İnşaat muhasebesi uygulamalarının Vergi Usul Kanunu, TMS 11 ve TFRS 15 standartları açısından incelenmesi
Examination of construction accounting practices in terms of Tax Procedure Law, TMS 11 and TFRS 15 standards
Yazar: NAZİK KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. MEHMET DEMİR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Finansal raporlama = Financial reporting ; Finansal raporlama standartları = Financial reporting standarts ; Muhasebe = Accounting ; Muhasebe standartları = Accounting standarts ; Muhasebe uygulamaları = Accountin applications ; Türkiye Muhasebe Standartları = Turkish Accounting Standarts ; Türkiye Muhasebe Standartı 11 = Turkish Accounting Standarts 11 ; Uluslararası Finansal Raporlama Standartları = International Financial Reporting Standarts ; Vergi Usul Kanunu = Tax Procedural Code ; İnşaat sektörü = Construction sector

Özet:
Milli gelirin ve istihdam edilecek alanların arttırılmasında kilit rol üstlenen sektörlerden biri olan inşaat sektörünün finansal işlemlerinin muhasebeleştirilmesi önemli bir konudur. Özellikle son dönemlerde baraj, otoyol, köprü gibi yıllara yaygın, büyük ölçekli ve maliyetli inşaat, taahhüt ve onarım projeleri artış göstermektedir. Bu türden inşaat işlerinin tamamlanması çoğunlukla birden fazla yıla yayıldığından inşaat işinden elde edilen hasılatın ve katlanılan maliyetlerin ne zaman kayda ve finansal tablolara alınacağı sorununu ortaya çıkmaktadır. 
Bu çalışmanın amacı, ülkemizde son yıllarda önemli bir yer tutan yıllara yaygın inşaat, taahhüt ve onarım işlerine ait finansal işlemleri Vergi Usul Kanunu, TMS 11 İnşaat Sözleşmeleri Standardı ve TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı kapsamında incelemektir. Bu kapsamda hem VUK hem de TMS/TFRS açısından inşaat işlerine ait hasılat ve maliyetlerin kayda ve finansal tablolara alınmasındaki farklılıklara örnekler verilerek değinilmiştir. Çalışma sonucunda, vergi kanunlarının benimsediği tamamlanma yöntemine göre hazırlanan finansal tabloların, işletmeler ve finansal tablo kullanıcıları açısından yanıltıcı sonuçlar verdiği görülmüştür. İnşaat işi devam ederken, kâr/zarar hakkında her hangi bir bilginin verilmediği için yöntem her ne kadar kesin sonuçlar içerse de dönemsellik kavramı ile çelişmekte; işin bittiği yıl işletmelere büyük bir vergi borcu yüklemekte ve müteahhidin farklı bir vergi diliminde yer almasına sebep olmaktadır. TMS 11 standardında tamamlanma yüzdesi yöntemi benimsemiştir. Buna göre hazırlanan finansal tablolar, dönemsellik kavramı ile bağdaşmakta ancak tahminlere dayalı sonuçlar içermektedir. Tamamlanma yüzdesinin kullanılması için, işletmenin elde edeceği gelirin güvenilir bir şekilde tahmin edilmesi gerekir. Belirsizlik unsurunun yüksek olduğu dönemlerde bu yöntem yanıltıcı sonuçlar vermektedir. Bu standartta hasılatın tanımı net bir şekilde yapılmadığından yaşanan kavram karmaşasını ortadan kaldırmak için TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat Standardı getirilmiştir. TFRS 15 standardında benimsenen tanımlanan girdi yöntemine göre hazırlanan finansal tablolar, inşaat işlerinden elde edilen hasılatın tutarı konusunda daha detaylı ve doğru bilgiler sunmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: TMS 11, TFRS 15, İnşaat ve Taahhüt İşleri, Vergi Usul Kanunu

Abstract:
Accounting for the financial transactions of the construction sector, which plays a key role in increasing the national income and employment areas, is an important issue. Especially in recent years, large-scale and costly construction, contracting and repair projects such as dams, highways and bridges have been increasing. Since the completion of such construction works is mostly spread over more than one year, the problem arises when the revenues from the construction work and the costs incurred will be recorded and financial statements.
The purpose of this study is to examine the financial transactions of construction, contracting and repair works, which have taken an important place in our country in recent years, within the scope of the Tax Procedure Law, TAS 11 Construction Contracts Standard and TFRS 15 Revenue from Customer Contracts Standard. In this context, the differences in the recognition and financial statements of the revenues and costs of construction works in terms of both TPL and TAS / TFRS have been mentioned by giving examples. As a result of the study, it was seen that financial statements prepared according to the completion method adopted by tax laws give misleading results for businesses and financial statement users. The method contradicts with the concept of periodicity, although it contains definite results, since no information is given about profit / loss while the construction work continues; The year the work is completed, it imposes a large tax liability on businesses and causes the contractor to be in a different tax bracket. Percentage of completion method is adopted in TAS 11 standard. The financial statements prepared accordingly are compatible with the concept of periodicity, but contain results based on estimates. Using the percent complete requires a reliable estimate of the revenue the business will generate. In periods of high uncertainty, this method gives misleading results. Since the definition of revenue is not clearly defined in this standard, TFRS 15 Revenue Standard from Customer Contracts has been introduced in order to eliminate the confusion of concepts. Financial statements prepared according to the defined input method adopted in TFRS 15 standard, provide more detailed and accurate information about the amount of revenue generated from construction works.

Keywords: TAS 11, TFRS 15, Construction and Contracting Works, Tax Procedure Law