Endüstri 4.0'ın ekonomik kompleksite ve dış ticaret performansına etkileri: G20 ve OECD'den seçilmiş ülkeler
The effects of industry 4.0 on economic complexity and foreign trade performance: Selected countries from G20 and OECD
Yazar: FATİH BOZ
Danışman: DOÇ. DR. HALİL ÖZEKİCİOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ekonometri = Econometrics

Özet:
Endüstri devrimleri bir öncekinin daha gelişmiş versiyonu olarak gelişim göstermiştir. Buhar ve su gücünden elektriğin sanayide kullanılmaya başlanmasına geçiş, buradan da yarı iletkenler, kişisel bilgisayarlar, ana bilgisayarlar ve dijital dönüşüme geçiş ve son devrim Endüstri 4.0'da ise yapay zeka, IoT(Internet of the Things), bulut bilişim ve siber güvenlik gibi kavramlarla iç içe olma sürecidir. Ülkeler endüstri 4.0 üretim modeliyle birlikte üretim ve ticarette dönüşümler yaşamaya ve ekonomik yapılarında daha kompleks/karmaşık bir yapıya doğru evirilmeye başlamıştır. Bu çalışmada G20 ve OECD'den seçilmiş ülkeler bağlamında Endüstri 4.0'ın ülkelerin uluslararası ticaret performanslarına ve ekonomik kompleksite/karmaşıklık düzeylerine etkisinin olup olmadığı 2003-2019 yılları arasındaki veriler kullanılarak incelenmesi amaçlanmıştır. 
Ayrıca kompleks ağ analizi yardımıyla düşük kompleksite/karmaşık yapıda bir ürün olan nadir elementler ve yüksek kompleksite/karmaşık yapıda bir ürün olan endüstriyel robotlar belirlenen ülkeler bağlamında 1986, 1995, 2000, 2010, 2013, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları için ağ haritaları çıkartılıp ağların yapılarında meydana gelen değişimler ve ego ağ, hub ve otorite, öz vektör merkeziliği, çekirdek ve çevre ülkeler gibi istatistiki çıktıların belirlenmiş araştırma soruları çerçevesinde açıklanması amaçlanmıştır. Ayrıca her iki ürün açısından da öne çıkan ülkelerin benzeşip benzeşmediğini tespit etmek amaçlanmıştır. 
Bu bağlamda Endüstri 4.0 göstergesi olarak 5 bağımsız değişkene yer verilmiştir. Bağımlı değişkenler olarak Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklığın üç farklı indeksi (Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Ticaret İndeksi, Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Teknoloji İndeksi ve Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Araştırma İndeksi) ve dış ticaret performansı için (İhracattaki büyüme(yüzde), İthalattaki büyüme(yüzde), İhracatın GSMH oranı ve İthalatın GSMH oranı) seçilmiştir. Böylece Endüstri 4.0, Ekonomik kompleksite/karmaşıklık ve dış ticaret performanslarına yönelik politik yapıcılara önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Buna göre BİT ihracatı, ihracattaki yüzde büyümeyi, ithalattaki yüzde büyümeyi pozitif yönde, Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Ticaret Endeksini ve Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Teknoloji Endeksini negatif yönde etkilediği görülmüştür. BİT ithalatı ihracatın GSMH içindeki payını negatif yönlü, Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Ticaret Endeksini ve Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Teknoloji Endeksini pozitif yönlü etkilediği görülmüştür. İnternet kullanımı ihracattaki büyümeyi, Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Ticaret Endeksini ve Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Teknoloji Endeksini pozitif yönlü etkilediği görülmüştür. Cep telefonu kullanımı ihracatın GSMH içindeki payını negatif yönde etkilediği görülmüştür. Karbondiyoksit salınımı ihracatın GSMH içindeki payını negatif yönlü, Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Ticaret Endeksini pozitif ve Ekonomik Kompleksite/Karmaşıklık Teknoloji endeksini pozitif yönde etkilediği görülmüştür.   
