İkinci Dünya Savaşı ve öncesi dönemde toplumsal, siyasal olayların sanata yansıması ve Türk sanat eğitimine etkileri
The reflection of social and political events on art in the period of Second World War and before and their effects on Turkish art education
Yazar: MEHTAP KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAN SAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı / Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Dünya Savaşı II = World War II ; Nazi = Nazi ; Sanat = Art ; Sanat eğitimi = Art education ; Sanat politikaları = Arts policies ; Siyaset = Politics ; Siyasi olaylar = Political events ; Sosyal olaylar = Social events ; Türk sanatı = Turkish art

Özet:
İkinci Dünya Savaşı ve öncesi süreçlerde ortaya çıkan ideolojiler, totaliter rejimler ve güç dengeleri birçok coğrafyanın siyasi haritalarında ve hatta siyasal görüşlerinde radikal değişikliklere neden olmuştur. Bu bağlamda hâsıl olan yeni güç dengeleri otoriter denetim altında merkezileştirilmiş, kültür politikalarını uygulanmaya koymuştur. Sanat ve sanat ortamları dönemin totaliter yönetimleri tarafından denetim altına alınarak kendi ideolojileri doğrultusunda yeni estetik anlayışlar geliştirerek, iktidarların hâkimiyet alanlarını genişletmek maksadıyla propaganda aracı olarak kullanılmıştır. Dönemin siyasi yapılanmaları tarafından tahakküm altına alınan modern sanat anlayışları tecrit edilmiş, buna karşın klasik sanat estetiği ve devlet denetiminde bir sanat inşasına gidilmiştir. Sanatın tahakküm altında tutulmasına yönelik tepkisel hareketler, yeni sanatçı figürünü de içine alan ve topluma karşı hiçbir bağı olmadığı düşünülen sanat ve sanatçı kavramını gündeme getirmiştir. Bu durum karşısında sanat ve sanatçı kimliği derinden sarsılmış; sanatı vareden sanatçı, kendi eliyle de yıkma eylemine girişmiştir. Dönemin kaotik ortamında sanat ve sanat hareketleri, anarşist ve protest bir tavır görünümüne bürünmüştür. Bu bağlamda siyasal ve toplumsal olayları, dönemin teknolojik alandaki gelişmelerini, sanat kavramını, tanımını ve sanat eğitimi anlayışını hangi alanlarda etkilediği incelenmiştir. Araştırmada konu doğrultusunda kapsamlı bir literatür tarama çalışması yapılmış, farklı kaynak, belge kuram ve düşünsel yaklaşımlara yer verilmiştir. Bu perspektifte tezin amacı, İkinci Dünya Savaşı ve öncesi dönemlerde toplumsal ve siyasi olaylarla şekillenen sanat ve sanat ortamlarını araştırmak; ortaya çıkan yeni estetik ölçütlerin ve sanat eğitimi anlayışlarının Türk Sanat Eğitimi üzerindeki etkilerinin gözler önüne sermektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Dergi, kitap, makale, belgesel, sempozyum, çeşitli üniversite kütüphaneleri ve internet verilerinden yararlanılmıştır. Araştırma, 1918-1960 yılları arasında görülen Sanat hareketlerinin ve Türk Sanat Eğitimi veren kurumların yapılanmasının incelenmesiyle sınırlandırılmıştır. Ulaşılan sonuçlar doğrultusunda 20. yüzyılda değişen dengeler ile sanatın şekil değişiminin yalnız Avrupa ile sınırlı kalmadığı, Türkiye'yi de içine alarak Türk sanatçıları da harekete geçirdiği gözlemlenmiştir. Çağın sanat üzerindeki etkilerinin, sanat eğitimini verecek kurum ve kuruluşların dönemin getirilerine uygun biçimde yapılanmasını zorunlu kıldığı görülmüştür. Bu açıdan yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin, Avrupa'ya öğrenciler göndererek yapılan değişikliklerin yerinde görülmesi, incelenmesi,  çağın yeniklerininin tanınması, farklı bakış açılarının kazanılarak sanat ve Türk sanat eğitimine katkı sağlanmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır. Avrupa'da açılan Uygulama Sanat Okullarının eğitim programları ve uygulamaları ile Türkiye'de Sanat Eğitimi verecek kurumların yapılanmasına örnek teşkil ettiği tespit edilmiştir.  Aynı zamanda araştırma Türk Sanat Eğitimi'nin oluşum aşamaları ve Türk Sanat Eğitimi programlarının uygulanma yöntemleri ve Batılı kurumların sanat eğitimi anlayışlarıyla benzeşen yönlerine değinilmesi, konunun daha iyi anlaşılması hususunda faydalı olacağı düşüncesiyle önem teşkil etmektedir.

Abstract:
The ideologies, totalitarian regimes and power balances that emerged during and before the Second World War caused radical changes in the political maps and even political views of many geographies. In this context, the resulting new balances of power were centralized under authoritarian control, and they put cultural policies into practice. Art and art environments were taken under control by the totalitarian governments of the period and used as a propaganda tool in order to expand the domains of governments by developing new aesthetic understandings in line with their own ideologies. Modern art conceptions, which were dominated by the political structures of the period, were isolated, however, classical art aesthetics and art under state control were built. Reactive movements towards the domination of art brought up the concept of art and artist, which includes the new artist figure and is thought to have no connection to society. In the face of this situation, art and artist identity were deeply shaken; The artist, who created the art, also attempted to demolish it with his own hand. In the chaotic environment of the period, art and art movements took on the appearance of an anarchist and protest attitude. In this context, the effects of political and social events, technological developments of the period, the concept of art, its definition and the understanding of art education were examined. In the research, a comprehensive literature review was conducted in line with the subject, different sources, document theories and intellectual approaches were included. In this perspective, the aim of the thesis is to investigate the art and art environments shaped by social and political events during and before the Second World War; to reveal the effects of new aesthetic criteria and art education conceptions on Turkish Art Education. Descriptive and content analysis methods among qualitative research methods were used in the study. Magazines, books, articles, documentaries, symposiums, various university libraries and internet data were used. The research was limited to the examination of the Art movements seen between 1918-1960 and the structuring of Turkish Art Education institutions. In line with the conclusions reached is not limited to only the shape change with the changing balances of art in the 20th century in Europe, including Turkey by Turkish artists has been observed that the mobilized. It has been observed that the effects of the age on art necessitated the structuring of institutions and organizations that would provide art education in accordance with the returns of the period. In this respect, the newly established Republic of Turkey, to be seen over the changes made by sending students to Europe, examination, yeniklerin recognition of the era, it is understood that intended to contribute to the achievable art and Turkish art education from different perspectives. Art School opened in Europe Implementation of educational programs and practices in Turkey with Arts Education has been identified as an exemplary embodiment of the institution to give. At the same time, the research is important with the thought that mentioning the formation stages of Turkish Art Education and the methods of applying the Turkish Art Education programs and the similar aspects of the Western institutions with the understanding of art education will be beneficial in understanding the subject better.