Doğu Afrika sahili'nde (Swahılı) İran, Arap, Türk ve Hindu kültürlerinin Afrika kültürleriyle etkileşimi - Zengibar takımadası'ndaki Taarab müziği
The interaction of persian, Arabic, Turkish and indian cultures with African cultures on the east African coast (Swahili)-Taarab music genre at the Zanzibar archipelago
Yazar: ÖZGE GÜLBEY USTA
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SITKI BAHADIR TUTU
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Duysal Tasarım Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Müzik = Music
Dizin: Afrika = Africa ; Doğu Afrika = East Africa ; Hinduizm = Hinduism ; Kültürel etki = Cultural effect ; Müzik = Music ; Müzik kültürü = Music culture ; Taarab müziği = Taarab music ; Türk kültürü = Turkish culture ; Zengibar = Zengibar ; İran = Iran

Özet:
Afrika, İran, Arap, Avrupa, Türk ve Hint kültürleri ile etkileşimi ile oluşan çok-kültürlü yapı, Doğu Afrika Sahili takımadalarından Zengibar'da kendini yoğun olarak göstermektedir.M.S. 1. yy.'dan bu yana, Arap kültürü ile Doğu Afrika kültürü bölgede etkileşim içindedir. Diğer taraftan, İran hanedanının 8. yüzyılda Zengibar Takımadası'na yerleşmesi, Sahili dilinin Zengibar'da benimsenmesini sağlamıştır. Ayrıca, başta Portekiz, İspanya ve İngiltere olmak üzere, kolonyalist Avrupa ülkeleri Zengibar Takımadası'nı, Hindistan'a ulaşmak için basamak olarak kullanmıştır. Osmanlı ile kolonyalizm ekseninde olmayan ilişki ise, 19. yy.'da zirveye ulaşmıştır. Bunun yanı sıra, özellikle Zengibar müziğindeki Hint etkisi daha çok son küresel süreçle ilgilidir.Zengibar taarab müziği, taşıdığı İran ve Hint kültür etkilerinin yanı sıra Arap kökenlidir. 1870 yılında Sultan Bargaş, Zengibarlı bir müzisyen olan Mohammed bin Ibrahim'i, bir taarab çalgısı olan kanun öğrenmesi için Kahire'ye göndermiştir. Zengibar'a dönen İbrahim taarab geleneğini ülkesine taşımıştır. 1905'te Zengibar'da ?Ikhwani Safaa? kurulmuş ve gelenek tüm Doğu Afrika Sahili'ne yayılmıştır.Günümüzde Zengibar'da taarab müziği, ?geleneksel taarab? ve ?geleneksel olmayan taarab? olarak incelenebilir. Bu iki grubu ayıran özellikler, icra ortamı, icracılar, icracıların kullandığı çalgılar, sözel içerik ve müzik dokusunun malzemesi çerçevesinde toplanmaktadır.Zengibar taarabında, müzik dokusunun malzemesi ağırlıklı olarak makamlardır. Bu yoğunluk geleneksel taarabdan geleneksel olmayan taaraba uzanan bir çizgide azalmakta, yerini tonal etkilere hatta tonal yapılara bırakmaktadır. Müzik dokusunun yabancı etkiler ile yoğrulmuş olmasına karşın, müziksel şekil, dil kullanımı ve dans unsurları daha yerel niteliktedir. Tüm bunların yanında, toplum kültüründe taarabın belli işlevler edinmiş olması, onu bu kültür içinde özgün bir gelenek haline getirmektedir.

Abstract:
Multi-cultural structure formed by the interaction with Africa, Iran, Arab, European, Turkish and Indian cultures, is seen as intense in the East African Coast?s Zanzibar Archipelago.Since A.D. 1. century, Arab culture and culture of East Africa are in the interaction in Zanzibar region. On the other hand, the Iranian dynasty?s settlement in Zanzibar Archipelago in the 8th century provided the adoption of the language of Swahili in Zanzibar. In addition, colonialist European countries, especially Portugal, Spain and Britain, used Zanzibar Archipelago as a means to achieve India. In the 19th century, non-colonial relationship with the Ottoman Empire reached its peak. In addition, particularly Indian-influenced music in Zanzibar mostly related to the recent global process.Zanzibar taarab music is originated in Arab culture besides carrying the effects of the Iranian and Indian culture. In 1870, Sultan Bargash sent a musician named Mohammed bin Ibrahim from Zanzibar to Cairo to learn a taarab instrument called kanun. The tradition of taarab is moved by Ibrahim to Zanzibar. In 1905 ?Ikhwani Safaa? has been established in Zanzibar. Taarab tradition spread over the entire of the East Africa Coast.Zanzibar taarab music can be examined as ?traditional? and ?non-traditional? today. Distinctive features of these two groups are the performing environment, performers, instruments, verbal content and material of music tissue.Materials of music tissue of Zanzibar taarab are mainly maqams. Density of utilization of maqams decreases in non-traditional taarab; leaves its location to tonal structures. Although music tissue mingled with foreign influences, musical form, language and dance elements are more local nature. Besides all these, the functions of taarab in society make it unique tradition in this culture.