Türk siyasal hayatında muhalefet olarak milli görüş
National opinion as opposition in Turkish political life
Yazar: KÜBRA GÜMÜŞ
Danışman: DOÇ. DR. IŞIL ARPACI
İnönü Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi Ana Bilim Dalı / Siyaset Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science

Özet:
Bu çalışmada İslami karakteri ile ön plana çıkan ve Türk siyasal hayatı açısından önemi yadsınamaz Milli Görüşün muhalefet anlayışı ele alınmıştır. Sıklıkla parti kapatmalara maruz kalan bir hareket olarak Milli Görüşün, kurulan her yeni parti ile muhalefet anlayışında bir değişim olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca Milli Görüşün kurucusu Necmettin Erbakan'ın en nihayetinde genel başkanı olduğu her partisinde, muhalefet anlayışını değiştirip değiştirmediği, Erbakan'dan sonra Milli Görüşün muhalefet anlayışında bir farklılık olup olmadığı araştırılmıştır.
Türk siyasal hayatında Batıdakinden çok daha geç sayılabilecek bir zamanda muhalefetin kurumsallaşma sürecine girmesi ve bu sürecin Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar sürmesi muhalefete karşı olumsuz bir bakışın oluşmasında etkili olmuştur. Çok partili hayata geçilmesiyle demokratik bir rejim için çok önemli bir adım atılmış olsa da, muhalefete karşı mesafeli duruş sebebiyle demokrasinin konsolidasyonunu tamamlamadığı söylenebilir. Bu sebeple demokrasinin temel koşulu sayılabilecek muhalefet olgusunun, bugün bile tam anlamıyla Türk siyasetinden yerleştiğini söylemek oldukça zordur. Bununla birlikte Türklerin İslamiyet'i kabul etmesi de muhalefete olan mesafeyi etkileyen bir faktör olmuştur. İslamiyet'te var olan biat kültürünü siyasette, iktidara ve lidere bağlılık veya sadakat şeklinde yorumlamak mümkündür. Dolayısıyla Milli Görüş gibi dini hassasiyetleri ön planda tutan bir hareketin siyaset arenasında iktidara karşı nasıl bir muhalefet sergilediği konusu önem arz etmektedir.
Anahtar Kelimeler: Milli Görüş, Necmettin Erbakan, Muhalefet, Demokrasi, İktidar

Abstract:
In this study, the opposition understanding of the National Vision, which stands out with its Islamic character and has an important place in Turkish political life, is discussed. As a movement that was frequently subjected to party closures, it is examined whether there was a change in the opposition understanding of the National Vision with each new party established. In addition, it has been investigated whether Necmettin Erbakan, the founder of the National Vision, changed the opposition understanding in every party of which he eventually became the general chairman, and whether there was a difference in the opposition understanding of the National Vision after Erbakan.
The institutionalization of the opposition in Turkish political life at a much later time than in the West and the fact that this process lasted until the first years of the Republic were effective in the formation of a negative view of the opposition. Although a very important step was taken for a democratic regime with the transition to multi-party life, it can be said that democracy did not complete its consolidation due to the distant stance towards the opposition. For this reason, it is very difficult to say that the phenomenon of opposition, which can be considered as the basic condition of democracy, has been fully established in Turkish politics even today. In addition, the Turks' acceptance of Islam was also a factor affecting the distance from the opposition. It is possible to interpret the culture of allegiance in Islam as loyalty to the government and the leader in politics. Therefore, the issue of how a movement such as the National Vision, which prioritizes religious sensitivities, exhibits opposition to the government in the political arena is important.
Keywords: National Vision, Necmettin Erbakan, Opposition, Democracy, Power