Sanayi devrimi sonrası kentin ve toplumun distopyaya göçü: Şehir planlama üzerine bir inceleme
The immigration of the city and society to distopia after the Industrial Revolution: A review on urban planning
Yazar: HASAN CAN YAĞLI
Danışman: DOÇ. DR. SİNAN TANKUT GÜLHAN
Gaziantep Üniversitesi / Göç Enstitüsü / Kent Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Distopya = Dystopia ; Endüstri devrimi sonrası = After the industrial revolution ; Endüstrileşme = Industrialization ; Göç politikaları = Migration  policies ; Göçler = Migrations ; Göçmenler = Emigrants ; Kent planlama = Urban planning ; Planlama = Planning

Özet:
Sanayileşme süreci, İngiltere'de ortaya çıktığı 18. Yüzyıl'dan itibaren toplumların ve kentlerin yapısını sürekli olarak değişime uğratmaktadır. Bu değişimin yaşanmasındaki en büyük etken sanayileşme ile birlikte kentlere olan yoğun göçlerdir. Yoğun nüfus artışı barınma ihtiyacını da beraberinde getirmekte fakat kentler bu yoğunlukta nüfus artışlarına yönelik olarak yeterli konuta sahip olmadıkları için ortaya plansız yapılaşmalar çıkmaktadır. Bu sürece batıdaki örneklerinden yıllar sonra katılan Türkiye kentleri de maruz kalmıştır. Bu soruna yönelik olarak Ebenezer Howard 'Garden Cities of Tomorrow' isimli kitabında sanayi kentleri ile kırsal alanın iyi yönlerini birleştirdiği sınıfsız ve sürdürülebilir bir kent planı sunmuştur. Bu gibi planlı kent çalışmaları sanayi kentlerinde ve Türkiye'nin Ankara şehrinde denenmiş fakat alınan sonuçlar en nihayetinde amacından saparak sınıfsal kutuplaşmaları daha da arttırmıştır. Küreselleşme çağına kadar alt sınıfın yaşam alanları kentlerde ortaya çıkmaya devam ederken üst sınıf kentlerin kalabalığından, kirliliğinden ve tehlikelerinden kaçma ihtiyacı hissetmiştir. Böylece yatırımlar kentleri dışında, orta-üst ve üst sınıfın ulaşabileceği alanlara aktarılırken kentler içi boşaltılarak yatırımlardan mahrum bırakılmışlardır. Fakat küreselleşme ve neoliberalizmin etkisi ile üretim merkezlerinin ikinci ve üçüncü dünya ülkelerine, merkezi kentlerden çevre kentlere taşınması kentleri sermaye dönüşüm araçları haline getirmiştir. Böylece kentler kentsel dönüşümler, soylulaştırma, yerinden etme gibi kavramlarla sınıfsal ayrımın merkezleri haline gelmişlerdir. Bu bağlamda batıdaki örneklerde Friedrich Engels, David Harvey, Anthony Giddens, Richard Florida gibi isimlerin, Türkiye'de ise Ruşen Keleş, İlhan Tekeli, Çağlar Keyder gibi literatüre önemli katkıda bulunan isimlerin çalışmalarından yararlanılarak eleştirel bir bakış açısı ile araştırmanın yürütülmesi hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Sanayileşme, kent, toplum, sınıf

Abstract:
The industrialization process has been constantly changing the structure of societies and cities since the 18th century, when it emerged in England. The biggest factor in this change is the intense migration to the cities with industrialization. Intense population growth brings along the need for housing, but because cities do not have enough housing for population growth at this density, unplanned settlements emerge. Cities of Turkey, which joined this process years after their western counterparts, were also exposed. To address this problem, Ebenezer Howard presented a classless and sustainable urban plan that combines the good aspects of industrial cities and rural areas in his book 'Garden Cities of Tomorrow'. Such planned urban studies were tried in industrial cities and Ankara city of Turkey, but the results eventually deviated from their purpose and increased class polarization even more. While the living spaces of the lower class continued to emerge in the cities until the era of globalization, the upper class felt the need to escape from the crowds, pollution and dangers of the cities. Thus, while investments were transferred to areas accessible to the middle-upper and upper-class outside their cities, the cities were emptied and deprived of investments. However, with the effect of globalization and neoliberalism, the transfer of production centers to second and third world countries, from central cities to surrounding cities, has made cities a means of capital transformation. Thus, cities have become centers of class distinction with concepts such as urban transformations, gentrification and displacement. In this context, it is aimed to conduct the research with a critical point of view by making use of the works of names such as Friedrich Engels, David Harvey, Anthony Giddens, Richard Florida in the examples in the west, and those who contributed significantly to the literature such as Ruşen Keleş, İlhan Tekeli, Çağlar Keyder in Turkey.

Keywords: Industrialization, city, society, class