Doğu anadolu bölgesi yıllık ve aylık toplam yağışların trend analizi
Trend analysis of total annual and monthly rainfalls on east anatolia region
Yazar: MUHAMMED FATİH EMEK
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SERKAN ŞENOCAK
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Hidrolik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Bu çalışmada, Doğu Anadolu Bölgesi'ne düşen aylık ve yıllık toplam yağışların trend analizinin araştırılması hedeflenmiştir. Bu amaçla, Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün 46 adet yağış gözlem istasyonundan alınan, 1960 ile 2013 yılları arasında değişen, verilere Run testi ve Pettitt testi uygulanarak homojenlik analizi yapılmıştır. Homojen olduğu belirlenen istasyonlara Mann – Kendall testi ve Spearman'ın Rho testi uygulanarak trend analizi incelenmiş, Sen'in eğim metodu kullanılarak trendlerin eğimi belirlenmiştir.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden temin edilen 20 yağış gözlem istasyonuna ait toplam 2133 adet yıllık veri içerisinde 106 aylık verinin eksik olduğu görülmüş olup, tek ve çok değişkenli regresyon modeliyle eksik veriler tahmin edilmiştir. Tahmin edilen eksik verilerle birlikte homojenlik analizi yapılmış ve 46 adet istasyondan 38 adet istasyonun homojen olduğu, kalan 8 adet istasyonun ise homojen olmadığı belirlenmiştir. Trend analizi sonuçlarına göre; yıllık toplam yağışların % 95 güven aralığında Baskil, Doğanşehir, Erciş ve Sivrice yağış gözlem istasyonları olmak üzere 4 adet yağış gözlem istasyonunda, % 90 güven aralığında ise bunlara ilaveten Ağın ve Elazığ yağış gözlem istasyonları olmak üzere 6 adet yağış gözlem istasyonunda azalan yönde anlamlı trendin varlığı görülmüştür. Sen'in eğim metoduna göre ise 28 adet yağış gözlem istasyonunda azalan yönde bir eğilim, 10 adet yağış gözlem istasyonunda da artan yönde anlamlı olmayan bir eğilim tespit edilmiştir. Doğu Anadolu Bölgesi'nin kuzey kesimlerinde genellikle artan yönde trend hakimken güney ve batı kesimlerinde azalan yönde trend hakimdir. Aylık toplam yağışların trend analizi değerlendirildiğinde ise yaz aylarında genellikle yağışların artan yönde eğilimde olduğu, kış aylarında ise azalan yönde eğilimde olduğu görülmüştür. Yazın Haziran ayında bölgede azalan yönde bir eğilim hakimken, Temmuz ayında yerini artan yönde bir eğilime bırakmaktadır. Kasım ayı olduğunda ise bölgeye düşen aylık toplam yağışlarda tekrardan azalan yönde eğilim hakim olmaktadır.

Abstract:
In this study, the research of trend analysis of total monthly and annual rainfalls fall to East Anatolia Region have been targeted. For this purpose, with applying Run test and Pettitt test to data that is taken from General Directorate of Meteorology's 46 units rainfall observation station, changing from 1960 to 2013, homogeneity analysis was performed. With performing Mann-Kendall test and Spearman's Rho test to station determined as homogeneous trend analysis was examined, with using Sen's slope method trend's slope was determined.
In total 2133 units annual data that are belongs to 20 rainfall observation stations provided from General Directorate of Meteorology with observing that 106 months data are missing, missing data is estimated with multivariate regression. Homogeneity analysis with estimated missing data is done and it is determined that 38 of 46 units station is homogeneous, the rest 8 units station is not homogeneous. According to trend analysis results; significant trend existence is observed at 4 units rainfall observation stations being as Baskil, Doğanşehir, Erciş and Sivrice, annual total rainfalls are %95 confidence level, in addition to these Ağın and Elazığ being as observation stations at 6 units rainfall observation stations annual total rainfalls are %90 confidence level to decreasing direction. According to Sen's slope method a decreasing direction tendency at 28 units observation stations, also an increasing not significant direction tendency at 10 units observation station is determined. When generally increasing direction trend is dominated at East Anatolia Region's north parts, decreasing direction trend is dominated at south and west parts. As to assessed monthly total rainfalls trend analysis, it is observed that in the summer months generally rainfalls are increasing direction tendency, in the winter months it is decreasing direction tendency. In summer in June when a decreasing direction tendency is dominated at region, in July it gives place to increasing direction tendency. When it is November, again decreasing direction tendency at monthly total rainfalls to region is dominated.