Yeraltı metro istasyonlarında pasif yangın güvenlik önlemleri: tahliye sürecinin incelenmesi ve bir örneklem
Passive fire safety measures in underground metro stations: assessment of evacuation process and a case study
Yazar: EMİNE DENİZ ÖZDAMAR
Danışman: PROF. DR. FÜSUN DEMİREL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Tahliye süreci ve insan davranışı birbirini tamamlayan iki ana kavram olmakla beraber, binalarda yangın güvenliği projelerinin yapı taşını oluşturmaktadır. Yapıya ilişkin özel yangın güvenlik önlemlerinin alınması gereken yeraltı metro istasyonlarında, tahliye sürecini kontrol altında tutabilmek için birçok düzenleme ve standartlar yürürlüğe girmiştir. Ancak, ulusal yangın mevzuatı olan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin, yeraltı metro istasyonlarında pasif yangın güvenliği ve engelli bireylerin tahliyesi ile ilgili eksiklikleri mevcuttur. Bu çalışmada, yeraltı metro istasyonlarında pasif yangın güvenliğinin sağlanması için uluslararası ve ulusal kapsamda yangın güvenliği yönetmeliği ve standartları karşılaştırılmış, parametreler değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmeler ışığında, örnek yeraltı metro istasyonu üzerinden hem geleneksel yöntem olan el hesabı hem de performans temelli bir program olan Pathfinder hareket simülasyonu ile tahliye süreci ve kaçış elemanlarının kapasitesi test edilmiştir. Geleneksel yöntemin ötesinde, Pathfinder hareket simülasyonu ile kullanıcıların yoğunluğu ve hız parametreleri değerlendirilerek, yapıdaki riskli noktalar saptanmış, değerlendirilmiş ve çözümler sunulmuştur. Bunun sonucunda, performans temelli hareket simülasyon programlarının, çeşitli parametreleri test edip değerlendirme kabiliyeti sayesinde, yangın güvenliğinin sağlanması açısından avantaj sağladığı görülmüştür. Engelli bireylerin tahliye sürecine olan etkisine ışık tutularak, yapılarda engelli bireyler için tahliye stratejisinin sağlanması gerektiği vurgulanmıştır.

Abstract:
Evacuation process and human behavior are complementary main concepts and they are the cornerstone of fire safety projects in buildings. Because subway stations require special passive fire protection features, various regulations and standards had been developed to facilitate emergency egress of occupants. However, Turkish Fire Regulation has inadequacies regarding passive protection features and evacuation of people with disabilities in underground metro stations. In this study, in order to provide passive protection in underground subway stations, international and national fire safety regulations and standards were compared and parameters were evaluated. In the light of such assessments, the evacuation process and the capacity of the egress components were tested by means of the traditional method of hand calculation according to NFPA 130, and the Pathfinder egress simulation, a performance-based program, on the sample underground subway station. Beyond the traditional method, the density and speed parameters of the users were evaluated with Pathfinder egress simulation, potential bottlenecks in the structure were determined, evaluated and solutions were presented, accordingly. As a result, it has been found that performance-based egress simulation programs provide an advantage in terms of fire safety due to the ability to test and evaluate various parameters. It is concluded that the evacuation strategy for the disabled people in the buildings should be studied and verified by clarifying the effect of the disabled individuals on the evacuation process.