Tüketicilerin hazır ve yarı hazır gıdalarda kullanılan gıda katkı maddelerine yönelik görüşlerinin incelenmesi (Konya ili örneği)
An investigation of consumers opinions on food additives used in the prepared and semi-prepared foods (Sample from Konya region)
Yazar: NURAN ERDEM
Danışman: DOÇ. DR. SEHER ERSOY QUADIR
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Beslenme Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Ev Ekonomisi = Home Economics
Dizin: Gıda katkı maddeleri = Food additives ; Hazır gıda tüketimi = Ready food consumption ; Hazır gıdalar = Prepared foods ; Katkı maddeleri = Additives ; Tüketici algısı = Consumer perception ; Tüketiciler = Consumers

Özet:
Bu araştırma, tüketicilerin hazır ve yarı hazır gıdalarda kullanılan gıda katkı maddeleri konusunda dikkat ettikleri kriterleri belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmanın örneklem grubunu 2013 yılında Konya ilinin Selçuklu ilçesi merkezine bağlı Ferhuniye ve İhsaniye mahallelerindeki tüketiciler evreninden rastgele küme örnekleme yöntemi ile seçilen 488 tüketici oluşturmuştur. Araştırma verileri anket yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmaya yanıt verenlerin çoğunlukla (% 72.4)  gıda katkı maddelerinin tanımını eksik  bildikleri, yarıdan fazlasının (% 57.5) ise bazı gıda katkı maddelerini bildikleri saptanmıştır. Ayrıca araştırmada tüketicilerin gıda katkı maddelerine yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla bir ölçek geliştirilmiştir. Ölçekteki gıda katkı maddelerine yönelik ifadeler faktör analizi ile ''Katkı Maddelerine Yönelik Olumsuz Tüketici Görüşleri'', ''Katkı Maddelerine Yönelik Bilinçli Tüketici Görüşleri'' ve ''Katkı Maddelerine Yönelik Önlem Almayı Savunan Tüketici Görüşleri'' olmak üzere üç kategoriye ayrılmıştır.  Örneklem grubunun gıda katkı maddelerine yönelik bu ifadelere çoğunlukla katıldıkları saptanmıştır. Tüketicilerin katkı maddeli gıdalara yönelik görüşleri demografik özelliklerine göre de incelenmiştir. Katılımcılar arasından yaşça büyüklerin, yaşça küçüklere göre gıda katkı maddelerine yönelik daha olumsuz (p<0.001), daha bilinçli (p<0.001) ve önlem almayı savunan (p<0.01) tüketici görüşüne sahip oldukları belirlenmiştir. Eğitim düzeyi düşük olanların, eğitim düzeyi yüksek olanlara göre daha bilinçli tüketici görüşüne sahip oldukları bulunmuştur (p>0.001).  Meslek sahiplerinin, öğrencilere göre olumsuz (p<0.01), bilinçli (p<0.001) ve önlem almayı savunan (p<0.05) tüketici görüşüne sahip oldukları görülmüştür.  Ayrıca hanesinde bir kişinin ücretli bir işte çalıştığı bireylerin, olumsuz tüketici görüşlerine daha çok katıldıkları saptanmıştır (p<0.05). 



Anahtar Kelimeler: Gıda katkı maddesi, tüketici algısı, gıda güvenliği, etiket bilgisi. 







.

Abstract:
This study has been conducted for the purpose of determining criteria that consumers care about additives used in prepared and semi-prepared foods. The sample group of the study consists of 488 consumers selected randomly from the consumer population by cluster sampling method in Ferhuniye and Ihsaniye District of Selçuklu Municipality of Konya Province in the date of 2013. Research data were collected by questionnaire method. It has been determined that majority of respondents in the study (72.4%) have deficient knowledge about the definition of a food additive and more than half (57.5%) know certain food additives. Also, a scale has been developed in study for the purpose of determining opinions of consumers for food additives. Expressions for food additives in the scale have been divided into three categories by factor analysis as "Negative Consumer Opinions for Food Additives", "Conscious Consumer Opinions for Food Additives" and "Consumer Opinions Defending to make Provision Against Food Additives". It has been determined that sample group mostly agree with these expressions for food additives. Opinions of consumers for foods with additives have been also examined according to demographic characteristics. It has been determined that elder participants have more negative (p<0.001), more conscious (p<0.001) consumer attitude towards food additives and they assert taking measures (p<0.01) in comparison with younger participants. It has been found that participants who have lower level of education have more conscious consumer opinion  (p>0.001) in comparison with participants who have higher education level. Participants who have occupation have more negative (p<0.01), more conscious (p<0.001) consumer attitude towards food additives and they assert taking measures (p<0.05) in comparison with students. In addition, individuals in whose households one person works in a paid work mostly agree with negative consumer opinions (p<0.05). 



Key Words: Food additives, consumer perception, food safety, label information.