Adana ili Solaklı ve karataş Merkez Sağlık Ocağı bölgesinde yaşayan 20-64 yaş arası kadınlarda obezite ve ilişkili risk faktörlerinin incelenmesi
Assessment of obesity and associated risk factors in women aged 20-64 living in Solakli and Karatas Health Centers in city of Adana
Yazar: ERSİN NAZLICAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN DEMİRHİNDİ
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Obezite = Obesity

Özet:
Giriş ve AmaçObezite; vücutta biriken yağ dokusunun, kişinin boyu, ağırlığı, cinsiyeti ve ırkı yönünden sağlığına zararlı sonuçlar çıkaracak derecede fazla olmasıdır. Obezite; prevalansı gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde hızla artan kronik bir hastalıktır ve ülke ekonomilerine büyük bir mali yük getirmektedir. Bu çalışmanın amacı; Solaklı ve Karataş merkez sağlık ocağı bölgesinde erişkin yaş grubu kadınlarda obezitenin düzeyi ve obeziteye neden olan veya obezitenin neden olduğu risk faktörlerini araştırmak ve obez olarak değerlendirdiğimiz hastalara önerilerde bulunarak insan ve toplum sağlığına katkıda bulunmaktır.Gereç ve YöntemBu araştırma, Karataş ve Solaklı bölgesindeki 20-64 yaş arası gebe olmayan kadınlarda yapılan kesitsel analitik bir çalışmadır. Araştırmamıza dahil olan 20-64 yaş arası kadın nüfusu Solaklı'da 1283, Karataş'ta 3390'dır. Türkiye'de obezite ile ilgili yapılan prevalans çalışmaları dikkate alınarak % 95 güvenilirlik ve % 5 hata payı ile örnekleme 477 kadının alınacağı hesaplandı. Örneklem ev halkı tespit fişlerinden tabakalı rasgele yöntemle seçildi. Obeziteyi değerlendirmek için Beden Kitle İndeksi (BKİ) hesaplandı. Kadınların obezite ile ilişkili olarak, hipertansiyon, diyabet ve hiperlipidemi gibi risk faktörlerinin belirlenmesi amacıyla kan glukoz ve lipid düzeyleri ile tansiyonları ölçüldü. Verilerin analizi için SPSS 10.0 ve Epi-Info programları kullanıldı. Ki-kare, t-testi, korelasyon testi ve lojistik regresyon analizi yapıldı.BulgularYaş ortalaması Solaklı'da 36,5±11,6 yıl, Karataş'ta 37,0±11,7 yıl. Yaş ortalaması yönünden her iki grup arasında anlamlı bir fark yoktu (t=0,504, sd=475, p>0,05). Solaklı'daki kadınların % 28,0'ı obez olarak değerlendirilirken, Karataş'ta bu oran % 28,6 olarak bulundu. Toplamda ise bu oran % 28,3 olarak bulundu. Solaklı ve Karataş'ta yaşayan kadınların BKİ ortalamasını istatistiksel olarak karşılaştırdığımızda anlamlı bir fark bulunamadı. (t=0,288, sd=475, p>0,05). Araştırmaya katılan kadınların yaşları ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde çok anlamlı bir ilişki vardı (r=0,369, p=0,000). Evlilik süresi ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde, anlamlı bir korelasyon bulundu. (r=0,486, p=0,000). Gebelik sayısı ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde, anlamlı bir ilişki bulundu (r=0,360, p=0,000). Beslenme alışkanlıkları ile obeziteyi değerlendirdiğimizde; yoğurt, peynir, kırmızı et, yumurta, makarna, bitkisel ve hayvansal katı yağ, bal-pekmez-reçel, hamur işi-kek-börek tüketimi ile BKİ arasında olumlu, zayıf düzeyde, anlamlı bir korelasyon vardı. Kebap tüketimi ile BKİ arasında olumlu, orta düzeyde, anlamlı bir korelasyon vardı. Ekmek tüketimi ile BKİ arasında olumlu, güçlü düzeyde, anlamlı bir korelasyon vardı. Araştırmaya katılan kadınların % 4,6'sı (22) DM hastası iken, % 0,8'i (4) kadında glukoz intoleransı bulundu. DM olanlarda obezitenin daha fazla görüldüğünü tespit ettik (?2 =18,635, sd=1, p=0,000). Araştırmaya katılan kadınların % 19,7'sinin (94) HT hastası oldukları tespit edildi. Obezite ile HT arasındaki ilişkiyi değerlendirdiğimizde; HT hastalığı olanlarda obezite görülme sıklığı istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. (?2 =52,649, sd=1, p=0,000). Kan lipidleri ile obezite arasındaki ilişkiyi değerlendirdiğimizde Total kolesterol, LDL kolesterol ve trigliserid arasında aynı yönde anlamlı bir ilişki mevcut iken HDL kolesterol arasında ters yönde anlamlı bir ilişki bulundu.SonuçAraştırmamızda yaş ve gebelik sayısı artıkça obezitenin daha sık görüldüğü, evlilikte geçirilen süre ile obezite arasında anlamlı bir ilişki olduğu, ayrıca diyette ; yoğurt, peynir, kırmızı et, yumurta, makarna, bitkisel ve hayvansal katı yağ, bal-pekmez-reçel, hamur işi-kek-börek kebap, ekmek tüketimi arttıkça obezitenin arttığı bulundu. DM ve HT olanlarda obezitenin daha sık görüldüğü ve obezite ile kan lipid değerlerinin yüksekliği arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulundu. Bu tez çalışmasında da görüldüğü gibi obezite çok önemli bir halk sağlığı sorunudur ve bu sorunu önlemek için koruyucu sağlık politikalarının üretilmesi gerekmektedir.Anahtar Kelimeler: Beden Kitle İndeksi (BKİ), Kadın, Obezite

