Tuz Gölü (Cihanbeyli-Konya) Allium L. (Liliaceae) taksonlarının morfolojik, anatomik ve ekolojik özellikleri
The morphological, anatomical and ecological properties of Allium L. (Liliaceae) taxa on the Salt Lake (Cihanbeyli-Konya)
Yazar: AYŞE PEKTAŞ
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA KÜÇÜKÖDÜK
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Anatomi = Anatomy ; Botanik = Botany ; Morfoloji = Morphology

Özet:
Bu çalışmada Allium cinsine ait üç taksonun (A. cappadocicum Boiss, A. flavum L. subsp. flavum var. flavum ve A. vuralii Kit Tan) morfolojik, anatomik ve ekolojik özellikleri belirlendi ve karşılaştırıldı.Anatomik araştırmalarda türlerin kök, skap, soğan ve yaprak kısımları incelendi ve türler arasındaki anatomik benzerlikler ve farklılıklar tespit edildi. Sonuçlar fotoğraf ve tablolarla gösterildi. Kök ve soğanın genel yapıları benzer olmakla beraber, yaprak ve skap özellikleri, hücrelerin şekil ve boyutlarında farklılıklar gözlendi.Türlerin kök epiderma tabakalarındaki hücrelerin boyutları karşılaştırıldığında A. flavum türü ile A. vuralii türü arasında benzerlik olduğu A. cappadocicum türünde ise hücrelerin daha büyük olduğu gözlenmiştir.Her üç türün soğanında da kurumaya bağlı olarak oluşan kalın çeperli hücrelerle çevrelenmiş mekik şeklindeki boşluklar dikkati çekmektedir.Her üç türde de kalın olan skap kutikulası A. cappadocicum türünde biraz daha kalındır. A. vuralii türünün skap anatomisinde epiderma ile kutikula arasında epidermis hücrelerinin uzunlamasına çizgiler oluşturması tipik bir özelliktir.A. flavum ve A. vuralii yaprakları fistulos, teret ve mezofilleri unifasiyaldir fakat A. cappadocicum yaprakları düz ve mezofili izolateraldir. Her üç türde de stoma sayısı fazla, az veya çok derinde, kserofitik ve anömositik tiptedir. A. vuralii stoma hücrelerinin A. cappadocicum ve A. flavum stoma hücrelerine oranla daha büyük oldukları belirlendi. A. flavum ve A. vuralii yaprakları A. cappadocicum yapraklarından tüy ve kanatlarının olmasıyla farklılık gösterirler. A. cappadocicum türünün karakteristik bir özelliği; yaprak kutikulası üzerindeki bir sıra mikropapillanın bulunmasıdır.Sünger parankiması hücreleri genişlemesine uzanırken bütün türlerde koparak merkezi bir boşluk oluşturur. En geniş boşluk ise A.vuralii' de oluşur.Morfolojik olarak en önemli fark; spat valv sayısı A.cappadocicum'da 1 ve uzun bir gaga şeklindeyken A. flavum ve A. vuralii' de 2 parçalı olmasıdır. A. flavum' da birbirine eşit olmayan spat valvleri, A. vuralii türünde hemen hemen birbirine eşit uzunluklardadır.Bitkilerin yetiştiği topraklar kuvvetli alkali, tuzlu ve aşırı kireçli olup, bünyesi killi-tınlıdır. Her üç bitki toprağı P2O5, K20, Ca, Mg, Mn içeriği bakımından fakir, demir bakımından zengindir.Anahtar Kelimeler: Liliaceae, Allium, Anatomi, Morfoloj

Abstract:
The morphology, anatomy and ecology of three taxa (A. cappadocicum Boiss, A. flavum L. subsp. flavum var. flavum ve A. vuralii Kit Tan) of Allium genus have been investigated.In anatomical investigation the section of the root, scape, bulb and leaf of species were examined and anatomical similarities and differences between the species were determined. The conclusions were showed by photographs and pictures. Although the simillarities in the general structure of the roots and bulbs; the leaves, scapes and the cells were showed differences in shape and dimension.The root epiderma cells of A. cappadocicum are larger than the cells of other two species.It? s seen that there are shuttle like cavities with thick-walled cells in the transverse section of bulb of these three species as a result of drying.In all taxa the cuticles of scape are thick but A. cappadocicum has the thickest cuticle of scape. It?s the typical feature that epidermis cells bearing longitudinal striation over most cells between cuticle and epidermis in the scape anatomy of A. vuralii.The leaves of A. flavum and A. vuralii are fistulose, terete and the both of these mesophylles are unifasial but the leaves of A. cappadocicum are flat and the mesophyll isolateral. In all taxa stomata numerous, slightly to deeply sunken, xerophytic and anomocytic. The leaves of A. flavum and A. vuralii are different from A. cappadocicum leaves having hairs and ribs. The stomata cells of A. cappadocicum are larger than the stomatas of other two species. One of the charecteristic feature of A. cappadocicum is a row of micropapille in the cuticle of leaves.Spongy mesophyll cells increasing in size inwards but breaking down to give a large central cavity in all species but the largest cavity is in A. vuralii.The most important difference as the morfologically is the number of valve of spathe. A. cappadocicum has 1-valved spathe with a long beak but A. vuralii and A. flavum spathes 2-valved. The valves of A. flavum are unequal different from A. vuralii.All taxa grow on saline and strongly alkaline soils and their soils contain excessively calcium carbonate. Soil texture being clay-loam. Their soils have not rich organic matter, P2O5, K20, Ca, Mg and Mn, but have got iron content very much.Key words: Liliacae, Allium, Morpholgy, Anatomy