Mimarlık meslek pratiğinde meslek etiğinin değerlendirilmesi ve meslek alanına etkileri
Evaluation of professional ethics in the professional practice of architecture and its effects on the professional field
Yazar: AYŞE ÇAPKULAÇ
Danışman: PROF. DR. OSMAN TUTAL
Eskişehir Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çalışma, mikro ve küçük ölçekteki mimarlık ofislerinde karşılaşılan etik problemlere yönelik çözüm önerileri geliştirmeye odaklanmaktadır. Etik dışı problemlerin tespiti öncelikli olarak ölçüt örnekleme yöntemi ile sosyal medya üzerinden seçilen veriler ile ele alınmakta olup sonrasında araştırma konu alanında mimarlarla yapılan derinlemesine görüşmeler ile tespitine dayanmaktadır.
Araştırma, mimarlık mesleğinin itibarını zedeleyen bilinç düzeyinin ortaya çıkartılması, mesleki etik problemlerinin akademik ortamda tartışılması ve tespit edilen problemlere çözüm önerileri geliştirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda mimarlık mesleğinde yaşanan tüm bu problemlerin tartışmaya açılması ve iyileştirme hedefi profesyonel bir programın mesleğe karşı olan asli bir sorumluğu olarak görülmektedir.
İlk bölümde araştırma probleminin tanımı, çalışmanın amacı, kapsamı, metodolojisi sınırları yer almaktadır. Çalışmanın metodolojisi durum çalışması olup araştırma basamaklarını oluşturan her bölüm kendi içinde bir sonraki bölümü planlayarak sonuç ürününü sistematik hale getirmektedir. Bu bağlamda çalışma, en genel ifadeyle, araştırma problemi çerçevesinde, çalışma doğasına uygun seçilen örneklem ve veriler üzerinden birbirini tamamlayan yargılardan oluşmaktadır.
İkinci bölümde etik tanımı üzerinden mevzuatta ne gibi kodlar geliştirildiği ve öncelikli olarak sosyal medya verileri ile destekli etik dışı unsurların tespiti yapılmaktadır. Bu durumların nelere sebep olduğu mimarın mimarlık ofislerindeki rolleri ve sorumlulukları üzerinden üçüncü bölümde incelenmektedir. Bu bölümlerden elde edilen bilgiler ışığında dördüncü bölümde mimarlarla yapılan derinlemesine görüşmelerden elde edilen bulgular çerçevesinde meslek etiği açısından öneriler geliştirilmektedir.
Çalışma, mimarın meslektaşıyla olan etik ilişkisi üzerinden ilerlese de bulgular iyileşmenin eğitimsel, sektörel, örgütsel ve devlet eliyle geliştirilmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Araştırma, mimarlık mesleğinin etik kodlara yeni başlıklar getirmeye ve bu başlıklar altında çözüm önerileri geliştirmeye açık olduğu göstermektedir.

Abstract:
The study focuses on developing solutions for ethical problems encountered in micro and small scale architectural offices. The detection of unethical problems is primarily addressed with the data selected through social media with the criterion sampling method, and then the research is based on in-depth interviews with architects in the subject area.
The research is of great importance in terms of revealing the level of consciousness that damages the reputation of the architectural profession, discussing professional ethical problems in the academic environment and developing solutions to the problems identified. In this context, discussing all these problems experienced in the profession of architecture and aiming to improve them is seen as an essential responsibility of a professional programme towards the profession.
The first chapter includes the definition of the research problem, the purpose, scope and methodology of the study. The methodology of the study is a case study and each section that constitutes the research steps systematises the final product by planning the next section within itself. In this context, the study, in the most general terms, consists of judgements that complement each other within the framework of the research problem, through the sample and data selected in accordance with the nature of the study.
In the second part, what kind of codes are developed in the legislation through the definition of ethics and unethical elements supported primarily by social media data are determined. What these situations cause is analysed in the third section through the roles and responsibilities of the architect in architectural offices. In the light of the information obtained from these sections, suggestions are developed in terms of professional ethics within the framework of the findings obtained from in-depth interviews with architects in the fourth section.
Although the study proceeds through the ethical relationship of the architect with his/her colleague, the findings reveal that improvement needs to be developed through educational, sectoral, organisational and governmental means. The research shows that the architectural profession is open to introducing new titles to ethical codes and developing solutions under these titles.