Simurg
Simurg
Yazar: SANAZ MEHRAN
Danışman: PROF. DR. NİMET YILDIRIM
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fars Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Edebiyat = Literature ; Fars edebiyatı = Persion  literature ; Kültür = Culture ; Mitoloji = Mitology ; Simurg = Simurg ; İran = Iran

Özet:
İnsanlık ve mitoloji her zaman yan yana var olup anlam kazanmıştır. Bu iki kavram biri olmadan diğeri var olamayacakmış gibi birbirlerine bağlılardır.  Burada akla gelen soru ise insanların mitolojilere ihtiyaç duymalarının nedenleridir. İnsanoğlu var olduğundan beri yaradılış ve ölüm gibi olayların sebebi ve şeklini anlamak istemiştir. Bu bağlamda tanrılara ihtiyaç duyup, çevresinde olup bitenler için tanrılar yaratmıştır. Söz konusu bu tanrılar, her ne kadar dünyanın tüm kültürlerinde birtakım ortak özelliklere sahip olsalar da toplumdan topluma ve kültürden kültüre biçim değiştirmektedir.
Esasen bir toplumun mitlerini incelemek için o toplumu tanımak, yaşadıkları coğrafya ve başlarından geçen tarihi detaylı bir şekilde araştırmak gerekmektedir.
Bu çalışmada Simurg üzerine odaklanılmış olup, bu mitolojik kuşun oluşum ve şekillenmesi dikkate alınmıştır.
Çalışmanın ikinci bölümündeyse eski çağlardan İslam'a kadar İran coğrafyası ve İslam öncesi tarihi ele alınmıştır.
Çalışmanın devamında, üçüncü bölümde İran Simurg'unun şekillenmesinde payı olan birtakım toplumlara ait Simurg benzeri mitler incelenmiştir. Bu bölümde ele alınan kültürler İran kültürüyle bağ kurmuşlardır. Örneğin Mezopotamya medeniyetleri komşuluklarından dolayı, Hint ve Slav toplumları yakın ırklar olduklarından dolayı, Çin ve Mısır uygarlıkları ticaret nedeniyle, Yunan ve Roma medeniyetleri ise çoğu zaman rekabetten dolayı, İran ile aralarında bağlar oluşmuştur. Bu bölümün devamında İran kültüründeki Simurg ile Sami dinlerdeki benzer varlıklar arasındaki bağlar incelenmiştir.
Çalışmanın dördüncü bölümünde ise doğrudan doğruya İran kültür ve edebiyatında yer alan Simurg incelenmiştir. Bu bağlamda, Simurg'un cinsiyeti ve yaşadığı yer kültüründeki anlam ve karakteri gibi bir çok konu ele alınmıştır. Bu mitolojik karakterin özelliklerini araştırmak için  başlıca Avesta , Şahnâme ve Mantıku't-tayr gibi kaynaklardan faydalanmıştır.
Çalışmanın son bölümünde, Simurg'un görsel sanatlardaki betimlemelerine, eski ve günümüzdeki olmak üzere yer verilmiştir.
Araştırmanın adından da anlaşıldığı üzere Simurg'un çağlar boyunca evrimi ve şeklindeki değişimler ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Simurg, Saena, Ferahkert, Vispo-biş, Elburz, Kaf  Dağı, Zerdüşt, Avesta, Yaştlar, Minŭ-yi hired, Şahnâme, Mantık'u-tayr.

Abstract:
Humankind and mythology have been together since they have exist, and make each other significant. They are connected and one of them cannot exist without the other. The question on this point that why people need mythologies? Mankind has been wondering the reasons of creation and death since he has been existed. In this context, they needed gods so they have created gods to explain the nature around them. These gods have not only some similarties  all around the world, but also they have differences from society to society and from culture to culture. 
Indeed to reseaerch the myths of a society, we should know all the details of that people and the region that they live and their history.
This research focused on Simurg, so in this context, this mythological birds creation and taking its formation has been considered in the first part of thesis.
In the second part of this research, it has been studied Iran region and its history from early ages to Islam.
In the third part of this reaserarch, the mythological characters who like Simurg and role formation of Iran Simurg,has been studied. The cultures which has considered in this part had relationship with İran. For example, Mesopotamia civilizations  and Iran had a relationship because of neigbourlinees, Indian and Slavic people had a relationship  with Iran because they were close races, China and Egypt had a relationship with Iran because of trade, Greek and Roman civilizations had relationship with Iran because of competition. Continuation of this part, it was searched that the connections between Iran Simurg and the Simurg in Semitic religions.
In the forth part of this study, Simurg which is in Iran culture and literature has been discussed. In this part, in the context of Simurgs gender and the place that Simurg lives, its character and its meaning in Iran culture was disscused. To search this mythological characters features, it was benefited some mainly resources like Avesta, Shahname and Mantıku't-tayr.
In the last part of this study, it was featured that Simurgs images and descriptions which are from past and recent.
As this studies name implies, Simurgs evolution and changes in the shape of Simurg thorught the ages was discussed.
Key Words: Simurg, Saena, Ferahkert, Vispo-bish, Alborz , Kaf  Mountain, Zarathustra, Avesta, Yashts, Meynu kherad, Shahname, Mantık'u-tayr.