Fıkıh ilmi açısından münker ile mücadele etmenin hükmü ve hukuki çerçevesi
The provision and the legal framework of combating munkar in fiqu science
Yazar: ARZU KARADAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMETULLAH SAMİ
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Din = Religion ; Hukuk = Law

Özet:
Emir bi'l-ma'rûf ve nehiy ani'l-münker (İyiliği emretmek ve kötülükten alıkoymak/sakındırmak) İslam'ın küllî kaidelerindendir. Bu çalışmada söz konusu prensibin bir parçası olan münkeri nehyetmenin hükmü ve münker ile mücadele etmenin hukukî boyutu incelenmektedir.  Nitel araştırma yöntemiyle yapılan bu çalışmada problemi belirlemek ve kavramsal çerçeveyi oluşturmak oldukça önemlidir. Çalışma bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde çalışmanın konusu, kapsamı ve amacı belirlenmekte olup başvurulan yöntemler açıklanmaktadır. Ardından konunun önemine binaen çalışmanın literatürde nasıl bir konumda olacağı açıklanmaktadır. Birinci bölümde münker terimi ve onunla ilgili diğer kavramların detaylı bir şekilde analizi yapılmaktadır. İkinci bölümde ise münker ile mücadele etmenin hükmü ve hukukî çerçevesinin betimlemesi yapılmaktadır. Bu kapsamda öncelikle münkerle mücadele hakkındaki kadim ve çağdaş görüşlerin tespiti yapılarak mukayese imkanı sunulmaktadır. Münkerle mücadele hakkındaki kavramların analizi ve konunun hükmünün tespiti ile oluşturulan sağlam zemin üzerine son aşamada hukuki çerçevesi çizilmektedir. Bu noktada öncelikle bununla yükümlü olanlar tespit edilmekte, ardından münkerle mücadele yöntemleri detaylı bir şekilde analiz edilmektedir. Böylece günümüzde birey ve toplum olarak münker ile mücadele noktasında neler yapılabileceği, sorumlulukların neler olduğu fıkıh ilmi açısından ortaya konulmaktadır. Çağımızda bir yandan münker olarak değerlendirilen bazı meselelerde İslam adına fiilî müdahalede bulunulduğu görülmektedir. Diğer yandan İslamî değerlere açıkça yapılan saldırılar karşısında nasıl bir tavır gösterilmesi gerektiği hususunda kafa karışıklığı yaşanmaktadır. Meselenin fıkhî boyutu ile ilgili böyle bir boşluğun olması bu konuda akademik bir çalışmanın yapılmasının önemini ortaya koymaktadır.

Abstract:
Amr bi'l-ma'rûf wa nehiy ani'l-munkar (enjoining good and preventing/avoidance of evil) is one of the universal principles of Islam. In this study, the ruling of forbidding munkar, which is a part of the principle in question, and the legal dimension of fighting against munkar are examined.  In this qualitative study, it is very important to determine the problem and to establish the conceptual framework. The study consists of an introduction and two chapters. In the introduction, the subject, scope and purpose of the study are determined and the methods used are explained. Then, due to the importance of the subject, the position of the study in the literature is explained. In the first chapter, the term munkar and other related concepts are analysed in detail. In the second part, the judgement and legal framework of combating munkar are described. In this context, firstly, the ancient and contemporary views on the fight against munkar are determined and the possibility of comparison is presented. The legal framework is drawn at the last stage on the solid ground created by analysing the concepts of combating munkar and determining the judgement of the subject. At this point, first of all, those who are obliged to do so are identified, and then the methods of combating munkar are analysed in detail. Thus, what can be done in terms of combating munkar as an individual and society today and what are the responsibilities are revealed in terms of the science of fiqh. In our age, on the one hand, it is seen that some issues that are considered as munkar are actually intervened in the name of Islam. On the other hand, there is confusion about what kind of attitude should be shown in the face of open attacks on Islamic values. The fact that there is such a gap regarding the jurisprudential dimension of the issue reveals the importance of conducting an academic study on this subject.