Türkiye'de alkol politikaları uygulama araçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of alcohol policy implementation tools in Turkiye
Yazar: ERKAL BOZ
Danışman: DOÇ. DR. HAYRETTİN ŞAHİN
Sinop Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Gençlik politikaları = Youth policies ; Kamu politikaları = Public policies ; Sağlık politikası = Health policy

Özet:
DSÖ'ne (Dünya Sağlık Örgütü) göre, Avrupa ülkelerinde alkol kullanan bireylerin yıllık ortalama alkol tüketimleri düşerken dünyanın birçok ülkesinde ve Türkiye'deki alkol kullanıcılarının kişi başı alkol tüketimleri artmaktadır. Alkol, 200'den fazla hastalık türü ve yaralanma durumuna neden olmakla birlikte dünyada her yıl 3 milyon insanın ölümüne de yol açmaktadır. Bireysel alkol içme biçimlerinin, kişinin sadece kendisine değil sosyal hayata dair de zararlı etkilerinin olması, hükümetleri bu zararları azaltmak ve ortadan kaldırmak için çeşitli tedbirler içeren politikalar üretmeye sevk etmektedir. Türkiye'de 1982 Anayasası devlete, halkın genel sağlığının muhafazasıyla ülke gençlerinin alkol düşkünlüğünden korunması görevlerini de vermiştir. Türkiye'nin de üye olduğu DSÖ, alkol kullanmanın zararlı etkilerinin azaltılması için küresel strateji içeren bir politika önerileri paketini 2010 yılında kabul etmiştir. Bu tezin amacı, Türkiye'nin alkol politikaları noktasında yaptığı düzenleyici, denetleyici işlemler ile önleyici faaliyetler, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerden oluşan alkol politikası uygulama aracı tercihlerini ve eylemsizliklerini Anayasanın emredici hükümlerini ve DSÖ'nün önerilerini karşılama çerçevesinde tesbit ederek durumunu ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizine başvurulmuştur. Literatür taranarak tümevarım yöntemi kullanılmıştır. Belge incelemesi yoluyla ulusal ve uluslararası raporlar, akademik çalışmalar, alan kitapları, kalkınma planları, arşiv belgeleri, TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi) tutanakları, mevzuat düzenlemeleri vb. basılı veya elektronik ortamdaki belgeler ile istatistik verileri incelenmiştir. Sonuç olarak Türkiye'de, genç tanımlamasının yapılmadığı görülmüş ve 15-29 yaş önerisi getirilmiştir. Ayrıca yasal alkol yaşının gençleri kapsamadığı, genel sağlığı koruyacak yazılı bir alkol politikasının olmadığı görülmüştür. Politika belgelerinde alkolle mücadele amacı son döneme kadar yeterince yer almamış yapılan politikalar ise etkili bir şekilde uygulanamamıştır. Mevzuat düzenlemeleriyle getirilen yaptırımların ise kural ihlallerini önlemeye yetmediği düşünülmektedir. Politika yapım süreçlerinde kullanılmak üzere, tesbit edilen eksiklikler ile ilgili politika önerileri getirilmiştir.

Abstract:
According to the WHO (World Health Organization), while the average annual alcohol consumption of individuals who drink alcohol in European countries is decreasing, alcohol consumption per capita of alcohol users in many countries of the world and Turkiye is increasing. Alcohol causes more than 200 types of diseases and injuries, and it also kills 3 million people around the world every year. The fact that individual ways of drinking alcohol have harmful effects not only on the person himself but also on social life, prompts governments to produce policies that include various measures to reduce and eliminate these harms. In Turkiye, the 1982 Constitution also charged the state with the duties of protecting the general health of the people and protecting the country's youth from alcohol addiction. WHO, of which Turkiye is a member, adopted a package of policy recommendations containing a global strategy to reduce the harmful effects of alcohol use in 2010. The purpose of this thesis is to reveal the situation of the Turkiye's alcohol policy implementation tool choices and inactions, consisting of regulatory and supervisory actions, preventive activities, treatment and rehabilitative services, within the framework of meeting the imperative provisions of the Constitution and the recommendations of the WHO. In our research, document analysis, one of the qualitative research methods, was applied. The inductive method was used by scanning the literature. Through document analysis, national and international reports, academic studies, field books, development plans, archive documents, GNAT (Grand National Assembly of Turkiye) minutes, legislative regulations, etc. Printed or electronic documents and statistical data were examined. As a result, it was seen that young people were not defined in Turkiye and a recommendation of 15-29 years of age was introduced. Additionally, it has been observed that the legal drinking age does not include young people and that there is no written alcohol policy to protect general health. The aim of combating alcohol has not been sufficiently included in policy documents until recently, and the policies have not been implemented effectively. It is thought that the sanctions imposed by legislative regulations are not sufficient to prevent rule violations. Policy recommendations regarding the identified deficiencies have been made to be used in policy-making processes.