Psikiyatri hastalarında ilaç yan etkileri ve ilaç uyumu
A medication side efect and medication adherence at psychiatric patient
Yazar: SEVİL YILMAZ
Danışman: DOÇ.DR. SEVİM BUZLU
İstanbul Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Psikiyatri = Psychiatry

Özet:
8. ÖZET Psikiyatri Hastalarında İlaç Yan Etkileri Ve İlaç Uyumu Amaç: Araştırma, psikiyatri hastalarında ilaç yan etkileri, ilaç uyumu ve yan etkiler île uyum arasındaki ilişkiyi belirlemek amacı üe tanımlayıcı ve ilişki arayıcı bir çalışma olarak planlanmış ve gerçekteştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini İstanbul Üniversitesi Istanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri AnabiKm Dalı'nda ayaktan izlenen hastalar oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini araştırmaya alınma kriterlerini karşılayan (en az bir nöroleptik kullanan, okuma yazma bilen, akut durumda olmayan (stabil olan), iletişim kurabilen, çalışmayı kabul eden) 117 hasta oluşturmuştur. Araştırma örnekleminin demografik, tam ve tedavi ile ilgili özellikleri Bilgi Formu, ilaç yan etkileri Liverpool Üniversitesi Nöroleptiklerin Yan Etkilerim Değerlendirme Ölçeği (The Liverpool University Neuroleptic Side Effect Rating Scale-LUNSERS), ilaç uyumu Morisky uyum Anketi (Morisky's Questions-Self Report Measure of Adherence) He belirlenmiştir. Araştırmacı tarafından yapılan geçerlilik ve güvenirlilik çalışmalarında LUNSERS ve Morisky Uyum Anketi'nin kullanıma uygun formlar olduğu saptanmıştır. Verilerin analizinde, yüzdelik, ortalama, standart sapma, minimum, maksimum, medyan değerleri, Kruskal WalKs, Mann Whitney-U testi, Spearman Korelasyon analizi ve Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı kullanılmıştır. Bulgular: Yapılan değerlendirmede, araştırma kapsamındaki hastaların hepsinde ilaç yan etkilerinden en az birinin görüldüğü, en sık yaşadıkları yan etkilerin konsantrasyon güçlüğü, halsizlik ve hatırlamada güçlük olduğu belirlenmiştir. Hastaların ilaç uyumunun, %47.9'unda yüksek, %43.6'smda orta, %8.5'inde düşük düzeyde okluğu görülmüştür. İlaç uyumu düşük düzeyde olanların psikolojik yan etkileri uyumu yüksek olanlara göre daha fazla yaşadıkları beMenrniştir. 96Sonuç: Sonuç olarak hastaların ilaç yan etkilerini sık yaşadıkları, hemen hemen yarısının ilaç uyumlanmn orta düzeyde olduğu, psikolojik yan etkilerin ilaç uyumunu daha çok etkilediği belirlenmiştir. Bu çalışmanın geniş bir örneklemde yapılması gerektiği ve ölçeklerin klinikte kullanımının uygun olduğu önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Antipsikotik veya nöroleptik, ilaç yan etkisi, üaç uyumu 97

Abstract:
9. SUMMARY A Medication Side Effect and Medication Adherence at Psychiatric Patient Objective: The research has been planned as a descriptive and corelation determinative study to evaluate medication side-effects, medication adherence and to investigate relationship between them. Material and Method: The universe of the research consist of the psychiatric outpatients in Psychiatric Department at Medication Faculty of Istanbul Universty. The sample group is composed of 117 outpatient who have research criteria (to take at least one neuroleptic, to be able to write and read, not to show acute symptoms/to be stabil, to be able to communicate and being willingness to join in research). Demographic, diagnostic and medical tratment related characteristic of sample were determined by "Information Form", medication side effects were measured by "The Liverpool University Neuroleptic Side Effect Rating Scale-LUNSERS", medication adherence were measured by "Morisky's Questions-Self Report Measure of Adherence". In validity and reliability studies it was determined that LUNSERS and Morisky's Questions were appropriate to use by investigator. In the analsis of data, percentages, median, standart deviation, minimum, maximum, mean values, Kruskal Wallis Test and Maim Whitney-U Test, Spearmans' rho corelation analysis and Cronbach alpha reliability coefficient were used. Findings: In the evaluation, it was determined that patients have experience at feast one medication side effect and they have experience frequently the difficulty in concentrating, tiredness and difficulty in remembering things. 98In the evaluationof medication adherence, it was determined that the rate of high adherence was 47.9%, the rate of medium adherence was 43.6%, the rate of low adherence was 8.5%. In the comparison of medication side-effects and medication adherence, it was determined that the patients with low adherence has experience psychologic side-effects frequently. Conclusion: As a result, it was determined that the patients has experience medical side effects frequently, the rate of medical adherence in patients was high and the psychologic side-effects affect adherence. It has been suggested that this research should study in a widely sample and it has been thought that use of scales (LUNSERS and Morisky's Questions) in the clinics are necessary. Key words: Antipsychotic or neuroleptic, medication side effect, medication adherence 99