Analitik hukuki pozitivizmde yaptırımın rolü
The role of sanction in analytical legal positivism
Yazar: FATİH GÜNEŞ
Danışman: PROF. DR. MURAT YÜKSEL
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Çoğu kişi için yaptırımlar olmaksızın hukukun varlığının düşünülmesi dahi olanaksızdır. Yaptırımlar yaygın olarak bir hukuk sisteminin kurallarının etkinliğini sağlayan araçlar olarak görülmekte, bu anlamda hukuk için vazgeçilmez oldukları düşünülmektedir. Bu görüşün taraftarları arasında pozitivist, realist, doğal hukukçu ve sosyologlar bulunmaktadır. Bu görüşe muhalif olarak yaptırımın hukuk için asli bir unsur olmadığı ve zorunlu bir kavram olarak düşünülmesinin gerekmediğini ileri sürenler de bulunmaktadır. İlk görüşün savunucularının mensup olduğu hukuk teorilerindeki çeşitlilik benzeri bu görüş mensupları için de geçerlidir. Bu çalışmada ise yalnızca analitik hukuki pozitivizme göre hukuk için yaptırımın ne anlam ifade ettiği sorusuna cevap aranmıştır. Çekişen iki görüşün analitik hukuki pozitivizm çerçevesinde birbirlerine üstün gelen yanları ya da eleştirilmesi gereken yönleri ortaya konmuştur. Bu çaba gösterilirken ise ilk görüş için Jeremy Bentham ve John Asutin ikincisi için ise H.L.A. Hart ve Joseph Raz'ın görüşleri analiz edilmiştir.
Klasik dönem analitik hukuki pozitivistlerinden Jeremy Bentham ve John Austin yaptırımın hukukun asli bir unsuru olduğunu düşünmektedir. Bu çalışmanın birinci bölümünde bu iki düşünürün görüşleri sırasıyla hukuk kuramları, yaptırım hakkındaki görüşleri ve bu görüşlerine yönelik eleştirileri çerçevesinde ele alınmıştır. Hukuk ve yaptırım ilişkisine dair bu yaygın kanaate muhalif olarak yaptırımın hukukun zorunlu bir kavram olmadığı görüşü de ileri sürülmüştür. Bu görüşün analitik hukuki pozitivizmdeki temsilcileri görüşün modern döneminin önemli isimleri H.L.A. Hart ve Joseph Raz'dır. Çalışmanın ikinci bölümünde bu iki düşünürün görüşleri sırasıyla hukuk kuramları, yaptırım hakkındaki görüşleri ve bu görüşlerine yönelik eleştirileri çerçevesinde ele alınmıştır.

Abstract:
For many, it is impossible to imagine the existence of law without sanctions. Sanctions are widely regarded as instruments that ensure the effectiveness of the rules of a legal system, and in this sense they are considered indispensable for law. Supporters of this view include positivists, realists, natural lawyers and sociologists. In opposition to this view, there are also those who argue that sanctions are not an essential element of law and should not be considered as a necessary concept. The diversity in the legal theories to which the proponents of the first view belong is also valid for the members of this view. In this study, only the question of what sanction means for the law according to analytical legal positivism is sought to be answered. Within the framework of analytical legal positivism, the superior aspects of the two competing views or the aspects that need to be criticised have been put forward. In this endeavour, the views of Jeremy Bentham and John Asutin for the first view and H.L.A. Hart and Joseph Raz for the second view were analysed.
Among the analytical legal positivists of the classical period, Jeremy Bentham and John Austin think that sanction is an essential element of law. In the first part of this study, the views of these two thinkers are analysed within the framework of their legal theories, their views on sanction and their criticisms of these views. In opposition to this common opinion on the relationship between law and sanction, the view that sanction is not a necessary concept of law has also been put forward. The representatives of this view in analytical legal positivism are H.L.A. Hart and Joseph Raz. In the second part of the study, the views of these two thinkers are discussed within the framework of their legal theories, their views on sanction and their criticisms of these views respectively.