2015-2021 yılları arasında anafilaksi tanısıyla pediatri allerji polikliniğinde izlenen hastaların klinik ve laboratuvar değerlendirmesi
Clinical and laboratory evaluation of patients followed in the pediatrics allergy outpatient clinic with the diagnosis of anaphylaxis between 2015-2021
Yazar: TURAN GÜZEL
Danışman: PROF. DR. FULYA TAHAN
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Alerjenler = Allergens ; Alerji ve immünoloji = Allergy and immunology ; Anafilaksi = Anaphylaxis ; Epinefrin = Epinephrine ; Hipersensitivite = Hypersensitivity ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuk sağlığı = Child health

Özet:
Amaç: Anafilaksi hızlı gelişen ve ölümle sonuçlanabilecek kadar ciddi boyutlara ulaşabilen bir reaksiyondur. Ülkemizde ve dünya genelinde giderek sıklığı artmaktadır. Bu kadar sık görülmesine karşın anafilaksi ile ilgili geniş kapsamlı yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma ile tek merkezde 5 yıl içinde elde edilen verilerle anafilaksinin etiyolojisi, risk faktörleri, klinik özellikleri ve laboratuvar bulguların değerlendirmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hastanesi Pediatri Allerji Polikliniği'nde 2015 ile 2021 yılları arasında anafilaksi tanısı ile takip edilen 176 hasta retrospektif olarak değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmadaki hastaların ortalama yaşı 8,32±5,3 idi. Çalışmaya alınan 176 hastanın 108'i (%61,3) erkek ve 68'i (%38,9) kızdı. Adölesan grupta kız cinsiyet baskındı ve istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,001). Hastaların 153'ünde (%86,9) atopi saptanırken 23 hastada (%13,06) eşlik eden atopi yoktu. Otuz hasta (%17,05) astım, 31 hasta (%17,61) mevsimsel allerjik rinit ile takipliydi. Hastaların 56'sında (%31,81) besin allerjisi, 22 hastada (%12,5) ilaç allerjisi, 27 hastada (%15,3) bal arısı allerjisi, 33 hastada (%18,75) eşek arısı allerjisi, 41 hastada (%23,29) polen allerjisi vardı. Kırk beş hastada (%25,56) kronik hastalık öyküsü vardı. Hastalardan 60'ının (%34,09) birinci derece yakınlarında atopi öyküsü vardı. Anafilaksi olan 52 hastada (%29,54) tekrarlayan anafilaksi gelişmişti. Hastalardan 49'unda (%27,84) anafilaksi besinlerle, 41 hastada (%23,29) ilaçlarla, 27 hastada (%15,34) bal arısı sokmasıyla, 33 hastada (%18,75) eşek arısı sokmasıyla tetiklenmişti. Nedeni saptanamayan anafilaksi 19 hastada (%10,79) mevcuttu. Hastaların 161'inde (%91,47) cilt/mukoza, 127 hastada (%72,15) solunum sistemi, 71 hastada (%40,34) GİS, 30 hastada (%17,04) SSS, 36 hastada (%20,45) ise KVS bulguları görüldü. Anafilaksi ağırlık derecesine bakıldığında hastaların 22'sinde (%12,5) hafif, 105 hastada (%59,65) orta ve 49 hastada (%27,84) ağır şiddette anafilaksi görüldü. Besinlerle ve ilaçlarla tetiklenen anafilaksilerle anafilaksi daha şiddetli görülmekteydi (sırasıyla p:0,03 ve p:0,003). Çalışmadaki 7 hastada (%3,97) bifazik anafilaksi görüldü.

Sonuç: Çocukluk döneminde anafilaksi erkeklerde daha fazla görülmekle beraber adölesan dönemde kız cinsiyet baskınlığı dikkat çekicidir. Çalışmada anafilaksi tetikleyicisi olarak en sık venomlar ve ikinci sırada besinler saptanmıştır. Venomların besinlerden daha sık bulunması, çalışılan merkezin üçüncü basamak olması ve çevre illerden de immünoterapi için hastaların yönlendirilmesiyle ilgili olduğu düşünülmüştür.
Anahtar kelimeler: Adrenalin, Allerji, Anafilaksi, Besin, Venom

Abstract:
Aim: Anaphylaxis is a reaction that develops rapidly and can have serious consequences that can result in death. Its incidence is increasing in our country and around the world. Although it is seen so frequently, there is not enough comprehensive study on anaphylaxis. The aim of this study was to evaluate the etiology, risk factors, clinical features and laboratory findings of anaphylaxis with data obtained in a single center within 5 years.
Materials and Methods: 176 patients with anaphylaxis who were followed up in the Pediatrics Allergy Policlinic of Erciyes University Medical Faculty Children's Hospital between 2015 and 2021 were evaluated retrospectively.
Results: The mean age of the patients in the study was 8.32±5.33 years. Of the 176 patients included in the study, 108 (61.3%) were male and 68 (38.9%) were female. In the adolescent group, female gender was dominant and statistically significant (p<0.001). While atopy was detected in 153 (86.9%) patients, there was no accompanying atopy in 23 (13.06%) patients. Thirty patients (17.05%) were followed up with asthma and 31 patients (17.61%) with seasonal allergic rhinitis. Food allergy was present in 56 (31.81%) patients, drug allergy in 22 patients (12.5%), honey bee allergy in 27 patients (15.3%), wasp allergy in 33 patients (18.75%), and pollen allergy in 41 patients (23.29%). Forty-five patients (25.56%) had a history of chronic disease. Sixty (34.09%) patients had a history of atopy in their first-degree relatives. Recurrent anaphylaxis developed in 52 (29.54%) patients with anaphylaxis. Anaphylaxis was triggered by food in 49 patients (27.84%), drugs in 41 patients (23.29%), honey bee stings in 27 patients (15.34%), and wasp stings in 33 patients (18.75%). Anaphylaxis of unknown cause was present in 19 patients (10.79%). Skin/mucosa findings were seen in 161 patients (91.47%), respiratory system in 127 patients (72.15%), GIS in 71 patients (40.34%), CNS in 30 patients (17.04%), and CVS in 36 patients (20.45%). Anaphylaxis was mild in 22 (12.5%) patients, moderate in 105 patients (59.65%), and severe in 49 (27.84%) patients. Anaphylaxis was more severe with food and drug-induced anaphylaxis (p: 0.03 and p: 0.003, respectively). Biphasic anaphylaxis was observed in 7 patients (3.97%) in the study.
Conclusion: Although anaphylaxis is more common in boys during childhood, female predominance is striking in adolescence. In the study, the most common anaphylaxis triggers were venoms and the second rank was food. Venoms were found more frequently than foods, and this was thought to be due to the fact that the center studied was the tertiary level and the patients were referred for immunotherapy from the surrounding provinces.
Keywords: Adrenaline, Allergy, Anaphylaxis, Food, Venom