Sovyet dönemi konutlarında mekansal dönüşüm süreci: Moskova örneği /
Yazar: NERMİN AZİZZADE JULAR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMEL AKIN
Atılım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Dönüşüm = Transformation ; Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Konut = Dwelling house ; Konut alanları = Housing lands ; Konut tasarımı = Housing design ; Konut üretimi = Housing production ; Mekansal değişim = Spatial change ; Rusya-Moskova = Russia-Moscow ; Sosyal değişme = Social change ; Sovyetler Birliği = Soviet Union

Özet:
Bu çalıĢmada, konut yapılarında mekânsal dönüĢüm süreci, toplumsal değiĢim
sürecindeki politik yapılanma temelinde incelenmektedir. Çarlık dönemi, sosyalist
dönem (Sovyetler Birliği) ve kapitalist dönem (bugünkü Rusya) olarak birbirinden
çok 3 farklı rejimi ardı ardına yaĢaması ve her dönemin konutlarının zengin
örneklerinin mevcut olması nedeniyle, araĢtırma için Moskova kenti seçilmiĢtir.
Sadece 3 farklı rejim değil, aynı zamanda sosyalist dönemde farklı sosyo-ekonomik
uygulamalar söz konusudur. Bu nedenle, konutların mekânsal dönüĢüm süreci, çarlık
döneminden günümüze kadarki süreçte, politik yapılanmanın farklılaĢtığı dönemler
altında irdelenmiĢtir.
1917 Devrim‟i öncesi Çarlık Rusya‟sı, 1917-1991 arası sosyalist dönemde
Lenin, Stalin, KruĢçev, Brejnev ve Gorbaçov dönemleri ve 1991‟den günümüze
kadarki kapitalist dönemde Moskova‟da konut üretimi ve seçilen konutların
mekânsal biçimlenmeleri irdelenmiĢtir. Çarlık Rusya‟sı ve Sovyetler döneminde inĢa
edilen konutların günümüzdeki durumları saptanarak mekânsal dönüĢüm süreçleri
değerlendirilmiĢtir.
Dokümantasyon ve yerinde gözlemlerle belgeler değerlendirilmiĢ, her dönem
Moskova‟da konut üretimi ve günümüzdeki mevcut konutların içerisinden seçilen
konutların mekânsal analizleri yapılmıĢtır. Ayrıca, günümüzde Çar Dönemi ve
Sovyetler Birliği‟nden kalan (Komün evleri, Stalinkalar ve KruĢçevkalar) konutlarda
yaĢayan 50 farklı kiĢi üzerinde yüz yüze anket uygulanmıĢtır.
Anahtar Kelimeler : Sovyetler Birliği, Moskova, Konut, Mekân-Politik
Yapılanma-Ġktidar ĠliĢkisi, Mekânsal DönüĢüm

Abstract:
In this study, the spatial transformation process in housing construction is
investigated on the basis of political restructuring during a social change
process. Moscow is chosen for this research, because the city got through Tsarist era,
the socialist period (Soviet Union) and the capitalist period (present Russia), three
different regimes consecutively and there are lots of examples of housing for each
period.. Not only 3 different regimes, but also different socio-economic practices
during the socialist period are discussed. Therefore, the spatial transformation process
of housing, from tsarist era to present is examined according to the periods of
different political structures.
Tsarist Russia before 1917 revolution, Lenin, Stalin, Khrushchev, Brezhnev
and Gorbachev eras during socialist period from 1917 to 1991, and the capitalist
period from 1991 to present ; housing construction in Moscow and the spatial
configuration of the selected buildings are discussed. Current status of housing built
during Tsarist Russia and the Soviet period is detected and its spatial transformation
process is evaluated.
The documents are reviewed through documentation and on site observation.
The spatial analysis is done for the housing construction of each period in Moscow
and for the selected residences from the currently available residences. Furthermore,
a face to face survey is conducted with 50 people who are still living
in houses from the Tsar era and from the Soviet Union Era (commune houses, shops
and Khrushchev are Stalinka)
Key words: The Soviet Union, Moscow, Residential, Space-Political
Restructuring-Power Relation, Spatial Transformation