Hastaların hekimlerin giyim tarzı ile ilgili görüşlerinin hasta-hekim ilişki düzeyleri ile ilişkisi: Kesitsel çalışma
Abstractthe relationship between patients opinions about physicians dressing style and patient-physician relationship levels: A cross-sectional research
Yazar: MUHAMMET EMİN AYDIN
Danışman: DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı / Aile Hekimliği Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, aile hekimi hastalarının doktor kıyafetleri hakkındaki düşüncelerini anlamak ve bu düşüncelerinin hasta-hekim ilişkisi skoru ile ilişkisini saptamaktır. Ayrıca, hastaların hekim kıyafeti tercihlerini etkileyen parametreleri değerlendirmek ve branşlara özel üniforma gereksinimini sorgulamak da amaçlanmaktadır.
Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Aile Sağlığı Merkezleri'ne başvuran 400 hasta, yüz yüze görüşme yöntemiyle çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcılara, renk ve cinsiyet farkını en aza indirmeye çalışılarak oluşturulmuş, diğer çalışmalardan derlenen doktor giyim tarzlarına dayalı 6 farklı görsel sunulmuştur. Katılımcılardan bu görseller arasından kendi tercihlerini seçmeleri istenmiştir. Sonrasında doktor kıyafetleri hakkındaki görüşlerini değerlendirmek için Likert tipi bir anket uygulanmıştır. Ayrıca katılımcıların mevcut aile hekimleriyle ilişkilerini değerlendirmek amacıyla Hasta-Doktor İlişkisi Anketi (PDRQ) kullanılmış ve hesaplanan puanlar ile hastaların doktor giyim tercihleri arasındaki ilişki incelenmiştir. 
Bulgular: Araştırmamıza katılan 400 hastanın yaş ortalaması 36,7'dir. Katılımcıların %56'sı kadın ve yaklaşık yarısı üniversite mezunudur. Katılımcıların %45,6'sı "Aile hekimini seçme kararımda hekimimin kılık kıyafet ve dış görünüşünün etkisi oldu" derken, katılımcıların %70'i "Aile hekimlerinin üniforma veya önlük giymeleri gerekir" sorusuna "katılıyorum" demiştir. Beyaz önlük,  en çok tercih edilen aile hekimi kıyafeti olarak öne çıkmaktadır. Yeni bir üniforma ve günlük kıyafet de tercih edilirken, cerrahi forma, ciddi kıyafet ve takım elbise daha düşük sıralamalara sahiptir. Teşhis ve tedavide hekime duyulan güven, hekim bilgi ve yetkinlik algısı, hekimle iletişim ve rahatlık, hassas konular ve iletişim, temizlik algısı ve aile hekimi tercihinde beyaz önlük giyen hekimler tercih edilmiştir. Rahat konuşma konusunda da hastalar beyaz önlük ve günlük kıyafet giyen hekimleri tercih etmişlerdir. 
Katılımcıların %71,3 "Hekimlerin branşına özel bir üniforma olması beni olumlu etkiler" maddesine "katılıyorum" demişlerdir. Takım elbise ve yeni bir üniforma, sözel veya fiziksel şiddete daha az maruz kalınacağı düşünülen kıyafet türleridir. Katılımcıların %44'ü "Aile hekiminin önlük giymesi, sözel veya fiziksel şiddete uğrama olasılığını azaltabilir" sorusuna "katılıyorum" cevabı vermiştir. Doktor kıyafet tercihlerinde hastaların cinsiyeti, yaşı, eğitim düzeyi ve mesleği ile ilişkili de anlamlı sonuçlar bulunmuştur. Erkek hastalar günlük kıyafet giyen hekimleri, kadın hastalar ise beyaz önlük giyen hekimleri daha yüksek oranda aile hekimleri olarak seçme eğilimindedirler. Aile hekimini tercih etme konusunda 45 yaş ve üzeri katılımcılar, günlük kıyafet giyen hekimleri daha düşük oranlarda tercih etme eğilimindedir. İlkokul mezunu katılımcılar diğer gruplara oranla daha yüksek oranda forma veya önlük giyen hekimleri aile hekimleri olarak tercih etme eğilimindedir. Meslekler arasından memurların teşhis, tedavi ve temizlik konularında yeni üniforma giyen hekimlere en fazla güven duyduğu görülmüştür.

