Katılımcı tasarım yaklaşımları bağlamında alternatif okul mekanı: Ankara Meraklı Kedi İlkokulu örneği
Alternative school space in the context of participatory design: The case of Curious Cat Elementary School
Yazar: ÇİĞDEM YÖNDER
Danışman: PROF. DR. MELTEM YILMAZ
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: Eğitim yapıları = Educational buildings ; Katılımlı tasarım = Participative design ; Mekan tasarımı = Space design ; Okul binaları = School buildings ; Okul mimarisi = School architecture ; Okullar = Schools ; Okuma mekanları = Reading space ; Tasarım = Design ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Araştırma alternatif okul ve okul mekanı ilişkisini katılımcı tasarım yaklaşımları
çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu konu Başka Bir Okul Mümkün Ankara
Kooperatifi Özel İncek İlkokulu (Meraklı Kedi İlkokulu) örneğinde incelenmiştir.
Çalışmada, alternatif eğitim yaklaşımı doğrultusunda okul mekanının planlanması,
tasarımı, inşası, kullanımı gibi yönler aydınlatılarak okul tasarımına ilişkin ihtiyaçların
tespiti ve tasarım yöntemine ilişkin önerilerin ortaya koyulması amaçlanmıştır. Örnek
okulun hem alternatif eğitim anlamında özgün bir nitelik taşıması hem de ilk başta
çelişik gibi görünen atıl bir köy okulundan dönüştürülmüş olması durumu nedeniyle
incelemeye değer bulunmuştur.
Araştırmada okul mekanlarının üretim ve kullanım süreçlerinin aydınlatılması amacı ile
yarı yapılandırılmış görüşmeler ve çocuklar ile atölye çalışmaları yapılmıştır. Ayrıca
atölye çalışmasına bağlı olarak katılımlı gözlem de yapılmıştır. Araştırma okulun günlük
rutinine uyum sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Katılımcıların araştırma süreçlerinde
birer araştırmacı olarak aktif yer almaları gözetilmiştir.
Araştırmanın sonucunda mekan üretim süreçlerinde kuramsal olarak alternatif eğitim
yaklaşımı ile uyumlu ve ondan doğan katılımcı tavır ortaya çıkarken, uygulamada bu
tavrın alternatif eğitim deneyimine eşlik edecek mekan yaratma pratiğine henüz
dönüşememiş olduğu tespit edilmiştir. Ancak örnek Türkiye'deki sayılı alternatif eğitim
ve ona bağlı gelişen mekan deneyimini ortaya koyarak, bu alanda katılımcı tasarım
yaklaşımlarını yönlendirebilecek bir sorgulamaya araç olabilir niteliktedir.

Abstract:
This research aims to analyze the relation of school space and alternative education in
the context of participatory design. This subject examined on Another School İs
Possible Association's Ankara Cooperation, Private İncek Elementary School (The
Curious Cat School). Through research, the study aimed to present and uncover
spatial processes in school such as planning, designing, building and using. The case
is chosen because of its authenticity as an alternative school experience in Turkey and
its repurposed old village school building which seems contradictory to its educational
approach.
Research was conducted through semi structured interviews with actors who take
place in spatial processes and workshops conducted with children. The participatory
observation method was also used on workshops. This research, carefully designed to
fit school and children routines. Research participants tend to be seen as active
researchers on research processes.
Research results shown that in spite of visionary and theoretically suitable attitude of
alternative educational approach and participatory design processes arise from this,
school spaces which can promote alternative education experience couldn't shape
physically as a practice of spatial creation in this case. But this case opened a path for
investigation through presenting an example of alternative education and participatory
design processes arising from this.