Türkiye'de iktidarın modernleşme projesi olarak otoyol
Highway as a modernity project of the authority in Turkey
Yazar: ALPER ÇAKIROĞLU
Danışman: Y.DOÇ.DR. HÜSEYİN KAHVECİOĞLU
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Mimarlık = Architecture ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Eski çaglardan bu yana kentsel alanlar iktidarın kendi anlayısıyla sekillendirdigi birtemsil alanı olmuslardır. Bu durum modernite projesinden sonrada farklılasmamısmekan bu sefer ideolojiler ve yeni dünya düzenleri ekseninde sekillenmistir. Buçalısmada mekan ile iktidar arasındaki bu kaçınılmaz iliskiden yola çıkarak, otoyolüretimi örnekleri üzerinden Türkiye'de kent ve politik irade arasındaki iliskinin nasılsürdürüldügü arastırılmaktadır. Yol konusu ile ilgili genel tanımlar hatırlanarak yakıntarihte çesitli uygulamalar esliginde otoyol ve kentlesme iliskisi tariflenmektedir.Otomobil ve kentlinin süregelen ayrılmaz birlikteligi sayesinde ortaya çıkan otomobilkültürü farklı bir yasam tarzına dönüsmüs otoyollarda kentin vazgeçilmez bir parçasıhaline gelmistir. Özellikle Cumhuriyet dönemi sonrasında otomobil üretimininhızlanmasıyla ülkenin ulasım politikalarının degismesi ve günümüze kadar gelensüreçteki projeler ve uygulamalar incelenerek bu üretimin nasıl gerçeklestirildigitartısılmaktadır. Otoyollar zamanla hızlı kalkınma hamlelerinin öncelikli projeleriolmus ve spontane uygulamalar sayesinde kent üzerinde yıkıcı bir sürecin aracı halinegelmislerdir. Bu yıkıcılık modernlesme sürecinin ülkemizde eksik kalması vetamamlanamaması sayesinde günümüzde de hissedilmektedir. ktidarın bu geç kalmısyıkım ve üretim sürecindeki yaptırım gücünü ne sekilde kullandıgı da Türkiye'dekentlerin kaderini belirlemektedir. Bu tez iktidarın otoyol üzerinden temsil ettigi politikiradenin tercihlerini, Türkiye'de otoyolun farklı boyutlarını ve kentlesme ile olan keskiniliskisini açıklanmayı hedeflemektedir. Günümüze kadar olan süreçte otoyol siyasiiktidarın destekledigi bir kalkınma projesi olmakla beraber bir çesit modernlesme vekentlesme modeli yaratmıstır. Bugün ülkemizde sehirlerin gelecegi insa edilen otoyolprojeleri sayesinde ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bu süreçte otoyol, politik iradeninmekansal bir temsil olarak somutlasırken, aynı iradenin ve otoritenin reklam aracı veçagdaslasmanın bir simgesi olarak ta gündemde kalmıstır.Anahtar Kelimeler: Otoyol, Kentlesme, Politika

Abstract:
From antiquity to modern times, urban spaces have been an acting area which had beenformed by the perceptions of authority. After modenity the situaion remained same butthis time space was formed in the axis of new ideologies and new world orders. In thisstudy, starting out of this inevitable relation between space and authority, how therelationship between space and politic volition is carried on in Turkey is researched byexploring the examples of highway production. Firstly the basic definitions about ?way?is reminded and relation between highway and city is described by the help of someinternational examples. After a period of time the company of a car and its owner haslead to an automobile culture which has made the highways an unbreakable part of thecity. In Turkey after the republic was formed, the national transportation policy hasbeen changed with the boost in automobile production. The projects and practices ofhighway production in Turkey is the main research area of the thesis. The effect ofautomobile culture can be seen in the cities after 1950?s with wide roads. After a periodof time highway production has gained an high priority in the development activities ofthe goverment and become a tool of destructive period on the city. This destruction canbe seen at our time because of the reason that modernity project of Turkey remainedundone. In this period of destruction and production the will used by the governmentdesignates the fate of our cities. This thesis aimes to explain the choices of this politicalwill on the highways and the different dimensions of highway with its sharp relationwith the urban space. In the period lasts at our day highway production as a fastdevelopment project has also turned into a modernity and urbanism model. Today mostof the cities? future is designated by the highway applications. On the other hand higwayalso embodied the act of political motivation and is served as a tool of propaganda and asymbol of contemporary culture by the same authority.Keywords : Highway, Urbanism, Politics