Geleneksel Çanakkale testi ve sürahi formlarının incelenmesi ve bir seramik sergisi
Examination of Canakkale's tradional pot and jug forms and a ceramic exhibition
Yazar: EMRE AYDOS
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ TEMEL KÖSELER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik ve Cam Tasarımı Ana Sanat Dalı / Seramik Tasarımı Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Seramikler = Ceramics ; Sürahiler = Decanters ; Testiler = Pitchers ; Çanakkale = Çanakkale

Özet:
Türk Seramik tarihinde önemli bir yeri olan Çanakkale Seramikleri, kendine özgü form ve dekor uygulamalarıyla geleneksel seramik sanatında yer edinmiştir. Çanakkale şehrinin jeopolitik konumu itibariyle Çanakkale Boğazı'nı kullanarak deniz yoluyla birçok Avrupa ülkesine bu seramikler ulaştırılmıştır. İki bölümden oluşan bu rapor çalışmasının ilk bölümünde, 17. Yüzyıldan 20. Yüzyılın ikinci yarısına kadar üretimi yapılan Çanakkale Seramikleri genel olarak ele alınmıştır. Bununla birlikte Çanakkale Seramiklerinde testi ve sürahi formları detaylı olarak incelenmiştir. Formların üzerinde bulunan coşkulu renkleriyle ve aplike edilmiş kabartmalarıyla da dikkat çekmişlerdir. Birden fazla formun çömlekçi çarkında şekillendirildikten sonra birbirine eklenerek meydana getirildiği testi ve sürahi formlarının üzerinde görülen akıtma ve fırça darbeleri göze çarpmaktadır. Halk arasında da kültürel olarak ilginç sembolik anlamları olan bu testi ve sürahiler doğum geleneklerinde de farklı anlamlarla karşımıza çıkmaktadır. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ise seri üretim başlayana kadar geleneksel form üretimleri devam etmiştir. Bu parçaların birçok örneği günümüzde müzelerde, koleksiyonlarda ve antikacılarda bulunmaktadır.
Tarih boyunca "balık" toplumlar tarafından farklı şekillerde anlamlandırılmış ve aktarımlarda bulunmuştur. Bolluk ve bereketin sembolü olmuş ve semavi dinlerde önemli yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, Anadolu'da görülen örnekleri ve mitolojideki yeri incelenmiştir. Çanakkale seramiklerinde görülen zengin form ve uygulamaları referans alınarak meydana getirilen, balık temalı seramik sergisi çalışmaları görülmektedir.

Abstract:
Ceramics of Çanakkale region known as the Dardanelles, which has an important place in the history of Turkish Ceramics, has taken its place in traditional ceramic art with its unique form and decor techniques. Due to the geopolitical location of the city of Dardanelles, these ceramics were delivered to many European countries by sea using the Dardanelles Strait. In the first part of this two-part study, the period from 17th century to 20th century Çanakkale Ceramics is generally discussed. In addition, jug and pitcher forms of Çanakkale Ceramics are examined in detail. With their exuberant colors and appliqued reliefs on the forms, they stand out. After shaping more than a single form on the potter's wheel, the pouring and brush strokes seen on the jug and pitcher forms leap to the eye. These jugs and pitchers, which have culturally interesting symbolic significancy among the people, appear with different meanings in birth traditions. Traditional form productions have continued until mass production began in the second half of the 20th century. Many examples of these pieces are found in museums, collections and antique shops today.
In the second part of the study, the importance of fish, which is also a symbol of abundance and fertility and carries many different meanings in all Abrahamic religions, is briefly indicated with examples from Anatolia and mythology. The form and decoration techniques seen in Çanakkale ceramics are also referenced and the images of the exhibition works in fish forms are created.