Yetişkin kadın ve erkeklerin arkadaş ilişkilerindeki farklılıkların pozitif psikoterapi'nin birincil-ikincil yetenekler kavramları bağlamında incelenmesi: Karma bir araştırma
Investigation of the differences in friendships of adult men and women in the context of positive psychotherapy in terms of primary and secondary capabilities: A mixed study
Yazar: ILGIN ÇAKMAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇİĞDEM YAVUZ GÜLER
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Arkadaşlık = Friendship ; Cinsiyet farkları = Gender differences ; Duygusal ilişki = Romantic relationship ; Kültürel farklılık = Cultural difference ; Pozitif psikoloji = Positive psychology ; Psikoterapi = Psychotherapy ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Bu çalışmada, temel olarak yetişkin kadın ve erkeklerin arkadaş ilişkilerindeki farklılıkları, Pozitif Psikoterapi'nin kişilerarası ilişkilerdeki somut gerçekleri ortaya koymak adına kavramlaştırdığı birincil ve ikincil yetenekler bağlamında incelemek amaçlanmıştır. Bunun yanı sıra kişilerin en yakın arkadaşlarıyla hangi demografik değişkenler açısından benzerlik gösterdiği ve McGill Arkadaşlık Anketi'nin alt boyutlarında kadın ve erkeklerin nasıl farklılaştığı gibi alt amaçlara da ulaşılmak istenmiştir. Bu amaçlar doğrultusunda, araştırma nicel ve nitel metodların bir arada kullanılması ile karakterize edilen karma yöntemler araştırma modelinin yakınsak paralel deseni üzerine yapılandırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ilişki tarama metodundan, nitel boyutunda ise fenomenolojik desenden yararlanılmıştır.
Araştırmanın nicel aşamasında yaşları 18 – 65 arasında değişen 536 kadın, 464 erkek olmak üzere toplamda 1000 katılımcı yer alırken; araştırmanın nitel aşamasında yaşları 25 – 62 arasında değişen 10 kadın, 10 erkek olmak üzere toplamda 20 yetişkin birey örneklemi oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel aşamasında veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından oluşturulan ''Kişisel Bilgi Formu'', ''Birincil- İkincil Yetenekler Arkadaşlık Formu'' ve aynı zamanda ''McGill Arkadaşlık Anketi'' kullanılmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında ise yetişkin kadın ve erkeklerin arkadaş ilişkileri ile ilgili derinlemesine fikir sahibi olmak adına araştırmacı tarafından hazırlanan ''Görüşme Soru Listesi'' yarı yapılandırılmış bireysel görüşmelerde katılımcılara uygulanmıştır. 
Verilerin analizinde; araştırmanın nicel aşamasında, SPSS- 22 paket programından yararlanılmış ve araştırmanın nicel amaçları doğrultusunda çapraz tablolar, Kay- Kare (Chi-Square) Testi ve T-test teknikleri uygulanmıştır. Araştırmanın nitel aşamasında ise veri analizi yaparken MaxQDA Versiyon 2018 bilgisayar programından yararlanılmıştır. Araştırmanın nitel ve nicel bulguları karma araştırma yönteminin yakınsak paralel desenine uygun olacak şekilde tartışma bölümünde bir araya getirilerek kıyaslanmış ve yorumlanmıştır.
Araştırmanın nicel verilerinin analizi sonucunda; kadın ve erkeklerin en yakın arkadaşları ile cinsiyet, romantik ilişki durumu, kardeş sayısı ve doğum sırası değişkenlerinde benzer oldukları, McGill Arkadaşlık Anketi'nin tüm alt boyutlarında (heyecan verici beraberlik, yardım, yakınlık, güvenilir işbirliği, duygusal güven ve benlik onaylaması) kadınların aldıkları puanların erkeklere oranla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda kadınların Pozitif Psikoterapi'nin Birincil Yetenekleri'nden olan sevgi, sabır, zaman, ilişki-temas, güven yeteneklerinde; İkincil Yetenekleri'nden olan güvenirlik, nezaket, dürüstlük, sadakat ve adalet yeteneklerinde aldıkları puanların erkeklere oranla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Erkeklerin ise Pozitif Psikoterapi'nin Birincil Yetenekleri'nden olan cinsellikte ve İkincil Yetenekleri'nden olan tutumluluk, çalışkanlık-başarı ve itaatkarlık yeteneklerinde aldıkları puanların kadınlara oranla daha yüksek olduğu bulunmuştur. Kadın ve erkek katılımcıların Birincil Yetenekler'den olan model alma, umut, inanç-din, şüphe, kesinlik, bütünlük ve İkincil Yetenekler'den olan dakiklik, düzenlilik ve temizlik yeteneklerinde farklılaşmadıkları bulunmuştur. Araştırmanın nitel verilerinin analizi sonucunda ise; kadın ve erkek katılımcıların demografik değişkenler, alt boyutlar ve yeteneklerde birbirlerinden nasıl farklılaştıklarına ilişkin bulgulara ulaşılmıştır. 
