Afrika'da hayvan beslemede kassava kullanımı
Use of cassava in animal nutrition in Africa
Yazar: JACOB MATOVU
Danışman: PROF. DR. AHMET ALÇİÇEK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Ana Bilim Dalı / Yemler ve Hayvan Besleme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Kassava, özellikle Afrika'da bolluğu nedeniyle hayvan rasyonlarında giderek daha önemli bir yem bileşeni haline gelmektedir. Kassava ürünlerinin verimli kullanımının yem maliyetlerini azalttığı ve hatta hayvansal üretimi artırdığı gösterilmiştir olup bu nedenle hayvan yemi endüstrisinde ürün çeşitlendirmesi için iyi bir kaynaktır. Kassavanın hayvan rasyonlarına ilave edilmesi büyük ölçüde tam olarak denenmediğinden, özellikle Afrika'da yem değeri ve hayvan beslenmesinde kullanımı açısından uygun şekilde değerlendirilmelidir.
Bu çalışmada, Afrika'da, hayvan beslemede, kassava kullanımının ruminantlar ve kanatlı hayvanların performansı üzerine etkileri ve besin bileşimi en son literatür ışığında değerlendirilmiştir. Tezin hazırlanmasında kullanılan metodoloji, ruminant ve kanatlı hayvanların büyüme performansı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde sistematik bir incelemeyi, besin bileşiminin değerlendirilmesi için ise detaylı bir literatürü incelemesinin kullanılmasını içermektedir. Bu tezde, kassava ile beslemenin Afrika'daki farklı çalışmalarda en sık çalışılan ve bildirilen hayvan performans parametre (Ortalama Günlük Yem Tüketim (OGYT), Yem Dönüşüm Oranı (YDO), Ortalama Günlük Ağırlık Artışı (OGAA) ve Nihai Canlı Ağırlığı (NCA)) değerler kullanılmıştır.
Bu çalışmada, Afrika'da hayvan beslemede en çok kullanılan sekiz (8) spesifik kassava ürünü veya fraksiyonu tanımlanmıştır. Bunlar aşağıdaki gibidir; Kassava Unu (CF), Kassava Kökü Küspesi (CRM), Kassava Yaprağı Küspesi (CLM), Kassava Yaprağı (CL), Kassava Kökü (CR), Kassava Kabuğu Küspesi (CPM), Kassava Kabuğu (CP), Kassava Cipsi (CC). Ham besin madde bileşimi hakkında elde edilen mevcut veriler, kassava yaprağı ürünlerinde yüksek protein içeriğini (CL'de % 31.1 HP) ve kök ürünlerinde yüksek karbonhidrat içeriğini (CC'de % 80.81 CHO) göstermektedir. Yani, kassava yaprakları farklı hayvan rasyonlarında potansiyel protein kaynakları olarak, kassava kökü ürünleri ise yüksek karbonhidrat içeriği nedeniyle kanatlı, ruminant ve monogastrik hayvanlarının diyetlerinde kuşkusuz potansiyel bir enerji kaynağı olarak işlev görebilir.
Önceden tanımlanmış kriterlere dayanarak, çok sayıda çalışma içerisinden performansı parametrelerine ilişkin verilerin çıkarıldığı sistematik inceleme için nitelikli toplam 29 çalışma ele alınmış olup bunlar koyunlar üzerinde 4 çalışma, keçiler üzerinde 6 çalışma, piliçler üzerinde 13 çalışma, süt sığırcılığı üzerinde 2 çalışma ve yumurtacılar üzerinde 4 çalışma olarak sıralanmıştır. Literatür verilerine göre, Afrika'da en çok kullanılan ürün kassava kök ürünleridir. Kassava ve ürünlerinin rasyonlara konma oranı bakımından çalışmalar arasında farklılık gözlenmiş olup bu oran bazı çalışmalar % 100'e kadar dağılım göstermiştir.
Kassava ile beslemenin hayvanların büyüme performansı üzerindeki etkisinin değişkenlik gösterdiği görülmüştür. Kassava yaprağı ürünleri ile yapılan rasyonlar, diğer kassava ürünlerine kıyasla büyüme performansı parametreleri üzerinde büyük bir etki göstermiştir. Bunun nedeni, yüksek protein içeriği olabilir. Genel olarak, keçilerde ve koyunlarda, YDO düşük olmasına rağmen, OGYT, OGAA ve NCA'de iyileşmeler saptanmıştır. Bazı çalışmalarda saptanan düşük YDO, köklerdeki düşük protein içeriğine, tanen ve siyanürler gibi anti-beslenme faktörlerinin bir sonucu olarak oluşan düşük sindirilebilirliğe bağlanabilir.
