Gömülü üçüncü molarların ikinci molarlarda neden olduğu distal çürüklerin, eksternal kök rezorpsiyonlarının görülme oranı ve alt üçüncü molarların komşu lingual kemikle ilişkisinin incelenmesi
Investigation on frequency of external root resorption and distal caries that caused by third molars in second molars and mandibular third molars in relationship with lingual adjacent bone
Yazar: AYSUN ATASOY SINDIRAÇ
Danışman: PROF. DR. SAADETTİN KAYIPMAZ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2019
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Azı dişi-üçüncü = Molar-third ; Azı dişleri = Molar ; Diş çürükleri = Dental caries ; Diş-gömülü = Tooth-impacted ; Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi = Cone-beam computed tomography ; Kök rezorpsiyonu = Root resorption

Özet:
Bu tez çalışmasında amacımız; gömülü üçüncü molarların ikinci molarlarda neden olduğu distal çürükleri ve eksternal kök rezorpsiyonlarının görülme sıklığını KIBT (konik ışınlı bilgisayarlı tomografi) yardımıyla belirlemek ve gömülü alt üçüncü molar köklerinin lingual kortikal kemikle olan ilişkisini incelemektir. Bu amaçla 17-61 yaşları arasında değişen 83'ü erkek, 94'ü kadın toplam 177 hastaya ait KIBT görüntülerinin aksiyel, koronal ve sagittal kesitleri incelendi. Retrospektif bir KIBT tarama çalışması yapılacağı için gömülü alt ve üst üçüncü molar dişler için standart Pell&Gregory sınıflandırması ve Winter'ın sınıflandırması kullanıldı. Saptanan anomalilerin cinsiyet, yaş, çene ve bölge dağılımlarının istatistiksel analizi frekans analizi, Ki-kare testi, Fisher exact testi ile yapıldı. Tüm istatistiksel analizlerde güven aralığı %95 olarak seçildi.
Çalışmaya dahil edilen bireylerde, 192 adet alt gömülü üçüncü molar dişten 8 tanesinin distal çürüğe neden olduğu tespit edildi ve görülme sıklığı %4.2'di. Üst ikinci molarlarda herhangi bir çürüğe rastlanmadı. İkinci molarlarda en fazla EKR (eksternal kök rezorpsiyonu) kaynağı olarak üst çenede distoangular (%25) ve vertikal (%32.5) pozisyonlu gömülü üçüncü molar dişler, alt çenede literatürle uyumlu olarak mesioangular (%46.7) ve horizontal (%43) pozisyonlu gömülü üçüncü molar dişler görüldü. Pell-Gregory sınıflamasına göre yapılan dağılımda ise üst çenede klas C alt çenede ise klas 2C (%56.7) ve klas 1C (%26.7) pozisyonlu gömülü üçüncü molar dişler ikinci molarlarda daha fazla rezorpsiyon etkeni olarak görüldü. Gömülü alt üçüncü molar dişlerinin %16.8'inin lingual kortikal kemiği perfore ettiği, %16.2'sinin direkt temas halinde olduğu ve literatürle uyumlu olarak en fazla perforasyonun mesioangular (%56.25) pozisyonlu dişte olduğu izlendi. Pell-Gregory sınıflamasına göre incelenen lingual kortikal kemik ile gömülü alt üçüncü molar dişlerinin pozisyonu arasındaki ilişkide en fazla perforasyon klas 2C (%53.1) pozisyonlu dişlerde olduğu görüldü. İstatistiksel analiz sonucunda yalnızca EKR ve yaş grupları arasındaki ilişkide üst çene sol tarafta; EKR ve Pell-Gregory ilişkisinde üst çene bilateral, alt çenede ise sol tarafta; EKR ve Winter sınıflandırması ilişkisinde alt çene sol tarafta; çürük ve cinsiyet ilişkisinde ise alt çene sağ tarafta istatistiksel olarak anlamlı bir fark belirlendi.
KIBT, dental patolojilerin teşhisinde oldukça yararlıdır. Lingual kortikal kemikle diş kökleri arasındaki ilişkinin bilinmesi cerrahi işlemler öncesi komplikasyonların önlenmesinde oldukça önemlidir.

Anahtar Kelimeler: Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi, gömülü diş, üçüncü molar

Abstract:
The purpose of this study is to provide information about frequency of distal caries and external root resorption that caused by third molars in second molars with the help of cone beam computed tomography (CBCT)and to investigate of the relationship impacted third molars roots with lingual bone. For this purpose, coronal, sagittal and transverse sections of CBCT images that taken from 177 patients (83 males and 94 females) ages range 17 to 61 are retrospectively investigated. Pell&Gregory classification and Winter's classification were used for lower and upper impacted third molar teeth because there was going to be a retrospective CBCT scanning. Frequency analysis, chi-square test, Fisher's exact test were used in the statistical analysis of gender, age, side and region distributions of the detected anomalies. In all statistical analyses the confidence interval was selected as %95.
Among the patients included in the study, 8 of 192 mandibular impacted third molars caused tooth decay on the distal surface of the second molar. Its frequency was %4.2. No caries were found in the maxillary second molars. In the second molars, as the most source of external root resorption distoangular (%25) and vertical position of impacted third molars in the upper jaw, mesioangular (%46.7) and horizontal (%43) position of impacted third molars were seen  in the lower jaw. According to Pell-Gregory classification, class C (upper), class 2C (lower %56.7)   and class 1C (lower  %26.7) were seen as more source of resorption. %16.8 of impacted mandibular third molars found in perforate lingual cortical bone, %16.2 of these were direct contact. The most of perforation was mesioangular position (%56.25) in accordance with the literature.. According to Pell-Gregory classification, the relationship between lingual cortical bone and the position of impacted mandibular third molar teeth was highest the most of perforation in class 2C (%53.1). A statistically significant difference was found on at maxillary left side between EKR and age groups; at the maxillary bilateral sides between EKR and Pell Gregory classification; at mandibular left side between Winter classification and  EKR; at the mandibular right side between the sexes and tooth decay.  
CBCT is very useful in the diagnosis of dental pathologies. To know the relationship between the roots of the teeth and the lingual cortical bone is also significant to prevent possible complications before surgical procedures.

Keywords: Cone beam computer tomography, impacted tooth, third molar