Yoksul ailelerle sosyal hizmet: Sokakta çalışan çocuklar örneği
Social work with poor families: Sample of street working children
Yazar: BURCU HATİBOĞLU
Danışman: PROF. DR. BERİL TUFAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services
Dizin: Sokak çocukları = Street children ; Sosyal hizmetler = Social services ; Yoksul aileler = Poor families ; Yoksulluk = Poverty ; Çalışan çocuklar = Working children

Özet:
Sokakta çalışan çocuklar sorununu en temelde bir yoksulluk sorunu olarak ele alan bu araştırma, sokakta çalışan çocukların ailelerine yönelik olarak geliştirilecek başarılı bir sosyal hizmet uygulaması için gerekli bilgileri, üç temel strateji çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda sokakta çalışan çocukların ailelerinin genel özelliklerinin yanı sıra, dış sistemlerle ilişkileri, sorun çözme süreçleri ve aile üyelerinin beraber geçirdiği zamanın nicelik ve niteliği incelenmiş, ailelerin sahip olduğu formel ve enformel destek sistemlerinin sorun çözme sürecine ve aile üyelerinin beraber geçirdiği zamana etkisine bakılmıştır.Nicel araştırma deseninin kullanıldığı araştırmada, Ankara Büyükşehir Belediyesi Sokakta Çalışan Çocuklar Merkezi'nden alınan listeden hareket edilerek ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılarak, araştırmanın yapıldığı süre içerisinde çocuklarının sokakta çalıştığı tespit edilen toplam 91 anneden alınan bilgiler değerlendirilmiştir.Araştırma sonuçlarında, sokakta çalışan çocuklar sorununa yönelik olarak fiziksel ve sosyal dışlanmanın, evsizlik sorununun, aile içi ve dışı şiddet yaşantısının, sosyal yardımlara bağımlılığın, temel haklardan ve sosyal güvenceden yoksunluğun dikkate alınması gerektiği göze çarpmaktadır. Bununla beraber ailelerin yoksullukla mücadelede destek alabilecekleri sosyal çevrenin yetersiz olduğu görülmektedir. Bu durum, enformel destek sistemlerinin artık yoksullukla mücadeledeki önemini kaybetmeye başladığına ilişkin açıklamaların, sokakta çalışan çocukların aileleri için de geçerli olduğunu göstermektedir. Nitekim bazı enformel destek sistemlerinin ailelerin gerek sorun çözme süreçlerini gerekse beraber geçirdikleri zamanı olumsuz etkilediği ortaya çıkmıştır.Sokakta çalışan çocukların ailelerinde sorun çözme süreci ve aile üyelerinin beraber geçirdiği zamanın nicelik ve niteliğine ilişkin sonuçlar, her iki konu açısından da formel desteklerin ve toplumsal cinsiyet konusunun önemine dikkat çekmektedir. Sorun çözme sürecinin daha çok kaçma davranışı ve umutsuzluğun belirlediği bir süreç olarak işlediği görülmektedir.Son olarak aile üyelerinin beraber geçirdiği zamanın nicelik ve niteliğine ilişkin sonuçlar, ailenin çocuğun birincil sosyal ve duygusal destek sistemi olma özelliğinin tehdit altında olduğunu gösterir niteliktedir. Bu konuda gerçekleştirilecek uygulamaların ise, özellikle babaları da kapsayacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.

Abstract:
This study, which takes the problem of street working-children as a problem on the bases of poverty, aims to examine the information which is necessary to develop an approach towards these children's families within three basic strategies. In this contex, together with the general characteristics of these families, their relations with outer systems, their problem solving processes and inner family shared time in terms of quality and quantity had been examined while looking into the effect of families? formal and informal support systems to their problem solving process and family shared time.The study, which used quantitative research design, examines 91 mothers? data who are registered from the records of the Center for Street-Working Children of Ankara Metropolitan Municipality and who had been found by the snowball technique.According to the results of the study, it is seen that physical and social exclusion, inner and outer-family violence history, dependence on social assistance, lack of basic rights and social security are the factors that should be considered, related to the problem of street-working children. Besides, it is found that the families are deprived of social environment which they can use in their struggle against poverty. This shows the fact that the arguments asserting the importance of informal systems in struggling poverty is diminishing, are also valid for street-working children. As a matter of fact, some informal support systems had been found to be damaging the problem solving process and family shared time.The results related to problem solving process and the quality and quantity of family shared time draws attention to the fact that formal assistance and gender issue are important in terms of both subjects. It is seen that the problem solving process is characterized rather by escape behavior and hopelessness.Finally, the result related to the quality and quantity of family shared time, shows that families? function of being primary social and emotional support system is under threat. Implementations aimed at this subject must be designed especially to include fathers also.