Estetik sporlarla uğraşan kadınlarda kullanılabilir enerji düzeyinin belirlenmesi
Energy availability in female aesthetic sports
Yazar: CEREN IŞIL ATABEY
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN HÜSREV TURNAGÖL
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme ve yeme bozuklukları = Feeding and eating disorders ; Egzersiz = Exercise ; Enerji açığı = Energy deficit ; Enerji tüketimi = Energy consumption ; Estetik = Aesthetics ; Kadınlar = Women ; Metabolizma = Metabolism ; Spor = Sports ; Spor branşları = Sport branches

Özet:
Bu çalışmanın amacı; estetik sporlarla uğraşan kadın sporcularda antrenman döneminde kullanılabilir enerji düzeyinin belirlenmesi, düşük kullanılabilir enerji, dinlenik metabolik hız, enerji açığı, bozuk beslenme, anormal yeme davranışları, kemik mineral yoğunluğu, menstrüel disfonksiyon ve vücut kompozisyonu yönünden değerlendirilerek sporda relatif enerji eksikliği yönünden risk taşıyıp taşımadıklarının değerlendirilmesidir. Çalışmaya; 11-17 yaşlarında, aerobik cimnastik (n=17),  ritmik cimnastik (n=13) ve figür buz pateni (n=12) yapan toplam 42 elit sporcu ve benzer yaşta, egzersiz yapmayan 12 katılımcı kontrol olarak alınmıştır. Katılımcıların dinlenik metabolik hızı indirekt kalorimetrik yöntemle, vücut kompozisyonu ve tüm vücut kemik mineral yoğunluğu ise dual x-ray absorptiometre ile ölçülmüştür. Ayrıca, 3 günlük besin tüketim ve fiziksel aktivite kayıtları alınarak günlük enerji alımı ve harcaması, egzersiz enerji harcaması, kullanılabilir enerji düzeyi ve enerji açığı belirlenmiştir. Katılımcılardan kadınlarda düşük enerji kullanılabilirliği ve yeme tutum ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Kullanılabilir enerji düzeyi; aerobik cimnastikçilerde 34,81±18,13, ritmik cimnastikçilerde 19,49±13,79, buz patencilerde 16,81±17,04 ve kontrol grubunda 43,31±10,49 kcal/kg YVA/gün olarak bulunmuştur. Düşük kullanılabilir enerji (≤30 kcal/kg YVA/gün) görülme oranı ise sırasıyla %41, %85, %83 ve %8'dir. Araştırma gruplarının %98'inde klinik düzeyde anlamlı (< -500 kcal/gün) enerji açığı saptanmıştır. Kronik kullanılabilir enerji göstergelerinin en fazla görüldüğü grup ritmik cimnastik grubudur (katılımcıların % 59'u 3 ya da daha fazla risk faktörü taşımaktadır). Tüm gruplarda sıvı tüketimi, makro besin ve minerallerin tüketimi günlük referans besin tüketimi değerlerinin altında kaydedilmiştir. Bu çalışma kapsamında değerlendirilen estetik sporlarla uğraşan kadın sporcular kullanılabilir enerji düzeyi yönünden yüksek risk altında olup, antrenman ve yarışma dönemlerinde bireysel olarak izlenerek kullanılabilir enerji düzeyinin sağlanması konusunda gerekli önlemlerin alınması zorunludur.

Anahtar kelimeler: estetik sporlar, egzersiz enerji harcaması, enerji açığı, yeme bozukluğu,  dinlenik metabolik hız

Abstract:
Aim of this study is to determine the energy availability during training season in female aesthetic sports and to examine the prevalance of relative energy deficiency indicators such as low energy availability, low resting metabolic rate, energy deficiency, disordered eating and eating disorders, low bone mineral density, menstrual dysfunction and low body weight. A total of 42 elite female aesthetics athletes (17 aerobic gymnasts, 13 rhytmic gymnasts, 12 figure ice skaters) and 12 non-athlete age controls participated in this study. Age range of the participants were 11-17 years. Resting metabolic rate was measured by indirect calorimetry, body composition and whole body bone mineral density were measured by dual-energy X-ray absorptiometry. Energy intake, energy expenditure, energy availabilty and energy deficiency levels were determined based on the data obtained by 3-day food intake and 3-day physical activity records. In addition; Low Energy Availability in Females Questionaire and the Eating Attitude Test-40 were adminestered. Data was analyzed by using one way ANOVA test.  Mean energy availability levels were 34.81±18.13, 19.49±13.79, 16.81±17.04 and 43.31±10.49 kcal/kg FFM/day for aerobic gymnasts, rhytmic gymnasts, figure ice skaters and controls, respectively. Prevalance of low energy availability (≤30 kcal/kg FFM/day) for the same groups was determined as 41%, 85%, 83% and 8%, respectively. Clinicaly meaningful energy deficiency (< -500 kcal/day) was determined %98 in all groups. The highest prevalance of chronic low energy availability markers was observed in rhytmic gymnasts (59% of the participants had 3 or more risk factors).  In all groups; water, macronutrients and evaluated mineral consumption were lower according to daily reference intake values. In conclusion, female aesthetic sports athletes, evaluated in this study, have high risks in terms of energy availability. Therefore, it is necessary to monitor the athletes individualy especially during training and competition season and take precautions to ensure that the energy availability is maintaned.

Key words: aesthetic sports, exercise energy expenditure, energy deficiency, disordered eating, resting metabolik rate