Konya-Cihanbeyli hayvancılık işletmelerinin mekânsal analizi ve çevre kirliliği potansiyelinin belirlenmesi
Spatial analysis of Konya-Cihanbeyli livestock enterprises and determination of environmental pollution potential
Yazar: AHMET CENGİZ YILDIRIM
Danışman: DOÇ. DR. HAVVA EYLEM POLAT
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı / Tarımsal Yapılar ve Sulama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Atık yönetimi = Waste management ; Hayvancılık sektörü = Livestock sector ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Nitratlar = Nitrates ; Çevre kirliliği = Environmental pollution

Özet:
Bu çalışmada, Konya İli Cihanbeyli ilçesindeki hayvancılık işletmelerinin, araştırma alanı üzerindeki konum özelliklerinin değerlendirilmesi ve bu işletmelerin özellikle nitrat kaynaklı çevre kirliliğine olan etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma alanında belirlenen 144 adet hayvancılık işletmesinde öncelikle anket çalışması yürütülmüştür. Araştırma alanında hayvancılıktan kaynaklanan çevre kirliliği potansiyelinin belirlenebilmesi için, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Tarımsal Çevre ve Doğal Kaynakları Koruma Daire Başkanlığı'ndan alanda bulunan kuyulardan ölçülen nitrat seviyelerine ilişkin yıllık ortalama değerler temin edilmiştir. Elde edilen veriler yardımıyla hayvancılık işletmelerinin toprak, topoğrafya, iklimsel ve su kaynakları bakımlarından kirlenmeye etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen verilerin doğru yorumlanabilmesi ve arazi çalışmalarının homojen yürütülebilmesi için araştırma alanındaki işletmeler, belirlenen bazı özellikleri bakımından Gölyazı, Karabağ ve Taşpınar olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. Araştırma alanındaki işletmelerin tamamında herhangi bir atık yönetim sistemi mevcut değildir. Araştırma alanı çevresindeki kuyulardan alınan nitrat seviyelerine ilişkin verilerin yıllık ortalama değer olarak 50 mg/L'nin altında kaldığı ancak bu seviyelerin yılın farklı dönemlerinde, yağışa ve suların sulamada kullanılmasına bağlı olarak daha yüksek seviyelere erişebileceği düşünülmektedir.  Bu durum, bölgede özellikle de hayvansal kaynaklı atık yönetiminin büyük bir hassasiyetle uygulanması gerektiğini göstermektedir. Araştırma sonucunda, bölgedeki hayvancılık işletmeleri için çevreye verilen zararı en aza indirgeyecek biçimde atık yönetim sistemi modeli bir alternatif uygulama olarak sunulmuştur. 
Nitrat Yönetmeliği (23.07.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete) ve İyi Tarım Uygulamaları Kodu (11.02.2017 tarihli ve 29976 sayılı Resmî Gazete), bölgedeki hayvancılık işletmelerine verilecek eğitimlerle tanıtılmalı, doğru uygulamalar üreticilere gösterilmelidir. Bu çalışmalarla, araştırma alanında gerek hayvancılık işletmelerinin gerekse sağlıklı bir çevrenin sürdürülebilirliği için önemli bir adım atılmış olacaktır.

Abstract:
In this study, it was aimed to evaluate the location properties of livestock enterprises in the Cihanbeyli district of Konya province on the research area and to determine the effects of these enterprises on environmental pollution, caused especially from nitrates. First of all, a survey study was carried out in 144 livestock enterprises determined in the research area. In order to determine the potential for environmental pollution caused by livestock in the research area, annual average values of nitrate levels measured from wells in the area were obtained from the T.C. Ministry of Agriculture and Forestry, General Directorate of Agricultural Reform, Department of Agricultural Environment and Natural Resources Protection. With the help of the data obtained, the effects of livestock enterprises on pollution in terms of soil, topography, climatic and water resources were tried to be determined. In order to interpret the obtained data correctly and to carry out the field studies homogeneously, the  livestock enterprises in the research area were divided into three groups as Gölyazı, Karabağ and Taşpınar in terms of some determined characteristics. No livestock enterprise in the research area has any waste management system. It is thought that although the data on nitrate levels taken from the wells around the research area remain below 50 mg/L as an annual average value, these levels may reach higher values at different times of the year, depending on rainfall and the use of water for irrigation. This situation shows that especially animal-based waste management should be implemented with great sensitivity in the region. As a result of the research, the waste management system model was presented as an alternative application for the livestock enterprises in the region to minimize the damage to the environment. 
Nitrate Regulation (Official Gazette dated 23.07.2016 and numbered 29779) and Good Agricultural Practices Code (Official Gazette dated 11.02.2017 and numbered 29976) should be introduced with trainings to be given to livestock enterprises in the region and correct practices should be shown to producers. With these studies, an important step will be taken for the sustainability of both livestock enterprises and a healthy environment in the field of research.