Beşeri sermaye ile uluslararası rekabet gücü arasındaki ilişki: Türkiye ve seçilmiş diğer G20 ülkeleri üzerine bir analiz
The relationship between human capital and international competitiveness: An analysis of Turkey and other selected G20 countries
Yazar: SALİH ÇAĞRI İLKAY
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ATİK
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; G-20 ülkeleri = G-20 countries ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Türkiye = Turkey ; Uluslararası rekabet = International competition

Özet:
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren, özellikle bilgi ve iletişim teknolojilerinde meydana gelen gelişmeler ve sermayenin uluslararası bir yapı kazanmasıyla ortaya çıkan küreselleşme olgusu ülkeler arasındaki rekabeti farklı bir boyuta taşımıştır. Önceleri belirli ülkeler ve ürünler kapsamında gerçekleşen uluslararası rekabet, dış ticareti sınırlandıran anlaşmaların sonlandırılması ve gelişmekte olan birçok ülkenin uluslararası piyasalarda faaliyet göstermeye başlamasıyla derinlik kazanmıştır. Ülkelerin benzer ürünlerin üretiminde uzmanlaşarak rekabet gücü elde etme çabası, ilk etapta fiyat rekabetini artırmış ve ülkeler teknolojik yeniliklerle mevcut maliyetleri düşürmeyi amaçlamışlardır. Başta maliyetleri düşürmek amacıyla kullanılan teknoloji, bilginin yayılım hızının artmasıyla birlikte rekabetin odak noktası haline gelmiştir. Rekabetin bu şekilde yapı değiştirmesi, teknolojik yeniliklerin gerçekleştirilmesinde etkin rol oynayan beşeri sermayenin önemini artırmış ve ülkeleri beşeri sermaye stoklarını geliştirmeye itmiştir. Nitekim günümüzde teknolojik olarak gelişmiş ve uluslararası piyasalarda söz sahibi olan ülkeler, bu konumlarını şüphesiz sahip oldukları nitelikli işgücü kapasitesi sayesinde elde etmişlerdir.
Beşeri sermaye ile makro ve teknolojik değişkenlerin yüksek teknolojili ürün ihracatına dayalı uluslararası rekabet gücüne etkisini panel veri analizi yöntemleriyle (panel birim kök, panel eşbütünleşme ve panel nedensellik)  analiz etmeyi amaçlayan çalışmamızda Türkiye dahil G20 üyesi toplam 14 ülke 1992-2014 dönemi itibariyle incelenmiştir. Uygulama neticesinde elde edilen bulgular, beşeri sermaye değişkenleri ile birlikte nominal döviz kuru, yurtiçi patent başvuru sayısı ve yüksek teknolojili ürün ihracatının toplam imalat sanayi ihracatına oranı değişkenlerinin yüksek teknolojili ürün ihracatına dayalı uluslararası rekabet gücünü pozitif bir şekilde etkilediğini göstermiştir. Bu sonuç yüksek teknolojili ürün ihracatında rekabet gücü elde etmek isteyen ülkelerin beşeri sermaye ile teknolojili yatırımlarına önem vermesi gerektiğini bir kez daha gözler önüne sermiştir.

Anahtar Kelimeler: Beşeri Sermaye, Uluslararası Rekabet Gücü, Panel Veri Analizi.

Abstract:
Since the second half of the 20th century especially the developments in information and communication technologies and the phenomenon of globalization resulting from internationalization of capital flows have brought the competition between the countries to a different level. Previously, international competition in the context of certain countries and products gained depth with the termination of the agreements restricting foreign trade and the fact that many developing countries began to operate in international markets. The efforts of countries to obtain competitiveness by specializing in the production of similar products increased the price competition in the first place, and the countries aimed to reduce the current costs through technological innovations. The technology that has been used to reduce costs eventually, became the focal point of competition with the increasing speed of information dissemination. This change of competition has increased the importance of human capital, which has played an active role in the realization of technological innovations and pushed countries to develop their human capital stocks. As a matter of fact, the countries which are technologically advanced and have a strong position in the international markets have undoubtedly achieved these positions through their qualified labor capacity.
In our study aiming to analyze the impact of human capital and macro and technological variables on international competitiveness based on high technology product export, a total of 14 members of the G20 countries including Turkey, have been examined over the period of 1992-2014, with panel data analysis methods (panel unit root, panel cointegration and panel causation). The findings of the study showed that human capital variables and other macro and technological variables as exchange rates, the number of domestic patent applications and the ratio of high technology product exports to total manufacturing industry exports affect international competitiveness based on high technology product exports positively. This result once again demonstrates that countries which seek to gain competitive power in high-technology product exports should give importance to human capital and technology investments.

Key Words: Human Capital, International Competitiveness, Panel Data Analysis.