Satsuma (Citrus unshiu Marcovitch ) ve Klemantin (Citrus reticulata Clementine) mandarin ağaçlarında yapraktan meyveye bitki besin maddelerinin taşınımı ve verim bileşenleri üzerine etkilerinin araştırılması
Transport of plant nutrients from leaf to fruit in Satsuma (Citrus unshiu Marcovitch) and Clemantine (Citrus reticulata Clementine) mandarin trees and investigation of its effects on yield components
Yazar: HİLAL YILMAZ
Danışman: PROF. DR. SAHRİYE SÖNMEZ
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada; Satsuma ve Klemantin mandarin ağaçlarında yapraktan meyveye bitki besin maddelerinin taşınımı ve verim bileşenleri üzerine etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla; meyve tutum döneminde (Temmuz sonu) alınan yaprak ve meyve örneklerinde besin elementi analizleri (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu); olgunlaşma döneminde alınan meyve örneklerinde ise suda çözünebilir katı madde (SÇKM,%), C vitamini (g/100 g), meyve ağırlığı (g), meyve çapı (mm) ve verim (kg/ ağaç) belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda; Satsuma mandarini yapraklarında N % 2.28-2.77, P % 0.16-0.29, K % 1.20-1.98, Ca % 2.05-4.58, Mg % 0.19-0.26, Fe 41.11-80.64 ppm, Mn 2.93-8.87 ppm, Zn 4.97-10.55 ppm ve Cu 3.01-9.92 ppm; Klemantin mandarin yapraklarında ise N % 1.88-2.55, P % 0.14-0.22, K % 1.48-2.08, Ca % 3.69-5.00, Mg % 0.22-0.29, Fe 68.02-161.29 ppm, Mn 4.77-9.52 ppm, Zn 4.38-16.41 ppm ve Cu 10.61-27.98 ppm aralığında tespit edilmiştir. Satsuma ve Klemantin yapraklarının makro element içerikleri Ca>N>K>Mg>P;  mikro element içerikleri ise Satsuma'da Fe>Zn>Cu>Mn ve Klemantin'de Fe>Cu>Zn>Mn şeklinde sıralanmıştır.
Satsuma mandarini meyvelerinde N % 1.22-1.96, P % 0.10-0.17, K % 0.90-1.43, Ca % 0.63-0.97, Mg % 0.11-0.17, Fe 2.82-5.61 ppm, Mn 3.17-9.21 ppm, Zn 2.34-5.10 ppm ve Cu 2.34-5.10 ppm; Klemantin mandarin meyvelerinde ise N % 1.12-1.67, P %0.12-0.18, K % 1.03-1.45, Ca % 0.82-1.28, Mg 0.11-0.19, Fe 3.16-5.29 ppm, Mn 5.28-13.95 ppm, Zn 2.19-4.04 ve Cu 2.19-4.04 ppm aralığında saptanmıştır. Satsuma mandarin ağaçlarının meyvelerinin makro element içerikleri K>N>Ca>Mg=P, Klemantin'in N>K>Ca>Mg=P; mikro element içerikleri ise hem Satsuma hem de Klemantin'de Mn>Fe>Zn=Cu şeklinde sıralanmıştır.
Satsuma mandarini olgunlaşmış meyvelerinde SÇKM % 8.3-10.2, C Vitamini 17.3-46.6 mg/100g, meyve ağırlığı 74.48-129.84 g, meyve çapı 32.49-59.65 mm ve verim 0.75-195 kg/ağaç; Klemantin'in olgunlaşmış meyvelerinde ise SÇKM % 7.9-11.1, C Vitamini 39-56.5 mg/100g, meyve ağırlığı 59.08-93.81 gr, meyve çapı 47.89-55.48 mm ve verim 80-140 kg/ağaç aralığında belirlenmiştir. 
Yapraktan meyveye element taşınımı; meyvedeki bitki besin elementi içeriğinin yapraktaki bitki besin elementi içeriğine bölünmesiyle hesaplanmıştır. Element taşınımının Satsuma'da Mn>K>P=Cu>N>Mg>Zn>Ca>Fe; Klemantin'de ise Mn>P>K>Mg>N>Zn>Ca>Cu>Fe şeklinde sıralandığı saptanmıştır. 
