Yedinci sınıf öğrencilerinin kesir sayı hislerinin bilişsel stilleri açısından incelenmesi
An investigation of seventh grade students' sense of fraction numbers in terms of cognitive styles
Yazar: MUHAMMED AKBUDAK
Danışman: PROF. DR. PINAR ANAPA SABAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Matematik = Mathematics
Dizin: Bilişsel stil = Cognitive style ; Kesirler = Fractions ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Sayı duyusu = Number sense

Özet:
Amaç: Eğitim ortamında öğrencilerin başarılı olabilmesi için; ortak özellikleri ve becerileri göz önünde bulundurulup; öbür taraftan kendine has özellikleri de dikkate alınarak farklı etkinlikler ortaya konmalıdır. Bu bağlamda, öğrencilerin farklı bilişsel stillere sahip olmaları nedeniyle, etkili bir öğrenme-öğretme ortamı sunabilmek ve öğ-renmeyi daha kalıcı bir hale getirmek için öğrencilerin söz konusu özelliklerinin bu sü-reçte dikkate alınması gerekli görülmektedir. Bu nedenle öğrencilerin bilişsel stillerinin bilinmesi öğretmenlerin öğrencilerini daha iyi tanımalarını, anlamalarını kolaylaştırarak onlar için hazırlanacak olan öğrenme-öğretme süreci faaliyetlerinin etkililiğini artıracaktır.
Alanyazın tarandığında matematik öğrenme alanında bilişsel stillerle matematik başarısı arasındaki ilişkinin son yıllarda araştırmacıların dikkatini çektiği gözlemlenmiştir. Sayı hissi; öğrencilerin sadece kurallı çözümlere bağlı kalmadan zihinden işlemlere dayalı tahminlerini ve matematiksel muhakeme gücünü de kullanarak sorulan soruyu çözebilme becerisidir. Ortaokul matematik öğretim programında kesirler geniş ve önemli bir yer tutmaktadır. Kesir sayı hissinin bireyde var olması bu konudaki matematiksel muhakemenin etkin kullanımı ve zihinsel tahmin becerisi açısından önemlidir. Bu bağlamda araştırmanın amacı ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin kesir sayı hislerinin bilişsel stilleri açısından incelenmesidir.
Yöntem: Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışmaya Afyonkarahisar'ın Bolvadin İlçesi Gazi Ortaokulunda öğrenim gören dokuz tane yedinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Gizlenmiş şekiller grup testi ile seçilen dokuz öğrenci araştırmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin sosyal yönleri güçlü olan ve kendini iyi ifade edebilen bireyler olmasına dikkat edilmiştir. Araştırmanın amacına uygun olacak şekilde maksimum çeşitlilik örneklemesi ile alan bağımlı, nötr ve alan bağımsız bilişsel stile sahip 6. sınıf bahar dönemi notlarına göre üçer tane yüksek başarılı, orta başarılı ve düşük başarılı öğrenci belirlenmiştir. Dört haftalık bir zaman diliminde araştırmanın verileri kesir sayı hissi ölçme aracı ile toplanmış; elde edilen veriler içerik analizi ve tematik analiz teknikleri ile incelenmiştir. Toplanan veriler kesir sayı hissi değerlendirme cetveli ile kesir sayı hissi bileşenleri dikkate alınarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Araştırmadaki soruların tamamını kesir sayı hissi ile doğru yanıtlayan öğrenci olmamıştır. Alan bağımsız bilişsel stile sahip ve matematikte yüksek başarılı olan öğrencinin diğer sekiz öğrenciye göre kesir sayı hissi ile çözümleri daha iyi yapabildiği gözlemlenmiştir. Nötr ve alan bağımlı öğrencilerle matematikte orta ve düşük başarı düzeyine sahip alan bağımsız bilişsel stildeki iki öğrenci kesir sayı hissi ile soruları çözmeye teşvik edilse de alan bağımsız bilişsel stile ve matematikte yüksek başarıya sahip öğrenci kadar kesir sayı hissi ile çözüm yapmamış; kurallı çözümler yapmayı daha çok tercih etmişlerdir. Nötr bilişsel stile sahip öğrencilerin alan bağımlı bilişsel stile sahip öğrencilere göre kesir sayı hissi açısından daha baskın olacak şekilde iyi durumda olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır.
Sonuç ve Öneriler: Elde edilen bulgular neticesinde bilişsel stilin kesir sayı hissi üzerinde tek başına etkili olmadığı, bireyin kesir sayı hissinin bütün bileşenlerine sahip olması için ön koşul olarak matematik alanında yüksek başarıya sahip olması gerektiği sonucu elde edilmiştir. Öğrenci matematikte yüksek başarıya ve alan bağımsız bilişsel stile sahipse; nötr ve alan bağımlı bilişsel stile sahip öğrencilere göre kesir sayı hissi ile düşünme ve çözüm yapma düzeyinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca alan bağımsız, nötr ve alan bağımlı bilişsel stile sahip öğrenciler kesir sayı hissi ile kesir sayı hissi ölçme aracı sorularına çoktan aza giden bir sıralamayla doğru cevap vermiştir.  Daha geniş bir örneklem ile bilişsel stiller ve kesir sayı hissi arasındaki ilişki araştırmacılar tarafından tekrar incelenebilir.

