Puberte prekokslu kızlar ve annelerinde roy adaptasyon modeline dayalı hemşirelik destek programının etkileri
Effects of nursing support program based on roy adaptation model in puberty precocious girls and mothers
Yazar: MUKADDES TURAN MİRAL
Danışman: PROF. DR. NEVİN ŞAHİN
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Hastalıkları ve Doğum Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ergenlik-erken = Puberty-precocious ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Roy Adaptasyon Modeli = Roy Adaptation Model

Özet:
Puberte prekoks, pubertal gelişime adaptasyonda uyumu etkileyerek psikososyal sorunlara yol açmaktadır. Puberte prekokslu kızlar ve annelerinde anksiyete, stres, depresyon riskinin arttığını bildiren çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı puberte prekokslu kızlar ve annelerinde Roy adaptasyon modeline dayalı hemşirelik destek programının (PP-HEDEP) etkilerini belirlemektir. Deneysel ve kendi kendinin kontrolü (Eşlendirilmiş seriler) şeklinde tasarlanan çalışmaya bir yıl içinde GnRH analog tedavisine başlayan tüm başvuranlar (26 puberte prekoks tanılı kız çocuğu ve annesi) dahil edilmiştir. Çalışma verileri, demografik veri formu, 6-18 Yaşlar Arasındaki Çocuk ve Gençler için Davranış Değerlendirme Ölçeği (CBCL/6-18), Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği (DASÖ) ile toplanmıştır. Çalışmada katılımcılar Roy adaptasyon modeline dayalı PP-HEDEP'na alınmıştır. PP-HEDEP için katılımcılar ile birer ay ara ile üç kez görüşülerek Roy'un dört uyum alanı ile ilgili uyaranlar belirlenmiş, bakım girişimleri planlanmıştır. Çalışmaya ilk kabulde tüm veri formları doldurulmuştur. Üç ayın sonunda anneler tekrar DASÖ ve CBCL/6-18 ölçeklerini doldurmuşlardır. Verilerin analizinde annelerin PP-HEDEP öncesine göre PP-HEDEP sonrası DASÖ ölçeği anksiyete ve stres düzeylerinde anlamlı düşüş görülmüştür. Kızların CBCL/6-18 ölçek değerlendirmelerinde PP-HEDEP öncesine göre PP-HEDEP sonrası toplam yeterlilik puanlarındaki artış, anksiyete/depresyon puanlarındaki düşüş, toplam problem puanlarındaki düşüş anlamlı bulunmuştur. Annelerin DASÖ stres skorlarında düşüş ile kızların CBCL/6-18 toplam problem puanlarında düşüş arasında pozitif yönlü %42,9 düzeyinde anlamlı ilişki saptanmıştır. Sonuç olarak; Puberte prekokslu olgularda tıbbi tedavinin yanı sıra psikososyal uyum sorunlarına bakım desteği gereklidir. Puberte prekokslu olguların yönetiminde çocuğa bakım veren yakın çevresi de bakım girişimlerine dahil edilmelidir. PP-HEDEP Puberte prekokslu kız ve annelerinin desteklenmesinde etkili bulunmuştur. Psikososyal uyumu artıran PP-HEDEP hem tıbbı tedaviyi desteklerken hem de yaşam kalitesine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
Puberty precocious causes psychosocial problems by affecting to adaptation to pubertal development. There are reports of increased risk of anxiety, stress, depression in girls and mothers with precocious puberty. The aim of this study is to determine the effects of nursing support program (PP-HEDEP) based on Roy adaptation model in girls with precocious puberty and their mothers. This study is designed as experimental and self-control (matched series). In the study, 26 mothers and their daughters who had been diagnosed with precocious puberty and beginned GnRH analog therapy within one year, participated. The study data were collected by using demographic data form, Child Behavior Checklist 6–18 (CBCL/6-18), Depression-Anxiety-Stress Scale (DASÖ).  In the study, PP-HEDEP program based on Roy adaptation model was applied to the participants. For PP-HEDEP, the participants were interviewed three times with an interval of one month to determine the stimuli related to Roy's four compliance areas, and maintenance initiatives were planned. All data forms were filled in the first acceptance of the study. At the end of three months, the mothers completed the DASÖ and CBCL/6-18 scales again. In the analysis of the data, there was a significant decrease in anxiety and stress levels of mother in the DASÖ scale after PP-HEDEP compared to the before PP-HEDEP. In the CBCL/6-18 scale evaluations of the girls, the increase in the total qualification scores after PP-HEDEP, the decrease in anxiety/depression scores and the decrease in the total problem scores were found to be significant. A significant correlation was found in the %42.9 level positive direction between the decrease in DASS stress scores of the mothers and the decrease in the total problem scores of girls with CBCL/6-18 scala. As a result; In addition to medical treatment, care support for psychosocial adjustment problems is needed in cases with precocious puberty. PP-HEDEP was found to be effective in the support of girls and their mothers with puberty precocious. PP-HEDEP, which increases psychosocial adjustment, will to both supports medical treatment and contribute to quality of life.