Yerfıstığı (Arachis hypogaea L.) tarımında bakteri ve azotlu gübre uygulamasının verim ve kalite özelliklerine etkisi üzerinde bir araştırma /
Yazar: SEVGİ SELÇUK
Danışman: DOÇ. DR. H. HALİS ARIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1992
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Arachis hypogaea = Arachis hypogaea ; Azotlu gübreler = Nitrogen fertilizers ; Bakteri aşılama = Bacterial inoculation ; Kalite = Quality ; Tarla bitkileri = Field crops ; Verim = Yield ; Yer fıstığı = Peanut

Özet:
-60- ÖZET Bu çalışmış Ç"ü. Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü Araştırma Alanında İ99İ yılı ana ürün yetiştirme sezonunda yürütülmüştür.. Araştırma tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Bakteri ve farklı dozlardaki azot gübresinin Çukurova Bölgesinin yerel yerfıstığı çeşidi olan Çom'un verim ve kalitesi üzerine etkileri incelenmiştir. Azot gübresi, ekim, maximum çiçeklenrne ve çiçeklenrne sonu olmak üzere üç.farklı samanda ve farklı dozlarda uygulanarak denenmiştir. Denemede incelenen özelliklere ait değerler aşağıda özetlenmiştir» ve Sayısı Bitki başına düşen meyve sayısına ait ortalama değerler 79.03-62.86 adet/bitki arasında değişerek dört farklı grup oluşturmuştur. En yüksek değer ekim, maximum çiçeklerime ve çiçeklenrne sonu olmak üzere üç farklı zamanda toplam 15 kg N/da uygulamasından, en düşük değer ise aynı zamanlarda toplam 25 kg N/da uygulamasından elde edilmiştir- Bitki başına meyve sayısı ile bitki başına meyve ağırlığı, meyve verimi, 100-tohum ve 100-meyve ağırlığı arasında önemli ve olumlu bir ilişki gözlenmiştir. Meyve Ağırlığı: Bitki başına düşen meyve ağırlığına ilişkin ortalama değerler dört farklı grup oluşturmuştur. En yüksek değer 109.07 gr/bitki ile üç farklı zamanda toplam 15 kg N/da uygulamasından, en düşük değer ise 90» SB gr/bitki ile aynı zamanlarda 25 kg N/da uygulamasından sağlanmıştır. Yüksek dozda uygulanan azot gübresi meyve ağırlığını en aza indirmiştir. Meyve ağırlığı ile 100-tohum ve 100-meyve ağırlığı arasında önemli ve olumlu bir ilişki vardır.-61- Kalite Sınıf laması s L Kalite meyve ağırlığı oranına, ilişkin en yüksek değer, ekim ve maximum çiçeklerime devresinde toplam 10 kg N/da uygulamasından en düşük değer ise kontrol parselden elde edilmiştir. Bütün uygulamalarda II kalite meyve ağırlığı oranları kontrolden düşük değerde bulunmuştur. Iskarta meyve ağırlığın? ilişkin en yüksek değer 5.52 ile kontrol parselden elde edilmiştir,, I " kalite meyve ağırlığına II. kalite ve ıskarta meyve ağırlıkları oranı1 sırasında önemli ve olumsuz bir ilişki saptanmıştır. " II o kalite meyve ağırlığı oranı ile I. kal it» meyve ağırlığı oranı arasında önemli ve olumsuz bir ilişki belirmiştir» Iskarta meyve ağırlığı oranı ile kabuk oranı arasında önemli ve olumlu, I» kalite meyve ağırlığı orranı arasında önemli ve olumsuz etkileşim saptanmıştır» İOO- Meyve Ağırlığım Azat. uygulamalarına göre 100-meyve ağırlığına ilişkin ortalama değerler beş faklı grup oluşturmuş, en yüksek değer 202 = 25 gr ile üç -farklı zamanda 15 kg N/da uygulamasından, en düşük değer ise 185,15 gr ile tohum aşılaması yapılan ve "O" azot dozu kullanılan uygulamadan elde edilmiştir. 100-meyve ağırlığı ile meyve verimi, meyve sayısı, meyve ağırlığı ve 100-tohum ağırlığı arasında önemli ve olumlu, kabuk oranı arasında önemli ve olumsuz bir ilişki saptanmıştır» İOO-Tohum Ağırlığı: 100-tohum ağırlığına ilişkin ortalama değerler dört -farklı grup oluşturmuştur» 85.22 ile ekim, maximum çiçeklenme ve çiçeklenme sonu 15 kg N/da en yüksek 5 80.52 ile ekimde bakteri aşılaması yapılan ve "0" azot dozu kullanılan uygulama en düşük değerleri oluşturmuşlardır. Meyvede tohum oranı ile meyve verimi, bitki başına meyve ağırlığı ve 100-meyve ağırlığı arasında önemli ve olumlu, kabuk oranı arasında önemli ve olumsuz bir ilişki saptanmıştır. Kabuk Oranı s Kabuk oranına ilişkin ortalama değerler altı -farklı grupta toplanmışlardır. En yüksek değer % 28» 88 ile üç -farklı zamanda (0+10=10+5) 25 kg N/da uygulamasından,-62- en düşük değer ise y.24.45 ile toplam 15 kg N/da uygulamasından elde edilmiştir. Kabuk oranı ile meyve verimi, meyve sayısı, 100-tohum ağırlığı ve 100-meyve ağırlığı arasında önemli ve olumsuz, ıskarta meyve ağırlığı arasında önemli ve olumlu bir ilişki vardır. Sleyve Verimi s Azot uygulamaları dekara meyve verimi değerleri bakımından beş grup oluşturmuştur. Dekara en yüksek verim 576.38 kg/da ile ekim, maximum çiçeklerime ve çiçeklenme sonu olmak üzere (6+5=5-1-5) toplam 15 kg N/da uygulamasından, en düşük verim ise 484» 68 kg/da ile aynı zamanlarda 25 kg N/da uygulamasından elde edilmiştir* Yüksek dozda uygulanan azot gübresi meyve verimi üzerine olumsuz etki göstermiştir. Dekara meyve verimi ile meyve sayısı, meyve ağırlığı, 10O- tohum ağırlığı ve 100-meyve ağırlığı arasında önemli ve olumlu, kabuk oranı arasında önemli ve olumsuz bir ilişki saptanmıştır. Yağı içeriğin En yüksek tohum yağ içeriği % 56.33 ile ekimde bakteri aşılaması yapılan ve "0" azot dozu kullanılan uygulamadan, en düşük yağ içeriği ise ekim, maximum çiçeklenme ve çiçeklenme sonu olmak üzere (0-1-10=5+5) üç.farklı samanda toplam 20 kg N/da uygulamasından elde edilmiştir. Protein içeriğin Tohumların protein içeriğine ilişkin uygulamalar arasında önemli fark bulunmuştur ve üç -farklı grup oluşmuştur. En yüksek değer 7. 28.23 ile ekim, maximum çiçeklenme ve çiçeklenme sonu olmak üzere toplam 25 kg N/da uygulamasından elde edilmiştir. Bütün uygulamalar tohumun protein içeriğinde kontrole göre bir artışa neden olmuştur.

