Bitki ve hayvanlarla ilgili inanış ve uygulamalar: Eskişehir örneği
Beliefs and practices related to plants and animals: The example of Eskisehir
Yazar: ZÜLAL SÖĞÜT
Danışman: DOÇ. DR. ASLI BÜYÜKOKUTAN TÖRET
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Halkbilimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Bitki kültürü = Plant culture ; Bozkır kültürü = Steppe culture ; Etnobotanik = Ethnobotany ; Gündelik kültür = Daily culture ; Halk kültürü = Folk culture ; Hayvan kültü = Animal cult ; Türk folkloru = Turkish folklore ; İnanışlar =   ; İnsan-hayvan etkileşimi = Human-animal interaction ; İnsan-hayvan ilişkileri = Human-animal relationships

Özet:
İnsanoğlu, yeryüzü sahnesine çıktığı ilk andan itibaren bitki ve hayvanlarla temas hâlinde olmuştur. Bu temas sonucunda oluşan insan-bitki ve insan-hayvan etkileşimi, zamanla toplumun bir parçası hâline gelmiştir. Kültürün, bireysel ve toplumsal düzeyde bitki ve hayvanlarla gerçekleştirilen etkileşimleri ve bu etkileşimlerden meydana gelen unsurları barındırdığı bilinmektedir. Bireyler, bitki ve hayvanları yüzyıllar boyunca farklı şekillerde kullanmış ve onlara çeşitli sembolik anlamlar yüklemiştir. Bu etkileşimler sonucunda meydana getirilen inanış ve uygulamalar, toplumların davranış ve düşünce yapılarının anlaşılmasına önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Bu araştırma, Eskişehir yöresinde bitki ve hayvanlarla ilgili inanış ve uygulamaları, halk bilimi açısından ele alarak incelemektedir. Çalışmanın verileri, söz konusu yörede yapılan saha araştırmasında gözlem ve mülakat teknikleri kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma kapsamında Eskişehir yöresinde bitki ve hayvana dair net olarak gözlemlenebilen çeşitli inanış ve uygulamalar, geçiş dönemi ritüelleri, bereket törenleri ve sözlü edebiyat konuları ele alınmıştır. Geleneksel kültür ile kent kültürünün harmanlandığı Eskişehir yöresinde bitki ve hayvana dair çeşitli inanma ve pratiklerin, eski Türk kültüründen izler taşımakla birlikte güncellenerek ve değişerek yeni kültürel değerlerin oluşmasına katkı sağladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
Since the emergence of humanity on the earthly stage, there has been continuous interaction with plants and animals. The resulting interactions between humans and plants, as well as humans and animals, have gradually become integral parts of society. It is known that culture encompasses individual and societal interactions with plants and animals, along with the elements arising from these interactions. Over centuries, individuals have utilized plants and animals in various ways and assigned them various symbolic meanings. Beliefs and practices developed as a result of these interactions significantly contribute to understanding the behavioral and cognitive structures of societies. This research examines the beliefs and practices related to plants and animals in the Eskisehir region from the perspective of folklore. The data for the study were obtained through observation and interview techniques during field research conducted in the region. Various beliefs and practices related to plants and animals in the Eskisehir region, clearly observable transition period rituals, abundance ceremonies, and topics in oral literature are addressed within the scope of the study. The study reveals that in the Eskisehir region, where traditional culture blends with urban culture, various beliefs and practices related to plants and animals, while bearing traces of ancient Turkish culture, contribute to the formation of new cultural values through updates and changes.