Geleneksel camaltı resimlerinde gözlenen figürler ve tasarım özellikleri
Figures and design features observed in traditional glassy pictures
Yazar: ASUMAN ALEMDAR
Danışman: PROF. DR. EMİNE NAS
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tasarım Ana Bilim Dalı / Tasarım Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: El Sanatları = Crafts ; Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Cam eserler = Glass works ; Cam sanatı = Glass art ; El sanatları = Handicrafts ; Figür = Figure ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Tasarım = Design ; Türk el sanatları = Turkish handcrafts

Özet:
Anadolu halk el sanatları içerisinde bugüne kadar fazla tanınmamış ve az sayıda yazılı kaynaklarla konu edilen camaltı resim sanatı, Türk El Sanatları ve Türk Halk Bilimi içerisinde gerek motif gerekse sembolik değer bakımından önemli bir yere sahiptir. Türk el sanatçısı kendine özgü naifliği ile kültürel öğeleri biriktirmiş mitoloji, inanç sistemi ve yaşanmış gerçekliklerden hareketle cam malzemeye anlam bütünlüğü barındıran tasvirler işlenmiştir. Camaltı resim sanatının en büyük özelliği resimlerin camın ardına -arka yüzüne- yapılmasıdır. Resimler üst üste gelen renklerle yapıldığından, alttaki renk yeni bir renkle kapatılınca rötuş ve düzeltme yapmak mümkün olmamaktadır. Komplike bir hazırlığa ihtiyaç duyulmayan, kâğıt üzerine çizilmiş bir deseni, cam levhanın altına yerleştirerek, çoğaltma kolaylığı sağlanan camaltı resmin zorluğu, camın üzerine çizilen desen, gerçekte ters görüneceğinden, sol taraftaki figürün sağ tarafta olacağını düşünerek çalışmaktır.
Araştırma esnasında Konya'da 1, İstanbul'da 2, Ankara'da 2, Mardin'de 3 olmak üzere toplam 8 adet camaltı resim sanatçısıyla birebir görüşme sağlanmıştır. Tezin metin bölümü bu sanatçıların verdikleri sözlü bilgiler ışığında ve literatürde yer alan kaynaklar doğrultusunda oluşturulmuştur.
Seçili eserler sanatçılar kısmında detaylı bilgilerin yer aldığı yapılandırılmış gözlem formları dâhilinde incelenmiştir. Seçilen eserlerde; malzeme, teknik, motif, tasarım özellikleri bakımından bölgelere göre değişiklikler olduğu görülmüştür. Bu kapsamda camaltı resimlerde kullanılan figürlerin tasarım özellikleri bakımından gruplaşmalar sergilediği gözlenmiştir. Konya bölgesinde genellikle dini inanış doğrultusunda; Hz. Ali'nin Devesi, Kâbe tasvirli, Hz. Mevlânâ, ve Hüsn-i Hat kompozisyonlardan oluşan eserler bulunmaktadır. Mardin bölgesinde ağırlıklı olarak Hz. İsa ve Meryemana, Şahmeran figürü, Burak Atı -Burak-ı Nebevi-, Hüsn-i Hat kompozisyonlarından bir gruplaşma olduğu gözlenmiştir. Ayrıca şahmeran tasvirini bakır ve porselende de kullanmışlardır. İstanbul ve Ankara bölgesinde yapılan incelemelerde ise geleneksel tasarımlardan çok sanatçıların özgün çalışmalar kendilerine özgü illüstrasyonlar ortaya çıkardıkları görülmüştür.
Anahtar kelimeler: Camaltı, Geleneksel, Halk, Sanat, Resim.

Abstract:
Anatolian folk crafts more obscure and a few that are subject to written sources Under Glass Painting, Turkish Handicrafts and Turkish Folklore in need motifs has an important place both in terms of symbolic value. Turkish Hand Artist of the accumulated cultural elements with peculiar innocence mythology, belief systems and experienced hosting the depiction of reality integrity means to move the glass material is processed. The most important feature of glass art is that the paintings are made behind the glass. Because the pictures are made with overlapping colors, it is not possible to retouch and make correction when the bottom color is closed with a new color. Complicated is not needed preparation, a drawn pattern on paper, placing it under the glass plate, ease of reproduction provided Çamaltı picture of the challenge, the drawn pattern on the glass, it will actually reverse appears, it is to work thinking it would be on the right side of the figure on the left.
During the research, one-on-one interviews were conducted with 8 glass artist, one in Konya, 2 in Istanbul, 2 in Ankara and 3 in Mardin. In the light of the oral information given by these artists, the text section of the thesis has been prepared in line with the literature.
Selected works were examined within the structured Observation Forms with detailed information in the artists section. Selected works; material, technical, motif, design features have been observed changes in terms of regions. In this context, it is observed that the figures observed in the glass pictures exhibit groupings in terms of design features. In the Konya region, generally in line with religious belief; Hz. Ali's Deva, depicting the Kaaba, Hz. Mevlânâ, and Hüsn-i Hat are composed of compositions. In the Mardin region mainly Hz. Jesus and the Virgin Mary, Sahmeran figure, Burak Atı -Burak-ı Nebevi-, Hüsn-i Hat has been observed that a grouping of compositions. They also used the pistol images in copper and porcelain. In the examinations carried out in Istanbul and Ankara region, it was seen that artists rather than traditional designs produced original illustrations
Keywords: Glass, Traditional, Folk, Art, Painting.