Ceza muhakemesi hukuku'nda gerekçeli karar hakkı
Right to reasoned decision in criminal procedure law
Yazar: AHMET HAMZA KARASU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSNÜ SEFA ERYILDIZ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Kararların gerekçeli olması, insanda var olan bilme ve öğrenme isteğinin bir gereğidir. Gerekçeli karar hakkı ise temel hak ve özgürlükler bağlamında insanlık için vazgeçilmez olan adil yargılanma hakkının bir yansımasıdır. Gerekçeli karar hakkı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından geliştirilen içtihatlarda adil yargılanma hakkının temel bir unsuru olarak kabul edilmektedir. Konuyu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları çerçevesinde değerlendiren Anayasa Mahkemesi, bütün mahkeme kararlarının makul gerekçeyi içermesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Hürriyeti bağlayıcı sonuçlar doğurabilmesi ve ceza yargılamasında verilen hükmün özel hukuk ile idare hukuku kapsamındaki uyuşmazlıklara da etki edebilmesi bakımından ceza muhakemesi hukukunda gerekçeli karar hakkı ayrı bir öneme sahiptir. Ceza muhakemesinde yapılan tüm işlemlerin amacı, maddi gerçeğe ulaşarak dosyayı uyuşmazlık hakkında hüküm verilebilecek olgunluğa eriştirmek olduğundan, yalnızca kovuşturma aşamasında değil, soruşturma aşamasında verilen kararların da gerekçeli olması gerekir.
Çalışmanın ilk bölümünde; gerekçeli karar hakkı ile bağlantılı kavramlar açıklandıktan sonra konuyla ilgili Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihatları ele alınmıştır. İkinci bölümde; mahkemelerce verilen hükümler ile savcı tarafından soruşturma neticesinde verilebilecek kararlar, gerekçeli karar hakkı doğrultusunda ve Yargıtay içtihatları ile doktrindeki görüşler çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise gerekçeli karar hakkının ihlalinin çeşitli sonuçları inceleme konusu yapılmıştır.

Abstract:
Reasoning of decisions is a requirement of the human desire to know and learn. The right to a reasoned decision is a reflection of the right to a fair trial, which is indispensable for humanity in the context of fundamental rights and freedoms. The right to a reasoned decision is recognized as a fundamental element of the right to a fair trial in the jurisprudence developed by the European Court of Human Rights. Evaluating the issue within the framework of the jurisprudence of the European Court of Human Rights, the Constitutional Court emphasizes that all court decisions must include reasonable justification.
The right to a reasoned decision has a special importance in criminal procedure law, as it can have consequences that bind freedom and the decision given in criminal proceedings can also affect disputes within the scope of private law and administrative law. Since the purpose of all procedures carried out in criminal procedure is to reach the material truth and bring the file to maturity where a decision can be made about the dispute, the decisions made not only at the prosecution stage but also at the investigation stage must be justified.
In the first part of the study; After explaining the concepts related to the right to a reasoned decision, the jurisprudence of the European Court of Human Rights and the Constitutional Court on the subject is discussed. In the second part; The verdicts given by the courts and the decisions that can be made by the prosecutor as a result of the investigation have been examined in line with the right to a reasoned decision and within the framework of the Supreme Court jurisprudence and the opinions in the doctrine. In the third and last part of the study, various consequences of the violation of the right to reasoned decision are examined.