Ortaöğretim öğrencilerinin söz sanatlarına ve söz sanatları öğretimine yönelik görüşleri
The views of sedondary education students on rhetoric and the teaching of rhetoric
Yazar: MERVE BETUR
Danışman: PROF. DR. CANAN ASLAN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitimin Kültürel Temelleri Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Edebiyat dersi = Literature lesson ; Edebiyat eğitimi = Literature education ; Eğitim = Education ; Ortaöğretim öğrencileri = Secondary education students ; Söz sanatı = Speech art ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Öğrenci görüşleri = Opinions of students

Özet:
Öğrencilerin, günlük yaşamda dili etkili ve sanatlı kullanabilmeleri, dilin olanaklarını tanıyıp bilmeleri, okudukları yazınsal metinleri daha iyi kavrayıp bu metinlerin iletilerini çıkarabilmeleri için dil ve edebiyat öğretimi ortamlarında söz sanatları öğretimine de yer verilmektedir. Söz sanatlarının etkili ve verimli biçimde öğretilebilmesi, başka bir deyişle öğrencilerin anlama ve anlatma becerilerini geliştirebilmesi için öğretimin işlevselliğine ilişkin öğrenci görüşlerinin de alınması önemli ve gereklidir.

Bu çalışmanın genel amacı, ortaöğretim öğrencilerinin eğitim-öğretim ortamındaki söz sanatları öğretiminin niteliğine ve işlevselliğine dönük görüşlerini ortaya çıkarmaktır. Bu araştırma, bütüncül tek durum deseninde nitel bir araştırmadır. Türk Dili ve Edebiyatı ders ortamlarında söz sanatları öğretiminin nasıl yapıldığını deneyimlemiş ortaöğretim öğrencilerinin bu konudaki görüşlerini ortaya çıkarmak amacıyla görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara ilindeki Milli Eğitim Bakanlığına bağlı özel bir okulda 2017-2018 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören 20 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, görüşme sorularına verilen yanıtlardan toplanmıştır. Toplanan veriler "içerik çözümlemesi" tekniğiyle çözümlenmiştir. Türk Dili ve Edebiyatı Programı ve ders kitapları ise doküman incelemesi yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışma sonucunda öğrencilerin söz sanatları öğretimi konusunda ders kitaplarındaki açıklamaları, etkinlikleri ve örnekleri yeterli bulmadığı görülmüştür. Öğrencilerin günlük yaşamlarında kullandıkları söz sanatlarını, diğer söz sanatlarına göre daha çok içselleştirdikleri ve ders kitaplarında yer alan metinlerde kullandıkları söz sanatlarını daha kolay buldukları görülmüştür.

Abstract:
In order to enable students to use language in their daily life more effectively and intelligibly, to get familiarized with the possibilities that language offers, and to better comprehend written texts and to extract the messages conveyed in these texts more effectively, rhetoric is offered in languages and literature education. To be able to teach rhetoric effectively and productively, or in other words, to develop students' skills of understanding and expression, it is both important and necessary to receive feedback from the students about the serviceability of teaching.

The general purpose of this study is to elicit the views of students about the quality and serviceability of the teaching of rhetoric in educational environments. This study is a qualitative research, which use a case study method. In order to elicit the views of the secondary school students who had the experience of how rhetoric was taught in Turkish Language and Literature course environments, semi-structured interviews were conducted. The study group of the research consisted of 20 students who volunteered for this study during the 2017-2018 academic year and who attended a private school in the city of Ankara, which ran under the Turkish Ministry of Education. The data was gathered from the responses given to the interview questions. While the collected data was analyzed by using "content analysis," the Turkish Language and Literature programs and their schoolbooks were analyzed with the "document review method." The outcome of the research was that the students did not find the explanations, activities and examples in the textbooks about the teaching of rhetoric sufficient. It was also seen that the students internalized the rhetoric that they used in their everyday life more than the others and they found the rhetoric available in the textbooks easier.