UV-radyasyonu absorblama özelliği olan yeni organik moleküllerin sentezi ve uygulamaları
Synthesis and aplication of new heterocyclic molecules which have UV absorption features
Yazar: AÇELYA AKER
Danışman: PROF. DR. ZEHRA NÜKET ÖCAL SUNGUROĞLU
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Günümüzde; farmakolojik, pestisid, antiviral, antimikrobiyal gibi çok çeşitli özellikler
gösterebilen biyolojik aktif gruplarıyla ilaç endüstrisine hizmet eden kimyasal
maddelerin başını çeken heterohalkalı bileşikler hala bu alanda önemini korumaktadır.
Literatürdeki heterohalkalı bileşik sentezlerinin temelini çeşitli halka kapanması
reaksiyonları oluşturmaktadır.
Son yıllarda, çok çeşitli heterohalkalı bileşikler sentezlenmekte ve bunların biyolojik
aktiviteleri araştırılmaktadır. Özellikle heterohalkalı bileşiklerin kanser hücrelerine karşı
davranışları incelenmektedir. İlaç hammaddesi olarak kullanılabilmeleri nedeniyle
pirrol, imidazol, tiyazol, oksazol, pirazol, indol, tiyazolidinon gibi beş üyeli heterohalkalı
bileşikler 20. yüzyılın başlarından itibaren farmasötik kimyacılar tarafından üzerinde
önemle durulan bir konu haline gelmiştir.
Heterohalkalı bileşiklerin yüzyıllık tarihinin incelenmesi sonucunda azot ve oksijen
içeren yapı iskeletinin biyolojik olarak aktif bileşiklerin modellenmesinde kullanılması
durumunda büyük bir çeşitliliğin ortaya çıktığı görülmüştür. Bu tür heterohalkalı
organik bileşiklerin oldukça önemli biyolojik ve fizyolojik aktivite göstermelerinin
nedeninin karakteristik olarak N-C-O grubuna sahip olmalarından kaynaklandığı
bilinmektedir.
xv
Diğer taraftan, bu grup moleküllerin büyük bir kısmının UV absorblayıcı olması
önemlerini daha da arttırmaktadır. Güneşten gelen ışınlar içerisinde insan sağlığı için
tehlikeli olabilecek UV radyasyonu bulunmaktadır. Bu radyasyondan korumayı
arttırmak için güneş ışınlarının geçirgenliğini azaltan UV absorblayıcı maddelere
tekstilde ihtiyaç vardır.
Aynı zamanda bu özellikte malzemeler içeren kaplamalarla, son işlemleri yapılmış
tekstil ürünlerinin, boyandıkları boyanın spektrokimyasal özelliğine ve güneş ışınlarına
maruz kalma süresine de bağlı olmak üzere renkli tekstillerde renk dayanımlarında artış
ve zaman içerisinde renk solma oranlarında azalma, beyaz kumaşlarda ise zamanla
oluşan sararmada iyileşme gözlenebilmektedir.
Bu amaçla planladığımız araştırmamız; biyolojik aktif olma olasılığı yüksek, toksititeleri
beklenmeyen, geniş bir dalgaboyu aralığındaki UV radyasyonunu absorblayıcı özellik
taşıyan yeni organik moleküllerin sentezlenmesi, polimerleştirilmesi ve yapılarının
aydınlatılmasının ardından, tekstil alanındaki kullanımlarının incelenmesini
içermektedir.
Bu kapsamda; sentezlenen malzemelerin farklı uygulama yöntemi ile farklı tip ipliklerle
dokunmuş, farklı konstruksiyonlu ve boyalı kumaşlara tutturulması araştırılacak,
üretilen malzemelerin UV koruma faktörleri (UPF) ölçülerek koruyucu niteliklerinin yanı
sıra renk, yıkama dayanımı v.b performansları test edilip değerlendirilecek,
değerlendirme sonuçları doğrultusunda ürünün ticari anlamda üretilebilir kalitede
olduğuna kanaat getirilmesi durumunda gerekli kimyasal proses ve uygulama yöntemi
optimizasyonu araştırılacaktır.

Anahtar Kelimeler: İminler, indol, UV absorbsiyonu, UV koruma faktörü,
polimerleştirme.

Abstract:
Nowadays, heterocyclic compounds such as pharmacological, pesticides, antimicrobial
features can be demonstrated by biologically active groups that serve the
pharmaceutical industry is still important in this field. Various cyclization reactions
forms the basis of the literature syntheses of heterocyclic compounds.
In recent years, many heterocyclic compounds synthesised and their biological
activities researched. In particular the behavior of heterocyclic compounds against
cancer cells investigated. At the beginning of 20th century, five membered heterocyclic
compounds such pyrolle, imidazole, thiazole, oxazole, pyrazole, indole, thiazolidinones
have become great interest of pharmaceutical chemists, because of their usege as raw
material for drugs.
As a result of investigation over 100 years for heterocyclic compounds, it is
communicable that the usege of nitrogen and oxygene containing structures for
modelling the bioactive compounds caused a great variability. This type is very
important heterocyclic organic compounds of biological and physiological activity due
to the fact that they reveal the cause of the characteristic with the NCO group is
known.
On the other hand, this type of compounds are getting very important because of their
UV absorber characteristic. The sunbeam includes the UV radiation, which's major part 
xvii
is destructive of human healt. For more protection from this type radiation the usage
of UV absorber materials in textiles are needed.
At the same time, the coloured fabrics, their finishes made from this type materials
although depends on the spectrochemical characteristic of the dye and exposure time
to sun, can show better colourfastness to light, less colour fading and the yellowing of
the white fabrics can be decrease with using this type coating materials.
For this purpose in our research plan, we aim at the synthesis of new organic
molecules, which are most probably biologically active, nontoxic, a wide range of UV
absorber, then their polymerization reactions after structural investigation of them,
finally we will research methods for their textile applications.
In this context; the synthesised materials will be applyed with different methods on
different type of fabrics (construction, colour, dye staff) and the UV protection factors
(UPF) of fabrics will be measured. Additionally, the physical performances like colour
fastness to light and washing etc. will be tested and approached, in conclusion the
results will be commented and if the product will be good enough for commercial
production, the optimisations for chemical process and application method will be
investigated.

Keywords: Imines, indole, UV absorption, UV protection factors, polymerization.