Elif Ana (Maraş-Pazarcık) üzerine antropolojik bir çözümleme
An antropological analysis of the shrine of Elif Ana (Maraş-Pazarcık)
Yazar: DİLEK KIZILDAĞ SOİLEAU
Danışman: DR. SİBEL ÖZBUDUN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Antropoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Antropoloji = Anthropology

Özet:
Bu çalışma, Anadolu Alevi ziyaretgahlarmdan, Maraş-Pazarcık Akdemir Köyünde bulunan Elif Ana ziyareti üzerine yapılan bir alan çalışmasını içermektedir. Bu alan çalışması, Aleviliğin yeniden üretilmesi (Aleviliğin uyanışı), geleneksel ve modernleşme ekseninde Alevilik, Halk İslamı, halk hekimliği gibi teorik konularla desteklenmiştir. Bu çalışmada, bugün yaşamayan ermiş bir kadının ziyareti etrafında oluşturulan kültün, yerel ve mitolojik söylemlerle, modernleşme sürecinin dinamikleri arasında oluşan etkileşim sonucu yeni bir "gelenek yaratılarak" yerel bir "hac merkezi" oluşumu ile karşılaşılmaktadır. Bu sürecin arkaplanına bakıldığında; 1980'lerin sonlan, 1990'larm başlarında Aleviliğin yeniden üretilmesi sürecine paralel olarak, Elif Ana ziyareti çevresinde bir canlılık oluşmuş, türbe, cemevi, aşevi, kurban kesim yeri, mihmanhane, kütüphane gibi birimlerin eklenmesiyle külliye boyutunda bir kompleks haline getirilmiştir. Bu anlamda Aleviliğin "yeniden üretilmesi" sürecinin bir göstergesi, Pazarcık'ta Elif Ana ziyaretinde belirginleşerek, Alevi kimliğinin ifade edildiği, yöre halkının toplumsal birliğini sergilediği bir mekan konumunu almıştır. Ziyaretgah, yöre halkının bireysel-psikolojik sorunlarına çözüm üretmenin dışında, toplumsal birlikteliğe imkan vererek geleneksel Aleviliğin; cem, ziyaret, kurban gibi ritüel gereklerini yerine getirerek Alevi geleneğinin yaşatılması ve sürdürülmesine katkıda bulunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Ritüel, gelenek, modernleşme, kentleşme, ziyaret, mit, kimlik, etnisite, menkabe, kült, küreselleşme, Alevilik/Aleviler

Abstract:
This is a study, based on fieldwork, of the shrine of Elf Ana in the village of Akdemir in the subprovince of Pazarcık, province of Maraş. Fieldwork is supported by theoretical issues such as the reawakening of Alevism, Alevism at the juncture of tradition and modernization, folk Islam, and folk healing. In this study we see the formation of a local pilgrimage and cult centered around the shrine of a deceased saintly woman, an "invented tradition" which is the product of the interaction occurring between local and mythological discourses and the dynamics of the process of modernization. In the context of the reconstruction of Alevism beginning in the late 1980s and early 1990s, activities around the shrine of Elif Ana have increased, and a complex has come into place with the addition of facilities like a tomb, ceremony building, kitchen, sacrifice area, guesthouse and library. In this way, as an indication of the reconstruction of Alevism, the shrine has come to be defined as a space for the expression of Alevi identity and for the display of social unity for the people of the area. The shrine complex, besides providing solutions to the individual psychological problems of the people of the area, by allowing for social unity and the performance of traditional Alevi rituals like the cem ceremony, shrine pilgrimage and sacrifice, contributes to the maintenance of Alevi tradition. Keywords: Ritual, tradition, modernization, urbanization, shrine, myth, identity, ethnicity, legend, cult, globalization, Alevi.