Acil servise alt gastrointestinal sistem kanaması sebebiyle başvuran hastalarda klinik özelliklerin ve prognostik risk faktörlerinin incelenmesi
An investigation of clinical features and prognostic risk factors in patients presenting to the emergency department DUE to lower gastrointestinal bleeding
Yazar: İBRAHİM ÇELİK
Danışman: PROF. DR. ÖMER LEVENT AVŞAROĞULLARI
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, acil servise alt GİS kanaması sebebiyle başvuran hastaların klinik özelliklerini ve prognostik risk faktörlerini tespit etmektir. 
Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalına 01.01.2017-31.12.2021 tarihleri arasında alt gastrointestinal sistem kanaması sebebiyle başvuran yetişkin hastalar dahil edilmiştir. Hastaların kayıtlarından; demografik bilgiler, başvuru semptomları, tıbbi özgeçmişteki hastalıklar, kanama eğilimi yapan ilaçların kullanımı, daha önce alt gastrointestinal sistem kanaması öyküsü varlığı, vital bulgular, Glaskow koma ölçeği puanı, laboratuvar tetkik sonuçları, yapılan tedaviler-girişimler, diğer tanı yöntemleri, sonuçlanma durumu, mortalite sebebi, yatış yapılan bölüm, hastanede kalış süresi bilgileri toplanmıştır. Mortalite; çalışmanın birincil sonlanım noktası olarak alınmıştır. Yoğun bakım ihtiyacı, hastanede kalış süresi ve girişimsel tedavi (endoskopik tedavi, cerrahi tedavi veya anjiyografik embolizasyon) çalışmanın ikincil sonlanım noktaları olarak alınmıştır. Hasta kayıtlarından elde edilen demografik ve klinik bilgiler, bilgisayar ortamına kaydedilmiştir ve istatistiksel analizleri yapılmıştır.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların %57,9'u erkek (n=389), %42,1'i kadın (n=283) idi. Hastaların ortalama yaşı 56,25 yıl olup, %66,7'si 18-64 yaş grubundaydı. Hastaların %94'ü (n=632) hematokezya, %1,9'u (n=13) senkop ve %4'ü (n=27) diğer semptomlarla başvurmuştur. Hastaların %62,9'unun (n=394) ilaç kullandığı; kullanılan ilaçların %72'sinin (n=274) kanama eğilimi yapan ilaçlar olduğu görülmüştür. 
Beş hasta (% 0,7) eksitus olmuştur. Mortalite ile başvuru semptomları; karaciğer sirozu, KAH, HT, KOAH ve onkolojik hastalığın eşlik etmesi; vital bulgulardan ortalama arter basıncı ve solunum sayısı; GKS düşüklüğü; laboratuvar tetkiklerinden HGB düşüklüğü, PLT, WBC, PT, PTT ve baz açığının normal olması; glukoz, BUN, KRE, INR'nin  yüksekliği; kan ürünlerinden eritrosit süspansiyonu, trombosit süspansiyonu ve taze donmuş plazma verilmesi; ileri yaş ve cerrahi ihtiyacının olması arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. 
Yoğunbakım ihtiyacı ile; onkolojik hastalığın mevcudiyeti; nabız yüksekliği; HGB ve HCT düşüklüğü, glukoz, BUN, KRE, PT, PTT, INR yüksekliği, baz açığı artışı; eritrosit süspansiyonu, taze donmuş plazma, eritrosit süspansiyonu ile birlikte taze donmuş plazma ve yine eritrosit süspansiyonu ile birlikte protrombin kompleks konsantresi verilmesi arasında anlamlı istatistiksel olarak ilişki bulunmuştur. 
