Farklı tipteki aluminyum adjuvanların monositik hücrelerde oluşturduğu etkilerin proteomiks ve metabolomiks düzeyde incelenmesi
Investigation of the effects of different types of aluminum adjuvants on monocytic cells at  proteomics and metabolomics level
Yazar: FATMA KABAKOĞLU
Danışman: PROF. DR. EMİRHAN NEMUTLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aşı Çalışmaları Ana Bilim Dalı / Aşı Çalışmaları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Adjuvanlar-immünolojik = Adjuvants-immunologic ; Alüminyum hidroksifosfat = Aluminum hydroxyphosphate ; Alüminyum oksihidroksit = Aluminum oxyhydroxide ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Kromatografi-sıvı = Chromatography-liquid ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Metabolomikler = Metabolomics ; Monositler = Monocytes ; Proteomikler = Proteomics

Özet:
Aşılar, doğal enfeksiyonu taklit ederek ve uzun süreli
immünolojik hafıza üreterek bulaşıcı hastalıkların neden olduğu hastalıkların mortalite
ve morbiditesini azaltan biyolojik bileşiklerdir. Aşılarda kullanılan antijenlerin çoğu
zayıf immünolojik cevaba sebep olduklarından dolayı aşıların etkisinin gücünü ve
süresini artırmak amacıyla aşı bileşenlerine adjuvanlar da eklenmektedir. Eski
yıllardan beridir aluminyum tuzları adjuvan olarak en sık kullanılan maddelerdir ve
özellikle monositlere olgun bir dendritik fenotipe farklılaşmaları için güçlü bir uyarım
sağlamaktadırlar. Bu tez çalışmasında U-937 ve THP-1 hücre kültüründe aluminyum
oksihidroksit (AH) ve aluminyum hidroksifosfat (AP) tuzlarının farklı derişimleri
kullanılarak metabolomiks ve proteomiks çalışmalar yürütülmüştür. Bu amaçla gaz
kromatografisi-kütle spektrometrisi (GC-MS) ile intraselülar ve
ekstraselülardametabolomiks analizler ve sıvı kromatografisikuadropol uçuş zamanlı
kütle spektrometresi (LC-qTOF-MS) ile proteomiks analizler gerçekleştirilmiştir.
Analizler sonucunda toplamda 170 metabolit ve 403 protein tanımlanmıştır. Tek
değişkenli ve çok değişkenli veri analizleri alüminyum adjuvan tuzlarına ve THP-1 ve
U937 hücre kültürü tiplerine bağlı olarak değişen metabolitleri, proteinleri ve
yolakların belirlenmesini sağlamıştır. Farklı derişimlerde AH ve AP tuzlarına maruz
kalan hücrelerde anlamlı düzeyde değişen endojenik metabolit ve proteinlerin mevcut
alüminyum adjuvanların etkisinin güçlendirilmesine ve yeni endojen adjuvanlarının
geliştirilmesine öncülük edebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Vaccines are biological compounds that reduce the mortality and morbidity of
diseases caused by infectious diseases by mimicking natural infection and producing
long-term immunological memory. Since most of the antigens used in vaccines cause
weak immunological response, adjuvants are also added to the vaccine components in
order to increase the potency and duration of the effect of the vaccines. Since ancient
times, aluminum salts have been the most commonly used adjuvants and provide a
particularly strong stimulus to monocytes to differentiate into a mature dendritic
phenotype. In this thesis, metabolomics and proteomics studies were carried out using
different concentrations of aluminum oxyhydroxide (AH) and aluminum
hydroxyphosphate (AP) salts in U-937 and THP-1 cell cultures. For this purpose,
intracellular and extracellular metabolomics analyzes with gas chromatography-mass
spectrometry (GC-MS) and proteomics analyzes were performed with liquid
chromatography-cyclopol time-of-flight mass spectrometry (LC-qTOF-MS). As a
result of the analysis, a total of 170 metabolites and 403 proteins were identified.
Univariate and multivariate data analyzes allowed the identification of metabolites,
proteins and pathways that vary depending on aluminum adjuvant salts and THP-1 and
U937 cell culture types. It is thought that endogenic metabolites and proteins that
change significantly in cells exposed to different concentrations of AH and AP salts
may lead to the strengthening of the effect of existing aluminum adjuvants and the
development of new endogenous adjuvants.