Acil servise travma sonrası başvuran erişkin hastalarda ekstremiteye yönelik uygulanan BT anjiografi görüntülemelerinin etkinliğinin araştırılması
Investigation of the effectiveness of CT angiography imaging for the extremity in adult patients applied to the emergency department after trauma
Yazar: SEDAT GÖKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. KURTULUŞ AÇIKSARI
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Anjiyografi = Angiography ; Ekstremiteler = Extremities ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Yetişkinler = Adults

Özet:
AMAÇ: Bu çalışmamızdaki amacımız, travma sonrası acil servise başvuran erişkin hastalarda ekstremiteye yönelik uygulanan Bilgisayarlı Tomografi (BT) Anjiyografi (BTA) görüntülemelerini retrospektif inceleyerek, elde edilen veriler doğrultusunda travma sonrası ekstremiteye yönelik uygulanan BT anjiyografilerin etkinliğini araştırmak.
YÖNTEM: Çalışmamızda, 20.06.2020 – 20.06.2022 tarihleri arasında acil servise travma sonrası başvuran erişkin hastalardan ekstremiteye yönelik BT anjiyografi uygulananlar retrospektif olarak belirlenip yaş, cinsiyet, ek hastalıklar (Diyabetes Mellitus (DM), Hipertansiyon (HT), Koroner Arter Hastalığı (KAH), Kronik Böbrek Hastalığı (KBH), Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), Astım, Malignite (Meme Ca - Over Ca - Kolon Ca - Akciğer Ca - Pankreas Ca - Lenfoma vb.), acil servise başvuru şekli (ambulans ile başvuru - ambulans dışı başvuru), travmanın oluş mekanizması (araç içi trafik kazası - araç dışı trafik kazası - motosiklet kazası – düşme (yüksekten veya olduğu seviyeden düşme), ateşli silah yaralanmaları, delici kesici alet yaralanmaları, sistolik - diastolik kan basıncı, travma sonrası fizik muayene bulguları (Hard Sign bulgular; anormal distal nabız bulguları, hematom çapında artış, pulsatil kanama varlığı, palpe edilen trill-üfürüm, nörolojik defisit bulgusu) - (Soft Sign bulgular; kanama öyküsü varlığı, hematom-ödem varlığı, pulsatil olmayan kanama varlığı, açıklanamayan hipotansiyon), hastanın kliniğine göre yapılan laboratuvar tetkikleri (hemoglobin, hematokrit, platelet, kreatin, üre), uygulanan BT anjiyografi görüntülemesinde tespit edilen arteriyel patoloji varlığı, varsa lokalizasyonu (üst ve/veya alt ekstremite), acil serviste kalış süresi, yatış - taburculuk durumu ve acil operasyon ile sonuçlanıp sonuçlanmadığı parametreleri incelenerek uygulanan BT anjiyografi görüntülemelerinin etkinliği araştırılmıştır. Verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart
sapma, medyan, en düşük, en yüksek, frekans ve oran değerleri kullanılmıştır. Değişkenlerin dağılımı Kolmogorov Simirnov test ile ölçüldü. Nicel bağımsız verilerin analizinde bağımsız örneklem t test, Mann-Whitney U testi kullanıldı. Nitel bağımsız verilerin analizinde Ki-Kare testi, Ki-Kare test koşulları sağlanmadığında Fischer testi kullanıldı. Analizlerde SPSS 28.0 programı kullanılmıştır.
BULGULAR: Kliniğimize 20.06.2020-20.06.2022 tarihleri arasında yaklaşık 128.000 hasta travma sonrası başvurmuş olup, bu hastaların yaklaşık 70.000 tanesini erişkin hastalar oluşturmaktadır. Travma ile başvuran hastalardan 119 tanesine ekstremiteye yönelik BT anjiyografi görüntülemesi uygulanmış, çalışmaya bu 119 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların %20.2 (n=24)'si kadın, %79.8 (n=95)'i ise erkektir. Hastaların %79 (n=94)'unda ek hastalık olmayıp %21 (n=25)'inde ek hastalık mevcuttur. Ek hastalıklardan ise %20.2 (n=24)'si HT, %16.8 (n=20)'i DM, %0.8 (n=1)'i Astım, %10.1 (n=12)'i KAH, %1.7 (n=2)'si KOAH ve %0.8 (n=1)'i malignite olarak tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların travma oluş mekanizmaları %27.7 (n=33)'si yüksekten düşme, %21.8 (n=26)'i ateşli silah yaralanması, %31.9 (n=38)'u delici-kesici alet yaralanması, %5.9 (n=7)'u araç dışı trafik kazası ve %12.6 (n=15)'sı motosiklet kazası olarak tespit edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastaların %75.6 (n=90)'sı acil servise ambulans ile başvurmuş olup, %24.4 (n=29)'ü ambulans dışı (ayaktan başvuru vb.) şekilde başvurmuştur. Hastaların %95.8 (n=114)'inde acil operasyon ihtiyacı olmayıp, %4.2 (n=5)'inde acil operasyon ihtiyacı olmuştur. BT anjiyografide bulgusu olan grupta Hard-Sign Bulgu oranı BT anjiyografi bulgusu olmayan gruptan anlamlı (p < 0.05) olarak daha yüksekti. BT anjiyografi bulgusu olan grupta yatış oranı BT anjiyografi bulgusu olmayan gruptan anlamlı (p < 0.05) olarak daha yüksekti. Acil operasyon ihtiyacı olan grupta Kalp Damar Cerrahi (KVC) kliniğine devir oranı acil operasyon ihtiyacı olmayan gruptan anlamlı (p < 0.05) olarak daha yüksekti. Acil operasyon ihtiyacı olan grupta Ortopedi ve Travmatoloji kliniğine devir oranı acil operasyon ihtiyacı olmayan gruptan anlamlı (p < 0.05) olarak daha düşüktü.
