Havayolu işletmelerine ait Covid-19 güvenlik performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile analizi
Analysis of Covid-19 safety performances of airlines by multi-criteria decision making methods
Yazar: BURAK KARADAĞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA ÇINAROĞLU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation

Özet:
Havacılık endüstrisi şüphesiz ki ulaşım faaliyetlerinin en önemli parçasını oluşturmaktadır. Havayolu taşımacılığı sektörü küresel pazarda hem ulaşım anlamında, hem de ekonomik anlamda büyük bir öneme sahiptir. Sürekli olarak gelişen ve standartlarını yükselten bu sektörün meydana gelebilecek doğal durumlardan etkilenmesi de kaçınılmaz olmaktadır. Kırılgan bir yapıya sahip olması sebebi ile olası krizlerden kolay bir şekilde etkilenebilecek bir yapıda olan havacılık sektörü yakın tarihte 11 Eylül Saldırıları, Körfez Savaşları, SARS Virüsü, 2008 Küresel Krizi ve Covid-19 pandemisinden olumsuz etkilenmiştir.
Bu çalışmada havacılık sektörünün yaşadığı en son kriz olarak Covid-19 ele alınmış, salgın ve pandemi sürecinde havayolu işletmelerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Küresel hava sahasında faaliyet gösteren havayolu işletmelerinin Covid-19 salgını ve pandemisi kapsamında güvenlik performansları ÇKKV yöntemleriyle analiz edilmiş, bu analiz sonuçlarına bağlı olarak ilgili havayolu işletmelerinin tercih edilebilirlik sıralaması oluşturulmuştur. Analiz sürecinde Skytrax web sitesinden edinilen 2021 yılı verileri kullanılmıştır. Analiz yöntemi olarak Çok kriterli karar verme yöntemlerinden Entropi yöntemi ile kriterlerin önem dereceleri elde edilmiştir. Entropi yöntemi sonucunda elde edilen kriterlerin önem dereceleri ile karar matrisine TOPSIS yöntemi uygulanarak alternatiflerin performans skorları elde edilmiştir. Elde edilen performans skorları ışığında alternatiflerin skorları büyükten küçüğe olacak şekilde sıralaması yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda tercih edilebilirlik derecesi en yüksek olan işletme Singapore Airlines olarak görülürken, en düşük dereceye sahip işletme Lufthansa olmuştur.

Abstract:
The aviation industry is undoubtedly the most important part of transportation activities. The air transport sector has a great importance in the global market both in terms of transportation and in terms of economy. It is inevitable that this sector, which is constantly developing and raising its standards, will be affected by natural situations that may occur. The aviation sector, which is in a structure that can be easily affected by possible crises due to its fragile structure, has recently been adversely affected by the September 11 Attacks, Gulf Wars, SARS Virus, 2008 Global Crisis and Covid-19 pandemic.
In this study, Covid-19 was discussed as the last crisis experienced by the aviation industry, and it was aimed to examine airline companies during the epidemic and pandemic process. The safety performances of the airlines operating in the global airspace within the scope of the Covid-19 epidemic and pandemic were analyzed by MCDM methods, and the preference ranking of the relevant airline companies was created based on the results of this analysis. In the analysis process, 2021 data obtained from the Skytrax website were used. As an analysis method, the importance degrees of the criteria were obtained with the Entropy method, which is one of the multi-criteria decision making methods. The performance scores of the alternatives were obtained by applying the TOPSIS method to the decision matrix with the importance degrees of the criteria obtained as a result of the entropy method. In the light of the performance scores obtained, the alternatives were ranked from the largest to the smallest scores. As a result of the analysis, Singapore Airlines has the highest degree of preference, while Lufthansa has the lowest degree of preference.