Otizm spektrum bozukluğunda ebeveyn bilgi ve tutumlarının beslenme durumuna etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of parental knowledge and attitudes on nutritional status in autism spectrum disorder
Yazar: MELİS AKHALİL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ÇİFTÇİ
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics
Dizin: Ana-baba = Parents ; Ana-baba tutumu = Parents attitude ; Beslenme = Nutrition ; Beslenme bilgisi = Nutrition knowledge ; Beslenme incelemeleri = Nutrition surveys ; Otistik bozukluklar = Autistic disorder ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition

Özet:
Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların normal gelişen çocuklardan beş kat daha sık beslenme sorunu yaşadığı bilinmektedir. Ebeveynlerin beslenme bilgi ve tutumlarının Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocukların beslenme durumuna etkisini incelemek amacıyla yapılan çalışmaya 31 Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuğun annesi ve kontrol grubu olarak 31 sağlıklı çocuğun annesi dahil edilmiştir. Çalışma İzmir ilinde 2 Özel Eğitim Merkezi, 2 Özel Anaokulunda toplam 62 kişi ile yapılmıştır. Katılımcılara dağıtılan anketin içeriğinde sosyodemografik veri formu, Ebeveynlere Yetişkinler İçin Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği, Ebeveyn Yemek Zamanı Davranışları Ölçeği, Otizm Öğün Davranış Kısa Ölçeği bulunmaktadır. Çocukların antropometrik ölçümleri alınmıştır ve ebeveynlerden çocuklarının 3 günlük besin tüketim kaydını alması istenmiştir. Otizm Spektrum Bozukluğu olan ve olmayan çocukların besin ögesi alımları, yaşa göre boy persentil ve z skorları, yaşa göre ağırlık persentil ve z skorları, yaşa göre Beden Kütle İndeksi persentil ve z skorları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05).  Ebeveynlerin beslenme bilgi düzeyleri her iki grupta da orta olarak bulunmuş, beslenme bilgi skorları arasında anlamlı farklılık görülmemiştir (p=0.223). Her iki gruptaki ebeveynlerin öğün sırasında tutumları ile çocukların BKİ'si arasında bir ilişki saptanmamıştır (p>0.05). Ayrıca Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklarda yemek yeme esnasında olumsuz davranışları çok nadir sergiledikleri bulunmuştur. Hem Otizm Spektrum Bozukluğu olan hem Otizm Spektrum Bozukluğu olmayan çocukların besin ögesi alımları incelendiğinde düşük miktarda protein ve potasyum aldıkları; yüksek miktarda yağ, sodyum, A vitamini, B2 vitamini, folat, C vitamini, fosfor ve çinko aldıkları görülmüştür. Sonuç olarak ülkemizde tahıla dayalı beslenme görüldüğünden ve hamurişi tüketimlerinden dolayı çocuklar da yağ içeriği yüksek, protein içeriği düşük besinler tüketmektedir. Aileler Otizm Spektrum Bozukluğu'nda beslenme konusunda farkındalığa sahip değillerdir. Bu konuda ailelere beslenme eğitimi verilmesi yararlı olabilir.

Abstract:
It is known that children with Autism Spectrum Disorder have feeding problems five times more often than normally developing children. The mothers of 31 children with Autism Spectrum Disorder and 31 control groups were included in the study, which was conducted to examine the effects of parents' nutritional knowledge and attitudes on the nutritional status of children with Autism Spectrum Disorder. The study was conducted with 62 parents in 2 Special Education Centers and 2 Private Kindergartens in İzmir. The questionnaire distributed to the parents included a sociodemographic data form, Parents' Nutrition Knowledge Level for Adults Scale, Parent Mealtime Action Scale, Brief Autism Mealtime Behavior Inventory. Anthropometric measurements of the children were taken and parents were asked to record their children's 3-day food consumption. There was no significant difference between nutrient intakes, height percentile and z scores, weight percentile and z scores, Body Mass Index percentile and z scores of children with and without Autism Spectrum Disorder (p>0.05). Parents' nutritional knowledge levels were found to be moderate in both groups, and there was no significant difference between nutritional knowledge scores (p=0.223). No relationship was found between the attitudes of the parents during meals and the BMI of the children in both groups (p>0.05). In addition, it has been found that children with Autism Spectrum Disorder rarely exhibit negative behaviors while eating. When the nutrient intakes of children with and without Autism Spectrum Disorder were examined, it was found that they had low protein and potassium intake; It was observed that they took high amounts of fat, sodium, vitamin A, vitamin B2, folate, vitamin C, phosphorus and zinc. As a result, due to the grain-based diet in our country and their consumption of pastries, children also consume foods with high fat and low protein content. Families do not have awareness about nutrition in Autism Spectrum Disorder. In this regard, it may be useful to provide nutrition education to families.