Myra ve Andriake'de ele geçen pişmiş toprak unguentariumlar
Terracotta unguentariums from Myra and Andriake
Yazar: DİLAN DOĞAN
Danışman: DOÇ. DR. CÜNEYT ÖZ
Dicle Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Arkeoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Arkeoloji = Archeology
Dizin: Andriake = Andriake

Özet:
Myra ve limanı Andriake, Antalya'nın Demre ilçesi sınırlarında yer alır. 2009 yılından bugüne kazılar Prof. Dr. N. Çevik başkanlığında devam etmektedir. Kazılar sonucunda Myra'nın Klasik Dönem'den Erken Bizans Dönemi'ne kadar geniş bir tarihsel süreçte yerleşim gördüğü anlaşılmıştır. Ancak son yıllarda tiyatro orkestrasından yapılan kazılar Myra ve limanının tarihini Geç Kalkolitik Çağa kadar geriye götürmüştür. Yapılan çalışmalarda çok sayıda buluntu ele geçmekte olup bunlardan biri de tez kapsamında değerlendirilen pişmiş toprak unguentariumlardır. Toplam 190 unguentarium parçasından form verebilen 130 tanesi kataloğa alınarak incelenmiştir. Bu unguentariumlar; fusiform, kubbe ağızlı, bulbous, diğer ve geç antik çağ unguentariumları başlığı altında incelenmiştir. Fusiformlu unguentariumlar MÖ 4. yüzyıl sonları ile MS 2. yüzyıl gibi geniş bir tarih aralığına aittir. Kubbe Ağızlı unguentariumlar, MÖ 2. yüzyılın ikinci çeyreği ile 2. yüzyılın sonları arasına tarihlenmiştir. Bulbous formlular, MS 1.-2. yüzyıl gibi daha dar bir tarih aralığında kullanılmışlardır. Geç Antik Çağ unguentariumlarının ise MS 5.-7. yüzyıl arasında kullanımda oldukları tespit edilmiştir. Bunlar arasında en yoğun grubu Geç Antik Çağ'a ait unguentariumlar oluşturmaktadır. Bu tipte blok ve kelebek formlu monograma sahip örnekler yer almaktadır. Monogramlar hakkında detaylı bir çalışma olmadığından dolayı net bir sonuç elde edilememiş olsa da harfler üzerinden bazı çıkarımlar yapılmıştır. 
Myra'nın MS 5. yüzyılda Lykia'nın idari ve dini başkent ilan edilmesi ile kentte ticaret faaliyetlerinin yoğunlaşması, kentte bu tarihlere ait unguentarium sayısal yoğunluğuyla doğrudan bağlantılıdır. Bu bağlamda unguentariumların üretimi? ve dağılımı, bölgenin ekonomik refahını ve siyasi yapısını da yansıtmaktadır. Aziz Nikolaos Kilisesi'ne gelen hacıların bu şişecikleri, içerisine kutsal yağ veya su doldurulmuş bir şekilde, buradan satın almış olabileceği öngörülmektedir. Andriake'deki Agora'da ele geçen unguentariumların yoğunluğu ise bu kapların sadece dini bir amaçla değil, aynı zamanda ticari bir ürün olarak da satıldığı düşünülmektedir.  
Anahtar Kelimeler
 Lykia, Myra, Andriake, Unguentarium, Geç Antik Çağ, Fusiform, Bulbous Form

Abstract:
Myra and its harbor Andriake are located in the Demre district of Antalya. Since 2009, excavations have been continuing under the direction of Prof. Dr. N. Çevik. The excavations have revealed that Myra was inhabited in a wide historical period from the Classical Period to the Early Byzantine Period. However, excavations in the theater orchestra in recent years have taken the history of Myra and its harbor back to the Late Chalcolithic Age. The excavations yielded many finds, one of which is the terracotta unguentariums evaluated within the scope of this thesis. Out of a total of 190 unguentarium sherds; 130 of them were cataloged and analyzed. These unguentariums were analyzed under the headings of fusiform, dome-mouthed, bulbous, other and late antique unguentariums. The fusiform unguentariums belong to a wide date range from the late 4th century BC to the 2nd century AD. Dome-mouthed unguentariums are dated between the second quarter of the 2nd century BC and the late 2nd century AD. Bulbous forms were used in a narrower date range such as the 1st-2nd century AD. Late Antiquity unguentariums were found to have been in use between the 5th-7th centuries AD. The unguentariums of Late Antiquity constitute the most dense group among these. This type includes examples with block and butterfly-shaped monograms. Since there is no detailed study on the monograms, no clear conclusions could be drawn, but some inferences were made based on the letters. 
The declaration of Myra as the administrative and religious capital of Lycia in the 5th century AD and the intensification of trade activities in the city are directly related to the numerical density of unguentarium dating to this period. In this context, the production and distribution of unguentariums also reflects the economic prosperity and political structure of the region. Pilgrims visiting the Church of St. Nicholas may have purchased these bottles, filled with holy oil or water, from here. The density of the unguentariums found in the Agora at Andriake suggests that these vessels were sold not only for religious purposes but also as a commercial product.  
Keywords
 Lykia, Myra, Andriake, Unguentarium, Late Antiquity, Fusiform, Bulbous Form