Değişen toplum yapılarında bilginin değişen konumu
Transformation society for changing position of information
Yazar: GÖZDE CANLIOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. A. OĞUZ İCİMSOY
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management
Dizin: Bilgi sosyolojisi = Information sociology ; Bilgi toplumu = Information society ; Bilgi çağı = Information age

Özet:
Toplumların yapıları geçirdikleri sosyal ve siyasi evrimler sonucu şekillenmiş ve birçok bakımlardan değişime ve yenileşmeye uğramışlardır. İlkel toplum modelinde insanlığın kullandığı bilgi sınırlıydı. Tarım toplumunda, toprağa dayalı üretime geçen insanın gözünde bilginin işlevselliği artmaya başlamıştı. Sanayi toplumunda makinelerin kullanılmaya başlanması ve yeni teknolojilerin insan hayatını kolaylaştırır hale gelmesiyle bilgi geleneksel kalıpları aşan bir boyut kazanmıştır.Rönesans, Reform, Aydınlanma Çağı, Sanayi Devrimi ve teknolojiyi insan hayatının öznesi durumuna getiren teknoloji devrimi bilginin değişen konumunu tetikleyici rol oynamıştır. Avrupa'da modern anlamda ilk şehirlerin kurulması ve üniversitelerin ortaya çıkışı 12. yüzyıla rastlamaktadır. Bu üniversitelerde bilginin üretiminden çok aktarımı yapılmakta idi. Paylaşılan bilgilerin kilisenin tekelinde olması, bu bilgilerin tarafsızlığına gölge düşürmekteydi. Rönesans'la başlayan yenileşme hareketi sonucunda bilimsel düşünceye ve bilginin aktarımına yönelik olumlu yönde bir zihniyet değişikliği meydana gelmiştir. Rönesans'ın oluşturduğu bu özgür ortamda bilgi, üretimine ve aktarımına yönelik üzerindeki baskılardan kurtulmuş olmakla, insanlığın ortak malı olarak kullanılabilir bir duruma gelmiştir. Bu olumlu gelişmeler sonucunda dünyanın çeşitli yerlerinde bilgi başkentleri oluşturulmuş, bilginin özgürce paylaşılabildiği üniversiteler, kütüphaneler ve araştırma merkezleri açılmıştır. Sanayi Devrimiyle 18. yüzyıldan itibaren dünyada yeni ekonomik ve teknolojik değişim süreci yaşanmaya başlanmıştır. 1850'lerden sonra özellikle iletişim teknolojilerindeki hızlı değişim, gelişim ve yaygınlaşma bilginin konumunda ki değişikliği önemli açılardan etkilemiştir. Bu süreçlerden geçerek bilginin insan hayatındaki öneminin artması, toplumsal yaşamın sürekli değişmesini, çeşitlenmesini ve elde edilen bilgilerin yeni bilgilere dönüşebilmesini sağlayacak sürekli ve sistemli bir bilgi üretimi ortamının oluşmasını sağlamıştır.Günümüzde bilginin üretimi, paylaşımı ve değeri ile ilgili yaşanan tüm bu gelişmeler sonucunda toplumlar, yeniden yapılanma içerisine girmiş durumdadırlar. Toplumlar bilgi çağının gerektirdiği yapısal değişime ek olarak, bilgi toplumuna dönüşmenin gereğini yerine getirmek için ulusal bilgi ağları oluşturarak küresel bilgi ağının bir öğesi durumuna gelmeye çalışmaktadırlar.

Abstract:
This study primarily examines the impact of information on societies throughout the history. The point of information in pre-industrialised societies has been thoroughly investigated. After the industrial revolution, that deemed to be the milestone in history, technologic improvements and inventions become irreplaceable in human life especially in manufacturing. The economic, social, cultural and technologic affects of this inevitable change on information and its position on societies has been expressly stated.After being an industrialised society, the ones who could produce and effectively utilise the information, took a major step forward towards becoming an information society. The technologic improvements has also been analysed which changed the way of accessing the information on new society models which have many differences between the industrialised societies in their social and structural facets.Within the framework of given improvements, in order to determine the exchange of information and its origin and analyse the evolution in pre-industrialised societies and to understand the structure and feature of information society which settled down with industrial revolution the theories and scenarios that technologically influence and trigger the information society have been examined.Moreover, subjects like; the reformation of information within the society, an imagination of a new society resulting from the accessibility of information with technologic improvements and renovation of information into a new global model have been criticised. Studies of information society and relevant reports have also been discussed. As far as Turkey is concerned; delays in producing and using the information can be seen due to late industrialisation. In addition, within the period of joining the EU, current projects and policies have been analysed which were designed to transform the country into an information society in order to have a picture of where we are and how we stand.