İnaktif hepatit b taşıyıcı olguların uzun süreli izlem sonuçlarının değerlendirilmesi
The evaluation of long term prognosis and real life data of patients with inactive hbv carriers
Yazar: İREM ALTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. SELMA TOSUN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı / İnfeksiyon Hast. Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Klinik Bakteriyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları = Clinical Microbiology and Infectious Diseases
Dizin: Bulaşıcı hastalıklar = Communicable diseases ; Hepatit B = Hepatitis B ; Hepatit B antijenleri = Hepatitis B antigens ; Hepatit B antikorları = Hepatitis B antibodies ; Hepatit B yüzey antijenleri = Hepatitis B surface antigens ; Hepatit virüsleri = Hepatitis viruses ; Hepatit-kronik = Hepatitis-chronic ; Karaciğer sirozu = Liver cirrhosis ; Karsinoma = Carcinoma ; Karsinoma-hepatoselüler = Carcinoma-hepatocellular

Özet:
Amaç: Bu çalışmada HBsAg pozitifliği saptanan ve inaktif taşıyıcı olarak izlenen kişilerin uzun süreli gerçek yaşam verilerinin ve prognozlarının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Viral Hepatit Polikliniğinde Ocak 1994 -Mart 2018 tarihleri arasında kronik hepatit B olarak izlenen hastalardan çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 1147 inaktif hepatit B taşıyıcısı hasta dahil edilmiştir. Hastaların izlem dosyaları ve otomasyon sistemindeki mevcut kayıtları tek tek incelenerek içerikte yer alan tüm sosyodemografik verileri, başlangıç ve izlemlerine ilişkin tüm bulguları ve tetkik sonuçları oluşturulan Excel dosyasına kaydedilmiştir. 
Çalışmamızın ikinci aşamasında ise bir yıldan uzun süredir kontrole gelmemiş olan hastalar, sistemde kayıtlı olan telefonlarından aranarak, kontrole çağırılmış ve bu hastalara telefon ile görüşme sırasında ya da poliklinik kontrolü sırasında yüzyüze anket uygulanmıştır.Çalışmamızda elde ettiğimiz veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences 22 version) programı kullanılarak değerlendirilmiştir. İstatistiksel analiz için ki kare testi kullanılmış olup p<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.

Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 1147 hastanın %50,5'i erkek ve %49,5'i kadın, yaş ortalamaları 50,17±12 idi.Hastaların sosyodemografik verilerden verisine ulaşılanların %89'unun evli, %63'ünün ilkokul ve ortaokul mezunu olduğu, %35'inin ev hanımı ve %26'sının işçi olduğu ve doğum yerlerinin en sık %38 ile İç Anadolu bölgesi ve %26 ile Doğu-Güneydoğu Anadolu bölgesi olduğu saptandı. 
Hastaların hepatit B virüs enfeksiyonu bulaşması açısından olası risk faktörleri araştırıldığında, verisine ulaşılan 897 hastanın tanı konulmadan önce en sık cerrahi operayon geçirme öyküsünün bulunduğu (%34) ve diş tedavisi (%33) yapılmış olduğu öğrenildi. 
Hastaların güncel verileri değerlendiğinde 1147 hastadan %73'ünün hala inaktif taşıyıcı oldukları, %2'sinin şu an antiviral tedavi aldığı, %11'inde alevlenme geliştiği, %13,6'sında (1000 hasta yılı için 16,2 olarak hesaplandı) spontan HBsAg kaybı olduğu ve %0,5'inde siroz-Hepatosellüler karsinom (HCC) geliştiği belirlendi.
 Hastaların düzenli olarak takibimizde olup olmadığı ya da kontrole gelmemesi nedeniyle telefon ile davet edildikten sonra kontrole gelip gelmediği değerlendirildiğinde inaktif taşıyıcıların %60'ının kontrole gelmediği ve davetimiz üzerine sadece %6,5'inin kontrole geldiği; alevlenme gelişen hastaların %53'ünün kontrollerine gelmediği, davetimiz üzerine%4'ünün geldiği ve tedavi alan hastaların %63,6'sının ise halen takibimizde olduğu belirlendi. 
İnaktif taşıyıcıların %15'inin, spontan HBsAg kaybı olanların %6'sının, tedavi alanların %91'inin ve HBV alevlenmesi gelişenlerin de %72'sinin takipleri sırasında sen az bir kez HBV DNA duzeyinin≥104 kopya/ml ya da≥2000 IU/ml bir değere çıkmış olduğu saptandı.
Ilk başvuru sırasında yapılan batın USG sonuçları ile son kontrollerindeki batın USG sonuçları değerlendirildiğinde iki (%0,2) hastada zaman içinde karaciğerde kitle ve bir (%0,1) hastada da karaciğerde sirotik patern geliştiği belirlendi. Karaciğerde hepatosteatoz oranlarının %20'den %25'e, hepatomegalinin %2'den %6'a, splenomegalinin %0,8'den %1,1'e yükseldiği görüldü.

