Şizofreni tanılı erkek bireylerde psikotik atak ve tedavi yanıtı sonrası serum oksitosin seviyesinin kognitif fonksiyonlar ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship between serum oxytocin levels and cognitive functions in male patients with schizophrenia during psychotic episode and after treatment response
Yazar: ŞEYMA IŞIK KARAKULAK
Danışman: DOÇ. DR. HASAN KARADAĞ
Sağlık Bakanlığı / Ankara Etlik Şehir Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Neurobilişsel işlevler = Neurocognitive functions ; Sosyal biliş = Social cognition ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Giriş ve Amaç: Şizofreni; dezorganize davranışlar, dezorganize konuşma, sanrılar ve varsanılar gibi pozitif belirtiler, avolüsyon, aloji, anhedoni, duygularda küntleşme gibi negatif belirtiler ve bilişsel belirtiler olmak üzere üç alan ile karakterize, işlevsellik kaybına neden olan önemli bir ruhsal hastalıktır. Sosyal bilişsel ve nörokognitif fonksiyonlarda bozulmanın şizofreni hastalarında premorbid dönemden başlayarak hem akut dönemde hem de remisyon dönemlerinde izlendiği varsayılmakla birlikte literatürde bu konuda çelişkili bulgular mevcuttur. Oksitosin şizofreni etiyolojisinde ve semptomatolojisinde etkili olduğu düşünülen bir nöropeptitdir. Bireysel faktörler ve çevre,  oksitosin sisteminin gelişimini şekillendirir. Bazal oksitosin seviyelerinde ve sistemin reaktivitesinde önemli bireysel farklılıklar mevcuttur. Şizofreni hastalarında psikotik atak sırasında ve tedavi sonrası serum oksitosin seviyesindeki değişimi ve bunun klinik belirtiler ve bilişsel fonksiyonlardaki iyileşme ile ilişkisini inceleyen prospektif bir çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamız şizofreni tanılı erkek bireylerde psikotik atak dönemi ve antipsikotik tedavi yanıtı sonrasında serum oksitosin seviyesinin değişimini ve bunun bilişsel fonksiyonlarda iyileşme ile ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır.
Yöntem: Çalışmamız psikiyatri servisinde yatan ve ayaktan başvuran çalışmaya dahil olmayan klinik hekimleri tarafından değerlendirilen, DSM-5 tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış psikotik atakta olan hastalar (n=51) ile psikiyatrik tanı ve tedavi öyküsü olmayan gönüllü kontrollerin (n=41) katılımı ile yapılmıştır. Hastalar birinci oturumda sosyodemografik ve klinik veri formu,  Pozitif ve Negatif Sendrom Skalası (PANSS), Bilişsel Değerlendirme Görüşmesi (BDG), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), Global işlevsellik Ölçeği (GAF) ile değerlendirilmiştir. Görüşme öncesinde hastalardan 10 cc venöz kan örneği alınmıştır. Çalışmaya dahil olmayan tedavi ekibi tarafından hastaların antipsikotik tedavileri düzenlenmiş, PANSS ölçeğinde yüzde %25 gerileme tedaviye yanıt kabul edilerek, tedaviye yanıt veren hastalarla (n=33) 2. oturum planlanmıştır. Birinci ve ikinci oturum arasında hastalar ek hastalık gelişimi ve verilen medikal tedavileri açısından takip edilmiş, dışlama kriterlerini karşılayacak bir durum gelişmesi halinde hastalar 2. oturuma dahil edilmemiştir. 2. oturumda PANSS, BDG, GZOT, GAF ölçekleri ile değerlendirme yapılmıştır. Görüşme öncesinde hastalardan 10 cc venöz kan örneği alınarak önceki protokolün aynısı uygulanmıştır. Kontrol grubunda görüşme sırasında katılımcılara sosyodemografik ve klinik veri formu verilmiş, görüşme öncesinde hastalardan 10 cc venöz kan örneği alınmıştır.
Bulgular: Psikotik atak sırasında serum oksitosin seviyesinin kontrol grubuna göre daha düşük olduğu tespit edildi. Psikotik atak sırasında yapılan değerlendirmede hastaların serum oksitosin seviyesinin zihin kuramında bozulma ile ters ilişki gösterdiği, nörobilişsel fonksiyonlarda bozulma ile ilişkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı gözlendi. Antipsikotik tedaviye yanıt veren hastalarda zihin kuramı fonksiyonları ve nörobilişsel fonksiyonlarda istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler olduğu ve serum oksitosin seviyelerinde artış olduğu tespit edildi. Antipsikotik tedaviye yanıt sonrası serum oksitosin seviyesinde artışın zihin kuramı fonksiyonları ve nörokognitif fonksiyonlarda iyileşme ile ilişkili olduğu gözlendi.
