İngilizce öğretmenlerinin mesleki öz yeterlik algıları
English language teachers' professional sense of self-efficacy
Yazar: SİBEL ASLAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET NURİ GÖMLEKSİZ
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Öğretmen yeterliliği = Teacher proficiency ; Öğretmenler = Teachers ; İngilizce = English ; İngilizce dersi = English lessons

Özet:
Bu araştırmanın amacı ilkokul, ortaokul ve liselerde görev yapan İngilizce öğretmenlerinin mesleki öz yeterlik algılarını belirlemektir. Araştırmanın nicel ve nitel yönleri olduğundan, amaçlar nicel ve nitel olarak iki çerçevede ele alınmıştır. Araştırmanın nicel boyutuna ilişkin alt amaçlar şunlardır: İngilizce öğretmenlerinin, dil gelişimini izleme ve değerlendirmeye ilişkin öz yeterlik algılarını belirlemek, İngilizce öğretmenlerinin, meslektaş, okul, aile ve toplumla iş birliği yapmaya ilişkin öz yeterlik algılarını belirlemek, İngilizce öğretmenlerinin, uygun eğitim ortamı için materyal kullanımı ve yöntem seçimine ilişkin öz yeterlik algılarını belirlemek, İngilizce öğretmenlerinin, İngilizce öğretimi alanında mesleki gelişimi sağlamaya ilişkin öz yeterlik algılarını belirlemek. Bu alt boyutlara ilişkin öğretmen görüşlerinin cinsiyet, görev yapılan okul türü, mesleki kıdem yılı, mezun olunan bölüm, eğitim durumu ve çalışma durumuna göre farklılık gösterip göstermediği araştırmanın alt amaçları olarak belirlenmeye çalışılmıştır.
Araştırmanın nitel boyutuna ilişkin alt amaçlar şunlardır: Bir dil öğretmeninin etkili olabilmesi için sahip olması gereken özelliklere ilişkin İngilizce öğretmenlerinin görüşlerini belirlemek; İngilizce öğretmenlerinin öğrencilerin dil gelişimini izleme ve değerlendirmede izledikleri yollara ilişkin görüşlerini belirlemek; etkili dil öğrenimini sağlayabilmek için İngilizce öğretmenlerinin meslektaşları, okul, aile ve toplumla iş birliği kurmaya ve bu yönde izledikleri yola ilişkin görüşlerini ortaya çıkarmak; uygun eğitim ortamları oluşturma, materyal kullanımı ve yöntem seçiminde öğretmenlerin göz önünde bulundurdukları ölçütlerini saptamak ve buna ilişkin görüşlerini belirlemek; İngilizce öğretmenlerinin mesleki gelişimlerini devam ettirmek için katıldıkları ve/veya yaptıkları çalışmalara ilişkin görüşlerini belirlemek; ve İngilizce öğretmenlerinin dil öğretimi açısında güçlü ve zayıf yönleri hakkındaki görüşlerini ortaya çıkarmaktır.
Araştırmanın çalışma grubunu 2017-2018 eğitim-öğretim yılı 1. döneminde Elazığ ili merkez ilçesinde bulunan tüm ilkokul, ortaokul, lise, proje okulu ve bilim sanat merkezinde çalışmakta olan İngilizce öğretmenleri oluşturmaktadır. Öğretmenler araştırmaya gönüllü olarak katılmışlardır. Çalışmaya toplam 112 okuldan 295 öğretmen katılmıştır. Çalışmanın nitel boyutu için 30 öğretmene ulaşılmıştır. Bu öğretmenlerden 22 tanesi lisans, 4 tanesi lisansüstü öğrencisi ve 4 tanesi de lisansüstü mezunudur. Bu öğretmenlerin 17'si ortaokulda, 9'u lisede ve 4'ü de ilkokulda görev yapmaktadır. Bu öğretmenlerden 20'si İngilizce Öğretmenliği Bölümünden, 3'ü İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümünden ve 7'si diğer bölümlerden mezun olmuştur. Çalışmada nicel ve nitel araştırma desenlerinin bir arada kullanıldığı karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin mesleki öz yeterlik algılarını belirlemek amacıyla güvenilir ve geçerli bir ölçek olan "İngilizce Öğretmenlerinin Öz Yeterlik Algısı Ölçeği" ve "İngilizce Öğretmenlerinin Öz Yeterlik Algısı Görüşme Formu" kullanılmıştır.
Çalışmanın nicel boyutuna bakıldığında: İngilizce öğretmenlerinin, dil gelişimini izleme ve değerlendirme alt boyutuna ilişkin sonuçta bütün değişkenler açısından anlamlı bir farklılığa ulaşılmamıştır. İngilizce öğretmenlerinin, meslektaş, okul, aile ve toplumla iş birliği yapma alt boyutuna ilişkin bulgularda her altı değişken açısından da anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. İngilizce öğretmenlerinin, uygun eğitim ortamı için materyal kullanımı ve yöntem seçimi alt boyutuna ilişkin bulgularda her altı değişkende de anlamlı bir farklılığa ulaşılmamıştır. İngilizce öğretmenlerinin, İngilizce öğretimi alanında mesleki gelişimi sağlama alt boyutuna ilişkin bulgularda cinsiyet değişkenine göre erkek öğretmenler lehine, çalışma durumu değişkenine göre kadrolu çalışan öğretmenler lehine, mezun olunan okul türü değişkenine göre ise İngilizce Öğretmenliği ve İngilizce ile ilgili bölümlerden mezun olan gruplar lehine anlamlı bir farklılığa ulaşılmıştır. Diğer üç değişkende ise anlamlı bir farklılığa ulaşılmamıştır.
