Ortaöğretim öğrencilerinin STEM alanlarına yönelik kariyer ilgilerinin ve motivasyonlarının incelenmesi
The analysis of high school students' career interest and motivation towards STEM fields
Yazar: ESRA KIZILAY
Danışman: PROF. DR. HAVVA YAMAK
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kariyer = Career ; Kariyer ilgi = Career interest ; Lise öğrencileri = High schools students ; Motivasyon = Motivation ; STEM eğitim yöntemi = STEM training method

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Kayseri ili Kocasinan ve Melikgazi ilçelerinde yer alan resmi okullarda öğrenim gören ortaöğretim öğrencilerinin STEM alanlarına yönelik kariyer ilgilerini ve motivasyonlarını demografik faktörlere göre incelemek, iki değişken arasındaki ilişkiyi belirlemek ve değişkenler arası ilişkiye dair bir model sunmaktır. 2016-2017 eğitim öğretim yılı ikinci döneminde Kayseri ili Kocasinan ve Melikgazi ilçelerinde yer alan beş resmi ortaöğretim kurumundan 1667 öğrenci (%34,4 erkek, %65,6 kız) ile yürütülen bu araştırma, nicel araştırma desenlerinden nedensel-karşılaştırmalı araştırma ve korelasyon (ilişkisel) araştırma desenleri ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları olarak, STEM Alanlarına Yönelik Kariyer İlgi Ölçeği ve STEM Alanlarına Yönelik Motivasyon Ölçeği geliştirilerek kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 istatistik paket programı ve AMOS 24.0 paket programı kullanılmıştır. Normal dağılım gösterdiğine karar verilen verilerin analizinde; bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı, basit doğrusal regresyon analizi ve yol analizi (path analizi) işlemleri yapılmıştır. Analizler sonucunda, demografik değişkenlerden sınıf düzeyinin, cinsiyetin, anne-baba eğitim düzeylerinin ve ailenin aylık gelirinin öğrencilerin STEM alanlarına yönelik kariyer ilgisi ve motivasyonu üzerine etkisi olduğu tespit edilmiştir. En sevdiği ve en başarılı olduğu ders STEM alanlarından olan öğrencilerin, STEM alanlarına yönelik kariyer ilgilerinin ve motivasyonlarının anlamlı bir şekilde diğer öğrencilerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmada STEM alanlarından bir bölümü üniversitede seçmeyi düşünen öğrencilerin de STEM alanlarına yönelik kariyer ilgilerinin ve motivasyonlarının genel olarak diğer öğrencilerden anlamlı bir şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada, STEM alanlarına yönelik kariyer ilgi ve motivasyon alt boyutları arasındaki ilişki de incelenmiştir. Ayrıca öğrencilerin STEM alanlarına yönelik kariyer ilgileri ve motivasyonları arasındaki ilişki incelenmiştir. Aralarında yüksek bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin STEM alanlarına yönelik kariyer ilgisindeki değişimin %70'inin STEM alanlarına yönelik motivasyon ile açıklanabileceği görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre bir yol diyagramı (path diyagramı) ortaya konmuştur.

Abstract:
The purpose of this study is to analyze career interest and motivation towards STEM fields of high school students, who are studying in public schools located at Kocasinan and Melikgazi districts of Kayseri province, according to demographic factors; determine the relationship between these two variables; and offer a model explaining the relationship between them. The research was conducted during the second semester of 2016-2017 academic years with 1,667 students (34.4 % male, 65.6 % female) from five public schools located at Kocasinan and Melikgazi districts of Kayseri province; causal-comparative design and correlational design were the quantitative research designs used in the research. Data collection tools of the research were Career Interest Scale for STEM Fields and Motivation Scale for STEM Fields, which have been developed during the study. SPSS 22.0 statistic software and AMOS 24.0 software were used in data analysis. The tools used in the analysis of the data, which has been decided to show normal distribution, were independent groups t-test, one-way ANOVA, Pearson product-moment correlation coefficient, simple linear regression analysis and path analysis. As a result of the analysis, grade, gender, education level of the parents and monthly household income were found to be effective on students' interests and motivation towards STEM fields. It was found that career interest and motivation of the students, whose favorite and successful course belongs to one of the STEM fields, were significantly higher than other students. It was also found that the career interest and motivation of the students, who are considering to choose a department of STEM fields for university education, were significantly higher than other students. The interrelationship between the subdimensions, namely career interest and motivation towards STEM field, was also analyzed within the study. In addition, the relationship between students' career interest and motivation towards STEM fields was analyzed and the presence of a high correlation between them was revealed; 70% of the change on students' career interest towards STEM fields can be explained with the motivation. A path diagram was submitted according to obtained outcomes.