Yezidilik teolojisi
Theology of Yezidism
Yazar: ZEHRA IŞIK
Danışman: PROF. DR. ŞİNASİ GÜNDÜZ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Yezidiler = Yazidies ; Yezidilik = Yezidism ; İlahiyat = Theology

Özet:
Farklı inançları bünyesinde barındıran Yezidilik, Ortadoğu dinleri arasında oldukça dikkat çekici bir yere sahiptir. Yezidilerin kendi kaynaklarından hareketle inanç sistemini; Tanrı inancını, Yezidilik teolojisinde merkezi bir yeri olan Melek Tavus ve melek inancını, Şeyh Adi inancını, evren ve insan anlayışlarını, tenasüh inancını, ölüm ve öte dünya algılarını incelemek Yezidiliği ve Yezidileri tanımak ve anlamak için oldukça önemlidir.Tektanrıcı bir inanç sistemine sahip olan Yezidilikte her şeyi yaratan Yüce Tanrı, Huda, Azda, Yezdan gibi isimlerle tavsif edilir.İnanç sisteminin merkezinde baş melek Melek Tavus'a ilişkin öğretiler yer alır. Dünyanın yönetimi ve denetimi üzerinde büyük bir gücü olduğuna inanılır. Onunla birlikte altı büyük meleğin varlığı da kabul edilir.Yezidiliğin inanç sisteminde Şeyh Adi güçlü bir motiftir. Yezidi dininin en önemli kutsal şahsiyeti olan Şeyh Adi'nin bizzat Melek Tavus'un inkarnasyonu olduğuna inanılır.Mushaf'ı Reş ve Kitab-ı Cilve'de evrenin ve insanın yaratılışına dair bilgiler verilmektedir. Ayrıca Yezidiliği, nesilden nesle aktaran en önemli Yezidi kutsal kaynakları arasında yer alan Kavillerde de yaratılış ve türeyiş ile ilgili mitoslar yer almaktadır.Yezidiler, soylarını kutsal bir kökene bağlar. Bu köken, Hz. Adem'in saf zürriyetinden olan Şehid b. Cer'in soyudur. Bu nedenle Yezidiler, seçilmiş bir halk olduklarına inanırlar ve kendilerini ?Huda'nın halkı? olarak tanımlarlar. Bu bağlamda Yezidilik, soya dayalı etnik kökenli bir dinsel gelenektir.Tenasüh inancı da Yezidilikte önemli bir yere sahiptir. Yezidiler, tenasüh inancıyla birlikte kıyamet ve ahiret hayatının varlığını da kabul ederler. Ancak ahiret hayatına inanç, tenasühü tamamlayıcı bir unsurdur. Yezidi Kavillerinde ahir zaman, mehdi düşüncesi, kıyamet ve haşr ile ilgili birçok bilgi açık bir şekilde ifadesini bulmaktadır.

Abstract:
Yezidism that shelters different belief systems in its structure has a remarkable place among the Middle East religions. To survey their belief in God, belief in angels and belief in Peacock Angel, that has a central place in Yezidism theology, belief in Sheykh Adi, concept of universe and human, perception of death and afterlife is important to understand and know Yezidism and Yezidis.In Yezidism, the belief that one God creates everythings is common. Yezidism has monotheist character and God is described by names like Khuda, Azda, Yezdan.The archangel Peacock Angel is in the center of belief and covers important knowledge in Yezidism. Also, six major angels have important part together with Peacock Angel that has a major power over the world?s control.In the belief system of Yezidism, Sheykh Adi is a powerful motif. It is believed that Sheykh Adi is Peacock Angel?s incarnation and the most important holy being in Yezidism.In Mushaf-ı Resh and Kitab al-Jilwah informations about the creation of universe and human being are given. The Qawls are among the religious scriptures of Yezidism which conveys information from generation to generation. In Qawls, there are myths about the creation and early history of humanty.The Yezidis attach their race to a secret origin which is depending on Shahid b. Jarr who is considered Adam?s pure descendance. The Yezidis therefore believe that they are selected nation and desciribe themselves as ?Khuda?s nation?. In this context Yezidism is a religious tradition based on ethnical background.In Yezidism, reincarnation has an important part. The Yezidis accept the existence of the Day of Judgement and afterlife together with the belief of reincarnation. However, the belief in the afterlife is olso considered an item of complementary of reincarnation. In the Qawls there takes play a lot of information concerning the last days of the world, the golden age, doomsday and resurrection.