MEB aile eğitim programına katılan ve katılmayan okul öncesi eğitim çağında çocuğu olan annelerin aile eğitim programlarından beklentileri ve görüşleri
Preschool children of mothers' who participated or not participated to MEB family education program, expectations and views from family education programs
Yazar: DUYGU YALMAN
Danışman: PROF. DR. OZANA URAL
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Anneler = Mothers ; Eğitim programları = Education programs ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens

Özet:
Bu araştırmada ilk genel amaç, okul öncesi çağda çocuğu olan annelerin bir aile eğitim programından neler beklediğini belirlemektir. Çalışmanın birinci aşamasının amacı, çocuğu anasınıfı eğitimine devam eden annelerin aile eğitimlerinden beklentilerini saptamak ve demografik özellikleri ile aile katılım düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmanın ikinci aşamasının amacı,  MEB Aile Eğitim Programına katılan annelerin programdan neler beklediklerini ve bu aile eğitim programından kazanımlarını saptamaktır. Eğitim alan annelerin çeşitli değişkenlere (medeni durum, yaş, doğum yeri, İstanbul'da yaşama süresi vb.), göre anne babalık stilleri ve aile değerlendirme düzeylerini belirlemek bir diğer amaçtır. 
Araştırmanın iki örneklemi bulunmaktadır. Birinci örneklemi, İstanbul iline bağlı bünyesinde anasınıfı bulunan ilköğretim okullarına çocukları devam eden 600 anne oluşturmaktadır. İkinci örneklem ise, İstanbul ilinde halk eğitim merkezlerinde yapılan aile eğitim programlarına katılmış 100 anneden meydana gelmektedir. Araştırmacı tarafından hazırlanan Aile Kişisel Bilgi Formu, Aile Eğitimlerinden Beklenti Anketi ve Aile Katılım Ölçeği 5-6 yaşındaki çocukları İstanbul'da bulunan 17 tane okul öncesi eğitim kurumuna giden 600 anneye uygulanmıştır. Araştırmanın ikinci örneklemini oluşturan okul öncesi eğitim çağında çocuğu olan ve halk eğitim merkezlerinde bir aile eğitim programına katılan 100 anneye ise, Aile Kişisel Bilgi Formu, Aile Eğitimlerinden Beklenti Anketi, Anne Babalık Stilleri Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği ve Aile Eğitimi Kurs Programını Değerlendirme Formları uygulanmıştır. 
Verilerin analizinde yüzde ve frekans dağılımlarının yanı sıra, araştırmanın alt amaçları doğrultusunda parametrik istatistiklerden t test, tek yönlü varyans analizi (Anova), post hoc tekniklerden Tukey ve Dunnet 3 testleri kullanılmıştır. 
Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, 1.örneklemde yer alan 5-6 yaşındaki çocukları bir okul öncesi eğitim kurumuna devam eden annelerin büyük bir çoğunluğunun evli ve 30 -34 yaş aralıklarında oldukları bulunmuştur. Annelerin ilkokul veya lise mezunu oldukları ve bir işte ücretli/maaşlı çalıştıkları görülmüştür. 1.örneklemdeki anneler, kendilerini orta gelirli olarak değerlendirmektedirler. 
1.örneklemde yer alan annelerin bazı değişkenlere göre  (medeni durum, yaş, doğum yeri, İstanbul'da yaşama süresi, öğrenim düzeyi, meslek, çocuğunun cinsiyeti, yaşı, ailedeki çocuk sayısı, çocuğun önceden eğitim alma durumu, eşin öğrenim durumu, eşin mesleği, gelir durumu. ) Aile Katılım Ölçeği'nden aldıkları puanlar incelendiğinde hem 35 yaşın altındaki annelerin hem de 30 yaşın üstü annelerin lehine  "okul temelli katılım" boyutunda anlamlı farklılık bulunmuştur.
2.örneklemdeki annelerin yarısından fazlasının aile eğitimlerinde "çocuk eğitimi" konusunda bilgilenmek istedikleri saptanmıştır. Annelerin yüksek oranlarla aile eğitimlerinden haberdar oldukları ve bundan sonra bir aile eğitim programına katılma isteklerine bakıldığında annelerin %90'nından fazlasının katılmaya istekli olduğu saptanmıştır. 
Aile Değerlendirme Ölçeği ve alt boyutlarından alınan puanlara bakıldığında, 2.örneklemdeki annelerin program sonrası puanlarının "iletişim" boyutunda daha yüksek çıktığı saptanmıştır. Bu sonuçlar dikkate alındığında, 2.örneklemdeki annelerin aldıkları eğitimin "yetkin" anne babalık stilleri ve "iletişim" becerileri üzerinde etkili olduğuna işaret etmektedir. 
Anne Babalık Stilleri Ölçeği ve Aile Değerlendirme Ölçeği'nin alt boyutlarına ait puanlar arasındaki korelasyona göre, 2.örneklemdeki annelerin "yetkinlik" ve "iletişim" boyut puanları arasında korelasyon bulunmuştur. Annelerin katıldıkları eğitimden sonra, yetkin anne babalık stilleri geliştikçe iletişim becerilerinde de bir artış olduğu söylenebilir.
