Sağlık çalışanlarının karşılaşabilecekleri iş kazalarına yönelik bilgi durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of information situation regarding occupational accidents that healthcare workers
Yazar: NAZLICAN ATA
Danışman: DOÇ. DR. NERİMAN MOR
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Sağlık Eğitimi = Health Education ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations
Dizin: Bilgi = Information ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Kazalar = Accidents ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık personeli = Health personnel ; İş kazaları = Occupational accidents

Özet:
Sağlık hizmetleri, risklerin en fazla olduğu hizmet sektörlerinden birisidir. Hem fiziki koşullar hem de yoğun ve stresli iş ortamı, iş kazası geçirme riskini arttırmaktadır.İş kazaları iş sağlığı ve güvenliği alanında değerlendirilmekte ve dünya geneli sağlık sektöründeki uygulamalar ile gelişmeler konuya verilen önemin bir göstergesidir. Bu gerekçe ile yaptığımız çalışma, sağlık çalışanlarının karşılaştıkları  iş kazalarının nedenleri, iş kazalarına yönelik bilgi durumlarının değerlendirilmesi, bu kazalara karşı nasıl önlem alınabileceği ve ayrıca bundan sonraki yapılacak çalışmalara ışık tutması amaçlanmıştır.
Araştırma, Kars ilinin Sarıkamış ilçesinde bulunan Sarıkamış Devlet Hastanesi'nde çalışan; 55 hemşire, 26 doktor, 29 ebe, 34 tekniker/teknisyen, 1 diyetisyen, 1 eczacı, 2  psikolog, 1 fizyoterapist, 1 sosyal çalışmacı, 3 paramedik, 5 tıbbi sekreter, 8 idari personel, 1 şoför, 10 hizmetli ve 77 şirket elemanı (daimi işçi) olmak üzere toplam 254 sağlık personelinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Gerekli etik kurul onayı ve yazılı kurum izinleri alındıktan sonra gönüllülük ilkesine bağlı kalınarak her bir sağlık çalışanın bireysel ve çalışma yaşamına ilişkin özellikleri ve karşılaşabilecekleri iş kazalarına yönelik bilgi durumlarına ilişkin veriler anket yöntemiyle toplanmıştır. Araştırmada SPSS (20.0) paket programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikler ve Ki-kare testi yapılmıştır. Tüm değerlendirmelerde p<0,05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. 
Bu araştırmaya göre yaş ortalaması 32,1 yıl olan 254 sağlık çalışanının %48,8'i erkek %51,2'si kadın,%53,9'unun evli %46,1'inin bekar olduğu, %1,6'sının bedensel bir engeli var iken, %14,6'sının kronik bir hastalığı , %16,9'unun sürekli kullandığı  ilaç bulunmaktadır. Çalışmaya katılan çalışanların ortalama 7,16 yıldır çalışmakta olduğu ve %15,8'i serviste, %21,3'ü acil serviste, %15'i polikliniklerde, %6,3'ü ameliyathanede ve % 2,4'ü ise doğumhanede çalışmakta ve aynı birimde ortalama çalışma süresi 4,01 yıldır. Personelin %57,9'u haftada 5 gün çalışmakta iken, %40,2'si nöbet usulü ile çalışmaktadır.Katılımcı personelin %40,2'si işinin sağlığını etkilemediğini söylemiş iken, %36,2'si olumsuz ve %5,5'i ise çok olumsuz etkilediğini söylemiştir. Personelin %40,2'si mesleğinde iş kazası geçirme olasılığının orta olduğunu, %44,5'i kişisel olarak iş kazası geçirmekten orta düzeyde kaygı duyduğunu, %41,3'ü mesleki riskler ile ilgili orta düzeyde önlem alındığını ve %86,6'sına korunmak için gerekli kişisel koruyucu ekipman hastane tarafından temin edildiği belirlenmiştir.Personelin %14,2'si hastanelerinde iş sağlığı güvenliği birimi olduğunu bilmemekte iken, %11'i enfeksiyon birimi olduğunu bilmemektedir. Personelin %87'si temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi,%90,6'sı oryantasyon eğitimi almış olup  ayrıca %78'i çalışanlara verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimini yeterli bulmaktadır.Sağlık çalışanının maruz kaldığı iş kazalarının %33,5'i kesici-delici cisim yaralanması, %34,3'ü kan ve başka bir vücut sıvısı sıçraması, %40,9'u şiddet, %12,2'si alerjik reaksiyonlar, %4,7'si trafik kazası, %3,9'u kimyasal madde ve ilaç sıçraması, %8,3'ü kayma-düşme-çarpma ve %1,6'sı zehirlenmeye, tek bir personelin ise yanığa maruz kaldığı tespit edilmiştir.
Sonuç olarak, İş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının sağlık sektöründeki önceliği; sağlık çalışanlarının karşılaştığı riskleri ve tehlikeleri ortadan kaldırmak aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliğini korumak ve geliştirmektir. Bu sebep ile  sağlık çalışanları iş kazaları konusunda bilinçlendirilmeli ve iş kazalarına yönelik önleyici tedbirler arttırılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: İş sağlığı, İş güvenliği, Sağlık çalışanın bilgi düzeyi, İş kaza riski

