Çalışma kültürü, girişimcilik ve yeni üretim biçimleri: Antalya küçük sanayi esnafı üzerine bir araştırma
Work culture, entrepreneurship and new modes of production: A research on Antalya small industrial tradesmen
Yazar: ELİF GÜN
Danışman: PROF. DR. NURSEL AYDINER AVŞAR
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Türkiye'de ülke ekonomisi ve toplum yapısı içerisinde oldukça önemli bir işleve sahip olan esnaflar, kapsamlı bir şekilde irdelenmeyen ve geri planda kalan iktisadi öznelerdir. Genel olarak küçük ve mikro işletme özelliği gösteren bu girişimlerin kısa ömürlü olmaları, bu işletmelerin hızla değişen günümüz iktisadi yapısına uyum sağlama sürecinde bazı problemler yaşadıklarına işaret etmektedir. Bu durum ekonomik ve sosyal çıktılar bağlamında esnafların ihtiyaçlarının, sorunlarının tespit edilmesini ve güçlü yönlerinin ortaya çıkarılmasını gerekli hale getirmektedir. Tez çalışmasında, esnafların iktisadi faaliyetini şekillendirerek mevcut ekonomik yapıya eklemlenebilmelerini sağlayan veya dışarıda kalmalarına sebep olan kültürel, ekonomik ve sosyal sermayelerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu temelden hareketle kuramsal çerçeve kapsamında Bourdieu'nun habitus yaklaşımından faydalanılmış, bireylerin iktisadi tutumlarının kökenleri ve iktisadi alanda mücadele etme biçimleri yapı-fail ilişkisi çerçevesinde irdelenmiştir. Aynı zamanda girişimcilik ile özdeşleşen sosyal ağlar, ilişkiler ve bağlantıların önem kazanması hususunda sosyal sermaye kavramı ve etrafında gelişen tartışmalardan faydalanılmıştır. Araştırma, karma araştırma desenine göre tasarlanmış olup nicel ve nitel verilerin eş zamanlı bir şekilde toplandığı, analiz edildiği ve yorumlandığı kapsamlı bir süreç üzerinden gerçekleştirilmiştir. Antalya Küçük Sanayi Esnafı örneğinde gerçekleştirilen bu tez çalışmasında, esnafların çalışma kültürü, iktisadi ilişkileri ve girişimcilik eğilimleri derinlemesine incelenmiş ve ardında yatan toplumsal örüntüler tarihi, kültürel ve mekânsal bağlamlarıyla anlaşılmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgular, esnaflar için ahlaklı ve dürüst iş yapmanın işletmelerin varlıklarını sürdürebilmeleri için temel tesis ettiğine işaret etmektedir. Derinlemesine ele alındığında bu eğilimin temelinde kültürel ve tarihi değerlerin izleri görülmektedir. Aynı zamanda, sosyal ilişkiler ve bağlantıların da esnafların iktisadi kazançları üzerinde önemli etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Ancak bulgular, pazar ekonomisinin sunduğu çalkantılı iktisadi atmosfere uygun kültürel, kurumsal ve bireysel kaynakların mevcut olmayışının, esnafların garantili, hızlı, kolay ve ticaret odaklı kazançlara yönelmesini etkilediğini göstermektedir. Bu temelden hareketle değerlendirildiğinde bulgular, uzun dönemli ve üretime yönelik yatırımlar, yüksek teknoloji kullanımı, teknik donanım ve yeni üretim biçimlerine uyum ve tanıtım gibi faaliyetleri kapsayan girişimcilik eğilimlerinin esnafların iktisadi zihniyetlerine tecelli edemediğine işaret etmektedir.

Abstract:
Tradesmen, who have a very important function in the country's economic and social structure in Türkiye, are economic actors that remain in the background because they are not examined comprehensively. A closer look at the short-lived nature of these enterprises, which generally carry micro and small business characteristics, indicates that these economic actors have some problems adapting to today's rapidly changing economic structure. This observation makes it necessary to describe the needs and problems of tradesmen and determine their strengths in the context of economic and social outputs. This study aimed to determine the cultural, economic, and social capital of tradesmen in shaping their economic activities, enabling them to be integrated into the existing economic structure or cause them to be excluded. From this viewpoint, the sources of individuals' economic activity and their ways of struggling in the economic field are investigated in the context of the structure and agent relationship, based on Bourdieu's habitus approach within the scope of the theoretical framework. In addition to this, considering the social networks, relationships, and connections associated with entrepreneurship, the concept of social capital and related discussions were imposed. The thesis study followed a mixed research method and was carried out through a comprehensive process in which quantitative and qualitative data were collected, analyzed, and interpreted simultaneously. This study examined Antalya's small industrial tradesmen's work cultures, economic relations, and entrepreneurial tendencies in depth. Their social patterns were tried to be understood in their historical, cultural, and spatial contexts. The findings indicate that running ethical and honest businesses is the basis for tradesmen's activities. The sources of cultural and historical values are the base of this tendency. In addition to this, social relations and connections have a significant impact on the economic gains of tradesmen. However, the findings indicate that a lack of cultural, institutional, and individual resources needed to survive in the unstable economic atmosphere of the market economy affects the tendency of tradesmen to seek protective, fast, easy, and trade-oriented gains. From this viewpoint, the findings indicate that entrepreneurial tendencies, including long-term and production-oriented investments, high technology and technical equipment use, and adaptation to new forms of production and advertising, could not be manifested in the economic mentalities of tradesmen.