Depresyon, uyku kalitesi ve duygusal iştahın beslenme durumu üzerine etkisi
Effect of depression sleep quality and emotional appetite  on nutrition status
Yazar: ŞULE GÜL
Danışman: PROF. DR. GAMZE AKBULUT
Gazi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Bu çalışma, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Merkez ve Beşevler Yemekhanesi'nde çalışan yetişkin bireylerin depresyon semptomlarının, uyku kalitesinin ve farklı duygu durumlarının beslenme durumları üzerine etkisini araştırmak amacıyla Şubat 2020 - Ocak 2021 yürütülmüştür. Çalışma yaş ortalamaları 42,1±8,64 yıl olan %42,5'i erkek, %57,5'i kadın olan 174 birey ile yürütülmüştür. Çalışma verileri, 105 birey ile yüz yüze görüşme tekniği ve 69 birey ile "MEB anket" online sistemi kullanılarak araştırmacı tarafından uygulanan bir anket formu ile elde edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları sorgulanmış; farklı duygu ve durumlarda iştah düzeylerini belirlemek amacıyla "Duygusal İştah Ölçeği", depresyon durumlarını incelemek amacıyla "Beck Depresyon Ölçeği", uyku kalite durumlarını irdelemek amacıyla "Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi" ve fiziksel aktivite durumlarının incelemek için "Uluslararası Fiziksel Aktivite Anket" uygulanmıştır. Bireylerin beslenme durumlarını saptamak için geriye dönük hatırlatma yöntemi ile 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmıştır. Katılımcıların antropometrik ölçümleri alınıp, vücut bileşimleri biyoelektrik impedans analiz (BİA) cihazı ile ölçülmüştür. Çalışmaya katılan erkek bireylerin, hem pozitif hem de negatif duygu ve olaylarda kadın bireylere göre daha fazla yeme eğilimi gösterdikleri saptanmıştır (p˂0,05). Beck depresyon ölçeği sınıflandırmasına göre bireylerin duygusal iştah durumları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamış olsa da, orta düzey depresyon görülen bireylerde duygusal yeme eğiliminin en çok olduğu tespit edilmiştir (p˃0,05). Bu çalışmada bireylerin %39,6'sında kötü uyku kalitesi görülürken, %60,4'ünde iyi uyku kalitesi görülmektedir. Bireylerin uyku kalitesi göre enerji ve besin ögesi alımları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p˃0,05). Bireylerin %56,9'unda minimal düzey, %23,6'sında hafif düzey ve %19,5'inde orta düzey depresyon görülmüştür. Beck depresyon ölçeği ve Pittsburgh uyku kalitesi indeksi arasında istatistiksel olarak pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir (p˂0,001). Depresyon düzeyi ile diyetle posa (g), tiamin (mg), B12 vitamini (mg), çinko (mg) ve C vitamini (mg) alımları arasında negatif yönlü istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p˂0,05). Bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ile uyku kaliteleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken (p>0,05), depresyon düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki gözlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, duygusal yeme, uyku kalitesi ve depresyon düzeyinin birbiri ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Bu durumun açıklanabilmesi için daha fazla örneklem sayılı çalışmalar yapılması gerekmektedir

Abstract:
This study was carried out in order to evaluate the effects of depression symptoms, sleep quality and different moods on nutritional status of adult individuals working in the Ministry of Education central and Beşevler campus. The study was conducted on total of 174 volunteer individuals with a mean age of 42,1 ± 8,64 years, 42,5% male and 57,5% female. The data of the study were obtained through a face-to-face interview technique with 105 individuals and a questionnaire form applied using the "MEB questionnaire online system" with 69 individuals by the researcher. Participants' sociodemographic characteristics, health information and eating habits were questioned; "Emotional Appetite Questionnaire" to determine appetite levels in different emotions and situations, "Beck Depression Inventory" to examine depression states, "Pittsburgh Sleep Quality Index" to examine sleep quality states, and "International Physical Activity Questionnaire" to examine physical activity states were applied. In order to determine the nutritional status of the individuals, a 24-hour recall intake record was taken. Anthropometric measurements of the participants were taken and body composition were measured via bioelectrical impedance analysis (BIA) device. It was found that male individuals participating in the study tend to eat more than female individuals in both positive and negative emotions and situations (p<0,05). Although no significant difference was found between emotional appetite states of individuals according to the Beck depression inventory classification, it was found that the emotional eating tendency of the individuals increased as the Beck depression inventory score increased (p>0,05). In this study, 39,6% of the individuals had poor sleep quality, while 60,4% had good sleep quality. There was no statistically significant difference between the energy and nutrient intakes of individuals according to their sleep quality (p˃0,05). 56,9% of the individuals had minimal depression, 23,6% mild level and 19,5% moderate depression. A statistically significant positive correlation was found between the Beck depression scale and the Pittsburgh sleep quality index (p˂0,001). A statistically significant negative correlation was found between the depression level and dietary fiber intake (g), thiamine (mg), vitamin B12 (mg), zinc (mg) and vitamin C (mg) (p˂0,05). No significant relationship was found between individuals' physical activity levels and sleep quality (p>0.05), a significant relationship was observed between depression levels (p<0,05). As a result, emotional eating, sleep quality and depression level were found to be correlated. Wider samples and further research are necessary for better explanation of this correlation.