Sürdürülebilir korumanın afet risklerini önlemedeki rolü: Antakya Koruma Alanı örneği
The role of the sustainable conservation in preventing disaster risks: Sample of Antakya Protected Area
Yazar: MERVE ASLANOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. SEÇİL GÜL MEYDAN YILDIZ
Yozgat Bozok Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kentsel Koruma ve Yenileme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Afet riski = Disaster risk ; Doğal afetler = Natural disasters ; Hatay-Antakya = Hatay-Antakya ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Sürdürülebilirlik = Sustainability

Özet:
Sürdürülebilirlik, kaynakların tüketilmeden kullanımı ve gelecek nesillere aktarımı anlamına gelmektedir. Yaşamın her alanında sağlıklı bir döngüyü ifade eden sürdürülebilirlik kavramı, koruma kavramı ile doğrudan ilişkilidir. Doğal ve yapay çevrenin bütünleşik olarak korunması, bu çevrelerin sürdürülebilirliğinin sağlanması  ile mümkün olmaktadır. Yapay çevre olarak karşımıza çıkan tarihi çevreler de bu kapsama girmektedir. Tarihi çevreler geçmişin izlerini taşıyan korunması gerekli alanlardır. Tarihsel süreçte doğal ve insan kaynaklı olarak gelişen afetler sonucunda tarihi çevreler tahribata uğramış, hatta yok olmuştur. Afetlerin etkileri can ve mal kayıpları ile sınırlı olmamaktadır. Tarihi çevrede gerçekleşen afetler, geçmişin izlerinin dolayısıyla kültürel birikimin kaybı anlamına da gelmektedir. Bu nedenle korunmaları ve gelecek nesillere aktarılmaları evrensel bir görev olarak kabul edilmektedir. Tarihi çevrelerin afet risklerinden korunabilmesindeki en önemli ilke ise devamlılıktır. Bu ilke, tarihi çevrelerin sosyal, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirlik boyutları çerçevesinde koruması anlamına gelmektedir.
Bu çalışmada Antakya Koruma Alanı örneklem alan olarak seçilmiştir. Bunun iki önemli nedeni bulunmaktadır. Birincisi tarihsel, arkeolojik, çevresel ve kültürel açıdan özgün değerlere sahip olması; ikincisi ise Antakya Koruma Alanı'nın doğal ve insan kaynaklı afet riskleri taşımasından dolayı yok olma tehlikesi altında bulunmasıdır. Deprem, sel, kaya düşmesi, göç hareketleri gibi afetler ile mücadele etmek zorunda kalan Antakya Koruma Alanı zamanla tahribata uğramıştır. Kültürel çeşitliliğin ve tarihi değerlerin yoğun olduğu bu alanın afet risklerine karşı sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda korunması sağlanabilir. Bu nedenle çalışma kapsamında nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Analiz aşamasında literatür taraması ile yerinde gözlem ve incelemeler yapılmıştır. Bu analizler ile bölgenin mevcut durumu ortaya konulmuştur. Yapılan analizlere ek olarak kullanılan nicel araştırma yöntemlerinden bir diğeri anket çalışmasıdır. Elde edilen veriler doğrultusunda bölgenin sosyal, ekonomik ve çevresel sorunları saptanarak afet risklerinin önlenmesi ve tarihi çevrede olası afetlerin en az zararla atlatılabilmesi amacıyla öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
Sustainability means the use of resources without being consumed and their transfer to future generations. The concept of sustainability, which expresses a healthy cycle in all areas of life, is directly related to the concept of protection. Integrated protection of the natural and artificial environment is possible by ensuring the sustainability of these environments. Historical environments that appear as artificial environments are also included in this scope. Historical environments are areas that need to be protected, bearing the traces of the past. Historical environments have been destroyed or even disappeared as a result of natural and human-induced disasters in the historical process. The effects of disasters are not limited to the loss of life and property. Disasters that take place in the historical environment also mean the loss of traces of the past and thus the cultural accumulation. For this reason, their protection and transmission to future generations is accepted as a universal duty. The most important principle in protecting historical environments from disaster risks is continuity. This principle means the protection of historical environments within the framework of social, economic and environmental sustainability dimensions.
In this study, Antakya Conservation Area was chosen as the sample area. There are two important reasons for this. First, it has unique historical, archaeological, environmental and cultural values; The second is that the Antakya Conservation Area is in danger of extinction due to the risks of natural and man-made disasters. Antakya Conservation Area, which had to struggle with disasters such as earthquakes, floods, rockfalls, and migration movements, has been destroyed over time. This area, where cultural diversity and historical values are intense, can be protected against disaster risks in line with sustainability principles. For this reason, qualitative and quantitative research methods were used together in the scope of the study. In the analysis phase, on-site observations and examinations were made with literature review. With these analyzes, the current situation of the region has been revealed. Another quantitative research method used in addition to the analyzes is the survey study. In line with the data obtained, the social, economic and environmental problems of the region were determined and suggestions were put forward in order to prevent disaster risks and to overcome possible disasters in the historical environment with the least damage.