Son dönem Stoa felsefesinde doğa ve insan tasavvuru
Nature and human in the recent Stoic philosophy design
Yazar: YASEMİN SEZGİNER
Danışman: DOÇ. DR. SEBİLE BAŞOK DİŞ
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Doğa = Nature ; Felsefi düşünce = Philosophical thought ; Stoa = Stoa ; İnsan = Human ; İnsan doğa ilişkisi = Human nature relations

Özet:
Son Dönem Stoa Felsefesinde İnsan ve Doğa Tasavvuru başlıklı bu tez içerisinde öncelikle yaklaşık beş asırlık bir döneme yayılan Stoa felsefesinin, tarihsel süreç içerisinde gelişimine dair bir perspektif sunulmaktadır. Felsefesini mantık, fizik ve ahlak olmak üzere üç ana alan üzerine kuran Stoacılık, felsefe tarihi içerisindeki gelişiminde eklektik bir yapıdadır.  Nitekim fizik öğ-retilerinde kökleri Herakleitos'a dayanan logos temelli bir evren tasarımı sunan Stoa felsefesi, mutluluk temelli ahlak öğretisinde ise 'kendini bil/tanı' önermesinden yola çıkan Sokrates'i rehber edinmiştir.  Sokrates ahlakıyla şekillenen Kinik öğreti, doğaya uygun yaşamaya dair pratik yaşam bilgeliği öğütleri ve dünya yurttaşlığı görüşleriyle Stoacılara ilham kaynağı olmuştur. Tez içerisinde Stoa felsefesinin doğuşuna kaynaklık eden tüm bu etkiler kronolojik bir sıralamaya tabi olarak incelenmiştir.  Ardından Zenon'la birlikte atılan Stoa felsefesinin temelleri Erken ve Orta Dönem Stoa başlıkları altında incelendikten sonra Stoa felsefesinin bütünlüklü yapısını oluşturan mantık, fizik ve ahlak alanlarına dair bilgiler verilmiştir. Tez içerisinde ele alınan tüm bu konu başlıkları Son Dönem Stoa felsefesinin doğaya ve insana bakışını şekillendiren etkiler olması bakımından açıklanması lüzum görülmüştür.  Nitekim Antik Yunan dünyasında doğan Stoacılık, son dönem Stoa felsefesinin en önemli düşünürleri Seneca, Epictetos ve Marcus Aurelius ile birlikte Roma'ya taşınmıştır. Antik Yunan mirasının Roma'nın eyleme dayalı ahlak anlayışının harmonisiyle, Stoa felsefesinin doğaya uygun pratik yaşam bilgeliği tam anlamıyla hayata geçirilmiştir. Öyle ki ünlü hatip Seneca, köle Epictetos ve imparator Marcus Aurelius gibi üç farklı karakteristik ismi bir araya getiren Stoa felsefesi son dönemde ahlaki ideallerine ulaşmış görünmektedir.

Anahtar Kelimeler: Stoa Felsefesi, Son Dönem Stoa Felsefesi, Doğa, İnsan

Abstract:
In this thesis, titled  Nature and Human In The Recent Stoic Philosophy Design, first of all, a perspective on the development of Stoic philosophy, which spanned a period of about five centu-ries, is presented in the historical process. Stoicism, which bases its philosophy on three main areas, namely logic, physics and morality, has an eclectic structure in its development within the history of philosophy. As a matter of fact, Stoic philosophy, which presents a logos-based universe design based on Heraclitus' roots in physics teachings, has taken Socrates, which sets out from the proposition of 'know thyself' in the happiness-based moral teaching, as a guide. The Cynic doctrine, shaped by the morals of Socrates, inspired the Stoics with its practical life wisdom advice on living in accordance with nature and world citizenship views. In the thesis, all these effects, which were the source of the birth of the Stoic philosophy, were examined in a chronolo-gical order. Then, after examining the foundations of Stoic philosophy, which was laid with Zeno, under the headings of Early and Middle Period Stoa, information about the fields of logic, physics and morality, which constitute the integral structure of Stoic philosophy, are given. All these topics covered in the thesis need to be explained in terms of the effects that shape the view of the Late Stoic philosophy to nature and human beings. As a matter of fact, Stoicism, which was born in the Ancient Greek world, moved to Rome with Seneca, Epictetos and Marcus Aurelius, the most important thinkers of the late Stoic philosophy. With the harmony of the Ancient Greek heritage and the action-based morality of Rome, the practical life wisdom of the Stoic philosophy was fully realized. So much so that the Stoic philosophy, which brought together three different characteristic names such as the famous orator Seneca, the slave Epıctetus and the emperor Marcus Aurelius, seems to have reached its moral ideals in the last period.
Keywords: Stoic Philosophy, Late Stoic Philosophy, Nature, Human