Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün duygu ve düşünce dünyasında kadının yeri
The significance of women Gazi Mustafa Kemal Atatürk's emotional and intellectual life
Yazar: ERTUĞRUL KOŞAR
Danışman: Y.DOÇ.DR. MUSTAFA EKİNCİKLİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Sosyoloji = Sociology ; Tarih = History

Özet:
Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün duygu ve düşünce dünyasında kadının yerinitahlil etmek için, yaşamını paylaştığı önemli kadınları tanımak ve Mustafa Kemal ileyaşadıklarını göz önüne alarak modern Türk toplumunda kadının layık olduğu yereulaşmasının aşamalarına bakmak gerekir.Duygu dünyasındaki kadınların düşünce dünyasına etkilerini, MustafaKemal'in fikir dünyasında biçim alarak inkılaplara yansımasını anlamlandırmak içinannesi Zübeyde Hanım'dan eşi Latife Hanım'a, mektuplarla devrimlere yön verenyazışmaların muhattabı Madam Corinne'den Çankaya'nın duvaksız gelini Fikriye'yekadar iz bırakan tüm kadınları incelemek gerekir.Annesi Zübeyde Hanım'ın vatan sevgisi Atatürk'ün hayatını doğduğu gündenitibaren değiştirmiştir. Koşulsuz en büyük destekçisi her zaman annesi olmuştur. Kızkardeşi Makbule'nin eğitimsiz oluşu Atatürk'e, kadını olması gereken noktayataşıması için nelere ihtiyacı olduğunu hissettirmiştir.Yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin liderinin eşi Latife Hanım ise adeta yeni Türkkadınına model olarak Atatürk tarafından ustalıkla seçilmiştir. Atatürk'ün buseçiminde, Latife'nin vatan sevgisinin, kadın konusundaki düşüncelerinin, ideal kadınportresine öncü profilinin yanı sıra; giyiminin, asi ve hür karakterinin, Mustafa Kemalile aralarındaki ortak özelliklerin de payı büyüktür. Latife Hanım ile beraber modernbir nikahla topluma örnek olmuşlardır.Çanakkale Savaşı boyunca, mektuplarla Fransızca haberleştiği MadamCorinne, Atatürk'ün harf devriminin ilk denemelerine tanık olmuştur. Aydın bir kadınınne kadar derin bir ilham kaynağı olabileceği Madam Corinne'nin Mustafa Kemal'ietkilemesi ile açıkça ispatlanmıştır.Hayatını Mustafa Kemal'in mutluluğuna adayan Fikriye Hanım, Atatürktarafından asla ideal Türk kadını olarak görülmemiş, aksine Gazi'nin Türk kadınındakieksiklikleri görmesi için çok önemli bir fırsat olmuştur.Hayatına giren kadınların yaşamlarında, beraber paylaşımlarında, ülkesindekikadın sorununun nedenlerini, bunları ortadan kaldırmak için yapılması gerekenlerigözlemlemiş, hedeflerini belirlemiş, beraber tartışmış ve uygulamalarını onlarsayesinde hayata geçirmiştir. Kadınların eğitimde erkekler kadar hakka sahip olmasıiçin, gerek evlatlıklarına gerekse topluma destek olmuş, hatta teşvik etmiştir.Kadınların vekile ihtiyaç duymaksızın kendi haklarını savunabilmeleri, modern birevlilik yapmaları ve ailede eşit statüde yer almaları için kanuni düzenlemeleryaptırmıştır.Kurtuluş Savaşında, erkekler cephedeyken onlara ördükleri kıyafetlerle,taşıdıkları cephaneyle, hatta ekonomiyi pazara elleriyle taşıyıp hayatta tutarak heralanda destek veren Türk kadınına Atatürk borcunu bu şekilde ödemek istemiştir.Önderlik ettikleri kurtuluş hareketi ile kurtardıkları ülkenin, onlarsız ilerigötürülemeyeceğini gören ulu önder, belki de yeni kurulan bir devletin en sonyapacağı işi, hiçbir liderin düşünemeyeceği şekilde ele almış, sahiplenmiş ve hayatageçirmiştir.Mustafa Kemal, Türk kadınını, erkeğin yanında, ailenin sağlam bir parçası,eğitimli, sosyal bir anne, yüksek öğrenim görmüş, hayatın her alanında çalışan,ekonomik özgürlüğünü elde etmiş bir kadın olarak sosyal toplumda yerini almasınısağlamıştır.Atatürk duygu dünyasının çok yoğun olduğu cephe günlerinde dahi vatansevgisini her şeyin önüne koymuştur. Vatanın bekası için çok sevdiklerini bile ülkeçıkarları doğrultusunda kullanmıştır. Dolayısıyla, çizdiği ideal kadın portresi mutlaksuretle objektiftir. Hayatındaki kadınlardan bir motif oluşturmuş, ömrünün sonunakadar bu kadın kimliğinin yeni Türkiye Cumhuriyeti'nde yaratılması için çaba sarfetmiştir. Eşi, arkadaşları, dostları ve evlatlıklarıyla örnek olmuştur. Ömrünün sonunakadar, idealindeki modern toplumdaki Türk kadınının layık olduğu yere ulaşması içinçaba gösteren Mustafa Kemal, hayatının sona erdiği anda bunu görememişse debugünün Türkiye Cumhuriyeti'ni idealindeki Türk kadınları oluşturmaktadır.

