Kalem eğitimi için başvuran tip 2 diyabetes  mellitus hastalarında sağlık okuryazarlığının tedavi sonuçlarına etkisi
The effect of health literacy on treatment outcomes in patients with TYPE 2 diabetes mellitus who apply for pen training
Yazar: SÜMEYYE TUNA
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Demans = Dementia ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Enjeksiyonlar = Injections ; Hasta eğitimi = Patient education ; Hemoglobin A-glikolize = Hemoglobin A-glycosylated ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, subkutan enjeksiyon tedavi eğitimi için eğitim hemşiresine yönlendirilen DM hastalarında sağlık okuryazarlığını ölçmeyi ve elde edilen sonuçlarla tedavi sonuçlarını karşılaştırmayı amaçladık.
Yöntem: Araştırmanın evrenini Ocak 2018 - Şubat 2018 döneminde S.B.Ü. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi diyabet eğitim polikliniğine kalem eğitimi için başvuran 18 yaş üstü 200 gönüllü subkutan enjeksiyon (insülin veya eksenatid) tedavisi alan Tip2 DM hastası oluşturdu. Standardize Mini Mental testi (SMMT) ve Sağlık Okuryazarlığı Anketi- Avrupa Birliği (SOYA-AB)  anketi kullanıldı. Veri toplanmasında yüz yüze görüşme tekniği kullanıldı, ayrıca hastane laboratuvar arşiv kayıtlarından hastaların kalem eğitimine başvuru anındaki HbA1c değerleri ve eğitimden 3 ay sonraki dönemde diyabet poliklinik kontrolüne gelen hastalardaki HbA1c değerleri kaydedildi. İstatistiksel analizler için SPSS programı kullanıldı ve p<0.05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.
Bulgular: Araştırma sonucunda genel sağlık okuryazarlığı yetersiz/sınırlı olan katılımcı oranı toplamı %83 olarak saptandı. Aynı nüfusta demans sıklığı % 24 olarak belirlendi ve genel sağlık okuryazarlığı durumu ile mini mental test puanları arasında doğrusal bir ilişki vardı. Kalem eğitimi verilen hastalarda HbA1c düzeyinde meydana gelen azalma miktarı, sağlık okuryazarlığı yeterli olan ve demans saptanmayan grupta daha fazla olmuştur. 
Sonuç: Diyabet hastalarının kronik hastalıkların yönetimlerini doğru yapabilmeleri için, kendilerine verilen eğitimleri anlayarak, yaşam biçimi davranışlarını ve doğru tedavilerini uygulamaları gerekmektedir. Bu da hastaların sağlık okuryazarlılarının arttırılmasıyla mümkündür. Aile hekimleri gerekli eğitimlerle hastalarının sağlık okuryazarlığı konusundaki eksikliklerini giderecek çalışmalar yapmalıdırlar.
Anahtar kelimeler: Sağlık okuryazarlığı, diyabetes mellitus, demans, kalem eğitimi, HbA1c

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to measure health literacy in patients with Diabetes Mellitus (DM) who were directed to the education nurse for subcutaneous injection training and we also aimed to compare treatment outcomes with the obtained results.
Methods: 200 patients with Type 2 DM who received subcutaneous injection (insulin or exenatide) treatment for over 18 years of age who applied to the diabetes education. Standardized Mini Mental Test (SMMT) and Health Literacy Questionnaire - European Union (HLS-EU) questionnaire were used. Face-to-face interview technique was used for data collection, and HbA1c values were recorded from the hospital laboratory records and patients' HbA1c values at 3rd month after the training were recorded. SPSS 20.0 program was used for statistical analysis and p <0.05 was considered statistically significant.
Results: As a result of the research, rate of the participants with inadequate / limited general health literacy was determined as 83%. The frequency of dementia in the same population was 24%, and there was a linear relationship between general health literacy status and mini-mental test scores. The amount of decrease in HbA1c level in patients receiving pen training was higher in the group with adequate health literacy and no dementia.
Conclusions: In order for patients with DM to be able to manage chronic diseases properly, they need to understand their education on lifestyle changes and treatment approaches. This is possible by increasing the health literacy of the patients. Family physicians should undertake studies to address the shortcomings of their patients on health literacy with the necessary training.
Keywords: Health literacy, diabetes mellitus, dementia, injection training, HbA1c