Karşılaştırmalı seçim sistemleri ve Türkiye için bir model önerisi
Comparative electoral systems and a model proposal for Turkey
Yazar: MELTEM HAYTOĞLU
Danışman: PROF. DR. KEMAL GÖRMEZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Demokrasi = Democracy ; Seçim sistemleri = Election systems ; Seçimler = Elections

Özet:
Seçim sistemleri, seçmenden onay alan düşünce ve siyasi eğilimleri temsil etme olanağı sağlayan siyasal araçlardır. Temsilde adalet ve yönetimde istikrar olmak üzere iki temel ilke çerçevesinde şekillenen seçim sistemleri nispi temsil ve çoğunluk seçim sistemleri olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Türkiye'de 1940lı yılların sonunda başlayan ideal seçim arayışları, 2017 yılında yani meclisin bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında hazırlanan taslağı kabul ettiği ve taslağın referanduma sunulduğu yılda daha çok hız kazanmıştır. Türkiye için ideal olan seçim modelini tartışırken batı demokrasilerinin uygulamakta olduğu seçim yöntemlerinin karşılaştırmalı analizinin yapılması gerekmektedir. Türkiye'nin de son 60 yıldır geçirmiş olduğu farklı seçim sistemleri deneyimi koalisyon ve tek parti hükümetlerinin kurulması sonucunu doğurmuştur. 1969'dan bu yana tercih edilen d'Hondt sistemi seçim barajıyla birlikte uygulandığı için her zaman güçlü partilerin yararına işlemiştir. Türkiye'de uygulanan bu baraj, diğer modern demokrasilerle karşılaştırıldığında oldukça yüksek düzeydedir. Türkiye için ideal olan sistem, seçim barajının olmadığı, her bölgenin nüfus yoğunluğuna göre eşit oranda temsil edildiği, seçmenin stratejik oy kullanma kaygısı taşımadığı ve oy-sandalye dağılımının adaletli olduğu bir sistemdir. Çalışmanın konusu, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, Almanya ve Fransa olmak üzere dört ülkede seçim sistemlerinin karşılaştırmalı olarak incelenerek yapılan analizin ışığında Türkiye için bir model önerisi oluşturulması olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda ilk bölümde seçim sistemleri demokrasi ve özgürlükler çerçevesinde ele alınmış, modern demokrasilerin siyasal yapılarının ortaya çıkış süreci ve seçim sistemleri incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. İkinci bölümde Türkiye'nin Birinci Meşrutiyet'ten günümüze kadar olan süreçte geçirmiş olduğu seçim deneyiminin analizi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise Türkiye için geliştirilmiş olan model önerileri ele alınmıştır. Bu bağlamda çalışma, Türkiye için demokratik ve uzun süre geçerliliğini koruyabilecek bir model önerisi sunmayı amaçlamaktadır.


Anahtar Kelimeler : Demokrasi, seçim, seçim sistemleri, karşılaştırmalı sistemler, Türkiye'de seçimler

Abstract:
Electoral systems are political instruments that enable elected thoughts and political tendencies to be represented. The electoral systems, which are formed on two basic principles of justice in representation and stability in governing, are divided into two groups as proportional representation and majority votesystems. The search for the ideal electoral system, which began in Turkey at theend of the 1940s, accelerated in 2017 when the parliament approved the new constitution draft and the referendum on the draft was introduced. While discussing the ideal electoral model for Turkey, a comparative analysis of electionmethods that western democracies are implementing is required. The experience of different electoral systems Turkey has had over the last 60 years has resulted in the establishment of coalition and single party governments. The d'Hondt system, which has been preferred since 1969, has always been to the benefit of powerful parties as it is implemented with the electoral threshold. The electoral threshold in Turkey is quite high compared to other modern democracies.The ideal system for Turkey is a system in which there is no electoral threshold,each region is represented in equal proportions according to population density, voters do not have strategic voting anxiety and vote-chair distribution is fair. The topic of the study was defined as the creation of a model proposal for Turkey in the light of the comparative analysis of the electoral systems of four countries ruled by democracy. In this context, the first part deals with the electoral systems within the framework of democracy and freedoms. The emergence process of modern democracies' political structures and electoral systems are examined and compared. In the second part, the electoral experience that Turkey has experienced in the period from the First Constitution until today has been analyzed. In the third part, the model proposals developed for Turkey have been discussed. In this context, the study aims to present a model proposal which can maintain its democratic and long-term validity for Turkey.


Key Words : Democracy, election, electoral systems, comparative systems,elections in Turkey