Türkiye'de değişen yoksulluk politikaları: 2011-2021 yılları arası bir inceleme
Changing policies on poverty in Turkey: A review between 2011-2021
Yazar: KÜBRA ÖZLEM USLU AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. NEŞE ŞAHİN TAŞĞIN
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası İnsan Hakları Ana Bilim Dalı  / İnsan Hakları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu çalışmada, yoksullukla mücadeleye ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının
temel bakış açısı ve uygulamaları görünür kılınarak sosyal yardım politikalarında
iyileştirilmesi gereken yanların açığa çıkarılması amaçlanmıştır. 2011-2021 yılları
arasında Bakanlık tarafından sunulan sosyal yardım programlarının seyri, başta faaliyet
raporları olmak üzere; performans programları, kalkınma planları, e-bültenler, stratejik
planlar ve ana akım medyada bulunan haberlerin doküman analizi yöntemiyle
araştırılması sonucunda ortaya konmuştur. Çalışmada yoksulluk ve insan hakları
arasındaki ilişki Henry Shue ve İoanna Kuçuradi'nin temel insan hakları kavrayışı
üzerinden ele alınmış, yoksulluğun hiç vakit kaybetmeden herkes için ortadan
kaldırılması gereğinin bilgisel temeline yer verilmiştir. Çalışmada elde edilen
bulgulardan biri, 2011-2014 döneminde sosyal devlet ilkesi gereği uygulandığı ifade
edilen sosyal yardımların, izleyen yıllarda "aile odaklılık" vurgusuyla sunulduğudur.
2011-2021 yılları arasındaki süreçte sosyal yardım programlarının tamamında
faydalanıcı kişi sayısının ve Bakanlık bütçesinin artış gösterdiği fakat sosyal yardım
faydalanıcısı yurttaşlara ödenen yardım tutarlarının ise asgari ücrete oranla her geçen yıl
ciddi oranda düşüş yaşadığı çalışmanın bir diğer bulgusudur. Bu çerçeveden hareketle
sunulan yardım tutarlarının yurttaşların temel insan haklarının korunmasından uzak
olduğu bilinciyle Bakanlığın oluşturacağı sosyal politikaların, birey odaklı ve ihtiyaca
yönelik değişimleri içerebilen temel vatandaşlık geliri gibi uygulamalarla
şekillenmesinin önem arz ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study, the fundamental perspective and practices of the Ministry of Family and Social Services regarding the fight against poverty are made visible, with the aim of revealing aspects that need improvement in social assistance policies. The trajectory of social assistance programs offered by the Ministry of Family and Social Services between 2011 and 2021 was investigated through document analysis, including activity reports, performance programs, development plans, strategic plans, e-bulletins, and news in mainstream media. The relationship between poverty and human rights was addressed in the study through the fundamental understanding of human rights by Henry Shue and İoanna Kuçuradi. The informational basis for the necessity of eliminating poverty for everyone without loss of time was emphasized. One of the findings obtained in the study is that the social assistance programs implemented in the period 2011-2014, as required by the principle of the social state, were presented with an emphasis on "family-oriented" in the following years. Despite an increase in the number of recipients and the Ministry's budget for social assistance programs during the period 2011-2021, another finding of the study is that the amounts of aid paid to social assistance recipients experienced a significant annual decline compared to the minimum wage. In this context, it is concluded that the awareness that the provided assistance amounts are far from protecting the basic human rights of citizens necessitates the shaping of social policies to be created by the Ministry of Family and Social Services through practices such as basic citizenship income that are individual-focused and inclusive of changes based on needs.