Sosyal politika uygulaması olarak Türkiye'de koruyucu aile sistemi: karşılaştırmalı bir analiz
Foster family system in Turkey as social policy practice: A comparative analysis
Yazar: İBRAHİM ATAÇ
Danışman: DOÇ. DR. ABDULKADİR DEVELİ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Grup odaklı sosyal hizmet = Social work with group ; Koruma politikaları = Protection policies ; Koruma tedbirleri = Protection measures ; Koruyucu aile = Foster family ; Koruyucu aile hizmeti = Foster care service ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal politika = Social policy ; Çocuk Koruma Kanunu = Child Protection Law ; Çocuklar = Children

Özet:
Çalışmanın amacı: Türkiye'de uygulanan koruyucu aile modelinde çeşitli nedenlerle devlet koruması altına alınan çocukların ve aynı şekilde ailenin de yaşadığı süreçlerin tespitidir. Bu tespitler esnasında doğrudan veya dolaylı yönden uygulanan politikaların, aksayan yönlerinin dünyadaki uygulanan örneklerle karşılaştırılması, etkilerinin incelenerek yeni sosyal politikalar üretilmesi yönünde tavsiyelerde bulunarak, çözüm yolları için literatüre katkıda bulunmak temel amaçtır.
Çalışma yöntemi: Bu çalışma aileler ve çocukların uyum sürecine, yönelik uygulamalı bir araştırmadır. Çalışmanın genel bakış açısı ve merkezinde koruyucu aile politikasının uygulanması esnasındaki edinilen tecrübelerin gündeme getirilmesidir. Uygulanan politikalara istinaden yapılan derinlemesine mülakatlarda elde edilen bulguların, mevcut durumun iyileştirilmesine yönelik bir sosyal politika uygulaması için referans verilmiştir. 
Çalışmanın sonuçları: Bu çalışmada kullanılan karşılaştırmalı etki analizi yönteminin yapılması için saha çalışması yapılmış, koruyucu aileler ve koruyucu aile dernekleri ile görüşülmüştür. Türkiye karşılaştırması için sistemin en fazla hareket gördüğü dört büyük şehir, Ankara, İstanbul, İzmir ve Denizli şehirleri seçilmiştir. Koruyucu aile dernekleri ve aileler ile temasa geçilmiş, (20) yirmi aile ile yüz yüze mülakat, (3) üç aile ile de internet üzerinden anket formu ile görüşülmüştür. Ankara ve İzmir'de görüşülen ailelerin haricinde, 10 (on) aile iletişim kurulmuş ancak çekincelerinden dolayı görüşmeyi kabul etmemişlerdir. Aileler ile kurum arasında iletişim eksikliğinin olması en dikkat çekici konulardan biridir. Devletin kendi kurumları arasında koordinasyon eksikliği, okulların çocuklara bakış açıları, biyolojik ailelerin koruyucu ailelerin sosyal ve aile çevrelerinin tutumları incelenmiştir. Türkiye ve Dünyadaki uygulamaların karşılaştırılmasında farklılıklar vardır. Sosyal ve kültürel yapıların ve uygulama yöntemlerinin, ülkelere göre değişiklik gösterdiği yapılan literatür taramalarında incelenmiştir. Dünyadaki koruyucu aile sisteminin işleyişinin farklı bir yönü özellikle Avrupa ülkelerinde sivil toplum kuruluşları, dernekler, ajanslar yerel yönetimlerin denetiminde daha aktif çalışmaları göze çarpmaktadır. Türkiye'de ise bu yönde sadece koruyucu aile dernekleri aktif bir pozisyon almaktadırlar. Bu şekliyle izlenen sosyal politikalarda, sivil toplum kuruluşlarına, vakıflara vb. gönüllü organizasyonlara yönelik çalışmalara daha çok ağırlık verilmelidir.   

Anahtar Kelimeler: Koruyucu Aile, Çocuk Koruma Politikaları, Türkiye ve Dünyada uygulamaların karşılatılması, Sosyal Politika Önerileri

Abstract:
Purpose of the research: To determine the processes experienced by children and families who are taken under state protection for various reasons in the foster family model applied in Turkey. During these determinations, the main purpose is to contribute to the literature for solutions by making recommendations to compare the failing aspects of the policies implemented directly or indirectly with the examples applied in the world, to examine their effects and to produce new social policies.
Study method: This study is applied research on the adaptation process of families and children. The general perspective and center of the study is to bring up the experiences gained during the implementation of the foster family policy. The findings obtained in the in-depth interviews with reference to the implemented policies are given as reference for a social policy implementation aimed at improving the current situation.
Results of the study: A field study was conducted for the comparative impact analysis method used in this study, and interviews were conducted with foster families and foster family associations. For Turkey comparison, the four big cities where the system sees the most movement, Ankara, İstanbul, İzmir and Denizli were selected. Foster family associations and families were contacted, (20) face-to-face interviews were conducted with twenty families, and (3) interviews were conducted with three families via an online questionnaire. Apart from the families interviewed in Ankara and İzmir, 10 (ten) families were contacted, but they did not accept the meeting due to their reservations. One of the most striking issues is the lack of communication between families and the institution. The lack of coordination between the state's own institutions, the perspectives of schools towards children, the attitudes of biological families, foster families, social and family environments were examined. There are differences in the comparison of practices in Turkey and in the world. It has been examined in the literature reviews that social and cultural structures and application methods vary according to countries. A different aspect of the functioning of the foster family system in the world, especially in European countries, non-governmental organizations, associations, agencies work more actively under the supervision of local governments. In Turkey, only foster family associations take an active position in this direction. In the social policies followed in this way, non-governmental organizations, foundations, etc. More emphasis should be placed on activities for voluntary organizations.

Keywords: Foster Family, Child Protection Policies, Comparison of practices in Turkey and the World, Social Policy Recommendations.