Ayaz Gıylecev'in eserlerinde kültürün direnişi
Culture of resistance in the works of Ayaz Gıylecev
Yazar: ABDULKADİR ÇEKİÇ
Danışman: DOÇ. DR. SEZAYİ ÇOŞKUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Biyografi = Biography ; Direniş = Resistance ; Edebi eserler = Literary works ; Edebiyat = Literature ; Gıylecev, Ayaz = Gıylecev, Ayaz ; Kültür = Culture ; Rus edebiyatı = Russian literature ; Tatar edebiyatı = Tatar literature

Özet:
1928-2002 yılları arasında yaşayan Tatar yazar Ayaz Gıylecev yazın hayatına birçok hikâye, roman, tiyatro oyunu ve deneme sığdırmıştır. Sovyet döneminde, eli kalem tutan birçok yazar ve düşünür devlet baskısına maruz kalırken özgün üretime olanak sağlayan bir siyasi sosyal fondan bahsetmek pek mümkün değildir. Bu konjonktürde eserlerini kaleme alan ve Stalin dönemi baskıcı devlet politikalarına maruz kalan Ayaz Gıylecev, gençlik döneminin beş yıldan fazlasını cezaevi ve çalışma kamplarında geçirmek zorunda kalmıştır. Bu gözdağı ve terbiye amaçlı tutukluluk yılları, iyi bir gözlemci olan Ayaz Gıylecev'in yazarlığının teşekkül etmesinde son derecede etkilidir. Döneminin tüm baskı ve zorluklarına rağmen Gıylecev çizgisinden ödün vermeyen özgün bir yazar olarak edebiyat tarihlerinde yerini alır. 
Ayaz Gıylecev'in özgünlüğü, sanatsal yeteneğinin yanı sıra kendi halkına, kültürüne ve vatanına karşı duyduğu sevgiyi eserlerine yansıtmasında da yatmaktdır. Gıylecev, Sovyetlerin çizdiği sosyo kültürel sınırları kendine has üslubuyla aşarak kendi soydaşlarının kültürel bilincinin sesi soluğu olur. Yazarın, döneminin baskılarına açık ya da örtük bir biçimde karşı koyarak Tatarlara ait kültürel unsurları yaşatma gayreti içinde olduğu gözlenmektedir.
Bu çalışmada, seçkin Tatar yazarlarından biri olan Ayaz Gıylecev'in eserleri tehdit altındaki bir kültürün direnişi ve direniş edebiyatı açısından incelenmiştir. Yazarın, edebi anlayışına yön veren Sovyet ve Tatar edebiyatlarından ne ölçüde etkilendiğine değinilirken Gıylecev'in yaşam portresine ayna tutularak yazarın eserleri direniş edebiyatı kapsamında ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Ayaz Gıylecev, Güç, Hegemonya, Direniş, Tatar, Kültür, Sovyet Edebiyatı, Tatar Edebiyatı, Direniş Edebiyatı.

Abstract:
The Tatar writer Ayaz Gıylecev, who lived between the years 1928-2002, wrote many stories, novels, plays and essays. Many thinkers and writers holding pen in their hands were exposed to more or less state repression during Soviet period. No peculiar authenticity of writers was tolerated. Author Ayaz Gıylecev, who was exposed to repressive government policies in Stalin era, was forced to spend more than five years of his youth in prisons and labor camps. These long years of intimidation and disciplinary detention of good observer Ayaz Gıylecev with his sharp memory had been a great effective school on the formation of his authorship. Despite all the pressures and challenges of his period, he did not change his original line and remained as an authentic writer.
 Along with his artistic talent, his unique authenticity came from the love for his people, culture and homeland. With its unique ability, he went beyond borders drawn by Soviets and became the voice of his own culture and awareness. The author withstanding the repression his period was in the great effort to keep the cultural elements of the Tatars alive. This effort was mainly observed in certain parts of his works. 
In this study, the distinguished Tatar author Ayaz Gıylecev's works are analyzed in terms of cultural resistance themes and resistance literature. The thesis mainly discusses the basis of the political approach of Soviet literature and the author's place in Tatar literature holding a mirror to his portrait. His works are taken into consideration from the points of resistance literature.
Key Words: Ayaz Gıylecev, Power, Hegemony, Resistance, Tatar Culture, Soviet Literature, Tatar Literature, Resistance Literature.