Koroner arter hastalığı olan hastalarda stent restenozunu öngörmede tam kan viskozitesinin değerlendirilmesi
Assessment of whole BLOOD viscosity in predicting stent restenosis in patients with coronary artery disease
Yazar: MUHAMMED YUNUS ÇALAPKULU
Danışman: PROF. DR. NİHAL AKAR BAYRAM
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Kardiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Kardiyoloji = Cardiology
Dizin: Ateroskleroz = Atherosclerosis ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Koroner arter hastalığı = Coronary artery disease ; Koroner restenoz = Coronary restenosis ; Stentler = Stents ; Viskozite = Viscosity

Özet:
Giriş: Koroner arter hastalığı (KAH) dünyada önde gelen ölüm nedenlerinden biridir. KAH tedavisinde perkütan koroner girişim (PKG), en yaygın olarak kullanılan revaskülarizasyon yöntemidir. PKG'nin kullanımının artması ile stent içi restenoz (SİR) daha önemli ve sık karşılaşılan bir sorun haline gelmiştir. Tam kan viskozitesi (TKV) önemli bir prediktör olarak kardiyovasküler hastalıkların oluşumunda rol oynamaktadır. Biz bu çalışmada endotelyal inflamasyonun TKV ile ilişkisini göz önünde bulundurarak SİR gelişiminde TKV'nin rolünü araştırmayı planladık.
Metot: Çalışmaya Mart 2019 ile Haziran 2022 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesinde kronik koroner sendrom ön tanısı ile koroner anjiyografi (KAG) yapılmış hastalar alındı. SİR saptanan ve çalışma kriterlerine uyan 342 hasta restenoz grubuna (vaka), bu kriterlere uymayan 460 hasta ise kontrol gruba dahil edildi. Araştırmaya dahil edilen hastaların demografik verileri, implante edilen ilk stentine ilişkin anjiyografi görüntüleri hasta dosyaları, medeczane verileri ve e-nabız sistemi kullanılarak retrospektif olarak tarandı. TKV, hematokrit (HCT)(%) ve plazma protein konsantrasyonu (g/L) ile hem LSR (düşük kesme hızı 0.5 s-1) hem de HSR (yüksek kesme hızı 208 s-1) için Simone ve arkadaşlarının doğrulanmış formülleri ile hesaplandı. SİR'i öngörmek amacıyla ve HSR/LSR seviyelerinin prediktif değerlerini belirlemek için ROC eğrisi analizi yapıldı. Ardından, kümülatif risk oranları Kaplan-Meier yöntemiyle hesaplandı ve log-rank testi kullanılarak düşük ve yüksek TKV'si olan gruplar hem HSR hem de LSR için karşılaştırıldı. Ayrıca HSR ve LSR'nin restenozun bağımsız öngördürücüsü olup olmadığını değerlendirmek için iki ayrı modelde çok değişkenli Cox regresyon analizleri yapıldı.
Bulgular: Çalışma popülasyonun ortalama yaşı 63±10 yıl ve hastaların %75'i (n=599) erkek idi. Hastaların 339'unda (%42) diyabet, 567'sinde (%72) hipertansiyon, 231'inde (%29) dislipidemi saptandı. SİR olan grupta HSR (16.8±1.0'a karşı 15.6±0.9 cP, p<0.001) ve LSR (83.1±8.4'e karşı 80.8±8.0 cP, p<0.001) seviyeleri restenoz olmayan gruba kıyasla daha yüksek görüldü. ROC analizinde, LSR için prediktif değer 40.04 cP %80 sensitivite ve %76 spesifite ile (AUC 0,84; %95 CI, 0.81-0.87; p < 0.001), HSR için ise prediktif değer 16.21 cP  %78 sensitivite ve %75 spesifite ile (AUC 0,82; %95 CI, 0.79-0.85; p < 0.001) stent restenozunu predikte etmektedir. Kaplan-Meier analizinde; HSR ve LSR ile hesaplanan yüksek TKV'nin stent restenoz için kümülatif riski düşük TKV'ye göre daha yüksekti (Log-rank testi, P <0.001). Çok değişkenli Cox regresyon modellerinde; HSR (HR: 1.48, %95 GA: 1.33-1.65, p<0.001) ve LSR (HR: 1.02, %95 GA: 1.01-1.03, p<0.001) SİR'in bağımsız prediktörleri tespit edildi. Ayrıca, Cox regresyon analizlerinde sigara kullanımı, implante edilen ilk stentin türü, stent uzunluğu ve çapı SİR için birer bağımsız prediktör olduğu belirlendi.
Sonuç: Çalışmamızda hem LSR hem de HSR ile hesaplanan TKV'nin SİR gelişiminde bağımsız bir prediktör olduğu saptandı. Ayrıca artmış TKV, neden olduğu endotelyal inflamasyonun bir sonucu olarak neointimal hiperplazi ve SİR gelişiminde rol oynayabilir. Bu durum SİR patogenezinde yeni çalışmalara ilham verebileceği gibi, TKV ölçümü KAG öncesi SİR oluşumunu öngörmede bir parametre olarak rutin pratikte uygulanabilir. 
Anahtar kelimeler: Kronik koroner sendrom, tam kan viskozitesi, stent içi restenoz

