Zihinsel engelli çocuğu olan ailelerin iş-yaşam dengesine ilişkin uygulamalar ve politika önerileri
Practices and policy recommendations on work-life balance of families with intellectual disabled children
Yazar: İLKER ÇELEBİCAN
Danışman: PROF. ABDURRAHMAN İLHAN ORAL
Anadolu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Aile = Family ; Bakıma muhtaç kişiler = Person in need of nursing ; Engelli çocuklar = Disabled children ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel kısıtlılık = Intellectual disability ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; İş-yaşam dengesi = Work-life balance

Özet:
İş-yaşam dengesi temel alınarak yapılan araştırmalarda, zihinsel engelli çocukları olan ebeveynlerin çalışma yaşamlarına ilişkin uluslararası yazında sınırlı sayıda çalışma bulunduğu gözlemlenmiş, ulusal yazında ise herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. İş-yaşam dengesine dair literatürdeki çalışmaların, çoğunlukla normal gelişim gösteren çocukların ebeveynlerinin çalışma yaşamlarına odaklandığı görülmektedir.
Bu çalışmada, çocuğun zihinsel gelişim bozukluğu ile ilgili tanı almasının ardından ortaya çıkan durumun çalışan ebeveynlere ve aileye olan etkisi, iş-yaşam dengesi bağlamında ele alınmaktadır. Zihinsel engelli çocuk ebeveynlerinin, çalışma yaşamında devam eden sorumlulukları ile çocuğun özel ihtiyaçları nedeniyle aile içinde artan sorumluluklarını dengelemede güçlükler yaşadıkları görülmektedir. İş-yaşam dengesine dair ortaya çıkan güçlüklerin düzeyini ise bir takım faktörler belirlemektedir. Bu faktörler, bireysel ve organizasyonel/örgütsel faktörler olarak incelenmektedir.
Çalışma kapsamında zihinsel engellilik kavramı, doğum öncesi veya erken çocukluk döneminden başlayan ve uzun dönemli özel destek gerektiren bir durum olarak değerlendirilmiştir. İş-yaşam dengesi perspektifinden ele alındığında, çalışan ebeveynleri, aileyi, işletmeleri/organizasyonları ve devleti etkilemesi nedeniyle kritik bir öneme sahip olan konuya ilişkin uygulamalar incelenmekte ve çözüme ilişkin öneriler getirilmektedir.

Abstract:
In research conducted based on work-life balance, it has been observed that there are a limited number of studies in the international literature on the working lives of parents with children who have intellectual disabilities but no studies have been found in the national literature.. It seems that studies in the literature on work-life balance mostly focus on the working lives of parents of typically developing children.
In this study, the impact of the situation that occurs after the child is diagnosed with a mental development disorder on working parents and the family is discussed in the context of work-life balance. It is observed that parents of intellectually disabled children have difficulties in balancing their ongoing responsibilities in working life with their increasing responsibilities within the family due to the special needs of the child. The difficulties that arise regarding work-life balance determine a number of factors. These factors are examined as individual and organizational factors.
Within the scope of the study, the concept of intellectual disability was evaluated as a condition that begins before birth or in early childhood and requires long-term special support. When considered from the work-life balance perspective, practices on the issue, which is of critical importance because it affects working parents, families, businesses/organizations, and the state, are examined and suggestions for solutions are made.