Abstract:
Background and Purpose:Obesity is excess of the fat tissue that will adversely affect the health of the individual according to the height, weight, gender and race. Obesity is a chronic disease increasing in prevalence in developed and developing nations and brings a financial burden to the economy. The purpose of this study is to investigate the degree of obesity and the risk factors resulting in obesity in adult age women in the region of Solakli and Karatas central health clinics and to give recommendations to those patients that we consider obese and to improve health of people and the society.Materials and Methods:This study is cross-sectional analytical study evaluating obesity in nonpregnant women aged 20-64 in Karatas and Solakli region. The population of women aged 20-64 years in our study included 1282 women in Solakli, and 3390 in Karatas. The prevalence studies conducted in Turkey associated with obesity was taken into consideration to calculate that sample should include 477 women with 95% confidence interval and 5% error margin. A sample was selected randomly by stratified sampling from their family health cards. To assess obesity, Body Mass Index (BMI) was calculated. Blood pressures and blood glucose and lipid levels were measured to determine the risk factors like hypertension, diabetes and hyperlipidemia associated with obesity. SPSS 10.0 and Epi-Info program was used for data analysis. Chi-square, t-test, correlation and logistic regression tests were performed.Results:Mean age in Solakli was 36,5±11,6 years, in Karatas 37,0±11,6 years. There was no significant difference between two groups? mean age (t=0,504, df=475, p>0.05). 28,0% of women in Solakli was considered obese while this rate was 28,6% in Karatas. The overall rate was found to be 28,3%. When we compared mean BMI of women living in Solakli and Karatas there was no significant difference found (t=0,288, df=475, p>0.05). There was a moderately significant positive association between ages and the BMI?s of the women participated in this study (r=0,369, p=0,000). A moderately significant positive association was observed between length of marriage and BMI (r=0,486, p=0,000). A moderately significant positive association was found in number of pregnancies and BMI (r=0,360, p=0,000). When we assessed dietary habits and obesity; consumption of yogurt, cheese, red meat, eggs, pasta, animal or vegetable fat, honey-grape molasses-jam, pastry-cakes and BMI was positively associated with a slightly significant correlation. Consumption of kebap and BMI was positively associated with a moderately significant correlation. Bread consumption and BMI was positively associated with a strong correlation. While 4,6% (22) of the women participated in this study had Diabetes Mellitus (DM), 0,8% (4) had glucose intolerance. We determined that obesity was seen more in subjects with DM (?2=18, 635, df=1, p=0,000). 19,7% (94) of the women participated in this study was found to have hypertension (HT). When we evaluated the association between obesity and HT; obesity was seen more in subjects with HT which was highly statistically significant (?2=52,649, df=1, p=0,000). When we evaluated the association between blood lipids and obesity; while total cholesterol, LDL cholesterol and triglycerides had significant association in the same direction, HDL cholesterol had significant association in the opposite direction.Conclusion:In our study we found that there is a significant association between obesity and increasing age, number of pregnancies and length of marriage; in diet, as consumption of yogurt, cheese, red meat, eggs, pasta, animal and vegetable fat, honey-grape molasses-jam, pastry-cakes, kebap and bread increases obesity will increase. It was also found that obesity is seen more with subjects who have DM and HT and higher blood lipid levels are significantly associated with obesity. As also seen in this study, obesity is a major public health problem that requires generating preventive health policies to prevent it.Key Words: Body Mass Index (BMI), Woman, Obesity