Akran aracılı uyarlanmış fiziksel aktivitelere katılan otizm spektrum bozukluğu olan bir bireyin iletişim becerilerindeki değişimlerin incelenmesi
An investigation of the changes in the communication skills of an individual with autism spectrum disorder participating in peer mediated adapted physical activities
Yazar: ERKAN YARIMKAYA
Danışman: DOÇ. DR. EKREM LEVENT İLHAN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Spor = Sports
Dizin: Akran aracılı öğretim yöntemi = Peer tutoring teaching technique ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Spor = Sports ; İletişim becerisi = Communication skill

Özet:
Bu araştırmanın amacı, akran aracılı uyarlanmış fiziksel aktivite (AAUFA) programına katılan otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan bir bireyin iletişim becerilerindeki değişimlerin incelenmesidir.
Durum (Vaka) çalışması modelinde desenlenen araştırmaya, OSB tanısı olan bir birey (katılımcı) ve normal gelişim gösteren (NGG) üç akran katılmıştır. Araştırmada, katılımcı ve NGG üç akran ile birlikte 3'ü serbest fiziksel aktivite oturumu, 18'i ise AAUFA oturumu olmak üzere toplamda 21 eğitim oturumu gerçekleştirilmiştir. AAUFA oturumlarında, OSB olan bireyin ihtiyaçları ve uzman-ebeveyn görüşleri neticesinde hazırlanan 29 farklı uyarlanmış fiziksel aktivite akran aracılı olarak uygulanmıştır. Söz konusu uyarlanmış fiziksel aktivitelerin akran aracılı olarak sunulabilmesi amacıyla AAUFA oturumları öncesi, NGG üç akran ile birlikte 6 oturum akran eğitimi süreci gerçekleştirilmiştir. AAUFA oturumları genel içerik olarak; ısınma egzersizleri (ritm ve müzikli), işlevsel egzersizler (eşli ve bireysel), istasyon parkurları, stafet yarışları, eğitsel oyunlar (eşli, yardımlaşmalı, gruplu, kurallı, ritimli ve müzikli oyunlar), sportif yarışmalar ve esnetme-soğuma egzersizlerinden (eşli, grupla ve bireysel) oluşmuştur. Araştırma süresince gerçekleştirilen tüm oturumlar video kamera ile kayıt altına alınmıştır. Araştırma verileri farklı veri toplama araçları (gözlem formu, yarı yapılandırılmış görüşme formları, saha notları ve yansıtmacı günlük) ile elde edilmiştir. Gözlem formu aracılığıyla elde edilen verilerin analizinde grafiksel analiz yöntemi; yarı yapılandırılmış görüşmeler, saha notları ve yansıtmacı günlük aracılığıyla elde edilen verilerin analizinde ise içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. 
Araştırma sonucu elde edilen bulgular 3 başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar, katılımcının iletişim becerilerindeki değişimler, öğretmenlerin katılımcının iletişim becerilerindeki değişimler hakkındaki görüşleri ve NGG üç akranın OSB olan bireye karşı farkındalık ve tutumlarıdır. Katılımcının iletişim becerilerindeki değişimlere dair bulgular analiz edildiğinde, katılımcının akranlar ile olan iletişim becerilerini ön değerlendirme bölümünde 22 defa, son değerlendirme bölümünde 179 defa, izleme ölçümü bölümünde ise 138 defa sergilediği belirlenmiştir. Katılımcının araştırmacı ile olan iletişim becerilerini ön değerlendirme bölümünde 28 defa, son değerlendirme bölümünde 45 defa, izleme ölçümü bölümünde ise 39 defa sergilediği tespit edilmiştir. Öğretmenlerin katılımcının iletişim becerilerindeki değişimler hakkındaki görüşlerine dair bulgular değerlendirildiğinde, öğretmenler program sonrası katılımcının göz kontağı, ortak ilgi, iletişim başlatma ve iletişime tepki becerilerinde olumlu değişimler olduğunu ifade etmişlerdir. NGG üç akranın OSB olan bireye karşı farkındalık ve tutumlarına ilişkin bulgular incelendiğinde, akranların AAUFA programı sonrası OSB olan bireye karşı farkındalık ve tutumlarının olumlu yönde değişim gösterdiği tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak, AAUFA programının OSB olan bireyin iletişim becerileri üzerinde olumlu yönde etkisi olduğu izlenimi edinilmiştir. OSB olan bireyin iletişim becerilerindeki değişimler hakkında öğretmenlerin ve akranların bildirdikleri olumlu görüşler, bu izlenimi güçlendirmiştir. Bu sonuçların ileriki araştırmalarda desteklenmesinin, alanda çalışan öğretmenler, antrenörler ve uzmanlar tarafından akran aracılı uyarlanmış fiziksel aktivitelerin daha yaygın kullanımı açısından önemli katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The objective of this research is the investigation of the changes in the communication skills of an individual with autism spectrum disorder (ASD) participating in the peer mediated adapted physical activity (PMAPA) program. 
One individual with an ASD diagnosis (participant) and three peers showing normal development (SND) participated in the research which was designed in the model of a case study. In the research, a total of 21 training sessions, including 3 free activity sessions and 18 PMAPA sessions were held with the participant and the three peers SND. In the PMAPA sessions, 29 different adapted physical activities prepared as a result of the needs of the individual with an ASD and expert-family views were performed as peer mediated. With the purpose of being able to present the said adapted physical activities as peer mediated, 6 sessions of peer training process were held with the three peers SND prior to the PMAPA sessions. The PMAPA sessions generally consisted of warm-ups exercises (with rhythm and music), functional exercises (paired and individual), station tracks, flag races, educational games (paired, cooperative, group and individual games with rules, rhythm and music), sporting competitions and stretching-cooling exercises (paired, group and individual) sections. All sessions carried out throughout the research were recorded with a video camera. Research data were obtained using various data collection tools (observation form, semi-structured interview forms, field notes and reflective journal). The graphical analysis method was used in the analysis of data obtained through the observation form and the content analysis and descriptive analysis methods were used in the analysis of data obtained through semi-structured interviews, field notes and reflective journal.
The findings obtained as a result of the research were examined under 3 headings. These headings include the changes in the communication skills of the participant, the views of the teachers on the changes in the communication skills of the participant and the awareness and attitudes of the three peers SND toward individual ASD. When findings pertaining to the changes in the communication skills of the participant were analyzed, it was determined that the participant displayed his skills regarding communication with his peers 22 times in the preliminary assessment section, 179 times in the final assessment section and 138 times in the observation measurement section. It was determined that the participant displayed his skills regarding communication with the researcher 28 times in the preliminary assessment section, 45 times in the final assessment section and 89 times in the observation measurement section. When findings regarding the views of the teachers on the changes in the communication skills of the participant were evaluated, it was seen that the teachers stated that there were positive changes in the eye contact, joint attention, communication initiation and response to communication skills of the participant and that he/she exhibited more conversational traits. When findings regarding the awareness and attitude of the three peers SND toward individual ASD were examined, it was determined that the awareness and attitudes of the peers toward individual ASD had changed in a positive was following the PMAPA program. 
As a result, the impression was gained that the PMAPA program had a positive effect on the communication skills of the individual with ASD. The positive views expressed by the teachers and peers on the changes in the communication skills of the individual with ASD have reinforced this impression. It is believed that the support of these results by future research will make an important contribution to the more widespread use of peer mediated adapted physical activities by teachers, coaches and experts working in the field.