Edirne yeni saray kazılarında bulunmuş olan duvar çinileri
Wall tiles found in Edirne new palace excavations
Yazar: BİLAL SARIGÜL
Danışman: PROF. DR. GÜLGÜN YILMAZ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Duvar süslemeleri = Wall decorations ; Edirne Sarayı = Edirne Palace ; Kütahya çinileri = Kütahya tiles ; Mimari süslemeler = Architectural decorations ; Saraylar = Palaces ; Türk süsleme sanatı = Turkish decorative art ; Türk çini sanatı = Turkish tile art ; Çini sanatı = Tile art ; İznik çinileri = Iznik tiles

Özet:
Edirne Eski Sarayı'nın (Saray-ı Atik), hanedanın ihtiyaçlarını karşılayamaması nedeniyle 1450 yılında inşasına başlanan Edirne Yeni Sarayı (Saray-ı Cedid) zaman içerisinde yeni eklemelerle geniş bir alana yayılmıştır. Saray kompleksinde bulunan mimari yapıların, zamanının en değerli duvar çinileriyle kaplı olduğu yazılı kaynaklardan bilinmektedir.

Saray mekanlarını kapsayan arkeolojik kazılar 1956 yılında ilk defa Tahsin Öz tarafından başlatılmış, aralıklarla sürmüş ve günümüzde de devam etmektedir. Arkeolojik kazılar sonucunda bulunan duvar çinilerinin bir kısmı Edirne Müzesi'nde sergilenirken bir kısmı hem müze deposunda hem de kazı evi depolarında muhafaza edilmektedir. Tez kapsamında müze envanterinde bulunan 103 adet ve saray kazısı deposundan 18 adet olmak üzere toplamda 121 adet eser incelenerek analoji, malzeme, teknik, kompozisyon ve dönem özellikleri gibi bilgilerinin içerdiği katalog oluşturulmuştur. 

Yapılan araştırma ve incelemelerde 15. yüzyıla ait erken dönem Osmanlı çinilerinin yanı sıra 16., 17. ve 18. yüzyıllara ait çiniler de saptanmıştır. Yoğun olarak 17. yüzyıl sır altı boyama tekniğiyle yapılmış çinilerin görüldüğü buluntular arasında renkli sır, sır altı mavi-beyaz ve tek renk sırlı çiniler de yer almaktadır. İncelenen eserlerin benzer veya aynı örneklerinin yer aldığı yapılar tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Edirne Yeni Sarayı, çini, duvar çinisi, motif, kompozisyon, sır altı

Abstract:
Edirne New Palace (Saray-ı Cedid), which was needed as a result of the failure of the Edirne Old Palace (Saray-ı Atik) to meet the needs, and whose construction was started in 1450, spread over a wide area with new additions over time. It is known from written sources that the architectural structures inside are covered with the most valuable wall tiles of their time.

Archaeological excavations covering the palace spaces were started by Tahsin Öz for the first time in 1956 and continued at certain intervals over the years. While some of the wall tiles found as a result of archaeological excavations are exhibited in Edirne Museum, some of them are kept both in the museum warehouse and in the excavation warehouses. Within the scope of the thesis, a total of 121 works, 103 of which are in the museum inventory and 18 from the palace excavation safes, were examined and a catalog containing information such as analogy, material, technique, composition and period features was created.

In the researches and examinations, in addition to the early Ottoman tiles of the 15th century, tiles from the 16th, 17th and 18th centuries were also found. Colored glaze, underglaze blue-white and monochromatic glazed tiles are among the finds where tiles made with the 17th century underglaze painting technique are intensely seen. The places where the examined works were produced and the structures with similar or identical examples were determined.

 Keywords: Edirne New Palace, tiles, wall tiles, motifs, compositions, underglaze,