Tutarlılık ve psikolojik esneklik modellerinin perseküsyon hezeyanları ile ilişkisi
Relationship of models of consistency and psychological flexibility with persecutory delusions
Yazar: HÜSEYİN ŞEHİT BURHAN
Danışman: UZMAN KAASIM FATİH YAVUZ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Has. Eğt. ve Arş. Hastanesi / Ruh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Psikiyatri = Psychiatry ; Psikoloji = Psychology
Dizin: Biliş bozuklukları = Cognition disorders ; Esneklik = Flexibility ; Hezeyanlar = Delusions ; Kaçınma davranışı = Avoidance behavior ; Perküsyon = Percussion ; Psikoloji = Psychology ; Tutarlılık = Consistency

Özet:
AMAÇ: Bu araştırmanın amacı perseküsyon hezeyanlarına sahip kişilerin tutarlılık tutumları, bilişsel birleşme ve yaşantısal kaçınma seviyelerini ve bu değişkenlerin birbirleri ile ilişkilerini değerlendirmektir. Ayrıca perseküsyon hezeyanlarına sahip bireylerin diğer bilişleri ile ilişkilerinden oluşan tutarsızlığa ve tutarsızlığın oluşturduğu rahatsızlık hislerine yönelik tutumlarını araştırmak hedeflenmiştir. Bu araştırmadan elde edilecek verilerin, psikoz psikopatolojisinin daha iyi anlaşılmasına ve daha etkili müdahalelerin geliştirilmesi konusunda psikoz literatüre katkıda bulunması amaçlanmıştır. 
YÖNTEM: Araştırma evrenin hezeyanlı hasta grubu 18-65 yaş arasında, DSM 5 tanı ölçütlerine göre şizofreni, şizofreniform, şizoafektif, hezeyanlı bozukluk, başka türlü adlandırılamayan psikotik bozukluk tanısı ile izlenen remisyonda veya kısmi remisyonda olan 82 hastadan oluşmaktadır. Kontrol grubu için de perseküsyon hezeyanı gurubuna benzer sosyodemografik özelikler gösteren hali hazırda psikiyatrik yakınması veya psikiyatrik hastalık hikayesi olmayan 86 kişi çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma grubu ve kontrol grubu seçilirken basit randomize örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Her iki gruptaki katılımcılar Sosyodemografik Veri Formu, Tutarlılık Tercihi Ölçeği (TTÖ), Peters Hezeyan Envanteri (PDI, Perseküsyon hezeyanı ile ilgili maddeleri), Bilişsel Birleşme Ölçeği (BBÖ), ve Eylem Formu-II'(KEF-II) oluşan değerlendirme seti verilmiş, hezeyanlı hasta grubunda ek olarak Pozitif ve Negatif Sendrom Ölçeği (PANSS, sadece pozitif belirtiler alt boyutu) araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Ayrıca her iki gruptaki katılımcıların işlevsellik düzeyi de Bireysel ve Sosyal Performans Ölçeği (BSPÖ) ile değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Araştırmada hasta grubu ve kontrol grubu arasında yaş, cinsiyet açısından fark saptanmamıştır. Hezeyanlı hasta grubunda evli olmayanların sayısı yüksek ve eğitim seviyesi daha düşük bulunmuştur. Psikolojik esneklik, ve tutarlık tutumu açısından, hezeyanlı hasta grubunun TTÖ, KEF-II, BBÖ PDI ve PDI alt boyutların puanları arasında pozitif korelasyon bulunmuştur. Ayrıca hezeyanlı hasta grubunda PANNS pozitif semptomlar  alt ölçeği puanları ile TTÖ ve PDI toplam puanı arasında pozitif, BSPÖ puanları arasında negatif korelasyon saptanmıştır.
SONUÇ: Elde edilen bulgular; perseküsyon hezeyanı olan hastalarının sağlıklı bireylere göre psikolojik açıdan daha katı olduğunu ve tutarlığa daha fala önem atfettiğini göstermektedir. Ayrıca tutarlık tutumu ve psikolojik esneklik hezeyanlarla ilgili tutumla ilişkilidir.
Anahtar sözcükler: Perseküsyon Hezeyanları, Tutumu, Psikolojik Esneklik, Yaşantısal Kaçınma, Bilişsel Birleşme
İletişim adresi: hsehid@gmail.com

Abstract:
OBJECTIVE: The goal of this research is to assess the preference for consistency, cognitive fusion and experiential avoidance levels and their of persons with delusional persecution delusions, and interrelationship of these items. In addition, it was aimed to investigate the attitudes of individuals with persecution delusions towards the inconsistency of the relationship with other cognitions and their discomfort caused by inconsistency. The aim of this research is to contribute to a better understanding of the psychopathology of psychosis and to the development of more effective interventions in the psychotic literature.
METHOD: The patient group with delusions of study consisted of 82 patients was between the ages of 18-65 and who were diagnosed with schizophrenia, schizophreniform, schizoaffective disorder, delusional disorder, unspecified psychotic disorder according to DSM 5 diagnostic criteria and in complete or partial remission. For the control group, 86 people who did not have psychiatric complaints or psychiatric illnesses, who showed similar sociodemographic characteristics to the patient group with delusions, were included in the study. Study group and the control group selected using simple random sampling method. The scope of the research and the purpose of the participation has been explained and voluntary consent has been obtained. Participants in both groups fill form for the Sociodemographic Data Form, Preference for Consistency Scale (PFC), Peters Delusion Inventory (PDI, only items for Persecutory Delusion), Cognitive Fusion Scale (CFQ), acceptance and Action questionnaire-II (AAQ-II) themselves. In addition, the Positive and Negative Syndrome Scale (PANSS, only positive symptom subscale) was applied by the researcher in the patient group with delusions. In addition, the level of functionality of the participants in each group was assessed by the Personal and Social Performance Scale (PSP).
RESULTS: There was no difference in age and gender between the patient group and the control group in the study. However, difference was found in terms of marital status and education. The number of singles is higher and the level of education is lower in the patient group with delusions. Positive correlations were found between scores of PFC, AAQ-II, CFQ, PDI and PDI subscales in patient group with delusions in terms of psychological flexibility and preference for consistency. In addition, there was a positive correlation between PANSS positive subscale scores in the patient group with delusions and a positive correlation between the total scores of the PFC and PDI, and a negative correlation between the PSP scores.
CONCLUSION: Findings obtained; the patients with persecutiory delusions are more psychologically inflexible than the healthy ones and they attach more importance to consistency. preference for consistency and psychological flexibility are also related to attitudes towards delusions.
Keywords: Persecutory Delusions, Preference For Consistency, Psychological Flexibility, Experiential Avoidance, Cognitive Fusion
Contact address: hsehid@gmail.com