Çağdaş siyasî liberalizmde güç ve adalet problemi
The problem of justice and power in the contemporary political 
liberalism
Yazar: HÜSEYİN DAYI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. FATMA BERNA YILDIRIM
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Adalet = Justice ; Felsefe = Philosophy ; Güç = Power ; Liberalizm = Liberalism ; Siyasal liberalizm = Political liberalism ; Siyaset felsefesi = Political philosophy

Özet:
Siyaset felsefesinde, adalet kavramı hakkındaki bazı önemli uzlaşmazlıklar, Sokratik
geleneğin başlangıcından beri açığa çıkmış durumdadır ve Platon diyaloglarından beri bu
problematik, çoğunlukla adalet ve güç ilişkisiyle ilgilidir.
Zamanla sosyal hayatın gelişmesiyle, özellikle de ticaret ve sanayiden zenginleşmiş
"burjuva" sınıfının oluşup politik yapıda etkili olmasıyla güç ve adalet problemine yeni
çözüm teklifleri eklenmiştir. Bu eklenmelerle Batı tarihindeki teokratik ve feodal nitelikli
siyasî yapı sarsılırken, seküler/laik doğrultuda değişiklik isteyen ilk sistematik felsefî
akımın, on yedinci asırda John Locke ile başladığı ve giderek kitlesel kabul gördüğü
anlaşılmaktadır. Sonradan "liberalizm" diye adlandırılan o fikrî akımı, yine sosyopolitik
hayattaki gelişmelerle başka ideolojilerin doğuşu izlemiş; böylece çözüm teklifleri
daha da çoğalan problem, ilk çağdakinden daha da karmaşık hâle gelmiştir. O zamana
kadarki başarısının tersine olarak liberalizm, özellikle sosyalist ideoloji karşısında
gerilemeye yüz tutmuş; yirminci asrın ortalarından itibaren ise, tekrar yükselişe geçmiştir.
Bu çalışmada, liberalizmin başlangıcından itibaren, kendi içinde de görüş ayrılıkları
olduğu gösterilmekle kalınmamış; diğer ideolojilerin etkisini kaybettiği yirminci asrın
ortalarından sonra, liberalizmdeki adalet anlayışı farklılıklarının, genellikle birbirlerine
zıt olarak çoğaldığı da gösterilmiştir. Bu yapılırken, liberalizmdeki farklılıklar hem ilk
hem de ikinci dönemindeki en etkili görülen filozoflarının fikirleri üzerinden eleştirel bir
yaklaşımla ele alınmıştır. Fikirleri incelenen filozoflar, ilk dönem için John Locke, David
Hume, Adam Smith, Immanuel Kant, Frédéric Bastiat, John Stuart Mill ve Herbert
Spencer; ikinci dönem için ise Ludwig von Mises, Milton Friedman, Friedrich August
von Hayek, Karl Raimund Popper, John Rawls ve Robert Nozick'tir.
Bu arada güç ve adalet probleminin acilen çözülmesi gerektiği görüşü savunulmuş, bunun
için de bazı tekliflerde bulunulmuştur. O tekliflerden biri, fikir insanlarının kendi
ideolojik tercihlerine bağlı kalsalar bile, onların içinden herkesin kolayca kabul edebileceğini
umdukları görüşlere öncelik vermeleri; bir diğeri ise, sekülerlik hassasiyetlerinden
dolayı, dinî kaynaklı bazı görüşlerin dikkate alınmamasının hata olduğu, o alandan da
seküler mantıkla kabullenilebilecek çözüm yollarının dikkate alınmasıdır. Bu minvalde
İslamî kaynaklı bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
In political philosophy, some important disagreements about the concept of justice have
been manifested since the very beginning of Socratic tradition and most of the time this
problematic has been related with the power-justice relation since the dialogues of Platon.
With the development of social life, particularly with the emergence of a wealthy class
of "bourgeois" as a result of commercial and industrial flourishing and beginning to be
effective in political area, new offers of solution have been suggested for the problem of
power and justice. These offers have weakened the theocratic and feudal political
structure in Western society. The first systematic philosophical movement which demanded
a secular change was introduced by John Locke in the seventeenth century and
this movement increasingly gained acceptance. With the rise of socio-political development
other ideologies were added to this movement which was referred as "liberalism",
therefore the problem which aroused varying solution offers has become much
more complicated than its Socratic form. As opposed to the initial success of it liberalism
started to regress especially against socialist ideology; however since the midtwentieth
century it began to rise again.
In this study, it is not only indicated that liberalism has different aspects since its beginning,
but also shown that after the mid-twentieth century in which other ideologies
lost their power, the differences in the sense of justice in liberalism generally increased
from the opposite way to each other. While doing this, the differentiations in liberalism
both in the first and second period were studied with a critical approach on the ideas of
the most influential philosophers. For the first period John Locke, David Hume, Adam
Smith, Immanuel Kant, Frédéric Bastiat, John Stuart Mill and Herbert Spencer, and for
the second period Ludwig von Mises, Milton Friedman, Friedrich August von Hayek,
Karl Raimund Popper, John Rawls and Robert Nozick are scrutinized in this respect.
As an essential part of this thesis it has been defended that power and justice problem
should be solved immediately and thus some solutions have been offered. One of this
solutions, even if the intellectuals adhere to their ideological preferences, they need to
give priority to the views that everyone will easily accept; and another is, it would be a
mistake to overlook some religious opinions due to secular sensitivity, and there could be
some solutions even in the religious politics which can be accepted in the secular
perspective. For this reason, some suggestions which have Islamic roots are introduced
as well.