İnşaat projelerinde etkin bir BIM uygulaması için katılımcılar arasındaki BIM protokollerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi
Evaluation and review of BIM protocols between participants for efficient BIM execution in construction projects
Yazar: BİRGÜL KOPUZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET MURAT ÇIRACI
İstanbul Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Proje ve Yapım Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Bilgisayar destekli modelleme = Computer aided modelling ; İnşaat sözleşmeleri = Construction contracts

Özet:
Mimarlık, mühendislik ve yapım sektöründe, inşaat projelerinin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan karar değişikliklerinin ve problemlerin azaltılmasıyla beraber zaman, maliyet ve kalite açısından daha başarılı projelerin gerçekleştirilmesi talebi ortaya çıkmıştır. Bu talebin karşılanması için katılımcılar arasındaki işbirliğinin arttırılması ve proje süreci içerisinde yer alan bütün bilgilerin doğru bir şekilde yönetilmesi gerekmektedir. Gelişen teknolojinin de yardımıyla bu taleplerin ve gerekliliklerin gerçekleştirilmesi amacıyla BIM geliştirilmiştir. BIM çeşitli yazılım ve donanımların beraber kullanılmasıyla, proje ürünlerinin iki değil üç boyutlu olarak oluşturulduğu, proje katılımcıları arasındaki işbirliğini destekleyen, bilgi paylaşımını sağlayan, etkin kullanılması durumunda sağladığı işbirliği sayesinde süreç içerisindeki hata oranını azaltan, zaman ve maliyet açısından kar sağlayan, yapının fikir aşamasından yıkım aşamasına kadar bütün süreç boyunca varlığını sürdüren bir süreç olarak tanımlanabilmektedir.
Proje katılımcılarının BIM kullanımından yüksek oranda verim alabilmeleri için BIM uygulamasını etkin bir şekilde gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Bunu gerçekleştirebilmek için ise BIM'in uygulanmasına ilişkin protokollerin oluşturulması gerekmektedir. Bu gereksinim sonucunda, Amerika'da American Institute of Architects(AIA) tarafından AIA Digital Practice Documents, Associated General Contractor of America (AGC) tarafından ConsensusDOCS 301 BIM Addendum ve İngiltere'de Construction Industry Council (CIC) tarafından Building Information Model (BIM) Protocol oluşturulmuştur. BIM uygulaması planlanan bir projede, BIM sürecinin etkin bir şekilde sürdürülebilmesi, katılımcıların taleplerinin gerçekleştirilmesi, projenin öngörülen başarı ile sonuçlandırılabilmesi ve proje beklentilerinin gerçekleştirilebilmesi için oluşturulması gereken bu protokollerde yer alması gereken konuların belirlenmesi bu tezin ana amacını oluşturmaktadır. 
Tez çalışması kapsamında öncelikle BIM'in tam olarak anlaşılabilmesi için tezin ikinci bölümünde BIM'in yapısı ve unsurları ele alınmıştır. BIM'ın tanımını, kullanım seviyelerini, proje teslim sistemleriyle olan ilişkisini, BIM ile gerçekleştirilebilen proje eylemlerini ve BIM'ın yararlarını ve zorluklarını içeren genel bir BIM açıklamasının ardından BIM sürecinin temel çıktısı olan Model'e ilişkin bilgilere ve BIM uygulaması için ihtiyaç duyulabilecek kurumsal, teknik ve hukuki gereksinimlere yer verilmiş ve bu temel bilgilere dayanarak BIM protokollerinin sahip olmaları gereken özellikler belirlenmiştir. Bu bölümde ayrıca ülkeler arasında BIM'in nasıl ele alındığına, kamu, özel ve eğitim kurumlarının konu ile ilgili hangi girişimlerde bulunduğuna yer verilmiştir.
Tezin üçüncü bölümünde, AIA BIM protokollerinin daha kapsamlı olduğu düşünülerek, AIA BIM protokollerinin her biri ve içerdiği her bir bölüm detaylı olarak ve AGC ve CIC BIM protokolleriyle karşılaştırılarak incelenmiştir. Bu incelemenin sonucunda AIA Protokollerinin içeriği, özellikleri ve AGC ve CIC BIM protokolleriyle ile olan farkları belirlenmiştir. Bu bölümde elde edilmiş olan bulgular ile tezin ikinci bölümünde belirlenmiş olan BIM protokollerinin sahip olması gereken içerik ve özelliklerin karşılaştırılması ve bu protokollerin hangi konularda eksik olduğunun ya da ne tür farklılara sahip olduğunun belirlenmesi ise tezin dördüncü bölümünde gerçekleştirilmiştir. Bu inceleme ve karşılaştırmaların sonucunda AIA BIM protokollerinin herhangi bir BIM uygulaması için, oluşturulması gereken BIM protokollerinin sahip olmaları gereken özellik ve içeriklerin, mülkiyet konusu hariç tamamına sahip olduğu ortaya çıkarılmıştır. AGC ve CIC BIM protokollerinde ise bazı konulara hiç yer verilmediği, bazı konuların ise farklı şekilde ele alındığı belirlenmiştir.
