Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin söz sanatları bakımından incelenmesi
Middle school 5, 6, 7 and 8. review of the texts in the class Turkish textbooks in terms of the art of words
Yazar: MURAT YAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL NALÇACIGİL ÇOPUR
Akdeniz Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Edebi metinler = Literary texts ; Edebi sanatlar = Literary arts ; Kitaplar = Books ; Ortaokullar = Secondary schools ; Söz sanatı = Speech art ; Türkçe = Turkish ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Bu çalışma, ders kitabındaki metinlerden hareketle ilköğretim 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında dile zenginlik kazandırmak için kullanılan edebî sanatların kullanım sıklığını belirleyip kategorize etmek amacıyla yapılmıştır. Çalışma nitel bir çalışma olup ilgili veriler elde edilirken doküman analizi yapılmıştır. Araştırmada ilköğretim ikinci kademe ders kitapları incelenmiştir. Bu nedenle çalışma, Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki (2019) kazanımlarda geçen ve öğretimi amaçlanan abartma (mübalağa), benzetme (teşbih), kişileştirme (teşhis), konuşturma (intak) ve karşıtlık (tezat) söz sanatlarını kapsamaktadır.
Bu araştırmada öncelikle dilin, ana dili öğretiminin, Türkçe dersinin, ders kitaplarının, ders programının, edebî metinlerin ve edebî sanatların önemi ve öğretimi gibi teorik konular açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmanın kavramsal çerçevesi hazırlanırken öncelikle dil, dil öğretimi ve Türkçe öğretimi üzerinde durulmuş, Türkçe öğretim programı hakkında bilgi verilmiş, ders kitaplarının Türkçe öğretimindeki yeri hakkında bilgi verilmiş ve Türkçe ders kitaplarındaki metinlerle edebî metinlerin Türkçe dersi öğretimi ile ilişkisi irdelenmiştir. Son olarak edebî sanatların dili etkili kullanmadaki yerinden bahsedilmiştir.  
Sonraki aşamada Türkçe dersi için hazırlanan 2021-2022 eğitim-öğretim yılında ülke genelinde okutulan ders kitapları incelenmiştir. İncelenen kitaplardaki edebî sanatlar, bir genel tablo ve her kitap için hazırlanan ayrı tablolar şeklinde sunulmuştur. Her sınıf kademesinde metin türlerine ve temalara göre sayısal değerler tespit edilmiştir. Birden fazla kitap bulunan sınıf kademelerinde ise kitaplar arası karşılaştırmalar yapılmıştır.
Anahtar kelimeler: Edebî Sanatlar, Edebî Metinler, Türkçe Ders Kitapları,  Türkçe Öğretimi

Abstract:
This study is based on the texts in the textbook, primary education 5, 6, 7 and 8. The class is made in Turkish textbooks to determine and categorize the frequency of use of literary arts used to enrich language.  The study is a qualitative study and the document analysis was performed while the corresponding data was obtained.  Primary education second-tier textbooks were examined in the study.  Therefore, the study covers the art of exaggeration (mubalaga), analogueies (tesbih), personalization (diagnosis), conjecture (intak) and contrast (thesis) in the achievements of the Turkish Teaching Program (2019). 
In this study, first of all, the language, the mother language, the Turkish language, the textbooks, the curriculum, theoretical subjects such as the importance and teaching of literary texts and literary arts have been tried to be explained.  In preparation of the conceptual framework of the study, first the language, language teaching and Turkish teaching was given information about the Turkish teaching program, information was given about the place of the textbooks in Turkish teaching and the relationship of the texts and texts in Turkish textbooks with the teaching of Turkish language.  Finally, the language of the literary arts has been mentioned in its place of effective use.  
In the next step, the 2021-2022 academic year for Turkish courses was examined in the course books that were read throughout the country.  The literary arts in the books examined is presented as a general table and separate tables prepared for each book.  Numeric values have been determined in each class class by text types and themes.  In classrooms with multiple books, cross-book comparisons have been made. 
Keywords: Literary Arts, Literature texts, Turkish textbooks, Turkish Teaching