Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi klinik sınıf öğrencilerinin aile hekimliği uygulamasında erişkinlik çağında önerilen periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testleri hakkındaki bilgi ve tutumlarının araştırılması
Investigating knowledge and attitudes of clinical class students' in Kocaeli University Faculty of Medicine with regard to periodic health examinations and screening tests recommended in adults
Yazar: İSMAİL TALHA ÖZDOĞAN
Danışman: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
Kocaeli Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Fizik muayene = Physical examination ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Teşhis testleri = Diagnostic tests ; Tıp eğitimi = Education-medical ; Yetişkinler = Adults ; Öğrenciler-tıp = Students-medical

Özet:
Amaç: Her yıl milyonlarca insan önlenebilir ve erken dönemde teşhisi ve tedavisi
yapılabilir hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Daha sağlıklı bireylerden oluşan
bir toplumun var olabilmesi hem de sağlık alanında yapılan masrafların önlenmesi için
periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testlerinin hekimler tarafından etkin bir biçimde
uygulanabiliyor olması gerekir. Bu çalışma teorik ders dönemini tamamlamış olan ve 4. 5.
ve 6. sınıflarda öğrenim görmekte olan katılımcıların erişkinlik çağında uygulanması
önerilen periyodik sağlık muayeneleri ve tarama testlerine ilişkin bilgi düzeylerinin ve
tutumlarının durumunu ortaya koymaktadır.
 Yöntem: Bu çalışmanın katılımcıları Kasım 2020 – Mart 2021 tarihleri arasında Kocaeli
Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğrenim gören 4, 5 ve 6. sınıf öğrencileridir. Çalışmaya
toplamda 228 kişi katılmıştır. Veri toplama aracı elektronik ortamda iletilen bir ankettir.
Anketin içeriğindeki sorular "Aile Hekimliği Uygulamasında Önerilen Periyodik Sağlık
Muayeneleri ve Tarama Testleri" rehberindeki bilgiler ışığında, hekimlerin bu taramalar ve
testlere ilişkin bilgi ve tutumlarını ortaya koyacak biçimde hazırlanmıştır. Anketten elde
edilen veriler IBM SPSS 20.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) programında analiz
edilmiştir. Betimleyici istatistiklerin yanında Kruskal Wallis testinden faydalanılarak ikili
değişkenler arasındaki anlamlılıklar ortaya konmuştur.
 Bulgular: Çalışmaya katılan katılımcıların anketten aldıkları ortalama puanlar öğrenim
seviyeleri yükseldikçe anlamlı bir biçimde azalmıştır (p<0.05). Benzer biçimde öğrenim
seviyesi yükseldikçe tütün ürünü kullanımı ve pasif etkilenim durumunun değerlendirme,
arteriyel tansiyon takibi, diyabetes mellitus taraması ve alkol kullanım durumunun
değerlendirilmesinde başarılı öğrenci sayısı azalmaktadır. Senaryo sorularına verilen
yanıtlar her ikisi de erişkin olan hastalardan yaşı daha genç olan hasta için katılımcıların
daha az sayıda tarama yapılması gerektiğini düşündüklerini ortaya koymuştur. Katılımcılar
asemptomatik ve herhangi bir ek hastalığı veya risk faktörü bulunmayan bir hastaya
sodyum, potasyum ve klor testlerinin uygulanmasının gerektiğini belirlemekte yetersizlik
göstermiştir. Hekim adayları, tarama rehberinde bulunan PSM ve tarama testlerinden
sırasıyla en çok diyabetes mellitus ve meme kanseri taramalarını anlamlı bulduklarını
belirtmişlerdir. Maalesef hekimlerin büyük çoğunluğu (%82,6) kendilerini koruyucu
hekimlik konusunda yetersiz bulduğunu belirtmiştir. Hekim adayları tüm diğer muayene ve 
82
taramalar içerisinde kendilerini en çok kolorektal kanser taraması ile serviks kanseri ve
prekanseröz lezyonların koruyucu hekimliğini yapabilme konusunda yetersiz bulmuştur.
