Okul öncesi öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenme becerilerinin yordanmasında bilişötesi farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin rolü
The role of metacognitive awareness and digital literacy levels in predicting early childhood pre-service teachers' self directed learning skills
Yazar: GÜLŞAH AYDAR
Danışman: DOÇ. DR. EVREN ŞUMUER
Kocaeli Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Dijital okuryazarlık = Digital literacy ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Ölçekler = Scales ; Öz yönetimli öğrenme = Self-directed learning

Özet:
Bu korelasyon çalışmasının amacı okul öncesi öğretmen adaylarının bilişötesi farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin öz yönetimli öğrenme becerilerini ne kadar yordadığını incelemektir. Bu doğrultuda, uygun örnekleme yöntemi kullanılarak Türkiye'deki dört devlet üniversitesinde öğrenim gören 259 okul öncesi öğretmen adayından veri toplanmıştır. Okul öncesi öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenme becerileri Aşkın Tekkol ve Demirel (2018) tarafından geliştirilen "Öz Yönetimli Öğrenme Becerileri Ölçeği", bilişötesi farkındalık düzeyleri Schraw ve Dennison (1994) tarafından geliştirilen ve Akın, Abacı ve Çetin (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan "Bilişötesi Farkındalık Ölçeği" ve dijital okuryazarlık düzeyleri Ng (2012) tarafından geliştirilen ve Üstündağ, Güneş ve Bahçivan (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerden, Pearson korelasyon analizinden ve çoklu doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. 
Analiz sonuçları okul öncesi öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenme becerilerinin oldukça yüksek, bilişötesi farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin ise yüksek olduğunu göstermiştir. Okul öncesi öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenme beceri düzeyleri ile dijital okuryazarlık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif ve orta düzeye yakın bir ilişki varken, bilişötesi farkındalık düzeyleri ile arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif ve güçlü bir ilişkinin olduğu bulunmuştur. Bununla beraber, çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçları okul öncesi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık ve bilişötesi farkındalık düzeylerinin öz yönetimli öğrenme becerisine ilişkin varyansı %59 oranında yordadığını göstermiştir. Dijital okuryazarlık düzeylerine göre bilişötesi farkındalık düzeylerinin okul öncesi öğretmen adaylarının öz yönetimli öğrenme becerilerini açıklayan daha güçlü bir yordayıcı olduğu bulunmuştur. Ayrıca, bilişötesi farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeyleri tarafından öz yönetimli öğrenme becerilerinin yordandığı ortak varyansın %7 oranında olduğu görülmüştür.
Araştırma sonuçlarına göre, öz yönetimli öğrenmenin öğretmen adaylarının kişisel, mesleki ve akademik başarılarına katkıları dikkate alındığında okul öncesi öğretmen adaylarının eğitim programlarına bilişötesi farkındalık ve dijital okuryazarlık düzeylerinin geliştirilmesine yönelik eğitimlerin dahil edilmesinin faydalı olacağı düşünülmektedir. Ayrıca, bilişötesi farkındalık ve dijital okuryazarlık tarafından öz yönetimli öğrenme becerilerine yönelik yordanan varyans yüksek olmasına karşın, öz yönetimli öğrenme ile ilişkili olduğu düşünülen başka değişkenler modele dahil edilerek açıklanan varyans miktarı arttırılabilir. Bununla birlikte, dijital okuryazarlık ve öz yönetimli öğrenme becerileri arasındaki ilişkide bilişötesi farkındalığın aracılık etkisinin incelendiği çalışmaların gerçekleştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Öz yönetimli öğrenme, okul öncesi, bilişötesi farkındalık, dijital okuryazarlık.

Abstract:
The purpose of the present correlation study was to examine to what extent early childhood pre-service teachers' levels of metacognitive awareness and digital literacy predict their self-directed learning skills. Using convenient sampling method, data were collected from 259 early childhood pre-service teachers at four public universities in Turkey. In this study, "Self-directed Learning Skills Scale", which was developed by Aşkın Tekkol and Demirel (2018), were used to measure early childhood pre-service teachers' self-directed learning skills; "Metacognitive Awareness Scale", which was developed by Schraw and Dennison (1994) and adapted into Turkish by Akın, Abacı and Çetin (2007), to measure their metacognitive awareness; and "Digital Literacy Scale", which was developed by Ng (2012) and adapted into Turkish by Üstündağ, Güneş and Bahçıvan (2017), to measure their digital literacy levels. In the data analysis, descriptive statistics, Pearson correlation analyisis, and multiple linear regression were used.
The results of the analysis showed that, overall, early childhood pre-service teachers' self-directed learning skills were quite high, while their levels of metacognitive awareness and digital literacy were high. While there was a statistically significant, positive and approximately medium relationship between early childhood pre-service teachers' levels of self-directed skills and digital literacy, it was found that there was a statistically significant, positive and strong relationship between their levels of self-directed skills and metacognitive awareness. In addition, the results of multiple linear regression analysis showed that early childhood pre-service teachers' levels of digital literacy and metacognitive awareness explained 59% of the variance in their self-directed learning skills. Compared to their digital literacy, their metacognitive awareness was found to be stronger predictor of their self-directed learning skills. Moreover, the amount of the shared variance of metacognitive awareness and digital literacy in predicting early childhood pre-service teachers' levels of self-directed skills was found to be 7%. The findings were discussed in the light of the relevant studies in the literature and suggestions were made for researchers and practitioners.
Given the contribution of self-directed learning to the personal, professional and academic success of pre-service teachers, according to the findings of this study, it is suggested that courses which improve the metacognitive awareness and digital literacy levels should be incorporated into the early childhood pre-service teacher education programme. In addition, although, in this study, the variance in self-directed learning skills predicted by metacognitive awareness and digital literacy was high, other variables related to self-directed learning should be added into the model, whereby the amount of the predicted variance can be increased. Also, it is suggested that the mediation effect of metacognitive awareness in the relationship between digital literacy and self-directed learning skills should be examined in further studies.

Keywords: Self directed learning, early childhood, metacognitive awareness, digital literacy.