Merzifon ve çevresindeki halk inanışları üzerine bir araştırma
A research on folk beliefs in and around Merzifon
Yazar: ÖMER FARUK SERDAROĞLU
Danışman: PROF. DR. DURMUŞ ARIK
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Amasya-Merzifon = Amasya-Merzifon ; Dinler = Religions ; Dinler tarihi = History of religions ; Halk inançları = Public beliefs ; İnançlar = Beliefs

Özet:
Din ve dini inanışlar, insanla beraber var olmuş, insanla beraber varlığını sürdürmüş ve insanla beraber var olacaktır. İnsanların veya toplumların dinden kopmaları mümkün değildir. Çünkü din ve dini inanışlar, hem tarihin her döneminde, hem de hayatın her köşesinde kendisine ihtiyaç duyulan ve kendini güçlü bir şekilde hissettiren birer olgudur. Tarihin hangi devresine bakılırsa bakılsın dinsiz insan bulunsa da, dinsiz bir toplum bulunmamaktadır.

   Türkler, tarih sahnesine çıktıkları andan günümüze kadar çok değişik coğrafyalarda hüküm sürmüş, onlarca devlet ve imparatorluk kurmuş büyük bir millettir. Türk Milleti, bu derin tarih süreci içerisinde, birçok medeniyet ve dinle karşılaşmıştır. Bazen, karşılaştıkları din, kültür ve inanışlar Türkleri etkilemiş; bazen de Türkler o dinleri ve müntesiplerini etkilemiştir. Tarih içerisinde Gök Tanrı Dini, Şamanizm, Manihaizm, Budizm, Yahudilik ve Hıristiyanlık gibi bazı din ve inanışlarla etkileşim yaşamış olan Türklerin, Karahanlı Devleti'nden itibaren yüzyıllardır büyük bir ekseriyeti İslam dinindendir ve Müslüman'dır.
 
   Tezde Merzifon ve çevresindeki zengin halk inanışları Dinler Tarihi açısından araştırılmış, derlenmiş ve incelenmiştir. Bir alan araştırması özelliğini taşıyan "Merzifon ve Çevresindeki Halk İnanışları Üzerine Bir Araştırma" adındaki bu tezde, birçok yazılı, sözlü ve görsel malzeme-doküman elde edilmiştir. Elde edilen bu malzeme ve dokümanların tasnif, tahlil,  inceleme ve değerlendirmesi yapılmıştır.
 
   Merzifon ve çevresindeki halk inanışları içerisinde, hem Orta Asya'nın, hem Anadolu'nun hem de çeşitli medeniyetlerin inanışı,  kültür yapısı ve çeşitli tarihi izleri bulunduğunu ve bütün bu izlerin İslâmiyet'in kabulünü izleyen süreçte İslam dininin rengini aldığını gördük. Özellikle; geçiş dönemleri, uğur, bereket, fal, büyü, nazar, ziyaret yerleri, bazı hayvanlar, bazı sayılar, gökyüzü, yeryüzü ve bazı kâinat olayları gibi konulardaki halk inanışlarının geçmişinin çok eskilere dayandığını ve kültürler arasında ufak tefek farklılıklarla da olsa müşterek olduğunu gördük. "Seçen Günü" gibi sadece yöreye mahsus bazı uygulamaları da tespit ettik.

Abstract:
Religion and religious beliefs have existed with mankind, have continued their existence with mankind and will exist with mankind. It is not possible for humans or societies to break off from the religion. Because the religion and religious beliefs are facts which have been needed in every period of history and in every corner of life and they are what makes one feel strong. Though nonbeliever people have existed throughout the history, no nonbeliever society has ever existed, no matter what period of history we look into.

   The Turks are a great nation that has ruled over various geographies ever since they have stepped on the stage of history, and have established dozens of states and empires. Within this deep historical process, the Turkish Nation has encountered many civilizations and religions. Sometimes, the religions, cultures and beliefs they have encountered have affected the Turks; and sometimes the Turks have affected those religions and sentiments. The majority Turks, who have experienced interactions with certain religions and beliefs such as Heavenly God Religion, Shamanism, Manihaism, Buddhism, Judaism and Christianity throughout the history, have been in Islam religion and Muslims for many centuries since the Karakhanid State.

   This thesis researches, complies and examines the rich folk beliefs belonging to Merzifon and its surrounding in terms of History of Religion. In preparation of this thesis titled "A Research on Folk Beliefs in and Around Merzifon", which has a field research feature, numerous written, vocal and visual materials-documents have been obtained. The obtained materials and documents were classified, analyzed, examined and evaluated accordingly.

   Within the folk beliefs of Merzifon and its surroundings, we have seen the beliefs, cultural structures and various historical traces of both Central Asia and Anatolia and various other civilizations, and all these traces have corresponded to the Islamic religion in the timeframe following the acceptance of Islam. Especially; we have seen that the folk beliefs such as the transitional periods, luck, fertility, fortune, magic, evil eye, visiting places, some animals, some numbers, the sky, the earth and some universal incidents are based on the very distant past and they are common among the cultures with slight differences. We have also identified some practices only for the locality, such as "Seçen Günü".