Covıd-19 pandemi sürecinin hemşirelerin bakıma ilişkin tutum ve davranışlarına etkisi
The effect of the covid-19 pandemic process on nurses attitudes and behaviors regarding care
Yazar: ZEYNEP HUBA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYLİN ÖZAKGÜL
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Esasları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Araştırma, COVID-19 pandemisinde hemşirelerin bakıma ilişkin tutum ve davranışlarını
belirlemek amacıyla, tanımlayıcı ve karşılaştırmalı tasarım tipinde gerçekleştirildi.
Araştırmanın evrenini bir devlet hastanesinde çalışan hemşireler (N=200), örneklemi ise
Ocak-Mart 2022 tarihleri arasında araştırma dahil edilme kriterlerine uyan ve araştırmaya
gönüllü/istekli olan hemşireler (n=177) oluşturdu. Veriler bireysel özellikler formu ve Bakım
Odaklı Hemşire-Hasta Etkileşimi Hemşire Versiyonu-Kısa Form (BOHHEÖ) ile toplandı.
Ölçek boyut/alt boyutlarından yüksek puan, bakım davranışlarının olumlu olduğunu
göstermektedir. Veriler SPSS 24.0 Paket programında parametrik (t-testi, one-way ANOVA)
ve parametrik olmayan (Paired Sample T Testi) analiz yöntemleri ile analiz edildi.
Örnekleminin %83,1'i kadın ve %37,3'ü 26-30 yaş aralığında idi. COVID-19 pandemisi
öncesi BOHHEÖ puan ortalamaları önemlilik boyutunda 106,68±12,25, yeterlilik boyutunda
100,45±10,52, uygulanabilirlik boyutunda 97,32±10,24; COVID-19 pandemisi sonrasında ise
önemlilik boyutunda 104,34±11,21, yeterlilik boyutunda 92,98±10,84, uygulanabilirlik

16

boyutunda 82,64±14,84 olarak bulundu. COVID-19 pandemisi sonrasında COVID-19
pandemisi öncesine göre önemlilik boyutunda ilişkisel ve hümanistik bakım alt boyutlarında
görülen azalmanın (p<0,01, p<0,05); yeterlilik boyutunda klinik, ilişkisel ve hümanistik
bakım alt boyutlarında görülen azalmanın (p<0,01), uygulanabilirlik boyutunda ise klinik,
ilişkisel, hümanistik ve rahatlatıcı bakım alt boyutlarındaki azalmanın (p<0,01) anlamlı
olduğu belirlendi. Cinsiyet, yaş, medeni durum, mesleğini isteyerek tercih etme, meslekte
deneyim yılı, COVID19 geçirme ve hastanede yatarak tedavi alma durumuna göre COVID-19
pandemisi öncesi ve sonrası BOHHEÖ karşılaştırıldığında fark görülmedi (p>0,05). COVID-
19 pandemisi sonrasında yoğun bakım ünitesinde çalışan hemşirelerin klinik birimlerde
çalışanlara göre önemlilik boyutunun rahatlatıcı bakım alt boyut puanın yüksek, yeterlilik
boyutunun ilişkisel, hümanistik ve rahatlatıcı bakım alt boyut puanın düşük olduğu saptandı
(p<0,01). Çalışılan birimde 6-10 yıl süreyle çalışan hemşirelerin 11 yıl ve üzeri süreyle
çalışanlara önemlilik boyutunun hümanistik bakım alt boyutunun, yeterlilik boyutunda ise
1.1-5 yıl arası çalışanların 6-10 yıl arasında çalışanlara göre ilişkisel bakım alt boyut puanın
yüksek olduğu görüldü (p<0,01). Hemşirelerin bakım odaklı hemşire-hasta etkileşimi
COVID-19 öncesine göre COVID-19 sonrasında önemlilik, yeterlilik ve uygulanabilirlik
boyutları ve tüm alt boyutlarda anlamlı bir farklılık gösterdi.

Abstract:
The research was conducted in a descriptive and comparative design in order to determine the
attitudes and behaviors of nurses regarding care in the COVID-19 pandemic. The population
of the study consisted of nurses (N=200) working in a state hospital, and the sample consisted
of nurses (n=177) who met the research inclusion criteria and were willing to participate in
the study between January and March 2022. The study data were collected with the individual
characteristics form and the Caring Nurse–Patient Interaction Scale (CNPI-Short Scale). A
high score obtained from the total scale/subscales indicates that caring behaviors are positive.
The data were analyzed with the SPSS 24.0 package program using parametric (t-test, one-
way ANOVA) and non-parametric (Paired Sample T-Test) analysis methods. Of the sample,
83.1% were women and 37.3% were between the ages of 26-30 years. Pre-COVID-19
pandemic mean scores of CNPI were 106.68±12.25 in the significance dimension,
100.45±10.52 in the qualification dimension, and 97.32±10.24 in the applicability dimension,

18

whereas the post COVID-19 pandemic mean scores were found to be 104.34±11.21 in the
significance dimension, 92.98±10.84 in the qualification dimension, and 82.64±14.84 in the
applicability dimension. Compared to the pre-COVID-19 pandemic, the post COVID-19
decrease seen in relational and humanistic care subdimensions in the significance dimension
(p<0.01, p<0.05), the decrease in the clinical, relational and humanistic care subdimensions in
the qualification dimension (p<0.05) 0.01), and the decrease in clinical, relational, humanistic
and comforting care subdimensions (p<0.01) in the applicability dimension were found to be
significant. No difference was found between pre- and post-COVID-19 pandemic CONPINV
according to gender, age, marital status, willingly choosing the profession, years of
experience in the profession, having COVID-19 and receiving inpatient treatment (p>0.05).
Nurses working in the intensive care unit in the post COVID-19 period had a higher score in
the comforting care subdimension of the significance dimension, and a lower score in the
relational, humanistic, and comforting care subdimension of the qualification dimension
(p<0.01). Nurses with 6-10 years of experience showed higher significance dimension,
humanistic subdimension compared to those with 11 or more years of experience. On the
other hand, in the qualification dimension, the relational care subdimension score was found
to be higher for those who worked between 1-1.5 years compared to those who worked
between 6-10 years (p<0.01). Nurses' care-oriented nurse-patient interaction showed a
significant difference in all subdimensions of significance, qualification and applicability after
COVID-19 compared to pre-COVID-19 period.