Arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonların çok kesitli bilgisayarlı tomografik anjiyografi ile değerlendirilmesi
Evaluation of variations in the branching pattern of arcus aorta by multi section computerized tomographic angiography
Yazar: ALPER KARACAN
Danışman: DOÇ. DR. AYSEL TÜRKVATAN CANSEVER
Sağlık Bakanlığı / Ankara Türkiye Yüksek İhtisas Eğt. ve Arş. Hastanesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2011
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
ÖZET
Giriş ve Amaç: Arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonlar oldukça çeşitlidir ve genellikle radyolojik incelemeler sırasında rastlantısal olarak saptanırlar. Trakea-özofagial kompresyona bağlı olarak dispne, disfaji gibi semptomlara neden olabilen bu varyasyonların farkında olunması, aorta ve dallarına yönelik cerrahi veya endovasküler girişimsel işlemler ya da toraks veya baş-boyun cerrahisi sırasında oluşabilecek komplikasyonları önlemek açısından da önemlidir. Çok kesitli bilgisayarlı tomografik (ÇKBT) anjiyografi, uzaysal çözünürlüğünün yüksek olması, multiplanar ve üç boyutlu görüntü sağlama özelliklerinden dolayı, supraaortik vasküler anatominin ayrıntılı olarak değerlendirilmesine ve olası varyasyonların saptanmasına olanak veren güvenilirliği yüksek non-invaziv bir görüntüleme yöntemidir. 
Bu çalışmada; arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonların ÇKBT anjiyografi ile değerlendirilmesi ve popülasyondaki görülme sıklıklarının araştırılması amaçlanmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Ocak 2010-Eylül 2011 tarihleri arasında, kliniğimizde çeşitli nedenlerle torakal ÇKBT anjiyografi incelemesi yapılmış olan 1000 olgunun (610 erkek, 390 kadın; ort. yaş: 56, yaş aralığı: 17-90) ÇKBT anjiyografi görüntüleri geriye dönük olarak değerlendirilerek, arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonların görülme sıklıkları araştırıldı. ÇKBT anjiyografi incelemesi tüm olgularda 64-dedektörlü BT cihazı (Aquilion 64, Toshiba, Tokyo, Japan) kullanılarak gerçekleştirildi. ÇKBT anjiyografi ile saptanan varyasyonlar 7 tipe ayrılarak gruplandırıldı. Arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonların cinsiyetle ilişkisinin değerlendirilmesinde Ki-Kare testi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0.05 kabul edildi.
Bulgular: Toplam 1000 olgunun 792'sinde (%79.2) normal dallanma paterni (tip 1) izlenirken, 208 olguda (%20.8) aortik ark dallanma paterninde varyasyon saptandı. En sık (%14.1) görülen varyasyon trunkus brakiyosefalikus ile ortak bir kök şeklinde çıkan sol karotid arter (tip 2), ikinci sık (%4.1) görülen varyasyon ise arkus aortadan direkt olarak çıkan sol vertebral arter (tip 3) idi. Olguların %1.2'sinde trunkus brakiyosefalikus ile ortak bir kök şeklinde çıkan sol karotid arter ile arkus aortadan direkt olarak çıkan sol vertebral arter birlikteliği (tip 4), %0.6'sında aberran sağ subklavian arter (tip 5), %0.7'sinde aberran sağ subklavian arter ve bikarotid trunkus birlikteliği (tip 6), %0.1'inde ise arkus aortadan direkt olarak çıkan tiroida ima arteri (tip 7) saptandı. Arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonlar, genel olarak her iki cinsiyette eşit oranlarda izlenmekte olup, yapılan istatiksel analizde varyasyonlarının görülme sıklığı ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı görüldü (p=0.165). 
Sonuç: Arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonlar popülasyonda sık olarak görülmektedirler. En sık görülen varyasyon trunkus brakiyosefalikus ile sol karotid arterin arkus aortadan ortak bir kök şeklinde çıkması, ikinci sık görülen varyasyon ise arkus aortadan direkt olarak çıkan sol vertebral arterdir. Diğer varyasyonların popülasyondaki görülme oranları düşüktür. Arkus aortanın dallanma paterninde görülen varyasyonların görülme sıklıkları bakımından her iki cinsiyet arasında anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır.

Abstract:
SUMMARY
Introduction and Aim: Variations in the branching pattern of the aortic arch are quite diverse and are usually detected incidentally during radiological examinations. Being aware of these variations, which can cause symptoms such as dyspnea and dysphagia due to trachea-esophageal compression, is also important in order to prevent complications that may occur during surgical or endovascular interventional procedures for the aorta and its branches, or during thoracic or head and neck surgery. Multislice computed tomographic (MDCT) angiography is a highly reliable non-invasive imaging method that allows detailed evaluation of the supraaortic vascular anatomy and detection of possible variations due to its high spatial resolution, multiplanar and three-dimensional imaging features.
Materials and Methods: Between January 2010 and September 2011, MDCT angiography images of 1000 cases (610 males, 390 females; mean age: 56, age range: 17-90) who underwent thoracic MDCT angiography for various reasons in our clinic were evaluated retrospectively. The incidence of variations in the branching pattern of the aortic arch was investigated. MDCT angiography examination was performed using a 64-detector CT device (Aquilion 64, Toshiba, Tokyo, Japan) in all cases. Variations detected by MDCT angiography were grouped into 7 types. Chi-square test was used to evaluate the relationship between gender and variations in the branching pattern of the aortic arch. P<0.05 was accepted as the statistical significance limit.
Results: Normal branching pattern (type 1) was observed in 792 (79.2%) of 1000 cases, while variation in aortic arch branching pattern was detected in 208 cases (20.8%). The most common (14.1%) variation was the left carotid artery (type 2), which originates as a common root with the truncus brachiocephalicus, and the second most common (4.1%) variation was the left vertebral artery (type 3), which originates directly from the aortic arch. The left carotid artery originating as a common root with the truncus brachiocephalicus in 1.2% of the cases and the left vertebral artery arising directly from the aortic arch (type 4), aberrant right subclavian artery (type 5) in 0.6%, aberrant right subclavian artery in 0.7% subclavian artery and bicarotid truncus coexistence (type 6) and thyroid ima artery (type 7) arising directly from the aortic arch was detected in 0.1%. Variations in the branching pattern of the aortic arch are generally observed at equal rates in both sexes, and statistical analysis showed that there was no significant relationship between the incidence of variations and gender (p=0.165).
Conclusion: Variations in the branching pattern of the aortic arch are frequently seen in the population. The most common variation is the common root of the truncus brachiocephalic and left carotid artery from the aortic arch, and the second most common variation is the left vertebral artery, which arises directly from the aortic arch. The incidence of other variations in the population is low. There is no significant difference between the two sexes in terms of the frequency of variations in the branching pattern of the aortic arch.
In this study; It was aimed to evaluate the variations seen in the branching pattern of the aortic arch with MSCT angiography and to investigate their incidence in the population.