Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejilerin incelenmesi ve stratejilerin kullanımına yönelik eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi
Examining pre-school teachers' strategies to undesirable behaviours and determining their educational requirements in using these strategies
Yazar: KEVSER COŞAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. DUYGU ÇETİNGÖZ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Okul Öncesi Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers ; Sınıf yönetimi = Classroom management ; Yönetim = Management ; Yönetimsel davranış = Management behaviours ; Öğretmen davranışı = Teacher behavior ; Öğretmenler = Teachers ; İstenmeyen öğrenci davranışı = Unwanted student behavior

Özet:
Okul öncesi eğitimde sınıfta öğretmenlerin en çok karşılaştığı problemlerden biri de istenmeyen davranışlardır. İstenmeyen davranışlar sınıfın düzenini, öğretmenin/öğrencilerin motivasyon ve verimini olumsuz yönde etkileyen nedenlerin başında gelmektedir. Bu nedenle de istenmeyen davranışların ortaya çıkmadan önce etkili bir şekilde önlenmesi ya da ortaya çıktıklarında etkili bir şekilde söndürülmesi gerekmektedir. Öğretmenlerin istenmeyen davranışlarla etkili bir şekilde başa çıkabilmesi de onların bu noktadaki yeterliliklerine bağlıdır. Bu nedenle öğretmenlerin bu noktadaki eğitim ihtiyaçlarının saptanması eksik olan yeterliliklerin giderilmesinde büyük önem taşımaktadır.
Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejileri inceleyen ve stratejilerin kullanımına yönelik eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesini amaçlayan bu araştırmanın çalışma gurubunu İzmir ili merkez ilçelerinde çalışan 140 okul öncesi öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Keleş (2015) tarafından oluşturulan beşli likert tipinde hazırlanmış "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetiminde İstenmeyen Davranışlara Karşı Kullandığı Stratejileri Belirleme Ölçeği" kullanılmıştır. Ardından öğretmenlerin istenmeyen davranışlara karşı kullandığı stratejilere ve eğitim ihtiyaçlarına yönelik görüşleri 20 okul öncesi öğretmenine uygulanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Toplanan nicel veriler frekans dağılımı, yüzde dağılımı, aritmetik ortalama, standart sapma değerleri hesaplanarak ve parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U ve Kruskal Wallis H testlerinden yararlanılarak analiz edilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizinden yararlanılmıştır. 
Araştırma sonuçlarına göre okul öncesi öğretmenlerinin en çok karşılaştıkları istenmeyen davranışlar sınıfın genel düzeni bozan davranışlar olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre okul öncesi öğretmenleri istenmeyen davranışlara karşı ise öğrenciyi olumsuz etkileyebilecek, sert müdahaleleri daha az kullanmaktadır. Okul öncesi öğretmenlerinin kullandıkları stratejilerden bir kısmı kıdem, sınıf mevcudu, kaynaştırma öğrencisi, hizmet içi eğitim durumu ve sınıfın yaş grubuna göre farklılık göstermektedir. Elde edilen sonuçlara göre okul öncesi öğretmenleri disiplin modellerinden en yüksek puanı kontrol modelinden, en düşük puan ise sosyal disiplin modelinden almıştır. Disiplin modellerinden alınan puanlar kaynaştırma öğrencisi ve sınıfın yaş grubu değişkenine göre farklılık gösterirken, kıdem, sınıf mevcudu ve hizmet içi eğitim durumu değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık göstermemektedir.
Araştırmanın sonuçlarına göre okul öncesi öğretmenleri sınıfta istenmeyen davranışların pek çok probleme yol açtığını, istenmeyen davranışlara karşı stratejiler kullanırken zorlandıkları noktalar olduğunu belirtmişlerdir. Okul öncesi öğretmenleri en çok, istenmeyen davranışlara karşı kullanılan stratejilerin 3-4-5 yaşa göre ayrılarak verildiği bir eğitim almak istediklerini ve verilen eğitimde anlatımın uygulamaya dayandırılması gerektiğini belirtmişlerdir.

Anahtar kelimeler: Sınıf yönetimi, sınıfta istenmeyen davranışlar, disiplin modelleri, eğitim ihtiyacı

Abstract:
In preschool education, one of the problems that kindergarten teachers encounter most in the classroom is unwanted behaviors. They are the leading factors that affect classroom order, motivation and efficiency of the teacher/students negatively. Therefore, the unwanted behaviors should be prevented effectively before they emerge or should be extinguished when they emerge. Teacher's ability to cope with the unwanted behaviors effectively depends on their competency in this subject. Thus, determining teachers educational needs in this point has a great importance in fulfilling the lacking abilities.
The working group of this research that analyzes the strategies the kindergarten teachers use against the unwanted behaviors in the classroom management and aims to specify the educational needs for using the strategies is made up of 140 kindergarten teachers who work in the central districts of Izmir. In the research, both the quantitative and qualitative research techniques were used. As a quantitative data collection tool, "The Scale of Specifying the Strategies the Kindergarten Teachers Use Against the Unwanted Behaviors in the Classroom Management", prepared in the type of five point likert scale by Keles (2015), was used. In the qualitative part of the research, semi-structured interview form applied to 20 kindergarten teachers was used. The collected quantitative data was analyzed by frequency distribution, percentage distribution, calculating the arithmetic average, standard deviation and making use of nonparametric Mann Whitney U and Kruskal Wallis H tests. In the analysis of the qualitative data, content analysis was used. 
According to the results of the research, it is stated that the unwanted behaviors the kindergarten teachers encounter most are the ones that disturb general classroom order. Against the unwanted behaviors, the kindergarten teachers use severe responses less which can affect the student negatively. Some of the strategies that kindergarten teachers use differ according to seniority, number of the students, inclusive student, status of the in service training and age group of the class. Among the discipline models of the kindergarten teachers, control model got the highest point and social discipline model got the lowest point. While the points got from the discipline models differ according to the factor of inclusive student and age group, they do not differ significantly according to the factor of seniority, number of the students and status of the in service training.
 According to the results, kindergarten teachers state that unwanted behaviors in the classroom cause a lot of problems and they have difficulty in using the strategies against the unwanted behaviors. Kindergarten teachers stated that they primarily want to take education in which the strategies used against unwanted behaviors are sorted out for 3-4-5 year-old children and the education should be based upon practice. 

Key words: Classroom management, unwanted behaviors in the classroom, discipline models, need of education