Bâbekî Fırkasının menşei ve inancı
Origin and beliefs of the Babekî Sect
Yazar: NECMETTİN KEVE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERYA SARIBULAK
Hakkari Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bâbek Fırkası, İslâm'dan önce varlık göstermiş Hürremî Hareketi'nin İslâm döneminde Abbâsîler'in hilâfetine karşı mücadele etmiş Bâbek Hürremî'ye (ö. 838) nispet edilen itikâdî bir fırkadır. Bu fırka, Mezopotamya, Azerbaycan, İran, Horasan, Maveraünnehir ve Ermenistan topraklarında mevcut Abbâsî yönetimine karşı halife Me'mun ve Mu'tasım devrinde 22 yıl boyunca isyan halinde olmuştur.
Bâbekî Fırkası, İslâm döneminde ilk kez 779 yılında ortaya çıkmıştır. 816 yılında hareketin başına Bâbek'in geçmesiyle fırka Bâbekiyye ismiyle anılmıştır. Ayrıca Bâbekîler, Hürremiler, Bâbek Hürremdin, Hüremdiniyye şeklinde de geçmektedir. İslâm Mezhepleri Tarihi kaynaklarında hep isyanla anılmışlardır. 
Bâbekî Fırkası dönemin iktidarlarına muhalefeten ortaya çıktığı için sürekli yerilmiş ve İslâm dışı Gulât bir fırka olarak anılmıştır. İslâm tarihi kaynaklarında Bâbek gibi tarihi şahsiyetler acımasızca eleştirildiği, tahkir ve tezyif edilmesi Bâbekî Fırkası gibi muhalif fırkaların doğru anlaşılmasını zorlaştırmıştır.
	Ebû Müslim'in Abbâsî devletinin kurulmasındaki rolü görülmeyip öldürülmesi, başta Kürtler olmak üzere Arap unsur dışında kalan diğer topluluklar tarafından büyük bir tepkiyle karşılanmıştır. Nitekim Ebû Müslim'in torunu olduğu iddia edilen Bâbek bu sebeple Hürremiyye fırkasını bir isyan hareketi haline dönüştürmüş ve Farslar, Kürtler, Azeriler ve Ermeniler'den destek almıştır. 
	Bâbekî Fırkası, Sünni İslâm'a karşı tepkisel bir tavırla oluşmuş, siyasî ve itikâdî bir harekettir. Ayrıca İslâm'dan önceki Zerdüştlük, Mecusilik, Mazdeizm, Maniheizm gibi inançlardan da etkilenmiştir.

Abstract:
Bâbek Sect is a religious sect attributed to Bâbek Hürremî (d. 838), who fought against the caliphate of the Abbasids during the Islamic period of the Hürremi Movement, which existed before Islam. This sect was in rebellion against the current Abbasid rule in Mesopotamia, Azerbaijan, Iran, Khorasan, Transoxiana and Armenia for 22 years during the reign of Caliphs Ma'mun and Mu'tasim.
The Babeki Sect first emerged in the Islamic period in 779. When Bâbek became the leader of the movement in 816, the sect was called Bâbekiyye. It is also mentioned as Bâbekîler, Hürremiler, Bâbek Hürremdin, Hüremdiniyye. Islamic Sects have always been mentioned with rebellion in historical sources.
Since the Bâbekî Party emerged in opposition to the governments of the period, it was constantly criticized and referred to as an un-Islamic Gulât sect. In Islamic history sources, historical figures such as Babek were brutally criticized, insulted and ridiculed, making it difficult to understand opposition sects such as the Babekî Sect correctly.
The fact that Abu Muslim's role in the establishment of the Abbasid state was ignored and he was killed was met with a great reaction by other communities other than the Arab element, especially the Kurds. As a matter of fact, Babek, who is claimed to be the grandson of Abu Muslim, turned the Hurramiyya sect into a rebellion movement and received support from Persians, Kurds, Azeris and Armenians.
The Babeki Party is a political and religious movement that was formed in a reactionary manner against Sunni Islam. It was also influenced by beliefs such as Zoroastrianism, Zoroastrianism, Mazdeism and Manichaeism before Islam.