Seçilmiş bazı dışmerkezli örten çift sistemlerin fotometrik ve tayfsal analizi
Photometric and spectroscopic analysis of some selected eccentric eclipsing binaries
Yazar: BERHAN SAFA AZİZOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MESUT YILMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Çift yıldızlar = Binary stars

Özet:
Bu tez çalışmasında dış merkezli BD-02 873, BD+72 780, BD+36 2509 örten çift sistemlerinin tayfsal gözlemleri yapılarak dikine hızları elde edildi. Sistemlerin tayfsal gözlemleri Ankara Üniversitesi Kreiken Rasathanesi bünyesinde bulunan T80 Prof. Dr. Berahitdin Albayrak teleskobu ve ona bağlı bulunan 105µ açıklık ve buna karşılık gelen R ~ 15000 çözünürlüklü Whoppshel tayfçekeri ile elde edildi. Sistemlere ait ışık eğrileri ise TESS veri tabanından elde edildi. Sistemlerin dikine hızları ve ışık eğrileri eş zamanlı olarak PyWD2015 programıyla analiz edilerek mutlak parametrelerine ulaşıldı. Bu çalışmada BD+72 780 sistemine ait parametreler ilk defa hesaplandı. Sistemin birinci bileşeninin kütlesi M1 = 2.021 Mʘ, ikinci bileşeninin kütlesi M2 = 1.048 Mʘ, birinci bileşene ait sıcaklık T1 = 7894 °K, ikinci bileşene ait sıcaklık T2 = 5522°K ve sistemin dış merkezliliği e = 0.0738 olarak hesaplandı. BD-02 873 sistemin birinci bileşeninin kütlesi M1 = 1.31 Mʘ, ikinci bileşeninin kütlesi M2 = 1.17 Mʘ, birinci bileşene ait sıcaklık T1 = 6059 °K, ikinci bileşene ait sıcaklık T2 = 5945°K  ve sistemin dış merkezliliği e = 0.136 olarak hesaplandı.  BD+36 2509 sistemin birinci bileşeninin kütlesi M1 = 1.93 Mʘ, ikinci bileşeninin kütlesi M2 = 1.05 Mʘ, birinci bileşene ait sıcaklık T1 = 10443 °K, ikinci bileşene ait sıcaklık T2 = 6544°K  ve sistemin dış merkezliliği e = 0.1384 olarak hesaplandı.

Abstract:
In this thesis, the radial velocities of the eccentric eclipsing binary systems BD-02 873, BD+72 780, BD+36 2509 were obtained. Spectral observations of the system were carried out using the Whopshell spectrograph with 105µ aperture (R~ 15000) attached to the Prof.  Dr. Berahitdin Albayrak telescope at the Ankara University Kreiken Observatory. Photometric data of the systems were obtained from the TESS database. The absolute parameters of systems were obtained by the simultaneous analyses of radial velocities and light curves using the PyWD2015 program. The parameters of BD+72 780 were obtained for the first time in this thesis study. The masses of the primary and secondary components were determined as M1 = 2.021 Mʘ and M2 = 1.048 Mʘ, respectively, while the temperatures were obtained as T1 = 7894 °K and T2 = 5522°K, respectively. The eccentricity of system was found as  e = 0.0738. The masses of the primary and secondary components of BD-02 873 were derived as  M1 = 1.31 Mʘ and M2 = 1.17 Mʘ, respectively, while the temperatures were obtained as T1 = 5945 °K and T2 = 6059°K. The eccentricity of system was found as  e = 0.136. The masses of the primary and secomndary components of BD+36 2509 were calculated as M1 = 1.93 Mʘ and M2 = 1.05 Mʘ, respectively, while the temperatures were obtained as  T1 =10443 °K and T2 = 6544°K. The eccentricity of system was found as  e = 0.1384.