Bir ilde kamuda görevli sağlık çalışanlarının iş güvenliği iklimi ve iş yerinde COVİD-19 yakın temaslı olma durumunun değerlendirilmesi
Assessment of the climate of occupational safety and COVID-19 close contact status in healthcare worker of public institutions
Yazar: ÖZGÜR BİLEK
Danışman: DOÇ. DR. MAHMUT SAADİ YARDIM ; PROF. DR. SİBEL KIRAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Güvenlik kültürü = Safety culture ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Sağlık çalışanları, sık bir şekilde, iş yerinde COVID-19 hastaları ile yüksek riskli temasta bulunmakta, yani COVID-19 yakın temaslı olmaktadırlar. Bu çalışmada, sağlık çalışanlarının İskandinav İş Güvenliği İklimi Anketi'nin (NOSACQ-50) Türkçe versiyonu ile ölçülen iş güvenliği iklimi algılarının, iş yerinde COVID-19 yakın temaslı olma durumları ile ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca, çalışanların COVID-19'a mesleksel maruz kalım riskini değerlendirmek için bir risk endeksi oluşturulmuştur. Örneklemin basit rasgele örnekleme yöntemiyle çalışan listesinden seçildiği kesitsel tipteki bu araştırma, Mardin İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı devlet hastaneleri/entegre sağlık merkezi (H/ESM) ile ilçe sağlık müdürlükleri/toplum sağlığı merkezlerinde (İSM/TSM) çalışanlar arasında yürütülmüştür. Veriler, çalışanların bazı bireysel ve çalışma yaşamı özelliklerine ilişkin sorular ile NOSACQ-50 maddelerinin yer aldığı anket aracılığıyla, çalışanların öz-bildirimlerine dayalı olarak, 15 Eylül-31 Aralık 2021 arasında toplanmıştır. H/ESM'lerden 215 (%38,1) ve İSM/ TSM'lerden 172 (%33,3) kişinin doldurduğu anketler analiz edilmiştir. Yaş ortalamaları 32,4±7,1 yıl ve %56,4'ü erkek olan katılımcıların, %56,2'sinin düşük bir maruz kalım riskine sahip olduğu ve %31,8'inin, en az bir kere, iş yerinde COVID-19 yakın temaslı olduğu saptanmıştır. İş yerinde COVID-19 yakın temaslı olma sıklığı, iş güvenliği iklimi algısı olumlu olanlara göre algısı olumsuz olanlar arasında daha yüksek saptanmıştır (%22,9 ve %36,0; p=0,011). Temel bileşenler analizi ile hesaplanan COVID-19 maruz kalım risk endeksi puanı dâhil edilerek lojistik regresyon analizi yapılmıştır. NOSACQ-50 puanındaki bir puanlık artışın, iş yerinde COVID-19 yakın temaslı olma olasılığını %53,3 (2,1 kat) azalttığı tespit edilmiştir (p=0,009; %95 GA: 0,264-0,827). COVID-19 gibi salgın dönemlerinde, sağlık çalışanlarının iş güvenliği iklimi algılarını iyileştirmeye yönelik çalışmalar yürütülmelidir.

Abstract:
Healthcare workers frequently come into high-risk contact with COVID-19 cases. In other words, they are being in close contact with COVID-19. This study examined the relationship between healthcare workers' close contact with COVID-19 at their workplace and their occupational safety climate perceptions, measured by the Turkish version of the Scandinavian Occupational Safety Climate Questionnaire (NOSACQ-50). In addition, a risk index has established to determine workers' occupational exposure risk to COVID-19. This cross-sectional study, in which the sample was selected from the employee list by simple random sampling method, was conducted among workers of state hospitals/integrated health centers (H/IHC) and district health directorates/community health centers (DHD/CHC) affiliated with Mardin Provincial Health Directorate. The data was collected between September 15 and December 31, 2021, based on workers' self-reports through a questionnaire containing NOSACQ-50 items and questions regarding workers' individual and working life characteristics. Questionnaires filled out by 215 H/IHC staff (38.1%) and 172 DHD/CHC staff (33.3%) were analyzed. Of the participants whose mean age was 32.4±7.1 years and 56.4% were male, 56.2% had a low risk of exposure, and 31.8% were close contacts of COVID-19 at the workplace at least once. The frequency of COVID-19 close contact at the workplace was higher among workers with a negative occupational safety climate perceptions than those with a positive one (22.9%, 36.0%; p=0.011). Logistic regression analysis was performed by including the COVID-19 exposure risk index score calculated through principal component analysis. An increase of one point in the NOSACQ-50 score resulted in a 53.3% (2.1 times) reduction in the likelihood of COVID-19 close contact (p=0.009; 95% CI: 0.264-0.827). During epidemic periods such as COVID-19, studies should carried out to improve healthcare workers' occupational safety climate perceptions.