Kadın yazarların romanlarına feminist bir eleştiri (1980-2000)
A feminist criticism of woman writers' novels (1980-2000)
Yazar: TUBA ÇETOK
Danışman: DOÇ. DR. VELİ UĞUR
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Edebiyatta kanon adı verilen listelerin oluşturulduğu ve bu listelerde kadın yazarların sayıca az olduğu bilinen bir gerçektir. Bunun sebepleri üstünde duran, edebî sahadaki eril otoritenin varlığını tespit eden ve kadın yazara görünürlük imkânı tanıyan feminist edebiyat eleştirisinin sahaya sunacağı katkılar yadsınamaz. 1980-2000 yılları arasındaki kadın yazarların romanlarını ele alan bu çalışmada feminist edebiyat eleştirisi kategorilerinden biri olan kadın yazara yönelik eleştiri yöntemini benimseyerek kadınların kendilerine özgü bir edebiyatı olup olmadığı, kadın söyleminin olanakları incelenmiştir. Ayrıca kadın yazarlar arasında tema, olay örgüsü, karakter bakımından karşılaştırmalar yapılarak ataerkil düzenin söylem üzerindeki etkisi kavranmaya gayret edilmiştir. Yazarların seçiminde dikkat edilen iki nokta olmuştur: Feminist teoriyi açıkça savunan ve eserlerine yansıtan yazarlar ile kadınlık tarihinine/ kadının sesine odaklanan yazarlar. Çalışmada Duygu Asena, Aysel Özakın, Pınar Kür, İnci Aral, Nihal Yeğinobalı, Ayla Kutlu, Latife Tekin, Erendiz Atasü, Füruzan, Tezer Özlü, Peride Celal, Sevinç Çokum, Nazan Bekiroğlu, Ayfer Tunç, Leyla Erbil ve Adalet Ağaoğlu olmak üzere toplamda on altı yazar; kırk roman bulunmaktadır.
Çalışmanın ilk bölümünde feminist edebiyat eleştirisinin ortaya çıkış nedenlerini kavramak adına 'kadın' olgusu ve toplumsal cinsiyet rollerinin metinler üzerindeki etkisi anlatılmış, ikinci bölümde kadın ile yazı meselesi irdelenmiştir. Kadın yazarı erkek yazardan ayıran bir dil olup olmadığı, varsa bu 'kadınca söylem'in nasıl olduğu gibi sorulara yanıt aranmıştır. Üçüncü bölüm hayatta ve kurmacada kadının nerede ve nasıl konumlandığına, dördüncü bölüm ise kadının parçalanmışlığına odaklanmaktadır. Beşinci bölümde sosyal yaşamdan edebî metinlere yansıyan erkeklik olgusu, kadın yazarların kurguladıkları erkek karakterler ve onların özellikleri değerlendirilmiştir.
Anahtar Sözcükler: Kadın yazını, feminist edebiyat eleştirisi, Türk edebiyatında kadın yazarlar

Abstract:
It is a well-known fact that lists called canon are created in literature and that women writers are few in number in these lists. The contributions of feminist literary criticism, which focuses on the reasons for this, identifies the existence of masculine authority in the literary field and gives visibility to women writers, cannot be denied. In this study, in which we examined the novels of women writers between 1980 and 2000, we adopted the method of criticism directed towards women writers, which is one of the categories of feminist literary criticism, and examined whether women have a literature of their own and the possibilities of women's discourse. We also made comparisons between women writers in terms of themes, plots and characters in order to understand the impact of the patriarchal order on discourse. We paid attention to two points in the selection of writers: Authors who openly advocate feminist theory and reflect it in their works, and authors who focus on the history of womanhood/the voice of women. The study includes sixteen authors, including Duygu Asena, Aysel Özakın, Pınar Kür, İnci Aral, Nihal Yeğinobalı, Ayla Kutlu, Latife Tekin, Erendiz Atasü, Füruzan, Tezer Özlü, Peride Celal, Sevinç Çokum, Nazan Bekiroğlu, Ayfer Tunç, Leyla Erbil and Adalet Ağaoğlu, and forty novels.
In the first part of the study, the phenomenon of 'woman' and the impact of gender roles on texts were explained in order to grasp the reasons for the emergence of feminist literary criticism, and in the second part, the issue of woman and writing was examined. Answers were sought to questions such as whether there is a language that distinguishes the female writer from the male writer, and if so, what this 'feminine discourse' is like. The third chapter focuses on where and how women are positioned in life and fiction, while the fourth chapter focuses on the fragmentation of women. In the fifth chapter, the phenomenon of masculinity reflected from social life to literary texts, the male characters fictionalized by women writers and their characteristics are evaluated.
Keywords: Women's literature, feminist literary criticism, women writers in Turkish literature