Medial sigmoid çöküntü ve komşu anatomik yapı morfolojilerinin yüzün vertikal büyüme yönü ile ilişkisi
The relationship of medial sigmoid depression and neighboring anatomical structure morphologies with the vertical growth direction of the face
Yazar: ALİ CANTÜRK GÜRLEYÜK
Danışman: DOÇ. DR. DEFNE YALÇIN YELER
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2022
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Cinsiyet = Gender ; Mandibula = Mandible ; Mandibular kondil = Mandibular condyle ; Radyografi-panoramik = Radiography-panoramic ; Sigmoid hastalıkları = Sigmoid diseases

Özet:
Mandibula, U şeklinde bir gövdeye ve gövdenin her iki yanından yukarı doğru uzanan iki ramusa sahiptir. Ramus üzerinde kondiler (MK) ve koronoid proçesler (KP) bulunur. Bu iki proçesin arasındaki derin çentiğe sigmoid çentik (SÇ) denir. Sigmoid çentiğin en derin noktasının önünde ise medial sigmoid çöküntü (MSÇ) denilen bir anatomik varyasyon mevcuttur.  MSÇ, etyolojisi tam olarak bilinmemekle beraber gelişimsel veya kalıtımsal olabileceği ifade edilmiştir. MSÇ bölgesi, temporal kasın bazı liflerinin yapışma bölgesini oluşturur. Wolff teorisine göre kas kuvvetlerinin kemiği şekillendirme etkisi, bazı çalışmalarda MSÇ varlığının temporal kas aktivitesi ile de ilişkili olabileceği düşüncesini uyandırmıştır.  Yapılan bir çalışmada MSÇ görülme sıklığıyla,  ısırma kuvveti artışı arasında  anlamlı ilişki ortaya konmuştur. EMG ile ilgili yapılan   çalışmalarda ise hiperdiverjan hastalarda temporal kas aktivitesinin azaldığı, hipodiverjan hastalarda ise arttığı raporlanmıştır.
     SÇ, MK ve KP'yi ayıran derin bir boşluktur ve masseter kasının derin karnını besleyen masseterik arterin geçiş noktasıdır. İtalyan popülasyonunda lateral sefalometrik radyograflar üzerinde Fourier analizi kullanılarak yapılan morfolojik bir çalışmada, hiperdiverjan bireylerde normodiverjan bireylere göre daha içbükey SÇ'ye sahip olduğu raporlanmıştır. 
Yapılan çalışmalarda temporal kas tonusunun hipodiverjan hastalarda yüksek olarak belirtilmesi  ve aynı zamanda   ısırma kuvveti artışıyla  MSÇ görülme sıklığı arasındaki  anlamlı ilişkinin raporlanması,  temporal kas liflerinin bir kısmının yapışma yeri olan MSÇ varlığı ve şeklinde,  yüzün vertikal büyüme yönünün etkisi olabilir mi? hipotezini akla getirmiştir. Literatürde ise bilgimiz dahilinde  böyle bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ayrıca MK şekillerinin vertikal büyüme yönüyle ilişkisini inceleyen çalışmalar mevcutken, SÇ ve KP şekillerinin ilişkisini araştıran bir çalışma da bulunmamıştır.
Bu çalışmanın amacı, MSÇ'nin  ve  MSÇ  komşuluğundaki MK, KP ve SÇ gibi anatomik yapıların  şekil ve boyutlarının,  yüzün vertikal büyüme yönüyle olan  ilişkisini  değerlendirmektir.
Bu çalışmaya Ocak 2018-Ocak 2021 tarihleri arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi'ne başvuran 634 hastanın panoramik ve lateral sefalometrik radyografları dahil edildi.
