Tarihi mekân kullanımının öğretmen adaylarının tarih bilinci ve eski Türk eserlerine ilişkin tutumlarına etkisi
The effect of historical space use on preservice teachers' historical consciousness attitudes on old Turkish historical artifacts
Yazar: HAKAN ÖRTEN
Danışman: PROF. DR. ALİ SİNAN BİLGİLİ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aday öğretmenler = Candidate teachers ; Bilimsel alan gezileri = Scientific field trips ; Eski eserler = Ancient monuments ; Gezi-gözlem yöntemi = Trip-observation method ; Sosyal bilgiler = Social studies ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; Tarih bilinci = Historical consciousness ; Tarihi mekan = Historical place ; Türk tarihi = Turkish history ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın temel amacı, tarihi mekânlara düzenlenen alan gezilerinin sosyal bilgiler öğretmen adaylarının tarih bilinçlerine ve Eski Türk Eserlerine ilişkin tutumları üzerine etkisinin incelenmesidir.  
Yöntem: Araştırmanın temel amacına cevap aramak için amacıyla, nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi (mixed method) kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu deneysel araştırma yöntemlerinden "kontrol ön test- son test" modelidir. Araştırmanın nitel boyutunda ise araştırmanın nicel verilerini nitel veriler ile desteklemek için deney grubu içerisinde yer alan öğretmen adayları ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu 34 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak, öğretmen adaylarının tarih bilinçlerini belirlemek amacıyla Tarih Bilinci Anketi (TBA), eski Türk eserlerine yönelik tutumlarını belirlemek için Eski Türk Eserlerine İlişkin Tutum (ETET) ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca sosyal bilgiler öğretiminde tarihi mekânların kullanımına yönelik öğretmen adaylarının görüşlerini belirlemek amacıyla ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre, öğretmen adaylarına uygulanan TBA ve ETET'den elde edilen ön test verilerinin puan ortalamaları ile son test verilerinin puan ortalamaları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının düzenlenen alan gezilerinin öğretmen adaylarında genel olarak olumlu görüşlere sahip oldukları görülmüştür. 
Sonuç: Araştırma sonucunda tarihi mekânlara düzenlenen alan gezilerinin, öğretmen adaylarında tarih bilinci ve tarihi eserlere yönelik farkındalık ve tutum oluşturmada olumlu katkıları olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının, alan gezilerinin; farklı duygu ve düşüncelere sebep olduğu, öğretmenlik becerilerine katkı sağladığı ve tarih konularının öğretiminde bir kaynak olarak mutlak suretle kullanılması gerektiği yönünde görüşleri tespit edilmiştir.

Abstract:
Purpose: The main purpose of this study was to investigate the effects of historical space trips on preservice social studies teachers' historic awareness and attitudes on old Turkish artifacts.  
Method: To achieve the goal of this study, a mixed method in which the qualitative and quantitative research techniques are conducted was used in this study. The quantitative part of the research involved "one group pretest-posttest" model. In the qualitative part, semi-structured interviews were carried out with the preservice teachers that were involved in the experimental group to support the quantitative findings. The participants involved 34 preservice teachers. As the data collection tools, Historical Consciousness Questionnaire (HCQ) and Attitude Scale Related to Old Turkish Works (ASOTW) were used to reveal preservice teachers' historical consciousness and attitudes towards Turkish historical artifacts. Moreover, semi-structured interview form was used to reveal preservice teachers' opinions regarding the use of historical sites in social studies course. 
Findings: Based on the findings, there was a significant difference between preservice teachers' pretest and posttest scores obtained from HCQ and ASOTW. Moreover, it was found that preservice teachers had positive opinions regarding the field trips. 
Conclusion: As a result of the study, it was determined that field trips to historical sites had a positive effect on preservice teachers' historical consciousness, awareness of historical artifacts, and their attitudes towards them. Additionally, preservice teachers expressed that field trips created different emotions and thoughts, contributed to their teaching skills, and should be used as a source for teaching history.