Yoksullaştıran büyüme: Türkiye örneği
Immiserizing growth: The case of Turkey
Yazar: HATİCE DİL
Danışman: PROF. DR. BEDRİYE TUNÇSİPER
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Küreselleşme, ekonomik büyümenin uluslararası ticaret üzerinde etkisini büyük ölçüde belirlemektedir. Uluslararası ticaretin ekonomi ile ilişkisi ise klasik dönemden beri araştırılmaktadır. Uluslararası ticaret, artan teknoloji ve sermayenin yanı sıra üretkenliği de yönlendirdiği için ilişkiler ekonomik büyüme üzerinde olumlu bir etki haline gelir ve bu etki herkes için daha iyi fayda sağlamaktadır. Çin ve Hindistan gibi çeşitli ekonomilerdeki büyümede uluslararası ticaret akışlarının olumlu katkısı olmuştur. Pandeminin gerçekleştiği yılları ayrı tutarsak son on yıl, ekonomiler benzeri görülmemiş oranlarda genişlediğinden, gelişmekte olan ülkeler için son derece iyi bir dönem olmuş; bu eşsiz performansın büyük kısmı Çin, Hindistan ve diğer birkaç Asya ve Afrika ülkesinde görülmüştür. Bu durum diğer ülkeleri de ihracata önem vermeye itmiştir. Bu ise karşımıza yoksullaştıran büyüme kavramını çıkarmıştır. Yoksullaştıran büyüme, ekonomik büyüme dağılımın en altındakiler için ekonomik kazanç sağlamadığında veya çok sınırlı olduğunda ortaya çıkmaktadır. En uç noktasında, örneğin artan yoksulluk seviyelerinde, nüfusun geniş kesimlerinin refahının mutlak olarak düştüğü durumları ifade eder.
Çalışmada, ekonomik büyüme ile ticaret arasındaki ilişkinin varsayılan faydalarının yanında bazı durumlarda yoksullaştıran bir yönü olup olmadığı incelenmiştir. Bu amaçla dış ticaret hadleri ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki zaman serisi analizi kullanılarak incelenmiştir. Bu kapsamda 2013-2021 yıllarına ait çeyrek dönemlik veriler kullanılmıştır. TÜİK tarafından mevsim ve takvim etkisinden arındırılarak hesaplanan dönemlik dış ticaret hadleri bağımsız değişken olarak kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak ise ekonomik büyüme göstergesi olarak kişi başı GSYİH kullanılmıştır. Çeyrek dönemlik olarak alınan bu veriler GSYİH deflatörü ile reel hale getirilmiştir. Yapılan ARDL sınır testi sonucunda Türkiye 2013Q1-2021Q4 dönemi için dış ticaret haddinin ekonomik büyüme üzerinde %99 anlamlılık düzeyinde anlamlı ve pozitif bir etkisi olduğu görülmektedir. Daha sonra yapılan eşbütünleşme testi ise bu etkinin uzun dönemli olmadığını göstermektedir. Sonrasında oluşturulan hata düzeltme modeli ise ilişkinin kısa dönemli olduğunu göstermektedir. Buna göre kısa dönem dengesinde meydana gelen sapmalar yaklaşık 1 yıllık bir dönemde dengeye gelmektedir. Sonuç olarak elde edilen bulgular incelenen dönem için Türkiye'nin dış ticaret haddinin ekonomik büyüme üzerinde yoksullaştıran bir büyümeye neden olmadığı görülmektedir. Büyüme üzerindeki etkisinin az da olsa pozitif yönde olduğu anlaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Yoksullaştıran Büyüme, Ekonomik Büyüme, Zaman Serisi, ARDL Sınır Testi.

Abstract:
IMMISERIZING GROWTH: THE CASE OF TURKEY
ABSTRACT

Globalization largely determines the impact of economic growth on international trade. The relationship between international trade and the economy has been researched since the classical period. Relationships become a positive influence on economic growth as international trade drives productivity as well as increased technology and capital, and this influence benefits everyone. International trade flows have contributed positively to the growth of various economies, such as China and India. If we exclude the years when the pandemic occurred, the last decade has been an extremely good period for developing countries as economies have expanded at unprecedented rates; much of this unique performance has been seen in China, India, and several other Asian and African countries. This situation pushed other countries to give importance to exports. This brought us the concept of immiserizing growth. immiserizing growth occurs when economic growth does not provide economic benefits for those at the bottom of the distribution or is very limited. At its extreme, it refers to situations where the well-being of large sections of the population declines in absolute terms, for example, at increasing levels of poverty.In the study, besides the assumed benefits of the relationship between economic growth and trade, it is examined whether there is an immiserizing aspect in some cases. For this purpose, the relationship between terms of trade and economic growth has been examined using time series analysis. In this context, quarterly data for the years 2014–2021 was used. The terms of trade, which are calculated by TURKSTAT by adjusting for seasonal and calendar effects, are used as an independent variable. As the dependent variable, GDP per capita was used as the economic growth indicator. These quarterly data have been converted into real terms with the GDP deflator. As a result of the ARDL border test, it is seen that the terms of trade for the period 2014 Q1–2021 Q4 have a significant and positive effect on economic growth at a level of 99% significance. The subsequent cointegration test shows that this effect is not long-term. The error correction model created afterward shows that the relationship is short-term. Accordingly, the deviations in the short-term equilibrium come to equilibrium in a period of approximately 1 year. As a result, it is seen that Turkey's terms of foreign trade for the period examined did not cause an immiserizing growth over economic growth. It has been understood that the effect on growth is positive, albeit small.
Keywords: Immiserizing growth, Economic growth, Time Series, ARDL Bounds Test.