Ortaokul öğretmenlerinin özerklik davranışlarının, öz yeterlik inançlarının, mesleğe yönelik tutumlarının incelenmesi
Examining of the autonomy behaviors, self-efficacy beliefs and attitudes of secondary school teachers towards their profession
Yazar: ESRA ÜNLÜ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA ÇAKAR ÖZKAN
Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Branş öğretmenleri = Branch teachers ; Mesleki tutum = Vocational attitude ; Ortaokul öğretmenleri = Secondary school teachers ; Öz yeterlilik = Self-efficacy ; Özerklik = Autonomy ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Araştırmanın amacı ortaokul öğretmenlerinin özerklik davranışları, öz yeterlik inançları ve mesleğe yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın evrenini 2017-2018 eğitim öğretim yılında İzmir ili merkez ilçelerine bağlı ortaokullarda görev yapan 8552 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise İzmir ilinin merkez ilçelerine bağlı ortaokullarda görev yapan, araştırmaya gönüllü olarak katılan 507 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak 'Kişisel Bilgi Formu', "Öğretmen Özerklik Ölçeği", "Öğretmen Öz yeterlik İnancı Ölçeği" ve "Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma, betimsel bir araştırma niteliğinde olup nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel araştırma modeline uygun olarak yürütülmüştür. Verilerin analizinde betimsel istatistiklerin (aritmetik ortalama, standart sapma) yanı sıra t-testi, ANOVA ve korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır ve analizler SPSS programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgulara göre araştırmaya katılan öğretmenlerin özerklik, öz yeterlik ve mesleğe yönelik tutum toplam puanlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Özerklik ölçeğinin tüm alt boyutları, akademik, sosyal, entelektüel öz yeterlik alt boyutları ve cinsiyet arasında anlamlı fark bulunmazken mesleki öz yeterlik alt boyutu, tutum toplam puanı ve cinsiyet arasında kadın öğretmenlerin lehine anlamlı fark bulunmuştur. Branş değişkeni ile özerklik ölçeğinin tüm alt boyutları, tutum toplam puanı ve mesleki, sosyal, entelektüel öz yeterlik alt boyutları arasında anlamlı fark bulunmazken, akademik öz yeterlik alt boyutunda anlamlı fark bulunmuştur. Kıdem değişkeni ile özerklik arasında anlamlı fark bulunurken öz yeterlik, tutum arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Öğretmenlerin özerklik, öz yeterlik ve mesleğe yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelendiği bu çalışmada üç değişken arasındaki ilişki pozitif yönde, zayıf ve anlamlı bulunmuştur. Üç değişken arasındaki ilişkinin zayıf çıkması alanyazında yer alan araştırmaların sonucu ile çelişmektedir. Son olarak, çalışmadan elde edilen sonuçlara dayanarak uygulamaya ve araştırmaya yönelik önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Öğretmenlik Mesleği, Özerklik, Öz Yeterlik, Tutum

Abstract:
The aim of the study is to examine the relationship between the secondary school teachers' autonomy behavior, self-efficacy beliefs and attitudes towards the profession. The universe of the research is composed of 8552 teachers working in secondary schools in İzmir central districts in 2017-2018 academic year. The sample of the study consists of 507 teachers working in secondary schools in the central districts of İzmir and participating in the research voluntarily. In the research, "Personal Information Form", "Teacher Autonomy Scale", "Teacher Self-efficacy Belief Scale" and "Attitude Scale towards Teaching Profession" were used as data collection tools. In the analysis of the data, descriptive statistics (arithmetic mean, standard deviation), as well as t-test, ANOVA and correlation analyzes were used, and analyzes were done using the SPSS program. According to the findings, it was determined that the teachers who participated in the study had high total autonomy, self-efficacy and attitude towards the profession. While there was no significant difference between all sub-dimensions of the autonomy scale, academic, social, intellectual self-efficacy sub-dimensions and gender, there was a significant difference between the professional self-efficacy sub-dimension, attitude total score and gender in favor of female teachers. While there was no significant difference between the branch variable and all sub-dimensions of the autonomy scale, attitude total score, and professional, social, intellectual self-efficacy sub-dimensions, there was a significant difference in the academic self-efficacy sub-dimension. While there was a significant difference between the seniority variable and autonomy, no significant difference was found between self-efficacy and attitude. In this study, where the relationship between teachers' autonomy, self-efficacy and attitudes towards the profession was examined, the relationship between the three variables was found to be positive, weak and significant. The weak relationship between the three variables contradicts the results of the studies in the literature. Finally, based on the results obtained from the study, suggestions for application and research are included.

Keywords: Teaching Profession, Autonomy, Self-Efficacy, Attitude