Cinsiyet rollerine ilişkin tutumlar kapsamında kadınların beden algılarının psikososyal uyumları ve kendilik saygıları üzerine etkisi
In terms of gender role attitudes, women's body perception and its effects on their psycho-social adjustment and self-esteem
Yazar: ŞEHRİBANU SANEM DOĞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. GÜL ERYÜKSEL VARAN
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, toplumsal cinsiyet rollerinin kadınların beden algılarına etkisini görebilmek ve bu anlamda beden algısının psikososyal uyum ve kendilik saygısı ile ilişkilerini araştırmaktır. Bu amaçla, kendi tercihleri ile estetik bir operasyon yaptıran bireyler üzerinde çalışılmıştır. Toplam örnekler 206 kişi olup, bunların 98 'i operasyon grubunu oluşturmaktadır. Başlıca veri toplama araçları olarak Cinsiyet Rolü belirleme Ölçeği (CRBÖ; Orlofsky, Ramsden ve Cohen, 1982), Kişilik Değerlendirme Ölçeği (KİDÖ; Rohner, Saaverda ve Gramım, 1978) ve Bireysel Bilgi Toplama Formu (BBTF) kullanılmıştır. Ayrıca beden algısı ölçümü için BBTF içerisinde görsel bir skala yer almıştır. Sonuçlar, T-test, Ki-kare Bağımsızlık Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi ile değerlendirilmiştir. İlk bulgu, kendi istekleri ile estetik operasyon yaptıran kadınların, erkeklerden yaklaşık beş kat fazla olmasıdır. Tüm örneklerde bireylerin % 48'i geleneksel cinsiyet rolü statüsü olarak değerlendirilen dişil ve eril rollerdedir. Kadınlarda farklılaşmamış ve erkeklerde eril cinsiyet rolü kimlik statüsünün en yüksek oranda benimsendiği görülmüştür. Androjin bireyler tüm örnekler içerisinde çok küçük oranlardadır. Psikososyal uyum ve kişilik özellikleri bakımından operasyon grubu ile karşılaştırma grubu arasında anlamlı bir farklılık olmamıştır. Ancak, estetik operasyon yaptıran kadınların, diğerlerinden daha olumlu bir dünya görüşüne sahip oldukları ortaya çıkmıştır. Ayrıca, dişil bireylerin erillere ve androjinlere göre daha olumsuz bir dünya görüşüne sahip oldukları ve bu balamdan farklılaşmamışların da dişillerle benzer yapıda oldukları bulunmuştur. Psikososyal uyumda genel olarak en olumlu sonuçlar androjin bireylerden alınmıştır. Tüm bireylerin kendi fiziksel görünümlerine beğenileri orta düzeydedir. Beğeni düzeyi anlamında cinsiyetler ya da benimsenmiş olan cinsiyet rolü kimlik statülerine göre önemli farklılaşmalar olmamıştır. Bireylerin kendilerini beğeni düzeyleri ile psikososyal uyumları arasında da önemli farklılaşmalar yoktur. Fakat fiziksel görünümlerine beğenileri az olan grubun kendilik saygısı ve öz yeterlilik anlamında daha olumsuz oldukları, duygusal anlamda daha tepkisiz oldukları, daha olumsuz dünya görüşüne sahip oldukları söylenebilir.

Abstract:
The purpose of this study was to examine the effects of the gender roles on women's body perception and to research the body perception in relation to psycho-social adjustment and self-esteem. With this perspective, the research performed on the people who had aesthetic surgery with their own preferance. The number of total sample was 206 and 98 of them were in operation group. Sex Role Behavior Scale (SRBS; Orlofsky, Ramsden, Cohen, 1982) and Psychological Adjustment Questionnaire (PAQ; Rohner, Saaverda, Granum, 1978) were used as main measurements. Besides, people completed a personel questionnaire, which was also including a visual analog scale to measure their physical body perception. T-test, Chi-square analysis and One- Way Anova were performed to obtain statistical results. First of all, it was observed that the number of the women, who had aesthetic surgery with their own wills, was five times more than the number of men who also had operation. In both groups, 48% of people had female and male gender role identities which were called as traditional gender role status. There was mainly undifferentiated gender role identity among women, and male gender role identity among men. Also, it attracted attention that the number of androgynous people took place in smallest proportion throughout the models. It had been seen that psychologic adjustment and personalities of the individuals, who had aesthetic surgery and the ones who had not, generally did not differ. However, it had been arised that the women who had plastic surgery had more optimistic world view than the ones in the comparison group. In addition, individuals, who were in female gender role status had more pessimistic world view than males and undifferentiated ones. So the undifferentiated ones appeared parallel as females. Androgynous people had been the ones who had given the most positive results of PAQ generally. In terms of physical appearance, self-admiration of the people was in an average level generally. Thus, there was no big difference between the people according to their sex or their gender roles. And also, psyho-social conformity had not revealed a remarkable distinction on the basis of the levels of self-admiration. But, it can be said that people who were on low self- admiration level, had more negative self-esteem and self-sufficiency, besides they had difficulty in expressing emotional reactions and had more pessimistic world view.