Finansal gelişme ve iktisadi büyüme: Farklı ekonomik yapılar açısından ampirik bir araştırma
Financial development and economic growth: An empirical research for different economic structures
Yazar: ASLI OKAY TOPRAK
Danışman: PROF. DR. ZEKAİ ÖZDEMİR
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Ekonomik büyüme = Economic growth ; Ekonomik yapı = Economic structure ; Finansal deregulasyon = Financial deregulations ; Finansal gelişme = Financial development ; Finansal istikrar = Financial stability ; Finansal regülasyon = Financial regulation ; Finansal serbestleşme = Financial liberalization ; Finansal sistem = Financial system

Özet:
Finans yazınında, finansal Sistemin, etkin kaynak tahsisinin sağlanması, kurumsal yönetimin denetimi, riskin çeşitlendirilmesi ve yönetimi, tasarrufların havuzlaması ve hareketlendirilmesi, malların, hizmetlerin ve finansal araçların mübadelesinin kolaylaştırılması şeklinde sıralanan beş temel fonksiyonu mevcuttur. Bütün bunların yanı sıra finansal sistem, piyasa başarısızlıklarının üstesinden gelmeye yardımcı olan bilginin miktarını, kalitesini ve dağılımını da üstlenmektedirler. Bu temel fonksiyonlar iktisadi büyümenin gerçekleşmesinde iyi işleyen finansal sistemlerin ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak finansal sistemler, ülkelerin iktisadi yapılarındaki önemli farklılıklara bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Ayrıca ülkelerin finansal serbestleşmeye yönelik eğilim ve tercihleri, bankacılık sistemleri, finans piyasalarına yönelik yasal çerçeveleri ve uygulamaları, büyüme süreci ile doğrudan bağlantılıdır ve uzun vadeli büyüme sürecinde etkilidir. Tez Çalışması dinamik bir gelişme trendine sahip finans sektörünün, farklı gelişmişlik düzeyine ve gelir seviyesine sahip ülkelerde yarattığı etkinin ayrıştığını iddia etmektedir. Bu doğrultuda finansal gelişme ve iktisadi büyüme ilişkisi, yatay kesit ve zaman serisi verilerinin birleştirildiği panel veriler aracılığı ile oluşturulan panel veri modelleri yardımıyla tahmin edilmiştir. 109 ülkeye ait 1990-2015 yılları arasını kapsayan veri seti, Dünya Bankası'nın Atlas metoduna göre; yüksek, yüksek-orta ve düşük-orta gelirli ülkeler şeklinde üç gruba ayrılmış ve öncelikle GSYH'deki büyüme, enflasyon, okullaşma, kişi başına GSYH ve Kamu Harcamaları ile uygun modeller tahmin edilmiştir. Ayrıca aynı açıklayıcı değişkenler ile yatırım oranı değişkeni de tahmin edilip hata terimleri derinlik, etkinlik, istikrar ve erişim değişkenleri ile ayrı ayrı tahmin edilmiştir. Çalışmanın sonucu, genel olarak, ekonomik gelişme düzeyi arttıkça, iktisadi büyüme oranlarında, menkul değerlerin ve borsanın, daha belirgin hale geldiği görüşünün desteklemektedir. Çalışmada elde edilen sonuçlar ışığında, yüksek gelir grubundaki ülkelerdeki finansal derinlik ve erişim göstergelerindeki avantajlı durumunun, finansal sistemdeki operasyonel etkinlikte ve kaynak tahsisinde görüldüğü söylenebilir. Ayrıca yüksek gelir grubundaki daha rekabetçi olan finansal sektörün artı fonların yatırıma dönüştürülmesinde daha destekleyici olduğuna yönelik sonuçlara da ulaşılmıştır.Yüksek-orta gelir grubu ülkelerine ait sonuçlara göre,  bu ülkelerin banka mevduatlarının üretken yatırım kredilerine dönüşmesinin, yüksek gelir grubuna dahil olan ülkelerdeki kadar etkin olmadığı söylenebilir. Ancak, finansal derinleşme, yüksek-orta gelir grubu ülkelerin büyüme oranlarına önemli derecede tesir ettiği görülmektedir. Son olarak, düşük-orta gelir grubunda yer alan ülkelerde finansal derinleşmenin iktisadi büyüme açısından gözlenen etkisi; yüksek ve yüksek-orta gelirli ülkelerinkinden farklıdır. Bu ülkelerde banka konsantrasyon oranı yatırım oranları üzerinde arttırıcı bir etkiye sahiptir. Diğer bir deyişle, etkinliği yüksek az sayıdaki banka, bu ülkelerde yatırım düzeyi üzerinde pozitif bir etki yaratmaktadır. Düşük-orta gelir grubundaki ülkelerde de tıpkı diğerlerinde olduğu gibi menkul değerler piyasası kapitalizasyonu büyümeyi arttırıcı bir etkiye sahiptir. Ancak düşük-orta gelir grubundaki ülkelerde hayat sigortası prim hacmi değişkeninin büyüme üzerindeki arttırıcı etkisi, hisse senedi piyasası büyüklüğüne kıyasla, daha fazladır. Düşük-orta gelir grubunun diğer gelir gruplarından diğer bir farkı, off-shore banka kredilerinin GSYH'ye oranının iktisadi büyüme üzerindeki azaltıcı etkisinin daha görünür olmasıdır.

