Kayseri ilinde aile sağlığı merkezlerinde çalışan aile hekimlerinin erişkin periyodik sağlık muayenesi hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının belirlenmesi
Determining the knowledge, attitudes, behaviours and thoughts of family physicians concerning the periodic health examination of adults
Yazar: OĞUZHAN TAŞ
Danışman: PROF. DR. SELÇUK MISTIK
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Amaç: Erişkinlerde periyodik sağlık muayenesi (PSM) kılavuzlarının uygulanmasının önündeki engellerin ve kolaylaştırıcıların belirlenmesi, kılavuzların uygulanması için en önemli adımlardan biridir. Erişkin PSM uygulamasındaki en büyük engeller kılavuzlara ilişkin bilgi eksikliği, PSM uygulaması için vakit sıkıntısı, kılavuzlarda kanıtların netliği ve güvenilirliği gibi topluma, sağlık sistemine, kılavuzlara, sağlık çalışanlarına ve hastaya bağlı faktörler olarak çeşitli çalışmalarda dile getirilmiştir. Bu çalışma ile, aile hekimlerinin erişkin periyodik sağlık muayenesi hakkındaki bilgi, tutum, davranış ve düşüncelerinin tespit edilerek değerlendirilmesi ve uygulamadaki sorunlara çözüm bulunması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Kayseri ilinde çalışan aile hekimlerinin; erişkin periyodik sağlık muayenesi hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarını hazırlanan anket ile değerlendirileceği, tek merkezli, tanımlayıcı tipte kesitsel analitik bir çalışmadır. 2023 yılında Kayseri ilindeki 481 aile hekiminin 379'una ulaşıldı. Aile hekimleri sosyodemografik veri anketine ek olarak 10 adet bilgi sorusu, tutum ve davranış soruları ve düşünce sorularına cevap verdiler. Bilgi soruları beş şıktı ve tek doğru cevabı vardı. Tutum ve davranış soruları ve düşünce soruları 5'li likert tipi sorulardı. Anketler aile sağlığı merkezlerinde yüz yüze görüşme ile uygulandı. İstatistiksel analizler SPSS versiyon 26.0 paket programı (Statistical Package for the Social Sciences, version 26) kullanılarak yapıldı. 
Bulgular: Aile hekimlerinin yaş ortalaması yüksekti (%74,14'ü 40 yaş ve üzeri). Erkeklerin oranı ise %66 olarak bulundu. Pratisyen aile hekimlerinin tüm aile hekimlerine oranı %75,2 idi. Aile hekimlerinin 10 bilgi sorusuna verdiği doğru cevap sayısı ortalaması 5,41±1,54 idi. Aile hekimlerinin bilgi sorularına verilen en sık yanlış cevap genellikle PSM unsurlarının daha sık yapılması yönündeydi. Bilgi seviyesi ile yaş, unvan, rehber takip etme durumu, aile hekimi olarak çalışılan süre arasında anlamlı ilişki bulundu. PSM'nin her unsuru eşit şekilde uygulanmamaktadır. Aile hekimlerinin çoğunluğu erişkin PSM'ye vakit ayıramadığını belirtmiş ve nüfusunun azaltılması halinde PSM uygulayabileceklerini ifade etmişlerdir. Negatif performans ile PSM uygulamasının teşvikine çoğunluk karşı çıkmıştır. 
Sonuç: Bilgi eksikliklerinin doğuracağı gereksiz ve sık testlerin önüne geçilmesi için erişkin PSM'nin etkili ve doğru uygulanabilmesinin önemi anlaşılmıştır. Aile hekimleri PSM rehberleri konusunda bilgilendirilmeli, PSM'nin tüm unsurlarının eşit ve doğru uygulanması için eğitilmelidir. Aile hekimliği uzmanı ve uzmanlık eğitimi alan aile hekimi sayısı arttırılmalıdır. Aile hekimlerinin PSM rehberlerini takip etmeleri sağlanmalıdır.
Anahtar Sözcükler: Periyodik Sağlık Muayenesi, Tarama Testleri, Aile Hekimliği, Aile Hekimleri, Kayseri

Abstract:
Aim: Identifying the barriers and facilitators to implementing periodic health examination (PHE) guidelines in adults is a crucial step for their application. Studies have identified several obstacles to the implementation of adult PHE, including lack of knowledge about guidelines, time constraints, and unclear or unreliable evidence. The objective of this study is to assess the knowledge, attitudes, behaviours, and thoughts of family physicians towards adult periodic health examinations and to identify solutions to the issues encountered in practice.
Materials and Methods: This is a descriptive, cross-sectional analytical study conducted at a single centre. The study aims to evaluate the knowledge, attitudes, and behaviours of family physicians in Kayseri province regarding adult periodic health examinations using a questionnaire. The language used was clear, objective, and value-neutral, with a formal register and precise word choice. A total of 379 out of 481 family physicians in Kayseri province were reached in 2023. No changes in content were made. The questionnaire included 10 knowledge-based questions, attitude and behaviour questions, and opinion-based questions, in addition to sociodemographic data. The study adhered to conventional academic structure and maintained regular author and institution formatting. The text was grammatically correct and free from spelling and punctuation errors. The knowledge questions presented five options, with only one being the correct answer. Attitude, behavior, and opinion questions were presented as 5-point Likert-type questions. The questionnaires were administered through face-to-face interviews at family health centers. Statistical analyses were performed using the SPSS version 26.0 package program (Statistical Package for the Social Sciences, version 26). 
Results: The majority of family physicians were aged 40 and over (74.14%). Males made up 66% of the sample. General practitioner family physicians accounted for 75.2% of the total. On average, family physicians provided 5.41±1.54 correct answers out of 10 knowledge questions. The study found a significant correlation between knowledge level and age, title, status of guideline follow-up, and level of practice as a family physician. Most elements of PSM were practiced by most family physicians. However, some elements of PSM were not practiced by most family physicians. Most family physicians reported that they were unable to allocate time for adult PHE and expressed that they could implement PHE if their workload decreased. Most participants were against promoting the implementation of PHE due to negative performance.
Conclusion: It is important to effectively and accurately implement adult PHE to prevent unnecessary and frequent tests caused by knowledge deficiencies. It is essential to inform family physicians about PHE guidelines, train them for the equal and accurate implementation of all elements of PHE, and increase the number of family physicians who are specialists or have received specialisation training. The adherence of family physicians to PHE guidelines is crucial.
Keywords: Periodic Health Examination, Screening Tests, Family Medicine, Family Physicians, Kayseri