Obezite yönetiminde koçluğun  yaşam kalitesi benlik saygısı ve metabolik parametreler üzerine etkisi
The effect of coaching in obesity management on life quality self esteem and metabolic parameters
Yazar: NAZMİYE ÇIRAY GÜNDÜZOĞLU
Danışman: PROF. DR. ZEHRA ÇİÇEK FADILOĞLU
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Antropometri = Anthropometry ; Benlik = Ego ; Benlik saygısı = Self esteem ; Koçluk = Coaching ; Metabolizma = Metabolism ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yaşam tarzı = Life style

Özet:
Araştırma koçluğun obez bireylerin metabolik parametrelerine, antropometrik değerlerine, benlik saygısına ve yaşam kalitesine olan etkisini belirlemek üzere randomize kontrollü deneysel bir çalışma olarak planlanmıştır.
Araştırmanın örneklemini; Özel Dereli Sağlık Polikliniği Endokrinoloji Bölümü?nde 1.09.2011-1.12.2012 tarihleri arasında kilo yönetimi için başvuran beden kitle indeksi, 30 ve üzeri olan araştırmanın örneklem seçim ölçütlerine uyan ve araştırmaya katılmayı kabul eden 20 koçluk grubu ve 20 kontrol grubu olmak üzere toplam 40 birey oluşturmuştur. Kontrol grubuna rutin poliklinik izlem ve takibi; koçluk grubundaki bireylere rutin poliklinik izleme ek olarak 12 oturum koçluk yapılmıştır.
Araştırmada veri toplama formu olarak; Obez Bireye Özgü Veri Toplama Formu, Obezlere Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği, Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği, Antropometrik Ölçümler ve Metabolik Parametreler İzlem Formu?ndan yararlanılmıştır. Araştırmanın uygulanabilmesi için etik kurul onayı ve klinik kurum izini ve araştırmaya katılmayı kabul eden bireylerden bilgilendirilmiş onam ile sözel ve yazılı izin alınmıştır.
 Araştırmadan elde edilen bulguların değerlendirilmesinde, SPSS 20.00 paket programı kullanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirirken tanımlayıcı istatistiksel metodlardan frekans, yüzde ortalaması, standart sapma, medyan kullanılmıştır. Gruplar arası homojenlik testi için niteliksel verilerin karşılaştırılması için Pearson Ki-kare testi, Fisher Ki-kare, niceliksel verilerin karşılaştırılmalarında Mann Whitney U testi, normal dağılım göstermeyen grup içi zamana göre ölçümlerde Wilcoxon Sign Testi kullanılmıştır.
Bu çalışma, toplam 40 obez kadın ile  (koçluk grubu 20, kontrol grubu 20) tamamlanmıştır. Araştırmaya katılan koçluk grubunda izlem öncesi BKİ ortalaması  =33.10±2.34, yaş ortalaması  =33.30 ±6.67?dir. Koçluk ve kontrol grubu  obez bireyler arasında homojen dağılım sağlamıştır (p>0.05)
Araştırma sonucunda; koçluk grubu 1.ay, 2.ay ve 3.ay yaşam kalitesi puan ortalaması (sırasıyla  =48.5 ±5.0,  =65.4 ±5.0,  =82.0 ±4.1) ve kontrol grubuna göre ( =37.2 ± 6.7,  =41.4 ± 7.5,  =46.2 ± 10.1) yüksek bulunmuş ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). 
Koçluk girişimi sonrasında koçluk grubu 1.ay, 2.ay ve 3.ay benlik saygısı puan ortalaması (sırasıyla  =50.2 ±6.3,  =64.0 ±6.5,  =77.4 ±3.7) ve  kontrol grubuna göre ( =38.0 ± 5.8,  =41.5 ± 6.0,  =47.2 ± 8.5)  yüksek  bulunmuş ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). 
Koçluk girişimi sonrasında koçluk grubunda yer alan bireylerin öğün atlamama, 3 ana öğün 3 ara öğün tüketme şeklinde olumlu beslenme alışkanlıkları kazanmış ve   izlemler arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05).
Koçluk ve kontrol grubundaki bireylerin 1.ay, 2.ay ve 3.ay fiziksel aktivite yapma süreleri karşılaştırmasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Koçluk grubunun fiziksel aktivite süresi daha fazla bulunmuştur.
Koçluk grubundaki bireylerin BKI, ağırlık kaybı bel/kalça oranı ve vücut yağ dokusu yüzde ortalamasında 3.ayın sonunda kontrol grubuna göre daha fazla azalmış ve istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0.05). Koçluk grubu ile kontrol grubu bel çevresi ortalaması değerleri açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05).
Koçluk ve kontrol grubundaki bireylerin izlem öncesi ve 3.ay kolesterol, trigliserit, LDL, HDL değerleri ortalamaları açısından aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Açlık kan şekeri, tokluk kan şekeri ve HbA1c yüzdesi ortalamaları arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0.05).
Sonuç olarak; obezite yönetiminde hemşire koçluğunun uygulanması ile bireylerin yaşam kalitesi ve benlik saygıları geliştirilmiştir. Koçluk girişimi ile bireylerin sağlıklı beslenme alışkanlıklarının gelişmesi, fiziksel aktivitenin artması sağlanmış, kilo kaybı ve kan lipid düzeylerinin azaltılmasında etkili olmuştur. Bu sonuçlar doğrultusunda obez bireylerin yaşam tarzı değişikliğinde hemşire koçluğu yaklaşımının etkili olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler: Obezite, yaşam tarzı değişikliği, yaşam kalitesi, benlik saygısı, antropometrik ve metabolik parametreler, koçluk, hemşirelik

