Demre Aziz Nikolaos Kilisesi kazılarında ele geçen Terra Sigillata ve Red Slip (Kırmızı Astarlı) seramikler (1998-2004)
Terra Sigillata and Red Slip Ware recovered in Demre St. Nicholas Church excavations (1998-2004)
Yazar: İLKGÜL KAYA
Danışman: DR. V. MACİT TEKİNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
Demre Aziz Nikolaos Kilisesi 1998-2004 yılları arasındaki kazı sezonlarında ele geçen terrasigillata ve red slip (kırmızı astarlı) seramikler, çalısmamızın konusunu olusturmaktadır. Malgruplarına ayrıldığı tespit edilen bu seramikler, mal gruplarına göre hamur, üretim teknikleri,tipoloji, kap islevi, astar ve bezeme bakımından değerlendirilerek kataloglanmıstır. Konukapsamında 1657 parça incelenmis ve 347 kap tespit edilmistir.Terra sigillata seramiklerde, Doğu Sigillata A, Doğu Sigillata B, Doğu Sigillata C (ÇandarlıSigillata), Doğu Sigillata D (Kıbrıs Sigillata) ve Batı (?talyan) Sigillataları olmak üzere bes malgrubu ve yedi hamur, red slip seramiklerde ise Geç Roma A-B (Afrika Red Slipleri), Geç RomaC (Foça Red Slipleri), Geç Roma D (Kıbrıs Red Slipleri), Mısır A (Kopt/Asuan Red Slipleri),Mısır B ve Myra üretimi yerel red slip seramikleri olmak üzere altı mal grubu ve altı hamurbelirlenmistir.Terra sigillata ve red slip seramiklerin çarkta, kulpların elde, yalnızca Kıbrıs üretimi red sliphacı matarası (ampullae) parçalarının kalıpta üretildiği tespit edilmistir.Yapılan tipolojide terrasigillata seramiklerde varyasyonları ile birlikte yirmi altı ağız, on dört halka dip tipi, red slipseramiklerin ithal mal gruplarında varyasyonları ile birlikte seksen sekiz ağız, üç düz dip, on beshalka dip tipi, iki tip kulp, Myra üretimi yerel red slip seramiklerde ise varyasyonları ile birliktedokuz ağız, iki düz dip ve iki halka dip tipi, bir kulp tipi ve bir kapak tipi belirlenmistir.Yemek servisine yönelik tabak, çanak, kâse, sıvı servisi için testi, sürahi, hem terra sigillata hemred slip seramiklerde, sebze-meyve ezme, hazırlama ve belki de kurutmada kullanılanmortarium, leğen, yemek pisirilen çömlek, yiyecek depolamaya yönelik küpler, ayrıca bir kapakve hacı mataraları (ampullae) ise yalnızca red slip seramiklerde belirlenen türlerdir.Terra sigillata örneklerin astarları kap yüzeyine ince ya da kalın sürülerek düzgün bir biçimdeuygulanmıs, mat ya da parlak niteliklidir. Bezemelerde mühür baskı tekniğinde bitkiselmotiflerle rulet baskı tekniğinde çentik bezeme ve geometrik motifler görülür. Red slipseramiklerin astarları da kap yüzeyine ince ya da kalın sürülerek düzgün bir biçimdeuygulanmıs, mat ya da parlak niteliklidir. Bezemelerde mühür baskı tekniğinde haç motifi, ruletbaskı tekniğinde çentik bezeme, damla, dalga ve çizgi motifleri, kabartma tekniğinde figürlü vegeometrik bezemeli örnekler görülür, ayrıca aplik üzerine parmak baskı tekniği ile bezenen birörnek, astar üzerine akıtma tekniğinde bej renkli astar üzerine kahverengi boya ile bezenen ikiörnek vardır.Mal grupları, Myra'nın Roma döneminde, diğer yerlesimlerle olan seramik ticaretine isaret eder.Myra'da henüz bu döneme ait seramik fırını tespit edilmemis olmasına rağmen, seramiklerinhamurları incelendiğinde, yerel örnekler ayırt edilebilir.

Abstract:
Terra sigillata and red slip ceramics which are recovered in Demre Saint Nicholas churchexcavation campaigns between 1998-2004 years constitute the subject of this study. Theceramics that are divided into ware groups, were presented in catalogue by analyzing accordingto ware fabrics, production techniques, typology, function, gloss and decoration. In the study1657 pieces were examined and 347 vessels were determined.Five ware groups were specified on terra sigillata ceramics which were divided into sevenfabrics: Eastern Sigillata A, Eastern Sigillata B, Eastern Sigillata C (Çandarlı Sigillata), EasternSigillata D (Cypriot Sigillata) and West (Italian) Sigillata. Six ware groups were specified onred slip ceramics which were divided into six fabrics: Late Roman A-B (African Red SlipWare), Late Roman C (Phocaean Red Slip Ware), Late Roman D (Cypriot Red Slip Ware),Egyptian A (Coptic/Aswan Red Slip Ware), Egyptian B and Myra-Local Red Slip Ware.Terra sigillata and red slip ceramics were manufactured on the wheel, handles were shaped byhand, but only fragments of Cypriot pilgrim flasks (ampullae) were manufactured in the mold.In the typological classification, twenty-six forms of rim and fourteen forms of ring-bases withvariants were determined on terra sigillata ceramics; eighty-eight forms of rim, three forms offlat-bases and fifteen forms of ring bases with variants, two types of handle were determined onimported red slip ceramics, nine forms of rim, two forms of flat-bases and two forms of ringbases,one type of handle and one form of lid were determined on Myra-Local red slip ware.Plates, dishes, bowls and cups for serving food and jugs for serving liguid were determined ason terra sigillata and red slip ware, mortarias and basins for mashing, preparing and perhapsdrying vegetable-fruit, cooking pots, storage vats, one lid and pilgrim flasks (ampullae) weredetermined on red slip ware.On terra sigillata ceramics, the gloss is thin or thick, matt or lustrous. The decorative featuresobserved on sigillata ceramics are the use of impressing vegetal motifs, rouletting indentationsand geometric motifs.The gloss is thin or thick, matt or lustrous on red slip ware as sigillata ware. The decorativefeatures observed on red slip ware are the use of impressing cross, rouletting indentations,drops, wave and lines, examples on which technique of relief appear figures and geometricmotifs, also one example was decorated by printing finger on applique, two examples weredecorated by flowing with brown dye on beige gloss.Ware groups indicate trade of ceramics between Myra and other sites during the Roman period.Even though Roman ceramic kilns haven?t been determined in Myra until now, local examplescan be distinguished when fabrics of ware groups are investigated.