Muḥammed b. Muṣṭafa el-Mudurnî'nin "Verdetü'l-melîḥ fî Şerḥi Bürdeti'l-medîḥ" adlı eseri (Edisyon kritik)
Muḥammad Ibn Muṣṭafa al-Mudurnī's "Wardat al-malīḥ fī Sharḥ Burdat al-madīḥ" (Edition and critics)
Yazar: İBRAHİM GEZER
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN EGE
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Din = Religion

Özet:
"Verdetü'l-melîḥ fî Şerḥi Bürdeti'l-medîḥ" adını taşıyan ve tezin merkezini oluşturan eser, İmam Bûṣîrî'nin Ḳaṣîde-i bürde'si üzerine bir şerh olarak kaleme alınmıştır. Şerh, Osmanlı'nın eğitim sistemi içinde yetişmiş olan Muḥammed b. Muṣṭafa el-Mudurnî tarafından, Lale Devri'ne tekâbül eden bir dönemde yazılmıştır. Muḥammed b. Muṣṭafa el-Mudurnî'nin bu çalışması dışında kelime-i tevhîdi konu alan bir risâlesi ile kısa birkaç âyet tefsirinin yanında çeşitli fıkhî meseleleri işleyen başka risâleleri de mevcuttur. Bunların yanında müellif, İbn Ḥacer'in konusu hadis usulü olan Nüzhetü'n-naẓar fî tavḍîḥi Nuḫbetü'l-fiker adlı eseri üzerine de bir hâşiye yazmıştır.
Çalışma; bir giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. 
Giriş'ten sonra birinci bölümde kavramsal çerçeve ele alındı. Bu bölümde edebî bir tür olarak ḳaṣîde, İmam Bûṣîrî ve Ḳaṣîde-i bürde'si ve ḳaṣîdenin bir alt türü olarak ortaya çıkan el-Medâiḥu'n-Nebeviyye ve ilişkili edebî türler ele alındı. İkinci bölümde çalışmanın yöntemi ele alınmıştır. Üçüncü bölümde de bulgular, tartışma ve yorumlar ele alınmış olup şârih Muḥammed b. Muṣṭafa el-Mudurnî'nin hayatı, eserleri, hocaları, talebeleri ve yaşadıkları dönemle ilgili bilgiler verildi. Edisyon-kritiği yapılan eser dil, üslûp, muhtevâ ve şerhte takip edilen metod yönlerinden incelendi. Bu bölümde ayrıca "Verdetü'l-melîḥ fî Şerḥi Bürdeti'l-medîḥ"'i edisyon-kritiği yer almaktadır. Bölümün sonunda tahkik kısmına ait Arapça fihristler bulunmaktadır. Bu çerçevede metin içinde geçen âyetler, hadisler, Arap şiirleri, meseller ile açıklamaları verilen kelime ve ıstılahlar, edisyon kritiği yapılan metinde geçtiği sıraya göre yer almaktadır.

Abstract:
The work titled "Verdetü'l-melîḥ fî Şerḥi Bürdeti'l-medîḥ", which forms the core of this thesis, is a commentary written on Imam Būṣīrī's Qaṣīdat al-burda. The commentary was authored by Muḥammad b. Muṣṭafā al-Mudurnī, who was trained within the Ottoman educational system, during a period corresponding to the Tulip Era. Besides this work, Muḥammad b. Muṣṭafā al-Mudurnī also authored a treatise on the phrase of Tawhid (the Islamic declaration of faith), as well as several short exegeses of verses and other treatises dealing with various jurisprudential matters. In addition, the author wrote a sharh on Ibn Ḥajar's work "Nuzhat al-naẓar fī tawḍīḥ Nukhbat al-fikar," which deals with the principles of hadith methodology.
The study consists of an introduction, three chapters and a conclusion.
After the introduction, the first chapter discusses the conceptual framework. This chapter addresses the qaṣīda as a literary genre, Imam Būṣīrī and his Qaṣīdat al-Burda, as well as el-Madā'iḥ al-Nabawiyya which emerged as a subgenre of the qaṣīda, along with related literary genres. The second chapter presents the methodology of the study. In the third chapter, the findings, discussions, and interpretations are presented, including information about the life, works, teachers, students, and the historical context of the commentator Muḥammad b. Muṣṭafa al-Mudurnī. The edited-critical work is analyzed in terms of its language, style, content, and the methodology followed in the commentary. This chapter also includes the edition-critical analysis of Verdet al-Melīḥ fī Sharḥi Burdat al-Madīḥ. At the end of the chapter, Arabic indexes related to the critical edition are provided. In this context, the verses, hadiths, Arabic poems, proverbs, and the explained terms and concepts mentioned in the text are listed in the order in which they appear in the edited-critical work.