Yeni başlangıçlı şizofreni hastalarında çalışma belleği, dikkat ve inhibisyon süreçlerinin olaya ilişkin potansiyellerle incelenmesi /
Yazar: ERHAN ERTEKİN
Danışman: PROF. DR. ALP ÜÇOK
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Psikiyatri Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2005
Konu: Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu çalışmada İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Psikotik Bozukluklar Araştırma Programı Polikliniği (PAP) bünyesinde izlenen 26 yeni başlangıçlı şizofreni hastası ile 21 sağlıklı kontrolden, çalışma belleğini değerlendiren n-geri görevi ve dikkati sürdürebilme ve yanıt inhibisyonu süreçlerini değerlendiren sürekli performans testi (SPT) ile eş zamanlı olaya ilişkin potansiyel (OİP) kaydı alındı. Görsel OİP'ler İstanbul Tıp Fakültesi Fizyoloji Anabilim Dalı'nda, uluslararası 10/20 sistemine göre yerleştirilen 22 elektrot bölgesinden unipolar olarak kaydedildi. Hasta grubunun klinik özellikleri ve belirtilerinin şiddeti Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS), Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SANS) ve Pozitif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği (SAPS) kullanılarak belirlendi. Elde edilen verilerin istatistiksel değerlendirmesinde yinelenmiş ölçümler için ANOVA testi ve Spearman korelasyon analizi kullanıldı. Çalışma belleği testlerinde yeni başlangıçlı şizofreni hastalarının kontrollere göre daha kötü bir performans gösterdiği ve reaksiyon zamanlarının daha uzun olma eğiliminde olduğu saptandı. SPT'nde hastaların performansının kontrollerin performansına oranla daha kötü olduğu saptandı. SPT 'bas' koşulunda yeni başlangıçlı şizofreni ve kontrol grupları arasında P300 genliği açısından fark saptanmadı. 'Basma' koşulunda ise hasta grubunda P300 genliğinin kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük olduğu saptandı. Şizofreni hastalarında 'bas' ve 'basma' koşulu ile elde edilen P300 latanslan sağlıklı kontrollerden farklı değildi. Her iki grupta da P300 latansları 'basma' koşulunda 'bas' koşuluna göre daha uzundu. 52N-geri görevinde P300 genlik ve latansları hasta ve kontroller arasında fark göstermedi. N-geri görevi zorlaştıkça P300 genlikleri düşüyordu ve dağılımı öne kayıyordu. N-geri görevinde P300 latanslan oksipito-pariyetal bölgede santral ve frontal bölgelerdekinden uzundu. Sonuçlar şizofreni hastalığının erken dönemlerinden itibaren çalışma belleği, dikkat ve inhibisyon süreçlerinde meydane gelen değişimlerin elektrofizyolojik yansımalarının belirlenmesine katkıda bulunmuştur. 53

Abstract:
This study was conducted with 26 recent-onset schizophrenic outpatients of Psychotic Disorders Research Programme (PAP) in Department of Psychiatry, Istanbul School of Medicine and 21 healthy control subjects by recording the event-related potentials (ERPs) simultaneously with the n-back task which measures working memory and Continuous Performance Test (CPT) which measures the capacity of attention maintenance and response inhibition. Visual ERPs were recorded unipolarly by using 22 electrode sites located according to the 10/20 system in Department of Physiology, Istanbul Faculty of Medicine. The Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS), The Scale for the Assessment of Negative Symptoms (SANS) and The Scale for the Assessment of Positive Symptoms (SAPS) were used in the patient group in order to assess the clinical features and severity of the symptoms. Repeated measures ANOVA test and Spearman's correlation analysis were used for the statistical analysis of the data. In working memory tests, recent-onset schizophrenic patients performed significantly ' worse and their mean reaction times were longer compared to the control group. In CPT, the performance of the patient group was significantly worse than the performance of the control group. No difference was found between the two groups in terms of the P300 amplitudes of 'Go' condition of CPT. In 'NoGo' condition, P300 amplitudes were significantly lower in the patient group than in the control group. There was no difference between the groups with regard to P300 latencies. In both groups, P300 latencies was longer in 'NoGo' condition than in 'Go' condition. 54In n-back tasks, there was no difference between the groups regarding the P300 amplitudes and latencies. P300 amplitudes decreased and anteriorly distributed with increasing memory loads. P300 latencies in n-back tasks were longer in occipito-parietal areas than in central and frontal areas. The results contribute to detection of the electrophysiological correlates of the changes in working memory, attention and inhibition processes in the early stages of schizophrenia. 55