Vergi kaçakçılığı suçlarında etkin pişmanlık uygulamasınındeğerlendirilmesi
Evaluation of active repentance for tax evasion crimes
Yazar: BATURALP GÜLENÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE BAKAR TÜREGÜN
Bursa Uludağ Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı / Mali Hukuk Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law ; Maliye = Finance

Özet:
Vergi kaçakçılığı, Vergi Usul Kanunu (VUK)'nun 359. maddesinde düzenlenen ve
yaptırımları eylemlere göre 18 aydan 8 yıla kadar hapis cezası gerektiren bir suçtur.
7394 sayılı kanunla vergi kaçakçılığı suçları yönünden ceza indirimine olanak
tanınmıştır. Hem kanunun gerekçesinde hem geçici madde 34'te kurum "etkin
pişmanlık" olarak nitelenmiştir. Bu çalışmanın amacı; vergi kaçakçılığı suçlarında
etkin pişmanlık uygulamasını incelemek, yapısal sorunlarını tespit etmek ve öneriler
sunmaktır. Etkin pişmanlıktan yararlanmak için verginin ziyaa uğratıldığının tespit
edilmesine bağlı olarak tarh edilen verginin, gecikme faizi ve gecikme zammının
tamamı ile kesilen cezaların yarısı ve buna isabet eden gecikme zammının ödenmesi
gerekmektedir. Tarh edilen vergi ve buna bağlı cezanın bulunmadığı hallerde ödeme
gerekmeksizin cezada indirim yapılmaktadır. Aktif ve iradi bir davranış gerektirmeyen
bu durumun etkin pişmanlık kurumu ile izah edilmesi mümkün değildir. Vergi
kaçakçılığı suçları zarar suçları olmamasına rağmen, zararın telafisi ve idari cezanın
bir kısmının ödenmesi aranmıştır. Ayrıca hem m. 359 hem geçici m. 34'te ceza
indiriminden faydalanabilmek için vergi mahkemesinde dava açılmaması, açılmışsa
feragat edilmesi, kanun yollarına başvurulmaması veya başvurulmuşsa vazgeçilmesi
şart koşulmuştur. Ancak Anayasa Mahkemesi m. 359'daki şartı tamamen, geçici m.
34'teki şartı kısmen iptal etmiştir. Mevcut durumda idari vergisel uyuşmazlık
sonuçlanmamasına rağmen, kişilerden ödeme yapmaları beklenmektedir. Ayrıca kişiler
beraat ettikleri takdirde yaptıkları ödemenin akıbetinin ne olacağı belirsizdir. Sonuç
olarak; mevcut haliyle uygulamada ortaya çıkacak sorunlar sebebiyle düzenlemenin
kaldırılması önerilmiştir. Eğer etkin pişmanlık kurumunun varlığı zorunlu görülüyorsa,
kaçakçılık suçlarının tehlike ve zarar suçları olarak ayrılması, sadece zarar suçlarında
etkin pişmanlığa olanak tanınması, vergi kaçakçılığı suçu ile vergi kaybı oluştuğunda
vergi ziyaı cezası yerine hapis cezasının yanında adli para cezası uygulanması, bu
cezanın eylemi gerçekleştiren kişiye kesilmesi önerilerinde bulunulmuştur.

Abstract:
Tax evasion is a crime regulated under Article 359 of the Tax Procedure Law, carrying
penalties ranging from 18 months to 8 years of imprisonment depending on the severity
of the offense. With Law No. 7394, penalty reductions are allowed for tax evasion
crimes. "Active repentance" is characterized as such in both the reasoning of the law
and in temporary article 34. The purpose of this study; examine the practice of active
repentance in tax evasion crimes, identify structural problems and offer suggestions.
To benefit from active repentance, if it is determined that the tax has been lost, the
entire tax assessed and delay related late fees, half of the penalties imposed and the
corresponding delay interest must be paid. In cases where there is no tax or penalty
imposed, the penalty is reduced without the need for payment. This situation, which
does not require active and voluntary behavior, cannot be justified by the institution of
active repentance. Although tax evasion crimes are not harm crimes, the compensation
for damage and the payment of part of the administrative penalty are required.
Additionally, to benefit from both Article 359 and temporary article 34 penalty
reductions, it is a condition that no case be filed in the tax court, or if filed, it must be
withdrawn, no legal remedies be sought, or if sought, they must be withdrawn.
However, the Constitutional Court has completely invalidated the condition in article
359 and partially invalidated the condition in temporary article 34. In the current
situation, although the administrative tax dispute has not been concluded, people are
expected to make payments. Furthermore, it remains uncertain what will become of
payments made if individuals are acquitted. As a result, it has been suggested that the
regulation be removed due to the potential issues that may arise with its current
implementation. If the existence of the active repentance institution is deemed
necessary, that tax evasion crimes be divided into danger and harm crimes, allowing
active repentance only for harm crimes. It is also suggested that in cases of tax evasion
leading to tax loss, instead of a tax loss penalty, a prison sentence combined with a
judicial fine be applied, with the fine being imposed on the individual who committed the act.