Üstün zekâlı otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların özellikleri, davranışları ve eğitim gereksinimlerinin temellendirilmiş teoriyle belirlenmesi
Exploration of characteristics,  behaviors and educational needs of children with gifted autism spectrum disorder through grounded theory
Yazar: NESLİŞAH ÖMÜR
Danışman: PROF. DR. SEZGİN VURAN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Üstün Zekalılar ve Yetenekliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim ihtiyaçları = Training needs ; Gömülü teori = Grounded theory ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitime muhtaç çocuklar = Handicapped children who need special education ; Üstün yetenek = Gifted ; Üstün yetenekli çocuklar = Gifted children

Özet:
Temellendirilmiş teori olarak desenlenen bu çalışmanın amacı, üstün zekâlı OSB olan çocukların iki kere farklılıktan kaynaklanan özelliklerini ve davranışlarını ortaya çıkarma, iki kere farklılığın birbirine olan etkilerini derinlemesine inceleme, bu çocuklarda tanı ölçütlerine katkı sağlayabilecek özellikler, davranışlar ve eğitim gereksinimlerini ortaya koyacak bir öncü model oluşturmaktır. Araştırmaya üstün zekâlı OSB olan üç erkek çocuk ve ebeveynleri katılmıştır. Araştırmanın verileri, retrospektif (geri dönük) ebeveyn görüşmeleri, bebeklikten veri toplama sürecine kadar olan sosyal ortam videoları, tıbbi, eğitsel ve gelişimsel raporlarını içeren dökümanlar ve bir yıllık sosyal ortam gözlemleri ile toplanmıştır. Araştırma verileri açık, eksen ve seçici kodlama kullanılarak sürekli karşılaştırmalı çözümleme tekniğiyle çözümlenmiş ve her bir araştırma sorusunu cevaplayacak sırada raporlaştırılmıştır. Araştırma sonucunda üstün zekâlı OSB olan çocukların OSB ve üstün zekâlarından kaynaklı olarak tanı karmaşası yaşadıkları, özellikleri ve davranışlarının anlaşılmadığı, bilişsel profillerinin önemsenmediği, sınırlılık yaşadıkları alanlarda desteklendikleri, fakat bilişsel isteklerinin karşılanmadığı ortaya konmuştur. Üstün zekâlı OSB olan çocukların OSB ve üstün zekâlarından dolayı yapabildikleri ve yapamadıkları belirli beceriler sosyal çevrelerinde yanlış anlaşılmalarına ve üstün zekâlı olarak tanılanamamalarına neden olmaktadır. Üstün zekâlı OSB olan çocuklar zekâlarını OSB davranışlarını ödünleme amacıyla kullanmaktadırlar. Üstün zekâlı OSB olan çocukların zekâ düzeyi arttıkça OSB ve üstün zekâ davranışlarını gizleme eğilimleri artmaktadır.  
Anahtar Sözcükler: İki kere farklılık, OSB, Üstün zekâ, Üstün zekâlı OSB olan çocuklar, Temellendirilmiş teori.

Abstract:
The aim of this study, which was designed as a grounded theory, was to explore characteristics and behaviors of children with gifted ASD, to examine in depth the effects of differences on each other, and to establish a pioneering model that will reveal the features, behaviors and educational needs that can contribute to the diagnostic criteria in these children. Three boys with ASD and their parents participated in the study. Data were collected through retrospective parental interviews, social setting videos from infancy to the present, medical, educational and developmental reports, and one-year social observations. The research data was analyzed by using open, axial and selective coding and continuous comparative analysis technique and reported in order to answer each research question. As a result of the research, it was revealed that children with gifted ASD experienced diagnostic confusion due to their ASD and giftedness, their features and behaviors were not understood, their cognitive profiles were ignored, they were supported in areas where they had limitations, but their cognitive needs were not met. Certain skills that children with gifted ASD may and cannot do due to their ASD and giftedness cause misunderstanding in their social environment and cannot be identified as gifted. Children with gifted ASD use their intelligence to compensate for behaviors of autism. As the IQ level of children with gifted ASD increases, their tendency to hide ASD and gifted behaviors increases.
Keywords: Twice exceptional, ASD, Giftedness, Children with gifted ASD,  Grounded theory.