Pazar kahvaltısının sosyal organizasyonu üzerine etnografik bir araştırma: Nevşehir örneği
An ethnographic research on the social organization of the Sunday breakfast: The case of Nevşehir
Yazar: MELİH İÇİGEN
Danışman: DOÇ. DR. ERCAN GEÇGİN
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore  ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Etnografya = Ethnography ; Kahvaltı = Breakfast ; Mutfak = Kitchen ; Nevşehir = Nevşehir ; Pazar günü = Sunday ; Sosyal temsiller = Social representations ; Sosyal tercihler = Other-regarding preferences ; Sosyal özellikler = Social properties ; Sosyalleşme = Socialization ; Yemek kültürü = Food culture

Özet:
İnsanlar yaşamsal fonksiyonlarını sürdürebilmek amacıyla beslenmektedirler ancak sosyal bir varlık olan insan için yalnızca karın doyurmak yeterli değildir. Günün başlangıcı ve en önemli öğünü olan kahvaltı, insanın günün geri kalan zamanını daha zinde geçirebilmesi için özeldir. Bu araştırmada Nevşehir ilinde yaşayan bireylerin pazar kahvaltısının sosyal organizasyonunun nasıl gerçekleştiğini gözler önüne serebilmek amacıyla alt, orta ve üst sınıflarda nasıl hayata geçirildiğini ve etkileşim ritüelleri açısından farklılıklarının neler olduğu araştırılmıştır. Nitel araştırma deseni etnografi kullanılarak yürütülen bu araştırmanın saha çalışması, Nevşehir ili ve çevre ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. 2020 yılının ağustos ayında başlayan ve bir yıl süren saha çalışmasında 14 kişi ile yapılan derinlemesine görüşmeler sonucu birincil veriler elde edilmiştir. Araştırmada alt, orta ve üst sınıf fraksiyonlarının kendi iç dinamikleri ve 'habitus' ekseninde sosyal grup kimliklerine özgü kahvaltı pratiklerini inşa ettikleri gözlemlenmiştir. Yiyecek tercihlerinden üretim aşamasına, tüketim tercihlerinden ritüellerine kadar sosyal bir organizasyon bütünü sergilenmiştir. Mevcut çalışma sonucu geçmişte kahvaltının üretim ve tüketim boyutu açısından benzerlikler söz konusuyken günümüzde farklılıklar bulunmaktadır. Üç farklı sınıfın kahvaltı sofrası hazırlarken, tüketim esnasında ve mevsimine göre değişen organizasyon sürecinde kendi habitusu ile sermaye birikimlerini ortaya koyduğu görülmüştür. Bu sebeple özenle hazırlanan kahvaltı sofrasında yer alan çeşit çeşit yiyeceklerin yanı sıra edilen uzun sohbetler lezzet verici son dokunuşu oluşturmaktadır. Sonuç olarak pazar kahvaltısının Nevşehir ilinde yaşayan bireyler açısından sosyalizasyon sürecinde aile üyelerinin birlikte vakit geçirdiği en önemli kültürel paylaşım pratiklerinden biri olduğu söylenebilir.

Abstract:
People eat to maintain their vital functions, but it is not enough for a human being, who is a social being, to just have a meal. Breakfast, which is the beginning and the most important meal of the day, is special for people to spend the rest of the day more fit. This study, in order to reveal how the social organization of the Sunday breakfast is realized by the individuals living in Nevşehir province, how it is implemented in the lower, middle and upper classes and what the differences are in terms of interaction rituals were investigated. The fieldwork of this research, which was carried out using the qualitative research design ethnography, was carried out in the province of Nevşehir and its surrounding counties. Primary data were obtained as a result of in-depth interviews with 14 people during the fieldwork that started in August 2020 and lasted for one year. In the research, it was observed that the lower, middle and upper-class fractions built breakfast practices specific to their social group identities on the axis of their own internal dynamics and 'habitus'. From food preferences to the production stage, from consumer preferences to rituals, a social organization has been exhibited. As a result of the present study, while there were similarities in terms of production and consumption of breakfast in the past, there are differences today. It has been observed that three different classes have revealed their own habitus and capital accumulations while preparing the breakfast table, during consumption and in the organizational process that changes according to the season. For this reason, long conversations along with the various foods on the carefully prepared breakfast table constitute the final touch. As a result, it can be said that Sunday breakfast is the most important cultural sharing practice in which the family is together in the socialization process for individuals living in Nevşehir.