Köpeklerde ovariyohisterektomi sonrası uygulanan C ve E vitamininin oksidatif stres ve ağrı stresi üzerine etkileri
Effects of vitamins C and E on oxidative stress and pain stress after ovariohysterectomy in dogs
Yazar: BERK BELLİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE MERVE KÖSE
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum ve Jinekoloji (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Sunulan çalışmada, antioksidan ajan olan C vitamini ve E vitamininin eksojen yolla köpeklere ovariohisterektomi operasyonu sonrasında uygulanmasının postoperatif süreçte oluşan oksidatif stres ve ağrı stresi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlandı.
Çalışmada ovariohisterektomi operasyonu için veteriner kliniğine getirilen sahipli ve operasyon için sahibinden onam alınan 22 adet 2-5 yaş aralığında, 5-30 kg ağırlığında dişi köpek kullanıldı. Ovariohisterektomi operasyonu için anestezi ksilazin HCl ve ketamin HCl kombinasyonu kullanılarak gerçekleştirildi. Operasyonlar için mediyan hattan yaklaşım tercih edildi. Operasyonu takiben tüm köpeklere aynı sıvı sağaltımı ve antibiyotik tedavisi uygulandı. Operasyon bitiminde hayvanlar 4 gruba ayrıldı. Operasyon bitiminden itibaren birinci gruba askorbik asit ikinci gruba α-tokoferol asetat ve üçüncü gruba ise meloxicam uygulandı. Dördüncü gruba herhangi bir ilaç uygulaması yapılmadı. Tüm köpeklerden hemogram ve oksidatif stres parametreleri ölçümü için OHE operasyonu yapılacağı gün anesteziden önce (0. gün), operasyon bitiminde ilgili enjeksiyonlar yapıldıktan 24 saat sonra (1. gün), operasyondan sonraki 3. gün, 7. gün ve 10. günlerde v. cephalicadan kan örnekleri alındı. Her köpek için ayrı ayrı ağrı skoru takibi formu Glasgow Kompozit Ağrı Ölçeğine (CMPS-SF) göre oluşturuldu ve köpeklerin postoperatif gözlem sonuç bilgileri kayıt edildi. 
Çalışmadaki gruplarda operasyon günü ağrı puanları arasında istatistiksel fark sadece negarif kontrol (NKNT) ve pozitif kontrol (PKNT) grupları arasında önemli bulundu (p=0,027). Ağrı puanlarının NKNT grubunda 3. günden sonra, PKNT grubunda 7. günden sonra, VİT E grubunda 1. ve 7. günden sonra, VİT C'de ise 1. ve 3. günden sonra belirgin şekilde azaldığı gözlemlenmiştir (p<0,001). Hemogram bulguları bakımından gruplar arasında istatistiksel fark tespit edilemedi. Malondialdehit (MDA) konsantrasyonları NKNT grubunda operasyondan 24 saat sonra (6,4±1,82 nmol/ml) belirgin bir düzeyde artarken (p<0,05), aynı grupta operasyon sonrası 7. günde (3,97±0,84 nmol/ml) 1. güne (6,4±1,82 nmol/ml) göre belirgin şekilde azalmıştır (p<0,05). Ayrıca gruplar arasında da 10. gün hariç diğer günlerde istatisitiksel fark tespit edilememiştir.
Sonuç olarak, köpeklerde uygulanan ovariyohisterektomi opersyonun orta şiddetli akut ağrıya neden olduğu ve oprerasyondan yedi gün sonra ağrı stresine uyum sağlayabileceği düşünüldü. Bu süreçte ayrıca oksidatif stresin de üstesinden gelmek için antioksidan takviyelerinin faydalı olabileceği kanısına varıldı.

Anahtar Kelimeler: Ovariyohisteroktomi, vitamin E, vitamin C, meloksikam, ağrı stresi, oksidatif stres, köpek

Abstract:
The presented study aimed to look into the effects of exogenous administration of the antioxidants vitamin C and vitamin E on oxidative stress and pain stress in dogs after an ovariohysterectomy. 
In the study, 22 female dogs, aged 2–5 years and weighing 5–30 kg, who were brought to the veterinary clinic for an ovariohysterectomy operation and whose owner's consent was obtained for the operation, were used. Anesthesia for the ovariohysterectomy operation was performed using a combination of xylazine HCl and ketamine HCl. The median line approach was preferred for the operations. Following the operation, all dogs were given the same fluid therapy and antibiotic treatment. At the end of the operation, the animals were divided into four groups. Ascorbic acid was applied to the first group; α-tocopherol acetate was applied to the second group; and meloxicam was applied to the third group. No drug was administered to the fourth group. For the measurement of hemogram and oxidative stress parameters in all dogs, before anesthesia (day 0), on the day of the OHE operation, 24 hours after the relevant injections at the end of the operation (day 1), on the 3rd, 7th, and 10th days after the operation, the blood samples were taken from v.cephalica. The pain score follow-up form for each dog was created according to the Glasgow Composite Pain Scale, and the postoperative observation results for the dogs were recorded on this form.
The statistical difference between the pain scores on the day of the operation in the groups in the study was found to be significant only between the NKNT and PKNT groups (p = 0.027). It was observed that pain scores decreased significantly after the 3rd day in the NCNT group, after the 7th day in the PKNT group, after the 1st and 7th days in the VIT E group, and after the 1st and 3rd days in the VIT C group (p<0.001). There was no statistical difference between the groups in terms of hemogram findings. While MDA concentrations increased significantly after 24 hours (6.4±1.82 nmol/ml) in the NKNT group (p<0.05), in the same group, MDA significantly decreased (p<0.05) on the 7th post-operative day (3.97±0.84 nmol/ml) compared to day 1 (6.4±1.82 nmol/ml). In addition, there was no statistical difference between the groups on the other days except the 10th day.
As a result, it was thought that an ovariohysterectomy operation performed in dogs caused moderate acute pain and that the dogs could adapt to pain stress seven days after the operation. It was also concluded that antioxidant supplements in this process could be beneficial to overcome oxidative stress.

Keywords: Ovariohysterectomy, vitamin E, vitamin C, meloxicam, pain stress, oxidative stress, canine