Türkiye'den kaçırılan kültürel miras varlıkları
The artefacts of cultural heritage smuggled out of Türkiye
Yazar: YASİN OĞUZ ÖZMENEKŞE
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVCAN YILDIZ
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Turizm = Tourism
Dizin: Kaçakçılık = Smuggling ; Kaçırma = Abduct ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Kültür ve Turizm Bakanlığı = The Ministy of Cuture and Tourism ; Kültürel miras = Cultural heritage ; Tarihi eserler = Historic buildings ; UNESCO = United Nation Educational Scientific and Cultural Organization ; İade = Restitution

Özet:
Kültür ve toplum birbirinden ayrılamaz bir bütün olmakla birlikte; kültürün devamlılığı ve gelecek nesillere aktarılması ancak kültürel mirasın korunmasıyla mümkün olabilmektedir. Kültürel miras ögeleri maruz kaldıkları tahribatın dışında, yer değiştirmeye zorlanmakta ve ticari kaygılarla kaçaklığa konu olmaktadır. Kültürel miras açısından oldukça zengin bir coğrafya olan Anadolu, yağma, kaçak kazılar, hırsızlıklar ve şahsi mülkiyet değişikliğiyle kültürel miras açısından sömürülmektedir. Çalışmada Türkiye'den yurt dışına kaçırılan ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından iade alınmış kültürel miras ve henüz iade alınmasa dahi iade süreci başlatılmış kültürel mirasın mevcut durum tespitinin yapılması amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi deseni kullanılarak gerçekleştirilen bu araştırma TBMM 555 sayılı 2018 tarihli meclis raporu ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ikincil verileri esas alınarak yapılmıştır. 1980 ve 2021 yılları arasında 18357 adet kültürel miras ögesinin Türkiye' ye iade edildiği tespit edilmiştir. Türkiye'ye iade süreci devam eden kültürel miras ögelerin erişim sağlanabilenleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda kültürel miras kaçakçılığının önlenmesine yönelik öneriler ve kültürel miras kavramı hakkında üretilen evrensellik metaforu ile ilgili tespitlerde bulunulmuştur.

Abstract:
Inasmuch as culture and society are two inseparable factors, the continuity of culture and its transmission to future generations are only possible through the preservation of cultural heritage. Along with the physical damage to which they are exposed, cultural heritage elements are also subject to displacement and illegal trafficking due to commercial concerns. As a region considerably rich in cultural heritage, Anatolia has long been exploited by acts of plundering, theft as well as illegal excavations and private property transferring. This study aims to make an assessment and provide a status report regarding cultural heritage elements which were previously smuggled out of Turkey but now either have been retrieved or reclaimed by the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey. Utilizing the document analysis pattern out of existing qualitative research methods, the study is based on the report issued by the Grand National Assembly of Turkey with file number 555 and dated as 2018, along with the secondary data provided by the Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Turkey. In light of this research, it was discovered that 18357 pieces of cultural heritage had been retrieved by Turkey between the years of 1980 and 2021. The study also analyzes the cultural heritage elements which are currently in the process of retrieval; and the conclusion chapter provides certain findings and solutions, in addition to putting an emphasis on the fact that the countries protecting their own cultures also bear the responsibility of preserving the culture which is the common heritage of humanity.