Onkoloji kliniklerinde çalışan hemşirelerin ölmekte olan hasta bakımına ve saygın ölüm ilkelerine ilişkin tutumları ile iyi ölüme yönelik görüşlerinin belirlenmesi
Determining attitudes of nurses working in oncology clinics towards care of dying patient and principles about death with dignity and their opinions regarding good death
Yazar: PINAR UZUNKAYA
Danışman: PROF. DR. FÜSUN TERZİOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Hasta bakımı = Patient care ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing ; Hemşirelik hizmetleri = Nursing services ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Onkolojik hemşirelik = Oncologic nursing ; Ölüm = Death

Özet:
Uzunkaya, P., Onkoloji Kliniklerinde Çalışan Hemşirelerin Ölmekte Olan Hasta Bakımına ve Saygın Ölüm İlkelerine İlişkin Tutumları İle İyi Ölüme Yönelik Görüşlerinin Belirlenmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2016. Bu çalışma, onkoloji kliniklerinde çalışan hemşirelerin ölmekte olan hasta bakımına ve saygın ölüm ilkelerine ilişkin tutumları ile iyi ölüme yönelik görüşlerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Çalışma, 01 Mart- 30 Haziran 2016 tarihleri arasında Ankara il sınırları içerisinde yer alan onkoloji klinikleri bulunan iki üniversite hastanesi,  bir eğitim araştırma hastanesi ve bir devlet hastanesinde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini, belirtilen hastanelerin onkoloji kliniklerinde çalışan, çalışmaya katılmaya gönüllü olan 257 hemşire oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında; hemşireler için tanıtıcı özellikler bilgi formu, Saygın Ölüm İlkelerine İlişkin Tutumları Değerlendirme Ölçeği, Frommelt Ölmekte Olan Hastanın Bakımına İlişkin Tutum Ölçeği ve İyi Ölüm Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; 'Bağımsız gruplarda t testi',  ANOVA, 'Mann Whitney U testi', 'Kruskal Wallis H testi' ve ikili karşılaştırmalar için 'Benferroni düzeltmesi' kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; onkoloji alanında çalışan hemşirelerin önemli bir kısmı (%91,8), ölmekte olan hastaya bakım verdiğini belirtmiştir. Hemşireler, ölmekte olan hastaya bakım vermeye ilişkin en önemli zorluğun hasta ve yakınlarıyla iletişim olduğunu ifade etmiştir. Hastalarla ölüm konusunda konuştuğunu belirten hemşirelerin ölmekte olan hastaya bakım verme tutumlarının daha pozitif olduğu saptanmıştır (t=4,900; p=0,001). Hemşirelerden kadın olanların iyi ölüm puan ortancası, erkek hemşirelerin iyi ölüm puan ortancasından daha yüksek ve aralarındaki fark istatistiksel olarak önemli bulunmuştur (Z=-3,199; p=0,001). Hemşirelerin saygın ölüm ilkelerini benimseme düzeyi ile hemşirelerin iyi ölüme ilişkin algıları arasında negatif yönde zayıf düzeyde (r=-0,158; p=0,011); hemşirelerin ölmekte olan hastaya bakım verme tutumları ile ölümün psikososyal-manevi ve (r=0,124; p=0,011) kişisel kontrol alt boyutları (r= 0,172; p=0,006) arasında pozitif yönde zayıf düzeyde ilişki olduğu saptanmıştır. Bu çalışmanın, onkoloji alanında çalışan ve ölmekte olan kanser hastalarına bakım veren hemşirelerin saygın ve iyi bir ölüm ortamı sağlayabilmeleri için farkındalık oluşturarak ve rehberlik ederek katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, ölmekte olan hastaya bakım veren hemşirelerin iyi ve saygın ölüme yönelik farkındalık geliştirme ve eğitim programıyla desteklenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: onkoloji, hemşirelik, terminal bakım, saygın ölüm, iyi ölüm.

Abstract:
Uzunkaya, P., Determining Attitudes of Nurses Working in Oncology Clinics Towards Care of Dying Patient and Principles About Death With Dignity and Their Opinions Regarding Good Death, Hacettepe University Institute of Health Sciences Program of Gynecology and Obstetrics Nursing, Postgraduate Thesis,  Ankara, 2016. This descriptive study was conducted in order to determine attitudes of nurses, working in oncology clinics, towards care of dying patient and principles about death with dignity and their opinions regarding good death. The study was conducted between 1 March and 30 June 2016 in two university hospitals, one training and research hospital, and a public hospital, which all had oncology clinics,  located within provincial borders of Ankara. The sample of the study consisted of 257 nurses who were working in oncology clinics of the mentioned hospitals and were voluntary to participate in the study. In order to collect the data; nurse information form for descriptive characteristics, Assessment Scale of Attitudes Towards Principles About Die With Dignity, Frommelt Attitudes Toward Care of the Dying Scale, and Good Death Scale were used. In order to assess data; 'Independent samples t test',  ANOVA, 'Mann Whitney U test', 'Kruskal Wallis H test', and 'Benferroni correction' for paired comparisons were used.  According to results of the study; a great part of nurses working in oncology department (91.8%) stated that they provided care to the dying patient.  The nurses stated that the most important difficulty in giving care to the dying patient was communication with patients and their relatives. It was determined that attitudes of nurses, who stated that they were talking to the patients about death, towards giving care to the dying patient were more positive (t=4.900; p=0.001). It was found that good death score median of female nurses was higher than good death score median of male nurses and the difference between them was statistically significant (Z=-3.199; p=0.001). There was a negative weak correlation (r=-0,158; p=0,011) between nurses' level of adopting principles about death with dignity and their perceptions about good death;  a positive weak correlation between attitudes of nurses for giving care to the dying patient and psychosocial- spiritual (r=0.124; p=0.011) and self-control subscales (r= 0.172; p=0.006) of death. This study was considered to make contributions by creating awareness and guiding for nurses working in oncology department and giving care to dying cancer patients to provide a prestigious and good death setting.  In accordance with results of the study, it is recommended to support nurses, providing care to dying patient, with program of raising awareness and education for death with dignity and good death. 

Keywords: oncology, nursing, terminal care, dignity of death, good death.