Heyelan envanter bilgilerinin toplanmasına yönelik MCBS ve İHA entegrasyonu olanaklarının araştırılması
Investigation of MGIS and UAV integration facilities towards collecting landslide inventory informations
Yazar: OZAN ÖZTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. SELÇUK REİS
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Dünya'da olduğu gibi ülkemizde de doğal afet olaylarında her geçen yıl artış meydana gelmektedir. Gün geçtikçe afet tehlikesi ve riski altındaki bölgeler afet türüne bağlı olarak değişmekte ve genişlemektedir. Bu durum, doğal afetlerden daha fazla insan, taşınır ve taşınmaz malların zarar görmesine neden olmaktadır. Doğal afet zararlarının azaltılması veya kontrol altında tutulması, yeni teknolojilerden yararlanarak etkili veri toplama ve değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesine ve afet yönetiminde kullanılmasına bağlıdır. Bu bağlamda, İnsansız Hava Araçlarının (İHA) anlık veri toplama kapasiteleri afet yönetiminde değerlendirilerek, arama, kurtarma, hasar tespit ve envanter çalışmalarının etkin bir şekilde yürütülmesi sağlanabilir. Ayrıca anlık İHA görüntüleriyle, afetin etkisiyle girilemeyen ve ulaşılamayan yerlerle ilgili veriler elde edilebilir. Bu sayede, Afet anı müdahale çalışmalarında can ve mal kayıpları azaltılabilir. 
Afet öncesi planlama çalışmalarına yönelik envanter oluşturma, arama-kurtarma ve hasar tespiti gibi çalışmalarda yüksek doğrulukta konumsal verilereihtiyaç vardır. Bu tür verilerin hızlı ve güncel olarak toplanabilmesi de ancak mobil sistemlerden yararlanması ile mümkündür. Bu kapsamda Mobil Coğrafi Bilgi Sistemleri (MCBS) ve İHA gibi teknolojilerin entegre edilerek araziden doğrudan hızlı ve güncel konumsal veri toplayacak şekilde yeni yaklaşımlar ortaya konulmalıdır. Çünkü klasik ölçme yöntemleriyle afet meydana gelen bölgelere her zaman girilemediği gibi bu alanların hızlı bir şekilde ölçülmesi de mümkün olamamaktadır. Ayrıca uydu görüntüleri ve hava fotoğraflarına da afet anında istenilen zamanda ulaşmak zor veya maliyetli olabilmektedir.  Bu nedenle, hızlı veri toplama ve uygun maliyet özelliklerinden dolayı İHA'ların afet anında ve/veya hemen sonrasında kullanılması öne çıkmaktadır. İHA'lar kullanım esnekliği, planlı/plansız uçabilme esnekliği, anlık koordinatlı fotoğraf çekebilme, video çekebilme, ortofoto ve 3B modeli üretme gibi birçok fonksiyonu kolay ve hızlı bir şekilde sağlaması yönüyle afet yönetiminde diğer görüntü alma araçlarına göre daha etkindir.
Bu tez çalışması kapsamında, MCBS ile İHA entegrasyonu gerçekleştirilerek heyelanlara yönelik hızlı ve düşük maliyetli envanter bilgisi toplayacak bir mobil heyelan envanter bilgi toplama modeli (MHETM) tasarlanmıştır. Pilot bir heyelan bölgesinde, İHA ile elde edilen görüntüler kullanılarak üretilen grafik bilgilerle MCBS ile araziden toplanan sözel veriler modelde entegre edilmiştir. İHA görüntüleri kullanılarak üretilen nokta bulutu yoğunluklarının heyelan çalışmalarında kullanılabilirlikleri, konum doğrulukları, maliyet ve hız açısından değerlendirilmiştir. Bu tez çalışması sonucunda İHA-MCBS entegrasyonu ile heyelan envanter bilgilerinin yüksek doğrulukta, hızlı ve ekonomik olarak toplandığı görülmüştür.

Abstract:
The occurrence of natural disasters is increasing every year in our country as well as in the world. The area that below the danger and disaster risk are changing and expanding day by day depending on the type of disaster.In this case, more people and movable and immovable property being damaged due to natural disasters.Reducing or keeping under the control the damages of natural disasters is depends on the improvement of efficient data collection and analyzing methods by using new Technologies and usage of this methods in natural disaster management. In this regard, by using instant data collection capacities of the Unmanned Aerial Vehicle (UAV) in disaster management, search and rescue missions, damage assessment and inventory works can be achieved effectively. Furthermore, data of the areas that cannot be entered with the impact of disasters and previously inaccessible can be obtained by using the instant UAV images. In this way, loss of life and properties can be reduced in the disaster response operations.
For pre-disaster planning, such as create inventory, search and rescue and damage assessment studies are needed highly accurate spatial data. Such data can be collected as quickly as possible and to date only benefit from the mobile system. In this context, new approaches should be put on by integrating technologies such as Mobile Geographic Information Systems (MGIS) and UAV which is collecting spatial data quickly and simply from land.Because, it is not always possible to enter these areas to measure quickly by using classical measuring methods. Besides, satellite images and aerial photographs can be difficult to achieve and costly at the time of disaster. Therefore, due to the properties such as fast and cost-effective data collection of the UAVs stands the using immediately at the disaster and/or after the disaster.UAVs usage flexibility, flexibility of the planned/unplanned flying, to be able to take immediate coordinated photo, shooting video, many functions such as generating a 3D model and orthophoto with the easy and fast way is making UAVs more effective than other image-making tools in the disaster management.
In this study, fast and low-cost mobile landslide inventory data collection model (MLICM) is designed to collect inventory information by using UAV integration with MCBS. In a local landslide area, graphic information which obtained from images by using UAV are integrated in the model with the non-graphic data collected from the field by using MCBS. Availability of the density point clouds which obtained from images by using UAV for usage in landslide, position accuracy is evaluated in terms of cost and speed.As a result of this study, it is shown that Landslides inventory information can be collected at high accuracy, quickly and economically by using UAV-MGIS.