Koklear implant kullanan okul öncesi dönem çocuklarda ebeveyn tutumu ile dil becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between parental attitude and language skills in preschool children using cochlear implant
Yazar: ÖZNUR ÇAVUŞ KOCAGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE MERAL ÇETİNKAYA
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)

Özet:
Koklear implant kullanan okul öncesi dönem çocuklarda dil gelişimini etkileyen birçok faktör bulunur. Aile içindeki iletişim yöntemleri de dil gelişimini etkileyen önemli bir durumdur. Ebeveynlerin çocuklarına karşı gösterdikleri tutum çocukların dil gelişim süreçlerini etkileyebilir. Bu çalışmada, koklear implant kullanan çocuklarda ebeveyn tutumları ile dil becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya 2-5 yaş arasında 23'ü kız 24'ü erkek olan toplam 47 çocuk ve ebeveynlerinden biri (anne/baba) dahil edilmiştir. Çocukların dil gelişim düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL) uygulanmıştır. Ebeveyn tutumlarını belirlemek amacıyla 46 maddeden oluşan 5'li likert tipindeki Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) ebeveynler tarafından doldurulmuştur. Bireylerin koklear implant yaşlarına göre alıcı dil puanları ve sözel dil bileşke puanları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilmiştir (p<0,05). 10-14 ay grubundaki çocukların alıcı dil ve sözel dil bileşke puanı, 15 ay ve üzeri gruptaki çocukların puanlarından anlamlı olarak yüksek elde edilmiştir. Koklear implant kullanma süresine göre alıcı dil puanları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilmiştir (p<0,05). Analiz sonuçlarına göre, 12-18 ay grubundaki çocukların alıcı dil puanı, 19-36 ay grubundaki çocukların alıcı dil puanına göre anlamlı olarak düşük elde edilmiştir. Bireylerin ekonomik gelir düzeyine göre alıcı dil ve sözel dil bileşke puanları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı farklılık elde edilmiştir (p<0,05). Analiz sonuçlarına göre, asgari ücret gelire sahip kişilerin alıcı dil ve sözel dil bileşke puanları, geliri iki asgari ücret üzeri olan grubun alıcı dil ve sözel dil bileşke puanlarına göre anlamlı olarak düşük elde edilmiştir. Ebeveyn tutum türleri arasında en çok demokratik tutumun benimsendiği görülmüştür (Ort. 4,33±0,45). Aşırı koruyucu ebeveyn tutum puanları bireylerin koklear implant yaşına vi ve ekonomik düzeyine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,05). Aşırı koruyucu ebeveyn tutum puanları koklear implant yaşı 10-14 ay olan grupta, koklear implant yaşı 15 ay ve üzeri olan gruba göre anlamlı olarak düşük elde edilmiştir. Aşırı koruyucu ebeveyn tutum puanları, geliri asgari ücret olan grubun, geliri iki asgari ücret ve üzeri olan gruba göre anlamlı olarak daha yüksek elde edilmiştir. Aşırı koruyucu ebeveyn tutum puanları ile alıcı dil, ifade edici dil ve sözel dil bileşke puanları arasında negatif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir (sırasıyla r:-0,401; r:-0,337; r:-0,390; p<0,05). Erken implant edilme ve implantın uzun kullanım süresi dil gelişimini olumlu yönde etkilemiştir, ebeveynlerin aşırı koruyucu tutumları ise azalmıştır. Sosyoekonomik durum dil gelişimini yakından etkilemektedir. Ebeveynlerin aşırı koruyucu tutumları ile çocukların dil gelişimleri arasında negatif yönlü orta düzeyde korelasyon elde edilmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Koklear implant, Dil gelişimi, Ebeveyn tutumu

Abstract:
There are many factors affecting language development in preschool children using cochlear implants. Communication methods within the family are also an important factor affecting language development. The attitudes of parents towards their children can affect children's language development processes. This study aimed to examine the relationship between parental attitudes and language skills in children using cochlear implants. A total of 47 children, 23 girls and 24 boys between the ages of 2-5, and one of their parents (mother/father) were included in the study. Test of Early Language Development (TELD-3/Turkish adaptation TEDIL) was applied to measure the children's language development levels. In order to determine parental attitudes, the 46-item 5-point Likert-type Parental Attitude Scale (PAS/Turkish adaptation ETÖ) was filled out by the parents. When the receptive language scores and verbal language composite scores of the individuals were compared according to their cochlear implant ages, a statistically significant difference was obtained (p<0.05). The receptive language and verbal language composite scores of the children in the 10-14 month group were significantly higher than the scores of the children in the 15 month and older group. When receptive language scores were compared according to the duration of cochlear implant use, a statistically significant difference was obtained (p<0.05). According to the analysis results, the receptive language score of the children in the 12-18 month group was significantly lower than the receptive language score of the children in the 19-36 month group. When the receptive language and verbal language composite scores were compared according to the economic income level of the individuals, a statistically significant difference was obtained (p<0.05). According to the analysis results, the receptive language and verbal language composite scores of the individuals with minimum wage group were significantly lower than the receptive viii language and verbal language composite scores of the group with a two minimum wages and above group. It was observed that the democratic attitude was adopted the most among the parental attitude types (Mean 4.33±0.45). Overprotective parental attitude scores showed statistically significant differences according to the cochlear implant age and economic level of the individuals (p<0.05). Overprotective parental attitude scores were significantly lower in the group with cochlear implant age of 10- 14 months compared to the group with cochlear implant age of 15 months and above. Overprotective parental attitude scores were significantly higher in the group with minimum wage group than in the group with two minimum wage and above. A negative moderate statistically significant correlation was found between overprotective parental attitude scores and receptive language, expressive language and verbal language composite scores (r:-0.401; r:-0.337; r:-0.390, respectively; p<0.05). Early implantation and long duration of implant use positively affected language development, while parents' overprotective attitudes decreased. Socioeconomic status closely affects language development. A negative moderate correlation was found between parents' overprotective attitudes and children's language development. 
Keywords: Cochlear implant, Language development, Parental attitud