Necil Kâzım Akses'in "Portreler I - Şan ve Piyano İçin 6 Poem" adlı eserinin vokal müzik besteleme teknikleri ve müzikal açılardan incelenmesi
Vocal music composition techniques and musical aspects analysis of Necil Kazım Akses's "Portraits I - 6 Poems for Voice and Piano"
Yazar: CENK TAKINÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSİM DOLGUN ILDIZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Müzik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music
Dizin: Akses, Necil Kazım = Akses, Necil Kazım ; Analiz = Analysis ; Bestecilik = Musical composition ; Prozodi = Prosody ; Vokaller = Vocals

Özet:
İnsan sesi için veya insan sesi ve enstrüman/enstrüman topluluğu için olan müziklere vokal müzik/eşlikli vokal müzik denir. Vokal müzik, tarihteki önemli olaylarla birlikte gelişerek günümüze kadar gelmiştir. Birçok bestecinin yaratıları arasında, vokal müzik önemli bir yer tutar. Bu bestecilerden birisi de Türk vokal müzik repertuvarına önemli eserler kazandırmış Necil Kâzım Akses'tir. Akses, eserlerinde modern kompozisyon tekniklerini ve modal ögeleri özgün bir şekilde kullanmış, yenilikçi bir besteci olarak tanınmıştır. Vokal müzik alanına, yaratılarıyla, yöneticilik ve eğitimcilik görevleriyle katkı sağlamıştır. 1964 yılında yazdığı Portreler - I Şan ve Piyano İçin 6 Poem, toplamda yaklaşık 23 dakika sürmektedir. Sözlü vokal müzik eserlerinde ve yabancı dillerden çeviri sözlü müziklerdeki prozodik bozukluk, metnin anlamını ve sözlerin anlaşılırlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu yüzden sözlü müzik besteleme sürecinde prozodi konusuna önemle dikkat edilmesi gerektiği söylenebilir. Çalışmanın ikinci bölümünde, müzikte prozodiyi oluşturan unsurların nasıl sağlanabileceği sorusuna cevap aramak için, literatürdeki prozodiyle ilgili kaynaklar incelenmiş; metnin anlaşılması, vurgularının ezgiyle bağdaşması ve hecelerinin ritmik açıdan ezgiyle uyumu gibi müzikte prozodiyi oluşturduğu düşünülen vokal müzik besteleme tekniklerinden bahsedilmiştir. Akses'in, Portreler - I Şan ve Piyano İçin 6 Poem adlı eseri, vokal müzik besteleme teknikleri ve müzikal açılardan incelenmiştir. Metinlerde anlam incelemesi yapılarak, metinlerdeki vurgular şan partileri üzerinde gösterilerek ve hecelerin uzunlukları, eserde karşılık gelen süre değerleriyle kıyaslanarak vokal müzik besteleme teknikleri kapsamında incelenen eserin, prozodik açıdan örnek nitelikte olduğu görülmektedir. Müzikal incelemede, üç bölmeli lied formunda olan ilk beş şarkıyla beş bölmeli lied formunda olan altıncı şarkının form analizlerine, dikkat çekici tonal, modal, kromatik ögelere, akorların niteliklerine ve eksen etrafında şekillenen kısımların fonksiyon analizlerine değinilmiştir. Sözlü vokal müzik besteleme sürecinden önce, örnek eserlerin vokal müzik besteleme teknikleri ve müzikal açılardan incelenmesi, besteleme sürecinde ise müzikte prozodiyi oluşturan vokal müzik besteleme tekniklerinin dikkatle uygulanması önerilmektedir. Bu çalışmada, sözlü vokal müzik besteleyeceklere yol göstermek ve eseri incelemek isteyenlere kaynak oluşturmak amaçlanmaktadır.

Abstract:
The term vocal music refers to music that is composed specifically for the human voice, either as a solo instrument or in combination with other instruments or ensembles. Throughout history, vocal music has evolved as an art form that has endured to the present day. It holds a significant place among the musical creations of numerous composers. One of these composers is Necil Kâzım Akses, who have contributed significantly to the Turkish vocal music repertoire. Akses is known as an innovative composer who used modern composition techniques and modal elements in his works in an original way. Furthermore, he contributed to the vocal music field with his creations as well as managerial and educational roles. One of his notable works, "Portraits 6 Poems for Voice and Piano Part I" written in 1964, has a total duration of approximately 23 minutes. Prosodic problems in vocal music with words and in music with words translated from other languages can negatively affect the meaning of the text and the understandability of the words. For this reason, it is important to pay attention to prosody during the composition process of music with words to ensure that the intended meaning and message are effectively conveyed to the audience. In the second part of the study, a literature review was conducted to investigate the studies related to prosody and to find ways to incorporate prosodic elements into music. Vocal music composing techniques, which were identified as contributing to the creation of prosody in music, including text comprehension, accentuation of the text with the melody, and rhythmic harmony between syllables and melody were addressed. Akses's work entitled "Portraits 6 Poems for Voice and Piano Part I" was examined in terms of vocal music composition techniques and musical aspects. The work was analyzed within the framework of vocal music composition techniques by conducting a textual analysis, identifying the accents in the lyrics and aligning them with the melody, and comparing the lengths of syllables with the corresponding durations. Based on this analysis, it was concluded that the work is exemplary in terms of prosody. In the musical analysis, the form analyzes of the first five songs in the three-part lied form and the sixth song in the five-part lied form were conducted. The analysis included the identification of tonal, modal, and chromatic elements, as well as the examination of the chords and their functional relationships within the work. Additionally, the functional analyzes of the parts shaped around the axis are mentioned. It is recommended to examine sample works in terms of vocal music composition techniques and musical aspects before the vocal music with words composing process and meticulously apply the vocal music composition techniques that form the prosody in music during the composing process. The objective of this study is to provide guidance for composers who are interested in creating vocal music and to serve as a resource for individuals who wish to analyze the work.