1 ay-5 yaş arası çocuklarda ileri hidrolize ve amino asit formül kullanımının incelenmesi
Evaluation of the using extensively hydrolyzed protein formula and amino acid based formula in children aged between one month and five years
Yazar: CEREN DEDEBALİ
Danışman: PROF. DR. YEŞİM ÖZTÜRK ; UZMAN SİNEM KAHVECİ ÇELİK ; UZMAN GÜL ŞEKER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Amino asitler = Amino acids ; Bebekler = Infant ; Besin alerjisi = Food hypersensitivity ; Beslenme = Nutrition ; Hidroliz = Hydrolysis ; Kistik fibroz = Cystic fibrosis ; Kısa bağırsak sendromu = Short bowel syndrome

Özet:
Giriş: Standart beslenmenin nutrisyonel ihtiyaçları karşılayamadığı durumlarda ve/veya primer hastalığın yönetiminde tıbbi beslenme tedavileri kullanılmaktadır. Kronik ve/veya ağır hastalığı olan çocuklarda erken dönemde ve uygun beslenme desteğiyle mortalite ve morbiditenin azaldığı bilinmektedir. 
Çalışmamızda ileri hidrolize (İHF) ve amino asit (AAF) formüller kullanılmış olguların klinik özellikleri, bu tedavinin nutrisyonel durum üzerine etkileri incelenmiştir. 
Metot: Bölümümüzde, İHF ve AAF başlanan, yaşları 1 ay-5 yaş arasındaki olguların tıbbi kayıtları geriye dönük incelenerek, primer hastalıkları, formula başlama endikasyonları, beslenme öyküsü, veriliş yolları, formula kullanımı sırasında gastrointestinal yakınmaları, nutrisyonel antropometrik ölçümleri değerlendirilmiştir.
Bulgular: Dahil edilme kriterlerine uygun 137 olgudan, verileri kullanılabilir 90 çocuk çalışmaya alındı. Olguların 50'si erkek (%55.6), 40'ı kız (%44.4), yaş ortalaması 9.9±11.2 aydı (1-59 ay). Yirmi-üç olguda (%25.6) besin alerjisi, 21'inde (%23.3)  malabsorpsiyon, 20'sinde (%22.2) kistik fibrozis, 20'sinde (%22.2) kolestaz, 6'sında (%6.7) kısa bağırsak sendromu nedeniyle İHF/AAF başlanmıştı. Olguların 36'sına (%40) AAF, 54'üne (%60) İHF verilmişti. 
Olguların 71'i (%78.4) oral, 14'ü (%15.6) nazogastrik tüp, 5'i (%5.6) perkutan endoskopik gastrostomi yoluyla beslenmişti. Olguların %10'ununda tüm nutrisyonel ihtiyaçlar bu formüllerle, geri kalanlarda ise yaşına ve primer hastalığına uygun beslenme rejimlerinin yanı sıra kullanılmıştı. Formüllerin kullanım süreleri 18.4 ±21 aydı (1ay-10 yıl). Formül başlandıktan sonraki 1., 3., 6., 15., ve 18. aylarda vücut ağırlığı SDS'lerinde (p<0.05), boy SDS'lerinde 1.,3., 6.  ve 18. aylarda (p<0.05), vücut kitle indeksi SDS'lerinde izlemlerinin 6., 15. ve 18.  aylarda  artış gözlendi (p<0.05). Başlangıçta malnütrisyonu olan olguların tedavinin 3. ayında %43'ü,  6. ayda %64'ü, 15. ayda %67'si, 18. ayda %80'inde malnütrisyon tedavi edilmişti (p<0.05). Formüllerin kullanımı süresince belirgin gastrointestinal yakınma gözlenmedi. 
Sonuç: 1 ay-5 yaş arası çocuklarda, besin alerjisi, kistik fibrozis, kolestaz, malabsorpsiyon, kısa bağırsak sendromu endikasyonları ile beslenme destek tedavisinde kullanılan AAF ve IHF'ler, 18 aylık izlem süresinde optimal büyümeyi desteklemekte, vücut ağırlığı, boy, vücut kitle indeksi persentili ve standart sapma skorlarını arttırmakta ve malnütrisyonun %80 oranında düzeltilmesine katkıda bulunmaktadır. Nutrisyonel durum üzerine en etkili veriliş yolu oral yol olup bunu nazogastrik yol izlemektedir. Formüllerin kullanımı sırasında formüllerle ilişkili belirgin yakınma saptanmamıştır.  

Anahtar Kelimeler: Amino asit formül, ileri hidrolize formül, beslenme yolu, besin alerjisi, malnütrisyon, kistik fibrozis, kısa bağırsak sendromu, çocuk, bebek

Abstract:
Background and Aim: Medical nutrition therapy is used where standard diet can not meet nutritional needs or in the management of primary disease. Early and appropriate nutritional intervention is known to decrease mortality and morbidity in children with chronic/severe disease.
In our study, the clinical features of children were treated with extensively hydrolyzed protein formula (EHF) and/or amino acid based (AAF)  and the effects of this intervention on their nutritional status were analyzed.
Materials and Methods: Infants and young children aged between 1 month and 5 years who had consumed EHF or AAF in our department were analyzed retrospectively about medical history, primary diseases, indications for formula initiation, dietary history, route of administration, gastrointestinal complaints during the formula use and nutritional anthropometric measurements.
Results: Ninety children out of 137 who met the inclusion criteria were enrolled in the study. 50 of them were male (55.6%), the mean age was 9.9 ± 11.2 months (1-59 months). The indications of using EHF/AAF were food allergy in 23 (25.6%), malabsorption in 21 (23.3%), cystic fibrosis in 20 (22.2%), cholestasis in 20 (22.2%), short bowel syndrome in 6 (6.7%) patients. AAF was given to 36 (40%) of the subjects, and EHF was given to 54 (60%). Seventy-one patients (78.4%) were fed orally, 14 cases (15.6%) via nasogastric tube, 5 patients (5.6%) by percutaneous endoscopic gastrostomy. In 10% of the children, all nutritional needs were met with these formulas. The mean duration of EHF/AAF therapy was 18.4 ± 21 months (1 month-10 years). After the formula was initiated, body weight SDS increased at 1, 3, 6, 15, and 18 months of their follow-up (p<0.05), height SDS increased at 1, 3, 6 and 18 months of their follow-up (p<0.05), body mass index SDS increased at the 6th, 15th and 18th months of their follow-up (p<0.05). In the cases with malnutrition at the beginning, 43% of the treatment was treated in the 3rd month, 64% in the 6th month, 67% in the 15th month, and 80% in the 18th month. (p<0.05). We did not observe any significant gastrointestinal complaints with formula use.
Conclusion: AAF and EHF were used as a part of medical nutritional therapy in children with food allergy, cystic fibrosis, cholestasis, malabsorption and short bowel syndrome in our center.  This intervention provided increasing mean body weight, height, body mass index percentile and standard deviation score during 18-month follow-up period. 80% of patients with malnutrition have recovered. It has been observed that the most effective method of nutrition is the oral route, followed by the nasogastric route. There is no any significant complaints related to the formula use.

Key words: Amino acid formula, extensively hydrolyzed formula, feeding route, food allergy, malnutrition, cystic fibrosis, short bowel syndrome, child, infant