SARS-COV-2 temaslı sağlık çalışanlarında bulaşma ile ilişkili etmenler ve bulaşma olasılığı kestirimi
Transmission related factors and prediction of infection probability in healthcare workers exposed to SARS-COV-2
Yazar: SALİH KESKİN
Danışman: PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology ; Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Amaç: COVID-19 pandemisi, sağlık çalışanlarının güvenliği ve sağlık sisteminin sürdürülebilirliği açısından önemli zorluklar ortaya koymuştur. Bu tez çalışması, bu zorluklardan ders çıkararak, SARS-CoV-2 temaslı sağlık çalışanlarında bulaşmayı etkileyen faktörleri incelemeyi, bulaşmayı tahmin etmeye yarayan modeller geliştirmeyi ve bu modellerin performanslarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır.
Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif kohort çalışmasında, 23 Mart 2020 - 22 Ekim 2021 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde kurum sınırlarında COVID-19 temaslısı olan sağlık çalışanlarının verileri incelenmiştir. Veriler, hastanedeki COVID-19 Sürveyans Birimi tarafından temaslı sağlık çalışanlarıyla yapılan görüşmelerle toplanmıştır. Çalışmanın bağımlı değişkeni olan bulaşma, teması izleyen 14 gün içinde pozitif PCR testi ile varlığı olarak tanımlanmıştır. Temaslı sağlık çalışanlarında bulaşma riskini tahmin etmek için, temas özelliklerine ve risk değerlendirmesi sonuçlarına dayalı iki farklı binary multiple lojistik regresyon modeli geliştirilmiştir. Modeller yaş, cinsiyet, meslek, önceki enfeksiyon ve aşı durumu gibi değişkenlere göre düzeltilmiştir.
Bulgular: Değerlendirilen 3389 temasın %81.6'sı 2020 yılında gerçekleşmiştir. Temasların %43.1'inde temaslı maskesiz, %11.2'sinde iki doz aşılıdır. Temasların %30.4'ü yüksek riskli, %67.6'sında ise indeks olgu sağlık çalışanıdır. Temasların %24.3'ünde temas değerlendirmesi anında temaslının semptomu vardır. PCR verisi olan 2451 temasta (%72.3) test pozitifliği %5.9 (144/2451) olarak tespit edilmiştir. Geliştirilen risk değerlendirmesi temelli modele göre düşük riske kıyasla yüksek riskli temas (OR:2.62 (%95 GA [1.53-4.80])) ve semptom gösteriyor (OR:1.47 (%95 GA [1.03-2.09])) olmak; temas temelli modele göre ise maskesiz temas (OR:1.61 (%95 GA [1.01-2.62])), 15 dakikadan uzun süren temas (OR:1.83 (%95 GA [1.17-3.00])), doktor olmaya kıyasla yardımcı personel olmak (OR:1.66 (%95 GA [1.02-2.77])) ve semptom gösteriyor olmak (OR:1.50 (%95 GA [1.05-2.14])) bulaşmayla ilişkili bulunmuştur. Geliştirilen modeller, tanı koymada yeterince güvenilir olmasa da, gereksiz karantina sürelerini azaltma potansiyeline sahiptirler. Maskesiz, 15 dakikadan uzun ve 1 metreden yakın temas için karantina kararı (Sağlık Bakanlığı önerisi) gerçek pozitif olgu başına karantina günü ölçütü için en iyi performansı göstermiştir (47.3 gün).
Sonuç: Yeni pandemiler için karar alıcılar, seçici karantina ve kişisel koruyucu donanım gibi önlemleri barındıran stratejiler geliştirip uygulamalıdır. Sağlık çalışanları, koruyucu donanımı dikkatle kullanıp, semptomları hızla bildirmeli ve hijyen ile sosyal mesafe kurallarına bağlı kalmalıdır. Araştırmacılar ise, aşılar ve virüs varyantları üzerine odaklanmalı, sağlık personelinin davranışsal eğilimlerini araştırmalı ve sağlık sistemini gelecek salgınlara hazırlamak için çalışmalıdır.

Anahtar Kelimeler; COVID-19, sağlık çalışanları, temaslı izlemi, risk değerlendirme.

Abstract:
Objective: The COVID-19 pandemic has posed significant challenges to healthcare worker safety and healthcare system sustainability. Learning from these challenges, this thesis aims to investigate factors influencing SARS-CoV-2 transmission among exposed healthcare workers, develop predictive models for infection, and compare their performance.
Material and Methods: This retrospective cohort study analyzed data from healthcare workers with in-hospital COVID-19 exposure at Dokuz Eylül University Hospital between March 23, 2020, and October 22, 2021. Data were collected by the hospital's COVID-19 Surveillance Team through interviews with exposed healthcare workers. Transmission, the dependent variable of the study, was defined as the presence of a positive PCR test within 14 days following exposure. Two binary multiple logistic regression models based on contact characteristics and risk assessment results were developed to predict the risk of transmission among exposed healthcare workers. The models were adjusted for age, sex, occupation, previous infection, and vaccination status.
Results: Of the 3389 contacts evaluated, 81.6% occurred in the year 2020. In 43.1% of the contacts, the contact was unmasked, and 11.2% were vaccinated with two doses. High-risk contacts accounted for 30.4%, while in 67.6%, the index case was a healthcare worker. Symptoms were present at the time of contact assessment in 24.3% of the contacts. Among the 2451 contacts with PCR data (72.3%), the positivity rate was identified as 5.9% (144/2451). According to the developed risk assessment-based model, being a high-risk contact (OR:2.62 [95% CI [1.53-4.80]]) and symptomatic (OR:1.47 [95% CI [1.03-2.09]]) as compared to low risk; for the contact-based model, being unmasked (OR:1.61 [95% CI [1.01-2.62]]), having contacts lasting longer than 15 minutes (OR:1.83 [95% CI [1.17-3.00]]), being auxiliary staff as compared to a doctor (OR:1.66 [95% CI [1.02-2.77]]), and being symptomatic (OR:1.50 [95% CI [1.05-2.14]]) were associated with transmission. Although the developed models were not sufficiently reliable for diagnosis, they have the potential to reduce unnecessary quarantine durations. The quarantine decision for unmasked, longer than 15 minutes, and less than 1 meter close contact (Ministry of Health recommendation) showed the best performance for the quarantine days per true positive case metric (47.3 days).
Conclusion: Decision-makers must develop and implement strategies that include measures such as selective quarantine and personal protective equipment for new pandemics. Healthcare workers should carefully use protective gear, quickly report symptoms, and adhere to hygiene and social distancing rules. Researchers should focus on vaccines and virus variants, investigate the behavioral tendencies of healthcare personnel, and work to prepare the health system for future outbreaks.

Keywords; COVID-19, health personnel, contact tracing, risk assessment.