Ailevi Akdeniz ateşli çocuk hastalarda tiroid fonksiyonları ve tiroid  otoantikorlarının değerlendirilmesi
Assessment of thyroid functions and thyroid autoantibodies in children with familial mediterranean fever
Yazar: FEHİME KILIÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ERGÜN SÖNMEZGÖZ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Genetik = Genetics ; Genler = Genes ; Hashimoto hastalığı = Hashimoto disease ; Mutasyon = Mutation ; Radyografi = Radiography ; Tiroid fonksiyon testleri = Thyroid function tests ; Tiroid hastalıkları = Thyroid diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: AAA (Ailevi Akdeniz AteĢi, Familial Mediterranean Fever-FMF),
tekrarlayan ateĢ ve serozit ataklarıyla karakterize, özellikle Türk, Ermeni, Arap ve
Sefardik Yahudi popülasyonunda sık görülen otozomal resesif geçiĢli otoinflamatuar
bir hastalıktır. AAA ―pyrin‖ proteinini kodlayan MEFV genindeki mutasyonlardan
kaynaklanmaktadır. AAA'nin ülkemizde görülme sıklığı 1/1000, taĢıyıcılık oranı ise
1/5 olarak bilinmektedir. Klinik olarak tekrarlayan ateĢ ile birlikte karın, göğüs ve
eklem ağrısı, erizipel benzeri deri lezyonu ile karakterizedir. Atakların süresi ve tipi
mutasyon, yaĢ, etnik köken ve kolĢisin kullanımına bağlı olarak farklılıklar gösterir.
Son yıllarda AAA'nin eĢlik ettiği baĢka hastalıklara dair yapılan çalıĢmalar dikkati
çekmektedir. Diyabetes mellitus, romatoit artrit, otoimmun tiroidit, sistemik lupus
eritematozus, Henoch-schönlein purpurası gibi birçok hastalıkla birlikteliği
bildirilmektedir. Literatürde AAA'nin tiroid fonksiyonları ve otoimmun tiroidit
geliĢimi üzerine olan etkileri hakkında çalıĢmalar sınırlıdır. Amacımız; AAA tanılı
çocuk hastalarda tiroid dokusundaki değiĢiklikleri hem radyolojik olarak, hem de
hormonal parametreler ile araĢtırmak ve otoimmün tiroidit sıklığını ortaya
koymaktır.
Gereç ve Yöntem: GaziosmanpaĢa Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk
Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğinde AAA tanısı ile izlenen yaĢları 3-17 arasında
değiĢen 120 hasta ve sağlıklı 70 çocuk çalıĢmaya alındı. Hastaların klinik,
demografik, laboratuvar ve genetik bulguları incelendi ayrıca tiroid dokusu
ultrasonografi ile değerlendirildi.
Bulgular: Hasta ve kontrol grubu tiroid fonksiyon testleri açısından
karĢılaĢtırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p>0,05). Her iki
grupta toplamda 29 olguda otoantikor yüksekliği olmadan ultrasonografide
heterojenite bulgusu mevcuttu. Ultrasonografik bulgular açısından hasta ve kontrol
grubu kıyaslandığında heterojenite hastalarda istatistiki olarak anlamlı derecede fazla
bulundu (p<0,05). OT bulguları açısından bakıldığında hastaların 110'unda (%97,3)
otoantikorlar negatif bulunurken, 3 hastada (%2,7) anti-TPO ve/veya anti-TG
pozitifliğine rastlandı. Otoantikor pozitifliği olan hastaların radyolojik olarak tiroid
dokuları incelendiğinde tiroidit ile uyumlu bulgular mevcuttu.Üç hastamızda OT saptanırken, kontrol grubunda 2 hastanın (%3,6) otoantikor
pozitifliği vardı; ancak buna heterojenite eĢlik etmemesi nedeniyle bu olgular
otoimmun tirodit olarak değerlendirilmedi.
