Adli bilimlerin adli toksikoloji alanında yapılan çalışmalarında iş sağlığı ve güvenliği açısından risklerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi
Determination and assessment of the risks in terms of occupational health and safety in forensic toxicology studies of forensic science
Yazar: FEYZA ÜNEL
Danışman: DOÇ. DR. ZEHRA YILDIZ ; PROF. KASIM OCAKOĞLU
Tarsus Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli bilimler = Forensic sciences ; Adli toksikoloji = Forensic toxicology ; Adli tıp = Forensic medicine ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Risk faktörleri = Risk factors ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Adli bilimlerin alt dallarından biri olan adli toksikoloji; toksikoloji biliminin ve esaslarının hukuki alanlarda kullanılmasıyla davaların aydınlatılmasında önemli rol oynamaktadır. Yargıya intikal etmiş çoğu vakada canlı veya ölü şahıslardan alınan biyolojik materyaller ile delil niteliğinde olan diğer materyallerin toksikolojik analizlerinin yapılması soruşturmanın seyri açısından oldukça önem arz etmektedir.  Soruşturmanın başından sonuna kadarki süreçte, birçok çalışan delil niteliğinde olan materyallerden ve toksikolojik analizlerin gerçekleştirildiği çalışma ortamından kaynaklanan biyolojik, kimyasal, fiziksel, psikososyal ve ergonomik risk etmenleri ile karşı karşıya kalmaktadır. Adli toksikoloji alanındaki risklerin iş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirildiği bir çalışmanın literatürde yer almaması, çok tehlikeli sınıfta yer alan adli toksikoloji laboratuvarlarına kılavuzluk edecek, iş sağlığı ve güvenliğinin önemini belirten ve alınması gereken önlemleri içeren bir kaynak oluşturmak yapılan bu tez çalışması ile hedeflenmiştir. Bu çalışmanın amacı; adli toksikoloji laboratuvarlarında iş sağlığı ve güvenliği açısından karşılaşılabilecek tehlikeleri belirlemek ve bu alanda çalışanların daha sağlıklı ve güvenli bir ortamda çalışabilmesi adına adli toksikoloji laboratuvarlarında yapılan çalışmalara özgü riskleri değerlendirmektir. Bu kapsamda Adana Adli Tıp Grup Başkanlığı Kimya İhtisas Dairesinde yer alan adli toksikoloji laboratuvarlarının Fine-Kinney yöntemiyle risk değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca Adana ve Mersin illerinde adli toksikoloji alanındaki çalışmalara yaptığı iş ile katkı sağlayan otopsi teknikerleri, laborantlar, biyologlar, kimya teknikerleri, kimyagerler, kimya mühendisleri, doktorlar, evrak işleri sorumluları, temizlik personelleri gibi meslek gruplarından oluşan 60 kişi ile yarı yapılandırılmış soru formu kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle gönüllülük esasına uygun şekilde görüşülmüş, iş sağlığı ve güvenliği hakkındaki tutum, görüş ve önerileri alınmıştır. 

Anahtar kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, Adli toksikoloji, Risk değerlendirmesi

Abstract:
Forensic toxicology, which is one of the sub-branches of forensic sciences, plays an important role in the elucidation of cases by utilization the science of toxicology and its principles in legal fields. In most cases that have been referred to the judiciary, it is very important to conduct toxicological analyzes of biological materials taken from living or dead persons and other materials that are evidence from the point of view of the investigation. In the process from the beginning to the end of the investigation, many employees are exposed to biological, chemical, physical, psychosocial and ergonomic risk factors arising from materials that are evidence-based and the working environment in which toxicological analyzes are performed. The aim of this study is to contribute the literature with a written source including the precautions that should be taken against the risk factors which will guide forensic toxicology laboratories located in a very dangerous class, indicating the importance of occupational health and safety. The method of this study is to determine the hazards that may be encountered in terms of occupational health and safety in forensic toxicology laboratories and to evaluate the risks specific to the studies conducted in forensic toxicology laboratories in order to enable employees in this field to work in a healthier and safer environment. In this context, the risk assessment of the forensic toxicology laboratories located in the Turkey Ministry of Justice, Council of Forensic Medicine, Chemistry Department of Adana was carried out by the Fine-Kinney method. Also semi-structured questionnaire is applied by face to face interview, using a negotiated on a voluntary basis consisting of 60 participants with the contribution of his work in the field of forensic toxicology studies as autopsy technicians, biologists, chemical technicians, chemists, chemical engineers, doctors, principal registry employee, cleaning staff in the province of Adana and Mersin. The semi-structured questionnaire is applied as appropriate, regarding occupational health and safety attitudes, opinions and suggestions to the participants were received.
Keywords: Occupational health and safety, Forensic toxicology, Risk assessment