Fârâbî'ye göre felsefe tahsili öncesi aklî ve ahlakî olgunluk
According to al-Farabi intellectual and moral maturity before the education of philosophy
Yazar: AMİNE SENA SAYÖZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH YALIN
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlaki olgunluk = Moral maturity ; Akıl = Reason ; Erdem = Virtue ; Farabi = Farabi ; Felsefe eğitimi = Philosophy education ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Olgunluk = Maturity ; Yetkinlik = Competence

Özet:
Fârâbî'nin felsefi sistemine bakıldığında felsefe tahsilinden kastının mutluluğun kazanılması olduğunu anlamak mümkündür. Mutluluğun tahsili ise ancak nazari ve ameli erdemlere sahip olmakla gerçekleşir. Bu erdemlere hakim bir şekilde sahip olmanın sonunda, felsefe tahsiline yetkin olan kimsenin hakiki filozof olması amaçlanır. Fakat istenilen amaca ulaşılması için felsefe tahsiline yetenekli olan kimsenin felsefe tahsilinden evvel gerekli olan akli ve ahlaki olgunluğu elde edecek bir konuma gelmesi gerekir. Fârâbî, felsefe tahsilinden evvel olması gereken olgunluğu elde etmeden tahsile başlayan kimsenin felsefe ile ulaşmak istediği niteliğe (hakiki filozof) ulaşamayacağını; aksine böyle kimsenin yalancı, boş veya sahte filozof tanımlarından birine dâhil olacağını ifade etmiştir.
Fârâbî, felsefe tahsili öncesi hazırlık evresi için Platon'un dile getirdiği düşünceleri zikretmiş ve bu düşüncelere önem verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Fârâbî, Risale fîmâ yenbaği en yukaddem kable te'allümi'l-felsefe isimli eserinde zikrettiği dokuz madde ile Aristo'nun fikirlerini ele almıştır.
Fârâbî'ye göre insanın bir olgunlaşma serüveni vardır. Bu serüvende her bir aşama büyük önem arz eder çünkü bu serüveninin sonunda insan, mutluluğa yani kemale ulaşmayı amaçlar. Bununla beraber her insan, tam anlamıyla kemale eremez. İnsanlar içerisinde çok azı ilk akledilirleri tam ve oldukları gibi alabilir. Bu sınıf içerisinde felsefe tahsiline muktedir kimseler olmakla birlikte, daha aşağı kabiliyet ve kapasitede olanlar da vardır. Bunlar filozoflara tâbi oldukları vakit mutluluk yolunda ilerleyebilirler. Bütün bunlara rağmen farklı kapasitelerdeki insanlar için de mutluluk yolu açıktır.
Aynı zamanda insan ahlaki olgunluğunu da felsefe tahsili öncesinde belli bir kıvama getirmeli doğuştan kendisinde bulunan temayülleri tanımalı ve doğru bir eğitsel yönlendirme ile güzel ahlakı oluşturmalıdır.
Tüm bunlarla birlikte felsefe tahsili öncesi olgunluk dönemi için bir şeyler söylemenin en sağlıklı yolu, Fârâbî'nin ifadelerinden yola çıkarak felsefe tahsili öncesi ve sonrası olgunluğun niteliksel farkını anlamaya çalışmaktır.

Anahtar Kelimeler: Fârâbî, Yetkinlik, Erdem, Felsefe, Felsefe Tahsili

Abstract:
When looking at the philosophical system of Farabi, it is possible to understand that the meaning of studying philosophy is to gain happiness. The cultivation of happiness is only possible by possessing theoretical and operational virtues. At the end of mastering these virtues, it is aimed that the person who is competent to study philosophy becomes a true philosopher. However, in order to reach the desired goal, a person who is talented in studying philosophy must be in a position to obtain the necessary mental and moral maturity before studying philosophy. Farabi stated that a person who starts his education before obtaining the maturity that he should have before studying philosophy cannot reach the quality (a true philosopher) he wants to achieve with philosophy; on the contrary, he stated that such a person would be included in one of the false, vain or false definitions of philosopher. Farabi mentioned the thoughts expressed by Plato for the preparatory phase before studying philosophy and stated that these ideas should be given importance. Farabi dealt with the ideas of Aristotle with the nine items he mentioned in his work named "Intellectual and Moral Ripeness Before the Philosophical Education in According to al-Farabi."
According to Fārābī, man has an adventure on the way to maturation. Each stage is of great importance in this adventure because at the end of this adventure, human aims to reach the ultimate happiness, perfection. According to Farabi, not every person can make maturity perfectly actual. Farabi has classified people on this subject. He categorized people according to their first convicted admonition. In this classification, he defines the class who takes the first intellectuals as they are as healthy people in terms of creation. In this class, people have different abilities and capacities. In this class, although there are those who are capable of studying philosophy, but there are also those with inferior abilities and capacities, who can progress on the path of happiness when they follow those who have perfected their minds in philosophy. Thus, Farabi did not block the path to happiness for people of different capacities.
In addition to all these, the healthiest way to say something for the maturity period before philosophy education is trying to understand the qualitative difference of maturity before and after studying philosophy based on Farabi's statements.

Keywords: Farabi, Competence, Virtue, Philosophy, Philosophy Education