Milletlerarası usul hukukunda yetki anlaşmaları
Jurisdiction agreements in international civil procedure law
Yazar: BURCU İRGE ERDOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ÇEBİ
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Milletlerarası usul hukuku = International adjective law ; Uluslararası yetki = International jurisdiction ; Yetki = Authority ; Yetki anlaşmaları = Competence arrangements

Özet:
Yetki anlaşması uyuşmazlığın çözümü konusunda kanunen yetkili olmayan bir mahkemenin yetkilendirilmesi amacıyla taraflarca yapılan anlaşma olarak tanımlanmaktadır. Yabancı unsurlu bir hukuki ilişkiden doğan uyuşmazlıklarda taraflar iradeleriyle yetkili mahkemeyi belirleyebilirler. Hukuki ilişkinin tarafları aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlık hakkında Türk mahkemelerini yetkilendirebileceği gibi yabancı mahkemeyi de yetkili olarak belirleyebilirler.
Türk mahkemelerinin yetkilendirilmesi hususu, yabancılık unsuru olsa dahi Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 17-18 hükümlerine tabidir. Tarafların yabancı mahkemeyi yetkilendirmeleri ise Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun madde 47 hükmüne tabidir. Bu durum tarafların Türk veya yabancı mahkeme belirlemede farklı şartlara tabi olması açısından ikilik oluşturmaktadır. 
Çalışmamızın ilk bölümünde yetki anlaşmaları konusunda genel bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde yabancı mahkemenin yetkilendirilmesinde aranan şartlar ile farklı hukuki görünümlerine değinilmiştir. Son olarak Türk mahkemelerinin yetkisi konusu ele alınmış ve yetki anlaşmasında Türk mahkemelerinin yetkilendirilmesi işlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Türk Milletlerarası Usul Hukuku, milletlerarası yetki, yetki anlaşması, münhasır yetki

Abstract:
Jurisdiction agreement is defined as the agreement that is entered into by the parties for the purposes of authorizing a court which has not legally jurisdiction for resolution of disputes. In disputes arising from a legal relationship with foreign elements, the parties can determine the competent court of their own free will. The parties to the legal relationship may authorize the Turkish courts or determine the foreign court as authorized for the dispute that has arisen or may arise between them.
The issue of authorization of Turkish courts, even if there is an element of foreignness, is subject to the provisions of articles 17-18 of the Code of Civil Procedure. The authorization of the foreign court by the parties is subject to the provision of article 47 of the International Private Law and International Civil Procedure Law. This situation creates a duality in that the parties are subject to different conditions in determining a Turkish or a foreign court.
In the first part of our study, there is a general section on jurisdiction agreements. In the second lesson, the conditions sought in the jurisdiction of a foreign court and its different legal aspects are mentioned. Finally, the issue of jurisdiction of Turkish courts was discussed and jurisdiction agreement of Turkish courts was discussed.

Key Words: Turkish International Civil Procedure Law, international jurisdiction, jurisdiction agreement, exclusive jurisdiction