Arkeolojik ve filolojik belgeler ışığında M.Ö.2. Binde Anadolu'da geyik tasvirleri
Stag figures in Anatolia in the Second Millennium B.C in the light of archaeological and philological documents
Yazar: ÖZNUR OTLU
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN YÜCEL ŞENYURT
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı / Arkeoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Anadolu = Anatolia ; Asur Ticaret Kolonileri Çağı = Period of Assyrian Trade Colony ; Geyikler = Deers ; Hayvan figürleri = Animal figures ; Hayvan kültü = Animal cult ; Hitit Dönemi = Hittite Period ; M.Ö. 2000 = B. C. 2000 ; Tasvir = Description

Özet:
Bu çalışmada geyik tasvirleri ve geyik kültünün Anadolu'da Paleolitik Çağlardan geç dönemlere kadar, varlığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. M.Ö.2. Binde Asur Ticaret Kolonileri Çağı'nda (M.Ö.1940-1750/1720) ve özellikle Hitit Çağı'nda (M.Ö.1650-1200/1180)Orta Anadolu merkezlerinde geniş bir yayılım gösteren geyik tasvirleri, arkeolojik ve filolojik kaynaklar bir araya getirilerek değerlendirilmiştir. İncelediğimiz dönemler içinde yer alan eser grupları tiplerine, malzemelerine, konularına göre ayrılmıştır.
Geyik ve geyikle ilgili tasvirler Anadolu'nun çevre kültürlerle ilişkisi de göz önünde bulundurularak Kıbrıs, Suriye ve Mezopotamya'da bulunan eserlerle de karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler ışığında geyiğin, Geyikli Tanrı, Kırlarının Koruyucu Tanrısı/ DLAMMA.LíL'in Hitit tasvir sanatındaki, inanç sistemindeki ve kült törenlerindeki yeri ve önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu dönemde geyiğin bağlantılı olduğu tanrı, tanrıça ve krallar yer aldığı mitolojik sahneler içerisinde ikonografik olarak değerlendirilmiştir. Filolojik çalışmada özellikle Hitit metinlerinden yararlanılarak geyiğin çeşitli dillerdeki ideogramları, festivallerdeki yeri ve hiyeroglif yazısında geçen geyiğin kullanımlarına yer verilmiştir.
Eski kültlerde geyik inanç sisteminde yerini korumuş, doğanın ve koruyuculuğun simgesi olmuş özellikle geyik boynuzunun yerle gök arasında bağlantı kurduğu düşünülmüş ve tarihöncesi dönemlerden günümüze kadar aktarılmıştır.

Abstract:
The main focus of this thesis is to present stag figures and stag culture in Anatolia from Paleolithic era to late periods. Stag figures, which were exposed over large areas in the Second Millennium B.C Assyrian Colony Period (1950-1750 B.C) and especially in Hittite Period (1650-1200 B.C), were evaluated by collecting archaeological and philological sources. The artifact groups, which took place in the periods that we examined were analyzed by their types, materials and subjects. 
Stag and stag figures were compared with artifacts which were found in Cyprus, Syria and Mesopotamia by considering Anatolia's relations with neighborhood civilizations. In consideration of data, the place and importance of stag, Stag-God, Tutelary Deity of the God (D LAMMA.LíL) in the Hittite figurative art, belief system and cult ceremony, tried to present. In this period; God, Goddess and Kings to whom Stag connected with and mythological stage where stag took place were iconographically evaluated. In philological works, specifically from Hittite texts ideograms of Stag from different languages, the place of Stag in festivals and Stag hieroglyphics were gathered. 
In the early cultures Stag kept its place in the belief system besides Stag became the symbol of protectiveness and this was transferred from prehistoric period to until today. Specially it was thought that antler made contact between earth and sky.