Trabzon'da üçüncü basamak bir sağlık kuruluşunda göğüs hastalıkları kliniğine başvuran hastalarda bitkisel ürün ve takviye edici gıda kullanımının değerlendirilmesi: Tanımlayıcı bir anket çalışması
Evaluation of herbal products and dietary supplements use in patients applying to the chest diseases clinic in a tertiary health institution in Trabzon: A descriptive survey study
Yazar: TUĞBA SUBAŞ
Danışman: PROF. DR. UFUK ÖZGEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Eczacılık Fakültesi / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Eczacılıkta Uzmanlık, 2022
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Besin destekleri = Dietary supplements ; Bitki-ilaç etkileşimi = Herb-drug interactions ; Eczacılar = Pharmacists ; Göğüs hastalıkları = Thoracic diseases ; Trabzon = Trabzon ; Tıbbi bitkiler = Plants-medicinal

Özet:
Bitkisel ürünlerin tıbbi nedenlerle kullanımı giderek artmaktadır. Özellikle COVID-19 pandemisiyle birlikte göğüs hastalıkları olan hastaların bitkisel ürünlere yönelmesi söz konusudur. Bu araştırmada göğüs hastalıkları kliniğine başvuran hastalarda bitkisel ürün ve/veya takviye edici gıda kullanım oranı, en çok kullanılan ürünler ve bu ürünlerin kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma 15.11.2021-01.05.2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Farabi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Kliniği'nde yürütülmüştür. Tanımlayıcı tipte, yüz yüze yürütülen bu araştırma, subakut şikayetleri üç haftadan uzun süren veya kronik göğüs hastalığı tanısı olan erişkin bireyler ile yapılmıştır. Anket formunda eksik verisi olmayan 444 anket çalışmaya dahil edilmiştir. SPSS 23 istatistik paket programı kullanılarak veri analizi için "ki-kare" ve "lojistik regresyon" yapılmıştır. Tüm katılımcılar için "ki-kare" ve "lojistik regresyon" analizi; ayrıca katılımcıların hastaneye başvuru nedeni olan hastalık/semptomlarına göre belirlenen alt gruplar için "ki-kare" analizi yapılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 50.7±17.6 yıl olup %73'ü kadındır. Katılımcıların %49.3'ünün bitkisel ürün ve/veya takviye edici gıda kullandığı ve en sık kullanılan ürünlerin bal, ıhlamur, zencefil, limon ve keçiboynuzu olduğu belirlenmiştir. Lojistik regresyon sonucuna göre bu ürünlerin kullanımındaki farklılığın yaş, eğitim düzeyi, ikamet yeri ve tanıdan kaynaklandığı belirlenmiştir. Katılımcıların %57.9'unun hastalık belirtilerini gidermek amacıyla bu ürünleri kullandığı tespit edilmiştir. Bu ürünlerle ilgili bilgi alınan kaynakların en çok arkadaş/akraba (%53.4) olduğu ve ürünlerin en çok doğadan toplayarak (%37.4) veya aktar (%35.6) ve marketlerden (%30.6) temin edildiği bulunmuştur. Hastalar arasında bu ürünleri kullanma eğiliminin yüksek olduğu ve bu ürünleri kullanan bireylerin çoğunluğunun bu konuda doktoruna bilgi vermediği göz önüne alındığında sağlık çalışanlarının bu ürünlerin kullanımını sorgulaması önem taşımaktadır.

Abstract:
The use of herbal products for medicinal reasons is increasing. Especially with the COVID-19 pandemic, patients with chest diseases are turning to herbal products. In this study, it was aimed to determine the rate of use of herbal products and/or dietary supplements, the most used products and the factors affecting the use of these products in patients who applied to the chest diseases clinic. This research was carried out between 15.11.2021 and 01.05.2022 at Karadeniz Technical University Farabi Hospital, Department of Chest Diseases. The descriptive, face-to-face study was conducted with adults with subacute complaints lasting longer than three weeks or with a diagnosis of chronic chest disease. 444 questionnaires without missing data in the questionnaire form were included in the study. "Chi-square" and "Logistic Regression" were performed for data analysis using SPSS 23 statistical package program. Statistical analyzes were made for all participants using "Chi-square" and "Logistic Regression" and also were used "Chi-square" for subgroups determined according to the disease/symptoms that were the reason for admission to the hospital. The mean age of the participants was 50.7±17.6 years, and 73% of them were women. It was determined that 49.3% of the participants used herbal products and/or dietary supplements and the most frequently used products were honey, linden, ginger, lemon and carob. According to the logistic regression results, it was determined that the difference in the use of these products was due to age, education level, place of residence and diagnosis. It was determined that 57.9% of the participants used these products to relieve the symptoms of the disease. It has been found that the sources of information about these products are mostly friends/relatives (53.4%) and the products are mostly obtained from nature (37.4%) or herbal shops (35.6%) and markets (30.6%). Considering that the tendency to use these products is high among patients and that the majority of individuals using these products do not inform their doctor about this issue, it is important for healthcare professionals to question the use of these products.