Zamana dayalı faaliyet tabanlı maliyetleme ve kaynak tüketim muhasebesi yöntemlerinin karşılaştırılması: Bir tekstil işletmesinde uygulama
The comparison of time-driven activity based costing and resource consumption accounting methods: An application in a textile company
Yazar: ÖMER BURAK PAKSOY
Danışman: PROF. DR. NAİM ATA ATABEY
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Aktiviteye dayalı muhasebe = Activity based costing ; Kaynak tüketim muhasebesi = Resource consumption accounting ; Maliyet = Cost ; Maliyetleme = Costing ; Tekstil sektörü = Textile sector ; Zaman-maliyet analizi = Time-cost analysis

Özet:
Küreselleşme ve teknolojik gelişmeler sonucunda meydana gelen ileri otomasyon teknikleri ve makineleşme, işletmeleri yeni maliyet stratejileri izlemeye yöneltmiştir. Böylece, işletmelerde karar süreçlerinde maliyetlerin daha doğru hesaplanması, ürünlere/hizmetlere daha doğru dağıtılması ve doğru fiyatlandırma yapılması ihtiyacını beraberinde getirmiştir. Türkiye tekstil endüstrisinde de yaşanan yoğun rekabet nedeniyle yerel işletmelerin rekabet avantajı sağlaması açısından maliyet azaltımı ve maliyetlerin doğru hesaplanması önemli hale gelmiştir. Bu çalışmada, Kahramanmaraş'ta bulunan bir tekstil işletmesinde bir vaka çalışmasına dayanılarak çağdaş maliyet yöntemlerinden olan Faaliyet Tabanlı Maliyetleme, Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ve Kaynak Tüketim Muhasebesi yöntemlerinin uygulanması, yöntemlerin karşılaştırılması, maliyetlerin düşürülmesinde ve daha doğru hesaplanmasında hangi yöntemin daha başarılı/etkin olabileceği araştırılmaktadır.
Bu çalışma, temelini Faaliyet Tabanlı Maliyet yönteminin oluşturduğu Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme ve Kaynak Tüketim Muhasebesi yöntemleri kullanılarak tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir tekstil işletmesinde uygulanmıştır. Yöntemlerin uygulanmasından elde edilen sonuçlar yorumlanarak maliyet verileri analiz edilmiştir. Çalışmanın ana konusunu oluşturan ZDFTM ve KTM yöntemlerinin uygulanabilmesi için işletmede ilk olarak FTM yöntemi uygulanmıştır. Böylece, çalışmada ZDFTM ve KTM yöntemlerinin tekstil işletmesinde uygulanabilirliği araştırılmış ve sonuçlar karşılaştırılmıştır. Araştırma ile her iki yöntemin de uygulanabileceği; Kaynak Tüketim Muhasebesi yönteminin Zamana Dayalı Faaliyet Tabanlı Maliyetleme yöntemine kıyasla daha doğru maliyet bilgilerini sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Advanced automation techniques and mechanization resulting from globalization and technological developments have led businesses to follow new cost strategies. Thus, it has brought the need for more accurate calculation of costs, more accurate distribution of products/services and correct pricing in decision processes in companies. Due to the intense competition in the Turkish textile industry, cost reduction and accurate calculation of costs have become more important for local businesses to gain competitive advantage. In this study, it is investigated which method can be more successful / effective in reducing costs and calculating more accurately by applying Activity Based Costing, Time Driven Activity Based Costing and Resource Consumption Accounting methods, which are the contemporary cost methods, in a textile company in Kahramanmaraş/Turkey.
This study has been applied in a textile company operating in the textile sector by using Time Driven Activity Based Costing and Resource Consumption Accounting methods, which are based on the Activity Based Costing method. Cost data were analyzed by interpreting the results obtained from the application of the methods. In order to apply TDABC and RCA methods, which are main subject of the study, the ABC method was first applied in the company. Thus, the applicability of TDABC and RCA methods in a textile company was investigated and the results were compared. With research, both methods can be applied; it was concluded that Resource Consumption Accounting method provides more accurate cost information compared to the Time-Driven Activity Based Costing method.