Üniversite öğrencilerinde enneagram kişilik tipi ve dindarlık arasındaki ilişki
The relationship between enneagram personality type and religiosity in university students
Yazar: ALİ YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED KIZILGEÇİT
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Din = Religion ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Dindarlık = Religiousness ; Enneagram = Enneagram ; Kişilik tiplemeleri = Personality types ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Mükemmeliyetçilik = Perfectionism ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Araştırmanın temel amacı; Enneagram kişilik tipi ve dindarlık arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Enneagram kişilik tipi, Tip 1-Mükemmeliyetçi, Tip 2-Yardımcı, Tip 3-Başaran, Tip 4-Özgün, Tip 5-Gözlemci, Tip 6-Sorgulayan, Tip 7-Maceracı, Tip 8-Reis, Tip 9-Uzlaşmacı olarak dokuz boyutta incelenmiş, dindarlık ise içsel dini motivasyon, inanç, inancın kişi açısından önemi, ibadet, duygu, bilgi ve etki boyutlarında ele alınmıştır. Akabinde Enneagram kişilik tipi ile dindarlık ilişkisi tespit edilmiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemi Atatürk Üniversitesi'nde 2020-2021 akademik yılında öğrenim gören 341 (%74,5) kadın ve 117 (%25,5) erkek olmak üzere 458 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmada kişisel bilgi formu, "Enneagram Kişilik Ölçeği", "İçsel Dinî Motivasyon Ölçeği" ve "Dindarlık Envanteri" kullanılmıştır. Çalışma verilerinin değerlendirilmesinde, t-test, Anova ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Dindarlık ve Enneagram kişilik tiplerinin sosyo-demografik özelliklere göre bazı alt boyutlarda farklılaştığı belirlenmiştir. İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin dindarlık seviyesinin yüksek, Güzel Sanatlar Fakültesi daha düşük olduğu; Köyde yaşayanların Küçük Şehirlerde yaşayanlara göre dindarlık seviyesinin daha yüksek; Sosyo-ekonomik düzeyi orta olanların yüksek olanlara göre dindarlık seviyesinin daha yüksek; Tip 4'ün kadınlarda ve Tip 5'in erkeklerde daha yüksek; Tip 7'nin Enneagram'ı duymayanlarda ve Tip 8'in duymayanlarda daha yüksek; Sosyoloji Bölümü öğrencilerinin Tip 1 kişilik özelliklerinin Tıp Fakültesi ve Mimarlık Bölümü öğrencilerine göre; İlahiyat Fakültesi ve Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü öğrencilerinin Tip 2 kişilik özelliklerinin Tarih Bölümü öğrencilerine göre; Sosyoloji Bölümü öğrencilerinin Tip 6 kişilik özelliklerinin Tıp Fakültesi ve Mimarlık Bölümü öğrencilerine göre daha yüksek; büyük şehirlerde yaşayanların Tip 2 kişilik özelliklerinin, küçük şehirlerde yaşayanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte Tip 6 kişilik özelliği ile dindarlığın duygu ve etki boyutlarında Tip 9 kişilik özelliği ile inancın kişi açısından önemi, ibadet ve etki boyutlarında istatistiksel olarak pozitif ve anlamlı bir ilişki; İnanç ile Tip 4 kişilik özelliği arasında istatistiksel olarak negatif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The main purpose of the research is; examination of the relationship between Enneagram personality type and piety. Enneagram personality type is examined on nine scales as Type 1 – Perfectionist, Type 2 – Caretaker, Type 3 – Achiever, Type 4 – Individualist, Type 5 – Observer, Type 6 – Questioner, Type 7 – Enthusiast, Type 8 – Leader, Type 9 – Mediator, as for piety it is discussed at scales of inner religious motivation, belief, belief's importance to person, prayer, emotion, information and effect. Afterward, relationship between Enneagram personality type and piety is determined. The research has been designed according to one of quantitative research models, correlational survey model. Sample of the study is formed with 341 (%74.5) women and 117 (%25.5) men with the total of 458 participants who studied at Atatürk University at 2020 – 2021 academic year. At the study, personal information form, "Enneagram Personality Scale", "Inner Religious Motivation Scale" and "Piety Inventory" was used. At the evaluation of study data, t-test, Anova and Pearson moment-correlation analysis is referred. It was determined that Piety and Enneagram personality types are differed at some sub-levels. It was determined that piety level of students in Faculty of Theology are higher, students in Fine Arts are lower, piety levels of people living in villages are higher compared to those living in small towns; piety levels of the ones who has an average social-economic level are higher compared to the ones who has a superior social-economic level, Type 4 is higher for women and Type 5 is higher for men, Type 7 and Type 8 is higher for the ones who hasn't heard about Enneagram, Type 1 personality features of students in Department of Sociology is higher compared to the ones in Medical Faculty and Department of Architecture; Type 2 features of students in Faculty of Theology and Science Teaching are higher compared to students in Department of History, Type 6 personality features of students in Department of Sociology higher compared to Medical Faculty and Department of Architecture students,  Type 2 personality features of the ones living in big cities are higher compared to the ones living in small cities. However, with Type 6 personality feature and piety's emotion and effect scales, Type 9 personality feature and belief's importance from the viewpoint of the person, at the scale of belief and effect statistically a positive and meaningful relation; between belief and Type 4 personality feature statistically a negative and meaningful relation has been determined.