MDR1 (ABCB1) genetik polimorfizmleri (C3435T ve G2677T/A) ile Tc-99m MIBI'nin hepatobiliyer eliminasyonu ilişkisi ve 5-HT3 reseptör antagonisti granisetronun eliminasyon üzerine akut etkisinin incelenmesi
The relationship between Tc-99m MIBI hepatobiliary elimination and MDR1 (ABCB1) polymorphisms (C3435T and G2677T/A) and investigation of acute effect of 5-HT3 receptor antagonist granisetron on elimination
Yazar: CEREN DENİZ KAPULU AKÇA
Danışman: PROF. DR. BELKIS ERBAŞ
Hacettepe Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nükleer Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2010
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine
Dizin: Genler-MDR 1 = Genes-MDR 1 ; Glikoproteinler = Glycoproteins ; Polimorfizm-genetik = Polymorphism-genetic ; Teknesyum Tc-99m = Technetium Tc-99m ; İlaçlara direnç = Drug resistance

Özet:
P-glikoprotein (P-gp), çoklu ilaç direnci geni MDR1 (ABCB1) tarafından kodlanan bir taşıyıcı proteindir ve ksenobiyotiklerin hücre dışına atılmasından sorumludur. MDR1 geninde çeşitli tek nükleotid polimorfizmleri (SNP) tanımlanmış ve çalışmalarda ilaçların farmokinetiğininin bu polimorfizmlerden etkilendiği gösterilmiştir. Tc-99m MIBI'nin P-gp substratı olduğu bilinmektedir. Yapılan çalışmalarda Tc-99m MIBI görüntülemenin MDR1 aktivitesinin gösterilmesinde duyarlı bir in vivo prob olduğu gösterilmiştir. Ancak P-gp polimorfizmleri ile Tc-99m MIBI kinetiğinin ilişkisini araştıran çalışmalar sınırlı sayıdadır. Bu çalışmada P-gp substratı olan Tc-99m MIBI'nin kinetiğinin MDR1 C3435T ve G2677T/A polimorfizmlerinden etkilenip etkilenmediği ve anti-emetik olarak P-gp substratı olduğu düşünülen granisetron kullanan hastalarda Tc-99m MIBI kinetiğinin değişip değişmediğini incelemek amaçlandı. Çalışmaya toplam 80 olgu dahil edildi. IV yoldan Tc-99m MIBI verilmesi takiben hastalara 60-90 dk dinamik Tc-99m MIBI görüntüleme yapıldı. Granisetronun etkisinin araştırıldığı 10 hastaya ise kemoterapiden önce bazal koşullarda ve granisetron verilmesini takiben görüntüleme yapıldı. Elde edilen karaciğer zaman aktivite eğrilerinden Tmax, Keliminasyon, T1/2 ve Retansiyon 60 değerleri hesaplandı. C3435T ve G2677T/A polimorfizmleri PCR-RFLP yöntemi ile saptandı. Çalışma grubunda C3435T polimorfizminin alt gruplarının dağılımı CC için % 32.2, CT için % 48.7 ve TT için % 18.8 oranında saptanırken; G2677T/A polimorfizmi için ise GG genotipi % 30, GT genotipi % 45, GA genotipi % 3.8, TA genotipi %5 ve TT genotipi %16.2 oranında tespit edildi. TT grubu olgularda Retansiyon 60 değeri CC ve CT gruplarına göre, T1/2 değerleri CC grubuna göre daha düşük olarak bulundu. (p<0,05 Mann-Whitney U). Keliminasyon hızı açısından da gruplar arası farklılık mevcut olup TT grubunda eliminasyon CC grubuna oranla daha hızlıydı (0,0104±0,0033 vs 0,0071±0,0036 dk-1, p=,004, Mann-Whitney U). Ayrıca Tmax değerleri için CC grubundan TT'ye doğru azalma eğiliminin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edildi (p=0,024, Jonckheere-Terpstra). G2677T/A grubunda sadece Retansiyon 60 değerleri açısından gruplar arasında farklılık saptandı. Her iki genotip için homozigot wild type ve homozigot mutant gruplar karşılaştırıldığında Retansiyon 60 değerleri için gruplar arasında anlamlı farklılık saptanırken (p<0,005 - Kruskal Wallis) Tmax, Keliminasyon ve T1/2 değerleri için Jonckheere-Terpstra testi ile istatistiksel olarak anlamlı trend tespit edilmiştir (p<0,05). Granisetron alan hastaların değerlendirilmesinde sadece intrahepatik safra yollarının izlenme zamanın ilaç önce ve sonrası değerleri arasında fark saptanırken, Tmax, Retansiyon 60, Keliminasyon, T1/2 ve safra kesesi izlenme zamanı değerleri istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermedi. Sonuç olarak Tc-99m MIBI kinetiği C3435T için daha belirgin olmak üzere MDR1 tek nükleotid polimorfizmlerinden anlamlı ölçüde etkilenmekte ve polimorfizmler açısından mutant bireylerde daha hızlı bir hepatik eliminasyon izlenmektedir. 5-HT3 antagonisti olan Granisetronun P-gp substratı olup olmadığı elde edilen bulgular ile tam olarak gösterilememiştir. Daha geniş grupta çalışılmalıdır.

