Uludağ göknarı ve Uludağ göknarı-sarıçam meşcerelerinde bazı toprak özelliklerinin uzaysal değişkenliği
Spatial variability of some soil properties in pure Abies and Abies – Pinus sylvestris mixed stands
Yazar: FATİH GÜREL
Danışman: PROF. DR. SABİT ERŞAHİN
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Toprak değişkenliğinin uzaysal bir yapı göstermesi halinde jeoistatistiksel yöntemlerle analiz edilmesi klasik istatistiksel yöntemlere göre önemli avantajlar sağlamaktadır. Bu çalışmada Ilgaz Dağı doğal orman alanlarında birbirine bitişik Uludağ Göknarı (Abies nordmanniana subsp. Bormülleriana Mattf.) ve Sarıçam (Pinus sylvestris L. ) –Uludağ Göknarı karışımı iki meşcerede 0-15 ve 15-30 cm toprak derinliklerinde bazı toprak özelliklerinin uzaysal değişkenliğinin karşılaştırılması amaçlanmıştır. Toplam 428 adet toprak düzensiz grid yöntemine göre herbir meşcereden 210x240 m boyutlarındaki alanlardan örnekleme yapılmıştır. Toprak özelliklerinin deneysel semivaryogramları modellendikten sonra, bayağı (ordinary) krigleme tahminleri yapılmıştır. Karışık meşcerede üssel modelin saf meşcerede ise küresel modelin genellikle toprak özelliklerinin uzaysal yapısını daha iyi tanımladığı belirlenmiştir. Nugget etkisi %0,03 ve %100 arasında değişen değerler almış olup, genelde her iki meşcerede de yüksek olması, toprakların kısa mesafelerde fazla değişken olduğunu göstermektedir. Jeoistatistiksel verilerden range (Ao) değerleri ise genellikle kısa olup, 4,38 ile 167,03 m arasında değişmektedir. Ao değerleri bakımından meşcere tipi ve toprak derinlikleri arasında sistematik bir farklılık bulunamamıştır. Her iki meşcerede de toprak özelliklerinin uzaysal bağımlılığı 0-15 cm derinlikte daha düşük bulunmuştur.  Toprak özelliklerinin kısa mesafelerde aşırı değişken olması nedeniyle krigleme entepolasyonundan başarılı sonuçlar alınamamıştır. İleride yapılacak benzer çalışmalarda bu hususun özellikle dikkate alınarak örnekleme aralıklarının daha kısa tutulması önerilmektedir.

Abstract:
Use of geostatistical methods to analyze soil variation when systematic variability is the case provides great advantages over classical statistical techniques. In this study, spatial variability of some soil properties were compared in 0-15 and 15-30 cm depth of soils on a pure stand of Abies (Abies nordmanniana subsp. bormülleriana mattf.) and on a mixed stand of Abies and (Pinus sylvestris L.) In total 428 soil samples were taken based irregular grid system from 210x240 study pasels located in each of stand.  Experimental semivariograms for soil properties were modelled and ordinary kriging interpolations were made. In general, exponential model described the experimental semivariograms for soil attributes most properly in the mixed stand and spherical model in the pure stand. Nugget effect ranged from 0.03% to 100% and it was generally high in both of the stands, indicating high short-range variability of soil attributes. Geostatistical range (Ao) was between 4.30 m to 167.03 m and no consistent differences occurred in Ao neither between stands nor soil depths. Performance of kriging interpolations was generally poor due to high short-range variation of soil properties, and this should be considered in determination of sampling intervals in similar prospective studies.