Batıl inanç nesnelerinin çağdaş seramik sanatında yorumlanması
The interpretation of superstitious objects in contemporary ceramic art
Yazar: BÜŞRA MADEN DEMİRKAYNAK
Danışman: DOÇ. HİKMET MUTLU YAĞCI
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Seramik Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
İnsanlık, tarihin hemen her evresinde başına gelen herhangi bir kötü durumun üstesinden gelebilmek için zaman zaman bazı davranış ve uygulamalarda bulunmuştur. Doğal afetler, pandemi, ekonomik sorunlar, mutsuzluk, yalnızlık, korku duygusu gibi yaşadığı ruhsal bunalımlarından kurtulmanın yolunun inanmak olduğunu düşünmektedir. Batıl inançlar, insanların doğa karşısındaki güçsüzlüğünden beslenerek günümüze ulaşan, toplumların sosyal-kültürel kökenleriyle bağlantı kurma olanağı sunmaktadır. Bu inanışların bazılarının insanlar üzerinde psikolojik rahatlama oluşturduğu bilinse de genellikle insanlar üzerinde takıntıyla başlayan paranoyalara dönüştüğü bilinmektedir. İncelemeler doğrultusunda pozitif bilimle çelişen batıl inançlar ve bu inançların yarattığı olumsuz yönlerden çok bazı batıl inançların sembolü gibi görünen nesnelerin, farklı kültürlerde insanların davranışlarını nasıl etkilediği ve toplumdaki yeri araştırılmıştır. Yapılan uygulamalarda ise bu batıl inanç nesnelerinden esin kaynağı olanlar seçilmiş, değerlendirilmiş ve çağdaş seramik sanatına yansımaları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde batıl inanç kavramından,  batıl inançların insan yaşamındaki yerinden ve Türk kültüründeki batıl inançlardan bahsedilmektedir. İkinci bölümde farklı kültürlerin batıl inançları örneklendirilerek anlatılmıştır. Raporun devamında ise kişisel uygulamalar yer almaktadır. Bu kısımda ayrıca seramik alanında teknik açıdan araştırmacılara kaynak olabileceği düşünülen, tekstil alanında kullanılan bitkilerle deneyler yapılmıştır. Yapılan deneyler sonucu da doğal bitki boyama yöntemlerinin seramik yüzeylerdeki etkileri değerlendirilmiş, batıl inanış nesnelerinden esinlenerek seçilen hazır nesne formlar üzerine uygulanmıştır.

Abstract:
Humanity has, from time to time, adopted certain behaviors and practices in order to overcome any bad situation it has encountered in almost every phase of history. He thinks that the way to get rid of the mental crises he experiences such as natural disasters, pandemics, economic problems, unhappiness, loneliness and fear is to believe. Superstitions provide the opportunity to connect with the social-cultural roots of societies, which have survived to this day by feeding on people's powerlessness against nature. Although it is known that some of these beliefs provide psychological relief to people, they often turn into paranoia that begins with obsession. In line with the investigations, superstitions that contradict positive science and the negative aspects created by these beliefs, rather than the negative aspects created by these beliefs, were investigated how objects that seem to be symbols of some superstitions affect people's behavior in different cultures and their place in society. In the applications, those that inspired these superstition objects were selected and evaluated and their reflections on contemporary ceramic art were tried to be revealed. In the first part of the study, the concept of superstition, the place of superstitions in human life and superstitions in Turkish culture are mentioned. In the second part, superstitions of different cultures are explained with examples. The rest of the report includes personal applications. In this section, experiments were also carried out with plants used in the textile field, which are thought to be a resource for technical researchers in the field of ceramics. As a result of the experiments, the effects of natural plant dyeing methods on ceramic surfaces were evaluated and they were applied on ready-made object forms inspired by superstition objects.