İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler ders kitabındaki karakterleri niteleyen değerlerin incelenmesi
Examination of the values quality the characters in the primary grade 4. social studies textbook
Yazar: BURHAN EKEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUSRETTİN YILMAZ
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel Eğitim Ana Bilim Dalı / Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Değerler = Values ; Değerler eğitimi = Values education ; Karakter = Character ; Karakterizasyon = Characterization ; Sosyal bilgiler dersi = Social studies course ; Sosyal bilgiler eğitimi = Social studies education ; İlkokullar = Primary schools

Özet:
Bu araştırmanın amacı; İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabındaki karakterleri niteleyen değerlerin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama kaynağı olarak 2022-2023 eğitim öğretim yılında okutulan "İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı" tercih edilmiştir. Araştırma aşamasında "İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı" incelenerek kitapta geçen karakterler belirlenmiştir. Belirlenen karakterlerin özellikleri çerçevesinde karakterizasyonlar yapılmıştır. Ardından karakterlerin özellikleri dikkate alınarak hangi karakterin hangi değeri/değerleri temsil ettiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada tercih edilen analiz çeşidi betimsel analiz yaklaşımıdır. Araştırmanın sonucuna göre, İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabının değer aktarım sürecinde yüz yirmi dört (124) tane karakter kullanıldığı görülmüştür. Kullanılan bu karakterlerin doksan altısı (96) canlı karakterlerden, yirmi iki (22) tanesi ise cansız karakterlerden oluştuğu görülmüştür. Canlı karakterlerin doksan beş (95) tanesi insan karakterinden, bir (1) tanesi ise hayvan karakterinden seçildiği sonucuna varılmıştır. İnsan karakterine bakıldığında altmış bir (61) tanesi erkek karakterlerden, otuz dört (34) tanesi ise kadın karakterlerden seçildiği görülmüştür. Tespit edilen bu karakterlerin her birisi en az bir değeri temsil ettiği sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte bazı karakterlerin birden fazla değeri temsil ettiği de görülmüştür. Karakterlerin temsil ettikleri değerlere bakıldığında karakterleri niteleyen en çok vurgulanan değerlerin sırasıyla duyarlılık, bilimsellik ve saygı değerleri olduğu, en az vurgulanan değerlerin ise başta barış değeri olmak üzere sabır, azim, dürüstlük ve estetik değerleri olduğu görülmüştür. Karakterleri niteleyen  değerlerin Sosyal Bilgiler dersi Öğretim Programındaki kök değerlere ve Milli Eğitim Temel Kanununda yer alan değerlere paralel olarak hazırlandığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: Değerler Eğitimi, Sosyal Bilgiler Ders Kitabı, Kök Değerler, Karakter, Karakterizasyon

Abstract:
The purpose of this research; It is the examination of the values that characterize the characters in the primary school 4th grade Social Studies textbook. In the research, document analysis method, one of the qualitative research methods, was used. "Primary School 4th Grade Social Studies Textbook" was chosen as the data collection source. During the research phase, "Primary School 4th Grade Social Studies Textbook" was examined and the characters in the book were determined. Characterizations were made within the framework of the characteristics of the determined characters. Then, considering the characteristics of the characters, it was tried to reveal which character represents which value/values. The type of analysis preferred in this study is the descriptive analysis approach. According to the results of the research, one hundred and twenty-four (124) characters were used in the value transfer process of the 4th grade Social Studies textbook of primary school. It was observed that ninety-six (96) of these characters used were live characters and twenty-two (22) were inanimate characters. It was concluded that ninety-five (95) live characters were chosen from human characters and one (1) from animal characters. When looking at the human characters, it was seen that sixty-one (61) of them were male characters and thirty-four (34) of them were female characters. It is concluded that each of these determined characters represents at least one value. However, it has also been seen that some characters represent more than one value. Considering the values represented by the characters, it was seen that the most emphasized values on the characters were sensitivity, scientificness and respect, respectively, while the least emphasized values were patience, perseverance, honesty and aesthetic values, especially peace. It has been observed that the values ​​that characterize the characters are prepared in parallel with the root values ​​in the Social Studies Curriculum and the values ​​in the Basic Law of National Education.

Keywords: Values Education, Social Studies Textbook, Root Values, Character, Characterization.