Menemen Ovası sol sahil sulanan arazilerinin parsel tabanlı ürün deseni planlaması
Parcel based crop pattern planning of the left bank irrigation area of Menemen Plain
Yazar: NEJAT ÖZDEN
Danışman: PROF. DR. YUSUF KURUCU
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bugün tüm dünyada tarımsal üretime açılabilecek alanların son sınırına ulaşılmış durumdadır. Geriye dönüşümü mümkün olmayan ve doğanın en önemli fiziksel, kimyasal ve biyolojik aktivitelerini içeren toprağın, yörenin ekolojik yapısına uygun, sosyo-ekonomik gereksinmeleri karşılayabilecek, aynı zamanda sürdürülebilir bir şekilde kullanımını sağlayabilecek tarımsal arazi kullanım planlama modellerinin oluşturulması, bu amaçla araştırma ve çalışmalara öncelik verilmesi, ülkemizde zorunlu bir hal almıştır. Günümüzde, doğal kaynaklarla ilgili ayrıntılı ve güncel verilerden oluşturulan, yeni teknoloji ve yöntemlerle sistemli bir şekilde geliştirilebilen veya güncellenebilen veri tabanlarının oluşturulması, temel aşamalar olarak hem ulusal hem de uluslar arası uygulamalarda yaygın olarak yer almaktadır.Bu projede, Menemen Ovası sol sahil sulama alanındaki tarım arazilerinde, uzaktan algılama tekniği de kullanılarak bir arazi bilgi sisteminin oluşturulması ve oluşturulan bu sistemin bir tarımsal arazi kullanım planlamasında kullanılması amaçlanmıştır. Bu amaç içerisinde, ülkemiz tarım politikasında önemli eksikliği duyulan 1/5000 ölçekli ve parsel düzeyinde sayısal özellikli alan bilgileri altlık harita olarak kullanılmıştır. Parsellere ilişkilendirilmiş mülkiyet ve arazi kullanım şekillerine ait veriler coğrafi bilgi sistemi kurallarına göre oluşturulan bir veri tabanına girilmiştir. Ayrıca oluşturulan sayısal altlık harita ile önceden oluşturulmuş toprak haritası ile uydu görüntüleri çakıştırılarak (intersection) araştırma alanının arazi kullanım şekli ve toprak özelliklerinin parsellere birer öznitelik bilgisi olarak eklenmesi sağlanmıştır.Bölgede öncelikli olarak etüd ve haritalama çalışması gerçekleştirilmiş, vadi arazi tipi içerisinde taşkın seddesi ve basin fizyografyada dağılım gösteren topraklar Entisol ordosuna yerleştirilirken, Xerofluvent ve Xeropsamment büyük toprak gruplarında sınıflandırılmışlardır. Çalışmada, Menemen Ovası sol sahil tarım arazilerinde tarımsal kullanıma uygunluk sınıfları belirlenerek haritalanmıştır. Bahsedilen sınıflar için bölgede hali hazırda kullanılan ve kullanılması muhtemel tarımsal alanlar, 5 adedi bahçe bitkileri, 6 adedi tarla bitkileri ve 8 adedi de sebze bitkileri olmak üzere toplam 19 farklı arazi kullanım türü, toprak ve iklim istekleri bakımından değerlendirilerek tanımlanmıştır.Tarımsal arazi kullanım türleri için 1.00-0.00 arasında hesaplanmış olan haritalama birim endekslerine göre oransal haritalama birim endeksleri saptanarak ikinci ve üçüncü sınıf arasında değişen tarımsal kullanma uygunluk sınıfları belirlenmiştir. Bu bağlamda, tarımsal kullanıma uygunluk sınıflarından araştırma alanındaki toprakların %87'sini kapsayan ikinci sınıfa dört, araştırma alanındaki toprakların %13'ünü kapsayan üçüncü sınıfa ise bir toprak haritalama birimi yerleştirilmiştir. Sonuçta; araştırma alanı arazilerinin bahçe bitkileri tarımına uygun olmadığı, tarla bitkilerinden pamuk, mısır, buğday, arpa, baklagil, yem bitkisi ve susam, sebze bitkilerinden ise domates, kavun ve hıyar için uygun olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
Today the world has come to the limit of lands for agricultural cultivation. Soil does not have chance to be recycled, consists of the most important physical, chemical and biological activities in nature, there have to be made agricultural land use planning models that are suitable for local area?s ecological structure and that will be able to provide socio-economic necessities, and at the same time that is going to be able to provide sustainable use of it. For this purpose, this studies giving priority for investigation became obligation in our country. Nowadays, creating a database with detailed and recent data and also which can be extended and updated with new technologies and methods are very common in both national and international practices as basic steps.In this project, agricultural lands in the left bank irrigation area of Menemen Plain there has been made a land information system by using remote sensing technique and this system to be used on agricultural areas are aimed. With this purpose, area information that is 1/5000 scale and parcel level was used as base map. All the data that are related to property and land use types that are connected to parcels, are entered into the database which was created according to geographical information system rules. Additionally, the base map and soil map were created and they were intersected with satellite images. By using this, investigation area?s land use types and soil features were added to parcels as attribute information.Primarily there have been made a survey and mappings, while placing soils according to Entisol order, soils showing varieties on flood barrier and in basin physiograpy within valley terrain were classified at Xerofluvent and Xeropsamment great soil groups.In this work, suitability classes for agricultural uses in the left bank area of Menemen Plain were detected and mapped. For classes that are talked about, there are 19 different land use types which were used or have the possibility to use. These 19 types include 5 horticultural uses, 6 irrigated field crops uses and 8 cultural vegetation plantation uses and they were defined according to their soil and climate demands.Suitability classes for agricultural uses were classified between second and third, with respect to suitability classes, were determined. For that, the total mapping unit indexes which calculated between 1.00-0.00 for agricultural land use types were used. From this point, four soil mapping units are placed to the classes which compose %87 of soil that are in the investigation area from Suitability classes for agricultural uses. On the other hand, one soil mapping units are placed to the classes which compose %13 of these soils.As a result, it is understood that investigation area?s lands are not suitable for horticultural uses, it is suitable for irrigated field crop uses which are cotton, corn, wheat, legume, feed crop and sesame and also suitable for cultural vegetation plantation uses which are tomato, melon and cucumber.