Ian Hacking'de pragmatizm- realizm uyumu
The Congruity of pragmatism- realism in Ian Hacking
Yazar: BEGÜM SAVAŞ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER FAİK ANLI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Bilim Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Bilgi felsefesi = Information philosopy ; Hacking, Ian = Hacking, Ian ; Pragmatizm = Pragmatism ; Realizm = Realism

Özet:
Bu tezin amacı 'Realizm' ve 'Pragmatizm' arasındaki ilişkinin Ian Hacking'in bilim felsefesi içerisinde ifade edilmesidir. Bu bağlamda, 'gerçeklik' kavramı realizm ile pragmatizm arasındaki uyumun merkezi kavramıdır. Ian Hacking modern bilimin etkisinde yetişen bilim felsefecisi olarak değerlendirilmektedir; ona göre 'gerçeklik' temsillerin bir özelliği olarak kavramsallaştırılmış hâlinin ortaya koyulmasıdır. Dünya ise bu gerçeklik kavramının üzerine kurulmuştur. 'Gerçeklik' düşüncesinin iki farklı temeli bulunmaktadır. Biri temsilin gerçekliği, diğeri ise bizi etkileyen ve bizim etkileyebileceğimiz şeylerin düşüncesidir. Hacking bilimsel gerçekçiliğin dünyayı temsil etmeye çalışan karmaşık spekülasyonlar (temsiller) tarafından tartışılmasına karşıdır. Başka bir şeyi etkileyebildiğimiz ve onunla dünyaya müdahale edebildiğimiz, dünyanın bizi etkilemek için kullandığı şeyin 'gerçek' olduğu düşüncesiyle gerçekçilik görüşünü ortaya koymaktadır. Müdahale olarak gerçeklik, temsil olarak gerçeklikle modern bilim itibariyle uyuşma göstermiştir. Bu bağlamda, tezin birinci bölümünde XVII. yüzyıl doğa bilimindeki realizm- pragmatizm uyumunun etkisiyle bilim tarihi içerisinde uyumlu bilim modellemeleri tespit edilmiştir. Tezin ikinci bölümünde, pragmatist felsefenin üç önemli ismi olan Charles Sanders Peirce, John Dewey ve özellikle William James'in düşüncelerine epistemoloji ve bilimsel gerçekçilik kısımlarında yer verilmiştir. Tezin üçüncü ve son bölümünde, Ian Hacking'in bilimsel gerçekçilik görüşünün pragmatizmin epistemolojik yaklaşımıyla uyumu üzerinden görüşleri ortaya koyulmuştur. Ayrıntılı deney, gözlem, spekülasyon, hesaplama ve ölçme gibi gerçekliğe müdahale etme araçları ile bilimsel gerçekçilik görüşü netlik kazanmıştır. Bilimin iki amacı olan teori ve deney ikilisi, Hacking'e ait 'yeni deneyselcilik' görüşünde temsil ve müdahale ilişkisine dair yeni bir statü kazanmıştır. Böylece, Hacking düşüncesi bağlamında realizm ve pragmatizm arasında bir uyum ortaya çıkmıştır.

Abstract:
The aim of this thesis is to express the relationship between 'Realism' and 'Pragmatism' within the philosophy of science of Ian Hacking. In this context, the conception of 'reality' is the central concept of the congruity of realism and pragmatism. Ian Hacking is considered a philosopher of science who grew up under the influence of modern science. According to him, "reality" is the conceptualization of representations as an attributes of them. Then, the world was found by conceptualizing the real. There are two different origins of the idea of "reality". One is the reality of representation, and the other is the idea of what affects us and what we can affect. Hacking is against the discussion of scientific realism by complex speculations (representations) that try to represent the world. It reveals the view of realism with the idea that what we can use to intervene in the world to affect something else and what the world can use to affect us is 'real'. Reality as an intervention and reality as a representation match with modern science. In this context, in the first part of the thesis, models of science have been determined in the history of science with the effect of the congruity between realism and pragmatism in 17th century natural science. In the second part of the thesis, the three important names of pragmatist philosophy, Charles Sanders Peirce, John Dewey and especially William James on their thoughts about epistemology and scientific realism, are given. In the third and last part of thesis, Ian Hacking's views were revealed with the congruity between the epistemological approach of pragmatism and scientific realism. The idea of scientific realism has become clear with tools of intervention in reality, such as detailed experimentation, observation, speculation, calculation and measurement. Theory and experiment duo, which are the two aims of science, gained a new status regarding the relationship between representation and intervention in the 'new experimentalism' view of Hacking. Thus, a congruity between realism and pragmatism has emerged in the context of Hacking's thought.