Hastane öncesi protokollerinin karşılaştırmalı incelenmesi ve Türkiye'de paramediklerin protokollere uyum durumu
Comparative analysis of pre-hospital protocols and compliance of paramedics to protocols in Turkey
Yazar: SEZGİN DURMUŞ
Danışman: DOÇ. ALİ EKŞİ
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Afet Tıbbı Ana Bilim Dalı / Afet Tıbbı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tedavi = Emergency treatment ; Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp teknisyenleri = Emergency medical technicians ; Klinik protokoller = Clinical protocols ; Paramedikler = Paramedics

Özet:
Amaç: Çalışma, Türkiye Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri (HÖASH) 
Protokollerinin, dünya örnekleri ile karşılaştırmalı incelenmesi ve Türkiye'de görev 
yapan paramediklerin, HÖASH protokollerine uyum durumunun değerlendirilmesi 
amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırma iki aşamalı bir süreç şeklinde tanımlayıcı tipte 
planlanmıştır. Birinci aşamada Türkiye HÖASH Protokolleri ile dünya örnekleri 
karşılaştırmalı incelenmiş, ikinci aşamada ise Türkiye'de görev yapan 
paramediklerin protokollere uyum durumu değerlendirilmiştir. Veri toplama aracı 
olarak araştırmacılar tarafından literatür doğrultusunda geliştirilmiş anket formu 
kullanılmıştır. Toplanan veriler Statistical Package For Social Science (SPSS) 24 
programında değerlendirilmiş, değişkenler arasındaki ilişkiyi belirlemek için frekans 
dağılımlarına bakılmış ve ki-kare testi uygulanmış, P<0,05 istatistiksel olarak 
anlamlı kabul edilmiştir. 
Bulgular: 2009 yılında yayınlanan Türkiye HÖASH Protokolleri, dünya örnekleri ile 
karşılaştırıldığında ileri yaşam desteği uygulamaları, pulmoner ödem, anaflaksi, 
KOAH ve hipertansif kriz gibi hayati risk taşıyan durumlara acil tıbbi müdahale 
açısından güncelliğini kaybetmiştir. Katılımcıların %88'i ileri yaşam desteği 
uygulamalarında Atropin uygulamadıklarını, %57,3'ü 20 dakikadan uzun süren 
Kardiyopulmoner Resüsitasyon (KPR) uygulamalarında Sodyum Bikarbonat 
uygulamadıklarını, %70,3'ü kardiyak nedenli pulmoner ödemde Morfin Sülfat 
uygulamadıklarını belirtmiştir. Katılımcıların %74,2'si Türkiye HÖASH Protokolünde yer alan ancak güncelliğini kaybetmiş olan KPR sırasında endotrakeal 
tüp yolundan ilaç uygulamasını yaptıklarını belirtmiştir. 
Sonuç: Türkiye HÖASH Protokollerinin güncel olmaması HÖASH çalışanlarının 
yapacağı uygulamalarda ikilemler oluşturmaktadır. Bu durum, hayati risk taşıyan 
olgularda, uygun ve standardize acil tıbbi bakım hizmeti sunumunu 
zorlaştırmaktadır.

Abstract:
Objective: The study was conducted to compare the protocols of the Turkey PreHospital Emergency Health Services (PHEHS) with the world examples and to 
evaluate the compliance of the paramedics working in Turkey with the PHEHS 
protocols. 
Materials and Methods: The research was planned in a descriptive type as a twostage process. In the first stage, Turkey PHEHS Protocols and world examples were 
examined comparatively and in the second stage, the compliance status of the 
paramedics working in Turkey with the protocols was evaluated. A questionnaire 
form developed by the researchers in line with the literature was used as a data 
collection tool. The collected data were evaluated in the Statistical Package for 
Social Science (SPSS) 24 program, frequency distributions were checked to 
determine the relationship between the variables and the chi-square test was applied, 
and P<0,05 was considered statistically significant. 
Findings: The Turkey PHEHS Protocols, published in 2009, are out of date in terms 
of emergency medical intervention in life-threatening conditions such as advanced 
life support applications, pulmonary edema, anaphylaxis, COPD and hypertensive 
crisis, when compared with world examples. 88% of the participants stated that they 
did not apply Atropine in advanced life support applications, 57,3% did not apply 
Sodium Bicarbonate in Cardiopulmonary Resuscitation (CPR) applications lasting 
longer than 20 minutes, 70,3% did not apply Morphine Sulfate in pulmonary edema 
due to cardiac causes. 74,2% of the participants stated that they administered drugs 
through the endotracheal tube during CPR, which is included in the Turkey PHEHS 
Protocols but is out of date. 
Conclusion: The fact that the Turkey PHEHS Protocols are not up-to-date creates 
dilemmas in the practices of PHEHS employees. This makes it difficult to provide 
appropriate and standardized emergency medical care in life-threatening cases.