Ahmet Mithat Efendi ve Orhan Pamuk'un romanlarında anlatıcılar tipolojisi: Müşâhedât, Felâtun Bey ile Râkım Efendi; Yeni Hayat ve Kar
Narrators typology in Ahmet Mithat Efendi's and Orhan Pamuk's novels: Müşahedat, Felatun Bey ile Rakim Efendi; the New Life and Snow
Yazar: CEMİL YENER
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN GÜLENDAM
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Ahmed Mithad Efendi = Ahmed Mithad Efendi ; Anlatı = Narrative ; Anlatıbilim = Narratology ; Anlatıcılar tipolojisi = Narrators typology ; Pamuk, Orhan = Pamuk, Orhan ; Roman = Novel ; Türk romanı = Turkish novel ; Üstkurmaca = Metafiction

Özet:
Ahmet Mithat Efendi, Türk edebiyatında Şemseddin Sami'den sonra ilk Türkçe roman örneklerini yazmış; yazmış olduğu romanların sayısının çokluğu ve o dönem okurları üzerindeki etkisi sebebiyle de "Hâce-i Evvel" diye anılmış bir yazardır. Ahmet Mithat Efendi, eserlerini içinde yaşadığı toplumun önceliklerini hesaplayarak kaleme almış; "Hâce-i Evvel" sıfatına uygun olarak romanlarında eğitici ve öğretici bir anlayışla hareket etmiştir. O, sadece romanlarıyla değil diğer edebî faaliyetleriyle de Türk edebiyatına önemli katkılarda bulunmuş bir sanat ve düşünce adamıdır. Orhan Pamuk, 2006'da dünyanın en prestijli ödüllerinden biri olan Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmış yaşayan bir romancımızdır. Pamuk, Nobel Edebiyat Ödülü kazanan ilk Türk yazardır. 1980'li yıllarda ün kazanmaya başlayan Pamuk'un eserlerine yönelik ilgi, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanmasıyla ile birlikte daha da artmıştır. Orhan Pamuk'un romanları ve romancılığı, özellikle ilk romanları olan Cevdet Bey ve Oğulları ile Sessiz Ev'den sonra postmodern roman geleneği başlığı altında değerlendirilmektedir. 
  "Çalışmamızda neden Ahmet Mithat Efendi ve Orhan Pamuk şeçildi?" sorusunun ise bizce verilecek iki muhtemel cevabı vardır. Bunlardan birincisi, postmodernist roman anlatıcılarının Tanzimat Dönemi'nde yazılmış roman anlatıcılarına öykünmesidir. İkincisi ve daha özel olanı ise, romanlarındaki teknik farklara rağmen bir postmodern romancı olan Orhan Pamuk'un bazı romanlarının anlatıcıları ile Tanzimat Dönemi yazarlarımızdan biri olan Ahmet Mithat Efendi romanlarındaki anlatıcıların bazı yönlerden dikkat çekici benzerlikler taşıyor olmasıdır. Bu çalışmanın amacı; anlatıbilim disiplini çerçevesinde Felâtun Bey ile Râkım Efendi, Müşâhedât, Yeni Hayat ve Kar romanlarına, "anlatıcı" merkezli bir yaklaşımda bulunmak ve elde edilen bilgilerden hareketle söz konusu romanları anlatıcıları açısından karşılaştırarak bir sonuca ulaşmaktır.
 Anahtar Kelimeler: Anlatıcı, anlatıbilim, anlatı, üstkurmaca, Ahmet Mithat Efendi, Orhan Pamuk.

Abstract:
Ahmet Mithat Efendi is the Pioneer novelist in Turkish literature giving its first examples as a genre of Turkish literature after Şemseddin Sami, and he has been remembered as "Hâce-i Evvel", which means "First Teacher" due to his effects on readers and large numbers of novels that he wrote. He conducted his works in an educational and traditional way which is suitable for his attributive as "first teacher". By not only his novels but also his other literacy action, he contributed a lot to the Turkish Literature. In 2006, Orhan Pamuk won the Nobel Prize in Literature which is one of the most prestigious rewards. Orhan Pamuk's novels and novel writing have been evaluated under the tradition of post-modern novels mainly after his first novels; Mr. Cevdet and His Sons and The Silent House. There are two possible answers to the question of "Why Ahmet Mithat Efendi and Orhan Pamuk was chosen for our study?" First reason is that post modern novel narrators emulated to novel narrators in traditional period. Second and more special reason is that although they differ from each other technically as Ahmet Mithat Efendi was from Tanzimat Period and Orhan Pamuk is a postmodern novelist, they have striking similarities in some ways. The aim of this study is to reach a conclusion by conducting a narrator-centered study about the novels: Felâtun Bey ile Râkım Efendi, Müşahedat, The New Life and Snow and compare the results in terms of their narrators. 
Key Words: Narrator, narratology, narrative, metafiction, Ahmet Mithat Efendi, Orhan Pamuk.