İzmir yöresindeki süt sığırcılığı işletmelerinde sağımı yemleme ve temizlemeye ilişkin uygulamaların mekanizasyon işletmeciliği açısından irdelenmesi /
Yazar: ENGİN ÇAKIR
Danışman: PROF.DR. RAUF UÇUCU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1986
Konu: Zooloji = Zoology
Dizin: Hayvancılık = Animal husbandry ; Makineleşme = Mechanization ; Süt = Milk ; Sığırlar = Cattles

Özet:
-121- 6. ÖZET Özellikle son yıllarda ülke çapında görülen süt sığırcı lığını geliştirme çabaları birçok modern işletmelerin kurulma sını sağlamışı böylece bu işletmelerde kültür ırkı süt sığır larının kullanılması ile süt üretimi artmıştır. Gerek nüfusumuzun hızla artması gerekse beslenmede sütün öneminin anlaşılması, kültür ırkı süt sığırlarının kullanılma sını ve. daha az işgücü tüketimi ile süt üretimini gerçekleşti ren prodüktiv işletmelerin kurulmasını zorunlu kılmıştır " Bu anlamda, İzmir yöresi araştırma kapsamına alınarak İzmir merkez ve ilçelerinde süt sığırcılığı yapan işletmeler incelenmiştir 0 Araştırmanın amacı; İzmir ve ilçelerinde süt sığırcılığı yapan işletmelerin mekanizasyon düzeyinim belirlemek, işletme lerdeki sağım, yemleme ve temizlemeye ilişkin uygulama yöntem leriyle işgücü tüketimini saptamak, elde edilen sonuçlardan ya rarlanarak yöredeki süt sığırcılığı işletmelerini mekanizasyon işletmeciliği açısından karşılaştırarak bunların daha üretken duruma gelmesini sağlayacak önerileri belir lemektir0 Bu amaca yönelik olarak araştırma çalışmaları iki aşamada gerçekleşti-. rilmiştir. Birinci aşamada "Anket Uygulaması" yapılmış, ikinci aşamada ise yöreyi karakterize eden ve örnek seçilen 9 işletmede ölçümler yapılmıştır o Birinci aşamada, İzmir'e bağlı 10 ilçede 126 işletmede inceleme yapılmış ve çeşitli nedenlerle süt sığırcılığı yap maktan vazgeçmiş veya vazgeçme durumunda olan 27 işletme ince leme dışında bırakılarak, 97 işletmede anket çalışmaları ger çekleştirilebilmiştir o Yapılan çalışmalar sonucunda 2-5 arası ineğe sahip ancak daha çok tarıma yönelik işletmelerin çoğun lukta olduğu saptanmıştır o Elde edilen bulgulara göre yörede süt sığırcılığının, coğrafi farklılık ve tarımsal yapının de ğişikliğinden dolayı bazı ilçelerde (Tirej Torbalı, Bayındır, Ödemiş) daha fazla yaygınlaştığı belirlenmiştir» Anket sonuçlarına göre; 97 işletmenin 52'si serbest ahır, 45'i bağlı ahıra sahip işletmelerdir,, Serbest ahırların % 79*u hayvancılığı geliştirme müdürlüğünce belli projelere göre yap tırılmış, % 31° i ise işletmelerin kendi olanakları ile yöre-122- kosullarxnda geleneksel olarak inşa ettikleri ahxrlardxr. Ay rıca, işletmelerin çoğunluğunun 5-20 ile 20-60 süt sigxrxna sahip olduğu ve 100 den fazla süt sigxrx olan işletmelerin ise % 5 gibi küçük bir paya sahip olduğu saptanmxstxr. İşletmelerin % 43.3'Ü aile işletmesi tipindedir. İşletme sinde işçi çalxştxr anlar j inceleme yapxlan işletmelerin % 25* ini olusturmaktadxr. İnceleme yapxlan işletmelerin 9 *u yetersiz su lamaya sahipken 10 işletmede çeşitli nedenlerle elektrikte yoktur. Alet ve makinaya sahip olmayan işletmelerin sayxsx 25 olup, inceleme yapxlan işletmelerin % 25, 8' ini olusturmaktadxr " İşlet melerin % 48.4*ü sagxm makinasxna, % 73'ü traktöre, % 57.7'si çayxr biçme makinasxna, % 41.2 'si silaj makinasxna, % 40'x balya makinasxna ve % 65»i tarxm arabasxna sahiptir 0 Yine saptamalara göre; işletmelerin % 38.1'nde ahxrlarxn iyi durumda olduğu, onarxlmasx veya yxkxlxp yeniden yapxlmasx gereken ahxrlara sahip işletmelerin ise % 20,7 sini meydana getirdiği, bunun da % 80'inin baglx ahxrlarda gereksinim olduğu belirlenmiştir. Gözlemlere göre* işletmelerin % 46'sxnx oluştu ran baglx ahxrlarxn % 80'inde havalandxrma olanagx bulunmamakta, havalandxrma bilinçsizce ya yetersiz pencerelerle yapxlmakta ya da hiç yapxlmamaktadxr. Anket yapxlan işletmelerden baglx ahxra sahip olanlarxnxn % 89'unda sagxm elle yapxlmaktadxr. Sadece 2 işletmede sagxmda seyyar sagxm makinasx kullanxlmaktadxr. Baglx ahxrlarxn tamamxn- da yemleme ve temizlemede herhangi bir mekanizasyon uygulamasx gerçekleş tirilmemektedir o Sadece 1 işletmede yem alxm