İç mekan olanaklarının erken çocukluk dönemi gündelik eylemlerine etkisi
Effects of interior affordances on daily actions in early childhood
Yazar: ZÜBEYDE KESKİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ETHEM GÜRER
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İç Mimari Tasarım Ana Bilim Dalı / İç Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Erken çocuk eğitimi = Early child education ; Gündelik kültür = Daily culture ; Oyunlar = Plays ; İç mekan = Interior space

Özet:
Tasarımın kullanım odaklı olup kullanıcının sisteme değil, sistemin kullanıcıya hizmet ettiği tasarımlarda, iç mekânların sağladığı olanaklar kullanıcıların eylemleri üzerinden tespit edilebilir ve bu yaklaşımla geleneksel tasarım süreçlerinin dışına çıkılabilir. Bu çalışmada, kullanıcı profili olarak 3-6 yaş aralığını kapsayan erken çocukluk dönemi gündelik eylemleri incelenecek; iç mekânın çocukların gündelik eylemlerine sağladığı olanaklar çıkartılarak, iç mekân tasarımına katkısı tartışılacaktır. 
İlk bölümde çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi açıklanmaktadır. Gelişime bağlı olarak sürekli yeni becerilerin öğrenilip deneyimlendiği erken dönemde, çocuklar özgür ve öngörülemeyen hareketleriyle sürekli keşif halindedir. Bu dönemde çocukların yetişkinlerden farklı olan eylem kalıpları, hareket becerilerinin ve duyuların kullanıldığı ölçülebilir eylemler dizileri olan oyun ile bütünleşmektedir ve oyun yoluyla eylemsel deneyimler kazanılmaktadır. Çocukların mekân deneyimi ile oyun alanına dönüşen iç mekanlar, oyun sırasında gerçekleştirdikleri eylem dizileri ile incelenebilir. Çocuk, iç mekân olanaklarıyla eyleme geçer ve öğrenilen eylemlerle yeni olanakları keşfeder; bu nedenle iç mekân olanakları ve eylem arasındaki dinamik ilişki araştırılmaya değer görülmüştür.
Çalışmanın ikinci bölümü olan Erken Çocukluk Üzerine başlığı altında, çocukların gelişimi ile oyun üzerinden yapılan incelemeler ve literatür çalışmalarıyla kavramsal çerçeve oluşturulmuş, gelecek bölümde ele alınan mekansal olanaklar ile gerçekleştirilebilen eylemleri tespit etmede altlık olması planlanmıştır. Büyüme ve gelişimin hızlı olduğu evre olan erken çocukluk döneminde, fiziksel ve bilişsel gelişim incelenmiş olup, bedensel beceriler üzerinde durulmaktadır. Çocukların eylemleri, oyun deneyimleri bağlamında değerlendirileceğinden, "homoludens" oyun oynayan insan kavramı ile eylemlerin dışavurumu incelenmektedir ve sonrasında ifade biçimi olarak oyun çeşitlerinde eylemin önemi tartışılmaktadır. Bölüm sonunda, oyun temelli yaklaşımları olan teorisyenlerin erken dönemde oyun ile deneyimlenen ve öğrenilen eylemlere dair görüşleri incelenmiştir.
Tezin üçüncü bölümünde, "affordance" olanaklılık kavramı bağlamında ekolojik yaklaşımlardan bahsedilmiş, özellikle J. J. Gibson yaklaşımı ile temellenen araştırmalar detaylı olarak incelenmiştir. Nesnelerin olanaklılığı ve mekânsal olanaklılık başlığı altında, tasarımın farklı disiplinlerinde nasıl ele alındığının üzerinde durulmuş, olanak temelli tasarımın yöntemleri ele alınmıştır. 
