Eylem kimlikleme düzeyine, yaş, cinsiyet, sosyoekonomik düzey ve okul türünün etkisi /
Yazar: SELAHATTİN ÖĞÜLMÜŞ
Danışman: PROF.DR. İPEK GÜRKAYNAK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1991
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Eylem kimlikleme kuramı = Action identification theory ; Sosyoekonomik düzey = Socio-economic level ; Yaş = Age ; Öğrenciler = Students

Özet:
107 öğrencilerin, Genel Lise ve Ticaret Lisesi öğrencilerine göre, eylemle ri daha alt düzeylerde kimlikledikleri söylenebilir. Sonuç ve Öneriler Eylem kimlikleme kuramında, kişinin deneyim miktarının ve farklı yaşam durumlarında uzun süre bulunmanın, eylem kimlik leme düzeyinde bireysel farklılığa yol açabileceği öne sürülmektedir. Bu araştırmada elde edilen bulgular, kuramda öne sürülen bu görüşleri büyük ölçüde desteklemektedir. Örneğin; farklı yaşam du rumlarını içeren Genel Lise ve Ticaret Lisesi ile, Endüstri Meslek ve İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin eylem kimlikleme düzeylerinin farklı olduğu bulunmuştur. Genel Lise öğrencileri ile Ticaret Lisesi öğrencileri arasında ve Endüstri Meslek Lisesi ile İmam Hatip lisesi öğrencileri arasında ise, eylem kimlikleme düzeyi açısından bir fark bulunmamıştır. İleride yapılacak olan araştırmalarda, çeşitli mes lek alanlarında yıllardır çalışmakta olan kişiler kullanılarak, yu karıdaki görüş yeniden sınanabilir. Böyle bir araştırmada, gruplar arasındaki farkın daha çarpıcı olması beklenir. Bu araştırmada eylem kimlikleme düzeyinin 12 - 13 yaşlarından 14 - 15 yaşlarına geçişle birlikte yükseldiği, 14 - 15 yaşlarından 17-18 yaşlarına kadar hemen hemen aynı düzeyde kaldığı; cinsiyet ve sosyoekonomik düzeyin ise eylem kimlikleme düzeyini etkilemediği bulunmuştur. Cinsiyetin, eylem kimlikleme108 düzeyini etkilememesi anlaşılabilir bir bulgudur. Ancak, deneyim miktan ile yakından ilişkili gibi görünen yaş ve sosyoekonomik düzeyin eylem kimlikleme düzeyine etkisi konusunda daha geniş kapsamlı araştırmalar yapılabilir. Bu çalışmalar, kuramın geliştirilmesinde ve eğitim alanına uygulanmasında önemli rol oy nayacaktır.107 öğrencilerin, Genel Lise ve Ticaret Lisesi öğrencilerine göre, eylemle ri daha alt düzeylerde kimlikledikleri söylenebilir. Sonuç ve Öneriler Eylem kimlikleme kuramında, kişinin deneyim miktarının ve farklı yaşam durumlarında uzun süre bulunmanın, eylem kimlik leme düzeyinde bireysel farklılığa yol açabileceği öne sürülmektedir. Bu araştırmada elde edilen bulgular, kuramda öne sürülen bu görüşleri büyük ölçüde desteklemektedir. Örneğin; farklı yaşam du rumlarını içeren Genel Lise ve Ticaret Lisesi ile, Endüstri Meslek ve İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin eylem kimlikleme düzeylerinin farklı olduğu bulunmuştur. Genel Lise öğrencileri ile Ticaret Lisesi öğrencileri arasında ve Endüstri Meslek Lisesi ile İmam Hatip lisesi öğrencileri arasında ise, eylem kimlikleme düzeyi açısından bir fark bulunmamıştır. İleride yapılacak olan araştırmalarda, çeşitli mes lek alanlarında yıllardır çalışmakta olan kişiler kullanılarak, yu karıdaki görüş yeniden sınanabilir. Böyle bir araştırmada, gruplar arasındaki farkın daha çarpıcı olması beklenir. Bu araştırmada eylem kimlikleme düzeyinin 12 - 13 yaşlarından 14 - 15 yaşlarına geçişle birlikte yükseldiği, 