Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların kronotipik özellikleri ve ilişkili microrna düzeyleri
Chronotypical features of children with attention deficit and hyperactivity disorder and  its association with  microrna levels
Yazar: MEHMET KARADAĞ
Danışman: DOÇ. DR. CEM GÖKÇEN
Gaziantep Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2017
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Mikro RNA = Micro RNA ; Mikro RNA = Micro RNA ; RNA = RNA ; Sirkadiyen ritim = Circadian rhythm ; Çocuklar = Children

Özet:
AMAÇ: DEHB, çocuk ve ergen psikiyatrisinde %7 sıklık ile en çok görülen hastalıklardan birisi olup, dikkat dağınıklığı, hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri ile kendini gösteren nörogelişimsel bir bozukluktur. DEHB etiyolojisinde genetik, nörokimyasal, nöroanatomik, nöropsikolojik ve çevresel etmenler yer almaktadır. DEHB' lilerde yapılan çalışmalarda kronotip tercihlerinin sağlıklı kontrollere göre farklı olduğu görülmektedir. Bu durum etiyolojide sirkadiyen ritim bozukluklarının da olabileceğini akla getirmiştir. Sirkadiyen ritmin düzenlenemesinde CLOCK ve BMAL1 gibi genler ve bunlarla ilişkili microRNA'lar yer almaktadır. Biz de araştırmamızda DEHB'li çocukların kronotip tercihlerini ve BMAL1 ile ilişkili olduğu belirlenen miR-142 ve miR-378 düzeylerini sağlıklı kontrollerle karşılaştırdık.
GEREÇ ve YÖNTEM:  Araştırmaya DSM'e göre yeni tanı almış 50 DEHB'li çocuk ile 44 sağlıklı çocuk alındı. Çalışmada Çocukluk Çağı Kronotip Anketi kullanılarak çocukların kronotip tercihleri belirlendi. Serum miR-142-3p ve miR-378 düzeylerini belirlemek aracıyla saat  9.00'da alınan kanlar genetik laboratuarında değerlendirildi.
BULGULAR: DEHB'li çocuklarda akşamcılık tercihi daha yüksekti. Ayrıca akşamcılık tercihi hem hasta hem de kontrol grubunda dikkat eksikliği ile ilişkili bulundu. Annedeki psikopatoloji oranı ile DEHB varlığı arasında ilişki bulunurken(p=0,003), babalarda böyle bir ilişki bulunamamıştır(p=0,372).  DEHB' li çocuklar ile kontrol grubu arasında yapılan karşılaştırmada miR-142-3p (p=0,97) ve miR-378 (p=0,063) düzeyleri arasında istatistiki olarak anlamlı farklılık bulunmadı. DEHB'li çocuklarda ailesinde psikiyatrik bozukluğu olanların hem miR-142-3p (p=0,011, rho:0,37) hem de miR-378 (p=0,017, rho=0,38) değerleri kontrollere göre düşüktü.  
SONUÇ: Araştırmamızda DEHB'lilerde sirkadiyen ritimde akşamcılığa kaymanın daha yüksek olduğunu, akşamcılığın dikkat eksikliği ile ilişkili olduğunu bulduk. Ebeveynler arasındaki psikopatoloji farklılığı genetik geçişte maternal psikopatolojinin etkin olabileceğini düşündürmüştür. miR-142-3p ve miR378 BMAL1 ile ilişkili olduğu daha önceki çalışmalarda kanıtlanmış olsa da, biz sirkadiyen ritim problemlerinin daha sık görüldüğü DEHB'lilerde kontrollere göre anlamlı bir farklılık saptayamadık. Ancak ailesinde herhangi bir psikiyatrik bozukluğu olan DEHB' lilerde miRNA düzeylerinin düşük olması, miRNA düzeylerinin genetik yüklülükle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.

Anahtar kelimeler: miR-142-3p, miR-378, DEHB, Kronotip, Sirkadiyen Ritim

Abstract:
Background: Attention deficit hyperactivity disorder  is one of the most common disorder in child and adolescent psychiatry with approximately %5-7 prevelance. It comprises of attention deficieny, hyperactivity and impulsivity component. Etiology of the disease is multifactorial. There are genetic, neurochemical, neuropsychological, neuroanatomical and enviromental factors. In studies conducted with individuals who have ADHD, it has been shown that their chronotypical preferences are different from healthy normal individuals. This result indicates that there may be some circadian rhythm problems in this multifactorial etiology of ADHD.In the regulation of circadian rhythm , genes like CLOCK and BMAL1 and associated microRNAs take charge. In our study, we compared children with ADHD and  healthy control group according to  chronotypical choices; their miR-142-3p and miR-378 levels which are linked to BMAL1 gene.

Methods: It has been chosen 50 children with ADHD who have diagnosed according to DSM  and 44 healthy children for this study. Childhood Chronotype Survey was used to determine chronotypical preferences of children. Blood samples has taken at 9 am to evaluate in genetic laboratory for measuring serum miR-142-3p and miR-378 levels.

Results: Children with ADHD has shown activeness at night(eveningness). Beside; this feature has found associated with ADHD in both groups. Psychopathology of mother is associated with ADHD existence in our study (p:0.003) but there has been no significant relevance between father psychopathology of father and ADHD existence (p:0.372). There has been no statistically significant difference in miR-142-3p (p:0.97) and miR-378 (p:0.063) levels between two groups. A specific group in children with ADHD which has a family member possess any psychiatric disease, has decreased level of miR-142-3p (p: 0.011, rho: 0.37) and miR-378 (p:0.017, rho:0.38) compared to controls. 

Conclusion: We have found that circadian rhythm in children with ADHD slips to eveningness mostly and eveningness is related to ADHD. The difference between parent s psychopathology difference gives us rise to thought that maternal psychopathology could be important in genetic transferance of ADHD. In previous studies, it has been proven that miR-142-3p and miR-378 levels are associated to BMAL1 gene. However in our study, we could not found any statistically significant difference in miRna levels between controls and children with ADHD who have more problems in circadian rhythm. But a specific group in children with ADHD which has a family member possess any psychiatric disease has decreased miRNA levels and this result may explain miRNA levels can be linked to genetic burden.

Key words: miR-142-3p, miR-378, ADHD, Chronotype, Circadian rhythm