Makarnalık buğday çeşitlerinde bor uygulamasına tepkilerin RT-PCR ile izlenmesi
RT-PCR analysis of durum wheat cultivars reactions to boron application
Yazar: ZEYNEP ÖZBEK
Danışman: Y.DOÇ.DR. ERDOĞAN EŞREF HAKKI
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Botanik = Botany ; Ziraat = Agriculture

Özet:
ÖZYÜKSEK LİSANS TEZİMAKARNALIK BUĞDAY ÇEŞİTLERİNDE BOR UYGULAMASINATEPKİLERİN RT-PCR İLE İZLENMESİZeynep ÖZBEKSelçuk ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüTarla Bitkileri Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Erdoğan Eşref HAKKI2006, Sayfa: 83Jüri: Yrd. Doç. Dr. Erdoğan Eşref HAKKIProf. Dr. Sait GEZGİNDoç. Dr. Süleyman SOYLUBu çalışmada, Orta Anadolu Bölgesi'nde yaygın olarak yetiştirilenmakarnalık buğday (Triticum durum) çeşitlerinden Kızıltan-91 ve Çakmak-79'unfarklı Bor (B) dozlarındaki, B taşıyıcısı olduğu varsayılan bor1 genine ait ekspresyondüzeyleri araştırılmıştır. Öncelikle bor taşıyıcı bu genin makarnalık buğdaydan kısmiizolasyonu yapılmıştır. Buğday çeşitleri, su kültürü ortamında H (0.49 mg B kg-1), B0(0 mg B kg-1), B1 (1.08 mg B kg-1) ve B100 (108 mg B kg-1) dozlarında 2-3 yapraklıdöneme kadar yetiştirilmiştir. Her bir ortama ait ayrı ayrı kök ve gövde RNAizolasyonları yapılarak bor1 ve ubiquitin genlerinin aktivitesi zamana bağlı olarakRT-PCR ile tespit edilmiştir. Çeşitlerin farklı zaman ve B dozlarındaki B alımlarıICP-AES cihazı ile belirlenmiştir.Kullanılan çeşitlerin uygulanan B dozlarına tepkisi farklı olmuştur. Kızıltan-91'in gövde, Çakmak-79'un ise kök bünyesine daha fazla B aldığı ve bu bölgelerdedaha fazla B biriktirdiği belirlenmiştir. Çakmak-79'un B1 ve B100 dozlarındaKızıltan-91'in ise B100 dozunda bünyesine maksimum düzeyde B aldığı görülmüştür.Daha önce yapılmış tarla çalışmalarında B noksanlığına hassas olduğubelirlenen Kızıltan-91 çeşidinde düşük B konsantrasyonlarında (H ve B0) bor1geninin ekspresyonu daha yüksek olurken, normal ve yüksek bor dozlarında (B1 veB100) ekspresyon düzeyi azalmıştır. B noksanlığına dayanıklı olarak bilinen Çakmak-79 çeşidinde ise tam tersi bir durum ortaya çıkmıştır. Kızıltan-91 çeşidinde düşük Bdozlarında pasif taşınmanın aktif taşınma ile daha fazla desteklendiğidüşünülmektedir.ANAHTAR KELİMELER: Bor, Makarnalık Buğday, Su Kültürü, ICP-AES, RT-PCR

Abstract:
ABSTRACTMS THESISRT-PCR ANALYSIS OF DURUM WHEAT CULTIVAR?S REACTIONS TOBORON APPLICATIONZeynep ÖZBEKSelcuk UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of Field CropsSupervisor: Assoc. Prof. Asit. Dr. Erdoğan Eşref HAKKI2006, Pages: 83Jury: Assoc. Prof. Asit. Dr. Erdoğan Eşref HAKKIProf. Dr. Sait GEZGİNAssoc. Prof. Dr. Süleyman SOYLUIn this study, the expression levels of the putative bor1 gene were analyzed inKızıltan-91 and Çakmak-79 which are commonly grown durum wheat cultivars inthe region of Middle Anatolia. A part of this boron (B) transporter gene was isolatedfrom durum wheat first of all.The plants were grown at H (0.49 mg B kg-1), B0 (0 mgB kg-1), B1 (1.08 mg B kg-1) and B100 (108 mg B kg-1) in hydroponic culture. RNAsfrom root and shoot samples belonging to each concentration and different timeperiods were isolated separately and activities of bor1 and ubiquitin genes weredetermined via RT-PCR. B uptakes of durum cultivars in different times and Bconcentrations were also determined using ICP-AES.The reactions of the cultivars were different based on the B concentrationsused. It was determined that, Çakmak-79 accumulates more B in roots but Kızıltan-91 stores in shoots. While Kızıltan-91 takes maximum B at B100 level, Çakmak-79takes maximum B at B1 and B100.Kızıltan-91, previous field studies showed as a sensitive cultivar to the Bdeficiency, had higher bor1 gene expression in the low B concentrations (H and B0),but the level of expression was decreased at the normal and high B concentrations(B1 and B100). This was in contrast with the cultivar Çakmak-79 which is known totolerate B deficiency. At low B concentrations, passive transport is believed to besupported more with active transport in Kızıltan-91 compared with Çakmak-79.KEY WORDS: Boron, Durum Wheat, Hydroponic Culture, ICP-AES, RT-PCRii