Kentsel açık mekanlarda yön bulma sürecinin irdelenmesi: KTÜ Kanuni kampüsü örneği
Analysis of the way finding process in urban open space: A case study of KTU Kanuni campüs
Yazar: ADEM KIRANSOY
Danışman: PROF. DR. ALİ ÖZBİLEN
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
Kentleşmenin hızla artışı ile birlikte zaman kavramı giderek önem kazanmaya başlamıştır. Kentsel açık mekânlarda ihtiyaçlarını karşılamayı hedefleyen bireyler için etkinlik alanlarına kolay bir biçimde erişebilme, hızlı yaşamın da bir getiri olarak mekân kullanımı açısından önemli bir kriter olarak ortaya çıkmıştır. Buna rağmen bazı kentsel açık mekânlarda bireylerin yönelim güçlüğü çektiği, yön bulma problemi ile karşı karşıya kaldığı görülmektedir. Bu tez çalışmasında, kentsel açık mekânların fiziksel ve işlevsel açıdan daha kullanılabilir olmasına olanak sağlayan yön bulma süreci irdelenmiştir. Yön bulma sürecini mekânsal algı çerçevesinde ele alan bu çalışma, bu süreci şekillendiren bireysel ve çevresel faktörlere odaklanmıştır. Çalışmanın sonucunda ortaya koyulan araştırma modeli ile çalışmanın kuramsal içeriğine ilişkin; mekânsal aşinalık, mekânsal okunabilirlik ve mekân organizasyonu kavramlarının yön bulma süreci ile ilişkisi açıklanmıştır. Bu kavramların yön bulma sürecini nasıl şekillendirdiği, etkileyip etkilemediği, bilişsel haritalama ve anket teknikleri kullanılarak sınanmıştır. K.T.Ü. Kanuni kampüsünde yürütülen uygulama çalışması sonucunda, okunabilir nitelikteki mekânların daha bütüncül bir kurguda algılandığı be nedenle mekânsal yönelimlerin pozitif olduğu görülmüştür. Özellikle yön bulunabilirlik açısından başarılı / başarısız olarak tanımlayabileceğimiz mekânların tasarım farklılıklarına göre değerlendirilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Ortaya çıkan bu sonuçlar, daha başarılı kentsel açık mekânlar oluşturabilmek için tasarımcıya yön verebilecek referans nitelikler ortaya koymuştur.

Abstract:
With the rapid increase of urbanization, the concept of time has become increasingly important. Easy access to the activity areas for individuals who aim to meet their needs in urban open spaces has emerged as an important criterion for the use of space as a result of rapid life. Nevertheless, in some urban open spaces, it seems that individuals face difficulties in orientation and face the problem of way finding. In this thesis study, the way finding process which enables the use of urban open spaces more physically and functionally has been examined. This study, which deals with the way finding process in the context of spatial perception is focused on the individual and environmental factors that shape this process. Depending on the research model presented as a result of the study , in relation to the theoretical content of the study; the concepts of spatial familiarity, spatial legibility and space organization are explained related to the way finding process. These concepts have been tested using cognitive mapping and questionnaire techniques to determine how they shape the way finding process and whether they affect the this process. According to the field study conducted out on the K.T.Ü. Kanuni campus, the spatial orientations were found to be positive because the legibility spaces were perceived as a more holistic construction. Expecially, it has been seen that the spaces that we can define as successful / unsuccessful in terms of way finding can be evaluated according to design differences. As a result, it has provided reference qualities that can guide the designer to create more successful urban open spaces.