Artvin ilinin ekoturizm potansiyeli ve sürdürülebilir yönetimi
Ecotourism potential of Artvin province and its sustainable management
Yazar: ÇAĞLAR KIVANÇ KAYMAZ
Danışman: PROF. DR. ZEKİ KODAY
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Coğrafya = Geography ; Turizm = Tourism
Dizin: Artvin = Artvin ; Ekoturizm = Ecotourism ; Sürdürülebilir turizm = Sustainable tourism ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm coğrafyası = Tourism geography ; Turizm potansiyeli = Tourism potential

Özet:
Artvin İlinin Ekoturizm Potansiyeli ve Sürdürülebilir Yönetimi'ni konu alan bu çalışmada, turizmin hızlı bir gelişme gösterdiği ekoturizm alanında Artvin ilinin sahip olduğu doğal başta olmak üzere, tarihi ve kültürel turistik kaynak değerlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu doğal ve beşeri turistik kaynakların koruma-kullanma dengesi kurularak doğal çevreyle uyumlu ve saygılı ekoturizm faaliyeti gerçekleştirilmesinin yanı sıra yerel halka ekonomik katkıda bulunulması ve sürdürülebilir yönetim anlayışıyla potansiyelin incelenmesi hedeflenmektedir. Doğu Karadeniz Bölgesi'nin Doğu Karadeniz Bölümü'nde yer alan Artvin ili; jeolojik, jeomorfolojik, iklim, bitki örtüsü, toprak, hidrografik özellikleri ile tarihi, sosyo-kültürel ve ekonomik coğrafya özellikleri yönüyle çok zengin bir çeşitliliğe sahip olması ekoturizmin gelişmesi için potansiyel kaynak oluşturmaktadır. Artvin ilinin ekoturizm potansiyelinin belirlenmesinde çalışma sahası ve ekoturizm alanında yapılan ulusal ve uluslararası akademik çalışmalar temel alınmıştır. Yaklaşık 323 köyde arazi çalışmaları gerçekleştirilmiş olup, altı boyuttan oluşan anket uygulanmış ve ilgili kurum, kuruluş, vakıf ve derneklerle mülakatlar yapılmıştır. Tespit edilen turistik kaynak değerleri (dağlar, vadiler, kanyonlar, şelaleler, mağaralar, akarsular, göller, ormanlar, endemik türler, yaban hayatı, çeşitli jeolojik ve jeomorfolojik oluşumlar, yaylalar, korunan alanlar, biyosfer rezerv alanı, sosyo-kültürel değerler, yöreye özgü meskenler, yöresel mutfak, ahşap cami, kilise, kemer köprüler, tarihi yapılar vd.) veekoturizm etkinlikleri çalışma içerisinde ayrı ayrı ele alınmış ve çeşitli tematik haritalar Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılarak hazırlanmıştır. Sahanın ekoturizm potansiyelinin belirlenmesinde SWOT (GZFT) analizi yapılarak, ekoturizme kaynak oluşturan turistik değerlerin devamlılığını ve gelecek nesillere aktarımı maksadıyla ekoturizm ilke ve prensipleri kapsamında koruma-kullanma dengesi gözetilerek bu değerlerin sürdürülebilir yönetimi konusunda önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak ilde ekoturizme kaynak oluşturan yalnızca yerel halkla sınırlı kalan henüz literatüre kazandırılmamış ve birçok ekoturizm aktivitesinin yapılabileceği doğal ve sosyo-kültürel coğrafi özelliklerin varlığı tespit edilmiştir. Bu tespitlerle birlikte Artvin ilinin doğal ve sosyo-kültürel ortam özelliklerinin ekoturizme uygunluk durumu Fuzzy DEMATEL yöntemine göre analiz edilmiştir. Bölgesel kalkınmanın sağlanmasında birçok sanayi faaliyetine alternatif olarak ekoturizmin geliştirilmesinin daha doğru olacağı kanısına varılmış olup, bunun için gerekli alt yapı ve planlamalar ile Artvin ilinin turizmden elde edebileceği ekonomik kazançlardaki payının artırılması sağlanabilir. Ayrıca yapılacak rasyonel planlamalar ve sürdürülebilir yönetim ile koruma-kullanma dengesi kurularak gelecek nesillere ulaştırılması mümkün olacaktır.

Abstract:
In this study, which is about Ecotourism Potential of Artvin Province and its Sustainable Management, it is aimed at determining the historical, cultural, and particularly natural touristic resource values of Artvin, where tourism rapidly develops within the terms of ecotourism. It is aimed at conducting ecotourism activities by considering the protection-utilization balance of these natural and humane resources, besides it is also intended to contribute economically to local people and examine the potential with a sustainable management approach. Located on the Eastern Blacksea Section of the Eastern Blacksea Region, Artvin province has been a potential resource for ecotourism since it has a very rich variety of socio-cultural, economic geographic, hydrographic, geological and geo-morphological features as well as soil, vegetation, and climate. National and international level previous studies on the field of this research and ecotourism were put into perspective for determining the ecotourism potential of Artvin province. Field studies were conducted in approximately 323 villages, a six-dimension questionnaire was applied, and interviews were made with relevant institutions, establishments, and foundations. Detected tourism resource values (mountains, valleys, canyons, cascades, caves, rivers, lakes, forests, endemic species, wild life, various geological and geo-morphological formations, highlands, protected areas, biosphere reserve areas, socio-cultural values, local dwellings, local cuisine, wooden mosques, churches, arch bridges, historical structures etc.) and ecotourism activities were handled separately in the study and various thematic maps were prepared using Geographical Information Systems (GIS). Conducting SWOT Analysis for determining the ecotourism potential of the region, suggestions were made about sustainable management of these touristic values considering protection-utilization balance within the framework of ecotourism principles in order for the continuation of these values and handing them down to the next generations. Consequently, as the source of ecotourism, existence of natural and socio-cultural settings, which are available for numerous ecotourism activities and not yet discovered in the existing literature and being used by the locals only, were detected in the province. Following these detections, the availability status of Artvin province for ecotourism in terms of natural and socio-cultural setting features was analyzed via Fuzzy DEMATEL method. It has been widely accepted that ecotourism should be improved as an alternative to numerous industrial activities for the regional development. In this regard, the economic benefits of Artvin provided from tourism can be increased by necessary planning and infrastructure. Moreover, based on rational planning and a sustainable management, it will be possible to hand these values down to the next generations by considering the protection-utilization balance.