Kaynaştırma öğrencilerinin akran zorbalığına uğrama ve zorbalık yapma durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of inclusive students' peer bullying suffering and doing bullying situations
Yazar: ELİF TOSUN
Danışman: PROF. DR. SALİH ZEKİ GENÇ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmanın amacı, kaynaştırma eğitimine devam eden özel gereksinimli bireylerin akran zorbalığına uğrama ve zorbalık yapma durumlarını belirlemek, bu durumların demografik özelliklerle bağlı olarak değişip değişmediğini belirlemek, aralarındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Kaynaştırma eğitimi başta özel gereksinimli birey olmak üzere toplumun birçok ferdine fayda sağlamakla birlikte, toplumsal kalkınmaya da destek olmaktadır. Bu çalışmayla kapsayıcı eğitim ortamlarının niteliklerini arttırmak, sınırlandırıcı hussuları tespit etmek ve öneriler getirmek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi ise seçkisiz örnekleme yoluyla belirlenmiş, 2022-2023 eğitim-öğretim yılı içinde Çanakkale ili Merkez, Lapseki, Ezine ve Biga ilçelerinde ilkokula devam eden 176 kaynaştırma öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın verilerini toplamada Pişkin ve Ayas tarafından geliştirilen "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği (Çocuk Formu)" ve araştırmacı tarafından hazırlanmış "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Toplanan veriler IBM SPSS programına girilmiş, parametrik testlerle analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre kaynaştırma eğitimine devam eden özel gerksinimli öğrencilerinin akran zorbalığına maruz kalması ve akranlarına zorbalık yapma durumlarının cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, kardeş sayısı değişkenlerine bağlı olarak farklılaşmadığı; anne ve babanın birliktelik durumu, anne-babanın öğrenim durumu ve ekonomik durum değişkenlerine bağlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Anne-babası ayrı olan, ebeveynlerinin öğrenim durumu düşük olan, ekonomik durumu kötü olan öğrencilerin akran zorbalığına maruz kalama ve zorbalık yapma durumlarının daha fazla olduğu saptanmıştır. Kaynaştırma öğrencilerinin akran zorbalığına uğrama ve zorbalık yapma durumları arasındaki ilişkinin güçlü düzeyde ve pozitif yönde olduğu görülmüş, zorbalığa uğrama durumlarının zorbalık yapma durumları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır.  Okullarda akran zorbalığını azaltmaya yönelik müşavirlik hizmetlerinin yaygınlaştırılması, öğretmenlere akran zorbalığıyla baş etme stratejileri hakkında bilgilendirileceği eğitimler verilmesi yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of the research is to determine the cases of peer bullying and bullying of individuals with special needs who continue their inclusive education, to examine whether these situations change depending on demographics, to reveal the relationship between them. Inclusive education benefits many members of society, especially the individual with special needs, but also supports social development. With this study, it is aimed to increase the qualifications of inclusive education environments, to identify limiting issues and to develop measures. For this purpose, the survey model, one of the quantitative research methods, was used in the research. The sample of the research is determined by random and consists of 2022 inclusion students attending primary school in the Central, Lapseki, Ezine and Biga districts of Canakkale in the 2023-2023 academic year. In collecting the data of the study, "Screen Bullying Determination Scale (Child Form)" developed by Pashkin and Ayas and "Personal Information Form" prepared by the researcher were used. The collected data were entered into IBM SPSS program and analyzed by parametric tests. According to the results of the research, the fact that the students with special tension who continue the inclusive  education are subjected to peer bullying and bullying their peers does not differ depending on gender, age, class level, number of siblings, and so on, it has been seen that the state of coexistence of the mother and father is different depending on the learning status of the parents, economic situation variables. It was found that students whose parents were separate, who had low education status, and who had bad economic status were more likely to be bullied and bullied. It was observed that the relationship between bully and victim situations in peer bullying of students with special needs was strong and positive. It was determined that the situations of being bullied had a significant effect on the situations bullying. Recommendations have been made to expand consultancy services to reduce peer bullying in schools and to provide training to teachers to inform them about strategies for dealing with peer bullying.