Hipertansiyonu olan yaşlılara yönelik eğitimin yaşam kalitesi, ilaca uyum ve hipertansiyon yönetimine etkisi
The effect of education on hypertensive elderly in people quality of life, medication adherence and hypertension management
Yazar: MERVE KOLCU
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ERGÜN
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Geriatri = Geriatrics ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hipertansiyon = Hypertension ; Hipertansiyon = Hypertension ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Hipertansiyon 65 yaş ve üzeri bireylerin yarısından fazlasında ciddi bir sağlık sorunudur. Yapılan birçok çalışmada hipertansiyonun erken dönemde saptanması ve komplikasyonların önlenmesinde hemşirenin aktif olarak yer alacağı hipertansiyon yönetiminin önemi üzerinde durulmuştur. Bu çalışma hipertansiyonu olan yaşlılara yönelik eğitimin, yaşam kalitesi, ilaca uyum ve hipertansiyon yönetimine etkisini belirlemek amacıyla, ön test - son test randomize kontrollü çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya Şubat - Ağustos 2015 tarihleri arasında iki huzurevinde 74 hipertansif yaşlı birey (girişim grubu=37, kontrol grubu=37) dahil edilmiştir. Girişim grubundaki yaşlılara toplam 20 hafta süren sağlık eğitimi ve motivasyon görüşmelerinden oluşan eğitim programı uygulanmıştır. Veriler tanımlayıcı form, yaşam kalitesi ölçeği (SF-36) ve Morisky tedavi uyum ölçeği ile toplanmış, kan basıncı,  antropometrik ve biyokimyasal ölçümler yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki kare testi, Wilcoxon işaret testi ve Mann-Whitney U testi kullanılmıştır. Çalışma bulguları son testte girişim grubunun sistolik ve diastolik kan basıncı,  total kolesterol düzeylerinin kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düşük olduğunu göstermiştir. Son testte girişim grubundaki yaşlı bireylerin yaşam kalitesinin vitalite dışındaki tüm alt boyut puanları, hipertansiyon bilgi puanı ve tedaviye uyumu yüksek olanların oranı kontrol grubundan yüksektir. Ayrıca girişim grubunun beden kitle indeksi, kilo, bel çevresi, kalça çevresi ve kan şekeri son test puan ortalamaları ön testten düşüktür. Sonuç olarak bu çalışma kapsamında uygulanan Hipertansiyon Yönetim Programı yaşlı bireylerle çalışan hemşirelere rehber olacak etkili bir program örneği sunmaktadır.

Abstract:
Hypertension is a serious health problem in over half of population over 65 years old. Many studies emphasize nurses' crucial role in hypertension management to diagnose hypertension early and prevent complications. This randomized study with a pretest-posttest control group was conducted to determine the effect of education on hypertensive elderly people's quality of life (QOL), medication adherence and hypertension management. It was conducted in two nursing homes in February-August 2015 and included 74 hypertensive elderly people (experimental/control groups=37-37). Education lasting 20 weeks and including health education and motivational interviews was given to the experimental group. Data were collected using a descriptive form, the QOL scale (SF-36) and the Morisky medication adherence scale. Blood pressure, anthropometric and biochemical measurements were also performed. Data were analyzed using chi square, Wilcoxon signed-rank and Mann-Whitney U tests. This study found in posttest that the experimental group's systolic and diastolic blood pressure, total cholesterol and LDL levels were significantly lower in posttest than those of the control group. The experimental group's posttest QOL scores in all sub dimensions except vitality, HDL cholesterols, hypertension knowledge and medication adherence were higher than those of the control group. The body mass index, weight, waist and hip circumference and blood sugar posttest scores of the experimental group were lower than pre-test scores. This hypertension management program is an effective guide for nurses working with elderly people.