İnternet temelli eğitim platformlarının toplumsal cinsiyet bağlamında incelenmesi
The analysis of internet based education platforms in the context of gender
Yazar: DERYA GÜNDOĞDU
Danışman: DOÇ. DR. AHMET OKTAN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Kadın ve Aile Araştırmaları Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Sosyoloji = Sociology

Özet:
Bu araştırmanın temel problemi, Türkiye'de eğitim alanında yaygın olarak kullanılan Eğitim Bilişim Ağı (EBA) ve Morpa Kampüs eğitim platformlarının Sosyal Bilgiler dersine ait konu anlatım animasyonlarında toplumsal cinsiyete dair ne tür mesajların verildiği ve ne tür ideallerin üretildiğidir. Araştırmanın amacı ise, Eğitim Bilişim Ağı (EBA) ve Morpa Kampüs eğitim platformlarındaki ortaokul 5. ve 6. sınıf düzeyi Sosyal Bilgiler dersine ait konu anlatım animasyonlarının toplumsal cinsiyet açısından incelenmesidir. Platformlarda yer alan içerikler; ortaya koyulan imalar, mesajlar ve betimlemeler gibi anlamsal çerçeveler bakımından eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu bağlamda ne tür bir toplumsal cinsiyet rejimi algısının ve önerisinin söz konusu olduğu araştırılmıştır. Araştırmada, toplumsal olgu ve olayların anlamlandırılması ve açıklanması bakımında yol gösterici olan nitel araştırma yöntemlerinden göstergebilimsel analiz ve eleştirel söylem analizi birlikte kullanılmıştır. Örneklemi oluşturan eğitim platformları, amaçlı örneklem yöntemiyle seçilmiştir. Bu bağlamda, Eğitim Bilişim Ağı (EBA) ve Morpa Kampüs eğitim platformlarındaki ortaokul 5. ve 6. sınıf  düzeylerinin her birine ait 3 animasyon olmak üzere, toplamda 12 animasyonun incelemesi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulgularından yola çıkılarak her iki platformda incelenen animasyonlarda, görsel ve sözel göstergeler yoluyla cinsiyetlere özgülenmiş toplumsal cinsiyet rollerine açık ve örtük göndermeler yapıldığı görülmüştür. Platformlardaki animasyonlarda erkeklerin kadınlara oranla daha fazla yer aldıkları ve daha çeşitli meslek alanları ile ilişkilendirildikleri belirlenmiştir. Kadınların daha çok özel alan rolleriyle temsil edilirken erkeklerin kamusal alanda ekonomik faaliyetlere katılarak ailenin geçimini sağlayan taraf olarak sunuldukları, kadın ve erkeklerin ilişkilendirildikleri kişilik özellikleri açısından da daha çok geleneksel anlayışın etkisinin devam ettiği tespit edilmiştir.

Abstract:
The main problem of this research is what kind of messages about gender are given and what kind of ideals are produced in the lecture animations of the Social Studies course of Educational Informatics Network (EBA), and Morpa Kampüs education platforms, which are widely used in the field of education in Turkey. The aim of the research is to examine the lecture animations of the 5th and 6th grade Social Studies course in the Educational Informatics Network (EBA), and Morpa Kampüs education platforms in terms of gender. The content on the platforms; the hints put forward were evaluated from a critical point of view in terms of semantic frameworks such as messages, and descriptions. In this context, it has been researched what kind of gender regime perception, and proposal is in question. In the research, semiotic analysis, and critical discourse analysis, which are guiding qualitative research methods in terms of making sense and explaining social phenomena and events, were used together. The education platforms that make up the sample were selected by purposive sampling method. In this context, a total  of 12 animations, 3 animations for each of the 5th and 6th grade levels of secondary school, were examined on the Educational Informatics Network (EBA), and Morpa Kampüs education platforms. Based on the findings of the research, it has been observed that explicit and implicit references to gender-specific gender roles are made through visual and verbal indicators in the animations examined on the both platforms. It has been determined that men are more involved in the animations on the platforms than women and they are associated with more diverse professions. It has been determined that while women are mostly represented in private sphere roles, men are presented as the party that provides the family by participating in economic activities in the public sphere, and the effect of the traditional understanding continues in terms of the personality traits that women, and men are associated with.