Kamu gelirleri perspektifinden Türkiye'nin yeni ekonomi modeli
Turkey's new economy model from the perspective of public revenues
Yazar: MURATHAN KARAOSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. CUMHUR DÜLGER
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Maliye = Finance

Özet:
Aralık 2019'da ilk olarak Çin'de görülen Covid-19 virüsü hızla tüm dünyaya yayılmış ve küresel bir pandemiye dönüşmüştür. Türkiye'de ise salgına ilişkin ilk vakalar 2020 yılının ilk çeyreğinde görülmüştür. Türkiye'de salgının ciddi etkilerine karşı alınan tedbirlerden biri de dönemin hazine ve maliye bakanı tarafından kamuoyuna "Türkiye Ekonomi Modeli" olarak açıklanan yeni bir iktisadi model önerisi ve uygulamasıdır.  Temel olarak faizlerin ve döviz kurunun baskılanması ile yatırım ve ihracatta artışın hedeflendiği bu ekonomi modeli 2021 Aralık'ta açıklanıp 2023 genel seçimlerine kadar uygulanmıştır. Bu çalışmanın amacı Türkiye'nin yeni ekonomi modelinin kamu gelirleri üzerindeki etkisinin (bu potansiyel etkinin istatistiki olarak anlamlılığı, yönü ve niceliksel büyüklüğünün) araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, ampirik metodoloji olarak En Küçük Kareler zaman serisi çoklu regresyon yöntemi uygulanmıştır. Ekonometrik çalışmada -verilerin mevcudiyeti çerçevesinde- 2006-2023 arası dönem incelenmiş olup, analizde kullanılan veriler çeyreklik bazdadır. Bulgular, Türkiye Ekonomi Modeli'nin merkezi yönetim bütçe gelirlerini pozitif olarak etkilediğini (gelirleri arttırıcı bir etkide bulunduğunu) göstermektedir. İlgili tarihsel veriler de bu bulguyu destekler niteliktedir. Bununla birlikte, Türkiye Ekonomi Modeli kapsamında hedeflenen diğer alanlarda aynı başarının sağlandığını söylemek zordur ve tartışmaya açıktır.

Abstract:
The Covid-19 virus, which was first seen in China in December 2019, quickly spread all over the world and turned into a global pandemic. In Turkey, the first cases of the epidemic were seen in the first quarter of 2020. One of the measures taken against the serious effects of the epidemic in Turkey was the proposal and implementation of a new economic model, which was announced to the public as the "Turkish Economy Model" by the then minister of treasury and finance. This economic model, which aims to increase the investments and export by suppressing interest rates and exchange rates, was announced in December 2021 and implemented until the 2023 general elections. The aim of this study is to investigate the impact of Turkey's new economic model on public revenues (the statistical significance, direction and quantitative magnitude of this potential impact). For this purpose, the Ordinary Least Squares time series multiple regression method is applied as an empirical methodology. In the econometric study -within the framework of data availability- the period between 2006 and 2023 is examined, and the data used in the analysis is on a quarterly basis. The findings indicate that the Turkish Economic Model has a positive impact on the central government budget revenues (has an increasing effect on the revenues). Relevant historical data also supports this finding. However, it is difficult to say that the same success has been achieved in other areas targeted within the scope of the Turkish Economy Model and is open to debate.