Konteyner taşımacılığında deniz ticaret ağları ve dış ticaret performansı ilişkisi: Avrupa Birliği ülkeleri kapsamında bir inceleme
The relationship between maritime trade networks and foreing trade performance in container transportation: An analysis within the scope of European Union countries
Yazar: ÖZGÜR SERT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜREYYA KOVACI
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gümrük İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Uluslararası ticaret = International trade

Özet:
Dış ticaret, ülkelerin birbirleriyle olan mal ve hizmet ticareti olarak tanımlanabilir. Küreselleşen dünyada dış ticaret, ülke ekonomilerinin gelişmesi için önemli unsurlardan biridir. Ülkeler, dış ticaret faaliyetleri ile dış ticaret hacminin genişlemesine üretim ve lojistik gibi süreçler ile de istihdamın artmasına katkı sağlamaktadırlar. Uluslararası ticaret ağları, farklı ülkeler arasındaki ticari faaliyetler sonucunda ortaya çıkmıştır. Denizyolu ulaşım ağlarına, hammadde ve enerji kaynaklarına olan yakınlık ticaret ağlarının belirlenmesinde etkili faktörlerdir. Uluslararası ticaret ağları, dış ticaret performansı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.
Bu çalışma, Avrupa Birliği'nde deniz ticaret ağları ile dış ticaret performansı arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kurulan modellerde dış ticaret performans göstergelerinden ihracat, ithalat ve dış ticaret hacmi bağımlı değişken olarak; deniz ticaret ağları, gayri safi yurtiçi hâsıla ve reel efektif döviz kuru bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Deniz ticaret ağları olarak, Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı tarafından 2004 yılından itibaren oluşturulan ülkelerin deniz taşımacılık sektörlerinin durumuna göre küresel deniz ağlarına bağlılığının etkinliğini gösteren deniz ticaret ağları endeksi (liner shipping connectivity index) kullanılmıştır. 
19 Avrupa Birliği üyesi ülkenin yer aldığı çalışmada,  2012-2021 yıllarına ait veriler kullanılmıştır. Stata 17 paket programı aracılığıyla yapılan analizlerde, panel veri teknikleri uygulanmıştır. Varsayım testlerinin sonuçları doğrultusunda Driscoll-Kraay (1998) standart hatalar tahmincisi kullanılarak sabit etkili model tahminleri yapılmıştır. Analiz sonucunda deniz ticaret ağlarının, gayri safi yurtiçi hâsılanın ve reel efektif döviz kurunun ülkelerin dış ticaret performansı üzerinde etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Foreign trade can be defined as the trade of goods and services between countries. In the globalizing world, foreign trade is one of the crucial factors for developing national economies. Countries contribute to expanding foreign trade volume with their foreign trade activities and increasing employment with processes such as production and logistics. International trade networks have emerged due to commercial activities between different countries. Proximity to maritime transportation networks, raw materials, and energy sources influence trade networks. International trade networks have a significant impact on foreign trade performance.
This study examines the relationship between maritime trade networks and foreign trade performance in the European Union. In the established models, export, import, and foreign trade volume from foreign trade performance indicators are dependent variables; maritime trade networks, Gross Domestic Product, and real effective exchange rate are independent variables. As maritime trade networks, the liner shipping connectivity index, established by the United Nations Conference on Trade and Development in 2004, shows the effectiveness of countries' dependence on global maritime networks according to the status of their maritime transport sectors.
In the study, which included 19 European Union member countries, analysis was made within the scope of the data for 2012-2021. Panel data techniques were applied in the analyzes made through the Stata 17 package program. In line with the results of the assumption tests, fixed effect model estimations were made using the Driscoll-Kraay (1998) standard error estimator. As a result of the analysis, it was concluded that maritime trade networks, the Gross Domestic Product, and the real effective exchange rate were influential on the foreign trade performance of the countries.