Ihlamur (Tilia sp.) örneklerinde element düzeylerinin eşzamanlı olarak ıcp-ms ile tayini ve toksikolojik yönden değerlendirilmesi
Simultaneous determination of element levels using ICP-MS in linden (Tilia sp.) samples and toxicological evaluation
Yazar: ABDURRAHMAN YILDIZ
Danışman: PROF. DR. HALİT SİNAN SÜZEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ İFFET İPEK BOŞGELMEZ
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Disiplinlerarası Adli Bilimler Ana Bilim Dalı / Adli Kimya ve Adli Toksikoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine ; Kimya = Chemistry
Dizin: Adli toksikoloji = Forensic toxicology ; Elementler = Elements ; Ihlamur = Linden ; Kütle spektrometri = Mass spectrometry ; Tilia = Tilia ; Toksikoloji = Toxicology ; Toksisite = Toxicity ; Çok elementli sistemler = Multi-element systems

Özet:
Bitkisel materyaller, çeşitli kaynaklara bağlı olarak kontamine olabilir. Genel olarak, çevre kirliliği (ör. endüstri veya trafikten kaynaklanan kirlilikler, kirlenmiş su kaynakları ve toprağa ulaşan emisyonlar), çoğunlukla üretim veya yetiştirme basamaklarından başlayarak önem arz eder. Buna ek olarak, öğütme gibi çeşitli üretim süreçleri de ürünlerin kirlenmesine neden olabilir. 
Potansiyel toksik metallerin varlığı, çok yönlü analitik yöntemlerin kullanılmasını gerektirir. Çok elementin aynı anda analizinde, indüktif olarak eşleştirilmiş plazma kütle spektrometrisi (ICP-MS), düşük algılama limiti ve geniş doğrusal dinamik aralığı ile tercih edilen bir yöntem haline gelmiştir.
Bu çalışmanın amacı, piyasadan temin edilebilen farklı ıhlamur örneklerinde 24 elementin konsantrasyonlarını aynı anda belirlemektir. Çalışmada değerlendirilen örnekler (n=75), sistematik bir örnekleme ile, her biri 15 örnekten oluşan 5 farklı tip (çay poşetleri, paketli çiçek, açık çiçek, paketli yaprak, açık yaprak örnekleri şeklinde) olmak üzere sağlandı. Numuneler, otomatik agat havan-havan eli sistemi kullanılarak homojenize edildi ve ardından mikrodalga sistem ile HNO3 ve H2O2 kullanılarak çözeltileri hazırlandı. ICP-MS ile analiz edilen 24 element; Al, As, Ba, Be, Ca, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Hg, K, Li, Mg, Mn, Na, Ni, Pb, Rb, Se, Sr, Tl, V ve Zn'dur. Bunlar arasında sadece Tl seviyeleri tayin limitinin altında bulunmuştur. Ayrıca, toplam element içerikleri göz önüne alınarak, popülasyondaki olası maruziyeti değerlendirmek için bu numuneler kullanılarak infüzyon ve dekoksiyonla örnekler hazırlanmıştır. İstatistiksel analizler, bazı elementlerin konsantrasyonlarının bazı gruplarda, örneğin poşet çaylarda diğer numune türleriyle karşılaştırıldığında farklı olduğunu göstermiştir. Dolayısıyla mevcut bulgular, bitkisel ürün yetiştiriciliği ve toplama işlemlerinde İyi Tarım Uygulamalarının önemini ve bu konularda genel bir farkındalığın altını çizmektedir.

Abstract:
Contamination of the herbal materials can be attributed to diverse sources. In general, environmental pollution (e.g. emissions from industry, vehicles, contaminated water sources and soil) contributes to the problem mostly during the cultivation or growth. However, various manufacturing processes (e.g. grinding) may also lead to contamination of the products. 
Presence of potentially toxic metals necessitates use of versatile analytical methods. In multi-element analysis, inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP-MS) has become a method-of-choice with its low limit of detection and wide linear dynamic range.  
The aim of this study was to simultaneously determine the concentrations of 24 elements in different types of commercially available linden samples. A systematical sampling was followed (n=75), i.e. 5 different types (tea bags, packed flowers, unpacked flowers, packed leaves, unpacked leaves), each consisting of 15 samples.  The samples were homogenized using an automated agate mortar and pestle, and then digested in HNO3 and H2O2 with microwave digestion system. Elemental analysis by ICP-MS included the following elements: Al,As, Ba, Be, Ca, Cd, Co, Cr, Cu, Fe, Hg, K, Li, Mg, Mn, Na, Ni, Pb, Rb, Se, Sr, Tl, V, and Zn. Among these, only Tl levels were below limit of quantification. Furthermore, in view of total element contents, infusion and decoctions using these samples were prepared to assess the possible exposure in the population. Statistical analysis have shown that concentrations of some elements – e.g. in tea bags- were different as compared with other sample types. Therefore, current findings highlight the importance of Good Agricultural and Collection Practices, as well as a general awareness in these issues.