TSK'nin bir eğitim birliğinde verilmekte olan üreme sağlığı ve aile planlaması eğitimlerinin bu alandaki etik sorunlar üzerine etkisi
The effect of the reproductive health and family planning educations being given in a training unit of TAF on ethical issues in this field
Yazar: ALPER TUNGA KÖKCÜ
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR ELÇİOĞLU
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2010
Konu: Deontoloji ve Tıp Tarihi = Medical History and Ethics
Dizin: Aile planlaması = Family planning ; Bilgi = Knowledge ; Eğitim = Education ; Tutumlar = Attitudes ; Türk Silahlı Kuvvetleri = Turkish Military Forces ; Tıp etiği = Medical ethics ; Üreme = Reproduction ; Üreme Sağlığı Programı = Reproductive Health Program ; Üreme teknikleri = Reproduction techniques

Özet:
Bu araştırmada Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK)'nde acemi erlere verilen üreme sağlığı ve aile planlaması (ÜSAP) eğitimlerinin, bu alandaki etik sorunlar üzerine etkisi araştırılmıştır. Araştırma kapsamında; planlanmamış ve istenmeyen gebelikler ile gebeliğin sonlandırılması, cinsel yolla bulaşan hastalıklar, kısırlık ve üremeye yardımcı tedaviler başlıklı etik sorunlar ele alınmıştır.Kesitsel tipte olan bu araştırmanın evrenini 2009 yılı üçüncü eğitim döneminde Kütahya 1'inci Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı'nda görevli olan 1218 acemi er oluşturmuştur. Ayrıca bir örneklem seçilmemiş, evrenin tümü araştırmanın kapsamına alınmıştır. Araştırmada 1109 acemi ere ulaşılmış olup, cevaplılık oranı %91 olmuştur.Acemi erlerin ÜSAP'na ilişkin bilgi ve tutumları, eğitim öncesi ve sonrasında tespit edilmeye çalışılmıştır. Verilerin toplanmasında doğru yanlış işaretlemeli 25 soruluk bir bilgi ölçeği ile likert tipinde hazırlanan 58 maddelik bir tutum ölçeği kullanılmıştır. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, ayrıca uygulanan bir form ile tespit edilmiştir. Elde edilen veriler parametrik olmayan test yöntemleriyle analiz edilmiş olup, bu amaçla SPSS 15.0 istatistik programından yararlanılmıştır.Araştırmada yer alan askerlerin yaşları 20 ile 30 arasında olup, yaş ortalamaları 20,8'dir. Katılımcılar Türkiye'nin farklı bölgelerinden gelmiş olup, öğrenim dereceleri de farklılık göstermektedir. Eğitim öncesi bilgi puanı ortalaması 16,64(±3,06) iken eğitim sonrasında 20,22(±3,16)'ye yükselmiş olup, %14,32 oranında anlamlı bir puan artışı olmuştur(P<0,001). Eğitim öncesi tutum puanı ortalaması 3,78(±0,38) iken eğitim sonrasında 4,08(±0,42)'e yükselmiş olup, %7,44 oranında anlamlı bir puan artışı olmuştur(P<0,001).Uygulanan ÜSAP eğitim programının, askerlerin üreme sağlığı alanındaki söz konusu etik sorunlarla ilgili tutumlarını olumlu yönde etkilediği bu araştırmada ortaya konmuştur. Sonuç olarak verilen bilgi sayesinde tutumlar üzerinde, dolayısıyla davranışlar üzerinde olumlu yönde, etkin bir değişim sağlayan ÜSAP eğitiminin, bu alandaki etik sorunların azaltılmasına katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Üreme sağlığı, Etik sorun, Eğitim, Bilgi, Tutum.

Abstract:
In this study, the effect of the reproductive health and family planning (RHFP) educations given to recruits in Turkish Armed Forces (TAF) on ethical issues in this field has been investigated. In the scope of this research; ethical issues titled as unintended and unwanted pregnancies and the termination of pregnancy, sexually transmitted infections, infertility, and assisted reproductive treatments have been dealt with.The population of this cross sectional research comprises 1218 recruits assigned in 1st Gendarmerie Training Battalion Command in Kutahya in the third training term of the year 2009. A separate sample was not selected; the all population of survey were included in the study. 1109 recruits were contacted in the research and the rate of response elicited had been 91%.The knowledge and attitudes of recruits over RHFP were tried to be detected before and after the training. In the gathering of the data; a twenty-five true-false question knowledge scale and an attitude scale of 58 items prepared in the likert type were used. The sociodemographic properties of the participants were identified separately with a form. The data derived were analyzed with nonparametric tests, and SPSS 15.0 statistics program was used for this purpose.The recruits involved in the research had an age range of 20 to 30, and the average age was 20,8(±1,8). The participants were from various parts of Turkey and the degrees of their education also varied. While the average knowledge score was 16,64(±3,06) before the training, it increased to 20,22(±3,16) after the training and a significant increase in the score %14,32 was achieved (P<0,001). While the average attitude score was 3,78(±0,38) before the training, it increased to 4,08(±0,42) after the training and a significant increase in score %7,44 was achieved (P<0,001).In this research it has been revealed that the RHFP training program in process has positively affected the attitudes of the recruits towards the mentioned ethical issues in the field of reproductive health. In conclusion, it has been assessed that the RHFP training that leads to a change in attitudes and accordingly to a positive and effective change in behaviors with the knowledge it provides, will contribute to the reduction of ethical issues in this field.Key Words: Reproductive health, Ethical issue, Education, Knowledge, Attitude.