Balıkesir Milletvekili Nevzat Cihat Bilgehan'ın siyasi faaliyetleri (1961-1980)
Political activities of Balıkesir Deputy Nevzat Cihat Bilgehan(1961-1980)
Yazar: SÜHA AYAYDIN
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL TANIK
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Türkiye'de meclisin açılışı ve Cumhuriyet rejiminin uygulanmaya konulmasına müteakip, siyasi alanda önemli değişiklikler olmuştur. Özellikle çok partili siyasal sistemde hem farklı görüşten hem de farklı sosyolojik yapılara sahip bireylerin mecliste aktif olmasıyla, siyasetçi profili zenginleşti. Özellikle 1946 yılından itibaren çok partili siyasal hayatın uygulanması, milletvekili adaylarında tek bir merkezin kabulü gerçeğini değiştirdi. 1960 yılında gerçekleşen askeri darbe sonrası tekrar sivil yönetime geçiş sürecinde de Türkiye, çok partili siyasal sistemi aktif tuttu ve bu sayede siyasetçi kimliğinin farklılığı devam etti. 1980 askeri darbesine kadar geçen yirmi yıllık sürede bazı siyasetçiler tek dönem görev yaparken bazıları da bu sürede pek çok defa ve farklı konumda ülke yönetimine dahil oldular. Bu anlamda verilebilecek örnek siyasetçilerden birisi Nevzat Cihat Bilgehan'dır. Bu çalışmada Bilgehan'ın hayatı ve siyasi faaliyetleri hakkında inceleme yapılmıştır. Yirmi yıllık dönemde sürekli Balıkesir ilinden seçilen Bilgehan, sade bir milletvekili olmanın yanında farklı sorumlulukları olan bakanlık konumlarında bulunarak yaklaşık yirmi yıl siyasette aktif bir isim olmuştur. Siyasi kimliklerin faaliyetlerinin çalışılmasında TBMM kayıtları önemli bir yer tutar. TBMM meclis tutanakları bu çalışmanın ana kaynağı olmuştur. Devlet arşivlerinden edinilen çeşitli belgeler, basın ve telif eserlerinden yararlanılmıştır. Bu doğrultuda Bilgehan'ın bakanlık ve milletvekilliği döneminde mecliste önergeler, konuşmaları, sorulara cevapları ve takrirlerine yer verilerek siyasi faaliyetleri açıklanmıştır. Ayrıca kısa bir biyografisine yer verilmiştir. Nevzat Cihat Bilgehan Adalet Partisi'nin kurucularından olup, beş dönem kesintisiz Balıkesir ilinden milletvekili seçilmiştir. Suat Hayri Ürgüplü Koalisyon Hükümeti'nde 20 Şubat 1965'te Milli Eğitim Bakanı, Demirel'in 27 Ekim 1965'te kurduğu 30. Hükümet'te Devlet Bakanı, 14 Kasım 1966 tarihinde yapılan kabine değişikliğinde ise Maliye Bakanı olarak görev yaptı. Beşinci Demirel Hükümeti 21 Temmuz 1977 ile 5 Ocak 1978 tarihleri arasında ikinci kez Maliye Bakanı oldu. Aynı hükümette 14 Ekim 1977 ile 28 Ekim 1977 tarihleri arasında Millî Savunma Bakanlığı görevini vekâleten yürüttü. Bilgehan eğitim, ekonomi, siyasi, güvenlik ve sosyal alanda birçok çalışmalarda yer almıştır. Bu görevleri yürütürken söz alma, öneri verme ve teklif verme şeklinde yapmıştır.

ANAHTAR KELİMELER: Nevzat Cihat Bilgehan, Adalet Partisi, Balıkesir, 27 Mayıs Darbesi

Abstract:
Following the opening of the parliament in Turkey and the implementation of the republican regime, there have been significant changes in the political arena. Particularly in the multi-party political system, the politician profile has been enriched as individuals with different views and different sociological structures have become active in the parliament. Particularly since 1946, the implementation of multi-party political life has changed the reality of accepting a single center in parliamentary candidates. Turkey kept the multi-party political system active during the transition to civilian rule after the military coup in 1960, and thus the diversity of the political identity continued. During the twenty-year period until the military coup in 1980, some politicians served for a single term, while others participated in the country's administration many times and in different positions during this period. One of the exemplary politicians in this sense is Nevzat Cihat Bilgehan. This study examines Bilgehan's life and political activities. Bilgehan, who was continuously elected from Balıkesir province for a period of twenty years, has been an active name in politics for about twenty years by holding ministerial positions with different responsibilities in addition to being a simple deputy. TBMM records have an important place in the study of the activities of political identities. TBMM assembly minutes have been the main source of this study. Various documents obtained from state archives, press and copyrighted works have been used. In this direction, Bilgehan's political activities have been explained by including his proposals, speeches, answers to questions and motions during his ministerial and deputy periods. A short biography has also been included. Nevzat Cihat Bilgehan is one of the founders of the Justice Party and has been elected as a deputy from Balıkesir province for five consecutive terms. He served as Minister of National Education in the Suat Hayri Ürgüplü Coalition Government on February 20, 1965, as Minister of State in the 30th Government established by Demirel on October 27, 1965, and as Minister of Finance in the cabinet reshuffle on November 14, 1966. He became Minister of Finance for the second time in the Fifth Demirel Government between July 21, 1977 and January 5, 1978. He served as Minister of National Defense in the same government between October 14, 1977 and October 28, 1977. Bilgehan took part in many activities in the fields of education, economy, politics, security and social life. While performing these duties, he performed them by taking the floor, making suggestions and making proposals.

KEYWORDS: Nevzat Cihat Bilgehan, Justice Party, Balıkesir, May 27 Coup