Kansere bağlı yorgunluk yaşayan bireylerde remotivasyon sürecine dayalı ergoterapi müdahalesinin oküpasyonel yeterliliğe etkisi
The effect of occupational therapy intervention based on remotivation process on occupational competence in individuals with cancer-related fatigue
Yazar: CEREN DAVUTOĞLU
Danışman: PROF. DR. MİNE UYANIK
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Ergoterapi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Ergoterapi = Occupational Therapy

Özet:
Bu çalışma değişim sürecinde olan kansere bağlı yorgunluk yaşayan kanserden kurtulan bireylerin yorgunluk yönetimi için kullanabilecekleri öz yönetim becerilerini sürdürmelerini ve rutinlerine dahil etmelerini sağlaymak için remotivasyon sürecinin oküpasyonel yeterlilik üzerine etkisini incelemek amacıyla planlandı. Çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi Onkoloji Polikliniği'ne ayaktan kontrol için gelen 31 birey dahil edilmiştir. Sosyo-demografik ve Klinik Özellikleri Bilgi Toplama Formu ile bireylerin sosyodemografik bilgileri, Oküpasyonel yeterliliği değerlendirmek için Aktivite Öz Değerlendirme (OSA) ölçeği, yorgunluk için Kanser Yorgunluk Skalası (KYS), yaşam kalitesi için Kanserden Sağ Kalanlarda Erişkin Yaşam Kalitesi Ölçeği (QLACS) uygulanmıştır. İlk görüşme yüz yüze yapılarak değerlendirmeler uygulanmış ve bireylere yorgunluk yönetim stratejilerini içeren bir kitapçık verilmiştir. Daha sonraki görüşmeler Remotivasyon Sürecinin keşif, yetkinlik ve başarı aşamaları için yorgunluk yönetim stratejilerini içerecek şekilde modüller bireylerin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde telefon aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Toplamda 4-8 seans ve 30-60 dakika görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeleri takiben müdahale sonrası ve takip için 6 ay sonra değerlendirmeler çevrimiçi anket olarak katılımcılara gönderilerek sonuçlar incelenmiştir. Çalışmamızın sonucunda OSA, KYS, QLACS puanlarında müdahale ve sonrası ölçümleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,01). Müdahale sonrası ve takip verileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark çıkmamıştır (p>0,05). Çalışmanın nitel bulgularında katılımcıların yorgunluğu, günlük yaşam üzerine etkisini, öz yönetim çabalarını ve değişime hazır olmayı keşfettikleri; farkındalık ve destek, stratejiler için hedef belirleme, engelleyici ve kolaylaştırıcı faktörlerle yetkinlik kazandıkları ve öz değerlendirme ve kişisel gelişim ile başarı kazandıkları belirlenmiştir. Kanser sonrası yorgunlukla ilgili katılımcıları bilgilendirmek, yapılabileceklere dair kaynak sunmak ve yaşamlarına entegre edip öz yönetim becerilerini sürdürmelerine destek olmak için irade kavramı altında terapist-kişi iş birliğini ön plana çıkaran Remotivasyon Süreci, katılımcıların oküpasyonel yeterlilik, yorgunluk ve yaşam kalitelerinde artma yönünde sürdürülebilir pozitif kazançlar sağlamaktadır.

Abstract:
This study was planned to examine the effect of remotivation process on occupational competence to ensure that cancer survivors with cancer-related fatigue who are in the process of change maintain and incorporate into their routines the self-management skills they can use for fatigue management. The study included 31 individuals who came to Ankara City Hospital Oncology Polyclinic for outpatient control. The socio-demographic and Clinical Characteristics Information Collection Form was used to collect sociodemographic information of the individuals, Occupational Self-Assessment (OSA) scale was used to assess occupational competence, Cancer Fatigue Scale (KYS) was used for fatigue, and QLACS (QLACS) was used for quality of life. The first interview was conducted face-to-face and the assessments were applied and a booklet containing fatigue management strategies was given to the individuals. Subsequent interviews were conducted over the phone to include fatigue management strategies for the discovery, competence and success phases of the Remotivation Process in a way to meet the needs of the individuals. In total, 4-8 sessions and 30-60 minutes interviews were conducted. Following the interviews, after the intervention and 6 months for follow-up, the evaluations were sent to the participants as an online questionnaire and the results were analysed. As a result of our study, a statistically significant difference was found between intervention and post-intervention measurements in OSA, KYS, QLACS scores (p<0.01). There was no statistically significant difference between post-intervention and follow-up data (p>0.05). In the qualitative findings of the study, it was determined that the participants discovered fatigue, its effect on daily life, self-management efforts and readiness for change; gained competence with awareness and support, goal setting for strategies, barrier and facilitating factors, and gained success with self-assessment and personal development. The Remotivation Process, which emphasises therapist-person cooperation under the concept of volition to inform participants about post-cancer fatigue, to provide resources on what can be done, and to support them to integrate into their lives and maintain their self-management skills, provides sustainable positive gains in the direction of increasing the participants' oupational competence, fatigue and quality of life.