Akromegali hastalarında oral mukoza hastalıkları, dental hijyen durumunun değerlendirilmesi
Oral mucosal lesions and dental hygiene assessment in acromegaly patients
Yazar: BURAK CAN CENGİZ
Danışman: PROF. DR. ŞEFİKA BURÇAK POLAT
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases

Özet:
Amaç: Akromegali hastalarında oral sağlık, oral mukozal lezyonlar, dental hijyen durumu ve hastalık hastalık aktivitesi ve laboratuvar parametreleri ile ilişkisini literatürde değerlendiren çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda akromegali hastalarında oral mukoza değerlendirilmesi ile hastaların hastalık aktivitesi, gelişebilecek dental sorunların önceden belirlenmesi, hastaların IGF-1 düzeyi ile oral lezyon ve mukozal durumun korelasyonunu, hastaların kullandıkları tedavi yöntemi ile ilişkisi, akromegali hastalığına eşlik eden ve hastalığa sekonder gelişen kronik hastalıkların sebep olduğu oral mukozal hasarın değerlendirilmesini amaçladık.

Yöntem: Ankara Şehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma ve İç Hastalıkları kliniklerinde ayaktan ve yatarak takip edilen 18 ve yaş üzeri akromegali hastaları ve 18 yaş ve üzeri akromegali tanısı olmayan, bilinen kronik hastalığı olmayan, kronik ilaç kullanımı olmayan ve çalışmamızdaki akromegali hastalarına benzer yaş ve cinsiyet oranında sağlıklı gönüllülerden oluşan kontrol grubu dahil edilmiştir. Hastaların demografik bilgileri: yaş, cinsiyet, eğitim durumları kaydedilmiştir. Klinik verileri: remisyon /persistan ya da rekürren hastalık, tedavi modaliteleri, cerrahi öyküleri, radyoterapi öyküsü, panhipopituitarizm varlığı aldıkları ilaçlar, komorbid hastalıkları kaydedilmiştir. Laboratuvar bulguları: GH düzeyi, IGF-1 düzeyi, ACTH, kortizol, TSH, T3, T4, açlık kan glukoz düzeyi, HbA1C düzeyi ve KMD'si kaydedildi. Katılımcıların 6 maddelik anket doldurmaları istendi. Hastaların intraoral muayenesi ve oral sağlık durumunun tespiti deneyimli bir oral diagnoz ve radyoloji uzmanı tarafından ışık kaynağı altında dental ayna, dental sond ve periodontal sond (North Carolina 15 periodontal probe) kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Hastalar ve kontrol grubundaki bireyler arasındaki yaş farkı anlamlı değildi (p>0,05). Hastaların TSH değerleri kontrol grubundaki bireylere göre anlamlı şekilde düşüktü (p<0,05). T4 değerleri hastalar ve kontrol grubu arasında anlamlı fark göstermedi (p>0,05). HBA1C değerleri hastaların kontrol grubundaki bireylerden daha yüksek bulundu (p<0,01). Açlık-Glukoz değerleri hastaların kontrol grubundaki bireylerden daha yüksekti (p<0,05). Hastaların dil lezyonu oranı kontrol grubundan anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Hastaların Periodontal Screening indeks, Plak indeksi ve ağız kuruluğu skorları kontrol grubuyla benzerdi (p>0,05). Remisyonda olan hastalarla Persistan/Rekürren olan hastaların DMFT skorları arasında fark yoktu (p>0,05). Hastalık süresi, IGF-1, GH, Kortizol, ACTH değerleri, oral hijyen, plak indeksi ve PSİ skorları ile DMFT skorları arasında anlamlı korelasyon bulunmadı (p>0,05). Univariate Lojistik Regresyon analizi sonucunda, hastalık süresi, IGF-1, GH, ACTH, Kortizol, Remisyon, 1 kez cerrahi, Somatostatin kullanımı, DM, Hipotroidi, Adrenal yetmezlik ve Makroglossi için etkili risk faktörleri bulunmadı (p>0,05).

