Otizmli çocuğu olan annelerde anksiyete düzeylerinin tükenmişlik ile ilişkisi
The relationship between anxiety levels and burnout in mothers of children with autism
Yazar: CEYDA TAHİNCİOĞLU
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HAKAN KARAŞ
Beykent Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Klinik Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Ana-çocuk etkileşimi = Mother-child interaction ; Ana-çocuk ilişkisi = Mother child relations ; Anneler = Mothers ; Kaygı = Anxiety ; Kaygı düzeyi = Anxiety level ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik düzeyi = Burnout level

Özet:
Otizm gibi özel bakım ve ilgiye ihtiyacı olan bir çocuğu yetiştirmek anne için oldukça zorlu bir süreçtir. Bu zorlu süreç karşısında, otizmli çocuğa sahip annelerin anksiyete düzeylerini incelemek hedeflenmiştir. Tükenmişlik sendromu, çeşitli meslek dallarında görev yapan bireylerlde sıklıkla çalışılmasına karşın, annelerin tükenmişlik sendromları ile ilgili kısıtlı çalışma bulunmaktadır. Araştırmamızın amacı, otizmli çocuğu olan annelerin anksiyete düzeyleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Araştırmanın örneklemini, İstanbul İli Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı Özel Eğitim Merkezleri ve rehabilitasyon merkezlerinde özel eğitim almakta olan 54 otizmli çocuk annesi oluşturmaktadır. Annelerin, sosyodemografik bilgileri, araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan 'Kişisel Bilgi Formu', anksiyete düzeyleri 'Beck Anksiyete Ölçeği', tükenmişlik düzeylerini ölçmek üzere ise 'Maslach Tükenmişlik Ölçeği''nin Duygun ve Sezgin (2003) tarafından anneler için Türkçe'ye uyarlanan formu kullanılmıştır. Annelerin tükenmişlik düzeyleri, dugusal tükenmişlik ve kişsel başarısızlık olarak iki alt boyutta da ayrı ayrı incelenerek, anksiyete düzeyleriyle etkileşimlerine bakılmıştır. 
Araştırma ilişkisel tarama modeli olarak tasarlanmıştır. Elde edilen veriler in analizinde SPSS programı kullanılmış, isatatistiksel çalışmada p<,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, otizmli çocuğu olan annelerin kişisel ve demografik değişkenleri arasında yer alan gelir düzeyi, eğitim düzeyi ve çalışma durumunun tükenmişlik puanı ile anlamlı farklılığa neden olduğu görülmüş, annenin yaşının ise, anksiyete düzeyleri ile anlamlı farklılığa neden olduğu bulunmuştur. Araştırmamızın sonucunda, annelerin tükenmişlik düzeylerinin, anksiyete düzeyleri ile anlamlı bir şekilde ilişkili olduğu, tükenmişliğin anksiyeteyi yordayıcı etkisinin olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The process of raising a child who has special needs and care, such as one with autism, is one of great hardship for a mother. The purpose of this analysis is to observe the anxiety levels of mothers of children with autism. Although occupational burnout has been thoroughly researched and evaluated in various fields, there is limited research for burnout in mothers. The objective of this reserach is to examine the relationship between anxiety levels and burnout levels of mothers of children with autism. 
The research sample was collected from 54 mothers of children with autism, who attend special schools and rehabilitation centers provided by the Istanbul Ministry of Education. The data collected from the mothers within this sample are obtained from these three research forms: For collecting socio-demographic data, the "Personal Information Form" was used, for determining the anxiety levels, the "Beck Anxiety Inventory" was used, and for determining the burnout levels, the version of "Maslach Burnout Inventory" was used, adapted for mothers, and translated into Turkish by Duygun and Sezgin (2003).  The mothers' burnout levels were analysed individually, within two sub categories; emotional burnout and personal failure, which was then put into context in relation with their anxiety levels. 
	The research was designed as a relational survey model. The data collected during the research has been analysed by SPSS program, and for the statistical research; p <,05 has been accepted. According to research results, we can conclusively determine that for mothers of children with autism, there is a relation between certain various factors when pertaining to issuing burnout points, these such factors are as follows: level of education, employment status, and family income level. It has also been determined that there is a correlation between the mothers' age and mothers' anxiety levels.