Türkiye'de yayılış gösteren 5 farklı bitki türünden (Festuca valesiaca L., Stipa pulcherrima subsp. epilosa (martinovsky) tzvelev, Asphodeline taurica (pall. ex m. bieb) endl., Juncus compressus jacq. ve Verbascum helianthemoides hub-mor.) selüloz izolasyonu ve karakterizasyonu.
From 5 different plant species distributed in Turkey (Festuca valesiaca L., Stipa pulcherrima subsp. epilosa (martinovsky) tzvelev, Asphodeline taurica (pall. ex m. bieb) endl., Juncus compressus jacq. ve Verbascum helianthemoides hub-mor.) cellulose isolation and characterization.
Yazar: HARUN METİN
Danışman: PROF. DR. SEHER KARAMAN ; PROF. DR. MURAT KAYA
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Botanik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Karakterizasyon = Characterization ; Lignoselüloz = Lignocellulose ; Selüloz = Cellulose

Özet:
Bu çalışmada, Türkiye' de geniş yayılış gösteren ve doğal olarak yetişen dört bitki türü olan Festuca valesiaca, Stipa pulcherrima subsp. epilosa, Asphodeline taurica, Juncus compressus türleri ve endemik Verbascum helianthemoides türünden selülozik lif izolasyonu gerçekleştirilmiştir. İzole edilen selüloz liflerinin kimyasal, fiziksel ve morfolojik özellikleri FT-IR, TGA, XRD, SEM, elemental analiz yapılarak belirlenmiştir. Bitki türlerinin selüloz oranları Festuca valesiaca kök %57.7, Festuca valesiaca sap %44.49, Asphodeline taurica %73.91, Juncus compressus %43.51, Stipa pulcherrima subsp. epilosa %59.36  ve Verbascum helianthemoides %78.34 olarak bulunmuştur. Termogravimetrik analiz selülozik liflerinin bozunmasının üç aşamada gerçekleştiğini ortaya koymuş, maximum bozunma sıcaklıklarının 316.1 °C ile 337 °C arasında gerçekleştiği belirlenmiştir. XRD sonuçlarına göre kristallik indeksleri Festuca valesiaca kök %28.3, Festuca valesiaca sap %30.7, Asphodeline taurica %27.2, Juncus compressus %27.2, Stipa pulcherrima subsp. epilosa %26.7 ve Verbascum helianthemoides %25.5 olarak hesaplanmıştır. Lif yüzeylerinin pürüzlü yapıya sahip olduğu görülmüştür. Elemental analiz sonuçlarına göre liflerde sıra ile en fazla oksijen, karbon ve hidrojen elementlerinin varlığı saptanmıştır. Bu çalışmanın sonuçları tez konusu bitki türlerinden elde edilen selüloz liflerinin kimyasal, fiziksel ve morfolojik olarak benzer özelliklerde olduğunu göstermiş ve selüloz kaynaklı potansiyel uygulamalar için ve biyokompozit malzemelerin geliştirilmesi için uygun olduklarını göstermiştir.

Abstract:
In this study, cellulosic fiber isolation was performed from four plant species (Festuca valesiaca, Stipa pulcherrima subsp. epilosa, Asphodeline taurica, Juncus compressus) and endemic Verbascum helianthemoides species that are widely distributed and grow naturally in Turkey. The chemical, physical and morphological properties of the isolated cellulose fibers were determined by FT-IR, TGA, XRD, SEM, elemental analysis. Cellulose ratios of plant species are Festuca valesiaca root 57.7%, Festuca valesiaca stem 44.49%, Asphodeline taurica 73.91%, Juncus compressus 43.51%, Stipa pulcherrima subsp. epilosa was found to be 59.36% and Verbascum helianthemoides was found to be 78.34%. Thermogravimetric analysis revealed that the degradation of cellulosic fibers obtained from all five plant species occurred in three stages, and it was determined that the maximum decaying temperatures occurred between 316.1 °C and 337 °C. The XRD results showed crystallinity indices of Festuca valesiaca stem 28.3%, Festuca valesiaca stem 30.7%, Asphodeline taurica 27.2%, Juncus compressus 27.2%, Stipa pulcherrima subsp. epilosa was calculated as 26.7% and Verbascum helianthemoides as 25.5 It has been observed that the fiber surfaces have a rough structure. According to the results of elemental analysis, the presence of the most oxygen, carbon and hydrogen elements in the fibers was determined sequentially. The results of this study have shown that cellulose fibers obtained from the plant species subject to the thesis have chemically, physically and morphologically similar properties and are suitable for potential cellulose-derived applications and the development of biocomposite materials.