Erken ergenlik mizaç anketinin ergen formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Early adolescent temperament questionnaire adolescent form reliability and validity study
Yazar: DİLARA DEMİRPENÇE
Danışman: PROF. DR. TÜRKAY DEMİR
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Ergenler = Adolescents ; Ergenlik-erken = Puberty-precocious ; Güvenilirlik ve geçerlilik = Reproducibility of results ; Mizaç = Temperament ; Psikopatoloji = Psychopathology ; Ölçekler = Scales

Özet:
ÖZET
Amaç: Mizaç genetik olarak belirlenmiş, bireyin tüm hayatı boyunca davranışlarını belirleyen ruhsal yapıdır. Bu yapının ileriki döneminde bireyde ortaya çıkabilecek psikiyatrik durumlar için belirleyici olabileceği düşünülmektedir.  Türk örnekleminde erken ergenlik dönemindeki bireylerin mizaçsal özelliklerini belirlemeye yönelik bir araç yoktur. Rothbarth'ın geliştirdiği 9-14 yaş arasındaki ergenlerde kullanılan 'Early Adolescent Temperament Questionnaire Revised(EATQ-R)' ölçeğinin kısa formunun Türkçe'de geçerlilik ve güvenilirliğisınanarak; mizacın psikopatoloji ve yaş ve cinsiyet faktörleriyle olan ilişkisine bakılmıştır. Geçerlilik çalışmasında yapı geçerliliği dışardan bir test ile test edilmiştir. Ayrıca mizaç ile psikopatoloji arasındaki ilişki Güçler ve Güçlükler Anketi ile araştırılmıştır.
Yöntem: Çalışmamız kesitsel nitelikte bir çalışmadır. Örneklem İstanbul ilinden üç ayrı okulda okuyan 11-15 yaş Aralığındaki 1109 kişiden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Veri Formu, Erken Ergenlik Mizaç Anketi(EEMA), Güçler ve Güçlükler Anketi(GGA) kullanılmıştır.Tekrar test uygulaması için gönüllü olan ergenlere Erken Ergenlik Mizaç Anketi (EEMA) ilk uygulamadan 15 ila 20 gün sonra tekrar uygulanmıştır. Veriler Cronbach's alfa, Mann-Whitney U, Spearman's Rho testleri kullanılarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: EEMA'nin ölçeklerinin ve test –tekrar test güvenilirliğinin yüksek olduğu bulunmuştur. Testin yapı geçerliliği dışardan benzer olmayan bir test olan GGA ile yapılmıştır.
 Yakınlık kurabilmenin, dışadönüklüğün cinsiyet farkı gösterdiği; iradi denetim, yakınlık kurabilmenin 13 yaş altı ile 13 yaş ve üstündeki ergenlerde anlamlı olarak farklı olduğu bulunmuştur.
Mizacın psikopatolojisiyle olan ilişkisi incelendiğinde ise iradi denetimin toplam güçlük ve dikkat eksikliği aşırı hareketlilik alanlarıyla yüksek derecedekorelasyon; olumsuz duygulanım faktörünün toplam güçlük puanı ile yüksek derecede korelasyon ve duygusal, davranışsal sorunlar ve dikkat eksikliği aşırı hareketlilik alanlarıyla orta derecede korelasyon; yakınlık kurabilme süper faktörünün sosyal davranışlarla orta derecede korelasyon, dışa dönüklük alt faktörünün duygusal sorunlarla orta derecede korelasyon gösterdiği belirlenmiştir.
Vargılar: Bu çalışmada EATQ-R kısa Türkçe formunun yüksek güvenilirlikte olduğu ve Türkçe'de geçerli bir ölçek olduğu görülmüştür. Sonraki çalışmalarda EEMA kullanılarakçevresel etmenlerin, ailesel özelliklerin, cinsiyetle ilgili beklentilerin mizaç üzerine etkisinin araştıran çalışmalar yapılabilir. Psikopatolojinin ortaya çıkışında mizacın nasıl rol aldığı uzun izlemli çalışmalarla gösterilebilir. Ayrıca pubertede hormonal değişikliklerin mizaç ve psikopatoloji üzerine olan ilişkisi klinik muayene ile daha ayrıntılı değerlendirilebilir. 

Anahtar kelimeler: Erken ergenlik, Mizaç, Geçerlik, Güvenirlilik,Psikopatoloji

Abstract:
ABSTRACT
Objective: Temperament which affect individual's behaviours during the life is a structure genetically determined. This structure is seen asa determinant factor for psychiatric disorders. Currently, in Turkey, there is no instrument for assessing early adolescent temperament. In thıs study,In this thesis, validity and reliability of the short version of 'Early Adolescent Temperament Questionnaire Revised (EATQ-R)' which is proposed by Rothbarth for adolescent between 9 years-old and 14 years-old is examined and the relation of the temperament with psychopathology, age and gender factors is investigated. 
Method:The thesis presents a cross-sectional study which contains samples taken from 1109 adolescents between 11-years and 15-year old whom study three different schools across Istanbul.Sociodemographic Data Form, Early Adolescents Temperament Questionnaire (EEMA) and with Strength and Difficulties Questionnaire (GGA) are used as main data collection tools.
Findings: The subfactors of EEMA were found to have high internal consistency and test-test realibity. Structure validity of EEMA was tested by SDQ Turkish form.
Affiliativeness subscale was found in higher in male adolescents and affiliativeness subscale was found higher in female adolescents.  Effortful control, affiliativeness subscales  were found  statistically significant in 13 years and older and under 13 years old comparing.  High-sized correlations were found between effortful control and total difficulties and hyperactivity subscales in SDQ.   
Conclusion: With the presented thesis, it is shown that the Turkish version of the short EATQ-R Questionnaire provides high reliability and proves itself as a valid measuring device for Turkish native-speakers. 
Keywords:Early adolescence, temperament,reliability,validity