Karayolu ve sanat yapıları projeleri için Yapı Bilgi Modellemesi (YBM)
Building Information Modeling (BIM) for projects of highway and engineering structures
Yazar: HALİL KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ YAVUZ ABUT
Yalova Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ulaştırma Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Ulaştırma ve Lojistik Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ulaşım = Transportation ; İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Ulaştırma = Transportation ; Ulaştırma mühendisliği = Transportation engineering

Özet:
Ulaştırma yatırımları, ülkelerin ekonomik kalkınmasında önemli bir rol oynayan ve bütçelerin büyük bir kısmını oluşturan projelerdir. Bu yapılarda kullanım kapasitesi arttıkça, daha ekonomik ve sürdürülebilir teknoloji ve modellere ihtiyaç duyulmaktadır. Bina ve tesis sektöründeki gelişmeler, ulaştırma sektörüne de yansımaktadır. Bu gelişmelerden birisi de bir yapının proje yaşam döngüsü boyunca 3 boyutlu olarak bilgisayar ortamında modellenmesine ve yönetilmesine olanak sağlayan Yapı Bilgi Modellemesi (YBM)'dir. YBM, mühendislikte yeni bir bakış açısı oluşturarak, çok boyutlu ve değişken süreçleri merkezden yönetilebilir hale getirmiştir. Bunun yanı sıra Türkiye genelinde, YBM ile çeşitli bina projelerinin hayata geçirildiği, ulaştırma alanında ise birtakım tesis, istasyon, havalimanı ve raylı sistem projelerinin gerçekleştirildiği literatürden bilinmektedir. Ancak, karayolu ve sanat yapıları projeleri üzerinde irdelenen akademik çalışmaların YBM özelinde sınırlı ve temel düzeyde kaldığı birçok çalışmada bildirilmiştir. Bu tez çalışmasında, karayolu ve sanat yapılarında YBM'nin uygulanmasına yönelik 3 boyutlu karayolu projelerinin çeşitli senaryolar ile detaylandırılması amaçlanmıştır. Ayrıca, YBM'nin 4. boyutu olan zaman kavramına yönelik bir iş planı da hazırlanmış olup, süreçlerdeki çakışmaların tespit edilerek yorumlanması hedeflenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise alternatif tasarımların güçlü ve zayıf yönleri ile fırsat ve tehdit olasılıkları tahmin edilmiştir. Genel olarak, Infraworks'ün proje hazırlık aşamasında ön bilgi edinmek için tasarım ve analiz yönünün iyi olduğu, ancak geliştirilmesi gereken yönlerinin olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, Microsoft Project'te 4. boyut kapsamında iş takviminin oluşturulmasının, iş kalemlerindeki çakışmaları tespit etme ve bu alanlarda önlem alma konusunda fayda sağlayabileceği görülmüştür. Karayolu ve sanat yapıları projelerinde YBM kullanımına yönelik çalışmalarda 4. boyut ile zaman, 5. boyut ile maliyet, 6. boyut ile sürdürülebilirlik analizi, 7. boyut ile işletme, 8. boyut ile güvenlik ve kazaların izlenmesi ve değerlendirilmesi konularının etraflıca tartışılması, bu alandaki YBM kullanımını daha ileri düzeylere taşıyacaktır.

Abstract:
Transportation investments are projects that play a significant role in the economic development of countries and constitute a large portion of budgets. As the usage capacity of these structures increases, there is a need for more economical and sustainable technologies and models. Developments in the building and facility sector also reflect on the transportation sector. One of these developments is Building Information Modeling (BIM), which allows the modeling and management of a structure in 3D in a computer environment throughout the project lifecycle. BIM has provided a new perspective in engineering, making multidimensional and variable processes centrally manageable. Furthermore, it is known from the literature that various building projects have been implemented with BIM in Türkiye, while some facilities, stations, airports, and rail system projects have been carried out in the transportation sector. However, it has been reported in many studies that academic research on the project of highway and engineering structures remains limited and at a basic level in terms of BIM. In this thesis, the aim is to detail 3D road projects for the implementation of BIM in highway and engineering structures through various scenarios. Additionally, a work plan for the fourth dimension of BIM, which is time, has been prepared, aiming to identify and interpret clashes in processes. In the final section of the study, strengths and weaknesses of alternative designs, as well as opportunities and threats, have been predicted. In general, it has been observed that Infraworks is strong in design and analysis aspects for obtaining preliminary information during project preparation, but areas for improvement have been identified. On the other hand, it has been observed that creating a project schedule in the context of the fourth dimension in Microsoft Project can be beneficial in identifying clashes in work items and taking preventive measures in these areas. Thorough discussion of the BIM usage in the project of highway and engineering structures, such as time in the fourth dimension, cost in the fifth dimension, sustainability analysis in the sixth dimension, operation in the seventh dimension, and monitoring and evaluation of safety and accidents in the eighth dimension, will advance the use of BIM in this field to more advanced levels.