Mindfulness temelli bilişsel terapi programı'nın (MBCT) bilişsel duygu düzenleme psikolojik belirtiler ve erken dönem uyumsuz şemalar üzerindeki etkisi
The effect of the mindfulness based cognitive theraphy program on cognitive emotion regulation psychological symptoms and early maladaptive schemales
Yazar: NUKET OYGUÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAHRAMAN GÜLER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Bilinçli farkındalık = Mindfulness ; Bilişsel duygu düzenleme = Cognitive emotion regulation ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas

Özet:
Bu araştırmanın amacı, mindfulness (bilinçli farkındalık) temelli bilişsel terapi programının (MBCT) bireylerin bilişsel duygu düzenleme, psikolojik belirtiler, erken dönem uyumsuz şemaları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmada deney ve kontrol gruplu ön test - son test deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma örneklemi İstanbul ilinde ikamet eden 18-35 yaş arası genç yetişkinlerden oluşmaktadır. Araştırmada deney grubu 12 kontrol grubu 12 olmak üzere toplam 24 kişi yer almaktadır. Araştırmanın veri toplama araçları "Kişisel Bilgi Formu", "Bilişsel Duygu Düzenleme Ölçeği", "Kısa Semptom Envanteri" ve "Young Şema Ölçeği Kısa Form-3" şeklindedir. Deney ve kontrol gruplarına öncelikle bu formlar ön-test olarak uygulanmış daha sonra yalnızca deney grubuna 8 haftalık standart MBCT programı uygulanırken kontrol grubuna MBCT programı uygulanmamıştır. 8 haftalık sürecin sonunda aynı formlar deney ve kontrol gruplarına son – test olarak uygulanmıştır. Elde edilen bulguların analiz sürecinde SPSS 25 programı ve Non- parametrik bir test olan Wilcoxon İşaretlenmiş Mertebeler Testi kullanılmıştır. 
Çıkan sonuçlara göre, MBCT programının bilişsel duygu düzenleme stratejilerinin plana tekrar odaklanma, pozitif yeniden gözden geçirme, kendini suçlama, yıkım, diğerlerini suçlama alt boyutlarında etkili olduğu görülmektedir. Bu programın Kabul etme, pozitif tekrar odaklanma, bakış açısına yerleştirme, düşünceye odaklanma alt boyutlarında ise bir etkisine rastlanmamıştır. MBCT programı, araştırmanın diğer bir değişkeni olan psikolojik belirtilerin depresyon, anksiyete, olumsuz benlik alt boyutlarında etkili bulunurken somatizasyon ve hostilite alt boyutlarında etkili bulunmamıştır. Elde ettiğimiz bir diğer sonuca göre ise MBCT programı bireylerin erken dönem uyumsuz şema puanları üzerinde azaltıcı bir etkiye sahiptir. Tüm bu bulgular literatürdeki bilgiler ışığında tartışılmıştır.

Abstract:
The aim of this study is to examine the effect of mindfulness-based cognitive therapy program (MBCT) on individual's cognitive emotion regulation, psychological symptoms and early maladaptive schemas. Pretest-posttest experimental design with experimental and control groups was used in the research. The research sample consists of young adults between the ages of 18-35 residing in İstanbul. A total of 24 people, 12 in the experimental group and 12 in the control group, are included in the study. Data collection tools of the research are "Personal Information Form", "Cognitive Emotion Regulation Scale", "Short Symptom Inventory" and "Young Schema Scale Short Form-3". First of all, these forms were applied to the experimental and control groups as a pre-test, then the 8 week standard MBCT program was applied to only the experimental group, while the MBCT program was not applied to the control group. At the end of the 8 week period, the same forms were applied to the experimental and control groups as a post-test. SPSS 25 program and Wilcoxon Signed Orders Test, which is a non-parametric test, were used in the analysis process of the findings.
According to the results, it is seen that the cognitive emotion regulation strategies of the MBCT program are effective in the sub-dimensions of refocusing on the plan, positive reconsideration, self-blame, destruction and blaming others. On the other hand, no effect was found on the sub-dimensions of Acceptance, positive refocusing, placing in perspective and focusing on thought. While the MBCT program was found to be effective in the depression, anxiety and negative self sub-dimensions of psychological symptoms, which are another variable of the study, it was not found to be effective in the sub-dimensions of somatization and hostility. According to another result we obtained, MBCT program has a reducing effect on individual's early maladaptive schema scores. All these findings were discussed in the light of the information in the literature.