Antik Yunan tragedyalarında iktidar ve tahakküm
Power and hegemony in Ancient Greek tragedies
Yazar: CEM İÇYAR
Danışman: DOÇ. DR. FATİH DEĞİRMENCİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Sahne sanatları = Stage arts ; Tiyatro = Theatre ; İletişim = Communication

Özet:
Bu çalışma, Antik Yunan Tragedyalarında iktidar ve tahakküm ilişkisini   belirlenen kült oyunların analiz edilmesi suretiyle incelemeyi amaçlamaktadır.
Siyasal iktidarlar, tarih boyunca toplumu yönetmek, biçimlendirmek ve kendi ideolojik çizgileri içinde tutarak iktidarlarını korumak adına çeşitli tahakküm mekanizmaları kurmuşlardır. Bu bağlamda her iktidar toplumu tahakküm altına almak adına bazı tahakküm araçları geliştirmiş ve onları sistematik bir biçimde uygulaya koymuşlardır.
Medeniyetin varoluşundan beri karşımıza çıkan ve sosyal hayatı daha yaşanılır hale getiren sanat ise bu tahakküm araçları ile birlikte çoğu zaman araçsallaştırılmış ve siyasal iktidarın propaganda araçlarından biri haline getirilmeye çalışılmıştır.
Dünya tarihinin en eski ve önemli sanat dallarından biri olan tiyatro sanatı da siyasal iktidarın gücünü ve ideolojisini korumak için bir tahakküm aracı yapılmaya çalışılmıştır. 
Çalışmada Antik Yunan Tragedyalarının derinliğine incelenmesi amaçlanırken, seçilen tragedya örnekleri üzerinden nitel bir analiz gerçekleştirilmiştir. Bununla birlikte dünya tiyatro tarihinin belirli kuram ve dönemleri de bu bağlamda değerlendirilmeye ve iktidar- tahakküm ilişkisi irdelenmeye çalışılmıştır.
Çalışmada Antik Yunan Tragedyasının en önemli oyun yazarlarından olan Aiskhylos, Sophokles ve Euripides'in üç önemli oyunu olan, sırasıyla Zincire Vurulmuş Prometheus, Antigone ve Medeia oyunları amaçlı örneklem kapsamında seçilipp, nitel içerik analizi yöntemi ile irdelenmeye çalışılmıştır. Belirle nen üç araştırma sorusuna bağlı olarak oyunlar analiz ederek yorumlanmıştır.
Araştırmada siyasal iktidarın tiyatro sanatını kullanarak seyircileri tahakküm altına alıp makbul yurttaş oluşturmaya çalıştığı savını destekleyen veriler belirlenen örneklem üzerinden sunulmaya ve yorumlanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Antik Yunan Tragedyası, Tiyatro, İktidar, Tahakküm.

Abstract:
This study aims to examine the relationship between power and domination in the Ancient Greek Tragedies by analyzing the cult games.
Throughout history, political powers have established various mechanisms of domination in order to govern society, to shape it and to maintain their power by keeping it within their own ideological lines. In this context, every power has developed some means of domination in order to dominate society and has put them into practice in a systematic way.
Art, which has been confronted since the existence of civilization and makes social life more livable, has been instrumentalized with these means of domination and has been tried to be made one of the propaganda tools of political power.
Theater art, one of the oldest and most important art branches in the history of the world, has been tried to be an instrument of domination to protect the power and ideology of political power. 
While the study was aimed to examine the depth of the Ancient Greek Tragedies, a qualitative analysis was carried out on the selected examples of tragedies. However, certain theories and periods of world theatre history have been tried to be evaluated in this context and to examine the power-domination relationship.
Aiskhylos, one of the most important playwrights in Ancient Greek Tragedy, was selected as part of a sample of three important plays of Sophocles and Euripides, titled Prometheus, Antigone and Medeia, respectively, it was tried to be examined with qualitative content analysis method. Depending on the three research questions, the games were analyzed and interpreted.
In the research, the data supporting the argument that political power tries to dominate the audience by using the art of theater and create a reasonable citizen are tried to be presented and interpreted through the determined sample.

Keywords: Ancient Greek Tragedy, Theatre, Power, Hegemonya.