Kahramanmaraş ili beta talasemi mutasyonlarının genetik heterojenitesi
Genetic heterogeneity of beta thalassemia mutations in Kahramanmaraş master thesis
Yazar: MEHMET EMRAH AKSAN
Danışman: PROF. DR. ERGÜL BELGE KURUTAŞ
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyokimya = Biochemistry ; Moleküler Tıp = Molecular Medicine
Dizin: Genetik = Genetics ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Mutasyon = Mutation ; Talasemi = Thalassemia

Özet:
Beta talasemi, otozomal resesif geçiş gösteren bir hastalıktır. Çeşitli ülkelerde ve aynı ülkenin farklı bölgelerinde dağılım bakımından heterojenite göstermektedir. Beta talasemide, β-globin geni üstünde veya etrafında meydana gelen mutasyonlar, beta globin zincir yapımının azalmasına ya da hiç sentez edilmemesine neden olur. Beta talasemi taşıyıcılığı ülkemizde %2 olarak verilmekte ancak bu oran bazı yörelerimizde %10'a kadar çıkmaktadır. IVS-I-110 Türkiye'de en sıklıkla rastlanan β-talasemi mutasyonudur; bunu IVS-I-6, FSC-8, IVSI-1, IVS-II-745, IVS-II-1, Cd39, -30 ve FSC-5 mutasyonları takip etmektedir. 
Kahramanmaraş ilinde daha önce beta talasemi taşıyıcılığı %2,35 olarak bulunmuştu. Bu çalışmada 14 talasemili hasta ve onların ailelerinden toplam 29 kan örneği alındı. Bu hastalar KSÜ hastanesinde tedavi edilmekte idi.  Hematolojik veriler kan sayımı cihazı ile elde edildi. HbA2 miktarı HPLC yöntemi ile belirlendi. On farklı beta talasemi mutasyonu ARMS yöntemi tarandı. Çukurova bölgesinde sık görülen bu beta talasemi mutasyonları -30 (T>A), Cd 8 (-AA), Cd 8/9 (+G), IVS 1-1 (G>A), IVS 1-5 (G>C ), IVS 1-6 (T>C), IVS 1-110 (G>A), Cd 39 ( C>T), IVS 2-1 (G>A), IVS 2-745 (C>G) dır. Ondört hastadan 7 tanesi IVS1-110 mutasyonu için homozigot olarak belirlendi. Hastalardan biri taranan 10 mutasyondan hiçbirine sahip değildi. Kalan 6 hasta Fsc 8, Fsc 8/9, IVS1-5, IVS1-110 ve IVS2-1 mutasyonu için heterozigot idi. Bu altı hastanın ikinci kromozomları ARMS yöntemi ile belirlenemedi. Bir hastanın iki kromozomu ve altı hastanın da ikinci kromozomları DNA dizi analizi ile belirlenmelidir.
Sonuç olarak 28 kromozomun 16 tanesi IVS1-110 olarak belirlendi (%57.14). Kahramanmaraş ilinde IVS1-110 (G>A) nın en yaygın mutasyon olduğu görüldü. Toplam 12 aileden onu birer talasemik çocuğa sahip iken iki aile de çift talasemili çocuğa sahipti. Bu yüzden son yıllarda Kahramanmaraş ilinde Sağlık Bakalığı tarafından evlilik öncesi tarama ve genetik danışma hizmeti verilmektedir.

Abstract:
Beta thalassaemia is a autosomal recessively transmitted disease. It presents heterogeneity in terms of distribution at different countries and at different regions of these countries. Mutations consist over and around β-globin gene cause a decrease of beta globin production or beta globin completely isn't synthesized at beta thalassaemia. Beta thalassaemia trait in our country is given as 2% but at some regions this ratio increase as to 10%.  IVSI-110 is the most common beta thalassaemia mutation in Turkey, and IVSI-6, Fsc 8, IVSI-1, IVSII-745, IVSII-1, Cd39,-30 and Fsc5 mutations follow this. 
Beta thalassaemia trait was found as 2.35% in Kahramanmaraş, previously. At this study; 5 ml blood samples was taken from 14 thalassemic patients and their relatives. The patients were taking care of K.S.Ü. Hospital at Kahramanmaraş. Haematological datas were obtained by cell blood counter.  HbA2 was determined by HPLC. Ten different mutations were screened by ARMS method. These common beta thalassemia mutations are -30 (T>A), Cd 8 (-AA), Cd 8/9 (+G), IVS 1-1 (G>A), IVS 1-5 (G>C ), IVS 1-6 (T>C), IVS 1-110 (G>A ), Cd 39 ( C>T), IVS 2-1 (G>A), IVS 2-745 (C>G) in Çukurova region.  Seven of the 14 patients were detected IVS1-110 homozygous. One of the patient doesn't have any of ten mutations. Six patients were detected as heterozygotes for Fsc 8, Fsc 8/9, IVS1-5, IVS1-110 and IVS2-1. Second chromosome of the six patients were not detected by ARMS method. Two chromosome of one patient and second chromosome of the six patientes have to be analyzed by DNA sequencing.
As a result; 16 chromosomes were detected as IVS1-110 in 28 (57.14%). IVS 1-110 (G>A) was seen the most common mutation in Kahramanmaraş. While 10 families have only one thalassemic patient, two families have double thalassemic patient in total 12 family. Therefore, premarital screening and genetic counselig service has been given by Ministry of Health in Kahramanmaraş recently.