Uluslararası toplumun otonom silah sistemleri gündemi ve otonom silahların kullanımında anlamlı insan kontrolü normunu inşa girişimi
The international community's agenda on autonomous weapon systems and attempt to build the norm of meaningful human control in the use of autonomous weapons
Yazar: SELİN ERKUL ÇAY
Danışman: PROF. DR. ŞENOL KANTARCI
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Otonom silah sistemleri uluslararası toplumun gündeminde olan güncel bir tartışma konusudur. Uluslararası toplumun bazı üyeleri bu silah sistemlerinin askeri yeteneklerini gözeterek kullanımını savunurken; başta küresel sivil toplum olmak üzere birçok devlet, uluslararası güvenlik bağlamında taşıdıkları riskler ile ilgili endişeleri dile getirmekte ve yasaklama/düzenleme söylemini desteklemektedir. Otonom silah sistemleri, geniş bir norm girişimci yelpazesi tarafından güvenlikleştirme söylemi ile güvenlik tehdidi olarak çerçevelenmekte ve uluslararası toplumun gündemine acil önlem alınması gereken bir konu olarak getirilerek inşa edilmesine neden olmaktadır. Acil önlem alma girişimi ve güvenlik tehdidi olarak adlandırılmaları ile uluslararası kamuoyunda farkındalığın artması; tartışmayı örgütsel platformlara taşımıştır. Sistemler ile ilgili müzakere sürecinde farklı devlet gruplarının birbirinden farklı pozisyonları netleştirirken; uluslararası hukuk bağlamında başta insancıl hukuk olmak üzere insan hakları hukuku, hesap verilebilirlik ve sorumluluk gibi temel hukuk normlarına uyum sağlayıp sağlayamayacakları üzerine tartışmalarda pozisyonları da değişmektedir. Otonom silah sistemlerinin taşıdıkları risklere rağmen yasaklanmayarak düzenlenmesi konusunda ise yeni bir normun ortaya çıkması gerekli görülmektedir. Kodifikasyon çalışmalarında "anlamlı insan kontrolü" kavramı olarak somutlaşan norm inşa girişimi, insan operatörlerin kritik işlevler üzerinde yeterli kontrolü elinde tutması durumunda uluslararası hukuka uyum sağlayacağı varsayımı ile norm girişimi olarak kabul görmektedir. Yeni norm inşası için erken bir aşamada olan bu kavram, silah sistemlerinin her zaman insan kontrolünde kalması gerektiği konusunda bir görüş oluştururken, bu kavramın uluslararası düzenlemeler için bağlayıcı olacak uygun bir normatif temel olduğu savunulmaktadır.

Abstract:
Autonomous weapons systems are a current topic of discussion that is on the agenda of the international community. While some members of the international community support the use of autonomous weapon systems by taking into account their military capabilities, many states, especially global civil society, express their concerns about the risks they pose in the context of international security. Moreover these group support the rhetoric of prohibition/regulation. Autonomous weapon systems are framed as a security threat by a wide range of norm entrepreneurs with the rhetoric of securitization and are brought to the agenda of the international community as an issue that needs to be taken urgent measures, causing it to be built. The attempt to take urgent measures and the increase in awareness among the international public with their being called a security threat have carried the discussion to organizational platforms. While clarifying the different positions of different state groups in the negotiation process related to the autonomous weapon systems; their positions are also being shaped in discussions on whether they can comply with basic legal norms such as international human rights law, accountability and responsibility, especially international humanitarian law, in the context of international law. Despite the risks their use, it is considered necessary for a new norm to emerge regarding the regulation of autonomous weapon systems without being banned. The norm building initiative, embodied as the concept of "meaningful human control" in the codification process, is accepted as a norm initiative by about seventy states on the assumption that human operators will comply with international law if they retain sufficient control over critical functions. This concept, which is at an early stage for the construction of a new norm, creates an opinion that weapons systems should always remain under human control, while it is argued that this concept is an appropriate normative basis that will be binding for international regulations.