Avrupa Birliği'nin uyum açısından Türkiye`nin şeker üretim ve ticaret politikaları
Turkey`s sugar production and trade policies from the point of harmonization to the European Union
Yazar: SELMA AYTÜRE
Danışman: PROF. DR. GÜLCAN ERAKTAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Toplulukları Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2004
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Bu tezde Türkiye' nin Şeker Sanayii bir bütün olarak ele alınmış ve AB'ne üyelik senaryoları altında ortaya çıkabilecek olası etkilerin sektörü nasıl biçimlendireceği sorusuna yanıtlar aranmıştır. Buna göre, ilk aşama olarak Türkiye Şeker Sanayii pancar üretiminden nihai mamul maddelere kadar tüm yönleri ile araştırılmış ve irdelenmiştir. İkinci aşamada verim, üretim ve politikalar açısından Türkiye, AB ülkeleriyle karşılaştınlmıştır. Üçüncü aşama olarak, Türkiye'nin Şeker Sanayiinin temel parametreleri, pancar verimi, ekilişleri, şeker üretimi, şeker talebi ve dış ticaretini içine alan eş anlı çok eşitlikli bir model yardımıyla tahmin edilmiş ve istatistiksel testlerden geçirildikten sonra simülasyon çözümleri alınmıştır. Dördüncü aşamada, Türkiye'nin AB'ne üye olmaması veya olması yönünde olası üç varsayım ve iki alt varsayım altında senaryo çözümleri elde edilmiş ve sonuçların yorumlanması yapılmıştır. Son aşamada ise, sektörün üyelik halinde karşılaşacağı kaçınılmaz sorunların ve darboğazların giderilmesi yönünde öneriler getirilmiştir. Yaşanacak değişimin etkin üretim yapılamayan alanlarda daralma ve dolayısıyla üretim düşüşünü beraberinde getirmesi kaçınılmazdır. Bu durum rekabet için ölçeğe- getiri artışından yararlanmak isteyen küçük işletmelerin ve pazarlayıcıların birleşerek büyümelerini, verim arttırıcı pancar üretim tekniklerine yönlenmeleri, yeni tohumluklar ile şeker içerik oranlarının yükseltilmesini ve şeker ekstraksiyon randımanının iyileştirilmesini gerektiren tedbirlerin alınmasını zorlayacaktır. Aksi halde, korumacılığın tamamen kalktığı bir iç piyasada şeker talebinin giderek artan ithalatla karşılanması kaçınılmaz olacaktır. Eldeki sınırlı bulgularla Türkiye şeker üretiminin ne kadar gerileyebileceği hakkında bir kaba tahmin yapmak olasıdır. Ülke Şeker Sanayii rekabete açıldığı taktirde pancar fiyatlarında reel olarak % 40 civarında bir düşüş olabileceği ve 0.72 gibi bir üretim-fiyat esnekliği ile bunun pancar üretiminde yaklaşık 1/3 lük bir azalmaya yol açacağı düşünülebilir. Bu miktar pancar ile ülke şeker üretimi 1.5-1.7 milyon tona kadar inebilir ve bu düzeyler arasında stabilize olabilir.

Abstract:
This thesis analysis the Turkish sugar sector as a whole and provides forecasts of the possible impacts that may shape up the sector under alternative scenarios of Turkey's membership to the European Union. First, the structure of the sector, from the sugar-beet production to the manufactured final products have been considered with a review of the existing literature on the subject and analysed at length using the most up-to-date data. In the second stage, statistics on sugarbeet yields and production as well as sugar policies adopted in Turkey have been compared with those of the EU member countries. In the third stage, the parameters of a partial equilibrium model with nine equations and nine endogenous variables, for the Turkish sugar sector, covering sugarbeet and sugar production, sugar demand and foreign trade, have been statistically estimated and tested. Using the model and past observations on the exogenous variables, backward predictions were made for the calibration of the model. In the fourth stage, forcasts were developed and interpreted for the endogenous variables, given the future trends for the explanatory variables, first as a base solutions where Turkey is not assumed to become a member, next under three different scenarios and two sub-scenarios regarding the timing of Turkey's membership to the EU. Finally, problems that the sector would face in the event of membership are presented and discussed and policy implementations that may be derived from the findings under the alternative scenarios are evaluated. Results indicate that the sector will inevitably reduce its production and market share, once the system is totally exposed to the international competition, particularly in the fields and sugar manufacturing facilities where the level of productivity can.not compete costwise. The new market conditions with competition will force the small scale production and marketing firms to merge for larger volums in order to take adavantage from the scale-economies, adopt the yield increasing sugar beet production technologies for cost reduction, plant high-sugar yielding beet varieties and upgrade technologies in the manufacturing facilities for higher sugar extraction processes. Otherwise, the ever increasing demand for sugar in the country will have to be supplied through imports in increasing quantities under a totally liberalized sugar market. With the limited amount of data available, it is possible to make a rough estimate of the probable magnitude of decline in the Turkish sugar production. Given that the Turkish sugar sector is open to competition, an estimated 40% reduction in the real sugarbeet price is expected. Based on the elasticity 0.72 of sugarbeet production with respect to sugarbeet price, the lower price is expected to bring about a 1/3 reduction in the sugarbeet production. With this amount of sugarbeet production the total sugar to be produced within the country will probably stabilize at a level between 1.5 and 1.7 million tons.