Okullarda liderlik kapasitesi ile öğretmenlerin mesleğe adanmışlık düzeyi ilişkisi
The relationship between the leadership capacity in schools and the level of teachers' commitment to the profession
Yazar: MURAT KAYADELEN
Danışman: DOÇ. DR. SEVAL KOÇAK
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adanmışlık düzeyi = Commitment level ; Liderlik = Leadership ; Liderlik modelleri = Leadership models ; Örgütsel adanma = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers ; İşe bağlılık = Job involvement ; İşe gönülden adanma = Work engagement

Özet:
Okulların başarısında öğretmenin mesleğine adanmışlıkları önemli bir rol oynamaktadır. Öğretmenlerin mesleğe adanmışlığında da okulların liderlik kapasitesinin rolü büyüktür. Bu nedenle bu araştırmada okulların liderlik kapasitesi ile öğretmenlerin mesleğe adanmışlık düzeylerinin ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda "Ortaöğretim kurularında görevli öğretmenlerin, okulun liderlik kapasitesi algısı ile öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?" sorusuna yanıt aranmıştır. İlişkisel tarama modelinde desenlenen bu araştırmanın evrenini İzmir ili merkez ilçelerinde ve Menemen ilçesinde bulunan ortaöğretim kurumlarında 2020-2021 eğitim-öğretim yılında görev yapan 9322 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini evrende yer alan öğretmenlerden, ilçelerin öğretmen sayılarına doğru orantılı bir dağılımla rastgele örneklem ile seçilmiş, 443 öğretmen oluşturmaktadır. Örnekleme dâhil olan öğretmenlere Kılınç (2013) tarafından geliştirilen ve 30 ifadeden oluşan Okullarda Liderlik Kapasitesi Ölçeği ile Kozikoğlu ve Senemoğlu tarafından geliştirilmiş ve 20 ifade içeren Öğretmenlik Mesleğine Adanmışlık Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen verilerin betimleyici istatistik analizleri yapıldıktan sonra çarpıklık ve basıklık değerlerine göre normal dağılıma sahip olduğunun tespit edilmesi üzerine verilere, t-Testi ve ANOVA analizleri uygulanmıştır. Ayrıca okul liderlik kapasitesi ile öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi uygulanmıştır. Bu analizlerle birlikte okul liderlik kapasitesinin öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin yordayıcısı olup olmadığını belirlemek üzere basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. 
Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, öğretmenlerin okul liderlik kapasitesine ilişkin algılarının tüm ölçek düzeyinde ve ölçeğin tüm alt boyutlarında "yüksek" düzeyde olduğu görülmüştür. Örnekleme dahil olan öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin tüm ölçek genelinde ve ölçeğin tüm alt boyutlarında çok yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları okul liderlik kapasitesinin ve öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeylerinin; öğretmenlerin cinsiyetlerine, mesleki kıdemlerine ve eğitim düzeylerine göre farklılaşmadığını göstermektedir. Ancak öğretmenlerin okuldaki çalışma sürelerine göre okul liderlik kapasitesinde anlamlı bir fark olduğu, bununla birlikte öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeylerinde anlamlı bir fark olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Araştırma bulgularına göre öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin, okul liderlik kapasitesi algısı ile pozitif yönde ve zayıf bir ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte öğretmenlik mesleğine adanmışlığın tüm boyutları ile okul liderlik kapasitesi arasında anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır. Araştırmada yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda okul liderlik kapasitesinin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre okul liderlik kapasitesi düzeyi öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin yaklaşık %4'ünü açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Okul liderlik kapasitesi, öğretmenlik mesleğine adanmışlık, öğrencilere adanma, mesleğe bağlılık.

Abstract:
In the success of the schools, their dedication to the teacher's profession plays an important role. The role of the school leadership capacity is also important in the dedication of teachers to the profession. Therefore, this research aims to determine the relationship between the leadership capacity of schools and the levels of teacher dedication to the profession?" The answer to the question "Is there a meaningful relationship between the perception of the school's leadership capacity and the levels of dedication to the teaching profession is sought. The universe of this research, which is engraved in the model of relational screening, is composed of 9322 teachers in the 2020-2021 academic year of secondary education, located in the central districts and Menemen district of Izmir. The sample of the study is composed of 443 teachers, selected by random sampling, with a ratio of teachers in the universe to the number of teachers in the districts. Scale of Schools' Leadership Capacity, which was developed by Kılınç (2013) with 30 statements, and Scale of Dedication To the Teaching Profession, which was developed Kozikoğlu and Senemoğlu (2018) with 20 statements was applied to teachers in sample of study. After the descriptive statistical analysis of the data obtained, T-Test and ANOVA analyzes were applied to the data upon the detection that the data had normal distribution in relation to skewness and kurtosis values. Also, Pearson moments multiplication correlation analysis was applied to determine the relationship between school leadership capacity and teacher's levels of dedication to teacher profession. With these analyzes, simple linear regression analysis has been performed to determine whether the school leadership capacity is a quilt for teachers' teaching profession.
According to the results obtained in the study, teachers' perceptions of school leadership capacity were found to be "high" at all scale and all sub-dimensions of scale. It has been concluded that the level of dedication to the teaching profession of teachers including sampling is very high across the whole scale and at all the sub-dimensions of the scale. The research results show that the school leadership capacity and the levels of teachers dedicated to teaching profession do not differ according to the gender, vocational seniority and education levels of teachers. However, it has been found that teachers have a significant difference in school leadership capacity according to their school working time, but there is no significant difference in their levels of dedication to teaching profession. According to the research findings, the level of dedication to the teaching profession has been found to have a positive and poor relationship with the perception of school leadership capacity. However, it has been determined that there are meaningful relationships between all dimensions of dedication to the teaching profession and the school leadership capacity. The simple linear regression analysis of the study concluded that the school leadership capacity is a meaningful quilt of the level of dedication to the teaching profession. According to this result, the level of school leadership capacity describes approximately 4% of the level of dedication to the teaching profession.

Keywords: School leadership capacity, dedication to teaching profession, dedication to students, commitment to profession