Hz. İsa'nın dağdaki vaazının Hıristiyanlık açısından incelenmesi
The sermon on the mount
Yazar: HÜLYA ÇETİN
Danışman: PROF. DR. HİDAYET IŞIK
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hristiyanlık = Christianity ; Hz. İsa = Hz. İsa ; Vaaz = Sermon

Özet:
Ağırlıklı olarak Matta, kısmen de Luka İncilinde yer alan Hz. İsa'nın Dağdaki Vaazı Hıristiyanlık açısından çok büyük önem taşımaktadır. Söz konusu vaazda iman, ibadet ve ahlakla ilgili hususlar Hıristiyan dini anlayışının merkezinde yer almaktadır.Vaazda, Hz. İsa'nın halka yönelik temel mesajlarını üç ana noktada özetlemek mümkündür: Bunlardan ilki, insanları Tanrı'nın Krallığına davet etmektir. Bu davet Tanrı'nın emir ve yasaklarına bağlanmak suretiyle ona iman etmeyi ve yaklaşan hesap/yargı gününe karşı hazırlıklı olmayı içermektedir. emel mesajlardan ikincisi, Musa hukuku olarak da adlandırılan ilahî yasalara ya da haram ve helal kurallarına sıkı sıkıya bağlanmakla ilgilidir. Vaazda, Hz. İsa bu kurallara bağlılığı (Matta, 5: 18-19) belirtmiştir. Hz. İsa'nın mesajları arasında öne çıkan üçüncü husus ise, toplumda özellikle din adamları ve yöneticilerle ilişkili olarak görülen ahlâksızlıklara karşı mücadeledir. Kendisi, yaşadığı dönemde toplumsal yapıya egemen olan sosyokültürel çöküşe karşı bizzat tavır almış, hukukun ve ahlâkın önemini vurgulamıştır. Bu dönemde toplumu kendi çıkarları doğrultusunda yönlendirmeye çalışan ve özellikle Ferisi ve Saduki ileri gelenlerinden oluşan gruplar, hukuku da menfaatlerine göre yorumlayıp uygulamakta; dinsel inanç, beklenti ve mekânları kişisel amaçlarına uygun şekilde anlayıp kullanmaktaydılar. Ayrıca hem Yahya hem de İsa ile ilgili hadiselerde görüldüğü gibi, toplumsal yapı, kendi otoritesine karşı oluşabilecek her türlü muhalefeti şiddetle bastırmaktan veya ortadan kaldırmaktan asla çekinmeyen bir siyasal mekanizmanın tahakkümü altında bulunuyordu. İşte Hz. İsa söz ve eylemleriyle bütün bu güç odaklarına karşı mücadele etmiştir.Burada üzerinde durulan ana konu, şekil dindarlığından çok, iç ve deruni dindarlığın makbul olduğudur. Bütün dinlerin hedefi özle şekil arasındaki dengenin ve ahengin tesisidir.Hz. İsa, önce insanın ruhi yönüne hitap etmiş; ruhun, maddenin esiri olmasının önüne geçmesinin önemini belirtmiştir. Bunun için vaazın ilk bölümünde ruhta fakir olanları, dertli olanları, yumuşak huylu olanları, mutluluğu isteyenleri, merhametli olanları, temiz kalpli olanları, barışçıları, barış için eziyet çekenleri övmüştür. İsa'ya göre bunlar, İsa'nın mesajını kabul edenlerin özellikleridir.Hz. İsa vaazının ikinci bölümünde, mesajı kabul edenlerin, İsa için sıkıntı çekeceklerini, birçok felaketle karşılaşacaklarını ve buna göğüs gereceklerini ifade etmiştir. İsa'ya göre yeryüzüne tat verecek olanlar, İsa'nın mesajını kabul edenlerdir. İsa bütün bunları söylerken, Yahudi şeriatını yıkmaya değil, yapmaya geldiğini; bu şeriat kurallarının dünyanın sonuna kadar devam edeceğini belirtmiştir. Bunun için, en küçük emirleri bile değiştirmeyeceğini ifade etmiştir.. Yahudi dini grupları olan Yazıcılar ve Ferisilerden, Hıristiyan olanların amellerinin daha ileri olmasını talep etmektedir. Yine İsa, Yahudiliğin on emrindeki öldürmeyeceksin emrini daha ileri götürerek, öldürme değil, hakaret etmenin bile cezaya müstehak olacağını belirtmektedir. Kul hakkının ve insanların gönlünü kazanmanın önemini belirten İsa, bunun Tanrıya sunulan takdimelerden daha önemli olduğunu belirtmektedir. Bunun için düşmanla dost olmanın yolları gösterilmiştir.İsa zinanın yasak olduğunu, ancak, bir kadına şehvetle bakan herkesin, yüreğinden zina ettiğini belirtmektedir. Bunun için şehvete götüren tüm yolların kapatılması gerektiğini belirtmektedir. Bu, herhangi bir uzvun kesilmesini gerektiriyorsa, onun yapılmasını istemektedir. Dağdaki Vaazın ilerleyen bölümlerinde İsa, boşanmamaya, yalan yere yemin etmemeye, kötülüğe karşı iyilik yapmaya, zâlime teslim olmamaya, düşmanları sevmeye davet etmektedir. Yine İsa, riyakarlıktan kaçınmaya, samimiyetle dua etmeye, kanaata, insanları bağışlamaya çağırmaktadır. Dağdaki Vaazda İsa'nın birçok yerde üzerinde durduğu ana konu riyakarlıktır. Bunun için, oruç tuttuğunuzu, sadece Tanrı bilsin, surat asarak oruçlu olduğunuzu insanlara göstermeye çalışmayın demektedir.İsa, Matta İncilinin VI. Bölümünün sonunda, hazineleri gökte biriktirin, yer yüzünde biriktirmeyin, kulluğu sadece Allah edin, siz ?hem Allah'a ve zenginliğe kulluk edemezsiniz? demektedir.Dağdaki Vaazın VII. bölümünde, başkalarının kusurlarını araştırmak yerine kişinin kendi kusurlarını araştırmasını, insanlardan nasıl davranış bekleniyorsa, kişinin karşısındakine de öyle davranması gerektiği hatırlatılmaktadır. Dağdaki Vaazın son kısmında İsa, yalancı ve sahtekar din propagandacılarından kaçınmayı, her Allah diyenin göklerin egemenliğine giremeyeceğini, bu sözleri dinleyip de yapmayanın halinin, evini kum üzerine yapan budala biri gibi olacağını bildirerek sözlerini bitirmektedir.