Ayrıca, kümes hayvanlarında, kassava ile beslemenin büyüme performansı üzerindeki etkisinde de değişkenlik görülmüştür. Kümes hayvanlarında, yem tüketiminin azalması, kassava bazlı rasyonların tozlu ve hacimli olması nedeniyle azalan lezzetten kaynaklanmasına bağlanmakta ve bu durum bazı çalışmalarda görülen azalan OGAA'nı açıklamaktadır. Kümes hayvanlarında, sindirilebilirliği ve besin maddelerinden yararlanmayı etkileyen yüksek ham selüloz ve anti-beslenme faktörler (tanenler ve siyanürler) düşük YDO için açıklayıcı olabilir.
Genel olarak, kassava bitkisi iyi işlendiğinde, uygun muamele ve yem katkı maddeleri ile birleştirildiğinde evcil hayvan rasyonlarında potansiyel bir yem maddesi olarak işlev görebileceğini söylemek mümkündür. Ayrıca, farklı kassava ürünlerinin tanımının iyi yapılmasına ve bunların besin madde bileşimlerinin standardizasyonuna ihtiyaç bulunmaktadır. Bu, yem rasyonu yapanlara, kassavanın rasyonlara standart katılım oranlarının belirlenmesi konusunda yardımcı olacaktır. Yerli Afrika hayvan türlerinde, kassava ile beslemenin besin madde tüketimi, sindirilebilirlik, yemden yararlanma ve büyüme üzerindeki etkisi hakkında güncel ve güvenilir verilere ihtiyaç bulunmaktadır.

Abstract:
Cassava is becoming an increasingly important feed component in animal diets due to its abundance, especially in Africa. The efficient use of cassava products has been shown to reduce feed costs and even increase animal production therefore it's a good source for product diversification in the animal feed industry. Since the inclusion of cassava in livestock diets has not been tried to a great extent, it should be appropriately evaluated in terms of its feed value and use in animal nutrition especially in Africa.
In the present study, the nutritional composition and effects of feeding cassava on the growth performance of ruminants and non-ruminants in Africa was evaluated in light of the latest literature. The methodology used involved the use of a narrative detailed literature review for the evaluation of the nutritional composition while a systematic review was applied in the evaluation of its effects on the growth performance in ruminants and poultry. Effects of feeding cassava on animal performance parameters (Average Daily feed intake (ADFI), Feed conversation ratio (FCR), Average daily weight gain (ADWG), and Final body weight (FBW)), were selected for this thesis since are the most frequently studied and reported in different studies in Africa.
Eight (8) specific cassava products/fractions were identified as the most used ones in animal feeding these include the following; Cassava flour (CF), Cassava Root Meal (CRM), Cassava Leaf Meal (CLM), Cassava Leaf (CL), Cassava Root (CR), Cassava Peel Meal (CPM), Cassava Peel (CP), Cassava Chips (CC). The current extracted data about the nutritional composition has confirmed a high protein content (31.1 % CP in CL) in cassava leaf products and a high carbohydrate content (80.81 % CHO in CC) in the roots products. Meaning cassava leaves can act as potential protein sources in the different livestock diets,  undoubtedly cassava root products can act as a potential energy source in the diets of livestock and poultry due to its high carbohydrate content.
Based on the predefined criteria 29 studies qualified for the systematic review from which data on growth performance parameters was extracted; 4 studies on sheep, 6 studies on goats, 13 studies on broilers, 2 studies on dairy cattle, and 4 studies on layers. Cassava root products were the mainly used products. The Cassava inclusion rate varied between studies, some studies have shown up to 100 % inclusion rate. 
There has been variability about the effect of feeding cassava on the growth performance of animals. Diets with cassava leaf products have shown a great effect on growth performance parameters compared to other cassava products. This could be due to the high protein content. Generally, in goats and sheep, there was improved feed intake, ADWG and FBW, although there was poor feed Conversion. The Poor feed conversion in some studies could be due to the poor digestibility as a result of anti-nutritional factors like Tannins and cyanides as while as the low protein content of the roots.
Also in poultry, variability about the effect of feeding cassava on growth performance was seen.  Reduced feed intake in poultry could be due to the reduced palatability of cassava-based rations, due to its dustiness and bulkiness, and this explains the reduced ADWG seen in some studies. High levels of fiber and antinutritional factors (tannins and cyanides) that affect digestibility and utilization of nutrients in birds could be the explanation for the poor FCR.
The general, conclusion is that cassava can act as a potential feed ingredient in livestock diets if it's well processed, treated, and combined with better feed additives. Also, there is a need for standardization of the definition of the different cassava products, and their nutritional composition, this will help in setting standard inclusion rates by the feed formulators. There is a need for actual and reliable data on the effect of feeding cassava on nutrient intake, digestibility, feed utilization, and growth in the native African livestock species.