Mültecilerde depresyon, anksiyete, travma sonrası stres bozukluğu sıklığı ve ilişkili faktörler
Prevalence of depression, anxiety, posttraumatic stress disorder and related factors in refugees
Yazar: EYÜB KAÇMAZ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZGÜR ÖNAL
Süleyman Demirel Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Halk Sağlığı = Public Health

Özet:
Türkiye, başta Suriye, Afganistan ve İran'dan olmak üzere 4 milyondan fazla mülteci ve sığınmacıya ev sahipliği yapmaktadır. Bu önemli nüfusa rağmen, ruh sağlığı durumları ile çatışma ve yerinden edilmenin bu gruplar üzerindeki etkisi hakkında sınırlı veri bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'deki farklı menşe ülkelerden gelen mültecilerin ruh sağlığını değerlendirmek, risk faktörlerini belirlemek ve sosyodemografik özelliklerin, travmatik olayların ve yerinden edilme sonrası stres faktörlerinin ruh sağlığı koşullarını nasıl etkilediğini incelemektir.
Kasım 2022 ve Mart 2023 tarihleri arasında, Türkiye'deki 521 mülteciden, tercüman yardımı ile aynı dilde ölçekler kullanılarak yüz yüze görüşmeler yoluyla veri toplanmıştır. Veriler sosyodemografik özellikleri, travmatik olayları (Harvard Travma Anketi), göç sonrası stres faktörlerini (Göç Sonrası Yaşam Zorlukları Kontrol Listesi), depresyon ve anksiyete semptomlarını (Hopkins Semptom Kontrol Listesi-25) ve travma sonrası stres bozukluğunu (TSSB) (PCL-5) kapsamaktadır.
Mülteciler arasında ruh sağlığı sorunlarının yaygınlık oranları anksiyete için %45,1, depresyon için %48,8 ve TSSB için %44 olarak tahmin edilmiştir. Ruh sağlığının temel belirleyicileri arasında cinsiyet (kadın), menşe ülke (İran), yaş grupları (18-29, 30-39 ve 40-49 yaş), medeni durum (bekar, boşanmış veya dul), çalışma durumu, çok düşük ekonomik durum, önceki ruhsal veya fiziksel hastalık, travmatik olaylara maruz kalma ve yerinden edilme sonrası sosyoekonomik stres faktörleri yer almıştır.
Sonuç olarak, Türkiye'nin mülteci nüfusu arasında ruh sağlığı bozukluklarının yüksek prevalansı dikkat çekicidir. Bulgular, kadın mültecilerin, İranlıların ve genç-orta yaş gruplarının daha yüksek risk altında olduğunu vurgulamaktadır. Ekonomik ve medeni durumun ruh sağlığı üzerindeki etkisinin yanı sıra fiziksel ve ruhsal sağlık geçmişlerinin belirleyici rolü vurgulanmaktadır. Bu sonuçlar, bu grupların özel sağlık ihtiyaçlarının ele alınması, sağlık hizmetlerine erişimin iyileştirilmesi ve entegre yaklaşımlar yoluyla sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesi ihtiyacını ortaya koymaktadır.

Abstract:
Turkey hosts more than 4 million refugees and asylum-seekers, primarily from Syria, Afghanistan, and Iran. Despite this substantial population, there is limited data on their mental health status and the impact of conflict and displacement on these groups. This study aimed to assess the mental health of refugees from different countries of origin in Turkey, identify risk factors, and examine how sociodemographic characteristics, traumatic events, and post-displacement stressors influence mental health conditions.
Between November 2022 and March 2023, data were collected from 521 refugees in Turkey through face-to-face interviews using scales in the same language, with the assistance of interpreters. The data encompassed sociodemographic characteristics, traumatic events (Harvard Trauma Questionnaire), post-migration stressors (Post-Migration Life Challenges Checklist), depression and anxiety symptoms (Hopkins Symptoms Checklist-25), and post-traumatic stress disorder (PTSD) (PCL-5).
The prevalence rates of mental health issues among refugees were estimated at 45.1% for anxiety, 48.8% for depression, and 44% for PTSD. Key determinants of mental health included gender (female), country of origin (Iran), age groups (18-29, 30-39, and 40-49 years), marital status (single, divorced, or widowed), employment status, very low economic status, prior mental or physical illness, exposure to traumatic events, and post-displacement socioeconomic stressors.
In conclusion, the high prevalence of mental health disorders among Turkey's refugee population is significant. The findings highlight that female refugees, Iranians, and young-middle age groups are at higher risk. The impact of economic and marital status on mental health, as well as the determinant role of physical and mental health histories, are emphasized. These results suggest the need to address the specific health needs of these groups, improve access to health services, and strengthen social support systems through integrated approaches.