Erzurum ili Soğucak Mahallesi taban ve kıraç meralarının karşılaştırılması
The comparison of base and dry rangelands in Sogucak District of Erzurum province
Yazar: MELEK ÖZEL ALTUN
Danışman: PROF. DR. BİNALİ ÇOMAKLI
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Amaç: Yapılan bu çalışma Erzurum İli Yakutiye İlçesine bağlı Soğucak Mahallesinde 2020 yılında yürütülmüştür. Çalışmada taban mera ve kıraç mera alanlarına ait bitki örtülerinin botanik kompozisyonu, benzerlik indeksi, toprağı kaplama oranı, mera durum puanı, mera durum ve sağlık sınıfı, kuru ot verimi, toprak özellikleri ve mera otunun ham protein oranı, ADF ve NDF oranları incelenmiştir.
Yöntem: Araştırma sahasını ve kesimlerini tespit etmek amacıyla 2020 yılı Temmuz ayında arazi etüdü yapılmıştır. Çalışma sahasında iki farklı (taban mera ve kıraç mera) mera kesimi belirlenmiş ve bu iki kesimde örnekleme yapılmıştır. Arazi tespitinden sonra Temmuz ayında vejetasyon etüdü çalışmaları yapılmıştır. Arazi çalışmalarında, mera kesimlerinde bitki örtüsü incelenmiş, transekt metoduyla ölçümler yapılmış ve her bir kesimden toprak örnekleri alınmıştır. Ayrıca kuru ot verimi, ot ve yem kalitesi ile ilgili analizler için ot örnekleri alınmıştır.
Bulgular: İncelenen mera alanlarında buğdaygil familyasına ait 8, baklagil familyasına ait 7 ve diğer familyalara ait 22 olmak üzere toplam 37 bitki türüne rastlanmıştır. Mera kesimleri arasında buğdaygil, baklagil ve diğer familya oranları bakımından farklılıklar olduğu kaydedilmiştir. Taban mera ve kıraç mera arasındaki benzerlik indeksi %21,72'dir. Toprağı kaplama oranını kıraç mera kesiminde %30,44 ve taban mera kesiminde %39,44 olarak hesaplanmıştır. Mera durum puanı kıraç mera alanında 20,12, taban mera alanında ise 44,19 olarak hesaplanmıştır. İki mera alanındaki mevcut yem miktarı taban merada 44,19 kg/da (yüksek), kıraç mera alanında ise 17,85 kg/da olarak belirlenmiştir. Taban mera alanının daha yüksek ham protein oranına (%11,26), kıraç mera alanın ise daha yüksek ADF (%41,6) ve NDF (%47,28) oranına sahip olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Taban ve kıraç mera alanlarında bitki örtüsünde bozulmalar söz konusudur. Bunun nedeninin ise uygun olmayan otlatma yönetimi olduğu düşünülmektedir. Özellikle kıraç mera alanlarında artan eğimle birlikte aşırı otlatmanın sonucu olarak bitki örtüsü seyrekleşmekte bu nedenle erozyon şiddeti artarak istenilen bitki türlerinde azalma olurken, hayvanlar tarafından tercih edilmeyen istilacı türlerin oranı artmaktadır.

Abstract:
Purpose: This study was carried out in Sogucak Neighborhood of Yakutiye District of Erzurum Province in the year of 2020. In this study, botanical composition, canopy coverage ratio, similarity index, rangeland quality score, rangeland health condition and health class, carrying capacity, available forage production and crude protein, ADF and NDF contents of forage of the base and dry rangeland areas were investigated.
Method: A land survey was conducted in order to determine the research area and sites in July 2020. Two different rangelands sites (base rangeland and dry rangeland) were determined in the study area and sampling was done in these two sites. Vegetation studies were carried out in July after the field was determined. In the field studies, the vegetation cover of the rangeland sites was examined. Measurements were made by transect method and soil samples were taken from each rangeland sites. 
Findings: In the rangeland sites, 37 plant species in total were recorded and 8 of them were grass species, 7 of them were legume species and 22 of them were other families. There were significant differences in terms of grasses, legumes and the other families ratios between rangeland sites. The similarity index between base and dry rangeland sites are 21.72%. Canopy coverage ratio showed difference between rangeland sites. Canopy cover ratio was calculated as 30.44% in dry rangeland site and 39.44% in the base rangeland site. Rangeland condition score is calculated as 20.12 in the dry rangeland site and 44.19 in the base rangeland site. It was determined that favorable forage amount in two rangeland sites is 44.19 kg da-1 in the base rangeland site and 17.85 kg da-1 in the dry rangeland site. It was determined in base rangeland sites higher crude protein (11.26%) ratios while dry rangeland sites had higher ADF (41.6%) and NDF (47.28%) ratios.
Results: There were deteriorations of vegetation cover in base and dry rangeland areas. This is thought to be due to improper grazing management. Especially in dry rangeland site with increasing slope, vegetation becomes sparse as a result of overgrazing; therefore, the intensity of erosion increases, and the desired plant species decreases, while the rate of invasive species not preferred by animals increases.