Konvansiyonel sistemik tedavi ajanları (metotreksat, asitretin ve siklosporin) ile tedavi edilen psoriazis hastalarında hasta uyumunu etkileyen faktörler
Factors effecting patient adherence on psoriasis patients treated with conventional systematic treatment agents (methotrexate, acitretinand cyclosporine)
Yazar: GUNEL RASULOVA
Danışman: PROF. DR. NİHAL KUNDAKCI
Ankara Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dermatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Asitretin = Acitretine ; Deri hastalıkları = Skin diseases ; Metotreksat = Methotrexate ; Psoriyazis = Psoriasis ; Siklosporinler = Cyclosporins ; Tedavi = Treatment ; Tedaviye bağlılık ve uyum = Treatment adherence and compliance

Özet:
Amaç: Psoriaziste tedaviye uyumsuzluk nedenleri arasında sosyoekonomik faktörler,
sağlık sistemi ve/veya hekime bağlı faktörler, hastalığa bağlı faktörler, hastaya bağlı
faktörler ve tedaviye bağlı faktörler gibi pek çok faktör bulunmaktadır. Bu araştırmada
konvensiyonel tedavi ajanları olan metotreksat, asitretin ve siklosporinin etkinliklerinin,
yan etki profillerinin, ilaç alım sürelerinin ve ilaç kesme nedenlerinin değerlendirilerek
hasta uyumuna etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve yöntem: Çalışmamızda Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi
Hastalıkları Anabilim Dalı Psoriazis Polikliniğinde 2014-2018 yılları arasında ayaktan
veya Deri ve Zührevi Hastalıkları Kliniğinde yatarak takip edilen ve metotreksat,
asitretin ve siklosporin, tedavisi alan, 18 yaş ve üzeri hastaların Psoriazis Polikliniği'nde
doldurulmuş izlem formları ve Avicenna programında kayıtlı izlem bilgileri retrospektif
olarak değerlendirildi.
Bulgular: MTX tedavisi alan hastaların %11,3ünün toksik hepatit, %22,7sinin tedaviye
yanıtsızlık, %4,1inin kemik iliği supresyonu, %3,3ünün böbrek yetmezliği, %2,5inin
total doz yüksekliği, %1.7sinin pulmoner fibrozis, %1.7sinin enfeksiyon, %0.8inin
gebelik isteği, %0.4ünün tam yarar sağlanamaması, %0.4ünün ilaç erupsiyonu nedeniyle
tedaviyi sonlandırdığı saptandı.
Asitretin tedavisi alan hastaların %10,6sının hiperlipidemi, %1,1inin pseudotumor
serebri, %7,3ünün toksik hepatit, %3,9unun tırnak bozuklukları,%11,7sinin kserozis,
%5,0inin alopesi, %1,7sinin gebelik isteği, %1,1inin kısmi yanıt alınması nedeniyle
tedaviyi sonlandırdığı saptandı.
Siklosporin tedavisi alan hastaların ise %5,0inin hipertansiyon, %1,6sının GİS
intoleransı, %2,8inin nefrotoksisite, %0,6sının gingiva hiperplazisi, %1,3ünün
hepatotoksisite, %9.7sinin tedaviden yarar sağlanamaması, %0.6sının hiperglisemi,
%2.2sinin hipertrikoz, %0.6sının enfeksiyon, %0.3ünün, diabetes insipidus, %0.6 sının
gebelik isteği nedeni ile tedaviyi sonlandırdığı saptandı.
Sonuçlar: Sonuç olarak, psoriaziste sistemik konvensiyonel tedavi ajanlarına bağlı
faktörler nedeni ile tedaviye uyumsuzluk, önemli bir sorun olarak karşımıza
çıkmaktadır. Elde ettiğimiz bulgular, konvensiyonel sistemik tedavi ajanları ile tedavinin
planlandığı hastalarda tedavi uyumunu arttırmak için, daha iyi hasta takip sistemlerinin
geliştirilmesi ve tedaviye yanıt ve yan etkiler konusunda hastaları daha iyi
bilgilendirecek stratejilerin geliştirilmesi gibi uygulamalara gereksinim olduğunu
göstermektedir. Araştırma sonuçlarımız, ülkemizdeki psoriazis hastalarında
konvensiyonel sistemik tedavi ajanlarının etkinliği ve yan etkileri konusundaki
farmakolojik bilgi birikimine katkıda bulanacak veriler de içermektedir.
Anahtar sözcükler: Psoriazis, konvensiyonel tedavi ajanları, metotreksat, asitretin,
siklosporin

Abstract:
Objective: . There are several factors causing non adherence to psoriasis
treatment along with socioeconomic, besides health system, disease, patient
and treatment related factors . This study aims to investigate effects of conventional
treatment agents methotrexate, acitretin and cyclosporine on patient non
adherence through asessment of their efficiacy, side effect profiles, medicine intake
interval and reasons of discontinuation.
Tools and methods : The study retrospectively evaluated the data filled
in inspection forms at Psoriasis Polyclinic and registered follow-up data on Avicenna
application of patients ≤ 18 years old who were followed up in the Psoriasis Polyclinic of
the Department of Dermatology and Venereal Diseases of Ankara University, as an
outpatient or inpatient in the Dermatology and Venereal Diseases Clinic between 2014
and 2018
Findings: The causes of treatment termination on patients receiving MTX treatment
were following : 11.3% had toxic hepatitis, 22.7% were unresponsive to treatment, 4.1%
bone marrow suppression, 3.3% kidney failure, 2.5% total overdose, 1.7% pulmonary
fibrosis, 1.7% infection, 0.8% pregnancy desire, 0.4% failure to achieve full benefit, 0.4%
drug eruption.
Patients receiving acitretin treatment terminated as 10,6% had hyperlipidemia, 1.1%
pseudotumor cerebri, 7.3% toxic hepatitis, 3.9% nail disorders, 11.7% xerosis, 5.0%
alopecia, 1.7% pregnancy desire, 1.1% partial response. It was found that 5% of those who received cyclosporine treatment terminated the treatment
because of hypertension, 1.6% for GIS intolerance, 2.8% for nephrotoxicity, 0.6% for gingiva
hyperplasia, 1.3% for hepatotoxicity, 9.7% for of the failure to benefit from the treatment, 0.6%
for hyperglycemia, 2.2% of hypertrichosis, 0.6% of infection, 0.3% of diabetes insipidus, and
0.6% of pregnancy desire. 
Results: In conclusion, in psoriasis non adherence to treatment due to factors related to
systemic conventional treatment agents emerges as an important problem.
Findings show that there is a need for practices such as developing better patient followup systems and developing strategies that will better inform patients about response to
treatment and side effects in order to increase treatment adherence of patients who will
be treated with conventional systemic treatment agents
Research also includes data that will contribute to the pharmacological knowledge on
the efficacy and side effects of conventional systemic treatment agents on psoriasis
patients in the country.
Key words: Psoriasis, conventional treatment agents , methotrexate, acitretin and
cyclosporine