Yeme ve beslenme tutumlarının beden imajına etkisi (Cumhuriyet Üniversitesi öğrencileri üzerine sosyolojik bir inceleme)
The effect of eating and nutrition attitude on the body image (A sociological study on Cumhuriyet University students)
Yazar: SARA ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. SEZER YUDULMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Beden imajı = Body image ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme davranışı = Feeding behavior ; Yeme tutumu = Eating attitudes ; Ölçekler = Scales ; Üniversite öğrencileri = University students

Özet:
Yapılan bu çalışma, beden imajının sosyolojik, sosyo-psikolojik ve kültürel faktörler temelinde yeme ve beslenme tutumlarıyla olan ilişkisini inceleme amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı biçimde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma evrenini 2019-2020 eğitim-öğretim döneminde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nde öğrenim gören kız öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmaya evrendeki 488 kız öğrencinin tamamı dahil edilmiş, 219 kız öğrenciden geri dönüş sağlanmıştır. Araştırmada Anket Formu, Beden Algısı Ölçeği ve Yeme Tutum Testi kullanılmıştır. Araştırma verileri SPSS 22.0 paket programında tanımlayıcı analizler (frekans, yüzdelik, ortalama, standart sapma), Bağımsız T testi ve Ano-way ANOVA ile analiz edilmiştir. Öğrencilerin yaş aralıkları 18-26 yaş, kilo ortalamaları 62,82 ve boy ortalamaları 163,81 cm şeklindedir. Öğrencilerin beden kitle indekslerine bakıldığında %55,7'sinin normal sınırlarda olduğu belirlenmiştir. Yine öğrencilerin Beden Algısı Ölçeği ve Yeme Tutum Testi'nden aldıkları puan ortalamalarına bakıldığında; Beden Algısı Ölçeği ortalamasının 131,61±34,65 olduğu yani genellikle olumsuz bir beden imajına sahip oldukları, Yeme Tutum Testi ortalamasının ise 20,54±13,47 olduğu yani yeme tutumlarının normal ve sağlıklı düzeyde olduğu görülmektedir. Öğrencilerin Beden Algısı Ölçeğinden aldıkları ortalamalara göre; beden imajı algıları ile eğitimdeki sınıf düzeyleri (p=0,01), anne (p=0,01) ve baba (p=0,00) eğitim düzeyleri, aile gelir durumu (p=0,00), aile tutumu (p=0,04) ve BKİ'leri (p=0,00) arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmuş ancak düzenli bir arkadaş grubuna sahip olma (p=0,67) ve flört ilişkisine sahip olma (p=0,26) ile arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Öğrencilerin beden imajı algıları ile yeme ve beslenme tutumları arasında da (p=0,00) istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. 
Sonuç olarak, bu araştırmadan elde edilen veriler, beden imajının beslenme ve yeme tutumuna etki ettiğini göstermektedir. Söz konusu etki bireylerin beden imajının olumsuz olması durumunda beslenme ve yeme tutumlarının da sağlıksız ve riskli yönde gelişebilmesi şeklindedir. Sosyolojik açıdan böyle bir etkinin temelinde ise bireylerin toplum tarafından kollektif müdahale grubunun kontrolü ile sınırlandırılması ve şekillendirilmesi yatmaktadır. Bu durum ise geleceğimizi temsil eden genç kadınlarımızın fiziksel, sosyal ve psikolojik sağlığını tehdit etmektedir. 

Anahtar Kelimeler: Beden İmajı, Beslenme, Yeme Tutumu

Abstract:
This study was carried out in a descriptive and correlational way in order to examine the effect of body image on nutrition and eating attitudes on the basis of sociological, socio-psychological and cultural factors. The population of the study consists of female students studying in the Department of Sociology of the Faculty of Literature of Sivas Cumhuriyet University in the 2019-2020 academic year. 488 female students from the research population were included in the study and 219 female students returned. Questionnaire Form, Body Perception Scale and Eating Attitude Test were used in the research. Research data were analyzed with descriptive analyses (frequency, percentage, mean, standard deviation), Independent T test and Ano-way ANOVA in SPSS 22.0 package program. The age range of the students is 18-26 years old, their weight average is 62.82 and their height average is 163.81 cm. When we looked at the BMİ of the students, it was determined that 55.7% were at normal bounds. When looking at the average score of the students from the Body Perception Scale and Eating Attitude Test; It is seen that the body perception scale average is 131±34.65, that is, they usually have a negative body image, while the average Eating Attitude Test is 20.54±13.47, meaning that their eating attitudes are normal and healthy. According to the averages taken by students from the Body Perception Scale; a statistically significant relationship was found between body image perceptions and class levels in education (p=0.013), mother's (p=0.014) and father's (p=0.001) education level, family income status (p=0.003), family attitude (p=0.036) and BMİ (p=0.000), but no statistically significant relationship was found between body image perceptions and having a regular group of friends (p=0.672), having a dating relationship (p=0.259). It was also found that there was a statistically significant relationship between students' perceptions of body image and their eating and nutrition attitudes (p=0.002).
As a result, data from this research show that body image affects nutrition and eating attitudes. This effect is that if individuals have a negative body image, their nutrition and eating attitudes may also develop in an unhealthy and risky direction. From a sociological point of view, such an effect is based on the limitation and shaping of individuals by society with the control of the collective intervention group. This situation threatens the physical, social and psychological health of our young women representing our future. 

Keywords: Body Image, Nutrition, Eating Attitude