Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda başvuru yollarının tüketilmesi kuralı
The proviso of exhaustion of the remedies for individual application to Turkish Constitutional Court
Yazar: GİZEM GÜNER YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. BÜLENT YAVUZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Anayasa Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anayasa Mahkemesi = Constitutional Court ; Bireysel başvuru = Individual application ; İç hukuk yollarının tüketilmesi = Exhaustion of domestic remedies

Özet:
Bireysel başvuru kurumu, 12 Eylül 2010 tarihinde Anayasa'da yapılan değişiklikle Türk Anayasal düzenine dâhil olmuştur. 23 Eylül 2012 tarihi itibariyle uygulanmaya başlanan bu usul,  Anayasa Mahkemesi'nin var olan iş yükünü daha da arttırmıştır. Mahkeme'nin iş yükü problemini çözebilmek ve daha etkili denetim yapmasını sağlamak için, kabul edilebilirlik aşamasından geçmesi gerekmektedir. Başvuru yollarının tüketilmesi kuralı, kabul edilebilirlik kriterlerinden en önemlilerinden biridir. Bu kuralın amacı, bireysel başvuru yapılmadan önce, başvuru konusunu oluşturan şikâyetlerin, idari ve yargısal merciler tarafından çözüme kavuşturulmasıdır. Başvuru yolları tüketilmeden yapılan bireysel başvurular Anayasa Mahkemesi (AYM) tarafından başvuru esastan incelenmeksizin reddedilmektedir. Bu başvuru yolları farklı yargı kollarına göre değişiklik göstermektedir. Ayrıca etkili, yeterli ve ulaşılabilir olmayan başvuru yollarının tüketilmesine gerek yoktur. Bu kapsamda tez çalışmamızda, öncelikle bireysel başvuru kurumunun anayasa yargısındaki konumuna ve kısaca işleyiş biçimine değinilecektir. Ardından başvuru yolarının tüketilmesi kuralının anlamını, kaynağını ve amacını belirleyip, tüketilmesi gereken başvuru yollarının farklı yargı kollarında neler olduğunu, niteliklerini ve tüketme kuralından muaf tutulan durumlar aktarılmaya çalışılacaktır. Bu kapsamdaki çalışma, AYM kararları ile AİHM içtihatları karşılaştırılarak ve bazı bölümlerde bu kriterin mukayeseli hukuktaki koşullarına yer verilerek şekillenecektir.

Abstract:
The institution of individual application entered the Turkish constitutional system after the amendment of September 12, 2010. This procedure, which started to be implemented after September 23, 2012, further increased the current workload of the Constituional Court. Applications are required to  pass the stage of admissibility in order to solve the workload problem of the Court and to provide more effective inspection for the Court. The rule of exhaustion of the remedies is among the most important admissibility criteria. The purpose of this rule is to have the complaints which constitute the subjects of applications solved by the administrative and judicial authorities prior to individual application. The individual applications which were made without exhaustion of remedies, are dismissed by the Constitutional Court without substantial examination. These remedies vary according to judicial branches. Besides there is no legal necessity for the exhaustion of the remedies which are not efficient, sufficient and accesible. In this scope, the status of the institution of individual application in constitutional jurisdiction and its functions will be mentioned in our thesis. Then the meaning, source and purpose of the rule of exhaustion of remedies will be determined, differing methods of exhaustion of remedies according to different judicial bodies, the qualifications of remedies and the situations exempted from the rule of exhaustion of remedies will be transmitted. The study containing this scope will be shaped by comparing the Constitutional Court decisions and ECHR judgements, and the stipulations of this criteria in comparative law will be given place in certain parts of the study.