Rulman üretimi yapan bir firmada orta dönem kapasite planlama uygulaması
Medium term capacity planning in a bearing manufacturing company
Yazar: BEGÜM POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA DİNLER
Başkent Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
İşletmeler üretim süreçlerini belirli bir program doğrultusunda gerçekleştirerek, sahip 
oldukları kaynakları verimli bir şekilde kullanmayı ve işletme gelirlerini arttırmayı 
hedeflemektedirler. Bu aşamada kapasite planlama konusu büyük önem taşımaktadır. 
Tedarik zincirindeki talebin karşılanması kapsamında, üretim kapasitesi ve işgücü 
ihtiyaçlarını belirlemek için kapasite planlama, sıkça kullanılan bir tekniktir. İşletmelerdeki 
iş akış süreçlerini sorunsuz hale getirerek, kaynakların en verimli şekilde kullanılmasını 
sağlar. Bu sayede atıl durumdaki kapasitelerin kullanımını sağlayarak maliyetleri en aza 
indirmeyi amaçlamaktadır. Kapasite planlama çalışmalarında kullanılan matematiksel 
tekniklerden biri de doğrusal programlamadır. Bu matematiksel teknik ile işletmelerin sahip 
olduğu sınırlı kaynakların yönetimi gerçekleştirilerek eniyi sonuçların elde edilmesi 
sağlanmaktadır.
Bu tez kapsamında, rulman üretimi yapılan bir firmada orta dönem kapasite planlaması için 
doğrusal programlama tekniği ile hatlarda üretilecek ürünlerin ve miktarlarının belirlenmesi
gerçekleştirilmiştir. İşletmenin sahip olduğu kaynaklar gözetilerek çok amaçlı matematiksel 
bir model oluşturulmuş ve pareto çözümler elde edilmiştir. Önerilen matematiksel model ile
işletmelerin hangi ürünleri hangi hatta ne kadar üreteceğinin belirlenerek kapasite 
planlaması gerçekleştirilmiştir. Önerilen çok amaçlı matematiksel modelde ilk amaç
çalışılan gün sayısının enküçüklenmesi, ikincisi ise ürünlerin özelliklerine göre parti 
büyüklüklerinin belirlenerek stok durumlarının etkin bir şekilde yönetiminin gerçekleştirilmesidir. Önerilen modelde bu iki amaç ile sisteme özel kısıtlar gözönünde 
bulundurularak pareto çözümler elde edilmiştir. Elde edilen sonuçlar performans kriterlerine 
göre karşılaştırılmıştır.

Abstract:
Businesses aim to use their resources efficiently and increase business income by performing 
their production processes in line with a certain program. At this stage, capacity planning is 
of great importance. Capacity planning is a frequently used technique to determine 
production capacity and workforce needs as part of meeting demand in the supply chain. It 
streamlines the workflow in businesses and ensures the most efficient use of resources. In 
this way, it aims to minimize costs by ensuring the use of idle capacities. One of the 
mathematical techniques used in capacity planning studies is linear programming. With this 
mathematical technique, it is ensured that the best results are achieved by managing the 
limited resources of the enterprises.
Within the scope of this thesis, the determination of the products to be produced on the lines 
and their quantities were carried out with the linear programming technique for medium term 
capacity planning in a company that produces bearings. A multiobjective mathematical 
model was created by considering the resources of the enterprise and pareto solutions were 
obtained. With the proposed mathematical model, capacity planning has been carried out by 
determining which products the enterprises will produce on which line and how much. In 
the proposed multi-objective mathematical model, the first purpose is to minimize the 
number of working days, and the second is to determine the lot sizes according to the 
characteristics of the products and to manage the stock status effectively. In the proposed 
model, for these two purposes, pareto solutions are obtained by taking into account the system-specific constraints. Obtained results were compared according to performance 
criteria.