Türkiye'deki akıllı şehirler için kullanılabilecek bir coğrafi veri modelinin oluşturulması ve Adapazarı örneği
Creating a geographical data model that can be used for smart cities in Turkey and the case of Adapazarı
Yazar: ÖMER ÜNSAL
Danışman: PROF. DR. SEDAT AVCI
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Coğrafya = Geography
Dizin: Akıllı kentler = Smart cities ; Bisiklet yolları = Bikeways ; Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Coğrafi veriler = Geographic datas ; Sakarya-Adapazarı = Sakarya-Adapazarı

Özet:
Geçmişte kaynak çeşitliliği, imkânlar ve gereklilikler doğrultusunda kurulan şehirler, günümüzde iklim değişikliğine en çok sebep olan ve ondan en çok etkilenen mekânlar olarak karşımıza çıkmaktadır. İklim değişikliğiyle mücadele ve uyum için akıllı şehirlerin oluşturulması gerekmektedir. Türkiye'de de akıllı şehir kavramı kabul görmüş mevzuat ve teşkilatlanma açısından ilerlemeler kaydedilmiştir. Bu kapsamda çalışma, akıllı şehrin kapsamını, Türkiye'deki akıllı şehirlerde bulunması gereken temel coğrafi veri modelini ve bu modelle örnek uygulama üzerinden nasıl olacağını göstermeyi amaçlamaktadır. Akıllı şehrin kapsamını belirlemek için literatür araştırmaları yapılmıştır. Coğrafi veri modeli oluşturmak için, Enterprise Architect 15.2 yazılımı, ulusal akıllı şehir stratejisi, akıllı şehir endeksleri, standartları ve olgunluk değerlendirme modelleri ile çeşitli mevzuat, açık veri portalları ve kentsel alandaki çalışmaların veriyle ilgili kısıtlılıkları kullanılmıştır. Adapazarı şehrinde bisiklet yoluna en uygun yerlerin önerilmesini hedefleyen örnek uygulama bölümünde, ona yakın veri, coğrafi bilgi sistemleri yazılımı ve analitik hiyerarşi süreci kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularında akıllı şehir, müşterek ihtiyaç ve beklentiler doğrultusunda coğrafi veri, teknoloji ve yenilikçi yöntemler kullanarak mevcut ve yeni zorluklara daha hızlı çözüm üreten, öngörülü, dengeli, sürdürülebilir, verimliliği, yaşam kalitesi ve iş birliği seviyesi yüksek akıl dostu şehir olarak belirlenmiştir.  Coğrafi veri modelinde mantıksal düzeyde 32 sınıf oluşturulmuştur. Bunların 8'i ortak veri modeli, 5'i altyapı, 5'i çevre, 4'ü yönetişim, 9'u yaşam ve 1'i ekonomiye ilişkin sınıflardır. Bu sınıflar çok sayıda nitelik, kod ve değer listesinden meydana gelmektedir. Çalışmamızın diğer bulgusu ise, Adapazarı şehrinde bisiklet yoluna en uygun ilk öneri grubunda 10 kilometre bisiklet yolu ile yaklaşık 74.537 nüfusa, ikinci öneri grubunda 20 kilometre bisiklet yolu ile 69.655 nüfusa hizmet sağlanabileceği üzerinedir. Buna göre 58,8 kilometre mevcut bisiklet yoluyla birlikte değerlendirildiğinde kentsel nüfusun yarısı 250 metre mesafede bir bisiklet yoluna ulaşabilecektir. Sonuç olarak akıllı şehir kavramının nasıl anlaşılması gerektiği ve Türkiye'deki şehirlerin sahip olması gereken coğrafi veri modeli ortaya konulmuştur.

Abstract:
Cities established in the past based on resource diversity, opportunities, and necessities are now the places that contribute the most to climate change and are most affected by it. Smart cities must be created to combat and adapt to climate change. In Turkey, significant progress has been made in terms of legislation and organization regarding the concept of smart cities. In this context, study aims to show the scope of the smart city, the basic geographic data model that should be found in smart cities in Turkey, and how it will be through a sample application with this model. Literature research was conducted to determine the scope of the smart city. The Enterprise Architect 15.2 software, national smart city strategy, smart city indices, standards and maturity assessment models, various legislation, open data portals, and data-related limitations of urban area studies were used to create a geographic data model. In the example application section that focuses on suggesting the most suitable locations for bike paths in the city of Adapazarı, nearly ten datas, geographic information system software, and analytical hierarchy process were utilized. According to the findings of our study, a smart city has been identified as a mind-friendly city with a high level of productivity, quality of life and cooperation, producing faster solutions to current and new challenges by using geographic data, technology and innovative methods in line with common needs and expectations. A total of 32 logical classes were created in the geographic data model, including 8 common data model, 5 infrastructure, 5 environment, 4 governance, 9 life, and 1 economy-related classes, each consisting of numerous attributes, codes, and value lists. Our study also found that the first recommendation group for bike paths in Adapazarı, consisting of 10 kilometers, could serve approximately 74,537 people, while the second group, consisting of 20 kilometers, could serve 69,655 people. Consequently, when evaluated together with the existing bike paths of 58.8 kilometers, half of the urban population can access a bike path within 250 meters. In conclusion, the concept of a smart city and the necessary geographic data model that cities in Turkey should possess has been identified in this study.