Ceza muhakemesi hukukunda uzlaştırma
Reconciliation in criminal procedure law
Yazar: FAHRİ GÜR
Danışman: DOÇ. DR. HAMDİ GÖKÇE ZABUNOĞLU
Kırıkkale Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law

Özet:
İlk olarak Anglo-Sakson ülkelerinde rastlanan onarıcı adalet kavramı, klasik olarak adlandırılan ceza yargılamalarının eleştirilmeye başlaması ile birlikte uluslararası toplumda ve bu bağlamda birçok ülkede yer edinmeye başlamıştır. Uzlaştırma kurumu da onarıcı adalet anlayışı çerçevesinde ortaya çıkmış olan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Uzlaştırma ve uzlaşma kavramları bir dönem kanun koyucu tarafından ve hâlihazırda uygulayıcılar tarafından birbirlerinin yerine kullanılsalar da esasen farklı anlamlara gelmektedirler. Uzlaştırma, tarafsız bir uzlaştırmacının yönetiminde mağdur ile failin bir araya getirilmesiyle, mağdurun mağduriyetinin giderilmesinin ve tarafların anlaşmasının amaçlandığı bir süreç iken uzlaşma, uzlaştırma sürecinin sonunda tarafların uyuşmazlık konusunda anlaşmaları, böylece uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması anlamına gelmektedir. Uzlaştırma kurumu mevzuatımızda ilk kez 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile düzenlenmiş, devam eden süreçte ise uzlaştırmaya ilişkin hükümlere sadece 5271 sayılı Kanun'da yer verilmiştir. Günümüze değin çeşitli kanunlarla yapılan düzenlemeler sonucunda bir yandan uzlaştırma sürecine ilişkin değişiklikler yapılırken, bir yandan da uzlaştırma kapsamına giren suçların sayıları artırılmıştır. Klasik ceza yargılaması ile amaçlanan, kanunda suç olarak tanımlanan eylemi gerçekleştiren kişiyi cezalandırmak iken uzlaştırma kurumunda amaç, mağdurun zararının tazmin edilmesi yoluyla mağduriyetinin giderilmesi ve toplumsal barışın sağlanmasıdır. Uzlaştırma süreci; dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilmesi ve uzlaştırmacının görevlendirilmesi, uzlaştırmacının taraflara uzlaşma teklifinde bulunması, tarafların teklifi kabul etmesi durumunda müzakerelerin gerçekleştirilmesi, uzlaşma sağlanırsa ceza muhakemesinin sonlandırılması şeklinde ilerlemektedir.

Abstract:
The concept of restorative justice, which was first encountered in the Anglo-Saxon countries, has started to take place in the international community and in many countries in this context, with the criticism of the classical criminal proceedings. The conciliation institution is an alternative dispute resolution method that has emerged within the framework of restorative justice. Although the conciliation and reconciliation terms are used interchangeably by the legislator for a period and currently by the enforcers, they essentially have different meanings. While conciliation is a process in which the victim and the perpetrator are brought together under the supervision of an impartial conciliator, aimed at relieving the victim's grievance and reaching an agreement between the parties; reconciliation means the agreement of the parties on the event in dispute at the end of the conciliation process, and that the dispute is resolved. The reconciliation institution was regulated for the first time in our legislation with the Turkish Penal Code No. 5237 and the Code of Criminal Procedure No. 5271. In the ongoing process, the provisions on reconciliation were included only in the Law No. 5271. As a result of the regulations made by various laws until today, changes were made regarding the reconciliation process and the number of crimes within the scope of reconciliation increased. In the classical criminal system, the aim is to punish the person who commits the act defined as a crime in the law, whereas in the reconciliation institution, the aim is to relieve the victim's grievance by eliminating the harm and to provide social peace. The stages of the conciliation process are as follows; the file is sent to the reconciliation office and the conciliator is assigned, the conciliator makes a conciliation offer to the parties, negotiations are carried out if the parties accept the offer, and the criminal procedure is terminated if a compromise is reached.