Roma katakomplarındaki tasvirlere göre Erken Hristiyan Döneminde Yunus Peygamber ikonografisi
Prophet jonah iconograpy according to the depictions in the Roman catacombs in Early Christian Period
Yazar: ÖZGÜR DÜLGER
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAYLAK TÜRKER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Hristiyan sanatı = Christian art ; Hz. Yunus = Hz. Yunus ; Katakomp = Catacomb ; Roma Dönemi = Roman Period ; Roma İmparatorluğu = Roman Empire ; Tasvir = Description ; İkonografi = Iconograpy

Özet:
Erken Hristiyan sanatında sıkça karşımıza çıkan Yunus Peygamber tasvirleri, Roma katakomp sanatı içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Süsleme öğesi olarak kullanılan bu sahneler, dönemin resim anlayışının ve sanat geleneklerinin bir ürünü olarak karşımıza çıkar. Sadece süsleme öğesi olarak değil, aynı zamanda hem öğretici hem de inanış şeklinin bir yansıması olarak da görülebilir. 
Hristiyanlığın ilk yıllarıyla birlikte Roma'da hali hazırda uygulanan "ölü gömme" gelenekleri terk edilmeye başlar. Roma'da benimsenen bedenin yok edilmesi geleneğine karşı, Hristiyanların son yargı gününe kadar bedenin muhafaza edilmesi fikri katakompların oluşturulmasına sebep olmuştur.  Bu yapıların inşa edilmesi ile birlikte, yeni dinin öğretileri yazılı ve sözlü ortamın dışında, sanatsal öğelerle de aktarılmaya çalışılmıştır. İlk başlarda estetik açıdan yetersiz sayılabilecek, çoğu basit, iki boyutlu sahneler karşımıza çıkar. Amaç olarak verilen hikâyeyi anlatmaya yönelik, konuya oldukça bağlı sahneler görülmektedir. Bu açıdan görsellik ikinci planda kalmıştır.  Yunus Peygamber sahneleri de, tıpkı diğer sahnelerde görülen örnekler gibi aynı özellikleri taşır. Ancak katakomplar içerisinde sayıca "İyi Çoban (İsa)" sahnelerinden sonra en fazla tercih edilen konu olması açısından dikkat çeker. 
Bu bağlamda Roma katakomplarında yer alan Yunus Peygamber sahnelerinin tespiti yapılarak ikonografik açıdan incelenmiş ve bir katalog çalışması yapılmıştır. Bunun yanı sıra, Yunus Peygamberin kutsal kitaplarda ki yeri, hayat hikâyesi gibi konularla beraber, dönemin mistik ve felsefi ortamının, sanatsal öğe ve faaliyetlere olan etkisi, Yunus Peygamber sahneleri üzerinden değerlendirilerek aktarılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The depictions of the Prophet Jonah, that frequently encountered in Early Christian Art also have an important status in Roman catacombs. These emerging scenes are used as decorative items, as a consequence of periodical artistic perceptiveness and art traditions. And they may also be seen as a moral improvement and a reflection of belief.
The original Roman customs of burial had given up at the beginning of christianity. The reason for the construction of catacombs is the idea of preserving the body until the day of Last Judgment for Christians instead of the tradition of body destruction adopted in Rome. Along with the construction of these structures, the principles of the new religion have been tried to transmitted with artistic items besides the the written and nuncupative creed. At the beginning, it can be observed that simple and sketchy scenes, which can be regarded as aesthetically inadequate. There are scenes that are very attached to the subject to tell the story given as the aim and because of this the visualization has remained in the second plenary. And of course, the Prophet Jonah scenes carry the same characteristics as the examples seen in other scenes. Nevertheless, it is important that the Prophet Jonah scenes are the most preffered depicts after "Good Shepherd (Jesus)" in preponderance.
In this respect, the Prophet Jonah scenes that located in the Roman catacombs, did identified and examined in terms of iconography and a catalog file did prepared. In addition to this, besides the story of jonah in the holy books, his life story, the influence of the mystical and philosophical thoughts of the period on the artistic views and activities was tried to be evaluated by displaying the Prophet Jonah scenes.