Zenginleştirilmiş okuma programının okuma güçlüğü olan öğrencilerin bilişsel süreç ve nöral yapılarına etkisi
The effect of enrichment reading program on cognitive process and neural structure of students having reading difficulty
Yazar: HAYRİYE GÜL KURUYER
Danışman: PROF. DR. HAYATİ AKYOL ; PROF. DR. H. KADER KARLI OĞUZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilimsel süreç = Scientific process ; Nörogörüntüleme = Neuroimaging ; Okuma = Reading ; Okuma güçlüğü = Reading difficulty ; Zenginleştirilmiş okuma programları = Enrichment reading program

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı, zenginleştirilmiş okuma programının okuma güçlüğü olan öğrencilerin bilişsel süreç ve nöral yapılarına etkisini açıklamaktır. Bu araştırma, tek denekli araştırma yöntemi ve bu yönteme ait deneklerarası çoklu yoklama düzeyi modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu okuma güçlüğü olan sekiz öğrenci oluşturmaktadır.
Araştırma kapsamında çalışma grubunda yer alan öğrencilerin, zenginleştirilmiş okuma programı uygulama öncesinde ve sonrasında okuma motivasyonu, okuduğunu anlama, bellek gelişimi, dikkat durumları ve okumaya ilişkin aktivasyon ve beyaz madde yolları belirlenmiştir. Bu belirleme iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada nörogörüntüleme yapılmış, ikinci aşamada ise Okuma Motivasyon Profili-Türkçe Formu, Okuma Motivasyon Ölçeği, Stroop Testi TBAG Formu, Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi-B Formu, İşaretleme Testi, Sayı Dizileri Öğrenme Testi, Okuduğunu Anlama Envanteri kullanılarak öğrencilerin okuma profili, motive olma düzeyi, dikkati yoğunlaştırma ve bellek durumları açısından bilişsel süreçler ve nöral yapıya ilişkin durum incelenmiştir.
Bilişsel süreçleri ölçmek için kullanılan, Stroop Testi TBAG Formu, Görsel İşitsel Sayı Dizileri Testi-B Formu, İşaretleme Testi, Sayı Dizileri Öğrenme Testinden elde edilen veriler bu testler için var olan norm değerleri kapsamında değerlendirilmiştir. Okuma Motivasyon Ölçeği, Okuma Motivasyon Profili-Türkçe Formu, Okuduğunu Anlama Envanteri aracılığıyla elde edilen veriler Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak analiz edilmiştir. Bununla birlikte gözlemlerden ve alan notlarından elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Nörogörüntülemeyle elde edilen bütün veriler ise betimsel ve istatiksel olarak değerlendirilmiştir. Yapısal MRG analizleri için FSL ve fonksiyonel beyin MRG için SPM isimli yazılım paketleri kullanılmıştır. FMRG'de (BOLD) istatiksel eşik değerini aşan voksel sayısı, standard Talaraich-Daemon atlasına göre lokalizasyonu ve DTG'de mikrostrüktürel değişiklikler fraksiyonel anizotropi (FA) ve apparent diffusion coefficient (ADC) değerleri yoluyla belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda elde edilen bulgular incelendiğinde, uygulanan zenginleştirilmiş okuma programının okuma güçlüklerinin giderilmesinde etkili olduğu görülmüştür. Zenginleştirilmiş okuma programının bellek gelişimi, okuma motivasyonu, dikkati yoğunlaştırma açısından çalışma grubunda yer alan öğrencilerin okuma ve okuduğunu anlama performansında gelişmeler olduğu gözlenmiştir. Bununla birlikte zenginleştirilmiş okuma programı öncesi ve sonrasında uygulama sonrası lehine beyin aktivasyonlarında ve beyaz madde yollarında anlamlı değişimler olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlar, zenginleştirilmiş okuma programının okuma güçlüğü olan öğrencilerde bilişsel süreçler ve nöral yapılar bakımından okuma profillerinin gelişimine sebep olduğunu göstermektedir.

Abstract:
The main purpose of the current study is to investigate the effect of an enrichment reading program on cognitive process and neural structure of students having reading difficulty. The present study was conducted through single subject research method and between subject multiple probe level model associated with the method. The study group of the study consists of eight students having reading difficulty.
Within the context of the current study, reading motivation, reading comprehension, memory improvement, attention span, brain activation and ways of white matter related to reading were determined before and after the implementation of the enrichment reading program. This determination occurred at two stages. At the first stage, neuroimaging was performed and at the second stage, the students' cognitive processes and neural structures were analyzed in terms of their reading profile, motivation level, focusing the attention and statues of the memory by using Reading Motivation Profile-Turkish Form, Reading Motivation Scale, Stroop Test TBAG Form, Visual Aural Digit Span Test-B Form, Labeling Test, Number Sequence Learning Test and Reading Comprehension Inventory.
The data collected through Stroop Test TBAG Form, Visual Aural Digit Span Test-B Form, Labeling Test, Number Sequence Learning Test used to evaluate cognitive processes were evaluated within the norm values developed for these tests. The data collected by means of Reading Motivation Scale, Reading Motivation Profile-Turkish Form, Reading Comprehension Inventory were analyzed by using Wilcoxon Signed Ranks Test. Moreover, the data collected through observations and field notes were analyzed by using content analysis method. The data collected with neuro-screening were descriptively and statistically evaluated. For structural MRG analyses, FSL and for functional brain MRG, SPM computer programs were used. The number of voxels exceeding the statistical threshold value in FMRG (BOLD) was determined through their localization according to standard Talaraich-Daemon atlas, micro-structural changes fractional anisotropy (FA) in DTG and the values of   apparent diffusion coefficient (ADC).
In light of the findings of the study, it was concluded that the enrichment reading program is effective in overcoming reading difficulties. It was observed that there are some improvements in the reading and reading comprehension performance of the students in terms of memory development, reading motivation and focusing attention. Furthermore, significant changes were observed in the ways of white matter after the application of the enrichment reading program when compared to their state before the application. The findings of the study show that the enrichment reading program result in the development of reading profiles in terms of cognitive processes and neural structures of the students experiencing reading difficulty.