Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde iş ile ilgili stresörler ve başaçıkma biçimleri
Work related stressors and coping manners of the nurses working at intensive care units
Yazar: EMİNE CİNCİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA BİLGİN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Stres = Stress ; Stres yönetimi = Stress management ; Yoğun bakım = Intensive care ; Yoğun bakım üniteleri = Intensive care units ; İş stresi = Job stress

Özet:
Tanımlayıcı ve kesitsel özellik taşıyan araştırma, yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde işle ilgili stresörleri ve başa çıkma biçimlerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir.
Örneklemini, Sağlık Bakanlığına bağlı üç hastanenin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 156 hemşire oluşturmuştur. Veriler, Bilgi Formu ve Başa Çıkma Stilleri Ölçeği Kısa Formu (BÇSÖ-KF) ile toplanmıştır. Bilgi Formunun; birinci ve ikinci bölümleri bireysel ve mesleki özellikleri belirlemeye yönelik 33 soru/ifadeden, üçüncü bölümü, YBÜ'de çalışan hemşirelerin karşılaştıkları işle ilgili stresörlerin görülme sıklığı ve etkileme düzeyini belirlemeye yönelik 40 maddeden oluşmaktadır. Başa çıkma biçimlerinin belirlenmesi için 14 alt boyuttan ve 28 ifadeden oluşan BÇSÖ-KF kullanılmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinde, tanımlayıcı istatistikler (yüzdelik ve frekans dağılımı, aritmetik ortalama, standart sapma, minimum-maksimum değer), Kruskal-Wallis, Mann Whitney U Testi, Spearman Korelasyon Analizi ve tanımlayıcı içerik analizi uygulanmıştır.
Hemşirelerin YBÜ'de karşılaştıkları "ortam", "yapılan işin niteliği", "kişilerarası ilişkiler ve birlikte çalışma", "organizasyon", "hasta ve hasta yakınları" kaynaklı stresörlerin görülme sıklığı ve etkileme düzeyi ortalamaları, yüksek-orta değerde bulunmuştur. Stresle başa çıkmada en fazla "planlama", en az "madde kullanımı" biçimi tercih edilmektedir. Hemşirelerin bireysel ve mesleki özelliklerinin, işle ilgili stresörler ve stresle başa çıkma biçimleri üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir. İşle ilgili stresörlerin sıklığı ve etkileme düzeyi arttıkça, duygulara odaklanma ve ortaya koyma biçimi daha fazla kullanılmaktadır. "Hasta yakını/ziyaretçi/refakatçi olmaması", en fazla dikkati çeken YBÜ'de çalışmanın olumlu tarafı iken; "fiziksel ve psikolojik yıpranma/ tükenme", en fazla vurgu yapılan YBÜ'de çalışmanın olumsuz tarafıdır.    
Elde edilen bulgular doğrultusunda, sağlıklı ve güvenli çalışma ortamlarının oluşturulması, etkili başa çıkma biçimlerinin kullanılması, strese bağlı tükenmenin azaltılması gibi konularda, farkındalığı sağlayacak etkileşim grupları ve eğitim programlarının oluşturulması faydalı olacaktır.

Abstract:
The aim of this study with cross-sectional descriptive design is to examine work related stressors and coping manners of the nurses working at intensive care units (ICU). 
The study population was composed of 156 nurses working at ICU in three hospitals connected to Ministry of Health. Data was collected by "Information Form" and "Coping Styles Scale Brief Form (CSS-BF)". First and second sections of the form include 33 questions/statements for defining the nurses' individual and professional properties. The third part is composed of 40 items for determining the frequency and impact level of work related stressors encountered by the nurses working at ICU. The CSS-BF, consisting of 14 sub-dimensions and 28 expressions, is used to determine of coping manners. 
Data analysis was performed using descriptive statistics (percentage, mean, standart deviation, minimum-maximum scores), Kruskall-Wallis, Mann Whitny U Test, Spearman Rank Correlation Analysis and descriptive statistics analysis.
Mean frequency and impact level of work related stressors, "environment", "nature/ quality of work", "interpersonal relations and cooperation", "organization", "patient and patient relatives" were found high-mid volues. "Planning" was the most preferred, on the other hand "substance use" was the least preferred coping manner. It had been determined that the individual and professional properties of nurses were influental on work related stressors and the coping manners. As the frequency and intensity of the work stressors increased, focus on and venting of emotions was used more and more. When, "non-patient relatives/visitors/companionship" was the most positive aspect, "physical and psychological fatigue/burn out" was the most stressed and negative side of working in ICU. 
In the line with these results, it would be benefical to establish interaction groups and training programs to raise awareness of issues such as creating healthy and safe working environments, using effective coping manners, reducing stress-related exhaustion.