Kompleks ağ analizine göre nadir elementler ticaret ağı kompleks yapıya doğru evrildiği, bağlantı kuramayan ülke sayılarının giderek azaldığı görülmüştür. Endüstriyel robotlar ticaret ağı çok kompleks yapısını tüm dönemlerde korumuş ve bağlantı kuramayan ülke sayısının giderek azaldığı görülmüştür. Her iki ağ içinde olumsuz ve olumlu dönemlerde ego ağ, hub ve otorite, öz vektör merkeziliği ve çekirdek ve çevre ülkeler gibi istatistiki değerlerde artış ve azalışlar tespit edilmiştir. Ayrıca her iki ürün için öne çıkan ülkelerin benzeştikleri ve bu ülkelerin büyük çoğunluğunun G20 ve OECD ülkelerinden oluştuğu görülmüştür.

Abstract:
Industrial revolutions have developed as more advanced versions of the previous one. The transition from steam and water power to the use of electricity in industry, from there to semiconductors, personal computers, mainframe computers and digital transformation, and the last revolution, Industry 4.0, with concepts such as artificial intelligence, IoT (Internet of the Things), cloud computing and cyber security. It is a process of intertwining. Countries have begun to experience transformations in production and trade with the Industry 4.0 production model and to evolve towards a more complex structure in their economic structures. In this study, it is aimed to examine whether Industry 4.0 has an impact on the international trade performance and economic complexity levels of countries in the context of selected countries from the G20 and OECD, using data between 2003 and 2019.
In addition, with the help of complex network analysis, rare elements, which are low complexity products, and industrial robots, which are high complexity products, were determined for the years 1986, 1995, 2000, 2010, 2013, 2018, 2019, 2020, 2021 and 2022 in the context of the specified countries. It is aimed to create network maps and explain the changes in the structures of the networks and statistical outputs such as ego network, hub and authority, self-vector centrality, core and peripheral countries within the framework of the determined research questions. In addition, it was aimed to determine whether the prominent countries are similar in terms of both products.
In this context, 5 independent variables are included as Industry 4.0 indicators. As dependent variables, three different indexes of Economic Complexity/Complexity (Economic Complexity/Complexity Trade Index, Economic Complexity/Complexity Technology Index and Economic Complexity/Complexity Research Index) and for foreign trade performance (Growth in Exports (percent), Growth in Imports (percent), Export to GNP ratio and Import to GNP ratio) were selected. Thus, it is aimed to make suggestions to policy makers regarding Industry 4.0, Economic complexity and foreign trade performances. Accordingly, it has been observed that ICT exports positively affect the percentage growth in exports, the percentage growth in imports, and negatively affect the Economic Complexity/Complexity Trade Index and Economic Complexity/Complexity Technology Index. It has been observed that ICT imports negatively affect the share of exports in GNP and positively affect the Economic Complexity/Complexity Trade Index and Economic Complexity/Complexity Technology Index. It has been observed that internet use positively affects export growth, Economic Complexity/Complexity Trade Index and Economic Complexity/Complexity Technology Index. It has been observed that mobile phone use negatively affects the share of exports in GNP. It has been observed that carbon dioxide emissions negatively affect the share of exports in GNP, positively affect the Economic Complexity/Complexity Trade Index, and positively affect the Economic Complexity/Complexity Technology index.
According to the complex network analysis, it has been observed that the rare earths trade network is evolving towards a complex structure and the number of countries that cannot establish connections is gradually decreasing. The industrial robots trade network has maintained its very complex structure throughout all periods, and it has been observed that the number of countries that cannot establish a connection is gradually decreasing. In both networks, increases and decreases were detected in statistical values such as ego network, hub and authority, eigen vector centrality and core and peripheral countries during negative and positive periods. In addition, it has been observed that the countries that stand out for both products are similar and the majority of these countries consist of G20 and OECD countries.