İnflamatuvar bağırsak hastalığı'nda dışkıda gizli kan testiyle ile hastalık aktivasyonu arasındaki ilişki
Assessment of disease activity by fecal occult blood test in inflammatory bowel disease
Yazar: RUMEYSA ÇOLAK
Danışman: PROF. DR. HALE AKPINAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology
Dizin: Dışkı = Feces ; Hastalık şiddeti indeksi = Severity of illness index ; Hemorajiler = Hemorrhage ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: İnflamatuvar bağırsak hastalığı (İBH)'nda tedavi kararını vermede hastalık lokalizasyonu ve hastalık aktivitesi önem taşımaktadır. Hastalık aktivitesini değerlendirmede klinik aktivite indeksleri, laboratuvar, endoskopik ve histopatolojik incelemeler kullanılmaktadır. Endoskopik ve histopatolojik incelemeler en güvenilir olsa da invaziv ve maliyetlidir. Laboratuvar incelemeleri olarak rutinde CRP, ESH ve fekal kalprotektin (FK) kullanılmaktadır. Ancak fekal kalprotektin ülkemizde her merkezde bakılamayan, maliyetli bir incelemedir. Kullanabileceğimiz maliyet etkin, kolay uygulanabilir, non-invaziv bir dışkı tetkiki olarak dışkıda gizli kan (DGK) testi ile İBH hastalarında klinik aktivasyonun değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Materyal ve metot: Bu çalışmaya 18-80 yaş arası 115 İBH tanılı hasta (44'ü kadın 71'i erkek, ortalama yaş: 47.9 ± 13.5, 59 Crohn hastalığı (CH), 56 ülseratif kolit (ÜK)) alınmıştır. Hastalara İBH tanısı klinik, endoskopi, radyolojik ve histopatoloji inceleme bulgularının tümünün değerlendirilmesiyle konmuştur. CH'nın klinik aktivitesini değerlendirmek için Harvey Bradshaw İndeksi (remisyon≤4) ve ÜK'in klinik aktivitesini değerlendirmek için Modifiye Mayo Skorlaması (remisyon≤2) kullanılmıştır. Eş zamanlı olarak tüm hastalarda DGK testi (HM-Jack gaitada gizli kan otoanalizörü,(Extel Hemo-Auto) ve 59/115 hastada endoskopik aktivasyon durumu (ÜK için Mayo Endoskopik Skorlama kriterleri, CH için ise endoskopide ülser varlığı) incelenmiştir.  

Bulgular: Çalışmaya alınan ÜK hastalarının 17/56 (% 30.4)'ü ve CH hastalarının 15/59 (%25.4)'ü hastalık yönünden aktifti. (Ortalama Modifiye Mayo Skoru:1,71±2,11, Harvey Bradshaw İndeks skoru:2.81±2.24).
Aktivasyon döneminde ÜK grubunda DGK testi pozitifliği ile anlamlı ilişki bulunurken (p=0.009), CH grubunda anlamlı farklılık saptanmadı (p=0,109). 
Klinik aktivasyon ile karşılaştırıldığında DGK testinin duyarlılığı % 84.37, özgüllük % 45.78, pozitif prediktif değeri % 37.50, negatif prediktif değeri % 88.37 olarak hesaplanmıştır. Toplam 59 (% 51.3) hastaya (ÜK 32/56 ve CH 27/59) endoskopi yapılmıştır. 
Endoskopik aktivasyon durumu ile karşılaştırıldığında ise DGK testinin duyarlılığı % 79.06, özgüllük % 62.5, pozitif prediktif değeri % 85.0, negatif prediktif değeri % 52.63 olarak bulunmuştur.

Sonuç: Çalışmamız İBH tanılı hastalarda DGK testinin, hızlı, kolay uygulanabilir ve düşük maliyetli bir belirteç olarak hastalık aktivitesini değerlendirmede yararlı olabileceğini göstermektedir. 

Anahtar kelimeler: İnflamatuvar bağırsak hastalığı, Dışkıda gizli kan, Hastalık Aktivasyonu

Abstract:
OBJECTIVES: The disease activity and disease localization are important parameters at the treatment decision of inflammatory bowel disease (IBD). Clinical activity indices, laboratory, endoscopic and histopathological examinations are used to evaluate disease activity. Although endoscopic and histopathological investigations are the most reliable, they are invasive and costly. C-Reactive protein (CRP), erythrocyte sedimentation rate (ESR) and fecal calprotectin (FC) are used as laboratory tests. However, fecal calprotectin is a costly study that cannot be examined in every center in our country. As a cost-effective, easily applicable, non-invasive stool test, we aimed to evaluate the clinical activation in IBD patients by using fecal occult blood (FOB) test.

MATERIAL AND METHOD: This study included 115 patients with IBD between the ages of 18-80 (44 male, 71 female, mean age: 48.04 ± 13.5 years, 59 patients with Crohn's Disease (CD), 56 with Ulcerative Colitis (UC)). The diagnosis of IBD was made by evaluating all clinical, endoscopic, histopathological and radiological findings. Harvey Bradshaw Index (remission≤4) and Modified Mayo Scoring (remission ≤2) were used to assess the clinical activity of CD and UC. Simultaneously, FOBT was investigated (HM-Jack fecal occult autoanalyzer) in all patients however endoscopic activation status was investigated only in 59 of 115 patients.

RESULTS: 17/56 (30.4%) of UC and 15/59 (25.4%) of CD patients were an active disease. (Mean Modified Mayo Score: 1.71 ± 2.11, Mean Harvey Bradshaw Index score: 2.81 ± 2.24) While there was a significant correlation between FOBT positivity in the UC group during the activation period (p = 0.009) and no significant difference was found in the CD group (p = 0.189). When compared with clinical activation, the FOBT;  sensitivity, specificity, positive predictive value, and negative predictive values were calculated as 84.37 %, 45.78 %, 37.50 %, and 88.37 %, respectively. Endoscopies of 59/115 patients (UC 32/56 and CH 27/59) were examined. In comparison with the endoscopic activation status, the sensitivity, specificity, positive predictive value, and negative predictive values were 79.06 %, 62.5 %, 85.0 %, and 52.63 %, respectively.

CONCLUSION: Our study showed that FOBT may be useful in assessing disease activity as a rapid, easily applicable and cost-effective marker in patients with IBD.

Keywords: Inflammatory Bowel Disease, Fecal Occult Blood Test, Disease Activation