Uzman sistem tabanlı kayısı bilgi sistemi tasarlanması
Design of apricot information system based expert system
Yazar: OĞUZ ŞAHİN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH TOPALOĞLU
Malatya Turgut Özal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Enformatik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol = Computer Engineering and Computer Science and Control
Dizin: Kayısı = Apricot ; Prunus armeniaca = Prunus armeniaca ; Uzman sistemler = Expert systems ; Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Uzman sistemler, bilgi tabanlı sistemler olup, problemleri daha geniş bir perspektifte inceleyip, problemin çözümünde insan zekasını taklit etmeyi amaçlayan uygulamalı bir yapay zeka alanıdır. Spesifik olarak, uzman bilgisine dayalı zor problemleri çözmek için tecrübelerden faydalanan etkileşimli bir karar verme aracıdır. Uzman sistemler farklı bilim dallarında yaygın olarak kullanılmakla birlikte tarım alanında kullanımı sınırlı olup üzerinde çalışmalar yapılması gereken önemli bir konudur.
Dünya kuru kayısı üretiminin %57'si Türkiye'de üretilmektedir. Türkiye Kayısı üretiminin ise %85'i sadece Malatya ilinde üretilmektedir. Kayısı hakkında veri toplayıp raporlama ve analizlerinin yapılmasına maliyet ve brüt kar hesaplamalarına yönelik yapılmış bir yazılım bulunmamaktadır. Bu teze konu olan kayısının maliyet ve brüt kar hesaplamalarını yapan uzman sistem tabanlı bir uygulama yapılmıştır.
Çalışmada Visual Studio 2017 yazılım geliştirme ortamı kullanılarak KAYBİS (Kayısı Bilgi Sistemi) yazılımı geliştirilmiştir. Söz konusu yazılımın veri analizini doğrulamak için; Malatya ilinin Akçadağ ilçesinde yüz yüze yapılan anket çalışmasıyla elde edilen veriler sisteme girilmiş ve doğru sonuçlar elde edildiği tespit edilmiştir. Geliştirilen yazılım ile kayısıda verim maliyet hesaplamalarında kullanılan değişen masraflar ve brüt kar hesaplamaları yapılmıştır. Bu program ile tarımsal işletmeler bireysel olarak anlık maliyet hesaplamalarını ve bürüt karlarını hesaplayarak üretim planlamalarını yapmalarında kolaylık sağlayacaktır. Çalışma sonucunda geliştirilen program ile tarımsal işletmelerin bireysel olarak anlık maliyet yapılarını ve brüt karlarını araştırmacılar tarafından görülmekle birlikte bölge ve bölge üreticisi hakkında bilgiler sağlayabilecek temel bir program haline gelecektir.

Abstract:
Expert systems are knowledge-based systems and are an application area of artificial intelligence that aims to analyze problems from a wider perspective and imitate human intelligence in solving them. Specifically, it is an interactive decision-making tool that uses experience to solve difficult problems based on expert knowledge. Although expert systems are widely used in different disciplines, their use in agriculture is limited and it is an important issue that needs to be studied.
57% of the world's dried apricot production is produced in Turkey. 85% of Turkish Apricot production is produced only in Malatya province. There is no software for collecting data on apricots, reporting and analyzing them, and calculating cost and gross profit. An expert system-based application has been made that calculates the cost and gross profit of apricot, which is the subject of this thesis.
In the study, KAYBİS (Apricot Information System) software was developed using the Visual Studio 2017 software development environment. To verify the data analysis of the software in question; The data obtained through the face-to-face survey study in the Akçadağ district of Malatya province were entered into the system and it was determined that the correct results were obtained. With the developed software, variable costs and gross profit calculations used in yield cost calculations in apricot were made. 
With this program, agricultural enterprises will make it easy to make production planning by calculating instant cost calculations and gross profits individually.
With the program developed as a result of the study, the individual instant cost structures and gross profits of the agricultural enterprises can be seen by the researchers, and it will become a basic program that can provide information about the region and region producers.