HIV ile yaşayan kişilerde COVID-19 pandemisi dönemindeantiretroviral tedavi uyumu ve tedavi uyumunu etkileyen faktörlerinaraştırılması
Investigation of antiretroviral treatment adherence and factorsaffecting treatment adherence in people living with HİV during the COVID-19 pandemia
Yazar: ESRA ALTINSOY
Danışman: PROF. DR. NURETTİN ERBEN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji = Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Dizin: AIDS = AIDS ; Antiviral ajanlar = Antiviral agents ; COVID 19 = COVID 19 ; HIV = HIV ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Antiretroviral tedavinin (ART) yaygın kullanımı, HIV/AIDS ile ilişkili morbidite ve mortalitede
azalmaya yol açmıştır. Tedavi başarısı için yüksek ilaç uyumu esastır. COVID-19
pandemisinin tüm dünyada sağlık hizmetlerinde aksamaya yol açması nedeniyle, bu
dönemdeki ART uyumunu ve etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla bu tez çalışması
yapılmıştır. Kesitsel tanımlayıcı araştırma olan çalışmamıza, Enfeksiyon Hastalıkları
ve Klinik Mikrobiyoloji Polikliniği'nde HIV/AIDS tanısıyla takip edilen ve en az 6 ay
süreyle ART kullanımı olan 94 erişkin hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara
sosyodemografik-klinik özelliklerini ve Beck Depresyon Ölçeği'ni içeren anket
uygulandı. Antiretroviral tedavi uyumunun belirlenmesi için hasta beyanına dayanan
Modifiye Morisky İlaç Uyum Ölçeği kullanıldı. Çalışmamıza dahil edilen hastaların
%87.2'si erkek, %9.6'sı kadın ve %3.2 diğer cinsiyettendi. Hastaların yaş ortalaması
37.2±11.7 idi. Hastalarımızın % 92.6'sı tedavi uyumu için yüksek motivasyon ve
%96.8'i yüksek bilgi düzeyine sahipti. Beck Depresyon Ölçeği'ne göre hastalarımızın
%23.4'ü orta ya da ağır depresyon kategorisinde değerlendirildi ve skor ortalaması
10.82±9.97 idi. Çalışmamızda irdelenen faktörler arasında alkol kullanımı,
damgalanma kaygısı ve depresyon HIV pozitif kişilerin COVID-19 pandemisi
dönemindeki ART uyumuyla istatistiksel olarak ilişkilendirildi. Hastaların tedavi
uyumu durumunun ve tedavi uyumunu etkileyen faktörlerin bilinmesi, klinisyenlere
tedavi uyumunun düşük olabileceği hastaları önceden tespit edebilme ve gerekli
müdahaleleri yapabilme olanağı sağlar. Ayrıca pandemi gibi olağanüstü durumlarda
hastaların tedavi kesintisi yaşamaması için gerekli düzenlemelerin yapılabilmesine de
imkan verir. Hastaların tüm yönleriyle değerlendirilerek verilen sosyal ve psikolojik
desteğin artırılmasının tedavi uyumunu olumlu etkileyeceği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler: HIV/AIDS, antiretroviral tedavi, tedavi uyumu, COVID-19
pandemisi

Abstract:
The widespread use of ART has led to reductions in HIV/AIDS-related morbidity and
mortality. High drug adherence is essential for treatment success. This thesis study was
conducted to determine the ART compliance and the affecting factors in the COVID19 pandemia caused disruption in health services all over the world. Our study, which
is a cross-sectional descriptive study, included 94 adult patients who were followed up
with the diagnosis of HIV/AIDS in the Infectious Diseases and Clinical Microbiology
Outpatient Clinic and had ART use for at least 6 months. A questionnaire including
sociodemographic-clinical characteristics and Beck Depression Scale was asked to the
participants. The Modified Morisky Medication Adherence Scale based on patient
self-report was used to determine drug adherence. The patients in our study, 87.2%
were male, 9.6% were female, and 3.2% were of the other gender. The mean age of
the patients was 37.2±11.7. 92.6% of our patients had high motivation and 96.8% had
a high level of knowledge for antiretroviral medication adherence. According to the
Beck Depression Scale, 23.4% of our patients were evaluated in the moderate or severe
depression category and the mean score was 10.82±9.97. Among the factors examined
in our study, alcohol use, stigma anxiety and depression were statistically associated
with ART adherence of HIV-positive individuals during the COVID-19 pandemia.
Knowing the medication adherence status of patients and the factors affecting
medication adherence allows clinicians to identify patients with low medication
adherence and to appropriate interventions. It also allows the necessary arrangements
to avoid interruption of treatment in extraordinary situations such as pandemics. As a
result, medication adherence is positively affected by increasing the social and
psychological support depending to evaluate all aspects of patients.
Key Words: HIV/AIDS, antiretroviral therapy, medication adherence, COVID-19
pandemia