Duygusal zekâ ve kişilik özelliklerinin elit atletlerde dikkat ve performans üzerindeki etkisi
The effect of emotional intelligence and personality traits on attention and performance in elite athletes
Yazar: ŞENOL GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. SERDAR TOK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Atletizm = Athletism ; Atletler = Athletes ; Dikkat = Attention ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Kişilik = Personality ; Kişilik testleri = Personality tests ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Zeka = Intelligence

Özet:
Araştırmaya, Ege Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu'nda
öğrenim gören, 63 elit sporcu alınmıştır. Katılımcılara ilk etapta Schutte Duygusal
Zekâ Ölçeği (Schutte ve ark., 1998) ve Beş Faktör Kişilik Envanteri (Tatar, 2005)
uygulanmıştır. Deneysel uygulama aşamasında ise her bir katılımcı Uluslararası
Duygusal Resim Sistemi (IAPS)'nden seçilmiş 30 olumlu, 30 olumsuz ve 30 nötr
duyguyu yansıtan fotoğrafa maruz bırakılmıştır. Fotoğraflar bilgisayar ekranına
rastgele çıkmış ve katılımcı tarafından fotoğrafın yansıttığı duyguya denk gelen tuşa
basılıncaya kadar ekranda kalmıştır. Bu aşamada katılımcının cevaplamayı doğru
tuşu kullanarak en kısa zamanda yapması önemlidir. Deneyin ikinci aşamasında ise
ekrana yine rastgele çıkıp iki saniye ekranda kalacak üç basamaklı bazı sayılar ve
büyük harfler gelmiştir. Bu aşamadaki başarı ölçütü tek sayılı rakam ve sesli harflere
verilen doğru tepkiler, bu tepkilerin reaksiyon zamanları ve çift sayılı rakamlarda ve
sessiz harflerde tepki vermemektir.
Sonuçlar, dışadönüklük, yumuşak başlılık ve gelişime açıklık kişilik
özelliklerinin Test 1'de yer alan olumlu resimlere daha hızlı verilen tepkilerle ilişkili
olduğunu, gelişime açıklık kişilik özelliğinin ise ayrıca, Test 1'deki genel ortalama
ve doğru verilen tepkilerin ortalama hızları ile ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca
Duyguların Kullanımı alt boyutu ile Test 1 ortalama, doğru yanıt ortalama ve olumlu fotoğraflara verilen tepki ortalaması süreleri arasında negatif yönde anlamlı ilişki
tespit edilmiştir. Duyguların Değerlendirilmesi alt boyutu ile olumlu fotoğraflara
verilen tepki süresi ortalaması arasında da negatif yönde anlamlı ilişki vardır.
Test 2'nin bulgularına göre ise yumuşak başlılık kişilik özelliğiyle Test 2'de
yer alan rakamlara verilen tepki süresi arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu
gözlemlenmiştir. Gelişime açıklık kişilik özelliğiyle ise Test 2'deki harflere verilen
tepki süresi arasında negatif yönde anlamlı ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The sample of the study included 63 elite athletes from various athletic
disciplines. In the first experiment participants were randomly exposure to 90 visual
stimulus selected from the International Affective Picture System (IAPS).
Participants' task was to push to relevant button in response to positive, negative or
neutral IAPS stimuli. Performance was determined by means of response time and
correct.
In the second experiment participants viewed three digit numbers or uppercase
letters for two seconds. The task was to push the relevant button when a vowel
or even number appeared on the screen. Performance was determined by means of
and response times of correct answers.
Pearson correlation and regression analyses with stepwise method were used
to evaluate data.
Results show that, agreeableness and openness to experience are related to
faster response time to correct positive stimuli. Utilization of emotion dimension of
emotional intelligence was also related to faster correct responses in experiment 1.
Experiment 2, agreeableness was related to faster response times to numbers.
On the other hand openness to experience was related to faster response times to
letters. The results of the present study provided evidence for the argument that
personality together with emotional intelligence may predict athletes' response
patterns in response emotional and cognitive stimuli.