Cinsel istismar mağduru çocukları olan ailelerin istismar süreçlerine ilişkin deneyimlerinin sosyal sermaye yaklaşımıyla incelenmesi: Diyarbakır örneği
Examining the experiences of families with children victims of sexual abuse regarding the abuse processes with a social capital approach: The case of Diyarbakır
Yazar: BERÇEM BARUT BEKTAŞ
Danışman: DOÇ. DR. GONCA POLAT
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sosyal Hizmet = Social Work

Özet:
Bu araştırma nitel yöntemler ve fenomenolojik desen kullanılarak, cinsel istismara maruz bırakılan çocukların aile üyelerinin istismar süreçleriyle ilgili deneyimlerini sosyal sermaye yaklaşımıyla ele almaktadır. Araştırmanın katılımcıları 12 anne, 7 baba, 3 abla, 3 ağabey, 1 babaanne ve 1 hala olmak üzere çocukların aile üyesi 27 bireyden oluşmaktadır. Araştırma verileri katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmış ve veriler MAXQDA 2022 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde kodlardan kategorilere, kategorilerden temalara doğru yol izlenerek içerik analizinden yararlanılmış ve analizler yazılımda oluşturulan hiyerarşik kod görselleri aracılığıyla sunulmuştur. Araştırma verileri katılımcıların deneyimlerinden hareketle ailelerin mikro, mezzo ve makro düzey deneyimlerini içerecek şekilde üç ana temada analiz edilmiş ve raporlanmıştır. Mikro düzey deneyimler ailelerin öğrenme deneyimleri, bireysel deneyimleri, çekirdek aile deneyimleri ve arkadaşlık deneyimlerini içermektedir. Mezzo düzey deneyimler aile üyelerinin geniş aile, akrabalık, mahalle ve komşuluk deneyimlerini içermektedir. Son olarak makro deneyimler ise ailelerin yasal süreçlerde kurumlara ilişkin deneyimlerini içermektedir. 
Araştırmanın ilk teması olan mikro düzey deneyimlere bakıldığında aile üyelerinin mikro ölçekteki ilişkilerinde daha çok travmatik yaşantıya dair edinimleri olduğu, bireysel olarak duygusal, düşünsel ve davranışsal deneyimlerinin istismar endeksli ve ikincil travmatik tepkiler şeklinde tezahür bulduğu görülmüştür. Katılımcıların öğrenme süreçlerinde sosyal sermaye ilişkilerinin etkili olduğu ve yasal süreçlerin başlamasında ve istismarla ilgili girişimlerinde güvenilir ilişkilerinden yarar sağladığı görülmüştür. Çekirdek aile üyelerinin çocuğun istismarından etkilendiği ve travma sonrası etkilerle birlikte geleneksel normların etkisi ve aile üyeleri arasındaki dayanışma ve iş birliği deneyimlerini birlikte edindiği görülmüştür. Katılımcıların arkadaş desteğinin bu süreçte kendileri için önemli ve güvenilir bir sosyal ve duygusal destek kaynağı olduğu bulgulanmıştır. Mezzo düzey deneyimlerin ise sosyal sermayenin olumlu yanına karşın bir biçimde geleneksel norm ve değerlerin feodal ilişkilerin cinsiyetçi tezahürü biçiminde ortaya çıktığı ve aile üyelerinin istismar sonrası dışlanma ve yaptırımların yanı sıra güvensiz ilişkilere dair önemli zorlaştırıcı deneyimler edindiği görülmüştür. Makro düzey deneyimlerde ise kurumlara yönelik beklentilerin karşılanmadığı, çözüm ve güven arayışlarının giderilmediği, maruz kalan ve ailesinin kurumlar ve görevlileri aracılığıyla istismarın yeniden üretim süreçlerini deneyimlediği ve güvenli ilişki deneyimlerinin sınırlı sayıda olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler: Aile, Cinsel İstismar, Çocuk, Fenomenoloji, Sosyal Sermaye.

Abstract:
This research deals with the experiences of family members of sexually abused children with a social capital approach by using qualitative methods and phenomenological design. The participants of the study consisted of 27 family members of the children, including 12 mothers, 7 fathers, 3 older sisters, 3 older brothers, 1 grandmother and 1 aunt. Research data were collected through semi-structured in-depth interviews with the participants and the data were analyzed using MAXQDA 2022 software. In the analysis of the data, content analysis was applied by following the path from codes to categories as well as from categories to themes, and the analyzes were presented through hierarchical code visuals created in the software. The research data were analyzed and reported in three main themes, including the micro, mezzo and macro level experiences of the families, based on the experiences of the participants. Micro-level experiences include families' learning experiences, individual experiences, nuclear family experiences, and friendship experiences. Mezzo-level experiences cover extended family, kinship, neighborhood and neighborhood experiences of family members. Finally, macro experiences contain the experiences of families regarding institutions in legal processes.
When we look at the micro-level experiences, as the first theme of the research, it is seen that family members have more acquisitions about traumatic experiences in their micro-scale relationships, and that their individual emotional, intellectual and behavioral experiences manifest as abuse-indexed and secondary traumatic reactions. It has been observed that social capital relations are effective in the learning processes of the participants and that they benefit from their reliable relationships in the initiation of legal processes and attempts related to abuse. It has been observed that nuclear family members are affected by the child's abuse and experience the effects of traditional norms and solidarity and cooperation among family members together with post-traumatic effects. It has been found that the support of friends of the participants is an important and reliable source of social and emotional support for them in this process. Mezzo-level experiences, on the other hand, have been seen to emerge as the sexist manifestation of traditional norms and values, in spite of the positive side of social capital, and family members have gained significant complicating experiences about insecure relationships as well as exclusion and sanctions after abuse. Besides, in the macro-level experiences, it was determined that the expectations for the institutions were not met, the search for solutions and trust were not fulfilled, the victims and their families experienced the reproduction processes of abuse through the institutions and their officials, and the safe relationship experiences were limited.
Keywords: Family, Sexual Abuse, Child, Phenomenology, Social Capital.