I-131 ile işaretli ni-klorofil türevi fotosensitizerin  hazırlanması ve biyolojik potansiyelinin incelenmesi
Preparation of I-131 labeled ni-chlorophyll derivative photosensitizer and investigation of biological potential
Yazar: ÖZGE ER
Danışman: PROF. DR. FATMA YURT LAMBRECHT
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Nükleer Bilimler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Son yıllarda, kanserle savaşma yönünde sıklıkla kullanılan cerrahi girişim, kemoterapi ve radyoterapiye alternatif olabilecek bir yöntem olan fotodinamik terapi ile ilgili çalışmalar hız kazanmıştır. Bu yöntem, hedef dokularda lokalize olmuş fotoduyarlı materyalin (fotosensitizer) görünür ışığa maruz bırakılması prensibine dayanır.
Kliniksel etkisi olan fotosensitizerlerin (PS) radyonüklitler ile işaretli olanları PS?lerin farmakokinetik ve farmakodinamik karakteristiklerin anlaşılması amacıyla kullanılabilmektedir. Fototerapide ise PS bazlı bileşiklerin kullanımı tümörde tutunabilme yeteneklerinden yararlanılarak yapılır. PS?lerin tümör lokalizasyon yeteneğine sahip olmaları bunların çoklu fonksiyonel ajan olarak geliştirilmesine olanak sağlamaktadır, Bu özelliklerinden dolayı bu tür bileşikler tümör görüntüleme (Floresan, MRI ve PET, SPECT) için bir araç olarak da kullanılabilmektedir. 
Bu çalışmanın amacı merkezinde Ni metali bulunan klorofil türevi bir fotosensitizerin I-131 radyonükliti ile işaretlenerek in vivo ve in vitro deneylerle biyopotansiyelinin incelenmesidir. Bu amaçla MCF-7 insan meme kanser hücre hattında hücre kültürü çalışmaları ve Albino Wistar sıçanlar üzerinde biyodağılım çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Çalışmada Ni-klorofil türevi fotosensitizerin I-131 ile işaretleme çalışması iodogen metodu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. En iyi radyoişaretlemenin pH=10?da ve 1 mg?lik iodogen miktarı kullanılarak gerçekleştiği RTLC ve HPLC yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. Kalite kontrol çalışmaları sonuçlarına göre Ni-klorofil türevi fotosensitizerin I-131 ile yüksek verimle (%91±5,7) işaretlendiği saptanmıştır. MCF-7 hücreleri ile yapılan in vitro deneylerle fotosensitizerin IC50 değeri 40 µM olarak tespit edilmiştir.  Albino Wistar türü dişi sıçanlarda yapılan biyodağılım çalışmalarıyla radyoişaretli fotosensitizerin karaciğer, dalak ve overdeki tutulumunun ilk 30 dakikada maksimuma ulaştığı görülmüştür.
Tüm bu sonuçlara göre I-131 ile işaretli Ni-klorofil türevi fotosensitizerin over tümörü için bir görüntüleme ajanı olarak kullanılabilmesi konusunda ümit verici olduğu görülmüştür.  
Anahtar sözcükler: PDT (fotodinamik terapi), klorofil-a, metello-klorofil, nükleer görüntüleme, I-131.

Abstract:
In recent years, the studies about photodynamic therapy gained speed as an alternative method to surgery, chemotherapy and radiotherapy which commonly use to fight for cancer. This method is based on expose photosensitive material (photosensitizer) that localized in target tissues to visible light.
Radionuclide labeled photosensitizers that have clinical effects can be used in order to understand the pharmacokinetic and pharmacodynamic characteristics of photosensitizers. Photosensitizers (PS) are used in photo therapy due to tumor uptake efficiencies. Photosensitiser?s high tumor localization ability allows that developing as a multi-functional agent. Because of these properties, such compounds can be used as a tool for tumor imaging (Fluorescent, MRI and PET, SPECT).
In this study, a chlorophyll derivative which has Ni metal at the center of molecule was labeled with I-131 to investigate biological potential of photosensitizer via in vivo and in vitro experiments. Therefore, cell culture studies on the human breast cancer cell line MCF-7 and biodistribution studies on female Albino Wistar rats were performed.
Photosensitiser consisting of Ni was radiolabeled with I-131 by using iodogen method. The optimum conditions of radiolabeling study were determined as 1 mg/ml iodogen and pH=10 using RTLC and HPLC quality control methods. According to the quality control results, Ni-chlorophyll derivative photosensitizer was labeled with I-131 high efficiency (91±5,7 %). After the radiolabeling studies, IC50 value of photosensitizer was determined as 40µM through in vitro studies on MCF-7 cell line. When biodistribution results on female Albino Wistar rats were examined, it was seen that uptake of radiolabeled photosensitiser on liver, spleen and ovary reached maximum level at 30 minutes.
The obtained results show that radiolabeled Ni-chlorophyll derivative photosensitiser might be a promising imaging agent for ovary tumors.
Key words: PDT (photodynamic therapy), chlorophyll-a, metallo- chlorophyll, nuclear imaging, I-131.