İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul yönetiminde kayırmacılık
According to the perceptions of primary school teachers favoritism on school management
Yazar: ERDAL MERİÇ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA ERDEM
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
ÖZETİLKÖĞRETİM OKULLARINDA GÖREV YAPAN ÖĞRETMENLERİN ALGILARINA GÖRE OKUL YÖNETİMİNDE KAYIRMACILIKMeriç, Erdal Yüksek Lisans, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Mustafa Erdem Mart 2012, 96 + xii sayfaBu araştırma, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ilköğretim okullarında görev yapan yöneticilerin, uygulamalarında kayırmacılık yapıp yapmadıklarını, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına dayalı olarak ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Genel tarama modelinde olan araştırmanın hedef evreni, Van ili belediye sınırları içindeki 61 resmi ilköğretim okulunda görev yapan 2551 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini 21 okulda görev yapan toplam 362 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma verileri, Erdem ve Meriç (2011) tarafından geliştirilen ?Okul Yönetiminde Kayırmacılık Ölçeği? kullanılarak elde edilmiştir.Ölçek ?planlama, örgütleme, koordinasyon ve değerlendirme? olmak üzere dört faktör ve bu faktörler altında toplanan yirmi beş maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yapılmış ve güvenilirlik testi olan Cronbach's Alpha analizi değeri 0,962 olarak bulunmuştur. Ölçekteki tüm faktörlerin birlikte açıkladığı varyans ise %73,063' tür. Yani ölçek kayırmacılığı %73 oranında açıklamaktadır.Verilerin çözümlenmesinde SPSS istatistik paket programı aracılığıyla yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistik teknikleri kullanılmıştır. Ayrıca okul yöneticilerinin, uygulamalarında kayırmacılık yapıp yapmadıklarına ilişkin öğretmen algılarını değerlendirirken; ikili gruplarda (cinsiyete, branşa, istihdam şekline ve mesleki örgüte üye olup olmamaya) ?Mann-Whitney U Testi?; ikiden fazla gruplarda (mesleki kıdeme ve okul büyüklüğüne) ise ?Kruskal-Wallis H Testi? kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki farkın belirlenmesinde ?Mann-Whitney U Testi? kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi 0.05 olarak kabul edilmiştir.Araştırmanın temel sonuçları şöyledir: İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin algılarına göre okul yöneticileri uygulamalarında nadiren kayırmacılık yapmaktadır. Kadın öğretmenler, erkek öğretmenlere oranla okul yöneticilerinin uygulamalarında daha fazla kayırmacılık yaptıklarını düşünmektedir. Okul yöneticilerinin uygulamalarında kayırmacılık yapıp yapmadıklarına ilişkin öğretmen algıları arasında; branşa, istihdam şekline, meslek örgütüne üye olup olmamaya ve mesleki kıdeme göre anlamlı fark bulunmamaktadır. Ancak öğretmenlere göre okullarında görev yapan öğretmen sayısı arttıkça, okul yöneticileri uygulamalarında daha fazla kayırmacılık yapmaktadır.Öğretmenler, okul yöneticilerinin planlama, örgütleme, koordinasyon ve değerlendirme boyutlarındaki uygulamalarında nadiren kayırmacılık yaptıklarını düşünmektedirler.Okul yöneticilerinin, planlama, örgütleme ve değerlendirme boyutlarındaki uygulamalarında kayırmacılık yapıp yapmadıklarına ilişkin öğretmen algıları arasında cinsiyete, branşa, istihdam şekline, mesleki örgüte üye olup olmamaya ve mesleki kıdeme göre anlamlı bir fark bulunmazken öğretmenlere göre okullarında görev yapan öğretmen sayısının artması, okul yöneticilerinin planlama, örgütleme ve değerlendirme boyutlarındaki uygulamalarında daha fazla kayırmacılık yapmasına neden olmaktadır.Okul yöneticilerinin koordinasyon boyutundaki uygulamalarında kayırmacılık yapıp yapmadıklarına ilişkin öğretmen algıları arasında branşa, mesleki örgüte üye olup olmamaya ve mesleki kıdeme göre anlamlı bir fark bulunmazken, cinsiyete, istihdam şekline ve okul büyüklüğüne göre öğretmen algıları birbirinden farklı çıkmaktadır. Kadın öğretmenler erkek öğretmenlere oranla, kadrolu öğretmenler ise sözleşmeli öğretmenlere oranla okul yöneticilerinin koordinasyon boyutundaki uygulamalarında daha fazla kayırmacılık yaptıklarını düşünmektedirler. Öğretmenler, okullarında görev yapan öğretmen sayısı arttıkça, okul yöneticilerinin planlama, örgütleme ve değerlendirme boyutlarında olduğu gibi koordinasyon boyutundaki uygulamalarında da daha fazla kayırmacılık yaptıklarını düşünmektedirler.Anahtar Kelimeler: Kayırmacılık, akraba kayırmacılığı, eş-dost kayırmacılığı, ilköğretim okulu, okul yöneticileri.

