Türk mûsıkîsi'nin klâsik dönem eserleri üzerine prozodik bir inceleme
A prosodic study on the classical period works of Turkish music
Yazar: KADİR İNAN
Danışman: PROF. DR. ERHAN ÖZDEN ; PROF. DR. NESRİN FEYZİOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
Türk mûsıkîsinde nazari ve ameli meseleler üzerine tarih boyunca birçok çalışma yapılmış olup, bu çalışmalar mûsıkî sanatımızın bir ilim dalı olarak incelenmesi noktasında sonraki dönemlere öncülük eden çalışmalardır. Mûsıkî nazariyatı içerisinde, sözlü eserlerin güfte ve beste uyumu diye adlandırabileceğimiz prozodi konusu, mûsıkînin birçok hususunun bahsedildiği edvâr ve mecmualarda pek rastlanılmayan, daha çok günümüzden bir asır öncesine kadar uzanan bir mevzudur. Prozodi kelimesi batı mûsıkîsinden alınan bir terimdir ve sözlü eserlerde güfte ve veznin; makam, usul gibi mûsıkî unsurları ile estetik bağlamda uyumunu inceleyen bir ilimdir. Ülkemizde prozodi ilmi konusunda yirminci yüzyıl başından itibaren yapılmaya başlanan çalışmalar ile Türk mûsıkîsi prozodisi ve besteleme teknikleri konusunda belli kurallar tespit edilmiştir. Türk mûsıkîsinde prozodi ilminin geçmişte nasıl yapıldığı, mûsıkîde hiçbir zaman eskimeyen eserlerin bestelendiği ve klasik dönem olarak adlandırılan zaman diliminde yapılan eserlerde prozodi kurallarının nasıl olduğu gibi problemler üzerine yapılan bu çalışmada, Türk mûsıkîsinin klasik dönem eserleri prozodik olarak tahlil edilmiştir. İncelenen eserler, XVII. ve XIX. yüzyıllar arasında yaşayan bestekârların, Türk mûsıkîsi tarihinde form özellikleri bakımından temel eserler olarak nitelendirilen ve kendinden sonraki dönemlerde de değerini korumayı başarmış eserlerinden örneklem alınarak seçilen eserlerdir. Çalışmaya yöntem olarak tespit edilen inceleme esasları doğrultusunda, seçilen eserlerin prozodik tahlilleri yapılmış ve eserler üzerine çeşitli değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmanın, Türk mûsıkîsi prozodisi alanına katkı sağlama ve sonraki çalışmalara referans olma noktasında önemli rol oynayacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Prozodi, Türk Mûsıkîsi, Klasik Dönem, Besteleme.

Abstract:
Many studies have been carried out throughout history on theoretical and practical issues in Turkish music, and these studies are the pioneers of the following periods in terms of examining our musical art as a branch of science. Within the musical theory, the subject of prosody, which we can call the harmony of lyrics and composition of spoken works, is a subject that is not frequently encountered in edvârs and magazines where many aspects of music are mentioned, but rather dates back to a century ago. The word prosody is a term taken from western music and refers to the lyrics and meter in oral works; It is a science that examines the harmony of musical elements such as maqam and tempo in an aesthetic context. With the studies that have been carried out on the science of prosody since the beginning of the twentieth century in our country, certain rules have been determined regarding the prosody and composition techniques of Turkish music. In this study, which is conducted on problems such as how the science of prosody was done in the past in Turkish music, how timeless works of music were composed, and how the rules of prosody were in the works made in the time period called the classical period, the works of the classical period of Turkish music were analyzed prosodically. The works examined are from the 17th. century. and 19th. These are the works selected by taking samples from the works of the composers who lived between the 17th and 19th centuries, which are described as fundamental works in terms of their form features in the history of Turkish music and have managed to preserve their value in the following periods. In line with the analysis principles determined as the method of the study, prosodic analyzes of the selected works were made and various evaluations were made on the works. It is thought that the study will play an important role in contributing to the field of Turkish music prosody and being a reference for future studies.
Key Words: Prosody, Turkish Music, Classical Period, Composition.