Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin sanal kaytarma davranışları ile örgütsel bağlılık düzeyleri
Cyberloafing behaviors and organizational commitment levels of teachers at secondary schools
Yazar: UMUT SADIK ATALAY
Danışman: DOÇ. DR. NECLA ŞAHİN FIRAT
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Sanal kaytarma = Cyberloafing ; Ölçekler = Scales ; Örgütsel bağlılık = Organizational commitment ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı; ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin sanal kaytarma
davranışlarını gösterme sıklıkları ile örgütsel bağlılık düzeylerinin ne olduğunu belirlemek ve
bu iki değişkene ilişkin öğretmen algıları arasında anlamlı ilişki olup olmadığını ortaya
koymaktır.
Araştırmanın örneklemini 2021-2022 eğitim öğretim yılında İzmir ili Karabağlar
ilçesinde görev yapan 346 ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri,
araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", Örücü ve Yıldız'ın (2014) geliştirdiği
"Sanal Kaytarma Ölçeği" ve Meyer, Allen ve Smith (1993) tarafından geliştirilip Dağlı,
Elçiçek ve Han (2018) tarafından Türkçeye uyarlanan "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" aracılığıyla
toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde, frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t-testi,
ANOVA, Post Hoc LSD, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H ve Pearson Momentler Çarpımı
Korelasyon Katsayısı testleri kullanılmıştır.
Araştırma sonuçları aşağıdaki gibi özetlenebilir:
Öğretmenlerin önemli sanal kaytarma davranışı gösterme sıklığı "az", önemsiz sanal
kaytarma davranışını gösterme sıklığı "orta" olarak ölçülmüştür. Öğretmenlerin sanal
kaytarma davranışı gösterme sıklığı, okulda elektronik cihaz kullanmalarına göre anlamlı
farklılık göstermemiştir. Erkek öğretmenler, kadın öğretmenlerden daha sık önemli ve
önemsiz sanal kaytarma davranışı göstermektedir. Öğretmenlerin önemli sanal kaytarma
davranışı, görev yapılan okul türü değişkenine göre anlamlı farklılık gösterirken, önemsiz
sanal kaytarma davranışı görev yapılan okul türü değişkenine göre anlamlı farklılık
göstermemektedir. Genel ortaokullarda görev yapan öğretmenler, imam hatip ortaokullarında
görev yapan öğretmenlerden daha fazla önemli sanal kaytarma davranışı göstermekte, ancak
öğretmenlerin önemsiz sanal kaytarma davranışı gösterme sıklığı görev yapılan okul türü
açısından değişmemektedir. Mesai saatleri haricinde 4 saat ve üzeri internet kullanan
öğretmenler, 2-3 saat ve 0-1 saat internet kullananlardan, 2-3 saat internet kullanan
öğretmenler, 0-1 saat internet kullananlardan daha sık önemli ve önemsiz sanal kaytarma
davranışı göstermektedir. En az bir sosyal medya sitesine üye olan öğretmenler, hiçbir sosyal
medya sitesine üye olmayan öğretmenlerden daha sık önemli ve önemsiz sanal kaytarma
davranışı göstermektedir. 1-10 yıldır görev yapan öğretmenler, 11-20 yıl ve 21 yıl ve daha
fazla süredir görev yapan öğretmenlerden daha sık önemli sanal kaytarma davranışı; 1-10
yıldır görev yapan öğretmenler, 21 yıl ve daha fazla süredir görev yapan öğretmenlerden daha
sık önemsiz sanal kaytarma davranışı göstermektedir.
Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyine ilişkin algıları; ölçek genelinde, devam
bağlılığı ve normatif bağlılık boyutlarında "kararsızım", duygusal bağlılık boyutunda ise
"katılıyorum" olarak ölçülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyi; ölçek genelinde ve
ölçeğin tüm boyutlarında, kadro değişkeni açısından anlamlı farklılık göstermemiştir. Eğitim
fakültesi haricindeki fakültelerden mezun olan öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri; ölçek
genelinde ve duygusal bağlılık boyutunda, eğitim fakültesinden mezun olan öğretmenlerden
daha yüksektir. Fakat devam bağlılığı ve normatif bağlılık boyutlarında öğretmenlerin örgütsel
bağlılık düzeyi, mezun olunan okul değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermemiştir.
21 yıl ve daha fazla süredir görev yapan öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyi, ölçeğin
duygusal bağlılık boyutunda 11-20 yıldır görev yapan öğretmenlerden daha yüksek
bulunmuştur. Ancak öğretmenlik kıdemi açısından öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyinde
ölçek geneli, devam bağlılığı ve normatif bağlılık boyutlarında anlamlı bir farklılığa
rastlanmamıştır. Orta ve yüksek sosyoekonomik düzeydeki çevrelerde bulunan okullarda
çalışan öğretmenler, düşük sosyoekonomik düzeydeki çevrelerde yer alan okullarda çalışan
öğretmenlere kıyasla daha yüksek düzeyde örgütsel bağlılık, duygusal bağlılık, devam
bağlılığı ve normatif bağlılık göstermektedirler. Okulun fiziki şartlarını yeterli bulan
öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyi; yeterli bulmayan öğretmenlerle kıyaslandığında, ölçek
genelinde ve duygusal bağlılık boyutunda daha yüksek iken, devam bağlılığı ve normatif
bağlılık boyutlarında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Mesleğini kendi isteği doğrultusunda
seçen öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyi; kendi isteğiyle seçmeyenlerle
karşılaştırıldığında ölçek genelinde, duygusal bağlılık ve normatif bağlılık boyutlarında daha
yüksek bulunmuş, ancak devam bağlılığı boyutunda mesleği kendi isteğiyle seçip seçmeme
değişkeni açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Pandemi sürecinde okulu daha
yüksek derecede özleyen öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri, daha az özleyen
öğretmenlerle kıyaslandığında, örgütsel bağlılık ölçek genelinde ve tüm boyutlarında daha
yüksek olarak ölçülmüştür.
