Öğrenci hemşirelerin bakım planı hazırlama becerisine yönelik bir karar destek sisteminin geliştirilmesi : N-Care
Development of a decision support system for student nurses' care plan preparation skills: N-Care
Yazar: MELTEM ÖZDUYAN KILIÇ
Danışman: DOÇ. DR. FATOŞ KORKMAZ ; DOÇ. DR. OUMOUT CHOUSEINOGLOU
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hemşirelik eğitimi = Education-nursing

Özet:
Bu çalışma, öğrenci hemşirelerin bakım planı hazırlama becerisine yönelik bir karar destek sisteminin geliştirilmesi (N-Care) amacıyla gelişimsel araştırma tasarımı kullanılarak (analiz, tasarım, geliştirme, uygulama ve değerlendirme basamaklarına dayalı) yürütülmüştür. Bu kapsamda araştırmanın analiz basamağının kullanıcı görüşlerinin alınması aşamasının çalışma grubunu; ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıfta öğrenim gören 27 hemşirelik öğrencisi ve 8 öğretim elemanı oluşturmuştur. Uygulama basamağında yürütülen pilot uygulama aşamasının çalışma grubunu, üçüncü ve dördüncü sınıfta öğrenim gören 10 hemşirelik öğrencisi oluşturmuştur. Uygulama basamağında yürütülen paralel desende son test kontrol gruplu aşamanın çalışma grubunu ise, 41 hemşirelik ikinci sınıf öğrencisi (kontrol grubu=21, müdahale grubu=20) oluşturmuştur. Değerlendirme aşaması ise müdahale grubunda yer alan 20 öğrenci ile yürütülmüştür. Araştırmanın analiz aşamasının verileri, Tanıtıcı Özellikler Formu (öğretim elemanı/öğrenci) ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Soruları (öğretim elemanı/öğrenci) kullanılarak toplanmıştır. Uygulama ve Değerlendirme basamaklarında verilerin toplanmasında; Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği, Tanıtıcı Özellikler Formu (öğrenci), Hemşirelik Bakım Planı Değerlendirme Vakası (son test) ve N-Care sisteminin kullanımını değerlendirme formu (Müdahale Grubu için) kullanılmıştır. Araştırmanın çeşitli aşamalarından elde edilen nitel verilerin analizinde tematik analiz yöntemi, nicel verilerin analizinde ise tanımlayıcı istatistiklerden yararlanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular üç temel başlık altında verilmiştir:  Sistemin Yapı ve İşleyişine Yönelik Bulgular, Sistemin Geçerlemesine Yönelik Bulgular, İyileştirmeye Yönelik Bulgular. Sistemin Yapı ve İşleyişine yönelik bulgularda, literatürden ve öğretim elemanları/öğrencilerle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler doğrultusunda, sistemin taşıması gereken özelliklere karar verilmiş ve yazılım geliştirilmiştir. Geçerlemeye yönelik bulgularda, öncelikle yapılan pilot uygulama sonucunda sistemin kullanışlılığının oldukça iyi düzeyde (%87,75) olduğu saptanmıştır. Sistemin bakım planı hazırlamadaki etkinliğinin değerlendirilmesinden elde edilen verilerin analizi sonucunda ise, müdahale grubunun planlama aşamasından elde ettikleri puanların (Z=-3,041, p=0,002, r=0,475) ve toplam puanların (Z=-2,284, p=0,022, r=0,357) kontrol grubuna göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu saptanmıştır. İyileştirmeye yönelik bulgularda ise, daha hızlı ve kolay veri kaydetme açısından sistemde yer alan bazı sekmelerinin gözden geçirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Çalışmada N-Care sistemi geliştirilmiş ve sistemin hemşirelik öğrencilerinin bakım planı hazırlama becerilerini iyileştirme potansiyeli olduğu sonucuna varılmıştır.  Bu sonuçlar doğrultusunda N-Care sisteminin etkililiğinin belirlenmesine yönelik daha büyük gruplarla çalışma planlanması önerilmektedir.

Abstract:
This study was conducted using a developmental research design (based on analysis, design, development, implementation and evaluation steps) to develop a decision support system (N-Care) for student nurses' care plan preparation skills. In this context, the study group of the user opinions collection phase of the analysis phase of the research consisted of 27 nursing students studying in the second, third and fourth years and 8 instructors. The study group of the pre-implementation phase, which was carried out in the implementation step, consisted of 10 nursing students studying in the third and fourth years. The study group of the the parallel design post-test control group phase in the implementation step consisted of 41 second-year nursing students (control group=21, intervention group=20). The evaluation step was carried out with 20 students in the intervention group. Data for the analysis step were collected using the Descriptive Characteristics Form (instructor/student) and Semi-Structured Interview Questions (instructor/student). In the collection of data in the Implementation and Evaluation steps; System Usability Scale, Descriptive Characteristics Form (student), Nursing Care Plan Evaluation Case (post-test) and N-Care system evaluation form (for the Intervention Group) were used. Thematic analysis method was used in the analysis of qualitative data obtained from various stages of the research, and descriptive statistics were used in the analysis of quantitative data. The findings obtained from the research are given under three main headings: Findings Regarding the Structure and Functioning of the System, Findings Regarding the Validation of the System, Findings Regarding Improvement. In the findings regarding the Structure and Functioning of the System, the features that the system should have were decided and the software was developed in line with the data obtained from the literature and interviews with instructors/students. In the findings regarding validation, firstly, it was determined that the usability of the system was at a very good level (87.75%) as a result of the pilot application. As a result of the analysis of the data obtained from the evaluation of the effectiveness of the system in preparing the care plan, it was determined that the scores obtained from the planning stage (Z=-3.041, p=0.002, r=0.475) and total scores (Z=-2.284, p=0.022, r=0.357) of the intervention group were significantly higher than the control group. In the findings regarding improvement, it was stated that some tabs in the system should be reviewed in order to record data faster and easier. In the study, the N-Care system was developed and it was concluded that the system has the potential to improve the care plan preparation skills of nursing students. In line with these results, it is recommended to plan a study with larger groups to determine the effectiveness of the N-Care system.