Kişisel gelişim literatürünün eğitim ve danışma ihtiyacı açısından incelenmesi: Kuramsal analitik bir yaklaşım
Examining self-help literature with respect to the demand of education and counseling: A theoretical analytical approach
Yazar: FÜSUN EKŞİ
Danışman: PROF. DR. MUHSİN HESAPÇIOĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kişisel gelişim = Personal development ; Literatür taraması = Literature review

Özet:
Ağırlıklı olarak 1990'lı yıllardan itibaren ülkemizde oldukça popüler olan kişisel gelişim literatürünün eğitim ve danışma ihtiyacı açısından incelenmesi bu tezin temel amacını oluşturmaktadır. Bu çerçevede sınanan ana hipotezlerden bazıları ise şöyledir: a- Kişisel gelişim literatürü yetişkin eğitimi ilkelerine göre yapılandırılmıştır. b- Geleneksel toplulukların çocuk yetiştirme, insan ilişkileri gibi sağlamış olduğu danışma ihtiyacı, modernizmin getirdiği bireyselleşme ve atomizasyonla birlikte kişisel gelişim literatürünce karşılanmaktadır.Araştırma, yöntem olarak ?kuramsal analitik? çerçevede kurgulanmıştır. Kuram oluştururken hem nitel hem de nicel yöntemler kullanılmıştır. Kuram oluşturma dışında kalan araştırmanın evrenini Türkiye'de yayımlanan tüm kişisel gelişim kitapları oluşturmaktadır. Pratik nedenlerden dolayı çalışma evreni olarak halen satışta olan kişisel gelişim kitapları belirlenmiştir. Bunların bir listesine ulaşmak için çeşitli büyük kitap satıcılarıyla iletişime geçilip (Kitap Yurdu, D & R gibi) elde edilen listeler birleştirilmiştir. Tüm çalışmalarda 2611 kitabın yer aldığı bu listeden yararlanılmıştır. Analiz tekniği olarak ise İçerik Analizi ve Betimsel Analizden yararlanılmıştır. Ayrıca, Kişisel gelişim kitaplarının değerlendirilmesi amacıyla ?Kişisel Gelişim Literatürü Çok Yönlü Değerlendirme Formu? geliştirilmiştir.Kısaca bireyin profesyonel yardım almadan davranışını değiştirmek ya da kişisel amaçlarına ulaşmak için çalışması olarak tanımlanabilecek kişisel gelişim kavramını irdeleyerek başlayan çalışma kişisel gelişim literatürünün kavramsal arkaplanı ile devam etmektedir. Daha sonra ise, kişisel gelişim literatürünün gelişimi modernitede birey, postmodernitede bireyin dönüşümü ve buradan giderek psikolojinin dönüşümü bağlamında incelenmiştir. Kişisel gelişim literatürünün doğduğu yer olan ABD ve Türkiye'de başlangıcından günümüze kadar nasıl bir seyir izlediği, dönemlerin zeitgeistları da dikkate alınarak incelenmesiyle devam eden tez, kişisel gelişim literatürünün tema ve türlerini ayrıntılı olarak ortaya koymuştur.Ayrıca, bu dönüşümden köklü biçimde etkilenen eğitim, hayat boyu öğrenme, öz yönetimli öğrenme, dönüşümsel öğrenme gibi kavramlar bağlamında incelenmiş modernite ve postmodernitenin belirsizliğe ittiği bireyin danışma ihtiyacı üzerinde durulmuştur. Kişisel gelişim literatürünün genel, psikolojik ve feminist teoriler açısından eleştirileri kuramsal kısmın son bölümünü oluşturmaktadır.Son olarak araştırmanın nicel ve nitel bulguları hipotezler açısından sunularak yorumlanmıştır. Çalışmanın ana hipotezleri çerçevesinde kişisel gelişim kitaplarının:-Kendilerini önemli bir eğitim aracı olarak gördükleri,-Formel eğitimin açığını kapamak için var oldukları,-İnsanların günlük yaşamda karşılaştıkları sorunların çözümü için öneriler sundukları,-Kişinin bağımsızlığına ve özerk benliğe vurgu yaptıkları,-Düşüncenin maddeye hâkimiyeti yani düşüncenin maddî evreni oluşturduğu,-İnsanın sınırsız bir potansiyele sahip olduğu,-İnsanın yaşamın anlamını keşfedecek içsel bir potansiyele sahip olduğu,-İnsanın her şeyi gerçekleştirebilecek potansiyele sahip olduğu,-İnsanın kendi yaşamını düzenleme kapasitesine sahip olduğu,-İnsanın yaşamdaki temel amacının başarılı ve mutlu olmak olduğu,-Yaşamdan haz alan bireyi her şeyin merkezine yerleştirdiği,-Apolitik ve toplumsal açıdan sorumluluk duymayan öznel bir bireyselliği ön plana çıkardığı saptanmıştır.

Abstract:
The main purpose of the dissertation is to examine self-help literature, highly popular since 1990?s in Turkey, with respect to education and counseling. Some of the main hypotheses tested in this context are as follows: a- self-help literature is structured according to the principles of adult education. b- The counseling demand such as child rearing and human communication provided by traditional communities is now met by self-help literature mainly due to modernization?s individualization and atomization.As a method, the research was designed in the ?theoretical analytical" framework. Both qualitative and quantitative methods were used in theory construction. Besides theoretical part, the population of the research was all the self-help books published so far in Turkey, but for practical consideration, target population was the books on sale. Getting a list of these books, several major booksellers such as Kitap Yurdu, and D & R were contacted and obtained lists were combined as a single one. In all analysis, this list involving 2611 books were used. In addition, The Multiple Evaluation Form of self-help literature were developed for the assessment of self-help literatureIn the study, in early chapters, self-help concept which, in brief, can be defined as behavior modification without professional help or as striving for attaining his/her goals, and conceptual background of self-help literature were under investigation. Then, the development of self-help literature was reviewed in the context of individual in modernity, transformation of individual in postmodernity and transformation of psychology. In US where self-help literature first appeared and Turkey, how the literature was evolved taking into consideration the facts of each era?s zeitgeist, and themes and forms of the literature were presented in following chapters.Furthermore, the education affected by this transformation in a fundamental way was considered in the context of the concepts such as self-directed learning and transformational learning. The counseling demand of individual of modernity and postmodernity was studied as well. The last chapter of theoretical part was about the criticism ?general, psychological, feminist- of the literature.The dissertation was ended up with discussion of both qualitative and quantitative results with respect to the hypothesis. The main implications about self-help literature as follows:-See themselves as a unique educational tools,-Exist for remedying formal education deficits,Offer suggestion for the solution of daily problems of individuals,-Stress for independence and autonomous self for individuals,-Thought dominance on material world.-People have infinitive potential,-People have internal potential to explore the meaning of life,-People have self-regulating capacity for own life,-The main purposes of life are to be successful and to be happy.