Kantitatif – çocuklar için otizm kontrol listesi (k-çok) ölçeğinin Türkçe versiyonunun oluşturulması ve geçerlik ve güvenirlik araştırması
Evaluation of validity and reliability of The Turkish version of quantitative checklist for autism in toddlers (q- chat)
Yazar: ASİLAY ŞEKER
Danışman: DOÇ. DR. ESRA DEMİRCİ
Erciyes Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Nörogelişimsel bozukluklar = Neurodevelopmental disorders ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Türkçe uyarlama = Turkish adaptation ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Otizmin erken teşhis edilmesi çekirdek belirtilerde iyileşme sağlayabilecek müdahalelere uygun zamanda yönlendirme yapılabilmesi açısından önemlidir. Otizmde tanıya yardımcı olabilecek ve Türkçe geçerlik güvenirliği gösterilmiş pek çok araç bulunmakla birlikte, 18-60 ay aralığının tamamı için nicel bir değerlendirmeyle semptom şiddeti hakkında fikir verebilecek ve takiplerde kullanılabilecek Türkçe bir ölçeğe rastlanmamıştır. Bu nedenle bu çalışmada Kantitatif-Çocuklar için Otizm Kontrol Listesi (K-ÇOK) ölçeğinin Türkçe adaptasyonunun gerçekleştirilmesi ve DSM-5'e göre tanılanmış Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklar ile yine DSM-5'e göre Genel Gelişimsel Gecikme (GGG), İletişim Bozukluğu (İB) tanılarından birini almış katılımcılar ve Sağlıklı Kontrol (SK) gruplarından oluşan kontrol grubuna uygulanarak geçerlik güvenirliğinin incelenmesi amaçlanmıştır.
Metot: K-ÇOK ölçeği İngilizce orijinalinden Türkçe'ye çevrilmiş ve klinik uyarlaması yapılmıştır. Hasta grubunda 81 OSB'li çocuk, kontrol grubunda 81 SK, 20 GGG ve 20 İB tanılı çocuk olmak üzere 202 18-60 ay yaş aralığında çocuğun ebeveynlerine K-ÇOK, M-CHAT (18-35 ay aralığındakiler için) ve ABC (36-60 ay aralığındakiler için) uygulanarak sonrasında ölçeğin psikometrik özellikleri incelenmiştir. Güvenirlik için Cronbach alpha ve 14 gün aralıkla test-tekrar test güvenirliği değerlendirilmiştir. Geçerlik değerlendirmesi içinse faktör analizi yapılmış, yanı sıra K-ÇOK'un M-CHAT/ABC ile karşılaştırılmasıyla ölçüt geçerliği incelenmiş, ayırt edici geçerlik için farklı grupların skorları kıyaslanmış ve ROC analizi ile kesme puanı hesaplanmıştır. 
Bulgular: K-ÇOK için madde analiziyle Düzeltilmiş Madde-Ölçek Korelasyon katsayısı düşük olan 18.-22.-24. maddeler ölçekten çıkartılmış ve 22 maddelik K-ÇOK için Cronbach alpha değeri 0,922 ile yüksek güvenirlikli olarak hesaplanmıştır. Test-tekrar test puanları karşılaştırıldığında ölçeğin tamamı, Faktör'leri ve teker teker maddeleri açısından 'çok güçlü' pozitif korelasyon saptanmıştır (tamamı için p<0,001). Yapılan faktör analizinde 22 maddelik yapının DSM-5'e uygun şekilde 2 faktöre ayrıldığı görülmüştür. K-ÇOK skorlarının M-CHAT ile 'çok güçlü', ABC ile 'güçlü' korelasyon gösterdiği görülmüş (her ikisi için de p<0,001) ve gruplar karşılaştırıldığında K-ÇOK skorlarının OSB grubunda diğer gruplara göre anlamlı yüksek olduğu gösterilmiştir (p<0,001). ROC analizinde K-ÇOK ölçeğinde 26 puan OSB-SK grupları arasında ideal ayrım sağlarken (EAA=0,9977), OSB'nin diğer tüm gruplardan ayrımı için kesme puanı 33 (EAA=0,9928) olarak hesaplanmıştır. Ayrıca K-ÇOK toplam skorlarının, OSB grubunda DSM-5'e göre değerlendirilen klinik semptom şiddeti ile orantılı olarak istatistiksel anlamlı şekilde yükseldiği gösterilmiştir (p<0,001). 
Sonuç: Çalışmamız K-ÇOK Türkçe versiyonun 18-60 ay arası yaş grubunda otizm değerlendirmesine yardımcı olarak kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğu bulgularına ulaşmıştır.

Abstract:
Objective: Early diagnosis in autism can lead to timely implemetations of interventions which can improve core symptoms of the disorder. Although there are a number of instruments which have been validly and reliably adapted to Turkish settings to help clinicians for autism screening, a quantifying Turkish tool that can support evaluations of symptom severity and follow-ups of children aged between 18-60 months old could not be detected in the literature. We therefore aimed to adapt Quantitative Checklist for Autism in Toddlers (Q-CHAT) into Turkish and apply it to parents of children who were diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD), and to the control group which consists of children with Global Developmental Delay (GDD) or Communication Disorders (CD), and healthy controls (HC) to investigate its validity and reliability.
Method: Q-CHAT was translated into Turkish and adjusted for clinical relevance. Parents of  children from the ASD group (81 children) and non-ASD control group of  HC (81 children), GDD (20 children) and CD (20 children) were included in the study and filled out the Turkish Q-CHAT, M-CHAT (for children aged 18-35 months old) and ABC (for children aged 36-60 months) to investigate psychometric properties of the Turkish Q-CHAT. To establish reliability of the scale, Cronbach alpha was used and test-retest reliability was evaluated 14 days after the first application. Factor analysis was conducted and criterion validity was established by comparing scores of Q-CHAT with M-CHAT/ABC. Scores between different groups were compared to test discriminant validity and ROC analysis was undertaken to calculate a cut-off point.
Results: Item analysis showed items 18-22-24 had insufficient Corrected Item-Total Correlation and were therefore removed from the questionnaire. The remaining 22-item scale had high internal consistency with Cronbach alpha at 0,922. The total of Q-CHAT, its 2 Factors and every single item had a very strong positive test-retest correlation (p<0,001). Factor analysis showed the Turkish Q-CHAT had a 2-Factor construct, compatible with the DSM-5. Total scores were significantly higher in the ASD group (p<0,001) and had a very strong positive correlation with M-CHAT and strong positive correlation with ABC (p<0,001 for both). ROC analysis revealed that the Turkish Q-CHAT had a cut-off value at 26 (AUC=0,9977), differentiating between ASD-HC and 33 (AUC=0,9928), differentiating between ASD group and the rest of the participants. It was also found that the more severe the symptoms in the ASD group, the higher their Turkish Q-CHAT scores were (p<0,001).
Conclusion: Our study found results indicating that the Turkish version of Q-CHAT can be used as a valid and reliable tool to assist clinicians evaluating autism in children between 18-60 months of age.