Gemi inşaatı sektöründe yalın üretim olgunluk düzeyi analizi
Lean manufacturing maturity analysis in the shipbuilding industry
Yazar: MUSTAFA KAAN KAŞIKÇI
Danışman: DOÇ. DR. UFUK CEBECİ
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Gemi inşaatı endüstrisi = Shipbuilding industry ; Yalın üretim = Lean production

Özet:
Geleneksel olarak sürdürülen üretim faaliyetleri, mal ve ürün çeşitliliğinin yanı sıra, bunları tüketiciye arz eden işletme sayısının da artması ile artık günümüzde geçerliliğini yitirme aşamasındadır. İşletmeler günümüz şartlarıyla mücadele edebilmek için, üretim maliyetleri azaltma adıma iyileştirici yöntemler arayışına girmişlerdir.Temellerinin 1950'lerde Japonlar tarafından, Amerikalı'ların toplu üretim stratejisi ile rekabet edebilmek için atıldığı ve günümüzde, birbirleriyle rekabet eden firmalar arasında üstünlük sağlama konusunda önemli bir rol oynayan yalın üretim teknikleri, üretim maliyetlerini azaltmak ve daha rekabetçi bir yapıya sahip olabilmek için işletmeler tarafından benimsenmektedir.
Diğer endüstri kollarında olduğu gibi, gemi inşaatı endüstrisinde de yalın üretim teknikleri günden güne etkinliğini arttırarak geniş uygulama alanı bulmaktadır. Yalın üretim felsefesine olan bağlılığın artması beraberinde verim artışını da getirmektedir. Hal böyle olunca organizasyonların yalın üretim olgunluk düzeyini belirleme; bir organizasyonun yalın üretim uygulamalarında ne aşamada olduğunu ortaya koyma ihtiyacı doğmuştur. Böylece organizasyonların, yalın felsefeyi benimsemede hangi ölçüde başarılı oldukları saptanabilmektedir.
Yapılan araştırmalar sonucunda, yalın üretim teknikleri ve Türkiye'de faaliyet gösteren tersaneler ile ilgili yeterli sayıda bir çalışmanın olmadığı gözlenmiş ve bu konuda bir çalışma yapılması sonucuna varılmıştır. Çalışma kapsamında Türkiye'de faaliyet gösteren tersanelerin yalın üretim ile ilgili mevcut durumu incelenmiştir.
Araştırma kapsamında kullanılan yalın olgunluk düzeyi belirleme modeli, Bohemian'ın geliştirdiği bir modeldir. Bir işletmenin ya da bir sektörün, yalın olgunluk düzeyini belirlemek adına kullanılan bu model, işletmelerle yapılan anket sonrasında elde edilen değerlerin, 3 ana boyutta temsil edildiği bir modeldir. Modelde, "Yalın Değil", "Belirgin" ve "Yalın" olmak üzere 3 yalın olgunluk düzeyi bulunmaktadır. İşletmeler (sektör ortalaması), bu modelde yer alan Teknik, Altyapı ve Teknoloji boyutlarının her birinde, belirlenen yalınlık sınır değerini aştığı takdirde yalındır denir.
Farklı endüstri dalları için literatürde bulunan yalın olgunluk düzeyi belirleyici anketler incelenmiş ve gemi inşaatı üretim süreçleri de göz önüne alınarak yeni bir anket tasarlanmıştır.
Ankette yer alan kriterlerin önem derecelerinin farklı olabileceği nedeniyle, söz konusu kriterleri ağırlıklandırmak için, gemi inşaatı üretim süreçlerine hâkim ve yalın üretim teknikleri konusunda bilgi sahibi akademisyen ve sektör uzmanlarıyla anket yapılmıştır.
Tasarlanan anket GİSBİR'e üye tersanelere (bakım-onarım, yeni inşa ayırt etmeksizin) gönderilmiş; yapılan telefon görüşmeleri ve yüz yüze görüşmeler sonucunda 41 adet tersane için veri elde edilmiştir. Yapılan görüşmeler sonucunda elde edilen ilk bulgu, tersanelerin yalın üretim hakkında pek de bilgi sahibi olmadıklarıdır. Elbette ki yalın üretim tekniklerini benimseyen birkaç tersanenin varlığı yadsınamayacağı gibi, böyle bir üretim felsefesinden haberdar olmayan küçük çaptaki tersane yöneticilerinin varlığı da yadsınmamalıdır.
Elde edilen veriler incelendiğinde her 3 boyutta da Yalın düzeyinde bulunan bir tersanenin varlığına rastlanmamıştır. Aynı şekilde, her 3 boyutta Yalın Değil düzeyinde yer alan bir tersane bulunmadığı gözlemlenmiştir. Bu nedenlerle, 41 tersanenin tamamının Belirgin düzeyinde olduğu belirlenmiştir.
Tersane çalışma alanı, büyüklüğü ve yalın üretim tekniklerini uygulama süresi gibi değişkenlerin, yalın üretim olgunluk düzeyi üzerinde etkisini incelemek üzere SPSS programı ile korelasyon ve varyans analizi yapılmıştır.
Yapılan analizlere göre, her 3 değişkenin de (tersane çalışma alanı, büyüklüğü ve yalın üretim tekniklerini uygulama süresi) yalın üretim olgunluk düzeyine etki ettiği belirlenmiştir.

Abstract:
Currently, conventional trade has been collapsed due to the diversity of goods and products and due to the huge number of firms that cause formidable competition between these firms. As a result of it new methods have been become evident to lower the production costs.
The competition environment is becoming harder for the manufacturing companies in global market. The shipyards have to improve their own manufacturing systems and processes, then to carry out some improvements on their systems and, finally, to maintain continuous process improvement so that they may have competitive advantages against their rivals. The shipbuilding industry is very competitive, and shipyard management must strive to improve productivity as a way of keeping up with the competition.
The problem with many shipyards that are losing or have lost competitiveness in the world shipbuilding market are that its assembly processes and shipbuilding methods are becoming outdated and un-productive in comparison to the most advanced shipyards that have adopted or are in the process of applying lean manufacturing principles.
In order to remain competitive in the demanding shipbuilding market, it is logical to move towards applying the lean manufacturing concept. A lean manufacturing methodology which will aid many shipyards that presently use traditional methods for assembling blocks is very useful.
In the study, firstly research and studies in the literature were analyzed. The maturity assessment tools for lean manufacturing techniques were investigated. There was no lean maturity assessment tool for shipbuilding industry. For that reason, a new assessment model is created for shipbuilding industry.
In this model, there are three levels. At first level, there are 3 dimensions ("Technique", "Infrastructure" and "Technology"). The second level there are 6 sub-dimensions ("Elimination of Wastes", "Working Activities", "Continuous Improvement", "Supply Management", "Maintenance" and "Plant Layout and Capabilities") of each dimensions and at level of three there are 38 elements in the model.
In the model there are three lean maturity levels which are "Lean", "Non-Lean" and "Emerger". If a shipyard will be at the Non-Lean level for all three axes (Technique, Infrastructure and Technology), it will be called non lean shipyard. If it will be at the Lean level for all three axes, it will be called lean shipyard. All other combinations will be allocated to Emerger.
Within this research, questionnaire survey method was used and 41 shipyards have been interviewed. SPSS 22 program was used to analyze data obtained.
According to the analysis result, since there is no shipyard which is at Lean level at all three dimensions, there is no evidence of the existence of a lean shipyard out of 41 shipyards surveyed. Besides, there is no shipyard which is at Non-Lean level at all three dimensions. This result says us all of 41 shipyards is at Emerger level.