Psikiyatristlerin ve cinsel azınlıkların cinsel kimlik ve cinsel yönelim konusuna ilişkin değersel söylemleri
Ethical discourse of psychiatrists and sexual minorities about sexual identity and sexual orientation
Yazar: ŞÜKRÜ KELEŞ
Danışman: PROF. DR. NEYYİRE YASEMİN YALIM
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki değerler = Moral values ; Biyoetik = Bioethics ; Cinsel bozukluklar = Sex disorders ; Cinsel davranış = Sexual behavior ; Cinsel kimlik = Gender identity ; Doktorlar = Physicians ; Psikiyatri = Psychiatry ; Tıp etiği = Medical ethics

Özet:
Tez çalıĢması, cinsel azınlık grubunu oluĢturan bireylerin sağlık hizmetine eriĢimlerinde
cinsiyet kimliği / cinsel kimlik ve cinsel yönelimleri nedeniyle sorun yaĢadıkları varsayıma
dayanılarak planlanmıĢtır. Bu tez çalıĢmasında, biyoetik disiplininin yöntem bilgisi
çerçevesinde cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim ile ilgili değersel sorunların tıbbı ilgilendiren
bir bölümü hakkında bilgi üretmek amaçlanmıĢtır. Bu amaç doğrultusunda, cinsiyet kimliği
ve cinsel yönelimin ne‟liği ve ilgili kavramların açıklanmaya çalıĢılmıĢtır. Bu bağlamda tez
kapsamında cinsellik konusunda tıbbın uygulama alanı içerisinde karĢı karĢıya kalınan etik
sorunlar belirlenmiĢ ve çözümüne iliĢkin öneriler sunulmuĢtur.
AraĢtırmanın genel amacı, aktivist eylemlerde bulunan eĢcinsel, biseksüel ve trans
bireylerin değersel evreni ile cinsel azınlıkların tıbbi sorunlarıyla karĢılaĢan ruh sağlığı ve
hastalıkları alanında görev alan psikiyatristlerin değersel evreni hakkında veri sağlanması ve
elde edilen verilerin etik açısından değerlendirilmesidir. Bu çalıĢmada psikiyatristlerin ve
aktivist LGBT bireylerin değersel evrenlerini anlamak, birbirlerini nasıl algıladıklarını
saptamak hedeflenmiĢtir.
AraĢtırma amacına ulaĢabilmek için niteliksel alan araĢtırması yürütülmüĢ,
katılımcıların cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim konularına iliĢkin değersel söylemleri,
hazırlanan soru formu üzerinden derinlemesine görüĢmeler yapılarak elde edilmiĢtir.
Demografik bilgilerin de yer aldığı soru formunda deneyim, davranıĢ, bilgi ve duygu
kategorileri oluĢturulmuĢ, her kategorinin altında birbirini destekleyen sorular hazırlanmıĢtır.
Derinlemesine görüĢmelerden elde edilen veriler, tematik içerikli analiz yöntemi ile
değerlendirilmiĢtir.
Tez çalıĢmasında Türkiye‟nin farklı Ģehirlerinde yaĢayan 37 psikiyatrist ve 55 aktivist
LGBT bireyle derinlemesine görüĢmeler yapılmıĢtır. GörüĢmelerde öne çıkan değersel
söylemler, bağlam, ana tema ve alt temalara ayrılmıĢtır. Niteliksel araĢtırmanın saha
çalıĢması tamamlandığında psikiyatristlerin ve aktivist LGBT bireylerin değersel evrenini
anlamaya ve açıklamaya yardımcı olabilecek bazı önemli bilgiler elde edilmiĢtir.
Anahtar Sözcükler: Biyoetik, Cinsel Azınlıklar, Cinsel Kimlik, Cinsel Yönelim, Psikiyatrist

Abstract:
Thesis study is planned by depending on a basic assumption that the individuals which
form the sexual minority group have problems in their access to health services because of
their sexual identity and sexual orientations. In this thesis study, it is aimed to produce
information about a part of ethical discourse problems related with the sexual identity and
sexual orientation within the framework of method information of bioethics discipline that
concern medicine. In line with this goal, it is tried to explain what sexual identity and sexual
orientation are and the related concepts. In this regard, within the scope of the thesis, ethical
problems that have been come across within the application area of medicine about sexuality
are determined and solution suggestions are introduced.
Main aim of the research is providing data about the ethical discourse universe of
homosexual, bisexual and transgender individuals that perform activist deeds and the ethical
discourse universe of psychiatrists that carry out tasks in mental health and diseases field and
that deal with the medical problems of sexual minorities, and assessment of the obtained data
in terms of ethics. In this study it is aimed to understand the ethical discourse universes of
psychiatrists and activist LGBT individuals and to determine how they perceive each other.
In order to reach the research aim, qualitative field research has been carried out and the
ethical discourses of the participants about sexual identity and sexual orientation subjects
have been acquired by interviewing in depth over the questionnaire. In the questionnaire
containing demographic information, experience, behavior, knowledge and emotion
categories have been formed and under each category questions supporting each other have
been prepared. Data acquired by interviewing in depth have been evaluated with thematic
content analysis method.
In the thesis study interviewing in depth has been made with 37 psychiatrists and 55
activist LGBT individuals inhabiting various cities of Turkey. Ethical discourses that came
forward in the interviews have been separated into context, main theme and sub themes.
When the field study of qualitative research has been completed, some important information
that may help understand and explain the ethical discourse universe of psychiatrists and
activist LGBT individuals have been acquired.
Key Words: Bioethics, Psychiatrist, Sexual Identity, Sexual Minorities, Sexual Orientation