Türkiye'deki yakalama ve gözaltı rejiminin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve uygulaması ile uyumu
The conformity of the arrest and custody regime in Turkey with The European Convention on Human Rights and its practice
Yazar: TALİP ALAN
Danışman: PROF. DR. KAMURAN REÇBER
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Devletler Özel Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hukuk = Law ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi = European Convontion on Human Rights ; Gözaltına alma = Detention ; Kişi güvenliği = Person security ; Kişi özgürlüğü = Person freedom ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Uluslararası Hukuk = International Law ; Uyum = Adjustment ; Yakalama = Capture ; İnsan hakları = Human rights

Özet:
Yakalama ve gözaltı, kişi özgürlüğüne müdahale oluşturan tedbirlerdir. Kişi
özgürlüğü, insan haklarına ilişkin uluslararası sözleşmelerde ve devletlerin
anayasalarında yer alan kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ile hukuken koruma
altına alınmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi madde 5 de bu hakkı
düzenlemektedir. Bu çalışmada araştırılan sorun ise yakalama ve gözaltı konusunda
Türkiye'de yürürlükte bulunan mevzuatın ve buna ilişkin uygulamanın
Sözleşmenin 5. maddesi ile uyumlu olup olmadığıdır.
Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde kişi özgürlüğü ve güvenliği
hakkı ile Sözleşme kapsamında bu hakkın suç şüphesiyle sınırlanmasının esasları
ele alınmıştır. İkinci bölümde Türk hukukunda yakalama ve gözaltı tedbirlerine
ilişkin şartlar ve hükümler ile bunların Sözleşmeyle uyumu incelenmiştir. Son
bölümde ise yakalanan ve gözaltına alınan kişilerin sahip oldukları güvenceler
açısından iç hukukun Sözleşmeyle uyumuna yer verilmiştir.
Çalışma Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları
Mahkemesi içtihadı ölçü alınarak hazırlanmıştır. Konuya ilişkin önemli kararlar ve
özellikle Türkiye'ye ilişkin olanlar incelenerek, mahkemenin bakış açısı
yansıtılmaya çalışılmıştır. İç hukuk Sözleşmenin 5. maddesinin her bir fıkrası
açısından ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Çalışmada varılan sonuçlar göstermiştir ki
Türkiye'nin yakalama ve gözaltı rejimi, bazı eksiklikleri bulunmasına karşın büyük
oranda Sözleşme ile uyumludur.
Anahtar Sözcükler: Yakalama, Gözaltı, Kişi özgürlüğü ve güvenliği, AİHS

Abstract:
Arrest and custody are measures that interfere liberty of person. Liberty of
person is legally protected by the right to liberty and security of person in
international conventions on human rights and in the constitutions of states. The
Article 5 of the European Convention on Human Rights regulates this right. The
current study scrutinizes whether the Turkish arrest and custody legislation and its
execution comply with Article 5 of the Convention.
The current paper consists of three chapters. The first chapter discusses the
right to liberty and security of person, and the principles in restricting of this right
due to criminal suspicion under the Convention. The second chapter examines the
conditions and provisions related to arrest and custody measures in Turkish law and
their conformity with the Convention. The last chapter analyses the compliance of
domestic law with the Convention regarding the guarantees for person who is
arrested and taken into custody.
The present study bases its research on the European Convention on Human
Rights and the case law of the European Court of Human Rights. It aims to reflect
the Court's perspective by examining major decisions and in particular those
relating to Turkey. The domestic law is evaluated regarding each paragraph of the
Article 5 of the Convention. It is finally concluded that even though there are some
deficiencies in the Turkish arrest and custody regime, it is substantially in
compliance with the Convention.
Keywords: Arrest, Custody, Liberty and security of person, ECHR