Osmanlı dış borçlarının birleştirilmesi: Tevhid-i Düyun (1901-1903)
The consolidation of Ottoman foreign debts: Tevhid-i Düyun (1901-1903)
Yazar: SEMİH SEFER
Danışman: PROF. DR. MAHİR AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; Tarih = History

Özet:
XIX. yüzyılın son çeyreğinde dünya genelinde yaşanan krizin etkisiyle temerrüde düşen devletler, dış borç yapılandırma sürecine girmişlerdir. Osmanlı dış borçları da 1876 senesindeki iflasın ardından aralıklarla yapılan yapılandırma operasyonlarıyla bu sürece dahil olmuştur. Bu tezin odak noktasını, XX. yüzyılın ilk yıllarında Avrupa'daki finans çevrelerinde gündem oluşturan, tüm iş dünyasını ve her düzeydeki tasarruf sahiplerini ilgilendiren bir mâli operasyon olan Osmanlı dış borçlarının birleştirilmesi ve dönüştürülmesi (Tevhid-i düyun – Unification de la Dette Ottomane – Unification of Ottoman Foreign Debts) oluşturmaktadır. Mevzubahis borçlar doğrudan Düyun-ı Umumiye İdaresi'nin gelirleriyle ödenen, öncelikli tahviller, B, C ve D serisi tahviller ve ikramiyeli demiryolu tahvilleridir. Bu doğrultuda Muharrem Kararnamesinin bir eki olarak 14 Eylül 1903 senesinde ilân edilen tevhid-i düyun kararnamesinin hazırlanma dönemi, sebepleri ve sonuçları Osmanlı Devleti'nin iflas sonrası dış borç yapılandırma süreçlerinin bir parçası olarak analiz edilmektedir. Bu analizde öncelikle Osmanlı Devleti'nin alacaklısı olan tahvil sahipleri ile olan ilişkisi, tahvil sahiplerinin kendi aralarındaki ve vatandaşı oldukları devletlerle ilişkileri incelenmekte ve iflastan itibaren geçen yaklaşık yirmi beş yılın ardından iki kararname, karşılaştırmalı bir şekilde ortaya konmaktadır. Sonrasında Osmanlı Devleti'nin Muharrem Kararnamesi sonrası dış borç yönetiminin iç siyasette ve dış politikadaki yansımaları, II. Abdülhamid'in saltanatı sırasındaki değişimler ve gelişmeler dikkate alınarak tevhid-i düyuna olan etkileri bakımından araştırılmaktadır.  Son olarak, arka planında diplomatik, hukukî ve siyasî konuları barındırması sebebiyle, Birinci Dünya Savaşı'na giden süreçte devletler arasındaki rekabetin bir cephesi olarak sunulmaktadır.

Abstract:
In the last quarter of the XIXth century, states that defaulted due to the global crisis entered into a process of external debt restructuring. Ottoman foreign debts were also included in this process with the restructuring operations carried out at intervals after the bankruptcy in 1876. The focus of this thesis is on the consolidation and conversion of Ottoman foreign debts (Tevhid-i düyun - Unification de la dette ottomane - Unification of Ottoman Foreign Debts), a financial operation that was a hot topic in European financial circles in the early years of the twentieth century and that concerned the entire business world and savers at all levels. The debts in question were priority bonds, series B, C and D bonds and railway bonds, which were paid directly with the revenues of the Ottoman Public Debt Administration (OPDA). Accordingly, the preparation period, reasons and consequences of the tevhid-i düyun decree, which was announced on 14 September 1903 as an annex to the Muharrem Decree, are analysed as part of the Ottoman State's post-bankruptcy foreign debt restructuring processes. In this analysis, firstly, the Ottoman State's relations with its creditors, the bondholders, and the relations among the bondholders themselves and with the states they were citizens of are analysed, and the two decrees are presented in a comparative manner after approximately twenty-five years since the bankruptcy. Then, the reflections of the Ottoman Empire's foreign debt management after the Muharrem Decree on domestic politics and foreign policy are analysed in terms of their effects on unhîd-i düyûn, taking into account the changes and developments during the reign of Abdülhamid II.  Finally, since it has diplomatic, legal and political issues in its background, it is presented as a front of the competition between states in the process leading to the First World War.