Sivas kent merkezinde kamusal yapılar ve kentin gelişimine etkileri
Public buildings in Sivas city center and their impact on urban development
Yazar: NURAY KARATEPE
Danışman: PROF. DR. OYA ŞENYURT
Kocaeli Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Kamu binaları = Public buildings ; Kent merkezi = City center ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Sivas = Sivas

Özet:
Sivas, tarih boyunca sayısız medeniyetler, birçok devlet ve imparatorluk tarafından iskân edilmiştir. Tarih öncesi Neolitik Çağ'dan Beylikler zamanına, Anadolu Selçukluları Devleti'nden Osmanlı Dönemi'ne ve günümüze kadar gelen süreçte, var olan uygarlıklar kentte pek çok yapı inşa etmiş ve her medeniyet şehrin mimari dokusuna kendi izini bırakmıştır. Böylece Sivas, binlerce yıllık tarihi ve konumu gereği önemli güzergâhlar üzerinde bulunması nedeniyle siyasî, askerî ve kültürel olarak Anadolu'nun önemli kentleri arasına girmiştir. Sivas'ın fiziki kentsel yapısı 13. yüzyılda oluşmuştur. Burada hüküm süren her devletin kentin etrafını saran surları ve kaleleri koruması nedeniyle il merkezi surlar içinde sıkışmış ve sınırlarını genişletememiştir. Diğer bir yandan kentin idari merkezi, çevrelendiği surlar sayesinde 19. yüzyıla kadar çeperini muhafaza etmiştir. Bu sayede tarihsel katmanlaşmaya olanak veren kent surları içindeki alan, geçmişten günümüze Sivas ilinin merkezi konumundadır. 
Çalışılan tez kapsamında, tanımlanan bu alanda var olan, Selçuklu ve İlhanlı Dönemi ile birlikte 19.yüzyıla kadar günümüze gelebilen tüm kamu yapıları incelenmiştir. Ayrıca Osmanlı Devleti, 19. yüzyıl sonundan Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar olan döneminde Sivas'ta pek çok kamu yapısı inşa etmiştir. Bu yapılardan birkaçı günümüze ulaşamazken, Sivas Hükümet Konağı, Mülki İdadi Binası, Sivas Sanayi Mektebi, Sivas Jandarma Binası, Sivas Erkek Öğretmen Okulu gibi pek çok yapı bugüne kadar korunabilmiştir. Sonuç olarak, Geç Osmanlı Dönemi'nin Eyalet Merkezi konumunda olan Sivas'ta bu dönemde inşa edilen tüm kamu yapılarının kentteki konumları belirlenmiş ve bu binaların yapılı çevreye etkisi ve mimari özellikleri değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Geç Osmanlı Dönemi, Kamu Yapıları, Kent Merkezi, Osmanlı Mimarlığı, Sivas

Abstract:
Numerous civilizations, states, and empires have inhabited Sivas throughout history. From the prehistoric Neolithic era to the Principalities, from the Anatolian Seljuk State to the Ottoman Period and up to the present, the existing civilizations built many structures in the city, and each culture left its own traces on the architectural texture of the city. Thus, Sivas has become one of the important cities of Anatolia, politically, militarily, and culturally, due to its location on critical routes. The physical urban structure of Sivas was formed in the 13th century. Since every state that ruled here protected the walls and castles surrounding the city, the city center was stuck within the walls and could not expand its borders. On the other hand, the city's administrative center preserved its periphery until the 19th century, thanks to the surrounding walls. In this way, the area within the city walls, which allows for historical stratification, has been the center of Sivas province from past to present.
All the public buildings that survived until the 19th century, including the Selcuklu and Ilkhanid periods, were examined in this area defined within the scope of this thesis. Moreover, The Ottoman Empire built many public buildings in Sivas from the end of the 19th century to the establishment of the Republic. While a few of these structures have not survived, many others have been preserved until today such as Sivas Government House, Civil High School, Sivas Industry School, Sivas Gendarmerie Building, Sivas Male Teacher's School, etc. As a result, the locations of all public structures built in this period in Sivas, which was the Provincial Center of the Late Ottoman Period, were determined, and the effects of these buildings on the built environment and their architectural features were evaluated.

Keywords: Late Ottoman Period, Public Buildings, Urban Center, Ottoman Architecture, Sivas