Türk mûsikîsinde icrâ-kuram uyumsuzluğu sorununa dair bilgisayar destekli bir analiz: Bekir Sıtkı Sezgin örneği
A computer aided analysis for the problem of the disharmony between theory and practice in Turkish music:  Beki̇r Sitki Sezgi̇n as an example
Yazar: SEMİH ÖZDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. UBEYDULLAH SEZİKLİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Müzik = Music ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Arel, Hüseyin Sadeddin = Arel, Hüseyin Sadeddin ; Bilgisayar destekli = Computer aided ; Bilgisayar destekli analiz = Computer aided analysis ; Kuramsal sanat = Theoretical art ; Müzik eserleri = Music works ; Müzik kültürü = Music culture ; Müzik sanatı = Music art ; Sezgin, Bekir Sıtkı = Sezgin, Bekir Sıtkı ; Türk müziği = Turkish music ; İcracı sanatçı = Artistic performance

Özet:
İcrâ edilen mûsikînin bir kuramla temsil edilerek ifade edilmesi çabası yüzyıllardır devam eden bir problemdir. Elimize ulaşan belgelerden yola çıkılarak Yunan filozof Pisagor'la (MÖ 580-500) başladığı düşünülen bu çalışmalar, mûsikînin gelişmesi ve değişmesiyle ortaya çıkan yeni perdelerle beraber günümüze kadar süregelmiştir. Perdeler çeşitlendikçe sistemin de revize edilmesi ihtiyacı belirmiş, hatta bir noktada sistem icrâ edilen mûsikîyi tam olarak ifade edemez duruma gelmiştir. Mûsikînin uygulamasında kullanılan perdelerle, kuramın bu perdeler için öngördüğü veriler arasındaki farklılık yalnız Türk mûsikîsi için değil, bütün mûsikîlerde çok eskiden beri tartışmalara konu olan evrensel bir sorundur.

Bu çalışmada, icrâ ve kuram arasında bir uyumsuzluğun olup olmadığı problemine; tarafsız, güvenilir ve doğru bir metot yardımıyla ve bilgisayar teknolojisinin imkânları kullanılarak yanıt bulunmaya çalışılacaktır. Uyumsuzluk probleminin çözülmesi gibi bir amaçtan daha çok, problemin tespiti ve somut bir şekilde ortaya konulması amaçlanmaktadır. Günümüzde başta TRT ve devlet konservatuvarları olmak üzere geniş bir alanda kullanılmakta olan ancak yine de eleştirilerin odağında bulunan Hüseyin Sâdeddin Arel'e ait kuram ile Türk mûsikîsine son yüzyılda damgasını vurmuş, sesini kullanarak bu mûsikîye has perdelerin icrâ edilmesi hususundaki başarısıyla takdir toplamış ve bu sebeple mûsikî çevrelerince "perdeci" olarak anılan Bekir Sıtkı Sezgin'in ses kayıtları analiz edilerek karşılaştırılacaktır. Müzikal perdeye etki edecek hiçbir enstrümanın eşlik etmediği bu kayıtlar, böylesi önemli bir referansın meşk sistemiyle ses dağarcığında topladığı hazinenin tespiti adına büyük önem taşımaktadır.

Abstract:
Expressing practical music on a theoretical basis has been an ongoing effort for centuries. Based on the existing documents, such studies that are considered to have been initiated by Greek Philosopher Pisagor (b.c. 580-500), have made it till present day with the emerging pitches that occurred with the changes and advancements in music. The diversification of the pitches made it necessary to revise the system which, at some point, failed to thoroughly express the practical music. The difference between the pitches used in practical music and the data defined by the theory for them is a universal problem not only for Turkish music but all others for a very long time.
 
This study aims at finding an answer to the controversial issue of whether there is a disharmony between theory and practice with an objective, reliable and correct method as well as making use of the opportunities of computer based technologies.  The main goal is to detect and put forward the problem in a concrete way rather than resolving it. This study will make a comparison and analysis between the theory of Mr. Hüseyin Sâdeddin Arel who is a critical figure in Turkish music and whose works are widely used particularly by Turkish Radio and Television (TRT) and state conservatories, and the voice records of Bekir Sıtkı Sezgin who made his mark in Turkish music in the last century and recognized as "the pitch man" due to his contributions to the practice of musical pitches by using his own voice. Without any instrument to have an impact on the musical pitches, these records (acapella) are of paramount importance in terms of analyzing the treasure of such an important reference that is accumulated in the form of practiced music.