Gıdalardan izole edilen staphylococcus aureus suşlarının toksijenik özellikleri ve antibiyotiklere duyarlılıkları üzerine bir araştırma
A study on toxigenic characteristics and antibiotic resistance of staphylococcus aureus strains ısolated from foods.
Yazar: KARLO MURATOĞLU
Danışman: PROF. DR. KAMİL BOSTAN
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Besin Hijyeni ve Teknolojisi = Food Hygiene and Technology ; Mikrobiyoloji = Microbiology ; Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine
Dizin: Antienfektif ajanlar = Anti infective agents ; Enterotoksinler = Enterotoxins ; Enzime bağlı immünosorbent testi = Enzyme-linked immunosorbent assay ; Gıda mikrobiyolojisi = Food microbiology ; Mikrobiyal duyarlılık testleri = Microbial sensitivity tests ; Polimeraz zincirleme reaksiyonu = Polymerase chain reaction ; Staphylococcus = Staphylococcus ; Toksisite = Toxicity ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
Bu çalışma, çeşitli gıda maddelerinde izole edilen Staphylococcus aureus suşlarının toksin oluşturma potansiyellerini genetik düzeyde belirlemek ve belli antibiyotiklere karşı duyarlılıklarını saptamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla çalışmada 2007-2008 yılları arasında İstanbul ilinin farklı ilçelerinden toplanan 364 adet gıda örneği S. aureus varlığı yönünden incelenmiştir. Klasik kültürel metotlar ile 106 adet S.aureus izolatı izole edilirken, bunların ancak 67 adedi moleküler metotlar (PCR) ile S.aureus suşlarında bulunabilecek nuc, coa, spa genleri incelenerek doğrulanmıştır. Daha sonra enterotoksin üretiminden sorumlu genler (sea, seb, sec, sed, see) aranmış ve izolatların 22'sinin söz konusu genlerden en az bir tanesini taşıdığı tespit edilmiştir. İzolatlarda en çok sec geni (13 adet) saptanmış olup, bunları sea (10 adet) ve seb (2 adet) genlerinin takip ettiği belirlenmiş, sed ve see genlerine rastlanmamıştır. Bu genlere sahip izolatların toksin oluşturabilme kabiliyetleri ELISA tekniği ile incelenmiş ve bu test ile 9 adet izolatta SEA, 2 adet izolatta SEB, 3 adet izolatta SEC, 6 adet izolatta SED, 1 adet izolatta ise SEE saptanmıştır. Son olarak izolatların antibiyotiklere karşı duyarlılık profilleri disk difüzyon yöntemi ile incelenmiş, izolatların en çok %76,1 ile Penisilin G'ye dirençli olduğu, bunu %19 ile eritromisin, %17,5 ile tetrasiklin, %14,9 ile trimetoprim-sulfometokzazol, %10,5 ile klindamisin, %13,4 ile ofloksasin, %9 ile gentamisinin takip ettiği belirlenmiştir. Oksasiline karşı sadece 1 adet izolat (%1,5) dirençli bulunurken, sefoksitin, teikoplanin ve vankomisine karşı direnç saptanmamıştır.Elde edilen bulgular gıdalardan izole edilen ve klasik biyokimyasal testlerle patojenik olarak değerlendirilen suşların çoğunun enterotoksin üretme potansiyeline sahip olmadığını göstermektedir. Dolayısıyla zehirlenme vakalarında ve şüpheli örneklerde klasik yöntemlerle tanımlamanın moleküler ve serolojik yöntemlerle desteklenmesi gerekmektedir. S. aureus izolatlarının uzun yıllardan beri insan ve hayvan hastalıklarının tedavisinde kullanılan penisiline karşı yüksek oranda dirençli bulunmasına rağmen, çalışmamızda incelenen diğer antibiyotiklere karşı oldukça duyarlı olması olumlu bir durum olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
This study was achieved for determining toxin forming potentials genetically and antibiotic sensitivity to some antibiotics of Staphylococcus aureus strains isolated from various food materials. For this purpose, in this study, during 2007-2008 years totally 364 food samples were collected from different districts of Istanbul. The presence of 106 S. aureus strains were determined by classical cultural methods, only 67 were confirmed with using molecular methods (PCR) by analyzing nuc, coa, spa genes that are only found in S. aureus stains. Moreover, the genes that were responsible for producing enteroxoins were analyzed and it has determined that 22 isolates contain one or more enterotoxin genes. Among the isolates mostly sec (n: 13) gene was found and sea (n: 10), seb (n: 2) followed them, beside this, sed and see genes were not detected. The enterotoxin producing abilities of the strains that contain these genes were examined by ELISA technique, SEA in 9 isolates, SEB in 2 isolates, SEC in 3 isolates, SED in 6 isolates, SEE in 1 isolate were determined. Finally, antibiotic resistance profiles were analyzed by disc diffusion method and the most of the strains were found resistant to Penicillin (%76.1), it?s followed by %19 erithromycin, %17.5 tetracycline, %14.9 sulphametoxazole/trimethoprim, %10.5 clindamycin, %13.4 ofloxacin, %9 gentamycin. Only 1 (%1.5) strain was found resistant to oxacillin and no resistant strains were determined to cefoxitin, teicoplanin and vancomycin.Our results show that, the most of the strains that were isolated from foods and identified as pathogens by classical methods, do not have enterotoxin producing potential. So that, in food poisoning cases and suspected materials the classical identification methods should be supported by the molecular and serologic methods. Although, the S. aureus isolates were found highly resistant to penicillin which has been used at human and animal infections therapy for many years, they have been found quite sensitive to the other antibiotics that were used in our study.