İstanbul'un rekreasyon alanlarındaki bazı anıtsal ağaçlardaki virüs hastalıklarının saptanması ve virüslerin tanılanması üzerine araştırmalar
Preliminary investigation on virus diseases of ornamental shade trees and the identification of their viruses in İstanbul
Yazar: YUSUF AKBİLEK
Danışman: PROF. DR. HAVVA İLBAĞI
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
İstanbul, 16 milyon nüfusu ile Türkiye'nin en kalabalık Metropol kentidir. Üç ayrı imparatorluğa başkent olmuş İstanbul'un her yerinde tarihi geçmişe sahip önemli rekreasyon alanları bulunmaktadır. Başta Atatürk Arboretum'u olmak üzere İstanbul parklar, bahçeler, meydanlar yeşil alanlar ve korularında yaşlı anıtsal nitelikteki ağaçları barındırmaktadır. 2015 yılında İstanbul İl hudutları içerisinde 43 ayrı rekreasyon alanı ziyaret edilerek anıt niteliğindeki tüm yaşlı ağaçlar incelenmişlerdir. Bunlar arasında yapraklarında mozaik, kloroz, sarılık, kıvırcıklık, şekil bozuklukları, ağaç tacında şekil bozukluğu, bodurlaşma gibi sistemik hastalık belirtileri sergileyen toplam 78 adet anıt ağaç saptanmıştır.  Türlere göre dağılımları 12 adet çınar (Platanus orientalis L.), 46 ıhlamur (Tilia spp.), 8 süs eriği (Prunus cerasifera Pissardii Nigra), 3 erguvan (Cercis siliquastrum L.), 5 akasya (Robinia pseudoacacia L.) ve 4 adet de manolya (Magnolia grandiflora L.) olup yaz mevsiminde bu ağaçlardan taze yaprak örnekleri toplanmıştır. Alınan yaprak örneklerinde Plum pox virus (PPV), Prunus necrotic ringspot virus (PNRSV), Tobacco ringspot virus (TRSV) ve Tobacco mosaic virus (TMV) hastalıkları Double antibody enzyme linked immunosorbent assay (DAS-ELISA) test yöntemi kullanılarak araştırılmıştır. DAS-ELISA test sonuçlarına göre, bunlardan sadece ıhlamur (Tilia spp.)  türlerinden, 46 ağacın 14 adedinde, % 30,43 oranında PPV virüs hastalığının varlığı saptanmıştır. Araştırılan PNRSV, TRSV, TMV hastalıkları saptanmamış olup sergiledikleri belirtilerin diğer etmenlerden veya hatalı tarımsal uygulamalardan kaynaklanmış olabileceği şeklinde değerlendirilmiştir. Bu tez çalışmasında elde edilen bulgular Plum pox virus (PPV)'ün yeni bir konukçusu olan Tilia türlerindeki enfeksiyonun ilk raporudur. 
 Anahtar Kelime: DAS-ELISA, PNRSV, PPV, Tilia spp., TMV, TRSV

Abstract:
Istanbul is the most crowded metropolitan city of Türkiye, with 16 million population. There are presented the significant recreational sites related to the historical past of Istanbul, which had become the capital city of three divergence empires: Eastern Roman, Byzantium, and Ottoman. Istanbul harbors the old shade trees in the parks, gardens, green lands, and groves, especially the Atatürk Arboretum. The planted trees in rows have existed along the newly constructed roads and the highway as it is around the important monuments. In 2005, a total of 43 different recreation sites were surveyed in Istanbul and were examined all the old shade trees. Accordance with species distributions is 12 plane tree (Platanus orientalis L.), 46 linden tree (Tilia spp.), 8 cherry-plum (Prunus cerasifera Pissardii Nigra), 3 Judas tree (Cercis siliquastrum L.), 5 acacia (Robinia pseudoacacia L.), and four magnolia trees (Magnolia grandiflora L.), which from trees the fresh leaves samples were collected in the summer season. 
The presence of Plum pox virus (PPV), Prunus necrotic ringspot virus (PNRSV), Tobacco ringspot virus (TRSV), and Tobacco mosaic virus (TMV) diseases in collected leaf samples were investigated using Double antibody enzyme-linked immunosorbent assay (DAS-ELISA). 
DAS-ELISA test results revealed that only 14 out of 46 leaf trees from linden trees (Tilia spp.) were infected with PPV at the infection rate of 30,43%. PNRSV, TRSV, and TMV were not identified in these study materials; however, the other exhibited symptoms in the samples were assessed as reason based on other pathogens or physiological factors. The results of the thesis study revealed that this is the first report for the presence of a novel host of Plum pox virus (PPV) in Tilia species.
Key words:  DAS-ELISA, PNRSV, PPV, Tilia spp., TMV, TRSV