Ortaokul Türkçe ders kitaplarının sinektik tekniği açısından incelenmesi
A review of secondary school Turkish course books in terms of synectic technique
Yazar: AYŞEGÜL ERGÜN
Danışman: PROF. DR. MEHMET TEMİZKAN
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Ortaokullar = Secondary schools ; Sinektik modeli = Synectics model ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Yaratıcı düşünce = Creative thinking ; Yaratıcılık = Creativity

Özet:
Bu çalışmanın amacı ortaokul düzeyi için hazırlanan (5. - 8. Sınıflar) Türkçe ders kitaplarındaki metinleri yaratıcı düşünme tekniklerinden birisi olan sinektik tekniği açısından değerlendirmektir. Araştırmanın veri setini 2005-2006 eğitim öğretim yılından itibaren 2018-2019 eğitim öğretim yılına kadar okutulan ortaokul (5, 6, 7, 8. Sınıf) Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Bu kitaplar içinden araştırmacı tarafından ulaşılabilen toplam 20 ders kitabı veri seti olarak belirlenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Türkçe Ders Kitaplarına Yönelik Sinektik Uygulamaları Formu" kullanılmıştır. Araştırmada ulaşılan verilerin analiz edilmesi amacıyla nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizine başvurulmuştur. Yapılan inceleme sonucunda incelenen Türkçe ders kitaplarında toplam 320 sinektik uygulama örneği tespit edilmiştir. Tespit edilen 320 sinektik örneğinden en fazla 120 (f) ve % 37,25 orana sahip olan doğrudan analoji örneklerine rastlanmıştır. İkinci sırada 68 (f) ve % 21,25 orana sahip fantezi analoji örnekleri bulunmaktadır. Bu sinektik örneklerini 57 (f) ve % 17,81 oran ile bastırılmış çatışma izlemektedir. Daha sonra 51 (f) ve % 15,93 oranla dolaysız analojiler gelmektedir. Ders kitaplarında en az orana sahip olan analoji türü ise 24 (f) ve % 7,5 orana sahip kişisel analoji örnekleridir. Araştırma sonucunda Türkçe ders kitabındaki metinlerin sinektik uygulama örneklerine göre ve bu sinektik örneklerinin metin türlerine göre dengeli bir dağılım göstermediği tespit edilmiştir. Buna göre ders kitaplarında sinektik örneklerinden en fazla doğrudan analojiye, en az kişisel analojiye rastlanmıştır. Sinektik örneklerinin en fazla yer aldığı metin türü ise şiir olarak belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the texts prepared for the secondary school level (5- 8 grades) in Turkish textbooks in terms of the synectic technique, one of the creative thinking techniques. The data set of the research consists of the secondary school (5, 6, 7, 8th grade) Turkish textbooks used from the 2005-2006 academic year until the 2018-2019 academic year. In all, 20 textbooks, which can be accessed by the researcher, are determined as datasets. Document analysis, one of the qualitative research methods, was used in the study. "Synectic Applications Form for Turkish Textbooks" was used as a data collection tool in the research. In order to analyze the data obtained in the research, content analysis, one of the qualitative data analysis techniques, was used. As a result of the examination, 320 examples of synectic application were determined in the Turkish textbooks. Direct analogue samples with a maximum of 120 (f) and 37.25% were found in the examples of 320 synectic samples. Fantasy analogy samples with a rate of 68 (f) and 21.25% are in the second place. These synectic samples are followed by suppressed conflict with 57 (f) and 17.81%. Direct analogies come next with the rate of 51 (f) and 15.93%. The type of analogy that has the lowest rate in the textbooks is the personal analogy samples with the rate of 24 (f) and 7.5%. As a result of the research, it has been determined that the texts in the Turkish textbook do not show a balanced distribution according to the synectic application examples and according to the text types. Accordingly, the most direct analogy and the least personal analogy were found among the synectic examples in the textbooks. The text type with the most synectic examples was determined as poetry.