Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde grafik roman kullanımının okuduğunu anlamaya etkisinin incelenmesi
The effect of graphic novel use on reading comprehension in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: AYŞEGÜL BAYKAN
Danışman: PROF. DR. ZEHRA GÖRE
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching

Özet:
Türkçe öğretim setlerinde bulunan farklı edebi metin türlerine ait okuma metinlerine bir alternatif olarak
kitaplarda yer almayan grafik roman türündeki edebi metinlerin özellikle yabancı dil öğretiminde kullanılması yurt
dışında yabancı dil öğretiminde çok yaygın görülen bir uygulamadır. Ancak Türkçe öğretim setlerine bakıldığında
bu uygulamada boşluk olduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda çalışmada görsellerin ön planda olduğu ve belirli bir
kurgu üzerinden ilerleyen edebi grafik roman metin türünün öğrencilerin okuduğunu anlamaya etkisi çalışmanın
amacını oluşturmaktadır. Yabancı dil öğrenicisinin işlevsel bir şekilde dili öğrenebilmesi için metin türlerinin
öğretim sürecinde çeşitlilik sunması gerektiği düşünülmektedir. Edebi metin türü olarak grafik roman görselliği
ve kurguyu içerisinde barındıran en etkin metin türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak ülkemizde eğitimöğretim alanında grafik romanla ilgili yapılmış araştırma sayısı az olmakla beraber Türkçenin yabancı dil olarak
öğretimi bu konu hakkında araştırma yapılmamış olduğu gözlemlenmiştir. Grafik romanların dil öğretimindeki
etkisine dair kapsamlı bir araştırma olmadığından ülkemiz alan yazınında önemli bir boşluk olduğu tespit
edilmiştir.
Günümüzde görsellerin eğitim-öğretim sürecindeki etkisi giderek artmaktadır. Özellikle yaşanan salgın
süreçlerinde öğrenimin tamamen teknoloji odaklı bir hale dönüşmüş ve zenginleştirilmiş materyal içeriklerle
donatılmış olması görsellerin önemini artırmıştır. Teknolojik gelişmelerle birlikte öğretim süreçlerinin içerisinde
görsellerin yer alma oranları da artış göstermiştir. İnsanlar günümüzde düz yazınsal metinleri okumak yerine görsel
unsurlardan yararlanmayı tercih eder duruma gelmiştir. Bu sebeple dil öğretiminde kullanılmakta olan metinlerde
görsellerin daha fazla yer alması gerektiği düşünülmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretim setleri
incelendiğinde öğretim setlerinin ana omurgasını oluşturan ders kitaplarında görsellerin yeterince kullanılmadığı
görülmektedir. C1 düzeyine bakıldığı zaman metin türleri içerisinde görsellerin ağırlık kazandığı türlere yer
verilmediği görülmektedir. Grafik roman bir metin türü olarak değerlendirildiğinde estetik kaygıyla oluşturulmuş
edebî metinler içerisinde değerlendirilmektedir. Grafik romanın diğer edebi metin türlerine göre (hikaye, roman,
köşe yazısı, deneme, şiir, fıkra, biyografi vd.)iki boyutlu bir metin türü olması yani metin ve görsellerin bir arada
kullanıldığı bir edebi metin türü olmasının öğrencilerin okuduklarını anlamaya etkisine olumlu katkıda bulunacağı
düşünülmektedir. Bu çalışmada bir edebi metin türü olan grafik romanla Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde
öğrencilerin okuduğunu anlamaya yönelik başarıları tespit edilmiştir.
Bu çalışma, grafik roman kullanımının C1 düzeyinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin
okuduğunu anlama durumundaki etkisini incelemek amaçlı 2020-2021 eğitim öğretim yılında Ankara Hacı
Bayram Veli Üniversitesi Dil Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada karma
yöntem kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler 05.05.2021-17.06.2021 tarihleri arasında toplanmıştır.
Deney ve kontrol gruplarında yapılan ön test ve son test aracılığıyla öğrencilerin başarısı ölçülmüş sonuçlar SPSS
26.0 ve Microsoft Office XP Professional paket programları kullanılarak çözümlenmiştir. Diğer yandan nitel
araştırma tekniklerinden yarı yapılandırılmış görüşme formu ve gözlem formları aracılığıyla grafik roman ile
okuduğunu anlamaya yönelik görüşler ve grafik romana yönelik tutumları elde edilmiştir. Nicel ve nitel verilerden
hareketle grafik romanın C1 düzeyinde Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde öğrencilerin başarı, grafik
romana yönelik tutumlarında olumlu bir etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda elde edilen
sonuçlar değerlendirilmiş ve sonraki araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi, okuduğunu anlama düzeyi, görsel okuma, grafik
roman, çizgi roman

Abstract:
In this study, the graphic novel, which is a literary text type, will be used to determine the success of
Turkish language students to understand what they read in teaching as a foreign language. As an alternative to
reading texts of different literary text types in Turkish teaching material, graphic novel types are not included in
the books. Yet, graphic novels are very common in foreign language teaching abroad, unlike at Turkish language
teaching material, it was seen that there was a deficiency in their use in the classroom. In order for the foreign
language learner to learn the language functionally, it is thought that these types of texts should offer diversity in
the teaching process. In this context, when the Turkish language teaching materials are examined, it is seen that
some types of text are not included. However, the amount of research done about this in education and training in
our country is insufficient. Thus the lack of extensive research on the impact of graphic novels on language
teaching, it has been determined that there is an important that needs to be filled.
Presently, the impact of visuals and visual aids on the learning-teaching process is increasing. Especially
during the epidemic era, the fact that learning has become completely technology-oriented and equipped with
enhanced content has increased the importance of visuals. People people tend to prefering visual elements today
than to just reading plain text. For this reason, it is thought that visuals should be included in the texts used in
language teaching. Especially considering C1 level, it is seen that the types in which the visuals gain weight are
not included in the text types. When a graphic novel is considered as a type of text, it is evaluated in the texts
created by aesthetic means. Graphic novels are thought to be a two-dimensional type of text, that is, a type of
literary text in which text and images are used together. Which are thought to positively contribute to students'
understanding of what they are reading.
This study was carried out at Ankara Hacı Bayram Veli University Language Teaching Practice and
Research Center in the 2020-2021 academic year. The effects of the use of graphic novels on the learning of
Turkish language by students in a Turkish as a foreign language classroom at C1 level will be examined. Mixed
method was used in the study. Students' success was measured through pre-test and post-test and control groups.
The results were analyzed using SPSS 26.0 and Microsoft Office XP Professional package programs. In addition,
to better understand opinions and attitudes towards graphic novels, qualitative research techniques like interview
and observation forms were utilized. Based on quantitative and qualitative data, it was concluded that graphic
novels had a positive effect on the success of students in the teaching of Turkish as a foreign language at the C1
level. The results obtained at the end of the study were evaluated and suggestions were made to shed light on
subsequent research.

Keywords: Teaching Turkish as a foreign language, reading comprehension, visual reading, graphic novel, comics