Farklı aile yaşam döngülerindeki tüketicilerin KOVİD-19 fobisi etkisinde turizm tutum ve tercihlerinin değişimi
Consumers in different family life cycles under the influence of COVID-19 phobia changes in tourism attitudes and preferences
Yazar: ECE KIRLI ÖZEN
Danışman: DOÇ. DR. FUNDA BAYRAKDAROĞLU
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
Kovid-19 pandemisi öncelikle Çin'in Hubei Eyaletinin Wuhan şehrinde ortaya çıkan ateş, öksürük ve nefes darlığı gibi solunum yolu sıkıntılarına neden olan virüs kaynaklı bir pandemidir. Çok kısa sürede ve hızlı bir biçimde Avrupa ve Amerika'ya yayılması nedeniyle küresel boyut kazanan durum, birçok ülkeyi kendi çerçevelerinde önlemler almaya zorunlu kılmış; virüsün bulaşma hızının fazla olmasından dolayı ilk olarak virüsün etkisinin azaltılması amacı güdülmüş ve kısmen ya da tamamen sokağa çıkma yasakları, karantinalar ilan edilmiştir. İnsan hareketliliğini kısıtlayıcı tedbirlerin alınmasından dolayı birçok sektör ve iş kolu sıkıntılı bir sürece girerken; özellikle insan faktörüne bağlı hizmet sektörü pandemi sürecinden derin yaralar almıştır. Bu durum hizmet odaklı turizm sektörünün de süreçten derin yaralar almasına neden olmuştur.
Bu tez çalışmasında, pandemi sürecinin derin etkilediği sektörlerin başında gelen turizm sektöründe, farklı aile yaşam döngüsü evrelerindeki tüketicilerin Kovid-19 fobisi etkisinde turizm tutum ve tercihlerinin değişiminin incelenmesi amaçlanmıştır. İlgili yerli ve yabancı literatür taraması yapılarak kurulan araştırma modeli kapsamında, farklı aile yaşam döngülerindeki tüketiciler ile turizm tutum ve tercilerdeki değişikler arasında Kovid-19 fobisinin aracı rolünün incelenmesi de bir diğer amaçtır. Bu bağlamda, Muğla İli Menteşe ilçesinde ikamet eden farklı aile yaşam döngülerindeki 18 yaş üzeri 485 birey ile nicel araştırma yöntemlerinden anket uygulaması gerçekleştirilmiştirff. Elde edilen veriler SPSS 22 paket programına aktarılarak analizler yapılmış ve tez kapsamında oluşturulan kavramsal model, yapısal eşitlik modeli ile analiz edilmiştir. 
Yapılan analizler bağlamında modelin ölçeklerinin yapı geçerliliklerinin test edilmesi amacıyla doğrulayıcı faktör analizi ile birlikte çalışmanın kavramsal modelinin testi için yol analizi yapılmıştır. Analizlerden elde edilen bulgular doğrultusunda farklı aile yaşam döngülerindeki evreler için Kovid-19 fobisi etkilerinin farklılık göstermediği ve iki değişken arasında anlamlı bir ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Pandemi sürecinin her evredeki tüketici için kaygı, endişe ve korku yarattığı belirlenmiştir. Diğer yandan, tüketicilerin Kovid-19 fobisinin turizm tutum ve tercihlerini etkilediği tespit edilirken; farklı aile yaşam döngülerinde yer alan tüketicilerin turizm tutum ve tercihlerinin Kovid-19 fobisi etkisi olmadan da farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Kovid-19 fobisinin aracılık etkisinin incelendiği çalışmada farklı aile yaşam döngüsü evrelerindeki bireylerin turizm tutum tercihlerinde Kovid-19 fobisi haricindeki başka faktörlerin de etkili olduğu görüldüğünden aracılık etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.

Abstract:
The Covid-19 pandemic is a virus-induced pandemic causing respiratory tract problems such as fever, cough and shortness of breath, which emerged primarily in Wuhan, Hubei Province of China. The situation, which gained a global dimension due to its rapid spread to Europe and America in a very short time, forced many countries to take measures within their own framework; due to the high rate of transmission, the first aim was to reduce the impact of the virus and partial or complete curfews and quarantines were declared. While many sectors and business lines entered a troubled process due to the measures taken to restrict human mobility; especially the service sector, which depends on the human factor, has suffered deep wounds from the pandemic process. This situation has caused the service-oriented tourism sector to suffer deep wounds from the process.
In this thesis study, it is aimed to examine the changes in tourism attitudes and preferences of consumers in different family life cycle stages under the influence of Covid-19 phobia in the tourism sector, which is one of the sectors deeply affected by the pandemic process. For this purpose, within the scope of the research model established by reviewing the relevant domestic and foreign literature, it is aimed to examine the mediating role of Covid-19 phobia between consumers in different family life cycles and changes in tourism attitudes and preferences. In this context, 485 individuals over the age of 18 in different family life cycles residing in Muğla Menteşe district were surveyed using quantitative research methods. The data obtained were transferred to the SPSS 22 package program and analyzed and the conceptual model created within the scope of the thesis was analyzed with the structural equation model. 
In the context of the analyses, confirmatory factor analysis was conducted to test the construct validity of the scales of the model and path analysis was conducted to test the conceptual model of the study. In line with the findings obtained from the analyzes, it was determined that the effects of Covid-19 phobia did not differ for the stages in different family life cycles and there was no significant relationship between the two variables. It was determined that the pandemic process caused anxiety, worry and fear for consumers in every stage. On the other hand, while it was found that consumers' Covid-19 phobia affected their tourism attitudes and preferences, it was also found that the tourism attitudes and preferences of consumers in different family life cycles differed even without the effect of Covid-19 phobia. In the study examining the mediation effect of Covid-19 phobia, it was determined that there was no mediation effect since it was seen that other factors other than Covid-19 phobia were also effective in the tourism attitude preferences of individuals in different family life cycle stages.