Ceza infaz kurumlarındaki yetişkin hükümlülerde yineleyen fiziksel şiddet suçu davranışını yordayan psikolojik değişkenler
Psychological variables which predicted physical violence recidivism at adult prisoners
Yazar: HÜSEYİN NERGİZ
Danışman: DOÇ. DR. SEDAT İŞIKLI
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Açık cezaevi = Open prison ; Ceza infaz kurumları = Prisons ; Hükümlüler = Convicts ; Kapalı cezaevi = Closed prison ; Kasten yaralama = Deliberate injury ; Kasten öldürme = Delibarate killing ; Psikososyal etkiler = Psychosocial effects ; Saldırı suçu = Crime of aggression ; Suç = Crime ; Şiddet = Violence

Özet:
Bu çalışmanın amacı, fiziksel şiddet suçundan (yaralama ve/ya öldürme) ilk kez hapis cezası infaz edenlerle yineleyen (mükerrer) şekilde infaz edenler arasındaki psikososyal değişkenleri karşılaştırmak ve fiziksel şiddet suçundan yineleyen şekilde infaz etmeyi yordayan değişkenleri belirlemektir. 
Andrews ve Bonta'nın (2010) tanımladığı Tehlike (Risk) – Gereksinim (İhtiyaç) – Duyarlılık (TGD) Modeli kriminojenik gereksinimleri kapsayacak şekilde oluşturulan Demografik Bilgi Formu, bu tez kapsamında Türkçeye uyarlanan Suça Yönelik Tutumlar ve İlişkiler Ölçeği, UPPS Dürtüsel Davranış Ölçeği, Suçu Destekleyen Düşünceler Ölçeği, Tahliye Sonrası Gelecek Beklentileri Ölçeği ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılarak Ankara, Zonguldak, Eskişehir ve Kırşehir'deki kapalı ve açık ceza infaz kurumlarındaki 529 yetişkin erkek hükümlüden veri toplanmıştır. 
Fiziksel şiddet suçundan ilk kez hapis cezası infaz eden bireyler, yineleyen gruba göre anlamlı olarak daha az 18 yaş öncesi şiddet deneyimi, ailede alkol kullanımı ve suç öyküsü, ceza infaz kurumu öncesi alkol ve madde kullanımı, disiplin cezası, suç davranışında bulunmuş arkadaş sayısı, antisosyal niyet, güç yönelimi, heyecan arayışı, sıkışıklık, aileden ve arkadaştan algılanan sosyal destek bildirmiştir. 
Yineleyen suç davranışını yordayan değişkenler incelendiğinde ilk kez suç davranışında bulunma yaşı ve bugüne kadarki toplam şiddet suçu sayısının istatistiksel açıdan anlamlı yordayıcılar olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca yapılan aracı model analizlerine göre, heyecan arayışı ve yineleyen fiziksel şiddet suçundan hapis cezası alma arasında güç yönelimi anlamlı bir aracılık etkisine sahiptir.
Salıverilme sonrası gelecek beklentileriyle ilgili yapılan regresyon analizlerine bakıldığında: salıverilme sonrasına ilişkin algılanan tehlike, gelecek endişesini; aileden algılanan sosyal destek ve güç yönelimi salıverilme sonrası başa çıkma güvenini; gelecek endişesi, suç davranışında bulunan kişilere yönelik tutum, suçu mantıksallaştırma, heyecan arayışı ve disiplin cezası sayısı ise salıverilme sonrasına ilişkin algılanan tehlikeyi anlamlı olarak yordamaktadır. 
Araştırmanın sınırlılıkları göz önünde bulundurularak, elde edilen bulguların suç davranışının yinelenmesini önleyici iyileştirme çalışmalarına ve politikalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The aim of this study was to compare the psychosocial variables between the first-time prisoners of physical violence (wounding and/or killing) and those who reconvicted and to determine the variables that predicted the reconviction of physical violence.
The Demographic Information Form, which was created by Andrews and Bonta (2010) to cover the criminogenic requirements of the Risk - Needs - Sensitivity Model, and the Turkish version of Measurement of Criminal Attitudes and Associates, UPPS Impulsive Behavior Scale, Criminal Thinking Scale, Upon-Release Future Expectations Scale, and Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Data were collected from 529 adult male convicts in closed and open prisons in Ankara, Zonguldak, Eskişehir and Kırşehir.
Individuals who were first imprisoned for the crime of physical violence had significantly less experience of violence before the age of 18, alcohol use and crime in the family, alcohol and substance abuse before the penal institution, disciplinary punishment, number of friends who had committed criminal behavior, antisocial intent, power orientation, excitement seeking, urgency, perceived social support from family and friends.
When the variables predicting recurrent crime behavior were examined, it was found that the age of the first time criminal behavior and the total number of violent crimes to date were statistically significant predictors. In addition, according to the mediator model analysis, the power orientation has a significant mediating effect between seeking excitement and reconviction for physical violence.
Looking at the regression analysis of the future expectations after release: perceived danger of release predicted concerns about future; perceived social support from family and power orientation predicted coping trust; future anxiety, attitudes towards people who commit criminal behavior, rationalizing the crime, seeking excitement and the number of disciplinary penalties predicted the perceived danger after release.
Considering the limitations of the study, it is thought that the findings will contribute to preventive improvement studies and policies.