Benlik saygısının yordayıcısı olarak evlilik uyumu, psikolojik doğum sırası ve ebeveyn çocuk alt sınırlarının incelenmesi
Investigation of marrial harmony, psychological birth order and parent-child minor limits as predictors of self-esteem
Yazar: HASAN ÖZKANBAŞ
Danışman: PROF. DR. BÜLENT GÜNDÜZ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Ana Bilim Dalı / Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalışmanın ana amacı evli bireylerin evlilik uyumları, psikolojik doğum sıraları ve ebeveyn çocuk arasındaki sınırlarının benlik saygıları üzerindeki yordayıcı etkilerini incelemektir. Çalışma grubunu Türkiye'de yaşayan 461 evli birey oluşturmaktadır. Katılımcıların 288'i kadın, 173'ü ise erkeklerden oluşmaktadır. Benlik saygısına ilişkin verileri elde etmek için Bogenç (2017), tarafından geliştirilen ve  tek boyuttan oluşan toplamda 20 maddelik ''Kendine Saygı Ölçeği'' kullanılmıştır. Ölçek 5'li likert tipidir. Psikolojik doğum sırası verilerini elde etmek için White Campbell (1998) yılında geliştirilen Kalkan (2005) tarafından Türkçeye uyarlanan ''White Campbell Psikolojik Doğum Sırası Envanteri'' kullanılmıştır. Ölçekte, erkekler ve kadınlar farklı değerlendirilmekte olup ölçek 4 alt boyut ve 42 maddeden oluşmaktadır. Evlilik uyumu verilerini elde etmek için Spanier (1976) tarafından geliştirilmiş olup Bayraktaroğlu (2017) tarafından düzenlenerek Türkçe'ye uyarlanan  ''Yenilenmiş Çift Uyumu Ölçeği'' kullanılmıştır.  Ölçek 3 alt boyutlu ve 14 maddeden oluşmaktadır. Ebeveyn Çocuk Arasındaki Sınırlarına ilişkin veriler ise Kurt (2023) tarafından geliştirilen ''Genç Yetişkinlerde Algılanan Aile Sınırları Ölçeği'' kullanılmıştır. Ölçek 5'li likert tipi olup 26 maddeden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre Benlik Saygısı; evlilik uyumu, psikolojik doğum sırası ve ebeveyn çocuk arasındaki sınırlar arasında anlamlı ilişkiler görülmektedir. Aynı zamanda değişkenlerin alt boyutları arasında da farklı düzeylerde anlamlı sonuçlar ortaya çıkmıştır. Elde edilen regresyon sonuçlarına göre bağımsız değişkenler olan Evlilik Uyumu alt boyutlarından doyum ve uzlaşım; ebeveyn çocuk arasındaki sınırlar alt boyutlarından mahremiyet, özgürlük ve kurallar; psikolojik doğum sırası alt boyutlarından sevimli, benlik saygısını anlamlı bir şekilde yordamaktadır. Yapılan t-testi sonucunda ise benlik saygısı, evlilik uyumu ve ebeveyn çocuk arasındaki sınırlar konusunda kadın ve erkekler arasında anlamlı bir fark oluşmazken, psikolojik doğum sırası alt boyutlarından memnun edici, sevimli ve dikkatli bakılan arasında anlamlı farklar olduğu görülmektedir.  Elde edilen bulgular, alanyazın çerçevesinde tartışılarak gelecek araştırmalara ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine the predictive effects of married individuals' marital adjustment, psychological birth order, and parent-child boundaries on their self-esteem. The study group consists of 461 married individuals living in Turkey. 288 of the participants are women and 173 are men. To obtain data on self-esteem, the "Self-Esteem Scale", developed by Bogenç (2017) and consisting of a single dimension and a total of 20 items, was used. The scale is a 5-point Likert type. To obtain psychological birth order data, the "White Campbell Psychological Birth Order Inventory", developed by White Campbell (1998) and adapted into Turkish by Kalkan (2005), was used. In the scale, men and women are evaluated differently and the scale consists of 4 sub-dimensions and 42 items. To obtain marital adjustment data, the "Renewed Dyadic Adjustment Scale", developed by Spanier (1976) and adapted into Turkish by Bayraktaroğlu (2017), was used. The scale consists of 3 sub-dimensions and 14 items. Data regarding the Boundaries Between Parents and Children was used using the "Perceived Family Boundaries Scale in Young Adults" developed by Kurt (2023). The scale is a 5-point Likert type and consists of 26 items. The data obtained within the scope of the research were analyzed using the SPSS 22.0 package program. According to the findings of the study, Self-Esteem; Significant relationships are observed between marital adjustment, psychological birth order, and parent-child boundaries. At the same time, significant results emerged at different levels between the sub-dimensions of the variables. According to the regression results, the independent variables are satisfaction and compromise, which are the sub-dimensions of Marital Adjustment; The boundaries between parents and children are sub-dimensions of privacy, freedom and rules; Cuteness, one of the psychological birth order subdimensions, significantly predicts self-esteem. As a result of the t-test, while there is no significant difference between men and women in terms of self-esteem, marital harmony and boundaries between parents and children, it is seen that there are significant differences between the psychological birth order sub-dimensions of satisfactory, cute and attentive. The findings were discussed within the framework of the literature and suggestions were made for future research and practitioners.