Din ve yoksulluk ilişkisinin sosyolojik bağlamda incelenmesi(İstanbul örneği)
Analysis of religion and poverty relationship in a sociological context
Yazar: SERPİL TAŞKAYA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU GÜDÜCÜ
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dindarlık = Religiousness ; Müslümanlar = Muslims ; Tüketim = Consumption ; Yoksunluk = Deprivation ; İslamiyet = Islam ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Yoksulluk dünyanın en önemli problemlerinden biri olarak görülen bir sosyal eşitsizlik örneğidir. Yoksulluğun çözümlerine yönelik dünya genelinde birçok çalışma ve araştırmalar devam etmekte olmasına rağmen kapitalizm ekseninde sosyo-ekonomik boyutları derinleşen yoksulluğun çözüme kavuştuğunu söylemek ne yazık ki mümkün görünmemektedir. Yoksulluğun psikolojik, ekonomik, sosyolojik, kültürel gibi boyutları olmakla birlikte konumuz kapsamında yoksulluğun İslam dini ile olan ilişkisi ele alınacaktır. İslam dini yoksullukla mücadelede önemli bir rol üstlenmektedir. Zira dinin temel kaynağı olan Kur'an-ı Kerim ve hadislerde yoksullara yardım edilmesiyle ilgili olarak çok sayıda teşvik edici ifadeler yer almaktadır. İslam dininin esaslarından olan zekat, zengin müslümanların kazançlarını yoksullarla paylaşması ve insanlara karşı bu doğrultuda daha duyarlı davranmayı teşvik etmektedir. Ancak diğer yandan endüstri devrimi ile birlikte başlayan günümüzde de derinlik kazanan tüketim anlayışı ile birlikte herkesin tüketime teşvik edildiği böyle bir ortamda yoksulları dikkate alması beklenen dindarların, zekatın dini açıdan bir görev olduğunu varsaydığımızda, bu görevin yerine getirilip getirilmediği, yoksulluğun din ve dindarlık  ile ilişkisi sosyolojik düzlemde ele alınacaktır. Araştırma İstanbul ilinde yaşayan 40 dindar  katılımcı ile mülakat tekniği kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubumuz beş vakit namazını kılan ve oruç tutan, çevresi tarafından dindar olarak tanımlanan dindarlardan müteşekkildir. Çalışmamızda dindar olarak nitelendirilen katılımcılarımızın dindarlık boyutları yine katılımcılarımızın kendini dindar olarak nitelendirilmeleri ile sınırlandırılmıştır. Katılımcılara sorulan sorular, katılımcıların kendi yaşam biçimlerini ele almamakla birlikte bilakis diğer üst ekonomik sınıfa mensup ve inançlı kişilerin,  yoksul insanlara davranış biçimlerini tecrübe eden diğer inançlı kişilere nasıl baktıklarının yorumlanması temel alınmıştır. Bu bağlamda elde ettiğimiz bulgular dahilinde dindarların zenginleştikçe dinden uzaklaştığı, yoksulların ise dine daha da yaklaştığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Din, dindarlık, yoksulluk, tüketim.

Abstract:
Poverty is an example of social inequality seen as one of the world's most important problems. Although many studies and researches on the solutions of poverty are continuing throughout the world, it is unfortunately not possible to say that poverty, whose socio-economic dimensions deepen in the axis of capitalism, has been resolved.   Therewithal poverty has dimensions such as psychological, economic, sociological and cultural, within the scope of our topic, the relation of poverty with religion will be discussed. Islam plays an important role in  struggle poverty. For, there are many encouraging expressions about helping the poor in the Quran and hadiths, which are among the basic sources of religion. It encourages the rich, which is one of the fundamentals of Islam, to share their earnings with the poor and to be more sensitive to people in this direction. However, on the other hand, when we assume that Zakat is a religious duty for the devout people, who are expected to take the poor into consideration in such an environment where everyone is encouraged to consume with the understanding of consumption, which started with the industrial revolution, the relationship between poverty and religiosity is on the sociological level. It will be discussed. The research was carried out using the interview technique with 40 religious participants living in Istanbul. Our sample group consists of devout people who perform the five daily prayers and fast, and who are defined as religious by their environment. The questions asked to the participants were not based on the participants' own lifestyles, but on the interpretation of how believers and members of other upper economic classes view other believers who experience the way they behave poor people. Within the scope of the findings we made in this context, we came to the conclusion that as the religious people get richer, they move away from religion, and the poor get closer to religion.
Key Words: Religion, devout, poverty, consumption.