Ankara ili Etimesgut ilçesinde yer alan aile sağlığı merkezlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının aşılama hakkındaki bilgi, görüş ve davranışları
Knowledge, thoughts, and behaviors of healthcare workers regarding vaccination in family health centers in Etimesgut district of Ankara
Yazar: ŞAHİN CAN ÖZALTUN
Danışman: PROF. DR. LEVENT AKIN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Aşı Çalışmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Aşılar = Vaccines

Özet:
Bu araştırma, birinci basamak sağlık kuruluşlarında görev yapan sağlık çalışanlarının demografik özelliklerini, aşı ve soğuk zincir ile ilgili bilgilerini ve aşılama hakkındaki olumlu görüşlerini, yanılgı ve endişelerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı tipte epidemiyolojik bir araştırmadır. Araştırmaya, Etimesgut ilçesinde yer alan 44 Aile Sağlığı Merkezi'nde (ASM) aktif olarak görev yapan 347 sağlık çalışanı dahil edilmiştir ve 224 kişiye ulaşılmıştır (%64 katılım düzeyi). Katılımcılar, veri toplama formunu internet aracılığıyla doldurmuştur. Çalışmaya katılan sağlık çalışanlarının %83,9'u kadın olup yaş ortalaması 42,3 ve ASM'de çalışılan ortalama süre 7,05 yıldır. Katılımcıların çoğunluğu (%83,5) aşı veya soğuk zincir sorumluluğu olan sağlık çalışanlarıdır. Sağlık çalışanları, aşılar arasında bırakılması gereken süre ve soğuk zincir uygulamaları hakkında yeterli bilgiye sahipken, aşı uygulaması esnasında aspirasyon (%41,1) ve eldiven takmanın (%22,8) gerekmediği bilgisini az bir kısmı bilmektedir. Son beş yılda influenza aşısını düzenli olarak %20,5'i, 2021/2022 sezonunda ise %46,9'u yaptırmıştır. En sık aşı yaptırmama nedeni aşıların gereksiz olduğunu (%59,1) ve etkisiz olduğunu (%19,1) düşünmeleridir. Hastalarına en sık önerdikleri aşılar Td (%95,1), hepatit B (%80,4) ve influenza (%78,1) aşılarıdır. En sık aşıların sorgulandığı hasta grubu gebeler ve risk grubu hastalar iken, en düşük olarak 65 yaş ve üstünün aşı sorgulamaları (%71,0) yapılmıştır. Katılımcıların %29,0'i kızamık aşısının otizmi tetiklediğine katıldığını veya kararsız olduğunu belirtmiştir. Aşılar ile ilgili olumlu önermeler arasında en çok erişkin aşılamanın iyi bir korunma yöntemi olduğu (%97,3) ve aşıların güvenli olduğu (%83,0) yer alırken, aşı üreticisi şirketlere %41,5 düzeyinde güven gözlenmiştir. Aşı uygulamaları hakkında hemşireler daha bilgili iken doktorlar erişkin aşılaması açısından daha olumlu bir düşüncede ve influenza aşılanma davranışları da daha fazla olarak bulunmuştur (p<0,05).

Abstract:
This research was conducted to determine the demographic characteristics, vaccine and cold chain-related knowledge, and vaccination-related trust and doubt-related thoughts of healthcare workers working in primary healthcare institutions. It is a descriptive epidemiological study. A total of 347 healthcare workers actively working in 44 Family Health Centers in the Etimesgut district were included in the study, and 224 participants were reached (%64 participation rate). Participants completed the data collection form online. Of the healthcare workers participating in the study, 83.9% were women, with an average age of 42.3 and an average duration of 7.05 years in the Family Health Centers. The majority of participants (83.5%) were healthcare workers with vaccine or cold chain responsibilities. Healthcare workers had sufficient knowledge about the required intervals between vaccinations and cold chain management, but a small portion knew that aspiration (41.1%) and wearing gloves (22.8%) were not necessary during vaccination. Regular influenza vaccination was reported by 20.5% in the last five years, and 46.9% in the 2021/2022 season. The most common reason for not getting vaccinated was the belief that vaccines were unnecessary (59.1%) and ineffective (19.1%). The most frequently recommended vaccines for their patients were Td (95.1%), hepatitis B (80.4%), and influenza (78.1%). The most frequently inquired patient groups for vaccination were pregnant women and high-risk patients, while vaccination inquiries for those aged 65 and over were the lowest (71.0%). 29.0% of the participants agreed or were undecided that the measles vaccine triggered autism. The most common positive opinions about vaccines included adult vaccination as a good protection method (97.3%) and the safety of vaccines (83.0%), while trust in vaccine-producing companies was at a level of 41.5%. It was found that nurses were more knowledgeable about vaccination practices, doctors had more positive views on adult vaccination, and influenza vaccination behaviors were higher (p<0.05).