Güncel sanatın özgür bir şekilde kitlelere ulaştırılmasında yeni bir model önerisi: ?Dijital çoğaltmalar?
A proposal for a new model in communicating contemporary art to the masses: ?Digital multiples?
Yazar: İ. ORTON AKINCI
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ZERRİN İREN BOYNUDELİK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Beuys, Joseph = Beuys, Joseph ; Bilgi teknolojisi = Information technology ; Kültür varlıkları = Cultural properties ; Sanat eserleri = Artistic works ; Sayısal çoğaltma = Digital multiple ; Çoğaltma = Multiple

Özet:
Bu çalışmada Joseph Beuys'un 1960'lardan itibaren sanatsal ve politik fikirlerini daha geniş kitlelere ulaştırmak ve onlarla iletişimde kalmak için kurguladığı ?çoğaltmalar? kavramından hareketle günümüzde sanat yapıtlarının özgür bir biçimde çok daha fazla insana ulaşmasını mümkün kılacak ?dijital çoğaltmalar? modeli tartışılmıştır. Joseph Beuys çoğaltmalar ile ancak sınırlı sayıda izleyiciye ulaşabilmiş ve çoğaltmalar kültür endüstrisi için birer meta olmuşlardır. Bunun sebebi kıtlığa tabi fiziksel birer nesne olarak çoğaltmalarının ekonomik ve teknik anlamda ancak sınırlı sayılarda çoğaltılabilmiş olmalarıdır. Bu probleme çözüm olarak sanat, teknoloji, ekonomi gibi farklı disiplinlerden beslenen ?dijital çoğaltmalar? modelinin oluşturulması için bilişim teknolojilerinin pratikten öte politik kullanım olanakları tartışılmış ve bu doğrultuda özellikle copyright karşıtı hareketlerin politikaları ?özgür kültür? anlayışı çerçevesinde incelenmiştir. ?Dijital çoğaltmalar? teknik olarak bilişim teknolojilerinin sunduğu dijital çoğaltım olanaklarından ve politik olarak da copyleft yaklaşımından beslenerek, dijital enformasyon formunda kurgulanacak bir sanat yapıtının özgür, anonim, dağıtık, P2P bir internet yapısını üzerinden kültür endüstrisini aşarak kitlelere ulaştırılmasına dayanır. ?Dijital çoğaltmalar? deneyimlenebilmeleri için belirli bir zaman ve mekân ile birlikte standart bir internet bağlantısı ve bilgisayar dışında belirli özel araçlar gerektirmeyecek şekilde kurgulanır ve özgür dosya formatlarında, zorunlu ekonomik ilişkiler doğurmadan dağıtılır. Dijital çoğaltım, sanat yapıtının hızlı, kolay ve maliyetsiz bir şekilde eş olarak ?kültür endüstrisi? gibi bir aracıya gerek kalmadan sanatçının kendisi tarafından dağıtılabilmesini sağlarken, copyleft yaklaşımı, hem yapıtın kitleler tarafından özgürce ulaşılabilmesi, deneyimlenebilmesi ve paylaşılabilmesine olanak sağlar, hem de sanatta temellük etme pratiğinin önündeki yasal engelleri ortadan kaldırarak sanat yapıtının yeni üretimlere kaynaklık edebilmesine aracılık eder. Çalışmada izlenen, bilişim teknolojilerinin olanaklarının politik olarak değerlendirilmesi yaklaşımının, sanatın ilgilendiği ve tartıştığı daha birçok konuya yeni bakış açıları getirebileceği düşünülmektedir. Bunun için güncel sanatçıların bilişim teknolojilerinin olanaklarını daha yakından tanımaları ve bunları disiplinlerarası bir yöntemle politik olarak değerlendirmeleri gerekmektedir.

Abstract:
An artwork which is suitable for being represented as digital information, can be identically duplicated in unlimited numbers in a simple, quick and costless way and be made freely accessible as copyleft through a free, anonymous, distributed, P2P Internet architecture in free file formats without requiring mandatory economic relations and the intermediation of the culture industry. If this work of art is also suitable for being experienced independent of space and time and without the help of any particular sophisticated apparatus, it can communicate the ideas of the artist to everyone who has basic tools for and knowledge of using the Internet. This study discusses this new model I dare say, ?digital multiples? for rendering contemporary artworks freely accessible to the widest audience possible in the age of information technologies. This model was influenced by the ?multiples? of Joseph Beuys, which he used as a tool to communicate his artistic and political ideas and to stay in touch with masses. However multiples of Joseph Beuys reached only a limited number of people becoming commodities in culture industry. This was because of the fact that the physical multiples can only be reproduced in limited numbers because of technical and economical limitations. ?Digital multiples? model tries to find a solution for this problem by highlighting the technical potentials of digital multiplication and political potentials of the copyleft attitude referring to some notions of art, technology and economy in an interdisciplinary way. Copyleft attitude enables the free access, experience, sharing and also appropriation of the work of art. Appropriation practices in art and legal restrictions on this method have been discussed in relation to the notion of copyleft. The politics of various movements against copyright, particularly Creative Commons were discussed in the context of ?free culture? referring to ?free software?. It is claimed that the political approach to the information technologies have the potential to open up new perspectives on many topics which are being discussed by artists, like making artworks freely accessible to wide audiences, as it is discussed in this study. Contemporary artists need to be aware of the potentials of information technologies and evaluate these potentials politically in an interdisciplinary way to develop new discourses.