Yüklenici inşaat işletmelerinin şantiyelerde bir maliyet kontrol sistemi olarak varyans analizi yönteminin biçimlendirilmesi /
Yazar: HÜLYA SOYDAŞ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MURAT ÇIRACI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1998
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Alt işveren = Subcontractor ; Maliyet kontrolü = Cost control ; Varyans analizi = Variance analysis ; İnşaat işletmeleri = Construction enterprises ; Şantiyeler = Worksite

Özet:
Yapılan bu çalışmada, yüklenici inşaat işletmelerinde, projelerin birçok faktörün etkisiyle planlanan maliyetlerden daha yüksek maliyetlerle gerçekleşmesi ve işletmenin bu nedenle zarara uğramasının engellenebilmesi için başvurulan maliyet kontrol sistemleri arasından literatür araştırması ile elde edilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda, etkin bir yöntem olarak Varyans Analizi yönteminin şantiyeler açısından biçimlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda yüklenici işletmelerde olumsuz maliyet sapmalarına neden olan faktörler, çalışmanın ikinci bölümünde, mevcut literatür araştırması sonucunda belirlenerek ana başlıklar altında özetlenmektedir. Maliyet kontrolünü gerçekleştirebilmeleri için yöneticiler tarafından maliyet sapmalarına neden olan bu faktörlerin bilinmesi gerekliliği ortaya konulmaktadır. Bu faktörlerin olumsuz etkilerinin önlenebilmesi için uygulanabilecek aktiviteler, çeşitli uzmanların görüşleri referans gösterilerek aktarılmaktadır. Erişilebilen kaynaklarda bu faktörlerin belirlenmesine ilişkin yöntemler, gerçekleştirilmiş çalışmalardan örnekler verilerek sunulmaktadır. Çalışmanın üçüncü bölümünde inşaat sektöründe maliyet kontrol kavramı detaylı olarak açıklanarak, literatürde mevcut olan tüm maliyet kontrol sistemleri özetlenmektedir. Çalışmada ele alman Varyans Analizi yöntemi bir maliyet kontrol sistemi olarak tanımlanmakta, amacı açıklanmaktadır. Varyans Analizi yöntemi kapsamında yeralan varyans türleri ve bu varyansların hesaplanma şekilleri aktarılmaktadır. Yöntemin açıklanması literatürden yararlanılarak aktarılmakta, örnek Varyans Analizi tabloları oluşturulmaktadır. Bu bölümde amaçlanan Varyans Analizi yöntemin teorik olarak ortaya konulması ve sağladığı avantajların belirtilmesidir. Dördüncü bölümde, çalışmanın bu aşamasına kadar açıklanan tüm teorik bilgilerin, bulunan sonuçların bir sentezi yapılarak varyans analizi yöntemi yüklenici işletmelerinin kullanımına sunulmak amacıyla işletmelerinin şantiyeleri için biçimlendirilmektedir. Bu biçimlendirilmenin yapılabilmesi için öncelikle gerekli koşullar açıklanmaktadır. Birinci koşul olarak, işin alınması ile birlikte plan maliyet verilerinin hazırlanabilmesi için oluşturulması gereken iş kalkülasyonu hesabı belirtilmektedir. İkinci koşul olarak maliyetlerin plan - gerçek karşılaştırmalarının yapılabileceği maliyet ayrım düzeylerinin belirlenmesi gerekliliği ortaya konulmaktadır. Bu amaca yönelik olarak, işletmelerin şantiyelerinde yeralan maliyetlerin 5 aşamalı ayrım düzeyi oluşturulmaktadır. Bu düzeyler piramidal bir yapı içerisinde ele alınmaktadır. Oluşturulan bu her ayrım düzeyi için plan - gerçek maliyet karşılaştırmalarının yapılabileceği özetlenerek, herbiri için Varyans Analizi tabloları oluşturulmaktadır. Yüklenici işletmeler için oluşturulan bu tabloların amacı yöneticilerin, Varyans Analizi yöntemi ile olumsuz sapmaları belirleyebilmesi ve gerekli önlemleri alabilmelerinin sağlanmasıdır. Bu yöntem ile elde edilecek sonuçlar gelecekteki işler açısından da aydınlatıcı olacaktır.

Abstract:
In construction industry, at the construction phase of the project, the actual cost levels often appear higher than budgeted cost levels in many activities. As a result of this problem, contractor firms are affected by negative cost variances and loosing profit. For this reason in the construction companies, it 's important to determine factors that cause cost variances and generate the cost overrun. As in the literature examined, the factors causing cost variances at the construction phase, can be summarized in different titles: 1) Factors related with contents of the work 2) Project related factors 3) Factors related with the project location 4) Time related factors 5) Financial factors 6) Physical factors 7) Factors caused by any kind of disagreement 8) Factors caused by management fault, unsufficient planning, organizing and controlling activities 9) Contractual factors 10) Factors caused by the selected technology, building quality and productivity 11) Subcontractors related factors 12) Factors caused by bad communication and cooperation between building project team members 13) Climate related factors 14) Other factors In this study, the recommendations given by different writers are summarized to define which factor is effective in a cost area and what kind of an activity can be hold to reduce its effect. Even if the contractors are aware of cost affecting factors, it 's very difficult to define them theorically because of the heterogenity and the scale of the project. The determination of the cost affecting factors is so important in order to avoid their unexpected negative results. For this reason, the methods of determining cost affecting factors are given after the list of these factors in chapter two. The given examples of the methods are taken from two different studies made by two different researchers. XIdie reasons of variances easily and in a short time. This may help all construction companies to take action in order to prevent their profit if any negative variances are present in their sites.  In construction industry, at the construction phase of the project, the actual cost levels often appear higher than budgeted cost levels in many activities. As a result of this problem, contractor firms are affected by negative cost variances and loosing profit. For this reason in the construction companies, it 's important to determine factors that cause cost variances and generate the cost overrun. As in the literature examined, the factors causing cost variances at the construction phase, can be summarized in different titles: 1) Factors related with contents of the work 2) Project related factors 3) Factors related with the project location 4) Time related factors 5) Financial factors 6) Physical factors 7) Factors caused by any kind of disagreement 8) Factors caused by management fault, unsufficient planning, organizing and controlling activities 9) Contractual factors 10) Factors caused by the selected technology, building quality and productivity 11) Subcontractors related factors 12) Factors caused by bad communication and cooperation between building project team members 13) Climate related factors 14) Other factors In this study, the recommendations given by different writers are summarized to define which factor is effective in a cost area and what kind of an activity can be hold to reduce its effect. Even if the contractors are aware of cost affecting factors, it 's very difficult to define them theorically because of the heterogenity and the scale of the project. The determination of the cost affecting factors is so important in order to avoid their unexpected negative results. For this reason, the methods of determining cost affecting factors are given after the list of these factors in chapter two. The given examples of the methods are taken from two different studies made by two different researchers. XIdie reasons of variances easily and in a short time. This may help all construction companies to take action in order to prevent their profit if any negative variances are present in their sites.