2000 sonrası Fransız ve İran sinemasında kültürel farklılıklar çerçevesinde engelli kimliği
Disability identity in post-2000 French and Iranian cinema within the framework of cultural differences
Yazar: GÜLPERİ ALKAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZER ÖZKANTAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Fransız sineması = French cinema ; Kültürel kimlik = Cultural identity ; İran sineması = Iran cinema

Özet:
Sinema, toplumların kültürel yapısını yansıtmasının yanı sıra kimliklerin şekillenmesinde ve toplumsal ilişkilerin yeniden tanımlanmasında etkin rol oynamaktadır. Toplumların bireylere atfettiği kimlikler arasında yer alan engelli kimliğinin sinemadaki yansıması bulunduğu toplumdaki engelli bireylerin izdüşümüdür. Bu noktada, bu çalışmanın amacı Fransız ve İran sinemasındaki 2000 sonrası engelli kimliğinin engelli karakterler üzerinden yansıması çerçevesinde değerlendirmek ve kültürün engelli kimliği üzerindeki etkisine odaklanmaktır. Bu kapsamda 2000 sonrası Fransız sinemasında Le Scaphandre et le Papillon (Kelebek ve Dalgıç, 2007), The Intouchables (Can Dostum, 2011) filmleri, İran sineması özelinde ise Dema Hespên Serxweş (Sarhoş Atlar Zamanı, 2000) ve Asbe Du-Pa (İki Bacaklı At, 2008) filmleri amaçlı örneklem yoluyla belirlenmiş ve nitel içerik analiz yöntemi vasıtasıyla incelenmiştir. Bu süreçte Fransız ve İran toplumlarının 2000 sonrası sinemalarında, kültürel yapıların etkisiyle şekillenen engelli kimliğinin yorumlanmasındaki farklılıkların nedenleri anlatılmaya çalışılmıştır. Fransız sinemasında engellilik, sadece fiziki bir sorun olarak gösterilirken; İran sinemasında engellilik, fiziki sorun olmasının yanı sıra sosyal bir sorun olarak gösterilmektedir. Ayrıca kültürel faktörlerin dışında kalan unsurların da İran ve Fransız sinemasındaki engelli kimliklerinin sunumuna dair güçlü etkileri olduğu gözlemlenmiştir.

Abstract:
In addition to reflecting the cultural structure of societies, cinema plays an active role in shaping identities and redefining social relations. The reflection of the disabled identity, which is among the identities that societies attribute to individuals, in the cinema is the projection of disabled individuals in the society in which they live. At this point, the aim of this study is to evaluate the post-2000 disabled identity in French and Iranian cinema through the reflection of disabled characters and to focus on the impact of culture on the disabled identity. In this context, the films Le Scaphandre et le Papillon (2007) and The Intouchables (2011) in post-2000 French cinema, and Dema Hespên Serxweş (2000) and Aspe Du-Pa (2008) in Iranian cinema was selected through purposive sampling and analyzed using the qualitative content analysis method. In this process, the reasons for the differences in the interpretation of the disabled identity shaped by the influence of cultural structures in the post-2000 cinemas of French and Iranian societies were tried to be explained. While disability is shown only as a physical problem in French cinema; In Iranian cinema, disability is shown as a social problem as well as a physical problem. In addition, it has been observed that elements other than cultural factors have strong effects on the presentation of disabled identities in Iranian and French Cinema.