İç mekanda kendileme biçimlerinin huzurevlerinde irdelenmesi: Trabzon örneği
Investigation of indoor appropriation forms in retirement homes the case of Trabzon
Yazar: AYŞE ŞAHİNER TUFAN
Danışman: DOÇ. DR. MUTEBER ERBAY
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
Kendileme, insan-mekân arasındaki etkileşim ile var olan bir kavramdır. Mekânı kendileyen
insan, kendi kimliğini ve yaşantısını mekânda hissettirebilir. Bu kavram iç mekân göz önüne
alındığında en çok ev üzerinden irdelenmektedir. Ancak endüstrileşme ve kentleşmeyle birlikte ev
olarak tanımlanmayan, ev niteliği taşıyan ve insanların barınma ihtiyacını karşılayan birçok mekân
bulunmaktadır. Huzurevleri de bu mekânlardan biridir. Bu konu ile ilgili yapılan araştırmalar, yakın
bir gelecekte huzurevi, yaşlı yurdu, rehabilitasyon merkezi gibi mekânların sayısının artacağını
göstermektedir. Bu nedenle kendileme kavramının, konut dışında barınma işlevi gören huzurevlerinde, kullanıcı özelinde ve oda ölçeğinde irdelenmesi bu çalışmanın ana kurgusunu oluşturmaktadır.
Çalışmanın en temel amacı mekânda kendilemenin önemine dikkat çekmek, inceleme alanı
özelinde ise kendilemenin hangi yollarla yapıldığını tespit etmek ve kullanıcının psiko-sosyal, sosyokültürel, sosyo-ekonomik durumu, yaşam tarzı, eğitim düzeyi, zevk ve kişisel özelliklerinin
kendilemeyi nasıl etkilediğini sorgulamaktır. Problem; kullanıcı grubun tanımlanması, mekânla
ilişkisinin anlaşılması, mekânı kendileme biçimlerinin tespiti ve analizlerinin yapılması, belirlenen grupla yarı yapılandırılmış görüşme şeklinde ele alınmıştır.
Bu amaçla Trabzon'da bulunan Trabzon Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi ve
Trabzon Köşk Huzurevi incelenmiş, gözlem, bilgi toplama ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği
kullanılarak veriler elde edilmiş ve yapılan istatistiksel analizler doğrultusunda yaşlı-mekân
ilişkisinin kendileme yoluyla nasıl ortaya konulduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın
sonucunda huzurevi odaları iç mekân tasarımları yapılırken fiziksel ihtiyaçların yanı sıra psikososyal ihtiyaçların da karşılanması gerekliliğine dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Barınma, Kendileme, Yaşlılık, Huzurevi, Yaşlı-Mekân Kavramı

Abstract:
Appropriation is a concept that exists with the interaction between human-space. A person
who appropriates the space can make his/her own identity and life felt in the space. This concept is
mostly examined over home when the interior space is considered. However, with industrialization
and urbanization, there are many places which are not defined as houses, but have the characteristics of a house and meet the housing needs of people. Retirement homes are one of these places. Research on this subject shows that in the near future the number of places such as retirement homes, nursing centres for old persons, rehabilitation centres will increase. For this reason, examination of appropriation concept in nursing homes that function as sheltering other than housing, as specific to the user and at room scale constitutes the main construct of this study.
The main aim of the study is to draw attention to the importance of appropriation in the space,
to determine the ways in which the appropriation is performed as specific to the examination field
and to question how the user's psycho-social, socio-cultural, socio-economic status, lifestyle,
education level, pleasure and personal characteristics affect appropriation. The problem is discussed by identifying the user group, understanding its relationship with the space, identifying and analyzing their forms of appropriation in the form of a semi-structured interview with the identified group .
For this purpose, Trabzon Retirement Home Elderly Care and Rehabilitation Center and Trabzon Pavilion Retirement Home in Trabzon were examined, data were obtained by using observation, information gathering and semi-structured interview technique and it was tried to determine how the relationship between the elderly and the space was determined through appropriation. As a result of the study, it was pointed out that psycho-social needs should be met as well as physical needs while designing the interior design of retirement home rooms.
Keywords: Sheltering, Appropriation, Elderness, Retirement Home, Elderly-Space Concept