Anahtar kelimeler: Alan bağımlı bilişsel stil, Nötr bilişsel stil, Alan bağımsız bilişsel stil, Sayı hissi, Kesir sayı hissi

Abstract:
Purpose: In order for students to be successful in the educational environment; taking into account their common characteristics and skills; on the other hand, different activities should be put forward by taking into account their unique characteristics. In this context, due to the fact that students have different cognitive styles, it is necessary to consider the mentioned characteristics of the students in this process in order to pro-vide an effective learning-teaching environment and to make learning more permanent. For this reason, knowing the cognitive styles of students will make it easier for teachers to know and understand their students better, and will increase the effectiveness of the learning-teaching process activities that will be prepared for them.
When the literature is reviewed, it has been observed that the relationship be-tween cognitive styles and mathematics achievement in the field of mathematics learn-ing has attracted the attention of researchers in recent years. Number sense; it is the ability of students to solve the question asked by estimating based on mental operations and using mathematical reasoning power without relying only on regular solutions. Fractions occupy a large place in the secondary school mathematics curriculum and have an important place. Having the sense of fraction number in the individual is important for the effective use of mathematical reasoning and mental estimation skills. In this context, the aim of the research is to examine the fraction number sense of secondary school seventh grade students in terms of their cognitive styles.
Method: In this study, case study design, one of the qualitative research meth-ods, was used. Nine seventh grade students studying at Gazi Secondary School in Bol-vadin District of Afyonkarahisar participated in the study. Nine students selected by the hidden shapes group test constitute the participants of the research. Care was taken to ensure that these students were individuals who had strong social aspects and could express themselves well. In accordance with the purpose of the research, three high-achieving, medium-achieving and low-achieving students were determined according to the 6th grade spring semester grades with field-dependent, neutral and field-independent cognitive styles with maximum variation sampling. The data of the study were collected with a fractional sense measurement tool in a four-week period; the obtained data were analyzed by content analysis and thematic analysis techniques. The collected data were analyzed with the fractional sense evaluation scale, taking into account the fractional sense components.
	Results: There were no students who answered all of the questions in the study correctly with the sense of fraction numbers. It was observed that the student with a field-independent cognitive style and high success in mathematics was able to solve problems with number sense better than the other eight students. Although neutral and field-dependent students and two field-independent cognitive style students with medi-um and low success in mathematics were encouraged to solve the questions with number sense, they did not solve the problems with number sense as much as the field-independent cognitive style and high achievement in mathematics; they preferred to make canonical solutions more. It has been found that students with neutral cognitive style are not in a better position than students with field dependent cognitive style in terms of fraction number sense. 
Conclusion and Suggestions: As a result of the findings, it was concluded that the cognitive style does not have an effect on the sense of fractions on its own, and that the individual must have a high success in the field of mathematics as a prerequisite for having a sense of fraction numbers. If the student has high achievement in mathematics and field independent cognitive style; it was concluded that the level of thinking and solving with fraction number sense was higher than students with neutral and field de-pendent cognitive styles. In addition, students with field-independent, neutral and field-dependent cognitive styles gave correct answers to the questions of fractional number sense and fractional number sense measurement tool, in order from most to least. With a larger sample, the relationship between cognitive styles and sense of fraction numbers can be reexamined by researchers.

Keywords: Domain dependent cognitive style, Neutral cognitive style, Domain independent cognitive style,  Number sense, Fraction number sense