Dil öğrenme stratejilerinin yabancı dil olarak Türkçe kelime öğretiminde öğrenenlere etkisi
The effect of language learning strategies on learning Turkish vocabulary as a foreign language
Yazar: DAMLA KESKİN
Danışman: DOÇ. DR. ABDULLAH ŞAHİN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dil öğrenimi = Study of languages ; Dil öğrenme yöntemleri = Language learning methods ; Kelime öğrenme = Vocabulary learning ; Kelime öğretimi = Vocabulary teaching ; Türkçe = Turkish ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil = Foreign language ; Yabancı dil eğitimi = Foreign language education ; Öğrenme stratejileri = Learnin strategies

Özet:
Bu çalışmada dil öğretim stratejilerinin yabancı dil olarak Türkçe kelime öğretiminde öğrenenlere etkisi incelenmiştir. Bu araştırmada yabancı dil olarak Türkçe kelime öğretiminde öğrencilerin kelime hazinelerini geliştirmek için kullandıkları dil öğrenme stratejilerinin belirlenmesi ve kullanılan dil öğrenim stratejilerinin kelime öğrenimine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 2017-2018 ve 2018-2019 akademik yılında ÇOMÜ TÖMER bünyesinde eğitim görmekte olan B1, B2 ve C1 seviyelerinde 170 öğrenci katılmıştır. Nicel ve nitel olarak çalışılan araştırmada öğrencilerin Türkçe kelime öğretiminde hangi stratejilerden yararlandığını belirlemek için Oxford (1990) tarafından geliştirilen, Kocaman (2014) tarafından Türkçeye uyarlanan "Dil Öğrenme Stratejileri Envanteri"; ayrıca kelime öğrenirken kullandıkları stratejileri belirlemek ve ayrıntılı bilgiler elde etmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan 12 soruluk yarı yapılandırılmış "Görüşme Soruları Formu" ve öğrenenler hakkında bilgi elde edebilmek için "Kişisel Bilgiler Formu" kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen nicel veriler "SPSS 24.0"; nitel veriler "Betimsel Analiz" yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen verilere göre yabancı dil olarak kelime öğretiminde öğrenenlerin dil seviyeleri arttıkça dil öğretim stratejileri kullanımının da arttığı, dil öğretim stratejilerinden bellek, telafi, üst bilişsel ve duyuşsal stratejilerin çok tercih edilmediği, Türkçeyi öğrenme süresi arttıkça dil öğretim stratejilerini kullanma oranının düştüğü tespit edilmiştir. Bunun yanında nitel verilerden elde edilen sonuçları şu şekildedir:

Öğrenenler iletişime önem vermekte ve sosyal stratejiyi çok fazla kullanmaktadır, öğrenenlerin ihtiyaçları kelime öğrenimlerini etkilemekte ve öğrenimlerini bu yönde sürdürmektedirler. Öğrenciler bellek stratejilerinden olan kelimeyi hatırlama, hatırlanamayan kelimeyi resimle anlatma, üst bilişsel stratejilerden olan not tutma, anlaşılmayan kelimeleri cümle içinde anlamlandırmaya çalışma stratejilerini sık kullanmaktadırlar. Bununla birlikte öğrenciler kelime öğretimlerini en verimli olarak derslerde yaptıklarını, dersten sonra tekrar çalışmalarının kalıcılığı artırdığını, Türkçeyi Türkiye'de ve Türk arkadaşlarla öğrenmenin kalıcılığı ve öğrenmeyi kolaylaştırdığını ifade etmişlerdir.

Anahtar Kelimeler: Kelime öğretimi, dil öğrenme stratejileri, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, Türkçe öğretimi

Abstract:
In this study, the effect of language teaching strategies on the learning of Turkish vocabulary as a foreign language was examined. A total of 131 students whose levels B1, B2 and C1 from ÇOMÜ TÖMER, who learned Turkish as a foreign language, participated in the study.  In the quantitative and qualitative study, the "Language Learning Strategies Inventory" developed by Oxford (1990) and adapted to Turkish by Kocaman (2014) was used to determine which strategies students benefit from in teaching Turkish vocabulary. In addition, a 12-question semi-structured "Interview Questions Form" prepared by the researcher was used to determine the strategies they used while learning vocabulary.  "Personal Information Form" to obtain information about the learners was used. The quantitative data obtained from the data collection tools were determined as "SPSS 24.0"; The qualitative data were analyzed through "Descriptive Analysis". According to the data obtained from the study, it was found that the use of language teaching strategies increased as the language levels of the learners in foreign language teaching increased, memory, compensatory, metacognitive and emotional strategies were not preferred much was seen.  ıt was seen that while the time of learning urkish was increased, the rate of using Turkish language learning strategies decreased. In addition, the results obtained from the qualitative data are as follows:

Learners attach importance to communication and use social strategy too much. the needs of the learners affect their vocabulary learning and continue their education in this direction. The students frequently use the strategies of remembering the word which is one of the memory strategies, explaining the word that cannot be remembered with pictures, taking notes and which is one of the metacognitive strategies trying to make sense of the words that cannot be understood. In addition, the students stated that they do vocabulary teaching in the most productive classes, their repetition increases their permanence after the lesson, and that learning Turkish in Turkey facilitates the permanence and learning.

Key Words: Vocabulary teaching, language learning strategies, teaching Turkish as a foreign language, teaching Turkish