Fen, teknoloji, mühendislik ve matematik disiplinlerine dayalı fen öğretiminin öğretmen adaylarının öğrenmeyi öğrenme ve girişimcilik yetkinliklerine etkisi
The effect of science teaching based on science, technology, engineering and mathematics disciplines on pre-service teachers' learning to learn and entrepreneurship competence
Yazar: NESLİHAN ER
Danışman: PROF. DR. ÖZDEN TEZEL ; DOÇ. DR. ERSİN KARADEMİR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; FeTeMM = STEM ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Girişimcilik = Entrepreneurship ; Yetkinlik = Competence ; Öğrenme = Learning ; Öğrenmeyi öğrenme = Learning to learn ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency

Özet:
Amaç: Bilgi ve teknolojinin hızla geliştiği ve değiştiği günümüzde, bilgiyi 
kavrayan, kavradığı bilgiyi uygulamaya geçirerek ürün geliştirebilen, günlük hayatta 
karşısına çıkan problemlere alternatif çözümler üretebilen bireylere ihtiyaç 
duyulmaktadır. Böyle bireylerin yetişmesine olanak sağlayan STEM eğitiminin önemi 
gün geçtikçe artmaktadır. Çünkü STEM eğitimi disiplinlerarası bakış açısı sağladığı için 
günlük hayatta karşılaşılan problemlere alternatif çözüm önerileri getirilmesini 
sağlamakta ve aynı zamanda öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerini kullanacağı öğrenme 
ortamları oluşturmaktadır. Bu nedenle yenilikçi, düşünebilen, düşüncelerini uygulamaya
aktarabilen ve 21. yüzyıl becerileriyle donanmış öğrenciler yetiştirmek isteyen 
öğretmenler ve öğretmen adayları için STEM temelli ders içerikleri üzerine çalışmanın 
önemli olacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, öğretmen adaylarının; fen bilimleri, 
matematik, teknoloji ve mühendislik alanlarını bütünleştirerek, disiplinlerarası bir 
yaklaşım ile yenilikçi faaliyetler yapabilmeleri, edindikleri bilgi ve becerileri kullanarak 
ürün oluşturmaları sağlanmıştır. Öğretmen adaylarının hem ulusal hem de uluslararası 
düzeyde birçok alanda ihtiyaç duyacakları, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi tarafından 
belirlenmiş ve öğretim programlarımızda yer alan 8 yetkinlikten, bireyin öğrenme 
eylemini kapsayan "Öğrenmeyi Öğrenme Yetkinliği" ve bireyin düşüncelerini eyleme 
dönüştürme becerisini kapsayan "Girişimcilik Yetkinliği" düzeylerinin belirlenmesi 
amaçlanmıştır. 
Yöntem: Araştırma yöntemi olarak, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte 
kullanıldığı karma desen benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2019-2020 
öğretim yılında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Fen Bilgisi 
Öğretmenliği Programı'nda yer alan Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarım dersine 
kayıtlı toplam 56 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Çalışma grubu kolay ulaşılabilir 
durum örneklemesi ile oluşturulmuştur. Uygulamalar toplamda oniki hafta sürmüştür. 
Öğretmen adayları ile yürütülen etkinliklerin etkililiğini ölçmek amacıyla, nicel veri 
toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen "Öğrenmeyi Öğrenme 
Yetkinlik Ölçeği" ve "Girişimcilik Yetkinlik Ölçeği" kullanılmıştır. Nitel veri toplama 
aracı olarak "STEM temelli ders içerikleri görüşme formu", "Etkinlik Görüşme 
Formları", "Materyal Değerlendirme Formu", "Sınıf İçi Gözlem Formu" ve "Etkinlik 
Video Kayıtları" kullanılmıştır. Elde edilen nicel veriler ortalama, standart sapma, mod, 
medyan gibi betimsel istatistikler ve bağımlı gruplar t- testi yöntemleri kullanılarak analiz 
edilmiştir. Nitel veriler ise betimsel analiz yöntemine tabi tutulmuştur. 
Bulgular: Elde edilen nicel bulgular, STEM temelli yürütülen ders içerikleri 
uygulamalarından sonra; fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenmeyi öğrenme yetkinlik 
düzeyleri ve girişimcilik yetkinlik düzeylerinde ön- test ve son-test ortalama puanlarında 
son-test lehine anlamlı bir farklılık görülmüştür. Elde edilen nitel bulgulara göre, 
öğretmen adayları; STEM temelli yürütülen ders içerikleri uygulamalarının ardından,
öğrenmeyi öğrenme yetkinlik düzeyleri ve girişimcilik yetkinlik düzeylerinde olumlu 
yönde bir değişim olduğunu belirtmişlerdir. Video kayıtları ve sınıf içi gözlem formları 
ile grupların süreç içerisinde ilk haftadan son haftaya kadar geçirdikleri değişimler 
incelenmiştir. Öğretmen adaylarının, öğrenmeyi öğrenme yetkinlik düzeyleri açısından;
uygulanan dört etkinlik ile birlikte güçlü ve zayıf yönlerinin farkına varma, uygun desteği 
arama ve nasıl öğrendiğini bilme konularında kendilerini geliştirdiği görülmüştür. 
Öğretmen adaylarının, girişimcilik yetkinlik düzeyleri açısından; uygulanan dört etkinlik 
ile birlikte proje plânlama ve yürütme, düşüncelerini eyleme dönüştürme, yaratıcılık ve 
yenilik konularında kendilerini geliştirdiği görülmüştür.
Sonuç ve Öneriler: Çalışma sonunda, STEM temelli yürütülen ders içeriklerinin 
fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenmeyi öğrenme yetkinliği ve girişimcilik 
yetkinliğini olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Uygulanan etkinliklerin farklı anahtar 
yetkinliklere olan etkisinin araştırılması ve farklı çalışma gruplarına uygulanması 
önerilmiştir.

