Türkiye'de ve Avrupa Birliği'nde biyogüvenlik politikalarının karşılaştırması
Comparison of biosafety policies in Turkey and European Union
Yazar: ELİF GÖKÇEN KÖKTÜRK
Danışman: PROF. DR. EMİNE OLHAN
Ankara Üniversitesi / Biyoteknoloji Enstitüsü / Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Ziraat = Agriculture
Dizin: Biyogüvenlik = Biosafety ; GDO = GDO

Özet:
Artan dünya nüfusunun ihtiyaçlarına cevap verebilmek ve üretimde artış sağlayabilmek için modern biyoteknolojik yöntemler kullanılarak birçok transgenik ürün elde edilmektedir. Transgenik ürünler üzerine bilimsel çalışmaların devam etmesine rağmen yeterli deneysel bulgu olmadığından faydaları ya da zararları konusunda kesin bir sonuca ulaşılamadığı görülmektedir. Transgenik ürünler ya da genetiği değiştirilmiş organizmaların (GDO) bilinçsiz ve kontrolsüz bir şekilde kullanılması kısa ve uzun vadede öngörülemeyen bazı riskler taşımaktadır. Ekosistemi olumsuz yönde etkileyebilecek olası risklerin azaltılması ve geri dönüşü olmayan yola girilmeden önce gerekli önlemlerin alınması zorunlu hale gelmiştir. Bu sebepten dolayı, GDO'lu ürünlerin gıda zincirine girmesiyle gıda güvenliğinin önemi bir kez daha ortaya çıkmış ve GDO'lu ürünlerle ilgili mevzuat çalışmasının yapılması zorunluluğu doğmuştur.
Tarımsal biyoteknoloji, biyoteknolojinin en tartışmalı alanlarından biri olarak kabul edilir ve özellikle insan sağlığına ve ekosisteme yönelik potansiyel riskleri göz önüne alındığında, biyogüvenlik konusunun önemi daha da belirgin hale gelmektedir.
Bu tez çalışmasında öncelikle tarımsal biyoteknolojinin dünyadaki genel durumu, GDO'ların potansiyel yarar ve zararları, dünyada üretimi yapılan GDO'lar hakkında bilgi verilmiş; daha sonra GDO'lara ilişkin uluslararası düzenlemeler belirtilerek Avrupa Birliği'ndeki ve Türkiye'deki biyogüvenlik mevzuatı ayrı ayrı incelenmiştir. 
Sonuç kısmında ise detaylı literatür taraması sonucu elde edilen bilgiler ışığında AB'de ve Türkiye'de mevcut biyogüvenlik politikaları karşılaştırılmış; Türkiye açısından yapılması gerekenler ve alınabilecek önlemler vurgulanmaya çalışılmıştır.

Abstract:
In order to meet the needs of the increasing world population and to increase production, many transgenic products are obtained using modern biotechnological methods. Although scientific studies on transgenic products continue, it is seen that no definite conclusion can be reached about their benefits or harms due to the lack of sufficient experimental findings. The unconscious and uncontrolled use of transgenic products or genetically modified organisms (GMOs) carries some unpredictable risks in the short and long term. It has become imperative to minimize the possible risks that may adversely affect the ecosystem and to take the necessary precautions before embarking on an irreversible path. For this reason, with the introduction of GMO products into the food chain, the importance of food safety has once again emerged and it has become necessary to carry out a legislative study on GMO products.
Agricultural biotechnology is considered to be one of the most controversial areas of biotechnology, and the importance of biosafety becomes even more apparent, especially given the potential risks to human health and the ecosystem.
In this thesis, firstly, the general situation of agricultural biotechnology in the world, the potential benefits and harms of GMOs, and the GMOs produced in the world are given; then, international regulations on GMOs are stated and the biosafety legislation in the European Union and Turkey are examined separately.
In the conclusion part, in the light of the information obtained as a result of the detailed literature review, the current biosafety policies in the EU and Turkey are compared and the necessary actions and measures to be taken in Turkey are emphasized.