Lapseki ilçesinde (Çanakkale) arazi kullanım durumunun kentsel  gelişim açısından değerlendirilmesi
Evaluation of land use condition in Lapseki district (Çanakkale) in terms of urban development
Yazar: SERKAN KAÇAN
Danışman: DOÇ. DR. CANAN ZEHRA ÇAVUŞ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: 1915 Çanakkale Köprüsü = 1915 Çanakkale Bridge ; Kentsel arazi kullanımı = Urban land use ; Çanakkale-Lapseki = Çanakkale-Lapseki

Özet:
İnsan faaliyetlerinin sonucu olan yerleşmeler geçmişten günümüze coğrafi şartlardan 
etkilenerek kurulmuş ve gelişmişlerdir. Coğrafyanın nedensellik, dağılış ve bağlantı ilkeleri 
yerleşimleri inceleme açısından önemlidir. Yerleşimler kurulurken ve gelişirken çevreleriyle 
olan ilişkilerini anlamak özellikle Sanayi Devrimi ile önem kazanmıştır. Sanayi Devrimi ile 
değişen alanlar, kentleşme sürecine yeni boyutlar kazandırırken her yerleşimde aynı durum 
görülmemiştir. Dünyanın coğrafi yapısı gereği yerleşimler kendine özgüdür. Çalışma alanı, Çanakkale'nin bir ilçesi olan Lapseki'dir. Çanakkale Boğazı kıyısında 
kurulmuş olan Lapseki'nin temel ekonomik faaliyetleri, tarım ve hayvancılık olup tüm 
özellikleriyle kent fonksiyonlarına sahip olmayan bir ilçedir. 1915 Çanakkale Köprüsü'ne 
yakınlığıyla konumu önemlidir. Sanayiden uzak kırsal yapısı, tarım ve hayvancılığa dayalı 
ekonomisiyle Lapseki'nin köprü yapım sürecinden etkileneceği çalışmanın önemli bir 
hipotezidir. Köprünün 2018 ÇSED raporunda gelecekteki kentsel gelişime ve arazilere 
etkileri konusunda belirsizlik ve önlemlerin olmadığı tespit edilmiştir. Güncel bir konu 
olması ve yeterli literatür bulunmaması açısından çalışmanın bu boşluğu doldurması 
amaçlanmıştır. Bu çalışmada mevcut arazi kullanımıyla sahip olduğu potansiyel 
değerlendirilmiş, değişimin boyutları ortaya konmuştur. Ayrıca potansiyelinin daha iyi 
değerlendirilmesi ve oluşabilecek sorunlar için öneriler sunulmuştur. Çalışmada detaylı 
literatür taraması, arazi çalışmaları, yetkililerle görüşmeler yapılmış ve resmi raporlar 
kullanılmıştır. Arazi örtüsü haritasıyla ilçenin arazi durumu belirlenmiştir. Görüşmeler sonucundaki verilerle SWOT analizi yapılmıştır. Nüfusun %55'inin tarımda istihdam 
edildiği ilçede şeftali ve kayısı üretimi oldukça önemlidir. Lapseki'nin 2017-2022 yılları 
arasında nüfusu göçle artarken sosyoekonomik gelişmişlik endeksi (SEGE) değeri 0,150'den 
-0,056'ya düşmüştür. Değişim kısa vadede Lapseki'deki arazi kullanımında yapısal değil, 
arazilerin değerleri ve satış yoğunluğunda yüksek artış şeklinde olmuştur. 1915 Çanakkale 
Köprüsü, Lapseki'de ve yakın köylerinde beklenen sosyoekonomik, demografik ve kalıcı 
istihdam etkilerini yaratamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Çanakkale, Lapseki, 1915 Çanakkale Köprüsü, Arazi 
kullanımı, Kentsel gelişim.

Abstract:
Settlements resulting from human activities have been established and developed by 
being influenced by geographical conditions from past to present. The principles of causality, 
distribution, and connection of geography are important in examining settlements. 
Understanding the relationship of settlements with their surroundings, especially during their 
establishment and development, gained importance with the Industrial Revolution. The areas 
changed by the Industrial Revolution brought new dimensions to the urbanization process, 
but the same situation was not observed in every settlement. Due to the geographical nature 
of the world, settlements are unique to themselves.
The study area is Lapseki, a district of Çanakkale. Lapseki located on the shores of the 
Dardanelles Strait, primarily relies on agriculture and livestock for its economic activities 
and is a district that does not possess the characteristics of an urban center. Its proximity to 
the 1915 Çanakkale Bridge makes its location significant. Lapseki's rural structure, which is 
distant from industry and relies on an economy based on agriculture and livestock, is a 
significant hypothesis in the study of how the bridge construction process will impact the 
area. The 2018 Environmental and Social Impact Assessment (ESIA) report for the bridge 
identified uncertainties and a lack of measures regarding its effects on future urban 
development and land use. The aim of the study is to fill this gap due to the topical nature of 
the issue and the lack of sufficient literature. This study evaluates the current land use and 
its potential, and outlines the dimensions of the change. Additionally, recommendations have 
vii
been provided for better evaluation of its potential and for addressing potential issues.
Detailed literature review, field studies, interviews with authorities, and official reports have 
been used in the study. The land cover map has been used to determine the land status of the 
district. A SWOT analysis has been conducted with data obtained from the interviews. Peach 
and apricot production is quite significant in the district, where 55% of the population is 
employed in agriculture. While Lapseki's population increased due to migration between 
2017 and 2022, its socioeconomic development index value decreased from 0.150 to -0.056.
The change in land use in Lapseki has been characterized by a significant increase in land 
values and sales intensity rather than structural changes in the short term. The 1915 
Çanakkale Bridge has not generated the expected socioeconomic, demographic, and 
permanent employment effects in Lapseki and its nearby villages. 
Keywords: Çanakkale, Lapseki, 1915 Çanakkale Bridge, Land Use, Urban 
Development