Şiddet gören kadınların öğrenilmiş çaresizlik ve toplumsal cinsiyet algılarının psikolojik iyi oluş düzeylerine etkisi
The effect of learned helplessness and gender perceptions on psychological well-being of women exposed to violence
Yazar: SEVDE NUR EROL
Danışman: PROF. DR. DERYA TANRIVERDİ
Gaziantep Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Psikiyatri Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile içi şiddet = Domestic violence ; Kadına yönelik şiddet = Violence against women

Özet:
Bu çalışma, şiddet gören kadınların öğrenilmiş çaresizlik ve toplumsal cinsiyet algılarının psikolojik iyi oluş düzeylerine etkilerini incelemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın evrenini Gaziantep İlindeki bir eğitim araştırma hastanesinin acil servisinin polis noktasına başvuran şiddet gören kadınlar, örneklemini ise çalışmaya katılmayı kabul eden şiddet gören 125 kadın oluşturmuştur. Çalışmanın verileri, "Kişisel Bilgi Formu", "Öğrenilmiş Çaresizlik Açıklama Biçimi Ölçeği" (ÖÇÖ), "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği" (TCAÖ), "Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği" (WE-MİOÖ) ile toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin SPSS 22 paket programında analiz edilmiştir. Çalışmaya katılan kadınların %93.6'sının fiziksel şiddet gördüğü bunun yanında %12.8'inin cinsel, %40.0'ının ekonomik, %36.8'inin duygusal şiddete maruz kaldığı görülmüştür. Şiddetten ailelerin %72.8'inin haberinin olduğu, %45.1'inin haberi olmasına rağmen ilgilenmediği, kadınların %22.4'ünde şiddet sonrasında ruhsal bozukluk olduğu, ruhsal bozukluğu bulunanların %53.6'sının tedavi gördüğü belirlendi. Kadınların %25.6'sı intihar girişimde bulunduğunu ve %26.4'ü ölmek istediğini belirtti. Kadınların ÖÇÖ  puan ortalaması 17.76±4.51, TCAÖ puan ortalaması 76.34±21.71, WE-MİOÖ puan ortalaması ise 40.57±13.88'dir. Kadınların öğrenilmiş çaresizlik algıları ve toplumsal cinsiyet algılarının orta düzeyde ve psikolojik iyilik düzeylerinin ise ortalamanın altında olduğu görülmüş olup  istendik düzeyde değildir. Kadınların ÖÇÖ ile WE-MİOÖ puan ortalamaları arasında negatif yönde         (r=-0.405, p<0.001), TCAÖ ile WE-MİOÖ puan ortalamaları arasında pozitif yönde ilişki belirlenmiştir (r=0.732, p<0.001). Kadınların öğrenilmiş çaresizlik algıları arttıkça psikolojik iyilik düzeyleri azalmaktadır. Kadınların toplumsal cinsiyet algıları olumlu yönde yükseldikçe metal iyilikleri artmaktadır. Yapılan çoklu doğrusal regresyon analizine göre, öğrenilmiş çaresizlik ile toplumsal cinsiyet algısının psikolojik iyilik düzeyindeki değişimin %55.2'sini birlikte yordadığı tespit edilmiştir. Bu çalışmalarda, kadınların toplumsal cinsiyet algılarının olumlu yönde yükseltilmesine ve öğrenilmiş çaresizlik algılarının değiştirilmesine yönelik girişimlere önerilir.

Abstract:
This study aimed to examine the effects of learned helplessness and perceptions of gender roles on the psychological well-being of women experiencing intimate partner violence. The population of the study consisted of women who sought help at the police station of the emergency department of an educational research hospital in Gaziantep, Turkey, and the sample included 125 women who agreed to participate in the study. The data of the study were collected using a "Personal Information Form," "Learned Helplessness Explanation Form" (LHEF), "Perceptions of Gender Roles Scale" (PGRS), "Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale" (WEMWBS). The data obtained from the study were analyzed using the SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22 software package. It was observed that 93.6% of the women participating in the study were exposed to physical violence, 12.8% of them were exposed to sexual violence, 40.0% to economic violence and 36.8% to emotional violence. It was determined that 72.8% of the families were aware of the violence, 45.1% were not interested despite being aware of it, 22.4% of the women had a mental disorder after the violence, and 53.6% of those with mental disorders were treated. 25.6% of the women stated that they had attempted suicide and 26.4% stated that they wanted to die. The total mean score of women's LHEF was 17.76±4.51, the mean score of PGRS was 76.34±21.71, and the mean total score of WE-MIOS was 40.57±13.88. It was observed that women's perceptions of learned helplessness and gender perceptions were moderate and their mental well-being levels were slightly below the medium value, which was not at the desired level. There was a negative correlation between the mean scores of the WEMWBS and the women's LHEF (r=-0.405, p<0.001), and a positive relationship between the mean scores of the PGRS and the WEMWBS (r=0.732, p<0.001). As women's perceptions of learned helplessness increase, their mental well-being levels decrease. As women's gender perceptions increase positively, mental well-being increase. According to the multiple linear regression analysis, it was found that learned helplessness and gender perception together predicted 55.2% of the change in mental well-being. In these initiatives, it is recommended to prioritize initiatives to increase women's perceptions of gender in a positive way and to change their perceptions of learned helplessness.