Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran hastalarda sağlıklı beslenme tutumu ve yeme bozuklukları
HEALTHY eating attitude and eating disorders in patients applying to Bağcilar education family HEALTH center
Yazar: ECENUR PATOĞLU SARCAK
Danışman: DOÇ. DR. MURAT ALTUNTAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Aile hekimliği = Family practice ; Aile sağlığı merkezi = Family health center ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bozuklukları = Nutrition disorders ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Hasta başvurusu = Patient admission ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Tutumlar = Attitudes ; İstanbul-Bağcılar = İstanbul-Bağcılar

Özet:
Amaç: Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran hastalarda sağlıklı beslenme tutumu ve yeme bozuklukları arasındaki olası ilişkiyi incelemektir. 
Materyal ve Method: Gözlemsel, tanımlayıcı, kesitsel bir çalışmadır. 01.02.2022-01.04.2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği, Bağcılar Eğitim Aile Sağlığı Merkezine başvuran, dahil edilme kriterlerini karşılayan 150 katılımcı ile yapıldı. Katılımcılara benzer çalışmalar incelenerek hazırlanan sosyodemografik veri formu, Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği ve Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeğini içeren anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır.
SPSS versiyon 21 yazılımı kullanılarak yapıldı. Değişkenlerin normal dağılıma uygunluğuna Kolmogrov Smirnov ve Shapiro Wilk testleri ile Q-Q plot ve histogram grafikleri ile bakıldı. Sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma, ortanca (minimum- maksimum/25.-75. persantil) olarak gösterildi. Kategorik veriler frekans (yüzde) ile gösterildi. Kategorik değişkenler Ki- Kare Testi veya Fisher's Exact Testi ile değerlendirildi. Sürekli verilerde iki grup karşılaştırmaları veriler normal dağılmadığı için Mann Whitney U testi ile yapıldı. Dağılımı normal olmayan, ikiden çok bağımsız grup arasındaki farkın değerlendirilmesi için Kruskall Wallis Testi uygulandı. Sürekli veriler arası ilişki Spearman Korelasyon Testi ile değerlendirildi. p<0,05 anlamlı olarak kabul edildi 
Bulgular: Çalışmamıza katılan gönüllülerin SBİTÖ puan ortalamaları incelendiğinde, 71,81 ± 11,23 ile katılımcıların sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum düzeyleri yüksek görüldü. Yüksek lisans ve üzeri eğitim seviyesine sahip katılımcılar ile gelir düzeyi asgari ücretin 3 katı ve fazlası olan katılımcılarda sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlar istatistiksel olarak anlamlı yüksek tespit edildi. Gelir durumu ile SBİTÖ toplam puanı arasında r:0,322 (p<0,01) pozitif yönde zayıf bir ilişki bulundu.
Hastaların Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (YBDÖ) puan ortalamaları incelendiğinde YBDÖ global skorunun 1,42 ± 1,32 olduğu görüldü. YBDÖ Beden ile ilgili endişeler alt boyutu ile eğitim durumu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark görülmüş olup lisans mezunlarında bu alt ölçeğe ait puanların daha yüksek olduğu görülmüştür. 
   SBİTÖ toplam puanları ile YBDÖ toplam puanları arasında negatif yönde zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği toplam puanları ve Yeme Bozukluğunu Değerlendirme Ölçeğinin Yeme ile ilgili endişeler ve Beden şekli ile ilgili endişeler alt boyutları arasında negatif yönde zayıf ilişki saptanmıştır.  
Sonuç: Araştırmamızın hipotezi olan sağlıklı beslenme tutumu ve olası yeme bozuklukları arasındaki ilişkiyi; negatif korele şeklinde bulduk. Bireylerin sağlıklı beslenmeye yönelik tutumlarının iyi olmasıyla bireylerin yeme bozukluklarından korunabileceği sonucuna varılmıştır. Sağlıklı beslenme ve sağlıklı yaşam tarzını teşvik etme, yeme bozukluklarına erken tanı konulması ile tedavi sürecine destek olma hususlarında birinci basamak hekimlerine sorumluluklar düşmektedir. Tüm sağlık profesyonellerinin hastalarla yaptıkları görüşmelerinde bu konulara daha fazla önem vermelerini önermekteyiz.

Abstract:
Objective: To examine the relationship between healthy eating attitudes and possible eating disorders in patients who applied to Bağcılar Education Family Health Center.
Material and Method: Our study is an observational, descriptive, cross-sectional study. The study applied to Health Sciences University Istanbul Bağcılar Training and Research Hospital Family Medicine Clinic, Bağcılar Education Family Health Center between 01.02.2022 and 01.04.2022 and met the inclusion criteria.
 It was done with 150 participants. The sociodemographic data form which were prepared by examining similar studies, The Attitude Towards Healthy Eating Scale(SBİTÖ), and the Eating Disorder Examination Questionnaire (EDE-Q), were applied to the participants by face-to-face interview technique.
It was done using SPSS version 21 software. The conformity of the variables to the normal distribution was evaluated with Kolmogrov Smirnov and Shapiro Wilk tests, and Q-Q plots, and histogram graphs. Continuous variables were shown as mean ± standard deviation, median (minimum-maximum/25th-75th percentile). Categorical data were presented with frequency (percentage). Categorical variables were evaluated with the Chi-Squared Test or Fisher's Exact Test. Comparisons of two groups in continuous data were made with the Mann Whitney U test because the data were not normally distributed. Kruskall Wallis test was used to evaluate the difference between more than two independent groups with the abnormal distribution. Continuous data correlation was evaluated with Spearman Correlation Test. p<0.05 was considered significant
Results: When the SBİTÖ score averages of the volunteers participating in our study were examined, it was found that the participants' attitudes towards healthy eating were high with 71.81 ± 11.23. Attitudes towards healthy eating were found to be statistically significantly higher in participants with a master's degree or higher and those with an income level of 3 times or more than the minimum wage. A weak positive correlation was found between income status and SBİTÖ total score (r:0.322 (p<0.01)).
   When the patients' Eating Disorder Examination Questionnare(EDE-Q) mean scores were examined, it was seen that the global score of EDE-Q was 1.42 ± 1.32. There was a statistically significant difference between the  Body Concerns subscal and educational status, and the scores of this subscale were higher in undergraduates.
   A weak negative correlation was found between the total scores of SBİTÖ and the total scores of EDE-Q. There was a weak negative correlation between the total scores of the Attitudes towards Healthy Eating Scale and the sub-dimensions of the EDE-Q Eating Concerns and Shape Concerns.
Conclusion: The relationship between healthy eating attitude and possible eating disorders, which is the hypothesis of our research; We found a weak negative correlation. It has been concluded that individuals can be protected from  eating disorders by having good attitudes towards healthy eating. Primary care physicians have responsibilities in promoting a healthy diet and healthy lifestyle, early diagnosis of eating disorders and supporting the treatment process. We recommend that all healthcare professionals give more importance to these issues in their meetings with patients.