Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda çocukluk çağı dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu varlığının bilişsel işlevler üzerine etkisinin incelenmesi /
Yazar: İBRAHİM DURSUN
Danışman: DOÇ. DR. ŞAKİR GICA
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Bellek = Memory ; Bilişsel işlevler = Cognitive functions ; Disinhibisyon = Disinhibition ; Esnek düşünme = Flexible thinking ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Karar vermeme = Non-decision making ; Obsessif kompülsif bozukluk = Obsessive compulsive disorder

Özet:
Amaç: Yapılan güncel çalışmalar Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) hastalarında bilişsel
işlev bozukluklarında tutarsız sonuçlar saptamıştır. Bilişsel işlevlerdeki bozulma OKB'nin
çekirdek semptomlar arasında yer almasa da bu bozulmaların hastalık şiddetini ve işlevselliği
büyük ölçüde etkilediği ile ilgili araştırmalar mevcuttur. OKB hastalarında bilişsel işlev
bozukluklarındaki heterojen sonuçlar yeterince araştırılmamıştır. Araştırmamızın amacı,
çocukluk çağı döneminde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısı olan ve olmayan
erişkin Obsesif Kompulsif Bozukluk hastalarında bilişsel işlevleri karşılaştırmak ve
farklılıkları tespit etmektir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmaya DSM-5 tanı ölçütlerine göre Obsesif Kompulsif Bozukluk
tanısıyla takip edilen ve çocukluk döneminde DEHB olan 35 hasta, çocukluk döneminde
DEHB olmayan 44 hasta ve 40 sağlıklı dahil ediliştir. Araştırmamız gözlemsel bir vakakontrol çalışmasıdır. Tüm hastalara ve sağlıklılara araştırmacı tarafından hazırlanan
sosyodemografik veri formu, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (YBOKÖ),
Hamilton Depresyon Ölçeği, Hamilton Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Öz bildirim ölçekleri
olan Wender-Utah Ölçeği (WUDO), Barratt Dürtüsellik Ölçeği-11 (BDÖ-11) ve Erişkin
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Değerlendirme Ölçeği (EDEHDÖ)'nin katılımcılar tarafından
doldurulması istenmiştir. Daha sonra tüm hastalar ve sağlıklı gönüllülere klinisyen eşliğinde
Cambridge Nörofizyolojik Değerlendirme Test Bataryası (CANTAB) uygulanmıştır.
Bulgular: Çocukluk çağında DEHB olmayan hasta grubunda ailede OKB öyküsü oranı ve
psikiyatri servis yatış öyküsü oranı çocukluk çağında DEHB olan hasta grubundan yüksek
bulundu. Çocukluk çağında DEHB olan hasta grubunda kendine zarar verme davranışı
öyküsü, antipsikotik kullanımı ve Barratt dürtüsellik alt ölçekleri ve toplam puanı çocukluk
çağında DEHB olmayan hasta grubundan yüksek bulundu. Çocukluk çağı DEHB olmayan
hasta grubunda karar verme kalitesi skoru sağlıklı gruba göre daha düşük saptandı. Çocukluk
çağı DEHB olmayan hasta grubunda eğitim düzeyi düştükçe ve tanı alma yaşı arttıkça karar
verme kalitesinin ve görsel uzamsal belleğin belirgin kötüleştiği; tanı alma yaşı arttıkça karar
verme sürelerinin belirgin uzadığı saptandı. Çocukluk çağında DEHB olan ve olmayan OKB
hasta gruplarının yanıt inhibisyonu bilişsel işlevinde farklı alt alanlarda (hata yapma oranı,
süre, demene kaçırma gibi) farklı performans sergiledikleri saptandı. OKB hastalarında Stop
Sign Testi'nde durdurma yön hataları ve yap yön hatalarının DEHB tanısını yordadığı
saptandı. Çocuklukta DEHB öyküsünün OKB hastalarındaki bilişsel esnekliğin bozulmasına
neden olduğu saptandı.
Sonuç: Çalışmamızda çocukluk çağında DEHB olan ve olmayan OKB hastalarının klinik
özellik ve bilişsel işlev bozuklukları açısından belirgin farklılıklar sergilediği saptandı.
Bulgularımızın doğrulanması ve konu ile ilgili daha ayrıntılı bilgi edinilebilmesi için daha
geniş örneklemli, komorbit psikiyatrik hastalıkların dışlandığı, benzer tedavi alan hastalardan
oluşan çalışmaların yapılması gereklidir.

Abstract:
Aim: Recent studies have found inconsistent results in cognitive dysfunction in patients with
Obsessive Compulsive Disorder (OCD). Although deterioration in cognitive functions is not
among the core symptoms of OCD, there are studies on how these impairments greatly affect
disease severity and functionality. The heterogeneous consequences of cognitive dysfunction
in OCD patients have not been adequately studied. The aim of our study is to compare
cognitive functions and determine the differences in adult patients with Obsessive
Compulsive Disorder with and without Attention Deficit and Hyperactivity Disorder in
childhood.
Materials and Methods: 35 patients with childhood ADHD and 44 patients without ADHD
in childhood, who were followed up with the diagnosis of Obsessive Compulsive Disorder
according to DSM-5 diagnostic criteria,and 40 healthy, were included in the study. Our
research is an observational case-control study. Sociodemographic data form prepared by the
researcher, Yale-Brown Obsession Compulsion Scale (YBOCS), Hamilton Depression Scale,
and Hamilton Anxiety Scale were applied to all patients and healthy people. Participants were
asked to fill in self-report scales such as Wender-Utah Scale (WUDO), Barratt Impulsivity
Scale-11 (BDI-11), and Adult Attention Deficit Hyperactivity Rating Scale (ASRS). Then, the
Cambridge Neurophysiological Assessment Test Battery (CANTAB) was administered to all
patients and healthy volunteers under the supervision of a clinician.
Results: The rate of family history of OCD and history of psychiatric service hospitalization
was found to be higher in the patient group without ADHD in childhood than in the patient
group with childhood ADHD. History of self-harming behavior, use of antipsychotics, and
Barratt impulsivity subscales and total scores were found to be higher in the patient group
with childhood ADHD than in the group of patients without childhood ADHD. In the group
of patients without childhood ADHD decision-making quality score was found to be lower
than the healthy group. In the group of patients without childhood ADHD decision-making
quality and visual-spatial memory deteriorate significantly as education level decreases and
age at diagnosis increases; It was found that as the age at diagnosis increased, the decisionmaking times were significantly longer. It was determined that OCD patient groups with and
without childhood ADHD had different performances in response inhibition cognitive
function in different sub-domains (such as error rate, duration, and avoidance). In OCD
patients, stopping directional errors and directional errors in the Stop Sign Test were found to
predict the diagnosis of ADHD. It was determined that the history of ADHD in childhood
caused cognitive flexibility deterioration in OCD patients.
Conclusion: In our study, it was determined that OCD patients with and without ADHD in
childhood showed significant differences in terms of clinical features and cognitive
dysfunctions. In order to confirm our findings and obtain more detailed information on the
subject, it may be recommended to conduct studies with larger samples, consisting of patients
receiving similar treatment and excluding comorbid psychiatric diseases.