Abstract:
P-glycoprotein (P-gp) is encoded by the multidrug resistance gene MDR1 (ABCB1). Single nucleotide polymorphisms (SNP) of MDR1 have been described and it is assumed that interindividual variability in the drug disposition could be explained by genetic polymorphisms of MDR1. Tc-99m MIBI is known as an avid transport substrate for P-gp. A recent study suggested that hepatic elimination rate of Tc-99m MIBI could be used as a potential in vivo probe of MDR1 activity. However, there are limited studies investigating the influence of MDR1 gene polymorphisms on Tc-99m MIBI kinetics. Therefore, this study was planned to investigate whether SNPs of MDR1 (C3435T and G2677T/A) would have any effect on the hepatic elimination of the Tc-99m MIBI and whether or not hepatic kinetics of the tracer changed after administration of 5-HT3 receptor antagonist granisetron. Eighty subjects were included to the study. Dynamic images of liver for 60-90 min were recorded following i.v. injection of Tc-99m MIBI. Ten patients who were investigated for the granisetron effect had undergone imaging before and after administration of granisetron. Tmax, T½, K elimination and retention ratio (Ret 60%) at 60 minute were calculated using TAC of the liver. Genetic polymorphism for C3435T in exon 26 and G2677A/T in exon 21 were determined using PCR and RFLP. The frequency of C3435T genotypes in the study group were CC 32.2%, CT 48.7%, TT 18.8% and GG 30%, GT 45%, GA 3.8 %, TA 5%, TT 16.2% for G2677T/A polymorphism respectively. For C3435T polymorphism CC and CT subjects had higher Ret 60% values, CC subjects had higher T1/2 values compared to TT group (p<0.05 Mann-Whitney U). Also Tmax values found to be higher in CC subjects. The hepatic elimination rate of the tracer found to be higher in TT subjects compared to CC subjects (0,0104±0,0033 vs 0,0071±0,0036 min-1, p=.004, Mann-Whitney U). Although differences of parameters between subgroups of G2677A/T genotypes had a similar trend, only Ret60 values reach stastical difference between subgroups. Homozygosity for the both wild type genotypes resulted in significant difference in % Ret60, and there was as similar trend in Tmax, Kelimination and T 1/2 with Jonckheere-Terpstra test (p<.005). Although the time of visualization of intrahepatic biliary tree was longer after the administration of granisetron, there was no statistical difference between Tmax, Ret60 %, Kelimination and T 1/2 values before and after administration of granisetron. As a result hepatic kinetics of Tc-99m MIBI seems to be significantly influenced by genetic polymorphisms of MDR1 gene. Briefly, single nucleotide polymorphisms of MDR1 gene have a significant effect on the Tc-99m MIBI kinetics, being more pronounced by C3435T polymorphism. Our results on the granisetron and P-gp relations did not clarify whether granisetron would a P-gp substrate or not. Larger study group is needed.