İlköğretim çağı çocuklarda obezojenik beslenme alışkanlıklarının akdeniz diyet kalite indeksi ve beslenme tarama testi ile saptanması
Determination of obesogenic dietary habits in primary school children with the mediterranean diet quality index and nutrition screening test
Yazar: NİLÜFER GÜRSEL
Danışman: PROF. DR. AYLA GÜLDEN PEKCAN
Hasan Kalyoncu Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme alışkanlıkları = Nutritional habits ; Gıda kalitesi = Food quality ; Obezite = Obesity ; İlköğretim öğrencileri = Primary education students

Özet:
Bu çalışmanın amacı ilköğretim çağındaki 6,0-10,0 yaş grubu çocuklarda obezojenik beslenme alışkanlıklarının Akdeniz Diyet Kalite İndeksi (KIDMED), Obezojenik Beslenme Alışkanlığı Tarama Aracı (E-KINDEX) ve fiziksel aktivite düzeylerinin ise Fiziksel Aktivite Soru kâğıdı (PAQ-C) ile belirlenmesidir. Çalışma Ekim 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında Gaziantep il merkezinde eğitim ve öğretim veren iki ilköğretim okulundaki 6-10 yaş grubu 78 erkek 112 kız toplam 190 gönüllü çocuk üzerinde yürütülmüştür. Çocuklar ve ailelere ilişkin bilgi, bir anket formu ile elde edilmiş ve çocukların antropometrik ölçümleri alınmıştır. İstatiksel analizlerde SPSS 22.0 paket programı ve WHO Antro programı kullanılmıştır. Çalışma kapsamına alınan 190 çocuğun %41,1'i erkek, %58,9'u kızdır ve yaş ortalamaları 8,7±1,2 yıldır. Yedi, 8 ve 10 yaş grubu erkek çocuklarının ve 6 ve 7 yaş grubundaki kız çocuklarının boy uzunluğu ortalaması WHO-2007 referans değerleri ortalamasının altındadır. Tüm çocuklarının vücut ağırlığı ve beden kütle indeksi (BKİ) değeri ortalaması WHO-2007 referans değerleri ortalamasından fazladır. Çocukların yaşa göre BKİ değeri Z-skor değerlerine göre değerlendirildiğinde; zayıf, normal, fazla kilolu ve obezite görülme sıklığı sırasıyla %4,2, %43,2 %26,3, %26,3 ve %4,0 olarak bulunmuştur. Bireylerin toplam KIDMED puan ortalaması 5,8±2,1 (E: 5,6±2,3, K: 59±1,9) olarak belirlenmiştir. Kötü, orta ve iyi KIDMED puanına sahip çocukların oranı sırasıyla; %13,7, %63,7 ve %22,6 olarak belirlenmiştir. Yaşa göre vücut ağırlığı çok zayıf grubunda yer alan erkek çocuklarının KIDMED puan ortalaması (2,5±3,5), normal vücut ağırlığı (6,0±2,6) ve fazla kilolu (6,4±1,6) olan çocuklara göre anlamlı şekilde düşük bulunmuştur (p=0,037). E-KINDEX tarama testinde alınan genel puan ortalaması ortalama 58,5±7,9 olarak belirlenmiştir. Bireylerin, vücut ağırlığı, boy uzunluğu BKİ persentil ve z-skor değerlerine göre E-KINDEX tarama testi puan ortalamasının anlamlı bir farklılığı bulunmamıştır. Bireylerin toplam PAQ-C skoru 20,6±5,9 (E:21,3±6,3, K:20,1±5,6) olarak hesaplanmıştır. Bireylerin fiziksel aktivite skorlarının; cinsiyet ve yaşa göre anlamlı bir farklılığı bulunmamıştır. E-KINDEX toplam puanının, KIDMED toplam puanı ve yaş arasında pozitif korelasyon olduğu belirlenmiştir. Bireylerin toplam PAQ-C skoru ile BKİ arasında ise negatif korelasyon saptanmıştır. Sonuç olarak, çocukların beslenme alışkanlıklarının ve fiziksel aktivitenin antropometrik ölçümler üzerine etkisinin olduğu belirlenmiştir. Okul çağı çocuklarda sağlıklı besin ve yapı çevresinin oluşturulması ve izlenmesi çocuklarda obezitenin önlenmesi için önem taşımaktadır.

Abstract:
The aim of this study is to determine the obesogenic nutritional habits of primary school children with Mediterranean diet quality index (KIDMED), a dietary screening tool to assess children's obesogenic dietary habits (E-KINDEX), and the physical activity levels of children with the Physical Activity Questionnaire (PAQ-C). The study was carried out on 190 volunteer children aged 6-10 years in two primary schools in Gaziantep city center between October 2020- February 2021. Information about children and families was obtained with a questionnaire and anthropometric measurements of children were taken. SPSS 22.0 package program and WHO Antro program were used for statistical analysis. Of the 190 children, 41.1% were boys, 58.9% were girls, and mean age was 8.7±1.2 years. Mean height of boys aged 7, 8 and 10 and girls aged 6 and 7 is below the WHO-2007 reference growth mean values. The average body weight and body mass index (BMI) of all children was higher than the WHO-2007 reference growth mean values. The prevalence of underweight, normal, overweight and obesity were evaluated according to BMI for age Z-score and found to be 4.2%, 43.2%, 26.3%, 26.3% and 4.0%, respectively. Mean KIDMED score of the children were 5.8±2.1 (M: 5.6±2.3, F: 59±1.9). The proportion of children with low, intermediate and high KIDMED scores were 13.7%, 63.7% and 22.6%, respectively. Mean KIDMED score of boys was found significantly lower (p=0.037) in underweight (2.5±3.5) group compared to normal (6.0±2.6) and overweight (6.4±1.6) children using weight for age references. Mean overall score obtained in the e-KINDEX screening test was determined as 58.5±7.9. No significant difference was found between E-KINDEX screening test scores and the body weight, height, BMI percentile and z-score values. Mean PAQ-C score was 20.6±5.9 (Boys: 21.3±6.3, Girls: 20.1±5.6). No significant differences were found between PAQ-C scores and gender, age. It was determined that there was a positive correlation between e-KINDEX total score, KIDMED total score and age. A negative correlation was found between PAQ-C score and BMI. Nutritional habits and physical activity of the children has positive impacts on the anthropometric values of the children. Healthy food and built environment development and monitoring is needed for the prevention of obesity in school children.