Sumerlilerde sosyal tabakalaşmanın ortaya çıkış süreci ve Sumerlilerde sosyal tabakalaşma
The emergence of social stratification in the Sumerians and social stratification in the Sumerians
Yazar: CANSU ÖZGÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN EMİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eskiçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Bu toplum yapısının araştırılmasını öngören, Mezopotamya ve özel olarak Sumerlilerle ilgili yapılmış sosyal tarih çalışmaları incelendiğinde; tarihi ve sosyolojik değeri yüksek olan sosyal tabakalaşma olgusunun çalışmalarda ayrıntılı bir şekilde ele alınmadığı tespit edilmiştir. Toplum yapısını meydana getiren en önemli argümanlardan birinin, toplumsal örgütleniş biçimi olduğu düşünüldüğünde, sosyal tabakalaşma konusunun derinlemesine, bütüncül ve kapsayıcı şekilde ele alınması oldukça önemlidir. Dolayısıyla bu alandaki çalışmaların genişletilerek, bilimsel anlamdaki bu boşluğun giderilmesine katkı sağlamak amacıyla Mezopotamya, özelinde Sumerlilerde sosyal tabakalaşma olgusunun nedenleri, oluşum süreçleri, sürece etki eden unsurları bütüncül bir yaklaşımla bu çalışmada ele alınmıştır. Sumerlilerde ortaya çıkan sosyal tabakalaşmanın nasıl bir hiyerarşik yapılanma sonucunda ortaya çıktığını belirlemek ve bu hiyerarşik yapılanmada güç, zenginlik, statü, fiziksel özellikler ile cinsiyet eşitsizlikleri gibi faktörlerin ne kadar etkili olduğunu ortaya çıkarmak ise bu çalışmanın temel amacını ifade etmektedir.
Mezopotamya'da hüküm süren medeniyetlerin ve özelinde Sumerlilerin sosyal tabakalaşmasına etki eden tüm unsurların kapsayıcı şekilde ortaya konulması amacına uygun olarak araştırmanın kapsamı; sosyal tabakalaşmanın nedenleri ve oluşum süreçleriyle Mezopotamya ve özel olarak Sumer coğrafyasının ele alınmasına dayanırken, sosyal tabakalaşma olgusu Sumerliler ekseninde değerlendirilmiştir. Sumer sosyal tabakalaşmasının kapsayıcı bir şekilde ele alınmasını sağlamak için ise çalışmada; çivi yazılı belgeler, arkeolojik aktarımlar ve modern literatürdeki verilerin karşılaştırılması şeklinde bir yöntem uygulanmıştır. Bu yöntemlere paralel olarak; bilinen haliyle Sumerlilerin sosyal sınıf farklılıklarına ve cinsiyet eşitsizliğine dayanan bir toplumsal örgütleniş biçimi, çeşitli tabakalaşma unsurlarının bir arada değerlendirilmesi şeklinde yaklaşımla ele alınmıştır.

Abstract:
When the social history studies on Mesopotamia and especially the Sumerians, which envisage the investigation of this social structure, are examined, it has been determined that the phenomenon of social stratification, which has high historical and sociological value, is not discussed in detail in the studies. Considering that one of the most important arguments that form the social structure is the form of social organization, it is very important to address the issue of social stratification in an in-depth, holistic and comprehensive manner. Therefore, in this research, the reasons for the phenomenon of social stratification in Mesopotamia, and in particular the Sumerians, the formation processes and the factors affecting the process will be discussed in order to contribute to the elimination of this scientific gap by expanding the studies in this field. The main purpose of this study will be to determine what kind of hierarchical structure the social stratification of the Sumerians emerged as a result of and to reveal how effective factors such as power, wealth, status, physical characteristics and gender inequalities are in this hierarchical structuring.
In this study, which provides a comprehensive discussion of Sumerian social stratification, a method of comparing data in modern literature in the light of cuneiform documents will be applied. Especially the written laws of the period will be important data in determining the statuses within social stratification.