Örgüt kültürü ve örgütsel vatandaşlık davranışı: Ulusal ve uluslararası işletmeler üzerinde bir analiz
Organizational culture and organizational citizenship behavior: An analysis on national and international businesses
Yazar: ÖZAL ERGİN
Danışman: DOÇ. DR. SÜREYYA ECE
Şırnak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ve Finansman Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Organ kültürü = Organ culture ; Örgüt kültürü = Organizational culture ; Örgütsel vatandaşlık = Organizational citizenship ; Örgütsel vatandaşlık davranışı = Organizational citizenship behavior

Özet:
Küreselleşme ile birlikte işletmeler için pazar alanı haline gelen dünyada rekabet her geçen gün daha da zorlaşmaktadır. Bu rekabet ortamında işletmelerin de dünya ve ülke pazarından pay elde etmeleri için rekabet avantajı sağlamaları gerekmektedir. İşini seven ve gönüllü bir şekilde örgüt yararını destekleyici davranışlar sergileyen çalışanlar ile işletmelerin rekabet avantajı elde etmesi beklenilmektedir. Örgüt kültürü, örgütsel vatandaşlık davranışının belirleyicilerinden biri olarak açıklanmaktadır. Örgütsel vatandaşlık davranışı, çalışanların hem şirkete hem de çalışma arkadaşlarına karşı sergiledikleri davranışlar olarak tanımlanmaktadır. İşletme bünyesinde oluşturulmuş örgüt kültürünün çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışını etkileyeceği ve bu durumun da işletmenin amaçlarına ulaşmasında önem taşıdığı düşünülmektedir. 
Çalışma kapsamında öncelikle örgüt kültürünün, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Daha sonra örgüt kültürünün ve örgütsel vatandaşlık davranışının, ulusal ve uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren firmaların çalışanları bakımından farklılık olup olmadığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Türkiye İstatistik Bölge Birimleri Sınıflandırması(Türkiye İBBS)'na göre TRC3 sınıfında yer alan Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt illerinde faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası işletmelerin çalışanları ile anket çalışması yapılmıştır. Çalışma kapsamında yapılan Bağımsız Gruplar T-Testi ve Basit Regresyon analizlerinde örgüt kültürü alt boyutlarının(güç kültürü, başarı kültürü ve destek kültürü) örgütsel vatandaşlık davranışının alt boyutları(diğerkâmlık davranışı, vicdanlılık davranışı sivil erdem davranışı, centilmenlik davranışı ve nezaket davranışı) üzerinde etkisi olduğu sonucu elde edilmiştir. 
Ulusal firma çalışanlarının uluslararası firma çalışanlarına nazaran daha fazla örgütsel vatandaşlık davranışı sergilediği sonucu elde edilmiştir. İşletme amaçlarına yönelik meydana gelen örgüt kültürü, çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışlarını etkilemektedir. Yöneticiler tarafından iş görenleri güçlendirilmesi, desteklenmesi, yönetime katılmalarının sağlanması gibi örgüt politikalarının uygulamaya konulması örgütsel vatandaşlık davranışının sergilenmesini artıracağı beklenmektedir.

Abstract:
With globalization, competition in the world, which has become a market area for businesses, is getting harder.  In this competitive environment, businesses need to gain a competitive advantage to gain a share in the world and country markets. It is expected that businesses will gain a competitive advantage through employees who love their job and voluntarily exhibit behaviors supporting the organization's benefit. Organizational culture is explained as one of the determinants of organizational citizenship behavior. Organizational citizenship behavior is defined as the behavior of employees towards both company and their colleagues. It is thought that the organizational culture formed within the business will affect the organizational citizenship behavior and this is important in achieving the objectives of the business.
Within the scope of the study, it was aimed to investigate the effect of organizational culture on organizational citizenship behavior and to determine whether organizational culture and organizational citizenship behavior differ in terms of employees of companies operating in national and international markets. A survey was conducted with the employees of national and international businesses operating in Mardin, Batman, Şırnak, and Siirt, which are in the TRC3 class according to the Türkiye Statistical Regional Units Classification (Türkiye NUTS). In the Independent Groups T-Test and Simple Regression analyzes conducted within the scope of the study, it was found that organizational culture sub-dimensions (power, achievement, support) affected the organizational citizenship behavior sub-dimensions (altruism, conscientiousness, civic virtue, sportsmanship, courtesy). 
It was concluded that national company employees exhibited more organizational citizenship behavior than international company employees. Organizational culture, formed for business purposes, affects employees' organizational citizenship behaviors. It is expected that the managers' implementation of organizational policies as empowering and supporting employees and ensuring their participation in management, will increase exhibiting of organizational citizenship behavior.