İkrime b. Abdillah el-Berberî'nin Abdullah b. Abbâs'tan rivâyet etmiş olduğu Sunen-i Erbaa'daki Namaz Oruç Hac ve Zekât ile İlgili rivâyetlerinin değerlendirilmesi
Ikrima b. Abdillah al-Berberî's evaluation of narrations related to Prayer Fasting, Hajj and Alms in Sunan al-Arbaa which he rarrated from Abdullah b. Abbas
Yazar: EYMEN HIDIR
Danışman: DOÇ. DR. ERDOĞAN KÖYCÜ
Bartın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Abdullah b. Abbâs, sâhâbîler arasında önde gelenlerden biri olarak kabul edilir. Kur'ân ve
Sünnet konusunda derin bilgisi ve mükemmel açıklamaları nedeniyle Tercumânu'l-Kur'ân
"Kur'ân'ın Tercümânı" olarak adlandırılır. Diğer yandan Abdullah bin Abbâs'ın mevlâsı
olan İkrime, büyük tâbîîlerden biridir. Mekke'nin Fethi'nden sonra Müslüman olmuş ve ilim
ve takvâsıyla tanınmıştır. Bunun sebebi, Abdullah b. Abbâs'ın Kur'ân'ın Tefsîri ve İslâm
dininin anlaşılmasındaki çabasında yatar. O, Hukûk, Tefsîr ve Hadîs konularında
Müslümanlar için bir referans olmuştur. Sâhâbe, imâm ve âlimler dinî meselelerde ona
müracaat ederlerdi. İkrime ise zamanının önde gelen fakîh ve müctehidleri arasında yer
almıştır. İkrime'nin dönemindeki âlimlerle münâsebeti onun ilmî yönden temâyüz etmesini
sağlamakla kalmamış, ahkâm hadîslerinin anlaşılmasında büyük katkılar sağlamıştır.
Tezimize öncelikle Abdullah b. Abbâs ve İkrime b. Abdillah el-Berberî'nin tercüme-i
hâlleriye başladık. Abdullah b. Abbâs'tan İkrime'nin rivâyet etmiş olduğu Sunen-i Erbaa
adıyla meşhûr olan Ebû Dâvûd (ö. 275/888), İbn Mâce (ö. 273/886) et-Tirmizî (ö. 279/892)
ve en-Nesâ'nin (ö. 303/915) es-Sunen'lerinde yer verdikleri Namaz, Oruç, Hac ve Zekât ile
ilgili rivâyetlerini tespit edeceğiz. Bu hadîsler, İslâm Dininin temel esaslarını ele aldığı için
hem fert hem de toplum hayatına yön veren hususlardan olduğu için bu özellikle tezimize
konu olarak seçilmiştir.
İkrime'nin Abdullah b. Abbâs'tan rivâyet ettiği hadîslerin, hadîs imâmlarının tespitlerine
göre sıhhat durumlarını da inceledik. Onun rivâyet ettiği hadîsler, şayet zayıf olarak
addediliyorsa zayıflık durumlarının hangi sebepten ortaya çıktığını irdeledik ve hadîs
imâmlarının bu hususta yorumlarına da yer verdik.
İkrime'nin, Abdullah b. Abbâs'tan rivâyet ettiği hadîslerde zayıflık alâmetlerinden olan
muallaklık, muallellik veya mursellik gibi durumlar varsa bunların da tespitini yaptık.
İkrime'nin, Abdullah b. Abbâs'tan rivâyet etmiş olduğu ve Sunen-i Erbaa'da yer alan bu
hadîslerin Kutub-i Sitte imâmları arasında yer alan el-Buhârî'nin (ö. 256/870) el-Câmiu'sSahîh'i ve Muslim b. el-Haccâc'ın (ö. 261/875) el-Câmiu's-Sahîh'in de yer alıp almadığını
da araştırdık. Şayet bu eserlerde de aynı konularla ilgili benzer hadîsler yer alıyorsa ve bu
metinler arasında farklar varsa tespit ettik.
İkrime'nin, Abdullah b. Abbâs'tan rivâyet ettiği hadîsler, mursel ise bu durumda hadîs
şârihlerinin İkrime'nin rivâyet ettiği bu hadîslerin mursellik durumlarıyla ilgili yorumlarını
da inceledik.

Abstract:
Abdullah b. Abbas is considered one of the foremost companions and is referred to as the
'Interpreter of the Quran' due to his profound knowledge and excellent explanations of the
Quran and Sunnah. On the other hand, Ikrima who was a freed slave of Abdullah b. Abbas,
was one of the greatest followers (tabi'in) and embraced Islam after the conquest of Mecca,
becoming known for his knowledge and piety. The significance of Abdullah b. Abbas lies
in his leading role in the interpretation of the Qur'an and deep understanding of the Islamic
religion. He served as a reference point for Muslims in matters of law exegesis with
companions, Imams and scholars seeking his counsel on religious issues. Ikrima on the other
hand, held an important position among the leading jurists and mujtahids of his time. Their
collaboration and solidarity reflect the importance of communication and cooperation among
individuals in the Islamic Community and emphasize the role of knowledge and scholarship
in the advancement of the Islamic Nation.
First of all, Abdullah b. Abbas and İkrime b. Abdullah al-Berberi who included Abu Davud
(d. 275/888), İbn Mace (d. 273/886), at-Tirmidhi (d. 279/892) and an-Nesai (d. 303/915)
Abdillah al-Berberi's lives and as-Sunan al-Erbaa. We will determine the narrations of about
Prayer, Fasting, Hajj and Alm that they included in their as-Sunan. Since these hadiths deal
with the basic principles of Islam, these hadiths have been chosen as the subject of our thesis
since they are among the issues that shape the life of both a Muslim and the Islamic
Community.
We will examine the authenticity or weakness of the hadiths Ikrima narrated from Abdullah
b. Abbas according to the determinations of hadith imams. If the hadiths are considered
weak, the reason for the weakness will be examined and we will discuss the interpretations
of the hadith imams in our thesis. If there is a state of authority which is one of the signs of
weakness in the hadiths he Ikrima's narrated from Abdullah b. Abbas we will also determine
them.
al-Camiu's-Sahih of al-Bukhari (d. 256/870) and Muslim b. al-Haccac (d. 261/875) who is
among the imams of al-Kutub al-Sitte of these hadiths which Ikrima narrated from Abdullah
b. Abbas and which is in as-Sunan al-Erbaa. We will reseach whether is also included in
al-Cami as-Sahih. If there are similar hadiths in these works, we will determine if there are
differences between their texts.
Is there a state of mursal in the hadiths Ikrima's narrated from Abdullah b. Abbas? If the
hadith narrated by Ikrima is mursal then we will also examine the interpretations of the
hadith commentators about Ikrima's hadith narrated.