Planlı görsel eğitim üniversite öğrencilerinin deri kanserine yönelik tutum ve inançlarını etkiler mi?
Does planned visual education affect university students' attitudes and beliefs about skin cancer?
Yazar: ESİN SEVGİ DOĞAN
Danışman: DOÇ. ÖZDEN DEDELİ ÇAYDAM
Manisa Celal Bayar Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Onkoloji = Oncology
Dizin: Deri hastalıkları = Skin diseases ; Deri neoplazmları = Skin neoplasms ; Görsel etkileşim = Visual interactive ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Sağlık inanç modeli = Health belief model ; Sağlık tutumları = Health attitudes ; Tutumlar = Attitudes ; Üniversite öğrencileri = University students ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Amaç: Bu çalışma, Sağlık İnanç Modeline dayalı hazırlanan planlı görsel eğitimin üniversite öğrencilerinin deri kanserine yönelik tutum ve inançlarına etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. 
Gereç ve Yöntem: Bu küme-randomize kontrollü deneysel çalışma; bir üniversitenin iki fakültesindeki iki bölümde öğrenim gören 116 üniversite öğrencisi (girişim grubu:58; kontrol grubu:58) ile yürütüldü.  Veriler Öğrenci Tanıtım Formu ve Deri Kanserinde Sağlık İnanç Modeli Ölçeği (DKSİMÖ) ile toplandı.  Girişim grubunda ön test, bir ay sonra, üç ay sonra ve yedi ay sonra olmak üzere dört görüşme yapıldı. Kontrol grubunda ise ön test ve yedi ay sonra iki görüşme yapıldı. 
Bulgular: Sağlık İnanç Modeline dayalı hazırlanan planlı görsel eğitim programından sonra girişim grubundaki öğrenciler ile kontrol grubundaki öğrenciler arasında algılan duyarlılık, algılanan ciddiyet, algılanan yarar, algılanan engel ve öz yeterlilik puanları açısından anlamlı fark bulundu. Girişim grubundaki öğrencilerin algılanan duyarlılık, algılanan yarar, algılan engel ve öz yeterlilik puanları açısından izlemler arası anlamlı fark bulunurken, algılanan ciddiyet puanı açısından izlemler arası fark bulunmadı. İlk görüşmeden yedi ay sonra, girişim grubunun algılanan duyarlılık, algılanan ciddiyet, algılanan yarar, algılanan engel ve öz yeterlilik puanları kontrol grubuna göre daha anlamlı olarak olarak artarken, algılanan engel puanlarının azaldığı saptandı.
Sonuç: Araştırma sonuçları, Sağlık İnanç Modeline dayalı hazırlanan planlı görsel eğitimin üniversite öğrencilerinin deri kanserine yönelik tutum ve inançları üzerine olumlu etkisi olduğunu gösterdi.
Anahtar kelimeler: sağlık inanç modeli, sağlık tutumları, ünivesite öğrencileri, deri neoplazmları

Abstract:
Aim: The aim of this study to evaluate the effect of planned visual education based on the Health Belief Model among university students' attitudes and beliefs towards skin cancer.
Materials and Methods: This cluster-randomized controlled experimental study, was conducted with 116 university students (intervention group: 58; control group: 58) studying in two departments in two faculties of a university. The data were collected with Student Identification Form and Health Belief Model Scale in Skin Cancer. Four interviews were conducted in the intervention group, one month later, three months later and seven months later. In the control group, two interviews were conducted pretesting and seven months later.  
Results: After the planned visual training program based on the Health Belief Model, a significant difference was found between students in the intervention group and students in control group in terms of perceived sensitivity, perceived severity, perceived benefit, perceived barriers and self-efficacy scores.  While there was a significant difference between the students in the intervention group in terms of perceived sensitivity, perceived severity, perceived benefit, perceived barriers and self-efficacy scores, there was no difference between them in terms of perceived severity scores. Seven months after the first interview, it was found that while the perceived sensitivity, perceived seriousness, perceived usefulness, perceived disability and self-efficacy scores of the intervention group increased more significantly than the control group, the perceived disability scores decreased.
Conclusions: The results of this study demonstrated that the planned visual education based on the Health Belief Model had a positive effect on university students' attitudes and beliefs towards skin cancer.
Key words: Health belief model, health attitudes, university students, skin neoplasms