Finansal piyasalarda riskin hesaplanmasında stokastik tekniklerin kullanılması
Using stochastic techniques in calculation of risk in financial markets
Yazar: MUHAMMED İKBAL ÇİFTÇİ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONAT BAYRAM
Bahçeşehir Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Bankacılık = Banking ; İşletme = Business Administration
Dizin: Aralık analizi = Gap analysis ; Dönem analizi = Period analysis ; Finansal piyasalar = Financial markets ; Finansal risk = Financial risk ; Geometrik Brownian Hareket = Geometric Brownian Motion ; Risk analizi = Risk analysis ; Stokastik yöntemler = Stochastic methods

Özet:
Çalışmada öncelikle risk kavramı ve finansal piyasalardaki risk türlerinden bahsedilmiştir. Bu bağlamda maruz kalınan risklere karşı uygulanılan metotlar olan ilk olarak geleneksel risk ölçüm metotları (Gap Analizi, Süre Analizi, Vade Uyumsuzluğu) açıklanmıştır. Günümüzde bir çok finans kurumunun aktif olarak risk ölçümlemede kullandığı riske maruz değer ve hesaplanma sürecinde kullanılan parametreler ve ölçüm yöntemlerine değinilerek riske maruz değeri destekleyici yönde stres testi ve senaryo analizlerinde de bahsedilmiştir. Modern risk ölçüm yöntemleri olarakta stokastik tekniklerden biri olan GBM kullanılmıştır. 

Bu çalışma ani fiyat değişimlerine açık finansal piyasalarda maruz kalınan risklerin başında bulunan döviz kuru ve faiz oranı riskinin kısa dönemde tahmin edilebilirliğini analiz etmektedir. ABD Doları, Euro, İsviçre Frangı, İngiliz Sterlini Döviz satış düzeyi ve İhtiyaç (KMH Dahil), Taşıt , Konut , Ticari Krediler , Tüketici Kredisi bankalarca açılan kredilere uygulanan faiz oranı rasyolarının aylık verileri kullanılarak Geometrik Brownian Hareketi ile analiz edilmiştir. Bu analizde Geometrik Brownian Hareketi hesaplanırken lambda katsayısından yararlanılarak geçmiş veriler baz alınmış olup kısa vadede geleceğe yönelik tahminlere göre etkinliği ölçülmüştür. 

Çalışmanın sonucunda tespit edilen bulgulara göre; seçilen döviz kuru rasyolarının Haziran 2021 – Kasım 2022 tarihleri arasında Geometrik Brownian Hareketi ile yapılan analizde kurlarda yükseliş trendi tespit edilmiştir. Faiz oranı rasyolarının ise belirtilen tarih aralığında ihtiyaç kredi faiz oranı düşüş trendi; taşıt, konut, ticari, tüketici kredi faiz oranlarınında yükseliş trendi gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca elde edilen sonuçlara göre modelde kullanılan geometrik Brownian hareketi kısa dönemde anlamlı sonuç vermiştir.

Abstract:
In this study primarily, risk concept and risk types at financal markets are mentioned. In this context, initially the traditional risk measurement methods (Gap Analysis, Period Analysis, Maturity mismatch) that are applied against the exposed risks are clarified mentioning the parameters and measurement methods used by many finance houses actively nowadays to measure risk, at the period of value at risk and measurement, stres testing and senario analysis are also mentioned with supporting value at risk. As modern risk measurement methods, GBM which is one of the stochastic methods is used.

This study analyses the foreseeability of the risk of forex rate and interest rate in the short term, that is at the top of the exposed risks at financial markets, open to sudden price changes. USA Dollar, Euro, Swiss Frank, GBP (British Pound), level of forex selling and consumer (including overdraft account), vehicle, housing loans, commercial loans, retail credit are analysed with the Geometrical Brownian Motion by using the monthly data of the interest rate of credits given by banks. In this analysis, while Geometrical Brownian Motion has been computed, by using the lambda coefficient and basedon the previous data, its efficiency has been measured according to the short term future assumptions.

According to the findings, recorded as a result of this study; at the analysis of the ratios of the assigned forex rate between june 2021 and November 2022, with Geometrical Brownian Motion, the trend of rise at quotations has been found out. It has been also found out that there is a degression trend of consumer loan interest rate; there is a rise trend of vehicle, housing, commercial, retail loans interest rate between the specified dates. Moreover according to the results obtained, Geometrical Brownian Motion used in the model, presents significant results in the short term.