Uzaktan çalışmanın iş tatminine etkisinde iş-yaşam dengesinin rolü
The role of work-life balance on the effect of remote working on job satisfaction
Yazar: AHMED FATİH HAS
Danışman: PROF. DR. YASEMİN BAL
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Uzaktan çalışma = Remote worker ; İş doyumu = Job satisfaction ; İş ve özel yaşam dengesi = Work-personel life balance ; İş-aile yayılımı = Work-family spillover ; İş-aile çatışması = Work-family conflict ; İş-yaşam dengesi = Work-life balance ; İş-yaşam çatışması = Work-life conflict

Özet:
Tüm dünyada özellikle Covid-19'un etkisiyle yaygınlaşan ve pek çok firma tarafından kalıcı olarak kullanılmaya başlayan uzaktan çalışma, iş yerlerinin operasyonel yapısını ve iş görenlerin hayatlarını çarpıcı bir şekilde değiştirmiştir. Geleneksel çalışma hayatından uzaklaşarak çok hızlı bir şekilde dönüşüm geçiren birçok şirket ve kurum tam zamanlı uzaktan veya hibrit çalışmayı genellikle çok fazla ön hazırlık süreci olmadan, etkilerini uzun yıllar test etmeden, yaşayarak öğrenmek durumunda kalmıştır. İş görenler de bu ani değişime uyum sağlamaya çalışmış ve genellikle evlerini, yaşamlarını ve aile düzenlerini uzaktan çalışmaya göre dizayn etmişlerdir.
Bu araştırmanın amacı uzaktan çalışmanın iş tatminine olan etkisinde iş-yaşam dengesinin rolünü incelemektir. Nicel araştırma yöntemi kullanılan bu araştırmada nicel araştırma deseni olarak ise tarama araştırmaları kullanılmış, nedensel tarama ve ilişkisel tarama araştırmaları yapılmıştır. Veri toplama tekniği olarak da anket tercih edilmiştir. Ankette farklı ölçeklerden yararlanılmış; İş-Yaşam Dengesi Ölçeği ve İş Tatmini ölçeği kullanılarak iş görenlerden anket tekniğiyle veriler toplanmıştır. Araştırmada haftada en az bir gün uzaktan çalışanlar ve karşılaştırma grubundan oluşan örneklemden elde edilen veriler, araştırmanın amacı doğrultusunda çeşitli istatistiki metot ve test teknikleri (normal dağılım analizleri, doğrulayıcı faktör analizleri, güvenilirlik analizi, parametrik (t-test, ANOVA testi) ve parametrik olmayan testler (Kruskal Wallis H testleri) ve Hayes (process) analizi ile regresyon kullanılarak yorumlanmıştır. Analizlerde SPSS İstatistik ve SPSS AMOS programlarından yararlanılmıştır.
Araştırma sonuçlarına göre, uzaktan çalışanların iş yaşam dengeleri ve iş tatminleri uzaktan çalışmayanlara göre anlamlı şekilde daha yüksek olsa da uzaktan çalışmadaki artışın iş tatminine anlamlı bir etkisinin olmadığı ancak iş-yaşam dengesinin bu ilişkideki düzenleyici etkisinin anlamlı olduğu, uzaktan çalışma sıklığı arttıkça düşük iş-yaşam dengesine sahip çalışanların iş tatminlerinin anlamlı bir şekilde azaldığı, buna karşın iş-yaşam dengesi yüksek olan bireylerin iş tatminlerinin artış eğilimi gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, iş-yaşam dengesi ve iş tatmini ilişkisinde uzaktan çalışmanın etkisinin bireyin rol deneyimlerinin negatif veya pozitif taşma türüne bağlı olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma ve çıktıları, uzaktan çalışanların iş yaşam dengeleri ile iş tatminlerinin analizi ve artırılması konusunda ve çalışanların çalışma hayatlarının şekillendirilmesinde işverenler ve insan kaynakları yönetimleri tarafından veya uzaktan çalışma, iş yaşam dengesi ve iş tatmini konusunda yapılacak akademik çalışmalarda önemli kaynak ve göstergeler olarak kullanılabilir.

Abstract:
Remote working, which has become widespread all over the world especially with the effect of Covid-19 and has started to be used permanently by many companies, has dramatically changed the operational structure of workplaces and the lives of employees. Many companies and institutions that have transformed very quickly by moving away from traditional working life have had to learn full-time remote or hybrid working by experience, usually without much preparation, without testing its effects for many years. Employees have also tried to adapt to this sudden change and have generally designed their homes, lives and family arrangements according to remote working. 
The purpose of this research is to examine the role of work-life balance in the effect of remote working on job satisfaction. In this research, where the quantitative research method was used, survey research was used as the quantitative research design, causal scanning and relational scanning research were conducted. The survey was also preferred as the data collection technique. Different scales were used in the survey; Data were collected from employees using the Work-Life Balance Scale and Job Satisfaction Scale. In the study, the data obtained from the sample consisting of those who work remotely at least one day a week and the comparison group were interpreted using various statistical methods and test techniques (normal distribution analyses, confirmatory factor analyses, reliability analysis, parametric (t-test, ANOVA test) and non-parametric tests (Kruskal Wallis H tests) and Hayes (process) analysis and regression in line with the purpose of the study. SPSS Statistics and SPSS AMOS programs were used in the analyses. 
According to the research results, although the work-life balance and job satisfaction of remote workers are significantly higher than those who do not work remotely, it has been determined that the increase in remote work does not have a significant effect on job satisfaction, but the moderating effect of work-life balance on this relationship is significant, and as the frequency of remote work increases, the job satisfaction of employees with low work-life balance decreases significantly, whereas the job satisfaction of individuals with high work-life balance tends to increase. This situation reveals that the effect of remote work on the work-life balance and job satisfaction relationship depends on the type of negative or positive spillover of the individual's role experiences. This study and its outputs can be used by employers and human resources managements in analyzing and increasing the work-life balance and job satisfaction of remote workers and in shaping the working lives of employees, or as important sources and indicators in academic studies on remote work, work-life balance and job satisfaction.