Mastektomi sonrası radyoterapi uygulanan sol meme kanserli hastalarda alan içinde alan (FIF), volümetrik ayarlı ark terapi (VMAT) ve yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT) yöntemlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of field in field (FIF), volumetric modulated ARC therapy (VMAT) and intensity modulated radiotherapy (IMRT) methods in left breast cancer patients received radiotherapy after mastectomy
Yazar: NURGÜL GÜLMEZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KAMİL TEMİZYÜREK
İstanbul Aydın Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Fiziği Ana Bilim Dalı / Sağlık Fiziği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering
Dizin: Doz-cevap ilişkisi-radyasyon = Dose-response relationship-radiation ; Mastektomi = Mastectomy ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Radyometri = Radiometry ; Radyoterapi = Radiotherapy ; Radyoterapi-bilgisayar yardımlı = Radiotherapy-computer assisted ; Radyoterapi-yoğunluk ayarlı = Radiotherapy-intensity-modulated

Özet:
Mastektomi uygulanmış sol meme maling tümörlü 20 hastada; Alan içinde Alan (FİF), Yoğunluk ayarlı radyoterapi (IMRT) ve volümetrik ayarlı ark terapi (VMAT) tekniği kullanılmıştır. Meme dokusu ve risk altındaki organların almış olduğu dozlar, doz hacim histogramı (DVH) yardımı ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Çalışmada 20 hastaya ait bilgisayarlı tomografi görüntüleri tek bir radyasyon onkoloğu tarafından konturlandı. Her hasta için 3 farklı teknik ile yapılan tedavi planında 6 MV enerji kullanıldı. Doz dağılımı olarak 50Gy/25 Fr tercih edildi. Mastektomi sonrası görüntülenen mevcut doku, CTV, kalp, ipslateral akciğer, kontrolateral akciğer ve kontrolateral meme konturlanmıştır. Planlamalar Kütahya Evliya Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Radyasyon Onkolojisi Kiniğinde Varian cihazına bağlı radyoterapi network sistemi olan Eclipse 13.7 kullanılarak hazırlanmıştır.
Alan içinde alan (FİF) yönteminde eş merkez ve demet açıları kullanılarak yüksek doz alan bölgeleri düşürmek amacı ile ek alt alanlar eklendi. Yoğunluk ayarlı radyoterapi planlama tekniğinde (IMRT) ise aynı eş merkez noktası ilk-son açılar alan içinde alan (FIF) yöntemindeki plana sadık kalınarak hazırlandı. Volümetrik ayarlı ark terapide (VMAT) yarım ark tekniği uygulandı. Hedef hacim PTV için Dort, Dmax, Dmean, CI değerleri ve kritik organlar için (kalp, ip-akciğer, karşı akciğer ve karşı meme Dort, Dmax, (%) (V5, V10, V20, V25 ve V30) dozları incelendi.
Araştırma bulgularına göre PTV Dmax değeri en yüksek IMRT'de (56,65) bulunmuştur (p=0,042). Kalp için Dmax en düşük IMRT'de tespit edilmiştir (p=0,001). Akciğer Dmax en düşük IMRT'de (45,48) bulunmuştur (p<0,001). Sol akciğer için Dmax en düşük IMRT 'de (45,529 tespit edilmiştir (p<0,001). Supra, aksilla, sağ akciğer ve karşı memede dozlar arasında istatistiksel anlamlı fark görülmemiştir. Akciğerde V5 en düşük VMAT 'de, V20, V25, V30 ise IMRT 'de anlamlı olarak düşük bulunmuştur (p<0,01). Kalp dozları V20, V25 ve V30 değerleri IMRT'de tekniğikullanıldığında anlamlı olarak değişiklilik göstermiştir (p<0,001).
Bu araştırma sonucunda 20 hasta planında elde edilen istatistiksel anlamlı bulgular ışığında, hedef dokudaki istenilen doz dağılımı ve akciğer, kalp kritik organlarını yüksek doz radyoterapiden korumak açısından IMRT tekniğinin daha olumlu etkileri olduğu önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Meme kanseri, FIF, IMRT, VMAT

Abstract:
Field in Field (FIF), Intensity Modulated Radiotherapy (IMRT) and Volumetric Adjusted Ark Therapy (VMAT) technique were administered to 20 patients with left breast malignant tumors who had underwent mastectomy. Doses of breast tissue and organs at risk are aimed to be evaluated by using dose volume histograms (DVH).
In the study, computerized tomography images of 20 patients were contoured by a single radiation oncolog. For each patient, 6 MV energy was used in the treatment plan with 3 different techniques. The dose distribution was 50 Gy /25 Fr. The displayed tissue after mastectomy, CTV, heart, ipslateral lung, contralateral lung and contralateral breast are contoured. The plans were prepared by using Eclipse 13.7 which is a radiotherapy network system connected to Varian device in Kütahya Evliya Çelebi Training and Researkh Hospital Radiation Oncology Clinic.
In the field (FIF) method, additional fields were added with the aim of reducing the high dose areas by using the homoconcentric and beam angles. In the intensity-adjusted radiotherapy planning technique (IMRT), the homoconcentric point was prepared by sticking to the plan for FIF method within the first-last open field. In the volumetric adjusted ark therapy (VMAT) half ark technique was applied. For PTV Dort, Dmax, Dmean, CI values and for critical organs (heart, ipsilateral-lungs and counter mammary) Dort, Dmax, (%) (V5, V10, V20, V25 ve V30) were investigated.
According to researkh findings, PTV Dmax value was found highest in IMRT (56,65) (p = 0.042). Dmax for the heart was detected at the lowest in IMRT (p = 0.001). Lung Dmax was found at the lowest in IMRT (45,48) (p <0.001). The lowest Dmax for the left lung was detected in IMRT (45.52) (p <0.001). No statistically significant difference was found between supra, axilla, right lung and counter mammary doses. In the lung V5 was found to be lowest in VMAT and V20, V25, V30 were found to be significantly lower in IMRT (p <0,01). V20, V25 and V30 for the heart were statistically significant at the lowest in IMRT (p <0.001).
As a result of this researkh, statistically significant findings obtained from the plan of 20 patients after mastectomy with left breast cancer suggested that the IMRT technique has more positive effects on the desired dose distribution in the target tissue and the lung and heart critical organs in terms of protecting from high dose radiotherapy.

Keywords: Breast Cancer, FIF, IMRT, VMAT