Nakit esaslı ve tahakkuk esaslı devlet muhasebesi sistemlerinin karşılaştırması ve Türkiye uygulaması
Comparıson between cash based and accrual based publıc accountancy and its applıcatıon in Turkey
Yazar: PELİN GAZİOĞLU
Danışman: PROF.DR. SEMİH HÜSEYİN TOKAY
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
GAZİOĞLU, Pelin, Nakit Esaslı ve Tahakkuk Esaslı Devlet MuhasebesiSistemlerinin Karşılaştırması ve Türkiye Uygulaması, Yüksek Lisans, Ankara,2007Geçmiş yıllarda ülkemizdeki kamu kurumları birbirinden farklı muhasebesistemleri kullanmaktaydı. Bu durum, devlet muhasebesinde uygulama birliğininolmaması sonucunu doğurduğu gibi kurumlar arasında karşılaştırma yapma olanağıvermemekteydi. Sadece bütçede yer alan gelir ve giderler izlenmekte, bilgi ihtiyacıolanlara zamanlı ve doğru bilgi sunulamamaktaydı. Yukarıda belirtildiği gibi pek çokkonuda yetersiz kalan nakit esaslı devlet muhasebesi, ülkemizde uzun yıllaruygulanmış, yaşanan gelişmelerle birlikte nakit esasının yetersizlikleri gözönündebulundurularak devlet muhasebe sisteminde bir değişim sağlanmıştır. Bu çerçevedeyapılan düzenlemelerle, kamuda muhasebe birliği sağlanmış ve hesaplarıntoplulaştırılmasını sağlayan bir muhasebe sistemi oluşturulmuştur.Nakit esaslı devlet muhasebe sistemi; gelirleri tahsil edildiğinde, giderleri iseödendiğinde kayıt altına almakta, tahakkuk esaslı devlet muhasebesi ise gelirleri vegiderleri tahakkuk ettiğinde kayıt altına almaktadır. Yapılan düzenleme ile nakit esaslıdevlet muhasebesi sisteminden tam anlamıyla vazgeçilmeyerek tahakkuk esaslısistemle birarada yürütülebilen bir muhasebe sistemi oluşturulmuştur. Geçmişyıllarda muhasebe verilerinden yalnızca bütçe sonuçlarını elde etmek mümkünken,yeni düzenleme ile faaliyet sonuçlarının da alınabilmesi mümkün olmuştur. Buşekilde devlet muhasebesi, bütçede yer alan gelir ve giderler yanında devletin borçve alacakları ile mal varlığını da izleyebilen bir muhasebe sistemi haline gelmiştir.Çalışma üç bölümden oluşmaktadır:Birinci bölümde; devlet muhasebesinin genel özellikleri, kapsamı, amacı, kayıtyöntemleri, muhasebe sistemlerine değinilerek, devlet muhasebesi alanındakigelişmeler ele alınmıştır.İkinci bölümde; nakit esaslı devlet muhasebesinin eksiklikleri gözönündebulundurularak, uygulanmaya başlanan tahakkuk esaslı devlet muhasebesininözellikleri karşılaştırılmış, yapılan düzenleme ile beraber sağlanan faydalar üzerindeyoğunlaşılarak muhasebe sistemimize getirdikleri anlatılmıştır.Üçüncü bölümde ise; iki sistemin hesap planları açısından karşılaştırılmasınısağlamak amacıyla uygulama örnekleri yapılmış ve hesaplar açısından tahakkukesaslı devlet muhasebesi sisteminin sağladığı üstünlükler anlatılmıştır.Yapılan çalışmalar sonucunda, devlet muhasebesinde gerçekleştirilenyeniliğin; ihtiyaç duyulduğunda istenilen detayda bilgi vererek, kurumsal mali tablolarüretilmesine olanak verdiği, devletin gelir ve giderlerini vade ayrımına tabi tutması ilemali şeffaflık ve hesap verilebilirliği de sağlayarak muhasebeden beklenilenlerigerçekleştirdiği ve devletin borç ve alacakları ile mal varlığını da izleyebilen birmuhasebe sistemi oluşturulduğu görülmüştür.Anahtar Sözcükler1. Devlet Muhasebesi2. Muhasebe Sistemleri3. Nakit Esası4. Tahakkuk Esası

Abstract:
In the past, public organisations used various different accountancy systems.This situation caused lack of accountancy unity and comparability in public sector.Only revenues and expenses in the budget could be monitored and the rightinformation could not be presented to the users. As mentioned above, cash basedpublic accountancy system which was incapable in many cases was used manyyears in our country and considering the incapabilities, changes were made in publicaccountancy system. With those changes, public accountancy unity has beenmaintained and an accountancy system which provides account consolidation hasbeen created.Cash based public accountancy system records the revenues when collectedand the expenses when paid, accrual based public accountancy system records therevenues and expenses when they?re realized. With these arrangements cash basedaccountancy system has not been left at all, an accountancy system using bothsystems at the same time created. In the past years only results about the budgetcould be obtained from the accountancy data, but now with the latest arrangementsresults about the activities can be obtained from accountancy data. So, publicaccountancy has become an accountancy system which can monitor the revenuesand expenses in the budget and debts, credits and assets of the government.This study consists of three parts.In the first part, the characteristics, extent, purpose, registration methods andaccounting systems of public accountancy are handled.In the second part, considering the lack of capabilities in the publicaccountancy system has been compared to the accrual based accountancy systemand the benefits of the improvements in the accountancy system has been handled.In the third part, to make a comparison between the two systems based on theaccount plans some examples are made and the superiority of the accrual basedaccountancy system is explained.After this study, it?s shown that the improvements in the public accountancysystem has created an accountancy system which can present detailed informationwhen needed, create financial tables, classify revenues and expenses by their duedates, also monitoring the debts, credits and assets of the government, providingfinancial transparency and accountability as expected from an accountancy system.Key Words1. Governmental Accounting2. Accounting Systems3. Cash Basis4. Accural Basis