Serbest eczanede kronik hastalığı olan hastalarda tedavi uyumunu destekleyecek klinik eczacılık hizmet modelinin geliştirilmesi
Development of a clinical pharmacy service model to promote medication adherence in patients with chronic diseases at community pharmacy
Yazar: MERVE GÖKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL OKUYAN
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı / Eczacılık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Eczacılık = Pharmacy ; Eczaneler = Pharmacies ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Kronik hastalık = Chronic disease ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance ; Ölçekler = Scales ; İlaç kullanımı = Drug utilization

Özet:
Amaç: Klinik eczacılık hizmet modelinin geliştirilmesi için serbest eczanede, bulaşıcı olmayan hastalığı olan (kronik hastalık olarak da bilinen) hastalarda tedavi uyum sorunlarının belirlenmesinde kullanılan ölçeklerin Türkçe çeviri ve kültürel uyarlaması sonrası geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. 
Gereç ve Yöntem: Tedavi Uyum Bariyerlerini Belirleme Aracı (TUBBA) ve İlaç Tedavisinin Uyumsuzluğunun Derecesine ve Nedenlerine İlişkin Öz Bildirim Ölçümü ölçeklerinin Türkçe çeviri ve kültürel uyarlaması yapıldıktan sonra psikometrik özellikleri değerlendirildi. Ölçeklerin yapı geçerliği için, "İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği'nin Türkçe versiyonu kullanıldı. 
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 203 hastanın 65'i (%32) erkek, 138'i (%68) kadın olup yaş ortalaması 59,41±11,6 olarak hesaplanmıştır. Çalışmaya katılan hastaların, %80,3'ü hipertansiyon, %32,1'i diyabet, %31'i hiperlipidemi hastasıdır. İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği'nin toplam puan sonucu ile İlaç Tedavisinin Uyumsuzluğunun Derecesine ve Nedenlerine İlişkin Öz Bildirim Ölçümü toplam ölçek puanı arasında güçlü bir korelasyon (r= -0,579; p<0,001) saptanmıştır. İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği'nin sonucu ile Tedavi Uyum Bariyerlerini Belirleme Aracı (TUBBA) toplam ölçek puanı arasında güçlü bir korelasyon (r= -0,482; p<0, 001) saptanmıştır.
Sonuç: Çalışmada kullanılan ölçeklerin Türkçe'ye uyarlanan versiyonlarının klinik eczacılık hizmet modelinde, kronik hastalığı olan hastaların tedavi uyum sorunlarını belirlemede kullanılabilecek ölçekler olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
Objective: To develop a clinical pharmacy service model, it is aimed to evaluate validity and reliability of the scales after Turkish translation and adaption, which are used to determine medication adherence problems in patients with noncommunicable disease (also known as chronic disease) at community pharmacy setting.
Material and Methods: After Turkish translation and cultural adaption performed, psychometric properties of the The Identification of Medication Adherence Barriers Questionnaire (IMAB-Q) and Domains of Subjective Extent of Nonadherence Scale were evaluated. For the construct validity of the scales, it is used a validated Turkish version of Medication Adherence Report Scale.
 Results: The study included 203 patients, 65 (32%) were male, 138 (68%) was calculated as the average age of female 59.41 ± 11.6. Patients participating in the study, hypertension 80.3%, 32.1% diabetes, 31% of patients with hyperlipidemia. A strong correlation (r= -0.579; p<0.001) was determined between the total score of the Medication Adherence Reporting Scale and the Self-Report Measure of the Degree and Causes of Medication Non-Compliance. A strong correlation (r= -0.482; p<0.001) was determined between the total score of the Medication Adherence Reporting Scale and the Identification of Medication Adherence Barriers Questionnaire (IMAB).
Conclusion: It has been determined that Turkish versions of the scales could be used to determine medication adherence problems in patients with chronic disease in clinical pharmacy service model.