Futbolculara uygulanan maskeli ve maskesiz yüksek şiddetli interval antrenmanların kan parametrelerine etkisi
The effect of high intensiv interval training on blood parameters with and without training mask
Yazar: TEVFİK AKOL
Danışman: DOÇ. DR. AYŞEGÜL YAPICI
Pamukkale Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Antrenman ve Hareket Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Spor = Sports

Özet:
Futbolculara uygulanan maskeli ve maskesiz yüksek şiddetli interval antrenmanlarının hemogram değerler, metabolik hormonlar ve biyokimyasal parametreler üzerine akut etkisini incelemek amacıyla yapılan bu çalışmaya Denizli Süper Amatör liginde oynayan Serinhisarspor futbol takımındaki futbolcular gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmaya 13 futbolcu ile başlanmış fakat ikinci ölçüme futbolculardan biri mazeret göstererek katılmadığı için istatiksel analizler 12 sporcu üzerinden yapılmıştır. Xyaş = 27.33 ± 4,88, Xboy =179,65 ± 6,66, XVücut Kütlesi= 77,25 ± 8,05 olarak belirlenmiştir. Futbolculara, iki farklı günde "Supramaksimal Eurofit Metod" protokolü (Baker 2011) uygulanmıştır. İlk ölçüm günü denekler randomizasyon(rastgele) yöntemi ile 2 ayrı gruba ayrılmıştır. İlk gün, 1. grup maskeli, 2. grup maskesiz olarak antrenmanı yapmıştır. 1 hafta ara verildikten sonra ikinci gün gruplar yer değiştirerek aynı antrenmanı yapmışlardır. Sporcular bir sıra halinde dizilerek 79 metreyi 15 saniye içinde koşmuşlardır. 15 saniyelik koşu bitiminde, 15 saniye dinlenip yine 15 saniye içinde başlangıç çizgisine geri dönmüşlerdir. Bu protokol 2 set 8 dakika şeklinde uygulanmıştır. Futbolcular ölçüme üç saat kala yiyecek ve içecek almamaları konusunda uyarılmışlardır (su hariç). Tüm deneklerden egzersiz öncesi (istirahat) ve egzersiz sonrası olmak üzere, bir sefer için ön kol dirsek venasından toplam 5 cc kan alınmıştır. Tam kan sayımı için EDTA'lı tüplere 3 cc kan alınarak merkez laboratuvarda oto analizörde, trombosit (PLT), lökositler (WBC), nötrofil (NE), hemoglobin (Hb), hematokrit (Hct), ve olmak üzere kan hematolojik düzeyleri belirlenmiştir. Biyokimya ölçümleri için futbolculardan, egzersiz öncesi ve egzersiz sonrası olmak üzere, ön kol dirsek venasından jelli biyokimya tüplerinde ve mavi kapaklı tüplerde toplam 5 cc kan alınmıştır. trigliserid, insülin, kortizol, CRP, glukoz, kolesterol, LDL kolesterol, HDL kolesterol, CK ve serbest yağ asitleri ölçümleri yapılmıştır. Veriler SPSS paket programıyla analiz edilmiştir. Sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma ve kategorik değişkenler sayı ve yüzde olarak verilmiştir. Maskeli ve maskesiz ölçümlerde etkinliği tespit etmek üzere aynı grubun kullanılması nedeni ile bağımlı grup olarak kabul edilmiştir. Normal dağılımı göstermek üzere Shapiro Wilk Testi kullanılmıştır. Bağımlı grup karşılaştırmalarında, parametrik test varsayımları sağlandığında İki eş arasındaki farkın önemlilik testi, parametrik test varsayımları sağlanmadığında ise Wilcoxon eşleştirilmiş iki örnek testi kullanılmıştır. P<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. Maskeli ve maskesiz yapılan egzersizde nabızda, O2 saturasyonu, laktat egzersiz öncesi ve egzersiz sonrası değerlerinde istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). O2 saturasyonu, gruplar arasında anlamlı fark göstermemekle birlikte maskeli grupta egzersiz sonrası