Aşağı Seyhan Ovası'nda su, toprak kaynakları ve biyotop koruma temelli tarımsal peyzaj karar destek sistemi
Agricultural decision support system based on water, soil resources and biotope conservation in Lower Seyhan Plain
Yazar: AHMET ÇİLEK
Danışman: PROF. DR. SÜHA BERBEROĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture
Dizin: Peyzaj mimarlığı = Landscape architecture ; Peyzaj planlama = Landscape planning ; Uzaktan algılama = Remote sensing

Özet:
Bu çalışmada, Aşağı Seyhan Ovası'nda (ASO) tarımsal peyzaj içerisinde kalan önemli biyotop alanlarının korunması temel alınarak, optimum düzeyde tarımsal verimin elde edilebilmesi için karar destek sisteminin oluşturulması amaçlanmıştır. 
Birinci aşamada ASO için 2010-2016 yılları arasında orta çözünürlü LANDSAT ve Sentinel-2 uydu verileri ile tarımsal ürün deseni sınıflandırılmış, yüksek çözünürlü SPOT görüntüleriyle ise önemli biyotop alanları CORINE biyotop sınıflarına göre belirlenmiştir. İkinci aşamada sınıflama sonucu elde edilen kışlık buğday, mısır ve pamuk olmak üzere üç temel ürünün konumsal ve zamansal olarak rekolteleri CropSyst ürün gelişim modeli ile hesaplanmıştır. Ayrıca tarımsal drenajdan gelen su miktarı ve buna bağlı olarak azot taşınımı değerlendirilmiştir.  Son olarak sulak alanlara drenaj kanalları ile taşınan tarımsal gübrenin biyotoplar üzerinde etkilerinin en aza indirilebilmesi için tarımsal peyzaja yönelik koruma amaçlı ilke ve politikalar belirlenmiştir. 
Ürün gelişim modeli sonucunda ASO'da toplam üretimin %21'i buğdaydan, %28'i pamuktan, %47'si birinci ürün mısır ve %4'lük kısım ikinci ürün mısırdan karşılanmaktadır. Tarımdan gelen drenaj suları ile beslenen sulak alanları kapsayan bölgelerde yıllık ortalama üretim 161548 ton ile ovanın %16.5'lik kısmını karşılamaktadır. Bu alanlara birim başına drene edilen en yüksek su miktarı pamuk ve ikinci ürün mısırda, en düşük buğday ve birinci ürün mısırdadır. Sistemde kalan en yüksek azotlu gübre miktarı ikinci ürün mısırda, en düşük buğday ürününde olmaktadır. Sonuçta bitki ve toprak özelliklerine göre azotlu gübre kullanılmalı; buğdayda %5, 1.ürün mısırda %10 ve 2.ürün mısırda %50 oranında azotlu gübrenin azaltılması azot kullanım etkinliğinin maksimum oranda olmasını sağlarken sulak alanlardaki kirlilik yükü azaltılacaktır.

Abstract:
This research aims to develop a decision support system based on conservation of biotopes within the agricultural landscape of lower Seyhan Plain considering the optimisation of agricultural productivity.
First stage of this research includes mapping crop pattern using the medium resolution satellite sensor data recorded by LANDSAT and Sentinel-2 over lower Seyhan Plain in between 2010 and 2016, in addition to CORINE biotope mapping through high spatial resolution SPOT images. Secondly, Crop productivity of three major crops winter wheat, corn and cotton derived from image classification was modelled spatially and temporally through CropSyst model. Additionally, irrigation return flow from the drainage and related N load was also considered. In the last stage, major agricultural landscape conservation principles and policies were recommended to diminish the detrimental impacts of agricultural fertiliser loads to the biotopes through drainage channels.
Crop productivity model results indicated that 21%, 28%, 47% and 4% of total production in lower Seyhan Plain were from wheat, cotton, first crop corn and second crop corn respectively. Average annual production of wetlands region was 161548 tons and equals to 16,5% of the total plain area. The largest amount of drainage water comes from cotton and second crop corn cultivation; the smallest amount comes from wheat and first crop corn cultivation. Largest amount of nitrogen remained within the system was at second-crop corn, smallest amount was at wheat. It can be concluded that nitrogen fertiliser should be applied according to the soil characteristics; application of fertiliser should be reduced by 5% for wheat, 10% for first crop corn and 50% for second crop corn, as a result of this reduction fertiliser uptake efficiency will increase and N load to the wetlands will decrease.