Mobil ölçme sistemi geliştirilmesi ve kullanılabilirlik analizinin yapılması
Mobile measurement system development and usability analysis of the system
Yazar: MELİH KARASU
Danışman: DOÇ. DR. JALE İPEK
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Araştırmada mobil ölçme sistemi geliştirilmesi ve kullanılabilirlik
analizinin yapılması amaçlanmıştır. Mobil ölçme sistemi; mobil uygulama, web
sitesi ve veri tabanı olmak üzere üç bileşenden oluşmaktadır. Mobil uygulama iOS
işletim sistemi için, Xcode tümleşik geliştirme ortamı ve Swift programlama dili
kullanılanılarak geliştirilmiştir. Mobil uygulamada öğrenci ve öğretim elemanları
için iki ayrı modül bulunmaktadır. Sistemin işleyişini sağlamak, kullanışlılığını
artırmak ve tanıtımını yapmak amacıyla bir web sitesi tasarlanmıştır. Öğretim
elemanları web sitesinde bulunan soru yazım editörü aracılığıyla sorularında
matematik formüllerini kullanabilmektedir. Araştırma amacı doğrultusunda Ege
Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği
lisans programı birinci sınıfında öğrenim gören, Matematik II dersine kayıtlı 12
öğrenci ve Eğitim Fakültesi'nde görev yapan 2 öğretim elemanından oluşan çalışma
grubu oluşturulmuştur. Ek olarak, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi
bölümünden 3 öğretim elemanı buluşsal değerlendirme sürecinde uzman olarak yer
almıştır. Araştırma modeli olarak biçimlendirici kullanılabilirlik çalışması seçilmiş
ve geliştirilen mobil ölçme sisteminin kullanılabilirlik durumu değerlendirilmiştir.
Sistemin kullanılabilirliği etkililik, verimlilik ve memnuniyet boyutları bakımından
değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Mobil ölçme sisteminin etkililiği, görevlerin
tamamlanma oranlarıyla; verimliliği, görevlerin ortalama tamamlanma süreleriyle;
memnuniyet düzeyi ise katılımcıların beklenti ve ihtiyaçlarının karşılanma düzeyi
ve mobil ölçme sistemini kullanmaya yönelik istekleri ile açıklanmaya çalışılmıştır. Tasarımı yapılan mobil ölçme sistemi hem test aşamasında hem de analiz
aşamasında değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Test aşamasında, kullanılabilirlik
konusunda uzman üç öğretim elemanı ile buluşsal değerlendirme tekniği
uygulanmıştır. Uzmanların önerileri doğrultusunda sistemde düzeltmeler yapılarak
analiz aşamasına geçilmiştir. Analiz aşamasında öğrenci ve öğretim elemanlarıyla
görev analizi tekniği uygulanmıştır. Görev analizi aşamasında katılımcılara verilen
görevlere ilişkin metrikler web tabanlı görev takip aracı ile kayıt altına alınmıştır.
Bununla birlikte, görev analizi tekniğinin bir parçası olarak katılımcılarla görüşme
yapılmıştır. Görüşme sürecinde katılımcıların mobil ölçme sistemine ilişkin
memnuniyet durumları ve görüşlerine dair veriler toplanmıştır. Çeşitli veri toplama
araçlarıyla elde edilen verilerin analizi neticesinde; geliştirilen mobil ölçme
sisteminin, etkililik, verimlilik ve memnuniyet boyutlarını karşılamak suretiyle,
kullanılabilirliğinin sağlandığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
This study aimed to develop a mobile measurement system and to analyze
the usability of the system. Mobile measurement system comprises of three parts
such as; a mobile application, a web site and a database. Mobile application has
been designed for the iOS operating system by using Xcode integrated development
environment and Swift programming language. In the mobile application there
exists two separate modules both for the lecturers and for the students. A web site
is designed in order to maintain the treatment of the mobile measurement system,
to increase it's practicality, and to introduce it. In this web site, lecturers are able to
use math formulas while adding questions via a formula editor. In the light of the
study aim, a study group has been constituted with twelve students who has been
registered for the Mathematics II lesson in the first grade of Computer Education
and Instructional Technologies undergraduate programme in Faculty of Education,
Ege University and two lecturers who has been employed in the Faculty of
Education. In addition to these participants, three lecturers from the department of
Computer Education and Instructional Technologies performed in the process of
heuristic evaluation as an expert. Research method has been chosen as formative
usability analysis and usability of the mobile measurement has been evaluated. The
usability of the system is put to evaluation in its levels of efficiency, effectiveness and satisfaction. The efficiency of the mobile evaluation system is explained by the
proportions of the completion of the tasks; while its effectiveness is explained by
the average durations of the completion of tasks, and its level of satisfaction is
explained by the level of meeting participants' needs and their requests for using
the mobile measuring system. The designed system has been evaluated both in the
process of testing and analyzing. In the process of testing, a heuristic usability
analysis has been applied with three lecturers who are experts in the field of
usability. Making revision with the recommendations of the experts, the research
passed to the analysis phase. In the phase of analysis, task analysis technique has
been applied with lecturers and students. In the stage of task analysis, metrics of
tasks that were given to the participants has been recorded via web based task
tracking tool. Moreover, as a part of task analysis technique an interview has been
made with the participants. During the interview, datas about the satisfaction of
participants and their views about the system has been gathered. Analysis results of
obtained data that has been done with multiple data gathering tools indicated that
usability of the mobile measurement system is provided in the light of
corresponding efficiency, effectiveness and satisfaction.