Doğal afetlerde özel gereksinimli bireylere müdahale kapsamında afad personelinin yeterliliklerine ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Investigation of afad personnel's opinions on their competencies within the scope of intervention to individuals with special needs in natural disasters
Yazar: MİRAÇ ENSAR ŞENER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERDAR SÖNMEZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, doğal afetler sırasında özel gereksinimli bireylere yönelik müdahale
süreçlerinde aktif rol alan oluşumlardan Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)
personelinin yeterliliklerini incelemektedir. Afetler ve acil durumlar özel gereksinimli bireyler
için tipik gelişim gösteren bireylere kıyasla daha olumsuz sonuçlara neden olmaktadır. Afetler
ve acil durumlar sırasındaki müdahaleyi daha karmaşık ve zorlu hale getiren bu durum,
alanında uzman kişilere olan ihtiyacı artırmaktadır. Bir durum çalışması olarak desenlenmiş
olan bu araştırma, Tokat AFAD biriminde görev yapan 35-50 yaş arası 11 erkek personelin
katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve
içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Yüz yüze gerçekleştirilen veri toplama
aşamasında görüşmeler araştırmacı tarafından ses kaydına alınmıştır. Görüşmeler sırasında
alınan ses kayıtları metne aktarılarak, içerik analizi ile kodlamalar yapılmış ve yapılan
kodlamalardan da temalar ve alt temalar elde edilmiştir. Tekrarlı yanıtlar frekans değeri olarak
gösterilmiştir. Katılımcıların yanıtları doğrudan alıntılar yapılarak açıklanmıştır. Araştırmanın
sonucunda Tokat AFAD personelinin özel gereksinimli bireylere dair sahip oldukları bilgilere
ulaşılmıştır. Katılımcıların, özel gereksinimli bireyleri genelleyici bir yaklaşımla ele alarak
'engelli birey' başlığı altında topladıkları görülmüştür. Katılımcılar, özel gereksinimli
bireylerin afet ve acil durumlardan sosyal-duygusal olarak daha fazla etkilendiğini
belirtmişlerdir. Personelin aldığı eğitimler ve bu eğitimlerin yeterliliğine ilişkin görüşlerinden
elde edilen bulgular personelin hâlihazırdaki eğitimlerinin yeterli olmadığını ve güncel
eğitimlere olan ihtiyaca dikkat çekmiştir. Katılımcı personel, doğal afet ve acil durumlarda
özel gereksinimli bireyleri tanıma sürecinde fiziksel ipuçları ve iletişimden faydalandıklarını
ifade etmişlerdir. Katılımcıların çoğu, müdahale uygulamalarında bir bireyin özel
gereksinimli olduğuna kanaat getirdiklerinde müdahalelerini daha özenli ve şefkatli bir
şekilde uyguladıklarını belirtmişlerdir. İletişim aşamasında ise özel gereksinimli bireylerle
daha fazla sözlü iletişimden yararlandıklarını ve çevrelerindeki bakım veren bireylerin
bilgilerine başvurduklarını ifade etmişlerdir. Araştırma, afet ve acil durumlarda özel
gereksinimli bireylere müdahale stratejilerinin geliştirilmesi için personelin devamlı ve güncel
eğitim almasına olan ihtiyacın önemini vurgulamaktadır. Ayrıca, özel gereksinimli bireylere
dair farkındalığının artırılmasının AFAD personelinin müdahale uygulamalarını daha etkili
gerçekleştirebilmesi açısından önemine dikkat çekilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Özel Gereksinimli Birey, AFAD, Doğal Afet

Abstract:
This study examines the perceptions of personnel from AFAD, a Turkish organization
involved in disaster response for individuals with special needs, regarding their effectiveness
in such situations. Disasters and emergencies yield negative consequences not only for
individuals with typical development but also for those with special needs. Individuals with
special needs are more adversely affected by disasters and emergencies. This makes
interventions during disasters and emergencies more complex and challenging, increasing the
need for experts in the field. This research, designed as a case study, included 11 male
personnel aged between 35 and 50, who are employed by Tokat AFAD. Data were collected
using a semi-structured interview form and analyzed through content analysis. Interviews
were conducted in person and audio recorded by the researcher. The audio recordings from
the interviews were transcribed, repeatedly read, coded, and thematically organized.
Frequencies of specific responses were calculated, and direct quotations were used for
detailed explanations. Findings revealed that the participating personnel often refer to
individuals with special needs under the broad categorization of disability. Participants
perceive individuals with special needs as significantly more vulnerable in disaster scenarios,
noting various social and emotional challenges faced by individuals with special needs during
such crises. Furthermore, the adequacy of training received by AFAD personnel was
questioned, with a consensus pointing towards the need for continuous and up-to-date
training. In addressing how they recognize individuals with special needs during disaster
response, participants stated that they benefited from physical cues and direct communication
with the individual. When discussing intervention strategies and communication, personnel
emphasized the necessity for careful and informed interaction, indicating the importance of
direct verbal communication with individuals with special needs and engagement with their
caregivers. In line with the answers of the participants, the study concludes with a
recommendation for ongoing training and increased awareness to improve disaster response
strategies tailored to the needs of individuals with special needs.
Keywords: Individuals With Special Needs, AFAD, Natural Disaster