O2 saturasyonu ortalaması 93,67, maskesiz grupta ise egzersiz sonrası O2 saturasyon ortalaması 95,08 olması maskeli yapılan egzersiz sonucunda O2 saturasyonunun daha fazla bir düşüş gösterdiği bulunmuştur. Laktat konsantrasyonu maskeli egzersiz sonrasında laktat ortalaması 5,11,  maskesiz egzersiz sonrasında laktat ortalaması 4,34 olduğundan gruplar arası istatistiksel anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,05). Maskeli ve maskesiz yapılan egzersiz de egzersiz sonrasında beyaz küre, nötrofil sayısında egzersiz öncesine göre istatistiksel anlamlı yükseklik görülmüştür (p<0,05). Nötrofil yüzdesi hem maskeli hem de maskesiz yapılan egzersiz sonrasında istirahate göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p<0,05). Hemoglobin, trombosit ve hematokrit miktarı hem maskeli hem de maskesiz egzersiz sonrasında egzersiz öncesine göre istatistiksel anlamlı yükselme göstermiştir (p<0,05). CRP değeri maskeli egzersiz sonrasında istatistiksel olarak anlamlı yükseklik göstermiştir (p<0,05). Maskeli ve maskesiz yapılan egzersiz de maskeli egzersizin hemoglobin,  hematokrit ve trombosit değerleri maskesiz egzersizin değerlerine göre istatiksel olarak anlamlı yüksek bulunmuştur (p<0,05). Trigliserid düzeyi her iki grupta egzersiz sonrasında öncesine göre anlamlı artış göstermiştir (p<0,05). Kolesterol düzeyleri maskeli grupta egzersiz sonrasında anlamlı olarak yükselirken, maskesiz grupta düşmüştür (p<0,05). LDL değerleri her iki grupta egzersiz sonrasında egzersiz öncesine göre yükselmekle birlikte yalnızca maskeli grupta istatistiksel anlamlılığa ulaşmıştır (p<0,05). HDL değerleri her iki grupta egzersiz sonrasında egzersiz öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı yükselmektedir (p<0,05). VLDL değerleri her iki grupta egzersiz sonrasında egzersiz öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı yükselmektedir (p<0,05). Kreatinin kinaz değerleri maskeli grupta egzersiz sonrasında egzersiz öncesine göre istatistiksel anlamlı yükselmektedir (p<0,05). Sonuç olarak, futbolculara uygulanan maskeli ve maskesiz yüksek şiddetli interval antrenmanların kan parametrelerine etkisinin incelendiği bu çalışmada antrenman maskesiyle yapılan yüksek şiddetli interval antrenmanının kan yağı değerlerini maskesiz yapılan yüksek şiddetli interval antrenmanına nazaran daha az yükselttiği ve bu nedenle maskeyle yapılan egzersizin kan yağları üzerine etkisi olduğu söylenebilir. Antrenman maskesi ile yapılan egzersiz maskesiz yapılan egzersize göre kan şekerini daha fazla arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Oksijen saturasyonu değerleri incelendiğinde maskeli yapılan egzersizde sporcunun maskesiz egzersize göre daha fazla hipoksik ortamda kalmasının sonucu olarak oksijen saturasyon değerlerinde düşüş görülmüştür. Sporcunun hipoksik ortamda daha fazla zaman geçirmesinin bir sonucu olarak maskeli grupta hemoglobin miktarının arttığı tespit edilmiştir. CK seviyelerine bakıldığında ise iki grubunda antrenmanın etkisi olarak kas hasarı seviyelerinde artış olduğu fakat gruplar arası incelemede maskenin CK ya etkisi olmadığı sonucuna varılmıştır. Yapılan tüm bu egzersiz ve analizler sonucunda antrenman maskesi ile yapılan yüksek şiddetli interval antrenmanının vücudu maskesiz yapılan yüksek şiddetli interval antrenmanına göre daha çok strese soktuğu yorumu yapılabilir.

