Sendikaların örgütsel yapısı ve katılımcılık
The organizational structure of trade-unions and participation
Yazar: ZEYNEP ŞİŞLİ
Danışman: PROF.DR. FEVZİ DEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Sendika hakkı = Liberty syndicate ; Sendikalar = Unions ; Yönetime katılma = Participation management ; Örgüt yapısı = Organizational structure

Özet:
ÖZET Ülkemizde sendikalarda katılım ve üyelikte aidiyet duygusunun eksikliği; tarihsel, sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel açıdan çok yönlü sebeplerden kaynaklanan bir sorundur. Sendikaların örgütsel yapısı, katılım ve üyelikte aidiyet duygusunu zorlaştıran ya da kolaylaştıran bir etkendir, örgütsel yapı ve katılım ilişkisi, sendikaların demokratikleşmesi ve demokrasinin tüm kurum ve kuralları ile gerçekleştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmada, sendikalarda katılım ve üyelikte aidiyet duygusu problemi, örgütsel yapı çerçevesinde, tarihsel gelişimi içinde, hukuksal düzenlemeler esas alınarak değerlendirilmiştir. Sendikaların örgütsel yapısı, sendikaların tarihsel gelişimine bağlı olarak her ülkede farklı özellikler taşımaktadır. Bu özellikler, ülkenin ekonomik ve demokratik gelişimi ile yakından ilgili ve katılım üzerinde etkilidir, örgütsel yapı, sendikaların serbest gelişimi ve bağımsızlığının temel unsur olarak kabul gördüğü ülkelerde esas olarak sendikalann ve işçilerin tercihlerine bağlı özellikler taşımakta, ülkemizde ise hukuksal düzenlemelerle biçimlendirilmektedir. Bu durum başlı başına katılımı engelleyici bir etkendir. Anayasa ve özellikle 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 sayılı toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanununda yer alan bir çok kısıtlama, işçilerin sendikal özgürlüklerini ve bu anlamda katılımlarını engelleyici niteliktedir. Bu hükümler, uluslar arası sözleşme ve kurallara da aykırıdır. Sendikalann örgütsel yapılanmasını sınırlayan ve katılımı engelleyen hükümlerin varlığı, her bir işçi açısından üyelikte aidiyet duygusunu da olumsuz etkilemektedir. Sendikalann örgütsel yapılanmasını kısıtlayan; bu bağlamda işçilerin sendika kurma, üye olma ve sendikal faaliyette bulunma özgürlüklerini sınırlayan hukuksal düzenlemelerin kaldınlması, bu düzenlemelere gerekçe gösterilen sakıncaların giderilmesi ve haklann amacına uygun kullanılması için gerekli olan iş güvencesinin sağlanması, sendikalara katılım ve üyelikte aidiyet duygusunun gelişimi için gereklidir.

Abstract:
ABSTRACT The problem about deficiency of participation and membership sensation to trade-unions in our country, depends on historical, social, political, economic and cultural reasons. The organizational structure of trade-unions is a factor that makes participation and membership sensation easier or harder. The relationship between organizational structure and participation, is important for democracy in trade-unions, also realization of the democracy with all associations and rules in country. In this research, the problem of participation and membership sensation in trade-unions, is examined in historical evaluation and organizational structure. The organizational structure of trade-unions has different characteristics in every country depended on the historical evalution of trade-unions. This characteristics are related with the economic and democratic evalution of the country and effective on participation. Organizational structure has qualities that allow trade-unions to evaluate freely and give them freedom as main principle in some countries, also in these countries trade-union and workers' preferences affect these qualities; but in our country qualities are determined by laws. This position prevents the participation effectively. A lot of restrictions in Constitution and especially Trade Unions Law numbered 2821 and Collective Agreement, Strike and Lockout Law numbered 2822 prevent the rights about trade-unions and the participation of workers. These are not acceptable by international agreements and rules also. The membership sensation of every worker is affected negatively by these rules which limits the organizational structure of trade-unions and prevents participation. The articles of these laws which restrict the organizational structure of trade-unions and the rights of workers to establish and join organizations and its activities of their own choises, must be abolished; and the work guarantee must be given if it is really wished to get rid of the reasons pointed for this articles and to make the rights usable for the goals; for improving the participation and membership sensation to trade-unions. n