40-70 yaş arası primer ya da sekonder koruma amacıyla statin kullanması gereken bireylerin değerlendirilmesi
Evaluation of individuals between 40-70 years where statin must be used for primary or secondary protection
Yazar: MUSTAFA HALTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GÜZİN ZEREN ÖZTÜRK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Antikolesteremik ajanlar = Anticholesteremic agents ; Dislipidemi = Dyslipidemia ; Kardiyovasküler hastalıklar = Cardiovascular diseases ; Kardiyovasküler sistem = Cardiovascular system ; Koruyucu hekimlik = Preventive medicine ; Primer korunma = Primary prevention ; Riskten korunma = Protection from risk

Özet:
GİRİŞ VE AMAÇ: Aile hekimliği disiplininin temelinde koruyucu hekimlik yatmaktadır. Bu amaçla Primer Koruma ve Sekonder Koruma temelde aile hekiminin ilgi alanı olup, kronik hastalık takiplerinden biri olan kardiyovasküler hastalıklardan korunmada "Statin" tedavisi alması gereken hastaların durumu çalışmamızda incelenecek olup, bireylerin tedavi alıp almadıkları, almıyorlarsa nedenleri analiz edilecektir.
 GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamız 21 Eylül 2020-20 Ekim 2020 tarihleri arasında İstanbul Sarıyer Merkez Aile Sağlığı Merkezi 34.30.060 nolu birimde yapılmıştır. Birime kayıtlı 40-70 yaş arası nüfusun retrospektif olarak gerekli sağlık kayıtlarına ulaşılabilenlere SCORE (Systematic COronary Risk Evaluation) Türkiye risk skorlaması yapılarak Türkiye Endokrin ve Metabozlima Derneği (TEMD) Dislipidemi Tanı ve Tedavi Klavuzu'na göre primer koruma amacıyla statin kullanması gerekenler ile, yine aynı klavuza göre sekonder koruma amacıyla statin tedavisi alması gereken bireyler belirlenerek; kullanmayan bireylerden ulaşılabilenlere yüzyüze ya da telefonla anket uygulanmıştır. Anket sonuçları ve retrospektif tarama sonuçları Spss 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Aile sağlığı merkezine kayıtlı 40-70 yaş arası 1478 kişiden 501 tanesine retrospektif tarama yapılmıştır. 501 kişinin yaş grupları incelendiğinde, %68,5'i (n=343) 65 yaş ve altı grupta olduğu, %31,5'inin (n=158) ise 65 yaş üstü grupta olduğu, cinsiyet durumları incelendiğinde, %61,5'i (n=308) kadınlardan ve %38,5'inin (n=193) erkeklerden oluştuğu görülmüştür. 501 kişi statin ilacı kullanma gereklilikleri açısından incelendiğinde, %39,9'unun (n=200) statin ilacı kullanmasına gerek olmadığı, %60,1'inin (n=301) statin ilacı kullanması gerektiği belirlenmiştir. Statin ilacı kullanması gereken 301 kişiden 84 kişinin ilaç tedavisi aldığı, 217 kişinin ilaç tedavisi almadığı belirlenerek bu gruptan 146 kişiye anket uygulanmıştır. 146 kişinin cinsiyet durumları incelendiğinde, %63,0'ının (n=92) kadın olduğu, %37,0'ının (n=54) erkek olduğu, eğitim durumları incelendiğinde, %30,1'inin (n=44) okur yazar düzeyinde olduğu, %61,0'ının (n=89) ilkokul ve lise düzeyinde olduğu, %8,9'unun (n=13) lisans ve üstü düzeyde olduğu görülmektedir. Katılımcıların statin ilacı kullanma gereklilikleri incelendiğinde, %34,2'sinin (n=50) primer koruma amacıyla, %65,8'inin (n=96) sekonder koruma amacıyla statin kullanması gerekli olduğu saptanmıştır. Katılımcıların (n=146) %68,5'ine daha önce statin tedavisi önerildiği, %31,5'ine (n=46)  daha önce statin tedavisi önerilmediği, önerilmeyen grubun %43.5'inin primer koruma amacıyla statin kullanması gerektiği, %56.5'inin sekonder koruyma amacıyla statin kullanması gerektiği tespit edilmiştir.Daha önce statin tedavisi önerilen 100 kişi incelendiğinde %50,8'inin reçete ettirmekte zorluk yaşaması sebebiyle tedavi almadığı, %34.1'inin ilacını kullanmayı başlayıp bıraktığını, bırakma sebebi olarak da %58.7 en sık sebebin reçete edlimesinde zorluk olduğu belirlenmiştir. Diğer kullanmama sebepleri %11,4 kişinin istememesi, %3 hekim tarafından sonlandırılma olarak bulunmuştur. Reçete etirmekte zorluk yaşayan gruba aile hekimi reçete edebileydi devam edermiydiniz sorusuna %100 oranında evet cevabı verilmiştir. Çalışmamızda statin kullanmama sebebi olarak en sık sebep reçete edilme zorluğu (%37,6), ikinci en sık sebep tedavi önerilmemesi (%25,8) olarak tespit edilmiştir.
