2010 yılı ve sonrasında doğa ve çevre eğitimi alanında Türkiye'de yapılmış tezlerin nitel ve nicel açıdan incelenmesi
Analyzingthe theses in the field of nature and environment education in 2010 and following years in Turkey in terms of qualitative and quantative methods
Yazar: GÜLSEMİN YAĞCI
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ YILDIRIM
Amasya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Doğa = Nature ; Eğitim = Education ; Lisansüstü tezler = Postgraduation thesises ; Tezler = Theses ; Çevre = Environment ; Çevre eğitimi = Environmental education

Özet:
Dünya nüfusunun hızla artması, insanların yeni yaşam alanları bulma çabası, bununla birlikte sanayileşmenin gelişmesi ve teknoloji kullanımının gerekliliği doğaya yapılan tahribatı artırmıştır. Bu tahribat küresel boyutlara ulaşmış ve insanlar doğa ile ilişkilerini sorgulamaya başlamışlardır. Canlıların yaşam alanı olan doğal ortamların ve doğal kaynakların zarar görmesi ve azalması tehlikesiyle karşı karşıya kalmak; araştırmacıları doğa ve çevre eğitimiyle ilgili çalışmalara yönlendirmiştir. Araştırmacılar çalışmalarıyla genel olarak doğayı tanımayı ve doğayı korumanın yollarını bulmayı amaçlamışlardır. Bu çalışmada 2010 yılı ve sonrasında Türkiye'de yapılmış doğa ve çevre eğitimi konulu yüksek lisans ve doktora tezleri incelenmiştir. Yapılan çalışmada ulaşılan tezler; çalışma yılı, çalışmanın yapıldığı okul, katılımcılar, çalışma yöntemi, veri toplama aracı alt başlıklar altında incelenerek genel yönelimler açığa çıkarılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup 28' i doğa eğitimi ve 363 'ü çevre eğitimi olmak üzere 391 tez incelenmiştir. Bu tezlerin 334'ü yüksek lisans, 57'si ise doktora tezidir. Ulaşılan bu tezler nitel ve nicel açıdan incelendiğinde; araştırmacıların tezlerini farklı örneklem grupları ile farklı yıllarda yaptıkları, farklı üniversitelerde yayımladıkları, bu tezlerde farklı yöntem ve desenler kullandıkları ortaya çıkmıştır. Tarama yönteminin araştırmacıların en çok kullandığı yöntem; ortaokul öğrencilerinin ise araştırmacıların en fazla tercih ettiği örneklem grubu olduğu tespit edilmiştir. Tez çalışmaları yıllara göre incelendiğinde 2019 yılında bir yoğunluk olduğu gözlemlenmiştir. Sonraki yıllarda ise dağılımda anlamlı bir farklılık gözlemlenmemiştir. Bununla birlikte 2019 yılı 59 (%15,08) çalışma ile en çok çalışmanın yapıldığı yıl olup, 2021 yılı 20(%5,11) çalışma ile dikkat çekmektedir. Tezlerin yapıldığı üniversiteler incelendiğinde ise bu konuların 75 üniversitede çalışıldığı, en çok araştırmanın Gazi Üniversitesi'nde 57 (%14,57) çalışma ile yapıldığı; 22 üniversitenin de yalnızca birer çalışmasının olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışmaların doktora ve yüksek lisans tezi dağılımı incelendiğinde ise doğa eğitimiyle ilgili sadece 2 doktora ve 26 yüksek lisans tezi, çevre eğitimiyle ilgili 55 doktora ve 308 yüksek lisans tezi çalışıldığı görülmektedir.

Abstract:
The rapid increase in the world population, the efford of people to find new living spaces, in addition to this, the development of industry and the necessity of using technology have increased the destruction of nature. This destruction has reached to a global extent and people began questioning their relationship with the nature. Facing with the danger of damage and decrease of living beings' habitats and natural resources have led to the researchers to the studies about nature and environment. Reachers genarally aimed to recognize the nature and find the ways of saving the nature by their studies. In this study, the postgraduate and phd theses on nature and environment education in 2010 and following years in Turkey have been analayzed. In this study, acquired theses have been examined under the titles of studying year, the school that study was carried out, participants, method of study, data collection tool, etc and then common tendency has been revealed. In this study, qualitative research method was carried out, 391 theses were analayzed, of these 28 theses were about the nature education and 363 theses were about the environmental education. There are 334 postgraduate and 57 phd theses in this study. When these theses were studied in terms of qualitative and quantitative measurement, it has been seen that researchers had carried out their theses with different sample groups in different years and they published them in different universities, they used different methods and patterns in these theses. It has been identified that scanning method is the mostly used method by researchers; the secondary school students were the most prefered sample group by researchers. When thesis studies examined by years, it was observed that there was an intensity in 2019. In following years, a meaningful difference wasn't observed in distribution. However, 2019 is the year that most studies were carried out with 59 studies (%15.08), the year of 2021 draws attention with 20 studies (%5.11). When the universities where theses were studied were examined, these subjects were studied in 75 universities and it has been seen that the most study was carried out in Gazi University with 57 (%14.57) studies and each 22 universities has only one study. When the distribution of postgraduate and phd studies were analyzed It has been seen that there have been only 2 doctor's degree and 26 postgraduate theses about nature education, 55 doctor's degree and 308 postgraduate theses about environmental  education.