Çocuk ve adolesan kızlarda puberte evrelerine göre anti müllerian hormon ve inhibin B referans aralıklarının belirlenmesi
Determination of anti mullerian hormone and inhibin B reference ranges according to pubertal stages in children and adolescent girls
Yazar: ÖZGE KAYNAR SİDİMİ
Danışman: DOÇ. DR. ELVAN BAYRAMOĞLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Giriş ve Amaç: Anti Müllerian hormon (AMH) ve inhibin B, granüloza hücrelerinden salgılanarak pubertal gelişim ve over rezervinin değerlendirilmesinde rol oynayan iki önemli hormondur. Farklı pubertal evreler boyunca bu hormonlar için referans aralıklarının belirlenmesi, over fonksiyonunu değerlendirmek ve üreme sağlığı sorunlarını erken tespit etmek açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı, 6-18 yaş arası çocuk ve adolesan kızlarda bu referans aralıklarını belirlemektir.

Yöntem: Bu prospektif çalışmaya, 2023-2024 yılları arasında Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Genel Çocuk Polikliniği'ne başvuran, 6-18 yaş arası 320 sağlıklı kız çocuk ve adolesan dahil edildi. LH, FSH, estradiol, inhibin B ve AMH düzeyleri belirlenerek AMH <1,1ng/mL saptanan olgulara transabdominal ultrason yapılarak antral folikül sayıları belirlendi. Son iki hafta içinde geçirilmiş hastalık, ilaç kullanımı, hormonal tedaviler, over cerrahisi, metabolik hastalıklar, sendromik durumlar ve kemoterapi veya radyoterapi öyküsü dışlama kriteri olarak belirlendi.

Bulgular: Olguların ortalama yaşı 11,63 ± 3,24 yıl olup yaş ile AMH ve inhibin B arasında anlamlı bir artış görüldü. Bulgularımız, AMH seviyelerinin puberte evresi ilerledikçe genel bir artış eğiliminde olduğunu gösterdi. Prepubertal dönemdeki düşük AMH düzeyleri, düşük foliküler aktiviteye ve henüz aktif olmayan over rezervine işaret ederken, evre 2'de AMH düzeylerinin arttığı görüldü. Evre 3'te hafif düşüş saptanıp, evre 4 ve 5'te tekrar artış gösterdi. Çalışmamızda da İnhibin B değerlerinde  pubertal gelişim sürecinde belirgin bir artış gösterildi. Puberte evre 1'de oldukça düşük olan median inhibin B seviyesinin (9,6 pg/mL), evre 5'e kadar kademeli olarak artttığı görüldü. Özellikle evre 4'te (39,75 pg/mL) yüksek seviyelere ulaşan inhibin B düzeyleri, puberte evre 5'te (39,5 pg/mL) benzer düzeylerde seyretti. Pubertenin ilerleyen düzeylerindeki bu artış, overdeki foliküllerin FSH'ye yanıt vermesi ve büyümesiyle ilişkili bulundu. Prepubertal ve postpubertal dönemler arasında AMH'de fark bulunmazken, postpubertal dönemde inhibin B, FSH, LH ve estradiol seviyelerinde anlamlı artışlar gözlendi. Tüm hasta grubunda; AMH, AFC ile pozitif bir korelasyon gösterirken, AMH <1,1 ng/mL olan olgu grubunda, AFC ve inhibin B arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı. AMH <1,1 ng/mL ve AMH >1,1 ng/mL olan olgu grupları incelendiğinde AMH <1,1ng/mL olan grupta AFC sayıları anlamlı derecede düşük bulundu. ROC analizine göre AMH için overyan yetmezlik tanısında eşik değer 1,195 ng/mL olarak belirlenmiş, inhibin B için ise bir sınır değer saptanmamıştır.

Sonuç: Çocukluk ve adölesan döneminde AMH değerleri için yaş gruplarına göre referans değerleri bildiren çalışmalar olsa da, çalışmamız puberte evrelerine göre AMH referans aralıklarının değerlendirildiği ilk çalışmadır. Sonuç olarak, AMH ve AFC'nin over rezervini öngörmede birlikte kullanıldığında daha güçlü sonuçlar verdiği, inhibin B'nin de bu değerlendirmeye dahil edilmesinin özellikle düşük over rezervi olan hastalarda fertilite potansiyelinin değerlendirilmesinde katkı sağlayabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Puberte, AMH, İnhibin B

Abstract:
Introduction and Objective: Anti Mullerian hormone (AMH) and inhibin B, both secreted by granulosa cells, play crucial roles in pubertal development and reflecting ovarian reserve. Establishing reference intervals for AMH and inhibin B across different pubertal stages is essential for assessing ovarian function and identifying potential reproductive health issues early. This study aims to establish these reference intervals, reflecting ovarian reserve in children and adolescent girls.

Method: This prospective study included 320 healthy females aged 6-18 years from Cerrahpasa Medical Faculty (2023-2024). Blood samples were collected to measure LH, FSH, estradiol, inhibin B, and AMH levels, and antral follicle counts were determined by transabdominal ultrasound in cases with AMH <1.1 ng/mL.  Exclusion criteria included recent illness, medication, hormonal treatments, ovarian surgery, metabolic diseases, syndromic conditions, and chemotherapy or radiotherapy history, ensuring a healthy cohort for accurate reference intervals (RI). 

Results: The mean age of participants was 11,63 ± 3,24 years. AMH and Inhibin B levels significantly increased with age. While low AMH levels in the prepubertal period indicate low follicular activity and an inactive ovarian reserve, AMH levels were observed to increase in stage 2. A slight decrease was noted in stage 3, followed by an increase in stages 4 and 5. In our study, Inhibin B values showed a significant increase during the pubertal development process. The median inhibin B level, which was quite low in pubertal stage 1 (9.6 pg/mL), was observed to gradually increase up to stage 5. Particularly in stage 4 (39.75 pg/mL), inhibin B levels reached high levels, and in pubertal stage 5 (39.5 pg/mL), they remained at similar levels. This increase in the later stages of puberty was found to be related to the response of the follicles in the ovary to FSH and their growth. While there was no difference in AMH between the prepubertal and postpubertal periods, significant increases were observed in Inhibin B, FSH, LH, and estradiol levels in the postpubertal period. In the entire patient group, AMH showed a positive correlation with AFC, while a statistically significant difference was found between AFC and inhibin B in the group with AMH <1.1 ng/mL. When comparing the groups with AMH <1.1 ng/mL and AMH >1.1 ng/mL, AFC counts were found to be significantly lower in the group with AMH <1.1 ng/mL. According to ROC analysis, the threshold value for AMH in the diagnosis of ovarian insufficiency was determined to be 1.195 ng/mL, while no threshold value was determined for inhibin B.

Conclusion: Although there are studies reporting reference values for AMH levels according to age groups in childhood and adolescence, our study is the first to evaluate AMH reference ranges according to pubertal stages. In conclusion, it was found that AMH and AFC together provide stronger results in predicting ovarian reserve, and including inhibin B in this evaluation could contribute to assessing fertility potential, especially in patients with low ovarian reserve.

Keywords: Puberty, AMH, Inhibin B