Hematolojik indeksler ile laboratuvar parametrelerinin yetişkin sepsis hastalarında mortalite Yönünden öngördürücülüklerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the predictive value of hematologic indices and laboratory parameters for mortality among adult sepsis patients
Yazar: NAZMİ TOPRAK
Danışman: DOÇ. DR. BİLGİN BAHADIR BAŞGÖZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğt. ve Arş. Hast. / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Hematolojik İndeksler ile Laboratuvar Parametrelerinin Yetişkin Sepsis Hastalarında Mortalite Yönünden Öngördürücülüklerinin Değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Sepsis, enfeksiyona karşı vücudun verdiği düzensiz ve aşırı bağışıklık tepkisi sonucunda, doku ve organların işlevlerinde bozulmalara yol açan ciddi bir klinik durumdur. Normalde bağışıklık sistemi, enfeksiyonu sınırlayarak kontrol altında tutmaya çalışırken, sepsiste bu yanıt kontrolden çıkar. Bu durum, enfeksiyonun ötesine geçerek sağlıklı dokulara da zarar verebilen yaygın bir enflamasyona neden olur. Hastalık ilerledikçe, sepsis septik şok adı verilen daha ciddi bir aşamaya geçebilir; bu durumda kan basıncı düşer, organlara yeterli kan akışı sağlanamaz ve ölüm riski artar. Özellikle yaşlı bireyler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik hastalığı bulunan kişilerde sepsis daha ağır seyredebilmektedir. Bu çalışmamızda sepsis ve/veya septik şok tanısı ile yoğun bakım kliniğine yatırılarak tedavi edilen yetişkin hastalarda hematolojik indeksler ile laboratuvar parametrelerinin mortalite yönünden öngördürücülüklerinin (prediktif kabiliyeti) değerlendirilmesi amaçladık.

Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 1 Ocak 2018 – 31 Aralık 2023 tarihleri arasında SBÜ Gazi Yaşargil Eğitim Araştırma Hastanesi yoğum bakım ünitelerine sepsis tanısıyla yatan 18 yaş ve üzeri hastalarla retrospektif olarak yapılmıştır. Hastaların klinik ve başvuru özellikleri, yapılan tetkikleri (laboratuvar, görüntüleme ve kültür), epikrizleri ve mortaliteleri geçmişe dönük olarak değerlendirildi. Öncelikle hastanemiz yoğum bakım ünitelerinde yatışı olan sepsis tanı kodu almış hastaların isimleri ve hastahane protokolleri çıkarılıp epikrizleri incelendi ve kriterlere uygun hastalar çalışmaya dahil edildi. Hastanın ybü yatış gününe ait epikrizleri, hastaların yatış gününe ait laboratuvar sonuçları (NTR/LEN LEN/MONO, PLT/LEN, PH, LAKTAT, COHB, METHB vs.) hastaların yatış durumu, her hastanın hastanede kalış zamanı, mortalite durumu değerlendirilerek bu bilgiler her bir hasta için özenle hazırlanmış formlara kaydedildi. Bu çalışmada, 60 aylık süre boyunca toplamda 426 hasta incelenmiştir. Çalışma kapsamına, 18 yaş altındaki hastalar ile sonuç veya yeterli verilere ulaşılamayan hastalar dahil edilmemiştir. Kriterlere uymayan hastalar çıkarıldığında, çalışma 180 hasta ile tamamlanmıştır.

Bulgular: Sepsis tanılı hastalarda hematolojik indeksler ve kan gazı paremerelerı ile mortalite öngürüdücülüğü değerlendirildi.  Çalışmamıza 180 hasta dahil edilmiş olup; hastalarımızın hayatını kaybedenlerin sayısı 40, hayatta kalanların sayısı 140 olarak saptanmıştır. Bu çalışmada, NLO ile mortalite arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır ( p=0.830). LMO düzeylerinin mortalite ile ilişkisinde anlamlı bir fark bulunmamıştır (r=0.010). TLO ile mortalite arasında negatif bir ilişki saptanmış ancak bu ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır ( p=0.192). PH düzeylerinin mortalite ile güçlü ve negatif bir korelasyon gösterdiği belirlenmiştir (p<0.001). Laktat düzeylerinin mortalite ile anlamlı bir pozitif ilişki gösterdiği bulunmuştur (p=0.006). COHb düzeylerinin mortalite ile ilişkisinde anlamlı bir fark bulunmamıştır (p=0.414). 

Sonuç: Bu çalışmada, mortalite ile en güçlü ilişkili parametrelerin pH ve laktat düzeyleri olduğu belirlenmiştir. Özellikle pH düzeylerinin düşüklüğü ve laktat düzeylerinin yüksekliği, mortalite riskini anlamlı bir şekilde öngörmektedir. Diğer parametreler (NLO, LMO, TLO, COHb, MetHb), mortalite öngörüsü açısından istatistiksel olarak anlamlı bir katkı sağlamamıştır. Bu bulgular, özellikle pH ve laktat düzeylerinin klinik karar süreçlerinde daha güçlü bir şekilde kullanılabileceğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler: COHb, Laktat, , LMO, MetHb, NLO,  pH, Sepsis, TLO

Abstract:
Evaluation of the Predictive Value of Hematologic Indices and Laboratory Parameters For Mortality Among Adult Sepsis Patients

Introduction and Objective: Sepsis is a serious clinical condition in which the body's irregular and excessive immune response to infection leads to impaired functioning of tissues and organs. Normally, the immune system tries to keep the infection under control by limiting it, but in sepsis this response goes out of control. This leads to widespread inflammation that can go beyond the infection to damage healthy tissues. As the disease progresses, sepsis can progress to a more serious stage called septic shock, in which blood pressure drops, there is insufficient blood flow to organs and the risk of death increases. Especially in elderly individuals, those with weak immune systems and those with chronic diseases, sepsis may be more severe. In this study, we aimed to evaluate the predictive ability of hematologic indices and laboratory parameters in terms of mortality in adult patients hospitalized in the intensive care unit with the diagnosis of sepsis and/or septic shock.

Materials and Methods: In this study, patients (age ≥18 years) who were hospitalized with the diagnosis of Sepsis in the Intensive Care Units of SBU Gazi Yaşargil Training and Research Hospital between January 1, 2018 and December 31, 2023 will be evaluated retrospectively. Admission characteristics, clinical features, investigations (laboratory, imaging and culture), epicrises and mortality rates of the patients were retrospectively analyzed. Firstly, the names and hospital protocols of the patients with sepsis diagnosis code who were hospitalized in the intensive care units of our hospital were extracted. Their epicrises were analyzed using these names and protocol numbers and patients who met the criteria were included in the study.  The epicrisis of the patients on the day of hospitalization, laboratory results (NTR/LEN LEN/MONO, PLT/LEN, PH, LACTAT, COHB, METHB etc.), hospitalization status, length of hospital stay and mortality status of the patients were examined and noted on forms created separately for each patient. A total of 426 patients were analyzed over a period of 60 months. Patients under the age of 18 years and patients with inconclusive results or insufficient data were excluded. When patients who did not meet the criteria were excluded, the study was completed with 180 patients.

Conclusion: Present study revealed that, the parameters most strongly associated with mortality were pH and lactate levels. Especially low pH levels and high lactate levels significantly predict mortality risk. Other parameters (NLO, LMO, TLO, COHb, MetHb) did not make a statistically significant contribution to mortality prediction. These findings emphasize that especially pH and lactate levels can be used more powerfully in clinical decision-making processes.

Keywords: COHb, Laktat, , LMO, MetHb, NLO,  pH, Sepsis, TLO