Bazı kivi (Actinidia deliciosa) çeşitlerinde 
karbondioksit beslemesinin ex vitro köklendirme üzerine etkileri
In some kiwi (Actinidia deliciosa) species efects of carbon dioxide feeding on ex vitro rooting
Yazar: HİLAL KANIK
Danışman: PROF. DR. AYNUR GÜREL
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Bu projede, yüksek ticari değere sahip kivi (Actinidia deliciosa) çeşitlerinde, karbondioksit beslemesinin ex vitro köklendirme üzerine etkileri incelenmiştir. Çalışmada, yüksek ticari öneme sahip dişi kivi çeşidi olan "Hayward" ile bu çeşidin tozlayıcısı olan erkek "Matua" kivi çeşitlerinden henüz uyanmamış olan gözler içeren çeliklerden izole edilen birkaç yaprak taslaklı meristemlerin, yarı katı besin ortamlarında rejenerasyonu ve elde edilen sürgünlerin in vitro çoğaltımı gerçekleştirilmiştir. İzolasyon için denenen farklı besin ortamları arasında en iyi sonuç; 1.5 mg/L BAP, 0.3 mg/L askorbik asit ve 30 g/L sükroz içeren MS ortamında elde edilmiştir. Sürgün gelişimi için denenen farklı besin ortamları arasından ise en iyi bulgu, 0.5 mg/L zeatin içeren MS besin ortamından sağlanmıştır. İzolasyon, sürgün oluşumu ve sürgün gelişimi çalışmaları sürecinde, rejenerasyon yüzdesi, sürgün sayısı, sürgün boyu, yaprak sayısı, çoğaltım katsayısı, vitrifikasyon yüzdesi, morfofizyolojik bozukluk durumu parametreleri incelenmiştir.
Elde edilen sürgünlerin in vitro köklendirilmesi ve aklimatizasyonu aşamasındaki kısıtların aşılması/azaltılması amacıyla, karbondioksit beslemeli ortamda fotoototrofik ex vitro köklendirilmesinin küçük ölçek (kültür kabı) ve büyük ölçek (sera) çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Ex vitro köklendirme aşamasında yaşama yüzdesi, köklenme süresi, köklenme yüzdesi, sürgün uzunluğu, yaprak sayısı, gövde kalınlığı ve internod aralığı incelenmiştir. 
Projede in vitro köklenme yapılmadığı için 15 gün ve ex vitro köklendirmenin de sera koşullarında 800 ppm karbondioksit beslemesi ile teşvik edilmesi ile de 10 gün olmak üzere, in vitro köklendirme ve aklimatizasyon prosedür toplam süresinin yaklaşık 25 gün kısaltılması sağlanmıştır.

Abstract:
In this project, carbon dioxide feeding effects on ex vitro rooting in some kiwi (Actinidia deliciosa) species, which have high commercial value, has been investigated.
In this study, meristems were izolated and regenerated from Hayward-higher commercial value- and Matua-Hayward's fertilizing- winter buds. Shoots were propagated in semi-solid medium. The best results among the different mediums tested for isolation; MS medium containing 1.5 mg/L BAP, 0.3 mg/L ascorbic acid and 30 g/L sucrose. On the other hand, the best results among the different mediums tested for multiplication; MS medium containing 0.5 mg/L zeatin. Regeneration rate in meristem cultures, shoot number, shoot height, leaf number, multiplication factor, vitrification rate, morphophysiologic abnormalities were investigated on regeneration and shoot proliferation phases. Ex vitro rooting in photoautotrophic conditions with CO2 feeding (fertilization) are used together in lab scale (vessels) and large scale (greenhouse) for overcome in vitro rooting and acclimatization disadvantages and constraints. Survival rate, rooting time, rooting rate, shoot height, leaf number, thickness of the body and internodes range were investigated on ex vitro rooting phase. As a result of the project; in vitro rooting and acclimatization prosedure was shortened totaly 25 days. 15 days because of use ex vitro rooting instead of in vitro rooting phase and 10 days because of 800 ppm carbon dioxide feding during greenhouse ex vitro rooting.