Özefagogastroduodenoskopi yapılan vakalarda Helicobacter pylori prevalansı tanı metodları ve hastalıklarla olan ilişkisi /
Yazar: AHMET KARATAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HAKKI POLAT
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2001
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Gastroenteroloji = Gastroenterology

Özet:
Üst Gastro intestinal şikayetleri olan hastaların çoğunun mide mukozasını enfekte eden Helicobacter pylori, gram negatif, spiral şeklinde bir bakteridir. Gastrit, peptik ülser, gastrik kanser ve gastrik lenfoma gibi toplumun büyük bir kısmını etkileyen hastalıklarda bu mikroorganizmanın rol aldığının anlaşılması araştırıcıları özellikle son on yılda bu ajana yönelik çok sayıda çalışma yapmaya yöneltmiştir. Dünya sağlık örgütü (WHO ), 1994 yılında Helicobacter pylori' yi insanlarda grup I kanserojen olarak kabul etmiştir. Helicobacter pylori enfeksiyonu dünyadaki en yaygın bakteriyel hastalıkların başmda gelmektedir. Bu nedenle sadece gastroduodenal ülser oluşumunda değil, daha değişik organ ve sistemlerde de farklı klinik tabloların nedeni olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Helicobacter pylori salgıladığı bir proteaz yardımıyla glikoprotein yapısındaki mide mukusunu parçalar ve asit mide içeriğinin, mukus-bikarbonat bariyerini geçerek mukozayı irrite etmesine sebeb olur. Endoskopik mide biopsileri ile alınan dokudaki bakterilerin gösterdiği üreaz aktivitesi, klinikte tanısal bir test olarak kullanılmaktadır. Dokudaki bakteri; hemotoksilen eozin ve diğer histoşimik yöntemler yanısıra monoklonal antikorlarla immünohistoşimik olarak da gösterilebilir. Çalışmamızda üst Gastrointestinal şikayetleri sebebi ile endoskopi ünitemize başvuran 302 vakada Helicobacter pylori sıklığını, tanı yöntemlerini ve mikroorganizmanın ilişkili olduğu hastalıkları araştırdık. Vakaların hepsinden, midenin antrum kısmından üreaz testi ve histopatolojik inceleme amacıyla endoskopik biopsiler alındı. Ayrıca tüm vakalardan serolojik inceleme amacıyla venöz kan örneği alındı. Çalışmamıza alman vakaların yaş ortalaması; 47.3±16.1'di. Erkek hasta oranı % 42, kadın hasta oranı % 58' di. Vakaların % 38.4' ü gastrit, % 5' i mide adeno kanseri, % 5.6' sı duodenal ülser, % 2.3' ü mide ülseri, % 46.7' si diğerleri başlığı altında topladığımız ( özofajit, gastroözofagial reflü, hiatal herni, polip, pylor darlığı vs ) gruptu. Vakaların şikayetlerinden duodenal ülserde tfbmk ağrısı % 88.2 ile en 63sık görülürken, gastritli hastalarda epigastrik ağrı % 70, mide kanserli vakalarda ise melena, kilo kaybı % 100 oranında gözlendi. Çalışmamıza alman tüm vakalarda, Helicobacter pylori oranı, serolojik yöntemle % 74.5, üreaz ve/veya histolojik yöntemle % 67.5 olarak bulundu. Yaş grupları ve cinsler arasında, istatistiksel olarak Helicobacter pylori pozitifliği yönünden anlamlı bir fark bulunamadı (p> 0.05 ). Endoskopik olarak duodenal ülser tesbit edilen hastalarda Helicobacter pylori, kullandığımız üç tanı yönteminde de diğer tanılara göre yüksek oranda bulundu. Normal vakalarla kıyaslandığında Hp pozitifliği duodenal ülserli hastalarda anlamlı olarak yüksekti ( p<0.05 ). Aynı şekilde üreaz ve/veya histolojik yöntem ile Hp, duodenal ülserli hastalarda, normal vakalarla kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı bulundu ( p<0.05 ). Normal vakalarla kıyaslandığında, gastritli hastalarda Hp IgG pozitifliği istatistiksel olarak anlamlı iken ( p<0.05 ), üreaz ve/veya histoloji yöntemi ile istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte ( p>0.05 ) oran olarak yüksekti. Mide kanseri tesbit ettiğimiz vakalarda, hem serolojik hem de üreaz ve/veya histolojik olarak Hp pozitifliği anlamlı bulunmadı ( p>0.05 ), ancak yine de oran olarak normal vakalardan yüksekti. Endoskopik olarak normal olan vakalarda Hp pozitifliği serolojik yöntemle % 50, üreaz ve/veya histoloji testi ile % 41.7 bulundu. Çalışmamızda Hp pozitifliği ile meslek grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmedi.Serolojik olarak en yüksek Hp pozitifliği oranı, emeklilerde ( % 88.7 ) gözlenirken, üreaz ve/veya histolojik pozitif vakalar ise en yüksek oranda, memurlarda (% 78.7 ) gözlendi. Öğrencilerde Hp IgG pozitifliği % 72.7, üreaz ve/veya histoloji pozitifliği % 62.9 bulundu. Çalışmamızda üreaz testinin sensitivitesi % 78.2, spesivitesi % 70, toplam tutarlılık % 74.2 bulunurken, serolojik yöntemin sensitivitesi % 83.2, spesivitesi % 36, toplam tutarlılık % 74.2 olarak bulundu. Histoloji ile üreaz testinin uyumluluğu % 74 olarak gözlendi. Endoskopik tanı ile patolojik tanıların gözlenen uyumu % 76.8 olarak bulundu.

