Erkek sporcularda beden imgesi, benlik saygısı ve yeme tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between body image, self-esteem and eating attitudes in male athletes
Yazar: MEHMET EKİNCİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİMA ELİF ERGÜNEY OKUMUŞ
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Dengeli ve yeterli beslenme, profesyonel sporcular için başarının vazgeçilmez bir unsuru olarak kabul edilir. Sporcular, kariyerleri süresince beslenme, beden imgesi ve benlik saygısı ilgili çeşitli zorluklar yaşayabilirler. Bu nedenle, bu çalışma ergen erkek sporcuların benlik saygısı, beden imgesi, yeme tutumları ve ortoreksiya nervoza arasındaki ilişkiye odaklanmaktadır. Ayrıca, bu çalışma ergen erkek sporcuların beden imgesi, benlik saygısı ve yeme tutumları konusunda farkındalık oluşturmayı amaçlamaktadır. İlgili spor kulüplerinden alınan izin doğrultusunda lisanslı erkek sporculara online bir form gönderilmiştir. Çalışmaya farklı kulüplerin altyapısında yer alan, 14-18 yaş aralığında olan 152 erkek sporcu katılmıştır. Sporcuların demografik bilgilerini içeren bir form kullanılmıştır. Bu demografik formun yanında, beden imgesi puanlarını ölçmek için Erkeklere Özgü Beden Tutum Ölçeği (EÖBTÖ), benlik saygısı puanları için Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ), ortoreksiya nervoza ve yeme tutumları için Ortoreksiya Nervoza Ölçeği (ORTO-15) ve Yeme Tutum Testi (YTT-26) kullanılmıştır. Bu çalışmanın bulgularında, beden imgesi ve yeme tutumları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Ancak, benlik saygısı ile yeme tutumları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Son olarak beden imgesi ve benlik saygısının ise ortoreksiya nervoza ile istatiksel olarak herhangi bir ilişkisi olmadığı belirlenmiştir. Ergen erkek sporcuların bu konulardaki deneyimlerini anlamak amacıyla nitel sorular yönlendirilmiştir. Araştırma kapsamında yapılan nitel görüşmeler, tematik analiz yöntemi kullanılarak dört ana tema üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu temalar şu şekildedir: Sporcu olmak, yeme, benlik ve beden. Ergen erkekler, sporcu olma temasıyla ilgili yaptıkları yorumlarda, sporcu olmanın birçok olumlu yönünü vurgulamışlardır. Benlik teması altında ise bu durumun kendilerine saygı kazandırdığını belirtmişlerdir. Buna karşın, sporcuların beden imgeleri ile ilgili olumsuz deneyimler de yaşadıkları gözlemlenmiştir. Ayrıca, yeme tutumlarına yönelik zihinsel uğraş ve suçluluk duygularını da dile getirmişlerdir. Bu araştırmanın sonuçları, ergen erkek sporcuların beden imgesi ile yeme tutumları arasında belirgin bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır; ancak, benlik saygısı ve yeme davranışları arasında istatistiksel bir ilişki tespit edilmemiştir. Nitel görüşmeler ise ergen erkek sporcuların, özellikle beden imgesi ve yeme tutumları konusunda yaşadıkları zorlukları göstermiştir. Bu nedenle, ergen erkek sporcuların beden imgesi ve yeme tutumları üzerine yapılan araştırmaların, bu alanlardaki anlayışımızı derinleştireceği ve potansiyel müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Abstract:
Balanced and adequate nutrition is considered an indispensable element of success for professional athletes. Throughout their careers, athletes may face various challenges related to nutrition, body image, and self-esteem. Therefore, this study focuses on the relationship between self-esteem, body image, eating attitudes, and orthorexia nervosa among adolescent male athletes. Additionally, this study aims to raise awareness about body image, self-esteem, and eating attitudes among adolescent male athletes. Following permissions obtained from the relevant sports clubs, an online form was distributed to licensed male athletes. The study included 152 male athletes aged 14-18 years from different clubs' youth teams. A form containing demographic information of the athletes was used. Alongside this demographic form, the Male Body Attitude Scale (MBAS) was employed to measure body image scores, the Rosenberg Self-Esteem Scale (RSES) for self-esteem scores, and the ORTO-15 and Eating Attitude Test (EAT-26) for orthorexia nervosa and eating attitudes, respectively. The findings of this study identified a significant relationship between body image and eating attitudes. However, no significant relationship was found between self-esteem and eating behaviors. Lastly, it was determined that there is no statistical relationship between body image and self-esteem with orthorexia nervosa. Qualitative questions were directed to understand the experiences of adolescent male athletes regarding these issues. The qualitative interviews conducted within the scope of the research focused on four main themes using thematic analysis. These themes are as follows: Being an athlete, eating, self, and body. Adolescent males highlighted many positive aspects of being an athlete in their comments related to the theme of being an athlete. Under the theme of self, they noted that this status brought them respect. Conversely, negative experiences related to body image were also observed among the athletes. They also expressed mental struggles and feelings of guilt related to their eating attitudes. The results of this research reveal a clear relationship between body image and eating attitudes among adolescent male athletes; however, no statistical relationship was found between self-esteem and eating behaviors. The qualitative interviews have shown the difficulties experienced by adolescent male athletes, particularly regarding body image and eating attitudes. Therefore, it is anticipated that research on the body image and eating attitudes of adolescent male athletes will deepen our understanding in these areas and contribute to the development of potential intervention strategies.