Kişilik örgütlenmesi ve duygu düzenleme: Mentalizasyon ve reddedilme duyarlılığının aracı rolleri
Personality organization and emotion regulation: The mediating roles of mentalization and rejection sensitivity
Yazar: ESRA KÖTEN
Danışman: PROF. DR. DOĞAN ŞAHİN
İstanbul Okan Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Uygulamalı Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu tez, kişilik örgütlenmesi ile duygu düzenleme arasındaki ilişkide mentalizasyonun ve reddedilme duyarlılığının aracı rollerini incelemektedir. Geniş bir kuramsal çerçeveden yararlanılarak, kişilik örgütlenme düzeyleri ile duygu düzenleme becerileri arasındaki karmaşık dinamikler ve mentalizasyon ile reddedilme duyarlılığının bu ilişkilerde nasıl bir aracı rol oynadığına odaklanılmıştır. Çalışma, nicel yöntem kullanarak değişkenler arası etkileşimleri değerlendirmiştir. Demografik verilere dair bulgulara göre, katılımcıların yaş, cinsiyet, gelir, ilişki ve evlilik durumu, psikoterapiye ve psikiyatriye başvurma gibi özellikleri, değişkenlerin ve alt boyutlarının önemli bir kısmı ile anlamlı ilişkiler göstermiştir. Korelasyon analizi ile tüm değişkenler arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur.  Aracılık analizi, kişilik örgütlenmesinin duygu düzenleme becerilerini yordadığını ve mentalizasyonun ve reddedilme duyarlılığının bu ilişkiye ayrı ayrı aracılık ettiğini, kişilik örgütlenmesinin mentalizasyonu ve reddedilme duyarlılığını, mentalizasyonun ve reddedilme duyarlılığının da duygu düzenlemeyi yordadığını ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, kişilik yapılarının ve psikolojik sağlığın karmaşıklığını vurgulamakta, kişiliğin psikodinamik öğelerine ve kişilik örgütlenmesinin etkilerine dair daha derin bir anlayış sağlamakta ve psikoterapide kişilik örgütlenmesi, mentalizasyon kapasiteleri ve reddedilme duyarlılığının önemini vurgulamaktadır.

Abstract:
This thesis examines the mediating roles of mentalization and rejection sensitivity in the relationship between personality organization and emotion regulation. Drawing on a broad theoretical framework, the focus is on the complex dynamics between levels of personality organization and emotion regulation skills and how mentalization and rejection sensitivity mediate these relationships. The study evaluated the interactions between variables using quantitative methodology. According to the findings on demographic data, the participants' characteristics such as age, gender, income, relationship and marital status, psychotherapy and psychiatry consultation showed significant relationships with most of the variables and their sub-dimensions. Correlation analysis identified significant relationships between all variables.  Mediation analysis revealed that personality organization predicted emotion regulation skills and mentalization and rejection sensitivity mediated this relationship separately, personality organization predicted mentalization and rejection sensitivity, and mentalization and rejection sensitivity predicted emotion regulation. These results highlight the complexity of personality structures and psychological health, provide a deeper understanding of the psychodynamic elements of personality and the effects of personality organization, and emphasize the importance of personality organization, mentalization capacities, and rejection sensitivity in psychotherapy.