Sekizinci sınıf öğrencilerinin okul ortamındaki demokrasi algılarının incelenmesi (Antalya ili örneği)
Examination of eighth grade students' perceptions of democracy at school environment (Example of Antalya province)
Yazar: KORAY ÖZYİĞİT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT BAYRAM YILAR
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Antalya = Antalya ; Demokrasi = Democracy ; Demokrasi eğitimi = Education of democracy ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Öğrenci algısı = Students perceptions

Özet:
Bu araştırma, sekizinci sınıf öğrencilerinin okul ortamındaki demokrasi algılarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerini içermesi yönüyle bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın verileri, 2018-2019 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde elde edilmiştir. Nicel veriler, Antalya ilinin beş merkez ilçesinden küme örnekleme yöntemi ile belirlenen 19 farklı ortaokulda öğrenim gören 898 sekizinci sınıf öğrencisinden toplanmıştır. Nitel veriler ise maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi ile beş merkez ilçeden belirlenen ikişer ortaokulda, gönüllü olarak araştırmaya katılmak isteyen 10 kız ve 10 erkek öğrenci olmak üzere toplam 20 öğrenci ile yapılan görüşmeler sonucunda elde edilmiştir. Nicel veriler, Okulda Demokrasi Algıları Ölçeği (ODAÖ) ile nitel veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel veriler, SPSS 21 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin okul ortamındaki demokrasi algılarının çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar için t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi ile çözümlenmiştir. Katılımcıların kullandığı metafor ve kelime ilişkilendirmeleri tablolaştırılmış, cümle tamamlama ve açık uçlu sorulara verilen anlamlı yanıtlardan yola çıkılarak tema ve kodlar oluşturulmuştur. Nicel bulgularda, ölçeğin alt boyutlarından ve tümünden alınan puan ortalamaları incelenmiş ve öğrencilerin okul ortamındaki demokrasi algılarının yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin okul ortamındaki demokrasi algılarında kız öğrencilerin lehine anlamlı farklılık olduğu, anne eğitim düzeyine göre anlamlı farklılık görülmezken, baba eğitim düzeyine göre öz değerlendirme alt boyutunda anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı şekilde ailede karar verme, ailenin ortalama aylık geliri ve okuldaki çeşitli faaliyetlerde aktif görev alma durumuna göre de öğrencilerin okul ortamındaki demokrasi algılarında anlamlı farklılık olduğu görülmüştür. Anne ve baba mesleğine, kardeş sayısına göre ise öğrencilerin okul ortamındaki demokrasi algılarının anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Araştırmanın nitel bulguları, öğrencilerin okul ortamındaki demokrasi algılarına ilişkin kullandıkları metafor ve kelime ilişkilendirmelerinde; eşitlik, adalet, seçim ve ortak karar gibi kavramlara vurgu yaptıklarını ortaya koymaktadır. Öğrencilerin aile ve okul ortamındaki demokratik yaşantı algılarında; katılımcılık, haklar, eşitlik, dayanışma ve sorumluluk kavramlarını öne çıkardıkları görülmektedir. Öğrencilerin demokratik yaşantılarının etkilerine ilişkin algılarında ise; mutluluk, güven, özgürlük, rahatlık, haksızlık, ayrımcılık, başarısızlık ve insan ilişkilerinin zayıflaması gibi olumlu ve olumsuz kavramların öne çıktığı görülmüştür.
Anahtar Sözcükler: Demokrasi, Demokrasi Algısı, Demokrasi Eğitimi, Okulda Demokrasi, Ortaokul Öğrencileri.

Abstract:
This study was conducted to examine the eighth-grade students' democracy
perceptions at school environment. The study is a mixed-method research in that it
includes quantitative and qualitative research methods. The data were obtained in the
second semester of the 2018-2019 academic year. The quantitative data of the study
were collected from 898 eighth grade students studying at 19 secondary schools
determined by cluster sampling method from five central districts of Antalya. The
qualitative data were collected using the maximum variation sampling method.
Qualitative data were obtained as a result of interviews conducted with a total of 20
students, 10 girls and 10 boys, from two secondary schools determined from five
central districts. Quantitative data were collected using the Perceptions of Democracy
at School Scale (SCAS), and qualitative data were collected using a semi-structured
interview form. Quantitative data were analyzed using SPSS 21 package program. Ttest
and one-way analysis of variance (ANOVA) were used for independent groups to
determine whether students' perceptions of democracy at school differ according to
various variables. Qualitative data were analyzed with content analysis. The metaphors
and associations used by the participants were tabulated, and themes and codes were
created based on the meaningful answers given to sentence completion and openended
questions. In the quantitative findings, the mean scores obtained from the subdimensions
and all of the scale were examined and it was concluded that the students'
perception of democracy at school was high. It has been concluded that there is a
significant difference in favor of female students in the democracy perceptions of
students at school. There is a significant difference according to the education level of
the father, while there is no significant difference according to the education level of
the mother. Likewise, it was observed that there was a significant difference in the
democracy perceptions of the students in the school according to the average monthly
income of the family and the status of being active in various activities in the school.
It was determined that students' perception of democracy at school did not differ
significantly according to mother and father profession, the number of siblings, and
family decision-making. The qualitative findings revealed that the students
emphasized concepts such as equality, justice, choice and joint decision in their
metaphors and associations use regarding their perception of democracy at school.
They highlighted the concepts of participation, rights, equality, solidarity and
responsibility in their perceptions of democratic life in the family and school. As for
their perceptions of the effects of democratic experiences; it has been determined that
positive and negative concepts such as happiness, trust, freedom, comfort, injustice,
discrimination, failure and weakening of human relations become prominent.
Keywords: Democracy, Perception of Democracy, Democracy Education,
Democracy at School, Secondary School Students.