Çaybağı (KD Elazığ) civarındaki Yüksekova karmaşığına ait mafik volkanik kayaçların konfokal raman spektroskopisi ile incelenmesi
Investigation by confocal raman spectroscopy of mafic volcanic rocks of Yüksekova complex in the vicinity of Çaybaği (NE Elaziğ)
Yazar: MUTLU ERCAN ÇELİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELEK URAL
Fırat Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Mineraloji Petrografi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering
Dizin: Bazalt = Basalt ; Ekstrüzyon kaynakları = Extrusion welds ; Elazığ-Çaybağı = Elazığ-Çaybağı ; Raman spektroskopisi = Raman spectroscopy

Özet:
Çaybağı (KD Elazığ) mezra bölgesi kuzey kesimlerinde yaklaşık 100 km2 lik geniş bir alanda yüzeyleme veren Yüksekova Karmaşığı birimine ait mafik volkanik kayaçlar bu çalışmayla petrografik ve mineralojik açıdan ele alınmıştır. Başlıca incelenen lokasyonlar; Fahribey mezrası, Fahribeyköy, Osmanağaköy, Topağaç, Soğanlı, Selim, Yukarıkazanlar, AskerTepe Dağları dolaylarıdır. İrdelenen ve arazide baskın litoloji bazaltik yastık lav, lav akmaları, lav breşleri ile bunlara eşlik eden volkanik kırıntılı malzemelerdir. Mafik volkanik kayaçlar, karşılaştırılan alanlarda petrografik açıdan yaklaşık olarak homojenlik gösterirken, kısmen dokusal ve alterasyon türleri bakımından çeşitlilik gösterirler. Plajiyoklas + piroksen ± olivin baskın kayalarda, porfirik, veziküler, amigdaloidal, hiyalomikrolitik, mikrolitik/hiyalomikrolitik porfirik dokular gözlenebilmektedir. Belli bir lokasyona özellikte bir bileşim yada dokusal özellik gözlenmezken, alterasyon özellikleri türüne göre bazı lokasyonlarda baskın gözükebilmektedir. Başlıca opaklaşma, silisleşme, spilitleşme, killeşme, kloritleşme, karbonatlaşma ve serpantinleşme türünde alterasyonlardır. Bu çalışmayla aynı zamanda ikincil süreçlerin kısmen ortaya çıkarıldığı ve hidrotermal süreçlerin detayda ortaya çıkarılması gerektiği saptanmıştır. Bu çalışmada mafik volkanik kayalar genel olarak; spilitik bazalt, amigdaloidal bazalt, piroksen bazalt olarak tanımlanmışlardır. Çalışma lokasyonlarını temsilen Ural (2012) örnekleri üzerinde ilk kez gerçekleştirilen Konfokal Raman Spektrometresi çalışmalarında temsili ve analizlere en uygun örnekler esas alınmıştır. Bu kayaç örneklerinde bulunan piroksen, plajiyoklas ve bazı opak mineraller üzerinde gerçekleştirilen Konfokal Raman Spektroskopisi analizleri neticesinde birincil olarak 'ojit, diyopsit, albit, labradorit, manyetit'; ikincil olarak ise 'epidot, hematit' mineralleri saptanmıştır.

Abstract:
In this study, the mafic volcanic rocks belonging to the Yüksekova Complex unit, which outcrops in a wide area of approximately 100 km2 in the northern parts of the Çaybağı (NE Elazığ) region, are discussed in terms of petrographic and mineralogical aspects. The main investigated locations; It is around Fahribey hamlet, Fahribeyköy, Osmanağaköy, Topağaç, Soğanlı, Selim, Yukarıkazanlar and Askertepe Mountains. The dominant lithology in the investigated area is basaltic pillow lava, lava flows, lava breccias and accompanying volcanic clastic materials. While the mafic igneous rocks show approximately homogeneity in petrographic terms in the compared areas, they differ partially in textural and alteration types. Porphyric, vesicular, amygdaloidal, hyalomicrolytic, microlitic/hyalomicrolytic porphyric textures can be observed in plagioclase + pyroxene ± olivine dominant rocks. While no specific composition or textural feature is observed in a particular location, alteration features may seem dominant in some locations depending on the type. The main alterations are opacity, silicification, spilitization, argillization, chloritization, carbonation and serpentinization. With this study, it was also determined that secondary processes were partially revealed and hydrothermal processes should be revealed in detail. In this study, mafic volcanic rocks in general; They are defined as spilitic basalt, amygdaloidal basalt and pyroxene basalt. Confocal Raman Spectrometer studies, which were performed for the first time on Ural (2012) samples representing the study locations, were based on representative and most suitable samples for analysis. As a result of Confocal Raman Spectroscopy analyzes performed on pyroxene, plagioclase and some opaque minerals found in these rock samples, primarily 'augite, diopside, albite, labradorite, magnetite'; secondarily, 'epidote, hematite' minerals were determined.