Hileli finansal raporlamanın engellenmesinde kurumsal yönetim ve dış denetimin rolü: Türkiye'deki denetim firmalarına yönelik bir araştırma
The role of corporate governance and external auditing in deterrence fraudulent financial reporting: A research on the auditing firms in Turkey
Yazar: ERGÜN KÜÇÜK
Danışman: DOÇ. DR. ŞABAN UZAY
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Denetim = Control ; Denetçiler = Controller ; Dış denetim = Externel audition ; Finansal raporlama = Financial reporting ; Hile = Fraud ; Kurumsal yönetim = Corporate governance

Özet:
Bu çalışmanın konusu; Hileli Finansal Raporlama (HFR)'nın oluşumu, doğurduğu sorunlar ve HFR'nin engellenmesi (önleme ve ortaya çıkarma) sürecinde ilgili kurumsal yönetim unsurlarının (denetim komitesi ve dış denetim gibi) etkileşimini kapsamaktadır. Çalışmanın amacı ise; şirket içindeki ve dışındaki kurumsal yönetim unsurlarının sağlıklı bir etkileşim yoluyla HFR riskini azaltıp azaltamayacağını incelemektir.Çalışmada öncelikle konuyla ilgili bazı temel kavramlara değinilmiş, daha sonra da HFR'nin oluşumu ve doğurduğu sorunlar incelenmiştir. Çalışmanın ikinci ve üçüncü bölümlerinde ilgili kurumsal yönetim unsurlarının HFR'nin engellenmesi sürecindeki rolleri ve bunların eş güdümlü olarak ne tür faaliyetlerde bulunabilecekleri ele alınmıştır. Çalışmanın son bölümünde ise ağırlıklı olarak ikinci bölümde yer alan ampirik bulguların Türkiye örneğinde ne kadar geçerli olduğu denetim firmalarına yönelik bir anketle sınanmıştır.Elde edilen bulgular HFR riskinin azaltılmasında etkin bir kurumsal yapının önemli olduğunu göstermektedir. Etkin bir kurumsal yapının oluşturulabilmesi için söz konusu unsurlar arasında sağlıklı bir etkileşimin kurulması gerekmektedir. Diğer taraftan kurumsal yapının etkinliği önemli ölçüde bu yapıyı oluşturan unsurların (denetim komitesi ve dış denetim gibi) etkinliğine bağlıdır. Türkiye'deki dış denetçilere uygulanan anket sonucu elde edilen bulgular yabancı literatür sonuçlarıyla büyük ölçüde uyumludur ve kurumsal yönetim unsurlarına ait bazı özelliklerin HFR riskini azalttığını ortaya koymaktadır. Buna göre; yönetim kurulu, denetim komitesi, iç ve dış denetim gibi ilişkili kurumsal yönetim unsurlarının bağımsızlık dereceleri artırılmalıdır. Ayrıca söz konusu tarafların finansal bilgi, tecrübe, gerekli gayreti gösterme ve çift yönlü iletişim düzeyleri de yükseltilmelidir. Yönetimin dürüstlüğüyle desteklenmek şartıyla, HFR'ye karşı alınan tavrın iletişim kanalları ve oluşturulan yazılı dokümanlar yoluyla işletme bütününe aktarılması ve güçlü bir iç kontrol yapısının oluşturulması da HFR riskini azaltan önlemler arasındadır.

Abstract:
This study deals with the emergence of Fraudulent Finacial Reporting (FFR), the problems related with it and the interactions between the features of corporate governance (such as auditing committees and external auditing) in deterrence the incidents of FFR. While doing this, the study aims to analyze whether a healthy interaction betwen internal and external corporate governance features of a firm can decrease the risk of FFR.The study firstly deals with some basic concepts related to the topic and then, it examines the emergence of FFR and the problems caused by it. In the second and third chapters of the study, the roles of related features of corporate governance in deterrence FFR and possible ways of coordinated action are examined. The last section is devoted to the testing of the validity of the empirical data provided in the second chapter for the Turkish case with a survey conducted in auditing firms.The results reveal the importance of an effective corporate governance structure in decreasing the risks for the FFR incidents. In order establish an effective corporate governance structure, there needs to be a healthy and functioning interaction between the related features of the given structure. The effectiveness of the corporate structure to a great extent depends on the effectiveness of the features (such as auditing commitee and external auditing), which form that structure. The data obtained from the surveys conducted over the external auditors in Turkey are parallel with the data in international literature to a great extent and they support the fact that certain features of corporate governance decrease the risks of FFR. Accordingly, the autonomy of the interacting governance features like the board of directors, auditing committee and internal and external auditing needs to be increased. Moreover, the financial wisdom, experience, diligence and the level of mutual communication of these features also need to be enhanced. The sharing of the firm?s attitude towards FFR with the entire firms through communication channels, written documents and a strong internal control structure are other means of decreasing the risks of FFR, given that they are supported by the honesty of the management.