Depremin sosyolojik boyutu: 2020 Elazığ depremzedeleriyle yapılan niteliksel bir araştırma
Sociological dimension of the earthquake: A qualitative research done with 2020 Elaziğ earthquake victims
Yazar: GÜLSÜM KİŞİ
Danışman: DOÇ. DR. BERFİN VARIŞLI
Maltepe Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
24 Ocak 2020 tarihinde gerçekleşen Elazığ depremi özelinde depremzedelerin yaşamsal deneyimlerini anlamak amacıyla yapılan bu araştırmada toplumsal cinsiyet perspektifinden yararlanılmaktadır. Araştırmada niteliksel araştırma yönteminin derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştırve katılımcılara kartopu yöntemi ile ulaşılmıştır. Araştırma 2021-2022 yılları arasında Elazığ ilinde gerçekleştirilmiştir. Yapılan araştırmada 24 Ocak 2020 Elazığ depremzedeleri arasından amaçlı örneklem yoluyla seçilmiş 18-65 yaş arasında, farklı sosyo-ekonomik statüden 22 kadın 11 erkek olmak üzere toplamda 33 kişiyle yüz yüze derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Afetlerin sosyolojik açıdan incelenmesi afet sonrası ortaya çıkan sosyolojik bağlamların çözümlenmesi açısından öneme sahiptir.  Fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik açıdan birçok sonuçları olan depremden erkekler ve kadınlar farklı biçimlerde etkilenmektedirler. Yapılan araştırmada, kadınların yoksulluk ve düşük eğitim seviyesi gibi etkenler ile toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak afetin olumsuz etkilerine daha açık olduğu bulgusu elde edilmiştir. Erkeklerin de aileyi bir arada tutma, haneye gelir getirme, güvenlik ve barınma ihtiyacını sağlaması toplumsal cinsiyet rollerinden kaynaklı olarak güçlüklerle karşılaştığı bulgusu elde edilmiştir. Bunun yanında araştırmada, depremin yoksullaştırması, pandeminin etkisiyle oluşan katmanlı afet durumu, depremden sonra toparlanmada sermaye biçimlerinin olumlu etkisi gibi bulgular ortaya çıkmıştır.
Anahtar Sözcükler: Afet, Afetin Sosyolojik Boyutu, Deprem, Toplumsal Cinsiyet Rolleri, Sermaye biçimleri.

Abstract:
Gender perspective is used in this research, which was conducted to understand the vital experiences of earthquake victims in the Elazig earthquake that took place on January 24, 2020. In the research, in-depth interview technique of the qualitative research method was used and the participants were reached by the snowball method. The research was carried out in the province of Elazig, where earthquake victims were concentrated, between the years 2021-2022. In the research, face-to-face in-depth interviews were conducted with a total of 33 people, 22 women and 11 men, from different socio-economic status, between the ages of 18-65, selected through purposeful sampling among the 24 January 2020 Elazığ earthquake survivors. The sociological analysis of disasters is important in terms of analyzing the sociological contexts that emerged after the disaster. Men and women are affected differently from the earthquake, which has many physical, psychological, social and economic consequences. In the research, it was found that women are more vulnerable to the negative effects of the disaster due to factors such as poverty and low education level and gender roles. It has been found that men also face difficulties in keeping the family together, bringing income to the household, providing security and shelter, due to their gender roles. In addition, findings such as the impoverishment of the earthquake, the layered disaster situation caused by the effect of the pandemic, and the positive effect of capital forms on the recovery after the earthquake were obtained.
Keywords: Disaster, SociologicalDimension of Disaster, Earthquake, GenderRoles, Forms of Capital.