Veri tuvali olarak mekan
Space as data canvas
Yazar: SELİN KILIÇ DEDE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM DEMİRKAN
KTO Karatay Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Sergileme = Exhibition ; Veri görselleştirme = Data visualization ; Veri sanatı = Data art

Özet:
Sergi ve sergilemek, kavramsal olarak bir şeyi sunmak, göstermek anlamlarına gelmektedir. Yüzyıllardır var olan bu kavram, zamanla birlikte kapsam olarak değişkenlik göstermektedir. Teknolojik gelişmeler doğrultusunda sergilemenin geldiği nokta mekânsal işleyişi de farklılaştırmıştır. Teknolojinin sanatın içinde değişkenlik göstermesi veri sanatı kavramını doğurmuştur. Verinin kavramsal anlamına göre sanatsal amaçla kullanılması için eserin konusunu oluşturabilecek ana ilkelerdir. Veriye dayalı oluşturulmak istenen eser, dış ortamdan faydalanılarak yapay zekâ katkısıyla sentezlenmektedir. Verinin mekanla birleşimi fiziksel ya da dijital olarak yapılabilmektedir. Kuramsal çerçeve kapsamında, mekânın dijital sergilenmesinin veri sanatı odaklı araştırması hedeflenmiştir. Bu doğrultuda, veri sanatına ve veri görselleştirmesine bağlı dijital sergileme çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Verinin sergilenmesinin mekandaki ölçütlere bağlı olabildiğini ve değişkenlik gösterme durumunu saptamak ve veriye yönelik sanat eseri oluşturmada olabilecek gereksinimleri ortaya koymak çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Veri sanatına bağlı dijital sergilemenin hangi ölçütler üzerinden inceleneceğine yönelik litaratür taraması doğrultusunda, mekânı kullanımı, ışık, ses, yüzey, sirkülasyon ve interaktivite başlıkları ile ele alınmıştır. Bu başlıklar çerçevesinde, dijital sanat ve dijital sergilemeye yönelik seçilen veri sanatı örneklerinin kullandıkları mekân ile ilişkisi Türkiye'de sergilenen üç örnek analiz edilmiştir. Verinin ana konusunu oluşturan ve dijital sergileme anlamında incelenmek üzere, Alkazar Rüyası sergisi, Leonardo Da Vinci Yapay Zekâ Işığın Bilgeliği sergisi, Makine Hatıraları: Uzay sergisi örnek olarak seçilmiştir. Bu örneklerin yer aldığı mekanlar açıklanarak, literatür çalışması ve kuramsal çerçeve kapsamında belirlenen mekân ölçütlerine yönelik alan çalışması, tablo yapılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda kriterlere yönelik kullanılan mekânsal fonksiyonlar değerlendirilmiş diğer örneklerle karşılaştırılmış ve bu tip sergilemede mekânın kurgusuna yer verilmesi gereken özellikler tespit edilmiştir. Çıkan sonuçlar doğrultusunda, bu alanda yapılması istenen çalışmalara yönelik referans kaynağı olabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Exhibition and displaying mean to present or show something conceptually. This concept, which has existed for centuries, varies in scope over time. In line with technological developments, the point reached by the exhibition has also differentiated the spatial functioning. The variability of technology within art has given birth to the concept of data art. Data arts the main principles that can form the subject of the work in order to use the data for artistic purposes according to its conceptual meaning. The work that is desired to be created based on data is synthesized with the contribution of artificial intelligence by making use of the external environment. The combination of data with space can be done physically or digitally. Within the scope of the theoretical framework, data art-oriented research of the digital exhibition of the space is aimed. In this direction, digital exhibition related to data art and data visualizations are the subjects of the study. The main purpose of the study is to determine that the display of data that depend on the criteria in the space, and to determine the variability and to reveal the requirements that may be in creating a work of art for the data. The use of space, light, sound, surface, circulation and interactivity were discussed in accordance with the literature review on which criteria digital exhibition related to data art will be examined with the headings of light, sound, circulation and interactivity. Within the framework of these titles, the relationship between digital art and data art samples selected for digital display and the space they use, three samples exhibited in Turkey were analyzed. The Alkazar Dream Exhibition, the Leonardo Da Vinci Artificial Intelligence Wisdom of Light Exhibition, and the Machine Memories: Space Exhibition were selected as examples to be analyzed in terms of digital display, which is the main subject of the data. By explaining the places where these examples are located, the literature study and the field study for the space criteria determined within the theoretical framework were analyzed by making a table. As a result of the study, the spatial functions used for the criteria were evaluated and compared with other examples, and the features that should be included in the fiction of the space in this type of exhibition were determined. In line with the results, it is thought that it can be a reference source for the studies to be done in this field.