Türkiye'de hükümlülerin sosyo-ekonomik özellikleri ve mekânsal dağılışı
Socioeconomic characteristics and spatial distribution of the prisoners in Turkey
Yazar: ADEM KURTULGAN
Danışman: PROF. DR. KADİR TEMURÇİN
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Hükümlüler = Convicts ; Mekansal dağılım = Spatial distribution ; Sosyoekonomik durum = Socio-economic situation ; Sosyoekonomik özellikler = Socio-economic characteristies ; Suç = Crime

Özet:
Suç, insanlık tarihi ile ortaya çıkan, bugün var olan ve gelecekte de var olmaya
devam edecek bir olgudur. Suçu, birçok bilim dalı kendine özgü yöntemleri ile ele alarak
incelemiştir. Suçun, bir mekân üzerinde gerçekleşmesi ve coğrafyanın mekânı kendine
özgü yöntemlerle inceleyen bir bilim dalı olması nedeni ile suç olgusu coğrafyanın da
inceleme alanına girmiştir. Suç olgusu kadar bu suçları işleyen hükümlülerin de coğrafi
açıdan incelenmesi gerekmektedir. Bu alanda yapılacak bir çalışma, coğrafyanın alt dalı
olan suç coğrafyasının inceleme alanına girmektedir. Suç coğrafyası ile ilgili yapılan
çalışmalar göstermektedir ki mekânın suça etkisinin yanında, suç işleyen kişilerin sosyoekonomik
özelliklerinin de işlenen suçlar üzerinde etkisi vardır.
Araştırmada, Türkiye'nin 81 ilinde 1995, 2005 ve 2015 yıllarında yerleşim
yerlerine göre mala karşı, şahsa karşı ve diğer suçlardan hükümlülerin sayılarının ve
sosyo-ekonomik özelliklerinin zamansal ve mekânsal dağılışlarının belirlenmesi, ayrıca
hükümlülerin kaldığı cezaevlerinde yaşanan gelişim ve değişimlerin ortaya konması
amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda hükümlüler incelendiğinde; hükümlü sayıları
1995 yılından 2005 yılına gelindiğinde azalma gösterirken, 2005 yılından 2015 yılına
gelindiğinde büyük bir artış göstermiştir. Ele alınan yıllarda, mala karşı işlenen suçlardan
hüküm giyenlerin oranında sürekli bir düşüş yaşanırken, şahsa karşı suçlardan hüküm
giyenlerin oranında sürekli bir artış yaşanmıştır. Ayrıca bazı suç türlerindeki
hükümlülerin sayılarında sürekli bir düşüş görülürken, bazı suç türlerindeki hükümlülerde
ise sürekli bir artış görülmektedir. Hükümlülerin sosyo-ekonomik özelliklerinin bazıları
her suç türünde aynı çıkarken, bazıları da suç türüne göre değişim göstermektedir. Hangi
suç türünden olursa olsun ceza evlerinin doluluk oranında bazı dönemlerde büyük bir artış
yaşanarak yatak kapasitelerinin üzerine çıkmış, bazı dönemlerde de çıkarılan af yasaları
ile birlikte doluluk oranı düşürülmüştür. Sonuç olarak, hükümlülerin sosyo-ekonomik
özellikleri her bir suç türüne göre ele alınmış, ele alınan bu özelliklerin zamansal ve
mekânsal dağılışları yapılarak Türkiye'nin cezaevi ve hükümlü profili ortaya konmaya
çalışılmıştır.

Abstract:
Crime emerged with the history of mankind, which exists today and will continue
to exist in the future. Crime has been investigated in many different sciences by using
different methodologies which are specific to them. The fact that crime is spatial
phenomenon and that geography is a scientific discipline which tries to analyse the geo
with its own methods let crime to enter the investigation field of geography. Culprits who
have committed these crimes should be investigated geographically as well as criminal
cases. A study that will be held in this field is in the field of crime geography, which is a
subdivision of geography. Studies on crime geography show that the socio-economic
characteristics of criminals have an impact on the crimes committed, as well as the effect
of the place on crime.
In this study, it is aimed to reveal the numbers of culprits who committed crimes
to property, individual and other crimes and their distribution of time and spatial
peculiarities as well as the developments and changes in penitentiaries where prisoners
stay with respect to their settlements in Turkey's provinces in the years 1995, 2005 and
2015. With this respect, when the culprits were investigated; the numbers of them show
a decline from 1995 to 2005 whereas, a great deal of increase has been observed from
2005 to 2015. In the years of investigation, there has been a constant decrease in the
proportion of crimes committed to property, while there has been a constant increase in
the proportion of crimes committed to individual. There has also been a continuous
decline in the number of culprits in some types of crimes, while there has been a
continuous increase in the number of culprits in some criminal types. Some of the socioeconomic
characteristics of the culprits have been the same in every type of crime, while
others vary according to the crime type. Regardless of the type of crime, the occupancy
rate of the penitentiaries has increased considerably in some periods and has been
increased above the bed capacities and in some periods the occupancy rate has been
decreased together with the amnesty laws. As a result, socio-economic characteristics of
culprits were dealt with according to each type of crime and it has been aimed to reveal
Turkey's penitentiary and culprit profile by handling abovementioned time and spatial
distribution of socio-economic characteristics of culprits.