Obstruktif uyku apne sendromunda ortalama trombosit hacmi ve CPAP tedavisinin etkisi
Mean platelet volume and effect of CPAP therapy in obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: EMİNE BANU ÇAKIROĞLU
Danışman: PROF. DR. ALİ NİHAT ANNAKKAYA
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2013
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases
Dizin: Kan trombositleri = Blood platelets ; Pozitif basınç solunumu = Positive pressure respiration ; Trombosit aktivasyonu = Platelet activation ; Uyku = Sleep ; Uyku apne sendromları = Sleep apnea syndromes ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders

Özet:
Giriş ve Amaç: Yapılan birçok çalışma Obstruktif Sleep Apne Sendromu (OSAS)?nun kardiyovasküler hastalıklar için bağımsız bir risk faktörü olduğunu desteklemektedir. Trombositler kardiyovasküler hastalıklarda anahtar rol oynar. OSAS?lı hastalarda artmış trombosit aktivasyonunun sık görülen kardiyovasküler komplikasyonların önemli bir nedeni olabileceği vurgulanmaktadır. Ortalama trombosit hacmi (OTH) trombosit fonksiyon ve aktivitesini gösteren bir parametredir. Bu çalışmada; OSAS?lı hastalarda trombosit aktivasyonunun dolaylı bir göstergesi olan OTH?ni ve CPAP tedavisinin OTH üzerine etkisini değerlendirmeyi amaçladık. 
Yöntem: OSAS kliniği ile Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları uyku laboratuarına son 1 yıl içinde başvuran ve polisomnografiye (PSG) bağlanan ardışık 200 hastanın kayıtları retrospektif olarak incelendi. Hemogram ile OTH ölçülen 158 hasta çalışmaya alındı. Hastalar apne hipopne indekslerine (AHI) göre dört sınıfa ayrıldı. Gruplar demografik ve klinik özellikler, polisomnografik veriler, hemogram parametreleri ve OTH açısından karşılaştırıldı. Aynı zamanda OSAS tedavisinin OTH üzerine etkisini göstermek için ağır OSAS olup 1 ay düzenli CPAP tedavisi alan ve hemogram kontrolleri yapılan olgularda (20 olgu) OTH `deki değişim araştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya 51?i kadın (%32,3) 107?si erkek (%67,7) toplam 158 olgu dahil oldu. Yaş ortalaması 51±13 (min-16, max-82) idi. Olguların %74,1?inde (117/158) OSAS tespit edildi. Hafif OSAS 32 (%20.3), orta OSAS 28 (%17.7) ağır OSAS 57 (%36.1) olgu idi
Gruplar arasında medyan yaş benzer bulundu. VKİ, Boyun çevresi ve Epwort Uykululuk değeri, uykuda horlama yüzdesi, uyku sırasında %90?ın altındaki saturasyon miktarı, desaturasyon indeksi,  hemogram parametrelerinden hemoglobin ve hemotokrit değerinin OSAS şiddeti ile anlamlı olarak arttığı tespit edildi. 
Gruplar arasında trombosit sayısı ve uyku etkinliği yönünden fark saptanmadı. Ortalama trombosit hacmi Ağır OSAS olgularında OSAS olmayan ve hafif OSAS olan olgulara göre istatistiksel anlamlı olarak daha düşük saptandı (p=0.001). OTH ile AHİ, desaturasyon indeksi, uyku süresince %90?ın altındaki saturasyon miktarı arasında negatif, uyku etkinliği ve LDH arasında pozitif korelasyon olduğu görüldü. Cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, eşlik eden hastalıklar (DM, Hiperkolesterolemi) ve ilaç kullanımına (ACE inhibitörü, B-bloker, Ca-Kanal blokeri, diüretik, aspirin) göre OTH değerleri arasında istatistiksel anlamlı farklılık yoktu. Ağır OSAS grubunda bir aylık CPAP tedavi sonrası OTH?nin tedavi öncesine göre anlamlı olarak azaldığı tespit edildi (p=0.021) Tedavi öncesi ve sonrası bakılan medyan eritrosit ve trombosit sayısı, hemotokrit yüzdesi, hemoglobin değerleri açısından anlamlı fark saptanmadı. 
Sonuç:  Çalışmanın sonuçları ağır OSAS olgularında kontrol grubuna göre OTH ve dolayısı ile trombosit aktivasyonundaki artışı desteklememektedir. Buna karşın bu çalışmanın sonuçları ağır OSAS olgularında 1 aylık CPAP tedavisinin OTH?ni ve bununla ilişkili trombosit aktivasyonunu azalttığını göstermiştir. Konu ile ilgili daha geniş seriler üzerinde kontrollü, prospektif ve tedavi sonuçlarını da içeren çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: uyku apne; obstrüktif uyku apne; ortalama trombosit hacmi; apne-hipopne indeksi; trombosit aktivasyonu

