Öğretmenlerin okul liderliği ve yenilik yönetimi algıları: Bir karma yöntem çalışması
Teachers' perceptions of school leadership and innovation management: The mixed method study, mastethesis, sivas, 2021
Yazar: GÖZDE ARKAZ
Danışman: PROF. DR. CELAL TEYYAR UĞURLU
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Okul liderliği = School leadership ; Yenilik yönetimi = Innovation management ; Ölçekler = Scales ; Öğretmen algısı = Teacher perception ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers

Özet:
Bu araştırma okul liderliği ve yenilik yönetimi ilişkisine yönelik, öğretmenlerin algı düzeylerini ve okul liderliği davranış ve uygulamaları ile okullarda yenilik yönetimi arasındaki ilişkiyi öğretmen görüşlerine göre ortaya çıkarmayı amaçlayan betimsel bir çalışmadır.
Araştırmada hem nicel hem de nitel boyutları içerisine alan paralel karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ilişkisel tarama modeli, nitel boyutta ise olgu bilim modelinde desenlenmiştir. Nicel boyut çalışma grubunu 2019-2020 eğitim öğretim yılında Sivas ili merkezinde yer alan ilk ve orta okullarda görevli toplam 300 öğretmen ve nitel boyut çalışma grubunu ise, bu okullarda görevli öğretmenlerden maksimum çeşitlilik örnekleme yoluyla seçilen 28 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında nicel veri toplama aracı olarak Bülbül (2012) tarafından geliştirilen "Yenilik YönetimiÖlçeği" ve Uğurlu, Beycioğlu ve Özer (2011) tarafından geliştirilen "Okul Liderliği Ölçeği", kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak öğretmenlerin okullarda yenilik yönetimine ve okul liderliğine ilişkin görüşlerinin alındığı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada nitel veriler bireysel görüşmeler yoluyla toplanmıştır.
Araştırmanın nicel boyutunda öğretmenlerin yenilik yönetimi, okul liderliği ve bunların alt boyutlarına ait değişkenlere ilişkin algı düzeylerini saptamak için aritmetik ortalamaya bakılmıştır. Öğretmenlerin ölçek maddelerine verdikleri yanıtlar arasında anlamlı bir fark olup olmadığını test etmek amacıyla cinsiyet , branşve mezun olduğu fakülte değişkeni açısından parametrik testlerden t – testi, öğrenim durumu ve kıdem değişkeni açısından parametrik testlerden tek yönlü varyans (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin yenilik yönetimi ve okul liderliğine bakış açıları arasındaki ilişkiyi betimlemek amacıyla değişkenler, basit doğrusal regresyon analizine tabi tutulmuş ve değişkenler arasındaki ilişki betimlenmiştir. Okul liderliği alt boyutlarının yenilik yönetimi alt boyutlarını ne kadar etkilediğini ve okul liderliği davranışı ile uygulamalarının yenilik yönetimi alt boyutlarını ne kadar açıkladığını test etmek için çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda verilerin analizi ve yorumlanması sürecinde içerik analizi kullanılmıştır.
Araştırmanın nicel boyutunda şu bulgular yer almaktadır: Öğretmenlerin genel olarak okullarda yenilik yönetimialgıları "yüksek" düzeydedir. Öğretmenlerin okullarda yenilik yönetiminin girdi yönetimi, yenilik stratejisi, örgütsel kültür ve yapı, proje yönetimi alt boyutuna ait algıları "orta" düzeydedir. Okul liderliği algıları ise genel olarak "yüksek" düzeydedir. Okul liderliği alt boyutlarından destekleyici ve açıklayıcı alt boyutları algıları"yüksek", işbirliği alt boyutuna ait algıları ise "orta" düzeydedir. Öğretmenlerin yenilik yönetimini ve okul liderliğini algılamaları cinsiyet, branş, öğrenim durumu, kıdem ve mezun olduğu fakülte değişkenlerine göre değişmemektedir. Okul liderliği ile yenilik yönetimi arasında orta düzeyde olumlu yönde bir ilişki olduğu görülmektedir. Sonuç olarak bakıldığında okul liderliği davranış ve uygulamaları ile okullarda yenilik yönetimi arasında anlamlı ilişkiler bulunmaktadır. Okul liderliği davranış ve uygulamaları okullarda yenilik yönetiminin% 50'sini açıklamaktadır. Yani öğretmenlerin görüşlerine göre okullarda yenilik yönetiminin var olabilmesi %50 okul müdürünün davranışlarından etkilenmektedir. Bu bulguyu destekleyen nitel bulgulara göre öğretmenler okullarda yeniliklerin takip edilmesinde, uygulanmasında ve yenilik yönetiminde en büyük görevin okul müdürüne ait olduğunu belirtmişlerdir.	
