aylık kontrolkaydı tutulmuş süt sığırları ile günlük kontrol kaydı tutulmuş süt sığırları arasındaki laktasyoneğrisi tahminine ilişkin farkların incelenmesi amaçlanmıştır.Bolu'daki özel bir işletmeye ait aynı süt sığırlarının 15, 30 ve 60 günlük kontrolaralıklarındaki süt verim kayıtlarından yararlanarak sveç, Hollanda ve Wogel metotlarıyla buişletmedeki laktasyon verimleri tahmin edilerek, gerçek 305 güne göre düzeltilmiş laktasyonverimleriyle karşılaştırma yapılmıştır. Böylece en iyi metodun saptanması amaçlanmıştır.Yine Bolu'daki işletmede aynı kulak numaralı hayvanların kayıtlarından yararlanarakilk 15, 30 ve 60. güne kadarki günlük toplam verimlerden elde edilen kısmi verimlerle toplamlaktasyon verimi tahmini amacıyla, doğrusal, tam logaritmik, yarı logaritmik ve üslüregresyon denklemleri belirlenmiştir. En iyi tahmin edici denklemi belirlemek konusundabelirtme katsayısı (R2) değerleri kullanılmıştır.Wood, Goodall ve Grossman modellerinin her iki materyalde de karşılaştırılmasısonucunda ilk dört laktasyonun karşılaştırıldığı zaman Grossman modeli süt verimine ilişkindaha çok parametreler içermesi sebebiyle en yüksek belirtme katsayılarına sahip olmuştur. Bumodeli Goodall ve Wood izlemektedir.En yüksek devamlılık derecesi (S) değeri Bolu'daki özel işletmede üçüncülaktasyonda elde edilmiştir. En yüksek süt verimine ulaşma süresi (Tmax) en yüksek Bolu'dakiVözel işletmede birinci laktasyonda bulunmuştur. En yüksek günlük süt verimi (Ymax) isedördüncü laktasyonda yine Bolu'daki özel işletmedeki verilerden elde edilmiştir.Bütün laktasyon eğri modelleri ve her iki veri grubunda en yüksek ce endüşük standartolmayan laktasyon eğrisi sırasıyla % 36,20 ve % 17,40 olmuştur.Farklı kontrol aralıklarındaki verim kayıtlarının kullanılması sonucunda gerçeklaktasyon verimine en yakın değerler belirtme katsayılarına göre sırasıyla önce sveç Metodudaha sonra Hollanda ve Wogel metodu gelmektedir. Bulunan sonuçlarla gerçek verimlerinfarkının karesi en küçük olan metot en iyi regresyon eşitliğini tahmin etme konsundadenklemle tahmin edilen değer ile gerçek verimlerin farklarının karelerinin toplamı minimumolan seçeneğin esas alınması yolu izlenmiştir.Anahtar Kelimeler: Kısmi Laktasyon Verimi, Laktasyon Verimi, Laktasyon Eğrisi,Wood Modeli, Goodall Modeli ve Grossman Modeli.

Abstract:
VISUMMARYIn generally, it is practised estimation of lactation yield by control yields in dairy cattlefarms. But this is a source of additional cost especially in family scale operations. It is aimedin this research to find alternative solutions along with finding methods for estimating anexamining lactation yields by partially yields and lactation curves. In order to obtain, accurateresults in decision of selection, crossbreedings and estimation breeding value it is necessary toestimate the genetic value of animals in appropriate way.Two different material of population were used in this research. First material wereconsisted of data obtained from 25 head Black and White cattle registered in Tekirdağ DairyCattle Association. Sixty four lactation record of five different number of lactation belongedto 2000-2004 years. Second material were obtained as the data of 48 head of Black andWhite cattle recorded daily four different numbers of lactation private dairy farm in Bolu for2003-2004 years.It is aimed to compare an examine of lactation curves between the daily recorded andmonthly recorded data. Using daily obtained lactation record as reference for real lactationyield; it is searched the accuracy of estimating lactation yield by 15-30-60 day intervaledcontrol yields according to the real lactation yield obtained by daily record.Using Sweden, Holland and Wogel method of estimation 305 day lactation yields by15, 30, 60 days intervaled control yields; comparation between these result and real lactationyield obtained by daily recorded data were done in data of Bolu province.Using first 15, 30, 60 day partial lactation yield for estimating whole lactation yield bymeans of linear, logaritmic, compound and exponential regression equations. Best estimationamong to equations were determined accordingto the co-efficiency of determination (R2).It is resulted that Grossman model had highest co-efficiency of determination. Goodalland Wood method had second and third highest value of co-efficiency of determinationrespectively.Most highest persistence (S) were obtained for third lactation in Bolu private farm,most highest lenght for maximum control yield (Tmax) were obtained for first lactation of Boluprivate farm. Most highest control yield (Ymax) were obtained for 4th lactation in Bolu privatefarm.Most highest and lowest non Standard lactation curves were obtained in all modelsand populations were 36,20 % and 17,40 % respectively.VIIIt is concluded that Sweden method has maximum co-efficiency of determination.This is followed by Holland and Wogel methods respectively. In order to determine the bestequation the criteria of minimum sum of sequare of differences between real yiel andestimated yield by equation were used.Key Words: Partial Lactation Yield, Lactation Yield, Lactation Curve, Wood Model,Goodall Model and Grossman Model.