İmparatorluk zabitinden Cumhuriyet subayına: Erken Cumhuriyet subaylarının anılarında askerî, toplumsal ve siyasî düşünce
From zabit in Empire to subay in the Republic: Military social and political thought in the memories of Early Republican military officers
Yazar: EFE GÜZELOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜLTEKİN YILDIZ
Harp Akademileri Komutanlığı / Stratejik Araştırmalar Enstitüsü / Strateji ve Stratejik Araştırmalar Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Tarih = History
Dizin: Askerler = Soldiers ; Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Sivil-asker ilişkileri = Civil-military relations ; Siyasi görüşler = Political thoughts ; Solidarizm = Solidarism ; Sosyal düşünce = Social thought ; Subaylar = Officers

Özet:
Bu çalışmanın temel konusu Türkiye'de Erken Cumhuriyet Dönemi (1923 – 1938) subaylarının kimlik ve zihniyetini anlamaktır. Erken Cumhuriyet dönemi subayları, Osmanlı ordusunun son ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk komutanlarıydı. Bu karmaşık dönemde, ordu yapısının iç sorunları, askerî zihniyet, sivil-asker ilişkileri, güvenlik algılamaları ve ulusun mevcut durumu ile hedefleri subaylar için önem teşkil ediyordu. Bu tezde, subayların bu konulardaki düşünce biçimini belirleyen ana kavram ve unsurlar araştırılmış ve incelenmiştir. 
Anılar ve subaylar tarafından yazılmış tarih, siyaset ve askerlik üzerine kitaplar subayların kendi bakış açılarını ve algılarını anlamak için temel kaynak olarak alınmıştır. Bu anlamda üç ana bölüm, ordu içi sorunlar odaklı düşünceler, toplum odaklı düşünceler ve siyaset odaklı düşünceler olarak belirlenmiştir. Birinci bölümde iki temel kavram ve bunların subaylara etkileri incelenmiştir: Mutlak itaat ve askerî kuvvetler (denizci, karacı vs.) arası rekabet. İkinci bölümde, "ilerleme" kavramı irdelenmiştir. İlerleme ideali subayların toplumsal düşünüşünü domine eden temel hedef olarak ortaya çıkmıştır. Dayanışma fikri de ilerleme kavramı ile bağlantılıdır ve bu ikisi birlikte toplum odaklı düşüncenin merkezi olarak alınmıştır. Üçüncü bölümde siyaset üzerine düşünceler incelenmiştir. Ulus-devletin uluslararası siyaseti, tehdit algılamaları, ülke içinde sivil-asker ilişkileri ve subayların ideoloji ve siyasetçi algısı değerlendirilmiştir.  
Erken Cumhuriyet'in entelektüel, sosyal, siyasî ve kültürel atmosferi, subayların askerî zihniyetiyle bir arada dikkate alınmıştır. Araştırma boyunca bu faktörlerden her biri birlikte kullanılmaya çalışılmıştır.

Abstract:
The main theme of this research is to understand the mentality and identity of early republican military officers in Turkey. Officers of early republican period were the last commanders of the Ottoman army and the first commanders of the Turkish Republic. In this thesis, the main concepts and decisive elements that determined the way of thinking of the officers have been researched and analyzed.
Memoirs and other books about history, politics and military that were written by the officers were taken as the main sources in order to understand the subjects' own perspective and own perception. In this sense, three main chapters were determined as thoughts focused army's inner problems, thoughts focused on society, and thoughts focused on politics. In first chapter, two main concepts and their influence on officers were investigated: Absolute obedience and competition between military branches. In the second chapter, the concept of "progress" was evaluated. The ideal of progression was revealed as the main target that dominated the social thinking of the officers. The idea of solidarism was also related to the concept of progress and these two were taken as the center of the thoughts that are focused on society. In the third chapter, thoughts on politics were investigated. The international politics of the nation state, perception of threats, civil – military relations inside the country and officers' perception of ideology and politicians were evaluated.