Hodgkin lenfoma tanılı hastalarda tedaviye sekonder uzun dönem pulmoner geç yan etkiler
Long term pulmonary side effects secondary to treatment in hodgkin lymphoma
Yazar: ZEYNEP YILMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞE GÜLNUR TOKUÇ
Marmara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Akciğer = Lung ; Hodgkin hastalığı = Hodgkin disease ; Lenfoma = Lymphoma ; Tedavi = Treatment ; Çocuklar = Children ; İlaç değerlendirme = Drug evaluation

Özet:
Giriş: Hodgkin lenfoma, çocukluk çağı kanserlerinin %6 'sını oluşturan, multimo-dal tedavilerle sağ kalım şansı yüksek bir malignitedir. Günümüzde bu hastalarda tedaviye bağlı geç yan etkilerin erken tanısı ve önlenmesi için birçok çalışma ya-pılmaktadır. Pulmoner geç yan etkiler de bunlardan biridir.  Bleomisin ve mediasti-nal radyoterapi pulmoner geç yan etkiler açısından bir risk faktörü olabilmektedir. 
Amaç:  Pulmoner yan etkilerin saptanması ve takibinde en önemli yöntem solunum fonksiyon testleridir. Hastaların solunum fonksiyonları Spirometri, karbon monoksit diffüzyon kapasitesi ve akciğer temizleme indeksi ile değerlendirilebilir. Bazı ça-lışmalarda akciğer temizleme indeksinin küçük hava yollarını etkileyen hastalıklar-da spirometri ve diffüzyon kapasitesinden daha erken bozulduğu bildirilmektedir.
Biz de bu çalışmada Hodgkin Lenfoma nedeniyle tedavi görmüş hastalarda geç dö-nem pulmoner yan etkilerin olup olmadığını araştırmayı ve bu hastalarda pulmoner disfonksiyonu erken saptamada ve izlemde akciğer temizleme indeksinin karbon monoksit diffüzyon kapasitesi ve spirometriye üstünlüğü olup olmadığını da  araş-tırmayı amaçladık. 
Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde Hodgkin Lenfoma tanısıyla tedavi edilmiş ve te-davi sonrası takipte olan 35 hasta çalışmaya alındı. Hastaların demografik özellikle-ri, hastalık evreleri, histolojik alt grupları, aldıkları tedavilere ait bilgiler hastaların dosyalarının retrospektif olarak taranması ile elde edinildi. Akciğer tomografileri değerlendirildi. Pulmoner fonksiyonlarının incelenmesi  için Spirometri, karbon monoksit diffüzyon kapasitesi ve akciğer temizleme indeksi kullanıldı. Hastaların değerleri, normal referans değerler ve literatürdeki sınır değerleri ile karşılaştırıldı. Veriler istatistiksel olarak analiz edildi. 
Bulgular: Çalışmaya katılan 35 hastanın 24'ü (%68.6) erkek, 11'i(%31.4)  kız  ve  tanı anındaki yaşları 4-18 arasında  (median  13)idi. Hastaların tanı sırasında 14'ü (%40) erken evre , 21'i (%60) ileri evredeydi. İleri evre olan hastaların zorlu vital kapasite değeri erken evre hastalara göre anlamlı düşük saptandı. Hastaların 19'u(%54.3) nodüler sklerozan, 14'ü(%40) karışık hücreli ve 2'si (%5.7) nodüler lenfosit predominant hodgkin lenfoma idi. Bu üç histopatolojik alt tipteki hastaların solunum fonksiyon testi sonuçları arasında anlamlı bir fark saptanmadı.B semptomu olan 16 hasta (%45), olmayan 19 hasta(%55) vardı. B semptomu olan ve olmayan hastalar arasında solunum fonksiyon testi sonuçlarında anlamlı bir farklılık yoktu. Mediastene radyoterapi alan ve almayan hastalar arasında solunum fonksiyon testi sonuçlarında anlamlı bir fark saptanmadı. Bleomisin kümülatif dozu 60ıu/m2 ve altında olanlar ile 60 ıu/m2 üzerinde olan hastaların solunum fonksiyonları arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Bleomisin kümülatif dozu ile zorlu vital kapasite ara-sında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon, akciğer temizleme indeksi ile arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı. Tedavi sırasında akciğer enfeksiyonu geçirenlerin  akciğer temizleme indeksi geçirmeyenlere göre  anlamlı olarak yüksek bulundu. Hastaların spirometrik sonuçlarında 4 hastada, di-füzyon kapasitesi değerine göre 10 hastada, total akciğer kapasitesi değerine göre 11 hastada restriktif değişiklikler saptandı. Obstrüktif değişiklik saptanan hasta olmadı. Hastaların akciğer temizleme indeksi ortalaması 7.42 olarak bulundu ve bu değer hastanemizde sağlıklı çocuklar üzerinde yapılmış olan çalışma ile karşılaştırıldığın-da anlamlı bir fark bulunmadı. Spirometri ve difüzyon kapasitesi sonuçlarında anormallik saptanan hastalar ile saptanmayanlar arasında akciğer temizleme indeksi değerleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı.
