Kayseri koşullarında damla sulama sistemi ile sulanan bezelyede su verim ilişkisi
Water and yield relationship for drip irrigated pea in kayseri conditions
Yazar: SERHAT UZUN
Danışman: PROF. DR. HALİL KIRNAK
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyosistem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma ile Kayseri koşullarında bezelye bitkisinin yetiştiriciliği ve sulama suyunun verim/verim öğeleri üzere olan etkisi araştırılmıştır. Araştırma tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak Erciyes Üniversitesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi (ERÜTAM) araştırma alanında 2016 yılında yürütülmüştür. Araştırma konuları farklı sulama suyu uygulama oranları % 0 (I0), % 25 (I25), % 50 (I50), % 75 (I75) ve % 100 (I100 tam sulama) olarak belirlenmiş ve sulamalar 5 günde bir olmak üzere damla sulama sistemiyle uygulanmış ve bitkinin etkili kök bölgesindeki kullanılabilir su kapasitesinin % 40 (±5)'i tüketildiği zaman yapılmıştır. 
Deneme konularında uygulanan sulama suyu miktarları 35-254.4 mm, mevsimlik su tüketimleri ise 234.5-525.0 mm arasında değişmiştir. Araştırmada elde edilen verilere göre; tohum verimi 95.90-374.20 kg/da, su kullanım randımanı (WUE) 0.409-0.754 kg/m3, sulama suyu kullanım randımanı (IWUE) ise 1.358-2.740 kg/m3 olarak bulunmuştur. Verim tepki faktörü ky ise 1.36 olarak hesaplanmış ve bezelyenin su stresine karşı duyarlı olduğu tespit edilmiştir.
Araştırmada sulama suyu seviyesine bağlı olarak bitki boyu 42.38-62.16 cm, gövde çapı  4.21-4.87 mm, ilk bakla yüksekliği 24.05-27.86 cm, toprak üstü kuru madde 154-286.07 kg/da, bakla sayısı 3.86-11.06 adet, bakla uzunluğu 7.53-8.86 cm, bakla genişliği 15.49-17.17 mm, tohum sayısı 17.96-57.73 adet, bin tane ağırlığı 144.7-163.2 g, dal sayısı 1.53-2.56 adet, hasat indeksi %0.38-0.56 ve tohumlarda toplam protein içeriği ise %32.45-34.59 aralığında belirlenmiştir. 
Sonuç olarak; Kayseri koşullarında bezelye bitkisinde damla sulama sistemi kullanılarak 5 gün aralıklarla I75 seviyesinde sulama yapılabileceği hatta suyun kısıtlı olması durumunda tohum verimindeki azalış dikkate alınarak I50 seviyesinde bile sulamaların yapılabileceği önerilmiştir.

Abstract:
Growth of pea under irrigated conditions in Kayseri and effects of irrigation water levels on yield and yield components of the pea were investigated. The experiment was designed as a completely randomized block design with three replications in the Erciyes University Agricultural Research and Application Center in 2016. There was 5 different irrigation treatments such as 0% (I0-dry), 25% (I25), 50% (I50), 75% (I75) and 100% (I100-full irrigation) under drip irrigation system. Irrigation was initiated when the 40% (±5) of available water in the root zone was consumed. Irrigation schedule was based on replenishment of 100, 75, 50, 25, and 0% of soil water depleted from 60 cm soil depth with 5-day irrigation intervals.
The applied irrigation water and seasonal crop evapotranspiration rate varied between 35- 254.4 mm and 234.5-525.0 mm, respectively. The seed yield was between 95.90 and 374.20 kg/da while water use efficiency (WUE) and irrigation water use efficiency (IWUE) were between 0.409 and 0.754 kg/m3 and 1.358 and 2.740 kg/m3, respectively. The yield response factor, ky, was calculated as 1.36 and it was found that the pea is sensitive to water stress.
According to irrigation water levels, plant height was 42.38-62.16 cm, trunk diameter was 4.21-4.87 mm, the first pod height was 24.05-27.86 cm, dry matter over the soil was 154-286.07 kg/da, the number of pod was 3.86-11.06, the pod length was 7.53-8.86 cm, the pod width was 15.49-17.17 mm, the number of seed was 17.96-57.73, 1000 seed weight was 144.69-163.23 g, the number of branch was 1.53-2.56, harvest index was 0.38-0.56% and total protein content in seeds was found in the range of 32.45-34.59%.
The results indicated that the pea in the semi-arid conditions could be irrigated with drip irrigation system with 5-day irrigation intervals under I75 treatment. Under the limited water source conditions, the replenishment of 50% of depleted water in the root zone (e.g., I50 treatment) could be suggested by accepting the decrease in seed yield.