Centaurea L. cinsi phalolepıs (cass.) DC. seksiyonunun taksonomik ve ekolojik özellikleri
Taxonomical and ecological properties of the phalolepis (cass.) DC. section of the genus centaurea L.
Yazar: YAVUZ BÜLENT KÖSE
Danışman: PROF. DR. ERSİN YÜCEL
Anadolu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Botanik = Botany

Özet:
Bu çalışmada, Centaurea L. cinsi Phalolepis (Cass.) DC. seksiyonuna aittürlerin (Centaurea cadmea Boiss., C. aphrodisea Boiss., C. amaena Boiss. &Bal., C. lycia Boiss., C. luschaniana Heimerl, C. wagenitzii Hub.-Mor., C.tossiensis Freyn & Sint., C. hieropolitana Boiss., C. antalyense A. Duran & H.Duman) biyolojik, taksonomik ve ekolojik özellikleri araştırılmıştır.Bu çalışma kapsamında türlere ait örnekler toplanarak morfolojik yapılarıbelirlenmiş, ayrıntılı şekilleri çizilmiş ve kromozom sayıları belirlenmiştir.Ekolojik çalışmalar kapsamında iklim analizleri yapılarak, ana kaya ve topraközellikleri incelenerek, türlere ait populasyonların yapısal özellikleri tespitedilmiştir. Toprak özellikleri ile morfolojik karakterler arasındaki ilişkiistatistiksel yöntemlerle analiz edilerek bitki-toprak ilişkileri ortaya konmuştur.Fitokimyasal bakımdan türlerin uçucu yağları mikrodistilasyon metoduyla eldeedilmiş ve yağların ana bileşenleri ortaya konmuştur.Yapılan incelemeler sonunda, morfolojik olarak türlerin şu ana kadarbilinen deskripsiyonlarından farklı özelliklere sahip oldukları belirlenmiştir.Ayırım analizine göre, türler birbirlerinden morfolojik olarak anlamlı bir şekildeayrılmışlardır. Türlerin temel kromozom sayıları (x=9), C. hieropolitana (x=8)dışında birbirleriyle uyum göstermiştir. Morfolojik karakterlerin birbirleriyle,bitki organlarındaki beslenme elementleriyle ve toprakların fiziksel ve kimyasalözellikleriyle anlamlı ilişkiler içinde oldukları belirlenmiştir. Uçucu yağ anabileşenlerinin büyük oranda yağ asitlerinden oluştuğu, bunun yanında fenol,seskiterpen ve alkan türevlerinin de bazı türlerde ana madde olarak bulunduğugözlenmiştir. Yapılan ayırım (diskriminant) analizine göre, türler birbirlerindenanlamlı bir şekilde ayrılmışlardır.Anahtar Kelimeler: Centaurea L., Phalolepis (Cass.) DC., Taksonomi, Ekoloji,Morfoloji

Abstract:
In this study, taxonomical and ecological properties of species belongingto Phalolepis (Cass.) DC. section of the genus Centaurea L. (Centaurea cadmeaBoiss., C. aphrodisea Boiss., C. amaena Boiss. & Bal., C. lycia Boiss., C.luschaniana Heimerl, C. wagenitzii Hub.-Mor., C. tossiensis Freyn & Sint., C.hieropolitana Boiss., C. antalyense A. Duran & H. Duman) were investigated.During the study, after collecting the samples belonging to these species,their morphological characteristics were identified, detailed figures were drawnand chromosome numbers were determined. Ecologically, structuralcharacteristics of the populations belonging to the species were investigated byanalysing climate data and main rock-soil properties. Relationships between soilproperties and morphological characteristics of the species were determined byanalysing statiscally. Phytochemically, essential oils of the species were extractedby using microdistillation method and main components of these essential oilswere determined.At the end of studies, it was determined that these species havemorphological characteristics different from known descriptions of them untilnow. According to discriminant analysis, morphological differences between thespecies were important statiscally. Chromosome numbers of all species showssimilarity (x=9) except C. hieropolitana (x=8). Morphological characteristicsshows significant relationships with nutrient components of plant organs andphysical and chemical analysis of soils. It was also determined that maincomponents of essential oils were composed of fatty acids, and however, it wasalso observed that some species had derivatives of phenol, sesquiterpene andalkane as main components in their essential oils. According to discriminantanalysis, seperation of the species from each other were significant statiscally.Keywords: Centaurea L., Phalolepis (Cass.) DC., Taxonomy, Ecology,Morphology