Beyzavi ve Nesefi'de itizal etkilerinin incelenmesi(Beydavi ve nesefi tefsirlerine eleştirel bir yaklaşım)
A study on the i'tizali effects on the Baydawi and nasafi's exegesis (a critical approach to the exegesis of Baydawi and Nasafi)
Yazar: HARUN ABACI
Danışman: DOÇ. DR. ABDULAZİZ HATİP
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İlahiyat Ana Bilim Dalı / Tefsir Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Din = Religion
Dizin: Beyzavi = Beyzavi ; Kur'an-ı Kerim = Koran ; Mezhepler = Sects ; Nesefi = Nesefi ; Tefsir = Commentary ; Zemahşeri = Zemahşeri ; İslamiyet = Islam

Özet:
Zemahşerî, Mu`tezilî bir âlim olup tefsirinde de Mu`tezilî fikirler çerçevesindeâyetleri yorumlamasından dolayı kaleme aldığı el-Keşşâf adlı eseri Mu`tezilemezhebinin tefsirlerinden kabul edilmektedir. Ancak dil özellikleriyle ilgili yorumlarıçok takdir edilen böyle bir tefsirden istifadeyi sağlamak ve i`tizâlî fikirlerin ayıklanıpmezhebî etkisini önlemek amacıyla Beyzâvî ve Nesefî'nin el-Keşşâf'tan çok fazlaalıntılar yaparak kendi tefsirlerini yazmalarından dolayı âlimlerin çoğu Beyzâvî veNesefî'nin tefsirlerini el-Keşşâf'ın bir özeti kabul etmektedir. Ancak özet olduğunusöyleyebilmek için fikrî temelleri bakımından da aynı özellikleri taşıması gerekir. Dilaçısından fikrî temelleri aynı olduğu için bu yönüyle özet kabul edilebilir. Ancak kelâmîve fıkhî açıklamalarda da özet olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira Beyzâvî veNesefî el-Keşşâf'ı kendi kelâmî ve fıkhî mezheplerinin potasından geçirip fikirlerinisüzerek kendi fikirlerini yansıtacak şekilde tekrar düzenlemişler. Bu açıdan bu iki tefsiriorijinal tefsir kabul etmek mümkün görünmektedir. Bununla birlikte her iki müfessirineleştirmeden kendi tefsirlerine aldıkları bazı i`tizâlî görüşler de tespit edilmiştir. AncakBeyzâvî ve Nesefî'nin i`tizâli yansıttığını düşündüğümüz görüşlerin sayısının azlığıtefsirlerine zarar vermediğini düşünebiliriz

Abstract:
Zamahsari, a mu'tezilite scholar, interpreted the Quranic verses from i'tizaliperspective in his Kassaf which is accepted as the exegesis of the mu'tezilite sect.Baydawi and Nasafi wrote down their own exegesis in order to get the exegesis ofZamahsari in which considerations regarding the characteristics of the language wasvery much appreciated, useful one by cleaning the i'tizali thoughts in it and preventingits i'tizali effects on the other sects. But many scholars recognised the exegesis ofBaydawi and Nasafi as a summary of The Zamahsari's one because of these twomufassirs (interpreters) often quoting from Zamahsari when writing down their ownexegesis. Yet to say that these exegesis are a summary of Zamahsari's one, is necessaryto say that they have same characteristics from the point of view of "foundations ofthought". However, they can be accepted as a summary because the basic thoughts,from the point of view of the language, are the same. But it is not possible to say thatthese two exegesis are summary of Zamahsari's one for the theological and Islamicjurispuridical interpretations. Since Baydawi and Nasafi had re-organized al-Kassaf toreflect their own ideas by editing it according to their own theological and jurispuridicalschools. In that point, it can be considered that the two exegesis are original ones. It isdetermined that the exegesis of both mufassirs include uncritically some i'tizalithoughts. But we can consider that the opinions reflecting i'tizali effects on Baydawiand Nasafi didn't damage their exegesis because these opinions are really rare.