Canlı organ donörü olmak: Kadın deneyimleri üzerine bir araştırma
Being a living organ donor: A study on women's experiences
Yazar: SEZEN DEMİRHAN
Danışman: PROF. DR. NURŞEN ADAK
Akdeniz Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology

Özet:
Organ nakli tıbbın evriminde önemli bir dönüm noktasını temsil etmekle birlikte
20. yüzyıl boyunca beden algımızı derinden etkileyerek insan vücudunu muazzam bir projenin
içine dahil etmiştir. Bu çalışma, genellikle sadece tıbbi boyutuyla ele alınan canlı organ nakli
uygulamalarının hem toplumsal ve etik boyutuna hem de toplumsal cinsiyetle olan ilişikisine
odaklanmaktadır. Araştırmada sosyal bir olgu olarak canlıdan gerçekleşen organ nakli
uygulamaları, kadın çalışmaları perspektifiyle toplumsal cinsiyet rolleri ve feminist etik,
bağlamında incelenmiştir. Araştırmada canlı organ donörlüğü fenomeninin toplumsal
beklentiler ve bireylerin özgür iradeleri üzerindeki etkileri, kadınların deneyimleri üzerinden
ele alınmaktadır. Çalışmanın temel amacı, kadınların organ bağışı deneyimlerini toplumsal
cinsiyet bağlamında anlamak ve yorumlamaktır.
Araştırma nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desen kullanılarak
gerçekleştirilmiş olup 18-55 yaş arası amaçlı örneklem ile belirlenen 18 kadın donörle
derinlemesine görüşmeler aracılığıyla veri toplamıştır. Kadınların bedenlerinin bir parçası olan
organlarını gönüllü olarak başkasına verme deneyimleri kadın çalışmaları bağlamında
incelenmiş ve betimsel analiz ile yorumlanmıştır. Sahadan elde edilen veriler özerklik, aile
ilişkileri, annelik, ameliyat deneyimi, beden, benlik ve bakım vb. temalar çerçevesinde analiz
edilmiştir. Araştırma sonuçları, donörlük deneyiminin canlı organ donörü olmuş kadınların
yaşamları üzerinde geniş çaplı etkilere sahip olduğunu göstermektedir. Çalışma sonucunda
organ bağışının önemine dikkat çekilerek özellikle kadavra bağışçı sayısının artırılmasının
gerekliliği vurgulanmaktadır.

Anahtar kelimeler: Organ Nakli, Canlı Organ Donörü, Feminist Biyoetik, Toplumsal Cinsiyet

Abstract:
Organ transplantation has marked a significant milestone in the evolution of medical
practices, profoundly influencing our understanding of the human body throughout the 20th
century and contributing to an extensive societal initiative. While existing literature
predominantly addresses living organ transplantation from a medical standpoint, this study
delves into the social and ethical dimensions of these practices, with a specific focus on their
correlation with gender. The study investigates the impact of becoming a living organ donor on
social expectations and individual autonomy, emphasizing the experiences of women. Through
a descriptive analysis, the research elucidates women's voluntary organ donation experiences,
emphasizing themes such as autonomy, family relationships, motherhood, surgery experiences,
body perception, self-identity, and caregiving.
Employing a qualitative research method and a phenomenological design, the study
gathered data through in-depth interviews with 18 female organ donors aged between 18 and
55, purposefully selected to provide diverse perspectives. Through the lens of women's studies,
the research explores living organ transplantation as a social phenomenon and its implications
on gender roles, incorporating feminist ethics. The findings reveal that the act of organ donation
significantly influences the lives of women who choose to become living organ donors. The
study underscores the importance of organ donation while emphasizing the need to increase the
number of cadaver donors. Ultimately, this research contributes to a deeper understanding and
interpretation of women's organ donation experiences within the context of gender, shedding
light on the broader societal implications of living organ transplantation.

Keywords: Live Organ Transplants, Feminist Bioethics, Fenomenology, Organ Donation, Gender