Hastanede kalış süresi ile; tıbbi özgeçmişte hastalık varlığı; OAB'nın normal aralıkta olması; HGB, HCT düşüklüğü, glukoz, BUN, KRE, PT, PTT, INR yüksekliği, baz açığı artışı; eritrosit süspansiyonu, trombosit süspansiyonu, taze donmuş plazma ve eritrosit süspansiyonu ile taze donmuş plazmanın birlikte verilmesi arasında anlamlı ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Acil servise alt gastrointestinal sistem kanamasıyla başvuran hastalarda komorbiditeler, ilaç kullanımları, semptomlar, vital bulgular ve laboratuvar verileri, uygulanan tedaviler gibi klinik verilerin değerlendirilmesi hastaların prognostik risk faktörlerinin tahmin edilmesinde ve uygun ve zamanında tedavinin planlanmasında önemlidir. Ayrıca, klinik olarak endikasyonu olan hastalara uygun zamanlamayla kolonoskopi yapılması da kanama odağının belirlenmesinde hastanın prognozunun tahmininde önemlidir. 
Anahtar Kelimeler: Alt Gastrointestinal Sistem Kanaması, Acil Servis, Prognostik Risk Faktörleri, Mortalite

Abstract:
Aim: The aim of this study is to determine the clinical features and prognostic risk factors of patients presenting to the emergency department due to lower gastrointestinal bleeding. 
Materials and Methods: Adult patients who presented to the Department of Emergency Medicine at Erciyes University Faculty of Medicine due to lower gastrointestinal bleeding between 01.01.2017-31.12.2021 were included in the study. Demographic information, symptoms at presentation, medical history, use of medications that may cause bleeding tendency, history of previous lower gastrointestinal bleeding, vital signs, Glasgow coma scale score, laboratory test results, treatments and interventions performed, other diagnostic methods, outcome status, cause of mortality, hospital department where the patient was admitted, and length of hospital stay were collected from the records of patients. Mortality is taken as the primary endpoint of the study. Need for intensive care unit admission, length of hospital stay, and interventional treatment (endoscopic treatment, surgical treatment, or angiographic embolization) are taken as secondary endpoints of the study. Demographic and clinical information obtained from the records of patients were recorded in the computer and statistically analyzed.
Findings: Of the patients included in the study, 57.9% (n=389) were male and 42.1% (n=283) were female. The average age of patients was 56.25 years and 66.7% were aged between 18 and 64 years. The symptoms of the patients at presentation were as follows: hematochezia 94% (n=632), syncope 1.9% (n=13), and other symptoms 4% (n=27). It was found that 62.9% (n=394) of the patients were on medication and 72% (n=274) of the medication used had an effect of bleeding tendency. 
 Five of the patients (0.7%)  died. Statistically significant correlations were found between mortality and symptoms at presentation, liver cirrhosis, alcoholic hepatitis, hypertension, chronic obstructive pulmonary disease, oncological diseases, mean arterial blood pressure, respiratory rate, low Glasgow Coma Scale score, low hemoglobin levels, normal platelet count, normal white blood cell count, normal prothrombin time, normal partial thromboplastin time and normal base excess, high levels of  glucose, blood urea nitrogen, serum creatinine levels and INR, use of red blood cells, platelets and fresh frozen plasma, advanced age, and surgical need.
There was also a statistically significant relationship between the need for intensive care and oncological disease, elevated heart rate, low HGB and HCT, increased levels of glucose, BUN, Kre, PT, PTT, INR and base excess, use of  of red blood cells, fresh frozen plasma, red blood cells with fresh frozen plasma or prothrombin complex concentrate. 
There was a statistically significant relationship found between the length of hospital stay and the presence of prior disease in the medical history, normal range of MAP, low levels of HGB and HCT, high levels of glucose, BUN, Kre, PT, PTT, INR, increased base deficit, use of red blood cells, platelets, fresh frozen plasma and combined use of red blood cells and fresh frozen plasma.
Result: Evaluation of clinical data such as comorbidities, use of medication, symptoms at presentation, vital signs, laboratory findings, and treatments being performed is important for predicting prognostic risk factors and in planning appropriate and timely treatment of patients who present to the emergency department due to lower gastrointastinal system bleeding. In addition, colonoscopy with appropriate timing for clinically indicated patients is also important in determining the bleeding site and in predicting prognosis of the patient.
Keywords:  Lower Gastrointestinal Bleeding, Emergency Department, Prognostic Risk Factors, Mortality.