Çocukluk çağı kan ve kan ürünü transfüzyonu yapılan hastaların özellikleri, transfüzyon sıklığı, eşik değerleri ve mortalite ile ilişkisi
Features, transfusion frequency, threshold values, and the mortality relationship of patients with childhood- age blood and blood product transfusion
Yazar: ÖZGE ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. CAN ACIPAYAM
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Kan transfüzyonu = Blood transfusion ; Mortalite = Mortality ; Çocukluk dönemi = Childhood

Özet:
Amaç: Kan her biri ayrı fonksiyona sahip son derece spesifik yapılardan oluşmuş bir bütün, canlı bir dokudur. Kan transfüzyonu ise bir doku hatta organ naklidir. Kan transfüzyonu, endikasyon sınırları içinde hayat kurtarıcı olmakla birlikte, neden olabileceği komplikasyonlar ve yan etkileri düşünüldüğünde kar-zarar oranı göz önüne alınarak yarar yönünün ağır bastığı durum veya durumlarda yapılmalıdır. Çalışmamızda kan ve kan ürünleri transfüzyonları yapılan hastaların değerlendirilmesi, transfüzyon yapılan hastalarda transfüzyon endikasyonları, transfüzyon yapılan eşik değerler, transfüzyon sıklığı ve transfüzyon sıklığının mortalite üzerine ilişkisini belirlemek amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Çalışmamızda Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümünde 1 Ocak 2018-31 Aralık 2020 tarihleri arasında yatan 28 gün-18 yaş arası kan ve kan ürünü transfüzyonu yapılan 614 hasta geriye dönük olarak incelendi. Bu hastalardan 195 hastanın kronik hastalığı olması nedeniyle çalışmamıza dahil edilmedi. Transfüzyon yapılan hastaların demografik özellikleri, transfüzyon yapılan kan ürünleri, transfüzyon sıklığı ve eşik değerleri, yatış yerleri ve mortalite oranları incelendi.
Bulgular: Çalışmamıza dahil ettiğimiz 419 hastadan 224 (% 53,5)'ünün erkek, 195 (% 46,5)'inin kız olduğu, erkeklerde transfüzyon oranının daha yüksek olduğu saptandı. Yaş grupları dağılımında en fazla transfüzyonu 12 ay-3 yaş arasında yapıldığı tespit edildi. Transfüzyon yapılan hastaların yaş ortalaması 5,3±5,5 yıl ve transfüzyon sıklığı 4,3±9,2 defa idi. Hastalardan 338'ine eritrosit süspansiyonu, 124'üne trombosit süspansiyonu,  110'nuna  taze  donmuş  plazma  transfüzyonu  yapılmış  olup, en  fazla
 
transfüze edilen kan ürünü eritrosit süspansiyonu olmuştur. Transfüzyon yapılan hastalardan eritrosit süspansiyonu alanların transfüzyon öncesi ortalama hemoglobin değeri 7,1 g/dL, trombosit süspansiyonu alanların transfüzyon öncesi ortalama trombosit değeri 24379/mm3, taze donmuş plazma alanların transfüzyon öncesi ortalama INR değeri 1,6 olarak saptandı. Hastalar tanı gruplarına göre incelendiğinde; en fazla transfüzyon yapılan grup hematoloji hasta grubu idi. Transfüzyon yapılan 164 (% 39,1) hematoloji hastasından 75 (% 45,7)'i demir eksikliği anemisi, 38 (23,2)'i idiyopatik trombositopenik purpura tanısı aldı. Transfüzyon yapılan 4 hastada komplikasyon gelişti. Hastaların 261 (% 62,3)'ine anemi, 96 (% 22,9)'sına trombositopeni nedeni ile transfüzyon yapılmış olup en fazla anemi nedeniyle kan ürünü transfüzyonu yapıldığı tespit edildi. Hastaların 192 (% 45,8)'si yoğun bakımda takip edilmiş olup, 102 (% 24,3) hastaya mekanik ventilatör desteği verildi. Hastaların transfüzyon sıklığı ile mekanik ventilatörde kalma süresi (r=0,201, p= 0,042), yoğun bakım yatış süresi (r=0,375, p<0,001) ve ölüm günü (r=0,421, p= 0,002) karşılaştırıldığında aralarında pozitif ve anlamlı ilişki bulundu. Serviste transfüzyon yapılan hastaların yatış süresi ile transfüzyon sıklığı arasında ise anlamlı ilişki yoktu (r=-0,010, p=0,884). Transfüzyon sıklığı ile eksitus olan ve olmayan hasta grupları karşılaştırıldığında, eksitus olanlara 9,0 (5,0-14,0) defa, eksitus olmayanlara ise 1,0 (1,0-2,0) defa transfüzyon yapıldığı tespit edildi. Aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı idi (p<0,001).
Sonuç: Çalışmamızda; transfüzyon yapılan hastalarda transfüzyon sıklığı ile mekanik ventilatörde kalma süresi, yoğun bakım yatış süresi ve mortalite oranı karşılaştırıldığında; sık transfüzyonun, hastalarda mekanik ventilatörde kalma ve yoğun bakımda yatış süresini uzattığı, mortalite için bir risk faktörü olabileceği  görülmüştür. Bu anlamda transfüzyon kararı verilirken, transfüzyonun yan etkileri ve mortalite riski göz önüne alınarak değerlendirilmeli ve yarar yönünün ağır bastığı durumlarda transfüzyon yapılmalıdır.

