Tarihi ticaret yollarının kent ticaret merkezine etkileri, ipek yolu örneği ( Bursa ve Tebriz kentleri)
Effects of historical trade roads on city trade center, silk road sample (Bursa and Tabri̇z cities)
Yazar: GHAZAL NIKAEIN
Danışman: DOÇ. DR. NEVİN GÜLTEKİN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Tarihi ticaret  yolları, kültürel ve doğal değerleriyle kültürel -rota- miras niteliğinde olup ulusal ve uluslararasında geçmişten bugüne ulaşım ve iletişim güzergâhlarıdır. Uzun mesafe ticaret yolları ve/veya güzergâhları üzerinde, mola-dinlenme işleviyle kurulan yerlerin kente dönüşümünde ve bu kentlerin ticaret merkezlerinin oluşumundaki bu sarmal etkileşim ve etki çemberi bu tez çalışmasının odağındadır. Bu yaklaşımla, dünyanın en uzun  ve uzun süreli kullanılan ve büyük bir kısmı dünya kültür mirası ve kültürel rota olarak tescilli olan İpek Yolu, bu süreci ve kentsel oluşumları açıklayan ulaşım ağı olarak ele alınmıştır. Ancak, ulaşım bağlamıyla birlikte coğrafi koşullar, yerel yaşam ve kültür değerleri ve zamana göre insan ve mal akımının biçimi ve üretilen malın ticari değerleri gibi birçok faktör, ticaret merkezinin mekânsal strüktüründe ve mimarisinde farklılıklara neden olmuştur. Bu nedenle, bu tez çalışmasında İpek Yolu üzerinde, farklı coğrafya ve kültürlere ait Tebriz ve Bursa kentlerinin tarihi ticaret merkezlerinin oluşum ve gelişim süreci, mekânsal ve mimari özellikleri karşılaştırarak değerlendirilmiştir. Böylece, ticaret yollarının  kentsel gelişmeye etkilerine ilişkin çıkarımlar elde edilmiş ve bu sürecin kanıtları olan ticaret  merkezlerinin miras değerlerinin sürdürülebilirliğine ilişkin genel ilkeler önerilmiştir.

Abstract:
The historical trade routes are cultural -route- heritage with their cultural and natural values and are transportation and communication routes from past to present in national and international aspects. The focus of this thesis is on the helix interaction and its circle of influence in the transformation of the places built by the function of break or rest to urban settlement on long-distance trade roads and/or their destinations and the trade centers of these cities.  With this approach, the Silk Road has been the longest and longest used road in the world of which world cultural also cultural route heritage has been registered, has been considered as transportation network to explain this process and urban formations. However, various factors like geographical conditions, local life and culture values as well as the form of human and property flow in time and the commercial values of the goods produced have caused differences in the spatial structure and architecture of the trade center.  Thus, in this study, the process of formation and development of historical trade centers of Tabriz and Bursa cities from different geographies and cultures on the Silk Road have been compared and evaluated considering their spatial and architectural characteristics.  Thus, inferences about the effects of trade routes on urban development were obtained and general principles on the sustainability of heritage values of trade centers, which are evidence of this process, have been recommended.