Acil servise başvuran kronik obstrüktif akciğer hastalarında ilaca uyum ve öz-etkililik düzeylerinin incelenmesi
Examination of drug compliance and self-efficacy levels in chronic obstructive pulmonary patients admitted to the emergency department
Yazar: KARTAL DENİZ
Danışman: PROF. DR. HİCRAN BEKTAŞ
Akdeniz Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Bu araştırma, acil servise başvuran kronik obstrüktif akciğer hastalarında  ilaca uyum ve öz-etkililik düzeylerinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır.
Yöntem: Araştırma, Ocak-Ekim 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Servisi'ne başvuran 235 Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) tanılı hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Kişisel Bilgi Formu, İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ve KOAH Öz-Etkililik Ölçeği kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde IBM SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, Shapiro Wilks testi, Kruskal Wallis testi, Mann-Whitney U testi, Bonferroni-Dunn testi ve Spearman korelasyon testi kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalamalarının 69.4±11.24 yıl (min:32; maks:96) olduğu, %69.4'ünün erkek, %48.5'inin ilkokul mezunu, %63.8'inin evli ve %60.8'inin emekli olduğu bulunmuştur. Hastaların İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği puan ortalaması 22.85±3.10 ve KOAH Öz-Etkililik Ölçeği toplam puan ortalaması 1.65±0.54 olarak belirlenmiştir. Hastaların ilaç uyumu ve öz-etkililik düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif yönde zayıf bir korelasyon belirlenmiştir (p<0.05). Hastaların ilaç uyumunu çalışma durumunun negatif yönde, eş veya çocuklarla birlikte yaşamanın pozitif yönde etkilediği saptanmıştır (p<0.05). Hastaların öz-etkililik düzeyini ise yaş, KOAH süresi ve son bir yılda acil servise gitme sayısının negatif yönde etkilediği bulunmuştur (p<0.05).
Sonuç: Araştırmaya katılan hastaların ilaca uyumlarının iyi düzeyde ve öz-etkililik düzeylerinin düşük olduğu, ilaca uyum düzeyi arttıkça öz-etkililik düzeyinin de arttığı bulunmuştur. KOAH tanılı hastalarda ilaca uyumlarının ve öz-etkililik düzeylerinin artırılmasına yönelik uygun hemşirelik girişimlerinin planlanması önerilmektedir.

Abstract:
Objective: This descriptive study was conducted to examine drug adherence and self-efficacy levels in chronic obstructive pulmonary patients admitted to the emergency department.
Method: The research was carried out with 235 patients diagnosed with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD) who applied to the Emergency Service of Health Sciences University Antalya Training and Research Hospital between January-October 2020. The data were collected by face-to-face interview method using Personal Information Form, Medication Adherence Report Scale, and COPD Self-Efficacy Scale. IBM SPSS 23.0 package program was used for statistical analysis of the data. The data were evaluated using descriptive statistics, Shapiro Wilks test, Kruskal Wallis test, Mann-Whitney U test, Bonferroni-Dunn test, Spearman correlation test.
Results: It was found that the average age of the patients participating in the study was 69.4 ± 11.24 years (min: 32; max: 96), 69.4% were male, 48.5% were primary school graduates, 63.8% were married and 60.8% were retired. Patients' Medication Adherence Reporting Scale mean score was 22.85 ± 3.10 and the COPD Self-Efficacy Scale mean score was 1.65 ± 0.54 A statistically significant positive weak correlation was found between the patients' medication compliance and self-efficacy levels (p<0.05). It was found that the working status of the patients affected drug compliance negatively and living with spouse or children positively affected (p<0.05). It was found that the self-efficacy level of the patients was negatively affected by age, duration of COPD and the number of visits to the emergency department in the last year (p<0.05).
Conclusion: It was found that the patients participating in the study had a good level of drug compliance and low self-efficacy levels, and the level of self-efficacy increased as drug compliance increased. It is recommended to plan appropriate nursing interventions to increase drug adherence and self-efficacy levels in patients with COPD.