Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda uygulanan işveren teşviklerinin kayıt dışı istihdamı azaltmadaki rolü
The role of employer incestives in Turkish Social Security Law for decreasing unregistered employment
Yazar: AYŞE BETÜL ÖZKARAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN ŞENOCAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı / Çalışma Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Kayıt dışı istihdam = Informal employment ; Sosyal güvenlik hukuku = Social security law ; Teşvikler = Incentives ; İstihdam = Employment ; İşveren = Employer

Özet:
Bu çalışmada öncelikli olarak istihdamdaki kayıt dışılık hususunun tanımı ekonomideki kayıt dışılıktan hareketle yapılmış, akabinde nedenleri de yine kayıt dışı ekonomiden bağımsız düşünülmeksizin birlikte bir çok kaynakta yer alan şekli ile gruplandırılarak incelenmiştir.
Çalışma hayatında kayıt dışı istihdamın görülme şekilleri öncelikle çalışmaların topyekün ilgili kurumlara bildirilmemesi veya kısmen eksik bildirilmesi hususunda incelense de Türkiye'de kayıt dışı istihdam şekillerinin birden fazla şeklinin aynı kişide toplanabiliyor olmasına da değinerek yabancı uyruklu kaçak çalışanlar, çocuk işçiler ve emekli olduğu halde sigortasız çalışanlar gibi gruplandırarak bahsettiğimiz tanımlama güçlüğü bir oranda  azaltmak istenmiştir. 
Öte yandan ülkemizde ekonominin istihdam tarafındaki kayıt dışılığın önüne geçilmesi ve kayıtlı istihdamın ise önünün açılması konusundaki yasal düzenleme ve uygulamalar, idari işlemlerde kolaylaştırmanın yanı sıra bilgilendirme faaliyetleri ve işveren üzerindeki işgücü maliyet yükünün hafifletilmesi amacı baskın olan sigorta prim teşvikleri ve desteklerine de yer verilmiştir.
 Çalışmanın hazırlanma süreci olan 2017 yılından 2019 yılı Nisan ayına kadar olan dönemde Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda uygulanan işveren sigorta prim teşviki, destek ve indirimleri öncelikle yasal dayanaklarına değinilerek akabinde uygulama usullerine, birden fazlasından aynı anda yararlanabilme imkânına ve yasaklanma durumlarının neler olduğuna yer verilmiştir.
 Daha sonrasında özel sektör işverenleri üzerindeki işgücü maliyet yükünün hafifletilmesi adına uygulama alanı bulan prim teşvikleri, destek ve indirimlerinin istihdamın arttırılması, daha çok da kayıtlı istihdamın önünü açılarak kayıt dışı istihdamla mücadele edilebilirliği, uygulama esasları ve temin edilen istatistiki veriler ile açıklanmaya çalışılmıştır. Bu açıklamaların bir gereği olarak da uygulama alanı bulan  sigorta prim teşvikleri ve desteklerinin kayıt dışı istihdamı azaltmadaki etkinliği üzerine değerlendirmede bulunulmuştur.

Abstract:
In this study firstly, the phenomenon of unregistered employment has been defined from the informal economy aspect. Reasons for informal employment in Turkiye which are relation with causes for unregistered economy has been examined in terms of financial and economic, legal, public and political. These reasons are explained in working life examples.
Even though the manner in which unregistered employment is seen in the work life is examined primarily in terms of not reporting the reports to the relevant institutions or partially incomplete reporting. Identification difficulty was desired to reduce by groupings such as foreign workers, child laborers and uninsured workers who are retired deal with reasons of unregistered employment in Turkey which can be collected in the same person.
On the other hand, in Turkey, legal regulations and practices on unregistered employment struggle and the opening of formal employment, facilitation of administrative procedures, as well as information activities, alleviating the labor cost burden on the employer for the purpose of insurance premium incentives, supports and reductions are described in this thesis.
The preparation process of the study is from 2017 until April 2019, the employer insurance premium incentives, supports and reductions applied in the Turkish  Social Security  Law are explained primarily by referring to their legal basis. Then, the possibility of simultaneous use of more than one, and the conditions of prohibition are described.
Afterwards, premium incentives, support and discounts which are apllied on increasing the labor cost burden on private sector employers are struggled with unregistered employment increased employment and more the opening of formal employment. This subject has been tried to be explained with the application principles and provided statistical data. As a requirement of these explanations, an evaluation was made on the effectiveness of premium incentives, support and discounts  in the field of reducing unregistered employment.