SONUÇ: Sonuç olarak çalışmamızda dislipideminin bağlı nüfusta yaygın gözüktüğü, primer ya da sekonder koruma amacıyla statin tedavisi alması gereken bireylerin büyük oranda tedavi almadığı görülmüştür. Bunun önündeki en büyük iki sebep hekimlerin tedavi önermemesi ve aile hekimlerinin statin tedavisini reçete ettiğinde geri ödeme kapsamında bulunmaması olarak tespit edilmiştir.

Abstract:
AIM: Preventive medicine underlies the family medicine discipline. For this purpose, Primary Protection and Secondary Protection is basically the area of interest of the family physician, and the status of patients who need "Statin" treatment for protection from cardiovascular diseases, which is one of the chronic diseases follow-up, will be examined in our study, and solutions will be presented by analyzing whether the individuals received treatment, and if not, the reasons. 
METHOD: Our study was conducted between September 21, 2020 and October 20, 2020 at the unit number 34.30.060 in İstanbul Sarıyer Central Family Health Center. We determine the patients who should take statin threatment for primary protection according to Turkey Endocrine and Metabolizm Association (TEMD) Dyslipidemia Diagnosis and Treatment Guideline by applying SCORE (Systematic COronary Risk Evaluation) Turkey risk scoring to patients whom can reached necessary medical records in the 40-70 aged population registered to unit, and also should take statin treatment for the purpose of secondary protection according to the same guideline. Than a face-to-face or telephone questionnaire was applied to those who could be reached among non-users. Survey results and retrospective screening results were analyzed using the Spss 25.0 program and the results were evaluated.
RESULTS: Retrospective screening was performed on 501 of 1478 individuals between the ages of 40-70 registered in the family health center. When the age groups of 501 people were examined, 68.5% (n = 343) were in the age group 65 and below, 31.5% (n = 158) were in the group above 65 years old, and when their gender was examined, 61.5% (n = 308) were women and 38.5% (n = 193) were men. When 501 people were examined in terms of the requirements for using statin drugs, it was determined that 39.9% (n = 200) did not need to use statin drugs, and 60.1% (n = 301) should use statin drugs. It was determined that 84 people out of 301 people who should use a statin drug received drug treatment and 217 people did not receive drug treatment, and 146 people from this group were surveyed. Examining the gender status of 146 people, 63.0% (n = 92) were female, 37.0% (n = 54) were male, and when their educational status was examined, 30.1% (n = 44) were reading 61.0% (n = 89) of them were at primary and high school level, and 8.9% (n = 13) were at the undergraduate and graduate level. When the requirements of the participants to use statin drugs were examined, it was found that 34.2% (n = 50) of them had to use statins for primary protection and 65.8% (n = 96) for secondary protection. 68.5% of the participants (n = 146) had previously been recommended statin treatment, 31.5% (n = 46) had not been recommended statin treatment before, 43.5% of the not recommended group should use statins for primary prevention, 56.5% When 100 people who were recommended statin treatment were examined, 50.8% did not receive treatment due to difficulty in prescribing, 34.1% started and stopped using their medication, and 58.7% was the most frequent reason for discontinuation. The reason was determined to be difficult in prescribing. Other reasons for not using it were found as 11.4% unwillingness of the person and 3% termination by the physician. The answer to the question of whether you could continue if the family physician could prescribe to the group who had difficulty in prescribing was answered yes at a rate of 100%. In our study, the most common reason for not using statins was found to be difficulty in prescribing (37.6%), and the second most common reason for not recommending treatment (25.8%).
CONCLUSİON: In conclusion, in our study, it was observed that dyslipidemia was common in the connected population, and individuals who needed statin therapy for primary or secondary prevention did not receive treatment to a large extent. The two main reasons for this were identified as physicians not recommending treatment and family physicians not being included in reimbursement when prescribing statin therapy.