Türkiye'de çığ risk yönetiminde teknik kapasitenin geliştirilmesi
Improvement of technical capacity in avalanche risk management in Turkey
Yazar: TAYFUN KURT
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN EMRULLAH ÇELİK
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman İnşaatı ve Transportu Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Doğa kaynaklı afetlerin neden olabileceği can ve mal kayıplarını en aza indirmek için zarar azaltıcı önlemlerin alınması gerekmektedir.  Bu afetlerden birisi olan çığlarla ilgili çığ risk analizleri can ve mal güvenliğinin en üst düzeye çıkarılması, ülke ekonomisi ve kış turizminin olumsuz yönden etkilenmemesi için etkin bir rol oynamaktadır. Artan kış turizmi ile çığ oluşması sonucu meydana gelen mal ve can kaybı artması olasıdır. Çığlar batılı ülkelerde ağırlıklı olarak kış spor tesislerini ve ziyaretçilerinin hayatlarını tehdit ederken;  ülkemizde daha çok dağlık bölgelerdeki yerleşim yerlerini (köy) tehdit etmektedir.  
Günümüze kadar çığlarla belli bir düzeye kadar devletin değişik kurumları ilgilenmiştir. Örneğin Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) ve Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir yolları (TCDD); Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı (AFAD); Orman Genel Müdürlüğü (OGM) ve Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü (ÇEM) çığ kontrol projeleri hazırlayan kurumlardır. Bir bütün olarak çatı bir kurum altında ele alınmadığı için, birbirinden kopuk olan çığ kontrol çalışmalarında çoğunlukla önleyici-aktif önlemler yerine savuşturucu-pasif önlemlerden yararlanıldığı görülmektedir. Ancak çığ risk yönetiminde gerek çığ potansiyelinin saptanması, gerek çığ kontrol projelerinin hazırlanması, gerekse bu projelerin uygulanması/ uygulatılması konusunda tek bir resmi kurumunun yetkili ve sorumlu olması gerektiği düşünülmektedir.
Tezde Ayder, Davraz, Palandöken için çığ tehlike ve risk haritaları yapılmış ve kalitatif risk analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre Ayder'in çığ bakımından daha riskli olduğu belirlenmiştir.
Amerika, Avusturya, Fransa, İsviçre, Kanada ve Norveç'teki çığ kontrol örgütlerinden yararlanarak Türkiye'de Orman ve Su İşleri Bakanlığının çatısı altında Sel ve Çığ Kontrolu genel müdürlüğü kurulması önerilmiştir. Bu çığ kontrol örgütünün taşra birimlerinin çığların yoğun olarak görüldüğü Doğu Karadeniz, Batı Karadeniz, Doğu Anadolu ve İç Anadolu bölge birimlerinin kurulması gerektiği, buralarda eğitim, uygulama, izleme ve onarım çalışmalarını gerçekleştirecek ekiplerin,  gerekli araç gerecin oluşturulması gerektiği belirtilmiştir.

Abstract:
Mitigation measures must be taken in order to minimize life and property losses result from natural disasters. Avalanche risk analysis within natural disasters, play an effective role in order to; ensure maximum safety to life and property; the economy of country and not to affect negatively winter tourism. Because of increasing winter tourism, life and property losses might be increased. For this reason; in the advanced counties in the field of avalanche control, avalanches contstitute risky situations only for winter sports centers and visitors, but in Turkey avalanches threat people who lives in mountainous regions and settlements.
Until today, different governmental bodies have been dealt with avalanches to keep people and property in safe. For example; Turkish State Railways (TCDD); General Directorate of Highways (KGM); General Directorate of Forestry (OGM); General Directorate of Combating Desertification and Erosion (ÇEM);Disaster and Emergency Management Presidency (AFAD) prepare avalanche control projects. Mostly passive avalanche control methods are used instead of permanent control methods due to absence of organized avalanche control service. However, it is thought to be needed that well-organized avalanche control service for Turkey is required in order to organize avalanche control projects such as preparing and implementing projects.
In the thesis, avalanche hazard and risk maps were made for Ayder, Davraz, Palandöken and qualitative risk analysis has been performed. According to obtained results, Ayder is determined as the most risky region in terms of avalanches.
General Directorate of Torrent and Avalanche Control has been suggested under the Ministry of Forestry and Water Issues in Turkey by making use of avalanche control organizations, examples in United States of America, Austria, France, Switzerland, Canada and Norway. It has been noted that; local units of this avalanche control organization should be located in Eastern Black Sea, Western Black Sea, Eastern Anatolia and Central Anatolia regions of Turkey, where much avalanches have been observed; the teams that will carry out the training, implementation, monitoring and repair activities in these units should be established with the necessary equipment.