Ankilozan spondilitli hastalarda lumbal paravertebral ve gluteal bölge kaslarında oluşan morfolojik değişimlerin hastalık derecesi ile ilişkisi
The relationship between morphological changes in lumbar paravertebral and gluteal muscles and disease severity in patients with ankylosing spondylitis
Yazar: EMİNE ÖZTAŞ
Danışman: PROF. DR. HARUN ÜLGER
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Anatomi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Anatomi = Anatomy

Özet:
Giriş ve Amaç: Ankilozan spondilit (AS) hastalarında, kronik inflamatuar süreçte sakroiliak eklem tutulumunda kalça hareketleri kısıtlanabilmektedir. Hastalığa bağlı salınan sitokinlerden veya ağrıya bağlı fiziksel inaktiviteden dolayı, paravertebral kaslarda atrofi ve yapısal değişiklikler gerçekleşebilmektedir. Ancak hastalığın seyriyle kaslar arasındaki ilişkiyi değerlendiren çalışma sayısı kısıtlıdır. Bu çalışmada, hastalığın  derecesiyle lumbal bölgede bulunan kaslarda oluşacak atrofi ve değişikliklerin incelenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Retrospektif  planlanmış çalışmada, Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon polikliniğine başvurmuş, ASAS (Assesment in Spondyloarthritis International Society)  tanı kriterlerine göre AS tanısı almış, Ocak 2011 -Haziran 2021 yılları arasındaki manyetik rezonans görüntüleri (MRG) radyoloji arşivinde bulunan hastalar değerlendirildi. Çalışmaya; yaş aralığı 18-45 olan, AS tanısı almış 39 erkek ve 50 kadın hasta ile AS olmayan, yaş aralığı 18-45 olan 20 erkek ve 32 kadından oluşan kontrol grupları dahil edildi. PACS'taki görüntüler DICOM (The Digital Imaging and Communications in Medicine) formatında kaydedildi. Lumbal paravertebral kas alanları L4-5 seviyesinden geçen kesitlerde  Image J programında ölçüldü.
Bulgular: Gruplara göre psoas, multifidus ve erektor spina kas kesit alanlarının ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulundu (p<0,001). AS'li kadın ve erkek hastalarda ölçülen paravertebral kas alanlarında  kontrol grubuna oranla atrofinin geliştiği kaydedildi. Cinsiyete göre psoas, multifidus ve erektor spina kas alanlarının ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlemlendi. Lumbal paravertebral kas kesit alanlarının erkeklerde kadınlardan daha büyük olduğu saptandı. Hasta ve kontrol gruplarında sağ ve sol taraf olarak ayrı ayrı değerlendirilen kaslarda taraflar arasında fark görülmedi. Kontrol grubundaki erkeklerde yaş ile erektor spina ve multifidus kası arasında negatif korelasyon görüldü. Diğerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlemlenmedi (p>0,050).
Sonuç: Bu çalışmada AS'li hastalarda lumbal paravertebral kaslarda atrofi geliştiği, sakroiletin derecesine göre yağlı dejenerasyonun arttığı gözlemlenmiştir. AS'li hastalarda bel ağrısını azaltmak ve paravertebral kasları güçlendirmek amacıyla medikal tedavinin yanında uygun egzersiz programları düzenlenebilir.
 Anahtar Kelimeler: Ankilozan Spondilit, paravertebral kaslar, sakroileit, atrofi

Abstract:
Introduction and Objective: In patients with Ankylosing Spondylitis (AS), hip movements can be restricted due to sacroiliac joint involvement in chronic inflammatory processes. Atrophy and structural changes can occur in the paravertebral muscles due to cytokines released due to the disease or physical inactivity due to pain. However, the number of studies evaluating the relationship between muscles and the course of the disease is limited. The aim of this study is to investigate the atrophy and changes that will occur in the muscles in the lumbar region with the degree of the disease.
Materials and Methods: In this retrospective planned study, patients who applied to the Physical Therapy and Rehabilitation clinic of Erciyes University Medical Faculty, diagnosed with AS according to ASAS (Assessment in Spondyloarthritis International Society) diagnostic criteria, and whose magnetic resonance images (MRI) were available in the radiology archive between January 2011 and June 2021 were evaluated. The study included 39 male and 50 female patients diagnosed with AS, aged between 18-45, and control groups consisting of 20 males and 32 females aged between 18-45, who did not have AS. The images in the PACS were saved in the DICOM (Digital Imaging and Communications in Medicine) format. The paravertebral muscle areas in the lumbar region were measured using the Image J program on the sections passing through the L4-5 level.
Results: There was a statistically significant difference in the means of cross-sectional areas of the psoas, multifidus, and erector spina muscles between the groups (p<0.001). Atrophy was observed in the paravertebral muscle areas measured in female and male patients with AS compared to the control group. A statistically significant difference was observed in the means of cross-sectional areas of the psoas, multifidus, and erector spina muscles by gender. The cross-sectional areas of the lumbar paravertebral muscles were found to be larger in men than in women. There was no difference between the sides in the muscles evaluated separately for the right and left sides in the patient and control groups. A negative correlation was observed between age and erector spina and multifidus muscles in men in the control group. No statistically significant relationship was observed among the others (p>0.050).
Conclusion: In this study, atrophy was observed in the lumbar paravertebral muscles of patients with AS, and fatty degeneration increased according to the degree of sacroiliitis. In addition to medical treatment, appropriate exercise programs can be arranged to reduce back pain and strengthen paravertebral muscles in patients with AS.
Keywords: Ankylosing Spondylitis, paravertebral muscles, sacroiliitis, atrophy.