Diyabetik ayak hastalarının yakınlarındaki bakım yükü: Bir hastane örneği
Caregiver burden of the diabetic foot patients caregivers: A hospital example
Yazar: YİĞİTHAN ÜNDEY
Danışman: PROF. DR. SERPİL DEMİRAĞ
Adnan Menderes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak hastalıkları = Foot diseases ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hasta yakınları = Patient nearness ; Hastaneler = Hospitals ; Ölçekler = Scales

Özet:
Giriş ve Amaç: Komplikasyonları yıllardır çeşitli araştırmalara konu olan DM bireylerin günlük yaşam kalitesi üzerinde büyük rol oynayan bir durum olarak göze çarpmaktadır. Günümüzde hastalıkların tedavi yöntemlerinin gelişmesi, etkinliklerinin artması ve teknolojik gelişmeler hastanede kalış sürelerini kısaltmaktadır. Bu durum evde bakım verilen hasta sayısını da arttırmakla beraber, buna bağlı olarak profesyonel olmayan bakım vericilere duyulan ihtiyacın da artmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada DAE hastalarının yakınlarındaki bakım yükü durumunu, bakım yükü ile ilişkili faktörleri ve hasta bakımının üzerindeki etkileri araştırdık. Bu çalışma sonucunda DAE hastalarının yakınlarındaki bakım yükü hakkındaki bilincin artacağını ve bütüncül yaklaşım açısından bakım verenlere biyopsikososyal destek verilmesi gerektiğine dikkat çekeceğini düşünmekteyiz.
Gereç ve Yöntem: Çalışma tek merkezli, tanımlayıcı, prospektif ve kesitsel tipte bir araştırma olarak tasarlandı. ADÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Kronik Yara ve Enfeksiyonları Bakım Ünitesine 01.06.2017-31.08.2017 tarihleri arasında başvuran ve DAE tanısı ile takip edilen 42 hasta ve 42 bakım veren kişiye uygulandı.
Anket formu Hastalara bakım veren kişilere uygulanan iki bölümden ve hastalara oluşmaydı. İlk bölüm bakım vericilerin sosyodemografik özellikleri ile bakım yükü üzerinde etkili olabileceğini düşündüğümüz çeşitli faktörleri sorgulayan ve araştırmacılar tarafından literatür taraması sonucunda oluşturulan 36 soru içermekteydi. Sosyodemografik özelliklerle ilişkili sorular; yaş, cinsiyet, medeni durumları,  eğitim ve çalışma durumları ile diğer bazı özelliklerini araştırmaktaydı. Bunun yanında; daha önce bakım verme geçmişinin olup olmaması, bakım verme süresi, bakım öncesi ve bakım verme işlemi sırasında sağlıkları ile ilgili algıları, psikiyatrik hastalıklarının varlığı, uyku düzensizliği, aylık bakım günü ve haftadaki bakım saati gibi bakım yükü üzerine etkisi olabileceği düşünülen çeşitli faktörleri araştıran sorular bulunuyordu. 
Hastaya bakım verenlere uygulanan ikinci anket formunda ise, kişilerin bakım verirken ortaya çıkan yükü ölçmek amacı ile Zaritt Bakım Verme Yükü Ölçeği kullanılmıştır.
Araştırma verileri SPSS 21.0 istatistik programı kullanılarak değerlendirildi. İstatistiksel analizler SPSS 21.0 ile yapılmış olup, bağımsız gruplar ki kare testi ve non parametrik testler ile karşılaştırıldı. Anlamlı bulunan veriler lojistik regresyon ile analiz edildi.
Bulgular: Çalışmaya toplam 42 hasta ve onlara bakım veren kişi katıldı. bakım verenlerin 25'i (%59,5) kadın, 17'si (%40,5) erkekti. Ankete katılanların 31'i evli (%73,8) olduğu görüldü. Bakım verenlerin 25'inin (%59,5) gelir düzeyi asgari ücretin altında olup, geri kalanın tamamı yoksulluk sınırının altında olduğu gözlendi. Bakım veren kişilerin Zaritt Bakım yükü ölçeği ile yapılan değerlendirmede 34 kişide (%81) bakım işinin yük olmaya başladığını görmekteyiz. Çocuk sayısı, aynı evde yaşayan kişiler, bakım verme süresi, haftada bakım saati, aydaki bakım günü, hastanın DM tanısının kaç yıldır mevcut olduğu ve Zaritt bakım yükü puanı karşılaştırıldı. 
Sonuç: Çalışmamızda bakım veren bireylerin gelir düzeyinin, bakım verdiği aydaki gün sayısının ve bakılan kişinin DM tanısının kaç yıldır mevcut olduğu bakım yükünü etkileyen faktörler olduğu görülmüştür. Bu ançıdan saptanan risk faktörlerini olduğunca düzenlemek, bunlara yönelik hazırlanacak eğitim ve müdahale programlarının, sosyal destek ve farkındalık projelerinin bakım yükü açısından bakım yükünün önlenmesinde ve bakımın geliştirilmesinde etkili olacağını düşünmekteyiz.

Abstract:
Introduction and Aim of Study: Diabetes Mellitus has an impact on people daily live quality and has got attention in recent years Today, development in treatment methods, increase in treatment effect and technological developments make hospitalization times shorter. This situation increase the people who need home care and the need of people who give unprofessionally caregiving. In this study, it is aimed to identify the factors that affect caregiver burden and also the factors effect of the caregiving situation. our secondary aim was to raise the awareness of patients with diabetic foot infections and their caregiver's burden. this may help to find out their need of biopsychosocial  support.
Material and Methods: 42 caregivers and also 42 patients who received treatment in the Chronic Wound Care and Infections Unit at Adnan Menderes University Research and Training Hospital between 01.06.2017-31.08.2017 with diabetic foot infection diagnosis were included in this prospective and cross-sectional analytical research study. 
The questionnaire used in the study consisted of two parts. The first part of the questionnaire covered socio-demographic characteristics of the participants and questions investigating various factors that may be related to caregiver's burden. In the second part, which was only for the caregivers, Zaritt Caregivers Burden (ZBI) for to evaluate the state of burden was used. All of the questionnaires were conducted by the researcher face-to-face. The data gathered from the participants were analyzed through a program for statistical analysis, SPSS 21.0.
Results: The results showed that 34 of caregivers have burden on Zaritt's scale. Caregivers' levels of burden increased with monthly caregiving days, caregivers low income and patients year of the diabetes history. Furthermore caregiver's monthly length of time increased, individuals experienced more burden. Socio-demographic characteristics such as the caregivers' habits of smoking and drinking alcohol, prior experience of caregiving, the presence of other family members in need of nursing at home either have very limited or no impact at all on burden. Also, factors such as the fact that caregivers' educational background, marital status, relationship with the patient and lack of  other individuals who might provide care for the patient nearly no effect on burden. 
Conclusion: In the present study, it was revealed that the caregivers' income and the monthly caregiving day influence on burden. Also, history of the diabetes has an influence on caregivers' burden, but those factors are not related with each other. Therefore, both training and intervention programs regarding risk factors and also arranging programs to prevent caregivers' burden may be the effective solution.