Şanlıurfa ilinde ikinci ürün mısır alanlarında Anagrus atomus L. (hymenoptera: Mymarıdae)'un popülasyon gelişimi ve parazitleme oranının belirlenmesi
Determination of population development and parasitization rates of Anagrus atomus L. (Hymenoptera: Mymaridae) in second crop maize in Şanlıurfa province
Yazar: ATİLLA ATMACA
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET MAMAY
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, mısır yaprakpirelerinin yumurta parazitoiti Anagrus atomus L. (Hymenoptera: Mymaridae)'un ikinci ürün mısırda alanlarındaki popülasyon gelişimi ve bazı önemli yaprakpireleri (Zyginidia sohrab Zachvatkin, 1947, Empoasca decipiens Paoli, 1930 ve Psammotettix striatus (Linnaeus, 1758) (Hemiptera: Cicadellidae)) türlerinin parazitleme oranının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 2018 yılında Temmuz ve Kasım ayları arasında Şanlıurfa iline bağlı Akçakale, Harran ve Haliliye ilçelerinde yürütülmüştür. Çalışma kapsamında, A. atomus'un ergin popülasyon gelişimi sarı yapışkan tuzaklarla belirlenirken parazitleme oranının belirlemesi ise haftalık yaprak örneklemeleriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda A. atomus'un popülasyon yoğunluğu sarıyapışkan tuazklarda Akçakale, Harran ve Haliliye ilçeleri arasında benzerlik göstermiş ve en yüksek sayıya 7 Eylül tarihinde Akçakale ilçesinde 30 birey/tuzak ile ulaşılmıştır. Anagrus atomus'un parazitlediği yaprakpireleri içerisinde parazitlenmiş yumurta ve yapraklardaki çıkış deliklerine göre en yüksek oran Z. sohrab yumurtalarında (Akçakale'de %78, Harran'da %82, Haliliye'de %63) belirlenmiştir. Bu türü E. decipiens (Akçakale'de %18, Harran'da %14, Haliliye'de %32) türü izlemiştir. Popülasyon değişiminin izlenmesi çalışmalarında E. decipiens ve Z. sohrab'ın ikinci ürün mısırın vejetasyonu boyunca tarlalarda bulunduğu belirlenmiştir. P. striatus türünün ise mısırın 2-4 yapraklı olduğu dönemin başında tarlalarda bulunduğu, ileriki dönemlerde ise giderek popülasyonun minimuma indiği tespit edilmiştir. Zyginidia sohrab'ın en yüksek popülasyon yoğunluğuna Akçakale'de (4328 adet/tuzak), Harran'da (3920 adet/tuzak), Haliliye'de (4592 adet/tuzak/tuzak) 21 Eylül'de; E. decipiens'in Akçakale'de 10 Ağustos'ta (1216 adet/tuzak), Harran'da 12 Ekim'de (368 adet/tuzak), Haliliye ilçesinde 17 Ağustos'ta (2184 adet/tuzak); P. Striatus'un ise Akçakale'de 10 Ağustos'ta (328 adet/tuzak), Harran'da 31 Ağustos'ta (240 adet/tuzak), Haliliye ilçesinde 21 Eylül'de (496 adet/tuzak) ulaştığı saptanmıştır. İkinci ürün mısır tarlalarında zararlı yaprakpirelerinin popülasyonunu baskıladığı belirlenen A. atomus'un korunması ve doğada desteklenmesi önem arzetmektedir. Anagrus atomus'un popülasyon gelişimi göz önünde bulundurularak kimyasal mücadeleye karar verilmeli ve geniş spektrumlu pestisit kullanımından kaçınılarak doğal biyolojik mücadele desteklenmelidir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the population development of egg parasitoid Anagrus atomus L. (Hymenoptera: Mymaridae) and the parasitization rate of  some important leafhopper species (Zyginidia sohrab Zachvatkin, 1947, Empoasca decipiens Paoli, 1930 and Psammotettix striatus (Linnaeus, 1758)) in the second crop maize fields in Şanlıurfa province. The study was carried out between July and November of 2018 in Akçakale, Harran and Haliliye districts of Şanlıurfa province. In the scope of the study, adult population development of A. atomus was determined by yellow sticky traps, while parasitization rate was determined by weekly leaf sampling. As a result of the study, the population density of A. atomus varied between Akçakale, Harran and Haliliye districts and the highest number was reached on 7 September with 30 adult/trap in Haliliye district. The highest parasitization rate of A. atomus on leafhoppers egg was determined on Z. sohrab eggs as 78% in Akçakale, 82% in Harran and 63% in Haliliye. This species was followed by E. decipiens with 18% in Akçakale, 14% in Harran and 32% in Haliliye according to the egg parasitization rate. Based on the population monitoring studies, E. decipiens and Z. sohrab were found in the fields during the vegetation of the second crop maize. It was determined that P. striatus species was found in the fields at the beginning of the 2-4 leaf period, and the population gradually decreased to a minimum in later periods. The highest population density of Z. sohrab was found on 21 September in Akçakale (4328 adult/trap), Harran (3920 adult/trap) and Haliliye (4592 adult/trap) whereas those of E. decipiens was determined in Akçakale on 10 August (1216 adult/trap), in Harran on 12 October (368 adult/trap) and in Haliliye district on 17 August (2184 pcs). The other leafhopper P. striatus reached the highest population in Akçakale on 10 August (328 adult/trap), in Harran on 31 August (240 adult/trap) and in Haliliye district on 21 September (496 adult/trap). As a result, it can be concluded from the study that it is important to protect and support A. atomus, which is determined to suppress the population of harmful leafhoppersin maize crops. Chemical control should be decided by taking into consideration the population development of the beneficial insect such as A. atomus and natural biological control should be supported by avoiding the use of broad spectrum pesticides.