Yeni nesil teknolojilerden insansız hava aracı ve özel hayatın gizliliğinin korunması
New generation technology unmanned aerial vehicle and protection of the right of privacy
Yazar: MEHMET ENES YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HASAN TAHSİN FENDOĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Güvenlik önlemleri = Safety measures ; Kamu hukuku = Public law ; Polis = Police ; Yeni teknolojiler = New technologies ; Özel hayat = Private life ; Özel hayatın gizliliğinin korunması = Right of privacy and its protection ; İdari kolluk = Administrative police ; İnsansız hava aracı = Unmanned aerial vehicle

Özet:
Askeri amaçlar için üretilen insansız hava aracının (İHA), birey kullanımına kadar olan evrimi ve gelişimi hayatın her alanına nüfuz etmeye devam etmektedir. İHA'lara entegre edilebilen faydalı yükler, uçuş süresinin uzunluğu, insan faktörünün nerdeyse sıfıra inmesi gibi avantajları sayesinde kamu güvenliğinin ve huzurunun sağlanması için polis teşkilatı tarafından da İHA kullanımı son yıllarda çarpıcı biçimde artmaktadır. Türkiye'de Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesindeki Havacılık Dairesi Başkanlığı 2018 yılı itibari ile 81 ilde İHA büro amirliklerinin kurulumu tamamlanmış olup gelecek vizyonu olarak her geçen gün İHA kapasitesini arttırmaktadır. ABD'de yaşanan 11 Eylül saldırısından sonra  "tehlikenin tehlikesini önlemek" proaktif polislik anlayışı olarak benimsenmektedir. Tehlikenin önlenmesi ancak gelişmiş gözetim teknolojileriyle mümkün olmaktadır. Bu bağlamda polis tarafından aslında her an var olduğunu bildiğimiz ama aslında çoğu zaman göremediğimiz yeni nesil araçlarla yoğun bir gözetim teknolojisi kullanılmaktadır. Bilimdeki yenilikler, teknolojinin ilerlemesi bunun sonucu olarak, daha sofistike teknolojik kapasite, yalnızca artan verimlilikle değil, aynı zamanda ahlaki değerlerle, politik ve hukuki ilerlemeyle de ilişkilidir. Günümüzde gözetim teknolojilerinin yaygın ve yoğun kullanılması bireylerin, tüm hareket ve davranışlarının her zaman izleniyormuş gibi kendilerini ayarladıkları bir öz disiplin etkisini, Jeremy Bentham'ın kurguladığı ve Michel Foucault tarafından anlatılan "Panopticon" metaforunu beraberinde getirmektedir. Bu nedenle, özel hayatın gizliliği ve kamu güvenliği arasındaki değer çatışması, kolluğun yeni nesil gözetim araçlarından olan İHA kullanarak kapsamlı gözetiminden kaynaklanan en önemli etik sorunu olarak ortaya çıkmaktadır. Kolluğun İHA kullanımının her geçen gün yaygınlaşması ve kullanılan teknolojinin daha sofistike hale geleceği dikkate alındığında özel hayatın gizliliğine müdahale olabilecek durumların ihtimali artmaktadır. Kolluğun yetkilerini, bireyin haklarını belirlemek bu bağlamda özel hayatın gizliliği ile kamu güvenliğini arasındaki hassas dengenin sağlanmasında büyük önem arz etmektedir. Anayasa tarafından korunan temel ve hak hürriyetlere, olabilecek sınırlamaların ancak kanunla düzenlenebileceği noktasından hareketle, kolluğun İHA kullanımı ile ilgili kanuni düzenleme yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada insansız hava araçlarının kamu güvenliğinin sağlanmasına yönelik artan önemine değinilmiş, bu bağlamda insansız hava araçlarıyla ilgili mevzuatta ve güvenlik yönetimi alanlarında kapsamlı düzenleme yapılması ihtiyacının ortaya konulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The evolution and development of the unmanned aerial vehicle (UAV), produced for military purposes, continues to permeate all areas of life. The use of UAVs by the police has increased dramatically in recent years to ensure public safety and peace, thanks to advantages such as payloads that can be integrated into UAVs, length of flight time, and almost zero human factor. In Turkey, the Aviation Department within the body of the General Directorate of Security has completed the establishment of UAV bureaus in 81 provinces as of 2018, and as its vision for the future, it increases the UAV capacity day by day. After the September 11 attacks in the USA, "preventing the danger of danger" is adopted as a proactive policing approach. Prevention of danger is only possible with advanced surveillance technologies. In this context, an intensive surveillance technology is used by the police with new generation vehicles that we know exist at all times but in fact we cannot see most of the time. Innovation in science, advancement of technology, and consequently, more sophisticated technological capacity is not only associated with increased efficiency, but also with moral values, political and legal progress. Today, the widespread and intense use of surveillance technologies brings with it a self-discipline effect, in which individuals adjust themselves as if all their movements and behaviors are being watched all the time, and the "Panopticon" metaphor, constructed by Jeremy Bentham and described by Michel Foucault. Therefore, the conflict of values between privacy and public security emerges as the most important ethical issue arising from the comprehensive surveillance of the police using UAVs, one of the new generation surveillance tools. Considering that the use of UAVs by the police is becoming more widespread and the technology used will become more sophisticated, the probability of situations that may interfere with the privacy of private life increases. In this context, determining the powers of the law enforcement and the rights of the individual is of great importance in ensuring the delicate balance between the privacy of private life and public security. Considering that the possible restrictions on fundamental and right freedoms protected by the Constitution can only be regulated by law, it becomes necessary to make legal arrangements regarding the use of UAVs by the Law Enforcement. In this study, the increasing importance of unmanned aerial vehicles in ensuring public safety has been mentioned, and in this context, it has been concluded that the need for comprehensive regulation in the legislation regarding unmanned aerial vehicles and in the fields of security management should be revealed.