Üç-boyutlu çok-kullanıcılı sanal ortamların oryantasyon amaçlı kullanılması
Utilization of three-dimensional multi-user virtual environments for orientation purposes
Yazar: FATİH ÖZDİNÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN TÜZÜN
Hacettepe Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı 3-boyutlu çok-kullanıcılı sanal ortamların üniversiteye yeni başlayan öğrencilere oryantasyon hizmeti vermek amacıyla kullanılabilirliğini sorgulamaktır. Bu amaçla bir sanal oryantasyon ortamı Active Worlds çok-kullanıcılı sanal ortamı altyapısı üzerinde, alanyazındaki çeşitli oryantasyon ilkeleri gözetilerek geliştirilmiştir.Çalışmaya, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü'ne (BÖTE) 2009-2010 öğretim yılında başlayan 55 öğrenci katılmıştır. Çalışma grubu ikiye ayrılarak, yarı-deneysel desenlerden kontrol gruplu ön-test son-test deney modeli kullanılmıştır. Uygulama, ders dönemi başlamadan önceki hafta 25 katılımcılı deney grubu için 3-boyutlu çok-kullanıcılı sanal oryantasyon ortamında; 30 katılımcılı kontrol grubu içinse rehber eşliğinde BÖTE Bölümü fiziksel olarak gezdirilerek yapılmıştır. Uygulamalar her bir grup için yarım gün sürmüştür. Gruplara uygulama öncesinde Demografik Anket, uygulama öncesinde ve sonrasında Bilgi Testi, uygulama sonrasında ise Oryantasyon Değerlendirme Anketi ile Uzamsal Bilgi Envanteri uygulanmıştır. Ek olarak, sanal oryantasyon deneyimine katılan deney grubuna uygulama sonrasında Sanal Ortamda Buradalık Ölçeği uygulanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre deney ve kontrol gruplarının her birisine ait Bilgi Testi sonuçlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olmuştur. Deney ve kontrol grupları arasında Bilgi Testi sonuçları ve Uzamsal Bilgi Envanteri sonuçları bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Uzamsal Bilgi Envanteri ile elde edilen uzamsal bilginin bazı alt boyutlarında deney grubu ile kontrol grubu arasında deney grubunun lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur. Genel olarak sanal ortama katılan öğrencilerin uzamsal ayrıntıları daha iyi hatırladığı ortaya çıkmıştır. Kullanılan sanal ortamın, kullanıcılarda yüksek seviyede buradalık algısı oluşturduğu bulunmuş, ancak buradalık algısı ile öğrenme arasında düşük düzeyde ve pozitif bir ilişki, buradalık algısı ile uzamsal öğrenme arasında orta düzeyde ve pozitif bir ilişki bulunmuştur. Deney ve kontrol grubu öğrencileri oryantasyon değerlendirme anket faktörleri bakımından karşılaştırıldığında oryantasyon desteği, kurumsal destek ve genel öğrenmeye etkisi açısından deney grubunun kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir üstünlüğü görülürken; karmaşıklık açısından deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır. Algılanan eğlence, algılanan yarar, yapılandırmacı öğrenmeye etkisi, uzaktan kullanmaya etkisi açısından deney grubu ortalaması kontrol grubu ortalamasından yüksek olmasına rağmen aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir. Oryantasyon becerisi ve birlikte öğrenmeye etkisi açısından kontrol grubu ortalaması deney grubu ortalamasından yüksek olmasına rağmen aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir.Sonuçlara göre; sanal oryantasyon uygulamasının bu çalışmada incelenen değişkenler bakımından fiziksel oryantasyon uygulaması ile benzer ya da daha iyi sonuçlar gösterdiği görülmüştür. Bu sonuçlara göre üniversiteye yeni başlayacak öğrencilere öğrenim görecekleri bölüm ve çevrenin tanıtılmasında 3-boyutlu çok-kullanıcılı sanal ortamlar etkili bir ortam olarak kullanılabilir.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the utility of 3D multi-user virtual environments for orientation purposes for freshmen university students. For this purpose, a virtual orientation environment was developed on the Active Worlds multi-user virtual environment, by taking into account various orientation principles found in the literature.There were 55 students in the study, who were enrolled in 2009-2010 academic year to Computer Education and Instructional Technology Department at Education Faculty of Hacettepe University in Ankara, Turkey. A quasi-experimental pre-test and post-test control group design was followed by dividing participants into two groups. The implementation of interventions was carried out a week ahead of the academic semester. The virtual departmental orientation was implemented with 25 participants in a 3D multi-user virtual environment, while the physical departmental orientation was implemented with 30 participants by walking through the department with a guide. Each of the implementations took about half a day. Both groups took a demographics survey before the interventions, took an achievement test both before and after the interventions, and took an orientation evaluation survey along with a spatial knowledge inventory after the interventions. In addition, ?Presence Questionnaire in Virtual Environments? was taken by 25 participants after experiencing the virtual orientation.It was found that both the experimental and control groups? Achievement Test scores increased significantly. There were no significant difference between the experimental group and control group in terms of Achievement Test and Spatial Knowledge Inventory results. Significant differences were found in favor of the experimental group in terms of the sub-categories of spatial knowledge which was obtained through Spatial Knowledge Inventory. It was revealed that students participated in the virtual environment recalled spatial details better than the participants in the control group. Participants perceived a high level of presence in the virtual orientation environment; however, there was a positive low level correlation between presence and achievement, and there was a positive moderate level correlation between presence and spatial knowledge. When the experimental and control groups were compared in terms of orientation evaluation survey factors, significant differences were found in orientation support, organizational support, and general effect on learning in favor of the experimental group, while there was a significant difference between the groups in terms of complexity. While the scores of experimental group were higher in perceived enjoyment, perceived usefulness, effect on constructivist learning and effect on distance usage, this difference was not statistically significant. The scores of control group were higher in orientation skill and cooperative learning, but again this difference was not statistically significant.According to the findings, the virtual orientation implementation has similar or better results than physical orientation implementation in terms of variables that were examined in this study. Considering these results, it can be suggested that 3D multi-user virtual environments can be effectively used by freshmen university students for orientation purposes.