Multipl skleroz hastalarında metabolik sendrom riski, beslenme durumu ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of metabolic syndrome risk, nutritional status and quality of life in multiple sclerosis patients
Yazar: ÇİSENUR PIÇAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ERTAŞ ÖZTÜRK
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Metabolik sendrom = Metabolic syndrome ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis

Özet:
Multipl skleroz (MS), immün aracılı, demiyelinizan nörodejeneratif bir 
hastalıktır ve erken ve orta yetişkinlik döneminde ilerleyici nörolojik fonksiyon 
bozukluğunun en yaygın nedenidir. Mevcut kanıtlar sağlıklı bir yaşam tarzıyla birlikte 
dengeli bir beslenmenin MS patogenezinde ve seyrinde pozitif rol oynayabileceğini 
göstermektedir. Çalışmada; MS hastalarında MetS riski, beslenme durumu ve yaşam 
kalitesinin belirlenerek aralarındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu 
doğrultuda, 8 Ocak-5 Nisan 2024 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp 
Fakültesi Nöroloji Polikliniği'nde izlenen, 18-65 yaş aralığında, çalışmaya alınma 
kriterlerine uyan, 36 kadın 12 erkek toplam 48 MS hastasının Tanita BC 401 cihazı ile 
vücut ağırlıkları, vücuttaki toplam yağ, kas ve su oranları ölçülmüş, BKİ değeri 
hesaplanmış, biyokimyasal kan bulguları değerlendirilmiş ve kan basınçları 
ölçülmüştür. Beslenme durumunun saptanması için Erişkin Yarı Kantitatif Besin 
Tüketim Sıklığı Anketi ve yaşam kalitesinin belirlenmesi için SF-12 Yaşam Kalitesi 
Ölçeği uygulanmıştır. MetS tanısı için IDF kriterleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda 
MS hastalarındaki MetS sıklığı %29,2 olarak bulunmuş ve MetS görülen bireylerin 
büyük çoğunluğunu kadınların (%71,4) oluşturduğu gözlenmiştir. MetS görülen 
hastaların yarısının MIND diyetine uyumlu olduğu görülmüş, beslenme durumuna 
göre MetS görülme oranlarında fark olmadığı belirlenmiştir. Abdominal obezite ile 
MIND diyet uyumu arasında anlamlı ilişki olmadığı saptanmıştır. MetS'i olan ve 
olmayan bireylerin fiziksel yaşam kaliteleri arasında anlamlı farklılık yokken MetS'i 
olan bireylerin mental yaşam kalitesi daha yüksektir. MS hastalarının makro ve mikro 
besin ögesi alımları arasında MetS varlığı açısından anlamlı bir fark tespit 
edilmemiştir. MetS durumunun MCS puanı üzerine pozitif yönde etkisinin olduğu 
belirlenirken yaşın ise PCS puanı üzerine negatif etkisinin olduğu saptanmıştır.  
MS hastaları arasında MetS bileşenlerinin yaygınlığı ve yaşam kalitelerini 
etkileyen faktörler sebebiyle bu hastalar multidisipliner bir yaklaşımla düzenli olarak 
takip edilmeli, sağlıklı beslenme önerilerinin geliştirilmesi sağlanmalıdır.

Abstract:
Multiple 
sclerosis 
(MS) is an immune-mediated, demyelinating 
neurodegenerative disease and the most common cause of progressive neurological 
dysfunction in early and middle adulthood. Current evidence suggests that a balanced 
diet combined with a healthy lifestyle may play a positive role in the pathogenesis and 
course of MS. The aim of this study was to determine the risk of MetS, nutritional 
status and quality of life in MS patients and to evaluate the relationship between them. 
In this study, the weights, total body fat, muscle and water ratios of a total of 48 MS 
patients (36 women, 12 men) between the ages of 18-65, who were followed up at the 
Neurology Polyclinic of Ondokuz Mayıs University Faculty of Medicine, measured 
with the Tanita BC 401, BMI was calculated ,biochemical blood findings were 
evaluated and blood pressures were measured. Adult Semi-Quantitative Food 
Frequency Questionnaire was applied to determine nutritional status and SF-12 
Quality of Life Scale was applied to determine quality of life. IDF criteria were used 
for the diagnosis of MetS. As a result of the study, the prevalence of MetS in MS 
patients was found to be 29.2% and it was observed that the majority of individuals 
with MetS were women (71.4%). Half of the patients with MetS were found to be 
compliant with the MIND diet, and there was no difference in the incidence of MetS 
according to nutritional status.There was no significant relationship between 
abdominal obesity and MIND diet compliance. While there was no significant 
difference between the physical quality of life of individuals with and without MetS, 
the mean score of mental quality of life of individuals with MetS was higher. There 
was no significant difference between the macro and micronutrient intakes of MS 
patients in terms of the presence of MetS. It was determined that MetS status had a 
positive effect on MCS score, while age had a negative effect on PCS score.   
Due to the prevalence of MetS components among MS patients and the factors 
affecting their quality of life, these patients should be followed up regularly with a 
multidisciplinary approach and healthy nutrition recommendations should be 
developed.