Halka açık anonim ortaklıklarda ayrılma hakkına konu payların diğer pay sahipleri veya yatırımcılara önerilmesi ve hukuki sonuçları
Offering shares subject to the appraisal right in publicly held corporations to other shareholders or investors and its legal results
Yazar: AMİNE NUR GÜRAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF CEMRE HAZIROĞLU
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Anonim ortaklıklar = Incorporated companies ; Anonim şirketler = Joint stock companies ; Ayrılma hakkı = Right of secession ; Halka açık ortaklıklar = Public held companies ; Halka açılma = Public offering ; Pay devri = Transfer of shares ; Pay sahipleri = Shareholders ; Rüçhan hakkı = Stock right ; Önemli nitelikteki işlemler = Significant transactions

Özet:
Türk hukukunda ayrılma hakkına ilişkin ilk düzenlemeler 6362 sayılı Sermaye Piyasası
Kanunu madde 24 hükmü ile yapılmıştır. Ayrılma hakkı, ilk olarak 19. Yüzyılın
ortalarında Anglo Sakson hukuk sistemi içerisinde yer alan ABD hukukunda ortaya
çıkmıştır. Ayrılma hakkı ile azınlık pay sahibine, anonim ortaklıklarda oybirliğinden oy
çokluğuna geçiş döneminde kaybettiği veto etme hakkına karşılık olarak, muhalif kaldığı
önemli nitelikteki işlemi gerçekleştiren ortaklık bünyesinden payını adil bir değer
üzerinden satarak ayrılma hakkı tanınmaktadır. Ayrılma hakkı ile sadece azınlık pay
sahibinin menfaati değil, aynı zamanda ortaklığın işlem menfaati ile çoğunluk menfaati
de korunmaktadır. Önemli nitelikteki işleme muhalif kalan ortağın ayrılma hakkını
kullanmasıyla, ayrılma hakkına konu pay bakımından ortaklığın satın alma zorunluluğu
doğmaktadır. Söz konusu satın alma zorunluluğu, ortaklık malvarlığı üzerinde önemli bir
mali risk oluşturabilecektir. Mali riskin azaltılması ve ortaklık malvarlığının korunması
amacıyla yabancı hukuk sistemlerinde belirli bazı durumlarda ayrılma hakkının
kısıtlandığı, ayrılma hakkına konu payın ortaklığın belirlenmiş bir kaynağından
karşılandığı ya da çalışmamızın ana konusunu da oluşturan önerilme imkânının tanındığı
alternatifler öngörülmüştür. 7222 sayılı Bankacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında Sermaye Piyasası Kanununun ayrılma
hakkını düzenleyen hükümlerinde değişiklikler yapılarak ayrılma hakkına konu payın
diğer pay sahipleri veya yatırımcılara önerilmesi imkânı getirilmiştir. Önerilme imkânına
ilişkin usul ve esasları düzenleme yetkisi ise Sermaye Piyasası Kurulu'na verilmiştir.
7222 sayılı Kanunda yapılan değişiklikler ve piyasadan gelen talepler neticesinde
Sermaye Piyasası Kurulu tarafından II-23.3 sayılı Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma
Hakkı Tebliği çıkarılmış, önerilme imkânına ilişkin usul ve esaslar Tebliğ ile
düzenlenmiştir. Çalışmamızın ilk bölümünde ayrılma hakkı kavramı, tarihsel süreci,
amaç ve fonksiyonu, benzer hukuki haklarla karşılaştırılması ve Türk hukukunda ayrılma
hakkına ilişkin düzenlemeler anlatılmış; ikinci bölümde önerilme imkânının yabancı
hukuk sistemlerinde ve Türk hukukundaki tarihsel süreci, hakkın özellikleri, kullanım
süreci açıklanarak düzenlemeye ilişkin öneriler getirilmiş; son bölümde ise önerilme
imkânı benzer hukuki kurumlarla karşılaştırılmıştır.
Anahtar Sözcükler
Halka Açık Anonim Ortaklık, Ayrılma Hakkı, Önemli Nitelikteki İşlemler, Sermaye
Piyasası Kurulu, Önerilme İmkânı, Rüçhan Hakkı

Abstract:
The first regulations regarding the appraisal right in Turkish law were made with the
adjudgment of Article 24 of the Capital Markets Law No. 6362. The appraisal right first
appeared in US law, which was included in the Anglo-Saxon legal system in the middle
of the 19th century. With the appraisal right, the minority shareholder is given the right
to leave from the body of the partnership that has carried out the important transaction to
which it is opposed by selling his/ her share at a fair value, in return for his/ her veto right,
which he/ she lost in the transition period from unanimity to majority, in joint stock
companies. With the appraisal right, not only the interest of the minority shareholder, but
also the transaction interest of the partnership and the majority interest are protected.
When the associate who opposes the important transaction uses his/ her appraisal right,
the partnership becomes obligated to purchase the share subject to the appraisal right. The
aforesaid obligation to purchase may create a significant financial risk on the assets of the
partnership. In order to reduce the financial risk and protect the assets of the partnership,
alternatives have been envisaged in foreign legal systems in which the appraisal right is
restricted in certain situations, the share subject to the appraisal right is provide from a
determined source of the partnership, or the offer, which is the main subject of our study.
Within the scope of the Law No. 7222 on the Banking Law and Law on Amending Certain
Laws, the adjudgment of the Capital Markets Law regulating the right to leave were
changed, allowing the share subject to the appraisal right to be offered to other
shareholders or investors. The authority to regulate the procedures and principles
regarding the offer has been given to the Capital Markets Board. As a result of the
amendments made in the Law No. 7222 and the demands from the market, No. II-23.3
the Communiqué on Significant Transactions and the Appraisal Right was issued by the
Capital Markets Board, and the procedures and principles regarding the offer were
regulated by the Communiqué. In the first part of our study, the concept of the appraisal
right, its historical process, purpose and function, its comparison with similar legal rights
and the regulations regarding the appraisal right in Turkish law are explained; in the
second part, the historical process of the offer in foreign legal systems and Turkish law,
the characteristics of the right and the usage process are explained and suggestions
regarding regulation are made; in the last part, the offer is compared with similar legal
institutions.
Keywords
Publicly-Held Corporation, Appraisal Right, Significant Transaction, Capital Markets
Board, The Offer, Preemptive Right