16. yüzyılda Yenişehir, Yarhisar ve Göynük nahiyeleri (tahrir defterlerine göre)
Yenişehir, Yarhisar and Göynük nahiye's in the 16.th centruy (according to tahrir defter's)
Yazar: İBRAHİM HALİL ASLANTÜRK
Danışman: PROF.DR. AHMET GÜNEŞ
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Tarih = History

Özet:
Genel olarak bakıldığında, 14. yüzyılda Osmanlı Devletinin hem siyasûhem de ticarû merkezi olan Bursa, Anadolu'nun ehemmiyetli bir ticaretmerkezi ve doğu-batı ticareti için ise bir antrepoydu. İstanbul başşehirolduktan sonra bile Bursa, devletin başlıca ticarû merkezlerinden biri olmayıbir asır daha devam ettirebilmişti. Muhakkak ki, Bursa'nın bu mühim ticarûkonumu -tabiatıyla- sancağa bağlı nahiyeleri de etkileyecekti.Osmanlı Devletinin eyalet taksimatında incelenen ?üç nahiye? AnadoluEyaletine bağlı Bursa Kazası dairesinde idiler. İlk tahrir defterlerinde üçnahiyeden biri olan Yarhisar'ın idarû statüsü vilayet, diğer iki yerleşim birimleriise ?nahiye? olarak belirlenmişti. Daha sonraki mufassal defterlerde Yenişehir,Yarhisar ve Göynük istisnasız ?nahiye? olarak kaydedilmiştir.Defterlerde Yenişehir'in mahalle sayısı 1487-1530 çizgisinde üç;1573'de ise üçü eski ve birisi yeni mahalle olmak üzere dörde çıkmıştı.Yarhisar'da ise: 1487'de üç mahalle; 1530-1574 seyrinde ise dört mahallekayıtlıdır. Çalışma konusu üç nahiye içinde en fazla nüfusa ve mahalleyesahip olan Göynük'ün, üç tahrirde de (1487-1521-1574), mahalle sayısındaherhangi bir değişiklik vuku bulmaksızın- dokuz mahalle olarak kayıtlıdır. Busayı 17. yüzyıl ortalarında (1648'de) Göynük'ten geçen Evliya Çelebininverdiği mahalle sayısıyla hemen hemen örtüşmektedir.Nahiyelerdeki ortalama nüfus artışının -Göynük haricinde- 16. yüzyıldaAkdeniz dünyasında meydana gelen nüfus artış olgusuna parelel olduğusöylenebilir. Ayrıca, bu nahiyelerde mücerred nüfusunun da-ortalama olarak-Akdeniz havzasındaki nüfus artışına yakın olduğu belirtilebilir.

Abstract:
In the 14. centruy, Bursa, which is the political and trade center ofOttaman empire, was a very important trade center for the east-west trade,works, after Istanbul became the capital, Bursa was still a trdae center for atleast one century. Also, because Bursa was a very important trade onecenter, this will affect the towns belonging to the sancak.Three regions which wre seen in the division of provinces of theOttoman Empire, were in the Bursa districts. In the first ?Tahrir Defter?,Yarhisar, one of the three regions, was called as a city, and the othersttlements were called as regions. Later, in the ?mufassal defter?s?, Yenişehir,Yarhisar and Göynük were registered as regions. In these notebooks, thenumber of the quarters of Yenişehir was three in 1487-1530 line, and thenincreads to four in 1573 line, three of them are old one is new. In Yarhisar,theree quareters in 1487 and four quarters in 1530-1574 line. Göynük, whichhas the most population and quarters, was ergistered as having 9 regions.This number is similar to the number which Evliya Çelebi called gave. Hegave this number as 8 then. As seen, the smallest regien is Yarhisar and thebiggest ?nefs? is Göynük. All the ?nefs? except Göynük was small settlementsbelow average.In these theree regions, teh avarage increasing population, was underthe averege of the increaasing population in the Akdeniz world in the 16.century. In these regions, the number of ?mucerred? people was similar to thepopulation increase in the Akdeniz area.