Akromegalide anemi sıklığı ve nedenleri
The frequency and causes of anemia in acromegaly
Yazar: AYŞE FERHUNDE YANMAZ
Danışman: PROF. DR. AYŞEGÜL ATMACA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Akromegali = Acromegaly ; Anemi = Anemia ; Etyoloji = Etiology ; Hiperprolaktinemi = Hyperprolactinemia ; Hipotiroidizm = Hypothyroidism

Özet:
Amaç: Çalışmamızda akromegalihastalarında; anemi sıklığı ve etiyolojisinin belirlenmesi, aneminin hastalık özellikleri ve komplikasyonları ile ilişkisinin retrospektif inceleme ile ortaya konması amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Çalışmamıza Ocak 2005-Aralık 2019 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine başvuran ve en az altı ay merkezimizde takip edilen;akromegali tanısı alan, 18 yaşından büyük, verilerine ulaşılabilen kadın ve erkek 147 hasta dahil edilmiştir. Hastaların tarafımıza ilk ve son başvuruları retrospektif olarak incelenmiştir. Hastalar anemisi olan ve olmayan, remisyonda olan ve olmayan olmak üzere alt gruplara ayrılmış; bu gruplar hastalık özellikleri ve komplikasyonları, laboratuvar ve radyolojik görüntüleme sonuçları açısından karşılaştırılmıştır. 
Bulgular: Çalışmamızdahastaların%59,2'si kadındı. Tanı anındaki yaş ortalaması 43,7±13,2 yıl, ilk semptom yaşı ortalaması 38,7±12,4 yıl idi. İlk başvuruda hastaların %34'ünde anemi saptandı. Anemisi olan hastaların %30'unda mikrositer, %68'inde normositer, %2'sinde makrositer anemi mevcuttu.  Tespit edilebilen en sık anemi sebebi demir eksikliğiydi.Anemisi olan hastaların %66'sında anemi sebebi aydınlatılamadı.Anemisi olan grupla olmayan grup karşılaştırıldığında;serum IGF-1(insülin benzeri büyüme faktörü-1) ve serum serbest T4 (tiroksin) düzeyleri anemisi olan grupta anlamlı düzeyde düşük,serum PRL (prolaktin) düzeyleri ise daha yüksek saptandı. Kalp yetersizliği oranı, anemisi olan grupta daha fazlaydı. Başlangıçta anemisi olan hastaların son başvuruda hemoglobin ve hematokrit değerleri daha yüksek; serum BH (büyüme hormonu) ve serum IGF-1 düzeyleri ise daha düşük bulundu. Başlangıçta anemisi olmayan hastaların ise MCV (ortalama korpüsküler hacim), serum BH ve IGF-1 düzeyleri son başvuruda ilk başvurudaki değerlere göre anlamlı düzeyde düşük saptandı. Diğer bulgular açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmadı.  Tüm hastalarda hemoglobin ve hematokrit düzeyleri ile, serum serbest T4 düzeyleriarasındapozitif korelasyon; serum PRL düzeyi arasında negatif korelasyon saptandı.

Tartışma ve Sonuç: Aneminin değerlendirilmesinde altta yatan hastalıklar önem arz etmektedir. Anemi, akromegalide de azımsanmayacak düzeyde görülmektedir. Bu sebeple etiyolojinin ortaya konması önemlidir. Literatürde akromegalide anemi nedenlerini ortaya koyan kapsamlı çalışma bulunmamaktadır. Çalışmamızda düşük serum T4 ve yüksek PRL düzeylerinin akromegalide anemi gelişiminde etkili olabileceği gösterilmiştir. Bu konuda daha fazla hasta sayısı içeren çalışmaların yapılması gerektiğini düşünmekteyiz.

Abstract:
Aim: In this retrospective study, we aimed to determine the frequency and etiology of anemia in acromegalic patientes and  to reveal the relationship between anemia and disease features and complications.

Materials and Metod: Available data of patients over 18 years of age diagnosed with acromegaly (147 male and female) who admitted toOndokuz Mayıs University Hospital between January 2005 and December 2019 and  followed up in our center for at least six months, was retrieved from the hospital recordings.

Results: In our study, 40,8% of the patients 59,2% of were female. Mean age at diagnosis was 43,7±13,2 years and mean age at first symptom was 38,7±12,4 years. Anemia was detected in 34% of the patients at the first admission. Among the patients with anemia, 30% had microcytic, 68% had normocytic, and 2% had macrocytic anemia. The most common cause of anemia that could be detected was iron deficiency. The cause of anemia could not be clarified in 66% of patients. When the group with anemia and the group without anemia were compared; serum IGF-1 and serum freeT4 levels were significantly lower in the anemia group, while serum PRL levels were found to be higher. The rate of heart failure was higher in the anemia group. Patients with anemia at the beginning had higher hemoglobin and hematocrit values at the last admission; serum GH and serum IGF-1 levels were found to be lower. The MCV, serum GH and IGF-1 levels of the patients who did not have anemia at the beginning were found to be significantly lower at the last admission compared to the values at the first admission. There was no significant difference between the groups in term of other clinical and laboratory findings. When all patients were evaluated, hemoglobin and hematocrit leves were positively correlatedwith serum free T4 levels and in  negatively correlated with serum PRL levels. 

Discussion and Conclusion: Underlying diseases are important in the evaluation of anemia. Anemia is also observedfrequently in acromegaly. For this reason, it is important to find out the etiology. There is no comprehensive study in the literature revealing the causes of anemia in acromegaly. In our study, it was shown that low serum T4 and high PRL levels might be effective in the development of anemia in acromegaly. We think that studies involving more patients should be conducted on this subject.