Kızılırmak Deltası kuşlarından toplanan kenelerde (Acari:Ixodida) Rickettsia ve Borrelia varlığının araştırılması
Investigation of Rickettsia and Borrelia in ticks (Acari:Ixodida) collected from birds in Kızılırmak Delta
Yazar: ÖZGE KAYA
Danışman: DOÇ. DR. ADEM KESKİN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Biyoloji = Biology ; Parazitoloji = Parasitology
Dizin: Ixodidae = Ixodidae

Özet:
Keneler, Arachnida sınıfına ait eklembacaklı canlılar olup çok sayıda karasal memeli, kuş, sürüngen ve amfibi türlerinden kan emebilen dış parazitlerdir. Bu çalışmada Kızılırmak Deltası kuşlarından toplanan sert kenelerde Rickettsia ve Borrelia türlerinin varlığı araştırılmıştır. 2016 yılı ilkbahar (Mart, Nisan ve Mayıs) ve sonbahar (Ağustos, Eylül, Ekim) göç mevsimlerinde Kızılırmak Deltası'nda Cernek kuş halkalama istasyonunda yürütülen kuş halkalama çalışmaları sırasında sis ağları ile yakalanan 83 tür, 51 cins, 34 familya ve 12 takıma ait 7992 kuşta kene enfestasyonu yönünden incelenmiş ve Passeriformes takımındaki 16 familyaya ait 33 türde 349 adet kuştan toplam 1229 (649 larva, 536 nimf, 40 dişi, 4 erkek) kene toplanmıştır. Tez çalışması kapsamında, bu örnekler içerisinden konak ve kene türü dikkate alınarak seçilen 19 türe ait 76 farklı kuş üzerinden alınan 103 adet kene örneğinden bireysel olarak genomik DNA izolasyonu yapılmış ve elde edilen DNA örnekleri Rickettsia bakterilerinin varlığı açısından sitrat sentaz (gltA) geninin ~750 bç'lik ve Borrelia bakterilerinin varlığı açısından flagellin B (flaB) geninin ~658 bç'lik bölgeleri hedeflenerek PZR yöntemiyle taranmıştır. PZR işlemi ürünleri %1'lik agaroz jel elektroforezinde koşturularak ilgili patojenlerin hedeflenen genleri açısından pozitif DNA örnekleri belirlenmiştir. 
Pozitif PZR ürünlerine DNA dizileme işlemi yapılmış ve elde edilen diziler NCBI GenBank verileri ile karşılaştırılmıştır. Dizilerimizin NCBI GenBank veri tabanında yer alan dizilerle karşılaştırılması sonucunda, Saxicola rubetra kuş türü üzerinden alınan Hyalomma marginatum türü kenenin Rickettsia aeschlimannii; Turdus merula ve Turdus philemolos kuş türleri üzerinden alınan Ixodes ricinus ve Ixodes eldaricus türü kenelerin Rickettsia helvetica bakterileri ile; Turdus merula kuş türü üzerinden alınan Ixodes frontalis türü kenenin ise Borrelia turdi ile enfekte oldukları tespit edilmiştir. 
Bu çalışma ile ülkemiz ötücü kuşları üzerinden toplanılan H. marginatum, I. ricinus ve I. eldaricus türü kenelerde ilgili riketsiyal bakterilerin varlıkları ilk kez tespit edilmiştir. Ayrıca Borrelia turdi türü bakterinin Türkiye'deki varlığı ilk kez tez projemiz kapsamında kayıtlanmıştır.

Abstract:
Ticks are members of the class Arachnida and are blood-feeding ectoparasites of various terrestrial mammals, birds, reptiles and amphibian species. In this study, the presence of Rickettsia and Borrelia bacteria was investigated in hard ticks collected from the birds of the Kızılırmak Delta. During the spring (March, April and May) and autumn (August, September, and October) migration seasons of 2016, 83 species, 51 genera, 34 families and 12 orders were caught with mist nets during bird ringing studies carried out at the Cernek bird ringing station in the Kızılırmak Delta. A total of 1229 (649 larvae, 536 nymphs, 40 females, 4 males) ticks were collected from 349 birds in 33 species belonging to 16 families in the order Passeriformes. Within the scope of the thesis study, individual genomic DNA was isolated from 103 tick samples taken from 76 different birds belonging to 19 species selected by considering the host and tick species among these samples. The genomic DNAs were screened for the presence of Rickettsia and Borrelia bacteria using polymerase chain reaction (PCR) targeting the citrate synthase (gltA= ~750 bp) and flagellin B (flaB= ~658 bp) genes, respectively, followed by sequencing analysis. The products of the PCR were run on 1% agarose gel electrophoresis to visualize positive DNA samples for the targeted genes of the Rickettsia and Borrelia bacteria. 
Positive PCR products were then subjected to DNA sequencing and the obtained sequences were compared with NCBI GenBank data. As a result of this study, Rickettsia aeschlimannii was detected in Hyalomma marginatum tick collected from a Saxicola rubetra bird, while Rickettsia helvetica was detected in Ixodes ricinus and Ixodes eldaricus ticks collected from Turdus merula and Turdus philemolos birds. In addition, Borrelia turdi was detected in Ixodes frontalis tick collected from T. merula bird. 
In this study, the presence of related pathogens was detected for the first time in ticks collected from the songbirds of our country. In addition, the presence of Borrelia turdi bacterium in our country was recorded for the first time within the scope of our thesis project.