Term ve preterm doğum yapan kadınlarda erken dönemde anne bebek bağlanması ve etkileyen faktörler
Maternal infant bonding and affecting factors in the early period in women who have term and preterm birth
Yazar: GİZEM DURKAYA GÖKTEPE
Danışman: DOÇ. DR. İLKAY GÜNGÖR SATILMIŞ
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Anneler = Mothers ; Bağlanma = Attachment ; Depresyon-postpartum = Depression-postpartum ; Doğum = Delivery ; Doğum-prematür = Labor-premature ; Maternal bağlanma = Maternal attachment ; Postnatal bakım = Postnatal care

Özet:
Bu araştırma doğum sonrası erken dönemde (ilk 48 saat içinde ve birinci ayın sonunda) term ve preterm doğum yapan kadınlarda anne-bebek bağlanması ve etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılan tanımlayıcı tipte bir çalışmadır.
Araştırmanın örneklemine Ekim 2019-Mart 2020 tarihleri arasında İstanbul'da iki üniversite hastanesinde yatan, araştırmaya kriterlerine uygun ve gönüllü olan, term doğum yapmış 150 kadın ve preterm doğum yapmış 150 kadın olmak üzere toplamda 300 kadın dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında; "Anne-Bebek Tanıtıcı Özellikler Formu", "Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği (ABBÖ)" ve "Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EDSD)" kullanılmıştır. Her iki grup için postpartum ilk 48 saatte yüzyüze (1.görüşme) ve postpartum birinci ayın sonunda telefon görüşmesi (2. görüşme) yapılarak ABBÖ ve EDSD ölçeği iki kez uygulanmıştır. 
Katılımcıların yaş ortalamaları term grupta 31,5±5,6, preterm grupta 31,8±5,6 olup her iki gruptaki kadınların çoğunluğu ilk/ortaokul mezunu, ev hanımı, orta gelir düzeyinde ve ≥3 gebelik öyküsü bulunmaktadır. Term grupta annelerin erken postpartum ABBÖ1 (1,62±1,5) ve postpartum 1.ay ABBÖ2 (1,52±1,2) puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05), preterm grupta ise; ilk değerlendirmedeki toplam ABBÖ1 (2,09±1,8) ve alt boyut puanlarının, ikinci değerlendirmeye göre (ABBÖ2=1,18±1,1) daha yüksek olduğu (p=0.000) bulundu. İlk değerlendirmede preterm grupta toplam ABBÖ1 ve negatif duygular alt boyut puanları term gruba göre daha yüksekti (p<0,05). Term grupta erken postpartum EDSD1 (5,23±4,3) ve postpartum 1.ay EDSD2 (5,17±4,2) puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0.05), ancak preterm grupta ilk değerlendirmedeki EDSD1 (6,51±4,5) puanlarının, ikinci değerlendirmedeki EDSD2 (4,51±3,2) puanlarına göre daha yüksek olduğu (p<0.05) belirlendi. İlk değerlendirmede preterm grupta EDSD1 puanlarının term gruba göre daha yüksek olduğu (p<0,05), ancak gruplar arasında EDSD2 puanları açısından anlamlı fark olmadığı (p>0,05) görüldü. ABBÖ ve EDSD puanlarını olumsuz etkileyen özellikler olarak, ilkokul mezunu olma, ≥3 doğum, istenmeyen gebelik, gebelikte stres, bebek için hazırlık yapmama, doğum ağırlığı <3000 gr olması, bebeği ilk kucağa alma, ilk emzirme ve aynı odada kalmaya başlama süresinin ≥8 saat üzerinde olması, doğum sonrası destek alamama, yenidoğan yoğun bakım ünitesine yatış ve yoğun bakım süresinin >15 gün olması anlamlı bulundu. 
Sonuç olarak; preterm doğum yapan annelerde bağlanma sorunları ve depresyon riski term doğum yapan annelere göre daha fazladır. Ancak her iki grupta tüm annelerde bireysel özellikler, yenidoğanın özellikleri, postpartum anne bebek iletişimi ve destek alma ile ilgili birçok özellikler bu sorunları etkileyebilmektedir. Bağlanma sorunları ve depresyon için risk faktörlerinin tüm gebelerde değerlendirilmesi ve özellikle preterm doğum yapanlar başta olmak üzere tüm annelerin postpartum dönemde izlenerek destek sağlanması önerilir.

Abstract:
This descriptive study aims to evaluate the maternal-infant bonding and affecting factors in women who had term and preterm birth in the early postpartum period (within the first 48 hours and at the end of the first month).
The sample of the study consisted of 300 volunteer women who met the research criteria, including 150 women who had a term birth and 150 women who had preterm birth in two university hospitals in Istanbul between October 2019 and March 2020. Data were collected using "Mother-Infant Descriptive Characteristics Form", "Mother-Infant Bonding Scale (MIBS)" and "Edinburgh Postpartum Depression Scale (EPDS)". For both groups, the MIBS and EPDS scales were administered twice by making a face-to-face (1st interview) in the first 48 hours and a phone call (2nd interview) at the end of the postpartum first month.
The mean age of the participants was 31.5 ± 5.6 in the full term group and 31.8 ± 5.6 in the preterm group, and the majority of the women in both groups were primary / secondary school graduates, housewives, middle-income level and had a history of ≥3 pregnancy. In the term group, there was no significant difference between the early postpartum MIBS1 (1.62 ± 1.5) and the postpartum 1st month MIBS2 (1.52 ± 1.2) scores (p> 0.05). In the preterm group; it was found that the total MIBS1 (2.09 ± 1.8) and subscale scores in the first assessment were higher (p = 0.000) than the second assessment (MIBS2 = 1.18 ± 1.1). In the first evaluation, the total MIBS1 and negative emotions subscale scores were higher in the preterm group compared to the term group (p <0.05). There was no significant difference between the early postpartum EPDS1 (5.23 ± 4.3) and the postpartum 1st month EPDS2 (5.17 ± 4.2) scores in the term group (p> 0.05), but the preterm group EPDS1 in the first evaluation (6, 51 ± 4.5) scores were found to be higher (p <0.05) than EPDS2 (4.51 ± 3.2) scores in the second evaluation. In the first evaluation, it was observed that EPDS1 scores were higher in the preterm group compared to the term group (p <0.05), but there was no significant difference between the groups in terms of EPDS2 scores (p> 0.05). The characteristics that were found to significantly affect the MIBS and EPDS scores negatively were being primary school graduate, ≥3 birth, unwanted pregnancy, stress during pregnancy, not being prepared for the baby, having a birth weight of <3000 g, ≥8 hours until the the first hug with the baby, first breastfeeding and the time to stay in the same room, not receiving postnatal support, hospitalization in the neonatal intensive care unit and intensive care duration> 15 days. 
As a result; The risk of attachment problems and depression in mothers who gave birth prematurely was higher than mothers who had full term pregnancy. However, in both groups, individual characteristics of all mothers, characteristics of the newborn, postpartum mother-infant communication and many characteristics related to receiving support may affect these problems. It is recommended that risk factors for attachment problems and depression be evaluated in all pregnant women and all mothers, especially those who have preterm birth, should be monitored and supported in the postpartum period.