Öğretmenlerin önemli ve önemsiz sanal kaytarma davranışlarını gösterme sıklıkları
ile örgütsel bağlılık, duygusal bağlılık, devam bağlılığı ve normatif bağlılık düzeyleri arasında
anlamlı bir ilişkiye rastlanılamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Sanal kaytarma, Siber kaytarma, Siber aylaklık, Sanal aylaklık,
Örgütsel bağlılık, Öğretmen.

Abstract:
The major goal of this study is to ascertain cyberloafing behaviors and organizational
commitment levels of teachers at secondary schools, as well as whether there is a significant
correlation between teachers' impressions of these two factors.
The sample of the research consists of 346 secondary school teachers working in the
district of Karabağlar in İzmir province in the 2021-2022 academic year. The data of the
research are obtained through the "Personal Information Form" prepared by the researcher,
the "Virtual Loafing Scale" developed by Örücü and Yıldız (2014), and the "Organizational
Loyalty Scale" developed by Meyer, Allen and Smith (1993) and adapted into Turkish by
Dağlı, Elçiçek and Han (2018). Frequency, percentage, arithmetic mean, t-test, ANOVA, Post
Hoc LSD, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H, and Pearson Product-Moment Correlation
Coefficient tests were used to analyze the data that were collected.
The results of the study can be summed up as follows:
The frequency of teachers engaging in considerable cyberloafing was "low," whereas
the frequency of teachers engaging in little cyberloafing was "moderate." The frequency of
teachers' cyberloafing behavior did not differ significantly according to their use of electronic
devices at school. Male teachers are more likely than female teachers to engage in significant
and trivial cyberloafing. While the significant cyberloafing behavior of the teachers differs
significantly according to the type of school variable, the insignificant cyberloafing behavior
does not differ significantly according to the type of school they work at. Teachers working in
general secondary schools show more significant cyberloafing behavior than teachers working
in imam hatip secondary schools, but the frequency of teachers' insignificant cyberloafing
behavior does not change in terms of the type of school they work in. Teachers who use the
internet for more than four hours outside of work hours are more likely to be cyberloafers than
those who use the internet for less than two hours and none at all. Teachers who use the internet
for two to three hours are more likely to be cyberloafers than those who use the internet for
less than one hour. Teachers who are members of at least one social media site show significant
and unimportant cyberloafing behavior more often than teachers who are not members of any
social media site. Teachers who have been working for 1-10 years are more likely than teachers
who have been working for more than 10 years to engage in cyberloafing behavior. But
teachers who have been working for 1-10 years are not nearly as likely as teachers who have
been working for more than 20 years to engage in cyberloafing behavior.
Perceptions of teachers about the level of organizational commitment; in the scale, it
was measured as "undecided" in the dimensions of continuance commitment and normative
commitment, and as "agree" in the dimension of affective commitment. Teachers'
organizational commitment level; There was no significant difference in terms of staff variable
in the scale and in all dimensions of the scale. Organizational commitment levels of teachers
who graduated from faculties other than education faculties are higher than the teachers who
graduated from the faculty of education in the scale and in the dimension of emotional
commitment. However, organizational commitment levels of teachers in the dimensions of
continuance commitment and normative commitment did not show a significant difference in
terms of the graduated school variable. The level of organizational commitment of teachers
who have been working for 21 years or more was found to be higher in the emotional
commitment dimension of the scale than teachers who have been working for 11-20 years.
However, in terms of teaching seniority, no significant difference was found in the dimensions
of scale-wide, continuance commitment and normative commitment at the organizational
commitment level of teachers. Teachers working in schools in middle and high socioeconomic
environments show higher levels of organizational commitment, affective commitment,
continuance commitment, and normative commitment compared to teachers working in
schools located in low socioeconomic environments. The organizational commitment level of
teachers who find the physical conditions of the school sufficient; compared to the teachers
who did not find it sufficient, it was higher in the scale and in the dimension of emotional
commitment, while no significant difference was observed in the dimensions of continuance
commitment and normative commitment. Teachers who choose their profession voluntarily
are more committed emotionally and normatively to their chosen profession than those who
do not choose voluntarily. However, there is no significant difference between the two groups
in terms of how much they are committed to choosing their profession voluntarily. The
organizational commitment levels of teachers who miss school more during the pandemic
process were measured to be higher across the scale and in all dimensions, when compared to
teachers who miss school less. There was no correlation found between the frequency of
teachers engaging in unimportant cyberloafing behaviors and their levels of organizational
commitment, affective commitment, continuance commitment, and normative commitment.
Keywords: Cyberloafing, Cyberslacking, Organizational commitment, Teacher.