Akdenize kıyısı olan illerimizdeki kış soğuklanma miktarının tarihsel değişimi
The historical change of accumulated winter chill of the cities on the Mediterranean coast of Türkiye
Yazar: ESMA AÇIKGÖZ
Danışman: PROF. DR. KENAN YILDIZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Bahçe Bitkileri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, Akdeniz sahil bölgesindeki bazı illerin kış soğuklanma sürelerinin tarihsel değişimini belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaçla, 5 farklı yöntem (0-7.2 C Modeli, Utah Modeli, Modifiye Utah Modeli, Pozitif Utah Modeli, Dinamik Model) kullanılarak İzmir, Aydın, Muğla, Adana, Hatay ve Mersin illerinin 1940 ve 2020 yılları arasındaki kış soğuklanma süreleri hesaplanmıştır. Daha sonra Mann-Kendal trend analiz ile bu illerdeki soğuk birikiminin zamana bağlı değişimleri incelenmiştir. Yapılan trend analiz sonucunda, Adana, Mersin ve Aydın'da 5 farklı yöntemle hesaplanan soğuklama sürelerinin hepsinde zamana bağlı önemli derecede azalma eğilimi belirlenmiştir. İzmir, Hatay ve Muğla'nın soğuklama sürelerinin uzun yıllar değişimi ise kullanılan soğuklama modellerine göre farklılık göstermiştir. Muğla'da Utah ve Dinamik modelle hesaplanan soğuk birikim miktarları azalma eğilimine sahipken, diğer modellerle hesaplanan soğuklama sürelerinin azalan veya artan yönde önemli bir trende sahip olmadıkları tespit edilmiştir. İzmir'de ise 0-7.2 modeli ile Utah modeli ile hesaplanan soğuklama süreleri azalma eğilimi gösterirken, diğer modellerde önemli bir eğilim belirlenememiştir.  Hatay'da da benzer şekilde Modifiye Utah ve Dinamik modelin verdiği soğuklama sürelerinin zaman bağlı olarak azalma eğiliminde olduğu diğer modeller kullanılarak hesaplanan soğuklama sürelerinde ise böyle bir eğilimin olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the historical change in winter chill accumulation of some provinces in the Mediterranean coastal region. For this purpose, winter chill accumulation during the period from 1940 to 2020 of Izmir, Aydın, Muğla, Adana, Hatay and Mersin provinces by using 5 different methods ((0-7.2 C Model, Utah Model, Modified Utah Model, Positive Utah Model Dynamic Model). Then, time-dependent changes in chill accumulation in these provinces were examined using Mann-Kendal trend analysis. As a result of the trend analysis, a significant time-dependent decreasing trend was determined in all chill accumulation amount calculated by 5 different methods in Adana, Mersin and Aydın. The change in the chill accumulation amount of Izmir, Hatay and Muğla over many years differed depending on the chilling accumulation calculation models used. While the chill accumulation amounts calculated with the Utah and Dynamic models in Muğla have a decreasing trend, it has been determined that the chill amounts calculated with other models do not have a significant decreasing or increasing trend. While there was a decreasing trend in the amount of chilling calculated by the 0-7.2 model and the Utah model in Izmir, no significant trend was detected in the amount of chilling obtained from other models. In Hatay, it has been determined that the chilling amount obtained from  by the Modified Utah and Dynamic models tend to decrease over time, but there is no such trend in the chill accumulation amount calculated using other models.