Spot doğal gaz fiyatlarını etkileyen faktörlerin panel veri modeli ile analizi: Türkiye için öneriler
Spot natural gas prices affecting factors of the panel data analysis: Suggestions for Turkey
Yazar: DENİZ SEVİNÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN ÇELİKKOL
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Finans Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Dinamik panel teknikleri = Dynamic panel techniques ; Doğal gaz piyasası = Natural gas market ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Fiyat = Price ; Fiyat oluşumu = Price discovery ; Panel veri modelleri = Panel data models ; Spot piyasalar = Spot markets

Özet:
Bu çalışma, spot doğal gaz fiyatları ile petrol, altın, kömür fiyatları, reel efektif döviz kuru endeksi ve doğal gaz talep miktarı arasında ilişki olup olmadığını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Böylece Türkiye'de kurulması gündemde olan doğal gaz spot piyasasının nelerden etkilenebileceği belirlenmeye ve öneriler getirilmeye çalışılacaktır. Bu doğrultuda başarılı bir şekilde işleyen beş ülkenin spot piyasalarındaki Ocak 2010-Mart 2018 dönemlerine ilişkin aylık veriler kullanılmıştır. 
Spot doğal gaz fiyatları ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesi için öncelikle yatay kesit, birim kök, eş bütünleşme ve nedensellik testleri uygulanmıştır. Daha sonra değişkenlerin analizi için statik ve dinamik panel veri modelleri kullanılmıştır. Statik panel veri modellerinin çalışma için uygun olmadığı ve hatalı sonuçlar verdiği görülmüştür. Bu nedenle çalışmada bağımlı değişkenin gecikmeli değerinin de modele eklendiği dinamik panel veri modellerinden Arellano-Bover/Blundell-Bond'un Sistem GMM modelinin sonuçları esas alınmıştır.
Çalışmada uygulanan modelde kullanılan tüm bağımsız değişkenlerin ve bağımlı değişkenin gecikmeli değerinin spot doğal gaz fiyatlarını açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgulara bağlı olarak Türkiye'de kurulacak olan spot piyasa ile ilgili öneriler sunulmuştur.

Abstract:
This study aims to analyze whether there is a relation between natural gas spot prices and oil, gold, coal prices and real effective exchange rate index and gas demand. With results of the analyse, natural gas spot markets to be established in Turkey has tried to determine what will be affected and suggestions have been made. In this study, five countries' prices of natural gas spot markets that succesfully operated and monthly data for the January 2010-March 2018 period were used. 
In order to examine the relationship between natural gas spot prices and independent variables, cross-section dependence, unit root, cointegration and causality tests were applied. Then static and dynamic panel data models were used to analyze the variables. Static panel data models are not suitable for operation and have been shown to give erroneous results. For this reason, the results of the system GMM model of Arellano-Bover / Blundell-Bond in dynamic panel data models which include lagged variable of gas spot pirce are taken as basis.
In the model applied in the study, oil, gold and coal prices, real effective exchange rate index, demand and lagged variable of natural gas spot price are reached as the explanatory variables of natural gas spot prices. After results of model, recommendations regarding the spot market to be established in Turkey are presented.