Yumuşak güç bağlamında Türkiye'nin Özbekistan politikası (1991-2021)
Turkey's Uzbekistan policy in the context of soft power
Yazar: DOLUNAY YUSUF BALTÜRK
Danışman: PROF. DR. FAHRİ TÜRK
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Dil = Language ; Kültür = Culture ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Özbek ilişkileri = Turkish-Uzbek relations ; Türkiye = Türkiye ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Yumuşak güç = Soft power ; Özbekistan = Uzbekistan

Özet:
Soğuk Savaş döneminin sona ermesi, Türk dış politikası bağlamında Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ile ilişkilerin yeniden tanımlanması bakımından bir milat teşkil etmiştir. Bu minvalde Türkiye Cumhuriyeti, Özbekistan'ın müstakilliğini 16 Aralık 1991 tarihinde tanıyan ilk devletlerden birisi olmuştur. Diplomatik münasebetlerin tesis edilmesini müteakiben Ankara'nın bölgeye yönelik yumuşak güç politikaları şekillenmeye başlamıştır. Türk karar alıcıların Taşkent'e yönelik yumuşak güç politikalarını harekete geçirmelerinde iki ülke arasındaki dil, kültür, etnik köken, tarih ve din gibi müşterek noktalar mühim bir rol oynamıştır. Bu tezde, Türkiye'nin Özbekistan'a yönelik yumuşak güç politikaları kültür noktainazarından incelenmiştir. Bu kapsamda, Ankara'nın Taşkent'e ilişkin yumuşak güç politikaları yalnızca dilsel ve kültürel açıdan ele alınmış ve 1991-2021 dönemi ile sınırlandırılmıştır. Çalışmanın temel sorusu; "Yumuşak güç bağlamında Türkiye'nin Özbekistan'a yönelik icra ettiği dil ve kültür politikaları hangi kurumlar ve kuruluşlar vasıtasıyla şekillenmektedir?" şeklinde formüle edilmiştir. Söz konusu soruya cevap ararken oluşturulan ikincil sorular ise aşağıdaki gibidir: "Şevket Mirziyoyev'in iktidara gelmesi Türkiye'nin yumuşak güç politikalarını nasıl etkilemektedir?", "Ankara'nın Taşkent'e yönelik yumuşak güç politikasında tarihsel, dilsel ve kültürel bağlar ne dereceye kadar rol oynamaktadır? Bu doğrultuda, Türkiye'nin yumuşak güç politikaları ağırlıklı olarak alanda yapılan mülakatlar ve gözlemler vasıtası ile yerinde tetkik edilmiş, Özbek ve Türk basınında yer alan haberler ise karşılaştırmalı bir zaviyeden değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

Abstract:
The end of the Cold War period marked a milestone in terms of redefining relations with the Central Asian Turkic Republics in the context of Turkish foreign policy. In this respect, the Republic of Turkey was one of the first states to recognise the independence of Uzbekistan on 16 December 1991. Following the establishment of diplomatic relations, Ankara's soft power policies towards the region started to occur. Common factors such as language, culture, history, ethnic origin and religion between the two countries played a significant role in the Turkish policy makers' activating soft power policies devoted to Tashkent. In this thesis, Turkey's soft power policies towards Uzbekistan were examined from a cultural point of view. In this context, Ankara's soft power policies regarding Tashkent have been discussed only in linguistic and cultural terms. The study was limited to the period 1991-2021. The study's main question has been formulated as; "In the context of soft power, which institutions and organizations shape Turkey's linguistic and cultural policies toward Uzbekistan?". The secondary questions made while seeking an answer to this question are as follows: "How does Shavkat Mirziyoyev's coming to power affect Turkey's soft power policies?"; "To what extent do historical, linguistic and cultural ties play a role in Ankara's soft power policy towards Tashkent?" This thesis seeks to answer these questions. In this respect, Turkey's soft power policies were examined on-site, mainly in the context of interviews and observations in the field, and the news in the Uzbek and Turkish press was discussed from a comparative perspective.