OECD ülkelerinin sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesi
Examination of the health system efficiency of OECD countries
Yazar: TUĞBA AKÇA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ PAKİZE YİĞİT
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: OECD ülkeleri = OECD countries ; Sağlık sektörü = Health sector ; Sağlık sistemleri = Health systems ; Veri zarflama analizi = Data envelopment analysis ; Verimlilik = Productivity

Özet:
Sağlık harcamalarının artması, ülkelerin elindeki sınırlı kaynakları verimli bir sağlık
sistemi ortaya koyacak şekilde kullanmalarını gerektirmekte, bununla birlikte son
dönemde sağlık alanında yapılan verimlilik çalışmalarının da önemi artırmaktadır.
Kaynakların verimli bir şekilde kullanılması sağlık sisteminin verimliliğini ve
performansını etkilemektedir. Araştırmanın amacı OECD ülkelerinin 2003 ve 2019
yıllarındaki sağlık sistemi verimliliğinin incelenmesidir. Bunun yanında Türkiye'nin
bu zamanlardaki verimlilik değişimini incelemek araştırmanın ikincil amacıdır.
Araştırmada kullanılan veriler, OECD ve World Bank veri setinden alınmıştır. 38
OECD ülkesinin girdi değişkenleri olan 1000 kişiye düşen hekim sayısı, 1000 kişiye
düşen hemşire sayısı, kişi başına düşen GSYİH ve sağlık harcaması; çıktı
değişkenleri olan doğumda beklenen yaşam süresi ve bebek sağkalım hızı
verilerinin tam ve eksiksiz olduğu 33 ülke analize dahil edilmiştir. Araştırmada
verimlilik analizi için Stata 14.0 programı kullanılarak VZA yönteminden girdi
odaklı CCR (CRS) ve BCC (VRS) modelleri kullanılmış, aynı zamanda ölçek
skorları da hesaplanmıştır. Analiz sonucuna göre 2003 yılındaki sağlık
göstergelerinde 11 ülke toplam verimli (CCR), 13 ülke teknik verimli (BCC) olarak
bulunmuştur. 2019 yılındaki analiz sonucuna göre ise, 5 ülke toplam verimli, 8 ülke
teknik verimli olarak bulunmuştur. Ölçek getirisi olarak verimli olan ülke sayısı 2003
yılında 11 ve 2019 yılında 5 olarak bulunmuştur. Türkiye'nin sağlık sistemi
verimliliği 2003 ve 2019 yıllarında her 2 analiz modelinde de verimli bulunmuştur.
Ülkelerin sağlık sistemlerinin verimli olabilmesi için girdi kaynaklarını israf
etmeyerek doğru ve yeterli kullanmaları önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler: OECD ülkeleri, sağlık sektörü, verimlilik, veri zarflama

Abstract:
With the increase in health expenditures, the importance of efficiency studies
conducted in the field of health has been increasing recently to create an efficient
health system using the limited resources at the disposal of countries efficiently.
Efficient use of resources affects the efficiency of the healthcare system and the
performance. The aim of the study is to examine the health system efficiency of
OECD countries in the years of 2003 and 2019. In addition, the secondary purpose of
the research is to examine the change of efficiency in Turkey in these times. The data
used in this research were taken from the OECD data bank and the World Bank. The
input variables of 38 OECD countries, per 1000 people of the number of nurses and
the physicians, GDP per capita and health expenditure; life expectancy at birth and
infant survival rate of data which are output variables that are complete and 33
countries were included in the analysis. In the study, input-oriented CCR (CRS) and
BCC (VRS) models were used from the VZA method using the Stata 14.0 program
for efficiency analysis, and scale scores were also calculated. According to the
results of the analysis, 11 countries were found to be total efficient (CCR) and 13
countries were found to be technically efficient (BCC) in the health indicators in
2003. according to the analysis result in 2019, 5 countries were found to be efficient
in total and 8 countries were found to be technically efficient. The number of
countries that were efficient as a return on scale was found to be 11 in 2003 and 5 in
2019. The efficiency of Turkey's health system was found to be efficient in both
analysis models in 2003 and 2019. It is recommended that countries use their input
resources correctly and adequately, without wasting them, in order for their health
systems to be efficient.

Keywords: Data envelopment, efficiency, health sector, OECD countries