Bir Hıristiyanlaşma anlatısı olarak dördüncü yüzyılda Roma-Got ilişkileri
Roman-gothic relations in the fourth century as a Christianization narrative
Yazar: BAHADIR İKİCAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTLU AKALIN
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History

Özet:
Germen toplulukları arasında kendi alfabelerini üreten ilk grup olması bağlamında Gotlar, tarihi açıdan eşsiz bir konumda bulunmaktadırlar. Kitab-ı Mukaddes'in Germen dillerine ilk çevirisinin Gotça olması, Gotların önemini perçinleyen bir diğer unsurdur. Vizigotlar açısından oldukça önemli bir konumda bulunan Ulfilas adlı bir din adamı tarafından ortaya konulan Gotça Kitab-ı Mukaddes, yüzyıllar boyunca diğer Germen toplulukları tarafından da kullanılmıştır. Bu açıdan Gotların batı kolu olarak adlandırılan Vizigotların ve bu topluluğun entelektüel ve dini bir üyesi olarak Got alfabesini üretmesi ve Gotça Kitab-ı Mukaddes çeviri hareketinin öncüsü olması bağlamında Ulfilas'ın hayatının ve teolojik görüşlerinin incelenmesi, Germen Hıristiyanlığının oluşumunun ilk nüvelerinin ortaya konulması açısından oldukça önemli bir unsurdur.
Ulfilas, kendi dönemi içerisinde Hıristiyan Got literatürünün oluşumunda baş rolde yer almış olsa da Gothia'da Hıristiyanların çoğunluğu oluşturmasını sağlayamamıştır. Ulfilas döneminde kendisine siyasi bir destek bulamayan Hıristiyanlık, 370'lerin başlarında gerçekleşen Hun saldırılarının yarattığı siyasi belirsizlikten bunalan Vizigotların Roma'dan yardım talep etmeleri sonucunda ortaya çıkan gelişmeler neticesinde Got yönetici sınıfı tarafından desteklenmeye başlamıştır. Bu tarihten itibaren Hıristiyanlığı benimseyen Gotlar, Germenler arasında Hıristiyanlığın öncüsü konumuna yükselmişlerdir.
Dördüncü yüzyılda Roma sınırlarında vuku bulan teolojik tartışmalar dolaylı yoldan Got Hıristiyanlığını da etkilemiştir. Nitekim Gotların Hıristiyanlığı kabul ettikleri dönemde Roma İmparatoru olan Valens'in homoian anlayışı benimsemiş olması, Gotların da bu anlayışa meyletmeleriyle sonuçlanmıştır. Gotlar 589'da gerçekleşen Toledo Konsili'ne kadar homoian anlayış çerçevesinde yaşamışlardır.
Tez içerisinde Gotların ilk ortaya çıktıkları dönemden 378'de gerçekleşen Hadrianopolis (Edirne) Savaşına kadar olan süreçteki Roma İmparatorluğu ve Gotlar arasında yaşanan siyasi olaylar incelenmeye çalışılacaktır. Bu etkiler çerçevesinde Roma-Got ilişkilerine ayrıca bir bölüm ayrılması uygun görülmüştür. Nitekim Roma İmparatorluğu ile yaşadıkları siyasi ilişkiler çerçevesinde Gotların Hıristiyanlığı benimsedikleri düşüncesi, çalışma içerisinde savunulan ana argümandır. Ayrıca Gotlar ve onların piskoposu olarak anılan Ulfilas'ın homoian anlayışa meyletmiş olması, bu teolojinin de açıklanmasını mecbur kılmıştır. Dolayısıyla homoian anlayış ve bu anlayışın imparatorluk ve Got topluluklarına etkisi çalışma içerisinde ele alınacak bir diğer husustur. Bu iddia çerçevesinde Gotların Hıristiyanlığı benimsemelerinde etkili olan siyasi olaylar, kabul ettikleri Hıristiyanlık teolojisi ve onların Hıristiyanlaşmasında Ulfilas'ın etkisi tez içerisinde incelenmeye çalışılacak konular olacaktır.

Abstract:
The Goths occupy a unique position historically, as they were the first group among the Germanic communities to produce their own alphabet. The fact that the first Bible in the Germanic languages was written in the Gothic language is another factor that reinforces the importance of the Goths. The Gothic Bible, which was composed by a cleric named Ulfilas, who was in a very important position for the Visigoths, was also used by other Germanic communities for centuries. In this respect, the examination of the life and theological views of Ulfilas in the context of the Visigoths, who are called the western branch of the Goths, and as an intellectual and religious member of this community, producing the Gothic alphabet and being the pioneer of the Gothic Bible translation movement, is a very important element in terms of revealing the first cores of the formation of Germanic Christianity.
Although Ulfilas had a leading role in the foundation of the Christian Gothic literature in his own time, he could not ensure that the Christians formed the majority in Gothia. Christianity, which did not find political support during the reign of Ulfilas, received political support from the Gothic ruling class as a result of the developments that emerged as a result of the Visigoths, who were overwhelmed by the political uncertainty created by the Hun attacks in the early 370s, demanded help from Rome. From this date on, the Goths, who adopted Christianity, became the pioneers of Christianity among the Germans.
The theological debates that took place within the borders of the Roman Empire in the 4th century also indirectly affected Gothic Christianity. As a matter of the fact that Valens, who was the Roman Emperor at the time when the Goths accepted Christianity, adopted the homoian understanding, resulted in the Goths' inclination to this understanding. The Goths lived within the framework of homoian understanding until the Council of Toledo in 589.
In this study, the political events between the Roman Empire and the Goths in the process from the first appearance of the Goths to the Battle of Adrianople in 378 will be tried to be revealed. Within the framework of these effects, it was deemed appropriate to devote a separate section to Roman-Gothic relations. As a matter of fact, the idea that the Goths adopted Christianity within the framework of their political relations with Rome is the main argument defended in the study. In addition, the fact that Ulfilas, who is known as the Goths and their bishop, inclined towards homoian understanding, made it necessary to explain this theology. Therefore, the homoian understanding and the effect of this understanding on the empire and Goth communities is another issue to be discussed in the study. Within the framework of this claim, the political events that were effective in the adoption of Christianity by the Goths, the Christian theology they adopted and the effect of Ulfilas on their Christianization will be the subjects to be examined in the thesis.