Hisse senedi endeksi ve makroekonomik değişkenler arasındaki ilişki
The relationship between stock index and macroeconomic variables
Yazar: ALEV TATAR
Danışman: DOÇ. DR. ASLI YÜKSEL
Bahçeşehir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Eşbütünleşme = Cointegration ; Hisse senedi endeksi = Stock index ; Hisse senetleri = Stocks ; Makroekonomi = Macroeconomy ; Makroekonomik değişkenler = Macroeconomic variables ; Zaman serileri = Time series ; İMKB = İstanbul Stock Exchange

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı; hisse senedi endeksi ile makroekonomik değişkenler (Sanayi üretim endeksi, faiz oranı ve para arzı) arasındaki uzun vadeli ilişkiyi incelemektir. Bu ilişki Türkiye için 2009 ile 2013 yılları arasındaki kriz sonrası dönemde daha önce incelenmediği için bu çalışma ile literatürdeki bu boşluğun doldurulması hedeflenmektedir. Bu incelemede Ocak 2009 ile Aralık 2013 tarihleri arasında aylık Türk Lirası bazında hisse senedi fiyat endeksi (BIST100), sanayi üretim endeksi, para arzı ve faiz oranı (Reeskont oranı, merkez bankasının ticari bankalara borç verirken kullandığı faiz oranı) verileri kullanılmıştır. Engle ve Granger Eşbütünleşme (Koentegrasyon) yöntemi ve Hata Düzeltme Modeli yöntemleri ile hisse senedi endeksi ile değişkenler arasındaki uzun vadeli bir ilişkinin olup olmadığı analiz edilmiştir. İnceleme sonucunda; hisse senedi endeksi ile makroekonomik değişkenler arasında uzun vadeli bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Uzun vadeli bir ilişkide sapmalar olduğu zaman para arzı ve sanayi üretim endeksinin, sapmaların giderilmesinde istatistiki olarak anlamlı bir katkısının olmadığı tespit edilmiştir. Ancak hisse senedi endeksi ve reeskont faiz oranı sapmaların giderilmesini sağlamaktadır. Granger Nedensellik Testi ile değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi tespit edilmeye çalışılmıştır. İnceleme sonucunda faiz oranı ile hisse senedi endeksi arasında çift yönlü etkileşim olduğu bulunmuştur. Hisse senedi endeksi faiz oranı dışındaki hiçbir makroekonomik değişkenden etkilenmemekte ve etkilememektedir. Ayrıca faiz oranını etkileyen diğer bir faktörün sanayi üretim endeksi olduğu tespit edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Hisse Senedi Endeksi, Eşbütünleşme, Faiz Oranı, Para Arzı, Sanayi Üretim Endeksi

Abstract:
The aim of this thesis is the investigation of long term relationship between stock index and macroeconomic variables (industrial production index, interest rate and money supply) in Turkey. This relationship was investigated after economic crisis in between 2009 and 2013 in order to fill the gap in the literature about this period which has not been analyzed before. In this study, monthly stock index in Turkish Lira basis (BIST100), industrial production index, money supply and interest rate (rediscount rate) values between January 2009 and December 2013 has been used as data sets.  The presence of long term relationship between stock index and chosen macroeconomic variables were analyzed using Engle-Granger Cointegration and Error Correction methods.  As a result of the study a long term relationship between stock index and macroeconomic variables has been found. It has also been determined that when deviations are present in long term relationship, there is no statistically meaningful contribution of money supply and industrial production index on adjustment of such deviations. On the other hand, stock index and rediscount rate provided fulfill of these deviations. Causality between variables was investigated via Granger Causality Test. In the examination of the interest rate and stock index it has been found to be two-directional interaction.  Stock index is influenced only by interest rate and also not affect other macroeconomic variables.  It has also been determined that another factor affecting the interest rate is the industrial production index.

Keywords: Stock Index, Cointegration, Interest Rate, Money Supply, Industrial Production Index