Klasik Hint müziği türlerinden khyal ile Türk müziği türlerinden gazelin karşılaştırmalı incelemesi
Comparative analysis of the Hindustani Sangeet genre khyal and the Turkish music genre gazel
Yazar: CANAN SYRELL GÜNÇER
Danışman: DOÇ. DR. ŞİRİN KARADENİZ GÜNEY
İstanbul Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı / Müzik Teorisi ve Kompozisyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Müzik = Music
Dizin: Gazeller = Ghazals ; Hint müziği = Indian music ; Karşılaştırmalı müzik = Comparative music ; Khyal = Khyal ; Müzik türü = Sorts of music ; Türk müziği = Turkish music

Özet:
Bu çalışmada, Kuzey Hint müziği ve Türk müziğinin teorileri ile vokal doğaçlama türleri olan khyal ve gazel türlerinden seçilen birer eser analiz edilip karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Dört bölümden oluşan bu çalışmada, ilk olarak iki müzik kültürünün teorileri; nota, raga/makam, tala/usul, jaati, dizi yapısı, dizi gruplaması, seyir özellikleri ve türler bakımından mukayese edilerek incelenmiştir. Ardından Hint ve Türk müziğinde önem arz eden vokal doğaçlama türleri incelenmiştir. Hint müziğinde doğaçlama türü olan çota khyalden "Tuma Bina Kaise" isimli eser seçilip, Mevati Garana geleneğine ait Pandit Jasraj ve Anith Sadanand gibi solistlerin icraları tarafımızca notaya alınarak, daha iyi anlaşılması adına açıklayıcı ve karşılaştırmalı çizelgeler hazırlanıp incelenmiştir. 
Yapılan literatür taramasının, Hint ve Türk müziği üzerine yayınlanmış kitapların, makalelerin, yüksek lisans ve doktora tezlerinin incelenmesinin yanı sıra, klasik Hint müziği, vokal doğaçlama teknikleri, Garanalar ve incelenen çota khyal eser hakkında daha iyi bilgi edinebilmek adına, Mevati Garana ses sanatçıları olan Anith Sadanand ve Ankita Joshi ile WhatsApp aracılığı ile görüntülü görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca gazel türünü daha iyi anlayabilmek adına, Adnan Çoban ile kişisel görüşme yapılmıştır. Türk müziğinde doğaçlama formlardan olan gazel türünden "Bir Elif Çekti Yine Sineme Canan Bu Gece" isimli neva gazeli, 20.yy'ın önemli ses sanatçısı ve gazelhanlarından olan Hafız Burhan tarafından icrası, yine tarafımızca notaya alınmış ve çizelgeler hazırlanıp incelenmiştir.

Abstract:
In this study, the theories and vocal improvisation forms of Hindustani Sangeet and Turkish music have been analysed comparatively. Additionally, a composition from the styles of chota khyal and gazel have each been selected and analysed comparatively.
This study consists of four parts: the introduction, Hindustani Sangeet and Turkish music theory comparison, the analysis and comparison of the khyal and gazel piece, and finally the conclusion and suggestions. The theories of the two music traditions have been analysed and compared: their notational system, raga and makam characteristics, their rhythmic structures (tala/usul), jaati, the scale structures of the raga and makams, the grouping systems of raga (thaat) and makams (aile), the melodic characteristics which the performers and composers apply in order to define the raga and makam, and the brief mention of the genres. 
Descriptive and comparative charts have been prepared and analyzed for the better understanding of the chosen bandish "Tuma Bina Kaise" in the style of chota khyal, from the performances of vocal artists such as Pandit Jasraj and Anith Sadanand. Ankita Joshi and Anith Sadanand were contacted via WhatsApp, in order to get better information about classical Indian music. Additionally, in order to comprehend the style gazel, a personal meeting was held with Associate Professor Adnan Çoban. For the style of gazel, a neva ghazal named "Bir Elif Çekti Yine Sineme Canan Bu Gece" performed by Hafız Burhan has been chosen to be compared with the chota khyal bandish.