İş-aile çatışmasının çalışanlar üzerindeki etkisi: Öğretmenler üzerinde nitel bir araştırma
The effect of work-family conflict on employees: A qualitative study on teachers
Yazar: ALEV YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. UFUK ORHAN
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; İşletme = Business Administration
Dizin: Nitel araştırma = Qualitative research ; Öğretmen sorunları = Problems of teachers ; Öğretmenler = Teachers ; İş-aile çatışması = Work-family conflict

Özet:
Bu çalışma da Mersin'de görev yapan öğretmenlerin iş-aile çatışması ile ilgili algılarını, görüşlerini ve tecrübelerini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde iş-aile çatışması ile ilgili literatür çalışması yapılmıştır. İkici bölümde araştırmanın evreni örneklemi, veri toplama araçlarına yer verilerek, araştırmada devlet ve özel sektörün bireyler üzerindeki baskısına yönelik mülakatlar yapılmış, bireylerin ruh halleri ve duyguları analiz edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise araştırmanın sonucu ve öneriler sunulmuştur. Çalışmanın örneklemini, Mersin'de çalışan ve kasıtlı örneklem tekniği ile seçilen yirmi beş kişiden oluşturmaktadır. Çalışmada iki adet ölçek kullanılmıştır. Bunlardan ilki Netemeyer vd.'nin 1996 yılında geliştirdiği ve Efeoğlu ve Özgen tarafından 2007 yılında Türkçeye uyarlanan İş-Aile Çatışması Ölçeği ve diğeri ise sekiz sorudan oluşan demografik ölçektir. Bu çalışma nicel araştırmalardan farklı olarak, sorular yeniden yapılandırılmış ve açık uçlu sorular kullanılarak nitel araştırma sorularına çevrilmiştir. Nitel görüşme yapılırken katılımcıların ne hissettikleri, fikirleri, amaçları, tutumları deneyimlerini ve tecrübelerini öğrenmek amacıyla karşılıklı olarak soru ve cevap tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın bulguları iki ana ve dokuz alt tema ile inceleme yapılmıştır. Ana temalar; iş ile ilgili sorunlar ve aile ile ilgili sorunlardır. Alt temalar; kayırmacılık, işin sağladığı gelir düzeyinin yetersiz olması, amirin destek olmaması, işe bağlılık, etik dışı sorunlar, sosyal statü, kadın olmak, eşin destek sağlamaması ve ailesel sıkıntılardır. Analiz bulgularının sonucunda, daha çok kadın öğretmenlerin üzerlerine düşen görevlerin artmasıyla birlikte yaşadığı zorluk ve sıkıntılar karşısında eşin destek sağlamaması ve bunun beraberinde ise gelir düzeyinin eksik olması bireyler arasında iş-aile çatışması yaşamalarına neden olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin okullarda yaşadıkları kayırmalar, etik dışı sorunlar ve okul yöneticilerinin öğretmenlere destek olamaması sonucunda öğretmenlerin toplumdaki değerinin düştüğü sonucuna varılmıştır. Bu gibi sebeplerin olmasından dolayı öğretmenin hem aile hayatında hem de okul hayatındaki performansının düşmesine ve bu gibi nedenlerden dolayı kaliteli eğitim vermenin zorlaştığı gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: İş-aile Çatışması, Nitel araştırma, Öğretmen

Abstract:
The purpose of this study is to reveal the perceptions, views, and experiences of teachers working in Mersin about work-family conflict. The study consists of three parts. The first part involves a literature review on work-family conflict. The second part covers the sample, population, and data collection tools adopted in the study, interviews concerning the pressure imposed by the public sector and the private sector on individuals, and the analysis of the individuals' moods and emotions. The third part presents the results of the research and recommendations. The sample of the study consists of twenty-five people working in Mersin selected by purposive sampling. Two scales were used in the study. The first one is the Work-Family Conflict Scale developed by Netemeyer et al. in 1996 and adapted to Turkish by Efeoğlu and Özgen in 2007, and the other is the demographic scale consisting of eight questions. In the present study, unlike quantitative research, the questions were reconstructed and turned into qualitative research questions using open-ended questions. During the qualitative interviews, the question-and-answer technique was used to learn what the participants felt, their ideas, goals, attitudes, and experiences. The findings of the study were analyzed under two main and nine sub-themes. The main themes are problems about work and problems about family while the sub-themes are nepotism, inadequate income level of the job, lack of support from the supervisor, commitment to the job, problems related to the system, social status, being a woman, lack of support from the spouse, and family problems. The analysis findings indicate that the lack of support from spouses in the face of difficulties experienced as a result of the increase in duties falling on female teachers in particular and the inadequate income level accompanying this cause individuals to experience work-family conflict. The study has concluded that the value of teachers in society has decreased as a result of the nepotism and problems related to the system experienced by teachers in schools and the failure of school administrators in supporting teachers. Due to these kinds of reasons, teachers' performance in both family life and school life falls and it becomes more and more difficult to provide quality education.

Keywords: Work-family conflict, Qualitative research, Teacher