İrbesartan etkin maddesinin plazma ve farmasötik preparatlarda miktar tayini
Determination of irbesartan in plasma and pharmaceutical formulations
Yazar: İBRAHİM TURGUT
Danışman: PROF. DR. YÜCEL KADIOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Antihipertansif ajanlar = Antihypertensive agents ; Eczacılık = Pharmacy ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kromatografi = Chromatography ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Miktar tayini = Determination ; Spektrometri-flüoresans = Spectrometry-fluorescence ; İrbesartan = Irbesartan

Özet:
İrbesartan Etkin Maddesinin Plazma ve Farmasötik Preparatlarda Miktar Tayini
Amaç: Çalışmada, tansiyon rahatsızlığı tedavisinde kullanılan ilaçlardan biri olan irbesartan etkin maddesinin farmasötik preparatlarda ve insan plazmasında miktar tayinine yönelik spektroflorometrik ve kromatografik yöntemlerin geliştirilip, geçerlilik testlerinin yapılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: 1 mg/mL derişimde metanolde hazırlanan irbesartan stok çözeltisi 0.01 M HCl çözeltisi (pH:2) ile seyreltilerek 10-300 ng/mL derişim aralığında standart çalışma çözeltileri hazırlanarak spektrumları alındı ve spektroflorometri çalışma parametreleri belirlendi. Aynı şekilde 5-2000 ng/mL derişim aralığında irbesartan standart çalışma çözeltileri hazırlandı. Bu çözeltilerin HPLC-FLD kromatogramları alınarak yöntem çalışma parametreleri belirlendi. Daha sonra geliştirilen yöntemler valide edildi. Geliştirilip valide edilen yöntemler ile farmasötik preparatlarda ve eklenmiş insan plazmasında irbesartan miktar tayinleri gerçekleştirildi.   
Bulgular: Spektroflorometrik yöntemin 10-300 ng/mL derişim aralığında doğrusal, güniçi ve günler arası doğruluk (bağıl hata) değeri 8.0'dan ve kesinlik (bağıl standart sapma) değerinin 2.0'dan düşük, LOQ değeri 10 ng/mL, LOD değeri ise 3 ng/mL olarak belirlendi. HPLC-FD yönteminin ise 5-2000 ng/mL derişim aralığında doğrusal, doğruluk (bağıl hata) değeri  %7.5'ten ve kesinlik (bağıl standart sapma) değerinin %4.5'ten düşük olduğu, LOQ değerinin 5 ng/mL ve LOD değerinin ise 2 ng/mL olarak tespit edildi. Her iki yöntemin hem farmasötik preparat ve plazma için ortalama geri kazanım değeri yaklaşık 98.55 olarak belirlendi. Geliştirilip geçerlilik testleri yapılan yöntemler iki farklı ilaç müstahzarına (Karvezide ve Co-İrda) başarıyla uygulandı. 
Sonuç: İrbesartan etkin maddesinin plazma ve farmasötik preparatlarda miktar tayinine yönelik uygulanan kromatografik ve spektroflorometri yöntemlerin basit, hızlı, hassas olduğu ve farmasötik preparatların kalite kontrol çalışmalarında ve insan plazmasında in-vitro çalışmalarda uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.

Anahtar Kelimeler: HPLC, irbesartan, spektroflorometri

Abstract:
Determination of Irbesartan in Plasma and Pharmaceutical Formulations
Aim: In this study, it is aimed to develop and validate spectrofluorometric and chromatographic methods in order to determine Irbesartan which is pharmaceutical used in treatment of hypertension, in spiked human plasma and pharmaceutical formulations.
Material and Method: 1 mg/mL of Irbesartan bulk solution which is prepared in methanol is diluted by 0.01 M HCl (pH:2) in order to prepare working solutions in between 10-300 ng/mL. After that prepared samples were measured by spectrofuorometry and spectrum of each concentration were recorded. 5-2000 ng/mL of Irbesartan standard samples were also prepared for HPLC-FD method and their chromatograms were also received. Determination of irbesartan was performed in pharmaceutical formulations and spiked human plasma by developed and validated methods.
Results: In spectrofluorometric analysis, method is found to be linear in 10-300 ng/mL. Precision and accuracy of the method is lower than 8.00 and 2.00, respectively and LOQ of the proposed method is 10 ng/mL while LOD value is 3 ng/mL. Lineer range of the HPLC-FD method is measured to be 5-2000 ng/mL. Accuracy of the method is lower than %7.5 and precision of the HPLC-FD method is lower than % 4.5 while LOQ and LOD value of the method is 5 ng/mL and 2 ng/mL, respectively. Developed and validated methods was applied onto two different pharmaceutical formulations (Karvezide and Co-İrda). Average analytical recovery values of Karvezide and Co-İrda for both methods was calculated as % 98.55. Developed and validated methods were succesfully applied to two different pharmaceutical formulations (Karvezide ve Co-İrda).
Conclusion: It is noticed that accurate, simple, sensitive proposed chromatographic and spectroscopic methods are applicable for determination of Irbesartan in quality control studies of pharmaceutical preparation and in-vitro human plasma samples. 
           
Key Words: HPLC, irbesartan, spectrofluorometry