Sonuç:  Onkolojik hastaların takibinde spirometriye ek olarak difüzyon kapasitesi de takipte kullanılmalıdır fakat akciğer temizleme indeksinin akciğer disfonksiyo-nunu belirlemede diğer solunum fonksiyon testlerine anlamlı bir üstünlüğü yoktur. Hastalarımızda bleomisinin kümülatif dozu ve mediastene radyoterapi alma pulmo-ner disfonksiyon riskini değiştirmemiştir.
Anahtar Sözcükler: Çocukluk çağı Hodgkin lenfoma, Akciğer temizleme indeksi, pulmoner geç yan etkiler

Abstract:
Introduction: Hodgkin lymphoma is a malignancy with a high chance of survival with multimodal treatments, which accounts for 6% of childhood cancers. Today, many studies are being conducted in these patients for early diagnosis and preven-tion of late side effects due to treatment. Pulmonary late side effects are one of them. Bleomycin and mediastinal radiotherapy can be a risk factor for pulmonary late side effects.
Objective: The most important method for detecting and monitoring pulmonary side effects is respiratory function tests. Respiratory functions of the patients can be evaluated with Spirometry, carbon monoxide diffusion capacity and lung cleansing index. In some studies, it has been reported that lung clearence index deteriorates earlier than spirometry and diffusion capacity in diseases affecting small airways. In this study, we also aimed to investigate whether late-stage pulmonary side effects were observed in patients treated for Hodgkin Lymphoma and whether the lung cle-arance index was superior to carbon monoxide diffusion capacity and spirometry in early detection and monitoring of pulmonary dysfunction in these patients.
Materials and Methods: In our clinic, 35 patients who were treated with the diag-nosis of Hodgkin Lymphoma and were followed up after the treatment were inclu-ded in the study. The demographic features of the patients, disease stages, histologi-cal subgroups, and information about the treatments they received were obtained by retrospectively scanning the patients' files. Lung tomographies were evaluated. Spi-rometry, carbon monoxide diffusion capacity and lung cleansing index were used to examine pulmonary functions. The values of the patients were compared with the normal reference values and the limit values in the literature. The data were analy-zed statistically.
Results: Twenty-four (68.6%) of the 35 patients who participated in the study were male, 11 (31.4%) were female and their age at the time of diagnosis was between 4-18 (median age: 13). At the time of diagnosis, 14 (40%) were at the early stage and 21 (60%) at the advanced stage. Force vital capacity value of advanced stage pa-tients was found to be significantly lower than early stage patients. Of the patients, 19 (54.3%) were nodular sclerosing, 14 (40%) mixed-cell and 2 (5.7%) nodular lymphocyte pre-dominant hodgkin lymphoma. There was no significant difference between the pulmonary function test results of these three histopathological sub-types. There were 16 patients (45%) with B symptoms and 19 patients (55%) with-out B symptoms. There was no significant difference in pulmonary function test results between patients with and without B symptoms. There was no significant difference in the pulmonary function test results between patients who received and did not receive mediastinal radiotherapy. No significant difference was found be-tween the respiratory functions of patients with a bleomycin cumulative dose of 60uu / m2 and below and patients over 60uu / m2. There was a statistically signifi-cant negative correlation between bleomycin cumulative dose and difficult vital capacity, and a statistically significant positive correlation between lung clearence index. Patients who had lung infection during treatment were significantly higher than those who did not have a lung cleansing index. In the spirometric results of the patients, restrictive changes were detected in 4 patients, 10 patients according to the diffusion capacity value, and 11 patients according to the total lung capacity value. There were no patients with obstructive changes. The mean lung cleansing index of the patients was 7.42 and this value was not compared to the study conducted on healthy children in our hospital. No significant difference was found between the patients with an abnormality in the results of spirometry and diffusion capacity and those with undetected pulmonary cleansing index values.
Conclusion: In the follow-up of oncological patients, in addition to spirometry, dif-fusion capacity should be used in follow-up, but the lung clearing index has no sig-nificant superiority to other pulmonary function tests in determining lung dysfunc-tion. The cumulative dose of bleomycin and radiotherapy to mediastinum did not change the risk of pulmonary dysfunction in our patients.
Keywords: Childhood Hodgkin Lymphoma, Lung clearence index, Pulmonary late side effects