Farklı ayak bileği kuvvetlendirme eğitim programlarının ayak taban basıncı ve performans üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of different ankle strengthening training programs on foot plantar pressures and performance
Yazar: TUĞÇE KALAYCIOĞLU
Danışman: PROF. DR. VOLGA BAYRAKCI TUNAY
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Spor Fizyoterapistliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation ; Spor = Sports
Dizin: Ayak = Foot ; Ayak bileği = Ankle ; Ayak bileği eklemi = Ankle joint ; Denge = Equilibrium ; Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Fizik tedavi = Physical therapy ; Hasta eğitimi = Patient education ; Kas kuvveti = Muscle strength

Özet:
Bu çalışmanın amacı sağlıklı sedanter erkeklerin ayak bileği çevresi kaslarına uygulanan izokinetik eksentrik (EKS), izokinetik konsentrik (KONS) ve lastik bant (LAS) kuvvetlendirme eğitim programının kas kuvveti, endurans, denge, sıçrama performansı ve ayak taban basıncı, üzerine etkisini araştırmaktadır. Çalışmamıza yaşları 18-26 arasında değişen 64 erkek katıldı. Bireyler izokinetik konsentrik (n = 22), izokinetik konsentrik (n = 21), dirençli lastik bant (n = 21) ayak bileği kuvvetlendirme grubu olarak randomize olarak üç gruba ayrılmıştır. Bu eğitimler haftada 3 gün 8 hafta boyunca bilateral olarak yaptırılmıştır. Tekrar ve set sayıları artırılarak kuvvetlendirme programı zorlaştırıldı. Bireylerin kuvvet, endurans, denge, sıçrama performansları ve ayak taban basıncı eğitim öncesi, sonrası ve eğitimi takiben 1 ay sonra değerlendirildi.  Bireylerin konsentrik evertör kas kuvvet ve enduranslarında tüm gruplarda eğitim sonrası her iki taraf için istatistiksel olarak anlamlı artış gözlenmiştir (p<0.05). KONS grup hariç eğitim programları sonrası invertör kas kuvvet ve enduransında istatistiksel olarak bir gelişme gözlenmemiştir (p>0.05). Eksentrik kuvvet değerleri izokinetik gruplarda istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulunmuştur (p>0.05) fakat LAS grubunda eğitim sonrası ve eğitimi takiben 1 ay sonra yapılan ölçümlerde her iki taraf için eksentrik invertor kas kuvvetinde azalma gözlenmiştir (p<0.05). Eğitim programlarından sonra tüm grupların sıçrama performanslarında istatistiksel olarak anlamlı yükselme gözlenmiştir. Tüm parametrelerde KONS grup LAS gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Bireylerde izokinetik eğitimlerden sonra dinamik dengede gelişme gözlenmiştir (p<0.05). Tüm gruplarda, KONS grup dominant gözler açık ve nondominant taraf gözler kapalı statik denge değerleri ile nondominant taraf EKS grup medial topuk ve dominant taraf LAS grup metatars başı ayak taban basıncı değerleri (p<0.05) dışında statik denge ve ayak taban basıncı değerlerinde farklılık gözlenmemiştir (p>0.05). Sonuç olarak, izokinetik eğitim programları lastik bant eğitimine göre endurans, kuvvet, patlayıcı kuvvet ve dinamik denge gelişimi açısından daha etkin bulunmuştur. Stabilizasyon kasları içeren ayak bileği kuvvetlendirme eğitim programları özellikle konsentrik olarak uygulandığında performansı geliştirebildiği gözlenmiştir. Ayak bileği kuvvetlendirme programları sporcularda ayak bileği yaralanmasının önlenmesinde ve ayak bileği yaralanmaları sonrası spora dönüşte etkili bir yöntemdir.

Abstract:
The aim of this study is to investigate isokinetic eccentric (ECC), isokinetic concentric (CON) and elastic band (LAS) strengthening program effects on healty sedantary males' ankles on strength, endurance, balance, jumping performance and foot plantar pressure. Sixty-four males between 18 and 26 years of age participated in the study. The participants divided randolmly three groups which are concentric isokinetic (n = 22), eccentric isokinetic (n=21), elastic resistance ankle strengthening groups (n=21). These trainings were done three days a week, for eight weeks for both side. Strengthening programs procedures were progressively harder by using increase with number of repetation or set. Measurement for evaluating strength, endurance, balance and jumping performances and foot plantar pressure were repeated before, after and 1 month follow up after trainings. There were statistically significant increases in concentric evertor strength and endurance for both sides of the all groups after training program (p<0.05). After training programs, it was not shown statistically improvement in invertor muscles strength and endurance except CON group (p>0.05). Eccentric strength values were not statistically significant for isokinetic groups (p>0.05) but there was significantly decreased for both side eccentric invertor muscle strength after training and 1 month follow up after training for LAS group (p<0.05). There were statistically significant increases after training program in jumping performance of the all groups (p<0.05).  All parameters were significantly higher among CON compared to LAS group (p<0.05).   There was significantly improvement dynamic balance after isokinetic training program (p<0.05).  There were not statistically significant differences static balance performances and foot plantar pressure for all groups (p>0.05) except CON group dominant side eyes opened and non-dominant side eyes closed static balance values and nondominant side EKS group medial heel, dominanat side LAS group basis of metatars plantar pressure (p<0.05). In conclusion ankle isokinetic training program is more effective than elastic resistance training program regarding improvement on endurance, strenght, explosive strength and dynamic balance. Ankle muscle strength training programs, which include stabilizator muscles, can improve performance, especially when applied concentrically. Ankle muscles strength training programs may be applied to athletes for ankle injuries prevention especially returning to play after ankle injuries.