Akut pankreatit tanısı ile iç hastalıkları servisine interne edilen hastaların, COVİD-19 pandemisi öncesi ve sonrası, sıklığı, etiyolojisi, ciddiyeti ve prognoz kriterlerinin karşılaştırılması
A comparison of the patients international to the internal diseases service with the diagnosis of acute pancreatit, before and after the COVİD-19 pandemic, frequency, etiology, severity and prognosis criteria
Yazar: MEHMET ÇETİN
Danışman: PROF. DR. HAYRİYE ESRA ATAOĞLU
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Etyoloji = Etiology ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Pandemiler = Pandemics ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Pankreatit = Pancreatitis ; Prognoz = Prognosis

Özet:
AMAÇ: Pankreasın inflamatuvar bir hastalığı olan akut pankreatit (AP), ülkemizde ve diğer birçok ülkede gastrointestinal patolojiler nedeniyle hastaneye başvurunun önde gelen nedenlerinden biridir. Bununla birlikte, AP insidansı yıllar geçtikçe artış göstermeye devam etmektedir. Akut pankreatitinin günümüzde en önemli risk faktörleri ve etiyolojilerinin başında ülkemizde safra kesesi taşları, batıda kronik alkolizm gelmektedir. Öte yandan, Covid-19 (CoV-19) pandemi süreci ile birlikte, bildirilen gastrointestinal semptomlar kayda değer bir şekilde artış göstermiştir. Hem Covid-19 enfeksiyonunun kendisi hem de pandemi döneminde, yeni gelişen sağlık sorunlarının gün yüzüne çıkması ile birlikte AP'nin sıklığında, etyolojisinde, morbidite ve mortalite oranlarında değişiklik meydana geldiği tahmin edilmektedir. Biz bu çalışmamızda, AP tanısı ile İç Hastalıkları servisine interne edilen hastalarda, Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrası AP sıklığını, etiyolojisini, ciddiyetini ve prognoz kriterlerini karşılaştırmayı amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEMLER: Tek merkezli, gözlemsel planlanan çalışmamıza, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları servisine pandemi öncesi 9 aylık ve pandemi dönemi 9 aylık süre zarfında AP ile interne edilen 140 hasta retrospektif olarak dahil edildi. Atlanta kriterlerine göre tanı konmuş AP'li hastaların, hastane bilgi sistemi ve/veya hasta takip dosyalarından demografik bilgiler (yaş, cinsiyet), komorbid hastalıklar, sigara ve alkol kullanımı, düzenli kullandığı ilaçlar, laboratuvar değerleri, görüntüleme sonuçları, hastaların hastanede kaç gün hospitalize edildiği, yoğun bakım ünitesine alınan kaç hastanın, ne kadar süre kaldığı ve AP sebebi ile hayatını kaybeden kaç vaka olduğuna dair bilgiler kayıt altına alındı. Ayrıca, akut pankreatite sebebiyet veren saptanabilmiş etiyolojiler de hasta epikrizlerinden ve/veya hasta dosyaları üzerinden değerlendirildi. AP şiddet indeks kriterleri olarak, 0. ve 48.saat Ranson, Sistemik İnflamatuvar Yanıt Sendromu (SIRS), Akut Pankreatitte Yatak Başı Şiddet İndeksi (BISAP), ve Bilgisayarlı Tomografi (BT) kriterleri (Balthazar skorlaması) kullanıldı.
BULGULAR: Pandemi öncesi, iç hastalıkları servisine interne edilen AP hastalarının sıklığı %4.26 iken, pandemi döneminde %5.16 olarak bulundu. Her 2 cinsiyette AP sıklığı arasında anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Pandemi sonrası, sebebi kesinleşmiş AP'li hastaların hipertrigliseridemiye bağlı etyoloji oranı, pandemi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p=0,033). Tüm hastaların hastane yatış süreleri ile şiddet indeks kriterleri ile karşılaştırma yapıldığında RANSON 0. ve 48. saat, BISAP ve SIRS ile istatistiksel olarak anlamlı ilişkili saptandı (SIRS p=0,022 diğerleri için p<0,001). AP şiddet indeks kriterlerini, pandemi öncesi ve pandemi dönemi gruplar ile karşılaştırdığımızda, Ranson 0. ve 48. Saat ve SIRS sonuçlarında, pandemi öncesi ve dönemi gruplar arasında, anlamlı bir fark ortaya çıkmazken, pandemi öncesinde BISAP şiddet indeks kriterleri karşılamayan veya daha az karşılayan hasta sayısı daha yüksekti ve pandemi dönemi grupta, en az bir kriter sağlayan BISAP skorlamasında anlamlı fark bulundu (p=0,038). Ayrıca pandemi dönemi grubunda, Balthazar B düşükken, Balthazar C ve D skoru anlamlı yüksek bulundu (p=0,001). Pandemi öncesi ve pandemi dönemi hasta gruplarında, hastaların hospitalizasyon sürelerinde, hastanede kaldığı sırada yoğun bakımda takip veya exitus kabul edilme, mükerrer kez interne edilme oranlarında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (sırasıyla, p=0,079, p=0,503, p=1,000, p=0,874).

