Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik kaygı düzeylerinin incelenmesi
The examination of listening anxiety level of the students who learn Turkish as a foreign language
Yazar: SERCAN HALAT
Danışman: PROF. DR. MURAT ÖZBAY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil öğrenimi = Study of languages ; Dinleme = Listening ; Dinleme becerisi = Listening skill ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğrenimi = Foreign language learning ; Öğrenme = Learning ; Öğrenme yöntemleri = Learning methods

Özet:
Bu çalışmada, yabancı dil olarak Türkçe öğrenen kişilerde dinleme becerisinin geliştirilmesi sürecinde ortaya çıkan kaygı ve bu kaygının nedenleri, yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenen öğrencilere uygulanmak üzere uyarlanan "Yabancı Dil Dinleme Kaygısı Ölçeği", "Kişisel Bilgi Formu" ve "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" yardımıyla araştırılmaya ve ortaya koyulmaya çalışılmıştır. 
Araştırmanın evrenini, Ankara ilinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrenciler oluşturmaktadır. Amaçlı örnekleme yapılarak Gazi Üniversitesi Türkçe Öğrenim Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER) ve Hacettepe Üniversitesi Türkçe Öğrenim Araştırma ve Uygulama Merkezi (TÖMER) örneklem olarak alınmıştır. Araştırma için geçerli veri elde edebilmek amacıyla ölçek, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve kişisel bilgi formu, "Diller İçin Avrupa Ortak Çerçeve Metni" temel alınarak oluşturulan sınıflarda B1 ve B2 düzeyinde (ara düzey)  eğitim gören öğrencilere uygulanmıştır. Örneklemde, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen ve ara düzeyde olan 187 öğrenci bulunmaktadır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik kaygı düzeylerini tespit edebilmek amacıyla, Kim (2002) tarafından geliştirilen ve Kılıç (2007) tarafından Türkçeye uyarlanan "Yabancı Dil Dinleme Kaygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın amaçları doğrultusunda uygulanan ölçekte, uzman görüşleri de alınarak birtakım değişiklikler yapılmıştır. Araştırmanın yapı geçerliliğinin sağlanması için ölçek üzerinde açımlayıcı faktör analizi ve paralel analiz yapılmıştır. Bu analizler sonucunda ölçekten 3 madde atılmış ve 30 maddelik bir ölçek elde edilmiştir. 
Veri toplama aracı olarak, öğrencilerin cinsiyetlerine, yaşlarına, eğitim durumlarına, ana dillerine ve varsa bildikleri diğer yabancı dillere ait bilgilerin yer aldığı bir kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Kişisel Bilgi Formu ile edinilen bilgiler, öğrencilerin dinleme becerisine yönelik kaygılarını etkilemesi açısından incelenmiştir. Ölçek ve Kişisel Bilgi Formundan elde edilen veriler analiz edilirken sosyal araştırmaların analizinde ağırlıklı olarak kullanılan SPSS 20 paket programı kullanılmıştır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin dinleme becerisini kazanmaları sırasında yaşadıkları kaygının düzeyinin ve sebeplerinin araştırıldığı bu çalışmanın sonuçları şu şekildedir: Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin dinleme becerisine yönelik kaygıları, "telaffuz, vurgu ve tonlama, konuşma hızı ve beden dili", "dinleme sırasında bir bölümün kaçırılması durumunda bütünü anlayamama korkusu" ve "özgüven" olmak üzere üç boyutta toplanmıştır. Araştırmanın alt problemlerine ilişkin hiçbir boyutta anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik kaygıları, öğrencilerin eğitim düzeylerine göre incelendiğinde, anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik kaygıları, bildikleri diğer dillerin Türkçeyi öğrenmeyi etkileme durumuna göre incelendiğinde, hiçbir boyutta anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik kaygıları, bildikleri diğer yabancı dillerin Türkçe dinleme becerisini etkileme durumuna göre bakıldığında, anlamlı bir farklılığın mevcut olmadığı görülmüştür. Yabancı dil olarak Türkçeyi öğrenenlerin dinleme becerisine yönelik kaygıları, katılımcıların cinsiyet ve yaş durumlarına göre incelendiğinde, anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Buradan hareketle, yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi ve bilinen diğer yabancı dillerin, yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerde dinleme kaygısına sebep olan değişkenler olmadıkları söylenebilir.

Abstract:
The purpose of this study is to determine the anxiety which occur during the listening skills development process of the students learning Turkish as a foreign Language and the source of this anxiety. In order to determine the anxiety Foreign Language Listening Anxiety Scale which adapted for students learning Turkish as a foreign language, personal information form and semi-structured interview form was used.
Target population of the study consists of students who are learning Turkish as a foreign language in Ankara.   Students from Gazi University Turkish Language Learning, Research and Application centre and Hacettepe University Turkish and Foreign Language teaching Research and Application Center was chosen by purposive sampling.  The study utilized 187 students who is at B1 and B2 level according to Common European Framework of Reference for Languages.
The scale which was utilized for this study firstly developed by Kim (2002) and adapted by Kılıç (2007). In accordance with the purpose of this study some changes was made in line with experts' opinions. In order to see the construct validity of the scale explanatory factor analysis was made. After the factor analysis 3 items were dismissed. 
A personal information form was used as data collection tool along with foreign language listening anxiety scale. The questions in personal information form were used to make statsicial analysis on SPSS 20 packaged software. 
According to the conclusions of the study the listening anxiety of students who learning Turkish as a foreign Language is collected under three titles as follows: individual properties, preconceived opinions, belief of despair and perspective. There is no meaningful difference in sub problems of the study. There is no meaningful differentiation between listening anxiety and level of education. There is no meaningful differentiation between listening anxiety and the number foreign languages which known by students. Also there is no meaningful differentiation between listening anxiety gender and age. According to these findings it can be said that there is no meaningful difference between listening anxiety and age, gender, level of education and foreign languages known.