Abstract:
To analyze the place of women within the scope of Gazi Mustafa KemalAtatürk?s sense and thought world, it is essential to look into the women with whomhe shared his life with considering their accompanying lives, and the steps throughwhich they attain their deserved place within the modern Turkish society.It is crucial to examine all influencing women, from his mother Zübeyde Hanımto his wife Latife Hanım, from Madam Carinne, whose letters leads the revolutions, toprospective bride Fikriye who devoted her life to Mustafa Kemal, in order tounderstand the reflection of the impact of women in his sense world to his thoughtworld which shaped Mustafa Kemal?s mind.The country love of his mother Zübeyde Hanım changed his life from the dayhe was born. His mother was always his unconditional supporter. The fact that hissister was an uneducated woman, made him feel what he needs to raise Turkishwomen to the place which they deserve.The wife of the new Turkish Republic leader, Latife Hanım, was specificallychosen as a model for Turkish women. Not only her characteristics like country love,her ideas about modern women, her profile for ideal portrait of women, her dressingstyle, her brave and free character; but also her complying characteristics withMustafa Kemal, has big portion in his decision about Latife.They had been a model for society with their modern marriage. MadamCarinne, who corresponded with Atatürk by letter in French at the time of ÇanakkaleWar, witnessed the first phases of Atatürk?s Alphabet Revolution. It is clearly provedhow an intellectual woman can be source of a deep inspiration by affecting MustafaKemal.Fikriye Hanım, who devoted her life to Mustafa Kemal, was never seen as anideal Turkish woman by Atatürk. On the other hand, she was regarded like a greatopportunity for Atatürk to see the weaknesses of Turkish women.The relationships between him and his women helped Atatürk to observe thecauses of the problems of women and find the ways to solve the problems andrealize them with their support. He encouraged and supported his adopted childrenand even whole society to make women to have equal educational rights with men.He led new legal regulations to make women defend their rights without help of adeputy to have them a modern marriage and have equal status in family life.By this way, Atatürk wanted to payback Turkish women who carriedammunitions to battlefield, knitted clothes for the soldiers and held the economy withtheir hands. The great leader realized that he can not move the country ahead, whichwas already saved during Independence War with women?s sacrifice, without thefurther contribution of women. Unlike the leaders of many new founded countrieswould think, Mustafa Kemal, considered, protected and gave importance to this issuemuch earlier.Mustafa Kemal provided Turkish women to get their place in society by stayingnext to men, being a strong part of the family, an educated social mother, ahardworking person in every aspect of life and having obtained the economicfreedom.Atatürk gave importance to country love even in the days of war in which hisemotions are so dense. He never refrained from sacrificing the people close to himfor the future of country. Therefore, it is indisputable that his perception for idealwomen is certainly objective. He took different aspects of the women in his life, andhe worked for this new women identity for Turkish Republic during all his life. He hadbeen always a model with his wife, friends and adopted children.Although Mustafa Kemal struggled during his life to make his ideal Turkishwomen reach the level they deserve in modern society, he might have not seen hisperfect ideal to occur before his death. However, his ideal Turkish women have beenforming today?s Turkish Republic.