İşletmelerin finansal risk yönetiminde türev ürün kullanımları: Borsa İstanbul üzerinde bir uygulama
Financial risk management in derivatives usage of businesses; an application on Istanbul stock exchange
Yazar: ABDULLAH MURAT EREREN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN YALÇIN
Türk Hava Kurumu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Finansal risk = Financial risk ; Risk = Risk ; Risk yönetimi = Risk management ; Riskten korunma = Protection from risk ; Türevler = Derivatives ; Vadeli işlem piyasaları = Futures markets

Özet:
Risk, firmalar açısından ihtimal dâhilinde görülse de, ticari yaşamın vazgeçilmez bir unsurudur. Ticari işlemlerde bir firmanın dikkat etmesi gereken en önemli unsur karşılaşabileceği riskler ve bu riskleri yönetebilme adına aldığı tedbirlerdir. Bu açıdan, firmalar risklerle yaşamayı öğrenmeli; riskleri tanımalı ve kontrol edebilmek için uygulayacakları yöntemleri, kullanacakları türevleri önceden tespit etmelidir. Bu bağlamda, firmalar açısından risk, ticari hayatın ayrılmaz bir parçası kabul edilir.
Risklerle mücadelede edebilmek için öncelikle; işletmenin varlığını tehdit edebilecek olumlu ya da olumsuz koşulları tespit edip hangi türev kontratın nerede kullanılacağına karar vermek gerekmektedir. Risk geleceğe ilişkin belirsizliklerin iyi hesap edilememesi ya da gerçekleşme ihtimali yüksek olan risklere karşı alınması gereken koruyucu önlemlerin zamanında alınamaması sonucu ortaya çıkmaktadır.
İşletmeler açısından risk, tek bir etkene bağlı olabileceği gibi birden fazla olguyla da ifade edilebilir. İşletmelerin krizleri doğru yönetme ve risklerden korunma biçimleri, yöneticilerin deneyim ve tecrübelerine, politik gelişmelere ve şirket kültürüne göre farklılık gösterebilmektedir.
Çalışmada, finansal piyasalarda risk kavramı, risk yönetim süreçleri, portföy yönetimi, portföy teorisi, türev ürünler ve finansal risk yönetimi ile ilgili literatür  incelenmiştir. İşletmelerde risk yönetimi içerisinde portföy oluşturma süreçleri, portföy yönetiminde risklerden korunmak için başvurulan tedbirler üzerinde durulmuştur.
Çalışmanın araştırma bölümünde Borsa İstanbul'da işlem gören 30 büyük şirketin 2008-2014 yıllarını kapsayan son yedi yıllık cari dönem faaliyet raporları incelenmiştir. Bu raporlardan yola çıkılarak şirketlerin tehdit olarak algıladıkları riskler ve bu risklere karşı geliştirdikleri yöntem ve teknikler; ya da kullandıkları türev ürünler analiz edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Türev ürün, risk, riskten korunma, analiz, Borsa İstanbul

Abstract:
Though considered as a slight possibility by the firms, the risk is an indispensable element of the trading market. The most important factor for a firm to be careful about during the process of trading operations is the risks it could face and the precautions it takes in managing these risks. In this respect, the firms have to learn how to deal with these risks and recognize them together with identifying the derivatives they are going to use and the methods to be applied beforehand so as to be able to manage them. Therefore, for firms, the risk is an integral part of the business life.
First of all, so as to cope with the risks, it is significant to decide which derivative contracts to be used and where by identifying either positive or negative conditions that could threaten the existence of a business. A risk results from the inability to count well the future uncertainties or from the failure to take protective measures in time that have to be taken against the risks most likely to happen.
Risks for businesses may be expressed due to a single factor as well as multiple phenomenon. The ways of businesses in crisis management and hedging vary according to the experiences of their managers, to the political developments and to the company culture.
In this study; a literature review regarding the concept of risk in financial markets, portfolio theory, by-products and financial risks management has been carried out. The process of creating portfolio by businesses during risk management and the precautions taken so as to avoid the risks in portfolio management have also been emphasized. In the research part of this study, the last seven years (2008-2014) of the current period activity reports of the 30 large companies operating in Borsa İstanbul (İstanbul stock exchange market) have been analyzed. Based on these reports, the risks perceived as a threat by the companies and the methods and techniques developed or the by-products used have been examined.
Keywords: by-product, derivative, risk, hedging, analysis, Borsa İstanbul.