Toplumdaki bireylerin sağlık okuryazarlığı ve dijital okuryazarlık düzeyinin aşı karşıtlığı üzerine etkisi
The impact of individuals' health literacy and digital literacy levels on vaccine hesitancy in the community
Yazar: YUNUS EMRE GÜLÜNAY
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN ÇAVUŞOĞLU
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Evde Bakım Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Amaç: Araştırma toplumdaki bireylerin sağlık okuryazarlığı ve dijital okuryazarlık düzeyinin aşı karşıtlığı üzerine etkisini belirlenmek amacıyla yapılmıştır. 
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi çalışanları ve öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında 300 kişiye ulaşılmıştır. Araştırmanın verileri Google Form şeklinde online olarak toplanmıştır. Çalışmada "Tanımlayıcı Bilgiler Formu", "Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği", "Dijital okuryazarlık Ölçeği", " Aşı karşıtlığı Ölçeği"  uzun form kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi SPSS Statistics 20 paket programı ile analiz edilmiştir. Değişkenlerin birbiri ile olan ilişkisini değerlendirmede Pearson korelasyon analizi ve bağımsız değişkenlerin bağımlı değişkeni yordama durumunu belirlemede ise çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada etik kurul ve kurum izinleri ile birlikte katlımcılardan onam alınmıştır.
Bulgular: Araştırmada katılımcıların yaş ortalaması 32.74±10.37 olup, çoğunluğu kadın katılımcılardan (%56.7) oluşmuştur. Katılımcıların %43.7'si lisans ve üstü eğitime sahip olup, %29.3'ünü sağlık profesyonelleri oluşturmaktadır. Katılımcıların genel sağlık durumlarının 10 üzerinden ortalama 7.55±1.60 bulunmuştur. Katılımcıların %93'ünün kendi çocukluk dönemi aşıları yapılmıştır. Katılımcıların sağlık okuryazarlığı ölçeği toplam puan ortalaması 99.29±22.01 bulunmuştur. Katılımcıların dijital okuryazarlık ölçeği toplam puan ortalaması 60.58±16.20 bulunmuştur. Aşı karşıtlığı ölçeği toplam puan ortalaması 73.87±10.36 bulunmuştur. Sağlık okuryazarlığı değişkeni ile aşı karşıtlığı puanı arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur (R=0.301, R2adjusted=0.085, F(2,297)=14.810; p=0.000). Söz konusu değişken aşı karşıtlığı puanındaki değişimin %8.5' ini açıklamaktadır. Çalışmada Dijital okuryazarlık puanı ise aşı karşıtlığı için anlamlı bir yordayıcı bulunmamıştır (p>0.05).
Sonuç: Katılımcıların sağlık okuryazarlık seviyeleri iyi düzeyde tespit edilmiştir. Sağlık okuryazarlığı yüksek olan katılımcıların aşı karşıtlığı düzeyinin düşük olduğu görülmüştür.

Abstract:
Purpose: This study aimed to determine the influence of community health literacy and digital literacy levels on vaccine hesitancy.
Materials and Methods: The study population consisted of employees and students of Samsun Ondokuz Mayıs University. A total of 300 participants were reached for data collection. The data of the research was collected online in the form of Google Form. The study employed the "Descriptive Information Form," "Health Literacy Scale," "Digital Literacy Scale," and "Vaccine Hesitancy Scale" as assessment tools. Data analysis was conducted using SPSS Statistics 20 software. Pearson correlation analysis was employed to assess the relationship between variables, and multiple regression analysis was used to determine the predictive power of independent variables on the dependent variable.
Results: The mean age of the participants in the study was 32.74±10.37, with the majority being female participants (56.7%). Of the participants, 43.7% had a bachelor's degree or higher education, and 29.3% were healthcare professionals. The participants had an average self-reported general health status of 7.55±1.60 on a scale of 10. Regarding childhood vaccinations, 93% of the participants reported having received their recommended immunizations. The mean total score on the Health Literacy Scale was 99.29±22.01, while the mean total score on the Digital Literacy Scale was 60.58±16.20. The mean total score on the Vaccine Hesitancy Scale was 73.87±10.36. A significant relationship was found between health literacy and vaccine hesitancy scores (R=0.301, R2adjusted=0.085, F(2,297)=14.810; p=0.000). This variable accounted for 8.5% of the variation in vaccine hesitancy scores. However, no significant predictive relationship was found between digital literacy scores and vaccine hesitancy (p>0.05).

Conclusion: The participants demonstrated a good level of health literacy. It was observed that participants with higher health literacy had lower levels of vaccine hesitancy.