Eğitim örgütlerinde dijital adaptasyon ve pedagojik liderlik ilişkisinde zihniyet yapısının aracı rolü
The mediating role of mindset structure in the relationship between digital adaptation and pedagogical leadership in educational organisations
Yazar: ABDUSSAMET AKTAŞ
Danışman: PROF. DR. MÜNEVVER ÇETİN
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı, dijital adaptasyon ve pedagojik liderlik ilişkisinde zihniyet yapısının aracı rolünü incelemektir. Araştırmada alt amaçlar; öğretmenlerin dijital adaptasyon düzeyinin tespit edilmesi, öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin pedagojik liderlik davranışları sergileme düzeyinin tespit edilmesi, öğretmenlerin kendi zihniyet yapılarını nasıl algıladıklarının tespit edilmesi ve ayrıca ulaşılan sonuçların demografik değişkenlere göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi şeklinde belirlenmiştir.
Araştırmanın amaçları doğrultusunda nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul ili Anadolu Yakası resmi anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise türündeki okullarda görev yapmakta olan öğretmenler arasından, sırasıyla küme, tabakalı ve uygun örnekleme yöntemleri kullanılarak belirlenen 424 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri; araştırmacı tarafından geliştirilen, Dijital Adaptasyon Ölçeği, Pedagojik Liderlik Ölçeği ve Zihniyet Yapısı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi için Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) uygulanmış, oluşturulan model R Core Team 2023 aracılığıyla "lavaan paketi" kullanılarak test edilmiştir.
Bulgulara göre; öğretmenlerin dijital adaptasyon seviyeleri çok yüksek düzeydedir, öğretmen algılarına göre okul müdürleri pedagojik liderlik davranışlarını çok yüksek düzeyde sergilemektedir, öğretmenlerin zihniyet yapıları gelişim zihniyetine daha yakındır. Demografik değişkenler (cinsiyet, öğrenim durumu, okul türü ve kıdem) ise bu sonuçlar üzerinde; öğretmenlerin dijital adaptasyon düzeyi ve öğretmenlerin zihniyet yapıları bağlamında anlamlı bir farklılık oluşturmazken, okul müdürlerinin pedagojik liderlik davranışlarının öğretmenler tarafından algılanmasında ise sadece kıdem değişkeni anlamlı bir farklılığa sebep olmaktadır. Araştırmanın ana amacının bulgusuna göre kurulan model geçerli ve uyumludur. Bu doğrultuda zihniyet yapısının dijital adaptasyon ve pedagojik liderlik ilişkisinde aracı rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, öğretmenlerin dijital adaptasyon düzeyleri okul müdürünün pedagojik liderlik davranışlarını yorumlamada etkilidir ve bu yorumlamada öğretmenlerin zihniyet yapıları etkin rol oynamaktadır sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular ve sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara, politika yapıcılara öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The objective of this study is to examine the mediating role of mindset structure in the relationship between digital adaptation and pedagogical leadership. The sub-objectives of the study were determined as follows: firstly, to determine the level of digital adaptation of teachers; secondly, to determine the level of pedagogical leadership behaviours of school principals according to the perceptions of teachers; thirdly, to determine how teachers perceive their own mindset structure; and fourthly, to examine whether the results obtained show a significant difference according to demographic variables.
In alignment with the objectives of the study, a relational survey model derived from quantitative methods was employed. The study sample comprised 424 teachers, selected through a combination of cluster, stratified, and convenience sampling techniques. The teachers were employed in official kindergartens, primary, secondary, and high schools situated on the Anatolian side of Istanbul province. The data were collected utilising the Digital Adaptation Scale, Pedagogical Leadership Scale and Mindset Structure Scale, which were developed by the researcher. A Structural Equation Model (SEM) was employed to analyse the data, and the model was tested using the 'lavaan package' through R Core Team 2023.
The findings indicate that teachers demonstrate a high level of digital adaptation, school principal exhibit pedagogical leadership behaviours at a high level, and teachers' mindset structures are aligned with a developmental mindset. The demographic variables of gender, education level, school type and seniority do not significantly impact the results in terms of teachers' digital adaptation levels and teachers' mindset structures. However, the variable of seniority does significantly influence the perception of pedagogical leadership behaviours of school principals by teachers. The findings of the study indicate that the established model is valid and compatible. In light of these findings, it can be concluded that mindset structure plays a mediating role in the relationship between digital adaptation and pedagogical leadership. Consequently, it can be posited that teachers' digital adaptation levels are an effective means of interpreting the pedagogical leadership behaviours of the school principal, with teachers' mindset structures exerting a significant influence on this interpretation. In alignment with the findings and results obtained in the study, recommendations were put forth for consideration by researchers and policy makers.