Türkiye'de soylulaştırma sürecinin iletişim metinleri üzerinden analizi: 1980-2015 dönemi
An analysis of gentrification process in Turkey trough communication texts:Period of 1980-2015
Yazar: MELTEM YILMAZ BİLECEN
Danışman: PROF. DR. SEMA BECERİKLİ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Halkla İlişkiler = Public Relations ; Reklamcılık = Advertising
Dizin: Ankara = Ankara ; Gazete reklamları = Newspaper advertisements ; Halkla ilişkiler = Public relations ; Konut = Dwelling house ; Mutenalaştırma = Gentrification ; İlanlar = Advertisements ; İletişim = Communication ; İletişim becerisi = Communication skill ; İmar = Reconstruction ; İmar planları = Zoning plans

Özet:
Bu tez, soylulaştırma sürecine ilişkin olarak literatürde daha önce ayrıntılı bir şekilde tartışılmamış olan reklam ve halkla ilişkiler faaliyetlerinin rolünü, anlatısını ve dilini Türkiye özelinde ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde temel soylulaştırma tanımlamaları, tanımlamalardaki ve uygulamadaki değişim farklı ülke örneklerinden hareketle incelenmiştir. Türkiye'de soylulaştırmanın özgül koşullarının açıklanabilmesi için ikinci bölümde öncül soylulaştırma adı altında İstanbul'un ve Ankara'nın başkent olması süreci, dönemlerin yönetsel erklerinin; hafıza mekânlarını, kültürel belleği ve mekânın temsilini oluşturmak için gerçekleştirdiği faaliyetlerin etkisi tartışmaya açılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise belirlenen amaç doğrultusunda ilk olarak 1980'lerden günümüze Hürriyet ve Cumhuriyet gazetelerinde yer alan konut ilanları, onar yıllık üç bölüme ayrılmış, niteliksel metin analizinden faydalanılarak, dönemlerin ekonomik konjonktürü ve imar-iskan politikaları bu politikalara yönelik olarak düzenlenen kanunlar ve konutların yer aldığı mahallelerin tarihsel arka planı da göz önünde bulundurularak oluşturulan on temel kategoriye göre çözümlenmiştir. Kategoriler; isim değişikliği, yakın geçmişle bağı koparıp uzak geçmişi referans alma, kahramanlık, lütufta bulunma, dışlama, anahtar kavramlar, görsel metin, garanti, soylulaştırma tipi ve konut türü olarak belirlenmiştir.  İkinci olarak üç büyük kentin kent merkezinde kalan, soylulaştırmanın temel tartışmalarını içeren, 2012 Afet Riski Kanunu'ndan faydalanılarak kentsel dönüşüm alanı ilan edilen mahallelerde (İstanbul-Hacıhüsrev, İzmir Kadifekale-Ege Mahallesi, Ankara Çinçin Bağları ve İsmetpaşa) kentsel dönüşüm çalışmalarını gerçekleştiren belediyelerin faaliyet raporları, kitapçıkları ve belediye yetkililerince verilen demeçler; temel dokuz kategoriden farklı olarak hikayeleştirme, temizleme, yıkma, yaftalama, uzlaşma, korkutma kategorilerinin de eklenmesi ile on beş kategoride çözümlenmiştir. Sürecin meşrulaştırmasını sağlayan bu iletişim araçlarına ek olarak sürecin meşruluğunu sorgulamaya açan, işleyişini, aktörlerini ve etkilenenlerinin ayrıntılı biçimde açıklayabilmek için; özellikle -Amerika'da anti-soylulaştırma hareketinin en güçlü araçları da olan- kentsel dönüşümü merkeze alan ikisi belgesel nitelikli üç sinema filmi-Agorahobia, Ekümenopolis ve Yolunda A.Ş-, duvar yazıları ve yine üç büyük kentin bahsi geçen beş mahalle örgütlenmesini temel alan sosyal medya hesapları incelenmiş, kullanıcıları ile görüşülmüş sürecin işleyişinde görünmeyen iletişim stratejileri ortaya konmuştur.
Anahtar Kelimeler: Soylulaştırma, Anti-Soylulaştırrma, Basın İlanları, Halkla İlişkiler, İletişim Stratejileri, Sinema, Duvar Yazıları, Agorahobia, Ekümenopolis, Yolunda A.Ş

Abstract:
This thesis has been written to display, which has not been widely elaborated in the literature, the role, story and language of the advertising and public relations activities in the context of the gentrification process specifically in Turkey. In the first part of the study, basic definitions of gentrification and the evolution of these definitions and also implementations are examined with reference to examples from different countries. In the second, under the heading of predecessor gentrification, the procedure followed to transform Istanbul and Ankara as capital cities and consequences of policies followed by contemporaneous political forces to create sites of memory, cultural memory and representation of the place have been brought into question in order to elucidate the conditions of gentrification specific to Turkey. In the third part, in accordance with the main objective, as the first analysis, the residential real estate advertisements published in the newspapers of  Hürriyet ve Cumhuriyet are collected for the period from 1980s to date and the sample period are divided into three subperiod, each corresponding to a decade, then advertisements in subperiods are analyzed by using quantitative text analysis in ten categories formed considering the economic cycle (conjuncture), development and housing policies, the policy-related regulations of the subperiods as well as historical backgrounds of the neighborhoods in which residences have been located.  
Categories are as follows; name changes, breaking the connection with the recent past by referring to more distant past, heroism, pretending to favor the former residents (as if granting the new residences to the former residents for nothing), exclusion, keywords, visual text, guarantee, type of gentrification and type of the residence. As the second analysis, in the neighborhoods (İstanbul-Hacıhüsrev, İzmir Kadifekale-Ege Mahallesi, Ankara Çinçin Bağları ve İsmetpaşa) located in the center of three big cities and declared as urban transformation areas in accordance with the 2012 legislation for disaster risk reduction and especially on which main discussions of gentrification have focused, operating reports, booklets and verbal (oral) statements of the municipal authorities following urban transformation policies are analyzed in sixteen categories augmented by six new categories added to the existing ten categories;  storification, purification, demolition, stigmatizing, reconciliation, intimidation. In addition to these communicational tools which help legitimizing the process, other tools questioning the legitimacy of the process have been examined as well in order to explicitly manifest the mechanism, actors and affectees (victims). Motion pictures in USA are historically used as the most influential tools for anti-gentrification movement. Therefore, as the first example, three movies (two of them are documentaries) focused on urban transformation have been chosen to analyze; Agorahobia, Ekümenopolis and Yolunda A.Ş. As the second and third, street writings and social media accounts based on the street organizations formed against gentrification in five neighborhoods from three big cities have been examined. Moreover, users of these accounts are interviewed and some implicit communication strategies in the course of the process are revealed. 
Keywords: Gentrification, Anti-gentrification, Press Releases, Public Relations, Communication Strategies, Cinema, Street Writings, Agorahobia, Ekümenopolis, Yolunda A.Ş