Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, toplam faktör verimliliği, sanayi üretimi ve ekonomik büyüme: yükselen ekonomiler üzerine panel veri analizleri
Foreign direct investments, total factor productivity, industrial production and economic growth: panel data analysi̇s for emerging economies
Yazar: GUNEL GASANOVA
Danışman: PROF. DR. SABRİ AZGÜN
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics

Özet:
Doğrudan yabancı yatırımlar (DYY), modern uluslararası ilişkiler ve ticaret koşullarında yurtdışına sermaye transferinin en elverişli yolu olarak bilinmektedirler. 20. Yüzyılın ikinci yarısında baş veren mali piyasalarının serbestleşmesi ile birlikte bu yatırımlar, ev sahibi ülkelerde yaratabilecekleri belirsiz etkiler nedeniyle tartışma konusu haline gelmiştirler. Bu doğrultuda, ekonomilere yapılan DYY akımlarının incelenmesi önem arz etmektedir. 
Tez çalışmasının temel amacı 1995-2020 dönemine ait verilerle 24 yükselen ekonomi üzerine doğrudan yabancı yatırımlar, toplam faktör verimliliği (TFV), sanayi üretimi ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi panel veri analizini kullanarak araştırmaktır. Öncelikle teorik ve kavramsal çerçeve ele alınmaktadır. Daha sonra hem uluslararası hem de ulusal bilimsel literatür taraması verilmektedir. Son olarak, 3 farklı ekonometrik modelle doğrudan yabancı yatırımların teknolojik gelişme, sanayi üretimi ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir. Uygulama sonuçları DYY'lerin 3 değişken (toplam faktör verimliliği, sanayi üretimi ve kişi başına GSYH) üzerinde de olumlu fakat zayıf bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Küresel ölçekte önemli miktarda yabancı sermaye çeken yükselen piyasa ekonomilerinin doğrudan yabancı sermayenin faydalarından etkin bir şekilde yararlanabilmek için politika değişikliklerine gitmeleri, özel bir DYY politikası, ortak ekonomik ve sanayi politikaları geliştirmeleri önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Doğrudan Yabancı Yatırımlar, Teknolojik Gelişme, Toplam Faktör Verimliliği, Sanayi Üretimi, Ekonomik Büyüme, Panel Veri Analizi, Yükselen Ekonomiler

Abstract:
Foreign direct investments (FDI) are known to be the most effective way of transferring capital abroad under the contemporary terms of international trade and relations. Since the liberalization of capital markets in the second half of 20th century these investments have become a debate issue due to the ambiguous effects they can cause in host countries. In this way, the examination of the FDI flows in economies is significant.
The main aim of this study is to investigate the relationship between foreign direct investments, total factor productivity (TFP), industrial production and economic growth applying panel data analysis for 24 emerging economies during the period 1995-2020. To begin with, these terms are discussed in the theoretical and conceptual frameworks. Then the scientific literature review including both international and national econometric researches is given. Finally, the effects of foreign direct investments on technological development, industrial production and economic growth are estimated using 3 different econometric models. The results of the application showed that FDI have a positive but weak impact on all 3 variables (total factor productivity, industrial production and GDP per capita). It is important for emerging market economies attracting a significant amount of foreign capital on a global scale to make policy changes and develop a special FDI policy, common economic and industrial policies in order to benefit from the foreign capital in an effective way. 
Keywords: Foreign Direct Investments, Technological Development, Total Factor Productivity, Industrial Production, Economic Growth, Panel Data Analysis, Emerging Economies