Sağlık yöneticilerinin yetkinlik düzeylerinin sağlık hizmeti performanslarına etkisi: Kamu Hastaneleri örneği
Impact of competency levels of the healthcare managers on the performance of healthcare services: A case of Public Hospitals
Yazar: ASLI KÖSE ÜNAL
Danışman: PROF. DR. ENVER AYDOĞAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Sağlık Kurumları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Hastaneler = Hospitals ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; İşletme = Business Administration
Dizin: Devlet hastaneleri = State hospitals ; Hastane yönetimi = Hospital administration ; Hastaneler = Hospitals ; Performans = Performance ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık kuruluşları yöneticileri = Health facility administrators ; Sağlık yönetimi = Health management ; Yöneticiler = Managers ; Yönetsel yetkinlik = Managerial competencies

Özet:
Yetkinlikler, üstün performansın elde edilmesinde ayırt edici bilgi, beceri ve tutumları kapsayan gözlemlenebilir davranışlardır. Performans, amaçlı ve planlanmış bir etkinlik sonucunda elde edileni, nicel ya da nitel olarak belirleyen bir kavramdır. Sağlık hizmetlerinde performans kavramına  "hizmetin kalitesi" açısından bakılmakta ve çoğu kez kalite ile performans kavramları eşdeğer tutulmaktadır. Sağlık hizmetlerinde performansını sağlık sistemlerinin karmaşık yapısı nedeniyle tek bir ölçütle değerlendirme yapmak zordur. Araştırma sağlık yöneticilerinin yetkinlikleri, kamu hastaneleri sağlık hizmeti performans düzeyinin belirlenmesi, sağlık yöneticilerinin yetkinliklerinin kamu hastaneleri performans düzeyine etkisi olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın amacı, 2013 yılı itibariyle kamu hastanelerinin yönetim yapısındaki değişimin 2014 yılını da içerecek şekilde sağlık hizmeti performans sonuçlarına yansımasını değerlendirmektir. Araştırmaya katılan sağlık yöneticilerinin yetkinliklerinden liderlik yetkinlik düzeyi en yüksek yetkinlik alanı, sağlık sektörü bilgi düzeyi ise en düşük yetkinlik alanı olarak belirlenmiştir. Farklı iş rollerine sahip sağlık yöneticilerinin en düşük yetkinlik alanı olarak sağlık sektörü bilgi düzeyinin olma nedeni sağlık yöneticilerinin %82'sinin sağlık yönetimi eğitimi almamış olmasıdır. Araştırma kapsamında yer alan sağlık yöneticilerinin yetkinlikleri ile yönetsel statüleri arasında istatistiksel anlamlılık bulunamamıştır. Sağlık yöneticilerinin cinsiyetlerine göre yetkinlik alanlarındaki farklılık değerlendirildiğinde kadın yöneticilerin iletişim ve kişilerarası ilişkiler yönetimi yetkinlik düzeyinin erkek sağlık yöneticilerden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Devlet ve eğitim araştırma hastaneleri gibi karar verici birimlerde 2013 ve 2014 yılını içeren verilerden yatak sayısı, hekim sayısı, gelir, gider, muayene sayısı, ameliyat sayısı gibi sağlık hizmeti üretim sürecine yönelik girdi ve çıktı değişkenleri kullanılarak performans değerlendirilmesi yapılmıştır. 2013-2014 yılları devlet ve eğitim araştırma hastaneleri girdi yönelimli ölçeğe göre değişken getirili etkinlik skorlarına göre etkin olduğu belirlenen hastane sayısı 64'dür. 2013-2014 yıllarındaki etkinlik skorlarındaki değişim oranlarına bakıldığında 45 hastanede azalma ve 49 hastanede ise artış olduğu belirlenmiştir. Devlet ve eğitim araştırma hastaneleri 2013-2014 yılları ölçeğe göre sabit getirili etkinlik skorlarına göre etkin olduğu belirlenen hastane sayısı 35'dir. 2013-2014 yıllarındaki etkinlik skorlarındaki değişim oranlarına bakıldığında 66 hastanede azalma ve 54 hastanede ise artış olduğu belirlenmiştir. Sağlık yöneticilerinin yetkinliklerinin kamu hastanelerinin performansına etkisini değerlendirmek amacıyla kurulan yapısal eşitlik modeline göre çalışılan örneklem grubundaki sağlık yöneticilerinin yetkinliklerinin kamu hastaneleri performansına etkisi olmadığı belirlenmiştir.

Abstract:
When competencies are accepted as observable behaviors including distinctive knowledge, skills and attitudes in achieving excellent performance. Performance is a concept that determines the outcome of an intentional and planned activity quantitatively or qualitatively. In healthcare services, performance concept is seen in terms of "quality of the service" and quality concept is mostly put on par with performance concept. In healthcare services, it is difficult to assess performance with a single criterion because of the complex structure of the health systems.  The research consists of three parts, namely, competencies of the healthcare managers, determination of healthcare performance level of the public hospitals and impact of competencies of the healthcare managers on performance level of the public hospitals. The purpose of the study is to assess reflection of the change in the management structure of the public hospitals as of 2013 on the performance results of the healthcare service covering 2014. From the competencies of the healthcare managers, who participated in the research, competency level of leadership is determined as the highest area of competency while level of knowledge in healthcare sector is the lowest area of competency. Knowledge level of the healthcare managers having different job roles in healthcare sector is the lowest area of competency because 82% of the healthcare managers did not receive the training on healthcare management. A statistical significance between the competencies and managerial statuses of the healthcare managers within the scope of the research could not be found. When the differences in the competency areas according to genders of the healthcare managers are evaluated, it is determined that communication and interpersonal relations management competency level of female managers is higher than the level of male managers. Performance assessment is made by using input and output variables for the production process of healthcare services, such as number of beds, number of physicians, income, expenses, number of examinations and operations, etc. in decision-making units such as the state and training research hospitals including 2013 and 2014. According to variable-yield activity scores based on the input-oriented scale of state and training research hospitals for 2013-2014, number of hospitals determined as effective is 64. When we look at the rates of change in activity scores in 2013-2014, it is determined that 45 hospitals have a decrease while 49 hospitals have an increase. According to the fixed-yield activity scores based on state and training research hospitals scale of 2013-2014, number of hospitals determined to be effective is 35. When we look at the rates of change in activity scores in 2013-2014, it is determined that 66 hospitals have a decrease while 54 hospitals have an increase. It is identified that competencies of the healthcare managers in the sample group studied according to the structural equation model, which is established to evaluate impact of competencies of the healthcare managers on the performance of public hospitals, have no impact on the performance of the public hospitals.