Normal maliyet yöntemi ve muhasebe standartları kapsamında bir uygulama
Normal costing methods and an application within the scope of accounting standards
Yazar: AYKUT GÜRYEL
Danışman: PROF. DR. FATMA TEKTÜFEKÇİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Maliyet muhasebesi = Cost accounting ; Maliyet yönetimi = Cost management ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Standartlar = Standards ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Uluslararası muhasebe = International accounting ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code ; Vergi usul hukuku = Tax procedural law

Özet:
Türkiye Muhasebe Standartları (TMS) / Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS)'nın muhasebe uygulamalarına getirdiği yeniliklerden birisi maliyet hesaplama yöntemi olarak normal maliyet yönteminin uygulanmasıdır. Ülkemizde Vergi Usul Kanunu (VUK)' na göre maliyet hesaplama yöntemi olarak tam maliyet yöntemi kullanılmakta iken TMS/TFRS uygulaması kapsamında normal maliyet yönteminin kullanılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, 1 Ocak 2018 tarihi itibariyle belirli ölçütleri taşıyan ve bağımsız denetime tabi olup TMS/TFRS'leri uygulamayan işletmeler için geçerli olan Büyük ve Orta Boy İşletmeler İçin Finansal Raporlama Standardı (BOBİ FRS)'nda da normal maliyet yöntemi tam maliyet yöntemine alternatif olarak sunulmuştur. Tam maliyet yöntemi üretim giderlerinin tamamını herhangi bir ayrım ve sınıflandırmaya tabi tutmadan doğrudan üretim maliyetine yüklerken normal maliyet yöntemi sabit üretim giderlerini kullanılan kapasite ölçüsünde maliyetlere yüklemektedir. Normal maliyet yönteminin kullanılmayan kapasiteye ait üretim giderlerini maliyetlere yüklememesi üretim hacminde meydana gelen dalgalanmalar karşısında maliyetlerin ani artış ve azalış göstermesini engelleyebilmesi sebebiyle göre daha güvenilir ve gerçeğe uygun sonuçlar sunduğu ifade edilebilir. Bu çalışmanın amacı TMS/TFRS'nin öngördüğü normal maliyet yönteminin işletmelerin maliyet hesaplama sistemine, muhasebe uygulamalarına ve faaliyet sonuçlarına olan etkisini ortaya koyup farkındalık oluşturmaktır. Çalışmada vak'a yöntemi (örnek olay) uygulanarak bir üretim işletmesinin verileri kullanılmıştır.
Tez çalışması üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya ilişkin kavramsal çerçeve ve maliyet hesaplama yöntemleri genel hatlarıyla açıklanmıştır. İkinci bölümde kapsamına göre maliyet hesaplama yöntemlerinden normal maliyet yöntemi detaylı olarak incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise Ege Bölgesi'nde faaliyet gösteren bir üretim işletmesine ait veriler kullanılarak normal maliyet yöntemi uygulaması esas alınıp maliyet hesaplaması yapılmış, buna göre tam maliyet yöntemine göre hesaplamalarla karşılaştırılmış ve yöntemler arasındaki farklılıkları ortaya koymak amacıyla işletmenin gelir tablosu düzenlenmiştir. Ayrıca normal maliyet yöntemine göre işletmenin muhasebe kayıtlarına mevcut ve yeni gelecek sisteme uygun yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Maliyet Hesaplama Yöntemleri, Tam Maliyet Yöntemi, Normal Maliyet Yöntemi, Normal Kapasite, TMS-2,  BOBİ FRS:  Bölüm 6.

Abstract:
One of the innovations in the Turkish Accounting Standarts (TR IAS) /Turkish Financial Reporting Standards (TR IFRS) has brought to accounting applications is applying the normal cost method for cost calculation methods. In our country, based on Tax Procedure Law (TR TPL); although the full cost method is used for cost calculation, the normal cost method should be used under the TR IAS/ TR IFRS administration. Addition to this, from January 1st, 2018, in the Financial Reporting Standard for Large and Medium-Sized Enterprises (FRS for LMSE) which is applicable to the businesses that carry out certain criteria and do not apply TR IAS/ TR IFRS while being liable to independent auditing, normal cost method is offered as an alternative to full cost method. When the full cost method embarks all manufacturing costs to direct manufacturing cost without any classification, the normal cost method embarks fixed production cost to the total cost based on used capacity. One can suggest that the normal cost method is more reliable and presents more valid results because it may inhibit the sudden cost fluctuations caused by the production costs belonging to the normal cost method's unused capacity. This study's aim is to bring awareness by revealing the effect of TR IAS/ TR IFRS's anticipation of normal cost method on businesses' cost calculation system, accounting applications, and results of activities. In our study, the case study method is applied by using the data from a manufacturing company.

Our thesis includes three parts. In the first section, the conceptual framework and cost calculation methods are explained thoroughly. In the second section, the normal cost method under the cost calculation method is investigated in detail. In the third section, cost calculation is conducted based on the normal cost method, using the data from a manufacturing company based on Aegean Region, compared with the results of the full cost method, and lastly, income statement is presented to see the differences between these methods. Besides, the company's accounting records are presented under the normal cost method.
Keywords: Costing Methods, Full Cost Method, Normal Cost Method, Normal Capacity, TR IAS-2, FRS for LMSE: Section 6.