Feminist sanat hareketi bağlamında kadının toplumdaki rolünün çağdaş sanatta yansımaları
Reflections of women's role in society in contemporary art in the context of the feminist art movement
Yazar: GÜLŞAH ŞAHİN
Danışman: PROF. MEHMET REŞAT BAŞAR
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Görsel Sanatlar Ana Sanat Dalı / Görsel Sanatlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
Feminist hareket kadının ataerkil düzende maruz bırakıldığı düşmanlığa ötekileştirmeye ve kadını ikinci cinsiyet olarak algılayan zihniyetlere karşı toplumsal düzen içerisinde yürütülen adalet arayışıdır. Kadınların erkekler ile eşit haklara sahip olması ve aynı zamanda özgürlüklerine sahip çıkma çabaları feminist mücadelenin temel taşlarını oluşturmaktadır. Kadının uğradığı maddi ve manevi şiddet ilk çağlardan günümüze uzanmaktadır. Feminist hareket, kadının toplumda sahip olduğu yere gelebilmesi için yine toplumda ötekileştirilen ve erkek egemen sanatçılar içerisinde hak ettikleri yere gelebilme mücadelesi veren kadın sanatçıların başvurduğu feminist sanat ile iş birliği yapmaktadır. Çalışmalarının gücünü göstermek isteyen kadın sanatçıların eserlerinin kabul görmediği bir ortamda feminist sanat anlayışı yepyeni bir dilin oluşmasına olanak sağlamıştır. Feminist sanat, kadına atfedilen güzellik, çirkinlik vb. kalıpların ötesinde, kadının üreten, kendini her alanda geliştiren, önyargılara cesaret ile karşı koyabilen, sanat alanında erkekler kadar yetkin olabilen bir varlık olduğunu ortaya koyma çabası içerisinde olmuştur. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de etkisini gösteren Feminist sanat hareketi, Türkiye'de var olan siyasal baskılara rağmen kadın sanatçıların toplumda hak ettikleri yere gelebilmeleri adına kendilerine rehber edindikleri bir kılavuzdur. Feminist sanat, cinsiyet farklılıklarından kaynaklanan güç dengesizliklerini yok saymaktadır. Bir grup kadın sanatçının çeşitli sanat etkinliklerine imza atarak önemini vurguladıkları feminist sanat birçok kadın sanatçıya ilham olmuştur. Dönemin kadın sanatçıları sanat pratikleri ile ortaya koydukları düşüncelerini; kavramsal sanat, pop art, enstalasyon, video, performans gibi ifade biçimleriyle eserlerine yansımışlardır. Bu çalışmada feminist sanatın sanat ortamındaki etkileri üzerinde durulmuş, aynı zamanda kadınları beden, cinsiyet ve kimlik bağlamında ele alan birçok sanatçının konuya olan duyarlılıklarını, dönemlerinde yaşanılan kadın sorunlarını feminist bir bakış açısıyla sanat eserlerine yansıtmaları, feminizmin tarihsel süreçleri dikkate alınarak incelenmiştir. Bu çalışma ile cinsiyet üzerinden dayatılan eşitsizliğin kadınlar üzerinde ne tür etkilere yol açtığını, evrensel bir sorun olan ikinci cinsiyet sorunsalının toplumlar üzerinde kendini nasıl gösterdiğini ve bu önyargılı tutumun kadın sanatçıları nasıl etkilediğini ifade etmek amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Kadın, Cinsiyet, Feminizm, Sanat, Kimlik

Abstract:
The feminist movement is a search for justice within the social order against the hostility to which women are exposed in the patriarchal order, the marginalization and mentalities that perceive women as the second gender. Women's efforts to have equal rights with men and at the same time to protect their freedom constitute the cornerstones of the feminist struggle. The material and moral violence suffered by women extends from ancient times to the present day. The feminist movement cooperates with feminist art, which is applied by female artists who are marginalized in society and struggling to reach their rightful place among male-dominated artists, in order for women to reach their rightful place in society. In an environment where the works of female artists who wanted to show the power of their work were not accepted, the feminist understanding of art allowed the formation of a brand new language. Feminist art, beauty, ugliness etc. attributed to women. It has made an effort to reveal that, beyond the stereotypes, women are beings who produce, improve themselves in every field, can resist prejudices with courage, and can be as competent as men in the field of art. The Feminist art movement, which has an impact in Turkey as well as in the world, is a guide that women artists use to reach their deserved place in society, despite the political pressures in Turkey. Feminist art ignores the power imbalances resulting from gender differences. Feminist art, the importance of which was emphasized by a group of female artists by organizing various art events, has inspired many female artists. Female artists of the period expressed their thoughts through their art practices; They are reflected in their works with forms of expression such as conceptual art, pop art, installation, video and performance. In this study, the effects of feminist art on the art environment were emphasized, and at the same time, the sensitivity of many artists who dealt with women in the context of body, gender and identity, and their reflection of the women's problems experienced in their period on their works of art from a feminist perspective were examined, taking into account the historical processes of feminism. This study aims to express what kind of effects the inequality imposed on gender has on women, how the second gender problem, which is a universal problem, manifests itself in societies and how this prejudiced attitude affects female artists.
Keywords: Women, Gender, Feminism, Art, Identity