Paliurus spina-Christi mill. bitkisinin kalite kontrol ve biyolojik aktivite açısından değerlendirilmesi
Evaluation of Paliurus spina-Christi mill. in terms of quality control and biological activity
Yazar: MELİS KASAP
Danışman: PROF. DR. NEHİR SOMER
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Farmakognozi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology

Özet:
Rhamnaceae familyasına ait olan Paliurus spina-christi Mill. bitkisi ülkemizde "kara çalı, çalı dikeni, çaltı dikeni ve çeşmezen" gibi farklı isimlerle bilinmektedir. Halk tıbbında böbrek taşı, diyabet, romatizma gibi çeşitli rahatsızlıklarda kullanılmaktadır. Meyve ve çiçekli dönemlerde toplanan yaprak ve meyve drogları üzerinde "Türk Farmakopesi"'ne uygun şekilde kalite kontrol çalışmaları yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar % değeriyle verilmiştir. Türk ve başka ülkelerin farmakopelerinde bitkiye ait monograf bulunmaması sebebiyle ileride hazırlanabilecek monograflara spesifikasyon sağlaması amaçlanmıştır. 

Literatür araştırması sonucunda bitkiye ait kısımlarda flavonoitler, tanenler, fenolik asitler, flavonoit glikozitleri, yağ asitleri, alkaloitler, steroller, amino asitler, şeker bileşikleri ve mineraller içerdiği tespit edilmiştir. Flavonoitlerin de dahil olduğu fenolik bileşiklerden bazıları karaçalı bitkisinde majör olarak bulunmaktadır. Çalışma kapsamında metanol ile hazırlanan ekstrelerde kantitatif yöntemler kullanılarak total fenol miktar tayini ve total flavonoit miktar tayini yapılmıştır. Ayrıca HPLC-DAD yöntemi kullanılarak rutin miktar tayini ve apigenin teşhisi yapılmıştır.

Kolinesteraz enzimlerinin inhibisyonu Alzheimer hastalığında önemli bir tedavi yöntemi olduğu için tez çalışmamızda bitkinin metanol ekstrelerinin asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesteraz enzim inhibitör aktiviteleri incelenmiştir. Ayrıca ekstrelerin antioksidan kapasitesi; hidrojen peroksitle indüklenmiş oksidatif stres modelinde hücre canlılığı ve antioksidan enzim aktivitesi açısından incelenmiştir.

Abstract:
Paliurus spina-christi Mill., a member of the Rhamnaceae family, is known in Turkey by various names, such as "kara çalı, çalı dikeni, çaltı dikeni and çeşmezen." It is used in traditional medicine for various ailments, such as kidney stones, diabetes, and rheumatism. Quality control studies were carried out on the fruit and leaf drugs in accordance with the Turkish Pharmacopoeia. The results obtained are given as percentages. It is aimed to provide specifications for monographs that can be prepared in the future, as there is no monograph for the plant in the pharmacopeias of Turkey and other countries.

As a result of the literature research, it was determined that the parts of the plant contain flavonoids, tannins, phenolic acids, flavonoid glycosides, fatty acids, alkaloids, sterols, amino acids, sugar compounds, and minerals. Some of the phenolic compounds, including flavonoids, are major in the karaçalı plant. Within the scope of the study, total phenol content determination and total flavonoid content determination were performed on the extracts prepared with methanol using quantitative methods. In addition, routine amount determination and apigenin diagnosis were performed using the HPLC-DAD method.

Inhibition of cholinesterase enzymes is an important treatment method in Alzheimer's disease, in our thesis study, the acetylcholinesterase and butyrylcholinesterase enzyme inhibitory activity of the plant's methanol extracts was investigated. In addition, the antioxidant capacity of the extracts was investigated in terms of cell viability and antioxidant enzyme activity in a hydrogen peroxide-induced oxidative stress model.