Antikolinerjik ilaç yükü ve polifarmasinin huzurevinde kalan demans hastalarında davranışsal semptomlar üzerine etkisi
The effect of anticholinergic drug burden and polypharmacy on behavioral symptoms in dementia patients in nursing home
Yazar: ÖMER ATAKAN SOĞUR
Danışman: DOÇ. DR. GÜNEŞ ARIK ; DOÇ. DR. ENES SEYDA ŞAHİNER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Geriatri = Geriatrics ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Demans, dünya çapında giderek daha fazla görülen, bakım veren yükünü arttıran ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen bir hastalıktır. İlerleyen yaşla birlikte komorbiditelerin artmasıyla reçetelenen ilaç sayıları artmaktadır. Çoklu ilaç kullanımı anlamına gelen polifarmasi 65 yaş ve üzeri hastalarda önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Polifarmasi, ilaç-ilaç etkileşimlerine neden olması, tedavi uyumunu ve hastalık yönetimini olumsuz etkilemesi dolayısıyla dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Geriatrik hastalarda sık kullanılan ilaç gruplarından biri de antikolinerjik etkiye sahip olanlardır. Bu ilaçların santral ve periferik birçok yan etkisi bulunmaktadır. Antikolinerjik etkiye sahip ilaçların vücutta oluşturduğu antikolinerjik ilaç yükünü ölçen birçok skala geliştirilmiştir. Çalışmamızda antikolinerjik ilaç yükü ve polifarmasinin, huzurevinde kalan demans hastalarında davranışsal semptomlar üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmamız tek merkezli, retrospektif ve uzmanlık tezi çalışması olarak planlanmış olup Kasım 2019-Mayıs 2022 tarihleri arasında, Ankara Şehir Hastanesi yetişkin evde sağlık birimine başvuran ve evde sağlık biriminde görevli geriatri kliniği hekimleri adına kayıt açılmış 65 yaş ve üstü huzurevi hastalarının verilerinin incelenmesiyle yapıldı. Veriler, hastaların ilk muayene bulgularına göre hastane kayıtlarından ve hasta dosyalarından analiz edildi. Akut dekompanse tıbbi durum veya olay geçirmekte olanlar, alkol kötüye kullanımı olanlar, 65 yaş altında olanlar ve verilerine ulaşılamayanlar çalışmaya dahil edilmedi. Antikolinerjik ilaç yükü, (http://anticholinergicscales.es/) isimli sitedeki antikolinerjik yük skalalarının tümü kullanılarak ücretsiz olarak hesaplandı. Hiçbir hastanın ismi ve kişisel bilgileri belirtilmeden sadece kullanılan ilaçların isimleri girilerek hesaplamalar yapıldı. Araştırma verilerinin istatistiksel analizi için IBM SPSS Statistics 26 (IBM SPSS) bilgisayar paket programı kullanıldı.
Bulgular: Çalışmamıza, 65 yaş ve üzerinde, huzurevinde kalan ve DSM-5 kriterlerine göre demans tanısı almış 202 kişi dahil edildi. Bu hastaların ortanca yaşı 84(65-102) olup 66'sı (%32,6) erkek, 136'sı (%67,4) kadındı. Nöropsikiyatrik envanter ile ölçülen davranışsal semptomların şiddeti (NPE şiddet) ile ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, ALS, CrAS, Duran ve DBI ölçekleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki (p<0,001) saptandı. NPE ile ölçülen davranışsal semptomların yarattığı sıkıntı (NPE sıkıntı) ile ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, CrAS, Duran ve DBI ölçekleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki (p<0,001) saptandı. NPE sıkıntı ile ALS ölçeği arasında da pozitif ve anlamlı bir ilişki (p=0,007) saptandı. ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, ALS, CrAS, Duran ve DBI ölçekleri ile NPE semptom sayısı arasında anlamlı ve pozitif bir ilişki saptanmasına rağmen; ABC ölçeği ile NPE semptom sayısı arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. NPE şiddet ve NPE sıkıntı ile NPE semptom sayısı arasında pozitif ve anlamlı ilişki (p<0,001) bulundu. Polifarmasi ile ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, ALS, CrAS, Duran, DBI (p<0,001) ve ABC (p=0,001) ölçekleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptandı. Polifarmasi ile NPE şiddet ve NPE sıkıntı arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki (p<0,001) tespit edildi. Polifarmasi NPE semptom sayısı arasında pozitif ve ile anlamlı bir ilişki (p<0,001) tespit edildi. CRP ile ACB, ARS, ADS, CrAS, Duran ve DBI ölçekleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptandı. Albümin ile ACB, AAS ve ABC ölçekleri arasında negatif ve anlamlı bir ilişki saptandı.
Sonuç: Artmış antikolinerjik ilaç yükü ve polifarmasinin, huzurevinde kalan demans hastalarında davranışsal semptomlar üzerine olumsuz etkide bulunduğu sonucuna ulaşıldı. Antikolinerjik ilaç yükünün artmasıyla NPE'de yer alan semptomların sayısı, şiddeti ve bakım verene yarattığı sıkıntıda da anlamlı şekilde artış olduğu saptandı. Antikolinerjik ilaç yükü ölçeklerinin tamamının kullanılması yerine, daha az sayıda ölçekle istatistiksel olarak anlamlı tahminde bulunulabilecek alternatif hesaplama yöntemleri tespit edildi. Çalışmamızda NPE'de yer alan semptomların şiddetini belirlemede ACB, Chew ve Duran ölçeklerinin üçünün birlikte kullanımıyla hızlı ve güvenilir bir değerlendirme yapılabileceği sonucuna ulaşıldı. Araştırmamızın sonucunda polifarmasinin, NPE'de yer alan semptomların sayısını, şiddetini ve bakım verenin hissettiği sıkıntıyı anlamlı şekilde arttırdığı saptandı.

