Karboksil grubu içeren bazı ftalosiyaninlerin antibakteriyel özellikleri ve singlet oksijen kuantum verimlerinin araştırılması
Antibacterial and photophysicochemical properties of some phthalocyanines containing carboxyl group
Yazar: SÜEDA ASRAK
Danışman: PROF. MEVLÜDE CANLICA
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Kimya Ana Bilim Dalı / Anorganik Kimya Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Kimya = Chemistry

Özet:
Ftalosiyaninler, çeşitli metallerle ve ligantlarla sentezlenebilen, bu nedenle günümüzde oldukça ilgi çeken hetero halkalı bileşiklerdir. Farklı metal iyonu ve sübstitüentlerle hedefe yönelik ftalosiyaninler sentezlenebilir. Isıdan, ışıktan, asit ve bazlardan etkilenmeyen ve çok dayanıklı olan ftalosiyaninler günümüzde pek çok yerde kullanılmaktadır. Pigment, optik veri depolama, güneş pili, tekstil ve boyama gibi birden fazla kullanım ve uygulama alanı bulunmaktadır. Ftalosiyaninlerin kullanım alanlarından biri de fotodinamik terapi olup, günümüzde kontrolsüz büyüyen hücrelerin tedavisinde kullanılmaktadır. Ftalosiyaninler ile uygulanan fotodinamik terapi ışık etkisiyle fotosensitizerin aktive edilmesiyle başlar. Daha sonra ise hücrelerde singlet oksijen birikerek kötü huylu hücrelerin biriktiği dokuları yok eder. Son yıllarda yapılan araştırmalar ftalosiyanin türevlerinin antibakteriyel, antioksidan ve antimikrobiyal olarakta kullanılabileceğini göstermiştir. Tek hücreli mikroorganizma olan bakteriler yer yüzünde istisnasız her ortamda bulunabilir. Bakteriler yaşadığımız evrenin sürdürülebilir olması, doğal reaksiyonların gerçekleşmesi, hastalıkların tedavi edilebilmesi vb. birçok şey için bakterilere ihtiyaç vardır. Bakterilerin bulunduğu ortamda yaşamasını ve üremesini engelleyen kimyasallara antibakteriyel denir.
Bu çalışmada karboksil grubu içeren Zn, Al, Ga ve In metal tuzlarıyla ftalosiyaninlerin sentezi, karakterizasyonlarının yapılması amaçlanmıştır. Karakterizasyon çalışmaları Fourier Dönüşümlü Infrared, Ultraviyole Visible, Nükleer Manyetik Rezonans ve Matriks Destekli Lazer Desorpsiyon İyonlaştırma spektroskopik yöntemlerle yapılmıştır ve daha sonra önerilen yapıların doğruluğu incelenmiştir. Son olarak ftalosiyanin bileşiklerinin fotokimyasal özellikleri araştırılmıştır ve ftalosiyanin bileşiklerinin antibakteriyel özellikleri incelenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Karboksil grubu, singlet oksijen, antibakteriyel özellik.

Abstract:
Phthalocyanines are heterocyclic compounds that can be synthesized with various metals and ligands and therefore attract a lot of attention nowadays. Targeted phthalocyanines could be synthesized with different metal ions and substituents. Phthalocyanines are not affected by heat, light, acids or bases and are very stable. Phthalocyanines are used for many applications today. It has multiple uses and application areas such as pigment, optical data storage, solar cell, textile and dyeing, etc. One of the uses of phthalocyanines is photodynamic therapy, which is currently used in treating uncontrolled growing cells. Photodynamic therapy applied with phthalocyanines begins with the activation of the photosensitizer by the effect of light. Then singlet oxygen accumulates in the cells and destroys malignant cells. Recently many studies have shown that phthalocyanine derivatives can also be antibacterial, antioxidant and antimicrobial. Bacteria, which are single-celled microorganisms, can be found everywhere on earth. They are responsible for the sustainability of the universe. For example, for natural reactions to occur, and for diseases to be treated we need bacteries. Chemicals that prevent bacteria from living and reproducing in their environment are called antibacterial. This study aimed to synthesize and chracterize phthalocyanines wit Zn, Al, Ga and In metal salts containing carboxyl groups.
Characterization studies were carried out using Ultraviole-Visible, Fourier Transform-Infrared, 1H-Nuclear Magnetic Resonance, Matrix Assisted Laser Desorpiton Ionization spectroscopic methods and the accuracy of the proposed structure was examined. Finally, the photophysical and photochemical properties of the synthesized phthalocyanine compounds were investigated. Then, the antibacterial properties of phthalocyanine compounds were examined.
Keywords: Carboxyl group, antibacterial properties, singlet oxygen quantum yield.