Bir tekstil imalathanesinde çalışanlar arasında hasta bina sendromu görülme sıklığı ve iç ortam hava kalitesinin değerlendirilmesi
Prevalence of sick building syndrome among employees in a textile manufactory and evaluation of indoor air quality
Yazar: FATİH AĞLAMIŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA GÜL
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Halk sağlığı = Public health ; Hasta bina sendromu = Sick building syndrome ; Hava kalitesi = Air quality ; Kapalı ortam = Indoor ; Karbon dioksit = Carbon dioxide ; Partiküler maddeler = Particulate matters ; Tekstil endüstrisi = Textile industry ; Tekstil işletmeleri = Textile enterprises ; İş ortamı = Work environment ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Giriş ve Amaç: İç ortam hava kalitesi ve çalışılan bina ile ilgili faktörler, iş sağlığı açısından önemli olmakla birlikte, toplum sağlığını etkileyen sorunların oluşmasını da tetikleyebilmektedir. Bu sorunların en önemlilerinden biri olan Hasta Bina Sendromu (HBS), çalışanların yaşam standartlarını etkilemekte, önemli ölçüde iş gücü kayıplarına neden olmaktadır. Bu araştırma tekstil imalat sektöründe iç ortam hava kalitesinin değerlendirilmesi ve çalışanlarda HBS görülüp görülmediğinin araştırılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. 
Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel tipte analitik çalışma, İstanbul'un sanayi yoğun bir ilçesinde faaliyet gösteren dört katlı bir tekstil imalathanesinde çalışanların tümüne yüz yüze görüşerek anket formu uygulaması ve çalışma ortamında iç ortam hava kalitesi parametrelerinden karbon dioksit (CO2), PM2,5 toz partikül, sıcaklık, bağıl nem, gürültü ve aydınlanma düzeylerinin ölçümlenmesiyle gerçekleştirilmiştir.
Bulgular: Sıcaklık, bağıl nem, gürültü ve aydınlanma ölçümleri normal sınırlarda saptanmıştır. PM2,5 toz partikül seviyeleri, çalışılan binanın her dört katında da sınır değer olan 25 μg/m3'ün üzerinde çıkmıştır. CO2 ölçümlerinde, binadaki bütün katların ayrı ayrı ölçüm ortalamaları ve binanın genel ortalaması, TSE sınır değeri olan 800 ppm'in üzerinde bulunmuştur. CO2 ölçümlerinde istatistiksel olarak binadaki katlar arasında bazı anlamlı farklar çıkmışsa da, kişilerin çalıştıkları katlar ile HBS sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. PM2,5 ölçümlerinin ise binadaki katlarda görülme düzeyleri benzer değerlerde saptanmıştır. Çalışanlarda en çok görülen beş semptom sırasıyla: gerginlik, sinirlilik (%62,1); baş ağrısı (%59,7); genel kas-eklem ağrısı (%45,2); öksürük, hırıltılı solunum (%44,4); kendini üzgün hissetmedir (%38,7). 
Sonuçlar: Katılımcılarda HBS sıklığı %22,6 olarak saptanmıştır. HBS sıklığı; çalışma süresince kullandığı ekipmanı rahatsız bulanlarda bulmayanlardan, iş yerinden kaynaklı hastalığı olduğunu düşünenlerde düşünmeyenlerden, sadece kış mevsiminde şikayetleri görülenlerde her mevsimde şikayeti aynı olanlardan, sırt ağrısı çekenlerde sırt ağrısı yaşamayanlardan istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek saptanmıştır. HBS gelişim riskini arttıran etkenlerden olan CO2 ve PM2,5 toz partikül seviyeleri, literatürdeki birçok çalışmada olduğu gibi bizim çalışmamızda da yüksek saptanmıştır.

Abstract:
Introduction and aim: Although the indoor air quality and the factors related to the building are important in terms of occupational health, they can also trigger problems affecting public health. Sick Building Syndrome (SBS), one of the most important of these problems, affects the living standards of employees and causes significant losses of workforce. This research was carried out in order to evaluate the indoor air quality in the textile manufacturing sector and to investigate whether the employees have SBS. 
Materials and Methods: This cross-sectional analytical study was conducted in a textile factory that has four floors operating in an industrially dense district of Istanbul, applying a questionnaire form by interviewing all employees face-to-face and measuring the indoor air quality parameters in the working environment such as carbon dioxide (CO2), PM2.5 dust particles, temperature, relative humidity, noise and illumination levels.
Findings: Temperature, relative humidity, noise and illumination measurements were within normal limits. PM2.5 dust particle levels were above the limit value of 25 μg/m3 in all four floors of the studied building. The CO2 measurement averages of all floors in the building and the general CO2 average of the building were found above the TSE's (The Institute of Turkish Standarts) limit value of 800 ppm. Although there were some statistically significant differences of CO2 measurements between the floors of the building, no statistically significant relationship was found with the floors where people work and the frequency of SBS. The levels of PM2.5 measurements in the floors of the building were found at similar values. The five most common symptoms seen in the employees are respectively: tenseness and nervousness (62.1%); headache (59.7%); general muscle-joint pain (45.2%); cough, wheezing (44.4%); and feeling sad (38.7%).
Results: The frequency of SBS in the participants was determined as 22.6%. SBS frequency was found statistically significantly higher on those who find the equipment they used during work uncomfortable, those who think that they have a workplace-related illness, those who only have complaints during the winter season, those who experience back pain. CO2 and PM2.5 dust particle levels which are found in many studies in the literature as factors that increase the risk of SBS development were also found to be high in our study.