Üniversitelerde yapılandırılmış çocuk ve gençlik edebiyatı merkezlerinin okuma kültürü edindirme bağlamında incelenmesi (Uluslararası bir karşılaştırma)
Examination children's and youth literature centers structured at universities in terms of acquisition of reading culture (An international comparison)
Yazar: EMİNE AKYÜZ
Danışman: PROF. DR. SEDAT SEVER
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Gençlik edebiyatı = Youth literature ; Okuma kültürü = Reading culture ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature ; Çocuk ve gençlik edebiyatı merkezleri = Children's and youth literature centers ; Üniversiteler = Universities

Özet:
Üniversitelerin bünyesinde yapılandırılmış çocuk ve gençlik edebiyatı merkezlerinin okuma kültürü edindirme bağlamında incelenmesini konu edinen bu çalışmada; Almanya, Danimarka, Polonya ve Türkiye'den birer merkez incelenmiştir. Nitel bir araştırma olarak yapılandırılan bu araştırmanın çalışma grubunda yer alan merkezlerin belirlenmesinde,  PISA 2003 döngüsünden 2018'e uzanan değerlendirme sonuçlarında değerlendirmeye katılan tüm ülkeler ölçeğinde her yılın okuma becerisi ortalama puanı göz önünde bulundurulmuştur. Değerlendirmenin yapıldığı her yıl ortalama puanın üzerindeki ülkelerden Almanya, Danimarka ve Polonya seçkisiz olarak belirlenmiştir. Türkiye ile birlikte, bu ülkelerde bulunan üniversitelerin bünyesinde yapılandırılmış çocuk ve gençlik edebiyatı merkezlerinin genel görünümleri, akademik yapıları ve okuma kültürü edindirme bağlamında önemlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaçla merkezlerin kuruluş süreçleri, yönetim şemaları ve çalışanları, fiziksel özellikleri ve ekonomik kaynakları, amaçları, hedef kitleleri, yürüttükleri etkinlikler ve eğitim çalışmaları, işbirliği ve tanınırlık çalışmaları incelenmiştir. 
	Verilerin toplanmasında doküman incelemesi ve görüşme çizelgesinden yararlanılmıştır. Verilerin çözümlenmesi sürecinde, öncelikle, ses kaydına alınan görüşmeler yazıya aktarılarak tüm görüşmeler metin biçimine dönüştürülmüş, daha sonra MAXQDA 18 nitel araştırma programı kullanılarak tematik içerik analizi yapılmıştır. 	Çalışma grubunda yer alan merkezlerin okuma kültürü edindirme bağlamında önemi, araştırmanın sonuçlarına göre okuma kültürüne ilişkin farkındalık oluşturmak ve okuma kültürü edindirme süreçlerine katkıda bulunmak olmak üzere iki temel başlık altında toplanmaktadır. Nitelikli yayınların üretimi, seçimi ve yaygınlaşmasına katkı sağlama amacıyla çalışan araştırma ve uygulama merkezleri, alana ilişkin akademik araştırmalar yapmak ve eğitmen eğitimi vermek yoluyla da okuma kültürünün edindirilmesi sürecinde yer alan kurumların başında gelmektedir. Merkezler aynı zamanda, çocuk ve gençlik edebiyatı ilgililerini kurumsal çatı altında toplama sorumluluğu da üstlenmektedir.

Abstract:
This study aims to examine the children's and youth literature centers structured at universities in terms of acquisition of reading culture and, in this context, one center from Germany, Denmark, Poland and Turkey each were examined. In this qualitative study, the centers in the study group were determined using the annual mean scores obtained by each country in the PISA exams from 2003 to 2018. Of the countries securing scores above annual mean scores for every year, Germany, Denmark and Poland were selected randomly. The aim was to determine general characteristics and academic structures of the children's and youth literature centers structured at the universities in these countries and in Turkey as well as their importance in the context of acquisition of reason culture. With this aim, the establishment processes, management charts, staff, physical characteristics, economic resources, goals, target groups, activities and training programs, cooperation and promotion activities of these centers were investigated. 
The data were collected using document analysis and interview schedule. For the analysis of the data, the recorded interviews were first transcribed and thematic context analysis of the resulting texts was performed using MAXQDA 18 qualitative research software. The importance of the centers studied in terms of acquisition of reading culture was discussed under two headings, namely creating awareness about the reading culture and contributing to the process of developing the reading culture. The research and application centers that strive to support the production, selection and promotion of quality publications are among the leading actors in the process of developing reading culture by conducting academic studies and giving training of trainers. The centers also assume the responsibility of providing an institutional setting for those who are interest in children's and youth literature.