14 - 15 yaşlarından 17-18 yaşlarına kadar hemen hemen aynı düzeyde kaldığı; cinsiyet ve sosyoekonomik düzeyin ise eylem kimlikleme düzeyini etkilemediği bulunmuştur. Cinsiyetin, eylem kimlikleme108 düzeyini etkilememesi anlaşılabilir bir bulgudur. Ancak, deneyim miktan ile yakından ilişkili gibi görünen yaş ve sosyoekonomik düzeyin eylem kimlikleme düzeyine etkisi konusunda daha geniş kapsamlı araştırmalar yapılabilir. Bu çalışmalar, kuramın geliştirilmesinde ve eğitim alanına uygulanmasında önemli rol oy nayacaktır.107 öğrencilerin, Genel Lise ve Ticaret Lisesi öğrencilerine göre, eylemle ri daha alt düzeylerde kimlikledikleri söylenebilir. Sonuç ve Öneriler Eylem kimlikleme kuramında, kişinin deneyim miktarının ve farklı yaşam durumlarında uzun süre bulunmanın, eylem kimlik leme düzeyinde bireysel farklılığa yol açabileceği öne sürülmektedir. Bu araştırmada elde edilen bulgular, kuramda öne sürülen bu görüşleri büyük ölçüde desteklemektedir. Örneğin; farklı yaşam du rumlarını içeren Genel Lise ve Ticaret Lisesi ile, Endüstri Meslek ve İmam Hatip Lisesi öğrencilerinin eylem kimlikleme düzeylerinin farklı olduğu bulunmuştur. Genel Lise öğrencileri ile Ticaret Lisesi öğrencileri arasında ve Endüstri Meslek Lisesi ile İmam Hatip lisesi öğrencileri arasında ise, eylem kimlikleme düzeyi açısından bir fark bulunmamıştır. İleride yapılacak olan araştırmalarda, çeşitli mes lek alanlarında yıllardır çalışmakta olan kişiler kullanılarak, yu karıdaki görüş yeniden sınanabilir. Böyle bir araştırmada, gruplar arasındaki farkın daha çarpıcı olması beklenir. Bu araştırmada eylem kimlikleme düzeyinin 12 - 13 yaşlarından 14 - 15 yaşlarına geçişle birlikte yükseldiği, 14 - 15 yaşlarından 17-18 yaşlarına kadar hemen hemen aynı düzeyde kaldığı; cinsiyet ve sosyoekonomik düzeyin ise eylem kimlikleme düzeyini etkilemediği bulunmuştur. Cinsiyetin, eylem kimlikleme108 düzeyini etkilememesi anlaşılabilir bir bulgudur. Ancak, deneyim miktan ile yakından ilişkili gibi görünen yaş ve sosyoekonomik düzeyin eylem kimlikleme düzeyine etkisi konusunda daha geniş kapsamlı araştırmalar yapılabilir. Bu çalışmalar, kuramın geliştirilmesinde ve eğitim alanına uygulanmasında önemli rol oy nayacaktır.

Abstract:
127 SUMMARY This study, consisting of four parts, investigates the effects of age, gender, socio-economic status and the type of high school on action identification. The first part of the study includes the theoretical explanations of the process of action identification, the problem, the aim and the importance of the study. The second part contains the research procedure, instruments used in the study, and analysis of the data. The third part of the sudy is involved with findings, and discussion. The fourth part consists of the summary, conclusions, and suggestions for future research. The results of the study show that 1. the level of action identification increases between the ages of 1 1-12 and 13-14. No significant change was found in the ages from 13-14 to 17-18. 2. gender and SES don't have an influence on the level of action identification. 3. normal and Trade High School students identify an action on higher levels than Industry Career High School students and Religious Studies High School students. fl^o®M§s®îta Kurala ooleümanîasfOB MesSe»?