Okul dışı öğrenme ortamlarında gerçekleştirilen çevre eğitiminin ortaokul öğrencilerinin çevre bilinci ve çevresel tutumları üzerine etkisi: Bursa Hayvanat Bahçesi ve atık getirme merkezi örneği
The influence of environmental education performed in extrascholastic learning environments on environmental consciousness and environmental attitude of secondary school students: Bursa Zoo and waste retrieval center example
Yazar: MURAT ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. DEMET YİGİT
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
İnsan aktiviteleri sonucunda "çevre" fonksiyonunu etkileyen parametrelerin değişmesi ile birlikte doğanın da  dengesinin bozulduğu ve küresel çapta çeşitli çevresel sorunların ortaya çıktığı son yıllardaki bilimsel verilerle daha iyi anlaşılmaktadır. Çevrenin en etkili unsurlarından biri sayılan "insan" faktörü dikkate alındığında, toplum fertlerine doğru planlanmış uygulamalı çevre eğitimlerinin verilmesi ile doğa koruma ahlakının ve çevre bilincinin kazandırılması pek çok küresel soruna çözüm sunacaktır. 
Çalışmada Fen Bilimleri öğretiminde okul dışı öğrenme ortamları olarak kullanılan hayvanat bahçeleri ve atık getirme/toplama merkezlerinde gerçekleştirilen çevre eğitimi etkinliklerinin, ortaokul öğrencilerinin çevre bilinci ve çevresel tutumları üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
Çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Bursa ilindeki bir devlet okulunda öğrenim gören ve basit amaçsal örnekleme yöntemi ile belirlenen 32 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden, tek gruplu ön test–son test deneysel desen ile yürütülen araştırmada belirlenen çevre eğitimi etkinlikleri, 3 hafta boyunca Bursa Hayvanat Bahçesi ve Osmangazi Demirtaş 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi'nde öğrenciler ile birlikte uygulamaya koyulmuştur. Veri toplama aracı olarak ortaokul öğrencileri için geliştirilmiş çevre bilinci ölçeği ve çevresel tutum ölçeği kullanılmıştır. Verilerin SPSS 22.0 programı kullanılarak yapılan istatistiksel analizlerinde her iki ölçek puanlarında son test lehine anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Cinsiyet demografik değişkeninin, ölçeklerin bazı alt boyutlarında anlamlı farklılık gösterdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca ölçeklerin alt boyutları arasındaki korelasyon da incelenerek bulgular değerlendirilmiştir.

Abstract:
It is better understood with scientific data in recent years that as a result of human activities, the balance of nature is disrupted as the parameters affecting the "environmental" function change and various environmental problems arise on a global scale. Considering the "human" factor, which is considered one of the most effective factors of the environment, providing well-planned applied environmental training to members of the society and raising nature conservation ethics and environmental awareness will offer solutions to many global problems.
In the study, the effect of environmental education activities carried out in zoos and waste collection centers, which are used as out-of-school learning environments in science teaching, on the environmental awareness and environmental attitudes of secondary school students has been investigated.
The study consists of 32 secondary school rooms recorded with the common and simple purposeful fingering method applied in a public school in Bursa in the 2023-2024 academic year. The environmental education activities that have been determined in the research, which was carried out with a single-group pre test - post test experimental design, one of the quantitative research methods, has been put into practice together with the students at Bursa Zoo and Osmangazi Demirtaş First Class Waste Removal Center for 3 weeks. Environmental awareness scale and environmental attitude scale developed for secondary school students has been used as data collection tools. In the statistical analysis of the data using the SPSS 22.0 program, significant differences have been detected in both scale scores in favor of the post-test. It was found that the gender demographic variable showed significant differences in some sub-dimensions of the scales. In addition, the correlation between the sub-dimensions of the scales have been examined and the findings have been evaluated.