Okul öncesi öğretmenliği programı öğrencilerinin algıladıkları anne-baba davranışları, kendilik algısı ve empatik beceri düzeyleri ve bunlar arasındaki ilişki
Self perception, perception of parent behavior and empathic skills, and the correlation between these parameters of the pre school educators
Yazar: DİLARA KEHALE
Danışman: PROF. DR. AYLA OKTAK
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2002
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ana-Baba Tutum Envanteri = Parents Attitude Inventory ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Benlik algısı = Self perception ; Empatik beceri = Empathic skill ; Eğitim programları = Education programs ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
ÖZET Bu çalışma, bireyin yaşamı süresince başarılı, mutlu, uyumlu ve hem kendisi hem de çevresi ile barışık yaşamasını etkileyen kendilik algısı, algılanan anne-baba davranışları ve empatik beceri düzeylerini saptamak ve bunlar arasında ilişki olup olmadığı incelemek üzere planlanmıştır. Araştırmanın evrenini Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Okulöncesi Öğretmenliği Eğitim Programına devam eden birinci ve dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklem grubu ise bu evrenden rastlantısal olarak seçilen 132 birinci sınıf ve 112 dördüncü sınıf olmak üzere toplam 244 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırmada kendilik algısı düzeylerini belirlemek üzere "Piers - Harris Öz-Kavram Ölçeği", "WIFAM", algılanan anne ve baba davranışlarını belirlemek üzere "Algılanan Ana-Baba Davranışları Envanteri", "AAD" ve empatik beceri düzeyleri belirlemek üzere "Empatik Beceri Ölçeği" "EBÖ" kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler bizzat araştırmacı tarafından 2002 bahar dönemi sonunda uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerle öğrencilerin kendilik algısı, algılanan anne-baba davranışları ve empatik beceri düzeylerini belirlemek amacıyla aritmetik ortalama ve standart sapmalar; kendilik algısı, algılanan anne-baba davranışları ve empatik beceri düzeylerinin sınıflara göre farklılaşma durumlarını belirlemek amacıyla t-testi; kendilik algısı, algılanan anne-baba davranışları ve empatik beceri düzeylerinin anne eğitimi ile baba eğitimine göre farklılaşma durumunu belirlemek amacıyla tek yönlü varyans analizi; kendilik algısı, algılanan anne-baba davranışları ve empatik beceri düzeyleri arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla Pearson Çarpım Momentler Korelasyon Katsayısı alınarak ııyapılmıştır. Bulguların değerlendirilmesinde anlamlılık düzeyi.05 olarak alınmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular şu şekilde özetlenebilir; 1. Kendilik algısı düzeyinin 59,2951 ve standart sapmasının 9,2106 olduğu, kendilik algısı düzeylerinin sınıflara ve anne-baba eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği, 2. Algılanan anne-baba davranışlarında anne davranışları ile ilgili alt boyutlarda çocuk bakımı, amaçlarına ulaşmada yardımcı olma, tutarlı disiplin, koruyuculuk, başarı için baskı alt boyutlarının orta değerlerde, standartların belirliliği alt boyutunun ortanın üzerinde, fiziksel cezalandırma boyutu, duygusal cezalandırma ile ayrıcalıklardan yoksunlaştırma alt boyut puanlarının ortanın altında olduğu; algılanan baba davranışları ile ilgili alt boyutlarda; çocuk bakımı, amaçlarına ulaşmada yardımcı olma, tutarlı disiplin ve standartların belirliliği alt boyutlarının ortalama üstünde, koruyuculuk, basan için baskı, fiziksel cezalandırma ayrıcalıklardan yoksunlaştırma ve duygusal cezalandırma alt boyutlarında ise örneklemin aldığı puanın ortalamanın altında olduğu; algıladıkları anne-baba davranışlarından standartların belirliliği, koruyuculuk, ayrıcalıklardan yoksunlaştırma, duygusal cezalandırma alt boyutlarının sınıflara göre anlamlı düzeyde bir farklılık göstermediği; algıladıkları anne-baba davranışlarından; amaçlarına ulaşmada yardımcı olma ve tutarlı disiplin alt boyutundan sınıflara göre.01 anlamlılık düzeyinde, basan için baskı alt boyutunda sınıflara göre.05 anlamlılık düzeyinde farklılık gösterdiği; algıladıkları anne davranışlarından çocuk bakımı alt boyutunda sınıflara göre.05 anlamlılık düzeyinde, baba davranışlarından aynı alt boyutta sınıflara göre.01 anlamlılık düzeyinde farklılık gösterdiği; algıladıkları anne davranışlarından fiziksel cezalandırma boyutunda ise sınıflara göre.01 anlamlılık düzeyinde farklılık gösterdiği aynı alt boyutla ilgili olarak baba davranışlarının sınıflara göre farklılık göstermediği; algılanan anne davranışlarının anne eğitim durumunagöre farklılaşma durumunda; çocuk bakımı, tutarlı disiplin, standartların belirliliği, koruyuculuk, fiziksel cezalandırma, alt boyutlarının anne eğitim durumuna göre anlamlı düzeyde bir farklılık göstermediği; amaçlarına ulaşmada yardımcı olma alt boyutunda.01 anlamlılık düzeyinde, basan için baskı alt boyutunda.05 anlamlılık düzeyinde, ayrıcalıklardan yoksunlaştırma alt boyutunda.01 anlamlılık düzeyinde ve duygusal