Kangal çoban köpeklerinin farklı hayvan sürülerinde gösterdikleri davranışsal ve fizyolojik değişkenlerin karşılaştırılması
Comparison of kangal dogs indicate behavioral and physiological variables in different animal herds
Yazar: MUSTAFA KOÇKAYA
Danışman: PROF. DR. MELTEM ŞİRELİ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Fizyoloji = Physiology
Dizin: Davranış = Behavior ; Hidrokortizon = Hydrocortisone ; Keçiler = Goats ; Koyunlar = Sheep ; Köpekler = Dogs ; Sivas-Kangal = Sivas-Kangal ; Stres = Stress

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye?de Kangal çoban köpeğinin en çok içerisinde bulunduğu koyun ve keçi sürülerindeki davranışları takip edilerek, farklı sürüler içerisinde Kangal çoban köpeğinde oluşabilecek fizyolojik ve davranışsal parametrelerin ortaya konulmasıdır.
Çalışmada Sivas?ın Divriği ilçesinde özel yetiştiricilerden temin edilmiş, sürekli keçi ve koyun sürüsü içerisinde bulunan 10 çift; yani 10 erkek (1-3 yaş) ve 10 dişi (1-3 yaş) olmak üzere toplam 20 adet sağlıklı Kangal çoban köpeği kullanılmıştır.
Kangal çoban köpekleri ev ve ağıl etrafında dinlenirken 1 saat ara ile 2 kez tükürük numunesi alınmıştır. Köpeklerin sadece koyun sürüsüne alıştığı 5.gün koyun sürüsü ağıldan çıkarken Kangal çoban köpekleri ile karşılaştığı ilk 5.,10. ve 15. dakikalarda köpeklerden 3 kez tükürük numunesi alınmıştır. Köpeklerin sadece keçi sürüsüne alıştığı 5. gün keçi sürüsü ağıldan çıkarken Kangal çoban köpekleri ile karşılaştığı ilk 5.,10.ve 15 dakikalarda köpeklerden 3 kez tükürük numunesi alınmıştır. Köpeklerin sadece koyun sürüsüne alıştığı 5. günün gecesi köpekler merada koyun sürüsü ile beraber iken 5 dakika ara ile 3 kez tükürük numunesi alınmıştır. Köpeklerin sadece keçi sürüsüne alıştığı 5. günün gecesi köpekler merada keçi sürüsü ile beraber iken 5 dakika ara ile 3 kez tükürük numunesi alınmıştır. Alınan tükürük numuneleri -20°C derecede muhafaza edilmiş daha sonra laboratuara taşınarak ELIZA kitine yerleştirilip kortizol seviyeleri tespit edilmiştir. 
Kangal çoban köpeklerinin gösterdikleri davranışlar kayıt altına alınırken ilk önce koyun ve keçi sürüsü birbirinden ayrılarak, Kangal çoban köpeklerinin beş gün boyunca sadece koyun sürüsünü görmesi sağlanmıştır. Kangal çoban köpeklerinin sadece koyun sürüsüne alıştığı beşinci gün kamera kayıt sistemi ağıl önünü görecek şekilde yerleştirilmiştir. Akşam üzeri koyun sürüsü ağıldan çıkarken kamera çalıştırılarak, Kangal çoban köpeklerinin koyun sürüsü ile ilk karşılaştıkları süreç içerisinde gösterdikleri davranışlar kayıt altına alınmıştır. Sonra kamera kayıt sistemi mera alanına götürülmüş ve Kangal çoban köpeklerinin koyun sürüsü ile merada iken gösterdiği davranışlar kayıt altına alınmıştır. Daha sonra Kangal çoban köpeklerinin beş gün boyunca sadece keçi sürüsünü görmesi sağlanmıştır. Kangal çoban köpeklerinin sadece keçi sürüsüne alıştığı beşinci gün kamera kayıt sistemi ağıl önünü görecek şekilde yerleştirilmiştir. Akşam üzeri keçi sürüsü ağıldan çıkarken kamera çalıştırılarak, Kangal çoban köpeklerinin keçi sürüsü ile ilk karşılaştıkları süreç içerisinde gösterdikleri davranışlar kayıt altına alınmıştır. Sonra kamera kayıt sistemi mera alanına götürülerek ve Kangal çoban köpeklerinin keçi sürüsü ile merada iken gösterdiği davranışlar kayıt altına alınmıştır.
Koyun sürüsü ile karşılaşma ve keçi sürüsü ile karşılaşma anındaki maksimum kortizol verileri karşılaştırıldığında keçilerde kortizol seviyesi istatiksel olarak daha yüksek bulunmuştur (t-test: p < 0,05).  Bu durum keçi sürüsü ile karşılaşma durumunun koyun sürüsü ile karşılaşmaya kıyasla daha fazla strese neden olduğunu düşündürmektedir. Aktif koyun sürüsü koruma ve aktif keçi sürüsü koruma sırasındaki maksimum kortizol verileri karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (t-test: p =  0,05). Köpeklerin koyun ve keçi sürüleri ile karşılaşmaları sırasında sergiledikleri direkt davranışlar karşılaştırıldığında istatiksel olarak anlamlı bir fark elde edilmemiştir (t-test: p > 0,05). Köpeklerin aktif koyun sürüsü koruma ve aktif keçi sürüsü koruma sırasındaki davranışları karşılaştırıldığında ?hiperaktivite? ve ?düşük kuyruk? davranışları açısından fark istatiksel olarak önemli bulunmuştur (t-test: p < 0,01).  Bu durum keçi sürüsü içerisinde köpeklerin koyun sürüsündekine oranla daha güvensiz olduklarını düşündürmektedir.

