Multipl sklerozda oligoklonal band ve ıgg indeksinin, mrg ve uyarılmış potansiyeller ile karşılaştırılması
Comparison of neurophysiological and mri findings of patients with multiple sclerosis using oligoclonal band technique
Yazar: HAMİT YAŞAR ELLİDAĞ
Danışman: UZMAN UZM.ECZ. FÜSUN ÜSTÜNER
Sağlık Bakanlığı / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Biyokimya ve Klinik Biyokimya Ana Bilim Dalı / Biyokimya Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Biyokimya = Biochemistry

Özet:
Multipl Skleroz (MS), SSS'de inflamatuvar demiyelinizan olaylar sonucu gelişen hastalıklardan en sık görülenidir. Multipl sklerozun tanısı nörolojik hikaye, laboratuvar bulguları ve diğer hastalıkları dışlama temeline dayanır. Günümüzde tanı için kullanılan testler, Manyetik Rezonans Görüntüleme, BOS incelemeleri ve nörofizyolojik testlerdir. Manyetik Resonans Görüntüleme  (MRG) dışında Multiple skleroz hastalarında en uygun anormal laboratuvar bulgusu Beyin Omurilik Sıvısında (BOS) oligoklonal band (OKB) bulunması ve artmış IgG indeksidir.
MS'de OKB ve İntratekal IgG sentezinin patogenezi henüz açık değildir. Biz bu çalışmada OKB olgusunu daha iyi anlamak ve OKB patogenezini araştırmak için OKB ve IgG indeksi ile Kranial ve Servikal MRG bulguları, Uyarılmış potansiyelleri, diğer BOS tetkikleri (BOS Protein, BOS LDH ve BOS Lökosit sayısı) ve bazı Biyokimyasal tetkikleri (Total protein,  LDH,  Kolesterol, HDL,  LDL, Trigliserit, Total Bilirubin, Direkt Bilirubin, Ürik Asit, Vitamin B12, Folik Asit, CRP, RF)  karşılaştırdık.
Bu çalışmada İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma hastanesi Nöroloji servislerine başvurmuş, McDonald's kriterlerine göre tanı alan 27 kesin MS, 11 olası MS ve diğer nörolojik hastalığı olan 18 hasta retrospektif olarak taranmıştır.
Kliniği kesin 27 MS hastasının 17 tanesi OKB (+) (%62,96), 10 tanesi ise OKB (-) (%37,04) ayrıca 11 olası MS hastasının 5 tanesi OKB (+) (%45,45), 6 tanesi OKB (-) (%54,55) olarak bulundu.
Kesin ve olası MS hastalarında Kranial ve Servikal MRG bulguları (Atrofi, Ödem, Kontrast tutma, Plak sayısı ve Plak maksimum boyutu) ile OKB ve IgG indeksini karşılaştırdık. Tüm MS grubunda, MRG bulguları ile OKB ve IgG indeksi arasında sadece OKB (-) hastaların servikal MRG'de kontrast maddeyi daha belirgin tuttuğunu anlamlı bulduk. Diğerleri arasında anlamlı ilişki bulamadık.
Ayrıca BOS protein, BOS LDH ve IgG indeksi ile kranial ve servikal MRG'deki lezyon boyutunu karşılaştırdığınızda anlamlı ilişki bulamadık. Yine BOS lökosit sayısı ile kranial ve servikal MRG'deki lezyon sayısı kıyaslandığımızda da anlamlı ilişki bulamadık.
Çalışmamızda Uyarılmış potansiyeller (VEP ve SEP) ile hasta gruplarında OKB durumu, BOS LDH ve IgG indeksi arasında istatistiksel anlamlılık bulamadık. Yalnızca BOS proteini ile SEP arasında anlamlı ilişki bulduk.
Çalışmamızda MS'li grupta BOS tetkikleri (OKB, Protein, LDH ve IgG indeksi) ile bazı Biyokimyasal tetkikleri (Total protein,  LDH,  Kolesterol, HDL,  LDL, Trigliserit, Total Bilirubin, Direkt Bilirubin, Ürik Asit, Vitamin B12, Folik Asit, CRP, RF) arasındaki ilişkiyi inceledik. Ayrıca kesin MS, olası MS ve MS ile ilişkisiz, diğer nörolojik hastalığı olan, gruplar arasında Biyokimyasal tetkikler bakımından ilişkiyi araştırdık. MS'li grupta OKB durumu ile Biyokimyasal tetkikler arasında anlamlı ilişki bulamadık. 
BOS LDH düzeyi ile CRP arasında kuvvetli korelasyon olmasa da anlamlı ilişki bulduk(r=0,58 p=0,01). BOS proteini ve BOS LDH ile düşük korelasyon olsa da anlamlı ilişki bulduk (r=0,44 p=0,02 ve r=0,54 p=0,01 sırası ile)
Sonuç olarak MS hastalarında OKB ve IgG indeksi ile MRG özellikleri ve uyarılmış potansiyeller karşılaştırıldığında, hastalığın tanısına yardımcı olan bu laboratuvar bulgularının her birinin kendine özgü olduğunu ortaya koydu. Bulgularımız bu laboratuvar verilerinin herbirinin birbirinden bağımsız bir mekanizma ile oluştuğunu akla getirmektedir. OKB ve IgG indeksinin MS hastalığının patogenezinde önemli olduğu, fakat nasıl bir rol oynadıkları hala tam olarak açıklanamamıştır.  
Ayrıca MS'deki OKB olgusunun farklı coğrafyalarda farklı özellik gösterdiği ortaya çıkmıştır. Bu konuda diğer ülkelerde birçok çalışma gerçekleştirilmişken, bizim ülkemizde onaylanmış ve sistematik çalışma yoktur. Bu amaçla ülkemizde daha geniş katılımlı araştırmalar yapılmalı ve bu coğrafyadaki MS hastalarının OKB olgusu daha ayrıntılı incelenmelidir.

