Sayındere formasyonu'nun (Şambayat sahası, güneydoğu anadolu) fasiyes özellikleri, kaynak kaya ve rezervuar potansiyelinin değerlendirilmesi
Facies properties and  evaluation of source rock andreservoir potential of sayindere formation ( Şambayat area,Southeastern anatolia)
Yazar: ABUBEKİR DUMAN
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE BOZCU
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Jeoloji Mühendisliği = Geological Engineering

Özet:
Çalışma alanı Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Adıyaman ilinin 16 km batısında  bulunan Şambayat Petrol Üretim Sahası'nı kapsamaktadır. Bu sahadaki 14 kuyudan günlük toplam 300-350 varil petrol üretilmektedir. Şambayat Üretim Sahasında petrol üretimi Sayındere Formasyonu'ndan yapılmaktadır. Sayındere Formasyonu Üst Kampaniyen-Maastrihtiyen yaşlı olup, derin denizel ortamda çökelmiştir. Birim, Güneydoğu Anadolu Baseninin büyük bir kısmında killi karbonat fasiyesinde yayılım göstermektedir. Ancak Arap Kıtası ile Anadolu Kıtası'nın çarpışma hattının hemen güneyindeki alanlarda Arap Kıtası'nın kuzey kenarında şaryaja yakın alanlarda diğer alanlardan farklı olarak değişik fasiyeslerden oluşur. Tabandaki fasiyes ana kaya nitelikli pelajik karbonat, üstündeki fasiyes rezervuar nitelikli kalsitürbiditler ve en üstteki fasiyes de örtü kaya nitelikli killi karbonatlardan oluşmaktadır. 
Bu çalışmada Sayındere Formasyonu'nun fasiyes ve ana kaya özellikleri çalışılmıştır. Bu amaçla sondaj esnasında alınan kırıntı numunelerinden 112 adet ince kesit, 55 adet de Rock-Eval analizi yapılmıştır. Ayrıca bir kuyudan alınan petrol numunesinden Gaz Kromatografi (GC) ve Gaz Kromatografi-Kütle Spektrometre (GC-MS) analizi yapılmıştır.
Sayındere Formasyonu Şambayat kuyularında alttan üste doğru planktonik foraminifer içeren karbonat çamurtaşı-vaketaşı fasiyesi, istiftaşı-vaketaşı fasiyesi, üstte yine bol planktonik foraminifer içeren karbonat çamurtaşı-vaketaşı fasiyesi olarak gözlenir. Doğu Şambayat kuyularında ise formasyon bol planktonik foraminifer içeren karbonat çamurtaşı-vaketaşı fasiyesiyle temsil edilir.  

Rock-Eval analizine göre 55 adet kesinti örneğinin Toplam Organik Karbon (TOC) miktarı %0,34-%4,65 aralığında değişmekte olup, ortalama % 1,14 değeriyle iyi ana kaya özelliği gösterir. HI değerleri 407 mgHC/gr TOC ile 603 mgHC/gr TOC aralığında ve Tip II kerojene sahiptir. Tmax 434-442 0C değerleri arasında olması nedeniyle incelenen örnekler erken-orta olgun evrededir. TOC, S2 ve PY değerlerine göre Sayındere Formasyonu'nun orta-iyi hidrokarbon potansiyeline sahiptir. HI-TOC grafiği de iyi petrol kaynağı olduğunu gösterir.
Sayındere Formasyonu petrol örneğinin GC ve GC-MS sonuçlarına göre Pr/Ph oranının 0,65 olması depolanma esnasında ortamın anoksik olduğunu gösterir. Pr/n-C17-Ph/n-C18 grafiğine göre petrol örneği denizel algal Tip II alanında yer alır. C24/C26(R+S) değeri 1,44; C29 norhopan/C30 hopan değeri 1,62 ve C35/C34 hopan değeri 1,39 olup değerlerin 1'den büyük olması denizel karbonat fasiyesini ve anoksik depolanma şartlarını gösterir. Diasteran/steran oranı da 0,62 olup örneğin anoksik ortamda çökelmiş killi karbonat kaynak kayaya ait olduğunu gösterir.

Abstract:
The study area is Şambayat Oil Production Area which is located 16 km west of Adıyaman of Southeast Turkey. Daily, 300-350 bbl oil is produced from total 14 wells in this area. Oil is produced from Sayındere Formation at Şambayat Oil Field Area. Sayındere Formation is Upper Campanian-Maastrichtian age and deposited in deep marine environment. The unit is widespread in clayey carbonate facies in a large part of the Southeast Anatolian basin. In the areas south of the collision line between the Arabian and the Anatolian continent, on the northern edge of the Arabian continent near the thrust areas, this unit consists of different facies. These facies are pelagic carbonates with rich organic matter, calciturbidites in reservoir property and clayey carbonates from bottom to top.
In this study facies and source rock properties of the Sayındere Formation were studied. For this purpose, 112 thin section and 55 Rock-Eval pyrolysis were performed from cutting samples. Also Gas Chromatography (GC) and Gas Chromatography-Mass Spectrometry (GC-MS) analysis were performed from the oil sample taken from a well.
Sayındere Formation in the Şambayat wells, from the bottom to the top, are observed as carbonate mudstone-wackestone facies bearing planktonic foraminifera, packstone-wackestone facies and the carbonate mudstone-wackestone facies bearing abundant planktonic foraminifera. In the Eastern Şambayat wells, the formation is represented by a carbonate mudstone-wackestone facies bearing abundant planktonic foraminifera.
Based on Rock-Eval pyrolysis results that total organic carbon (TOC) content of the samples varies from 0,34 to 4,65 wt% with and an average value of 1,14 wt% and organic matter have good TOC value. Hydrogen Index (HI) values range from 407 mg HC/g TOC to 603 mg HC/g TOC and indicates Type II kerogene. Tmax values indicate variation from 434 C0 to 442 C0 and indicate early mature stage. According to TOC, S2 and PY values, Sayındere Formation has fair-good hydrocarbon potential. The HI-TOC plot also indicates that it is a good source of oil.
According to the GC and GC-MS results of the Sayındere Formation, the Pr / Ph ratio is 0,65, indicating that the environment is anoxic during sedimentation. According to the Pr / n-C17-Ph / n-C18 plot, the oil sample is located in the marine algal Type II area. C24 / C26 (R + S) value is 1,44; The C29 norhopan /C30 hopan value is 1,62 and the C35 / C34 hopan is 1,39 and the values greater than 1 indicate the marine carbonate facies and anoxic deposition conditions. The diasterane/sterane ratio is 0,62, indicating that the clayey carbonate source rock is deposited in anoxic environment.