Rekreasyonel sportif faaliyetlerin ölüm kaygısı, mutluluk düzeyi, psikolojik iyi oluş ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The impact of recreational sportive activities on death anxiety, happiness level, psychological well-being, and quality of life
Yazar: ÇAĞLAR BOZKURT
Danışman: DOÇ. DR. ŞENOL YANAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu çalışma, rekreasyonel sportif faaliyetlerin ölüm kaygısı, mutluluk düzeyi, psikolojik iyi oluş ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Kesitsel bir araştırma tasarımı kullanılmış ve 18 yaş üzeri 525 katılımcıdan çevrimiçi veri toplanmıştır. Veri toplama araçları arasında, katılımcıların sosyo-demografik bilgilerini kaydetmek için Kişisel Bilgi Formu; bireylerin rekreasyonel faaliyetlerden elde ettikleri faydaları değerlendirmek amacıyla Ho (2008) tarafından geliştirilen ve Akgül ve arkadaşları (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan Rekreasyon Fayda Ölçeği; Thorson ve Powell (1992) tarafından geliştirilen ve Karaca ve Yıldız (2001) tarafından Türkçeye uyarlanan Ölüm Kaygısı Ölçeği; mutluluk düzeyini değerlendirmek için Hills ve Argyle (2002) tarafından geliştirilen ve Doğan ve Çötok (2011) tarafından Türkçeye uyarlanan Oxford Mutluluk Ölçeği Kısa Formu; psikolojik iyi oluşu ölçmek için Diener ve arkadaşları (2010) tarafından geliştirilen ve Telef (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan Psikolojik İyi Oluş Ölçeği; yaşam kalitesini dört ana boyutta değerlendirmek için ise Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından geliştirilen ve Eser ve arkadaşları (1999) tarafından Türkçeye uyarlanan WHOQOL-BREF Yaşam Kalitesi Ölçeği yer almıştır. SPSS 29 kullanılarak yapılan analizlerde ölçeklerin geçerlilik ve güvenilirlik değerlerinin yüksek olduğu belirlenmiştir.
Bulgular, rekreasyonel faaliyetlere düzenli ve uzun süreli katılımın yaşam kalitesini artırdığı ve bireylerin mutluluk düzeyi ile psikolojik iyi oluş üzerinde olumlu etkiler yarattığını ancak ölüm kaygısı üzerinde herhangi bir etkisi olmadığını ortaya koymuştur. Psikolojik ve sosyal faydaların artışının bu etkilerde kritik bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, gelir ve eğitim düzeylerinin bu sonuçları şekillendiren önemli değişkenler olduğu belirlenmiş; daha yüksek sosyoekonomik grupların daha iyi yaşam kalitesi ve psikososyal faydalara sahip olduğu gözlemlenmiştir.
Sonuç olarak, rekreasyonel sportif faaliyetlerin bireylerin psikolojik ve sosyal iyilik haline katkıda bulunduğu, yaşam kalitesini artırdığı ancak ölüm kaygısı üzerinde bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bu aktivitelerin toplumsal erişilebilirliğinin artırılmasının bireysel ve toplumsal faydalar sağlayacağı önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Rekreasyonel Sporlar, psikolojik iyi oluş, ölüm kaygısı, yaşam kalitesi

Abstract:
This study examines the effects of recreational sporting activities on death anxiety, happiness level, psychological well-being and quality of life. A cross-sectional research design was used and online data were collected from 525 participants over the age of 18. Data collection tools include Personal Information Form to record the socio-demographic information of the participants; Recreation Benefit Scale developed by Ho (2008) and adapted into Turkish by Akgül et al. (2018) to evaluate the benefits individuals derive from recreational activities; Death Anxiety Scale developed by Thorson and Powell (1992) and adapted into Turkish by Karaca and Yıldız (2001); Oxford Happiness Scale Short Form developed by Hills and Argyle (2002) and adapted into Turkish by Doğan and Çötok (2011) to assess happiness level; Psychological Well-Being Scale developed by Diener et al. (2010) and adapted into Turkish by Telef (2013) to measure psychological well-being; and WHOQOL-BREF Quality of Life Scale developed by the World Health Organisation (WHO) and adapted into Turkish by Eser et al. In the analyses performed using SPSS 29, it was determined that the validity and reliability values of the scales were high.
The findings revealed that regular and long-term participation in recreational activities increased the quality of life and had positive effects on individuals' happiness level and psychological well-being, but had no effect on death anxiety. It was found that the increase in psychological and social benefits played a critical role in these effects. In addition, income and education levels were found to be important variables shaping these results; higher socioeconomic groups were observed to have better quality of life and psychosocial benefits.
In conclusion, it was found that recreational sportive activities contribute to the psychological and social well-being of individuals, improve quality of life, but have no effect on death anxiety. It is suggested that increasing the social accessibility of these activities will provide individual and social benefits.

Keywords: Recreational Sports, Psychological Well-Being, Death Anxiety, Quality of Life