Avrupa mevzuatı ile karşılaştırmalı olarak Türkiye'de medya okuryazarlığı ve karşılaşılan sorunlar
Media literacy and problems in Turkey in comparative with the European legislation
Yazar: PINAR GÖÇ EDİN
Danışman: PROF. DR. AHMET ÇİFTCİ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Radyo-Televizyon = Radio and Television ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Avrupa = European ; Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa ülkeleri = European countries ; Kitle iletişim araçları = Mass media ; Medya = Media ; Medya okuryazarlığı = Media literacy ; Mevzuat = Legislation ; Türkiye = Turkey

Özet:
20. yüzyılda teknikten teknoloji dünyasına kayış hızla yayılırken her alanda temelden gelen değişiklik kendini göstermiştir. Böylece karmaşık sanayi toplumu, kitlesel toplum yavaş yavaş oluşmaya başlamıştır. Bu değişmenin ortaya çıkardığı "kitle toplumu", "kitle iletişimi" ve "kitle iletişim araçları" araştırmaların ilgi odağı haline gelmiştir. Kitle iletişim araçlarının, çok sayıdaki yararlarının yanında, bireyleri ve toplumu olumsuz yönde etkilediğine yönelik çeşitli araştırmalar yapılmış, kuramlar ortaya konmuş ve tüm bunların sonucunda "medya okuryazarlığı" ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Daha sonra başta Batı Avrupa Ülkeleri (Almanya, İngiltere, Fransa, vb.) ile Avustralya ve Kanada gibi devletler ile sivil toplum kuruluşları kitle iletişim araçlarının faydalı ve verimli bir şekilde nasıl kullanılacağı ve bunların sakınca ve zararlarından nasıl korunmak gerektiği hususlarında çeşitli faaliyetlerle öğrencileri, öğretmenleri ve anne-babaları eğitme ve bilinçlendirme yoluna gitmişlerdir. Bu çalışmada genelinde Avrupa nezdinde uluslararası antlaşma ve beyannamelerde düzenlenen ifade hürriyeti, kitle iletişim hürriyeti ve çocuğun kitle iletişim araçlarının zararlarından korunmasına ilişkin hükümler ve medya okuryazarlığı kavramı çeşitli yönleriyle incelenmiştir. Avrupa Birliği müktesebatı ise tez bakımından ayrı bir öneme sahiptir. 2005 yılında Türkiye Avrupa Birliği'ne "üye" olma yönünde müzakerelere başlaması ile birçok alanda olduğu gibi medya mevzuatında da uyumlaştırma çalışmalarına başlamıştır. 2011 yılında çıkarılan 6112 sayılı Kanun'un m. 37/(r) hükmünde medya okuryazarlığı düzenlenmiştir. Tezde güçlü medya karşısında çocukların savunmasız olma halleri dikkate alınarak medya okuryazarlığı (media literacy) eğitimine ciddiyetle yaklaşılması gerektiği vurgulanmıştır. Fakat medya okuryazarlığının ders olarak okullarda hangi seviyede ve statüde verileceği, dersin içeriğinin ne olacağı, öğretmen ve aile eğitimi hâlâ tartışılan başlıca sorunlardır. Çalışmada medya okuryazarlığı bakımından Türkiye'de karşılaşılan meseleler tartışılmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
In the 20th century, while transition from the technical to the technological world was spreading rapidly, fundamental changes in every field have manifested itself. Thus, the complex industrial society, the mass society has begun to develop slowly. 'Mass society', 'mass communication' and 'mass media' that have emerged from this change have become the focus of the studies. In addition to the numerous benefits of mass media, there have been various researches, theories that have been put forward about their negative effects on individuals and society; as a result, the need for 'media literacy' has emerged. Then, particularly the Western European countries (Germany, England, France, etc.), and countries such as Australia and Canada, and non-governmental organizations have sought to educate students, teachers and parents and to raise their awareness by various activities on how to use the mass media in a beneficial and efficient way and how to protect them from their defects and damages. In this study, freedom expression drawn up in international treaties and declarations in Europe, freedom of mass media, and provisions for the protection of the child from the damage of mass media, and the concept of media literacy have been analyzed in various aspects. The European Union acquis has a special importance in terms of thesis. As soon as Turkey started negotiations for becoming a 'member' of the European Union in 2005, Turkey has also begun harmonization studies in media legislation as in many areas. Media literacy was regulated in the provision (r)/ Article 37 of the Law no. 6112 adopted in 2011. The thesis has emphasized that media literacy education should be approached with seriousness considering children's vulnerability against strong media. However, what level and status of media literacy will be given in schools as a course, what the content of the course will be, and teacher and parent education are still the main problems still discussed. In the study, issues encountered in Turkey in terms of media literacy have been discussed and for solution suggestions have been presented.