Fen eğitiminde okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik yapılan ulusal çalışmaların incelenmesi
Review of national studies on out-of-school learning environments in science education
Yazar: ZEYCAN ÜLKÜ ÖZKAN
Danışman: DOÇ. DR. FULYA ÖNER ARMAĞAN
Erciyes Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Okul dışı öğrenme = Out-of-school learning ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Bu çalışmada, fen eğitiminde okul dışı öğrenme ortamları ile ilgili yapılan çalışmaların belirlenmiş olan temalar altında incelemesi yapılarak genel yönelimin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Çalışmaya Türkiye'de 2013-2023 yılları arasında Google Akademik ve YÖK Tez Merkezi veri tabanlarında yer alan makale ve lisansüstü tezler dâhil edilmiştir. Veri tabanlarında belirlenen anahtar kelimeler ile 20 makale, 50 yüksek lisans tezi ve 8 doktora tezi olmak üzere toplam 78 çalışma incelenmiştir. Çalışma nitel araştırma yöntemi çerçevesinde gerçekleşmiş ve doküman incelemesi yapılmıştır. Araştırma sonucunda toplanan veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda yayın türüne göre çoğunlukla yüksek lisans tezinin olduğu, yayın yılına göre ise en fazla çalışmanın 2019 yılında yapıldığı tespit edilmiştir. Araştırmada çoğunlukla nicel araştırma yöntemi, desen olarak yarı deneysel desen kullanıldığı tespit edilmiştir. Okul dışı öğrenme ortamı olarak çoğunlukla bilim merkezi, planetaryum, okul bahçesi ve müze tercih edilmiştir. Çalışma grubu olarak çoğunlukla ortaokul öğrencileri ile çalışıldığı ve 31-60 kişilik katılımcı ile çalışmanın yürütüldüğü belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak ölçek, test ve yarı yapılandırılmış görüşme; veri analiz yöntemi olarak çoğunlukla içerik analizinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda hayvanat bahçesi, botanik park, akvaryum, millî parklar, hidroelektrik santral, rüzgâr santrali gibi alanlarda; ziyaretçiler, lise öğrencileri, öğretmen ve ilkokul öğrencilerinin olduğu örneklem gruplarıyla, farklı veri analiz yöntemleri ve veri tabanları ile çalışmalar yapılabileceği yönünde önerilerde bulunulmuştur. Anahtar sözcükler: doküman inceleme, fen eğitimi, içerik analizi, okul dışı öğrenme, okul dışı öğrenme ortamları.

Abstract:
In this study, it was intended to reveal the general tendency of studies related to out-of-school learning environments in science education by examining them according to determined themes. Articles and postgraduate theses published on the databases of Google Scholar and YÖK Thesis Center between 2013-2023 in Türkiye were included in the study. A total of 78 studies, comprising 20 articles, 50 master's theses and 8 doctoral theses, were investigated through the keywords identified in the databases. The study was carried out within the framework of the qualitative research method, and document analysis was applied. The data collected from the research findings were analyzed by content analysis. As a result of the research, it was found that there were mostly master's theses according to the type of publication, and most studies were conducted in 2019 as to the year of publication. It was determined that quantitative research method was mostly used, and quasi-experimental design was used as experimental research design in the studies. Science centers, planetariums, school gardens and museums were mostly preferred as out-of-school learning environments. It was found out that research groups were mainly secondary school students, and studies were carried out with 31-60 participants. Scale, test and semi-structured interview were used as data collection tools, and content analysis was mostly used as a data analysis method. As a result of the research, in areas such as zoos, botanical parks, aquariums, national parks, hydroelectric power plants and wind power plants; suggestions were made that studies could be conducted with sample groups including visitors, high school students, teachers and primary school students, and different data analysis methods and databases. Keywords: content analysis, document analysis, out-of-school learning, out-of school learning environments, science education.