Manastırlı İsmail Hakkı'nın tefsirciliği
The tafseer (Interpretation) of İsmail Hakkı of manastır
Yazar: ALİ OSMAN ŞAMLI
Danışman: DOÇ. DR. ALİ CÜNEYT EREN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Din = Religion
Dizin: Kur'an-ı Kerim = Koran ; Tefsir = Commentary ; İslamiyet = Islam ; İsmail Hakkı Manastırlı = İsmail Hakkı Manastırlı

Özet:
Çalışmada Manastırlı İsmail Hakkı'nın tefsirciliği ele alınmıştır. Manastırlı İsmail Hakkı, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde yaşamış, İslâmî ilimler sahasında söz sahibi büyük bir âlimdir. Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılmasını önleyebilmek için yazılarıyla, vaazlarıyla Müslümanları bilinçlendirmeye çalışmıştır. Bu nedenle ele aldığı âyetler de günün siyasi ve sosyolojik durumu etkili olmuştur.
Tezimiz giriş bölümüyle beraber dört bölümden oluşmaktadır. Giriş'te Tefsîr ilmi ve faaliyetleri hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Birinci bölümde müellifin yaşadığı dönemin siyasi, sosyal ve ilmi durumu hakkında ge¬nel bir bilgilendirme yapılmıştır. İkinci bölümde müellifin hayatı, hocaları, ilmi şahsiyeti eserleri ve vefatı ele alınmıştır. Üçüncü bölümde müellifin tefsîr ilminde takip ettiği metodu ve Sırât-ı Mus¬takîm dergisinde tefsîrini yaptığı âyetler tespit edilmeye çalışılmıştır. Ma¬nastırlı İsmail Hakkı'nın tefsîrinin rivâyet ve dirâyet yönünü belli başlı örneklerle ele alınmaya çalışılmıştır. Dördüncü bölümde Kur'ân ilimleri açısından müellifin tefsîri kısaca ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Tezde öncelikle Manastırlı İsmail Hakkı'nın tefsir yorumu ele alınmıştır. Yaşamış olduğu çağın siyasi, sosyal ve ilmi du¬ru¬munun bu yorumlarında etkili olduğu görülmüştür. Tefsîrini yaptığı âyetlerde klasik tefsirlerden çokça istifade etmiştir. Bunun yanında kendi yorum ve üslubuna göre âyetleri tefsîr etmiştir.
Anahtar Kelimeler: Manastırlı İsmail Hakkı, Osmanlı İmparatorluğu, Tefsir, Sırât-ı Mustakîm.

Abstract:
In our thesis, we have tried to examine the tafseer (interpretation) of Ismail Hakki of Manastir. He lived in the last periods of Ottomon Empire. He was a great scholar who is influential on Islamic studies. He tried to make Muslims conscious with his Islamic knowledge in order to prevent ottoman Empire from declining. Therefore, the verses (ayats) which he discussed in his works and sermons are harmonious with the political and sociological state of the era.
Our thesis consists of an Introduction and four chapters. In the Introduction, we give a brief information on Tafseer (interpretation) studies. In the first chapter, there is general information on the political, social and scholarly state of the Mufasseer's era. In the second chapter, we take up the life of the Mufasseer (interpreter), his hodjas (teachers), his scholarly personality, his place in the tafseer studies and his workes. In the third chapter, we try to determine the methodology which he follows in the tafseer studies and the verses  (ayats) which he interprets (tafseers) in the magazine called "Sırât-ı Mustakîm", we try to take up 'rivâyet' (relating-narrating) and 'dirâyet' (wisdom) aspect of his tafseer with the examples. In the fourth chapter, we try to briefly reveal his consideration of tafseer study in regard to Quran studies.
In the thesis, we take up the tafseer (interpretation) of Ismail Hakki of Manastir. We see that the political, social and scholarly state of his era is influenial in these tafseer (interpretations). He often uses the classical tafseers while interpreting the verses (ayats). In the addition to this, he takes up the verses (ayats) according to his own method of interpretation and style.
Keywords: Ismail Hakki of Manastir, Ottomon Empire, interpretations, Sırât-ı Mustakîm.