Endüstri 4.0'a geçişte örgütsel öğrenme üzerine model önerisi: Bir KOBİ örneği
Model proposal on organizational learning in transition to industry 4.0: An SME example
Yazar: MERVE VUSLAT AKSU
Danışman: PROF. DR. SONER TASLAK
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Ajan tabanlı modelleme = Agent based modeling ; Benzetim = Simulation ; Endüstri 4.0 = Industrial 4.0 ; KOBİ = Small and Medium Sized Firms ; Örgütsel bellek = Organizational memory ; Öğrenen organizasyonlar = Learning organizations

Özet:
İlk kez 2011 yılında Hannover Fuarı'nda isimlendirilerek Endüstri 4.0 adıyla anılacak olan yeni sanayi devrimi için ilk olarak Almanya'da 2013 yılında bir yol haritası hazırlanmıştır. Dördüncü sanayi devriminin sürdürülebilir olması ve tabana yayılabilmesi, bütün yerel ekonomilerde, ekonominin bel kemiğini oluşturan KOBİ'lerin (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler) dijital dönüşümünün sağlanmasıyla mümkün olacaktır. Hazırlanan yol haritaları, büyük oranda KOBİ'leri endüstriyel dönüşüme hazırlayacak finansal ve teknolojik altyapının oluşturulması için atılacak adımlara yöneliktir. Türkiye de "Dijital Türkiye" sloganıyla imalat sanayi için KOBİ'leri merkeze alarak yol haritasını hazırlamıştır. Bilinen her şeyin dijitale dönüştürülmesi, sanal ve gerçeğin siber-fiziksel sistemler vasıtasıyla birleştirilmesi çabası, bilgi yönetimini önceki dönemlere göre çok daha önemli bir konu haline getirmiştir. Ekonominin yapıtaşlarını oluşturan örgütlerde bilginin nereden elde edileceği, nasıl saklanacağı ve nasıl aktarılacağının ve bununla birlikte; dijital dönüşüm sürecinde örgütsel bilginin koordinasyonun nasıl değişeceğinin bilinmesi önemlidir.
Bu tez çalışmasının temel amacı; Endüstri 4.0'a (E4.0) geçerken örgütler için daha önemli hale gelecek olan bilgiyi depolama ve gerekli olduğu zaman kullanma konularında yaşanabilecek zorlukları ortaya koyarak farklı senaryolarda bilgi ağlarının değişimini gösteren bir simülasyon modelleme yapmaktır. Örgütsel bellek örgütsel bilgi depoları ve bunlar arasındaki etkileşimlerin bütününü kapsayan örgütsel koordinasyon ağları (üye-görev-araç) üzerinden ele alınmıştır. Bu bilgi ağının incelenmesiyle E4.0'a geçiş yapmamış mevcut örgütsel yapı ile söz konusu süreçler üzerinden bir kıyaslama yapılmak istenmektedir. Bu kıyaslamanın sonucunda, E4.0'a geçiş yapacak örgütlere, örgüt yapılarını ve örgütsel belleklerini daha etkili kullanabilecekleri şekilde nasıl tasarlayabileceklerine dair çıkarımlar yapmak hedeflenmiştir. Bu çıkarımlarda bulunabilmek için, gerçeğe benzetilerek sanal ortamda modelleme yapmayı olanaklı kılan bilgisayarlı simülasyon (benzetim) tekniği kullanılmaktadır.
İşletmede üretim yönetimi alanında doğrusal olmayan programlamada, iktisatta ekonometrik tahmin analizlerinde, endüstri mühendisliğinde makine programlama lisanlarında simülasyon tekniği geniş bir kullanım alanına sahiptir. Yukarıda sayılan ana alanlarda yapılan çalışmalardan faydalanan yönetim disiplini benzer şekilde, simülasyon tekniği sayesinde bilgiyi verimli ve etkili kullanabilecek örgütsel tasarımın belirlenmesi ile ilgili çalışmaları da içermektedir. Ancak; Yönetim ve Organizasyon alanında karmaşıklık kuramı çıkışlı modelleme yöntemleri kullanılarak yapılan araştırmalar kısıtlı sayıdadır. Bu araştırmada Ajan Temelli Modelleme (ATM) tekniği ile simülasyon analizinin, Türkçe yönetim yazınında bulunmayan, uluslararası yazında ise sadece grup dinamiklerinin gelişimi üzerine yapılan çalışmalarda karşımıza çıkan bir yöntem olması sebebiyle, araştırma özgün değer taşımaktadır.
