Sosyal ve bireysel faktörlerin ortoreksiya nervoza semptomu ile ilişkisinin incelenmesi
The examination of the relationship between ortorexia nervosa symptom and social and individual factors
Yazar: HİCRAN AKÇAY
Danışman: PROF. DR. HACER NERMİN ÇELEN
Maltepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Kişisel faktörler = Individual factors ; Ortoreksiya nervoza = Orthorexia nervosa ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Sosyal faktörler = Social factors

Özet:
Ortoreksiya nervoza sağlıklı beslenme ile ilgili sağlıksız bir takıntı olarak tanımlanmaktadır. Ruhsal Bozukluklar Tanısal ve İstatiksel El Kitabı'nda yer almasa da Ortoreksiya nervoza bir araştırma akımını başlatmıştır. Bu araştırmanın amacı, bireylerin sağlıklı beslenme takıntısını etkilediği düşünülen bazı sosyal ve bireysel faktörleri araştırmaktır. Araştırmaya 308 kişi katılmıştır. Katılımcılar, 215 kadın ve 93 erkekten oluşmaktadır. Katılımcılara ölçekler, online olarak sosyal medya platformları üzerinden gönderilmiştir. Araştırmamızda, Demografik Bilgi Formu, ORTO-15 Ölçeği, Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi (MOSKL), Yeme Tutum Testi (YTT), Vücut Algısı Ölçeği (VAÖ) kullanılmıştır. Araştırmada, ORTO-15 ve Yeme Tutum Testi puan ortalaması arasında istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. ORTO-15 ve cinsiyet, ORTO-15 ve sosyal medyanın yeme stillerini etkileme arasındaki ilişki istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur. ORTO-15 ve Maudsley Obsesif Kompulsif Soru Listesi puan ortalaması ve bu ölçeğin kontrol, kuşku, temizlik, yavaşlık alt boyutları arasında negatif yönde istatiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yeme Tutum Testi ve MOSKL alt ölçeği ruminasyonun ORTO-15 puanlarını anlamlı düzeyde yordadığı bulunmuştur. Bunun dışında Yeme Tutum Testi alt ölçeği ruminasyon ve temizlik puanlarının ORTO-15 ölçeğini açıkladığı bulunmuştur. Araştırmaya katılanların ORTO-15 ölçeği ve demografik değişkenlerle olan ilişkisi incelendiğinde yaş, vücut algısı, çalışma durumu, erken yaşta diyet yapma, medeni durum, eğitim düzeyi, meslek grupları değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
Orthorexia Nervosa is defined as an unhealthy preoccupation with healthy eating. Orthorexia Nervosa has led to a research movement though it is not included in Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. The aim of this research is to study some social and personal factors believed to be affecting individuals' preoccupation with healthy eating. 215 female and 93 male, totally 308 participants were included in the study. Scales were sent to participants online through social media platforms.  In our study, Demographic Information Form, ORTO-15 Questionnaire, Maudsley Obsessive-Compulsive Question List (MOCQL), Eating Attitudes Test (EAT), and Body Image Scale (BIS) were used. A statistically significant relation between ORTO-15 and Eating Attitude Test point average was found in the study.  The relations between ORTO-15 and sex; ORTO-15 and effect of social media on eating styles were found to be statistically significant. A negative and statistically significant relation between ORTO-15 and Maudsley Obsessive-Compulsive Question List point average and control, doubt, cleanliness and slowness, which are among sub dimensions of this scale was found. Eating Attitudes Test and rumination of MOSCQL subscale were found to be predicting ORTO-15 points significantly. Apart from that, it was found that scores of Eating Attitudes Test subscale rumination and cleanliness explain ORTO-15 scale. When relations of those participating people with ORTO-15 scale and demographic variables were examined; a significant relation between age, body image, working status, making a diet at an early age, marital status, education level, and occupational groups couldn't be observed.