Sağlık hizmetleri kalite iyileştirme çalışmalarında hata tür ve etkileri analizinin bir üniversite hastanesinde uygulanabilirliği
Feasibility of failure mode and effects analysis in healthcare quality improvement studies at a university hospital
Yazar: MURAT AYDAN
Danışman: PROF. DR. SIDIKA KAYA
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Hastaneler = Hospitals ; Süreç iyileştirme = Process improvement

Özet:
Hata Tür ve Etkileri Analizi (HTEA); Toplam Kalite Yönetimi (TKY) ve Sürekli Kalite İyileştirme (SKİ) yaklaşımları ile birlikte çağcıl kalite yönetim anlayışında yer bulan; hatalar meydana geldikten sonra durumu düzeltmeye çalışmak yerine, tedbir alarak onları önceden önlemeyi amaçlayan ?proaktif? nitelikli bir kalite iyileştirme tekniğidir. Bu çalışmanın amacı; Türkiye'deki bir eğitim ve araştırma hastanesinde, sağlık hizmet süreçleri kalite iyileştirme çalışmalarında HTEA'nın uygulanabilirliğini değerlendirmek, tekniğin süreç iyileştirme çalışmalarında nasıl uygulanabileceğini göstermek ve teknik sayesinde süreçteki risklerin azaltılabileceğini ortaya koymaktır. Hacettepe Üniversitesi Hastaneleri'nde gerçekleştirilen uygulamada Klinik Patoloji Laboratuvarı Tetkik Süreci'nin plânlaması yapılmış; HTEA tekniği yardımıyla sürece dair riskler giderilmeye çalışılmıştır. Teknik; olası hataların meydana gelme sıklıkları, meydana gelmeleri hâlinde neden olacakları zarar ve bu olası hataların vaktinde tespit edilebilirliği bakımından riskin değerlendirilerek, bu risklere karşı önleyici tedbir geliştirilmesine dayanmaktadır. Bu amaçla; çalışmayı gerçekleştirmek üzere HTEA takımı oluşturulmuş; ?olasılık?, ?şiddet? ve ?saptanabilirlik? olmak üzere üç ölçekten yararlanılarak risk puanlaması yapılmış; tespit edilen risklerin önlenebilmesi için çeşitli tedbirler geliştirilmiş ve son olarak da, bu önerilerin gerçekleştirildiği varsayımına dayanılarak, yeniden risk puanlaması yapılmıştır. Elde edilen bulgular, HTEA tekniğinin; süreçteki olası hataları belirlemede ve bunları önlemede, yararlı bir araç olduğunu göstermiştir. Sonuç olarak; uygulanması kolay ve düşük maliyetli HTEA tekniği ile hayatî tehlike arz edecek olası hataların dahi önlenebileceği görülmüştür.

Abstract:
Failure Mode and Effects Analysis (FMEA) is such a proactive quality improvement technique that takes place among modern quality management conception with Total Quality Management (TQM) and Continuous Quality Improvement (CQI) approaches, aiming the prevention of possible failures rather than trying to fix the situation after they had occurred. The aim of this study is to assess the feasibility of FMEA, to evaluate how FMEA can be applied on healthcare processes in an educational research hospital in Turkiye and show whether it will be useful for reducing the risks in the processes. By the application executed in Hacettepe University Hospitals, the examination process of The Laboratory of Clinical Pathology was planned, using FMEA in order to reduce the risks as well. FMEA technique is based on probability of failures, their possible effects, early detection methods and developing the necessary precautions in order to avoid those failures. For this purpose, first of all FMEA team is built. Then three scales of occurrence, severity and detection is used to score and evaluate the risk of the process. Finally, the precautions needed to eliminate that risk are developed and risk is evaluated again, considering all the preventions are taken. The outputs indicate that, FMEA is a useful technique for both detecting and avoiding the possible failures and eliminating the risk in the processes. It?s also been seen that, by this easy-to-use and low-cost technique, even the vitally high risks could be reduced as well.