Bilişim teknolojilerine karşı gösterilen direncin analizi ve ikna modeli: Sağlık alanında uygulama
Analysis of resistance against nformation technologies and a model of persuation: Application in healthcare
Yazar: ÇİĞDEM SICAKYÜZ
Danışman: DOÇ. DR. OYA HACİRE YÜREĞİR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Bu çalışmada Türkiye'deki sağlık personellerinin çalıştıkları hastanede kullandıkları bilişim sistemine karşı gösterdikleri direncin altında yatan sebepler incelenmiştir. Direnç gösterme sebepleri üç kategoride (kurumsal sebepler, inovasyondan kaynaklı sebepler ile personelden kaynaklı sebepler) toplanmıştır. Kuruma olan duygusal bağlılığın ve personelin yenilikçiliğinin, ilgili kurumda kullanılan bilişim sistemini kullanma niyeti üzerindeki etkisini araştırmak üzere hastane personelleri ankete tabii tutulmuştur. Bunun için Adana, Ankara, Diyarbakır ve Mardin illerindeki hastanelerde görev yapan personeller arasından rassal olarak seçilen 743 hastane personeli araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırma modeli olarak Teknoloji Kabul Modeli'nden ve araştırma yöntemi olarak Yapısal Eşitlik Modeli'nden yararlanılmıştır. Analiz için Lisrel (8.54) yazılımı kullanılmıştır. Sonuçta personelin yenilikçiliğinin ve personelin çalıştığı kuruma olan duygusal bağlılığının bu sistemi kullanma niyeti üzerinde pozitif etkisi olduğu ancak kullandıkları bilişim siteminin pozitif özelliklerinin, bu sistemi kullanma niyeti üzerindeki etkisinin ise anlamlı olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Araştırma modeli daha sonra Çukurova Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü'ndeki öğrencilerin, kullanılacak bir mobil uygulama üzerindeki görüşleri alınarak değerlendirilmiştir. Analiz için iki grup oluşturulmuş ve tanıtıma katılım kontrol değişkeni altında iki grup, bağımsız örneklem "t" testi yardımıyla test edilmiş ve gruplar arasında fark olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma modeli ve test modelinin sonuçları karşılaştırılmış ve bir öneri modeli sunulmuştur.

Abstract:
In this study, the underlying reasons of resistance of healthcare personnel to information system used in some hospitals located in Turkey were investigated. The reasons of resistance were categorized into three; organized based, innovation based and individual based reasons. The healthcare personnel were interviewed in order to examine their innovativeness and affective commitment to organization and perceived positive properties of innovation on their intention of use of information systems. A total of 743 randomly selected healthcare personnel from Adana, Ankara, Diyarbakir and Mardin participated in the studies. Technology Acceptance Model (TAM) was used as research model and the Structural Equation Model (SEM) for analysis using Lisrel (8.54). The results of this research concluded that the innovativeness and the affective organizational commitment of health personnel have a positive impact of behavioral intention of using information systems. However, the effect of perceived positive properties of innovation was negative, though insignificant. Finally, the research model was tested using independent sample t test. In order to test the research model 70 students studying at the Department of Industrial Engineering, Çukurova University were allowed to participate in online survey about a mobile application. The results were compared with each other. Ultimately, a proposed model was put forward to prevent the resistance of personnel to use of technology.

Key Words: Resistance to innovation, TAM, IT, SEM, Firebase, Change Management, Participation in change process, Affective organizational commitment, Innovativeness.