Sosyal yaşam merkezinden hizmet alan bireylerin sportif rekreasyonel aktivitelere ilişkin sağlık inançları
Health beliefs regarding sports recreational activities of individuals receiving services from the social life center
Yazar: RAMAZAN KIZIL
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ARSLANDERE
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Rekreasyon Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Sportif rekreasyon aktiviteleri gönüllülük esasına dayalı ve keyif almak sebebiyle yapıldığı için bireylerin etkinliklerin bilincinde oldukları ve sportif etkinliklere katılarak koruyucu sağlık davranışları geliştirdikleri bu hususta sağlık inançlarının yüksek olduğunu bilinmektedir. Bu araştırmanın amacı, sosyal yaşam merkezinden hizmet alan bireylerin sportif rekreasyonel aktivitelere ilişkin sağlık inançlarının incelenmesidir. Araştırmanın sonunda sportif rekreasyonel aktivitelerin bireylerin sağlık inançlarına yönelik pozitif etkiyi belirmektir.
Araştırmanın evrenini Malatya'da ki tüm kamu sosyal tesisleri oluştururken örneklemini ise Malatya Battalgazi Belediyesi Sosyal Yaşam Merkezi'nden sportif rekreasyon hizmeti alan toplam 321 sağlıklı yetişkin bireyler oluşturmaktadır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak araştırmacı ve danışman tarafından "Kişisel Bilgi Formu" oluşturulmuş ve buna ek olarak 5 alt boyut ve 21 maddeden oluşan "Sportif Rekreasyonel Aktivitelere İlişkin Sağlık İnanç Ölçeği (SRAİSİÖ)" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, Jamovi 2.3.28 programı kullanılarak %95 güven düzeyi ile çalışılarak analiz edilmiştir. Normallik ve homojenlik testleri yapılmıştır. Normal dağılım gösterip göstermemesi durumuna göre parametrik ya da nonparametrik testler uygulanmıştır. Sonuçların anlamlı farkın çıktığı durumlarda ise bu farklılığın nereden kaynaklandığını anlamak için ikili karşılaştırmalar Dunn's (1964) prosedürü kullanılmış olup çoklu karşılaştırmalar için Bonferroni düzeltmesi yapılmıştır. Korelasyon testi için ise Spearman Korelasyon Testi yapılmıştır. Anlamlı farklılıkların belirlenmesinde düzey p<0.05 olarak kabul edilmiştir.
İstatistiksel analiz sonuçlarından elde edilen bulgulara göre, cinsiyet değişkeni ile algılanan engeller alt boyutu arasında; medeni durum değişkeni ile algılanan engeller ve psikososyal yarar alt boyutları arasında; eğitim durumu değişkeni ile algılanan engeller ve öz etkililik alt boyutları arasında; aktivite yapılan süre değişkeni ile algılanan engeller, psikososyal yarar ve öz etkililik alt boyutları arasında; sosyal tesislere üyelik süresi değişkeni ile algılanan engeller, psikososyal yarar ve öz etkililik alt boyutları arasında; sosyal tesislere gidilen sıklık değişkeni ile algılanan engeller ve fiziksel yarar alt boyutları arasında; gelir durumu değişkeni ile algılanan engeller ve fiziksel yarar alt boyutları arasında; yüzme aktivitesi değişkeni ile algılanan engeller alt boyutları arasında; futbol aktivitesi değişkeni ile öz etkililik alt boyutu arasında; yoga aktivitesi değişkeni ile algılanan engeller alt boyutu arasında; fitness aktivitesi değişkeni ile algılanan engeller ve fiziksel yarar alt boyutları arasında; step-aerobik aktivitesi değişkeni ile algılanan engeller arasında; plates-zumba aktivitesi değişkeni ile öz etkililik alt boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Yaş değişkeni ile SRAİSİÖ alt boyutları arasında ve salon dansları aktivitesi değişkeni ile SRAİSİÖ alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki ve farklılık tespit edilememiştir.
Çalışmanın sonuçlarına göre, sosyal yaşam merkezinde katıldıkları sportif rekreasyonel aktivitelerin kişisel ve toplum sağlığını pozitif olarak etkilediği söylenebilir. Bu aktiviteler ile katılımcılar, genel olarak stresten uzaklaştıkları, fiziksel sağlıklarını, sosyal ilişkilerini, psikolojik sağlığını ve kişisel becerilerini iyileştirdiklerini ve bu faaliyetleri ciddiyetle kavradıkları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Sportif Rekreasyon, Sağlık İnancı, Yaşam Merkezi, Aktivite

Abstract:
Since sportive recreation activities are done on a voluntary basis and for enjoyment, it is known that individuals are aware of the activities and that they develop preventive health behaviors by participating in sportive activities and have high health beliefs in this regard. The purpose of this research is to examine the health beliefs of individuals receiving service from the social life center regarding sports recreational activities. At the end of the research, the aim is to determine the positive impact of sportive recreational activities on individuals' health beliefs.
The population of the research consists of all public social facilities in Malatya, while the sample consists of a total of 321 healthy adult individuals receiving sports recreation services from Malatya Battalgazi Municipality Social Life Center. In the study, a "Personal Information Form" was created by the researcher and the consultant as a data collection tool, and in addition, the "Health Belief Scale for Sport Recreational Activities (HBSSRA)", consisting of 5 sub-dimensions and 21 items, was used. The data obtained was analyzed with a 95% confidence level using the Jamovi 2.3.28 program. Normality and homogeneity tests were performed. Parametric or nonparametric tests were applied depending on whether it showed a normal distribution or not. In cases where there was a significant difference in the results, Dunn's (1964) procedure for pairwise comparisons was used to understand where this difference came from, and Bonferroni correction was made for multiple comparisons. For the correlation test, Spearman Correlation Test was performed. In determining significant differences, the level was accepted as p<0.05.
According to the findings obtained from the statistical analysis results, between the gender variable and the perceived obstacles sub-dimension; between the marital status variable and perceived barriers and psychosocial benefit sub-dimensions; between the educational status variable and perceived obstacles and self-efficacy sub-dimensions; between the duration of activity variable and perceived obstacles, psychosocial benefit and self-efficacy sub-dimensions; between the variable of membership duration in social facilities and perceived barriers, psychosocial benefit and self-efficacy sub-dimensions; between the variable of frequency of visits to social facilities and the perceived barriers and physical benefits sub-dimensions; between the income status variable and perceived obstacles and physical benefit sub-dimensions; between the swimming activity variable and perceived obstacles sub-dimensions; between the football activity variable and the self-efficacy sub-dimension; between the yoga activity variable and the perceived obstacles sub-dimension; between the fitness activity variable and perceived obstacles and physical benefit sub-dimensions; between the step-aerobic activity variable and perceived obstacles; between the plates-zumba activity variable and the self-efficacy sub-dimension a statistically significant difference was detected. No statistically significant relationship or difference could be detected between the age variable and the HBSSRA sub-dimensions, or between the ballroom dancing activity variable and the HBSSRA sub-dimensions.
According to the results of the study, it can be said that the sportive recreational activities they participate in the social life center positively affect personal and public health. It was observed that with these activities, the participants generally got away from stress, improved their physical health, social relationships, psychological health and personal skills, and took these activities seriously.

Keywords: Sport Recreation, Health Belief, Life Center, Activity