Fibromiyalji sendromlu hastalarda yaşam kalitesinin, depresyon belirtileri ve uyku bozukluğu ile ilişkisi
The relationship between quality of life, depression symptoms and sleep disorder in patients with fibromyalgia syndrome
Yazar: OKTAY ÇEPNİ
Danışman: DOÇ. DR. ÜMİT AYDOĞAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Depresyon = Depression ; Fibromiyalji = Fibromyalgia ; Uyku = Sleep ; Uyku bozuklukları = Sleep disorders ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Amaç: Fibromiyalji sendromu (FMS), yaygın vücut ağrısı ve belirli anatomik bölgelerde hassas noktaların varlığı ile karakterize nedeni tam olarak bilinmeyen kronik romatizmal bir hastalıktır. Bu hastalıkta en sık olarak depresyon ve uyku bozukluğu birlikteliği ile karşılaşılmaktadır. Bu çalışmamızda amacımız, fibromiyalji sendromlu hastalarda yaşam kalitesinin, depresyon belirtileri ve uyku bozukluğu ile ilişkisini ortaya koymaktır. 

Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01 Kasım 2019- 01 Kasım 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji Kliniği polikliniğine müracaat eden ve ilgili uzman tarafından fibromiyalji tanısı konulan hastalar üzerinde yapılmıştır. Çalışmaya toplam 165 hasta dahil edilmiş olup, çalışmada anketin tamamını veya bir kısmını tamamlamayan 29 hasta çalışma dışı bırakılmıştır. Sonuç olarak toplamda, 136 hasta ile çalışma tamamlanmıştır. Hastalara çalışma ile ilgili gerekli bilgilendirme yapıldıktan sonra, katılımcılardan yazılı onamları alınmış, daha sonra araştırmacılar tarafından hazırlanılan ve hastaların sosyodemografik özellikleri ve hastalık hakkında bilgi ve tutumlarını sorgulayan 22 soruluk bir anket, yaşam kalitesini ölçen Fibromiyalji Etki Anketi (FIQ), depresyon belirti durumunu ve şiddetini ölçen Beck Depresyon Anketi (BDE) ve uyku bozukluğunu ölçen Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKİ) yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Veriler SPSS programı ile uygun testlerle analiz edilmiştir.

	Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların ortalama yaşları 50,5±12,6 (min: 21,0-maks: 84,0) ve ortanca yaş 50 olarak bulunmuştur. Katılımcılardan 10 kişi erkek (%7,4) ve 126 kişi (%92,6) kadın hastaydı. Katılımcıların %62,5'i (n=85) sigara, %91,2'si (n=124) ise alkol kullanmıyordu. Çalışmaya katılan hastaların çocuk sayısı ortalama 2,4±1,3 (min: 0,0- maks: 6,0) idi. Çalışmaya dahil edilen katılımcıların Fibromiyalji Etki Anketi (FIQ) skor ortalaması 55,6±11,1 (min: 36,4-maks: 86,2) olarak bulunmuştur. Katılımcıların Beck Depresyon Anketi (BDE) skor ortalaması ise 20,5±6,5 (min: 8,0-maks: 38,0) olarak bulunmuştur. BDE ölçeğine göre depresyon belirtisi olan hasta sayısı 86 (%63,2) idi. Katılımcıların Pittsburgh Uyku Kalitesi Ölçeği (PUKİ) total skor ortalaması 10,9±4,4 (min: 3,0-maks: 19,0) olarak bulunmuştur. PUKİ ölçeğine göre uyku kalitesi kötü olan hasta sayısı 115 (%84,6) idi. Veriler analiz edildiğinde sigara kullanımı yüksek olan hastalarda yaşam kalitesinin düştüğü (p=0,046), çocuk sayısı fazla olan hastalarda depresyon belirti düzeylerinin yüksek olduğu (p=0,018) görülmüştür. Katılımcıların FIQ skorları, BDE skorları ve PUKİ skorları birbirleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,001).

Sonuç: Çalışmamızda, fibromiyalji tanılı hastaların yaşam kalitelerinin bozulduğu, bu durumun depresyon belirtilerini arttırdığı ve uyku bozukluğu ile de yakın ilişkili olduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar kelimeler: Fibromiyalji, yaşam kalitesi, depresyon belirtileri, uyku bozukluğu

Abstract:
Objective: Fibromyalgia syndrome (FMS) is a chronic rheumatic disease of unknown cause, characterized by widespread body pain and the presence of tender points in certain anatomical regions. In this disease, depression and sleep disorder are most frequently encountered. In this study, our aim is to reveal the relationship between quality of life, symptoms of depression and sleep disorders in patients with fibromyalgia syndrome.
Materials and Methods: The study was conducted on patients who applied to the outpatient clinic of Health Sciences University Gulhane Training and Research Hospital Medical Ecology and Hydroclimatology Clinic between 01 November 2019- 01 November 2020 and were diagnosed with fibromyalgia by the relevant specialist. A total of 165 patients were included in the study, and 29 patients who did not complete all or part of the questionnaire were excluded from the study. As a result, the study was completed with a total of 136 patients. After the patients were informed about the study, their written consents were obtained from the participants, then a 22-question questionnaire prepared by the researchers and questioning the patients' sociodemographic characteristics and their attitudes about the disease, the Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ) measuring the quality of life, the depression symptom status and severity. Beck Depression Questionnaire (BDI) and Pittsburgh Sleep Quality Scale (PSQI), which measures sleep disturbance, were administered by face-to-face interview technique. The data were analyzed with the SPSS program with appropriate tests.
Results: The mean age of the patients included in the study was 50.5 ± 12.6 (min: 21.0-max: 84.0) and the median age was 50. Ten of the participants were male (7.4%) and 126 (92.6%) were female. 62.5% of the participants (n = 85) did not use cigarettes and 91.2% (n = 124) did not use alcohol. The average number of children of the patients participating in the study was 2.4 ± 1.3 (min: 0.0 to max: 6.0). The average score of the Fibromyalgia Impact Questionnaire (FIQ) of the participants included in the study was found to be 55.6 ± 11.1 (min: 36.4-max: 86.2). Beck Depression Questionnaire (BDI) mean score of the participants was found to be 20.5 ± 6.5 (min: 8.0-max: 38.0). The number of patients with depression symptoms according to the BDI scale was 86 (63.2%). The Pittsburgh Sleep Quality Scale (PSQI) total score average of the participants was found to be 10.9 ± 4.4 (min: 3.0-max: 19.0). The number of patients with poor sleep quality according to the PSQI scale was 115 (84.6%). When the data were analyzed, it was observed that the quality of life decreased in patients with high smoking (p = 0.046), and depression symptom levels were higher in patients with a high number of children (p = 0.018). A statistically significant difference was found between the participants' FIQ scores, BDI scores and PSQI scores (p <0.001).
Conclusion: In our study, it was found that the quality of life of patients diagnosed with fibromyalgia was impaired, this condition increased the symptoms of depression and was closely related to sleep disorders.

Key words: Fibromyalgia, quality of life, symptoms of depression, sleep disorder