Dalış sağlığı açısından Bozukkale sualtı arkeolojisi kazısı
Bozukkale underwater archeology excavation in terms of diving health
Yazar: SELAHATTİN ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. AKIN SAVAŞ TOKLU
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Deniz ve Sualtı Hekimliği = Marine and Underwater Medicine
Dizin: Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Dalgıçlar = Divers ; Doktorlar = Physicians ; Su altı arkeolojisi = Underwater archeology ; Su altı kazıları = Underwater excavations

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Bozukkale sualtı arkeolojisi kazısı çalışmalarından elde edilen verileri dalış sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirmek ve literatürdeki benzer çalışmalarda sahada sualtı hekiminin varlığının önemini gözden geçirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Araştırma, Bozukkale sualtı arkeolojisi kazısı çalışmalarından veri toplayarak gerçekleştirilmiştir. Değerlendirilen veriler 2019'un Eylül ayında 24 gün, 2020'nin Ekim ayında 7 gün ve 2021'in Eylül ayında 14 gün süreyle dalış bölgesinde toplanmıştır. Toplanan veriler arasında dalgıçların demografik bilgileri, dalış tecrübeleri, vücut kitle indeksi, dalış kayıtları, dalış sonrası Doppler kayıtları, kullanılan dalış profili ve ekipmanları, dalışa bağlı yaşanan sağlık sorunlarının kaydı yer almaktadır.
Bulgular: 2019-2021 Bozukkale sualtı kazısı çalışmalarında 13 dalgıcın dalışları incelenmiş ve toplam 564 dalış izlenmiştir. Çalışmadaki 13 dalgıcın yaşları 23 ila 57 arasında (39.9±12), vücut kitle indeksi ise 19.6 ile 32.3 arasında değişmekte idi (25.3±3.7). Dalışlar 30-42 m derinliğe ve 20 dk sabit dip zamanı ile gerçekleştirilmiştir. Dipte sabit noktada yapılan iş nedeni ile kare dalış profilleri sergilenmiştir. Dekompresyon durakları 6 m'de kurulan düzenek üzerinde oksijenle yapılmıştır. Çalışma boyunca dekompresyon hastalığına rastlanmamış olup sadece 1 dalgıçta orta kulak barotravması görülmüştür. Çalışma boyunca kaydedilen toplam 365 Doppler kaydının 193'ü değerlendirilebilir kalitede gerçekleştirilmiştir. Kayıtların 15'inde kabarcık sinyalleri tespit edilmiş ve tamamı Spencer skalasına göre derece 1 olarak sınıflandırılmıştır.
Sonuç: Dekompresyonlu dalışlarla gerçekleştirilen Bozukkale sualtı kazısında, sahada sualtı hekimlerinin varlığı çalışmaları dalış sağlığı açısından daha güvenli kılmış, dalgıçlar kendilerini daha güvende hissetmişlerdir. Kazı süresince dekompresyon hastalığı görülmemesi ve dekompresyon stresi göstergesi olabilecek Venöz Gaz Embolisi (VGE) derecelerinin oldukça düşük olması, dalış profillerinin güvenli olduğunun bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir. Uygun dalış ve deniz koşullarında dekompresyon duraklarında uygulanan oksijen dekompresyonunun dekompresyon stresini azaltarak daha düşük derecelerde VGE oluşmasına ve dekompreyon hastalığı riskinin azalmasına katkı sağladığı düşünülmüştür.

Abstract:
Objective: In this study, it is aimed to evaluate the data obtained from Bozukkale underwater archeology excavations in terms of diving health and safety, and to review the importance of the presence of a diving physician in the field based on the similar studies in the literature.
Material and Methods: The research was conducted by collecting data from Bozukkale excavation. Evaluated data were collected at the dive site for 24 days in September 2019, 7 days in October 2020 and 14 days in September 2021. The collected data includes demographic information, diving experience, body mass index, dive profiles, Doppler records, diving equipment and recording of dive-related health problems.
Results: During the 2019-2021 Bozukkale excavations, 13 divers were examined and a total of 564 dives were observed. The age of the divers ranged from 23 to 57 (39.9±12), and their body mass index ranged between 19.6 and 32.3 (25.3±3.7). The dives were performed at a depth of 30-42 m and a fixed bottom time of 20 minutes. Square dive profiles were performed due to the work done at the fixed point at the bottom. Decompression stops were done by breathing oxygen on the setup at 6 m. No signs of decompression sickness were encountered during the study, and middle ear barotrauma was observed in only 1 diver. A total of 365 Doppler recordings were taken throughout the study, and 193 of them were of evaluable quality. Bubble signals were detected in 15 of the recordings and all were classified as grade 1 according to the Spencer scale.
Conclusion: In Bozukkale excavation, which was carried out by dives with decompression stops, the presence of diving physicians at dive site made the divers feel safe and the dives were safer in terms of diving health. The fact that there was no decompression sickness during the excavation and the noticeably low VGE degrees, which could be an indicator of decompression stress, were considered as a result of safer dive profile. It is thought that oxygen breathing at decompression stops in suitable diving and sea conditions contributes to the formation of lower degrees of VGE by reducing the decompression stress and reducing the risk of decompression sickness.