Tarım ürünlerinde rekabet gücü açısından Türkiye-Kırgızistan karşılaştırması
Comparison of Turkey-Kyrgyzstan in terms of competitiveness in agricultural products
Yazar: EMİNE ŞÜKÜRLÜ
Danışman: DOÇ. DR. ORHAN KANDEMİR
Kastamonu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ekonomi = Economics ; İşletme = Business Administration
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomi politikaları = Economic policies ; Karşılaştırmalı analiz = Comparative analysis ; Kırgızistan = Kyrgyzstan ; Rekabet = Competition ; Rekabet gücü = Competitive power ; Tarım ürünleri = Agricultural products ; Türkiye = Türkiye

Özet:
1990'lı yılların başında SSCB'nin dağılmasıyla birlikte Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Azerbaycan ve Kazakistan bağımsızlıklarını ilan etmiştir. Bu durum Türkiye için bir fırsat oluşturmuş, akraba ülkelerle siyasi ve ticari ilişkilerin geliştirilmesi imkânı ortaya çıkarmıştır. Ekonomisinde tarım sektörünün önemli bir yer tuttuğu Kırgızistan, Türk Dünyası ülkeleri arasında Türkiye ile dış ticaret hacmi en düşük ülkedir. Kırgızistan ile Türkiye'nin tarım ürünlerinde karşılıklı üstünlüklerin tespiti ve buna yönelik uygulanacak etkin politikalar, iki akraba ülke arasındaki dış ticaret hacminin arttırılmasına katkı sağlayacaktır. Bu kapsamda çalışmada, iki ülke arasındaki mevcut ticari ilişkilerin ortaya konulması ve tarım ürünleri çerçevesinde karşılıklı üstünlüklerin tespit edilmesi amaçlanmıştır. 2010-2019 dönemini kapsayan çalışmada Türkiye ve Kırgızistan'ın tarım sektöründeki karşılaştırmalı üstünlükleri açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler yaklaşımı ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Dış ticaret verilerine ulaşılabilen 56 tarım ürünü alt grubu için 5 endeks (RCA, RXA, RMA, RC ve 〖∆NRCA〗_j^(1-2)) değeri hesaplanmış ve analiz sonuçları dönem ortalamaları üzerinden yorumlanmıştır. Analiz bulguları çerçevesinde; RCA ve RXA endekslerine göre Türkiye 24 üründe karşılaştırmalı avantaja sahipken, Kırgızistan 22 üründe karşılaştırmalı avantaja sahiptir. RMA endeksine göre Türkiye 44 üründe avantajlı konumdayken Kırgızistan için bu rakam 36'dır. RC endeksine göre Türkiye'nin 31 üründe uluslararası piyasada karşılaştırmalı üstünlüğü bulunmakta iken Kırgızistan'ın 16 üründe karşılaştırmalı üstünlüğü bulunmaktadır. 〖∆NRCA〗_j^(1-2)  endeksine göre ise Türkiye 56 ürün grubundan 31'inde Kırgızistan karşısında karşılaştırmalı üstünlüğe sahiptir. Özellikle ülkelerin karşılıklı üstünlüğünü dikkate alarak şekillendirilecek bir dış ticaret süreci, iki akraba ülkenin dış ticaret hacminin daha da artmasına katkı sağlayacaktır.

Abstract:
Following the dissolution of the SSCB in the early 1990s, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Turkmenistan, Azerbaijan and Kazakhstan declared their independence. This created a new opportunity for Turkey; created the opportunity to develop political and commercial relations with related countries. Kyrgyzstan, in which the agricultural sector has an important place in its economy, is the country with the lowest foreign trade volume with Turkey among the countries of the Turkic World. The determination of Kyrgyzstan and Turkey's mutual superiority in agricultural products, and the implementation of effective policies will thereby promote an increase in the volume of foreign trade between the two countries. The purpose of this study is to identify the existing commercial relations between the two countries and to identify mutual advantages within the context of agricultural products in this context. In the study covering the period of 2010 to 2019, the comparative advantages of Turkey and Kyrgyzstan in the agricultural sector were explained. Using 56 subgroups of agricultural products whose foreign trade data could be accessed, five index values (RCA, RXA, RMA, RC, and 〖∆NRCA〗_j^(1-2)) were calculated, and results were interpreted over the period averages. Within the framework of the analysis findings of the RCA and RXA indexes, Turkey has a comparative advantage in 24 products, whereas Kyrgyzstan has a comparative advantage in 22 products, according to the RCA and RXA indexes. According to the RMA index, while Turkey is in an advantageous position in 44 products, this figure is 36 for Kyrgyzstan. According to the RC index, Turkey has a comparative advantage in the international market in 31 products, while Kyrgyzstan has a comparative advantage in 16 products. Turkey has a comparative advantage Kyrgyzstan over in 31 out of 56 product categories, according to the 〖∆NRCA〗_j^(1-2)  index. A foreign trade process that will be shaped especially by taking into account the mutual superiority of the countries will contribute to the increase in the foreign trade volume of the two related countries.