Özel eğitim öğretmenlerinin mesleki özyeterlik algılarının incelenmesi: İzmir örneği
Analyzing special education teachers' professional self-efficany perception: The case of Izmir
Yazar: MEHMET ÖNDER GÖK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KANLI
Ege Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Özel Eğitim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, özel eğitim öğretmenlerinin mesleki özyeterlik
algılarının cinsiyet, yaş, mesleki deneyim, mezun olunan program, çalışılan okul türü, görev
yapılan kurumdaki çalışma şekli gibi bağımsız değişkenlere göre farklılık gösterip
göstermediği incelenmiştir. Ayrıca nicel araştırmada elde edilen sonuçları anlamak ve
yorumlamak için, özel eğitim öğretmenlerinin mesleki özyeterlik algılarını ölçen bir ölçek
de en yüksek puanı alan beş öğretmen ile en düşük puanı alan beş öğretmene yeniden
yapılandırılmış görüşme soruları sorulmuş ve öğretmenlerin verdikleri cevaplar
incelenmiştir. Araştırma, karma bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Karma yöntem, hem nicel
hem de nitel verilerin birlikte kullanılmasıdır (Airasian, Fraenkel, Gay, Hyun, Mills Wallen,
2012). Karma yöntemde araştırma problemi ile ilgili daha çok veri elde edilmesiyle
problem durumu hem iyi anlaşılmakta hem de daha detaylı biçimde açıklanmaktadır.
Araştırmaya, 2021 -2022 eğitim – öğretim yılında İzmir ili ve merkez ilçelerde, Milli Eğitim
Bakanlığı'na bağlı devlet okulları olan 1. ve 2. kademe özel eğitim okullarında görev yapan
311 öğretmen katılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, Gerez Cantimer tarafından 2015
yılında geliştirilen ''Özel Eğitim Öğretmenlerinin Mesleki Özyeterlik Algısı Ölçeği''
kullanılarak toplanmıştır. Aynı zamanda uygulanan ölçekte en yüksek puanı alan beş
öğretmen ile en düşük puan alan beş öğretmene, araştırmacı tarafından hazırlanan yeniden
yapılandırılmış sorular sorularak veriler toplanmıştır. Ölçek ve görüşmelerde elde edilen
veriler, yüz yüze aynı ortamda toplanmıştır. Sonuç olarak, öğretmenlerin mesleki özyeterliği,
cinsiyet, yaş, mesleki deneyim, mezun olunan program, görev yapılan okul türü gibi
değişkenlere göre anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Ancak bu durumu anlamak ve
anlamlandırmak için nitel verilere baktığımızda üst ve alt gruplar arasında ortaya çıkan
kategoriler bağlamında bazı farklılıklar olduğu görülmektedir. Bu nedenle öğretmenlerin
mesleki özyeterlik algılarını anlamak ve daha iyi yorumlamak için nicel araştırma
verilerinin yanında nitel araştırma çalışmalarına daha çok ağırlık verilmelidir.
Anahtar kelimeler: Öğretmen özyeterliği, Özel eğitim, Özyeterlik.

Abstract:
The main purpose of this study is to examine whether the professional
self – efficacy perception of special education teachers differ according to
independent variables such as gender, age, professional experience, their major
program of study, the type of school and the working styles in the institution.
Furthermore, restructured interview questions were asked to the five teachers with
the highest scores and the five teachers with the lowest scores in a scale measuring
the Professional self – efficacy perceptions of special education teachers and the
answers given by the teachers were examined in order to understand and interpret the
results obtained in the quantitative research. The research was designed as a mixed
study. The mixed method is the use of both quantitative and qualitative data
(Airasian, Fraenkel, Gay, Hyun, Mills Wallen, 2012). Since the mixed method
allows more data to be obtained on the research problem, this helps to have a better
understanding of the problem and have the problem explained in more detail. In the
2021 – 2022 academic year, 311 teachers working in the 1st and 2nd level special
education schools of the Ministry of National Education within the province of
Izmir and its central districts, participated in the research. The data obtained in the
research were collected by using ''The Special Education Teachers' Perceptions of
Professional Self – Efficacy Scale'' developed by Gerez Cantimer in 2015. The
restructured questions prepared by the researcher to collect the data were asked
simultaneously to the five teachers with the highest scores and the five teachers with
the lowest scores. The data obtained based on the scale and the interviews were
collected face to face and in the same environment. The results obtained are
indicative of the fact that teachers' professional self – efficacy does not show a
significant difference according to variables such as gender, age, professional
experience, the major program of study and the type of school. However, when we
look at the qualitative data to have a better understanding of this situation, it is seen
that there are some differences in the contexts of the categories that emerged between
the upper and lower groups. For this reason, in order to understand and interpret the
teachers' professional self – efficacy perceptions, more emphasis should be placed
on qualitative research studies alongside data obtained from quantitative research.
Keywords: Self-efficacy, Special education,Teachers' self-efficacy.