Bir üniversite hastanesinde göğüs hastalıkları polikliniği'ne başvuran koah tanılı hastaların influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili  bilgi ve tutumları
The knowledge and attitudes of copd patients who applied to chest diseases outpatient clinic at A University Hospital on influenza, pneumococcal and herpes zoster vaccines
Yazar: BETÜL ŞENTÜRK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Göğüs hastalıkları = Thoracic diseases ; Hastaneler-üniversite = Hospitals-university ; Pnömoni = Pneumonia ; Zona pellucida = Zona pellucida ; İnfluenza = Influenza

Özet:
Bir Üniversite Hastanesinde Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne Başvuran KOAH Tanılı Hastaların İnfluenza, Pnömokok ve Zona Aşıları ile İlgili Bilgi ve Tutumları
Giriş ve Amaç: Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH), genellikle zararlı partikül veya gazlara ciddi maruziyet sonucu oluşan havayolu ve/veya alveoler anormallikler nedeniyle kalıcı hava akımı kısıtlanması ve solunum semptomlarıyla karakterize, yaygın, önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Alevlenmeler ve komorbiditeler hastalığın şiddetine katkıda bulunur. KOAH olgularının önemli bir bölümünde hastaneye yatışın ve mortalitenin nedenini pnömokokkal hastalık ile influenza oluşturmaktadır.  KOAH'lı hastalarda yüksek doz inhale kortikosteroid veya sistemik kortikosteroid kullanımı kısmi immün baskılamaya ve özellikle yaşlı erişkinlerde zoster reaktivasyonuna neden olabilir. Dolayısıyla, KOAH ataklarının önlenmesinde aşı ile bağışıklama etkin bir yaklaşım olarak görülmektedir. Çalışmamızın amacı; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran KOAH hastalarının influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili bilgi düzeylerini, bilgi edinme kaynaklarını, bu aşılarla aşılanma oranlarını saptamak ve aşılanmayı etkileyen faktörleri belirlemektir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipte kesitsel bir çalışma olarak planlanan araştırmamız 15 Mart - 15 Mayıs 2017 tarihleri arasında AÜTF Göğüs Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran 115 KOAH hastası ile yürütülmüştür. Katılımcılara araştırmacılar tarafından oluşturulan; hastaların sosyo-demografik özellikleri, sağlık durumu ile ilgili değişkenleri ve influenza, pnömokok ve zona aşılarıyla ilgili bilgilerini, bilgi edinme kaynaklarını ve yaptırma durumlarını sorgulayan 29 sorudan oluşan anket yüzyüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Hastaların semptom skorunu belirlemek amacıyla mMRC nefes darlığı skalası veya CAT ölçeği kullanılmıştır. GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) 2017 rehberine göre hastaların KOAH evreleri belirlenmiştir. İstatistiksel analiz IBM SPSS 15.0 paket programı ile yapılmıştır. p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 67±8,5 olan 103 erkek ve 12 kadın olmak üzere 115 KOAH hastası dahil edilmiştir. Ortalama KOAH süreleri 7,6±7,0 yıl olan hastaların %34,8'i halen sigara içmekteydi. Hastaların ABCD evrelemesine göre evreleri; %41,7'si Evre A, %21,7'si Evre B, %15,7'si Evre C, %20,9'u Evre D şeklindeydi. Çalışmamızda daha önce en az bir kez grip aşısı yaptırma oranı %54,8, son bir yıl içinde grip aşısı yaptırma oranı  %38,3, pnömokok aşısı yaptırma oranı %20,9'dur. Hastaların %53,9'u sadece grip aşısı, %37,4'ü sadece pnömokok aşısı ve %31,3'ü her iki aşıya da gerekli demiştir. Hastaların yaklaşık %60'ı influenza ve pnömokok aşıları hakkındaki bilgilerini aile hekimi ve göğüs hastalıkları doktorundan öğrendiğini belirtmiştir. Aşı yaptırmayanların en önemli nedeni doktorunun önermemesi olmuştur. Araştırmaya katılan hastaların sadece 3'ü zona aşısını bilmektedir. Araştırmaya katılan hastalardan zona aşısı yaptıran yoktur.
