Mardin ekolojik koşullarında farklı ekim zamanı uygulamalarının ikinci ürün silaj mısır (Zea mays L.) çeşitlerinin verim ve verim unsurları üzerine etkisinin araştırılması
Investigation of the effects of different planting time applications on yield and yield components of silage corn (Zea mays L.) varieties in Mardin ecological conditions
Yazar: ERDAL KARADENİZ
Danışman: PROF. DR. VEYSEL SARUHAN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu araştırma, Mardin ili Kızıltepe ilçesi Köprübaşı köyü çiftçi arazisinde 2018-2019 yıllarında ikinci ürün yetiştirme döneminde tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemede; Sakarya Mısır Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünden'ADA523', Tareks Tohumculuk'dan 'TK6063' ve 'OSSK644', Monsanto Tohumculuk'dan 'DKC6442' ve Limagrain Tohumculuk'dan İNDACO çeşidi materyal olarak kullanılmıştır. Denemede, ekim zamanları (25 Haziran, 5 Temmuz, 15 Temmuz, 25 Temmuz) ana parselleri, çeşitler de (ADA523, TK6063, OSSK644, DKC6442 ve İNDACO) alt parselleri oluşturmuştur. Araştırmada incelenen 25 özellik arasında, ekim zamanları istatiksel olarak incelendiğinde; yeşil ot verimi, ADF, asetik asit oranı, ham kül verimi, bitki boyu, bitki koçan oranı, bitki sap çapı, bitki sap oranı, bitki yaprak oranı, fleig puanı, KMT, kuru ot verimi, NDF, NYD, propiyonik asit oranı, silaj ham kül oranı, silaj ham protein oranı, silaj kuru madde oranı, silaj ham protein verimi ve SKM'nin p≤0.01 düzeyinde önemli olduğu; DLG puanı ve laktik asit oranının p≤0.05 düzeyinde önemli olduğu; ve kuru madde verimi, silaj pH değerleri ve bütrik asit oranlarının ise istatiksel olarak önemli olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre; bitki boyu 260-318 cm, bitki sap çapı 20.4-25.0 mm, sap oranı %51.4-55.4, yaprak oranı %18.8-20.5, koçan oranı %24.5-28.7, yeşil ot verimi 6351-10173 kg/da, kuru ot verimi 1638-2603 kg/da, silaj kuru madde oranı %26.2-30.0, silaj kuru madde verimi 1772-2873 kg/da, silaj ham protein oranı %7.36-8.18, silaj ham protein verimi 126-193 kg/da, silaj ham kül oranı %6.8-7.68, silaj ham kül verimi 108-220 kg/da, silaj pH değeri 3.96-4.06, silaj DLG puanı 15.9-17.6, silaj Fleig puanı 98.5-103, silaj sindirilebilir kuru madde oranı (SKM) %61.8-66.1, silaj kuru madde tüketim (KMT) oranı %2.34-2.91, silaj nispi yem değeri (NYD) 112-149, ADF oranı %29.3-34.7, NDF oranı %41.6-51.5, silaj laktik asit oranı %9.81-10.14 arasında değişim göstermiştir. Çeşitler arasında en yüksek yeşil ot verimi ikinci ekim zamanı (05 Temmuz) uygulamasında OSSK644 çeşidinden elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; Mardin/Kızıltepe ekolojik koşullarında yeşil ot verimi açısından OSSK644 çeşidinin 05 Temmuz ekimleri, silaj kalitesi açısından ise DKC6442 çeşidinin 15 Temmuz ekimleri önerilebilir.

Anahtar kelimeler: Zea mays L., Silaj, ADF, NDF, Ekim Zamanı, Verim

Abstract:
This research was carried out in four replications according to the split plots experiment pattern in random blocks in the second crop growing period in the farmer land of Köprü başı village in Kızıltepe district of Mardin province in 2018-2019. In the experiment; 'ADA523' from Sakarya Corn Research Institute, 'TK6063' and 'OSSK644' from Tareks Seed, 'DKC6442' from Monsanto Seed and INDACO from Limagrain Seed were used as materials. In the experiment, sowing times (25 June, 05 July, 15 July, 25 July) constituted the main plots and the varieties (ADA523, TK6063, OSSK644, DKC6442 and İNDACO) constituted the sub plots. Among the 25 features examined in the study, when the sowing times are statistically analyzed; it was determined that green grass yield, ADF, acetic acid ratio, raw ash yield, plant height, stem ratio, plant stem diameter, plant stem ratio, plant leaf ratio, fleig score, KMT, hay yield, NDF, relative feed values, propionic acid silage crude ash ratio, silage crude protein ratio, silage dry matter ratio, silage crude protein yield and SKM were at the level of p≤0.01; DLG score and lactic acid ratio are important at p≤0.05 level; and dry matter yield, silage pH values and butric acid ratios were not statistically significant. According to the results obtained in the study, the variation between values was 260-318 cm in plant height, 20.4-25.0 mm in plant stem diameter, 51.4-55.4% in stem ratio; 18.8-20.5% in leaf ratio, 24.5-28.7% in cob rate; 6351-10173 kg/da in green grass yield, 1638-2603 kg/da in hay yield; 26.2-30.0% in silage dry matter ratio, 1772-2873 kg/dain silage dry matter yield; 7.36-8.18% in silage crude protein ratio, 126-193 kg/da in silage crude protein yield; 6.8-7.68% in silage crude ash rate, 108-220 kg/da in silage raw ash yield; 3.96-4.06 in silage pH value, 15.9-17.6 in silage DLG score, 98.5-103 in silage Fleig score, 61.8-66.1% in silage digestible dry matter ratio, 2.34-2.91% in silage dry matter consumption (KMT), 112-149 in silage relative feed value, 29.3-34.7% in ADF rate, 41.6-51.5% in NDF rate, and 9.81-10.14% in silage lactic acid rate. Among the varieties, the highest green grass yield was obtained from OSSK644 variety in the second planting time (05 July). According to the research results; In terms of green grass yield in Mardin/Kızıltepe ecological conditions, 05 July sowing of OSSK644 variety and 15 July sowing of DKC6442 variety can be recommended for silage quality.

Keywords: Zea mays L., Silage, ADF, NDF, Planting Time, Yield