Türkiye'de bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılığın hukuki rejimi
Legal regime of violation of the ethics of scientific research and publication in Turkey
Yazar: ENSAR IŞIK
Danışman: PROF. DR. AYHAN CEYLAN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Bilim ve Teknoloji = Science and Technology ; Hukuk = Law

Özet:
Bilim, bilimsel araştırmalar ve yayınlarla insanlığa yön veren önemli alanlardan birisidir.
Etiğin konusu, iyi ve doğru gibi değerlere ilişkin kurallardır. Mesleklere ilgili iyi ve doğru
gibi değerlere ilişkin kurallar da meslek etiği olarak adlandırılır. Bilim etiği, bilimin iyi
ve doğru uygulamalarını konu edinen bir meslek etiğidir. Bilim etiği kurallarının devlet
gücü ile uygulanır hale gelmesi durumunda, hukuk kurallarından söz edilebilecektir. Buna bilimsel araştırma ve yayın etiği de denilmektedir. Böylece bilim etiğinin hukuki rejimi ortaya çıkmış olacaktır. Bilim özgürlüğü Anayasada temel insan haklarından birisi olarak koruma altına alınmıştır. Bunun yanında akademisyenler ve üniversiteler için akademik özgürlük de Anayasada düzenlenmiştir.
Bilim etiğinde birçok etik ihlal kuralları belirlenmiştir. İntihal bilim etiğinin temelini
oluşturan en ağır etik ihlallerden birisidir. Yazarlık ve eserlerle ilgili olan bu durum Fikir
ve Sanat Eserleri Kanununda yer almaktadır. İntihalin yanında başka bilim etiği ihlalleri
de bulunmaktadır. Bunlar da Yükseköğretim Kanununda düzenlenmiştir. Bilim etiğinin
ihlal edilmesi halinde cezai, hukuki ve idari yaptırımlar uygulanabilmektedir. İdari
disiplin yaptırımların uygulanabilmesi için etik kurulların etik ihlal tespiti incelemesi
yapması gerekmektedir.

Abstract:
Science is one of the important fields that guide humanity with scientific research and
publications. The subject of ethics is the rules regarding values such as good and right.
Rules regarding values such as good and right related to professions are also called
professional ethics. Science ethics is a professional ethics that focuses on the good and
correct practices of science. If the rules of science ethics become implemented by state
power, they can be mentioned in the rules of law. This is also called scientific research and publication ethics. Thus, the legal regime of scientific ethics will emerge. Freedom of science is protected in the Constitution as one of the fundamental human rights. In addition, academic freedom for academics and universities is also regulated in the Constitution. Many ethical violation rules have been determined in science ethics. Plagiarism is one of the most serious ethical violations that forms the basis of scientific ethics. This situation, which is related to authorship and works, is included in the Code on Intellectual and Artistic Works. Besides plagiarism, there are
other violations of scientific ethics. These are also regulated in the Higher Education
Code. In case of violation of scientific ethics, criminal, legal and administrative sanctions
may be applied. In order for administrative disciplinary sanctions to be imposed, ethics
committees must conduct an ethical violation detection review.