Kentsel dönüşüm ve mega ulaşım projeleri üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme: İstanbul örneği
A comparative evaluation on urban transformation and mega transportation projects: Case of İstanbul
Yazar: AYÇA İLHAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖRKEM GÜLHAN
Pamukkale Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning

Özet:
Kentler devamlı olarak değişen/dönüşen, yapılan her müdahale
sonucunda doğrudan ya da dolaylı olarak etkileşim içerisinde olan
mekânlardır. Özellikle ülkemizde kentsel dönüşüm uygulamalarının sadece
konut alanları üretimi ve depreme dayanaklılık gibi konular üzerinden ele
alınması ve kentsel dönüşüm bölgelerindeki ulaşım politikalarının
uygulamalardan önce belirlenmemesi kentsel ulaşım ve sürdürülebilirlik için
olumsuz etkiler oluşturmaktadır.
Bir bölgede yaşayan toplum kesiminin yer değiştirmesi, bölgeye yeni
bir kesimin gelmesi veya o bölgedeki toplumsal alışkanlıkların çeşitli
kentsel müdahaleler nedeni ile değişmesi, o bölgedeki mevcut seyahat
üretimini, seyahat dağılımını, tür seçimini ve link kapasitelerini
değiştirecektir. Bu da kentsel ulaşım ve alışkanlıklarının yeniden üretimi
anlamına gelmektedir.
Kentsel dönüşüme ek olarak son yıllarda yapılan mega projeler
özellikle İstanbul'da hem arazi kullanımı hem de ulaşım hacimlerini
etkilemektedir. Hangi ilçelerin ve bölgelerin ulaşım yatırımlarından
etkilendiğinin tespit edilmesi, bu etkiler doğrultusunda geliştirilmesi
gereken arazi kullanım kararları ve ulaşım dönüşüm ilişkisi bağlamında
yapılan çalışmaların sonuçlarının anlaşılması önemli planlama aşamaları
olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu çalışmada ülkemizde en çok yatırımın yapıldığı il olan İstanbul
örnek alan olarak belirlenmiştir. Yine en yüksek pay olan ulaşım
yatırımlarının kentsel alanda yarattıkları etkiler incelenerek, ilk aşamada
mega projelerin arazi kullanım ve ulaşım ilişkisi kapsamında yarattığı
sonuçlar analiz edilmiştir ve öncelikli olarak müdahale edilmesi gereken
alanlar/ilçeler/ ve bölgeler belirlenmiştir.
İkinci aşamada ise kentsel dönüşüm alanı olarak ilan edilen İstanbul
ili, Ziya Gökalp Mahallesi, Ayazma Mevkii'nde dönüşen mekânlarda
değişen ulaşım alışkanlıklarını ve kente etkilerini incelemek amacıyla
yerinde dönüşümün yapıldığı Ayazma kentsel dönüşüm alanında yürütülen
mülakat çalışmalarıyla alanın ulaşım alışkanlıkları değerlendirilerek bölgeye
yönelik yeni planlama yaklaşımları önerilmiştir.
ANAHTAR KELİMELER: Ayazma, Kentsel Dönüşüm, Mega projeler,
Ulaşım, İstanbul

Abstract:
Cities are places that change/change continuously and interact
directly or indirectly as a result of every intervention. Especially in Turkey,
urban regeneration practices are taken into consideration only for issues
such as production of residential areas and earthquake resistance, whereas
transportation policies in urban regeneration regions are not determined
ahead of the implementation. This has negative effects on urban
transportation and sustainability.
The displacement of the community living in a region, the arrival of
a new section or the change of social habits in that region due to various
urban interventions will change the current travel production, travel
distribution, species selection and link capacity in that region. This means
urban transportation and reproduction of habits.
In addition to urban transformation, recent mega-projects affect both
land use and transportation volumes, especially in Istanbul. Determining
which districts and regions are affected by transportation investments,
understanding the results of the studies carried out in the context of land use
decisions and transportation transformation relationship that need to be
developed in line with these effects are important planning stages.
In this study, Istanbul, which is the province where the most
investment is made in our country, was identified as a sample area. In the
first phase, the results of mega projects within the context of land use and
transportation relationship were analyzed and the areas/districts/ and regions
that need to be intervened in priority were determined by examining the
impacts of transportation investments, which are also the highest share, in
the urban area.
In the second phase, the transportation habits of the area were
evaluated by the interview studies conducted in the Ayazma urban
transformation area where the transformation was carried out in order to
examine the changing transportation habits and their effects on the city in
the places transformed in the Ziya Gökalp neighborhood, Ayazma area,
which was declared as an urban transformation area. New planning
approaches to the area have been proposed.
KEYWORDS: Ayazma, Urban Renewal, Mega Projects, Transportation,
İstanbu