ve dagx- txmxnda traktör-römork kullanxlmaktadxr. İnceleme yapxlan işletmelerden serbest ahxrlara sahip olan- larxn çoğunluğunda sagxm, sagxm makinasxyla yapxlmakta, sadece 6 sxnda sagxm elle yapxlmaktadxr. Ancak bunlarxn 3'ünde sagxm makinasx olduğu halde birinci işletme, sağmal inek sayxsx az olduğundan, ikinci işletme, sagxm makinasx arxzali olduğundan ve üçüncü işletme de, sagxm makinasxnxn memelerde mastitise neden olduğuna inandxgxndan sagxm, elle yapxlmaktadxr. Saptamalara göre baglx ahxrlarda olduğu gibi serbest ahxr larda da yemlemede yeterli bir mekanizasyon uygulaması yoktur. Serbest ahxra sahip 52 işletmenin % 27* si yemlemede traktör- römork kullanmakta geri kalan 38 işletme: yemlemede herhangi :: bir alet-makina kullanmamaktadxr.-123- Temizlik işlemine ilişkin olarak en kötü uygulama ser best ahır temizliğinde görülmüştür " Gözlemlere görej işletme lerin sadece % 25'inde temizleme mobil sistem, traktör -tesviye küreği ile yapılmaktadır. İncelenen işletmelerin % 25 'inin ise gerek temizlemede uygulanan yöntemin, gerekse günde yapılan temizlik sayısının yetersizliği nedeniyle istenilen temizliğe sahip olmadığı saptanmıştır» Ve. bu işletmelerin ahırları Ol dukça pis bir görünüm i cindedirler " Araştırmanın ikinci aşamasında yöreyi karakterize eden ve örnek seçilen 9 işletmede ölçüm yapılarak sağım, yemleme Ve temizlemeye ilişkin uygulamalar ve işgücü tüketimi saptanmıştır. Araştırma yapılacak işletmelerde önce "iş etüdü" yapılmış ve zaman ölçümlerinde "analitik yöntem" uygulanmıştır. İşletme lerdeki üç işleme ilişkin zaman tüketimi saptamada ölçümlerle elde edilen bulguların aritmetik ortalamasından yararlanılmış tır. Ölçüm sonuçlarının güvenirlilik sınırları içinde olup ol madığını belirlemek için istatistiksel değerlendirme yapılmıştır " 6 sı serbest ahıra, 3'ü bağlı ahıra sahip 9 örnek işlet mede yapılan ölçüm sonuçlarına göreı sağım, yemleme ve temizle meye ilişkin işgücü. tüketiminin işletmelerde kullanılan sisteme, uygulanan yönteme, işçinin yeteneği ve deneyimine göre farklı değerleri aldığı görülmüştür. Birim inek başına işgücü tüketiminin bağlı ahırlarda, serbest ahırlara göre daha fazla olduğu* sağım, yemleme ve temizlemedeki işgücü tüketiminin serbest ahırlara nazaran faz la değer aldığı saptanmıştır» Tüm işletmeler arasında en az işgücü tüketimine F işletmesi sahiptir. F işletmesinde sağım, 2x6 balık kılçığı sağım yerinde 12 sağım başlıklı tam otomatik sağım makinasıyla yapılmakta ve temizleme traktör-tesviye küreği ile gerçekleştirilmektedir. Sa dece yemlemenin elle yapıldığı bu işletmede yem direk yemlikte hazırlanmaktadır. Serbest ahırların içinde en fazla işgücü tüketimine sahip olan A işletmesinde sadece sağım, makinayla yapılmakta ve 40 başlık serbest ahıra sahip olan bu işletmede yemleme ve temiz leme ise elle yapılmaktadır.-124- Günde toplam olarak, üç işleme ilişkin işgücü tüketimi işletmeler arasındaki farkı belirginleştirmektedir. C işletme sinde üç işleme ilişkin toplam işgücü tüketimi F işletmesinden daha fazla olduğu halde bu işgücü 35 inek için tüketilirken F işletmesinde daha az işgücü 64 inek için tüket ilmekte di r0 İşletmelerde günlük ahır içi işlemlerden sağım, günlük işgücü tüketimi açısından % 40' m üzerinde % 90' a yaklaşan bir pay almakta ve ahır içi işlemlere ilişkin mekanizasyon kulla nımı arttıkça sağımın işgücü tüketim değeri azalmakta ancak % payı artmaktadır,, Bu da aynı sayıda sagımcı ile daha fazla sayıda ineğin sagılabilecegini göstermektedir " Ölçüm yapılan örnek işletmelerde genel olarak günlük ahır içi işlemlerin ortalama yüzde payları; sağım için % 6003, yemleme için % 27 ve ahır temizliği için ise % 12.7 olarak saptanmıştır. Sonuç olarak; süt sığırcılığı işletmelerinde yeterli düzeyde bir mekanizasyon uygulamasının olmadığı, ayrıca sağım, yemleme ve temizliğe ilişkin uygulamaların da koşullara uygun olmadığı söylenebilir. İşletmelerin daha üretken olmasını sağ layacak önerilerin belirlenmesi için yöre koşullarında saptan mış verilere gereksinim olduğundan konuya ilişkin bir dizi araştırma yapılması zorunludur.

Abstract: