Konumsal veri sunumunda modern yaklaşım önerilerinin geliştirilmesi
Developing modern approach recommendations in spatial data dissemination
Yazar: MUHAMMET EMRE YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. ÇETİN CÖMERT
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Konumsal veri sunumunda modern yaklaşım önerilerinin geliştirilmesi, günümüzde
konumsal verinin paylaşım yöntemlerine bakıldığında son 20 yılda hiç değişiklik ve gelişim
göstermemiş olması bakımından oldukça önemli bir konudur. Hiç şüphe yok ki, konumsal
veri sunumu UKVA'dan bağımsız bir şekilde değerlendirilemez. Bu çalışma kapsamında
yapılan çalışmalar sonucunda, UKVA'da hedeflenen konumsal veri paylaşımı ortamının bir
an önce hayata geçirilmesi için açık veri yaklaşımı ile tüm tarafların verilerini doğrudan
kendi uygulama şemalarında paylaşılması önerildi ve açık veri yaklaşımına geçiş yapacak
kamu kurum ve kuruluşları ve tüm paydaşlar için bir yol haritası oluşturuldu. Bu doğrultuda,
konumsal verinin paylaşımında modern yaklaşımların neler olabileceği konusunda
çalışmalar gerçekleştirildi. GraphQL, REST ve Bağlantılı Veri (BV) konuları, konumsal
verinin sunumunda modern yaklaşımlar olarak belirlendi. GraphQL yaklaşımı ile konumsal
veriler için etkin bir sorgulama ortamı oluşturulmasına katkı sağlayacaktır. Konumsal
verinin REST yaklaşımıyla yayınlanması, genel web ortamı ile konumsal veri altyapıları
arasındaki kullanılabilirlik sorununu çözme noktasında önemli bir katkı verdiği tespit
edilmiştir. OGC'nin son dönemlerde konumsal veri sunumuna yönelik yayınladığı
standartların, REST yaklaşımı ile hazırlanmış olması bu yaklaşımı doğrulamaktadır.
Konumsal verinin sunumunda hedeflenmesi gereken nihai nokta, konumsal verinin BV
olarak yayınlanmasıdır. Bir konumsal verinin BV olarak paylaşılması için mevcut yöntemler
incelendi ve mevcut teknolojiler ışığında en ideal yöntemin Sanal Bilgi Çizgesi (Virtual
Knowledge Graph - VKG) oluşturulması olarak belirlendi. Konumsal veri yayıncısının,
OGC API standartları, GraphQL yaklaşımı ve VKG'yi aynı anda kullanarak konumsal veri
yayınlama işlemlerini gerçekleştirmesi, UKVA'da baştan beri çözülmesi hedeflenen etkin
veri paylaşım ortamının oluşturulması sorununu tamamıyla çözecektir. Sonuç olarak,
doğrudan açık veri yaklaşımlarını hayata geçirilmesi ve konumsal verinin yayınlanmasında
REST ve GraphQL yaklaşımların kullanılması ve bağlantılı veriye geçiş için VKG'nin
oluşturulmasının hedeflenmesi, özellikle henüz bir UKVA'sı olmayan Türkiye gibi ülkeler
için gidilmesi gereken yoldur.

Abstract:
The development of modern approach suggestions in spatial data presentation is a very
important issue since today's spatial data sharing methods have not changed or developed at
all in the last 20 years. There is no doubt that spatial data presentation cannot be evaluated
independently of NSDI. As a result of the studies carried out within the scope of this study,
it was suggested that all parties share their data directly in their own application schemes
with the open data approach in order to implement the spatial data sharing environment
targeted in NSDI as soon as possible, and a path was created for public institutions and
organizations and all stakeholders that will transition to the open data approach. map was
created. In this direction, studies were carried out on what modern approaches could be in
sharing spatial data. GraphQL, REST and Linked Data (BV) topics were identified as
modern approaches to presenting spatial data. It will contribute to creating an effective query
environment for spatial data with the GraphQL approach. The fact that the standards
published by OGC recently for spatial data presentation were prepared with the REST
approach confirms this approach. The final point that should be targeted in the presentation
of spatial data is the publication of spatial data as BV. Existing methods for sharing spatial
data as BV were examined and in the light of existing technologies, the most ideal method
was determined to be the creation of a Virtual Knowledge Graph (VKG). The spatial data
publisher's ability to publish spatial data using OGC API standards, GraphQL approach and
VKG simultaneously will completely solve the problem of creating an effective data sharing
environment, which was aimed to be solved in NSDI from the beginning. As a result, directly
implementing open data approaches and using REST and GraphQL approaches in publishing
spatial data and aiming to create a VKG for the transition to linked data is the way to go,
especially for countries such as Turkey that do not yet have a NSDI.