Tip 2 diyabetli hastalarda eğitimin ve telefon ile yapılan takibin hastaların yaşam kalitesi, öz etkililik ve metabolik değişkenler üzerine etkisinin incelenmesi
The effect of education and telephone follow-up on the quality of life, self efficacy, and metabolic variables in patients with type 2 diabetes
Yazar: NEDA MOAIEDZADEH
Danışman: PROF. DR. MEHTAP TAN
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Hasta eğitimi = Patient education ; Metabolizma = Metabolism ; Teletıp = Telemedicine ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Yem kalitesi = Feed quality ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Amaç:  Bu araştırma Tip 2 diyabetli hastalarda eğitimin ve telefon ile yapılan takibin hastaların yaşam kalitesi, öz etkililik ve metabolik değişkenler üzerine etkisini incelenmek amacıyla yapılmıştır.
Materyal ve Metod: Araştırma Emam Reza Hastanesi Endokrinoloji Polikliniğinde Ocak 2018-Aralık 2020 tarihleri arasında yarı deneysel olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini kayıtlı, en az altı ay önce ADA kriterlerine göre Tip 2 diyabet tanısı konan hastalardan, 252 kişi oluşturdu. Çalışmaya dahil edilecek diyabetli bireyler rastlantısal örneklem yöntemiyle randomizasyonla üç gruba ayrıldı. Çalışma kontrol grubu 73 kişi, eğitim grubu 72,  eğitim+SMS grubu 70 kişi olarak tamamlandı. Araştırma verilerin toplanmasında; araştırmacı tarafından hazırlanan anket formular; Kişisel Bilgi Formu,  Yaşam Kalitesi (Kısa Form 36) ve Öz-Etkililik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde; Kolmogorov-Smirnov Testi, T Testi ve Wilcoxon Signed Ranks Testi, Kolmogorov Smirnov, Ki kare, Anova kullanılmıştır. 
Bulgular: Eğitim sonrası kontrol grubu (8.23±1.50)  ile eğitim grubu (7.95±1.47)  ve SMS+eğitim grubunun (7.052±1.48)  HbA1c, tokluk kan şekeri düzeyi ve trigliserid düzeyi arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.05). Eğitim sonrası kontrol grubu (115.44±17.4), eğitim grubu (116.85±17.02) ve SMS+eğitim grubunun (123.31±18.57)  öz etkililik puan ortalamaları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p <0.05). Son test, Yaşam Kalitesi Ölçeğinin, fiziksel rol kısıtlığı ve sağlığın genel olarak algılanması alt boyutuna ait ortalama puanlarının arttığı gruplar arası farkınƑistatistiksel olarak anlamlıƑolduğuƑgörülmüştür (sırasıyla; p<0.001, p<0.001). 
Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları Eğitim +SMS ile yapılan girişimin daha etkili olacağını göstermiştir.  Özellikle, diyabet hastalarının eğitilmesi ve SMS ile takip edilmesi, metabolik değişkenler yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde ve öz-etkililik üzerinde olumlu etkisinin olduğunu ve hemşirelik girişimi olarak kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, yaşam kalitesi, öz etkililik, eğitim

Abstract:
Background: This study was conducted to examine the effects of education and telephone follow-up on patients with type 2 diabetes on quality of life, self-efficacy, and metabolic variables.
Methods: The research was conducted semi-experimentally in Emam Reza Hospital Endocrinology Outpatient Clinic between January 2018 and December 2020. The population of the study consisted of 252 individuals who were recorded and diagnosed with Type 2 diabetes according to ADA criteria at least six months ago. Diabetic individuals to be included in the study were randomized into three groups by random sampling method. The study was completed as control group 73 people, training group 72, training + SMS group 70 people. In collecting research data; questionnaire forms prepared by the researcher; Personal Information Form, Quality of Life (Short Form 36) and Self-Efficacy Scale were used. In the statistical analysis of the data; Kolmogorov-Smirnov Test, T Test and Wilcoxon Signed Ranks Test, Kolmogorov Smirnov, Chi square, Anova were used.
Results: Results: The difference between the HbA1c, postprandial blood glucose level and triglyceride level of the control group (8.23 ± 1.50), the education group (7.95 ± 1.47) and the SMS + training group (7.052 ± 1.48) after the training was statistically significant (p <0.05). The difference between the self-efficacy mean scores of the control group (115.44 ± 17.4), the training group (116.85 ± 17.02) and the SMS + training group (123.31 ± 18.57) after the training was found to be statistically significant (p <0.05). It was observed that the mean scores of the post-test, Quality of Life Scale, physical role limitation and general perception of health sub-dimension increased, and the difference between the groups was statistically significant (p <0.001, p <0.001, respectively).
Conclusion: The results of this study showed that the intervention made with Training + SMS will be more effective. In particular, it is recommended that diabetic patients be educated and followed up by SMS, that metabolic variables have a positive effect on improving the quality of life and self-efficacy and should be used as a nursing intervention.

Keywords: Type 2 diabetes, quality of life, self-efficacy, education