Bombyx mori L. (Lepidoptera; Bombycidae) gelişim biyolojisinde rektal kesenin histolojik ve bazı biyokimyasal yöntemlerle araştırılması
Investigation of rectal sac as histological and some biochemical assays on developmental biology of Bombyx mori L. (Lepidoptera; Bombycidae)
Yazar: GAMZE TURGAY İZZETOĞLU
Danışman: PROF.DR. AYLA ÖBER
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zooloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Biyoloji = Biology ; Zooloji = Zoology

Özet:
Evcil ipekböceği Bombyx mori yumurtadan çıkışından itibarenilk larval evreden ergin hale gelinceye kadar geçen süre içerisinde tammetamorfoz göstermektedir. Pupal gelişimleri sırasında proteinikyapıdaki koza içerisinde korunan pupanın bu yapıdan çıkışı, proteolitikenzim içeren bir sıvının salınımıyla kozanın eritilmesi şeklindegerçekleşmektedir. Bu çalışmada Bombyx mori'de hem sindirim hem deboşaltım sisteminin ortak bir bölümü olan rektal kesenin histolojik yapısıortaya konulmuştur.Rektal kese genel olarak her iki cinsiyette de birçok rektalşişkinlik ve aralarını dolduran gevşek lifli bağ doku ile keseyi saran epitelörtüden oluşmaktadır. Ozmoregülasyon ve salgı üretiminde görev alan vekeseyi saran epitelden geliştiği düşünülen rektal şişkinlikler medullayıtamamen çevreleyen birkaç sıra epitel hücreden oluşan korteks ile 2-5büyük piramidal hücreden meydana gelen medulla bölgesi içermektedir.Medulla bölgesindeki piramidal hücrelerin sentezlediği bir maddenin kozaaçılımında görev aldığı düşüncesine açıklık getirmektedir.Rektal kese içeriğinin koyu ve açık fazları biyokimyasal olarakincelendiğinde bunların erginin kozadan çıkışında bir rolü olduğudüşünülmüştür. Her iki cinsiyette de rektal kese içeriğini oluşturanfazlardan koyu olanına ait total protein miktarı açık olandan daha fazlabulunmuştur. Ancak elektroforez uygulaması sonucunda kese içeriğininher iki fazına ait proteinlerin moleküler ağırlıkları bakımından birfarklılık gözlenmemiştir. Kese içeriğinin açık ve koyu fazlarındaazokazein substratı kullanılarak total proteolitik aktivitelerinebakılmıştır. Erkek ve dişiye ait açık fazın ölçümleri koyu faza göre dahayüksek olarak belirlenmiştir. Erkek pupanın kese içeriğinin açık fazınındaha yüksek aktiviteye sahip olduğunun gösterilmesi, erkek kelebeklerindişi kelebeklerden daha önce kozadan çıkmaları sonucunudesteklemektedir.Anahtar kelimeler: Bombyx mori, pupa, rektal kese, histolojikyöntemler, biyokimyasal yöntemler.

Abstract:
Domestic silkworms (Bombyx mori) have a completemetamorphosis with egg, larva, pupa and adult forms. They are protected insilken cocoons in the course of their pupal development and silkworm mothescapes from the pupal-protection case by utilizing cocoon-digestingenzymes. In this study, structure of rectal sac which is a common part of thedigestive and excretory systems was studied as histologically and its contentbiochemically.Rectal sac consists of generally several rectal pads, loose connectivetissue and epithelial layer surrounding to tissue. Rectal pads that are thoughtto develop from epithelial covering the sac and to have a role on theosmoregulation production of proteinic secretion, are composed of; cortexformed by several folded- squamous epithelial cells and medulla made up2-5 large pyramidal cells. It is clarified that materials synthesized frompyramidal cells in medulla region may play a role during escaping of adultmoths from the cocoon.The two phased fluid, darker and lighter, were contained in therectal sac and when rectal sac was examined biochemically it wasconsidered that these fluids may play a role on adults escaping from thecocoons. It was found that there is a higher protein concantration on darkerfluid of rectal sac than lighter one in both sexes. But, as the results ofapplication of electrophoretic assay, no difference in both fluids regardingto molecular weights of proteins was not observed. Total proteolytic activityof rectal fluid was investigated by using azocasein substrate. There wasdetermined a higher activity on lighter fluid of rectal sac was measured thanthe darker one, in both sexes. The total proteolytic activity of light fluidphase of rectal sac in male pupae was shown higher than in female pupaethat support earlier escape of male adults from cocoon than the femalemoths.Key words: Bombyx mori, pupa, rectal sac, histological assays,biochemical assays.