Gazi Üniversitesi Tıp fakültesi acil servisine başvuran hastaların demografik özellikleri, triaj uygunlukları ve sağlık okuryazarlığı durumlarının dağılımı
Distribution of demographic characteristics, triage suitability and health literacies of the patients applied to Gazi University Faculty of emergency service
Yazar: ONUR ÇAKMAK
Danışman: PROF. DR. AHMET DEMİRCAN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Acil Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil servis-hastane = Emergency service-hospital ; Acil tıp = Emergency medicine ; Demografi = Demography ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Triyaj = Triage

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi acil servisine başvuran hastaların demografik özellikleri, triaj uygunlukları ve sağlık okuryazarlığı durumlarının dağılımını incelemektir.
Materyal ve Metod: Bu çalışma, Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Servisi'ne 01.06.2018-01.07.2018 tarihleri arasında başvuran 366 hastanın katılımıyla yürütülmüş kesitsel tipte bir çalışmadır. Çalışmada 4 bölüm ve 48 sorudan oluşan anket ile hastaların demografik verileri elde edilip aciliyet algıları ve SOY düzeyleri 5'li Likert ölçeği ile sorgulandı. Çıkarımsal istatistikte, Pearson ki kare testi, Yates düzeltmeli ki kare testi, Fisher's Exact Testi ve logistik regresyon analizi kullanılmıştır.
Bulgular:  Katılımcıların öğrenim durumları, sosyal güvenceleri ve gelir grupları incelendiğinde geliş triajının uygunluk durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır. (p<0,05). Katılımcıların kendi değerlendirdikleri ilk triajın uygunsuzluğuna etki eden faktörlerin lojistik regresyon analizinde, sağlık okuryazarlığı durumu ve gelir durumu istatistiksel olarak anlamlı yordayıcılar olarak tespit edilmiştir(p<0,05). Sağlık okuryazarlığı azaldıkça (RR:2,231) ve gelir azaldıkça (RR:1,856) katılımcının kendi değerlendirdiği ilk triajdaki uygunsuzluğun arttığı görülmüştür. Hastanın bilgilendirme sonrası değerlendirdiği triaj ile paramedik tarafından değerlendirilen birbirleriyle karşılaştırıldığında gözlemler arasındaki uyumun Kappa değeri 0,649 olarak saptandı ve uyum "İyi düzeyde uyum " olarak nitelendirildi. Bu durum istatistiksel olarak anlamlı olarak saptandı. (p<0,001)
Sonuç olarak hastaların aciliyet algılarının, acil servis triaj uygulayıcıları tarafından acil olarak değerlendirilen durumlarla karşılaştırmayı ve uygunsuzluğun SOY ile ilişkisini tanımlamayı amaçladık. Katılımcıların triaj değerlendirmeleri üzerine, uygunsuzluğunun düşük SOY düzeyi ile ilişkili olduğu sonucuna varıldı. Çok basit bir müdahale ile araya girilmesine rağmen başvuranların triaj algılarında ciddi ve anlamlı derecede yükselme görülmesi bu konuda yapılacak olan eğitimlerin önemini ön planda çıkarmaktadır.

Abstract:
Aim: The aim of this study is to investigate the distribution of demographic characteristics, triage suitability and health literacies of the patients applied to Gazi University Faculty of Medicine Emergency service.
Material and Method: This study is a cross-sectional one which is carried out by the attendance of 366 patients applied to Gazi University Faculty of Medicine Emergency service between 01.06.2018 and 01.07.2018. In this study, patients' urgency perceptions and health literacies were questioned by Likert scale, after obtaining patients' demographic data by a survey containing 4 sections and 48 questions. Pearson's Chi-Square test, Yates corrected Chi-Square test, Fisher's Exact test and logistic regression analysis were used in deductive statistics.
Results: Considering educational status, social insurance and income status of the patients, a significant difference between triage suitability (actual and self-assessment) is determined (p<0,05). In logistic regression analysis of the factors affecting triage insuitability, health literacy and income status were identified as significant predictors. An increase in insuitability between actual triage and self-assessment-triage was seen, as the health literacy and income decreased. When actual triage (assesed by paramedic) and self-assessed triage by the patient (after informing the patient about the triage system) were compared, the Kappa value of the accordance between the assessments was found as 0,649, and this accordance was defined as "good level".
Conclusion: We aimed to compare the patients' urgency perceptions with the situations determined as "urgent" by the emergency servise triage providers, and to define the correlation between insuitability and health literacy. Based on the triage assessments of the patients', we concluded that insuitability and low health literacy are related with each other. Observing a significant improvement in patients' triage perceptions -even with a simple intervention-, highlights the importance of education about triage system.