Kök yüzeyi tedavisinde kullanılan 3 farklı enstrümantasyon yönteminin sement tabakası üzerine etkisinin mikro tomografi ile değerlendirilmesi
Effect of 3 different instrumentation methods used in root surface treatment on cement layer by micro tomography evaluation
Yazar: HASAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. MEHMET YAŞAR AYKAÇ ; DOÇ. DR. NİLSUN BAĞIŞ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Dental eğeler = Dental files ; Dental sızma = Dental leakage ; Gingivit = Gingivitis ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases ; Tedavi = Treatment ; Tomografi-mikro bilgisayarlı = Tomograph-micro computed

Özet:
Periodontal hastalıklardan gingivitis ve periodontitis gün geçtikçe ağız bakımına verilen önemin artmasıyla birlikte azalmış olsa da günümüzde sıklıkla karşılaşılan hastalıklar arasında hala yerini korumaktadır. Gingivitis ağız hijyeninin birey tarafından artırılması ile çözülebilse de periodontitis için aynı şeyleri söylemek mümkün olmamaktadır. Supragingival ve subgingival diş taşlarının temizlenmesi hem dişler hem de çevre dokular için çok önemlidir. Ancak diş taşlarının temizleme aşamasında kullanılan aletler ve yöntemler, dişlerde bazı istenmeyen değişikliklere yol açabilmektedir. Diş taşı temizliği sırasında dental plak ve diş taşları mine ve sement tabakası üzerinden uzaklaştırılmalıdır. Ancak bu işlemler sırasında sağlıklı mine ve sement tabakasında da bir miktar hacimsel kayba yol açabilmektedirler. Bu kayıp, gerekenden fazla olması durumunda dişlerde hassasiyete neden olabilmektedir. Öte yandan bu işlemler sonrasında çevre dokular ile dişin yeniden bağlantısının sağlanmasında diş yüzeyinin pürüzsüzlüğü önem arz etmektedir. Ayrıca daha önceki çalışmalarda kullanılan aletlerin dentin tabakasında mikro çatlaklara neden olabileceği bildirilmiştir. Bu bilgiler ve mevcut literatürler ışığında amacımız periodontal tedavide kullanılan gracey küretlerin, ultrasonik cihazların ve elmas döner aletlerin sement tabakası üzerinde meydana getirdiği hacimsel değişikliklerin, oluşturduğu mikro çatlakların ve işlem sonrası yüzey pürüzlülüğünün değerlendirilmesidir. Bu çalışma için çekilmiş dişler akril kalıplara gömülerek 3 farklı grup olacak şekilde randomize olarak gruplandırılmıştır. Akril kalıplara gömülen örnekler kök yüzey tedavisi öncesinde mikro-CT ile taramaları yapılmıştır. Daha sonrasında kök yüzey tedavisi işlemleri uygulanmış ve değişikliklerin saptanabilmesi amacıyla tekrar mikro-CT cihazı ile taranmıştır. İşlem öncesi ve sonrası elde edilen mikro-CT görüntüleri DataViewer yazılımı kullanılarak çakıştırılmıştır. Çakıştırma işlemini takiben CTAN yazılımı kullanılarak meydana gelen hacim kaybı ve porozite değerlendirilmiştir. Mikro çatlaklar ise DataViewer yazılımı kullanılarak işlem öncesi ve sonrası numaratik sayılarak hesaplanmıştır. Kullanılan aletlerinin oluşturduğu hacimsel fark değerlendirildiğinde ultrasonik cihazların elmas döner aletlere göre daha az hacimsel değişikliğe neden olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Mikro çatlaklar değerlendirildiğinde ultrasonik cihaz ile elmas döner aletler arasında istatistiksel olarak bir fark tespit edilmese de gracey küretlerin anlamlı derecede daha az mikro çatlağa neden olduğu gözlemlenmiştir. Ancak porozite açısından gruplar arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Abstract:
Although gingivitis and periodontitis, which are among the periodontal diseases, have decreased with the increasing importance given to oral care, they still maintain their place among the diseases frequently encountered today. Although gingivitis can be resolved by increasing oral hygiene by the individual, it is not possible to say the same for periodontitis. Cleaning supragingival and subgingival calculus is very important for both teeth and surrounding tissues. However, the tools and methods used in the cleaning phase of dental calculus can cause some undesirable changes in the teeth. During tartar cleaning, dental plaque and tartar should be removed from the enamel and cementum layer. However, during these procedures, they may cause some volumetric loss in the healthy enamel and cement layer. If this loss is more than necessary, it can cause sensitivity in the teeth. On the other hand, after these procedures, the smoothness of the tooth surface is important in ensuring the reconnection of the tooth with the surrounding tissues. In addition, it has been reported that the instruments used in previous studies may cause microcracks in the dentin layer. Based on this information and the available literature, our aim is to evaluate the volumetric changes, microcracks and post-process surface roughness caused by gracey curettes, ultrasonic devices and diamond rotary instruments used in periodontal treatment on the cement layer. For this study, extracted teeth were fixed to acrylic molds and randomly grouped into 3 different groups. Samples in acrylic molds were scanned with micro-CT before scaling and root planning. Afterwards, root surface treatment procedures were applied and it was scanned again with a micro-CT device in order to detect the changes. Micro-CT images obtained before and after the procedure were overlaid using DataViewer software. Volume loss and porosity were evaluated using CTAN software following the overlapping process. Microcracks were calculated numerically before and after the process using DataViewer software. When the volumetric difference created by the tools used was evaluated, it was found that ultrasonic devices caused less volumetric changes than diamond rotary tools. When microcracks were evaluated, although there was no statistical difference between the ultrasonic device and the diamond rotary tools, it was observed that gracey curettes caused significantly less microcracks. However, no significant difference was found between the groups in terms of porosity.