Çokkültürlü eğitim programlarının tasarlanmasına ilişkin öğretim elemanı görüşlerinin incelenmesi
Examining faculty's opinions regarding multicultural curriculum design
Yazar: NEVCAN DEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. BÜNYAMİN YURDAKUL
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim = Education ; Eğitim programları = Education programs ; Tasarım = Design ; Çok kültürlülük = Multiculturalism ; Öğretim elemanları = Instructors

Özet:
Bu araştırmada, öğretim programlarının hazırlaması, yürütülmesi ve geliştirilmesi süreçlerine çokkültürlülük açısından veri sağlayabilmek ve bu süreçlere hangi çokkültürlü özelliklerin yansıtılabileceğini ortaya koyabilmek üzere çokkültürlülük alanında çeşitli yayınlara sahip öğretim elemanlarının görüşleri incelenmiştir. 
Araştırma, nitel araştırma desenlerinden olgubilim ile yürütülmüştür. Çalışma grubunu; siyasal bilgiler, felsefe, sosyoloji, iletişim, psikoloji, eğitim bilimleri, yetişkin eğitimi ve yabancı dil eğitimi bölümlerinden 1'i yurt dışından olmak üzere toplam 21 öğretim elemanı oluşturmuştur. Katılımcıların belirlenmesinde ölçüt, kartopu ve homojen örnekleme teknikleri birlikte kullanılmıştır. Öncelikle, çokkültürlülükle ilgili en az bir yayın yapma ölçütü dikkate alınarak çalışma grubunda yer alabilecek öğretim elemanları belirlenmiş; daha sonra kartopu örnekleme tekniği işe koşularak bu kişilerin önerdikleri diğer öğretim elemanlarına ulaşılmıştır. Çokkültürlülükle ilgili çalışmaları olan öğretim elemanlarından oluşan çalışma grubunun, aynı zamanda homojen (benzeşik) özellik gösterdiği düşünülmektedir. Araştırmanın verileri, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Görüşme formu hem Türkçe hem de İngilizce olarak hazırlanmış ve toplam sekiz sorudan oluşmuştur. Yurt dışındaki katılımcılarla ve yurt içindeki dört öğretim elemanıyla görüşme yapma olanaklarının yaratılamaması durumunda veriler e-posta yoluyla toplanmıştır. Nitel veriler; ön hazırlık, nitel verilerin kodlanması, temalara ulaşma, veriyi örgütleme ve nitel bulguların yorumlanması ve raporlaştırılması aşamaları kullanılarak içerik analizine alınmıştır. Raporlaştırmada her bir alt problemin altında yer alacak temalar tanımlanmış, bu temaların altında yer alan kodlar betimlenmiş, her bir alt probleme yönelik bulgular uygun alıntılarla desteklenmiştir. Bulguların yorumlanması ve raporlaştırılması sürecinde; akla yatkınlık, bireylerin deneyimlerine uygunluk, inandırıcılık, önem ve okunurluk ölçütleri dikkate alınmıştır. Geçerlik ve güvenirlik için alanyazınla tutarlı biçimde çeşitli stratejiler işe koşulmuştur. Bu araştırmada araştırmacı, çokkültürlü eğitim programlarının tasarlanmasına gereksinim duyulduğuna inanmakla beraber araştırma sürecinin başından sonuna kadar kendini, yansız tutum sergilemeye çalışan bir gözlemci olarak tanımlamıştır.
Araştırmanın sonucunda, toplumsal, bireysel, politik, felsefi ve küreselleşme gibi etmenler nedeniyle çokkültürlü eğitim programlarına gereksinim duyulduğu ortaya çıkmıştır. Program tasarılarının hedef öğesi bağlamında bilişsel alanda farklılıkların bilgisi ve beceri boyutunda iletişim becerileri; demokratik davranışlar ve düşünme becerileri öne çıkmıştır. Duyuşsal alan nitelikleri bağlamında alma basamağında: farklı kültürlerin farkındalığı; tepkide bulunma basamağında: kültürel farklılıklara isteklilik; değer verme basamağında: kültürel mirasa, yaşama gelecek umuduna, birlikte yaşamaya ve insana değer verme; kişilik haline getirebilme basamağında ise görüşlerini korkmadan dile getirebilme, evrensel tavır geliştirebilme gibi nitelikler sıralanmıştır.
Katılımcılar içeriğin seçiminde ve düzenlenmesinde çoklu bakış açısı, insana saygı, demokratik ilke ve değerler gibi ilkelerin temele alınması gerektiğini belirtmişlerdir. Konuların çeşitlilik göstermesi ve farklıkların bilgisini içermesi gerektiği; içeriği düzenlemede ise sarmal ve modüler içerik düzenleme yaklaşımlarının kullanılabileceği belirtilmiştir.