cezalandırma boyutunda.05 anlamlılık düzeyinde farklılık gösterdiği; algılanan anne davranışlarının baba eğitimine göre farklılaşma durumunda;tutarlı disiplin, standartların belirliliği, koruyuculuk, fiziksel cezalandırma,başarı için baskı, ayrıcalıklardan yoksunlaştırma alt boyutlarında anlamlı düzeyde bir farklılık göstermediği; amaçlarına ulaşmada yardımcı olma alt boyutunda.05 anlamlılık düzeyinde, çocuk bakımı alt boyutunda.05 anlamlılık düzeyinde, duygusal cezalandırma alt boyutunda.01 anlamlılık düzeyinde farklılık gösterdiği; algılanan baba davranışlarının anne eğitimine göre farklılaşma durumunun; çocuk bakımı, standartların belirliliği, koruyuculuk, fiziksel cezalandırma, basan için baskı, ayrıcalıklardan yoksunlaştırma ve duygusal cezalandırma alt boyutlarının anne eğitim durumuna göre anlamlı düzeyde bir farklılık göstermediği; amaçlarına ulaşmada yardımcı olma boyutunda.01 anlamlılık düzeyinde tutarlı disiplin alt boyutunda.05 anlamlılık düzeyinde farklılık gösterdiği; algılanan baba davranışlarının baba eğitimine göre farklılaşma durumunun; çocuk bakımı, standartların belirliliği, koruyuculuk, fiziksel cezalandırma, başarı için baskı, ayrıcalıklardan yoksunlaştırma, duygusal cezalandırma alt boyutlarının sınıflara göre anlamlı düzeyde bir farklılık göstermediği; amaçlarına ulaşmada yardımcı olma alt boyutunda.01 anlamlılık düzeyinde tutarlı disiplin alt boyutunda.05 anlamlılık düzeyinde farklılık gösterdiği saptanmıştır, 3. Empatik Beceri düzeylerinin aritmetik ortalamasının 120,7360 olduğu, empatik beceri düzeylerinin sınıflara göre.01 düzeyinde farklılık gösterdiği, anne eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermediği, baba eğitimi durumuna göre.01 anlamlılık düzeyinde bir farklılık gösterdiği, iv4. Kendilik Algısı Düzeyi İle Algılanan Anne Davranışları Arasındaki İlişkiye bakıldığında; Standartların Belirliliği alt boyutu ile anlamlı düzeyde bir ilişki göstermediği, Çocuk Bakımı, Amaçlarına Ulaşmada Yardımcı Olma ve Tutarlı Disiplin alt boyutları arasında.01 anlamlılık düzeyinde pozitif, Koruyuculuk, Fiziksel Cezalandırma, Ayrıcalıklardan Yoksunlaştırma ve Duygusal Cezalandırma alt boyutları arasında.01 anlamlılık düzeyinde; Basarı İçin Baskı alt boyutu arasında.05 anlamlılık düzeyinde negatif bir ilişki gösterdiği, 5. Kendilik Algısı Düzeyi İle Algılanan Baba Davranışları Arasındaki İlişkiye bakıldığında; Basarı İçin Baskı ve Ayrıcalıklardan Yoksunlaştırma alt boyutları ile anlamlı düzeyde bir ilişki göstermediği; Çocuk Bakımı, Amaçlarına Ulaşmada Yardımcı Olma, Tutarlı Disiplin, Standartların Belirliliği alt boyutlan arasında.01 anlamlılık düzeyinde pozitif, Koruyuculuk ve Duygusal Cezalandırma alt boyutları arasında.01 anlamlılık düzeyinde; Fiziksel Cezalandırma alt boyutu arasında.05 anlamlılık düzeyinde negatif bir ilişki olduğu, 6. Kendilik Algısı İle Empatik Beceri Düzeyleri Arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı saptanmıştır. Elde edilen bulgulara göre anne baba tutumları, kendilik algısı ve empatik beceri ilişkisi yayınlar çerçevesinde tartışılmış ve bulunan bulgulara dayanılarak gelecek araştırmalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
ABSTRACT This study has been planned to assess the self-perception, perception of parent behavior and empathic skill level, all parameters affecting the individual to live a successful, happy and harmonious life having both inner peace and peace with others and whether there is a correlation between these parameters. The universe of the study consists of Marmara University, Atatürk Education Faculty Preschool Teaching Program junior and senior class students. The sample group consists of a total of 244 students 132 from junior class and 112 from senior class. The scales used in this research are; "Piers - Harris Self Concept Scale" "WIFAM" to establish self perception level, "Perceived Parent Behavior Inventory", "AAD" to establish perceived parent behavior, and "Empathic Skill Scale" "EBÖ" to determine the empathic skill levels. The scales used in the research have been personally applied by the researcher at the end of the spring 2002 school term. The statistical techniques used in the research are; arithmetic average and standard deviation for the determination of self perception, perceived parent behavior and empathic skill levels of the students; t-test to determine the difference according to class of the students of self perception, perceived parent behavior and empathic skill levels; one way Anova analysis to determine the difference in self perception, perceived parent behavior and empathic skill level based on parent education level; Pearson Multiple Momentum Correlation Coefficient was used to determine the relationship between self perception, perceived parent behavior, and empathic skill levels. The levels of significance of the results have been calculated as.05. VIThe results and findings of the research can be summarized as follows; 1. Self perception level is 59,2951 with