Gazi Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Hematoloji Yoğun Bakım Ünitesine 01.01.2018-31.12.2020 tarihleri arasında yatan hematolojik hastalarda sepsis ve septik şok seyri ve prognoza etki eden faktörlerin değerlendirilmesi /
Yazar: HATİCE KÜBRA BOZKURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZLIHAN BOYACI DÜNDAR
Gazi Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Ankara = Ankara ; Kan hastalıkları = Hematologic diseases ; Mortalite = Mortality ; Prognoz = Prognosis ; Sepsis = Sepsis ; Yoğun bakım = Intensive care ; Şok-septik = Shock-septic

Özet:
Altta yatan hematolojik hastalığı olan hastalar hem primer hastalıklarına hem de bu hastalığa yönelik aldıkları tedavilerine ikincil sepsis ve/veya septik şok için yüksek risk altındadır.  Bu hasta popülasyonunda sepsis ve septik şok kliniğinin sonuçlarını ve buna etki eden faktörlerinin tanımlanması sepsis ilişkili mortalitenin azaltılmasına yönelik alınacak tedbirlerin belirlenmesi için oldukça önemlidir. 
Gazi Üniversitesi Hastanesi İç Hastalıkları Hematoloji Yoğun Bakım Ünitesinde 01.01.2018-31.12.2020 tarihlerinde sepsis ve/veya septik şok nedeniyle takip edilen 149 hematoloji hastasına ait verilerin retrospektif olarak incelendiği bu çalışmada hastaların demografik özellikleri, komorbiditeleri, YBÜ yatış nedenleri, YBÜ kabulünde hesaplanan organ yetmezlik skorları, altta yatan hematolojik hastalıkları ve hematolojik hastalıklarının durumu, HKHN ve HKHN'ne ait özellikler, HKHN üzerinden geçen süre, YBÜ'ne nereden yattığı,  YBÜ yatışı öncesi hastane yatış süresi, YBÜ kabulünden önce veya YBÜ'de KT/RT tedavisinin durumu, nötropeni, dekübit yara varlığı, beslenme destek tedavisi, enfeksiyon odakları ve etkenleri, enfeksiyon etkeninin kaynağı, sepsis ve/veya septik şok ilişkili komplikasyon varlığı, laboratuvar verileri ayrıntılı olarak değerlendirilmiş ve bu verilerin mortalite üzerindeki etkileri incelenmiştir.
Çalışmaya dahil edilen 149 hastanın yaş ortalaması 61 olup, %60,4'ü erkek cinsiyete sahipti. Altta yatan hematolojik hastalıklar açısından %32,8'i akut lösemi, %24,2'si MM, %20,8'i lenfoproliferatif hastalık, %12,1'i kronik lösemi ve %3,4'ü MDS'idi. 65 hastaya HKHN yapılmış olup, bu hasta alt grubunda %52 oranında herhangi bir HKHN ilişkili komplikasyon mevcuttu. 149 hastanın %63,8'i YBÜ öncesi aktif kemoterapi almakta iken %51'de nötropeni ve %49,7'de dekübit mevcuttu. YBÜ kabulünde bakılan SOFA skoru medianı 9 (7-12) ve APACHE-II medianı 25 (20-32) olarak hesaplandı.
Çalışmaya dahil edilen 149 hastaya YBÜ takibinde %66,4 oranında İMV desteği ve %51 oranında RRT desteği verildi. Çalışma popülasyonunda en sık saptanan infeksiyon odağı %73,8 oranında pulmoner infeksiyonlar olup ikinci sıklıkla KDE %42,3 oranında tespit edildi. Toplum kaynaklı ve hastane kaynaklı infeksiyon sıklığı hemen hemen benzer olup YBÜ kaynaklı infeksiyon oranı oldukça düşük saptandı. İzole edilebilen mikrobiyolojik etkenler %54,4 oranında bakteriyal olup ağırlıklı gram negatif bakteriler saptandı. Fungal infeksiyon oranı %35,6 olup kültür negatifliği %23,5 oranında tespit edildi.
Sepsis ve/veya septik şok ilişkili en sık saptanan iki komplikasyon İMV ihtiyacı ve ABH gelişimi oldu. Sepsis varlığında 20 hastada (%25,3) septik şoka ilerlediği tespit edildi. Çalışma popülasyonunda YBÜ seyri %50.3 oranında bir mortalite ile sonuçlanmış olup YBÜ yatış süresinin medianı 6 (3-12) gün olarak tespit edildi.
YBÜ mortalitesi açısından değerlendirildiğinde YBÜ kabulünde hesaplanan organ yetmezlik skorları, HKHN üzerinden geçen süre, YBÜ öncesi ve YBÜ'de KT/RT tedavisi alma, nötropeni, dekübit yara varlığı, YBÜ'ne nereden yattığı, YBÜ öncesi hastane yatış süresi, çoklu enfeksiyon odağı varlığı, kan-katater ilişkili enfeksiyon varlığı, hastane kaynaklı enfeksiyon varlığı, fungal enfeksiyon varlığı, PCT, laktat, kreatinin yüksekliği, pH ,lökosit, nötrofil düşüklüğü, sepsis ve/veya septik şok ilişkili İMV ihtiyacı, ABH, RRT gereksinimi, arrest, DİK, GİS kanama ve sepsis varlığında şoka ilerleme dahil olmak üzere sepsis ve/veya septik şok ilişkili komplikasyon varlığı tek değişkenli analizlerde mortalite için istatiksel olarak anlamlı saptandı.
