Bazı Polyplacophora (Mollusca) türlerinin filogenisi
Phylogeny of some Polyplacophora (Mollusca) species
Yazar: BEYZA MUTLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM ÇAĞLAR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı / Hidrobiyoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology ; Deniz Bilimleri = Marine Science ; Genetik = Genetics

Özet:
Türleri tanımak ve tanımlamalarını yapmak, biyosferi ve biyoçeşitliliğin kökenlerini anlamak için esastır. Tür tanımlamaları olmadan türlerin ya da daha yüksek takson derecelerinin evrimsel süreçte ekosistemdeki rollerini ve günümüz tür çeşitliliği ile gen çeşitliliğini anlamamız mümkün değildir. Tür tanımlamalarında DNA temel alınarak gerçekleştirilen filogenetik çalışmalar tür içi ya da soy hattı içi çeşitliliği tanımlar ve aynı zamanda türler arasındaki akrabalık ilişkilerinin belirlenmesi ve her türü benzersiz kılan karakterlerin kökeni hakkında bilgi de sunar. Günümüzde klasik morfoloji ile tür tanımlamalarından kaçınmanın sebeplerinden bir diğeri de coğrafik varyasyonlar gösteren fenotipik karakterlerin tanımlamalar sırasında çeşitli zorluklara sebep olmalarıdır. Tür tanımlamalarında bu zorlukları aşmak ve doğru verilerin elde edilmesi ile türleşme kavramlarını açıklamak için türlerin ya da daha üst takson derecelerinin genetik metotlar kullanılarak karşılaştırılmaları ve tanımlamalarının yapılması gerekmektedir.
Bu doğrultuda bu tez çalışmasının amacı Doğu Akdeniz sınırları içinde yer alan Türkiye denizlerinde bulunan Polyplacophora klasisine ait bazı türlerin filogenisini ortaya çıkarmak olmuştur. Türkiye denizlerinden elde edilen Polyplacophora türlerine ait moleküler veriler Türkiye sularından ilk kez elde edilmiş ve klasik morfolojik tanımlamaları ile birlikte filogeni tanımlamaları birlikte sunulmuştur. Sonuç olarak çalışma kapsamında Lepidopleurus cajetanus (Poli, 1791), Ischnochiton rissoi (Payraudeau, 1826), Stenosemus dolii (Van Belle & Dell'Angelo, 1998), Callochiton septemvalvis (Montagu, 1803), Rhyssoplax corallina (Risso, 1826), Rhyssoplax olivacea (Spengler, 1797) ve Acanthochitona fascicularis (Linnaeus, 1767) olmak üzere 7 tür elde edilmiştir. Bu türlerden S. dolii ülkemiz kıyılarından ilk kez tanımlanmıştır. Elde edilen türlerden L. cajetanus, S. dolii, R. corallina, R. olivacea ve A. fascicularis türlerinin COI geni ile ortaya çıkarılan moleküler verisi de Türkiye sularından ilk kez belirlenmiştir. Bu sonuçlar ile Polyplacophora klasisine ait türlerin filogenetik gruplandırılmasına yeni bir perspektif kazandırılması bu çalışmanın elde edilen önemli çıktılarından birini oluşturmuştur.

Abstract:
Recognising and describing species is essential to understanding the biosphere and the origins of biodiversity. Without species descriptions, it is impossible to understand the role of species, or higher taxa in the ecosystem, in the evolutionary process and today's species and gene diversity. Phylogenetic studies based on DNA in species identification identify within-species or lineage diversity and also provide information to determine the relationships between species and the origin of the characters that make each species unique. Another reason for avoiding the use of classical morphology in species identification today is that phenotypic characters showing geographical variation cause various difficulties in identification. To overcome these difficulties in species definition and to obtain accurate data and explain the concepts of speciation, species or higher taxa must be compared and described using genetic methods.
As a result, within the scope of the study, Lepidopleurus cajetanus (Poli, 1791), Ischnochiton rissoi (Payraudeau, 1826), Stenosemus dolii (Van Belle & Dell'Angelo, 1998), Callochiton septemvalvis (Montagu, 1803), Rhyssoplax corallina (Risso, 1826), Rhyssoplax olivacea (Spengler, 1797) and Acanthochitona fascicularis (Linnaeus, 1767), 7 species were obtained. One of these species S. dolii, has been described for the first time from the coasts of the Turkish seas. The COI gene and molecular data of the obtained species, L. cajetanus, S. dolii, R. corallina, R. olivacea, and A. fascicularis, were also determined for the first time from the Turkish seas. With these results, gaining a new perspective on the phylogenetic grouping of species belonging to the Polyplacophora class was one of the important outcomes of this study.