Konuta erişilebilirlik, konut talebi ve talebi etkileyen faktörlerin analizi: Ankara ili örneği
Housing affordability, housing demand and determinants of housing demand: A case of Ankara province
Yazar: YUNUS EMRE KAPUSUZ
Danışman: PROF. DR. HARUN TANRIVERMİŞ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Gayrimenkul Geliştirme ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Sosyal konut politikası = Public housing policy

Özet:
Geçen yüzyılın başlarından itibaren dünyada birçok ülkede gayrimenkullere yönelik ekonomik yaklaşımlara ağırlık verilerek bu alanda birçok model ortaya konulmuştur. Bu araştırmada; kentsel konut piyasalarının işleyişinde etkin olan teorileri açıklamak, konuta erişilebilirlik yaklaşımlarını incelemek, makro nitelikli değişkenler ile talep modeli oluşturmak, tüketicilerin karar alma sürecinde etkili olan değişkenleri anket verilerinin analizine dayalı olarak açıklamak temel hedeflerdir. Konut talebi kapsamında VAR, Granger ve VECM modelleri incelenerek 2000-2021 dönemine ilişkin talep modeli için Engle-Granger iki aşamalı tahmin yöntemi uygulanmıştır. Model sonuçlarına göre; yerleşik hane halkları tüketim harcamaları, yapı kullanma izin belgesi alan daire sayısı, gayrimenkul faaliyetleri ve toplam nüfus değişkenlerinde görülen artışların konut satışlarını artırıcı ve konut kredisi faiz oranında görülen artışların ise konut satışlarını azaltıcı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Tüketici kararlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi için Çankaya ilçesinde konut satın alan 793 kişiye anket uygulanmıştır. Anketin öne çıkan sonuçlarına göre; bireyler farklı mesafelerde ikamet edecek olmalarına rağmen, ulaşım veya uzaklık değişkeni her iki cinsiyet grubu için en önemli seçenek olarak işaretlenmiştir. Konuta erişilebilirlik kapsamında kamu kurumlarının konut projesi geliştirme, konut üretimi ve finansman paketleri dışında belediye ve özel konut şirketleri örnekleri, sosyal kiralık konut uygulaması, yap kirala modeli, adil konut kanunu gibi yasal ve kurumsal düzenleme ile uygulama yapılması gibi konularda çalışma yapılması, birçok gelişmekte olan ülkede ve Türkiye'de özellikle orta ve alt gelir grubu hanelerin konut erişimlerini kolaylaştırıcı politikaların geliştirilmesi ve etkin uygulamaların yapılması yoluyla barınma sorunlarına kalıcı çözüm geliştirilmesinin mümkün olabileceği değerlendirilmektedir.

Abstract:
Since the early last century, many models have been revealed in this field by focusing on economic approaches to real estate in many countries. In this study; the main objectives are to explain the theories that are effective in the functioning of urban housing markets, to examine the approaches of housing affordability, to create a demand model with macro-qualified variables, to explain the variables that are effective in the decision-making process of consumers based on the analysis of the survey data. Within the scope of housing demand VAR, Granger, and VECM models were examined and Engle-Granger's two-stage estimation method was applied for the demand model which is cover the 2000-2021 periods. According to the model results; it has been determined that the increases in the consumption expenditures of the households, the number of flats that have received building permits, the real estate activity, and the total population have an increasing effect on the housing sales, while the increases in the housing loan interest rate have a decreasing effect on the housing sales. To determine the factors affecting consumer decisions, a questionnaire was applied to 793 people who bought houses in the Çankaya district. According to the prominent results of the survey; although individuals will reside at different distances, the variable of transportation or distance is marked as the most important option for both gender groups. Within the scope of housing affordability, the topics such as housing project development, housing production and financing packages of public institutions, examples of municipal and private housing companies, social rental housing applications, build and rent model, legal and institutional arrangements such as fair housing law, it is considered that it is possible to develop permanent solutions to housing problems by developing policies and effective implementation that facilitate access to housing, especially for middle and lower income group households in the developing countries and Turkey.