COVID-19 pnömonisi ile başvuran hastalarda akciğer tutulumu ile böbrek hasarı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between lung involvement and kidney damage in patients presenting with COVID-19 pneumonia
Yazar: ECE GÜL KÖSE HAMİDİ
Danışman: PROF. DR. KADRİYE ALTOK
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
İki bin on dokuz yılının sonlarında, Çin'in Wuhan kentinde akut solunum
yetmezliğine sebep olabilecek derecede ağır pnömoni vakalarının etkeni olarak
tespit edilen Koronavirüs (2019-nCoV), aylar içinde tüm Dünya'ya yayılarak
milyonlarca insanda morbidite ve mortalitelere sebep olmuştur. COVID-19
özellikle akciğerlerde pnömonik infiltrasyonlara sebep olmanın yanında sistemik
olarak pek çok organı etkilemektedir. Akciğerlerden sonra en sık tutulan
organlardan biri de böbreklerdir.
COVID-19 hastalarında akut renal hasar gelişimi morbidite ve mortalite
riski ile direkt ilişkili olduğu için böbrek tutulumunun tespiti ve risk faktörleri
önem kazanmaktadır. Böbrek tutulumunun etiyolojisi halen netleştirilememekle
beraber birden fazla (multifaktöryel) nedene bağlı olduğu düşünülmektedir.
Virüsün ACE-2 reseptörü aracılığıyla direkt renal tübüler epitel ve podositlere
sitopatik etkisi vardır ve bunun sonucunda kollapse glomerulopati ve bowman
kapsülünden protein kaçağına sebep olur. Bir diğer akut böbrek hasarı sebebi,
viral enfeksiyon sonrası gelişen glomerulopatilerdir. Ön planda fokal segmental
glomeruloskleroz ve membranöz glomerulopatidir. Etiyolojide rolü olduğu
düşünülen bir diğer faktör ise virüs kaynaklı spesifik immünolojik mekanizmalara
ve immünkompleks birikimlerine bağlı böbreğin direkt hasara uğramasıdır.
Sınırlı birkaç çalışmada, COVID-19 pnömonisi derecesi ile akut böbrek
hasarı gelişimi arasında ilişki kurulmuştur. Bu nedenle bu çalışmada, COVID-19
pnömonisi ile başvuran hastalarda akciğer tutulumu ile böbrek hasarı arasındaki
ilişkinin değerlendirilmesini amaçladık. Çalışmaya, Gazi Üniversitesi Tıp
Fakültesi Hastanesi'nde Nisan 2020 ile Kasım 2020 tarihleri arasında PCR Assay ile tanısı doğrulanmış COVID-19 pnömonisi tanısı ile hastanemize başvuran,
uygun kriterleri karşılayan 341 hasta dahil edilmiştir.
Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında; 152 (%44,6) hastada KDIGO
kriterlerine göre ABH'ın geliştiği, 149 (%43,7) hastada hematüri, 201 (%58,9)
hastada ise proteinürinin var olduğu belirlenmiştir. İki yüz elli altı (%75,1)
hastada ise bu üç (hematüri, proteinüri ve kreatinin yüksekliği) bulgudan en az
birinin var olduğunu saptanmıştır. Hastanede yatış sırasında 38 (%11,1) hastanın
hayatını kaybettiğini belirlenmiştir. Hastaları pnömoni şiddetine göre gruplara
ayırdığımızda; akciğer BT'sine göre pnömonisi yaygın olan hastalarda ABH
gelişim oranının daha yüksek olduğu, serum kreatinin ve BUN düzeylerinin daha
yüksek olduğu, GFH'ın daha düşük olduğu, proteinüri ve ölüm insidansının daha
yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca akciğerde pnömoni tutulum şiddeti ile ABH,
serum kreatinin, BUN, GFH ve proteinüri ile korelasyon olduğu saptanmıştır.
Yapılan çok değişkenli analizde de akciğer tutulum yüzdesinin yüksek olmasının,
ABH gelişimi ile ilişkili olduğu belirlenmiştir.
