Bölgesel ürünlerin sosyo-kültürel yapıya etkisi bağlamında kiraz yetiştiriciliği: Yeşilyurt örneği
Cherry cultivation in the context of the effect of regional products on socio-cultural structure: The example of Yeşilyurt
Yazar: ESRA AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. BEYZADE NADİR ÇETİN
Fırat Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Ziraat = Agriculture ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bölgesel faktörler = Regional factors ; Bölgesel özellik = Regional characteristic ; Gıda ürünleri = Food products ; Kiraz = Cherry ; Malatya-Yeşilyurt = Malatya-Yeşilyurt ; Meyve yetiştiriciliği = Fruit growing ; Sosyokültürel etki = Socio-cultural impact ; Sosyokültürel yapı = Socio-cultural structure ; Yerli ürün = Domestic product ; Yöresel ürün = Local product

Özet:
Üretim faaliyetleri, üretimin yapısı ve üretim şekline bağlı olarak bulunduğu sosyal yapıyı çeşitli
açılardan etkilemektedir. Bölgesel ürünler üretildiği bölgenin farklı alanlarına tesir ederek toplum yapısını
şekillendirmektedir. Malatya ilinin Yeşilyurt ilçesinde kiraz yetiştiriciliği büyük bir öneme sahip olup
sosyal yapının öğeleri arasında yer alarak yöreyi temsil eden simge halini almıştır. "Bölgesel Ürünlerin
Sosyo-Kültürel Yapıya Etkisi Bağlamında Kiraz Yetiştiriciliği: Yeşilyurt Örneği"adlı çalışmada öncelikle
üretim sürecinin toplumsal yapı boyutlarıyla kültüre etkileri ele alınmaktadır. Kiraz üretiminin toplumu
değiştirme ve dönüştürme sürecinde etkilerinin yanı sıra manevi olarak büyük bir değere sahip olması
irdelenmiştir. Çalışmanın temel amacı bölgesel ürünlerin sosyo-kültürel yapıya etkisinin sosyolojik açıdan
ele alınması ve bu bağlamda Yeşilyurt'ta kiraz yetiştiricilerinin sosyo-kültürel açıdan değerlendirilmesidir.
Bu çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Konunun amacına ve yapısına uygun veri elde
etmek amacıyla derinlemesine mülakat tekniği seçilmiş olup, evreni temsil eden örneklem grubundaki
görüşmecilerle derinlemesine mülakat yapılmıştır. Bu kapsamda 20 kadın ve 20 erkek bireyden oluşan
toplamda 40 görüşmeci ile yüz yüze görüşmeler yapılmış, görüşmelerin ses kayıtları sonraki bir süreçte
yazıya dökülerek, betimsel analiz yöntemiyle veriler analiz edilmiştir.
Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular; kiraz yetiştiriciliğinin yörede ekonomik, sosyal
siyasi, kültürel, iş ve çalışma şekli gibi gündelik hayattaki pratiklere etkisinin yanı sıra sosyo-kültürel
yapıya tezahürlerinin olduğu görülmüştür. Bulgulardan hareketle, Yeşilyurt yöresinde kiraz meyvesinin
farklı anlamlar içerdiği, kirazın meyve dışındaki kullanım alanlarının yaygın olduğu, kirazın yöreye
olumlu ve olumsuz açıdan katkılarının yanı sıra yöreye sosyal açıdan dinamizm kattığı sonucuna
varılabilir. Temelde sosyal yapı içerisinde kiraz yetiştiricilerinin kirazı işleme ve kirazdan ürün elde etme
süreçlerinin yanı sıra birçok kültürel ve sosyal tezahürlerinde kiraza rastlanmıştır. Bireylerin kiraz
yetiştirme sürecinde kimlik oluşumunda, sosyo-kültürel yaşamlarında özellikle de yeme-içme kılık-kıyafet,
süs ve takı eşyaları, çeyiz eşyaları ve el işlemelerinde, sosyal ilişki biçimlerinde dayanışma birlik ve.
beraberlik özellikle de yöreye farklı alanlarda katkıları açısından önem taşımaktadır. Kiraz meyvesinin
yöredeki bireyler için farklı anlamlar taşıdığı ve sosyal hayatta yer edinen bir öğe durumunda olduğu
bulgular arasında yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler: Bölgesel Ürün, Kiraz Yetiştiriciliği, Üretim, Tüketim, Kiraz Üreticiliği, Sosyal yapı, Kültür.

Abstract:
Production activities affect the social structure in various aspects, depending on the structure of
production and the mode of production. Regional products shape the social structure by influencing
different areas of the region where they are produced. Cherry cultivation in the Yeşilyurt district of Malatya
has a great importance and has become a symbol representing the region by being among the elements of
the social structure. In the study titled "Cherry Cultivation in the Context of the Effects of Regional
Products on Socio-Cultural Structure: The Example of Yeşilyurt", first of all, the social structure
dimensions of the production process and its effects on culture are discussed. In addition to the effects of
Cherry Production in the process of changing and transforming society, it has been examined that it has a
great spiritual value.
The main purpose of the study is to examine the effects of regional products on the socio-cultural
structure from a sociological perspective and in this context, to evaluate the cherry growers in Yeşilyurt
from a socio-cultural perspective.
Qualitative research method was used in this study. In-depth interview technique was chosen in
order to obtain data suitable for the purpose and structure of the subject, and interviews were conducted
with the interviewees in the sample group representing the universe. In this context, face-to-face interviews
were conducted with a total of 40 interviewees, consisting of 20 women and 20 men, and the audio
recordings of the interviews were written down in a later process and the data were analyzed by descriptive
analysis method.
The findings obtained as a result of the research; cherry cultivation has a place in many areas such as
economic, social, political, cultural, business and working style, and daily life practices in the region. Based
on the findings, it can be concluded that the cherry fruit has different meanings in the Yeşilyurt region, the
areas of use of cherries other than the fruit are common, and the cherry contributes to the region both
positively and negatively, as well as adding social dynamism to the region. Basically, in the social
structure, besides the processes of cherry growers processing and obtaining products from cherries, cherries
were encountered in many cultural and social manifestations. Solidarity, unity and solidarity in the forms of
social relations, especially in the formation of identity of individuals in the cherry growing process, in their
socio-cultural lives, especially in food, clothing, ornaments and jewelry, dowry and handicrafts, are
important in terms of their contribution to the region, especially in different fields. Cherry fruit also has a
great significance for the local people in terms of meaning as a determining factor in individuals and has
brought prestige to the region.

Keywords: Regional Product, Cherry Growing, Production, Consumption, Cherry Production, Social structure, Culture.