Bergama'nın gastronomi rotasının belirlenmesi ve bir rota önerisi
Determination of Bergama's gastronomy route and a route suggestion
Yazar: HÜMEYRA DEMİR
Danışman: DOÇ. DR. SEVDA BİRDİR
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Turizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism

Özet:
İnsan yaşamının en temel ihtiyaçlarından biri olan beslenmenin kültürle, teknikle, bilimle, beşeri faktörle yorumlanması kentlerin, ülkelerin gastronomisinin oluşmasını sağlamıştır. Gastronomileri ile ünlü şehirler ve ülkeler dünyanın farklı birçok yerinden turistin ilgisini çekmektedir. Gastronomi turizmi için bölgeye, kente gelen turist sadece mutfağını değil, tarihini, kent dokusunu, mimarisini, sosyal yaşamını deneyimlemekte ve yaşadığı topluma aktarmak üzere pek çok farklı deneyim edinmektedir. Turizmde miras değeri taşıyan doğal ve kültürel kaynak değerlerinin korunması, yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması önemlidir. Özellikle kültür ve gastronomi turizminin giderek önem kazanması ve turizm rotaları ile ilişkilendirilmesi sonucu yörenin turizm faaliyetlerinin geliştirilmesi adına bir fırsat oluşturmaktadır. Rotalardaki temel amaç; rota üzerinde öngörülen gastronomik, doğal ve kültürel değerlerinin birbirleriyle entegre edilmesi, yörenin geliştirilmesi ve turistlerin keşfetme ve tatmin düzeyinin artırılmasıdır. Çalışmanın amacı, Bergama'nın gastronomi rotasının belirlenmesidir. Çalışmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin her ikisinden de yararlanılmıştır. Anket, kolayda örnekleme yöntemi ile araştırmacı tarafından yüz yüze ve internet aracılığıyla 07 Temmuz 2023-10 Eylül 2023 tarihleri arasında, Bergama'da yaşayan 21 yaş ve üzeri yerel halka uygulanmıştır. Toplamda, 438 anket elde edilmiştir. Veriler SPSS ve MAXQDA paket programları ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, faktör analizi, t-testi ve varyans analizlerinden yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda, katılımcıların Bergama Gastronomisine yönelik algılarının iki faktörde toplandığı ve bu faktörlerin, toplam varyansın %64'ünü açıkladığı saptanmıştır. Bergama Gastronomisine yönelik algı boyutları "Bergama Gastronomisinin Önemi" ve "Yerel Halkın Bilgisi" şeklinde isimlendirilmiştir. Yerel halkın "Bergama gastronomisi algı boyutları" ile "cinsiyet" ve "gelir" değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Öte yandan, yerel halkın Bergama Gastronomi Rotasına yönelik algılarının dört boyutta toplandığı ve toplam varyansın %61'ini açıkladığı tespit edilmiştir. Söz konusu boyutlar, "Bergama'nın Dokusu", "Göstergeler", "Mekan Tasarımı" ve "Özenli Yemekler" olarak adlandırılmıştır. Yerel halkın "Bergama Gastronomi Rotası Algı Boyutları" ile "cinsiyet", "medeni durum" ve "yaş" değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Ayrıca, çalışmanın nitel araştırma desenini taşıyan ve Bergama yerel lezzetlerinin nerede deneyimlenebileceğine yönelik alınan cevaplar MAXQDA paket programı ile analiz edilmiştir.  Bergama'nın yerel ve en popüler lezzetlerinin "Çığırtma" ve "Tahin Helvası" olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The interpretation of nutrition, one of the most basic needs of human life, with culture, technology, science and human factors has enabled the formation of the gastronomy of cities and countries. Cities and countries famous for their gastronomy attract the attention of tourists from many different parts of the world. Tourists who come to the region or city for gastronomy tourism experience not only its cuisine, but also its history, urban texture, architecture and social life, and acquire many different experiences to transfer to the society in which they live. In tourism, it is important to protect, preserve and transfer natural and cultural resource values that have heritage value to future generations. In particular, as cultural and gastronomy tourism gains increasing importance and is associated with tourism routes, it creates an opportunity to develop the tourism activities of the region. The main purpose of the routes is; The aim is to integrate the gastronomic, natural and cultural values envisaged on the route, to develop the region and to increase the level of discovery and satisfaction of tourists. The aim of the study is to determine the gastronomy route of Bergama. Both quantitative and qualitative research methods were used in the study. The survey was administered to local people aged 21 and over living in Bergama by the researcher, face to face and via the internet, using the convenience sampling method, between 07 July 2023 and 10 September 2023. In total, 438 surveys were obtained. Data were analyzed with SPSS and MAXQDA package programs. Descriptive statistics, factor analysis, t-test and analysis of variance were used to analyze the data. As a result of the study, it was determined that the participants' perceptions of Bergama Gastronomy were collected in two factors and these factors explained 64% of the total variance. Perception dimensions regarding Bergama Gastronomy are named as "Importance of Bergama Gastronomy" and "Knowledge of Local People". It was determined that there were significant differences between the "Bergama gastronomy perception dimensions" of the local people and the "gender" and "income" variables.