Okul öncesi dönem çocuklarının resimlerindeki öğretmen algılarının öğretmen öz yeterliklerine göre incelenmesi
Research on preschool children's teacher perceptions in their drawings in respect of teachers' self-efficacy
Yazar: REFİKA GÜLMAY DAŞDEMİR
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Resim çizme = Drawing ; Resimler = Pictures ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öz yeterlilik algısı = Self-efficacy belief ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Araştırma, okul öncesi dönem çocuklarının resimlerindeki öğretmen algılarını öğretmen öz yeterliklerine göre incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu; 2017/2018 eğitim-öğretim yılında Erzurum il merkezinde bulunan bağımsız anaokulları ve anasınıflarında görev yapan 163 okul öncesi öğretmeni ve 42 çocuk oluşturmuştur. Verileri toplamak amacıyla "Demografik Bilgi Formu", öğretmenlerin öz yeterliklerini belirlemek amacıyla "Öğretmen Öz Yeterlik Ölçeği" ve çocukların çizimlerini değerlendirmek için "Öğretmen Algı Kodlama Listesi" kullanılmıştır. Öğretmen Algı Kodlama Listesi 13 kategoriden oluşmaktadır. Bu kategoriler; çocukların algı biçimleri, öğretmen cinsiyeti, öğretmenin fiziksel görünümü, öğretmen metaforu, öğretmen figürü boyutu, jest ve mimikler, fiziksel özellikleri, bulunduğu yer/mekân, eylem, elinde bulunan nesne, etrafındaki nesneler, oturma düzeni, sınıfta bulunan obje ve nesneler olarak belirlenmiştir. Uygulanan ölçek SPSS paket programında analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre öz yeterliği yüksek 3 öğretmen, öz yeterliği düşük 3 öğretmen belirlenmiştir. Belirlenen öğretmenlerin öğrencilerinden öğretmenleri ile ilgili bir resim yapmaları istenmiştir. Toplanan resimler Öğretmen Algı Kodlama Listesi'ne göre değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, çocukların resimlerinde öğretmenlerini genellikle insan olarak resmettiği, ancak bu oranın öz yeterliği düşük öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların resimlerinde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Resimlerdeki öğretmen cinsiyeti incelendiğinde öz yeterliği düşük öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların öğretmenlerini kadın olarak resmetme oranının daha yüksek olduğu bulunmuştur. Öz yeterliği yüksek olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük bir çoğunluğu öğretmenlerinin fiziksel görünümlerini resmetmezken, öz yeterliği düşük olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu öğretmeninin fiziksel görünümünü şık giyimli olarak resmettikleri bulunmuştur. Öz yeterliği yüksek olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların çizdikleri resimlerde metafor çizimlerine rastlanmış, öz yeterliği düşük olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların çizdikleri resimlerin hiçbirinde metafor çizimine rastlanmamıştır. Öz yeterliği yüksek olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu öğretmenlerini var olandan büyük resmederken, öz yeterliği düşük olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu ise öğretmenlerini gerçekçi bir biçimde resmetmiştir. Her iki gruptaki çocukların çizimlerinde öğretmenlerini genellikle güler yüzlü, sınıf dışı mekânlarda, elinde hiçbir nesne olmadan resmettikleri bulunmuştur. Öz yeterliği yüksek olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu öğretmenlerinin fiziksel özelliklerini resmetmezken, bir kısmı da temiz ve bakımlı olarak resmetmiştir. Öz yeterliği düşük olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu öğretmenlerini temiz ve bakımlı olarak resmederken, bir kısmı da öğretmenlerinin fiziksel özelliklerini resmetmemiştir. Her iki gruptaki çocukların resimlerinde oturma düzeni çizimine rastlanmamıştır. Öz yeterliği yüksek olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu öğretmenlerinin bulunduğu eylemi resmetmezken, öz yeterliği düşük olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu öğretmenlerini ayakta dururken resmetmişlerdir. Öz yeterliği yüksek olan öğretmenlerin sınıfındaki çocukların büyük çoğunluğu öğretmeninin etrafında herhangi bir nesne resmetmezken, öz yeterliği düşük olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların çizimlerinde ağaç ve farklı nesne çizimlerinin olduğu bulunmuştur. Öz yeterliği yüksek olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların çizimlerinin hepsinde tahta çizimi olduğu bulunmuştur. Öz yeterliği düşük olan öğretmenlerin sınıflarındaki çocukların büyük çoğunluğu ise obje ve nesne resmetmemişlerdir.

Abstract:
This thesis was carried out to research on preschool children's teacher perceptions in their drawings in respect of teachers' self-efficacy. The study group of the research was consisted of 42 children and 163 pre-school teachers who were working in independent kindergartens and nursey classes/public kindergartens in Erzurum city centre in 2017/2018 academic year. "The Demographic Information Form" was used in order to collect data, "Teacher Self-Efficacy Scale" was used to determine teachers' self-efficacy, and "Teacher Perception Coding List" was used and in order to evaluate children's drawings. "Teacher Perception Coding List" consists of 13 categories. These categories were determined as children's perception types, teacher's gender, physical appearance of the teacher, teacher metaphor, size of teacher's figure, gestures and mimics, physical characteristics, location / place, actions, objects in hand, objects around, seating order, objects and things in the classroom. The applied scale was analyzed in SPSS package program. According to the results of analysis, three teachers were identified with high self-efficacy and three teachers were identified with low self-efficacy. The students of the designated teachers were asked to draw a picture of their teachers. The collected pictures were evaluated according to "Teacher Perception Coding List". According to the results of the research, it was found that the children generally depicted their teachers as human in their drawings, but the ratio was higher in the pictures of children in the classes of teachers with low self-efficacy. When the teacher's gender in the pictures was examined, it was found that the ratio in terms of portraying their teachers as women was higher for the children in the classes of teachers with low self-efficacy. While the majority of the children in the classes of teachers with high self-efficacy did not depict the physical appearance of their teachers, it was found that the majority of the children in the classes of teachers with low self-efficacy portrayed the physical appearance of their teachers as elegant. While some metaphor drawings were found in the pictures of the children in the classes of the teachers with high self-efficacy, any metaphor drawings were not found in the pictures of the children in the classes of the teachers with low self-efficacy. While the majority of the children in the classes of teachers with high self-efficacy drew their teachers larger than the normal size, the majority of the children in the classes of teachers with low self-efficacy drew their teachers in a realistic way. In the drawings of the children in both groups, it was found that their teachers were often illustrated as friendly in out-of-class places without any objects in their hands. While the majority of children in the classes of teachers with high self-efficacy did not draw the physical characteristics of their teachers, some of them depicted their teachers as clean and well groomed. While the majority of the children in the classes of teachers with low self-efficacy illustrated their teachers as clean and well-groomed, some of them did not draw the physical characteristics of their teachers. Any drawings regarding seating orders were not found in the pictures of the children in both groups. While the majority of children in the classes of teachers with high self-efficacy did not illustrate the actions of their teachers, the majority of children in the classes of teachers with low self-efficacy drew their teachers while standing. While the majority of the children in the class of teachers with high self-efficacy did not illustrate any objects around their teacher, it was seen that there were trees and different things in the drawings of the children in the classes of teachers with low self-efficacy. It has been found that a blackboard was drawn in all the pictures of the children who are the students of teachers with high self-efficacy. Most of the children in the classroom of teachers with low self-efficacy did not illustrate any objects and things in their pictures.