Vergi hukukunda hukuki güvenlik ilkesi
Legal certainty principle in tax law
Yazar: ABDULLAH ARIKAN
Danışman: DOÇ. DR. RECEP NARTER
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Belirlilik = Definiteness ; Güvenlik ilkeleri = Safety principles ; Hukuk devleti = State of law ; Hukuki güvenlik = Legal security ; Kanunilik = Legality ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergilendirme = Taxation ; Öngörülebilirlik = Predictability

Özet:
Hukuki güvenlik ilkesi, hukuk kurallarının ihdası ve uygulanmasında belirlilik ve öngörülebilirlik alt ilkeleri üzerinde yükselen ve hukuk devletinin olmazsa olmazı mahiyetini taşıyan bir ilkedir. Hukukun güvenilir olması manasını taşıyan mevzu bahis ilke, kamu kudretinin keyfiliğinin önlenmesinde başta gelen güvencelerden biridir. İlkenin hayata geçirilebilmesi için, kişilerin hukuka güven duyabilmeleri ve duymuş oldukları güvenin zedelenmemesi/korunması gerekir. Bu çerçevede değinilen iki ayak üzerine oturan ilkenin, muhtevasında yer alan gerekliliklerden güven oluşumunu sağlamaya yönelik olanları hukuki belirlilik, güvenin zedelenmemesi/korunmasına yönelik olanları ise hukuki öngörülebilirlik ilkesi bünyesinde konumlandırılmıştır. Her iki alt ilkeye dair gereklilikler öncelikle genel hatları ile irdelenmiş, akabinde ise temel hak ve özgürlüklere etkin ve yoğun müdahalelerin cereyan ettiği bir hukuk dalı olması nedeniyle hukuki güvenliğe yüksek dozda gereksinim duyulan vergi hukuku bağlamında ele alınmıştır. Gerçekten de mülkiyet hakkı ve sözleşme özgürlüğü gibi pek çok temel hak ve özgürlük yönünden sık ve etkin müdahalelerin gerçekleştirildiği vergi hukukunda, keyfiliğin önüne geçilebilmesi için gerek vergisel düzenlemeler gerekse bunların idari ve yargısal makamlar tarafından uygulanmasında belirlilik ve öngörülebilirliğin sağlanması gerekir. Böylece vergi yükümlüleri tabi olacakları vergisel düzenlemeleri ve bunların nasıl uygulanacaklarını bilebilecekler ve onlara erişebileceklerdir. Ayrıca vergi hukukuna yönelik duymuş oldukları güven korunmuş olacak ve bu sayede yükümlüler vergisel tasarruflarını güvenle inşa edebilecekler ve gelecekte ani ve beklenmedik vergisel sürprizlerle karşılaşmayacaklardır.

Abstract:
The principle of legal certainty is a principle that rises above the sub-principles of certainty and predictability in the creation and implementation of the legal rules and is a must-have for the rule of law. The principle of question, which means that the law is reliable, is one of the leading guarantees in preventing the arbitrariness of public power. In order for the principle to be implemented, individuals must be able to have confidence in the law and this trust must not be damaged/protected. In this context, the two-footed principle is positioned within the principle of legal certainability for the formation of trust from the requirements contained in its content, and those for the protection of trust is positioned within the principle of legal predictability. The requirements for both sub-principles were first examined in general terms and then discussed in the context of tax law, which is highly needed for legal certainty as it is a branch of law where effective and intensive interventions in fundamental rights and freedoms take place. Indeed, in tax law, where frequent and effective interventions are carried out in terms of many fundamental rights and freedoms such as property rights and freedom of contract, certainness and predictability must be ensured in both tax arrangements and their implementation by administrative and judicial authorities in order to prevent arbitrariness. Thus, taxpayers will be able to know and access the tax arrangements they will be subject to and how they will be implemented. Thus, taxpayers will be able to know and access the tax arrangements they will be subject to and how they will be implemented.