Vergi Hukukunda ölçülülük ilkesi
Proportionality principle in Tax Law disputes
Yazar: EMİNE SEVCAN ARTUN
Danışman: PROF. DR. YUSUF KARAKOÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Mükellef hakları = Taxpayer rigts ; Türk vergi hukuku = Turkish tax law ; Vergi adaleti = Tax equity ; Vergi hukuku = Tax law ; Vergi mükellefi = Taxpayer ; Vergiler = Taxes ; Ölçülülük ilkesi = Principle of proportionality

Özet:
Ölçülülük ilkesi, bir özgürlük ya da hakkı sınırlamada başvurulan aracın, sınırlandırmayla ulaşılmak istenilen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, sınırlandırma aracının sınırlandırma amacını gerçekleştirmek için gerekli olmasını, araçla amaç arasında ölçülü bir oran bulunmasını ifade eden bir ilkedir. 
Vergilendirme sürecinde mülkiyet hakkı, özel hayatın gizliliği, çalışma hakkı, seyahat hakkı, kişi özgürlüğü gibi birçok temel hak ve özgürlüğe müdahale edilmesi söz konusudur. Bu nedenle, temel haklara müdahalenin sınırını oluşturan bu ilke, vergi hukukunda da büyük öneme sahiptir. Dolayısıyla verginin konulmasından tahsiline, vergi idaresi ile vergi ödevlileri arasında çıkan anlaşmazlıkların çözüme kavuşturulmasına kadar her aşamada ölçülülük ilkesine riayet edilmesi, bu süreçlerde vergi ödevlilerinin temel hak ve özgürlüklerine yapılan müdahalelerde ölçülülük ilkesinin gereklerine uygun hareket edilmesi gerekmektedir. 
Çalışmanın birinci bölümünde, ölçülülük ilkesinin anlamı ve unsurları, temel hak ve özgürlüklerle ilişkisi, karşılaştırmalı hukuka da yer verilmek suretiyle incelenmektedir. İkinci bölümde, vergi hukukuna ilişkin düzenlemelerin; üçüncü bölümde ise vergi idaresinin eylem ve işlemlerinin ilkeye uygunluğu ele alınmaktadır. Bu çerçevede mevzuat, uygulama ve içtihat açısından ilkeye aykırılık taşıyan hususlar tespit edilerek, çözüm önerileri sunulmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Vergi Hukuku, Ölçülülük İlkesi, Mükellef Hakları, Adil Vergilendirme, Makul Vergi

Abstract:
The principle of proportionality is a principle which states that the tool referenced in limiting a freedom or right is applicable for accomplishing the objective desired to be achieved by limitation, the limitation tool is necessary to accomplish the limitation objective, and there is a measurable ratio between tool and objective.
Many fundamental rights and freedoms such as property right, privacy of private life, right to work, right to travel, and freedom of person are interfered with in the taxation process. Thus, this principle, which forms the limit of the interference with fundamental rights, has also great importance in tax law. The principle of proportionality should be respected at every stage of the taxation process, from the imposition of the tax to its collection, to the resolution of disputes between the tax administration and tax payers; In these processes, it is necessary to act in accordance with the requirements of the principle of proportionality in the interference to the fundamental rights and freedoms of the tax payers.
In the first part of the study, the meaning and elements of the principle of proportionality and its relationship with fundamental rights and freedoms are examined by including comparative law. In the first part of the study, the meaning and elements of the principle of proportionality and its relationship with fundamental rights and freedoms are examined by including comparative law. In the second part, the regulations related tax law; in the third part, the actions and procedures of the tax administration with is discussed within the scope of the complience with the principle. In this framework, issues contrary to the principle in terms of legislation, practice and case law are determined and solutions are offered.

Keywords: Tax Law, Proportionality Principle, Taxpayer Rights, Fair Taxation, Reasonable Tax