Nörodejeneratif hastalık ile periodontal hastalık ilişkisi /
Yazar: ÇAĞLA VAROL
Danışman: PROF. DR. FATMA YEŞİM KIRZIOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2020
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Laktoferrin = Lactoferrin ; Miyeloperoksidaz = Myeloperoxidase ; Multipl skleroz = Multiple sclerosis ; Nörodejeneratif hastalıklar = Neurodegenerative diseases ; Oksidatif stres = Oxidative stress ; Periodontal hastalıklar = Periodontal diseases

Özet:
Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sisteminin kronik enflamatuar, nörodejeneratif bir hastalığıdır. Otoimmün bir hastalık olarak tanımlanan MS'in patogenezinde enflamasyon ve immün mekanizmalar önemli rol oynar. Çalışmamızda, MS hastalarında periodontal durumun ve salyada oksidatif durumun belirlenmesi ve sistemik sağlıklı bireyler ile karşılaştırılması amaçlandı.
Çalışmamıza MS tanısı almış 92 (36,64 ± 9,72) ve sistemik sağlıklı 92 (36,80 ± 11,49) toplam 184 birey dahil edildi. Her bireyde genel tıbbi muayene ve oral muayene yapılarak kayıtlar alındı. Total salya örneklerinde total antioksidan durum (TAS), total oksidan durum (TOS), miyeloperoksidaz (MPO), laktoferrin (LF) ELISA ile değerlendirildi. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS® Statistics for Windows® 20.0 (IBM®, Chicago, IL, USA) paket programı kullanıldı.
MS hastaları ve sağlıklı kontrollerin periodontal verileri benzerdi (p>0,05). MS grubunda MPO ve TAS daha düşük, LF, TOS ve oksidatif stres indeksi (OSİ) kontrollere kıyasla daha yüksek olmasına rağmen, sadece TAS gruplar arasında farklı bulundu (p=0,016). MS hastalarında nötrofil/lenfosit oranı (NLO) sağlıklı kontrollerden anlamlı derecede yüksekti (p=0,000). Lojistik regresyon analizi, düşük TAS düzeylerinin MS gelişim riskini 3,508 katına, yüksek NLO değerlerinin ise 2,583 katına çıkardığını ortaya koydu (p<0,05). MS hastaları Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği (EDSS) skorlarına göre gruplandırıldığında, EDSS>3,5 olan bireylerin periodontal parametreleri, DMFT indeksi değerleri ve salya MPO seviyeleri, EDSS≤3,5 olan bireylerden daha yüksekti (p<0,05).
Çalışmamız bulguları MS patogenezinde sistemik enflamasyon düzeyinin önemine ve periodontal hastalığın buna katkıda bulunabileceğine işaret etmektedir. MS ile periodontal hastalık arasındaki olası ilişkide, MS hastalarının atak ve remisyon dönemlerindeki dental ve periodontal takipleri, her iki hastalığın patofizyolojilerinde yer alan enflamasyon ve oksidatif stres mekanizmalarının anlaşılmasını sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: Multipl skleroz, periodontal hastalık, oksidatif stres, miyeloperoksidaz, laktoferrin.

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is a chronic inflammatory, neurodegenerative disease of the central nervous system. Inflammation and immune mechanisms play an important role in the pathogenesis of MS, which is defined as an autoimmune disease. In this study, we were aimed to determine periodontal status and oxidative status in saliva of MS patients and to compare them with systemically healthy individuals.
A total of 184 individuals, 92 diagnosed with MS (36,64 ± 9,72) and 92 healthy systemically (36,80 ± 11,49), were included in our study. General medical examination and oral examination were performed in each individual and records were taken. Total antioxidant status (TAS), total oxidant status (TOS), myeloperoxidase (MPO), lactoferrin (LF) were evaluated by ELISA in total saliva samples. SPSS® Statistics for Windows® 20.0 (IBM®, Chicago, IL, USA) package program was used to evaluate the data.
MS patients and healthy individuals had similar periodontal data (p>0.05). While MPO and TAS were lower, LF, TOS and oxidative stress index (OSI) were higher in the MS group compared to the controls, only TAS was different between the groups (p = 0.016). Neutrophil / lymphocyte ratio (NLR) was significantly higher in MS patients than the controls (p = 0,000). Logistic regression analysis revealed that low TAS level raised the risk of MS development to 3.508 times and high NLO value raised the risk of MS development to 2.583 times. When MS patients were grouped according to their Expanded Disability Status Scale (EDSS) scores, periodontal parameters, DMFT index values and saliva MPO levels of individuals with EDSS>3.5 were higher than individuals with EDSS≤3.5 (p <0.05).
Our study findings indicate that in MS pathogenesis, the importance of systemic inflammation level and periodontal disease can contribute to systemic inflammation level. In this possible relationship between MS and periodontal disease, dental and periodontal follow-up of MS patients during the periods of attack and remission can make it possible to understand the inflammatory and oxidative stress mechanisms involved in the pathophysiology of both diseases.
Keywords: Multiple sclerosis, periodontal disease, oxidative stress, myeloperoxidase, lactoferrin.