Kolon kanserinde eksozomal mirna moleküllerinin araştırılması
Investigation of exosomal mirna molecules in colon cancer
Yazar: SÜMEYYE ONAT
Danışman: DOÇ. DR. ŞEREF BUĞRA TUNÇER
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı / Kanser Genetiği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Onkoloji = Oncology

Özet:
Kolorektal kanserler dünya çapında insidans açısından üçüncü sırada ve mortalite açısından da ikinci sırada yer almaktadır. Kolon tümörleri, yavaş büyüyen tümörler olduğundan semptomatik hale gelene kadar genellikle ileri evreye ulaşmış olurlar. Bu nedenle, kolon kanseri morbidite ve mortalitesini azaltmada tarama prosedürlerinden yardım alınmaktadır. Şu anda gaita testi, kolonoskopi ve kanser ve/veya kanser öncesi lezyonları saptamak için çift kontrastlı baryum lavmanları gibi birkaç kolon kanseri tarama yöntemi mevcuttur. Bununla birlikte, bu yöntemlerden bazıları invazivdir veya sınırlı duyarlılık ve özgüllüğe sahiptir. Bu klinik zorlukların üstesinden gelmek için yeni, güvenilir, invaziv olmayan ve son derece hassas kolon kanserine özgü tanısal biyobelirteç keşfine halen günümüzde ihtiyaç duyulmaktadır.
Eksozomlar; çoğu ökaryotik hücrenin endozomal bölmesinde üretilen çeşitli biyomolekülleri taşıyan ve lipid tabaka ile çevrili nano-ölçekli hücre dışı keseciklerdir. Kanser hücreleri normal hücrelerden daha fazla eksozom ürettiğinden, eksozomların kanser taramalarında bir teşhis aracı olarak da kullanılabileceği düşünülmektedir. Benzer şekilde önceki çalışmalar; hücrelerin miRNA'ları eksozomlar yoluyla hücre dışı ortama aktif olarak salgıladığını ve bu moleküllerin hücreler arasında iletişim kuran biyolojik haberciler olarak işlev gördüğünü hatta bu miRNA'ların çeşitli kanser tiplerinde ilaç direnci, immünomodülasyon ve metastaza katkıda bulunduğunu göstermiştir. Bu nedenle; kanserin erken teşhisi için eksozomlarda etkili biyobelirteçlerin keşfi, bilim camiasında yaygın bir ilgi uyandırmaktadır.
Bu çalışmada; kolon kanserinde daha önce bir arada çalışılmamış olan, kan serumundan elde edilen eksozomal miR-769-5p, miR-3937, miR-99a-5p ve miR-30b-3p mikroRNA'larının ekspresyon seviyelerinin primer ve metastatik kolon kanserli hastalar ile sağlıklı kontroller arasındaki karşılaştırmadan çıkan sonuçlar doğrultusunda kolon kanserinde potansiyel biyobelirteçlerin belirlenmesi hedeflenmiştir. Böylece hastanın yaşam kalitesine engel olacak invaziv girişimlere gerek duymadan son derece hassas, invaziv olmayan ve kolon kanserine özgü tanısal biyobelirteçler yardımı ile kesin tanı ve hastalığın prognozu hakkında bilgi sahibi olunabilecektir.

Abstract:
Colorectal cancers rank third worldwide in incidence and second in mortality. Because colon tumors are slow-growing, they often reach an advanced stage before becoming symptomatic. Therefore, screening procedures are used to help reduce the morbidity and mortality of colon cancer. Currently, there are several colon cancer screening methods available, such as stool tests, colonoscopy, and double-contrast barium enemas to detect cancer and/or precancerous lesions. However, some of these methods are invasive or have limited sensitivity and specificity. To overcome these clinical challenges, there is still a need today to discover new, reliable, non-invasive, and highly sensitive diagnostic biomarkers specific to colon cancer.
Exosomes are nano-scale extracellular vesicles surrounded by a lipid bilayer that carry various biomolecules produced in the endosomal compartment of most eukaryotic cells. Because cancer cells produce more exosomes than normal cells, exosomes are thought to be useful as a diagnostic tool in cancer screenings. Similarly, previous studies have shown that cells actively secrete miRNAs into the extracellular environment via exosomes, and these molecules function as biological messengers that communicate between cells, contributing to drug resistance, immunomodulation, and metastasis in various cancer types. Therefore, the discovery of effective biomarkers in exosomes for early cancer diagnosis is of widespread interest in the scientific community.
In this study, it is aimed to identify potential biomarkers in colon cancer by comparing the expression levels of exosomal miR-769-5p, miR-3937, miR-99a-5p, and miR-30b-3p microRNAs, which have not been previously studied together, obtained from blood serum of patients with primary and metastatic colon cancer and healthy controls. Thus, with the help of highly sensitive, non-invasive, and colon cancer-specific diagnostic biomarkers, a definitive diagnosis and information about the prognosis of the disease can be obtained without the need for invasive procedures that would hinder the patient's quality of life.