Kentsel koruma alanlarında kentsel tasarım rehberlerinin rolü: Kuzguncuk kentsel tasarım rehberi önerisi
The role of urban design guides in urban conservation areas: A proposal for the Kuzguncuk urban design guide
Yazar: BÜŞRA ÖKTEM KARAGÜL
Danışman: DOÇ. DR. ELİF ÖRNEK ÖZDEN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Planlama Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel tasarım = Urban design ; Tarihi doku = Historical tissue ; Tarihi kent dokusu = Historical urban tissue ; Tarihi konut dokusu = Historical building tissue ; Tarihi çevre tasarımı = Design in historical environment

Özet:
Planlama disiplini ve mimari tasarım arasındaki kentsel tasarım rehberleri, alanın kimliğinin korunmasına katkı sağlamak ve yeni yapılaşmaları bu kimlikle uyumlu olarak yönlendirmeyi amaçlamaktadır. Kentsel tasarım rehberleri bir mekânın karakterini korurken aynı zamanda doğal gelişmesine izin vererek değişimi yönlendirmektedir. Çalışma kapsamında tarihi çevre kavramının Dünya'da ve ülkemizdeki gelişimi irdelenerek, kentsel koruma ve tasarım araçlarından biri olan kentsel tasarım rehberlerin ortaya çıkışı, planlamadaki rolü, amacı ve hazırlanma aşamaları ortaya konulmuştur. Aynı zamanda Dünya'daki ve Türkiye'deki kentsel tasarım rehberlerinden yararlanılarak Kuzguncuk Bereketli Sokak için yapılaşma önerileri yine yeni yapı odağında kurgulanmıştır. Bu doğrultuda alan çalışmasının amacı incelenen örnekler doğrultusunda Kuzguncuk semtinde yapılan kentsel doku analizleri yanı sıra alan sınırları, koruma süreçleri, sosyal yapı, doğal ve yapılı çevre özellikleri gibi temel parametrelerin analizlerini içeren, semte özgü bir rehber oluşturmaktır. Rehberin içeriğinde hem yapılaşmaya dair silüet ve cephe önerileri hem de sokak bütününe yönelik malzeme, renk gibi konulara dair öneriler de yer almaktadır. Oluşturulan bu rehber, değişim süreci kontrol altına alarak tasarım kararlarını yönlendirmekte ve değişeme ayak uydurarak tasarımcıya ve kullanıcıya tavsiyelerde bulunmaktadır. Kentlerin kültürel ve mekânsal kalitelerini koruyabilmek için kullanıcıların koruma sürecine dahil olarak benimsemesi ve tasarım için doğru yöntem ve uygulama araçlarının gerekliliği ortaya konulmaktadır. Bu çalışma, sanayi devrimi, savaş ve küreselleşme gibi faktörlerin etkisiyle değişim baskısı altındaki tarihi çevrelerin korunmasında kentsel tasarım rehberlerinin rolünü araştırmaktadır.

Abstract:
Urban design guides between the planning discipline and architectural design aim to contribute to the preservation of the identity of the area and to direct new constructions in accordance with this identity. Urban design guidelines direct change by preserving the character of a place while allowing it to develop naturally. Within the scope of the study, the development of the concept of historical environment in the world and in our country is examined, and the emergence of urban design guides, one of the urban conservation and design tools, their role in planning, purpose and preparation stages are revealed. At the same time, by making use of urban design guides in the world and in Turkey, construction proposals for Kuzguncuk Bereketli Street were designed with a focus on new construction. In this regard, the aim of the field study is to create a district-specific guide that includes analyzes of basic parameters such as area boundaries, conservation processes, social structure, natural and built environment features, as well as urban texture analyzes in the Kuzguncuk district, in line with the samples examined. The content of the guide includes both silhouette and façade suggestions for construction, as well as suggestions for issues such as materials and colors for the street as a whole. This guide guides design decisions by taking control of the change process and gives advice to the designer and user by keeping up with the change. In order to preserve the cultural and spatial qualities of cities, it is revealed that users should be involved in the conservation process and adopt the right methods and application tools for design. This study investigates the role of urban design guides in preserving historical environments under pressure of change due to factors such as the industrial revolution, war and globalization.