Ergenlerin beslenme durumları, kronotipleri ile toplam ve ilave şeker alım miktarlarının ve kaynaklarının karşılaştırılması
Comparison of adolescents' nutritional status, chronotypes, total and added sugar intake and sources
Yazar: MERYEM SATILMIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SİNE YILMAZ
Ankara Medipol Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Ergenler = Adolescents ; Fiziksel aktivite = Physical activity

Özet:
Bu çalışmada hafif şişman ve obez ergenler ile normal ağırlıktaki ergenlerin ilave şeker kaynakları ve miktarının belirlenmesi hedeflenmiş, ilave şeker tüketiminin fiziksel aktivite, kronotip ve beslenme durumu ile ilişkisi araştırılmıştır. Çalışmaya 10 ile 18 yaş arası ergenlerin; 258'i normal ağırlıkta, 223'ü hafif şişman ve obez olmak üzere 481 birey katılmıştır. Anket formu; genel bilgiler, antropometrik ölçümler, beslenme alışkanlıkları, besin tüketim sıklığı, Çocuklara Yönelik Günlük Ritim Belirleme Ölçeği, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi, 24 saatlik besin tüketim kaydını kapsamaktadır. Normal ağırlıktaki ergenlerde en sık ilave şeker kaynakları çikolata/gofret, takiben dondurma iken; hafif şişman ve obez ergenlerde birinci sırada dondurma, ikinci sırada ise çikolata/gofret yer almaktadır. Gazlı içecekler, kakaolu meyveli sütler ve meyve suları sonraki sıralarda bulunmuştur. Günlük enerjinin ilave şekerden gelen yüzdesi normal ağırlıktaki ergenlerde %6,35 ve hafif şişman ile obez ergenlerde %6,52 olup gruplar arası anlamlı farklılık yoktur (p=0,740). Gruplar arasında oturma süresi arttıkça, sakkaroz ve enerjideki ilave şeker miktarı artmıştır (p<0,05). Hafif şişman ve obez ergenlerin ekran süresi ve günlük oturma süresi daha yüksek olarak bulunmuştur. Hafif şişman ve obez ergenlerde gececi kronotipe sahip olanlarda her gün şekerli içecek tüketme oranı (p=0,007) ve ekran süresi (p<0,001) daha yüksektir. Dondurma, çikolata ve gofretin başlıca ilave şeker kaynakları olduğu, uzun ekran ve oturma süresi ile geç kronotipin ergen obezitesi üzerine etkisi gösterilmiştir.  Daha geniş çalışmalara ihtiyaç vardır. 
Anahtar Sözcükler: Ekran süresi, ergen beslenmesi, ilave şeker, kronotip, oturma süresi

Abstract:
This study aimed to determine the sources and amounts of added sugars in overweight, obese, and normal-weight adolescents and to investigate the relationship between added sugar consumption and physical activity, chronotype, and nutritional status. It included 481 adolescents between the ages of 10 and 18, 258 of whom were normal-weight and 223 overweight or obese. The questionnaire included general information, anthropometric measurements, eating habits, food consumption frequency, Daily Rhythm Determination Scale for Children, International Physical Activity Questionnaire, and 24-hour food consumption record. In normal-weight adolescents, the most common sources of added sugar were chocolate/wafers, followed by ice cream. In contrast, in overweight and obese adolescents, ice cream ranked first, and chocolate/wafers ranked second. Carbonated drinks, fruit milk with cocoa, and fruit juices were among other sources of added sugar. The percentage of daily energy from added sugar was 6.35% in normal-weight adolescents and 6.52% in overweight and obese adolescents, and there was no statistical difference (p=0.740). As sitting time increased, the amount of sucrose and added sugars in energy increased between groups (p<0.05). Screen time and daily sitting time were found to be higher in overweight and obese adolescents. Among overweight and obese adolescents, those with late chronotype had higher rates of daily consumption of sugary drinks and longer screen time (p=0.007 and p<0.001, respectively). It is found that ice cream, chocolate, and wafers are the primary sources of added sugar and that long screen and sitting time and late chronotype affect adolescent obesity. Further studies are needed.
Keywords: Adolescent nutrition, added sugar, chronotype, screen time, sitting time