Oymak-açık küme ilişkisinin GAIA uydu verileri yardımıyla incelenmesi
Investigation of stellar association-open cluster relationship with the help of GAİA satellite data
Yazar: EFECAN TUNÇ
Danışman: PROF. DR. VOLKAN BAKIŞ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Uzay Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Astronomi ve Uzay Bilimleri = Astronomy and Space Sciences
Dizin: Açık kümeler = Open sets ; Oymaklar = Clans ; Uydu verileri = Satellite data ; Yıldızlar = Stars

Özet:
OB oymakları ve açık kümeler, galaksimizin sarmal kollarında ikamet eden genç yıldız gruplarıdır. Bu bakımdan erken yıldız evriminin incelenmesi, Samanyolu'nun sarmal kol yapılarının araştırılması ve galaksimizin dinamiklerinin anlaşılması açısından önemli rol oynamaktadırlar. Oymak ve açık kümeler genellikle, devam eden veya yakın zamanda tamamlanmış bir yıldız oluşum süreciyle ilişkilendirilmektedir. Ancak, çok benzer fiziksel özellikler sergileyen bu iki yıldız grubunu birbirinden ayırt edebilmek kolay olmamaktadır. Önceki araştırmalarda oymaklar tarif edilirken, çoğu zaman sınırları içinde açık kümelerin bulunduğuna değinilmiştir. Buna rağmen literatürde, özel olarak açık küme içeren oymaklarla ilgili kapsamlı bir araştırma yer almamaktadır. Bu tez araştırmasında yarıçapı içinde açık küme barındıran oymakların bir listesini oluşturmak, barındırdığı açık küme veya kümelerle ortak geçmişe sahip olma olasılığı yüksek olan oymakları belirlemek ve açık kümelerle ilişkilendirilebilecek oymakların varsa diğerlerinden farkını ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu kapsamda Güneş'in etrafındaki 3 kpc'lik bir yarıçap içinde 18 adet oymağın en az bir açık küme içerdiği tespit edilmiştir. Açık kümelerin güncel GAIA uydusu verileriyle temel parametreleri belirlenmiş ve oymakların,  parametreleriyle karşılaştırılmıştır. 12 oymağın içerdikleri açık kümeyle benzer uzay hareketine sahip oldukları görülmüş, diğer oymaklarla yaş, çap ve kütle gibi özellikleri kıyaslanmıştır. Açık küme içeren ve içermeyen oymakların parametre uzayında benzer oldukları çıkarımı yapılmıştır. İncelenen açık,  kümelerin yaşları, ilişkilendirildikleri oymakların yaşıyla kıyaslanarak, oymaklardan daha önce oluştukları sonucuna varılmıştır.

Abstract:
OB associations and open clusters are groups of young stars residing in the spiral arms of our galaxy. In this respect, they play an essential role in studying the early stellar evolution, investigating the spiral arm structures of the Milky Way, and understanding the dynamics of our galaxy. Both groups are often associated with an ongoing or recently completed star formation process. However, it is challenging to distinguish between these groups, which exhibit very similar physical properties. In previous studies, it has been noted that open clusters are often found within the borders of the associations. Nevertheless, there is a lack of comprehensive research on associations containing open
clusters in the literature. This thesis aims to create a list of the OB associations with open clusters within their radius, to identify the ones that are likely to have a common history with the clusters they contain, and to differentiate the properties of the associations concerning whether they include clusters. In this context, it has been determined that 18 associations within a radius of 3 kpc around the Sun contain at least one open cluster. The basic parameters of the open clusters were determined using up-to-date GAIA satellite data and compared with the parameters of the associations. It is determined that the 12 associations had similar space motion with the open cluster they contained. Therefore their characteristics, such as age, diameter, and mass, were compared with associations unrelated to any clusters. In conclusion, the associations with and without open clusters possess similar properties in the parameter space. By comparing the ages of the open clusters examined with the age of the associations they reside in, it is concluded that they were formed long before the association.