Okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin yönetim tarzı ile okul iklimi arasındaki ilişki
The relationship between school climate and management style of school principals working in preschool education institutions
Yazar: DUYGU ÖZLEM ZOR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZAFER KİRAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Yönetsel tarz = Managerial style ; Örgüt iklimi = Organizational climate

Özet:
Bu çalışma, okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin yönetim tarzı ile okul iklimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin yönetim tarzı ile okul iklimi arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden olan tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini, kolay ulaşılabilir örneklem yöntemiyle belirlenen 2022-2023 eğitim öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı, anaokulu, ilköğretim, ortaokul ve lise bünyesindeki anasınıflarında görev yapmakta olan 404 okul öncesi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak 'Algınanan Müdür Yönetim Tarzı Ölçeği' ve 'Okul İklimi Anketi' kullanılmıştır. Verilerin analizinde 23 paket programından faydalanılmıştır. Yapılan Kolmogorov-Smirnov testi sonucunda AMYTÖ ve  OİA ölçeklerinden alınan puanların normal dağılım göstermediği görülmüş (p>0.05) ve veri analizinde non-parametrik testlerden Kruskal Wallis H ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Algınanan Müdür Yönetim Tarzı Ölçeği (AMYTÖ) alt boyutları puan ortalamaları ile Okul İklimi Anketi (OİA) alt boyutları puan ortalamaları arasındaki ilişkiyi belirlemek adına Pearson Momentler çarpımı korelasyon katsayısı kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin yönetim tarzları ve öğretmenlerin demografik değişkenleri arasında  öğretmenlerin yaşı, cinsiyeti, eğtim düzeyi, görev yaptıkları bölge ve görev yapılan kurum türünde anlamlı farklılık bulunmazken öğretmenlerin deneyim yılı, görev yaptığı yer ve müdür ile birlikte çalışma sürelerinde anlamlı farklılık bulunmaktadır. Okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin oluşturduğu okul iklimi ve öğretmenlerin demografik değişkenleri arasında, öğretmenlerin cinsiyeti, eğitim düzeyi, deneyim yılı, görev yaptığı yer, görev yaptığı bölge arasında anlamlı farklılık bulunmazken öğretmenlerin yaşı, görev yaptığı kurum türü, müdürlerle birlikte çalışma sürelerinde arasında anlamlı farklılık bulunmaktadır. İki ölçek arasındaki ilişkide, otoriter, ilgisiz ve karşı koyucu yönetim tarzı alt boyutlarını benimseyen okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin, okulda daha çok yönlendirici ve sınırlayıcı okul iklimi yaratırken destekleyici ve samimi okul ikliminden uzaklaştığı görülmektedir. Bunun yanı sıra işbirlikli yönetim tarzını benimsedikleri algısı olan okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan okul müdürlerinin ise daha fazla destekleyici ve samimi bir okul iklimi yaratırken yönlendirici ve sınırlayıcı okul iklimine mesafeli olduğu görülmektedir. Araştırmada okul iklimi boyutları ile yönetim tarzı boyutları arasında pozitif yönde yüksek ilişki olduğu görülmüştür. Çocukların gelişimlerinin ve eğitimlerinin başat olarak şekilleneceği okul öncesi eğitim kurumlarında okul ikliminin sağlıklı olması büyük önem taşımaktadır. Etkili bir yönetim tarzı ile müdür liderlik rolü üstlenerek olumlu bir okul iklimi oluşturulabilir. Tüm bileşenlerin ihtiyaçlarına yönelik esnek ve katılımcı bir yaklaşım, okul başarısını olumlu etkileyebilir. Dolayısıyla müdürlerin yönetim tarzlarının okul iklimine etkisinin analizi, eğitim politikaları için önemli ipuçları sağlayacak ve eğitim kalitesine katkıda bulunacaktır.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between the management style of school principals working in pre-school education institutions and school climate and to examine the relationship between the management style of school principals working in pre-school education institutions and school climate according to various variables. The survey model, which is one of the quantitative research methods, was used in the study. The sample of the study consists of 404 preschool teachers working in kindergartens, primary, secondary and high schools affiliated to the Ministry of National Education in the 2022-2023 academic year, determined by the convenience sampling method. 'Perceived Principal Management Style Scale' and 'School Climate Questionnaire' were used as data collection tools. In the analysis of the data, 23 package program was used. As a result of the Kolmogorov-Smirnov test, it was seen that the scores obtained from AMYTÖ and OİA scales did not show normal distribution (p>0.05) and Kruskal Wallis H and Mann Whitney U tests were used in data analysis. Pearson product-moment correlation coefficient was used to determine the relationship between the mean scores of the subscales of the Perceived Principal Management Style Scale (PMMSS) and the mean scores of the subscales of the School Climate Questionnaire (SCQ). According to the results of the study, there is no significant difference between the management styles of school principals working at the pre-school education institutions and the demographic variables of teachers in terms of teachers' age, gender, education institution, the region where they work and the type of institution where they work, while there is a significant difference in teachers' years of experience, place of work and working time with the principal. There is no significant difference between the demographic variables of teachers and the school climate created by school principals working in pre-school education institutions, teachers' gender, educational institution, years of experience, place of employment, and region of employment, while there is a significant difference between teachers' age, type of institution, and years of working with principals. In the relationship between the two scales, it is seen that school principals working in pre-school education institutions who adopt authoritarian, indifferent and confrontational management style sub-dimensions create more directive and restrictive school climate in the school and move away from supportive and sincere school climate. On the other hand, school principals working at pre-school education institutions, who are perceived to adopt collaborative management style, create a more supportive and sincere school climate while distancing themselves from directive and restrictive school climate. In the study, it was observed that there was a high positive relationship between school climate dimensions and management style dimensions. It is of great importance to have a healthy school climate in preschool education institutions where children's development and education will be shaped primarily. With an effective management style, a positive school climate can be created by the principal assuming a leadership role. A flexible and participatory approach to the needs of all components can positively affect school success. Therefore, analyzing the effect of principals' management styles on school climate will provide important clues for educational policies and contribute to the quality of education.