Kabakgil türlerinde tohum gücü testlerinin kullanımı ve stres koşullarında çıkış ile ilişkileri
Use of vigour tests in cucurbit species and their correlation with seedling emergence under stressful conditions
Yazar: KAZIM MAVİ
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM DEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Depolama = Storage ; Kabakgiller = Gourd family ; Vigor = Vigour

Özet:
Bu araştırma, farklı kabakgil türlerine ait tohum partilerinde uygun bir tohum gücü testi belirlemek, tohum gücü testlerinin stres koşullarında çıkış oranlarının ve depo ömürlerinin tahmininde kullanılabilirliğini araştırmak amacıyla 2005 ve 2006 yıllarında yürütülmüştür. Araştırmalarda kavun (Kırkağaç), karpuz (Crimson sweet), hıyar (Beith Alpha) ve kabak (Sakız) türlerine ait tohum partileri materyal olarak kullanılmıştır. Denemeler Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Tohum Bilimi Laboratuvar'ında ve Sebze Yetiştirme ve Deneme arazisinde yürütülmüştür. Çalışmada güç testi olarak, normal fide oranı, 2. gün çimlenme oranı, ortalama çimleme süresi, soğuk test, elektriksel iletkenlik, hızlı yaşlandırma ve kontrollü bozulma testleri kullanılmıştır. Stres altında çıkış testleri olarak ise düşük sıcaklık, yüksek sıcaklık, mekanik stres ve tuz stresi (100 ve 200 mM NaCl) çıkış testlerine yer verilmiştir. Ayrıca depo ömrü ile tohum gücü testlerini ilişkilendirebilmek için 2005 yılında kullanılan tohum partileri 6, 12 ve 18 ay depolanmışlar ve depolama sonrasında canlılıklarındaki değişimler belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, kullanılan güç testlerinin tamamı tohum partilerinin güç açısından sınıflandırılmasını sağlamıştır. Ancak bu güç testlerinin uygunluğu için tek başına yeterli olmamaktadır. Çıkış ve depolama çimlenmeleri ile güç testleri arasındaki korelasyon analizi sonucunda elde edilen korelasyon katsayıları testin uygunluğunun değerlendirilmesinde daha objektif sonuçlar elde edilmesini sağlamıştır. En önemli sonuçlar hızlı yaşlandırma ve kontrollü bozulma testlerinden elde edilmiştir. Bu iki teste türler bazında bakılacak olursa hızlı yaşlandırma testinde, stres koşullarında çıkışın tahmininde, kavunda 2005 yılında 45oC, 120 saat süre, 2006 yılında 47oC, 120 saat süre, karpuzda 2005 yılında 45oC, 96 saat süre, 2006 yılında 47oC, 72 saat süre, hıyarda her iki yılda 45oC, 96 saat süre ve kabakta 45oC, 96 saat süre en başarılı kombinasyonlar olarak dikkat çekerken, kontrollü bozulma testinde ise kavunda her iki yılda da 45 oC, % 20 nem, 48 saat, karpuzda her iki yılda da 45 oC, % 24 nem, 48 saat, hıyarda her iki yılda da 45 oC, % 20 nem, 48 saat ve kabakta ise 40 oC, % 24 nem, 144 saat uygulamaları öne çıkmıştır. Depolama sonrası canlılıkların tahmini açısından ise hızlı yaşlandırma testinde her üç türde de (Kavun, karpuz ve hıyar) 45 oC, 96 saat en uygun test koşulu olarak belirlenirken, kontrollü bozulma testinde kavunda 45 oC, % 20 nem, 72 saat, karpuzda 45 oC, % 20 nem, 48 saat ve hıyarda 45 oC, % 20 nem, 72 saat en uygun test koşulları olarak belirlenmiştir. Bu testlerin yanında kullanılan testlerden 2. gün çimlenme oranı ve ortalama çimlenme süresi de ümitvar testler olarak dikkat çekmektedir. Soğuk testin ise her iki yılda da aynı sonucu vermemesi nedeniyle kullanılabilirliği açısından tekrarlanmasında yarar görülmektedir. Kullanılan güç testleri içerisinde elektriksel iletkenlik testinin stres koşullarında çıkış ve depolama sonrası canlılıklarının tahmininde en başarısız test olduğu sonucuna varılmıştır. Standart çimlendirme testi ise bazı çıkışlar ile istatistiksel olarak önemli korelasyon katsayıları vermesine rağmen, çok dar bir yüzdelik dilimde kalması nedeniyle bir tohum gücü testi olarak kullanılmasının uygun olmayacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
This research, was conducted to determine an appropriate seed vigour tests, for estimation of seedling emergence under stressful conditions and storage longevity in watermelon, melon and cucumber seed lots in 2005 and 2006. Various number of seed lots from the following species and cultivars were used. These were melon (Kırkagaç), water melon (Crimson Sweet), cucumber (Beith Alpha) and squash (Sakız). Seed vigour tests that used in this work were as follows: normal seedling percentage, second day germination percentage, mean germination time, cold test, electrical conductivity, accelerated aging and controlled deterioration tests. Seedling emergence tests were conducted under low temperature, high temperature, mechanic stress and salt stress (100 and 200mM NaCl) conditions. Furthermore, the relationship in between storage longevity and vigour test results were also correlated in the seed lots of 2005. Seed lots were stored for 6, 12 and 18 months.Result of this work indicated that vigour tests provided classification for seed lots with respect to their vigour level. Furthermore, correlation analysis between seedling emergence percentages at stressful conditions and germination after vigour tests provide high correlation coefficients values. Germination after vigour tests were also highly related to germination after 18 months of storage. Consequently, the most important correlation coefficient values were obtained form the accelerated aging and controlled deterioration tests among all. Temperature and humidity under specific duration that were optimum for these two tests respectively as follows; in accelerated ageing test, for estimation of seedling emergence under stress condition, for melon in 2005, 45 oC, 120 hours, in 2006 47 oC, 120 hours, for watermelon in 2005 45 oC, 96 hours, in 2006, 47 oC, 72 hours, for cucumber for both years 45 oC, 96 hours and for squash species 45 oC, 96 hours. In controlled deterioration test for melon species in both years 45 oC, 20% seed moisture, for 48 hours, for watermelon species in both years 45 oC, 24% seed moisture, for 48 hours, for cucumber species in both years 45 oC, 20% seed moisture, for 48 hours and for squash species 40oC, 24% seed moisture, 144 hours ageing were stand out the ideal ageing environments.Regarding estimation of storage longevity, in accelerated ageing test for each species(melon, watermelon and cucumber) 45 oC, 96 hours were determined as the most appropriate test conditions. On the other hand, for the controlled deterioration test for melon species 45 oC, 20% seed moisture, 72 hours, for watermelon 45 oC, 20% seed moisture, 48 hours and for cucumber 45 oC, 20% seed moisture, 72 hours were determined as the most appropriate test conditions to predict longevity of the seed lots. In addition to these tests that were used in this study second day germination percentage and mean germination tests were promising tests that were drawn attention. For cold test in both years the results that were obtained very different than one another. Because of that repeat of this test was suggested so that it could be used as a potential test. Also, electrical conductivity test (as a vigour test) displayed very poor results. Therefore, for the estimation of seedling emergence under stress and storage viability, this test was considered the least successful test. Although standard germination test was providing some important correlation coefficient in terms of statistical implication of seedling emergence, it was only staying in a small percentage. Hence we concluded that this test couldn?t be used as a seed vigour test.Key Words: Cucurbits, Seed Vigour Tests, Emergence, Stressful Conditions, Seed Storage