Abstract:
SUMMARY This study was conducted at the experimental area of Field Crops Department in Çukurova University, Agriculture Faculty, during main crop vegatation period o-f 1991» Field experiment was designed in complete randomiEet bloks with three replications Effects o-F nitrogen -Fertilizer plus inoculant on yield and the quality o-f Com cv. were investigated, which is commonly grown in Çukurova region» Seeds were inoculated be-fore seeding. Nitrogen fertiliser was equaly applied at three different times, such as at planting, full flowering and after flowering. In this research the observed results relating to the characters were as fol lows s Mumfoer o-F Pods The mean values of number of pod per plant have varied between 79.03 and 62.86. The highest value was obtained from 15 kg nitrogen while the lowest one was obtained from 25 kg nitrogen (0+lOkgN=iOkgN-!-5kgN) » Positive and significant correlation was found between pod number per plantand pod weight, 100- seed weight, 100- pod weight and pod yield per da. Pod Weights The mean values of pod weight per plant have changed between 109.07 gr /plant and 90.88 gr/plant. The highest value was obtained from 15 kg nitrogen and the lowest value was from 25 kg nitrogen. Pod weight per plant was decreased by increasing the nitrogen fertilizer., According to this research, there was a positive and significant correlation between pod weight per plant and 100-seed weight, 100-pod weight.-64- Quality CI assi -f i cat i on s As -far as first quality pod weight is considered- The highest value was obtained from application of 10 kg nitrogen at planting and full flowering stage Ctno-i-5kgN--5kgN) while the lowest value was obteined from control. The pod weight rates of the second quality at all application was found lower than control plot. Amount of poor quality pod weight was the highest at control plot with 5.52 gr» Negative and significant quality correlation was found between firs quality9 second quality and poor quality of pod weight. Correlation between second and firs quality of pod weight was found negatively and significantly. There was a positive and significant correlation between poor quality pod weight and shelling percentageT 100- Pod Weight: The averages of 100-pod weight showed significant differences depending on the nitrogen doses» The highest value (202.25 gr) was obtained from 15 kg. nitrogen ( îno+5kgN=5kgN-ı-5kgN) while the lowest value (185= 15 gr) was obtained from "0" nitrogen with inoculation at planting. The correlation between 100-pod weight and pod yield, number of per plant, pod weight and 100-seed weight was positive and significant but the correlation between shelling percentage and 100-pod weight was significant and negati ve. 100- Seed heights The mean values of 100- seed weight have ranged from 85.22 gr to 80.50 gr. The highest value was obtained from 15 kg nitrogen equally applied at three different times» The lowest value was obtained from "0" nitrogen doses and inoculation at planting.lt was determined significant and positive correlation between lOO-seed weight and pod-yield, pod weight and 100-pod weight. Although significant and negative correlation between shelling percentage and lOO-seed weight were found. Shelling Percentages The highest value (28.88 %') in shelling percentage was found from applied of 25 kg nitrogen CO+iOkgN=10kgN+5kgN> while the lowest value «24.45 "/.} was-65- found -from 15 kg nitrogen equally applied and three different times. The correlation between shelling percentage and pod yield, number of pod per plant, pod weight, lOO-seed weight and 100-pod weight was significant and negative. However, there was a positive and significant correlation between shelling percentage and pod weight per pi ant. Pod Yields The highest pod yield (576=38 kg/da) was obtained -from the plots receiving 15 kg/da nitrogen and inoculated at planting while the lowest value (484.48 kg/da) was determined from 25 kg nitrogen (0+10kgN=I0kgN+5kgN). The high nitrogen fertilization reduced pod yield- According to the result of this research, the correlation between pod yield and number of pod, pod weight, 100-seed weight, 100-pod weight was significant and positive but there was significant and negative correlation between pod yield and shelling percentage. Oil Contents The highest value in oil content of seed was obtained from "0" nitrogen with inoculation at planting, while the lowest oil content of seed was obtained from 20 kg nitrogen (0+10kgN=5kgN+5kgN). As a result, nitrogen fertilisation has no significant effect in oil content of seeds Protein Contents It was found that there was significant differences among the applications. 25 kg/da nitrogen fertilisation produced the highest protein content with 28.23 °/.. Also all the treatments have given rise to increase on protein content of seed, compared to control plot.