Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının problem çözme durumlarındaki matematiksel yaratıcılıkları üzerine nitel bir araştırma
A qualitative study of pre-service secondary mathematics teachers? mathematical creativity in problem-solving situations
Yazar: YASEMİN KIYMAZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ARIKAN ; DOÇ. DR. SAFURE BULUT
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Matematik Öğretmenliği Ana Bilim Dalı / Matematik Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Matematik = Mathematics
Dizin: Matematik eğitimi = Mathematics education ; Yaratıcılık = Creativity ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training

Özet:
Yaratıcı olarak sorgulama ve düşünme yeteneklerinin daha çok önemli hale geldiği günümüzde matematiksel yaratıcılık konusu büyük önem taşımaktadır. Ancak yaratıcılık, matematikte ve matematik eğitiminde keşfedilmemiş bir alandır. Matematiksel aktivitelerin yaratıcılıkla çok yakından iç içe olmasına rağmen, okullarımız öğrencilere matematiğin bu yönü ile ilgili çok az deneyim sağlamaktadır.Bu araştırmada temel olarak ?Ortaöğretim matematik öğretmen adaylarının matematiksel problemleri çözme durumlarında sergiledikleri yaratıcı düşünme becerilerinin özellikleri nelerdir?? sorusuna cevap aranmıştır. Öğretmen adaylarının matematiksel problemleri çözme durumlarında sergiledikleri problem çözme davranışları, problem çözme süreci içinde yaşadıkları güçlüklerin nedenleri ve akıcı, esnek ve orijinal düşünme becerileri açısından yaratıcı düşünme becerileri incelenmiştir.2006?2007 öğretim yılı bahar döneminde 3. sınıflar için `Matematikte Seçme Konular' adındaki seçmeli dersi alan 22 ortaöğretim matematik öğretmen adayı ile yürütülen bu araştırmada nitel araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Konu hakkında `derinlemesine bilgi' edinilmek amacıyla ders içi gözlemler, öğretmen adaylarının günlükleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler olmak üzere üç farklı veri toplama metodu kullanılmıştır. Veri analizinde gömülü (grounded) teorinin kodlama tekniklerinden yararlanılmıştır.Verilerin analizi sonucunda matematiksel problemleri çözme sürecinde öğretmen adaylarının farklı problem durumlarında farklı problem çözme davranışları geliştirdikleri tespit edilmiştir. Problem çözme süreci içinde ise çözüm ya da fikir üretmede kullanmış oldukları bazı stratejiler ve bu stratejileri kullanış şekillerine bağlı olarak bazı güçlüklerle karşılaştıkları gözlemlenmiştir.Araştırma bulguları yaratıcı düşünme becerilerinin (akıcı, esnek ve orijinal düşünme becerileri) genel olarak bireysel ve dış faktörlere bağlı olarak değişebileceğini ancak, bu faktörlerin hiçbirinin tek başına yaratıcı düşünme becerilerini doğrudan etkilemeyeceğine işaret etmektedir.

Abstract:
Creatively inquiring and thinking skills are becoming more crucial than ever. For this reason, mathematical creativity has major importance. Yet, creativity is not well discovered area in mathematics and mathematical education. Even though mathematical activities are nested with creativity, the schools provide insufficient experiences related to creativity in mathematics.The main aim of this study was to determine pre-service secondary mathematics teachers? creative thinking skills which were presented by them in different mathematical problem-solving situations. With this aim, their problem-solving behaviors presented by them in different mathematical problem-solving situations, the reasons for the difficulties faced up by them in finding out solutions, and their creative thinking skills in terms of fluency, flexibility and originality, were examined.This study was carried out during the spring term of 2006?2007 academic year. Twenty two pre-service secondary mathematics teachers participated to this study during their optional course called `Selected Topics in Mathematics?. In order to obtain in-depth knowledge, the qualitative research approaches including classroom observations, pre-service teachers? journals, and semi-structured interviews were utilized. Coding techniques of the grounded theory were used in data analysis.The results of this study pointed out numbers of issues related to mathematical creativity. It was found that the pre-service teachers developed various problem-solving behaviors in different mathematical problem situations. It was also obtained that pre-service teachers were faced up with various difficulties due to the kind of the strategies they have used and the way in which the strategies were used by them.The research findings also pointed out that creative thinking skills in terms of fluency, flexibility and originality, mainly seem to depend on some personal and external factors, however, it should be noted here that, none of these factors can effect creative thinking skills by themselves.