65 yaş üstü travma hastalarının sosyodemografik özellikleri ve acil servis kalite indikatörlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of sociodemographic features and emergency department quality indicators of trauma patients over 65 years of age
Yazar: NESLİHAN GÜNEŞEBAKAN
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA KEŞAPLI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi​ / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Demografi = Demography ; Geriatri = Geriatrics ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Düşme kazaları = Accidental falls ; Geriatri = Geriatrics ; Kalite = Quality ; Kırılganlık = Frailty ; Sosyodemografik özellikler = Socio-demographic characteristics ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries ; Çoklu travma = Multiple trauma

Özet:
Amaç: Geriatrik popülasyonlarda ortaya çıkan fizyolojik ve yaşamsal değişikliklere bağlı olarak travmaların mortalite ve morbiditesi artmaktadır. Çalışmamızda 65 yaş ve üzeri travma hastalarının sosyodemografik verileri ile acil servis kalite indikatörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Acil Tıp Kliniğine Eylül 2021-Kasım 2021 tarihleri arasında başvuran 65 yaş üzeri travma hastaları prospektif olarak değerlendirildi. Hastaların yaş, cinsiyet, başvuru şekli, başvuru zamanı, başvuru şikayeti, travma mekanizması, belirlenen travmatik lezyon ve travma bölgesi, Glasgow Koma Skoru (GKS), Yaralanam Şiddet Skoru (YŞS), Frail Kırılganlık İndeksleri, tanı, yatış durumları, acil serviste kalış süreleri, sonuçlar ve maliyet analizleri değerlendirildi. Ayrıca hastaların 72 saat sonra tekrar başvuru ve ölüm durumları e-nabız, ölüm bildirim sistemi ve hastanemiz veri tabanı kullanılarak belirlendi. 
Bulgular: Çalışma dönemi boyunca, travma nedeniyle 65 yaş ve üstü 364 hasta başvurdu. Çalışma için 210 kişi analize dahil edildi. Çalışma hastalarının 108'i (%51.4) erkek, 102'si (%48.6) ise kadındı. Yaş medyan (ortanca) değeri 73.0'tü (IQR: 67, 79). 
 Çalışmaya alınan hastaların travma mekanizmaları incelendiğinde ilk üç sırayı basit düşmeler (n=151, % 71,9), kesici delici alet yaralanmaları (%11, n=23) ve motorlu araç kazası (%9, n=16) oluşturmaktaydı. Basit düşmelerin %52,9'su (n=111) ev içinde, %47,1'si (n=99)  ise ev dışında gerçekleşmişti. 
Hastalar Frail Kırılganlık Anketi skorlarına göre karşılaştırıldığında Kırılganlık skoru artıkça yaşta anlamlı biçimde artmaktaydı(p=0,000). Frail grubuna giren hastaların YŞS'si diğer iki gruba göre anlamlı biçimde daha yüksekti (normal 2, vs pre-frail 2, frail 4; p=0,007). Travma nedenlerine bakıldığında pre-frail ve frail grubunda normal gruba göre basit düşme oranları daha yüksekti (normal %61,8 vs pre-frail %75,3 vs % frail 80,3; p=0,041). Pre-frail grubu yaya yaralanmaları sıklığı açısından diğer iki gruptan anlamlı olarak yüksek iken (normal %0 vs pre-frail %9,6 vs frail %3,3; p=0,014), normal grup delici-kesici alet yaralanmaları sıklığı açısından diğer iki gruptan anlamlı olarak daha yüksekti (normal %22,4 vs pre-frail %4,1 vs frail %4,9; p=0,000).

Sonuç: Bu çalışmanın sonuçlarına göre üçüncü basamak acil servise başvuran 65 yaş ve üstü travma hastalarının büyük çoğunluğu komorbiditesi olup ilaç kullanmakta olan, apartman dairesinde bir yakını ile yaşamakta ve orta ekonomik sınıfa ait bireylerden oluşmaktadır. Bu hasta grubunda acil servise travma nedenli en sık başvuru nedeni basit düşmelerdir. En sık eksremite travmaları görülmekte olup, en sık konsültasyon istenen ve yatış yapılan bölüm ortopedidir. Kırılganlık indeksine göre Frail grubunda sınıflanan hastaların YŞS'ları diğerlerine göre daha yüksektir. Yaşlı hastaların acil serviste travma yönetimi fizyolojik değişiklikler sebebi ile detaylı yapılmalıdır. Travma yönetimine ait kalite indikatörleri geliştirilmesi ve uygulanması mortalite ve morbidite üzerinde olumlu etki yapacağı kanaatindeyiz.  
AnahtarKelimeler: Geriatrik Travma, Kalite İndikatörleri, Kırılganlık, Düşme

Abstract:
Background and Aim: Mortality and morbidity of trauma in geriatric population have been escalating due to the physiological and vital changes. In the presentstudy, we aimed to evaluate the sociodemographic data and emergency service quality indicators of trauma patients aged 65 and over.
Materials and Methods: Trauma patients over the age of 65 who applied to the Health Sciences University Antalya Education and Research Emergency Medicine Clinic between September 2021 and November 2021 were evaluated prospectively. Age, gender, application type, time of application, complaint of admission, trauma mechanism, trauma type, determined traumatic lesion and trauma site, trauma extension (simple trauma, multitrauma), Glasgow Coma Scale (GCS), Injury Severiy Score (ISS), Frailty Scores, diagnosis, hospitalization status, outcome and cost analysis of the patients were evaluated. Besides re-attendance and mortality of study patients were established through the "e-nabız", death notification system and the hospital database.
Results: There were 364 eligible patients during the study period and 210 of them were included into the final analysis.  51.4% (n=108) of the study patients were male and the median age value was 73 (IQR: 67 to 79). 
Simple falls were the most prevalent type of trauma (n=151, 71,9%) followed by stabbing injuries (n=23, 11%) and motor vehichle crahes (n=16, 9%). 52% (n=11) of simple falls happened inside, though 47.1% (n=99) were outside. 
Age went up in line with the frail score (p=0.000). ISS score of frail group was significantly higher when compared to the other groups (normal: 2 vs pre-frail: 2 vs frail: 4; p=0.007). Simple falls were significantly prevalent in pre-frail and frail groups as compared to normal group (normal: 61.8% vs pre-frail: 75.3% vs frail 80.3%; p=0.041). Pedestrian injuries were more prevalent in pre-frail group (normal: 0% vs pre-frail: 9,6% vs frail 3,3%; p=0,014), whereas stabbing injuries were more prevalent in normal group (normal 22,4% vs  pre-frail 4,1% vs frail 4,9%; p=0,000).
Conclusions: According the results of this study, most of the geriatric trauma patients have co-morbidities, use drug, live in a flat along with relatives and be from middle income group. Simple falls were the most prevalent ground of geriatric trauma. Extremities were the most often localization and orthopedy was the most consulted and admitted clinic. Frail group had higher ISSs as compared to normal and pre-frail group.  Through the improvement of living conditiens, elder population is increasing in our country as well, and thus the number of geriatric trauma patients presenting to the emergency service is also rising. Elderly trauma patients have higher mortality and morbidities. These patient deserve a multidiciplinary treatment approach starting from the emergency departments.
Keywords: Geriatric Trauma, Quality indicators, Emergency Service, Falls