İzmir İlinde bir Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışanların üçüncü el sigara dumanı maruziyeti hakkındaki farkındalıklarının ve inanışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of awareness and beliefs regarding third-hand smoke exposure among staff of atraining and research Hospital in İzmir province
Yazar: FEHMİ GÜLCÜLER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME SEDA KÜÇÜKERDEM
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı bir eğitim ve araştırma hastanesi çalışanlarının Üçüncü 
El Sigara Dumanı (ÜESD) maruziyeti hakkındaki farkındalıklarının ve inanışlarının 
değerlendirilmesidir.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tek merkezli, tanımlayıcı, kesitsel, anket çalışmasıdır. 
İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışmanın planlandığı tarihte 
çalışan kişi sayısının 2251 olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamızın örneklem büyüklüğü
%95 güven, %50 cevap sıklığı, %5 hata payı ile 328 kişi olarak hesaplanmıştır.
Çalışmaya tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak İzmir Bozyaka Eğitim ve 
Araştırma Hastanesi'nde çalışan 63 hekim, 92 hekim olmayan sağlık çalışanı, 172 
sağlık dışı personel olmak üzere çalışmaya katılmayı kabul eden toplam 327 hastane 
çalışanı dahil edilmiştir. Çalışma, yüz yüze görüşme tekniği ile anket uygulanarak 
yapılmıştır.
Uygulanan anket üç kısımdan oluşmuştur. İlk kısım sosyodemografik verilerin, 
katılımcıların sigara kullanım davranışlarının ve ÜESD maruziyeti ile ilgili 
tutumlarının incelendiği literatür taranarak hazırlanan 34 sorudan oluşmaktadır. İkinci 
kısımda 9 soru içeren ÜESD Hakkında Farkındalık Ölçeği kullanılmıştır. Üçüncü 
kısımda sigara kullanan katılımcıların nikotin bağımlılık düzeylerini ölçmek için 6 
soruluk Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 36,08±8,82 yıl olup %57,2'si kadındır. 
Katılımcıların %50,8'i üniversite mezunudur. Katılımcıların %19,3'ü hekim, %28,1'i
hekim dışı sağlık çalışanı, %52,6'sı sağlık dışı personeldir. Katılımcıların %37,3'ü
sigara veya tütün ürünü kullanmaktadır. Katılımcıların %76,4'ü ÜESD terimini 
duymadığını belirtmiştir. Katılımcıların en çok ktıldıkları bilgi ÜESD'nin bebek ve 
çocukların sağlığına zarar verebilmesi iken, en az katıldıkları sigara dumanı 
partiküllerinin deriden vücuda girebilmesi bilgisi olmuştur. Sigara içmeyen 
katılımcıların, sigara içen katılımcılara göre ÜESD farkındalıklarının daha yüksek 
olduğu saptanmıştır (p=0,01). 
Sonuç: Literatürde yeni bir kavram olan ve kısıtlı sayıda çalışma bulunan ÜESD 
kavramını duyma oranının hastane çalışanlarında da düşük olduğu sonucuna 
varılmıştır. Topluma rol model olan sağlık çalışanlarının ÜESD farkındalığının 
arttırılmasının toplumun ÜESD farkındalığını arttırılmasına katkı sunacağını 
düşünmekteyiz.
Anahtar Sözcükler: Sigara, Üçüncü El Sigara Dumanı, Çevresel Tütün Dumanı 
Kirliliği, Edilgen Sigara İçimi, Farkındalık

Abstract:
Objective: The aim of this study is to assess the awareness and beliefs of staff in a 
training and research hospital regarding Third-Hand Smoke (THS) exposure.
Materials and Method: The research was a single-center, descriptive, cross-sectional 
survey study. The total number of staff at Izmir Bozyaka Training and Research 
Hospital was 2251 on the date the research was planned. The sample size of our study 
was 328 individuals with a 95% confidence level, 50% response frequency, and 5% 
margin of error. Using a stratified sampling method, a total of 327 hospital staff
consisting of 63 physicians, 92 non-physician healthcare workers, and 172 nonhealthcare staff working at Izmir Bozyaka Training and Research Hospital, who agreed 
to participate were included. The study was conducted through face-to-face interviews 
using a survey.
The applied survey consisted of three parts. The first part comprises 34 questions, 
prepared by reviewing the literature examining sociodemographic data and 
participants' smoking behavior and attitudes related to THS exposure. In the second 
part, Beliefs About THS, comprising 9 questions, was used. In the third part, the 6-
item Fagerstrom Nicotine Dependence Tes(FTND) was utilized to measure the 
nicotine addiction levels of participants who smoke.
Results: The average age of the participants was 36.08 ± 8.82 years, and 57.2% were
female. 50.8% of the participants were university graduates. 19.3% of the participants 
were physicians, 28.1% were non-physician healthcare workers, and 52.6% were nonhealthcare staff. 37.3% of the participants use tobacco products. 76.4% of the 
participants indicated that they hadn't heard of the THS. While the participants mostly 
agreed that THS could harm the health of babies and children, the entry of cigarette 
smoke particles through the skin into the body was the least agreed-upon information among the participants. Non-smoking participants were found to have a higher 
awareness of THS compared to smokings (p=0.01).
Results: It has been concluded that the awareness rate of the newly introduced concept 
of THS, with limited studies available in the literature, was also low among hospital 
staff. We believe that increasing THS awareness among healthcare professionals who 
serve as role models in the community would contribute to raising awareness of THS
within society.
Keywords: Smoke, Thirdhand Smoke, Environmental Tobacco Smoke Pollution, 
Passive Smoking, Awareness