Uluslararası Hukuk ve Türk hukuk sisteminde engellilerin eğitim hakkı ve devlet yükümlülükleri
Education rights of persons with disabilities and states' obligations accordingly international law and Turkish law systems
Yazar: SELDA ÇAĞLAR
Danışman: PROF. DR. İBRAHİM ÖZDEN KABOĞLU
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Bildirisi'nde eğitim, cinsiyet, ırk, etnik yapı ve ulus gibi ayrımlar gözetilmeksizin her birey için ?hak? olarak ifade edilmiş, eğitim hakkının içeriği, belli ilkeler ve amaçlarla desteklenerek düzenlemiştir. Zaman içinde Birleşmiş Milletler Örgütü tarafından kabul edilen uluslararası sözleşmeler ile Birleşmiş Milletler (BM) uzmanlık örgütlerinin ortaya koyduğu belge ve çalışmalarda eğitim hakkının, haklarını kullanma yönünden dezavantajlı kabul edilen kişi ve gruplara özgü içerik ve anlamı da belirlenmiştir. Haklarının korunma ve yerine getirilmesinde ciddi dezavantajları olan engellilerin eğitim hakkı, genel ya da özel nitelikte insan hakları belgelerinin konusu olmuş, devletlerin engellilerin eğitim hakkına ilişkin yükümlülük alanı netleştirilmeye çalışılmıştır. Engellilerin eğitim hakkı sözkonusu olduğunda, devletlerin geniş bir yükümlülük alanı bulunmaktadır. Uluslararası insan hakları sözleşmelerinde yer alan haklar bakımından, genelde; ?saygı duyma, koruma ve yerine getirme? şeklinde sınıflanan devlet yükümlülükleri, engellilerin eğitim hakkına özgülenmiş bir takım özel tedbirler ve pozitif eylemleri kapsayacak şekilde yorumlanmaya ihtiyaç göstermektedir. Bu çalışmada da, bu yöndeki sözleşmelere taraf devletlerin uluslararası hukuktan yükümlülükleri ele alınacak ve elde edilen bulgular, Türk hukuk sistemi içinde engellilerin eğitim hakkının ve Türkiye'nin bu konudaki yükümlülüklerinin değerlendirilmesinde kullanılacaktır.

Abstract:
In United Nations Universal Declaration of Human Rights education declared as a right for every individual without any distinction like gender, race, ethnic origin and nation, the content of education was arranged supporting with visible purposes and principles. In the course of time, educational right in international agreements accepted by United Nation and documents and studies introduced by United Nations? Specialized Commissions designated the meaning and content peculiar to disadvantaged groups or people in using their rights. The education right of disabled people who are having serious disadvantageous in saving and using their rights, became the subject of general or special international documents. The context of liability of states related to disabled people?s education right had tried to be clarified.             States have a large context of liability on disabled people?s education right. According to the rights in international human rights agreements, states? liability which in general classified as ?perceiving esteem, protection and execution?, need to be construed to enclose positive actions and special policies specified to the right of disabled people?s education. In this work, contracted states? liabilities on this subject formed by international law will be discussed and gained evidences will be used in assassination of educational right of disabled people in Turkish judicial system and Turkey?s liability on this subject.