Sonuç olarak, Pozitif Psikoterapi'nin Birincil Yetenekleri'nden sevgi, bütünlük, zaman, sabır, model ama ve ilişki temas yeteneklerinin; İkincil Yetenekleri'nden ise güvenirlik, dürüstlük, nezaket, sadakat, adalet ve itaatkarlık yeteneklerinin kadın ve erkeklerin arkadaş ilişkileri arasındaki farklılıkları ortaya koymak adına daha önemli yetenekler olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Arkadaş İlişkileri, Arkadaş İlişkilerinde Cinsiyet Farklılıkları, Pozitif Psikoterapi, Gerçek Yetenekler, Birincil- İkincil Yetenekler

Abstract:
In this research, it is mainly aimed to examine the differences of friendship between adult men and women in the context of primary and secondary capabilities that Positive Psychotherapy with conceptualizes in order to reveal concrete realities in interpersonal relationships. In addition, were also be aimed to achieved sub-objectives such as which demographic variables were similar to between best friends and how women and men differ in the sub-dimensions of the McGill Friendship Questionnaire. According to these purposes, research methods that constructed on the the mixed methods characterized by the combination of quantitative and qualitative – convergent paralel mixed research design. Relationship screening method was used in the quantitative dimension of the research and phenomenological design was used in the qualitative dimension.
In the quantitative phase of the research, a total of 1000 participants, 536 females and 464 males, aged between 18 and 65, consisted of quantitative samples. In the qualitative phase of the research, a total of 20 adults, 10 females and 10 males, aged between 25 and 62 years, consisted of qualitative sample. In the quantitative phase of the research were used ''Personal Information Form'' and ''Primary- Secondary Capabilities in Friendships Survey'' prepared by the researcher and ''McGill Friendship Questionnaire''. In the qualitative phase of the study, ''Interview Question List'' were used in semi structural individual interviews to gain indepth insight into the friendships of adult men and women. 
In the analysis of the data; ın the quantitative stage of the research, SPSS-22 computer program was used and cross-tables, Chi-Square Test and T-test techniques were applied properly for quantitative purposes of the research. In the qualitative phase of the study, MaxQDA Version 2018 computer program was used for data analysis. The qualitative and quantitative findings of the research were compared and interpreted in the discussion section in accordance with the convergent paralel mixed research design. 
As a result of the analysis of the quantitative data; ıt was found that adult women and men were similar in the demographic variables of gender, romantic relationship status, number of siblings and birth order with their best friends and ıt was found that women had higher score than men in ın all sub-dimensions of the McGill Friendship Questionnaire. At the same time, women had higher score than men in the primary capabilities of love, patient, time, contact and confidence and secondary capabilities of reliability, politeness, honestly, sincerity and justice. On the other hand, men had higher score than women in the primary capabilities of sexuality and thrift, achievement and obedience. It was found that men and women were not differentiated in primary capabilities of example, hope, belief, doubt, certainty, unity, and secondary capabilities od  punctuality, cleanliness and orderliness. As a result of the analysis of qualitative data; the findings of the research showed that how male and female participants were differed in demographic variables, sub-dimensions and capabilities.
As a result, some capabilities are more important to reveal the differences between friendships of men and women such as: primary capabilities of love, unity, time, patience, example, contact and secondary capabilities of reliability, honestly, politeness, sincerity and obeidence. 

Key words: Friendship, Gender Differences in Friendship, Positive Pscyhotherapy, Actual Capabilities, Primary and Secondary Capabilities