Hemodiyaliz hastalarına uygulanan akupresörün yorgunluk düzeyine etkisi
The effect of acupressure used for the hemodialisis patients on fatigue levels
Yazar: RABİYE EĞLENCE
Danışman: DOÇ. DR. SULTAN TAŞCI ; PROF. DR. NİMET KARATAŞ
Erciyes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2011
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akupunktur = Acupuncture ; Akupunktur tedavisi = Acupuncture theraphy ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Yorgunluk = Fatigue

Özet:
KBY görülme sıklığı dünyada ve ülkemizde giderek artmaktadır. KBY nedeniyle hemodiyalize alınan hastalarda oldukça yüksek oranlarda görülen sorunlardan biride yorgunluktur. Yorgunluk; bireyin günlük performanslarını, aktivitelerini, mesleki yaşamını, aile ve arkadaşlık ilişkilerini, tedavi süreçlerini olumsuz yönde etkileyerek yaşam kalitesini düşürmektedir. Araştırma, hemodiyaliz hastalarına akupunktur kalemi ile uygulanan akupresörün yorgunluk düzeyine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü deneysel çalışma olarak yapılmıştır. Çalışma, Nevşehir ve Aksaray il merkezinde bulunan 4 hemodiyaliz merkezinde 12.10.2009 - 15.10.2010 tarihleri arasında çalışma kriterlerine uyan 52'si müdahale, 66'sı kontrol grubunda olan toplam 118 hasta ile tamamlanmıştır. Araştırmada veriler; hasta tanıtım formu, VAS yorgunluk ve Piper yorgunluk ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada etik kurul onayı ile bireylerden yazılı bilgilendirilmiş onam formu alınmıştır. Müdahale grubundaki bireylere akupresör uygulama protokolü doğrultusunda bir ay boyunca haftada üç gün toplam 12 seans akupresör uygulaması yapılmıştır. Müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin bir ay sonra ikinci izlemleri yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi, bağımsız iki örnek t testi, bağımlı örnek t testi, Mann-Whitney U testi, Wilcoxon testi, Spearman korelasyon analizleri kullanılmıştır.Müdahale ve kontrol grubundaki bireylerin ilk izlemlerinde VAS yorgunluk ve Piper yorgunluk ölçeğinden aldıkları puanlar arasında bir fark olmadığı (p>0.05), müdahale grubunun kontrol grubuna göre ikinci izlemde VAS yorgunluk (p<0.001) ve Piper yorgunluk ölçeğinin bilişsel alt boyutu hariç (p>0.05), diğer alt boyut ve toplam yorgunluk puanlarının düştüğü belirlenmiştir (p<0.05).Çalışma sonucunda, hemodiyaliz hastalarına akupunktur kalemi ile uygulanan akupresörün yorgunluk düzeyini azaltmada etkili olduğu belirlenmiştir. Bu sonuca göre hemodiyaliz hastalarının ve hemşirelerinin akupresör uygulaması hakkında bilgilendirilerek akupresör uygulamasının yaygınlaştırılması önerilmektedir.Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz; yorgunluk; akupresör; hemşirelik.

Abstract:
Incidence of CKD has gradually been increasing in the world and in our country. One of the problems which were seen in high numbers in haemodialysis patients is fatigue. Fatigue decreases quality of life by affecting individual?s daily performance, activities, professional life, relations with family and friends and treatment process negatively. This research was planned as a randomized controlled experimental study in order to find out the effect of acupressure applied to haemodialysis patients by acupuncture pen on fatigue level. The study was completed with 118 patients (52 in intervention and 66 in control groups) who were suitable for study criteria in 4 haemodialysis centres in Nevşehir and Aksaray city centres between 12.10.2009 and 15.10.2010. The data were collected with Patient Identification Form, VAS for Fatigue and Piper Fatigue Scale. Patients? signed forms of consent for the study were obtained after the ethics committee approval. According to the acupressure application protocol, patients in intervention group received 12 sessions of acupressure three days a week for one month. The second follow-ups of the intervention and control groups were carried out one month later. Chi-square tests, independent two-sample t test, t test for dependant samples, Mann-Whitney U test, Wilcoxon test, Spearman Correlation Analysis were used for the data analysis.It was found out in the first follow-up that there was not any difference between the scores obtained from VAS for Fatigue and Piper Fatigue Scale of the intervention group and control group (p<0.001) whereas it was noted in the second follow-up that VAS for Fatigue scores and total fatigue scores and fatigue scores of the subscales of Piper Fatigue Scale ?except cognitive/mood subscale- were lower (p<0.05).As a conclusion, it was concluded that acupressure made using acupuncture pen was effective in reducing fatigue levels. Therefore, it is recommended that hemodialysis patients and hemodialysis nurses should be informed about acupressure application and this application should be more common.Keywords: Hemodialysis; fatigue; acupressure; nursing.