Çağdaş kapitalist toplumlarda çıkar çıkmazı
The predicament of interest in contemporary capitalist societies
Yazar: MEHMET ŞAHİNLER
Danışman: PROF. DR. ALİ AKAY
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Genel Sosyoloji ve Metodoloji Ana Bilim Dalı / Genel Sosyoloji ve Metadoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Felsefe = Philosophy ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Egemen ideoloji = Dominant ideology ; Yanlış bilinçlilik = False consciousness ; Yapısal kriz = Structural crisis

Özet:
Bu tez çalışması, "neden insanlar kendi çıkarlarının tersine işleyen toplumsal yapılanmaları kabullenip benimserler?" sorusuna cevap aramakta, bu soru etrafında çeşitli tartışmalar yürütmektedir. Bu soruyu ortaya koyabilmek adına, bu çalışmanın ilk bölümleri, ekonomik kriz ve ekolojik krize odaklanmakta, toplumsal durumun gerçekten de insanların çıkarlarının tersine işlediği söylenebilecek bir kriz halinin üretimi olarak yorumlanabileceğini vurgulamaktadır. Takip eden çıkarlar bölümünde, 17. yüzyıldan günümüze varan bir süreçte insan davranışının temel ilkesi olarak kavramsallaştırılan "çıkar" kavramının, politik ekonomi ve faydacı siyaset teorisi aracılığıyla bireysel çıkar ile toplumsal çıkar arasında bir uyumsuzluk yarattığı, dolayısıyla "çıkar" kavramının yeniden düşünülmesinin, "temel ortaklaşa çıkarlar"dan bahsedilmesinin gerekli olduğu vurgulanmaktadır. Ancak çıkarların doğru tanımlanması, toplumsal dönüşüm için yeterli değildir. Toplumsal iktidar ile ilgili bölüm, toplumların kendi tarihlerini yapma kapasitesine ve toplumsal yapılanmanın bir iktidar olarak bu kapasiteyi sınırlandırmasına odaklanmaktadır. Bu tez çalışmasının son bölümü ise, bilinç, yanlış bilinç, özneleşme ve hayal gücüne odaklanarak, toplumsal yapılanmanın rıza üreten şiddetinin ötesinde, bilinçli bir beden olarak toplum içerisinde özneleşmeyi ele almakta ve toplumsal yapılanmaların "benimsenmesine" odaklanmaktadır.

Abstract:
This thesis focuses on the question "why do people accept and embrace systems that work against their interests?" In order to address this question, the first chapters of this study focus on the economic crisis and the ecological crisis, emphasizing that the social situation can indeed be interpreted as the production of a state of crisis that can be said to work against people's interests. In the following section on interests, it is emphasized that the concept of "interest", conceptualized as a principle of human behavior, since the 17th century, through political economy and utilitarian political theory, has created an incompatibility between individual interest and social well-being, and that it is therefore necessary to rethink the concept of "interest" and emphasize "basic common interests". However, the correct definition of interests is not enough for social transformation. The chapter on social power focuses on the capacity of societies to produce their own histories and the limitation of this capacity by social organization as power. The final chapter of this thesis focuses on consciousness, false consciousness, subjectivation and imagination, and deals with subjectivation in society as a conscious body beyond the violence of social structuring that produces consent, and focuses on the "appropriation" of social structures by individuals.