Kuru kayısı ihracatını etkileyen kalite parametreleri ve ihracatçı firmalarının kalite düzeyinin belirlenmesi
Determine the level of quality of exporters by looking at the quality factors affecting the export of dried apricots
Yazar: DİLEK DUYMUŞ
Danışman: PROF. DR. GÜLÜZAR KURT GÜMÜŞ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Toplam Kalite Yönetimi Ana Bilim Dalı / Kalite Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Gıda güvenliği = Food safety ; Kalite = Quality ; Kalite standartları = Quality standards ; Kayısı = Apricot ; Kayısı kurusu = Dried apricot ; Toplam kalite yönetimi = Total quality management ; İhracat = Export ; İhracat işletmeleri = Exporting firms

Özet:
Gıda güvenliği ve kalitesi konularındaki farkındalığın gün geçtikçe artması sebebiyle gerek resmi gerekse özel kurum ve kuruluşlar tarafından bazı standartlar geliştirilmiştir. Kurutulmuş kayısı ihracatında olumsuzlukların önüne geçilmesi ve kabul edilebilirliğin olumsuz etkilenmemesi için ithalatçı konumundaki ülkelerin düzenlemelerine ve kalite beklentilerine uyulması gerekmektedir. Kuru kayısının ihracattaki kalitesini etkileyen birden fazla parametre bulunmaktadır, bunlar: kayısının cinsi, kurutma yöntemi, kullanılan koruyucular, fiziksel ve kimyasal özellikleri, biyolojik özellikleri, besleyici özellikleri, üretim şekli ve ortamı, ambalaj seçimi ve depo koşullarıdır. Bu çalışmada kurutulmuş kayısı ürününün kalitesini ve gıda güvenliğini etkileyen kalite parametreleri incelenmiş ve kuru kayısı ihracatı yapan firmaların kalite düzeyleri incelenmiştir. 
Elde edilen bulgulara göre, ihracatta kuru kayısı kalitesinden en çok sorumlu olan üretici ve ihracatçı işletmeler olduğu görülmektedir. Üreticilerin, kaliteli kuru kayısı üretimi konusunda uyduğu belirli standartların olmadığı görülmüş. Üreticilerin kaliteli kuru kayısı üretimi için standartların oluşturulup gerekli eğitimlerin de verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. İhracatçı işletmelerin ise ihracat yapılan ülkelerin ihtiyaç ve beklentilerini karşılayacak üretim yapması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Kuru kayısı kalite parametreleri, Gıda güvenliği ve kalite standartları,  İhracat, Kalite, Toplam Kalite Yönetimi(TKY).

Abstract:
Due to the increasing awareness on food safety and quality issues, some standards have been developed by both public and private institutions and organizations. To avoid issues with the export of dried apricots and avoid adversely affecting acceptability, it is essential to comply with the regulations and quality requirements of the importing nations. The type of apricot, drying technique, preservatives used, physical and chemical qualities, biological properties, nutritional properties, production method and environment, packaging choice, and storage conditions are only a few of the factors that influence the quality of dried apricots exported. In this study, the quality factor affecting the dried apricot product quality and food safety were investigated, as well as the quality standards of the businesses exporting dried apricots. 
The results show that the firms that produce and export the dried apricots are primarily in charge of ensuring that they are of a high standard. The manufacture of high-quality dried apricots has been noted to lack certain requirements from the producers. It has been determined that the producers should set requirements for the creation of high-quality dried apricots and offer the required education. Exporting businesses should, it has been determined, produce in a way that satisfies the demands and standards of exporting nations. It has been concluded that exporting enterprises should produce to meet the needs and expectations of the exporting countries.

Keywords: Dried apricot quality parameters, Food safety and quality standards, Export, Quality, Total Quality Management (TQM).