Yurt dışındaki Türk okullarında öğrenim gören lise öğrencilerinin dini tutum ve ahlaki değer düzeyleri
Level of religious attitude and moral values of high school students educated in Turkish schools abroad
Yazar: ALİ GÜL
Danışman: DOÇ. DR. HASAN DAM
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ahlaki değerler = Moral values ; Değerler eğitimi = Values education ; Dini tutumlar = Religious attitudes ; Lise öğrencileri = High schools students ; Yurt dışı eğitimi = Abroad education ; Yurtdışı Türk okulları = Turkish overseas schools ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu araştırma, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak faaliyet yürüten Türk Okullarında öğrenim gören, Türk Vatandaşı, lise düzeyi öğrencilerin dini tutum ve ahlaki değer düzeylerini araştırmak amacıyla düzenlenmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde gençlik, dini tutum, ahlaki değerler, yurt dışı yaşantısı ve etkileri, Türkiye'nin yurt dışı eğitim politikası, yurt dışı eğitim faaliyetleri ve Türk okulları incelenmiştir. İkinci bölümde ise araştırmadan elde edilen verilerin analiz sonuçları verilmiş ve yorumlanmıştır.
Araştırmanın örneklemini Viyana, Brüksel, Kuveyt, Batum, Bişkek, Bakü, Medine, Cidde ve Riyad'da bulunan Türk okullarında öğrenim gören, lise düzeyi 927 öğrenci oluşturmaktadır. 2018 yılında "Seçkisiz Örneklem" yöntemi ile belirlenen öğrencilere "Kişisel Bilgi Formu", "Dini Tutum Ölçeği" ve "İnsani Değerler Ölçeği"ni içeren anket uygulanmıştır.
Anket yoluyla elde edilen verilerin istatistiksel analizi, t-test (İndependent-Samples T-Test), varyans analizi, Tek Yön Annova (Analysis Of Variance, One-Way- Annova), post-hoc çoklu karşılaştırma testlerinden Lsd ve Dunnet's C kullanılmıştır.
Araştırmada öncelikle "Kişisel Bilgi Formu"nda belirtilen sosyo-demografik özelliklere ve bilgilere göre örneklem grubunun dağılımı incelenmiştir. Sonraki aşamada bu bilgiler ile öğrencilerin "Dini Tutum Ölçeği"nden ve "İnsani Değerler Ölçeği"nden aldıkları puanlar analiz edilerek elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda örneklemin dini tutum düzeyinin öğrencilerin yaşadıkları bölgelere, okul türüne, kardeş sayısına, ailesinin gelir düzeyine, anne babasının birlikte ya da ayrı yaşamasına, anne-baba mesleğine, anne-baba eğitim seviyesine, baba tutumuna, anne vatandaşlık durumuna, babanın yaşadığı ülkede bulunma süresine, anne-babanın başka ülkede bulunma durumuna, anne-babanın dindarlık durumuna, öğrencinin din eğitimi aldığı kaynağa, öğrencinin yaşadığı ülkeden memnuniyet durumuna göre önemli oranda farklılaştığı; diğer taraftan örneklemin insani değer düzeyinin öğrencilerin yaşadıkları bölgelere, cinsiyete, okul türüne, başarı düzeyine, anne-babanın birlikte ya da boşanmış olma durumuna, baba tutumuna, anne-babanın başka ülkede bulunma durumuna, anne-babanın dindarlık durumuna, öğrencinin din eğitimi aldığı kaynağa, öğrencinin yaşadığı ülkeden memnuniyet durumuna göre önemli oranda farklılaştığı tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: ahlaki değer, dini tutum, değer eğitimi, yurt dışı eğitim, yurt dışı Türk okulları

Abstract:
This research, was designed to investigate the level of religious attıtude and moral values of Turkish citizen high school students studying in Turkish Schools operating under the Ministry of National Education. In the first part of the research, youth, religious attitude, moral values, life abroad and its effects have been examined and Turkey's overseas education policy, overseas educational activities and Turkish schools were examined. In these cond part the analysis results of the data obtained from there search are given and interpreted.
The sample of there search consists of 927 high school level students studying in Turkish schools in Vienna, Brussels, Kuwait, Batumi, Bishkek, Baku, Medina, Jeddah and Riyadh. In 2018, a questionnaire including "Personal Information Form" and "Human Values Scale" was applied to the students selected with the "Random Sampling" method.
"T-test (Independent-Samples T-Test)", "analysis of variance (Analysis Of Variance", "One-Way- Annova)", and "Lsd and Dunnet's C" from post-hoc multiple comparison tests were used at statistical analysis of data obtained through surveys.
In the study, first of all, the distribution of the sample group was examined according to the socio-demographic characteristics and information specified in the "Personal Information Form. "In the next step, Personal Information and the results obtained by analyzing the scores obtained by the students from the "Religious Attitude Scale" and the "Human Values Scale" were interpreted.
As a result of there search, the level of religious attitude of the samples significantly differentiated by according to; the regions where students live, the type of school, number of siblings,  family income level,  parents' living together or apart, parents' profession, education level of parents, to paternal attitude,  mother citizenship status,  the length of time the father was in the country,  the parents' staying situation in another country, the religiousness of the parents, the source where the students receive religious education, satisfaction with the student's country of residence; On the other hand human worth level of the samples significantly differentiated by according to; the regions where students live, gender, the type of school, the level of success,  whether parents are together or divorced, to paternal attitude, the parents' staying situation in another country, the religiousness of the parents, the source where the students receive religious education, satisfaction with the students' country of residence.

Keywords: moral value, religious attitude, value education, overseas education, overseas Turkish schools