Hemodiyaliz hastalarında demir düzeyinin değerlendirilmesinde serum parametreleri ile magnetik rezonans görüntülemenin karşılaştırılması ve demir rezervi üzerine HFE gen mutasyonunun etkisi
Determining the iron accumulation by magnetic resonance imaging (MRI) and the relation with serum iron parameters in hemodialysis patients.
Yazar: ERCAN TÜRKMEN
Danışman: PROF. DR. BÜLENT ALTUN
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Demir = Iron ; Diyaliz = Dialysis ; Ferritin = Ferritin ; Genotip = Genotype ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Mutasyon = Mutation ; Renal diyaliz = Renal dialysis

Özet:
Demir depolarının değerlendirilmesinde günlük pratikte hematolojik parametreler (ferritin ve transferrin saturasyonu) kullanılmaktadır. Magnetik rezonans görüntüleme (MRG), demir birikiminin gösterilmesinde güvenilir, non-invaziv bir yöntemdir. Çalışmada MRG ile demir birikiminin varlığı ve sıklığı, demir birikimini saptamada serum parametrelerinin yeterliliği araştırılmıştır. Ayrıca demir birikimi üzerine genotip de dahil etkili faktörler araştırılmıştır. Çalışmaya hemodiyalize giren toplam 36 hasta alındı. Hastaları son 2 yıl içindeki ortalama Hb, ferritin, transferrin saturasyonu (TSAT) değerleri ile almış oldukları ortalama eritropoetin (EPO) ve demir dozları hesaplandı. Karaciğer ve miyokard dokusundaki demir birikimleri 1.5 tesla multiTE gradient echo MRG ile değerlendirildi. Gen mutasyonları HFE strip assay kullanılarak ters hibridizasyon metodu ile belirlendi. Hastaların 9'unda demir birikimi gözlendi. Birikim saptanan ve saptanmayan hastaların diyaliz girme süreleri, Hb değerleri ve EPO dozları arasında farklılık yoktu. Ferritin ve TSAT değerleri birikim olan hastalarda yüksek, demir dozu ise düşüktü ancak istatistiksel anlamlılık görülmedi. Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde demir birikimi için tek risk faktörünün HFE gen mutasyonu olduğu görüldü (OR:11.6). Demir yüklenmesi olan hastaların çoğunluğunun ferritin değerlerinin 300 ile 500 ng/ml arasında, TSAT <%40 olduğu görüldü. HFE gen mutasyonu saptananlarda anlamlılık göstermese de ferritin ve TSAT daha yüksek, demir dozları ise daha düşüktü. Ancak EPO ihtiyacında farklılık yoktu. Demir birikimi sık görülmektedir ve tedavi için önerilen hedef değerler içinde bile olabilmektedir. Serum parametreleri bunu öngörmede yetersizdir, bu nedenle daha iyi belirteçlere ihtiyaç vardır. HFE gen mutasyonları demir yüklenmesi için önemli bir risk faktörüdür. Gereksiz ve fazla demir verilmesinden kaçınmak önemlidir ayrıca diyaliz tedavisi başlangıcında genotip bakmak faydalı olabilir.

Abstract:
The use of the hematological parameters in the daily practice to show the iron deposits is common. MRI is a non invasive procedure used to show the accumulation of iron in the tissue. In this study, we try to find the relationship between the presence, frequency of iron accumulation and the serum hematological parameters. Also factors that affect the iron accumulation included the genotype are studied. Thirty six hemodialysis (HD) patients included in the study. Hemoglobin (Hb), ferritin, transferrin saturation (TSAT) means in the last two years have collected, also the parenteral iron supplementation and erythropoietin (EPO) doses are calculated. The iron accumulation in heart and liver was shown by 1.5 tesla multi TE gradient echo MRI. The mutation of HFE gene has been determined by using the strip assay and the reverse-hybridization method. We notice that 9 patients had an iron accumulation. There is no significant in HD period, Hb and EPO dosage between the 9 patients and the others. In these patients the levels of ferritin and TSAT are high, in contrast the parenteral iron supplementation dose was low but these differences were not significant statistically. In logistic multivariate regression analysis, the only risk factor for iron accumulation was HFE gene mutation (OR : 11,6). The level of ferritin was almost between 300-500 ng/ml, TSAT was less than %40 in the patients with iron accumulation. The patients with HFE mutation have higher ferritin levels and TSAT, lower parenteral iron supplementation dose, similar EPO dose but no statistical significance. Iron accumulation is common disorder, even if we keep our target levels as recommended. The serum hematological paremeters are not enough to show it, so the need to new markers. HFE gene mutation is an important risk factor for iron accumulation. Excess and unuseful iron supplementation must be avoided also before started the HD treatment determining the genotype of the patient may be helpful.