Orta yaş ve yaşlılık döneminde yaşanan rol kayıplarının hayat boyu öğrenme ihtiyaçları bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of role loss in middle age and old age in the context of lifelong learning needs
Yazar: SELİN AYSU YALÇIN
Danışman: PROF. DR. HAYAT BOZ
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hayat Boyu Öğrenme ve Yetişkin Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Orta yaş = Middle age ; Rol kayıpları = Role loss ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yaşlılar = Aged ; Yaşlılık = Old age

Özet:
Bu çalışmada, orta yaş ve yaşlılık döneminde yaşanan rol kayıpları sonucu beliren
yeni öğrenme ihtiyaçlarının hayat boyu öğrenme bağlamında değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
Belirlenen amaç doğrultusunda nitel bir araştırma yapılmasına karar verilmiştir.
Orta yaş ve yaşlılık döneminde rol kayıplarının hayat boyu öğrenme ihtiyaçları
bağlamında değerlendirilmesi konusu çalışılırken ve sonuçlar değerlendirilirken en uygun
yöntem olduğu düşünülerek durumsal çalışma seçilmiştir. Genelleme kaygısı olmadan
hazırlanan bu çalışmada; sosyo-ekonomik durumları, yaşları ve yaşadıkları rol kayıpları
birbirinden farklı, orta yaş ve yaşlılık döneminden amaçsal örneklem tekniği kullanılarak
belirlenen 16 kişi çalışma kapsamına alınmıştır. Katılımcılar, Adana ilinin merkez ilçeleri
olan Çukurova ve Yüreğir'de yaşayan orta yaş (45-64) ve yaşlılık (65+) dönemindeki
bireyler arasından seçilmiştir. Bu iki ilçe, Adana ilinde yüksek nüfusa sahip ve farklı
sosyo-ekonomik düzeylerin görüldüğü ilçeler oldukları için seçilmiştir. Araştırma
kapsamında orta yaş ve yaşlılık dönemindeki bireylerle derinlemesine görüşmeler
yapılmıştır. Elde edilen bulgular, her iki gruptan bireylerin de emeklilik, çocukların evden
ayrılması, eş, arkadaş ve ebeveyn ölümleri gibi rol kayıplarını yaşadıktan sonra
değişimlere uyum sağlamak için hayatlarında yeni bir düzen oluşturmaya çalıştıkları
yönündedir. Çeşitli aktiviteler ve yetişkin eğitim programları ile ortaya çıkan yeni
öğrenme ihtiyaçlarını karşılamaktadırlar. Araştırmanın sonucunda Çukurova ve Yüreğir
ilçelerinde sosyo-ekonomik düzey farklılıkları ve olanakların yetersizliğinden kaynaklı
bir fark göze çarpmıştır. Çalışma sonunda, yetişkin eğitim olanaklarının, sosyal faaliyetlerin, sosyal ve psikolojik destek platformlarının sayısının arttırılması ve daha ulaşılabilir olmasına yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Orta yaşlı, yaşlı, yaşlanma, rol kayıpları, hayat boyu öğrenme

Abstract:
In this study, it is aimed to evaluate the new learning needs that emerge as a result
of role loss in middle age and old age in the context of lifelong learning.
In line with the determined purpose, it was decided to conduct a qualitative
research. While studying this issue and evaluating the results, a case study was selected
as the most appropriate method. In this study, which was prepared without the concern of
generalization, 16 people with different socio-economic status, age and life stories, who
were selected from middle age and old age using the purposive sampling technique, were
included in the study. Participants were selected among middle-aged (45-64) and elderly
(65+) individuals living in Çukurova and Yüreğir, the central districts of Adana province.
These two districts were selected because they have the highest population among the
metropolitan central district municipalities and represent different geographical and
socio-spatial characteristics. Within the scope of the research, in-depth interviews were
conducted with individuals in middle age (45-64) and old age (65+). After the interviews
with both groups were completed, the data obtained were interpreted using descriptive
analysis methods. The findings suggest that individuals from both groups try to create a
new pattern in their lives in adaptation to the changes after the role losses they have
experienced. They meet new emerging learning needs through a variety of activities and
adult education programs. As a result of the research, a difference was observed in
Çukurova and Yüreğir districts due to differences in socio-economic status and
inadequate facilities. At the end of the study, recommendations were made to increase the
number of adult education opportunities, social activities and platforms where people can
receive social and psychological support and to make them more accessible.

Key Words: Middle age, elderly, aging, role loss, lifelong learning