Boğaz geçişlerinin İstanbul üzerinde oluşturduğu sosyo-ekonomik değişimlerin CBS ortamında incelenmesi
Evaluation of bosphorus strait crossings on socio-economic changes of Istanbul in GIS environment
Yazar: İBRAHİM TAŞDEMİR
Danışman: DOÇ. DR. FATMAGÜL BATUK
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Jeodezi ve Fotogrametri = Geodesy and Photogrammetry
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Sosyoekonomik değişme = Socio-economic change ; İstanbul = Istanbul

Özet:
2010 Avrupa kültür başkenti olarak seçilen, dünyanın en önemli ve her zaman en sıcak noktalarından birinin üzerinde kurulmuş olan İstanbul'un çok köklü ve bir o kadar da önemli bir geçmişi vardır. Dünya üzerindeki birçok farklı kültürün birbiriyle etkileşim halinde bulunduğu bir köprü üzerinde bulunan İstanbul şehri, bu kültürel köprü vazifesinin yanında aynı zamanda boğaz geçişleri sayesinde fiili olarak da deniz ulaşımıyla köprü görevi üstlenmiş, 1973 ve 1988 yıllarında faaliyete geçen dünyanın en büyük 20 köprüsü arasına giren boğaz köprüleriyle de Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamıştır.Bu tezin amacı, İstanbul'da yerleşimin gelişimine boğaz geçişlerinin etkisinin olup olmadığını CBS ortamında belirlemektir. Bu amacı gerçekleştirmek için, idari sınır değişiklikleri, arazi kullanımı, nüfus, ekonomik yapı, ulaşım gibi temel verilerle, CBS ortamında değişimlerin analizi yapılmıştır.İstanbul Boğazı, kenti doğu ve batı olmak üzere ikiye ayıran doğal bir su yoludur. Tez çalışması sırasında köprülerle iki yaka arasındaki fiziki bir bağ kurulmak istenildiği, fakat iki yaka arasındaki ulaşım taleplerinin daha da karşılanamaz hale geldiği izlenimleri doğmuştur. Şehrin kuzeye doğru yayıldığı, gelişen nüfusun ihtiyaçlarını karşılamak üzere artan hizmet alanlarının yeşil alanların kaybına sebep olduğu çalışmada üretilen haritalarla gösterilmiştir. İstanbul'un Asya ve Avrupa yakalarını karayolu ile birbirine bağlayan köprüler; yerel, bölgesel, sosyal, ekonomik ve kültürel kazanımlar sağlamıştır. Ancak köprüler gecekondu kültürüyle gelen yoğun ve kontrol edilemez yapılaşma ile şehrin doğal eşiklerinin gün geçtikçe tahrip olmasına sebep olmuştur. Özellikle orman alanları ve havza alanlarının büyük bir risk altına girdiği tespit edilmiştir.

Abstract:
Istanbul was selected as 2010 Cultural Capital of Europe It is a very powerful and strategic city in the world because of its location and it has an important and essential origin for ages. Istanbul is a bridge that joins different cultures which have a deep interaction among each other. With its mission of being a cultural bridge, it has a brilliant channel ?The Bosphorus- and it has two physical links which their missions are connecting two continents (Asia and Europe) and controlling transportation between the black sea and the Mediterranean.This two bridges which was built in 1973 and 1988, are amongst the greatest 20 bridges of the world. In this study, we try to find the impact of Bosphorus transition on the spatial growth of Istanbul with using the socio-economic data and temporal analysis using GIS. We use the base data like administrative boundary changes, land use, population, economical structure and trasportation for the analyses.The Bosporus Strait is natural water way dividing the city into the East and West sides. The bridges were intended to maintain a physical connection between the sides; however, transportation demands between the sides have reached to a point, which is more problematic.The city developed toward the North and for satisfying the needs of the continuously growing population, service areas have been expanded, resulting a decrease in recreational areas. We acknowledge that the highway bridges connecting the Asian and European Sides of İstanbul have provided some local and regional benefits, such as social, economic and cultural, On the other hand, the bridges have caused an increase in population and an unmanagable and illegal slum-squatter areas that casuse destroying of forests and catchment areas.