Sağlık harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi: Panel nedensellik analizleri
The relationship between health expenditures and economic growth:  Panel causality analysis
Yazar: HACI HAYRETTİN TIRAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN AĞIR
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Beşeri sermaye = Human capital ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Sağlık harcamaları = Health expenditures

Özet:
Yeni büyüme teorilerinin tartışılmaya başlanmasıyla birlikte, beşeri sermaye değişkeni ekonomik büyüme modellerinde yer almaya başlamıştır. Beşeri sermayenin asıl kaynağını eğitim oluşturmakla birlikte toplumun sağlık düzeyi de beşeri sermayeyi besleyen ve onun gelişmesine önemli katkıda bulunan diğer bir unsur olarak belirtilmektedir. Bu sebeple, ilgili literatürde beşeri sermayenin bir unsuru olan sağlık harcamaları, ekonomik büyüme ve kalkınmanın en temel belirleyicilerinden birisi olarak kabul edilmektedir. Sağlık harcamalarının artması bireylerin yaşam sürelerini uzatabilmekte ve yaşam kalitelerini yükseltebilmektedir. Uzun ve sağlıklı bir yaşam ise hem ekonomik aktivitedeki artış hem de verimlilik artışıyla birlikte ekonomik büyümeyi olumlu etkilemektedir. Öte yandan bir çok ampirik çalışma ekonomik büyümedeki artışın da sağlık harcamalarına olumlu katkılar yaptığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle değişkenler arasındaki ilişkinin yönünün araştırılması önem arzetmektedir.
Bu çalışma sağlık harcama çeşitleri ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisini geniş bir ölçekle araştırmaktadır. 1995-2014 dönemi verileriyle ve Dünya Bankasının gelirlere göre sınıflandırdığı dört farklı ülke grubuna, hem tek tek ülke verileri için hem de ait olduğu ülke grubuna göre yeni nesil panel ekonometrik nedensellik testleri tahmin etmektedir. Elde edilen sonuçlar ülkelere özgü sonuçlar ortaya koyarken, grup olarak yapılan tahminler değişkenler arasındaki çift yönlü nedenselliğe işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler: Beşeri Sermaye, Sağlık Harcamaları, Ekonomik Büyüme, Panel Nedensellik Analizi

Abstract:
With the start of discussion of new growth theories, human capital variable began to take place in the economic growth theories. While education is considered the real source of human capital, society's level of health is also considered to be another factor that feeds and contributes to, immensely, human capital. Hence, in the literature, health expenditures, as an element of human capital, is accepted as one of the main determinants of economic growth and development. The rise of health expenditures may increase life expentacy and quality of lives of individuals. A long and healthy life influences economic growth through the increase in both economic activity and productivitiy. On the other hand, plenty of empirical work indicates that the increase in economic growth, as well, has a positive effect on health expenditures. Therefore, it is important to investigate the direction of the relation between variables.
This thesis investigates the causality between the varieties of health expenditures and economic growth on a great scale. It predicts next-generation panel econometric test for four different groups of countries which are classified by the World Bank according to their GDPs per person, at the level both each country's data set and the group that the country belongs to, for the period of 1995-2014. While the results reveal outcomes that are unique to each country, predictions that were made for the group point out dual causality between variables. 

Keywords: Human Capital, Health Expenditure, Economic Growth, Panel Data Analysis