14. ve 15. yüzyıllarda Polonya Krallığı (Siyasî, ekonomik, sosyal ve kültürel yönden)
The Kingdom of Poland in 14th and 15th centuries (from the aspects of politics, economy, social and culture)
Yazar: EBRU EMİNE OĞUZ
Danışman: PROF. DR. ABDULHALİK BAKIR
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Tarih = History
Dizin: 14. yüzyıl = 14. century ; 15. yüzyıl = 15. century ; Hristiyanlık = Christianity ; Orta Çağ = Middle Ages ; Polonya = Poland

Özet:
Baltık ile Karadeniz'in kuzey kıyıları arasında ortaya çıkan Slavların, VI. yüzyılın başlarında güney ve güneybatıya ilerleyerek Tuna ile Elbe havzalarına yerleşmeleri, Slav tarihinin başlangıcını teşkil etmektedir. Bugünkü Poznań yakınlarında, Warta nehri boyunca yerleşmiş ve kendilerini 'tarla halkı' anlamına gelen 'Polonie' şeklinde
adlandıran bu dağınık haldeki toplulukların, X. yüzyılın başlarında efsanevî lider Piast tarafından bir araya getirilmeleriyle Polonya teşkil edilmiştir. Tarih, süresince, siyasî birtakım menfaatleri doğrultusunda çeşitli ülkelerle ortaklık kuran Polonya'nın değişim ve gelişim sürecinin, X. yüzyılda I. Mieszko'nun Hristiyanlığı kabul
etmesiyle başladığını söylemek mümkündür. XIV. yüzyılın sonlarında Litvanya ile gerçekleştirmiş olduğu birlik ise çok kısa zamanda Avrupa'nın en güçlü krallıklarından biri haline gelmesini sağlamıştır. Ayrıca Hristiyan Katolik bir ülke
oluşu, onu Batı'ya yakınlaştırırken; başta Macaristan, Bohemya, İngiltere ve İtalya gibi ülkelerden ticaretten edebiyata kadar bir çok alanda etkilenmesine de sebebiyet vermiştir. Polonya'nın tarihî gelişimindeki en önemli hususlardan biri de Litvanya ile kurduğu birlik olmuştur. Tezimizde ele aldığımız dönemleri kapsayan bu süreç, XIV. yüzyılda başlamış ve XVIII. yüzyılın sonunda nihayetlenmiştir. Bilhassa Töton Şövalyelerine karşı müşterek menfaat doğrultusunda 
gerçekleştirilen ve başlangıçta şahsi nitelikteki birlik, 1413'te yapılan antlaşmayla güçlendirilerek, süreklilik
kazanmış ve bir hanedanlık birliğine dönüşmüştür. Ancak iki ülke arasındaki ortaklık siyasî rekabet, monarşinin teşkilindeki başarısızlık, dinî farklılıklar ve dış münasebetler nedeniyle zamanla zayıflamış; 1795 yılında ise tamamen ortadan kalkmıştır. Ağırlıklı olarak yabancı kaynakların kullanıldığı tezimizde, başlangıcını Polonya'nın Hristiyan oluşunun teşkil ettiği dönemin yansımalarının en etkin şekilde ortaya çıktığı zaman dilimi olan XIV. ve XV. yüzyıllarda yaşanan siyasî, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlardaki değişim ve gelişimler ele alınmıştır. Ülkemizde Orta
Çağ Polonya'sına ilişkin kapsamlı çalışmaların bulunmaması sebebiyle tezimiz vasıtasıyla hem bu konudaki eksikliği gidermek hem de bu hususta çalışmak arzusundaki araştırmacılara bir nebze olsun ışık tutabilmek amaçlanmıştır.

Abstract:
The Slavs, who emerged between the Baltic and the northern shores of the Black Sea, having moved south and south-west, then settled in the Danube and Elbe basins at the beginning of the VIth century, constituting the beginning of the Slavic history. Poland was created by the legendary leader Piast in the early Xth century, when these scattered communities settled along the Warta river near the present-day Poznań and called themselves 'Polonie' meaning 'the people of the field'. It is possible to say that the changing and development process of Poland, which had been in partnership with various countries in line with with her political interests throughout her history,
started with the acceptance of Christianity by Mieszko I in the Xth century. The union with Lithuania at the end of the XIVth century enabled her to become one of the most powerful kingdoms in Europe in a very short time. In addition, being a Christian Catholic country, brought her closer to the West and it also affected countries such as
Hungary, Bohemia, England and Italy in many areas from trade to literature. One of the most important issues in the historical development of Poland during Middle Ages was her union with Lithuania. The process, which covers the periods we discussed in our thesis, started in the XIVth century and ended at the at the end of the XVIIIth
century. This union, which was established in the line with the common interest particularly against the Teutonic Knights and which had a personal character at the beginning, was strengthened with the treaty made in 1413 and became a dynastic union. However the partnership between the two countries weakened over time due to political rivalry, failure in establishment of the monarchy, religious differences, internal conflicts and foreign relations, then disappeared completely in 1795. In our thesis, in which foreign sources are mainly used, the changes and developments in the
political, economic, social and cultural fields in XIVth and XVth centuries, the period when the reflections of he period, which was the beginning of Poland's Christianity, emerged most effectively. Due to the lack of comprehensive studies on medieval Poland in our country, it is aimed both to eliminate the deficiency in this subject and
shad some light on the researchers that want to work on this issue.