Denizyolu taşımacılığı ile Türkiye ekonomisi arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi
The econometric analysis of the relationship between Turkish economy with maritime transport
Yazar: SELİN TÖRE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM KİREN GÜRLER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ulaşım = Transportation
Dizin: Deniz yolu taşımacılığı = Sea transportation ; Ekonometri = Econometrics ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonomik etki = Economic effect ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Taşımacılık = Transportation ; Türk ekonomisi = Turkish economy ; Zaman serileri = Time series ; Zaman serileri analizi = Time series analysis

Özet:
1980 yılında başlayan globalleşme ile uluslararası ticaret önem arz etmeye başlamıştır. Uluslararası piyasalarda oluşan pazar anlayışı beraberinde 'taşıma' ihtiyacını da getiriştir. Tek seferde büyük tonajlı yükleri taşıması sayesinde denizyolu taşımacılığı ölçek ekonomisi oluşturmuş ve günümüzde en çok tercih edilen taşımacılık sistemi olmuştur. Bu sebeple ticaretin canlanması ile denizyolu taşımacılığı paralel olarak hareket etmektedir. Bu sebeple ekonomi ile denizyolu taşımacılığı arasında paralel bir ilişki olması beklenmektedir. Dünya ve Türkiye ekonomisinde yapısal kırılmaya yol açan 1973 ve 1979 Petrol Krizi, 1989 Finansal Krizi, 1997 Asya Krizi gibi krizler incelendiğinde paralel olarak denizyolu ticaretinde de benzer düşüşler yaşandığı gözlemlenmiştir.
Ekonomik gelişmişliği gösteren çeşitli envanterlerden biri olan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve Türkiye denizyolu ticareti temsili için küçük tonajlı kuru yük gemileri tercih edilerek aralarındaki ilişki analiz edilmiştir. Küçük tonajlı kuru yük gemiciliğinin seçim amacı, kuru yüklerin diğer yüklerden çok daha pazar payının olması ve buna ilaveten düzensiz hat taşımacılığın talep dalgalanmalarını daha net ifade edebilecek olmasıdır.  
Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisi ve denizyolu taşımacılığı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Böylece, Türkiye için kritik bir öneme sahip olan denizyolu taşımacılığına yönlendirilecek yatırımlar daha rahat belirlenebilecektir. Bu amaçla, 2008:1-2016-02 tarihleri için ÜFE verileri Türkiye İstatistik Kurumu'ndan (TÜİK), Türkiye küçük tonajlı kuru yük gemileri için veri seti ise İSTFİX tarafından sağlanmıştır. Türkiye Ekonomisi ile denizyolu taşımacılığı arasındaki ilişkinin analizi VAR modeli kullanılmıştır. Kullanılan var modelinden yola çıkarak Granger nedensellik analizi yapılmış ve İSTFİX serisinin ÜFE serininin nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
With the globalization that started in 1980, international trade started to be important. The understanding of the market in international markets has brought along the need for 'transportation'.  Thanks to the transportation of large tonnage loads at one time, maritime transportation has created economies of scale and has become the most preferred transportation system today. Therefore, maritime transport is in parallel with the revival of trade. Therefore, a parallel relationship is expected between the economy and maritime transport. And 1973 and 1979 world oil crisis that led to structural breaks in Turkey's economy, 1989 Financial Crisis, 1997 in maritime trade in parallel when crises such as the Asian crisis has been observed that examined experienced similar declines.
Economic development is one of several inventory showing the Producer Price Index and the preference for dry cargo ships of small tonnage Turkey representative of maritime trade relations between them were analyzed. The choice of small tonnage dry cargo shipping is that dry cargo has a much higher market share than other cargoes, and that irregular line transport can more clearly express demand fluctuations.
The aim of this study was to determine the relationship between Turkey's economy and maritime transport. Thus, the investments will be directed to maritime transport which has a critical importance for Turkey can be identified more easily. For this purpose, 2008: 1-2016-02 dates for PPI data from the Turkey Statistical Institute (TUIK), Turkey and the data set for small tonnage of dry cargo vessels provided by İSTFİX. Analysis of the relationship between Turkey and maritime transport with the economy VAR model was used. Based on the var model used, Granger causality analysis was conducted and it was concluded that ISTFIX series was the cause of PPI series.