SONUÇ: Araştırmamızdaki veriler doğrultusunda acil servise ekstremite travması sonrası başvuran erişkin hastaların fizik muayenelerinde Hard-Sign/Soft-Sign bulguların varlığı önemlidir. Bu bulgulara dayanarak uygulanacak olan BTA görüntülemeleri hastalarda arteriyel yaralanmaların tanısını koymada etkili bir yöntemdir. Hard-Sign/Soft Sign parametreleri kullanılarak oluşturulacak algoritmalar ile hastalarda uygun endikasyonlar dahilinde BTA görüntülemeleri uygulanacak olup, hastaların radyasyon maruziyeti, kontrast madde maruziyeti, acil serviste bekleme süresi, acil operasyona alınma süresi ve oluşan maliyetlerin önüne geçilebilecektir.
Anahtar Kelimeler: Acil Tıp, Ekstremite Travmaları, Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi.

Abstract:
OBJECTIVE: Our aim in this study is to retrospectively analyze the Computed Tomography (CT) Angiography (CTA) imaging of the extremity in adult patients who applied to the emergency department after trauma in our clinic, and to investigate the effectiveness of CT angiography applied to the extremity after trauma, in line with the data obtained.
METHODS: In our study, those who underwent CT angiography for the extremities from adult patients who were admitted to the emergency department after trauma between 20.06.2020 and 20.06.2022 were retrospectively determined and age, gender, additional diseases (Diabetes Mellitus (DM), Hypertension (HT), Coronary Artery Disease (CAD), Chronic Kidney Disease (CKD), Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD), Asthma, Malignancy (Breast Ca - Over Ca - Colon Ca - Lung Ca - Pancreas Ca - Lymphoma etc.), the type of admission to the emergency department (application by ambulance - non-ambulance admission), the mechanism of occurrence of trauma (in-vehicle traffic accident - out-of-vehicle traffic accident - motorcycle accident - fall (from a height or fall), gunshot wounds, piercing tool injuries, systolic - diastolic blood pressure, post-traumatic physical examination findings (Hard Sign findings; abnormal distal pulse findings, increase in hematoma size, presence of pulsatile bleeding, palpated trill-murmur, neurological deficit finding) - (Soft Sign findings; presence of bleeding history, hematoma-edema, presence of non-pulsatile bleeding, unexplained hypotension), laboratory tests performed according to the patient's clinic (hemoglobin, hematocrit, platelet, creatine, urea), presence of arterial pathology detected in CT angiography imaging, localization (upper and/or lower extremity), duration of stay in the emergency department, hospitalization - discharge status and emergency operation The efficacy of CT angiography imaging was investigated by examining the parameters of
whether it resulted or not. In the descriptive statistics of the data, mean, standard deviation, median, lowest, highest, frequency and rate values were used. The distribution of the variables was measured by Kolmogorov Simirnov test. In the analysis of quantitative independent data, independent sample t test and Mann-Whitney U test were used. In the analysis of qualitative independent data, Chi-Square test was used, and when Chi-Square test conditions were not met, Fischer test was used. SPSS 28.0 program was used in the analyzes.
RESULTS: Approximately 128,000 patients were admitted to our clinic between 20.06.2020-20.06.2022 after trauma and approximately 70.000 of these patients are adult patients. CT angiography imaging of the extremities was performed in 119 of the patients who presented with trauma, and these 119 patients were included in the study. Of the patients included in the study, 20.2% (n=24) were female and 79.8% (n=95) were male. 79% (n=94) of the patients did not have additional diseases, and 21% (n=25) had additional diseases. Among the additional diseases, 20.2% (n=24) were HT, 16.8% (n=20) were DM, 0.8% (n=1) were asthma, 10.1% (n=12) were CAD, 1.7% (n=2) were COPD and 0.8% (n=1) were malignancy. The trauma mechanisms of the patients included in the study were determined as 27.7% (n=33) falling from a height, 21.8% (n=26) as gunshot wounds, 31.9% (n=38) as piercing-cutting tool injuries, 5.9% (n=7) as out-of-vehicle traffic accidents and 12.6% (n=15) as motorcycle accidents. Of the patients included in the study, 75.6% (n=90) applied to the emergency department by ambulance, and 24.4% (n=29) applied outside the ambulance (outpatient application, etc.). 95.8% (n=114) of the patients did not need an emergency operation, and 4.2% (n=5) required an emergency operation. The Hard-Sign Finding rate was significantly higher in the group with CT angiography findings than in the group without CT angiography findings (p < 0.05). The hospitalization rate was significantly higher in the group with CT angiography findings (p < 0.05) than in the group without CT angiography findings. The turnover rate to the Cardiovascular Surgery (CVS) clinic was significantly higher (p < 0.05) in the group with urgent operation needs. The rate of transfer to the Orthopedics and Traumatology clinic was significantly lower (p < 0.05) in the group with urgent operation needs.
CONCLUSION: In line with the data in our research, the presence of Hard-Sign/Soft-Sign findings is important in the physical examinations of adult patients admitted to the emergency department after limb trauma. Based on these findings, CTA imaging is an effective method to diagnose arterial injuries in patients. With the algorithms to be created using Hard-Sign/Soft Sign parameters, CTA imaging will be applied to the patients within the appropriate indications and the radiation exposure, contrast material exposure, waiting time in the emergency department, emergency operation time and the costs incurred can be prevented.
Keywords: Emergency Medicine, Limb Traumas, Computed Tomography Angiography.