Farklı mezhepten bireylerin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Comparison of people from different sect in terms of some variables
Yazar: HALİT BAHADIR BOSTANCI
Danışman: PROF. DR. ALİ DÖNMEZ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Sosyal Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu araştırmada Alevi ve Sünnilerin 1) birbirlerine yönelik önyargı
düzeyleri karşılaştırılmış, önyargının mezhep, cinsiyet, eğitim düzeyine, diğer
mezhepten bir bireyle arkadaşlığa, diğer mezhepten biriyle aile dostluğuna ve siyasal
tutuma bağlı olarak değişip değişmediğine, 2) önyargı ve değerler ile toplumsalsiyasal
kimlik algıları arasındaki ilişkilere, 3) önyargıda olduğu gibi, değerlere ilişkin
ortalamaların mezhep, cinsiyet ve eğitim değişkenlerine göre farklılaşıp
farklılaşmadığına, 4) değerlerde toplumsal-siyasal kimlik algıları arasındaki
ilişkilere, 5) toplumsal-siyasal kimlik algılarının mezhep, cinsiyet ve eğitim düzeyine
bağlı olarak değişip değişmediğine ve mezhebin siyasal tutumlar üzerindeki etkisine
bakılmıştır.Örneklem, yaşları 18-60 arasında değişen, Ankara'da yaşayan 204'ü
Alevi ve 257'si Sünni olmak üzere toplam 457 katılımcıdan oluşmuştur.
Katılımcılara bazı demografik değişkenlerle birlikte geçerlilik ve güvenirlik
çalışması araştırmacı tarafından yapılan önyargı ölçeği, sağ-kanat yetkecilik ölçeği,
değerler ölçeği, toplumsal-siyasal kimlik algıları ölçeği uygulanmıştır.Sonuçlar, Alevilerin Sünnilere karşı Sünnilerin Alevilere karşı olduğundan daha önyargılı olduklarını göstermiştir.Değerler açısından yapılan çözümleme sonuçlarına göre, Sünnilerin
geleneksellik, güvenlik, uyma, evrenselcilik değer türleri ve muhafazacılık değer
boyutu üzerindeki ortalamaları Alevilerinkilerden daha yüksekken; güç, başarı değer
türleri ve özgenişletim değer boyutu gibi bireyselci değerlerdeki ortalamaları Alevilerinkilerden daha düşüktür.Alevilerin laik-solcu kimlik alanı ortalamaları Sünnilerinkinden daha yüksek, milliyetçi-muhafazakar kimlik alanı ortalamaları ise Sünnilerinkinden daha düşüktür.Bulgular
ilgili yazın ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
In this research the following items has been investigated: 1)The level of
prejudice of Alevis and Sunnis against each other has been compared. It has been
researched whether the change in the level of prejudice is dependent on the sect, the
sex, the level of education, relationship from another sect, family relationship which
includes different sects and political attitude. 2)It has been calculated how the
prejudice correlate with the values. Also the correlation between the prejudice and
perceived socio-political identities. 3) It has been investigated whether the mean of
the values varies due to the sect, the sex and the level of education. 4) The
correlations between the values and perceived socio-political identities have been
calculated. 5) It has been inspected whether socio-political identities depend on the
sect, the sex and the level of education. The effect of the sect on political attitudes
has been researched.Sampling includes individuals living in Ankara of age between 18-60 of
which 204 are Alevi and 257 are Sunni. Participants contributed by completing the
following questionnaires: background variables form, prejudice scale of which the
validity and reliability has been studied by the researcher, right-wing authoritarian
personality scale, portrait values questionnaire, perceived socio-political identities
scale.The level of prejudice of Alevis is higher than the level of prejudice of
Sunnis per the calculated results.According to the analysis of values Sunni participants have higher scores of tradition, security, conformity, universalism, conservation than Alevi participants'
scores. Conversely Alevi participants have higher scores of power, achievement,
self-enhancement than Sunni participants' scores which are identified as individualist
values. According to the results of the analysis; Alevi participants have higher scores of
secular-leftist identity and lower scores of nationalist-conservative identity than
Sunni participants.All results have been discussed based on relevant literature.