Kolektif hafızanın üretildiği ve aktarıldığı bir mekan: Çerkes konukevi (Haçeş)
A place where collective memory is produced and transferred: Circassian guesthouse (Haçeş)
Yazar: JANSET DEMİRCAN
Danışman: PROF. DR. DERYA FIRAT
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmanın konusu temelde Çerkes konuk evlerinde (haçeş) toplumsal hafızanın üretilmesi ve aktarılması üzerinedir. Çalışma Çerkes toplumunun haçeş içerisinde hangi pratiklerle toplumsal ve kültürel hafızayı ürettiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Haçeşi toplumsal hafıza, mekân ve erkeklik ekseninde tahlil etmek üzere Düzce, Kayseri ve Eskişehir'de sözlü tarih çalışmaları yapılarak veriler elde edilmiştir. 
Çalışmada toplumsal ve kültürel bellek üretilirken kurulan anlatılar, sözlü kültür ürünleri ve kültürel belleğin aktarıcıları üzerine odaklanılmıştır. Bu minvalde haçeş misafirlerin konakladığı bir mekân olmanın yanı sıra, sahip olduğu kültürel kodlar ile de toplumsal ve kültürel hafızanın inşa edilmesi ve aktarılması açısından önemli bir mekândır. Ayrıca burası sadece erkeklerin kullandığı yani mekân olduğu için homososyal bir erkek mekânıdır. Burada erkekliğin inşası ve yeniden üretimi de önemli bir biçimde öne çıkmaktadır. Çalışmada Çerkes erkekliğinin bu mekânda nasıl üretildiği ve kadınların da bu mekân doğrultusunda nasıl konumlandıkları da çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturur. Bir erkek mekânı olmasından mütevellit burada kurulan hafıza da Çerkes erkeklerinin hafızası olarak karşımıza çıkmaktadır.
Son olarak da haçeş bellek ortamından bellek mekânına doğru evirilen bir yer olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Burası bellek nesnelerinin muhafaza edildiği, kültürel belleğe dair izlerin taşındığı ve unutmaya karşı direnişin nüvelerinin oluştuğu bir mekân olarak tasvir edilmiştir.

Abstract:
The subject of this study is basically about the production and transfer of social memory in Circassian guest houses (haçeş). The study aims to reveal the practices through which the Circassian society produces social and cultural memory within the "haçeş". Data was obtained by conducting oral history studies in Düzce, Kayseri and Eskişehir in order to analyze Haçeşi in terms of social memory, place and masculinity.
The study focused on the narratives established while producing social and cultural memory, oral culture products and transmitters of cultural memory. In this sense, in addition to being a place where guests stay, "haçeş" is also an important place in terms of building and transferring social and cultural memory with its cultural codes. In addition, this is a homosocial men's place because it is a place used only by men. Here, the construction and reproduction of masculinity also comes to the fore in an important way. An important part of the study is how Circassian masculinity is produced in this space and how women are positioned in this space. Since it is a men's place, the memory established here also appears as the memory of Circassian men.
Finally, it was concluded that "haçeş" is a place that evolves from a memory environment to a place of memory. This place is depicted as a place where memory objects are preserved, traces of cultural memory are carried, and the core of resistance against forgetting is formed.