Sonuç: Otoinflamatuar hastalıklar doğal immün sistemin regülasyonundaki
yetersizlik sonucu oluĢan rekürren ataklarla karakterize bir grup hastalığı içerir. AAA
de bu grupta yer alan ülkemizde sık görülen bir hastalıktır. AAA gibi bazı
otoinflamatuar hastalıkların otoimmun hastalıklarla beraberlik göstermesi, altta yatan
benzer patofizyolojik mekanizmaların olabileceğini düĢündürmektedir. AAA
ataklarının oluĢumu birçok kompleks olaylar zincirini içermektedir. Ġnflamasyonun
birçok basamağında eksprese edilen sitokinlerin otoimmün bir yanıtı
tetikleyebileceği yönünde düĢünceler mevcuttur. Bu nedenle AAA hastalarında
otoimmun tiroidit geliĢimindeki risk faktörlerini tanımlamak, birliktelik gösterdiği
hastalıklarla arasındaki nedensel bağlantıları araĢtırmak, hastaların izleminde erken
tanı ve tedaviye imkan sağlayacaktır.
Anahtar kelimeler: Ailevi Akdeniz ateĢi, kronik otoimmun tiroidit,
Hashimoto tiroiditi, Tiroid fonksiyon testleri

Abstract:
Aims: FMF (Familial Mediterranean fever) is an autosomal recessive
disorder prevalent in ethnic groups, including Turks, Armenians, Arabs and NonAshkenazi
Jews. FMF is characterized by recurrent episodes of fever and serosal
inflammation. The disease is associated with mutations in MEFV gene coding for the
protein pyrin. The prevalence of FMF in Turkey is 1 in 1000 and the carrier rate for
the MEFV gene is 1 in 5.The characteristic clinical presentation of FMF includes
recurrent episodes of: fever, abdominal, chest and joint pain and erysipelas-like skin
lesions. The duration and type of attack can vary based on the specific genetic
mutation, patient age, ethnicity and the proper use of colchicine. In recent years,
diseases that are co-morbid with FMF have been extensively studied. Several
diseases are reported to be associated with FMF, including diabetes mellitus,
rheumatoid arthritis, systemic lupus erythematosus and Henoch-Schonlein purpura.
Research into the effects of FMF on thyroid function and the development of
autoimmune thyroiditis are limited. Our aim was to investigate changes in thyroid
tissue and function in children with FMF. We assessed both radiologic and hormonal
parameters and recorded the frequency of autoimmune thyroiditis in these patients.
Materials and methods: The study population included 190 children
between the ages of 3 and 17. Of these, 120 had been diagnosed with FMF and were
patients in the Polyclinic of Children's Health and Diseases, Gaziosmanpasa
University. The remaining 70 children made up a group of healthy controls. Clinical,
demographic, laboratory and genetic data were collected for each patient. Thyroid
tissue was evaluated by ultrasonography.
Results: There was no significant difference in thyroid function between the
patient and control groups (p > 0.05). Across both groups there were 29 cases with
heterogeneous thyroid tissue identified on ultrasonography, without autoantibody
positivity. Ultrasound evaluation of thyroid tissue showed significantly more
heterogeneity in the patient group as compared to controls (p < 0.05). Autoantibody
testing was negative in 110 (97,3%) patients and three (2,7%) patients were positive
for anti-thyroid peroxidase and/or anti-thyroglobulin. Radiologic evaluation showed
evidence of thyroiditis in all patients with positive autoantibodies.In the control group, two patients (3,6%) had autoantibody positivity; however, there
was no accompanying heterogeneity on ultrasound and these cases were not
diagnosed as autoimmune thyroiditis.
Conclusion: Autoinflammatory diseases follow a fluctuating course, and are
caused by a breakdown in immune system regulation. FMF is a common
autoinflammatory disease in our country. Some autoinflammatory diseases are
closely associated with other autoimmune diseases, suggesting a similar underlying
pathophysiological mechanism. Attacks in FMF are the result of a complex series of
events. It is thought that cytokines produced by inflammation can trigger the
autoimmune response. Identifying risk factors for the development of autoimmune
thyroiditis in patients with FMF, including a thorough investigation of accompanying
diseases, will allow for early diagnosis and treatment.
Keywords: Familial Mediterranean fever, chronic autoimmune thyroiditis,
Hashimoto's thyroiditis, thyroid function tests