Alkolün sıçan karaciğerinde oluşturduğu yapısal değişiklikler ve bu değişimlere A vitamininin etkisi ışık ve elektron mikroskobik çalışma /
Yazar: SEVDA FATMA MÜFTÜOĞLU
Danışman: PROF.DR. ESİN AŞAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Histoloji ve Embriyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1993
Konu: Morfoloji = Morphology
Dizin: Alkoller = Alcohols ; Karaciğer = Liver ; Mikroskopi = Microscopy ; Mikroskopi-elektron = Microscopy-electron ; Sıçanlar = Rats ; Vitamin A = Vitamin A

Özet:
Bu çalışmada alkolün karaciğer dokusunda oluşturduğu yapısal değişiklikler ışık ve elektron mikroskobu düzeyinde incelenmiş ve bu değişimlerin alkolle birlikte A vitamini alındılında ne derece etkileneceği araştırılmıştır. Alkol almış sıçanlarda karaciğer parankim hücre 1 erindeki değiş imlerin, hücresel düzeyde sınırlanan erken derişiklikler olduğu saptanmıştır. Aynı lobül içinde farklılıklar gösteren bu yapısal değişimler hücrenin etkilenme derecesine göre değişmektedir. Bazı karaciğer parankim hücrelerinin irileştikleri ve çekirdeklerinin de büyüdükleri gözlenmiştir. Dokuda biriken su ve protein nedeniyle hücrenin sinuzoide komşu alanlarında yer yer birbirlerine açılan vakuole benzer kistik yapılar saptanmıştır. Ayrıca yer yer sitoplazmayı doldurduğu görülen glikojen birikiminin ise karaciğerin önemli işlevlerinden biri olan karbonhidrat metabolizmasındaki bozulmayı yansıttığı düşünülmüştür. înce yapı düzeyinde hücre organellerindede yer yer yapısal değişimler işlenmiştir. Hitokondriyonların sayıca artıp yoğunlaştıkları, biçimlerinin önemli ölçüde çeşitlilik gösterdiği saptanmıştır. îleri yapısal bozulmalar görülen parankim hücrelerinde ise organellerin büyük ölçüde kaybolduğu görülmüştür. Bunların dışında alkole bağlı oluşan safra birikimi sonucu safra kapi İlerlerinde genişlemeler dikkati çekmiştir. Yine alkolün neden olduğu portal ve sinusoidal staz sonucu sadece alkolik gurubda sinuzoidal genişleme izlenmiştir. Tüm bu değişimlerin alkolle birlikte A vitamini almış olan sıçanlarda çok daha az olduğu görülmüştür. îleri yapısal yozlaşmanın ise hemen hemen hiç bulunmadığı dikkati çekmiştir. Karaciğer parankim hücreleri dışında Kupffer hücreleri de alkolden etkilenmiştir. Morfometrik olarak yapılan çalışmada Kupffer hücrelerinin alkol alınımı ile belirgin olarak arttığı saptanmıştır. Bu artışın A vitamini ile desteklenmiş olan gurubda özellikle v. sentralis çevresinde daha az olduğu dikkati çekmiştir. Kupffer hücrelerinin sitoplasmik özelliklerinin ise hücre aktivasyonunu gösterir şekilde olduğu saptanmıştır. Bu çalışmada; kullanılan alkol dozu ve sürecine uygun olarak, parankim hücrelerinde erken yapısal bozulmaları belgeleyen değişimler gözlenmiştir.Tüm bu yapısal ve işlevsel değiş imler ise alkolle birlikte verilen A vitaminiyle bir miktar önlenebildiği ancak tam bir koruma sağlamadığı görüsü üzerinde durulmuştur.

Abstract:
The effects of alcohol on rat hepatic tissue were investigated by light and electron microscopy. In this study, the possible effects of Vitamin A on the structural changes, when given along with alcohol, were also considered. We found that the structural changes in liver parenchymal cell produced by alcohol were restricted to celluler level, and could be regarded as early cellular alterations. Structural changes of the hepatocytes were not homogenous; even the cells of the same lobule exhibited different stages of damage. In alcohol consumed group, the enlargement of some of the liver parenchymal cells and their nuclei were noticed. Some vacuole like cystic structures, which were probably caused by the accumulation of water and protein, were observed near the sinusoidal side of the cells. These cystic structures were in communication each other. In some instances, the glycogen accumulation in the cytoplasm was very prominent which probably indicating some disturbances in carbohydrate metabolism. There were also some ultrastructural changes in cell organelles. Mitochondria increased in number and in density and there were pleomorphic. In cells exhibiting profound damage, the decrease of cellular organelles were prominent. Dilatation in bile ducts due to bile stasis was olso noticed. Sinusoidal dilatation, related to portal and sinusoidal stasis, was restricted to alcohol consumed group. all these above mentioned structural and metabolic changes were less in group which were consumed alcohol along with vitamin A. In this group, excessive structural degeneration was nearly absent. This experimental study showed that Kupffer cells were affected by alcohol, like liver parenchymal cells. In morphometric study, we found an increase in quantity of Kupffer cells by alcohol intake. In alcohol + vitamin A group, this increase was less significant especially around the v. centralis. In this study, it has been thought that the cytoplasmic features of Kupffer cells could regarded as an activation of the cell. This experimental study revealed, that the structural changes of the liver parenchymal cell were related to the the dosage and duration of alcohol consumption. We concluded that the untowards effects of alcohol could be lessened by vitamin A taken together with alcohol but vitamin A could not protect the cell from the effects of alcohol completely.