Artvin ili Şavşat ilçesi camilerinde ahşap süslemeler
Wooden ornaments in mosques in Şavşat district of Artvin
Yazar: FATİH HARUN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. YILMAZ CAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Ahşap = Wooden ; Ahşap işçiliği = Wood workmanship ; Ahşap malzeme = Wood material ; Ahşap yapılar = Wood structures ; Artvin-Şavşat = Artvin-Şavşat ; Cami = Jami ; Süsleme teknikleri = Ornaments technics ; Süslemeler = Ornamentations

Özet:
Bu çalışmada Artvin İli Şavşat İlçesinde bulunan camilerdeki ahşap süslemeler incelenmiştir. Çalışma kapsamında toplam 17 camide ahşap süsleme tespit edilmiştir.
Şavşat İlçesi'nde yer alan camilerin bir kısmına bazı araştırmacılar tarafından değinilmiş olsa da, bölgede ahşap süslemelere sahip birçok cami gün yüzüne çıkmayı beklemektedir. Türk ahşap işçiliğinin önemli örneklerinin görüldüğü süslemelere sahip bu eserlerin tanıtılıp gün yüzüne çıkarılması ve eserlere gereken değerin gösterilmesi için böyle bir araştırmaya yönelmiş bulunmaktayız.
Çalışmamın ilk aşamasına literatür taraması ve kaynak toplamakla başlanılmıştır. Ardından konumuz ile alakalı eserler tespit edilmiş, mevcut eserleri inceleyip fotoğraflarla belgelemek suretiyle arazi çalışmalarına başlanılmıştır. İncelememiz kapsamında ele aldığımız eserlerin fotoğraf çekimleri ve ölçüleri alınmıştır. Daha sonrasında tezimizin katalog kısmında her bir eserin tanıtımı ve süslemelerin görüldüğü unsurlar detaylı şekilde incelenmiştir. Değerlendirme bölümünde yapıların ahşap süslemeleri elde edilen veriler ışığında kendi aralarında ve bölgedeki benzer diğer yapılar ile karşılaştırılması yapılarak Sanat Tarihindeki yerleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Tespit edilen camilerin inşasında taş ve ahşap olmak üzere iki ana malzeme kullanılmıştır. Ele aldığımız camilerin çoğu yığma kesme taş ve yığma moloz taş ile inşa edilirken, ahşap camilerin inşasında çantı tekniği kullanılmıştır. Süslemeler genellikle yapıların iç kısmında, kapı, mihrap, minber, vaaz kürsüsü, mahfil, sütun, tavan ve panolarda görülmektedir. Süslemelerde oyma, ajur, kalem işi, çakma, kündekari ve kazıma teknikleri kullanılmıştır. Motif ve kompozisyonlar bitkisel, geometrik, nesneli ve yazı tarzında süsleme gruplarından oluşmaktadır. "S" ve "C" kıvrımlı dallar ve madalyonlar etrafında gelişen kompozisyonlar eserlerde sıkça karşılaştığımız motiflerdir. Ele aldığımız eserlerde yer alan dört kollu terazi, hançer, saat kadranı motifleri ise bölgede ender rastlanan motiflerdendir.

Anahtar Kelimeler : Artvin, Cami, Ahşap, Çantı, Süsleme

Abstract:
In this study, wooden ornaments in mosques in Şavşat, Artvin are examined. Within the study, wooden ornaments are recorded in 17 mosques in total.
 Even if some researchers have already studied some of the mosques in Şavşat, there are numerous mosques with wooden ornaments waiting to be revealed. In this study, we aim to reveal these essential examples of Turkish woodworking and ensure that these structures get the attention they deserve. 
At the first stage of the study, the literature was reviewed and sources were gathered. Then, the relevant works were determined and the field survey was launched by documenting the relevant works with photographs. The reviewed works were photgraphed and measured. Afterwards, in the catalogue section, each structure was introduced and the ornaments were examined in detail. In the review section, in the light of the data, by comparing the structures to each other and to the similar structures in the region, their place in the History of Art was tried to be determined. 
	Two main materials as stone and wood were used for the construction of the mosques discussed in this paper. While most of the mosques examined were built with masonry cut stone and masonry rubble stone, Çantı technique was used for the construction of wooden mosques. Generally, the ornaments can be seen on the inner parts of the doors, doors, mihrabs, minbars, pulpits, pillars, ceilings and boards. Carving, hemstitch, pencil work, nailing, kundekari, scraping and cage techniques were used in the decorations. The motifs and compositions were consisted of herbal, geometric, object-based and writings. The compositions with "S" and "C" shaped curles and medals are the most frequent motifs. Motifs like four-armed scale, dagger, clock face are the uniqe motifs in the region.

Keywords : Artvin, Mosque, Wood, Çantı, Ornament