Hipertansiyon hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp yöntemleri kullanımına ilişkin bilgi ve tutumları
Knowledge and attitudes of hypertension patients regarding the use of traditional and complementary medicine methods
Yazar: SUAT KOÇ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Fitoterapi = Phytotherapy ; Hipertansiyon = Hypertension ; Tamamlayıcı tedaviler = Complementary therapies ; Tedavi = Treatment ; Tutumlar = Attitudes ; Tıp-geleneksel = Medicine-traditional

Özet:
Amaç: Türkiye'de de dünya genelinde olduğu gibi son yıllarda geleneksel tamamlayıcı tıp
(GETAT) yöntemleri kullanımında ciddi oranda artış olmuştur. Birçok ülkede olduğu gibi
ülkemizde de çeşitli GETAT yöntemleri onaylanmakla birlikte konuyla ilgili kanıta dayalı
çalışmaların yetersizliği, bu yöntemlerin maddi çıkar sağlamak amacıyla kişiler tarafından suistimal
edilebilmesi ve toplumun genelinin GETAT yöntemleri konusunda yeterince bilgi sahibi olmaması
gibi nedenlerle bu yöntemlerin kullanımı konusunda tereddütler yaşanabilmektedir. Hastaların ve
hekimlerin bu yöntemlerin kullanım alanları, yan etkileri ve kontrendikasyonları konusunda
bilgilendirilmeye ve farkındalıklarının artırılmasına ihtiyaç vardır. Bu çalışmanın amacı Şanlıurfa
ilindeki hipertansiyon hastalarının tedavilerinde GETAT yöntemleri kullanımına ilişkin bilgi ve
tutumlarını araştırmaktır. Araştırmadan elde edilecek verilerin, hedef popülasyonda GETAT
yöntemleri kullanımıyla ilgili mevcut durumun ortaya konulmasında ve konuyla ilgili farkındalığın
artırılmasında olumlu katkıları olacağı kanaatindeyiz.
Yöntem: Prospektif, kesitsel, tanımlayıcı nitelikteki anket çalışmamız Temmuz-Aralık
2021 tarihleri arasında Şanlıurfa ilinde aile sağlığı merkezlerinden hizmet alan 258 hipertansiyon
hastası ile yürütülmüştür. Araştırmacı tarafından literatür taranarak katılımcıların sosyodemografik
ve klinik özelliklerine yönelik 12 soru ve GETAT yöntemleriyle ilgili bilgi durumlarına yönelik 13
sorudan oluşan veri değerlendirme formu oluşturulmuştur. Verilerin elde edilmesinde bu formla
beraber 13 soruluk "Tamamlayıcı Tedavileri Kullanmaya Yönelik Tutum Ölçeği" yüz yüze anket
tekniği ile uygulanmıştır. Verilerin analizi için IBM SPSS 22 versiyonu paket istatistik programı
kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi için One Way Anova, İndependent Sample T-Test, Tukey
Non-additivity, Hotelling T2
, Kolmogorov Smirnov testi, Post-Hoc (Çoklu karşılaştırma) testleri
kullanılmıştır.
Bulgular: 258 katılımcının %55,4'ü (n:143) kadın, %44,6'sı (n=115) erkekti. %6,2'si 40
yaş altında (n=16), %21,3'ü 40-49 yaş (n=55), %39,5'i 50-59 yaş(n=102), %32,9'u 60 yaş ve
VII
üzeriydi (n=85). Katılımcıların %36,4'ü (n=94) ortaokul-lise ve %34,9'u (n=90) üniversite ve üzeri
eğitim düzeyindedir. Katılımcıların %9,7'si (n=25) köy-kasabada, %39,5'i (n=102) ilçelerde,
%50,8'i (n=131) merkez ilçelerde yaşamaktaydı. %3,5'inin (n=9) hipertansiyon ilacı kullanmadığı,
%29,8'unun (n=77) düzensiz hipertansiyon ilacı kullandığı, %66,7'sinin (n=172) düzenli olarak
hipertansiyon ilacı kullandığı görüldü. Katılımcıların %79,8'inin (n=206) hipertansiyon tedavisinde
GETAT yöntemlerini kullandığı ancak %74'ünün (n=191) bir sağlık problemiyle karşılaştığında ilk
etapta bu yöntemlerle tedaviyi tercih etmediği görüldü. En çok tercih edilen GETAT yöntemleri
sırayla %73,6 (n=190) ile fitoterapi, %14,3 (n=37) kaplıca, %8,5 (n=22) kupa, %6,2 (n=16) müzik
terapi yöntemleriydi. Katılımcıların GETAT ile ilgili bilgi kaynakları sıklıkla arkadaş-çevre %38
(n=98) ve internet/medya %36,8 (n=95) idi. Bu yöntemleri en çok ilaç tedavisine destek olarak %43
(n=111) ve yakınlarının tavsiyesi %39,9 (n=103) ile kullanmaktaydılar.
