Alt üriner sistem semptomu olan ve olmayan multipl skleroz hastalarında fiziksel ve psikososyal fonksiyonelliğin incelenmesi
Investigation of physical and psychosocial functionality in multiple sclerosis patients with and without lower urinary tract symptom
Yazar: ŞEYMA DİLEK
Danışman: DOÇ. DR. CEREN GÜRŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı / Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon = Physiotherapy and Rehabilitation
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Düşme kazaları = Accidental falls ; Fonksiyonel yetkinlik = Functional competency ; Mesane hastalıkları = Urinary bladder diseases ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Pelvik taban bozuklukları = Pelvic floor disorders ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; Üriner sistem = Urinary tract ; Üriner sistem enfeksiyonları = Urinary tract infections

Özet:
. Bu çalışmanın amacı alt üriner sistem (AÜS)
semptomu olan ve olmayan Multipl Skleroz (MS) hastalarında fiziksel ve psikososyal
fonksiyonelliğin incelenmesiydi. Hastalar semptom sorgulaması yapıldıktan sonra AÜS
semptomu olan (n=36) ve olmayan (n=14) olmak üzere 2 gruba ayrıldı. Fiziksel
fonksiyonlar, Zamanlı Kalk ve Yürü (TUG) testi, Multipl Skleroz Yürüyüş Ölçeği,
Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği, Yorgunluk Etki Ölçeği ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği
ile değerlendirildi. Fiziksel aktivite düzeyinin değerlendirilmesinde Global Fiziksel
Aktivite Ölçeği kullanıldı. Buna ek olarak, psikolojik semptomlar Hastane Anksiyete
Depresyon Ölçeği ile; yaşam kalitesi ise Multipl Skleroz Yaşam Kalitesi-54 Anketi ile
değerlendirildi. AÜS semptomu olan MS hastalarında, TUG testi süresinin AÜS
semptomu olmayan MS hastalarından daha yüksek olduğu bulundu (p=0.031). Alt grup
analizinde, idrar kaçırma semptomu olan hastalarda, TUG testi süresinin (p=0.008) ve
Düşme Etkinlik Ölçeği puanının (p=0.020) idrar kaçırma semptomu olmayan hastalardan
anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunurken, Global Fiziksel Aktivite Ölçeği'nin
toplam puanının anlamlı düzeyde daha düşük olduğu (p=0.028) bulundu. Aşırı Aktif
Mesane Sendromu (AAMS) olan hastalarda, TUG testinin süresinin AAMS olmayan
hastalardan anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulundu (p=0.014). AÜS semptomu olan
MS hastalarında, Nörojenik Mesane Semptom Skoru ile değerlendirilen semptom şiddeti
ile TUG testi süresinin (r=0,356, p=0,033), MS Yürüyüş Ölçeği puanının (r=0,428,
p=0,009) ve Düşme Etkinlik Ölçeği puanının (r=0,469, p=0,004) pozitif yönde orta
düzeyde ilişkili olduğu bulundu. Ayrıca semptom şiddetinin artmasıyla MS Yaşam
Kalitesi Anketi'nin fiziksel sağlık puanının (r=-0,557, p<0,01) anlamlı düzeyde azaldığı
bulundu. İdrar kaçırma semptomu olan MS hastalarında semptom şiddeti ile MS Yürüyüş
Ölçeği'nin (r=0,400 p=0,035) ve son bir yıldaki düşme sayısının (r=0,443, p=0,018)
pozitif yönde orta düzeyde ilişkili olduğu bulundu. Semptom şiddetinin artmasıyla MS
Yaşam Kalitesi Anketi'nin fiziksel sağlık puanının negatif yönde kuvvetli düzeyde ilişkili
olduğu (r= -0,64, p<0,01) bulundu. AAMS olan MS hastalarında semptom şiddeti ile MS
Yürüyüş Ölçeği puanının (r= 0,354, p=0,049), Düşme Etkinlik Ölçeği puanının (r=0,389,
p=0,031), Yorgunluk Şiddet Ölçeği puanının (r= 0,353, p=0,049) pozitif yönde zayıf
düzeyde ilişkili olduğu bulundu. Semptom şiddetinin artmasıyla Global Fiziksel Aktivite
Anketi'nin iş aktiviteleri alt ölçek puanının (r=-0,353, p=0,049) ve MS Yaşam Kalitesi
Anketi'nin fiziksel sağlık puanının (r=-0,676, p<0,01) anlamlı düzeyde azaldığı bulundu
AÜS semptomu olan MS hastalarında yapılan lineer regresyon analizinde, daha yüksek
TUG testi süresinin (β=0,410, p=0,001) ve daha düşük fiziksel sağlık puanının (β=-0,345,
p=0,006) daha yüksek AÜS semptom şiddetine katkıda bulunan faktörler olduğu bulundu.
