Aile diş hekimliği pilot uygulamasındaki illerde tarama yapılan çocukların ağız ve diş sağlığı durumu
Oral and dental health status of children screened in provinces in the family dentistry pilot program
Yazar: ESRA YAMAN KANSIZ
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN TÜZÜN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine ; Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Ağız ve diş hastalıkları, görülme sıklıklarının fazla olması ile tüm ülkelerdeki bireyleri etkilemekte olup, önemli ve önlenebilir bir toplum sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünyada diş hekimliği hizmetlerinde, büyük ölçüde tedavi temelli bir yaklaşım hakimdir. Bununla birlikte, koruyucu ağız ve diş sağlığı hizmetleri önem kazanmaya başlamıştır. Ülkemizde de koruyucu ağız ve diş sağlığı hizmetlerine ilişkin Aile Diş Hekimliği Pilot Uygulamasına, Temmuz 2022 itibariyle Eskişehir, Karabük ve Kırşehir illerinde başlanmıştır. Bu çalışma, tanımlayıcı tipte bir araştırma olup, kapsamını pilot illerdeki aile diş hekimliği birimlerinde taraması yapılan 2-12 yaş aralığındaki 11 672 çocuk oluşturmaktadır. Veriler, IBM SPSS Statistics 23 paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir.  Karşılaştırma analizlerinde, Ki-Kare, Bağımsız Örneklem T Testi, Tek Yönlü Anova Testi ve Post Hoc testleri kullanılmıştır. İstatistik anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Aile diş hekimlerine bağlanan çocukların %5,9'una tarama yapılmıştır. Bu çocuklarda, ortalama dmft, 2-5 yaş grubunda 3,5±3,7, 6-12 yaş grubunda 4,1±3,7 olarak bulunmuştur. Çürük prevelansı ise 2-5 yaş grubunda %67,5, 6-12 yaş grubunda %81,8 olarak tespit edilmiştir. Taranan çocukların aile diş hekimliği birimi basamak türleri arasında dağılımı değerlendirildiğinde, en yüksek oranın %58,3 ile birinci basamakta olduğu tespit edilmiştir. Ülkemizdeki mevcut ağız ve diş sağlığı durumunun iyileştirilmesi ve DSÖ tarafından belirlenen hedefe ulaşılması için, ülke genelinde uygulanan koruyucu ağız ve diş sağlığı uygulamalarına ihtiyaç vardır. Bu nedenle, aile diş hekimliği modelinin ülke geneline yaygınlaştırılması önerilmektedir. Bu çalışma, pilot uygulamanın ülke geneline yaygınlaştırılması sürecinde yararlı olabilecek kanıta dayalı bilgi üretilmesi açısından katkı sunabilir.

Abstract:
Oral and dental diseases affect individuals in all countries due to their high incidence and are an important and preventable public health problem. In the world, dentistry services are largely based on a treatment-based approach. However, preventive oral and dental health services have started to gain importance. In our country, the Family Dentistry Pilot Implementation for preventive oral and dental health services has started in Eskişehir, Karabük and Kırşehir provinces in July 2022. This study was a descriptive study and included 11.672 children aged 2-12 years who were screened in family dentistry units in pilot provinces. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics 23 package program. Chi-Square, Independent Sample T Test, One-Way Anova Test and Post Hoc tests were used for comparison analysis.Statistical significance level was accepted as p<0.05. Screening was performed in 5.9% of the children referred to family dentists. In these children, the mean dmft was found to be 3.5±3.7 in the 2-5 age group and 4.1+3.7 in the 6-12 age group. Caries prevalence was 67.5% in the 2-5 age group and 81.8% in the 6-12 age group. When the distribution of screened children among the types of family dental units was evaluated, it was found that the highest rate was in the first level with 58.3%. In order to improve the current oral and dental health situation in our country and to reach the target set by WHO, there is a need for nationwide preventive oral and dental health practices. Therefore, it is recommended that the family dentistry model should be expanded throughout the country. This study may contribute to the generation of evidence-based information that may be useful in the process of expanding the pilot implementation throughout the country.