Sekizinci sınıf öğrencilerinin yüzdeler konusunda problem kurma becerilerinin ve sürece ilişkin görüşlerinin incelenmesi
Exploring problem-posing skills of eighth-grade students about percentages and their views on the problem-posing process
Yazar: GÜLCAN KARAHAN DOĞUZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT GENÇ
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Matematik = Mathematics ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematiksel beceri = Mathematical skill ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Problem kurma = Problem posing

Özet:
Bu çalışmanın amacı sekizinci sınıf öğrencilerinin yüzdeler konusuyla ilgili problem kurma 
becerilerini ve sürece ilişkin görüşlerini incelemektir. Yapılan bu nitel araştırmada, durum 
çalışması öğrencilerin problem kurma becerilerini ve görüşlerini ayrıntılı bir şekilde ortaya 
çıkarmayı sağlayacak en uygun araştırma deseni olarak belirlenmiştir (Yin, 2014). 
Araştırmanın çalışma grubunu 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Zonguldak ilinin Çaycuma 
ilçesinde bulunan bir ortaokuldaki on dört tane sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. 
Araştırmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemi olan ölçüt örneklem tekniği kullanılarak 
seçilmiştir. Araştırmacı tarafından pilot çalışması yapılıp uzman görüşü alınarak gerekli 
düzeltmeler ve değişikliklerden sonra son hali verilen problem kurma etkinlikleriyle 
araştırmanın asıl verileri sekiz hafta boyunca toplanmıştır. Ayrıca etkinliklerde kurulan 
problemleri daha iyi inceleyebilmek, yapılan hataları daha iyi belirleyebilmek ve problem 
kurma sürecine ilişkin görüşleri elde edebilmek için öğrencilerle bir video iletişim platformu 
üzerinden çevrim içi yöntemle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada 
katılımcılardan Stoyanova ve Ellerton (1996) tarafından önerilen problem kurma stratejileri
olan serbest, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmış problem kurma türlerinde problem 
kurmaları istenmiştir. Öğrencilerin kurmuş olduğu problemlerin bir matematiksel problemin 
sahip olması gereken özellikleri ne kadar sağladığını belirlemeye yönelik olarak Özgen, 
Aydın, Geçici ve Bayram'ın (2017) çalışmasında yer alan problem kurma becerilerini 
değerlendirme ölçeğinde kullanılan kriterler dikkate alınarak betimsel analiz yapılmıştır. 
Problem kurma durumlarına ilişkin daha detaylı bilgi edinmek amacıyla yapılan görüşmeler 
sonucu toplanan veriler de içerik analizi yöntemiyle analiz edilerek bulgular temalar halinde 
sunulmuştur.
Elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin üç tür problem kurma stratejisinde hiç problem 
kuramadığı veya matematik problemi oluşturamadığı durumların sayısının yarı 
yapılandırılmış problem kurma türünde daha fazla olduğu görülmüştür. Genel olarak 
öğrencilerin problem kurarken zorlandıkları ve kurulan problemlerde dil bilgisi hatalarının 
fazla olduğu görülmüştür. Öğrencilerin serbest problem kurma türünde hazırlanan etkinliği 
diğerlerine kıyasla daha kolay cevapladıkları, yarı yapılandırılmış problem kurma etkinliğini 
cevaplandırırken ise zorlandıkları söylenebilir. Öğrencilerin problem kurarken yaptıkları 
hataların nedenleri araştırıldığında ise, düşündüklerini yazıya aktaramadıkları, konuyu 
bilmedikleri ya da dikkatsiz davrandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Diğer taraftan, öğrencilerin 
serbest problem kurma türünde düşündüklerini daha iyi ifade etmeleri ve sınırlandırmanın 
olmaması sebebiyle matematik dilini kullanabilme kısmında daha az zorlandıkları 
belirlenmiştir. Yapılan görüşmelerde öğrenciler, kurulan problemlerde daha çok kendi 
hayatlarında karşılaştıkları olaylardan esinlendiklerini dile getirmişlerdir. Bu nedenle 
öğrenciler problem kurarken kendi düşüncelerini ne kadar çok yansıtabilirse doğru çözüme 
ulaşmalarının o kadar kolay olacağı veya hata yapsalar bile bunun daha az sıklıkta olması 
sağlanabileceği düşünülmektedir.

Abstract:
The purpose of the study is to investigate the problem-posing skills of eighth-grade students 
about percentages and their views on the problem-posing process. In this qualitative research, 
the case study was determined as the most appropriate research design that would allow 
students to reveal their problem-posing skills and views in detail (Yin, 2014). The study group 
of the research consists of fourteen eighth-grade students in a secondary school in the 
Çaycuma district of Zonguldak in the academic year of 2020-2021. The participants of the 
study were selected using the criterion sampling technique, which is a purposeful sampling 
method. After the pilot study, the data of the research were collected for eight weeks through 
problem-posing activities, the final forms of which were completed with necessary revisions 
and changes by taking expert opinion. In addition, online semi-structured interviews were 
held with students via a video conferencing platform in order to better examine the problems 
they posed during the activities, to better identify the mistakes they made, and to get their 
opinions on the problem-posing process. The participants were asked to pose problems in the 
free, semi-structured, and structured problem-posing types, which are the problem-posing 
strategies proposed by Stoyanova and Ellerton (1996). In order to determine how well the 
problems posed by the students meet the characteristics that a mathematical problem should 
have, a descriptive analysis was carried out by considering the criteria used in the evaluation
of problem-posing skills in the study carried out by Özgen, Aydın, Temporary and Bayram 
(2017). The data collected from the interviews to obtain more detailed information about the 
problem-posing processes were also analyzed using the content analysis method and the 
findings were presented in themes.
The findings revealed that the number of cases where students could not pose any problem or 
pose a mathematical problem in three types of problem-posing strategies was higher in the 
semi-structured problem-posing type. In general, it was seen that the students had difficulties 
in posing problems and there were many grammatical errors in the problems they posed. It 
can be said that students did the free problem-posing task more easily than other types and 
they had difficulty in performing the semi-structured problem-posing type. It was concluded 
that the reasons for the mistakes made by the students while posing problems were that they 
could not write down what they thought, that they did not know the subject sufficiently, or 
that they acted carelessly. On the other hand, in the free problem-posing type, it was 
determined that the students had less difficulty in using the language of mathematics since 
they both expressed their thoughts better and did not experience any restrictions in this type. 
In the interviews, students stated that they were mostly inspired by the events they 
encountered in their own lives in the problems they posed. Therefore, it is thought that the 
more students can reflect their own thoughts while posing problems, the easier it will be for 
them to reach the right solution, or even if they make mistakes, it can be ensured that this 
happens less frequently.