Ebeveynlere verilen eğitimin çocukların dijital cihaz kullanma süresine ve uyku durumuna etkisi
The effect of parental education on children's digital device usage time and sleep state
Yazar: MEHMET BULDUK
Danışman: PROF. DR. FATMA GÜDÜCÜ TÜFEKCİ
Atatürk Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba eğitimi = Parents education ; Elektronik aletler = Electronic equipments ; Uyku = Sleep ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Araştırmanın amacı, 6 ay-2 yaş grubu çocuğu olan ebeveynlere verilen eğitimin çocukların dijital cihaz kullanma süresi ve uyku durumuna etkisini incelemektir. 
Materyal ve Metot: Araştırma, ön-test son-test kontrol gruplu deneysel olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Van'da, bir Aile Sağlığı Merkezinde, Şubat 2020-Mayıs 2021 tarihleri arasında, yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini, araştırma kriterine uyan ebeveynler (S=166) oluşturmuştur. Örneklem yöntemine gidilmemiş, evrenin tamamı ile çalışılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Dijital Cihaz Kullanım Formu ve Çocuk Uyku Formu ile elde edilmiştir. Yapılan ön çalışmada, ebeveynlerin ve çocuklarının dijital cihaz kullanma durumları belirlenmiştir. Bu veriler, soru formunu biçimlendirmiş ve Dijital Cihaz Kullanma Eğitiminin içeriğini oluşturmuştur. Veriler, SPSS V23 ile analiz edilmiştir. Etik ilkelere uyulmuştur.
Bulgular: Bütün ebeveynlerin hem televizyon hem de akıllı telefon kullandığı, bütün çocukların TV izlediği belirlenmiştir (p>.05). Ebeveynlerin bilgisayar kullanma süreleri (p<.05), çocuklarının yanında dijital cihaz kullanma durumları (p<.05) ve dijital cihazların çocukların sağlığını olumlu etkilediğini düşünme açısından deney grubunun lehine önemli bir farklılık elde edilmiştir (p<.001). Çocukların bilgisayar ve akıllı telefon izleme durumları (p<.001), ebeveynlerin çocuklarını yönetebilmek ve kendilerine zaman ayırmak için çocuklarına dijital cihaz izletmeleri (p<.001), aynı zamanda bağımlı olmaması için (p<.001) çocuklarına dijital cihaz kullanım sınırı getirmeyi düşünme (p<.05) açısından deney grubunun lehine önemli bir farklılıklar belirlenmiştir. Dijital cihazların çocukların uykusunu etkileme durumu (p<.001), çocuklarda uykusuzluk problemi oluşturacağını düşünme (p<.01) açısından deney grubunun lehine önemli bir farklılıklar saptanmıştır. Çocukların genellikle uyudukları alan (p<.05), yatmadan önce TV izleme (p<.001), uyuma zamanı (p<.001), uykuya geçme süresi (p<.001), kolay veya zor uyuma (p<.001), gece (p<.05) ve gündüz uykusu özellikleri (p<.05), sabahları uyanma şekli (p<.001), uykusunda sorun olma durumu (p<.05) ve günlük toplam uyku süresi açısından deney grubunun lehine önemli bir farklılık elde edilmiştir (p<.001).
Sonuç: Altı ay-2 yaş grubu çocuğu olan bütün ebeveynlerin hem televizyon hem de akıllı telefon kullanması ve bütün çocukların TV izlemesi, ebeveynlerin bu konuda bilgi gereksinimleri olduğunu göstermiştir. Dijital cihaz kullanımın çocukların uyku durumuna olumsuz etkileri konusunda ebeveynlere verilen eğitimin bilgi gereksinimini karşılamış, dolayısıyla olumlu bilgi ve görüşlerin oluşmasında etkili olmuştur. Ebeveynler için çocukların dijital cihaz kullanımı ile ilgili eğitim programlarının rutin olarak uygulanması sağlıklı nesiller için iyi sonuçlar sağlayabilir. 
Anahtar Kelimeler: Çocuk, Dijital Cihaz, Ebeveyn, Eğitim, Uyku, Çocuk Hemşiresi.

Abstract:
Aim: The aim of the study is to examine the effect of the education given to parents with children between 6 months and 2 years of age, on the duration of digital device use and sleep status of children.
Material and method: The study was carried out experimental with pre-test post-test control group. The study was conducted in a Family Health Center in Van, between February 2020 and May 2021. The universe of the study consisted of parents (N=166) who met the study criterias. The sampling method was not used and the whole universe was studied. The data were obtained through the Personal Information Form, Digital Device Usage Form and Child Sleep Form. In the pilot application, the use of digital devices by parents and their children was determined. These data formed the questionnaire and content of the Digital Device Usage Training. Data were analyzed with SPSS V23. Ethical principles have been complied with.
Results: It was determined that all parents use both television and smart phones, and all children watch TV (p>.05). There was a significant difference in favor of the experimental group in terms of parents' computer usage time (p<.05), their use of digital devices with their children (p<.05), and thinking that digital devices affect children's health positively (p<.001). The computer and smartphone monitoring status of children (p<.001), parents to let their children watch digital devices in order to manage their children and spare time for themselves (p<.001), and at the same time to impose digital device usage limit on their children so that they are not dependent (p<.05) significant differences were determined in favor of the experimental group in terms of thinking (p<.05). Significant differences were found in favor of the experimental group in terms of the effect of digital devices on children's sleep (p<.001), thinking that they would cause insomnia problems in children (p<.01). In favor of the experimental group a difference was obtained in terms of the area where children usually sleep (p<.05), watching TV before bed (p<.001), time to sleep (p<.001), time to fall asleep (p<.001), easy or difficult sleep (p<.001), nocturnal (p<.05) and daytime sleep characteristics (p<.05), waking up in the morning (p<.001), sleep problems (p<.05) and total daily sleep time (p<.001).
Conclusion: The fact that all parents with children aged between 6 months and 2 years use both television and smart phones and all children watch TV show that parents need information on this subject. The education given to parents about the negative effects of digital device use on children's sleep state has met the need for information, thus it has been effective in the formation of positive information and opinions. Routine implementation of educational programs for parents on children's use of digital devices can provide good results for healthy generations. 
Keywords: Child, Digital Device, Education, Parent, Pediatric Nurse, Sleep.