Bütünleşik çok kriterli karar verme modeli ile enerji sektöründe kurumsal sürdürülebilirlik performans ölçümü: Karşılaştırmalı bir analiz
Measurement of corporate sustainability performance in energy sector: A comparative analysis
Yazar: NAZLI ERSOY
Danışman: PROF. DR. SONER TASLAK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Enerji = Energy ; İstatistik = Statistics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Enerji sektörü = Energy sector ; Entropi = Entropy ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Kurumsal sürdürülebilirlik = Corporate sustainability ; Performans = Performance ; Performans değerlendirme = Performance evaluation ; Çok kriterli karar verme = Multi criteria decision making

Özet:
Enerji, ülkelerin en stratejik üretim faktörleri arasında yer almaktadır ve kalkınmanın en önemli lokomotiflerinden birisini oluşturmaktadır. Temel ihtiyaçlar içinde önemli bir yere sahip olan enerji, birtakım olumsuzlukları da beraberinde getirmektedir. Zaman içinde giderek artan enerji üretim ve tüketiminebağlı olarak rezervler azalmakta ve çevre kirliliği gibi insanlığın geleceği için tehdit oluşturan önemli problemlerortaya çıkmaktadır. Bu noktada, enerji üretim ve tüketim dengesinin sağlandığı sürdürülebilir bir enerji sektörü, doğa ve insanlık için kilit bir nokta oluşturmakta ve şiddetli rekabetin yaşandığı bu sektörde ülkelere rekabet avantajı sağlamaktadır.
Bu çalışmada, üç boyuttan oluşan kavramsal bir sürdürülebilirlik performans değerlendirme çerçevesinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu çerçeve temelinde, Küresel Raporlama Girişimi'ni (GRI) kılavuz alarak raporlama yapan ve Asya/Avrupa bölgelerinde faaliyet gösteren 30 enerji firmasının 2016-2018 dönem aralığı kurumsal sürdürülebilirlik performansının Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemleri kullanılarak ölçülmesi amaçlanmıştır. Kriterlerin ağırlıklarını belirlemek için Entropy yöntemi tercih edilirken, alternatifleri sıralamak için Proximity Indexed Value (PIV), Range of Value (ROV), Gri İlişkisel Analiz (GİA) ve Measurement Alternatives and Ranking according to Compromise Solution (MARCOS) yöntemleri tercih edilmiştir. Dört farklı yöntemle elde edilen sıralamalardan rasyonel nihai bir sıralama elde etmek amacıyla ise Copeland yöntemine başvurulmuştur. Önerilen bütünleşik ÇKKV yaklaşımı ile enerji firmalarının kurumsal sürdürülebilirlik performansları ölçülmüş ve önerilen modelin kurumsal sürdürülebilirlik performans değerlemesinde kullanılabilecek etkin bir model olduğu ortaya konulmuştur. Yapılan analizler sonunda varılan sonuçların enerji sektörünün gelişimine katkıda bulunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
Energy is one of the most strategic production factors of countries and constitutes one of the most important engines of development. Energy, which has an important place among the basic needs, also brings some unfavorable conditions. Due to the increasing energy production and consumption over time, reserves decrease and vital problems that pose a threat to the future of humanity such as environmental pollution arise. At this point, a sustainable energy sector in which abalance is ensured between the production and consumption of energy is a key point for nature and humanity and provides a competitive advantage to countries in this sector which has a fierce competition.
This study aimed to develop a conceptual framework for sustainability performance evaluation consisting of three dimensions. Based on this framework, it was aimed to evaluate the corporate sustainability performance of 30 energy companies that operate in the Asian-European regions and prepare reportsby considering the Global Reporting Initiative (GRI) guidelines with MCDM methods. While the Entropy method was employed to determine the criteria weights, Proximity Indexed Value (PIV), Range of Value (ROV), Grey Relational Analysis (GRA) and Measurement Alternatives and Ranking according to Compromise Solution (MARCOS) methods were used to rank the alternatives. Copeland's method was applied in order to obtain a single rational ranking among the rankings obtained by four different methods. With the proposed integrated MCDM approach, the corporate sustainability performances of energy companies were evaluated, and it was concluded that the proposed model is an effective tool which can be used in corporate sustainability performance evaluation. It is believed that the findings obtained as a result of the application will contribute to the development of the energy sector.