İşleme merkezlerinin seçiminde kullanılacak bir karar destek sisteminin geliştirilmesi
Development of a decision support system to use in selection of machining centers
Yazar: YUSUF TANSEL İÇ
Danışman: DOÇ.DR. MUSTAFA YURDAKUL
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Makine Mühendisliği = Mechanical Engineering

Özet:
İŞLEME MERKEZLERİNİN SEÇİMİNDE KULLANILACAK BİR KARARDESTEK SİSTEMİNİN GELİŞTİRİLMESİ(Doktora Tezi)Yusuf Tansel İÇGAZİ ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜAralık 2006ÖZETGünümüz rekabet koşulları imalat firmalarını daha kaliteli, daha esnek ve dahahızlı üretime zorlamaktadır. İşleme merkezleri günümüzde sürekli değişenpazar koşullarına uyum sağlayabilmek ve artan ürün çeşitliliğini karşılamakzorunda kalan imalat sistemlerinin önemli bir parçası olmuştur. Ancak modelve çeşitlilik açısından oldukça geniş bir yelpazeye sahip olan işleme merkezleriarasından seçim yapabilmek oldukça karmaşık fakat önemli bir karar olarakkarşımıza çıkmaktadır.Bu tezde işleme merkezlerinin seçimine yönelik Çok Kriterli Karar Verme(ÇKKV) yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Süreci (AHS) ve İdeal ÇözümlereYakınlık Yoluyla Tercihlerin Sıralanması Tekniği (TOPSIS) yöntemlerininbulanık mantıkla uygulandığı bir karar destek sistemi (İMSEÇ) geliştirilmiştir.İMSEÇ'in geliştirilmesinde seçim işleminde etkili olan kriterler belirlenirkenistatistiksel deney tasarımından yararlanılmıştır. Program içerisinde veritabanından aday tezgahları belirleyen ön eleme soruları tanımlanan işe uygunaday işleme merkezlerini belirlerken, Bulanık ÇKKV yöntemleri ise işlememerkezlerinin kendi aralarında sıralanmasını gerçekleştirmektedir.Esnek bir yapıda oluşturulan İMSEÇ, kullanıcıya kriter ağırlıklarını bulanıkolarak verebilme ve kriterlerin ağırlıklandırmasında ise imalat sistemininüretim tipine göre detaylı kriter ağırlıklandırma sürecini takip ederek (BulanıkAHS) veya kriter ağırlıklarını direkt olarak programa girerek (BulanıkTOPSIS) işleme merkezi seçme imkanını sunmaktadır.Bilim Kodu : 914-1.140Anahtar Kelimeler : İşleme merkezi seçimi, karar destek sistemleri, çokkriterli karar verme, bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci,bulanık TOPSIS, deney tasarımı.Sayfa Adedi : 240Tez Yöneticisi : Doç. Dr. Mustafa YURDAKUL

Abstract:
DEVELOPMENT OF A DECISION SUPPORT SYSTEMTO USE IN SELECTION OF MACHINING CENTERS(Ph. D. Dissertation)Yusuf Tansel İÇGAZI UNIVERSITYINSTITUTE OF SCIENCE AND TECHNOLOGYDecember 2006ABSTRACTThe competitive environment forces manufacturing companies to producecheaper products with higher qualities and to be more responsive to the needs ofthe customers along with reducing the lead times, all at the same time. Themachining centers are key resources for manufacturing companies which arefacing the described fierce competitive environment. However, selecting themost appropriate machining center among the available wide range of types andmodels is a difficult but very important decision for a manufacturing company.In this study, a Decision Support System (DSS) is developed using FuzzyAnalytical Hierarchy Process (FAHP) and Fuzzy Technique for OrderPreference by Similarity to Ideal Solution (FTOPSIS), which are extendedversions of Multi-Criteria Decision Making approaches. To obtain the set ofseven independent evaluation criteria which are used in FAHP and FTOPSIS,Statistical Experimental Design is employed. Furthermore, to select the feasibleset of machining centers which FAHP and FTOPSIS rank, fifteen questions areplaced in the elimination (pre-selection) module of the developed DSS.The developed structure of the DSS has a flexible structure providing the userthe opportunity of weighting the criteria as fuzzy or crisp numbers. The DSS isdesigned such that the user can use FAHP is he or she wants a detailedweighting of hierarchically structured criteria or prefer FTOPSIS if he or sheprefers a faster individual weighting of criteria.Science Code :914-1.140Key Words :Machining center selection, decision support systems, multicriteria decision making, fuzzy Analytic Hierarchy Process,fuzzy TOPSIS, experimental design.Page Number :240Adviser : Assoc. Prof. Dr. Mustafa YURDAKUL