Türk Hukuk sisteminde toplu iş sözleşmesi özerkliği
Autonomy of collective work agreement
Yazar: BAHADIR YAKUT
Danışman: PROF.DR. KAMİL TURAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1999
Konu: Hukuk = Law ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Grev = Strike ; Sendikalar = Unions ; Sözleşmeler = Contracts ; Toplu iş sözleşmeleri = Collective labor agreements ; Türk Hukuku = Turkish Law ; Özerklik = Autonomy ; İş hukuku = Labour law

Özet:
Batı toplumunun ekonomik yapısı içinde, önce toplu iş sözleşmesi özerkliği doğmuş ardından hukuki değerlendirmeler ve düzenlemeler gelmiştir. Bu gelişme liberal sistemin yapısına uygun bir şekilde devletin katkısı olmadan ortaya çıkmıştır. Gittikçe toplu iş sözleşmesi özerkliğinin devlete ve hukuk düzenine rağmen oluştuğu fakat zorunluluk nedeni ile kabul edildiği söylenebilir. Batı ülkelerinde 18. Yüzyılda sanayi devrimi ile başlayan ekonomik ve sosyal gelişmeye ayak uyduramayan Türk toplumu ; endüstrileşmede ve ekonomik kalkınmada geri kalmışlığına rağmen kabul ettiği ekonomik düzen uyarınca, aynı ekonomik düzen içinde gelişmiş batı toplumlarında ortaya çıkan kurumlan bu arada toplu iş sözleşmesi özerkliği doğrudan benimsenme durumunda kalınmıştır. Toplu iş sözleşmesi özerkliği, toplu iş sözleşmesi hakkı ve özgürlüğü, sendika hakkı ve özgürlüğü ve grev haklarından oluşan kollektif sosyal hakların oluşturduğu toplu iş sözleşmesi özerkliği düzeniyle ideal bir zemin bulabilir. Kollektif sosyal haklardan birinin eksikliği durumunda özerklikten bahsetmek mümkün değildir. Sendikal özgürlük toplu iş sözleşmesi hakkının temini için ideal bir zemindir. Grev hakkı ise bunun teminine yönelik olarak bir silahtır. Toplu iş sözleşmesi özerkliğinden amaç ise ideal bir toplu iş sözleşmesi hakkının teminidir. Toplu sözleşme özerkliği her şeyden önce bir erkin, gücün kullanılmasını ifade etmektedir. Bu güç tarafların kendilerine bırakılan alan içerisinde objektif yasa niteliğinde, üçüncü şahısları da bağlayacak kurallar belirleyememe yetkisidir. Bu yetkiyi ortadan kaldıracak işlevsiz kılacak her düzenleme toplu iş sözleşmesi özerkliğine aykırı olacaktır. Somutlamak gerekirse, toplu sözleşme erki ancak örgütlenme hakkı ve grev hakkının birlikte bulunduğu koşullarda gerçek anlamda bir güç, bir erk olabilir. Dolayısıyla, bu erki, kural koyma yetkisini işlemsiz bırakacak her müdahale özerkliğe aykırıdır. Toplu sözleşme özerkliğinin kaynağı olan bu erk, sınırlandırmanın konusu dışındadır. Aksi halde özerklikten söz etmek olası değildir. Kural koyma erki Anayasa ve yasalarda tanınıp kabul edildikten sonra konusu, amacı, erkin sahipleri yine Anayasa ve özerkliğinin en genel anlamda sınırlarını oluşturmaktadır.

Abstract:
Within the economical system ofWestern countries,first the autonomy of collective work agreement rised and,this is followed by legal evaluations and regulations.This development is reached without affect of government but due to the structure of liberal economical system by nature.lt is realized that autonomy of collective work agreement is accepted because of necessity,in spite of government and legal regulations. In western countries,social and economical life has been developed since industrial revalution in 18. Century.Turkish society has applied same economical system and accepted its results where there was not the same development of industry and economical power.As a result, without living this development period,Turkish society has accepted straightly the autonomy of collective work agreement too. The autonomy of collective work agreement can find an ideal base with the help of collective social rights which is made of collective work agreementrights and freedom,union rights and freedom and,strike rightsJn case of an absence of one of these collective rights,autonomy wiH'not exist.Freedom of unions is a base for collective work agreement and,strike rights are also a threaten in the same way.The aim of autonomy is to have an ideal form of collective work agreement. Autonomy of collective agreement shows the use of a power.This power is the responsibility of both sides which they cannot make rules for the third side also within their objective rules.Any arrengement to remove this responsibility will remove the autonomy also.The power of collective agreement will be a real power only if there is union rights and strike rights together.The power of autonomy could not be limited. The power autonomy and making rules are clear and definite with the Constitutional Law as of its aim subject.