Azerbaycan`da petrol üretimi
Oil production in Azerbaijan (1920-1945)
Yazar: İSRAFİL ALİYEV
Danışman: PROF. DR. HALİL BAL
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Azerbaycan = Azerbaijan ; Bakü petrolleri = Baku oils ; Enerji politikaları = Energy policies ; Petrol = Petroleum ; Petrol üretimi = Petroleum production ; Prusya = Prussia

Özet:
Tarihin en eski dönemlerinden itibaren Azerbaycan, özellikle de Hazar Denizi kıyısında bulunan başkent Bakü, petrol kaynakları ile dünyanın zengin yeraltı kaynaklarını barındırmıştır. Bu nedenle uluslararası güçlerin dikkatini çeken bölgeler arasında yer almıştır. Tarihsel belgeler ve bölgeyi ziyaret eden seyyahların eserleri Bakü`nün petrol ve doğalgaz kaynakları hakkında detaylı bilgileri günümüz araştırmacılarına sunmaktadır. Bölgeyi işgal eden bütün yabancı güçler herşeyden önce Bakü`nün petrol zenginliği ile ilgilenmiştir. Büyük güçler , petrole sahip olmak uğruna bölgede uzun süren savaşlar yapmıştır. Özellikle I. ve II. Dünya Savaşları sırasında Azerbaycan petrolü Almanya, Fransa, İngiltere, Rusya, ABD vd. büyük güçlerin hedefleri arasında bulunmuştur. Fakat uzun süre Rusya, daha sonra Sovyetler, Azerbaycan petrolünün üretim ve ihracat politikalarını yönetmiştir. Sadece 20. yüzyılın sonunda SSCB`nin dağılmasıyla bağımsızlık kazanan Azerbaycan kendi bağımsız petrol politikasını geliştirebilmiştir.
Bu çalışma Azerbaycan`ın petrol kaynakları ile ilgili eski dönemden günümüze kadar mevcut olan bilgi ve veriler çerçevesinde yapılan tarihsel bir araştırma karakteri taşımaktadır. Özellikle enerji kaynakları uğruna uluslararası mücadelelerin fonunda ele alınan bu çalışma Azerbaycan`ın petrol kaynaklarının öneminin daha iyi bir şekilde anlaşılması açısından önem taşımaktadır.

Abstract:
Azerbaijan, especially its capital Baku, located on the shores of the Caspian Sea, has been among the regions that attracted the attention of international powers with its rich oil resources since the oldest periods of history. Historical writings and works of former travelers who visited the region provides the first information about Baku's oil and natural gas resources to today's readers. All the foreign forces that occupied the region were primarily concerned with the oil wealth of Baku and the region witnessed tense wars in order to have oil resources. Especially during the I. and II. World Wars, the oil of Azerbaijan was among the goals of the great powers, such as Germany, France, England, Russia, USA et al. However, for a long time, Russia, then the Soviets managed the production and export policies of Azerbaijani oil. Azerbaijan, which gained independence only after the dissolution of the USSR at the end of the 20th century, was able to develop its own independent oil policy. 
This study carries a historical research character based on the information and data regarding Azerbaijani oil resources available from the ancient period to the present days. This research, which is conducted within the framework of international struggles, especially for the sake of energy resources, is important for a better understanding of the importance of oil resources of Azerbaijan.