COVID-19 pnömonili olgularda postinfeksiyöz interstisyel akciğer anormalitesi [Interstıtıal Lung Abnormalıty (ILA)] paternlerinin araştırılması
Investigation of post-infectious Interstitial Lung Abnormality (ILA) patterns in COVID-19 pneumonia cases
Yazar: EMRE BOZ
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN SÖKER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Gereç ve Yöntem: Yaptığımız çalışma T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde 15.04.2020-01.11.2022 tarihleri arasında Radyoloji Bilgi Sisteminde Toraks BT görüntüsü olan 10 yaşından büyük 2000 kadın ve erkek hasta retrospektif olarak tarandı. Çalışmamızda covid pnömonisinin tutulum miktarını belirten total BT skoru, infiltrasyonun yeri ve paterni belirtilmiştir. Olgulara ait komorbideler, sigara kullanımı, yoğun bakım ihtiyacı ve entübasyon ihtiyacı gibi durumlar da incelenmiştir. Kontrol BT incelemelerinde ILA'nın varlığı ve alt tiplerini belirten paternler de incelenmiştir. Uygun olmayan hastalar çıkarıldıktan sonra inceleme elde olunan 200 hasta üzerinden eş zamanlı iki radyolog tarafından yapılmıştır. Gerekli durumlarda kıdemli radyologa danışılmıştır.

	Bulgular: Çalışmamıza Covid-19 pnömonili ve en az 6 ay sonra kontrol BT tetkiki olan 200 hasta dahil edilmiştir. Hastalar en düşük 13, en yüksek 93 yaş; yaş ortalamalarının ise 57,1±19,3 yıl olduğu saptandı. Hastalardan 74 (%37)'ü kadın, 126 (%63,0)'sı erkek idi. Entübasyon hastalardan 5 (%2,5)'ine uygulandı. Akciğerle ilgili komorbidite bulguları hastalardan 54 (%27,0)'ünde; akciğer dışı komorbidite bulguları ise 115 (%57,5) hastada gözlendi. Sigara kullanımına 56 (%28) hastada rastlanıldı. Hastalardan 2 (%1,0)'sinin YB transfer edildiği tespit edildi. Hastaların tutulum miktarı en düşüğü 1, en yükseği 12 olmak üzere; ortalama 3,56±2,2 idi.

	Tanı anında hastalardan 120 (%60)'sinde buzlu cam opasitesi, 8 (%4,0)'inde konsolidasyon, 72 (%36)'sinde Buzlu cam opasitesi+konsolidasyon bulguları saptandı. Tedavi sonrası bulgular incelendiğinde hastalardan; 115 (%57,5)'inde periferal buzlu cam opasitesi, 61 (%30,5)'inde subplevral retikülasyon, 9 (%4,5)'unda yapısal distorsiyon, 8 (%4)'inde traksiyon bronşektazisi, 2 (%1) hastada ise non-amfizematöz kist bulgularına rastlanıldı. Bal peteği görünümü ise hastaların hiçbirinde gözlenmedi.

	Bu bilgi ışığında çalışmaya alınan hastalardan 134 (%67)'ünde İLA varlığı tespit edilmiştir. Hastaların yaş ortalamaları İLA varlığı tespit edilen hastalarda daha yüksek idi (p<0,001). Tutulum miktarının ortalaması (Total BT Skoru) İLA varlığı tespit edilen hastalarda daha yüksek bulundu (p<0,001).

