Türkiye'de gündem belirlemede baskı gruplarının rolü: Avrupa Birliği müzakere süreci örneğinde siyaset-medya-kamuoyu ilişkisi
The role of pressure groups in agenda setting in Turkey: Relationship of politics-media-public opinion in the example of the European Union negotiation process
Yazar: İLKER ERDOĞAN
Danışman: PROF. DR. NASIR NİRAY
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Gazetecilik Ana Bilim Dalı / Genel Gazetecilik Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Gazetecilik = Journalism ; Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Baskı grupları = Pressure groups ; Gündem belirleme = Agenda-setting ; Kamuoyu = Public opinion ; Medya = Media ; Siyaset = Politics ; Çerçeveleme = Framing

Özet:
Liberal-çoğulcu paradigma içinde ve geleneksel ana akım (mainstream) iletişim araştırmaları kapsamında medyanın gücünü görgül olarak kanıtlamaya çalışan ve ilk kez 1972 yılında, Maxwell McCombs ve Donald L. Shaw tarafından ortaya konulan gündem koyma ve saptama yaklaşımı, medyanın gündem koyma ve saptama rolünü inceleyen medya araştırmalarının temelini oluşturmaktadır. Gündem koyma ve saptama araştırmalarında, medya (haber medyası) gündeminin belirlenmesinde ya da haber içeriğinin yapılandırılmasında kimin ya da kimlerin, nasıl ve hangi amaçlarla etkin ya da etkili olduğu değerlendirilmemekte ve siyasi aktörlerin (özellikle baskı gruplarının ve siyasetçilerin) etkin ya da etkili olup olmadığı dikkate alınmadan, medya gündemi verilen olarak ele alınmaktadır. Ancak, medya gündemini kimin ya da kimlerin, nasıl ve hangi amaçlarla belirlediğini ve bunun toplumdaki güç dağılımı ve değerler üzerindeki etkisinin ne ya da neler olduğunu ortaya koyabilmek için gündem koyma ve saptamanın ötesine geçmek gerekmektedir. Bu bağlamda, son yıllarda, siyasal iletişim ve medya araştırmaları alanında çalışmalarını sürdüren bilim insanları, medyanın gündem koyma ve saptama rolünü araştırmaktan ziyade, gündem kurma yaklaşımı üzerinde giderek artan ilgiye odaklanmaktadırlar. Genel olarak, gündem kurma yaklaşımı, medyanın, siyasetçilerin ve kamunun karşılıklı olarak birbirlerini etkilediğini varsaymaktadır. Bu varsayım da, kamu gündeminin belirlenmesi için medyanın diğer kurumlarla etkileşiminde, haber kaynağı ile medya arasındaki ilişkiye işaret etmektedir.Bu çalışmada da, haber kaynağı ile medya arasındaki ilişkiye odaklanılarak, medya gündeminin belirlenmesinde ya da haber içeriğinin yapılandırılmasında ve medyanın siyasal gerçeklik ile ilgili haber konularının seçiminde ve sunumunda özellikle baskı gruplarının rolünü ve etkinliğini ya da etkilerini belirlemek için bir örnek olay araştırması gerçekleştirilmiştir. Türk siyasal tarihinin en önemli kamusal tartışma konularından biri olan ve konu çerçeveleme sürecinin dinamiklerini incelemek için ideal bir politik zemin oluşturan Avrupa Birliği Müzakere Süreci konusu, hem kamusal tartışma konularının görece pek çoğu gibi çok yönlü hem de çerçeveleme potansiyelinin görece çok geniş olması ve siyasi arenadaki pek çok siyasal konu gibi politik bir çatışmayı içermesi nedeniyle, bu çalışmada örnek olay olarak ele alınmıştır. Araştırma sonucunda, Türkiye'de medya (haber medyası) gündeminin haber kaynağı olarak siyasetçilere bağımlı olduğu görülürken, medya gündeminin hem baskı gruplarının retoriği hem de TBMM üyesi siyasetçilerin retoriği ve resmi görüşü tarafından çerçevelendirildiğine dair çok az bulgu elde edilmiştir. Bu nedenle, söz konusu bulgular, konu çerçeveleme bağlamında, kamuoyunun örgütlü biçimi olan baskı grupları ve siyasetçiler tarafından desteklenen çerçeveler ile medya temsilleri arasında yakın bir ilişki öngören iki ayrı hipotezi doğrulamamıştır. Aksine bu bulgular, hem medya gündeminin belirlendiği hem de kamusal tartışmanın şekillendiği süreçte, medyanın politik olarak daha bağımsız bir rol oynadığını ortaya koymuştur.

Abstract:
Agenda-setting theory, which attempts to prove empirically the power of media within the scope of liberal-pluralist paradigm and conventional mainstream communication researches and which was first introduced in 1972 by Maxwell McCombs and Donald L. Shaw, forms the basis of media studies that investigate media?s role of agenda setting. In studies on agenda setting, it is not assessed who ? how and for which purposes ? is effective or active in setting (determining) the media (news media) agenda or in the construction of news content, and media agenda is handled as given without taking into account whether political actors (especially pressure groups and politicians) are effective or active in this process. However, it is necessary to look beyond agenda setting in order to reveal who ? how and for which purposes ? determines the media agenda as well as to put forth the effect(s) of this on the power distribution and values in society. In this respect, in recent years, scientists who work in the field of political communication and media studies are focusing on the gradually increasing interest in the agenda building approach rather than investigating media?s function of agenda setting. Generally, agenda building approach assumes that media, politicians and public opinion are mutually affecting one another. This assumption points at the relationship between news source and media in media?s interaction with other institutions for setting (determining) public agenda.In this study, by focusing on the relationship between news source and media, a sample case research was designed in order to determine the role or effect of especially pressure groups in setting media agenda or constructing news content and in media?s selection and presentation of news subjects related to political reality. European Union Negotiation Process, which is one of the most important public discussion topics in Turkish political history and which constitutes an ideal political basis for examining the dynamics of issue framing process, is discussed as a sample case in this study; because, it is multi-dimensional and has a relatively large framing potential like many public discussion topics, and it incorporates a political conflict like many political issues in the political arena. At the end of the research, only a few findings were obtained regarding the framing of media agenda by both the rhetoric of pressure groups and the rhetoric and official view of politicians who are TBMM members, while it was observed that media (news media) agenda in Turkey is dependent on politicians as news sources. Therefore, these findings, regarding news framing, have not confirmed the two separate hypotheses anticipating a close relationship between media representations and frames supported by pressure groups which are the organized form of public opinion and politicians. On the contrary, these findings have revealed that media plays a more independent role politically in the process of both setting media agenda and shaping public discussion.