Sosyal medyada yer alan dini içeriklerin ortaöğretim düzeyi öğrencilerine etkileri
The effects of religious content on social media on secondary school students
Yazar: HAKAN DEMİRKAYA
Danışman: DOÇ. DR. AHMET KOÇ
Hitit Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Dijitalleşme = Digitalization ; Din eğitimi = Religious education ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Dijitalleşmenin dijital yaşantılara dönüştüğü günümüzde, sosyal medyada bu dönüşümün en hızlı şeklinde karşılık bulduğunu görmekteyiz. Kitle iletişim araçlarının dikkat çekici ifade şekilleri, görsel ve işitsel yönü bir arada etkin bir şekilde kullanılmasıyla, karşılıklı etkileşimde büyük ilerlemeler kaydedilmiştir. Bu etkileşimin sınırlarını çizmek değişen ve gelişen dijitalleşmede öngörülemez bir hal almıştır. Gençler dinamik yapıları ve hızlı uyum sağlama yetenekleri sayesinde değişimlerden hızla etkilenirler. OÖzellikle, teknoloji kullanımı açısından nüfusun diğer unsurlarına oranla çok daha yetenekli ve isteklidirler. Tüm bu etkenlerden dolayı çalışmamızın konusu gençler, dijitalleşme ve sosyal medya üzerine olmaktadır. Çorum ilinin Osmancık ilçesinde öğrenim gören ortaöğretim düzeyindeki öğrenciler kapsamında, karma araştırma yöntemi kullanılarak eşzamanlı bir çalışma yürütülmüştür. Araştırmaya katılan öğrencilerin dijital alana girişlerindeki cinsiyet ve yaş faktörleri dikkate alınarak, günlük internet kullanımı ve sosyal medyada geçirdikleri zamanın istatistiksel verileri ele alınmıştır. Katılımcıların sosyal medyadaki dini içeriklere yönelik bakış açıları, beklentileri ve etkileşimleri değerlendirilmiştir.
Dijital yaşantıların, gençlerin günlük maddi yaşantıları yanında manevi yaşantılarına da etki edeceği kaçınılmaz bir gerçektir. Bu anlamda araştırmanın bir yönü de gençlerin sosyal medya etkileşiminde dini içeriğe ulaşmadaki amaçları, dini içeriğe nasıl ulaştıkları, dini içerik üretici hesapların takip ve abone durumları da dikkat çekmektedir. Çalışmanın diğer bir yönü de sosyal medyada karşılaşılan dini içeriğin duygu ve düşüncelere etkisini incelemektir. Duygu ve düşünceye yerleşen dini içeriğin katılımcılardaki davranış değişikliklerini de incelemek
v
çalışmanın amaçları arasındadır. Ayrıca çalışmanın diğer bir hede􀏐i, katılımcıların dini içeriğin doğruluk düzeyine olan ilgileri, bilgi çatışması yaşama durumundaki tutumları ve doğruya ulaşmadaki çabalarını ele almaktır.
Araştırma bulgularına göre, katılımcıların büyük bir kısmı internet ve sosyal medyayı günlük yaşamlarının önemli bir parçası olarak görmekte ve öğrencilerin %70,5'i günde 4 saatten fazla bu platformları kullanmaktadır. Dini içerikleri takip edenler doğru bilgiye ulaşma ve dini bilgilerini pekiştirme amacı gütmektedir. Bu içeriklerin güvenilir ve doğru olması gerektiğini vurgulayan öğrencilerin %67,4'ü içeriklerin kendilerini düşünmeye sevk ettiğini belirtmiştir. Sosyal medya, dini inançları güçlendirmede ve ibadetleri teşvik etmede önemli bir rol oynamaktadır. Katılımcıların %71,4'ü sosyal medyadaki dini içeriklerin davranış ve ibadetlerinde motive edici olduğunu düşünmektedir. OÖğrenciler, sosyal medyada yanlış dini içeriklerle karşılaştıklarında doğru bilgiye ulaşma çabası içine girmekte ve genellikle aile bireylerine, öğretmenlere ve din görevlilerine danışmaktadır. Güvenilirliğe temkinli yaklaşan öğrenciler, bilgilerin doğruluğunu çeşitli kaynaklardan kontrol etmektedir. Kur'an-ı Kerim ve dini otoriteler en çok güvenilen kaynaklar arasında yer almaktadır. Dini içerikler, sevgi ve güven duygularını artırmakla birlikte, cehennem korkusu gibi temalar bazı öğrencilerde olumsuz duygusal tepkilere neden olmaktadır. Katılımcıların %66,8'i sosyal medyanın din öğretiminde etkili olduğunu düşünmektedir. OÖğrenciler, sosyal medyanın hayatlarında büyük yer kapladığını ve bağımlılık yaptığını ifade etmektedir. Sosyal medyada fazla zaman geçiren öğrenciler, aile, arkadaş ve derslerine yeterli zaman ayıramamaktan şikayet eder. Bu bulgular, sosyal medyanın gençler arasında ne kadar yaygın olduğunu ve dini içeriklerin gençlerin günlük yaşantılarını nasıl şekillendirdiğini göstermektedir.
