Farklı öğretim uygulamalarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etkisi: Bir meta analiz çalışması
The effect of different teaching applications on science teaching self-efficacy beliefs: A meta-analysis study
Yazar: YUNUS EMRE BAYSAL
Danışman: DOÇ. DR. FATMA MUTLU
İnönü Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Fen bilgisi öğretimi = Science teaching ; Meta analizi = Meta analysis ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmanın amacı, farklı öğretim uygulamalarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etki büyüklüklerini meta analiz yöntemiyle incelemektir. Bunun için yurt içi ve yurt dışında mevcut çalışmalarla ilgili literatür taraması yapılmıştır. 2000-2018 yılları arasında yapılmış, araştırma problemine uygun ve meta analiz çalışmasına dâhil edilebilecek istatistiksel verilere sahip yüksek lisans tezi, doktora tezi ve makaleler ulusal ve uluslararası veri tabanlarından taranarak incelenmiştir. Literatür taraması sonucunda yurt içi ve yurt dışında konu ile ilgili 276 çalışmaya ulaşılmıştır. Bu çalışmalar içerisinden 81 çalışmanın araştırmaya dâhil edilme ölçütlerini karşıladığı belirlenmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni; fen öğretimi öz yeterlik inançlarına ait etki büyüklükleri, bağımsız değişkenleri ise öğretim uygulamaları, çalışma moderatörleri ve cinsiyet olarak belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, farklı öğretim uygulamalarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki genel etki büyüklüğü değeri 0.782 (%95 Cl, SE=0.065) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre orta düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu etki büyüklüğü değerinin yayın yılı, kullanılan ölçek, örneklem büyüklüğü ve uygulama süresi moderatörlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılaştığı tespit edilmiştir.
Farklı öğretim uygulamalarının öğretmenlerin fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etki büyüklüğü değeri 0.669 (%95 CI, SE=0.145) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre orta düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu etki büyüklüğü değerinin çalışma moderatörlerine göre istatistiksel olarak anlamlı derecede farklılaşmadığı belirlenmiştir.
 
Farklı öğretim uygulamalarının öğretmen adaylarının fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerindeki etki büyüklüğü değeri 0.815 (%95 CI, SE=0.073) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre orta düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu etki büyüklüğü değerinin kullanılan ölçek, uygulama yapılan ders, örneklem büyüklüğü, uygulama süresi moderatörlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Cinsiyet değişkeninin fen öğretimi öz yeterlik inançları üzerinde etki büyüklüğü değeri ise erkekler lehine 0.062 (%95 CI, SE=0.130) olarak belirlenmiştir. Bu değer, Cohen ve diğerleri (2007)'nin etki büyüklüğü sınıflandırmasına göre önemsiz düzeyde bir etki düzeyindedir. Bu sonuçlar doğrultusunda uygulayıcılara ve araştırmacılara bazı önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Sözcükler: Farklı Öğretim Uygulamaları, Fen Öğretimi Öz Yeterlik İnançları, Öz Yeterlik, Etki Büyüklüğü, Meta Analiz

Abstract:
The purpose of this study is to examine the effect size of different teaching applications on science teaching self-efficacy beliefs using meta-analysis method. In order to achieve this purpose, the relevant literature reviewed was realized with current national and international studies. The postgraduate theses, doctoral dissertations and articles which were written between 2000-2018, were convenient for the study problem and had statistical data that could be included in the meta analysis study, were reviewed and examined from the national and international databases. As a result of the literature review, 276 relevant national and international studies were accessed. Among these studies, it was determined that 81 studies met the inclusion criteria. The dependent variable of the study was established to be effect sizes of science teaching self efficacy beliefs, while the independent variables were teaching applications, study moderators, and gender. Based on results of the study, the general effect size value of different teaching applications on science teaching self efficacy beliefs was found to be 0.782 (95% Cl, SE=0.065). According to the effect size classification by Cohen et al. (2007), this value had a moderate effect. It was determined that this effect size value statistically significantly varied according to moderators of year of publication, scale used, sample size and application duration. 
It was determined that effect size value of different teaching applications on science teaching self efficacy beliefs of teachers was 0.669 (95% CI, SE=0.145). According to the effect size classification by Cohen et al. (2007), this value had a moderate effect. It was found that this effect size value did not vary statistically significantly according to the study moderators. 
It was determined that effect size value of different teaching applications on science teaching self efficacy beliefs of teacher candidates was 0.815 (95% CI, SE=0.073). According to the effect size classification by Cohen et al. (2007), this value had a moderate effect. It was found that this effect size value caused a statistically significant difference according to moderators of scale used, lesson applied, sample size and application duration. 
It was determined that effect size value of gender variable on science teaching self efficacy beliefs was 0.062 (95% CI, SE=0.130), in favor of males. According to the effect size classification by Cohen et al. (2007), this value had an insignificant effect. According to these results, some recommendations were made for the implementers and researchers. 

Keywords: Different Teaching Applications, Science Teaching Self Efficacy Beliefs, Self Efficacy, Effect Size, Meta Analysis