İstanbul Üsküdar Şeyh Devati Mustafa haziresinde yer alan mezar taşları
Istanbul Üsküdar Sheikh Devati Mohamed hazi̇resi̇nde located on the tombstones
Yazar: YEŞİM SÖKÜTLÜ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ASLI SAĞIROĞLU ARSLAN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Başlıklar = Headlines ; Camiler = Mosques ; Mezar taşları = Tambstones ; Mezarlar = Graves ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Süslemeler = Ornamentations ; Süslemeler = Ornamentations ; Türbeler = Tombs ; İstanbul-Üsküdar = İstanbul-Üsküdar

Özet:
Geçmişin sessiz tanıkları olan mezarlıklar; toplumun sosyal, kültürel durumunu ve sanat anlayışlarını en güzel ve yalın bir şekilde yansıtan önemli kültür varlıklarıdır. Her ne kadar Anadolu'da erken dönem mezar taşları incelenmişse de; Osmanlı mezarlıkları ve mezar taşları dün olduğu gibi bugünde herkesin ilgisini çekmektedir.
Bu tezin konusu İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, Aziz Mahmud Hüdayi mahallesi, Şeyh Devâti Mustafa Efendi Cami Haziresinde bulunan Osmanlı dönemine ait mezar taşlarıdır. Hazirede bulunan bütün mezar taşları kataloğa alınmamıştır. Mezar taşlarının kendi içerisinde sınıflandırılması yapılıp en belirgin özelliklere sahip, çok fazla tahribata uğramamış mezar taşları incelenmiştir.
Altı bölümden oluşan tezin ilk bölümünde konunun tanımı, önemi, amacı, sınırları, konu ile ilgili kaynaklar son olarak ise çalışmanın yöntemi anlatılmıştır.
Tezin ikinci bölümünde Şeyh Devati Mustafa Efendi, Camii, Türbesi, son olarak da Haziresi hakkında bilgiler verilmiştir. Bu bölümde Şeyh Devati Mustafa Efendinin hayatı, eğitimi, Şeyh Devati Mustafa Efendi Camii'nin banisi, mimarı, mimari özellikleri, Şeyh Devati Mustafa Efendi Türbesi'nin mimari özellikleri ve geçmişten günümüze geçirdiği onarımlar, Şeyh Devati Mustafa Efendi Haziresi'nin sınırları, kaç adet mezara sahip olduğu ve bu mezarların özellikleri gibi bilgilere yer verilmiştir.
Tezin üçüncü bölümünde Türklerde ölü gömme adetleri, Türklerde balbal, taşnine, taşbaba, bengü taşı, saymalı taş ve mezar taşı dikme geleneği, Osmanlı Dönemi mezarlıkları ve mezar taşlarının genel özellikleri ile ilgili ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir.
Dördüncü bölüm olan katalogda "Katalog Tanımı" başlığı altında 75 adet mezar taşının çizim ve fotoğraf numarası, inceleme tarihi, günümüzdeki durumu, kitabesi ve tarihi, mezar tipi, kullanılan malzeme, başlık ve tepelik bilgilere yer verilmiş olup; her bir mezarın mimari özellikleri ve süslemesi ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır.
Beşinci bölüm değerlendirme olup bu bölümde kendi içerisinde Mezar Tipolojisi, Mezarı Oluşturan Unsurlar, Mezar Taşı Üzerinde Görülen Kitabeler, Malzeme, Süsleme Çeşitleri, Süsleme Tekniği olmak üzere altı alt başlık halinde değerlendirilmiştir. Bu alt başlıklar da kendi içerisinde türlerine özelliklerine göre alt başlıklara ayrılıp değerlendirilmişlerdir.
Sonuç bölümünde Şeyh Devati Mustafa Efendi Haziresi içinde yer alan mezarların tipleri, başlık tipleri, kitabeleri, malzemeri, süslemeleri ve mezarda yatan kişilerin özellikleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Tezin sonunda kaynakça, mezar taşlarının çizimi, çizim listesi fotoğraf listesin ve eklere yer verilmiştir.


Anahtar Kelimeler; Mezartaşı, serpuş, şahide.

Abstract:
Silent witnesses of the past are cemeteries; the State of the community's social, cultural and artistic understanding of the most beautiful and important cultural asset, which reflects a simple way. Although Anatolia is also examining early tombstones; Ottoman cemeteries and tombstones attracts everyone today as it was yesterday.
The subject of this thesis of İstanbul, Üsküdar district, Aziz Mahmud Mustafa Efendi Mosque, Sheikh Devâti neighborhood of Dikson Haziresinde belongs to the Ottoman era gravestone. Hazirede is not the catalog all the tombstones. The most obvious whether their own tombstones in the classification of features, not a lot of damages to the tombstones.
In the first part of the thesis topic, six-part definition, it doesn't matter, its purpose, boundaries, subject-related resources are described in the method of work finally.
In the second part of the thesis Mustafa Efendi, Sheikh Devati Mosque, Mausoleum, and finally, provides information about Haziresi. In this section, the master's life, training, Sheikh Ahmed Sheikh Devati Devati Mustafa Efendi mosque upon, architect, architectural features, Sheikh Mustafa Efendi Mausoleum's architectural features and Devati from the past to the present and has undergone repairs, Sheikh Mustafa Efendi Devati Haziresi borders, few pieces owned by the grave and Tomb of the characteristics of such knowledge.
In the third part of the thesis the Turks burial customs, Turks Babu, stone an accessor, taşbaba, bengü, Samuel stone and tombstone prop tradition, the Ottoman-era cemeteries and tombstones are typically interested in detailed information about the features.
The fourth episode of the show in the catalog, the catalog definition "under the heading of design drawing and photograph the grave number 75 pieces, review date, current status, the date and type of grave inscription, materials used, the title has been given to information and hilly; each architectural features and decoration has been described in detail.
Five g partition evaluation is in itself in this section Comprise the Tomb Burial Typology Features, Gravestone Inscriptions, materials, Decoration seen on Varieties, dressing Technique was evaluated in six, including a subtitle. These subheadings according to their types of properties within the subtitles are split up and evaluated.
The conclusion section Sheikh Mustafa Efendi Devati Haziresi types of tombs, located within the header types, the inscription, caterer, decorations and the person lying in the grave, the information related to the characteristics of. At the end of the thesis bibliography, a list of the drawing, drawing pictures of tombstones and the list of attachments.


Keywords; Headsets, would also wear them, as a witness.