Abstract:
In the finance literature, there are five basic functions of the financial system: providing effective resource allocation, supervision of corporate governance, risk diversification and management, pooling and mobilization of savings, facilitating the exchange of goods, services and financial instruments. In addition, the financial system also assumes the quantity, quality and distribution of information that helps to overcome market failures. These basic functions reveal the importance of well-functioning financial systems in the realization of economic growth. However, financial systems vary depending on the significant differences in the economic structure of the countries. In addition, countries' trends and preferences for financial liberalization, banking systems, legal frameworks and practices for financial markets are directly linked to the growth process and are influential in the long-term growth process. The Thesis Study claims that the financial sector, which has a dynamic development trend, deviates from the effect it creates in countries with different levels of development and income levels. In this direction the relationship between financial development and economic growth is estimated with the aid of panel data models created by means of panel data in which horizontal section and time series data are combined. The dataset of 109 countries covering the years 1990-2015 is based on the World Bank's Atlas method, were divided into three groups as high, high-middle and low-middle income, and firstly, GDP growth, inflation, schooling, per capita GDP and public expenditures and appropriate models were estimated. In addition, the same explanatory variables and investment rate variance were estimated, and error terms were estimated separately with depth, efficiency, stability and access variables. The end result of the study is generally supported by the view that securities and stock exchange have become more prominent in the rate of economic growth as the level of economic development increases. In the light of the results obtained in the study, it can be said that, the advantage of the financial depth and accessibility indicators in countries with high income groups, the advantage of the financial depth and accessibility indicators in countries with high income groups, can be seen in operational activity and resource allocation in the financial system. It has also come to the conclusion that the more competitive financial sector in the high-income group is more supportive in the transformation of the funds. According to the results of the higher middle income group countries, it can be said that the transformation of bank deposits into productive investment credits in these countries is not as effective as in the countries included in the high income group. However, financial deepening seems to have affected the growth rates of the higher middle income group countries significantly. Finally the effect of financial deepening on the economic growth in the countries in the low-middle income group is different from high and higher middle income countries. In these countries, the bank concentration ratio has an increasing effect on investment rates. In other words, few banks with high activity have a positive impact on the level of investment in these countries. Just like the other countries, securities market capitalization has an icreasing influence on growth in lower middle income countries. However, in the lower middle income group countries, the increasing effect of the life insurance premium volume variable on growth is higher than the stock market size. Another difference of the lower middle income group from other income groups is that the decreasing effect of the ratio of off-shore bank loans to GDP on economic growth is more visible.