Şia kelamında ilahi sıfatlar
Divine roles in Shia word
Yazar: ŞEHRAZAT ZENGİN KARAYILAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. İSMAİL YÜRÜK
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kelam Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Allah`ın sıfatları = Attributes of God ; Mezhepler = Sects ; İslamiyet = Islam ; Şia = Şia

Özet:
?Şia Kelamında İlahi Sıfatlar? isimli tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. Tezimizin temel konusunu kendisini Şia olarak tanımlayan siyasi itikadi fırkanın Allah'ın zatı ve sıfatları hakkındaki görüşleri oluşturmaktadır. Bu görüşlerin dayanağının daha iyi anlaşılması açısından Şia'nın ortaya çıkışına ve tarihi gelişimine de tezimizde ayrıca yer vermeyi uygun bulduk.Şia, etimolojik olarak arkadaş, taraftar anlamına gelen bir kelime iken H. 2. asrın sonlarında ortaya çıkan bir fırkanın ismi olmuştur. Başlangıçta siyasi bir nitelik taşıyan bu muhalif hareket zamanla itikadi bir mezhebe dönüşmüştür. Hz. Peygamberin vefatının ardından halefinin kim olması gerektiğine dair tartışmalar, sonraları yaşanan Kerbela vakası ve farklı kültür ve inançların etkisi Şia'nın doğuşuna etki eden faktörlerin başında gelmektedir.Şia, zaman içinde çok sayıda alt guruplara ayrılmıştır. Zeydiyye, Keysaniyye, İsmailiyye ve İmamiyye bu gurupların başlıcalarıdır. İmamiyye Şiası bunlar arasında belli görüşleriyle ön plana çıkmıştır. Öyle ki Şia denince umumiyetle İmamiyye fırkası anlaşılmaktadır. İmamiyye din anlayışını tevhid, nübüvvet, imamet, mead ve adalet temelleri üzerine kurmuştur. İmamet hakkındaki inançları onları hem diğer mezheplerden, hem de diğer Şii guruplardan ayıran bir özellik olmuştur. Bu anlamda İmametin Hz. Peygamberden sonra nass ve tayinle Ali b. Ebi Talip ve onun Fatıma'dan olan evlatlarının hakkı olduğuna inanırlar.İmamiyye Şiası on ikinci imamın gaybetinin ardından akidesini tamamlamış, gaybet ve recat inançlarına dayalı bir imamet nazariyesini esas olarak kabul etmişlerdir. Önceleri imamlar kanalıyla gelen ahbara dayalı bir gelenek geliştiren İmamiyye Şiası, Şeyh Saduk'tan itibaren inançlarını akli delillerle savunmaya ve bir kelam sistematiği oluşturmaya başlamıştır.Mutezilî âlimlerden de ders alan Şii bilginleri tevhid esasına imamlarını tanrılaştırmadıklarını isbat cihetinde büyük önem vermişlerdir. Bu doğrultuda Allah'ın zatından ayrı kadim sıfatların olmadığını isbatlamaya gayret etmişlerdir. İmamiyye Şiası sıfatları zıtlarını Allah'tan nefyetmek için kullanır. Onlara göre sıfatlar zati ve fiili olarak ikiye ayrılır fakat sonuçta bütün sıfatlar birbirinin ve zatın aynısı olarak kabul edilir.Anahtar Kelimeler: Şia, İmamiyye, Tevhid, Zat, Sıfat.

Abstract:
Our thesis called ?Divine Roles in Shia Word? involves three parts. The main subject mentioned here is views about God?s peculiar and certain roles of politicial spiritual division defined as Shia. To understand these views well, Shia? emergence and historical development are also analysed in this thesis.As Shia etymologically means a word of friend, supporter, this word then becomes the name of a division occuring after the end of the second hijri year. At first, this opposition is political, but then it turns to a believing sect in time. After the Prophet Muhammad dies, some factors such as discussions about whoever will be successor, then Karbala event, different culture and beliefs effecting Shia?s emergence come first.Shia over time is divided into numerous subgroups. Zaidiyya, Qaysaniyya, İsmailiyya and İmamiyya of these groups are the main ones. Between them with a certain vision of İmamiyye Shia came to the fore. Shia is usually understood as İmamiyya division. Understanding religion under İmamiyya is based on nification, prophethood, imamate, revival after death and justice. Their beliefs about İmamet separate from both other madhabs and other Shiite groups. In this sense, they believe the İmamate is the right of Ali son of Abi Talib and his sons from Fatima after the determination of the Prophet.After the secrecy of twelfth imam of Shiite doctrine İmamiyya; created, based on the belief secrecy and return they mainly have agreed to imamet theoretics. Initially, developing a tradition based on through imams message vhich comes from God and his Messenger, after Sheikh Saduk, they started to defense with evidence of mental beliefs to create a systematic word.Shiite scholars in the field of scholars Mutezila unification basis imam of course the gods have given great importance in the direction prove. In this respect, God's self is not separate from the ancient title of was an effort. Shia İmamiyya uses God?s spritiual roles to exile. According to them, roles are divided into two groups but in result all roles are the same as each other and self.Keywords: Shia, İmamiyya, unification, Essence, God?s roles,