Sonuç: Çalışmamızda, akromegali hastalarında oral mukozal lezyonların kontrol grubuna kıyasla anlamlı şekilde arttığını tespit ettik. Özellikle dil lezyonları ve dil lezyonu olma oranlarının arttığı görüldü. Bu sonuçlar, akromegali hastalarının oral sağlık durumlarının hastalığa özgü bir yansıması olabileceğini düşündürüyor. Ayrıca, akromegali hastalarında glukoz metabolizmasının etkilendiği ve diyabet riskinin artabileceği gözlendi. Ancak, bu etkilerin klinik olarak anlamlı olmadığı düşünüldü. Sonuçlar, akromegali hastalarının oral sağlık durumlarının düzenli olarak takip edilmesinin önemini ortaya koyuyor.

Anahtar Kelimeler: Akromegali, Oral Mukozal Lezyonlar, Dental Hijyen

Abstract:
Aim: There is a lack of studies in the literature evaluating the relationship between oral health, oral mucosal lesions, dental hygiene status, and disease prognosis in acromegaly patients. Our study aimed to assess oral mucosa in acromegaly patients, predict dental problems that may develop, correlate oral lesions and mucosal status with patients' IGF-1 levels, investigate the relationship with the treatment method used, and evaluate the oral mucosal damage caused by concomitant and secondary chronic diseases accompanying acromegaly.

Methods: Acromegaly patients aged 18-65 years followed up as outpatients and inpatients in the Endocrinology and Metabolism and Internal Medicine clinics of Ankara City Hospital and a control group consisting of healthy volunteers aged 18-65 years without acromegaly diagnosis, known chronic diseases, chronic medication use, and with similar age and gender ratios to the acromegaly patients in our study were included. Demographic information of patients: age, gender, and educational status were recorded. Clinical data: remission/persistent or recurrent disease, treatment modalities, surgical history, history of radiotherapy, presence of panhypopituitarism, medications taken, and comorbid diseases were recorded. Laboratory findings: GH level, IGF-1 level, ACTH, cortisol, TSH, T3, T4, fasting blood glucose level, HbA1C level, and KMD score were recorded. Participants were asked to complete a 6-item questionnaire. The intraoral examination of patients and determination of oral health status were performed by an experienced oral diagnosis and radiology specialist using dental mirror, dental probe, and periodontal probe (North Carolina 15 periodontal probe) under a light source.

Results: There was no significant age difference between patients and individuals in the control group (p>0,05). TSH values of patients were significantly lower than those of individuals in the control group (p<0,05). T4 values did not show a significant difference between patients and the control group (p>0,05). HbA1C values were higher in patients than in individuals in the control group (p<0,01). Fasting glucose values were higher in patients than in individuals in the control group (p<0,05). The rate of tongue lesions in patients was significantly higher than in the control group (p<0,001). The Periodontal Screening Index, Plaque Index, and oral dryness scores of patients were similar to the control group (p>0,05). There was no difference in DMFT scores between patients in remission and those in persistent/recurrent stage (p>0,05). There was no significant correlation between disease duration, IGF-1, GH, Cortisol, ACTH values, oral hygiene, plaque index, PSI scores, and DMFT scores (p>0,05). Univariate Logistic Regression analysis revealed no effective risk factors for disease duration, IGF-1, GH, ACTH, Cortisol, Remission, 1-time surgery, Somatostatin use, DM, Hypothyroidism, Adrenal insufficiency, and Macroglossia (p>0,05).
Discussion: In our study, we found that oral mucosal lesions in acromegaly patients increased significantly compared to the control group. Especially, tongue lesions and the rate of having tongue lesions were observed to be higher. These results suggest that oral health status in acromegaly patients might reflect the disease's specific nature. Additionally, an impact on glucose metabolism and potential increased diabetes risk in acromegaly patients was observed. However, these effects were not considered clinically significant. The findings highlight the importance of regularly monitoring oral health status in acromegaly patients.

Keywords: Acromegaly, Oral Mucosal Lesions, Dental Hygiene