Türk İş hukukunda belirsiz alacak davaları
Undetermined debt cases in Turkish labour law
Yazar: ZEKİYE HEVAL ÖZTEMİR
Danışman: DOÇ. DR. F. BURCU SAVAŞ KUTSAL
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sermaye Piyasaları ve Ticaret Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Belirsiz alacak davası = Undetermined claim lawsuit ; Türk iş hukuku = Turkish labor law ; İş Kanunu = Labour Law ; İş hukuku = Labour law ; İşçi-işveren ilişkileri = Employee-employer relations

Özet:
"Belirsiz Alacak Davası" 01.10.2011 tarihinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yürürlüğe girmesi ile hukuk sistemimizde yer edinmiştir. Yeni bir dava türü olarak düzenlenen belirsiz alacak davası, ihtiyaca bağlı ortaya çıkmış her yeni hukuki düzenleme gibi olumlu yönler barındırmakla birlikte doktrin görüşleri ve Yargıtay kararları bakımından yarattığı çeşitlilik ile de gündemden düşmemiştir. 

Belirsiz alacak davası, talep edeceği alacak miktarı belirsiz, belirlenemez durumda olan davacılar bakımından sağladığı imkânlar açısından oldukça dikkat çekici bir dava türü olmuştur. Ancak bu dava türünün Türk Hukukunun farklı uygulama alanlarına nüfuz etmesi ile dava türünden ziyade çoğalan görüş ayrılıkları ve ortaya çıkan karar çelişkileri gündeme gelmeye başlamıştır. Özellikle Türk İş Hukuku alanındaki sık kullanımı ile belirsiz alacak davasının bir dava türü olma niteliğini yitirdiği ve olumlu yanlarından faydalanılma amacı ile her dava türünün ikame edilmesi sırasında kullanılan bir yöntem haline geldiği gözlemlenmektedir.

İşçi ile işveren arasındaki ilişkiden doğacak hangi alacakların belirsiz alacak davasına konu edilebileceğine ilişkin doktrinde farklı görüşler var olmuş ve Yargıtay Daireleri tarafından birbirleri ile çelişen kanaatler barındıran içtihatlara imza atılmıştır. Geçmişten günümüze işçi-işveren ilişkisinden doğan alacak uyuşmazlıkları bakımından inceleme yapmış olan Yargıtay 7., 9. ve 22. Hukuk Daireleri zaman zaman birbirlerine zıt denilebilecek içtihatlar ortaya koymuştur. Süreç içerisinde önce Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, yakın geçmişte ise Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kapatılmıştır. Her ne kadar konuya ilişkin çelişkili kararlar veren Hukuk Daireleri kapatılmışsa da bu çalışma kapsamında bahsi geçen Yargıtay Dairelerinin yaklaşımlarına da yer verilecektir. Belirtilmesi gerekir ki, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu tarafından verilen bir karar ile işçi alacakları bakımından belirsiz alacak davası açılıp açılamayacağı konusunun her somut olayda, o somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmış ve bu nedenle içtihadı birleştirmeye gerek olmadığı belirtilmiştir.

Yapılan bu çalışmada, doktrinde herhangi bir görüş birliği sağlanamamış olan ve günümüze değin Yargıtay Dairelerinin çelişkili kararlar ortaya koymuş oldukları bu hususun incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Bu bağlamda, öncelikle Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında belirsiz alacak davası, bu davanın yakın ilişki içerisinde olduğu dava türleri ile bu dava türlerine başvurma şartları genel olarak incelenmiştir. Usul Hukuku prensipleri ile doktrinde bulunan görüşler göz ardı edilmeksizin, bu prensip ve görüşlerin Yargıtay kararlarına yansımalarına da yer verilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise işçi-işveren ilişkisinden doğan alacak türlerinin bu dava türü ile talep edilebilirliği her bir alacak kalemi açısından ayrıca ele alınmıştır. Yine bu kısımda da hem doktrinde bulunan görüşler hem Yargıtay kararları göz önünde bulundurulmuş, İş Hukuku mevzuatına da çalışmamızda yer verilmiştir. Belirtilmelidir ki, çalışmamızda 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında yer alan işçi-işveren ilişkileri bakımından gündeme gelebilecek işçilik alacaklarına ilişkin değerlendirme yapılmıştır.

Bu çalışma kapsamında elde ettiğimiz bilgiler ve yaptığımız incelemeler neticesinde belirsiz alacak davasının belli işçi alacakları bakımından uygulanabilir olabileceği, ancak tüm işçi alacakları bakımından uygulanabilecek bir dava türü olmadığı kanaatine varılmıştır.

Abstract:
"Undetermined Debt Case" has taken its place in our legal system with the enactment of the Code of Civil Procedure numbered 6100 on 01.10.2011. The undetermined debt case which organized as a new type of lawsuit has positive aspects like every new legal arrangement that has emerged depending on needs. However, the diversity in the doctrine and the Supreme Court decisions about the undetermined debt case also caused this issue to come up frequently.

Undetermined debts case has also become a remarkable type of lawsuit in terms of the opportunities it provides for plaintiffs whose amount of debt is uncertain or cannot be determined. However, with the diffuses through of undetermined debt case into different areas of Turkish Law, the increasing differences of opinion and the resulting contradictions of decisions have started to come to the fore rather than the type of case itself. Especially with its frequent exercise in the field of Turkish Labor Law, it is observed that the undetermined debt case has lost its quality of being a type of lawsuit and has become a method used during the substitution of each type of lawsuit in order to benefit from its positive aspects.

Today, there are still different opinions in the doctrine about which claims arising from the relationship between the employee and the employer can be subject to undetermined debt case. Decisions containing conflicting opinions on this matter have also been made by the Supreme Court Chambers. The 7th, 9th and 22nd Civil Chambers of the Supreme Court, which have examined the debt disputes arising from the employee-employer relationship, have made almost opposite decisions from past to the present. During the process, first the 7th Civil Chamber of the Supreme Court and then the 22nd Civil Chamber of the Supreme Court were closed. Although the Civil Chambers that made contradictory decisions on the subject have been closed, the approaches of the aforementioned Supreme Court Chambers will be included in this study. It should be noted that with a decision made by the Grand General Assembly of the Supreme Court Jurisprudence, it was emphasized that the issue of whether or not an undetermined debt case could be filed in terms of employee debts should be evaluated according to the characteristics of that concrete incident, and therefore it was stated that there was no need to combine the case law.

In this study, it is aimed to examine this issue, which has not been able to reach a consensus in the doctrine and which the Supreme Court Chambers have revealed contradictory decisions until today. Our study consists of two main parts. In this context, first of all, the uncertain debt case under the Civil Procedure Law, the types of cases with which this case is in close relationship and the conditions of applying to these types of cases have been examined in general. The principles and doctrine of the Procedural Law and the reflections of these principles and opinions on the decisions of the Supreme Court are included. In the second part of our study, the claimability of the debts arising from the employee-employer relationship with this type of case is discussed separately in terms of each debt item. Again, in this part, both the opinions in the doctrine and the decisions of the Supreme Court have been taken into consideration, and the Labor Law legislation has also been included to our study. It should be noted that in our study, an evaluation is made regarding the labor claims that may come to the agenda in terms of employee-employer relations within the scope of the Labor Act No. 4857.

As a result of the information, we obtained within the scope of this study and the researches we made, it was concluded that the undetermined debt case may be applicable in terms of certain employee debts, but not a type of lawsuit that can be applied in terms of all employee debts.