Eğitim örgütlerinde çalışma barışı: Bir karma yöntem araştırması
Labour peace in educational organizations: A mixed methods research
Yazar: SERKAN YÜKSEL
Danışman: DOÇ. DR. MUSTAFA ÖZGENEL
İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Çalışma barışı, tüm örgütler için hem bireysel hem de örgütsel düzeyde önemli etkiler meydana getiren bir kavramdır. Geleneksel olarak işçiler ve işverenler arasında grev veya çatışmaların olmamasını tanımlamak için endüstriyel ilişkiler bağlamında kullanılan çalışma barışı, bu çalışmada eğitim sektörüne uyarlanmıştır. Buna göre araştırmada çalışma barışı kavramı geleneksel endüstriyel ilişkiler çerçevesinin ötesine uzanarak öğretmenlerin bireysel istekleri, eğitim politikaları ve Millî Eğitim Bakanlığı'nın örgütsel hedefleri ile okul düzeyindeki yönetsel davranışlar arasında kurulan uyum ve karşılıklı güveni ifade etmektedir. Eğitim sektöründe çalışma barışı kavramına yönelik özgün bir tanım geliştirilmesi, bu alandaki akademik boşluğun doldurulmasına katkı sunarken, eğitim örgütlerinde karşılaşılan güncel sorunlara yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır. Araştırmada hem nitel hem de nicel verilerin sistematik biçimce bir araya getirilmesine olanak tanıyan keşfedici sıralı desen tercih edilmiştir. Bu sebeple karma yöntem kullanılarak yürütülen araştırmanın ilk aşamasında çalışma barışı ile ilgili olarak 8 öğretmenle ön görüşmeler yapılmış ve ardından 17 öğretmenden yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla nitel veriler toplanmıştır. Bu nitel veriler ve literatür taraması ışığında "Eğitim Örgütlerinde Çalışma Barışı Algısı Ölçeği" geliştirilmiştir. Geliştirilen ölçek, 489 öğretmene uygulanmış ve elde edilen nicel verilerle korelasyon ve regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları, nitel ve nicel bulguların birleştirilmesiyle kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Buna göre eğitim örgütlerinde çalışma barışının sağlanmasının öğretmenlerin motivasyonları, örgütsel bağlılıkları, örgütsel mutlulukları ve performansları üzerinde kritik bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Araştırma bulguları aynı zamanda yönetsel ve politik düzeyde çarpıcı sonuçlara işaret etmektedir. Buna göre okul yöneticiliğini ikinci görev kapsamında profesyonel bir eğitim almadan yerine getiren okul müdürlerinin yönetsel uygulamaları öğretmenlerin çalışma barışı algılarını yukarı çekmekte, buna karşılık çok daha profesyonel olarak yönetilmesi beklenilen ve stratejik üst yapıyı oluşturan Bakanlık politikaları öğretmenlerin çalışma barışı algılarına nispeten olumsuz yansımaktadır. Bu durum eğitim politikalarının oluşturulması sürecinde daha katılımcı ve öğretmen odaklı bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu araştırma, eğitim örgütlerinde çalışma barışının sağlanmasına yönelik stratejik öncelikleri ortaya koymakta ve yönetsel davranışlarla politik müdahalelerin önemine vurgu yapmaktadır. Elde edilen bulgular, teorik düzeyde çalışma barışına ilişkin kavramsal anlayışı derinleştirirken, pratik düzeyde ise eğitim örgütlerinde çalışma barışının artırılmasına yönelik somut öneriler sunarak literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Abstract:
Labour peace is a concept that has significant effects on both individual and organizational levels for all organizations. Traditionally used in the context of industrial relations to define the absence of strikes or conflicts between employees and employers, labour peace has been adapted to the education sector in this study. Accordingly, the concept of labour peace in the research extends beyond the traditional industrial relations framework and expresses the harmony and mutual trust established between individual demands of teachers, educational policies, organizational goals of the Ministry of National Education and administrative behaviors at the school level. Developing an original definition for the concept of labour peace in the education sector contributes to filling the academic gap in this field and provides a new perspective on current problems encountered in educational organizations. An exploratory sequential design was preferred in the research, which allows for systematically bringing together both qualitative and quantitative data. For this reason, in the first stage of the research conducted using mixed methods, preliminary interviews were conducted with 8 teachers regarding labour peace and then qualitative data were collected from 17 teachers through a semi-structured interview form. In the light of these qualitative data and literature review, the "Labour Peace Perception Scale in Educational Organizations" was developed. The developed scale was applied to 489 teachers and correlation and regression analyses were performed with the obtained quantitative data. The research results were evaluated comprehensively by combining qualitative and quantitative findings. Accordingly, it is seen that ensuring labour peace in educational organizations has a critical effect on teachers' motivation, organizational commitment, organizational happiness and performance. The research findings also point to striking results at the administrative and political levels. Accordingly, the administrative practices of school principals who perform school management as a second duty without receiving professional training increase teachers' perceptions of labour peace, whereas the Ministry policies, which are expected to be managed much more professionally and constitute the strategic superstructure, reflect relatively negatively on teachers' perceptions of labour peace. This situation shows that a more participatory and teacher-oriented approach should be adopted in the process of creating educational policies. As a result, this research reveals the strategic priorities for ensuring labour peace in educational organizations and emphasizes the importance of administrative behaviors and political interventions. The findings aim to deepen the conceptual understanding of labour peace at a theoretical level, while contributing to the literature by offering concrete suggestions for increasing labor peace in educational organizations at a practical level.