Serbest bölgelerin bugünü ve geleceği bakımından vergi ve teşvik politikaları: Türkiye örneği
Tax and incentive politics of the free zone in the aspect of today and the future: For instance Turkey
Yazar: İLHAN BULUT
Danışman: PROF.DR. EMİN ERTÜRK
Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2005
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
İKTİSAT ANA BİLİM DALIULUSLARARASI İKTİSAT BİLİM DALISERBEST BÖLGELERİN BUGÜNÜ VE GELECEĞİ BAKIMINDAN VERGİ VETEŞVİK POLİTİKALARI: TÜRKİYE ÖRNEĞİİLHAN BULUT(Yüksek Lisans Tezi)Ülkelerin siyasi sınırları içinde olup, gümrük hattı dışında kabul edilen serbestbölgelerin yirminci yüzyılın ilk yarısından itibaren gerek tür ve gerekse sayı bakımındanartış gösterdiği gözlenmektedir. Yatırımcılara gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değervergisi, gümrük vergisi muafiyet ve istisnaları, işçi gelirlerinden vergi muafiyeti gibikolaylıklar ile %25'e varan tasarruf sağlama imkanı vermektedir. Serbest bölgelerinyatırımcılara sağladığı bu imkanların dışında; ülkelerin makro ekonomik hedeflerineödemeler bilançosuna olumlu yönde etki, döviz geliri elde etme, teknoloji transferi,istihdam artışı gibi katkılar sağladığı görülmektedir. Bu bakımdan serbest bölgeler 1980sonrasında ihracata yönelik sanayileşme stratejisini benimseyen Türkiye'nin, hedeflerinigerçekleştirmede, önemli araçlardan birisi olması nedeniyle çalışmamızın içeriğinioluşturmaktadır.Çalışmamızı birinci bölümünde farlılık gösteren serbest bölge türlerineilişkin açıklamalar ile başlanmış, geleneksel ve modern anlamda serbest bölgetanımlamaları yapılmıştır. Daha sonra yeni bir oluşum olan nitelikli sanayibölgelerinin hakkında bilgiler verilmiş, nitelikli sanayi bölgelerinin kurulduklarıülke açısından katkıları incelenmiştir. Birinci bölümde son olarak Türkiye'denitelikli sanayi bölgeleri kurma girişimleri verilmiş ve bu bölgelerle serbestbölgeler arasındaki benzerlikler incelenmiştir.İkinci bölümde ise; özellikle AvrupaTopluluğu içerisindeki serbest bölgelerin hukuki ve işlevsel özelliklerine değinilmişve dünyadaki birçok serbest bölge vergi ve teşvik politikaları çerçevesinde elealınmıştır. Üçüncü bölümde ise;serbest bölgelerin tarihsel gelişimi ve yasalaltyapısı ile başlanmış, hukuki ve idari yapısındaki önemli noktalar anlatılmış veGümrük Birliği'nin gerçekleşmesiyle oluşan düzenlemelere değinilmiştir. Bunlarailaveten Türkiye'deki serbest bölgelerin genel yapıları ve bugünkü ticarethacimleri ve istihdam üzerindeki incelenmiştir. Üçüncü bölümde ayrıca serbestbölgedeki firmalara sağlana vergi ve teşvik politikaları incelenmiş ve son dönemdeserbest bölgelere uygulanan vergi ve teşvik politikalarındaki değişiklikleranlatılmıştır.Danışman: Prof. Dr. Emin Ertürk Sayfa Sayısı: 170iii

Abstract:
TAX and INCENTIVE POLITICS OF THE FREE ZONE IN THE ASPECT OFTODAY and THE FUTURE: FOR INSTANCE TURKEYABSTRACTSınce the 20th century we see that the free zones which are in the politicalborders, but out of the customs border are increasing both in variety and numbers.As the free zones which income tax, value added tax, corporation customs tax,immunity and exceptions, possesses up to 25 percent from the tax, immunity ofpersonel incomes and also foreign capital, tecnology, foreign currency andemployment, are one of the important means aplicated in realizing the goals of theTurkey who wanted to estabilish a strong and stabilized economic foundation after1980 through economic and social progress including industrilization strategypolicy towards exports, it composes the content of the study.The first part of the study has been started with the explanation about the kindof free zones which show differency and identification of free zones has been madeabout tradational and modern meanings. Than information is given about theQalified Indutrial Zones ( QIZ?s ) which is the aspect of the country they areestablished.At the end of the first part,the foundation of indutrial zonesare givenand the simlarities beetween the free zones has been explained. In the second partthe legal and functional characteristic of the free zones in the world has beenexamined. The many of free zones in the world has been explained in the view oftax and incentive Politics.In the tird party has been started historical progress andconstruction of the legal foundations in turkey and the iportant points of the legaland adminis trative structure has been explained and it is mentioned therealization of Customs Union has been mentioned. In addition to this the generalstructures of Turkey Free Zones and on the affect on the trade size of today andemployment has been explained. Also in the tird part, the tax and incentive Politicswhich ensure free zones firm has been examined.The tax politics changes whichput into practice to free zones has been explained, too.ANAHTAR SÖZCÜKLERserbest bölge, nitelikli sanayi bölgeleri, serbest bölgelerde vergi ve teşvikler,dünyada serbest bölgelerKEY WORDSFree zone, qualified industrial zones, tax and incentive policies in the free zone, free zonesin the worldConsultant: Prof. Dr. Emin Ertürk Number Of Page: 170iv