Sağlık eğitimi alan üniversite öğrencilerinde bilişsel-davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının sosyal medya bağımlılığı ve öz kontrol üzerine etkisi
The effect of cognitive behavioral approach-based psychoeducation program on social media addiction and self-control in university students receiving health education
Yazar: ERKAN DURAR
Danışman: DOÇ. DR. FADİME KAYA SOYLU
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Bağımlılık = Dependency ; Bilişsel davranış terapileri = Cognitive behaviour therapy ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Sağlık eğitimi = Health education ; Sosyal medya = Social media ; Öz kontrol = Self-control ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnternet bağımlılığı = Internet addiction

Özet:
Bu çalışma, sağlık eğitimi alan üniversite öğrencilerinde bilişsel-davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının sosyal medya bağımlılığı ve öz kontrol üzerine etkisini belirleme amacıyla ön test, son test ve kontrol gruplu seçkisiz deneysel desende yapıldı. Araştırmanın evrenini Iğdır Üniversitesi Sağlık Hizmetleri MYO(Meslek Yüksekokulu) Yaşlı Bakım (Ö.Ö/İ.Ö), Evde Hasta Bakımı  (Ö.Ö/İ.Ö), programları ve Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik bölümü birinci ve ikinci sınıf öğrencileri oluşturdu. Araştırmanın örneklemanın örneklemini 46 deney ve 49 kontrol grubu olmak üzere toplam 95 öğrenci oluşturdu. Araştırmada veri toplama aracı olarak Genel Bilgi Formu, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (SMBÖ) ve Kısa Öz Kontrol Ölçeği kullanıldı. Deney grubuna 9 hafta boyunca Sosyal Medya Bağımlılığını Azaltma Psikoeğitim Programı (SOMBAP) uygulandı. Kontrol grubuna ise herhangi bir girişimde bulunulmadı. Veri analizinde tanımlayıcı istatistiksel metotlar (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma), bağımsız örneklem t testi ve ANOVA analizi kullandıldı. Yapılan analizler sonucunda; deney grubundaki öğrencilerin sosyal medya bağımlılığı toplam ölçek ve alt boyut (meşguliyet, duygu durum düzenleme, çatışma, tekrarlama) puanlarında anlamlı düzeyde azalma olduğu, öz kontrol puanlarında anlamlı düzeyde artış meydana geldiği tespit edildi (p<0.05). Kontrol grubuna ait puanlarda ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmedi. Çalışmadan elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda üniversite öğrencilerine uygulanan SOMBAP'ın sosyal medya bağımlılığını azaltmada etkili olduğu söylenebilir. 
Anahtar Sözcükler: Bilişsel Davranışçı Terapi, Öz Kontrol, Psikoğitim, Sosyal Medya Bağımlılığı.

Abstract:
This study was conducted in a randomized experimental design with pretest, posttest and control groups in order to the effect of cognitive behavioral approach-based psychoeducation program on social media addiction and self-control in university students receiving health education. The universe of the research consisted of the first and second students of the Iğdır University Health Services Vocational School Elderly Care (Ö.Ö/İ.Ö), Home Patient Care (Ö.Ö/İ.Ö)programs and Faculty of Health Sciences Nursing Department. The sample of the research sample consisted of a total of 95 students, 46 of which were in the experimental group and 49 in the control group. General Information Form, Social Media Addiction Scale (SMDS) and Brief Self-Control Scale were used as data collection tools in the study. Social Media Addiction Reduction Psychoeducation Program (SOMBAP) was applied to the experimental group for 9 weeks. No intervention was made in the control group. Descriptive statistical methods (number, percentage, mean, standard deviation), independent sample t-test and ANOVA analysis were used in data analysis.As a result of the analyzes made; It was determined that there was a significant decrease in the social media addiction total scale and sub-dimension (occupation, mood regulation, conflict, repetition) scores of the students in the experimental group, and a significant increase in their self-control scores (p<0.05). There was no statistically significant difference in the scores of the control group. In line with these results obtained from the study, it can be said that SOMBAP applied to university students is effective in reducing social media addiction.

Keywords: Cognitive Behavioral Therapy, Psychoeducation, Self Control, Social Media Addiction.