Yerelleşmenin kamu alımları performansı üzerindeki etkisi: AB ülkeleri ve Türkiye üzerinden bir inceleme
The effects of decentralisation on public procurement performance: An analysis on EU  countries and türkiye
Yazar: BURCU ZERNİŞAN ÖCAL ÇİFTÇİ
Danışman: DOÇ. DR. EDA ÖZDİLER KÜÇÜK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Ekonomisi (Maliye) Ana Bilim Dalı / Maliye Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Maliye = Finance
Dizin: Kamu alımları = Public procurement ; Kamu hizmetleri = Public services ; Kamu maliyesi = Public finance ; Kamu yönetimi = Public administration ; Mali yerelleşme = Fiscal decentralization

Özet:
Bu çalışmada yerelleşmenin kamu alımları performansı üzerindeki etkisi araştırılmış ve kamu alımları örgütlenmesinin kamu alımları performansını etkileyen önemli bir faktör olduğu sonucuna ulaşılmıştır. AB ülkeleri üzerinden yapılan incelemede yarı-merkezi veya yerelleşmiş kamu alımları örgütlenmesine sahip olan ülkelerde farklı yönetim birimlerinin yetkilendirilmesinin ihale düzenlemeleri arasında uyumsuzluk yarattığı ve bu durumun kamu alımları performansını olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca yerelleşmiş birimlerin kamu alımları süreçlerini etkin yürütmeleri için yeterli idari kapasiteye sahip olmamaları sorun yaratmaktadır. AB ülkeleri kapsamında yapılan ampirik analiz sonuçları merkezi yönetim birimlerinin fiyat tasarrufu ve rekabet açısından yerel birimlere kıyasla daha yüksek performans sergilediğini göstermiştir. Kamu alımlarında yerelleşme oranının dahil edildiği analiz sonuçları yerelleşmenin yüksek olduğu ülkelerde yerel yönetimlerce gerçekleştirilen ihalelerde fiyat tasarrufunun ve rekabetin görece daha iyi olduğunu desteklemekte ise de merkezi yönetimdeki etkinlik seviyesine ulaşılamamıştır. Analiz sonuçlarına göre fiyat dışı unsur uygulamasında yerel yönetimler merkezi yönetime göre daha iyi performans göstermektedir. Yerel yönetimlerin ihale konusu işe özgü tercih ve öncelikleri göz önünde bulundurduğu şeklinde yorumlanabilecek olan bu bulgu, Oates'in yerel birimlerin etkin karar alıcılar olduğuna ilişkin savının kamu alımları alanında geçerli olabileceğini ortaya koymaktadır. Ancak tüm sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde yerel yönetimler merkezi yönetime kıyasla kamu alımlarında daha düşük performans göstermektedir.
Türkiye'de kamu alımları düzenlemeleri ve uygulamaları kamu yönetimindeki merkezileşme ve yerelleşme reformları ile paralel bir görünüm izlemektedir. Yerelleşme reformları ile yerel yönetimlerin kamu alımları uygulamaları artmıştır. Ancak özellikle 2011 yılından itibaren başlayan merkezileşme eğilimi nedeniyle kamu alımları süreçlerinde merkezi yönetimin ağırlığı artmış ve yerel yönetimlerin kamu alımları harcaması önemli derecede azalmıştır. Merkezi yönetim ile yerel yönetim arasındaki çatışmanın en belirgin yaşandığı alanlardan birisi de kamu alımlarıdır. Sonuç olarak güç ve yetkinin merkez ve yerel arasında net bir şekilde belirlenmemesi ve artan merkezileşme eğilimi kamu alımları uygulamalarının merkezin iradesi yönünde şekillenmesine neden olmaktadır.

Abstract:
In this study, the effect of decentralization on public procurement performance was investigated and it was concluded that organisational structure is an important factor affecting public procurement performance. It has been determined that the semi-central or decentralised public procurement bodies in EU countries create inconsistency between procurement regulations and this situation negatively affects public procurement performance. In addition, the decentralised bodies do not have the sufficient administrative capacity to effectively carry out public procurement processes.
Empirical analysis shows that central governments exhibit higher performance compared to local governments in terms of price savings and competition in EU countries. Although the results of the analysis, in which the degree of public procurement decentralisation is included, show that price savings and competition are achieved in the tenders held by local governments in countries where the decentralisation is high, the efficiency level in central governments has not been reached. According to the results of the analysis, local governments perform better than central governments in the application of the most economically advantageous factor. This finding, which can be interpreted as that local governments take into consideration the preferences and priorities specific to the subject of the tender, reveals that Oates's argument that local units are effective decision-makers may be valid in the field of public procurement. However, when all the results are evaluated together, local governments show poor performance in public procurement compared to central governments.
In Turkey, public procurement regulations and practices follow a parallel pattern with the centralisation and decentralisation reforms in public administration. With the decentralisation reforms, the public procurement practices of local governments increased. However, due to the centralisation trend that started especially since 2011, the weight of the central government in public procurement processes has increased and the public procurement expenditures of local governments have decreased significantly. The centralisation and concentration of decision-making processes on the one hand causes public procurement to take on a monopolistic structure. One of the areas where the conflict between the central government and the local government is most evident is public procurement. As a result, the lack of clear determination of power and authority between the central and the local government and the tendency of centralisation cause public procurement practices to be shaped in line with the will of the central government.