Sinemada çalışan kadın sorunlarının yansıması ve sosyal hizmet bakış açısıyla değerlendirilmesi
Reflection of women's problems working in cinema and evaluation from a social work perspective
Yazar: BİRCAN KARASU
Danışman: DOÇ. DR. YELİZ OKAY
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Filmler; sanatsal açıdan insanlığın sunumudur, bireysel ve kolektif görüşün
aktarımında rol oynamaktadırlar. Bu aktarım çalışma hayatında kadınların yaşadığı
sorunların gözlenmesine de olanak kılmaktadır. Sanayi devrimi sonrası kadınların
aktif olarak kamusal alanda çalışan olarak yer almaları başta kültürel olmak üzere pek
çok boyutta sorun teşkil etmektedir. Sosyal Yaşam dinamikler içinde erkek ve kadın
cinsiyeti arasında toplumsal yaşama katılma düzeyi açısından farklılıklar her iki cinsin
toplumsal alanda temsiliyetleriyle de farklılaşmaktadır. Bu temsiliyet özellikle eril
bakışın hakimiyetinin daha net şekilde gözlenebildiği sinemada kendisini
gösterebilmektedir. Türk sinemasında film çekiminin ilk yıllarından itibaren kadın
olgusu, farklı temsiller içinde sunulmuştur. 1960'lı yılların melodramlarında cefa
çeken, eşine ve yuvasına bağlı kadınlar resmedilirken; 1970'li yıllarda gecekondularda
hayat mücadelesi veren ya da göçle birlikte yeni bir yaşama ayak uydurmak zorunda
kalan kadınların sorunları ve çalışma hayatlarını konu alan toplumcu gerçekçi filmler
bulunmaktadır. Gerçekçi anlatımlar eşliğinde üretilmiş bu tür filmlerde, kadının
çalışma yaşamı, düşük ücreti, çocuklarının bakımını üstlenmesi, geleneksel zihniyetle
olan mücadelesine de yer verilmiştir. Kadın her ne kadar çalışsa da yine evlilik
kurumunun kutsallığı göz önünde bulundurularak evlendirilmiş ve toplum içinde bir
erkeğe bağlı kalması sağlanmıştır. 1980'lerde çekilen filmler ise diğer dönem
filmlerine göre farklılık göstermiş, kadının çalışma yaşamı daha ayrıntılı işlenmiş,
sinemada hak ve özgürlüklerinden haberdar olan kadın temsilleri gösterilmiştir.
Sinemada bu değişen algı zamanla çalışma ortamındaki kadınların yaşamış olduğu
sorunları gözlemeye de yardımcı olmuştur. Dönemsel olarak çalışma yaşamındaki
değişimin yanında filmlerde göze çarpan en önemli nokta işçi kadın sorunlarının
kadının işçi olması sebebiyle değil aslında kadın olması sebebiyle yaşamasıdır.
Sunulan filmlerde kadınlar çalıştıkları iş yerinde patronları, vardiya amirleri ya da
şefleri tarafından cinsel istismara maruz kalmakta, yaşadıkları bu durumu söyledikleri
zaman ise kendilerine inanılmamakta ve işlerinden olmaktadır. Ancak araştırmanın
hedef aldığı nokta kadın işçilerin sorunlarına kesişimse bir bakış sunmanın yanında
çalıştıkları iş sebebiyle yaşadıkları sorunları tespit etmek olduğu için seçilen filmlerde
kadının çalışma hayatında işçi rolünün ağırlıklı olduğu filmler olması tercih edilmiştir.
Çalışmanın amacı olan Türk filmleri üzerinden kadın çalışanların sorunlarının sosyal
hizmet bakış açısıyla incelenmesidir. Alana dair çalışmalarda iş yerinde sosyal
çalışmanın eksikliği ve endüstriyel sosyal hizmet alanına dair uygulama eksikliği ve
sosyal politikalarda kadın çalışanlara yönelik çalışmanın eksikliği sosyal hizmetin bu
çalışmada dâhiliyesini gerekli kılmaktadır. Çalışma nitel bir çalışma olarak
kurgulanmış yöntemi ise içerik analizidir. Analiz sonucu bulgular; Filmlerde Kadına
Toplumsal Bakış ve İstihdam, Filmlerde Kadının Kariyer Planı ve İlerleme, Filmlerde
Cinsiyete Bağlı Kazanç Farkının Temsili, Filmlerde Kadınların Diğer Rolleri Gereği
Bakım Sorumluluğunun Ele Alınışı ve Temsili, Filmlerde Görünmez Emek, Filmlerde
Kadınların Örgütlenme ve Hak Arama Eksikliği Sorununun Temsili başlıkları altında
incelenmiştir.

Abstract:
FFilms serve as an artistic representation of humanity and a vehicle for the
dissemination of both personal and societal viewpoints. It is also easy to examine the
issues that women face in the workplace because to this move. Women's active
participation in public life after the industrial revolution is problematic in many ways,
particularly culturally. Because both genders are represented in the social field, there
are inequalities between the levels of participation in social life between men and
women within the dynamics of social life. This representation can be seen particularly
in film, where the male gaze's predominance is more obvious
The phenomenon of women has been portrayed in a variety of ways since Turkish
cinema's early years of cinematography. Women who battled and were dedicated to
their spouses and homes were portrayed in the 1960s melodramas; in the 1970s,
socialist realistic films were made on the difficulties and working lives of women who
had to adapt to a new life after immigration or struggled for survival in slums. Women's
job lives, low pay, caring for their children, and their struggles with traditional thinking
are all depicted in such realistically written films. Despite working, the lady was
married, respected the integrity ofthe marriage institution, and remained close to a guy
in the community. The movies Contrarily, the films made in the 1980s were different
from those made in earlier decades in that they dealt with women's working lives in
greater detail and portrayed them as conscious of their rights and liberties.
The issues faced by women in the workplace over time have also been observed thanks
to the shifting perceptions in film. The most noticeable aspect of the films, in addition
to the periodic changes in work life, is how working women experience issues not
because they are employees but rather because they are women. In the films shown,
women are subjected to sexual harassment by their employers, shift supervisors, or
other supervisors in their places of employment, and and they lose their jobs when they
report this issue since they are not believed. However, since the goal of the research is
to provide an intersectional view of the problems faced by women workers and to
pinpoint the issues that arise as a result of the jobs they hold, it was preferred that the
films chosen focus primarily on the role of the worker in the working lives of women.
The study's objective is to use Turkish films to explore issues facing female workers
from a social work viewpoint. The paucity of industrial social work practice, the
absence of social work in the workplace, and the dearth of employment opportunities
for women inThe inclusion of social work in this study is necessary because of female
workers in social policy. The study's method, content analysis, was chosen since it was
intended to be qualitative. The analysis' conclusions were broken down into sections
under the titles of Social Perspective on Women and Employment, Women's Career
Plan and Progress, Representation of Gender Related Earnings Gap, Handling and
Representation of Care Responsibility Due to Other Roles of Women in Films,
Invisible Labor, Representation of the Problem of Women's Lack of Organizing and
Seeking Rights
Keywords: Cinema, Social Work, Film Sociology, Working Woman