Üç-altı yaş grubu çocuklara kavramlarla ilgili benzerlik ve farklılıkların öğretilmesinde stilize illüstrasyon yöntemi ile fotoğrafik illüstrasyon yönteminin etkililiği /
Yazar: MELTEM ŞENEL KAYAOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ŞEFİK YAŞAR
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü
Derece: Yüksek Lisans, 1990
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Fotoğrafik illüstrasyon yöntemi = Photographic illustration method ; Okul öncesi çocuklar = Preschool children ; Stilize illüstrasyon yöntemi = Stylize illustration method ; Çocuklar = Children ; İllüstrasyon = Illustration

Özet:
Bu bölümde önce, araştırmanın kısa bir özeti yapılmış, daha sonra da yargı ve önerilere yer verilmiştir: Özet Deneysel nitelikteki bu araştırma ile, üç-altı yaş grubundaki çocuklara kavramlarla ilgili benzerlik ve farklılıkların öğretilmesinde stilize illüstrasyon yöntemi ile fotoğrafik illüstrasyon yöntemlerinin etkili olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu araştırma, deney ve kontrol gruplarındaki deneklerin "Varlıklar Arasındaki ilişkiler" ünitesi bakımından giriş düzeyleri arasında anlamlı bir fark olmadığı, görüşlerine başvurulan uzmanların kanılarının geçerli olduğu, araştırmaya katılan öğretmenlerin kendilerine verilen yönergeyi aynen uyguladığı ve her grupta da farklı ve yanlı davranmadığı, deney ve kontrol gruplarının başarılarının değerlendirilmesinde başvurulan araçların geçerli ve güvenilir olduğu sayıltılarına dayanmaktadır. Araştırmanın dayalı olduğu denenceler ise; şekil özelikleri benzer olan kavramların öğretilmesinde fotoğrafik illüstrasyon yönteminin stilize illüstrasyon yönteminden daha etkili olduğu; işlevsel özellikleri benzer olan kavramların öğretilmesinde fotoğrafik illütrasyon yönteminin, stilize illüstrasyon yönteminden daha etkili olduğu;şekil özellikleri farklı olan kavramların öğretilmesinde fotoğrafik illütrasyon yönetiminin stilize illüstrasyon yönteminden daha etkili olduğu işlevsel özellikleri farklı olan kavramların öğretilmesinde, fotoğrafik illüstrasyon yönetiminin stilize illüstrasyon yönteminden daha etkili olduğu biçiminde ifade edilmiştir Deneysel nitelikteki bu araştırmanın evrenini, Ankara Anadolu Lisesi Anasınıfında bulunan öğrenciler oluşturmaktadır. Evren içinden ayrıca örneklem alınmamış çalışma evreninin tümü üzerinde araştırma yapılmıştır. Çalışma evreni 25 öğrenciden oluşmaktadır. Bu öğrenciler yansız atama ile iki gruba ayrılmıştır. İki grup arasında yapılan yansız atama ile birinci grup deney grubu ikinci grup kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma öntest-son-test eşitlenmemiş kontrol gruplu modele göre desenlenmiş ve deneysel olarak alanda gerçekleştirilmiştir. Anaokulu ve ilkokul 1. sınıf eğitim programlarından üç-altı yaş grubu çocukların gelişim düzeyine uygun ilk ünite olan, "Varlıklar Arasındaki İlişkiler" ünitesi olarak seçilmiştir. Bu ünite davranış analizine tabi tutularakamaçlar ve hedef davranışlar belirlenmiştir. Hedeflerin belirlenmesinden sonra bu hedeflere ne ölçüde ulaşıldığını test etmek amacıyla, öntest ve sontest olarak kullanılmak amacıyla bir sınama aracı hazırlanmıştır.Daha sonra öğretim sırasında kullanılacak kavramlara ilişkin resimler hazırlanmıştır Uygulama için 50 fotoğrafik illüstrasyon, 50 stilize illüstrasyon hazırlanmıştır. İllüstrasyonlar için anaokulu test kitaplarından 30 kavram seçilmiştir. Bu kavramların çocukların günlük hayatlarında sık sık karşılaştıkları varlıklarla ilgili olmasına dikkat edilmiştir. Ölçme aracı da stilize ve fotoğrafik olarak 40'ar test maddesi içerecek şekilde hazırlanmıştır. Öğretim araçları ve ölçme araçları uzman kişilerin görüşlerine sunulmuştur. Konu uzmanının da olumlu görüşleri alındıktan sonra çoğaltma işlemi yapılmıştır.Sekiz nüsha olarak çoğaltılan ölçme aracı fotoğrafik şekiller için ayrı stilize şekiller için ayrı olacak şekilde boyanmıştır. Uygulama sırasında ölçme aracının her sayfası üzerine bir asetat yerleştirilmiş ve öğrencilerin bu asetat üzerine işaretlemeleri sağlanmıştır. Daha sonra "Varlıklar Arasındaki İlişkiler" ünitesinin" öğretimine geçilmiş ve öğretim tamamlandıktan sonra sontest uygulanmıştır. Verilerin analizi şu sıraya göre yapılmıştır a) Deney ve kontrol gruplarının testin şekil özellikleri benzer kavramlara yönelik bölümünden aldıkları öntest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı, b) Deney ve kontrol gruplarının testin şekil özellikleri farklı kavramlara yönelik bölümünden aldıkları öntest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı, c) Deney ve kontrol gruplarının testin