Kanser hastalarında ölüm kaygısının değerlendirilmesi ve psikopatoloji ile ilişkisi
Evaluation of death anxiety in cancer patients and its relationship with psychopathology
Yazar: AYŞE GÖKÇEN GÖNEN
Danışman: DOÇ. DR. EYLEM ŞAHİN CANKURTARAN
Sağlık Bakanlığı / Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Geçmişe göre günümüzde daha sık rastlanılan ve hala güçlü bir negatif damgalanmaya sahip olan kanser tanısının fiziksel etkilerinin yanı sıra birçok psikososyal etkisi de bulunmaktadır.  Kanser tanısı, bireyin yaşamında çok sayıda değişikliğe neden olmaktadır ve her birey bu durumda farklı ve kendine özgü bir yolla baş etmeye çalışmaktadır. Kanserli hastaların yaklaşık yarısında psikiyatrik bozukluklar eşlik etmektedir. Sıklıkla ölümü anımsatan ve hatta bir dönem ölümle eşdeğer kabul edilen bu hastalığın, her bireyde gizli ya da aşikâr var olduğu bilinen ölüm kaygısı üzerindeki etkileri merak konusudur. Henüz tanımı konusunda bile üzerinde fikir birliği sağlanamayan ölüm kaygısı kavramı felsefe, psikiyatri ve din gibi farklı alanlarda ele alınmış olup insanlık tarihi ile başlayan varlığı çok sayıda boyuttan meydana gelmekte ve alanyazında araştırılan birçok etkenden etkilenmektedir. Ölüm kaygısını etkilediği düşünülerek üzerinde araştırmalar yapılan bir konuda, psikopatoloji varlığıdır. 
Bu çalışmanın amacı kanser hastalarında ölüm kaygısı ile psikopatoloji arasındaki ilişkiyi araştırmak; bunun yanı sıra sosyodemografik etkenler, kansere sıklıkla eşlik eden ağrı şikâyeti, psikososyal zorlanma ve dini inanışın boyutları ile ölüm kaygısı arasında bağıntı olup olmadığına bakmaktır. Çalışmaya 70 kanserli birey alınmış ve klinik ölçek olarak SCID-I, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği, Distres Termometresi, Templer'in Ölüm Kaygısı Ölçeği, Glock ve Stark'ın Dini İnanışın Boyutları Anketi, Görsel Ağrı Ölçeği uygulanmıştır. Sonuçta, kanserli hastalarda psikopatoloji varlığının ölüm kaygısını artırdığı tespit edilmiş, ayrıca ağrı ve psikososyal zorlanma ile ölüm kaygısı arasında ilişki saptanmıştır. Anksiyete ya da depresyon gibi psikiyatrik belirtilerin ve ağrının şiddetindeki artış ölüm kaygısındaki artışı yordamıştır. Ancak dini inanışın boyutları içinde ölüm hakkında bireyi en çok korkutan etken sorulduğunda aile ve arkadaşlardan ayrılmanın diğer nedenlere göre daha fazla kaygı uyandırdığı tespit edilmiş, inanç düzeyi ya da inanışlarını yerine getirme ile ölüm kaygısı arasında ise bağıntı saptanmamıştır. 
Kanser, kişiyi fiziksel yönden etkilediği gibi ruhsal yönden de etkilemektedir. Bu nedenle hastaların tıbbi tedavisi yapılırken biyopsikososyal yaklaşım içinde psikopatolojilerinin ve ortaya çıkabilecek ölüm kaygılarının da ele alınması gerekmektedir.

Abstract:
Diagnosis of cancer, which occurs more frequent than in the past and still has a strong negative imprinting, has lots of psychosocial effects besides its physical effects. Diagnosis of cancer leads to many changes in a person's life and each patient tries to cope with this situation differently and in his own way. Moreover, almost half of the cancer patients experience psychiatric disorders as well. The effects of diagnosis of cancer on death anxiety, which each person has either conspicuously or inconspicuously, is one of the open hot research topic since cancer reminds death to every person and even more cancer was accepted as equal to death by the most of the societies. Death anxiety has been investigated in quite different fields such as philosophy, psychiatry and religion, although it does not have a common definition accepted by authorities. Its existence which begins with the beginning of mankind's history is composed of many dimensions and is affected by many factors investigated in the literature. Psychopathology is thought to be one of the significant factors affecting the existence of death anxiety, hence being investigated.
Aim of this study is to investigate the relationship between death anxiety and psychopathology in cancer patients; in addition to this to investigate the existence of a relationship between sociodemographic factors, pain -which frequently accompanies cancer-, extent of religious beliefs and death anxiety. 70 cancer patients were enrolled and SCID-I, Hospital Anxiety and Depression Scale, Distress Thermometer, Templer's Death Anxiety Scale, Glock and Stark's Dimentions of Religiosity and Visual Analog Scale for Pain were performed. In conclusion, it was shown that in cancer patients existence of psychopathology increased death anxiety. Also there was a relationship between death anxiety and pain and distress. Increases in severity of psychiatric symptoms like anxiety or depression and pain were predictive of an increase in death anxiety. Among the dimensions of religiosity, when the factor frightening the patient most was questioned it was found that departing from family and friends caused more anxiety; level of belief or practicing the belief was not found to be related with death anxiety. 
Cancer is affecting people in many aspects, not only physically but also psychologically. Thus, psychopathologies of the patients and possible death anxieties should be evaluated during the medical treatments of cancer patients in biopsychosocial approach.