Türkiye'de çocuk istismarı: Sosyoloji alanında lisansüstü tezler üzerine içerik analizi
Child abuse in Turkey: Content analysis on graduate theses in the field of sociology
Yazar: BERNA KETREZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZİYNET BAHADIR
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Cinsel istismar = Sexual abuse ; Duygusal istismar = Emotional abuse ; Ekonomik istismar = Economic abuse ; Fiziksel istismar = Physical abuse ; Psikolojik istismar = Psychological maltreatment ; Çocuk ihmali = Child negligence ; Çocuk istismarı = Child abuse

Özet:
Tarihsel süreç içerisinde çocukluk kavramı, 19. yüzyılda yaşanan mevcut yapıdaki değişmeler, eğitimin kamusallaştırılması, çalışma koşullarının iyileştirilmesi gibi gelişmelerle ortaya çıkmıştır. Küçük yetişkinler olarak görülen çocukların yaşadığı şiddet ve istismarın araştırma konusu haline gelmesi ise 1960'lı yıllara dayanmaktadır. Çocuklar gelişimlerini tam olarak tamamlayamadıkları için yönlendirilmeye, etkilenmeye ve istismara oldukça açıktır. Çocuk istismarı tüm dünyanın ve Türkiye'nin gündeminde önemli bir yere sahiptir. Çocuklar toplumun geleceğini oluştururlar. Bu nedenle çocukların güvenli bir ortamda yaşaması, gelişmesi, eğitim alabilmesi, sosyalleşmesi, toplumsal yaşamın bir parçası olması, yaşadığı çevrede başına gelebilecek her türlü istismara karşı korunması toplumsal bir sorumluluktur. Türkiye'de son yıllarda çocuk istismarı vakalarının hızla artması, toplumun sosyo-kültürel yapısında bozulmalara neden olmaktadır. Bu durum özellikle çocuklar açısından korku ve endişe vericidir.
Bu çalışmada, sosyoloji alanında çocuk istismarı konusunda yapılan tezlerin içerik analizi yöntemi ile istismar türlerine göre çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tarama sonucunda konu ile ilgili toplam 637 tez olduğu saptanmıştır. Bu tezlerden erişime kapalı (33 tane) ve sosyoloji alanında yazılmamış (566 tane) tezler kapsam dışında bırakılmıştır. İlgili kriterlere uygunluğu belirlenen 38 çalışmadan 20 tanesi örneklem grubu olarak çocukları almadığı ve araştırmacı tarafından belirlenen araştırma sorularını karşılamadığı için çalışmaya dahil edilmemiştir. Bu çalışmaya araştırma sorularına uygun olarak 18 tez dahil edilmiştir. Akademik çalışmalara konu olan küçük yaşlarda çeşitli istismar ve ihmal davranışlarına maruz kalan çocukların yaşadığı sorunların ele alındığı lisansüstü tezlerin, bulguları ve sonuçları kategorize edilerek genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilen tezlerin en çok 2019 yılında, sosyal bilimler enstitüsünde, tez danışmanı olarak da profesör doktorların çoğunlukta olduğu, nitel yöntemin tercih edildiği veri toplama aracı olarak görüşme tekniğinin kullanıldığı ve Türkçe dilinde yazıldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Çocuk İstismarı, İçerik Analizi, Sosyoloji.

Abstract:
The emergence of the concept of childhood in the historical process was influenced by various developments, including changes in existing social structures during the 19th century, the increased publicization of education, and improvements in working conditions. Notably, the recognition of violence and abuse experienced by children, who were previously viewed as young adults, as a subject of research began in the 1960s. Due to their incomplete development, children are vulnerable to manipulation, influence, and abuse. Child abuse has become a significant global and Turkish concern, as children are the future of society. Therefore, it is a social responsibility to ensure that children live in a safe environment, receive education, socialize, participate in social life, and are protected from any form of abuse within their surroundings. The recent substantial rise in child abuse cases in Turkey has contributed to the deterioration of the socio-cultural fabric of society. This alarming trend is particularly distressing for children.
This study aimed to assess the theses on child abuse within the field of sociology by employing content analysis methodology and considering various variables related to the types of abuse. A total of 637 theses on this subject were identified, excluding 33 theses that were inaccessible and 566 theses that did not belong to the field of sociology. Among the remaining 38 studies, 20 were excluded because they did not involve children as a sample group or did not align with the researcher's predefined research questions. Consequently, 18 theses were included in this study. The findings and results of these postgraduate theses, which investigate the challenges faced by children subjected to various forms of abuse and neglect at an early age, were categorized and analyzed as part of this research. Notably, the theses included in the study were predominantly written in 2019, affiliated with institutes of social sciences, supervised by professors with doctorate degrees, and primarily employed qualitative research methods. The data collection tool of choice was the interview technique, and the theses were written in the Turkish language.

Keywords: Child Abuse, Content Analysis, Sociology.