Abstract:
SUMMARYACCORDING TO THE PERCEPTIONS OF PRIMARY SCHOOL TEACHERS FAVORITISM ON SCHOOL MANAGEMENTMeriç, ErdalEducational Sciences Department of MasterThesis supervisor: Yrd. Doç. Dr. Mustafa ErdemMarch 2012, 96 + xii pagesThis research aims to reveal on the basis of the perceptions of the teachers working in public primary schools related to the Ministry of Education, either the managers working in those schools do favoritism or not. The target universe of the study in general screening model is 2551 teachers working in 61 different public primary schools within the municipal boundaries of Van. The sample of this study consists of 362 teachers who is working 21 public schools. Research data was obtained by using the "School Management Scale nepotism" which developed by Erdem and Meriç (2011).The scale is consists of four factors such as planning, organization, coordination , evaluation and twenty-five items which are related to these factors. The validity and reliability analysis of the scale has been made and The value of Cronbach`s Alpha analysis was found to be 0.962 which is a test of reliability.The variance has been explained as 73,063% by all factors that are on the scale. That explains, the scale shows 73% favoritsm.In the data analysis, descriptive statistical techniques such as percentage, frequency, arithmetic, average and standard deviation were used through SPSS statistical package. In addition, during assessing the perceptions of the teachers related to the school managers doing favoritism or not in their practices; for two groups (gender, individual discipline, the way of employment and being a member of professional organization or not) "Mann-Whitney U-Test", for more than two groups (professional seniority and the size of the school ?Kruskal-Wallis H Test? were used. Determining the difference between Variables " ?Mann-Whitney U Test? was used. The level of significance was accepted as 0.05.The Main results of the survey are as follows; perceptions of primary school teachers, the school administrators rarely do favoritism in practices. The number of female teachers thinking that school administrators do favoritism in their practices is more than the number of male teachers. There is no significant differences between perceptions of teachers about whether school administrators do favoritism or not in their practices based on individual discipline, the way of employment, to be a member of a professional organization or not and professional seniority. However, according to teachers, as the number of teachers rises at school, administrator do more favoritism in their practices.Teachers, think school administrators rarely do favoritism in practices such as planning, organizing, coordination and evaluation.While there is no significant differences between perceptions of teachers about whether school administrators do favoritism or not in their practices such as planning, organizing, and evaluation based on individual discipline, the way of employment, to be a member of a professional organization or not and professional seniority, according to teachers, as the number of teachers rises, school administrators do more favoritism in practices such as planning, organizing and evaluation.While there is no significant differences between perceptions of teachers about whether school administrators do favoritism or not in their practices such as coordination size based on individual discipline, to be a member of a professional organization or not and professional seniority, a difference appears in the perceptions of the teachers based on the gender, the way of employment and the size of school. The percentage of female and permanent teachers thinking that school managers do favoritism in the size of coordination practices, is higher than male and temporary teachers. The teachers think that the school managers do more favoritism in the size of coordination practices like they do in the size of planning, organizing and evaluation.Key Words: Favoritism, Nepotism, cronyism, primary school, the school administrators.