Modellemeye dayalı fen öğretiminin ilköğretim öğrencilerinin anlama, hatırda tutma, yaratıcılık düzeyleri ile zihinsel modelleri üzerine etkisi
The effects of modeling based science and technology teaching on understanding, memorization, creativity and mental models of primary school students
Yazar: AHMET ARSLAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA DOĞRU
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlama = Understanding ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Hatırda tutma = Retention ; Model tabanlı öğretim = Model based teaching ; Yaratıcılık = Creativity ; Zihinsel modeller = Mental models ; Öğretim = Teaching ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu araştırmanın amacı,  Fen ve Teknoloji dersi ?Madde ve Isı? ünitesinin 
Modellemeye Dayalı Öğretim yöntemi ile işlenmesinin; İlköğretim altıncı sınıf öğrencilerinde 
anlama, yaratıcılık, hatırda tutma düzeyleri ve zihinsel modelleri üzerine etkisini incelemektir. 
Bu araşt ırma,  2011?2012 öğretim yılının II. döneminde, İstanbul?da bulunan bir 
ilköğretim okulunda öğrenim gören 6. sınıfların A ve B şubelerinden toplam 58 öğrenci ile on 
hafta süreyle yürütülmüştür.  Seçkisiz olarak B şubesi deney grubu olarak belirlenmiştir. 
Araştırmada karma yaklaşım benimsenmiştir. Karma yaklaşımın nicel boyutunda ön test-son 
test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutunda ise olgubilim deseni kullanılmıştır. 
Deney grubuna modellemeye dayalı öğretim yönteminin Halloun?un beş aşamalı modelleme 
döngüsü (HBAMD), kontrol grubuna ise yapılandırmacı yaklaşımın 5E modeli uygulanmıştır. 
Araştırma sürecinde; araştırmacı tarafından geliştirilen Madde ve Isı Ünitesi Anlama Düzeyi 
Testi(ADT), Zihinsel Modellere İlişkin Görüşme Formu(MIÜGF)  ve  Torrance  Yaratıcılık 
Testi(TYT) (Şekilsel A-B) veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen 
nicel verilerin analizi tek faktörlü kovaryans analizi (ANCOVA) kullanılarak, nitel veriler ise 
olgu bilim desenine uygun olarak değerlendirilmiştir. 
Araştırma bulgularında, anlama  ve hatırda tutma düzeyi  açısından  deney  grubu ile 
kontrol grubu arasında bir fark olmadığı,  yaratıcılık düzeyleri açısından ise deney grubu 
öğrencilerinin daha yüksek yaratıcılığa sahip olduğu bulunmuştur.  Araşt ırmanın nitel 
boyutunda ise modellemeye dayalı öğretim yönteminin öğrencilerin zihinsel modellerini 
olumlu yönde etkilediği gözlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Modelleme, Anlama, Hatırlama, Yaratıcılık, Zihinsel Model

Abstract:
The purpose of this research is to  investigate  the effects of modeling based teaching 
methodology, applied to ?Material and Heat? unit of the Science and Technology course, on 
understanding, memorization levels, creativity and mental models of the sixth grade primary 
school students.  
This research was conducted using total of 58 sixth grade students, registered to A and 
B sections of a primary  school in Istanbul,  for a ten-week period  in  the second  semester of 
academic  year  2011?2012.  Section B was randomly chosen as a test group. The mixed 
approach was applied in the research. For the quantitative component of the approach, group 
controlled pre test?post test quasi-experimental set up and for the qualitative component, the 
phenomenal set up were used. On the test group, Halloun?s five step modeling cycle of the 
modeling based teaching methodology and on the control group, 5E model of the constructive 
approach were applied. Material and Heat Unit Understanding Test and Mental Model 
Related Interview Form  that were developed by the researcher and Torrance Creativity Test 
(Forms  A-B) were used as data collection tools in the study. Evaluations of the  collected 
quantitative data were performed using single-factor covariance analyses (ANCOVA) and the 
qualitative data were descriptively evaluated according to the phenomenal set up.        
The results indicate that there is no difference between the test group and the control 
group in regard to understanding and memorization but creativity levels of the test group 
students are determined to be higher. The qualitative dimension of the research results suggest 
that the modeling based teaching methodology positively effects the mental models of 
students.



Key Words: Modeling, understanding, memorization, creativity, mental model