Dünyadaki başlıca bor yatakları, üretimi, pazarlaması ve Türkiye'nin önemi
Main boron deposits in the world, production, marketing and the importance of Turkey
Yazar: AYÇA YÜCEL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET ALİ HİNDİSTAN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Maden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Maden Mühendisliği ve Madencilik = Mining Engineering and Mining
Dizin: Bor bileşikleri = Boron compounds

Özet:
Coğrafi özellikleri itibariyle stratejik bir konumda bulunan Türkiye, çok çeşitli madenlere sahiptir. Mevcut madenler içerisinde, rezerv ve üretim kapasitesi bakımından dünyada söz sahibi olabileceği en önemli maden -dünya rezervinin %67'sine sahip olması sebebiyle (Kazakistan'da bulunan Satimola bor yataklarının yaklaşık 102 milyon ton B2O3 rezervi dikkate alınmadığı taktirde bu oran %72 civarındadır)- bor cevherleridir. Dünyadaki teknolojik gelişmeler, bor madeninin önemini ve kullanım alanlarını hızla arttırmaktadır. Türkiye bu durumu üretim, tüketim ve pazarlama stratejilerinin etkin kullanılabildiği takdirde önemli bir avantaj olarak değerlendirebilir.Dünya bor pazarı, sınırlı üretici olması ve ürün grubunun birbirlerini ikame edebilme özelliklerinin ürün çeşitlendirmesi gerektirmesi nedeniyle oligopol bir piyasadır. Dünyada bor üretimi yapan en önemli ülkeler Türkiye, ABD, Arjantin, Rusya, Çin ve Şili'dir. Türkiye'de üretim 1970 yılında 122.000 ton B2O3 iken 2008 yılında 684.000 tona ulaşmıştır. Dünya toplam bor tüketimi yaklaşık 1,8 milyon ton B2O3 olarak tahmin edilmektedir. Borun asıl kullanıcıları olan Asya (%33) ve Avrupa (%31) ülkeleri toplam dünya tüketiminin yaklaşık % 65' ini tüketmektedir. Borun başlıca kullanım alanı, cam (975 Bin ton B2O3 - %54,2) endüstrisidir.Türkiye'nin bor ticaretinde son yıllarda rafine bor ürünleri ihracatı artış göstermekle birlikte katma değerleri daha yüksek olan boraks, sodyum perborat gibi bor ürünleri piyasasını ABD'ye bırakmaktadır. Türkiye 2008 yılı itibariyle dünya bor üretiminin % 37' sini karşılarken, ABD ise yaklaşık % 30'unu karşılamıştır. Buna rağmen, Türkiye 1,5 milyar USD'lık dünya bor pazarından yalnızca 519 milyon USD ihracat geliri elde etmiştir.Türkiye; rezerv, üretim ve cevher kalitesi açısından önemli avantajlara sahip bulunmakla birlikte, rafine ürün pazarı açısından henüz yurtiçi ve yurtdışı piyasada istenilen düzeyde faaliyet gösterememektedir. Türkiye'nin bor pazarındaki payını arttırmak üzere, katma değeri daha yüksek rafine bor ürünlerinin üretim kapasitelerini ve ürün çeşitliliğini arttırmaya yönelik, yurt içi bor kullanımını potansiyel sektörlerde teşvik eden, ülkemiz özel bor ürünleri sanayinin kurulması için özel sektörü destekleyen bir bor politikası oluşturmak gerekmektedir.

Abstract:
Turkey due to its geographical features having a strategic position, has a wide variety of mines. Among the mines Turkey has, Boron, having a 67% share in the World reserve, (This ratio is about 72% if approximate 102 million tons B2O3 reserve of Satimola boron deposits located in Kazakhstan is not taken into account) is undoubtedly the most remarkable one that may make Turkey the leading country in the market according to its reserve and production capacity. Technological developments in the world, increase the importance and use of boron rapidly. This situation can be considered as an important advantage if Turkey used the production, consumption and marketing strategies effectively .World boron market is an oligopoly market, due to the limited producers and the product substitution possibility which requires product variety. The most outstanding countries producing boron are Turkey, USA, Argentina, Russia, China and Chili. While Turkey?s boron production was 122 thousand tons B2O3 in 1970, it is 684 thousand tons of B2O3 in 2008. It assumed that the World borate consumption is 1,8 million tons. Asian (33%) and European (31%) countries which consititute the main users of boron, consume nearly the 70,7% of the total. Boron is widely used in glass industry (975 thousand tons- 54,2%).The export of refined boron products has been increased in recent years in Turkish boron trade but she leaves the advantageous and high valued boron products market of borax, sodium perborate to the USA. In 2008 Turkey has produced 37% of the World production while USA has produced approximately 30%. Despite this, Turkey earned only 519 million USD$ export income of the 1,5 billion USD$ market.Turkey; has important advantages as reserves, production and ore quality, but can not operate at a desired level yet in terms of refined products market in domestic and international markets. Turkey should have a boron policy in order to increase her market share which based on increasing the production capacity of the high value added refined boron products and diversity of products, prompting the domestic use of the boron products in potential sectors and supporting the private sector for establishment of special boron products industry.