Türkiye'de cari işlemler hesabı ile sermaye hesabı arasındaki nedensellik ilişkisi
The causality relationship between current account and capital account in Turkey
Yazar: OKTAY ÇAĞATAY
Danışman: DOÇ. DR. LÜTFİ ERDEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics
Dizin: Cari işlemler = Current accounts ; Cari işlemler dengesi = Current account balance ; Nedensellik = Causality ; Sermaye akımları = Capital flows ; Yabancı sermaye = Foreign capital ; Yabancı sermaye yatırımları = Foreign capital investments

Özet:
Küreselleşme olgusunun ortaya çıktığı ve sermaye hareketlerinin dünya ölçeğinde serbest dolaşımına izin verildiği 1990 sonrası dönemde, iç piyasalarında gerekli koşulları sağlamadan piyasalarını dışarıya açan birçok gelişmekte olan ülke ödemeler dengesi kalemlerinde sorunlar yaşamış ve krizlere karşılaşmışlardır. Krizlerin başlıca nedeni yoğun sermaye hareketleri ve oluşan cari işlemler açıklarıdır. Burada iki türlü senaryo oluşturulabilmektedir. Yoğun sermaye girişleri sonucu cari işlemler hesabı açık verebileceği gibi, mevcut cari açıkların finansmanı için de sermaye talebi olabilmektedir. Nedenselliğin yönü ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre farklılık gösterebilmektedir. Burada sermaye hesabı ile cari işlemler hesabı arasındaki ilişki önem arz etmektedir. Bu amaçla, bu çalışma gelişmekte olan bir ülke olan Türkiye'nin cari işlemler hesabı ile sermaye hesabı arasındaki nedensellik ilişkisini incelenmektedir. Bunun için 1992-2009 yıllarına ait aylık veriler kullanılarak VAR analizi yapılmıştır. Söz konusu iki değişkenin arasındaki ilişki haricinde cari işlemler ile sermaye alt hesapları arasındaki ve yine cari işlemler hesabı ile sıcak para ve kısa vadeli yabancı sermaye hesabı arasındaki ilişkiler de incelenmektedir. Bulgular Türkiye'de nedensellik ilişkisinin sermaye hesabından cari işlemler hesabına doğru olduğunu ortaya koymaktadır. Portföy yatırımları cari işlemler hesabını etkilerken, diğer sermaye alt hesabı olan diğer yatırımlar ile cari işlemler arasında ilişki görülememektedir. Son olarak, sıcak paradan cari işlemlere doğru bir ilişki görülürken kısa vadeli sermaye ile cari işlemler hesabı arasında bir ilişki bulunamamıştır.

Abstract:
During the last two decades many developing countries have opened up their financial markets to foreign countries, allowing for substantial capital in and out-flows. This has led them to face with the difficulties in their balance of payments and so they have undergone some crises. Along with the others, there are two main reasons for these crises identified in the literature: Heavy capital flows and generated current account deficit. At this point, there seems to exist a casual link between international capital mobility and current account. That is, it might be the current account deficit/surplus that derives capital movements or vice versa. Thus it is important to investigate the direction of the casual relationship between capital account and current account. For this purpose, this study attempts to examine the nature of the relationship between current account and capital accounts in Turkey with an application of a VAR analysis using the monthly data from 1992 to 2009. The findings reveal that, there exists a causal relationship between capital account and current accounts.that runs from former to latter in Turkey.