COVİD-19 pandemisi döneminde akciğer kanseri tanısı alan hastaların tanı evresi ve tanı alma şekillerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the diagnostic stage and diagnosis patterns of patients diagnosed with lung cancer during the COVİD-19 pandemic period
Yazar: AHMET AHSEN POLAT
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN UÇAR ; DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ CAN KURTİPEK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Bilkent Şehir Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Onkoloji = Oncology ; İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
Amaç: Akciğer kanseri, her yıl tahmini 2,2 milyon yeni vaka ile dünya çapında en sık teşhis edilen kanserdir. Her yıl 1,7 milyon ölümle akciğer kanseri, aynı zamanda dünya çapında kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenidir (1). Hastaların geç evrelerde tanı alması mortalitenin yüksek olmasının başlıca nedenidir. COVID-19 enfeksiyonu özellikle akciğerleri tutarak viral pnömoni oluşturmaktadır. Akciğer X-ray görüntülemesi normal olan hastalarda, toraks BT görüntülemelerinde tipik olarak periferik yerleşimli buzlu cam görünümlü pulmoner infiltratlar ile seyreden pnömoni izlenmektedir (12). Çalışmamızda Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde akciğer kanseri tanısı almış olan hastaların pandemi döneminde, pandemi öncesi döneme göre insidental akciğer kanseri saptanma sıklığında artış olup olmadığı ve akciğer kanseri tanısı alan hastaların daha erken evre ve daha düşük mortaliteye sahip olup olmadığı araştırılarak ülkemizdeki kanser çalışmalarına katkı sağlanması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada 1 Mart 2019-1 Mart 2021 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Tıbbi Onkoloji bölümünde akciğer kanseri tanısıyla takipli 196 hastanın verileri incelendi. Hasta dosyaları, klinik özellikleri incelendi. Hastaların tanı alma şekilleri, hastaneye başvuru şikayetleri, insidental saptanan olguların tanı evresi, hastalık seyirleri, mortaliteleri ve klinik laboratuvar verileri toplandı. Genel sağkalım ve progresyonsuz sağkalım durumu son kontrol tarihi veya hastanın ölüm tarihine göre hesaplandı. Araştırmaya alınan hastalar tanı alma tarihlerine göre pandemi öncesi ve pandemi süreci olmak üzere iki gruba ayrıldı.
Bulgular: Çalışmada pandemi öncesi akciğer kanseri tanısı alan grubun yaş ortalaması 64 ±9,5 iken pandemi sürecinde tanı alanların yaş ortalaması 64,7 ±8,8 olarak görüldü. Pandemi öncesi grubun %81,1'i erkek cinsiyetten oluşurken, pandemi süreci grubunun %84,9'u erkek cinsiyetten oluşmaktadır. Pandemi öncesi grupta %88,9 sigara kullanımı görülmekteyken, pandemi süreci tanı alanlarda sigara kullanımı %86,8 olarak tespit edildi. Akciğer kanseri tanılı hastalara eşlik eden KOAH tanısı istatistiksel olarak anlamlı şekilde pandemi sürecinde daha yüksek görülmekteydi, p değeri 0,022 olarak hesaplandı. Pandemi sürecinde hastaların %81,1'i solunumsal semptomlarla başvurmuş ve en sık başvurunun solunumsal semptomlar nedeniyle olduğu gözlemlenmiştir. Her iki grup karşılaştırıldığında pandemi öncesi grupta hastaların %64,4 'ü metastatik evrede tanı almıştır. Pandemi sürecinde ise hastaların %53,8'i metastatik evrede tanı almıştır. Hastaların tanı alma evrelerinde her iki grupta istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmedi. Merkezimizdeki hastaların pandemi öncesinde %81,1'i KHDAK tanısı almıştır. Pandemi sürecinde ise hastaların %80,2'si KHDAK tanısı almıştır. Pandemi öncesi tanı alanlardan 70 kişi adjuvan tedavi alırken, pandemi sürecinde tanı alan hastalardan 100 kişi adjuvan tedavi almıştır. Elde edilen veriler incelendiğinde pandemi öncesi grupta hastaların %23,3'ünde kranial metastaz görülürken, pandemi süreci grubunda %14,2 oranında kranial metastaz görülmektedir. Pandemi öncesinde 31 hasta non-metastatik evredeymiş, pandemi sürecine bakıldığında ise 46 hastanın non-metastatik evrede olduğu görülmüştür. Akciğer kanserinde evrenin ilerlemesi, albümin seviyesinde düşüklük ve LDH artışı mortalite tehlike oranında artış ile ilişkili bulunmuştur. Pandemi sürecinde tanı almanın mortalite tehlike oranıyla ilişkisi istatistiksel olarak anlamlı görülmedi.
