Öğretmenlerin ve farklı sosyo-ekonomik düzeye sahip anne-babaların cinsiyet rolleri algısının 60-72 ay arası çocukların oyuncak tercihleri ve akran etkileşimleri ile ilişkisinin incelenmesi
Peer interactions and toy preferences of preschool aged children as functions of their parents' and teachers' gender role perceptions
Yazar: MÜNİRE AYDİLEK ÇİFTÇİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ÖZKAN ÖZGÜN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Okul Öncesi Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran etkileşimi = Peer interactions ; Ana-baba algısı = Parents perception ; Cinsiyet rolleri = Gender roles ; Ebeveyn-çocuk ilişkisi = Parents-child relation ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Oyun davranışı = Play behaviour ; Oyuncak = Toy ; Oyunlar = Games ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmen-öğrenci ilişkileri = Teacher-student relations

Özet:
Bu araştırmada, anne- babaların ve öğretmenlerin cinsiyet rolleri algısı ile 60-72 aylık okul öncesi çocuklarının akranları ile olan etkileşimleri ve oyuncak tercihleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmada tabakalı amaçsal örnekleme yöntemi doğrultusunda Adana il merkezinde anasınıfları bulunan ilköğretim okulları; sosyo-ekonomik düzey (üst, orta, alt) göz önüne alınarak üç gruba ayrılmıştır. Çalışmanın örneklemini, yansız numaralar kullanılarak seçilen okullardan gelen; üst sosyo-ekonomik düzeyden 50 (15 anne; 16 baba; 19 öğretmen), orta sosyo-ekonomik düzeyden 33 (12 anne; 10 baba; 11 öğretmen), alt sosyo-ekonomik düzeyden 34 katılımcı (13 anne; 12 baba; 9 öğretmen) olmak üzere toplam 117 katılımcı (N=117) ve 61 çocuk (N=61) oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Demografik Bilgi Formları, Cinsiyet Rolleri Davranış Ölçeği (CRDÖ), Grup Gözlem Formu ve Bireysel Gözlem Formu, Anne-Baba Görüşme Formu kullanılmıştır. Ebeveynlerin ve öğretmenlerin cinsiyet rolleri algısı Cinsiyet Rolleri Davranış Ölçeği (CRDÖ) ile ölçülmüş, çocuklara ilişkin veriler grup gözlemi, bireysel gözlem ve ebeveynlerle yapılan kısa görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Bu çalışmada yararlanılan CRDÖ uyarlaması Gökkaya'nın (1994) tezinin ek bölümünden alınmıştır. Araştırmada verileri analizde tek yönlü varyans analizleri (ANOVA), t-testi ve pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır.Araştırma bulguları, babaların erillik cinsiyet rol algısının sosyo-ekonomik düzeye göre farklılaştığını ortaya koymuştur. Gözlem sonuçları kız ve erkek çocuklarının farklı etkinlikleri tercih ettiklerini ve bu etkinliklerde harcadıkları zamanın anlamlı bir şekilde farklılaştığını göstermiştir. Erkekler güç, hız ve dayanıklılık gerektiren oyunları tercih ederken, kızlar bakım vermeyi, ebeveyn rolünde olmayı ve grup içi etkileşimleri gerektiren etkinlikleri tercih etmişlerdir. Erkek çocuklar daha büyük gruplarla geniş alanlarda yapılan etkinlikleri tercih ederken, kız çocuklar daha küçük gruplarla dar alanlarda oynanabilen oyunları tercih etmişlerdir. Ayrıca bu yaş grubundaki çocukların genellikle kendi hemcinsleri ile oynamayı tercih ettikleri, karşı cinsten arkadaşları ile sınırlı düzeyde etkileşime geçtikleri gözlenmiştir. Ebeveynlerin ve öğretmenlerin dişil ve eril cinsiyet rol algısı ile çocukların tercih ettikleri bazı etkinlikler arasında anlamlı ilişki olduğu bulgular arasındadır.

Abstract:
The aim of this study was to investigate the game and peer preferences of preschool aged children as functions of their parents? and teachers? gender role perceptions. In the research, in the line with the stratified purposeful sampling methods, the schools in which there are kindergartens in Adana city center are separated into three groups by considering socioeconomic level (high, middle, low). Sample of the present study came from randomly selected schools in three different socioeconomic levels. The study?s sample consists of participants, 50 from high socioeconomic level (15 mothers, 16 fathers, 19 teachers), 33 from middle socioeconomic level (12 mothers, 10 fathers, 11 teachers), 34 participants from low socioeconomic level (13 mothers, 12 fathers: 9 teachers), totally 117 participants (N=117) and 61 children (N=61). In the research, as data collection tools Demographic Data Forms, Sex Roles Behaviors Scale (SRBS), Group Observation Form, Individual Observation Form and Parent Interview Form are used. Gender role perceptions of parents and teachers were assessed using Sex Roles Behaviors Scale (SRBS), while participant children were observed in a group and individual. The SRBS which is made use of in this research is taken from Gökkaya?s (1994) thesis? appendix. In the research, in terms of data analysis: one way variance analysis (ANOVA), t-test, Pearson correlation are used.Results of the study revealed that the gender role perceptions of the fathers were significantly differed by socioeconomic level. Fathers coming from low socioeconomic level showed more masculine characteristics than middle and high socioeconomic parents. Children?s play and peer preferences also significantly differed by sex of the participant children. While boys preferred to play rough and tumble games in larger groups requiring a wider space, girls preferred to play games that include caring for others, imitating role models such as parents and teachers. Girls? games also required more interpersonal interactions than boys? games, more talking and smaller groups.