Otel işletmelerinde dinamik yetenekler, hizmet inovasyonu ve performans ilişkisi: Çevresel belirsizlik ve örgütsel yapının rolü
The relationship between dynamic capabilities, service innovation and performance in hotels: The role of environmental uncertainty and organizational structure
Yazar: CEMAL ARTUN
Danışman: PROF. DR. UMUT AVCI
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamik yetenekler = Dynamic capabilities ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Otel hizmetleri = Hotel services ; Otel işletmeciliği = Hotel business ; Oteller = Hotels ; Performans = Performance ; Çevresel belirsizlik = Environmental uncertainty ; Örgüt yapısı = Organizational structure ; İnovasyon = Innovation

Özet:
1990'lı yılların sonundan itibaren işletme çevresinde değişimin hızının artması ile birlikte "dinamik yetenekler" olgusu ön plana çıkmaya başlamıştır. Bu çalışmada, 1990'lı yılların sonundan itibaren çevresel değişim hızının ve hatta türbülansın etkisiyle stratejik yönetim literatüründe önemli yer teşkil etmeye başlayan "dinamik yetenekler" konusu otellerin iç ve dış çevresel koşulları dikkate alınarak incelenmiştir. Dinamik yetenekler işletmelere, çevresel değişimi dikkate aldığı için yenilik yapma konusunda önemli avantajlar sağlamaktadır. Dinamik yeteneklerin işletmelere sürdürülebilir rekabet avantajı sağlama sürecindeki bir diğer faydası da performanslarını geliştirmesidir. Bu çalışmada, öncelikle dinamik yeteneklerin otellerin hizmet inovasyonu ve işletme performansı üzerinde etkisi olup olmadığı irdelenmiştir. Nitekim, farklı sektörlerde dinamik yeteneklerin inovasyonu ve performansını arttırdığına yönelik çok sayıda araştırma söz konusudur. Dolayısıyla, dinamik yeteneklerin, işletmelerin inovasyon ve performans üzerindeki etkisi üzerinde yer alan çok sayıda değişkenden bahsetmek mümkündür. Bunların bir kısmı işletmenin "iç çevresi" ile bir kısmı ise "dış çevresi" ile ilgilidir. Bu çalışmada, bir iç çevre değişkeni olarak "örgütsel yapının" dinamik yetenekler-performans ilişkisi üzerindeki düzenleyici etkisi test edilmiştir. Bu kapsamda, örgütsel yapı "organik örgüt" özelliği göz önüne alınarak ölçülmüştür. Dış çevrenin, rolünü belirlemek için "rekabetçi belirsizlik" algısı üzerinde durulmuştur. Bu amaçla, "rekabetçi belirsizlik" algısının dinamik yetenekler-performans ilişkisi üzerindeki düzenleyici etkisi test edilmiştir.
Bu çalışmanın yöntemi saha çalışmasıdır (survey). Araştırmanın evrenini Türkiye'deki 3 yıl ve daha üzeri faaliyet gösteren oteller oluşturmaktadır. Araştırma verileri 4 ve 5 yıldız otellerden anket tekniğiyle toplanmıştır. Veriler, anket tekniği ile 190 otel yöneticisinden toplanmıştır. PLS-SEM tekniği ile çalışmanın kavramsal modelinde yer alan ilişkiler analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, dinamik yeteneklerin hizmet inovasyonu ve performans  üzerinde anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir. Çalışmada, hizmet inovasyonunun dinamik yetenekler ve performans arasındaki ilişkide aracılık rolü olduğu belirlenmiştir. Rekabetçi belirsizlik algısı ve örgütsel yapının ise, dinamik yetenekler ve performans arasındaki ilişkide  
düzenleyici etkisi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular, literatürdeki tartışmaları göz önünde bulundurarak dinamik yetenekler, hizmet inovasyonu ve oteller açısından değerlendirilmiştir.

Abstract:
Dynamic capabilities has come into prominence with the increasing rate of change in the business environment since the late 1990s. In this study, the dynamic capabilities which have become an important place in the strategic management literature with the effect of the speed of environmental change and even turbulence since the late 1990s have been examined by taking into account the internal and external environmental conditions of hotels. Dynamic capabilities provide considerable advantages for business on the subject of innovation, as they take the environmental change into consideration. Another advantage of dynamic capabilities is to improve their performance in the process of providing sustainable competitive advantage to business. In this study, first of all, it is examined whether dynamic capabilities have an effect on service innovation and performance of hotels. In fact, there are lots of studies from different industries indicating that dynamic capabilities increase the innovation and performance. That is why; it is possible to state that there are lots of variables about the impact of dynamic capabilities on the innovation and performance of the business. Some of them are related to the internal environment while some are related to the external environment. In this study, as an internal environment variable, the moderating effects of the organizational structure on the dynamic capabilities-performance relationship was tested. Within this scope, organizational structure was determined by taking feature of organic organization into consideration. To determine the role of the external environment, the perception of competitive uncertainty was emphasized. For this purpose, the moderating effect of the perception of competitive uncertainty on the dynamic capabilities-performance relationship was tested.
The method of this study is fieldwork (survey). The research population is consisted of hotels carrying on business in Turkey for three and more years. The research data were collected from 4 and 5 star hotels with the questionnaire technique. Data were obtained from hotel managers working in different hotels with data collection tool. The relations in the conceptual model were analyzed by PLS-SEM technique. At the result of the analysis, it had been determined that the dynamic capabilities have a singificant impact on service innovation and performance. In the study, the meadting  
role of service innovation on the relationship between dynamic capabilities and performance was determined. It was concluded that competitive uncertainty perception and organizational structure had no moderating effect on the relationship between dynamic capabilities and performance. The findings were evaluated in terms of dynamic capabilities, service innovation and hotel in consideration of the discussions in the literature.