Domates bitkisinde biyoteknolojik çalışmalar ve GDO tanısı
Biotechnological studies in tomato plant and GDO diagnosis
Yazar: MUKADDES DURMUŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YILMAZ KAYA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Hızla artan dünya nüfusuna karşılık tarım alanlarının sınırlı olması tarımda verim
artışını zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle genetik yapısı değiştirilmiş birçok ürün
tarımsal üretimde maliyetlerin düşürülmesi ve faydalı diğer özellikler kazanmaları
nedeniyle dünya üzerinde hızla benimsenmektedir. Birçok genetiği değiştirilmiş bitki
çeşidi dünya çapında ekilmekte veya ithal edilmektedir. Bu ürünlerin kullanımının
uzun vadede biyoçeşitlilik ve insan sağlığına etkileri olabileceğinden bazı endişeleri
de beraberinde getirmektedir. Ülkemizde transgenik ürünlerin yetiştirilmesi 26 Mart
2010 tarihli ve 27533 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan biyogüvenlik kanunu ile
yasaklanmıştır.
Genetik mühendisliği ve bitki biyoteknolojisinin gelişimi, domates bitkilerinde
mühendislik yapmak için büyük fırsatlar ortaya koymuştur. Son yıllarda domates
içerdiği likopenin anti-oksidatif faaliyetleri ve anti-kanser fonksiyonlarından dolayı
popülarite elde etmiş ve dünya genelinde üretimi ve tüketimi sürekli artmaktadır.
Bununla birlikte ticareti yapılan ilk meyve Flavr Savr adını alan domates olup
1994/1996 yıllarında marketlerdeki yerini almıştır ancak beklentileri
karşılayamadığından üretimi durdurulmuştur. Bu tez projesi kapsamında tüm dünyada
yetiştirilen ve ülkemizin her geçen gün daha çok miktarda ithal ettiği domates
bitkisinde kalitatif transgen içerikleri belirlendi. Avrupa birliğince onaylanmış pek
çok transgenik üründe düzenleyici diziler olarak kullanılan 35S promotör, nos
terminatör, Pat, Sam_k, PG, cry1Ac ve NptII belirlenmesine dayanan PCR
analizlerinin kalitatif olarak taraması yapıldı.

Anahtar kelimeler: Domates, GDO, PCR, 35S, NOS, pat, cry1Ac, NptII

Abstract:
Due to the rapidly increasing world population and limited agricultural areas,
increasing agricultural productivity is a necessity. For this reason, many modified
genetically modified crops are rapidly adopted throughout the world due to their
reduced cost and other useful properties in agricultural production. Many genetically
modified plant varieties are planted or imported world-wide. The use of these crops
has some concerns as it can be a biodiversity and human health impact in the long run.
The cultivation of transgenic crops in our country is prohibited by the biosecurity law
published in the Official Gazette dated 26 March 2010 and numbered 27533.
Genetic engineering and the development of plant biotechnology have opened great
opportunities for engineering plants in tomato plants. In recent years, lycopene, which
is contained in tomatoes, has gained popularity due to anti-oxidative activities and anticancer
functions, and its production and consumption are increasing all over the world.
However, the first fruit to be traded was tomato, which was named as Flavr Savr. It
took its place in the markets in 1994/1996 but production was stopped because it could
not meet expectations. Within the scope of this thesis project, qualitative transgenic
contents of tomato plants grown all over the world and imported by our country more
and more every day were determined. Qualitative screening of PCR assays based on
the 35S promoter, nos terminator, Pat, Sam_k, PG, Cry1Ac and NptII determinations
used as regulatory sequences in several transgenic lines approved in the European
Union was performed.