Özel yetenekli öğrencilerin kitlesel açık çevrimiçi dersleri kabul ve kullanımlarının incelenmesi
Examination of gifted students' acceptance and use of massive open online courses
Yazar: KADRİYE ZOBU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MESUT TÜRK
Amasya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada kitlesel açık çevrimiçi derslerin lise düzeyindeki özel yetenekli öğrenciler tarafından kabul ve kullanım durumlarının ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Karma yöntem araştırmalarından açıklayıcı sıralı desen ile tasarlanan araştırmanın nicel aşamasında kesitsel tarama yöntemi, nitelde ise fenomenolojik yaklaşımdan yararlanılmıştır. Kitlesel açık çevrimiçi derslerin kabul ve kullanımına yönelik olarak Türkçe uyarlaması yapılan Teknoloji Kabul ve Kullanım Birleştirilmiş Modeli-2 ölçeği ile nicel veriler toplanmış, nitel verilere ulaşmak için ise yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın hedef evrenini ülkemizde lise düzeyindeki özel yetenekli öğrenciler, ulaşılabilir evrenini ise İstanbul'da yaşayan lise öğrenimine devam eden özel yetenekli öğrenciler oluşturmaktadır. İki aşamalı olarak yürütülen çalışmanın nicel örneklemi, çok aşamalı örnekleme yöntemi kullanılarak 8 ayrı bilim ve sanat merkezine devam eden 401 özel yetenekli öğrenci olarak belirlenmiştir. Nitel aşamada nicel örneklemde yer alan 6 öğrenci amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Nicel veriler SPSS 23 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Demografik verilerin ve ölçekten elde edilen puanların frekans, yüzde, aritmetik ortalama gibi betimsel istatistik değerleri hesaplanmış; bağımsız değişkenlerin etkisini ortaya koymak amacıyla bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü ANOVA, post-hoc ve Tukey testleri yapılmıştır. Nitel veriler MAXQDA programı kullanılarak içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmaya katılan özel yetenekli öğrencilerin kitlesel açık çevrimiçi dersleri kabul ve kullanımlarının cinsiyetlerine ve kitlesel açık çevrimiçi ders deneyimine sahip olup olmamalarına göre anlamlı bir farklılık göstermediği; sınıf seviyeleri, ebeveynlerinin eğitim düzeyleri, aile gelir düzeyleri, öğrencilerin dijital becerileri ve akademik başarı notlarına göre ise anlamlı bir şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir. Özel yetenekli öğrencilerin kitlesel açık çevrimiçi dersleri kabul ve kullanımlarının orta düzeyde olduğu; bireyselleştirilmiş öğrenme imkânının, iletişim ve etkileşimin, kariyer desteği sağlamanın, uygulamalı etkinliklerin ve zenginleştirilmiş içeriklerin bu teknolojilerin kabul ve kullanımını olumlu yönde etkilediği, bireysel etkenler, sistemsel sorunlar ve zayıf içerik tasarımının ise olumsuz yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Kitlesel açık çevrimiçi derslerin özel yetenekliler için kullanılması süreçlerinde kurumlar tarafından bu platformları kullanmalarının öğrencilere sağlayacağı yararların açık bir şekilde ifade edilmesi, içeriklerin öğrenen ihtiyaçlarına karşılık verecek biçimde yapılandırılması, öğrenci kullanımlarının teşvik edilmesi, gerekli teknik donanımın sağlanması ve süreç içinde sürekli kurumsal desteğin verilmesi önerilmektedir.

Abstract:
This study aims to determine the acceptance and use of massive open online courses by gifted students at high school level. Cross-sectional survey method was used in the quantitative phase of the study, which was designed with an explanatory sequential design from mixed method research, and phenomenological approach was utilized in the qualitative phase. Quantitative data were collected with the Turkish adapted Unified Theory of Acceptance and Use of Technology-2 Scale within the scope of massive open online courses, and semi-structured interviews were conducted to obtain qualitative data. The target population of the study consisted of gifted students at high school level in Türkiye, and the accessible population consisted of gifted students attending high school in Istanbul. The quantitative sample of the study, which was conducted in two stages, was determined as 401 gifted students attending 8 different science and art centers using the multi-stage sampling method. In the qualitative phase, 6 students in the quantitative sample were selected by purposive sampling method. Quantitative data were analyzed using SPSS 23 program. Descriptive statistics values such as frequency, percentage, arithmetic mean of demographic data and scores obtained from the scale were calculated; independent samples t-test, one-way ANOVA, post-hoc and Tukey tests were conducted to reveal the effect of independent variables. Qualitative data were analyzed by content analysis method using MAXQDA program. It was found that the acceptance and use of massive open online courses by the gifted students who participated in the study did not differ significantly according to their gender and whether they had experience in massive open online courses; however, they differed significantly according to their grade levels, parents' education levels, family income levels, students' digital skills and academic achievement grades. It was concluded that the acceptance and use of massive open online courses by gifted students was at a moderate level; individualized learning opportunities, communication and interaction, providing career support, hands-on activities and enriched content positively affected the acceptance and use of these technologies, while individual factors, systemic problems and poor content design negatively affected the acceptance and use of these technologies. In the process of using massively open online courses for gifted students, it is recommended that institutions clearly explain the benefits of using these platforms, structure the content to meet learner needs, encourage student use, provide the necessary technical equipment and provide continuous institutional support during the process.