Şizofreni hastalarının bakım verenlerinde travma sonrası büyüme ve etkileyen faktörler
Posttraumatic growth in schizophrenia caregivers and predicting factors
Yazar: MELİKE EZERBOLAT ÖZATEŞ
Danışman: PROF. DR. ALİ KEMAL GÖĞÜŞ
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hasta bakımı = Patient care ; Mental bozukluklar = Mental disorders ; Psikolojik travma = Psychological trauma ; Strese bağlı gelişim = Stress related growth ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Şizofreni hastalarında Aile fertlerinin bakım verme sürecinde
yaşadıkları üzerine daha çok olumsuz değişikliklere odaklansa da olumlu
değişikliklerin de yaşanabildiği gösterilmiştir. Bu değişiklikler literatürde son
zamanlarda daha çok gündemlenen ve tanınan travma sonrası büyüme kavramı ile
uyumludur. Bu çalışmada da şizofreni hastalarının bakım verenlerindeki travma
sonrası büyüme kavramı, kendisiyle ilişkili olduğu öne sürülen değişkenlerle ilişkisi
bağlamında incelenmiştir.

Yöntem: Çalışmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim
Dalı polikliniğine Mayıs 2017-Mart 2018 tarihleri arasında ayaktan başvuran, daha
önce şizofreni tanısı almış olan hastalar ile bakım verenleri arasından dahil edilme
kriterlerini karşılayan 80 hasta ve bakım vereni alınmıştır. Demografik bilgiler
araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik veri formu ile, hastayla ilgili
değişkenler pozitif belirtileri derecelendirme ölçeği, negatif belirtileri derecelendirme
ölçeği, uku ilaç yan etkileri ölçeği, sosyal işlevsellik ölçeği ve calgary şizofrenide
depresyon ölçeği ile kontrol edildi. Bakım verene ait değişkenler ise SCID-I, travma
sonrası büyüme ölçeği, dinsel bağlılık ölçeği, algılanan çok yönlü sosyal destek ölçeği
ile incelendi. Travma sonrası büyüme derecesi ve hasta ya da bakım verenle ilgili
değişkenler arasındaki ilişki istatistiksel yöntemler aracılığıyla irdelendi.

Bulgular: Bakım verenlerin orta derecede travma sonrası büyüme yaşadıkları
görüldü (53.62 ±27.13). Oluşturulan modelde travma sonrası büyümenin miktarıyla
hastayla ilgili hiçbir değişkenin anlamlı ilişkisi bulunmamıştır (p>0.05). Bakım
verenle ilgili değişkenlere bakıldığında da dinsel bağlılık ve algılanan sosyal desteğin,
travma sonrası stres bozukluğu tanısının travma sonrası büyümenin yüksek
dereceleriyle anlamlı ilişkide oldukları gözlenmiştir (p<0.05).

Sonuç: Çalışmanın sonuçları başka alanlarda yapılan travma sonrası büyümeyi
değerlendiren çalışmalarla uyumludur. Travma sonrası büyümeyi etkileyen etmenlerin
bilinmesi klinik pratiğimizde travma hastalarına yaklaşımda önemli katkılar
sağlayabilir.

Abstract:
Objective: In the treatment of schizophrenia, the responsibility for the family
has increased with the transition to treatment in the community, and it is begun to
investigate what happened in the care giving process of the relatives of the
schizophrenic patients. It has been shown that positive changes can also be
experienced besides negative changes on the family members in the care giving
process. These changes are consistent with the posttraumatic growth concept, which
has recently been more widely discussed and recognized in the literature. In this study,
the concept of posttraumatic growth in caregivers of schizophrenia patients was
examined in relation to the variables suggested to be related to it.

Method: The study was conducted between May 2017 and March 2018 at
Ankara University Medical Faculty Psychiatry Department. 80 patients who had
previously received schizophrenia diagnosis and their primer caregivers who met the
inclusion criteria is involved in the study. Demographics were controlled by the
sociodemographic data form prepared by the researchers, patient related variables
were scored by positive scoring scale, negative scoring scale, uku side effects scale,
social functioning scale and calgary schizophrenia depression scale. SCID-1,
posttraumatic growth scale, religious commitment scale, multidimensional scale of
perceived social support were used for the variables of the caregiver. The relationship
between the posttraumatic growth and the variables related to the patient or caregiver
was examined by means of statistical methods.

Findings: Caregivers were found to have a moderate posttraumatic growth
(53.62 ± 27.13). There was no significant relationship between post-trauma growth
and any variables related to the patient in the model (p> 0.05). When the variables
related to the caregiver were examined, it was observed that religiosity and perceived
social support, posttraumatic stress disorder were significantly correlated with
posttraumatic growth rate (p <0.05).

Conclusion: The results of the study are consistent with other studies
evaluating posttraumatic growth in other domains. Knowledge of the factors affecting 
posttraumatic growth may provide important contributions to trauma patients in our
clinical practice