Sulama projelerinin arazi kullanım değişimine ve çevreye olan etkilerinin izlenmesi: Kayseri-Felahiye-Kayapınar projesi örneği
Monitoring the effects of the irrigation projects on land use and environment: The project of Kayseri-Felahiye-Kayapinar
Yazar: EMRAH KADİR DURGUN
Danışman: ÖĞR. GÖR. KAMİL KARATAŞ
Aksaray Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Arazi canlıların temel yaşam alanı ve canlıların varlıklarını sürdürebilmesi için en önemli kaynaktır. İnsanların ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik gelişen teknolojilere bağlı olarak artan bir biçimde araziye çeşitli yapılar ve tesisler inşa edilmektedir. Sürdürülebilir kullanmaya yönelik olarak kaynaklarda meydana gelen değişimlerin ve araziye yapılan yatırımların çevreye olan etkilerinin analizi gerekmektedir. Geniş alanlara yönelik olarak arazi değişimlerinin ve yatırımların izlenmesinde ve değerlendirilmesinde günümüz gelişmiş teknolojileri olan uzaktan algılama, coğrafi bilgi sistemleri vb. karar destek sistemlerinden faydalanılmaktadır. 
Bu çalışmada, sulama projelerinin arazi kullanım değişimine ve çevreye olan etkileri Kayseri-Felahiye-Kayapınar sulama projesi ve projenin uygulandığı Felahiye deresi havzası Uzaktan Algılama tekniğiyle farklı zamanlara ilişkin elde edilen uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sitemleri (CBS) ile incelenmiştir. Bu kapsamda, bölgeye ilişkin Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) kullanılarak akarsu ağları belirlenmiş ve bu ağlar yardımı ile havza bazlı çalışma alanı tespit edilmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu veri tabanında bulunan nüfus ve tarım verileri ile İlçe Tapu Müdürlüğünden elde edilen veriler ile sınıflandırma sonuçları ilişkilendirilerek sulama projesinin, sulanabilir tarımsal alana yönelik yatırım hedeflerine ve çevresel etkileri incelenmiştir. Projenin hayata geçmesiyle, çalışma alanı kapsamında yapılaşma ve yolların kapladığı alanın oranı 2005 yılında %3.65 iken 2018 yılında ise artış göstererek %9.35 olmuştur. Sulu tarım imkanına sahip arazilerin oranı 2005 yılında %3.34 iken 2013 yılında faaliyete geçen projeyle birlikte 2018 yılında %7.71 olarak gerçekleşmiştir. Bu verilerle birlikte sulama projesi planlama raporunda belirtilen sulanabilir tarım arazisi hedefine ulaştığı anlaşılmıştır. Ancak projenin İlçe bazında demografik ve ekonomik hareketlilik anlamında ve taşınmaz satışları üzerinde fazla bir değişikliğe yol açmadığı anlaşılmıştır.

Abstract:
The land is the basic habitat of living things and the most important resource for living things to sustain their existence. Various structures and facilities are being built on the land in an increasing manner due to the developing technologies aimed at meeting the needs of the people. Sustainable use of resources in order to change and the resulting investment in land is required to analyze the impact on the environment. Remote sensing, Geographic Information Systems, etc., which are today's advanced technologies for monitoring and evaluating land changes and investments in large areas decision support systems are utilized. 
This paper studies the effects of irrigation projects on land use change and environment on the irrigation project of Kayseri-Felahiye-Kayapınar and the Felahiye creek basin, where the project was implemented, was investigated by using satellite images and Geographical Information Systems (GIS) at different times with Remote Sensing technique. In this context, river network was specified by using Digital Elevation Model (DEM) of the area and the these network was provided to determine on the field of basin.. Turkey Statistical Institute data stored and the data obtained from Directorate of Land Registry associated with the classification results. The realization of the project, the proportion of housing and the roads within the scope of work area has been showing 9.35% increase in 2018, while the 3.65% in 2005. The proportion of irrigated agricultural land with facilities 3.34% in 2005, while 7.71% in 2018 with the project, which has been put the project into effect  in 2013. These data indicate that it has been understood that the irrigable agricultural land stated in the irrigation project planning report has reached its goal. However, there has not been much change on demographic-economic mobility and the real estate sales on the basis of the district.