Renal transplantasyon sonrası hastaların hastalık bakımı ve yaşam doyumunun değerlendirilmesi
Evaluation of disease care and life satisfaction of patients after renal transplantation
Yazar: FATİH YILDIZ
Danışman: PROF. DR. ERSİN AKPINAR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Böbrek = Kidney ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek nakli = Kidney transplantation ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Hasta bakımı = Patient care ; Hastalar = Patients ; Yaşam doyumu = Life satisfaction

Özet:
Giriş ve Amaç: Renal transplantasyon, hemen hemen tüm son evre böbrek hastalıklarında tercih edilen, kaybedilmiş böbrek işlevini yerine koyma tedavisidir. Bu çalışmada, renal transplantasyonlu hastalarda, hastalık bakım gereksinimlerini tanımlamak, kronik hastalıkların takibinin önemini değerlendirmek, renal transplantasyonlu hastaların yaşam doyum düzeyleri ve kronik hastalıkların yönetiminde aile hekimlerinin rolünü saptamak amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma evrenini 01.04.2015-01.12.2015 tarihlerinde Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran, en az altı aydır takipte olan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 92 renal transplantasyonlu hasta oluşturmaktadır. Sosyodemografik bilgi formu, kronik hastalık bakım ölçeği ve yaşam doyum ölçeğinden oluşan anketler uygulandı. Toplanan veriler bilgisayara girilerek SPSS 20.0 paket programıyla istatistiksel analizi yapıldı.
Bulgular: Araştırmaya 64(%69,5) erkek, 28(%30,5) kadın olmak üzere 92 hasta katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalamaları 37,70±10,98(min:18 max:70) yıldır. Transplantasyon sonrası geçen süre kadınlarda ortalama 48,61±36,11(min:3 max:120) ay, erkeklerde ortalama 29,28±44,30(min:3 max:216) ay'dır . Böbrek kaybına sebep olan primer hastalıklar en sık glomerülonefrit (n:37, %40,2), hipertansiyon(n:30, %32,6), Diabetes Mellitus(n:3, %3,2)'tur.
Hastaların kronik hastalık bakım ölçeği puanı 2,67 ± 0,74(min:1,60 max:4,80)'tür. Alt ölçek ortalama puanları incelendiğinde en yüksek puanın karar verme alt ölçeğinde alındığı, en düşük puanın ise izlem koordinasyon alt ölçeğinde alındığı belirlendi
Yaşam doyum puanları 22,16±6,0(min:5 max:35 )tir. Yaş ile ölçek puanı arasında orta düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır(p:0,004).
Hastaların "hasta katılım'' ve "problem çözme'' puanı ile yaşam doyumu arasında anlamlı korelasyon saptanmıştır(sırasıyla p:0,015; p:0,026).
Sonuç: Renal transplantasyon hastalarının takibi ve bakımı güçtür. Uygun eğitim ve ekip çalışması ile sağlık bakım profesyonelleri ve aile hekimleri, kapsamlı ve sürekli kronik hastalık yönetimini sağlayarak renal transplantasyonlu hastaların; maliyet etkin bir şekilde hastaların sağ kalımı, yaşam kalitesini ve mevcut sağlık düzeylerini yükseltebileceklerdir.

Anahtar sözcükler: Aile hekimliği, kronik hastalık bakımı, renal transplantasyon , yaşam doyumu

Abstract:
Introduction and Purpose:Renal transplantation, almost all end-stage renal disease preferred is the lost kidney function replacement therapy. In this study, it was aimed to define the needs of the patients with renal transplantation, to evaluate the importance of following chronic diseases, to determine the life satisfaction level of patients with renal transplantation and the role of family physicians in the management of chronic diseases.
Materials and Methods: The study population consisted of 92 renal transplant patients who were admitted to Çukurova University Medical Faculty Balcalı Hospital Family Medicine Policlinic on 01.04.2015-01.12.2015 and who were followed for more than six months and accepted to participate in the study.Sociodemographic information form, chronic disease care scale and life satisfaction scale were used. Statistical analysis was performed with the SPSS 20.0 package program by entering the collected data on a computer.
Results: Ninety-six patients (69.5%) were male and 28 (30.5%) were female. The average age of the participants is 37.70 ± 10.98 (min: 18 max: 70) years. The mean posttransplant time was 48,61 ± 36,11 (min: 3 max: 120) months in females and 29,28 ± 44,30 (min: 3 max: 216) months in males. Primary diseases causing renal failure were glomerulonephritis (n: 37, 40,2%), hypertension (n: 30,32,6%), diabetes mellitus (n: 3,3,2%).
Patients' score of chronic disease care scale was 2,67 ± 0,74 (min: 1,60 max: 4,80). When the subscale mean scores were examined, it was determined that the highest score was taken in the decision subscale and the lowest score was taken in the follow-up coordination subscale. Life satisfaction scores were 22.16 ± 6.0 (min: 5 max: 35). There was a moderate correlation between age and scale score (p: 0.004). Significant correlations were found between "patient participation" and "problem solving" scores of patients and life satisfaction (p: 0,015, p: 0,026, respectively).
Concluion:Follow-up and care of renal transplant patients is difficult. With appropriate training and teamwork, health care professionals and family physicians will be able to provide comprehensive and chronic disease management for patients with renal transplantation; They will be able to increase the survival, quality of life and current health levels of patients in a cost effective manner.

Key words: Family medicine, chronic disease care, renal transplantation, life satisfaction