Türkiye kentsel dönüşüm uygulamaları ve yapay zekâ tabanlı algoritmalar kullanarak kentsel dönüşüm sürecinin incelenmesi
Investigation of the urban transformation processes using Turkish urban transformation applications and artificial intelligence-based algorithms
Yazar: HACI ABDULLAH UÇAN
Danışman: PROF. DR. TAYFUN DEDE
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Kentsel dönüşüm = Urban transformation ; Optimizasyon = Optimization ; Regresyon analizi = Regression analysis ; Tahmin modelleri = Estimation models ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Kentsel dönüşüm, çağımızda modern şehir hayatının odak noktasında yer alan bir tasarım pratiğidir. Bu olgu, insan hayatının şehir bazında düzenlenerek iyileştirilmesi amacına hizmet etmektedir. Zaman, coğrafya ve tarihi süreç içerisinde kurulan ve gelişen şehirler, özellikle ekonomik gerekçelerle mühendislik yaklaşımından uzak, kontrolsüz ve yetersiz bir seyir izlemekte ve insan hayatına uygun olmayan fiziki, sosyal ve ekonomik bir mecra içerisinde süregelmektedir. Bu tür şehirlerin iyileştirilmesi ve sonradan tasarlanan şehirlerin sürdürülebilir bir iyileşme yapısında kalması için kentsel dönüşüm müdahaleleri kaçınılmaz hale gelmektedir.
Kentsel dönüşüm, evrensel temellere dayansa da, her kültür ve ekonomi açısından farklı yöntem ve içeriklerle tasarlanabilmektedir. Özellikle ekonomi ve siyasi irade, bu tasarımın seçilmesinde baskın kriterler olarak göze çarpmaktadır. Dolayısıyla siyasi iradenin seçimlerinin insanın sosyal, psikolojik, fizyolojik ve ekonomik gelişmişliğini sağlamasına hizmet etmesi için, eldeki verilerin bir mühendislik yaklaşımı ile işlenerek kentsel dönüşüm faaliyetlerinde doğru bir politika belirlenmesine ihtiyaç duyulmaktadır.
Ayrıca afet riski altında bulunan milyonlarca yapının oluşturduğu risk faktörü, Türkiye'de kentsel dönüşüm kavramının şehirleşme, planlama ve mühendislik çalışmalarının odağında yer alması gereken elzem bir konu başlığıdır. Bu mücbir sebebin, kentsel dönüşüm uygulamalarının Türkiye'nin gelecekteki ekonomik göstergelerini etkileyebilecek seviyede olduğu göz önüne alındığında, bu konuda gerçeğe çok yakın tahminlerde bulunabilmenin ne kadar önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. 
Bu çalışmada, kentsel dönüşüm kavramı detaylı bir şekilde irdelenirken, bu olgunun dünyadaki diğer ülkelerde nasıl algılanıp uygulandığı ortaya konularak ülkemizdeki kentsel dönüşüm faaliyetleri detaylı bir şekilde incelemiştir. Yapılan çalışmalar ve incelemeler neticesinde ülkemizde kentsel dönüşümü hızlandıracak ve halkın katılımını artıracak yeni bir kentsel dönüşüm modeli önerilmiştir. Ülkemizdeki kentsel dönüşüm uygulamalarının dönemsel ekonomik verileri ışığında regresyon ve yapay zekâ tabanlı algoritmalar kullanılarak kentsel dönüşüm süreci için tahmin modelleri oluşturulmuştur. Böylece öngörülen verilerin girdi olarak işlenmesiyle Türkiye'nin kentsel dönüşüm sürecinin geleceği hakkında tahmin yürütülebilecektir.

Abstract:
Nowadays, urban transformation is a design practice at the focus point of modern urban life. This phenomenon provides the purpose of human life improvement by organizing it on urban-based. Urban areas that were established and developed depending on time, geographical features and historical process, usually have built against the engineering approaches especially for due to economic excuses and follow an uncontrolled and inadequate course, and progress in physical, social and economic environment which is inappropriate for human life. To improve such cities and to design future cities that include sustainable structures, urban transformation interventions are becoming inevitable.
Although urban transformation is based on universal principals, it can be also designed with different methods and contents based on specific cultural and economic conditions. In particular, the economic and political conditions are as the dominant criteria in the type of preferred design. Therefore, regarding the political preference that wills to serve the social, psychological, physiological and economic development of human beings, there is a need to determine the right policy in urban transformation activities by processing the available data with an engineering approach. 
In addition, the risk factor caused by millions of inappropriate buildings against disaster risk is an essential topic that should be took place in the concept urban transformation planning and engineering studies in Turkiye. Considering the fact that this essential reason that urban transformation practices can affect the economic indicators of the future of Turkiye, it is emphasized how making very realistic predictions is quite important.
In this study, together with examining the concept of urban transformation in detail, the urban transformation activities in our country were analysed in detail by revealing how this phenomenon is perceived and applied in other countries in the world. As a result, a new urban transformation model has been designed and proposed, which will accelerate the urban transformation in Turkiye and will increase the public participation. Using the periodic economic data of the urban transformation applications in our country, estimation models were created for the urban transformation process by using regression and artificial intelligence-based algorithms. Thus, by processing the predicted data as input, it will be possible to make predictions about the future of urban transformation process in Turkiye.