Abstract:
Background: Coronary artery disease (CAD) is one of the leading causes of death in the world. There have been many developments in the diagnosis and treatment of CAD in recent years.  Percutaneous coronary intervention (PCI) is a commonly used revascularization method in the treatment of CAD. With the increasing use of PCI, in-stent restenosis (ISR) has become a more important and common problem. Whole blood viscosity (WBV) plays a role as an important predictor of cardiovascular diseases. In this study, we planned to investigate the role of WBV in the development of ISR, considering the relationship between endothelial inflammation and WBV.
Method: Patients who underwent coronary angiography (CAG) with a prediagnosis of chronic coronary syndrome at Ankara City Hospital between March  2019 and June  2022 were included in the study. 342 patients with ISR who suitable for the including criteria  were included in the restenosis group (cases), and 460 patients who did not suitable these criteria were included in the control group. Demographic data of the patients included in the study, angiography images of the first implanted stent were scanned retrospectively using patient files, medical records, and e-nabiz system. WBV was calculated with HCT (%) and plasma protein concentration (g/L) with the validated formulas of Simone et al for both LSR (low shear rate 0.5 s-1) and HSR (high shear rate 208 s-1). ROC curve analysis was performed to predict ISR and to determine predictive values of HSR and LSR levels. Additionally, the cumulative risk ratios were calculated by the Kaplan-Meier method and groups with low and high WBV were compared for both HSR and LSR using the log-rank test. Also, multivariate Cox regression analyzes were performed in two separate models to evaluate whether HSR and LSR were independent predictors of restenosis.
Results: The mean age of the study population was 63±10 years and 75% (n=599) of the patients were male. Diabetes was detected in 339 (42%), hypertension in 567 (72%), and dyslipidemia in 231 (29%) of the patients. HSR (16.8±1.0 vs. 15.6±0.9 cP, p<0.001) and LSR (83.1±8.4 vs. 80.8±8.0 cP, p<0.001) levels were higher in the group with ISR compared to the group without restenosis. In ROC analysis, the cut-off value for LSR was 40.04 cP with 80% sensitivity and 76% specificity (AUC 0.84; 95% CI, 0.81-0.87; p < 0.001), cut-off value for HSR 16.21 cP with 78% sensitivity and 75% specificity. (AUC 0.82; 95% CI, 0.79-0.85; p < 0.001) predicts ISR. In Kaplan-Meier analysis; high WBV calculated by HSR and LSR had a higher cumulative risk for ISR than for low WBV (Log-rank test, P <0.001). In multivariate Cox regression models; HSR (HR: 1.48, 95% CI: 1.33-1.65, p<0.001)  and LSR (HR: 1.02, 95% CI: 1.01-1.03, p<0.001) were determined as independent predictors of ISR. In addition, smoking, type of first stent implanted, stent length and diameter were found to be independent predictors for ISR in Cox regression analysis.
Conclusion: In our study, we found that WBV calculated with both LSR and HSR was an independent predictor of the development of ISR. In addition, increased WBV may play a role in the development of neointimal hyperplasia and ISR as a result of the endothelial inflammation it causes. This situation may inspire new studies on the pathogenesis of ISR. While this may inspire new studies on the pathogenesis of ISR, WBV measurement can be applied in routine practice as a parameter to predict the occurrence of ISR before CAG.

Keywords: Chronic coronary syndrome, whole blood viscosity, in-stent restenosis