Cumhuriyet Dönemi Türk resminde insan figürü
Republican Period Turkish paintting of the human figure
Yazar: MEHMET GÖKTEPE
Danışman: PROF. AYDIN AYAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2018
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Figür = Figure ; Resim sanatı = Painting art ; Resimler = Pictures ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; İnsan = Human ; İnsan figürleri = Human figures

Özet:
İnsan figürü tarihin ilk dönemlerinden günümüze kadar sanatın nesnesi
olmuştur. Resim sanatı tarihinde insan figürü farklı anlayışlar bağlamında çok
farklı üsluplar içinde ortaya konmuştur. Bu farklı yaklaşımlar ve üsluplar
dönemlerinin özelliklerini yansıtmıştır. Türk resim sanatında, insan figürünü konu
alan örneklerin 18.yüzyılın ikinci yarısına kadar minyatür dalında verildiğinden söz
edilmektedir.1794 yılında Mühendishane-i Berri Hümayun'da 1835'te Mekteb-
Harbiye'de resim derslerinin verilmeye başlamasıyla, Osmanlı Türkiye'sinde batılı
anlamda resim sanatı başlamış oldu. Sanayi-i Nefise Mektebi'nin 1882'de kurulup
1883'te eğitime başlamasıyla resim sanatı daha akademik bir yaklaşımla ele
alınmaya başladı.
Türk resim sanatında insan figürasyonu, cumhuriyet döneminde de batı
resminden etkilenmekle beraber Türk sanatçıların, İslâmi gelenekler bağlamında
süregelen insan ve hayvanların tasvirine yönelik tavırlar ile de bir tür mücadeleleri
söz konusu olmuştur. 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren fotoğrafın bir araç
olarak kullanılması, batı resminde olduğu gibi, Türk resminde de insan tasvirlerinin
'realist' bir şekilde ortaya konulmasını kolaylaştırdığı söylenebilir. İslam'da söz
konusu olan surete karşı tavır, haliyle İslam sanatlarında da etkisini göstermiştir.
İslam sanat anlayışında, canlı ve cansız varlıkların tasvirinde katı naturalist bir
anlayış benimsenmemekle birlikte bunlar çoğunlukla stilize edilerek yorumlanmıştır.
Ancak genel olarak, İslam'da geçmişten, minyatür geleneğinden gelen soyut
güzellik ve kavramsal yorum anlayışının öne çıktığı söylenebilir. Dolayısıyla Türk
sanatçıları arasında da naturalist denebilecek insan tasvirine karşı bir tedirginlik ve
çekingenlikten de söz edilebilir. İnsan figürünü konu alan Türk sanatçıları insan
tasvirine karşı bir takım katı dinsel tutumları fotoğraf vasıtasıyla daha kolay
aşmıştır. Fotoğraf ressamların dolaylı gözlem araçlarından biri olmuştur. Türk
sanatçıların batıdaki eğitim deneyimlerinden elde ettikleri kazanımlardan biri de,
resimsel tasarımın alt yapısını oluşturan, doğrudan gözleme dayalı desen
çalışmalarıyla organik figür pratiğini elde etmiş olmalarıdır.
Burada "Cumhuriyet Dönemi Türk Resminde İnsan Figürü" başlığı altında ele
aldığımız sanatta yeterlik eser metninde, Cumhuriyet Dönemi Türk Resminde İnsan
Figürü'nün tarihsel süreçteki gelişimi, dönemler, akımlar, gruplar ve bireysel
eğilimlerin baskın hale gelmeye başladığı 1960 sonrasında ise tek tek sanatçılar
açısından ele alınıp, sanatçıların çalışmalarından örneklerle irdelenmiş ve kendi
resimlerimle ilişkileri değerlendirilmiştir.

Abstract:
The figure of human being has become object of the art from the beginning of
history to present. During the history drawing art has been presented in many
different styles in terms of different perceptions. Those different styles and
perceptions have reflected the characteristics of their eras. Turkish drawing art has
presented its examples of human figure in miniature branch until second half of 18th
century. With start of art classes at mühendishane-i berri humayun in 1794 and
mekteb-i harbiye in 1835, art as in western style has begun in otoman turkey. When
Sanay-i Nefise Mektebi was found in 1882 and started education in 1883 the art of
drawing was started to be perceived in a more academic perception. While human
figure in turkish art of drawing has been affected from western art, in Republican era
There has been a kind of struggle against the negative attitute of the fore coming
islamic conventional behaviour of turksh artist. It can be claimed that the use of
photography as a tool since the last guarter of 19th centurg, has made the use of
realistical human figure easier in turkish art as in western art. The negative attitute
against the subject image has naturally shown some effects on Islamic art. Although
there isn't a very solid naturalistic conception in drawing of alive or lifeless objects
in ıslamic art, those has generally been interpreted in styles. However generally ıt
can be said that in Islam conceptual interpretation and abstract beauty which comes
from past and tradition of miniature have become more important so we can also talk
about a shgness or disturbance against human figure which can be called as naturalist
among turkish artists, turkish artists have been able to overcome a number of rigid
attitutes against human figure with the help of photography.photography has become
an indirect observatory tool for artists. One of education experience is that they have
VII
had the practice of organic figure and design works bassed on direct observation
which creates the basics of pictorial design.
In 1960, when the development of the human fıgure in the Republican period
Turkish painting started to become dominant in the historical process, periods
movements, groups and invidual tendencies became dominant in the text of the
competence in art that we have studied under the title of human fıgure in the
Republican Period Turkish Painting, the works of the artists were examined with
examples and related to my own pictures.