Öğretmen ve ailelerin oyuncağa ilişkin metaforları ile okul öncesi dönem çocuklarının oyuncak ile ilgili algılarının incelenmesi
Investigation of the metaphors of teachers and families about the toy and the perceptions of preschool children about the toy
Yazar: FATMA ZEYNEP AKÇAY
Danışman: PROF. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Metaforik algı = Metaphorical image ; Okul öncesi dönem = Preschool period ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Oyuncak = Toy ; Öğrenci algısı = Students perceptions ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışma, okul öncesi eğitim alan çocukların, öğretmenlerinin ve ebeveynlerinin oyuncak algısını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın, çalışma grubunu oluşturan katılımcıların algı ve deneyimleri betimlendiğinden nitel araştırma yöntemleri kapsamında betimleyici olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Muğla'nın Menteşe ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi bağımsız anaokulları ile ilkokullardaki anasınıflarına devam eden 164 çocuk ile araştırmaya gönüllü olarak katılan ve eksiksiz veri oluşturan 22 öğretmen, 81 anne ve 47 baba oluşturmaktadır. Öğretmenlerin, ebeveynlerin ve okul öncesi dönem çocuklarının demografik bilgileri 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılarak, öğretmen ve ebeveynlerin oyuncağa ilişkin metaforik algıları 'Yarı Yapılandırılmış Metafor Formu' kullanılarak ve çocukların oyuncağı ilişkin algıları 'Çizim Tekniği' kullanılarak elde eldilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. Okul öncesi öğretmenlerinden, ebeveynlerden ve çocuklardan elde edilen veriler ayrı ayrı ele alınarak incelenmiştir. Öğretmenlerin ve ebeveynlerin ürettikleri metaforlar ile çocukların çizimlerinde yer alan figürler uzman görüşüne başvurularak kategorilere ayrılmıştır. Okul öncesi öğretmenlerinin, annelerin ve babaların ürettikleri metaforların incelenmesi sonucunda öğretmenlerin en çok Dünya, Eğitim ve Eşya; annelerin en çok Yakınlık, Yaratıcılık ve Eğitim; babaların ise Yakınlık, Yaşam ve Gıda kategorilerinde metaforik algıya sahip oldukları belirlenmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin ürettikleri metaforların yaşa, kıdeme, mezun oldukları üniversiteye göre incelenmesi sonucunda yine Dünya, Eğitim ve Eşya kategorilerinde metaforik algıya sahip oldukları belirlenmiştir. Annelerin oluşturdukları metaforların yaşa, öğrenim durumlarına, sahip oldukları mesleğe, çocukları ile geçirdikleri süreye, oyuncak seçerken dikkate aldıkları kriterlere ve çocukları ile yaptıkları etkinliklere göre dağılımı incelendiğinde de yine en çok Yakınlık, Yaratıcılık ve Eğitim kategorilerinde metafor ürettikleri bulunmuştur. Babaların oluşturdukları metaforların yaşa, öğrenim durumlarına, sahip oldukları mesleğe, çocukları ile geçirdikleri süreye, oyuncak seçerken dikkate aldıkları kriterlere ve çocukları ile yaptıkları etkinliklere göre incelenmesi sonucunda da Yakınlık, Yaşam ve Gıda kategilerde metaforik algıya sahip oldukları belirlenmiştir.  Çocukların oyuncağa ilişkin olarak çizdikleri resimler dikkate alındığında çizimlerinde belirttikleri figürlerin yaşları büyüdükçe artış gösterdiği; en çok İnsan, Araç ve Doğa kategorilerinde figürler çizdikleri; resimleri cinsiyete göre incelendiğinde ise kızların en çok İnsan, Doğa ve Yaşam; erkek çocukların daha çok İnsan, Araç ve Oyuncak kategorilerinde çizimler yaptığı bununla birlikte kızların erkeklere göre çizimlerinde daha çok figüre yer verdiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında öğretmenler açısından oyuncak daha çok çocukların öğrenmelerine yardımcı bir araç olarak görülürken anne-babalar ve çocuklar açısından onları yalnız bırakmayan en temel arkadaş olarak değerlendirilmiştir.

Abstract:
The research has been conducted to examine the toy perception of preschool children, teachers, and parents. In this research which has been examined the toy perception, descriptive phenomenology patter has been used within the scope of qualitative research methods because of described the perceptions and experiences of participaters involving study group. The study group of research consist of official independent kindergartens affiliated to the Ministry of National Education in the Menteşe district of Muğla and 164 children attending kindergartens in primary schools, 81 mothers and 47 fathers, 22 teachers who is voluntarily participating in the research and providing complete data. Teachers, parents and preschool age children for personal information, 'Demographic İnformation Form' metaphorical perceptions of teachers and parents using toys 'Semi-structured Metaphor for the Form' by using perceptions of children's toys 'Drawing Technique' is achieved by using. The obtained data has been analyzed by content analysis. The data from preschool teachers, parents and children has been examined by dealing with separately. Metaphors that have been produced by teachers and parents and figures in children's drawings categorise by seeking expert opinion. As a result of examining the metaphors produced by preschool teachers, mothers and fathers, it has been determined that they have a metaphorical perception in those categories: World, Education and Goods for teachers mostly; Intimacy, Creativity and Education for mothers mostly; and Intimacy, Life and Food for fathers too. In the meantime, as a result of examining the metaphors that have been produced by teachers according to age, seniority, and the university they graduated from, while it has been observed that they have perception in the World, Education and Goods categories, according to the toy selection criteria, it has been found that they have produced metaphors in the categories of World, Education, Creativity and Intimacy. When the distribution of metaphors that are created by mothers according to age, education level, occupation, time spent with their children, criteria they consider when choosing toys, and activities they do with their children has been examined, it has been determined that they mostly have metaphorical perception in the categories of Intimacy, Creativity and Education. As a result of the analysis of the metaphors created by the fathers according to their age, education status, their profession, the time they spend with their children, the criteria they consider when choosing toys, and the activities they do with their children, it has been found that they have developed a metaphorical perception in the categories of Intimacy, Life and Food. Considering the pictures drawn by the children regarding the toy, it has revealed that the figures they have indicated in their drawings have increased as they get older, they have mostly drawn figures in the categories of People, Vehicles and Nature; when their pictures have been analyzed by gender, girls have mostly drawn People, Nature and Life; boys have mostly drawn in the categories of People, Vehicles and Toys. It has also been found that girls place more figures in their drawings than boys. In the light of the findings obtained, toys are seen as a tool to help children learn more for teachers, while it is considered as the most basic friend that does not leave them alone in terms of parents and children.