Dar suyollarında risk değerlendirmesi ve emniyet optimizasyonu
Risk evaluation and safety optimization on narrow waters
Yazar: SERDAR YILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZKAN UĞURLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science

Özet:
Deniz kazaları boğazlar ve kanallar gibi dar suyollarında yoğun olarak meydana gelmektedir. Gün geçtikçe artan deniz trafiği bu bölgelerde seyir emniyetini tehdit eden riskleri de arttırmaktadır. Meydana gelen deniz kazaları sadece gemi ve yük kaybı değil can kaybı ve çevre felaketlerini de beraberinde getirmektedir. Gelişen teknoloji ile birlikte alınan ilave tedbirlere rağmen kazalarda hedeflenen düzeyde azalış sağlanamamıştır. Bu nedenle dar suyollarında sabit ve değişken risklerin ortaya konması, güncel risk kontrol seçeneklerinin belirlenmesi deniz ticaretinde emniyetin sağlanması ve sürdürülebilirliği için gereklidir. Bu çalışmada, deniz ticaretinin önemli bağlantı noktalarından olan İstanbul Boğazı, Dover Boğazı ve Singapur Boğazı'nda, 2004-2018 yılları arasında meydana gelmiş çatma, çatışma, karaya oturma ve batma kazaları kalitatif ve kantitatif olarak analiz edilmiştir. Analizlerde sırasıyla, Coğrafi Bilgi Sistemleri, İnsan Faktörleri Analizi ve Sınıflandırma Sistemi ve Bayes ağı yaklaşımları kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda incelenen dar suyollarından geçiş yapacak bir geminin değişken koşullara bağlı olarak kaza olasılığını ortaya koyabilen Kaza ağları geliştirilmiştir. Kaza ağlarının ilgili bölgelerde gemi kaptanları ve deniz trafik operatörleri tarafından kullanılması halinde farkındalığın arttırılması ve kazaların azaltılması mümkün olabilecektir. Bu sayede muhtemel can kaybı ve çevre kirliği vakaları da azaltılarak bölgenin deniz trafik emniyetine katkı sağlanabilecektir. Ayrıca çalışma sonucunda dar suyollarında kazaları önlemeye yönelik tedbirler sunulmuştur. İstanbul Boğazı için sunulan tedbirlerin kazalardaki etkinliği Kanıta Dayalı Akıl Yürütme yaklaşımı ile analiz edilmiştir. Böylelikle tedbirlerin uygulanması halinde etkisinin nasıl olacağına yönelik sayısal bir fizibilite yapılmıştır. 


Anahtar Kelimeler	: Dar Suyolları, İnsan Faktörü Analizi, Bayes Ağı, Coğrafi Bilgi Sistemleri, HFACS, Kanıta Dayalı Akıl Yürütme

Abstract:
Marine accidents occur frequently in narrow waterways such as straits and channels. Daily increasing maritime traffic increases the risks that threaten the safety of navigation in these regions. Occurring marine accidents bring not only ship and cargo loss but also loss of life and environmental disasters. Despite the additional measures taken with the developing technology, the targeted reduction in accidents could not be achieved. For this reason, it is necessary to reveal the fixed and variable risks in narrow waterways and to determine the current risk control options to ensure safety and sustainability in maritime trade. In this study, contact, collision, grounding and sinking accidents that occurred between 2004-2018 in the Istanbul Strait, Dover Strait and Singapore Strait, which are important junction points of maritime trade, were analysed qualitatively and quantitatively. In the analyses, Geographical Information Systems, Human Factors Analysis and Classification System and Bayesian network approaches were used, respectively. As a result of the study, accident networks have been developed that can reveal the accident probability of a ship, that will pass through the examined narrow waterways, depending on the variable conditions. If accident networks are used by shipmasters and vessel traffic operators in the relevant regions, it will be possible to increase awareness and reduce accidents. In this way, possible loss of life and environmental pollution cases will be reduced, contributing to the maritime traffic safety of the region. In addition, as a result of the study, measures were presented to prevent accidents in narrow waterways. The effectiveness of the measures presented for the Istanbul Strait on the accidents was analysed with the Evidential Reasoning approach. Thus, a quantitative feasibility study has been conducted on how the effects will be if the measures are implemented.


Key Words	: Narrow Waterways, Human Factor Analysis, Bayesian Network, Geographic Information Systems, HFACS, Evidential Reasoning