Antalya'da yaşayan bireylerden sağlanan anne sütlerinde bazı klorlu hidrokarbon pestisit ve poliklorlanmış bifenillerin kalıntı düzeylerinin belirlenmesi
Determination of organochlorine pesticide and polychlorinated biphenyle (PCBs) concentrations in human milk from antalya
Yazar: ÇİĞDEM YELKEN
Danışman: PROF. DR. İSMET ÇOK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
20.yüzyılda,zehirli kimyasalların üretim ve kullanımı hızlı bir şekilde artış gösterdi. Binlerce kimyasal çevreye yayıldı. Aralarında,Kalıcı Organik Klorlu Pestisitler(OCP) ve poliklorlanmış bifeniller (PCB'ler), Kalıcı Organik Kirleticiler'in (KOK) en önemli gruplarındandır ve bu bileşiklerin çoğu büyük miktarlarda kullanılmıştır yada kullanılmaya devam ediyor ve çevresel kalıcılıklarına bağlı olarak,biyoakümüle ve biomagnifike olabilmektedirler. Bu kimyasallara akut yada kronik maruziyet,geniş bir yan etki profiliyle ilişkilendirilebilir. OCP'ler 1940-1950'lerde büyük miktarlarda üretildi ve dünyadaki üretimi yıldan yıla artış gösterdi. Türkiye'de, OCP'ler 1945'de zararlılara karşı kullanılmaya başlandı. Bu kimyasallar özellikle 1960'lı ve 1970'li yıllarda,1983 yılındaki kullanımları kısıtlanana kadar büyük miktarlarda kullanıldı. OCP'lerin çeşitli dokulardaki kalıntı düzeyleri Türkiye'de 1976'dan bu yana belli zaman aralıklarında bölgesel araştırmalar yürütülerek izlenmeye çalışılmıştır. PCB'ler ticari olarak ilk kez 1929'da üretildi ve PCB'lerin çevredeki varlığı hakkındaki endişeler 1960'larda başladı. Biyoakümülasyon ve toksisite nedeniyle, bu kimyasalların çeşitli amaçlar için kullanımları 1970'lerin başlarından beri pek çok ülkede kısıtlandı yada yasaklandı. PCBler'in kapalı sistemlerde kullanımı Türkiye'de 1996'dan sonra kısıtlandı ve yasaklandı. Türkiye'de insanda ve çevrede PCB kontaminasyon düzeylerini gösteren çok sınırlı veri mevcutturBu çalışma Antalya şehrinden elde edilen anne sütü örneklerinde bazı OCP'lerin ve indicator PCB'lerin miktarlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla,OCP ve PCB kontaminasyon düzeyleri Antalya'da en az 5 yıldır yaşayan sağlıklı bireylerden elde edilen 100 anne sütü örneğinde internal standart olarak aldrin ve GC-ECD analizi kullanılarak belirlendi.Değerler, alfa-BHC (0.001), beta-BHC (0.150 ? 0.492) gama-BHC (0.008 ? 0.023), HCB (0.039 ? 0.054), heptaklor epoksit (0.039 ? 0.054), p,p'-DDE (1.062 ? 0.689), ve p,p'-DDT (0.256 ? 0.348)(yağ:(ppm)) olarak saptandı. Yedi major kalıcı PCB konjenerinin düzeyleri PCB 28,52, 101, 118, 138, 153 and 180 için sırasıyla1147,96 ? 427.9, 722,58 ? 384, 565,94 ? 270.9, 1238,38 ? 715.9, 5712,22 ? 2293.7, 1136,4 ? 5503 ve 6675 ? 3149 pg\g yağ olarak ölçüldü. Antalya şehrinde yaşayan insanlarda OCP ve PCB kontaminasyonunu gösteren ulusal bir veri bulunmamaktadır. Bu çalışmanın sonuçları bu konudaki ilk verileri sağlamaktadır. Diğer açıdan, çalışmanın sonuçları Türkiye'de farklı kaynaklardaki PCB kontaminasyonu hakkında katkı sağlaması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
During the twentieth century, production and use of toxic chemicals has increased rapidly thousands of chemicals have been introduced into the environment. Among them, Persistent Organochlorine pesticides (OCPs) and polychlorinated biphenyls (PCBs) are the more important groups of Persistent Organic Pollutants (POPs) and many of these compounds have been or continue to be used in large quantities and, due to their environmental persistence, have the ability to bioaccumulate and biomagnify. Exposure to these chemicals, either acute or chronic, can be associated with a wide range of adverse health effects .OCPs were produced in large number in the 1940-1950s and global production increased year by year. In Turkey, OCPs have been started to used against to pests in 1945, large quantities of these chemicals were used during 1960s and 1970s, and since 1983 usage of these chemicals. OCP residues have been monitored in the Turkish population by carrying out regional surveys at given time intervals since 1976 in Turkey . PCBs were first manufactured commercially in 1929 and concern about the presence of PCBs in environment began in the 1960s. Because of the bioaccumulation and toxicity, usage of these chemicals for different purposes has been restricted or banned in most countries, since the beginning of the 1970?s. PCBs are restricted for use in closed systems and banned after 1996 in Turkey. There are very limited data of PCB contamination levels both in humans and environment in Turkey.This study aims to determine the amount of some OCPs and indicator PCBs in human milk samples obtained from Antalya city. For this purpose, OCP and PCB contamination levels were determined in 100 human milk samples from healthy donors living in Antalya for at least 5 years by GC-ECD analysis with aldrin as internal standard. Alpha-BHC (0.001), beta-BHC (0.150 ? 0.492) gamma-BHC (0.008 ? 0.023), HCB (0.039 ? 0.054), heptachlor epoxide (0.039 ? 0.054), p,p?-DDE (1.062 ? 0.689), and p,p?-DDT (0.256 ? 0.348), expressed on a fat basis (ppm), could be detected. The levels of seven major persistent PCB congeners were measured as 1147,96 ? 427.9,722,58 ? 384,565,94 ? 270.9,1238,38 ? 715.9,5712,22 ? 2293.7,1136,4 ? 5503 ve 6675 ? 3149 pg\ g fat for PCB 28, 52, 101, 118, 138, 153 and 180,respectivelly. There have been no national docunemtation for OCP and PCB contamination in human who lived in Antalya city. Results of this study will be provivedfirst data about this issue. On the other hand the results of this study are considered important in terms of providing baseline data from a different source PCB contamination in Turkey.