Uşşakizâde tarihi
The history of Uşşakîzâde
Yazar: RAŞİT GÜNDOĞDU
Danışman: PROF. DR. İDRİS BOSTAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Yeniçağ Tarihi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2000
Konu: Tarih = History

Özet:
Uşşâkīzâde Târîhi isimli yazma eser Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi bölümü 2438 numarada kayıtlıdır. 1111 (1699) – 1124 (1712) yılları arasında yazılan eserde 1106 (1694) – 1124 (1712) yıllarına ait olaylar anlatılmaktadır.
Eser, besmele, Allâhü te'âlâya hamd ve Resûlullah (s.a.v.)'e salât ü selâm ile başlar. Müellif kendi adı, eseri niçin yazdığı ve daha önce telif ettiği Zeyl hakkında bilgiler verir. 
Uşşâkīzâde Târîhi'nde, 1106 (1695) yılından başlanarak 1124 (1712) yılına kadar kronolojik olarak her yılın hâdiseleri anlatılmış, ardından o yıl vefât eden ulemânın biyografileri verilmiştir. Bu kısımlarda 161 ulemanın biyografisi mevcuttur. Ayrıca Sultan II. Mustafa'nın yaptığı seferler, Zenta bozgunu, Karlofça Antlaşması anlatılmış, eserin beşte birlik kısmı ise  Edirne vakası ve II. Mustafa'nın hal'ine hasredilmiştir. İlmiye sınıfından olan müellif, her yıl ilmiye sınıfındaki tayin ve azillere geniş ölçüde yer vermiş, eser neredeyse bir ilmiye tarihi niteliğine bürünmüştür. Sultan II. Mustafa döneminde görev yapmış bütün sadrazamlar, şeyhülislamlar, rumeli ve anadolu kazaskerleri ve istanbul kadılarının listesi verilmiştir. Özellikle 1121 yılından sonra pâdişâhın Cuma namazını her hafta hangi camide kıldığı belirtilmiştir. 
Eserin 262b - 278a varakları arasında yer alan kısım ise müellif Medîne kadılığında bulunduğu sırada başka birisi tarafından yazılmıştır. Bu kısımda, Cemâziyelevvel 1118 (Eylül 1706)'den başlayıp 1119 (1707) yılı sonuna kadar geçen hadiseler çok özet bir şekilde anlatılmış arkasından da o yıl vefât eden ulemânın biyogrâfileri yazılmıştır. Bu bölümde de 28 kişinin biyografisi vardır. 
Tez'de, Uşşâkīzâde İbrahim Hasib Efendi'nin hayatı, eserin yazılış sebebi, konusu, tavsifi; Zübde-i Vekâyiât, Vekâyi'u'l-Fudalâ, Târîh-i Raşid ve Anonim Osmanlı Tarihi ile münâsebeti incelenmiş ve sonunda eserin transkripsiyonu verilmiştir.

Abstract:
The manuscript of Uşşâkîzâde History is registred in the Süleymaniye Library under the title Esad Efendi number 2438. Achieved in the years 1111-1124 (1699-1712) this work deals with the events occurred between 1106-1124 (1694-1712).
This work commences with the formula 'Bismillâh', a giving praise and glory to God; and the formula calling God's benediction on the Prophet. The author of this work explains his name and what caused him to write it and an Appendix (Zeyl) written before this work.
This work deals chronologically with the events between 1106-1124 (1695-1712) and are related to the biographies of the ulemas who died in the same year. There are 161 biographies of ulemas in this part of the work. Besides in this book are also related the campaigns of Sultan Mustapha the Second; The Zenta Rout and the Karlofça Treaty. In the one fifth part of the manuscript are mentioned the Edirne Event, the Dethronement of Sultan Mustapha the Second. The author who is a member of the hierarcy of Muslim judiciary and the doctors interpreters of the Muslim canon law, offers large knowlodge about appointments and dismissals concerning the said doctors. For this reason this work had almost become 'the history of the doctors of law'.
It contains the list of all the grandviziers, sheikhulislams, the chiefs judiciary of Anadolia and Rumelia and the Cadis of Istanbul who were in charge during the Sultanate of Mustapha the Second. In particular it points out to the mosques which Sultan Ahmed the Third prayed in every friday since 1121.
The pages between 262b-278a had been written by another person while the author was in charge of the judiciary of Medine. In this part it is briefly mentioned all the events that occurred from Cemâziyelevvel 1118 (September 1706) to 1119 (1707), the biographies of twenty eight learned men who died at the same year are given afterwards.
The last part of thesis deals with the life of Ibrahim Hasib Efendi, and what caused him to write it; its subject; the description of the manuscript and its relations with the Zübde-i Vekâyi'ât, Vekâyi'u'l-fudalâ, Târîh-i Râşid and the Anonymous Ottoman History. It ends with the transcription of the manuscript.