Türkiye'de baraj tehdidi altındaki arkeolojik sit alanlarının yerinde korunma yöntemleri
Underwater prevention methods of archaeological sites under the threat of dams in Turkey
Yazar: ARZU BAKIROĞLU YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET UHRİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Arkeoloji = Archeology ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik eserler = Archaeological materials ; Arkeolojik yerleşim = Archaeological settlement ; Barajlar = Dams ; Koruma alanları = Conservation areas ; Koruma sistemleri = Protection systems ; Koruma tedbirleri = Protection measures

Özet:
Kültürel miras insanlığın geçmiş ve bugün arasındaki güçlü mekânsal ve zamansal bilgi kaynağıdır. Ne yazık ki insanlığın ortak hafızası olarak kabul edilmesine rağmen ülkemizde ve dünyada, tarih süreci boyunca doğa ve özellikle insan kaynaklı nedenlerden dolayı sürekli geri dönüşü olmayan tahribatlarla karşı karşıya kalınmaktadır. Bu bağlamda yapılan baraj projelerinin, kültürel miras üzerindeki etkisi ve bu mirasın su altında yerinde koruma yöntemleri araştırılmıştır. Bu kapsamda; Birinci bölümde tezin amaç ve kapsamına girilerek tez çalışması süresince kullanılan araştırma, yöntem ve teknikler belirtilmiştir. İkinci bölümde ilk olarak kültür varlığı olarak temel kavramların tanımı ve türleri incelenmiştir, bölüm başlığının devamında koruma kavramlarının dünyada ve ülkemizde yasalarda nasıl yer aldığı belgeler hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümün, son alt başlığında baraj tehdidi altındaki arkeolojik alanlara dair uluslararası ve ulusal yasal çerçevedeki yeri kapsamına göre irdelenmiştir. Üçüncü bölüm kapsamında, Dünyada ve Türkiye'de baraj yatırımları ele alınışı ve Türkiye'de projesi hazırlanmış ve hazırlanmakta olan baraj yatırımları detaylı şekilde irdelenmiştir. Çalışmanın dördüncü bölümünü ve en önemli kısmını oluşturan baraj tehdidi altındaki arkeolojik sit alanlarındaki mirasın korunması için uygulanan korunma yöntemleri hakkındaki yayınlardan ve uygulanmış örneklerinin tekniği, yöntemleri, malzeme seçimi ve uygulama başarıları vb. yönlerinin incelenmesi sonucunda elde edilen bilgiler alt gurup başlıkları altında toplanmıştır.

Çalışmanın son bölümleri olan "değerlendirme" ve "Sonuç" bölümlerinde ise; koruma yöntemlerinin değerlendirme ve karşılaştırma bulguları ortaya konulmuş ve çalışmanın sonuç önerileri getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Baraj, Arkeolojik Sit, Koruma, Yerinde Koruma, Arkeolojik Miras.

Abstract:
Cultural heritage is a spatial and temporal information source between past and today. Unfortunately, though it is regarded as common memory of humanity, in our country and all around the world, it has faced with irremediable destructions which are cause of human and nature during the history. The effects of dam project in this context on cultural heritage and underwater conservation has been studied. In chapter one, the aim and scope of the study are entered on research, method and technic. In the second section, firstly, it is examined that definition of basic concepts and types as a cultural heritage, then informed that how concept of conservation taken a part on law on our country and the world. In the last sub-section of second chapter, the place in international and national legislative framework on archaeological sites under threat of dam is probed. Section three is focus on dam investments which are already prepared and preparation process in Turkey and the world. The fourth and the most important part of the study consist of sub-sections. The archaeological site protected under the threat of dam protection from the publications applied to the conservation methods applied to the technique, methods, material selection and application successes and similar aspects of the information obtained as a result of examination of the sub-groups are collected.

In the evaluation and conclusion chapters as the last chapters of the study, consequences of evaluations and conclusion discoveries has revealed, and a proposal has brought.

Key Words: Dam, Archaeological site, Conservation, Conservation on side, Archaeological Heritage.