Abstract:
Multiple Sclerosis (MS) is the most frequent demyelinating disease of the central nervous system (CNS). MS diagnosis is based on neurological history, examination findings and exclusion of other disorders. Recently, in the diagnosis of MS, magnetic resonance imaging, neurophysiological tests and oligoclonal bands (OCB) are in use. Other than magnetic resonance imaging, most consistent laboratory abnormality in MS patients is OCB in cerebrospinal fluid (CSF) and increased IgG index.
The pathogenesis of OCB and intratechal IgG synthesis in MS is uncertain. In this study, we compared IgG index and OCB with cranial and cervical magnetic resonance imaging (MRI) finding, evoked potentials, other tests (CSF protein, CSF LDH and CSF cell count), biochemical tests (Total protein, Cholesterol, HDL, LDL, Trigliseride, Total Bilirubin, Direct Billirubin, Uric acid, Vitamin B12, Folic acid, CRP, RF) to understand the OCB finding better and to search the pathogenesis of OCB.
In this study 27 certain MS, 11 possible MS and 18 patients wit other neurological diseases who admitted to Izmir Atatatürk Education and Training Hospital and had the diagnosis according to Mc Donald's criteria, were included searched retrospectively.
In 27 certain MS patients, 17 (%62,96) were OCB (+), 10 (%37,04). were OCB (-). In 11 possible MS patients 5 (45,45) were OCB (+), 6 (%54,55) were OCB (-).
We compared OCB and IgG index with cranial and cervical MRI (athropy, oedema, contrast enhancement, plaque number and plaque maximum size). In all MS groups when OCB and IgG index were compared with MRI, contrast enhancement in cervical MRI was statistically significant only in OCB (-) patients. We found no significant association with the other MRI finding.
Furthermore there was no significant association in CSF protein, CSF LDH and IgG index compared cranial and cervical MRI lesion size. There was no significant association between CSF leucocyte count and cranial, cervical MRI lesion size.
In our study we found no statistical significance between visual evoked potentials (VEP) and sensory evoked potentials (SEP) and OCB, CSF LDH and IgG index. We found significant association only between CSF and SEP.
In this study, we compared OCB and IgG index with cranial and cervical MRI finding, evoked potentials, other CSF tests (CSF protein, CSF LDH and CSF cell count), biochemical tests (Total protein, Cholesterol, HDL, LDL, Trigliseride, Total Billirubin, Direct Billirubin, Uric acid, Vitamin B12, Folic acid,CRP,RF)

In this study, we investigated the relationship between CSF tests (OCB, CSF protein, CSF LDH an IgG index) and some biochemical tests (Total protein, LDH, Cholesterol, HDL, LDL, Trigliseride, Total Total Billirubin, Direct Billirubin, Uric acid, Vitamin B12, Folic acid,CRP,RF). Furthermore we investigated relationship between certain MS, possible MS and patients with other neurological disease in term of biochemical tests. We found no significant relation between OCB and biochemical tests in MS group.
We found significant relationship between CSF LDH and CRP (r=0,58 p=0,01) though the correlation is not strong. We found significant relationship between CSF LDH and CSF protein (r=0,44 p=0,02 ve r=0,54 p=0,01 respectively) though the correlation is not strong.
Finally when OCB and IgG index are compared with MRI and evoked potentials, we found that all these diagnostic tools are unique on their own. The results in this study suggest that the laboratory finding occur from independent mechanism. Although OCB and IgG index is important in MS pathogenesis, the exact role is not clearly understood.
Furthermore, the OCB characteristics of MS can differ from geographic regions. Although numerous studies have been performed in this regards in other countries, there has not been any systematic and validated study in our country. For this reason, the studies with broad participation must be done and OCB characteristics of MS must be searched with details.