Nefes egzersizinin stres hormonlarına etkisi
The effect of breathing exercise on stress hormones
Yazar: DENİZ ÖRÜN
Danışman: PROF. DR. SELMA KARACAN
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Spor = Sports
Dizin: Hormonlar = Hormones ; Katalaz = Catalase ; Nefes = Breath ; Nefes egzersizleri = Breathing exercises ; Stres = Stress

Özet:
Çalışmanın amacı, genç kadınlarda nefes egzersizinin stres hormonlarına akut etkilerini belirlemektir.
Çalışma, Selçuklu Belediyesi Sosyal Tesislerinde antrenörlük yapan sağlıklı 15 genç kadının gönüllü katılımı ile gerçekleştirildi. Katılımcıların yaş, boy uzunluğu, vücut ağırlığı ve BKİ ortalamaları sırasıyla 29,06±4,26 yıl, 163,66±3,81 cm, 54,98±4,97 kg ve 20,55±1,78 kg/cm2 olarak tespit edildi.
Çalışmada katılımcılara nefes koçu gözetiminde 45 dakikalık doğal ve bağlantılı bir nefes egzersizi uygulatıldı. Nefes egzersizi öncesinde ve egzersiz sonrasında kortizol ve epinefrin hormonları ile SOD ve katalaz enzimlerine bakıldı. Çalışmaya katılan tüm katılımcıların egzersizden en az 2 saat önce hafif standart bir kahvaltı sonrası kan örnekleri, ön kol dirsek venasından sabah saat 08:00'de nefes egzersizi öncesi ve sonrası jelli ve antikoagulantlı vacutainer kan alma tüplerine (6 cc) hemşire tarafından alındı. Alınan kan örnekleri + 4ºC'de 4000 devir/dakikada 10 dakikalık santrifüj sonrası serum ve plazmaları elde edilerek 2'şer pool'e ayrıldıktan sonra eppendorf tüplerde analizlere kadar -20 ºC'lik derin dondurucuda saklandı. Kan analizlerine Konya Sistem Laboratuvarında belirlenen yöntemlerle bakıldı. İstatistiksel analiz de SPSS 22.0 paket programı kullanıldı. Verilerin normal dağılıp dağılmadığı Kolmogorov-Smirnov testi ile analiz edildi ve parametrik test koşulları sağlandığı için paired t testi uygulandı. Değişkenler arasındaki ilişki Pearson korelasyon analizi ile belirlendi.
Akut bir nefes egzersizi sonunda katılımcıların kortizol hormonu ortalamalarında anlamlı bir azalma tespit edildi (p<0,05). Epinefrin hormonunda ise azalma görülmekle birlikte bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı (p>0,05). SOD ve katalaz enzim ortalamalarında anlamlı bir farka rastlanmadı (p>0,05).
Sonuç olarak; stres faktörlerinin azaltılmasında bir rahatlama tekniği olarak nefes egzersizlerinin kullanılabileceği söylenebilir.

Anahtar Sözcükler: Katalaz; nefes egzersizi; SOD; stres hormonları

Abstract:
The aim of the study was to determine the acute effects of breathing exercise on stress hormones in young women.
The study was conducted on volunteering participants of 15 healthy young women, who worked as trainers in the Social and Physical Activity Facilities of Selcuklu Municipality. The mean values of the age, height, body weight, and BMI of the participants were 29.06 ± 4.26 years, 163.66 ±3.81 cm, 54.98 ±4.97 kg, and 20.55 ± 1.78 kg / cm2 , respectively.
Participants were given a 45-minute natural and connected breathing exercise under the supervision of a breathing trainer. The levels of cortisol and epinephrine hormones, and the levels of SOD and catalase enzymes were tested before and after the breathing exercise. Venous blood samples were collected from the forearm-elbow area before and after the exercise into gel and anticoagulant-containing  vacutainer blood collection tubes (6 cc) by a nurse at 08:00 am after the participants had a light standard breakfast 2 hours prior to the workout. The collected blood samples were centrifuged at 4000 rpm at + 4ºC for 10 minutes, separating the serum and plasma. The samples were then stored in these 2 separate respective pools in the deep freeze at -20 ºC until the time of the analyses in Eppendorf tubes. The blood analyses were performed according to the instructions defined by Konya System Laboratory. The SPSS 22.0 software package program was used for statistical analyses. The Kolmogorov-Smirnov test was used for testing whether the data conformed to a normal distribution. As the data met the criteria for conducting a parametric test, the paired t-test was performed. The relationship between the variables was determined by Pearson correlation analysis.
At the end of an acute breathing exercise, a significant decrease was found in the mean cortisol hormone levels of the participants (p <0,05). Although the level of epinephrine hormone decreased too, this difference was not statistically significant (p> 0,05). There were no significant differences in the mean levels of SOD and catalase enzymes (p> 0,05).
In conclusion, it may be suggested that breathing exercises can be used as a relaxation technique in the alleviation of stress factors.
Keywords: Catalase; breathing exercise; SOD; stress hormones