Tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastalarda uyku kalitesinin plazma aterojenik indeks,nötrofil/lenfosit oranı ve monosit/HDL oranı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between sleep quality and plasma atherogenic index, neutrophil/lymphocyte ratio and monocyte/HDL ratio in patients with type 2 diabetes mellitus
Yazar: BÜŞAN GÜLMEZ
Danışman: DOÇ. DR. YALÇIN HACIOĞLU ; DR. VAHİT CAN ÇAVDAR
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
AMAÇ: Diyabetes mellitus,insülin salgısındaki yetersizlik,insülin etkisindeki bozulma veya her ikisinin bir arada bulunması sonucu gelişen hiperglisemi ile karakterize edilen  metabolik hastalıklar grubudur. Tip 2 Diyabetli hastalarda diyabetin gelişmesini ve komplikasyonları önlemek, glisemik kontrolü sağlamak için yaşam tarzı değişikliklerinden biri olan uyku kalitesinin korunması şiddetle tavsiye edilmektedir. Nötrofil/ Lenfosit oranı (NLO), Monosit/HDL kolesterol oranı (MHO), Plazma Aterojenik İndeks (PAİ) diyabetik hastalarda kardiyovasküler hastalık riskini ve inflamasyonu değerlendirmek için maliyet etkin, kolayca bulunabilen ve kolayca hesaplanabilen belirteçlerdir. Bu çalışmada T2DM hastalarında uyku kalitesi ve PAİ, MHO, NLO arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma İstanbul EAH Aile Hekimliği ve Dahiliye Poliklinikleri 'ne 10.09.2024-10.11.2024 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri T2DM tanılı hastalar üzerinde yapılan prospektif, kesitsel bir çalışmadır. Tip 2 diyabet hastalarına iki bölümden oluşan anket formu uygulanmıştır. Anketin birinci kısmı sosyodemografik bilgiler, diyabet ilişkili sorulardan, ikinci kısmı ise Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi'nden (PUKİ) oluşmuştur. Hastaların açlık kan glukozu, HbA1c, kolesterol, trigliserit, HDL kolesterol, LDL kolesterol, hemogramdan monosit, nötrofil, lenfosit değerleri retrospektif olarak elde edilmiştir. Plazma aterojenik indeksi log (trigliserit / HDL kolesterol) (plazma trigliserit düzeyinin HDL kolesterol düzeyine oranının 10 tabanında logaritması) formülü ile hesaplanmıştır. Monosit/HDL kolesterol ve Nötrofil/Lenfosit oranları hesaplanmıştır. Katılımcıların Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ile bu oranlar karşılaştırılmıştır.
PUKİ ≥5   kötü uyku kalitesi, PUKİ <5 iyi uyku kalitesi olarak belirlenmiştir. Verilerin istatistiksel analizi NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (Utah, USA) paket programı ile yapılmıştır. . Sonuçlar, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir.
BULGULAR: Çalışmaya 200 diyabet hastası katılmıştır. Yaş ortalamaları 59,95±11,23 yıldır. Katılımcıların %48' i erkek %52'si kadın hastalardır ve %32'si 65 yaş ve üzerindedir. Katılımcıların PUKİ ortalamaları 6,90±3,42 (1-16)'dir ve %29' u PUKİ <5 olup iyi uyku kalitesini, %71' i   PUKİ ≥5 olup kötü uyku kalitesini göstermektedir. Kadınların uyku kalitesinin erkeklere göre daha kötü olduğu görülmüştür. Katılımcıların HbA1c ortalamaları %7,61±1,77 (5,2-13,7) olarak saptanmış olup, HbA1c ≤%7 iyi glisemik kontrol, HbA1c>%7 kötü glisemik kontrol olarak belirlenmiştir. HbA1c ≤%7 olan kişi sayısı 96(%48), HbA1c>%7 kişi sayısı 104 (%52)'dür. PUKİ ≥5 grubunda PUKİ <5 grubuna göre komplikasyon varlığı dağılımları (p=0,004), polinöropati varlığı (p=0,044) anlamlı derecede yüksektir. PUKİ <5 ve PUKİ ≥5 gruplarının HbA1c, PAİ, MHO, NLO ortalamaları arasında anlamlı korelasyon gözlenmemiştir (p>0,05).  HbA1c>%7 grubunda PUKİ ortalamaları HbA1c ≤%7 grubuna göre anlamlı derecede yüksektir(p=0,006). HbA1c gruplarına göre yapılan PAİ, MHO, NLO ortalamaları karşılaştırılmasında, PAİ ile anlamsız ilişki, HbA1c>%7 grubunda MHO ve NLO ortalamaları HbA1c ≤%7 grubuna göre anlamlı ölçüde yüksek saptanmıştır (p=0,013) (p=0,034). Uyku kalitesi, HbA1c ve cinsiyetlere göre karşılaştırma yapıldığında, erkek grubunun Monosit/HDL kolesterol ortalamaları kadın grubuna kıyasla anlamlı derecede yüksektir. Uyku kalitesi ve HbA1c gruplarıyla erkek, kadın cinsiyet grubu arasında yapılan PAİ, MHO, NLO ortalamaları arasında anlamlı korelasyon gözlenmemiştir (p>0,05).