COVID-19 nedeniyle hastanede takip edilen hastalarda hastaların yatışı
sırasında yaygın olarak kullanılan akciğer tomografisi bulgularının ağırlığı ve
yaygınlığının, ABH gelişmesi ve ABH'nın ağırlığı açısından bir öngörü
oluşturabileceği düşünülmektedir. Olası renal tutulum veya ABH gelişimi
açısından risk grubundaki hastalarda destekleyici tedavi ve ek nefrotoksik
faktörler dikkate alınmalıdır. Hipovolemiden kaçınmak için kontrollü sıvı desteği,
nefrotoksik ilaçlardan kaçınma, serum kreatinin ve idrar çıkışının düzenli takibi,
hemodinamik monitorizasyonun hastaların kliniğinin daha da kötüye gitmesini
engelleyebileceği düşünülmektedir.

Abstract:
Coronavirus (2019-nCoV), which was detected in Wuhan,China, as the
cause of severe pneumonia cases that could cause acute respiratory failure, spread
all over the world within months, causing morbidity and mortality in millions of
people at the end of 2019. In addition to causing pneumonic infiltrations, COVID-
19 affects many organs systemically. After the lungs, one of the most frequently involved organs are the kidneys.
Since the development of acute renal damage in COVID-19 patients is
directly related to the risk of morbidity and mortality, the detection of kidney
involvement and risk factors gain importance. Although the etiology of kidney
involvement is still not clear, it is thought to be multifactorial. The virus has a
direct cytopathic effect on renal tubular epithelium and podocytes through the
ACE-2 receptor, resulting in collapsing glomerulopathy and protein leakage from
Bowman's capsule. Another cause of acute kidney injury is glomerulopathies that
develop after viral infection. In the foreground are focal segmental
glomerulosclerosis and membranous glomerulopathy. Another factor thought to
have a role in the etiology is direct damage to the kidney due to virus-derived
specific immunological mechanisms and immunocomplex accumulations.
It was established that a relationship between the degree of COVID-19
pneumonia and the development of acute kidney injury in several studies.
Therefore, in this study, we aimed to evaluate the relationship between lung
involvement and kidney damage in patients presenting with COVID-19
pneumonia. The study included 341 patients who met the appropriate criteria and
applied to our hospital with the diagnosis of COVID-19 pneumonia, whose diagnosis was confirmed by PCR Assay, between April 2020 and November 2020
at Gazi University Medical Faculty Hospital.
Based on our outcomes; it was determined that AKI developed according
to the KDIGO criteria in 152 (44.6%) patients, hematuria was present in 149
(43.7%) patients, and proteinuria was present in 201 (58.9%) patients. In 256
(75.1%) patients, at least one of these three (hematuria, proteinuria, and elevated
creatinine) findings was found to be present. It was determined that 38 (11.1%)
patients died during hospitalization. When we divide the patients into groups
according to the severity of pneumonia; according to lung CT, the rate of
development of AKI is higher in patients with extensive pneumonia, serum
creatinine and BUN levels are higher, GFR is lower, and the incidence of
proteinuria and death is higher. In addition, a correlation was found between the
severity of pneumonia involvement in the lung and AKI, serum creatinine, BUN,
GFR and proteinuria. In the multivariate analysis, it was determined that a high
percentage of lung involvement was associated with the development of AKI.
It was stated that the severity and prevalence of pulmonary tomography
findings, which are widely used during hospitalization in patients followed up in
the hospital due to COVID-19, may be a prediction for the development of AKI
and the severity of AKI, supportive treatment and additional nephrotoxic factors
in patients in the risk group in terms of possible renal involvement or
development of AKI. It must be taken into attention. It is thought that controlled
fluid support to avoid hypovolemia, avoidance of nephrotoxic drugs, regular
monitoring of serum creatinine and urine output, and hemodynamic monitoring
can prevent the clinical worsening of the patients.