Mimari tasarım eğitimi arayüzünün epistemolojik zihin modeli
The epistemological mind model of the architectural design education interface
Yazar: GÜLAY DALGIÇ
Danışman: PROF. DR. SENNUR AKANSEL
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
ÖZET


Bu araştırma, ilk yıl mimari tasarım eğitimi sırasında gözlenen "tasarım bilgisinin içselleştirilmesi ve dönüştürülmesinde yaşanan sorunlar" üzerine gerçekleştirilmiştir. Sorunların nedenini araştırmak ve çözüm önerisi geliştirmek amacıyla yapılan araştırmada ilk yıl mimarlık eğitimi, arayüz alanı olarak tanımlanmaktadır. Arayüz, "iki şey" arasında buluşma ya da karşılaşmayı tarifleyen ve olumlu ya da olumsuz etkileşimi içeren yönüyle araştırmayı yönlendirmiştir. Araştırmada "iki şey" mimar adayı ve mimari tasarım eğitimi olarak ele alınmıştır. Arayüz alanında olumlu etkileşimin sağlanması her iki bileşenin farkındalığı ile gerçekleşeceği düşüncesinden hareketle bilgi yapılarına odaklanılmıştır.  Bu yaklaşımla oluşturulan mimari tasarım eğitimi arayüzünün epistemolojik zihin modeli, kendisini her öğrenme durumunda yeniden yapılandırılabilecek bir bakış önermektedir. Bu amaç aynı zamanda insanın bilgi üretimi olarak mimarlığın perspektifinden, tasarımcısını görmeyi deneme çabası olarak da okunabilir. 
Beş bölümden oluşan çalışmanın;
Giriş bölümünde, araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemi sunulmaktadır. Mimarlık eğitiminin ilk yılını kapsayan araştırma, tasarımda öğrenme problemlerini epistemolojik yaklaşımla irdelemekte ve bağlamında çözüm geliştirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma olgusal ve kuramsal olmak üzere iki aşamada geliştirilmiştir. Olgusal süreç; tespit edilen problemin geçerliliği ile ilgili mimarlık alanında yapılan çalışmalarının araştırılmasını kapsamaktadır. Kuramsal süreç ise teorik araştırmaların çıkarımları ile oluşturulan modeli ve modelin problem alanında tamamlayıcı ve çözüm üretici olarak uygulamasını içermektedir.
İkinci bölümde, öğrenme ve tasarım kavramlarının epistemolojik boyutlarının araştırıldığı kuramsal çerçeve anlatılmaktadır. Bilme eylemi ve bilginin, öğrenme olgusuyla ilişkisi bütünleşik epistemolojik yaklaşımlardan modern epistemolojik dönüşümlere doğru araştırılmıştır. Üstbiliş, öğrenme tercihleri, öğretim yaklaşım ve hedefleri öğrenmenin öğrenilmesine yönelik epistemolojik belirlemeler olarak ele alınmıştır. Tasarımda bilme yolları, yapma eylemi ile tasarım bilgisinin çoklu yapısı kapsamında araştırılarak mimari tasarımda öğrenme ve öğretme durumlarının biriktirdiği zihinsel yapı ortaya konulmuştur. Araştırmalar sonunda öğrenme ve tasarım odağında çıkarımlar yapılmıştır. 
Üçüncü bölümde, araştırmada oluşturulan model açıklanmaktadır. Modelin oluşturulmasında arayüz ve zihinsel model kuramları kullanılmıştır. Kuramsal çerçevenin çıkarımları modelin teorik kısmını oluşturmakta aynı zamanda uygulama ile bütünleşecek yapı sunmaktadır.
Dördüncü bölümde kavramsal boyutta oluşturulan epistemolojik zihin modelinin tamamlayıcısı aynı zamanda modelin kullanılabilir olmasına yönelik yapılan alan çalışması sunulmaktadır. Alan çalışması mimari tasarım ve temel tasar derslerinde gerçekleştirilmiştir.
Beşinci ve son bölümde ise araştırmanın sonuçları ve mimari tasarım eğitimi içindeki yeri tartışılmakta, gelecekte yapılacak araştırmalara ilişkin öneriler yer almaktadır. Araştırmada oluşturulan model, mimari tasarımda öğrenme ortamının teori ile gerçeklik arasındaki ilişkisinin anlaşılmasına, deneyim bağlamında yenilenecek bir yaklaşım önermektedir. 
Yıl			: 2022
Sayfa Sayısı		: 108
Anahtar kelimeler	: Tasarım Eğitimi, Öğrenme, Arayüz, Üstbiliş, Öğrenme Tercihleri,    Zihinsel Model

Abstract:
ABSTRACT


This research was carried out on "problems in internalizing and transforming design knowledge" observed during the first year architectural design education. In the research conducted to investigate the cause of the problems and to develop a solution proposal, the first year architectural education is defined as the interface area. The interface has guided the research with its aspect that describes the meeting or encounter between "two things" and includes positive or negative interaction. In the research, "two things" were handled as "architect candidate" and "architectural design education". Based on the idea that positive interaction in the interface area will occur with the awareness of both components, the focus is on information structures. The epistemological mind model of the architectural design education interface created with this approach proposes a view that can be reconfigured in every learning situation. This aim can also be read as an attempt to see the designer from the perspective of architecture as human knowledge production. The study, which consists of five parts;
In the introduction, the aim, scope and method of the research are presented. The research, which covers the first year of architectural education, examines learning problems in design with an epistemological approach and aims to develop solutions in its context. The research was developed in two stages as factual and theoretical. Factual process covers the investigation of the studies in the field of architecture related to the validity of the identified problem. The theoretical process, on the other hand, includes the model created with the inferences of theoretical research and the application of the model as a complementary and solution producer in the problem area.
In the second part, the theoretical framework in which the epistemological dimensions of learning and design concepts are investigated is explained. The act of knowing and the relationship between knowledge and learning have been investigated from integrated epistemological approaches to modern epistemological transformations. Metacognition, learning preferences, teaching approaches and goals are considered as epistemological determinations for learning to learn. The ways of knowing in design were investigated within the scope of the action of doing and the multiple structure of design knowledge, and the mental structure that learning and teaching situations accumulated in architectural design was revealed. At the end of the research, inferences were made in the focus of learning and design.
In the third section, the model of the research is explained. Interface and mental model theories were used with the implications of the theoretical framework form the theoretical part of the model providing a structure to integrate with the practice.
In the fourth chapter, the complementary of the epistemological mind model created in the conceptual dimension, as well as the field study to make the model usable, are presented. The fieldwork was carried out in architectural design and basic design courses.
In the last part, the results of the research are discussed and suggestions for future research are given. The model created in the research proposes an approach that will be renewed in the context of experience in understanding the relationship between theory and reality in the learning environment in architectural design.
Year 			: 2022
Number of Pages	: 108
Keywords		: Design Education, Learning, Interface, Metacognition, Learning Preferences