Sebeb-i nüzûl tasnifleri bağlamında esbâb-ı nüzûl ilminin diğer şer'î ilimler ile ilişkisi
The relationship of asbāb al-nuzūl science with other shari'a sciences in the context of asbāb al-nuzūl classifications
Yazar: GÜRKAN EYİGÜN
Danışman: DOÇ. DR. MUHAMMED İSA YÜKSEK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion
Dizin: Esbab-ı nüzul = Esbab-ı nüzul ; Tefsir = Commentary ; Ulumu`l-Kur`an = Ulumu`l-Kur`an

Özet:
Ulûmu'l-Kur'ân, müfessire tefsir faaliyeti esnasında ihtiyaç duyduğu tikel verileri sunan ilimdir. Ulûmu'l-Kur'ân içerisinde yer alan esbâb-ı nüzûl ilmi ise Kur'ân-ı Kerîm'in anlaşılması noktasında ihtiyaç duyulan tarihsel arka plan bilgilerini günümüze ulaştırmaktadır. Esbâb-ı nüzûl ilmi erken dönemlerden itibaren hem müstakil kitaplarda hem de ulûmu'l-Kur'ân literatürü içerisinde ele alınmıştır. Bununla birlikte zaman içerisinde esbâb-ı nüzûl ilmine dair çeşitli tasnifler de yapılmıştır. Ulûmu'l-Kur'ân literatüründe esbâb-ı nüzûl ilminin metodolojik olarak tartışılmadığı görülmektedir. Bu noktada "Ulûmu'l-Kur'ân, esbâb-ı nüzûl ilmini neden metodolojik olarak ele almamaktadır?" ve "Bu durum ulûmu'l-Kur'ân için bir eksiklik midir?" sorularına cevap verilmesi önem arz etmektedir. Bu soruların cevabı ulûmu'l-Kur'ân'ın ve esbâb-ı nüzûl ilminin yapısında aranmalıdır. Esbâb-ı nüzûl ilmine dair tasniflerin çeşitlilik göstermesi, konunun diğer şer'î ilimlerin araştırma alanına giren çokboyutlu yapısından kaynaklanmaktadır. Esbâb-ı nüzûl ilmine dair metodolojik bütün soru ve sorunların ulûmu'l-Kur'ân içerisinde cevaplanmaması şer'î ilimler arasındaki hiyerarşik yapı ve otantik irtibatın bir sonucu olduğu ileri sürülebilir. Bu düşünceden hareketle bu çalışmada sebeb-i nüzûl tasnifleri bağlamında esbâb-ı nüzûl ilminin diğer şer'î ilimlerle olan ilişkisinin ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Araştırmamızda esbâb-ı nüzûl ilminin kelâm, hadis usûlü, fıkıh usûlü ve tefsir ilimleriyle ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte nâsih-mensûh gibi bazı ulûmu'l-Kur'ân konularının diğer şer'î ilimlerle olan ilişkisinin araştırılma gerekliliğine işaret edilmiştir.

Abstract:
'Ulūm al-Qur'ān is the science that provides the exegete with the specific data s/he needs during his/her tafsir activity.  The science of al-asbâb al-nuzūl, which is included in 'Ulūm al-Qur'ān, brings needed historical background information to understand the Qur'ān to the present day. Various classifications have been made regarding the science of al-asbāb al-nuzūl. However, in the the literature of 'Ulūm al-Qur'ān, it is seen that the science of al-asbāb al-nuzūl is not discussed methodologically. At this point, it is necessary to seek an answer to the question, "why 'Ulūm al-Qur'ān does not address the science of al-asbāb al-nuzūl methodologically." The answer to this question should be sought in the structure of the science of ulūm al-Qur'ān and the science of al-asbāb al-nuzūl. In our research, the diversity of classifications of the science of al-asb al-nuzūl is due to the multidimensional nature of the subject, which falls within the research field of other sharī'ah sciences. It can be argued that the fact that not all methodological questions and problems related to the science of al-asbāb al-nuzūl are not answered within 'ulūm al-Qur'ān is a result of the hierarchical structure and authentic connection between the sharī'ah sciences. On the basis of this idea, the aim of this study is to reveal the relationship of the science of asbâb-i nuzûl with other religious sciences in the context of the classifications of reason. In our research, it is concluded that the science of al-asbâb al-nuzūl related to the sciences of kalām, hadith and, jurisprudence methodologies and tafsīr. In addition, the necessity of investigating the relationship of some of the topics of ulūmu al-Qur'ān, such as nāsih-mensūh, with other sharī'ah sciences has been pointed out.