Yoğun bakım ünitesinde takip edilen COVİD-19 hastalarında laktat düzeyinin mortaliteye etkisi
The effect of lactate level on mortality in COVİD-19 patients followed in the intensive care unit
Yazar: EZGİ AYDIN İNAN
Danışman: DOÇ. DR. AYÇA SULTAN ŞAHİN ; UZMAN EBRU KAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anestezi ve Reanimasyon = Anesthesiology and Reanimation

Özet:
Giriş ve Amaç: Çalışmamız COVİD-19 nedeni ile YBÜ'nde takip edilen hastalarda laktat düzeyinin mortaliteyi öngörüdeki etkisi araştırılmış, laktat değeri için cut-off değeri oluşturulmaya çalışılmıştır. Böylece erken dönemde mortaliteyi öngörmek hedeflenmiştir. 
Materyal Metod: Yaptığımız çalışmada COVİD-19 tanısı ile Yoğun Bakım Ünitesinde yatan 632 dosya incelenmiş ve 500 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. 18 ile 80 yaş arasındaki, kültür pozitifliği olmayan, hemorajik şok tablosu ve malignitesi bulunmayan hastalarda serum laktat düzeyinin mortaliteye etkisi araştırılmıştır. Hastaların yaş, cinsiyet, yoğun bakım yatış süreleri ve mortaliteleri hasta dosyaları taranarak kaydedilmiştir. Hastaların yatış, 2. gün ve 3. gün laktat düzeyleri, yatış prokalsitonin, yatış beyaz kan hücre sayımı (WBC), yatış nötrofil/lenfosit oranı, yatış sofa skoru, yatış oksijen saturasyonu (SPO2), vazopressör ihtiyacı, invaziv mekanik ventilatör desteği ve ek hastalıkları hastane bilgi işlem ve hasta epikriz dosyaları taranarak karşılaştırılmıştır. Laktat değerinin mortalite üzerindeki etkisi ve buna yönelik mortaliteyi engelleme stratejileri geliştirmek amaçlanmıştır. 500 hastanın verilerinin dahil edildiği çalışmamız bu konuda veri elde etmek adına önemli bir çalışmadır.
Bulgular: Araştırmaya toplam 632 kişi alınmış olup, 132 hasta çalışma dışı bırakıldı, toplam 500 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 61,1±14,9 (min:19, max:80), ex olanların yaş ortalaması 64,7±13,2 iken sağ kalanların yaş ortalaması ise 56,8±15,8 idi. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda ex olanların yaş ortalamaları, ek hastalık gözlenme oranı, ek hastalıkların alt grup analizinde HT ve KBY hastalarındaki mortalite oranı, YBÜ yatış süreleri ortalaması, yatış anındaki serum laktat, 2. gün ve 3. gün serum laktat düzeyleri ortalaması, nötrofil/lenfosit oranı, SOFA skoru ortalaması, vazopressör ihtiyacı olması ,invaziv mekanik ventilatör ihtiyacı olması sağ kalanlara göre anlamlı derecede yüksek, yatış oksijen saturasyon (SPO2) düzeyi ortalaması sağ kalanlara göre daha düşük bulundu. Hastalarda HT ve KBY dışında ek hastalık (DM, KKY, KOAH/Astım ve SVO) olması istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadı. Prokalsitonin, lökosit, nötrofil ve lenfosit sayısı arasında anlamlı bir fark saptanmadı.
Sonuç: Laktat düzeyinin mortaliteyi kestirmede seri laktat ölçümlerine bakılarak her gün için ayrı cut-off değeri belirlenmiştir. Yatış anındaki laktat düzeyinin mortaliteyi belirlemede kestirim değeri >1,8 alındığında duyarlılık %64,1 , seçicilik %52,9 ,  pozitif prediktif değer 62,1 , negatif prediktif değer ise 55,0 saptanmıştır. 2. gün laktat düzeyinin mortaliteyi belirlemede kestirim değeri >1,9 alındığında duyarlılık %43,1 , seçicilik %78,9 , pozitif prediktif değer 70,2 , negatif prediktif değer ise 54,0 saptanmıştır. 3. gün laktat düzeyinin mortaliteyi belirlemede kestirim değeri >1,8 alındığında duyarlılık %59,1 ,  seçicilik %76,2 , pozitif prediktif değer 74,5 , negatif prediktif değer ise 61,3 saptanmıştır. Kesin bir konsensus için daha fazla randomize kontrollü çalışmaya ihtiyaç vardır.

ANAHTAR KELİMELER: COVİD-19, YBÜ, laktat düzeyi, mortalite

Abstract:
Introduction and Objective: Our study investigated the effect of lactate level in predicting mortality in patients followed up in the ICU due to COVID-19 and tried to establish a cut-off value for lactate value. Thus, it was aimed to predict mortality in the early period. 
Material and Method: In our study, 632 files hospitalized in the Intensive Care Unit with the diagnosis of COVID-19 were analyzed and 500 patients were included in the study. The effect of serum lactate level on mortality was investigated in patients between 18 and 80 years of age, without culture positivity, hemorrhagic shock and malignancy. Age, gender, duration of intensive care unit hospitalization and mortality rates of the patients were recorded by reviewing the patient files. Admission, day 2 and day 3 lactate levels, admission procalcitonin, admission white blood cell count (WBC), admission neutrophil/lymphocyte ratio, admission sofa score, admission saturation (SPO2), need for vasopressors, need for invasive mechanical ventilator support and comorbidities were compared by scanning hospital data processing and patient epicrisis files. The aim was to determine the effect of lactate value on mortality and to develop strategies to prevent mortality. Our study of 500 patients is an important study to obtain data on this subject.
Results: A total of 632 people were included in the study, 132 patients were excluded, and a total of 500 patients were included in the study. The mean age of the patients was 61.1±14.9 years (min:19, max:80). The mean age of the patients who died was 64.7±13.2 and the mean age of the survivors was 56.8±15.8. As a result of the statistical analysis, the mean age of the patients who died, the rate of comorbidities, the mortality rate in HT and CRF patients in the subgroup analysis of comorbidities, the mean duration of ICU stay, serum lactate at the time of admission, serum lactate on day 2 and day 3. day and day 3 serum lactate levels, neutrophil/lymphocyte ratio, mean SOFA score, need for vasopressors, need for invasive mechanical ventilation and mean SPO2 level at hospitalization were significantly higher in HT and CRF patients compared to survivors. The presence of comorbidities other than HT and CRF (DM, CHF, COPD/asthma and LVO) did not create a statistically significant difference. There was no significant difference between procalcitonin, leukocyte, neutrophil and lymphocyte counts.
Conclusion: A cut-off value for lactate level in predicting mortality was determined for each day based on serial lactate measurements. When the cut-off value of lactate level at the time of hospitalization was >1.8, sensitivity was 64.1%, selectivity was 52.9%, positive predictive value was 62.1% and negative predictive value was 55.0%. When the predictive value of day 2 lactate level in determining mortality was >1.9, sensitivity was 43.1%, selectivity was 78.9%, positive predictive value was 70.2 and negative predictive value was 54.0. When day 3 lactate level had a predictive value >1.8 for mortality, sensitivity was 59.1%, selectivity 76.2%, positive predictive value 74.5% and negative predictive value 61.3%. More randomized controlled trials are needed for a definitive consensus.

KEY WORDS: COVID-19, ICU, lactate level, mortality