Ameliyathanede çalışan hemşirelerin fazla mesailerinin tükenmişlik düzeyleri üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of overtime on the burnout levels among operating room nurses
Yazar: ŞAFAK KÜÇÜKYÜRÜK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. TÜMER ULUS
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ameliyathaneler = Operating rooms ; Fazla çalışma = Overtime ; Hemşirelik = Nursing ; Sağlık personeli = Health personnel ; Tükenmişlik sendromu = Burnout syndrome

Özet:
Ameliyathanede Çalışan Hemşirelerin Fazla Mesailerinin Tükenmişlik Düzeyleri Üzerine Etkisinin Belirlenmesi. 
Bu çalışma, Ameliyathane hemşirelerinin fazla mesailerinin tükenmişlik düzeyleri üzerine etkisinin belirlenmesine yönelik planlanan tanımlayıcı bir çalışmadır. Araştırmanın verileri, İstanbul İl?inin Avrupa Bölgesinde 100 ve üstü yatak kapasitesine sahip kurum niteliğindeki 2 Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 1 Üniversite Hastanesi ve 4 Özel Hastanede görev yapan ameliyathane hemşirelerinden elde edildi (n=217). Verilerin toplanmasında literatür ışığında hazırlanan demografik özelliklerin yer aldığı katılımcı bilgi formu ile tükenmişlik düzeylerini belirlemek üzere Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanıldı. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 17. 0 programı kullanılarak analiz edildi. Verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları kullanıldı. Niceliksel verilerin karşılaştırılmasında iki grup arasındaki farkı t-testi, ikiden fazla grup durumunda parametrelerin gruplar arası karşılaştırmalarında Tek yönlü (Oneway) Anova testi ve farklılığa neden olan grubun tespitinde Tukey Post Hoc testi kullanıldı. Ameliyathane hemşirelerinin tükenmişlikleri ile yaş, çocuk sayısı, mesleğini isteyerek seçme durumu, mesleğini değiştirmeyi düşünme durumu, çalışılan kurum, gelir düzeyi, meslekte çalışma süresi, haftalık ortalama çalışma saati, çalışma ortamından memnun olma durumu, fazla mesai sıklığı, fazla mesaiye kaldığı haftalık zaman dilimi, fazla mesainin gerekli olduğu durumlarda yönetici tarafından fikrinin alınma durumu, fazla mesai yazılmadan önce uygunluğunun sorulması durumu, fazla mesai karşılığında ücret ya da izin verilme durumu, yönetim biriminin fazla mesainin nedenini açıklama durumu, çalışma ortamında yöneticinin destek olma durumu, çalışılan birimde herkesin eşit olarak fazla mesai yapma durumu, fazla mesai nedeniyle işten ayrılmayı düşünme durumu arasında anlamlı bir ilişki bulundu (p<0. 05). Araştırmaya katılan ameliyathanede çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeylerinin ortalamaları incelendiğinde, ?duygusal tükenme? düzeyi ortalamasının (16,945±6,183); ?duyarsızlaşma? düzeyi ortalamasının (4,912±3,484); ?düşük kişisel başarı hissi? düzeyi ortalamasının (11,894±4,431); ?tükenmişlik genel puanı ?düzeyi ortalamasının (33,751±11,175) düzeyde olduğu görüldü. Hemşirelerin fazla mesai nedeniyle daha yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadığı sonucuna ualaşıldı. Eğitim Araştırma Hastanesi çalışanlarının en yüksek düzeyde tükenmişlik yaşadıkları sonucuna ulaşıldı. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunuldu. 

Anahtar Kelimeler: Ameliyathane Hemşiresi, Fazla çalışma, Hemşirelik, Tükenmişlik Sendromu.

Abstract:
This is a descriptive study planning to determinate how overtime effects the burnout levels among operating room nurses. Data presented in this study was accumulated from nurses (n=217) working in seven hospitals (two education and training hospitals, one university hospital, and four private practice hospitals), which were located in European side of Istanbul and have patient capacity of 100 or more. Two questionnaires were used to collect data: First, a questionnaire collecting demographic data of each participant. Second, Maslach Burnout Scale to determine the burnout levels. Statistical data was acquired by SPSS (Statistical PackageforSocialSciences) for Windows (version 17). Descriptive statistical methods, were used in evaluation. t-test to observe the relationships between numeric variables, One-Way Anova test for comparing more than two groups, and Tukey Post Hoc test to define the significant groupwere used in evaluation. Burnout levels of operating room nurses were statistically significant with the age, number of children, whether this is a favorite job or not, plans on changing the job, institution, income, years in profession, average working hours per week, satisfaction from workplace, frequency of overtime, part of the week selected for overtime, if the manager considers the opinion of nurses in selection of overtime hours, if nurse was asked if she is available for the overtime, overtime payment with money or off-time, the reason of overtime explained by the management, support given by the manager, equal overtime shifts for every nurse at the workplace, and planning to leave the job due to overtime (p<0. 05). 
The average of ?emotional burnout? levels among operating room nurses was found 16,945±6,183; the average of ?depersonalization? levels 4,912±3,484; the average of ?reduced personal accomplishment? levels 11,894±4,431; and the average of ?general score of burnout? levels 33,751±11,175.
We conclude that incidence of burnout in nurses increases with more overtime. Highest burnout levels were determined in nurses working in Education and Research Hospitals. Suggestions according to results have been made.

Keywords: operating room nurses, overtime, nurse, burnout syndrome.