Ülkemizde arazi ve arsa düzenlemesi yöntemine ilişkin model önerilerinin analizi
Analysis of new model proposals for land readjustment in Türkiye
Yazar: NAZIM SERDAR BİLİM
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Harita Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Geomatik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry

Özet:
Günümüzde kentler demografik değişiklikler, hızlı kentleşme, iklim krizi, doğal afetler, ekonomik büyümenin etkileri gibi arazi üzerindeki baskıyı artıran birçok karmaşık zorlukla karşı karşıyadır. Bu zorluklar, altyapısı sağlanmış arsa üretiminin ve toprak düzenlemelerinin gerçekleştirilmesini kritik hale getirmektedir. Bu durum da imar planlarının ve toprak düzenlemelerinin gerçekleştirilmesinde arazi ve arsa düzenlemesi yönteminin önemini daha da arttırmaktadır. Bu önem, geçtiğimiz yirmi yılda arazi ve arsa düzenlemeleri hakkında uluslararası literatürde yer alan yayınların sayısından ve ivmesinden de anlaşılmaktadır. Uluslararası literatürde AAD projelerinde malikler arasında adalet sağlanarak arsa spekülasyonunun önlenmesi, artan değerin kamuya kazandırılması, uygulama maliyetlerinin karşılanması ve uygulamalarda öz finansmanının sağlanması gerektiği öne çıkmaktadır. Benzer şekilde ulusal literatürde de AAD'nin adil olmaması, ortaya çıkan değer artışının kamu tarafından edinilememesi, arsa spekülasyonuna engel olunamaması gibi konular eleştiri konusu olmaktadır. Eleştiri konularının birçoğu politika belgelerine de yansımakta olup bu konular hakkında yer alan öneriler kısmen yakın zamanda yapılan yasa değişikliği ile gerçekleşmiş olsa da çoğu uygulamada yer bulamamıştır. Bu sorunlara çözüm bulmak üzere yasa koyucunun da model arayışı mevcuttur. Benzer şekilde bu sorunlara çözüm olarak farklı araştırmacılar tarafından birçok AAD modeli sunulmaktadır. Bu tez çalışmasında AAD model arayışına katkı sağlamak üzere ülkemizde mevcut AAD yönteminin ve ulusal literatürde yer alan öneri modellerinin, malikler arasında adaleti sağlama, proje maliyetlerini karşılama, ortaya çıkan değer artışının kamuya ya da uygulama finansmanına aktarılması konularında aynı koşullar altında ürettiği sonuçlar karşılaştırılarak analiz edilmiş ve başarılı ve başarısız uygulamalar değerlendirilmiştir.

Abstract:
Cities today face many complex challenges including demographic changes, rapid urbanization, natural disasters, effects of economic growth, climate crisis which all increases the pressure on land. In response to these challenges, providing serviced land and land assembly for urban land development becomes considerably critical. Therefore, the importance of land readjustment (LR) for land assembly and development becomes much more. This importance is reflected in the number and momentum of publications in the international literature on land readjustment over the past two decades. In the international literature, it is emphasized that land speculation should be prevented by ensuring fairness among owners, the value increase should be captured by the public, implementation costs should be covered and self-financing should be provided in the implementation of LR projects in Turkey. Similarly, in the national literature, issues such as the unfairness of the LR, the inefficiency of cost recovery and value capture, and the inability to prevent land speculation are criticized. Many of these criticisms are also reflected in policy documents, and while some of the policies have partially been implemented as a result of recent legislative changes, the majority of them have not. In order to find solutions to these problems, there is a search for a model by the public and similarly, many LR models have been proposed by different researchers as a solution to these problems. In this thesis, in order to contribute to the search for a LR model, the results of the existing LR model and proposed models in the national literature under the same conditions in terms of ensuring justice among the owners, cost recovery, and public value capture were analyzed by comparing the results and as a result successful and unsuccessful applications were evaluated.