Julia Kristeva ve Judith Butler bağlamında "özne": Failliğin inşası
"the subject" in the context of Julia Kristeva and Judith Butler: The construction of agency
Yazar: DERYA ŞENGÜN ÖZEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM TOPCAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Kadın olma hâli kültürel normlar tarafından inşa edilmiş ve toplum tarafından şekillendirilmiştir.  Ataerkil sistem içerisinde, kadın, erkeğin karşıtı ve erkekte bulunmayan zayıf özelliklerin bir toplamı olarak görülmektedir. Kendini aşamamıştır, duygusaldır, pasiftir, irrasyoneldir ve edilgendir. Bu bakış açısında dilde ve kültürde yok sayılan, nesneleştirilen kadın, toplumsal alanda "özne" olma sürecine dâhil olamaz. Kadınlara yönelik toplumsal baskı ve ayrıştırıcı normlar aslında "özne" kavramıyla şekillendirilmiş bir şablondur. 
Eril özne anlayışı içinde kadının kendine alan açma çabası hâlen devam etmektedir. Farklı yöntemlerle benliğini oluşturmaya çalışan kadının felsefi bakışla tanımının güçlendirilmesi gerekmektedir. Eril sistemin "kadın" tanımı içine hapsedilmiş dişillik, kadınları psikosomatikleştirmiştir. Bu durum aşılamaz bir melankoliye neden olmuştur. 
Bu çalışmada, Julia Kristeva'nın ab-ject kuramı ve psikanalize yaklaşımıyla, Judith Butler'ın bedenlere yaklaşımı ve performatif cinsiyet kuramıyla bu sorunun cinsiyet, toplumsal cinsiyet ve kadınların özneleşme süreçlerine etkileri ve öznel failliğin mümkünatı ortaya konulacaktır. Kadının yaşadığı bu benlik krizi; Kristeva'nın dişilliğin iğrençlik sınırlarına ötelenmesine, Butler'ın cinsiyetlenmenin performatifliğine vurgusuyla, psikanalizin yeniden çözümlemesi sayesinde aşılabilir. Eğer çoklu ihtimaller üzerine kurulu cinsiyet algısı sağlanabilir ise "özne" de bu ihtimaller dâhilinde ötekileştirilmeden sağlıklı kurulabilecektir.
Türkiye'de felsefe literatüründe cinsiyet eşitliği alanında çalışılmamış olan Julia Kristeva ve Judith Butler'ın özneleşme ve failleşme sürecine ilişkin teorileri psikanaliz çatısı altında bütünleştirilmiş olarak tezde ele alınacaktır. Çalışmada, karşılaştırma ve betimleme metodu kullanılarak literatür taraması yapılmıştır. Kristeva ve Butler'ın kavramlarıyla, benlik inşasındaki engellerden, nesneleştirme ve tek tipleştirme ile farklılıkların ab-jectleştirilmesinin yarattığı "dişil olan"dan korkunun üstesinden gelinebilecektir.
Anahtar Kelimeler: Feminizm, özne, toplumsal cinsiyet kimliği, iğrenme, psikanaliz.

Abstract:
Being a woman is constructed by cultural norms and shaped by society. In the patriarchal system, woman is seen as the opposite of man and as a sum of weak features that men do not have. She has not transcended herself, she is emotional, passive, irrational, and passive. From this point of view, the woman, who is ignored and objectified in language and culture, cannot be included in the process of being a "subject" in the social arena. Social oppression and discriminatory norms against women are actually a template shaped by the concept of "subject".
In the masculine subject understanding, the woman's effort to open up space for herself still continues. It is necessary to strengthen the definition of the woman, who tries to form her self with different methods, with a philosophical perspective. Femininity imprisoned within the definition of "woman" in the masculine system has psychosomaticized women. This situation caused an insurmountable melancholy.
In this study, Julia Kristeva's ab-ject theory and psychoanalysis approach, Judith Butler's approach to bodies and performative gender theory will reveal the effects of this problem on gender, gender and women's subjectivation processes, and the possibility of subjective agency. This self-crisis experienced by the woman; Kristeva's displacement of the feminine to the limits of the abject can be overcome through psychoanalysis's reanalysis, with Butler's emphasis on the performativity of sexing. If the perception of gender based on multiple possibilities can be achieved, the "subject" will be able to be established without being marginalized within these possibilities.
The theories of Julia Kristeva and Judith Butler, who have not been studied in the field of gender equality in the philosophy literature in Turkey, will be discussed in an integrated manner under the roof of psychoanalysis. In the study, a literature review was conducted using the comparison and description method. With the concepts of Kristeva and Butler, it will be possible to overcome the obstacles in self-construction, the fear of the "feminine" created by objectification and standardization and the ab-jection of differences.
Keywords: Feminism, subject, gender identity, abjection, psychoanalysis.