Enerji etkin bina tasarımında yerel mimarinin öğretileri: Geleneksel Tebriz evleri örneği
Teachings of vernacular architecture in energy efficient building design: A case on traditional Tabriz houses
Yazar: ABBAS SHADMAND
Danışman: DOÇ. DR. SEMRA ARSLAN SELÇUK
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Ulusal ve uluslararası politikaların belirleyici bir unsuru haline gelen enerji konusu, günümüz toplumlarının da birincil ihtiyaçları arasında yer almaktadır. Yapılı çevrelerin, enerji tüketiminin yaklaşık %40'ından sorumlu olduğunun anlaşılmasıyla, bu alanda yapılacak iyileştirmeler gündeme gelmiş, sektörel ve akademik platformlarda yapı ölçeğinde alınabilecek önlemler tartışılmaya başlanmıştır. Bu bağlamda, mimarların da konuya daha hassas yaklaşması, "mimari tasarım" başta olmak üzere bu konuda yenilikçi çalışmaların ortaya koymasını zorunlu kılmıştır. Bu kapsamda, mimari tasarım kriterlerinin enerji tüketimindeki etkisinin neler olduğu/olabileceği sorusunun cevaplarının arandığı bu tez çalışmasında söz konusu kriterlerin yeri ve potansiyelleri irdelenmiştir. Bu amaçla bu çalışma, enerji ve mimarlık çerçevesinde detaylandırılmış ve mimari elemanlar ile tasarım parametrelerin enerji tüketimi üzerindeki etkisi ile sınırlandırılmıştır. Her toplumun geleneksel yaşam ve tasarım ölçütlerinde, doğal çevrenin korunması, enerji tüketiminin en aza indirgenmesi ve iklim odaklı uygulamaların var olduğu bilinmektedir. Bu çalışmada, geleneksel Tebriz evleri enerji etkin bina tasarımı bağlamında incelenmiş ve modern dünyanın tasarım gereksinimleri bölgenin geleneksel mimarisinde aranmıştır. Ardından geleneksel Tebriz evlerinin tasarımında dikkate alınan parametreler de göz önünde bulundurularak Tebriz ikliminde, mimari elemanlar ile tasarım parametrelerin enerji tüketimi üzerindeki etkisi 100 m^2'lik bir kutu üzerinde Design Builder programı ile analiz edilmiş, söz konusu iklime özgü enerji verimli bina tasarımı için uygun değerler belirlenmiştir. Daha sonra enerji simülasyon analizlerinden elde edilen parametrelere dayanarak 2 bina tasarlanmış ve enerji tüketim miktarı hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlarla sözkonusu iklime uygun tasarım kriterleri ortaya konulmuştur.

Abstract:
Energy, which has become a determining factor in national and international policies, is also among the primary needs of today's societies. By the understanding the fact that built environments are responsible for approximately 40% of energy consumption, improvements to be made in this area has come to the fore, and measures to be taken at the building scale has begun to be discussed in sectoral and academic platforms. In this context, the more sensitive approach of architects to the subject, especially "architectural design", has made it necessary to produce innovative studies on this subject. In this content, in this thesis study, which sought answers to the question of what the effect of architectural design criteria on energy consumption is/could be, the place and potentials of these criteria were examined. For this purpose, this study is detailed within the framework of energy and architecture and is confined by the effect of architectural elements and design parameters on energy consumption. It is known that the protection of the natural environment, minimization of energy consumption and climate-oriented practices exist in the traditional life and design standards of every society. In this study, traditional Tabriz houses have been analyzed in the context of energy efficient building design and the design requirements of the modern world have been researched in the traditional architecture of the region. Then, considering the parameters taken into account in the design of traditional Tabriz houses, the effect of architectural elements and design parameters on energy consumption in Tabriz climate has been analyzed by the Design Builder program on a 100 m^2 box, and values special for the design of an energy efficient building peculiar to the climate subject to the thesis have been extracted. Then, based on the parameters extracted from the energy simulation analysis, two buildings have been designed and the amount of energy consumption has been calculated. With the results obtained, design criteria suitable for this climate have been put forward.