Araştırmanın bulgularına dayanarak, annelerin aile eğitimlerinden faydalanmak istedikleri ve bir aile eğitim programına katılan annelerin bu konudaki bilgilenmelerinden dolayı daha fazla bilinçli ve istekli oldukları söylenebilir. Annelerin çocuklarının okul temelli katılım süreçlerinde, çocuklarını desteklemeye yoğunlaştıkları görülmüştür. Bu sonuç bize, okul temelli süreçlerde annelerin okul yönetimi ve öğretmenleri destekleyici bir yol izledikleriyle ilgili bilgi vermektedir. Aile eğitim programına katılan annelerin, program sonrası yapılan test sonuçlarına göre yetkin anne babalık stilleri ve iletişim becerileri boyutları puanlarının yüksek çıkmasına bakarak, aile eğitimlerinin bu becerileri geliştirmeye yönelik önemli katkılar sağladığı söylenebilir.

Abstract:
First goal of this research is to determine  the  expectations  of  mothers  who  have  preschool  children from a family education program. The  purpose  of  the  first  phase  of  the  study  is  to  investigate  the  expectations  of  mothers  whose  children  receive  kindergarten  education from family educations  and   to  examine  the  correlation  between  the  demographic  features  and  family  involvement  levels. The aim of the second phase of the  study  is  to  investigate  what  mothers  who  participate   the Family  Education  Program  of  The  Ministry  of  Education  expect  from  this  program and what they acquire. Another  aim  of  the  second  phase  of  the  study  is  to  determine   the  parenting  styles  and  family  assesment  levels of  mothers  who  received  family  education  according  to  some  variables (marital  status, age, place  of  birth, the  length  of  living  in  İstanbul). 
There  are  two  samples  of  the  research. The  first  sample  consists  of   600  mothers  whose  children  are  students  at  kindergarten  classes  of  primary  schools   in  İstanbul. The  second  sample  consists  of  100 mothers  who  participated  family  education  programs  held  in  adult  education  centers  in  İstanbul. The Family Personal Information Form  and  The  Expectations  Survey   of  Family  Education  that  were prepared  by  the  researcher  and  The  Family  Involvement  Scale  were  applied  to  600  mothers  whose    5-6   years   old   children go  to  preschool  instutions  in  İstanbul. The   Family  Personal  Information  Form,  The  Expectations  Survey  of  Family  Education, Prenting  Style  Scale, The  Family  Assesment  Scale  and  The  Family  Education  Course  Program  Evaluation   were   applied  to  100  mothers  in  the  second  sample  of  the  research.
As well  as   percentage  and  frequency  distribution  of  the  analysis  of  data  in  accordiance  with  the  sub-objectives  of  the  study  of  parametric  statistics, t  test , one-way  analysis  of  variance  (ANOVA)  and  Tukey's  post  hoc  Dunnet  3  tests  of  the  technique  were  used.
According to the findings obtained from  this  research, the  majority  of  mothers  whose  5-6  year  old  children  continuing  preschool  instituions  are  married  and  30-34  years  old. These  mothers  are  primary  school  or  high  school   graduates  and  they  have  been   working  at  jobs  that   pay  wages  or  salaries. Mothers in the first sample consider  themselves  as  middle  income.
When examining mothers' scores from Family Involvement Scale to some variables (marital status, age, place of birth, length of living in Istanbul, education level, occupation, gender anda age of child, number of children in family, child's pre-instruction status, spouse's education level, spouse's job, income status) it was found significant difference in favor of the mothers who are under 35 years old and over 30 years old.
It was obtained that more than half of the mothers in 2.sample want to be informed about child education issue in family educations. It was determined that high rates of mothers are informed about family educations and when we investigate the participation willingness after this program, more than %90 of mothers want to participate in a parent education program. 
It was determined that communication scores of the mothers in the 2.sample from Family Assesment Scale and its Subscales after family education program is higher than before the program. Considering these results, the education mothers in the 2.sample receive indicates that it is effective on "authoritative" parenting styles and "communication" skills. 
According to the correlation between the score of the subscales of Parenting Style Scale and Family Assessment Scale, it was found significant correlation that mothers in 2.sample's "authoritative" and "communication" subscale scores. It can be said that there is an increase in communication skills of mothers who develop authoritative parenting style after participating family education program. 
Based on the research results, it can be said that mothers are willing to attend family education programs and because of participating a family education program, mothers in the 2.sample are more conscious and eager to participate. It was obtained that mothers are concentrated on supporting their children in school-based involvement processes. This result gives information to us that in school-based involvement processes, mothers follow a supporting way to school management and teachers. According to the test results of mothers after family education program, high scores of "authoritative parenting styles" and "communication skills" subscales indicate that family education programs make important contributions to these skills.