İslam anayasa hukuku açısından Medine vesikasından çıkartılabilecek hukuki görüşler
Legal opinions that can be deduced from the Medina charter in the context of Islamic constitutional law
Yazar: YASİN BOSTANCI
Danışman: PROF. DR. ALPARSLAN HANZADE
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Kendisinden ''kitap'' ve ''sahife'' olarak bahseden Medine vesikası, akademisyenlerin 
yaklaşımlarındaki farklılık nedeni ile ''muahede'', ''vesika'', ''anayasa'', ''sözleşme'' 
gibi çeşitli şekillerde isimlendirilmiştir. Muhacir, Ensar ve Yahudiler ile müşrik Arapların 
katılımları neticesinde Hz. Muhammed (s.a.s.)'in liderliğinde kaleme alınan Medine 
vesikası Müslüman ve batılı araştırmacılar tarafından araştırma konusu olmuş tarihî ve 
hukukî bir belgedir. Medine şehir devletinin inşasında yer alan kurucu ilkeleri içeren 
vesika, ilerleyen tarihî süreçte İslam devletlerinin anayasa teşkilatlanmalarında kaynaklık 
teşkil etmiştir. Ayrıca İslam devletinin hukuk merkezli bir konumda bulunduğunu 
göstermesi açısından da oldukça önemlidir. Medine vesikasında yer almış olan 
mefhumlardan bazılarının ifade ettiği anlam olarak çağımız hukuk kaynaklarında yer alan 
mefhumların benzer hatta aynı olduğu görülmektedir. Muhammed Hamidullah'ın 
tespitlerine göre yeryüzünde kaleme alınmış ilk yazılı anayasa olan Medine vesikası, 
devletin unsurları, devletin esas işlevleri, temel hak, özgürlükler ve yükümlülükler, adalet 
ve eşitlik, din ve vicdan özgürlüğü, suçun şahsiliği, milli müdafaa, parasal yükümlülükler 
ve sosyal güvenlik hakkı gibi birçok hukukî konuyu içermektedir. Dolayısıyla bu çalışma 
ile İslam Anayasa Hukuku bağlamında Medine vesikasının öneminin ortaya konması 
hedeflenmiştir. 
Bu çerçevede çalışmamın birinci bölümünde Medine vesikasına giden sürece yer 
verilmiş, vesikasının isimlendirilme mevzusu, tetkiki, katılımcıları, hususiyetleri, ihlal 
edilmesi ve ihlal edilmesinin neticelerine değinilmiştir. İkinci bölümde ise İslam Anayasa 
Hukuku bağlamında Medine vesikası incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku, Devlet, Anayasa, Medine vesikası.

Abstract:
The Medina Document which refers to it self as a book and a page has been named in 
various ways such as treaty, document, constitution, contract, due to the difference in the 
approaches of academics. As a result of the participation of immigrants, Ansars, Jewry
and polytheist Arabs, The Medina Document which was written under the leadership of 
Hz. Muhammad is a historiral and legal document that has been the subject of research 
by Müslim and western researches. The document which contains the founding principles 
in the consratcion of the city-states of the Medina has been a source for the constitutional
organization of the Islamic states in the later historiral process. It is also very important 
in terms of showing that the Islamic state is in a law centered position. It is seen that the 
concepts in the legal sources of our age are similar or even the some as the meaning 
expressed by some of the nations in the Medina Document. The Medina Document which 
was written first contitution in the world includes many legal issues such as elements of 
the state, main functions of the state, fundamental rights, freedoms, abligations, justice 
and aquality, freedom of religion and conscience, personality, of crime, national defense, 
monetary obligations and social security right according to the findings of Muhammed 
Hamidullah. Therefore, it is aimed to reveal of importance of the Medina Document in 
the context of Islamic Constitutional law with this study. 
In this context, it is included that the process leading to the Medina Document and the 
naming of the document, its examination, its participans, its characteristics, its violation 
and the consequences of its violation are mentioned in the first party of our study. The 
Medine Document has been examined in the context of Islam Constitutional law in the 
second part. 
Keywords: Islam Law, State, Constitution, Medina Document.