Dövüş sporları yapan kadın sporcuların, benlik saygısı ve toplumsal cinsiyet algı düzeylerinin incelenmesi
Examination of self-esteem and gender perception levels of sportswomen engaged in combat sports
Yazar: MUSA UYAR
Danışman: DOÇ. DR. BEKİR BARIŞ CİHAN
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology ; Spor = Sports
Dizin: Benlik saygısı = Self esteem ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsiyet = Gender ; Dövüş sanatları = Martial arts ; Kadınlar = Women ; Spor = Sports ; Toplumsal cinsiyet = Gender

Özet:
Bu araştırmanın amacı dövüş sporları yapan kadın sporcularının benlik saygısı ve toplumsal cinsiyet algı düzeylerini incelemektir. Araştırma 2020-2021 yılı Ankara ilinde dövüş sporları yapan 305 kadın sporcuya uygulanmıştır. Benlik Saygısı düzeylerinin belirlenmesi için Rosenberg'in 12 alt ölçekten oluşan ölçeğin, ilk alt ölçeği "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" (RBSÖ) kullanılmıştır. 4'lü likert tipi ve 10 maddeden oluşan ölçeğin Türkçe'ye uyarlaması Çuhadaroğlu (1986) tarafından yapılmıştır. Bireylerin toplumsal cinsiyete yönelik algılarının değerlendirmek amacıyla Altınova ve Duyan (2013) tarafından geliştirilen, 5'li likert tipi, 10 olumlu, 15 olumsuz madde olmak üzere toplam 25 maddeden oluşan "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği'' ve araştırmacı tarafından oluşturulan ''Kişisel Bilgi Formu'' kullanılmıştır. Basıklık ve çarpıklık değerleri ±2 aralığında olduğu için değişkenlerin normal dağılım sergilediği görülmüş ve analizlerde parametrik testler kullanılmıştır. Bağımsız değişkenin 2 gruplu olduğu değişkenlere göre bağımlı değişkenler karşılaştırılırken, bağımsız örneklemler t-testi; bağımsız değişkenin 3 ve daha fazla gruplu olduğu değişkenlere göre bağımlı değişkenler karşılaştırılırken tek yönlü varyans analizi yapılmıştır. Tek yönlü varyans analizi sonrasında anlamlı farklılık bulunan değişkenlerde post-hoc testlerden olan Tukey çoklu karşılaştırma testi ile farklılığın kaynağı tespit edilmiştir. Bununla birlikte değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Analizler SPSS 22 paket programına yapılmıştır ve anlamlılık düzeyi α=0,05 olarak belirlenmiştir. Araştırma bulgularına göre; evlilerin, haftada 3-4 gün spor yapanların, ailesinde spor yapan kişi bulunanların, milli sporcuların, judo branşındaki sporcuların, aylık ortalama 3001-5000 TL geliri olan sporcuların, eğitim seviyesi lisans ve lisansüstü olan sporcuların lehine olacak şekilde benlik saygısı düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmuştur. Toplumsal cinsiyet düzeylerine bakıldığında ise; bekârların, ailesinde başka spor yapan kişi bulunmayanların, sadece alkol kullananların, milli sporcu olmayanların, wing chun, taekwondo ve kick boks branşlarındaki sporcuların lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Ayrıca sporcuların yaşları ile dövüş sporlarındaki tecrübe yılı (r=0,67, p<0,01) ve benlik saygısı (r=0,38, p<0,01) arasında yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki bulunmuştur. Dövüş sporlarındaki tecrübe yılı ile benlik saygısı düzeyleri arasında pozitif yönlü anlamlı farklılık bulunmuştur (r=0,33, p<0,01). Bununla birlikte cinsiyet rolleri ile yaş (r=-0,07, p>0,05), dövüş sporlarındaki tecrübe yılı (r=-0,11, p>0,05) ve benlik saygısı (r=-0,04, p>0,05) arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır.

Abstract:
The aim of this study was to examine the self-esteem and gender perception levels of female athletes who do martial arts. The research was applied to 305 female sportswomen who do martial arts in Ankara province in the years of 2020-2021. "The "Rosenberg Self- Esteem Scale" (RBE)" which is the first subscale of Rosenberg's scale among 12 subscales, will be used to determine the levels of self-esteem. The Turkish adaptation of the 4-point Likert-type and 10-item scale was made by Çuhadaroğlu (1986). The "Gender Perception Scale" consisting of a total of 25 items, including 5 likert types, 10 positive and 15 negative items, developed by Altınova and Duyan (2013) in order to evaluate individuals' perceptions of gender, and the "Personal Information Form" created by the researcher was used. Since the kurtosis and skewness values were in the range of ±2, it was observed that the variables showed normal distribution and parametric statistics were used in the analysis. The independent samples t-test was made when comparing the dependent variables according to the variables in which the independent variable has 2 groups; whereas one-way analysis (ANOVA) of variance was made when comparing the dependent variables according to the variables in which the independent variable had 3 or more groups. The source of the difference was put forward through the Tukey multiple comparison test, which is one of the post-hoc tests, in the variables with significant difference following the one-way analysis of variance. However, Pearson correlation analysis was used to examine the relationship between variables. The analyzes were made with the SPSS 22 package program and the level of significance was determined as α=0.05. According to the research findings; there was a significant difference in self-esteem levels in favour of those who are married, those who do sports 3-4 days a week, those who have other family members doing sports, national athletes, athletes in the judo branch, athletes with an average monthly income of 3001-5000 TL, and athletes with undergraduate and graduate education levels. Considering the gender levels; a significant difference was found in favour of singles, those who do not have any other family members doing sports, those who only drink alcohol, those who are not national athletes, athletes in wing chun, taekwondo and kick-boxing branches. Furthermore, a positive significant relationship was found between the age of the athletes and the years of experience in martial arts (r=0.67, p<0.01) and self-esteem (r=0.38, p<0.01). A positive significant difference was found between the years of experience in martial arts and the levels of self-esteem (r=0.33, p<0.01). However, no significant relationship was found between gender roles and age (r=-0.07, p>0.05), years of experience in combat sports (r=- 0.11, p>0.05) and self-esteem (r=-0.04, p>0.05).