Farklı üniversitelerde öğrenim gören öğrencilerin ve eğitmenlerin siber bilgi güvenliği farkındalığının incelenmesi (İç Anadolu Bölgesi örneği)
An investigation of cyber information security awareness of students and instructors studying at different universities (The case of Interior Anatolia Region)
Yazar: AYSUN DÜŞMEZ
Danışman: PROF. DR. ELİF ORHAN ; DR. ALEV ORHAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İleri Teknolojiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control ; Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı, eğitim fakültesinde öğrenim gören öğretmen adaylarının ve görev alan öğretim elemanlarının siber bilgi güvenliği farkındalığının ve siber zorbalık eğilimlerinin belirlenmesi, bilgi güvenliği farkındalık düzeyleri ile siber zorbalık eğilimleri arasındaki ilişkinin saptanmasıdır. Çalışmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Nicel boyutta ilişkisel tarama modeli, nitel boyutta ise fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Nicel verilerin elde edilmesinde üç farklı üniversitenin eğitim fakültelerinde öğrenim gören 301 öğrenciden, nitelde ise 27 öğretim elemanından görüş alınmıştır. Nicel veriler "Öğretmenler İçin Bilgi Güvenliği Farkındalık Ölçeği", "Siber Zorbalık Tutum Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak toplanmıştır. Nitel veriler ise "Siber Zorbalık ve Bilgi Güvenliğine İlişkin Görüşme Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde SPSS 23.0 programı kullanılırken, nitel verilerin analizinde MAXQDA 2020 programı kullanılmış hem betimsel hem de içerik analizi yapılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre öğretmen adaylarının bilgi güvenliği farkındalıklarının orta düzeyde, siber zorbalık eğilimlerinin ise düşük düzeyde olduğu bulunmuştur. Öğretmen adaylarının bilgi güvenliği farkındalığı ve siber zorbalık eğilimleri incelendiğinde bilgi güvenliği ve siber zorbalık eğilimleri arasında pozitif yönde ve çok zayıf düzeyde ilişki vardır. Öğretim elemanlarına göre siber ortam ana temasının altında siber zorbalık ve siber bilgi güvenliği olmak üzere iki tema yer almaktadır. Siber zorbalık temasının altında yer alan kodlar; siber zorbalığa maruz kalma durumu, siber zorba davranışları, mağdur olma durumu, zorba olma durumu, çözüm önerileri, korunma yöntemleri, farkındalık, algılanma durumu kodlarından oluşurken; siber bilgi güvenliği teması altında yer alan kodlar ise, korunma yöntemleri, farkındalık ve kimlik hırsızlığı kodlarından oluşmaktadır.

Abstract:
The aim of this thesis is to determine the cyber information security awareness and cyberbullying tendencies of pre-service teachers studying in the faculty of education and the lecturers, and to investigate the relationship between information security awareness levels and cyberbullying tendencies. In the study, quantitative and qualitative research methods were used together. Relational screening model was used in the quantitative dimension and phenomenological design was used in the qualitative dimension. In obtaining quantitative data, 301 students studying in the faculties of education of three different universities and 27 lecturers were interviewed in qualitative data. Quantitative data were collected using "Information Security Awareness Scale for Teachers", "Cyberbullying Attitude Scale" and "Personal Information Form". Qualitative data were obtained using the "Interview Form on Cyberbullying and Information Security". While SPSS 23.0 program was used in the analysis of quantitative data, MAXQDA 2020 program was used in the analysis of qualitative data and both descriptive and content analysis were performed. According to the findings, it was found that pre-service teachers' information security awareness was at a medium level and their cyberbullying tendencies were at a low level. When the information security awareness and cyberbullying tendencies of pre-service teachers are examined, there is a positive and very weak relationship between information security and cyberbullying tendencies. According to the instructors, there are two themes under the main theme of cyber environment: cyber bullying and cyber information security. The codes under the theme of cyberbullying consist of being exposed to cyberbullying, cyberbully behaviours, being a victim, being a bully, solution suggestions, protection methods, awareness, perception status; while the codes under the theme of cyber information security consist of protection methods, awareness and identity theft.