Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların annelerine verilen psiko-eğitimin anne çocuk etkileşimine ve aile işlevselliğine etkisinin belirlenmesi
The effect of psycho-education given to mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder on mother‐child interaction and family functionality
Yazar: FATMA ÖZGÜN ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MİNE EKİNCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aile işlevleri = Family functions ; Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Anneler = Mothers ; Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu = Attention deficit disorder with hyperactivity ; Psikiyatrik hemşirelik = Psychiatric nursing ; Psiko-eğitim programı = Psycho-educational program ; Çocuklar = Children

Özet:
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocukların Annelerine Verilen Psiko-Eğitimin Anne Çocuk Etkileşimine ve Aile İşlevselliğine Etkisinin Belirlenmesi
Amaç: Bu araştırma dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların annelerine verilen psiko-eğitimin anne çocuk etkileşimine ve aile işlevselliğine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. 
Materyal ve Metot: Araştırma ön test,son test, kontrol gruplu yarı deneysel olarak Haziran 2015- Nisan 2019 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Haziran 2015 – Haziran 2016 tarihleri arasında Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi polikliniğine başvuran DEHB tanısı alan çocuklar ve anneleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini dâhil edilme kriterlerine uyan 98 anne ve çocuk (25 çocuk-25 anne deney, 24 çocuk-24 anne, kontrol) oluşturmuştur. Deney grubunda yer alan annelere psiko-eğitim verilmiştir. Verilerin toplanmasında "Kişisel Bilgi Formu", "Aile Değerlendirme Ölçeği", "Ebeveyn Kabul-Red/Kontrol Ölçeği" kullanılmıştır. Aile Değerlendirme Ölçeği annelere, Ebeveyn Kabul Red/Kontrol Ölçeği çocuklara uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogorov-Smirnov Testi, Pearson Ki-Kare Testi, T-Testi, Mann-Whitney U Testi, Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi  spearman korelasyon testi kullanılmıştır.
Bulgular: Deney grubunda Ebeveyn Kabul Red/Kontrol Ölçeği son test sıcaklık/ şefkat (25.36±5.45), düşmanlık/ saldırganlık (19.84±2.99), kayıtsıtlık/ ihmal (20.08±3.42), kontrol alt ölçekleri (32.96±3.31) puan ortalamalarının ön testlere göre anlamlı düzeyde düşük olduğu bulunmuştur (p<0.05). Deney grubunda Aile Değerlendirme Ölçeği son test iletişim (2.45±0.21), gereken ilgiyi gösterme (2.81±0.17), davranış kontrolü (2.76±0.19) alt ölçek puan ortalamalarının ön testlere göre anlamlı düzeyde düşük olduğu belirlenmiştir (p<0.05). 
Sonuç: DEHB olan çocukların annelerine verilen psiko-eğitimin anne çocuk etkileşimini ve aile işlevselliğini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.  DEHB olan çocukların annelerine verilen eğitimlerin yaygınlaştırılması önerilebilir.
Anahtar Kelimeler: Aile işlevselliği, anneler, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, psiko-eğitim, psikiyatri hemşiresi

Abstract:
The Effect of Psycho-Education Given to Mothers of Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder on Mother‐Child Interaction and Family Functionality
Aim: The aim of this study was to determine the effect of psycho-education given to mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder on mother‐child interaction and family functionality.
Material and method: This study was carried out as an experimentally half with  pre and post-test and control group between June 2015 and April 2019. The universe of the study consisted of children and mothers who applied to Pamukkale University Faculty of Medicine Child and Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic between June 2015 and June 2019. The sample of the study consisted of 98 mothers and children (25 children - 25 mothers for the experimental group, 24 children - 24 mothers, for the control group). Mothers in the experimental group were given psycho-education. "Personal Information Form", "Family Assessment Device" and "Parental Acceptance-Red/Control Scale'' were used for data collection. Family Assessment Device was applied to mothers and Parental Acceptance-Red/Control Scale was applied to children.  Kolmogorov-Smirnov test, Chi-Square test, t-test, Mann-Whitney U test, wilcoxon Signed Rank test and Spearman Correlation test were used in the evaluation of the data.
Results: Post-test mean scores in terms of warmth/affection (25.36±5.45), hostility/aggression (19.84±2.99), indifference/neglect (20.08±3.42) and control subscales of the Parental Acceptance-Red/Control Scale  were statistically significantly lower than the pre-tests mean scores among experimental group (p<0.05).  Post-test mean scores in terms of  the communication (2.45±0.21), the showing interest (2.81±0.17) and the behavior control (2.76±0.19)  subscales of the  Family Assessment Device were statistically significantly lower than the pre-test mean scores in experimental group (p<0.05).
Conclusion: It has been found that psycho-education given to mothers of children with ADHD increases mother-child interaction and family functioning. İt can be suggested that the education given to the mothers of children with ADHD should be disseminated.
Keywords: Attention deficit hyperactivity disorder, family functioning, mothers, psychiatric nurse, psychoeducation