Döviz kurundaki oynaklığın cari açık üzerindeki etkisi: Türkiye örneği (2003-2014)
The effect of real exchange rate volatility on current account: The case of Turkey (2003-2014)
Yazar: AYSEL AZMAZ
Danışman: PROF. DR. NEZİR KÖSE
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Cari açık = Current account deficit ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Otoregresif koşullu değişen varyans = Autoregressive conditional heteroscedastic approach ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Cari işlemler açığı Türkiye ekonomisinde son dönemlerde sıkça gündeme gelen ve en çok tartışılan sorunların başında gelmektedir. Bunun en önemli nedeni, cari dengenin ekonominin en önemli ve hassas bileşenlerinden biri olduğu yönündeki genel kabuldür. Cari açığın nedensellik boyutunu ele aldığımızda döviz kuru değişkeninin öne çıktığı görülmektedir. Cari açık sıcak para özelliğine sahip kısa vadeli sermaye hareketlerinin belirlediği döviz kurundan etkilenmektedir. Bu nedenden dolayı döviz kurundaki oynaklığın cari açık üzerindeki etkisi önem arz etmektedir. Bu çalışmada döviz kurundaki oynaklığın cari açık üzerinde etkisi var mıdır sorusuna yanıt aramaya çalışılmıştır. Öncelikle reel döviz kuruna ait oynaklık serisi tahmin edilmiştir. AR(4)-ARCH(1) modeli oynaklığın tespit edilmesi için uygun model olarak bulunmuştur. Elde edilen reel döviz kuru oynaklık serisi, reel döviz kuru, brent petrol fiyatları, sanayi üretim endeksi ile cari açık arasındaki ilişki vektör otoregresif (VAR) analizi ile incelenmiştir. Etki tepki analizine göre; cari açığın en çok kendi şoklarından daha sonra döviz kuru oynaklığından etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.Varyans ayrıştırması sonuçlarına göre; ilk dönemde cari açıkta meydana gelen değişmenin önemli bir kısmı kendisinden kaynaklıdır. Bunu reel döviz kuru oynaklığı izlemektedir. Uzun dönemde ise cari açıkta meydana gelen değişmenin önemli bir kısmı ilk dönemde olduğu gibi cari açıktan kaynaklıdır. Uzun dönemde cari açığı brent petrol fiyatları izlemektedir.

Anahtar Kelimeler: Koşullu Değişen Varyans Modelleri, Döviz Kuru Oynaklığı, VAR Analizi, Etki-Tepki Fonksiyonları, Varyans Ayrıştırması,

Abstract:
Current account deficit is one of the problem that mostly discussed and come up to Turkey's economy in recent times. Most important reason for this, generally accepted opinion about current account balance is one of the most vital and responsive component of the enonomy. When we take a causality size of the current account deficit in hand, it is seen that exchange rate variable is standing out. Current account deficit is affected by exchange rate which is determined by short-term capital movements that has hot money feature. For this reason, impact of exchange rate volatility on current account deficit is so important. In this study, it is searching for answer the question that is there any impact of exchange rate on current account deficit. Firstly, reel exchange rate volatility series estimated. AR(4)-ARCH(1) model is found as the appropriate model for detecting volatility. The relationship between obtained reel exchange rate volatility series,reel exchange rate, brent oil price, index of industrial production and current account deficit is examined by VAR analysis. According to impulse-response funtions analysis, it concluded that current deficit account is affected mostly by its shock then exchange rate volatility. According to result of variance decomposition; the majority of changing at current account is affected by itself in first period. Reel exchange rate follow this. In the long period, the majority of changing at current account which is similar to the first period that is affected by current account. Brent petroleum oil price is following the current account in the long period.

Key Words: Conditional Heteroscedastic Variance Models, Exchange Rate Volatility, VAR Analysis, Impulse-Response Funtions, Variance Decomposition