Hibrit kavun (Cucumis melo var. cantalupensis) ıslahında tekli, üçlü ve çift melezlerde heterozis üzerinde araştırmalar
Heterosis studies on single, triple and double crosses hybrids in melon (Cucumis melo var. cantalupensis) breeding
Yazar: NİHAT YILMAZ
Danışman: PROF. DR. NEBAHAT SARI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2009
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırmanın kantitatif heterozis çalışmaları 2007 ve 2008 yıllarında, ilkbahar üretim döneminde açık tarla yetiştiriciliği şeklinde, moleküler çalışmalar ise, 2008-2009 yıllarında moleküler biyoloji laboratuvarında yürütülmüştür. Kavunda tekli, üçlü ve çift melezlerin ebeveynleri ile moleküler olarak kıyaslanması, ayrıca kantitatif özelliklerinin belirlenmesi için iki, üç ve dört ebeveynli melezlemeler sonucu elde edilmiş olan 53 hibrit genotip, bu hibritlerde ebeveyn olarak kullanılan 6 adet safhat ile Galia F1 hibrit çeşidi şahit olarak kullanılmıştır.Denemede genotiplerde, tohum ekimini takiben tohum çıkış gözlemleri ve çıkış ile birlikte kotiledon ve hipokotil uzunluğu ölçümleri yapılmıştır. Bunun yanı sıra, ilk gerçek yaprak çıkış zamanı, bitki boyu, ana gövde çapı, boğum sayıları ölçümleri, ilk dişi çiçek açma zamanları, erkenci ve toplam verimler, meyve ağırlığı, meyve çapı, meyve yüksekliği, meyve et kalınlığı, meyve kabuk kalınlığı, çekirdek evi çapı, çekirdek evi yüksekliği, meyve et randımanı, suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) gibi pomolojik analizler yapılmış ve farklılıkları belirlemek için heterozis ve heterobeltiosis hesaplamaları gerçekleştirilmiştir.Araştırma bulgularına göre, en yüksek heterozis ve heterobeltiosis değeri erkenci verimde, tekli melez grubuna ait ÖK-58 (G22 X C1) genotipinden (heteroziste % 184.55, heterobeltiosiste ise % 184.23) sağlanmıştır. Aynı zamanda hem toplam verimde hem de erkenci verimde tekli melez grubun üstünlüğü ortaya çıkmıştır. Tekli melez grup, erken dişi çiçek açma süresi ile erkenciliği artırırken, meyve ağırlığı, meyve yüksekliği, meyve çapı, çekirdek evi açısından da daha iyi performans göstermiştir.Moleküler çalışmalarda ise, 55 adet SSR primeri taranmış ve tarama sonrasında polimorfik olan primerler ile tekli, üçlü ve çift melezlerin ebeveynleri moleküler olarak kıyaslanmıştır. SSR primer taramasında kullanılan 55 primerden 8 adedi polimorfik bulunmuş ve SSR analizleri sonucu elde edilen dendogramda benzerlik oranı 0.54-1.00 arasında değişmiştir.

Abstract:
Quantitative work of the research was conducted during 2007-2008 spring cultivation season in open field conditions. Also, molecular part of the study was conducted during the 2008-2009 years in molecular biology laboratory. In order to determine the quantitative characteristics of 53 hybrid melon genotypes which are obtained by double, triple and quadruple hybridization, and to molecularly compare the parent material of melons of single, triple and double hybrids, and pure lines used as parental material and Galia F1 hybrid were used as control group.In this research, emergence was monitored and lengths of the cotyledons and hypocotyl were measured following the seed sowing. Besides, the appearance of first true leaves, plant height, main stem diameter, node number, first opening of female flower which is important in early bearing, total and early yields, fruit weight, fruit diameter, fruit height, fruit flesh thickness, fruit skin thickness, seed cavity diameter, seed cavity height, fruit flesh efficiency, total soluble solids (TSS) were determined. Also heterosis and heterobeltiosis rates were calculated.According to the results, the highest heterobeltiosis (184.23 %) and heterosis (184.55 %) rates was produced by OK-58 (G22 X C1) genotypes belonged to the single hybrid group in early yield. At the same time, superiority of single hybrid group was observed in both in total and early yield. Single cross increased the earliness due to early flowering and this cross was showed better performance for fruit weight, diameter and seed cavity.In molecular studies, 55 Simple Sequence Repeat (SSR) markers were screened and after screening Polymorphic SSR primer with the primer single, triple and double as a molecular hybridization of the parents were compared. SSR primers used in the screening of 55 primers, eight of the 55 SSR primers were found polymorphic. Smilarity rate was found between 0.54-1.00 in the dendogram which is obtained by the results of SSR analysis.