Uluslararası çatışma hukukuna göre önleyici meşru müdafaa doktrinin gelişimi ve örnek olay incelmesi
Development of preventive self-defense doctrine according to international conflict law and case study
Yazar: FATİH ÇULLU
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN YENAL
Milli Savunma Üniversitesi / Alparslan Savunma Bilimleri Enstitüsü / Güvenlik Araştırmaları Ana Bilim Dalı / Uluslararası Güvenlik ve Terörizm Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Birleşmiş Milletler = United Nations ; Meşru müdafaa = Self defence ; Uluslararası hukuk = International law ; Uluslararası ilişkiler = International relations ; Uluslararası politika = International policy ; Çatışma = Conflict ; Çatışma yönetimi = Conflict management ; Önleyici diplomasi = Preventive diplomacy ; Önleyici müdahale = Preventive intervention

Özet:
Uluslararası çatışma hukuk kuralları; uluslararası çatışmalarda ve kısmen de ülke içi çatışmalarda, tarafların uyması gereken hukuk kurallarını düzenlemektedir. Uluslararası çatışma hukuku; savaşların ve dolayısıyla silahlı mücadelelerin, istenmeyen, olumsuz bütün etki ve sonuçlarını kısıtlamayı hedeflemektedir. Bu gayenin gerçekleştirilmesinin en basit yöntemi ise uluslararası çatışmaların hiç gerçekleşmemesini sağlamaktır. Bu nedenle günümüz Birleşmiş Milletler (BM) sistemi içerisinde, uluslararası barış ve güvenliğin sağlanabilmesi için kuvvet kullanma yasağı ile uluslararası toplumun şiddetten arındırılması ön görülmüştür. Kuvvet kullanma yasağının en güçlü meşru istisnası olarak da meşru müdafaa hakkı tanımlanmıştır. BM sistemine kadar olan süreçte, meşru müdafaa ve önleyici meşru müdafaa hakları; örf ve âdet hukukunda birlikte değerlendirilirken BM Antlaşması'nın imzalanmasıyla birlikte ayrışmaya başlamıştır. Özellikle günümüz siteminde önleyici meşru müdafaa hakkının, uluslararası hukuka uygunluğu konusunda büyük tartışmalar bulunmaktadır. 11 Eylül terör saldırılarından sonra uluslararası kamuoyunun çok daha fazla gündeminde olan önleyici meşru müdafaa hakkının kullanılmasının, uluslararası çatışma hukukuna göre barışa karşı suçlar bölümünde saldırı suçunu oluşturacağına dair önemli tespitler bulunmaktadır. Örf ve âdet hukuk sistemi içerisinde varlığı inkâr edilemez olan önleyici meşru müdafaa hakkının, güçlü devletler tarafından çıkarları doğrultusunda suiistimal edilmesinin önüne geçilebilmesi adına günümüz sisteminde yazılı olarak uyarlanmasına ihtiyaç duyulduğu değerlendirilmektedir.

Abstract:
International Law of Conflicts regulates the rules of the international law that the states must comply with in international conflicts and partially in domestic conflicts. İt aims to limit all undesirable and negative effects and results of wars and thus armed struggles. The simplest method of realizing this goal is to ensure that international conflicts do not occur at all. For this reason, in today's United Nations (UN) system, the prohibition of the use of force and the elimination of violence from the international community are foreseen in order to ensure international peace and security. The right to self-defense is defined as the strongest legitimate exception to the prohibition of using force. In the process up to the UN system, self-defense and preventive self-defense rights evaluated together in customary law. After the UN Treaty, these two concepts began to separate from each other. Especially in today's system, there are great debates about the compatibility of the right of preventive self-defense, according to international law. The right of preventive self-defense has started to take place on the agenda of the international public much more than previous times after the September 11 terrorist attacks in USA. There are important findings that the use of the right of preventive self-defense will constitute the crime of attack in the crimes against peace according to international law od conflicts. It is considered that the right of preventive self-defense, which is undeniable in the customary legal system, needs to be adapted within the rules of law in today's system in order to prevent abuse by powerful states in line with their interests.