Akran zorbalığı temalı çocuk edebiyatı okuma etkinliklerinin beşinci sınıf öğrencilerinin akran zorbalığıyla başa çıkma stratejilerini kullanmalarına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of the peer bullying themed children's literature reading activities on the use of strategies for coping with peer bullying of fifth-grade students
Yazar: HAYDAR ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. LOKMAN TURAN
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akran zorbalığı = Peer victimization ; Baş etme stratejileri = Coping strategies ; Okuma = Reading ; Okuma etkinlikleri = Reading activities ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; Çocuk edebiyatı = Children’s literature

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, akran zorbalığı temalı çocuk edebiyatı okuma etkinliklerinin beşinci sınıf öğrencilerinin akran zorbalığıyla başa çıkma stratejilerini kullanmalarına etkisini incelemektir.
Yöntem: Bu çalışma, karma yöntem araştırması türlerinden biri olan 'açımlayıcı sıralı desen'e göre yürütülmüştür. Çalışmanın nicel boyutu 'yarı deneysel desen' kullanılarak yürütülürken nitel veriler 'yarı yapılandırılmış görüşme' aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Van ilinin merkez ilçelerinde bulunan, MEB'e bağlı sosyoekonomik durumu iyi, orta ve düşük olan üç ortaokulda öğrenim gören 123 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Her okulun beşinci sınıf şubeleri içinde iki şube seçilmiştir. Yapılan öntestte sınıfların akran zorbalığına karşı başa çıkma stratejilerini kullanma düzeyleri açısından denk oldukları belirlenmiştir. Böylece her okulda iki şube olmak üzere birbirine denk altı şube seçilmiş ve bunların üçü deney, üçü kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Nicel verileri toplamak amacıyla söz konusu gruplara deneysel işlem öncesi ve sonrasında "Zorbalıkla Başa Çıkma Stratejileri" ölçeği uygulanmıştır. Çalışmanın nicel boyutu tamamlandıktan sonra nitel verilerin toplanması amacıyla söz konusu deney gruplarından ikişer öğrenci olmak üzere toplamda altı öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Toplanan nicel veriler üzerinde grup içi ve gruplararası karşılaştırma analizleri yapılmıştır. Nitel veriler ise tematik içerik analiziyle çözümlenmiştir.
Bulgular: Çalışma sonucunda grup içi ve gruplar arası karşılaştırmalarda deney grubu öğrencilerinin sontestte, önteste göre daha yüksek ortalamalar elde ettikleri, ortalamalar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı düzeyde olduğu ve nitel verilerin nicel verileri destekler nitelikte olduğu görülmüştür.
Sonuçlar: Araştırmada hem nicel hem de nitel veriler doğrultusunda, zorbalık temalı çocuk edebiyatı okuma etkinliklerinin 5. sınıf öğrencilerin zorbalıkla başa çıkma stratejilerini kullanmaya yönelik olumlu yönde etki gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlar deneysel işlemin başarılı olduğunu ve nitel verilerin de bunu desteklediğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk edebiyatı, akran zorbalığı temalı çocuk edebiyatı okuma etkinlikleri, 5. sınıf  öğrencileri, zorbalıkla başa çıkma stratejilerini kullanma.

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to examine the effect of the peer bullying themed children's literature reading program on the use of strategies for coping with peer bullying of the fifth-grade students.
Method: This study was conducted in consonance with the 'exploratory sequential design', which is one of the mixed methods research types. While the quantitative dimension of the study was carried out using a 'quasi-experimental design', qualitative data were collected through a 'semi-structured interview'. The study group of the research consists of 123 fifth grade students studying in three secondary schools in the central districts of Van province, affiliated with the Ministry of National Education, with good, medium and low socioeconomic status. Two branches were selected among the fifth-grade branches of each school. In the pretest, it was determined that the classes were equivalent in terms of using coping strategies against peer bullying. Thus, six equivalent branches, two branches in each school, were selected and three of them were determined as the experimental group and the three of them as the control group. In order to collect quantitative data, the "Strategies for Coping with Bullying" scale was applied to the groups before and after the experimental procedure. After the quantitative dimension of the study was completed, semi-structured interviews were conducted with a total of six students, two from each of the experimental groups, in order to collect qualitative data. Intra-group and intergroup comparison analyze were performed on the collected quantitative data. Qualitative data were analyzed with thematic content analysis. 
Findings: As a finding of the study, it was determined that the experimental group students achieved higher averages in the posttest compared to the pretest, the difference between the averages was statistically significant, and the qualitative data supported the quantitative data in the comparisons between groups and within groups
Results: In accordance of both quantitative and qualitative data, it was concluded from the study that bullying-themed children's literature reading activities had a positive effect on 5th grade students' use of bullying strategies. The results show that the experimental process was successful and the qualitative data also support obtained results. 

Keywords: Children's literatüre, children's literatüre reading activities with the theme of peer bullying, 5th grade students, using strategies to cope with bullying.