Sağlık politikaları çerçevesinde Türk ilaç sektörünün rekabet gücü analizi: Elmas Modeli ile bir değerlendirme
Analysis of the competitiveness of the Turkish pharmaceutical industry within the framework of health policies: An assessment with the Diamond Model
Yazar: EBRU BAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. HİLAL YILDIRIR KESER
Bursa Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ekonomi Politikası Ana Bilim Dalı / Uluslararası Ekonomi Politikası Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology ; Ekonomi = Economics ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Elmas Modeli = Diamond Model ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Sağlık = Health ; Sağlık politikası = Health policy ; İlaç sektörü = Pharmaceutical sector

Özet:
Ulusal ve uluslararası alanda sağlık hizmeti alabilmek bireylerin doğal bir hakkıdır. 
Geçmişten günümüze dek sağlık konusu üzerine durularak ilaçlar ile yeni tedaviler 
üretilmeye devam edilmektedir. Sağlık sektörünün gelişmesinin altında yatan ana 
itici güç geçmiş yüzyıllarda yaşanan salgın hastalıkların var olması ve giderek 
dünyada yayılmasıdır. Salgın hastalıklarla mücadelede yeni ilaçlar ve yeni tedavi 
yöntemleri uygulanarak sektörde gelişim süreçleri başlamıştır. Bulunan ilaç ve 
tedavilerin uluslararası alanda da yayılmasıyla politika geliştirme süreçleri 
oluşturulmuştur. Üretim yapan firmaların artmasıyla da sektörel rekabet kavramı 
zamanla ortaya çıkarak rekabet üstünlüğü elde edebilmek adına yeni süreçlere 
girilmiştir. Bunun için Ar-Ge faaliyeti yürütülmüştür, inovasyon kavramına önem 
verilmiştir, güçlü finansman kaynakları temin edilerek, ileri teknolojilere sahip alt 
yapılar oluşturulmuştur. Böylelikle sektörde gerçekleşebilecek ithalat ve ihracatlar 
doğrultusunda üretimler yapılmıştır. Bu süreçlerin iyileştirilmesi adına pek çok 
çalışmalar yürütülmüş ve politikalar uygulanmaya başlanmıştır. Rekabet üzerine 
oluşturulan teoriler üzerine en fazla uygulanan Porter'ın Elmas Modeli ile üretim 
süreçlerinde iyileştirmeler sağlanarak rekabetçi konuma gelebilmek adına firmalar 
kurum içi ve kurum dışı yeni düzenlemelerde bulunmuşlardır. İlaç sektöründe 
rekabet kavramının ana hususları olarak biyoteknoloji ve biyobenzer ilaçlar olarak 
görülmüştür. Biyoteknolojik ilaçlar yoğun Ar-Ge çalışmaları, ileri teknoloji ve güçlü 
finansman kaynağı özelliğini taşırken biyobenzer ilaçlarda daha az maliyet avantajı 
sağlamaktadır. Bu nedenle çoğu ülke üretim bandını biyobenzer ilaçlara yönelterek 
düşük maliyet avantajı sağlamakta ve aynı zamanda bireylerin ilaçlara olan 
ulaşılabilirliğini arttırmaktadır. Orijinal ilaçların patent sürelerinin bitmesiyle 
biyobenzer ilaçlar piyasaya girebilmektedir. Biyobenzer ilaç üretiminde de bitmiş 
ürün, yarı mamul ya da hammadde olarak da ithalatları yapılabilmektedir. Türkiye 
ise her ne kadar üretim süreçlerinde inovasyon çalışmaları sürdürse de ithalatçı 
konumda gözükmektedir. Türkiye ekonomisinin yabancıların dikkatini çekecek cazip 
bir hale getirilmesiyle yatırımların arttırılması sağlanmalıdır. Böylelikle daha güçlü 
Ar-Ge faaliyetleri yürütülerek ilaç sektöründe ileri teknolojiye sahip olunarak 
sektörde rekabetçi bir konumu haline gelinebilir.

Abstract:
It is anatural right of individuals to receive health services in the national and 
international arena. It continues to produce new treatments with drugs, with an 
emphasis on the untıl of health from the past to the present. The main driving force 
underlying the development of the healthsector is the existence of epidemics in the 
past centuries and their gradual spread in the world. Development processes in the 
sector have started by applying new drugs and treatment methods in the fight against 
epidemic diseases. Policy development processes have been established with the 
spread of the drugs and treatments found in the international arena. With the increase 
of manufacturing companies, the concept of sectoral competitive advantage. For this, 
R&D activites werw carried out, the concept of innovation was given importance, 
strong financial resources were provided and infrastructures with advanced 
technologies were created. Thus, productions were made in line with the imports and 
exports that could be realized in the sector. In order to improve these processes, 
many studies have been carried out and policies have begun to be implemented. With 
the Porter's Diamond Model, which is the most applied on the theories on 
competition, companies have made new internal and external regulations in order to 
achieve a competitiveposition by improving their production processes. 
Biotechnology and biosimilar drugs have been seen as the main aspects of the 
concept of competition in the pharmaceutical industry. While biotechnological drugs 
have the characteristics of intensive R&D sudies, advanced technology and strong 
financing resources, they provided less cost advantage in biosimilar drugs. For this 
reason, most countries provided a low cost advantage by directing the production line 
to biosimilar drugs and at the same time increase the accessibility of individuals to 
drugs. Biosimilar drugs can enter the market after the patent expiration date of the 
original drugs. In the production of biosimilars, they can also be imported as finished 
products, semi-finished products or raw materials. Here, it is thought that it is 
necessary to concentrate on production lines within the country with more clustering 
methods. Investments should be increased by making the Turkısh economy attractive 
to attract the attention of foreigners. Thus, by carrying out stronger R&D activities, it 
can become a competitive position in the sector by owning advanced technology in 
the pharmaceutical industry.