Okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları ile kurumsal itibar algısı arasındaki ilişki
The relationship between school administrators' instructional leadership behaviors and their institutional reputation percepti̇ons
Yazar: MEHMET ÖZDOĞRU
Danışman: PROF. DR. NEZAHAT GÜÇLÜ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Kurumsal itibar = Corporate reputation ; Liderlik = Leadership ; Okul yönetici algısı = School administrators perception ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Ölçekler = Scales ; Öğretimsel liderlik = Instructional leadership ; Öğretmen algısı = Teacher perception

Özet:
Bu araştırmada, ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmen ve yönetici algılarına göre okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları ile kurumsal itibar algısı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma, nicel ve nitel tekniklerin birlikte kullanıldığı karma yöntem modellerinden "açımlayıcı sıralı desen"e göre tasarlanmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun örneklemi, 2018/2019 eğitim-öğretim yılında Eskişehir ili Odunpazarı ve Tepebaşı ilçesindeki ortaöğretim okullarında görev yapan 454 öğretmen ve 119 okul yöneticisinden oluşmaktadır. Araştırmanın nitel boyutunda ise nicel verilerin toplandığı okullarda görev yapan 15 öğretmen ve 10 okul yöneticisinden elde edilen veriler kullanılmıştır. Araştırmada okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını belirlemek amacıyla Şişman (2016) tarafından geliştirilen "Okul Yöneticilerinin Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği", ortaöğretim kurumlarının kurumsal itibarını ölçmek için ise Karaköse (2006)' nin geliştirdiği "Kurumsal İtibar Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun verileri ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonucunda ortaöğretim okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları algısı ile kurumsal itibar algısı arasında pozitif yönlü ve istatistiksel açıdan anlamlı ilişki olduğu, okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarının okulların kurumsal itibarını arttırdığı bununla birlikte okul yöneticilerinin yeterli düzeyde öğretimsel liderlik davranışı gösteremedikleri, bu duruma da okul yöneticisinden ve diğer nedenlerden kaynaklı engellerin neden olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarına ilişkin yönetici ve öğretmen algıları arasında anlamlı fark olduğu,  aritmetik ortalamalar okul yöneticilerinin öğretmenlere göre nispeten daha yüksek düzeyde öğretimsel liderlik algısına sahip olduğunu gösterse de bunun yeterli düzeyde olmadığı okul yöneticilerinin de algılarından anlaşılmaktadır. Araştırma sonucunda okulların kurumsal itibarına ilişkin yönetici ve öğretmen algıları arasında anlamlı fark olduğu, okul yöneticileri okulların kurumsal itibarını yeterli görürken, öğretmenlerin daha düşük düzeyde yeterli bulduğu, diğer bir ifadeyle okul yöneticileri okullarını öğretmenlere nispeten daha itibarlı gördüğü anlaşılmaktadır. Araştırmanın nitel boyutundan elde edilen bulgulara göre okulların kurumsal itibarına katkı sunan okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları; öğretmeni destekleme ve geliştirme, öğretim sürecini geliştirme, program liderliği,  okul kültürünü geliştirme ve iletişim faaliyetleri olmak üzere beş temada toplanmıştır. Araştırmada tespit edilen okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarının önündeki engellerin ortadan kaldırılmasına yönelik kişisel ve kurumsal adımlar atılması önerilebilir. Okulların itibarının sistematik olarak yönetilmesi ve geliştirilmesi için okul yöneticilerine itibar yönetimine yönelik meslekî gelişim faaliyetleri düzenlenmelidir. Sonuç olarak okulların itibarının sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi için paydaşların okula yönelik itibar algıları periyodik aralıklarla ölçülmeli, itibarla ilişkili unsurlar tespit edilmeli, veriye dayalı kararlar alınmalıdır.

Abstract:
In this research, the relationship between the educational leadership behaviors of school administrators working in secondary schools and their institutional reputation perceptions  of the school was examined. The research was designed according to the descriptive sequential pattern, which is a mixed method model in which quantitative and qualitative techniques are used together. The sample of the quantitative dimension of the research consists of 454 teachers and 119 school administrators who are working in secondary schools in Odunpazarı and Tepebaşı district of Eskişehir in the academic year 2018/2019. In the research, "Instructional Leadership Behaviors Scale of School Administrators" developed by Şişman (2016) was used to determine the instructional leadership behaviors of school administrators and "Institutional Reputation Scale" developed by Karaköse (2006) was used to measure the institutional reputation of secondary schools. The data of the qualitative dimension of the research were collected through a semi-structured interview form. As a result of the research, there is a positive and statistically significant relationship between the school administrators' senses for educational leadership behaviors and corporate reputation perception. The instructional leadership behaviors of school administrators increase the institutional reputation of schools, however, school administrators are not able to show sufficient instructional leadership behavior, and this situation is caused by obstacles caused by the school principal and other reasons. In addition, there was a significant difference between the perceptions of teachers and administrators regarding instructional leadership behaviors, and that is not at the sufficient level although the arithmetic averages show that school administrators have a relatively higher level of instructional leadership perception than teachers which is understood from school administrators' senses. It is understood from the results of the study there is a significant difference between the sense of administrators and of teachers for schools' institutional reputation, administrators find schools' institutional reputation sufficient while teachers find it low, in other words administrators consider schools more reputable in contrast to teachers' perception. According to the findings obtained from the qualitative dimension of the research, the instructional leadership behaviors of school administrators contributing to the institutional reputation of schools are gathered under five themes: supporting teachers, developing them, developing the teaching process, program leadership, developing school culture and communication activities. In order to remove the obstacles for educational leadership behaviors of school administrators the workload of school administrators must be escalated, necessary resiliency must be provided to school administrators to take decisions for developing instruction practices within the central education system, educational leadership behaviors must be included to selection process for school administrator, current school administrators must be measured for acting educational leadership behaviors. Institutional reputation should be measured periodically by Ministry of National Education, determine the causes of loss for reputation and realizing policies in order to develop schools' reputation. In order to administrate and develop the reputations of institutions systematically, professional development activities must be conducted for reputation management. As a conclusion in order to administrate institutional reputation in a sustainable way the level of perception of institutional reputation of partners should be evaluated, reputation related factors should be investigated, and data based decisions can be advised.