İbn Sinâ metafiziğinde birlik tasavvuru: Bileşik cevherler ve mahiyetler özelinde bir inceleme
The conception of unity in Avicenna's metaphysics: A study on compound substances and essences
Yazar: AHMET ÜNAL
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM HALİL ÜÇER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / İslam ve Türk Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Din = Religion ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Birleşik cevher = Compound substance ; Birlik = Unity ; Cins = Genus ; Mahiyet = Essence ; Metafizik = Metaphysical ; Türk-İslam felsefesi = Turkish-Islamic philosophy ; Varlık (Felsefe) = Being ; Varlık felsefesi = Existence philosophy ; İbn Sina = Ibn Sina ; İslam felsefesi = Islamic philosophy

Özet:
Bu yüksek lisans tezinde İbn Sînâ'nın bileşik cevherleri ve mahiyetleri, onun birlik
tasavvuru sınırlarında nasıl ele aldığı araştırılmaktadır. İbn Sînâ açısından birlik,
varlığın tesis edilmesi için gereklidir. Madde ve suretten bileşik cevher ile cins ve
fasıldan bileşik mahiyetin nasıl birlik içerisinde var olduğu tezimize temel teşkil eden
sorudur. Bunun için ilk bölümde İbn Sînâ açısından bir ve birlik kavramları, onun
sistemli eserlerinin kronolojik sırası takip edilerek incelenmiş, çeşitleri sıralanmış
varlık kavramı ile ilişkisi izah edilmiştir. Bunula beraber konu ile alakalı olarak Fârâbî,
Kindî, Plotinus, Aristoteles, Platon ve Parmenides'e dair işaretlere de yer verilmiştir.
İbn Sînâ'nın birlik tasavvurunun kendi eserleri içerisindeki ilerleyişi ve döünşümü, İbn
Sînâ'dan önceki düşünce birikimi de dikkate alınarak irdelenmiştir. İkinci bölümde
İbn Sîna'nın bileşik cevheri nasıl kurguladığı ve bileşik cevherin birliğini nasıl tesis
ettiği birinci bölüme atıfla açıklığa kavuşturulmuştur. Yine birinci bölüme atıfla Fârâbî
ve Aristoteles'in bileşik cevher kurgusu da İbn Sînâ'nın kurgusuyla karşılaştırılarak
izah edilmiştir. Üçüncü bölümde ise mahiyet ile bileşenleri olan cins ve fasıl
kavramları İbn Sînâ açısından incelenmiştir. Fârâbî ve Aristoteles'te bu kavramların
ne ifade ettiği gösterilmiştir. Son olarak mahiyetin birliği birinci bölüme atıfla İbn Sînâ
ön planda olmak üzere her üç filozof açısından değerlendirilerek çalışma
sonlandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İbn Sînâ, bir, birlik, bileşik cevher, madde, mâhiyet, cins, fasıl

Abstract:
In this master's thesis, it is examined how Ibn Sînâ's composite substances and natures
are handled within the boundaries of his conception of unity. Acording to Avicenna,
unity is necessary for the establishment of existence. The basis of our thesis is how the
compound substance from matter and form and the compound nature from genus and
specific difference exist in unity. For this reason, in the first chapter, the concepts of
one and unity in terms of Ibn Sînâ are examined by following the chronological order
of his systematic works, and their relationship with the concept of existence is
explained. In addition to this, signs about Fârâbî, Kindî, Plotinus, Aristotle, Plato and
Parmenides are also included in relation to the our subject. The progress and
transformation of Avicenna's conception of unity in his own works has been examined
by taking into account the accumulation of thought before Avicenna. In the second
part, it is clarified with reference to the first part how Avicenna constructed the
compound substance and how he established the unity of the compound substance.
Again, referring to the first chapter, the compound substance construct of Fârâbî and
Aristotle is also explained by comparing it with the construct of Avicenna. In the third
chapter, the essence and the concepts of genus and specific difference, which are
components of the essence, are examined in terms of Avicenna. What these concepts
mean in Fârâbî and Aristotle has been shown. Finally, again with reference to the first
chapter, the unity of the essence was evaluated in terms of all three philosophers, with
Avicenna in the foreground thus the study was concluded.
Keywords: Avicenna, one, unity, compound substance, matter, quiddity, genus,
chapter