Uluslararası hukukta çevresel zararlardan dolayı devletin sorumluluğu
State responsibility for environmental damages in international law
Yazar: ESRA ATA DAĞISTANLI
Danışman: PROF. DR. MEHMET HANİFİ BAYRAM
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Devletlerin uluslararası hukuka aykırı eylem veya ihmallerinden dolayı sorumlu olmaları uluslararası hukukun etkinliği ve meşruiyeti için esastır. Ancak, devletlerin çevresel zararlardan sorumluluğu hem pratik hem de hukuksal nedenlerle zor ve tartışmalı bir konudur. Çevresel sorumluluk için düzenlenmiş spesifik bir genel uluslararası sözleşme bulunmayıp devletin sorumluluğuna ilişkin klasik kurallar bu sorumluluk türü için de uygulanmaktadır. Ancak çevrenin kendine has karmaşık doğası göz önüne alındığında klasik kuralların bu alanda yetersiz olduğu görülmektedir. Özellikle çevresel zararın net bir tanımının olmaması, sorumluluğa yol açacak eşiğin sınırlarının net olmaması, çevresel zararın kümülatif ve çok etkenli doğası sebebiyle nedensellik bağının kurulmasındaki güçlükler, sorumlu ve mağdur devletin belirlenmesindeki zorluklar ve zarar onarımının özellikle çevrenin salt ekolojik değerinin korunması söz konusu olduğunda klasik tazmin kurallarıyla giderilmesinin yetersiz kalması sorumluluğun belirlenmesinde yaşanan başlıca problemleri teşkil etmektedir. Yaşanan bu güçlüklerin üstesinden gelmek ve daha etkili bir sorumluluk mekanizması kurmak için ise klasik çevresel sorumluluğuna kimi alternatif yollar ileri sürülmektedir. Bunlar kusursuz sorumluluk, cezai sorumluluk, erga omnes sorumluluk ve küresel işbirliği sorumluluğudur. Bu alternatiflerin mevcut uluslararası düzende ne kadar etkili olacağı ise tartışmalı olup bu konuda devletlerin büyük çaba sarf etmesi gerekecektir. 
Anahtar Kelimeler: Uluslararası Hukuk, Çevre Hukuku, Devlet Sorumluluğu, Çevresel Zarar, Çevresel Sorumluluk

Abstract:
The responsibility of States for acts or omissions contrary to international law is essential to the effectiveness and legitimacy of international law. However, state responsibility for environmental damage is a difficult and controversial issue for both practical and legal reasons. There is no specific general international convention on environmental responsibility and the classical rules on state responsibility apply to this type of responsibility. However, in view of the unique complex nature of the environment, classical rules are inadequate in this area. In particular, the lack of a precise definition of environmental damage, the lack of a precise threshold for liability, the difficulties in establishing the causal link due to the cumulative and multifactorial nature of environmental damage, the difficulties in determining the responsible and victim state, and the inadequacy of repairing the damage with classical compensation rules, especially when it comes to the protection of the pure ecological value of the environment, constitute the main problems in determining responsibility. In order to overcome these difficulties and establish a more effective accountability mechanism, some alternatives to classical environmental responsibility have been proposed. These are strict responsibility, criminal responsibility, erga omnes responsibility and global cooperation responsibility. How effective these alternatives will be in the current international order is debatable and states will have to make considerable efforts in this regard.
Keywords: International Law, Environmental Law, State Responsibility, Environmental Damage, Environmental Responsibility