Otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuklarda farklı hazırlayıcı türlerinin duygu tanıma üzerindeki etkisi
The effect of different prime types on emotion recognition in diagnosed with autism spectrum disorder
Yazar: ATA CANTÜRK DOĞRUL
Danışman: PROF. DR. BANU CANGÖZ
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu tanıma = Emotion recognition ; Hastalar = Patients ; Olumlu hazırlama = Positive priming ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı; iki farklı modalitede (görsel ve işitsel) sunulan hazırlayıcıların temsil ettiği duygu türü ile sosyal iletişimin önemli unsurlarından biri olan yüzdeki duygunun birbirleri ile uyumlu olup olmamasının yüzdeki duyguyu tanıma kararı üzerindeki etkisini birbirini tamamlayıcı nitelikte iki deneyle incelemektir.
Deney 1, 13 OSB'li (14 erkek, 1 kız; x̄yaş=8.23, SS.=1.87) ve 15 sağlıklı (8 erkek, 7 kız; x̄yaş=9.00, SS.=1.81); Deney 2, 12 OSB'li (11 erkek, 1 kız; x̄yaş=9.25, SS.=1.71) ve 16 sağlıklı (8 erkek, 8 kız; x̄yaş=10.06, SS.=1.73) gönüllü çocuk katılımcıyla yürütülmüştür. Katılımcılar Ankara'da MEB'e bağlı ilköğretim okullarında eğitim görmekte olup; sağlıklı katılımcılar standart eğitime, OSB'li katılımcılar ise kaynaştırma eğitimine devam eden ve özel eğitim desteği alan çocuklardan oluşmaktadır. Çalışma yarı yapılandırılmış psikiyatrik görüşme ve değerlendirme (ÇDŞG-ŞY-T), tarama testlerinin (ÇODÖ, RSPM, PRKT) uygulanması ve deney olmak üzere üç aşamadan oluşmuş ve farklı oturumlarda uygulanmıştır. Yüzdeki Duygu Kararı Görevi'nde (YDKG) katılımcılardan görsel (Deney 1) ya da işitsel (Deney 2) olarak sunulan duygusal hazırlayıcıların ardından sunulan insan yüzlerinin duygu içerip içermediğine "EVET/HAYIR" şeklinde karar vermeleri istenmektedir.
Deney 1 ve 2'den elde edilen verilerin analizinde tepki süresi ve doğruluk oranı için iki ayrı 2 (Grup: OSB ve Sağlıklı) x 3 (Hazırlayıcı Türü: Mutlu, Üzgün, Nötr) x 2 (Hedef Türü: Mutlu, Üzgün) son iki faktörde tekrar ölçümlü karma ANOVA uygulanmıştır.
Deney 1'in bulgularına göre, YDKG'da OSB'li katılımcıların sağlıklı katılımcılara göre daha uzun sürede tepki verdiği ve doğruluk oranının düşük olduğu görülmüştür. Her iki grupta da hedef yüz mutlu olduğunda üzgün olduğu koşula göre daha hızlı ve doğru tepki görülmüştür. Ayrıca hazırlayıcı ile hedef uyarıcının duygusu aynı olduğunda, beklenen uyumluluk etkisi görülmemiştir.
Deney 2'de de Deney 1'de olduğu gibi gruplararasında yüzdeki duyguyu tanıma kararı ve hedefin mutlu olması durumundaki avantaj tekrarlanırken; OSB'li katılımcılarda en uzun tepki süresi hazırlayıcı, üzgün işitsel uyarıcı olduğunda görülmüştür. Uyumluluk etkisi Deney 2'de de bulunmamıştır.
Sonuçta, duygusal hazırlamanın duygu tanıma güçlüğü olduğu bilinen OSB'li çocuklar ile sağlıklı çocukların duygusal yüz tanıma performansı üzerinde etkili olmadığı, buna karşın OSB'li çocuklarda işitsel üzgün hazırlayıcıların yüzden duygu tanımayı olumsuz yönde etkilediği gösterilmiştir.

Abstract:
This study examines the effect of the congruency of different prime modalities (visual and aural) and facial emotion, which is the fundamental component of social communication, in the facial affective recognition decision.
Experiment 1 was carried out with 13 children with ASD (14 boys, 1 girls; x̄ age = 8.23, SD. = 1.87) and 15 healthy children (8 boys, 7 girls; x̄ age = 9.00, SD. = 1.81). The second experiment was carried out with 12 children with mild ASD (11 boys, 1 girls; x̄ age = 9.25, SD = 1.71) and 16 healthy children (8 boys, 8 girls; x̄ age = 10.06, SD. = 1.73). 
The participants of the current study attend primary schools affiliated to the Ministry of National Education in Ankara. The healthy participants were children getting standard education, while participants with ASD were getting inclusive education and receiving special needs education support. The studies were composed of three stages implemented in different sessions: Semi-structured psychiatric interview and assessment (K-SADS-PL), screening tests (CARS, RSPM, PPVT), and experiment. In the Facial Affective Decision Task (FADT), first the visual (Experiment 1) or aural (Experiment 2) emotion priming was employed. Then, the participants were asked to decide "YES / NO" in whether the presented human faces contain emotions. 
In the analysis of the data obtained from Experiments 1 and 2, two separate 2 (Group: ASD and Healthy) x 3 (Priming Type: Happy, Sad, Neutral) x 2 (Target Type: Happy, Sad) three-factor mixed ANOVAs (one between- and two within-subjects factors) were conducted.
The results of Experiment 1 indicated that the participants with ASD had longer reaction time and lower accuracy rate than the healthy participants on the FADT. In both groups, when the target face was happy, the reaction was faster and more accurate than the sad face. Also, the expected congruency effect was not observed when the emotion of the stimulus and target stimulus was the same.
In Experiment 2, as observed in Experiment 1, the difference between groups and the advantage of the happy face was repeated. The longest response time in ASD participants was seen when the sad aural stimulus was used as priming. The congruency effect was not found in Experiment 2, either.
In conclusion, emotional priming did not affect the emotional facial recognition performance of healthy children and children with ASD who have emotion recognition difficulties. On the other hand, aural priming affects facial emotion recognition performance, negatively, in children with ASD.