SONUÇ: Çalışmamızda uyku kalitesiyle HbA1c arasında anlamlı ölçüde ilişki saptanmamıştır fakat zayıf glisemik kontrolü olan hastaların uyku kalitesi indeksi ortalama sayısal değerinin yükseldiği görülmüştür. Uyku kalitesiyle PAİ, MHO, NLO arasında da anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Bu çalışmanın bulguları, T2DM hastalarında uyku kalitesiyle bu belirteçler arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için daha kapsamlı ve titizlikle planlanmış araştırmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir. 
Anahtar Kelimeler:Tip 2 Diyabetes Mellitus,uyku kalitesi,plazma aterojenik indeks,monosit/HDL oranı,nötrofil/lenfosit oranı

Abstract:
PURPOSE: Diabetes Mellitus is a group of metabolic diseases characterized by hyperglycemia that develops as a result of insufficiency of insulin secretion, impairment of insulin action, or a combination of both.In patients with Type 2 Diabetes, lifestyle changes and maintaining sleep quality are strongly recommended to prevent the development of diabetes, glycemic control, and complications.Neutrophil/Lymphocyte ratio (NLR), Monocyte/HDL cholesterol ratio (MHR), Plasma Atherogenic Index (PAI) are cost-effective, easily available, and easily calculated markers for evaluating cardiovascular disease risk and inflammation in diabetic patients.In this study, we aimed to examine the relationship between sleep quality and PAI, MHR, NLR in patients with T2DM.
MATERIAL AND METHODS:This study is a prospective, cross-sectional study conducted on patients aged 18 years and over diagnosed with T2DM who applied to Istanbul EAH Family Medicine and Internal Medicine Polyclinics between 10.09.2024 and 10.11.2024.
A two-part questionnaire form was applied to type 2 diabetes patients. The first part of the questionnaire consisted of sociodemographic information and diabetes-related questions, and the second part consisted of the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI).The patients' fasting blood glucose, hba1c, cholesterol, triglyceride, HDL cholesterol, LDL cholesterol, monocyte, neutrophil, lymphocyte values from hemogram were obtained retrospectively. Plasma atherogenic index was calculated with the formula log (triglyceride / HDL cholesterol) (logarithm of the ratio of plasma triglyceride level to HDL cholesterol level to the base 10). Monocyte/HDL cholesterol and Neutrophil/Lymphocyte ratios were calculated.These ratios were compared with the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) of the participants. PSQI ≥5 was determined as poor sleep quality, PSQI <5 as good sleep quality.
Statistical analysis of the data was performed with the NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007 Statistical Software (Utah, USA) package program.The results were evaluated at the significance level of p<0.05.

RESULTS:200 diabetic patients participated in the study.The mean age was 59.95±11.23 years. 48% of the participants were male, 52% were female and 32% were 65 years of age or older.The mean PSQI of the participants was 6.90±3.42 (1-16) and 29% had PSQI <5 indicating good sleep quality, while 71% had PSQI ≥5 indicating poor sleep quality.The sleep quality of women was worse than men. The average Hba1c of the participants was determined as 7.61±1.77% (5.2-13.7), and HbA1c ≤7% was considered as good glycemic control and HbA1c>7% was considered as poor glycemic control.The number of people with HbA1c ≤7% is 96 (48%), and the number of people with HbA1c>7% is 104 (52%). In the PUKI ≥5 group, the distribution of the presence of complications (p=0.004) and the presence of polyneuropathy (p=0.044) were significantly higher than in the PUKI <5 group.No significant correlation was observed between the HbA1c, PAI, MHO, NLR averages of the PUKI <5 and PUKI ≥5 groups (p>0.05).In the HbA1c>7% group, the PUKI averages were significantly higher than in the HbA1c ≤7% group (p=0.006).In the comparison of the PAI, MHO, NLR averages according to the HbA1c groups, an insignificant relationship was found with PAI, and in the HbA1c>7% group, the MHO and NLR averages were significantly higher than in the HbA1c ≤7% group (p=0.013) (p=0.034).When sleep quality, HbA1c and gender were compared, the average Monocyte/HDL cholesterol of the male group was significantly higher than the female group. No significant correlation was observed between the sleep quality and HbA1c groups and the average PAI, MHO, NLR of the male and female gender groups (p>0.05).
CONCLUSION: In our study, no significant relationship was found between sleep quality and HbA1c, but it was observed that the mean numerical value of the sleep quality index increased in patients with poor glycemic control. No significant difference was found between sleep quality and PAI, MHO, NLR. The findings of this study indicate that more comprehensive and meticulously planned studies are needed to better understand the relationship between sleep quality and these markers in T2DM patients.