Zekeriyâ Tâmir'in öykülerinde otorite eleştirisi
Criticism of authority in short stories of Zakaria Tamer
Yazar: AHMED MDERATY
Danışman: PROF. DR. METİN PARILDI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature
Dizin: Arap edebiyatı = Arabian literature ; Edebi eleştiri = Literary criticism

Özet:
Bu çalışmada çağdaş Arap edebiyatında otorite eleştirisine önemli bir yer ayıran Suriyeli öykü yazarı Zekeriya Tâmir'in "Sahîlu'l-Cevâdi'l-Ebyad", "Rebîʽ fi'r-Ramâd", "er-Ra'd", "Dimaşk el-Harâık", "en-Numûr fi'l-Yevmi'l-Âşir", "Nidâu Nûh", "Senadhak", "el-Hisrim", "Teksîru Rukeb" ve "el-Kunfuz" adlı kitaplarındaki öykülerin analizi yapılmıştır. Bu kitaplarda, siyasi, toplumsal ve dinî otoritelerin bireyler üzerindeki baskısı ve kısıtlamalarını konu edinen öyküler tasnif edilmiş ve analizi yapılmıştır. Siyasi otorite eleştirisini konu alan öykülerde, siyasi güç yapıları ve bunların birey üzerinde uyguladığı baskılar ve baskıcı rejimler tarafından uygulanan insan hakları ihlalleri incelenmiştir. Toplumsal otorite eleştirisini konu alan öykülerde, toplumsal otoritenin boyutları, toplumsal yapının bireyin yaşamı üzerindeki baskısı ve bu baskının yol açtığı sosyal ve bireysel çatışmalar, toplumsal otoriteye karşı bireylerin tepkilerinin öykülerde nasıl işlendiği araştırılmıştır. Tâmir'in dinî otoriteyi konu alan öykülerinde, bu otoritenin bireylerin düşünce ve davranışlarını nasıl etkilediği, toplumsal ilişkileri ve normları nasıl şekillendirdiği, bireyin hayatına ne şekilde müdahale ettiği araştırılmış ve bu öykülerin derinlemesine analizi yapılmıştır. Tâmir'in öykülerinde, genellikle ironi ağırlıklı sembolik anlatıma başvuran abartılı bir üslup kullanılmıştır. Bu üslupla, bireyin otorite odakları tarafından nasıl kuşatıldığı çarpıcı bir şekilde ifade edilmek istenilmiştir. Sonuç olarak, Zekeriya Tâmir'in öykülerinde, Arap toplumlarında bireyin karşı karşıya kaldığı farklı otorite türleri ve bu otoritelerin birey üzerindeki baskıcı etkileri eleştirel bir bakış açısıyla ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Arap Dili ve Belagati, Çağdaş Arap Edebiyatı, Çağdaş Suriye Öyküsü, Zekeriya Tâmir, Otorite Eleştirisi.

Abstract:
This study analyses the stories in the books 'Sahīl al-Jawād al-Abyad', 'Rabīʽ fi al-Ramād', 'al-Raʽd', 'Dimashq al-Harāiq', 'al-Numūr fi al-Yawm al-ʿĀshir', 'Nidāu Nūh', 'Sanadhak', 'al-Hisrim', 'Taksîru Rukab' and 'al-Qunfuz' by the Syrian short story writer Zakariya Tâmir, who devotes an important place to the criticism of authority in contemporary Arabic literature. In these books, the stories about the pressure and restrictions of political, social and religious authorities on individuals were classified and analysed. In the stories about criticism of political authority, political power structures and the pressures exerted by them on individuals and human rights violations by oppressive regimes were analysed. In the stories that criticise social authority, the dimensions of social authority, the pressure of the social structure on the individual's life, the social and individual conflicts caused by this pressure, and how the reactions of individuals against social authority are handled in the stories have been investigated. In Tâmir's stories about religious authority, how this authority affects the thoughts and behaviours of individuals, how it shapes social relations and norms, and how it intervenes in the lives of individuals have been investigated and these stories have been analysed in depth. In Tâmir's stories, an exaggerated style is used, often resorting to symbolic narration with an emphasis on irony. With this style, it is intended to express in a striking way how the individual is surrounded by the centres of authority. As a result, in Zakariya Tâmir's stories, the different types of authority faced by the individual in Arab societies and the oppressive effects of these authorities on the individual are discussed from a critical point of view.
Keywords: Arabic Language and Rhetoric, Contemporary Arabic Literature, Contemporary Syrian Short Story, Zakariya Tâmir, Criticism of Authority.