Kamusal alanda yaya etkinliklerinin anlamlandırılmasında mekânsal entropi; Edirne örneği
Spatial entropy in making sense of pedestrian activities in urban space; The case of Edirne
Yazar: BARIŞ KARA
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMET OSMANOĞLU
Trakya Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Çalışma; kentlerde, kamusal alanlar ile yaya hareketleri arasındaki ilişkinin irdelenmesi temel amacıyla yapılmış bir alan çalışmasıdır. Kentsel faktörlerin ve yaya hareketlerinin içerdiği örtük bilgi ağının analitik bir şekilde açıklanması için mekânsal entropi kavramı kullanılmakta; bu yolla da kentlinin kentsel alanın değerlendirilmesi ve ileri vadede iyileştirme ve planlama faaliyetlerine, yarı edilgen bir şekilde katılabilmesinin imkânı araştırılmaktadır. 
İlk aşama; kente, kamusal alana, yaya hareketliliğine ve mekânsal entropi kavramına dair bir literatür çalışmasını içermektedir. Bu araştırma ile; yaya hareketinin parametreleri ve kentsel çevresel faktörler tespit edilmekte, uygulanacak yöntemle ve çalışmanın temel güdüleriyle örtüşecek kriter setleri belirlenerek alan çalışmasının kapsamı tanımlanmaktadır.
Alan çalışması aşamasında; topolojik-morfolojik bir analiz çalışması ile Edirne kentinden uygulama alanları tespit edilmektedir. Belirlenen sekiz alan, yaya hareketlerini etkileyebilecek kriterler bakımından analiz edilmekte ve haritalanmaktadır. 
Daha sonra alanlarda belirlenen noktalarda bir yıllık süre içerisinde, yaya hareketlerinin mevsime, güne ve saate bağlı verilerinin elde edilebilmesi için, farklı gün ve saatlerde kaydedilen videolarla elde edilen ham veriler işlenmekte, yaya hareketleri, hız, yönlenme ve ivme parametreleri altında haritalanmaktadır.
Son aşamada; yaya hareket verileri ve çevresel faktörlerden oluşan veri setleri ve haritalamalar, Shannon entropi teorisi aracılığı ile çözümlenmektedir. Entropi teorileri aracılığı ile içerdiği bilgi yükü, düzen ve düzensizliğin miktarı bağlamında karşılaştırılabilir analitik veriler üretilmektedir. Oluşturulan haritalar, karşılıklı analizler, grafik ve çizelgelerle, elde edilen bulgular değerlendirilmekte, karşılaştırılmakta ve yorumlanmaktadır.

Abstract:
The study is a field study with the primary objective of examining the relationship between public spaces and pedestrian movements in cities. The concept of spatial entropy is employed to provide an analytical explanation of the network of tacit knowledge embedded in urban factors and pedestrian movements. This enables an investigation of the potential for semi-passive participation by urban dwellers in the evaluation of urban space and in future improvement and planning activities.
The first phase includes a literature review on the city, public space, pedestrian mobility and the concept of spatial entropy. With this research, the parameters of pedestrian movement and urban environmental factors are identified, and the scope of the field study is defined by determining the criteria sets that will coincide with the method to be applied and the main motives of the study.
In the field study phase, application areas are identified from the city of Edirne through a topological-morphological analysis. The eight areas are analyzed and mapped in terms of criteria that may affect pedestrian movements. 
Then, to obtain seasonal day and hourly data of pedestrian movements over a period of one year at the points determined in the areas, raw data obtained from videos recorded on different days and hours are processed and pedestrian movements are mapped under the parameters of speed, orientation and acceleration.
In the final stage, the data sets and mapping of pedestrian movement data and environmental factors are analyzed using Shannon entropy theory. Through entropy theories, comparable analytical data are produced in terms of the amount of information load, order and disorder. The findings are evaluated, compared and interpreted through maps, mutual analyses, graphs and charts.