Türkiye'de yetişen Daphne L. türlerinin kimyası ve biyolojik aktiviteleri
Biological activities and chemistry of Daphne SP. grown in Turkiye
Yazar: GÖZDE ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. BETÜL DEMİRCİ
Anadolu Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antiinflamatuar ajanlar = Anti inflammatory agents ; Caenorhabditis elegans = Caenorhabditis elegans ; Daphne L. = Daphne L. ; Thymelaeaceae = Thymelaeaceae

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye'de doğal olarak yetişen Daphne L. cinsine ait 7 türden (D. mezereum L., D. pontica L., D. glomerata Lam., D. sericea Wahl., D. oleoides Schreber, D. gnidioides Jaub. et Spach ve D. mucronata Royle) ve 2 alt türden (D. mucronata subsp. turcica ve D. oleoides subsp. kurdica) elde edilen uçucu bileşiklerin ve farklı polaritede çözücülerle (n-hekzan, etil asetat ve %70'lik etanol) hazırlanan ekstrelerin kimyasal bileşimleri ve biyolojik aktiviteleri araştırılmıştır. Hidrodistilasyon yöntemi ile elde edilen numunelerin GK-GK/KS analizleri ile, maserasyon yöntemi ile hazırlanan ekstrelerin ise YPSK/KS-KS ile kimyasal profilleri ortaya konmuştur. Ekstrelerin, antimikrobiyal etkinlikleri, antibiyotikler ile kombinasyonları, antioksidan, anti-enflamatuvar ve enzim inhibisyon aktiviteleri incelenmiştir. Minimum inhibisyon konsantrasyonları 50-3.12 mg/mL olarak belirlenmiştir. Yüksek aktivite gösteren ekstreler siprofloksasin ve kloramfenikol ile kombine edilerek etkinlikleri değerlendirilmiş ve 26 sinerjik etki bulunmuştur. DPPH ve ABTS serbest radikali süpürücü etkileri incelenmiş ve ekstrelerin yüksek antioksidan aktiviteleri olduğu belirlenmiştir. Anti-enflamatuvar etki, 5-LOX enzim inhibisyon aktivitesi ile değerlendirilmiştir. 13 ekstre için 20 μg/mL konsantrasyonda % inhibisyon değeri hesaplanmıştır (95.4664±1.3811-6.1315±2.8242). Tirozinaz inhibisyon aktivitesinde 2 ekstre için zayıf etki görülmüştür (IC50 =0.7580-0.7573 mg/mL). Ekstrelerin akut ve letal toksisitesini belirlemek için in vivo hayvan alternatifi deney modeli olan Caenorhabditis elegans nematodu ile çalışılmıştır. 7 ekstre için IC50 değerleri hesaplanmıştır (6.3818±0.1443-1.3637±0.0010 mg/mL). Yapılan izolasyon çalışmaları sonunda dafnetin, kinik asit, 1,5-dikafeonilkinik asit, luteolin, luteolin-7-O-glikozit, kersetin ve kersetin-3-O-galaktozit bileşikleri elde edilmiş ve yapıları tayin edilmiştir. 
Anahtar Sözcükler: Daphne L., Thymelaeaceae, Anti-enflamatuvar aktivite, Caenorhabditis elegans.

Abstract:
In this study, the chemical compositions and biological activities of 7 species (D. mezereum L., D. pontica L., D. glomerata Lam., D. sericea Wahl., D. oleoides Schreber, D. gnidioides Jaub et. Spach and D. mucronata Royle) and 2 subspecies (D. mucronata subsp. turcica and D. oleoides subsp. kurdica) of the genus Daphne L. naturally grown in Turkiye, components obtained from aerial parts of plants and extracts prepared with solvents of different polarity (n-hexane, ethyl acetate and 70% ethanol). The chemical profiles of the volatile compounds obtained by the hydrodistillation method analysed by GC-GC/MS systems and the extracts prepared by the maceration method were carried out by LC-MS/MS. The antimicrobial activities, combinations with antibiotics, antioxidant, anti-inflammatory and enzyme inhibition activities of the extracts were investigated. Minimum inhibition concentrations were determined (50-3.12 mg/mL). The extracts showed high activity were combined with ciprofloxacin and chloramphenicol to evaluate their efficacy and 26 synergistic effects were found. The scavenging effects of DPPH and ABTS free radicals were investigated and it was determined that the extract had high antioxidant activities. The anti-inflammatory effect was evaluated by 5-lipoxygenase enzyme inhibition activity and the % inhibition value at 20 μg/mL concentration was calculated for 13 extracts (95.4664±1.3811-6.1315±2.8242). An effect on tyrosinase inhibition activity was observed for 2 extracts (IC50=0.7580-0.7573 mg/mL). In order to determine the acute and lethal toxicities of the extracts, Caenorhabditis elegans model was used which is accepted s an alternative method to in vivo animal studies. IC50 values were calculated for 7 extracts (6.3818±0.1443-1.3637±0.0010 mg/mL). At the end of the isolation studies, daphnetin, quinic acid, 1,5-dicaffeonylquinic acid, luteolin, luteolin-7-O-glycoside, quercetin and kersetin-3-O-galactoside obtained and their structures were elucidated.
KEYWORDS: Daphne L., Thymelaeaceae, Biological activity, Caenorhabditis elegans.