 Sonuç: Bu çalışmaya katılan hekim adayları PSM ve tarama testleri hakkında genellikle
olumlu tutumlara sahiptir. Ancak katılımcıların bu muayene ve tarama testlerine ilişkin
toplam bilgi puan ortalamaları (%61,96) istenen seviyenin (>%80) altındadır. Hekimlerin
çoğu tıp fakültesinde aldıkları teorik ve pratik eğitimlerin içeriğinin PSM ve tarama testleri
yönüyle yetersiz olduğu yönünde görüş belirtmiştir (%66,2). Çalışmanın bulguları
hekimlerde PSM ve tarama testlerine, yani koruyucu hekimlik uygulamalarına ilişkin
olumlu tutumlar geliştirmenin yeterli olmadığını, hekimlerin eğitim içeriklerinin PSM ve
tarama testlerine ilişkin bilgi içeriği yönüyle zenginleştirilmesinin gerekliliğini ortaya
koymuştur.
 Anahtar Kelimeler: Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencileri, periyodik sağlık
muayeneleri, taramalar, tıp eğitimi, koruyucu hekimlik

Abstract:
Objective: Every year, millions of people die due to preventable and if early diagnosed,
treatable diseases. Periodic medical examinations and screening tests should be effectively
used by physicians for a healthier society and to prevent health costs. This study reveals
the knowledge level and attitudes of the medical faculty students who have completed the
theoretical course period and are studying in 4th, 5th and 6th grades, regarding periodic
health examinations and screening tests recommended to be applied in adulthood.
 Method: Participants of this study are 4th, 5th and 6th grade students studying at
Kocaeli University Faculty of Medicine between November 2020 - March 2021. 228
students participated in the study. The data collection tool is an electronical questionnaire.
The questions of the questionnaire were prepared based on the guide of "Periodic Health
Examinations and Screening Tests Recommended in Family Medicine Practice" in a way
to reveal the knowledge and attitudes of physicians regarding these screenings and tests.
The data obtained from the questionnaire were analyzed in IBM SPSS 20.0 (IBM Corp.,
Armonk, NY, USA) program. By using the Kruskal Wallis test as well as descriptive
statistics, the significance between binary variables was revealed.
 Results: The average scores obtained from the questionnaire in the study decreased
significantly as the education level of the participants increased (p<0.05). Similarly, as the
level of education increases, the number of students who are successful in evaluating
tobacco use and passive smoking status, arterial blood pressure monitoring, diabetes
mellitus screening and evaluation of alcohol use status decreases. The answers given to the
scenario questions revealed that; students think that younger patients need less screening
compared to older, although they were both adults. Participants failed to determine whether
there is a need for sodium, potassium and chlorine tests or not, for a patient who is
asymptomatic and does not have any additional disease or risk factors. Among the
periodic health examinations and screening tests included in the screening guide, diabetes
mellitus and breast cancer screening were found the most significant by the physicians.
Unfortunately, the majority of the physicians (82.6%) considered themselves inadequate in
preventive medicine. Colorectal cancer screening and preventive medicine against cervical
cancer were the top two screening tests that physicians consider themselves incompetent.
84
Conclusion: Physicians participated in this study have positive attitudes about periodic
health examinations and screening tests, generally. However, the average of the total
knowledge score of the participants about these examination and screening tests (61.96%)
is below the desired level (> 80%). Most of the physicians stated that the content of the
theoretical and practical training in medical school was insufficient in terms of periodic
health examinations and screening tests (66.2%). The findings of the study revealed that
developing positive attitudes towards periodic health examinations and screening tests in
not enough. The curriculum of the medical school should be enriched about information
and applications on preventive medicine.
Key words: Kocaeli University Faculty of Medicine students, periodic health
examinations, screening, medical education, preventive medicine