Akut serebrovasküler hastalıklarda otonom sinir sisteminin kalp hızı değişkenliği ve katekolamin düzeyleri ile değerlendirilmesi
The assesment of autonomic nervous system in acute serebrovasculer disorders with heart rate variability and catecholamine levels
Yazar: EŞREF AKIL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF TAMAM
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2008
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Serebrovasküler olayların kardiyovasküler ve otonomik fonksiyon değişikliklerine neden olduğu yapılan klinik çalışmalarla gittikçe daha çok desteklenmektedir. Biz bu çalışmamızda akut inmeli hastalarda, zaman ve frekans esaslı kalp hızı değişkenliğini plazma katekolamin düzeyleri ile karşılaştırdık. Bu parametrelerle otonom sinir sistemin sempatik ve parasempatik aktivitelerinin serebral lezyon yeri ile ilişkisini göstermeyi amaçladıkÇalışmamıza, Mayıs 2007-Mayıs 2008 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi (DÜTF) Hastanesi Nöroloji Kliniğine yatan, akut inme geçirmiş 60 hasta ve 31 sağlıklı kontrol grubu alındı. Dışlanma kriterleri olarak hikayesinde diyabet, atriyal fibrilasyon, geçirmiş inme, inme geçirdikten 24 saat sonra hastaneye başvuran, kalp protez kapağı bulunan, ileri derecede kalp yetmezliği olan, böbrek ve karaciğer yetmezliği tanısı almış hastalar ile manyetik rezonans görüntülemesinde (MRG) lezyon saptanmayan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Ayrıca EKG parametrelerini ve holter monitorizasyonunda kardiyak ritmi etkileyeceği ilaçlar sorgulanarak bu ilaçları kullanan hastalar da çalışma dışı bırakıldı. Tüm hastalara ve kontrol grubuna 24 saatlik holter EKG kayıtlaması yapıldı. Zamana dayalı SDANN, SDNN, pNN50 RMSSD ayrıca frekans esaslı LF, HF, VLF, LF/HF ile kalp hızı değişkenliği analizlerini kulandık. İnmenin 1. 3. 7. günlerinde plazma norepinefrin ve epinefrin konsantrasyonu high .performance liquid chromatography (HPLC) yöntemi kullanılarak ölçüldü. İstatistiksel analizlerde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 11,5 PC programı kullanıldıÇalışmaya alınan inmeli ve kontrol grupları arasında yaş, cinsiyet, hipertansiyon, hiperlipidemi ve sigara öyküsü açısında bir fark yoktu. Akut inmeli, sağ ve sol hemisfer lezyonlu hastaların 1. ve 3. günde ki plazma norepinefrin konsantrasyonları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı derecede artmıştı (P<0.05). İnmeli, sağ hemisfer lezyonlu grubun 1.,3.,7. günlerde ki plazma epinefrin düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulundu (P<0.05). Akut inmeli hastalar arasında en belirgin kalp hızı değişkenliği sağ hemisfer lezyonu olanlarda bulundu. SDANN hasta gruplarında kontrol grubuna göre anlamlı bir azalma görüldü (p=0.001). Sağ hemisfer ve beyinsapı-serebellum lezyonlarında 5 dakikalık frekans esaslı kayıta VLF ve LF değerlerinde kontrol grubuna göre anlamlı bir artış görüldü (P<0.05). Çalışmamızda akut inmeli hastaların klinik durumlarını değerlendirmek için kullandığımız Barthel ve Kanada İnme Skalası ile 1.,3.,7. günlerdeki plazma epinefrin ve norepinefrin düzeyleri arasında anlamlı negatif korelasyon bulundu (r=-0.36,p=0.01). Ayrıca SDANN (r=0.40,p<0.01) ve LF, LF/HF (r= -0.369, p<0.01) ile güçlü pozitif korelasyon bulunduSağ hemisfer lezyonu olan akut inmeli hastalarda sempatovagal dengenin göstergesi olan LF/HF oranı ile plazma katekolamin düzeylerinin artışı otonom fonksiyonun sempatik aktivite lehine bozulduğunu göstermektedir. İnme lateralizasyonunun kardiak otonomik disfonksiyon üzerine etkisi, akut dönemde zaman ve frekansa dayalı KHD'i analizi ile kolay saptanabilir. Sonuç olarak akut inme sonrası otonom sinir sistemini değerlendirmek için daha geniş katılımlı ve uzun süreli prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
In clinical studies, it has been seen that the cerebralvascular events has a big effect on cardiovascular and autonomic functions. In this study, We have used heart rate valuabilty analysis based on frequency and time compared with the plasma catecholamine levels to show the relation of parasympathetic and sympathetic autonom nervous system activities with cerebral stroke fieldIn this study, 60 patients with acute stroke hospitalzed in the neurology department at Dicle University Medical Faculty and 31 healty control subjects has been examined. The patients with diabetes mellitus, atrial fibrillation, chronic kidney disease, liver failure, chronic stroke, applied to hospital after 24 hours passed from acute stroke, advanced cardiac failure and the patient whose MRI doesn?t give any clue for cerebral lesion was excluded. In addition, the patiens treated with anti anginal and antiarrhythmic drugs was also excluded. With the help of the time domain SDANN, SDNN, Pnn50, RMSSD and frequency domain LF, HF, VLF, LF/HF parameters measured from holter, we have analysed HRV for 60 patients with acute stroke and 31 control group. At 1. 3. 7. days of acute stroke, the concentration of plasma norepinephrine and epinephrine has been measured by using high performance liquid chromatography (HPLC) method. SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 11,5 PC program has been used in statistical analysis.At first and third days of acute stroke, the concentration of plasma norepinephrine in patients with right and left cerebral hemispheric stroke has significanty increased in comparison to control subjects (p<0.05). High HRV diffrence for patients with acute stroke has been occured in patint with right hemisphere stroke. The SDANN parameter in patints with acute stroke has significanty decreased in comporirison to control subjects (p=0.01). In 5 minutes recording frequency domain, the values at VLF and LF for patients with right hemisphere and brainstem-cerebellum stroke has significanty increased in comparison to control subjects (p<0.05). While the epinephrine and norepinephrine values for patients with acute stroke have given negative correlation with Barthel and Canadian stroke scale values, SDANN parameter has given positive correlation. Since the LF/HF values indicating sempatovagal balance and plasma catecholamine level, for patients with right hemisphere stroke increased. The sympathetic function indicating hemispheric lateralization in autonomic control pronounced and sustained up-regulation. As a result, evaluation of autonomic nervous system after acute stroke requires long-time and prospective studies.