Kütahya merkezde bulunan Bizans Dönemi taş eserleri
The Byzantine Period stone works in the center of Kütahya
Yazar: MUHARREM AŞIK
Danışman: PROF. DR. AYŞE ÇAYLAK TÜRKER
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Bizans Dönemi = Byzantine Period ; Bizans sanatı = Byzantine art ; Kütahya = Kütahya ; Taş eserler = Stone works

Özet:
Bu çalışmada Kütahya Merkez'de bulunan Bizans dönemine ait 157 adet taş eser incelenmiştir. İncelenen taş eserlerden 31 adedi farklı araştırmacılar tarafından daha önce yayınlanmıştır. Daha önce yayınlanan taş eserlere incelenmemiş 126 adet taş eser eklenerek bir değerlendirme yoluna gidilmiştir. İncelenen taş eserler arasında sırasıyla sütun kaideleri, çift sütun kaideleri, postamentler, sütun gövdeleri, payeler, çift sütunlar, impostlar, sütun başlıkları, templon payeleri, başlığı ile monolit işlenmiş templon sütunu, templon levhaları, vaftiz havuzları, zeytinyağı veya şarap işliklerinde kullanılan vida ağırlık taşı ve işlevi belirlenemeyen taş eserler bulunmaktadır. Bizans dönemine ait taş eserlerin çoğu Kütahya Kalesi'nin burç ve duvarlarında, tarihi yapılarda, çeşmelerde, türbelerde ve mezarlıklarda devşirme malzeme olarak kullanılmıştır. Taş eserlerin bir bölümü ise Kütahya Kalesi içerisinde ve yamaçlarında, sokaklarda, parklarda ve bahçelerde dağınık halde bulunmaktadır. İncelenen taş eserler işlevlerine göre statik, liturjik ve diğer taş eserler başlıkları altında sınıflandırılmıştır. Eserlerin türlerine göre alt başlıklar halinde önce değerlendirmeleri yapılmış sonrasında kataloglarına yer verilmiştir. Bu taş eserler malzeme, teknik, üslup, motif ve kompozisyon özelliklerine göre ayrıntılı olarak değerlendirilerek belgelenmiştir. Taş eserlerin üretimlerinde genellikle mermer kullanılmıştır. Ayrıca kireçtaşından yapılmış örnekler de mevcuttur. İncelenen taş eserlerden bazılarının üzerinde kazıma veya kabartma tekniğinde yapılmış çeşitli haç motifleri ile bitkisel ve geometrik kompozisyonlar yer almaktadır. Bizans dönemine ait bu taş eserlerin Kütahya ve çevresi, İstanbul, Anadolu ve yurt dışındaki benzer örnekleriyle karşılaştırılarak tarihlendirilmesi ve Bizans sanatı içerisindeki yeri ve öneminin tespit edilmesi amaçlanmıştır.

Abstract:
In this study, 157 stone works belonging to Byzantine period in Kütahya Center were examined. 31 of the stone works examined were previously published by different researches. 126 stone works, which were not examinded, were added to the previously published stone works. Column bases, double column bases, postaments, column shafts, pillars, double columns, imposts, column capitals, templon columns, templon monolithic column with capital, templon slabs, baptismal fonts, olive oil or wine workshop stone and other stone works. Most of the Byzantine stone works were used as reused materials in the tower and walls of Kütahya Castle, in historical buildings, fountains, tombs and cemeteries. Some of the stone works are located in Kütahya Castle and on its slopes, streets, parks and gardens. The stone works examined were classified under static, liturgical and other stone works according to their functions. The titles of the works were evaluated in subheadings according to their genres and then their catalogs were included. These stone works have been evaluated and documented in detail according to material, technique, style, motif and composition characteristic. 
Marble is generally used in the production of these stone works. There are also limestone examples. Some of the stone works examined include various cross motifs, floral and geometric compositions made by engraving or relief techniques. It is aimed to date these Byzantine stone works by comparing them with similar examples from Kütahya and its surroundings, İstanbul, Anatolia, and abroad and to determine its place and importance in Byzantine art.