Meme kanseri tedavisi sonrasında lenfödem gelişen hastalarda çok katlı bandajlama yöntemi ile kompresyon giysisi kullanımının etkinliklerinin karşılaştırılması
Comparison of compression garments and multi-layer bandaging on complet decongestive therapy for breast cancer-releated lymphedema
Yazar: BAŞAK TANRIKULU URHAN
Danışman: PROF. DR. SERAP ALPER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2014
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Antineoplastik ajanlar = Antineoplastic agents ; Lenfödem = Lymphedema ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sargılar = Bandages ; Tedavi = Treatment

Özet:
Amaç ve Hipotez:
Lenfödem tedavisinde günümüzde kabul gören tedavi komplet dekonjestif
terapi olarak adlandırılır. Komplet dekonjestif terapide manuel lenfatik drenaj sonrası
çok katlı bandaj ya da kompresyon giysisi kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı
meme kanseri tedavisi sonrasında lenfödem gelişen hastalarda çok katlı bandajlama
yöntemi ile kompresyon giysisi kullanımının etkinliklerinin karşılaştırılmasıdır.
Materyal Yöntem:
Temmuz 2012-Ağustos 2013 tarihleri arasında meme kanseri tedavisi sonrası
lenfödem nedeni ile Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve
Rehabilitasyon Anabilim Dalı'na yönlendirilen ve çalışma kriterlerini dolduran ve
çalışmaya katılmayı kabul eden 34 hasta çalışmaya alındı. Hastalar iki gruba
randomize edildi. Tüm hastalar 15 seans tedavi programına alındı. Birinci gruba cilt
ve tırnak bakımı, manuel lenfatik drenaj, çok katlı bandajlama, egzersiz tedavileri ve
kendi kendine bakım eğitimi, II. gruba ise cilt ve tırnak bakımı, manuel lenfatik drenaj,
kompresyon giysisi kullanımı, egzersiz tedavileri ve kendi kendine bakım eğitimi
uygulandı. Onbeşinci gün sonunda her iki grubun da kompresyon giysisi kullanımı
sağlandı. Hastaların tedavi başlangıcında, 15. günde (tedavi bitişi) ve tedavi sonrası
3. ayda her iki üst ekstremitenin çevre ve hacim ölçümleri, omuz eklem hareket
açıklıkları ölçümü ve fonksiyonel değerlendirmeleri yapıldı. Değerlendirmelerde
çevresel fark ve hacim farkı, fonksiyonel değerlendirmede ise DASH-T (Disabilities of
the Arm, Shoulder and Hand-Turkish – Omuz, Kol, El Sorunları Anketi-Türkçe)
kullanıldı.
Bulgular:
Tedavi öncesi her iki grubun demografik özellikleri, volümetrik hacimleri, el bilek
çevresi ve kol çevresi ölçümleri, EHA (Eklem Hareket Açıklığı) ve DASH-T
FS(Fonksiyon/Semptom) sonuçları benzerdi. Ancak BMI ( Body Mass Index – Vücut
Kütle İndeksi), MKP (metakarpofalangial) eklem çevresi ve lateral epikondil 10 cm
altı çevresi ölçümleri kompresyon giysisi grubunda anlamlı olarak daha iyiydi. Grup içi
değişimler değerlendirildiğinde her iki grupta ödemde anlamlı azalma saptandı.
Tedavi sonrası gruplar karşılaştırıldığında tüm ölçümlerde anlamlı fark yoktu. Tedavi
sonrası 3. ay değerlendirmelerinde ise MKP eklem çevresi ve volümetrik hacim
ölçümlerinde kompresyon giysisi grubunda anlamlı olarak daha iyi ödem azalması
saptandı, diğer ölçümlerde ise anlamlı fark saptanmadı. Fonksiyonel
değerlendirmede ve omuz EHA değerlendirmesinde uzun dönemde her iki yöntem
arasında anlamlı fark saptanmadı.
Sonuç:
Çok katlı bandajlama ve kompresyon giysisi kullanımı lenfödem azalmasında,
fonksiyonel düzelmede ve omuz EHA arttırılmasında etkindir. Uzun dönem
değerlendirmelerde ise kompresyon giysisi kullanımı daha iyi ödem koruması
sağlamaktadır. Bu konuda daha fazla hasta sayısı ile yapılacak çalışmalara ihtiyaç
vardır.

Anahtar ,Sözcükler: Meme kanseri, Lenfödem, Komplet Dekonjestif Terapi.

Abstract:
Aim and Hypothesis:
Complet decongestive therapy (CDT) is recognized as an optimal management
for breast cancer releated lymphedema. CDT contains manual lymphatic drainage
and multi layer bandaging or compression garments after manual lymphatic drainage.
The purpose of this study is to compare the effectiveness of multi layer bandaging
and compression garments in patients who developed lymphedema after breast
cancer treatment.
Method:
34 patients with cancer releated lympedema who full filled inclusion criteria were
recrutied consecutively from Dokuz Eylul University Physical Medicine and
Rehabilitation Department Outpatient Clinic between July 2012 and August 2013.
The patients were randomized to bandage group or compression garment group
within the initial treatment phase of complet decongestive therapy. Manual lyphatic
drainage (MLD) was performed to all patients 15 sessions. After MLD I. group
treated with multi layer bandaging and II. group treated with compression garments.
The patients shoulder range of motion and circumference and volume of both upper
extremities were measured at the beginning of treatment, on the 15th day (end of
treatment) and three months after treatment. Upper extremity function assessed with
the Disabilities of the Arm, Shoulder and Hand (DASH) questionnaire. Arm edema of
the patients was assessed by total difference of arm-hand circumference and armhand
volume.
Results:
At baseline there were no significant difference between groups in any of
parameters except for BMI (body mass index), metacarpal joint and forearm
circumferencial difference. There were more obese patients in the bandage group
and metacarpal joint and forearm circumferencial difference was less in the
compression garment group. After treatment when two gorups were compared there
were no significant difference in arm circumference, arm volüme, shoulder ROM and
DASH scores. Arm edema significantly improved after treatment in both groups. In
the third month assessment metacarpal joint circumference and volume
measurement were significantly better reduction in edema in compression garment
group, other assesments were similar in both groups.
Conclusion:
Both multi layer bandaging and compression garments are effective for
reduction of arm edema, shoulder ROM and functional improvement. In the long-term
assesments the use of compression garments provides better edema protection.
Further studies with larger sample size are required.

Key Words: Breast cancer, lymphedema, complete decongestive therapy.