işlevsel özellikleri benzer kavramlara yönelik bölümünden aldıkları öntest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı, d) Deney ve kontrol gruplarının testin işlevsel özellikleri farklı kavramlara yönelik bölümünden aldıkları öntest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı, e) Deney ve kontrol gruplarının testin şekil özellikleri benzer kavramlara yönelik bölümünden aldıkları sontest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı, f) Deney ve kontrol gruplarının testin şekil özellikleri farklı kavramlara40 yönelik bölümünden aldıkları sontest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı, g) Deney ve kontrol gruplarının testin işlevsel özellikleri benzer kavramlara yönelik bölümünden aldıkları sontest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı, h) Deney ve kontrol gruplarının testin işlevsel özellikleri farklı kavramlara yönelik bölümünden aldıkları sontest puanlarının aritmetik ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığı ve anlamlılık düzeyi olarak 0.05 alınmıştır Araştırma sonucunda şu bulgular elde edilmiştir: 1) Deney ve kontrol gruplarının öntest puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır.Bu sonuca göre, deney ve kontrol gruplarının öğretimden önce "Varlıklar Arasındaki İlişkiler" ünitesi ile ilgili başarı düzeyleri arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir. Diğer bir deyişle her iki gruptaki denekler giriş düzeyi bakımından birbirine denktir. 2) Deney ve kontrol gruplarının testin şekil özellikleri benzer olan kavramlara yönelik bölümden aldıkları sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Başka bir ifade ile, şekil özellikleri benzer olan kavramların öğretilmesi söz konusu olduğunda, fotoğrafik illüstrasyonların kullanıldığı grubun, stilize illüstrasyonların kullanıldığı gruba oranla daha başarılı olduğu görülmüştür. 3) Deney ve kontrol gruplarının testin işlevsel özellikleri benzer olan kavramlara yönelik bölümünden aldıkları sontest puanlan arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Diğer bir deyişle, işlevsel özellikleri benzer olan kavramların öğretilmesi söz konusu olduğunda, fotoğrafik illüstrasyonların kulanıldığı grubun, stilize illüstyonların kullanıldığı gruba oranla daha başarılı olduğu görülmüştür 4) Deney ve kontrol gruplarının testin şekil özellikleri farklı olan kavramlara yönelik bölümünden aldıkları sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Diğer bir deyişle, şekil özellikleri farklı olan kavramların öğretilmesi söz konusu olduğunda, fotoğrafik illüstrasyonların kullanıldığı grubun, stilize illüstrasyonların kullanıldığı gruba oranla daha başarılı olduğu görülmüştür, 5) Deney kontrol gruplarının testin işlevsel özellikleri farklı olan kavramlara yönelik bölümünden aldıkları sontest puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Diğer bir deyişle işlevsel özellikleri farklı olan41 kavramların öğretilmesi söz konusu olduğunda, fotoğrafik illüstrasyonların kullanıldığı grubun, stilize illüstrasyonların kullanıldığı gruba oranla daha başarılı olduğu görülmüştür. Yargı Bu araştırmada elde edilen bulgular ışığında su yargıya ulaşılmıştır: Üç- altı yaş grubundaki çocuklara, kavramlarla ilgili benzerlik ve farklılıkların öğretilmesinde, fotoğrafik illüstrasyonların kullanılması öğretme öğrenme sürecini olumlu yönde etkileyerek öğrencilerin daha etkili bir şekilde öğrenmelerini sağlamakta ve dolayısı ile başarılarını arttırmaktadır. Öneriler Bu araştırmanın ortaya koyduğu bulgulara dayalı olarak şu öneriler geliştirilmiştir. 1) Resimlerden yararlanılarak gerçekleştirilen öğrenme ortamlarında kullanılacak marteyal fotoğrafik illüstrasyon olarak hazırlanmalıdır, 2) Çocuk kitaplarında ve ders kitaplarında kullanılan resimlerin hazırlanmasında fotoğrafik illüstrasyonlar kullanmalıdır 3) Ders kitapları ve çocuk kitaplarında kullanılan resimlerin fotoğrafik illüstrasyon yöntemi ile hazırlanması için Milli Eğitim Bakanlığında çalışma grupları oluşturulmalıdır. 4) Anaokullarında, kavramlarla ilgili benzerlik ve farklılıkların öğretilmesinde fotoğrafik illüstrasyon yönetimi ile hazırlanan resimler kullanılmalıdır. 5) Fotoğrafik illüstrasyon yöntemi ile stilize illüstrasyon yönetiminin etkenliğine ilişkin araştırmalar bundan böyle de sürdürülmeli ve yapılacak çalışmalarda özellikle aşağıdaki noktalar ele alınmalıdır. a) Farklı öğrenim düzeylerinde daha çok sayıda öğrenciyi kapsayan araştırmalar yapılmalıdır. b) İlkokul ve ortaokul düzeyinde bulunan öğrencilerin, etkilendikleri resim yöntemini ortaya çıkaracak araştırmalar yapılmalıdır.

Abstract: