Modern devletin gözü: Gözetimin doğuşu ve dönüşümü
The eye of the modern state: The birth and transformation of surveillance
Yazar: BUSE DİRİK
Danışman: PROF. DR. OĞUZ SANCAKDAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Akışkan gözetim = Liquid surveillance

Özet:
􏰁İnsan, her zaman merak edilen bir varl􏰄ık olmu􏰅tur ve ö􏰊yle olmaya devam edecektir. Zihnine ve bedenine duyulan merak ile insan, bak􏰄􏰅ışları􏰄n oda􏰆􏰄ğına yerle􏰅ştirilir. Bakış􏰄􏰅, kimi zaman ilahi bir gücü simgelerken kimi zaman devlet ya da serbest piyasa aktörleridir. Bakış􏰄􏰅, g􏰊öz gibi kavramlarla metaforla􏰅ştı􏰄rı􏰄lan gö􏰊zetim, doğ􏰆uş􏰅undan g􏰋ünümüze değ􏰆in insana dair bilgiyi elde etme yolları􏰄ndan birisidir. 􏰁İnsana dair elde edilen bilgi, tü􏰋m iktidarlar i􏰌çin önemli bir güç sa􏰆ğlar.

Modernli􏰆ğin bir boyutu olarak g􏰊özetim, insan toplumsallığı􏰄􏰆􏰄n􏰄ın denetimini sa􏰆ğlar. 􏰁İlk olarak modern iktidar, disipline etmeyi amaç􏰌lar ve toplumda "ö􏰈􏰊teki"􏰉 olarak i􏰅şaretlediklerini kapatı􏰄r; gözetim, bu amaca özgülenen mekanlarda sürdürülür. Bu anlay􏰄􏰅􏰄ışın en somut 􏰊örnek􏰆i ise Bentham'ı􏰇􏰄n Panoptikon tasar􏰄ım􏰄ıd􏰄ır. Kurumsallaş􏰅mış􏰄􏰅 g􏰊özetimin mekansal yans􏰄ıması Panoptikonlardı􏰄r.

19. yü􏰋zyı􏰄l sonrası􏰄nda panoptikonun 􏰈kapatarak disipline etme􏰉 amacı􏰄nı􏰄 ger􏰌çekleş􏰅tirememesi 􏰋üzerine kat􏰄ı mekansall􏰄ık kı􏰄rı􏰄lı􏰄r ve yeni bir gözetim anlay􏰄􏰅􏰄ışının hakim oldu􏰆ğu dö􏰊nem baş􏰅lar. Rousseau􏰇'nun "İ􏰈􏰁nsan 􏰊özgü􏰋r do􏰆ğar oysa her yerde zincire vurulmu􏰅ştur.􏰉 cümlesi, panoptikon sonrası􏰄 dö􏰊nemi betimler; gözetim, g􏰋ündelik hayata yay􏰄ılmış ve insanı her y􏰊önüyle ku􏰅satmıştır.􏰄􏰅

Çal􏰄􏰅ışmada gözetimin eskil ya􏰅şamdan bug􏰋üne dek ge􏰌çirdiği dönüşüm incelenmi􏰅ş ve günümüzün gözetim pratiklerine etik bir pencereden bak􏰄ılmıştır.
Anahtar Kelimeler: G􏰊zetim, Panoptikon, Modernlik, Kapat􏰄lma.

Abstract:
Human beings have always been creatures that many have wondered about and will continue to do so. With the curiosity of his/her mind and body, the human is placed in the focus of the view. While the view sometimes symbolizes a divine power, sometimes it is the state or free-market actors. Surveillance, which is metaphorized with concepts such as view or eye, is one of the ways of obtaining information about human being from its birth to the present. Knowledge about human beings provides essential power for all political powers.

Surveillance, as a dimension of modernity, provides the control of human sociability. First, modern power aims to discipline and imprison what it has marked as 􏰈other􏰉 in society; surveillance is maintained in places designated for this purpose. The most concrete example of this conception is Bentham􏰇s Panopticon design. The spatial appearance of institutionalized surveillance is the Panopticons.

After the 19th century, when the panopticon failed to realize its purpose of 􏰈discipline by imprisoning,􏰉 the rigid spatiality was shattered, and the period in which a new surveillance approach was dominant began. Rousseau􏰇s 􏰈Human being is born free, but everywhere she/he is in chains.􏰉 sentence describes the post-panoptic period. Surveillance has spread to daily life, and human beings are surrounded in every aspect.

In the study, the transformation of surveillance from the ancient period to the present has been analyzed, and today􏰇s surveillance practices have been viewed from an ethical perspective.

Keywords: Surveillance, Panopticon, Modernity, Imprisonment.