Kurumsal kalitenin farklı düzeylerinde finansallaşmanın fonksiyonel gelir dağılımına etkisi: Türkiye örneği
The effect of financialization on functional income distribution at different levels of institutional quality: The case of Turkey
Yazar: AYŞE OKATAN
Danışman: PROF. DR. YAKUP KORAY DUMAN
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Ekonometrik analiz = Econometric analysis ; Ekonometrik modeller = Econometric models ; Finansallaşma = Financialization ; Fonksiyonel gelir dağılımı = Functional income distribution ; Kurumsal kalite = Institutional quality ; Sendikalaşma = Unionization ; Teknolojik değişme = Technological change ; Ücret = Wage

Özet:
Türkiye'de 1970'li yıllara kadar devam eden gelir dağılımındaki adalet sonraki yıllarda bozulmaya başlamıştır. Gelişmiş ülkeler dahil birçok ülkede emek piyasası esneklik kazanmıştır. Aynı zamanda sendikaların gücü ile devlet harcamaları azalmıştır. Bununla birlikte finansallaşma giderek hızlanmıştır. Bu gelişmeler sonucunda gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin ulusal gelir içindeki emek payı azalırken sermaye gelirleri ivme kazanmıştır. Bu da fonksiyonel gelir dağılımının bozulmasına sebep olmuştur.
Gelir dağılımında meydana gelen değişikliğin sebepleri arasında ülkelerin kurumsal yapısı da etkili olmaktadır. Son dönemde kurumsal kalite, ekonomik özgürlük, demokrasi gibi ülkelerin kurumsal yapısını ortaya koyan unsurların gelir dağılımı üzerindeki etkisi irdelenmektedir. Ancak iktisat literatüründe diğer birçok ülke olmak üzere Türkiye için bu kurumsal yapı unsurlarının fonksiyonel gelir dağılımı üzerindeki etkisini inceleyen çalışmalar kısıtlıdır.
Bu çalışmada amaç, kurumsal kalitenin farklı düzeylerinde finansallaşmanın fonksiyonel gelir dağılımı üzerindeki etkiyi ampirik yöntemlerle incelenmektir. Analiz Türkiye'de 1984-2017 dönemi yıllık verileri kapsamaktadır. Türkiye'de 1984 yılında  Sermeye Piyasası Kurulunun kurulması ile birlikte finansallaşmanın başlaması ve 2017 yılının ise son altı ayının istikrarsız döneme denk gelmesi nedeniyle bu dönem aralığı tercih edilmiştir. Ampirik yöntem olarak ARDL eş bütünleşme uygulanmaktadır. Analizde kurumsal kaliteyi temsilen kullanılan kurumsal kalite endeksi Temel Bileşenler Analizi kullanılarak elde edilmiştir. ARDL eş bütünleşme analizinden elde edilen sonuçlara göre kurumsal kalite ve sendika yoğunluğunun ücret payı üzerindeki etkisinin negatif olduğu ve finansallaşma, teknolojideki değişme ve kurumsal kalite ile finansallaşma etkileşiminin ücret payı üzerindeki etkisinin pozitif olduğu tespit edilmiştir. Sonuçlar kurumsal kalitenin farklı düzeylerinde finansallaşmanın fonksiyonel gelir dağılımını bozduğunu göstermektedir.

Abstract:
The justice in income distribution in Turkey, which continued until the 1970s, began to deteriorate in the following years. The labor market has gained flexibility in many countries, including developed countries. At the same time, goverment expenditures have decreased with the power of unions. However, financialization has accelerated gradually. As a result of these developments, while the share of labor in national income of developed and developing countries decreased, capital income gained momentum. This caused disruption of  functional income distribution.
The institutional structure of  the countries is also effective among the reasons for the change in income distribution. Recently, the effects of factors that reveal the institutional structure of countries, such as institutional quality, economic freedom and democracy, on income distribution have been examined. However, in the economic literature studies examining the impact of these institutional structure elements on fuctional income distribution are limited for Turkey, as for many other countries.
The aim of this study is to examine the effects of financialization on the functional income distribution at different levels of institutional quality with emprical methods. The analysis covers annual data for period 1984-2017 in Turkey. This period was preferred in Turkey due to start of financialization  with the establishment the Capital Markets Board in 1984 and the  unstable period of last six months of 2017. The institutional quality index used to represent institutional quality  in the analysis was obtained using Principal Components Analysis. As empirical method ARDL Co-integration Method is applied. According to the results obtained from the ARDL Co-integration analysis it was determined that the effects of institutional quality and union density on the wage share was negative and the effects of financialization, change in technology and institutional quality and financialization interaction on the wage share were positive. The results show that financialization at different levels institutional quality disrupts the distribution of functional income.