Abstract:
Predominantly located in part of Matthew, Luke of Jesus in terms of very great importance to Christianity of the mountain Vaazı. I believe that in the sermon, worship and ahlakla in the Centre of the Christian religious issues. In the sermon, Christ's ring, it is possible to summarize the main point for three basic messages: the first of these is to invite people to the Kingdom of God. This invitation to believe in him by God's commandments and yasaklarına, and to connect to the account/being prepared against the day of judgment, the upcoming. Basic traffic laws divine, also called the law of Moses, the second, or the haram and halal rules closely relates to the bağlanmakla. Commitment to these guidelines in the sermon, Christ (Matthew, 5: 18-19). Among the messages of Jesus, the third issue featured in the community especially the clergy and administrators are seen as related to the challenge against the He lived in the period of social structure have taken the stance against the sovereign in person, rule of law and the sociocultural çöküşe the importance of morality. During this period, the interests of their community, and in particular Ferisi and Saduki running Routing groups according to the interests of the dignitaries also interpret and apply the law; religious beliefs, expectations and venues to suit your purposes to understand and is notable. Also, regarding both Yahya and İsa, the social structure, as seen in their father's hadiselerde against any opposition vigorously suppressing or not afraid of a political mechanism under that never removing. Here is Jesus lyrics and actions against all these power. Adjustments of the main topic here, the shape is very they liked the Interior and cordiales. The goal of all religions, and the balance between shape özle ahengin facility. Christ, before people have addressed the direction of psychic; given the importance of the item to be gripped by the spirit, are acquired. To do this in the first part of the spirit of the poor ones, afflicted ones, the ones who is mild-mannered, compassionate ones, clean-hearted ones happiness, praised notably grind for peace. According to the message of Jesus Christ, they are those who accept. In the second part of the message of Christ Jesus those who accept, and distress for many disaster chest. According to Jesus, the message of Jesus to the Earth will give the ones who truly live by these virtues accepted taste. Not all these things, Jesus, came to demolish the Jewish şeriatını; This would continue until the end of the world, the rules of Sharia. To do this, even the smallest orders. does. Jewish religious groups of printers and Ferisilerden, Christian ones who served you further. Again, Jesus, Judaism on order by is not, thou shalt not kill order later, killing even punishable to insult that would be. Subject of the right and the importance of people, thank God that Jesus to gönlünü presented takdimelerden is more important. To do this, being the enemy, friendly ways. Jesus is forbidden knowledge, but, is that everyone, namely, adultery, a woman facing. To do this, all of the routes that should be şehvete. This requires any amputation to be dropped, it wants to be. The mountain lies on the ground later in Jesus, not to swear, to do good against evil, enemies like to not to be delivered invites. Again, Jesus,kanaata, people refrain from offering to donate to pray earnestly. In many places of the mountain in the sermon that Jesus stood still on the main topic. To do this, you should, just by hanging bilsin God, fasting, fasting person, do not try to show people that you are a smiley. Jesus, Matthew. At the end of the section, the place of the treasures in heaven God only, you "you cannot serve both God and opulence". The Mountain. rather than investigate the flaws of others in one's own person how behavior is expected from people who, research flaws, it should behave so hatırlatılmaktadır have conveyed. The last part of the mountain, Jesus is a liar and a cheater religion God, be informed that the sovereignty of the heavens, and these words are also one of the idiot who made the House upon the sand version would be like letting the words after Stefani repeats.