Ev temelli fiziksel egzersiz programının meme kanserli kadınların yorgunluk, uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effect of home-based physical exercise program on fatigue, sleep and quality of life of women with breast cancer
Yazar: KÜBRA ERTURHAN TÜRK
Danışman: PROF. DR. MERYEM YILMAZ
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Egzersiz = Exercise ; Egzersiz tedavisi = Exercise therapy ; Kanser hastaları = Cancer patients ; Meme = Breast ; Meme hastalıkları = Breast diseases ; Meme neoplazmları = Breast neoplasms ; Neoplazmlar = Neoplasms ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
Bu araştırma, ev temelli fiziksel egzersiz programının meme kanserli kadınların yorgunluk, uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesi amacı ile yapıldı.
Araştırma prospektif kontrol gruplu deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın örneklemini 22 girişim ve 23 kontrol grubuna olmak üzere 45 meme kanserli kadın oluşturdu. Girişim grubuna 12 hafta boyunca süresi kademeli olarak arttırılan video eşliğinde ev temelli fiziksel egzersiz programı uygulandı, kontrol grubuna herhangi bir girişim yapılmadı. Veriler; Hasta Bilgi Formu, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği, Piper Yorgunluk Ölçeği, Pittsburg Uyku Kalitesi Ölçeği ve fiziksel egzersiz çizelgesi kullanılarak toplandı. Veriler; Shapiro Wilk testi, tanımlayıcı istatistikler, khi-kare, t testi, Mann Whitney U testi ve Wilcoxon testi kullanılarak değerlendirildi. Yanılma düzeyi p<0.05 olarak alındı.
Girişim grubundaki meme kanserli kadınlar birinci hafta yorgunluk puanlarına göre kontrol grubundan daha fazla yorgun iken, 12 haftalık ev temelli fiziksel egzersiz programı sonunda kontrol grubuna göre yorgunluk puanlarının daha fazla azaldığı ve puanlar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.05). Girişim grubunun birinci hafta uyku kalitesi toplam puanı kontrol grubundan daha kötü idi ve 12 haftalık ev temelli fiziksel egzersiz programının sonunda toplam uyku kalitesi puanının girişim grubunda azaldığı, kontrol grubunda arttığı ve puanlar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı bulundu (p>0.05). Girişim grubunun kontrol grubuna göre yaşam kalitesi puanları daha yüksekti ve yaşam kalitesinin toplam fiziksel fonksiyon ile toplam mental sağlık boyutunun istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlendi (p<0.05). 
Bu araştırmada, 12 haftalık ev temelli fiziksel egzersiz programının meme kanserli kadınların yorgunluğunun azalması, uyku ve yaşam kalitesinin iyileşmesinde etkili olduğu belirlendi. Bu araştırmanın sonucuna göre kanser tedavisini tamamlamış meme kanserli kadınların izlenmesi ve tedavilerinin sonunda hemşirelerin içinde yer aldığı fiziksel egzersiz programlarının düzenlenmesinin gerekli olduğu sonucuna varıldı. 
Anahtar kelimeler: Meme kanseri, hemşirelik, egzersiz, yorgunluk, uyku kalitesi, yaşam kalitesi

Abstract:
This study was aimed to determine the effect of home-based physical exercise program on fatigue, sleep and quality of life of women with breast cancer.
The research is a prospective experimental study with control group. The sample of the study included 45 women with breast cancer, 22 in the intervention group and 23 in the control group. Women in the intervention group got home-based exercises with video by gradually increasing the duration of 12 weeks, no intervention was made to control group. Data was collected using Patient Information Form, SF-36 Quality of Life Scale, Piper Fatigue Scale, Pittsburg Sleep Quality Index. The data was analyzed using the Shapiro Wilk test, descriptive statistics, chi-square, t test, Mann Whitney U test and Wilcoxon test. The level of significance was taken as p<0.05
At the end of the 12-week home-based physical exercise program, it was found that fatigue scores decreased more than the control group, while women with breast cancer in the intervention group were more tired than the control group compared to their fatigue scores in the first week. It was determined that the difference between the scores was statistically significant (p<0.05). The sleep quality total score of the intervention group was worse than the control group in the first week and at the end of the 12-week home-based physical exercise program, it was found that the total sleep quality score decreased in the intervention group while increased in the control group and the difference between the scores was not statistically significant. Besides quality of life scores were higher in the intervention group compared to the control group, the total physical function and total mental health dimension of the quality of life were found to be statistically significant (p<0.05).
In this study, it was determined that a 12-week home-based physical exercise program was effective in reducing fatigue and improving sleep and quality of life in women with breast cancer. According to the results of the research, It was concluded that it is necessary to monitor women with breast cancer completed their cancer treatment and to organize physical exercise programs involving nurses at the end of their treatment.
 Key words: Breast cancer, physical exercise, fatigue, nursing, sleep quality, quality of life