Örgütsel adaletin örgütsel vatandaşlık davranışına etkisi: Bir araştırma
The effect of organizational justice on organizational citizenship behavior: A research
Yazar: SERKAN ŞAHAL
Danışman: PROF. DR. ALPTEKİN SÖKMEN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Adalet = Justice ; Vatandaşlık = Citizenship ; Yapısal eşitlik modeli = Structural equation model ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Çağımızın yoğun rekabet şartları altında, işletmelerin ayakta kalabilmeleri yolunda ihtiyaç duydukları gerçek gücün, sahip oldukları finansal kaynakların ötesinde, işletme bünyesinde görev yapan insan kaynağının niteliği olduğu öne çıkmaktadır. Buna paralel şekilde de, örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık davranışı kavramları; çalışan verimliliği üzerindeki olumlu etkileri ve örgütün çevresel değişikliklere adaptasyonun sağlanması konularında sahip oldukları önem ve değerden ötürü, örgütsel davranış alanının popüler araştırma konuları arasında yer almaktadır. 
Bu kapsamda örgütsel adalet; işletmenin sahip olduğu kaynak ve kazanımların çalışanları arasında eşit ve adil dağıtılması, örgüt çalışanlarına yönelik ilgili, saygılı ve nazik yönetim prosedürlerinin takip edilmesi ve örgüt genelindeki tüm süreçlerde etkileşimci ve paylaşımcı yönetim uygulamalarının yaygınlaştırılması olarak ifade edilirken, örgütsel vatandaşlık davranışı ise; çalışanların örgüt fonksiyonlarını verimli bir şekilde yerine getirmesine yardımcı olan, gönüllülük esasına dayalı davranışlar olarak ele alınmaktadır.
Bu çalışmanın temel amacı, örgütsel adalet algısının çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını pozitif yönde anlamlı olarak etkileyip etkilemediğinin incelenmesidir. Bununla birlikte, çalışmada örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık davranışı ile demografik faktörler (cinsiyet, medeni durum, yaş, eğitim düzeyi, çalışma kulvarı, kıdem) arasındaki ilişkilerin de araştırılması amaçlanmaktadır.
Çalışmanın belirtilen amaçları doğrultusunda ise, işletmelerdeki örgütsel adalet yapısının düzenlenip iyileştirilerek, çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışı seviyelerini yükseltecek yönetsel stratejilerin geliştirilmesi hedeflenmiştir. 
Bu bağlamda, çalışmanın ilk bölümünde, örgütsel adalet kavramı, ikinci bölümünde ise örgütsel vatandaşlık davranışı kavramı üzerinde durulmuştur. Çalışmanın araştırma bölümünde ise, öne sürülen hipotezlerin sınanması amacıyla Ankara'da savunma sanayisinde faaliyet gösteren bir işletmenin toplam 341 çalışanı üzerinde gerçekleştirilen ampirik çalışmanın sonuçları bildirilmektedir. 
Çalışma kapsamında, örgütsel adalet ve örgütsel vatandaşlık boyutları arasında yapılan korelasyon analizleri sonucunda, her iki kavramın tüm boyutları arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile gerçekleştirilen analizler doğrultusunda, çalışanların dağıtım adaleti algılarının örgütsel vatandaşlık davranışları boyutlarından vicdanlılık, centilmenlik ve nezaketi pozitif yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Under the intense competition conditions of our era, the real power that businesses need to survive, stands out as the quality of human resources working within the business instead of the financial resources they have. And in parallel with this, the concepts of organizational justice and organizational citizenship behavior take place as two of the most popular topics of organizational behavior by means of their positive effect on employee productivity and due to the importance and value they have on subjects of ensuring the organizations' adaptation to changes in business environment. 
In this context, while organizational justice is defined as equal and fair distribution of organizational benefits and resources between employees, to follow concerned, respectful and kind management procedures, and dissemination of the interactional and collaborative management practices for all processes across the organization; organizational citizenship behavior is considered as behaviors based on voluntary basis that help employees to fulfill the organizational functions in an efficient manner. 
The main goal of the present study is to determine whether or not perception of organizational justice affect employees' organizational citizenship behavior. Besides, in this study; it is also aimed to analyze the relationships between organizational justice and organizational citizenship behavior, and also the relationships between these two concepts and demographic factors (gender, marital status, age, educational level, career path, seniority). In accordance with these stated purposes, developement of managerial strategies that increase levels of employees' organizational citizenship behaviors by organizing and improving the structure of organizational justice in businesses is intended.
In this regard, the first part of the study focuses on the concept of organizational justice, while the second part emphasizes the concept of organizational citizenship behavior. In the research part of this study, in order to test the projected hypotheses, the results of an empirical survey which was carried out on a total of 341 employees of a company operating in the defence industry in Ankara is reported.
Under this study, according to the results of correlation analyses between organizational justice and organizational citizenship behavior, it has been determined that there are statistically positive and meaningful correlations between all the dimensions of these two concepts. In addition, according to the analyses which are carried out with Structural Equation Modelling (SEM), it has also been found that employees' distributive justice perceptions positively affect conscientiousness, sportsmanship and courtesy dimensions of organizational citizenship behavior.