Ortaokul fen bilimleri ders kitabında yer alan etkinliklerin çoklu zekâ türlerine göre incelenmesi
Examination of the activities in the secondary school science textbook according to multiple intelligence types
Yazar: ERSİN TANRIKULU
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA TÜYSÜZ
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bedensel kinestetik zeka = Bodily kinesthetic intelligence ; Doğacı zeka = Naturalistic intelligence ; Kişisel zeka = Personal intelligence ; Müziksel zeka = Musical intelligence ; Sanatsal zeka = Artistic intelligence ; Sosyal zeka = Social intelligence ; Sözel zeka = Verbal intelligence ; Çoklu zeka = Multiple intelligence

Özet:
Eğitim, toplumların gelecek dönemlerinde şekillendirici niteliği olan yapılardan birisidir. Küçük yaşlardan itibaren bireyler içerisinde bulunduğu toplumda gerek aile içerisinde gerekse eğitim kurumu niteliğindeki yapılarda farklı içerikte eğitimlere tabi olmaktadır. Fen bilgisi eğitimi, bireylerde problem çözme, dil sorunu yaşayan çocukların etkinlik katılımlarını desteklemede rol oynamaktadır. 
Bireylerde farklı zekâ türlerinin olduğu bilinmektedir. Farklı özellikler ve zekâ türleri olan öğrencilerde öğrenme yol ve yöntemleri de birbirine göre farklılık gösterebilmektedir. Dolayısı ile öğrencilerde kendi öğrenme yöntemlerine yönlendirme, eğitimin ve eğitimcinin sorumlulukları arasında gösterilebilir. Öğrenciyi merkeze alan Çoklu Zekâ Kuramı (ÇZK), öğrencilerin tamamında aynı yöntemler yerine öğrencilerin özelliklerine yönelik yöntemlerin tercih edilmesi gerektiğini benimsemektedir. Fen eğitiminin çocuklardaki olumlu etkileri göz önünde bulundurulduğunda Türkiye'de ortaokullarda 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda Fen Bilimleri derslerinde tercih edilen ders kitaplarının ÇZK açısından incelenmesi gerek olmuştur. 
Bu çalışmada Türkiye'de Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayınlanan ve 2022-2023 eğitim-öğretim döneminde kullanılan ders kitapları incelenmiştir. Nitel Araştırmada nitel araştırma modeli doğrultusunda, ortaokullarda 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda Fen Bilimleri derslerinde tercih edilen ve yazılı ve basılı bir kaynak olan ders kitaplarında yer alan etkinlikler, ÇZK türlerine göre incelenmiş ve betimsel-doküman analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. 
Araştırma sonucunda ortaokul ders kitaplarında incelenen 164 etkinlikte 2844 ÇZK söylemi olduğu, ders kitaplarında 9 ÇZK türünün tümüne yönelik söylem olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca ortaokul fen bilgisi ders kitaplarında% 23,31 ile bedensel-kinestetik zekâ alanının en fazla değinilen ÇZK türü olduğu ve % 0,27 ile varoluşçu ÇZK türünün en az değinilen zekâ alanı olduğu belirlenmiştir. Araştırmada somut bulgular yanı sıra geliştirilmesi gereken yönlerin olduğu ortaya konmuştur.

Abstract:
Education is one of the structures that have a shaping quality in the future periods of societies. From a young age, individuals are subject to different trainings in the society they live in, both in the family and in the structures of an educational institution. Science education plays a role in solving problems in individuals and supporting the participation of children with language problems.
It is known that there are different types of intelligence in individuals. Learning paths and methods may differ according to each other in students with different characteristics and intelligence types. Therefore, directing students to their own learning methods can be shown among the responsibilities of education and educators. The Multiple Intelligence Theory (MRC), which puts the student in the center, adopts that methods for the characteristics of the students should be preferred instead of the same methods for all students. Considering the positive effects of science education on children, it became necessary to examine the textbooks preferred in science courses in secondary schools in Turkey in the 5th, 6th, 7th and 8th grades in terms of CZK.
In this study, the textbooks published by the Ministry of National Education in Turkey and used in the 2022-2023 academic year were examined. In line with the qualitative research model in Qualitative Research, the activities included in the textbooks, which are preferred in science courses in the 5th, 6th, 7th and 8th grades in secondary schools, and which are a written and printed source, were examined according to the types of CZK and analyzed with the descriptive-document analysis method. has been done.
As a result of the research, it was determined that there were 2844 MRC discourses in 164 activities examined in secondary school textbooks, and there were discourses for all 9 MRC types in the textbooks. In the study, it was also determined that the bodily-kinesthetic intelligence field was the most mentioned type of MCM with 23.31% in secondary school science textbooks, and the existential MLC type was the least mentioned intelligence area with 0.27%. In the research, it has been revealed that there are aspects that need improvement as well as concrete findings.