Nörobilimin mimarlıktaki kullanım alanları ve potansiyellerinin incelenmesi
Examining the uses and potentials of neuroscience in architecture
Yazar: AYŞE BEYZA YAVUZ HAKSEVER
Danışman: DOÇ. DR. ASLI SUNGUR
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture ; Nöroloji = Neurology ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Beyin = Brain ; Mekansal algı = Spatial perception ; Mimarlık = Architecture ; Nörobilim = Neuroscience ; Sinir sistemi = Nervous system

Özet:
Günümüze kadar; insan-çevre etkileşimi kapsamında gerçekleşen çalışmalarda çevrenin insan üzerine etkisi incelenirken, genellikle insanın fiziksel ve davranışsal tepkilerine odaklanılmaktadır. Fakat bu çalışmalarda; davranışın duygusal, algısal ve bilişsel yönleri ile gerçekleşme süreci gibi konular çoğunlukla göz ardı edilmektedir. Buna ek olarak; mimarlık araştırmalarında kullanılan geleneksel yöntemlerle elde edilen verilerin öznel ve sezgiye dayalı oluşu, insan-çevre etkileşiminin bütüncül ve doğru biçimde anlaşılmasının önünde bir engeldir.
İnsan-çevre etkileşiminin temelini oluşturan mekansal algı sürecinin iyi anlaşılması; çevrenin insan üzerindeki etkisini ve insanın gerçekleştirdiği davranış biçimlerini açıklanabilir kılacaktır. Bu sürecin çok basamaklı ve birbirini besleyen yapısının çok yönlü olarak irdelenmesi, davranışı yönlendiren duyumsal ve zihinsel süreçlerin kavranması; mekansal davranış değerlendirmelerinin öznel ve nörolojik, psikolojik ve fizyolojik bağlamda kanıta dayalı olmasının önünü açacaktır.
Bilimsel çalışmalarda çok disiplinli yaklaşımlardaki artış ile yapay zekâ, biyoenformasyon, sanal gerçeklik ve görüntüleme teknolojilerindeki ilerlemeler,çalışmalara farklı bakış açıları kazandırmaktadır. İnsanın nörolojik yapısını odak noktasına alan nörobilim disiplininin, mimarlık alanına dahil olması ile; insan-çevre etkileşimi ve mekansal algı sürecinde şimdiye kadar göz ardı edilen konuların farklı yönlerden ele alınması olanaklı hale gelmektedir.
Bu tez çalışmasında; nörobilimin mimarlık araştırmalarına dahil olması ile ortaya çıkan nöromimari yaklaşımı açıklanmakta, bu kapsamda yapılan çalışmalar sistematik ve kavramsal olarak bütüncül bir bakış açısı ile analiz edilerek incelenmektedir. Bu bütüncül analizler sonucunda elde edilen veriler, henüz çok yeni olan nöromimari yaklaşımının; gelecekte önemli ve gittikçe güçlenecek bir araştırma alanı olacağını göstermektedir.

Abstract:
Until today; in the studies carried out within the scope of human-environment interaction, the effect of the environment on human beings is examined, and generally focuses on the physical and behavioral reactions of the human being. But in these studies; issues such as the emotional, perceptual and cognitive aspects of behavior and the process of realization are often overlooked. In addition; the subjective and intuitive nature of the data obtained by the traditional methods used in architectural research is an obstacle to a holistic and accurate understanding of human-environment interaction.
A good understanding of the process of spatial perception, which forms the basis of human-environment interaction; will make the effect of the environment on man and the ways in which man behaves explainable. A multifaceted examination of the multi-step and mutually nourishing structure of this process, the comprehension of the sensory and mental processes that direct behavior; will pave the way for assessments of spatial behavior to be evidence-based in a subjective and neurological, psychological and physiological context.
The increase in multidisciplinary approaches in scientific studies and advances in artificial intelligence, bioinformation, virtual reality and imaging technologies bring different perspectives to studies. With the inclusion of the discipline of neuroscience, which focuses on the neurological structure of man, in the field of architecture; In the process of human-environment interaction and spatial perception, it becomes possible to deal with the issues that have been ignored so far from different aspects. It becomes possible to deal with the issues that have been ignored so far in the process of interaction and spatial perception from different aspects.
In this thesis study; The neuroarchitectural approach that emerges with the inclusion of neuroscience in architectural research is explained, and the studies carried out in this context are analyzed and examined systematically and conceptually with a holistic perspective. The data obtained as a result of these holistic analyzes show that the neuroarchitectural approach, which is still very new; it shows that it will be an important and increasingly powerful field of research in the future.