Damla sulama sistemlerinde damlatıcıların tıkanmasına neden olan kirecin kimyasal yolla giderilmesi
The elimination of lime that can clog the emitters by chemical methods in drip irrigation systems
Yazar: ÖMER FARUK KARACA
Danışman: DOÇ. DR. KENAN UÇAN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Damla sulama yöntemi = Drip irrigation method ; Hidroklorik asit = Hydrochloric acid

Özet:
Bu çalışmada, % 25, 50 ve 100 oranlarında CaCO3 karıştırılarak suni olarak tıkanmış damlatıcıların HCl asit çözeltisi kullanılarak açılması amaçlanmıştır. Aynı zamanda damlatıcılarda asit uygulaması esnasında sisteme giren ve çıkan sularda anyon ve katyon analizleri yapılmıştır. Bu amaçla 2.5, 5 ve 10 ppm'lik üç farklı asit çözeltisi kullanılmıştır. Ayrıca denemelerden sonra, tam açılmanın sağlanması amacıyla yüksek konsantrasyonlu 500 ve 1000 ppm'lik asit çözeltileri sisteme verilmiştir. Normal koşullarda beklenen tıkanma oranlarının elde edilmesi uzun zaman alacağı için Langelier Saturasyon İndeksi(LSI)'ne göre yüksek oranda çökelti oluşturma özelliğinde olan çözeltiler laterallere verilmiştir. Çalışma tesadüf parselleri deneme desenine göre üç tekerrürlü olacak şekilde yürütülmüştür. Yapılan ölçüm ve analizler sonucunda, uygulanan asit miktarına bağlı olarak açılma yüzdesinde belirli bir miktar artış olduğu belirlenmiştir. En yüksek asit miktarı olan 1000 ppm, farklı tıkanma oranlarına sahip laterallere uygulanmış ve açılma yüzdesi %40.91 olarak bulunmuştur. Alınan su örnekleri analiz edilmiş ve sadece 1000 ppm'lik uygulamanın kaynak çizelgelere göre toprak ve bitkide Cl zararı oluşturabileceği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, yeterli açılma oranının elde edilmesi için laterallerin %10'dan fazla tıkanması beklenilmemelidir. Aksi takdirde, yüksek konsantrasyonlarda asit uygulamalarının toprak ve bitki üzerinde zararlı toksik etkiler yapacağı sözkonusu olacaktır.

Abstract:
In this study, it is aimed to determine of suitable HCl acid application rates in order to eliminate the clogging that is exposed to 25%, 50% and 100% calcium carbonate (CaCO3). At the same time, input and output water samples in the drippers during acid application were analysed in terms of anion and cation. For this reason, three diffirent acid solution were used including 2.5, 5 and 10 ppm. Furthermore, 500 and 1000 ppm acid solutions with high concentration were distributed to the system after treatments in order to provide the full opening. The solutions that could clog the emitters according to Langelier Saturation Index (LSI) by forming lime deposit were distributed to lateral, since existing clogging rates would require very much time under normal conditions. The experiment was designed in the complete randomized plot design with three replications. In the conclusion of performing measurements and analyses, it is determined that there was a certain increase in the opening percentage of clogging. 1000 ppm was the highest acid amount was applied to different rates clogging laterals and opening percentage was detected as 40.91%. The collected water samples were analysed and it was determined that only the sample with 1000 ppm acid treatment led to negative effect on soil and plants by implementing existing water according to reference tables. As a result, laterals weren't clogged more than 10% in order to get suitable opening rates. Otherwise, it will occur that the acid treatments with high concentration can lead to harmful toxic effect on soil and plants.