İcra Hukukunda ödeme yerine alacakların devri: İİK m. 120
Assignment of claim in lieu of payment: IIK m. 120
Yazar: UĞUR BULUT
Danışman: PROF. DR. MUHAMMET ÖZEKES
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı / Özel Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Alacağın temliki = Transfer of the credits ; Dava ehliyeti = Capacity to sue ; Türk Hukuku = Turkish Law ; İcra = Enforcement (Hukuk) ; İcra hukuku = Enforcement law ; İcra takibi = Efforcement proceeding

Özet:
Ödeme yerine alacakların devri, Türk Hukukunda uygulamasına nadiren rastlanmasına rağmen, takip borçlusunun alacaklarının paraya çevrilmesi bakımından önemli düzenlemeleri bünyesinde barındırmaktadır. Ödeme yerine alacakların devri kapsamında, alacağın ödeme yerine devri ve alacağın tahsil amacıyla devri şeklinde iki tür paraya çevirme usûlü yer almaktadır. Her iki şekilde paraya çevirme için de, alacağın borsada ve piyasada fiyatının olmaması ve haczedilmiş olması ile ilgili alacak üzerinde haciz sahibi bütün alacaklıların muvafakati gereklidir. Bu şartların yerine getirildiğini tespit eden icra dairesi, alacaklıların talebi doğrultusunda alacağın ödeme yerine veya tahsil amacıyla devredildiğine karar verecektir.İcra ve İflâs Kanunu'nun 120. maddesinin birinci fırkasında düzenlenen alacağın ödeme yerine devri, Borçlar Hukuku anlamında ifa yerine devir niteliğindedir. Bu nedenle, alacağın ödeme yerine devredilmesiyle beraber icra takibi, devredilen alacak miktarı oranında sona ermektedir. Takip alacaklıları, sıra cetvelindeki yerlerine göre, takip borçlusunun üçüncü kişideki alacağı üzerinde hak sahibi olmakta; bu alacak, takip borçlusunun malvarlığından çıkarak takip alacaklılarının malvarlığına dahil olmaktadır.İlgili maddenin ikinci fıkrasında düzenlenen alacağın tahsil amacıyla devri ise, esasen gerçek anlamda bir devir niteliğinde değildir. Burada, üçüncü kişideki alacağı dava ve takip yetkisi, takip alacaklılarına devredilmekte ve alacaklılar, borçlu adına ve onun dava takip yetkisini kullanarak söz konusu alacağı tahsil etmektedirler. Bu şekilde borçlunun malvarlığına dahil edilen değerden, öncelikle dava takip yetkisinin kullanan alacaklının masrafları ve alacağı karşılanmakta; geriye kalan miktar ise, diğer alacaklıların alacaklarının karşılanması için kullanılmaktadır.

Abstract:
Although it is applied rarely in Turkish Law, assignment of claim in lieu of payment involves substantial rules concerning the realization of the claims of debtor. There are two different types of realization, namely; assignment of claim in lieu of payment and assignment of claim for collection within the scope of assignment of claim in lieu of payment.For both kinds of realization it is required that there is no stock or market price of the claim, which is seized. In addition to that, all creditors who seize the relevant claim must agree on the kind of realization.Assignment of claim in lieu of payment corresponds to the performance in lieu of payment in the frame law of obligations. Therefore, by the assignment of claim in lieu of payment, enforcement proceeding is completed in proportion of the claim assigned. Creditors entitle the claim of the debtor in respect of the sequence of payments to be paid to each of them. In other words, the claim is transferred to the property of creditors from the property of debtor.Assignment of claim for collection is not an actual transfer of rights, but only an assignment. Rather the competence to sue and prosecute the claim against third parties is assigned to the creditors. Then, creditors collect the concerning claim in the name of the debtor by being assigned his competence to prosecute. The amount that is collected by this way is first allocated to the expenses and credits of the creditors who conduct the process.