Endülüs Emevî Devleti'nde askerî teşkilat ve siyasî-iktisadî hayata etkileri
The military organization in the Umayyad State of al-Andalus and its impacts on political and economic life
Yazar: YAŞAR EMRAH KOŞDAŞ
Danışman: PROF. DR. NEBİ GÜMÜŞ ; PROF. DR. İHSAN ARSLAN
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Tarih = History
Dizin: İslam tarihi = Islamic history

Özet:
Bu çalışmada, Endülüs Emevî Devleti'nin askerî teşkilatı ve bu teşkilatın siyasî ve iktisadî hayat içindeki rolü, belirlenen sınırlar çerçevesinde ayrıntılı olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, 756/1031 yılları arasında İber Yarımadası'nda hüküm süren Endülüs Emevî Devleti'nde askerî teşkilatın, devletin siyasî ve iktisadî alanlar içerisindeki rolünü belirlemektir. Konunun seçimi de bu husus doğrultusunda yapılmıştır. Askerî teşkilatın, devletin ruhunu yansıtan yapısıyla, İslam tarihinde öne çıkan Endülüs medeniyetinin oluşumuna ne derece katkı sağladığının görülmesi, söz konusu dönemi daha iyi anlamamıza imkan tanımıştır. Araştırma, tarihsel yöntem kullanılarak yürütülmüş olup yazılı kaynaklar, saha araştırmaları ve müzelerde bulunan malzemelerle desteklenmiştir. Araştırmada, askerî teşkilatın yapısı, ordu ve askerî birliklerin organizasyonu, kullanılan silahlar ve askerî müstahkemler gibi unsurlar, kara ve deniz kuvvetleri bağlamında detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Daha sonra, askerî teşkilatın kamu organizasyonun diğer unsurları olan siyasî ve iktisadî alanlarla etkileşimi ve bu etkileşimin devletin istikrarı üzerindeki etkisi tetkik edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular sonucunda, askerî teşkilat ile siyasî yönetimin, devletin istikrar ve düzeninde ortak bir role sahip olduğu ortaya konulmuştur. Bu durumun iki evrede gerçekleştiği tespit edilmiştir. İlk evrede, devletin doğru bir yönetimle siyasî olarak otoriter bir karaktere sahip olması durumunda, askerî teşkilatın da düzenli işlediği, aksi durumda ise teşkilatın gücünü kaybettiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, askerî teşkilatın düzen ve işleyişinin, devletin doğru yönetilmesiyle paralel olduğu görülmüştür. İkinci evre olan iktisadî hayatın düzeninde ise askerî teşkilatın gücünün etkili olduğu tespit edilmiştir. Teşkilatın düzen ve istikrar içinde olduğu dönemlerde güvenliğin sağlanması sonucunda ticarî faaliyetler canlanmış, vergi ve ganimet artmış, bu durum devlet hazinesinin zenginleşmesini sağlamıştır. Bu süreçte, inşa, imâr ve bayındırlık faaliyetleri genişleyerek medeniyetin unsurları belirgin hale gelmiştir. Son olarak devletin askerî teşkilatındaki istikrar ve düzenin siyasî yönetimin başarısına bağlı olduğu, eğer bu ilke yerine gelmişse iktisadî kalkınmanın da yaşandığı, tersi durumda ise bozulan askerî sistemin önce siyasî otoriteyi daha sonra da iktisadî hayatı olumsuz yönde etki etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study examines the military organisation of the Umayyad State of al-Andalus and its role in political and economic life, while adhering to the prescribed limits. The objective of this study is to ascertain the role of the military organisation of the Umayyad State of al-Andalus, which ruled over the Iberian Peninsula between 756 and 1031, in the political and economic spheres of the state. The subject was selected in accordance with this objective. The military organisation, with its structure reflecting the spirit of the state, contributed to the formation of the al-Andalus civilisation, which stands out in Islamic history. This allowed us to gain a deeper understanding of the period in question. The research was conducted using the historical method and supported by written sources, field research and museum materials. The following elements were discussed in detail in the context of land and naval forces: the structure of the military organisation, the organisation of the army and military units, the weapons used and the military fortifications. Furthermore, the interaction between the military organisation and other public sector entities, and the impact of this interaction on state stability, were also examined. The study's findings have revealed a common role for military organisation and political administration in maintaining state stability and order. This was found to be realised in two distinct phases. In the initial phase, it was determined that if the state exhibits a politically authoritarian character with an effective administration, the military organisation also functions optimally. Conversely, if the state lacks these attributes, the military organisation loses its power. This suggests that the order and functioning of the military organisation is parallel to the correct governance of the state. In the second phase, the efficacy of the military organisation in the context of economic life was demonstrated. The assurance of security during periods of organisational stability and order facilitated the resurgence of commercial activities, thereby increasing state revenues through augmented taxation and booty revenues. During this period, construction, reconstruction and public works activities expanded, thereby exemplifying the elements of civilisation. It was thus concluded that the stability and order of the military organisation of the state depended on the correct management of the political administration. If this principle was fulfilled, economic and cultural development was experienced. Conversely, a deteriorated military system had a negative impact on both economic balances.