Enflasyon ve ana harcama gruplarına göre tüketici fiyat endeksi ve değişim oranları (2010-2021)
Consumer price index and rates of change by inflation and main expenditure groups (2010-2021)
Yazar: ZÜLEYHA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SAVAŞ ERDOĞAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ana harcama grupları = Main expenditure groups ; Enflasyon = Inflation ; Tüketici fiyat indeksi = Consumer price index

Özet:
Bu çalışmanın amacı enflasyona genel bir bakış açısı sağlayarak enflasyonun ne olduğunu öğrenmek bu nedenle enflasyon kavramı ve enflasyon terimleri kapsamlı bir şekilde  ele alınmakla içeriği hakkında detaylı bir anlatım yapılmıştır. Türkiye'de 2010-2021 yılları aralığında enflasyon seyrinin nasıl ilerlediği incelendikten sonra Tüfe nin alt kalemleri ile daha kapsamlı bir incelenme yapılmaya çalışılmış olunup Ana  harcama gruplarına göre Tüketici Fiyat endeksinde ki gelişmeler  tablo ve grafikler ile gösterilerek geniş bir çerçeve de ele alınmıştır. Enflasyonun seyri aylık ve yıllık olarak 2010-2021 yılları aralığında teker teker incelenmiş olup ardından ana harcama grupları düzenlenerek yıllar içerisin de nasıl bir tutum sergilediği ortaya konulmuştur. İncelemeler tek tek grafikler üzerinden ele alınarak iniş ve çıkışlar net bir şekilde ortaya konulmaya çalışılmış olunup Tüketici fiyat endeksi 12 yıllık değişim oranları ile tablolaştırılarak geniş bir bakış açısı kazandırılmaya çalışılmıştır. Çalışma farklı yılllar açısından ana harcama gruplarının tüketici fiyat endeksi eksenin de nasıl değiştiğini ortaya koymakla ana harcama gruplarının bu oranların iniş ve çıkışında ne denli rol oynadığını açıklamayı hedeflemektedir. Çalışmanının son aşamasında ise enflasyonun ülkemiz bazında nasıl bir değişim izlediğini daha net bir şekilde ortaya koymak adına 2010 yılı öncesindeki durumun ele alınabilmesi ve karşılaştırma yapılabilmesi için  baş ve son değere bağlı kalınarak  2003 ve 2009  yılları arasındaki veriler ile  2010 ve 2021  verileri ele alınarak toplam artış hızı ve gözlem sayısı olmakla birlikte enflasyon seyrinin nasıl ilerlediği ve ana harcama kalemlerinin enflasyon oranlarındaki payını ne denli etkilediği ortaya konulmuş olunup enflasyonun incelenen yıllarda nelerden etkilendiği ve bu etkilenmelerin nasıl bir seyir izlediği ortaya konmuştur. Bu bakış açısı ile birlikte gıda ve alkolsüz içecekler,konut ve ulaşımın ana harcama grupları içerisin de öne çıkan kalemlerden olduğu görülmüş olup ana harcama gruplarının enflasyon etkilemesinin nedenli büyük olduğu ortaya çıkmıştır.Enflasyon etkilerini azaltmak için ana harcama gruplarında yer alan kalemlerin etkileri incelenmeli ve toplumsal refahı artttırmak için çaba gösterilmeli zorunlu malların yanında diğer kalemlere de ağırlık verilmesi gerektiği kanatine varmış bulunmakla birlikte üretim ve tarım da yapılacak ivmenin arttırılması enflasyonun  yaşanıldığı süreçte hissettirdiği  etkisini azaltmakta etken olacaktır
Anahtar Kelimeler:  İktisat, Enflasyon, Ana Harcama Grupları

Abstract:
The aim of this study is to provide a general perspective on inflation and to learn what inflation is, therefore, the concept of inflation and inflation terms are discussed comprehensively and a detailed explanation is given about its content. After examining how the course of inflation in Turkey between 2010 and 2021, a more comprehensive examination has been tried to be made with the sub-items of the TFP and the developments in the Consumer Price Index according to the main expenditure groups have been discussed in a wide framework by showing them with tables and graphs. The course of inflation has been analyzed monthly and annually for the years 2010-2021, and then the main expenditure groups have been organized to reveal how they have behaved over the years. The analysis has been handled one by one through graphs and the ups and downs have been tried to be clearly revealed, and a broad perspective has been tried to be gained by tabulating the consumer price index with 12-year change rates. The study aims to explain how the main expenditure groups play a role in the ups and downs of these rates by revealing how the main expenditure groups change on the axis of the consumer price index in different years. In the last stage of the study, in order to more clearly reveal how inflation has changed on a national basis, the data between 2003 and 2009 and the data for 2010 and 2021 are analyzed by adhering to the initial and final value so that the situation before 2010 can be handled and compared, and the total rate of increase and the number of observations, as well as how the course of inflation has progressed and how much it affects the share of main expenditure items in inflation rates, and what the inflation has been affected by in the years examined and how these effects have followed a course. With this perspective, it has been seen that food and non-alcoholic beverages, housing and transportation are among the prominent items in the main expenditure groups, and it has been revealed why the main expenditure groups have a great impact on inflation. In order to reduce the effects of inflation, the effects of the items in the main expenditure groups should be examined and efforts should be made to increase social welfare, and it has been concluded that other items should be given weight in addition to compulsory goods, but increasing the acceleration in production and agriculture will be a factor in reducing the effect of inflation in the process of inflation.
Key Words: Economics, Inflation, Main Expenditure Groups