Kıbrıs Adasının sosyo-ekonomik tarihi: 1726-1750
The Socio-economic history of Cyprus Island: 1726-1750
Yazar: ALİ EFDAL ÖZKUL
Danışman: PROF. DR. NECDET ÖZTÜRK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Tarih = History
Dizin: Kıbrıs = Cyprus ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Tarih = History ; Yeni Çağ = New Age

Özet:
Osmanlı sosyo-ekonomik tarihinin en önemli kaynaklarından biri olan şer' iye sicilleri üzerinde yapılan çalışmaların son yıllarda büyük artış gösterdiği görülmektedir. Kıbrıs Adasının Sosyo-Ekonomik Tarihi (1726-1750) adı altındaki doktora çalışmasıyla, bu tür araştırmalara bir yenisi eklenmiş olmaktadır. Kıbrıs şer' iye sicilleri üzerinde, incelenen dönemin öncesi (1698-1726) ve sonrası (1750-1800) hakkında doktora tezleri yapılmış olduğundan, bu çalışma ile Kıbrıs adasının 1698-1800 yıllan arasındaki sosyo-ekonomik yapısı aydınlanmış olacaktır. Araştırmamız, girişle birlikte dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Kıbrıs adasının ilgili döneme kadar olan geçmişi özetlenmiştir. Tezin idarî yapışım oluşturan Osmanlı İdaresinde Kıbrıs başlığı altında ise, adada çalışan resmî görevlilerin yanı sıra Kıbrıs'taki Ortodoks ve Ermeni kiliselerine sağlanan ayrıcalıklarla, adada bulunan yabancı devletlerin konsolos ve tercümanlarına verilen geniş haklar ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde, adada meydana gelen doğal afetler de anlatılmıştır. Sosyal Hayat bölümü, aile yapısı, nüfus, sağlık, toplumsal ilişkiler, adî davalar ve cezalan, vakıflar ile kölelik kısımlarına ayrılarak söz konusu dönemde Kıbrıs adasındaki toplumsal hayat işlenmiştir. Çalışmanın, Ekonomik Yapı bölümü ise, vergi, ticaret, esnaf teşkilâtı ve narh sistemi, ziraat ile hayvancılık üst konularına bölünerek ilgili zaman diliminde adada meydana gelen iktisadî olaylar irdelenmiştir. Kıbrıs, Müslim ve gayrimüslim toplumların bir arada yaşadıkları bir ada olduğundan, yukarıda belirtilen, konular incelenirken her iki toplumun özellikleri göz önünde tutulmuştur. Sonuç olarak, bu çalışmada 1726-1750 yıllan arasındaki dönemde Kıbrıs'ta meydana gelen sosyal, ekonomik, kültürel ve idarî alanlardaki olaylar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The researches based on the sheri register books that are among the most important references of Ottoman socio-economical history, are observed to be increasing recently. A new one is going to be added to these kinds of researches with this PhD study titled The Socio-Economic History (1726-1750) Of Cyprus Island. Since there are only pre (1698- 1726) and post (1750-1800) PhD studies on Cyprus Sheri register books, with this study completing the period among them, the socio-economical structure of Cyprus Island among 1698-1800 is going to be mainly enlightened. This research is dealt in four sections including introduction. The history of Cyprus Island until the mentioned period, is summarized in the introduction section. Under the heading titled Cyprus under Ottoman Rule, that explains the administrational structure, the privileges provided to the Orthodox and Armenian churches in addition to the officials working in Cyprus, and the extensive rights provided to the conculs and translators of foreign governments are handled. Also in this section, the natural disasters that took place on the island are explained. The chapter of Social Life that is sectioned into family structure, population, health, societal relationships, ordinary trials and their punishments, foundations and slavery, investigates the societal life in Cyprus Island. In the chapter of Economical Life, the economical events are examined by the sub sections of tax, trade, tradesman organisation and the official system of fixed price, agriculture and stockbreeding. Since Muslims and non-Muslims shared a common life in Cyprus Island, the characteristics of both societies are taken into consideration when the above mentioned various subjects are examined. It can be concluded that in this study, the social, economical, cultural and administrational events that happened on Cyprus among 1726-1750, are tried to be brought to light.