İngilizce neşredilmiş seyahatnamelere göre XIX. yüzyılda Merv şehri ve çevresi
English by XIX published induced travel and upgrades. Merv century city and environment
Yazar: RESUL ŞAHSİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BEKİR TÜMEN SOMUNCUOĞLU
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Seyahatname = Seyahatname ; Seyyahlar = Travellers ; Sosyoekonomik yapı = Socio-economic structure ; Tarih = History ; Türkmenistan-Merv = Türkmenistan-Merv ; İngilizce = English

Özet:
Bu çalışmada, XIX. yüzyılda Merv şehri ve çevresini ziyaret edip bölge ile ilgili bilgi veren sey-yahların eserleri temel alınarak bölgenin sosyal, ekonomik, siyasi, askeri, coğrafi ve kültürel ya-pısı incelenmiştir. Tarihte bir çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan şehir,Buhara Emiri Şah Murad'ın, son surlu şehir olan Bayram Ali'yi tahrip etmesi ve şehir ahalisini Buhara'ya taşıma-sının ardından çeşitli göçebe ve yarı göçebe Türkmen kabilelerinin yurt tuttuğu bir alan haline gelmiştir. Yüzyılın ikinci yarısında vahayı yurt tutan Teke kabilesi Murgab nehri üzerinde bir baraj inşa ederek tarımsal faaliyetlere başlamış, Hive ve İran'a karşı kazandığı askeri zaferlerle şehirde, geleneksel Türkmen yönetim biçiminin, çevrelerindeki siyasi yapıların yönetim şekilleri ile belli ölçüde harmanlandığı bir yönetim tesis etmişlerdir. Bölge, bu kavmin yağma faaliyetleri ile ünlü olması nedeni ile seyyahların ziyaret etmeyi tercih etmedikleri bir coğrafyadır. Uzun süren mücadeleler sonrasında Ahal Teke'de Teke kabilesini yenen Ruslara karşı müttefik bula-mayan Teke kabilesi 1884 yılında şehri Ruslara teslim etmek zorunda kalmıştır. Çalışmada Merv şehri ve çevresi ile ilgili seyahatnamelere yansıyan bilgiler, tasnif ve tahlil edilerek aktarılmıştır. Seyahatnamelerde aktarılan bilgiler, ilgili konuda bilgi veren çeşitli akademik çalışmalarla pekiş-tirilmeye çalışılmıştır. Merv dışında yaşayan Türkmen kabilelerine dair bilgiler, zaman zaman mukayese amacı ile, yer ve kabile adı belirtilerek kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler : Türk Edebiyatı, edebiyat, milli edebiyat, Ģiir

Abstract:
In this study, Merv and surrounding district have been examined in points of social, economi-cal, political, military, geographical and cultural viev based on works of travellers visided and gave information about the district in 19 th century. The city that had hosted many civilizations in the history waxed a place where nomadic and semi nomadic Turkmen tribes alighted after Shah Murad's, the Emir of Bokhara, devastation of the last walled city, Bairam Ali and ba-nişhment of its residents to Bokhara. During the second half of the century, Teke tribe which alighted the oasis starled agricultural activities by building a dam an Murgab river and after military victories gained againist Khiva and İran, they established a political rule that was, to some extend, a mixture of traditional Turkmen rule and rules of surrounding political authori-ties. Being notorious for raiding activities of that tribe, the oasis was the place where travellers didn't prefer to visit. The Merv Tekes who couldn't find ally againist Russians thad invaded Akhal beating Akhal Teke tribe had to surrender the city to Russians in 1884. In this study, information given by traveller's books about Merv and adjacent district has quoted after being assorted and analysed. The knowledge got from this books has been endeavoured to consolida-te by various academic works giving information about concerning the Turkmen tribes residing out of Merv district has been used for comparing, by giving the names and locations of tribes mentioned if possible.

Key words : Turkish Literature, literature, national literature, poem