Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda baba-çocuk ı̇lişkisinin düzeyi ve babanın ı̇letişim becerilerinin çocuğun ı̇letişim becerilerine sağladığı katkının ı̇ncelenmesi
Investigation of the level of father-child relationship in children diagnosed with autism spectrum disorder and the contribution of father's communication skills to the child's communication skills
Yazar: TUANA BALIKÇILAR
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ÖZKIRIŞ
Kapadokya Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü  / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Dilbilim = Linguistics

Özet:
Bu araştırmanın amacı, otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukların ailelerinde baba-çocuk ilişkisinin dil konuşma terapilerine ilişkin katkısının incelenmesidir. Türk literatüründe otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk-ebeveyn etkileşimini inceleyen çalışmaların sınırlı olması nedeniyle, araştırma babalar ile sürdürülmüştür. Konunun ülkemiz literatüründe çok az yer alması dolayısıyla otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlere yönelik önemli gelişmelere neden olabileceği, konunun akademik alana yeni bilgiler sağlayabileceği ve elde edilen bulguların bu konuda yeni yapılacak olan çalışmalara yön verebileceği düşünülmektedir. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımlarından betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa babalar oluşturmaktadır. Kontrol grubu olarak da tipik gelişim gösteren çocukların babaları tercih edilmektedir. 176 katılımcı araştırmaya katılırken 88 otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk babası, 88 tipik gelişim gösteren çocuk babası olarak gruplandırıldı. Araştırmanın verilerini "Ebeveyn Onam Formu", "Demografik Bilgi Formu" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Ebeveyn Anket Soruları" oluşturmaktadır. Araştırma online bir şekilde yapılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde SPSS programı kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, Fisher's exact, Ki-kare testleri, Kolmogorov Smirnov testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, otizm tanılı çocuğa sahip babalar ile tipik gelişim gösteren çocuğa sahip babaların demografik bilgileri incelendiğinde medeni durum, eğitim durumu, meslek, çocuğun cinsiyeti arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Dil-konuşma terapisi alma durumuna bakıldığında ise otizm tanısına sahip çocukların daha yoğun olarak dil terapisi aldığı sonucuna varılmıştır. Tipik gelişim gösteren babaların kendi babalık rollerini arkadaş-yardımcı olarak tanımlaması otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğu olan babalara istatistiksel oranda anlamlı olarak daha yüksektir. Tipik gelişim gösteren çocuğa sahip babalar ile otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip babalar arasında iletişime geçme yolları incelendiğinde tipik gelişim gösteren grubun konuşarak iletişime geçme yolu istatistiksel oranda anlamlı olarak daha yüksektir. Ve araştırmaya bağlı olarak otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip babaların daha çekimser olduğu, çocuk gelişimine ayıracak zamanı bulamadığı, zamanları olsa dahi çevrenin otizmi anlamadığına yönelik sonuçlara varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: otizm spektrum bozukluğu, dil konuşma terapisi, baba katılımı , baba çocuk ilişkisi.

Abstract:
The aim of this research is to investigate the contribution between the father-child relationship in the families of children with autism and the language and speech therapy of the families of children with autism. The research was conducted with fathers because the studies examining the interaction of fathers with children diagnosed with autism in the Turkish literature are limited. In this study, descriptive screening model, which is one of the quantitative research approaches, was used. There are 88 fathers of children with autism and 88 fathers of children with typical development in the participating group. This research with a total of 176 participants was conducted online. The research questions were prepared by the researcher. The SPSS program was used in the analysis of the data. According to the results of the research, when the demographic information of fathers with a child diagnosed with autism and fathers with typical development was examined, no significant difference was found between marital status, educational status, occupation deciency, gender of the child. The statistical rate of typical developing fathers describing their fatherly roles as friend-helper is significantly higher than that of fathers of children diagnosed with autism. When the ways of communication between fathers with a typical developing child and fathers with a child diagnosed with autism were examined, the way Decently developing group communicates by talking was statistically significantly higher. And depending on the research, it has been concluded that fathers with children diagnosed with autism are more abstemious, fathers do not find time to devote to child development, and even if they have time, the environment does not understand autism.

Keywords: autism spectrum disorder, language speech therapy, father participation , father-child relationship.