Ailelerinde hipertansiyon hastası olan kişilerde hipertansiyon gelişiminin önlenmesiyle ilgili tutumlar: Bir ölçek geliştirme çalışması
Attitudes towards the prevention of hypertension development in individuals who have A family member with hypertension: A scale development study
Yazar: ZÜHAL ALBAYRAK
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ŞENGEZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Risk faktörleri = Risk factors ; Ölçek geliştirme = Scale development

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Hipertansiyon (HT) , Türkiye'de en sık tanılanan ikinci hastalıktır ve küresel bir halk sağlığı sorunudur. Ailelerinde HT'li olanların HT'yi önleyebilecek tutumları incelenerek HT'den korunmada kullanılacak; güvenilir, geçerli, orijinal, standart bir ölçek geliştirmek amaçlanmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma metodolojik bir çalışmadır: ''Hipertansiyondan Korunma Tutumları Ölçeği (HKTÖ)'' geliştirme aşamasında geçerlik için, kapsam geçerliğinde uzman görüşüne başvurulmuş; yapısal geçerlikte ''principle component analysis''(Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) , Barlett testi, özdeğerler-açıklanan varyans, faktör eksen grafiği) , açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır; güvenilirlik için iç tutarlılıkta Cronbach alfa (α) , Guttman lambda (λ) uygulanmıştır. Araştırmacılar tarafından 5'li Likert, onar adet, olumlu/olumsuz 70 tutum cümlesiyle oluşturulan pilot testi içeren anket 1.6.2018-1.6.2019'da Keçiören'de aile sağlığı merkezi (ASM) nde gönüllü, erişkin, okuryazar ve ailesinde HT'li olan; etik-kurul onayıyla 1.6.2018-1.6.2019'da Keçiören'de aile sağlığı merkezi (ASM) nde gönüllü, erişkin, okuryazar ve ailesinde HT'li olan; HT/diyabet/psikiyatrik hastalık tanısı/nörokognitif bozukluğu olmayan 77 kişiye uygulanmıştır. Veri analizinde IBM SPSS 22.0 kullanılmış ve olumsuz sorular tersten puanlanmıştır. Ayırt edicilik değerleri 0,20'den küçük olan sorular çıkartılarak elde edilen ölçeğe geçerlik ve güvenirlik analizleri uygulanmıştır. 
BULGULAR: Ölçeğin Cronbach α=0,721 (faktörler α 0,657-0,810) , λ 0,843-0,879; ölçek iyi derecede güvenilirdir. Madde toplam korelasyonu 0,212-0,681; maddeler kabul edilebilir derecede ayırt edicidir.
           KMO 0,679, açıklanan varyans %50,152, Barlett sonucu (p<0,001) ; ölçek faktör analizine uygundur. 5 faktörün özdeğeri 1,693-7,127, faktör eksen grafiği 5. faktörde yataylaşmaktadır. AFA'yla 5 faktör belirlenmiştir.
SONUÇ:''Hipertansiyondan Korunma Tutumları Ölçeği(HKTÖ)'' geliştirilmiş-
tir. Ölçek HT farkındalığını artırma ve HT'den korunmada kullanılabilir,  diğer  kronik hastalıklar için benzer çalışmalara ışık tutabilir.ANAHTAR KELİMELER: Geçerlik, Güvenirlik, Hipertansiyon, Korunma, Ölçek Geliştirme, Risk Faktörleri.

Abstract:
INTRODUCTION AND PURPOSE: Hypertension (HT) is the second most commonly diagnosed disease in Turkey, and it is a global public health problem. This study aimed to investigate the attitudes that might prevent HT in individuals who have a family member with hypertension and develop a reliable, valid, original, and standard scale to be used in the prevention of HT.   
MATERIAL AND METHOD: This study is a methodological study. During devolepment stage of ''Attitudes Scale towards prevention of HT (ASPH)'' for validity, expert views were received for content validity and principle component analysis (Kaiser-Meyer -Olkin (KMO) , Barlett test, eigenvalues-explained variance, scree plot) , exploratory factor analysis (EFA)) were performed for construct validity and for reliability, internal consistency (Cronbach's alpha (α) , Guttman lambda (λ)) were performed. The survey was formed by researchers containing pilot test that included 5-point Likert items, ten for each, and 70 positive/negative attitudes statements, after the ethics committee approval (1.6.2018-1.6.2019), was administered in a Family Health Center (FHC) in Keçiören to 77 volunteer adults who were literate and had a family member with HT, who did not have HT/diabetes/psychiatric diagnosis/neurocognitive disorders. IBM SPSS 22.0 was used for the analysis of the data and the negative questions were scored reversely. For the scale that was achived after removing from the survey the questions with discriminant values of less than 0.20, reliability and validity analyzes were performed.
KMO is 0.679, the explained variance is 50.152%, Barlett result (p<0.001) ; the scale is suitable for factor analysis. The eigenvalue of the five factors is 1.693-7.127, and the scree plot chart becomes horizontal in the 5th factor. Five factors were confirmed with EFA.
CONCLUSION: This study developed the ''Attitudes Scale towards prevention of HT (ASPH)''. It is believed that the scale will be used for increasing HT awareness and HT prevention and shed light on similar studies for other chronic diseases. 
KEYWORDS: Hypertension, Prevention, Reliability, Risk Factors, Scale Development, Validity