Fazla kilolu üniversite öğrencilerine çevrimiçi transteoretik model temelli verilen sağlık eğitiminin beslenme ve fiziksel aktivite değişim süreçlerine etkisi
The effect of online transtheoretic model based health education on overweight university students on nutrition and physical activity change processes
Yazar: CANSU YAŞAR
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞEYMA ZEHRA ALTUNKÜREK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beslenme = Nutrition ; Fiziksel aktivite = Physical activity ; Kilo alma = Weight gain ; Obezite = Obesity ; Sağlık eğitimi = Health education ; Transteoretik model = Transtheoretical model ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Amaç: Bu araştırmada, fazla kilolu üniversite öğrencilerine çevrimiçi Transteoretik Model (TTM) temelli verilen sağlık eğitiminin beslenme ve fiziksel aktivite değişim süreçlerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel tasarımda yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Haziran 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında, dahil edilme kriterlerini karşılayan, 27 deney ve 27 kontrol grubu olmak üzere toplam 54 öğrenci oluşturmuştur. Öğrenciler, TTM'e göre beslenme ve egzersiz değişim aşamaları gruplarına ayrılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere birebir, TTM değişim aşamalarına uygun sağlık eğitimi çevrimiçi yöntemle verilmiştir. Araştırmada veriler, Sosyodemografik Form, TTM'e Göre Beslenme ve Egzersiz Aşama Belirleme Formu, Beslenme Değişim Süreçleri Ölçeği (BDSÖ) ve Egzersiz Değişim Süreçleri Ölçeği (EDSÖ) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde Ki kare testi, bağımlı ve bağımsız gruplar için t testi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir.
Bulgular: Araştırmaya katılan fazla kilolu öğrencilerin, BKİ ortalamasının 27,5±1,5 olduğu saptanmıştır. Çalışmamızda, deney grubuna TTM temelli verilen sağlık eğitimi sonrası; öğrencilerin BDSÖ ve EDSÖ puan ortalamaları müdahale öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artmıştır (p<0,05). Kontrol grubunun, müdahale öncesi ve sonrası BDSÖ ve EDSÖ puan ortalamaları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05).  Deney grubundaki öğrencilerin, izlemlere göre beslenme ve egzersiz değişim aşamaları oranları karşılaştırıldığında müdahale öncesi; düşünme aşamasında %14,8, hazırlık aşamasında %70,4, hareket aşamasında %7,4 ve sürdürme aşamasında %7,4 olan öğrencilerin oranı, müdahale sonrası; düşünme aşamasında %0, hazırlık aşamasında %14,8, hareket aşamasında %74,1 ve sürdürme aşamasında %11,1 şeklide  değişmiştir ve istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Ancak kontrol grubunun, müdahale öncesi ve sonrası beslenme ve egzersiz değişim aşamaları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmemiştir (p>0,05).  
Sonuç: Bu araştırma sonucunda, verilen TTM temelli sağlık eğitiminin, fazla kilolu öğrencilerin sağlıklı beslenme ve yeterli fiziksel aktivite yapmaya yönelik davranışlarının değişim süreçlerinde etkili ve başarılı olduğu belirlenmiştir. TTM temelli sağlık eğitimlerinin, hemşirelik çalışmalarında kullanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler: Beslenme, Egzersiz, Fiziksel Aktivite, Hemşirelik, Transteoretik Model

Abstract:
Aim: In this study, it was aimed to determine the effect of online Transtheoretic Model (TTM)-based health education given to overweight university students on nutrition and physical activity change processes.
Materials and Methods: The research was conducted in a randomized controlled experimental design. The sample of the study consisted of 54 students, 27 of which were in the experimental group and 27 in the control group, who met the inclusion criteria between June 2021 and January 2022. Students were divided into nutrition and exercise change stages groups according to TTM. The students in the experimental group were given one-on-one health education in accordance with the TTM change stages, using the online method. In the study, data were collected using the Sociodemographic Form, Nutrition and Exercise Stage Determination Form according to TTM, Nutrition Change Processes Scale (NCPS) and Exercise Change Processes Scale (ECPS). Chi-square test and t test for dependent and independent groups were used in the analysis of the data obtained. Statistical significance level was accepted as p<0.05.
Results It was determined that the mean BMI of the overweight students participating in the study was 27,5±1,5. In our study, after the health education given to the experimental group based on TTM; NCPS and ECPS mean scores of the students increased statistically significantly compared to the pre-intervention (p<0,05). Different from the experimental group, there was no statistically significant difference between the pre-intervention and post-intervention NCPS and ECPS scores of the control group (p>0,05). When the rates of change in nutrition and exercise according to the follow-ups of the students in the experimental group were compared, before the intervention; The proportion of students who were 14,8% in the thinking phase, 70,4% in the preparation phase, 7,4% in the action phase and 7,4% in the maintenance phase, after the intervention; 0% in the thinking phase, 14.8% in the preparation phase, 74,1% in the action phase and 11,1% in the maintenance phase, and there was a statistically significant difference (p<0,05). However, when the nutritional and exercise change stages of the control group before and after the intervention were compared, no statistically significant difference was found (p>0,05).
Conclusion: As a result of this research, it was determined that the TTM-based health education provided, healthy nutrition and adequate physical activity of overweight students.It has been determined that their behavior towards doing is effective and successful in the change processes. It is recommended that TTM-based health education be used in nursing studies.
Keywords: Exercise, Nursing, Nutrition, Physical Activity, Transtheoretic Model