Aromaterapi, müzikterapi ve vibrasyon uygulamalarının yenidoğanın stres ve davranışları üzerine etkisi
The effect of aromatherapy, music therapy and vibration applications on neonatal stress and behaviours
Yazar: ÖZNUR TOSUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMİNE ERDEM
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Aromaterapi = Aromatherapy ; Bebek-yenidoğmuş = Infant-newborn ; Davranış = Behavior ; Müzik tedavisi = Music therapy ; Stres = Stress ; Vibrasyon = Vibration

Özet:
Yenidoğan ünitelerinde çalışan hekim ve hemşirelerin yenidoğanın stres ve davranışlarını anlamaları, tamamlayıcı bakım uygulamaları ile yenidoğanlara destek olmaları önemlidir. Bu araştırma; iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşama; Brazelton Yenidoğan Davranış Değerlendirme Ölçeği?nin (BYDDÖ) Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışılması amacı ile metodolojik olarak yapılmıştır. İkinci aşama ise; aromaterapi, müzikterapi ve vibrasyon uygulamasının yenidoğanın stres ve davranışları üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır.
Araştırma, Erciyes Üniversitesi Fevzi Mercan-Mustafa Eraslan Çocuk Hastanesi ve Kayseri Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Ünitelerinde yapılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında, kapsam ve dil geçerliliği yapıldıktan sonra BYDDÖ, 380 yenidoğana uygulanmış ve test-tekrar test analizleri için 60 yenidoğana 52-55 gün sonra tekrar uygulanmıştır. BYDDÖ?nin geçerlik güvenirlik çalışmasına, davranış (28 madde) ve destek (7 madde) alt boyutları dahil edilmiş, refleks maddeleri (18 madde) ise dahil edilmemiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında, randomizasyon yöntemi ile aromaterapi, müzikterapi, vibrasyon uygulaması ve kontrol gruplarının her birine 20 olmak üzere toplam 80 preterm yenidoğan çalışmaya alınmıştır. Veriler, Yenidoğan Tanıtıcı Özellikler Formu, BYDDÖ ve Yenidoğan Stres Değerlendirme Formu (YSDF) ile toplanmıştır. Çalışmanın 1, 3 ve 5. günlerinde uygulama öncesi ve sonrası yenidoğanların BYDDÖ ve YSDF değerlendirmeleri yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde; faktör analizi, korelasyon analizi, tanımlayıcı istatistikler, Kruskall-Wallis varyans analizi, tekrarlı ölçümlerde iki yönlü varyans analizi, Student-Newman-Keuls testleri kullanılmıştır.
Araştırmanın birinci aşamasında, yapılan faktör analizi sonrasında, BYDDÖ?nin orijinalinden 5 madde çıkartılmış, Cronbach alfa değeri 0.974 (30 madde) olarak bulunmuş, ?Davranış Alt Boyutu?  23 madde,  ?Destek Alt Boyutu? 7 maddeden oluşmuştur. Test-tekrar test güvenirliğinde korelasyon katsayısının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Preterm yenidoğanların çalışma öncesi ve sonrası BYDDÖ ve YSDF puanları arasındaki fark ortalamaları karşılaştırıldığında; tamamlayıcı bakım uygulamalarının yapıldığı gruplarda BYDDÖ ve YSDF fark ortalamalarının kontrol grubuna göre fazla olduğu (p=0.001, p=0.040) ve farkın kontrol grubundan kaynaklandığı saptanmıştır (p<0.05).
Bu sonuçlara göre, aromaterapi, müzikterapi ve vibrasyon uygulamasının preterm yenidoğanların stresini azalttığı ve davranışlarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Yenidoğan ünitelerinde çalışan hekim ve hemşirelerin tamamlayıcı bakım uygulamalarını (özellikle aromaterapi, müzikterapi) ve yenidoğan davranış değerlendirmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olan BYDDÖ?ni kullanmaları önerilebilir.
Anahtar kelimeler: aromaterapi, müzikterapi, vibrasyon, yenidoğan davranış değerlendirme ölçeği, yenidoğan stresi.

Abstract:
It is important for the physicians and nurses working at neonatal units to understand neonatal stress and behaviours and to support newborns by complementary care applications. The present study consists of two phases. The first phase was conducted methodologically with the aim of Turkish validity and reliability study of Brazelton Newborn Behavioural Assessment Scale (BNBAS). The second phase was conducted experimentally and randomized controlled to determine the effect of aromatherapy, music therapy and vibration on neonatal stress and behaviours.
The study was conducted in Neonatal Units of Erciyes University Fevzi Mercan-Mustafa Eraslan Children Hospital and Kayseri Education and Research Hospital. After content and language validity, the BNBAS was applied to 380 newborns and test-retest analysis was performed in 60 newborns 52-55 days later in the first phase. The validity and reliability study of BNBAS included behaviour (28 items) and support (7 items) subscales, reflex items (18 items) were not included. In the second phase, totally 80 preterm infants being 20 in every group in control group and aromatherapy, music therapy and vibration application groups were randomly recruited. Data were collected with Descriptive Characteristics Form, BNBAS and Newborn Stress Evaluation Form (NSEF). On the first, third and fifth days, BNBAS and NSEF were applied both before and after application. Data were analyzed with factor analysis, correlation analysis, descriptive statistics, one way analysis of Kruskall-Wallis, two-way analysis of variance for the repeated measurements, Student-Newman-Keuls tests.
In the first phase, 5 items were excluded from the original BNBAS after the factor analysis. Cronbach alpha was found as 0.974 (30 items). ?Behaviour subscale? consisted of 23 items and ?Support subscale? consisted of 7 items. Correlation coefficient was found to be high in test-retest analysis (p<0.001). When mean of differences between pre- and post-study scores of BNBAS and NSEF were compared; it was found that mean of differences in BNBAS and NSEF of complementary care application groups were higher than control group (p=0.001, p=0.040) and that difference resulted from the control group (p<0.05).
Consequently, aromatherapy, music therapy and vibration decreased stress in newborns and favourably affected the behaviours of newborns. It may be recommended to use complementary care applications (especially aromatherapy, music therapy) and to use BNBAS as a valid and reliable measurement tool in neonatal behavioural evaluation by physicians and nurses.
Key Words: aromatherapy, music therapy, newborn behavioural assessment scale, neonatal stress. vibration,