Evre ı-ıı meme kanseri hastalarına uygulanan psikoeğitimin kanser uyum, anksiyete, depresyon ve duygudurum profiline etkisi
The effect of psychoeducation in stage i-ii breast cancer patients on their cancer adaptation, anxiety, depression and emotional profile
Yazar: NİHAL BOSTANCI DAŞTAN
Danışman: PROF. DR. SEVİM BUZLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2008
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Batı ülkelerinde kanser hastalarının başetmesi ve duygudurumlarında çeşitli psikoeğitimsel uygulamaların etkinliğini gösteren çalışmalar olmasına rağmen, araştırmalarımıza göre, Türk kanser hastalarına yönelik yapılan psikoeğitimsel bir çalışma bulunmamıştır. Deneysel tasarım tipinde planlanan araştırmanın amacı Evre I-II meme kanseri hastalarına uygulanan psikoeğitimin kanser uyum, anksiyete, depresyon ve duygudurum profiline etkisini belirlemekti. Araştırmanın örneklemini İstanbul'da bir tıp fakültesi meme cerrahi polikliniğine gelen ve araştırma kriterlerine uyan hastalar (deney grubu: 38 ve kontrol grubu: 38) oluşturdu. Bu konuda yapılan çalışmalar temel alınarak planlanan Psikoeğitim Programı; tanışma, kanser ve meme kanseri temel bilgileri, kanserde beslenme, kanserin psikososyal etkileri, kanser ile başetme yolları, kişilerarası ilişkiler, sorun çözme, deneyimi paylaşma / destek ve grubun sonlanışı olmak üzere haftada bir ortalama 90 dakikalık 8 oturum şeklinde yürütüldü. Araştırmada veriler Anket Formu, Fiziksel Performans Ölçeği, Kanser Uyum Ölçeği, Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği ve Duygudurum Profil Ölçeği ile toplandı. Veriler program öncesinde, programdan 6 hafta ve 6 ay sonra olmak üzere üç kez değerlendirildi. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerin yanısıra ki-kare, Mann Witney U, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi, eşleştirilmiş gruplarda t testi ve Post Hoc Bonferroni testleri kullanıldı. Bulgular; program sonrası 6. hafta ve 6. ayda deney grubunun kontrol grubuna göre kanser uyumlarında savaşma ruhunun arttığını,  çaresizlik / ümitsizlik, anksiyeteli bekleyiş ve kaderciliğin azaldığını ve kaçınma / inkârın değişmediğini; anksiyete ve depresyon düzeylerinde anksiyete ve depresyonun azaldığını; duygudurum profillerinde toplam duygudurum profili,  gerginlik / anksiyete, öfke / saldırganlık, depresyon / keder, yorgunluk / atalet ve konfüzyonun azaldığını ve dinçlik / aktivitenin arttığını gösterdi. Deney grubunda gelir durumu, eğitim düzeyi ile psikoeğitim öncesi ve sonrası duygudurum profili, anksiyete ve depresyon düzeylerinde anlamlı fark bulundu. Sonuç olarak, psikoeğitimin meme kanseri hastalarının kanser uyum, anksiyete, depresyon ve duygudurum profili düzeylerinde değişim yaptığı belirlendi.

Abstract:
Although studies have been done to assess the effect of a variety of psyhoeducational interventions on coping and affective state of patients with cancer in Western countries, to our research, had been no study for psyhoeducational intervention among Turkish cancer patients. The purpose of this research, planned as an experimental design, was to determine the effect of psychoeducation administered to Stage I-II breast cancer patients on their adaptation to cancer, anxiety, depression and mood profile. The research sample was comprised of patients who came to Istanbul medical faculty breast surgery clinic and met the research criteria (38 women in the experimental and 38 in the control group).  The planned  Psychoeducation Program, used as the foundation for studies conducted on this subject, was conducted in eight sessions, once a week for an average of 90 minutes, and included discussion, basic information about cancer and breast cancer, nutrition in cancer, psychological effects of cancer, methods of coping with cancer, interpersonal relationships, problem solving, sharing experiences / support and group closure. The research data were collected using a questionnaire, Physical Performance Scale, Mental Adjustment to Cancer Scale, Hospital Anxiety and Depression Scale, and Profile of Mood States Scale. The data were collected three times, before the program began, six weeks after and six months after the end of the program. In the data analysis descriptive statistical methods were used as well as Chi square, Mann Whitney U, variance analysis in repeated measures, t test in matched groups and Post Hoc Bonferroni tests. The findings  at the 6th week and 6th month after the program were that, compared to the control group, the experimental group had an increase in fighting spirit in cancer adaptation, a decrease in helplessness/hopelessness, anxious waiting, and fatalism, no change in avoidance/denial; a decrease in levels of anxiety and depression; a decrease in total mood profile, nervousness/anxiety, anger/aggression, depression/sadness, fatigue/idleness and confusion, and an increase in robustness /activity. Significant differences have been found between the income level, educational level, before and afterwards psychoeducational mood profile, anxiety and depression levels of the experimental group. In conclusion psychoeducation was determined to lead to a change in breast cancer patients' cancer adaptation, anxiety, depression and mood profile.