Antioksidan katkılı silika sol ile işlem görmüş kumaşların ışık haslığının iyileştirilmesi ve bazı performans özelliklerinin incelenmesi
Improvement of light fastness of fabrics treated with antioxidant doped silica sol and examining of some performance properties
Yazar: SABİHA SEZGİN BOZOK
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN TUĞRUL OĞULATA
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Renkli tekstil malzemesinde ışık etkisiyle meydana gelen solma mekanizması, UV ışınlarının boyarmaddenin yapısını bozmasıyla ve görünür ışığın malzemede fotooksidasyona neden olması ile oluşmaktadır. Tez çalışması kapsamında, oksidasyon inhibitörü olarak da bilinen antioksidanlar (l-askorbik asit ve gallik asit) katkı maddesi olarak kullanılarak; çapraz bağlayıcı içeren silika sol, çapraz bağlayıcı içermeyen silika sol ve sadece sulu antioksidan çözeltisi içeren farklı solüsyonlar hazırlanmıştır. Solüsyonlar, % 100 keten içerikli mavi, kırmızı ve sarı renkte dokuma kumaşlara 120˚C ve 150˚C olmak üzere iki farklı fikse sıcaklığında pad-termofiksaj yöntemiyle aktarılmıştır. Bu şekilde yapılan işlemlerin numunelerin ışık haslığına etkilerinin incelenmesi ve bazı fiziksel özelliklerinin ölçülmesi hedeflenmiştir. Sonuçlarda gallik asitin silika soller ile birlikte kullanılmasının, malzemenin fotostabilitesini daha iyi hale getirme açısından uygun olduğu ortaya çıkmıştır. Gallik asitin numunelerin renginde ışık etkisiyle oluşan açıklık farkı (ΔL*) derecesini düşürdüğü; silika solün ise toplam renk farkı değerini (ΔE*) azalttığı sonucuna varılmıştır. Silika sol elde edilirken çapraz bağlayıcı ilavesinin; numunelerin ışık haslığını iyileştirdiği, uygulanan kaplamanın yıkamaya karşı dayanımını ve aşınmaya karşı dirençlerini arttırdığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The fading mechanism in colored textile material caused by the light effect occurs by degradation of the dyestuff structure with UV radiation and photooxidation in material with the visible light. In the thesis study, different solutions containing silica sol with crosslinker, crosslinker-free silica sol and only aqueous antioxidant solution were prepared by using antioxidants (l-ascorbic acid and gallic acid) which are also known as oxidation inhibitors as additives.  Solutions were transferred to blue, red and yellow woven fabrics which contain %100 flax by applying pad-termofixation method at two different temperature (120˚C and 150˚C). In this way, it is aimed to examine the effects of the applied chemical process on light fastness of colored samples and to measure some physical properties of the samples. In the results, it was found that the use of gallic acid in combination with silica sols was suitable for improving the photostability of the materials. It is concluded that the antioxidant reduces the degree of the lightness (ΔL*)  of the samples, the silica sol decreases the total color difference value (ΔE*) which are caused by light effect. Also it has been determined that addition of crosslinker to silica sol improves the light fastness of samples, increase the resistance to washing of the applied coating and the resistance to abrasion.