Aile eğitim programının annelerin ayrımlı pekiştirme kullanarak çocuklarına  kural kazandırma becerisini edinmelerine etkisi
The effect of family training program on gaining rules to their children by using differential reinforcement
Yazar: GÜLCAN BOYRAZ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. YUSUF ZİYA TAVİL
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile eğitimi = Family education ; Ayrımlı pekiştirme = Differential reinforcement ; Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Kurallar = Rules ; Pekiştirme = Intensification ; Çocuk eğitimi = Child education ; Özel eğitim = Special education

Özet:
Bu araştırmada, Ayrımlı Pekiştirme Kullanarak Çocuklara Kural Kazandırma Becerisini Edindirme Aile Eğitim Programı'nın annelerin, çocuklarına kural kazandırması için gerekli olan işlem süreçlerini kazanmasında etkili olup olmadığını belirlemek amaçlanmaktadır.
	Araştırmada, tek denekli deneysel desenlerden "AB Deseni" kullanılmıştır.
Araştırmanın örneklem grubunu, Niğde ilinde bir  Özel Eğitim Merkezi'ne devam etmekte olup zihinsel yetersizlikten etkilendiği tanısı almış olan öğrencilerin anneleri arasından, çocuklarına kural kazandırmakta sınırlılık yaşayan 10 anne  oluşturmuştur.
Araştırmada verilerin toplamak amacı ile  aile görüşme formu, video kamera kayıtları, işlem süreçlerine ilişkin ölçüt bağımlı ölçü araçları, uygulama güvenirliği formu ve sosyal geçerlilik formu kullanılmıştır.
	Araştırmanın deney sürecinde, geliştirilen aile eğitim programının uygulanmasının öncesinde araştırma kapsamına dahil edilen 10 annenin, araştırmada kazanması hedeflenen işlem süreçlerine ilişkin başlama düzeyi verileri üç farklı oturumda belirlenmiştir (A). Annelerin aile eğitim programı uygulanmadan önce başlama düzeylerinin belirlenmesinin ardından,  gruba 4 oturum olarak desenlenen  aile eğitim programı uygulanmıştır (B).
	Araştırmada, araştırma kapsamındaki veriler, grafiksel olarak verilmiş ve niteliksel olarak yorumlanması da , grafiklerin görsel olarak analiz edilmesi ile yapılmıştır.
            Araştırmanın tamamlanmasının ardından elde edilen bulgular aşağıda ifade edildiği şekildedir;
- Ayrımlı Pekiştirme Kullanarak Çocuklara Kural Kazandırma Becerisini Edindirme Aile Eğitim Programı'nın uygulanmasının ardından araştırma kapsamına dahil edilen anneler (ödülleri kullanma, kurallara uygun olmayan davranışları görmezden gelme ve kurallara uygun olan davranışların ayrımlı pekiştirme) işlem süreçlerinin alt amaçlarının tamamını gerçekleştirerek ölçütü %100 düzeyinde karşılamışlardır. Bu nedenle, Ayrımlı Pekiştirme Kullanarak Çocuklara Kural Kazandırma Becerisini Edindirme Aile Eğitim Programı'nın işlem süreçlerinin kazandırılmasında etkili olduğu izlenimi edinilmektedir.
- Ayrımlı Pekiştirme Kullanarak Çocuklara Kural Kazandırma Becerisini Edindirme Aile Eğitim Programı'nın uygulama güvenirliği açısından değerlendirilmesi adına, (birbiri ile iletişimi olmayan)  2 farklı  Özel Eğitimcinin aile eğitim programının uygulamasını izleyip, araştırmacı tarafından geliştirilen Uygulama Güvenirliği Veri Toplama Formlarını doldurmuşlardır. 
2 farklı özel eğitimcinin doldurmuş olduğu bu formlardan elde edilen veriler karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırma sonucunda iki değerlendirmecinin de sonuçları birbiri ile tutarlılık gösterdiği belirlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda, uygulama güvenirliği açısından, güvenilir bir aile eğitim programı olduğu belirlenmiştir.
- Ayrımlı Pekiştirme Kullanarak Çocuklara Kural Kazandırma Becerisini Edindirme Aile Eğitim Programı sosyal geçerlilik açısından değerlendirildiğinde, annelere uygulanan Sosyal Geçerlilik Formlarından elde edilen verilerin değerlendirmesi yapılmıştır. Değerlendirmesi yapılan Sosyal Geçerlilik Formunun  sonuçlarına göre, anneler aile eğitim programına katıldıkları için memnun olduklarını, geliştirilecek olan başka aile eğitim programlarına da katılmak istediklerini, programı başkalarına önereceklerini, almış oldukları eğitimin yeterli olduğunu, çocuklarına kural kazandırmak için etkili bir yöntem olduğunu,  katıldıkları aile eğitim programı sonrasında kendilerinde farklılıklar meydana geldiğini  ifade etmişlerdir. Elde edilen bu sonuçlara doğrultusunda, geliştirilen aile eğitim programının sosyal geçerliliği olan bir program olduğu izlenimi edinilmiştir. Bu anlamda, ailelerin çocuklarına kural kazandırmayı amaçlayarak geliştirilen bu tür aile eğitim programlarının  işlevsel olacağı  yordanabilir.




Anahtar Kelmeler :Aile Eğitimi, Kural Kazandırma, Ayrımlı Pekiştirme

Abstract:
In this study, it is aimed if the Differential Reinforcement Family Training Program for Gaining the Rules to the Childrenis effective for children in learning the progress which are necessary for mothers to teach the rules to their children. 
In the study single subject experimental "AB pattern" is used. 
The sample is consisted of ten mothers, whose children have mental deficiency and are enrolled in a Special Education Center in Niğde, who have difficulty in gaining the rules to their children.
In this research in order to gather the data that family interview form, video camera records, criterion referenced tests relating to the process, the practice reliability form and the social validity form are used. 
 In the experimental process, baseline data which is about ten mothers' aimed process before the family training program is applied is determined in three different session (A). After determining the baseline data before the family training program is applied, the family training program that is designed as four session is practised (B). 
In the study, the data is showed as graphs and interpreted qualitatively by analysing the graphs visually. 
Results which were obtained after completion of the research work is as stated below;

- After Differential Reinforcement Family Training Program for Gaining the Rules to the Children is applied, the mothers in the study are successful in completing all of the sub-goals of process (using awards, ignoring the behaviors which are not suitable for the rules and differential reinforcement for the behaviors which are suitable for the rules). Thus, it can be said that Differential Reinforcement Family Training Program for Gaining the Rules to the Children is effective  in gaining the process.
-In order to evaluate the Differential Reinforcement Family Training Program for Gaining the Rules to the Children in terms of application reliability, two different special educator (does not know each other) monitor the family training program and fill the Practice Reliability Data Form which is developed by the researcher. When compared, it is seen that the results getting from the two different observer are consistent. According to this results, it is determined that this program is a reliable family training program in terms of its application reliability. 
- When Differential Reinforcement Family Training Program for Gaining the Rules to the Children evaluated in terms of social validity, the data from Social Validity Form of mothers is used. According to the results of Social Validity Form, mothers state that they are pleased to attend family training program, they want to attend other family training program that will develop, they will offer this program to others, they had enough training, this program is an effective way to teach the rules to their children, they changed after they had family training program. In accordance with the seresults, it can be said that this developing family training program has a social validity. In this sense, it can be predicted that this kind of family training programs which aimfamilies to gain the rules to their children are functional.



Key Words : Family Education, Gaining Rules, Differential Reinforcement