et-Tefsîru'l-Hadîs ve Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri adlı eserlerdeki metotların karşılaştırılması
A comparison of methods in the works entitled 'Tefsîru'l-Hadîs' and 'Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri'
Yazar: CİHAD AKKOYUN
Danışman: DOÇ. DR. EMRAH DİNDİ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Din = Religion

Özet:
Araştırmanın konusu, Muhammed İzzet Derveze'nin (ö. 1984) et-Tefsîru'l-Hadîs'inde ve Süleyman Ateş'in Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri'nde takip ettikleri tefsir metotlarının karşılaştırmalı olarak incelenmesidir.
Aynı çağlara tanıklık eden ve farklı iki toplumda yaşayan İzzet Derveze ile Süleyman Ateş'in, Kur'ân'ı izah ederken takip ettikleri metodu karşılaştırmalı olarak ele almak müfessirlerin bakış açılarını ve dönemlerinin izlerini aksettirme adına önem arz etmektedir. Çalışmadaki amaç, bu müfessirlerin, insanlığın ihtiyaçlarına ve sorunlarına, Kur'ân'dan çözümler sunarken nasıl bir yöntem izlediklerini ortaya koymaktır.
Çalışmada, Derveze'nin tefsirini ön planda tutan bir yöntem izlenmiştir. Bunun nedeni, Derveze'nin et-Tefsîru'l-Hadîs adlı eserinin hem içerik hem de şekil olarak Kur'ân surelerinin nüzul sırasına dayanması, Süleyman Ateş'in Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri adlı eserinin ise içerik ve yorumda surelerin nüzul sırasına dayanmakla birlikte şekil olarak Kur'ân'ın resmî sure düzenini esas almasıdır.
Kur'ân-ı Kerîm, tefsir, hadis, fıkıh, lügat ve biyografi kaynaklarından istifade edilerek hazırlanan bu tez, giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırmanın konusu, amacı, problematiği, metodu ve kaynakları izah edilerek müfessirlerin hayatı ve eserleri çeşitli yönleri ile ele alınıp incelendi. Birinci bölümde, her iki tefsirin özellikleri, kaynakları ve genel metotları hakkında bilgi verildi. İkinci bölümde, Kur'ân ilimlerinden hareketle ayetleri tefsir ederken geliştirdikleri metot incelendi. Üçüncü bölümde, müfessirlerin Rivayet, Dirayet ve İşari Tefsir açısından Kur'ân'a yaklaşımları ele alındı. Sonuç kısmında, iki tefsirin karşılaştırılmasında elde edilen veriler değerlendirildi.

Anahtar Kelimeler: et-Tefsîru'l-Hadîs, Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri, Metot, Kur'ân İlimleri, Karşılaştırma.

Abstract:
The subject of the research is a comparative analysis of the exegetical methods followed by Muhammad Izzat Darwaza in his work named "Tefsîru'l-Hadîs" and Suleyman Ates in his work named "Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri".
A comparative study of the method followed by Izzat Darwaza and Suleyman Ates, who lived through the same ages and in two different societies, in explaining the Qur'an, is important to reflect the perspectives of the exegetes and the traces of their times. The study aims to show the method that these exegetes used to find solutions to the needs and problems of humanity from the Qur'an.
In this study, a method has been used that puts Darwaza's tafsir in the foreground. The reason for this is that Darwaza's "Tefsîru'l-Hadîs" is based on the order of occurrence of the suras of the Qur'an in both content and form, Ates's "Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri" is based on the order of revelation of the suras in content and interpretation, but in form it is based on the formal order of the suras of the Qur'an. It also draws on the Qur'an, tafsir, hadith, fiqh, lexicon and biographical sources.
The thesis consists of an introduction and three chapters. The introduction explains the subject, purpose, method, and sources of the research of the study and discusses the lives and works of the exegetes. In the first chapter, information about the characteristics, sources, and methods of the two tafsirs is given. In the second part, the method they developed in interpreting the verses based on Qur'anic sciences is analyzed. In the third chapter, the approaches of the exegetes to the Qur'an in the form of Rivayet, Dirayat Tafsir and Sûfî Qur'anic commentary were discussed. In the conclusion, the data obtained comparing of the two exegeses were evaluated.

Keywords: Tefsîru'l-Hadîs, Yüce Kur'ân'ın Çağdaş Tefsîri, Method, Qur'anic Sciences, Comparative Analysis.