Kars yöresinde hububat tarımı yapılan toprakların verimlilik durumunun toprak analizi ile belirlenmesi
Determining the fertility state of cereal farmed soils in the Kars region with soil analysis
Yazar: İSMAİL İLASLAN
Danışman: PROF. DR. NESRİN YILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı / Bitki Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç; Bu araştırma Doğu Anadolu Bölgesinde yer alan Kars yöresinde tarımı yapılmakta olan hububat ( arpa, buğday, mısır, yulaf ) ve fiğ topraklarının, fiziksel ve kimyasal özellikleri ile bitki besin maddesi içeriklerini tespit etmek ve elde edilen sonuçları yorumlayarak gübre ve ıslah gereksiniminin olup olmayacağını araştırmak amacıyla planlanmıştır.
Yöntem; Araştırma alanını temsil edebilecek şekilde yörede yaygın olarak tarımı yapılan hububat bitkilerinin yetiştiği alanlardan, bitki kök derinliğinden 34 faklı toprak örneği alınmış ve toprak örneklerinin bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri laboratuvar koşullarında belirlenmiştir.
Bulgular; Analiz sonuçlarına göre toprakların %44'ü killi, %9'u kumlu-killi-tın, %12'si tınlı, %12'si kumlu-kil, %15'i killi-tın, %8'i kumlu-tın sınıfındadır.
Toprakların %21'i orta, %79'u az kireçli, toprakların tamamı tuzsuzdur, %55'i orta, %24'ü iyi, %6'sı az organik madde içermekte, %6'sı hafif asit, %56'sı nötr, %38'i hafif alkalin özelliktedir.
Makro besin elementlerinden; azot (N) toprakların %3'ünde az, %73'ünde yeterli %24'ünde fazla, bitkiye yarayışlı fosfor (P) %12'si az, %32'si yeterli, %32'sinde fazla, %24'ü çok fazladır, yarayışlı potasyum (K) toprakların %71'inde yeterli, %26'sında fazla, %3'ünde çok fazladır ayrıca Na miktarı sorun teşkil etmeyecek düzeydedir. Değişebilir kalsiyum (Ca), toprakların % 35'inde az, % 65'inde fazladır.
Değişebilir magnezyum (Mg) toprakların %41'inde yeterli, %56'sında fazla, %3'ünde az düzeydedir. Bitkiye yarayışlı mikro besin elementlerinden, Bakır (Cu), toprakların %47'sinde orta, %53'ünde fazladır. Çinko (Zn) toprakların %3'ünde az, %88' inde yeterli, %9'unda fazla düzeylerdedir. Manganez (Mn) toprakların %38'inde çok az, %41'inde az, %21'inde yeterli düzeylerdedir.
Sonuç; Bitkisel üretimde birim alandan daha fazla verim alabilmek için bu bölgelerde yeşil gübreleme, çiftlik gübresi, biyo-gübreler, mangan sülfat vb kullanımı yaygınlaştırılmalıdır. Münavebe yapılmalı korumalı toprak yönetimine önem verilmeli ve anız yakılmamalıdır.

Abstract:
Purpose; This research is planned to determine the physical and chemical properties and plant nutrient contents of some cereals (barley, wheat, corn, oats) and vetch cultivated soils in Kars region of the Eastern Anatolia Region thus to investigate whether there will be a need for fertilizer and breeding by interpreting the results obtained.
Method; In order to represent the research area, 34 different soil samples were taken from the root zone and depth of the plant where those cereal crops are widely cultivated in the region, and some physical and chemical properties of the soil samples were determined under laboratory conditions.
Findings; According to the results of the analysis, 44% of the soils were clayey, 9% were sandy-clay-loam, 12% were loamy, 12% were sandy-clay, 15% were clay-loam, and 8% were sandy-loam. 21% of the soils were medium, 79% were less calcareous, all soils were salt-free, 55% were medium, 24% were good, 6% contain little organic matter, 6% were slightly acidic, 56% were neutral, 38% were slightly alkaline. From macronutrients; nitrogen (N) is low in 3% of the soils, sufficient in 73%, excess in 24%, phosphorus (P) useful for the plant is 12% less, 32% is sufficient, 32% is excessive, 24% is very high. Moreover, available potassium (K) is sufficient in 71% of the soils, excess in 26%, very high in 3%, and the amount of Na is at a level that does not pose a problem. Variable calcium (Ca) is low in 35% and high in 65% of soils. Variable magnesium (Mg) is sufficient in 41% of soils, high in 56% and low in 3%. Copper (Cu), one of the micronutrients useful for the plant, is medium in 47% and high in 53% of the soils. Zinc (Zn) is low in 3% of soils, sufficient in 88% and high in 9%. Manganese (Mn) is very low in 38% of soils, low in 41% and sufficient in 21%.
Result; In order to get more yield from the unit area in plant production, the use of green manure, farm manure, bio-fertilizers, manganese sulfate, etc. should be expanded in these regions. Rotation should be done, protected soil management should be given importance and stubble should not be burned.