Türk romanında din ve inanç algısı (1948-1949)
The perception of religion and belief in Turkish novel (1948-1949)
Yazar: LOKMAN SARI
Danışman: PROF. DR. KEMAL TİMUR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Din = Religion ; Din algısı = Perception of religion ; Edebi eserler = Literary works ; Roman = Novel ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Hayatı anlamlandırmaya çalışan insan, yaşam sahasındaki misyonunu sorgular. Bu sorgulamaların sonucunda "din" kavramı ortaya çıkar. Kültürel deneyimlerini aktaran toplumlar bu işi gerçekleştirirken etkileşim içinde olduğu dinden yararlanır. İnsan, yaşadığı toplumun mirasını gelecek nesillere aktarırken edebi eserlerden faydalanır. Edebi eserler bu durumda bir köprü görevi üstlenir. Edebi eserler arasında da roman türü yapısı ve geniş bir kitleye hitap etmesi sebebiyle miras aktarımında ön plana çıkar. Roman içerik bakımından sosyal unsurlar barındırmaya oldukça müsaittir. Ayrıca roman bir toplumun yapısını ayrıntılarıyla gözler önüne serebilir. Romanın toplumla olan bağı düşünüldüğünde roman ve din meselesinin ortaya çıkması kaçınılmaz olur. Çalışmamızda 1948-1949 dönemlerine ait romanları inceledik. Romanların içeriklerinde mevcut olan dinleri ve o dinlere ait ögeleri tespit ederek bunların romandaki yerini ve işlevini ortaya çıkardık. Bu esnada romanlarda geçen dinler hakkında kısa bilgiler vermeye çalıştık. 1948-1949 döneminde yayımlanan romanların oldukça fazla dini ögeler barındırdığını tespit ettik. Çalışmamızı dört bölüm halinde ele aldık. Birinci bölümde bu döneme ait romanların içeriğinden bahsettik. İkinci bölümde semavi dinlerle incelediğimiz romanlar arasındaki ilişkiyi ve romanlarda geçen dini ögeleri tespit ettik. Üçüncü bölümde bu duruma semavi olmayan dinler üzerinden yaklaştık. Dördüncü bölümde ise romanların barındırdığı mitolojik ögeler üzerinde durduk. İncelediğimiz romanlarda semavi dinler arasından İslamiyet, Hristiyanlık, Yahudilik dinlerinden bahsedildiği görülür. Semavi olmayan dinlerden ise Hinduizm, Budizm, Putperestlik ve Gök Tanrı inançlarına rastlanır. Bu romanlarda mitolojik olarak da Türk ve Yunan mitolojisine ait unsurlara rastlanır. Türk romanına dönemsel olarak bakıldığında, çalışmamızda ortaya koyduğumuz sonuçlar, incelediğimiz döneme sosyolojik olarak farklı bir bakış açısı kazandırmış olacaktır.
Anahtar Kelimeler: Edebiyat, roman, din, inanç algısı, Cumhuriyet Dönemi

Abstract:
A person, who tries to make sense of living, questions their mission in life. Upon this query, the notion of "religion" comes up. The societies employing transmission of cultural experiences utilise the religion they have been interacting with while performing this. People leave a legacy of the society they live in to the future generations by taking advantage of literary works, which act as a bridge. Amongst those works, the novel genre rises to the prominence when it comes to cultural transmission due to its structure and ability to reach large masses.  The genre itself is suitable for containing and conveying societal elements, and social norms in detail. Considering the relation of the novel to the society, it is inevitable for for the topic of religion to emerge. In our study, we examined the novels belonging to the 1948-1949 periods. Following the initial identification of religions and items of relevance, the function and significance of religious motifs are analysed alongside providing additional theological information. It is revealed that between the years 1948 and 1949   the Turkish novels were abundant in religious elements. Our study consists of four chapters. The contents of the novels are addressed in the first chapter. In the second chapter, the religious elements and the relationship between the abrahamic religions and the novels from the period are identified. The non-abrahamic religions are investigated in the following chapter. For the final chapter, the mythological elements existing in the novels are emphasised.  In the novels examined in our study, Islam, Christianity and Judaism are to be found as significant abrahamic religions while Hinduism, Buddhism, Idolatry and Tengrism are encountered the most among the non-abrahamic ones alongside with certain elements of Turkic and Greek mythology. With this periodical study of Turkish Novel, it is evident that the findings and conclusions drawn provide new meaningful insights into the sociological perspective and standpoint of the time.   
Keywords: Literature, novel, religion, perception of belief, Republic Period