Küresel eğitim programının 60-72 aylık çocukların eleştirel düşünme ve sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of global education program on critical thinking and social skills of 60-72 months-old children
Yazar: FATMA BOLATTAŞ GÜRBÜZ
Danışman: PROF. DR. ÜMİT DENİZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırma, okul öncesi dönem çocuklarına uygulanan küresel eğitim programının çocukların eleştirel düşünme ve sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi amacı ile yapılmıştır. Karma desenli, ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırmada nitel ve nicel veriler araştırmacı tarafından eşzamanlı toplanmıştır. Araştırma, Yozgat il merkezinde 60-72 aylık çocukların devam ettiği iki farklı anaokulunda eğitim almakta olan deney grubunda 19, kontrol grubunda 15 çocuk olmak üzere toplam 34 çocukla ve öğretmenleri ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak eleştirel düşünme becerilerini ölçmek amacıyla "Çocuklar için Eleştirel Düşünme Öngöstergeleri Değerlendirme Aracı (ÇEDÖDA)", sosyal becerilerini ölçmek amacıyla "Sosyal Becerileri Değerlendirme Aracı (SBDÖ)" çalışma grubunun demografik özelliklerini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel bilgi formu" ve deney grubunda  yer alan çocukların öğretmeninin Küresel Eğitim Programı hakkında düşüncelerini öğrenebilmek amacıyla da yarı yapılandırılmış görüşme formu ve gözlem formu kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen Küresel Eğitim Programı deney grubundaki çocuklara 8 hafta boyunca 28 etkinlik olarak uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocuklara herhangi bir etkinlik uygulanmamış olup normal eğitim öğretim faaliyetleri devam etmiştir. Araştırma sonucunda Kontrol grubu çocuklarının ÇEDÖDA ön test-son test puanlarında yalnızca "Mantıksal tutarlılığı tanıma" ön göstergesinde ve ÇEDÖDA toplamında anlamlı farklılık olduğu ve farkın orta düzeyde etki büyüklüğüne sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Deney grubundaki çocukların ÇEDÖDA ön test-son test puanlarında "Nitelik uygulama, tahmin, öğrenme, mantıksal tutarlılığı tanıma, bakış açısı alma, mantıksal muhakeme, sözlü doğrulama, performans doğrulama ve yetişkini model alma" ön göstergelerinde ve toplamda istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu ve farkın büyük etki düzeyine sahip olduğu görülmüştür. Deney ve kontrol grubunda yer alan çocukların ÇEDÖDA son test puanlarında "Nitelik uygulama, tahmin, öğrenme, mantıksal tutarlılığı tanıma, bakış açısı alma, sözlü doğrulama, performans doğrulama, yetişkini model alma, yaratıcılık" ön göstergelerinde ve toplamında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu ortaya çıkmıştır. Deney grubundaki çocukların ÇEDÖDA son test-izleme testi puanlarında "Nitelik uygulama" ve "Bakış açısı alma" ön göstergelerinde son test lehine anlamlı bir farklılık olduğu ve farkın büyük bir etki düzeyine sahip olduğu, diğer alt boyutlarda ve toplamda anlamlı farklılık oluşmadığı bulunmuştur. Kontrol grubunun sosyal becerilerine ilişkin SBDÖ ön test-son test puanlarında "Kişiler arası beceriler"," kızgınlık davranışlarını kontrol etme ve değişikliklere uyum sağlama becerileri", "Dinleme becerileri" alt boyutlarında ve toplamda istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu ve farkın büyük düzeyde etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Deney grubunun sosyal becerilerine ilişkin SBDÖ ön test-son test puanlarında, "Görevleri tamamlama becerileri" alt boyutu dışında diğer alt boyutlarda ve toplamda istatistiksel olarak anlamlı farklılık ve farkın büyük bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Deney grubunun SBDÖ son test-izleme testi puanlarında alt boyutlarda ve toplamda anlamlı bir farklılık olmadığı, ortalama puanlar açısından ise izleme testinde daha yüksek puanlara sahip olduğu bulunmuştur. Deney grubundaki çocukların eleştirel düşünme becerilerine ilişkin öğretmen gözlemleri ve görüşlerine göre, özellikle bakış açısı, tahmin, öğrenme ve performans gösterme gibi eleştirel düşünme ile ilgili unsurlar konusunda, sosyal becerilerine ilişkin ise grupla çalışma, akranlarla etkileşim ve iletişim boyutunda Küresel Eğitim Programı'nın etkili olduğu ve çocuklarda olumlu gelişmelerin meydana geldiği sonucunun ortaya çıktığı, bu doğrultuda da nitel verilerin nicel verileri desteklediği görülmüştür.

Abstract:
The study was conducted with the aim of examining the effect of the Global Education Program applied to preschool children on children's critical thinking and social skills. Qualitative and quantitative data were collected simultaneously by the researcher in a mixed design, pretest-posttest control group quasi-experimental study. The study was conducted with a total of 34 children (19 children in the experimental group and 15 children in the control group) and their teachers in two different kindergartens for 60-72-month-old children in Yozgat city center. As data collection tools, "Critical Thinking Indicators Assessment Tool for Children (PCTAC)" was used to measure critical thinking skills, "Social Skills Assessment Tool (SSES)" was used to measure social skills, "Personal Information Form" developed by the researcher to determine the demographic characteristics of the study group, and semi-structured interview form and observation form were used to learn the thoughts of the teacher of the children in the experimental group about the Global Education Program. The Global Education Program developed by the researcher was applied to the children in the experimental group as 28 activities for 8 weeks. No activity was applied to the children in the control group and normal education activities continued. As a result of the research, it was revealed that there was a significant difference in the pre-test and post-test scores of the control group children in the pre-test and post-test scores of the children in the control group only in the "Recognising logical consistency" pre-indicator and in the total of the PCTAC and that the difference had a moderate effect size. In the pre-test-post-test scores of the children in the experimental group, there was a statistically significant difference in the preliminary indicators of "Applying attribute identification, prediction, learning, recognizing logical consistency, perspective taking, moral reasoning, verbal authentication, performance authentication and adult modeling" and in the total and the difference had a large effect size. In the post-test scores of the children in the experimental and control groups, there was a statistically significant difference in favor of the experimental group in the preliminary indicators of "Applying attribute identification, prediction, learning, recognition of logical consistency, perspective taking, verbal authentication, performance authentication, adult modeling, and creativity" and in total. It was found that there was a significant difference in favor of the post-test in the "Applying attribute identification" and "Perspective taking" preliminary indicators in the post-test-follow-up test scores of the children in the experimental group and that the difference had a large effect size, while there was no significant difference in the other sub-dimensions and in total.It was found that there was a statistically significant difference in the sub-dimensions of "Interpersonal skills", "Skills of controlling anger behaviors and adapting to changes", and "Listening skills" and in total in the pre-test and post-test scores of the SSES regarding the social skills of the control group and that the difference had a large effect level. In the pre-test-post-test scores of the experimental group's social skills, it was found that there was a statistically significant difference in other sub-dimensions and in total, except for the sub-dimension of "Task completion skills", and that the difference had a large effect level. It was found that there was no significant difference in sub-dimensions and in total in the post-test-follow-up test scores of the experimental group and that the experimental group had higher scores in the follow-up test in terms of mean scores. According to the teacher observations and opinions regarding the critical thinking skills of the children in the experimental group, it was concluded that the Global Education Programme was effective and positive developments occurred in the children, especially in the elements related to critical thinking such as perspective, prediction, learning and performing, and in the dimension of working with the group, interaction with peers and communication regarding social skills, and in this direction, qualitative data supported quantitative data.