Romatoid artrit ve ankilozan spondilitli hastalarda servikal tutulum özelliklerinin hastalık parametreleri ve yaşam kalitesi ile ilişkileri
The relationships of diseases parameters and the quality of life with cervical spine involvement features in patients with rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis
Yazar: NEVSUN PIHTILI TAŞ
Danışman: PROF. DR. AYHAN KAMANLI
Fırat Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation
Dizin: Artrit = Arthritis ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Artrit-romatoid = Arthritis-rheumatoid ; Atlanto aksiyal eklem = Atlanto axial joint ; Eklemler = Joints ; Servikal vertebra = Cervical vertebrae ; Spondilit-ankilozan = Spondylitis-ankylosing ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
RA ve AS sistemik, inflamatuar ve kronik hastalıklardır. Servikal vertebra tutulumu sık görülebilir ve hastalarda disabiliteye neden olabilir.Bu çalışmanın amacı RA' lı ve AS' li hastalarda servikal vertebra tutulumunun klinik ve radyolojik özelliklerini belirlemek ve farklı ölçüm metodlarıyla hastalardaki disabilite ve yaşam kalitesi ile ilişkilerini değerlendirmektir.Çalışmaya Modifiye New York kriterlerine göre AS tanısı almış 42 hasta (K = 11 ve E = 31, yaş 36,3 ± 8,11) ve American College of Rheumatology (ACR) kriterlerini karşılayan 54 RA' lı hasta (K =4 8, E = 8, yaş 50,7 ± 10,9) dâhil edildi. Bütün hastaların genel fizik muayeneleri içerisinde servikal vertebra eklem hareket açıklıkları ve nörolojik muayeneleri değerlendirildi. Ağız açık odontoid radyografileri, fleksiyon ve ekstansiyon pozisyonunda lateral servikal grafileri çekildi ve bir kısmının MRI görüntüleri alındı. Eritrosit Sedimentasyon Hızı (ESR), C-reaktif Protein (CRP) ve Romatoid Faktör (RF) değerleri bütün hastalarda belirlendi. Hastalık aktivitesi RA' lı larda DAS 28 ve AS' li hastalarda BASDAI kullanılarak değerlendirildi. Yaşam kalitesi ve disabilitenin değerlendirmesinde RA' lı hastalarda Sağlık Değerlendirme Anketi (HAQ), Romatoid Artrit Yaşam Kalitesi Ölçeği (RAQoL) ,Kısa Form-36 (SF36) ve AS' li hastalarda Ankilozan Spondilit Yaşam Kalitesi ölçeği (ASQoL), Sağlık Değerlendirme Anketi- SPA (HAQ-S) kullanıldı.RA' lı ve AS' li 6 hastada lateral direk grafilerle AA eklem aralığı 3 mm veya 3 mm `nin üzerinde belirlendi.. RA' lı 5 hasta, AS' li 7 hastanın MRI' ında pannus formasyonu belirlendi. AA eklem aralığı 3 mm ve 3mm' nin üzerinde belirlenen RA' li 1 hasta, AS' li 2 hastada MRI pannus formasyonu vardı. MRI ile pannus formasyonu saptanan RA'lı hastalarımızın % 80' inde, AS ` li olgularımızın % 71, 5 inde AA eklem aralığı 3 mm' nin altındaydı.Hastalık aktivite ölçütleriyle AAS arasında belirgin bir ilişki saptanmadı. RA' lı AAS' u olan hastaların yaşam kalite skorları daha kötüydü.Sonuç olarak hastalarımızda sayı yeterli olmamasına rağmen literatürle kıyaslandığında bizim grubumuzda AAS `na biraz daha az rastlandığı, bunun da bölgesel farklılıklardan kaynaklanabileceği düşünülmüştür. Ayrıca özellikle RA' lı hastalarda servikal tutulum olanların yaşam kalitelerinde belirgin bozulmalar olduğu, AS' li hastaların ise ilginç olarak net bir ilişki göstermediği gözlenmiştir.Özetle; RA `lı ve AS `li hastalarda servikal tutulum araştırılırken direkt grafilerle yetinilmemeli, MRI görüntüleri de mümkünse çekilmelidir. Çünkü 3mm'nin altındaki AA eklem mesafesi hastalarda da tutulum tespit edilebilmektedir.Servikal tutulumun yaşam kalitelerini her iki hasta grubunda da etkilediği, erken tanı ve tedavinin ne kadar önemli olduğu görülmektedir.Anahtar kelimeler: Romatoid artrit, ankilozan spondilit, servikal vertebra, yaşam kalitesi, atlantoaksiyel eklem.

Abstract:
RA and AS are systemic inflammatory, chronic diseases. Cervical spine involvement is a common abnormality and both cause disability.The aim of this study was to: determine cervical spine involvement clinically and radiologically features in patients with Rheumatoid Arthritis (RA) and Ankylosing Spondylitis (AS) and to evaluate the disability and quality of life by using different measurments in patients.Forty- two patients who were diagnosed as AS according to Modified New York criteria (F = 11 ve M = 31, age 36,3 ± 8,11) and fifty- four patients who were diagnosed as RA (F = 48, E = 8, age 50,7 ± 10,9) according to American College of Rheumatology were enrolled in this study. All patients in the general physical examination and cervical spine range of motion and neurological examination were evaluated. Open mouth odontoid radiographies, flexion and extansion lateral cervical radiographies and MRI images were obtained. Erythrocyte sedimentation rate (ESR), C-reactive protein (CRP) , Rheumatoid factor (RF) determined in all patients. Disease activity was assessed using DAS28 in RA patients and BASDAI in AS patients. To determinate the quality of life and disability used to Health Assessment Questionnaire, RA Quality of Life, SF - 36 in RA patients and Health Assessment Questionnaire - SPA, AS Quality of Life, SF - 36 in AS patients were performed.Six (%11,2) patients with RA and six (% 14,8) patients with AS had AAS on radiographs. Five (% 15,6) patients with RA and seven (% 25,9) patients with AS had pannus on MRI. AA joint space 3 mm or on the 3 mm one patient with RA, two patients with AS had pannus formation on MRI. Three (% 80) patients with RA and five (% 71,5) patients with as had pannus on MRI who had no AAS on radiographs.There were no signifiant relationship between disase activity and AAS in all patients. The quality of life was worse in paitents with RA who had AAS.Finally, although there is no sufficient number of our patients compared with the literature in a group of us to AAS is somewhat less common, it might have been caused by regional differences. Especially cervical spine involvement in RA patients, those related quality of life has deteriorated significantly, as interesting patients with AS did not show clear relationship was observed.İn brief; as invetigatons the cervical spine involvement in patients with RA and AS direct radiography should not be contented, if possible, sholud be taken from MRI images. Because in patients who had under 3 mm of joint space involvement can be determinated.Both patients with cervical spine involvement also affects the quality of life and that is show us the importance of early diagnosis and treatment.Key words: Rheumatoid arthritis, ankylosing spondylitis, cervical spine, quality of life, aa joint