Antik dönem hamam yapılarında akustik ortamın canlandırılması: Metropolis Antik Kenti Aşağı Hamam-Palaestra
Revival of acoustic environment in ancient bath buildings: Metropolis Ancient City Lower Bath-Palaestra
Yazar: MERVE YILDIZGÖRDÜ
Danışman: PROF. DR. ÖZGÜL YILMAZ KARAMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilgisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Arkeoakustik = Archaeoacoustic ; Mimari akustik = Architectural acoustic ; Roma Hamamı = Roman Bath ; Tarihi koruma = Historic preservation

Özet:
Tarihi yapıların koruma ve restorasyon çalışmaları sürecinde genellikle görsel algılamaya dayalı kavramları göz önünde bulundurarak müdahale kararları alınmaktadır. Yapının özgün mimari özellikleri, malzemeleri zaman zaman orijinal halleri ile günümüze taşınırken, yapının yaşam süreci boyunca geçirdiği dönüşümler ile aldığı ekler de yapının vazgeçilmez bir parçası olabilmektedir. Bu türlü katmanlaşma örneklerinin görüldüğü en önemli yapılanmalar ise antik döneme tarihlenen arkeolojik alanlarda karşımıza çıkmaktadır. 
Öte yandan mekânsal algıyı oluşturan faktörler düşünüldüğünde, söz konusu ortamın algılanmasında görsel olduğu kadar işitsel özelliklerinin de önemli bir rolü olması ile tarihi yapıların özgün akustik ortamı, kültürel mirasın bir parçası/akustik miras kabul edilerek; son yıllarda tarihi yapıların, özellikle antik dönem yapılarının akustik özelliklerinin yaşatılarak korunmasına yönelik çalışmalar dikkati çekmekte ve "arkeoakustik" kavramı doğrultusunda değerlendirilmektedir. Bu anlamda literatürde tiyatrolar ve dini mekanlar üzerine yoğunlaşan çalışmalar yer alırken, antik kentlerde önemli bir kamusal yapı niteliğinde olan ve antik çağda yapı teknolojisinin yanı sıra eski gelenekleri ve inançları anlayabilmek adına önemli yapılardan biri olan Roma hamamlarının akustik özelliklerine dair yapılmış çalışmaların geri planda kaldığı görülmektedir.
 Bu bağlamda çalışma kapsamında, kültür tabakalaşması özelliği ile öne çıkan Metropolis Antik Kenti'ndeki türlü katmanlaşma örneklerini içeren ve Roma dönemi hamam yapılarından biri olan Aşağı Hamam-Palaestra yapısının caldarium ve tepidarium ana yıkanma mekanlarının; yapının iki farklı inşa evresindeki özgün durumları incelenerek, akustik ortamları simülasyon yöntemi ile canlandırılmış ve auralizasyon/işitselleştirme çalışması ile desteklenerek özgün akustik ortamları/özellikleri değerlendirilmiştir.

Abstract:
In the process of conservation and restoration works of historical buildings, intervention decisions are generally taken by considering concepts based on visual perception. While the original architectural features and materials of the building are sometimes carried to the present day in their original form, the additions that the building has received with the transformations it has undergone throughout its life can also be an indispensable part of the building. The most important structures where such examples of layering are seen are archaeological sites dating back to ancient period.  
On the other hand, considering the factors that make up the spatial perception, the unique acoustic environment of historical buildings is considered as a part of cultural heritage/acoustic heritage; in recent years, studies on the preservation of the acoustic properties of historical buildings, especially ancient buildings, have attracted attention and are evaluated in line with the concept of "archaeoacoustics". There are studies focusing on theaters and religious places in the literature, it is seen that studies on the acoustic properties of Roman baths, which are an important public building in ancient cities and one of the important structures in order to understand ancient traditions and beliefs as well as building technology in ancient times, are in the background.
In this context, within the scope of the study, the original conditions of the caldarium and tepidarium main bathing spaces of the Lower Bath-Palaestra structure, which is one of the Roman period bath buildings, which contains various examples of stratification in the ancient city of Metropolis, which stands out with its cultural stratification, were examined in two different construction phases of the building; acoustic environments were simulated and their original acoustic environment features were evaluated.