Travmatik beyin hasarı sonrası hipofiz fonksiyonlarının birinci yıl ve beşinci yıl değerlendirilmesi
The evaluation of pitiutary functions at the first and fifth year after traumatic brain injury
Yazar: HALİL ULUTABANCA
Danışman: PROF. DR. AHMET SELÇUKLU
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroşirürji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nöroşirürji = Neurosurgery
Dizin: Adrenokortikotropik hormon = Adrenocorticotropic hormone ; Beyin yaralanmaları = Brain injury ; Büyüme hormonu = Growth hormone ; Hipofiz bezi = Pituitary gland ; Kafa yaralanmaları = Head injuries ; Yaralar ve yaralanmalar = Wounds and injuries

Özet:
Kafa travması genç erişkinlerdeki sakatlık ve ölümlerin en önemli nedenlerindendir. Kafa travması; fiziksel sakatlık ile uzun süreli kognitif, davranışsal, psikolojik ve sosyal defektler arasında değişen sonuçlar gösterir. Travma sonrası hipofizer yetmezlik (TSHY) uzun süredir bilinmektedir ve bu olgu dünyadaki en önemli halk sağlığı sorunlarından birisidir. Ancak eskiden bu olgunun çok sık görülmediğine inanılırdı . Son zamanlardaki klinik kanıtlar ise, kafa travmasının sıklıkla hipotalamik- hipofizer disfonksiyona sebep olabileceğini göstermektedirBu çalışmaya 2003 ile 2004 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Nöroşirürji servisi ve yoğun bakım ünitesine kafa travması nedeniyle yatan 25 hasta dahil edilmiştir. 2003 ile 2009 yılları arasında hastaların birinci ve beşinci yıllarındaki hipofiz fonksiyonları değerlendirilmişir.Birinci yılda 11 (%44) hastada Growth Hormon yetmezliği, 5 (%20) hastada ACTH yetmezliği, 2 (%8) hastada FSH yetmezliği olduğu görüldü.Beşinci yılda ise 7 (%28) hastada Growth Hormon yetmezliği, 3 (%12) hastada ACTH eksikliği olduğu görüldü.Birinci yılda Growth Hormon yetmezliği (GHY) tespit edilen 11 hastadan 6'sının Growth Hormon yetmezliği seviyesinin beşinci yılda normale geldiği ve birinci yılda Growth Hormon yetmezliği (GHY) defisiti olmayan 2 hastada ise beşinci yılda eksiklik ortaya çıktığı görüldü.Birinci yılda ACTH eksikliği olan 5 hastanın tamamının düzeldiği görüldü. Beşinci yılda ise 3 yeni ACTH eksikliği olan hasta tespit edildi.Beşinci yılda Growth Hormon yetmeziliği ve ACTH eksikliği dışında hormon eksikliği tespit edilmedi.Sonuç olarak Travmatik Beyin Hasarı (TBH) sonrası hipofiz yetmezliği kafa travması şiddetinden bağımsız olararak ortaya çıkmaktadır. Ağır kafa travması sonrası ortaya çıkan yetmezlik daha kalıcı iken, hafif ve orta derece kafa travması sonrası görülen hipofiz yetmezliği bazı hastalarda geçici, bazı hastalarda kalıcı, bazılarında ise beş yıl sonra tespit edildi. Sebepler arasında hipofiz bezinin kendi kendini tamir edebilmesi, genetik faktörler ve otoimmünite söz konusu olabilir. Kafa travması sonrası hastaneye yatırılıp takip ve tedavi gerektiren hastalarda hipofiz yetmezliği ortaya çıkabileceği her zaman akılda tutulmalıdır. Ağır kafa travması (AKT) sonrası ortaya çıkan Growth Hormon yetmezliği (GHY) klinik bulgu veriyor ise tedavi edilmelidir. Hafif ve orta derece kafa travması geçiren hastalarda ortaya çıkan Growth Hormon yetmezliği (GHY) eğer ağır klinik bulgu vermiyorsa beş yıl süre ile takip edilmelidir. ACTH yetmezliği klinik bulgu vermedikçe hasta sekonder adrenal yetmezlik kliniği hakkında bilgilendirilerek takipte tutulmalıdır.Anahtar Kelimeler: ACTH, Growth hormon, Hipofiz, Kafa travması

Abstract:
Head trauma is a major cause of disabilities, morbidity and mortality in adults. Variable results including physical disabilities and long-term cognitive, behavioural, psychological and social defects may occur after head traumas. Post-traumatic hypopituitarism which has been a worldwide, considerable public health problem is known for a long time. This phenomenon was considered to occur rarely in the past. On the contrary, recent clinical data reveals that hypothalamopituitary disfunction frequently occurs after head traumas.In this study, we evaluated the patients who were admitted to neurosurgery intensive care unit and hospitalized in the neurosurgery clinic between the years 2003 and 2009. The objective of this study was the evaluation of first and fifth year pituitary functions of twenty-five patients who were admitted in 2003 and 2004 after head trauma.First year evaluations revealed GH deficiency in 11 patients (44%), ACTH deficiency in 5 patients (20%) and FSH deficiency in 2 patients (8%).Fifth year evaluations revealed GH deficiency in 7 patients (%28) and ACTH deficiency in 3 patients (12%).Six of eleven patients who were evaluated as GH deficient at the first year reevaluated as normal at the fifth year; and in two patients who were evaluated as normal GH deficiency occured at the fifth year evaluation.5 patients who were ACTH deficient in the first year recovered at the fifth year evaluation. Also three new ACTH deficient cases were diagnosed in the fifth year which were normal before.No any other hormon deficiencies except GH and ACTH were diagnosed at the fifth year.As a result; the severity of Traumatic brain injury do not effect Traumatic brain injury related hypopituitarism. However deficiencies after severe head traumas existed more permanent; but also after minor and moderate head traumas hypopituitarism may occur temporary or permanent and just diagnosed at the fifth year in some cases. Genetical tendencies and autoimmunity may be responsible. Extra-care is needed to be aware of TBI related hypopituitarism after head injury cases which were hospitalized. If the signs and symtoms of GH deficiency are observed the patient should be treated. If minor or moderate head trauma cases have no severe signs and symtomps of GH deficiency TBI related hypopituitarism should be takaen in a follow-up course for five years. Also the patients must be informed about clinical signs of ACTH deficiency and must be taken in a follow-up course.Key words: ACTH, Head trauma, Growth Hormon, Hypophysis, Pitiutary