Bir ve iki kiral merkezli siklofosfazen bileşiklerinin sentezi ve kiral konfigürasyonlarının incelenmesi
Synthesis of cyclotriphosphazene derivatives containing one and two equivalent centres of chirality and investigation of their chiral configurations
Yazar: HÜSNÜYE ARDIÇ
Danışman: DOÇ. DR. SERKAN YEŞİLOT
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü / Mühendislik ve Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Kimya = Chemistry
Dizin: Dibenzilamin = Dibenzylamine ; Fosfazen = Phosphazene ; Kiral ayrıştırma = Chiral separation ; Kiral özellikler = Chiral properties ; Kromatografi-yüksek basınçlı-sıvı = Chromatography-high pressure-liquid ; Siklotrifosfazen = Cyclotriphosphazene

Özet:
Bu çalışmada, farklı primer ve sekonder aminler ile kiral özellik gösterebilecek yeni tip fosfazen bileşiklerinin sentezi ve stereojenik özelliklerinin HPLC ve NMR/CSA teknikleri ile incelenmesi amaçlandı.1,1-difenil-3,3,5,5-tetraklorosiklotrifosfazatrien (1) ile izopropilaminin 1:4 mol oranındaki reaksiyonu sonucu bir kiral merkezli (3) ve geminal kiral olmayan (4) bileşikleri elde edildi. 1,1-ditiyofenil-3,3,5,5-tetraklorosiklotrifosfazatrien (2) ile izopropilaminin 1:6 mol oranında etkileştirilmesiyle gerçekleştirilen reaksiyonda bir kiral merkezli (5), geminal kiral olmayan (6) ve nongeminal (cis ya da trans) (7) bileşikleri elde edildi. 1,1-difenil-3,3,5,5-tetraklorosiklotrifosfazatrien (1) ile dibenzilaminin 1:20 mol oranında etkileştirilmesiyle gerçekleştirilen reaksiyonda bir kiral merkezli (8) ve nongeminal rasemik (9) bileşikleri elde edildi. 1,1-ditiyofenil-3,3,5,5-tetraklorosiklotrifosfazatrien (2) ile dibenzilaminin 1:10 mol oranında etkileştirilmesiyle gerçekleştirilen reaksiyonda bir kiral merkezli (10) ve nongeminal rasemik (11) bileşikleri elde edildi.Sentezlenen bütün bileşiklerin yapıları, kütle spektrometresi, 1H ve 31P NMR spektroskopisi ölçümleriyle yapılan incelemelerden elde edilen verilerle aydınlatıldı. Bileşiklerin stereojenik özellikleri 31P NMR ölçümlerinde CSA [(S)-2,2,2-trifloro-1-(9-anthryl)etanol] ilave edilerek ve kiral kromatografik ayırma yöntemleri (kiral-HPLC) ile belirlenmeye çalışıldı.

Abstract:
In this study, the synthesis of new type chiral cyclophosphazene compounds which can show chiral properties with different primary and secondary amines and their stereogenic properties were investigated with chiral HPLC and the NMR/CSA methods.One stereogenic centered compound (3) and geminal achiral compound (4) were synthesized by the reaction of 1,1-diphenyl-3,3,5,5-tetrachlorocyclotriphosphazatriene (1) with four equivalents of isopropylamine. One stereogenic centered compound (5), geminal achiral compound (6) and non-geminal (cis or trans) compound (7) were synthesized by the reaction of 1,1-dithiophenyl-3,3,5,5-tetrachlorocyclotriphosphazatriene (2) with six equivalents of isopropylamine. One stereogenic centered compound (8) and nongeminal rasemic compound (9) were synthesized by the reaction of 1,1-diphenyl-3,3,5,5-tetrachlorocyclotriphosphazatriene (1) with twenty equivalents of dibenzylamine. One stereogenic centered compound (10) and nongeminal rasemic compound (11) were synthesized by the reaction of 1,1-dithiophenyl-3,3,5,5-tetrachlorocyclotriphosphazatriene (2) with ten equivalents of dibenzylamine.The structure of these compounds were elucidated by Mass Spectrometer , 1H NMR and 31P NMR spectroscopy techniques. The stereogenic properties of the compounds have been tried to determine by 31P NMR spectroscopy on addition of the chiral solvating agent [(S)-2,2,2-trifluoro-1-(9-anthryl)ethanol] and the chiral HPLC.