Ruhsal travma nedeniyle başvuran olgularda travmanın ihanet boyutunun sosyal kognisyon ile ilişkisi
The relationship between betrayal severity of trauma and social cognition in cases refer to trauma history
Yazar: ALEVHAN İNAN ÜNLÜ
Danışman: DOÇ. DR. MÜNEVVER HACIOĞLU YILDIRIM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Psikolojik travma = Psychological trauma ; Sosyal biliş = Social cognition ; Stres bozuklukları-post travmatik = Stress disorders-post traumatic ; Zihin kuramı = Theory of mind ; İhanet = Betrayal

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmanın amacı Psikoterapi Eğitim ve Tedavi Merkezi'ne  travmatik yaşantı sebebiyle TSSB tanılı veya TSSB belirtileriyle başvuran hastaların demografik ve klinik durumlarının tanımlanması, yaşadıkları travmatik olayların ihanet boyutunun değerlendirilmesi, ihanet düzeyi yüksek ve düşük olan travmatik yaşantıların zihin kuramı becerilerine olan etkisinin araştırılmasıdır.
YÖNTEM: Hastanemiz Psikoterapi Eğitim ve Tedavi Merkezi'ne 1 Ocak 2019- 30 Haziran 2019 tarihleri arasında ruhsal travmaya bağlı psikiyatrik yakınmalar ile başvuran, DSM-5'e göre TSSB dışında majör bir psikiyatrik bozukluk tanısı almayan ve çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 71 olguya Sosyodemografik Veri Formu, Kısa İhanet Travması Anketi (BBTS), Travma Sonrası Stres Bozukluğu Ölçeği (CAPS-5), İz Sürme Testi A/B (İST), Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT), 9 Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ), Gaf Testi, İma Testi ve Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği(ODÖ) uygulandı.
BULGULAR: Araştırmamızda değerlendirilen örneklem grubunun %80,3'ünü kadın hastalar oluşturmaktadır. Hastaların %5,6'sı araç kazası, %35,2'si cinsel travma, %19,7'si fiziksel şiddet, %1,4'si iş kazası, %7'si psikolojik şiddet, %2,8'i cezaevi yaşantısı, %12,7'si terör saldırısı ve %15,5'i bir yakınının travmatik kaybı nedeni ile ruhsal tedaviye başvurduğunu bildirmiştir. Travmatik yaşantıların, %35,2'sinin birinci derece akraba, %11,3'ünün yakın akraba, %5,6'sının tanıdık, %18,3'ünün yabancı ve %5,6'sının arkadaşlar tarafından oluşturulduğu bulundu. Hastaların %40,8'i travmatik olaya neden olan saldırganı halen gördüğünü bildirdi. Hastaların %54,9'unda ihanet düzeyi yüksek travma öyküsünün olduğu, %51,7'sinde 18 yaş öncesi ihanet düzeyi yüksek travma öyküsünün olduğu, %90,1'inde birden fazla travmatik yaşantı olduğu değerlendirildi. İhanet düzeyi yüksek travmatik yaşantı öyküsü olan ve olmayan hastalar karşılaştırıldığında ZK alt testlerinden DEZTÖ Kontrol toplam puanı ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı derecede (Z=-2,67, p=0,008) farklı bulundu. Aynı gruplar arasında cinsiyet oranlarının (X2=7,90, p=0,005) istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı olduğu; iki grup arasında diğer demografik özelliklerin istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı olmadığı (p>0,05) görüldü. İki grup arasında özkıyım girişimi sayısı oranlarının istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı olduğu (X2=9,46, p=0,009) bulundu. Yakın çevre desteği durumu oranlarının (X2=22,44, p<0,001), travmatik yaşantıyı ilk kiminle paylaştığı ile bağlantılı oranların (X2=15,45, p<0,007), halen saldırganı görmenin (X2=9,16, p<0,01) ve birden fazla travmatik yaşantının yokluğunun (X2=12,10 p<0,003) istatistiksel açıdan anlamlı derecede olumlu yönde farklı olduğu; iki grup arasında diğer travmatik yaşantılarla bağlantılı özelliklerin istatistiksel açıdan anlamlı derecede farklı olmadığı (p>0,05) bulundu. İhanet travması düzeyi yüksek yaşantı öyküsü olan hastalarda GZOT olumsuz duygular alt ölçek puanları ve TSSB yeniden yaşantılama belirti puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı derecede pozitif ilişki olduğu (r=0,352, p=0,028) bulundu. Cinsel travması olan ve olmayan hastalar arasında GZOT olumsuz duygular alt ölçek puan ortalamalarının istatistiksel açıdan anlamlı derecede (Z=-2,14, p=0,032) farklılık olduğu, cinsel travması olanların olumsuz duyguları okuma puanlarının daha yüksek olduğu saptandı.

