Atak dönemindeki multipl skleroz olgularında beyin omurilik sıvısı tau proteini düzeyleri, beyin omurilik sıvısı immün parametreleri ve manyetik rezonans görüntülemede saptanan bulgular arasındaki ilişkiler
The correlations between cerebrospinal fluid tau protein levels, immunological parameters of cerebrospinal fluid, and the findings on magnetic resonance imaging in patients with multiple sclerosis in a bout
Yazar: GÖRKEM KÖSEHASANOĞULLARI
Danışman: PROF. DR. EGEMEN İDİMAN
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Nöroloji = Neurology
Dizin: Aksonlar = Axons ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Serebrospinal sıvı = Cerebrospinal fluid ; Tau proteinleri = Tau proteins ; Teşhis = Diagnosis ; İmmünite = Immunity

Özet:
Amaç ve HipotezA ksonal dejenerasyon multipl sklerozun önemli bir özelliğidir ve hastalık seyrisırasında erken evrede ortaya çıkar. Aksonal dejenerasyon geri dönüşümsüznörolojik defisitin nedenidir. Günümüzde multipl sklerozda aksonal dejenerasyonunbiyolojik belirteci yoktur. Bu çalışmada beyin omurilik sıvısı tau protein düzeyininaksonal dejenerasyonun biyolojik belirteci olup olamayacağını araştırdık. Ayrıca taudüzeyi ile demografik özellikleri, beyin omurilik sıvısının diğer parametrelerini veMRG bulguları arasındaki ilişkileri çalıştık.YöntemÇ alışmaya McDonald kriterlerine göre multipl skleroz tanısı konulmuş 41 olguve 12 ilk atak olgusu alındı. Kontrol grupları multipl skleroz dışı diğer nörolojikhastalıklara sahip 8 olgu (kontrol grubu 1) ve nörolojik açıdan sağlıklı 18 olgudan(kontrol grubu 2) oluşmaktaydı. Beyin omurilik sıvısı tau düzeyleri InnogeneticsInnotest h tau antijen kiti ve ?sandwich? ELISA yöntemi kullanılarak ölçüldü. MRG'ler1,5 Tesla Philips Interna cihazı ile multipl skleroz hastaları için standart bir protokolegöre çekildi.BulgularMultipl skleroz hastalarının, kontrol grubu 1 ve kontrol grubu 2'nin ortalama taudüzeyleri sırasıyla 189,15 pg/ml, 228,27 pg/ml ve 170,21 pg/ml'ydi. Multipl sklerozhastaları ile kontrol grupları arasında anlamlı bir fark yoktu fakat relapsing remitingmultipl skleroz alt grubunun ortalaması (202,45 pg/ml) Kontrol grubu 2'ninortalamasından istatiksel olarak anlamlı derecede daha yüksekti. SPMS grubunun iseortalama BOS tau düzeyi (141,87 pg/ml) Kontrol grubu 2'ye göre istatiksel olarakanlamlı derecede daha düşüktü. T1 ağırlıklı görüntülerde 10?14 arası kara deliksaptanan olgularda tau düzeyi 5'ten az kara delik saptananlara göre istatiksel açıdananlamlı derecede daha yüksekti. Tau düzeyi, 14'ten fazla kara deliğe sahip olgulardadüşme eğilimindeydi ancak bu istatiksel açıdan anlamlı değildi. BOS tau düzeyi ileinflamasyonun BOS bulguları olan hücre sayısı ve IgG indeksi arasında korelasyonsaptanmadı. MRG'de kontrast tutan lezyon sayısı ile BOS tau düzeyi arasında dakorelasyon yoktu.SonuçÇalışmamızda atak dönemindeki multipl skleroz hastaları ile kontrol gruplarıarasında tau düzeyi açısından anlamlı bir fark saptanmadı. MS hastaları ve sağlıklıkontrollerin tau değerlerinin geniş bir aralıkta değişmektedir ve MS plaklarınınventriküle ya da spinal kanala olan uzaklığı BOS tau düzeyini etkileyebilmektedir.Tüm bu faktörler tau proteininin multipl sklerozda aksonal dejenerasyonun biyolojikbelirteci olarak kullanışlı olmadığını düşündürmektedir. Tüm bu faktörlere rağmenbilinen bir MS hastasında tau düzeyinin giderek artması ve daha sonra azalmayabaşlaması artan nörodejenerasyonun belli bir eşiği aşması şeklinde yorumlanabilir.Anahtar KelimelerMultipl skleroz, beyin omurilik sıvısı, tau proteini, aksonal dejenerasyon

Abstract:
Objective and HypothesisAxonal degeneration is an important feature of multiple sclerosis and occursearly in the disease course. Axonal degeneration is the cause of irreversibleneurologic deficit. To date, there is no biological marker of axonal damage in multiplesclerosis. In this study, we aimed to elucidate whether the cerebrospinal fluid taupotein could be a marker of axonal degeneration. We also aimed to assess thecorrelations between cerebrospinal fluid tau protein levels, demographic features,other parameters of the cerebrospinal fluid, and magnetic resonance imagingfeatures.Material and MethodsWe included 41 patients with multiple sclerosis that were diagnosed accordingto McDonald criteria. We also included 12 patients with the first attack of ademyelinating disease suggesting multiple sclerosis. The control groups were consistof 8 patients with with neurological diseases other than multiple sclerosis (controlgroup 1) and 18 patients without neurological symptoms or signs (control group 2).Cerebrospinal fluid tau protein was measured using the ELISA method based on thesandwich method with Innogenetics Innotest h tau antigen kit. Magntic resonanceimaging scans were performed with Philips Interna (1,5 Tesla) according to a fixedprotocol for patients with multiple sclerosis.ResultsThe mean tau levels of the patients with multiple sclerosis, control group 1, andcontrol group 2 were 189.15 pg/ml, 228.27 pg/ml, and 170.21 pg/ml respectively. Nosignifcant differences between patients with mutiple sclerosis, and control groupswere detected, but in the subgroup of RRMS patients it was significantly higher thanthe mean tau level of control group 2 (202.45 pg/ml, 170.21 pg/ml respectively). Inthe subgroup of SPMS patients, the mean CSF tau level was significantly lower thanthe mean CSF tau level of the control group 2. The mean tau level of multiplesclerosis patients with 10?14 black holes on T1 weighted magnetic resonanceimages were statistically higher than the mean tau level of patients with less than 5black holes on T1 weighted images. Tau levels tend to decrease in patietns withmore than 14 black holes, but this was not significant. There was no correlationbetween the CSF tau levels and the IgG index and the number of white cells in theCSF which are the markers of inflammation. The CSF tau level and the number ofenhancing lesions on MRI were not correlated, too.ConclusionOur study showed similar tau concentrations in multiple sclerosis patients in anattack and in the control groups. The tau levels of the patients with multple sclerosisand the control groups change in a wide range, and the distance of MS plaques tothe ventricles or the spinal canal may effect the level of the tau protein in the CSF. Allthese factors suggest that tau protein is not a useful biological marker of axonaldegeneration in multiple sclerosis. In spite of these factors, the decrease of tau levelsafter an increment may suggest an increase in neurodegeneration.Key WordsMultiple sclerosis, cerebrospinal fluid, tau protein, axonal degeneration