İçmesuyu dağıtım sistemlerinde CBS tabanlı su kalitesi yönetimi
GIS based water quality management in drinking water distribution systems
Yazar: DENİZ AYDIN
Danışman: PROF. DR. LÜTFİ AKÇA
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Günümüzde kesintisiz ve sağlıklı içmesuyu temini ile toplam su kalitesi yönetimi öncelikli bir mühendislik uygulaması olarak karşımıza çıkmaktadır. İçmesuyu kalitesi yönetimi için içmesuyu kaynağından tüketicilerin musluğuna kadar bütün süreçlerin bir bütün halinde ele alınması gerekmektedir. Tüm süreçleri yerinde ve bileşenleri ile birlikte izleyebilmek konumsal çalışmayı da beraberinde getirmektedir. Su kalitesi ile ilgili üretilen kararların bilimsel, gerektiğinde yasal olarak savunulabilen, kamuoyu incelemesine açık, iyi dokümante edilmiş ve kaliteli verilere dayanması büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı bir model oluşturularak ?Su Kalitesi İzleme Bilgi Sistemi? tasarlanmıştır. ?İçmesuyu Kalitesi Yönetim Ana Planı? çerçevesinde oluşturulan Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı izleme sistemi ile sorgulama, bilgiye ulaşma, şebeke analizi, eğilim analizleri, karar-üretme, modelleme, tematik(konulu) harita üretimi, senaryo üretimi ve yönetimi gibi çalışmalar için oldukça güçlü ve fonksiyonel bir platform oluşturulmuştur. Ortaya konulan genel modelin uygulaması, İstanbul içmesuyu sisteminde yapılmıştır. Su kalitesi ölçümlerinin sürekli olarak yapıldığı arıtma tesisleri çıkışı, depo giriş ve çıkışları ile şebekede belirlenen kritik noktaların izlenmesi amacıyla bir coğrafi bilgi sistemi tasarlanmış, bu sistemin karar destek aracı olarak kullanılması ve yapılan analizler sonucu işletmenin iyileştirilmesi için içmesuyu havzasının kontrolü ve korunması, arıtma tesislerinin optimizasyonu, ana isale hatlarının periyodik temizliği ve deşarjı, depoların periyodik dezenfeksiyonu ve dış etkilere karşı korunması, dağıtım şebekesinde boru sonu ve ölü noktaların azaltılması, şebekelerdeki kritik noktalardan periyodik deşarjların yapılması, içmesuyu sisteminde çalışanların ve kamuoyunun bilinçlendirilmesi/bilgilendirilmesi gibi alınabilecek önlemler ve öneriler ortaya konulmuştur.

Abstract:
Nowadays continual, healthy water supply and total water quality management have emerged as an important issue of engineering applications. Monitoring of all processes and their components on site requires to study on spatial base. Therefore in this study a Geographical Information System (GIS) based system was deployed to construct the proposed Drinking Water Quality Monitoring Information System. Establishing regular monitoring of the quality of drinking water and effective reporting mechanisms to provide relevant and timely information and promoting confidence in the water supply and its management are prior targets of the proposed system. The major purpose of this study was to monitor, evaluate and control of water quality in drinking water distribution system with usage of GIS. A powerful and functional platform was projected for query, network and trend analyses, decision support, modeling, thematic re-symbolization, scenario production and management with GIS technology in framework of ?The Main Drinking Water Quality Management Plan? Application of this developed system was performed within Istanbul drinking water system. In order to monitor the water quality at influent and effluent of water treatment plants, water service reservoirs and selected critical points in the distribution system, a Geographical Information System was designed. A number of precautions were taken in using of this system as a decision support tool and improvement of operations as a result of analyses.This study aims to put forward the benefits of a proposed Geographical Information System based decision support system which contributes a great deal to drinking water quality management.Keywords: Drinking Water Quality Management, Geographical Information System, Water Distribution System