Satsuma ve Klemantin mandarin ağaçları; aynı koşullarda yetiştirilmiş olmalarına rağmen gerek yaprak gerekse meyvelerin bitki besin element içeriklerinin birbirlerinden çok farklılık gösterdiği ve bunun en önemli sebebinin çeşit farklılığı olduğu ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın yapraktan meyveye besin elementlerinin taşınması konusunda yetersiz olan çalışmalara ışık tutacağı sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study; the transport of plant nutrients from leaves to fruit and their effects on yield components were investigated in Satsuma and Clementine mandarin trees. For this purpose; nutrient elements (N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, Cu) were analyzed in leaf and fruit samples taken during the fruit setting period (end of July); water soluble solids (SSCM) (%), vitamin C (g/100 g), fruit weight (g), fruit diameter (mm) and yield (kg/tree) were determined in the fruit samples taken during the ripening period.
As a result of the research; it was found that the plant nutrient contents of Satsuma mandarin leaves were in the range of 2.28-2.77% of N, 0.16-0.29% of P, 1.20-1.98% of K, 2.05-4.58% of Ca, 0.19-0.26% of Mg, 41.11-80.64 ppm of Fe, 2.93-8.87 ppm of Mn, 2. 93-8.87 ppm of Zn and 3.01-9.92 ppm of Cu, while it varied from 1.88-2.55% of N, 0.14-0.22% of P, 1.48-2.08% of K, 3.69-5.00% of Ca, 0.22-0.29% of Mg, 68.02-161.29 ppm of Fe, 4.77-9.52 ppm of Mn, 4.38-16.41 ppm of Zn and 10.61-27.98 ppm of Cu in Clementine mandarin leaves. Macro element contents of Satsuma and Clementine leaves are Ca>N>K>Mg>P; The micro element contents are listed as Fe>Zn>Cu>Mn in Satsuma and Fe>Cu>Zn>Mn in Clementine.
It was found that the nutrient contents of Satsuma mandarin fruits ranged between N 1.22-1.96%, P 0.10-0.17%, K 0.90-1.43%, Ca 0.63-0.97%, Mg 0.11-0.17%, Fe 2.82-5.61 ppm, Mn 3.17-9.21 ppm, Zn 2.34-5.10 ppm and Cu 2.34-5.10 ppm. The nutrient contents of Clementine mandarin fruits were found to vary in the range of N 1.12-1.67 %, P 0.12-0.18 %, K 1.03-1.45 %, Ca 0.82-1.28 %, Mg 0.11-0.19 %, Fe 3.16-5.29 ppm, Mn 5.28-13.95 ppm, Zn 2.19-4.04 and Cu 2.19-4.04 ppm. The macro element contents of the fruits of Satsuma mandarin trees were K>N>Ca>Mg=P, those of Clementine were N>K>Ca>Mg=P; the micro element contents of both Satsuma and Clementine were Mn>Fe>Zn=Cu.
In ripe fruits of Satsuma mandarin, SSCM varied between 8.3-10.2%, vitamin C 17.3-46.6 mg/100g, fruit weight 74.48-129.84 g, fruit diameter 32.49-59.65 mm and yield 0. 75-195 kg/tree; for ripe Clementine mandarin fruit, SSCM was 7.9-11.1%, vitamin C 39-56.5 mg/100g, fruit weight 59.08-93.81 g, fruit diameter 47.89-55.48 mm and yield 80-140 kg/tree.
Transport of plant nutrients from leaves to fruit; it was calculated by dividing the nutrient content in the fruit by the nutrient content in the leaf. The transport of plant nutrient elements was found to be in the order of Mn>K>P=Cu>N>Mg>Zn>Ca>Fe in satsuma and Mn>P>K>Mg>N>Zn>Ca>Cu>Fe in clementine.
Although Satsuma and Clementine mandarins were grown under the same conditions, it was found that the phytonutrient content of both leaves and fruits differed greatly from each other. The main reason for this was the variety difference. It was concluded that this study will shed light on the insufficient studies on the transport of nutritional elements from leaves to fruits.