BIM'in öneminin anlaşılmadığı ve BIM farkındalığının olmadığı bir ortamda, etkin bir uygulama için geliştirilmesi gereken BIM protokollerinin de hiçbir anlamı ve önemi olmamaktadır. Bu nedenle BIM farkındalığının arttırılması için mimarlık, mühendislik ve yapım sektörünün gelişmesine katkıda bulunan bağımsız kuruluşlar ve üniversiteler gibi eğitim kurumlarının bazı girişimlerde bulunmaları, BIM kullanımının arttırılması için ise devletin BIM kullanımını teşvik eden hatta zorunlu kılan politikalar uygulaması gerekmektedir. BIM'in geliştirilmesi ve kullanımının artmasıyla beraber daha kaliteli yapım projelerinin gerçekleştirilmesi ve önemli toplumsal fayda sağlanması mümkün olacaktır.

Abstract:
A demand has emerged in architecture, engineering and construction industry for successful project in terms of time, cost and quality with reducing decision changes and problems which occur during the execution of construction projects. Collaboration should be increased between participants and project's entire information should be managed correctly to fulfil this demand. BIM was developed with the help of improving technology to meet these requirements and demands. BIM could be identified as a process which exists through conception to demolition of building that uses hardware and software to create not only two dimensional but also three dimensional project outputs, supports collaboration between project's participants, provides information exchange and in the case of efficient usage it decreases mistakes, provides advantage in terms of time and cost through providing collaboration.
BIM related protocols must be developed to execute BIM effectively and get high efficiency by Project's participants from BIM utilization. AIA Digital Practice Documents developed by American Institute of Architects (AIA), ConsensusDOCS 301 BIM Addendum developed by Associated General Contractor of America (AGC) in the USA and Building Information Model (BIM) Protocol developed by Construction Industry Council (CIC) in the U.K. to fulfill this requirement. Aim of this thesis is determine the subjects that should be include in the protocols to maintain BIM process effectively, meet participant's demands, achieve project with anticipated success and fulfill project requirements in the project that intend to utilize BIM.
Primarily, BIM's structure and elements has addressed in the second section of the thesis to create full understanding of BIM. Second section of thesis has a general explanation of BIM which includes definition of BIM, BIM maturity levels, BIM relationship with project delivery systems, project's functions which can perform with BIM and BIM benefits and challenges, after this explanation information related to Model which is main output of BIM process and organizational, technical and legal BIM requirements has addressed and BIM protocol's qualifications are established based upon these main information. According to these information BIM protocol's should have following qualifications:
•	Should create common understanding of BIM among Project Participants,
•	Should indicate all Project Participant who will be involve in the execution of BIM,
•	Should indicate all Project activities which will be perform with BIM,
•	Should be applicable to all Project Delivery Systems and BIM maturity levels,
•	Should include educational or other requirements for BIM adaptation,
•	Should indicate software and hardware requirements, 
•	Should include new roles and duties and responsibilities of these new roles,
•	Should indicate BIM Model's scope,
•	Should indicate entire data types which are will be created and used during the BIM process,
•	Should have definition of entire model elements including their level of development and usage information,
•	Should describe its relation with main contract,
•	Should contain definition of terms in the protocol,
•	Should indicate standarts that will be used in the BIM process
•	Should include data exchange methods,
•	Should include rules about safety, storage and archiving of Project digital data.
Also, countries attitude to BIM and what kind of initiative was done by public, special and educational organizations also stated in this section.
AIA BIM Protocols contain three documents which are E203-2013 Building Information Modeling and Digital Data Exhibit, G201-2013 Project Digital Data Protocol Form and G202-2013 Project Building Information Modeling Protocol Form. E203-2013 Building Information Modeling and Digital Data Exhibit's aim to provide duration for Project Participants to create expectation regarding to BIM and digital data usage and procedures and protocols related to developing, using and exchanging of digital data. E203-2013 Building Information Modeling and Digital Data Exhibit contains five section to achive this aim and these are General Provisions, Transmission and Ownership of Digital Data, Digital Data Protocols, Building Information Modeling Protocols and Special Terms and Conditions. G201-2013 Project Digital Data Protocol Form purpose is to documents procedures and protocols about transmission, use and exchange of digital project communication, submittals, contract documents and payments documents. G201-2013 document compose of three sections which are General Provisions Regarding Use of Digital Data, Digital Data Management Protocols and Transmission and Use of Digital Data. G202-2013 Project Building Information Modeling Protocol Form intend to document procedures and protocols related to development, transmission and exchange of BIM models and establish requirements of model elements at five level of developments and authorized uses. 
Each AIA BIM protocols and each section that protocols contain was reviewed in detail because of AIA BIM Protocols have been accepted as more comprehensive than other protocols in the thesis and compared with AGC and CIC BIM protocols in the third section of thesis. As a result of review and comparison, stated differences between AIA and AGC and CIC BIM protocols in terms of context and qualifications. Comparison between third section's findings and BIM protocol's context and qualifications established in the second section and subjects does not exist or what kind of differences protocols have are defined in the fourth section of thesis. As a result of comparison and review, it's determined that AIA BIM protocols contain all context and qualifications, except intellectual property rights, that required for any BIM protocols to execute BIM, whereas AGC and CIC protocols do not include certain required context and qualifications or included it differently.
BIM protocols, which must develop for efficient execution, will not have any purpose and importance in the environment that has lack of understanding the importance and awareness of BIM. Therefore, organizations which support development of architecture, engineering and construction industry, such as independent institutions and universities should take some action to increase of BIM awareness and governments should follow policies about encouraging even mandating BIM utilization. It will be possible to provide important social benefits and achieve more quality construction projects with development and increased usage of BIM.