Türk klinoptilolitlerinin mineralojik özelliklerinin iyon değişimi yöntemiyle amonyum giderim kapasitesi üzerindeki etkileri
Effects of mineralogical specifications of Turkish clinoptilolites on ammonium removal capacity via ion exchange
Yazar: AHU YURTOĞLU
Danışman: PROF.DR. BİLSEN BELER BAYKAL
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Çevre Bilimleri ve Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Doğal zeolit = Natural zeolite ; Klinoptilolit = Clinoptilolite ; İyon değişimi = Ion exchange

Özet:
Bu çalısmada, Türk klinoptilolitlerinin amonyum giderim kapasitelerinin ortayakonması amacıyla Gördes, Bigadiç, Yalova rezervlerinden alınan klinoptilolitnumuneleri öncelikle iyon degisimine etki ettigi teorik olarak bilinen mineralojikparametrelerde incelenmistir. Daha sonra farklı boyut aralıklarında hazırlanarak hemdistile suda NH4Cl çözülerek hazırlanan amonyum klorür çözeltisi hem dekanalizasyondan temin edilen gerçek evsel atıksu ile kesikli deneyler yürütülerekamonyum tutma kapasiteleri belirlenmis ve izoterm modellerinin sınamaları yapılmıstır.Deneyler, seçilen bazı numunelerin sodyum sartlandırmasına tabi tutulmus formlarıylatekrarlanmıstır. Elde edilen mineralojik parametrelerdeki degerler ile amonyum tutmakapasiteleri arasında bagıntı kurulmaya çalısılmıstır. Ayrıca klinoptilolitlerinsartlandırma süreçleri incelenmis ve gerekli minimum süre tespit edilmistir. Amonyumgideriminin ne kadarının iyon degisimi mekanizmasından kaynaklandıgı belirlenmistir.Sonuçlar degerlendirildiginde Gördes numunesinin diger yörelerden daha yüksekamonyum giderim kapasitesine sahip oldugu, sodyum sartlandırmasınınklinoptilolitlerin amonyum tutma performansını artırdıgı ortaya konmustur. Amonyumgiderim kapasiteleri ile bire bir uyum gösteren mineralojik parametreler gözenek hacmive spesifik yüzey alanı olarak tespit edilmistir.Anahtar Kelimeler: klinoptilolit, dogal zeolit, amonyum giderimi, mineralojik özellikler,iyon degisimi, sodyum sartlandırması

Abstract:
In this study, first of all, in order to determine the ammonium removal capacities ofTurkish clinoptilolites, samples taken from Gordes, Bigadic and Yalova are examinatedin mineralogical parameters known as efffective on ion exchange process theorically.Then, they are prepared in different size intervals and with batch experiments carriedon with the NH4Cl solution prepared by dissolving NH4Cl in distilled water anddomestic wastewater supplied by sewage, their ammonium removal capacities aredefined and their isoterm modelling tests are made. Experiments are repeated with thesodium forms of some samples. Also the relation between the mineralogical parametersvalues and amonium removal capacities are investigated. The conditioning process ofthe clinoptilolites and the minimum conditioning duration are determined. Thepercentage of ammonium removal due to ion exchange mecanism is determined. Theevaluation of the results reveals that the ammonium removal capacity of Gordesclinoptilolite is better than the others. The sodium conditioning increase the ammoniumremoval capacities of the clinoptilolites. The mineralogical parameters which havestrong relation with ammonium removal capacity are defined as pore volume andspecific surface area.Keywords: clinoptilolite, natural zeolite, ammonium removal, mineralogical properties,ion exchange, sodium conditioning