Yeşilçam'da deneysel tavır: Alp Zeki Heper ve Metin Erksan filmlerinin çözümlenmesi
Experimental attitude in yeşilçam: Analysis of Alp zeki Heper and Metin Erksan films
Yazar: NACİ ANIL KONYA
Danışman: PROF. DR. AYTEKİN CAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo-Televizyon ve Sinema Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Alman sineması = German cinema ; Amerikan sineması = American cinema ; Deneysel sanat = Experimental art ; Deneysel sinema = Experimental cinema ; Erksan, Metin = Erksan, Metin ; Fransız sineması = French cinema ; Heper, Alp Zeki = Heper, Alp Zeki ; Rus sineması = Russian cinema ; Sanat sineması = Art cinema ; Türk sineması = Turkish cinema

Özet:
Sinemanın gelişim sürecine katkı sağlayan; sosyal, ekonomik, kültürel, siyasal değişimler doğrultusunda ortaya çıkan sinema ve sanat akımlarının dünya sinemasını, dolaylı olarak da sinema seyircilerini etkilemektedir.
 
Sinemadaki tekniksel gelişmeler de farklı sinemasal anlatı dilleri oluşumuna neden olarak bu gelişime katkı sağlamıştır. Farklı bir anlatı üslubunun olması bakımından Deneysel Sinema buna en güzel örnek teşkil etmektedir. Deneysel sinemanın dünyadaki gelişiminde de yeni teknolojik gelişmelerin ve farklı/aykırı anlatı biçimlerinin sinema sanatına katkısı göz ardı edilemez bir etken olmuştur. 

Sanat alanındaki deneyler/değişimler kendini sinema alanında ''Underground (Yeraltı) Sinema, Avant-Garde (Öncü) Sinema, Independent (Bağımsız) Sinema ve günümüzde popüler olarak kullanılan adıyla Experimental (Deneysel) Sinema olarak kendini göstermiştir. Sabri Kaliç'e göre "Her yenilik getirmiş film, bir deneysel filmdir." şeklinde tanımlama deneysel sinemanın özellik ve sınırlarını belirleme açısından oldukça önemlidir (Kaliç,1992:12). Bu türün günümüzde bilinen en yaygın adı Experimental (Deneysel) Sinema olarak bilinmektedir. 

Çalışmanın amacı, dünyadaki deneysel sinemayı oluşturan unsurların Türk Sinemasının Yeşilçam döneminde bir deneysel tavırın varlığını Bir Kadın ve Sevmek Zamanı filmleri üzerinden ortaya koymaktır. Yeşilçamda deneysel tavrı sorgulama amacında olan çalışma nitel araştırma özelliği taşımaktadır. Elde edilen veriler, mizansen eleştiri yöntemi kullanılarak yorumlayıcı yaklaşımla sorgulanmıştır. 

Araştırma sonuçlarına göre, Yeşilçam döneminde deneysel sinema özelliklerine deneysel sinemanın tanımlamalarından yola çıkılarak rastlanılmıştır. Dünyada görülen deneysel akımlar kadar özgünlük taşımasa da bulunduğu dönemin klasik sinema anlatısına aykırılık göstererek farklı anlatı üsluplarının geliştirildiği filmlerde deneysel tavır ögeleri gözlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Yeraltı Sineması, Öncü Sinema, Bağımsız Sinema, Deneysel Sinema, Deneysel Tavır, Yeşilçam, Alp Zeki Heper, Bir Kadın, Metin Erksan, Sevmek Zamanı, Mizansen Eleştiri.

Abstract:
Contributing to the development process of cinema; social, economic, cultural, political changes in the direction of the cinema and art movements in the world cinema, indirectly affect the cinema audience.

Technical developments in cinema have also contributed to the development of different cinematic narrative languages. Experimental Cinema is the best example of this because it has a different narrative style. The contribution of new technological developments and different / contradictory narrative forms to the art of cinema has been an important factor in the development of experimental cinema in the world.

Experiments / changes in the field of art have shown themselves in the field of cinema '' Underground Cinema, Avant-Garde Cinema, Independent Cinema and Experimental Cinema which is popularly used today. According to Sabri Kaliç, "Every innovative film is an experimental film." This definition is very important in terms of determining the characteristics and limits of experimental cinema (Kaliç, 1992: 12). The most widely known name of this genre is known as Experimental Cinema.

The aim of this study is to reveal the existence of an experimental attitude of the elements constituting the experimental cinema in the world during the Yeşilçam period of Turkish Cinema through the films A Woman and Time to Love. The study, which aims to question experimental attitude in Yeşilçam, is of qualitative research. The data obtained were questioned with interpretive approach by using the mise-en-scene criticism method.

According to the results of the study, the characteristics of experimental cinema during the Yeşilçam period were determined based on the definitions of experimental cinema. Although it is not as original as the experimental movements in the world, the elements of experimental attitude were observed in the films where different narrative styles were developed by contradicting the classical narrative of the period.

Keywords: Underground Cinema, Pioneer Cinema, Independent Cinema, Experimental Cinema, Experimental Attitude, Yeşilçam, Alp Zeki Heper, A Woman, Metin Erksan, Time to Love, Mise En Scene Criticism.