Bir eğitim araştırma hastanesinde yataklı servislerde takip edilen COVİD-19 hastalarının maliyet analizi ve maliyeti etkileyenfaktörlerin değerlendirilmesi
Cost analysis and evaluation of factors affecting cost of COVID-19 patients followed up in inpatient services in a training and research hospital in Turkey
Yazar: ARTUN ONUKER
Danışman: PROF. DR. MELİH KAAN SÖZMEN
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi / İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Ekonomi = Economics ; Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Genelleştirilmiş doğrusal modeller = Generalized linear models ; Maliyet analizi = Cost analysis ; Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Yatan hastalar = Inpatients

Özet:
SARS-CoV-2 kaynaklı COVID-19 salgını, ulusal ve küresel ölçekte önemli
derecede sosyal ve ekonomik yük oluşturmaktadır. Hastalık maliyet analizi çalışmaları,
bu gibi durumlarda oluşan ekonomik etkilerin değerlendirmesini yaparak karar vericilere
yardımcı olmakta, kısıtlı olan kaynakların doğru kullanılmasında yol gösterici olmaktadır.
Bu çalışmanın amacı, bir eğitim araştırma hastanesinde yataklı servislerde takip edilen
COVID-19 hastalarının doğrudan tıbbi maliyetlerini ve bu maliyetleri etkileyen faktörleri
incelemektir.
Bu çalışma, Sosyal Güvenlik Kurumu perspektifinden, aşağıdan-yukarıya
maliyetlendirme yöntemiyle, retrospektif olarak yapılmıştır. İKÇÜ Atatürk EAH'de
COVID-19 tanısı ile yatarak tedavi gören 289 hastanın klinik ve maliyet verileri
geleneksel istatistiksel yöntemlerin yanı sıra genelleştirilmiş doğrusal modelleme
yöntemi vasıtası ile analiz edilmiştir.
Ortalama kişi başı toplam hastane maliyeti 9.748,19 TL (1.437,78 USD, 4.619,99
int$), ortalama kişi başı günlük hastane maliyeti ise 671,60 TL (99,05 USD, 318,29 int$)
olarak tespit edilmiştir. Maliyetlerin önemli bir kısmını yataklı servis maliyetlerinin
oluşturduğu, bunu yoğun bakım ünitesine ait maliyetlerin izlediği tespit edilmiştir.
Maliyetler sağlık bakım hizmetlerinin alt gruplarına göre kategorize edildiğinde ise yatak
ücretlerinin ilk sırada olduğu, sırasıyla laboratuvar maliyetleri ve ilaç maliyetlerinin yatak
ücretlerini takip ettiği tespit edilmiştir. Yatış gün sayısı, yoğun bakım ünitesinde yatış
öyküsü, komorbidite varlığı, hipoksi, dispne varlığı ve serum D-dimer yüksekliği gibi
durumların yüksek doğrudan tıbbi maliyetler ile ilişkili olduğu, sigara kullanımını
bırakmış olma durumunun ise düşük maliyet ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir.
Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında yapılacak kronik hastalık takipleri ve
tütün kontrolü gibi çalışmaların, ortaya çıkabilecek salgın hastalıklarda sağlık sistemi
üzerindeki ekonomik etkiyi azaltabileceği görülmektedir. Bu kapsamda ülkemizde ve
dünyada koruyucu sağlık hizmetlerinin desteklenmesi gerekliliği öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler: SARS-COV-2, COVID-19, hastane maliyetleri, hastalık maliyet
analizi çalışmaları, doğrudan tıbbi maliyetler

Abstract:
The COVID-19 pandemic caused by SARS-CoV-2 virus poses a significant
social and economic burden on a national and global scale. Disease cost analysis
studies help decision makers by evaluating the economic impacts of such situations
and guiding through optimal usage of limited resources. The aim of this study is to
examine the direct medical costs related to COVID-19 patients followed in inpatient
wards in a training and research hospital and the factors affecting these costs.
This study was conducted retrospectively from the perspective of the Social
Security Institution, using the bottom-up costing method. Clinical and cost data of 289
patients who received inpatient treatment with a diagnosis of COVID-19 at Izmir
Kâtip Celebi University Atatürk Training and Research Hospital were analyzed using
the generalized linear modeling method as well as traditional statistical methods.
In this study, the average total hospital cost per person was determined as
9,748.19 TL (1,437.78 USD, 4,619.99 int$), and the average daily hospital cost per
person was determined as 671.60 TL (99.05 USD, 318.29 int$). A significant portion
of the costs consisted of inpatient ward costs, followed by the costs of the intensive
care unit. When the costs were categorized according to subgroups of health care
services, it was determined that bed fees came first, followed by laboratory costs and
drug costs, respectively. In this study, it has been determined that conditions such as
the number of days of hospitalization, history of intensive care unit stay, presence of
comorbidities, hypoxia, dyspnea, and high serum D-dimer levels are associated with
high direct medical costs, while being ex-smoker (history of quitting smoking) is
associated with low costs.
Chronic disease follow-up and tobacco control programs within the scope of
preventive health services can reduce the economic impact on the health system in
case of epidemic or pandemic diseases that may arise. In this context, the need to
support preventive health services in our country and in the world comes to the fore.

Keywords: SARS-COV-2, COVID-19, hospital costs, cost of illness study, direct
medical costs