Akademisyenlerin diyabet riski ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının incelenmesi
Investigation of academicians' attitudes regarding the risk of diabetes and healthy nutri̇ti̇on
Yazar: BEKTAŞ TOPCU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE EKİCİ
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Disiplinlerarası Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu çalışma akademisyenlerin diyabet riskleri ve sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı türde yapılmıştır. Veriler Aralık 2023-Ocak 2024 tarihlerinde toplanmış olup, çalışma evrenini Maltepe Üniversitesinde çalışan kadrolu 594 akademisyen oluşturmuştur. Örneklem evreni bilinen örneklem formülüne göre 174 kişi olarak hesaplanmıştır. Veri kayıpları göz önüne alınarak, dâhil edilme kriterlerine uyan ve çalışamaya katılmayı kabul eden 179 akademisyen örnekleme alınmıştır. Veriler "Kişisel Bilgi Formu", "Fin Diyabet Risk Skoru" ve "Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği" ile toplanmıştır. Veriler SPSS26 programı ile analiz edilmiştir. Katılımcıların %74,3'ü kadın, % 63,7'sinin evli, %28,5'inin öğretim görevlisi olduğu bulunmuştur. Akademisyenlerin %76'sının sigara kullanmadığı, %57,5'inin fizik aktivite yapmadığı. %75,4'ünün kronik hastalığı olmadığı, %38,6'sının fazla kilolu ve obez olduğu bulunmuştur. Akademisyenlerin diyabet riski 8.78±5.3 puan olarak hafif düzeyde bulunmuştur. Diyabet risk düzeyleri incelendiğinde %35.2'si düşük, %38.5'inin hafif, %12.3'ü orta, %10.6'sı yüksek, %3.4'ü çok yüksek riskli olarak tespit edilmiştir. Akademisyenlerin sağlıklı beslenme tutum puan ortalamaları 79.38±10.5 olarak yüksek düzeyde bulunmuştur. Katılımcıların % 6.7'sinin orta %57.5'sinin yüksek ve %35.8'inin ideal düzeyde sağlıklı beslenme tutumları olduğu belirlenmiştir.
FİNDRİSK puan ortalamaları ile cinsiyet, unvan, fizik aktivite ve kronik hastalığa sahip olma durumları arasında anlamlı farklılık vardır (p<0,05). Erkeklerin, öğretim üyelerinin, düzenli fizik aktivite yapmayanların ve kronik hastalığı bulunanların diyabet risk düzeyi daha yüksektir. FİNDRİSK puan ortalamaları ile medeni durum ve sigara kullanımı arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0,05). SBİTO tutum düzeyi ile cinsiyet,
vi
unvan, fizik aktivite düzeyleri arasında farklılık bulunmuştur (p<0,05). Kadınların, öğretim üyelerinin, düzenli fiziksel aktivite yapanların sağlıklı beslenme tutum düzeyleri daha yüksektir. SBİTO tutum düzeyi ile medeni durum, sigara kullanma ve kronik hastalık durumları arasında fark yoktur. (p>0,05). Sonuç olarak akademisyenlerin %14 'ünün diyabet risk düzeylerinin yüksek ve çok yüksek olduğu, %93,3'ünün sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği puanlarının yüksek ve ideal düzeyde olduğu bulunmuştur. Diyabet riski ile beslenme tutumu arasında ilişki bulunmamıştır. Ancak olumlu beslenme alt ölçek puanı arttıkça tip 2 diyabet risk düzeyi azalmaktadır. Akademisyenlerin diyabet risk faktörleri hakkında bilgi düzeylerini, olumlu sağlık davranışlarını ve diyabet farkındalıklarını geliştirecek çalışmalar yapılması önerilir.

Abstract:
This study was conducted descriptively to determine academicians' attitudes toward diabetes risks and healthy nutrition. The data was collected between December 2023 and January 2024, and the study population consists of 594 permanent academicians working at Maltepe University. The sample population was calculated as 174 people according to the known sampling formula. Considering data losses, 179 academicians who met the inclusion criteria and agreed to participate were included in the sample. Data were collected by "Personal Information Form", "Finnish Diabetes Risk Score" and "Attitude Scale towards Healthy Nutrition". The data were analyzed with the SPSS26 program. It was found that 74.3% of the participants were women, 63.7% were married, and 28.5% were lecturers. 76% of academics do not smoke and 57.5% do not do physical activity. It was found that 75.4% of them did not have a chronic disease, and 38.6% were overweight and obese. The diabetes risk of academicians was found to be mild at 8.78±5.3 points. When diabetes risk levels were examined, it was determined that 35.2% was low risk, 38.5% was mild, 12.3% was medium, 10.6% was high, and 3.4% was very high risk. The academicians' healthy nutrition attitude score average was high at 79.38±10.5. It was determined that 6.7% of the participants had moderate, 57.5% high and 35.8% had ideal healthy nutrition attitudes. There is a significant difference between FINDRISK score averages and gender, title, physical activity, and chronic disease (p<0.05). Men, faculty members, those who do not engage in regular physical activity, and those with chronic diseases have a higher risk of diabetes.
viii
There was no significant difference between FINDRISK score averages and marital status and smoking (p>0.05). A difference was found between the SBITO attitude and gender, title, and physical activity levels (p<0.05). Women, faculty members, and those who engage in regular physical activity have higher levels of healthy nutrition attitudes. There is no difference between the SBITO attitude level and marital status, smoking, and chronic disease conditions (p>0.05). As a result, it was found that 14% of the academicians had high or very high diabetes risk levels, and 93.3% of them had high and ideal levels of attitude scale scores regarding healthy nutrition. No relationship was found between diabetes risk and nutritional attitude. However, as the positive nutrition subscale score increases, the type 2 diabetes risk level decreases. It is recommended to conduct studies that will improve academics' knowledge about diabetes risk factors, positive health behaviors, and diabetes awareness.