Cumhuriyetin ilk yıllarında Halkevlerinde kadın
Women in public houses in the first years of the Republic
Yazar: FİGEN TÜMER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜNVER GÜNEŞ
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Tarih = History ; Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution
Dizin: Atatürk, Mustafa Kemal = Atatürk, Mustafa Kemal ; Cumhuriyet Halk Partisi = Cumhuriyet Halk Party ; Erken Cumhuriyet Dönemi = Early Republican Period ; Gazeteler = Newspapers ; Halkevleri = Community houses ; Kadınlar = Women ; Türk kadını = Turkish women

Özet:
29 Ekim 1923 tarihinde kurulan Cumhuriyetin amacı muasır medeniyetler seviyesine
ulaşabilmekti. Bu amaca ulaşabilmek için gerçekleştirilen inkılapların, halka ulaştırılması
gerekiyordu. Bu doğrultuda hayata geçirilen inkılâplar yeni bir devlet ve toplum düzeni
yaratmıştır. Yeni Türkiye'de Halkevleri de bu gelişime ciddi bir destek sağlamıştır. 1931'de
kapatılan Türk Ocaklarının yerine kurulmuş ve resmi olarak 19 Şubat 1932'de açılmış olan
Halkevleri; genç cumhuriyetin kültür atılımları, laikleşme ve çağdaşlaşma politikaları içinde
özgün yapısıyla önemli bir yer tutmaktadır. Halkevlerinin cumhuriyetin ilk yıllarında
üstlendiği önemli rol, içinde kadın üyelerin varlığı, kurumsal yapı içindeki çalışmaları,
ortaya koydukları misyon oldukça anlamlıdır. Bu tez çalışmasında cumhuriyetin kadın
konusunda sosyal, siyasal kazanımlarla ortaya koyduğu irade çerçevesinde kadının
Halkevlerindeki konumu ele alınmaya çalışılmıştır.
Araştırma ortaya konulurken, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, CHP Halkevleri
Yayınları, 1990- 2020 yılları arasında yapılmış 50 adet tez çalışması, 61 adet Halkevi
dergisi, dönemin ulusal ve yerel gazeteleri, araştırma ile ilgili kitaplar, makaleler
incelenmiştir.
Literatürde bu başlıkta bir çalışmanın olmaması araştırmayı özgün kılmaktadır.
Bunun dışında Halkevleri literatüründe, kadın merkezli bir tez çalışması olarak önemli bir
boşluğu dolduracaktır. Aynı zamanda dönemin şartlarını göz önünde tutan, tarafsız bakış
açısıyla, ileride yapılacak çalışmalar için özgün ve bağımsız bir kaynak olarak yararlı
olacağı düşünülmektedir.

ANAHTAR KELİMELER: CHP, Halkevleri, Kadın, Mustafa Kemal ATATÜRK, Türkiye Cumhuriyeti,

Abstract:
The aim of the Republic, which was founded on October 29, 1923, was to reach the
level of contemporary civilizations. In order to achieve this aim, the reforms had to be
delivered to the public. The reforms implemented in this direction created a new state and
social order. Community Centers in the new Turkey also provided a serious support to this
development. Community Centers were established in place of the Turkish Hearths, which
were closed in 1931. Opened on February 19, 1932, the Community Centers occupy an
important place with their unique structures within the young Republic's cultural initiatives,
secularization and modernization policies. The presence of women members, their work
within the institutional structure and the mission they put forward are very meaningful
within the important role that the Community Centers assumed in the early years of the
Republic. In this thesis, the position of women in the Community Centers has been analyzed
within the framework of the Republic's will on the issue of women through social and
political achievements.
While the research was being conducted, the Prime Ministry Republican Archives,
CHP Community Centers publications, 50 thesis studies conducted between 1990 and 2020,
61 Community Center magazines, national and local newspapers of the period, books and
articles were examined. The fact that there is no study in the literature on this topic makes
the research unique. Apart from this, it will fill an important gap in the literature on
Community Centers as a women-centered thesis. At the same time, it is thought to be useful
as an original and independent source for future studies with an impartial perspective that
takes into account the conditions of the period.

KEY WORDS: CHP, Community Centers, Mustafa Kemal ATATÜRK, Rebuplic of Turkey, Women.