Çölyak hastalarında kemik mineral dansitesinin ve  osteoporoz/osteopeni sıklığının sağlıklı bireylerle karşılaştırılarak değerlendirilmesi /
Yazar: ÇAĞLA ÖZCAN ÜMİT
Danışman: DOÇ. DR. NURTEN TÜRKEL KÜÇÜKMETİN
Namık Kemal Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Glutenler = Glutens ; Kemik dansitesi = Bone density ; Osteopeni = Osteopenia ; Osteoporoz = Osteoporosis ; Çölyak hastalığı = Celiac disease ; İmmünoglobülin A = Immunoglobulin A

Özet:
Amaç: Çölyak Hastalığı (ÇH) genetik olarak duyarlı kişilerde buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllardaki gluten proteinine karşı gelişen proksimal ince bağırsak hastalığıdır. Çölyak hastalığında glutensiz diyet uygulanmasının yanı sıra diyetteki eksiklerin yerine konması kabul gören tedavi yöntemidir. 
Bu çalışmanın amacı diyet uyumunun çölyak hastalarında osteoporoz/osteopeniye etkisi ile çölyak hastaları ve sağlıklı bireyleri hastalığın osteoporo/-osteopeniye etkisi açısından karşılaştırmaktı.
Gereç ve yöntem: Hastanemiz gastroenteroloji kliniğinde çölyak tanısı ile takip edilmekte olan yaşları 18-65 arasında değişen 47 hasta (35i (%74,5) kadın 12 si(%25,5) erkek) dahil edildi. Hastalar dahil edilme ve dışlama kriterlerine göre seçildi. Çölyak hastaları doku transglutaminaz pozitif/negatif olmasına göre iki gruba ayrıldı. tTG-IgA pozitif ve negatif olanlar kendi aralarında yaş, cinsiyet, hastalık yaşı değişkenlerine göre karşılaştırıldı. Bu değişkenlerin çölyaklılarda osteoporoz/osteopeniye etkileri hastaların tTG-IgA sonucuyla aynı gün çekilen DXA sonuçları değerlendirilerek incelendi. ikinci karşılaştırma tüm çölyak hastaları ve sağlıklı bireyler arasında, DXA sonuçlarına göre hastalığın osteoporoz/osteopeni riskini arttırma durumu açısından yapıldı. 
Bulgular: 47 Çölyak Hastalığı tanılı hastadan 9'unda (%19,1) osteoporoz, 13'ünde  (%27,7) ise osteopeni saptandı.
Çölyak hastalarında hastalık yaşı arttıkça osteoporoz görülme riski artmaktadır. Yaş arttıkça ise osteopeni görülme riski artmaktadır.
tTG-IgA pozitif ve negatif olan çölyaklılar arasında yaş, cinsiyet, osteoporoz ve osteopeni açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.
ÇH ve sağlıklı bireyler arasında hastalığın osteoporoz ve osteopeniye etkisi açısından istatistiksel anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Çalışmamıza göre özellikle 10 yıl ve üzeri olan hastaların osteoporoz açısından yüksek riske sahip oldukları saptandığından asemptomatik olsalar dahi mutlaka DXA ile taranması gerekmektedir.
 

Anahtar Kelimeler: Çölyak hastalığı, Osteopeni, Osteoporoz, tTG IgA

Abstract:
EVALUATION OF BONE MINERALS DENSITY AND THE FREQUENCY OF OSTEOPOROSIS/OSTEOPENIA IN CELIAC PATIENTS COMPARED WITH HEALTHY INDIVIDUALS
SUMMARY
Purpose: Celiac Disease is a proximal small bowel disease that develops against gluten protein in cereals such as wheat, barley and rye in genetically susceptible individuals. In addition to applying GFD in celiac disease, replacing the deficiencies in the diet is an accepted treatment method.
The aim of this study was to compare the effect of dietary adherence on osteoporosis/osteopenia in celiac patients and the effects of the disease on osteoporosis/osteopenia in celiac patients and healthy individuals.
Materials and methods: Forty-seven patients (35 (74.5%) female and 12 (25.5%) male) aged between 18-65 years who were being followed up in the gastroenterology clinic of our hospital with a diagnosis of celiac were included. Patients were selected according to inclusion and exclusion criteria. Celiac patients were divided into two groups according to tissue transglutaminase positive/negative. tTG-IgA positive and negative patients were compared among themselves according to age, gender and disease age variables. The effects of these variables on osteoporosis/osteopenia in celiac patients were evaluated by evaluating the DXA results taken on the same day as the tTG-IgA results of the patients. The second comparison was made between all celiac patients and healthy individuals in terms of whether the disease increases the risk of osteoporosis/osteopenia according to DXA results. 
Results: Osteoporosis was found in 9 (19.1%) of 47 Celiac Disease patients, and osteopenia was found in 13 (27.7%) patients.
The risk of developing osteoporosis increases as the age of the disease increases in celiac patients. As age increases, the risk of osteopenia increases.
No statistically significant difference was found between tTG-IgA positive and negative celiac patients in terms of age, gender, osteoporosis and osteopenia.
There was no statistically significant difference between CD and healthy individuals in terms of the effect of the disease on osteoporosis and osteopenia.
Conclusion: According to our study, patients who are 10 years or older have a high risk of osteoporosis, so even if they are asymptomatic, they should be screened with DXA.


Keywords: Celiac disease, Osteoporosis, Osteopenia, tTG-IgA