Yeniden büyülenme bağlamında astrolojinin toplumdaki yeri
The place of astrology in society in the context of re enchantment
Yazar: ESRA BERAT MOLLAOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATİH VAROL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Astroloji, modern öncesi dönemlerden beri insanların ilgilendiği bir uğraş olmuştur. Modernleşmenin getirisi aşırı rasyonelleşme toplumda astroloji gibi irrasyonel inançların kabul görmemesine, Weber'in ifadesiyle büyü bozumuna neden olmuştur.  Ancak salt rasyonelleşmenin yarattığı anlam boşluğuyla yeni arayışlara giren toplumdaki bazı bireyler, çözümü astroloji gibi irrasyonel ögelere dönmekte bulmuştur. Böylece eski öğretilerden astroloji, günümüzde postmodern zihnin tezahürü ile yeniden canlanmıştır. Neticede astroloji toplumda bireysel ve çoğul anlamlar kazanıp yeniden büyülenmenin bir parçası olarak yaygınlık kazanmıştır.
Bu çalışmanın amacı, günümüzde astrolojiyle ilgilenen insanların hayatlarında astrolojiye neden, nasıl yer verdiklerini ve bunun dinle olan ilişkisini anlamaya çalışmaktır. Araştırma kapsamında postmodern bir kavram olan yeniden büyülenme ve bu kavramın kuramsal arka planı sunulmuştur. Astrolojinin toplumda yeniden yaygınlaşması vurgusu sebebiyle astrolojinin modern öncesi, modern ve günümüz toplumlarındaki yeri literatür taraması yapılarak nicel ve nitel verilerle analiz edilmiştir. Ayrıca, insanların astroloji ile neden ilgilendikleri ve astrolojiyi gündelik hayatlarında nasıl kullandıklarını anlamak için astrolojiyle ilgilenen insanlarla derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Bu çalışma toplumda gün geçtikçe astrolojiye artan yönelimin gündelik hayattaki yerini ve dinle ilişkisini anlamak açısından önemlidir.
Bu çalışmada günümüzde astrolojiyle ilgilenen bireylerin, astrolojiyle anlam arayışlarına bireysel ve toplumsal cevaplar buldukları anlaşılmıştır. Bu nedenle astrolojinin bireylerin karşılaştıkları problemlerde sosyopsikolojik açıdan telafi işlevi gördüğü sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, söz konusu cevaplar postmoderniteye uygun bireysel anlamlar ifade ettiği için astrolojinin çoğul formlar kazandığı tespit edilmiştir. Bu özelliği onu toplumdaki nispeten sistemli, eklektik ve senkretik inançları ifade eden popüler din olarak açıklamaya imkân tanımaktadır.

Abstract:
Astrology has been a pursuit of interest for humans since pre-modern times. The impact of modernization, with its excessive rationalization, has led to the non-acceptance of irrational beliefs such as astrology in society, causing what Weber termed as the disenchantment or dissolution of magic. However, some individuals in society, in response to the meaning vacuum created by pure rationalization, have found a solution by turning to irrational elements such as astrology. Thus, astrology, an ancient practice, has been revitalized in the present day as a manifestation of the postmodern mindset. Ultimately, astrology has gained prevalence in society, acquiring individual and plural meanings and becoming a part of the re-enchantment process.
The aim of this study is to understand why and how individuals interested in astrology incorporate it into their lives and its relationship with religion. Within the research scope, the postmodern concept of re-enchantment and its theoretical background are presented. Emphasizing the resurgence of astrology in society, a literature review analyzes its place in pre-modern, modern, and contemporary societies using both quantitative and qualitative data. Additionally, in-depth interviews were conducted with individuals interested in astrology to comprehend why they engage with astrology and how they incorporate it into their daily lives. This study is important in understanding the increasing inclination towards astrology in society and its relationship with religion.
In this study, it is evident that individuals interested in astrology find individual and societal responses to their quest for meaning through astrology. Therefore, it is concluded that astrology serves a socio-psychological compensatory function for individuals facing problems. Furthermore, since these responses express individual meanings in line with postmodernity, it is observed that astrology has taken on plural forms. This characteristic allows it to be explained as a popular belief representing relatively systematic, eclectic, and syncretic beliefs in society.