Türkiye'de paranın aktarım mekanizmaları (2005-2019)
Monetary transmission mechanisms in Turkey (2005-2019)
Yazar: FEHİME GÜNBEGİ
Danışman: PROF. DR. ÖZCAN KARAHAN
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Banka kredi kanalı = Bank leading channel ; Beklentiler = Expectations ; Döviz kuru = Exchange rate ; Faiz = Interest ; Para politikaları = Monetary policies ; Parasal aktarım = Monetary transmission ; Varlık fiyatlandırma = Asset pricing ; Vektör otoregresyon modeli = Vector autoregression model

Özet:
Günümüzde, çok geniş kapsamlı çalışmalar yapılmasına rağmen, parasal aktarım mekanizmasının işleyişine ilişkin iktisatçılar arasında tam bir fikir birliği yoktur. Bu durum merkez bankalarını politika tasarım sürecinde önemli bir "seçim riski" ile karşı karşıya bırakmaktadır. Öyle ki, ekonominin işleyiş sürecini temsil etmeyen aktarım mekanizması çerçevesinde politikaların tasarlanması çok büyük sorunlara yol açmaktadır. Dolayısıyla politika tasarım sürecinde parasal aktarım mekanizmasına ilişkin bilgi birikimi çok önemlidir. Buradan hareketle çalışmamız Türkiye'de parasal aktarım mekanizmasının işleyiş sürecine ilişkin bilgi birikimine katkı sunmayı amaçlamıştır. Bunun için Türkiye'de parasal aktarım mekanizmasının işleyiş kanalları 2005-2019 dönemine ait veriler üzerinden Etki-Tepki Fonksiyonu ve Varyans Ayrıştırması teknikleri kullanılarak incelenmiştir.
Ampirik bulgular Türkiye'de sadece banka kredi kanalının etkin bir biçimde çalıştığını belirlemiştir. Türkiye'de var olan yapısal kısıtlar nedeni ile yüksek seviyede seyreden ülke risk primi faizlerin düşmesini engelleyerek faiz kanalının işleyişini bozmaktadır. Ayrıca likidite kısıtı altında olan özel sektör yatırım kararı alırken faizden daha çok banka kredilerinin miktarına duyarlıdır. Türkiye'de finansal sistemin bankacılık ağırlıklı bir yapıya sahip olması varlık fiyatları kanalının etkinliğini azaltmaktadır. Üretim yapısının ithal girdiye bağımlılığının yüksek olması ise ithalatın kur seviyesine duyarlığını düşürerek döviz kuru kanalının işlemesini engellemektedir.
Politika çıkarımı açısından elde edilen ampirik bulgular Türkiye'de merkez bankasının para politikası uygulamalarının reel ekonomi üzerine etkilerini banka kredi kanalı üzerinden tasarlaması gerektiğini göstermiştir. Şüphesiz bu durum Türkiye'de merkez bankası politikaları için önemli bir kısıt doğurmaktadır. Ancak ülkenin yapısal özellikleri nedeni ile etkin işlemeyen diğer aktarım kanalları çerçevesinde uygulamalar yapmak önemli para politikası başarısızlıklarına yol açar. Bu durum merkez bankasına güveni azaltarak etkin işleyen kredi kanalının kullanımını da ileriki süreçte zorlaştırabilir. Bunun için Türkiye'de merkez bankası için para politika stratejisini kredi kanalı üzerinden kurgulamak en etkili yöntem olarak görülmektedir.

Abstract:
Today, despite the huge volume of studies, there is no consensus among economists regarding the functioning of the monetary transmission mechanism. This situation puts the central banks face to face with an important "election risk" in the policy design process. So much so that the design of policies within the framework of the transmission mechanism, which does not represent the structural properties of the economy, causes huge problems. Therefore, knowledge accumulation about the monetary transmission mechanism is very important in the policy design process. Hence, our study aims to contribute to the accumulation of knowledge on the operation of the monetary transmission mechanism in Turkey. Accordingly, the operation channels of the monetary transmission mechanism in the period between 2005 and 2019 have been examined using the techniques of Impact-Response Function and Variance Decomposition.
		Empirical evidence has determined that only the bank lending channel effectively operates in Turkey. Structural problems that increase the country's risk premium disrupt the effective functioning of the interest rate channel by preventing the fall in interest rates. In addition, the private sector, which is under liquidity constraint, is more sensitive to the volume of bank loans than interest rate while making investment decisions. The bank-based financial system in Turkey prevents the efficient operation of the asset price channel. The high dependence of the production structure on imported input also prevents the functioning of the exchange rate channel by reducing the sensitivity of imports to the exchange rate. 
	The empirical findings obtained showed that the central bank should design its monetary policy applications through the bank credit channel in order to affect the real economy effectively. Of course, this fact poses a major constraint for the central bank's policy in Turkey. However, implementing policies within the framework of other transmission channels that do not function due to the structural characteristics of the country leads to significant policy failures. This situation may reduce the trust in central bank and make it difficult to use the efficient credit channel in the future. Accordingly, it is seen as the most effective method for the central bank to build its monetary policy strategy through the credit channel.