Kurumsallaşma bağlamında Dâhiliye Nezareti'nden Dâhiliye Vekâleti'ne geçiş: 1920-1923
Transition from the Interior Ministry of the Ottoman Period to the Interior Ministry of the National Liberation War in the context of institutionalization: 1920-1923
Yazar: ŞAFAK BAŞA
Danışman: DOÇ. DR. UĞUR ÖMÜRGÖNÜLŞEN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kamu Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration
Dizin: Dahiliye Nezareti = Ministry of Interior ; Dahiliye Vekaleti = Ministry of Interior ; Kurumsallaşma = Institutionalization ; İçişleri Bakanlığı = Ministry of Interior

Özet:
İçişleri Bakanlığı, tarihi adeta Osmanlı/Türk Devleti'nin tarihiyle özdeşleşmiş kurumların başında gelmektedir. 1836 yılı başlangıç kabul edilirse İçişleri Bakanlığı'nın kronolojik yaşı, günümüz itibariyle 176 yıla ulaşmış bulunmaktadır. Bu dönemin 86 yılı Dâhiliye Nezareti, 92 yıllık dönemi ise Dâhiliye Vekâleti/İçişleri Bakanlığı olarak geçirilmiştir. Ancak, oldukça eski ve köklü bir kurum olmasına ve yaşadığı kurumsallaşma serüveni kamu örgütleri için önemli kurumsal deneyimler sunmasına rağmen İçişleri Bakanlığı'nın kurum tarihi çok fazla bilinmemektedir. Bundan dolayı, İçişleri Bakanlığı'nın kurum tarihi konusunda çalışma yapılması gerçek bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır. Tez'in konusu kısaca; İçişleri Bakanlığı'nın kurum tarihi olmakla birlikte, bu çalışma İçişleri Bakanlığının bütün bir kurum tarihini kapsama iddiasında değildir. Araştırma temel olarak, Osmanlı Dönemi Dâhiliye Nezareti'nden Milli Mücadele Dönemi Dâhiliye Vekâleti'ne geçişin yaşandığı dönemi (1920-1923) ve Dâhiliye Nezareti/Vekâleti'nin merkez teşkilatını kapsamaktadır. Tez'in genelinde, kurumsal tarihin, bir anlamda kurumların kurumsallaşma tarihi olduğu gerçeği kabul edilerek, öncelikle kurumsal tarih araştırması gerçekleştirilmiş, elde edilen verilerin analiz edilmesinde de kurumsallaşma yaklaşımından yararlanılmıştır. Tez'de nitel araştırma yöntemleri tercih edilmiş, ağırlıklı olarak da doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Tez sonucunda; İçişleri Bakanlığı örneğinde olduğu gibi, Türk toplumunun uzun yıllar boyunca ve titizlikle yaratıp geliştirdiği kurumların, çeşitli güçlerin ve çıkarların etkisiyle oradan oraya yönlendirilebilen bilardo topları olmadıkları, onların da kendilerine ait bir yaşamları olduğu ve isimlerinden çok daha fazlasını ifade ettikleri; bunlara ait yönetsel değerlerin korunup geliştirilmesi ve gelecek kuşaklara emanet edilmesinin ülke ve toplum yararına olduğu; Devlet ve siyaset kurumlarının da Milli Mücadele Dönemi'nde olduğu gibi kamu örgütlerinin kurumsallaşma düzeyini azaltan değil, destekleyen bir anlayışta olmaları gerektiği, ortaya çıkmaktadır.Anahtar Sözcükler: Dâhiliye Nezareti, Dâhiliye Vekâleti, Kurum ve Kurumsallaşma.

Abstract:
The Ministry of Interior is one of the institutions that its history is almost parallel with the history of the Ottoman/Turkish State. If we take 1836 as a starting date, the Interior Ministry is 176 years old today. The first 86 years has been under the Ottoman Empire and the remaining 92 years has been under the Republic of Turkey. Despite its importance, long history and institutional experiences for public organizations, we do not know much about the history of the Ministry of Interior. So far the interest of the researchers has mostly focused on the provincial organizations, local governments and law enforcements units instead of the central structure of the Ministry that shaped and directed these organizations. Therefore it became an important need to find out more about the history of the Ministry of Interior as an institution. Although the subject of the thesis is institutional history of the Ministry of Interior the work does not claim to cover everything about the history of the institution. The thesis mostly focuses on the transformation of the Ministry of Interior from the Ottoman to Republic period (1920-1923) in terms of its central organization. This thesis in general, accepts that the institutional history is the history of institutionalization of institutions. Therefore all the findings of this research provided by institutional history research were analyzed by using the institutionalization approach. In the thesis, qualitative research methods were preferred and mainly used in the document analysis technique. The conclusion of the thesis is that; as it is in the example of the Ministry of Interior, Turkish institutions are not just manipulated and maneuvered by the interest of other external forces but instead it has developed its own dynamics and life that meant more than their names. Therefore the values that belong to these institutions should not be weakened but rather, as has been done during the National Liberation War, should be protected, developed and supported in terms of the future interest of the state and society to hand over to the future generations.Key Words: The Ministry of Interior, Institution and Institutionalization.