Ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile kadın öğretmenlerin karşılaştıkları cam tavan engelleri
The leadership styles of the principals according to teachers' who are working in İzmir province secondary schools perceptions and glass ceiling obstacles that faced by woman teachers
Yazar: BERİVAN HAZAL GÜNEY
Danışman: PROF. DR. ALİ AKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Cam tavan sendromu = Glass ceiling syndrome ; Kadın öğretmenler = Women teachers ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Müdürler = Directors ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı kadın öğretmenlerin yükselmesinin önündeki cam tavan sendromuna ilişkin engellerin belirlenmesinde kullanılmak üzere bir ölçme aracı geliştirmek ve geliştirilen ölçme aracı ile birlikte kadın öğretmenlerin yükselmesini engelleyen faktörlerin ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre incelemek; okul müdürlerinin liderlik stillerine dair öğretmen algılarını tespit etmek; cam tavan engelleri ile liderlik stilleri arasında nasıl bir ilişki olduğunu ortaya koymak olarak belirlenmiştir.  Araştırmanın evrenini İzmir ili merkez ilçelerinde bulunan 25 ortaokulda 2018-2019 yılında görev yapan ortaokul öğretmenleri, bu evreni temsilen ise 422 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem, oranlı tabakalı örneklem yöntemi ile tespit edilmiştir. Araştırmanın veri toplama araçları iki ölçekten meydana gelmektedir. Bunlardan biri kadın öğretmenlerin cam tavan engellerini ölçmek üzere geliştirilen 31 maddelik, geçerliği ve güvenirliği ispatlanmış "Kadın Öğretmenlerin Yöneticilikle İlgili Karşılaştıkları Cam Tavan Engelleri Ölçeği"dir. Okul müdürlerinin liderlik stillerini belirlemek üzere ise 36 maddelik "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre, öğretmenlerin katılım gösterdikleri çok faktörlü liderlik alt boyutları sırasıyla serbestlik tanıyan liderlik, etkileşimci liderlik ve dönüşümcü liderlik şeklindedir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının ölçeğin alt boyutlarından medeni duruma ve branşa göre anlamlı bir farklılık göstermediği; öte yandan cinsiyete göre etkileşimci liderlik alt boyutunda, yaşa ve mesleki kıdeme göre ise dönüşümcü  liderlik alt boyutunda anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin en yüksek düzeyde katılım gösterdikleri alt boyut toplumsal faktörler, en düşük ortalamanın gözlendiği alt boyut ise bireysel faktörlerdir. Öğretmenlerin kadınların yönetici  olma yolunda karşılaştıkları engellere dair algılarının ölçeğin alt boyutlarından cinsiyete, medeni duruma, yaşa, mesleki kıdeme ve branşa göre bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Eğitim durumuna göre ise toplumsal ve örgütsel alt boyutlarda anlamlı bir farklılık gözlenmektedir. Cam tavan alt boyutlarından bireysel faktörler ile serbestlik tanıyan liderlik arasında düşük düzeyde negatif bir ilişki olduğu gözlenmektedir. Dönüşümcü liderlik ile toplumsal faktörler arasında ise düşük oranda pozitif bir korelasyon olduğu görülmektedir. Etkileşimci liderlik ile toplumsal ve örgütsel faktörler arasında aynı pozitif düşük düzeyde ilişki göze çarpmaktadır. Cam  tavan ölçek ortalamasına bakıldığında serbestlik tanıyan liderlik ile arasında (r=-,201) düşük düzeyde negatif bir ilişki olduğu söylenebilir. Dönüşümcü (r=,287) ve etkileşimci liderlik (r=,084) alt boyutları ile cam tavan ölçek ortalaması arasındaki ilişki ise pozitif yönde düşük düzeyde bir korelasyondur.

Abstract:
The aim of this study is to develop a measurement tool to be used in the specification of the obstacles related to glass ceiling syndrome in front of the rise of female teachers and to examine the factors that prevent the rise of female teachers with the developed measurement tool according to the perceptions of secondary school teachers; to determine teachers 'perceptions of school principals' leadership styles; to reveal the relationship between glass ceiling barriers and leadership style. The population of the study consists of secondary school teachers working in 25 secondary schools in the central districts of İzmir in 2018-2019 and 422 teachers representing this population. The sample was determined by proportional stratified sampling method. Data collection tools of the study consist of two scales. One of these is the 31-item, proven viable and tried "Glass Ceiling Barriers Encountered by Women Teachers' Management Scale" which was developed to measure the glass ceiling barriers of female teachers. The 36-item "Multifactor Leadership Questionnaire" was used to determine the leadership styles of the school principals. According to the results of the research, the multifactorial leadership sub-dimensions that teachers participate in are leadership-free leadership, interactional leadership and transformational leadership respectively. Teachers' perceptions of school principals' leadership styles did not show a significant difference from the sub-dimensions of the scale according to marital status and branch; On the other hand, there was a significant difference in the interactional leadership sub-dimension according to gender and transformational leadership sub-dimension according to age and professional seniority. The sub-dimension in which teachers participated at the highest level was social factors, and the sub-dimension with the lowest average was individual factors. It was determined that teachers' perceptions about the obstacles faced by women on the way of being a manager did not differ from the sub-dimensions of the scale according to gender, marital status, age, professional seniority and branch. There is a significant difference in social and organizational sub-dimensions according to educational background. It is observed that there is a low negative correlation between individual factors and the laissez-faire leadership style  from the glass ceiling sub-dimensions. There is a low positive correlation between transformational leadership and social factors. The same positive low level of relationship is observed between interactive leadership and social and organizational factors. When the average glass ceiling scale is considered, it can be said that there is a low negative relationship between the leadership that gives freedom (r = -, 201). The relationship between the transformational (r=, 287) and interactionist leadership (r=, 084) sub-dimensions and the average of the glass ceiling scale is a positive low level correlation.