Türkiye doğal gaz piyasasında regülasyon ve rekabet
Regulation and competition in Turkish natural gas market
Yazar: FATİH YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. TAMER ÇETİN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Ekonometri = Econometrics ; Ekonomi = Economics ; Enerji = Energy
Dizin: Doğal gaz = Natural gas ; Doğal gaz sektörü = Natural gas sector ; Ekonomik zaman serisi = Economic time series ; Enerji piyasası = Energy market ; Eşbütünleşme = Cointegration ; Regülasyon = Regulation ; Rekabet = Competition ; Yapısal kırılmalar = Structural breaks

Özet:
Doğal gaz kullanımı gelişen teknolojilerle ve artan çevresel endişelerin de etkisiyle global düzeyde yaygınlaşmaya başlamasıyla hükümetlerin enerji politikalarında ön sıralarda yer almaya başlamıştır. Türkiye doğal gaz arz kaynakları açısından stratejik bir konuma sahiptir. Avrupa ve zengin Orta Doğu kaynaklarının ortasında bulunması Türkiye?nin bu iki bölge arasında enerji koridoru olmasını kolaylaştırmaktadır. Enerji koridoru olma, arz güvenliğini sağlama ve hızlı ekonomik büyümeyi sürdürme gibi nedenlerle doğal gaz piyasalarına büyük yatırımlar yapmak gerekmektedir. Bu yatırımları cazip hale getirmek için diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye?de doğal gaz piyasasında rekabetçi, şeffaf, etkinliği artırıcı ve yeterli teşvikleri sağlayıcı bir reform gerçekleştirilmiştir. Buna rağmen  2001 yılında yürürlüğe konulan Doğal Gaz Piyasası Kanunuyla amaçlanan hedeflere henüz ulaşılamamıştır. Bu tezde Türkiye doğal gaz piyasasında gerçekleştirilen reform ve bu reforma giden süreç analiz edilmiştir. Öncelikle doğal gaz piyasalarının yapısı incelenmiş daha sonra Türkiye doğal gaz piyasası ele alınmıştır.  Ayrıca bu çalışma 1989:01-2010:04 dönemlerini kapsayan çeyrek yıllık veriler kullanılarak yapısal kırılmalara olanak tanıyan Johansen ve diğerleri (2000) yaklaşımıyla uzun dönem doğal gaz talep denklemi tahmin edilmiştir.


Anahtar Kelimeler: Doğal gaz piyasası; Regülasyon, Eş bütünleşme, Yapısal Kırılmalar

Abstract:
This master?s thesis analyses the regulation and competition in the Turkish Natural Gas Market. Natural gas consumption has increased over the globe with the new technologies introduced and the effect of increasing environmental concerns. As a result, the state of natural gas in energy policies of governments gained more importance. Turkey has a strategic location in terms of natural gas resources.  Standing between Europe and rich Eastern resources it can be an energy corridor between these regions. In order to be an energy corridor, to provide supply security and to sustain high economic growth, high amount of investment in the natural market is required. For promoting these investments in the market, Turkey, as the other countries, made reforms which are competitive, transparent, increasing efficiency and providing sufficient incentives. However, the aims targeted with Natural Gas Market Law, legislated in 2001, are not reached yet. In this thesis, the reform performed in Turkish Natural Gas Market and the process before the reform are analysed. First the structure of natural gas markets in general is examined; then Turkish natural gas market is investigated. In addition, using the quarterly data set for the period 1989:1-2010:4 and following the approach of Johansen et al. (2000) which allows structural breaks in the series, long run natural gas demand equations is estimated.


Key words: Natural gas market, regulation, co-integration, structural breaks