İnsan kaynakları uygulamaları, örgütsel vatandaşlık davranışı ve finansal performans arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bankacılık sektöründe bir araştırma
Investigation of the relationship between human resources practices, organizational citizenship behavior and financial performance: A research in the banking sector
Yazar: SERDAR BOZKURT
Danışman: PROF. DR. CAVİDE UYARGİL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Bölümü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Bankacılık = Banking ; Bankacılık sektörü = Banking sector ; Finansal performans = Financial performance ; Performans = Performance ; Vatandaşlık = Citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior ; İnsan kaynakları = Human resources

Özet:
İnsan kaynakları yönetimi (İKY) uygulamaları ve örgütsel vatandaşlık davranışı (ÖVD) arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik tez çalışmasında, öncelikle örgütsel vatandaşlık davranışı kavramı ele alınmıştır. Çalışmada daha sonra, ÖVD bağlamında, çeşitli İKY uygulamalarına ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde; bankacılık sektöründeki İKY uygulamaları ve ÖVD arasındaki ilişkiler/farklılıklar ile İKY ve ÖVD'nin karşılıklı etkileşiminin finansal performans üzerindeki etkisinin incelendiği araştırmanın sonuçları açıklanmıştır. Araştırma, bankacılık sektöründe çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarının şekillendirilmesinde ve örgütün finansal performansına etkisine, insan kaynakları uygulamalarının rolünün gösterilebilmesi açısından önemlidir.Araştırmanın kapsamını; Türkiye'de bankacılık sektöründe faaliyet gösteren on dokuz mevduat bankasının çalışanları oluşturmaktadır. Araştırmada geçerli olarak kabul edilen anketlerin sayısı 634'tür. Araştırma verileri, ilgili bankaların insan kaynakları (İK) yöneticilerine yönelik olarak hazırlanan anket formu ile çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışının değerlendirilmesini sağlayan ikinci bir anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde; Pearson korelasyon analizi, t-testi, regresyon analizi, hiyerarşik regresyon analizi ve faktör analizi kullanılmıştır.Sonuç olarak mevduat bankalarının İKY uygulamalarından; iş tanımları, planlama, psiko-teknik, eğitim, performans değerlendirme, kararlara katılım ve bilgilendirme faaliyetlerinin ÖVD ile ilişkili olduğu, iş analizleri ve mülakatın niteliklerinin ise ÖVD ile ilişkili olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca İK uygulamaları ile ÖVD'nin karşılıklı etkileşiminin, finansal performans göstergelerinden özsermaye karlılığı üzerinde etkili olduğu görülmüştür.

Abstract:
In this thesis study which aimed to investigate the relationship between human resources management (HRM) practices and organizational citizenship behavior (OCB), organizational citizenship behavior was studied firstly. Later, various HRM practices were explained in the context of OCB. In the third part of the study, the findings about the effect of the relationship/differences between HRM practices and OCB as well as the mutual interaction of OCB and HRM on the financial performance were presented. The research is significant in terms of showing the effect of HRM practices on the increase of financial performance of the organization and shaping the organizational citizenship behaviours of the workers in the banking sector.The study included the workers of the nineteen deposit banks in Turkey. 634 questionnaires were accepted as valid. The data were obtained by a questionnaire prepared for HR managers of the banks and by another questionnaire prepared for analyzing the organizational citizenship behaviours of the workers. In the analysis of the data, Pearson correlation analysis, t-test, regression analysis, hierarchical regression analysis and factor analysis were used.As a result, among the HRM practices of the legislation banks; job descriptions, planning, psycho-technique, training, performance evaluation, participation into the decision making process and informing facilities were found to be related to OCB whilst job analysis and the qualities of interview were found not to be related to OCB. The findings also showed that the mutual interaction between HRM practices and OCB was effective on the return on equity (ROE) which is one of indicators of financial performance.