Sosyal bilgilerde miras eğitiminin öğrencilerin somut kültürel mirasa karşı tutumlarına ve akademik başarılarına etkisi
The effect of heritage education in the social studies course on students? attitudes toward tangible cultural heritage and their academic achievement
Yazar: CEMİL CAHİT YEŞİLBURSA
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ DÖNMEZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akademik başarı = Academic achievement ; Başarı = Success ; Ders programları = Curriculum ; Eğitim = Education ; Karma yöntemler = Mixed methods ; Kültür = Culture ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Miras = Inheritance ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Öğrenci tutumu = Student attitude ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlköğretim = Primary education ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 6. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde miras eğitiminin öğrencilerin kültürel mirasa karşı tutumlarına ve akademik başarılarına etkisini incelemektir. Araştırmada karma yöntem (mixed method) desenlerinden aşamalı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Buna göre önce nicel veriler toplanmış daha sonra nitel veriler toplanmıştır. Nitel bulgular nicel bulguları desteklemede kullanılmıştır.Araştırmanın nicel boyutu öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desende tasarlanmıştır. Araştırmanın deneysel kısmı 2010?2011 eğitim öğretim yılının bahar döneminde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Sincan Atatürk İlköğretim Okulu 6. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Çalışma grubu 76 öğrenciden oluşmuştur. Deney grubunda 38 öğrenci ve kontrol grubunda 38 öğrenci yer almıştır.Araştırmanın nitel boyutunda ise, nitel araştırma yöntemlerinden odak grup görüşmesi ve doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Bu doğrultuda, deney grubundan seçilen 30 öğrenci ile odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Doküman incelemesinde ise 360 doküman analiz edilmiştir.Araştırmada dört çeşit veri toplama aracı kullanılmıştır. Nicel boyutla ilgili olarak somut kültürel miras tutum ölçeği ve somut kültürel miras akademik başarı ölçeği kullanılmıştır. Nitel boyutla ilgili olarak 10 sorudan oluşan mülakat formu ve 11 farklı etkinlikle ilgili toplam 360 doküman kullanılmıştır.Araştırmada nicel verilerin analizinde SPSS 18.0 paket programı kullanılmıştır. Bu doğrultuda, verilerin çözümlenmesinde tek yönlü varyans analizi, bağımsız gruplar t-testi ve bağımlı gruplar t-testi kullanılmıştır. Nitel verilerin çözümlenmesinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.Araştırmanın nicel bulgularına göre Sosyal Bilgiler dersinde miras eğitiminin öğrencilerin somut kültürel mirasa karşı tutumlarını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Benzer şekilde Sosyal Bilgiler dersinde miras eğitiminin öğrencilerin somut kültürel mirasa yönelik akademik başarılarını artırdığı görülmüştür. Sosyal bilgiler ders kitabına dayalı olarak ders işlenen kontrol grubunda ise somut kültürel mirasa yönelik tutumlarında olumlu bir değişme olmadığı ortaya konulmuştur. Benzer şekilde kontrol grubundaki öğrencilerin somut kültürel mirasa yönelik akademik başarılarında da bir artış gerçekleşmemiştir. Deney ve kontrol grupları son testler açısından karşılaştırıldığında ise hem tutum hem de akademik başarı açısından deney grubunun lehine anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir.Araştırmanın nitel bulguların göre, miras eğitimi alan öğrencilerin somut kültürel mirasa yönelik olumlu bir tutum sergiledikleri, somut kültürel mirasın korunması gerektiğini, somut kültürel mirasın geçmiş hakkında bilgi kaynağı olduğunu, kültürü yansıttığını ve gelecek nesillere aktarılması gerektiğini ifade etmişlerdir. Bunun yanında miras eğitimi ile ilgili olarak etkinlikler yaparken merak duyduklarını ve eğlendiklerini, bu etkinliklerin Sosyal Bilgiler ders kitabında yer almadığını, etkinliklerin deneye benzediğini vurgulamışlardır. Etkinliklerde yapılan uygulamaları günlük yaşamları ile ilişkilendirdikleri görülmüştür. Öğrenciler alan gezilerinden memnun kaldıklarını, geziler sırasında heyecan duyduklarını, kendilerini geçmişte hissettiklerini ifade etmişlerdir. Geziler sırasında gördükleri somut kültürel mirasa yönelik olumsuz insan davranışlarından etkilendikleri görülmüştür. Bu bağlamda, nitel bulgulardan elde edilen sonuçların nicel sonuçları desteklediklerini ifade edebiliriz.

Abstract:
The aim of the current study was to investigate the effect of heritage education during the 6th grade elementary school Social Studies course on the pupils? attitudes toward cultural heritage and their academic achievement. The sequential explanatory design, a mixed method approach to research design, was used. First, quantitative data were collected and subsequently qualitative data were collected to support the quantitative findings.In the quantitative phase of the study, a quasi-experimental design was used to collect pre-test and post-test data from both an experimental and a control group. This phase was conducted during the spring semester of the 2010-2011 academic year. The 6th grade pupils of the Sincan Atatürk Elementary School formed the sample of the study. A total of 76 pupils participated in the study, with 38 constituting the experimental group and 38 constituting the control group.The qualitative stage of the study was conducted using focus group interviews and document analysis. 30 participants from the experimental group were chosen to take part in the focus group interviews. 360 documents were analysed.Four different data collection instruments were used in the current study. In the quantitative phase, a tangible cultural heritage attitude scale and a tangible cultural heritage academic achievement scale were used. In the qualitative phase, a 10-question interview form and 360 documents collected during 11 different activities were used.In the current study, SPSS 18.0 was used for the quantitative analysis. More specifically, the data analysis was conducted using one-way variance analysis, the independent samples t-test and the paired samples t-test. Content analysis was used during the qualitative phase.According to the findings of the quantitative data analysis, it was observed that the participants? attitudes toward tangible cultural heritage were affected positively. Similarly, it was observed that heritage education during the social science lesson increased the participants? academic achievement toward tangible cultural heritage. In the control group, in which the lessons were conducted using the textbook, no positive change was observed in the participants? attitudes toward concrete cultural heritage. Similarly, no increase was observed in the participants? academic achievement related to cultural heritage. When the post-tests of the experimental and control groups were compared, it was observed that there was a significant difference in favour of the experimental group.The qualitative findings of the study showed that the participants receiving heritage education displayed a positive attitude toward tangible cultural heritage, and that they expressed the necessity to protect concrete cultural heritage, that concrete cultural heritage was a source of knowledge about the past, and that it was necessary to pass it on to future generations. They also expressed that they enjoyed themselves and their curiosities were aroused during cultural heritage activities; that these activities were not included in the textbooks; and they emphasised that they were similar to experiments. It was observed that the participants made connections between the activities and their daily lives. The participants expressed that they were pleased with the field trips, that they felt excited during the trips and that they felt as though they had gone back into the past. It was noticed that the participants were affected by the negative attitudes of people toward tangible cultural heritage. In this context, the qualitative data supported the quantitative findings.