Koruya tahvil edilen meşe baltalıklarında odun üretiminin optimizasyonu; Sergen İşletme Şefliği örneği
Wood production optimization of oak coppices converting to high forests: The case of Sergen Forest District
Yazar: İNCİ ÇAĞLAYAN
Danışman: PROF. DR. AHMET YEŞİL
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman Amenajmanı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Baltalık orman = Coppice forest ; Meşe ağacı = Oak ; Odun endüstrisi = Wood industry

Özet:
Ülkemiz ormanlarında geleneksel plan yapım süreci devam etmesine rağmen orman amenajman planları artık karar verme teknikleri ile düzenlenmektedir. Ekosistem tabanlı fonksiyonel planlama (ETFOP) yaklaşımı ile amaçların ve koruma hedeflerinin değiştiği ve çeşitlendiği çok ölçütlü planlamanın hakim olduğu günümüzde üretimin optimizasyonu ancak karar verme teknikleri ile düzenlenebilmektedir.
Dünya'da odun üretimi amacıyla yapılan bilimsel araştırmalar ve uygulamalar 17. yüzyılın başından beri devam etmektedir. Türkiye'de orman planlama süreci günümüze kadar odun üretim eksenli olarak gelişmiştir. Ancak son zamanlarda fonksiyonel planlama yaklaşımına geçilmesi ile odun üretimi orman fonksiyonlarından biri haline gelmiştir. Ülkemizde ve Dünya'da fonksiyonel bir yaklaşım olmasına rağmen bu odun üretiminin en önemli orman kaynaklarından biri olduğu düşüncesini değiştirmemiştir. Odun üretiminin en zor problemlerinden biri üretimin optimizasyonu olmuştur. Bu çalışmada İstanbul Orman Bölge Müdürlüğü, Vize Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı Sergen İşletme Şefliği çalışma alanı olarak seçilmiştir. Sürgünden meydana gelmiş ve 2006 yılına kadar baltalık olarak işletilmiş Meşe ormanlarında tohumdan yetişmiş koru ormanına dönüştürülmesi sürecinde odun üretimi, meşcerelerin komşuluk ilişkileri, belirlenecek amaçlar ve geçerli kısıtlar göz önünde bulundurularak işletme sınıfı bazında en iyilenmeye çalışılmıştır. Böylece çalışma alanı için çeşitli stratejilere yönelik olarak kesim düzenleri oluşturularak bölmeciklerin gençleştirileceği en uygun periyot kestirilmeye çalışılmıştır. Planlama tekniği olarak Karışık Tamsayılı Programlama (Mixed Integer Programming) kullanılmıştır. Modellemede karar değişkeni olarak, meşcerelerden bakım kesimleri ile çıkarılacak "ara hasılat miktarları" kullanılmış ve özgün bir matematiksel model geliştirilmiştir. Çeşitli konumsal verilerin elde edilmesinde ArcMap, matematiksel modelin çözümünde ise GAMS adlı bilgisayar programlarından faydalanılmıştır. 
Beş adet örnek planlama stratejisi oluşturularak, bu stratejiler için model çıktıları değerlendirilmiştir. Stratejilerin genelinde plan ufku süresince odun üretiminin periyodik olarak arttığı gözlenmektedir. Maksimum odun üretimi tüm kısıtlar gevşetildiğinde gerçekleşmiştir. Bu çalışma ile koruya tahvil edilen Meşe baltalıklarını planlamada modelleme yapılarak bir yaklaşım sunulmuştur.

Abstract:
The traditional plan-making process still continues in the forests of our country but the forest management plans are now regulated by decision-making techniques. Nowadays, the objectives and conservation goals have changed and diversified through ecosystem-based functional planning (ETFOP) approach and multiple criteria planning have been dominated. That's way optimization of production is provided with decision-making techniques.
Scientific researches and applications for wood production have continued since the 17th century in the world. Planning process has been focused on timber production in Turkey. However, in these days, wood production has become one of the functions of the forest through the adoption of a functional approach to planning. The idea that wood production is one of the most important forest resources, it hasn't changed although functional approach in our country and world and one of the most challenging problems of wood production has been the optimization of production. In this study, İstanbul Regional Directorate of Forestry, Vize Department of Forestry, Sergen Planning Unit was chosen as sample. Wood Production is tried to be maximized at the working groups context considering adjacency relations of stands determined purposes and restrictions during conversion of coppice forests to high forest of oak forest occurred coppice originated forest and managed as coppice until 2006. Thus harvest scheduling was tried to be established according to various strategies in the study area. Mixed Integer Programming was used as the planning technique. Amount of volume of maintenance cuttings were taken as the decision variable in the mathematical modelling and an original model is developed for multi-objective planning procedure. ArcMap software in obtaining of some spatial data and GAMS software for the solution of mathematical model were used. Five sample planning strategies were constituted and model outputs were evaluated according to these strategies. Generally, in all strategies is observed wood production increases in along the planning horizon. Maximum wood production occurs when all constraints are loosened. By this study a sample to an approach to the modelling in the conversion of coppice oak management planning is presented.