Öz-bakım gücü modeline göre verilen bakımın hipertansiyonlu hastaların kan basıncı düzeyine ve öz-bakım gücüne etkisi
Effect of the care given according to self-care model on the level of blood pressure and the self care agency of the patients with hypertension
Yazar: ESRA YILDIZ
Danışman: PROF. DR. BEHİCE ERCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing
Dizin: Hasta bakımı-hastane sonrası = After care ; Hemşirelik bakımı = Nursing care ; Hipertansiyon = Hypertension ; Kan basıncı = Blood pressure ; Özbakım = Self-care

Özet:
Amaç: Bu araştırma, hipertansiyonlu hastalara öz-bakım modeline göre verilen bakımın, hastaların kan basıncı düzeyine ve öz-bakım gücüne etkisinin belirlenmesi amacı ile yapıldı.Materyal ve Metot: Araştırmada, kontrol gruplu ön-test-son test yarı deneysel model kullanıldı. Araştırmanın evrenini Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Kardiyoloji polikiliniğine başvuran hastalar oluşturdu. Araştırmanın örneklemi olasılıksız, rastlantısal örnekleme yöntemiyle seçilen 53 deney, 51 kontrol grubu olmak üzere toplam 104 bireyden oluştu. Veriler Kasım 2010-Aralık 2011 tarihleri arasında toplandı.Verilerin toplanmasında ?Kişisel Bilgi Formu?, ?Hipertansiyonlu Hastaların Tanımlayıcı Özelliklerine İlişkin Veri Toplama Formu?, ?Öz-Bakım Gücü Ölçeği ve tansiyon ölçüm cihazı ? kullanıldı.Deney grubunun verileri hastaların, kardiyoloji polikliniğine başvurduğu zaman ön test, ön testi takiben 1.,2.,3. ve 4. haftalarda evde bakım yapıldıktan sonra ara test, ara testten 4 hafta sonra yine hastaların evlerine gidilerek toplandı. Hastalara mevcut hemşirelik tanıları ile ortaya çıkan yeni hemşirelik tanılarına yönelik olarak hemşirelik girişimleri uygulandı. Ev ziyareti yapıldıktan sonra gerekli veriler toplanıp bakım sonuçları değerlendirildi.Kontrol grubundaki hastaların verileri; kardiyoloji polikliniğine başvurulduğu zaman ön test ölçümü, ön testten 4 hafta sonra ara test ve son test verileri de bundan 4 hafta sonra ev ziyareti yapılarak son test verileri toplandı.Verilerin değerlendirilmesinde yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma, bağımsız gruplarda t testi, bağımlı gruplarda t testi, McNemar ve Maunchly testi uygulandı.Bulgular: Uygulama süresince deney grubundaki hastalara 8 hemşirelik tanısı konuldu ve 4 tanesi giderildi. Uygulanan girişimler sonucunda deney grubundaki hastaların kan basıncı değerlerinde düşüş, öz-bakım gücü puan ortalamalarında artma ve "sıvı volüm fazlalığı, bilgi eksikliği, tedavi planını yönetmede bireysel yetersizlik, terapötik rejimi etkisiz yönetme: aile" hemşirelik tanılarında azalma ve istatistiksel olarak gruplar arasında farklı bulundu (p<0.05, p<0.01). Cinsel disfonksiyon, anksiyete, aktivite intoleransı ve gereksinimden fazla beslenme tanılarındaki azalma istatistiksel olarak farksızdı (p>0.05).Sonuç: Araştırma sonucunda hipertansiyonlu hastalara öz-bakım modeline göre verilen bakımın kan basıncını düşürdüğünü ve öz-bakım gücünü arttırdığı belirlendi. Hipertansiyonlu hastalara öz- bakım gücü modeline göre bakım verilmesi, azalma sağlanamayan tanılar için hemşirelik girişimlerinin geliştirilmesi önerildi.

Abstract:
Aim: The current study was conducted to determine the effect of the care given according to self-care model on the level of blood pressure and the self-care agency of the patients with hypertension.Material and Method: In the study, pre-test post-test with a control group quasi-experimental method was used. The patients who applied to Cardiology polyclinic at Atatürk University Research Hospital composed the sample of the study. The sample of the study consisted of 104 individuals who were chosen with the improbable random sampling method, 53 of whom were in the experimental group and 51 of whom were in the control group. Data were collected between November 2010- December 2011.In data collection, ?Personal Information Form? prepared by the researcher, Data Collection Form for the Descriptive Qualities of the Patients with Hypertension?, ?Self Care Agency Scale? and sphygmomanometer were utilized.The data pre-test of experimental group were collected when the patients applied to the cardiology polyclinic. Following pretests, at the first, second, third and fourth weeks the data of midtest were collected after home care. Four weeks after midtests, the data of the post-tests were gathered by going to the patients' house. The patients were applied to nursing practices for the new diagnoses which appear with existing diagnoses. After home visits, the data were collected and results of the care were evaluated.The data of the patients in the control group were collected with the pretest measurement when they applied to the cardiology polyclinic the mid-tests four weekws after the pre-tests, and the post-tests four weeks after this with home care.For the evaluation of the data, percent, arithmetic mean and standard deviation, t test for independent groups, t test in dependent groups, McNemar and Maunchly test were used.Results: During the conversations, 8 nursing diagnoses were established and 4 of them were eliminated. As a result of the applied interventions, the decreases in values of the patients' blood pressure; the increases in the averages of the the points of their self care agency; the improvement in the nursing diagnoses hypervolume, knowledge deficit, ineffective individual coping with therapatic planning, ineffective family coping with thearapatic plannig were determined (p<0.05, p<0.01). In the diagnises of sexual dysfunction, anxiety, activity intolerance and altered nutrition were statistically indifferent.Conclusion: At the end of the study, it was determined that the care given according to the self-care agency model to the patients who were given a diagnosis of hypertension affected the blood pressure and self-care power positively. It's suggested that given according to self care agency model for patients with hypertension and that for the interventions which cannot provide decreases the interventions of nursing are developed.