	Sonuç: Covid-19 pnömonisinin akciğerler üzerine olan uzun dönem etkileri önemli bir sağlık bir problemidir. Akciğer fibrozisinin öncülü olarak kabul edilebilecek ILA paternlerinin araştırılması önemlidir. ILA paternleri klinik bir tanı olmaktan çok radyolojik bir bulgu olarak kabul edilmektedir. Çalışmamızda olguların %67'sinde ILA varlığı saptanmıştır. Total BT Skoru İLA varlığı tespit edilen hastalarda daha yüksek bulundu (p<0,001). Öncelikle inflmatuar sitokin salınımı fibrozisi artıcı yönde etki etmiştir. Hastaların yaş ortalamaları ILA varlığı tespit edilen hastalarda daha yüksek idi (p<0,001). Çalışmamızın sonucu olarak şiddetli Covid-19 pnömonisi geçiren ileri yaş olgularda risk artmaktadır. Bulgularda belirli aralıkla klinik ve radyolojik takibin yapılması erken dönemde interstisyel akciğer hastalığı oluşumunu saptayabilir. Tedavi planlaması erken dönemde yapılırsa akciğer irreversibl akciğer fibrozisi önlenebilir.

Anahtar Kelimeler: Covid-19 pnömonisi, interstitial lung abnormality, akciğer fibrozisi

Abstract:
Aim: In our study, we aimed to investigate the presence of Interstitial Lung Abnormality (ILA) patterns in the chronic phase following Covid-19 pneumonia.

	Materials and Methods: Our study included a retrospective analysis of 2000 male and female patients aged 10 and above with thoracic CT images in the Radiology Information System of T.C. Health Sciences University Adana City Training and Research Hospital between 15.04.2020 and 01.11.2022. The study included the total CT score indicating the extent of Covid pneumonia, location, and pattern of infiltration. Factors such as comorbidities, smoking status, intensive care unit (ICU) admission, and intubation needs were also examined. Control CT examinations performed at least 6 months after pneumonia were analyzed for the presence of ILA and its subtypes. After excluding inappropriate cases, the evaluation was performed by two radiologists simultaneously on 200 patients obtained. Senior radiologist consultation was sought when necessary.

	Results: Our study included 200 patients with Covid-19 pneumonia who underwent control CT examinations at least 6 months later. The patients ranged from 13 to 93 years of age, with a mean age of 57.1±19.3 years. Of the patients, 74 (37%) were female, and 126 (63%) were male. Intubation was applied to 5 (2.5%) of the patients. Lung-related comorbidity findings were observed in 54 (27%) patients, while non-pulmonary comorbidity findings were observed in 115 (57.5%) patients. Smoking was reported in 56 (28%) patients. It was determined that 2 (1%) patients were transferred to the ICU. The extent of involvement in patients ranged from 1 to 12, with a mean of 3.56±2.2.

	At the time of diagnosis, ground-glass opacities were observed in 120 (60%) patients, consolidation in 8 (4%), and both ground-glass opacities and consolidation in 72 (36%). After treatment, peripheral ground-glass opacities were observed in 115 (57.5%) patients, subpleural reticulation in 61 (30.5%), structural distortion in 9 (4.5%), traction bronchiectasis in 8 (4%), and non-emphysematous cystic features in 2 (1%) patients. Honeycomb appearance was not observed in any of the patients. ILA was detected in 134 (67%) of the patients included in the study. The average age of the patients with ILA was higher (p<0.001). The mean extent of involvement (Total CT Score) was higher in patients with ILA (p<0.001).

	Conclusion: The long-term effects of Covid-19 pneumonia on the lungs pose a significant health problem. ILA patterns are considered more as a radiological pattern than a clinical diagnosis. Investigating ILA patterns, which can be considered a precursor to lung fibrosis, is important. The Total CT Score was higher in patients with ILA (p<0.001), indicating an increased fibrosis risk influenced by inflammatory cytokine release. The average age of the patients with ILA was higher (p<0.001). Our study's conclusion suggests an increased risk in older patients who have experienced severe Covid-19 pneumonia. Regular clinical and radiological follow-up at specific intervals can detect the early onset of interstitial lung disease. Early treatment planning may prevent irreversible lung fibrosis.

Keywords: Covid-19 pneumonia, interstitial lung abnormality, lung fibrosis