Cezaevinde annesiyle kalan çocukların gelişim sürecine cezaevi koşullarının etkisi ve sosyal hizmet yaklaşımları
An examination from a social service perspective of the impacts of the prison conditions on the development process of children who stay in prison with their mother
Yazar: SÜREYYA MAVİ
Danışman: DOÇ. DR. BEDRETTİN KESGİN
Yalova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı / Sosyal Hizmet Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Sosyal Hizmetler = Social Services ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Ceza infaz kurumları = Prisons ; Hükümlüler = Convicts ; Sosyal hizmetler = Social services ; Sosyal koşullar = Social conditions ; Yaşam koşulları = Life conditions ; Çocuk gelişimi = Child development ; Çocuklar = Children ; İlkokul çocukları =

Özet:
İnsanlık tarihinden bugüne kadar toplumda birçok dezavantajlı grup oluşmuş; bunlar içinde zayıf halka çocuklar olmuştur. Çocuklar, bakıma ve korunmaya muhtaç olduklarından istismara en açık grup olma özelliğindedir. Bu çalışmamız, cezaevlerinde anneleriyle beraber kalmak zorunda olan ve annelerinden fazla mağduriyet yaşayan çocukları ele almaktadır. Cezaevi koşullarının çocukların gelişim dönemine etkileri üzerinde araştırma yapılmıştır.
Çocuk gelişiminde ilk 6 yaş çok önemlidir. Bazı uzmanlara göre ise 3 yaşına kadar çocuklar annelerinden ayrı kalmamalıdır. Bu durumda; cezaevine giren bir çocuk, annesinden ayrı kalmamakta; ancak gelişimin en önemli yıllarını da cezaevinin kötü koşullarında geçirmektedir.
Araştırmada değişik suçlardan cezaevinde bir süre kalmış 25 anne ve 5 hamile toplam 30 katılımcı bulunmaktadır. Cezaevinde çocukları ile kalan annelere cezaevi koşulları ve bu koşulların çocukları etkileme durumlarını tespit etmek amacıyla anket uygulanmıştır. Annelerin verdikleri cevaplar Excel programında tablo ve grafik haline getirilip betimsel analizlerle yorumlanmıştır. Ayrıca araştırmacı, 18 ay boyunca kurumda bu durumu doğal gözlem yoluyla da incelemiştir.
Araştırmada elde edilen bulgulara bakıldığında, cezaevinde anneleri ile kalan çocukların gelişim unsurlarından birçoğu eksik kalmaktadır. Kurumların fiziksel şartlarından dolayı çocuklar ciddi zorluklar çekmektedir. Örneğin; orda büyümek zorunda olan çocuklar, yerlerde halının yasak olmasından dolayı, yerde emekleyemedikleri için yürümeye geç başlamaktadır. Diğer yandan, bu çocuklar bilişsel olarak erken olgunlaşmaktadır. Bunun nedeni, erken yaşta çok fazla uyaranla ve çevreyle etkileşimde olmaları gösterilebilir. Özellikle erkek çocuklarının konuşmaya dışarıdaki yaşıtlarına oranla daha hızlı başlaması yaşadıkları ortamda sürekli diyalog halinde olmalarının etkili olabileceğini düşündürmektedir. Araştırmaya katılan annelerin, çocuklarının yaşıtları gibi anne ve babaları ile parka gidememesi, oyun oynayamaması, kardeşleri ile vakit geçirememesi en çok özlem duyduğu konular arasında olmuştur. Ayrıca, anneler için çocukları bir moral kaynağı olmakla beraber, çocuklarını bu ortamda büyütmek zorunda olmaları da ayrıca vicdan azabı duymalarına ve suçluluk hissetmelerine neden olmuştur.
Bu bulgulardan hareketle, cezaevlerinin günümüzdeki ıslah ve rehabilite edici fonksiyonları, anneler için daha önemli bir hal almaktadır. Cezaevinde anneleri ile kalan çocukların dezavantajlı oldukları konular avantajlı olduğu konulardan çok daha fazladır. Kanun koruyucular çocukların yüksek yararını gözetecek yasalarla çocukların korunmasına yönelik çalışmalar yapmalıdır. İnfazın ertelenmesi ya da çocuklu olan mahkûmların tutulduğu farklı bir cezaevi modeli inşa edilmelidir. Cezaevindeki sosyal servis elemanlarının sosyal hizmetin mesleki rol ve kimliğini kullanarak özellikle güçlendirme yaklaşımını kullanarak bu süreci anne ve çocukların en az hasarla atlatması için çalışmalar yapılmalıdır.

Abstract:
There have been many disadvantaged groups in the society from the history of world until today. Children have always been the most vulnerable to abuse since they need care and protection. This study deals with children who have to stay in prisons with their mothers, and who suffer more than their mothers.
The first 6 years in child development is very important. According to some experts, children up to 3 years of age should not be separated from their mothers. In this case, a child staying with the mother in prison will not be separated from the mother; but the most important years of developmental process will be spent in poor conditions of prison.
In this study, there are 25 mothers and 5 pregnant mothers who have been in prison for various crimes. A questionnaire was applied to prisoner mothers in order to determine the prison conditions of the mothers with their children and the conditions influencing the children. The answers of the mothers have been interpreted in descriptive analysis by using tables and graphics in Excel program. The researcher also examined the situation for 18 months through natural observation.
The results showed that many crucial developmental elements that a child needs are missing in prison. Children experiences serious difficulties due to the physical conditions of the institutions. To illustrate, children start walking late, since they cannot crawl because of the prohibition of carpeting places in prison. On the other hand, children in prison mature cognitively earlier than their peers. The reason for that is that they are exposed to a lot of stimuli in environment at an early age. For example, it is thought that early talking of boys in prison than their peers living outside is a result of continuous conversation and dialogs happening in the prison. Mothers also report their worry about that their children are not being able to go to the park with their parents like their peers, and not to play with their siblings. They also report that their children are their source of motivation to live in such a place. However, they also feel guilty about that their children have to be grow in such a place. 
Based on these findings, the current rehabilitation and rehabilitative functions of prisons are becoming more important for mothers. The disadvantages of prisons for children staying with their mothers are quite a lot. Legislators should work towards the protection of children through laws that promote the best interests of children. The different regulations should be done like postponing the execution of mother, or building a different prison for mothers. Social workers in prison should use especially empowerment approach to overcome damages of the mother and children.