Çalışmanın nitel boyutu kısmında İngilizce öğretmenlerinin öz yeterlik inançlarıyla ilgili çeşitli görüşleri tespit edilmiştir. İngilizce Öğretmenlerinin çoğunluğu dil öğretiminin etkili olabilmesi için İngilizce öğretmenlerinin alan bilgi ve becerilerine hâkim olması gerektiğini ve gelişmiş sosyal becerilere sahip olması gerektiğini düşünmektedir. İngilizce öğretmenlerinin, öğrencilerin dil gelişimini izleme ve değerlendirmede İngiliz dilinin kullanımına ve öğrencilerin İngilizce iletişim kurmasına bağlı ölçme ve değerlendirme tekniklerini izledikleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca süreçsel yaklaşımları da göz önünde bulundurduklarını ifade etmişlerdir. İngilizce öğretmenlerinin, etkili dil öğrenimini sağlayabilmek için meslektaşları, okul, aile ve toplumla motivasyon, başarıyı arttırma çalışmalarında ve sorunsal durumlarda iş birliği kurdukları görülmüştür. İngilizce öğretmenlerinin iş birliği için başvurdukları yolların başında öğrenci velisi ve ailesiyle görüşmeler yer almaktadır. İngilizce öğretmenleri uygun eğitim ortamları oluşturma, materyal kullanımı ve yöntem seçiminde öğrenci seviyesine uygunluğu kriter olarak benimsemişlerdir. İngilizce öğretmenleri mesleki gelişimlerini devam ettirmek için kurs, seminer ve konferanslara katılmayı tercih ettikleri görülmüştür. İngilizce öğretmenlerinin, dil öğretimi açısından sahip oldukları güçlü yönleri arasında yeniliklere açık olmaları ile etkili iletişim becerileri ve güler yüzlülük yer almaktadır. İngilizce öğretmenlerinin, dil öğretimi açısından sahip oldukları zayıf yönlerin başında İngilizce iletişim ortamlarını oluşturmada eksiklik ve pratik yapmak için imkanların kısıtlı olması yer almaktadır. Çalışma sonuçları doğrultusunda çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to determine professional sense of self-efficacy beliefs of the primary school, secondary school and high school English language teachers. The purposes were dealt with as quantitative and qualitative as the study had quantitative and qualitative dimensions. The subgoals related with quantitative dimension of study are to determine the sense of self-efficacy beliefs of English language teachers about observing and assessing the language development, about cooperating with the school personnel, colleagues, family and society, about organizing appropriate methods and techniques for a suitable classroom atmosphere, and about professional development. Whether the teachers' views about these sub-dimensions differ according to the sex, the station school type, the years of experience, the department graduated, the academic education level, the employment status was tried to determine as study's sub aims.
The sub aims related with qualitative dimension of study are to determine English language teachers' views about the features of an effective language teacher, their views about the ways they follow to observe and assess their students' language development, their views about cooperating with the school staff, colleagues, family and society to provide effective language learning, and the way they follow in this direction, their criterions and views about organizing appropriate methods and techniques for a suitable classroom atmosphere, their views about the workouts they attend and/or study to provide professional development, and their views about their strengths and blind sides at language teaching.
The study group of the quantitative study consists of English language teachers who work at all of the primary, secondary and high schools in the Elazig city center in 2017-2018 academic year, at first term. Volunteer teachers attended to the study. Overall 295 teachers from 112 schools attended to the study. 30 teachers were reached for the qualitative dimension of the study. 22 of these teacher are bachelor's degree, 4 of them are postgraduate student, and 4 of them are postgraduate diplomaed. 17 of these teachers work at secondary schools, 9 of them at high school, and 4 of them at primary school. 20 of these teachers graduated from English language teaching department, 3 of them from English literature and language department, and 7 of them from other departments. In this study, mixed research design which include both quantitative and qualitative research designs was used. A reliable and valid "English Language Teacher Sense of Self-Efficacy Scale" and "English Language Teacher Sense of Self-Efficacy Interview Form" were used to determine teachers' professional senses of self-efficacy in the study.
When examined quantitative dimension, a significant difference was not concluded according to all variables at the result related to sub-dimension of observing and assessing the language development. At the findings related to cooperating with the school personnel, colleagues, family and society, a significant difference was not concluded according to all 6 variables. A significant difference was not reached at all 6 variable at the findings of sub-dimension related to organizing appropriate methods and techniques for a suitable classroom atmosphere. A significant difference was concluded on behalf of male teachers according to sex variable, on behalf of staff teachers according to employment status variable, on behalf of teachers who graduated from English language teaching and English language deparments according to the department graduated variable at the findings of the sub-dimension related to professional development. A significant difference was not concluded at other three variables.
English language teachers' various views about self-efficacy beliefs were determined at the qualitative dimension. Most of these teachers thought that English language teachers should have a comprehensive knowledge and skill of the field, and advanced social skills for an effective language teaching. It was understood that English language teachers use assessment and evaluation techniques dependent on students' using English language and communicating in English at of observing and assessing the language development. Moreover, they stated that they considered processual approaches. It was found out that English language teachers cooperate with their colleagues, school, family and society at motivation and increasing success studies problematic circumstances. Teachers had interviews with students' parents and families most frequently for cooperating. English language teachers made use the suitability of student level as a criterion at organizing appropriate methods and techniques for a suitable classroom atmosphere. It was seen that English language teachers preferred attending courses, seminars, conferences to improve their  professional development. Being open to new ideas, communication skills and debonairness are English language teachers' strengths at teaching language. Failing at establishing an environment for English communication, and having limited opportunities for practice are the main English language teachers' blind sides to teaching language. Several recommendations are offered based on the research findings.