Sürdürülebilir insan yerleşmelerine uluslararası yaklaşımlar: Birleşmiş Milletler-HABİTAT deneyimleri
International approaches to sustainable human settlements: The United Nations (UN)-HABİTAT experiences
Yazar: EMİNE ŞEYDA SATILMIŞ
Danışman: PROF. DR. ÇİĞDEM VAROL ÖZDEN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
1970'lerde ulus devletlerin hızlı kentleşmenin sonuçlarını kabul etmesiyle birlikte, bu konuda geliştirilecek yaklaşımlar konusunda ilk somut adım Birleşmiş Milletler (BM) tarafından atılmıştır. BM kurmuş olduğu İnsan Yerleşmeleri Programı (HABİTAT) ile her yirmi yılda bir HABİTAT Konferanslarını düzenlemeye başlamıştır. İnsan yerleşmeleri üzerindeki sorunlara uluslararası düzeyde çözüm arayan HABİTAT Konferansları yapıldıkları dönem itibari ile almış olduğu kararlar, çözümler, öneriler ve taahhütler bakımından küresel ve ulusal öneme sahiptir. HABİTAT Konferansları, hem yirmi yılda bir gerçekleştirdikleri ana konferansları, hem de bu ana konferansları besleyen ara konferans, ara toplantılar ve belgeleri ile insan yerleşmeleri üzerine hem akademik hem de uygulamadaki çalışmalara referans olan faaliyetlerdir. Bu tez çalışmasının amacı; BM'nin insan yerleşmelerine yönelik düzenlemiş olduğu HABİTAT Konferanslarındaki kavramların ortaya çıkış sürecini HABİTAT konferansları özelinde irdeleyerek, bugüne kadar gerçekleştirilmiş HABİTAT Konferanslarının somut çıktıları olan belgelerde ortaya konulan kavramların kent planlama alanına ve uluslararası yazına yaptığı katkının ortaya konulmasıdır. Bu amaç kapsamında tezde öncelikle, BM'nin insan yerleşimlerine yönelik yaklaşımları ortaya konulmakta, ardından Türkiye'nin doğrudan deneyimlemiş olduğu HABİTAT II Konferansı ve dolaylı olarak deneyimlediği HABİTAT III Konferansı deneyimleri ele alınarak konferansların işleyişi ve konferans metinlerinin ortaya çıkışı irdelenmektedir. Konferans metinleri üzerinden yapılan nitel ve nicel analizler ile kent planlamasına getirdiği yenilikçi kavramlar saptanarak, kavramların uluslararası yazına etkisi tartışılmaktadır. Çalışma sonucunda HABİTAT Konferansları'nın kendinden önce düzenlenen konferansları dikkate alan çalışmalar yaparak kavramlar ürettiği, kendinden sonra düzenlenen konferanslara da yol gösterici yenilikçi kavramlar ortaya koyarak temalar ve kavramlar üzerinden uluslararası yazına katkı sağladığı tespit edilmiştir.

Abstract:
In the 1970s, the first concrete step was taken by the United Nations (UN), with the nation-states acknowledging the consequences of rapid urbanization. The Human Settlement Program (HABİTAT) was established by the UN and it began to organize HABITAT Conferences every twenty years. HABITAT Conferences which seek solutions to the problems of human settlements at the international level, have global and national importance in terms of the decisions, solutions, suggestions and commitments they have taken since the period they were held. HABITAT Conferences are activities that refer to both academic and practical studies on human settlements with their main conferences held every twenty years, as well as interim conferences, interim meetings and documents that feed these main conferences. The aim of the thesis is to reveal the contribution made to the field of urban planning and international literature by examining the emergence process of the concepts in the HABITAT Conferences organized by the UN for human settlements and by determining the concepts in the documents that are the concrete outputs of the HABITAT Conferences held so far. Within the scope of this purpose, first of all, the UN's approaches to human settlements are presented in the thesis, then the functioning of the conferences and the emergence of the conference texts are examined by addressing the experiences of the HABITAT II Conference that Turkey directly experienced and the HABITAT III Conference that was indirectly experienced. With the qualitative and quantitative analyzes made over the conference texts, the innovative concepts brought to urban planning were determined, and the effect of these concepts on international literature was determined. As a result of this study, it was determined that HABITAT Conferences contributed to the international literature through themes and concepts by taking into account the conferences held before it and by introducing innovative concepts that guide the conferences held after them.