XVI. Yüzyılda Batı Anadolu'da Yörükler
Yörüks in Western Anatolia, XVI. Century
Yazar: SADULLAH GÜLTEN
Danışman: DOÇ. DR. TUFAN GÜNDÜZ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Bölümü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Demografi = Demography ; Tarih = History

Özet:
Bu çalışmada, XVI. yüzyılda Batı Anadolu'da yaşayan konar-göçer teşekküller incelenmiş olup, Yörük adıyla bilinen grupların sosyal, idarî, hukukî ve ekonomik yapıları ile görevleri, nüfusları, yerleşik hayata geçişleri ve ekonomik yapıları ele alınmıştır.Araştırmada kullanılan birincil kaynaklar tahrir defterleri olup, Osmanlı Devleti'nde vergi kaynaklarını tespit etmek amacıyla tutulan tahrir defterleri, konar-göçer bir topluluğun nüfus durumu, ekonomik yapısı, konup-göçtüğü veya ekip-biçtiği sahalar hakkında son derece kıymetli bilgiler ihtiva eder. Araştırmanın zamanı ise tahrir defterlerine bağlı olarak şekillenmiş olup, XVI. yüzyılla sınırlandırılmıştır.Giriş bölümünde, çalışma alanımız olan Batı Anadolu'nun Türk fetihlerinden sonraki tarihi gelişimi ana hatlarıyla ele alınmıştır. I.Bölüm'de Yörük adının menşeî ve tarihi gelişimi üzerinde durulmuş, ismin ifade ettiği mana arşiv vesikaları ışığında tartışılmıştır. Yine, bu bölümde Yörüklerin idarî, hukukî yapılarıyla, vazifeleri hakkında bilgi verilmiştir. II. Bölüm'de Yörüklerin nüfusları ele alınarak nüfusun dağılışı, gelişimi ve nüfus hareketlerinden bahsedilmiştir. III. Bölüm'de Yörüklerin yerleşik hayata geçiş süreçleriyle birlikte sancaklara göre yerleşiklik oranları üzerinde durulmuş, ayrıca, bu bölümde Yörüklerin yaylak ve kışlak hayatları anlatılmıştır. IV. Bölüm'de Yörüklerin iktisadî yapıları ve devlete ödemekle yükümlü oldukları vergileri üzerinde durulmuştur. V. Bölüm'de Batı Anadolu Yörükleri arasında bulunan Oğuz boyları ve aynı isimle farklı bölgelere dağılan akraba cemaatlerden bahsedilmiştir. Ayrıca, bu bölümde Batı Anadolu Yörükleri arasında bulunan taifeler yaşadıkları sancaklar göz önünde tutularak tablolar halinde bir araya getirilmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışma sonucunda elde edilen bilgiler özet halinde sunulmuştur.

Abstract:
Sadullah GÜLTEN, Yörüks in Western Anatolia, XVI. Century, Ankara, 2008.İn this study, it is dealt that both social, administrative, legal and economic situations and functions, population, passing settled life of semi-nomads known as Yörük in Western Anatolia. The first hand sources used in study are the Otoman Tax Registers recorded for fixing the tax resources in Otoman Empire. However, time of the study is taken form as depending on Ottoman Tax Registers and limited with XVI. century.In Introduction Part, it is completely dealt that historical growth following Turkish conquest in Western Anatolia. In the first part, it is dwelled on historical origin of ?Yörük? and discussed meaning which the same convey by the help of archives documents. Yet, in this part, it is given information about administrative, legal situations, duties of ?Yörüks?. In the second part, by dealing population of Yörüks population distrubition, progress and movement is mentioned. İn the third part, with the process of Yörük?s transfering settled life, it is focused on settling rates according to sancags, also, in this part, Yörüks? summer and winter lives are explained. İn the fourth part, it is told about economic situations and taxes which Yörüks are obliged to pay to goverment. İt is mentioned about relatives community settling in different districts with the same name and Oghuz Tribes among Western Anatolian Yörüks. Besides, in this part, taifes among Western Anatolian Yörüks are brought together with charts by looking at sancags. In the final part, the information acquired after the study is presented as a summary.