Etrüskçe-Türkçe ilişkileri üzerine bir araştırma
Research on linguistic connections between Etruscan-Turkish
Yazar: EMİNE NESLİHAN BEZİRCİLİOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KAYMAZ
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Lehçeleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dil bilim = Linguistics ; Dil etkileşimi = Language interaction ; Dil özellikleri = Language features ; Etrüskler = Etruscans ; Etrüskçe = Etruscan ; Kültür dil bilim = Lingvoculturel ; Türkçe = Turkish

Özet:
Etrüskler, İtalya'nın orta kesimlerinde bugünkü Toskana ve kısmen Lazio ve Umbria bölgelerini içine alan bölgede, ilk izlerine günümüzden yaklaşık 3000 yıl önce rastlanan ve Roma kültürünün temelini atan antik bir uygarlıktır. Etrüsklerin kökeni, kültürü ve dili her zaman merak uyandırmış ve araştırma konusu olmuştur. Eski Yunan ve Latin kaynaklarından elde edilen bilgiler ve yapılan son antropolojik çalışmalar değerlendirildiğinde, Etrüsk uygarlığının farklı tarihlerde kara ve deniz yollarıyla Anadolu üzerinden göç ederek İtalya'ya yerleşen akraba boylar tarafından kurulduğu fikri güçlenmektedir. Etrüsk şehir devletlerinin yayıldıkları bölgelerdeki yerli halkı yönetimlerine almalarından dolayı Etrüsklerin zamanla karışık bir etnos olduğu görülmektedir. Bu, Etrüsklerin dil özelliklerinde de kendisini göstermektedir. Etrüsk yazıtlarında Etruria'nın kuzeyi ve güneyi arasında şive farklılıkları olduğu ve farklı yüzyıllarda yazılmış yazıtlarda dilin morfolojik (özellikle ekler) ve leksik semantik yapısında diğer dillerle etkileşimler sonucunda değişmeler olduğu aşikârdır. Dilbilimciler tarafından farklı dillerle yapılan karşılaştırmalı çalışmalarda Etrüsk dilinin Hint-Avrupa dil ailesinden olmadığı, eklemeli (agglutinative) bir dil olduğu görülmüştür. Birçok Latince sözcüğün kökenini de oluşturan Etrüsk diline ait veriler, yapısı bakımından en yakın olduğu düşünülen Türk dilleri ile karşılaştırılmış, bu karşılaştırmada her iki uygarlığın da sahip olduğu sosyokültürel unsurlar da göz önüne alınarak, bu iki dil ve kültür arasındaki benzerlikler ortaya konmuştur.

Abstract:
Etruscans were an antique civilization which had set the foundations for the Roman civilization. They had inhabited in central Italy, today's Tuscany, partly Lazio and Umbria areas and their first signs date back to approximately 3000 years earlier. Their roots, culture and language have always been objects of interest and research topics. When information gathered from ancient Greek and Latin sources in addition to the latest anthropological studies are assessed, the argument that the Etruscan civilization was founded by interrelated clans which had migrated to Italy through Anatolia via sea and land in grroups at different times gains strenght. As their city-states spreaded out, they mixed with the indigenous populations and therefore, through time they became a mixed ethnos. This also is the case for the Etruscan Language. It is apparent that there were dialect differences between the Nort and South of Etruria as depicted from the inscriptions. In the inscriptions dating back to different centuries, it is also apperent that as they interacted with other languages, the morphological characteristics (specifically suffixes) and lexical and semantical make-up of the language changed. Comparative studies with other languages conducted by linguists show that Etruscan is not a member of the Indo-European family of languages and that is an agglutinative language. These data about the Etruscan language which form the roots of many Latin words as well, have been compared with Turkic languages as it is thought to be the most similar in terms of structure. Similarities between these two languages and cultures have been exhibited also by taking into account the socio-cultural elements both of these cultures possess.