Arketipal topografyaların sinematografik düzlemde incelenmesi: Örnek film analizi Dark City
A researchment on archetypal topographies in cinematographic field: A sample analysis on epitome movie Dark City
Yazar: ALİ BARIŞ KAPLAN
Danışman: DOÇ. DR. EMİNE NİLÜFER PEMBECİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Arketip = Archetype ; Film = Film ; Kara Şehir = Dark City ; Mitoloji = Mitology ; Psikanaliz = Psychoanalysis ; Sinema = Cinema ; Sinema = Cinema ; Sinematografi = Cinematography ; Topoğrafya = Topography

Özet:
Bu çalışmada, kolektif bilinçdışının arketiplerinin kültür ortamındaki dönüşümleri ve işlevleri sinematografik çerçevede arketipal kuram temelinde incelenmiştir. Buna ek olarak sanatsal bazı motifler üzerinden arketiplerin topolojik şematik formasyonları incelenmiş ve içeriğin biçime yer değiştirmesiyle Anima-Animus terimleri yerine bunların analog dışsal eşdeğerleri olarak Oasis-Tumulus kavramsallaştırması önerilmiştir. Birinci bölümden üçüncü bölüme kadar kuramsal bir yapı oluşturulmaya çalışılmış; Arketipler ve Analitik Psikoloji irdelenmiştir. Üçüncü bölümde çağdaş kültür ortamı eleştirel bir şekilde sinematografik alan temelinde tartışılmıştır. Meta ve imgelerin tüketimi çerçevesinde çağdaş bireyin adaptif sistem-insanı olması açısından davranışsal ve zihinsel düzlemine yeni ve zorlantılı yineleyici alışkanlık ve anlayışları kodlayıp yayan görsel-işitsel alanlar ve bunun bir parçası olan sinema, katalitik bir araç olarak ele alınmıştır.  Tüketim toplumu üzerinde yeniden tasarlanmış dönüşümlü yeni-insan-alışkanlıkları düzgüleyen sinema, aynı zamanda popüler kültür ve tüketim olgusunun doğrudan göstergesi olan statü ve kimlikleri betimleyen rol modelleri yani yeni-insan-imgelerini yeniden üreten katalitik bir düzenek şeklinde işlevlenmektedir. Bu katalitik düzenek, dönüştürülmüş stereotipler ve deforme edilerek yeniden üretilmiş arketipal imgeler aracılığıyla işlevlenen belli başlı olgu ve kişilik motifleri üzerinden işlemektedir. Tezin kuramsal bölümlerinde elde edilen veriler, dördüncü bölümde "Dark City" filminin sinematografik düzlemde Arketipal Kuram temelinde psikanalitik çerçevede çözümlenmesiyle sınanmaya çalışılmıştır.



Anahtar Sözcükler: Sinema, Bilimkurgu, Dark City, Tüketim Toplumu,Simülasyon, Analitik Psikoloji, Psikanaliz Mitoloji, Arketipal Analiz, Arketipal Topografya, Arketipler, Anima, Animus, Oasis, Höyük, Mandala, Bireyselleşme.

Abstract:
In this thesis; on the basis of Archetypal Psychology, we searched the functions and transformations of the fundamental Archetypal Images of collective unconscious of culture within cinematographic context. We additionally surveyed  and suggested topologic schematic formations of archetypes on some artistic motifs as analogic equivalents in external world in a conceptual replacement with the notions Oasis-Tumulus instead of the terms Anima and Animus. Along first and third sections a theoretical base is tried to be constructed that is carried out with acknowledgements on Archetypes and Analytical Psychology. Critical expressions  at third section argues modern cultural milieu out on the basic frame of cinematographic field which is considered as major catalytic medium that injects and emits new and compulsive repetitive understandings and habits to the mental and behavioral field of modern era individuals in being adaptive system-man based on consumption of both materia and its images.  Cinema is functionalized as a catalytic instrument by transmiting re-designed neo human-habits transformation on interpreters of consumption society beside the reproduction of neo-human-imagos, that indicates imagery role-model of identities and status on the course of consumption-insignia, those explicitly are ensigned through the medium of certain personal motifs which functionalized in remodifications of stereotypes and in deformations of archetypal images. Within the direction of obtained datum and findings throught out the diagnosis of derived theoretical basis of this study; We  largely applied psychoanalysis up on a movie: "Dark City", and examined datas on the basis of Archetypal Theory in cinematographic terms.



Key Words: Cinema, Science Fiction, Dark City, Simulation, Consumption Society, Analytical Psychology, Psychoanalysis, Mythology, Archetypal Analysis,Archetypal Topology, Archetypes, Anima, Animus, Oasis, Tumulus, Mandala,Individuatio