Anahtar Kelimeler: Antikolinerjik İlaç Yükü, Davranışsal Semptomlar, Demans, Nöropsikiyatrik Envanter, Polifarmasi

Abstract:
Aim: Dementia is a disease that is increasingly seen worldwide, negatively affecting quality of life and increasing the burden of caregivers. The number of drugs prescribed increases with increasing age and comorbidities. Polypharmacy is an important problem in patients aged 65 and over, Polypharmacy is a condition that should be handled carefully because of drug-drug interactions, treatment non-compliance and adversely affecting disease management. One of the drug groups frequently used in geriatric patients is those with anticholinergic effects. These drugs have many central and peripheral side effects. Drugs with anticholinergic effects can cause anticholinergic drug load in the body. Many scales have been developed to measure the anticholinergic drug burden created by drugs with anticholinergic effects in the body. In our study, it was aimed to investigate the effects of anticholinergic drug burden and polypharmacy on behavioral symptoms in dementia patients in nursing homes.
Materials and Methods: Our research was planned as a single-center, retrospective and specialty thesis study. The study was conducted by analysing the data of nursing home patients aged 65 and over who were examined by geriatric clinic physicians assigned in the home health care unit. The data were analyzed according to the initial examination findings of the patients, from hospital records and patient files. Those with acute decompensated medical conditions or events, those with alcohol abuse, those under 65 years of age, and those whose data could not be reached were excluded from the study. Anticholinergic drug load was calculated free of charge from the website (http://anticholinergicscales.es/). While the calculations were made, no patient's name was specified and their personal information was not recorded. IBM SPSS Statistics 26 (IBM SPSS) computer package program was used for statistical analysis of research data.
Results: Our study included 202 nursing home patients aged 65 and over, diagnosed with dementia according to DSM-5 criteria. The median age was 84 (65-102) years, of these patients 66 (32.6%) were male and 136 (67.4%) were female. A positive and significant correlation (p<0.001) was found between Neuropsychiatric Inventory (NPI) severity and ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, ALS, CrAS, Duran and DBI scales. A positive and significant correlation (p<0.001) was found between NPI distress and the ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, CrAS, Duran and DBI scales. A positive and significant correlation was found between NPI distress and ALS scale (p=0.007). Although a significant and positive correlation (p<0.001) was found between the ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, ALS, CrAS, Duran and DBI scales and the number of NPI symptoms; there was no significant relationship between the ABC scale and the number of NPI symptoms. A positive and significant relationship (p<0.001) was found between NPI severity and distress and the number of NPI symptoms. A positive and significant correlation was found between polypharmacy and ACB, ARS, Chew, ADS, AAS, ALS, CrAS, Duran, DBI (p<0.001) and ABC (p=0.001) scales. A positive and significant relationship (p<0.001) was found between polypharmacy and NPI severity and NPI distress. A positive and significant correlation (p<0.001) was found between polypharmacy and the number of NPI symptoms.A positive and significant correlation was found between CRP and ACB, ARS, ADS, CrAS, Duran and DBI scales. A negative and significant correlation was found between albumin and ACB, AAS and ABC scales.
Conclusion: It was concluded that increased anticholinergic drug load and polypharmacy had a negative effect on behavioral symptoms in dementia patients staying in nursing homes. It was determined that the number and severity of the symptoms in NPI and the distress felt by the caregiver increased significantly with the increase in the anticholinergic drug load. Instead of using all of the anticholinergic drug load scales, alternative calculation methods were determined that could make statistically significant estimations with fewer scales. In our study, it was concluded that a quick and reliable evaluation can be made by using all three of the ACB, Chew and Duran scales in determining the severity of the symptoms in NPI. As a result of our research, it was determined that polypharmacy significantly increased the number and severity of symptoms in NPI and the distress felt by the caregiver.

Key words: Anticholinergic Drug Burden, Behavioral Symptoms, Dementia, Neuropsychiatric Inventory, Polypharmacy