GETAT yöntemlerinin kullanılmaması gerekli durumları çoğunun hiç bilmediği %65,1
(n=168) saptanmıştır. Eğitimleri okur yazar seviyesinde olanların, GETAT'ın hipertansiyonda
kullanımını bilen ve faydalı olduğunu düşünenlerin, hipertansiyon tedavisinde bu yöntemlerden
yararlananların, GETAT yöntemlerini aile hekiminin bilmesini ve önermesini isteyen, fitoterapötik
ürünleri kullananların, GETAT yöntemlerinin kullanılmaması gereken durumları bilenlerin,
düzensiz HT ilaçları kullananların, GETAT kullanımına ilişkin tutum puanları daha yüksektir.
Sonuç: Bu araştırmada katılımcıların çoğunluğunun tedavilerinde GETAT yöntemlerini
tercih ettikleri görülmüştür. Hastaların bu yöntemlerden doğru bir şekilde yararlanabilmeleri için
güvenilir kaynaklar önerilmeli ve aile hekimleri başta olmak üzere sağlık hizmeti sunucularının
danışmanlık hizmeti verebilmeleri için gerekli eğitimler planlanmalıdır. Bu konuda farkındalık
yaratmanın halk sağlığı üzerinde olumlu katkıları olacağı söylenebilir.

Abstract:
Objective: There has been a significant increase in the use of traditional complementary
medicine (TCM) methods in recent years in Turkey and throughout the world. Although various
TCM methods have been approved in our country, as in many countries, there may be hesitations
about the use of these methods due to the inadequacy of evidence-based studies on the subject, the
abuse of these methods by people for financial gain, and the inadequate knowledge of TCM
methods in the general population. Patients and physicians should be informed about the
indications, side effects, and contraindications of these methods and their awareness should be
increased. This study aims to investigate the knowledge and attitudes of patients with hypertension
in the province of Sanliurfa regarding the use of TCM methods in their treatment. We believe that
the data to be obtained from the research will contribute positively to revealing the current situation
regarding the use of TCM methods in the target population and raising awareness on this issue.
Material-Method: This prospective, cross-sectional, descriptive survey study was
conducted with 258 hypertension patients who received service from family health centers in
Sanliurfa between July and December 2021. A data evaluation form consisting of 12 questions
about the sociodemographic and clinical characteristics of the participants and 13 questions about
their knowledge about TCM methods was created by the researcher by scanning the literature. To
obtain the data, the "Attitude Scale Towards Using Complementary Therapies" consisting of 13
questions was applied with a face-to-face survey technique, together with the form created by the
researcher. IBM SPSS 22 version package statistics program was used for the analysis of the data.
One Way Anova, Independent Sample T-Test, Tukey Non-additivity, Hotelling T2, Kolmogorov
Smirnov test, Post-Hoc (Multiple comparisons) tests were used to evaluate the data.
Results: 55.4% (n:143) of the 258 participants were female and 44.6% (n=115) were male.
6.2% of them were under the age of 40 (n=16), 21.3% between the ages of 40-49 (n=55), 39.5%
IX
between the ages of 50-59 (n=102), 32.9% of them were aged 60 and over (n=85). Of the
participants %36,4% (n=94) were at secondary-high school and 34.9% (n=90) were at university
level and above. 9,7% (n=25) of the participants lived in the village-town, 39.5% (n=102) In the
district, 50.8% (n=131)s in the central districts. It was found that 3,5%(n=9) did not use
hypertension medication, 29,8%(n=77) used it irregularly, and 66,7% (n=172) regularly. 79.8%
(n=206) of the participants used TCM methods for hypertension treatment, but 74%(n=191)
reported that they did not prefer treatment with TCM methods at first when faced with a health
problem.
The most preferred TCM methods were phytotherapy with 73.6% (n=190), hot springs
with 14,3% (n=37), mugs with 8,5%(n=22), music therapy with 6,2% (n=16) respectively.
Participants' sources of information about TCM were mostly friends 38% (n=98) and internet/media
36,8% (n=95). These methods were mostly used to support drug treatment 43% (n=111) And with
the advice of their relatives 39.9% (n=103). It was determined that most of them were 65,1%
(n=168). Of those who were literate, who know the use of TCM in hypertension and think that it is
beneficial, who benefit from these methods in the treatment of hypertension, who want their family
physician to know and recommend TCM methods who use phytotherapeutic products, who know
the situations in which TCM methods should not be used, who use hypertention drugs irregularly,
attitude scores regarding the use of TCM was higher.
Conclusion: In this study, it was found that the majority of hypertension patients preferred
TCM methods for their treatment. Reliable sources should be recommended so that patients can
benefit from these methods correctly, and training should be planned for health care providers,
especially family physicians, to provide consultancy services. It can be said that raising awareness
on this issue will have positive contributions to public health