Çocuğa karşı şiddet içerikli görsel uyaranlara maruz bırakılan ebeveynlerde cinsiyetler arası farklılıkların olaya ilişkin potansiyeller yolu ile incelenmesi
Effects of gender and parenthood on evoked potentials during exposure to visual stimuli consisting of violence towards children
Yazar: OZAN EZGİ BERBEROĞLU
Danışman: PROF. DR. ÜMMİHAN İŞOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sinir Bilimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Fizyoloji = Physiology ; Nöroloji = Neurology
Dizin: Ana-baba = Parents ; Beyin = Brain ; Beyin fonksiyonları = Brain functions ; Cinsiyet = Gender ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Duygu = Emotion ; Uyarılmış potansiyeller = Evoked potentials

Özet:
Erişkinler üzerinde standart psikolojik ölçümlemeler ve davranış takibi yoluyla yapılan çalışmalarda kadınların erkeklere oranla emosyonel olaylardan, özellikle de olumsuz deneyimlerden daha çok etkilendikleri gösterilmiştir. Annelik davranışlarını daha iyi anlamak için yapılan araştırmalarda annelerin kognitif ve emosyonel yönlerden farklılaştıkları gözlenmektedir. Bunun yanında, babalık durumunun incelendiği nörogörüntüleme çalışmaları oldukça sınırlıdır. Önceki çalışmalarda olaya ilişkin potansiyellerde (OİP) elde edilen cinsiyetler arası farklılıklar çalışmamızın çıkış noktası olmuştur. Bilişsel fonksiyonların değerlendirilmesinde kabul gören bir yöntem olan P300 çalışmaları, kadınların emosyonel uyaranlara verdiği P300 yanıtlarının genlik ve latans bakımından erkeklerden farklı karakter gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışmamızda iki durumun P300 yanıtı üzerindeki etkileri incelenmiştir: Bunlardan biri cinsiyetler arası OİP farklılıklarının ortaya konulması ve bu farklılıkların ebeveyn olma durumundan ne denli etkilendiğinin incelenmesi, diğeri ise aynı cinsiyetten bireylerin emosyonel uyaranlara karşı gösterdikleri P300 yanıtının ebeveynlik durumuna göre karşılaştırılmasıdır. Araştırmamızda bu amaçla anneler, babalar, çocuksuz kadınlar ve çocuksuz erkeklerden oluşan dört farklı gönüllü grubu ile çalışılmış, görsel uyaran olarak olumlu, olumsuz ve nötr çocuk yüz görselleri kullanılmıştır. Çalışmada kullanılan görsel uyaranlar seçici bir heyet oluşturularak oylanmış, çocukların normal hayat içindeki hallerinin fotoğraflarından oluşmaktadır ve bu yönüyle standardize görsel setleri kullanılan çalışmalardan farklılık içermektedir. Araştırmamız sonucunda, kadınların emosyonel uyaran karşısında erkeklerden daha güçlü P300 yanıtı gösterdiği ve bunun ebeveynlik durumundan etkilenmediği gözlenmiştir. Aynı cinsiyetten bireyler arasında ebeveynlik durumunun negatif emosyonel uyarana karşı oluşan cevaba etkisini incelediğimizde ise annelerin çocuksuz kadınlara, babaların ise çocuksuz erkeklere göre daha güçlü P300 yanıtı gösterdiği kaydedilmiştir. Bu sonuçlar ışığında, kadınlar ile erkeklerin nörofizyolojik farklılıklarından bahsedebileceğimiz gibi, çocuk sahibi olmanın da elektronörofizyolojik olarak ölçülebilir anlamlı farklar doğurduğunu söyleyebiliriz.

Abstract:
Standardised psychological measurements of adults showed that females are more responsive in a case of exposure to an emotional experience. Especially, bad experiences alter females' mood much more than men's. Studies aiming to better understand motherhood behaviour also present that there are many cognitive variations between mothers and non-mothers. However, neuroimaging experiments on fathers can be counted on the fingers of one hand. Our initial motivation consists of previous ERP (event-related potentials) studies on gender differences. P300 studies, which are wellaccepted techniques while evaluating cognitive functions, show that exposure to an emotional stimulant causes women to produce P300 waves with different amplitudes and latencies comparing to men. Our study has a couple of aims: First one is to determine gender differences in evoked potentials and to identify if they are altered by parental status; the second aim is to define parenthood-related differences in evoked potentials in same-sex sample groups. For this purpose, we arranged four groups as mothers, non-mothers, fathers and non-fathers. We used negative, positive and neutral facial images of children as stimuli. Visual stimulants were previously chosen by a selective committee, so we used a different set of images rather than using standardised affective picture systems. The results of our study showed that women under negative emotional stimuli produce much stronger P300 activity than men, and this situation is not influenced by parental status. When we compared results from same-sex sample groups, we observed that parents present stronger P300 activity comparing to nonparents when they are exposed to negative emotional stimuli. According to our results, we can say that there are significant differences between women and men and also we should emphasise that there are measurable neurophysiological differences between parents and non-parents.