Yazınsal metinlerle 7. sınıf öğrencilerinin söz varlığının artırılması
Improving the vocabulary of 7th grade students with literary texts
Yazar: MAHİR KAVUN
Danışman: PROF. DR. OSMAN MERT
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, yazınsal metinlerin 7. sınıf öğrencilerinin söz varlığının artırılmasına etkisini incelemektir.
Yöntem: Bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan eylem araştırması ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma iki boyuttan (öğretmen ve öğrenci/okul uygulamasından) oluşmaktadır. I. çalışma grubu, 2021-2022 eğitim öğretim yılının I. döneminde Samsun'da görev yapan 70'i erkek, 106'sı kadın olmak üzere toplam 176 Türkçe öğretmenidir. II. çalışma grubu ise 2021-2022 eğitim öğretim yılının II. döneminde Samsun ilinin Atakum ilçesindeki bir devlet okulunda 7. sınıfta öğrenim gören 12'si erkek, 12'si de kız olmak üzere toplam 24 öğrencidir. Her iki çalışma grubu da amaçlı örnekleme ile seçilmiştir. Araştırmada kullanılan veri toplama araçları; araştırmacı günlüğü, görüşme (yarı yapılandırılmış görüşme) formu, öğrenci ürünleri ile araştırmacı tarafından geliştirilen kitap öneri formu ve Sözcük Başarı Testleri'dir. Araştırmada nicel ve nitel veri toplama araçları yer aldığından hem nicel hem de nitel veri analiz yöntemlerinden faydalanılmıştır. Çalışma grubundaki öğrencilerin ön test ve son test sonucunda aldıkları puanların aritmetik ortalama ve standart sapmaları hesaplanmış ve testlerden alınan en düşük ve en yüksek puan belirlenmiştir. Öğrencilerin ön test ve son test puanlarının karşılaştırılması, SPSS 22.0 programı yardımı ile Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır.
Bulgular: Araştırmada elde edilen bulgulara göre Türkçe öğretmenlerinin 7. sınıf öğrencileri için 266 kitabı 801 kez önerdikleri ve öğrencilere kitap önerirken faydalandıkları 35 farklı ölçütü 607 kez belirttikleri tespit edilmiştir. Çalışma grubundaki öğrencilerin ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin kitap okumayla ilgili uygulama öncesindeki %70.83 oranındaki olumlu görüşlerinin uygulama sonrasında %87.50'ye çıktığı görülmüştür. Öğrencilerin %91.67'si araştırmada kullanılan kitapları (Sol Ayağım, İçimdeki Müzik, Beyaz Diş, İnsan Neyle Yaşar? ve Şeker Portakalı) arkadaşlarına önereceklerini belirtmiştir.
Sonuçlar: Araştırma sonucunda Türkçe öğretmenlerinin kitap önerilerinde daha çok popüler kitapları tercih ettikleri, birbirlerinden farklı kitaplar önerebildikleri ve en sık önerilen kitapların dünya edebiyatına ait kitaplar olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin söz varlığının artırılması sürecinde yazınsal metinlerden faydalanılmasının öğrencilerin söz varlığının artırılmasına katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: The purpose of this research is to examine the effect of literary texts on increasing the vocabulary of 7th grade students.
Method: This research was conducted using action research, one of the qualitative research methods. The research comprises two dimensions: teacher and student/school application. The first study group consists of a total of 176 Turkish teachers, including 70 men and 106 women, who were working in Samsun during the first semester of the 2021-2022 academic year. The second study group includes a total of 24 students, with 12 males and 12 females, studying in the 7th grade at a public school in the Atakum district of Samsun province during the second semester of the 2021-2022 academic year. Both study groups were selected through purposive sampling. The data collection tools used in the research include researcher diary, interview (semi-structured interview) form, a book recommendation form developed by the researcher along with student products, and word achievement test. As both quantitative and qualitative data collection tools were employed in the research, both quantitative and qualitative data analysis methods were utilized. The arithmetic means and standard deviations of the pre-test and post-test scores of the students in the study group were calculated, and the lowest and highest scores obtained from the tests were determined. The comparison of students' pre-test and post-test scores was conducted using the Wilcoxon Signed Rank Test with the assistance of the SPSS 22.0 program. In addition, content analysis was employed to analyze qualitative data.
Findings: The study findings indicate that Turkish teachers recommended a total of 266 books 801 times for 7th grade students. It was observed that teachers mentioned 35 different criteria a total of 607 times when recommending books to students. It was determined that there was a significant difference between the pre-test and post-test scores of the study group students. Furthermore, it was observed that the positive opinions of the students regarding reading, which were at a rate of 70.83% before, increased to 87.50% after the application. Additionally, 91.67% of the students indicated that they would recommend the books used in the research (Sol Ayağım, İçimdeki Müzik, Beyaz Diş, İnsan Neyle Yaşar? and Şeker Portakalı) to their friends.
Conclusions: The research findings reveal that Turkish teachers tend to prefer popular books in their book recommendations. Furthermore, they are capable of suggesting diverse books from one another, with the most frequently recommended books being from world literature. Additionally, the study concludes that incorporating literary texts into the process of enhancing students' vocabulary significantly contributes to the improvement of students' vocabulary