Tef (Eragrostis teff) tohumlarında hasat sonrası tohum dormansisinin belirlenmesi ve bunun giderilmesinde bitki hormonlarının etkisi
Determination of dormancy on post harvested tef (Eragrostis teff) seeds and effects of plant hormones to remove it
Yazar: ŞAKİR ANIL KAPLAN
Danışman: PROF. DR. İSKENDER TİRYAKİ
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitki hormonları = Phytohormones

Özet:
Bu çalışma, hasat sonrası tef (Eragrostis teff) tohumlarında dormansinin belirlenmesi ve bunun giderilmesinde ön çimlendirme (priming) çözeltisine ilave edilen farklı bitki hormonlarının etkilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Hasat sonrası, tef tohumları farklı konsantrasyonlardaki asetil salisilik asit (ASA; 1,0, 5,0, 10,0 ve 15,0 μM), metil jasmonate (JA-Me; 0,3, 0,6, 0,9 ve 1,2 μM), giberallik asit (GA3; 50, 100, 150 ve 200 μM) ve indol asetik asit (IAA; 0,5, 1,0, 1,5 ve 2,0 μM) varlığında % 1'lik KNO3 ile 24 saat süre ile  21 ± 0,5 oC'de karanlıkta ön çimlendirme işlemine alınmıştır. Ön çimlendirme uygulanan tohumlar ya doğrudan ya da 32 gün 4oC'de bekletildikten sonra karanlık ya da ışık varlığında (210 µM m-2 s-1) 21 ±0.5 oC'de ayarlanmış iklim dolabında çimlendirmeye alınmıştır. Çalışmada tohum çimlenme oranları ile çimlenme hızı ve çimlenme homojenitesi parametreleri belirlenmiştir. Faktöriyel olarak düzenlenmiş tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekerrürlü olarak yürütülen çalışma sonuçları tef tohumlarında hasat sonrası dormansinin var olduğunu ve dormansinin giderilmesinde ASA, JA-Me, GA3 ve IAA bitki hormonlarının çok önemli etkilerinin olduğunu, ancak bu etkilerin kullanılan hormon tür ve konsantrasyonuna bağlı olarak değiştiğini göstermiştir. Bu çalışma, tef tohumlarında dormansinin belirlenmesi ve bitki hormonlarının etkisinin araştırıldığı ilk çalışmadır.

Anahtar Sözcükler: Tef, Priming, Tekerrür, Çimlenme, Hormon, Dormansi

Abstract:
This study was conducted to determine whether or not presence of dormancy on post-harvest tef (Eragrostis teff) seeds and to reveal effects of various plant hormones on dormant seeds. The seeds were primed in dark at 21 °C for 24 hours with 1% KNO3 in the presence of acetyl salicyilic acid (ASA; 1,0, 5,0, 10,0 and 15,0 μM), methyl jasmonate (JA-Me: 0,3, 0,6, 0,9 and 1,2 μM), giberalic acid (GA3; 50, 100, 150 and 200 μM) and indole acetic acid (IAA; 0,5, 1,0, 1,5 ve 2,0 μM). Primed seeds were germinated either in dark or in the presence of day light (210 µM m-2 s-1) either right after priming or after being kept at 4 oC for 32 days. In the study germination rates, germination rate and germination homogeneity parameters of seed were determined. Randomized complete block design with factorial treatment were used with four replications. The results showed the presence of dormancy in post harvested quinoa seeds and plant hormones ASA, JA-Me, GA3 and IAA have significant effect to remove such dormancy, although hormone effects depend on the type of plant hormone and the concentration used. Hormone applications have generally led to significant improvements in the germination rate and homogeneity of seeds, as well as the germination rates. This is the first report indicated that plant hormones can be used to improve germination parameters of teff seeds, and light has significant positive effect on teff seed germination. 

Keywords: Tef, Priming, Repetitive Germination, Hormone, Dormancy