Endüstriyel miras kavramı çerçevesinde endüstri yapılarının yeniden işlevlendirilmesi ve elektrik santralleri örneği üzerinden analizi
Re-functionalization of industrial buildings and analysis of power plant examples through the notion of industrial heritage
Yazar: FÜSUN SEÇER KARİPTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SAADET AYTIS
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İç Mimarlık Ana Bilim Dalı / İç Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: İç mimari = Interior architecture

Özet:
Endüstri yapılarının öneminin fark edilmesi, onların bir miras olarak algılanmalarıyla mümkün olmuştur. Mirasın zaman içerisinde, kültürel anlamındaki genişlemesi, "endüstri mirası" kavramını ortaya çıkarmıştır. Son yıllarda endüstriyel mirasa gösterilen ilginin kökeninde, teknolojik gelişmelere duyulan merak yatmaktadır. Endüstri yapıları, içinde üretim gerçekleştirilen, mekanik donanımları olan, strüktürü ve hatta zamanla çalışanların yarattığı yaşam biçimiyle, insan ve kent belleğinde yer alan önemli miraslardır. Ancak mimarlık tarihindeki önemi, geçmişle olan bağları ve taşıdıkları tarihi değere rağmen, bu yapılar diğer tarihi yapılara göre uzun yıllar mimari açıdan dikkate alınmamışlar ve işlevsiz kalarak unutulmaya yüz tutmuşlardır. Elektrik santralleri, endüstri mirasının önemli örnekleridir. Bu yapılar mimari özellikleri ve tasarım ölçütleri açısından yapıldığı dönemin teknolojisini anlatmaktadırlar. Tümüyle ayakta kalmayı başaran santral yapılarının öncelikle mimarisi daha sonra içlerindeki makine ve donanımların her biri birer endüstri mirasıdır. Bu mirasın bir hikâyesi ve temeli vardır. Buradan alınacak her detay insanların geçmiş yaşantısını anlatırken, aynı zamanda geleceğe dair ipuçları vermektedir. Bu yapılar büyüklüklerinden ve belirgin mimari özelliklerinden dolayı çevresel algıyı etkilemekte, sağlam strüktürel yapılarından ötürü de iç mekânlarında değişiklik yapmaya olanak veren esnekliktedirler. Dünyadaki tarihi santral yapıları incelendiğinde, genellikle sanat ve kültür mekânları olarak yeniden değerlendirildikleri görülmektedir. Bunun sebebi bu yapıların öncelikle mimari olarak, sanat ve gösteri mekânları için uygun bir ortam yaratmalarıdır. Ayrıca strüktürel yapıları, geniş ve ferah iç mekânları, yüksek duvar ve geniş pencereleri ile esnek bir kullanıma da olanak sağlamaktadırlar. Dünyadan ve Türkiye'den örnekler incelendiğinde geçmişin güç santrallerinin zamanla birer birer sanat merkezine dönüştükleri görülmektedir.

Abstract:
The recognition of the importance of industrial buildings was made possible with their perception as a heritage. In the course of time, cultural expansion of the heritage has brought about the concept of "industrial heritage". In recent years, the interest in industrial heritage is rooted in the curiosity of technological developments. Industrial buildings are important legacies in the memory of people and cities, with their productiveness, mechanical equipments, structures and even with the life styles created over time by those who work in them. However, despite of their importance in the history of architecture, their connection with the past and historical values have not been taken into consideration in terms of being an architectural value for many years thus they became dysfunctional. Power plants are important examples of industrial heritage. These buildings reflect the technology of the time they were built; in terms of architectural features and design criterias. The architectural features of the power plants which fully survived and the machineries and equipments inside them are all a part of the industrial heritage. This heritage has a story and a foundation. Each and every detail of these buildings that are worth to learn from not only tells the story of the past, but also gives clues about the future. These structures affect the environmental perception due to their size and distinct architectural features and they are flexible enough to be modified inside due to their robust structural elements. When the historical power plants in the world are examined, it is commonly seen that they are re-evaluated as art and cultural spaces. The reason for this is that these buildings create an architecturally suitable environment primarily for art and show spaces. In addition, they provide flexible usage with their structures, vast interiors, high walls and large windows. When examples from Turkey and around the world are analyzed, it can be noticed that it is very common to convert the power plants of the past into art spaces of the present.