Yabancılara Türkçe öğretiminde edebî metinlerin yazınsal göstergebilim aracılığıyla özetlenip uyarlanması: Ayaşlı ile Kiracıları örneği
Summary and adaptation of literary texts through literary semiotics in teaching Turkish to foreigners: The example of Ayaşlı ile Kiracıları
Yazar: UĞUR GÜNDÜZ
Danışman: PROF. DR. HAYRULLAH KAHYA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancılara Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe = Turkish

Özet:
Yabancı dil olarak Türkçenin öğrenilmesine yönelik gösterilen ilgi gün geçtikçe 
artmaktadır. Geçmişten günümüze hem Türkçeyi öğrenmek isteyen/öğrenen kişilerin 
sayısı hem de bu alanda yapılan çalışmalar artmıştır. Dil öğretimi yapılırken tek bir 
kaynaktan ve tek bir yoldan hareket etmek mümkün değildir. Dil öğreticileri, 
öğrencilerini farklı içerik ve farklı yöntemlerle buluşturmalıdır.
Yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenmek isteyenler için dilin kullanım alanlarına yönelik 
örnekler sunulması gerekmektedir. Ayrıca dil, serbest zamanlarda da öğrenilmeye açık 
olduğundan bu zaman dilimlerine yönelik okuma metinlerine ihtiyaç duyulmaktadır. 
Sadece ders kitaplarının kullanılması dil öğretiminde yetersiz kalacağından 
öğrenicileri başka okuma materyallerine yöneltmek gerekmektedir. Bu noktada edebî 
eserlerin dilin farklı kullanım alanlarını gösterme açısından öneminden bahsetmek 
mümkündür. Fakat edebî eserlerin baştan sonra eksiksiz bir şekilde dil seviyelerine 
uyarlanması emek-zaman dengesinde olumsuz bir özelliğe sahip olacaktır. Çalışmanın 
çıkış noktasını da bu kısım oluşturmaktadır. Bu çalışmada yazınsal göstergebilim 
aracılığıyla edebî eserlerin eksiksiz özetinin çıkarılabileceğini ve bu özetin istenilen 
dil seviyesine uyarlanabileceğini göstermek amaçlanmıştır. 
Bu sebeple çalışma, Memduh Şevket Esendal'ın Ayaşlı ile Kiracıları eserinin yazınsal 
göstergebilim aracılığıyla çıkarılan özetinin B1 seviyesine uyarlanmasını 
içermektedir. Önce Ayaşlı ile Kiracıları eserinin yazınsal göstergebilim aracılığıyla 
çözümlemesi yapılmıştır. 28 kesite ayrılan eserin her kesitine uygun olarak parçalar 
metinden alınmıştır. Daha sonra Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanmış 
Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı'ndaki B1 düzeyi dil bilgisi yapıları 
dikkate alınarak çıkarılan özetin uyarlaması yapılmıştır. Uyarlama yapılırken Diller 
İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni okuma becerilerine yönelik kazanımlar da dikkate 
alınmıştır. Böylece dil öğrenicilerinin daha fazla edebî eserin içeriğine vâkıf olmasını 
sağlamak adına bir yöntem sunulmuş ve alan yazın için okuma materyali oluşturarak 
katkıda bulunmak amaçlanmıştır

Abstract:
The interest in learning Turkish as a foreign language has been increasing day by day. 
From the past to the present, both the number of people willing to learn Turkish and 
the studies in this field have grown. When teaching a language, it is not possible to 
proceed from a single source and a single method. Language instructors should 
introduce their students to different content and methods.
For those who want to learn Turkish as a foreign language, examples related to the use 
of the language need to be provided. Additionally, since language learning is open 
during leisure time, reading texts for these time periods is also necessary. Relying 
solely on textbooks will be insufficient in language teaching, so students need to be 
directed to other reading materials. At this point, it is possible to emphasize the 
importance of literary works in showing different uses of the language. However, 
adapting literary works to language levels from start to finish will have a negative 
impact on the balance of effort and time. This is the starting point of this study.
In this study, it is aimed to demonstrate that a comprehensive summary of literary 
works can be extracted through literary semiotics and that this summary can be adapted 
to the desired language level. Therefore, the study includes the adaptation of the 
summary extracted through literary semiotics of Memduh Şevket Esendal's work 
"Ayaşlı ile Kiracıları" to the B1 level. First, the analysis of "Ayaşlı ile Kiracıları"
through literary semiotics was performed. Parts were taken from the text 
corresponding to each of the 28 sections of the work. Then, the summary extracted, 
considering the B1 level language structures in the Turkish Language Teaching 
Program prepared by the Turkish Maarif Foundation, was adapted. When making the 
adaptation, the achievements related to reading skills in the Common European 
Framework of Reference for Languages were also taken into account. Thus, a method 
was presented to enable language learners to be more acquainted with the content of 
literary works and to contribute to the literature by creating reading material for the 
field.