Hıristiyan Gençler Cemiyeti ve Türkiye'deki faaliyetleri (1910- 1939)
The Young Men's Christian Association (Y.M.C.A.) and activities in Turkey (1910-1939)
Yazar: AHMET UÇAR
Danışman: PROF. DR. ALİ ARSLAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Tarih = History

Özet:
?The Young Men?s Christian Association (Y.M.C.A. )? adı ile 1844?de Londra?da kurulan bir gençlik ve misyonerlik örgütü olan Hıristiyan Gençler Cemiyeti; 20. Yüzyıl başlarında New York ve Cenevre?yi merkez olarak kullanıp; tüm Dünya?da örgütlenmiştir. 1820?de ilk kez İzmir?de ilk kez İzmir?de rıhtıma ayak basan Amerikalı misyonerlerce açılan okullarda ilk faaliyetlerine başlayan örgüt, ilk kez 1854?te Beyrut?ta Londra?daki merkeze bağlı olarak faaliyete geçmişti.  1871?de Kayseri?den başlayarak Anadolu?da örgütlenmeye başlayan Y.M.C.A. Osmanlı ülkesinde Amerikan New York?taki merkeze bağlı olarak resmen ilk kez 1910 yılında faaliyete geçmiş ve 20?nin üzerinde şube açmıştı. Örgüt?ün; Türkiye?deki gençlik hareketleri, spor faaliyetleri (özellikle voleybol, basketbol, masa tenisi vb. sporlar ülkemize ilk kez bu örgüt tarafından getirilmiştir), basın ? yayın faaliyetleri, sosyal faaliyetler ve gayr-i Müslim unsurların siyasal ve sosyal alandaki örgütlenmelerinde önemli bir etkisi olmuştur. 
Birinci Dünya Savaşı sırasında kapatılan Örgüt, Mütareke döneminde yeniden aktif hâle gelecekti. Özellikle Kurtuluş Savaşı sırasında (işgalcilerle işbirliği gibi) ve sonrasındaki Türkiye aleyhtarı siyasî faaliyetleri ve misyonerlik propagandası ile yönetim ve toplumdan tepkiler gören örgüt; gençlere yönelik spor, kamp ve izcilik faaliyetleri ile de bazı kimselerin sempatisini ve beğenisini kazanmıştır.  
Çalışmamız sonucu binlerce kişiye çeşitli faaliyetlerle ulaşan; özellikle Türk- Amerikan ilişkilerinde çok önemli bir rol oynayan, faaliyetleri ile Türk aydınları arasında ?hars buhranı? tartışmalarına neden olan, Türk spor tarihi ve gençlik faaliyetleri açısından çok önemli bir yere sahip olan yurtdışı merkezli bir Örgüt?ün faaliyetlerini ilk kez ciddi ve bilimsel kaynaklara dayalı olarak araştırma ve değerlendirme imkânımız olmuştur. 1939?da bu Örgüt?ün neden ve nasıl kapatıldığı; genç Cumhuriyetimizin bu tür faaliyetlere nasıl baktığı, nasıl ve neden engellemeye çalıştığı gibi karşılığı günümüzde de çok önemli olan sorular bu çalışma ile cevaplandırılmaya çalışılmaktadır. 
Konuya ilgi duymamızın bir başka nedeni de ülkemizde bu konuda yeterli çalışmanın olmamasıdır. Hem bu konunun yeterince çalışılmadığı, hem de yurt dışında yapılan çalışmalarda Türk arşivlerinin kullanılmadığı düşüncesi ile böyle bir çalışma yapmaya karar verdik. İlk önce konu ile ilgili olarak aşağıdaki arşivlerde uzun sayılabilecek bir araştırma yaptık. İstanbul Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Ankara Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, Ankara Kızılay Arşivi, Ankara Türk İnkılâp Tarihi (TİTE) Arşivi, ABD Kautz Family Y.M.C.A.  Özel Arşivi, ABD Dış İşleri Bakanlığı Arşivi, Ankara Milli Eğitim Bakanlığı Arşivi, Emniyet Genel Müdürlüğü Arşivi, Ahmet Uçar Özel Arşivi. Ayrıca bu konuda bazı anılardan ve mektuplardan da azami ölçüde yararlanılmıştır.




Anahtar Kelimeler: Örgütler, Protestanlar, Misyonerler, Hıristiyan, Osmanlı, Azınlıklar.

Abstract:
The Young Men?s Christian Association (Y.M.C.A. ) which was founded as a youth and missionary organization in London in 1844, organized throughout  the world using New York and Canova as their centre in the early years of 20th Century.  This organization which initiated its first activities at American Schools in İzmir in 1820, started to apply its mission in Beirut in accordance with the Centre in London.  In Turkey, YMCA  started to settle down in Kayseri in 1871 and it opened over twenty sections beginning official activities in accordance with the Centre in New York in 1910.  YMCA had important effects on the youth movements, sport activities (such as volleyball, basketball, table tennis etc. were first introduced by YMCA), press and publication activities, social activities and as well as the organization of none-Muslim units in social and political area. 
YMCA closed during the World War 1 reactivated itself during the Armistice Period. Especially during the Independence War, YMCA attracted attentions of some people through sports, scouting and youth camps despite the reactions from the Turkish society and the Government about its cooperation with Allied Forces, political activities against Turkey and missionary propaganda.
At the end of our study, we had the chance to search and evaluate the activities of foreign organization in detail which has a has an important role in Turkish-American relations and also initiates some debate among the Turkish intellectuals on the matter of ?cultural crisis? and also has important role in Turkish Sports History and the Youth Activities. Its activities reached thousands of people and we really did the research seriously on the basis of scientific resources.  In this study, we tried to find answers for certain questions like: How and why Y.M.C.A was closed in 1939? What was the thought of Young Turkish Republic about Y.M.C.A?s activities? What were the policies of Young Turkish Republic against YMCA? The answers for the previous questions are still popular today.
Another reason that drives our interest on the matter is that there is not enough study about YMCA?s activities in our country. We decided to study because there weren?t satisfying studies in our country and the Ottoman archives were neglected in foreign studies.  First we did a detailed study in the following achieves: Ottoman archives, Turkish Republic archives, Turkish Red Crescent archives, Turkish Revolution History Institute archives, U.S. Kautz Family Y.M.C.A.  Private Archives, U.S. Ministry of Foreign Affairs Archives, Turkish Ministry of National Education archives, General Police Headquarters? archives and Ahmet Uçar?s Private Archives. In addition to these, we also searched lots of letters and diaries in this study.


Key Words: Organizations, Protestants, Missionaries, , Christian, Ottoman, Minorities