Leylâ Erbil'in eserlerinde yersizyurtsuzlaşma
Deterritorialization in Leylâ Erbil's literature
Yazar: ELVAN YILDIZ
Danışman: PROF. MÜNİRE KEVSER BAŞ
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Bu çalışmanın amacı; Leylâ Erbil'in kurgu dünyasının kodlarını çözümlemek ve anlam evrenine açılmaktır. Çalışma kapsamında Leylâ Erbil'in roman, hikâye, tiyatro oyunu ve deneme gibi yayımlanmış tüm eserleri Gilles Deleuze ve Felix Guattari tarafından sınırları çizilen yersizyurtsuzlaşma kavramı bağlamında okunmuştur. Yersizyurtsuzlaşma (yurtsuzlaşma); bir oluşun özgün bölgesinden kaçması veya kopması ile gerçekleşen, arzu merkezli kod çözümü olarak tanımlanan kavramın adıdır. Erbil, Türk edebiyatı içinde eserlerinin yersizyurtsuz kurgulanmasından dolayı tuhaf bir yazar olarak adlandırılır. Erbil'in eserleri hem biçimsel olarak hem de içerik olarak majör edebiyattan kopmuş, kaçış çizgileri boyunca ilerlemiş, kendine yeni bir yer yurt edinmeye çalışmıştır. 
Biçimsel olarak cümle yapısında, imlâ noktalama kullanımında ve edebî türlerin inşasında majör dilin kalıplarını yerinden eden Erbil'in eserleri dilsel yurtsuzlaşma örneğidir. Erbil'in anlatı kişilerinin aykırı kadınlar olarak kurgulanması ve bu kadınların çevresinde yer alan entelektüel çevrenin de aykırı bir duruş sergilemesi içerik olarak da Erbil'in eserlerinin yersizyurtsuz olduğuna işaret etmektedir. Erbil'in kadın karakterlerinin geleneksel düşünce yapısından kopuşlarıyla birlikte kendilerini yeni mekânlarda var etmeye çalıştıkları ve bu yeni mekânları yurtsuzlaştırdıkları tespit edilmiştir. Çoğunluğu aydın, sol muhalif kanatta yer alan kadın karakterler kendilerini metinler dünyasında var ettiği için Erbil'in eserlerinde   metinlerarasılık sık başvurulan kurgusal bir yöntem olmuş ve böylelikle metinler yurtsuzlaştırılmıştır.  Resmi tarih yazımında yer bulmamış olaylar da anlatı kişileri tarafından kurgusal dünyada tartışmaya açılmış ve yurtsuzlaştırılmıştır. 
Erbil'in eserleri, bir arayış ve kayboluş anlatıları şeklinde kurgulanmış şizo metinlerdir. Bu metinlerin hedefi geniş bir okur kitlesine ulaşmaktan ziyade dar bir şizo okur kitlesine ulaşmaktır. 
Anahtar Kelimeler: Leylâ Erbil, Yersizyurtsuzlaşma, Roman, Hikâye

Abstract:
The aim of this study is to decipher the codes of Leyla Erbil's fictional world and to explore its universe of meaning. In the scope of this study, all of Leyla Erbil's published works, including novels, short stories, plays, and essays, were read in the context of the concept of deterritorialization, which was defined by Gilles Deleuze and Felix Guattari. Deterritorialization is a consept that is described as a desire-centered code decipherment that occurs when a being escapes or breaks away from its original region. Erbil is referred to as an odd author in Turkish literature due to the deterritorialized construction of her works. Her works have detached from the major literature both in terms of form and content, progressed along escape lines, and attempted to find a new homeland  for themselves.
 Erbil's works are examples of linguistic deterritorialization, as they displaced the forms of the major language in sentence structure, spelling, and the construction of literary genres. The fact that Erbil's narrative characters are constructed as divergent women and that the intellectual circles around these women also displays a divergent stance indicates that Erbil's narratives are deterritorialized in terms of content. It has been determined that Erbil's female characters, along with their detachment from traditional thought patterns, attempt to exist in new spaces and deterritorialize these new spaces. Since the majority of the female characters are intellectuals and leftist dissidents, intertextuality has become a commonly used fictional method in Erbil's narratives, and thus, the texts have been deterritorialized. Unwritten unofficial historical events have also been fictionalized and deterritorialized by the narrative characters. Erbil's works are schizo-texts constructed as stories of search and loss. The aim of these texts is to reach a narrow schizo-reader audience rather than a wider audience.
Keywords: Leyla Erbil, Deterritorialization, Novel, Short Story