Genel öğretmenlik yeterliliklerinin belirlenmesi ve yeterliliklere dayalı bir hizmet öncesi öğretmen eğitimi programının tasarlanması
Determining generic teacher competencies and designing a pre-service teacher education program based on competencies
Yazar: BÜLENT ALAN
Danışman: PROF. DR. MERAL GÜVEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Programları ve Öğretimi Ana Bilim Dalı / Eğitimde Program Geliştirme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hizmet öncesi eğitim =   ; Hizmet öncesi eğitim = Pre-service training ; Mesleki yeterlilik = Professional competence ; Staj = Training ; Yeterlilik = Sufficiency ; Öğretmen yetiştirme = Teacher training ; Öğretmenler = Teachers ; Öğretmenlik = Teaching

Özet:
Bu araştırmanın amacı, ölçülebilir ve gözlenebilir bir öğretmenlik mesleği genel yeterlilik çerçevesi belirlemek ve bu yeterlilikleri kazandırmaya yönelik hizmet öncesi öğretmen eğitimi program tasarısı ortaya koymaktır. Araştırma keşfedici sıralı karma yöntem deseninde tasarlanmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2017-2018 ve 2018-2019 akademik yıllarında Anadolu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi'nde son sınıfı okuyan öğretmen adaylardan, üniversite öğretim elemanlarından, Eskişehir ili, Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerinde görev yapan ilköğretim ve genel ortaöğretim öğretmenlerinden ve Millî Eğitim Bakanlığı uzmanlarından oluşmaktadır. Araştırmanın nitel verileri doküman analizi ve yarı yapılandırılmış görüşmeler ile Öğretmen Yeterlilikleri Çalıştayı'ndan elde edilmiştir. Nicel veriler ise ilköğretim ve ortaöğretim öğretmenlerinin geliştirilen taslak yeterlilik çerçevesine yönelik görüşlerinin alındığı Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlilik Bilgi Formu ile elde edilmiştir. Araştırma sonucunda gözlenebilir ve ölçülebilir bir genel yeterlilik çerçevesinin geliştirilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Bu bulgu doğrultusunda taslak bir yeterlilik çerçevesi geliştirilmiş ve alan uzmanları ile öğretmenlerin görüşlerine sunulmuştur. Doküman analizi ve katılımcı görüşleri sonucunda yeterlilik çerçevesi yeniden düzenlenmiş ve altı genel yeterlilik, 31 alt yeterlilik ve performans göstergeleri belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca öğretmenlik mesleği genel yeterliliklerini kazandırmaya yönelik program tasarısı kapsamında Yeterliğe Dayalı Klinik Öğretmen Eğitimi Program Tasarısı ortaya konmuş ve belirlenen yeterlilikleri kazandırmaya yönelik örnek uygulamalar geliştirilmiştir.
                                                                                                       
Anahtar Kelimeler: Yeterlik, Öğretmenlik yeterlilikleri, Yeterliğe dayalı eğitim, Öğretmen eğitimi, Klinik eğitim

Abstract:
The purpose of this study is to develop an observable and measurable generic teacher competency framework and present a pre-service program proposal based on generic teacher competencies. The research method deployed in this study is the sequential exploratory design. The participants of the study are the senior teacher candidates of Anadolu University, Faculty of Education, field experts working for five different universities, primary and secondary school teachers working in Odunpazarı and Tepebaşı districts of Eskişehir and education experts working for the Ministry of Education in 2017-2018 and 2018-2019 academic years. The qualitative data of the study were obtained through document analysis, semi-structured interviews and Teacher Competencies Workshop conducted with field experts. The quantitative data were collected through Generic Teacher Competencies Information Form designed for teachers to obtain their views regarding draft teacher competency framework. The study revealed a need to design an observable and measurable teacher competency framework. A draft teacher competency framework was designed in light of this finding and presented to the views of teachers and field experts. Based on the findings from document analysis and participants' views, the draft competency framework was redesigned and it resulted in six teacher competencies, 31 sub-competencies and performance indicators describing these competencies. Besides, within the scope of program proposal towards gaining generic competencies, a Clinical Teacher Education Program Proposal Based on Competence was put forward. In line with the program, example teacher training practices were designed to gain the identified competencies.
Keywords: Competence, Teacher competencies, Competence-based education, Teacher education, Clinical education