Okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özellikleri ile öğretmenlerin motivasyonları arasında ilişki
The relationship between the creative leadership features of school principals and teachers' motivations
Yazar: AYTAKIN GURBANOVA
Danışman: PROF. DR. EBRU OĞUZ
İstanbul Kültür Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Planlaması Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Liderlik = Leadership ; Motivasyon = Motivation ; Müdürler = Directors ; Okul yöneticileri = School administrators ; Sosyodemografik değişkenler = Sociodemographic variables ; Yaratıcı liderlik = Creative leadership ; Yaratıcılık = Creativity ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Çalışmanın amacı okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özellikleri ile öğretmen
motivasyonu arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma tarama modellerinden ilişkisel
tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim
öğretim yılında Azerbaycan'ın Tovuz ilinde, Tovuz ili Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı
olan devlet okullarında görev yapmakta olan 2938 öğretmen oluşturmaktadır.
Araştırmanın örneklemini ise bu evrenden rastgele küme örnekleme yolu ile seçilmiş
477 öğretmen oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak, "Okul Müdürlerinin
Yaratıcı Liderlik Özelliği Ölçeği" ve "İçsel, Dışsal ve Yönetsel Faktörler Bağlamında
Öğretmen Motivasyon Ölçeği" kullanılmıştır.
Araştırma sonucuna göre, okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özellikleri
öğretmenlerin cinsiyet, yaş ve kıdem yılı değişkenlerine göre farklılık
göstermemektedir. Eğitim düzeyi değişkenine göre yaratıcı liderliğin girişimcilik ve
etkili iletişim ve farklılık boyutlarında anlamlı düzeyde farklılık bulunurken, yeniliğe
ve değişime açıklık boyutunda farklılık bulunmamıştır. Öğretmenlerin çalıştıkları
okulun yerleşim yeri değişkenine göre yaratıcı liderliğin tüm alt boyutlarında anlamlı
düzeyde farklılık bulunmuştur. Öğretmenlerin çalıştıkları okulun yerleşim yeri
değişkenine göre okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özelliği olan girişimcilik ve etkili
iletişim, yeniliğe ve değişime açıklık ve farklılık boyutlarının anlamlı düzeyde
farklılaştığı ve bu farklılaşmada il ve ilçe merkezindeki okullarda çalışan
öğretmenlerin köy okullarında çalışan öğretmenlere kıyasla okul müdürlerini daha
yaratıcı buldukları görülmüştür. Öğretmen motivasyonunu içsel faktörler, dışsal
faktörler ve yönetsel faktörler boyutunda öğretmenlerin çalıştıkları okulun yerleşim
yeri değişkenine göre anlamlı düzeyde bir farklılığın olduğu görülmüştür. İl ve ilçe
merkezinde çalışan öğretmenlerin motivasyon düzeyleri köy okullarında çalışan
öğretmenlerden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur.
Araştırmada, alt boyutlara ilişkin elde edilen bulgularda, okul müdürlerinin
yaratıcı liderlik özellikleri (girişimcilik ve etkili iletişim, yeniliğe ve değişime açıklık
ve farklılık) ile öğretmenlerin motivasyonları (içsel faktörler, dışsal faktörler ve
x
yönetsel faktörler) arasında ve tüm alt boyutlarda pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin
olduğu görülmüştür. Sonuçlar okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özelliklerinin
öğretmen motivasyonu üzerinde orta düzeyde etkiye sahip olduğunu göstermektedir.
Okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özellikleri öğretmen motivasyonunun içsel
faktörler boyutunun %38'ini, dışsal faktörler boyutunun %22'sini ve yönetsel faktörler
boyutunu ise %48'ini açıklamaktadır.
Eğitim bakanlığı, il ve ilçe eğitim müdürlüğü okul müdürlerinin yaratıcı
liderlik özelliklerini geliştirmesine adına eğitimler düzenleyerek okul müdürlerinin
yaratıcı özelliklerini geliştirebilir. İlaveten öğretmen motivasyonuna etki eden diğer
değişkenler araştırılarak, öğretmen motivasyonunu yükseltilmesi adına farklı
uygulamalar yapılabilir.
Anahtar Kelimeler: Öğretmen Motivasyonu, Yaratıcı Liderlik, Okul Müdürü,
İlkokul ve Ortaokul Öğretmeni, Sosyo-Demografik Değişkenler

Abstract:
The aim of the study is to examine the relationship between the creative
leadership characteristics of school principals and teacher motivation. The research
was conducted using the relational scanning model, one of the scanning models. The
population of the research consists of 2938 teachers working in public schools
affiliated to the Tovuzili Education Directorate in Tovuz province of Azerbaijan in the
2021-2022 academic year. The sample of the study consisted of 477 teachers who were
randomly selected from this universe by cluster sampling. In the study, "Creative
Leadership Scale of School Principals" and "Teacher Motivation Scale in the Context
of Internal, External and Administrative Factors" were used as data collection tools.
According to the results of the research, the creative leadership characteristics
of school principals do not differ according to the variables of teachers' gender, age
and seniority. While there was a significant difference in the entrepreneurship,
effective communication and diversity dimensions of creative leadership according to
the education level variable, there was no difference in the dimension of openness to
innovation and change. A significant difference was found in all sub-dimensions of
creative leadership according to the location variable of the school where the teachers
work. It has been observed that the dimensions of entrepreneurship and effective
communication, openness to innovation and change, and diversity, which are the
creative leadership characteristics of school principals, differ significantly according
to the settlement variable of the school where the teachers work, and in this
differentiation, the teachers working in the schools in the city and district centers find
the school principals more creative than the teachers working in the village schools. It
has been observed that there is a significant difference in the dimensions of teacher
motivation in terms of internal factors, external factors and administrative factors,
according to the settlement variable of the school where the teachers work. The
xii
motivation levels of teachers working in provincial and district centers were found to
be significantly higher than teachers working in village schools.
In the research, it was found that there was a positive and significant
relationship between school principals' creative leadership characteristics
(entrepreneurship and effective communication, openness to innovation and change
and diversity) and teachers' motivations (internal factors, external factors and
administrative factors) and in all sub-dimensions. was found to be. The results show
that the creative leadership characteristics of school principals have a moderate effect
on teacher motivation. Creative leadership characteristics of school principals explain
38% of the internal factors, 22% of the external factors and 48% of the managerial
factors of teacher motivation.
The Ministry of Education, provincial and district education directorates can
develop the creative qualities of school principals by organizing trainings for them to
develop their creative leadership qualities. In addition, other variables that affect
teacher motivation can be investigated and different applications can be made to
increase teacher motivation.
Keywords: Teacher Motivation, Creative Leadership, School Principal,
Primary and Secondary School Teacher, Socio-Demographic Variables