Sonuç: Yaptığımız çalışmada KOAH hastalarında aşılarla ilgili bilgi düzeylerinin ve aşılanma oranlarının halen düşük seviyelerde olduğu saptanmıştır. Hastaların bilgi düzeyleri arttıkça aşılanma oranlarının arttığı ve hastaların aşılanmasındaki en önemli etkenin doktor tavsiyesi olduğu görülmüştür. Bu nedenle koruyucu hekimliğin temelinde olan aile hekimleri KOAH'lı hastalarını aşılanma konusunda etkin şekilde bilgilendirmeli ve aşılanmalarını sağlamalıdır.
Anahtar kelimeler: Kronik obstruktif akciğer hastalığı, influenza aşısı, pnömokok aşısı, zona aşısı, aşılanma, aile hekimliği

Abstract:
The Knowledge and Attitudes of COPD Patients who Applied to Chest Diseases Outpatient Clinic at a University Hospital on Influenza, Pneumococcal and Herpes Zoster Vaccines 
Introduction & Aim: Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) is a common, preventable and treatable disease that is characterized by persistent respiratory symptoms and airflow limitation that is due to airway and/or alveolar abnormalities usually caused by significant exposure to noxious particles or gases. Exacerbations and comorbidities contribute to the severity of the disease. In a significant part of COPD cases, pneumococcal disease and influenza is the cause of hospitalization and mortality. The use of high-dose inhaled corticosteroids or systemic corticosteroids in COPD patients may lead to partial immune suppression and an increased risk of zoster reactivation in elderly adults. Thus, immunization with vaccine appears to be an effective approach in the prevention of COPD exacerbations. The aim of the study is; to determine the knowledge levels, sources of information, rates of influenza, pneumococcal and herpes zoster vaccination and the factors influencing vaccination in COPD patients' referred to Ankara University Medical Faculty department of chest diseases outpatient clinic.
Method: Our study, which was planned as a descriptive cross-sectional study included 115 COPD patients who applied to the Ankara University Medical Faculty department of chest diseases outpatient clinic between 15 March-15 May 2017. Questionnaires consisted of 29 questions, developed by researchers, were conducted to assess socio-demographic characteristics of the patients, health status related variables, information of influenza, pneumococcal and zona vaccines, sorces of information and vaccination status. The mMRC or CAT scale was used to determine the symptom score of the patients. According to the GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) 2017, patients' COPD stages were determined.  Statistical analysis was performed with the IBM SPSS 15.0 package program. p<0,05 was considered statistically significant.
Results: 115 COPD patients, 103 male and 12 female, with a mean age of 67 ± 8.5 were included in the study. 34.8% of patients with an average COPD duration of 7.6 ± 7.0 years were still smoking. Patients' stages according to ABCD assessment; 41,7% were stage A, 21,7% were stage B, 15,7% were stage C and 20,9% were stage D. In our study, the rate of having at least one time influenza vaccination was 54.8%, the rate of having influenza vaccination in the last year was 38.3% and the rate of pneumococcal vaccination was 20.9%. 53.9% of the patients stated that they required only the influenza vaccine, 37.4% required only the pneumococcal vaccine and 31.3% required both vaccines.  Approximately 60% of patients reported that they learned about influenza and pneumococcal vaccinations from family physicians and chest diseases doctors. The most common reason for not being vaccinated was no recommendations by doctors. Only 3 of the patients participating in the study knew herpes zoster vaccine. None of the patients participating in the study have herpes zoster vaccine.
Conclusions: In our study, we found that knowledge levels and vaccination rates in COPD patients were still low. As the level of knowledge of patients increases, the rate of immunization increases and the most important factor in the vaccination is the doctor's recommendation. For this reason, family physicians based on preventive medicine should effectively inform their COPD patients about vaccination and ensure they are vaccinated.
Key words: Chronic obstructive pulmonary disease, influenza vaccine, pneumococcal vacine, herpes zoster vaccine, vaccination, family medicine