Kuyu loglarında bilgisayarla modelleme ve hacim hesapları
Computer modelling and volume calculations in well logging
Yazar: ALİ İSMET KANLI
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Adıyaman = Adıyaman ; Bilgisayar destekli modelleme = Computer aided modelling ; Kuyu logları = Well logging ; Petrol kuyuları = Petroleum wells

Özet:
Bu çalışmada Adıyaman petrol sahasında bulunan 13 adet petrol kuyusu ele alınmış ve öncelikle bu kuyulardan alınan BHC sonik log (DT), kompanseli yoğunluk loğu (CDL), kompanseli nötron loğu (CNL), gamma ray loğu (GR), self potansiyel log (SP) ve rezistivite loğlarının (Microsphericaly Focused Log (MSFL) ve Dual Laterelog (DLL) ) yorumlan yapılmaya çalışılmıştır. Kuyu loğlarında önemli birer parametre olan kuyu litolojileri ve porozitelerini hesaplamak amacıyla kullanılan Schlumberger'e ait Nötron- Yoğunluk loğu noktalama abağı olan CP-1C ile yine litoloji ve porozite hesaplamalarında kullanılan Nötron-Sonik loğu noktalama abağı olan CP-2B abaklannın bilgisayar ortamına aktarımları yapılmıştır. Bu amaçla, abaklar üzerinde bulunan kumtaşı, kireçtaşı ve dolamit eğri denklemleri en küçük kareler yöntemiyle hesaplanarak abaklar yemden türetilmiştir. Hazırlanan iki adet bilgisayar programı yardımıyla, test kuyusu olarak seçilen 3 nolu kuyudan alınan log değerleri test edilmiştir. Orijinal abaklardan hesaplanan litoloji ve porozite değerleri ile, hazırlanan programlardan hesaplanan değerlerin tam bir uyum içinde olduğu gözlenmiştir. Böylelikle büyük bir zaman ve enerji kaybına neden olan abaklar yerine bu programların kullanılabilirliği gösterilmeye çalışılmıştır. Diğer bir çalışma; ekonomik açıdan büyük öneme sahip olan kuyuların petrol olanaklarının araştırılmasıdır. Bu amaçla; kuyulara ait su ve hidrokarbon saturasyonlan hesaplanmış ve bu saturasyon değerleri ile birlikte, programlardan hesaplanan etkin porozite değerleri kullanılarak çizilen sinen etik loğlar yardımıyla kuyuların petrol varlıkları araştırılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde tüm kuyuların petrollü olduğu saptanmış ve bu sonuçlardan yola çıkarak yerinde ve üretilebilir petrol rezervleri hesaplanmıştır. Yapılan diğer önemli bir çalışma ise, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi ve Adıyaman petrol sahalarında bulunan ve en önemli petrol taşıyan formasyonlardan biri olarak kabul edilen Derdere formasyonunun çok yönlü araştırılmasının yapılmasıdır. Bu amaçla ilk olarak petrol varlığı açısından büyük öneme sahip bir parametre olan xııporozite için Derdere formasyonun iki boyutlu porozite dağılım haritası ile üç boyutlu yer altı modeli hazırlanmıştır. Yine kuyuların Derdere formasyonunu kesmiş oldukları derinlikler gözönüne alınarak hazırlanan iki boyutlu ve üç boyutlu derinlik harita ve modelleri çıkarılmaya çalışılmıştır. Bir başka çalışma da Derdere formasyonuna ait kalınlıklar göz önüne alınarak sahanın genel iki ve üç boyutlu kalınlık haritaları hazırlanmıştır. Son aşama olarak 13 adet kuyunun kesmiş oldukları formasyon derinlikleri ve kuyuların birbirleri ile olan ilişkilerini gösteren karşılaştırmalı kuyu kesitleri hazırlanarak yorumlanmıştır.

Abstract:
In this study; 13 oil wells in Adıyaman oil area are examined and especially the BHC Sonic Log (DT), Compensated Density Log (CDL), Compensated Neutron Log (CNL), Gamma Ray Logu (GR), Self Potential Log (SP) and Rezistivity Logs (Microsphericaly Focused Log (MSFL) and Dual Laterelog (DLL) ) of this wells are interpreted. Schlumberger's Neutron-Density logs dotting chart CP-1C and Neutron- Sonic logs dotting chart CP-2B, both of which are important parameters in calculating the well lithologies and porosites, are programmed in computer. This charts and sandstone, limestone and dolomite curve equations above them are calculated with Least Squares Method and therefore the charts are reproduced. The log values of the pilot well number 3 are tested by the two computer programs and as a result, it is observed that the lithology and porosity values of the original chart and those of the computer programs are completely coherent. Hence it is proved that these programs can be used instead of the charts which are to a large extent a waste of time and energy. Another important study is about the investigation of the oil existences which have a significant place in our economy. For this purpose, at first water and hydrocarbon saturations of the wells are calculated and then sinergetic logs are plotted by the saturation values and the porosity values of the computer program. At last the oil existence of the wells investigated. As a result, it is observed that all the wells contain oil and thus residual and movable oil reserves are calculated. Derdere formation which is one of the most important oil formations in Southeast Anatolia and Adıyaman oil areas is also searched a from various perspectives in this thesis. First of all the two dimensional porosity map and the three dimensional underground model of Derdere formation are plotted. Another study about formation is the two dimensional and three dimensional depth maps and models which are calculated according to the well depths cutting the Derdere formation. The two and three dimensioned thickness maps of Derdere formation are also plotted. XIVAs a last step, a comporative well section which shows the formation depths cut by 13 wells and their intersections is interpreted.