Türkiye'de tek parti dönemi ve siyaset anlayışı
The one-party period and political understanding in Turkey
Yazar: PINAR ESEN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CEM OĞULTÜRK
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Demokrasi = Democracy ; Laiklik = Laicism ; Modernleşme = Modernization ; Siyaset = Politics ; Siyasi partiler = Political parties ; Siyasi tarih = Political history ; Tek Parti Dönemi = Single Party Period ; İç politika = Domestic policy

Özet:
9 Eylül 1923 tarihinde kurulan ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk siyasal partisi olan Cumhuriyet Halk Partisi, 1923-1945 yılları arasını kapsayan dönem içinde tek parti olarak iktidarı elinde tutmuştur. Türk siyasi hayatında "tek parti dönemi" olarak adlandırılan bu süreçte Cumhuriyet Halk Partisi, inkılapçı karakteri ağır basan bir siyasal parti olarak Türkiye'deki mevcut siyasal kültürün şekillenmesine etki etmiştir. Cumhuriyet'in ilan edilmesi akabinde rejimin istikrarını sağlayabilecek ve çağın gereksinimlerini karşılayabilecek bir devletin inşa edilebilmesi için bir dizi inkılap hayata geçirilmiştir. Nitekim Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı İmparatorluğu'nun bürokratik, ekonomik ve toplumsal yapısını devralmıştır. Aynı zamanda bu süreç içerisinde tek parti rejiminin sona erdirilmesine dair girişimlerde olmuştur. Ancak çok partili siyasal hayata geçiş denemeleri başarısızlıkla sonuçlanmış, kurulan siyasal partilerin ömrü uzun olmamıştır. Tek parti rejimi ise bazı zorunluluklar nedeniyle ortaya çıkan geçici bir süreç olarak değerlendirilmiştir. Söz konusu dönem, tek parti rejiminin işlemesinin yanı sıra ülkenin geliştirildiği, dönüştürüldüğü, yeni bir siyasal rejim ile birlikte yeni bir yaşam tarzının da inşa edildiği bir dönem olmasıyla nedeniyle önem arz etmektedir. Bu nedenle, bu çalışmanın amacı tek parti dönemini bir bütün halinde ele alarak ve tarihsel evrim bağlamında birçok yönden araştırarak dönemin temel dinamiklerini, siyaset anlayışını, modernleşme sürecini, böylece Türkiye Cumhuriyeti'nin dönüşümünü incelenmektir. Çalışma kapsamında literatür taraması yapılmıştır. Bu çalışmada kuruluşunun altında yatan neden ülkeyi çağdaş uygarlık seviyesine getirmek olan Cumhuriyet Halk Parti'sinin tek parti döneminde zamanın ruhuna göre hareket ederek, akılcılığı ve bilimselliği temel alarak birçok alanda ciddi dönüşümlere imza attığı değerlendirilmektedir.

Abstract:
The Republican People's Party, established on September 9, 1923 as the first political party of the Republic of Turkey, remained in power as a one-party government during the period between 1923 and 1945. During this era, known as the "one-party period" in Turkish politics, the Republican People's Party, being a political party with a predominantly reformist orientation, had an impact on the shaping of the current political culture in Turkey. Following the proclamation of the Republic, various changes were implemented in order to construct a state capable of ensuring the regime's stability while also fulfilling the requirements of the time. As such, the Republic of Turkey inherited the bureaucratic, economic and social structure of the Ottoman Empire. There have also been attempts to bring the one-party regime to an end during this process. However, attempts to switch to a multi-party system of government failed, and the political parties established did not stay in power for long. Meanwhile, the one-party regime was regarded as a transient phase that emerged due to certain necessities. The time period in question is critical not only for the operation of the one-party regime, but also for the country's development and transformation, as well as the establishment of a new political regime and way of life. This study, therefore, aims to investigate the one-party period in its entirety and in the context of historical evolution from many aspects and explore the basic dynamics of the period, the understanding of politics, the modernization process and thus the transformation of the Republic of Turkey. A literature review was conducted within the scope of the study. It is argued in this study that the Republican People's Party, founded to elevate the country to the level of contemporary civilization, undertook serious transformations in many areas during the one-party period by moving in accordance with the spirit of the time and taking rationalism and scientificity as a basis.