Kadına yönelik eş şiddetinin sosyoekonomik durum ve yaşam kalitesi ile ilişkisi
Domestic violence against women and relationship with socio-economic status and quality of life
Yazar: HAMİDE DİNDAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. EMEL EGE
Selçuk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Şiddet, insan yaşamının her alanında görülebilen ve dünyada giderek artan önemli bir sorundur. Toplumları incelendiğinde, tarih boyunca şiddete en çok maruz kalanların kadınlar olduğu ve şiddetin ilk olarak aile kurumunda ortaya çıktığı görülmektedir (Yanıkkerem 2002, Arabacı ve Karadağlı 2006, Savaş 2006). Kadına yönelik şiddet; fiziksel, cinsel ya da sözel şiddet şeklinde olabilir (Özaydın ve ark 1998, Weingourt ve ark 2001, Deveci ve ark 2005, Alsaker ve ark 2006, Humphreys 2007). Şiddet çok sayıda önemli sosyal sorunlara neden olmakta, kadının fiziksel ve mental sağlığını etkilemektedir.Bu çalışmanın amacı, Konya kent merkezinde farklı sosyoekonomik durumlardaki 15?49 yaş evli kadınların eşleri tarafından şiddete maruz kalma durumlarını, sosyoekonomik durumun şiddete maruz kalma ve yaşam kalitesi ile ilişkisini saptamaktır.Araştırmada olasılıksız örnekleme yöntemi ile 3 nolu ve 30 nolu sağlık ocaklarından 193'er olmak üzere toplam 386 kadın araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan 22 soruluk anket formu ve yaşam kalitesini değerlendirmek için ?Kısa Form 36 (SF 36)? ile toplanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından Meram ilçesi 30 Nolu Merkez Sağlık Ocağı ve Konya Karatay ilçesi 3 Nolu Sağlık Ocağı'nda yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla; Student t testi, Kikare, One-way Anova önemlilik testleri kullanılmıştır.Çalışma yapılan bölgede kadınların %30,8'inin şiddete maruz kaldığı, şiddete uğrayan kadınların %28'inin sözel, %25,9'unun duygusal, %14'ünün fiziksel, %11,4'ünün ekonomik ve %8'inin cinsel şiddete maruz kaldığı tespit edilmiştir. Demografik, sosyoekonomik, şiddet görme ve şiddet tipleri bakımından iki bölge arasında yapılmış olan karşılaştırma sonucunda iki bölgenin birbirinden farklı özellikler taşıdığı saptanmıştır. Şiddet görme ile kadının ve erkeğin öğrenim durumu, nikah türü, aylık gelir, sağlık ocağı bölgesi, sağlık güvencesi ve konut mülkiyeti arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Şiddet tiplerinden herhangi birine uğrayan kadınların yaşam kalitesinin olumsuz yönde etkilendiği belirlenmiştir. Yapılan çalışmada şiddet türleri ile yaşam kalitesinin birçok alt boyutu arasında fark olmakla birlikte, mental sağlık boyutunun tüm şiddet türlerinden etkilendiği görülmüştür. Çalışma sonucunda şiddetin eğitim ve gelir düzeyi düşük gruplarda yoğun şekilde yaşandığı sonucuna varılmıştır.Kadına yönelik şiddetin ciddi bir sağlık sorunu olarak ele alınması, kadınların şiddetin tanımı ve şiddet içeren durumlar konusunda eğitim yolu ile bilinçlendirilmesi ve danışmanlık hizmetlerine yönlendirilmesi, şiddete maruz kalan kadınların barınabileceği kurumların açılması önerilmiştir.Anahtar Sözcükler: şiddet; sosyoekonomik durum; yaşam kalitesi

Abstract:
Şiddet, insan yaşamının her alanında görülebilen ve dünyada giderek artan önemli bir sorundur. Toplumları incelendiğinde, tarih boyunca şiddete en çok maruz kalanların kadınlar olduğu ve şiddetin ilk olarak aile kurumunda ortaya çıktığı görülmektedir (Yanıkkerem 2002, Arabacı ve Karadağlı 2006, Savaş 2006). Kadına yönelik şiddet; fiziksel, cinsel ya da sözel şiddet şeklinde olabilir (Özaydın ve ark 1998, Weingourt ve ark 2001, Deveci ve ark 2005, Alsaker ve ark 2006, Humphreys 2007). Şiddet çok sayıda önemli sosyal sorunlara neden olmakta, kadının fiziksel ve mental sağlığını etkilemektedir.Bu çalışmanın amacı, Konya kent merkezinde farklı sosyoekonomik durumlardaki 15?49 yaş evli kadınların eşleri tarafından şiddete maruz kalma durumlarını, sosyoekonomik durumun şiddete maruz kalma ve yaşam kalitesi ile ilişkisini saptamaktır.Araştırmada olasılıksız örnekleme yöntemi ile 3 nolu ve 30 nolu sağlık ocaklarından 193?er olmak üzere toplam 386 kadın araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırmada veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan 22 soruluk anket formu ve yaşam kalitesini değerlendirmek için ?Kısa Form 36 (SF 36)? ile toplanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından Meram ilçesi 30 Nolu Merkez Sağlık Ocağı ve Konya Karatay ilçesi 3 Nolu Sağlık Ocağı?nda yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişkiyi saptamak amacıyla; Student t testi, Kikare, One-way Anova önemlilik testleri kullanılmıştır.Çalışma yapılan bölgede kadınların %30,8?inin şiddete maruz kaldığı, şiddete uğrayan kadınların %28?inin sözel, %25,9?unun duygusal, %14?ünün fiziksel, %11,4?ünün ekonomik ve %8?inin cinsel şiddete maruz kaldığı tespit edilmiştir. Demografik, sosyoekonomik, şiddet görme ve şiddet tipleri bakımından iki bölge arasında yapılmış olan karşılaştırma sonucunda iki bölgenin birbirinden farklı özellikler taşıdığı saptanmıştır. Şiddet görme ile kadının ve erkeğin öğrenim durumu, nikah türü, aylık gelir, sağlık ocağı bölgesi, sağlık güvencesi ve konut mülkiyeti arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Şiddet tiplerinden herhangi birine uğrayan kadınların yaşam kalitesinin olumsuz yönde etkilendiği belirlenmiştir. Yapılan çalışmada şiddet türleri ile yaşam kalitesinin birçok alt boyutu arasında fark olmakla birlikte, mental sağlık boyutunun tüm şiddet türlerinden etkilendiği görülmüştür. Çalışma sonucunda şiddetin eğitim ve gelir düzeyi düşük gruplarda yoğun şekilde yaşandığı sonucuna varılmıştır.Kadına yönelik şiddetin ciddi bir sağlık sorunu olarak ele alınması, kadınların şiddetin tanımı ve şiddet içeren durumlar konusunda eğitim yolu ile bilinçlendirilmesi ve danışmanlık hizmetlerine yönlendirilmesi, şiddete maruz kalan kadınların barınabileceği kurumların açılması önerilmiştir.Anahtar Sözcükler: şiddet; sosyoekonomik durum; yaşam kalitesi