Tip 1 diyabetli adölesanlarda protein ve yağların postprandiyal glisemik yanıta etkisi ve bu yanıtın insülin rejimiyle yönetiminin incelenmesi
Impact of dietary protein and fat on postprandial glycemic response in adolescents with TYPE 1 diabetes and assessment of the management of this response through insulin regimen
Yazar: NURCAN BAĞLAM
Danışman: PROF. DR. HÜLYA GÖKMEN ÖZEL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 1 = Diabetes mellitus-type 1 ; Diyet = Diet ; Ergenler = Adolescents ; Glisemik indeks = Glycemic index ; Karbonhidratlar = Carbohydrates ; Proteinler = Proteins ; Yağlar = Oils

Özet:
Tek merkezli, randomize, insülin açısından tek kör planlanan bu çalışmada 12-18 yaş arası sürekli subkutan insülin infüzyonu (CSII) uygulayan 11 Tip 1 diyabetli adölesanda diyetle alınan protein ve yağın öğün sonrası kan glukoz düzeyleri üzerine etkisinin belirlenmesi ve bu etkinin insülin rejimiyle yönetiminin ve diyet yağı ile proteinlerin glukagon, glukagon benzeri peptit-1 (GLP-1) ve serbest yağ asidi (SYA) düzeylerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tüm olgular 4 farklı gün hastaneye davet edilerek, 1 kez standart öğün (SÖ), 3 kez yüksek yağ yüksek proteinli (YYYP) öğün olmak üzere toplam 4 kahvaltı öğünü verilmiştir. Standart öğünde karbonhidrat sayımına göre, yüksek yağ yüksek proteinli (YYYP) öğünlerde ise karbonhidrat sayımı, karbonhidrat sayımına ek yağ sayımı ve yağ-protein sayımına göre insülin dozu ve veriliş şekli belirlenmiştir. Yağ sayımı ve yağ-protein sayımı için hesaplanan ek doz insülin CSII ile 4 saat yayma olacak şekilde uygulanmıştır. SÖ ve YYYP öğünlerinden önce ve 30., 60., 90., 120., 240., 360. dakikalarda bireylerden venöz kan örnekleri alınarak plazma glukagon, GLP-1 ve SYA düzeyleri değerlendirilmiştir. Öğünlerin glukoz profiline etkileri değerlendirilirken öğün sonrası artımsal eğri altında kalan alanlar (iAUC) ve glukoz değerleri karşılaştırılmıştır. Bireylerin yaşlarının ortanca değeri 17,50 yıldır. Çalışmada kapiller ölçümle 240. dakikadan, interstisyel ölçümde ise 60. dakikadan itibaren öğünler arasında glukoz düzeylerinde farklılık olduğu bulunmuştur (p<0.05). Kapiller ölçümle YYYP öğünü sonrası kan glukoz düzeyinin 240., 300., ve 360. dakikalarda SÖ'ne göre anlamlı şekilde yüksek (sırasıyla p=0,003, p=0.002, p<0.001), SÖ ile YYYP-b öğünlerinin kan glukoz değerlerinin benzer olduğu saptanmıştır. Öğün sonrası glisemik yanıt YYYP-b öğününde YYYP öğününe göre hem erken (0-120 dk iAUC) hem de geç dönemde (120-360 dk iAUC) anlamlı olarak düşük bulunmuştur (sırasıyla p=0,001 ve p<0,001). SÖ ve YYYP öğünleri sonrası plazma glukagon, GLP-1 ve SYA düzeyleri arasında fark bulunmamıştır (p<0,05). Tip 1 diyabetli bireylerde yüksek proteinli yüksek yağlı öğünler özellikle geç postprandiyal dönemde glisemik yanıtta artışa neden olmaktadır. Sonuç olarak karışık öğünlerde insülin dozunun hesaplanmasında yalnızca karbonhidrat sayımı yerine karbonhidrat sayımına ek olarak yağ-protein sayımı yapılması ile öğün sonrası glisemik seyir iyileştirilmektedir. Ancak bireylerin yağ ve proteine olan duyarlılığı değerlendirilerek öneriler bireyselleştirilmelidir.

Abstract:
This study was designed as a mono-center, randomized single-blind study with regards to insulin, and conducted on 11 participants aged between 12-18 with Type 1 diabetes using continuous subcutaneous insulin infusion (CSII) in order to determine the impact of dietary protein and fat taken on the postprandial blood glucose levels in adolescents with Type 1 diabetes, to assess the management of this impact through insulin regimen, and to analyze the effect of the dietary fat and protein on glucagon, glucagon-like peptide-1 (GLP-1) and free fatty acid (FFA) levels. Each volunteer was invited to the hospital on four different days and given four breakfast meals, one of which was a standard meal (SM) and three were high-fat-high-protein meals (HFHP). The insulin dose and its delivery method were based on carbohydrate counting in the SM and HFHP meal; additional fat counting and fat-protein counting were used to manage glucose in the HFHP-a and HFHP-b meals, respectively. The additional doses of insulin calculated by fat and fat-protein counting during the HFHP-a and HFHP-b meals, respectively were delivered via CSII as an extended bolus over 4 hours. The plasma glucagon, GLP-1 and FFA levels of the participants were assessed in venous blood samples drawn before and 30th, 60th, 90th, 120th, 240th, 360th minutes following the SM and HFHP meals. Whilst the effects of the meals on the glucose profile were assessed, the incremental area under the curve (iAUC) of 6 hours following the meals as well as glucose levels were compared. While the median age of the participants was 17.50 years. A significant difference between meals was found (p<0.05) after the 240th minute using the capillary glucose measurements, whereas a significant difference was present after the 60th minute in the interstitial glucose measurements.  Capillary measurements revealed that the blood glucose level following the HFHP meal was significantly higher in the 240th, 300th and 360th minutes (p=0.003, p=0.002, p<0.001, respectively) than that of SM. On the other hand postprandial glucose levels in SM and HFHP-b meal were similar. Postprandial glycemic response was significantly lower in HFHP-b meal in comparison to the HFHP meal, both in the early (0-120 min iAUC) and late (120-360 min iAUC) period (p=0.001 and p<0.001, respectively). There was no difference between plasma glucagon, GLP-1 and FFA levels following the SM and HFHP meals (p<0.05). High-fat and high-protein meals cause an increase in glycemic response in participants with Type 1 diabetes particularly in the late postprandial period. This postprandial glycemic excursion can be improved using an insulin regimen based on  fat-protein counting in addition to carbohydrate counting, instead of mere carbohydrate counting in mixed meals. However, recommendations should be individualized by evaluating the sensitivity of individuals to dietary fat and protein.