Evsel atıksu arıtma tesisi maliyetlerine etki eden faktörler ve aralarındaki bağantıların araştırılması
Factors affecting costs of domestic wastewater treatment plants
Yazar: ALİ TOLTAR
Danışman: PROF.DR. MEHMET KARPUZCU
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Türkiye'deki beldeler göz önüne alındığında, çoğunda kanalizasyonşebekesinin, pek çoğunda ise atıksu arıtma tesisinin bulunmadığı görülür. Budurumun ana sebeplerinden bir plansız şehirleşme ve çarpık yapılaşmadır.Bu durum kentlerde alt yapı sorunları yaratmaktadır. İçme ve kullanma suyubüyük ölçüde karşılanmış olmasına rağmen, atıksu toplama sistemi,atıksuların arıtılacağı tesisler ve yağmur suyu drenaj şebekeleri ya mevcutdeğil ya da çok yetersiz durumdadır. Bunun neticesinde gerek yağmur sularıgerekse de kullanılmış sular doğrudan alıcı ortamlara deşar edilmekte ve bualıcı ortamlar özelliklede alıcı su ortamları (nehir, deniz ve göl) aşırıderecede kirlenerek faydalı kullanım özelliklerini kayıp etmektedir. Bunedenle atıksuların mutlaka arıtıldıktan sonra alıcı ortamlara verilmesigerekmektedir.Yerleşim birimlerinde oluşan atıksuların en uygun teknoloji seçilerek veen düşük maliyetiyle arıtılması esastır. Bunun için ülke çapında, ortaya çıkanatıksuların miktarı ile özelliklerinin bilinmesi gereklidir. O halde ülkemizdeyapılması gereken ilk işin yerleşim birimleri baz alınarak meydana gelecekevsel atıksu miktarları ile bu atıksuların özelliklerinin bilinmesi gerekir. Aksitakdirde en uygun arıtma teknolojilerinin seçimi mümkün olmayacaktır. Enekonomik çözüm için ise atıksu arıtma tesislernin maliyetlerinin incelenmesigereklidir.Ülkemizde büyüklü küçüklü 3.000'nin üzerinde belediye vardır. Ancakbunların pek çoğunda arıtma tesisi yoktur. Belediyelerin çoğunluğu ortabüyüklüktedir. Bu nedenle nüfusu 5.00 ile 50.000 arasında olan yerleşimbirimlerinde her nüfus dilimi için uygun maliyetli arıtma teknolojisinin seçimikısıtlı maddi imkânları haiz olan ülkemizde uygulanabilir sistemleringelişmesini sağlayacaktır.vBu çalışmada evsel atıksulara uygulanabilecek arıtma sistemlerihakkında kısa bilgiler verilmiştir. Ayrıca evsel atıksuların karakteristikleriliteratürden yararlanılarak genel olarak ifade edilmiştir. Ülkemizdekibeldelerin pek çoğunda arıtma tesislerinin bulunmayışı ve mevcutların daişletilmemesi seçilen teknolojilerin pahalı olması ve yerleşim birimlerininyeterli mali güce sahip olmamasından kaynaklanmaktadır.Bu nedenle özellikle evsel atıksuların arıtılmasında yaygın bir şekildekullanılan aktif çamur (AÇ) metodu için yatırım ve işletme maliyetlerininhesabında ele alınacak unsurlar belirtilmiştir. Daha sonra maliyete etkili olanbu unsurlar ile maliyet arasındaki olabilecek bağıntılar hesaplanmıştır.Hesaplanan korelâsyonlarda literatürdeki maliyet verilerindenfaydalanılmıştır. Ayrıca tesis büyüklüklerine tesir eden kalite parametreleriarasında da korelâsyonlar araştırılmıştır. Kanal maliyeti ile nüfus inşaatYatırım mekanik aksam bedeli ve toplam maliyeti ile nüfus arasındakuvvetli korelasyonların olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yıllık elektrik vekimyasal madde maliyetleri ile nüfus arasında kuvvetl matematik bağıntılarbulunmuştur. Kişi başına düşen arıtma tesisi maliyeti ile nüfus ve arıtılanatıksu debisi başına düşen maliyetle nüfus arasında da kuvvetlikorelasyonların bulunduğu gösterilmiştir.Geliştirilen bu korelasyonlar yardımıyla nüfusa bağlı ve /veya arıtılacakdebiye bağlı olarak aktif çamur sistemleri (AÇ) için yatırım, işletme ve toplammaliyetler hesaplanabilecektir. Bu tip çalışmaların diğer arıtma sistemleri içinde yapılması gerekmektedir.

Abstract:
Considering small cities in Turkey, it is being observed that whereassewerage systems do not exist in many of them; waste water treatmentfacilities of cities do not present in most of them. One of the main reasons ofthis situation is unplanned urbanization and irregular constructions faced withsuch dictricts. This situation creates infrastructural problems in such cities.Although a great deal of drinking and usage water has been met; neitherwaste water collection system- waste water treatment facilities nor rain waterdrainage network exist or they are very insufficient.As a result of this situation, rain waters and waste waters directly havebeen discharged to fluvial environment and related receiver environments,especially fluvial water environments (such as rivers, sea and lakes) areexcessively polluted and they lose their profitable usage features. For thisreason waste waters must have been absolutely treated before dischargingto receiver fluvial environments.It is essential to treat waster waters arisen from residential districts bychoosing the most appropriate technology and the low costs. For this aim,quantities and features of waste waters arisen from the whole country musthave been clearly considered. Therefore the first necessary thing to do forthis aim is to determine quantities and features of domestic waste waters inconnection with basis of residential districts. Otherwise it will not be possibleto choose the most convenient water treatment Technologies. The mosteconomical waste water treatment costs must have been analyzed in thisconnection.In our country there are approximately above 3.000 municipalities indifferent sizes. But there is not any treatment facility in most of them. Greatviideal of such municipalities are in medium-sized. Therefore choosing of themost appropriate treatment technology in convenient cost per eachresidential slice of settlement ares in populations of 5.000 to 50.000inhabitants, shall provide improvement of applicable systems in our countrywhich has limited economic conditions.This study submits short information on treatment systems to be appliedfor residential waste waters. Furthermore by means of related literature,characteristics of residential waste waters have been defined in general.Absence of waste water treatment facilities and lack of running of presentfacilities arisen from choosen expensive Technologies and insufficienteconomic condition of residential districts of related cities.For this reason especially elements and components to be taken intoconsideration during investigation and operation costs for activated mud(AM) which is generally used for treatment of residential waste waters havebeen defined. Then correlations between this elements and related costlevels have been calculated. During calculated correlations, cost data existsin literature was used. Besides correlations between quality parameterswhich affect largeness of facilities were researched.By help of these improved correlations, domestic investigation,operation and total costs based on population and/or capacity to be treatedcan be calculated. Such kind of studies must be implemented for othertreatment systems either.