Akut lenfoblastik lösemili hastalarda santral sinir sistemi korumasının yapısal yan etkilerinin kraniyal görüntüleme yöntemleri ile araştırılması /
Yazar: BARIŞ EKİCİ
Danışman: DOÇ.DR. HİLMİ APAK
İstanbul Üniversitesi / Cerrahpaşa Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2007
Konu: Hematoloji = Hematology ; Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Lösemi = Leukemia ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Merkez sinir sistemi = Central nervous system ; Tomografi-x ışınlı-bilgisayarlı = Tomography-x ray-computed

Özet:
Amaç: Bu çalısmada akut lenfoblastik lösemi tedavisinde uygulanan SSS korumasısemalarının yol açabilecegi yapısal degisikliklerin, tedavi sonu tomografik vemanyetik rezonans görüntüleme ile arastırılması amaçlanmıstır.Gereç ve Yöntemler: Çalısmaya Ocak 1991 ile Aralık 2004 tarihleri arasında akutlenfoblastik lösemi tanısı ile izlenen ve sistemik metotreksat dozu azaltılmıs BFM 90ve TR-ALL 2000 tedavi protokolü uygulanan hastalar alındı. Hastaların cinsiyeti, tanıyası, ALL tiplendirmesi, risk grubu, uygulanan tedavi protokolü, kraniyal ısınlamadozu, ek intratekal tedavi sekli, tedavi sırasında saptanan SSS bulguları, EEGdegerlendirmeleri, görüntüleme yöntemi ve tarihi degerlendirildi. Hastalar,görüntülemelerinde saptanan lezyonlara göre gruplanarak yukarıdaki degiskenlerlearalarındaki iliski arastırıldı. Tanı anında santral sinir sistemi tutulumu saptanan veyaB-ALL tanısı alanlar çalısma dısı bırakıldı.Bulgular: Çalısma grubunu 90 hasta olusturdu. Hastaların 63'üne radyoterapiuygulanmıstı. ntratekal tedavi 77 hastaya sadece metotreksatla 11 doz, digerlerinedaha yogun olarak yapılmıstı. Hastalarda kortikal atrofi ve kraniyal kalsifikasyonsaptanmadı. Demiyelinizasyona baglı degisik yogunlukta lezyonlar ise 9 hastadasaptandı. Olguların 8'inde hafif derecede lezyon saptanırken, 1'inde orta derecedelezyon saptandı. Lezyon saptanan olguların 8'ine radyoterapi uygulanmıs olmaklaberaber anlamlı iliski saptanmadı (p>0.05). Degisik yogunluktaki lezyonların cinsiyet,tanı yası, tedavi protokolü, risk grubu, intratekal tedavi yöntemi, nörolojik bulgu,EEG'de bozulma ve görüntüleme yöntemleri ile anlamlı iliskileri bulunmadı (p>0.05).Sonuç: Bu bulgular, kortikal atrofinin intratekal tedaviyle iliskili olmadıgını ve beyazmadde lezyonlarından sorumlu tutulan sistemik metotreksatın dozunun belirleyiciolmadıgını göstermektedir. Lezyon saptanan hastaların çoguna radyoterapiuygulanmıs olması nedeniyle, radyoterapinin metotreksata baglı beyaz maddelezyonlarının olusmasına katkı saglayabilecegini düsünüyoruz. Çalısmamızdaradyoterapinin geç etkilerini saptamamamız tedavi ile görüntülemeler arasındakisürenin kısa olmasına baglı olabilir. Radyoterapi alan hastalarımıza, görüntülemeleringeç dönemde planlandıgı bir çalısma bu durumu açıklamak için uygun olacaktır.

Abstract:
Objective: To determine the possible side effects of CNS prophylactic treatmentin childhood leukemia by using cranial imaging techniquesMaterial and Methods: Data collected from records of 90 patients diagnosed asacute lymphoblastic leukemia and treated according to BFM-90 or TR-ALL 2000protocols in which, methotrexate doses lowered, between January 1991 andDecember 2004. Gender, age at diagnosis, immunphenotype, cranial radiationdoses, risk groups, intrathecal treatment modalities, neurological and EEG findings,imaging interval and techniques were recorded. These variables analyzed for theirrole in cranial lesions. Patiens with CNS leukemia and mature B-cell phenotype wereexcluded.Results: Ninety patient were enrolled in the study. Sixty three patients were had upto 18 Gy cranial radiation, where as 27 patients were had no radiation. Intrathecalmethotrexate of 11 doses was administered to 77 patients and 13 patients had moreintensive regimen. No patients demonstrated cortical atrophy or calcifications. Mildwhite matter changes (WMA) observed in 8 patients. Only one patient had moderatechanges. Eight of the 9 patients with WMA had radiotherapy but there was nosignificant correlation (p>0.05). There were also no significant relation of WMA withgender, age at diagnosis, treatment protocol, risk groups, intrathecal therapy,neurologic symptoms, EEG finding and imaging techniques (p>0.05).Conclusion: Intrathecal treatment do not cause cortical atrophy. White matterchanges are not influenced by systemic methotrexate dose but radiotherapy mayhave an additive effect. Short interval between CNS prophylaxis and imaging can beresponsible for the limitation of our study at detecting the late effects of radiotherapy.A new study desing of late imagings of the patients received radiotherapy may bemore informative.