Genç yetişkin ve sağlıklı yaşlıların altı temel duyguyu tanıma farklılıkları ve bu duygu durumlarında oluşturulan bağlamın örtük bellek üzerindeki etkisi
Young adults and healthy elder group differences in six basic emotions recognition and the effect of these emotional context on implicit memory
Yazar: DİLARA TAŞCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZEYNEL BARAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Deneysel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu tanıma = Emotion recognition ; Duygudurum = Mood ; Duygusal bağlam = Emotional context ; Yaşlılar = Aged ; Yetişkinler = Adults ; Yüz tanıma = Face recognition ; Örtük bellek = Implicit memory

Özet:
Araştırmanın temel amacı Genç Yetişkin ve Sağlıklı Yaşlıları altı temel duygusal (Öfke, Üzüntü, Korku, İğrenme, Şaşkınlık ve Mutluluk) yüz ifadesini tanıma performansları açısından karşılaştırmak ve bu temel duygu ifadelerinin oluşturduğu bağlamın örtük bellek performansı üzerindeki etkisini incelemektir. 
Çalışmaya 18-25 ( =20.86, SS =1.28) yaşları arasında 80 Genç (52 Kadın, 28 Erkek) ve 65-80 ( =69.51, SS =3.44) yaşları arasında 41 Sağlıklı Yaşlı (19 Kadın, 22 Erkek) gönüllü katılmıştır. Genç katılımcılar Hacettepe Üniversitesi (H.Ü.) Beytepe Yerleşkesinde yer alan fakültelerin çeşitli bölümlerinde okuyan öğrencilerden; Sağlıklı Yaşlı katılımcılar toplum içinde yaşayan yaşlılar arasından seçilmiştir.
Araştırma, kodlama ve test olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Kodlama aşamasında katılımcılara Resim Eşleme ve Kategori Eşleme görevlerinden oluşan bir Duygu Eşleme Görevi uygulanmıştır. Duygu Eşleme Görevi içerisinde sunulan yüz ifadeleriyle birlikte katılımcılara nötr kelimeler gösterilmiştir. Test aşamasında ise Kelime Kökü Tamamlama Görevi ve Noktalarla Örtülü Algısal Tanıma Görevi kullanılarak Genç Yetişkin ve Sağlıklı Yaşlıların örtük bellek performansları ölçülmüştür. 
Kodlama ve test aşamalarında alınan ortalama doğruluk ve tepki süresi verileri;  kodlama aşaması için 2(Grup: Genç ve Sağlıklı Yaşlı) x 2(Duygu Eşleme: Resim Eşleme ve Kategori Eşleme) x 7(Duygusal Değerlik: Öfke, Üzüntü, Korku, İğrenme, Şaşkınlık, Mutluluk ve Nötr) son iki faktörde tekrar ölçümlü karma faktöryel desenle,  test aşaması için 2(Grup: Genç ve Sağlıklı Yaşlı) x 7(Duygusal Değerlik: Öfke, Üzüntü, Korku, İğrenme, Şaşkınlık, Mutluluk ve Nötr) son faktörde tekrar ölçümlü karma faktöryel desenle analiz edilmiştir. 
Bulgulara göre, kodlama aşamasında Sağlıklı Yaşlıların, doğruluk ve tepki süresi bakımından performansı Gençlerden daha düşüktür. Sağlıklı Yaşlılar, Mutluluk, Şaşkınlık ve İğrenme duygularını Öfke, Üzüntü, Korku ile karşılaştırıldığında daha doğru eşleştirmiştir. Diğer taraftan Yaşlılar, en hızlı tepkiyi Korku duygusu için, en yavaş tepkiyi ise nötr durumda vermişlerdir. Gençlerin, doğruluk ve tepki süresi bakımından en başarılı olduğu duygu Mutluluk en başarısız oldukları duygu ise Öfke ve Korku olmuştur. Örtük bellek ölçümlerinde iki grubun performanslarında hazırlama etkisi görülmüştür. Diğer taraftan, duygusal değerliğin örtük bellek üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır.

 
Anahtar Sözcükler
Duygu tanıma, yaşlanma, temel duygular, duygusal bağlam, hazırlama etkisi, örtük bellek.

Abstract:
The main objective of this research is to compare the six basic facial emotional (Anger, Sadness, Fear, Disgust, Surprise and Happiness) expressions in terms of recognition performances of young and healthy elder participants and to investigate the effect of the emotional context created by basic emotions on their implicit memory performances. 
The research was conducted with 80 young volunteer participants (52 female, 28 male) between 18-25 years old ( =20.86, SD =1.28), and 41 healthy elder volunteer participants (19 female, 21 male) between 65-80 years old ( =69.51, SD =3.44). Young group was composed of university undergraduate students in Hacettepe University and healthy elder group was community-dwelling participants.
This study consisted of two phases: encoding and testing. In the encoding phase, participants were conducted two-stage emotion matching task consisting of picture matching and category matching. Also, neutral words were presented with the target face during encoding phase. In the testing phase, participants were conducted Word-Stem Completion Task and Dot-Clearing Task in order to measure their implicit memory performances. 
The mean accuracy and reaction time were analyzed with 2(Group: Young and Healthy Elder) x 2(Emotion Matching: Picture Matching and Category Matching) x 7(Emotion: Anger, Sadness, Fear, Disgust, Surprise, Happiness and Neutral) Mixed ANOVA in the encoding phase and 2(Group: Young and Healthy Elder) x 7(Emotion: Anger, Sadness, Fear, Disgust, Surprise, Happiness and Neutral) in the testing phase. 
Results indicated that healthy elder participants showed poorer performance than young participants in terms of both accuracy and reaction time in the emotion matching task. Healthy elders matched happiness, surprise and disgust emotions more accurately with respect to fear, anger and sadness emotions in terms of accuracy. However, they gave the fastest reaction times for fear and longest reaction times for netural condition. Young participants showed better performance for happiness compared to anger and fear in terms of both the accuracy and the reaction time. Priming was shown both in the young and in the healthy elders' Word Stem Completion Task and Dot Clearing Task performances. However, there was no statistically significant effect of the emotional context on the implicit memory.



Key Words
Emotion recognition, aging, basic emotions, emotional context, priming effect, implicit memory.