OECD ülkelerinin Ekonomik Özgürlük Endeksi ve Dünya Mutluluk Raporu açısından kümeleme analizi
Cluster analysis of OECD countries in terms of Economic Freedom Index and World Happiness Report
Yazar: HÜSEYİN KAYA
Danışman: PROF. DR. İPEK DEVECİ KOCAKOÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Ekonomi politikaları = Economic policies ; Ekonomik özgürlük = Economic freedom ; Kümeleme analizi = Cluster analysis ; Mutluluk = Happiness ; OECD ülkeleri = OECD countries ; Raporlar = Reports ; Özgürlük = Freedom

Özet:
Toplumların ve ülkelerin refah düzeylerini arttırması, daha iyi hayat koşullarında hayatını sürdürmesi ülkelerin ekonomisiyle yakından ilişkilidir. Ekonomik özgürlük, devlet müdahalesinden olabildiğince uzak, özel sektörün olabildiğince serbestliğe sahip olduğu bir durumda en yüksek seviyelerde olacaktır. Ekonomik özgürlüğü yüksek toplumların daha iyi bir yaşam sürdüğü düşünülmektedir. Peki ekonomik özgürlüğü yüksek toplumlarda mutluluğun rolü nedir? Bu çalışmada "Heritage Foundation" kuruluşunun yayınladığı "Ekonomik Özgürlük Endeksi" ve "Dünya Mutluluk Raporu" veri setleri birleştirilip, ekonomik özgürlük ve mutluluk arasındaki ilişkiden yararlanarak bir kümeleme analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma 2017'den 2021'e 5 yılı kapsayacak şekilde Türkiye'nin de dahil olduğu 31 OECD ülkesi için gerçekleştirilmiştir. Araştırmada Ekonomik Özgürlük Endeksi'nden 4 ana faktör, Dünya Mutluluk Raporu'ndan 7 alt faktör toplamda 11 faktör kullanılmıştır. Analizde ilk önce küme sayısını belirlemek için Ward yöntemi ile bir dendrogram oluşturulmuş aynı zamanda dirsek yönteminden faydalanılmıştır ve optimal küme sayısı 4 olarak belirlenmiştir. Küme sayısı belirlendikten sonra kümeleme analizi k-ortalamalar yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Kümelerin oluşturulmasından sonra hangi faktörlerin kümelerin oluşmasında önemli rol oynadığını belirlemek amacıyla bir karar ağacı oluşturulmuştur. Bu bilgilerin ışığında ülkelerin bulunduğu kümeler yorumlanmıştır. Analizler sonucunda Meksika ve Slovakya 5 yıl, Macaristan ve Polonya ise 4 yıl Türkiye ile aynı kümede yer almıştır. Kümelerin oluşmasında en etkili faktörler ise hukukun üstünlüğü, devlet büyüklüğü, doğumda sağlıklı yaşam beklentisi, sosyal destek, serbest piyasa, yolsuzluk algısı ve mevzuat verimliliği olarak gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: OECD, Ward Yöntemi, k-ortalamalar Yöntemi, Karar Ağacı, Ekonomik Özgürlük Endeksi, Dünya Mutluluk Raporu.

Abstract:
Increasing the welfare of societies and countries and maintaining their lives in better living conditions are closely related to the economy of the countries. Economic freedom will be at its highest in a situation where the private sector has as much freedom as possible, free from government interference. It is thought that societies with higher economic freedom maintain a better life. So, what is the role of happiness in societies with high economic freedom? In this study, a cluster analysis was carried out by combining the "Economic Freedom Index" and "World Happiness Report" datasets published by the "Heritage Foundation" and benefiting from the relationship between economic freedom and happiness. The research was carried out for 31 OECD countries, including Turkey, covering 5 years from 2017 to 2021. In the research, 4 main factors from the Economic Freedom Index and 7 sub-factors from the World Happiness Report, a total of 11 factors were used. In the analysis, firstly, a dendrogram was created with Ward's method to determine the number of clusters, and at the same time, the elbow method was used and the optimal number of clusters was determined as 4. After the number of clusters was determined, the cluster analysis was performed with the k-means method. A decision tree was created for this purpose. In the light of this information, the clusters formed by the countries were interpreted. As a result of the cluster analysis, Mexico and Slovakia have been in the same cluster as Turkey for 5 years, besides Hungary and Poland for 4 years. The most influential factors in the formation of clusters were observed to be the rule of law,government size, healthy life expectancy at birth, social support, market openness, perception of corruption and regulatory efficiency.

Keywords: OECD, Ward Method, k-means method, Decision Tree, Economic Freedom Index, World Happiness Report.