Yetişkin, sağlıklı bireylerde el kavrama gücü değerlerinin belirlenmesi
Determining the values of handgrip strength in healthy adults
Yazar: PINAR KILIÇ
Danışman: PROF. DR. GÜLDEN PEKCAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Besin Analizleri ve Beslenme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Beslenme durumu = Nutritional status ; Kas kuvveti = Muscle strength

Özet:
El kavrama gücünün saptanması beslenme durumunu belirlemede geçerli bir yöntemdir. Bu çalışmanın amacı, 19-65 yaş arası sağlıklı yetişkin bireylerde el kavrama gücü referans değerlerinin saptanmasıdır. Ankara Üniversitesi Hastanelerinde çalışan toplam 150 birey (47 erkek ve 103 kadın) üzerinde çalışma yürütülmüştür. Bireylerin genel özelliklerini, beslenme alışkanlıklarını, genel sağlık durumlarını ve fiziksel aktivite düzeylerini (PAL) saptamak üzere soru kağıdı uygulanmıştır. Beslenme durumunun saptanması için de 60 besin türünü içeren besin tüketim sıklığı formu uygulanmış ve günlük enerji ve besin ögeleri tüketim miktarları saptanmıştır. Enerji ve besin ögeleri alımı Günlük Tüketilmesi Gereken Enerji ve Besin Ögeleri Miktarları (DRI) ile kıyaslanmıştır. Antropometrik ölçümler (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, üst orta kol çevresi, bel ve kalça çevresi, triseps deri kıvrım kalınlığı) standart teknikler uygulanarak yapılmıştır. El kavrama gücü ölçümü için Jamar El Dinamometresi kullanılmıştır. Sağ ve sol el için, yaş gruplarına ve cinsiyete göre referans persentil değerleri bulunmuştur. Erkeklerde el kavrama gücü referans değeri sağ ve sol el için, sırasıyla 42.3 ± 7.3 kg ve 41.5 ± 7.3 kg; kadınlar için ise, sırasıyla 24.7 ± 5.2 kg ve 23.2 ± 5.0 kg olarak saptanmıştır. Her iki cinsiyette de en yüksek el kavrama gücü değerleri 35-44 yaşlarında belirlenmiş ve 45 yaştan sonra değerlerde düşme gözlenmiştir. Erkeklerde el kavrama gücü ile vücut ağırlığı, beden kitle indeksi ve üst orta kol çevresi arasında pozitif, yaş ile negatif yönde önemli bir ilişki bulunurken (p<0.05); kadınlarda el kavrama gücü ile boy uzunluğu, vücut ağırlığı ve PAL arasında önemli pozitif ilişki bulunmuştur (p<0.05). Sağ elini baskın olarak kullanan erkeklerde, baskın elin baskın olmayan elden daha kuvvetli olduğu (p<0.05), kadınlarda ise baskın elin etkisinin olmadığı görülmüştür (p>0.05). Sol elini baskın olarak kullanan erkek ve kadın bireylerde baskın elin kavrama gücü üzerinde bir etkisinin olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Sonuç olarak; el kavrama gücü basit, çabuk ve kolay uygulanabilen ucuz ve etkin bir yöntemdir. Tüm bu sonuçlar doğrultusunda el kavrama gücüne yönelik araştırmalar arttırılmalı, değişik yaş ve cinsiyet grupları için referans değerler belirlenmelidir.

Abstract:
Handgrip strength is a valid method used for the determining the nutritional status. The purpose of this study was to determine the reference values for handgrip strength of healthy adults aged 19 to 65 years. A total of 150 subjects (47 males and 103 females) were recruited from staff of Ankara University Hospitals. General characteristics, nutritional habits, general health and physical activity level (PAL) data were collected using a questionnaire. A 60 food item, semi-quantitative food frequency questionnaire was used for the assessment of nutritional status. Intakes of energy and nutrients were compared with Dietary Reference Intakes (DRI). Anthropometric measurements (body weight, height, mid upper arm circumference, waist and hip circumferences, triceps skinfold thickness) were assessed with standardized techniques. Handgrip strength was measured by Jamar Handgrip Dynamometer. Handgrip strength percentiles were calculated for right and left hands, depending on age and gender. Handgrip strength reference data for right and left hands were 42.3 ± 7.3 kg and 41.5 ± 7.3 kg for males; and 24.7 ± 5.2 kg and 23.2 ± 5.0 kg for females, respectively. The highest level of handgrip strength was found between the ages of 35-44 years in both gender and after 45 years a reduction was observed. In males, a positive relationship was found between handgrip strength and body weight, body mass index and mid upper arm circumference and mid upper arm muscle area, whereas a negative relation was found with age (p<0.05). In females, a positive relationship was found between handgrip strength and height, body weight and PAL (p<0.05). It was found that in males, when the dominantly used hand was the right hand, its strength was more than the non dominant left hand (p<0.05). Both in female and male subjects with dominantly used left hand, dominant hand had no effect on the strength of handgrip (p>0.05). As a conclusion, handgrip strength is a simple, quick, easily performed and inexpensive test and it could be used effectively. In accordance with all these results, further studies on handgrip strength should be conducted and the reference values for various age and sex groups should be determined.