Firuz Mustafa'nın "Cennet Çiçeği" adlı romanının söz dizimi
Syntax of Firuz Mustafa's novel "Cennet Çiçeği"
Yazar: MUHSİN AYGÜN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EKİN AKTÜRK
Kafkas Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Azerbaycan Türkçesi ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmada; XXI. yüzyıl Azerbaycan edebiyatı yazarlarından olan Firuz Mustafa'nın 2016 yılında Ecoprint yayınlarından çıkmış olan "Cennet Çiçeği" adlı romanı söz dizimi açısından incelenmiştir. Giriş bölümünde, Azerbaycan genel tarihi, Azerbaycan edebiyat tarihine ve dönemsel gelişmelere değinilmiştir. Çalışmamız, temelde 5 bölümden oluşmaktadır:  
Birinci Bölüm: Firuz Mustafa ve Cennet Çiçeği Romanı: Firuz Mustafa'nın hayatı, edebi kişiliği, eserleri, "Cennet Çiçeği" romanının özeti, karakter tahlili, romanda yer, mekân, zaman, eserin ana fikri ve kısaca eserin dil ve üslup özelliklerinden bahsedilmiştir. 
İkinci Bölüm: Kelime grupları: iyelik grubu ve isim tamlaması: (belirtili isim tamlaması ve belirtisiz isim tamlaması), sıfat tamlaması, sıfat- fiil grubu, isim-fiil grubu, zarf-fiil grubu, tekrar grubu, edat grubu, bağlama grubu, ünvan grubu, birleşik isim grubu, ünlem grubu, sayı grubu, birleşik fiil: (isim unsuru ve yardımcı fiile kurulan filer, zarf fiiller ve yardımcı fiiller ile kurulan filer: yeterlilik fiilleri, yarı tasvir fiilleri ve anlamca kaynaşıp deyimleşen fiiller), kısaltma grupları (isnat grubu, yükleme grubu, yönelme grubu, bulunma grubu, ayrılma/ uzaklaşma grubu, vasıta grubu, ilgi grubu, eşitlik grubu), yapı özelliklerine göre "Cennet Çiçeği" eserinden örneklendirmeler yapılmıştır.
Üçüncü Bölüm: Cümle: cümle hakkında genel geçer tanımlara yer verilmiş, cümle ögeleri: (Özne: gerçek özne, sözde özne, örtülü özne), yüklem: (Yüklemi ek fiille çekimlenmiş isim cümleler ve yüklemi çekimli fiil olan cümleler), nesne: (belirtili nesne, belirtisiz nesne), zarf, yer tamlayıcıları cümle dışı ögeler) tanımları ve buna bağlı olarak "Cennet Çiçeği" romanından örnekler verilmiştir. 
Dördüncü Bölüm: Cümlede yapı ve anlam: yapılarına göre cümleler incelenmiş: basit cümle, birleşik cümle: (şartlı birleşik cümle ve iç içe birleşik cümle), sıralı cümle, bağlı cümle: (ki edatıyla ve edatıyla ve diğer edatlarla bağlanan cümleler, ortak cümle ögeleriyle bağlanan cümleler, ortak kip /şahıs ekiyle bağlanan cümleler, ve anlam ilişkisiyle bağlanan cümleler), eksiltili cümle, ara sözlü (cümleli) cümle, yüklemin türüne göre: (isim cümleleri ve fiil cümleleri), yüklemin yerine göre: (kurallı (düz) cümle ve devrik cümle), anlam özelliklerine göre: (olumlu cümle, olumsuz cümle ve soru cümleleri) ele alınmış ve "Cennet Çiçeği" adlı romandan örneklendirmeler yapılmıştır. 
Beşinci Bölüm: "Cennet Çiçeği" Romanının Söz Dizimsel Bağlamda Cümle Yapısına Örnekler: cümle tahlilleri başlığında, söz dizimi kural ve esaslarına göre "Cennet Çiçeği" romanından alıntı cümleler sözdizimi bakımından incelenmiştir. Çalışmanın sonunda bu örneklerden hareketle genel yargılara varılmıştır.

Abstract:
In this work, The novel 'Cennet Çiçeği'', published by Ecoprint in 2016 of Firuz Mustafa from novelists of Azerbaijani, has been analyzed in terms of syntax. In the prologue, it is mentioned the general history of Azerbaijani, history of Azerbaijani literatüre and developments. Our work basically consists of 5 parts
Chapter One: Firuz Mustafa ve Cennet Çiçeği Novel; Firuz Mustafa's life, literary personality, works, summary of the "Cennet Çiçeği" novel, character analysis, place, place, time, main idea of the novel, and briefly the language and stylistic features of the work are mentioned.
Chapter Two: Word groups: noun phrase: (definitive noun phrase and indefinite noun phrase), adjective phrase, adjective-verb group, noun-verb group, adverb-verb group, repetition group, preposition group, conjunction group, title group, compound noun group, exclamation group, numeral group, compound verb: (verb formed with noun element and auxiliary verb, verbs formed with adverbial verbs and auxiliary verbs: adequacy verbs, semi-descriptive verbs and verbs that merge into phrases), abbreviation groups (imposition group, predicate group, inclination) group, presence group, leaving/away group, vehicle group, interest group, equality group), are examplified  of "Cennet Çiçeği" according to its structural features.
Chapter Three: Sentence: general definitions about the sentence are given, sentence elements: (Subject: real subject, so-called subject, implicit subject), predicate: (Noun sentences with verb inflected verbs and sentences with inflected verbs), object: (specified object, indefinite object) ), adverb, place complements, non-sentence items) and are exemplified of ''Cennet Çiçeği'' novel according its examples.
Chapter Four: Structure and meaning in the sentence: sentences are examined according to their structures: simple sentence, compound sentence: (conditional compound sentence and nested compound sentence), sequential sentence, dependent sentence: (sentences connected with the preposition and with the preposition and other prepositions, sentences connected with common sentence elements, Sentences connected with common mood /personal suffix, and sentences connected with semantic relation), elliptical sentence, intermediate (sentence) sentence, according to the type of predicate: (noun phrases and verb phrases), according to the place of the predicate: (regular (plain) sentence and inverted sentence ), according to their semantic features: (positive sentences, negative sentences and interrogative sentences) are exemplified from the novel ''Cennet Çiçeği''
Chapter Five: Examples of Sentence Structure of the Novel "Cennet Çiçeği" in Syntactic Context: In the title of sentence analysis, the sentences quoted from the novel "Cennet Çiçeği" are analayzed in terms of syntax. At the end of the study, it is get at general provisions based on these examples.