Yatırımcı türlerine göre risk iştahı analizi: BİST üzerine bir uygulama
Risk appetite analysis by investor types: An application on BIST
Yazar: LEYLA ÖZGE KARAKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. ARİF SALDANLI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Ana Bilim Dalı / Para Sermaye Piyasaları ve Finansal Kurumlar Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: ARDL Sınır Testi = Autoregressive Distributed Lag Bounds Test ; Borsa = Stock exchange ; Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Davranışsal ekonomi = Behavioral economics ; Granger Nedensellik Testi = Granger Causality Test ; Hisse senetleri = Stocks ; Risk = Risk ; Yatırımcılar = Investors

Özet:
Uzun yıllardan beri insan yaşamında var olan risk kavramı zaman içerisinde değişen koşullarla birlikte farklı bir nitelik kazanmıştır. Özellikle ticari ilişkilerin yoğunlaşması ve piyasa kavramının ortaya çıkması ile beraber risk algısına yönelik değişen mevcut algı birçok farklı eserin ortaya konulmasına öncülük etmiştir. Literatürde uzun yıllar kendine yer bulmuş olan akılcı -rasyonel- insan anlayışı, insanı psikolojik özellikleriyle ele alan anlayış ile birlikte dönüşüme uğramıştır. İnsanı kendine has özellikleriyle ele alan davranışsal iktisat, klasik iktisata farklı bir insan modeli tanıtarak risk olgusunun yeniden şekillenmesine yardımcı olmuştur. 
 Gelişen günümüz piyasalarında yatırımcıların riske karşı olan tutumları finans piyasalarını etkileyerek küresel çapta bir dalgalanmaya yol açmaktadır. Bu noktada, insanların riske karşı olan istekleri olarak tanımlanan risk iştahına yönelik çalışmalar büyük önem kazanmakla birlikte bu alanda çok fazla çalışma bulunmamaktadır. Ortaya konan çalışmaların çoğunluğunda risk iştahı farklı dinamiklerle ele alınmıştır. Bu çalışmada, yatırımcıların riske karşı olan isteklerinin, hisse senetlerine yapılan yatırımlar üzerindeki etkisi incelenmiştir.
Yapılan çalışmada 2013 – 2017 yılları arasında haftalık olarak temin edilen yerli ve yabancı yatırımcıların risk iştahı endekslerinin BIST30 endeks verileri üzerindeki etkisi ARDL sınır testi yöntemiyle incelenmiştir. Ayrıca endeks verileri arasındaki kısa ve uzun dönemli ilişki irdelenerek, ilişkinin yönünün tespit edilmesi amacıyla Granger Nedensellik Testi uygulanmıştır. Tezin amacı yatırımcıların riske karşı olan isteklerinin BIST30 hisse senetlerine yapılan yatırımları ne derece ve hangi yönde etkilediğinin tespit edilmesidir. Tezin sonucunda; uzun dönemde yerli ve yabancı yatırımcıların risk iştahları ile BIST30 hisse senetlerine yapılan yatırımlar arasında anlamlı bir sonuca ulaşılamazken, kısa dönemde yalnızca yabancı yatırımcıların risk iştahları ile BIST30 hisse senetleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
The concept of risk, which has existed in human life for many years, has gained a different character with changing conditions over time. Especially with the intensification of commercial relations and the emergence of the market concept, the changing perception of risk perception led to the creation of many different works. The rational human understanding that has found its place in the literature for many years has been transformed with the understanding that deals with human psychological characteristics. Behavioral economics, which deals with human with its unique characteristics, has helped to reshape the phenomenon of risk by introducing a different human model to classical economics.
In today's emerging markets, investors' attitudes towards risk affect the financial markets and cause a global fluctuation. At this point, studies on risk appetite, which is defined as the willingness of people to risk, gain great importance, but there are not many studies in this field. In most of the studies, risk appetite is handled with different dynamics. In this study, the effect of investors willingness to risk on investments in stocks is examined. 
In this study, the effect of the risk appetite indices of domestic and foreign investors on weekly BIST30 index data obtained between 2013 and 2017 was examined by ARDL limit test method. In addition, short and long term relationship between index data was examined and Granger Causality Test was applied to determine the direction of the relationship. The aim of the thesis is to determine to what extent and in what direction the investors' wishes for risk affect the investments made in BIST30 stocks. As a result of the thesis; While no significant result can be reached between the risk appetites of domestic and foreign investors with investments in BIST30 stocks in the long run, a significant relationship has been determined between the risk appetites of foreign investors and BIST30 stocks in the short term.