Mekki b. Ebi Talib ve er-Ri'aye li-Tecvidi'l-Kıra'e ve tahkiki Lafzi't-Tilave adlı eseri
Mekki b. Ebi Talib and his two books those named er-Ri'aye li-Tecvidi'l-Kıra'e and Tahkiki Lafzi't-Tilave Titled Work
Yazar: HASAN HÜSEYİN ÇABUK
Danışman: DOÇ. OSMAN BAYRAKTUTAN
Batman Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Kur'ân-ı Kerîm Okuma ve Kırâat Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Din = Religion

Özet:
Mekkî b. Ebi Tâlib (437/1045), dördüncü yüzyılın ortalarında Kayrevan'da dünyaya gelmiş, beşinci yüzyılın ortalarına yakın bir tarihte ise Kurtuba'da vefat etmiştir. Kendisi için muhtelif kaynaklarda El- Kaysî, El- Mukrî, El- Kayravânî, El- Endülüsî, El- Kurtubî, El-Mağribî gibi nispetler kullanılmıştır. Mekkî, ilim sevdalısı bir zat olup küçük yaşlarında ilim hayatına başlamıştır. İlk ilim yolculuğunu 13 yaşında Mısır'a yapmıştır. 25 yıl gibi bir süre zarfında muhtelif beldelerde farklı üstatlardan ilim tahsil etmiş ve nice talebeler yetiştirmiştir. Daha sonra Endülüs kırâat geleneğinin önde gelen âlimlerinden biri olmuştur. Mekkî, kırâat dışında diğer ulûm-u diniyyeyi de hazmetmiş ve bu alanlarda da birçok eser te'lif etmiş velûd bir şahsiyettir. İlmi, ahlakı, mütevazılıği ve mütedeyyin olması ile şöhret bulmuştur.
er-Ri‛âye li-Tecvîdi'l-Kırâeti ve Tahkîki Lafzi't-Tilâve adlı eseri, günümüze kadar ulaşan ilk sistematik tecvid eseri olarak kabul edilmektedir. Söz konusu eser yazıldığı devirden günümüze kadar tecvid alanında yazılmış çok değerli eserler arasında yer alır. Müellif, eserinde ara ara önceki ulemâdan bazılarının görüşlerine yer vermekle beraber daha ziyade kendi görüşünü yansıtmıştır. Onun bu tarzı eserinin kıymetini daha da artırmış ve eserin günümüze kadar yazılmış birçok tecvid kitabında kaynak eser olmasını sağlamıştır. Eser ayrıca 48 bâb, 34 fasıl ve "Şeddeli Harflerin Durumunu Beyan" başlığı altındaki 3 alt bâb'tan müteşekkildir.

Abstract:
Makki b. Abi Talib (437/1045) was born in Qayravan in the middle of the fourth century and died in Cordoba in the middle of the fifth century. In some sources, names such as El- Kaysî, El- Mukrî, El- Kayravânî, El-Andalusian, El- Kurtubî, El-Mağribî were used for him. Mekki is a science lover and started his scientific life at a young age. He made his first scientific journey to Egypt at the age of 13. For 25 years, he took lessons from different scholars in different towns and trained many students. Later, he became one of the leading scholars of the Andalusian recitation tradition. Makki is a prosperous person who learned other religious scholars besides qira'ah and wrote many works in these fields. He gained fame with his knowledge, morality, modesty and being pious.
His work, er-Ri‛âye li-Tecvîdi'l-Kırâeti ve Tahkîki Lafzi't-Tilâve, is accepted as the first systematic tajvid work that has survived to the present day. This work is among the most valuable works written in the field of tajvid from the time it was written to the present day. Although the author occasionally included the views of some of the previous scholars in his work, he rather reflected his own opinion. This style of his has increased the value of his work even more and has made it a source work among many tajvid books written until today. The work also consists of 48 chapters, 34 sections and 3 sub-chapters under the heading "Declaration of the State of Shaded Letters".