A.B.D ve Avrupa'da rastlamsal müzik
Indeterminate music in USA and Europe
Yazar: MAHMUT ÇAĞLAR YILDIRIM
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ONUR NURCAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Bilimler Ana Bilim Dalı / Duysal Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Müzik = Music
Dizin: Amerika Birleşik Devletleri = United States of America ; Avrupa = European ; Bestekarlar = Composers ; Cage, John = Cage, John ; Müzik = Music ; Raslamsal müzik = Indeterminate music

Özet:
Avrupa'da 20. yüzyılın ilk yarısında kompozitörler tarafından sıklıkla kullanılan ses organizasyonu sistemleri, sesleri bağlayıcı ve geleneksel ilişkilerden kurtarmıştır. 1950'lerde tümden diziselliğin ortaya çıkmasıyla ritim, ses alanı, dinamikler, artikülasyonlar ve hatta müziğin biçimsel yapısı bile dizilerin kontrolü altına girmiştir. Ancak, tümden diziselliğin kullanıldığı eserler, kolaylıkla şanstan türetilebilir görünen akıcı ve sürekli değişen bir etkiye sahiptir. Kompozisyonlarının küçük bileşenlerine yapısal ve felsefi olarak uygun daha büyük müziksel form arayışları, kompozitörleri, önceden kestirilebilme olanağı daha az formlar meydana getirecek çeşitli işlemler denemeye itmiştir.Müzik literatürüne Amerikalı kompozitör John Cage tarafından sunulan `belirlenmemişlik' kavramı, 1950'li yıllardan itibaren hem Amerikalı hem de Avrupalı kompozitörler tarafından kabul görür bir duruma gelmiştir. Birçok kompozitör, gerek besteleme gerekse icra sırasında uygulanabilir olan ve eserlerine öngörülmezlik katan belirlenmemişliği değişik oranlarda kullanmışlardır.`Belirlenmemişlik' anlayışı, genel olarak, Avrupalı ve Amerikalı kompozitörler arasında bazı bölünmelere neden olmuştur. Bu bölünme, öncelikle, belirlenmemişliğin bir terim olarak kullanımında kendini hissettirir. Basit bir anlatımla, Amerikalı kompozitörler, şans öğesini dâhil ettikleri besteleme yaklaşımlarını `belirlenmemişlik' olarak adlandırırken, Avrupalı kompozitörler bu yaklaşım için `aleatori' terimini kullanmışlardır. Bu tez çalışması, müzikte 20. yüzyılın ikinci yarısında ortaya çıkmış olan belirlenmemişliğin Amerikalı ve Avrupalı kompozitörler arasındaki uygulama farklılıklarını göstermek adına, bu yaklaşımı en çok kullanmış kompozitörlerin seçilmiş çalışmalarına odaklanmıştır.

Abstract:
The systems of pitch organization, routinely utilized by the European composers in the first half of the 20. Century, freed sounds from the limitations of tonal music traditions. With the emergence of integral-serialism in the 1950s, musical components such as rhythm, register, dynamics, articulations and even the formal design of a work came under the rules of serial organization as well. This approach, however, caused a type of music that inevitably sounded unsteady and left the impression of being composed through chance operations. Consequently, composers, in search of musical means more suitable for micro musical-components in order to create larger philosophical forms, began to experiment with various new methods that would append more unpredictability to their compositions.The concept of indeterminacy, which was introduced to music literature by American composer John Cage, was gradually welcomed by both American and European composers since 1950s. Many composers adopted indeterminate approaches with varying ratios to be used during performance or as part of compositional process, and this enabled them to create unpredictable works with more flexible character.The notion of using chance and choice elements in composition caused disagreements between American and European composers, mainly in etymological terms. In other words, American composers called this system indeterminacy whereas their European counterparts tended to name it aleatory. This thesis focuses on carefully chosen musical examples from the second half of twentieth century in order to emphasize practical dissimilarities between the American and European composers who employed chance and choice elements as compositional tools in their works.