Avangart ve Sovyet avangart sahne tasarımı
Avangart and Soviet avangart stage design
Yazar: MEMET ALİ ZEREN
Danışman: PROF. DR. SELDA KULLUK YERDELEN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Sahne Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Avangard = Avant-garde ; Avangard sanat = Avant-garde art ; Sahne sanatları = Stage arts ; Sahne tasarımı = Stage design ; Sanat hareketleri = Art movements ; Sovyetler Birliği = Soviet Union ; Tasarım = Design ; Tasarımcılar = Designers ; Tiyatro = Theatre

Özet:
20. yüzyılda sanat hareketlerini ortaya çıkaran koĢullar, Avrupa'da ortaya çıkan 1. Dünya SavaĢ'ı öncesi ve bu savaĢın sonrası geliĢen koĢullardır.  Bu koĢullar içinde geliĢen sanat; yeni biçim arayıĢlarından, savaĢları hazırlayan faktörlerden ve sorunlardan yoğun biçimde etkilenmiĢtir. Yeni geliĢen hareketler, kapitalizmin hayatın her alanına hakim olma durumuna yönelik bir farkındalık yaratarak,  sanatçıların bu durum karĢısındaki duruĢlarını ortaya koymaları sonucunu doğurmuĢtur. GeliĢen bu olay ve olgular sanatçılar yeni bir estetik değer oluĢturmalarının da önünü açmıĢtır. Bu dönem sanatçıları,  politik olan her olayın parçası olmuĢ ve yaĢamın her alanına aktif bir Ģekilde nüfus etmiĢledir.  Özellikle, Sovyetler Birliği'nde geliĢen hareketlerle birlikte sanatçıların ve sanatın ilk defa muktedir olma duygusunu yaĢadıkları görülmüĢtür. Sanatçıların öyle ki, BolĢevik devriminde, etkin bir rol oynadıkları da bilinmektedir. Bu tezde, ilk olarak tarihsel avangartların hangi ortamda ortaya çıkıp geliĢtikleri ve özellikle sahne tasarımına getirdikleri yenilikler incelenmeye çalıĢılmıĢtır. Ġkinci olarak ise Sovyetler Birliğinde ortaya çıkan düĢünce ve sanat hareketlerinin sanatçılara ve sanata etkileri üzerinde durulmaya çalıĢılmıĢtır. Sovyetler Birliği'nin anılan dönemdeki sahne tasarımcıları, sahne, mekân ve kostüm tasarımına büyük yeniliklere sahne tasarımında önemli köĢe taĢı oldukları görülmektedir. Ġlerleyen bölümlerde tanıtılacak tasarımcıların, sahne tasarımına getirdikleri yenilikler; kendilerinden sonra gelen sahne tasarımcılarını ile tiyatro yönetmenlerini, büyük oranda etkilemiĢ ve günümüz modern tiyatrosunun sahne plastiğinin geliĢmesine katkıda bulunmuĢtur ve halende bulundukları düĢünülmektedir. ĠĢte bu nedenlerle, bu tez; Sovyet Sahne Tasarımcılarının, sahne tasarımına getirdikleri yeni estetik anlayıĢlar üzerinden bir okuma yapmaya, bunları görünür kılmaya odaklanmıĢtır.

Abstract:
In 20th century, the conditions which revealed avantgarde art movements are the conditions that have emerged before World War I and after the war. Pursuit of new form of art which has developed during these conditions has originated to the factors and problems that prepared the war. Newly developed avantgarde movements by raising awareness to the dominance of capitalism to the every part of human life, enabled artists to stand against such conditions. As a consequence avantgarde artist constituted a new aestetichal value. During this period artists have become the part of every political phenomenon and diffused actively into every part of life. Avantgarde movements and the avantgarde artists especially rised in the Soviet Union, for the first time felt the capabelness facet of art and became the part of Bolshevik Revolution.   In this thesis, the settings in which historical avantgardes emerged, development processes and novelty they brought to the art are investigated. Secondly, characteristics of avantgarde movements emerged in Soviet Union are concentrated on. Stage designers in Soviet Union have brought quite major novelties to stage, space and costume design during their own period. These novelties the designer brought into the stage design influenced the successor stage designers and stage directors and also contributed to the development of stage plastic of today's modern theatre.  These thesis focuses on the new aesthetic perspectives towards stage design of Soviet avantgarde stage designers.