Domateste bulunan pestisit kalıntılarının giderilmesinde doğal ve kimyasal çözücülerin etkinliğinin araştırılması
Investigation of the efficacy of natural and chemical solutions on removing pesticide residues in tomatoes
Yazar: MIALITIANA ANGELA RASOLONJATOVO
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA CEMEK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Biyomühendislik = Bioengineering

Özet:
Pestisitler, zararlı organizmaları engellemek veya kontrol altına almak için zirai mücadelede kullanılan her türlü kimyasal maddedir ve pestisitlerin canlılar üzerinde toksik, mutajenik ve kanserojenik etkileri mevcuttur. Sebze ve meyve üretiminde yaygın şekilde kullanılan pestisitlerin, gıdalardan, tüketim öncesinde, kolaylıkla uzaklaştırılması ise mümkün olmamaktadır. 
Bu tez çalışması ile domates yetiştiriciliğinde oldukça yaygın olarak kullanılan pestisitlere ait kalıntıların giderilmesi için; farklı biyokimyasal özelliklere sahip, ev ortamında dahi kolaylıkla bulunabilen maddeler kullanılmasıyla hazırlanan çözeltilerin, pestisit kalıntı giderimindeki etkinliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, aynı üretim merkezinden temin edilen domates örnekleri üç farklı numune grubuna ayrılmıştır. Birinci numune grubunda; üzerinde işlem yapılmayan domatesler kör olarak kullanılırken, ikinci numune grubu; domates üretiminde en sık kullanılan pestisitler(acetamiprid, methomyl) ile muamele edilen domateslerden oluşturulmuştur. Üçüncü numune grubundaki domatesler ise, ikinci gruptaki numuneler ile aynı işleme tabi tutulduktan sonra oda sıcaklığında kurutulup, pestisit giderimindeki etkileri incelenmek istenen farklı çözücüler ile yıkanmıştır. Yıkama işleminde kullanılan solüsyonlar; ev ortamında kolaylıkla bulunan çeşitli çay ve baharatların ekstraktları ve bunların farklı karışımları ile bulgur, pirinç gibi tahılların yıkama sularıyla; patates, soğan, sarımsak, limon gibi gıda maddelerinin sularıyla; ayrıca yine evde kolaylıkla bulunabilen süt, sıvı sabun, tuz gibi maddelerve onların belirli oranlardaki karışımları ile hazırlanmıştır. Ayrıca çeşme suyunun, pestisit giderimi üzerinde oda sıcaklığında ve farklı sıcaklıklardaki etkileri de karşılaştırılmıştır. Tüm gruplardaki numuneler QuEChERS kiti ile ekstraksiyon işlemine tabii tutulmuş ve ardından LC-MSMS'de pestisit kalıntı miktar analizleri gerçekleştirilmiştir. 
Sonuç olarak, hazırlanan yıkama solüsyonlarının pestisit giderimindeki etkinliği, her pestisit türü için farklılık göstermiştir. Bu durum, pestisitlerin kimyasal yapılarının ve yıkama solüsyonlarının özelliklerinin farklı olmasından kaynaklanmıştır. Ayrıca yıkama solüsyonlarının pestisit giderme yönünden etkilerinin, sıcaklığa ve konsantrasyona bağlı olarak değiştiği de saptanmıştır. Ev ortamında bulunan malzemelerden kolayca hazırlanabilecek yıkama solüsyonlarının, pestisit kalıntılarının giderimi için etkin bir yöntem olduğu gösterilmiştir. Çeşitli maddelerin farklı oranlardaki karışımı ile oluşturulan yıkama çözeltilerinin ise, pestisitlerin giderimi konusunda daha geniş bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
Pesticides are chemical materials that are used in various forms in order to fight against or to control insects and crop enemies. Meanwhile, pesticides have also toxic, mutagenic and carcinogenic effects on living creatures. It has not been made possible yet to easily remove residue of the pesticides that are commonly used in growing and producing fruits and vegetables prior their consumption. 
The objective of this research is to determine the efficacy of solutions having different biochemical properties which are prepared with materials that are easily findable even on a daily basis on removing residue of the pesticides that are commonly used in growing and producing tomatoes. Through this research, batches of tomatoes procured from a unique production plant have been separated into three different sampling groups. The first group consists of tomatoes onto which no operation has been implemented. The second group consists of tomatoes onto which commonly used pesticides in tomato production (acetamiprid, methomyl) were applied. The tomatoes on the third sampling group are washed with different solvents through which their efficacies are being investigated and then the tomatoes are dried in room temperature after having been treated like the tomatoes in the second batch. Solutions used in the washing process are prepared with easily findable teas and spices extracts and their different mixtures on different proportions. These are solutions prepared with the washing of cereals like bulgur and rice, solutions taken from vegetables like potatoes, onion, garlic, lemon. Moreover, chemicals that are easily findable in house appliances like milk, cologne, liquid soap, salts and their different mixtures. Furthermore, effects of tap water in room temperature and in different temperature ranges were compared. 
Every sampling on all groups were extracted using QuEChERS kit and analyzed in terms of pesticide residue quantity through LC-MSMS. 
As a result, washing solutions that have been prepared present different reactions towards each kind of pesticide. The reason of the different reactions and efficacy lies in the differences in the chemical structures of the pesticides and also the different properties of the washing solutions. Moreover, it has been deducted that the washing solutions have different effects on removing pesticide residues depending on the temperature and concentrations. It is an efficient method to prepare washing solutions for removing pesticide residues with ingredient materials that are easily findable in household. Washing solutions prepared with different proportion of mixture of various materials are found to have a wider effect on removing pesticide residues.