Dolmabahçe ve Yıldız Saray Tiyatroları üzerine mimari değerlendirmeler
Architectural evaluations on Dolmabahçe and Yıldız Place Theatres
Yazar: MURAT POLAT
Danışman: DOÇ. DR. NADİDE SEÇKİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Restorasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Dolmabahçe Sarayı = Dolmabahçe Palace ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Tiyatro binaları = Theatre buildings ; Yıldız Sarayı = Yıldız Palace

Özet:
Batılılaşma dönemi Osmanlı'nın askeri, idari ve kültürel yapısında etkin değişimlerin görüldüğü bir süreçtir. Çalışma kapsamında 19. yüzyılda yoğunlaşan Batılılaşma hareketinin Osmanlı eğlence yaşamına getirdiği Batı Tiyatrosu kavramının sonucunda oluşan 19. yüzyıl Osmanlı Saray tiyatroları incelenmiştir. Çalışma hakkında kapsam ve yöntemin yer aldığı giriş bölümünün ardından ikinci bölümde Osmanlı Devleti'nin 19. yüzyıldaki politik, ekonomik ve sosyo kültürel yapısı incelenmiştir. Padişahların batılılaşma hareketine getirdiği sosyal, idari, mekansal düzenlemelere değinilmiştir. Üçüncü bölümde Osmanlı Toplumu'nda eğlence hayatı irdelenmiştir. Karagöz, Meddah, Ortaoyunu gibi eğlence ve seyir türleri anlatılmış, bunun sonucunda Ban Tiyatrosu'nun Osmanlı'ya girişi incelenmiştir. Dördüncü bölümde 19. yüzyıldan itibaren özellikle saray tiyatrolarının oluşumuna öncülük etmiş olan batık anlamdaki 19. yüzyıl Osmanlı sivil tiyatroları ve bunların en önemli iki tanesi olan Naum ve Gedikpaşa tiyatroları incelenmiştir. Yine bu bölümde Dolmabahçe Sarayı Tiyatrosu ve Yıldız Sarayı Tiyatrolan'mn tarihi ve mimari yönden değerlendirilmiştir. Dolmabahçe Sarayı Tiyatrosu ile ilgili vaziyet planı ve cephe restitüsyon önerileri çizilmiş, Yıldız Sarayı Tiyatrosu'nun rölövesi hazırlanmıştır. Çalışma, tezin değerlendirmesi ve incelenen tiyatrolarda temsiller vermiş yerli ve yabancı oyuncu ve topluluklardan bahsedilen ekle son bulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tiyatro, Dolmabahçe, Yıldız, Saray, Batılılaşma

Abstract:
Westernization Period is the period that brought differences in the governmental, economical, military and cultural life in Ottoman Empire. In this research the theatres of the Ottoman Palaces' in the 19* century were analysed which were formed by the concept of Western Theatre that brought by the Westernization Period's differences to entertainment life. After the first chapter which describes the aim and the concept of the research, the political, economical and cultural structure of The Ottoman Empire in the 19* century was analysed. The social, governmental and spatial design of the emperors' were touched on. In the third chapter the entertainment life of the Turks were descriped. The traditional entertainment styles Karagöz, Meddah and Ortaoyunu were analysed and through these Ottoman Western Theatre was described In the fourth chapter the avant-garde 19th century Ottoman civil theatres in Western concept which caused the existance of the palace theatres, especially the most two important ones; Naum and Gedikpaşa theatres were analysed. A conclusion from the wiev of the historical and architectural sites of the Yıldız and Dolmabahce Palace Theatres, the restitution of the general plan and facades were drawn and also the Yıldız Palace Theatre's measured drawings were made. The research ends with proposals with an addition which is about the photos of the theatre groups and players who had acted in the theatres examined in this thesis. Keywords: Theatre, Dolmabahçe, Yıldız, Palace, Westernization