Beyreli (Hadim-Konya, Orta Toroslar) yöresindeki geç permiyen yaşlı kuşakdağı formasyonuna ait bitümlü karbonatların organik jeokimyasal incelemesi
Organic geochemical investigation of the bituminous carbonates of the late permian kuşakdaği formation in the Beyreli (Hadim-Konya, Central Taurides) area
Yazar: JUNAID FOUAD KAREEM KAREEM
Danışman: PROF. DR. ŞUAYIP KÜPELİ
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Organik jeokimya = Organic geochemistry

Özet:
İnceleme alanı Türkiye güneyinde Orta Toros kuşağında, Beyreli (Hadim-Konya) köyü ve çevresini kapsamaktadır. Orta-Geç Permiyen Kuşakdağı formasyonu (K) ve Erken Triyas yaşlı Gökçepınar kireçtaşı (T) birimlerinden toplam 48 adet örnek seçilmiştir. Kuşakdağı formasyonuna ait olan örneklerin Organik karbon içeriği (TOK), türleri, olgunlukları ve hidrokarbon potansiyelleri incelenmiştir. Ayrıca, jeokimyasal veriler kullanılarak her iki (Kuşakdağı ve Gökçepınar) birime ait çökellerin tektonik ortamları, kaynak kayaç türleri ve çökelme ortamı koşulları belirlenmeye çalışılmıştır. İncelenen birimlerden Kuşakdağı formasyonu kireçtaşı ve şeyl; Gökçepınar kireçtaşı ise adından da anlaşılacağı üzere tamamen kireçtaşlarından oluşmaktadırlar. Rock-Eval piroliz analizlerinden elde edilen TOK, Tmax ve HI değerlerine göre, Kuşakdağı formasyonuna ait birimlerin petrol veya gaz üretimi için yeterli oranda organik madde potansiyeline sahip olmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Kuşakdağı Formasyonuna ait bazı seviyelerin petrol ana kayacı için öngörülen minimum organik madde içeriğinden (% 0,5) daha fazla organik madde kapsadığı belirlenmiştir. HI ve Tmax değerlerine göre, Kuşakdağı Formasyonuna ait birimlerin çoğu aşırı olgun ana kayaç özelliğine sahip oldukları ve kapsamış oldukları birincil kökenli organik maddelerin de Tip IV türü kerojenlerden (kömürümsü) oluştuğu ortaya konulmuştur. İncelenen örneklerin Arkeen sonrası Avustralya şeyllerine (ASAŞ) göre normalize edilmiş nadir toprak element (NTE) içerikleri, hafif NT elementlerince (HNTE) kısmen zenginleşmiş zayıf pozitif Eu (ortalama = 1,01, n = 28) ve zayıf negatif Ce (ortalama 0,90; n = 28) anomalilerine sahip olan düz veya düze yakın NTE desenleri sunmaktadırlar (Ortalama (La/Yb)N=1.34). İz ve nadir toprak element (NTE) jeokimyası, tektonik ortam analizleri ve bazı izci element oranlarına göre, Kuşakdağı formasyonu ve Gökçepınar kireçtaşlarına ait birimlerin ağırlıklı olarak kıtasal ada yayı ve kısmen de okyanusal ada yayı ortamlarında, genellikle  anoksik sığ denizel ortam şartlarında çökelmiş oldukları anlaşılmaktadır. Provenans analizleri Kuşakdağı formasyonu ve Gökçepınar kireçtaşları içerisinde yer alan terrijen kökenli kırıntılı materyallerin ortaç magmatik kökenli bir kaynaktan türemiş olduklarına işaret etmektedir

Abstract:
The investigation area comprises Beyreli (Hadim-Konya) village and surrounding area in the Central Taurus Belt, Southern Turkey. A total of forty-eight bulk samples from the Middle-Late Permian and Early Triassic Kuşakdağı formation (KF) and Gökçepınar limestones (GL) were analyzed to investigate organic carbon contents, types, maturities, hydrocarbon potentials of the Kuşakdağı formation and tectonic settings, provenance and depositional conditions by using of organic and inorganic geochemical data. The Kuşakdağı formation is represented by limestone and bituminous shale, while the Gökçepınar limestone is composed of only limestone. Geochemical data, TOC content, Tmax and HI values from Rock-Eval pyrolysis analysis show that the Kuşakdağı formation do not contain significant amount of organic matter for the production of petroleum or gas. However, some source-rock inter-levels in the Kuşakdağı formation have TOC contents that are over minimum limit value proposed as 0.5% for petroleum parent rock. HI and Tmax indicate that most of the source rock samples from the Kuşakdağı formation are over mature and their primary organic matter types are the Type IV kerogen (coaly).  PAAS normalized REE values of the samples from the investigated units show that the slightly LREE enriched, more or less flat REE patterns (expressed as average (La/Yb)PN =1,34)  associated with weakly positive Eu (average=1,01, n=28) and weakly negative Ce (average 0,90; n=28) anomalies. Trace and rare earth element (REE) geochemistry, discrimination diagrams and some elemental ratios show that the Kuşakdağı formation and Gökçepınar limestone have been deposited from a mid to shallow saline seawater under the generally anoxic conditions on the continental island arc and partially oceanic island arc tectonic settings. Terrigenous materials included in the Kuşakdağı formation and Gökçepınar limestone were also derived from an intermediate igneous source rocks exposed on the provenance area.