Okullardaki sosyal yapı ve doğal liderlik süreçlerinin sosyal ağ teorisi perspektifinden incelenmesi: Bir durum çalışması
An analysis of social structure and emergent leadership processes in schools  through the lens of social network theory: A case study
Yazar: ŞÜKRÜ HANGÜL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR ŞENTÜRK
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Doğal liderlik = Acquired leadership ; Liderlik = Leadership ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal destek ağı = Social support network ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, okulların sosyal ağlarının fotoğrafını çekmek ve
sosyal ağ analizi tekniklerini kullanarak bu ağlardaki ilişki modellerini betimlemektir.
Başka bir ifadeyle, öğretmenler arasındaki arkadaşlık, tavsiye ve sosyal destek ağlarının
doğasını, ağlardaki ilişki modellerini ve sosyal ilişkileri şekillendiren değişkenleri ağ
analizinin çeşitli formel kavram, istatistik ve görselleri yardımıyla tespit etmek ve
görüşme verileri ışığında betimlemek tezin ana amacını teşkil etmektedir.

Yöntem: Bu araştırma, nitel araştırma desenlerinden olan çoklu durum çalışması
şeklinde tasarlanmıştır. Çalışılan üç lise, amaçlı örnekleme ile seçilmiş ve veriler
görüşme yoluyla elde edilmiştir. Araştırmacı tarafından geliştirilen veri toplama
aracıyla hem nicel hem nitel veriler toplanmıştır. Ağ verileri sosyal ağ analiz
programları, nitel veriler de içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir.

Bulgular: Sosyal ağ analizi sonucunda biçimsel yapıdan farklı olan doğal
arkadaşlık grupları tespit edilmiştir. Her okulun sosyal ağı farklı bir ilişki deseni çıkarsa
da cinsiyet değişkeninin ağlardaki ilişkilerde belirleyici olduğu görülmüştür. Branş ve
kıdem değişkenleri de benzerlik ekseninde öğretmenleri alt gruplara sevk etmiştir.
Fiziksel alandaki bölünme gibi örgütsel düzenlemeler de, ilişkileri de etkilemiştir. Yanı
sıra, ortak paydalara sahip öğretmenler arasındaki ilişkiler daha yoğundur.

Sonuç ve Öneriler: Öğretmenler arası sosyal ilişkilerde hemcinslerin, aynı
branştan olanların, hizmet süresi birbirine yakın olanların ve ortak paydaya sahip
öğretmenlerin benzerliğin çekim gücüyle birbirini daha çok tercih ettiği bulunmuştur.
Araştırma sonuçları, alanyazındaki çalışmaların bulgularıyla örtüşmektedir

Abstract:
Purpose: The purpose of this study is to take a glimpse of teachers' social
networks and explore relationship patterns in these networks using social network
analysis methods. In other words, this study aims to find and analyze the nature of
teachers' friendship, advice and social support networks, relationship patterns in these
networks and the variables shaping the social relationships by way of formal concepts,
statistics and visuals provided by network analysis.

Method: This study was designed as qualitative case study research. Three high
schools were selected with purposeful sampling method and data were collected through
semi-structured interviews. Both qualitative and quantitative data were collected using
the instruments developed by the researcher. Network data were analyzed with network
analysis software and qualitative data were deciphered with content analysis.

Results: It was found that informal friendship networks revealed a form that was
different from formal structure. Although each school had a definite network pattern,
gender had a significant dominance in affecting relationship patterns in all networks.
Similarity of branch and tenure seemed to lead teachers into subgroups. Organizational
design also was noticed to affect the quality and quantity of relationships. Finally, it
was revealed that teachers who shared common grounds had more interactions.

Conclusion and Suggestions: Teachers of same gender, of same branch, of
similar tenure and similar perceptions and perspectives tended to interact with each
other more often than the dissimilar ones based on the homophily principle. Results of
this study are mostly in congruence with the findings of previous research in literature.