Aile Hekimliği polikliniğine başvuran hastalarda meyve tüketim alışkanlıkları ile antropometrik ölçüm ve biyokimyasal parametrelerin değerlendirilmesi
Evaluation of fruit consumption habits and anthroopometric measurement and biochemical parameters in patients applicable to family medicine polyclinic
Yazar: ÖZLEM BORA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR KAYA
Düzce Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Meyveler, sağlık için oldukça faydalı olan doğal ve besleyici gıdalar arasında yer alır. Beslenmemizde meyvelere çeşitli ve dengeli bir şekilde yer vermek, sağlıklı bir hayat için önemlidir. Ne yazık ki, birçok insan günlük meyve tüketim miktarını önerilen düzeyde karşılamamaktadır. Farklı meyvelerden çeşitli besin ögelerini almak ve günlük porsiyon önerilerini takip etmek, sağlıklı beslenme için idealdir.
Biz bu araştırmayla toplumun meyve tüketim sıklığı, meyve tüketim miktarı, meyve tüketim zamanı, kronik hastalığı olup olmamasına göre meyve tercihini, meyve tüketiminin antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler ile ilişkisini tespit etmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı-kesitsel tipte bir araştırmadır. Çalışmada veri toplamak amacıyla yüz yüze uygulanan basılı anket formu kullanıldı. Anketimiz; sosyodemografik veriler, bazı beslenme alışkanlıkları, kronik hastalıklar ile hastaların meyve tüketim miktarı ve sıklığını ölçen 25 sorudan oluşmaktaydı. Katılımcılardan alınan veriler ile beraber antropometrik ölçümler (boy, kilo, BMI, vücut yağ oranı, FFM, visseral yağlanma, bel ve kalça çevresi için TANITA cihazı ve mezura kullanıldı. Bu veriler obezite polikliniğinde rutin bakılan biyokimyasal parametreler (HOMA-IR, HDL, LDL, TG, glukoz, açlık insülin, AST, ALT) ile karşılaştırarak değerlendirildi. Veriler SPSS 23.0 istatistik paket formunda değerlendirildi. İstatiksel anlamlılık için p<0,05 değeri kabul edildi.
Bulgular: Çalışmaya 286 kişi katıldı. Katılımcıların %73,08'i kadın, %26,92'si erkekti. Katılımcıların %31,82'si kronik hastalığa sahipti. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların yüksek oranda (%63,99) öğün atladığı görüldü. Gün içerisinde acıkınca ilk tercih edilen besinler arasında sağlıksız atıştırmalıklar en yüksek tespit edilen oldu. Gün içerisinde şeker /tatlı yeme isteği katılımcıların %70,63 'ünde vardı. Bu isteği olanların çoğu ilk tercihinin kek, pasta, kurabiye, bisküvi olduğunu belirtti. Katılımcıların meyve tüketim sıklığına bakıldığı zaman en fazla tüketimin haftada 2-3 defa olduğu görüldü. Meyve tüketim zamanlamasına bakıldığında katılımcıların %60,84'ü akşam, katılımcıların %80,42'si öğün sonrası tüketiyordu. Katılımcıların %93,71'i meyve tüketimlerinde ilk olarak taze meyve tercih ediyordu. Tüm zamanlarda en çok tüketilen meyve sorusunu katılımcılar elma olarak yanıtladı. Meyveyi öğün öncesi gece tüketenlerde, insülin direncinin daha yüksek olduğu yönünde anlamlı farklılık vardı (p=0,015). Öğün öncesi gece tüketenlerde visseral yağlanmanın (p=0,034) ve BÇ/KÇ oranının daha yüksek olduğu yönünde anlamlı fark vardı (p=0,003). Öğün sonrası tüketim yoğunluğu daha çok akşam olarak işaretlendi, ancak insülin direncinde anlamlı farklılık gece tüketenler yönündeydi (p=0,015). Meyveyi öğün sonrası gece tüketenlerin BÇ/KÇ' sinin fazla olduğu yönünde anlamlı fark tespit edildi (p=0,007). Kronik hastalık tanısının olup olmaması ile tüketilen taze meyve, kuru meyve, meyve suyu haftalık kalorisi ve toplam haftalık meyve kalorisi arasında anlamlı fark görülmedi. Meyveden alınan toplam haftalık kalori ile katılımcıların antropometrik verileri ve biyokimyasal parametreleri arasında anlamlı ilişki bulunmadı (p>0,05).