SONUÇ: Örneklemimizdeki olguların çoğunluğunun hayatında en az bir kez ihanet travması yaşadığı görüldü. Olguların yarısına yakını saldırganlarını halen görmekte idi. Bu sonuçlar ihanet travmasının hayatın içinde ne kadar yaygın olduğunu göstermektedir. Buna rağmen yüksek düzey ihanet travması yaşayan olguların sosyal kognisyon becerilerinde belirgin bozulma olmadığı, dikkatleri ile ilgili yetersizlikleri olduğu görüldü. Yüksek düzey ihanet travmasının özkıyım girişimi üzerindeki etkisi kişinin en yakınları tarafından travmatize edilmiş olmasının yıkıcı sonuçlarından biri olarak görülebilir. Araştırma bulgularımıza göre kadınlar ihanet travması açısından erkeklere göre daha risklidir ve yakınları tarafından erkeklere göre daha yüksek oranda travmaya maruz kalmaktadırlar. İhanet travması yaşamış olmak kişinin geçmiş yaşantısı, kişilik özellikleri, sosyal desteği, tedavi öyküsü vb. sebepler ile birlikte değerlendirildiğinde kişinin bakış açısı alma ve karar verme becerilerini geliştirebilir veya kötüleştirebilir. Bunun dışında çalışmamızda travmatik yaşantı çeşitleri karşılaştırıldığında cinsel travmaların sosyal kognisyon becerileri üzerinde olumsuz etkili olduğu görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: İhanet Travması, Sosyal Kognisyon, Travma Sonrası Stres Bozukluğu, Zihin Kuramı
İletişim Adresi: inanalevhan@gmail.com

Abstract:
OBJECTIVE: The aim of this study is to describe the demographic and clinical status evaluating the betrayal severity of their traumatic memories, examine the theory of mind skills in those who experienced high and low levels of betrayal trauma of patients diagnosed with PTSD or admitted with PTSD symptoms who referred to our Pyschotherapy Education and Treatment Center.
METHOD: 71 patients who applied to the Psychotherapy Training and Treatment Center of our hospital between January 1/ 2019 and June 30/ 2019 with psychiatric complaints due to mental trauma, who were not diagnosed with a major psychiatric disorder other than PTSD according to DSM-5 and who met the inclusion criteria of our study, were performed sociodemografic data form, Brief Betrayal Trauma Survey (BBTS), Clinician Administered PTSD Scale edited upon to DSM-5 (CAPS-5) and tested with Trail Making Test A/B, Reading the Mind in the Eyes Test (RMET), Faux Pas Test and Hinting Task.
RESULTS: 80.3% of the sample group in the study constituted by female patients. %5.6 of patients reported that they referred to our clinic because of car accidents, %32.5 sexual violence, %19.7 physical violence, %1.4 work accidents, %7 psychological violence, %2.8 imprisonment, %12.7 terrorist attack, %15,5 loss of a relative. The perpetrator of traumatic experiences was 35.2% a first-degree relative, 11.3% a close relative, 5.6% a familiar one, 18.3% a stranger and 5.6% a friend. %40.8 of the subjects indicated that they still see the perpetrators. We also determined 54.9% of the patients had a history of high level betrayal trauma, 51.7% of them had high level betrayal before 18 years of age, and 90.1% had more than one traumatic experience. %73,2 of patients were diagnosed with PTSD recently. Theory of mind test scores of subjects with high betrayal trauma history by comparison with low betrayal trauma history, only DEZTO control scores were found significantly different (Z=-2,67, p=0,008). Betrayal trauma severity has statistical gender differences. Other demografic status has not significant difference between two groups. There was a significant correlation between number of suicidal attempt and betrayal trauma severity(X2=9,46, p=0,009). Social support systems sufficiency (X2=22,44, p<0,001), with whom he/she shared the traumatic experience first (X2=15,45, p<0,007), the state of still seeing the aggressor or not (X2=9,16, p<0,01), multipl traumatic experiences (X2=12,10 p<0,003) were found statistically significant, though the other features related to traumatic experiences between two groups were not. RMET negative emotions subscale scores and PTSD re-experiencing sypmtoms scores were correlated positively (r=0,352, p=0,028) in the high betrayal trauma group.  Among patients with sexual trauma experience and patients without sexual trauma experience, RMET negative emotions subscale mean scores were statistically difference(Z=-2,14, p=0,032), and those who had sexual trauma had higher scores.
CONCLUSION: It was observed that the majority of cases in our sample experienced trauma of betrayal at least once in their life. Nearly half of the cases were still seeing their perpetrators. These results show how widespread betrayal trauma is in life. Despite this, it was observed that cases with high levels of betrayal trauma did not have a significant deterioration in their social cognition skills and but only their attention. The effect of high-level betrayal trauma on suicide attempt can be seen as one of the devastating consequences of being traumatized by the closest of the person. According to our research findings, women are more risky in terms of betrayal trauma than men, and they are exposed to higher rates of trauma by their relatives than men. Betrayal trauma can improve or worsen the perspective taking and decision making mechanisms of the person due to his past life, personality traits, social support, treatment history, etc. It has been observed that sexual traumas have a significant effect on social cognition skills compared to other types of trauma.

Keywords: Betrayal Trauma, Post Traumatic Stress Disorder, Social Cognition, Theory of Mind 
Contact Adress: inanalevhan@gmail.com