Kültür ve tabiat varlıklarının korunmasında turizm odaklı stratejik plan çalışmalarına yön verecek ilkeler: Bodrum yarımadası
Principles to direct strategic planning studies focusing on tourism aspect in the preservation of cultural and natural properties: Bodrum peninsula
Yazar: FEYZA TOLGA
Danışman: PROF. DR. AYKUT KARAMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı / Kentsel Koruma ve Yenileme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Kent kimliği = Urban identity ; Kent planlama = Urban planning ; Kentsel koruma = Urban conservation ; Kentsel koruma alanları = Urban conservation areas ; Stratejik planlama = Strategic planning ; Sürdürülebilir gelişme = Sustainable development ; Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm = Tourism ; Turizm alanları = Tourism areas ; Turizm bölgeleri = Tourism regions ; Turizm planlaması = Tourism planning ; Turizm politikası = Tourism policy ; Turizm potansiyeli = Tourism potential ; Turizm türleri = Tourism species

Özet:
Doğal ve kültürel değerlerin bütün insanlara ait ortak değerler olduğu gerçeğinin ve gelecek nesillere aktarılması gerekliliğinin anlaşılmasıyla, koruma kavramı ve bu alanda yapılan çalışmalar bambaşka bir boyut kazanmıştır. Günümüzde koruma kavramı, dünyada artan çevre sorunları ve doğal kaynakların tüketilmesi, kirletilmesi gibi sorunlar nedeniyle ortaya çıkan sürdürülebilirlik kavramı ile birlikte küresel boyutta önemli birer konu haline gelmiştir.Mekansal ve ekonomik açıdan kentlerin gelişimini tetikleyen, kalkınmasını sağlayan ve uluslar arası alanda tanıtımına katkı sağlayan en önemli sektörlerden biri turizm sektörüdür. Korunması gereken kültürel ve doğal değerler, turizm açısından büyük bir potansiyel oluşturmakta ve turizmin gelişmesine büyük katkı sağlamaktadır. Bu değerlerin korunduğu ve yaşatıldığı ölçüde gelişen turizmden elde edilen kazanç, koruma faaliyetlerini geliştirilmekte ve koruma olgusunu yaygınlaştırmaktadır. Bu bağlamda; koruma ve turizm faaliyetleri arasında koruma-kullanma dengesinin sağlandığı bir ilişkinin gerekliliği ortaya çıkmaktadır.Bodrum Yarımadası korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları açısından oldukça zengin ve bu yönüyle turizm alanında gelişme göstermiş bir bölgedir. Günümüzde tatil ve eğlence turizminin odak noktalarından biri olan bölgede, turizmin neden olduğu mekansal, sosyal ve çevresel baskılar yoğun olarak hissedilmektedir. Turizm alanındaki gelişmelerin yeterli ölçüde yönlendirilememesi, kültürel ve doğal değerlerin korunamaması sonucu kentsel, mimari ve sosyal yapıda yaşanan kimlik kaybı ve turizm sektöründe yaşanan durgunluk, ekonomik ve toplumsal yapıyı derinden etkilemektedir. ?Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korunmasında Turizm Odaklı Stratejik Plan Çalışmalarına Yön Verecek İlkeler: Bodrum Yarımadası? başlıklı tez çalışmasında; Bodrum Yarımadası'nın içinde bulunduğu turizm odaklı gelişim sürecinde karşı karşıya kaldığı bu sorunların, turizm odaklı stratejik bir yaklaşımla ele alınarak çözülmesine yönelik ilkelerin belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışmada ilk olarak; yapılan literatür taramaları ışığında stratejik planlama yaklaşımı içinde kültür ve tabiat varlıklarını koruma-kullanma dengesinin yeri, sürdürülebilirlik bağlamında açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından kent planlama ve korumada turizmin yerine değinilmiş, koruma ve turizm odaklı stratejik plan yaklaşımı ele alınmıştır. Son olarak; çalışmaya konu olan Bodrum Yarımadası ile ilgili analizler ortaya konmuş ve koruma-turizm odaklı stratejik planlama çalışmalarına yön vermesi amacıyla ilkeler belirlenmiştir.

Abstract:
The concept of preservation and studies carried out in this area have gained a different dimension by the fact that natural and ultural values are common values which belonfg to all humanity, and the necessity that they should be transfered to the following generations are understood. Today, the concept of preservation with he concept of maintainability have started to be significant topics in a global point of view because of such problems as increasing environment problems, exhaustion and contamination of natural resources, etc.Tourism is one of the most important sectors that trigger the development and improvement of towns, and contribute to the publicity of them in international arena. Natural and cultural values that should be preserved form a big potential in terms of tourism and they contribute to the development of tourism to a large extent. The more these values are preserved and kept alive, the more income is generated from the tourism and therefore, by the income earned, preservation activities are being improved and the concept of preservation is becoming widespread. In this context, the necessity of a relation of preserving-using baance emerges between the preservation and tourism activities.Bodrum peninsula is an area which is rich in terms of cultural and natural properties that need to be preserved, and has improved in the field of tourism with the help of these properties. Today, in the area, which is a focal point for holiday and fun tourism, spatial, social and environmental pressures caused by tourism is highly felt. Anomy experienced in urban, architectural and social structure, and deadness in the tourism sector caused by the inefficient inclination of developments in the tourism sector and iefficient preservation of cultural and natural values is deeply affecting economic and social structure.In the study entitled ?Principles to Direct Strategic Planning Studies Focusing on Tourism Aspect in the Preservation of Cultural and Natural Properties: Bodrum Peninsula? it is aimed to identify the principles to solve the problems encounterd in the tourism-focused development process in which Bodrum peninsula taks place, with a strategic approach focusing on tourism.In the study, firstly, the place of preserving-using balance of cultural and natural properties is tried to be explained in the context of maintainability in the light of the literature review. Next, the place of tourism in urban planning and preservation, and tourism-focused strategic planning approach is handled. Finally, analyses related to Bodrum peninsula are presented and principles are identified with the aim of directing preservation-tourism focused strategic planning studies.