Stratejik yönetim modeli olarak sürdürülebilirlik dengeli hedef kartı ve bir işletmede uygulanması
Sustainability balanced scorecard as a stratejic management system and a case study
Yazar: BUSE DUYGU DAĞIDIR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖZKAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Akıllı Sistemler Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Bulanık analitik hiyerarşi süreci = Fuzzy analytical hierachy process ; Dengeli ölçüm kartı = Balanced scorecard

Özet:
Teknolojinin gelişmesi ile küreselleşen dünyada işletmeler daha rekabetçi bir ortamda varlıklarını sürdürmeye çalışmaktadır. Bu rekabetçi ortamda fark yaratmak isteyen işletmelerin modern yönetim sistemlerini benimsemesi ve yürüttükleri süreçlerin performansını ölçerek izlemeleri şarttır. Maddi ve maddi olmayan varlıkların birbirleriyle ilişkilerini inceleyen ve bir performans yönetim aracı olarak ortaya çıkan Dengeli Hedef Kartı (DHK), işletme stratejisini görünür hale getirmekte ve bu özelliğinden dolayı stratejik yönetim modeli olarak anılmaktadır. Sürdürülebilirlik kavramı ise günümüzde çevresel ve sosyal duyarlılığın bir göstergesi olarak işletmeler tarafından benimsenmektedir. Sürdürülebilirlik boyutu, dengeli hedef kartında müşteri, içsel süreçler ve öğrenme gelişme boyutları gibi gayrı maddi varlıklar arasında yerini almakta ve önemini artırmaktadır.
Bu çalışmada dengeli hedef kartı yöntemi tanımlanmış, stratejik yönetim modeli olarak hangi yönleriyle ele alındığı açıklanmıştır. Çıkış noktasında belirlenen dört boyut (finansal, müşteri, içsel süreçler, öğrenme ve gelişme) haricinde sürdürülebilirlik boyutunun yönteme dahil edilmesi sürecinden bahsedilmiştir. Literatürde yeni yer almaya başlayan görüntü bulanık AHP ile dengeli hedef kartında yer alan boyutlar, stratejik amaçlar ve kritik başarı faktörlerinin ağırlıklandırılması amaçlanmıştır. Bir cam işleme işletmesinde öncelikle dengeli hedef kartı çerçevesi stratejik amaçlar, boyutlar ve kritik başarı faktörleri belirlenerek çizilmiş, ardından PF-AHP yöntemi ile amaç, boyut ve kritik başarı faktörlerinin ağırlıkları bulunmuştur. Belirlenen göstergelerin performansı OMAX (Objective Matrix) yöntemi ile puanlandırılmış ve bu puanlar ağırlıklar ile birleştirilerek şirket için bir performans puanı hesaplanmıştır. Ayrıca şirketin hedeflerini gerçekleştirme başarısının ölçümü için de bir hesaplama yöntemi geliştirilerek hedef gerçekleştirme puanı hesaplanmıştır. Hesaplanan bu puanlar doğrultusunda şirketin performansı yorumlanmış ve iyileştirme için önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
As a result of developments in industrial environment, companies endeavor to sustain their presence in an increasingly competitive environment. In order to remain competitive, it is imperative for companies to implement contemporary management systems and evaluate their process performance. The Balanced Scorecard is a performance management tool that analyzes the relationship between tangible and intangible assets. Its ability to render business strategy visible has earned it the distinction of being a strategic management model. The adoption of sustainability as a measure of environmental and social awareness by companies has led to its inclusion in the balanced scorecard alongside intangible assets such as customers, internal processes, and learning and development dimensions. This has resulted in an increase in the significance of sustainability.
The current study explicates the balanced scorecard approach as a strategic management framework, defining its different aspects. In addition to the initial identification of the four dimensions (namely financial, customer, internal processes, and learning and development), the process of integrating the sustainability dimension into the methodology is referenced. The Picture Fuzzy Analytical Hierarchy Process (PF-AHP) is a novel approach recently introduced in the literature. Its objective is to assign weights to the various dimensions, strategic goals, and critical success factors in a balanced scorecard. The initial step for a glass processing company involves the development of a balanced scorecard framework. This is achieved through the identification of strategic goals, dimensions, and critical success factors. Subsequently, the PF-AHP method is employed to determine the weights of the purpose, size, and critical success factors. The OMAX method is utilized to evaluate the performance of the specified indicators, and subsequently, a performance score is computed for the company by combining these scores with their respective weights. Furthermore, a computational approach is developed to evaluate the efficacy of the company in attaining its objectives, and the score for target attainment is computed. Consistent with the aforementioned computed scores, an interpretation of the company's performance is conducted, and recommendations for enhancement are proffered.