Z kuşağının tüketim algısı bağlamında alışveriş merkezi tasarımı
The design of shopping centre in the context of generation Z's consumption perception
Yazar: REYHAN ÇETİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAT ANIKTAR
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration

Özet:
İlk alışveriş mekanı olan Yunan Agoralarından bugüne kadar, insanoğlunun alışveriş eylemi ve bu eylemi gerçekleştireceği mekân ihtiyacı her zaman olmuştur. Bu alışveriş mekanlarının niteliği, kuşaktan kuşağa değişen yaşam şekli, mekânsal ihtiyaçları ve tüketim biçimi ile zamanla değişmek ve dönüşmek zorunda kalmıştır. Her şeyin satın alınarak elde edilmesi noktasına gelmiş olan tüketim toplumunun, günümüz alışveriş merkezlerini sadece ihtiyaç duyulan malları değil, sosyal ilişkilerini devam ettirecekleri kompleksler olarak değerlendirdiği söylenebilir. Tüketim bağlamında düşünüldüğünde, önceki kuşaklarda baskın olan faydacı tüketimin yerini yeni neslin tüketim anlayışı olan hedonik tüketim almaya başlamıştır. Yapılan çalışmalarda da görülmüştür ki Z kuşağı bugünün alışveriş merkezlerinde vakit geçiren önemli bir kesimi oluşturmaktadır. Bu nedenle Z kuşağının alışveriş merkezlerinde arzuladığı yeni tasarım yaklaşımları tüketim kavramı bağlamında değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme kapsamında öncelikle Z kuşağı tüketici davranışı ve satın alma karar verme tarzı araştırılmış ve literatürden edinilen bulgular anket ile desteklenmiştir. Diğer taraftan günümüz alışveriş merkezi tasarım parametreleri araştırılarak sentezlenmiş ve  'yeni nesil' alışveriş merkezleri olarak literatüre girmiş alışveriş merkezleri örnekleri incelenerek Z kuşağı için önem arz eden parametrelere anket yardımıyla ulaşılmıştır. Her iki anket çalışması sonucunda Z kuşağının tüketim algısı bağlamında alışveriş merkezi tasarımında ele alınması gereken parametreler belirlenerek tasarım kılavuzu oluşturulmuştur.

Abstract:
From the Greek Agora, the first shopping place, to the present, human beings' shopping action and the need for a place to perform this action have always been there. The nature of these shopping places, It has had to change and transform over time with its changing life style, spatial needs and consumption style from generation to generation. The consumer society, which has come to the point of purchasing everything, today's shopping centers are not only needed goods, It can be said that they evaluate their social relations as complexes that they will continue. When considered in the context of consumption, hedonic consumption, which is the consumption understanding of the new generation, has begun to replace the utilitarian consumption that was dominant in previous generations. It has also been seen in the studies that the Z generation constitutes an important part of today's shopping malls. For this reason, the new design approaches desired by the Z generation in shopping centers have been evaluated in the context of the concept of consumption. Within the scope of this evaluation, first of all, Z generation consumer behavior and purchasing decision-making style were investigated and the findings obtained from the literature were supported by a questionnaire. On the other hand, the examples of shopping malls that have been synthesized by researching today's shopping center design parameters and entered the literature as 'new generation' shopping centers have been examined and the parameters that are important for the Z generation have been reached with the help of a questionnaire. As a result of both survey studies, the parameters to be considered in the shopping center design in the context of the consumption perception of the Z generation were determined and a design guide was created.