Demokrat Parti döneminde Bitlis'te siyasal hayat
Political life in Bitlis during the Democratic Party era
Yazar: HARUN YEGEN
Danışman: DOÇ. DR. BİLAL TUNÇ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Bitlis = Bitlis ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Seçimler = Elections ; Siyasi hayat = Political life ; Siyasi tarih = Political history ; Türk siyasi tarihi = Turkish political history

Özet:
Coğrafi alan bakımından Bitlis, Doğu Anadolu Bölgesi'nin küçük vilayetlerinden birisidir. Bitlis, tarih boyunca çeşitli uygarlıklara ev sahipliği ettiği için zengin bir tarih birikimine sahip olmuştur. Ancak böylesine zengin bir tarihe sahip olan Bitlis'in tarihi ile ilgili çok az çalışma yapılmıştır. Gerçi son yıllarda yerel tarih alanında yapılan çalışmalar artmaktadır. Bu bağlamda Bitlis tarihi için de birtakım çalışmalar vardır, ancak bunlar halen yeterli düzeye ulaşmamıştır. Bu nedenle bahsi geçen çalışmanın en önemli amaçlarından birisi, Bitlis tarihin önemli bir evresi olan, ancak çok az araştırma yapılmış olan 1950 ile 1960 arasındaki dönemi belgeler ışığında ortaya çıkarmaktadır.
	Demokrat Parti Döneminde Bitlis'te Siyasal Hayat adlı çalışmada, DP  döneminde Bitlis ilinin idari biçimi, belediye faaliyetleri, nüfusu, ekonomisi, siyasi, askeri ve sosyokültürel yapısı gibi ana konuları içermektedir. DP'nin 1950 milletvekili genel seçimleriyle başlayan ve 27 Mayıs 1960 askeri darbesi ile son bulan on yıllık iktidarı boyunca Bitlis'teki gelişmeleri detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Cerideleri, Resmi Gazeteler, Bitlis yerel basını, konuyla ilgili araştırma ve inceleme eserleri, yüksek lisans ve doktora tezleri, bu çalışmanın ana kaynaklarını oluşturmaktadır. 
	Üç bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümünde siyasi partiler milletvekilleri genel seçimleri üzerinde durulmuş, partilerin kuruluş süreci hakkında bilgi verilmiş ve partilerin Bitlis teşkilatı irdelenmiştir. İkinci bölümde, 1950-1960 arası dönemde Bitlis milletvekillerinin meclis içindeki faaliyetleri, konuşmaları aktarılmıştır. Üçüncü bölümde ise, Bitlis milletvekillerinin TBMM'deki çalışmaları ve Vatan Cephesi üzerinde durulmuştu
Bu çalışma, birçok yönüyle diğer eserlerden ve il yıllıklarından farklı özellikler taşımaktadır. 1950 ile 1960 yılları arasında Bitlis'te yaşanan gelişmeler neden sonuç ilişkisi bağlamında ve tarihi bir şema doğrultusunda incelenmiştir. Ele alınan her konu DP politikaları açısından ele alınmış ve Bitlis'teki değişimler ülke genelindeki olaylarla kıyaslanmıştır. Bu yönüyle ilin ne derece gelişme gösterdiği daha açık bir biçimde anlatılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
Bitlis is one of the smallest provinces of Eastern Anatolia in terms of geographical area. Bitlis has had a rich historical background since it has been home to various civilizations throughout history. However, there are few studies on the history of Bitlis, which has such a rich history. In recent years, however, studies conducted on local history have been increasing. In this context, there are some studies related to the history of Bitlis, but these are still not enough. Therefore, one of the most important aims of said study is to reveal the period between 1950 and 1960, which is an important phase in the history of Bitlis, but has little research.
In this study, the administrative form of Bitlis province, municipal activities, population, economy, political, military and sociocultural structure during the DP period are covered. The developments in Bitlis during the ten-year period it was under the power of DP, which began with the parliamentary general elections in 1950 and ended with the military coup dated 27 May 1960, are discussed in detail. Main resources of our study include the Republican Archive of the Prime Ministry, Gazettes of Grand National Assembly of Turkey, in the Official Gazette, local media of Bitlis, research and survey works on the subject, master's and doctoral theses. 
In the introductory part of the study which consists of three parts, political parties and general parliamentary election are emphasized, information is given on the process of establishment of parties, and organization of the parties in Bitlis was examined. In the second part, the activities and speeches of Bitlis deputies in the parliament between 1950-1960 are presented. In the third part, the work of Bitlis deputies in Grand National Assembly of Turkey and Homeland Front are discussed.
	This study has different features compared to other works and provincial yearbooks in many aspects. The developments in Bitlis between 1950 and 1960 are examined in the context of the cause and effect relationship and in accordance with a historical scheme. Each issue is discussed in terms of DP policies and the changes in Bitlis are compared with the events throughout the country. In this respect, the extent to which the province has improved is attempted to be explained more clearly.