Abstract:
Introduction and Aim: Previous studies have supported that Obstructive Sleep Apnea Syndrome (OSAS) is an independent risk factor for cardiovascular diseases. Platelets play a key role in cardiovascular diseases. It was emphasized that increased platelet activation in patients with OSAS may be an important reason of commonly seen cardiovascular complications. Mean platelet volume (MPV) is a parameter that shows platelet function and activation. In this study; we aimed to evaluate MPV, which is an indirect indicator of platelet activation, and effect of CPAP therapy on MPV in patients with OSAS. 
Method: Consecutively two hundred patient?s records, who applied to sleep laboratuary of Düzce University Medical Faculty Department of Chest Diseases with OSAS clinic and underwent overnight polysomnography (PSG), were retrospectively examined. 158 patient, whose blood counts and MPV values were measured, were taken into the study. Patients were categorized into four groups according to apnea hipoapnea index (AHI). Groups were compared to demographical and clinical characteristics, polysomnographic datas, blood count parameters and MPV values. At the same time, in order to show the effect of OSAS therapy on MPV, a change in MPV was searched in severe OSAS cases (20 cases) who took one month of regular CPAP therapy and whose blood counts were measured.
Results: Totally 158 subjects 51 women (%32,3) 107 men (%67,7) were enrolled in this study. Median age was 51±13 (min-16, max-82). OSAS was diagnosed in %74,1 (117/158) of the cases. Mild OSAS was 32 (%20.3), moderate OSAS was 28 (%17.7) and severe OSAS was 57 (%36.1) of the cases. Mean age was similar between the groups. Statistically significant increase was found between OSAS severity and BMI, neck circumference and Epworth Sleepiness Scale, snoring percent during sleep, the amount of desaturation below 90 percent during sleep, desaturation index, hemoglobin and hematocryte values from blood parameters. There was no statistically significant difference between the groups in terms of platelet count and sleep efficiency. Mean platelet volume was found significantly lower in cases with severe OSAS when compared with mild OSAS group and subjects without OSAS (p=0.001). Negative corelation was found between MPV and AHI, desaturation index, the amount of desaturation below 90 percent during sleep, and positive corelation was found between sleep efficiency and LDH. There were no statistically significant differences between MPV values according to sex, smoking and alcohol usage, comorbidities (DM, Hypercholesterolemia) and medication (ACE inhibitor, ß-blocker, Ca-channel blocker, diuretic, aspirin). In severe OSAS group after one month of CPAP therapy MPV was significantly decreased as to before therapy (p=0.021). There were no statistically significant differences in terms of median erythrocyte and platelet count, hematocryte percentage and hemoglobin values. 
Conclusion: Results of the study don?t support the increase in MPV and consequently in platelet activation in severe OSAS cases compared to the control group. Conversely, results of this study have shown that one month of CPAP therapy has reduced MPV and so platelet activation in severe OSAS cases. Related to this subject controlled, prospective studies containing therapy results over large series is required. 

Key Words: sleep apnea; obstructive sleep apnea; mean platelet volume; apnea-hipoapnea index; platelet activation.