Plastik sanatlarda ütopik kentler
Utopic citys in the fine arts
Yazar: CEYLAN DÖKMEN
Danışman: PROF. DR. NİLÜFER ERGİN DOĞRUER
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Heykel Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Kentler = Cities ; Kentsel tasarım = Urban design ; Mekan tasarımı = Space design ; Plastik sanatlar = Plastic arts ; Ütopya = Utopia

Özet:
Tarım devriminden beri, insanoğlunun doğaya karşı zayıf bir halka olmaması için, bir arada yaşama ve sosyal olma içgüdüleri gelişmiştir. Bu da insanoğlunun toplumsal evrimini oluşturmuştur.Kendi varlığının kültürel ve toplumsal oluşumu, onun doğadan uzaklaşmasını, kendi çevresini ve özerkliğini kurmasını sağlarken, aynı zamanda bilincin oluşumunu sağlamış, bu da onun doğaya karşı korku ve kaygı sürecini getirmiştir.Ütopyaların ortaya çıkış süreci, insanoğlunun toplumsal yaşama geçiş sürecinin, bilinç ve kültür oluşumlarının devamında ortaya çıkan iktidar mitinin evrilmesinin bir getirisidir. Ütopyalar özellikle iktidar mitine, erk ve mülkiyet kavramlarına, yaşadığı çağın toplumsal düzenine bir eleştiri niteliğindedir.Ütopyalar, ideal toplum düzeninin ne olacağı sorusunu soran, eşitliğe, adalet anlayışına ve ortak mülk kavramına yönelen tasarılar olarak ortaya çıktılar. Sanayi devriminden sonraysa ütopyalar teknolojinin hızından, yaşamın ritminden etkilendiler ve şekil değiştirdiler. İlk çağ ütopyalarında bireysellikten çok toplumsallık önemliyken, sanayi devrimi sonrası ütopyalarda bireysellik, insan psikolojisi ve sosyolojisi, bireyin mutluluğu ön planda tutulmuştur.Felsefeciler, düşünürler ve sosyologlar tarafından üretilen ütopyalarda, toplumsal statüler, eşitlik ve adalet sistemleri, mülkün paylaşımı göz önüne alınırken, mimarlar ve sanatçılar tarafından üretilen ütopyalarda ideal bir toplum düzeni için fiziksel mekân tasarımları yaratılmıştır.Sanatçı, toplumdaki savaş, açlık, adaletsizlik, erk ve mülk paylaşımı gibi noktaları önceden hissedip, öngörüleriyle topluma yansıtır. Ayrıca ideal bir dünya fikrini, eleştirel yönünü her zaman içinde taşır ve bu noktada ütopyayla birleşmektedir.Sanat ve ütopyanın geleceğe ait uyarı metinleri olduğu, kentin kuruluşundan beri sanatın toparlayıcı ve birleştirici yönü fikrinden yola çıkarak sanatçıların nasıl ve neden kent ütopyaları tasarladığı, kent ve sanat ilişkisi, 1960 sonrası süreçte sanatçının kente katılımı incelenecektir.

Abstract:
Since the paleontological age, the instinct of living together and being social, has been developed in human beings in order not to be the weak ring against the nature. This development forms the social evolution of human being.The cultural and social construction of human existence led to diverge from nature and reconstruction of its own environment and autarchy. Furthermore this construction brought the creation of conscious and therefore the fear and fret processes.The arise of Utopia is a consequence, of evolution for rulership myth which is led by conscious and cultural formations. Utopias are mainly a criticism for especially rulership myth, authority, ownership and the cultural formation of their ages.Utopias arise as ideas searching for the ideal society order, with the way of equilibrium, justice and collective ownership. After the industrial revolution utopias has been affected and changed by the speed of the technology and rhythm of life. Although at antique ages collectivism had more effects on utopias rather then individualism, after the industrial revolution, individualism, human psychology and sociology, individual happiness is mostly the main concern.Utopias created by philosophers, thinkers and sociologists are mainly concerned about the social statues, equilibrium justice systems, share of property. Although the utopias of architects, designers and artists, represent the physical environment designs for ideal society.Art senses the situations like war, hunger, injustice, authority and share of property, and reflects its previsions to the society. Furthermore art always keeps the ideal world idea and criticism inside, which combine it with utopia.It will be stated that utopia and art are warning texts for the future, art has a combining and collecting effect since the creation of city, the aim and the methods of city utopias created by artists, importance of existence of the city as a living object beside technological importance.