65 yaş ve üstü evde sağlık hastalarında uygunsuz ilaç kullanım durumunun ve günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesi
65 yaş ve üstü evde sağlik hastalarinda uygunsuz i̇laç kullanim durumunun ve günlük yaşam aktivitelerinin değerlendirilmesi
Yazar: MERVE TÜRKAN
Danışman: UZMAN ÖZGE TUNCER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İzmir Bozyaka Eğt. ve Arş. Hast. / Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Akılcı ilaç kullanımı = Rational drug use ; Evde sağlık hizmetleri = Home health service ; Geriatri = Geriatrics ; Günlük yaşam aktiviteleri = Activities of daily living ; Yaşlılar = Aged ; İlaç kullanımı = Drug utilization ; İlaç kullanımını değerlendirme = Drug utilization review

Özet:
Amaç: Evde sağlık birimine kayıtlı 65 yaş ve üstü hastalarda uygunsuz ilaç kullanım durumunun belirlenmesi, uygunsuz ilaç kullanımı ile günlük yaşam aktiviteleri arasında ilişki olup olmadığının saptanmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma tek merkezli, tanımlayıcı, prospektif, anket çalışmasıdır. Çalışmaya, Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Evde Sağlık Hizmetleri birimine başvuran 65 yaş ve üzeri 322 hasta dahil edilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul edenlerden onam alınmıştır. Hastalara araştırmacı tarafından hazırlanan demografik verileri, ilaç kullanım bilgilerini içeren anket formu ve Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri ölçeği uygulanmıştır. Hastaların kullandığı ilaçlar 2015 Beers kriterlerine göre değerlendirilip uygunsuz etken maddeler saptanmıştır. Hazırlanan veri tabanı SPSS 21.0 programına girilmiştir. Analizde ki-kare ve student's-t testi kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 80,2±8,2 olup, %63,4'ü kadın, %64,6'sı dul, %41,3'ü okuryazar değildir. Son bir yılda ortalama başvuru sayısı 6,4, başvuranların %30,4'ünün bir yıl içinde hastaneye yatmış olduğu, %44,1'inin en az bir kez acile başvurduğu öğrenilmiştir. Yaşlıların %70,5'nin üç ve üzerinde kronik hastalığı vardır. En sık bildirilen kronik hastalıklar hipertansiyon (%56,2), diyabet (%30,0) ve kalp yetmezliğiydi (%29,8). Grubun %79,2'si 4 ve üzerinde ilaç kullanmaktadır. En sık kullanılan ilaçlar antihipertansifler, antikoagülan/antiplatelletler ve gastrointestinal sistem ilaçları saptanmıştır. Hastaların %74,2'siyle kızı, oğlu ya da akrabası bakımlarıyla ilgilenmektedir. Bakım verenlerin %76,6'sının eğitim durumu ilkokul ve altındadır. Hastaların %83,3'ü ilaçları kullanmak için yardım almaktadır. Hastaların %51,6'sı tam bağımlı, %3,4'ü tam bağımsızdı, yaşla birlikte bağımlılık düzeyi artmaktadır (p<0,05). Hastalarda uygunsuz ilaç kullanım oranı %61,5 saptanmıştır. Uygunsuz ilaç kullanımı daha fazla hastalığı olanlarda, daha çok ilaç kullananlarda, kadın cinsiyette anlamlı olarak fazla saptanmıştır (p<0,05). Uygunsuz ilaç kullanımı ile bağımlılık düzeyi arasında ilişki saptanmamıştır.
Sonuç: Bu çalışmada 65 yaş ve üzerindeki evde sağlık hastalarında tam bağımlılığın yüksek olduğu, hastaların yarısından fazlasında uygunsuz ilaç kullanımının olduğu görülmüştür. Uygunsuz ilaç kullanımının polifarmasi ve polimorbidite ile arttığı, bağımlılık düzeyi ile arasında ilişki olmadığı görülmüştür.
Anahtar Kelimeler: Evde sağlık, uygunsuz ilaç kullanımı, Beers kriterleri

Abstract:
Objective: We aimed to evaluate potentially inappropriate medication (PIM) use, the association of PIM use and activities of daily living in 65 years and older home care patients.
Material and Method: This is a monocentric, descriptive, prospective, questionnaire study. The study included 322 patients aged 65 and over who applied to Home Care Unit Bozyaka Training and Research Hospital. Consent was obtained from those who agreed to participate in the study. A questionnare containing demographic data, drug use information and Katz Activities of Daily Living was used which was prepared by the researcher in this study. The drugs used by the patients were evaluated according to the 2015 Beers criteria and inapppropriate active substance detected. The prepared database has entered the SPSS 21.0 program. The data were defined by statistical analyzes such as mean, percentage, standard deviation, frequency. Chi-square and student's-t tests were used in the analysis. Significance level was accepted as p<0.05.
Findings: The mean age of the patients was 80,2±8,2 years, 63,4% were female, 64,6% were widowed and 41,3% were illiterate. It was learned that the average number of applications to the polyclinic in the last year was 6,4, 30,4% of the applicants were hospitalized within a year, 44,1% of them applied to the emergency department at least once. The 70,5% of the elderly have three or more chronic diseases. The most common diseases were hypertension (56,2%), diabetes (30,0%) and heart failure (29,8%). The 79,2% of the group uses 4 or more drugs. The most common drugs taken by patients were antihypertensives, anticoagulant/antiplatellets and gastrointestinal system drugs. Daughter, son or relative is involved in their care with 74,2% of the patients. Education level of 76,6% of caregivers is primary school or below. The 83,3% of the patients get help to use the drugs. The 51,6% of the patients were fully dependent on activities of daily living and 3,4% were fully independent, the level of dependency increases with age (p<0,05). PIM rate was 61,5% in patients. PIM use was found to be significantly higher in those with more disease, in those who used more drugs and women (p<0,05). No relationship was found between inappropriate medication use and addiction level.
Result: In this study, it was found that full dependency is high in 65 years and older home care patients, more than half of the patients had inappropriate medication use. It was determined that inappropriate medication use increased with polypharmacy, polymorbidity, and there was no correlation between addiction level.
Keywords: Home care, inappropriate medication use, Beers Criteria