Hibrit savaş konseptinde istihbarat ve istihbarata karşı koyma
Intelligence and counterintelligence in hybrid warfare concept
Yazar: ÖMER FARUK ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TURAN ÇAĞLAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler ve İstihbarat İncelemeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Bilgi savaşı = Information warfare ; Dördüncü nesil savaş = Fourth generation war ; Hibrit savaş = Hybrid warfare ; Psikolojik savaş = Psychological war ; Siber istihbarat = Cyber intelligence ; Siber savaş = Cyber warfare ; Vekalet savaşları = Proxy wars ; İnsan istihbaratı = Human intelligence ; İstihbarata karşı koyma = Counter-intelligence ; İç savaş = Civil war

Özet:
Dördüncü nesil savaş kavramıyla ifade edilen günümüz dünyasının savaşları, devlet dışı silahlı sivil organizasyonlar ile konvansiyonel orduların karşılaştığı bir mücadele üzerine temellenmektedir. Bununla birlikte bu savaşta siber mücadele, insansız cephe hatları, ekonomik ve diplomatik müdahaleler, silahlı kuvvetlerin bir çarpanı haline gelen özel askeri şirketler ve toplumsal çatışmalar gibi unsurlar öne çıkmaktadır. Bu bağlamda Hibrit savaş konsepti, tarihsel örneklerinden farklı olarak tüm bu unsurların tek bir elden ve tek bir amaç için yönetildiği yeni bir savaş konseptidir. Gerasimov'un doktrin haline getirdiği bu konseptin temel unsurlarının diplomatik savaş, ekonomik savaş, siber savaş, enformasyon savaşı, devlet dışı silahlı oluşumların kullanıldığı vekâlet savaşları olduğu görülmüştür. Bu unsurların istihbarat toplama, propaganda ve psikolojik savaş, örtülü operasyonlar ve istihbarata karşı koyma olarak belirtilebilecek temel istihbarat fonksiyonları açısından değerlendirilmesi ise bu çalışmanın temel amacıdır. Hibrit savaş konseptinde istihbaratın yeri ve öneminin ne olduğu sorularına cevap aranmakla birlikte, bu konsept açısından istihbarata karşı koyma yollarının neler olduğu da ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu sorunsallar için nitel araştırma yöntemleriyle bilgiler derlenmiştir. Gerasimov'un altı adım olarak belirttiği hibrit savaş konseptinin işleyişi incelendiğinde istihbarat fonksiyonlarının tüm adımlarda yer aldığı görülmüştür. Özellikle "genel örtüleme", "durumu şiddetlendirme", "çatışmaların başlaması" ve "kriz" olarak isimlendirdiği ilk ve orta kademe faaliyetlerde istihbarat faaliyetlerinin konseptteki yeri ve öneminin büyük olduğu saptanmıştır. Konseptin "krizin çözümlenmesi" ve "barışın tesisi" isimli son adımlarında özel askeri birlikler ve konvansiyonel kuvvetler ön plana çıksa da istihbarat faaliyetleri önemini korumaktadır. Bu bağlamda adı geçen adımlardaki tüm faaliyetlerin temelde istihbarat teşkilatlarının görevleri arasında yer aldığı ve hibrit savaş konseptinin istihbarat faaliyetleri temeli üzerinden gerçekleştirildiği söylenebilir. Bununla birlikte hibrit savaş konseptini uygulayabilmek için temel odak noktasının birey, hibrit savaş konseptiyle mücadele edebilmek içinse temel odak noktasının devlet olarak görülmesi gerekmektedir. Bu bağlamda hibrit savaşla mücadele için devletin ekonomik ve diplomatik bağımsızlığına önem vermesi, siyasilerin diplomatik operasyonlara maruz kalmasını engelleyecek ahlaki noksanlıklardan uzak ve şeffaf olması gerektiği görülmüştür. Bununla birlikte hibrit savaşla mücadele edebilmek için devlete mesafeli toplumsal bir yapının bulunmaması ve kişisel hak ve hürriyetleri kısıtlamayan bir devlet yapısının olması gerekmektedir. İstihbarat teşkilatlarının da temel istihbarata karşı koyma faaliyetleri konusundaki başarısının hibrit savaşla mücadele konusunda öne çıkan unsurlardan olduğu görülmüştür.

Abstract:
Today's wars in the world, expressed with the concept of fourth-generation warfare, are based on a struggle between non-state armed groups and conventional armies. However, in these wars, relatively new elements such as cyber warfare, unmanned front lines, economic and diplomatic interventions, social conflicts, and private military companies as a new multiplier of the armed forces come to the fore. In this context, hybrid warfare as different from historical examples is a relatively new concept in which all mentioned elements are managed from a single hand and for a single purpose. Gerasimov has turned the hybrid war into a new doctrine and this doctrine includes diplomatic war, economic war, cyberwar, information war, and proxy wars by non-state actors. The main purpose of this study is to evaluate elements related to the hybrid war in terms of basic intelligence functions like intelligence gathering, propaganda, psychological warfare, covert operations, and countering intelligence. In addition to exploring the importance and place of intelligence in the concept of hybrid warfare, this study has also tried to reveal what the ways of countering intelligence are in terms of hybrid warfare. For these aims, qualitative research methods were used to gather relevant information. When the six steps of operation of the hybrid war mentioned by Gerasimov are examined, it is seen that intelligence functions actively took part in all steps. The place and importance of intelligence activities are great, particularly in the first and middle-level hybrid war activities like "general cover-up", "escalating the situation", "the beginning of the conflicts", and "crisis". While special military units and conventional forces come to the fore in the "crisis resolution" and "peacebuilding" steps of the hybrid war as the last steps of the concept, intelligence activities remain important during these last steps.  In this context, it can be said that all activities in these steps are basically among the duties of intelligence agencies and the concept of hybrid warfare is carried out on the basis of intelligence activities. However, to implement the hybrid war and counter-tactics successfully, the main focus should be the individual for the hybrid warfare, but the main focus should be the state to counter hybrid warfare. In this context, to fight against hybrid warfare, the state should give importance to its economic and diplomatic independence, and politicians should be transparent and free from moral and ethical deficiencies that would prevent them from being exposed to diplomatic operations. Moreover, in order to fight hybrid warfare, the link between the state and society should be powerful and the state should not restrict personal rights and freedoms to establish a powerful state-society relationship. Lastly, the success of intelligence agencies in terms of counter-intelligence activities is one of the other prominent factors in the fight against hybrid warfare.