Dokuz Eylül Üniversitesi Fizik Tedavi Rehabilitasyon ve tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin sanal gerçeklik, sağlıkta teknoloji kullanımı ve etik boyutu konusunda bilgi düzeyleri
Knowledge levels of final year students of Dokuz Eylül Üniversitesi Faculty of physical therapy rehabilitation and medicine about virtual reality, using of health technology and ethics
Yazar: GONCA GÜL ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. BÜLENT KILIÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Etik = Ethics ; Sanal gerçeklik = Virtual reality ; Sağlık bilgisi-tutum, uygulama = Health knowledge-attitudes, practice

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Dokuz Eylül Üniversitesinde, 2022-2023 eğitim yılında öğrenim gören Tıp ve FTR fakülteleri son sınıf öğrencilerinin sanal gerçeklik, sağlıkta teknoloji kullanımı ve etik boyutu konusunda bilgi düzeylerini ve etkileyen etmenleri saptamaktır. Kesitsel tipteki bu çalışmada veriler önceden yapılandırılmış bir anket formuyla, yüz yüze görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Dokuz Eylül Üniversitesi FTR ve Tıp Fakültesi 2022-2023 eğitim dönemi son sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın evreni toplam 420 öğrencidir ve örnek seçimi yapılmayıp evrenin tamamına ulaşmak hedeflenmiştir. Ulaşılabilirlik oranı 242 öğrenci ile %58'dir. Öğrencilerin bilgi düzeyini belirlemek için sekiz soru bulunmaktadır ve toplam puanlama 100 üzerinden yapılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri; Sağlıkta Teknoloji Kullanımı (STK), Sanal Gerçeklik (SG) ve Etik Sorunlar (ES) hakkındaki bilgi düzeyleridir. Yeterli bilgi düzeyi puanı bu bölümlerdeki soruların her birinden en az %50 puan alınması koşulu ile toplamda en az 50 puan ve üstü olarak belirlenmiştir. Araştırmanın bağımsız değişkenleri yaş, cinsiyet, fakülte, anne-baba mesleği, sağlık teknolojileriyle ilgili bilgi düzeyini yeterli görme durumu, STK ile ilgili yeterli eğitim alma durumu, SG uygulamasını tecrübe etme durumu ve ES ile ilgili eğitim alma durumudur. Bağımsız gruplarda iki grup arasındaki ortalamalar arası farklılık için t testi yapılmıştır. Sayımla belirtilen gruplar arasındaki farklılık için ki-kare testi uygulanmıştır. Lojistik regresyon testlerinde bilgi düzeyi iki kategoride (Bilgili/Bilgisiz) olarak belirlendikten sonra bağımsız değişkenlerin bilgi düzeyini ne kadar etkilediğine bakılmıştır. Değişkenler arasındaki korelasyon ilişkisi Spearman korelasyon analizi ile incelenmiştir.
Öğrencilerin sadece %23.6'sının yeterli bilgi düzeyine sahip olduğu saptanmıştır. Kız ve erkek öğrenciler arasında yeterli bilgi düzeyine sahip olmada (%29'a %17) anlamlı fark bulunmuştur. Kız öğrenciler daha yüksek oranda bu değere ulaşmıştır. FTR ve tıp öğrencileri arasında yeterli bilgi düzeyine sahip olmada istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur (%45'e %14). FTR fakültesinde okuyan öğrencilerin tıp öğrencilerine göre daha yüksek oranda yeterli bilgi düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Bilgi düzeylerine bakıldığında Tıp fakültesinde okuyan öğrenciler STK kullanımı bilgi düzeyi açısından anlamlı olarak daha yüksek  puan alırken, SG ve Etik bilgisi bölümlerinin puan ortalamalarında FTR fakültesinde okuyan öğrenciler anlamlı olarak daha yüksek bilgi düzeyi puanları almıştır. FTR öğrencileri toplam bilgi düzeyi açısından da anlamlı olarak daha yüksek puan ortalamasına sahiptir. Kız ve erkek öğrenciler arasında ise STK kullanımı bilgi düzeyi puanı erkek öğrencilerde kızlara göre daha yüksek iken, SG ve Etik bilgi düzeyinde kız öğrencilerin aldığı ortalama puanlar erkek öğrencilere göre anlamlı olarak daha fazladır. Toplam bilgi düzeyi puanında da kız öğrenciler erkek öğrencilere göre daha yüksek bilgi düzeyine sahiptir. Logistic regresyon analizine göre tıp fakültesinde okumak STK, SG ve Etik konularda yeterli bilgi düzeyine sahip olmama riskini 2,97 kat (%95 GA 1,5-6,0) ve SG uygulamasını sağlık alanında görmemek de bu riski 5,18 kat (%95 GA 2,5-10,6) arttırmaktadır.