Bu bulgular, sosyal medyanın dini bilgi ve öğretimdeki rolünü ve etkisini ortaya koyarak, eğitimciler, dini otoriteler ve politika yapıcılar için kritik bilgiler sunmaktadır. Araştırma, sosyal medyanın, gençlerin dini bilgiye erişiminde ve dini eğitimlerinde ne kadar önemli bir araç olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum, dijital çağda dini eğitim ve rehberliğin yeniden şekillendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Abstract:
In today's world, where digitalization has evolved into digital experiences, we observe that social media is the most rapidly transforming aspect of this change. The captivating forms of expression in mass communication, combined with the effective use of visual and auditory elements, have led to signi􀏐icant advancements in mutual interaction. De􀏐ining the boundaries of this interaction has become unpredictable in the ever-changing and evolving digitalization landscape. Young people, due to their dynamic nature and ability to adapt quickly, are particularly susceptible to these changes. They are especially more skilled and eager than other segments of the population in using technology. For all these reasons, our study focuses on youth, digitalization, and social media. A simultaneous study was conducted using a mixed research method, involving secondary school students in the Osmancık district of Çorum province. The statistical data of daily internet usage and the time spent on social media were analyzed, taking into account the factors of gender and age in students' engagement with digital platforms. The participants' perspectives, expectations, and interactions with religious content on social media were also evaluated.
It is an undeniable fact that digital experiences will inevitably in􀏐luence not only the material but also the spiritual lives of young people. In this context, one aspect of the study focuses on the purposes of young people in accessing religious content on social media, how they access this content, and their engagement with accounts that produce religious content. Another aspect of the study examines the impact of religious content encountered on social media on participants' emotions and thoughts. One of the study's objectives is to explore the behavioral
vii
changes in participants resulting from religious content that has become ingrained in their emotions and thoughts. Additionally, the study aims to understand the participants' interest in the accuracy of religious content, their attitudes towards experiencing con􀏐licting information, and their efforts to reach the truth.
According to the research 􀏐indings, a signi􀏐icant portion of the participants views the internet and social media as an essential part of their daily lives, with 70.5% of the students using these platforms for more than four hours a day. Those who follow religious content aim to access accurate information and reinforce their religious knowledge. Of the students, 67.4% emphasized the importance of this content being reliable and accurate, stating that it prompts them to re􀏐lect. Social media plays a crucial role in strengthening religious beliefs and encouraging religious practices. 71.4% of the participants believe that religious content on social media motivates their behavior and worship. When encountering inaccurate religious content on social media, students strive to reach accurate information, often consulting family members, teachers, and religious of􀏐icials. Students approach reliability cautiously, verifying the accuracy of the information from various sources. The Quran and religious authorities are among the most trusted sources. While religious content enhances feelings of love and trust, themes such as fear of hell evoke negative emotional responses in some students. 66.8% of the participants believe that social media is effective in religious education. Students also expressed that social media occupies a signi􀏐icant part of their lives and causes addiction. Those who spend excessive time on social media complain about not being able to dedicate enough time to their families, friends, and studies. These 􀏐indings demonstrate the prevalence of social media among young people and how religious content shapes their daily lives.
These 􀏐indings provide critical insights for educators, religious authorities, and policymakers by revealing the role and impact of social media in religious knowledge and education. The study emphasizes how important a tool social media is for young people in accessing religious knowledge and education, highlighting the need for the reshaping of religious education and guidance in the digital age.