Authority, will, and subjectivity in Fatma Aliye's writings and novels
Fatma Aliye'nin yazılarında ve romanlarında otorite, irade ve öznellik
Yazar: BAŞAK DENİZ ÖZDOĞAN DOĞDUASLAN
Danışman: PROF. DR. HALİM KARA
Boğaziçi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Fatma Aliye = Fatma Aliye ; Kadın yazarlar = Female writers ; Mektuplar = Letters ; Osmanlı edebiyatı = Ottoman literature ; Roman = Novel ; Yazarlık = Authorship ; Yeni Türk edebiyatı = New Turkish literature ; Öznellik = Subjectivity ; İrade = Will

Özet:
Bu tez, Fatma Aliye'nin bir yazar olarak ortaya çıkışına ve kendini bir modern Osmanlı öznesi olarak kuruşuna odaklanmaktadır. Bu amacını Georges Ohnet'nin Volonté romanının Fatma Aliye tarafından yapılan tercümesi Meram'ın yayınlanış sürecinin parantezinde gerçekleştirmektedir. Çalışmanın birbiriyle bağlantılı üç ana iddiası vardır. Tezin ilk iddiası, Fatma Aliye'nin kendi öznelik hamlesinin, Ahmet Mithat Efendi tarafından yazılmış olan Fatma Aliye Hanım yahut Bir Muharrire-i Osmaniye'nin Neş'eti adlı biyografi nedeniyle tarihsel olarak görünmez kılındığı ve ikinci plana itildiğidir. İkinci iddia, Fatma Aliye, edebiyat kamusunda var olabilmek için stratejik olarak bu perspektife doğrudan itiraz etmez ve bu perspektifle uzlaşırken, Hanımlara Mahsus Gazete'nin yayımlanmaya başlayışı ve Refet romanından itibaren ise çatışmasının mecrasını bulduğudur. Dolayısıyla bu tezde Fatma Aliye'nin yazarlığı için yeni bir dönemlendirme önerilmektedir. Bu tezdeki üçüncü ve son iddia ise Fatma Aliye'nin yazarlık kapasitesinin ve kendini inşa sürecinin Meram tercümesiyle açığa çıktığı, bu açıdan da Meram tercümesinin bir kök metin olduğu, tercümenin içeriğinin, tercümenin başına ve sonuna yazılan yazıların ve tercümeyi takip eden sürecin Fatma Aliye'nin yazarlığı hakkındaki anahtar tartışmaları ve çelişkileri ortaya çıkardığıdır. Böylelikle yazarın "baba"larıyla uzlaşması ve hesaplaşması ile patriyarkayla kurduğu ilişki irade, otorite, yazarlık (authority) kavramlarıyla ilişkisine odaklanarak ortaya konulur.

Abstract:
This thesis focuses on Fatma Aliye's emergence as a writer and her motivation to exist as a modern Ottoman woman subject in a male-dominated literary public. It achieves this aim mainly in light of Meram's publication process, the Turkish translation of Georges Ohnet's Volonté by Fatma Aliye. Thus, this dissertation has three interconnected arguments. My first argument is that her biography, Fatma Aliye Hanım yahud Bir Muharrire-i Osmaniye'nin Neş'eti, written by Ahmet Mithat Efendi, has shaped literary history and Fatma Aliye's reception until this day. Secondly, I argue that, on the one hand, Fatma Aliye did comply with Ahmet Mithat Efendi's perspective strategically with an effort not to lose the support of the most influential literary patron, on the other hand, while reconciling with this perspective, Fatma Aliye has found the place to manifest her conflict and objection to the patriarchy after the publication of Hanımlara Mahsus Gazete and her novel Refet. In order to highlight Fatma Aliye's conflict and objection against Ahmet Mithat Efendi's narrative about her authorship, this dissertation offers a new periodization for Fatma Aliye's writership dividing it into two periods. Thirdly, Meram is a root text. It does not only encapsulates Fatma Aliye's authorship capacity as a translator and writer, but also reflects and reveals key debates, contradictions, themes, and characterization in her novels. In light of Meram's inextricably linked roles, this dissertation examines the author's reconciliation and reckoning with her "fathers" and her relationship with patriarchy by focusing on the relationship between the concepts of will, authority, and patriarchy.