Yetişkin bireylerde TAS1R2 ve dopamin D2 reseptör (DRD2) gen polimorizmleri ile beslenme durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
An evaluation of the relationship between TAS1R2 and dopamine d2 receptor (DRD2) gene polymorphisms and nutritional state in adults
Yazar: SANİYE SÖZLÜ
Danışman: PROF. DR. EFSUN KARABUDAK
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Dopamin = Dopamine ; Genler = Genes ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışma, Türk sağlıklı yetişkin bireylerde TAS1R2 (rs12033832) gen ve DRD2 (rs1800497, rs6277) gen polimorfizmi ile tatlı tat algısı, beslenme alışkanlıkları ve besin tüketim durumu, özellikle karbonhidrat alımı, vücut bileşimi ve kan lipit profili arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışma, Eylül 2019- Mart 2020 tarihleri arasında Ankara ilinde yaşayan sağlıklı 70'i erkek (%46,4) ve 81'i kadın (%53,6) olmak üzere toplam 151 kişi (19-45 yıl; 25,8±4,25 yıl) üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılmaya kabul eden bireylerin içleme kriterlerine uygunluklarını değerlendirmek için ön değerlendirme formu (ilaç kullanımları, tat duyusu kaybı vb.) ve yeme tutum testi (EAT26) uygulanmıştır. Çalışma her birey için iki farklı günde iki aşamada gerçekleştirilmiş olup tüm aşamalar bir hafta içinde tamamlanmıştır. İlk aşamada bireylerin antropometrik ölçümleri alınmış ve kan biyokimyasal analizleri (insülin, açlık kan glukozu gibi) ile genetik analizlerin yapılabilmesi için sekiz saatlik açlık kan örnekleri toplanmıştır. Ayrıca bu aşamada genel anket formu, üç günlük besin tüketim kaydı ile şeker ve şekerli besinler tüketim sıklık formu araştırmacı tarafından uygulanmıştır. İkinci aşamada ise tatlı tat eşik testi ve tatlı tat eşik üstü testleri laboratuvar ortamında yapılmış ve üç günlük besin tüketim kayıtları kontrol edilerek geri alınmıştır. Bireylerin TAS1R2 (rs12033832) ve DRD2(rs1800497; rs6277)  gen genotiplerine göre diyet günlük enerji ve makro besin ögesi alım miktarları ile tatlı tat eşik ve eşik üstü değerleri arasında fark yoktur (p>0,05). DRD2 (rs1800497) geninde genotipi CC olan bireylerde tatlı tat eşik değeri ile vücut ağırlığı, yağsız vücut kütlesi ve bazal metabolizma hızı (BMH), kan glukozu ve insülin seviyesi arasında (p<0,05) ve hafif kilolu/obez olan genotipi CC olan bireylerde de tatlı tat eşik değeri ile glukoz alım miktarı arasında pozitif bir ilişki vardır (p<0,05). TAS1R2 (rs12033832) geninde genotipi GG olan bireylerde tatlı tat eşik değer ile vücut ağırlığı, bel çevresi ve bel kalça oranı, kan glukozu ve insülin seviyesi; genotipi GA olan bireylerde insülin seviyesi arasında pozitif bir ilişki vardır (p<0,05). BKİ'si normal değerde olan ve DRD2 (rs6277) geninde genotipi CC olan bireylerde tatlı tat eşik üstü değeri ile glukoz ve früktoz alım miktarı arasında negatif yönlü bir ilişki vardır (p<0,05). DRD2 (rs6277) geninde genotipi CC olan bireylerde tatlı tat eşik değeri ile insülin seviyesi arasında pozitif yönlü bir ilişki vardır (p<0,05). Bu çalışma besin alımını etkileyen reseptörlerdeki genetik çeşitliliğin, sükroz ve glukoz gibi makro besin ögelerinin diyetle alımındaki farklılıklara yol açtığını ve bu reseptörlerin vücut komposizyonu ile kan biyokimya parametreleri üzerinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between TAS1R2 (rs12033832) gene and DRD2 (rs1800497, rs6277) gene polymorphism and sweet taste perception, dietary habits and food consumption status, especially carbohydrate intake, body composition, and blood lipid profile in Turkish healthy adults. The study was conducted between September 2019 and March 2020 in a total of 151 individuals living in Ankara, Turkey [(19-45 years; 25.8 ± 4.25 years), 70 males (46.4%) and 81 females (53.6%)]. A pre-evaluation form (drug use, loss of sense of taste, etc.) and eating attitude test (EAT26) were used to evaluate the eligibility of the individuals who accepted to participate in the study. The study was carried out in two stages on two different days for each individual, and all stages were completed within a week. In the first stage, anthropometric measurements of the individuals were taken and eight-hour fasting blood samples were collected for blood biochemical analysis and genetic analysis. In addition, at this stage, the general questionnaire form, three-day food consumption record and sugar/sugary foods consumption frequency form were administered. In the second stage, sweet taste threshold and suprathreshold tests were carried out in the laboratory and three-day food consumption records were checked. According to TAS1R2 (rs12033832) and DRD2 (rs1800497; rs6277) gene genotypes of the individuals, there was no difference between dietary daily energy and macronutrient intakes and sweet taste threshold and suprathreshold values (p> 0.05). In the DRD2 (rs1800497) gene, in individuals with CC genotype, there was a positive correlation between sweet taste threshold value and body weight, lean body mass and basal metabolic rate (BMR), blood glucose, and insulin levels (p <0.05); and in overweight/obese individuals with CC genotype, there was a positive correlation between sweet taste threshold value and glucose intake (p <0.05). In TAS1R2 (rs12033832) gene, in individuals with genotype GG, there was a positive correlation between sweet taste threshold value and body weight, waist circumference, and waist-hip ratio, blood glucose, and insulin level; and, in individuals with GA genotype, there was a positive correlation between sweet taste threshold value and insulin levels (p <0.05).  In the DRD2 (rs6277) gene in individuals whose BMI was normal and whose genotype was CC, there was a negative correlation between sweet taste above threshold value and glucose and fructose intake (p <0.05). There was a positive correlation between sweet taste threshold value and insulin level in individuals with CC genotype in the DRD2 (rs6277) gene (p <0.05). This study reveals that the genetic diversity in receptors that affect food intake leads to differences in dietary intake of macronutrients such as sucrose and glucose, and that these receptors have an effect on body composition and blood biochemistry parameters.