Türkiye'nin Türk Cumhuriyetleri ile ticari ilişkilerinin analizi
Analysis of commercial relations of Turkey and Turkic Republic
Yazar: HURİYE SARIALİOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN SARIKAYA
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Orta Asya = Central Asia ; Orta Asya ülkeleri = Central Asia countries ; Ticaret = Trade ; Türk Cumhuriyetleri = Turkish Republics ; Türk devletleri = Turkish states ; Türk-Orta Asya ilişkileri = Turkish-Central Asian relations ; Uluslararası ticaret = International trade ; Özbekistan = Uzbekistan

Özet:
Bu tezde, Türkiye'nin Türk Cumhuriyetleri ile (Azerbaycan, Kazakistan,
Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan) ticari ilişkileri analiz edilmektedir. Bu
devletlerin hepsi eski Sovyet Cumhuriyetleri olup özellikle üçünde çok zengin
hidrokarbon rezervleri bulunmaktadır. Türkiye'nin dil, din, kültür temelli tarihi
yakınlığı bulunan bu devletlerle ticari ilişkileri; özellikle son yıllardaki eğilimi,
toplam dış ticaret hacmindeki payı, ticarete konu malların nitelikleri bakımından
incelenmiştir. Ayrıca bu cumhuriyetlerin dış ticaret hacimlerinde Türkiye'nin yeri de
ayrıntılı olarak tahlil edilmiştir.
Çalışmada, dış ticaretin iktisat teorisi içindeki yeri, merkantilizmden yeni
teorik yaklaşımlara kadar temel esaslarıyla anlatılmakta, Türkiye'nin dış ticareti
hakkında genel bilgiler sunulmakta ve Türk Cumhuriyetleri ile dış ticaret ilişkileri
yukarıdaki çerçevede analiz edilmektedir. Dünya ekonomisinin günden güne Asya
ağırlıklı hâle gelmesi yanında, Türkiye'nin artan enerji ihtiyacının da Türkiye'yi,
Asya'da özellikle Kafkasya-Türkistan bölgesinde daha sağlıklı ve verimli ticari
ilişkiler geliştirmeye mecbur ettiği bu tezin sonuçlarından biridir. Bu devletlerin
bağımsızlıklarının üzerinden geçen 25 yıla ve tarihî-kültürel yakınlık temelli
söylemlere rağmen, Türkiye'nin bu devletlerle ticarî ilişkilerinin diğer ülke
gruplarıyla (AB, Ortadoğu vb.) ilişkilere kıyasla oldukça geride olduğu tespit
edilmiştir. Bu sorunun giderilmesi ve dış ticaret hacminin artması, karşılıklı olarak
bu devletlerin de yapılan ticaretten mümkün olan en ileri düzeyde yararlanabilmesi
için bazı öneriler de tezde mevcuttur.

Abstract:
Within this thesis, the trade relations of Turkey with Turkic Republics
(Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan and Turkmenistan) are being
analyzed. All of those states are former Soviet Republics and especially three of
them have rich hydrocarbon reserves. Turkey's trade relations with those states
which share linguistic, religion and cultural based historical affinity has been
examined through the trends in recent years, its percentage in total foreign trade,
sorts of goods which are exchanged. Besides, Turkey's share in foreign trade
volumes of those republics has been analyzed in detail.
Within the work, the place of foreign trade in theories of economics is being
expressed with basic principles from mercantilism to the new theoretical
perspectives; general information about Turkey's foreign trade is forwarded and her
trade relations with those republics have been analyzed within this scope. It is one of
the results of this thesis that; besides the reality that World economy is going much
more Asia weighted day by day, the growing energy necessity of Turkey as well
obliges her to develop healthier and more productive trade relations in Asia
especially in Caucasus-Turkestan region. Despite the 25 years that passed over the
independencies of those states and despite the rhetoric based on historical-cultural
affinity, it is determined that Turkey's trade with those republics is at pretty low level
when compared with other state groups (EU, Middle East etc.). There are some
suggestions in this thesis, in order to overcome this problem and increase the trade
volume and mutual beneficiation of those states as much as possible.
Keywords: Foreign Trade, Turkic Republics