Sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda havayolu işletmelerinin iklim değişikliği ile mücadele stratejileri
Strategies to fight against climate change of airlines in the context of sustainable development goals
Yazar: ESİN AYSEN
Danışman: PROF. DR. SELMA MEYDAN UYGUR
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı / Turizm İşletmeciliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Turizm = Tourism ; İşletme = Business Administration
Dizin: Hava yolları = Airlines ; Hava yolu işletmeleri = Airline companies ; Kalkınma = Development ; Kalkınma politikaları = Development policies ; Sürdürülebilir kalkınma = Sustainable development ; Sürdürülebilir kalkınma yönetimi = Sustainable development management ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; İklim değişikliği = Climate change

Özet:
İnsan faaliyetlerinin dünyaya ve çevreye verdiği zararların başında küresel iklim değişikliği gelmektedir. Giderek etkileri daha fazla hissedilen bu küresel krizin, ülkeleri, sektörleri ve tüm canlıları yakından etkilemesi beklenmektedir. Küresel iklim değişikliği ile mücadelede sürdürülebilir kalkınma yaklaşımı bir çözüm olarak düşünülmekte ve bu doğrultuda krizden minimum düzeyde etkilenmek adına bireysel, toplumsal ve sektörel (kamu/özel) anlamda farkındalık ve mücadeleye ilişkin adımlar atılması gerekmektedir. Küresel iklim değişikliğine neden olan sera gazı emisyonlarının atmosfere salınmasında önemli derecede sorumlu sektörlerin başında ulaşım gelmektedir. Ulaşımdan kaynaklı faaliyetler sonucu ortaya çıkan sera gazı emisyonlarının dağılımda havayolu taşımacılığı, karayollarından sonra ikinci sırada yer almaktadır. Bu araştırma, faaliyetleri ile sera gazı emisyonlarında artışa sebep olan havayolu işletmelerinde yönetici pozisyonunda yer alan kimselerin iklim değişikliğine yönelik farkındalıkları ve iklim değişikliği ile mücadele noktasındaki davranışlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma 2020 yılı Mayıs-Ağustos aylarında gerçekleştirilmiş ve araştırma kapsamında 215 kişiye ulaşılmıştır. Veri toplama aracı olarak nicel araştırma yöntemlerinden anket tekniği kullanılmıştır. Veri analizi sürecinde; iklim değişikliği farkındalığının, mücadele davranışına etkisini belirleyebilmek için Yapısal Eşitlik Modellemesi Kısmi En Küçük Kareler Yöntemi (KEKK-YEM) kullanılmıştır. Bu yöntemin uygulanmasında ise SmartPLS paket programından faydalanılmıştır. Çalışmadaki hipotezlerin test edilmesinde t test, ANOVA, frekans ve tanımlayıcı analizler de yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre yöneticilerin iklim değişikliği ile ilgili kişisel girişimlere yönelik farkındalık düzeyleri arttıkça, iklim değişikliğinden kaynaklı olumsuz etkileri azaltma davranışlarının da arttığı belirlenmiştir. Benzer şekilde iklim değişikliğinin etkilerine yönelik farkındalığın artması, iklim değişikliğinden kaynaklı etkilere uyum sağlama davranışlarını da artırmaktadır. Yöneticilerin sektörel girişimlere olan farkındalık seviyelerinin, iklim değişikliğinden kaynaklı etkilere uyum sağlama davranışlarını olumlu yönde etkilediği ortaya konulmuştur. Yöneticilerde iklim değişikliğiyle ilgili farkındalığın artması ve bu küresel krize karşı sorumlu davranma bilincinin yerleşmesi, havacılık sektörü gibi rekabetin yoğun yaşandığı bir piyasada havayolu işletmelerine rekabet üstünlüğü sağlayabilecek, toplum ve tüketicilerdeki sorumlu işletme imajını olumlu yönde etkileyebilecektir. Araştırmada son olarak, bulgulardan yola çıkılarak havayolu işletmeleri ve yöneticileri özelinde geliştirilen çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Abstract:
Global climate change is the leading cause of damage caused by human activities to the world and the environment. This global crisis, the effects of which are being felt more and more, is expected to affect countries, sectors and all living things closely. Sustainable development approach is considered as a solution in the fight against global climate change, and in this direction, it is necessary to take steps regarding awareness and struggle in individual, social and sectoral (public/private) sense in order to be affected by the crisis at a minimum level. Transportation is one of the leading sectors responsible for the emission of greenhouse gas which cause global climate change, Air transport ranks second in the distribution of greenhouse gas emissions originating from transportation after highways. This research aims to determine the awareness of managers in airlines which cause an increase in greenhouse gas emissions with their activities and their behaviors in fighting climate change. The research was carried out in May-August 2020 and 215 people were reached within the scope of the research. Questionnaire technique, one of the quantitative research methods, was used as a data collection tool. In the data analysis process; Structural Equation Modeling Partial Least Squares Method (KEKK-YEM) was used to determine the effect of climate change awareness on fighting behavior. In the implementation of this method, the SmartPLS package program was used. In testing the hypotheses in the study, t-test, ANOVA, frequency and descriptive analyzes were also performed. According to the findings, it was determined that as the awareness level of managers about personal initiatives related to climate change increased their behaviors to reduce the negative effects of climate change also increased. Similarly, increasing awareness of the effects of climate change also increases the behavior of adapting to the effects of climate change. It has been revealed that the level of awareness of the managers towards sectoral initiatives positively affects their adaptation to the effects of climate change. Increasing the awareness of the managers about climate change and the awareness of acting responsibly against this global crisis will provide a competitive advantage to the airline companies in a market where competition is intense such as the aviation sector, and will positively affect the responsible business image among the society and consumers. Finally, based on the findings, various suggestions developed specifically for airline operators and managers are included in the study.