1990'lardan 2000'lere Türk televizyon dizilerinde değişen suçlu temsilleri
Changing representations in Turkish television series from the 1990s to the 2000s
Yazar: KIVANÇ EKŞİOĞLU
Danışman: PROF. DR. YUSUF DEVRAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television
Dizin: Dizi film = Serial film ; Diziler = Sequences ; Karakter = Character ; Karakter değişimi = Character change ; Kötü = Bad ; Suç = Crime ; Suçlular = Criminals ; Televizyon dizileri = Television serials ; Türk televizyon dizileri = Turkish TV series

Özet:
Bu araştırma, Türk Televizyon Dizileri'nde canlandırılan suçlu karakterlerinin 2000'ler
sonrası tasarlanma ve algılanma süreçlerinin geçirdiği değişimi konu alır. Bu değişimle
işaret edilen, karakterlerin ilk Türk televizyon dizilerinde ortaya konan kötü özelliklerinin
yanı sıra, 2000 sonrası örneklerde iyi metaforların karaktere yüklenmesiyle oluşan
olumlu imajdır. Türkiye'de televizyon yayıncılığı ilk olarak 1968 yılında TRT aracılığı ile
başlamış olup ilk TV dizisi Kaynanalar, 1974 yılında çekilmiştir. O dönem içerisinde çok
sevilen Kaynanalar dizisini, yine TRT eliyle yapılan onlarca dizi takip etmiştir. 1990
yılında Star TV'nin yayın hayatına başlamasıyla birçok özel kanal kurulmuş, Türkiye'de
tek kanallı dönem sona ermiştir. Türk televizyonlarının en parlak dönemini yaşadığı bu
yıllarda pek çok farklı içerik üretilmiştir. Bu içeriklerden en fazla rağbet gören tür ise
Televizyon Dizileri olmuştur. Günümüze kadar hemen her konuyu ele alan dizi sektörü,
Türk sinema tarihinin kilometre taşı olan Yeşilçam Sineması'ndan beslenmiştir. Yeşilçam
dramasıyla televizyon dizisi dramaları çok büyük benzerlikler içermektedir. İyi-kötü,
zengin-fakir zıtlıkları her zaman izlenebilirlik konusunda başarılı olmuşlardır. Bu iyi-
kötü çatışmasının en belirgin örnekleri ise dizilerdeki suçlu karakterleri üzerinden
görünür kılınmıştır. 90'lı yıllardaki Türk dizilerinde ortaya konan, kaynağını
Yeşilçam'dan alan tek tipleştirilmiş, kötücül suçlu temsillerinin, bilgi teknolojilerinin
yaygınlaştığı ve enformasyonun dolaşımının üst seviyede olduğu 2000'li yıllara
gelindiğinde, iyi özelliklerle donatılarak dengeli, sempatik, bilge, babacan karakterlere
dönüştürülmeleri bu tezin önemini ve özetini oluşturmaktadır. Bu çalışmada
Göstergebilim ile Söylem Analizi araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu çalışmada
kullanılacak olan bir diğer araştırma yöntemi ise örneklemi alınan dizileri izleyenlerden
oluşturulacak 12 kişilik 2 grupla odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca
televizyon dizileri konusunda uzman kabul edilen ve yönetmen, yapımcı ve senaristlerden
oluşan 5 kişi ile de bire bir mülakat yapılmıştır.

Abstract:
This research focuses on the change in design and perception processes of the criminal
characters portrayed in Turkish TV Series after 2000s. This change is pointed out by the
characters' bad features revealed in the first Turkish television series, as well as the
positive image in post-2000 examples formed by attributing good metaphors to
characters. Television broadcasting in Turkey first started in 1968 through TRT and the
first TV series Kaynanalar was shot in 1974. During that period, everyone's favourite
Kaynanalar was followed by dozens of TV series. As Star TV began broadcasting in 1990,
several private channels were founded and single-channel era has ended in Turkey. A
wide variety of content was produced during these years when the golden age of Turkish
TV enjoyed its peak. The most popular genre of these content was Television Series. The
series sector, which has covered almost every subject up to the present day, has been fed
from Yeşilçam Cinema which is the milestone of Turkish cinema history. Yeşilçam
drama and television series dramas have a lot in common. Good-bad, rich-poor contrasts
have always attracted the audience. The most prominent examples of this good-bad
conflict are made visible through the crime characters of TV series. The transformation
of the uniformized, malicious and Yeşilçam origined representations of criminals in
Turkish TV series in 90s into balanced, sympathetic, wise, paternal characters by the
2000s as information technologies became widespread and the circulation of data was at
its high level, constitutes the importance and summary of this thesis. Another research
method to be used in this study is an interview of two focus groups which consist of
twelve people who are followers of sampled television series. Also, one-on-one
interviews were conducted with 5 people composed of directors, producers and
screenwriters who were considered as experts in television series.