Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between organizational silence and teachers' emotional intelligence levels
Yazar: FURKAN CAN ÇAVDAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN ÖZDİL
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin duygusal zekâ algılarını ve örgütsel sessizlik algılarını belirleyerek aralarındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olan ilişkisel (korelasyonel) araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2023-2024 Eğitim- Öğretim yılında Ankara ili, Etimesgut ilçesindeki kamuya ait ilkokullarda ve ortaokullarda görev yapmakta olan 4369 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada "uygun örnekleme" yöntemi kullanmış olup 361 öğretmenden veri toplanmıştır. Verilerin toplanması için Pekaar, Bakker, Linden ve Born (2017) tarafından geliştirilen ve 2019 yılında Tanrıöğen ve Türker tarafından Türk kültürüne ve Türkçe'ye uyarlanan "Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği" ve Kahveci ve Demirtaş (2013) tarafından geliştirilen "Örgütsel Sessizlik Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel çözümlemeleri için; bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey testi ve Pearson korelasyon testleri kullanılmıştır.
Araştırma bulgularına göre, öğretmenler duygusal zekâ ve örgütsel sessizliği "yüksek" düzeyde algılamaktadır. Öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri cinsiyet, eğitim durumu, mesleki kıdem, yaş ve çalıştıkları kurumda geçirilen süre değişkenlerine göre farklılık göstermemektedir. Sadece eğitim kademesi değişkenine göre "Başkalarının Duygularını Değerlendirme" alt boyutunda ilkokulda çalışan öğretmenlerin puan ortalaması, ortaokulda çalışan öğretmenlerin puan ortalamasından daha yüksektir. Öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeylerinin ise cinsiyet, eğitim durumları ve çalıştıkları kurumda geçirilen süreye göre farklılık göstermediği; buna karşın mesleki kıdem, yaş ve eğitim kademesi değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Buna göre 11-15 yıl kıdeme sahip öğretmenlerin 20-30 yıl kıdeme sahip öğretmenlere göre anlamlı olarak daha yüksek düzeyde sessiz kaldıkları belirlenmiştir. Yaş değişkenine göre ise örgütsel sessizlik ölçeğinin genelinden alınan puanlara bakıldığında 50 ve üzeri yaşta olan öğretmenlerin örgütsel sessizlik düzeylerinin; 21-30 yaş grubundaki, 31-40 yaş grubundaki ve 41-50 yaş grubundaki öğretmenlere göre anlamlı bir şekilde daha düşük olduğu görülmüştür. Eğitim kademesi değişkenine göre ise ilkokul öğretmenlerinin sessizlik düzeylerinin örgütsel sessizliğin genelinde ve tüm alt boyutlarında ortaokul öğretmenlerine göre daha anlamlı olarak daha düşük düzeyde olduğu belirlenmiştir.
Araştırmanın bulgularına göre öğretmenlerin duygusal zekâ düzeyleri ve örgütsel sessizlik düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sadece Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği'nde yer alan "Başkalarının Duygularını Kontrol" boyutu ile Örgütsel Sessizlik Ölçeği'nde yer alan "Okul Ortamı", "Duygu", Sessizliğin Kaynağı" ve "Izolasyon" boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönlü ve düşük düzeyde bir ilişki belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda bulgulara dayalı olarak önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The purpose of this research is to determine teachers' perceptions of emotional intelligence and perceptions of organizational silence, and to examine the relationship between them. The research employed a relational (correlational) research model, which is one of the quantitative research methods. The population of the study consists of 4,369 teachers working in public primary and secondary schools in the Etimesgut district of Ankara in the 2023-2024 academic year. The "convenient sampling" method was used in the study, and data were collected from 361 teachers. The "Rotterdam Emotional Intelligence Scale," developed by Pekaar, Bakker, Linden, and Born (2017) and adapted to Turkish culture and the Turkish language by Tanrıöğen and Türker in 2019, as well as the "Organizational Silence Scale" developed by Kahveci and Demirtaş (2013), were used for data collection. For the statistical analysis of the data, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Tukey test, and Pearson correlation tests were employed.
According to the research findings, teachers perceive emotional intelligence and organizational silence at a "high" level. The emotional intelligence levels of teachers do not differ according to the variables of gender, educational status, professional seniority, age, and the duration spent in their institution. Only with respect to the educational level variable, in the sub-dimension of "Assessment of Others' Emotions," the average score of teachers working in primary schools is higher than that of teachers working in secondary schools. It was determined that the levels of organizational silence among teachers did not differ according to gender, educational status, and the duration spent in their institution; however, significant differences were found according to the variables of professional seniority, age, and educational level. Accordingly, it was found that teachers with 11-15 years of seniority remained significantly quieter than teachers with 20-30 years of seniority. Regarding age, when examining the overall scores from the organizational silence scale, it was observed that the level of organizational silence among teachers aged 50 and over was significantly lower than those in the 21-30 age group, 31-40 age group, and 41-50 age group. According to the educational level variable, it was determined that the silence levels of primary school teachers were significantly lower than those of secondary school teachers in the overall organizational silence and all its sub-dimensions.
Based on the findings of the study, it was concluded that there is no significant relationship between the emotional intelligence levels of teachers and their levels of organizational silence. It was determined that there is a statistically significant positive but low-level relationship between the "Control of Others' Emotions" dimension in the Rotterdam Emotional Intelligence Scale and the dimensions of "School Environment," "Emotion," "Source of Silence," and "Isolation" in the Organizational Silence Scale. Based on the findings of the research, recommendations were made.