Tek değişkenli analizlerde mortalite için anlamlı saptanan değişkenlerin lojistik regresyon analizi ile değerlendirilmesi neticesinde hastane içi servisten veya YBÜ'den kabul, YBÜ kabulünde SOFA skoru, YBÜ kabulünde dekübit yara varlığı, YBÜ takibinde tek başına iv dekstroz desteği uygulanması, sepsis ve/veya septik şok odağı olarak kan-katater infeksiyonu gelişmesi, sepsis ve/vey septik şok odağı olarak fungal etken varlığı, YBÜ takibinde RRT ihtiyacı YBÜ mortalitesi açısından anlamlı bağımsız değişkenler olarak saptandı.
Anahtar kelimler: hematolojik hastalıklar, sepsis, septik şok, mortalite, yoğun bakım

Abstract:
Patients with underlying hematological disease are at high risk for sepsis and/or septic shock secondary to both their primary disease and the specific treatments for this disease. In this patient population, it is very important to examine the whole course of sepsis and septic shock and to define the factors affecting it in order to determine the measures to be taken to reduce sepsis-related mortality.
	The 149 hematology patients who developed sepsis and/or septic shock and admitted to Gazi University Hospital Hematology Intensive Care Unit (ICU) between 01.01.2018 and 31.12.2020 were retrospectively analyzed. The demographic characteristics of the patients, comorbidities, reasons for ICU admission, organ failure scores on ICU admission, underlying hematological diseases and the status of hematological diseases, therapy status, characteristics of hematopoietic stem cell transplantation (HSCT), the department they were in before coming to the ICU, length of hospitalization before ICU, length of the ICU stay, the presence of neutropenia, decubitus wounds, nutritional support, the source of the infectious agent and related microbiological characteristics, the presence of sepsis and/or septic shock-related complications, and laboratory data were evaluated in detail. The effects of these data on mortality were examined.
The mean age of the 149 patients was 61, and 60.4% were male. In terms of underlying hematological diseases, 32.8% were acute leukemia, 24.2% multiple meyloma, 20.8% lymphoproliferative disease, 12.1% chronic leukemia and 3.4% myelodisplasia. HSCT was performed in 65 patients, and 52% of this patient subgroup had any HSCT-related complications. While 63.8% of 149 patients were receiving active chemotherapy before ICU, 51% had neutropenia and 49.7% had decubitus. The median SOFA score at ICU admission was 9 (7-12) and the APACHE-II median was calculated as 25 (20-32).
The invasive mechanical ventilation (IMV) support at a rate of 66.4% and tenal replacment therapy (RRT) support at a rate of 51% were applied during ICU course. The most common focus of infection in the study population was pulmonary infections with a rate of 73.8% and blood stream infection (BSI) with a rate of 42.3%. The frequency of community-acquired and hospital-acquired infections was almost similar, and the rate of ICU-acquired infection was quite low. Among the microbiological agents that could be isolated, 54.4% were bacterial and predominantly gram-negative bacteria. The fungal infection rate was 35.6% and culture negativity was 23.5%.
The two most common complications associated with sepsis and/or septic shock were the need for IMV and the development of AKI. In the presence of sepsis, it was determined that 20 patients (25.3%) progressed to septic shock. In the study population, the course of ICU resulted in a mortality rate of 50.3%, and the median length of stay in ICU was 6 (3-12) days.
The organ failure scores on ICU admission, time elapsed since HSCT, receiving chemotherapy/radiotherapy before and in ICU, presence of neutropenia, decubitus wound, hospital admission to ICU, duration of hospitalization before ICU, presence of multiple foci of infection , presence of BSI, presence of hospital-acquired infection, presence of fungal infection, laboratory finding such as PCT, lactate, creatinine, pH, leukocytes, neutrophils, sepsis and/or septic shock-related complications such as IMV requirement, AKI, RRT requirement, arrest, dissemine intravascular coagulation (DIC), gastointestinal bleeding and progression to shock were defined as significant factors affecting mortality in univariate analyzes.
As a result of the evaluation of the variables found to be significant for mortality in univariate analyzes with logistic regression analysis, admission from in-hospital service or ICU, SOFA score  on ICU admission, presence of decubitus wound on ICU admission, administration of iv dextrose alone during ICU course, BSI as a sepsis and/or septic shock focus , presence of fungal infection as sepsis and/or septic shock focus, and need for RRT in ICU course were defined independent variables for ICU mortality.
Key words: hematological diseases ,sepsis, septic shock, mortality, intensive care unit