Hikmet-ahlâk ilişkisi bağlamında insân-ı kâmil
Perfect human being in the context of wisdom and morality
Yazar: LOKMAN GÖKTAŞ
Danışman: PROF. DR. İSMAİL HANOĞLU
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Din felsefesi = Religious philosophy ; Felsefe = Philosophy ; Hikmet = Wisdom ; İnsan = Human ; İnsan-ı Kamil = İnsan-ı Kamil

Özet:
İnsanlık tarihinin her döneminde, ilk insan Hz. Âdem'den itibaren insanın mana yolculuğu devam etmektedir. Bu yolculuk esnasında geçmişten bugüne kadar birçok düşünür, hakikatin künhüne vâkıf olabilmek maksadıyla çeşitli düşünce sistemleri geliştirmişlerdir. "İnsân-ı Kâmil" kavramı da bu tarz düşüncelerin doğal bir neticesi olarak hâsıl olmuştur. "Hikmet" ve "ahlâk" kavramları ise bu arayışın temel vâsıtaları konumunda bulunmaları açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada, hikmet ve ahlâkın birlikteliğiyle kâmil insan olma mefkûresine nasıl erişildiği, dört bölüm üzerinden, parçadan bütüne ulaşacak şekilde sunulmaya çalışılmıştır. Farklı dînî görüşlere sahip, farklı medeniyetlere ait düşünürlere de yer verilerek, insanın gelişimine dair düşüncelere kapsamlı bir bakış açısı oluşturulmak hedeflenmiştir. "Kem âlât ile kemâlât olmaz" sözü mucibince, çalışmanın içerdiği muhtevaya uygun olarak titizlik gösterilmiş; olabildiğince farklı kaynaklardan, ele alınan düşünürlerin aslî kaynaklarına ulaşılmaya çalışılmıştır. Hikmet merkezli bir ahlâk tasavvurundan yola çıkılarak; insanın kendini gerçekleştirmesi için gerekli olan sâiklerin neler olduğu, bilme ve eyleme süreçlerinin nasıl anlamlandırılacağı üzerinde durulmuştur. Kaynağında Allah(cc)'ın ilmî dayanağı olmayan, ilâhî güçten yoksun bir hikmetle hayat bulacak olan ahlâk anlayışının, insanı kâmil seviyeye çıkartmakta yeterli olmayacağı ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Hikmet, Ahlâk, İnsân, İnsân-ı Kâmil

Abstract:
In every period of human history, Hz. Since Adem, people's journey of meaning continues. During this journey, many thinkers from the past to the present have developed various thought systems in order to reach the truth. The concept of "Perfect Human Being" naturally emerged as a result of this kind of education. The concepts of "wisdom" and "morality", on the other hand, are important in that they are the main tools of this search. In this study, it has been tried to present how the ideal of being a perfect human is achieved with the unity of wisdom and morality, through four chapters, from the part to the whole. By including thinkers from different civilizations who have different religious views, it is aimed to create a comprehensive perspective on thoughts about human development. Pursuant to the phrase "Maturity cannot be reached with the wrong means", meticulousness has been shown in accordance with the content of the work; It has been tried to reach the original sources of the thinkers discussed from different sources as much as possible. Departing from a moral thought centered on wisdom; It has been emphasized what the reasons are necessary for human self-realization and how to make sense of the processes of knowing and acting. It has been tried to reveal that the moral understanding that does not have the knowledge of Allah (cc) at its source and that will come to life with a wisdom devoid of divine power will not be sufficient to make people reach perfect maturity.

Keywords: Wisdom, Morality, Human, Perfect Human Being