Kazak Türkçesi ve Türkiye Türkçesinde yakın akrabalık isimleri ile kurulan atasözleri üzerine bir inceleme denemesi
An analyzing practise about proverbs formed with close kinship names in Turkey Turkish and Kazakh Turkish
Yazar: ZHAMBUL YERALİYEV
Danışman: PROF. DR. HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Anlam bilim = Semantics ; Atasözleri = Proverbs ; Ağızlar = Dialects ; Dil bilim = Linguistics ; Karşılaştırmalı dil bilim = Comparative linquistics ; Kazakça = Kazakh language ; Türk lehçeleri = Turkish dialects ; Türkiye Türkçesi = Türkiye Turkish

Özet:
Çalışmada elliye yakın kaynağın taranması sonucu tespit edilmiş anlamca örtüşen ve/veya en yakın anlamlı, bünyesinde yakın akrabalık bildiren isim ve/veya isimler bulunduran, yüz atasözünün anlam açıklaması ve söz dizimsel incelemesi yapılmıştır. Bu yakın akrabalık bildiren isimler, baba ve anne tarafından birinci derece yakın akrabalık bildiren isimlerdir: Ata, dede, nine (nene), babaanne, anneanne,  baba, anne (ana), çocuk (oğlan ve kız), kardeş, ağabey,  abla, erkek kardeş, kız kardeş (bacı), torun. Kazak Türkçesindeki atasözleri verilirken, önce Kazak atasözünün Kiril alfabesiyle orijinal şekli, sonra harfiyen çevirisi, anlamca örtüşen ya da anlamı en yakın olan Türkiye Türkçesindeki karşılığı, Kazak atasözünün Türkiye Türkçesine aktarması ve bunların altında da anlam açıklaması ile söz dizimsel incelemeleri verilmiştir. Doğu Türkçesinin en geniş sahasında konuşulan ve Kıpçak lehçelerinin genel özelliklerini bünyesinde barındıran Kazak Türkçesindeki yakın akrabalık bildiren isimlerle kurulan atasözleri ile Türkiye Türkçesindeki karşılıkları verilerek Türk lehçeleri arasındaki ilişkilerin ortaya konması ve Kazak Türkçesi ile Türkiye Türkçesi arasındaki benzerliklerin, farklılıkların ve ortak düşüncelerin gün ışığına çıkarılması varsayılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ortak Türk atasözleri, Kazakça-Türkçe atasözleri, yakın akrabalık bildiren isimler, anlam ve söz dizimsel incelemeler

Abstract:
In this study, semantic description and syntactic analysis of a hundred proverbs are examined. They are determined after about fifty literature review where they have same and/or the closest meanings, and also include close kinship name(s) in. These close kinship names state the names of the first degree relatives from father and mother. Ata, dede (grandfather), nine (nene) (granny), babaanne (grandmother – mother of father), anneanne (grandmother – mother of mother),  baba (father), anne (ana) (mother), çocuk (oğlan ve kız)(child – boy or girl), kardeş (sibling), ağabey (big brother),  abla (big sister), erkek kardeş (brother), kız kardeş (bacı) (sister), torun (grandchild). During the analysis of Kazakh Turkish proverbs, first of all, the original version of Kazakh proverb with cyrillic alphabet is shown. Then transcription, response of the same and/or the closest meanings in Turkey Turkish, transfer of Kazakh proverb into Turkey Turkish, and in below interpretations and syntactic analysis are taken into consideration. It is assumed that by explaining Kazakh proverbs with Turkey Turkish which is spoken in the largest area of East Turkish and incorporated general characteristics of Kipchak dialects, the relationships between Turkish dialects are presented. Also, the similarities, differences and common grounds of Kazakh Turkish and Turkey Turkish are analyzed.

Anahtar Kelimeler : Common Turkish proverbs, Kazakh-Turkish proverbs, proverbs with closed kinship names, semantic description and syntactic analysis