Rize ilinde çalışan aile hekimlerinin rotavirüs enfeksiyonu ve aşıları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of knowledge, attitudes and behaviours of family physicians working Rize province about rotavirus infection and vaccination
Yazar: CİHANGİR YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT ARDIÇ
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Davranış = Behavior ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Rize = Rize ; Rotavirüs enfeksiyonları = Rotavirus infections ; Rotavirüsler = Rotaviruses ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Giriş: Ülkemizde ve dünyada 5 yaş altındaki çocuklarda rotavirüs (RV) enfeksiyonuna bağlı akut gastroenteritler (AGE) önemli bir mortalite ve morbidite sebebidir. Rotavirüs enfeksiyonunun spesifik antiviral bir tedavisi olmadığı gibi, hijyen ve sanitasyon kurallarının etkin kullanıldığı durumlarda bile bulaşıcılığı son derece yüksek olabilmektedir. Esas korunma aşı ile olmaktadır. Yapılan çalışmalar rotavirüs aşılarının, enfeksiyona bağlı hastaneye yatışları ve ölümleri azalttığını göstermiştir. Ülkemizde ruhsatlı iki adet rotavirüs aşısı bulunmaktadır. Fakat rotavirüs aşıları henüz Sağlık Bakanlığı Rutin Aşılama Programına dahil edilmemiştir. Bu nedenle rotavirüs aşıları hakkında farkındalık eğitimine ihtiyaç duyulmaktadır. Yaptığımız bu çalışmayla rotavirüs enfeksiyonu ve rutin bağışıklama programında bulunmayan rotavirüs aşıları hakkında, aile hekimlerinin bilgi, tutum ve davranışlarını değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tanımlayıcı, kesitsel anket çalışması niteliğindedir. Çalışma 1 Kasım 2021- 31 Aralık 2021 tarihleri arasında, Rize ilinde görev yapan aile hekimleri üzerinde yapılmıştır. Hekimlerin sosyo-demografik özelliklerini belirlemeye yönelik sorularla beraber, rotavirüs enfeksiyonu ve aşılarına yönelik hazırlanmış sorular yüz yüze anket yöntemiyle soruldu. Çalışma Rize ilinde görev yapan, ankete katılmayı kabul eden 94 aile hekimiyle yapıldı.
Bulgular: Çalışmamıza katılan aile hekimlerinin %37,2'si takip ettikleri çocuk, adölesan ve yetişkinlere T.C. Sağlık Bakanlığı rutin aşı takviminde olmayan özel aşılardan herhangi birini önermektedir. Takvim dışı aşı öneren aile hekimlerinin en fazla önerdiği aşı %85,7 ile rotavirüs aşısı oldu. Takvim dışı aşı önermeyen aile hekimleri en çok %76,3 ile aşı takviminde olmadığı için bu aşıları önermediğini söyledi. Aile hekimlerinin uzmanlık ve özel aşılardan herhangi birini önerme durumlarına göre rotavirüs aşısı hakkındaki bilgi puanı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p<0.001). Aile hekimlerinin kendi çocuğuna rotavirüs aşısı yaptırma durumlarına göre rotavirüs aşısı hakkındaki bilgi puanı açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptandı (p=0.008).
Sonuç: Çalışmamıza katılan aile hekimlerinde T.C. Sağlık Bakanlığı rutin aşı takviminde olmayan özel aşılardan herhangi birini önerme (%37,2) ve kendi çocuklarına rotavirüs aşısı yaptırma (%37,3) oranları düşük bulunmuştur. Uzman aile hekimlerinin rotavirüs aşıları hakkındaki bilgi puanı ve hastalarına takvim dışı aşıları önerme oranı uzman olmayan aile hekimlerine göre daha yüksek saptandı. Genel olarak rotavirüs aşıları hakkındaki bilgi puanı arttıkça, kendi çocuğuna rotavirüs aşısı yaptırmış olma/ yaptırmayı düşünme ve takvim dışı aşıları önerme oranlarının artış gösterdiğini saptadık.
Anahtar kelimeler: Rotavirüs, aşı, aile hekimleri

Abstract:
Introduction: Acute gastroenteritis (AGE) due to rotavirus (RV) infection is an important cause of mortality and morbidity in children under 5 years of age in our country and in the world. As there is no specific antiviral treatment for rotavirus infection, its contagiousness can be extremely high even in cases where hygiene and sanitation rules are used effectively. The main protection is by vaccination. Studies have shown that rotavirus vaccines reduce hospitalizations and deaths due to infection. There are two licensed rotavirus vaccines in our country. However, rotavirus vaccines have not yet been included in the Routine Vaccination Program of the Ministry of Health. Therefore, awareness training about rotavirus vaccines is needed. With this study, we aimed to evaluate the knowledge, attitudes and behaviors of family physicians about rotavirus infection and rotavirus vaccines that are not included in the routine immunization program.
Method: Our research is a descriptive, cross-sectional survey study. The study was conducted on family physicians working in Rize Province between November 1, 2021 and December 31, 2021. Along with questions to determine the socio-demographic characteristics of physicians, questions about rotavirus infection and vaccines were asked using a face-to-face survey method. The study was conducted with 94 family physicians working in Rize, who agreed to participate in the survey.
Results: %37,2 of the family physicians participating in our study gave The Ministry of Health recommends any of the special vaccines that are not in the routine vaccination calendar. Rotavirus vaccine was the most recommended vaccine by family physicians recommending an off-schedule vaccine with %85,7. Family physicians who did not recommend off-schedule vaccines, with a maximum of %76,3, said that they did not recommend these vaccines because they were not in the vaccine schedule. A statistically significant difference was found in terms of knowledge about rotavirus vaccine according to family physicians' specialty and recommending any of the special vaccines (p<0.001). A statistically significant difference was found in terms of knowledge score about rotavirus vaccine according to family physicians having their own child vaccinated with rotavirus (p=0.008).
Conclusion: Among the family physicians participating in our study, The rates of recommending any of the special vaccines that are not in the routine vaccination schedule of the Ministry of Health (37,2%) and vaccinating their own children with rotavirus (37,3%) were found to be low. The knowledge score of specialist family physicians about rotavirus vaccines and the rate of recommending off-schedule vaccines to their patients were found to be higher than non-specialist family physicians. In general, we found that as the knowledge score about rotavirus vaccines increased, the rates of having or considering having their own child vaccinated against rotavirus and recommending off-schedule vaccines increased.
Key words: Rotavirus, vaccine, family doctors