Isırgan otu lifiyle elde edilmiş tekstillerde görsellik
Visual quality in textiles made out of nettle fiber
Yazar: YASEMİN ÖZBEY
Danışman: PROF. DR. GÜNAY ATALAYER
Marmara Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Tekstil Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts

Özet:
ÖZET
ISIRGAN OTU LİFİYLE YAPILMIŞ TEKSTİLLERDE
GÖRSELLİK
Günümüzde yapay lif kullanımı doğal liflere kıyasla daha yaygındır.
Bununla birlikte yapay liflerin üretimlerinde kullanılan enerji ve su miktarının
yüksek olması, bu liflerin kimyasal süreçler sonucunda elde edilmeleri, doğada
uzun süre yok olmamaları ve bazı çeşitlerinin yeterli konforu (hava geçirme,
güneş ışığını engelleme, vb.) tesis edememesi nedenleriyle, doğal lif kullanımı
tercih edilmektedir. Ancak, doğal liflerin bir birlerinden farklı özellikler
içermeleri, yapay liflere göre üretimlerinin daha maliyetli olması ve üretim
alanlarının kısıtlı olması, doğal liflerden en verimli ve yaygın olanlarının
kullanımının ön plana çıkmasına neden olmuştur.
Söz konusu durum, Avrupa ülkeleri başta olmak üzere, lif üretiminin yanı sıra
gıda, kozmetik, ilaç, tarım ve yem sanayinde de kullanılan ısırgan otuna ilişkin
araştırmalar yapılmasını sağlamıştır.
Doğal bir lif kaynağı olan ısırgan otu ve lifi üzerine yapılan bu çalışmada,
Isırgan Otu ve Diğer Doğal Lifler, Isırgan Otu Lifi Özgün Yapısı ve Tekstil
Sektöründe Kullanımı, Isırgan Lifi ile Yapılmış Deneysel Çalışmalar olarak
üç ana bölümden oluşmaktadır.
Çalışmanın birinci bölümünde ısırgan otun genel olarak değerlendirilmiş ve
ısırgan bitkisinin üretim şekli, yetiştirildiği yerler ve kullanım alanları
belirtilmiştir.
Ayrıca bu bölümde ısırgan bitkisinden ısırgan lifi üretiminin tarihi gelişimi de
açıklanmıştır.
V
Diğer liflerin temel özelliklerinden faydalanılarak ısırgan otunun spesifik
özellikleri ön plana çıkartılmış ve sak ailesi liflerinden olan keten, kenevir ve jut
ile pamuk ve ipek liflerinin özellikleri incelenmiştir.
Çalışmanın ikinci bölümünde ise inceleme konumuzun temelini oluşturan
ısırgan otu lifinin yapısı, yapım aşamaları ve temel özellikleri açıklanmıştır.
Isırgan lifinin doğal ve yapay lifler ile karşılaştırılması sonucunda ortaya çıkan
unsurlara da yer verilmiş ve ısırgan lifinin tekstil sektöründe kullanımına ilişkin
değerlendirmeler yapılmıştır. Isırgan lifinden yapılmış tekstil ürünlerine ilişkin
örnekler sunulmuş, söz konusu ürünlerde ısırgan lifinin temel kullanım nedenleri
açıklanmıştır. Ayrıca ısırgan lifinin kullanım alanları genel hatları ile belirtilerek
bu alanlara ilişkin örnekler ortaya konmuştur.
Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise ısırgan lifi ile yapılan deneysel
dokumalara yer verilmiştir. Çalışmalar uygulama yöntemi, uygulamada
kullanılan örgüler, karşılaştırma sonuçları ve uygulamaların görsel analizi
yönünden ele alınmıştır. Sonuç olarak ısırgan lifinin tekstil endüstrisinde
kullanımı ve bu kullanımda ortaya çıkan görselliğe ilişkin değerlendirmeler
tasarımcı gözünden yorumlanmıştır.

Abstract:
SUMMARY
VISUAL QUALITY IN TEXTILES MADE OUT OF NETTLE FIBER
Today the use of artificial fibers is more common when compared to the
use of natural fibers. However, on grounds like the amount of energy and water
used in the production of artificial fibers being high, these fibers being obtained
after chemical processes, not disappearing in nature very long periods of time
and like they can not provide sufficient comfort (air permeability,sun protection,
etc.); the usage of natural fibers is preferred. On the other hand, each natural fiber
comprising different characteristics, their production being relatively more costly
and their production areas being more limited than the production of artificial
fibers caused the ones that are the most efficient and widespread of the natural
fibers to come into promenance.
This very point in question has implemented research projects being
conducted especially in European countries regarding nettle plant used in food,
cosmetics, pharmaceutical, agriculture and animal feed industries as well as the
production of fiber.
This study on a natural fiber source nettle and its fiber is comprised of three
main chapters as Nettle Plant and Other Natural Fibers, Individual Structure of
Nettle Fiber and Its Usage in Textile Sector, Experimental Works Done by Nettle
Fiber.
In the first chapter of study, a general sight on nettle is provided,
production styles of nettle plant, the areas of its production and the areas of its
usage are represented. Furthermore historical evolution of nettle fiber production
out of nettle plant is explained. Specific characteristics of nettle are brought into
prominence by making use of primary features of other fibers. In this chapter, the
VII
characteristics of flax, hemp, jute, which are the fibers of the bast fiber family,
and the characteristics of cotton and silk fibers are specified.
In the second chapter of study, the structure of nettle fiber which
constitutes our investigation topic, its production stages and primary features are
explained. Moreover the factors that arise from comparing nettle fiber to other
natural and artificial fibers are indicated and the usage of nettle fiber in textile
sector is evaluated. Examples of textiles regarding textile products from nettle
fiber are represented, primary reasons for the usage of nettle fiber in these
products are explained. In addition, the areas of usage for nettle fiber are
indicated within a general perspective as samples regarding on these areas are put
forth.
In the third and last chapter of study, experimental weaving works with
nettle fiber is manifested. These works are approached on the basis of application
method, weaving structures of applications, comparison results and the visual
analysis of applications. Finally, the usage of nettle fiber in textiles and the
evaluations on the visuality emerging out of this usage are interpreted from a
designer's perspective.