Yerli ve milli savunma araçlarında kullanılan marka ismi ve tüketici etnosentrizmi arasındaki ilişkinin marka imajına etkisi üzerine bir araştırma
The impact of the relationship between brand name usage in indigenous and national defense vehicles and consumer ethnocentrism on brand image: A study
Yazar: BETÜL BENLİ
Danışman: PROF. DR. NEZİHE FİGEN ERSOY ARCA
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Pazarlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Tüketici etnosentrizmi, kişinin kendi kültürünü, ait olduğu grubu diğerlerinden üstün
görerek taraflı biçimde gruplar arası değerlendirme yapmasını ifade eden etnosentrizm
kavramının tüketici özelinde daraltılmasıdır. Etnosentrik davranış gösteren tüketicilerin yerli
ürün kullanımını daha çok tercih ettiği, yabancı menşeili ürün tercihini ekonomik ve etik açıdan
uygun bulmadığı savunulurken etnosentrik eğilim göstermeyen tüketicilerin ürün menşeine dair
bir kaygı gütmediği ortaya çıkmıştır (Shimp ve Sharma, 1987). Son dönemde ülkemiz
sanayisinde öne çıkmaya başlayan savunma sanayii sektöründe de yerli üretim oranının ve
uluslararası pazar payının arttırılması hedeflenmektedir. Marka adı, ürün menşei hakkında
ipucu veren en önemli unsurlardan biri olduğundan savunma araçlarının isimlendirilmesinde
Türk kültürünü anımsatan ifadelerin kullanılması başta kamuoyu olmak üzere işletme
paydaşlarının araç hakkında fikir sahibi olmasına sebebiyet vermektedir. Bu doğrultuda
çalışmamızın amacı, yerli ve milli savunma araçlarında kullanılan marka ismi ve tüketici
etnosentrizmi arasındaki ilişkinin marka imajına etkisini ölçmektir. Aysuna tarafından (2010)
Türkiye'ye uyarlanmış ve tüketici etnosentrizminin etkisini ölçmede kullanılan Cetscale, marka
imajı (Yüce, 2010) ve marka adı (Grace ve O'cass, 2005) ölçeklerinin uyarlanması ile
oluşturulan nihai ankette toplam 42 ifade yer almakta, savunma sanayi haberleri gündemde
sıkça yer aldığından çalışma örneklemi 18 yaş üzeri 353 kişiden oluşmaktadır. Yapılacak
istatistiksel analizler sonucu yerli ve milli savunma araçlarında kullanılan marka ismi ve
tüketici etnosentrizmi arasında herhangi bir ilişki olup olmadığı ve varsa söz konusu ilişkinin
yönü belirlenecek, marka imajı ve marka adı ile tüketici etnosentrizm düzeyi arasında anlamlı
farklılık bulunup bulunmadığı incelenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Tüketici etnosentrizmi, Marka ismi, Marka imajı, Savunma sanayi

Abstract:
Consumer ethnocentrism refers to the narrow application of the concept of ethnocentrism
to consumers, wherein individuals exhibit biased intergroup evaluations by perceiving their
own culture or group as superior to others. It has been argued that consumers demonstrating
ethnocentric behavior tend to prefer the use of domestic products, while finding foreign-origin
products economically and ethically unfavorable, whereas consumers not exhibiting
ethnocentric tendencies do not harbor concerns about the origin of the product (Shimp and
Sharma, 1987). In recent times, the defense industry sector, which has begun to stand out in our
country's industry, aims to increase the proportion of domestic production and international
market share. Since the brand name is one of the most important indicators regarding the origin
of a product, the use of expressions reminiscent of Turkish culture in naming defense vehicles
leads stakeholders, especially the public, to form opinions about the vehicle. In this context, the
aim of our study is to measure the impact of brand name usage in indigenous and national
defense vehicles and consumer ethnocentrism on brand image. The final questionnaire, adapted
from Cetscale, which was adapted to Turkey by Aysuna (2010) and used to measure the impact
of consumer ethnocentrism, along with scales for brand image (Yüce, 2010) and brand name
(Grace and O'cass, 2005), comprises a total of 42 statements. Due to the frequent coverage of
defense industry news in the agenda, the study sample consists of 353 individuals aged 18 and
over. Through statistical analysis, the study aims to determine whether there is any relationship
between brand name usage in indigenous and national defense vehicles and consumer
ethnocentrism, and if so, to identify the direction of this relationship. Furthermore, it examines
whether there is a significant difference between brand image, brand name, and consumer
ethnocentrism levels.
Keywords: Consumer ethnocentrism, Brand name, Brand image, Defense industry