Arktik aktörlerin bölge stratejilerinin güvenlik sektörleri bağlamında analizi: Bütüncül bir yaklaşım
Analysis of arctic actors' regional strategies in the context of sectors of security: A holistic approach
Yazar: HASAN FATİH SEVAL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA ÖZTÜRK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Uluslararası güvenlik = International security ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Arktik Bölge, son yıllarda, küresel siyasetin önemli sahnelerinden biri hâline gelmeye başlamıştır. Bunun başlıca sebebi, küresel ısınma sebebiyle yaşanan değişim ve dönüşüm sürecidir. Arktik Bölge, küresel ısınmanın etkisiyle, hem ekolojik ve çevresel bir değişimin hem de jeopolitik bir dönüşümün içerisindedir. Küresel ısınma sonucunda bölgedeki buzul kütle azalmakta; böylece zengin yeraltı kaynaklarına erişim kolaylaşmakta ve Arktik Okyanusu'nun Pasifik ile Atlantik arasında daha hızlı, daha uygun maliyetli ve daha güvenli bir ulaşım koridoru sunma potansiyeli ortaya çıkmaktadır. Arktik Bölge'nin sunduğu bu fırsatlar, aynı zamanda bazı jeopolitik riskleri de beraberinde getirmektedir. Fırsatların ve risklerin içiçe geçtiği bu durum, bölgeye yönelik ilginin yükselen bir ivmeyle artmasına sebep olmaktadır. Böylelikle Arktik Bölge, günümüzde sadece kıyıdaş ülkeleri ya da bölgede yaşayan halkları değil, aynı zamanda bölge-dışı aktörleri de ilgilendiren bir bölge hüviyeti kazanmıştır. 
Bu tezde, bölgeyle ilgili tüm aktörleri içinde barındıran ve bölge yönetişiminin en etkin platformu olan Arktik Konseyi'ni oluşturan paydaşların bölgeyle ilgili resmî strateji belgeleri, güvenlik perspektifinden, bütünsel bir yaklaşımla analiz edilmektedir. Tezin temel sorunsalı, Arktik Bölge'de etkili olan aktörlerin bölgeye dair güvenlik yaklaşımlarının, bu aktörlerinin niteliklerine ve düzeylerine bağlı olarak ne ölçüde farklılaşıp benzeştiğini ortaya çıkarmaktır. Bu soruya cevap aramak için Arktik Konseyi'ni oluşturan paydaşların bölgeyle ilgili resmî strateji belgeleri, MAXQDA Analytics Pro adlı nitel analiz yazılımı aracılığıyla analiz edilmiş ve karşılaştırılmıştır. Çalışmanın bütünselliği, hem aktör çeşitliliği ve analiz birimi çeşitliliğiyle hem de teorik altyapısıyla sağlanmaktadır. Aktör çeşitliliği, bölgesel ve bölge-dışı aktörlerin analize dâhil edilmesi sayesinde; analiz birimi çeşitliliği ise, sadece ulus-devlet düzeyindeki değil, aynı zamanda ulus-altı ve ulus-üstü düzeylerindeki aktörlere de yer verilmesi sayesinde sağlanmıştır. Bununla birlikte, çalışmanın teorik altyapısını oluşturan güvenlik yaklaşımı, yalnızca askerî güvenlik odaklı bir Klasik Güvenlik yaklaşımı değildir. Tezde, Kopenhag Ekolü'nün ortaya koyduğu, güvenliğin askerî sektörüyle birlikte siyasî, ekonomik, toplumsal ve çevresel sektörlerini de kapsayan bütüncül güvenlik yaklaşımı esas alınmıştır.

Abstract:
In recent years, the Arctic Region has ascended as a pivotal arena in global geopolitics, chiefly attributed to the transformative effects of global warming. The Arctic Region is in the midst of both an ecological and environmental change and a geopolitical transformation due to the impact of global warming. The diminished glacier mass, a direct consequence of global warming, facilitates enhanced accessibility to subterranean wealth and accentuates the Arctic Ocean's potential as an expedited, cost-effective, and secure maritime passageway linking the Pacific and Atlantic realms. Nevertheless, these burgeoning opportunities are interlaced with concomitant geopolitical vulnerabilities, catalyzing amplified interest and engagement in the region. Consequently, the Arctic now beckons the attention of not only coastal states and local inhabitants, but also non-regional stakeholders. 
This thesis undertakes a holistic security analysis of the official strategic frameworks of the constituents of Arctic Council, comprising all pertinent stakeholders and serving as the preeminent platform for regional governance. The main problem of the thesis is to reveal to what extent the security approaches of the Arctic actors differ and resemble each other depending on their qualities and levels of these actors. To seek the answer to this question, the official strategy documents of Arctic arctors were analyzed and compared, with the help of a qualitative software tool called MAXQDA Analytics Pro. The study adopts a holistic approach, incorporating actor diversity, analysis unit diversity, and a comprehensive theoretical framework. Actor diversity is ensured by including both regional and extra-regional actors in the analysis. The diversity of analysis units is achieved not only at the nation-state level but also at sub-national and supra-national levels. Furthermore, the security approach that forms the theoretical basis of the study departs from the Classical Security approach, which focuses solely on military security. Instead, the thesis is grounded in a holistic security approach introduced by the Copenhagen School to the literature. This approach encompasses the political, economic, social, and environmental sectors, in addition to the military sector of security.