Erken dönem uyumsuz şemalar ve bağlanma stilleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between early maladaptive schemas and attachment styles
Yazar: HİLAL ÖZBEY
Danışman: DOÇ. DR. BETÜL DÜŞÜNCELİ
Sakarya Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas ; Güvenli bağlanma = Attachment security ; Güvensiz bağlanma = Insecure attachment ; Kaygılı ve kaçınan bağlanma = Attachment anxiety and avoidance

Özet:
Bu araştırmanın amacı bireylerin yaşamlarının ilk dönemlerinden itibaren oluşturdukları erken dönem uyumsuz şemalar ile bağlanma biçimleri arasındaki ilişki düzeyini incelemektir.  
Bu araştırma nicel yöntemlerden ilişkisel tarama modeli ile yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu uygun örnekleme yöntemi ile gönüllülük esasına göre belirlenmiş genç yetişkin 400 kişi oluşturmaktadır. Araştırma verileri üç farklı veri toplama formu kullanılarak toplanmıştır. İlk form katılımcıların algılanan sosyo-ekonomik düzeyleri, romantik ilişki durumlarına, annenin çalışma durumuna, anneye olan duygusal yakınlık düzeyi ve babaya olan duygusal yakınlık düzeyi gibi çeşitli bilgilerin yer aldığı araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu'dur.  İkinci form katılımcıların erken dönem uyumsuz şema alanlarını belirleyebilmek için Young Şema Ölçeği Kısa Form-3'tür. Üçüncü form ise bireylerin bağlanma stillerini belirleyebilmek adına Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği Formu'dur. Araştırma verileri Google Form aracılığıyla çevrimiçi iletişim araçları kullanılarak toplanmıştır. 
Araştırmada elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılarak SPSS programı yardımı ile analiz edilmiş ve Pearson Korelasyon analizi, t-testi, ANOVA ve Scheffe testi analizlerinden yararlanılarak yorumlanmıştır. Anlamlılık düzeyi 0.05 olarak alınmıştır. Araştırma verilerinin dağılım normalliğini incelemek adına basıklık (Kurtosis) ve çarpıklık (Skewnes) değerlerine bakılmıştır. Değerlerin -1/+1 aralığında olduğu ve bu değerlerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür.  
Bu araştırmada bireylerin güvenli bağlanma düzeyleri ile yüksek standartlar, zedelenmiş sınırlar, zedelenmiş otonomi ve kopuk şema alanları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Kaçınan bağlanma stili ile zedelenmiş otonomi, kopukluk, yüksek standartlar, zedelenmiş sınırlar şema alanlarının, kaygılı-kaçınan bağlanma stilinde tüm şema alanlarının pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu bulgulanmıştır.
Zedelenmiş otonomi şema alanı ile algılanan sosyo-ekonomik düzey, romantik ilişkiye sahip olma durumu, anne çalışma durumu, anneye olan duygusal bağ düzeyi ve babaya olan duygusal bağ düzeyi arasında; kopukluk şema alanı ile romantik ilişkiye sahip olma, annenin çalışma durumu, anneye olan duygusal bağ, babaya olan duygusal bağ arasında; yüksek standartlar şema alanı ile algılanan sosyo-ekonomik düzey ve anneye olan duygusal bağ arasında; zedelenmiş sınırlar ile anne çalışma durumu arasında ve diğeri yönelimlilik şema alanı ile algılanan sosyo-ekonomik düzey, anneye olan duygusal bağ arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık olduğu bulgulanmıştır.
Güvenli bağlanma stili ile anneye olan duygusal bağ ve babaya olan duygusal bağ arasında; kaçınan bağlanma stili ile algılanan sosyo-ekonomik düzey ve anne çalışma durumu arasında ve kaygılı bağlanma stili ile romantik ilişkiye sahip olma durumu arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır.

Abstract:
The aim of this research is to examine the level of relationship between early maladaptive schemas and attachment styles that individuals form from the first periods of their lives.
This research was designed with the relational model, one of the quantitative methods. The study group of the research consists of 400 young adults who were determined on a voluntary basis using the appropriate sampling method. Research data was collected using three different data collection forms. The first form is the Personal Information Form prepared by the researcher, which includes various information such as the perceived socio-economic levels of the participants, their romantic relationship status, the mother's working status, the level of emotional closeness to the mother and the level of emotional closeness to the father. The second form is the Young Schema Scale Short Form to identify participants' early maladaptive schema areas. The third form is the Three-Dimensional Attachment Styles Scale Form to determine individuals' attachment styles. Research data was collected using online communication tools via Google Form.
The data obtained in the research were transferred to the computer environment, analyzed with the help of SPSS, and interpreted using Pearson correlation analysis, ANOVA, t-test, and Scheffe test analyses. The significance level was taken as 0.05. To examine the normality of distribution of the research data, kurtosis and skewness values were examined. It was observed that the values were in the range of -1/+1 and these values showed a normal distribution.
In this study, it was determined that there was a significant negative relationship between individuals' secure attachment levels and high standards, damaged boundaries, damaged autonomy and disconnected schema areas. It was found that there was a positive significant relationship between avoidant attachment style and damaged autonomy, detachment, high standards, damaged boundaries schema domains, and all schema domains in anxious-avoidant attachment style.
It was found that there was a statistically significant difference; between the impaired autonomy schema domain and the perceived socio-economic level, having a romantic relationship, mother's working status, the level of emotional bond to the mother and the level of emotional bond to the father; disconnection between schema domain and having a romantic relationship, mother's working status, emotional bond to the mother, emotional bond to the father; between the high standards schema domain and perceived socio-economic level and emotional bond to the mother; between damaged boundaries and the working status of the mother, and between the schema domain of intentionality and the perceived socio-economic level and emotional bond to the mother.
It was determined that there was a significant difference between secure attachment style and emotional bond to mother and emotional bond to father, and between avoidant attachment style and perceived socio-economic level and maternal employment status, and between anxious attachment style and having a romantic relationship.