Sağlık hizmetlerinde bölgesel eşitsizliklerin analizi ve Türkiye örneği
Analysis of regional disparities in health care and the case of Turkey
Yazar: ŞEYHMUS DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ÇİFTÇİ
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Bölgesel eşitsizlik = Regional disparity ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık politikası = Health policy ; Sağlık yönetimi = Health management ; Türkiye = Turkey

Özet:
Sağlık hakkı, temel insan haklarından biridir. Sağlık hizmetlerine herkesin
eşit erişim imkânının olması gerekir. Sağlık sistemlerine göre sağlık hizmetlerinden
yararlanmada farklılaşma yaşanmaktadır. Ancak en azından aynı ülke içerisindeki
coğrafi birimlere göre, sağlık hizmetlerine erişimde eşitliğin olması hedeflenmelidir.
Türkiye'de sağlık hizmetleri incelendiğinde, sağlık hizmet unsurlarına göre bölgeler
arası dağılımda ciddi farklılaşmaların olduğu görülmektedir. Bazı hizmet
unsurlarında çok dengeli dağılım sağlanırken bazılarında ise birkaç bölgede yaşanan
yığılmayla birlikte şiddetli bölgesel dengesizliklerin yaşanması söz konusudur.
Çalışma kapsamında gerçekleştirilen istatistik uygulamada 2017 yılı için dört
gösterge grubunda 103 göstergenin bölgelerarası dağılımı analiz edilmiştir. Sağlık
hizmetlerinin bölgeler arası dağılımında en dengeli olan gösterge grubu tıbbi cihazlar
gibi sağlık hizmet kaynaklarıdır. Sağlık işgücünün bölgeler arası dağılımı da dengeli
bir yapıya sahiptir. Buna karşılık sağlık kurumları ve sağlık hizmet alımlarında
bölgeler arası dengesizliğin yüksek olduğu görülmektedir. Gösterge grupları
içerisindeki değişkenler açısından da ciddi farklılıklar yaşanabilmektedir. Örneğin;
sağlık işgücü grubunda uzman hekimlik alt branşlarında bölgesel eşitsizlik şiddeti
diğer personel dağılımına göre fazladır. Sağlık kurumları alt grubundaki yoğun
bakım yataklarında diğer göstergelere göre dengesiz dağılım şiddeti fazladır. Sağlık
hizmet alımı grubunda ise ameliyatlarda bölgesel dağılım dengesizliğinin şiddeti
yüksektir.

Abstract:
The right to health is one of the fundamental human rights. Everyone should have
equal access to health care. According to health systems, there is a differentiation in
utilization of health services. However, at least according to geographical units within the
same country, equality of access to health services should be targeted. When health services
are examined in Turkey, it is observed that there are serious differentiations in the distribution
between regions according to the health service elements. While some service elements
provide a very balanced distribution, in some of them there are severe regional disparities
with the accumulation in several regions. In the statistical implementation carried out within
the scope of the study, interregional distribution of 103 indicators was analyzed in four
indicator groups for 2017. The most balanced indicator group in the interregional distribution
of health services is health care services such as medical devices. The interregional
distribution of health workforce has a balanced structure. On the other hand, it is observed
that there is high interregional imbalances in health institutions and health service purchases.
Significant differences can also be experienced in terms of variables within the indicator
groups. For example, the regional disparity in the specialist sub-branches of the health
workforce group is higher than the other staff distribution. In the intensive care beds in the
sub-group of health institutions, the distribution density is higher than the other indicators. In
the health care services group, the regional dispersion imbalance severity is high.