Otizm tanısı almış ve almamış çocuklara sahip annelerin bağlanma biçimleri, savunma mekanizmaları ve aleksitimik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship among alexithymic symptoms, defense mechanism, and attachment styles of mothers children diagnosed with autism spectrum disorder and without autism spectrum disorder
Yazar: NİLÜFER ALARA GÜRTUNA
Danışman: DOÇ. DR. BELMA BEKÇİ ; DOÇ. DR. RUKİYE İREM ERDEM ATAK
Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aleksitimi = Alexithymia ; Ana-çocuk bağlılığı = mother-child attachment ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Bakım verenler = Caregivers ; Bağlanma = Attachment ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Savunma mekanizmaları = Defense mechanisms ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışmada, sağlıklı çocukların anneleriyle Otizm Spektrum Bozukluk (OSB) tanısı almış çocukların annelerinin aleksitimik özellikleri, savunma mekanizmaları ve bağlanma biçimleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmaya Otizm tanısı almış çocukları olan 52 anne ile sağlıklı çocukları olan 57 anne katılmıştır. Katılımcılara, sosyo-demografik bilgi formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği, Savunma Biçimleri Testi ve İlişki Ölçekleri Anketi uygulanmıştır. Katılımcılardan alınan veriler SPSS paket yazılımına girilmiş olup, betimsel, karşılaştırmalı ve ilişkisel istatistiksel analizler uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, otizm tanısı olan çocuk sahibi annelerle sağlıklı çocukları olan annelerin aleksitimi, bağlanma biçimleri ve savunma mekanizmalarının anlamlı ölçüde farklılaştığı sonucu elde edilmiştir. Otizm düzeyleri açısından değerlendirildiğinde, ağır otizmli çocuk sahibi annelerin aleksitimi duyguları tanıma, duyguları ifade etme ve aleksitimi toplam puanlarının orta ve hafif düzeyde otizm tanılı çocuk sahibi annelere kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bağlanma biçimleri ve savunma mekanizmalarının her iki grupta da aleksitimi düzeylerini yordayıcılığına ilişkin bulgulara göre, kayıtsız bağlanma biçimi hem sağlıklı hem de otizm tanısı almış çocuk sahibi annelerde aleksitimi düzeylerini anlamlı düzeyde yordayıcı saptanmıştır. Savunma mekanizmaları açısından değerlendirildiğinde, sağlıklı ve otizm tanısı almış çocuk sahibi annelerde immatür savunma mekanizmalarının fazla oluşu, aleksitimi düzeylerinin yüksek oluşunu anlamlı düzeyde açıklamaktadır. 
Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda otizm tanılı çocukların gereksinimlerinin gözetildiği ve ebeveyn hassasiyetine yönelik uygulamaların çalışmanın bulguları çerçevesinde yapılandırılabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, farklı yaş ve özel gereksinim türüne göre ileri çalışmaların yapılabileceği düşünülmektedir. 
Anahtar Sözcükler
Aleksitimi, Bağlanma, Birincil bakım veren, Otizm spektrum bozukluğu, Savunma mekanizmaları.

Abstract:
Bu çalışmada, sağlıklı çocukların anneleriyle Otizm Spektrum Bozukluk (OSB) tanısı almış çocukların annelerinin aleksitimik özellikleri, savunma mekanizmaları ve bağlanma biçimleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışmaya Otizm tanısı almış çocukları olan 52 anne ile sağlıklı çocukları olan 57 anne katılmıştır. Katılımcılara, sosyo-demografik bilgi formu, Toronto Aleksitimi Ölçeği, Savunma Biçimleri Testi ve İlişki Ölçekleri Anketi uygulanmıştır. Katılımcılardan alınan veriler SPSS paket yazılımına girilmiş olup, betimsel, karşılaştırmalı ve ilişkisel istatistiksel analizler uygulanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, otizm tanısı olan çocuk sahibi annelerle sağlıklı çocukları olan annelerin aleksitimi, bağlanma biçimleri ve savunma mekanizmalarının anlamlı ölçüde farklılaştığı sonucu elde edilmiştir. Otizm düzeyleri açısından değerlendirildiğinde, ağır otizmli çocuk sahibi annelerin aleksitimi duyguları tanıma, duyguları ifade etme ve aleksitimi toplam puanlarının orta ve hafif düzeyde otizm tanılı çocuk sahibi annelere kıyasla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Bağlanma biçimleri ve savunma mekanizmalarının her iki grupta da aleksitimi düzeylerini yordayıcılığına ilişkin bulgulara göre, kayıtsız bağlanma biçimi hem sağlıklı hem de otizm tanısı almış çocuk sahibi annelerde aleksitimi düzeylerini anlamlı düzeyde yordayıcı saptanmıştır. Savunma mekanizmaları açısından değerlendirildiğinde, sağlıklı ve otizm tanısı almış çocuk sahibi annelerde immatür savunma mekanizmalarının fazla oluşu, aleksitimi düzeylerinin yüksek oluşunu anlamlı düzeyde açıklamaktadır. 
Araştırmada elde edilen bulgular doğrultusunda otizm tanılı çocukların gereksinimlerinin gözetildiği ve ebeveyn hassasiyetine yönelik uygulamaların çalışmanın bulguları çerçevesinde yapılandırılabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, farklı yaş ve özel gereksinim türüne göre ileri çalışmaların yapılabileceği düşünülmektedir. 
Anahtar Sözcükler
Aleksitimi, Bağlanma, Birincil bakım veren, Otizm spektrum bozukluğu, Savunma mekanizmaları.