X, Y ve Z kuşağındaki dindar bireylerin anne, baba ve aile algısının incelenmesi
Examinig the perception of mother, father and family of religious individuals in generations X, Y and Z
Yazar: FATMA BETÜL KARABİNA
Danışman: DOÇ. DR. GÜLÜŞAN GÖCEN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Psikolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile = Family ; Annelik = Motherhood ; Babalık = Fatherhood ; Dindarlık = Religiousness ; Kuşaklar = Generations

Özet:
Bu araştırmanın amacı X, Y ve Z kuşağındaki dindar bireylerin anne, baba ve aile kavramlarına ilişkin metaforik algılarının belirlenmesidir. Nitel araştırma yöntemi kullanılan bu çalışmada olgubilim (fenomenoloji) deseninden yararlanılmış, katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme çeşitlerinden kartopu (zincir) örnekleme ve ölçüt örnekleme tercih edilmiştir. Araştırma grubu İstanbul ve Erzincan'da yaşayan, X (43-57 yaş), Y (23-42 yaş) ve Z (18-22 yaş) kuşağına mensup, 600 kişiden oluşmaktadır. Her bir kuşakta 100'ü kadın, 100'ü erkek olmak üzere dindar olduklarını beyan eden 200 kişi yer almaktadır. Araştırma verileri "Anne/Baba/Aile… benzer. Çünkü…" cümlelerini içeren bir form aracılığıyla toplanmış, 2021 yılında pandemi sebebiyle online elde edilen veriler içerik analiziyle yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda anne algısına ilişkin en fazla "cennet, güneş ve melek" metaforları kullanılırken, baba algısına dair en sık "dağ" metaforu, aile algısına yönelik ise en fazla "ağaç" metaforu kullanılmıştır. Tüm kuşaklarda anne "Tüm Güzellikleri İçinde Barındıran/Yaşama Değer Katan, Koruyucu, Yaşamın Vazgeçilmez Unsuru ve Eğitici" olarak tanımlanmakla birlikte X kuşağında "Olumsuz" yönüyle, Y ve Z kuşağında ise "Rehber ve Otoriter" yönleriyle de tanımlanmıştır. "Baba" kavramı "Güçlü ve Koruyucu, Yol Gösterici, Azimli ve Çalışkan, Yaşamın Vazgeçilmez Unsuru, Otoriter" olarak tanımlanmakla beraber Z kuşağında ek olarak "Olumsuz" yönüyle, Y kuşağında ise hem "Tüm Güzellikleri İçinde Barındıran/Yaşama Değer Katan" hem de "Olumsuz" yönüyle nitelendirilmiştir. Aile kavramıysa tüm kuşaklarda "Ayrılmaz Bir Bütün, Huzur Kaynağı, Yaşamın Temel Kaynağı, Koruyucu, Toplumun Özü" ve "Olumsuz" yönüyle ele alınırken, yalnızca Z kuşağı tarafından toplumun özü olarak nitelendirilmemiştir. 
Anahtar Kelimeler: Aile, Anne, Baba, Dindarlık, X Kuşağı, Y Kuşağı, Z Kuşağı

Abstract:
The aim of this study is to determine the metaphorical perceptions of religious individuals in the X, Y and Z generation regarding the concepts of mother, father and family. Phenomenology, one of the qualitative research methods, was used in this study. In the determination of the participants, snowball (chain) sampling and criterion sampling were preferred among the purposeful sampling types. The research group consists of 600 people from X (43-57 years old), Y (23-42 years old) and Z (18-22 years old) generations living in Istanbul and Erzincan. In each generation, there are 200 people, 100 women and 100 men, who declare that they are religious. Research data were collected through a form such as "Mother/Father/Family… similar. Because…" containing sentences. The data obtained online due to the pandemic in 2021 were interpreted with content analysis. As a result of the research, while the metaphors of "heaven, sun and angel" were used the most for the perception of the mother, the metaphor of "mountain" was used the most for the perception of the father, and the metaphor of the "tree" was used the most for the perception of the family. In all generations, although the mother is defined as "Containing All the Beauties/Adding Value to Life, Protector, Indispensable Element of Life and Educator", it is also defined with its negative aspect in the X generation, and with its "Guide and Authoritarian" aspects in the Y and Z generations. The concept of "Father" has been defined as "Strong and Protective, Guiding, Determined and Hardworking, Indispensable Element of Life, Authoritarian". In addition, the Z generation is characterized by its negative aspect, while the Y generation is characterized by both "Containing All the Beauties/Adding Value to Life" and negative aspects. The concept of family, on the other hand, has been handled in all generations with its negative aspects as "An Inseparable Whole, Source of Peace, Fundamental Source of Life, Protector, Essence of Society", but it has not been characterized as the essence of society by the Z generation alone. 
Keywords: Family, Mother, Father, Religiosity, Generation X, Generation Y, Generation Z