Akut miyokard infarktüsünde hastalık maliyeti ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Evaluation of cost of illness and quality of life in acute myocardial lnfarction
Yazar: FERDA IŞIKÇELİK
Danışman: PROF. DR. İSMAİL AĞIRBAŞ ; PROF. DR. CANSIN TULUNAY KAYA
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Sağlık Kurumları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Sağlık Kurumları Yönetimi = Health Care Management ; Sağlık Yönetimi = Healthcare Management
Dizin: Sağlık ekonomisi = Health economics ; Sağlık hizmetleri maliyeti = Health care costs ; Sağlık yönetimi = Health management ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Akut Miyokard İnfarktüsü (AMİ), tüm dünyada ölüm nedenleri arasında önemli yere sahiptir. Hem yaşam kalitesini olumsuz etkilemekte hem de hastalara, hasta yakınlarına, sağlık sistemlerine ve topluma ekonomik yük getirmektedir. AMİ'nin yaşam kalitesine etkilerinin incelenmesi ve maliyetinin hesaplanarak oluşturduğu ekonomik yükün tespit edilmesi önemlidir. Bu araştırmanın amacı AMİ hastalık maliyetini hesaplamak, hastaların yaşam kalitesini ölçmek, hastalarda risk faktörleri, eşlik eden hastalık, tedaviye uyum durumlarını tespit etmek ve hastalık maliyeti ile yaşam kalitesini birlikte değerlendirmektir.
Araştırma, Ankara Üniversitesi İbni Sina Hastanesi'nde 2022 yılında AMİ geçirmesi nedeniyle tedavi olmuş 284 hastayla gerçekleştirilmiştir. Hastalık maliyeti hasta ve hasta yakını, geri ödeme kurumu ve toplumsal perspektiflerden Aşağıdan Yukarı Maliyetleme yaklaşımı ile hesaplanmıştır. Hastalığa özgü ve genel yaşam kalitesi ölçülmüştür. Hastaların yaşam kalitesi; hasta ve hasta yakınlarının katlandığı doğrudan maliyetler ve gelir kayıpları verileri telefon görüşmesi ile elde edilmiştir. Geri ödeme kurumunun katlandığı tıbbi bakım maliyetleri hasta faturalarından alınmıştır. Olası belirsizliklerin hastalık maliyeti üzerindeki etkisini tek yönlü duyarlılık analiziyle değerlendirilmiştir. AMİ'nin bütçe etkisi analizi yapılmıştır.
Araştırma grubunun hastalığa özgü yaşam kalitesi skoru olarak HeartQol fiziksel 2,22±0,90, HeartQol duygusal 1,88±0,54 ve HeartQol genel skoru 2,13±0,73'tür. Genel yaşam kalitesi skoru olarak EuroQol indeks 0,84±0,24 ve EuroQol VAS 70,74±22,94'tür. Hasta ve hasta yakını perspektifinden toplam hastalık maliyeti 1.565.307,69 TL (94.190,67 $); ortalama hastalık maliyeti 5.511,65 TL (331,66 $); geri ödeme kurumu perspektifinden toplam hastalık maliyeti 3.029.935,39 TL (182.323,04 $) ve ortalama hastalık maliyeti 10.668,79 TL (641,98 $); toplumsal perspektiften toplam hastalık maliyeti 5.339.458,12 TL (321.296,03 $); ortalama hastalık maliyeti 18.800,91 TL (1.131,32 $)'dir. 
Yaşam kalitesi ile cinsiyet, yaş, çalışma durumu, kalış günü, hipertansiyon, diyabet, kolesterol, sigara kullanma ve obezite risk faktörleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Hastalık maliyeti ile obezite ve diyabet risk faktörleri arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Hastalık maliyeti ve yaşam kalitesi ilişkisi incelendiğinde hasta ve hasta yakını perspektifinden hastalık maliyeti ile hastalığa özgü yaşam kalitesi puan ortancaları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur.  Hastalık maliyetinde önemli paya sahip olan tıbbi bakım maliyetlerini azaltmak amacıyla kaynakların daha verimli kullanılmasına yönelik tedbirler önerilmektedir. Hastalık maliyeti, yaşam kalitesi ve kardiyolojik risk faktörleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunduğundan gelecek araştırmalarda bu konuların birlikte değerlendirilmesi önerilmektedir.

Abstract:
Acute Myocardial Infarction (AMI) has an important place among the causes of death all over the world. It both negatively affects the quality of life and imposes an economic burden on patients, their relatives, health systems and society. It is important to examine of AMI the effects on the quality of life and to determine the economic burden it creates by calculating its cost. In this study, it was aimed to calculate the cost of illness of AMI, to measure the quality of life of the patients, to determine the risk factors, comorbidities, and compliance with treatment in patients, and to evaluate the cost of illness and the quality of life together.
The research was carried out with 284 patients who were treated for AMI in Ankara University İbni Sina Hospital in 2022. The cost of illness was calculated from the perspectives of the patient and their relatives, the reimbursement institution, and the community, using the Bottom-Up Costing approach. It was measured that disease-specific and generic quality of life. It was obtained the data patients' quality of life and on direct costs and income losses incurred by patients and their relatives by telephone interview. It was taken the medical care costs incurred by the reimbursement agency from the patient bills. It was evaluated the effect of possible uncertainties on the cost of illness with a one-way sensitivity analysis. It was made budget impact analysis of AMI.
The disease-specific quality of life score of the study group was 2.22±0.90 in HeartQol physical, 1.88±0.54 in HeartQol emotional and 2.13±0.73 in HeartQol general. As the general quality of life score, EuroQol index is 0.84±0.24 and EuroQol VAS is 70.74±22.94. The total cost of illness is 1,565,307.69 TL ($94,190.67) and average cost of illness is 5,511.65 TL (331.66 USD) from patient and patient relatives perspective. The total cost of illness is 3,029,935.39 TL ($ 182,323.04) and the average cost of illness is10,668.79 TL (641.98 $) from reimbursement perspective. The total cost of the illness is 5,339,458.12 TL (321,296.03 $); the average cost of the illness is 18,800.91 TL ($1,131,32) from societal perspective.
It was found that significant difference between quality of life and gender, age, employment status, day of stay, hypertension, diabetes, cholesterol, smoking and obesity risk factors. It was found that significant difference between cost of illness and obesity and diabetes risk factors. When the relationship between cost of illness and quality of life was examined, It was found that significant difference between the disease cost and the disease-specific quality of life score from the patient and patient relatives perspective. It is recommended to use of resources more efficient for reduce the medical care costs, which have a significant share in the cost of illness. It is recommended to evaluate cost of illness, quality of life and cardiological risk factors together, because of there is a statistically significant difference between these issues in the future studies.