Hatay'da yetişen farklı zeytin türlerine ait yaprak örneklerinin ekstraktlarında bulunan fenolik bileşiklerin tayini ve antioksidan aktivitelerinin araştırılması
Determination of phenolic compounds in extracts of leaf samples of different olive species growing in Hatay and investigation of their antioxidant activities
Yazar: SEDA AĞÇAM
Danışman: PROF. GÜL ÖZYILMAZ
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Bu çalışmada, zeytin ağacı yetiştiriciliği ve işleme endüstrisinde açığa çıkan genellikle zirai atık olarak değerlendirilen zeytin yaprağının ekstraktlarında bulunan fenolik bileşiklerin tayini ve antioksidan aktiviteleri araştırılmıştır. Bu nedenle Hatay'ın Altınözü ilçesinde bulunan aynı arazide yetişmiş ve yaklaşık olarak 100 yaşında olan Halhalı, Karamani, Savrani ve Sarı Haşebi olmak üzere 4 farklı zeytin çeşidinin yapraklarından 12 ay boyunca örnek toplanarak etüvde 55 C°'de kurutulmuştur. Kurutulan yapraklar toz haline getirilerek, % 80 metanol-su çözeltisi kullanarak, ultrasonik banyo yardımıyla yapılan ekstraksiyon sonucunda elde edilen ekstraktların antioksidan özellikleri, TPC, FRAP, TFC, ABTS, ELLMAN ve DPPH yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Fenolik bileşik tayininde, 3-Hidroksitirozol, Tirozol, Oleuropein, Kaffeik asit, Kolorojenik asit, p-Kumarik asit, Ferrulik asit, Sinapik asit, Rutin, Kuersetin, Luteolin, Verboscosid, Kamferol ve Apijenin olmak üzere 14 fenolik bileşik tayini HPLC yardımıyla kantitatif olarak gerçekleştirilmiştir. Sonuçlara göre, en yüksek TPC değerini mayıs ayında Sarı Haşebi; en yüksek TFC değerini ocak ayında Karamani; en yüksek FRAP değerini ocak ayında Karamani; en yüksek ABTS inhibisyonunu şubat ayında Sarı Haşebi; Ellman yöntemiyle belirlenen Toplam Tiyol Miktarının en yüksek değerini ekim ayında Savrani; en yüksek DPPH inhibisyonunu temmuz ayında Halhalı ve en yüksek toplam fenolik bileşik miktarını Haziran ayında Karamani çeşidi göstermiştir.

Abstract:
In this study, the determination of phenolic compounds and antioxidant activities in extracts of olive leaves, which are considered as waste products in olive tree cultivation and processing industry, was investigated. Therefore, samples were collected monthly for 12 months from the leaves of four different olive varieties (Halhalı, Karamani, Savrani, and Sarı Haşebi) grown on the same land in the Altınözü district of Hatay. The collected leaves were dried in an oven at 55°C. The dried leaves were powdered and extracted using an 80% methanol-water solution with the aid of an ultrasonic bath. The antioxidant properties of the obtained extracts were determined using TPC, FRAP, ABTS, TFC, ELLMAN, and DPPH methods. In the determination of phenolic compounds, 14 phenolic compounds, including 3-Hydroxytyrosol, Tyrosol, Oleuropein, Caffeic acid, Chlorogenic acid, P-Coumaric acid, Ferulic acid, Sinapic acid, Rutin, Quercetin, Luteolin, Verbascoside, Kaempferol, and Apigenin, were quantitatively identified using HPLC. According to the results, Sarı Haşebi showed the highest TPC value in May; Karamani showed the highest TFC value in January; Karamani showed the highest FRAP value in January; Sarı Haşebi showed the highest ABTS inhibition in February; Savrani showed the highest Total Thiol Amount determined by the Ellman method in October; Halhalı showed the highest DPPH inhibition in July and Karamani showed the highest total phenolic compound amount in June.