Sağlık çalışanlarının özgecilik düzeyleri ile organ bağışına yönelik tutumları arasındaki ilişki
The relationship of healthcare professionals' altruism level and their attitudes to organ donation
Yazar: DAMLANUR ARI
Danışman: DOÇ. DR. SEDA AYDAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sağlık Yönetimi = Healthcare Management

Özet:
Organ nakli bekleyen hastalar, sağlık sisteminde hastalık yükü ve ekonomik yük oluşturmaktadır. Sağlık sistemini bu yüklerden korumak ve hastaların yaşam kalitesini artırmak için organ bağışının artırılması önem arz etmektedir. Özgeciliğin organ bağışı tutumunu etkilediği düşünülmektedir. Bu çalışmada sağlık çalışanlarının özgecilik düzeylerinin organ bağışına yönelik tutumları üzerindeki etkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. Çalışmanın evrenini Mersin'deki bir devlet hastanesinde çalışan sağlık çalışanları oluşturmaktadır. Çalışmada 403 sağlık çalışanına anket uygulanmıştır. Anketlerden elde edilen veriler, SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 22 programında analiz edilmiştir. Analizlerde bağımsız iki grubun karşılaştırmasında t-testi (Independent sample t-testi), ikiden fazla grubun karşılaştırılmasında Tek yönlü Varyans (Oneway ANOVA) analizi ve farkın kaynağının belirlenmesi için Bonferroni post-hoc testi kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişki Pearson korelasyon analizi ile test edilmiştir. Bağımlı değişken üzerine bağımsız değişkenlerin etkisini incelemek için ise, Çoklu Regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmaya katılan sağlık çalışanlarının özgecilik düzeyleri 74,61±12,67 ortalamayla yüksek düzeyde; organ bağışı tutumları 191,49±30,97 ortalamayla orta düzeyde bulunmuştur. Regresyon modeline göre, özgeciliğin organ bağışına yönelik tutum üzerinde anlamlı bir etkisi vardır. Bu nedenle organ bağışını yükseltmek adına özgeciliğin artırılması yönünde müdahale ve politikalar gerçekleştirilmelidir. Çalışmada, organ bağışı tutumunun; gençlerde, kadınlarda, eğitim düzeyi daha düşük olanlarda, çalışma süresi daha az olanlarda, doktorlar dışındaki diğer sağlık çalışanlarında ve acil servis dışındaki diğer birimlerde daha düşük olduğu ortaya konmuştur. Bu doğrultuda, çalışanların organ bağışı tutumlarını artırmaya yönelik gerekli bilgilendirmeler yapılmalı ve eğitimler düzenlenmelidir. Çalışmada özgecilik düzeyinin daha genç yaştaki çalışanlarda, eğitim düzeyi daha düşük olanlarda, çalışma süresi daha az olanlarda, doktorlarda ve yoğun bakım servislerinde çalışanlarda daha az olduğu bulunmuştur. Bu doğrultuda, çalışanların özgecilik düzeyini artırmaya yönelik gerekli eğitimler ve teşvikler sağlanmalıdır. Ayrıca bu çalışanların özgecilik algılarındaki farklılıklar tespit edilmeli ve ona göre müdahale programları tasarlanmalıdır.

Abstract:
Patients waiting for transplantation create disease burden and economic burden on the healthcare system. It's important to increase organ donation to protect the healthcare system from theese burden and to improve the quality of life of patients. Study's aim is reveal the effect of altruism level of healthcare professionals on their attitudes towards organ donation. The data obtained from the surveys administered to 403 healthcare professionals working in a public hospital in Mersin were analyzed in the SPSS 22. T-test was used to compare two independent groups, One-way ANOVA was used to compare more than two groups, and Bonferroni test was used in post-hoc analysis to determine the source of the difference. The relationship between variables is determined by Pearson correlation analysis; independent variable's effect on the dependent variable was determined by Multiple Regression analysis. The altruism levels of the healthcare professionals participating were found to be high with an average of 74.61±12.67, and their organ donation attitudes were found to be at a medium level with an average of 191.49±30.97. Regression model shows, altruism has a significant impact on attitudes towards organ donation. To increase organ donation, interventions and policies should be implemented to increase altruism. The study reveales the attitude towards organ donation is lower in young people, women, those with lower education levels, those with shorter working hours, other healthcare professionals except for doctors, and units other than the emergency department. It was found that the level of altruism was lower in younger employees, those with lower education levels, those with shorter working hours, doctors and those working in intensive care services. Necessary training and incentives should be provided to increase the level of altruism of these employees. Additionally, differences in the altruism perceptions of these employees should be identified and intervention programs should be designed accordingly.