Yapım işlerinde ergonomik risk faktörlerinin reba yöntemi ile incelenmesi
Investigation of ergonomic risk factors in construction works using the reba method
Yazar: CANAN AYDOĞDU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLİZAR HOŞTEN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Sağlık Eğitimi = Health Education

Özet:
Bu çalışmada İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Raylı Sistemler müdürlüğüne bağlı metro yapım işi şantiyesinde çalışanların Hızlı Tüm Vücut Değerlendirilmesi (Rapid Entire Body Assessment/REBA) risk analizi gerçekleştirilmiştir. REBA, kas iskelet sistemi rahatsızlıkları (KİSR) riskini değerlendirebileceğimiz hem dinamik hem de durağan çalışma pozisyonları için tüm vücut analizini kapsamasının yanı sıra maliyeti düşük ve kolay bir yöntem olması nedeniyle seçilmiştir. Gözleme dayalı tüm vücut duruşlarının incelenmesine imkan veren bu yöntem, mesleki kas iskelet sistemi risk seviyelerinin tespit edilmesini ve gerekli önlemlerin alınmasını sağlar.
 Çalışma şartlarındaki olumsuzluklar ve çalışanların çalışma pozisyonlarının uygun olmaması, çalışanların iş veriminin düşmesine ve KİSR'na neden olmaktadır. Kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının ortaya çıkmasını engellemek için uygunsuz duruş ve hareketlerin değerlendirilmesi amacıyla ergonomik risk analizleri yapılmaktadır. Ayrıca REBA yönteminin seçilmesinin bir sebebi de çalışma duruşu anında vücudun tüm hareketlerini değerlendirmeye olanak sağlamasıdır. 
 Bu çalışmanın gerçekleştirildiği İBB Raylı Sistemler Müdürlüğü metro şantiyesinde yapım işleri kalıp yapılması, beton dökülmesi, çeşitli ebatlardaki demir işleri, montaj, kaynak, beton kırımı ve çeşitli imalatlarını gerçekleştirmektedir.  
 Çalışmaya başlamadan önce çalışanlar iki ay süresince gözlemlenerek çalışma aşamaları fotoğraflanmıştır. Çalışanların en uzun kaldığı, tekrarlı hareketlerin olduğu ve uygulanan kuvvet veya yükün en fazla olduğu duruşlar tespit edilerek analize alınmıştır. İşle ilgili kas iskelet sistemi rahatsızlıkları riski REBA yöntemi ile hangi işlerde önlem alınacağı tespit edilmiş ve iyileştirme çalışmaları üzerinde durulmuştur. 
Çalışmamızda yapım işlerinde karşılaşılan kas iskelet sistemi hastalıkları ve iş kazaları ilişkisinin araştırılarak elde edilen tespitlere göre önlemler alınarak azaltılması hedeflenmektedir. Çalışmamızın ilk bölümü iş sağlığı ve güvenliği kavramlarının tanımlarını içermektedir. Diğer bölümlerde ise yapım işlerinde çalışanların karşılaşmış oldukları kas iskelet sistemi sorunlarına ve risklerine değinilerek İSG açısından değerlendirilmiştir.
 Bu çalışmada amaç KİSR ve iş kazalarının proaktif yaklaşımla en aza indirilmesini sağlamak ve risk değerlendirmelerinin önemi konusunda, ülkemizde işverenler ve çalışanlar arasında bilgi ve farkındalık yaratmaktır.
 Çalışmamızda REBA puanları 2 ile 13 arasında hesaplanmıştır. REBA analizleri sonucunda, demir bağlama işlemi çok yüksek riskli olan duruş olarak tespit edilmiş, demir bükme ve kaynak işlemlerinde risk seviyesi yüksek, kalıp işi ve tel bükmesi yapan çalışanların risk seviyeleri orta, segment taşlarının MSV aracı ile taşınması işinde risk düşük seviyede hesaplanmıştır. Çalışma pozisyonlarının risk analiz sonuçları ve alınması gereken önlemler ve risk seviyelerini azaltmaya yönelik eylemler tespit edilerek firma yöneticileri ile de paylaşılmıştır.
Çalışanlara ergonomik çalışma duruşları ve yük taşıma, kaldırma ile ilgili eğitimler sıklıkla verilerek önemi tekrarlanmalıdır. Çalışılan alet ve ekipmanlar yapılan işe ve çalışanın fiziksel yapısına uygun olmalı olmayanlar ise ergonomik hale getirilmelidir.

Anahtar Kelimeler: Ergonomi, Risk analizi, REBA, İş sağlığı ve güvenliği, Yapı işleri

Abstract:
In this study, Rapid Entire Body Assessment (REBA) risk analysis was carried out for employees at the metro construction site affiliated with the Istanbul Metropolitan Municipality Rail Systems Directorate. REBA was chosen because it is a low-cost and easy method, as well as covering the whole body analysis for both dynamic and static working positions, with which we can evaluate the risk of musculoskeletal disorders (MSD). This method, which allows the examination of all body postures based on observation, allows occupational musculoskeletal risk levels to be determined and necessary precautions to be taken.
 Negative working conditions and unsuitable working positions of employees cause decreased work efficiency of employees and MSD. Ergonomic risk analyzes are performed to evaluate inappropriate postures and movements to prevent the occurrence of musculoskeletal disorders. In addition, one of the reasons why the REBA method was chosen is that it allows evaluating all movements of the body during the working posture.
 In our thesis study, the stages of construction works in the metro construction sites of the IMM Rail System Directorate are discussed. In metro construction work, mold making, concrete casting, various iron works, assembly, welding, concrete breaking and various manufacturing are carried out.
Before the analysis began, the employees were observed for two months. During the production process, each job was observed from beginning to end and every stage was photographed. The posture that was determined as the most dangerous posture during the work was determined by determining the longest, repetitive movements and the applied force. With the REBA method, the risk of work-related musculoskeletal disorders was determined in which jobs to take precautions and improvement efforts were focused on.
In our study, it is aimed to investigate the relationship between musculoskeletal diseases and occupational accidents encountered in construction works and to reduce them by taking precautions according to the findings obtained. The first part of our study includes definitions of occupational health and safety concepts. In other sections, the musculoskeletal system problems and risks encountered by construction workers are addressed and evaluated in terms of OHS.
 The aim of this study is to ensure that MSDs and occupational accidents are minimized with a proactive approach and to raise information and awareness among employers and employees in our country about the importance of risk assessments.
 In our study, REBA scores were calculated between 2 and 13. As a result of REBA analysis, rebar binding was determined as a very high risk posture, the risk level was calculated to be high in iron bending and welding operations, the risk level of employees doing mold work and wire bending was calculated to be medium, and the risk was calculated to be low in the transportation of segment stones by MSV vehicle. Risk analysis results of working positions, precautions to be taken and actions to reduce risk levels were determined and shared with company managers.
The importance of this should be reiterated by frequently giving employees training on ergonomic working postures and carrying and lifting loads. The tools and equipment used should be suitable for the work done and the physical structure of the employee, and those that are not should be made ergonomic.
Keywords: Ergonomics, Risk analysis, REBA, Occupational health and safety, Construction works