Üstün yetenekli ve normal gelişim gösteren ilköğretim öğrencilerinin empati becerileri ve duygusal zeka düzeyleri ile anne-baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analysing the relation between the empathy skills, emotional intelligence level and parent attitude of gifted and normally developed primary school students
Yazar: BAHAR UYAROĞLU
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN METİN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Empati = Empathy ; Zeka = Intelligence ; Zeka testleri = Intelligence tests ; Çocuklar-üstün yetenekli = Child-gifted ; Öğrenciler = Students ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children ; İlkokul öğrencileri = Primary school students

Özet:
Bu çalışmada duygusal zeka ve empati becerilerinin üstün yetenekli çocuklarda ve normal gelişim gösteren yaşıtlarında farklılık gösterip göstermediğinin ve ebeveyn tutumlarının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini Ankara ilinde bulunan Bilim ve Sanat Merkezleri'ne devam eden 76 üstün yetenekli öğrenci ile Ankara ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilköğretim okullarına devam eden normal gelişim gösteren 80 öğrenci olmak üzere toplam 156 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada anne-baba tutumlarını belirlemek üzere hem annelere hem babalara Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutum Ölçeği (PARI) Türkçe formu uygulanmıştır. Duygusal Zeka düzeyini belirlemek amacıyla ise EQ-Ned Duygusal Zeka Ölçeği kullanılmıştır. Empati Beceri düzeyini belirlemek amacıyla ise Çocuklar için Empati Ölçeği kullanılmıştır. Örneklemi oluşturan öğrencilerin cinsiyetleri, anne-baba eğitim düzeyleri, kardeş sayıları, doğum sıraları, annelerinin çalışıp çalışmadığının belirlenmesi amacıyla kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Veriler SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Bağımsız iki örneklem arası karşılaştırmalar t-testi ile, ikiden fazla örneklemler arasındaki karşılaştırmalar tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile yapılmıştır. Ölçeklerin alt boyutları arasındaki ilişkilerin analizinde ise Pearson Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Sonuçlar normal gelişim gösteren öğrenciler için şöyledir: Annelerde ?demokratik tutum faktör puanları? arttıkça çocukların da ?karşısındakinin duygularını anlama? puanı artmaktadır. Babalarda ?sert disiplin? puanı arttıkça çocuklarda ?duyguları yönetme? puanı azalmaktadır. Üstün yetenekli öğrenciler için ise şu sonuçlara ulaşılmıştır; annelerinde ve babalarında ?aşırı koruyuculuk? puanı arttıkça çocuklarda ?kendi duygularını tanıma? puanı artmaktadır. Annelerde ?demokratik tutum puanı? arttıkça çocuklarda ?karşısındakinin duygularını anlama? puanı azalmaktadır. Babalarda ?ev kadınlığını reddetme? puanı arttıkça çocuklarda ?karşısındakinin duygularını anlama? puanları azalmaktadır. Babaların ?sert disiplin? puanları arttıkça çocukların ?kendi duygularını tanıma? puanları da artmaktadır. Annenin demokratik tutum sergilemesinin normal gelişim gösteren çocuklarda ?karşısındakinin duygularını anlama? becerisini arttırırken üstün yetenekli çocuklarda düşürüyor olması çok dikkat çekicidir. Bunun dışındaki sonuçlar da karşılaştırmalı olarak incelendiğinde özellikle üstün yetenekli çocukları olan ebeveynlere sunulacak rehberlik ve eğitim hizmetlerinin iyi planlanması ve sürekliliği önem kazanmaktadır.

Abstract:
It?s aimed to analyze if the emotional intelligence and empathy skills of gifted children differ from normally developed peers or not and the effect of parent attitutes to emotional intelligence and empathy skills. The sample of the study is composed of 76 gifted children who attends the Science and Art Centre in Ankara and 80 normally developed children who attend the regular schools. In order to determine the parent attitutes, Parent Attitute Research Instrument (PARI) Turkish form is applied both mothers and fathers of the sample group. EQ-Ned Emotional Intelligence Questionaire is used to determine the emotional intelligence levels of the sample. Also for empathy skills the Empathy Questionaire for Children is used. A form of individual information is used to state the gender, parent?s educational level, number of siblings, birth order, and mother?s employment status. The data were analysed by SPSS Package. For the comparisons between independent two samples, t-test was used, and for the comparisons of more than two independet samples one way ANOVA was used. The factor scores of the questionares were compared by using Pearson Correlation. The results for normally developed children are as follows: as mothers get higher scores on the ?verbalization and equity factor? ?understanding others emotions scores? of children were getting higher too. As fathers get higher scores on the ?discipline and obedience?, children get lower scores on ?managing emotions?. The results fort he gifted children are as follows: as both of the parents get higher scores on ?over protective parenting? children get higher scores on ?recognizing one?s emotions?. As mothers get higher scores on ?encouraging verbalization and equity? children get lower scores on ?understanding others emotions?. As fathers get higher scores on ?rejection of housewife roles? the children get lower scores on ?understanding others emotions?. Lastly as the fathers get higher scores on ?discipline and obedience? children get higher scores on ?recognizing one?s emotions?. For normally developed children while mother?s democratic attitute is increasing, the skill of ?understandind other?s feelings? increases too. However, for gifted children same attitute decreases the skill of ?understandind other?s feelings?. When the other results are analysed comparatively; the importance of plannig the counseltation and education services for especially the gifted children?s families is obvious.