Konusunu Türk tarihinden alan dramalar -Başlangıçtan cunhuriyete kadar-
The Dramas whose subject had been originated from Turkish history -From the beginning to the republic period-
Yazar: H. ABDULLAH ŞENGÜL
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YAKUP ÇELİK
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1998
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Cumhuriyet öncesi = Pre-republic ; Drama = Drama ; Tiyatro tarihi = Theatre history ; Türk tarihi = Turkish history

Özet:
Türk edebiyatında, tarihî dramalarla ilgili, yeterli çalışma henüz yapılamamıştır. Bu konuda yapılan bibliyografya çalışması da yetersizdir. Çok dağınık halde bulunan eserlerin, bugün bile temininde güçlük çekilmektedir. Tanzimat'tan itibaren tercüme ve adaptelere fazla önem verilmesi, tiyatro tekniği yönünden sağlam eserler yazılmasını zorlaştırmıştır. Bu bakımdan, tiyatro şeklinde yazılan birçok eser, anlatan itibariyle roman ve hikâyeye benzer. Namık Kemal ve Abdulhak Hâmid'in dışında, edebiyatımızda gerçek manada Türk tarihine yönelme II. Meşrûtiyet 'ten sonra başlar. Bu tarihten itibaren meydana gelen siyasî gelişmelerin heyecanı ile yazılan eserler, genelde Abdulhamid ve yönetimini dikkatlere sunulmaktadır. Özellikle Balkan Savaşları'ndan sonra, savaşin insanımız üzerindeki yıkıcı etkisine şahit olan yazarlar, milletin ve askerin direnç gücünü artırmak için, Türk tarihine yöneldiler. Bu arada aydınlarımız arasında tartışılan çeşitli siyasî düşünceler de tiyatro sahnelerine taşındı. Söz konusu dönemde kaleme alınan tarihî dramaların birçoğu tabiîlik ve sadelikten uzaktır. Birkaç eser hariç, hemen hemen hepsinde çok ağır bir dil kullanılmıştır. Tiyatronun herşeyden önce bir dil olduğu gerçeği, yazarlarımız tarafından dikkate alınmamıştır. Teknik yönden de birçok eksiği bulunan eserlerin bir kısmı manzum yazılmıştır. Mekân ve şahıs kadrosu genelde tarihden alınan eserlerde, hayalî şahıslar da zaman zaman ön plâna çıkarılmıştır. Eserlerde anlatılan vak' aların zamanı ile anlatma zamanı arasında büyük benzerlikler vardır. Yazarların Türk tarihine yönelmeleri tesadüfi değildir. Yapılan itibariyle de pek başarılı olmayan eserlere, tezli olmasından dolayı hitabet üslûbu hâkimdir. Bizde tiyatronun istenilen seviyeye gelememesinin en büyük nedeni, yazarlarımızın tiyatroyu çok iyi tanımamalarıdır. Dil meselesini ihmal etmeleri, sanat kaygısından uzak tezli eserler vermeleri ve alt yapısı olmayan tiyatroyu halka sevdirecek sanatkârların yetişememesi diğer sebepler olarak düşünülebilir.

Abstract:
Not enough studies on the historical dramas have been done in Turkish Literature yet. The biblography studies on this subject are also insuffcient. So scattered are the plays that it is quite difficult to reach these plays, even today. From Tanzimat on, having been given more importance to the translations and the adoptations had the good plays made difficult to be written in the way of theatre technique. From this point of view, many plays written in the theatre form are similar to the novels and stories in their narrative way. Except for Namık Kemal and Abdülhak Hamid, the real inclination to the Turkish History in our literature had started after U. Meşrutiyet. From that time on, the plays written by the excitement of the political advances which had been occured ussually attract our attention to Abdülhamid and its government. Especially, after the Balkan Wars, the playwrights who had witnessed the destructive influences of the wars on our people inclined towards Turkish history in order to give people and soldiers moral support. Meanwhile, the political thoughts discussed amongst our intellectuals had been performed on the theatre stages as well. Many of the historical dramas written in the period in question are usually fer from naturalness and simplicity. Except from few plays, most of them written in hardly understandable way.First of all, the fact that theatre is an activity of art and it is only possible using the language properly had not been taken into consideration by our playwrights. From time to time, imaginary heros had also been come to the fore in the plays whose places and characters had generally been taken from the history. There are big similarities between the time of being occured of the events and the time of being written of the plays. That the Turkish playwrights inclined to the Turkish History is not coincidental. Because of having thesis, the plays have an eloquence form in them although they are not succesful in their structural way. The most important reason the theatre could not reach the desired level in our country is that our play wrights did not know the art of theatre very well. That they had neglected using an understandable language in the plays, and they had written the plays in the way of having a thesis without taking the art into consideration, or the players who would have people enjoy the theatre which had no substructure can be thought as other reasons.