Öğretmenlerin örgütsel adalete ilişkin algıları ile örgütsel muhalefet davranışları arasındaki ilişki
The relationship between teachers' perceptions regarding organizational justice and their organizational dissent behaviors
Yazar: DUYGU ÖZYURT
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET EMİN USTA
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Adalet algısı = Justice perception ; Devlet okulları = State schools ; Örgütsel adalet = Organizational justice ; Örgütsel muhalefet = Organizational dissent ; Öğretmenler = Teachers

Özet:
Bu çalışmada, Şanlıurfa ili merkez ilçelerindeki devlet okullarında çalışan öğretmenlerin örgütsel adalete ilişkin algıları ile örgütsel muhalefet davranışlarının çeşitli demografik değişkenlere göre incelenmesi ve araştırmaya katılan öğretmenlerin adalet ilişkin algıları ile muhalefet davranışları arasındaki ilişki ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma tarama modelinde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2019-2020 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa ili merkez ilçelerinde (Eyyübiye, Haliliye, Karaköprü) 580 devlet okulunda (ilkokul, ortaokul ve lise) görev yapan 11.405 öğretmendir. Araştırmanın örneklemi 395 öğretmenden oluşmaktadır.
Araştırmada, katılımcıların örgütsel adalet algılarını ortaya koymak amacıyla aslen Niefoff ve Moorman  (1993) tarafından geliştirilen ancak Soner Polat'ın 2007 yılında geçerlik ve güvenirlik analizlerini yaptığı Örgütsel Adalet Ölçeği kullanılmıştır. İkinci ölçek olarak, katılımcıların örgütsel muhalefet algılarını belirlemek amacı ile Kassing (1998) tarafından geliştirilen ve Dağlı (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Örgütsel Muhalefet Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21,0 programı ile analiz edilmiş ve aritmetik ortalama, standart sapma ve standart hata gibi betimsel istatistiksel bilgiler %95 güven aralığında hesaplanmıştır. Verilerin normal dağılım göstermesi sebebiyle; ikili gruplarda bağımsız örneklem t testi, ikiden fazla gruplarda ise tek yönlü varyans analizi ANOVA testi yapılmıştır ANOVA testinde tespit edilen anlamsal farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu ortaya koyabilmek amacı ile Scheffe testi kullanılmıştır. 
Öğretmenlerin demografik özelliklerinin adalet algılarında anlamlı bir farklılığa sebep olup olmadığına dair veriler incelendiğinde; yalnızca okuldaki öğretmen sayısı değişkenin anlamsal bir farklılığa yol açtığı görülmüştür. 
Veriler incelendiğinde, öğretmenlerin örgütsel dikey muhalefet algılarının düşük olduğu gözlemlenmiştir. Öğretmenler çeşitli gerekçelerle, yatay muhalefet davranışını sergilemektedir. Öğretmenlerin muhalefet etme davranışının; cinsiyet değişkenine göre anlamsal bir farklılığa yol açtığını söylemek mümkündür. Bu durum erkek öğretmenlerin lehinedir. Kıdem değişkeninde de anlamlı bir farklılıktan bahsetmek mümkündür. 1-5 yıl arası mesleki kıdeme sahip öğretmenlerin yatay muhalefet eğiliminde olduğu tespit edilmiştir. 
Örgütsel adalet ile örgütsel muhalefet arasındaki ilişkinin tespit edilebilmesi amacıyla Pearson Korelasyon testi uygulanmıştır. Nihayetinde, her bir boyuttaki adalet algıları ile dikey muhalefet davranışları arasında pozitif yönlü ancak zayıf bir ilişkinin olduğunu söylemek mümkündür.

Abstract:
This study aims to examine the perceptions of organizational justice and organizational dissent behaviors of teachers working in public schools in the central districts of Şanlıurfa province according to various demographic variables and to reveal the relationship between the perceptions of justice and dissent behaviors of the teachers participating in the research. The research has been carried out in the survey model. The population of the research is 11405 teachers working in 580 public schools (primary, secondary and high school) in the central districts of Şanlıurfa (Eyyübiye, Haliliye, Karaköprü) in the 2019-2020 academic years. The sample of the research consists of 395 teachers.
In the study, the Organizational Justice Scale, originally developed by Niefoff and Moorman (1993), and provided the validity and reliability analyzes in 2007 by Soner Polat, was used to reveal the organizational justice perceptions of the participants. As a second scale, the Organizational Dissent Scale, developed by Kassing (1998) and adapted into Turkish by Dağlı (2015), was used to determine the participants' perceptions of organizational dissent. The data were analyzed with the SPSS 21.0 program and descriptive statistical information such as arithmetic mean; standard deviation and standard error were calculated at a 95% confidence interval. Due to the normal distribution of the data, independent sample T test in paired groups and one-way analysis of variance ANOVA test in groups of more than two were performed. The Scheffe test was used to reveal the significant difference occurring between groups. 
As a result of the research, it has been observed that the organizational justice perceptions of the teachers are high. The interactional justice dimension is the dimension with the highest mean. This shows that the interaction in educational organizations is at a more acceptable level than the transactions and reward-punishment distribution. When the data on whether the demographic characteristics of the teachers cause a significant difference in their perceptions of justice; it was seen that only the number of teachers in the school variable caused a significant difference. 
When the data has been examined, it has been observed that teachers' articulated dissent perceptions are low. Teachers exhibit latent dissent behavior for various reasons. It is possible to say that the gender variable causes a significant difference in teachers' dissent behaviors. This is in favor of male teachers. It is also possible to talk about a significant difference in the seniority variable. It has been determined that teachers with professional seniority of 1-5 years tend to latent dissent behavior.
Pearson Correlation test was applied to determine the relationship between organizational justice and organizational dissent. Finally, it is possible to say that there is a positive but weak relationship between perceptions of justice in each dimension and articulated dissent behaviors.