Günümüz cami cimarisinin işlev-biçim ve teknoloji ilişkisi açısından incelenmesi
The examination of today's mosque architecture in the context of form function and technology
Yazar: ÇAĞRI UZUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HASAN BEGEÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bina Bilgisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Dini mimari = Religious architecture ; Dini yapılar = Religious buildings

Özet:
İslam dininin ibadet yapısı olan camiler, İslamiyet ilk geldiğinde din tarafından tanımlanmış olmayıp daha sonra zamanla işlev ve ihtiyaç doğrultusunda oluşmuş yapılardır. Başlangıç dönemlerinde camiler işlev neticesinde ortaya çıktıkları ve ortak İslam kültürünü paylaştıkları için farklı coğrafyalarda farklı zaman dilimlerinde yapılmış olsalar da büyük farklar göstermemiştir. Ancak ilerleyen zaman içinde hem inşa edildikleri zaman diliminin teknolojik imkânlarının elverdiğince kullanılması hem de dönemlerinin devlet ideolojisine paralel olarak camiler, sanayi devrimi öncesi İslam coğrafyasındaki toplumların en önemli kamusal yapı tipi olmuştur.Sanayi devrimi sonrası modernizm hareketleri ile değişen devlet yapısı ve resmi ideoloji ile camiler Türkiye'de devlet desteğini kaybetmiştir. Gerek dinin devlet işlerinden ayrılması gerekse modernist yaklaşımın kendinden öncekini yok sayması, geçmiş'in sembollerinden biri olan cami yapısının bu dönemde önemini kaybetmesine yol açmıştır. Bu dönemden itibaren gelişen dinin toplum üzerindeki etkilerinin ve buna bağlı olarak dinsel mimarlığın yok sayılmasına bir tepki olarak geçmişi savunan kesim, geçmişteki cami biçimlenme özelliklerini birebir alma eğiliminde olmuştur. Bunun neticesinde camiler, işlevin formu yönlendirdiği biçimlenme özelliklerinden tersine bir şekilde formun işlevi yönlendirdiği biçimlenme özelliğine dönüşüm göstermiştir. Sanayi devriminin getirdiği yeni inşaat malzemeleri ve metotlarının cami yapısına getirisi bu gibi sebeplerden ötürü kısıtlı seviyededir.

Abstract:
The religious building for praying is called the mosque in Islam. Islam as a religion, has not defined any specialised building type for praying. But as a result of need for mass praying places, mosques appear by time. Early design principles of mosque come from the need and function so it can be said that form follows function fort he first mosques. Because of this even though Islam had been practiced in various locations, the mosque desgin does not differ much. Mosques were the most important buildings for the religion based pre modern Islamic society.After the industrial revolution and modernism movement, society changes in many ways. The ideology of the new Turkish republic becomes secular, thus does not support the mosques as they were used to be. In the context of mosque architecture two way of approach emerges in this era. Secular side does not support the building of new mosques, denying the symbols of the past and the traditionalist side try to hold on to the shapes of the past era. As a result, in this period of time, mosque architecture imitates the shapes and forms of pre modernist era. Opposing to the early design principles of the mosque, now they are planned as function following the form. As a result, usage of the industrial revolution inventions in the construction of the mosque such as new construction materials and structrual systems are very limited.