İlk ataması sınavla yapılan okul müdürlerinin yeterlikleri ile yenilik yönetimi ve yönetsel performansları arasındaki ilişkiler
The Relationships between the competencies of school principals appointed through exams and their innovation management and managerial performance
Yazar: ÖMER DEMİR
Danışman: PROF. DR. SEMİHA ŞAHİN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetçiliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırma, 2019 yılında Eğitim Kurumları Yönetici Seçme Sınavı (EKYS) ile atanmış okul müdürlerinin, kendi okullarındaki öğretmenlerin algılarına dayalı olarak yönetsel yeterlik düzeylerini, yenilik yönetimini ve yönetsel performansları arasındaki ilişkinin incelemesi hedeflenmiştir. Ayrıca, ilgili değişkenlerin öğretmenlerin bireysel (cinsiyet, yaş), mesleki (öğrenim düzeyi) ve öğretmenlerin çalıştıkları okullardaki öğretmen sayısı gibi faktörler açısından anlamlı bir şekilde farklılık gösterip göstermediğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, araştırmada EKYS sonuçları ile bu müdürlerin yönetsel yeterlikleri, yenilik yönetimleri ve yönetsel performansları arasındaki olası anlamlı ilişkiler ile yenilik yönetiminin bu ilişkide olası aracılık rolünü de incelenmektedir. Betimsel tarama modelinde ilişkisel yaklaşımla yürütülen araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini İzmir iline bağlı merkez 15 ilçedeki resmi ortaokullar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise basit seçkisiz örneklem yöntemiyle veriler toplanmış ve 2019 yılında EKYS ile atanan okul müdürlerinin yönettiği okullarda görev yapan 241 öğretmen örneklemi oluşturmaktadır. Araştırma verilerini toplamak için "Okul Müdürleri Yeterlikleri Ölçeği", "Yenilik Yönetimi Ölçeği" ve "Okul Müdürü Performansını Değerlendirme Ölçeği" ölçekleri kullanılmıştır. Veri analizinde temel istatistiklere ilaveten t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Post Hoc testleri, Pearson Moment Korelasyonu, çoklu regresyon analizi ve aracılık rolüne ilişkin SPSS Process ve R Project kullanılmıştır. 
 Elde edilen bulgular, öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin yönetsel yeterlik, yenilik yönetimi ve yönetsel performans düzeylerinin olumlu algılandığını göstermiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algılarına göre yönetsel yeterlik düzeyleri, cinsiyet değişkenine göre kavramsal ve teknik yeterlik alt boyutlarında ve öğrenim düzeyi tüm alt boyutlarda anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Yenilik yönetimi ve yönetsel performans açısından cinsiyet ve öğrenim düzeyi değişkenleri tüm alt boyutlarda anlamlı bir farklılık göstermektedir. Diğer taraftan, yönetsel yeterlik, yenilik yönetimi ve yönetsel performans arasındaki ilişkilerin yüksek düzeyde pozitif yönlü anlamlı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, 2019 yılındaki Eğitim Kurumları Yöneticileri Seçme Sınavı (EKYS) sonuçlarına göre okul müdürlerinin atama puanları ile yönetsel yeterlikleri ve yenilik yönetimleri puanları arasında orta düzeyde; atama puanları ile yönetsel performans arasında ise yenilik girişimi ve okul kültürü oluşturma düşük düzeyde iken diğer boyutlar arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuçlar okul müdürlerinin yönetsel yeterlikleri ile yönetsel performans arasındaki ilişkide yenilik yönetiminin aracılık rolünü önemli bir değerde doğrulamıştır. Bunun yanında regresyon modeli istatistiksel olarak anlamlı sonuç vermiş ve üç değişkenin toplamı EKYS puanının %10'nu açıklamıştır, ancak bu üç değişken EKYS atama puanlarını yordaması anlamlı düzeyde sonuç vermemiştir. 
Bu bağlamda bu araştırmayla bir kez daha eğitim kurumlarında okul yöneticilerinin yönetsel yeterlik ve performansları ile yenilik yönetimi becerilerini üst düzeyde tutmalarının önemi ortaya çıkmış ve bu konuda gerekenlerin yapılabilmesi için gerek araştırmacılara gerekse uygulamacılara ışık tutulmaya çalışılmıştır. Ayrıca, bu araştırmanın sonuçları göre Eğitim Kurumları Yönetici Seçme Sınavı'nın içeriğinin gözden geçirilmesi yararlı olabilecektir.

Abstract:
This study aimed to examine the relationships between the managerial competency levels, innovation management, and managerial performance of school principals appointed in 2019 through the Educational Institutions Managerial Selection Exam (EKYS), based on teachers' perceptions in their respective schools. Furthermore, the study sought to determine whether these variables significantly differed according to teachers' individual (gender, age), professional (educational level), and school-related factors, such as the number of teachers in their schools. Additionally, the study investigated possible significant relationships between EKYS results and the managerial competencies, innovation management, and managerial performance of these principals, as well as the potential mediating role of innovation management in these relationships.
This research employed a quantitative methodology with a relational approach within the framework of a descriptive survey model. The population consisted of public middle schools in the 15 central districts of İzmir province. The sample, selected using a simple random sampling method, comprised 241 teachers working in schools managed by principals appointed through the EKYS in 2019. Data collection utilized the "School Principals' Competencies Scale," the "Innovation Management Scale," and the "School Principal Performance Evaluation Scale." Data analysis included basic statistics, t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA) with Post Hoc tests, Pearson's correlation, multiple regression analysis, and mediation analysis using SPSS Process and R Project.
The findings indicated that, according to teachers' perceptions, the managerial competency, innovation management, and managerial performance levels of school principals were positively perceived. Teachers' perceptions revealed significant differences in managerial competency levels based on gender, specifically in the conceptual and technical competency sub-dimensions, and in all sub-dimensions for the educational level variable. Regarding innovation management and managerial performance, significant differences were observed across all sub-dimensions based on gender and educational level variables. Moreover, high levels of positive correlations were identified among managerial competency, innovation management, and managerial performance.
Additionally, the EKYS appointment scores of school principals demonstrated a moderate positive relationship with their managerial competencies and innovation management scores. The relationship between appointment scores and managerial performance was low in the sub-dimensions of innovation initiative and creating school culture but moderate in other dimensions. The results confirmed that innovation management played a significant mediating role in the relationship between managerial competencies and managerial performance. The regression model yielded statistically significant results, explaining 10% of the variance in EKYS scores based on the three variables combined; however, these three variables did not significantly predict EKYS appointment scores.
In conclusion, this research underscores the importance of maintaining high levels of managerial competency, performance, and innovation management skills among school administrators in educational institutions. It aims to provide guidance to both researchers and practitioners on addressing these needs. Furthermore, the results suggest that the content of the Educational Institutions Managerial Selection Exam could benefit from a review and revision.