Savur'daki mimari eserler
Architctural works in Savur
Yazar: İRFAN YILDIZ
Danışman: Y.DOÇ.DR. ALİ BORAN
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Camiler = Mosques ; Evler = Houses ; Hanlar = Inns ; Kiliseler = Churchs ; Köprüler = Bridges ; Manastır = Monastery ; Mardin-Savur = Mardin-Savur ; Mimari eserler = Architectural works ; Türbeler = Tombs ; Çamaşırhane = Laundry room

Özet:
6. ÖZET Mardin ilinin kuzeyinde, il merkezine 47 km. uzaklıkta olan Savur ilçesi 1049 km'lik yüz ölçüme sahiptir. Mardin - Savur - Midyat - Hasankeyf - Cizre kervan yollarının üzerindeki ilçe, stratejik olarak önemli bir yere sahiptir. Yazılı kaynaklarda ilk kez adına Ajsur kaynaklarında rastlanan Savur'da günümüze kadar birçok medeniyete ait izle? görülmektedir. Yüksek Lisans Tezi çalışma konusu olan Savur 'daki Mimari Eserler kapsamında Savur ilçe merkezinde ve köylerinde bulunan kaleler, manastırlar, kiliseler, camiler, mezar anıtları, köprüler, çamaşırhaneler, hanlar, evler, çeşmeler çalışılmıştır. Bu araştırma sonunda Savur ilçe merkezinde ve köylerinde toplam 38 adet mimari eser tespit edilmiştir. Bu eserlerin çoğu ilçe merkezinde, Dereiçi, Başkavak ve Hisarkaya köylerindedir. Yapıların dağılımı şöyledir. 2 kale, 3 manastır, 4 kilise, 1 şapel, 3 camii, 4 mezar anıtı, 2 köprü, 5 çamaşırhane, 4 han, 9 ev ve 1 çeşmedir. Çalışmanın ilk aşamasına, doküman ve kaynak toplamakla başlanılmıştır. Bu çerçeve de bölge ile ilgili bugüne kadar yayınlanan tüm eserlere ulaşılmaya çalışılmıştır. Ardından tez kapsamında 2001 Ağustos ayında bölgede arazi çalışmalarına başlanılmış, bu çalışmalara 2001 Ekim ve 2002 Şubat aylarında devam edilmiştir. Araştırmalar sonucunda Savur merkez ve köylerinde tespit edilen mimari eserlerin fotoğrafları ve diaları çekilmiş ve tümünün rölöve ölçümleri alınmıştır. Elde edilen bilgiler ışığında ilk olarak Savur'un coğrafi konumu ve tarihçesi hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Tezin katalog bölümünde yapılar türlerine göre ayrılarak çeşitli başlıklar altında tanıtılmıştır. Değerlendirme bölümünde yapılar eldeki veriler ışığında kendi aralarında benzerleri ile ve bölgedeki diğer benzer yapılar ile karşılaştırılmıştır. Sonuç bölümünde yapıların genel bir tarifi ve özelliklerinden bahsedildikten sonra varılan sonuç kısaca belirtilmiştir. Savur'daki mimari eserlerde en çok taş malzeme kullanılmış bunun yanında ahşap ve tuğla malzemeye de yer verilmiştir. Süslemeler taş süslemeler olup, geometrik, bitkisel, mukarnas ve yazı karakterlidir. İlçedeki mimari eserlerde Türk ve Hıristiyan sanatlarının yanı sıra bölgesel ve yöresel özelliklerde göze çarpmaktadır. Birinci derecede kentsel sit alanı ilan edilen ilçenin mimari eserleri hakkında şimdiye kadar detaylı bir çalışma yapılmamış ve bu eserlerin çoğu literatüre geçirilmemiştir.

Abstract:
6.1. SUMMARY Savur district, which is in the north of Mardin city, 47 km. away from city center has 1049 km2 surface area. As the district is situated and the caravan joint road of Mardin, Savur, Midyat, Hasânkeyf, Cizre it has a very important strategical importace. iigj;; İn Savur, whose name was firstly faced in the written sources of Asur, there are many traces belonging to different civilizations from the past up to the present time in the study of this mastering thesis titled "Architectural Works in Savur" all the architectural works in the centre of district and in is villages such as castles, monasteries, churches, mosques, grave stones, bridges, laundries, khans, houses, and fountains were investigated. As a result of the study; it is determined that there are totally 38 architectural works in the Savur centre and in its villages. Most of these works are in the city centre, Dereiçi, Başkavak and Hisarkaya villages. There are two castles, 3 monasteries, 4 churches, 1 chapel, 3 mosques, 4 Grave monuments, 2 bridges, 4 hotels (Khans), 5 laundries, 9 old houses and 1 water fountain. As a first step, 1 started by picking sources and documents up. I tried to search all the books which have been published until now. I began to observe the area in 2001 August. I continued until 2002 April. At the end, I took photographs and measurements of all the architectural works (buildings) which I could find during the surface investigation. According to the knowledge, I acquired, I first gave a short information about the geographical position and the history of SAVUR. In the catalogue chapter of the theses, all the works were categorized according to their types and tried to be explained under different titles. İn the evaluation chapter; the works were compared with the similar ones another among themselves end with the other similar works that exist in the region according to their types. In the last chapter, after a general definition of the works were given and talked about their characteristic features, the achieved result was shortly stated. Mostly stone materials were used, besides wood and brick materials in the architectural works in Savur. The decorations on the works are stone ornaments with the chacter. of geometrical, vegetal, stalactites and writing. On the architectural works in the city, not only the arts of Turkish, or Christian exist but also local and regional properties are striking.177 These architectural works are declared very important historical biuldings and taken under protection - But these works have never been examined in detail and most of them haven't been taken place in the architectural literature.