Sonuç: Bu çalışmada, hastaların doktor kıyafetlerine ilişkin algılarını ve tercihlerini inceledik. Elde edilen bulgular, doktor kıyafetlerinin hasta-hekim ilişkisi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Hastaların doktor kıyafet tercihleri, cinsiyet, yaş ve eğitim düzeyi gibi faktörlere göre değişmektedir. Örneklem grubumuzda beyaz önlük, en çok tercih edilen aile hekimi kıyafeti olarak öne çıkmaktadır. Yeni bir üniforma ve günlük kıyafet de tercih edilirken, cerrahi forma, ciddi kıyafet ve takım elbise daha düşük oranda tercih edilmiştir. 
Beyaz önlük, hastalar tarafından en çok tercih edilen aile hekimi kıyafeti olsa da kıyafet tercihleri demografik faktörlere göre de değişiklik göstermektedir. Doktor kıyafetlerinin hasta-hekim ilişkisi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu göz önüne alındığında, hekimlerin kıyafet seçimlerini hastaların tercihlerini de göz önünde bulundurarak yapmaları gerektiği söylenebilir.



Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, hasta-hekim ilişkisi, doktor kıyafetleri, üniforma

Abstract:
AİM: The aim of this study is to understand family physician patients thoughts about doctor attire and to determine the relationship between these thoughts and the patient-physician relationship score. Additionally, it is aimed to evaluate the parameters affecting patients physician uniform preferences and to question the need for branch-specific uniforms.
Method: 400 patients who applied to Dokuz Eylül University Education Family Health Centers were included in the study by face-to-face interview method. Participants were presented with 6 different visuals based on doctor clothing styles compiled from other studies, created by trying to minimize color and gender differences. Participants were asked to choose their own preferences among these images. Afterwards, a Likert-type survey was applied to evaluate their opinions about doctor uniforms. Additionally, the Patient-Doctor Relationship Questionnaire (PDRQ) was used to evaluate the participants relationships with their current family physicians, and the relationship between the calculated scores and the patients doctor clothing preferences was examined.
Results: The average age of the 400 patients who participated in our research is 36.7. 56% of the participants are women and approximately half are university graduates. While 45.6% of the participants said, "My physician's attire and appearance had an impact on my decision to choose a family physician," 70% of the participants said "I agree" to the question "Family physicians should wear uniforms or aprons." The white coat stands out as the most preferred family doctor outfit. A new uniform and casual attire are also preferred, while surgical uniform, serious attire and suit are ranked lower. Trust in the physician in diagnosis and treatment, perception of physician knowledge and competence, communication and comfort with the physician, sensitive issues and communication, perception of cleanliness, and physicians wearing white coats were preferred when choosing a family physician. In terms of comfortable speaking, patients preferred physicians who wore white coats and casual clothes.
71.3% of the participants said "I agree" with the item "Having a uniform specific to the physician's branch would have a positive impact on me." A suit and a new uniform are types of clothing that are thought to reduce exposure to verbal or physical violence. 44% of the participants answered "I agree" to the question "If the family doctor wears an apron, it may reduce the possibility of being subjected to verbal or physical violence." Significant results were also found in doctor's clothing preferences related to the gender, age, education level and profession of the patients. Male patients tend to choose physicians who wear casual clothes, and female patients tend to choose physicians who wear white coats as their family physicians. Regarding choosing a family physician; Participants aged 45 and over tend to prefer physicians who wear casual clothes at lower rates. Participants who are primary school graduates tend to prefer physicians who wear uniforms or aprons as family physicians at a higher rate than other groups. Among professions, civil servants have been found to have the most trust in physicians wearing new uniforms in diagnosis, treatment and cleaning.
Conclusions: In this study, we examined patients perceptions and preferences regarding doctor attire. The findings show that doctor attire has a significant impact on the patient-physician relationship. Patients doctor clothing preferences vary depending on factors such as gender, age and education level. In our sample group, the white coat stands out as the most preferred family doctor uniform. While a new uniform and casual clothes were also preferred, surgical uniforms, serious clothes and suits were preferred at a lower rate.
Although the white coat is the family doctor's attire most preferred by patients, clothing preferences also vary according to demographic factors. Considering that doctor's clothing has a significant impact on the patient-physician relationship, it can be said that physicians should make their clothing choices by taking patients preferences into consideration.


Key Words: Family medicine, patient-physician relationship, doctor clothes, uniform