Pantoprazol etkin maddesinin farmasötik preparatlarda farklı analitik yöntemlerle miktar tayini
Quantitative determination of pantoprazole effective substance in pharmaceutical preparations by different analytical methods
Yazar: TUBA YERKAYA
Danışman: DOÇ. DR. FATMA DEMİRKAYA MİLOĞLU
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Analitik Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Eczacılık ve Farmakoloji = Pharmacy and Pharmacology
Dizin: Elektroanalitik yöntemler = Electroanalytical methods ; Kemometrik yöntem = Chemometric method ; Kimya teknikleri-analitik = Chemistry techniques-analytical ; Pantoprazol = Pantoprazole ; Polarografi = Polarography ; Proton pompası inhibitörleri = Proton pump inhibitors ; Spektrofotometri = Spectrophotometry

Özet:
Amaç: Bir proton pompa inhibitörü olan pantoprazol etkin maddesinin farmasötik preparatlarda belirlenmesi için kemometrik tekniklerden deneysel tasarım ile yöntem şartları belirlenen yeni bir UV-GB absorbsiyon spektrofotometri, SWP ve DPP yöntemlerinin geliştirilmesi, geçerlilik testlerinin yapılması ve ilaç analizlerinde bu yöntemlerin kullanılabilirliliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. 
Materyal ve Metot: Pantoprazolün UV-GB absorpsiyon spektrofotometri yönteminde deney koşulları merkezi kompozit tasarım yöntemi ile optimize edildi ve 294 nm dalga boyunda absorbansı ölçüldü. SWP ve DPP yöntemlerinde ise pik akımları -740 mV'da ölçüldü ve yöntem şartları optimize edildi. Geliştirilen her üç yöntemin geçerlilik testleri yapıldı ve yöntemler farklı farmasötik preparatlardan pantoprazolün belirlenmesi için kullanıldı.
Bulgular: UV-GB absorpsiyon spektrofotometri, SWP ve DPP yöntemlerinin sırasıyla 2.5-30 µg/mL, 5-60 µg/mL ve 5-60 µg/mL derişim aralığında doğrusal; gün içi ve günlerarası yapılan deneyler sonucu ≤ %3.52, ≤%3.65 ve ≤%3.44 %BSS değerleri ile kesin ve ≤1.26, ≤1.66 ve ≤0.60 BH değerleri ile doğru olduğu belirlendi. Yöntemlerin LOQ değerleri ise sırasıyla 2.16 µg/mL, 1.20 µg/mL ve 0.90 µg/mL olarak tespit edildi.
Sonuç: Geliştirilen bu yöntemler ile pantoprazol içeren üç farklı farmasötik preparatta (Pandev, Panref ve Protonex) pantoprazol miktar tayini yapıldı. Elde edilen analiz sonuçları istatistiksel olarak karşılaştırıldı (F-hesap: 2.011, F-cetvel: 0.05 (3,24) : 3.27, Fhesap˂Fcetvel olduğundan P˃0.05) ve her üç yöntemin rutin analizlerde kullanılabileceği sonucuna varıldı.

Anahtar Kelimeler: Merkezi kompozit tasarım, pantoprazol, polarografi, UVGB absorbsiyon spektrofotometri.

Abstract:
Aim: It is aimed to develop and validate a new UV-VR absorption spectrophotometer, SWP and DPP methods via chemometric techniques to determine the concentration of proton pump inhibitor, pantoprazole, in pharmaceutical preparations and monitoring the availability of these methods in drug analysis.
Material and method: In the UV-VR absorption spectrophotometry method of pantoprazole, the experimental conditions were optimized by the central composite design method and the absorbance was measured at the wavelength of 294 nm. In the SWP and DPP methods, peak currents were measured at -740 mV and the process conditions were optimized. The validity tests of all three methods were performed and the methods were used to determine pantoprazole from different pharmaceutical preparations.
Results: UV-VR absorption spectrophotometry, SWP and DPP methods were linear at 2.5-30 μg/mL, 5-60 µg/mL and 5-60 μg/mL concentration range; within and between-day experiments were found to be accurate with RSD values of ≤3.52%, ≤3.65% and ≤3.44%, and with RE values of ≤1.26, ≤1.66 and ≤0.60, respectively. The LOQ values were 2.16 μg/mL, 1.20 μg/mL and 0.90 μg/mL, respectively.
Conclusion: Pantoprazole content of three different pharmaceutical preparations (Pandev, Panref, Protonex) containing pantoprazole were determined by these developed methods. Obtained results were compared statistically (F-calculus: 2.011, F-ruler: 0.05 (3,24): 3.27, Fcalculus ˂Fruler, P˃0.05). It is claimed that all three methods could be used for routine analysis.

Keywords: Central composite design, pantoprazole, polarography, UV-VR
absorbtion spectrophotometry.