SONUÇ: CoV-19'un hayatımıza girmesi ile başlayan küresel ölçekteki pandemi süreci, her noktada yaşamımızı etkilediği gibi AP konusunda da birtakım değişiklikler meydana getirmiştir. Bizim çalışmamıza göre pandemi dönemi ile beraber AP sıklığında artış gözlendi. Özellikle etiyolojide, hipertrigliseridemi prevalansında kayda değer bir yükselme izlenmiş oldu. AP'nin şiddet indeks kriterlerine göre pandemi döneminde, vakaların şiddetli prognoz gösterme olasılığı artarken, hastanede yatış süreleri ve mortalitede herhangi bir değişiklik izlenmedi. AP'nin geleceği hakkında daha fazla yorum yapabilmek adına daha büyük ve uzun süreli çalışmalara ihtiyaç olduğunu düşünmekteyiz.

Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Covid-19, Etyoloji, Prognoz

Abstract:
AIM: Acute pancreatitis (AP), an inflammatory disease of the pancreas, is one of the most common causes of admission to the hospital among gastrointestinal pathologies in our country and many other countries. However, the incidence of AP increase over the years. Gallstones in our country and chronic alcoholism in the west are the most important risk factors and etiologies of acute pancreatitis today. On the other hand, with the duration of the Covid-19 pandemic, reported gastrointestinal symptoms have increased significantly. It is estimated that there have been changes in the frequency, etiology, morbidity and mortality rates of AP due to the Covid-19 infection itself and the emergence of new health problems during the pandemic period. In this study, we aimed to compare the frequency, etiology, severity and prognostic criteria of AP before and after the Covid-19 pandemic in patients who were admitted to the Internal Medicine service with the diagnosis of AP.
MATERIALS AND METHODS: In our single-center, observational study, 140 patients who were interned with AP for 9 months before the pandemic and 9 months during the pandemic period were retrospectively included in the Internal Medicine Service of Health Sciences University Haseki Training and Research Hospital. Demographic information (age, gender), comorbid diseases, smoking and alcohol use, regularly used drugs, laboratory values, imaging results, number of days hospitalization of patients with AP diagnosed according to Atlanta criteria, from hospital information system and/or patient follow-up files was recorded and also the information on how many patients admitted to the intensive care unit, how long they stayed, and how many cases died due to AP were recorded. In addition, identified etiologies causing acute pancreatitis were evaluated from patient epicrisis and/or patient files. As AP severity index criteria, 0th and 48th hour Ranson, Systemic Inflammatory Response Syndrome (SIRS), Bedside Index of Severity in Acute Pancreatitis (BISAP), and Computed Tomography (CT) criteria (Balthazar scoring) were used.
RESULTS: While the frequency of AP patients who were admitted to the internal medicine service before the pandemic was 4.26%, it was 5.16% during the pandemic period. No significant difference was observed between the frequency of AP in both genders. Post-pandemic, the rate of hypertriglyceridemia-related etiology in patients with AP with a definite cause was found to be statistically significantly higher
than before the pandemic (p=0.033). When the hospitalization times of all patients were compared with the severity index criteria, a statistically significant correlation was found with RANSON 0th and 48th hours, BISAP and SIRS (SIRS p=0.022, p<0.001 for others). When we compared the AP severity index criteria with the pre-pandemic and pandemic period groups, no significant difference was found between the pre-pandemic and pandemic period groups in Ranson 0 and 48 hours and SIRS results. On the other hand, the number of patients who did not meet the BISAP severity index criteria or did not meet them to a lesser extent was higher in the pre-pandemic group. A significant difference was found in BISAP scoring, which met at least one criterion, in the pandemic group (p=0.038). In addition, in the pandemic period group, Balthazar B scores were low, while Balthazar C and D scores were significantly higher (p=0.001). There was no statistically significant difference in the pre-pandemic and pandemic patient groups, the hospitalization duration of the patients, the rates of being followed in the intensive care unit during their stay in the hospital or being accepted as exitus, and repeated internment (respectively, p=0.079, p=0.503, p=1,000, p=0.874).
CONCLUSION: The global pandemic process, which started with the entry of CoV-19 into our lives, has affected our lives at every point and has brought about some changes in AP. According to our study, an increase in the frequency of AP was observed with the pandemic period. Especially in etiology, a significant increase was observed in the prevalence of hypertriglyceridemia. According to the severity index criteria of AP, while the probability of severe prognosis increased during the pandemic period, no change was observed in the length of hospital stay and mortality. We think that larger and longer-term studies are needed in order to comment more on the future of AP.

Keywords: Acute pancreatitis, Covid-19, Etiology, Prognosis