Yüzün vertikal  yön büyümesiyle,  MSÇ varlığı ve şekli  arasında anlamlı bir ilişki bulunmadı (p>0,05). SÇ derinliği ve genişliğiyle vertikal büyüme yönü arasında anlamlı ilişki bulunurken (p<0.05) çentik şekilleriyle vertikal büyüme yönü arasında anlamlı ilişki yoktu (p>0.05). MK uzunluğu ile vertikal büyüme yönü  ve cinsiyet arasında anlamlı ilişki mevcuttu (p<0.05). MK şekilleriyle, vertikal büyüme yönü arasında anlamlı ilişki yoktu. (p>0.05).  KP şekilleri ve uzunluğuyla vertikal büyüme yönüyle arasında ilişki bulunmadı (p>0.05). KP şekilleri ve uzunluğuyla cinsiyetler arasında anlamlı ilişki mevcuttu (p<0.05). Erkeklerde çengel tip, kadınlarda üçgensel ve yuvarlak tip daha fazla görüldü.  
Sonuç olarak, MSÇ'nin şekillenmesinde temporal kas aktivitesi sanıldığı kadar etkili olmayabilir.  MSÇ varlığının, KIBT görüntüleri eşliğinde, EMG ile ölçülmüş temporal kas aktivitesiyle de değerlendirileceği ileri çalışmaların planlanmasının faydalı olacağı düşüncesindeyiz.

Abstract:
The mandible has a U-shaped body and two rami that extend upward from either side of the body. There are the condylar (MC) and the coronoid processes (CP) on the ramus. The deep notch between these two processes is called the sigmoid notch (SN). Anterior of the deepest point of the sigmoid notch, there is an anatomical variation called the medial sigmoid depression (MSD). Although the exact etiology of MSD is unknown, it has been stated that it may be developmental or congenital. The MSD region forms the attachment site of some fibers of the temporal muscle. According to Wolff theory, the effect of muscular forces on shaping the bone has led to the idea that the presence of MSD may also be associated with temporal muscle activity in some studies. In a study, a significant relationship was revealed between the incidence of MSD and the increase in bite force. In studies on EMG, it was reported that temporal muscle activity decreased in hyperdivergent patients and increased in hypodivergent patients.
     The SN is a deep space separating the MC and CP and is the crossing point of the masseteric artery feeding the deep abdomen of the masseter muscle. In a morphological study using Fourier analysis on lateral cephalometric radiographs in the Italian population, it was reported that hyperdivergent individuals had a more concave sigmoid notch than normodivergent individuals.
Could the fact that the temporal muscle tone is stated as high in hypodivergent patients in the studies and also the significant relationship between the increase in bite force and the incidence of MSD have been reported, the presence and shape of MSD, which is the attachment site of some of the temporal muscle fibers, may be an effect of the vertical growth direction of the face. To the best of our knowledge, no such study found in the literature. In addition, while there are studies examining the relationship between condyle shapes and vertical growth direction, there is no study investigating the relationship between sigmoid depression and coronoid process shapes.
The aim of this study is to evaluate the relationship between the shape and size of the MSD and the anatomical structures adjacent to the MSD, such as MC, CP, and SN, with the vertical growth aspect of the face.
Panoramic and lateral cephalometric radiographs of 634 patients who applied to Sivas Cumhuriyet University Faculty of Dentistry between January 2018 and January 2021 were included in this study.
There was no significant relationship between the vertical growth of the face and the presence and shape of MSD (p>0.05). While there was a significant relationship between SN depth and width and vertical growth direction (p<0.05), there was no significant relationship between notch shapes and vertical growth direction (p>0.05). There was a significant relationship between MC length, vertical growth direction and gender (p<0.05). There was no significant relationship between MC shapes and vertical growth direction. (p>0.05). No correlation was found between CP shapes and length and vertical growth direction (p>0.05). There was a significant correlation between CP shapes and lengths and genders (p<0.05). Hook type in men, triangular and round type in women were more common.
In conclusion, temporal muscle activity may not be as effective as thought in shaping the MSD, and we think that it would be beneficial to plan further studies in which the presence of MSD will be evaluated with temporal muscle activity measured with EMG, accompanied by CBCT images.