Terminal dönem kanser hastası yakınlarının bakım vermeye hazır oluşluk, öz aşkınlık ve psikolojik sıkıntı düzeyleri
Preparedness for caregiving, self-transcendence and psychological distress levels of relatives of terminal stage cancer patients
Yazar: FATMA GÜL AYDIN
Danışman: PROF. DR. SEVİM BUZLU
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
Bu araştırma terminal dönem kanser hastası yakınlarının bakım verici rolüne hazır oluşluk durumları, yaşadıkları psikolojik sıkıntı ve öz aşkınlık düzeylerinin hazır oluşluk üzerine etkisini ve hazır oluşluğu etkileyen faktörleri incelemek amacıyla tanımlayıcı-ilişki arayıcı tasarım tipinde gerçekleştirildi. Araştırmanın örneklemini Şubat 2023-Şubat 2024 tarihleri arasında Bursa'da bulunan bir devlet hastanesinin onkoloji servisine başvuran terminal dönem kanser hastalarının 18 yaş ve üzeri ve 65 yaş ve altı, sözel iletişimi engelleyen bir durumu olmayan birincil bakım vericileri oluşturdu (N=90). Veri toplama aracı olarak Hasta Yakını ve Hasta Bilgi Formu, Bakım Vermeye Hazır Oluşluk Ölçeği, Öz Aşkınlık Ölçeği ve Psikolojik Sıkıntı Ölçeği kullanıldı. Araştırmanın verileri; frekans ve yüzdelik analizi, ortalama ve standart sapma, Pearson Korelasyon ve Lineer Regresyon analizi, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi ve post hoc analizleri ile değerlendirildi. Bakım vermeye hazır oluşluk puan ortalaması 23,37±5,76; öz aşkınlık puan ortalaması 48,38±6,40 ve psikolojik sıkıntı puan ortalaması 21,59±7,76 olarak bulundu. Araştırma sonuçlarına göre, öz aşkınlık ile bakım vermeye hazır oluşluk arasında pozitif orta düzeyde, psikolojik sıkıntı ile öz aşkınlık arasında negatif zayıf düzeyde ilişki olduğu görüldü. Bakım vermeye hazır oluşluk düzeyindeki toplam değişimin %33,6 oranında öz aşkınlık ve psikolojik sıkıntı tarafından açıklandığı saptandı. Öz aşkınlık bakım vermeye hazır oluşluk düzeyini arttırmakta, psikolojik sıkıntı bakım vermeye hazır oluşluk düzeyini etkilememektedir.

Abstract:
This study was carried out in a descriptive-relational research design type to examine the preparedness of relatives terminal cancer patients for the caregiver role, the effect of psychological distress and self-transcendence levels on preparedness and the factors affecting preparedness. The sample of the study consisted of primary caregivers aged 18 years and over and 65 years and under of terminal cancer patients admitted to the oncology service of state hospital in Bursa between February 2023 and February 2024, who had no condition that prevented verbal communication (N=90). Data were collected via using The Relative and Patient Information Form, Preparedness for Caregiving Scale, Self-Transcendence Scale and Psychological Distress Scale. The data were analysed using frequency and percentage analysis, mean and standard deviation, Pearson Correlation and Linear Regression Analysis, independent groups t-test, one-way analysis of varience and post hoc analysis. The mean score of preparedness for caregiving was 23,37±5,76, the mean score of self-transcendence was 48,38±6,40, and the mean score of psychological distress was 21,59±7,76. According to theresults of the study, there was a positive moderate correlation between self-transcendence and preparedness for caregiving, and a negative weak correlation between psychological distress and self-transcendence. It was founded that 33.6% of the total change in preparedness for caregiving was explained by self-transcendence and psychological distress. Self-transcendence increases the level of preparedness for caregiving, psychological distress doesn't affect the level of preparedness for caregiving.