Propolis ekstraktlarının aterojenik diyetle beslenen apoe knockout farelerin aterom plaklarında okside LDL düzeylerine etkilerinin incelenmesi
Investigation of the effects of propolis extracts on oxidized LDL levels in atheroma plaques of apoe knockout mice fed with atherogenic diet
Yazar: KATİP KORKMAZ
Danışman: PROF. DR. ORHAN DEĞER ; DOÇ. DR. SELİM DEMİR
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Obezite Diyabet ve Ateroskleroz Metabolizması Anabilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Kardiyovasküler hastalıklar, dünyada yılda 3 milyondan fazla insanın hayatını kaybettiği önemli bir sağlık sorunudur. Sağlıksız beslenme, sedanter yaşam, sigara ve hipertansiyon gibi çeşitli kardiyovasküler risk faktörleri düşük yoğunluklu lipoproteinlerin okside LDL (OxLDL)'ye oksidatif modifikasyonunu hızlandırır. OxLDL; endotel hücre, düz kas hücresi, makrofajlar ve trombositler gibi birçok hücre ve yapının işlevini bozmaktadır. Bitki bazlı doğal bileşikler; kardiyovasküler sistemdeki inflamatuar süreç ve oksidatif stres gelişimine etki ederek OxLDL oluşumunu azaltırlar. Bu tür doğal ürünlerden biri olan propolis, bal arılarının çeşitli bitkilerden topladığı flavonoid ve polifenolik bileşiklerce zengin içeriğe sahip anti-inflamatuar, anti-oksidatif ve anti-aterojenik özellikler göstermektedir. Tez çalışmamızda kontrol ve sham gruplarında C57BL-6J fareler (n=16) kullanılırken; vaka, sulu propolis ekstraktı (SPE), etanollü propolis ekstraktı (EPE) ve çözücü (etanol) gruplarında apolipoprotein E knockout fareler (n=32) kullanıldı. Kontrol grubu, kontrol diyeti beslenirken diğer gruplar ise aterojenik diyet ile 16 hafta beslendi. Beslenmenin son 4 haftasında SPE (400 mg/kg/gün) ve EPE (200 mg/kg/gün) farelere intraperitonal olarak uygulandı. Fareler sakrifiye edilerek aort dokuları ve kan örnekleri alındı. Serumda total kolesterol (TK) ve trigliserit (TG) seviyeleri enzimatik kolorimetrik yöntemle, serum OxLDL, lektin benzeri okside düşük yoğunluklu lipoprotein reseptörü-1/okside LDL reseptörü-1 (LOX-1/OLR-1) seviyeleri ve doku aortik ark OxLDL seviyeleri ELISA yöntemiyle ölçüldü. Ayrıca, aortik kökdeki subendotelyal lipit birikimi oil red O boyama ile gösterildi. SPE ve EPE gruplarında vaka grubuna göre TK, TG, OxLDL ve LOX-1 seviyelerinde istatistiksel olarak anlamlı fark görüldü. Elde edilen sonuçlar, propolis ekstraktlarının dislipidemi ve oksidatif stresi azaltarak aterosklerotik sürecin gelişimini önleyici bir etkiye sahip olabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Cardiovascular diseases are a major health problem, killing more than 3 million people annually in the world. Various cardiovascular risk factors, such as unhealthy diet, sedentary lifestyle, smoking and hypertension accelerate the oxidative modification of low-density lipoproteins to oxidised LDL (OxLDL). OxLDL, disrupts the function of many cells and structures, such as endothelial cells, smooth muscle cells, macrophages and platelets. Plant-based natural compounds reduce OxLDL formation by affecting the inflammatory process and oxidative stress in the cardiovascular system. Propolis, one of such natural products, shows anti-inflammatory, anti-oxidative and anti-atherogenic properties with a rich content of flavonoids and polyphenolic compounds collected by honey bees from various plants. In our thesis study, C57BL-6J mice (n=16) were used in control and sham groups, while apolipoprotein E knockout mice (n=32) were used in case, water propolis extract (WPE), ethanolic propolis extract (EPE) and solvent (ethanol) groups. The control group was fed with control diet and the other groups were fed with atherogenic diet for 16 weeks. WPE (400 mg/kg/day) and EPE (200 mg/kg/day) were applied intraperitoneally to the mice in the last 4 weeks of feeding. Mice were sacrificed and aortic tissues and blood samples were taken. Serum total cholesterol (TC) and triglyceride (TG) levels were measured using enzymatic colorimetric method, serum OxLDL, lectin-like oxidised low density lipoprotein receptor-1/oxidised LDL receptor-1 (LOX-1/OLR-1) levels and tissue aortic arch OxLDL levels were measured using ELISA method. In addition, subendothelial lipid accumulation in the aortic root was demonstrated by oil red O staining. Statistically significant differences were observed in TC, TG, OxLDL and LOX-1 levels in WPE and EPE groups compared to the case group. The results showed that propolis extracts may have a preventive effect on the development of atherosclerotic process by reducing dyslipidaemia and oxidative stress.