Bulanık AHP ile karar verme: Masaüstü bilgisayar seçimi ile ilgili örnek bir ölçek
Decision making with fuzzy AHP: An example scale of desktop computer selection
Yazar: EMRE ERDEN
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET SİNAN BAŞAR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology
Dizin: Analitik hiyerarşi süreci = Analytical hierarchy process ; Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Teknolojik gelişmelere bağlı olarak, artan ilgi ve ihtiyaç gereksinimlerini karşılamak için bilgisayar seçimlerinde birçok soru işareti oluşmaktadır. Bu konuda yol gösterici olması için bir karar modeli oluşturmak üzere masaüstü bilgisayar seçim kriterlerinin önem derecelerini belirlemek için bir dizi matematiksel işlem ve yöntemden faydalanılmıştır. Farklı kesimlerden insanı ilgilendiren bu problemle ilgili farklı fikirler ortaya çıkabileceği için alanyazın taraması ve uzman görüşlerine dayanarak ana ve alt kriterler belirlenmiş ve sonucunda kriterlerin önem derecelerinin oluşturduğu sıralama ortaya çıkmıştır.
Bu çalışmanın amacı, bağımsız karar vericilerden oluşan uzman görüşlerine dayalı olarak masaüstü bilgisayar seçiminde kullanılan kriter ve alt kriterlerinin, önem derecelerinin ve sıralamalarının belirlenmesidir.
Çalışmanın ilk bölümünde Çok Kriterli Karar Verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi kullanılmış ve belirlenen alt kriterlerin tutarlılık oranı ölçülmüştür. Uzman 8 kişi ile yapılan anket sonuçlarına göre belirlenen kriterler içerisinden 27 kriterin işleme alınmasına karar verilmiş ve tutarlılık oranı hesabı yapılmıştır. Bu işlemler sayesinde karar vericilerin anketi bilinçli doldurup doldurmadığı test edilmiş ve çıkan sonucun doğruluk tutarı belirlenmiş, sonuç olarak da ağırlık değerleri tutarlı ve güvenilir bulunmuştur.
Bulunan tutarlılık değeri üzerinde uygulamanın ikinci bölüme devam edilmiş ve belirlenen 9 ana kriter arasından uzman 18 kişinin anket yöntemi ile görüşleri alınarak, kriterler arasında ikili karşılaştırma işlemi yapılmıştır. Bu işlemler için Bulanık AHP yönteminden faydalanılmış ve elde edilen sonuca göre, karar vericilerin değerlendirmelerinde önem sıralaması oluşturulmuştur. Buna göre "İşlemci" kriteri en önemli sırada iken, sonrasında ise "Ekran Kartı", "Ram", "Anakart" ve diğer kriterler sırası ile sonuç dizilimini ortaya koymuştur.
Çalışmada ortaya çıkan modelin farklı amaçlarla masaüstü bilgisayar kullanan ve ihtiyaçları doğrultusunda bilgisayar seçimi yapması gereken karar vericilere yol gösterici olarak kullanılması, uygulamaların sonuçlarının incelenmesi ve farklı kriter ve yöntemlerle yeni uygulamalarda kullanılması önerilmektedir.

Abstract:
Depending on the technological developments, many question marks arise in the selection of computers in order to meet the increasing interest and needs. A series of mathematical operations and methods were used to determine the importance levels of desktop computer selection criteria to create a decision model to guide this issue. Since different ideas
may arise about this problem that concerns various people, main and sub-criteria have been determined based on the literature review and expert opinions, and as a result, the order of importance of the criteria has emerged. The aim of this study is to determine the criteria and sub-criteria, importance degrees and priorities used in desktop computer selection based on the expert opinions of independent decision makers.
In the first phase of the study, the Analytical Hierarchy Process, one of the Multi-Criteria Decision Making methods, was used and the consistency rate of the determined sub-criteria was measured. According to the results of the survey conducted with 8 experts, it was decided to include 27 criteria among the criteria determined, and the consistency ratio was calculated. In this process, it was tested whether the decision makers filled out the questionnaire consciously, and the accuracy of the result was determined, and as a result, the weight values were found to be consistent and reliable.
On the consistency value found, the second phase of the application was continued and the opinions of 18 experts among the determined 9 main criteria were taken by survey method, and a pairwise comparison was made between the criteria. For these processes, the Fuzzy AHP method was used and according to the results obtained, an order of importance was created in the evaluations of the decision makers. According to this, while the "Processor" criterion was the most important, then "Graphic Card", "Ram", "Motherboard" and other criteria revealed the result sequence in order. 
It is recommended that the model emerged in the study be used in new applications with different criteria and methods, as a guide to decision makers who use desktop computers for different purposes and need to choose a computer in line with their needs.