Bilişsel bilim ve felsefi temelleri
Cognitive science and its philosophical roots
Yazar: MURAT BERKAY ÖZBEK
Danışman: DOÇ. DR. NAZLI İNÖNÜ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Mantık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilişsel bilim = Cognitive science ; Dilbilim = Linguistics ; Felsefe = Philosophy ; Psikoloji = Psychology ; Yapay zeka = Artificial intelligence ; Zihin felsefesi = Mind of philosophy

Özet:
Bilişsel bilim, felsefe, psikoloji, nöroloji, yapay zeka, dilbilim ve antropoloji disiplinlerinden faydalanarak zihni açıklamaya çalışan disiplinler arası bir bilim dalıdır. Zihnin algı, öğrenme, hafıza, akıl gibi kavram ve mekanizmalar vasıtasıyla dış dünyayla olan iletişimi nasıl sağladığını araştırır. Zihinsel temsil kavramı ve zihne yönelik hesaplanabilir bakış açısı bilişsel bilim için temel unsurlardır. Bilişsel süreçler semboller, şemalar, imgeler, kavramlar, benzerlikler gibi zihinsel temsil türleriyle ortaya koyulur. Bilişsel bilim için bilgisayarlar iki noktada önemlidir. Bu noktalardan ilki bilgisayarlar ile zihin arasında kurulan benzerliktir. İkinci nokta ise zihni açıklamak için bilgisayar programlarının yazılması ve kullanılmasıdır. Öte yandan felsefe nesillerdir insan zihninin nasıl çalıştığı ile ilgili fikirler ortaya atmakta ve zihne yönelik sorduğu sorularla bilgimizi genişletmeye çalışmaktadır. Felsefe Descartes'dan itibaren zihnin doğasını yoğun bir şekilde sorgulamaya başlar. Bu disiplin zihin-beden problemi başta olmak üzere zihnin doğasıyla ilgili yeni fikirlerin ortaya çıkmasını sağlar. Bilişsel bilim zihnin nasıl çalıştığı ile ilgili felsefenin ele aldığı bu konulara yanlışlanabilir ve gözlemlenebilir cevaplar arar. Bu çalışmada, felsefenin kavramsal zenginliği, eleştirel yaklaşımı ve tarihsel arka planının bilişsel bilimin ampirik yöntemlerle zihni açıklama çabası için büyük önem teşkil ettiğini ortaya koymaya gayret ettik. Bu bağlamda zihnin daha iyi anlaşılması için bilişsel bilimle felsefe arasındaki ilişkiyi korumanın elzem olduğunu göstermeye çalıştık. Felsefenin gelenek ve kültürel birikiminden faydalanmadan zihni açıklamaya çalışmanın yetersiz olacağı düşüncesini ileri sürdük.

Abstract:
Cognitive science is the interdisciplinary study of mind which embraces diciplines such as philosophy, psychology, neurology, computer science, linguistics and anthropology. It explores the interaction of the mind with the external world through concepts and mechanisms such as perception, learning, memory, and reason. The fundamental elements of cognitive science are the concept of mental representation and the computational point of view of the mind. Cognitive processes are presented by the types of mental representations such as symbols, diagrams, images, concepts, analogies. The computers are important for cognitive science in two aspects. The first one is establishing an analogy between computer and mind and the second one is writing and using computer programs in order to explain the mind. On the other hand, for generations, philosophy provides ideas about how the human mind works and it aims to broaden our knowledge by asking questions about mind. Philosophy begins to question the nature of the mind especially after Descartes. The mind-body problem leads to the emergence of new ideas about the nature of the mind. Cognitive science seeks falsifiable and observable answers to the questions about how the mind works. In this study, we have tried to show that conceptual richness, critical approach and historical background of philosophy is crucial for cognitive science in its effort to explain the mind. Thus, for a better understanding of the mind, preserving the close relationship between cognitive science and philosophy is essential. We propose that it will be insufficient to explain the mind without benefiting from the tradition and cultural accumulation of philosophy.