Hava araçları ile ilaç dağıtımı: Bir uygulama
Drug delivery by air vehicles: An application
Yazar: BERAT SADIÇ
Danışman: DOÇ. DR. NEZİR AYDIN ; DOÇ. DR. ŞÜKRAN ŞEKER
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering
Dizin: Atama modelleri = Assignment models ; Lojistik = Logistics ; Tesis yerleşim düzenlemesi = Facility layout ; İlaç taşıyıcılar = Drug carriers ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Pandemi, Dünya Sağlık Örgütü tarafından, "dünya çapında veya çok geniş bir alanda meydana gelen, uluslararası sınırları aşan ve genellikle çok sayıda insanı etkileyen bir salgın" olarak tanımlanmaktadır. Covid-19'un, 11 Mart 2020 tarihinde pandemi olarak ilan edilmesiyle birlikte, dünyanın birçok ülkesinde karantina uygulamaları başlamış, zorunlu olmayan tüm seyahatler durdurulmuş ve mümkün olan sektörlerde evden çalışma düzenine geçilmiştir. "Hastalık etkeninin bulaşmasının engellenmesi için kişilerin fiziksel olarak buluşmasını azaltması, bir arada bulunulan ortamlarda 1,5 metrelik fiziksel mesafenin korunması ve temasın azaltılmasını içeren tutum ve davranışlar" olarak tanımlanan "Sosyal Mesafe" gibi kavramlar, yaşamımızı ve ekonomik faaliyetleri şekillendirmeye başlamıştır.
Küresel pandemi ile ivmelenen elektronik ticaret ve çevrimiçi sipariş endüstrisi, lojistik süreçlerin verimliliği amacıyla optimum lokasyon, araç sayısı ve konumlandırma problemlerinin çözümünde matematiksel optimizasyon yöntemlerini kullanmaktadır. İlaç gibi nispeten daha hafif, değerli ve acil olarak sınıflandırılabilecek kargoların insansız hava araçları ile ulaştırılması da benzer optimizasyon çözümleri gerektiren güncel bir yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, küresel pandeminin tekrarlanabileceğine ilişkin öngörüler eşliğinde, ilaç tedarikinin sosyal mesafenin azaltılmasını mümkün kılabilecek hava araçları ile sağlanması matematiksel optimizasyon yöntemleri ile incelenecektir. Bakırköy'ün farklı mahallelerinden farklı zaman dilimlerinde gelecek kutu ilaç talepleri, depo ve hava aracı sayıları, konum ve kapasitelerine ilişkin bir problem oluşturulmuş ve çözülmüştür.
Çevrimiçi ticaret ve alışverişin bundan sonraki yaşamımızda daha da yaygınlaşarak varlığını sürdüreceği düşünülmektedir. Bu çalışma, pandemi sonrası dönemi de kapsayacak şekilde, değişen alışkanlıklarımızla birlikte gelinen yeni yaşam düzenine yönelik pratik bir bakış açısı sunan ilk çalışmalardan birisi olması sebebiyle de önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: İnsansız hava araçları ile lojistik, ilaç taşımacılığı, tesis yer seçimi ve atama modeli

Abstract:
A pandemic is defined by the World Health Organization as "an epidemic that occurs worldwide or over a very wide area, transcends international borders and often affects large numbers of people". With the declaration of Covid-19 as a pandemic on March 11, 2020, quarantine practices have started in many countries of the world, all non-essential travel has been stopped, and working from home has been started in sectors where possible. Concepts as "Social Distancing", which is defined as "attitudes and behaviors that include reducing physical contact of people in order to prevent the transmission of the disease agent, maintaining a 1.5-meter physical distance in places together, and reducing contact", have begun to shape our lives and economic activities.
The electronic commerce and online ordering industry, accelerated by the global pandemic, uses mathematical optimization methods to solve the optimum location, number of vehicles and positioning problems for the efficiency of logistics processes. The transportation of lighter, valuable and urgent cargo such as pharmaceuticals by UAV's stands out as a current approach that requires similar optimization solutions. In this study, together with the predictions regarding the recurrence of the global pandemic, the provision of medicine by aircraft that can make it possible to reduce social distance will be examined with mathematical optimization methods. A problem has been created and solved regarding the demands of boxes of drugs, the number of warehouses and aircraft, their locations and capacities from different quarters of Bakırköy in different time periods.
It is thought that online commerce and shopping will continue to exist by becoming more widespread in our future lives. This study is also important because it is one of the first studies that offers a practical perspective on the new life order that we have come with with our changing habits, including the post-pandemic period.

Keywords: Logistics with unmanned aerial vehicles, pharmaceutical transportation, facility site selection and assignment model