Abstract:
Helicobacter pylori is a gram negative spiral shaped bacteria, which infect gastric mucosa of most of the patients with upper gastrointestinal complaints. When the role of this microorganism in the progression of gastritis, gastric ulcus, gastric cancer and gastric lymphoma, which are important diseases affecting most of the population, was made clear, especially in the last decade a lot off studies was directed in this area. World Health Organization accepted Helicobacter pylori as group I cancerogen for human beings in 1994. Helicobacter pylori infection is one of the most widespread bacterial diseases in the world. That's why, not only in the formation of gastroduodenal ulcer, it is accepted to be the cause of various clinical manifestations affecting different orgain and systems. Helicobacter pylori breaks the gastric mucosa which is made of glycoprotein in process by means of its protease secretion. Thats leads to mucosa irritation by the gastric acid which passes the mucus-bicarbonate barrier. The urease activity of the bacteriae, which were isolated from the tissue taken by endoscopical biopsy, is used as a diagnostical clinical test. The bacteria in the tissue can be showed by haemotoksilen eozine and other histochemical methods on by monoclonal antibodies immunohistochemical in our study, we evaluted 302 cases having complaints related with the upper gastrointestinal system; about Helicobacter pylori prevalance, diagnostic methods and diseases related with this microorganism. İn all of the cases, endoscopical biopsies from gastric antrum were taken, aiming histopathological analysis, venous blood samples were taken from all cases. The mean age of our cases was 47.3+16.1. The male patients ratio was 42 % ; the females ratio was 58 %, 38.4 % of the cases were gastritis, 5 % were adeno cancer, 5.6 % duodenal ulcus, 2.3 % gastric ulcer and the others ( eusophagit, gastroeusophagial reflue, hiatal hernia, polyp, pylor stenosis etc.) composed 46.7 %. The most seen complaints in duodenal ulcus was hungry pain ( 8.2 % ), epigastric pain (70 % ) in patients with gastritis; in cases with gastric cancer, melena and weight loss were seen 100 %. 65Among all cases, Helicobacter pylori ratio was found as 74.5 % by serological methods, 67.5 % by urease and/or histological methods. Between different ages and sexuality, there wasn't any statistically significant difference about Helicobacter pylori positivity ( p>0.05 ). In patients with endoscopially diagnosed duodenal ulcer, using 3 different diagnostical methods. Helicobacter pylori was found to be the most common cause. Compared with normal cases, Helicobacter pozitivity by serological methods in cases with duodenal ulcer were significant higher ( p<0.05 ). The same results were found by urease and/or histological methods, the difference were high but not significant statistically ( p>0.05 ). In the cases with gastric cancer, Helicobacter pylori positive wasn't significant by all the diagnostic methods (p>0.05 ) ; but the rates were higher than thats of normal cases. The cases with normal endoscopy had Helicobacter pylori seropositivity of 50 % by serological, 41.7 % by urease and/or histological methods. Helicobacter pylori positivity and profession groups. Serologically, the highest Helicobacter pylori positivity had the retireds (88.7 % ); by urease and/or histological methods, the highest Helicobacter pylori positivity belonged to the officers ( 78.7 % ). Among students, Helicobacter pylori IgG positivity was found 72.7 % ; and 62.9 % was the urease and / or histological positivity. In our study, the sensitivity of urease test was found as 78.2 % ; specificity as 70 %, total consistency as 74.2 %. The sensitivity, specificity and total consistency of serological test was found respectively as 83.2 %, 36 % and 74.2 %. The accordance of histology and urease test was observed as 74 %. The accordance between endoscopical diagnosis and pathological diagnosis was found as 76.8 %.