Yeni mezun hemşirelerin güçlendirilmesine yönelik geliştirilen eğitim programının etkinliğinin değerlendirilmesi
Evaluating the effectiveness of the education programme developed for the empowerment of new graduate nurses
Yazar: SEDA SARIKÖSE
Danışman: PROF. DR. SEVİLAY ŞENOL ÇELİK
Koç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Gereç ve Yöntem: Araştırma, 15 Aralık 2021- 15 Haziran 2023 tarihleri arasında YMH'in güçlendirilmelerine yönelik durum değerlendirmesi, eğitim programının geliştirilmesi ve bu programın etkinliğinin değerlendirilmesi olmak üzere üç aşamada yürütülmüştür. Araştırmanın birinci aşamasında YMH'in güçlendirilmelerine yönelik durum değerlendirmesi yapabilmek için karma desende bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Karma desendeki çalışmanın nicel bölümünde "Güçlendirmeye Yönelik Durum Değerlendirme Soru Formu", Hemşirelik Yapısal Güçlendirme Ölçeği (HYGÖ)" ve "Psikolojik Güçlendirme Ölçeği (PGÖ)" 220 YMH'ye uygulanmıştır. Nicel verilerin analizinde tanımlayıcı, korelasyon ve çoklu regresyon testleri kullanılmıştır. Nitel bölümde ise 30 YMH ile odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Nitel veriler, betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında; online ve yüz yüze olmak üzere iki bölümden oluşan eğitim programı geliştirilmiştir. Online eğitim toplam sekiz modülden oluşmakta olup iki hafta süre ile uygulanmıştır. Yüz yüze eğitim ise iki gün uygulanmış olup, online eğitime ait konuların uygulamalarını içermiştir. Araştırmanın son aşamasında; geliştirilen bu eğitim programının etkinliğinin değerlendirilmesi amacı ile eğitim programının uygulandığı 32 deney, rutin uygulamaların yapıldığı 32 kontrol grubu olacak şekilde YMH ile randomize kontrollü deneysel çalışma gerçekleştirilmiştir. Eğitim programının tamamlanmasından üç ay sonra deney ve kontrol grubuna "HYGÖ ve PGÖ" tekrar uygulanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı, ki-kare testi ve t-testi kullanılmıştır.

Bulgular: Karma desendeki çalışmanın nicel bölümünde YMH'in HYGÖ puan ortalamaları 17.78 ± 3.78; PGÖ puan ortalamaları ise 44.01 ± 10.35 bulunmuş olup orta düzeydedir. Yapılan regresyon analizine göre hemşirelerin HYGÖ düzeylerini %69,5; PGÖ düzeylerini ise %66,6 oranda açıklayan yedi bağımsız değişken olduğu belirlenmiştir. Nitel bölümde ise, odak grup görüşmelerinin betimsel analizi sonucuna göre "güç kavramı", "mesleki izlenim" ve "güçlendirme süreci" olmak üzere üç bağlam ve bağlamlara ait dokuz tema ve 25 alt tema belirlenmiştir. Randomize kontrollü çalışma bulgularına göre; Deney ve kontrol grubunun ilk ölçümlerde homojen dağılım gösterdiği, eğitim programının uygulanmasından üç ay sonra HYGÖ ve PGÖ puan ortalamaları açısından deney ve kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu ve deney grubunun toplam puan ortalamasının daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,05).

Sonuçlar ve Öneriler: YMH'in güçlendirilmesine yönelik geliştirilen eğitim programı hemşirelerin hem yapısal hem psikolojik güçlendirme algılarının artışında son derece etkili bir uygulama olarak bulunmuştur. Bu eğitim programının yaygınlaştırılmasına yönelik faaliyetler ile araştırmaların yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Eğitim programı, psikolojik güçlendirme, ters-yüz eğitim, hemşire, yeni mezun, yapısal güçlendirme

Abstract:
Method: The research was conducted between 15 December 2021 and 15 June 2023 in three phases: situation assessment for the empowerment of NRNs, development of the education programme and evaluation of the effectiveness of this programme. In the first stage of the research, a mixed-method study was carried out to assess the empowerment of the NRNs. In the quantitative part of the study, the "Situation Assessment Questionnaire for Empowerment", the Nursing Structural Empowerment Scale (CWEQ-II)" and the "Psychological Empowerment Scale (PEI)" were applied to 220 NRNs. Quantitative data analyses used descriptive, correlation and multiple regression tests. In the qualitative part, focus group interviews were conducted with 30 NRNs. The descriptive analysis method was used to analyze the qualitative data. In the second stage of the research, a training program consisting of two parts, online and face-to-face, was developed. Online education consists of eight modules implemented for two weeks. Face-to-face education was implemented for two days and included the applications of online education topics. In the last stage of the study, a randomized controlled experimental study was conducted with 32 experimental and 32 control groups with NRNs to evaluate the effectiveness of the developed education programme. Three months after the end of the education programme, " CWEQ-II and PEI" were re-applied to the experimental and control groups. Data analyses were used descriptive, chi-square and t-tests.

Results: In the quantitative part of the study, the mean CWEQ-II score of the NRNs was found to be 17.78 ± 3.78, and the mean PEI score was found to be 44.01 ± 10.35, which is at a moderate level. According to the regression analysis, it was determined that there were seven independent variables explaining nurses' CWEQ-II levels at a rate of 69.5% and PEI levels at a rate of 66.6%. In the qualitative part, according to the descriptive analysis of the focus group interviews, three contexts, namely "power concept", "professional impression", and "empowerment process", and nine themes and 25 sub-themes belonging to the contexts were determined. According to the findings of the randomized controlled study, it was determined that the experimental and control groups showed homogeneous distribution in the first measurements. There was a statistically significant difference between the experimental and control groups in terms of the mean scores of the CWEQ-II and PEI three months after the implementation of the education programme, and the total mean score of the experimental group was higher (p<0.05).

Conclusions: The education programme developed for the empowerment of RNs was a highly effective practice in increasing nurses' perceptions of structural and psychological empowerment. There is a need to carry out studies and activities to disseminate this education programme.

Keywords: Education programme, flipped education, nurse, new graduate, psychological empowerment, structural empowerment