Hiperemezis gravidarum tanısı alan gebelerde yaşam kalitesi ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi
Investigation of the levels of quality of life and social support of pregnant women diagnosed with hyperemesis gravidarum
Yazar: ENDAM ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. OYA KAVLAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Hiperemesis gravidarum = Hyperemesis gravidarum ; Sosyal destek = Social support ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Araştırma, hiperemezis gravidarum tanısı alan gebelerde yaşam kalitesi ve sosyal destek düzeylerinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı bir alan çalışması olarak planlanmıştır.
Araştırma; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir Ege Doğumevi ve Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Temmuz 2012 – Mayıs 2013 tarihleri arasında yürütülmüştür.
Araştırmanın evrenini, Temmuz 2012 – Mayıs 2013 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, İzmir Ege Doğumevi ve Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne hiperemezis gravidarum tanısı ile yatan gebeler oluşturmuştur.
Örneklem seçim tekniğine gidilmemiştir. Verileri toplama aşamasında 83 vakaya ulaşıldığında yapılan güç analizi sonuçlarına göre çalışmanın anlamlı olabilmesi için en az 151 gebenin araştırmaya dahil edilmesi gerektiği saptanmıştır ve Temmuz 2012 – Mayıs 2013 tarihleri arasında bu üç hastanede yatan; sadece hiperemezis gravidarum tanısı alan, tekil gebeliği olan, başka bir metabolik rahatsızlığı olmayan, genetik problemli bir fetüse sahip olmayan, psikiyatrik bozukluğu olmayan ve gönüllü olan 154 gebe olasılıksız örnekleme yöntemiyle seçilmiştir.
Araştırma verilerinin toplanmasında, ilgili literatür doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen "Gebe Tanıtım Formu" (Ek 1), "Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği – Kısa Formu (WHOQOL – BREF – TR)" (Ek 2) ve "Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği'nin Gözden Geçirilmiş Formu" (Ek 3) kullanılmıştır.
Çalışma verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotlar (Ortalama, Standart Sapma, Medyan, Frekans, Oran, Minimum, Maksimum), Student t testi, Mann Whitney U testi, Oneway Anova testi ve Tukey HSD testi kullanıldı. Parametreler arası ilişkilerin değerlendirilmesinde de Pearson Korelasyon Analizi ve Spearman's Korelasyon Analizi kullanıldı. Multivariate analiz olarak; WHOQOL-BREF 20 Yaşam Kalitesi Ölçeği puanları üzerine diğer risk faktörlerinin etkileri Enter Lojistik Regresyon analizi ile değerlendirildi. Anlamlılık p<0.01 ve p<0.05 düzeylerinde değerlendirildi. Değerlendirmede şu sonuçlar elde edilmiştir:
Gebelerin Sosyal Destek toplam puanları 24 ile 84 puan arasında değişmekte olup, ortalama 55.10±16.15 puandır. Sosyal destek alt boyut puanları 4 ile 28 puan arasında değişmekte olup, ortalamaları aile desteği için 26.47±3.66, arkadaş desteği için 17.107±9.39, özel insan desteği için 11.56±9.94 olarak bulmuştur.
Bu araştırmanın sonucunda, hiperemezis gravidarum tanısı almış gebelerde; sosyal destek ölçeğinin alt grupları içinde en yüksek puan ortalamasının aile desteğinde, en düşük puan ortalamasının özel insan desteğinde olduğu saptanmıştır.
WHOQOL-BREF Yaşam Kalitesi ölçeğine ilişkin; gebelerin bedensel alan puan ortalamaları 5.80±2.12; ruhsal alan puan ortalamaları 12.39±2.85; sosyal alan puan ortalamaları 10.96±3.45 ve çevresel alan puan ortalamaları 13.22±1.86 olarak saptanmıştır.
Hiperemezis gravidarum tanısı almış gebelerin WHOQOL-BREF yaşam kalitesi puan ortalamalarının düşük olduğu, özellikle bedensel alan puan ortalamalarının çok düşük olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu araştırmanın sonucunda, gebelerin Sosyal Destek toplam puanı ile WHOQOL-BREF Yaşam Kalitesi ölçeği Bedensel Alan, Sosyal Alan ve Çevresel Alan puanları arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Gebelerin Arkadaş Desteği puanı ile WHOQOL-BREF Yaşam Kalitesi ölçeği Sosyal Alan ve Çevresel Alan puanları arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır. Gebelerin Özel İnsan Desteği puanı ile WHOQOL-BREF Yaşam Kalitesi ölçeği Bedensel Alan, Sosyal Alan ve Çevresel Alan puanları arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır.
Bu araştırmadan yola çıkarak bundan sonraki araştırmalarda hiperemezis gravidarum tanısı almış gebelerin konforunu ve anneliğe uyumlarını inceleyen çalışmalar yapılabilir.