Abstract:
Aim: Blood is a living tissue composed of highly specific structures, each with a separate function. A blood transfusion is a tissue even an organ transplant. Although blood transfusion is life-saving within the indication limits, it should be performed in situations or situations where the profit aspect outweighs the profit-loss ratio, considering the complications and side effects that may be caused by blood transfusion. Our study, it was aimed to evaluate the patients who received blood and blood products transfusions, to determine the transfusion indications, transfusion threshold values, transfusion frequency, and the relationship between transfusion frequency and mortality in transfusion patients.
Material & Method: In our study, 614 patients between the ages of 28 days and 18 years who were hospitalized in the Department of Pediatrics at Kahramanmaraş Sütçü İmam University Medical Faculty Hospital and this patient who received blood and blood product transfusion between January 1, 2018, and December 31, 2020. This patients retrospectively analyzed. Among these patients, 195 patients were not included in our study because they had chronic diseases. Demographic characteristics of transfused patients, transfused blood products, transfusion frequency, threshold values, hospitalizations, and mortality rates were examined.
Results: It was determined included in our study that 224 (53.5 %) of the 419 patients were male, 195 (46.5 %) were female, and the transfusion rate was higher in males. In the distribution of age groups, it was determined that the most transfusion was between 12 months and 3 years of age. The mean age of the transfused patients was 5.3±5.5 years and the frequency of transfusion was 4.3±9.2 times. The red blood cell suspension was transfused to 338 patients, platelet suspension to 124, fresh frozen plasma to 110
 
patients, and the most transfused blood product was erythrocyte suspension. Among the transfused patients, the mean hemoglobin value before transfusion was found to be 7.1 g/dL in those receiving erythrocyte suspension, the mean platelet value before transfusion was 24379/mm3 in those receiving thrombocyte suspension, and the mean INR value before transfusion was found to be 1.6 in those receiving with fresh frozen plasma. When the patients were examined according to the diagnosis groups, the most transfused group was the hematology patient group. Of the 164 (39.1 %) hematology patients who were transfused, 75 (45.7 %) were diagnosed with iron deficiency anemia, and 38 (23.2) with idiopathic thrombocytopenic purpura. Complications developed in 4 patients who underwent transfusion. Of the patients, 261 (62.3 %) were transfused due to anemia and 96 (22.9 %) due to thrombocytopenia, and it was determined that blood product transfusion due to anemia was the most frequent. 192 (45.8 %) of the patients were followed in the intensive care unit, and 102 (24.3 %) patients were given mechanical ventilator support. A positive and significant correlation was found between the frequency of transfusion and the duration of mechanical ventilation (r=0.201, p= 0.042), length of stay in the intensive care unit (r=0.375, p<0.001), and the day of death (r=0.421, p= 0.002). There was no significant relationship between the length of stay and the frequency of transfusion in the patients who were transfused in the service (r=- 0.010, p=0.884). When the transfusion frequency was compared with the deceased and non-deceased patient groups, it was found that 9.0 (5.0-14.0) times were transfused to those who died and 1.0 (1.0-2.0) to those who were not. The difference was statistically significant (p<0.001).
Conclusion: In our study; When the frequency of transfusion, duration of stay on a mechanical ventilator, length of stay in the intensive care unit, and the mortality rate was compared in transfused patients; It has been observed that frequent transfusion is a risk factor for mortality, prolonging the duration of mechanical ventilator stay and intensive care unit stay in patients. In this sense, when deciding transfusion, it should be evaluated considering the side effects of transfusion and the risk of mortality, and transfusion should be done in cases where the benefit outweighs it.