Abstract:
Health services are one of the service sectors with the highest risks. Both the physical conditions and the intense and stressful work environment increase the risk of having a work accident. Occupational accidents are evaluated in the field of occupational health and safety, and practices and developments in the world-wide health sector are an indication of the importance given to the subject.With this justification, our study aims to shed light on the causes of occupational accidents faced by healthcare professionals, the evaluation of their knowledge of occupational accidents, how to take precautions against these accidents, and also to shed light on future studies.
The research was conductedin Sarıkamış State Hospital in Sarıkamış district of Kars province; 55 nurses, 26 doctors, 29 midwives, 34 technicians/technicians, 1 dietician, 1 pharmacist, 2 psychologists, 1 physiotherapist, 1 social worker, 3 paramedics, 5 medical secretaries, 8 administrative staff, 1 driver, 10 servants and 77 company employees. It was carried out with the participation of a total of 254 health personnel (permanent workers).After obtaining the necessary ethics committee approval and written institutional permissions, data on the individual and working life characteristics of eachhealthcare worker and their knowledge of occupational accidents.They may encounter were collected by survey method, adhering to the principle of voluntariness.In the research, descriptive statistics and chi-square test were performed using the SPSS (20.0) package program. All evaluationswas consideredsignificant the value of p<0.05.
According to this study, While they have a 48,8% male, 51,2% female, 53,9% married, 46,1% single and 1,6% physical disabilityof 254 health workers with a mean age of 32,1 years, they have a 14,6% chronic disease and 16,9% have a regular medication. It is seen that the employees participating in the study have been working for an average of 7,16 years, 15,8% in the service, 21,3% in the emergency room, 15% in the polyclinics, 6,3% in the operating room and 2,4% in the delivery room and the average working time in the same unit is 4,01 years. While 57,9% of the personnel work 5 days a week, 40,2% work on a shift basis. While 40,2% of the participant personnel said that their job did not affect their health, it saidthat 36,2% ofthem affectednegatively and 5,5% of themaffected a very negative effect. 40,2% of the personnel said that the probability of having a work accident in their profession is medium, 44,5% of them are moderately concerned about having a work accident, 41,3% of them are taking moderate precautions about occupational risks, and ıt was determined that 86,6% of themfor the necessary personal protective equipment was provided by the hospital.While 14,2% of the personnel do not know that there is an occupational health and safety unit in their hospital, 11% do not know that there is an infection unit. 87% of the personnel received basic occupational health and safety training, 90,6% received orientation training and 78% found the occupational health and safety training given to the employees sufficient. Occupational accidents that health workers are exposed to are 33,5% sharp-stab wounds, 34,3% splashes of blood and other body fluids, 40,9% violence, 12,2% allergic reactions, it was determined that 4,7% of them were exposed to traffic accidents, 3,9% to chemical substance and drug splashes, 8,3% to slip-fall-hit, 1,6% to poisoning and a single personnel to burn.
As a result, the priority of occupational health and safety practices in the health sector; to eliminate the risks and dangers faced by health workers, as well as to protect and improve occupational health and safety.For this reason, health workers should be made aware of work accidents and preventive measures should be increased.

Key Words: Occupational injury, Occupational health and safety, Health worker, Occupational accidents of healthcare professionals.