Primer biliyer kolanjit hastalarında ateroskleroz araştırılması
Investigation of atherosclerosis in patients with primary biliary cholangitis
Yazar: AYLİN ÇOŞKUN
Danışman: PROF. DR. ASLI ÇİFCİBAŞI ÖRMECİ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Gastroenteroloji = Gastroenterology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Primer biliyer kolanjit (PBK) sıklıkla kadınları etkileyen küçük safra yollarında hasarla seyreden kronik otoimmun bir karaciğer hastalığıdır. PBK lipit metabolizmasında değişikliklere neden olmakta ve hastaların %75'inde hiperkolesterolemi izlenmektedir. Ancak artmış hiperkolesterolemi görülme sıklığının kardiyovasküler risk artışı ve ateroskleroz ile sonuçlanmadığı düşünülmektedir. Bu çalışmayla PBK'da hiperkolesteroleminin ve subklinik aterosklerozun ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metot: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Gastroenteroloji polikliniğinden takipli 200 hasta dosyası incelendi ve overlap sendromu olanlar, vefat eden ve çalışmaya katılmaya gönüllü olmayan olgular çalışmadan dışlandı. Çalışmaya PBK tanılı 60 hasta ve sağlıklı 44 kontrol grubu alındı. Hastaların demografik verileri, ek hastalıkları, VKİ'leri, bel-kalça oranları, Fibroscan ile karaciğer CAP skorları, fibrozis evreleri ve HDL, total kolesterol, trigliserit, total bilirubin, ALP değerleri değerlendirildi. APRI ve Globe skorları hesaplandı, UDKA yanıt durumları değerlendirildi. Tüm hastalara subklinik aterosklerozu araştırmak için bilateral karotis doppler ultrasonografisi yapıldı. İntima-media kalınlığı (IMT) ölçümleri ve plak varlığı değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan 104 kişiden total kolesterol ≥240 mg/dl olanlar ile lipit düşürücü tedavi alanlar lipit yüksek grup olarak değerlendirildi. Lipit yüksek PBK (n=39 kişi), lipit normal PBK (n=21 kişi), lipit yüksek kontrol (n=12 kişi) ve lipit normal kontrol (n=32 kişi) olmak üzere 4 grupta inceleme yapıldı. Demografik veriler için eşleşen lipit normal PBK ve lipit yüksek PBK grupları arasında IMT değerleri (0,75±0,21 vs 0,78±0,23) ve plak varlığı (7 (%33,3) vs 14 (%35,9)) arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır (p=1,00). Plak varlığı üzerine değişkenlerin etkisi incelendiğinde; yaş (p=0,001, OR: 1,187) ve diyabetes mellitus varlığı (p=0,003, OR: 8,412) bağımsız risk faktörleriydi ve lipit seviyelerinin plak varlığına etkisi görülmedi. IMT üzerine yapılan regresyon analizlerinde yaş (p=0.001, OR: 0,006), cinsiyet (p=0,025, OR:0,177), ve VKİ (p=0,035, OR:0,009) risk faktörü olarak görüldü, lipit düzeylerinin etkisi gözlenmedi. Lipit yüksek ve lipit düşük PBK hastaları karşılaştırıldığında CAP skorları (p=0,099), APRI skorları (p=0,190), siroz varlığı (p=1,00), Fibrozis seviyeleri (p=0,551) ve UDKA yanıtları (p=0,694) arasında anlamlı farklılık görülmedi. Trigliserit yüksekliğine göre yapılan karşılaştırmada CAP skorları iki grup için benzer saptandı. (p=0,361)
Sonuç: Çalışmamızda PBK'da sıklıkla gözlenen hiperkolesteroleminin, subklinik ateroskleroz ile ilişkisi görülmedi. Hastalar komorbid hastalıkları ve yaşları göz önüne alınarak kardiyovasküler risk açısından takip edilmelidir.

Abstract:
Background: Primary biliary cholangitis is a chronic autoimmune cholestatic liver disease that mainly affects women. Cholestasis and also PBC-specific mechanisms result in hypercholesterolemia in up to %75 of patients. Because cardiovascular deaths are the first cause of death worldwide, so hyperlipidemia in PBC is an important issue. Our study aims to establish hyperlipidemia and subclinical atherosclerosis parameters in PBC.
Materials and Methods: This is a single-center cross-sectional study, 200 PBC patient files have been examined in Istanbul Faculty of Medicine. Those with overlap syndrome, deceased patients, and non-volunteers were excluded from the study. A total of 60 PBK patients and a control group of 44 over 18 years old without chronic liver disease were included. We noted demographic features, comorbidities, BMIs, Waist-to hip ratios, lipid profiles, ALP, bilirubin levels, UDCA responses, APRI scores, Globe scores, fibrosis, and CAP scores measured with Fibroscan. Radiologist measured intima-media thickness and plaque presence with bilateral carotid Doppler ultrasonography.
Results: A total of 104 people were categorized into four groups due to their lipid status. We defined hypercholesterolemia as the use of antihyperlipidemic treatment or total cholesterol level higher than 6.2 mmol/L. Hyperlipidemic PBC (n=39), normolipidemic PBC (n=21), hyperlipidemic control (n=12), and normolipidemic PBC (n=32) groups were compared. Between the demographically matched normolipidemic and hyperlipidemic PBC group, there was no significance for IMT values (0.75±0.21 vs 0.78±0.23) and the presence of plaques (7 (33.3%) vs 14 (35.9%)), (p=1,00). When the effect of the variables on the presence of plaque is examined; Age (p=0,001, OR: 1,187) and presence of diabetes mellitus (p=0,003, OR: 8,412) were independent risk factors and lipid levels had no effect on the presence of plaque. Age (p=0.001, OR: 0,006)), gender (p=0,025, OR:0,177), and BMI (p=0,035, OR:0,009) were seen
as risk factors in the regression analyses performed on IMT, the effect of lipid levels was not observed. When hyperlipidemic and normolipidemic PBC patients were compared, no significant difference was found between APRI scores (p=0,190), Fibrosis levels (p=0,551), CAP scores (p=0,099), presence of cirrhosis (p=1,00) and UDCA responses (p=0,694). When the PBC group was separated according to the presence of hypertriglyceridemia, there was no difference in CAP scores between the two groups. (p=0,361)
Conclusion: In our study, hypercholesterolemia, which is frequently observed in PBC, was not associated with subclinical atherosclerosis parameters. Patients should be followed up in terms of cardiovascular risk, taking into account additional comorbid diseases and age.