Eğitim durumlarında strateji,  yöntem ve teknik sınırlamasına gidilemeyeceği belirlenen araştırmada, yöntem seçiminde bağlamın önemine dikkat çekilmiştir. Metin ve ders kitaplarının toplumdaki tüm farklılıkları içerecek şekilde hazırlanması; metin, karakter ve görsellerin ayırımcı gizli mesajlardan arındırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Okul ve sınıf ikliminin felsefi açıdan pragmatik ve ilerlemeci özellikler taşıması; mekanların ise farklı kültürlerin mimarisiyle inşa edilebileceği; pano ve koridor gibi alanlarda farklılıkların daha görünür kılınabileceği ortaya çıkmıştır. 
Araştırmada, çokkültürlü öğretmenin en çok kişisel özellikleri öne çıkmıştır. Öğretmenlerin farklı kültürleri anlama ve uygun öğrenme etkinlikleri düzenleme gibi mesleki; insan haklarını bilme ve bu konuda sorumluluk alma gibi genel kültür nitelikleri de vurgulanmıştır. Katılımcılar tarafından yöneticilerin en önemli görevi ayrımcılıkla mücadele stratejileri geliştirme olarak tanımlanmıştır. Çocuğun çokkültürlü özellikleri kazanması sürecinde ailenin ve psikolojik danışmanların rol ve sorumlulukları da belirlenmiştir. 
Sınama durumlarına ilişkin ölçülebilirlik, ölçülecek özellikler ve ölçme araç ve yöntemleri temalarına ulaşılmış; ölçülebilirlik açısından nitel yöntemler; ölçülecek özellikler açısında bilgi, duyuşsal alan ve beceri boyutlarında çeşitli nitelikler; ölçme araç ve yöntemleri açısından da hem çokkültürlü özellikler kazandırmada hem de kazanılan özelliklerin ölçülmesinde kullanılabilecek teknikler öne çıkmıştır.

Abstract:
In this study, the opinions of faculty, having various studies in multiculturalism, were examined to be able to provide data in the processes of preparing, applying and developing curriculum in terms of multiculturalism and to present which multicultural characteristics could be reflected to those processes. 
One of the qualitative research designs, phenomenology was made use of in this study. The study group included 20 local and one international academician from the departments of political sciences, philosophy, sociology, communication, psychology, educational sciences, adult education and foreign language teaching departments.  Criterion based, snowball and homogeneous sampling techniques were used together to select participants. Initially, as a criteria the faculty having at least one study about multiculturalism were investigated and afterwards, using snowball sampling technique, other faculty suggested by the first group were determined. It is supposed that the study group of faculty who studied multiculturalism has also homogenous characteristics. The data were collected by using semi-structured interview guide. The interview guide was prepared both in Turkish and in English forms including eight questions. The data of four local and all international participants were collected via e-mail because of the unavailability of interviewing. The qualitative data were analyzed by using content analysis method following those stages as preliminary preparation, coding qualitative data, obtaining themes, organizing data and interpreting and reporting qualitative findings. During reporting stage, the themes of each sub problem were identified; the codes of those themes were described and the findings related to each sub problem were supported with appropriate quotes. During interpreting and reporting findings process, reasonableness, compatibility with experiences of participants, plausibility, importance and readability criterions were taken into account. For validity and reliability, various strategies consistent with literature were applied. In this study, researcher described herself as an observer trying to perform an objective attitude throughout the process, even though she believed designing multicultural curriculum is a requirement
The results revealed that multicultural education program is required because of societal, individual, political, philosophic, globalization etc. reasons. For the aims and objectives of the curriculum, knowledge of varieties in cognitive domain and communication skills, democratic behaviors and thinking skills in affective domain were predominated. In affective domain behaviors, awareness of different cultures at receiving stage; willingness to different cultures at responding step; value cultural heritage, life, hope of future, living together and human at valuing stage to be able to state her/his views without fearlessly, to develop an international attitude in characterization stage were expressed.
Participants suggested some principles such as having multiple perspectives, respect for people, democratic principles and values should be considered while selecting and organizing the content. It was suggested that subjects should vary and comprise knowledge of varieties; spiral and modular approaches could be used while organizing the content.
It was revealed that one should not limit instructional strategies, methods and techniques in learning interactions stage of the program and, the context should be considered when deciding methods It was concluded that texts and course handbooks should be prepared reflecting all varieties in society; texts, characters and illustrations should be purified from discriminatory hidden messages. It was revealed that school and classroom climate should have pragmatic and progressive characteristics in terms of philosophic; schools could be built in different cultures' architecture; varieties could be more visible at the pin boards and corridors. 
In the study, personal characteristics of a multicultural teacher came forward. Professional qualifications such as understanding different cultures and organizing appropriate learning activities; cultural qualifications such as knowing human rights and taking responsibility in this subject were stressed. The most important task of the staff was identified by the participants as developing strategies against discrimination. Roles and responsibilities of parents and psychological counselor in children development of multicultural qualifications were also determined. 
In regard to assessment, the themes as measurability, and measuring tools and methods were formed; also in terms of measurability qualitative methods; in terms of qualifications to be measured knowledge and in affective domain and skill dimensions different qualifications; in terms of measurement tools and methods, techniques for both to gain multicultural characteristics and to measure characteristics were predominated.