Sektörel düzeyde enerji tüketiminin büyümeye etkisi: Türkiye örneği
The effect of energy consumption on growth at the sectoral level: The case of Turkey
Yazar: MEHMET ŞERİF ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN KARHAN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik etki = Economic effect ; Enerji = Energy ; Enerji kaynakları = Energy resources ; Enerji sektörü = Energy sector ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Gayri safi yurtiçi hasıla = Gross domestic product ; Sektörel analiz = Sectoral analysis

Özet:
Özellikle son yüzyılda enerjinin büyümenin ana parametrelerinden biri olduğu açıkça anlaşılmıştır. Bu nedenle bir uygarlık lokomotifi haline gelen enerji artan önemi ile birlikte üretimin ve toplumsal refahın kilit unsuru olmuştur. Sektörel ve toplam enerji tüketiminin büyüme üzerindeki etkisini araştıran bu çalışma kapsamında Türkiye için CO2 tüketimi, toplam nihai enerji tüketimi, sanayi, ulaştırma ve diğer sektörlerin enerji tüketimi ile kişi başı gayrisafi yurtiçi hâsıla değişkenlerine ait 1970-2019 dönemi verileri kullanılmıştır. Bu doğrultuda sırasıyla tanımlayıcı istatistikler, Genişletilmiş DickeyFuller (1981) ve Phillips-Perron (1988) tarafından geliştirilen birim kök, parametre tahmini için gecikmesi dağıtılmış otoregresif model (ARDL ve son olarak Hatemi-J Roca (2014) nedensellik testleri kullanılmıştır. Araştırma hipotezleri 3 farklı model kurularak test edilmiştir. 
Kurulan üç modelde göz önünde bulundurulduğunda sanayi sektöründe kullanılan enerji miktarının artması kişi başına düşen geliri artırırken, ulaştırma ve diğer sektörlerde kullanılan enerji miktarı kişi başına düşen geliri azaltmaktadır. 
Araştırmanın son aşamasında aralarında eşbütünleşme ilişkisi tespit edilen değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi, Hatemi J-Roca (2014) Asimetrik Nedensellik Testi ile incelenmiştir. Asimetrik Nedensellik Testi nedenselliğin yönüne göre; gelirden sektörlere ve sektörlerden gelire doğru olmak üzere iki ayrı grupta toplanmıştır. Sektörlerden gelire doğru nedenselliğin sınandığı test sonuçlarına göre sanayi sektörü enerji tüketiminden kişi başına düşen gelire doğru tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bu sonuçlar aynı zamanda ARDL sınır testi sonuçları ile paralellik göstermektedir. Öte yandan diğer sektörlerin enerji tüketim miktarının negatif bileşeninden kişi başına düşen gelirin hem pozitif hem de negatif bileşenine doğru nedenselliğin olduğu tespit edilmiştir. Son olarak toplam enerji tüketiminin negatif bileşeninden kişi başına düşen gelirin negatif bileşenine doğru nedenselliğin olduğu bulunmuştur. 
Anahtar Kelimeler: Ekonomik Büyüme, GSYH, Sektörel Enerji Tüketimi, Türkiye

Abstract:
It has been clearly understood that energy is one of the main parameters of growth, especially in the last century, For this reason, energy, which has become a civilization locomotive, has become a key element of production and social welfare with its increasing importance. Within the scope of this study, which investigates the effect of sectoral and total energy consumption on growth, the 1970-2019 period data of the variables of CO2 consumption, total final energy consumption, energy consumption of industry, transportation and other sectors and gross domestic product per capita were used for Turkey. In this direction, respectively descriptive statistics, Extended Dickey-Fuller (1981) the unit root developed by and Phillips-Perron (1988), the distributed lag autoregressive model (ARDL) for parameter estimation, and finally the Hatemi-J Roca (2014) causality tests were used. The research hypotheses were tested by establishing 3 different models. 
Taking into consideration the three models established, the increase in the amount of energy used in the industrial sector increases the per capita income, while the amount of energy used in the transportation and other sectors decreases the per capita income. 
At the last stage of the study, the causality relationship between the variables, among which cointegration relationships were detected, was examined with the Hatemi J-Roca (2014) Asymmetric Causality Test. According to the direction of causality, Asymmetric Causality Test; It is divided into two separate groups, from income to sectors and from sectors to income. According to the test results in which the causality from the sectors to the income was tested, a one-way causality relationship was found from the energy consumption of the industrial sector to the per capita income. These results also show parallelism with ARDL limit test results. On the other hand, it has been determined that there is causality from the negative component of the energy consumption amount of other sectors to both the positive and negative components of the per capita income. Finally, it was found that there is causality from the negative component of total energy consumption to the negative component of per capita income. 
Keywords: Economic growth, GDPPC, Sectoral Energy Consumption, Turkey