Bazı nitelikli domates genotiplerinin morfolojik ve moleküler yöntemlerle tanımlanması
Identification of some qualitative tomato genotyes by morphological and molecular methods
Yazar: GÜLBANU KIYMACI
Danışman: PROF. DR. ÖNDER TÜRKMEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ÖZGÜR UNCU
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, önceki çalışmalarda ümit var olarak belirlenmiş S2 kademesindeki domates  (Lycopersicon lycopersicum) genotiplerinin morfolojik ve moleküler yöntemlerle karekterizasyonu yapılmıştır. Bu bağlamda S2 kademesindeki 240 genotipde morfolojik gözlemler yapılmıştır. Bu gözlemlerde tek bitki seçilimi ile S3 kademesinde 335 genotip elde edilmiştir. Bu genotiplerde  morfolojik ölçüm ve gözlemler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca burada amaca uygun seçilen  93  genotipde SSR yöntemi ile Meloidogyne incognita, Tomato Mosaic Virus (ToMV),  Tomato yellow leaf curl virus (TYLCV) Verticillium dahliae, Fusarium oxysporum f. sp. Lycopersici, Tomato Spotted Wilt Virus (TSWV)'ye dayanım düzeyleri ve moleküler tanımlaması yapılmıştır. Morfolojik tanımlamada UPOV parametrelerinden yararlanılarak amaca uygun olacağı öngörülen; büyüme türü, çiçeklenme zamanı, salkımdaki çiçek sayısı, ilk boğumda çiçek salkımı,yaprak duruşu,yaprak uzunluğu,yaprak genişliği, yaprak ayası varlığı, meyve eni- boyu, meyve enine ve boyuna kesit şekli, meyve perikarp kalınlığı, meyve locus sayısı,  meyve yeşil boyun varlığı, meyve olgunluk zamanı, olgun meyvede  SÇKM, meyve rengi ölçüm ve gözlemleri yapılmıştır. Elde edilen veriler S2 ve S3 kademesinde temel bileşenler analizine tabi tutulmuş,  S2 kademesinde 5 temel bileşen ekseni elde edilmiştir. Bu eksenler toplam varyasyonun %67.69' sını temsil etmiş, bu ilk 5 temel bileşenin eigen değerleri ise 1,00-2,65 arasında bulunmuş ve scoreplot ve loadingplot grafikleri oluşturulmuştur.  S3 kademesinde ise birbirinden bağımsız 4 temel bileşen ekseni elde edilmiş, bu eksenler toplam varyasyonun %63.186'sını temsil etmiştir. Domates genotipleri arasındaki moleküler çeşitlilik ise SSR markörüyle belirlenmiştir. Moleküler çalışmalarda domates genotipleri için belirlenmiş 14 çift EST-SSR primeri kullanılmıştır. Çalışmada  kullanılan domates  genotiplerinde toplam 137 adet DNA alleli üretilmiştir. SSR markör sonuçları var/yok (1/0) şeklinde skorlanmış olup veri dosyasıDARwin programında analiz edilmiştir. Çalışmada, domates genotipleri arasındaki molekülergenetik ilişkileri gösteren NJ dendrogramı,genotiplerin dört ana dala ayrıldığı ve altı grupta toplandığı belirlenmiştir. Mantel testi sonucu ile uzaklık matriksi ve NJ dendrogramı arasındaki korelasyon ortaya konmuştur (r=0.91). Ayrıca 93 adet S3 kademesi domates genotipinde Meloidogyne incognita 'e 22 adet genotip RR, Tomato Mosaic Virus'e 19 adet RR, Verticillium dahliae'e 16 adet RR, Tomato Spotted Wilt Virus'e 4 adet RR,Tomato Yellow leaf Curl Virus'e 8 adet RR,Fusarium oxysporum f. sp 'e 12  adet RR olarak dayanımları belirlenmiştir.

Abstract:
In this study, S2 grade tomato (Lycopersicon lycopersicum) genotypes, which were determined to be promising in previous studies, were characterized by morphological and molecular methods. In this context, morphological observations were made on 240 genotypes in the S2 level. In these observations, 335 genotypes of tomato morphological and observations were carried out in the S3 level with my plant. In addition, with the appropriate  93 genotype SSR method here, Meloidgyne incognita, Tomato Mosaic Virus (ToMV), yellow leaf curl virus (TYLCV) Verticillium dahliae, Fusarium oxysporum f. sp. It is resistant and regulated to Lycopers Tomato Spotted Wilt Virus (TSWV). In accordance with the purpose, using UPOV in terms of morphology; growth type, flowering time, number of flowers in cluster, inflorescence at first node, leaf growth, leaf length, leaf length, leaf blade, structure transverse and longitudinal section, fruit pericarp thickness, number of fruit places, fruit green maturity, fruit maturity time, ripe SÇKM in fruit, fruit color and observations were made. With the obtained data, principal components were analyzed at S2 and S3 levels, and 5 principal component axes were obtained at S2 levels. These axes represented 67,69% of the total variation, the eigen values of these first 5 basic components were found between 1.00-2.65 and scoreplot and loadingplotgraphs were created. In the S3 level, 4 principal component axes independent of each other were obtained, and these axes represented 63.19% of the total variation. Molecular diversity among tomato genotypes was determined by SSR marker. In molecular studies, it was determined for tomato genotypes. 14 pairs of EST-SSR primers were used. A total of 137 DNA alleles were made in the tomato genotypes used in the study. SSR markers are scored as yes/no (1/0) and the data file can be made on the DARwin website. In the study, NJ dendrogram showing the molecular genetic relationships between tomato genotypes, it was determined that the genotypes were divided into four main branches and gathered in six groups. The correlation between Mantel test result and distance matrix and NJ dendrogram was revealed (r=0.91).In addition, 93 S3 grade tomato genotypes have 22 genotype RR to Meloidogyne incognita, 19 RR to Tomato Mosaic Virus, 16 RR to Verticillium dahliae, 4 RR to Tomato Spotted Wilt Virus, and Tomato Yellow Leaf Curl Virus. 8 RR, Fusarium oxysporum f.sp. their resistance to sp was determined as 12 RR.