Ev hanımlarında deprem farkındalığı algısı
Earthquake awareness of housewives
Yazar: MISRA SEYİTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. MÜGE ENSARİ ÖZAY
Üsküdar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Deprem Mühendisliği = Earthquake Engineering

Özet:
Ev hanımlarının deprem farkındalığı algısı, bu bireylerin deprem konusunda bilgi ve hazırlık düzeylerini anlama sürecidir. Bu algı, ev hanımlarının depreme karşı bilgi seviyelerini, risk algılarını, hazırlık stratejilerini ve tatbikatlara olan katılımlarını içerir.
Araştırmanın temel amacı, İstanbul'da yaşayan ev hanımlarının deprem farkındalığını ve bilgi düzeylerini belirlemek ve bu farkındalığın demografik özelliklere göre nasıl farklılaştığını ortaya koymaktır. Aynı zamanda, deprem bilgi düzeyi ile deprem farkındalığı arasındaki ilişkiyi de incelemeyi hedeflemektedir. Çalışma, ev hanımlarının depreme yönelik hazırlık durumlarını ve bu konudaki tutumlarını nesnel ve sayısal verilerle açıklamayı amaçlamaktadır.
Bu araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Betimsel ve ilişkisel tarama modelinin benimsendiği çalışmada, veri toplama aracı olarak anketler kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul'da yaşayan ev hanımları oluştururken, örneklem 500 ev hanımından oluşmaktadır. Katılımcılar, tesadüfi örneklem yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma verileri, Sürdürülebilir Deprem Farkındalık Ölçeği (SDFÖ) ve Deprem Bilgi Düzeyi Ölçeği (DBDÖ) kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS programı kullanılarak yapılmış ve normal dağılım gözlenmediğinden non-parametrik analizler uygulanmıştır.
Araştırmada elde edilen bulgular, yaş ve eğitim seviyesi gibi demografik değişkenlerin deprem farkındalığı ve bilgi düzeyi üzerinde anlamlı etkileri olduğunu göstermiştir. Özellikle, 56 yaş ve üzeri katılımcılar ile yüksek eğitim düzeyine sahip olanların deprem farkındalığı ve bilgi düzeyleri daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, deprem bölgeleri ve ikamet edilen yerin de farkındalık düzeyine etkisi olduğu belirlenmiştir. İş güvenliği eğitimi ve acil durum tatbikatlarına katılımın, bireylerin deprem farkındalığını artırdığı görülmüştür. DBDÖ ve SDFÖ arasında orta düzeyde pozitif bir korelasyon saptanmış, bu da deprem bilgi düzeyinin farkındalıkla ilişkili olduğunu göstermektedir.
Araştırma, deprem farkındalığının artırılması için özellikle genç yaş gruplarına ve düşük eğitim seviyesindeki bireylere yönelik eğitim programlarının önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, iş güvenliği eğitimi ve tatbikatların yaygınlaştırılması, toplum genelinde deprem farkındalığını yükseltebilir. Yüksek riskli deprem bölgelerinde yaşayan bireylerin, deprem bilgi ve farkındalık düzeylerini artırmaya yönelik özel eğitim programlarına ihtiyaç duyulduğu ortaya konmuştur. Deprem bilgi düzeyinin artırılması, sürdürülebilir deprem farkındalığının da artmasına katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, toplum genelinde kapsamlı deprem eğitimi ve farkındalık kampanyalarının düzenlenmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Deprem Farkındalığı, Ev Hanımları, Afet, Risk Algısı, İş Sağlığı ve Güvenliği

Abstract:
Housewives' perception of earthquake awareness is the process of understanding their level of knowledge and preparedness for earthquakes. This perception includes housewives' level of earthquake knowledge, risk perceptions, preparedness strategies and participation in drills.

The main purpose of the research is to determine the earthquake awareness and knowledge levels of housewives living in Istanbul and to reveal how this awareness differs according to demographic characteristics. It also aims to examine the relationship between earthquake knowledge level and earthquake awareness. The study aims to explain the earthquake preparedness of housewives and their attitudes towards earthquake with objective and numerical data.

Quantitative research method was used in this study. In the study in which descriptive and relational survey model was adopted, questionnaires were used as data collection tools. The population of the study consists of housewives living in Istanbul, while the sample consists of 500 housewives. Participants were determined by random sampling method. The research data were collected using the Sustainable Earthquake Awareness Scale (SEAS) and the Earthquake Knowledge Level Scale (ELSS). Data were analysed using SPSS software and non-parametric analyses were applied since normal distribution was not observed.

The findings of the study showed that demographic variables such as age and education level had significant effects on earthquake awareness and knowledge level. In particular, earthquake awareness and knowledge levels of the participants aged 56 years and over and those with higher education levels were found to be higher. In addition, earthquake zones and place of residence were also found to have an effect on the level of awareness. Occupational safety training and participation in emergency drills were found to increase the earthquake awareness of individuals. A moderate positive correlation was found between DBDS and SDFS, indicating that the level of earthquake knowledge is related to awareness.

The research emphasises the importance of education programmes especially for young age groups and individuals with low education level to increase earthquake awareness. In addition, the dissemination of occupational safety training and drills can increase earthquake awareness throughout the society. It has been revealed that individuals living in high-risk earthquake zones need special training programmes to increase their earthquake knowledge and awareness levels. Increasing the level of earthquake knowledge contributes to the increase in sustainable earthquake awareness. Therefore, it is recommended to organise comprehensive earthquake education and awareness campaigns throughout the society.

Keywords: Earthquake Awareness, Housewives, Disaster, Risk Perception, Occupational Health and Safety