Anahtar kelimeler: STEM, Anahtar yetkinlikler, Öğrenmeyi öğrenme yetkinliği, Girişimcilik yetkinliği, Fen bilgisi öğretmen adayları

Abstract:
Purpose: In today's world where information and technology are rapidly 
developing and changing, there is a need for individuals who can understand the 
information, develop products by applying the information they understand, and produce 
alternative solutions to the problems they encounter in daily life. The importance of 
STEM education, which allows such individuals to grow, is increasing day by day 
because STEM education provides an interdisciplinary perspective, it provides alternative 
solutions to problems encountered in daily life. At the same time, it creates learning 
environments where students will use 21st century skills. For this reason, it is thought 
that it will be important to study STEM-based course contents for teachers and
prospective teachers who want to train students who are innovative, able to think, transfer 
their thoughts to practice and equipped with 21st century skills. In this study, the preservice teachers; by integrating the fields of science, mathematics, technology and 
engineering, they could innovate with an interdisciplinary approach and to create products 
using the knowledge and skills they gained. It is aimed to determine the levels of 
"Entrepreneurship Competence" which are determined by the Turkish Competencies 
Framework and which cover the "Learning to learn Competence" and the individual's 
ability to put the individual's thoughts into action, from the 8 competencies in our 
curriculums that pre-service teachers will need in many fields both nationally and 
internationally.
Method: As a research method, a mixed pattern with which quantitative and 
qualitative research methods are used together has been adopted. In the 2019-2020 
academic year, Eskisehir Osmangazi University, Faculty of Education, Science Teaching 
program constitutes a total of 56 pre-service teachers enrolled in the Teaching 
Technologies and Material Design course. The workgroup was created with easy-to-reach 
status sampling. The applications lasted a total of 12 weeks. In order to measure the 
effectiveness of the activities carried out with pre-service teachers, the "Learning to Learn 
Competence Scale" and "Entrepreneurship Competence Scale" developed by the 
researchers were used as quantitative data collection tools. "STEM-based course contents 
interview form", "Activity Interview Forms", "Material Evaluation Form", "In-Class 
Observation Form" and "Video recordings of Activities" were used as qualitative data 
collection tools. The quantitative data obtained were analyzed using descriptive statistics 
such as mean, standard deviation, mode, median and paired samples t-test methods. 
Qualitative data are subjected to descriptive analysis method.
Results: The quantitative findings obtained, after the implementation of the 
STEM-based course contents; There was a significant difference in favor of the posttest 
in the pre-test and post-test mean scores of the pre-test and post-test average scores in the 
learning to learn and entrepreneurship competency levels of pre-service science teachers. 
The qualitative findings indicated a positive change in learning proficiency levels and 
entrepreneurial competency levels after pre-service teachers implemented STEM-based 
course contents. Video recordings and in-class observation forms examined the changes 
the groups went through from the first week to the last week in the process. It has been 
observed that pre-service teachers develop themselves in terms of awareness of their 
strengths and weaknesses, seeking appropriate support and knowing how they learn, 
together with the four activities applied in terms of learning proficiency levels. It has been 
seen that teacher candidates have improved themselves in project planning and execution, 
putting their thoughts into action, creativity and innovation together with the four 
activities implemented in terms of entrepreneurial competence levels.
Conclusion and Suggestions: At the end of the study, the positively effects of 
STEM-based course contents on the learning to learn competence and entrepreneurship 
competence of science pre-service teachers were observed. It is recommended to 
investigate the effect of the activities applied on different key competencies and apply 
them to different working groups.

Keywords: STEM, Key competencies, Learning competence, Entrepreneurship competence, Science pre-service teachers