Kazan Hanlığı'nda iktisadi hayat
Economic life in the Khanate of Kazan
Yazar: KORAY ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. ERKAN GÖKSU
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Kazan Hanlığı XV. yüzyılın ortasında Doğu Avrupa'nın önemli bir ekonomik bölgesi olmuştur. Bunun sebebi Kazan'ın ekonomik ekosisteminin ziraat, hayvancılık, zanaat ve ticaret gibi çok farklı iktisadi kollara ayrılmasında yatmaktadır. İdil ve Kama gibi büyük ve önemli nehirler vasıtasıyla Kazan, Asyalı ve Avrupalı tüccarların buluştuğu önemli bir pazar ve antrepo haline gelmiştir. Kazan Hanlığı'nın siyasi teşekkül haline gelmiş olduğu Orta İdil bölgesi, Türk tarihinin iktisadi açından en önemli ve nev-i şahsına münhasır bölgesidir. Araştırmamızın amacı Kazan Hanlığı özelinde İdil boyu ve Doğu Avrupa'nın ekonomik yaşantısını incelemektir. Bu sebeple başlangıç olarak İdil boyunun tarihsel olarak ekonomisi incelenmiş olup, Kazan Hanlığı'nda toprak mülkiyeti ve feodalizm meselesi üzerinde değerlendirilme yapılmıştır. Kazan'ın ekonomik olarak en temel direğini oluşturan üretim faaliyetleri tarım, hayvancılık, zanaat başlıkları altında incelenmiştir. Ticaret ve tacirler başlığı ile hanlık içerisindeki ticari hayat, pazarlar, panayır ve yabancı tüccarlar hakkında bilgilendirme yapılmıştır. Ayrıca Kazan Hanlığı'nın komşu devletler ve onların aracılığıyla yapmış oldukları ticaret değerlendirilmiştir. Mali hayat hakkında ise vergiler, vergi memurları hakkında bilgi verilmiş olup, ticari hayatta para ve ödeme aracı meselesi üzerinde değerlendirilme yapılmıştır. Böylece Kazan Hanlığı'nın 115 yıllık kısa siyasi hayatı üzerinden İdil boyu ve Doğu Avrupa ekonomik hayatı değerlendirilmiş ve Türk iktisadi tarihi için önemi araştırılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kazan Hanlığı, Türk-Tatar, Ekonomi, Ticaret, Doğu Avrupa.

Abstract:
The Khanate of Kazan became a significant economic region in Eastern Europe in the middle of the 15th century. This was due to the diverse economic ecosystem of Kazan, which encompassed various economic branches such as agriculture, animal husbandry, craftsmanship, and trade. Situated alongside major rivers like the Volga and the Kama, Kazan evolved into a vital market and entrepot where Asian and European merchants converged. The Middle Volga region, where the Khanate of Kazan was established, stands out as one of the most crucial and distinctive economic zones in Turkish history. The aim of our research is to examine the economic life of the Volga region and Eastern Europe specifically within the context of the Khanate of Kazan. To begin, we examined the historical economy of the Volga region, subsequently delving into the issues of land ownership and feudalism within the Khanate. We analyzed the primary pillars of Kazan's economy, focusing on agricultural, animal husbandry, and craftsmanship activities. We provided insights into trade, merchants, commercial life within the Khanate, markets, fairs, and foreign traders. Additionally, we evaluated the trade conducted by the Khanate with neighboring states and through their intermediaries. Regarding financial aspects, we discussed taxes, tax officials, and explored the issue of currency and means of payment in commercial activities. Thus, through a concise exploration of the 115-year political existence of the Khanate of Kazan, we scrutinized the economic life of the Volga region and Eastern Europe. This research aimed to evaluate the significance of this period for Turkish economic history. 
Keywords: The Khanate of Kazan, Turkish-Tatar, Economy, Trade, Eastern Europe.