Van merkez ilçelerindeki zeminlerin sıvılaşma potansiyelinin değerlendirilmesi
Evaluation of liquefaction potential of soils in the central district of Van
Yazar: BURAKCAN AKTUĞ
Danışman: DOÇ. DR. SEMET ÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Amaç: Zeminlerde dayanım ve rijitlik kaybı olarak tanımlanabilecek sıvılaşma, deprem sırasında binalarda ve altyapıda meydana gelen hasarların en önemli nedenlerinden biridir. Depremlerde, sıvılaşmış zeminler üzerindeki binaların zemine battığı, aşırı derece eğildiği ve yanal olarak kaydığı görülmektedir. Sıvılaşmanın verdiği hasar zeminden zemin cinsine göre değişmektedir. Bu tezin amacı 2018 Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine göre Van İli Merkez İlçelerindeki sıvılaşma potansiyelinin araştırılmasıdır.
Yöntem: Bu çalışmada, Van İli Merkez İlçelerinde (İpekyolu, Tuşba ve Edremit) yapılan sondajlara dayalı zemin etüdü çalışmalarından elde edilen SPT-N verileri kullanılarak Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018'e göre üç ayrı tasarım deprem büyüklüğü senaryosu seçilerek sıvılaşma analizi yapılmıştır.
Bulgular: Bu tez kapsamında, üç merkez ilçe için yapılan sıvılaşma potansiyeli analizinde toplamda 15 lokasyonda sıvılaşabilir zeminlerle karşılaşılmıştır. Mw=6,5 deprem büyüklüğü için, mevcut sondaj verileri dikkate alındığında Tuşba ilçesinde SK-59-62-63-68-79 sondaj lokasyonlarında sıvılaşma potansiyeli görülmektedir. Mw=7,0 deprem büyüklüğü için, mevcut sondaj verileri dikkate alındığında Edremit ilçesinde SK-15-16, İpekyolu ilçesinde SK-31-39 ve Tuşba ilçesinde SK-45-59-62-63-65-67-68-75-77-79 sondaj lokasyonlarında sıvılaşma potansiyeli olduğu belirlenmiştir. Mw=7,5 deprem büyüklüğü için, mevcut sondaj verileri dikkate alındığında Edremit ilçesinde SK-11-15-16, İpekyolu ilçesinde SK-31-39 ve Tuşba ilçesinde SK-45-59-62-63-65-67-68-75-77-79 sondaj lokasyonlarının sıvılaşma potansiyeli tespit edilmiştir.
Sonuç: Üç ayrı merkez ilçeye ait sıvılaşma potansiyeli değerlendirildiğinde, en fazla sıvılaşma potansiyeline sahip merkez ilçe Tuşba ilçesi olarak görülmektedir. Yapılan analizleri sonucunda, İpekyolu ve Edremit ilçeleri sıvılaşma potansiyeli açısından daha güvenli olduğu söylenebilir.  Ama çalışmanın bu ilçelerin tamamını kapsamadığı kesinlikle gözardı edilmemelidir. Bu çıkarımları ve sonuçları sadece bu tez kapsamında kullandığımız parametreleri düşünerek yapmaktayız.

Abstract:
Purpose: Liquefaction, which can be defined as the loss of strength and stiffness in soils, is one of the most important causes of damage to buildings and infrastructure during earthquakes. In earthquakes, buildings on liquefied soils appear to be punched into the ground, tilted excessively, and slide laterally. The damage caused by liquefaction varies from soil to soil type. The aim of this thesis is to investigate the liquefaction potential in Van Province Central Districts according to the 2018 Turkish Building Earthquake Code.
Method: In this study, liquefaction analysis was carried out by selecting three different design earthquake magnitude scenarios according to the Turkish Building Earthquake Code 2018, using the SPT-N data obtained from the ground survey studies based on the drillings in the Central Districts of Van Province (İpekyolu, Tuşba and Edremit).
Findings: Within the scope of this thesis, liquefiable soils were encountered in 15 locations in total in the liquefaction potential analysis for three central districts. For Mw=6.5 earthquake magnitude, considering the current drilling data, liquefaction potential is seen at SK-59-62-63-68-79 drilling locations in Tusba district. For Mw=7.0 earthquake magnitude, considering the current drilling data, SK-15-16 in Edremit district, SK-31-39 in İpekyolu district and SK-45-59-62-63-65-67-68-75- It has been determined that there is a potential for liquefaction at 77-79 drilling locations. For Mw=7.5 earthquake magnitude, considering the current drilling data, SK-11-15-16 in Edremit district, SK-31-39 in İpekyolu district and SK-45-59-62-63-65-67-68- in Tusba district The liquefaction potential of 75-77-79 drilling locations has been determined.
Result: When the liquefaction potential of three different central districts is evaluated, the central district with the highest liquefaction potential is seen as Tusba district. As a result of the analysis, it can be said that İpekyolu and Edremit districts are safer in terms of liquefaction potential. However, it should not be overlooked that the study does not cover all of these districts. We make these inferences and conclusions only by considering the parameters we use in this thesis.