İslam Ceza Hukukunda kanunilik ilkesi
The principle of legality in Islamic Law
Yazar: BAYRAM DEMİR
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA BAKTIR
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Din = Religion ; Hukuk = Law
Dizin: Ceza hukuku = Criminal law ; Kanunilik = Legality ; İslam Hukuku = Islamic Law ; İslam ceza hukuku = Islamic criminal law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Kanunilik ilkesinin İslam Ceza Hukukundaki yerini kapsamlı ve müstakil olarak ortaya koymak, konuyla ilgili çeşitli iddiaları araştırmak doktora çalışmamızın amacı olmuştur. Çalışmada öncelikle kanunilik ilkesinin günümüz ceza hukukundaki yeri tespit edilmiş, müteakiben İslam Ceza Hukuku açısından değerlendirilmiştir. Kanunilik ilkesinin günümüz ceza hukukundaki yerini tespitte Türk Ceza Hukuku kaynaklarına müracaat edilmiştir. İslam Ceza Hukukunda ilkenin tespitinde ise imkan nispetinde eski ve yeni kaynaklara başvurulmuştur. Modern ceza hukukunda kanunilik ilkesi, tarihi süreç içerisinde mahiyet değişikliğine uğramıştır. Böylece ilkede, klasik kanunilik ilkesi anlayışı ve modern kanunilik ilkesi anlayışı olmak üzere iki farklı yaklaşım tarzı meydana gelmiştir. Kitap ve Sünnet' le belirlenmiş suç ve cezalar, genel itibarıyla modern kanunilik ilkesi anlayışına uymaktadırlar. Tazir suç ve cezalarında ise bugün kanunilik ilkesine verilen en esnek anlamı bulmak mümkündür. Bununla beraber bunlarda ilkenin nasıl tatbik edileceğinde özellikle devletin etkisinin büyük olduğu görülmektedir. İslam Ceza Hukukunda kanunilik ilkesinin olmadığı düşüncesinin önemli dayanaklarından birisi de kıyas konusudur. Kıyas konusuna, kıyasın İslam Hukuk doktrinindeki yeri ve resmi hakimin baş vurduğu bir yorumlama metodu olmak üzere iki farklı açıdan yaklaşmak gerekir. Kanunilik ilkesinin yasakladığı kıyas, resmi hakimin yorumlama faaliyetinde başvurduğu kıyastır. Tarihi süreçte gelinen son durumun İslam Ceza Hukukunda mahkeme içtihadında kıyasa baş vurulamayacağı yönünde olduğu dikkate alınırsa kıyas açısından da kanunilik ilkesine ters bir durumun olmadığı anlaşılmış olur.

Abstract:
The aim of our doctora thesis is to determine the place of the principle of legality in Islamic Criminal Law comprehensively and independently, to seek several claims dealing with this subject. In this study, first of all, the place of the principle of legality in the criminal law in recent days has been determined and subsequently assumed in the view of Islamic Criminal Law. While determining the place of principle of legality in today's criminal law, it has been referred to resources of Turkish Criminal Law. The old and new references has been applied as it is possible for determination of the place of principle. The principle of the legality in modern punishment law has been subjected to the the change of character in the course of time. So, two different approaches in the principle -classic legality approach manner and modern legality approach manner- has been appeared. The punisment and crimes has been determined by "Qoran" and "Sunna" has been fitting to modern comprehension generally. Today, it is possible to find most flexible mean of the principle of legalilty in "tazir" punishment and crimes. Meanwhile, it can be said especially the big effect of state in how the principle will be applied. One of the important bases of the claim that there is not the principle of legality in Islamic Punishment law is the matter of qiyas. At the matter of qiyas, it is necessary to aproach in two different ways as place of qiyas in the doctrine of the islamic Law and the method of interpretation for judge. The "qiyas" which has been banned by principle of legality is the "qiyas" which is be applied by judge during the activity of interpretition. The last situation has been arrived in the historic course, when impossibility of applying to qiyas at the interpretations of the court is be taken into consideration, it is understood that there is not even an opposite stiutation to the principle of legality according to the qiyas.