Abstract:
The research has been planned as an experimental study with randomized control in order to determine coaching?s effect on obese individual?s metabolic parameters, anthropometric values, self esteem and life quality.
This sample is comprised of 40 individuals among which 20 of them are coaching group and 20 are control group that applied to Private Dereli Health Outpatient Clinic Endocrinology Department between the dates 1.09.2011-1.12.2012 for weight control with body mass index is 30 and above, fits to the sample selection criteria of the research and accepts to participate in the research. A routine outpatient clinic  monitoring and follow-up for the control group and 12 sessions of coaching for the coaching group is conducted.
As data collection form in the research; Data Collection Form For Obese Individuals, Obese Individuals Specific Quality of Life Scale, Coopersmith Self Esteem Inventory, Anthropometric Measurements and Metabolic Parameters Monitoring Form have been benefited from. For the research to be applicable ethics committee approval and clinic establishment permit and informed consent with an oral and written permission from the individuals who agreed to participate are taken.
In evaluating the obtained findings from the research, SPSS 20.00 package program is used. In evaluating the study data, among the descriptive statistical methods, frequency, percentage, mean standard deviation and median are used. For the comparison of qualitative data for intergroup homogeneity test, Pearson chi square test and Fischer chi square, for the comparison of quantitative data, Mann Whitney U test, and in measurements based on time for the group without normal distribution, Wilcoxon Sign Test has been used.
This study is completed with a total of 40 obese women (coaching group 20, control group 20). The mean of BMI in the coaching group that participated the research prior to monitoring is  =33.10±2.34, age average is  =33.30 ±6.67. Coaching and control group enabled a homogenous distribution among obese individuals (p>0.05).
As a result of the research; life quality point average of the coaching group in the 1st 2nd and 3rd months (respectively  =48.5 ±5.0,  =65.4 ±5.0,   =82.0 ±4.1) and for the control group ( =37.2±6.7,  =41.4±7.5,  =46.2±10.1) are found high and a meaningful statistical difference is determined between the groups (p<0.05). 
After the coaching attempt the self esteem point average of the coaching group in the 1st 2nd and 3rd months (respectively  =50.2 ±6.3,  =64.0 ±6.5,  =77.4 ±3.7) and for the control group ( =38.0±5.8,  =41.5±6.0,  =47.2±8.5) are found high and a meaningful statistical difference is determined between the groups (p<0.05). 
After the coaching attempts, individuals from coaching group gained positive eating habits like not skipping meals, consuming 3 main meals and 3 snacks and a statistically meaningful difference is determined between the monitorings (p<0.05).
In comparison of the duration of their physical activities of the coaching and control groups in the 1st 2nd and 3rd months, a statistically meaningful difference is determined (p<0.05). The physical activity duration of the coaching group is found to be longer.
Compared with the control group, individuals in the coaching group?s BMI, weight loss, waist/hip ratio and body fat percentage means at the end of the 3rd month are found less and a meaningful difference is determined (p<0.05).  In terms of waist circumference mean values of the coaching and control group, a statistically meaningful difference could not be determined (p>0.05).
Prior to monitoring, in terms of 3rd month cholesterol, triglyceride, LDL, HDL means of the individuals in coaching and control group, a statistically difference is found (p<0.05). Between the means of pre-prandial blood glucose, post prandial blood glucose and HbA1c percentage, a meaningful difference could not be determined (p>0.05).
As a result; applying nurse coaching in obesity management developed individuals? life quality and self esteem. With coaching attempt, it helped individuals develop healthier eating habits, increase physical activity, and it is effective to provide weight loss and meaningful decrease in blood lipid levels. In accordance with these results it can be said that nurse coaching approach is effective in changing the life styles of obese individuals.

Key Words: Obesity, change in lifestyle, life quality, self esteem, anthropometric and metabolic parameters, coaching, nursing.