Sağlık hizmeti sunumunda özel yaşamın gizliliğinin korunması ve idarenin mahremiyet hakkı ihlallerinden doğan sorumluluğu
Protection of privacy of private life in healthcare service delivery and responsibility of the administration for violations of the right to privacy
Yazar: MELTEM YALÇIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR METİN ÖZDEMİR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law ; Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management
Dizin: Gizliliğin ihlali = Breach of confidentiality ; Mahremiyet = Privacy ; Sağlık hakkı = Health right ; Sağlık hizmetleri = Health services ; Sağlık hukuku = Health law ; Sorumluluk = Responsibility ; Özel hayat = Private life ; Özel hayatın gizliliğinin korunması = Right of privacy and its protection ; İdari sorumluluk = Administrative responsibility

Özet:
Ülkemizde bireyler Anayasa tarafından temel insan hakkı olarak korunan sağlık hakkı bağlamında, sağlıklı olma ve sağlık hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptirler. Sağlık hizmetlerinin yerine getirilmesi de Anayasal bir kamu hizmeti olarak devletin temel görevleri arasındadır.
Sağlık hizmetlerinin niteliği gereği, hastanın gerek en gizli fiziksel özellikleri gerekse özel yaşamına ait sırları sağlık çalışanları ile paylaşıldığından, bireyin özel yaşamının gizliliğinin korunması, sağlık hizmetlerinde büyük önem taşımaktadır.
Tıp bilimi ve teknolojisindeki gelişmeler sağlık hizmeti sunumunun, giderek ekip çalışması gerektiren çok sayıda sağlık çalışanın görev aldığı, teknolojinin yoğun olarak kullanıldığı, büyük ve gelişkin sağlık kuruluşları içerisinde ve karmaşık bir yapıda gerçekleştirilmesi sonucunu doğurmuştur. Bireyin özel yaşamın gizliliğinin korunmasını isteme hakkının sağlık hizmetlerine yansıması olan ve yasal düzenlemeler ile bir hasta hakkı olarak tanınmış olan hasta mahremiyetinin korunması, bu karmaşık yapı içerisinde giderek güçleşmiş, mahremiyet hakkı ihlalleri daha çok gün yüzüne çıkmaya başlamıştır. 
Bu çalışmada sağlık hizmetleri sunumunda özel yaşamın gizliliğinin korunmasındaki sorunlar araştırılmış, çeşitli örnekler ile hangi eksiklik ve sorunların hasta mahremiyetinin ihlali ile sonuçlanabileceği ortaya konulmuştur. Hastanın özel yaşamının gizliliğinin korunması hakkının, sağlık çalışanlarının sır saklama yükümlülüğünün ötesinde, sağlık hizmetinin kuruluş ve işleyişinde genel olarak gözetilmesi gereken bir hak olduğuna dikkat çekilmiştir.
Sağlık hizmeti sunumunun asli görevlisi ve sorumlusu olan idarenin sağlık hizmetleri sunumunda yaşanan mahremiyet hakkı ihlallerinden sorumluluğu kamu hukuku kuralları esas alınarak incelenmiş ve insan onurunun zedelenmesi ile sonuçlanabilecek maddi veya manevi zararlar karşısında, idarenin tazmin sorumluluğunun hukuki temelleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Bireylerin daha kaliteli ve güvenli sağlık hizmetine ulaşması, hasta ile sağlık çalışanları arasındaki güven ilişkisinin bozulmaması için sağlık hizmetleri sunumunda hasta mahremiyeti ihlallerinin önlenmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Ancak, günümüzdeki sağlık hizmeti yürütüm koşulları dolayısıyla,  tüm önlem ve gayretlere rağmen hastanın özel yaşamının gizliliği hakkının ihlali ile sonuçlanan olguların yaşanabileceği, bu olgularda da hastanın uğradığı zararların, sağlık kamu hizmetinden sorumlu olan idare tarafından, ağır kusur şartı aranmaksızın ve olayda kast bulunması dışında sağlık çalışanlarının bireysel kusurlarına yönelen rücu mekanizması işletilmeksizin tazmin edilmesinin, daha adil çözümler sağlayacağı; hatta bazı durumlarda kusursuz sorumluluk ilkesinin uygulanabileceği kanısına varılmıştır.

Abstract:
In our country, individuals have the right to be healthy and to benefit from health services in the context of the right to health, which is protected by the Constitution as a basic human right. The fulfillment of health services is also among the basic duties of the state as a Constitutionally mandated public service.
Given the delicate nature of healthcare services, the protection of the privacy of the individual's private life is of great importance in health services, since both the most confidential physical characteristics and the secrets of his/her private life are necessarily shared with the health workers.
As medical science and technology advanced, healthcare services came to be provided in complex, technology-intensive institutions where a large number of health professionals work in collaboration. In this complex environment, violations of patient privacy are become more frequent and obvious, and it is increasingly difficult to protection of patient privacy, accepted as the patient's right of the individual to ask for the protection of privacy of private life in the health services.
In this study, problems in the protection of privacy in health care delivery were investigated and various examples revealed which deficiencies and problems could result in violations of patient privacy.
It has been noted that the right to protect the privacy of the patient's private life is a right that should be observed and realized in the general establishment and functioning of healthcare services which goes beyond more narrow obligations imposed on healthcare workers to keep secrets. 
As the main officer and responsible for providing healthcare services, administration's responsibility for the violation of the right to privacy in the provision of health services was examined on the basis of public law rules and principles. The legal basis of the administration's compensation responsibility was tried to be explained on the basis of pecuniary and non-pecuniary damages sustained by the patient whose may result human dignity is violated.
Several recommendations have been developed for the prevention of violations of patient privacy in the provision of health services, in order to ensure that individuals reach safe and better-quality health care and ultimately to preserve the trust-based relationship between patients and health workers.
However, due to the current health service delivery conditions, cases resulting in the violation of the right to privacy of the patient's private life will inevitably occur, despite all precautions and efforts. Hence in such cases, it is fairer solution to require the administration to compensate the patient who sustained damages without requiring a high threshold of proof or the condition of serious fault and without the use of a recourse mechanism aimed at the individual faults of the health workers. In some cases, it has even been concluded that the principle of strict liability can be resorted.