Günümüzde İslam Hukukçularının ihtilaflarından faydalanma
In aur times benefit of the divergences of Islamic jurst
Yazar: MUAMMER AYAN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA UZUNPOSTALCI
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2003
Konu: Din = Religion
Dizin: Mezhepler = Sects ; Uyuşmazlık = Incompatibility ; İslam hukuku = Islamic law ; İslamiyet = Islam

Özet:
Biz bu tezimizle, İslam hukukçuları arasında meydana gelmiş hazine değerindeki bu görüş ayrıldıklarından, mezheplerin dar kalıpları içerisinde sıkışıp kalmış ve mezhep taassubuyla hareket alanı iyice sınırlandırılmış bu farklı görüşlerden tercih edilmiş fetvalardan sürekli faydalanmanın mümkün olmadığını, bu hazineden faydalanmak için daha serbest ve daha kolay bir takım şart ve kriterlerin bulunması gerektiğini iddia ediyoruz. Bu iddiamızı ispat için, günümüzde bu ihtilaflardan faydalanarak müftülük görevini ifa edecek olanların, makâsıd (şâriin dini hükümleri koyarken gözettiği gayeler) konusunda bilgi sahibi olmak, meseleleri kaynaklarından anlayabilecek kadar Arapça bilmek, fetva vereceği konu ile ilgili ahkam ayet ve hadislerine kaynaklarından ulaşabilmek, İslam hukukçularını ve İslam hukukunun furû kaynakların tanımak, İslam hukukçularının ihtilaf sebeplerini bilmek, mahallin örf ve âdetlerini bilmek, ihtilaflı kavillerden fetva verme âdâbını bilmek gibi şartlan kendilerinde toplamaları kafidir. Şunu da belirtelim ki, bu şartlar bütün meselelerle ilgili olmayıp yalnız fetva verilecek mesele için bulununca maksat hasıl olacaktır. Saydığımız bu şartlara sahip olan günümüz müftüsü, müsteftînin (fetva isteyenin) durumuna bakarak âlimlerin ihtilaflı kavillerinden, cem ve telif ve teflik yollarıyla faydalanabileceği gibi, hükmün maksadına veya insanların maslahatına daha uygun olan kavli, benimseyenleri çok olan kavli, daha kolay olan kavli, salim akla daha uygun olan kavli, örfe daha uygun olan kavli veya değişen şartlara daha uygun olan kavli tercih gibi kriterlerden biri ile bu farklı görüşlerden faydalanması mümkündür. İşte günümüz müftüleri bu şart ve kriterlerle İslam hukukçularının ihtilaflarından faydalanabilirler. Hatta bu şart ve kriterlerle ihtilaflardan faydalanırken zamanla mutlak içtihat ehliyetini de elde edebilirler. Müsteftî ise belli bir mezhebi seçebileceği gibi, fetva isteyeceği müftüyü de seçebilir.

Abstract:
With this thesis of ours, we are claiming that is not always possible to profit and benefit appropriately these fetwahs (the muftü's comments on any issue involving the Islamic religious law) that are selected amongst so many diverging points pf view that are clearly delimited through miscellaneous sects' bigotry behavioural patterns and jammed within the narrow moulds of the sects and we are also claiming that some clearer and more tolerant criteria and provision must be determined in order to enable us to profit of this treasure. In order to justify our thesis, we do believe theat the following conditions must be fullfiiled by those who would perform their task as mufti by profiting of these multiple diverging points pf view: They must be aware and have knowledge of makâsıd (explanation: the purposes determined by the poete when reaching religious decisions); know as much Arabic as to anderstand the sources they are acguiring information from; reach the sources of the hadis and ayets they are basing their fetwahs on; know the supporting sources of the Islamic law and the Islamic jurists; get to know the reasun of divegences of points of view amongst the Islamic jurists; be acquainted with the customs and traditions of the population and also know haw to deliver our fetwahs based on diverging issues and the acqinted with the relevant ethice. We would also like to point out that all these conditions and provisions should be considered only for those needing to give out fetwahs and once this issue being considered, the puropse wold ensue. The nowadays mufti fullfilling all the above criteria and pnvisions, upon considering the stetus of the once requesting and demamding to receive the fetwa, may on one hand benefit of the diveging points of views and opinions of the scholars through reconciliation, gathering and congregation and complation ways; and on the other; my also profit of the miscellaneous divergins points of view or opinions by means of distinguishing one amongst the different criteria by selecting and choosing the utterances fitting the changing conditions or the utterances that are more suitable ti the customs, the utterances that seem more plausible orlogical, or the easiest ones, the utterances that are the most accepted ones, or that suit more the affairs and goals of mankind. Here are the conditions and provisions thank to wich the nowadays muftis may profit of the divergences and diveging points of view of the Islamic jurist. And through years, said muftis fullfilling all the above mentioned ctirteiria, profiting and benefiting of these diverging points of view may acqurie the efficiency of the Absolute Belief.