Osmanlı Devleti'nin Kafkasya politikaları ve Çıldır Valisi Süleyman Paşa'nın faaliyetleri (1771-1791)
Ottoman empire caucasian policies and activities of Çıldır Governor Süleyman Pasha (1771-1791)
Yazar: EMİN ÜNSAL
Danışman: DOÇ. DR. CENGİZ FEDAKAR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Tarih Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Kafkasya = Caucasus ; Kafkasya politikası = Caucasus policy ; Kars-Ardahan-Çıldır = Kars-Ardahan-Çıldır ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Osmanlı-Rus Savaşı = Ottoman-Russian war ; Rusya = Russia ; Süleyman Paşa = Süleyman Paşa ; Transkafkasya = Transcaucasia

Özet:
Kafkasya, tarih boyunca çeşitli medeniyetlerin ilgilendiği bir coğrafya olmuştur. XVIII. yüzyılın son çeyreğine gelindiğinde, Kafkasya'daki iktidar ve nüfuz mücadelesinin başlıca aktörleri arasında Osmanlı Devleti, Rusya ve İran yer almıştır. Emperyal iddialarla ortaya çıkan Rusya, 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nı kazanarak daha etkin bir biçimde yayılmacı politikalarını uygulama zemini bulmuştur. 1783 yılında Kırım'ın Rusya tarafından ilhak edilmesi, Osmanlı Devleti'nin doğu sınırlarındaki çıkarlarını ve hükümranlık haklarını tehlikeye düşürmüştür. Osmanlı Devleti'nin Kafkasya ile olan bağlantılarının Kırım üzerinden sağlanması ve Rusya'nın da Kırım'ı 1783'te ilhak etmesiyle birlikte Çıldır Eyaleti, Osmanlı Devleti'nin doğu sınırları açısından daha merkezî bir öneme kavuşmuştur. Kafkasya'daki siyasî dengelerin hızla değiştiği bu süreçte, çalışmamıza konu olan Süleyman Paşa, Çıldır Eyaleti'nde valilik görevinde bulunmuştur. Merkezî yönetimle koordineli ve uyumlu bir çalışma yürüten Süleyman Paşa, Osmanlı Devleti'nin çıkarlarını korumak için Dağıstan ve Azerbaycan hanlarını kendi kurduğu ittifak halkasına dâhil ederek yaklaşan Rus tehlikesi karşısında, etkili ve caydırıcı tedbirler alma gayreti içerisinde olmuştur. Çalışma kapsamında, birincil kaynakların rehberliğinde XVIII. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti'nin Kafkasya politikalarının nasıl şekillendiği çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu politikaların mimarı olan Süleyman Paşa'nın faaliyetleri merkeze alınarak, Osmanlı Devleti'nin Kafkasya'da uyguladığı yönetim ve siyaset stratejileri çalışmamız kapsamında mercek altına alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Rusya, Kafkasya, Çıldır Eyaleti, Süleyman Paşa.

Abstract:
Caucasia, has always been an interested geographical feature throughout the history by many civilisations. At the last quarter of XVIIIth century, Ottoman Empire and Iran were the main actors of power and authority in Caucasia. Russia, who came out with imperial ideas, found a better application base for their expansionist policies by winning the 1768-1774 Ottoman-Russian War. The annexation of Crimea laid the benefits and authority rights of Ottoman Empire's east borders on the line. As Ottoman Empire made its contacts with Caucasia via Crimea and the annexation of Crimea by Russia in 1783, Province of Çıldır has been more centrally important in terms of east borders. In this duration,  which the political stability changed so swiftly, Suleyman Pasha, who became a subject to our work, has been at the governance Province of Çıldır. He worked effectively and in cooperation with the central ruling, by this way he pushed all the effort for the Ottoman Empire's benefit, taking effective and dissuasive precautions such as allying with Azerbaijan and Dagestan in order to protect against the forthcoming threat of Russia. Within the scope of this work, it's attempted to solve how the Ottomans shaped their Caucasian policy at the end of XVIIIth century, guided by primary sources. By taking Suleyman Pasha to the center, who was the architect of these policies, the management and political strategies followed by Ottoman Empire was brought under the spotlight in our work.
Key Words: Ottoman Empire, Russia, Caucasia, Province of Çıldır, Suleyman Pasha.