Fiziksel aktiviteyi artırmada değişim aşaması temelli bireysel danışmanlık girişiminin etkililiği
Effectiveness of individual counselling intervention based on the stage of change in increasing physical activity
Yazar: ADİLE TÜMER
Danışman: DOÇ.DR. SÜHEYLA ALTUĞ ÖZSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu arastırma, yetiskinlerde fiziksel aktivite inanç, tutum ve niyetininbelirlenmesi ve fiziksel aktiviteyi artırmada degisim asaması temelli bireyseldanısmanlık girisiminin etkililiginin incelenmesi amacıyla gerçeklestirilmis, ?zamandizisi modelinde? randomize, kontrollü bir denemedir.Arastırma, Eylül 2005-Nisan 2006 tarihleri arasında Mugla Üniversitesi'ndeyürütülmüs olup, arastırmanın evrenini merkez birimlerde çalısan 400 idari personelolusturmustur. Rektörlük birimleri ve rektörlük dısı birimler olmak üzere ikiyeayrılan ve alfabetik sıraya göre listelenen bireyler yas, cinsiyet ve egitim düzeyidegiskeni açısından eslenmistir. Eslenme saglandıktan sonra basit rasgele örneklemeyöntemi ile seçilen, gönüllü 84 kisi (42 girisim, 42 kontrol grubu) arastırmanınörneklemini olusturmustur. Arastırmanın yapılabilmesi için E.Ü. HemsirelikYüksekokulu Bilimsel Etik Kurulu'ndan ve arastırmanın yürütüldügü kurumdanyazılı izin alınmıstır. Arastırmada veri toplama aracı olarak ?Sosyo-demografikÖzellikler Veri Formu?, ?Fiziksel Aktivite Ölçegi?, ?Fiziksel Aktivite GeçmisDavranıs Formu?, ?Fiziksel Aktivite Davranıs Degisim Asaması Tanılama Formu?,kullanılmıs ve veriler bes izlemde toplanmıstır. Ön izlem sonrası girisim grubundakibireylere, degisim asaması temelli bireysel danısmanlık girisimi uygulanmıs (besdanısmanlık görüsmesi), bu girisim fiziksel aktivite el kitabı ve tisört ödülü iledesteklenmistir. Veri analizi SPSS 11.0 paket programı kullanılarak yapılmıstır.Bireylere iliskin tanıtıcı özellikler bakımından girisim ve kontrol grupları arasında,120istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıs her iki grubun homojen oldugubelirlenmistir (p>0.05). Bireysel danısmanlık programı öncesindeki ön izlemde,girisim ve kontrol grubu arasında fiziksel aktivite ölçegi toplam puan ortalamalarındaistatistiksel olarak anlamlı bir fark oldugu (p<0.05), son izlemde daha anlamlı birfark oldugu (p<0.01), ön izlem-son izlem farkının girisim grubunda istatistikselolarak anlamlı (p<0.01), kontrol grubunda istatistiksel olarak anlamlı olmadıgıbelirlenmistir ( p>0.05). Girisim ve kontrol grubundaki bireylerinin fiziksel aktifolma durumları arasında ön izlemde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıs(p>0.05), son izlemde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmustur (p<0.05).Fiziksel aktivite geçmis davranıs puan ortalamalarında girisim ve kontrol gruplarıarasında ön izlemde istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadıgı (p>0.05), sonizlemde istatistiksel olarak anlamlı bir fark oldugu (p<0.05) saptanmıstır. Bireyseldanısmanlık programı sonrasında girisim grubundaki bireylerin %58.5'i hareketegeçme asamasına, %12.2'si sürdürme asamasına ulasmıs, bir baska deyisle %70.7'sidüzenli ve orta yogunlukta fiziksel aktivite yapar hale gelmistir. Ön izlemden sonizleme girisim grubundaki bireylerin %82.93'ü davranıs degisim asamalarındailerleme yönünde degisim göstermistir (p<0.001). Bireylerin fiziksel aktivitedavranıs degisim asamalarında son izlemde girisim ve kontrol grubu arasındaistatistiksel olarak anlamlı bir fark oldugu saptanmıstır (p<0.01).Yetiskinlerde fiziksel aktiviteyi artırmada degisim asaması temelli bireyseldanısmanlık girisiminin, etkili ve yararlı oldugu sonucuna varılmıs, gelecektekiarastırmalar ve uygulamalar için önerilerde bulunulmustur.Anahtar Kelimeler: Fiziksel Aktivite, Tutum, Niyet, Degisim Asaması, BireyselDanısmanlık.

Abstract:
This study conducted to investigate the effectiveness of individualizedcounselling intervention based on the stage of change in increasing physical activityand determining the beliefs, attitudes and intentions of adults about physical activityis a randomized, controlled trial in ?time series model?.The study was conducted at Mugla University from September 2005 to April2006. A total of 400 administrative staff working in the central administrative unitsof Mugla University was the population of the study. The population was dividedinto two as staff working in rectorate units and nonrectorate units, then they werelisted in alphabetical order, matched in terms of variables as age, gender andeducation. After matching, both groups were sampled using the simple randomsampling method. A total of 84 volunteers (42 intervention and 42 control group)formed the sample of this study. Writen permission to conduct the research wasobtained from the Scientific Ethics Committee of Ege University School of Nursingand from the institution where the research was to be conducted. Along withSociodemographic Questions, ?Scale for Physical Activity?, ?Physical Activity PastBehaviour Form? ?A Diagnostic Form of Stage of Physical Activity BehaviourChange? were used to collect data in this study and the data of both groups werecollected through five observations. After the initial observation, individualizedcounselling based on the stage of change was applied to the participants in theintervention group (five counselling interviews), and this intervention was supportedwith incentives of physical activity hand book and t-shirts. The data were analyzedby using Statistical Package for Social Sciences version 11.0. A statisticallysignificant difference was not found between the intervention and the control groupsin terms of the participants? descriptive qualities and it was found that both groupswere homogeneous (p>0.05). In initial observation before the individualizedcounselling programme, a statistically significant difference (p<0.05) was foundbetween the intervention and the control group in terms of physical activity scores. Amore significant difference was assessed (p<0.01) in final observation. Thedifference between initial observation and final observation was statistically moresignificant (p<0.01) in the intervention group but this difference was not statisticallysignificant (p<0.01) in the control group. While a statistically significant differencewas not found between the participants? state of being physically active (p>0.05) ininitial observation, a significant difference was obtained during final observation(p<0.05). There was not a statistically significant difference between the interventionand the control groups in terms of past physical activity behaviour scores (p<0.05) ininitial observation. However, it was found that there was a significant difference infinal observation (p<0.05). After the individualized counselling programme, %58.5of the participants in the intervention group progressed to action stage, %12.2progressed to maintenance stage. In other words, %70.7 of the participantsprogressed to do regular and moderate physical activity. From initial observationthrough final observation, %82.93 of the participants in the intervention groupachieved a change through progress in the stages of change (p<0.001). A statisticallysignificant difference was (p<0.01) determined between the intervention and thecontrol group in the final observation of the participants? stages of physical activitybehaviour change.It was concluded that individualized counselling intervention based on the stageof change was effective and useful to increase the physical activity among adults.Suggestions were made for further research and practices.Key Words: Physical activity, Attitude, Intention, Stage of change,Individualized counselling.