İşletmelerin sermaye yapısı üzerinde firma yaşam döngüsünün etkisi: Borsa İstanbul üzerine bir inceleme
The effect of firm life cycle on the capital structure of businesses: An investigation on Borsa Istanbul
Yazar: SERVET ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET AYGÜN
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Firma yaşam döngüsü teorisi pazarlama ve mikroekonominin ürün yaşam
eğrisinden türetilen ve firmanın canlı bir organizma gibi belirli yaşam evrelerine sahip
olduğu anlayışından hareket edilerek ifade edilen deterministik olmayan bir
kavramdır. Firmaların homojen bir gruplandırmaya tabi tutulmasında kullanılacak
önemli bir analiz tekniğidir. Finansal ve finansal olamayan kararların alınmasında
önemlidir. 1960'lı yıllarda ortaya çıkan firma yaşam döngüsü kavramı son yıllarda
üzerinde önemli sayıda çalışmanın yapıldığı bir konu olmuştur. Sermaye yapısından
kasıt, işletmenin sermaye yapısını oluşturan borç ve özkaynakların kullanım oranları
ve bunların karışımının nasıl olması gerektiğidir. İşletmelerin faaliyet alanına,
ekonomik şartlara ve hukuki şartlara göre farklılık gösterebilmektedir. Bu çalışmanın
temel amacı işletmelerin sermaye yapısı üzerinde firma yaşam döngüsünün etkisini
incelemektedir. Bu amacı gerçekleştirmek üzere Borsa İstanbul'a kayıtlı farklı
sektörlerde yer alan 294 firmanın 2013-2020 yıllarına ait verilerinden yararlanılmıştır.
Çalışmada firma yaşam döngüsü göstergesi olarak Dickinson (2011) tarafından
geliştirilmiş olan modelden yararlanılmıştır. Sermaye yapısı göstergeleri olarak da
Kısa Vadeli, Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar ve Öz Kaynaklar kullanılmıştır.
Ampirik analizlerde korelasyon ve regresyon analizlerinden yararlanılmıştır.Yapılan analiz sonucunda, sahiplik yapısı açısından yaşam döngüsü aşamaları
arasındaki ilişki, KVYK'ın giriş aşaması ile pozitif diğer tüm aşamalar ile negatif,
UVYK'ın giriş ve büyüme aşaması ile pozitif, olgunluk, durgunluk ve düşüş aşamaları
ile negatif, ÖZKAYNAK giriş ve büyüme dönemi ile negatif, olgunluk, durgunluk ve
düşüş aşamaları ile pozitif olduğu sonucu elde edilmiştir. Firma karakteristiği
bakımından, giriş aşamasındaki firmaların karlılık ve büyüklüğünün negatif, buna
karşın SMM pozitif ve anlamlıdır. Büyüme aşamasında karlılık ve büyüklüğün pozitif,
SMM negatif ve anlamlıdır. Olgunluk aşamasında karlılık, büyüklük ve satışlar pozitif,
SMM ise negatif ve anlamlıdır. Durgunluk aşamasında karlılık pozitif, büyüklük, satış
ve SMM negatiftir. Düşüş aşamasında karlılık, büyüklük ve satışlar negatif, SMM ise
pozitif ve anlamlıdır.

Abstract:
Firm life cycle theory is a non-deterministic concept derived from the product
life cycle of marketing and microeconomics and expressed by the understanding that
the firm has certain life stages like a living organism. It is an important analysis
technique to be used in subjecting companies to a homogeneous grouping. It is
important in making financial and non-financial decisions. The concept of company
life cycle, which emerged in the 1960s, has been a subject on which a significant
number of studies have been carried out in recent years. What is meant by capital
structure is the utilization rates of debt and equity, which make up the capital structure
of the enterprise, and how their mixture should be. It may differ according to the field
of activity of the enterprises, economic conditions and legal conditions. The main
purpose of this study is to examine the effect of firm life cycle on the capital structure
of enterprises. In order to achieve this aim, the data of 294 companies in different
sectors registered in Borsa Istanbul for the years 2013-2020 were used. In the study,
the model developed by Dickinson (2011) was used as a firm life cycle indicator.Short-Term, Long-Term Foreign Resources and Equity are used as capital structure
indicators. Correlation and regression analyzes were used in empirical analysis.
As a result of the analysis, the relationship between life cycle stages in terms
of ownership structure is positive with the entry stage of KVYK and negative with all
other stages, entry and growth stage of UVYK and positive, maturity, stagnation and
decline stages and negative, EQUITY entry and growth period. negative with maturity,
stagnation and decline phases, it is positive. In terms of firm characteristics, the
profitability and size of the entry-stage firms are negative, whereas SMM is positive
and significant. In the growth phase, profitability and size are positive, SMM is
negative and significant. In the maturity stage, profitability, size and sales are positive,
while SMM is negative and significant. In the recession phase, profitability is positive,
size, sales and SMM are negative. In the decline stage, profitability, size and sales are
negative, while SMM is positive and significant.