Charlıe Parker'ın kompozı̇syon ve doğaçlama yaklaşımı
Compositional and improvisational approach of Charlie Parker
Yazar: TAMER TEMEL
Danışman: PROF. DR. KORAY SAZLI
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı / Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
1950'li yıllardan günümüze hızla büyüyen caz eğitim endüstrisi kendisine alan açmak, diğer müzik eğitimlerinden ayrışmak adına kendine has bir yöntem geliştirmiş olarak göze çarpmaktadır. Soğuk savaşın en yoğun yaşandığı yıllara denk gelen bu gelişme içerisinde oluşturulan söylem birçok müzisyen tarafından eleştirilmiş ve farklı bakış açıları ortaya konulmaya çalışılmıştır. Caz eğitim endüstrisi tarafından üretilen kavramlar içerisinde en dikkat çekeni "chord scales" (akor dizileri) olarak karşımıza çıkmaktadır.  
Caz müziği zaman içerisinde büyük değişimler göstermiş, birçok caz stili ortaya çıkmıştır. Bu stiller içerisinde en büyük değişimlerden biri bebop akımı sayesinde gerçekleşmiştir. 
Bebop döneminin en öncü, önemli müzisyenleri arasında, bu çalışmanın da ana konusu olan Charlie Parker yer almaktadır. Getirdiği üstün çalma becerisi, besteleri ve soloları ile günümüzde müzisyenlerin en çok çalıştıkları ve örnek aldıkları eserleri üretmiştir.  
Bu çalışmanın ilk bölümünde caz eğitim endüstrisi ele alınmış, kurumsal eğitimin başladığı yıllarda bu endüstri üzerinde etkili olan siyasal ve politik etkilere de yer verilmiştir. Ayrıca caz eğitiminde yoğun olarak kullanılan chord scales ve II-V-I gibi kavramlar incelenmiştir. İkinci bölümde Bebop stili ile birlikte, Charlie Parker'ın caz müziğine ve caz doğaçlama diline olan katkılarına odaklanılmıştır. Son bölümde ise Charlie Parker'ın Confirmation, Yardbird Suite, Moose the Mooche, Blues for Alice ve Koko parçaları armonik ve ritmik açıdan incelenmiş, besteleri ve doğaçlamalarında kullandığı yöntemler analiz edilmiştir. Parçalarda saptanan tespitler nitel araştırma yöntemi kullanılarak, betimleme yolu ile aktarılmıştır.  
Anahtar kelimeler: Charlie Parker, bebop, caz, chord scales, saksafon.

Abstract:
Since the 1950s, the rapidly growing jazz education industry has developed a unique method to distinguish itself and carve out its own space apart from other music education disciplines. This development, which coincided with the peak years of the Cold War, has been criticized by many musicians, leading to the emergence of diverse perspectives. Among the concepts produced by the jazz education industry, the notion of "chord scales" stands out prominently.
Jazz music has undergone significant transformations over time, resulting in the emergence of various jazz styles. One of the most profound changes occurred through the bebop movement. Among the leading and influential musicians of the bebop era is Charlie Parker, who is the primary focus of this study. His exceptional playing skills, compositions, and solos have produced works that musicians study and emulate extensively today.
The first section of this study examines the jazz education industry, addressing the political and social influences that affected this industry during the early years of institutional education. Additionally, it explores concepts heavily utilized in jazz education, such as chord scales and the II-V-I progression. The second section focuses on the bebop style and Charlie Parker's contributions to jazz music and improvisational language. The final section provides a harmonic and rhythmic analysis of Charlie Parker's pieces "Confirmation," "Yardbird Suite," "Moose the Mooche," "Blues for Alice," and "Koko," analyzing the methods he employed in his compositions and improvisations. The findings in these pieces are conveyed through qualitative research methodology and descriptive analysis.
Keywords: Charlie Parker, bebop, jazz,  chord scales, saxophone.