Sovyetler Birliği'nin Doğu Avrupa politikası çerçevesinde Macaristan ve Çekoslovakya müdahaleleri
Interventions in Hungary and Czechoslovakia within the framework of Eastern European policy of the Soviet Union
Yazar: MUSTAFA UMUT DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. CANER SANCAKTAR
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Siyasi Tarih Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Doğu Avrupa = Eastern Eurepean ; Doğu Avrupa ülkeleri = Eastern European countries ; Macaristan = Hungary ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası müdahaleler = International interventions ; Uluslararası politika = International policy ; Çekoslovakya = Czechoslovakia

Özet:
SSCB, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Doğu Avrupa'yı Batı'dan gelebilecek herhangi bir tehdide karşı tampon bölge olarak görmüş ve bu bölge üzerinde hakimiyet kurmak için ideolojik, siyasi, ekonomik ve askeri müdahalelerde bulunmuştur. İlk olarak, Marksist-Leninist ideolojinin bölgeye yayılması için siyasi partilerin kurulmasını destekleyen SSCB, daha sonra bu partilerin iktidara gelmesi için birtakım politikalar yürütmüş ve Komünist Partilerin iktidara gelmesi ile de Doğu Avrupa'da önemli bir güç kazanmıştır. Ardından SSCB, Doğu Avrupa devletlerini kendi sosyalist sistemine daha bağımlı hale getirmek için hem ekonomik hem de askeri müdahalelerde bulunmuştur. Bir taraftan COMECON gibi sosyalist blokta karşılıklı ticareti artıracak örgütler kurulurken, diğer taraftan da bölgedeki askeri birliklerin tümünü kontrol edebilmek için Varşova Paktı gibi askeri örgütler kurulmuştur. Ayrıca SSCB, Doğu Bloku'nda kendisine tehdit oluşturduğunu düşündüğü ülkelere de sosyalizmin tehlikeye atıldığı gerekçesiyle askeri müdahaleler gerçekleştirmiştir. Bu çalışmanın amacı, SSCB'nin 1956'da Macaristan'a ve 1968'de Çekoslovakya'ya gerçekleştirdiği askeri müdahalelerin, bu ülkelerdeki toplumları SSCB ve sosyalizmden uzaklaştırdığını ortaya koymaktır. Çalışmada SSCB'nin Doğu Avrupa'ya gerçekleştirmiş olduğu ideolojik, siyasi, ekonomik ve askeri müdahaleler realist teori çerçevesinde incelenmiştir. Bu bağlamda Lenin döneminden başlayarak sırasıyla Stalin, Kruşçev ve Brejnev dönemlerinde SSCB'nin Doğu Avrupa politikası uluslararası ilişkilerdeki gelişmelerle birlikte bütüncül bir şekilde ele alınmıştır. Ayrıca Macaristan ve Çekoslovakya'daki müdahaleler ayrıntılı bir şekilde incelenmiş, müdahalelerin uluslararası yansımaları değerlendirilmiş ve müdahaleler sonrasında bu ülkelerin siyasi atmosferlerine değinilmiştir.

Abstract:
The USSR viewed Eastern Europe as a buffer zone against any threat from the West after the Second World War and made ideological, political, economic and military interventions to dominate this region. First, the USSR, which supported the establishment of political parties to spread the Marxist-Leninist ideology to the region, later carried out some policies for these parties to come to power and gained an important power in Eastern Europe with the coming to power of the Communist Parties. Later, the USSR also made economic and military interventions to make Eastern European states more dependent on their socialist system. On the one hand, organizations such as COMECON were established to increase mutual trade in the socialist bloc, on the other hand, military organizations such as the Warsaw Pact were established to control all military units in the region. In addition, the USSR carried out military interventions in the Eastern Bloc countries, which it thought posed a threat to it, on the grounds that socialism was endangered. The purpose of this study is to prove that the military interventions of the USSR in Hungary in 1956 and Czechoslovakia in 1968 distanced the societies in these countries from the USSR and socialism. In this study, the ideological, political, economic and military interventions of the USSR in Eastern Europe were examined within the framework of realist theory. In this context, starting from the Lenin period, the Eastern European policy of the USSR in the periods of Stalin, Khrushchev and Brezhnev was addressed in a holistic manner with the developments in international relations. Besides, the interventions in Hungary and Czechoslovakia were examined in detail, the international reflections of the interventions were evaluated, and the political atmosphere of these countries after the interventions was also mentioned.