Gecekondu bölgelerindeki kentsel dönüşüm uygulamalarının komşuluk ilişkileri üzerindeki etkisi
The affect of urban renewal application on neighbourhood relations on tenement regions
Yazar: İREM YAKUT
Danışman: PROF. DR. HAYAT ZENGİN ÇELİK
Dokuz Eylül Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Son süreçte kentsel dönüşüm Dünya genelinde kent planlamanın önemli konularından biri haline gelmiştir. Uygulamalar, değişen üretim ve birikim ilişkileri çerçevesinde kentlerde yeni ekonomi yaratma, mevcut alanları geliştirme, iş imkânı yaratma, alt yapı oluşturma ya da geliştirme sürecine verilen isim olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye kentlerinde ise uygulamaların kendine özgü stratejiler geliştirdiği izlenmektedir. Bugün için piyasa koşulları içerisinde şekillenen projelerin ağırlıkla göç ve yoksulluk alanlarını hedef alması ortaya çıkan mekânsal ve sosyal etkiler tartışmalı bir hale getirmektedir.

Doğru uygulanan bir projenin önemli fırsatlar sunma potansiyeli bulunduğu açıktır. Ancak, yaratılan fiziksel dönüşüm, bireylerin yaşam biçimlerinde ve davranışlarında, bu bağlamda bireyler arası ilişkilerin niteliğinde ve kentsel yaşam açısından son derece önemli olan komşuluk ilişkilerinde de önemli değişimlere yol açmaktadır. 

Komşuluk, komşuluk ilişkileri aile ilişkileri ile iç içe geçmiş toplumun temel değerleri arasındadır. Bu ilişkiler ağının ortaya çıkması uzun bir süreç gerektirmekte, sosyal dayanışma ve yardımlaşma imkânı sunması açısından özellikle de göçle oluşmuş yoksul yaşama alanlarında toplumu bir arada tutan ve kentte var olabilme koşullarını yaratan önemli bir dinamik haline gelmektedir. Bu husus, konuyu şehir planlama çalışmaları açısından da son derece önemli kılmaktadır. 

Bu noktadan hareketle tez kapsamında, kentsel dönüşüm uygulamalarının yarattıkları yeni fiziksel biçimleniş temelinde komşuluk ilişkileri üzerinde ne tür dönüştürücü etkiler ortaya çıkardıkları ele alınarak araştırma konusu haline getirilmiştir. Uygulamaların özellikle de "göç ve yoksulluk" alanlarında yarattıkları etkiye odaklanan tez çalışmasında, Antalya Kepez bölgesinde uygulaması tamamlanmış bir bölgedeki toplumsal yaşamın değişen nitelikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Yaşayan topluluklarla yapılan görüşmelere dayanan alan çalışmasının bulguları, dikkat çekilmeye çalışılan etkinin varlığını desteklemiştir.

Abstract:
The urban transformation has recently become one of the major issues of urban planning throughout the world. Applications are the name given to the process of creating a new economy in cities, developing existing areas, creating jobs, creating infrastructure or changing production, which is within the changing production and capital relations framework. The cities of Turkey are observed to develop applications with their unique strategies. The projects that are shaped within the market conditions today are targeting the areas of immigration and poverty, which are making the spatial and social impacts controversial.

A correctly implemented project has the potential to provide significant opportunities. However, the physical transformation created leads to significant changes in the lifestyles and behaviors of individuals, the quality of interpersonal relations in this context and neighborly relations, which are very important for urban life.

The neighborhood, neighborhood relations are among the fundamental values of family relations and intertwined society. The emergence of this network of relations requires a long process, and in terms of providing social solidarity and assistance, it becomes an important dynamic that keeps the society together and creates the conditions of existence in the city, especially in the weak living areas formed by migration. This makes the issue extremely important for city planning.

From this point of view, what kind of transformative effects on neighborly relations is based on the new physical formation created by urban regeneration practices has been discussed within the scope of this study. In the thesis, which focuses on the impact of the practices, especially in the areas of "migration and poverty", the changing characteristics of the social life in an area in Antalya Kepez where the implementation was completed is tried to be determined. The findings of the field study, which were based on interviews with living communities, supported the existence of the effect sought to draw attention.