Kar amacı gütmeyen kuruluşlara sağlanan vergi avantajları: Tarım kredi kooperatiflerinde bir araştırma
Tax advantages in non-profit organizations: A research in agricultural credit cooperatives
Yazar: KERİM KUTLUAY
Danışman: PROF. DR. ZEKİ DOĞAN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Vergi avantajı = Tax advantage ; Vergi bilinci = Tax awareness

Özet:
Ülkemizde tarımsal üretime katkı sunulması, finansal destek ve diğer tarımsal destekler sağlanarak çiftçilerin tarımsal üretim konusunda teşvik edilmesi, tarımsal girdi ihtiyaçlarının karşılanması ve toplumun ekonomik ve sosyal gelişimine destek olunması amacıyla faaliyet gösteren Tarım Kredi Kooperatifleri (TKK), temel olarak Türk tarımının güçlenmesini hedeflemektedir. Bu durum, TKK'nın kamu otoritesi tarafından vergisel açıdan desteklenmesini gerekli kılmaktadır. Bu çerçevede çalışmanın amaçları, TKK'ya tanınan vergi avantajlarının kârlılık performansı üzerindeki etkisinin tespit edilmesi, TKK personeli ile TKK ortaklarının, TKK'ya tanınan vergi avantajları hakkındaki farkındalıklarının, görüş ve önerilerinin tespit edilmesi olarak sıralanabilir. Bu kapsamda anket çalışması gerçekleştirilmiştir.
TKK'ya tanınan vergi avantajları, verilere erişim imkânı nedeniyle Mersin Bölge Birliği verileri üzerinden incelenmiştir. Bu çerçevede kurumlar vergisi, katma değer vergisi, banka ve sigorta muameleleri vergisine yönelik TKK Mersin Bölge Birliğine tanınan vergi muafiyet ve istisnalarının, 2010-2021 döneminde kurumun dönem net kârı, aktif kârlılığı rasyosu, öz kaynak kârlılığı rasyosu ve satışların karlılığı üzerinde istatistiksel olarak yüksek düzeyde anlamlı ve pozitif bir etki yarattığı tespit edilmiştir.
Ölçek çalışmasında ise anket katılımcısı TKK personeli, vergi avantajlarının TKK'nın finansal tablolarına katkıda bulunduğunu, ancak TKK ortaklarının bu finansal tablo ve vergi avantajlarından haberdar olmadığı, yine ortakların sağlanan vergi avantajlarını ekonomik olarak hissetmedikleri sonucuna ulaşılmıştır. TKK ortakları vergi avantajlarının doğrudan kendilerine katkı sağlamasını istemektedir.

Abstract:
Agricultural Credit Cooperatives (TKK), which operates in Turkey to contribute to agricultural production, to encourage farmers in agricultural production by providing financial support and other agricultural supports, to meet agricultural input needs and to support the economic and social development of the society, basically aims to strengthen Turkish agriculture. This situation necessitates the tax support of TKK by the public authority. In this context, we can list the aims of the study as determining the effect of tax advantages granted to TKK on profitability performance, determining the awareness, opinions and suggestions of TKK personnel and TKK partners about the tax advantages granted to TKK. In this context, a survey study was carried out.
The tax advantages granted to TKK have been examined through Mersin Regional Union due to the opportunity to access data. In this context, the tax exemptions and exemptions granted to the TKK Mersin Regional Union for corporate tax, value added tax, banking and insurance transactions tax have a statistically significant and positive effect on the institution's net profit for the period, return on assets ratio and return on equity ratio in the 2010-2021 period. effect has been found.
In the survey study, it was concluded that the tax advantages of the TKK personnel, who participated in the survey, contributed to the financial statements of TKK, but that the TKK partners were not aware of these financial statements and tax advantages, and they did not feel the tax advantages provided economically. TKK partners want tax advantages to contribute directly to them.