Algı ve karar verme mekanizmalarının elit bayan voleybolcularda çeviklik performanslarına etkisi
Effect of perception and decision making mechanisms on agility performance in elite female volleyball players
Yazar: YAKUP AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. NECİP KUTLU
Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Spor = Sports
Dizin: Voleybol = Volleyball

Özet:
Amaç: Elit bayan voleybolcularda çeviklik bileşenlerinden algı ve karar verme mekanizmalarını etkileyen faktörlerin incelenmesi (görsel tarama, durum bilgisi, model tanıması, tahmin etme) ve çeviklik performansları ile bu bileşenler arasındaki ilişkinin belirlenmesidir.
Materyal ve yöntem: Çalışmaya Manisa büyükşehir belediye ve Manisa Alaşehir belediye takımlarında oynayan toplam 14 bayan voleybolcu gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 22,07±3,09 (yıl), boy ortalaması 178,43±0,08 (cm), vücut ağırlığı ortalaması 68,85±7,62 (kg) olarak kaydedildi. Katılımcıların çeviklik performansı Newtest Powertimer 300, algısal ve karar verme parametreleri ise Psikoteknik Viyana testi sistemi ile ölçülmüştür. Katılımcı sayısı 30'un altında olduğu için Spearman korelasyon istatistiği uygulanmıştır.
 Bulgular: Elde edilen sonuçlar, bayan voleybolcuların çeviklik performansları ile algı ve karar verme parametrelerinden doğru tepki sayısı (DT doğru sayısı), doğru tepki süresi (DT süre), hız mesafe tahmini (HMT), ikili işlem becerisi ve görüş açısı (İİB görüş açısı) değerleri arasında ilişkili olduğu, görsel algı (TAVTMB) ile muhakeme yeteneği (SPM) değerleri arasında ise istatistiksel olarak ilişkinin olmadığını göstermiştir. Algı ve karar verme parametrelerinin kendi aralarındaki korelasyona bakıldığında ise; DT süresi ile HMT arasında istatistiksel olarak ilişki olduğu görülmüştür (r = ,723, p<0,1). DT süresi ile İİB görüş açısı arasında istatistiksel olarak ilişki olduğu görülmüştür (r = ,732, p<0,1). HMT ile İİB görüş açısı arasında istatistiksel olarak ilişki olduğu görülmüştür (r = ,783, p<0,1).
Sonuç olarak; Bu çalışmanın sonunda, çevikliğin geliştirilmesi için antrenman içeriklerinde, görsel uyaranların, reaksiyonun ve tahmin etme çalışmalarının tercih edilmesi önemli olacaktır. Ayrıca sporcuların yetenek seçimi ve yönlendirilmesinde algısal ve karar verme parametrelerinin de göz önünde bulundurulması gerektiği düşünülmektedir. Çeviklik performansını etkileyen karar verme ve algı mekanizmalarının daha farklı spor dalları ve fazla örneklem ile incelendiği yeni çalışmalara ihtiyaç vardır.

Abstract:
Aim: The purpose of this study is to investigate the factors affecting perception and decision making mechanisms as components of agility in elite female volleyball players (visual scanning, knowledge of state, model recognition, estimation) and to determine the relationship between agility performance and these components.
Material and Method: A total of 14 female volleyball players from Manisa Büyükşehir Belediye and Manisa Akşehir Belediye teams participated voluntarily in the study. Values of the participants were recorded as following: Average age 22,07±3,09 (years), average body height 178,43±0,08 (cm), average body weight 68,85±7,62 (kg). Agility performance of the participants was measured by using Newtest Powertimer 300 and Psychotechnics Vienna test system was used to measure perception and decision making parameters. Spearman correlation statistics was not applied since the number of the participants was below 30.
Findings: The results obtained show that there is a relationship between agility performances of female volleyball players and number of correct responses in perception and decision making parameters (CR number of corrects), duration of correct response (CR duration), speed - range estimation (SRE), dual-process skill and angle of view (DPS angle of view); and that there is no statistical relationship between values of visual perception and reasoning ability. Considering the correlation between perception and decision making parameters, it was found that there was a statistical relationship between CR duration and SRE (r = ,723, p<0,1). CR duration and DPS angle of view were found to be statistically related (r = ,732, p<0,1).
As a result; at the end of this study, it is important to include visual stimulus, response and estimation studies in the content of the exercises with the purpose of improving agility. It is also believed that perception and decision making parameters should be considered in the election and guidance of players. Further research is necessary to investigate perception and decision making mechanisms affecting agility performance with different sports branch and with more samples.