Open end geri dönüşüm akrilik iplikten elde edilenkazakların performans özelliklerinin pbt ve gipe ipliklerinilavesinin etkisi ile birlikte incelenmesi
Open end recycling obtained from acrylic yarnperformance characteristics of sweaters and pbt and thread yarnsinvestigation with the effect of the additional
Yazar: CEMRE NUR KUYUCAK
Danışman: PROF. DR. AHU DEMİRÖZ GÜN
Uşak Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering

Özet:
Bu çalışmanın amacı open end geri dönüşüm akrilik iplikten üretilen kazakların
performans özelliklerini orjinal akrilik iplikten üretilen benzer kazaklar ile elastik PBT ve
gipe ipliklerin etkisini de göz önüne alarak incelemektir. Bu amaçla, geri dönüşüm ve orijinal
akrilik iplik tipleri ile uzun ve kısa olmak üzere iki farklı ilmek iplik uzunluk değerlerinde
elastik ipliksiz ve elastik PBT ve gipe iplikler ilave ederek 12 farklı kumaş tipi üretilmiştir.
Elastik iplik ilavesi ve tipinin, geri dönüşüm ve orijinal akrilik lif tipinin ve ilmek iplik
uzunluğunun kumaşların performans özellikleri üzerindeki etkisi de ANOVA istatistiki
metodu kullanılarak incelenmiştir. Kumaşların performans özellikleri olarak, kumaş yapısal
parametreleri (ilmek sıklıkları, gramaj ve kalınlık), hava geçirgenlik değerleri, ısıl konfor
özellikleri (ısıl iletkenlik, ısıl direnç ve ısıl soğurganlık), su buharı geçirgenliği, patlama
mukavemeti, aşınma dayanımı, boncuklanma ve esneklik değerleri ölçülmüştür.
Deneysel ve istatistiki sonuçlardan elastik iplik ilavesi ve tipinin, geri dönüşüm veya
akrilik lif tipinin ve ilmek iplik uzunluğunun kumaşların tüm performans sonuçları
üzerindeki etkileri istatistiki olarak önemli bulunmuştur.
Gipe iplik ilaveli kumaşlar en yüksek ilmek yoğunluk, gramaj, kalınlık, ısıl
iletkenlik, ısıl direnç, ısıl soğurganlık, aşınma dayanımı, çubuk yönü uzama sonuçları, buna
karşın en düşük hava ve su buharı geçirgenlik sonuçları göstermiştir. Gipe iplik ilaveliiii
kumaşları daha sonra PBT iplik ilaveli kumaşlar izlemiştir. En yüksek patlama mukavemeti
ve en az boncuklanma eğilimi sonuçları PBT iplik ilaveli kumaşlar için elde edilmiştir.
Deneysel sonuçlardan geri dönüşüm ve akrilik lif tiplerinin kumaşların performans
özellikleri üzerindeki etkisi incelendiğinde ise, geri dönüşüm akrilik kumaşlar orijinal akrilik
kumaşlardan daha yüksek kalınlık, ısıl direnç, aşınma dayanımı, boncuklanma eğilimi ve
sıra yönü uzama sonuçları, buna karşın daha düşük patlama mukavemeti sonuçları
göstermiştir. Diğer performans özelliklerinde ise geri dönüşüm ve akrilik kumaşlar elastik
ipliksiz ve elastik iplik ilaveli kumaşlarda farklı eğilimde davranış sergilemiştir.
Tüm deneysel sonuçlar orijinal akrilik iplikler kadar geri dönüşüm akrilik ipliklerinin
de kabul edilebilir kalitedeki kazakların üretiminde kullanılabileceğini ve geri dönüşüm
ipliklerin gipe ve PBT elastik iplikler ile birlikte kullanılması ile kazakların kalitesi ve
performans özelliklerinin artırılabileceğini ve kazaklara bazı avantajlı özelliklerin
kazandırılabileceğini göstermiştir.

Abstract:
The purpose of this study is to compare the performance properties of the sweaters
made from the open end recycled acrylic yarn with those of the similar sweaters made from
the open end virgin acrylic yarn, together with the influence of incorporated elastic PBT and
gimped yarns. For the study purpose, 12 different plain knitted fabric types were produced
by using two recycled and virgin acrylic yarn types and two stitch length levels combining
with no elastic yarn and with PBT and gimped yarns together. The effects of the elastic yarn
addition and type, the fibre type (being recycled acrylic or virgin acrylic) and the stitch length
on the performance properties of the fabrics are also evaluated using ANOVA statistical
analysis method. As performance properties of the fabrics, fabric structural parameters
(stitch density values, mass and thickness), air permeability values, thermal comfort
properties (thermal conductivity, thermal resistance and thermal absorptivity), water vapour
permeability, bursting strength, pilling, abrasion resistance and extension values are
considered.
From both the experimental and statistical results, it is shown that the elastic yarn
addition and type, recycled and virgin acrylic fibre type and stitch length parameters affect
all the performance properties of the fabrics significantly. The fabrics with the gimped yarn
show the highest stitch density, mass, thickness, thermal conductivity, thermal resistance,v
thermal absorptivity, abrasion resistance and walewise extension results, followed by the
fabrics with the PBT yarn. The highest bursting strength and the lowest pilling tendency
results are obtained for the fabrics with the PBT yarn.
When the experimental results are examined in terms of the effect of the recycled
and virgin acrylic fibre types on the performance properties of the fabrics, the recycled
acrylic fabrics exhibit higher thickness, thermal resistance, abrasion resistance, pilling
tendency and coursewise extension results and lower bursting strength results than the virgin
acrylic fabrics. The recycled and virgin acrylic fabrics reveal different tendency for the other
performance properties according to the elastic yarn addition and type.
All the results reveal that as well as virgin acrylic fibre, recycled acrylic fibre can be
used in the production of sweaters in acceptable quality and when recycled yarns are used
together with with gimped and PBT elastic yarns, the quality and performance properties of
sweaters can be increased and some advantageous properties can be gained to sweaters.