a standard deviation of 9,2106 and self perception level does not show a significant difference between classes and parent education levels. Mother behavior sub-scale of Perceived parent behavior defined as nurture, instrumental companionship, principled discipline, protectiveness, achievement pressure parameters were close to medium levels; having predictability of standards parameter was above medium levels; physical punishment, affective punishment and deprivation of privileges rights sub scale scores were below medium; the sub scales relating to father behavior defined as nurture, instrumental companionship, principled discipline and predictability of standards were above medium, protectiveness, achievement pressure, physical punishment, deprivation of privileges and affective punishment sub scales were below the average of sample values; perceived parent behavior in terms of having predictability of standards, protectiveness, deprivation of privileges, affective punishment parameters do not show a meaningful difference based on class; perceived parent behavior defined as instrumental companionship and principled discipline parameters show a difference of.01 significance level based on class; achievement pressure parameter shows a difference of.05 significance level based on class; perceived mother behavior nurture sub scale showed a difference of.05 significance level based on class; father behavior showed a difference of.01 significance level based on class on the same sub scale; perceived mother behavior physical punishment sub scale showed a difference of.01 based on class, whereas no difference was found based on class on the same sub scale with perceived father behavior; perceived mother behavior on the nurture, principled discipline, predictability of standards, protectiveness, physical punishment sub scales showed no significant difference based on mother education level; whereas showed a.01 significance level in instrumental companionship sub scale,.05 significance level in achievement pressure sub scale,.01 deprivation of privileges sub scale and.05 in affective vpunishment sub scale; perceived mother behavior based on difference of father education level showed no significant difference in principled discipline, predictability of standards, protectiveness, physical punishment, achievement pressure, deprivation of privileges sub scales; whereas showed a difference of.05 significance in instrumental companionship,.05 significance in nurture sub scale and.01 significance in affective punishment sub scale; the perceived parent behavior according to difference in mother education level did not show any significant difference in the nurture, principled discipline, protectiveness, physical punishment achievement pressure, deprivation of privilages, and affective punishment sub scales; whereas showed a difference of.01 significance in instrumental companionship sub scale and.05 significance in principled discipline sub scale; perceived father behavior based on difference of father education level showed no significant difference in nurture, predictability of standards, protectiveness, physical punishment, achievement pressure, deprivation of privileges, affective punishment according to class, whereas showed difference of.01 significance in instrumental companionship sub scale and.05 significance in principled discipline sub scale. 3. Empathic Skill levels arithmetic mean was found to be 120,7360, empathic skill levels showed a difference of.01 significance level according to class, showed no significant difference according to mother education level, showed a difference of.01 significance according to father education level, 4. Looking at the relationship between Self Perception Level and Perceived Mother Behavior, no significant relation was found in Predictability of Standards sub scale, Nurture, instrumental companionship and Principled discipline showed.01 significance level positive relation; Protectiveness, Physical Punishment, Deprivation of Privileges and Affective Discipline sub scales showed a.01 significance level ; Achievement pressure sub scale showed.05 significance level negative relation, vi5. Looking at Self Perception Level and Perceived Father Behavior; no significant relation was found in Achievement pressure and Deprivation of Privileges sub scales;.01 significance level positive relation was found in Nurture, instrumental companionship, Principled discipline, Predictability of Standards sub scales; a negative relation of.01 significance level was found between Protectiveness and Affective punishment sub levels and.05 significance level between Physical Punishment sub level. 6. No significant relation was found between Self Perception and Empathic Skill Levels. Parent attitude, self perception and empathic skill relationship has been discussed based on the findings and relevant literature and suggestions for further research have been made based on these findings. IX