Diyarbakır ili pamuk ekim alanlarında bulunan yeşilkurt, Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera:Noctuidae) popülasyon dalgalanmasının belirlenmesi
Determination of population fluctuation of american bollworm, Helicoverpa armigera (Hubner) (Lepidoptera:Noctuidae) on cotton fields in Diyarbakir, Turkey
Yazar: MERVE AKYILDIZ
Danışman: PROF. DR. EROL BAYHAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Helicoverpa armigera = Helicoverpa armigera

Özet:
Pamuk alanlarının önemli zararlılarından biri olan Yeşilkurt, Helicoverpa armigera Hübner (Lepidoptera: Noctuidae) ve özellikle generatif organlarda zarar yaparak önemli ürün kayıplarına neden olmaktadır. Bu çalışma H. armigera'nın ergin popülasyon değişimini saptamak amacıyla Delta tipi eşeysel çekici tuzakların yerleştirildiği pamuk tarlalarında 2014 ve 2015 yıllarında Diyarbakır ilinde (Bismil, Çınar ve Sur) yürütülmüştür. Bismil (Kazancı), Çınar (Karalar), Sur (Tanoğlu) ilçelerinde üç pamuk tarlası belirlenmiş ve her tarlaya üçer adet eşeysel çekici feromon tuzaklar yerleştirilmiştir. Tuzaklarda yakalanan erginler haftalık sayımlarla takip edilmiştir. Çalışmalardan elde edilen verilere göre H. armigera'nın popülasyon dalgalanması 2014 ve 2015 yıllarında genel olarak aylara ve yıllara göre farklılık göstermiştir. Deneme kurulan tarlalarda 2014 yılında yapılan sayımlarda tuzaklarda daha fazla kelebek yakalanmasının olduğu görülürken 2015 yılında geçen yıla oranla tuzaklarda daha az yakalanma olduğu tespit edilmiştir. Yeşilkurt ergin popülasyon dalgalanmasına bakıldığı zaman 2014 yılında Bismil (Kazancı)'de (28 birey/tuzak) ve Çınar (Karalar)'da (23 birey/tuzak) mayıs ayı sonunda en yüksek popülasyon yoğunluğuna ulaştığı görülürken aynı yıl Sur (Tanoğlu)'da (13 birey/tuzak) haziran ayı başında en yüksek popülasyon yoğunluğu görülmüştür. 2015 yılında ise eşeysel çekici feromon tuzaklarda Sur (Tanoğlu)'da (6 birey/tuzak) temmuz ayı başında, Bismil (Kazancı)'de (19 birey/tuzak) ve Çınar (Karalar)'da (15 birey/tuzak)  temmuz ayı ortalarında en yüksek popülasyon yoğunluğuna ulaştığı görülmüştür.

Abstract:
Helicoverpa armigera Hbn. (Lepidoptera: Noctuidae) is one of the most important pests in cotton fields. H.armigera causes crop losses in cotton especially generative organs by doing damage and its damage varies according to months and years. This study was carried out in the years of 2014 and 2015 in Diyarbakır province in order to find out of pheromone traps in observing the population fluctation of H.armigera in the cotton fields. Experiments were conducted in three locations (Bismil, Çınar and Sur) with nine cotton fields. Delta type pheromone traps were used in the experiments. Three of each pheromone traps were placed in the cotton fields. Trapped adults were counted at weekly intervals. In this study was found to have caught more adult in the traps during the in 2014, but it was found that there were fewer catches in the traps in 2015 than in the previous year. The adult of the H. armigera was determined in May and reached to maximum level in end of May pheromone traps in Bismil (Kazancı) (28 moths/trap) and Çınar(Karalar) (23 moths/trap) in 2014 and at the same year reached to maximum level in June pheromone traps in Sur (Tanoğlu) (13 moths/trap). Contrary, the adult population was reached to maximum level at the begining of July pheromone traps in Sur (Tanoğlu) (6 moths/trap) in 2015 and at the same year reached to maximum level in Bismil (Kazancı) (19 moths/trap) and Çınar (Karalar) (15 moths/trap)  in mid-July.