Nursal Ünsal'ın viyola taksimlerindeki icrâ tavrının çözümlenmesi
Analysis of Nursal Unsal's performance style in viola taksims
Yazar: HATİCE DENK
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGE ŞEN TUNCEL
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Türk Müziği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Müzik = Music

Özet:
20. yüzyılın ikinci yarısında tanınmaya başlanmış Cumhuriyet dönemi icrâcılarından biri olan Nursal Ünsal (1939-2009), döneminde saz icrâ etmedeki maharetiyle adından söz ettirmiş ve Türkiye'nin bilinen ilk kadın Türk musikîsi viyola virtüözü olarak tarihte yerini almıştır. Musikî yeteneğini ailesinden alan Ünsal, ilk olarak 9 yaşında babasından keman dersleri alarak musikî eğitimine başlamış, Türk musikîsi eğitiminin yanı sıra Batı müziği eğitimi de alarak icrâ tekniğini bu yolla geliştirmiştir. Ünsal, yaşamı boyunca musikî cemiyeti, radyo kurumu ve koro gibi pek çok musikî ortamında icrâcı veya eğitmen olarak görev almıştır. Bu çalışmada, döneminin önemli viyola icrâcılarından olan Nursal Ünsal'ın viyola icrâ tavrının ayrıntılarıyla somutlaştırılıp ortaya koyulması amaçlanmıştır. İcrâcının tavrını yansıtmada, makam anlayışının da tespit edilebilmesi amacıyla Ünsal'ın taksim icrâları temel alınarak çözümleme gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden tarama modeli seçilmiştir. Çalışmada 7 taksimden oluşan evrenin tamamı üzerinde çalışılması sebebiyle ayrıca örneklem belirlenmemiştir.  Çalışmanın temelinin oluşturulabilmesi ve temel verilerin elde edilebilmesi amacıyla doküman inceleme, kaynak tarama ve arşiv tarama teknikleri kullanılmıştır. Arşiv taraması sonucunda elde edilen taksim icrâ kayıtları ilk olarak notaya alınmış, notaya alınan kayıtlar daha sonra içerik analizinin kategorisel türü kullanılarak bulgulara dönüştürülmüştür. İcrâsı gerçekleştirilen taksim kayıtlarına yönelik analiz basamakları; Ünsal'ın kullanmış olduğu pozisyonlar, yay teknikleri, süsleme teknikleri, müzikal ifade unsurları, cümle ve makam işleyişi şeklinde belirlenmiştir. Gerçekleştirilen çözümlemeler sonucunda Ünsal'ın icrâsının; teknik, estetik ve makam bilgisi olmak üzere 3 grup çerçevesinde hareket ettiği tespit edilmiştir. Çalışma evreni içerisindeki taksimlerin çözümlenmesi sonucunda Ünsal'ın, taksimlerini yalnızca 1. pozisyonu kullanarak icrâ ettiği, icrâ esnasında daha çok detaché yay tekniğini kullandığı, en çok çarpma süsleme tekniğine yer verdiği ve makam işleyişinde çoğunlukla geleneksel yapıya uygun bir icrâ sergilediği görülmüştür. Ünsal'ın, taksimlerinde, makamın kendi özelliklerini betimleme ve özgür müzikal düşüncesinin ifadesi şeklindeki iki zıt uçlu yapıyı harmanlayarak kendine has müzikal dinamizm oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Nursal Ünsal (1939-2009), one of the performers of the Republic period who became well-known in the second half of the 20th century, made a name for herself with her skill in instrument performing during her period and took her place in history as Turkey's first known female Turkish music viola virtuoso. Ünsal, who received his musical talent from his family, first started his musical education at the age of 9 by taking violin lessons from his father. In addition to his Turkish music education, he also received Western music education and developed his performance technique in this way. Throughout his life, Ünsal worked as a performer or instructor in many musical environments such as music societies, radio institutions and choirs. In this study, it is aimed to concretize and reveal in detail the viola performance style of Nursal Ünsal, one of the important viola players of her period. In order to reflect the performer's attitude and to determine her understanding of maqam, analysis was carried out based on Ünsal's taksim performances. In the study, general survey model was chosen from qualitative research methods. Since the study studied the entire population consisting of 7 taksims, no separate sample was determined. Document review, literatüre review and archive review techniques were used to form the basis of the study and obtain basic data. The taksim performance records obtained as a result of the archive search were first notated, and the notated records were then transformed into findings using the categorical type of content analysis. Analysis steps for performed taksim records were determined as positions, bow techniques, ornamentation techniques, musical expression elements, sentence and maqam functioning used by Ünsal. As a result of the analysis carried out, Ünsal's performance; It has been determined that she acts within the framework of 3 groups: technique, aesthetics and maqam knowledge. As a result of the analysis of the taksims within the study universe, it was seen that Ünsal performed her taksims using only the first position, mostly used the detaché bow technique during performance, used the multiplication ornament technique the most, and mostly exhibited a performance in accordance with the traditional structure in the maqam using. It has been concluded that Ünsal created her own musical dynamism in her taksims by blending the two opposite structures of describing the characteristics of the maqam and expressing her free musical thought.