Galata Mevlevihanesi Müzesi koleksiyonlarının çağdaş müzecilik anlayışı içinde değerlendirilmesi
The utilization of the collections of the Galata Mevlevihanesi Museum within the understanding of contemporary curatorial practice
Yazar: YAVUZ ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. NURAN KARA PİLEHVARİAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Müzecilik = Museology
Dizin: Galata Mevlevihanesi = Galata Mevlevihane ; Koleksiyon = Collection ; Müzecilik = Museology ; Müzeler = Museums

Özet:
Kültür Bakanlığı'na bağlı İstanbul Galata Mevlevihanesi Müzesi'nde 2005 yılında yeniden yapılanma sürecine girilmiştir. 2009 yılı başından itibaren çalışmalar ?İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı?nın desteğiyle devam etmektedir. Koleksiyonlarının yeniden ele alınarak çağdaş müzecilik bağlamında değerlendirmesi konusunda bunu bir fırsat gören Kültür Bakanlığı ve müze yönetimi yapının çağdaş bir müzeye dönüştürülmesi konusunda çabalarını sürdürmektedir. Bu süreçte Müze Müdürü olarak aktif çalıştığım müzede, uygulanabilirlik ölçüsünde gerçekleştirmek istediğimiz çalışmalardan en önemlisi olan müze malzemelerinin ve müzenin interaktif bir biçimde günümüz ortamına kazandırılması bu tezin konusunu oluşturmaktadır.Çalışma kapsamında bu bağlamda müzenin genel durumunu anlatan giriş bölümünden sonra, ikinci bölümde günümüzde yeterince bilinmeyen tasavvuf, tarikat yapıları ve Mevlevi kültürü, ortaya çıkışı, yayılma alanları ile Mevlevihanelerin mekânsal yapıları incelenmiştir. Üçüncü bölümde Osmanlı egemenliğindeki Mevleviliğin gelişim süreci ve İstanbul'daki Mevlevihaneler anlatılarak, Mevlevilik içinde ayrı bir kültür oluşturan İstanbul Mevleviliğine değinilmiştir. Dördüncü bölüm ise müzenin kurulduğu günden günümüze kadar geçen süreç ?Divan Edebiyatı Müzesi? ve ?Galata Mevlevihanesi Müzesi? olarak dönemselleştirilerek sorunlar ve çözüm yolları ortaya konulmuştur. Müze koleksiyonları hakkında bilgiler verilerek ve bu koleksiyonların müzenin asıl sergi mekânı olacak Semahane binasında gerçek işlevlerine uygun olarak sergilenmesi konusunda bir öneri geliştirilmiştir. Değerlendirme ve sonucu içeren beşinci bölüm Galata Mevlevihanesi'nin müze olarak karşı karşıya bulunduğu sorunlar ve bu sorunlara getirilen çözümlerin tartışılması Mevlevihane yapıları ve koleksiyonların en doğru biçimde geleceğe aktarılması aynı zamanda çağımız bilgi ortamına katılmasının irdelenmesini içermektedir. Böylelikle müzenin sahip olduğu koleksiyonlar ile doğru bir sergileme kurgusu oluşturup ileri müzecilik tekniklerinden yararlanarak İstanbul müzeleri içinde hak ettiği yeri alması amaçlanmıştır.Bu tezde gerçeklik ve uygulanabilirlik ölçüsünde Galata Mevlevihanesi Müzesi'nin sorunlarını birebir bilen ve uygulayan pozisyonundaki avantajımdan yaralanarak uzun süredir restorasyon nedeniyle kapalı bulunan müzenin koleksiyonlarının çağdaş müzecilik açısından değerlendirilerek yeniden sergilenmesi için bir öneri üretilmiştir. Umudumuz ortaya koyduğumuz bu gerçekçi sergileme önerisinin yakın zaman içinde uygulanıp aynı konumdaki diğer müzelere örnek olmasıdır. Bu umutla hazırladığımız çalışma doğrultusunda Galata Mevlevihanesi Müzesi'nin İstanbul Müzeleri içinde hak ettiği yeri bir an önce alması dileğimizdir.Anahtar kelimeler; Galata Mevlevihanesi, Divan Edebiyatı Müzesi, Mevlevilik, Müze, Müzecilik.

Abstract:
A process of restructuring was begun in 2005 in the Galata Mevlevihanesi Museum of the Ministry of Culture. Related works have been going on since the beginning of 2009 with the support of the Istanbul 2010 European Culture Capital Agency. The Ministry of Culture and the museum management, seeing this as an opportunity in reconsidering the collections and utilizing them within the context of contemporary curatorial practice, have been continuing their efforts in transforming the edifice to a contemporary museum. The museum exhibition, which is the most important of the activities that we would like to realize within the extent of applicability in the museum that I worked actively as the director during this process, forms the subject-matter of this thesis.Within the scope of this work, after the introduction describing the general state of the museum in this context, in the second part, tasavvuf (Sufism, Islamic mysticism), the structures of orders and Mevlevi culture which are not known enough nowadays, their origin, spreading around and the building organization of Mevlevi Houses have been studied. In the third part, after explaining the development process of the Mevlevi order under the Ottoman rule, and the Mevlevi houses in Istanbul; the Istanbul Mevlevi Order which forms a separate culture within the Mevlevi Sect has been dealt with. And in the fourth section, by dividing the period from the time the museum was founded till today into ?Divan Edebiyatı Museum ? and ?Galata Mevlevihanesi Museum?, the problems and ways of solution have been put forward. Some information about the museum collections has been given and a proposal has been developed for the exhibition of these collections in accordance with their actual functions in the semahane building which will be the main exhibition place. The fifth part which includes the conclusions and final remarks deals with the problems that the Galata Mevlevi Lodge face as a museum and the solutions to those problems, the transfer of the Mevlevi Houses and their collections to future in the most appropriate way and at the same time the study of their inclusion to the information environment of our age. This way by forming an appropriate exhibition structure with the collections possessed by the museum and making use of the advanced curatorial techniques its taking its deserved place among the Istanbul museums has been aimed.In this thesis a proposal has been brought forward for the re-exhibition of the museum, which has been closed for a long time due to restorations, from the perspective of contemporary curatorial practice by making use of advantages of my position as a director knowing the problems of the Galata Mevlevi House one-to-one. Our hope is that this realistic exhibition proposal that we put forward will be applied in the near future and be an example for the other museums in the same position. In the direction of this work that we prepared with this hope, it is our wish that the Galata Mevlevihanesi Museum will take the place it deserves among the Istanbul museums as soon as possible.Key words; Galata Mevlevihanesi Museum, Divan Edebiyatı Museum, Mevlevi, Museum, Museology