Sonuç: Antipsikotik tedavinin terapötik etkinliğinin altında yatan aydınlatılmamış çok mekanizma olduğu göz önüne alındığında oksitosinerjik sistem de bu mekanizmalardan biri olabilir. Oksitosinerjik sistemin reaktivitesinin bireysel farklılıklar gösterdiği düşünüldüğünde bu mekanizma şizofreni hastalarında antipsikotik tedavilerin etkinliğinin hastalar arasında farklılık göstermesinde açıklayıcı bir mekanizma olabilir. Tüm bu hipotezlerin aydınlatılabilmesi için tedaviye yanıt veren ve vermeyen hastaların dahil edildiği, aracı mekanizmaların incelendiği çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Introduction and Objective: Schizophrenia is a significant mental illness that leads to a loss of functionality accompanied by positive symptoms such as disorganized behavior, disorganized speech, delusions, and hallucinations; negative symptoms such as avolition, alogia, anhedonia, and blunted affect; and cognitive symptoms. It is assumed that impairment in social cognitive and neurocognitive functions is observed in schizophrenia patients starting from the premorbid period and continuing through both the acute and remission phases, although conflicting findings exist in the literature. Oxytocin is a neuropeptide thought to be effective in the etiology and symptomatology of schizophrenia. There are significant individual differences in basal oxytocin levels and system reactivity. There is currently no prospective study in the literature examining changes in serum oxytocin levels and their relationship with clinical symptoms and improvement in cognitive functions during acute episodes and post-treatment in schizophrenia patients. Our study aims to investigate the change in serum oxytocin levels and its association with improvement in cognitive functions during the psychotic episode and after antipsychotic treatment response in male individuals diagnosed with schizophrenia.
Method: Our study involved patients experiencing psychotic episodes diagnosed with schizophrenia according to DSM-5 criteria (n=51), who were evaluated by clinical physicians not involved in the study. Additionally, voluntary controls without psychiatric diagnosis or treatment history (n=41) participated in the study. Patients were evaluated in the first session using sociodemographic and clinical data forms, Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), Reliability and validity of cognitive assessment interview (CAI), Global Assessment of Functioning(GAF) and Reading the Mind in the Eyes Test(RMET). Prior to the interview, venous blood samples were taken from the patients. The patients' antipsychotic treatments were adjusted by the treatment team not involved in the study, considering a 25% reduction in PANSS as a response to treatment. A second session was done with patients who responded to treatment (n=33). Between the first and second sessions, patients were monitored for the development of additional illnesses and the medical treatments provided. If a condition meeting the exclusion criteria developed, patients were not included in the second session. During the second session, assessment was conducted using the PANSS, BDG, GAF and RMET. Prior to the interview, venous blood samples were collected from the patients following the same protocol as in the previous session. For the control group, participants were given sociodemographic and clinical data forms during the interview, and venous blood samples were collected from the participants before the interview, following the same procedure as for the patients.
Results: During psychotic episodes, it was found that serum oxytocin levels were lower compared to the control group. In the assessment conducted during psychotic episodes, it was observed that the serum oxytocin levels of patients showed an inverse relationship with theory of mind impairment, while its relationship with neurocognitive function impairment was not statistically significant. Significant improvements in theory of mind functions and neurocognitive functions were observed in patients who responded to antipsychotic treatment, along with an increase in serum oxytocin levels. It was observed that the increase in serum oxytocin levels after responding to antipsychotic treatment was associated with improvements in theory of mind functions and neurocognitive functions.
Discussion and Conclusion: Considering that there are numerous underlying mechanisms behind the therapeutic efficacy of antipsychotic treatment, the oxytocinergic system could be one of these mechanisms. Given that the reactivity of the oxytocinergic system varies among individuals, this mechanism may explain differences in the effectiveness of antipsychotic treatments among schizophrenia patients. To elucidate all these hypotheses, further studies including both treatment-responsive and non-responsive patients, examining intermediary mechanisms, are needed.