Seçilmiş melez çilek genotipleri ve ebeveynlerinin sürgün ucu ile çoğaltım performanslarının belirlenmesi
Effects of hormones on shoot-tip culture micropropagation of strawberry via shoot
Yazar: YUSUF TAHİR YÜCEOL
Danışman: PROF. DR. SEVGİ PAYDAŞ KARGI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışmada, ıslah çalışmalarının son aşamasındaki ümitvar 4 çilek çeşit adayı (289, 291, 299 ve 302) ile bunların ebeveynleri olan 'Rubygem' ve 'Kaşka' çeşitlerinin sürgün ucu yöntemi ile çoğaltılmaları ve köklendirilmeleri üzerine, farklı hormonlar ve bunların dozlarının etkileri araştırılmıştır.
Araştırmada, Murashige ve Skoog (MS) besin ortamına 0.75 mg L-1 ve 1.50 mg L-1 oranlarında ilave edilen 6-Benzylaminopurine (BAP) ve Thidiazuron (TDZ) ile oluşturulan, beş farklı besin ortamı kombinasyonu test edilmiştir. Tüm besin ortamlarında standart olarak, 30 g L-1 sakkaroz ve 8 g L-1 agar kullanılmıştır. Çalışmada; kararma oranı, enfeksiyon oranı, sürgün sayısı/eksplant, köklenme oranı, kök sayısı/sürgün ve kök uzunluğu parametreleri incelenmiştir. 
Çalışma sonucunda, mikroçoğaltımda genel olarak TDZ'nin, BAP'a göre daha etkili olduğu, ancak sonuçların genotiplere göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Birinci alt kültürde, '299' No'lu haricindeki genotiplerde eksplant başına sürgün sayısının en fazla ve yaklaşık 3-4 adet olarak 1.50 mg L-1 TDZ ile 5. ortamdan elde edildiği dikkati çekmiştir. Aynı parametre için ikinci alt kültürde 1.50 mg L-1 TDZ, '289' No'lu genotip ve 'Kaşka' çeşidinin sırasıyla 6.0 adet ve 4.5 adet sürgün elde edilmesini sağlamıştır. Buna karşın aynı alt kültürde 'Rubygem' ve '299' No'lu genotipte, 0.75 mg L-1 BAP, TDZ'ye göre daha iyi sonuçlar vermiştir. Köklenme parametrelerinde ise, genel olarak hormon içermeyen MS ortamının yeterli olduğu tespit edilmiştir.

Abstract:
In this study, the effects of different hormones and their doses on the micropropagation and rooting of four strawberry variety candidates selected from last step of breeding program (291 and 299) and 'Rubygem' and 'Kaşka' varieties which are used as parents in the obtaining of these candidates were investigated via using shoot-tip culture.
In the research, five different Murashige ve Skoog (MS) nutrient media combinations containing 6-Benzylaminopurine (BAP) and Thidiazuron (TDZ) at the ratios of 0.75 mg L-1 and 1.50 g L-1 were tested. All nutrient media contained 30 g L-1 sucrose and 8 g L-1 agar as standard. During study; darkening rate (%), infection rate (%), shoot number/plant, rooting rate (%), root number/shoot and root length (cm) parameters were examined. 
As a result of the study, it was found that TDZ was more effective than BAP in micropropagation, however the results varied according to the genotypes. In the first subculture, it was noted that the maximum number of shoots per explant were obtained from Medium 5 containing 1.50 mg L-1 TDZ as approximately 3-4 in all genotypes tested except genotype 299. For the same parameter in the second subculture, 6.0 and 4.5 shoots were observed in 289 genotype and Kaşka, respectively in the medium containing 1.50 mg L-1 TDZ. However, in the same subculture, Rubygem and genotype 299, 0.75 mg L-1 BAP gave better results than TDZ. In the rooting parameters, it was determined that the hormone-free MS medium was generally sufficient and successful tested expect. In the study, it was concluded that the selection of the appropriate hormone type and dose was very important in micropropagation of each strawberry genotype.