Polikistik over sendromlu kadınların tat duyusu ile yeme davranışı durumlarının incelenmesi
Investigation of taste function and eating habits in women with polycystic ovarian syndrome
Yazar: SILA ÇETİK
Danışman: PROF. DR. OKAN BÜLENT YILDIZ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Genital hastalıklar-kadın = Genital diseases-female ; Hiperandrojenizm = Hyperandrogenism ; Kadınlar = Women ; Polikistik over sendromu = Polycystic ovary syndrome ; Tat = Taste ; Tat duyusu = Taste perception

Özet:
Polikistik over sendromu (PKOS) doğurganlık çağındaki kadınlarda en sık görülen endokrin bozukluktur. Sendromun bileşenleri hiperandrojenizm, oligo/anovulasyon ve overde polikistik görünüm olmakla beraber, PKOS obezite, insülin direnci, kan şekeri regülasyonunda bozukluk ve dislipidemi gibi daha birçok metabolik bozukluk ile de ilişkilidir. Tat duyusu ve yeme davranışlarının diyabet, hipotiroidi, obezite gibi endokrinolojik hastalıklarda değiştiği; menstruasyon, gebelik, menapoz gibi kadınların önemli hormonal değişimler geçirdikleri dönemlerden etkilendiği geniş çalışmalar ile ortaya konmuştur ancak PKOS hastalarında tat duyusunun incelendiği bir çalışma henüz yapılmamıştır. Çalışmamızın amacı PKOS hastalarının tat duyusunu ve yeme davranışlarını incelemek ve bu bulguları sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırmaktır. Bu çalışmada PKOS tanılı 44 hasta ile yaş ve vücut kitle indeksi (VKİ) açısından eşleştirilmiş 36 sağlıklı kadının tat duyusu ve yeme davranışı durumları incelenmiştir. Tat duyusunun değerlendirilmesinde tatlı, tuzlu, ekşi ve acı olmak üzere 4 ana tadı içeren tat testi çubukları kullanılmış olup, yeme davranışı durumlarının incelenmesi için üç farklı anket uygulanmıştır. Bu anketler Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİS), Gece Yeme Anketi (GYA) ve Üç Faktörlü Yeme Ölçeği (ÜFYÖ) olarak belirlenmiştir. Tüm katılımcılar aynı zamanda antropometrik, hormonal ve biyokimyasal ölçümler ile değerlendirilmiş, tat duyusu ve yeme davranışlarının bu ölçümler ile ilişkisinin olup olmadığı incelenmiştir. Toplam tat testi skoru PKOS grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşük saptanmıştır (sırasıyla 11.7 ± 2.2'ye karşılık 13.1 ±1.4, p=0.001). Bu tat skorundaki fark özellikle ekşi ve tuzlu tatlarda saptanmış olup (sırasıyla 2.4 ± 0.9'a karşılık 2.9 ± 0.7, p=0.004 ve 2.6 ± 1'e karşılık 3.1 ± 0.7, p=0.01), tatlı ve acı tat skorları her iki grupta benzer (sırasıyla 3.5 ± 0.9'a karşılık 3.6 ± 0.7, p= 0.64 ve 3.3 ± 0.7'ye kaşılık 3.6 ± 0.6 p=0.053) bulunmuştur. Toplam tat skoru ve hiperandrojenizm ilişkisi incelendiğinde serbest androjen indeksi (FAI) ve tat skoru arasında negatif korelasyon saptanmıştır (p<0.001). Yeme davranışlarını inceleyen anketler ABİS, GYA ve ÜFYÖ'de ise gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Çalışmamızın sonuçları PKOS'lu kadınlarda tat duyusunun azaldığını ancak yeme davranışında bir bozukluk olmadığını göstermektedir. PKOS'ta tat duyarlılığında azalma hiperandrojenizm ile ilişkili görünmektedir.

Abstract:
Polycystic ovarian syndrome (PCOS) is the most common endocrine disorder of the women of reproductive age. Hyperandrogenism, oligo/anovulation and polycystic ovarian morphology are the main features of the syndrome, however, PCOS is linked with several metabolic disturbances including but not limited to obesity, insulin resistance, impaired glucose metabolism, and dyslipidemia. Various hormonal diseases such as obesity, diabetes and hypothyroidism have been associated with alterations in taste function and eating behavior. Additionally, periods with hormonal fluctuations such as pregnancy, menopause and menstruation were shown to change taste perception and related eating behavior. No data are available regarding taste function in PCOS. The aim of the current study was to assess the taste function and eating behavior in patients with PCOS compared to healthy women. Forty-four patients diagnosed with PCOS and 36 age- and body mass index (BMI)-matched healthy controls were enrolled. Taste strips including four basic tastes, sweet, salty, sour and bitter were used to assess taste sensitivity and validated Turkish versions of Food Cravings Questionnaire-Trait (FCQ-T), Night Eating Questionnaire (NEQ) and 3 Factor Eating Questionnaire-R18 (TFEQ-R18) were used to assess eating behavior. Anthropometric, hormonal, and biochemical assessments and their relations with taste function and eating behavior were performed. PCOS patients had lower total taste scores compared to controls (11.7 ± 2.2 versus 13.1 ± 1.4, p=0.001). Subgroup analysis showed that sour and salty taste scores were lower in PCOS group than controls (2.4 ± 0.9 versus 2.9 ± 0.7, p=0.004; and 2.6 ± 1 versus 3.1 ± 0.7, p=0.01 respectively). On the other hand, sweet and bitter taste scores were similar between the two groups (3.5 ± 0.9 versus 3.6 ± 0.7, p=0.64; 3.3 ± 0.7 versus 3.6 ± 0.6; p=0.053 respectively). Eating questionnaires revealed no significant difference between patients with PCOS and controls. Our results suggest that taste function is impaired in PCOS without any alteration in eating behavior. The impairment of gustatory function is associated with androgen excess.