Hemşirelerin intramüsküler ve intravenöz ilaç uygulamalarının değerlendirilmesi
Evaluation of intramuscular and intravenous drug applications of the nurses
Yazar: NURAY GÖKTAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. PINAR TEKİNSOY KARTIN
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Enjeksiyonlar-intramusküler = Injections-intramuscular ; Enjeksiyonlar-intravenöz = Injections-intravenous ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Tedavi hataları = Medication errors ; İlaç veriş yolları = Drug administration routes ; İlaç veriş-deriden = Administration-cutaneous

Özet:
Bu çalışma hemşirelerin parenteral ilaç uygulamalarının değerlendirilmesi amacıyla tanımlayıcı türde yapılmış bir araştırmadır. Araştırma Nevşehir Dr. İbrahim Şevki Atasagun Devlet Hastanesi servislerinde araştırmaya katılmayı kabul eden 34 hemşire ile yapılmıştır. Etik kurul, kurum izni ve hemşirelerden onam alınarak yapılan çalışmada veriler; hemşirelerin tanıtıcı özellikleri, parenteral ilaç uygulamalarına ilişkin anket formu ve İntravenöz, İntramüsküler ilaç uygulama basamaklarını içeren iki gözlem formu ile araştırmacı tarafından toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler bilgisayar ortamında tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare önemlilik testi ile değerlendirilmiştir. 
Araştırmaya katılan hemşirelerin %61.8'i ilaç uygulamalarına ilişkin hizmet içi eğitim almadıklarını ifade etmişlerdir. Hemşirelerin %85.3'ü ilacın son kullanma tarihinin, %52.9'u ilacın etken maddesinin her zaman kontrol edilmesi gerektiğini ifade ettiği halde, uygulamaların tamamında ilacın son kullanma tarihi ve etken maddesinin kontrol edilmediği saptanmıştır. Hemşirelerin %73.5'i her zaman eldiven giyilmesi gerektiğini ifade ettiği halde, IV ilaç uygulamalarının %76.5'inde eldiven giyilmediği belirlenmiştir (p>0.05). Hemşirelerin %70.6'sının işlem öncesinde her zaman hastaya açıklama yapılması gerektiğini belirttiği halde, IM ilaç uygulamalarının %71.6'sında işlem öncesinde hastaya açıklama yapılmadığı, çocuk servislerinde çalışan hemşirelerin yapmış oldukları IM ve IV ilaç uygulamalarının tamamında, cerrahi servislerinde çalışan hemşirelerin IM ilaç uygulamalarının %23.5'inde ilacın doğru miktarda sıvı ile sulandırılmadığı ve doğru miktarda uygulanmadığı gözlenmiştir (p<0.05).
Bu sonuçlar doğrultusunda; hemşirelere paranteral ilaç uygulama ilkelerine yönelik hizmet içi eğitim programlarının düzenlenmesi ve eğitimlerin sürekliliğin sağlanması, ilaç uygulamalarına yönelik gözlem araştırmalarının sayısının artırılması önerilmektedir.  

Anahtar kelimeler: İlaç uygulamaları, İlaç hataları, Hemşirelik uygulamaları

Abstract:
This study was a descriptive research that aimed to evaluate nurses' parenteral drug applications. The study was conducted with 34 nurses that work at a Nevşehir Dr. İbrahim Şevki Atasagun State Hospital's all facilities and who agreed to participate. For the study, permissions from ethical committee, institution and the nurses were taken and data was collected by a questionnaire form related to descriptive characteristics with drug applications of the nurses and two observation forms included intravenous and intramuscular drug applications steps by the researcher. Data was collected from the survey were evaluated by using descriptive statistics and Chi- Square tests in computer. 
Of the nurses who participated in the study; 61.8% didn't take any in-service training about drug applications. Also of them; 85.3% said it is required to look drugs expiration date and 52.9% said that it is required to look up drugs active substance before application but they did not do these interventions. Although 73.5% of the nurses confirmed that gloves had to be weared before drug application but 76.5% of them did not wear gloves for the IV drug applications (p>0.05). It is observed that although 70.6% of the nurses confirmed that medicine applying had to be explained before drug application, but in 71.6% of the IM drug applications there wasn't any explanation by the nurses. Also, it is seen that the drug was diluated and applicated in wrong doses for all IM and IV applications in the paediatric clinics, and for 23.5% of these drug applications in the surgery clinics, by the nurses (p<0.05)
According to these results, it is suggested that in-service educations should be organized related to parenteral drug applications and these educations should be regular. Also observation research should be more about drug applications. 

Key Words:  Drug applications, Medication errors, Nursing practices