Anahtar Sözcükler: Davranış, Kangal çoban köpeği, keçi, kortizol, koyun, stres.

Abstract:
Comparison of Kangal Dogs Indicate Behavioral and Physiological Variables in Different Animal Herds
The aim of the present study is to evaluate behavioral and physiological parameters of Kangal dogs in different flocks such as sheep and goat flocks which are the most frequently guarded livestocks by those dogs.  
Twenty healthy Kangal dogs of both genders (10 female and 10 male) and varying ages (1-3 years), which were acquired from private breeders in Divrigi/Sivas, were used in this study.
Two saliva samples were obtained from the Kangal dogs with a 1 hour interval when the dogs were resting around the house or the pen. Three saliva samples were taken at 5, 10, 15 minutes from the confrontation with sheep/goat while leaving the sheep/goat pen on the fifth day of the acquisition period for the concerning flock, i.e. sheep flock/goat flock. Moreover, in the 5th evening of the acquisition period for the concerning flocks i.e. sheep flock/goat flock, 3 saliva samples were taken every 5 minutes while the dogs were together with the flock in the pasture. The saliva samples were stored at -20°C until bringing them to the laboratory for further analysis for cortisol using ELISA kits.  
In order to evaluate behaviors of the Kangal dogs within different flocks, sheep and goat flocks were initially separated from each other.  First, the dogs were placed into the sheep flock. Thus, the dogs were only able to see and guard the sheep flock during the following five days. At the fifth day of the acquisition period, video camera system was placed in front of the sheep pen and behaviors of the dogs during the first confrontation with the sheep while the flock was leaving the pen in the nightfall were video recorded. Subsequently, the camera system was moved to the pasture in order to film behaviors of the dogs in the pasture with sheep flocks. Later, the dogs were placed into the goat flock in order that they spent five days only in the goat flock. The same procedure was applied to the goat flock. Namely, at the fifth day of the acquisition period, video camera system was placed in front of the goat pen and behaviors of the dogs during the first confrontation with the goat while the flock was leaving the pen in the nightfall were video recorded. Subsequently, the camera system was moved to the pasture in order to film behaviors of the dogs in the pasture with goat flocks. 
Considering maximum cortisol values after the confrontation with the livestock, a significant difference was found between the sheep and goat flocks (t-test: p < 0.05).  Accordingly, it can be suggested that confrontation with the goat flock is more stressful comparing with sheep the flock. However, no significant difference was found, when comparing maximum cortisol values during the active protection in sheep flock and goat flock (t-test: p = 0.05). Moreover, no statistical difference was found when comparing the direct behavioral reactions of the dogs during the confrontation with the sheep and the goat flocks (t-test: p > 0.05). Considering  ?hyperactivity? and ?low tail position? behaviors of Kangal dogs during the active guarding of the flock, statistically significant differences were found between the sheep and goat flocks (t-test: p < 0.01).  Thus, one may argue that the dogs feel less secure in the goat flock in comparison to the sheep flock. 

Keywords: Behavior, cortisol, goat, Kangal dog, sheep, stress.