Kalp yetersizliği olan bireylere uygulanan fiziksel aktivite programının yorgunluk, yaşam kalitesi ve fonksiyonel kapasite düzeyine etkisi
Effect of the physical activity program on fatigue, quality of life and functional capacity level in individuals with heart failure
Yazar: ARZU ŞENTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZLEM CEYHAN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kalp = Heart ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Kalp yetmezliği = Heart failure ; Natriüretik ajanlar = Natriuretic agents ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, kalp yetersizliği (KY) olan bireylere uygulanan fiziksel aktivite programının yorgunluk, yaşam kalitesi ve fonksiyonel kapasite düzeyine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak yürütülen araştırma, 20 müdahale 20 kontrol olmak üzere toplam 40 KY hastası ile tamamlanmıştır. Araştırmada etik kurul onayı, kurum izni ve bireylerden yazılı bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. Araştırmanın verileri kişisel bilgi formu, Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ), Görsel Analog Skala-Yorgunluk (VAS-F), Minnesota Kalp Yetersizliği ile Yaşam Anketi (MLHFQ), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (UFAA)-Kısa Formu, Altı Dakika Yürüme Testi (6DYT), Modifiye Borg Dispne Skalası, MAGGIC (Kronik Kalp Yetersizliğinde Meta Analiz Global Grubu) Risk Skorlaması, yürüme izlem çizelgesi, hasta gözlem formu, ev ziyareti ve telefon görüşmeleri takip çizelgesi ile toplanmış, ayrıca Ejeksiyon Fraksiyonu (EF) ve N-terminal pro-B-tipi natriüretik peptit (NT-proBNP) düzeyi ile biyokimyasal değişkenlerin değerlendirmesi yapılmıştır. Müdahale grubundaki KY hastalarına üç ay boyunca haftada üç gün her seansı en az 30 dakika süren fiziksel aktivite programı uygulanmıştır. Hastaların yaptıkları yürüyüşlerin takibi pedometre ile sağlanmıştır. Ayrıca hastalara ayda bir ev ziyareti ve her hafta telefon görüşmesi yapılmıştır. Kontrol grubundaki hastalara rutin tedavileri ve haftalık telefon görüşmesi dışında herhangi bir girişim uygulanmamıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, bağımsız iki örneklem t testi, McNemar ve McNemar Bowker testi, tekrarlı ölçümlerde iki ve üç yönlü varyans analizleri, Pearson korelasyon analizi testleri kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel olarak p<0.05 değeri önemli kabul edilmiştir. Çalışmada müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin ön test YŞÖ, VAS-F, MLHFQ ve UFAA ölçekleri puan ortalamaları ile 6DYT mesafesi, EF, NT-proBNP düzeyi ve MAGGIC skor ortalamaları benzerdir (p>0.05). Müdahale grubunun ön test ortalamalarına göre birinci, ikinci ve üçüncü ay izlemlerde YŞÖ ve VAS-F ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalırken, UFAA ölçeği toplam MET ortalamaları, 6DYT mesafe(m) ve EF düzey ortalamalarının arttığı (p<0.001) saptanmıştır. Ayrıca müdahale grubunda MLHFQ ölçeği toplam ve alt boyut puan ortalamalarının ve NT-proBNP ortalamalarının azaldığı, kontrol grubunda ise bu ortalama değerlerin anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. MAGGIC skor ortalamalarının ise üçüncü ayda ön test ortalamalarına göre müdahale grubunda istatistiksel olarak önemli olmayan bir azalma gösterdiği (p>0.05), kontrol grubunda ortalamaların istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı (p<0.001) tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin YŞÖ, VAS-F, UFAA, MLHFQ, 6DYT, EF, NT-proBNP, MAGGIC skorlamasından aldıkları puan ortalamalarının ön test, birinci ay, ikinci ay ve üçüncü ay izlem farklarının istatiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak KY olan bireylere uygulanan fiziksel aktivite programının yorgunluk, NT-proBNP ve MAGGIC risk skorlama düzeyini azalttığı, fonksiyonel kapasite ve yaşam kalitesini arttırdığı belirlenmiştir. KY olan bireylerin semptom kontrolünün sağlanmasında fiziksel aktivite programının sürdürülmesi ve klinik uygulamalara yansıtılması önerilebilir. 	
Anahtar Kelimeler:  Fiziksel Aktivite; Fonksiyonel Kapasite; Hemşirelik; Kalp Yetersizliği; NT-proBNP; Yorgunluk.

Abstract:
This study is conducted to determine the effect of physical activity program on the level of fatigue, quality of life and functional capacity of individuals with heart failure (HF). The study which is conducted as a randomized controlled experimental study is completed 20 of whom were interventions and 20 were controls with a total of 40 HF patients. In research is obtained ethics committee approval, institutional permission and written informed consent from the individuals. The data are collected using a Personal Information Form, Fatigue Severity Scale (FSS), Visual Analog Scale-Fatigue (VAS-F), Minnesota Heart Failure Living Questionnaire (MLHFQ), International Physical Activity Questionnaire (IPAQ)-Short Form, Six Minute Walking Test (6MWT), Modified Borg Dyspnea Scale, MAGGIC (Meta-Analysis Global Group in Chronic Heart Failure) Risk Score, walking follow-up chart, patient observation form, home visit and phone calls with follow-up chart. In addition, ejection fraction (EF) and N-terminal pro-B-type natriuretic peptide (NT-proBNP) levels and biochemical variables are evaluated. In intervention group of HF patients are given a physical activity program each session lasting at least 30 minutes three days a week for three months. The patients walking tracked with a pedometer. Additionally the patients visited once a month and phone calls made every week. No intervention is applied in control group patients other than their routine treatments and weekly phone calls. Data are evaluated using descriptive statistics, independent two-sample t-test, McNemar and McNemar Bowker test, two- and three-way analyzes of variance in repeated measurements, and Pearson correlation analysis tests. The value of p<0.05 was accepted for the statistical significance level.
In the study, the pretest mean scores of FSS, VAS-F, MLHFQ, IPAQ and 6MWT distance, EF, NT-proBNP levels and MAGGIC scores of the individuals in the intervention and control groups are similar (p>0.05). According to the pre-test averages of the intervention group, in the first, second, and third month follow-ups, mean scores of while the FSS and VAS-F decreased statistically significantly compared to the control group, total METs of IPAQ scale, 6MWT distance(m) and EF levels were found to increased (p<0.001). Also it is determined that MLHFQ scale total and sub-dimension mean scores and NT-proBNP mean scores decreased in the intervention group while these mean values increased significantly in the control group. It is determined that the MAGGIC score averages showed a statistically insignificant decrease in the intervention group compared to the pretest averages at the third month (p>0.05), while the averages in the control group increased statistically significantly (p<0.001). As a result of the study, the mean scores of the individuals in the intervention and control group from the FSS, VAS-F, IPAQ, MLHFQ, 6MWT, EF, NT-proBNP, MAGGIC scoring are found to be statistically significant in the follow-up pretest, first month, second month and third month differences. Consequently, it is determined physical activity program applied to individuals with HF decreased the level of fatigue, NT-proBNP and MAGGIC risk scoring, and increased functional capacity and quality of life. It may be recommended maintain the physical activity program and reflect to clinical practices for providing symptom control of individuals with HF.
Keywords: Fatigue; Functional Capacity; Heart Failure; NT-proBNP; Nursing; Physical Activity.