Avrupa insan hakları mahkemesi içtihatlarına göre siyasi partilerin kapatılması rejiminde takdir marjı
The margin of appreciation in the regime of dissolution of political parties according to the jurisprudence of the european court of human rights
Yazar: ESRA ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. AHMET NOHUTÇU
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu tez, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) içtihatları çerçevesinde, 
siyasi partilerin kapatılması sürecinde devletlere tanınan takdir marjını ve bu 
marjın demokratik ilkelerle olan ilişkisini incelemektedir. Demokratik 
sistemlerde siyasi partiler, halkın iradesinin temsili ve yönetimde söz sahibi olma 
gibi kritik işlevleri yerine getirirler. Ancak bazı durumlarda partilerin faaliyetleri, 
demokratik düzenin temel değerleriyle çatışabilir ve bu da kapatılma yaptırımını 
gündeme getirebilir. Tez, AİHM kararlarını, siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin 
ulusal kararlarla karşılaştırarak, uluslararası hukuk normları ve demokratik 
ilkeler çerçevesinde bir değerlendirme sunmaktadır.
Tezin ilk bölümü, siyasi partilerin tanımı, işlevleri ve tarihsel gelişimini ele 
alırken, ikinci bölümde AİHM'in siyasi parti özgürlüğüne yaklaşımını ve bu 
özgürlüğün sınırlarını incelemektedir. Üçüncü bölümde ise, takdir marjı 
kavramının AİHM içtihatlarında nasıl ele alındığı, bu marjın sınırları ve 
demokratik toplum düzeni için ne zaman gerekli olduğu üzerinde 
durulmaktadır. Tez, siyasi partilerin kapatılmasının demokratik toplum düzeni 
için ne zaman gerekli olduğunu ve bu süreçte devletlerin sahip olduğu takdir 
marjının boyutlarını tartışmaktadır.
Sonuç olarak, tez, siyasi partilerin kapatılması kararlarında AİHM'in takdir 
marjını nasıl uyguladığını ve bu kararların demokratik değerlerle uyumunu 
değerlendirirken, ulusal mahkemelerin kararlarıyla olan uyum ve çatışmaları 
ortaya koymaktadır. Bu çalışma, siyasi partilerin kapatılması konusunda 
demokratik toplumda gereklilik ilkesi çerçevesinde devletlere tanınan takdir 
marjının sınırlarını değerlendirirken ulusal ve uluslararası yargı organları 
arasındaki diyalogun ve etkileşimin önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This thesis examines the margin of appreciation granted to states in the process of 
dissolving political parties within the framework of the European Court of 
Human Rights (ECHR) jurisprudence and its relationship with democratic 
principles. In democratic systems, political parties perform critical functions such 
as representing the will of the people and having a say in governance. However, 
in some cases, the activities of parties may conflict with the fundamental values 
of the democratic order, which can bring the sanction of dissolution to the 
agenda. The thesis provides an assessment within the framework of international 
legal norms and democratic principles by comparing ECHR decisions with 
national decisions regarding the dissolution of political parties.
The first part of the thesis deals with the definition, functions, and historical 
development of political parties, while the second part examines the ECHR's 
approach to the freedom of political parties and the limits of this freedom. The 
third part focuses on how the concept of the margin of appreciation is addressed 
in ECHR jurisprudence, the limits of this margin, and when it is necessary for 
the democratic social order. The thesis discusses when the dissolution of political 
parties is necessary for the democratic social order and the dimensions of the 
margin of appreciation that states possess in this process.
In conclusion, the thesis reveals how the ECHR applies the margin of 
appreciation in decisions regarding the dissolution of political parties and the 
compliance and conflicts of these decisions with democratic values, in 
comparison with the decisions of national courts. This study emphasizes the 
importance of dialogue and interaction between national and international 
judicial bodies while assessing the limits of the margin of appreciation granted to 
states within the principle of necessity in a democratic society.