Abstract:
This study, which was conducted to investigate the acute effect of masked and unmasked high-intensity interval training sessions on metabolic hormones and biochemical parameters, was performed voluntarily by Serinhisarspor football team in Denizli Super Amateur League. 13 football players started the study, but the second measurement was not an excuse for one of the players did not participate in the statistical analysis was done through 12 athletes. has been determined. The "Supramaksimal Eurofit Method ram protocol (Baker 2011) was applied to the players on two different days. The subjects were divided into 2 groups by randomization (random) method on the first measurement day. The first day, the 1st group was masked, the second group did the training without mask. After a 1-week break, on the second day the groups moved to the same training. The athletes ran in a row and ran 79 meters in 15 seconds. At the end of the 15-second run, they rested for 15 seconds and returned to the starting line within 15 seconds. This protocol was implemented in the form of 2 sets of 8 minutes. Soccer players were warned not to take food and drink three hours before the measurement (except for water). A total of 5 cc blood was taken from the forearm elbow vein for an expedition before and after the exercise from all subjects. For the complete blood count, 3 cc blood samples were taken from EDTA tubes and in the central laboratory, blood hematological levels were determined in the auto analyzer, including platelet (PLT), leukocytes (WBC), neutrophil (NE), hemoglobin (Hb), hematocrit (Hct) and blood. For the measurement of biochemistry, blood samples were taken from the players before, during and after the exercise, in the forearm elbow vein, in the biochemistry tubes and in the blue cap tubes. triglycerides, insulin, cortisol, CRP, glucose, cholesterol, LDL cholesterol, HDL cholesterol, CK and free fatty acids were measured. Data were analyzed with SPSS package program. Continuous variables are given as mean ± standard deviation and categorical variables as number and percentage. It is considered as a dependent group because of the use of the same group to determine the effectiveness in masked and unmasked measurements. Shapiro Wilk Test was used to show normal distribution. When the parametric test assumptions were made in dependent group comparisons, the significance test was used for the difference between the two peers, and the Wilcoxon paired sample test was used when the parametric test assumptions were not provided. P <0.05 was considered significant. There was a statistically significant difference in heart rate, O2 saturation, and before and after exercise (p <0.05). While O2 saturation did not show a significant difference between the groups, the average O2 saturation after exercise in the masked group was 93.67, and the O2 saturation after exercise was 95.08. Lactate concentration after masked exercise, lactate average 5,11, masked exercise after lactate was found to be 4,34 average was significantly higher than groups (p <0,05). In the exercise performed with and without mask, the white sphere and the number of neutrophils were significantly higher than the pre-exercise level (p <0.05). The percentage of neutrophils was significantly lower than that of the patients with both masked and unmasked exercise (p <0.05). The amount of hemoglobin, platelet and hematocrit showed a statistically significant increase compared to pre-exercise after both masked and unmasked exercise (p <0.05). CRP value showed statistically significant height after masked exercise (p <0.05). In masked and unmasked exercise, hemoglobin, hematocrit and platelet values of masked exercise were found to be statistically significantly higher than the values of unmasked exercise (p <0.05). Triglyceride level was significantly increased in both groups compared to before (p <0.05). Cholesterol levels were significantly increased in the masked group after exercise and decreased in the unmasked group (p <0.05). LDL values increased in both groups compared to pre-exercise after exercise, but only in masked group (p <0.05). HDL values were significantly higher in both groups than in the pre-exercise period (p <0.05). VLDL values were significantly higher in both groups than in the pre-exercise period (p <0.05). The creatinine kinase values were significantly higher in the masked group than in the pre-exercise period (p <0.05). As a result, the effect of high-intensity interval training sessions on the blood parameters of the masked and unmasked football players was investigated. . It was concluded that the exercise with the training mask increased blood sugar more than the exercise without mask. When the oxygen saturation values were examined, the oxygen saturation values decreased as a result of the exercise of the masked exercise in the hypoxic environment compared to the unmasked exercise. As a result of the athlete spending more time in the hypoxic environment, the amount of hemoglobin increased in the masked group. When the levels of Ck were examined, it was concluded that there was an increase in muscle damage levels in the two groups, but there was no effect of mask on CK. As a result of all these exercises and analyzes, it is possible to comment that the high-intensity interval training performed with the training mask stresses the body more stress than the high-intensity interval training done without the mask.