Edirne il Merkezi'nde aile sağlığı merkezlerine başvuran 18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığına etkisi
The effect of health literacy on anti-vaccination in individuals between 18-65 years applied to family health centers in Edirne city center
Yazar: GÖZDE BETÜL GÖKÇEN
Danışman: PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
Trakya Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşı tereddüdü = Vaccine hesitation ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Edirne = Edirne ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy

Özet:
Çalışmamızın amacı Edirne il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran 18-65 yaş arası bireylerde sağlık okuryazarlığının aşı karşıtlığına etkisi ile sağlık okuryazarlığı ve aşı karşıtlığına etki eden faktörleri incelemektir. 
	Çalışmamız 1 Nisan 2022 – 31 Mayıs 2022 tarihleri arasında aile sağlığı merkezlerine başvurmuş ve çalışmaya katılmayı kabul etmiş olan 18-65 yaş arasındaki 296 kişiye yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak yapılmıştır. Kesitsel olarak planlanan bu çalışmada veriler katılımcılara, katılımcıların sosyodemografik verilerini ve aşıyla ilgili düşüncelerini, Aşı Karşıtlığı Ölçeği'nin uzun formunu ve Türkiye Sağlık Okuryazarlığı-32 Ölçeği'ni içeren anket uygulanarak toplanmıştır.
	Katılımcıların 161'i (%54,4) kadın, 135'i (%45,6) erkek olmakla birlikte yaş ortalaması 40,45±13,39 olarak saptanmıştır. Katılımcıların aşı karşıtlığı puan ortalaması 41,57±11,32, sağlık okuryazarlığı puan ortalaması 33,75±7,58 olarak hesaplanmıştır. Katılımcıların %10,5'inin yetersiz, %44,5'inin sorunlu-sınırlı, %28,4'ünün yeterli, %16,6'sının mükemmel sağlık okuryazarlığı düzeyine sahip olduğu bulunmuştur. Aşı karşıtlığı ölçeğinin kesme değeri bulunmadığı için 'Aşı karşıtlığı konusunda ne düşünüyorsunuz?' sorusuna verilen cevaplara göre katılımcıların aşı karşıtı/aşı tereddüdü oranı %16,9 olarak bulunmuştur. 
	Çalışmamızda yaş, kronik hastalık durumu, son bir yıl içinde sağlık kuruluşlarına başvuru sayısı ve sağlık masraflarını karşılayabilme durumu ile aşı karşıtlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmıştır. Yaş, çocuk sahibi olma durumu, eğitim durumu, aylık gelir düzeyi, sağlık durumu algısı ve sağlık masraflarını karşılayabilme durumu ile sağlık okuryazarlığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı ile aşı karşıtlığı arasında ters yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır.
	Çalışmamızda sağlık okuryazarlığı aşı karşıtlığını etkileyen önemli bir faktör olarak bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığının arttırılması aşı karşıtlığını da azaltacaktır. Bunun için başta aile hekimleri olmak üzere bütün sağlık çalışanlarına ve sağlık otoritelerine önemli görevler düşmektedir.

Abstract:
The aim of our study is to examine the effects of health literacy on anti-vaccination, the factors affecting health literacy and anti-vaccination in individuals aged 18-65 who applied to family health centers in Edirne city center.
Our study was carried out by using face-to-face interview technique with 296 people between the ages of 18-65 who applied to family health centers between April 1, 2022 and May 31, 2022 and agreed to participate in the study. In this cross-sectional study, the data were collected by applying a questionnaire including the participants' sociodemographic data and opinions about the vaccine, the long form of the Anti-Vaccination Scale and the Turkish Health Literacy-32 Scale.
	Of the participants 161 (54,4%) were female and 136 (45,6%) were male and  the mean age of the participants was 40,45±13,39 years. The mean score of the participants' anti-vaccination scale was calculated as 41,57±11,32, and the mean score of health literacy scale was calculated as 33,75±7,58. It was found that 10,5% of the participants had insufficient, 44,5% problematic-limited, 28,4% sufficient and 16,6% excellent health literacy levels. As there is no cut-off value for anti-vaccination scale, according to the answers given to the question "What do you think about the anti-vaccination?", the rate of anti-vaccine/vaccine hesitancy was found to be 16.9%.
	In our study, a statistically significant relationship was found between age, chronic disease status, the number of applications to health institutions in the last year, the ability to pay health expenses and anti-vaccination. A statistically significant relationship was found between age, having a child, education level, monthly income level, perception of health status,  ability to pay health expenses and health literacy. An inverse and significant relationship was also found between health literacy and anti-vaccination.
	In our study, health literacy was found to be an important factor affecting anti-vaccination. Increasing health literacy will also reduce anti-vaccination. For this, all health workers and health authorities, especially family physicians, have important duties.