Primer izoniazid dirençli tüberküloz olgularında uygulanan tedavi rejimleri vetedavi sonuçları arasındaki ilişki
Primary isoniazide resistant tuberculosis treatment regims applied to the case andrelationship between treatment results
Yazar: İSMAİL ERİKCİ
Danışman: PROF. DR. SERİR ÖZKAN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Dr.Suat Seren Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Tüberküloz (TB), Mycobacterium tuberculosis (Mtb) kompleks olarak tanımlanan bir grup mikobakteri tarafından oluşturulan kronik bir enfeksiyondur. İlaç direnci tüberküloz tedavisinde tedavi başarısını ve mortaliteyi önemli ölçüde etkilemektedir. İzoniazid direnci (Hr), en sık görülen ilaç direncidir. Türkiye'de 2020 yılında yayınlanan Verem Savaşı Raporuna göre 2018 yılında yeni olgularda %11,6, önceden tedavi almış olgularda %23,9 ve toplam olarak %12,6
oranında izoniazid (İNH) direnci saptanmıştır (1). Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Hr TB tedavi rehberi, hastalara 6 ay İNH) , rifampisin (RİF), pirazinamid (PRZ), etambutol (EMB), florokinolon (FQ) tedavisinin verilmesini önermektedir (3). T.C. Sağlık Bakanlığı Tüberküloz Tanı ve Tedavi Rehberi ise birinci basamak ilaçlarla tedavinin 9 aya uzatılmasını önermektedir (2). Bu nedenle bu çalışmada, Hr TB hastalarında, FQ içeren tedavi rejimi kullanımının ya da tedavi
süresinin tedavi sonuçlarına olan etkisi araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif kohort tasarımında yürütülen bu çalışmada, hastanemizde 01.01.2015 ile
31.12.2018 arasında Hr, RİF duyarlı akciğer TB tanısı alan  207 hastanın dosya ve bilgisayar verileri tarandı. Dahil edilme kriterlerine uymayan 36 hasta çalışmaya alınmadı ve 171 hastanın demografik, klinik, mikrobiyolojik verileri, tedavi rejimleri, tedavi süreleri ve tedavi sonuçları kaydedildi.Tedavi sonuçları T.C Sağlık Bakanlığı Tüberküloz Tanı ve Tedavi rehberindeki (2) tedavi sonucu tanımlamalarına göre değerlendirilmiştir. Hastaların tedavi sonuçları kür, tedaviyi tamamlama, tedavi başarısı, tedavi başarısızlığı, ölüm olarak raporlanmıştır. Ayrıca hasta grubu nüks ve çok ilaca dirençli tüberküloz (ÇİD-TB) gelişimi yönünden incelenmiştir.

Hastalar tedavi rejimlerinde FQ olması ve tedavi süresine göre gruplandırıldı. Tedavide en az 2 ay süre ile FQ olanlar, FQ grubu olarak tanımlandı. Hastalar ayrıca, tedavi süresinin 6 ay ve 6 aydan uzun (Tüberküloz Tanı ve Tedavi rehberinin önerdiği şekilde 9 ay) olduğu gruplara ayrıldı.
Hr, RİF duyarlı akciğer TB hastalarında, cinsiyet, yaş, hipertansiyon, diabetes mellitus, ek hastalık varlığı, EMB, PZA, ve streptomisin (SM) direnci, yüksek konsantrasyonda INH direnci (INH-Y) , tedavi süresi ve tedavi rejiminde FQ olması bağımsız değişkenler olarak belirlendi. Tedavi sonucu
bağımlı değişken olarak belirlendi. Bağımsız değişkenler tedavi başarısızlığı açısından karşılaştırıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 171 hastanın ortalama yaşı 49,16 ± 16,63 olup, yaş aralığı 18 – 90 dır. Hastaların 128'i (%74,9) erkek, 43'ü ( %25,1) kadındır. Tüm hastaların 90'nında (%52,6) ek hastalık mevcuttur. İzlenen komorbid hastalıklar hipertansiyon (HT) ve diabetes mellitus (DM)
olarak saptanmıştır. Hastaların 70'inde (%40,9) HT, 57'sinde (%33) DM saptanmıştır. Çalışmadaki 137 (%80,1) hastanın altı aydan uzun süre tedavi aldığı saptanmıştır. Hastaların 86'sının
(%50.3) tedavi rejiminde FQ saptanmış olup, 85'inin (%49,7) tedavi rejiminde FQ yer almamıştır. Çalışmadaki hastaların 4'ünde (%2,6) nüks, 5'inde (%2,9) ÇİD-TB geliştiği
belirlenmiştir. Tedavi sonucu olarak 74'ünde (%43,3) kür, 75'inde (%43,9) tedaviyi tamamlama, 10'nunda (%5,8) tedavi başarısızlığı, 12'sinde (%7) ölüm saptanmıştır. Tedavi süresi 6 ay olan hastaların 14'ünde (%41,2), tedavi süresi 6 aydan uzun olan hastaların 8'inde (%5,8) tedavi başarısızlığı belirlenmiştir.
