Osteoporoz tanılı hastalarda düşme riskinin depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi ile ilişkisi /
Yazar: ÜNZÜLE HANBABA
Danışman: PROF. DR. ALİ BİÇER
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Depresyon = Depression ; Düşme kazaları = Accidental falls ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Risk faktörleri = Risk factors ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Osteoporoz, kemik kırılganlığında artışa yol açan düşük kemik kütlesi ve kemik dokunun mikro mimarisinin bozulmasıyla karekterize progresif bir metabolik kemik hastalığıdır. Düşük kemik kuvveti nedeniyle osteoporozlu kişilerde kırıklar için en önemli risk faktörü düşmelerdir. Bu çalışmada osteoporoz tanılı hastalarda; düşme riskinin depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi ile ilişkisi araştırılmıştır.

Osteoporoz tanısı olan 50 hasta ve sağlıklı 50 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 100 postmenopozal kadın çalışmaya dâhil edildi. Her iki grubun sosyodemografik, klinik ve laboratuvar verileri kaydedildi. Morse Düşme ölçeği ile her iki grubun düşme riskleri değerlendirildi. Beck Depresyon ve Beck Anksiyete ölçeği ile her iki grubun psikolojik durumları değerlendirildi. Osteoporozlu hastalarda yaşam kalitesi hastalığa özgü QUALEFFO ölçeği ile değerlendirildi. İstatistiksel analizler için çalışmaya katılan tüm bireylerin önceki kemik mineral yoğunluğu değerleri kullanıldı.
 
Hasta grubunda ortanca yaş değeri kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksekti (p=0.001). Grupların ortalama menopoz yaşı arasında anlamlı farklılık saptanmadı (p=0.8). Hastalar ve sağlıklı bireyler arasında sırasıyla ortanca ağırlık, VKİ, gebelik sayısı ve menarş yaşı açısından anlamlı farklılık görülmedi (p=0.71, p=0.42, p=0.1, p=0.43). Osteoporozu olan hastalarda ortalama düşme riski değeri sağlıklı kontrollere göre anlamlı derecede yüksekti(p=0.005).

Osteoporozu olan hastalarda düşme riski ile ağırlık arasında zayıf negatif korelasyon saptanırken, düşme riski ile yaş arasında orta derecede pozitif korelasyon saptandı (sırasıyla r=-0,3, r=0,48). Gruplar arasında 25 (OH)D vitamini düzeyleri ile düşme riski skorları arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p=0.98). Osteoporozu olan hastalar daha yüksek depresyon (p=0,006) ve anksiyete (p=0,001) skorlarına sahip olmasına rağmen her iki grupta da düşme riski ile depresyon (p=0,053) ve anksiyete (p=0,33) skorları arasında anlamlı bir ilişki bulunamadı.

Osteoporoz hastalarında, Morse Düşme Ölçeği, Beck Depresyon ve Beck Anksiyete skoru ile QUALEFFO total skoru arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı (sırasıyla r=0,226, r=0,23, r=0,302).

Sonuç olarak, osteoporoz tanılı hastalarda düşme riski, depresyon ve anksiyete düzeylerinde artış saptandı. Düşme riski ile depresyon ve anksiyete düzeyleri arasında ilişki bulunamadı ancak düşme riskinin artmasıyla yaşam kalitesinin kötüleştiği görüldü. Osteoporozu olan hastalarda düşme riskinin depresyon, anksiyete ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin araştırılması için daha ileri çalışmalara ihtiyaç vardır.

Anahtar kelimeler: Anksiyete, Depresyon, Düşme riski, Osteoporoz, Yaşam kalitesi

Abstract:
SUMMARY

Osteoporosis is a progressive metabolic bone disease characterized by low bone mass and disruption of the microarchitecture of the bone tissue, which causes increased bone fragility. Falls are one of the most important risk factors for fractures in patients with osteoporosis because of the low bone strength. In this study, we aimed to investigate the relationship between the risk of falling and depression, anxiety and the quality of life in patients with osteoporosis.

A total of hundred postmenopausal women, including fifty patients, diagnosed as osteoporosis and fifty healthy controls were enrolled in the study. Sociodemographic, clinical and laboratory data of both groups were recorded. The risk of falling in both groups were evaluated by the Morse Fall Scale. The psychological status of both groups were assessed by the Beck Depression Scale and the Beck Anxiety Scale. The quality of life in patients with osteoporosis was assessed by the disease specific QUALLEFFO scale. Values of the previous bone mineral density measurements in individuals participating in the study were used for the statistical analyzes.

The median age value was significantly higher in patients group (p=0.001), when compared to healthy subjects. There was no significant difference between the mean menopausal age of the groups (p=0.8). No significant differences were noted between patients and healthy subjects in terms of the median weight, BMI, number of pregnancies and age at menarche, respectively (p=0.71, p=0.42, p=0.1, p=0.43). The mean value of the risk of falling in patients with osteoporosis was significantly higher than healthy controls (p=0.005). 

A weak negative correlation was detected between the risk of falling and weight, while a moderate positive correlation was noted between the risk of falling and age in patients with osteoporosis (r=-0,3, r=0,48 respectively). No significant correlation was detected between 25(OH) vitamin D levels and the risk of falling scores in the groups (r=-0,003, r=0,14). There was no significant relationship between the risk of falling and depression (p=0.053, r=0,28) and anxiety (p=0.33, r=0,14) scores in both groups, although patients with osteoporosis had higher depression (p=0,006) and anxiety(p=0,001) scores. 

Positive correlations were detected between the Mors Fall Scale and Beck Depression and Beck Anxiety scores, and the QUALEFFO total score in patients with osteoporosis (r=0,226, r=0,23, r=0,302, respectively).

Conclusively, there was an increase risk of falling, depression and anxiety scores in patients with osteoporosis. No relationship was found between the risk of falling and the levels of depression and anxiety, but the quality of life in patients with osteoporosis has found to be worsened by the increase of the risk of falling. More advanced studies are needed to investigate the relationship between the risk of falling with the depression, anxiety and the quality of life in patients with osteoporosis.
                                                                                                   Keywords: Anxiety, Depression, The risk of falling, Osteoporosis, Quality of life