Örgütsel öğrenmede bilgisayar temelli simülasyon programı kullanılarak Endüstri 4.0 uygulamaları sonrasında, örgütsel bilgi depolarının etkileşimlerinin nasıl değişebileceği ve bunun örgütte yaratacağı etkiler olası senaryolarla gösterilmektedir. Araştırma nesnesi olarak Türkiye'nin E4.0'a geçişte imalat sanayi için çizdiği yol haritasında belirlediği odak sektörler arasından örneklem olarak bilgi yoğun bir KOBİ vaka olarak belirlenmiştir. Yazında, örgütsel bilginin depoları olarak adlandırılan ve örgütsel bilginin saklandığı, insan, görev ve araç etkileşim ağlarının seçilen örgütteki durumu incelenerek, E4.0'a geçilmesi durumunda, örgütsel belleğin nasıl bir değişime uğrayacağı vaka üzerinden gözlemlenmektedir.   
Araştırmanın temel katkısı; E4.0'a geçmeyi planlayan bir KOBİ için bilgisayar ortamında bir simülasyon modelleme yoluyla farklı senaryolarda örgütsel bilginin depolandığı üye-görev-araç ağlarındaki değişimi ve bu değişimin etkilerini önceden gösterebilme imkânı sağlamasıdır. Bunun yanı sıra; bu tez çalışmasında kullanılan yöntemin özgünlüğü, örgütler ve bilgi alanında yapılacak akademik araştırmalara yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır. Ayrıca, örgütsel tasarımın simülasyon modelleme yöntemiyle yapılacak tahminler ile önceden sınanabilmesi ve örgütsel belleğin ağ ilişkileri bağlamında araştırılması Türkçe alan yazında akademik bilginin çeşitlenmesi açısından önem arz etmektedir.

Abstract:
In 2013, a road map was prepared in Germany for the new industrial revolution, which was called as Industry 4.0 at the Hannover Fair in 2011. The sustainability and spread of the fourth industrial revolution will be ensured by the digital transformation of SMEs (Small and Medium Sized Enterprises), which form the backbone of all local economies. The prepared roadmaps are largely aimed at the steps to be taken to create the financial and technological infrastructure that will prepare SMEs for industrial transformation. Turkey has prepared the road map called "Digital Turkey" for the manufacturing industry by focusing on SMEs. Transformation of everything into digital world and the effort to combine virtual and physical environment through cyber-physical systems has made information management a much more important issue than in previous periods. It is important to know how the coordination of organizational information will change in the process of digital transformation in consideration of where to obtain information, how to store and how to transfer it. 
The main purpose of this study is to make a simulation modeling that shows the change of information networks in different scenarios by revealing the difficulties that may be experienced in storing information and using it when necessary, which will become more important for organizations as they transform to Industry 4.0 (I4.0). Organizational memory is being observed thorough the coordination networks (member-task-tool) that cover the whole of organizational information stores and the interactions. With the examination of these subheadings, it is aimed to make a comparison with the current organizational structure before I4.0 and after I4.0. As a result of this comparison, it is aimed to make inferences about how organizations that will adapt I4.0 technologies can design their organizational structures and organizational memory to use them more effectively. To make these inferences, computerized simulation technique, is used which makes it possible to model in the virtual environment by comparing it to reality.
Simulation technique has a wide range of uses in nonlinear programming in the field of production management in business, econometric forecast analysis in economics, machine programming licenses in industrial engineering. The management discipline, which benefits from the studies in the main areas listed above, similarly includes studies on the determination of organizational design that can use information efficiently and effectively thanks to the simulation technique. However, in the field of management and organization, limited number of research have been made using modeling methods from complexity theory. In this research, a computer-based simulation analysis with Agent Based Modeling (ATM) technique is used as an uncommon method in the Turkish management literature and is only encountered in the studies on the development of group dynamics in the international literature.
A computer-based simulation program for implementing Industry 4.0 applications has been used to understand how the interactions of organizational knowledge repositories can change and affect the organization among possible scenarios. As the research object, an information-intensive SME was determined as a sample among the focus sectors determined in the Türkiye's digital for roadmap manufacturing industry. In this case, information repositories, which is called human, task, and tool interaction networks of an organization is investigated. This study examines how organizational memory changes in case of adoption of I4.0 technologies. 
The main contribution of the research; for an SME that plans to switch to E4.0, it provides the opportunity to show the changes in the member-task-tool networks where organizational information is stored in different scenarios and the effects of this change through a simulation modeling in the computer environment. The originality of the method used in this thesis gives a new perspective to academic research in the field of organization studies. In addition, it is important to test organizational design in advance with predictions to be made by simulation modeling method and to investigate organizational memory in the context of network relations in terms of diversification of academic knowledge in Turkish literature.