Tevfik Rüştü Aras dönemi olaylarla Türk dış politikası /
Yazar: ASLI NUR SENCER
Danışman: ÖĞR.GÖR. NEZAHAT DEMİRHAN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Türk İnkılap Tarihi = History of Turkish Revolution

Özet:
ÖZET1883 yılında Çanakkale'de doğan Tevfik Rüştü Aras, 1905'de Beyrut'taki tıpfakültesinden mezun olmuştur. Bir süre mesleğiyle ilgili çalışmalar yapan Aras, İttihat veTerakki Partisi'nde politikayla tanışmıştır. Bu partide çeşitli görevlerde bulunduktan sonra,Şubat 1919'da tutuklanmış ve Bekirağa Bölüğü denilen askeri hapishaneye gönderilmiştir.Buradan kaçarak Anadolu'ya geçen Aras, 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne MenteşeMilletvekili olarak katılmıştır. Mecliste çeşitli görevlerde bulunmuş, 1920'de resmi TürkiyeKomünist Partisi delegesi olarak Rusya'ya gönderilmiştir. 3 Mart 1925'te, Türkiye'ninDışişleri Bakanı olmuştur.Tevfik Rüştü Aras, Mustafa Kemal Atatürk'ün değişmez Dışişleri Bakanı olarak,görevi boyunca O'nun dış politika ilkelerini uygulamıştır. Aras'ın Bakanlık dönemindeLozan'dan kalan sorunların çözümlenmesine ağırlık verilmiştir. İlk olarak İngiltere ile Musulsorunu çözümlenmiş ve İngiltere ile dostça ilişkiler kurulmuştur. Yunanistan ile NüfusMübadelesi sırasında çıkan ?etabli? anlaşmazlığının halledilmesinden sonra, iki ülke arasındagiderek yoğunlaşan bir dostluk başlamıştır. Sovyetler Birliği ile, zaten iyi olan ilişkiler aynışekilde sürdürülmüştür. Türkiye, 1932 yılında Milletler Cemiyeti'ne üye olmuş, 1934 yılındaise ?Balkan Paktı? nı imzalamıştır. Bu dönemde dalgalı olan Türk-İtalyan ilişkileri, ikiligörüşmelerle iyileştirilmeye çalışılmıştır. 1936'daki Montreux Boğazlar Sözleşmesiyle,Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtlayan ?Uluslararası Boğazlar Komisyonu? kaldırılmıştır.1937'de Doğulu Devletlerle ?Sadabad Paktı? bağıtlanmıştır. Türkiye ile Fransa arasında ise,Osmanlı Borçları sorunu çözümlenmiş, Fransız Okulları ile ilgili gerginlik, bu okulların Türkkanunlarına uymayı kabullenmeleriyle son bulmuştur. Millileştirme politikası gereği, Adana -Mersin Demiryolu Fransa'dan satın alınmıştır. Böylece Türk-Fransız ilişkileri dostane biryola girmiştir.Atatürk'ün ölümünden sonra Bakanlık görevine son verilen Aras, 1939'da LondraBüyükelçiliği'ne atanmıştır. Yurda döndükten sonra Demokrat Parti'nin kuruluş çalışmalarınakatılmış, ancak anlaşmazlıklardan dolayı ayrılmıştır. Bazı politik olmayan görevlerdebulunmuş, 1972'de İstanbul'da hayata veda etmiştir.IV

Abstract:
SUMMARYTevfik Rüştü Aras who was born in Çanakkale in 1883, graduated from the medicalschool in Beirut in 1905. He practiced his profession for a while and then went into politicsthrough İttihat ve Terakki party. After assuming certain roles within this party, he wasarrested in 1919 and was sent to military prison known as Bekirağa Bölüğü. He escaped fromthere and went to Anatolia, and joined the Turkish Parliament in 1920 as a Deputy fromMenteşe. He served in various offices within the parliament and was sent to Russia as acommunist party delegate. He became the Foreign Affairs Minister of Turkey on March 3,1925.Tevfik Rüştü Aras who is the unchanged Foreign Affairs Minister of Mustafa KemalAtatürk, during his assignment obeyed Atatürk's foreign policy rules. During his tenure as aMinister, efforts were made to solve the remaining problems from Lausanne. First, Musulproblem was solved with the United Kingdom, and friendly relationships were establishedespecially after 1930. After solving the "etabli" disagreement with Greece during thePopulation Exchange, a gradually increasing friendly relationship between the two countriesstarted. Good relationships with the Soviet Union were maintained. Turkey became amember of the Association of Nations in 1932 and signed the "Balkan Treaty? in 1934.Efforts were made during this period to improve shaky relationships with Italy. Through theMontreux Straits Agreement in 1936, the "International Straits Commisssion" which limitedthe sovereign rights of Turkey was annuled. "Sadabad Pact" was signed in 1937 with easternstates. The Ottoman Debts problem between Turkey and France was solved, and the tensionrelated with the french schools was terminated after these schools accepted to comply withythe Turkish laws. As per the nationalization policy, Adana-Mersin railway was taken fromFrance. Thus, Turco-French relationships ameliorated into a much friendly way.Aras' tenure as a Minister was terminated after the death of Ataturk, and he wasappointed as the Ambassador to London in 1939. He participated into the establishmentefforts of the Demokrat Party, but left after disagreements. He took certain non-politicalpositions and died in Istanbul in 1972.V