Saros Körfezi'nin (Kuzey Ege Denizi) ekosistem yapısı ve fonksiyonlarının modellenmesi
Modelling ecosystem structure and function of Saros Bay (North Aegean Sea)
Yazar: TURGAY ÖKSÜZOĞLU
Danışman: PROF. DR. AYDAN ÇETİN KESKİN ; DOÇ. DR. İSMET SAYGU
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı / Deniz Biyolojisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Deniz Bilimleri = Marine Science
Dizin: Balıkçılık = Fisheries ; Balıkçılık koruma bölgesi = Fisheries protection zone ; Ekolojik sistem yaklaşımı = Ecological system approach ; Ekosistem = Ecosystem ; Kuzey Ege Denizi = North Aegean Sea ; Trofik durumu = Trophic state

Özet:
Saros Körfezi 1991 yılından günümüze kadar trol balıkçılığına kapalı bir bölgedir ve aynı
zamanda, 2010 yılından itibaren Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmiştir. Her iki
durum göz önüne alındığında, Saros Körfezi küçük ölçekli balıkçılık ve gırgır balıkçılığından
kaynaklanan av baskısı altındadır. Bu nedenle, bölge ekosisteminin yapısal ve fonksiyonel
özelliklerini belirlemek amacıyla yapılan bu çalışmada, ekosistem modeli Eylül 2006 - Eylül
2008 dönemi için Ecopath with Ecosim programı kullanılarak incelenmiştir.
Model kurulurken fonksiyonel gruplar; türlerin balıkçılık açısından sömürülme oranları,
ekolojik nişleri ve habitatları göz önüne alınarak oluşturulmuş ve bu fonksiyonel gruplar
arasındaki enerji akışı tespit edilmiştir. Kurulan modelin pedigree değeri 0,59 olup bu değer
Akdeniz'de yapılmış olan diğer Ecopath modellerinin pedigree değerlerine benzerdir.
Çalışma sonucunda; Saros Körfezi ekosisteminde deniz memelilerinden yunusların en yüksek
trofik seviyeyle (TL= 4,39) poliketlerin ise en düşük seviyeyle (TL= 2,11) enerji akışında yer
aldıkları görülmüştür. Sistemin trofik seviyeleri arasındaki enerji transfer etkinliği %12,6'dır.
Toplam net birincil üretimin toplam net solunuma oranı 1,82'dir ve bu değerle bölgenin
gelişmekte olan bir ekosistem olduğu görülmektedir. Avın ortalama trofik seviyesi 3,4'dür ve
sistemin toplam biyomas miktarı 1535,24 t.km-2
. yıl-1
'dır. Saros Körfezi ekosistemi içinde yer
alan zooplankton ve küçük pelajik balıkların kilit tür etkinliği diğer gruplara göre daha yüksek
olmakla birlikte bölgede tam anlamıyla ekosistem dengesi için kilit bir grup ortaya çıkmamıştır.
Körfezde köpek balığı gibi trofik seviyesi yüksek predatör türler üzerinde balıkçılık baskısının
yüksektir.
2006-2008 dönemi için kurulan bu model, günümüz koşullarında bölgenin ekosistemini
yansıtan güncel veriler kullanılarak oluşturulacak olan yeni modellerle trol balıkçılığı yasağı
gibi alınan balıkçılık yönetimi kararlarının işlerliğini test etmeye olanak sağlayacak bir altlık
oluşturmaktadır.

Anahtar kelimeler: Trofik ilişkiler, Kütle denge modeli, Ecopath, Saros Körfezi, Ege Denizi

Abstract:
Saros Bay has been a region closed to trawl fishing since 1991 and has also been declared a
Special Environmental Protection Area since 2010. Given both cases, Saros Bay is under
hunting pressure from small-scale fishing and seine fishing. Therefore, in this study, which was
conducted to determine the structural and functional characteristics of the ecosystem of the
region, the ecosystem model was examined using the Ecopath with Ecosim program for the
period of September 2006 - September 2008.
Functional groups when establishing the model; The rates of exploitation of species in terms of
fisheries were created by considering their ecological niche and habitats, and the flow of energy
between these functional groups was determined. The pedigree value of the installed model is
0.59, which is similar to the pedigree values of other Ecopath models made in the Mediterranean
Sea.
As a result of the study, In the Saros Bay ecosystem, dolphins from marine mammals were
found to be involved in energy flow with the highest trophic level (TL= 4.39) and Polychaeta with the lowest level (TL= 2.11). The transfer efficiency between the trophic levels of the
system is 12.6%. The ratio of total net primary production to total net respiration is 1.82, and
with this value, it is seen that the region is a developing ecosystem. The average trophic level
of the prey is 3.4, and the total amount of biomass of the system is 1535.24 t.km-2
.year-1
.
Although the key species activity of zooplankton and small pelagic fish in the Saros Bay
ecosystem is higher than other groups, a key group for full ecosystem balance has not emerged
in the region. Fishing pressure on predatory species with high trophic levels such as sharks in
the bay is high.
This model, which was established for the period 2006-2008, creates a basis that will allow to
test the operability of fishery management decisions such as the ban on trawl fishing with new
models that will be created using current data reflecting the ecosystem of the region in today's
conditions.
Keywords: Trophic interaction, Mass-balance modelling, Ecopath, Saros Bay, Aegean Sea