Başarının, grup üyeliğinin ve güvenilir olmanın kıskançlık, hakçalık ve başkasının üzüntüsüne sevinme üzerindeki etkisi
The effect of success, group membership and being trusted on envy, deservingness and schadenfreude
Yazar: MEHMET CAN SEVİNÇLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ABAYHAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Başarı = Success ; Başkalarının üzüntüsüne sevinme = Schadenfreude ; Gruba bağlılık = Group attachment ; Güvenilirlik = Reliability ; Hakçalık duyarlılığı = Equity sensitivity ; Kıskançlık = Jealousy ; Sosyal kimlik = Social identity ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu, başkalarının başına gelen talihsiz bir olay karşısında gözlemci konumundaki insanların sevinmesi olarak tanımlanmaktadır. Yapılan çalışmalar başkasının üzüntüsüne sevinme duygusunun birçok faktörden etkilendiğini göstermiştir. Bu faktörler arasında özellikle, hedef kişinin başarısı, güvenirliği ve grup üyeliği önemli bir role sahiptir. Buna dayanarak, bu tez çalışmasında hedef kişinin başarısının, grup üyeliğinin ve güvenilir olmasının kıskançlık, hakçalık ve başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu üzerindeki etkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Hacettepe Üniversitesi'nde okumakta olan 139 öğrenci (35 erkek, 104 kadın) oluşturmuştur. Araştırmada başarı ve grup üyeliği değişkenleri gruplar arası değişimlenirken; güvenilir olma değişkeni denek içi değişimlenmiştir. 

Elde edilen bulgulara göre hedef kişinin güvenilir olma düzeyinin başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu ve hakçalık üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Başka bir ifadeyle, hedef kişinin güvenilir olmadığı koşulda katılımcılar daha fazla başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu hissetmiş ve talihsiz olayın hak edilebilir olduğunu bildirmişlerdir. Ayrıca, hedef kişinin başarı düzeyinin başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu ve hakçalıktan ziyade sadece kıskançlık üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Son olarak, elde edilen bulgular hedef kişinin grup üyeliğinin kıskançlık, hakçalık ve başkasının üzüntüsüne sevinme duygusu üzerinde bir etkiye sahip olmadığını göstermiştir. 

Araştırma kapsamında elde edilen bulgular alanyazındaki bulgularla birlikte ele alınarak tartışılmıştır. Bu bağlamda, başkasının üzüntüsüne sevinme duygusunun ve hakçalığın sosyal istenirlikten, sosyal ipuçlarının varlığından ve toplulukçu kültürden etkilenebileceği tartışılırken; kıskançlığın ise hedef kişiyle benzer ilgi alanlarına ve özelliklere sahip olmaktan etkilenebileceği tartışılmıştır. Buna ek olarak, mevcut araştırmanın alanyazına yaptığı katkılar değerlendirilmiş, araştırmanın sınırlılıkları belirtilmiş ve gelecekte yapılacak çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Başkasının üzüntüsüne sevinme, sosyal kimlik, hakçalık, kıskançlık, güvenilir olma, başarı, grup üyeliği

Abstract:
Schadenfreude is defined as the pleasure of people who are observers in the face of an unfortunate event that happens to others. Studies have shown that Schadenfreude can be affected by many factors. Among these factors, success, being trusted, and group membership play an important role. On this basis, the effect of success, group membership, and being trusted of the target person on Schadenfreude has been examined in this dissertation study. The sample of the study consisted of 139 students (35 males, 104 females) studying at Hacettepe University. In the present research, success and group membership variables were manipulated as between-group while being trusted variable was manipulated as within-subject.

According to the findings, the level of being trusted of the target person has been found to have an important effect on Schadenfreude and deservingness. In other words, in the condition that the target person is not being trusted, the participants felt more Schadenfreude and reported that the unfortunate event was more deserved. Besides, it has resulted that the level of success of the target person has an impact only on envy rather than Schadenfreude or deservingness. Finally, the findings showed that group membership of the target person has not to influence on envy, deservingness, and Schadenfreude.

Findings obtained within the scope of the current study were discussed together with the findings in the literature. In this regard, as arguing that Schadenfreude and deservingness can be affected by social desirability, the presence of social cues and collectivistic culture; it has been argued that envy  can be affected by having similar interests and features with the target person. Also, the contributions of the current research to the literature were evaluated, the limitations of the research were specified and suggestions for future studies were presented.

Keywords: Schadenfreude, social identity, deservingness, envy, being trusted, success, group membership