Ankara`da çeşitli işkollarında çalışan erkek çocukların somatotip özellikleri
Characteristics of somatotype of the male laboring children in Ankara
Yazar: ECEVİT BARIŞ ÖZENER
Danışman: PROF.DR. İZZET DUYAR
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Fizik ve Paleoantropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2000
Konu: Antropoloji = Anthropology
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Fiziksel özellikler = Physical properties ; Vücut bileşimi = Body composition ; Çalışan çocuklar = Working children ; Çocuklar = Children

Özet:
ÖZET Büyüme çağında ağır iş kollarında çalışan çocukların bu koşullara karşı kazandıkları fiziksel plastisite yeteneğinin belirlenmesi, insan adaptasyonu konusunda önemli ipuçlarına ulaşılmasını sağlayacaktır. Bu çalışma Ankara'da çeşitli iş kollarında çalışan çırakların ağır çalışma koşulları karşısında somatotip açısından ne tür değişimler gösterdiklerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu soruya yanıt aramak için 14-18 yaş grubundan benzer sosyoekonomik konuma sahip 563 çalışan ve 4S1 çalışmayan çocuk incelenmiştir. Her iki grubun somatotiplerini belirlemek amacıyla Heath-Carter antropometrik somatotip tekniği kullanılmış ve bu teknik gereğince her bireyden 10 antropometrik ölçü alınmıştır. Ayrıca iki grubun sosyoekonomik düzeylerim belirlemek ve çalışan çocukların iş yaşamına ah bilgilerini elde edebilmek için bir anket uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre hem ağırlık hem de boy açısından çalışan çocukların, çalışmayan yaşıtlarından daha düşük değerlere sahip oldukları, yaş ilerledikçe aradaki farkın arttığı gözlenmiştir. Somatotipler açısından ise çalışan çocukların endomorfi ve ektomorfi bileşenlerinin tüm yaş gruplarında daha düşük değerlere sahip olduğu, buna karşılık mezomorfi bileşeninin daha yüksek değerler taşıdığı anlaşılmıştır. Endomorfi bileşeni ilk yaştan itibaren sürekli bir düşüş eğilimi taşımaktadır. Ektomorfi bileşeni ise 17 yaş dışında devamlı olarak düşme eğilimindedir. Bu bulgulara göre çalışan çocukların iş yaşamına katılma sürelerinin artışına paralel olarak vücutlarındaki yağ birikiminin azaldığı söylenebilir. Buna ek olarak ağır çalışma koşullarına hızlı bir adaptasyon sağlayan çocuklarda kemik ve kas 83dokusunda görece daha fazla bir artış meydana gelmektedir. Ektomorfî bileşeninde ise ilk yaşlardaki azalış, çalışma koşullarının ilk yaşlarda ağırlığa göre boyu daha fazla etkilediği ve normal gelişim süreçlerinde ortaya çıkan bu gerilemenin ilk yıllarda ortaya çıktığını göstermektedir. Sonuç olarak, büyüme dönemindeki çalışan çocukların ağır çalışma koşullarına karşı birtakım plastik yetenekler geliştirdikleri söylenebilir. Buna göre ağır çalışma koşullarından dolayı çırakların ağırlıkça ve boyca normal gelişimlerini sağlayamadıkları, buna karşılık daha kısa kalıp, enine daha fazla irileşecek şekilde morfolojik bir değişim geçirdikleri söylenebilir. Bu araştırmada elde edilen diğer bir sonuç ise antropometrik somatotip tekniğinin farklı grupların büyüme yapılarının değerlendirilmesinde tek başına çok yararlı bir teknik olmadığı, ağırlık ve boy değerlerinin de somatotip çalışmalarında değerlendirilmesi gerektiğidir. Antropometrik somatotip tekniğinin büyümenin izlenmesinden çok, bir grubun belirli bir süreçte kazandığı fiziksel plastisite yeteneğinin belirlenmesi için daha uygun olduğu ve bu teknikte kullanılacak istatistiksel analizler arasında MANOVA'nın daha duyarlı sonuçlar verdiği bu araştırmanın sonuçları arasında sayılabilir. 84

Abstract:
CHARACTERISTICS OF SOMATOTYPE OF THE LABORING MALE CHILDREN IN ANKARA SUMMARY The determination of the plasticity talents gained against the conditions by the children, who are working in hard conditions in their growing age, will provide reaching really important hints about the human adaptation. This study has been prepared in order to bring up what kind of somatotype alterations these apprentices present toward the hard working conditions. To search on some answers for this question, 563 laboring and 4S1 non-laboring children, who have similar socioeconomic conditions, aged between 14 and 18 were examined. To determine the somatotypes of these two groups, Heath-Carter anthropometric measurement has been used as this technique envisaged, 10 anthropometric measures has been taken from each individual. Somewhat apart, questionnaire included on the working environment was applied. The analyses show that the working children has lower measurement values in stature and weight than their non-laboring peers and the difference between them gets higher as the age proceeds. With respect to the somatotypes it has been understood that in all the age groups endomorphy and ectomorphy components of the working children have lower values, on the contrary mesomorphy component has higher values. Endomorphy component has a tendency of decreasing since the first ages. Ectomorphy component has a tendency of decreasing continuously except at the age of 17. 85It can be said that the fat aggregation in the working children's bodies decreases parallel to the increase in their period of working. Additionally, in the children, who have obtained a more swift adaptation to the hard working conditions, a higher increase takes place in bone and muscle lassoes. In ectomorphy component, the decrease at the first years of laboring period shows that the working conditions affect stature more than weight and that tins retardation, which comes out in normal growth period, comes out in the first years. In conclusion, it can be said that the children working during their growth period have developed some plastic abilities toward the hard working conditions. It can be said that the apprentices could not complete their "normal" growth in stature and weight because of the hard working conditions, however they developed Another result of this research is that anthropometric somatotype technique is not an appropriate technique alone in the evaluation of the growth monitoring of different groups and that the weight and stature should be evaluated in somatotyping. Also, it can be pointed out with this research that, anthropometric somatotype technique is more suitable in determining the physical plasticity, gained in a certain period of time, of a group and that among the statistical analysis MANO VA has given more sensitive to somatotyping changes. TSSSSRK