Televizyon ve Netflix yerli dizi karakterlerinin değişimi ile izleyicilerin parasosyal etkileşimi
The parasocial interaction of the viewers with the change of television and Netflix domestic series characters
Yazar: İSMAİL KURTULDU
Danışman: PROF. DR. YUSUF DEVRAN
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı / Radyo Televizyon Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television ; Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Dizi film = Serial film ; Karakter = Character ; Karakter değişimi = Character change ; Netflix = Netflix ; Parasosyal etkileşim = Parasocial interaction ; Popüler televizyon dizileri = Popular television series ; Televizyon = Television ; Televizyon dizileri = Television serials ; Televizyon izleyicileri = Television audiences ; Türk televizyon dizileri = Turkish TV series

Özet:
Hayatımıza girdiği ilk günden beri toplumların en önemli kaçış ve eğlence araçlarından biri olan televizyon ve Netflix, tüm dünyada olduğu gibi Türk toplumu tarafından da benimsenmiştir. Bu platformlarda yayınlanan yerli dizilerin incelendiği bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, kültür televizyon bağlamında kültürel mirasın aktarılmasında televizyonun rolü ve önemi açıklanmaya çalışılmıştır. Daha sonra televizyon dizileri ile ilgili yapılmış akademik çalışmalar değerlendirilmiştir. Özellikle televizyon dizilerinin izleyiciler üzerindeki etkilerini ölçmeye yönelik araştırmalar irdelenmiştir. Son olarak da literatürde, televizyon içeriklerinin toplumu nasıl değiştirdiğini diğer taraftan da toplum davranışlarının televizyon içeriklerini nasıl yönlendirdiği tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, 1974'te yayınlanan ilk Türk dizisinden başlayarak en çok izlenen dizi ve dizi karakterleri üç boyutlu karakter analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Yıllar içinde geçirdikleri değişiklikler ve ilk Netflix (internet) Türk dizilerindeki içeriklerle ve karakterlerle karşılaştırılmaları yapılmıştır. Son bölümde ise izleyicilerin dizi karakteri ile nasıl bir etkileşime girdiğine yönelik Türkiye örnekleminde saha çalışması yapılmıştır. Örneklem kuşaklara ayrılarak etkileşim farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır. 

Bu çalışma sonucunda elde edilen bulgular, Türk dizilerinin ve karakterlerinin her geçen yıl daha bireysel, daha bencil ve post-modern bir tutum sergilediklerini göstermektedir. Dizi karakterleri büyük ölçüde değişikliklere uğradıkları gözlemlenmiştir. Özellikle internet ortamının getirdiği özgürlük çerçevesinde Türk dizilerinde alışılagelmedik dizi karakterlerine rastlanmıştır. Saha çalışması sonucunda ise dizi izleyicilerinin karakter ile büyük oranda para-sosyal etkileşime girdiği tespit edilmiştir. Z kuşağı dizi izleme aracı olarak interneti tercih ederken X ve Y kuşaklarının dizileri televizyondan izlemeyi tercih etmeleri dikkat çekici olmuştur. Araştırmada, dizilerin topluma bir şeyler öğretme ya da dizilerin toplumdan esinlenme durumları da göz önüne alındığında, dizi karakterinin değişiminin incelenmesi ve izleyicilerin bu karakterle etkileşiminin ölçülmesi önem arz etmektedir.

Abstract:
Television and Netflix, which have been one of the most important escape and entertainment tools of societies since the first day they entered our lives, have been adopted by the Turkish society as well as all over the world. This study, which examines the domestic serials broadcast on these platforms, consists of three parts. In the first part, the role and importance of television in the transfer of cultural heritage in the context of culture and television has been tried to be explained. Then, academic studies on television series were evaluated. In particular, the studies aimed at measuring the effects of television series on the audience have been examined. Finally, in the literature, it has been tried to determine how the television contents change the society, on the other hand, how the social behaviors direct the television contents. In the second part, the most watched TV series and TV series characters, starting from the first Turkish TV series published in 1974, were analyzed using the three-dimensional character analysis method. The changes they have undergone over the years and their comparisons with the contents and characters in the first Netflix (internet) Turkish series are made. In the last part, a field study was conducted in the sample of Turkey on how the audience interacted with the character of the TV series. The sample was divided into generations and interaction differences were tried to be revealed.

The findings obtained as a result of this study show that Turkish TV series and characters display a more individual, selfish and post-modern attitude every year. It has been observed that the characters of the series have undergone negative changes. Especially within the framework of the freedom brought by the internet environment, unusual TV series characters have been created in Turkish TV series. As a result of the field study, it was determined that the audience of the series had a large para-social interaction with the character. While the Z generation preferred the internet as a means of watching TV series, it was remarkable that the X and Y generations preferred to watch TV series. Considering the research, teaching something to the society or the fact that the serials are inspired by the society, it is important to examine the change of the character of the series and to measure the interaction of the audience with this character.