12-60 ay arası çocuğu olan ailelerin aşılar hakkındaki bilgi, tutum ve uygulamalarının incelenmesi
Knowledge, attitude and practice of families of 12-60 months-old-children on vaccines
Yazar: NESLİHAN GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. EMİNE GÜLBİN GÖKÇAY
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aile Sağlığı Ana Bilim Dalı / Ana-Çocuk Sağlığı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aile = Family ; Aşı reddi = Vaccination refusal ; Aşılama = Vaccination ; Aşılar = Vaccines ; Bilgi = Knowledge ; Tutumlar = Attitudes ; Çocuklar = Children

Özet:
Tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmada, 12-60 ay yaş aralığında çocuğu olan ailelerin aşılara ilişkin bilgi, tutum ve uygulamalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini, İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesi Genel Pediatri Polikliniği'ne başvuran 218 aile oluşturmaktadır. Veriler, yüzyüze görüşme tekniği ile alanyazında bulunan çalışmalar doğrultusunda hazırlanan anket formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmamızda, ailelerin %87,6'sının aşıların gerekliliğine inandıkları saptanmıştır.  Ailelerin %99,1'i çocuklarına aşı yaptırdıklarını, %93,1'i çocuklarının aşılarının hiç aksamadığını, %96,3'ü çocuklarının aşılarının tam olduğunu belirtmişlerdir. Ailelerin tamamına yakını (%97,7) çocuklarının sağlığı için kendilerinin aşılanabileceklerini belirtmişlerdir. Bulaşıcı hastalıklardan korunmak için en sık belirtilen yöntem temizliktir (%39,9). Ailelerin ulusal programda yer alan aşıları bilme oranı %62,8; yer almayan aşıları belirtme oranı %3,2; bulaşıcı hastalıkları bilme oranı %51,4'tür. Kızamık (%29,4) en sık belirtilen aşı ile önlenebilir bulaşıcı hastalıktır. Bulaşıcı hastalıkları ve aşıları bilen aile oranı %74,1 olarak saptanmıştır. Anne eğitim düzeyi lise ve üstü olan ailelerin bulaşıcı hastalıkları daha yüksek oranda bildikleri saptanmıştır. Ailelerin %44,5'i ilk aşının doğumda, %40,8'i son aşının 2 yaşında yapıldığını belirtmişlerdir. Ailelerin %29,8'i çocuklarına ulusal programda yer almayan aşıları yaptırmış; yaptırmayanların %80,3'ü ise kendilerine bilgi verilmesi durumunda yaptıracaklarını belirtmişlerdir. Anne eğitim düzeyinin, annenin çalışıyor olmasının ve ailelerin bilgilendirilmesinin ulusal aşı takviminde yer almayan aşıları yaptırma oranlarını artırdığı görülmüştür. Ailelerin bilgi edinmesinde ve yönlendirilmesinde sağlık çalışanlarının etkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, ailelerin aşılar konusunda bilgi düzeylerinin yetersiz olduğu, sağlık çalışanlarının bilgi edinme ve tutum geliştirmede önemli oldukları saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Aşılar, Bilgi, Tutum, Aile, Çocuk

Abstract:
This descriptive study aimed to assess the knowledge, attitude, and practices of families regarding immunization of 12-60 month-old children. The sample of the research included 218 families admitted to the General Pediatric Outpatient Clinic of Istanbul Medical Faculty Hospital. The data were collected by face to face interviews through a questionnaire based on the literature review. According to the findings; 87,6% of families considered that vaccines were necessary for their children. Among all families, 99,1% reported that their children were vaccinated, 93,1% never delayed the vaccination, and 96,3% stated that their children were fully immunized. Most of the parents (%97,7) admitted that being immunized protect their children's health. Hygiene (39,9%) was reported as the most common way to protect against contagious diseases. 62,8% of families knew vaccines in the national program; 3,2% knew vaccines, not in the program; 51,4% knew the vaccine-preventable diseases. Of all families, 29,4% mentioned measles as the vaccine-preventable disease. 74,1% knew the vaccine-preventable diseases and the vaccines. As maternal education increased knowledge about vaccine-preventable diseases also increased. Only 44,5% of families reported the first vaccine applied at birth. 40,8% of families stated that immunization was completed at age 2. 29,8% of families were vaccinated their children with paid vaccines; 80,3% of families stated that they will vaccinate their children if they were informed about. Maternal educational level, maternal employment status, and being informed increased vaccination rates of vaccines not in the national program. According to the findings, families have a lack of knowledge regarding vaccines and healthcare workers were important as a source of information and to develop an attitude toward immunization.

Key Words: Vaccines, Knowledge, Attitude, Family, Child