İnflamatuvar bağırsak hastalığı tanısı ile takip edilen olguların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of the cases followed with the diagnosis of inflammatory bowel disease
Yazar: FATİME AKYOL
Danışman: PROF. DR. YAŞAR DOĞAN
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH); gastrointestinal sistemin etiyopatogenezi tam olarak bilinmeyen kronik inflamatuvar bozukluğudur. İBH'ın çocuklarda görülme sıklığı giderek artmaktadır. Bu çalışmamızda İBH tanılı hastaların başvuru yakınmalarının, başvurudaki fizik muayene ile laboratuvar bulgularının, tanı için kullanılan görüntüleme yöntemlerinin, endoskopi ve patoloji sonuçları ile planlanan tedavilerin değerlendirilmesi amaçlandı.
Bu çalışmada Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Hepatoloji ve Beslenme Bölümü'nde 2005-2021 yılları arasında İBH tanısı alan çocuk ve adolesan olguların verileri retrospektif olarak incelendi. Olgulara ait veriler hasta dosyalarından ve hastane otomasyon sistemi kayıtlarından elde edildi. Çalışmaya hastanemizde tanı alan ve takibi yapılan 138 olgu dâhil edildi. Hastaların tanı, cinsiyet, yaş, başvuru yakınması, anne baba arasında akrabalık varlığı, ailede İBH öyküsü, başvuru anındaki antropometrik ölçümler dahil fizik muayene bulguları, laboratuvar bulguları, genetik analizleri, radyolojik görüntülemeleri, endoskopi ve histopatolojik bulguları ve aldıkları tedaviler incelendi. Analizler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22 paket programında değerlendirildi ve istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi.
Çalışmamızda 46'sı Crohn hastalığı (CH), 86'sı ülseratif kolit (ÜK)  ve 6'sı indetermine kolit  tanısı alan 138 olgu değerlendirildi. Olguların 68'i kız ve 70'i erkek olup yaş ortalaması 11,1±4,4 idi. Ülseratif kolit olgularında kanlı dışkılama yakınma oranı Crohn olgularından anlamlı şekilde yüksek bulundu (p<0,001). Crohn olgularında ise eklem ağrısı yakınma oranı ÜK olgularından azda olsa anlamlı şekilde yüksekdi (p=0,05). Ailevi akdeniz ateşi en sık eşlik eden ek hastalıktı ve ek hastalık varlığı Crohn olgularında anlamlı şekilde yüksek olduğu görüldü (p=0,01). Olguların %63,8'inde normal fizik muayene bulguları görülürken, Crohn olgularında anal fistül görülme oranı ÜK olgularından anlamlı şekilde yüksek bulundu (p=0,041). Crohn olgularının lökosit (p=0,044), ferritin (p=0,005) ve CRP (p<0,001) değeri ÜK olgularından daha yüksek olduğu görüldü. Ultrasonografi (USG), bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) de en sık saptanan patolojik bulgu kolon duvarında kalınlaşma idi. Kemik mineral yoğunluğu (KMY) değerlendirilmesi yapılabilen hastaların KMY SDS değeri ortalaması -0,6±1,3 idi. Değerlendirilen hastaların %13,6'sında osteoporoz, %20,5'unda osteopeni saptandı. Hem osteoporoz hem de osteopeni Crohn hastalarında daha fazla görüldü. CH'da en sık kolon tutulumu görüldü. ÜK'de en sık pankolit şeklinde tutulum görüldü ve pankolit olgularının PUCAI (Pediatrik Ülseratif Kolit Aktivite İndeksi) daha yüksek değerde olduğu görüldü. Tedavide en sık mesalazin ve streoid kullanımının olduğu görüldü. 
Sonuç olarak karın ağrısı, kanlı dışkılama ve ishal yakınması ile başvuran olgularda inflamatuvar bağırsak hastalığı düşünülmelidir. Dünyanın birçok yerinde çocuklarda Crohn hastalığının insidansının daha yüksek olduğu görülse de hem çalışmamızda hem de ülkemizdeki diğer çalışmalarda ülseratif kolitin daha fazla görüldüğü tespit edildi. Ülkemizde çocuklarda inflamatuvar bağırsak hastalığının gerçek insidans ve prevalansının belirlenmesi için daha geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler: İnflamatuvar bağırsak hastalığı, Çocuk, Crohn Hastalığı, Ülseratif kolit.

Abstract:
Inflammatory bowel disease (IBD); It is a chronic inflammatory disorder of the gastrointestinal tract of unknown etiopathogenesis. The incidence of IBD in children is increasing. In this study, it was aimed to evaluate the complaints of patients diagnosed with IBD at admission, physical examination and laboratory findings at admission, imaging methods used for diagnosis, endoscopy and pathology results, and planned treatments.
In this study, the data of children and adolescents diagnosed with IBD in Fırat University Hospital, Department of Pediatric Gastroenterology Hepatology an Nutrition between 2005 and 2021 were analyzed retrospectively. The data of the cases were obtained from patient files and hospital automation system records. 138 cases diagnosed and followed up in our hospital were included in the study. The patients' diagnosis, gender, age, complaint at presentation, consanguinity between parents, family history of IBD, physical examination findings including anthropometric measurements at the time of admission, laboratory findings, genetic analysis, radiological imaging, endoscopy and histopathological findings, and treatments received were examined. The analyzes were evaluated using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22 package programs and the statistical significance level was accepted as p<0.05.
In our study, 138 cases, 46 of whom were diagnosed with Crohn's disease (CD), 86 with ulcerative colitis (UC), and 6 with indeterminate colitis, were evaluated. Of the cases, 68 were girls and 70 were boys, with a mean age of 11.1±4.4 years. The rate of complaints of bloody stool in ulcerative colitis cases was found to be significantly higher than in Crohn's cases (p<0.001). The rate of complaints of joint pain in Crohn's cases was slightly higher than in UC cases (p=0.05). Familial Mediterranean fever was the most common comorbid disease and the presence of comorbidity was found to be significantly higher in Crohn's cases (p=0.01). While normal physical examination findings were observed in 63.8% of the cases, the incidence of anal fistula was found to be significantly higher in Crohn's cases than in UC cases (p=0.041). It was observed that leukocyte (p=0.044), ferritin (p=0.005) and CRP (p<0.001) values were higher in Crohn cases than UC cases. Colon wall thickening was the most common pathological finding in ultrasonography (USG), computed tomography (CT) and magnetic resonance imaging (MRI). The mean BMD SDS value of the patients whose bone mineral density (BMD) could be evaluated was -0.6±1.3. Osteoporosis was found in 13.6% of the evaluated patients, and osteopenia was found in 20.5%. Both osteoporosis and osteopenia were more common in Crohn's patients. Colon involvement was most common in CD. In UC, involvement in the form of pancolitis was most common, and pancolitis cases were found to have a higher PUCAI (Pediatric Ulcerative Colitis Activity Index). The most common treatment was mesalazine and steroid use.
In conclusion, inflammatory bowel disease should be considered in cases presenting with abdominal pain, bloody stools and diarrhea. Although the incidence of Crohn's disease is higher in children in many parts of the world, ulcerative colitis was found to be more common both in our study and in other studies in our country. Larger studies are needed to determine the true incidence and prevalence of inflammatory bowel disease in children in our country.
Keywords: Inflammatory bowel disease, Child, Crohn's Disease, Ulcerative colitis.