Stevia rebaudiana Bertoni (asteraceae)'da ,in vitro üretim çalışmaları
In vitro production studies of Stevia rebaudiana Bertoni (Asteraceae)
Yazar: ZEYNEP DURAK
Danışman: PROF. DR. ATALAY SÖKMEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Stevia rebaudiana Bertoni bitkisinin doku kültürü ile mikroçoğaltımıdır. Bu amaca uygun olarak yaprak ve nod eksplantları kullanılmıştır. Kallus kültürü için en iyisinin yaprak eksplantı olduğu tespit edilmiştir. Besi ortamı olarak MS kullanılmıştır. Kallus kültürlerinde 3 farklı ortam kullanılmıştır. Bunlar, 1 mg/L TDZ + 1mg/L IBA, 0.1 mg/L IBA + 5 mg/L ZEA ve 0,1mg/L NAA + 0,5 mg/L BAP + 0,5 mg/L 2,4-D'dir. Bunlara ek olarak kallus gelişimini gözlemek amaçlı 5 mg/L 2iP ve 2 mg /L IBA denenmiştir. Bunlardan en iyisinin 1 mg/L TDZ + 1mg/L IBA olduğu tespit edilmiştir. Kallus kültürü için karanlık ve aydınlık ortamlar denenmiştir. Karanlık ortam beyaz renkte, aydınlık ortam yeşil renkte olduğu tespit edilmiştir. Kallus kültürlerindeki örneklerden hiç birinde stevial glikozite rastlanmamıştır. Kallus çalışmasına ek olarak sürgün denelemeri de yapılmıştır. Yapılan sürgün denemelerinde BBD içermeyen MS besi ortamı, BAP (2,5-5-7,5 mg/L) ve KİN (0,5-1-2 mg/L) kullanılmıştır. Bunlardan en etkilisinin BBD içermeyen MS ortamı olduğu tespit edilmiştir. Uygulaması yapılan BAP ve KİN konsantrasyonlarına bakıldığında ise KİN denemelerinin BAP 'tan daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Yapılan sürgün çalışmalarında bir de fenolik içeriğine bakılmıştır. Alınan sonuca göre en yüksek klorojenik miktarının 5 mg/L 2iP ve 2 mg /L IBA olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
The aim of this work was to assess the production possibilities of Stevia rebaudiana Bertoni via plant tissue culture techniques. Leaf and node explants were used for this purpose. Explant from leaves was found to be the best source for callus culture is leaf formation when MS is employed as basal medium supplemented with three different media plant growth regulators including 1 mg / L TDZ + 1 mg / L IBA, 0.1 mg / L IBA + 5 mg / L ZEA and 0.1 mg / L NAA + 0.5 mg / L BAP + 0.5 mg / L 2,4-D. In addition, 5 mg / L 2iP and 2 mg / L IBA were also used as monitoring callus development. In terms of callus formation, the most suitable plant growth regulator combination was 1 mg / L TDZ + 1 mg / L IBA. Dark and light illumination was also assessed and as a result, the former produced white and compact whereas the latter gave rise to green and friable calli. Stevial glucose was not found in the samples obtained from callus cultures. In addition, a shoot formation, e.g. direct organogenesis, was also studied. MS basal medium without growth regulators together with BAP (2.5-5-7.5 mg / L) and KIN (0.5-1-2 mg / L) were used for this purpose. MS without growth regulators was the most effective medium. When compared, KIN was also found to be better than BAP for healthy shoot formation. On the other hand the phenolic contents of samples were evaluated, and chlorogenic acid was found as major phenolic acid, which is especially higher in samples grown on MS media supplemented with 5 mg / L 2iP and 2 mg/L IBA.