Çukurova Üniversitesi öğrencilerinde uyku hijyeni ve riskli davranışların değerlendirilmesi
Evaluation of sleep hygiene and risky behaviors in Çukurova University students
Yazar: İSA MURAT ŞERİF
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÖZCAN
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Adana = Adana ; Riskli davranışlar = Risk behaviours ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu araştırmada Çukurova Üniversitesi öğrencilerinin uyku hijyenleri ile riski davranışlarının değerlendirilmesi ve bunların birbirleri ile olan ilişkisinin ortaya konulması amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Çukurova Üniversitesi Medikososyal Merkezi'nin İlçe Meslek Yüksekokullarında gerçekleştirdiği Sağlık Eğitim Programı çerçevesinde toplantı başlamadan önce salonda bulunan tüm öğrenciler çalışmaya davet edildi. Sosyodemografik Bilgi Formu, Uyku Hijyen İndeksi Ölçeği ve Riskli Davranışlar Ö̈lçeği-Üniversite Formu kullanılarak toplanan veriler istatistik paket programı ile analiz edildi.
Bulgular: Yaş ortalaması 21,04±2,34 (18-40) yıl olan %59,2'si erkek 407 öğrencinin %42,1'i ailesi ile kalmaktaydı. Katılımcıların geceleri uyku süresi 6,44±1,76 saat, yatakta geçirdikleri süre 8,37±2,27 saat, Uyku Hijyen İndeksi puanı ortalaması 34,66±6,89 olarak hesaplandı. Uyku Hijyen İndeksinden en yüksek puan alan ifade "Yatma saatinde uyanıklığı arttırıcı (örneğin; bilgisayar oyunları, internet veya temizlik) şeyler yaparım" idi. Yatakta geçirilen süre ortalaması yurtta kalanlarda (p=0,001) ve odasını birileriyle paylaşanlarda daha uzundu (p=0,018). Ailesi ile kalanlarda (p=0,000) ve odasını birileriyle paylaşmayanlarda uyku hijyeni daha iyiydi (p=0,003). Uyku hijyeni ile antisosyal davranışlar, alkol kullanımı, sigara kullanımı, intihar eğilimi, beslenme alışkanlıkları, okul terki, madde kullanımı arasında zayıf-orta derecelerde istatiksel olarak anlamlı ilişkiler bulundu.
Sonuç: Katılımcıların uyku süreleri, uyku hijyen durumları ve riskli davranışları literatürle uyumludur. Literatüre katkı olarak uyku kalitesi ile benzer olarak uyku hijyeni ile riskli davranışlar arasında ilişki saptanmıştır. Ayrıca, yatma saatinde uyanıklığı arttırıcı davranışların sıklığı, yatakta geçirilen sürenin uzunluğu ve bu sürenin odasını biriyle paylaşanlarda anlamlı olarak daha fazla olması dikkat çekici bulunmuştur. Sağlık Eğitim Programı'na uyku hijyeni konusunun da eklenmesi, öğrencilerin riskli davranışlarını azaltmaya ve uyku hijyenlerini arttırmaya yönelik uygun girişimler planlanması önerilir.
Anahtar Sözcükler: Uyku hijyeni, riskli davranışlar, üniversite öğrencileri

Abstract:
Evaluation of Sleep Hygiene and Risky Behaviors in Çukurova University Students
Objective: In this study, it was aimed to evaluate the sleep hygiene and risk behaviors of Çukurova University students and to reveal the relationship between them.
Material and Method: Within the framework of the Health Education Program carried out by the Çukurova University Medikosocial Center in the District Vocational Schools, all students in the hall were invited to the study before the meeting started. The data collected using the Sociodemographic Information Form, the Sleep Hygiene Index Scale and the Risky Behavior Scale-University Form were analyzed using a statistical package program.
Results: Of the 407 students with mean age of 21.04±2.34 (18-40) years, 59.2% were male and 42.1% were staying with their family. The sleep duration of the participants at night was 6.44±1.76 hours, the time spent in bed was 8.37±2.27 hours, and the mean Sleep Hygiene Index score was 34.66±6.89. The statement that got the highest score on the Sleep Hygiene Index was "I do things that increase wakefulness (eg computer games, internet or cleaning) during bedtime." The mean time spent in bed was longer in those staying in the dormitory (p=0.001) and those who shared their room with someone (p=0.018). Sleep hygiene was better in those who stayed with their family (p=0.000) and those who did not share their room with anyone (p=0.003). Poor-moderate statistically significant relationships were found between sleep hygiene and antisocial behaviors, alcohol use, smoking, suicidal tendency, dietary habits, dropout from school, and substance use.
Conclusion: Participants' sleep times, sleep hygiene situations and risky behaviors are consistent with the literature. As a contribution to the literature, similar to sleep quality, a relationship was found between sleep hygiene and risky behaviors. In addition, the frequency of behaviors that increase wakefulness during bedtime, the length of time spent in bed, and the fact that this time was significantly higher in those who shared their room with someone was found to be remarkable. It is recommended to include the topic of sleep hygiene in the Health Education Program, to plan appropriate interventions to reduce students' risky behaviors and increase their sleep hygiene.
Key words: Sleep hygiene, risky behavior, university students