Pulmoner hipertansiyon hastalarının takibinde fraksiyone ekshale nitrik oksitin yeri
Fractional exhaled nitric oxide measurement in pulmonary hypertension: A follow-up study
Yazar: NİLAY ORAK AKBAY
Danışman: DOÇ. DR. NİGAR GÜLFER OKUMUŞ
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Amaç: Pulmoner hipertansiyon, günümüzdeki önemli gelişmelere rağmen kesin tedavisi
olmayan ve mortalitesi yüksek bir hastalık olmaya devam etmektedir. Hastaların takibinde
kolay uygulanabilir, invazif olmayan prognostik faktörlere ihtiyaç vardır. Bu çalışma
pulmoner hipertansiyon hastalarının takibinde ve prognozu belirlemede fraksiyone ekshale
nitrik oksit (FeNO) düzeyinin değerlendirilmesi amacıyla planlanmıştır.
Hastalar ve yöntem: Çalışmaya Đstanbul Üniversitesi, Đstanbul Tıp Fakültesi, Göğüs
Hastalıkları ABD pulmoner hipertansiyon polikliniğinde, pulmoner arteriyel hipertansiyon
(PAH) vekronik tromboembolik pulmoner hipertansiyon (KTEPH) tanıları ile takip edilen
hastalar alındı. Tüm hastalara çalışma başlangıcında (0.ay), 3. ay ve 6. ayda ekokardiyografi,
6 dakika yürüme testi ve FeNO ölçümleri yapıldı. Rutin takiplerinde bakılan beyin natriüretik
peptid (pro-BNP) ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) fonksiyonel sınıfları, tanı anındaki sağ kalp
kateterizasyon bilgileri ile solunum fonksiyon testleri kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya 19'u PAH, 12'si KTEPH olmak üzere 31 hasta (24 kadın, 7 erkek; ort.
yaş 44.4±10.7 yıl) ve 80 kontrol (55 kadın, 25 erkek, ort. yaş 49.7±14.3 yıl) alındı. FeNO,
hasta grubunda kontrol grubuna göre daha düşük saptandı (16.5 ppb karşılık 19.8 ppb;
p<0.05). Hasta grubunun takibi süresince FeNO anlamlı bir değişim göstermedi ve diğer takip
parametreleri ile korele değildi. FeNO, PAH spesifik tedavi alan hastalarda sadece
antikoagulan tedavi alanlara göre daha yüksek saptandı. Klinik kötüleşme gösteren beş
hastada FeNO anlamlı bir değişim göstermedi.
Sonuç: Hasta grubundaFeNO düzeyleri kontrol grubundan daha düşük saptanırken, takipte
anlamlı bir değişim göstermemiştir. Eldeki tüm verilere bakıldığında ekshale nitrik oksitin
takipte kullanılabilirliğini net olarak gösterecek çok sayıda hasta grubunun kullanıldığı, uzun
süreli takip çalışmalarına ihtiyaç olduğu kanısına varılmıştır.

Abstract:
Objective: Pulmonary hypertension is a fatal disease even though significant improvements
in treatment are achieved. Easily implemented and non-invasive prognostic techniques are
needed while following-up these patients. The aim of this study is to investigate fractional
exhaled nitric oxide (FeNO) in follow-up and determining prognosis for pulmonary
hypertension patients.
Patients and Method:Pulmonary arterial hypertension (PAH) and chronic thromboembolic
pulmonary hypertension (CTEPH) patients who are seen in Istanbul University Istanbul
Medical Faculty pulmonary hypertension outpatient clinic were enrolled in the study.
Echocardiography, six minute walking test and FeNO measurements were performed to all
patients at the beginning (month 0), 3. and 6. months. Brain natriuretic peptide (pro-BNP),
World Health Organisation (WHO) functional class, right heart catheterisation and pulmonary
function test results at the time of diagnosis were recorded.
Results:31 patients consisting of 19 PAH and 12 CTEPH(24 female, 7 male; age:49.7±14.3
yıl years) an 80 healthy controls were enrolled. Patients with PH had lower FeNO values than
control group (16.5 ppb vs 19.8 ppb; p<0.05). FeNO values did not change through the
follow- up and did not correlate with other follow-up measures. Patients who has been taking
PAH spesific therapy had higher FeNO values than patients taking just anticoagulants. FeNO
did not change in patients who had clinical deterioration.
Conclusion:PH patients had lower FeNO values than healthy controls, but FeNO did not
change significantly through follow-up of the patient group. In order to understand FeNO in
following-up PH patients, more studies with larger patient groups and prolonged follow-up
periods are needed.