Likert tipi ölçeklerin çocuklarla kullanımında yanıt kategori sayısının psikometrik özelliklere etkisi
Effect of number of response options on psychometric properties of likert-type scale for used with children
Yazar: ÜMRAN ALAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ KÜBRA ATALAY KABASAKAL
Hacettepe Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitsel değerlendirme = Educational assessment ; Likert modeli = Likert model ; Psikometrik özellikler = Psychometric characteristics ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuk gelişimi = Child development ; Ölçekler = Scales ; Ölçme-değerlendirme = Measurement and evaluation

Özet:
Bu çalışmanın amacı Likert tipi ölçeklerin çocuklarla kullanımında yanıt kategori sayısındaki değişikliğin çocukların yanıtları ve ölçeğin psikometrik özellikleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaçla Çocuk ve Ergenler için Okula Bağlanma Ölçeği'nin 2'li, 3'lü ve 4'lü yanıt kategorisindeki formları Eskişehir il merkezinde sosyoekonomik açıdan farklılaşan 11 okulda 2. ve 3.sınıfta öğrenim gören 1092 çocuğa yaklaşık olarak 3'er hafta arayla 3 kez uygulanmıştır. Sonuçlar, yanıt kategori sayısı arttıkça ortalamaların düşme, dağılımın ise normalleşme eğiliminde olduğunu göstermiştir.  Ölçeğin 2'li yanıt kategorisine sahip formu için çoğu madde ayırt edicilik açısından kabul edilebilir düzeyin altında kalırken, 3'lü ve 4'lü yanıt kategorisine sahip formlarda maddelerin ayırt ediciliklerinde belirgin bir artış olduğu ve bu formlarda maddelerin ayırt ediciliklerinin yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Ölçeğin tüm alt boyutları için yanıt kategori sayısının artmasıyla güvenirlik katsayısının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ölçeğin 2'li, 3'lü ve 4'lü yanıt kategorisine sahip formları için üç alt boyuta ait geçerlik kestirimleri incelendiğinde hem 3'lü hem de 4'lü yanıt kategorisine sahip formların geçerlik açısından uygun olduğu, 2'li yanıt kategorisindeki formun ise geçerlik açısından zayıf olduğu görülmüştür. Farklı yanıt kategorisine sahip formlardan elde edilen puanlar incelendiğinde puanlar arasında anlamlı fark olduğu, en belirgin farklılığın 2'li ve 4'lü yanıt kategorisine sahip formlar arasında olduğu ortaya koyulmuştur. Yapılan bu çalışma ile Likert tipi ölçeklerin çocuklarla kullanımında 2'li yanıt kategorisi sayısının tercih edilmesinin psikometrik özellikleri olumsuz yönde etkilediği, yanıt kategori sayısının artmasıyla psikometrik özelliklerin iyileştiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this study is to investigate the effects of number of response options on psychometric properties of Likert-type scale for used with children. Accordingly, 1092 2nd and 3rd grade children from 11 different schools in terms of socioeconomic status received and completed 2-point, 3-point, and 4-point format of the School Attachment Scale for Children and Adolescents approximately three weeks apart. Results revealed that as the number of response options increased the means tended to be decreased, and the distribution tended to be normal. For the 2-point format of the scale most items were below the cut point in terms of discrimination indexes. Compared to 2-point format there was a significant increase in discrimination indexes for the 3-point and 4-point formats and the items' discrimination indexes were high. It was concluded that reliability coefficient increased with increasing number of response options for all sub-dimensions of the scale. When the validity estimations of the three sub-dimensions were examined for the 2-point, 3-point, and 4-point forms of the scale, it was found that 3-point and 4-point format were appropriate for the validity, and the validity of the 2-point format was weak. There was a significant difference between the scores of different formats of the scale. The most significant difference was found between the 2-point format and 4-point format. It was concluded that the using the 2-point format Likert-type scales with children negatively affected the psychometric properties and that the psychometric properties improved with the increase in the number of response options.