Rus absürd tiyatrosu
Russian absurd theatre
Yazar: ESMA ARMAĞAN ERTUĞRUL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ OĞUZ ARICI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts
Dizin: Absürd tiyatro = Absurd theatre ; Avangard = Avant-garde ; Gerçek Sanat Birliği = OBERİU ; Rus tiyatrosu = Russian theatre ; Tiyatro = Theatre

Özet:
Varlığın ve yaşamın anlamsızlığı düşüncesinden yola çıkan absürd tiyatro, kişinin dünya ile uyumsuzluğunu, bu uyumsuzluğu biçim ve içerik yönünden açık edecek biçimde ele alır. Absürd tiyatro terimini çağdaş tiyatroya kazandıran Martin Esslin, bu tiyatronun ortaya çıkmasında itici güç olarak II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında yaşananları görür. Oysa Sovyetler Birliği'nde II. Dünya Savaşı'ndan önce benzer bir tiyatro pratiği görülmeye başlanır. Bu tiyatro pratiğini başlatanlar, 1928 tarihli Yelizaveta Bam oyunu ile Daniil Harms ve 1938 tarihli İvanovların Noel Ağacı oyunu ile Aleksandr Vvedenskiy'dir. Her ikisi de konvansiyonel tiyatro anlayışına aykırı özellikler gösteren oyunlar, bu özellikleri sebebiyle Yakov Druskin, George Gibian, Mihail Meylah ve Jan-Filipp Jakkar gibi araştırmacılar tarafından absürd tiyatro olarak nitelendirilir. 
Bu çerçevede çalışmamızın amacı, bundan böyle Rus absürd tiyatrosu şeklinde adlandıracağımız Yelizaveta Bam ile İvanovların Noel Ağacı oyunlarının özelliklerini saptamak ve bunların, Esslin'in absürd tiyatro pratiği ile paylaştığı ve ayrıldığı noktaları ortaya koymaktır. Bu maksatla çalışmamızın Birinci Bölüm'ünde Martin Esslin'in absürd tiyatro kuramı ele alınacak ve bu tiyatro pratiğinin özellikleri ortaya konacaktır. İkinci Bölüm'de Rus absürd tiyatrosunun ortaya çıkmasına zemin hazırlayan etmenler tespit edilecek ve Üçüncü Bölüm'de bunlar, bahsi geçen oyunları, kendi özgünlükleri içinde değerlendirmek için kullanılacaktır.

Abstract:
Based on the idea of the meaninglessness of existence and life, absurd theater treats the incompatibility of the person with the world in a way that reveals this incompatibility in terms of form and content. Martin Esslin, who coined the term absurd theater to the contemporary theater, sees what happened during and after World War II as the driving force in the emergence of this theatre. However, a similar theatrical practice begins to be observed in the Soviet Union before the World War II. The initiators of this theatrical practice were Daniil Harms with his play Yelizaveta Bam of 1928 and Aleksandr Vvedenskiy with his play Christmas Tree at the Ivanovs of 1938. The plays, both of which show nonconventional theatrical features, are characterized as absurd theater by researchers such as Yakov Druskin, George Gibian, Mihail Meylah and Jan-Filipp Jakkar. In this context, the aim of our study is to determine the characteristics of plays Yelizaveta Bam and Christmas Tree at the Ivanovs, which we will call the Russian absurd theater from now on, and to reveal the aspects that they share and differ with Esslin's absurd theater practice. For this purpose, in the First Chapter of our study, Martin Esslin's theory of absurd theater will be discussed, and the characteristics of this theatrical practice will be revealed. In the Second Chapter, the factors that paved the way for the emergence of the Russian theater of the absurd will be identified and in the Third Chapter, these will be used to evaluate the aforementioned plays in their own originality.