Türkiye'deki alabalık yetiştiriciliğinin değer zinciri analizi
The value chain analysis of trout farming in Turkey
Yazar: TANAY YÜKSEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA SELÇUK UZMANOĞLU
Marmara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Ana Bilim Dalı / Su Ürünleri Yetiştiriciliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products
Dizin: Gökkuşağı alabalığı = Rainbow trout ; Küresel değer zincirleri = Global value chains

Özet:
Yapılan bu çalışmanın ana amacı, Türkiye'deki alabalık yetiştiriciliği için değer zincirinde yer alması gereken temel ve destekleyici faaliyetleri ortaya çıkarmak, alabalık yetiştiriciliğinin değer zinciri analizini gerçekleştirmektir. Değer zinciri kavramı 1960 ve 1970'li yıllarda mineral ihraç eden ekonomiler için gelişim yolları çizen analistler tarafından ilk olarak kullanılmıştır. 1990'lı yıllardan itibaren ise değer zinciri analizi yaygın şekilde uygulanmaya başlamıştır. Değer zinciri, bir ürünün veya hizmetin başlangıcından (fikir ve tasarım aşamasından), farklı üretim aşamaları boyunca (fiziksel dönüşümün ve çeşitli üretici hizmetlerinin girdilerinin bir araya getirilmesiyle), son tüketicilere ulaştırılması ve kullanım sonrası ortadan kaldırılıncaya kadar (geri dönüşüm dahil), gerekli olan faaliyetlerin tamamı olarak tanımlanmaktadır. Değer zinciri; birincil aktiviteler (giren lojistik, operasyon, çıkan lojistik, pazarlama ve satış, hizmetler) ve destekleyici aktiviteler (firma alt yapısı, insan kaynakları yöntemi, teknoloji geliştirme, tedarik) olmak üzere iki ana kısımdan oluşmaktadır. Çalışmanın özgün değerini; Alabalık yetiştiriciliği sektörü değer zinciri haritasının ortaya çıkartılması, değer zinciri boyunca ürün akışının belirlenmesi aşamaları oluşturmaktadır. Ayrıca bu çalışma ulusal literatürde yer alan değer zinciri analizi uygulamaları içinde su ürünleri alanındaki ilk çalışma olma yönüyle de özgün değerini ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın materyalini içsularda (göl ve akarsular) alabalık yetiştiriciliği sektöründe yer alan paydaşlarla yapılan görüşmelerden elde edilen birincil veriler ve ikincil veriler oluşturmaktadır. Alabalık yetiştiriciliği sektörünün öncelikle değer zinciri haritası çıkarılarak sektördeki ana aktörler ve paydaşlar belirlenerek üretimden son tüketiciye ulaşana kadar olan tüm ürün akışı tanımlanmıştır. Ülkemizde alabalık yetiştiriciliğinin değer zincirinde yer alan temel ve destekleyici aktiviteleri Porter (1985)'in değer zinciri modeli temel alınarak belirlenmiştir. Porter (1985)'in değer zinciri modelinde yer alan beş temel aktivite ve bunların alt boyutları ve dört destekleyici aktivite ve bunların alt boyutları ülkemizdeki alabalık yetiştiriciliği sektöründeki aktör ve paydaşlardan elde edilen bilgiler ile desteklenerek incelenmiştir. İnceleme sonuncunda değer zincirinde ortaya çıkan sorunlar tartışılıp çözüm önerileri sunulmuştur.

Abstract:
The main purpose of this study is to reveal the basic and supportive activities that should be included in the value chain for trout farming in Turkey and to perform the value chain analysis of trout farming. The concept of value chain was first used in the 1960s and 1970s by analysts who charted development paths for mineral-exporting economies. Since the 1990s, value chain analysis has been widely applied. The value chain consists of the activities required from the inception of a product or service (from the idea and design stage) through the different production stages (by combining the inputs of physical transformation and various producer services), to reaching the end consumers and eliminating it after use (including recycling). defined as the whole. value chain; It consists of two main parts: primary activities (incoming logistics, operations, outgoing logistics, marketing and sales, services) and supporting activities (firm infrastructure, human resources method, technology development, supply). The original value of the work; Revealing the value chain map of the trout farming sector and determining the product flow along the value chain constitute the stages. In addition, this study reveals its original value in terms of being the first study in the field of fisheries among the value chain analysis applications in the national literature. The material of this study consists of primary data and secondary data obtained from interviews with stakeholders in the trout farming sector in inland waters (lakes and streams). First of all, the value chain of the trout farming sector was mapped, and the main actors and stakeholders in the sector were determined, and the entire product flow from production to the end consumer was defined. The basic and supporting activities in the value chain of trout farming in our country were determined based on the value chain model of Porter (1985). Five basic activities and their sub-dimensions and four supporting activities and their sub-dimensions in the value chain model of Porter (1985) were examined, supported by the information obtained from the actors and stakeholders in the trout farming sector in our country. At the end of the review, the problems that emerged in the value chain were discussed and solution suggestions were presented.