Lise öğrencilerinin matematiksel örnek üretme stratejilerinin ve yaratıcılıklarının incelenmesi
Examination of high school students' mathematical example generation strategies and creativity
Yazar: NESLİHAN TANGAL
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN SAĞLAM KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Lise öğrencileri = High schools students ; Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel modeller = Mathematical models ; Yaratıcılık = Creativity ; Örnek olaya dayalı öğrenme = Case based learning

Özet:
Araştırmacıların ve eğitimcilerin önemli görevlerinden bir tanesi de problem çözme becerileri geliştirmiş yaratıcı bireyler yetiştirmektir. Bu sürecin öğrenci merkezli olması birçok avantajı beraberinde getirecektir. Matematik dersinde ezberden uzak, kavramları bilen ve bunları gerektiğinde kullanabilecek nesillere ihtiyaç duyulmaktadır. Eğitim öğretim ortamında etkili bir şekilde kullanılacak matematiksel araçlarla bu ihtiyaçlar giderilebilir. Bu nedenle öğrencileri, öğretim sürecinin bir parçası haline getiren örnek üretme stratejilerindeki öğrenci başarısını incelemek ve bu sürecin öğrencilerin yaratıcılığını ortaya çıkarmada kullanılması bu araştırmanın öncelikli amacı olmuştur. Araştırmada iki soruya cevap aranmıştır; 'Lise öğrencilerinin örnek üretme stratejilerindeki başarıları ne düzeydedir?' ve 'Lise öğrencilerinin matematiksel yaratıcılıkları ne düzeydedir?'. Bu soruların cevapları örnek üretme stratejisine ait 13 farklı açık uçlu soruya öğrencilerin ürettikleri örnekler ile aranmıştır.  Karma yönteme sahip araştırma, 2021-2022 döneminde toplam 50, 11. sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma 3 farklı lisede yürütülmüştür.  Araştırmanın verileri 13 açık uçlu soru içeren örnek üretme envanteri ve yaratıcılık puanlarına göre belirlenen 8 farklı öğrenci ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiştir. Öğrencilerin matematiksel yaratıcılık puanları akıcılık, esneklik ve orijinallik alt boyutları incelenerek elde edilmiştir. Bu araştırmanın sonucunda öğrencilerin örnek üretme stratejilerinin kısıtlaması daha fazla olan sorularında daha az örnek ürettikleri görülmüştür. Bu durum, kısıtlaması daha fazla olan soruların matematiksel yaratıcılık puanlarının daha düşük olmasına da neden olmuştur. Bu duruma neden olan bireysel farklılıklardan bazıları öğrencilerin yanlış yapmaktan korkmaları, kavrama ilişkin tanımları bilmemeleri, tanımı uygularken zorlanmalarıdır. Araştırmanın sonunda örnek üretme envanterinin hem yaratıcılığı geliştirmesi hem de öğrencilerin kavramlara ilişkin bilişsel haritasını ortaya çıkarmak için etkili bir araç olarak kullanılabileceği yönünde sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract:
Mathematics needs generations who are familiar with concepts far from rote and can use them when necessary. These needs can be met with mathematical tools that will be used effectively in the educational environment. For this reason, it has been purpose of the research to examine student achievement and creativity in example generating strategies that look on students as a part of the process. In the study, answers are sought to two questions; 'What is the level of success of the high school students in example generating strategies?' and 'What is the level of the students' mathematical creativity?'. Data of the study were obtained through example generating inventory containing 13 open-ended questions and semi-structured interviews with 8 different students selected according to their creativity scores. Students' mathematical creativity scores were obtained by examining the sub-dimensions of fluency, flexibility and originality. As a result of this research, it was seen that the students produced fewer examples that had more limitations in the example generating strategies. This situation also caused the mathematical creativity scores of the questions with more limitations to be lower. Some of the individual differences that cause this situation are that students are afraid of making mistakes, not knowing the definition, and having difficulties in applying the definition. Based on the findings of the research, it can be said that the example generating inventory can be used as an effective tool both to develop creativity and to reveal the cognitive map of what the student thinks.