Yarı kurak iklim koşullarında farklı ekim zamanı ve bitki sıklığının pamuğun (Gossypium hirsutum L.) verim ve lif kalite özelliklerine etkisi
Effect of different sowing date and plant population on seed cotton (Gossypium hirsutum L.) yield and fiber quality characters in semi arid conditions
Yazar: AİŞE KARAMAN
Danışman: DOÇ. DR. OSMAN ÇOPUR
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Harran Ovası = Harran Plain

Özet:
Bu araştırma, Harran Ovası yarı kurak iklim koşullarında farklı ekim zamanlarının Stoneville 468 pamuk çeşidinde; tek, çift sıra ve dar sıralı ekim sisteminin pamuğun (Gossypium hirsutum L.) verim ve verim unsurlarına olan etkisini araştırmak amacıyla planlanmıştır. Çalışma, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eyyübiye Kampüsü araştırma alanında 2018 yılı yetiştirme döneminde yapılmıştır. Çalışma tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre; ekim tarihleri ana parselleri (20 Nisan, 5 Mayıs, 20 Mayıs ve 5 Haziran) ve ekim sıklıkları (sıra arası 70 cm, 35 cm ve 70 cm x 20 cm x 70 cm) ise alt parselleri meydana getirecek şekilde, 3 tekrarlamalı, her konu 6 sıralı, parsel uzunluğu 10 m, sıra üzeri 10 cm, parseller arası 2 m ve bloklar arası 3 m boşluk olacak şekilde ekimi yapılmıştır. Çalışma sonucunda; farklı ekim zamanları bakımından ortalama kütlü pamuk veriminin 154.37 kg/da ile 552.10 kg/da arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir.  Ekim zamanının gecikmesiyle; denemede belirlenen karakterler yönünden; kütlü pamuk verimi, bitki başına kütlü pamuk verimi, erkencilik oranı, bitkideki meyve dalı sayısı, bitki başına koza sayısı, koza başına kütlü pamuk ağırlığı ve çırçır randımanının azaldığı; bitki başına odun dalı sayısı, bitki boyu, 100 tohum ağırlığı, lif uzunluğu (kısmen) ve kısa lif içeriğinin (kısmen) arttığı; lif kopma mukavemeti, lif inceliği ve lif uzunluk uyumu indeksi değerlerinin ekim zamanlarından etkilenmediği belirlenmiştir. Ayrıca, bitki sıklığının artmasıyla; kütlü pamuk verimi, bitki boyu ve 100 tohum ağırlığının arttığı; erkencilik oranı, bitki başına odun dalı sayısı, bitki başına meyve dalı sayısı, bitki başına koza sayısı, bitki başına kütlü pamuk verimi ve koza başına kütlü pamuk ağırlığının azaldığı; çırçır randımanı, lif mukavemeti, lif inceliği, lif uzunluğu,  lif uzunluk uyumu indeksi ve kısa lif oranı değerlerinin ekim sıklıklarından etkilenmediği belirlenmiştir. Sonuç olarak pamuk ekimlerin 20 Nisan ile 20 Mayıs arasında yapılaması gerektiği ve bitki sıklığına bağlı olarak, hasat makineleri modifiye edilmelidir.

Abstract:
This research was planned to investigate the effect of single, twin row and narrow row sowing systems on the yield and yield components of cotton (Gossypium hirsutum L.) in different sowing dates under the Harran Plain conditions. The study was carried out during the growing season of 2018 at the Eyyubiye Campus research area of the Harran University Faculty of Agriculture.  Seed of cotton cultivar was sown according the planting times and plant density pattern with the randomize complete split plot experimental design with the three replications. Planting dates (20 April, 5 May, 20 May and 5 June) pattern were kept in main plot and planting pattern (interrow: 70 cm, 35 cm ve 70 cm x 20 cm x 70 cm) in sub plot by using plot size 4.2 m x 10 m and intrarow spacing was 10 cm.  Also because of aplication for culture practices, 2 m between plot and 3 m space between blocks were left. As a result of the research; it was found that the average seed cotton yield was changed between 154.37 kg/da and 552.10 kg/da according to different sowing times and planting pattern. In addition, with the planting date to delay; seed cotton yield, seed cotton yield per plant, earliness ratio, number of sympodia per plant, number of boll per plant, seed cotton weight per boll and ginning outturn were decreased; number of monopodia per plant, plant height, seed index, fiber length (partially) and short fiber content (partially) were increased but, fiber strength, fiber fineness and fiber uniformity values were not affected. Also, with increase in plant density; seed cotton yield, plant height and seed index were increased; earliness ratio, number of monopodia and sympodia per plant, number of boll per plant, seed cotton yield per plant and seed cotton weight per boll were decreased and ginning outturn, fibre strength, fiber fineness, fibre length, fibre uniformity and short fiber index values were not affected by the planting pattern. As a result, the cotton seed should be sown between 20 April and 20 May and depending on the planting pattern, the harvesting machines should be modified.