Sonuç: Pandemi öncesi ve pandemi süreci grupları arasında hastaların ilk başvuru şikayetleri, tanı alma yöntemleri, tanı anındaki evreleri, mortalite oranları ve progresyonsuz sağkalım oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık izlenmemiştir. Akciğer kanserinde mortalite açısından bakıldığında hastalık evresinde ilerleme, yüksek LDH ve düşük albümin düzeyleri mortalite tehlike oranını arttırırken pandemi döneminde tanı almak mortalite tehlike oranını etkilememektedir. Özellikle merkezimizde COVID-19 pandemisine yönelik alınan tedbirler sayesinde akciğer kanserli hastaların tanı, takip ve tedavi süreçlerinde aksama olmamıştır.
Anahtar kelimeler: Akciğer kanseri, COVID-19, Klinik Onkoloji

Abstract:
Aim: Lung cancer is the most commonly diagnosed cancer worldwide, with an estimated 2.2 million new cases each year. With 1.7 million deaths each year, lung cancer is also the leading cause of cancer-related deaths worldwide (1). Late diagnosis is the main reason for the high mortality rate. COVID-19 infection causes viral pneumonia, especially involving the lungs. In patients with normal chest X-ray imaging, thorax CT imaging typically shows pneumonia with peripherally localized ground-glass-like pulmonary infiltrates (12). In our study, we aimed to contribute to cancer studies in our country by investigating whether there was an increase in the incidence of incidental lung cancer detection in patients diagnosed with lung cancer in Ankara Bilkent City Hospital during the pandemic period compared to the pre-pandemic period and whether patients diagnosed with lung cancer had an earlier stage and lower mortality.
Materials and Methods: In this study, we analyzed the data of 196 patients with lung cancer who were followed up in the Medical Oncology department of Ankara Bilkent City Hospital between March 1, 2019 and March 1, 2021. Patient files and clinical characteristics were analyzed. The mode of diagnosis, complaints at admission, diagnostic stage of incidental cases, disease course, mortality and clinical laboratory data were collected. Overall survival and progression-free survival were calculated according to the date of last follow-up or the date of death. The patients included in the study were divided into two groups according to the date of diagnosis: pre-pandemic and pandemic period.
Results: The mean age of the group diagnosed with lung cancer before the pandemic was 64 ± 9.5 years, while the mean age of those diagnosed during the pandemic was 64.7 ± 8.8 years. While 81.1% of the pre-pandemic group was male, 84.9% of the pandemic process group was male. While 88.9% of the pre-pandemic group smoked cigarettes, 86.8% of the pandemic process group smoked cigarettes. Patients diagnosed with lung cancer were statistically significantly more likely to be diagnosed with concomitant COPD during the pandemic, p value was calculated as 0.022. During the pandemic, 81.1% of patients presented with respiratory symptoms and it was observed that the most common presentation was due to respiratory symptoms. When both groups were compared, 64.4% of the patients in the pre-pandemic group were diagnosed at the metastatic stage. During the pandemic, 53.8% of patients were diagnosed at the metastatic stage. There was no statistically significant difference in the diagnostic stages of the patients in both groups. Before the pandemic, 81.1% of the patients in our center were diagnosed with NSCLC. During the pandemic, 80.2% of patients were diagnosed with NSCLC. While 70 patients diagnosed before the pandemic received adjuvant treatment, 100 patients diagnosed during the pandemic received adjuvant treatment. When the data obtained were analyzed, 23.3% of the patients in the pre-pandemic group had cranial metastasis, while 14.2% had cranial metastasis in the pandemic process group. Before the pandemic, 31 patients were in the non-metastatic stage, while 46 patients were in the non-metastatic stage during the pandemic. In lung cancer, progression of stage, low albumin level and increased LDH were found to be associated with an increase in mortality hazard ratio. The association of diagnosis during the pandemic with mortality hazard ratio was not statistically significant.
Conclusion: There was no statistically significant difference between the pre-pandemic and pandemic process groups in terms of initial complaints, methods of diagnosis, stages at the time of diagnosis, mortality rates and progression-free survival rates. In terms of mortality in lung cancer, progression in disease stage, high LDH and low albumin levels increase the mortality hazard ratio, while being diagnosed during the pandemic period does not affect the mortality hazard ratio. Especially in our center, thanks to the measures taken for the COVID-19 pandemic, there was no disruption in the diagnosis, follow-up and treatment processes of patients with lung cancer.
Keywords: Lung cancer, COVID-19, Clinical Oncology