Sosyal bilgiler öğretim programlarında ve ders kitaplarında küresel vatandaşlık söylemleri
Global citizenship in social studies curriculums and textbooks
Yazar: ÖZNUR ÇİFTER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YÜKSEL BÜLBÜL
Giresun Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 1968'den günümüze kadar olan sosyal bilgiler öğretim 
programları ve sosyal bilgiler ders kitaplarında küresel vatandaşlık söylemlerini 
ortaya çıkarmaktır. Çalışma da küresel vatandaşlık ile ilgili 6 kod şeması kullanılmış 
ve bulgular yorumlanmıştır. Kod şemasında bulunan 6 ayrı şemaya göre küresel 
vatandaşlık kavramı söz ve söz öbeklerinde detaylı bir şekilde aranmıştır. Bu 
çalışmayla 1968 yılından 2018 yılına kadar uygulamaya koyulan tüm sosyal bilgiler 
öğretim programlarında ve yıllara göre değişen sosyal bilgiler ders kitaplarında 
küresel vatandaşlık söylemlerinin yer alması ve programlarla beraber bu söylemlerin 
değişim ile ders kitaplarındaki küresel vatandaşlık konuları üzerine 4.,5.,6., ve 7.
sınıfların öğretim programları ve ders kitapları incelenmiştir. Araştırmada nitel 
araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizi kısmında doküman analizi 
kullanılmıştır. Elde edilen bulgular metnin aslına sadık kalınarak yorumlanmıştır. 
Araştırmanın sonucunda 1968'den 2018 yılına kadar oluşturulan sosyal bilgiler 
öğretim programları ve ders kitaplarında küresel vatandaş, küresel vatandaşlık 
kavramlarına dolaylı olarak ulaşılmaktadır. Kavram doğrudan öğretim 
programlarında ve ders kitaplarında yer almamaktadır. Kavramın yeterli seviyede 
bulunmadığı tespit edilmiştir. Ancak yıllara göre kavramın yer alma durumu 
artmıştır.

Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Küresel Vatandaşlık, Sosyal Bilgiler, Öğretim Programı, Ders Kitapları

Abstract:
The aim of this study is to reveal the discourses of global citizenship in social 
studies curricula and social studies textbooks from 1968 to the present. In the study, 
6 code schemes related to global citizenship were used and the findings were 
interpreted. According to the 6 different schemes in the code schema, the concept of 
global citizenship was searched in detail in words and phrases. In this study, the 
curricula and textbooks of the 4th, 5th, 6th, and 7th grades were examined on the 
inclusion of global citizenship discourses in all social studies curricula implemented 
from 1968 to 2018 and in the social studies textbooks that changed over the years, 
and the change of these discourses with the programs and the global citizenship 
issues in the textbooks. Qualitative research method was used in the study. 
Document analysis was used to analyze the data. The findings were interpreted by 
remaining faithful to the original text. As a result of the research, the concepts of 
global citizen and global citizenship are indirectly reached in the social studies 
curricula and textbooks created from 1968 to 2018. The concept is not directly 
included in curricula and textbooks. It has been determined that the concept is not at 
a sufficient level. However, the inclusion of the concept has increased over the years.

Key Words: Globalization, Global Citizenship, Social Studies, Curriculum, Textbooks