İmgeleme ve kişilik: Temaslı ve temassız spor branşlarıyla uğraşan sporcular üzerine bir araştırma
Imagery and personality: A research on athletes in contact and non-contact sports
Yazar: YİĞİTCAN ALTIPARMAK
Danışman: DOÇ. DR. REMZİ FERUDUN DORAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Spor = Sports
Dizin: Beş faktör kişilik modeli = Five factor personality model ; Kişilik = Personality ; Spor = Sports ; Spor branşları = Sport branches ; Sporcular = Sportsmen ; İmgeleme = Imagery

Özet:
İMGELEME VE KİŞİLİK: TEMASLI VE TEMASSIZ SPOR BRANŞLARIYLA UĞRAŞAN SPORCULAR ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Bu araştırmanın amacı çeşitli spor türleriyle uğraşan bireylerin kişilik özelliklerinin ve imgeleme boyutlarının bazı demografik özelliklere göre belirlenmesi bu kavramların aralarındaki ilişkinin ortaya konmasıdır. Araştırmaya toplam 290 sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Bu sporcuların, 105'i kadın, 185'i erkek, 178'i 22 yaş ve altında, 112'si 23 yaş ve üzerindedir. Katılımcılara ulaşmak için kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verilerinin toplanması için birinci bölümde araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, ikinci bölümde Büyük Beş - 50 Kişilik Testi Türkçe Formu (B5KT-50-Tr) ve son bölümde Sporda İmgeleme Envanteri yer almaktadır. Verilerin analizinde SPSS 24 paket programı kullanılmıştır. Analizlerde iki grup halinde incelenen bağımsız değişkenler için bağımsız örneklem t-testi, dört grup halinde incelenen spor yapma yılı değişkeni için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), iki ölçeğin alt boyutlarının arasındaki ilişkiyi belirleyebilmek için pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgularda sporcuların imgeleme boyutlarının demografik değişkenlere göre bilişsel genel imgeleme, bilişsel özel imgeleme, motivasyonel genel ustalık, motivasyonel özel imgeleme alt boyutlarında anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.  Spor yapma yılı diğerlerine göre daha fazla ve milli olan sporcuların, spor yapma yılı daha az ve milli olmayan sporculara göre bilişsel genel imgeleme, bilişsel özel imgeleme, motivasyonel genel ustalık ve motivasyonel özel imgeleme alt boyutlarındaki ortalamalarının istatistiksel olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sporcularda kişilik özelliklerinin demografik değişkenlere göre uyumluluk, sorumluluk ve duygusal dengelilik alt boyutları arasında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Sporcularda imgeleme boyutları ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki incelendiğinde kişilik özelliklerinden uyumluluk, sorumluluk, zeka/hayal gücü alt boyutları ile tüm imgeleme alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Dışadönüklük alt boyutu ile bilişsel genel imgeleme, bilişsel özel imgeleme, motivasyonel genel ustalık, motivasyonel özel imgeleme alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı, duygusal dengelilik alt boyutu ile motivasyonel genel uyarılmışlık alt boyutu arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Sonuç olarak sporcularda imgeleme ve kişilik özellikleri birbirleriyle ilişkilidir.
Anahtar Kelimeler; İmgeleme; Kişilik; Spor; Sporcu

Abstract:
IMAGERY AND PERSONALİTY: A RESEARCH ON ATHLETES İN CONTACT AND NON-CONTACT SPORTS
The aim of this research is to determine the personality traits and imagery dimensions of the individuals dealing with various sports types according to some demographic characteristics and to reveal the relationships between these concepts. 290 athletes voluntarily participated in this study. Of those athletes, 105 of them were women and 185 of them were men; 178 of them were under the age of 22 years and 112 of them were over the age of 23 years. Convenience sampling method was used for accessing the participants. Survey method was appied in data collection phase. Survey form consisted of three sections. First section contains a personal information form which is created by the researcher, second section contains the Big Five Personality Questionnaire Turkish Form (B5KT-50-Tr), third section contains the Sport Imagery Questionnaire (SİE). SPSS 24 package program was used to analyze the data. Independent samples t-test was used for the comparison of independent variables between two groups, one-way ANOVA was used for the comparison of independent variables between four groups, and correlation analysis methods were used to determine the relationship between the sub-dimensions of the two scales. In findings significant differences were found in the sub-dimensions of cognitive general imagery, cognitive special imagery, motivational general mastery, motivational special imagery according to demographic variables. It was determined that the athletes who had a higher sports age and who were national were statistically higher than athletes who had lower sports age and who were non-national in cognitive general imagery, cognitive special imagery, motivational general mastery and motivational special imagery sub-dimensions. Significant differences were found in the sub-dimensions of  agreeableness, conscientiousness and emotional stability according to demographic variables. When the relationships between imagery dimensions and personality traits in athletes were examined,  significant positive relationships between the sub-dimensions of agreeableness, conscientiousness, ıntellect/openness and all imagery sub-dimensions were found. There were significant positive relationships between extraversion sub-dimension and cognitive general imagery, cognitive special imagery, motivational general mastery, motivational special imagery sub-dimensions. There were significant negative relationships between emotional stability sub-dimension and motivational general arousal sub-dimension. As a result imagery and personality traits in athletes associated with each other.
Keywords; Imagery; Personality; Sports; Athletes