Lise 11. sınıf öğrencilerinin fizik dersindeki problem çözme becerileri ile üst bilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determine the relationship between the level of problem solving skills and metacognition awereness level of the 11th grade high school students
Yazar: ZEYNEP DÜLGER
Danışman: PROF. DR. FERAL BEKİROĞLU
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fizik Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilişüstü beceri = Metacognitive skills ; Bilişüstü farkındalık = Matacognitive awereness ; Farkındalık = Awareness ; Fizik = Physics ; Fizik eğitimi = Physics education ; Lise öğrencileri = High schools students ; Problem çözme = Problem solving ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Üstbiliş = Metacognitive

Özet:
Bu çalışmanın amacı, 11. sınıf öğrencilerinin üst bilişsel farkındalıkları ile hem problem çözme stratejileri hem de fizik dersindeki problem çözme becerileri arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Problem çözme becerisi, bilgiyi ve öğrenme sürecini kapsayan bir beceridir. Fakat ilk olarak Flavell'in ortaya attığı "Üst biliş" kavramından sonra problem çözme becerisine biliş ötesi değişkenlerin de etkili olduğu düşünülmeye başlanmıştır. Bu kavramın ortaya çıkmasından sonra üst bilişsel farkındalık ve problem çözme becerisi arasındaki ilişkiyi inceleyen pek çok araştırma yapılmıştır. Yapılan bu araştırmalar üst bilişsel farkındalık ile problem çözme becerisi arasında genel olarak pozitif yönde ve yüksek bir ilişki olduğunu göstermiştir.
Bireyin kendi bilişsel süreçlerini tanıması, farkında olması, kontrol edip düzenleyebilmesi üst bilişsel farkındalığa sahip olduğunu gösterir. Bireyin problem çözme sürecinde, sahip olduğu bu üst bilişsel farkındalığı verimli kullandığında daha başarılı olduğu bilinmektedir. Bu iki kavram arasındaki ilişkinin özellikle fizik dersinde karşılaşılan problem çözme becerilerinin kazanılmasındaki zorluklara olumlu katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu sebeple üst bilişsel farkındalık kavramı ile problem çözme becerisi arasındaki ilişki bu araştırmaya esin kaynağı olmuştur.
Araştırmanın örneklemini, 2014-2015 eğitim-öğretim ikinci döneminde Aydın'da bulunan bir mesleki ve teknik anadolu lisesinin bilişim bölümü 11. sınıfında öğrenim gören 95 erkek öğrenci oluşturmaktadır. 
Araştırmanın modeli, karma yöntem desenlerinden iç içe desen araştırma modelidir. Araştırmanın verileri Üst Bilişsel Farkındalık Envanteri ve Fizik Problemlerini Çözme Değerlendirme Formu ile elde edilmiştir. Üst Bilişsel Farkındalık Envanteri'nin orijinal formu  Schraw ve Dennison (1994) tarafından hazırlanmış ve Akın, Abacı ve Çetin (2007) tarafından Türkçe'ye çevirilerek adaptasyonu sağlanmıştır. Bu ölçeğin Türkçe formunun uyum geçerliği, iki ölçek arasında 0,93 olarak hesaplanmıştır. Bununla beraber envanterin hem orijinali hem de Türkçe formunun güvenirlik katsayısı 0,95 olarak belirlenmiştir. Fizik Problemlerini Çözme Değerlendirme Formu, orijinali Montague (1992) tarafından geliştirilmiş ve araştırmacı tarafından Türkçe'ye çevrilip, matematik problemleri yerine fizik problemleri eklenmiştir. Formun güvenirlik katsayısı 0,79 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca öğrenciler Fizik Problemini Çözme Değerlendirme Formunu cevaplarken kendilerine yüksek sesle düşünme stratejisi uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler nicel ve nitel olarak analiz edilmiştir. Verilerin nicel analizi için bilgisayar ortamında istatistik programı kullanılmıştır. Bununla beraber verilerin nitel analizi için araştırmacı tarafından hazırlanan Problem Çözme Stratejileri ve Problem Çözme Becerileri rubrikleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizi sonucunda ilk olarak öğrencilerin üst bilişsel farkındalık düzeyleri belirlenmiştir. İkinci olarak fiziksel problem çözme stratejileri ortaya konmuştur. Daha sonra öğrencilerin fizik dersinde problem çözme stratejileri ile üst bilişsel farkındalıkları arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Son olarak öğrencilerin fiziksel problem çözme becerileri belirlenmiştir. Öğrenciler bu becerilerine göre uzman ve acemi problem çözücüler olarak ikiye ayrılmışlardır.
Anahtar Kelimeler: Üst bilişsel farkındalık, problem çözme stratejileri, problem çözme becerileri, fizik, uzman ve acemi problem çözücüler

Abstract:
The aim of this study is to explore there relationship between metacognition awareness and problem solving strategies and skills in physics lesson of eleventh grade high school students. 
Problem solving is a skill that covers knowledge and learning process. However, after the "metacognition" which was first introduced by Flavell, it is thought that the metacognitive variables are also effective in problem solving skills. After this concept occurs, many researches have been conducted examining the relationship between metacognition awareness and problem solving skills. These studies have shown that there is generally a positive and high relationship between upper metacognitive awareness and problem solving skills.
The ability of an individual to recognize, be aware, control and regulate their own cognitive processes demonstrates that they have metacognitive awareness. It is known that the individual is more successful in the problem solving process when he or she uses this metacognitive awareness efficiently. It is thought that the relationship between these two concepts will contribute positively to the difficulties of gaining problem solving skills in physics course. Therefore the relationship between the metacognitive awareness and problem solving skills has inspired this research.
The participants of this study consisted of 95 male students studying in the 11th grade in the informatics department of a vocational and technical Anatolian high school located in Aydın in the second semester of 2014-2015 academic year.
Current Nasted Design which is a kind of mix method was used to collect and analysis the data in order to understand the possible relationship.
The data of the study were obtained with Metacognition Awareness Inventory and Physics Problem Solving Assessment Form. The original form of Metacognition Awareness Inventory was prepared by Schraw and Dennison (1994) and translate to Turkish from original form by Akın, Abacı ve Çetin (2007). The validity of the Turkish version of this inventory was calculated as 0,93. The reliability coefficient of the inventory both in Turkish and original form is calculated as 0,95. Physics Problem Solving Assessment Form is prepared by Montague (1992) and translate to Turkish from original form by investigator. Five physics problems is added by investigator, too. The reliability coefficient of this form is calculated as 0,79. While participants answers the Physics Problem Solving Assessment Form, think aloud strategy applied to them. The analyses applied related to the data collected with qualitative and quantitative methods. For the quantitative analysis of the data, a statistical program was used in the computer. In addition to this, Problem Solving Strategies and Problem Solving Skills rubrics were used by the researcher for qualitative analysis of the data.As a result of the analysis of the data obtained in the research, firstly the metacognitive awareness levels of the students were determined.Secondly, physical problem solving strategies have been introduced. Afterwards, it was found that there was a positive correlation between problem solving strategies and metacognitive awareness. According to these skills, students are divided into expert and novice problem solvers.
Key Words: Metacognition awareness, problem solving strategies, problem solving skills, physics, expert and novice problem solvers.