Fahruddin er-Razi düşüncesinde ruh ve ahlak
Spirit and ethics in fakhr al-Din al-Razi`s thouht
Yazar: HAYRİ KAPLAN
Danışman: PROF. DR. HAYRANİ ALTINTAŞ
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Felsefesi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2001
Konu: Din = Religion
Dizin: Ahlak = Morality ; Razi = Razi ; Ruh = Spirit ; İslam felsefesi = Islamic philosophy ; İslamiyet = Islam

Özet:
Râzî'nin (ö. 606/1209) insan ruhu ve ahlakı üzerindeki görüşleri, İslâm filo zofları ve kelaıncıların görüşlerinin hir sentezi ve uzlaştırması olarak kabul edile bilir. Râzî, ruhun varlığı, yaratılışı, ölümsüzlüğü ve nitelikleri ile ilgili konularda "cisim ruh" teorisini savunmaktadır. Hu teori ise, cisim kavramı ve atomculuk anlayışı ile yakından ilgilidir. İnsan ruhunu "ben " ile aynı gören Râzî, ruhun bedenden farklı hir cevher olduğunu da kabul etmektedir. Ona göre, bilginin, ahlakın ve inancın şekillenme sinde iç ve dış etkenler önemli rol oynar. Sebepler zincirini en sonunda Tanrı 'ya ulaştıran Râzî, insanın mutlak anlamda hür olmadığını belirtirken, insanı fiille rinden sorumlu tutan sorumlu bir hürriyeti de kabul etmektedir. Râzî, fikirlerini ve çalışmalarını gözlem, tecrübe ve akılcı yaklaşımlarla des teklemektedir. Ona göre, ruhlar yaratılışları itibariyle farklı nitelik ve eğilimlere sahiptirler. O, insan ruhuna etki eden beden mizacının, eğitimin, toplumun, inanç ve bilginin iç içe geçmiş farklı etkenler olduğunu vurgular. Ahlak konusundaki göre celi temel kavramları, dinî ahlak anlayışı ile değerlendirir. Bu tez, üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Râzî'nin ilmi kişiliği ve eserlerindeki üslubu üzerinde durulur. İkinci bölümde insan ruhu ve hayvanı ruh ele alınır. Üçüncü bölümde ahlak, yetkinlik, mutluluk, servet ve şöhret sevgisi konularındaki görüşleri incelenir.

Abstract:
Razi's (d. 606/1209) ideas about human spirit can he accepted as a synthesis of ideas of Islamic philosophers and theologians. With regard to being, creation, immortality and qualities of spirit, Razi defends the "material spirit1" doct irine, which is about the concept of matter and atomism. According to Razi, when a person says "I", corresponds to his spirit On the other hand, Razi things that the body and the spirit are two different material subtances. According to him, internal and external causes play an important role information of knowledge, ethics and belief Razi thinks that the chain of causes ends with the God and human is not free in the absolute sense. However, he defends that human has a limited freewill which makes him responsible from his behaviours. Razi supports his ideas and works with observation, experience and rational attitude. He closely involved in the subjects of spirit and ethics and demonstrated that the spirit can have different qualities and tendencies. Instrinctly he says that the temperament, education, society, belief and knowledge are different factors existing together. He evaluates relative notions about ethics within understanding of religious ethics. This thesis consists of three chapters. In the first chapter deals with the scientific character and his manner in his works. In the second chapter, it is studied his wievs on human spirit and pneuma (spirit anima). In the third chapter, it is dealed with his opinions on ethics, perfectness, happeness, passion of wealth, passion of reputation.