Türkiye'nin jeopolitik konumunun sosyal bilgiler dersi bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of the geopolitical location of Turkey in the contex of social studies school subject
Yazar: ÖMER SEMİZ
Danışman: PROF. DR. İLHAN TURAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Jeopolitik = Geopolitic ; Jeopolitik konum = Geopolitic position ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Sosyal bilgiler öğretimi = Social studies teaching ; Öğretim programları = Teaching curriculums ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu çalışmayla, Sosyal Bilgiler dersinde jeopolitik konumun önemini ortaya koymak; 2018 Sosyal Bilgiler öğretim programında ne şekilde yer aldığını belirlemek amaçlanmıştır. Bu doğrultuda "Türkiye'nin jeopolitik konumuna ilişkin içerik 2018 Sosyal Bilgiler dersi öğretim programında nasıl yer almaktadır? Türkiye'nin jeopolitik konumuna ilişkin içerik MEB tarafından önerilen kitaplarda nasıl şekillenmiştir? Sosyal Bilgiler öğretiminde Türkiye'nin jeopolitik konumunun içeriği ve işleniş biçimi ile ilgili öğretmenlerin görüşleri nelerdir?" sorularına cevap aranmıştır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen bulguların çözümlenmesinde betimsel analiz ve içerik analiz yöntemleri kullanılmıştır.
2018 Sosyal Bilgiler programının konularının çok olmasından dolayı vatanseverliğe yeterince yer verilmediğini belirtmiştir. Dikkat çeken hususlardan biri de Sosyal Bilgiler Ders Kitaplarında jeopolitik konum kavramına herhangi bir ana başlık veya alt başlıkta yer verilmeyişidir. Yapılan incelemelerin sonucunda Sosyal Bilgiler MEB ders kitaplarında, jeopolitiğin değişen ve değişmeyen ana unsurları ve alt boyutları dengeli dağıtıldığına ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin, Türkiye'nin jeopolitik konumunun önemine vakıf bulunmakta ve bunu öğrencilere aktarmakta güçlük çektiğine ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Jeopolitik, Sosyal Bilgiler Öğretimi, Öğretmen Görüşleri, Sosyal Bilgiler Ders Kitapları

Abstract:
The aim of this study is to demonstrate the importance of Geopolitical location in Social Studies school subject; It is aimed to determine how it is included in the 2018 Social Studies curriculum. To this end, answers to following questions has been sought: "How is the content of Turkey's geopolitical location included in the 2018 Social Studies curriculum? How has the content of Turkey's geopolitical location been shaped in the text books recommended by the MEM (Turkish Ministry of National Education)? What are the teachers' views on the content and the way Turkey's geopolitical location is dealt with in Social Studies teaching?" In this study, document analysis and semi-structured interview form, which are qualitative research methods, were used. Descriptive analysis and content analysis methods were used to analyze the findings. 
It is stated that patriotism is not sufficiently covered as 2018 curriculum of Social Sciences has plenty of topics. Another one of the remarkable issues is that geopolitical location is included in the Social Sciences textbooks neither as a title nor a subtitle. The analysis conducted concludes that basic permanent and temporary components of geopolitics are distributed in MEB (Ministry of National Education) textbooks in a balanced manner. Moreover, teachers are knowledgeable about the importance of Turkey's geopolitical location but have difficulty in conveying it to the students.
Key words: Geopolitics, Social Studies Teaching, Teacher Views, Social Studies Textbooks