İyileşme dönemindeki alkolikleri anlamak: Adsız Alkolikler'in söylemlerinin işaret ettiği motivasyon unsurları
Understanding the alcoholics in their recovery period: Motivation factors as indicated by the statements ofAlcoholics Anonymous
Yazar: ŞEFİYE BİLKAN YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE GÜNDOĞAN
İstanbul Medipol Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizm = Drug Addiction and Alcoholism
Dizin: Alkol bağımlılığı = Alcohol dependents ; Alkol içme = Alcohol drinking ; Alkolikler = Alcoholics ; Motivasyon = Motivation ; Tedavi = Treatment

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kendi kendine yardım grupları içerisinde yer alan Adsız Alkolikler
(AA) gruplarına katılan ve iyileşme döneminde olan alkol bağımlısı bireylerin
dillendirdikleri motivasyon/demotivasyon unsurlarını anlamaktır. Alkol bağımlılığı ve
buna bağlı yaşanan sağlık sorunları tüm dünyada giderek artmaktadır. Alkol bağımlılığı
kronik bir rahatsızlıktır ve birey tedavi olsa dahi tekrar alkol tüketebilmektedir. Nüks
süreçleri ile ilerleyen alkol bağımlılığının tedavisinde bireyin motivasyonunun sağlanması
önem arz etmektedir.
İyileşme sürecinde olan bireylerin nüks yaşamamalarındaki motivasyonları derinlemesine
anlayabilmek için bu çalışma nitel araştırma yöntemi ile yapılmıştır. Bu çalışma
çerçevesinde araştırmacı, 11 üyesi olan Tekirdağ ve 8 üyesi olan İstanbul Bakırköy AA
gruplarının haftalık toplantılarına gözlemci olarak katılmış ve Tekirdağ grubundan 8,
Bakırköy grubundan ise 4 kişi olmak üzere toplamda 12 kişi ile birebir görüşme yapmıştır.
Araştırmanın veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen
"Sosyodemografik Bilgi Formu" ve 12 adet açık uçlu sorudan oluşan "Görüşme Formu"
kullanılmıştır. Demografik Formu tüm katılımcılar doldurmuş, Görüşme Formu sadece
birebir görüşmelerde kullanılmıştır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemi ile analiz
edilmiştir. Bu bağlamda araştırmanın kendisi araştırmacılara bulunması hedeflenen ayıklık sürecine dair motivasyon unsurları, destekleyici ve zorlayıcı faktörlerden fazlasını
vermiştir. Bu çalışma sonucunda 6 ana başlık ve bunlara ait alt temalar elde edilmiştir, bu
başlıklar şu şekildedir: "İçki İçmeye Başlamaya Dair Motivasyon", "İçki İçmeye Devam
Etmeye Dair Motivasyon", "İçkiyi Bırakmaya Dair Motivasyon", "Ayıklığa Dair
Motivasyon", "Ayıklığı Destekleyen Unsurlar", "Ayıklığı Zorlayan Unsurlar." Bu unsurlar
literatür ışığında bir arada değerlendirildiklerinde, alkolizmin tüm evrelerinde motive ve
demotive eden faktörlerin, benlik kavramı etrafında toplandığı görülmüştür. Bu da
alkolizmin tedavisinde benlik kavramının ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Bu
çalışmada bulunan bulguların, alkol bağımlılığından muzdarip bireylerin tedavisinde
kullanılan yöntemlere katkısı olacağı düşünülmektedir. Bu araştırma, Adsız Alkolikler ile
yürütülmesi, ayıklık sürecindeki motivasyon/demotivasyon unsurlarının araştırılması ve
nitel araştırma yöntemi ile yapılması bakımından özgündür.
Anahtar Sözcükler: Adsız Alkolikler, alkol bağımlılığı, motive/demotive eden unsurlar

Abstract:
The purpose of the research is to comprehend the motivation/demotivation factors which
are given voice by the alcohol addicted individuals in their recovery period and who are
participated to Alcoholics Anonymous (AA) which is a self-supporting relief organization.
Alcohol addiction and the related health problems are increasing gradually throughout the
world. Alcohol addiction is a chronic disease and the individual may consume alcohol
even after the treatment. Providing the individuals motivation is very important for the
treatment of the alcohol addiction which has a recurrent progression. Therefore, this study
is made by the consensual qualitative research method in order to throughly understand the
motivations of the individuals who do not experience a recurrent in their recovery period.
Within the scope of the research, the researcher has participated as an observer in the
weekly meetings of the Tekirdağ AA with 11 members and Istanbul Bakırköy AA with 8
members and has interviewed one on one with 12 people in total as 8 people from the
Tekirdağ group and 4 people from the Bakırköy Group. A "Sociodemographic Data Form"
and "An Interview Form" consisting of 12 open-ended question which are developed by
the researcher are used as a data collection tool. The demographic form is filled out by all the participants where the interview form is only used in one to one interview. The data
obtained is analyzed by the thematic analysis method. Within this context, the research
itself has provided more information than expected about the targeted motivation factors,
supportive and challenging factors about the sobriety period. As a result of this study, 6
major topics and relative sub themes are obtained, which are: "The motivation to start
drinking alcohol", "The motivation to continue drinking alcohol", "The motivation to quit
drinking alcohol", "The motivation about sobriety", "The factors to support the sobriety",
"The factors to challenge the sobriety". When these factors are evaluated together in the
light of the literature, the motivating and demotivating factors are found to be gathered
around self-concept throughout all phases of alcoholism. Therefore, this result indicates
that the self-concept should be considered during the treatment of alcoholism. The findings
in research are considered to contribute the methods that are used for the treatment of the
individuals who are suffering from alcohol addiction. This research is unique in terms of
researching of the motivation/demotivation factors in the sobriety period, developing with
the Alcoholics Anonymous and using consensual qualitative research method.
Key Words: Alcoholics Anonymous, alcohol addiction, motivating / demotivating factors