Diyaliz hastalarında endotel disfonksiyonu, inflamasyon ve mortalite
Interpretation of the relationship between endothelium dysfunction, inflammation and mortality in hemodialysis patients
Yazar: HİMMET BORA USLU
Danışman: PROF. DR. ALAATTİN YILDIZ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Üroloji = Urology
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Diyaliz = Dialysis ; Endotelyum = Endothelium ; Mortalite = Mortality ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; İnflamasyon = Inflammation

Özet:
Giriş: Kardiyovasküler hastalıklar, hemodiyaliz hastalarında mortalitenin en önemli sebebidir. Endotel disfonksiyonu aterosklerozun erken göstergelerinden biridir ve inflamasyon ile ilişkili bulunmuştur. Bu çalışmada endotel disfonksiyonunun bu hasta grubundaki yüksek kardiyovasküler ölüm ve inflamasyon ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı.Metod: Bu çalışmaya 85 hemodiyaliz hastası (40 erkek, 45 kadın, ortalama yaş:45 ± 12 yıl) alındı. Endotel disfonksiyonu noninvaziv olarak brakial arterden yüksek rezolüsyonlu ultrasonografi ile ölçüldü. Hastalar endotele-bağımlı dilatasyon (EDD) ve endotele-bağımlı olmayan dilatasyon (EID) düzeylerine göre gruplandırıldı. İnflamasyon parametresi olarak yüksek duyarlıklı C-reaktif protein (hs-CRP) düzeyleri ölçüldü.Bulgular: Yaş, hipoalbuminemi, CRP yüksekliği ve EID ile artmış mortalite ilişkili bulundu. Hastalar EDD değerine göre 3 gruba ayrıldı. EDD değeri düşük olan alt 1/3 grubun, üst 1/3 hasta gruba göre mortalitesi daha yüksek saptandı (5 yıllık sağkalım % 75 vs % 88, p =0,47), ancak istatiksel olarak anlamlı değildi. Bu durum çalışmamızdaki kısmen düşük hasta ve olay sayısıyla ilişkili olabilir. EID değeri düşük olan grubun mortalitesi EID değeri yüksek olan gruba göre daha yüksek saptandı (5 yıllık sağkalım %70 vs %90, p=0,04). CRP değeri yüksek (>0,5 mg/dl) olan hastalar ile normal olanlar arasında 5 yıllık sağkalım sırasıyla (% 75 vs % 90, p= 0,04) bulundu. Diyabetik hastalarda hem EDD (3.76 ± 5.14 vs 9.82 ± 6.22, p=0.025) hem de EID (9.82 ± 6.22 vs 14.90 ± 6.67, p=0.003) değerleri diyabeti olmayan gruba göre daha düşük bulundu.Sonuç: Hemodiyaliz hastalarında inflamasyon artışı mortalite ile ilişkilidir. Endotel disfonksiyonu ateroskleroz başlangıcı ve gelişmesinde önemlidir. Artmış inflamasyon ve endotel disfonksiyonu bu hasta grubunda kardiyovasküler hastalıklar için risk artışı oluşturmaktadır.Anahtar kelimeler: Son dönem böbrek yetmezliği, hemodiyaliz, endotel disfonksiyonu, inflamasyon, mortalite.

Abstract:
Introduction: Cardiovascular disease is the most common mortality factor in patients on hemodialysis. Endothelium dysfunction is a good indicator for the severity of cardiovascular disease at this patient population. The aim of this study is to evaluate the relation between high cardiovascular mortality and endothelium dysfunction at hemodialysis patients.Material - methode: We examined data of eighty five end stage renal disease patients (40 male and 45 female, average age 45 ± 12 years.) who need dialysis three times a week in our study. Endothelium dysfunction is measured noninvasively by using high resolution ultrasonography from the brachial artery. Endothelium-dependent dilatation (EDD) and endothelium-independent dilatation (EID) are evaluated. High sensitivity C-reactive protein (hs-CRP) levels, an inflammation parameter, are measured.Results: We found relationship between age, hypoalbuminemia, elevated hsCRP levels and EID with increased mortality. Patients? EDD levels were divided into three groups. The lowest one third group?s mortality is found to be higher than the highest one third group (5 year survial rate 75% vs 88%, p=0.47) but it is not statistical significant. This situation may be related to the limited patients and event number. EID levels are also compared. Lower EID levels are related to increased mortality rates (5 year survial rate 70% vs 90%, p=0.04). Patients who have elevated hsCRP levels (>0.5 mg/dl) had increased mortality rates when compared to nonelevated ones (5 year survial rate is 75% vs 90%, p=0.04). Diabetic patients have both lower values for EDD (3.76 ± 5.14 vs 9.82 ± 6.22, p=0.025) and EID (9.82 ± 6.22 vs 14.90 ± 6.67, p=0.003) than nondiabetic patients.Conclusion: Increased inflammation is related to increased mortality at hemodialysis patients. Endothelium dysfunction is important for beginning and development of atherosclerosis. Increased inflammation and endothelium dysfunction are risk factors for cardiovascular disease at hemodialysis patients.Key words: End stage renal disease, hemodialysis, endothelium dysfunction, inflammation, mortality.