Öğretmen adaylarının medya okuryazarlık becerileri ile değer algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relationship between media literacy skills of prospective teachers and their perceptions of values
Yazar: LÜTFİYE NUR KARADELİ
Danışman: PROF. DR. SELMA YEL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Teknoloji alanında yaşadığımız hızlı gelişmelerin insan yaşamına olumlu ve olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu etkiler çeşitli medya araçları vasıtasıyla yaşamımıza nüfuz etmektedir. Medyanın aktardıkları mantık süzgecinden geçirilmeden "doğru" kabul edildiğinde etik değerlerin yozlaşma süreci başlamakta ve sonunda değerlerin yok olması tehlikesi ile karşılaşılmaktadır. Bu noktada medya okuryazarı bireyler olmak günümüzün en önemli gerekliliklerinden biri haline gelmiştir. Öte yandan medya değer algısını şekillendiren etkenlerden biridir. Dolayısıyla medya bir değer aktarım aracı olarak da kullanılabilir. Değerlerin aktarılmasında en büyük rol de öğretmenlerdedir. Bilhassa sınıf öğretmenleri çocukları karakter gelişimlerini büyük oranda tamamlayacakları dönemde bilinçlendirerek ve medya kullanımında doğru örnek olarak çocukların değer yargılarını etkilemesini kontrol altında tutabilir. Bu gerekçeyle medya okuryazarlığı eğitiminin en temelde ilkokulda sınıf öğretmeni tarafından verilmesi gerektiği düşünülmektedir. Özellikle sınıf öğretmeni adaylarının medyanın değer algısı üzerindeki tesirinin farkında olması ve medya okuryazarı bireyler olması önem teşkil etmektedir. Medya okuryazarı olan dolayısıyla medyanın değerleri nasıl şekillendirdiğinin farkında olan öğretmen adaylarının mesleğe başladıklarında değer öğretimi sürecinde bu faktöre de dikkat edebilecekleri düşünülmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı sınıf öğretmeni adaylarının medya okuryazarlığı becerileri ile değer algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 öğretim yılında Kayseri'de bir devlet üniversitesinde Sınıf Öğretmenliği lisans programında öğrenim görmekte olan 136 kadın (%76,8), 41 erkek (%23,2) olmak üzere toplam 177 öğretmen adayından oluşmaktadır. Araştırma süresine veriler Medya Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği ve Portre Değerler Anketi ile toplanmıştır. Çalışmada normal dağılımın olduğu gruplarda parametrik testlerden Bağımsız Gruplar T Testi ve ANOVA, verilerin normal dağılmadığı gruplarda none parametrik testlerden Mann-Whitney U Testi ve Kruskal Wallis Testi uygulanmıştır. Son olarak PDA ve MBOÖ ölçeklerinden elde edilen veriler arasındaki ilişkiyi öğrenmek adına Pearson Korelasyon Testi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda sınıf öğretmeni adaylarının değer algıları ile medya okuryazarlık becerileri arasında pozitif yönde ve düşük seviyede anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (r= .237, p<.01).

Abstract:
The rapid advancements in technology in the field have both positive and negative impacts on human life. These effects permeate into our lives through various media channels. When media messages are accepted as "true" without passing through the filter of critical thinking, there is a risk of ethical values undergoing a process of corruption, potentially leading to their eventual erosion. Hence, being media literate has become one of the most essential requirements of our time. Moreover, media plays a significant role in shaping our perception of values. Therefore, it can also be utilized as a tool for transmitting values. Teachers, particularly elementary school teachers, play a crucial role in shaping children's character development and in guiding children to use media responsibly by setting correct examples. For this reason, it is considered essential that media literacy education be primarily provided by classroom teachers in primary school. Especially, prospective elementary school teachers need to be aware of the influence of media on value perception and strive to become media-literate individuals. It is believed that teachers who are aware of how media shapes values can pay attention to this factor in the process of teaching values when they begin their profession. In line with these considerations, the purpose of this study is to examine the relationship between prospective elementary school teachers' media literacy skills and their perceptions of values. The research group consists of 177 teacher candidates enrolled in a Primary Education undergraduate program at a state university in Kayseri during the 2023-2024 academic year, comprising 136 females (76.8%) and 41 males (23.2%). Data for the study were collected using the Media Literacy Skills Scale and the Portrait Values Questionnaire. Parametric tests such as Independent Samples T-Test and ANOVA were applied to groups with normal distribution, while non-parametric tests like Mann-Whitney U Test and Kruskal-Wallis Test were used for groups without normal distribution. Finally, Pearson Correlation Test was employed to examine the relationship between the data obtained from the Portrait Values Questionnaire and Media Literacy Skills Scale. The analyses revealed a significant positive relationship at a low level between prospective elementary school teachers' perceptions of values and their media literacy skills (r= .237, p<.01).