Hemodiyaliz hastalarında renal osteodistrofi ve fibroblast büyüme faktörü-23 arasındaki ilişki
The relationship between renal osteodystrophy and fibroblast growth factor-23 in hemodialysis patients
Yazar: MEHMET NURİ TURAN
Danışman: DOÇ. DR. GÜLAY AŞÇI
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Nefroloji Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2012
Konu: Nefroloji = Nephrology
Dizin: Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Fibroblast büyüme faktörü = Fibroblast growth factor ; Renal diyaliz = Renal dialysis ; Renal osteodistrofi = Renal osteodystrophy

Özet:
Amaç: Kronik böbrek hastalığında ortaya çıkan mineral metabolizma bozuklukları vekardiyovasküler sonlanımlar ile fibroblast büyüme faktörü-23 (FGF-23) arasındaki ilişkilereyönelik çalışmalar, günümüzde renal osteodistrofi ile FGF-23 ilişkisi konusuna da merakuyandırmıştır. Bu çalışmada kronik hemodiyaliz hasta popülasyonunda dinamik kemikbiyopsisi ile değerlendirilen renal osteodistrofi bulguları ile FGF-23 arasındaki ilişkiyiaraştırmak amaçlanmıştır.Yöntem: Kemik biyopsileri olan 207 prevalan hemodiyaliz hastası içerisindenplazmaları -800C derecede saklanmış 180 hastanın plazma intakt FGF-23 düzeyleri ölçüldü.Bulgular: Çalışma grubundaki hastaların ortalama yaşı 57.8 ± 14.4 yıl idi. Ortalamaplazma FGF-23 düzeyi 257 ± 387 pg/ml (14.8-1297) olarak bulundu. FGF-23 düzeyi serumfosfat düzeyi (r=0.440, p<0.001), serum kalsiyum düzeyi (r=0.294, p<0.001), serum kreatinindüzeyi (r=0.302, p<0.001) ve kalsiyum-fosfat çarpanı (r=0.482, p<0.001) ile pozitif ilişkiliydi.FGF-23 düzeyi serum alkalen fosfataz düzeyi (r=-0.231, p=0.003) ile negatif ilişkili ikenFGF-23 ile serum paratiroid hormon düzeyi arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı.Hastaların %75'inde kemik biyopsisinde adinamik kemik hastalığı mevcut iken%25'inde hiperparatiroidi ilişkili kemik hastalığı mevcuttu. Her iki grup arasında plazmaFGF-23 düzeyleri arasında fark saptanmadı.Plazma FGF-23 düzeyi mineralizasyon gecikme zamanı (r=-0.233, p=0.009), osteoidyüzey alanı (r=-0.183, p=0.01) ve osteoid kalınlığı (r=-0.150, p=0.04) ile negatif ilişkilibulundu. Ancak çoklu lineer analizde FGF-23 ile bu parametreler arasında bağımsız ilişkisaptanmadı.Sonuç: Her ne kadar yüksek FGF-23 düzeyleri kemik mineralizasyonparametrelerinde düzelme ile ilişkili olsa da bağımsız bir ilişkinin olmaması FGF-23'ün renalosteodistrofi patogenezinde tek başına etkili olmadığını düşündürmüştür. FGF-23, fosfat,kalsiyum, D vitamini, paratiroid hormon gibi parametrelerin birbirleriyle etkileşimleri de gözönüne alındığında renal osteodistrofi patogenezinin daha karmaşık olduğu öngörülebilir.Anahtar Kelimeler: Fibroblast büyüme faktörü-23, renal osteodistrofi, hemodiyaliz

Abstract:
ABSTRACTObjective: The studies on the association between fibroblast growth factor-23 (FGF-23) and mineral metabolism disorders occurred in chronic kidney disease together withcardiovascular outcomes aroused interest about the relationship between renal osteodystrophyand FGF-23. In this study, we aimed to investigate the relationship between FGF-23 and renalosteodystrophy assessed by dynamic bone biopsy findings in chronic hemodialysis patients.Method: Among the 207 prevalent hemodialysis patients who underwent bonebiopsies, plasma intact FGF-23 levels were measured in 180 patients who had plasma samplesstored at -800C.Results: The mean age of patients in the study group was 57.8 ± 14.4 years. The meanplasma level of FGF-23 was found as 257 ± 387 pg/ml (14.8-1297). FGF-23 levels werepositively correlated with serum phosphate levels (r=0.440, p<0.001), serum calcium levels(r=0.294, p<0.001), serum creatinine level (r=0.302, p<0.001) and calcium-phosphate product(r=0.482, p<0.001). While FGF-23 levels were negatively correlated with serum alkalinephosphatase levels (r=-0.231, p=0.003), it was not detected any significant correlationbetween serum parathyroid hormone levels and FGF-23.xAdynamic bone disease and hyperparathyroid-related bone disease were present in75% and 25% of the patients, respectively. Plasma FGF-23 levels were not significantlydifferent between the two groups.Plasma FGF-23 level was negatively correlated with mineralization lag time (r=-0.233,p=0.009), osteoid surface area (r=-0.183, p=0.01) and osteoid thickness (r=-0.150, p=0.04).However, it was not observed any independent association between these parameters andFGF-23 in adjusted analyses.Conclusion: Although high FGF-23 levels were associated with improvements inbone mineralization parameters, the lack of an independent relationship was suggested thatFGF-23 was not effective alone in the pathogenesis of renal osteodystrophy. Taken intoconsideration interactions between parameters such as FGF-23, phosphate, calcium, vitaminD and parathyroid hormone, it is envisaged that the pathogenesis of renal osteodystrophy ismore complex.Key words: Fibroblast growth factor-23, renal osteodystrophy, hemodialysis