Uyum teorileri temelinde organizasyon 4.0: Teknoloji sektörü örneği
Organization 4.0 on the basis of adaptation theories: The case of technology sector
Yazar: ABDULLAH KARALİ
Danışman: DOÇ. DR. HARUN YÜKSEL
Avrasya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Bu çalışma, teknoloji sektöründe örgüt kuramlarını temel alarak endüstri 4.0'a uygun organizasyon yapısını anlamayı amaçlamaktadır. Araştırmanın odak noktası, Endüstri 4.0'ın ihtiyaçları çerçevesinde sistemler arasındaki entegrasyonun ve uyumun tam olarak sağlanmasına yöneliktir. Verimlilik adına insanlar, makineler, ekipmanlar arasındaki iletişimin ve uyumun sağlanması, işlerlik kazanması çalışma kapsamında incelenmektedir.
Araştırma verileri, yarı yapılandırılmış mülakatlar kullanılarak toplanmıştır. Katılımcılar, teknoloji sektörünün farklı bölümlerinden ve farklı pozisyonlardan seçilmiştir. Görüşmeler, endüstri 4.0'a uygun organizasyon yapısına yönelik etkileri anlamak, deneyimleri ve beklentileri keşfetmek için tasarlanmıştır.
Çalışmada teknolojinin organizasyonel yapılar üzerinde derinlemesine etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Bulguları kapsamında koşul bağımlılık kuramı içinde "strateji ve teknoloji", işlem maliyeti kuramında "değişim", kaynak bağımlılığı kuramı kapsamında "güç ilişkileri", vekalet kuramında "uzmanlık bilgisi", örgütsel ekoloji kuramında "değişime ayak uydurma", yeni kurumsal kuram kapsamında "izomorfizm (eşbiçimlilik)" faktörleri Endüstri 4.0 ve örgüt tasarımı bağlamında önemli ilişkiler olduğunu göstermektedir. Bu bulgular endüstri 4.0 in organizasyon yapısının tek bir kuram bağlamında değil, daha çok, çoklu kuramlar bağlamında eklektik olarak ortaya çıkacağı gözlemlenmiştir.
Katılımcıların geri bildirimleri, teknolojinin örgüt kuramları çerçevesinde rolünün önemini ve kuramlar nezdinde eklektik bir yapının ortaya çıkacağına yönelik bulguları barındırmaktadır. Ayrıca, teknolojinin organizasyonel değişim üzerindeki etkilerinin sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Endüstri 4.0'ın bir takım ihtiyaçlara sahip olduğu bilinmektedir. Bu ihtiyaçlardan en önemlisi, Endüstri 4.0'ın sistemleri arasındaki entegrasyonun ve uyumun tam olarak sağlanmış olmasıdır. Bu bakış açısıyla, insanlar, makineler, ekipmanlar arasındaki iletişimin, uyumun sağlanması ve işlerlik kazanması önem arz etmektedir. İletişim ve uyumun sağlanması, örgüt içi ve örgütler arası dinamiklerin de birbirleriyle ahenk içinde çalışmasına bağlıdır. Bu da örgüt tasarımıyla mümkündür. Bu bağlamda örgütler ve örgüt tasarımının gerekli olduğu, önemli olduğu çalışma kapsamın görülmektedir. Karmaşık sanayi toplumlarının sürdürülmesi, çok sayıda küçük organizasyonla birlikte büyük ölçekli örgütlerin varlığı olmadan düşünülememektedir.
Endüstri devrimleriyle organize hale gelmiş olan iş gücünün ve üretim biçimlerinin yönetilmesiyle atölye tipi üretim sisteminden fabrikalara, fabrikalardan da robotik sistemli yeni üretim tesislerine evrim gerçekleşmiştir. Endüstriyel ve teknolojik devrimlerin perspektifine bakıldığında, endüstri devrimleri arasındaki dilimler yüz yıllarla ifade edilirken, önceden tahmin edilen endüstri 4.0 devrimine gelindiğinde geçiş dilimleri neredeyse on yıllarla ifade edilmektedir. Dolayısıyla bu devinim yeni bir organizasyon 4.0 tasarımını mecbur kılmaktadır. Bu çalışmada elde edilen veriler çerçevesinde uyum teorileri temelli organizasyon 4.0 tasarımı kurgulanmaktadır.
