Türkiye ekonomisinde döviz kuru oynaklığının dış ticaret üzerine etkisi: Malatya ili örneği
The effect of exchange rate volatility on foreign trade in the Turkish economy: The case of Malatya province
Yazar: MİRAÇ KINACI
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AVNİ AYKUTALP AKDAĞ
İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Döviz kurunun, ekonomik büyümeye etkisi iki kanalla pozitif olmaktadır. Bunlardan biri döviz kurunun nakit riskini azaltmak yani belli bir dönem içerisinde bir döviz cinsinde beklenen nakit girişlerinin nakit çıkışlarından farklı olması durumunu dengede tutmak ve beraberinde faiz oranlarını düşürmektir. Bu iki kanalın uygulanması sonucunda yatırım ve ekonomik büyüme artacaktır. Diğeri ise döviz kurunun uluslararası ticaret ile bağlantılı bir şekilde uluslararası işlem maliyetini düşürerek büyümeyi etkilemektedir. Alanyazında dövizin kur oynaklığının, yatırımı ve beraberinde ekonomik büyümeyi ne yönde etkilediğini araştıran bir çok çalışma vardır. Döviz kur oynaklığı, kısa sürede birim değerlerinin belirli bir düzeyden uzaklaşması anlamı taşımaktadır. Genel itibariyle döviz kur oynaklığı uluslararası finansal akımlar, turizm, dış ticaret, üretim ve yatırım üstüne negatif etkiler doğurduğu kabul edilmektedir. Bu doğrultuda, özellikle COVID 19 pandemisi ve ekonomiye olan etkileri göz önünde bulundurulduğunda, Türkiye'nin söz konusu değişimlerden etkilendiği görülmektedir. Bu etkinin kapsamını yerel düzeyde ele alıp genele yönelik çıkarımlarda bulunmak ya da yapılacak ileri çalışmalara katkı sunmak amacıyla Malatya ili örneği üzerinden araştırmanın yürütülmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Malatya Ticaret ve Sanayi odasına üye olan organize ve sanayi bölgesinde ki dış ticaret yapan 299 adet işletme oluşmaktadır. Bu evren dahilinde Malatya Ticaret ve Sanayi Odasına üye olan ve Organize sanayi bölgelerinde farklı sektörlerde faaliyet gösteren 250 işletme sahibine çevrimiçi form oluşturularak ve beraberinde yüz yüze görüşmeler yapılarak anket uygulanmıştır. Anket ile işletme hakkında genel bilgiler,  işletmenin döviz kurunu izlemesi ve örgütteki yeri,  döviz kuruna yönelik risk algısı,  döviz kuru risk yönetimi ve örgütteki yeri ile işletmenin döviz kuru riskine yönelik genel görüşlerini içeren sorular yöneltilmiştir. 240 adet geri dönüş alınmış olup, 4 anketin doğru doldurulmadığı tespit edilerek veri setinden çıkarılmıştır. 236 anket verisi üzerinden araştırmamızın analizleri SPSS 25 programı ile analizler yapılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar, COVID 19 pandemisi ve sonrasındaki ekonomik sıkıntılar neticesinde döviz kuruna karşı farklı sektörlerdeki işletme sahiplerinin önlem ve görüşlerinde farklılık olduğunu, ancak döviz kuruna yönelik risk algısının makroekonomik dengelere bağlı olduğuna yönelik görüşleri olduğu anlaşılmaktadır. Döneme ilişkin karşılaştırmaların yapılabilmesi açısından bu çalışmanın gelecekte yapılacak incelemelerle desteklenebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The effect of the exchange rate on economic growth is positive in two channels. One of them is to reduce the cash risk of the exchange rate, that is, to keep the expected cash inflows in a foreign currency different from the cash outflows in a certain period in balance and to reduce the interest rates accordingly. As a result of the implementation of these two channels, investment and economic growth will increase. The other is that the exchange rate affects growth by reducing the cost of international transactions in connection with international trade. There are many studies in the literature investigating how the exchange rate volatility of the currency affects investment and economic growth. Exchange rate volatility means that unit values move away from a certain level in a short time. In general, exchange rate volatility is considered to have negative effects on international financial flows, foreign trade, tourism, production and investment. In this direction, especially considering the COVID 19 pandemic and its effects on the economy, it is seen that Turkey is affected by these changes. It is aimed to carry out the research on the example of Malatya province in order to deal with the scope of this effect at the local level and to make general inferences or to contribute to the further studies to be carried out. The universe of the research consists of 299 enterprises that are members of the Malatya Chamber of Commerce and Industry and engaged in foreign trade in the organized and industrial zone. Within this universe, a questionnaire was applied to 250 business owners who are members of Malatya Chamber of Commerce and Industry and operate in different sectors in Organized Industrial Zones by creating an online form and conducting face-to-face interviews. With the questionnaire, questions were asked including general information about the enterprise, monitoring the exchange rate of the enterprise and its place in the organization, risk perception towards the exchange rate, exchange rate risk management and its place in the organization, and the general views of the enterprise on the exchange rate risk. 240 feedbacks were received and 4 questionnaires were found to be not filled in correctly and were removed from the data set. The analyzes of our research were made with the SPSS 25 program over 236 survey data. The results obtained in the research show that as a result of the COVID 19 pandemic and the economic problems that followed, there is a difference in the measures and opinions of business owners in different sectors against the exchange rate, but they have opinions that the risk perception towards the exchange rate depends on macroeconomic balances. It is thought that this study can be supported by future examinations in order to make comparisons about the period.