Çalışma sonucunda günümüzde kullanım sıklığı artan ve çalışma alanları genişleyen teknoloji olan SG hakkında Tıp öğrencilerine daha fazla eğitim verilmesi önerilmektedir. Ayrıca etik problemlerle ilgili tıp öğrencilerinin gördükleri eğitimler daha fazla detaylandırılmalıdır. STK sonrası oluşabilen etik sorunlar konusunda tıp öğrencileri daha detaylı bir eğitim almalıdır. FTR öğrencilerinde de STK ile ilgili birçok eksiklikler görülmüştür. Bunun başlıca sebepleri müfredat ve staj uygulamalarında bu teknolojilere uzak olmaları ile sadece FTR'ye özgü teknolojilerin öğretilip kullanılması olarak düşünülebilir. Bunun için de FTR öğrencilerine de STK ile ilgili daha kapsamlı eğitim verilmesi önerilmektedir. STK ile ilgili bilgi düzeyini arttırmak FTR alanı için de hastanın durumunu bilmek adına önem taşımakta bu yüzden bu konuda yeterli olabilmek FTR alanındaki sağlık profesyonelleri için de önemli bir konudur.

Abstract:
The aim of this study is to determine the level of knowledge and the factors affecting the use of virtual reality, technology in health and ethical dimension of the final year students of Medicine and FTR faculties studying at Dokuz Eylül University in the 2022-2023 academic year. In this cross-sectional study, data were collected through face-to-face interviews with a questionnaire. The total sampling of the research consists of final year students of Dokuz Eylül University FTR and Faculty of Medicine which is 420 students in 2022-2023 education period. It is aimed to reach the whole students without sample selection. The accessibility rate is 58% with 242 students. There are eight questions to determine the knowledge level of the students, and the total score was made out of 100 points. Dependent variables of the research; Level of knowledge about Health Technology (HT), Virtual Reality (VR) and Ethical Issues (EI). Adequate knowledge score was determined as a total of at least 50 points and above, provided that at least 50% points were obtained from each of the questions in these sections. The independent variables of the study are age, gender, faculty, parental profession, the state of seeing the level of knowledge about health technologies, receiving adequate education about HTs, experiencing the SG application and the receiving education related to EIs. A t-test was performed for the difference between the means between the two groups in independent groups. The chi-square test was applied for the difference between the non-parametric groups. In the logistic regression tests, after the knowledge level was determined as two categories (Sufficient/Not Sufficient Knowledge), it was examined how much the independent variables affected the knowledge level. The correlation relationship between the variables was examined by Spearman correlation analysis.
It was determined that only 23.6% of the students had sufficient knowledge level. A significant difference was found between female and male students (29% vs 17%) in having sufficient knowledge. Female students reached this value at a higher rate. A statistically significant difference was found between FTR and medical students in having sufficient knowledge (45% vs 14%). It has been determined that the students studying at the FTR faculty have a higher level of sufficient knowledge than the medical students. Considering their knowledge levels, the students studying at the Faculty of Medicine scored significantly higher in terms of knowledge level of HT use, while the students studying at the FTR faculty got significantly higher knowledge level scores in the mean scores of SG and EIs knowledge departments. FTR students also have a significantly higher mean score in terms of total knowledge level. Among female and male students, while the HT use knowledge level score is higher in male students than female students, the average scores of female students in SG and EI knowledge levels are significantly higher than male students. In the total knowledge level score, female students have a higher level of knowledge than male students. According to the logistic regression analysis, the risk of not having sufficient knowledge about HT, SG and Ethics while studying at a medical school is 2.97 times (95% CI 1.5-6.0) and not seeing SG practice in the field of health is 5.18 times (%) 95 CI 2.5-10.6).
As a result of the study, it is suggested that medical students should be given more education about SG, which is a technology with increasing frequency of use and expanding fields of medicine. In addition, the training of medical students on ethical problems should be more detailed. Medical students should receive a more detailed training on ethical problems that may occur after using HTs. Many deficiencies related to HTs were observed in FTR students as well. The main reasons for this can be considered as the fact that they are far from these technologies in curriculum and internship practices and that only FTR-specific technologies are taught and used. For this, it is recommended that FTR students be given more comprehensive training on HTs. Increasing the level of knowledge about HTs is also important for the field of FTR in order to know the condition of the patient, so being sufficient in this regard is also an important issue for health professionals in the field of FTR.