Doğrusal olmayan sistemlerin ikinci dereceden kayan kipli denetleyici ile kontrolü
Control with second degree sliding mode controller of nonlinear systems
Yazar: SADRETTİN GÖLCÜGEZLİ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET DUMLU
Erzurum Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Elektrik ve Elektronik Mühendisliği = Electrical and Electronics Engineering ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Doğru akım motorları = Direct current motors ; Doğrusal olmayan kontrol = Nonlinear control ; Kayan kipli denetim = Sliding mode control ; PI = Proportional integral ; Sıvı seviye sistemleri = Liquid level systems ; İleri beslemeli sistemler = Feed forward systems

Özet:
Tez çalışmasında endüstri tesislerinde kullanılan akışkan seviye tank sisteminin tipik uygulaması olan İkili-Tank sistemi ve elektromekanik sistemlerden doğru akım (DC) motor sistemine kayan kipli kontrol (SMC) uygulanarak kontrolü incelenmiştir. DC motor ve İkili-Tank sisteminin matematiksel modeli çıkarılmıştır. Doğrusal olmayan sistemlerin dinamik denklemleri, kayan kipli kontrol ile birleştirilerek tasarlanmıştır. Tez çalışmasında araştırmacı tarafından kayan kipli kontrol (SMC), parametre değişimlerine ve bozulmalara karşı sağlamlığı nedeniyle tercih edilmiştir Tez çalışmasında SMC yönteminin olumsuz yönü olan istenmeyen çatırdama etkisinden kaçınmak için ikinci dereceden SMC tekniği kullanılmıştır. Kayan kipli kontrol için kontrol işareti, anahtarlama kontrol işareti ile eşdeğer kontrol işaretinin toplamı olacak şekilde hesaplanmıştır. Doğrusal olmayan İkili-Tank sisteminin transfer fonksiyonu, Taylor serisi doğrusallaştırma yöntemiyle hesaplanmıştır. İkili-Tank uygulanan kayan kipli kontrol ile başka bir kontrol şekli olan ileri beslemeli PI denetleyicisi (FF-PI), DC motor sistemi PI kontrol denetleyiciyle karşılaştırılmıştır. Kayan kipli kontrol (SMC) uygulanarak tasarlanan sistemlerin MATLAB-Simulink simülasyon ortamında ölçülen değer ile referans değerinin takibi ve ölçülen değer ile istenilen değer arasındaki hata tespiti dalga formlarına göre incelenmiş ve hata fonksiyonları (IAE, ISE, ITAE, ITSE) kullanılarak karşılaştırılmıştır. Kayan kipli kontrol (SMC) ile tasarlanan sistemlerin diğer kontrol yöntemlerine göre hata değerlerinin daha az olduğu ve çatırdama etkisi ikinci dereceden SMC yöntemiyle giderilebildiği ispatlanmıştır.

Abstract:
In the thesis study, the Coupled-Tank system, which is the typical application of the fluid level tank system used in industrial facilities, and the control of the electromechanical systems by applying the sliding mode control (SMC) to the direct current (DC) motor system are examined. The mathematical model of the DC motor and Coupled -Tank system has been drawn. Dynamic equations of nonlinear systems are designed by combining them with sliding mode control. In the thesis study, the sliding mode control (SMC) was preferred by the researcher due to its robustness against parameter changes and distortions. The control signal for the sliding mode control is calculated as the sum of the switching control signal and the equivalent control signal. The transfer function of the nonlinear Coupled -Tank system was calculated by the Taylor series linearization method. Coupled -Tank applied sliding mode control and feedforward PI controller (FF-PI), another form of control, is compared with the DC motor system PI control controller. The monitoring of the measured value and the reference value in the MATLAB-Simulink simulation environment of the systems designed by applying the sliding mode control (SMC) and the error detection between the measured value and the desired value were examined according to the waveforms and compared using the error functions (IAE, ISE, ITAE, ITSE). It has been proven that systems designed with sliding mode control (SMC) have less error values compared to other control methods and the chattering effect can be eliminated by the second order SMC method.