Türkiye açısından döviz kuru oynaklığı ihracat ilişkisi
Foreign exchange rate in exports in terms of Turkey relations
Yazar: DAVUT KURT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDENUR ÇETİN
İstanbul Ticaret Üniversitesi / Dış Ticaret Enstitüsü / Uluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics
Dizin: Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Reel döviz kuru = Real exchange rates ; Uluslararası ticaret = International trade ; İhracat = Export

Özet:
Bu araştırma, Türkiye'deki döviz kuru oynaklığının ihracat üzerindeki etkisinin tespit edilmesini amaçlamıştır. Bu doğrultuda çalışılan araştırma modeli tahmin edilerek yerli para biriminin istikrar/istikrarsızlık ölçütü olan döviz kuru oynaklığının ihracat üzerindeki etkileri zaman serisi ekonometrisi bağlamında incelenmiştir. Türkiye'de en çok ihracat hacmine sahip ilk 5 ülke (Almanya, Birleşik Krallık, Irak, İtalya, ABD) baz alınarak Türkiye İstatistik Kurumu Veri Tabanı Dış Ticaret İstatistiklerinden faydalanılmıştır. Döviz Kuru Oynaklığı için, Reel Efektif Döviz Kuru Serisinden elde edilen GARCH Modeli Oynaklık Serisi, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının elektronik veri dağıtım sistemi Tüfe Bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (2003=100) kaynağından faydalanılarak araştırmanın analizinde yer almıştır. Araştırma kullanılan veriler 2002'nin birinci ayı ile 2020'nin beşinci ayı arasında aylık olarak derlenmiştir. Oynalık için ARIMA modeli temel denklem olarak kullanan ARCH-GARCH modelleri tercih edilmiştir. Yapılan karşılaştırmalar sonucu ARIMA(X,Y) modelininin en iyi performansı gösterdiği görülmüştür. ARIMA(X,Y) modelinin hata terimleri ile kurulan ARCH-GARCH modellerinde varsayımları sağlayan tek modelin GARCH(X,Y) olduğu görülmüştür. GARCH(X,Y)'den oynaklık değişkeni oluşturulmuştur. Tahmin edilen ARDL modelinde sabit ve trend spesifikasyonlarının anlamlılığı, sabit varyans varsayımın sağlanması ve otokorelasyon varsayım hatalarının dirençli standart hatalar ile giderilmesi, parametre istikrar koşulunun sağlanması ve modelin optimal gecikmeler ile kurulmuş olması neticesinde ele alınan dönem boyunca aylık döviz kuru oynaklığı ile ihracat rakamları arasında bir ilişkinin saptanamadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler: İhracat, döviz kuru oynaklığı, volatilite

Abstract:
This research aimed to determine the effect of exchange rate volatility in Turkey on exports. The effects of exchange rate volatility on exports, which is a measure of stability/instability of the domestic currency, were examined in the context of time series econometrics. Based on the top 5 countries (Germany, United Kingdom, Iraq, Italy, USA) which have the most export volumes in Turkey, the Turkish Statistical Institute database was used for Foreign Trade Statistics. For exchange rate volatility, the GARCH model volatility series is obtained from The Real Effective Exchange Rate series. The data were obtained from the CPI-based real effective exchange rate (2003=100) source of the Central Bank of the Republic of Turkey's electronic data distribution system and were included in the analysis of the research. The data used in the study was compiled monthly between the first month of 2002 and the fifth month of 2020. Arch-GARCH models, which use the ARIMA model as the basic equation for playability, have been preferred. ARCH-GARCH models using the ARIMA model as the basic equation have been preferred for playability. As a result of the comparisons, ARIMA (X,Y) model showed the best performance. The volatility variable is generated from the GARCH (X,Y) model. The volatility variable added to the ardl model as the explanatory variable has not been found to have a significant effect on exports.

Key Words: Export, exchange rate volatility, volatility