18 yaş üstü erişkinlerin COVID-19 enfeksiyonu sonrası uyku kalitesinin incelenmesi
Examination of sleep quality of adults over 18 years old after COVID-19 infection
Yazar: ERİNÇ DİNÇ
Danışman: PROF. DR. CENK AYPAK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim Ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: COVID 19 = COVID 19 ; Korona virüs enfeksiyonları = Coronavirus enfections ; Korona virüsler = Coronaviridae ; Uyku = Sleep ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yetişkinler = Adults

Özet:
AMAÇ: Yapılan bu araştırmada 18 yaş ve üzeri yetişkinlerde Covid-19 enfeksiyonu sonrasında uyku kalitesinin incelenmesi amaçlanmıştır. 
YÖNTEM: Araştırmaya Ankara il merkezinde yaşayan ve Covid-19 sürecinde enfeksiyona yakalanmış olan 218 kadın ve 167 erkek olmak üzere toplam 385 yetişkin birey katılmıştır. Araştırmaya katılan bireylerin demografik özelliklerinin belirlenmesinde kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Katılımcıların uyku kalitelerinin belirlenmesinde ise "Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi" kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde SPSS 25.0 programında Mann Whitney U analizi ile Kruskal Wallis H analizinden yararlanılmıştır.
BULGULAR: Katılımcıların %32,7'si (n=126) 26-37 yaş arası, %67,5'i (n=260) evli, %37,7'si (n=145) lisans mezunu bireylerden oluşmaktadır. Yine katılımcıların %77,9'u (n=300) herhangi bir kronik hastalığa sahip değildir. Araştırmaya katılan bireylerin toplam uyku kalitelerinin yaş gruplarına göre incelenmesinde 18-25 yaş grubundaki katılımcıların uyku kalitesinin 26-37, 38-49 ve 50-61 yaş grubundaki katılımcılardan anlamlı düzeyde yüksek çıktığı (p<0,029); cinsiyete göre incelenmesinde kadınların toplam uyku kalitesinin erkek katılımcılardan anlamlı düzeyde düşük çıktığı (p<0,003); kronik hastalığa sahip olma durumlarına göre incelendiğinde kronik hastalığa sahip olanların (Ort.=7,15) toplam uyku kalitesinin kronik hastalığa sahip olmayanlardan (Ort.=6,10) anlamlı düzeyde düşük çıktığı (p<0,001); gece vardiyasında çalışma durumlarına göre incelendiğinde gece vardiyasında çalışmayan katılımcıların (Ort.=1,06) öznel uyku kalitesinin gece vardiyasında çalışanlara (Ort.=1,39) göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu (p<0,006); günlük hayatta kahve içmeyen katılımcıların gündüz işlev bozukluğuna ilişkin uyku kalitesinin (Ort.=0,69), günlük kahve içen katılımcıların gündüz işlev bozukluğuna ilişkin uyku kalitesinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Covid-19 tanısı alma zamanlarına göre, tanısı üç ay önce konulmuş katılımcıların uyku bozukluğuna ilişkin uyku kalitesinin (Ort.=1,30) tanısı 1-3 ay önce konulmuş olan katılımcıların uyku bozukluğuna ilişkin uyku kalitesinden (Ort.=1,49) anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Covid-19 aşı türüne göre yapılan incelemede uyku kalitesinin uyku süresi alt bileşeninde Sinovac (Ort.=0,80) ve Sinovac+Biontech (Ort.=0,82) aşısı olan katılımcıların sadece Biontech aşısı (Ort.=1,10) olan katılımcılara göre uyku süresine ilişkin uyku kalitesinin anlamlı düzeyde yüksek çıktığı bulunmuştur (p<0,004). Buna karşılık katılımcıların uyku kalitelerinin medeni durumlarına, sigara kullanma durumlarına, içilen günlük kahve miktarına, Covid-19 aşısı olma durumlarına ve Covid-19 nedeniyle hastanede yatma durumlarına göre anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir (p>0,05).
SONUÇ:Sonuç olarak, yetişkin bireylerde Covid-19 sürecinin uyku kalitesini olumsuz yönde etkilediği ve bazı demografik değişkenlerin uyku kalitesi üzerinde belirleyici olduğu söylenebilir.
Anahtar Kelimeler:Yetişkin bireyler, Covid-19 enfeksiyonu, uyku kalitesi

Abstract:
ABSTRACT
EXAMINATION OF SLEEP QUALITY OF ADULTS OVER 18 YEARS OLD AFTER COVID-19 INFECTION

AIM: In this study, it was aimed to examine the sleep quality of adults over 18 years old after Covid-19 infection 

METHODS: A total of 385 adults, 218 females and 167 males, living in the city centre of Ankara, who were infected during the Covid-19 process, participated in the study. A personal information form was used to determine the demographic characteristics of the individuals participating in the research. In determining the sleep quality of the participants, the "Pittsburgh Sleep Quality Index" was used. In the analysis of the obtained data, Mann Whitney U analysis and Kruskal Wallis H analysis were used in SPSS 25.0 program. 

RESULTS: Among the participants; 32.7% (n=126) were between the ages of 26-37, 67.5% (n=260) were married, 37.7% (n=145) were graduates and 77.9% (n=300) did not have any chronic disease. Participants aged 18-25 have significantly higher sleep quality than those aged 26-37, 38-49 and 50-61 (p<0.029). Total sleep quality of the women is significantly lower than men. Participants with chronic disease (Mean=7.15) have significantly lower sleep quality than those without chronic disease (Mean=6.10) (p<0.001). The subjective sleep quality of the participants who do not work in the night shift (Mean=1.06) is significantly higher than those work in the night shift (Mean =1.39) (p<0.006). It was found that the sleep quality related to daytime dysfunction of the participants who did not drink coffee in daily life (Mean=0,69) was significantly higher than the sleep quality related to daytime dysfunction of the participants who drank coffee daily (Mean=0,85) (p<0,05). According to the time of diagnosis of Covid-19, it was found that the sleep quality related to the sleep disorder of the participants diagnosed three months ago (Mean=1,30) was significantly higher than the sleep quality of the participants diagnosed 1-3 months ago (Mean=1,49) (p<0,05). 

In the study conducted according to the Covid-19 vaccine type, as far as the sleep duration subcomponent of sleep quality is concerned, participants who only had Sinovac vaccine (Mean=0,80) and who had Sinovac + Biontech vaccines (Mean=0,82) had meaningfully higher sleep duration-related sleep quality (p<0,004) than participants vaccinated with only Biontech (Mean=1,10). On the contrary, it was determined that the sleep quality of the participants did not show a significant difference according to their marital status, smoking status, the daily amount of coffee drunk, Covid-19 vaccination status and hospitalization due to Covid-19 (p>0.05). 

CONCLUSION: In conclusion, it can be said that the Covid-19 process adversely affects sleep quality of adults; and that some demographic variables are decisive on sleep quality.
Keywords: Adults, Covid-19 infection, sleep quality