Duygusal yüz ifadelerinin ve uyarıcı sunum süresinin zaman algısına etkisi
Effect of the emotional facial expressions and the stimulus duration on time perception
Yazar: ŞENGÜL ERDOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEL BARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu = Emotion ; Sunum hızı = Presentation speed ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Yüz tanıma = Face recognition ; Zaman = Time ; Zaman algısı = Time perception

Özet:
Bu çalışmanın temel amacı, evrensel olarak kabul edilen 6 temel duyguya ait yüz ifadelerinin sunum süresi değişimlenmesinin zaman algısı üzerindeki etkisini, ileriye dönük paradigma yöntemlerinden zaman aralığı yeniden oluşturma ve süreyi sözel tahmin etme yöntemleri aracılığıyla incelemektir.

Ekman ve Friesen (1976) tarafından oluşturulan duygusal yüz fotoğrafları bataryası ön çalışmalarla duygu tanıma, genel uyarılmışlık düzeyi ve duygusal değerlik açısından değerlendirilmiş ve sonrasında bu bataryadan seçilen iki fotoğraf uyarıcı olarak görevlerde kullanılmıştır.

Çalışmanın deney bölümü, 47 kadın ve 28 erkek olmak üzere toplam 75 gönüllü katılımcı ile yürütülmüştür. Çalışmada, zamansal görev türü, uyarıcıların duygu türü ve sunum süresinin değişimlenmesinin zamansal performans üzerindeki etkisini göreli süre değeri ve değişim katsayısı bağımlı ölçümleriyle incelenmiştir. Çalışmada, 2(Görev Türü: Süreyi sözel tahmin etme görevi, Zaman aralığı yeniden oluşturma görevi) x 7(Duygu Türü: Kızgınlık, Korku, Üzüntü, Tiksinme, Şaşkınlık, Nötr, Mutluluk) x 4(Sunum Süresi: 500 msn, 1000 msn, 1500 msn, 2000 msn) tekrarlı ölçümlü farktöriyel deseni kullanılmıştır. Analizler göreli süre değeri ve değişim katsayısına ilişkin 2x7x4 ve 2x4 tekrar ölçümlü ANOVA üzerinden yapılmıştır. 

Çalışmanın bulgularına göre, her bir sunum süresi düzeyinde, tüm duygusal yüz ifadeleri hedef süreye göre kısa algılandığı görülmektedir. Öte yandan, duygusal yüz ifadelerinin üzüntü yüz ifadesi dışında nötr yüz ifadesinden daha uzun algılandığı görülmektedir. İçsel saat modeli ve dikkat ve genel uyarılmışlık düzeyi bağlamında, duygusal yüz ifadelerinin hedef süreye göre kısa algılanma eğiliminde olması dikkat kaynaklı modelle uyumlu görünürken; duygusal yüz ifadelerinin nötre göre daha uzun algılanması ise genel uyarılmışlık düzeyi kaynaklı modelle uyumlu görünmektedir. Anlamlı ortak etki bulunamamasına rağmen, duygusal yüz ifadelerinin sunum süresi artıkça zamansal bozulmaların da arttığı görülmektedir. Bununla birlikte, tüm duygusal yüz ifadelerinin sunum sürelerine dair süre tahminlerinde, zaman aralığı yeniden oluşturma görevinde, süreyi sözel tahmin etme görevine göre daha uzun algılama oluştuğu görülmektedir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, duygusal yüz ifadelerinin zaman algısı üzerindeki etkisinde; genel uyarılmışlık düzeyi ve dikkat kaynaklı ortak etkilerin yanında, zamansal yöntem türlerindeki farklılıklardan dolayı bellek ve karar verme süreçlerinin de etkili olabileceği görülmektedir.


Anahtar Sözcükler 
Zaman algısı, içsel saat modeli, duygu, dikkat, genel uyarılmışlık düzeyi, duygusal yüz ifadeleri, zaman aralığı yeniden oluşturma görevi, süreyi sözel tahmin etme görevi

Abstract:
The main aim of this study was to investigate the influence of manipulation of stimulus presentation duration of pictures expressing universal six basic emotions by using a prospective paradigm including verbal estimation and reproduction tasks. 

Pictures of Facial Effect: POFA set produced by Ekman and Friesen (1976) was rated for arousal, valance and recognition of emotions in pre-studies and two pictures selected from this set were used as stimulus in temporal tasks.

Experimental part of the study was conducted with 47 female and 28 male in total 75 voluntary participants 2(Type of Task: Verbal estimation, Reproduction) x 7(Type of Emotion: Anger, Fear, Sadness, Disgust, Surprise, Neutral, Happiness) x 4(Presentation Duration: 500 msn, 1000 msn, 1500 msn, 2000 msn) repeated measures design. The analyses of the relative duration value and coefficient of variation were performed by means of 2x7x4 and 2x4 repeated measures ANOVA.

According to the results of this study, in a level of each presentation duration, all emotional facial expressions duration was perceived to be shorter than target durations. On the other hand, duration of all emotional facial expressions except the sad facial expression was perceived longer than the duration of neutral facial expression. According to internal clock model and in the context of arousal and attention, tendency to underestimate the duration of emotional stimuli compared to target duration was consistent with an attentional model while tendency to overestimate duration of the emotional stimuli compared to duration of neutral stimulus was consistent with the arousal based model. In spite of not finding any significant interaction effect, results of this study indicated that temporal distortions increase with duration of emotional stimuli. Besides, relative to the reproduction task, durations of all emotional stimuli were more underestimated in the verbal estimation task. The findings of this study suggested that in regard to the effects of emotional facial expressions on time perception, not only the involvement of effects emanating from arousal and attention but also memory and decision processes could have an effect due to the type of temporal tasks difference. 



Keywords
Time perception, internal clock model, emotion, attention, arousal, facial expressions, reproduction task, verbal estimation task