Çalışmanın son bölümünde, eylemleri gözlemlemek üzere yapılan pilot çalışma, anket çalışması ve odak grup görüşmesi ile erken çocukluk eylemleri üzerinden olanakların araştırlaması yapılmıştır. Tez çalışmasında çocukların sık kullandıkları eylemleri tespit ve kategorize etmek için sıkça vakit geçirdikleri anasınıflarında günübirlik gözlemler yapılmıştır. Çalışma kapsamında zorlama olmayan serbest oyunlardaki eylemler analiz edilip sınıflandırılmış; sonrasında anket çalışması ile bu eylemlerin birbiriyle olan ilişkisi ve farklı durumlardaki tekrarlanabilirliği tespit edilmiştir. Tasarım ögelerinden renk ve doku gibi ögeleri ihmal ederek boyut, açıklık-kapalılık, geometri ve mekânda kot farkı parametreleri üzerinden mekânın eylem repertuvarını zenginleştirmesindeki etkisi araştırılmıştır. Çalışma ile hedeflenen, işlevsel dönüşüm ve zenginliği anlamında günümüz hâkim paradigmalarından mekân olanakları kavramını, serbest eylemleriyle üst düzey farklılıklar gösteren erken çocukluk eylemleri üzerinden anlamak ve buna dönük öneriler yapmaktır.
Anahtar Kelimeler: iç mekân olanakları, erken çocukluk dönemi, gündelik eylemler, oyun.

Abstract:
In designs where the design is usage-oriented and serves the user rather than the user serves the design, the affordances provided by the interior can be determined through the actions of the users, and with this approach, the usual design processes can be avoided. In this thesis, the daily actions of the early childhood period covering the 3-6 age will be examined and the affordances that the interior provides for the daily actions of children will be explored and finally, their contribution to interior design will be discussed in terms of design process.
The first section describes the purpose, the scope and the method of the study. In the early period, when new skills are constantly learned and experienced depending on development, children are in constant exploration with their free and unpredictable movements. In this period, children's action patterns, which are different from adults, integrate with play, which is measurable action sequences in which movement skills and senses are used, and operational experiences are gained through play. The interiors that turn into playgrounds with the spatial experience of the children can be examined with the sequences of actions while playing. The child takes action with interior affordances and discovers new affordance with experienced actions; therefore, the dynamic relationship between interior affordances and daily actions is worth investigating.
In the section of About Early Childhood, which is the second part of the study, a conceptual framework has been created with the literature review and researches on the development of children and play. It is planned to be a base for determining the spatial affordances and actions to be taken, which will be mentioned in the next section. Physical and cognitive development is examined in early childhood, which is the stage in which growth and development is rapid, and physical skills are emphasized. Since children's actions will be evaluated through their play experiences, the concept of "Homoludens" playing people and the expression of actions are examined. Since playing is examined as a milieu of different types of behavioral expression, the importance of action in varying playing genres has been respectively taken into account. The views of theorists with play-based approaches on the actions experienced and learned by playing in the early period were studied.
The theoretical infrastructure is discussed in the third chapter and ecological approaches are mentioned in order to accurately express the affordances offered by space. In the third chapter of the thesis, ecological approaches are mentioned in the context of the concept of "affordance", and researches based on J. J. Gibson studies are examined in detail. Under the title of the affordance of objects and the spatial affordance, it is emphasized how studied in different disciplines, and the methods of affordance based design are discussed. In the last part of the study, a pilot study and questionnaire study to observe the actions were conducted and the affordances were investigated through early childhood actions. In the study, observations in kindergartens are used to identify and categorize the physical actions that children frequently expose. Within the scope of the study, the actions in free play will be observed through playing experiences in natural habitat, then these actions analyzed and classified, afterwards, the relationship of these actions with each other and their reproducibility in different situations were determined by the survey study. 
By neglecting the design elements such as color and texture, the effect of the space on enriching the action repertoire was investigated through the parameters of scale, open-closed, geometry and level difference in the space. The aim of the study is to understand the concept of space affordances, which is one of the dominant paradigms of today in terms of functional transformation and richness, through the children which have huge variations with their free actions and to make suggestions about affordance based design according to the findings.
Key Words: interior affordances, early childhood period, daily actions, play.