Armutta melezleme yoluyla ateş yanıklığına (Erwinia amylovora) dayanıklılık konusunda elde edilen F1 melez populasyonunun fenolojik ve meyve özelliklerinin belirlenmesi
Determination of phenological and fruit features of F1 hybrid pear (Pyrus communis L.) population in terms of fire blight (Erwinia amylovora) resistance
Yazar: KEREM MERTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN EVRENOSOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Türkiye, önemli bir armut üreticisi olup, sahip olduğu iklimsel avantajı  erkenci, orta ve geçci  armut üretimine yansıtarak dünyada potansiyel üretici konumunda bulunan ilk 5 ülke arasına adını yazdırmıştır. Henüz istenilen düzeyde olmayan ihracat rakamını ise kaliteli meyve üretimiyle yakalaması mümkündür. Gümrüklerde, kalıntı testlerine takılarak geri gönderilen armutların analizi yapıldığında, kalıntıya sebep olan kimyasalların büyük kısmını armudun en yıkıcı hastalığı olan ateş yanıklığına karşı kullanılan kimyasalların oluşturduğu görülmektedir. Ateş yanıklığına karşı henüz kesin bir çözümün bulunamamış olması, kullanılan kimyasalların insan sağlığına zararlı olmaları ve organik yetiştiriciliğin giderek yaygınlaşması, hastalığın kontrolünde dayanıklı anaç ve çeşit ıslahını ön plana çıkarmaktadır. Çalışmada bu amaçla ateş yanıklığı hastalığına hassasiyet durumları belirlenen 42 genotip ve 4 çeşidin, 2 yıllık fenolojik, pomolojik, morfolojik ve kimyasal özellikleri tespit edilmiştir.
Çalışmada incelenen genotiplerin tam çiçeklenme tarihleri, yıllara göre 25 Mart - 25 Nisan, hasat tarihleri 3 Ağustos - 6 Ekim, tam çiçeklenmeden hasada kadar geçen gün sayısı 109 – 174 gün arasında değişiklik göstermiştir. Ortalama meyve boyu 29.85 - 104.61 mm, meyve eni 27.76 - 76.48 mm, meyve ağırlığı 12.4 - 292.62 g, meyve eti sertliği ise 5.0 - 10.8 kg/cm2 aralığında değişim göstermiştir. Ortalama suda çözünebilir kuru madde içeriği % 12.3 - % 17.7, titre edilebilir asit miktarı % 0.18 - 0.96 aralığında değişim göstermiştir.
Çalışmada, özellikleri belirlenen 42 genotip ile referans olarak kullanılan 4 çeşit, ateş yanıklığı hastalığına dayanıklılık, yeme kalitesi, albeni, meyve iriliği, boy/çap, suda çözünebilir kuru madde, meyve eti taş hücre durumu, meyve eti sertliği ve paslılık parametreleri kullanılarak, tartılı derecelendirmeye tabi tutulmuştur. Değerlendirme sonucunda, üstün bulunan 7 genotip ileri düzey gözlem parseline geçebilecek potansiyelde görülmüştür.

Abstract:
Turkey, as a significant pear producer, has taken its part in the top 5 countries of the World in terms of production potential by reflecting its climate advantage on early, middle and late season pear production. It is also possible to increase the current undesirable amount of exports by producing high quality fruits. When the pears returned from customs as a result of residue tests, it is seen that the most of the chemicals causing residues are chemicals used against the most destructive disease in pears, fire blight. The lack of a final solution to fire blight and the harmful effects of the protective chemicals on human health, put forward the improvement of resistant rootstocks and varietyies.  For this purpose, in this research two-years phenological, morphological and chemical properties of 42 genotypes and 4 cultivars, which susceptibility levels against fire blight detected, were determined. 
Full blooming dates, harvest dates and day from full blooming to harvest of analysed genotypes were varied between 25 March - 25 April, 3 August - 6 October and 109 - 174 days, respectively. Average fruit length was detected among 29.85 - 104.61 mm, fruit diameter was detected between 27.76 - 76.48 mm, fruit weight was between 12.4 - 292.62 g, and fruit flesh hardness was varied between 5.0 - 10.8 kg/cm2. Average water-soluble dry matter content and titrable acidity varied among 12.3 % - 17.7 % and 0.18 % - 0.96 %, respectively.
In this research, 42 genotypes and 4 parental cultivars, subjected to weighed ranked method via parameters of susceptibility to fire blight, edible quality, attractiveness, fruit thickness, length/diameter, water-soluble dry matter, condition of fruit flesh stone cell, fruit flesh hardness and rustiness. Due to evaluation results, 7 genotypes considered as potentially superior to progress advanced level observation plots.