Tedavi süresinin 6 aydan uzun sürede olması ile tedavi başarısı arasında istatistiksel anlamlı ilişki vardır. FQ grubundaki 85 hastanın 16'sında (%18,8), non-FQ grubundaki 86 hastanın
6'sında (%7) tedavi başarısızlığı saptanmıştır. Tedavi rejiminde FQ bulunması ile tedavi başarısı arasında istatistiksel anlamlı ilişki vardır. Bağımsız değişkenler tek değişkenli ve
ardından çok değişkenli analiz ile değerlendirildi. Tedavinin 6 ay süreyle olması ve ek olarak diabetes mellitus tanısının olması ile tedavi başarısızlığı arasında anlamlı istatistiksel
ilişki saptandı.
Sonuçlar : Bu araştırmada, primer Hr olan aktif akciğer tüberkülozlu hastalarda, 6 aydan uzun süreli tedavi rejiminin, 6 aylık tedavi rejimine görece daha iyi bir tedavi başarı oranı
sağladığı saptanmıştır. Primer Hr nin olduğu hastalarda, diabetes mellitus varlığında ise tedavi başarısızlığı riski artmaktadır.
Anahtar Kelimeler: İzoniazid Direnci, Florokinolon,Tüberküloz

Abstract:
Objective: Tuberculosis (TB) is a chronic infection caused by a group of mycobacteria defined as Mycobacterium tuberculosis (Mtb) complex. Drug resistance significantly affects treatment success and mortality in tuberculosis treatment. Isoniazid resistance (Hr) is the most common drug
resistance. According to the Tuberculosis Warfare Report published in Turkey in 2020, isoniazid resistance was found at a rate of 11.6% in new cases, 23.9% in previously treated cases, and 12.6% in total (1). The World Health Organization (WHO) isoniazid-resistant tuberculosis treatment guideline recommends that patients be treated with isoniazid (INH), rifampicin (RIF), pyrazinamide (PZA), ethambutol (EMB), and fluoroquinolone (FQ) for 6 months (3). T.R. The Ministry of Health's Tuberculosis Diagnosis and Treatment Guidelines recommend extending the treatment with first-line drugs to 9 months (2). Therefore, in this study, the effect of using FQ- containing treatment regimen or duration of treatment on treatment outcomes in Hr tuberculosis patients was
investigated.
Materials and Methods: In this retrospective cohort design, the files and computer data of 207 patients diagnosed with Hr, RIF-sensitive pulmonary tuberculosis in our hospital between 01.01.2015 and 31.12.2018 were scanned. Thirty-six patients who did not meet the inclusion criteria were excluded from the study, and demographic, clinical, microbiological data, treatment regimens, duration of treatment, and treatment results of 171 patients were recorded.Treatment results were evaluated according to the definitions of treatment outcome in the T.R Ministry of Health
Tuberculosis Diagnosis and Treatment guide (2). Treatment results of the patients were evaluated as cure, completion of treatment, treatment success, treatment failure, and death. In
addition, the patient group was examined in terms of recurrence and development of multi-drug resistant tuberculosis (MDR-TB). Patients were grouped according to FQ in their treatment
regimen and duration of treatment. Those who had FQ during treatment for at least 2 months were defined as the FQ group. Patients were further divided into groups where the duration of
treatment was 6 months and longer than 6 months (9 months as- recommended by the Tuberculosis Diagnosis and Treatment guidelines). In patients with Hr, RIF-sensitive pulmonary tuberculosis,
gender, age, hypertension, diabetes mellitus, presence of comorbidity, EMB, PRZ, and streptomycin (SM) resistance, high-concentration INH resistance (INH-Y), duration of treatment and FQ in treatment regimen are independent. determined as variables. Treatment outcome was determined as
the dependent variable. Independent variables were compared for treatment failure.
Findings: The mean age of 171 patients included in the study was 49.16 ± 16.63 years, and the age range was 18-90.Of the patients, 128 (74.9%) were male and 43 (25.1%) were female. Additional disease is present in 90 (52.6%) of all patients. The comorbid diseases observed were hypertension
(HT) and diabetes mellitus (DM). HT was detected in 70(40.9%) patients and DM was found in 57 (33%) patients. It was determined that 137 (80.1%) of the patients who received tuberculosis treatment received tuberculosis treatment for more than six months. FQ was detected in the treatment regimen of 86 (50.3%) patients, and FQ was not included in the treatment regimen of 85 (49.7%) patients. In our study, recurrence was found in 4 (2.6%) patients and MDR-TB developed in 5(2.9%) patients. As a result of the treatment, 74 (43.3%) were cured, 75 (43.9%) completed the treatment, 10 (5.8%)
treatment failure, and 12 (7%) death. Treatment failure was detected in 14 (41.2%) patients with a treatment duration of 6 months and in 8 (5.8%) patients with a treatment duration longer than 6 months. A statistically significant relationship was found between treatment duration longer than 6 months and treatment success. Treatment failure was detected in 16 (18.8%) of 85 patients without FQ in the treatment regimen, and in 6 (7%) of 86 patients with FQ. A statistically significant
relationship was found between the presence of FQ in the treatment regimen and treatment success. Independent variables were evaluated with univariate and then multivariate analysis.A statistically significant correlation was found between the 6-month treatment regimen and the additional diagnosis of diabetes mellitus, and treatment failure.
Result: In this study, it was determined that in patients with active pulmonary tuberculosis with primary Hr, a treatment regimen longer than 6 months provided a better treatment
success rate than a 6-month treatment regimen. The risk of treatment failure increases in patients with primary HR and in the presence of diabetes mellitus.
Keywords: Isoniazid Resistance, Fluoroquinolone, Tuberculosis