Bursa siyahı incirinde farklı ilek genotipleri ve ilekleme uygulamalarının meyve kalitesi üzerine etkisi
Effect of different caprifig genotypes and caprification practices on fruit quality in 'Bursa siyahi' fig
Yazar: DİLAN AHI KOŞAR
Danışman: PROF. DR. ÜMRAN ERTÜRK
Bursa Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı / Meyve Yetiştirme ve Islahı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Meyve kalitesi = Fruit quality ; İlek sineği = Lastophaga psenes ; İncir = Fig

Özet:
Bu araştırma, farklı ilek genotiplerinin ve ilekleme sıklığının 'Bursa Siyahı' incir çeşidinin meyve özellikleri üzerine etkileri ile ilek meyvelerinin arı ve polen kalite kaybı yaşamadan muhafaza edilebilecekleri sıcaklık ve süreyi tespit etmek amacıyla Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'ne ait Araştırma ve Uygulama Bahçesindeki erkek ve dişi incir bahçelerinde 2020-2022 yılları arasında yürütülmüştür. Araştırmada ilek olarak '16 08 05', '16 08 09', '16 08 10', '16 09 10', '16 ZF 08' ve 'Karabulut' genotipleri kullanılmıştır. İlek meyvelerinin muhafaza edilebileceği süreyi tespit etmek için 'Karabulut' genotipi kullanılmış, meyveler 0°C, 4°C ve 8°C'de 4, 8, 12 ve 16 gün muhafaza edilmiş ve ilek meyvelerinin ağırlık kaybı, arı sayısı ve polen canlılığı belirlenmiştir. Araştırma sonunda elde edilen bulgulara göre depolama sıcaklığı ve süresi ilek meyvelerinin arı sayısını, polen canlılığını ve çimlenme gücünü etkilemiştir. Uygun fenolojik dönemde toplanan ilek meyvelerinin 4°C ve 8°C'de 16 gün depolanıp ileklemede kullanılması durumunda ilekleme performansını olumsuz düzeyde etkileyecek arı veya polen canlılık kaybı görülmemiştir. 'Bursa Siyahı' çeşidinin meyve tutumu ve meyve özellikleri üzerine genotiplerin ve ilekleme sıklığının etkilerinin farklı olduğu görülmüştür. '16 08 09' ve '16 09 10' genotipleri ile ilekleme yapılması durumunda daha yüksek meyve tutum değerleri elde edilmiş ve meyveler daha kaliteli bulunmuştur. 'Bursa Siyahı' çeşidine tozlayıcı olarak '16 08 10' ve '16 ZF 08' genotiplerinin kullanılması durumunda çeşidin geç olgunlaşan meyve oranı daha yüksek bulunmuştur. İlekleme sıklığının 'Bursa Siyahı' çeşidinin meyve tutumu ve meyve kalitesi üzerine etkisi incelendiğinde 4 gün ara ile 5 kez yapılan ileklemenin daha olumlu sonuçlar verdiği tespit edilmiştir. Genotiplerin ve ilekleme sıklığının farklılıklarını ortaya koymak için incelenen parametrelerden elde edilen verilere göre, '16 08 09' ve '16 09 10' genotiplerinin öne çıktığı, 4°C veya 8°C 'de depolanan ilek meyvelerinin 4 günde 1, 5 kez ileklemede kullanılması durumunda daha olumlu sonuçlar elde edildiği tespit edilmiştir.

Abstract:
This research was carried out in caprifig and female fig orchards between 2020-2022 in order to determine the effects of different caprifig genotypes and caprification frequency on the fruit characteristics of the 'Bursa Siyahı' fig cultivar, and to determine the period during which the fruit can be stored without loss of wasp and pollen quality. In the research, '16 08 05', '16 08 09', '16 08 10', '16 09 10', '16 ZF 08', and 'Karabulut' genotypes were used. The caprifig's weight loss, the numberwasps, and pollen viability were determined during storage of the 'Karabulut' genotype at 0°C, 4°C, and 8°C for 4, 8, 12, and 16 days, respectively. The findings obtained in the present study showed that the storage temperature and duration influenced the number of wasps, pollen viability, and germination of the caprifig. When caprifigs were picked during the appropriate phenological period and stored at 4°C and 8°C for 16 days before being used for caprification, neither loss of waspnor pollen viability was found at a level that would affect caprification performance. The genotypes and caprification frequency significantly affected the fruit set and fruit characteristics of the 'Bursa Siyahı' cultivar. When the '16 08 09' and '16 09 10' genotypes were used in a caprification, higher fruit set values were obtained, and the fruits were found to be of higher quality. When '16 08 10' and '16 ZF 08' genotypes were used as pollinators for 'Bursa Black' cultivar, the percentage of late ripening fruit was found to be higher. When the effect of caprification frequency on fruit set and fruit quality of the 'Bursa Siyahı' cultivar was evaluated, it was determined that caprification 5 times with 4 days intervals gave more positive results. According to the data obtained from the parameters examined in order to reveal the differences in genotype and frequency of caprification, it can be stated that the genotypes '16 08 09' and '16 09 10', as well as the caprification done 5 times with 4 days intervals with the caprifigs stored at 4°C or 8°C, are prominent.