Sonuç:İnaktif taşıyıcıların uzun dönem prognozu belirsizliğini korumakta olup bu yönde literatürde yapılmış uzun dönem çalışmaların az olduğu görülmüştür. Bu nedenle inaktif taşıyıcıların uzun dönem çalışmalarının artmasına önem verilmesi gerektiğini düşünmekteyiz.İnaktif taşıyıcı hastaların asemptomatik olmaları ve kontrolleri sırasında sadece tetkik yapılıyor olması, herhangi bir tedavi kullanmıyor olmalarının hastaların hasta olmadıklarını düşünmelerine ve bu konuya önem vermemelerine yol açmaktadır.
 İnaktif taşıyıcıların siroz/HCC gelişme ihtimallerinin az da olsa devam ettiği, yıllar içinde alevlenme görülebildiği ve tedavi gerekebileceği konusunun akıldan çıkarılmaması; erken teşhis ve tedavi olanağı açısından düzenli olarak kontrole gelmelerinin önemli olduğunun her seferinde vurgulanması gerektiği kanaatindeyiz.

Abstract:
Aim: In this study, we aimed to evaluate the long term prognosis and real life data of patients with HBsAg positivity and inactive carriers. 

Material and Method: Inactive hepatitis B carrier 1147 patients whom are under follow-up of out-patient chronic hepatitis clinic of Sağlık Bilimleri University, Izmir Bozyaka Training and Research Hospital Infectious Diseases Unit from January 1994 – March 2018 were included in the study. 
The patients files were analysed for socio-demographical information, signs of disease and laboratory findings at the begining and during the follow-up period and all data were collected and recorded to Excell programme. 
As a second step, patients that did not attend to control examinations for more than one year were called and a questionnaire form were filled by either on phone calls or face to face interwievs. All data were anaysed by SPSS (Statistical Package for Social Sciences 22 version) and chi-squere test were used for statistical evaluation.A "p" value <0,05 was accepted as statistically significant. 

Findings: Of 1147 patients, 50.5% were men and the mean age was 50,17±12. From socio-demographical informations, 89% were married, 63% were graduates of primary and middle school, 35% were housewives, 26% were workers, 38% were from middle and 26% were from Eastern-South east Anatolia Regions.
When risk factors of transmission of Hepatitis B virus infection were analysed from 897 patients in whoose all data were reached, 34% patients had a history of surgical operation and 33% had a history of dental treatment.
When current statuses of 1147 patients were evaluated: 73% were still inactive carriers, 2% were under anti-viral treatment, 11% had acute inflammation of the disease, 13.6% had spontaneous HBsAg clearence (16.2 per 1000 patient years) and 0.5% had cirrhosis and/or hepatocellular carcinoma (HCC).
When coherence to control visits were evaluted,60% of inactive carriers were not attending regularly to controls and only 6.5% attended to control visits after they were called. Among patients with acute inflammation of the disease, 53% were not attending regularly to controls and only 4% attended to control visits after they were called. Among patients that were under anti-viral treatment, 63,6% were still attending to controls. 
When HBV-DNA statuses were evaluated: In 15% inactive carriers, in 91% of patients that are under anti-viral treatment, in 72% of patients with acute inflammation and 6% of patients with spontaneous HBsAg clearence HBV-DNA levels reached to ≥104 copy/ml or≥2000 IU/ml at least for once during the follow-up period.
When results of abdominal ultrasonographies at the begining and at the last patient visit were evaluated: In two patients (%0,2) a mass lesion of the liver and in one patient (0.1%) a cirrhotic pattern was developed.Presence of hepatosteosis reached from 20% to 25%, hepatomegaly reached to 2% to 6% and splenomegaly reached to 0.8% to 1.1%. 

Results: As long term prognosis of inactive HBsAg carriers are not still well known and still few studies exists in the literature, we believe that more studies should be performed comprising long term follow-up results of those patients. 
The fact that inactive carriers are mostly asymphtomatic, only laboratory tests are performed at their control visits and no medications are introduced for their disease, make them to believe they are not really ill so underestimate their situation. 
As -even too low- the risk of HCC and/or cirrhosis still does exist, acute inflammations and so a need for anti-viral treatment may appear in years, emphasizing the importance of treatment complianceto those pateints is important.