İş güvenliği eğitimlerinde sanal gerçeklik yaklaşımı: Fotovoltaik güç sistemleri
Virtual reality approach in occupational safety training: Photovoltaic power systems
Yazar: BEGÜM ERTEN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ORAL ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİK ZİYA YAKUT
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İş Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Enerji = Energy ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Mühendislik Bilimleri = Engineering Sciences
Dizin: Bilgisayar destekli eğitim = Computer assisted education ; Fotovoltaik enerji = Photovoltaic energy ; Güneş enerjisi = Solar energy ; Yenilenebilir enerji = Renewable energy

Özet:
İklim krizi, küresel ısınma ve enerjide dışa bağımlılık gibi sorunlar yenilenebilir enerji kaynakları ve bu kaynaklar arasında önemli bir yere sahip olan güneş enerji tabanlı fotovoltaik sistemlere yönelimi arttırmaya devam etmektedir.  Ancak bu kaynaklara yatırım yapılırken her sektörde olması gerektiği gibi iş sağlığı ve güvenliği konularını dikkate alan ve proaktif yaklaşımı destekleyen bir yapı oluşturulması gerekmektedir. Özellikle geleneksel alışkanlıkların çalışanlar üzerinde yaygın olduğu faaliyetlerde (elektrik işleri, yüksekte çalışma, kişisel koruyucu kullanımı ve benzeri işlerde) davranış değişiklikleri oluşturmak zorlaşmaktadır. Yenilenebilir enerji gibi gelişmekte olan bir sektörde iş kazaları ve meslek hastalıkları artış göstermeden farklı disiplinleri içine alan bu sektörde iş sağlığı ve güvenliği anlayışını temelden ele almak hala mümkündür. 
Bu çalışmada çalışanlara verilmesi gereken uygulamalı eğitim gereksinimi vurgulanmaktadır. Bu düşünce ile fotovoltaik sistemlerde var olan veya var olabilecek tehlike ve riskler, yapılan araştırmalar genişletilmiş literatür olarak irdelenmiştir. Ardından saha çalışmaları ve ilgili kişiler ile kullanılan sistemin kurulum öncesi ve sonrası olmak üzere karşılaştıkları tehlike ve riskleri önlemede benimsedikleri yöntemler konusunda bilgi alınmıştır.  Yapılan araştırmalarda öne çıkan yüksek riskli faaliyetlerden yüksekte çalışma için bir iş senaryosu hazırlanarak oyunlaştırma metodu bileşenlerinin de dikkate alındığı algoritmalar kurulmuştur. Alan tasarımı yapılmış ve temel eğitim kurgusu sanal gerçeklik teknolojisine entegre edilmiştir.
Sanal gerçeklik ve oyunlaştırma konularını iş sağlığı ve güvenliğine uygulaması, iş sağlığı ve güvenliği ile fotovoltaik sistemleri birlikte değerlendirilmesi ve eğitimde yenilikçi teknolojileri yenilenebilir enerji sektörüne uyarlayan bakış açısı sunması çalışmanın özgün değerlerini oluşturmaktadır. Bu çalışma, yeşil işler, sürdürülebilirlik, iş sağlığı ve güvenliği, sanal gerçeklik eğitimi konularını bir araya getirerek çok disiplinli araştırmalara özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar kelimeler: Yenilenebilir enerji, güneş enerjisi, fotovoltaik sistemler, iş sağlığı ve güvenliği, VR, eğitim, oyunlaştırma

Abstract:
Problems such as climate crisis, global warming and foreign dependency on energy continue to increase the tendency towards renewable energy sources and solar energy-based photovoltaic systems, which have an important place among these sources. However, while investing in these resources, a structure that takes into account occupational health and safety issues and supports a proactive approach, as it should be in every sector, should be created. It is difficult to create behavioural changes, especially in activities where traditional habits are common among employees electrical work, working at height, use of personal protective equipment, etc.). In a developing sector such as renewable energy, it is still possible to fundamentally address the understanding of occupational health and safety in this sector, which includes different disciplines without increasing occupational accidents and occupational diseases.
In this study, the need for practical training that should be given to employees is emphasized. With this idea, existing or potential dangers and risks in photovoltaic systems, researches are examined as an extended literature. Then, information was received about the methods they adopted in preventing the dangers and risks they encountered, both before and after the installation of the system used, with the field studies and the relevant people. In the research, a work scenario was prepared for working at height, one of the high-risk activities, and algorithms were established in which gamification method components were taken into account. The field design has been made and the basic education setup has been integrated into virtual reality technology.
The application of virtual reality and gamification to occupational health and safety, the evaluation of occupational health and safety and photovoltaic systems together, and the perspective that adapts innovative technologies in education to the renewable energy sector constitute the original values of the study. This study makes an original contribution to multidisciplinary research by bringing together the topics of green jobs, sustainability, occupational health and safety, and virtual reality education.

Keywords: Renewable energy, solar energy, photovoltaic systems, occupational health and safety, virtual reality, education, gamification