Acil servise baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastalarda optik sinir kılıf çapı ölçümü
Optic nerve sheath diameter measurement in patients with headache in the emergency department
Yazar: GÜLSEREN ACE
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT ERBİL
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil tıp = Emergency medicine ; Baş ağrısı = Headache ; Optik sinir = Optic nerve ; Ultrasonografi = Ultrasonography ; İntrakraniyal basınç = Intracranial pressure

Özet:
Acil serviste (AS) baş ağrısının yönetimindeki amaç hayatı tehdit eden patolojik baş ağrısı nedenlerini ayırt etmektir. Bu tez çalışmasının amacı, acil servise baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastalarda yatak başı oküler ultrasonografi ile ölçülen OSKÇ değerlerinin, İKB artışına neden olan sekonder baş ağrısını ön görmedeki etkinliğini araştırmak ve sekonder baş ağrılarının yönetiminde kullanılabilirliğini değerlendirmektir. Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Acil Servisi' ne baş ağrısı şikayeti ile başvuran ve sekonder baş ağrısı düşünülerek bilgisayarlı beyin tomografisi (BBT) çekilen ,18 yaş üzeri 106 hasta çalışmaya alındı. Hastaların tümüne yatak başı sonografik OSKÇ ölçümü yapıldı. Elde edilen verilerle OSKÇ ölçümlerinin BBT'de patolojik bulgu varlığını, sekonder baş ağrısını öngörmedeki ve hastane yatış gereksinimi göstermedeki değeri analiz edildi. Çalışmaya alınan 106 hastanın 47'si erkek, 59'u kadın olup hastaların yaş ortalaması 48,95'tir. Çalışmada en sık görülen sekonder baş ağrısı nedenleri hipertansif baş ağrısı (n:15), intrakraniyal kitle (n:10), subaraknoid kanamadır (n:8). BBT görüntüleme sonucu sekonder baş ağrısı tanısı alan hastaların OSKÇ değeri (0,51±0,05), primer baş ağrısı tanısı alan hastaların OSKÇ değerinden (0,41±0,04) daha yüksekti (p: 0,01). Baş ağrısı olan hastalarda OSKÇ ölçümünün BBT'de patolojik bulgu varlığını ön görmedeki tanısal değerini araştırmak için yapılan ROC eğrisi değerlendirmesinde; OSKÇ eşik değeri 0,51 olarak bulundu (sensitivite: %93,55 spesifite: %65,33). OSKÇ değerinin sekonder baş ağrısını ön görmedeki değerini araştırmak için yapılan ROC eğrisi değerlendirmesinde; en yüksek sensitivite ve spesifitede OSKÇ eşik değeri 0,51 olarak bulundu (sensitivite: %88,46 spesifite: %90,74).  Baş ağrısı ile acil servise başvuran hastalarda OSKÇ değerinin hastane yatış gereksinimi göstermedeki değerini araştırmak için yapılan ROC eğrisi değerlendirmesinde OSKÇ eşik değeri 0,53 olarak bulundu (sensitivite: %93,10 spesifite: %64,47). Artmış İKB'nin saptanan en erken bulgulardan birinin optik sinirdeki genişleme olduğu bilinmektedir. Acil servise baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastalarda sonografik OSKÇ ölçümü, İKB artışına neden olan sekonder baş ağrılarını öngörür ve hastaları nörogörüntülemeye yönlendirmede yardımcıdır.

Abstract:
The purpose of headache management in emergency department (ED) is to discriminate the causes of life-threatening headache. Purpose of this study is to investigate the effectiveness of sonographic optic nerve sheath diameter (ONSD) measurements in predicting secondary headache that causes increased ICP and to evaluate its usability in the management of secondary headaches. The study included 106 patients over 18-year-old who admitted to Hacettepe University Emergency Department with headache. Brain CT was performed in all patients with a preliminary diagnosis of secondary headache.  Sonographic ONSD measurement was performed in all patients. The data were used to predict the presence of pathological findings in CT, to predict secondary headache and to show the requirement of hospitalization. Of the 106 patients, 47 were male and 59 were female, and the mean age was 48.95. The most common secondary headache causes were hypertensive headache (n:15), intracranial mass (n:10), subarachnoid hemorrhage (n:8). Secondary headache diagnosis was corrected with CT.  ONSD value (0.51±0.05) of patients with secondary headache was higher than in patients with primary headache (0.41±0.04) (p: 0.01). The diagnostic value of ONSD measurements in predicting pathology in CT was evaluated through ROC analysis. The cut-off value of ONSD was found to be 0.51 (sensitivity: 93.55% specificity: 65.33%). The ROC curve analysis was performed to investigate the cut-off value of the ONSD in predicting secondary headache. The highest sensitivity and specificity were found to be 0.51 (sensitivity: 88.46% specificity: 90.74%). The ROC curve analysis was performed to investigate the cut-off value of ONSD for the requirement of hospitalization in study group. The cut-off value of ONSD was found to be 0.53 (sensitivity: 93.10%, specificity: 64.47%). It is known that one of the earliest signs of increased intracranial pressure is enlargement of the optic nerve. In patients admitting to the ED with complaints of headache, sonographic ONSD measurement predicts secondary headaches that cause increased intracranial pressure and is helpful in directing patients to neuroimaging.