Öteki metinler, öteki kadınlar: Ermeni harfli Türkçe ramanlar ve kadın imgesi
The other texts, the other women: Turkish novels in Armenian scripts and the image of women in these works
Yazar: ERKAN ERĞİNCİ
Danışman: Y.DOÇ.DR. LAURENT MİGNON
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Türkçe edebiyatın ilk roman örneklerini Tanzimat döneminde Osmanlı - Ermeniyazarları kaleme almıstır. Türkçe yazılmıs olmalarına ragmen bu eserler Ermenialfabesiyle basılmıslardır. Bu eserlerin ilki Vartan Pasa tarafından yazılıp 1851yılında basılmıs olan Akabi Hikâyesi baslıklı romandır. Milli Kütüphane'ninhazırladıgı Eski Harfli Eserler Bibliyorgrafyası'na göre basılan ikinci romanHovhannes Balıkçyan'ın kaleme aldıgı Karnig, Gülünya ve Dikran'ın DehseluVefatleri Hikayesi baslıklı romandır. Bu eser 1862'de basılmıstır. Üçüncü romanise 1868 yılında Hovsep Marus tarafından kaleme alınmıs Bir Sefil Zevce baslıklıeserdir. Sözü geçen son iki romanın günümüze degin yeni Türkçe alfabeyeaktarılmıs basımları bulunmamaktadır. Bu çalısmada simdiye kadar yeterincearastırma yapılmamıs sözü geçen eserlerin neden Türkçe edebiyat tarihi içindedegerlendirilmesi gerektigi sorunu incelenmistir. Ortaya konan kuramsalyaklasımlar göstermistir ki yazarlarının etnik ya da dinî kimlikleri ya da eserlerinbasıldıkları alfabe ne olursa olsun bir edebî eserin hangi edebiyat tarihi içindedegerlendirilecegini eserlerin yazıldıgı dil belirlemektedir. Bu görüs çalısmadasavunulmustur. Ayrıca bu eserler Osmanlı'da daha önce örnegi görülmemis birtürün ilk örnekleri olmalarının dısında toplum tarafından benimsenmis ortalamakadın imgesinin degismesi gerektigi savını ortaya koyarak bu alanda da ilk olmaözelliklerini tasımaktadırlar. Arap harfli ilk Türkçe romanlarda ortaya konankadın imgesi üzerine genis bir literatür mevcutken Ermeni harfli ilk Türkçeromanlarda yer alan kadın imgesi üzerine çalısma bulunmamaktadır. Bu tezde,eserlerde ortaya konan yeni kadın imgesi kadının evlilikteki, kamusal alandaki veaile içindeki konumu göz önünde bulundurularak incelenmis yazarların yenikadın imgesini önemsemelerinin ve benimsemelerinin nedenleri arastırılmıstır.

Abstract:
The first instances of the novel genre in Turkish literature were written in theTanzimat period by Armenian-Ottoman authors. Despite having been written inTurkish, these works were printed in the Armenian alphabet. Akabi Hikâyesi, thefirst of these novels, was written by Vartan Pasa and published in 1851.According to the ?Bibliography of Works Published in the Old Script? compiledby the Turkish National Library, the second novel to be published wasHovhannes Balıkçyan?s Karnig, Gülünya ve Dikran?ın Dehselu VefatleriHikayesi, in 1862. Six years later Hovsep Marus?s Bir Sefil Zevce became thethird. To this day, neither of the latter two books has ever been published in theroman characters of the official modern Turkish alphabet. This thesis exploreswhy these two hitherto-neglected works deserve to be studied as an integral partof Turkish literary history. According to established theoretical approaches, awork ought to be located and appraised within the literary tradition of thelanguage in which it was written, without regard to the various alphabets in whichit may have been published or any ethnic identity or religious persuasion ascribedto its author. This is the view defended in this thesis. Besides constituting the firstdomestic specimens of a genre originally foreign to the Ottoman Empire, theseworks hold the distinction of being the first to assert that Ottoman society?sstereotypical image of the woman needed to change. While there exists anextensive scholarly literature on the image of the woman presented in the firstTurkish novels of Arabic script, there has been no study of the image of thewoman in the first Turkish novels of Armenian script. Examining the latternovels? revisionist image of the woman through their portrayal of the position ofthe woman in marriage, in the public sphere, and in the family, this thesisinvestigates why the Turkish literature?s first Armenian-Ottoman novelistsadopted and championed this new image of the woman.