Aşkî Hüseyin Efendi Dîvânı (Edisyon-kritik, metin inceleme)
Aşkî Hüseyin Efendi Dîvânı (Edition-critical, text review)
Yazar: ÖZLEM ATMACA KARAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜZAHİR KILIÇ
Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Aşki = Aşki ; Divan edebiyatı = Divan literature ; Divanlar = Divans ; Eski Türk edebiyatı = Old Turkish literature ; Mutasarrıf = Mutasarrıf ; Türk edebiyatı = Turkish literature ; Şairler = Poets

Özet:
Aşkî Hüseyin Efendi, Giritli ve mutasavvıf bir şair olup, 18. Yüzyılın sonu ve 19. Yüzyılın başları arası yaşamıştır ve babasının adı İbrahim Ethem'dir. Divanın başında "Hazâ Dîvânü'l Aşkîyyü'l- Kâdirîyyü'l- Girîdî el-me'zûn min eş-Şeyh İbrahîm Hanîfü'l Kâdirî-i İstanbûlî kuddise sırrehû…" sözlerinden şairin Kâdirî tarikatına mensup olduğu ve hocasının İbrahim Hanif olduğu bilgisine ulaşılmaktadır.
Aşkî, şiirlerinde Derviş Aşkî, Hüseynî, mahlaslarını kullanmıştır. Divanda vezin ve kafiyeye dikkat etmeden, şiirler yazması şiirleri içtenlikle aklına estiği gibi yazmasından kaynaklanmaktadır. Kafiye kusurları dolayısıyla şiirler çevirilirken ve ölçü bulunurken birtakım sorunlarla karşılaşılmıştır.
Şairin tekke- tasavvuf şairi olduğunu, vahdet inancını, tarikat, mürid-mürşid ilişkisini, peygamber ve ehl-i beyte olan sevgisini dile getirişinden anlayabiliriz. Şiirlerde kullanmış olduğu tasavvufî unsurlar da bunun ispatıdır.
Çalışma "Giritli Aşkî Hüseyin Efendi Divanı'nın" transkripsiyonlu bir şekilde Latin alfabesine aktarımı ve aktarılan şiirlerin incelenmesinden, giriş, sonuç, kaynakça, dizin bölümlerinden oluşmaktadır.
İncelemelerin yer aldığı bölümler, şiirlerde yer verilmiş olan efsânevi şahsiyetler, âyetler, hadisler, peygamberler, sahabeler, divan şiirinde âşık motifi ve özellikleri, sevgili motifi ve özellikleri, şiirlerde özelliklerinden faydalanmak için kullanılan bazı hayvanlar, bazı kelimelerin dil özellikleri ve deyimler olarak başlıklandırılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Aşkî Hüseyin Efendi, Dîvan, Transkripsiyon, Metin İnceleme, Tasavvuf.

Abstract:
Aşkî Hüseyin Efendi is a Cretan and sufi poet who lived between the end of the 18th century and the beginning of the 19th century and his father's name was İbrahim Ethem. At the beginning of the Divan, "Hazâ Dîvânü'l Aşkîyyü'l- Qadîyyü'l-Girîdî el-me'zûn min co-Sheikh Ibrahim Hanîfü'l Qadîr-i İstanbûlî kuddise sirrehû…" the poet's words belong to the Qadari tariqa and it is known that his teacher belonged to the Qadari order. .
Aşkî used the pseudonyms Derviş Aşkî, Hüseynî, in his poems. He wrote poems in Divan without paying attention to meter and rhyme. Due to rhyme imperfections, some problems were encountered while translating poems and finding measurements.
We can understand that the poet is a tekke-sufi poet, his belief in wahdat, the relationship between the cult, the disciple and the master, and his love for the prophet and the people of the Prophet. Sufi elements he used in poems are proof of this.
The study consists of the transcription of Latin Divan of Aşk Aşkit Hüseyin Efendi "into the Latin alphabet and examination of the transferred poems, introduction, conclusion, bibliography and index sections.
The chapters in which the investigations take place, the legendary figures, verses, hadiths, prophets, companions, the minstrel motif and its features in the divan poetry, the beloved motif and its features, some animals used to benefit from the features of the poems, the language features and idioms of some words are mentioned.
Keywords: Aşkî Hüseyin Efendi, Dîvan, Transcription, Text Analysis, Sufism.