Orta evre alzheimer hastalarının bakım verenlerine yönelik verilen planlı eğitim ile izlemin hasta ve bakım verenlerin bakım sonuçlarına etkisi
The effect of planned education and follow-UP  for caregivers on care outcomes of the moderate stage alzheimer's patients and caregivers
Yazar: MÜNEVVER ÖZCAN
Danışman: DOÇ. DR. İMATULLAH AKYAR
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Geriatri = Geriatrics ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Alzheimer hastalığı = Alzheimer disease ; Bakım verenler = Caregivers ; Demans = Dementia ; Eğitim = Education ; Hasta bakımı = Patient care ; Hasta takibi = Follow up studies

Özet:
Yarı-deneysel tasarıma sahip olan bu araştırmanın amacı, orta evre Alzheimer tanısı ile izlenen hastalara bakım verenlere verilen planlı eğitim ve izlemin hasta ve bakım verenlerin bakım sonuçlarına etkisinin değerlendirilmesidir. Araştırma, 01 Ağustos 2018- 30 Mart 2020 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Geriatri Bilim Dalı'nda yürütülmüştür. Araştırma görüşmeye geliş sıralarına göre müdahale (n:21) ve kontrol (n:22) gruplarına atanan 43 bakım veren ile yapılmıştır. Araştırmanın uygulanması toplam 12 hafta sürmüştür. Müdahale grubunda bakım verenlere uygulanan eğitim 2. ve 4. hafta olmak üzere iki bölümde uygulanmıştır. Eğitim tamamlandıktan sonra bakım verenlerin 8 hafta süreyle takip ve izlemi yapılmıştır. Kontrol grubunda bulunan bakım verenlere poliklinikte uygulanan rutin kontrollerin dışında herhangi bir girişim uygulanmamış olup, araştırmanın sonunda bakım verenlere eğitim uygulanıp, hazırlanan eğitim kitapçığı verilmiştir. Araştırma verileri Zarit Bakım Veren Yükü Ölçeği, Bakas Bakım Verme Etki Ölçeği, Nöropsikiyatrik Envanter ve Alzheimer Hastalığında İşbirliği Çalışması- Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği ile 1., 4., 8. ve 12. haftalarda toplanmıştır. Araştırma sonucunda orta evre Alzheimer hastalarına bakım verenlere yönelik hazırlanan planlı eğitim ve izlemin bakım yükünü azaltmadığı saptanmıştır. Ayrıca, hastalarda görülen nöropsikiyatrik semptom sıklığı ile bu semptomlara bağlı olarak bakım verenlerin yaşadıkları sıkıntıda azalma olduğu ancak bu azalmanın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada her iki gruptaki hastaların günlük yaşam aktivitelerinde bağımlılık düzeylerinin arttığı görülmüştür. Alzheimer hastalarına bakım verenlere yönelik hazırlanan eğitim programlarının tanı konulduğu andan itibaren uzun süreli ve sağlık hizmetinin bir parçası olarak uygulanması ve hastaların evde izleminin sağlanmasına yönelik hizmetlerin geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
The aim of this quasi-experimental study is to evaluate the effect of planned education and follow-up given to caregivers on care outcomes of the moderate stage Alzheimer's patients and caregivers. The study was carried out in Hacettepe University Adult Hospital Geriatrics Department between 01 August 2018 and 30 March 2020. The study sample consisted of 43 caregivers (21 in the intervention group, 22 in the control group), and the caregivers assigned the groups according to the admission to outpatient clinic. The study was completed in 12 weeks. The education was given to the caregivers in the intervention group in the 2nd and the 4th week. Eight weeks after completing the training constitutes the follow-up period. Caregivers in the control group did not undergo any intervention other than their routine controls.  The education was applied to the caregivers in the control group at the end of the study,  and an educational booklet was given. Zarit Caregiver Burden Scale, Bakas Caregiver Impact Scale, Neuropsychiatric Inventory, and Collaboration Study in Alzheimer's Disease – Activities of Daily Living scales were used for data collection. Data were collected both 1st, 4th, 8th, and 12th weeks. As a result of the study, it was determined that planned education and follow-up prepared for caregivers of the moderate stage Alzheimer's patients  did not reduce caregiver burden. In the study, it was determined that the neuropsychiatric symptoms observed in the patient, and the distress experienced by the caregivers due to these symptoms were reduced. But the decline of neuropsychiatric symptoms observed in the patient and the caregivers' distress was not statistically significant. There was an increase in the level of dependence in the activities of daily living of the patients in the the both groups. It is recommended that education programs for caregivers of Alzheimer's patients should be implemented as a part of long-term health care services from the moment of diagnosis. Home care services should be developed to ensure the follow-up of patients at home.