19. yüzyıl Fransız oryantalist resminde köle imgesi
The slave image in 19th century French orientalist painting
Yazar: SENA BAŞKIR
Danışman: DOÇ. DR. NADİRE TUBA YİĞİTPAŞA
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Doğu-Batı sentezlemesi = East-West synthesis ; Fransız resim sanatı = French painting art ; Kölelik = Slavery ; Oryantalizm = Orientalism

Özet:
Kölelik, insanlık tarihinin aklanmayacak bir kara lekesi olmuştur. 19. yüzyılda 
yaşamış olan Fransız sanatçılar, Yakın Doğu'nun mistik, gizemli havasından 
etkilenmiş olup bu topraklara seyahatler düzenlemişlerdir. Bu gezilerin ardından 
Doğulu toplumlara dair bilgiler edinmişlerdir. Ressamların ilgilerini en çok çeken 
konular arasında "kölelik" kavramı ilk sıralarda gelmektedir. 
Köle sınıfı, insanlık tarihinin çok eski dönemlerinden itibaren farklı şekillerde 
görülmüş ve bu uygulamalar, köleliğin yapıldığı döneme, coğrafi bölgeye ve topluma 
göre değişiklik göstermiştir. Ekonomik, sosyal, kültürel, siyasi, ticari ve hukuki 
yapıların şekillenmesinde önemli bir rol oynayan kölelik, uzun yıllar boyunca varlığını 
sürdürmüştür. Toplumlarda önemli bir yere sahip olan bu sınıf, aynı zamanda sanat 
konusu olarak da ele alınmış ve çeşitli toplumlar tarafından işlenmiştir. Doğu etkisi 
görülen bu sanat eserleri ise Oryantalizm çatısı altında toplanmıştır.
Çalışmada 19. yüzyıl Fransız resim sanatında köle temalı Oryantalist tablolar 
incelenmiştir. Cariye, gözde, hizmetli, harem ağası şeklinde farklı meslek gruplarından 
olan köleler ele alınmış, bu figürler çeşitli yönleriyle yorumlanmıştır. Fransız 
sanatçıların Yakın Doğu'nun mistik ve gizemli havasından etkilenerek 
gerçekleştirdikleri seyahatler ve bu seyahatlerin ardından edindikleri bilgiler ışığında, 
Doğu toplumlarında köleliğin nasıl uygulandığı ele alınmıştır. Oryantalizm kavramı, 
tarihçesi, sanatsal gelişimi ve özellikleri incelenmiş, Osmanlı İmparatorluğu'nun 
Batılılaşma süreci ile ilgili araştırmalar yapılmıştır. Kölelik imgesi barındıran Fransız 
ressamların eserleri yorumlanmış, köleliğin kavramsal ve tarihsel açıdan nasıl ele 
alındığı ve bu durumun sanatı nasıl etkilediği üzerinde durulmuştur. Ayrıca, Fransız 
sanatçıların yaşamları ve sanat anlayışları hakkında bilgiler verilmiştir. Farklı 
ülkelerin sanatçıları tarafından yapılan ve antikite etkisi taşıyan örnekler incelenerek, 
benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, Oryantalizmin Doğu 
ve Batı arasındaki etkileşimi nasıl sağladığı anlatılmaya çalışılmıştır. Bu tez çalışması, 
kölelik olgusunun tarihsel ve toplumsal bağlamda incelenmesinin yanı sıra, köleliğin 
sanat üzerindeki etkilerini ve farklı coğrafyalarda nasıl temsil edildiğini analiz etmektedir.

Abstract:
Slavery has been an indelible stain on the history of humanity. French artists of the 
19th century, inspired by the mystical and mysterious atmosphere of the Near East, 
embarked on journeys to these lands. Following these travels, they acquired 
knowledge about Eastern societies. Among the subjects that captured the artists' 
interest, the concept of "slavery" ranked high.
The slave class has been observed in various forms since ancient times, with practices 
varying depending on the period, geographical region, and society in which slavery 
was conducted. Slavery, which played a significant role in shaping economic, social, 
cultural, political, commercial, and legal structures, persisted for many years. This 
class, which held a significant place in societies, was also addressed as a subject in art 
and depicted by various cultures. Artworks influenced by the East were grouped under 
the umbrella of Orientalism.
This study examines Orientalist paintings with slave themes in 19th-century French 
art. Slaves from different occupational groups such as concubines, favorites, servants, 
and eunuchs are considered, and these figures are interpreted from various 
perspectives. Based on the journeys French artists undertook, influenced by the 
mystical and mysterious atmosphere of the Near East, and the knowledge they gained 
afterward, the implementation of slavery in Eastern societies is discussed. The concept 
of Orientalism, its history, artistic development, and characteristics are explored, and 
research is conducted on the Westernization process of the Ottoman Empire. The 
works of French painters containing the imagery of slavery are interpreted, focusing 
on how slavery is conceptualized and addressed historically, and how this situation 
influenced art. Additionally, information is provided about the lives and artistic 
philosophies of French artists. Examples created by artists from different countries and 
carrying influences from antiquity are examined to highlight similarities and 
differences. In this context, an attempt is made to explain how Orientalism facilitated 
interaction between the East and the West. This thesis aims to analyze not only the 
historical and social context of slavery but also its impact on art and how it is 
represented in different geographical locations.