Çalışmamız, MS'li hastalarda AÜS ile ilgili değerlendirmelerin hastalığın erken
döneminde başlaması gerektiğinin, MS hastalarına fonksiyonelliğin artırılmasını
hedefleyen fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımlara ek olarak pelvik taban
rehabilitasyonunun da önerilmesinin önemli olduğunu vurgulamaktadır.
Anahtar kelimeler: Multipl skleroz, Alt Üriner sistem işlev bozukluğu, fiziksel
fonksiyon, psikolojik durum, yaşam kalitesi

Abstract:
The aim of this study was
to investigate physical and psychosocial functioning in Multiple Sclerosis (MS)
patients with and without lower urinary tract (LUT) symptom. After asking the
symptoms, the patients were divided into 2 groups those with (n=36) and without
(n=14) LUT symptoms. Physical functioning was measured using the Timed Up and
Go (TUG) test, Multiple Sclerosis Gait Scale, International Fall Efficacy Scale,
Fatigue Impact Scale, and Fatigue Severity Scale. The Global Physical Activity Scale
was used to evaluate physical activity level. Psychological status was measured with
the Hospital Anxiety Depression Scale and quality of life was measured with the
Multiple Sclerosis Quality of Life-54 Questionnaire. The duration of TUG test
(p=0.031) was found to be significantly higher in MS patients with LUTS than those
without LUTS (p=0.031). In the subgroup analysis, it was found that the duration of
TUG test (p=0.008) and the Fall Efficacy Scale score (p=0.020) were significantly
higher in patients with urinary incontinence (UI) than those without UI. The total score
of the Global Physical Activity Scale was found to be significantly lower (p=0.028) in
patients with urinary incontinence (UI) than those without UI. The duration of TUG
test was significantly higher (p=0.014) in patients with Overactive Bladder Syndrome
(OABS) than those without OABS. In MS patients with LUT symptoms, symptom
severity assessed by the Neurogenic Bladder Symptom Score was moderately
associated with the duration of the TUG test (r=0.356, p=0.033), MS Walking Scale
score (r=0.428, p=0.009), and Fall Efficacy Scale score (r=0.469, p=0.004).
Additionally, it was found that the physical health score of the MS Quality of Life
Questionnaire (r=-0.557, p<0.01) decreased significantly as the symptom severity
increased. In MS patients with UI symptoms, symptom severity was moderately
correlated with the MS Gait Scale (r=0.400, p=0.035) and the number of falls in the
last year (r=0.443, p=0.018). The physical health score of the MS Quality of Life
Questionnaire was found to be strongly correlated with symptom severity (r= -0.64,
p<0.01). In MS patients with OABS, symptom severity was weakly correlated with
the MS Gait Scale score (r= 0.354, p=0.049), the Falls Efficacy Scale score (r=0.389,
p=0.031), and the Fatigue Severity Scale score (r= 0.353, p=0.049). The work
activities subscale score of the Global Physical Activity Questionnaire (r=-0.353,
p=0.049) and the physical health score of the MS Quality of Life Questionnaire (r=-
0.676, p<0.01) decreased significantly with increasing symptom severity. In the linear
regression analysis performed using the backward method in MS patients with LUT
symptoms, higher TUG test duration (β=0.410, p=0.001) and lower physical health
score (β=-0.345, p=0.006) were found to be contributing factors to higher LUT
symptom severity. Our study emphasizes that evaluations regarding LUT symptoms
should start at the early stage of the disease in patients with MS and it is important to
recommend pelvic floor rehabilitation in addition to physical therapy and
rehabilitations programs which aim to improve functionality.
Keywords: Multiple sclerosis, lower urinary tract dysfunction, physical function,
psychological status, quality of life