Bu çalışma ile literatüre Endüstri 4.0'a uygun bir Örgüt 4.0 tasarımının kavramsal çerçevesinin belirlenmesine katkı sunulmaktadır. Ayrıca, yeni dönemde uyum teorileri temelinde kurgulanacak olan örgüt tasarımında, kuramların nasıl uygulanabileceğine yönelik bilgi sunmaktadır. Çalışmada, organizasyon düşüncesinin tarihsel perspektifi ve Endüstri 4.0'ın günümüz gereklilikleri üzerine de derinlemesine bir araştırma yapılmıştır. Araştırmanın bulgularıyla elde edilen kavramsal çerçeve ve ulaşılan yargılar esas alınarak belirlenecek hipotezler, ileride yapılacak çalışmalarda nicel araştırma yöntemlerine zemin hazırlamaktadır.
Sonuç olarak, bu araştırma, endüstri 4.0 çerçevesinde örgüt kuramlarının uygulanmasının karmaşıklığını ve önemini anlamak için bir çerçeve sunmaktadır. Teknoloji sektöründe elde edilen bulgular nitel araştırma yöntemlerinin organizasyon ve teknoloji arasındaki ilişkilerin anlaşılmasında nasıl kullanılabileceğine dair yol göstermektedir.

Abstract:
This study aims to understand the organizational structure suitable for Industry 4.0 based on organizational theories in the technology sector. The focus of the research is on ensuring full integration and harmony between systems within the framework of the needs of Industry 4.0. Ensuring communication and harmony between people, machines and equipment for the sake of efficiency and making them functional are examined within the scope of the study.
Research data were collected using semi-structured interviews. Participants were selected from different parts of the technology sector and from different positions. The interviews were designed to understand the implications, explore experiences and expectations for an organizational structure suitable for industry 4.0.
The findings of the study reveal that technology has a profound impact on organizational structures. Within the scope of the findings, the factors of "strategy and technology" in contingency theory, "change" in transaction cost theory, "power relations" in resource dependency theory, "expert knowledge" in agency theory, "adaptation to change" in organizational ecology theory, "isomorphism" in new institutional theory show that there are important relationships in the context of Industry 4.0 and organization design. These findings suggest that the organizational structure of Industry 4.0 will not emerge in the context of a single theory, but rather eclectically in the context of multiple theories.
Participants' feedbacks indicate the importance of the role of technology within the framework of organizational theories and the emergence of an eclectic structure in terms of theories. It was also emphasized that the effects of technology on organizational change should be managed in a sustainable manner.
It is known that Industry 4.0 has a number of needs. The most important of these needs, The integration and harmony between the systems of industry 4.0 is fully ensured. From this point of view, it is important to ensure that the communication between people, machines and equipment is compatible and functional. Ensuring communication and harmony depends on the work of internal and inter-organizational dynamics in harmony with each other. This is possible with organizational design. In this context, it is seen that organizations and organizational design are necessary and important. Sustaining complex industrial societies is unthinkable without the existence of large-scale organizations with many very small organisations.
With the management of the workforce and production methods, which have become organized with the industrial revolutions, evolution has taken place from the workshop type production system to factories, and from factories to new production facilities with robotic systems. Looking at the perspective of industrial and technological revolutions, While the previous period intervals are expressed in hundred-year slices, when the industry comes to the predicted 4.0 revolution, the transitional periods are expressed in almost decades. Therefore, this movement necessitates a new organizational 4.0 design. Within the framework of the data obtained within the scope of this doctoral thesis, an organization 4.0 design based on cohesion theories is designed.
This study contributes to the literature to determine the conceptual framework of an Organization 4.0 design suitable for Industry 4.0. In addition, it provides information on how the theories can be applied in the organization design that will be built on the basis of adaptation theories in the new era. In the study, an in-depth research was also conducted on the historical perspective of organization thinking and the current requirements of Industry 4.0. The conceptual framework obtained with the findings of the study and the hypotheses to be determined based on the judgments reached prepare the ground for quantitative research methods in future studies.
In conclusion, this research provides a framework for understanding the complexity and importance of applying organizational theories in the context of industry 4.0. The findings from the technology sector provide guidance on how qualitative research methods can be used to understand the relationship between organization and technology.