Lise öğrencilerinin ruhsal hastalıklarda damgalanmaya yönelik tutumları
High school students' attitudes toward stigma in mental illness
Yazar: ELİF CAN BULUT
Danışman: PROF. DR. NERMİN GÜRHAN
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Damgalama = Stigmatization ; Lise öğrencileri = High schools students ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Psikolojik yardım = Psychological help ; Ruh sağlığı = Mental health ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
Araştırma, lise öğrencilerinin ruh sağlığı hastalarına karşı tutum ve damgalamalarını ölçmek ve damgalamaya sebep olabilecek etkenleri araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Bursa ilinin Nilüfer ve Yıldırım ilçelerine bağlı liseler arasından seçilen 9 lisede 03.02.20 ile 12.03.20 tarihleri arasında yürütülmüştür. Örneklemi 946 öğrenci oluşturmuş ve 'Öğrenci Bilgi Formu', 'Psikolojik Yardım Alma Nedeniyle Sosyal Damgalanma Ölçeği' ile 'Psikolojik Yardım Almaya İlişkin Tutum Ölçeği-Kısa Form' kullanılarak veriler toplanmıştır. Çalışmadan elde edilen verileri değerlendirmek için SPSS 23 programı kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen puanlar, ortalama ve standart sapma olarak sunulmuştur. Katılımcıların %51,4'ü kadın, % 48,6'sı erkek, %64,5'i Nilüfer ilçesinde konaklamakta, %49,1'inin aile gelir düzeyi orta, en sık görülen anne ve baba tutumu koruyucu tutum olduğu görülmektedir. Örneklemin %5,1'inin psikiyatrik bir bozukluğu olduğu, %10,2'sinin psikiyatrik bir tedavi aldığı, %9,4'ünün ailesinde psikiyatrik bir bozukluk olduğu ve %21,7'sinin akraba, arkadaş ya da komşularında psikiyatrik bir bozukluk olduğu saptanmıştır. PYAİTÖ ve PYANSDÖ ölçeklerin toplam puanları arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,001).  Erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre, yardım almaya yönelik sosyal damgalanma algılarının daha yüksek olduğu ve yardım almaya ilişkin tutumlarının daha olumsuz olduğuna ulaşılmıştır. Gelir düzeyinin düşük olması, ilgisiz anne tutumu, psikiyatrik bozukluğu olanların ve psikiyatrik tedavi alanların psikolojik yardım almaya yönelik sosyal damgalanma algılarının daha yüksek olduğu görülmektedir. Özel lisede okuyan öğrencilerin, Nilüfer ilçesinde okuyan öğrencilerin ve ilgisiz baba tutumu algısına sahip olan öğrencilerin, psikiyatrik tedavi alanların ve ailesinde psikiyatrik bozukluğu olanların, diğer öğrencilere göre yardım alma tutumlarının daha negatif olduğu gözlenmektedir. Sonuç olarak damgalanmaya, toplumda bilinen yanlış tutum ve inanışlar sebep olmakla birlikte en temel sebep ise damgalanma konusunda eğitim ve öğretim sistemimizde yeterli bilgilerin yer almamasıdır.  Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, damgalanmayla mücadelede psikolojik yardım alan kişiler hakkındaki önyargılar ve sosyal damgalama konusunda eğitimler düzenlenerek öğrencileri bilgilendirme çalışmaları yürütülmesi önerilir.

Abstract:
The study was conducted to determine attitudes and stigma of high school students towards mental health patients and to investigate the factors that may cause stigma. The research was conducted between 03.02.20 and 12.03.20 in 9 high schools selected from among the high schools in Nilüfer and Yıldırım districts of Bursa province. The sample of the study consisted of 946 students and ''Student Descriptive Information Form'', '' Social Stigma Scale for Receiving Psychological Help '' and ''Attitudes Toward Seeking Psychological Professional Help Scale-Short Form'' were used to data collection. Evaluation of the data and preparation of tables are done by using SPSS 23.0 program. Evaluated results are presented as average and standard deviation. 51.4 % of the participants are women, 48.6% of them are men, 64.5% of them stay in the Nilüfer district, 49.1% of them have a medium income level, and the most common patarnal attitude is protective attitude. 5.1 % of the sample is found to have a psychiatric disorder, 10.2% received psychiatric treatment, 9.4 % has a psychiatric disorder in their family, and 21.7 % has a psychiatric disorder in relatives, friends or neighbors. It was found that there is a significant negative relationship between the total scores of the scales (p<0,001). It has been found that male students have higher perception of social stigma towards seeking help their attitudes towards seeking help are more negative than female students. It seems that the perception of social stigma towards receiving psychological help is higher in those with low income levels, indifferent maternal attitude, psychiatric disorders and psychiatric treatment. It is observed that the attitudes of private high school students, students in Nilüfer district, students who have an indifferent perception of father's attitude, those who receive psychiatric treatment and those with psychiatric disorders in their families have more negative attitudes towards help than other students. As a result; the stigma is caused by the wrong attitudes and beliefs known in the society and the most basic reason is that there is not enough information about stigma in our education and training system. According to these results, it is suggested that fighting stigma by organizing trainings on biases and social stigma about people receiving psychological help can be organized and informing students can be carried out.