Diyabetik hasta popülasyonunda pankreatik ekzokrin yetmezlik: Fekal elastaz tayini
Exocrine pancreatic insufficiency in diabetic population: Fecal elastase assay
Yazar: ÜNSAL ÖZEK
Danışman: PROF. DR. İLHAN YETKİN
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları = Endocrinology and Metabolic Diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Elastaz = Elastase ; Pankreas = Pancreas ; Pankreas hastalıkları = Pancreatic diseases ; Prospektif çalışmalar = Prospective studies

Özet:
Bu çalışmada Diabetes Mellituslu (DM) hastalarda fekal elastaz (FE) düzeylerini ölçerek var olan pankreas ekzokrin yetmezliği (PEY) saptamak ve PEY'in DM süresi, glisemik kontrol ve DM komplikasyonları ile olan ilişkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Çalışmamız prospektif, kesitsel ve olgu-kontrol çalışması olarak planlanmıştır. T1D, T2D ve kontrol grubunun verileri karşılaştırılmıştır. Fekal elastaz (FE) düzeyine göre 100 μg/g altında olanlara ağır, 100-200 μg/g arasında olanlara hafif-orta PEY tanısı konmuş, 200 μg/g üzerine olanlar ise normal olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmaya T1D'li 42 hasta (17 erkek, 25 kadın), T2D2li 97 hasta (45 erkek, 52 kadın) ve sağlıklı 23 kişi (7 erkek, 16 kadın) olmak üzere toplam 162 olgu dahil edilmiştir. T1D grubunda %50 (21 hasta) hafif-orta PEY saptanırken, %19,9 (N=7) ağır yetmezlik saptandı. T2D grubunda ise %49,5 (48 hasta) hafif-orta ve %21,7 (21 hasta) ağır yetmezlik saptandı. Kontrol grubunda ise %21,7 (N=5) oranında hafif-orta yetmezlik ve % 4,4 (N=1) oranında ağır yetmezlik saptandı. FE seviyesi hem T1D (173,81±84,0 μg/g) hem de T2D Grubu'nda (163,9±78,8 μg/g), Kontrol Grubu'na göre  (258,5±85,4 μg/g) daha düşük seviyelerde iken (hepsi için p<0,05), T1D ve T2D grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). DM yılı ile FE seviyeleri arasında negatif korelasyon saptanmıştır (r=-0,169, p=0,047). FE seviyeleri ile HbA1c, açlık plazma glukozu, amilaz, C-peptid ve lipaz seviyeleri arasında ise anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır (hepsi için p>0,05). Çalışmamız sonucuna göre FE seviyesinin DM hastalarında sağlıklı bireylere göre belirgin seviyede düştüğü, DM süresi uzadıkça FE düzeyinin azaldığı, uzun DM süresi ve kötü glisemik kontrol birlikteliğinde FE düzeyinin daha düşük olduğu ve FE düzeyi ile DM komplikasyonları arasında ilişki olmadığı saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Diabetes Mellitus, Pankreas Ekzokrin Yetmezlik; Fekal Elastaz

Abstract:
The aim of this study was to determine the presence of exocrine pancreatic insufficiency (EPI) by measuring fecal elastase (FE) levels in patients with diabetes mellitus (DM), and to explore the association of EPI with DM duration, glycemic control, and DM complications. This study was designed as a prospective, cross-sectional, and case-control study. The data of the T1D, T2D, and Control groups were compared. FE levels of <100 μg/g, 100-200 μg/g, and >200 μg/g were classified as mild-to-moderate EPI, severe EPI, and normal; respectively. A total of 162 patients comprising 42 patients (17 males, 25 females) with T1D, 97 patients (45 males, 52 females) with T2D, and 23 healthy patients (7 males, 16 females) were included in this study. In the T1D Group, 50% (21 patients) had mild-moderate EPI, and 19,9% (N=7) severe EPI. In the T2D Group, 49,5% (48 patients) had mild-moderate and 21.7% (21 patients) had severe PEI. In the Control Group, mild-moderate insufficiency was found in 21,7% (N=5), and severe insufficiency in 4,4% (N=1) of the patients. FE levels were lower in the both T1D (173,81±84,0 μg/g) and T2D (163,9±78,8 μg/g) Groups than in the Control Group (258,5±85,4 μg /g (p<0,05), however there was no statistically significant difference between the T1D and T2D groups (p>0,05). There was a negative correlation between DM duration and FE levels (r=-0,169, p=0,047). On the other hand, there was no significant correlation between FE levels and HbA1c, fasting plasma glucose, amylase, c-peptide, and lipase levels (all for p>0,05). According to our results; FE levels seem to be decreased in DM patients compared to the control subjects. In addition, FE levels were found to be decreased with prolonged DM duration and poor glycemic control. However, FE level and DM complications were not correlated.

Keywords: Diabetes Mellitus; Exocrine Pancreatic Insufficiency; Fecal elastase