Takım sporlarında öğrenilmiş çaresizliği ölçmeye yönelik ölçek geliştirme çalışması
Development of a learned helpness scale in team sports
Yazar: SELİN BİÇER
Danışman: YRD. DOÇ. DR. LEYLA SARAÇ
Mersin Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Psikoloji = Psychology

Özet:
Bu çalısmanın amacı takım sporlarında oynayan sporcuların yasadıkları
öğrenilmis çaresizliği ölçmeye yönelik ölçek gelistirmektir. Gelistirilen
ölçeğin sporculardaki cinsiyet, yas, brans ve sakatlık durumları gibi
değiskenlere nasıl etkilediğini incelemektir. Arastırma grubunu, 2012-2013
Öğretim yılında Mersin Üniversitesi ve Çukurova Üniversitesinde örgün
eğitim yapan, Beden eğitimi ve spor yüksek okulunda okuyan öğrenciler,
Mersin ?dman Yurdu B grubu erkek futbol takımı, Mersin Büyüksehir
Belediyesi bayan basketbol takımı, Tarsus Belediyesi Bayan basketbol
takımı, Tofas bayan basketbol takımlarında aktif olarak spor yapan 281
sporcu katılmıstır. Arastırma grubunda yer alan sporculardan 98 Kız ve 183
erkektir. Sporcuların yas aralığı 18-40 arasında değismektedir. Arastırmacı
tarafından gelistirilen 35 ölçek maddesi, ölçeğin kapsam geçerliğini
incelemek amacıyla, Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Rehberlik ve
Psikolojik Danısma Anabilim Dalından bir grup öğretim üyesinin görüsü
alınmıstır. Kapsam geçerliğinin uygun olduğuna karar verildikten sonra 35
madde takım sporları yapan sporculara uygulanmıstır. Arastırmada elde
edilen verilerin istatistiksel analizleri için SPSS paket programının 11.5
versiyonu kullanılmıstır. Toplam 281 sporcuya uygulanan ölçeğin yapısını
incelemek amacıyla verilere faktör analizi (temel bilesenler analizi)
uygulanmıstır. Ölçeğin iç tutarlığını incelemek amacıyla Cronbach Alpha
içtutarlık katsayısı hesaplanmıstır. Geçerlilik ve güvenirliği hesaplandıktan
sonra ölçek maddeleri 21 maddeye indirilmistir. Bu islemlerden sonra ölçeğin
geçerli ve güvenilir olduğu sonucuna varılmıstır. Arastırma grubunun
cinsiyetine göre öğrenilmis çaresizlik puanları arasında fark olup olmadığının
belirlenmesi amacı ile uygulanan t-testi, kadın (x? = 7.37±2.76) ve erkek (x? =
8.15±3.04) sporcular arasında anlamlı bir fark olduğunu ortaya koymustur,
t=-2.138; p=0.034. Arastırma grubunun sakatlık durumuna göre öğrenilmis
çaresizlik puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark ve arastırma
grubunun yas ortalaması ve öğrenilmis çaresizlik puanları arasında bir iliski
bulunmamıstır. Son olarak arastırma gurubunun branslarına göre öğrenilmis
çaresizlik puanları arasında fark olup olmadığı incelenmis ve fark
bulunmamıstır

Anahtar Kelimeler: Öğrenilmis çaresizlik, Takım sporları, Güvenirlik

Abstract:
The aim of this study is to develop a scale directed to measure the
learned helplessness that the athletes playing in team sports and to examine
how the developed scale affects the variants on the athletes, such as sex, age,
branch and functional disability situations. Having executed their formal
education in the Mersin University and the Çukurova University during the
2012-2013 academic year, the students studying in the physical education and
sport academy, 269 athletes actively executing sport in the Group B male
football team of the Mersin ?dman Yurdu, the Female basketball team of the
Mersin Metropolitan Municipality (Mersin Büyüksehir Belediyesi), the
Female Basketball team of Tarsus Municipality (Tarsus Belediyesi), The
Tofas female basketball team have taken part in this study. The athletes
taking part in the research group are composed of 98 female and 183 male
persons. The age range of the athletes varies between 18 and 40 years. The
ideas of a group from the Psychological Counselling and Guidance Main
Science Branch of Education Faculty of Mersin University has been taken
with a purpose to examine the validity of the scale and the 35 pieces scale
articles developed by the researcher party have been handled.
After it has been decided that the scope validity was suitable, those
35 articles have been adopted to the athletes performing team sports. As for
the statistical analysis of the data obtained in course of this research, the
version 11.5 of the SPSS package program has been used. In total, with a
purpose to examine the nature of the scale applied to 281 athletes, factor
analysis (basic component analysis) has been applied.
With a purpose to examine the inner consistency of the scale, the
Cronbach Alpha inner consistency coefficient has been calculated. After its
validity and reliability has been calculated, the scale articles have been
diminished to 21 articles. It has been arrived to the result after these
transactions, that the scale has been valid and reliable.
The test T has having been applied with a purpose to determine
whether there are any differences among the learned helplessness points
according to the sex of the research group has put down to the fact ( t=-2.138;
p=0.034), that there is a significant difference among female (x? = 7.37±2.76)
and male (x? = 8.15±3.04) athletes.
Neither any significant difference has been statistically found among
the learned helplessness points and nor any connections among the age
average of neither research group, nor a learned helplessness points, on the
basis of the functionally disability situation of the research group.
Consequently, the fact of whether there are any learned helplessness points
on the basis of the research group branches have been examined and not any
difference has found.

Key words: learned helplessness, team sports, reliability