İlköğretim fen öğretiminde laboratuvar kullanımının öğrencilerin bilimsel süreç beceri gelişimlerine etkisi
The influence of using laboratory on the development of students? success of scientific progress in science lesson in primary schools
Yazar: AYŞE KESKİN
Danışman: PROF. DR. SALİM ORAK
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalı?manın temel amacı; fen bilgisi dersinde laboratuar kullanımının bili?sel, duyu?sal ve psiko-motor becerilerinin geli?imine etkisi, özellikle bili?sel süreç becerilerini ne ölçüde etkilediği ortaya konulmaya çalı?ılmı?tır. Bu temel amaçla laboratuarı bulunan okullardaki öğrenciler ile laboratuarı bulunmayan okullardaki öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinin kar?ıla?tırılması, laboratuar kullanımının öğrencinin bili?sel süreç becerilerinin geli?imine etkisi tespit edilmeye çalı?ılmı?tır. Bununla birlikte öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeylerinin ve cinsiyetlerinin bilimsel süreç becerileri üzerine etkisinin olup olmadığı belirlenmeye çalı?ılmı?tır. Çalı?mada, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini ölçmek amacıyla ?Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSB)? kullanılmı?tır. Testi olu?turan maddelerin belirlenmesinde yapılan literatür taramaları sonunda Katleen A. Smith tarafından geli?tirilen ve çalı?manın temel amacına uygun olarak alan uzmanı ve dil uzmanları tarafından Türkçeye uyarlanan ?Bilimsel Süreç Becerileri Testi? kullanılmı?tır. ?lköğretim ikinci kademe için hazırlanan teste öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini ölçmeye yönelik 20 soru yer almaktadır. Test ile ilgili geçerlilik ve güvenirlik çalı?ması yapılmı? ve elde edilen veriler Kuder Richardson- 20 (KR-20) katsayısının hesaplanmasıyla değerlendirilmi?tir. Testin güvenirliği 0.56 olarak tespit edilmi?tir. Uygulanan bilimsel süreç beceri testinin orta güçlükte (0.44) ve iyi derecede (0.33) ayrıt edici olduğu sonucuna ula?ılmı?tır.Bu çalı?manın uygulamasında bilimsel süreç becerileri testi; 2009-2010 eğitim ve öğretim yılında Siirt ?l merkezinde bulunan laboratuarı bulunan ve aktif olarakkullanan üç okul ile laboratuarı olmayan ve kullanamayan üç okul olmak üzere toplam altı okulda uygulanmı?tır. Uygulamaya bu altı okulun seçkisiz ve rastgele seçilen yedinci sınıflarında okuyan öğrenciler katılmı?tır. BSB testi Mayıs ayında uygulanmı? olup laboratuarı olan üç okuldan 166 ve laboratuarı olmayan üç okuldan 193 olmak üzere toplam 359 öğrenciye uygulanmı?tır. Verilerin analizi sonucunda; ilköğretim öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri geli?iminde; laboratuar kullananların lehine anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmi?tir. Sosyo-ekonomik düzeyin öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini geli?tirmesinde; Üst sosyo-ekonomik düzey öğrencileri orta ve alt sosyo-ekonomik düzeye göre, orta düzey öğrencileri alt düzeye göre daha ba?arılıdır. Sosyo ekonomisi yüksek olanın lehine anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmi?tir. Cinsiyetin ilköğretim öğrencilerinin bilimsel süreç beceri geli?imlerinde etkili bir deği?ken olmadığı saptanmı?tır. Bu analizler sonucunda öğrencilerin laboratuarda bilimsel süreç becerilerini geli?tirecek etkinliklere katılmaları desteklenip, pasif olarak laboratuar kılavuzunda yazılanları ya da bir öğretmen tarafından kendilerine verilen talimatları aynen yerine getirmek için çabalamamaları önerilebilir. Ayrıca okullardaki laboratuar ko?ulları iyile?tirilmeli ve aktif bir ?ekilde kullanıma sunulmalıdır.

Abstract:
The main aim of this study is to suggest the effect of using laboratory on cognitive, affective and psycho-motor abilities, particularly how it effects cognitive development abilities in the lesson of science. With this goal, we tried to compare students? scientific process skills in schools having laboratories with those without laboratories, and determine the influence of using laboratories on the development of students? abilities of cognitive process. Besides, whether the students? socio-economic levels and gender have influence on the scientific process skills were sought to be defined. Scientific process skills test was applied to determine students? abilities of scientific process. As a result of the literature review in determining items making up the test, scientific process skills test, developed by Katleen A. Smith and translated into Turkish by area and language experts was used. There are 20 questions in the test prepared for second level of primary education to measure students? scientific process skills. Validity and safety studies concerning the Test were carried out and the obtained data were evaluated with calculating Kuder Richardson- 20 (KR-20) coefficient. The safety of the test determined as 0.56. It was concluded that the applied test of abilities of scientific process was of middle difficulty (0.44) and good grade (0.33) distinguishing.In the application of this study, scientific process skills test was carried out in six schools three of which have laboratories and using them actively, and the other three are without laboratories in city center of Siirt in 2009-2010 academic year. Seven yearstudents in these schools chosen randomly participated in the application. Carried out in May, the Test SPS was applied to 359 students in total, 166 students of whom from the schools having laboratories and 166 students from the school with no laboratory. At end of the data analysis, it was concluded that there appeared a meaningful difference in favour of using laboratories in primary school students? abilities of scientific process. In developing students? scientific process skills with socio-economic level, upper socio-economic level students compared to those of middle and lower socio-economic level, and those of middle socio-economic level compared to lower ones are more successful. It was determined that there was a meaningful advantage for those of upper socio-economic level. It was also concluded that gender was not an effective variable in developing students? abilities of scientific process. As a result of these analyses, it could be suggested that students should be encouraged to take part in activities in laboratory which make them develop their scientific process skills and that they should not be directed to carry out the written instructions or what they are told to do passively. Besides, the laboratory conditions in schools should be improved and these conditions should be made ready for use actively.