Prof. Dr. İbrahim Hakkul'un "Nevaiye Kaytiş-2" eserinin muhteva açısından tahlili  (Giriş, inceleme, transkripsiyon, Türkiye Türkçesine aktarilmiş metin)
The examination of "Nevai'ye Kaytiş-2" of Professor Doktor İbrahim Hakkul in terms of content (Introduction, examination, transkription, the text translated into Turkish)
Yazar: ELİF DOĞANAY
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KALMAMAT KULAMSHAEV ; DOÇ. DR. NODIRKHON KHASANOV
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı / Çağdaş Türk Dilleri ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ali Şir Nevai = Ali Şir Nevai ; Hakkul, İbrahim = Hakkul, İbrahim ; Özbek edebiyatı = Uzbek literature

Özet:
Türkistanlı aydınlar Sovyetlerin Orta Asya halklarına uyguladıkları zulüm siyasetine karşı her dönem eserleriyle direnmiş, seslerini duyurmuş, çeşitli sanatsal yöntemlerle, mecaz ve teşbihler kullanarak mücadele vermişlerdir. Hatta Abdullah Kadiri, Çolpan, Aybek, Abdullah Kahhar, Said Ahmedi Şükrüllah gibi Özbek edebiyatının usta yazarları bu yönde bir ekol yaratmışlardır. Geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısında Özbek akademisyen Prof. Dr. İbrahim Hakkul da seleflerin yolundan giderek hem de kendine özgü bir yol takip ederek sanat ve edebiyatı ön plana çıkarak rejime karşı direnmiştir. Hakkul, bilimsel ve edebi çalışmalarında özgür düşünce, Türk-İslam değerleri ve milli birlik-beraberliği çağrıştıracak konulara eğilmiştir. Özgürlük düşüncesini prensip eden Hakkul, çalışmalarıyla "İstiklal Edebiyatı" mefkûresini ortaya atmıştır. Gerek ilmi gerekse popüler yayınlarında kendisine Ali Şîr Nevâî'nin fikir ve görüşlerini kılavuz edinmiştir. Hakkul, bugün Özbekistan'da klasik Çağatay ve Fars edebiyatı, Tasavvuf, Çağdaş Özbek edebiyatı, Doğu, Batı ve Rus Edebiyatı gibi farklı konularda eser vermekte, genç akademisyenlere yol göstermektedir.
Hakkul, tez konumuzu oluşturan "Nevâî'ye Kaytış-2" ("Nevai'ye dönüş-2") adlı eserinde Nevâi'nin ele aldığı değerleri 21.yüzyılın nesline nakletmeye, uyarlamaya; Nevâî'nin 500 sene önce kaleme aldığı eserlerindeki insanlara vermek istediği mesajlarını tahlil ederek anlamaya ve okuyuculara iletmeye çabalamaktadır. Bu eseri tez konusu olarak seçmemizin nedeni de budur. Tez beş bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Özbek edebiyatının genel durumu ve Hakkul'un hayatı, ikinci bölümde Hakkul'un ilmi-edebi çalışmaları, üçünde bölümde Hakkul'un fikir dünyası, dördüncü bölümde "Nevâî'ye Kaytış-2" eserinin muhteva incelemesi, beşinci bölümde de eserin transkripsiyonlu metni ile Türkiye Türkçesine çevirisi yer almaktadır. Bunların ışığında Hakkul'un tahlilde ortaya koyduğu esaslar ile Ali Şîr Nevâî araştırmalarının mihenk taşları belirlenmeye çalışılmıştır.


Anahtar Kelimeler: İbrahim Hakkul, Nevâî'ye Kaytış-2, Ali Şîr Nevâî, Özbek Edebiyatı, muhteva, özgürlük, Türklük

Abstract:
Turkestan intellectuals have at all times been resisting to the oppression applied by Soviet people to Central Asians. They struggled with the help of their works and a variety of artistic methods including the use of metaphors and similes. Veteran writers of Uzbek Literature such as Abdullah Kadiri, Çolpan, Aybek Abdullah Kahhar, Said Ahmedi Şükrüllah, have created a school in this direction. In the second half of the past century, Uzbek scholar Prof. Dr.Ibrahim Hakkul has resisted the regime by following the lead of his predecessors in a unique way in both art and literature. In his scientific and literary works, İ.Hakkul leaned on issues evoking freedom of thought, the Turkish-Islamic values and national unity-draw. İ.Hakkul, who took as principle freedom of thought, has put forward the ideals of "National Literature" in his work. In both his scientific as well as his popular publication, he adopted the ideas and opinions of Ali Shir Nevâî. Today, in Uzbekistan, İ.Hakkul works in different areas such as Chagatai and Persian Classical Literature, Sufism, Contemporary Uzbek Literature, Eastern, Western and Russian Literature, and is guiding young academics. In his literary work, "The Nevaï'ye Kaytis-2" (Return to the Nevai-2), which is the topic of our thesis, Hakkul strives to transmit the 500-years-old values of Nevai to the 21stcenturygenerationreaders.This is there ason why wechooset his thesis topic. The thesis consists of five chapters. In the first chapter general information about the condition of Uzbek Literature and Hakkul's life is given. These cond chapters focus on Hakkul's scientific and literary studies. While the third chapter discusses Hakkul's ideas, the fourth chapter analyses "The Nevaï'ye Kaytis-2" (Return to the Nevai-2). Finally, the fifth chapter of the thesis contains a transcription of the oeuvre together with the Turkish translation. In light of the above, an attempt is made to determine Hakkul's principle sand the cornerstones of Ali Şîr Nevâî' studies. 


Keywords: İbrahim Hakkul, Nevâî'ye Kaytış-2 (Return to the Nevai-2), Ali Şîr Nevâî, Uzbek Literature, freedom, turkishness