Ortaokul Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nın afet eğitimi kapsamında Stake'in Gereksinimlere Yanıt Verici Modeliyle değerlendirilmesi
The evaluation of Elementary Science Curriculum in terms of disaster education using Stake's Responsive Program Evaluation Model
Yazar: SERAP DURUM
Danışman: PROF. DR. FATMA MIZIKACI
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Ortaokul Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nı afet eğitimi kapsamında değerlendirmektir. Değerlendirmede Stake'in Gereksinimlere Yanıt Verici program değerlendirme modeli kullanılmıştır. Çoklu durum çalışmasına göre tasarlanan araştırmada, Fen Bilimleri Dersi'nin öğretim programı ve ders kitabı incelenmiş, daha sonra öğretmen, öğrenci ve veliler ile yarı-yapılandırılmış formlarla görüşmeler yapılmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen üçer öğrenci, birer veli ve üç öğretmen olmak üzere 19 katılımcının görüşleri açısından afet eğitimine yönelik öğrenme ihtiyaçları tespit edilmiştir. Öğretim programının incelenmesinde kazanım, içerik, öğretme öğrenme yaşantıları ve ölçme değerlendirme unsurlarına bakılmıştır. Ders kitaplarının analizinde kapsam, eğitsel tasarım, görsel tasarım ve ölçme değerlendirme boyutlarına bakılmıştır. Görüşmelerin bulguları ise programın girdileri, süreç ve çıktılar olmak üzere üç tema altında toplanmıştır. Veriler betimsel analize ve içerik analizine tâbi tutulmuştur. Bulgular Fen Bilimleri Dersi'nde afet eğitimine ilişkin az sayıda kazanım bulunduğunu göstermiştir. Görüşme bulguları ise katılımcıların afet eğitiminin gerekliliğine ilişkin farkındalıklarının düşük olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak; mevcut Fen Bilimleri dersi öğretim programında afet eğitiminin yeterli olmadığı konusunda katılımcıların neredeyse tamamının aynı düşündüğü ve programın paydaşlarının afet eğitiminin uygulamalı olması gerektiğine dair ihtiyaçları olduğu sonucuna varılmıştır. Bulgular doğrultusunda Fen Bilimleri Dersi'nde afet eğitimine yer verilmesi gerekliliği görülmüştür. Programa bilimsel bilgilerin afetlerle ilişkisi kurularak temel bir bilinç oluşturulmasına yönelik boyutlar eklenmesi ve öğretim tasarımının yeniden düzenlenmesi önerilmektedir. Öğrenme içeriklerinin gerçek durumlardan seçilerek oluşturulması; öğretim yöntem ve tekniklerinin öğrenci-odaklı ve uygulamaya yönelik olması önerilmektedir. Ölçme-değerlendirme boyutunun da süreç değerlendirme, öz-değerlendirme, akran değerlendirmesi gibi tekniklerle geliştirilmesi önerilmektedir. Öğretmenler ve veliler için afet eğitimi programının atölyeler ve seminerler şeklinde planlanması da faydalı olacaktır.

Anahtar sözcükler: Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı, Fen Bilimleri Ders Kitabı, Afet Eğitimi, Program Değerlendirme, Stake'in Gereksinimlere Yanıt Verici Program Değerlendirme Modeli

Abstract:
The aim of this study is to evaluate the Elementary Science Curriculum within the scope of disaster education. Stake's Responsive Program Evaluation Model was used in the evaluation. In the research, which was designed according to a multiple case study, the curriculum and textbook of the Science course were examined, and then interviews were conducted with teachers, students and parents using semi-structured forms.The learning needs for disaster education were identified in terms of the views of 19 participants, three students, one parent and three teachers, who were determined by purposive sampling method. The data were subjected to descriptive analysis and content analysis. In the analysis of the curriculum, acquisition, content, teaching-learning situations and measurement and evaluation elements were examined. The textbooks were analyzed in terms of content, educational design, visual design and assessment and evaluation. The findings of the interviews were grouped under three themes: inputs, process and outputs. The findings showed that there were few outcomes related to disaster education in the Science Course. The interview findings showed that the awareness of the participants about the necessity of disaster education was low. As a result, it was concluded that almost all of the participants thought that disaster education was not sufficient in the current Science curriculum and that the stakeholders of the curriculum needed disaster education to be applied. In line with the findings, it was seen that disaster education should be included in the Science Course. It is suggested to add dimensions to the program to create a basic awareness by establishing a relationship between scientific knowledge and disasters and to reorganize the instructional design. It is suggested that learning contents should be selected from real situations and teaching methods and techniques should be student-oriented and practice-oriented. It is also suggested to improve the assessment-evaluation dimension with techniques such as process evaluation, self-evaluation and peer evaluation. It would also be useful to plan the disaster education program for teachers and parents in the form of workshops and seminars.

Key words: Science Curriculum, Science Course Book, Disaster Education, Program Evaluation, Stake's Responsive Program Evaluation Model