Kentsel yenileme alanları tasarımında güven algısına yönelik sosyal etki değerlendirme model araştırması; Ankara Dikmen Vadisi örneği
Social impact assessment model research on the perception of confidence in design of urban renovation areas; Ankara Di̇kmen Valley example
Yazar: UMUT GÜLER
Danışman: PROF. DR. AYDIN ÖZDEMİR
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı / Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
1992 yılında kabul edilen kentsel güvenlik kavramı, Avrupa Kentsel Şartı' nda ön plana çıkarılan kentli hakları çerçevesinde yaşanabilir ve sürdürülebilir kentler yaratmak amacıyla önemkazanmıştır. Kullanıcı üzerinde etkili bir izlenim bırakmayan ve kullanım açısından rahatsız edici olan tasarımlar, suç ve anti-sosyal davranışların ortaya çıkma olasılığını artırmaktadır. Bunedenle suçun yüksek olduğu alanlarda, çevre tasarımı suçun azaltılmasında ve güven algısınıniyileştirilmesinde önemli bir rol oynamaktadır. 20. Yüzyılın başlarında Chicago Okulu'nda yapılan araştırmalarda suçluların davranışları incelenirken, birey davranışını etkileyen fiziki ve sosyal çevreye dikkat çekilmiştir. Suç ekolojisi teorileri olarak adlandırılan bilimsel yaklaşım, suçun çevreyle olan ilişkilerini incelemekte, suçun çevrenin değişimi ile ortaya çıkan sosyal değişimin bir fonksiyonu olarak açıklamaktadır. Suçun ortaya çıkmasına neden olan fırsatları azaltmak için tasarımın bir araç olarak kullanılması ile ilgili yaklaşımları kapsayan çevre tasarımı yoluyla suç önleme teorileri ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada sürdürülebilir, yaşanabilir kent ve bu kentlerin oluşmasına öncülük eden kentsel yenileme çalışmalarının gereksinim duyduğu toplumsal güven algısına yönelik güvenli kent tasarımına ulaşılması amacıyla, güvenlik- kentsel açık yeşil alanların tasarımı ve mekân algısı arasındaki ilişki araştırılmış; kentsel yenileme alanlarında peyzaj tasarım kriterleri belirlenmiştir. Bu amaçla suç ekolojisi teorilerinin ortaya koyduğu mekânsal özellikler ve tasarım kriterleri, aynı zamanda K. Lynch' in mekân ve algıya yönelik oluşturduğu kriterler değerlendirilmiş ve bu kriterler farklılaştırılarak beş boyut altında toplanmıştır. Bunlar; sosyal profil, konfor, uyum, okunabilirlik ve şeffaflık' tır. Bu beş boyut ve altında oluşturulan alt başlıklar, tasarım etki gösterge seti olarak tanımlanmıştır. Son olarak tüm göstergeler seçilen örneklem alanı (Dikmen Vadisi) üzerinden denenmiş ve kentsel açık yeşil alanlarda mekânsal özelliklerin birey üzerindeki güven algısına yönelik etkisini ölçmek için 'Tasarım Etki Değerlendirmesi' yapılmıştır.

Abstract:
The concept of urban security, which was adopted in 1992, gained importance in order to create livable and sustainable cities within the framework of the rights of the citizens highlighted in the European Urban Charter. Designs that do not make an effective impression on the user and are uncomfortable in terms of use increase the likelihood of criminal and anti-social behavior. Therefore, in areas where crime is high, environmental design plays an important role in reducing crime and improving the perception of trust. In the studies conducted at the Chicago School at the beginning of the 20th century, while examining the behavior of criminals, attention was drawn to the physical and social environment that affects individual behavior. The scientific approach, called the theories of crime ecology, examines the relations of crime with the environment and explains crime as a function of social change that occurs with the change of the environment. Crime prevention theories have emerged through environmental design, which includes approaches to using design as a tool to reduce opportunities that lead to crime. In this study, the relationship between security-the design of urban open green spaces and the perception of space was investigated in order to reach a safe city design for the perception of social trust required by the sustainable, livable city and the urban renewal works that lead to the formation of these cities; Landscape design criteria have been determined in urban renewal areas. For this purpose, the spatial characteristics and design criteria put forward by the crime ecology theories, as well as the criteria created by K. Lynch for space and perception, were evaluated and these criteria were differentiated and gathered under five dimensions. These; social profile, comfort, harmony, readability and transparency. The sub-headings created in these five dimensions and below are defined as the design impact indicator set. Finally, all indicators were tested on the selected sample area (Dikmen Valley) and a 'Design Impact Assessment' was conducted to measure the effect of spatial features on the perception of trust on the individual in urban open green areas.