Fetih Gazetesi (1957-1960)
The Fetih Newspaper (1957-1960)
Yazar: YUSUF ZİYA BAŞBAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLCAN İNALCIK
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
Türkiye'de iç siyasetin gerginleştiği, bu gerginliğin Cumhuriyet döneminin ilk askerî darbesi olan 27 Mayıs müdahalesine zemin hazırladığı 1957-1960 yılları arasında İslamcı görüşlere bağlı bir grup genç tarafından çıkarılan Fetih gazetesi, döneminde İslamcı fikriyata sahip bazı gazete ve dergilerin yayımlanmaması nedeniyle dindar çevrelerde ilgi odağı olmuş ve çok sayıda önemli ismin yazılarını yayımladığı bir mecraya dönüşmüştür. Fetih gazetesi, Cumhuriyet döneminin ilk kuşak İslamcı aydınları ile onlardan sonra gelen kuşağı bir araya getirmiştir. Bu birliktelikte gazetenin sahibi Abdullah Işıklar ve Fetih'i birlikte çıkardıkları arkadaşlarının tutumları ve meselelere yaklaşımı etkili olmuştur. 1957-1958 döneminde 10 ay boyunca kesintisiz, haftalık ve dört sayfa olarak yayımlanan Fetih gazetesi daha sonra zaman zaman on beş günlük veya aylık olarak yayınlarına devam etmiş ve 1960 Temmuz'una kadar yayın faaliyetini sürdürmüştür. 1959'da yaşanan kâğıt sıkıntısı sebebiyle yayımına bir süre ara verilmiştir. Fetih gazetesinde günlük iç ve dış siyasi gelişmeleri tam olarak takip etmek mümkün değildir. Buna mukabil İslamcı aydınların dönemin önemli gelişmeleri karşısındaki tutumunu gösteren çok sayıda haber, yorum ve makale yer almıştır. Gazete, demokratik hayatın erken bir döneminde İslamcı aydınların dini özgürlükleri, eğitim ve kültürel gelişmeleri nasıl ele aldıklarını göstermesi bakımından dikkate değerdir. Gazetede rejimin niteliklerine yönelik herhangi bir eleştiri göze çarpmazken dönemin laiklik anlayışı ve tek parti döneminde dini hayatı biçimlendirmeye yönelik uygulamalar ağır eleştirilmiştir. Dindar kesimlere hitap edecek tarzda çeşitli toplumsal sorunlara ilişkin analizler, ahlak ve maneviyata dair öğütler de gazetenin sayfalarında sıklıkla yer almıştır. Gazetenin asıl amacı, dindarların sesi olmak, dini hayata ve dini eğitime ilişkin kısıtlamaların kaldırılması için Demokrat Parti iktidarını teşvik etmek, bu yöndeki her türlü çalışmayı desteklemektir.

Abstract:
Between 1957 and 1960, as domestic politics in Turkey grew increasingly tense and set the stage for the first military coup of the Republic on May 27, a group of young people aligned with Islamist views published Fetih newspaper. Due to the lack of other Islamist-oriented newspapers and magazines during this period, Fetih became a focal point of interest within devout circles, offering a platform for many influential thinkers and writers. The paper brought together the first generation of Islamist intellectuals of the Republic and the subsequent generation, largely through the attitudes and approaches of its publisher, Abdullah Işıklar, and his associates. Fetih was published weekly, without interruption, as a four-page paper for 10 months during 1957-1958, then continued sporadically on a bi-weekly or monthly basis until July 1960, with a temporary break in 1959 due to a paper shortage. While Fetih did not provide comprehensive coverage of daily political developments, it did feature numerous articles and commentary reflecting the stances of Islamist intellectuals on key issues. The newspaper is significant for its depiction of how early Islamist intellectuals perceived concepts such as religious freedoms, education, and cultural progress during a formative period of Turkish democracy. Although there is no direct criticism of the regime itself, the paper strongly criticized secular policies and practices shaping religious life during the single-party period. Additionally, Fetih frequently addressed various social issues relevant to religious circles, offering moral and spiritual advice. Its main aim was to be a voice for the devout, encouraging the Democrat Party government to lift restrictions on religious life and education and supporting efforts in this direction.