Müslümantepe kazıları ışığında metalik seramik kökeni, üretim teknikleri ve yayılım alanları
In the light of müslümantepe excavations; The production and distrubition of metallic ware
Yazar: MELİS SIRIŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYYÜP AY
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Arkeoloji = Archaeology ; Arkeolojik alanlar = Archeological areas ; Arkeolojik kazılar = Archaeological excavations ; Diyarbakır-Bismil = Diyarbakır-Bismil ; Metal seramik alaşımları = Metal ceramic alloys ; Metalik seramik = Metallic ceramics ; Müslümantepe = Müslümantepe ; Seramik kaplar = Ceramic pots ; Seramikler = Ceramics

Özet:
Müslümantepe, Diyarbakır ili, Bismil ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Müslümantepe Geç Neolitik yani Halaf Döneminden Geç Assur dönemine kadar prehistorik bir stratigrafi göstermektedir. Müslümantepe Yukarı Dicle Bölgesinde kent kültürünün saptanğı önemli bir yerleşimdir. Müslümantepe kazısından ele geçen Metalik Seramik Erken Hanedanlar II-III''e tarihlendirilmiştir. 
M.Ö. 3.bin yıl boyunca kullanılan Metalik Seramik üzerine yapılan kil analizleri ve teknik ve tipolojik incelemeler dikkate alınarak, başta Müslümantepe kazıları olmak üzere Dicle üzerinde yapılan Ilısu Barajı Kurtarma Kazıları, Kuzey Suriye ve Kuzey Mezopotamya bölgelerinde yapılan kazı ve araştırmalar incelenip, teknik ve tipolojik karşılaştırmalar yapılarak Metalik Seramik kimler tarafından ve nerede üretildiği, nerede ve nasıl kullanıldığı hangi mekanizmalarla nerelere dağıtıldığı konusu tartışılıp yeni önerilerde bulunulmuştur. Müslümantepe kazılarından ele geçen Metalik Seramik, buluntu yeri, hamur grupları, formları, yüzey işleme teknikleri, hamur ve astar (Munsell) renkleri, yapım teknikleri, pişirim, hamur tip ve niteliği, çap ve cidar ölçülerine göre değerlendirilmiştir. Bu seramik türünün teknik ve tipolojik analizleri yapılmış, stratigrafik gelişimi ve tarihlendirmesi dikkate alınarak elde edilen tipolojik gelişim ve istatiki değerler diyagramlara bağlı olarak açıklanmıştır. Böylece Müslümantepe kazısı ışığında Metalik Seramiğin Yukarı Dicle Bölgesi, Kuzey Mezopotamya ve Kuzey Suriye bölgelerindeki yayılımı gözler önüne serilmiştir.
Anahtar kelimeler: Müslümantepe, Metalik Seramik, Seramik Tekniği, Seramik Tipolojisi, Erken Hanedanlar II-III

Abstract:
Müslümantepe is located in the Diyarbakır province, at Bismil district. Müslümantepe's stratigraphy shows a prehistoric science from the Late Neolithic, Halaf Period to the Late Assyrian Period. Müslümantepe is important place for Early Bronz Age urbanization in the Upper Tigris Valley. Metallic Ware which is found in Müslümantepe were dated to The Early Dynasties II-III.
Metallic Ware have been used till the end 3th. B.C. The clay analyzes of Metallic Ware and technical and typological comparisons betwen Ilısu Dam Area and Upper Mesopotamia and Upper Syria settlements, try to found where the Metallic Ware by who and where prodact and how were distrubitited. The Metallic Ware recovered from the Müslümantepe excavations were evaluated according to the in-situ posesion, paste type, forms and surface treatment techniq, paste and slip colors (Munsell), construction techniques, firing and fine quality, has diametered and wall measurements. Technical and typological analyzes of this Metallic Ware were made,  a statistical values obtained by considering its stratigraphic development and dating were explained its development, depending on the typological diagrams. Thus, in the light of the Müslümantepe excavation, has explained the spread of Metallic Ware in the Upper Tigris Region, Northern Mesopotamia and Northern Syria was revealed.
Keywords: Müslümantepe, Metallic Ware, Ceramic Technique, Ceramic Typology, Early Dynastic II-III