Krallık döneminde Irak Türkmenlerinin siyasal etkinlikleri (1921-1958)
Political activities of Turkmens during Iraqi Kingdom (1921-1958)
Yazar: USAMA A. SHARIF
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN ŞERİF KAYMAZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Tarih = History ; Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Etkinlik = Efficiency ; Irak = Iraq ; Irak Türkleri = Iraq Turkish ; Irak-Kerkük = Iraq-Kirkut ; Kerkük Türkleri = Kirkut Turks ; Kral Faysal = King Faysal ; Siyasal etki = Political clout ; Türk-Irak ilişkileri = Turkish-Iraq relations ; Türkmenler = Turkomans

Özet:
Kraliyet Sarayı dosyalarına, Irak Ümmet Meclisi oturum tutanaklarına, Irak ve Türk devlet arşivlerine, bu dönemde yayınlanan süreli yayınlar ile konuyla ilgili Arapça-Türkçe kitap ve makalelere dayanılarak 1920?1958 yılları arasındaki Türkmen sorunları araştırılmıştır.1921?1933 arasında görev yapan Kral Birinci Faysal döneminde Irak Türkmenlerinin durumunda başlayan bozulma, Kral Gazi'nin 1933?1939 yılları arasındaki iktidar döneminde artarak sürmüştür. Türkmenler, bu dönemde Araplaştırma politikası yüzünden büyük sıkıntılar çekmişlerdir. Bazıları kendi bölgelerinin dışına sürülmüş ve yerlerine Araplar yerleştirilmiştir. Türkmen bölgelerindeki tüm idari makamlara Araplar ve Kürtler atanmıştır.İkinci Dünya Savaşı'nın yaşandığı 1939?1945 yılları arasında Irak, siyasi çalkantılarla ve dış müdahalelerle yüklü bir dönem geçirmiştir. Gerek bu dönemin, gerekse bunu izleyen 1945?1958 arasındaki Soğuk Savaş yıllarının adları ön plana çıkan siyasi şahsiyetleri İngiltere'nin adamları olarak bilinen Kral Naibi / Veliaht Prens Abdulillah ve Nuri Said'dir. Türkmenler, bir yandan savaşın yol açtığı ekonomik ve siyasî bunalımlardan olumsuz biçimde etkilenirken, bir yandan da devam eden baskı ve haksızlıklarla uğraşmak zorunda kalmışlardır.İncelediğimiz dönemde Türkmenler, her ikisi de Kerkük'te gerçekleşen iki kitle katliamına maruz kalmışlardır. Bunlardan birincisi 1924 yılında yaşanan Levi katliamı, ikincisi ise, 1946'da yaşanan Gavurbağı katliamıdır. Bu iki katliam Türkmen toplumu üzerinde, günümüze kadar silinmeyen olumsuz etkiler bırakmıştır.Anahtar kelimeler:1.Türkmen,2.Irak,3.Irak Krallığı,4.Kürt,5.Arap,6.İngiltere,7.İnsan hakları.

Abstract:
The problems confronting Iraqi Turkmen during the period between 1920 and 1958 has been researched in our thesis, making use of the Royal Palace files, Iraqi Ummah Assembly session papers, Iraqi and Turkish state archives, chronicles and periodicals of the time and the concerned books and articles mainly in Turkish and Arabic languages.Deterioration in Turkmen?s situation that had been started in the time of King Faisal the First (1921-1933) became even worse in the time of King Gazi (1933-1939). An Arabization policy was superimposed upon the Turkmen in those years as a result of which, they had big troubles. Some of them were exiled outside the Turkmen areas, which were re-inhabited by Arabic settlers. All the administrative offices in the Turkmen region were completely filled with the Arab or Kurdish officers.Between 1939 and 1945 during which the Second World War had been fought, Iraq experienced a period filled with political turbulences and external interventions. The prominent political figures of both this period and the Cold War period (1945-1958) following it were Abdulillah, the crown prince and the regent and Nuri Said, the prime-minister. Both of them were known to be the British sympathizers. Turkmen negatively effected from the economic and political crises in the country while obliged to struggle against the injustices.In our investigation period, Turkmen were subjected two massacres, both of which were performed in Kerkuk. One of them was the levy massacre in 1924, and the other was the Gavurbağı massacre in 1946. Those massacres deeply affected the Turkmen people up to the present time.Key words:1.Turkmen,2.Iraq,3.Iraq Kingdom,4.Kurds,5.Arabs,6.Britan,7.Human rights.