İstanbul kent siluetindeki değişikliklerin incelenmesi: Zincirlikuyu aksı örneği
Analysing the changings on the city skyline of Istanbul: A study of Zincirlikuyu axis
Yazar: ZEYNEP BÜŞRA ALTUNTAŞ
Danışman: PROF. DR. DENİZ ÖNDER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Bina Araştırma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Kentlilik bireyin kentte yaşama eyleminin yerine getirmesi dışında, kent ile kurduğu aidiyet duygusu ile ilişkilidir. Kentsel mekân kavramı altında bakıldığında; kişinin kendisini kentin bir parçası olarak görmesi, kente karşı kendini sorumlu hissetmesi ve hak sahibi olduğunu düşünmesi kentsel aidiyet duygusunun bir göstergesidir. Kimliği oluşmuş olan bir kentin, bireylerin kente aidiyet duygularını arttırdığı; kendini kentin parçası olarak gören bireylerin, kente karşı daha duyarlı yaklaştıkları görülmektedir. Dolayısıyla, algılanabilirliği yüksek, bütüncül olarak bakıldığında bir anlam ifade eden kimlikli kentlerin oluşumunun, kentlinin yaşamını ve memnuniyet düzeyini etkilediği görülmektedir.
Kentler; ilk insanla birlikte evrimleşmiş, günümüzde de halen gelişmekte ve değişmekte olan canlı varlıklardır. Geçmişten gelen izlerin kentler ile taşınmasının yanı sıra, geleceğin yansımaları da kentlerden okunmaktadır. Kentlerin fiziki elemanları aynı olmakla birlikte, anlamsal yapısı, organizasyon prensipleri ve ilişkileri farklılık göstermektedir. Kent üzerinde yapılan çalışmalarda kent siluetinin görsel özelliklerinin, bireyler tarafından, kentin algılanması ve hatırda kalıcılığını önemli ölçüde etkilediği görülmektedir. Kentin estetik dokusunun algılanması ve değerlendirilmesi açısından, kentsel siluetler büyük bir önem taşımaktadır. Dokuda meydana gelen bir bozulma öncelikle kent siluetine yansımaktadır. Dolayısıyla kentin kimliğinin algılanmasında, öncelikli olarak, kentsel siluetin algılanması ve yorumlanmasının etkisi büyüktür. 
Çalışmada kentin kullanıcı memnuniyeti ve memnuniyet düzeyinin kentsel siluetin değişimi ile ilintisini incelemek amaçlanmış; bu düzeyin mesleki disiplinlere bağlı bir değişken olup olmadığını araştırmak ve kentlinin metropolleşme sürecindeki rolü sorgulanmak istenmiştir. 
Tez çalışması beş bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm olan giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı ve yönteminden bahsedilmiştir. İkinci bölümde algı, kimlik, kent, çevre ve estetik gibi kavramlar ele alınarak; kentlinin zihnindeki kent imajını oluşturan etmenler ve bu algıya kent siluetinin etkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde siluet kavramı üzerinde durulmuştur. Siluetin oluşumuna etki eden faktörlere değinilmiş, bir metropol kenti olan İstanbul'un kentsel siluetinde meydana gelen değişimler incelenmiştir. Dördüncü bölüm alan çalışmasını içermektedir. Alan çalışmasının amacı yöntemi ve sınırları anlatılmış ve bulgular tartışılmıştır. Son bölümde ise sonuç ve öneriler yer almaktadır.

Abstract:
Being a citizen or resident of a particular city or urban center does not only refer to a person's participation in the city but also encompasses their sense of belonging to and being a part of the city. In the perspective of urban space, the sense of urban belonging is an indicator of how people feel about themselves as part of the city, their feelings of urban consciousness, and their sense of responsibility toward the city and urbanized areas around it. Cities that have a recognized urban identity increase people's sense of belonging to them. As it happens, when citizens feel that they are a part of the city, they react to it with greater sensitivity. Therefore, creating cities where perception and identity are high affects urban life and contentment levels of its residents. Cities are living beings that evolve from the time of their first settlers and continue to develop and change as long as the city exists. Traces of the past can be found today in many cities as well as signs of the future they are seeking. Although all cities are made up of the same basic physical elements, their semantic structure, organizational principles, and relationships differ to give them their unique character. In other studies on cities, the perception of the city and its permanence are significantly affected by the visual characteristics of the city's skyline. Urban skylines have great importance for a city's esthetic texture and its evaluation. Maintaining a high quality in the texture of a city is important. Texture refers to the general way it looks, like the skyline, but also factors such as what materials it is built of, whether everything is close together or far apart, or whether the buildings are only a few stories tall or they are skyscrapers. Thus, how people perceive a city's identity can be profoundly affected not only by its urban skyline but also by other characteristics of its texture. This study examines citizens' perspective of the city skyline of Istanbul and measures their levels of contentedness given the rapidly changing skyline. To achieve this, surveys have been conducted with two groups of subjects. The first group included professionals in architectural disciplines such as architects, urban planners, interior designers, and landscape architects. The other group included members of other professions. The results revealed that none of the respondents are contented with the changing skyline of the city. They expressed discomfort and irritation about irregular settlements, the lack of green spaces, a lack of a common language of architecture, and the lack of a uniform scale for structures that are visible components of the city skyline. These issues prompt the respondents to not feel like they are a part of the city. Therefore, it would be advantageous for the city leaders to seek more balance and cohesion in the development of the skyline in order to have a more meaningful, sensible, and livable city.