Pankreas ekzokrin yetmezliğinin osteoporoz tedavisine yanıt ile ilişkisinin değerlendirilmesi /
Yazar: ÖZLEM YÜKSEL KAÇAL
Danışman: PROF. DR. HAKAN DEMİRCİ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Pankreas ekzokrin yetmezliği sonucunda gelişen yağ malabsorbsiyonu ile yağda eriyen vitaminlerin (A, D, E, K) de emilimi azalmakta ve özellikle D vitamini emilim bozukluğuna bağlı kemik metabolizmasını bozarak osteoporoza neden olduğu bilinmektedir. Ancak ekzokrin yetmezliğinin osteoporoz tedavisine etkisi tam olarak bilinmemektedir. Araştırmamızda pankreas ekzokrin yetmezliğinin tedavi almakta olan osteoporoz hastalarının tedaviye yanıtını değerlendirmeyi amaçladık.
Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi DEXA ölçümü bölümünde yapılmıştır. Tanı almış ve tedavi başlanmış 112 osteoporoz hastası ve herhangi bir sebeple poliklinik başvurusu sonrası kemik ölçümüne yönlendirilmiş 112 kişilik kontrol grubu çalışmaya alındı ve yüz yüze görüşmeler yapıldı. Araştırmada PEY test ve Morisky-8 İlaç uyum anketi yapıldı. Hastalar polikliniklerden istenen tetkiklerin yanında KMY sonuçları ve FRAX hesaplama araçları ile değerlendirildi.
Bulgular: Vaka grubunun yaş ortalamalarının 65,32±9,62, VKİ medyan değerlerinin 26,79 (Q1=24,76-Q3=31,18) olduğu, kontrol grubunun yaş ortalamalarının 62,07±10,09 VKİ medyan değerlerinin 30,37 (Q1=27,23 - Q3=34,59) olduğu bulundu. Vaka grubunun kontrol grubu vakalarına göre Nöro-psikiyatrik hastalık tanısı olma oranlarının istatistiksel olarak anlamlı seviyede daha yüksek olduğu (p=0,047) bulundu. Vaka grubunun 48'inde (%42,9) oral ilaç kullanımının olduğu, tedavi alan hastaların   12'sinde (%10,7) tedavi sonrası kırık olduğu bulundu. Vaka grubunun kontrol grubu vakalarına göre Dvit kullanma ve Ca kullan oranlarının istatistiksel olarak anlamlı seviyede daha yüksek olduğu (p<0,001) bulundu. Vaka grubunun 18'inin (%16,1) pey oranlarının 1 olduğu, kontrol grubu vakalarının ise 18'inin (%16,1) pey oranlarının 1 olduğu bulundu. Vaka grubunun kontrol grubuna göre dvit medyan değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı seviyede daha yüksek olduğu (p<0,001) bulundu. PEY varlığının 5,17 kat kırık riskini artırdığı saptandı.
Sonuç: Araştırmamız pankreas ekzokrin yetmezliğinin osteoporoz tedavisinde yanıtın değerlendirildiği ilk çalışma olması açısından değerlidir. Bu çalışmada PEY varlığının yeni gelişen kırık riskini artırdığı görüldü. 
Anahtar Kelimeler: Osteoporoz, pankreas ekzokrin yetmezliği, PEI-Q test

Abstract:
Aim: As a result of pancreatic exocrine insufficiency, fat malabsorption occurs, leading to a decreased absorption of fat-soluble vitamins (A, D, E, K). It is known that this particularly affects the absorption of vitamin D, disrupting bone metabolism and causing osteoporosis. However, the effect of exocrine insufficiency on the treatment of osteoporosis is not fully understood. In our research, we aimed to evaluate the response to treatment in osteoporosis patients with pancreatic exocrine insufficiency.
Materials and Methods: Our study was conducted in the DEXA measurement department at Bursa Yüksek İhtisas Training and Research Hospital. The study included 112 diagnosed and treated osteoporosis patients and a control group of 112 individuals who were referred for bone measurement following an outpatient clinic visit for various reasons. Face-to-face interviews were conducted. The PEY test and the Morisky-8 Medication Adherence Questionnaire were administered. In addition to the tests requested from the outpatient clinics, patients were evaluated using BMD results and FRAX calculation tools.
Results: The mean age of the case group was 65.32±9.62 years, with a median BMI of 26.79 (Q1=24.76-Q3=31.18), while the mean age of the control group was 62.07±10.09 years, with a median BMI of 30.37 (Q1=27.23-Q3=34.59). The incidence of neuro-psychiatric disorders was significantly higher in the case group compared to the control group (p=0.047). In the case group, 48 individuals (42.9%) were taking oral medications, and 12 patients (10.7%) experienced fractures post-treatment. The usage rates of vitamin D and calcium were significantly higher in the case group compared to the control group (p<0.001). Both the case and control groups had 18 individuals (16.1%) with a PEY score of 1. The median vitamin D levels were significantly higher in the case group compared to the control group (p<0.001). The presence of pancreatic exocrine insufficiency was found to increase the risk of fractures by 5.17 times.
Conclusion: Our research is significant as it is the first study to evaluate the response to osteoporosis treatment in the presence of pancreatic exocrine insufficiency (PEI). In this study, it was observed that the presence of PEY increased the risk of newly developing fractures.
Keywords: Osteoporosis, Pancreatic Exocrine Insufficiency, PEI-Q Test