Akıllı telefon girişimli mesajların gestasyonel kilo alımına etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma
The effect of smart-phone interventional messages on gestational weight  gain: A randomized controlled study
Yazar: GİZEM YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ZEYNEP DAŞIKAN
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Akıllı telefonlar = Smartphones ; Beslenme = Nutrition ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Gebelik = Pregnancy ; Kilo alma = Weight gain ; Kısa mesaj = Short message ; Mesaj = Message

Özet:
Amaç: Bu araştırma akıllı telefon girişimli sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite mesajlarının uygun gestasyonel kilo alımına (GKA) etkinliğini araştırmak amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Çalışma randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Araştırma Haziran 2021-Haziran 2022 tarihleri arasında 90 gebe (Girişim:45, Kontrol:45) ile yapılmıştır. Gebelerin beden kitle indeksine göre tabakalı randomizasyon ile gruplar belirlenmiştir. Çalışmada birey tanılama formu, Gebelikte Sağlıklı Yaşam Davranışları Ölçeği (GSYDÖ), maternal soru formu kullanılmıştır.  Girişim programı akıllı telefon üzerinden WhatsApp mesajları yoluyla yapılmıştır. WhatsApp yoluyla girişim grubuna uygun kilo alımı, beslenme, fiziksel aktiviteyle ilgili haftada üç kez, kontrol grubuna ise ayda bir kez rutin prenatal bakım içerikli mesajlar gönderilmiştir. Verilerin analizi R  Foundation for Statistical Computing istatistik programında yapılmıştır. Sonuçlar p<0.05 anlamlılık düzeyine göre değerlendirilmiştir. 
Bulgular: Çalışmaya katılan gebelerin yaş ortalaması 29.2±3.7'dir. Gebelerin başlangıç BKİ değeri 26.2±4.4'tür. Çalışmaya katılan gebelerin %45.6'sının gestasyonel kilo alım bilgisi yoktur. Girişim grubu gebelerin gestasyonel kilo alım ortalaması 13.1±4.3, kontrol grubunun ise 14.6±4.2'dir ve gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05). Amerikan Tıp Enstitüsü (IOM) rehberine göre gruplar arasında uygun GKA oranlarında (girişim %48.9, kontrol %22.2) anlamlı fark saptanırken (p<0.05), aşırı GKA oranları (girişim % 48.9, kontrol %68.9) arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05).Gebelerin GSYDÖ ölçek toplam puanı, beslenme ve fiziksel aktivite son test puan ortalamaları girişim grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak artmıştır (p<0.05). Girişim grubunda IOM rehberine göre uygun kilo alan gebelerin ölçek toplam puanı, beslenme ve fiziksel aktivite puanlarındaki grup/zaman etkileşimi anlamlı çıkmış, girişim etkili olmuştur (p<0.05). Gebelerin GSYDÖ ölçek toplam puanı, beslenme ve fiziksel aktivite alt boyutlarında ön test-son test puan farkları arasında gruplar arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır (p<0.05). Akıllı telefon ile mesaj gönderilmesi ve mesajların etkinliği açısından girişim grubunda kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde faydalı olduğu bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Akıllı telefon ile yapılan sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite kısa mesaj girişimi girişim grubu gebelerin IOM rehberine göre uygun gestasyonel kilo alım oranlarını artırmış ve girişim etkili olmuştur(p<0.05).Fakat gruplar arasında aşırı gestasyonel kilo alımı arasında fark saptanmamıştır(p>0.05).Daha geniş örneklemlerle internet ve sosyal medya uygulamalarının da dahil edildiği, kanıt düzeyi yüksek çalışmaların yapılması önerilir.
Anahtar kelimeler: Akıllı telefon; beslenme; fiziksel aktivite; gestasyonel kilo alımı; girişim; kısa mesaj
Araştırma kaydı: Bu çalışma www.clinicaltrials.gov (NCT05590832)  kayıtlıdır.

Abstract:
Purpose: This study was conducted to investigate the effectiveness of smartphone-based healthy nutrition and physical activity messages on appropriate gestational weight gain (GWG).
Materials and Methods: The study is a randomized controlled experimental study. The study was conducted with 90 pregnant women (Intervention: 45, Control: 45) between June 2021 and June 2022. Groups were determined by stratified randomization according to the body mass index of the pregnant women. In the study, individual identification form, Healthy Living Behaviors in Pregnancy Scale (HLBPS), and maternal questionnaire were used. The initiative program was carried out via WhatsApp messages on a smartphone. Messages regarding routine prenatal care were sent to the intervention group three times a week, and to the control group once a month, about appropriate weight gain, nutrition, and physical activity via WhatsApp. The analysis of the data R Foundation for Statistical Computing statistical program. The results were evaluated according to the p<0.05 significance level.
Results: The mean age of the pregnant women participating in the study was 29.2±3.7. The initial BMI value of the pregnant women was 26.2±4.4. 45.6% of the pregnant women who participated in the study did not have gestational weight gain information. The mean gestational weight gain was 13.1±4.3 in the intervention group and 14.6±4.2 in the control group, and no significant difference was found between the groups (p>0.05). According to the IOM guideline, there was a significant difference between the groups in terms of appropriate GWG (intervention 48.9%, control 22.2%) (p<0.05), while no significant difference was found between excessive GWG(intervention 48.9%, control 68.9%) (p>0.05). HLBPS scale total score, nutrition and physical activity post-test mean scores increased significantly in the intervention group compared to the control group (p<0.05). In the intervention group, the group/time interaction in the scale total score, nutrition and physical activity scores of the pregnant women who gained appropriate weight according to the IOM guideline was significant, and the intervention was effective (p<0.05). Significant differences were found between the groups in the pretest-posttest score differences in the HLBPS total score, nutrition and physical activity sub-dimensions of the pregnant women (p<0.05). It was found that it was significantly beneficial in the intervention group compared to the control group in terms of sending messages via smartphone and the effectiveness of the messages (p<0.05).
Conclusion: Healthy nutrition and physical activity short message intervention with a smart phone increased the appropriate gestational weight gain rates of pregnants in the intervention group according to the IOM guideline, and the intervention was effective (p<0.05). However, there was no difference between the groups in terms of excessive gestational weight gain (p>0.05). It is recommended to conduct studies with a high level of evidence, including internet and social media applications, with larger samples.
Keywords: Smartphone; nutrition; physical activity; gestational weight gain; intervention ; text message
Trial registration: This study is registered at www.clinicaltrials.gov NCT05590832