John Dewey ve İsmail Hakkı Tonguç'ta insan doğası ve eğitim ilişkisi
Relationship between human nature and education in John Dewey and İsmail Hakki Tonguç
Yazar: FUNDA DEMİREL
Danışman: PROF. DR. HASAN HALUK ERDEM
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dewey, John = Dewey, John ; Eğitim = Education ; Eğitim felsefesi = Education philosophy ; Felsefi antropoloji = Philosophical antrophology ; Tonguç, İsmail Hakkı = Tonguç, İsmail Hakkı ; İnsan doğası = Human nature

Özet:
Bu çalışmada, düşünce ve uygulamaları ile eğitim bilimleri alanyazınında önemli etkileri görülen John Dewey'in ve İsmail Hakkı Tonguç'un eğitim düşünceleri ve uygulamalarının temelini oluşturan insan doğası anlayışlarının tespiti ve onların insan doğası kavramının bileşenleri çerçevesinde, insan doğası ve eğitim ilişkisi bağlamında düşünsel bir tez ortaya konularak, eğitim aracılığıyla insanlarda nasıl değişiklikler meydana getirilebileceğinin tartışılması amaçlanmıştır. Çalışmada, insan doğasının ne anlama geldiği, ne tür bir şey olduğuna ilişkin Dewey'nin ve Tonguç'un görüşleri incelenmiş ve bu görüşler ışığında, bu düşünürlerin bireylerde oluşturmaya çalıştıkları karakter özellikleri ile bunların eğitim, düşünce ve uygulamalarına nasıl yansıdığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Dewey'in ve Tonguç'un düşünceleri karşılaştırmalı olarak incelenmiş, eğitim aracılığıyla insanda ne gibi değişiklikler yapılabileceği araştırılmıştır.
Evrende insanlığın var oluşunu sürdürebilmesi için eğitime duyulan ihtiyaç yadsınamaz bir gerçektir. Tüm tarihsel süreç incelendiğinde, insanlara ne öğretilmesi gerektiği ve bu bilgilerin nasıl öğretileceği hakkında birçok görüşün ortaya atıldığı görülmektedir. Bu görüşler incelendiğinde ise temelde esas alınan hususun insan doğası olduğu anlaşılmaktadır. İnsan doğasının ne olduğunun belirlenmesine yönelik tartışmaların sonucunda varılan noktalar, eğitim çıktılarında karşılaşılan problemlerin kökenini etkileyecek ve yapılması planlanan yeni uygulamaları belirleyecektir. Dolayısıyla, bu araştırmada "insan doğası" kavramı önemli bir yer tutmuştur. 
Nitel araştırma yöntemlerinden literatür tarama (doküman inceleme) tekniği ile yapılan bu araştırmada, Dewey'in ve Tonguç'un eserleri ile bu eserler hakkında yazılmış diğer kaynaklardan yararlanılmıştır. Dewey ve Tonguç'un düşünsel kökleri; bu düşünürlerin insan doğası anlayışları ile felsefe ve eğitim çıktıları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Her iki eğitim bilimcinin eserlerinde yaşadıkları dönemin gereksinimlerine uygun bir eğitim felsefesi benimsedikleri ve düşüncelerini eğitim aracılığıyla gerçekleştirmeye çalıştıkları dikkat çekmektedir. Bu bağlamda, bu düşünürler, öncelikle geçmiş zamanların yerine kendi zamanlarının koşullarına göre insan doğasının belirlenmesini önemsemektedirler. Bu nedenle olsa gerek ki bu düşünürler, eğitimin amaçları ile yöntemlerinin yeniden inşasında insan doğası tanımlamalarından yararlanmışlardır. İlerlemeci eğitim anlayışlarında evrensel değerleri benimseyen Dewey ve Tonguç, bireylerden bu değerleri benimsemelerini ve ortak paydada bir yaşama bilincine sahip olmalarını beklemektedir. Dewey, insanı sosyo-psikolojik bağlamda değerlendirirken; Tonguç, insanı evrensel değerler ile birlikte sosyo-kültürel bağlamda yakın çevresi ile düşünmektedir. Tonguç, bu bakış açısıyla, ilerlemeci ve hümanist bir eğitim felsefesi benimsemiş olan Köy Enstitüleri'ni hayata geçirmiş ve günümüzde bile tartışılagelen örnek bir uygulama sunmuştur.

Abstract:
In this study, it is aimed to discuss how changes can be brought about in people through education by means of  an intellectual thesis in the context of the relationship between human nature and education, within the framework of the determination of the human nature understandings that form the basis of the educational thoughts and practices of John Dewey and İsmail Hakkı Tonguç, whose thoughts and practices have significant effects in the field of educational sciences, and the components of their concept of human nature. In the study, the views of Dewey and Tonguç on what human nature means and what it is were examined and in the light of these views, it was tried to reveal the character traits that these thinkers tried to create in individuals and how these traits were reflected in their education, thoughts and practices. Dewey's and Tonguç's thoughts were examined comparatively, and it was researched what kind of changes can be made in people through education.
The need for education for humanity so as to continue its existence in the universe is an undeniable reality. When the whole historical process is examined, it is seen that many opinions have been offered about what should be taught to people and how to teach this information. When these views are examined, it is understood that the fundamental issue is human nature. The points reached as a result of the discussions on determining what human nature is will affect the root of the problems encountered in the educational outcomes and will determine the new practices that are planned to carried out. Therefore, the concept of "human nature" has an important place in this study.
In this research, which was conducted with the technique of literature review (document analysis), one of the qualitative research methods, the works of Dewey and Tonguç and other sources written about these works were used. The intellectual roots of Dewey and Tonguç were evaluated within the framework of their understandings of human nature, philosophy and educational outputs. It is noteworthy that both educational scientists adopted a philosophy of education suitable for the needs of the period they lived in and tried to realize their ideas through education. In this context, these thinkers primarily attached importance to the determination of human nature according to the conditions of their own time instead of past times. It must be for this reason that these thinkers benefited from the definitions of human nature in the reconstruction of the aims and methods of education. Dewey and Tonguç, who adopted universal values in their progressive educational views, expected individuals to adopt these values and to have the consciousness of living on a common ground. While Dewey evaluated human in socio-psychological context; Tonguç considered people with their immediate surroundings in a socio-cultural context together with universal values. With this point of view, Tonguç implemented the Village Institutes, which adopted a progressive and humanist philosophy of education, and presented an exemplary practice that is still discussed today.