Anahtar Kelimeler: Hiperemezis gravidarum, yaşam kalitesi, sosyal destek

Abstract:
The research was planned as a descriptive field study to investigate the levels of quality of life and social support of the pregnant women diagnosed with hyperemesis gravidarum.
The research was conducted between June 2012 and May 2013 in Ege University Medical Faculty Hospital, Izmir Ataturk Training and Research Hospital, Izmir Ege Obstetrics and Gynecology Training and Research Hospital.
The universe of the study was formed by pregnant women who were hospitalized in Ege University Medical Faculty Hospital, Izmir Ataturk Training and Research Hospital, Izmir Ege Obstetrics and Gynecology Training and Research Hospital between June 2012 and May 2013.
The sample selection techniques were not used. As a result of the power analysis done when 83 cases were achieved during data collection, it was found out that at least 151 pregnant women needed to be included in the study so that it could be statistically significant. Thus, 154 voluntary pregnant women diagnosed with hyperemesis gravidarum and staying in these three hospitals between June 2012 and May 2013 were selected by non-probability sampling. All the women had single pregnancy, had no other metabolic condition, had no fetus with genetic defects, did not suffer from any psychological problems.
The data were collected with the usage of "Pregnant Identification Survey" (Appendix 1) developed by the present researcher in accordance with the literature, "World Health Organizastion Quality of Life Survey-Short Version" (Appendix 2) and "Multidimensional Scale of Percieved Social Support-Revised Version" (Appendix 3).
In the data analysis; descriptive statistical methods (mean, standard deviation, median, frequency, rate, minimum and maximum) Student's t test, Mann Whitney U test, One-way Anova and Tukey HSD were used. To evaluate the inter-parameter relationships, Pearson correlation analysis and Spearman's correlation analysis were used. As a multivariate analysis, the effects of the other risk factors on the scores obtained by WHOQOL-BREF 20 were examined by Enter Logistic Regression Analysis. The significance levels were p<0.01 and p<0.05. The analyses yielded the following results:
Social support scores of pregnant women ranged between 24 and 84, the mean score was determined as 55.10±16.15. The social support sub dimensional scores ranged between 4 and 28, their mean score for family support was 26.47±3.66, their mean score for friends support was 17.107±9.39 and their mean score for special people was found as 11.56±9.94.
As for the findings, it was discovered that the pregnant women diagnosed with hyperemesis gravidarum had the highest mean score in the family support item and the lowest in the personal relationship item.
In the WHOQOL-BREF Quality of Life Scale scores, physical health mean score of pregnant women was found as 5.80±2.12, spirituality mean score was found as 12.39±2.85, social mean score was found as 10.96±3.45 and environmental mean score was found as 13.22±1.86.
It was concluded that the mean scores in WHOQOL-BREF Quality of Life Questionnaire of the pregnant women diagnosed with hyperemesis gravidarum were low, especially the scores in the physical domain being too low.
As for the findings, it was found that there was a significant relationship between the total score of Social Support and the scores of the physical domain, social domain, and environment domain of WHOQOL-BREF Quality of Life Questionnaire of pregnant women. In addition, there was a significant relationship between the supportive friends' score and the social and environment domains of WHOQOL-BREF Quality of Life Questionnaire of pregnant women. It was also discovered that there was a significant relationship between the score of Personal Relationship and the scores of the physical domain, social domain, and environment domain of WHOQOL-BREF Quality of Life Questionnaire of pregnant women.
The prospective studies may look into the comfort and adaptation to maternity of the pregnant women diagnosed with hyperemesis gravidarum.

Key Words: Hyperemesis gravidarm, quality of life, social support