Sonuç: Bireylerin beslenme konusunda farkındalık kazanması, bilgilerinin artması ve kazandıkları bilgi ve becerileri uygulamaya geçirmeleri, yaşam kalitesinin iyileştirilmesi için önemli bir adımdır. Yapılan bu çalışma da gösterilmiştir ki meyve tüketimi önerilen miktarlardan çok düşüktür. Sağlıklı beslenme konusunda dengeli meyve tüketimine gereken önemin verilmesine, bu konuda daha kapsamlı bilimsel araştırmalar yapılmasına ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: Meyve, fruktoz, vücut kitle indeksi, visseral yağlanma, insülin direnci, vücut yağ oranı

Abstract:
Introduction and Aim: Fruits are among the natural and nutritious foods that are highly beneficial for health. Including fruits in our diet in a varied and balanced way is important for a healthy life. Unfortunately, many people do not meet the recommended level of their daily fruit consumption. Getting a variety of nutrients from different fruits and following daily portion recommendations is ideal for healthy eating.
With this study, we aimed to determine the relationship between fruit consumption frequency and fruit consumption amount, fruit consumption time, fruit preference according to whether there is a chronic disease or not, and the relationship of fruit consumption with anthropometric measurements and biochemical parameters.
Materials and Methods: This study is a descriptive-cross-sectional study. In order to collect data in the study, a face-to-face printed questionnaire was used. Our survey; sociodemographic data, some dietary habits, chronic diseases and 24 questions measuring the amount and frequency of fruit consumption of patients. Along with the data obtained from the participants, anthropometric measurements (height, weight, BMI, body fat ratio, FFM, visceral fattening, TANITA device and tape measure were used for waist and hip circumference. These data were evaluated by comparing them with the biochemical parameters (HOMA-IR, HDL, LDL, TG, glucose, fasting insulin, AST, ALT) routinely examined in obesity outpatient clinic. The data were evaluated in SPSS 23.0 statistical package form. A value of p<0.05 was accepted for statistical significance.
Results: 286 people participated in the study. 73.08% of the participants were female and 26.92% were male. 31.82% of the participants had chronic disease. It was seen that the participants included in the study skipped meals at a high rate (63.99%). When he was hungry during the day, unhealthy snacks were the highest among the foods he preferred. The desire to eat sugar/sweets during the day was present in 70.63% of the participants. Most of those who have this desire stated that their first choice is cakes, cakes, cookies, biscuits. When the frequency of fruit consumption of the participants was examined, it was seen that the highest consumption was 2-3 times a week. When the timing of fruit consumption was examined, 60.84% of the participants consumed it in the evening and 80.42% of the participants consumed it after meals. 93.71% of the participants preferred fresh fruit first in their fruit consumption. When asked about the most consumed fruit of all time, the participants answered apples. There was a significant difference in the fact that insulin resistance was higher in those who consumed the fruit the night before the meal (p=0.015). There was a significant difference in visceral fattening (p=0.034) and BC/CT ratio higher in those who consumed the night before meals (p=0.003). The intensity of post-meal consumption was marked as more evening, but the significant difference in insulin resistance was in the direction of those who consumed at night (p=0.015). There was a significant difference in BC/CT in those who consumed at night after meals (p=0.007). There was no significant difference between the presence of a diagnosis of chronic disease and the weekly calories of fresh fruit, dried fruit, fruit juice and total weekly fruit calories consumed. There was no significant relationship between the total weekly calories taken from the fruit and the anthropometric data and biochemical parameters of the participants (p>0.05).
Conclusion: Individuals gaining awareness about nutrition, increasing their knowledge and putting into practice the knowledge and skills they have gained is an important step for improving the quality of life. This study also showed that fruit consumption is much lower than the recommended amounts. There is a need to give due importance to balanced fruit consumption in healthy nutrition and to conduct more comprehensive scientific research on this subject.
Keywords: Fruit, fructose, BMI, visceral fattening, insulin resistance, body fat ratio