CHP ve DP dönemi tarih öğretimi anlayışının karşılaştırılması (1939-1960)
A comparison of CHP and DP period history education (1939-1960)
Yazar: LATİFE SUNGUR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ÜNÜVAR
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Atatürk Dönemi = Atatürk Period ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Demokrat Parti = Democrat Party ; Karşılaştırmalı eğitim = Comparative  education ; Milli tarih = National history ; Tarih bilinci = Historical consciousness ; Tarih öğretimi = History teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; İnönü Dönemi = İnönü Period

Özet:
Bir milletin oluşumunda etkin olan en önemli kültür öğelerinden biri olan tarih bir ulusun hafızasıdır. Uluslararası ilişkilerin düzenlenmesinde, toplumların değişim ve gelişmelerinin belirlenmesinde tarih biliminden yararlanılır. Tarih araştırmalarında, metodolojik yaklaşım ve yöntemine yönelik araştırmalar 18. yüzyılda başlamıştır. 19. yüzyılda demokrasi hareketleri ile birlikte, ulus-devlet sisteminin ortaya çıkışı ile beraber dünya üzerinde tarih eğitimi de ayrı bir önem kazanmaya başlamıştır. Öğrencilerde tarih bilinci oluşturmak, tarihsel düşünme ve anlama becerilerini geliştirmek tarih öğretiminin zorunlu temel hedefi olmuştur. Tarih eğitimi, laiklik kavramı ve ulus bilinci ile okul ders programlarında yer  almaya başlamıştır. Türkiye'de cumhuriyetin ilanından sonra tarih öğretimi, dönüm noktası yaşamıştır. M. Kemal Atatürk'ün kendiside, Türk tarihi ile ilgili çok önemli çalışmalar yaptırmıştır. Osmanlı döneminde yeterli ilgi gösterilmeyen Türk tarihinin araştırılması ve öğretilmesini, Türk milli kimliğinin ve bilincinin oluşması için olmazsa olmaz bir şartı olarak görmüştür. Türkiye Cumhuriyeti kadrosu, milli eğitim programlarında ve halkevleri programlarında tarih ve dilbilgisine ayrı bir önem vermiş, yeni tarih ders kitaplarının hazırlanması sürecine hız verilmiştir. Mustafa Kemal Atatürk ile beraber cumhuriyetin kuruluşunda büyük emeği olan İsmet İnönü dönemi tarih anlayışı, Atatürk dönemi tarih anlayışından farklıdır. Atatürk, inkılapları halka benimsetme amacı ile milli tarih politikasına ağırlık vermiştir. 1938- 1950 yılları arasında CHP'nin lider olduğu dönem tarih eğitim sisteminde, Batı'ya yönelik politikalar ve hümanizm ağırlıklı bir politika görülmektedir. Demokrat Parti dönemi milli yaklaşımı benimsemiş gibi görünse de  tarih eğitimi daha ziyade İsmet İnönü dönemine yakın olmuştur. Toplumda milli birlik ve beraberliği sağlamak, ulusal bilinç oluşturmak için milli kültür ve tarihi karaktere uygun eğitim, ulusal tarih müfredatı oluşturmak zorunlu bir gerekliliktir. Bu noktada ortaöğretim ve lise programlarının müfredatı, okutulan ders kitaplarının müfredat ile uyumu, ders kitaplarının kapsamı ve içeriği, fikir akımları, sosyo politik değişimler, dönemin şartlarına göre tarih anlayışı, tarih bilimi metodolojisinin temel ilkeleri önem arz etmektedir. 
Bu çalışmada 1939-1960 yıllarında Türkiye'de; tarih bilinci, tarih öğretimi sistemi, okullarda tarih öğretimi müfredatı üç dönemde ele alınmış, dönemlerin farklılıkları, eksiklikleri, yenilikleri kıyaslanarak bu yıllarda Türkiye'de tarih öğretimi süreci analiz edilmiştir.

Abstract:
History, which is one of the most important cultural elements that are effective in the formation of a nation, is the memory of a nation. History science is used in the regulation of international relations and in determining the changes and developments of societies. In history researches, researches on methodological approach and method started in the 18th century. With the democracy movements in the 19th century, with the emergence of the nation-state system, history started to gain a special importance in education in the world. Creating historical awareness and developing historical thinking and understanding skills have been the main objectives of history teaching.History education started to take place in school curriculum with the concept of secularism and nation awareness. History teaching after the declaration of the republic in Turkey, has experienced a turning point.  M. Kemal Atatürk himself had very important works on Turkish history. He regarded the research and teaching of Turkish history, which was not paid sufficient attention in the Ottoman period, as an indispensable condition for the formation of Turkish national identity and awareness. Republic of Turkey staff placed special emphasis on history and grammar in national education programs and community centers programs, and the process of preparing new history textbooks was accelerated. İsmet İnönü period understanding of history, which had great efforts in the establishment of the republic together with Mustafa Kemal Atatürk, is different from that of Atatürk period. Atatürk focused on national history policy in order to adopt the reforms to the people. Between 1938 and 1950, the period education system, in which CHP was the leader, shows a policy focused on the West and humanism. Although the democratic party period seems to have adopted a national approach, history education was rather close to the period of İsmet İnönü. In order to create national unity and solidarity in the society, to create national awareness, education in accordance with the national culture and historical character, creating a national history curriculum is a mandatory requirement.At this point, the curriculum of secondary and high school programs, the coherence of the textbooks taught with the curriculum, the scope and content of the textbooks, the currents of thought, socio-political changes, the understanding of history according to the conditions of the period, the basic principles of the methodology of history are important.
In this study, in 1939-1960 years in Turkey; historical consciousness, history education system, the history teaching program in schools has been handled in three periods,by comparing the differences, deficiencies and innovations of the periods, analyzed the history teaching process in Turkey.