İzmir'de yaşayan Karaçay Türkleri'nin müzik kültürü
Musical culture of Karachay Turks living in Izmir
Yazar: SEDAT BOZAN
Danışman: DOÇ. DR. RESUL BAĞI
Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Müzikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Müzik = Music

Özet:
Toplumları müzikal olarak birbirinden farklı kılan temel özellik geliştirdikleri müzik tarzlarıdır. Kültür kavramının doğası gereği Karaçay müzik kültürü, yakın çevresinde bulunan tüm müzik kültürleriyle bağlantı ve benzerliklere sahiptir. Ancak aynı coğrafyada yaşayan diğer toplumların müziğinden farklı olarak Karaçay müziği bu kültürel benzerliklerin yanı sıra özgünlüğünü de koruyabilmektedir.
Araştırmamız; müzikoloji, sosyoloji, antropoloji ve tarih alanlarını kapsayan disiplinlerarası bir bilimsel perspektifle yapılmıştır. Araştırma alanı olarak Karaçay Türkleri'nin yaşadığı illerden biri olan İzmir seçilmiştir. Çalışmada İzmir'de yaşayan Karaçay Türkleri'nin göçleri, kültürleri, müzik ve dansları literatüre, gözlem ve görüşmelere dayalı olarak incelenmiştir. Bu tez çalışmasında konuya uygun birer örnek olarak alınan ve notasıyla verilen müzikal eserlerin analizlerine de yer verilmiştir. Araştırma sonucunda İzmir'de yaşayan Karaçay Türkleri'nin kültürlerini, geleneklerini, müzik ve danslarını nesilden nesile aktarmaya çalıştıkları belirlenmiş ve bunun için yeni yerleşilen coğrafyalarda çeşitli sivil toplum örgütleri kurarak geleneksel birikimlerini yaşatma ve taşımaya çalıştıkları gözlemlenmiştir. Bunu yaparken de dernekler aracılığıyla etkinlikler düzenledikleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte Karaçay Türkleri'nin türkü ve danslarının düzenlenen bu etkinliklerde icra edildiği görülmüştür. Öte yandan müzikal eserlerinde ve halk danslarında kullanılan ritmik ve makamsal özelliklere yer verilmiş ve bu unsurların eserlerin temalarıyla uyum içinde oldukları ortaya konulmuştur. Karaçay Türkleri'nin müziğinde kullanılan enstrümanların akordeon, kıl kobuz, sıbızgı gibi enstrümanlar olduğu belirlenmiştir. Karaçay Türkleri'nin danslarının genellikle çiftler ya da gruplar halinde oynandığı ve ritmik adımlarla birlikte hareketli bir şekilde gerçekleştirildiği görülmüştür. Kafkas ritmik yapısını kendine özgü motif yapısı ve çalgılarıyla icrâ ettikleri şeklinde durum tespitine varılmıştır. 
Anahtar Kelimeler: İzmir, Karaçaylılar, Karaçay Türkleri, Müzik, Kültür

Abstract:
The main feature that makes societies musically different from each other is the musical styles they have developed. Due to the nature of the concept of culture, Karachay music culture has connections and similarities with all music cultures in its immediate surroundings. However, unlike the music of other societies living in the same geography, Karachay music can preserve its originality as well as these cultural similarities.
An interdisciplinary approach covering the fields of ethnomusicology, sociology, anthropology and history was used in our research. Izmir, one of the provinces where Karachay Turks live, was chosen as the research area. In the study, migrations, cultures, music and dances of Karachay Turks living in Izmir were examined based on the literature, observations and interviews. As a result of the research, it was determined that the Karachay Turks living in Izmir tried to transfer their culture, traditions, music and dance from generation to generation. While doing this, it has been determined that they organize activities through associations. However, it was seen that the folk songs and dances of the Karachay Turks were performed in these events. On the other hand, rhythmic and modal features used in musical works and folk dances are included and it is revealed that these elements are in harmony with the themes of the works. It has been determined that the instruments used in the music of Karachay Turks are "accordion", "bristle kobuz", "sıbızgı". It has been seen that the dances of the Karachay Turks are generally performed in pairs or groups and are performed in a lively manner with rhythmic steps.
It has been determined that they perform the Caucasian rhythmic structure with their unique motif structure and instruments.
Keywords: Izmir, Karachays, Karachay Turks, Music, Culture