Araştırmanın nitel bulguları ise şöyledir: Öğretmenler okul müdürlerini liderlik davranışlarından açıklık kavramını genel olarak açık açık konuşma sohbet etmeye dayalı olarak değerlendirmiştir. Öğretmenlerin, liderlik davranışlarından açıklık olmalarına ilişkin tanımlamalarında ;"öğretmenlere fikir soran danışan","sosyal faaliyetler düzenleyen", "herkesi dinleyen" , "resmi tutum ve davranışlar sergileyen "ve "bire bir muhatap almadan genel herkese hitap eden" ifadeleri öne çıkmaktadır. Bir diğer bulgu, öğretmenlere göre bir okul müdürünün liderlik davranışlarından destekleyici özelliklerine ilişkin olarak sergilediği tutum ve davranışları şöyle olmalıdır: "sosyal etkinliklere yönelme", "kolaylaştırıcı olma", güdüleme", "seminerler düzenleme", "övgü taktir etme", "empati yapabilme" şeklindedir. Bunların dışında ulaşılan bir başka bulgu ise okul müdürlerinin yenilikleri sürdürmelerine yöneliktir. Öğretmenlere okul müdürlerinin yenilikleri sürdürmelerine ilişkin olarak ifadeleri ; " destekleyici olma", "fikir alma", "hoşgörülü olma", "yenilikçi olma" "açık olma" şeklindedir. 
Sonuç olarak öğretmenlerin görüşlerine göre okul liderliği davranış ve uygulamaları ile okullarda yenilik yönetimi arasında orta düzeyde ilişki olduğu görülmektedir.
Anahtar Sözcükler: Yenilik, Yenilik Yönetimi, Liderlik, Okul Liderliği

Abstract:
This research is a descriptive study on the relationship between school leadership and innovation management which is aiming to reveal the perception levels of teachers and the effect of school leadership behaviors and practices on innovation management in schools according to teacher views.
The parallel mixed method, which includes both quantitative and qualitative dimensions, was used in the research. The relational survey model in the quantitative dimension of the research was used. And the phenomenology pattern in the qualitative dimension was used. The quantitative dimension study group consists of a total of 300 teachers working in primary and secondary schools located in the city center of Sivas in the 2019-2020 academic year. On the other hand, the qualitative dimension study group consists of 28 teachers selected by sampling the maximum diversity among the teachers working in these schools.The "Innovation Management Scale" developed by Bülbül (2011), and the "School Leadership Scale" developed by Uğurlu, Beycioğlu and Özer (2011), were used as quantitative data collection tools within the scope of the research.As a qualitative data collection tool, a semi-structured interview form was used, in which teachers' views on innovation management and school leadership were taken.Qualitative data in the study were collected through individual interviews.
	In the quantitative dimension of the study, the arithmetic mean was used to determine the perception levels of teachers regarding the variables of innovation management, school leadership and their sub-dimensions. In order to test whether there is a significant difference between the answers given by the teachers to the scale items, t-test from parametric tests in terms of gender, branch and faculty from which they graduated, and one-way variance (ANOVA) from parametric tests in terms of education status and seniority variable were used.In the study, in order to describe the relationship between teachers' innovation management and school leadership, the variables were subjected to simple linear regression analysis and the relationship between the variables was described. Multiple regression analysis was used to test how much school leadership sub-dimensions affect innovation management and its sub-dimensions and how much school leadership behaviors and practices explain innovation management sub-dimensions.In the qualitative dimension of the research, content analysis was used in the analysis and interpretation of the data.
	The quantitative dimension of the study includes the following findings: Teachers' perceptions of innovation management in schools are generally at a "high" level. Teachers' perceptions of the input management, innovation strategy, organizational culture and structure, and project management sub-dimensions of innovation management in schools are at a "moderate" level. Perceptions of school leadership are generally at a "high" level. The perceptions of the supportive and explanatory sub-dimensions of school leadership are "high", and the perceptions of the sub-dimension of cooperation are "intermadiate". Teachers' perceptions of innovation management and school leadership do not change according to the variables of gender, branch, education level, seniority and the faculty they graduated from. It is seen that there is a moderately positive relationship between school leadership and innovation management. As a result, there are significant relationships between school leadership behaviors and practices and innovation management in schools. School leadership behaviors and practices explain 50% of innovation management in schools.In other words, according to the opinions of the teachers, the existence of innovation management in schools is affected by the behavior of the school principal by 50%. According to the qualitative findings of supporting this finding, the teachers stated that the school principal has the greatest responsibility in the follow-up, implementation and management of innovations in schools.
	The qualitative findings of the study are as follows: Teachers evaluated the concept of explanatory behavior of school principals in general based on open conversation and conversation.In the definitions of the teachers' leadership behaviors regarding being explanatory, the expressions such as "consultant asking teachers for opinions", "organizing social activities", "listening to everyone", "displaying official attitudes and behaviors" and "appealing to everyone in general without being directly addressed" come to the fore.Another finding is that, according to the teachers, the attitudes and behaviors of a school principal regarding the supportive characteristics of leadership behaviors should be as follows: "directing to social activities", "facilitating", motivation", "organizing seminars", "appreciating praise", "being able to empathize".
Apart from these, another finding is that school principals continue to innovate. Expressions of the school principals to the teachers regarding the continuation of innovations; "being supportive", "receiving ideas", "tolerant", "innovative" and "explanatory". 
	As a result, according to teachers' opinions, it is seen that there is a moderate relationship between school leadership behaviors and practices and innovation management in schools.
	Keywords: Innovation, Innovation Management, Leadership, School Leadership