Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin iş doyumları ile benlik tasarımları arasındaki ilişkinin incelenmesi
A study on the relation between self-concept and job satisfaction of teachers of preschool education
Yazar: AYSUN BAYRAK ERDÖNMEZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE AKSOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Benlik kavramı = Self concept ; Benlik tasarımı = Self design ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Öğretmenler = Teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
ÖZET Bu araştırma okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin iş doyumları ve benlik tasarımlan arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2003-2004 Eğitim- Öğretim yılında Ankara ili merkez ilçelerinden Altındağ, Çankaya, Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle ilçelerinde görevli okul öncesi eğitimi öğretmenlerinden oluşmuştur. Öğretmenlerin iş doyumunu ölçmek için Ali Balcı 'mn geliştirdiği "Yöneticilerin İş Doyumu" ölçeği kullanılmıştır. Ölçek, her cümle için Tamamen Katılıyorum(5), Orta Düzeyden Çok Katılıyorum(4), Orta Düzeyde Katılıyorum(3), Orta Düzeyden Az Katılıyorum(2) ve Hiç Katılmıyorum(l) seçeneklerine yer verilen, 51' er maddelik iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde öğretmenlerin işlerine ilişkin isteklerini, ikinci bölümde de istelderinin gerçekleşme derecesini belirtmeleri istenmiştir. İş doyumu bu iki kriter arasındaki fark olarak belirtilmiştir. Aradaki fark ne kadar düşükse iş doyumu o kadar yüksek olarak kabul edilmiştir. Öğretmenlerin benlik tasarımını ölçmek için ise Feriha Baymur'un "Benlik Tasarım Ölçeği" kullanılmıştır. Öğretmenlere sorulan 62 soruluk anket Tam Benim Gibi(5), Biraz Benim Gibi(4), Kararsızım(3), Benim Gibi Değil(2), Hiç Benim Gibi Değil(l) şıklarının yer aldığı beşli derecelendirme ölçeği ile değerlendirilmiştir. Öğretmenlerden, her cümle için kendilerine uygunluk derecelerini belirlemeleri istenmiştir. Benlik tasarımı sonuçlarının değerlendirilebilmesi ve karşılaştırma yapılabilmesi amacıyla çan eğrisi oluşturulmuştur. Bu çan eğrisine göre benlik tasarımı sonuçlan Düşük (248 ve altı), Orta (249-273 ) ve Yüksek (274 ve üstü) olarak derecelendirilmiş ve öğretmenlerin benlik tasarımlan ile iş doyumlan karşılaştınlırken, benlik derecelendirmesinde bu değerler dikkate almmıştır.Anket formunun ilk bölümünde "Kişisel Bilgiler Formu"na yer verilmiştir. Bu formda öğretmenlerin yaşı, öğrenim durumlan, mezun olduklan bölüm, çalıştıklan okul, meslekteki kıdemleri, çalıştıklan okuldaki kıdemleri ve çalışma saatleri sorulmuştur. Belirlenen okullara toplam 270 anket dağıtılmış ve 235 adeti geri dönmüştür. Araştırmada, toplanan verilerin analizinde İki Yönlü Varyans Analizi(ANOVA) kullanılmıştır.11 Araştırma sonuçlarına göre, benlik tasarımı yüksek olan öğretmenlerin iş doyumlarının, tüm kriterlerde, benlik tasarım düzeyi orta ve düşük olan öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, iş doyumunun, öğretmenlerin yaşma, çalıştıkları okul türüne, mezun oldukları bölüme, meslekteki kıdemlerine göre anlamlı farklılık gösterirken; çalışma saatlerine, öğrenim durumlarına, çalıştıkları okuldaki kıdemlerine göre anlamlı bir fark göstermediği saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Eğitim, İş Doyumu, Benlik Tasarımı.

Abstract:
Ill ABSTRACT This research was made to examine the relation between self-concept and job satisfaction of preschool teachers. The illustration of the research consists of preschool teachers who worked in the central districts of Ankara province such as Altındağ, Çankaya; Etimesgut, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle in 2003-2004 academic year. To evaulate teacher's job satisfaction the scale of managers' satisfactionfrom job was used which was developed by Ali Balcı. The scale consists of two parts in which there are 51 points. Each pointh as choices such as "I completely agree" (5), "I agree more than avarage" (4), "I agree in avarege level" (3), "I agree less than avarege" (2) and "I don't agree at all" (1). Teachers were asked to explain their wishes for their job in the first part and the level of coming true of their wishes in the second part job satisfaction was indicated as the difference between these two criteria. It was admitted as the difference becomes low, job satisfaction gets high. To measure teachers' self-concept "Self Concept Scale" by Feriha Baymur was used. Teachers were asked 62 questions. The questionare was evaluated in five ways such as "Just Like Me"(5), "A Little Like Me" (4), "I'm Not Sure"(3), "Not Like Me" (2), "Not Like Me At All" (1). Teachers were asked to designate the level of convenience for each sentence. Curve system was formed in order to evaluate the results of self- concept and to make a compasison. According to this curve system the results of self-concept were determined as Low(248 and below), Average(249-273) and High(274 and above) and when teachers' self-concept and job satisfaction are compared, these criteria were taken into consideration. In the first part of the questionare was "Personal information Form". In this form teachers were asked questions about their age, education level, department of graduation, school they were working at the moment, seniority in occupation, seniority in the school they were working at the moment and working hours. In total 270 questionaires were delivered in the schools determined before and 235 of them were got back. In the analysis of the data collected in the research. Two Dimensional Variety Analysis was used.IV According to the results of the research, teachers with high self-concept have got higher job satisfaction compared with teachers having avarege or low self- concept in all criteria. On the other hand, it is pointed out that while satisfaction from job indicates meaningful differences according to teachers' age, type of school they are working, department of graduation, seniority in profession, it didn't show any differences in accordance with their working hours, level of education and seniority in schools they are working now. Key Words: Preschool Education, Job Satisfaction, Self-concept.