Araştırma-geliştirme faaliyetlerine yönelik vergisel teşvikler ve ekonomik büyüme ile ilişkisi: Doküman Analizi Yöntemi
Tax incentives towards the acts of research and development and the relation with economic growth: Document Analysis Technique
Yazar: MELİKE TETİK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİH ÇİLDİR
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Maliye Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; Maliye = Finance ; İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma-geliştirme = Research-development ; Doküman analizi = Document analysis ; Ekonomik büyüme = Economic growth ; Teşvikler = Incentives ; Vergi teşvikleri = Tax incentives

Özet:
Küreselleşen dünyada sürdürülebilir büyüme ve kalkınma rekabet edebilme gücüne bağlıdır, günümüzde rekabet gücünü belirleyen unsur ise teknoloji seviyesidir. Araştırma ve geliştirme faaliyetleri sonucu yeni bilgi, ürün ve üretim süreçleri oluşmakta, verimlilik artmakta ve bu olgular sonucu ülkeler/firmalar rekabet gücü elde etmektedir. Her geçen gün küresel rekabetin daha da çetinleştiği günümüzde, diğer ülkelere teknolojik olarak bağımlı olan ülkeler, araştırma ve geliştirme alanında rekabet gücü olmayan ülkelerdir. Rekabette güç kazanmak isteyen ülke ve firmaların araştırma ve geliştirme faaliyetlerine gereken önemi vermesi, üretilen bilgi ve ürünler ile katma değerin oluşturulması gerekmektedir. 
Vergi teşvikleri, ekonomiye müdahale için bir politika aracıdır. Özel sektör, araştırma ve geliştirme faaliyetlerinden maliyet ve karın belirsizliği, başarısızlık riski gibi nedenlerden dolayı uzak durmaktadır. Bu durumda ülkeler, ekonomik teşviklerin serbest piyasa ekonomisini etkileyeceği düşünüldüğünden araştırma ve geliştirme faaliyetlerini mali teşviklerle özendirmektedir. Vergi teşvikleri mali teşviklerin başında gelmektedir. Vergi teşviklerinin uygulanması ülkelere göre değişmekle beraber araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik vergi kredisi, vergi indirimi, vergi tatili gibi teşvik uygulamaları bulunmaktadır. 
Bir ülke sınırları içinde belli bir dönemde üretilen mal ve hizmet miktarındaki sürekli artış, ülkenin verimlilik ve üretim kapasitesinin önceki dönemlere göre artışı olarak ifade edilen ekonomik büyüme, hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ülkeler için önemini her zaman korumaktadır. Sürdürülebilir büyüme için eğitim sonucu geliştirilen teknolojiye ihtiyaç duyulmaktadır. Nitelikli eğitim sonucu elde edilen teknolojik gelişmelerle üretim faktörleri daha etkin kullanılacak, verimlilik artacak sonuç olarak sürdürülebilir büyüme yakalanabilecektir. Beşeri sermayeye yapılan yatırımlar araştırma ve geliştirmeyi oluşturacak, ilgili faaliyetler sonucu elde edilen bilgiler kullanılarak teknolojik gelişmenin yaratılmasına uygun ortam hazırlanacaktır.
Bu çalışmada, seçilmiş ülkeler ve Türkiye'de son yıllarda araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik olan genel teşvik uygulamalarına yer verilmiş, Ar-Ge göstergeleri karşılaştırılmış, ekonomik büyüme ve Ar-Ge ilişkisi değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda incelenen Ar-Ge göstergeleri ışığında Türkiye'nin karşılaştırılan ülkelere göre yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın Türkiye'de konuyla ilgili politika yapıcılara bir rehber olması amaçlanmıştır.

Abstract:
In a globalized world, sustainable growth and development depend on the ability to compete. At present, the factor that determines the power of competing ability is the level of the technology itself. As a result of research and development acts, new information is formed along with product and production results. Productivity increases and accordingly to these phenomenons countries/companies acquire the power of competing. In today's world, where the global competition is getting tougher day by day, countries that are technologically dependent on other countries are those that do not have competitive power in the field of research and development. Countries and companies that want to gain strength in the competition should give due importance to research and development activities, and added value should be created with the knowledge and products produced by these countries and companies. 
Tax incentives are a policy tool for intervention in the economy. The private sector stays away from research and development activities due to reasons such as the uncertainty of cost and profit, and the risk of failure. In this case, countries encourage research and development activities with financial incentives, since it is thought that economic incentives will affect the free market economy. Tax incentives are at the forefront of financial incentives. Although the implementation of tax incentives varies according to the countries, there are incentive applications such as tax credits, tax deductions, and tax holidays for research and development activities.
Economic growth, which is expressed as the continuous increase in the number of goods and services produced within the borders of a country in a certain period, and the increase in the productivity and production capacity of the country compared to previous periods, always maintains its importance for both developing and developed countries. For sustainable growth, technology developed as a result of education is needed. With the technological developments obtained as a result of qualified education, production factors will be used more effectively, productivity will increase, and as a result, sustainable growth will be achieved. Investments in human activity will constitute research and development, and an environment suitable for the creation of technological development will be created by using the information obtained as a result of related activities. 
In this study, general incentive applications for research and development activities in selected countries and Turkey in recent years have been included, R&D indicators have been compared, and the relationship between economic growth and R&D has been evaluated. As a result of the study, it was concluded that Turkey is inadequate compared to the countries compared in the light of the R&D indicators examined. The aim of study is to be a guide for policy makers on the subject in Turkey.