Ortaöğretim dokuzuncu sınıf Türk Dili ve Edebiyatı ders kitabında şiir türünün işlenişi üzerine bir inceleme
A study on the treatment of poetry genre in the 9th grade Turkish Language and Literature course book of secondary education
Yazar: ÖZDENUR TİLKİOĞLU
Danışman: PROF. DR. BAHADIR GÜCÜYETER
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Amaç: Bu araştırmada amaç Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 5 yıl süre ile tek ders kitabı olarak kabul ettiği Ödev Yayınları (2023-2024) ortaöğretim 9.sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabında şiir türünün ele alınışı ve işlenişi üzerine inceleme yapmaktır. Ders kitabında ele alınan şiir türündeki metinlerin öğrenciye sunuluş şeklinin ve Türk Dili ve Öğretimi Programı ile ders kitabına alınan metinler arasındaki uyumun incelenmesi amaçlanmaktadır.
Yöntem: Yapılacak olan bu çalışma nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabındaki şiir metinleri doküman/ metin analizi ile incelenmiştir. Araştırmada incelenen olgu veya olaylarla ilintili bilgiler içeren yazılı belgelerin ayrıntılı olarak taranması ve bu bilgilerden yeni bir bütünlük oluşturulması, doküman/metin analizi olarak adlandırılır (Creswell, 2002). Çalışmada araştırma veri kaynakları inceleneceğinden metin analizine başvurulmuştur.
Bulgular: Metin analizleri sonucu elde edilen verilere göre 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabında yer alan şiir metinlerinin, öğretim programında şiir türüne yönelik kazanımları gerçekleştirmeye uygun şekilde ele alındığı, bireye sunulan metinlerin okuma kazanımını gerçekleştirmeye yönelik döneminin genel özelliklerini yansıtan seçkin örnekler olduğu ve seviyeye uygun şekilde sürecin işlendiği tespit edilmiştir. Ders işleniş sürecinin metin ve türle ilgili açıklamalar basamağında ise tür ile ilgili teorik bilgilere yönelik belli başlı eksikler olduğu görülmüştür.
Sonuçlar: İçerik analizi çalışmasından elde edilen bulgulardan hareketle 9. sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabında beş ana metin etrafında ele alınan şiir türünün Türk dili ve edebiyatı dersi kapsamında ön görülen kazanımları gerçekleştirecek şekilde hedef kitleye uygun olarak sunulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ders işleniş sürecinin hazırlık, metin ve türle ilgili açıklamalar basamağında ise sunulan çalışmaların belirlenen seviyeye ve ana metinle ön görülen amaçlara yönelik olarak düzenlenmesi ile ders yürütücüleri ve hedef bireyler için nitelikli ders materyali olarak tavsiye edilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
Purpose: The aim of this research is to examine and analyze the genre of poetry in the 9th grade Turkish language and literature textbook of Ödev Publications (2023-2024), which is accepted as the only textbook for 5 years by the Ministry of National Education Board of Education and Discipline. to make an investigation on it. It is aimed to examine the way in which the poetry type texts discussed in the textbook affiliated with the Ministry of Education are presented to the students and the harmony between the Turkish Language and Teaching Program and the texts.
Method: This study will be conducted with qualitative research method The poetry texts in the 9th grade Turkish language and literature textbook affiliated with the Ministry of Education will be examined through document/text analysis. Since research data sources will be examined in the study, text analysis will be used.
Findings: According to the data obtained as a result of text analysis, the poetry texts in the 9th grade Turkish language and literature textbook affiliated with the Ministry of Education are handled in a way that is suitable for achieving the gains for the poetry genre in the curriculum, and the texts presented to the individual reflect the general characteristics of the period in order to realize the reading gains. It has been determined that there are outstanding examples and the process is processed in accordance with the level. It was observed that there were certain deficiencies in theoretical knowledge about the genre in the text and genre-related explanations stage of the course teaching process.
Results: Based on the findings obtained from the content analysis study, it has been concluded that the poetry genre, which is discussed around five main texts in the 9th grade Turkish language and literature textbook affiliated with the Ministry of National Education, is presented in accordance with the target audience in a way to achieve the foreseen gains within the scope of the Turkish language and literature course. In the preparation, text and genre-related explanations phase of the course teaching process, it has been concluded that the studies presented can be recommended as more qualified course material for course administrators and target individuals by arranging them for the determined level and the purposes foreseen in the main text.