Kıyafet albümlerindeki Osmanlı padişahlarının giysi analizi (1618-1809)
Analysis of Ottoman sultans' attire in costume albums (1618-1809)
Yazar: YASEMİN DEMİRAĞLI KÖKLÜ
Danışman: PROF. DR. FATMA KOÇ
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Giyim Endüstrisi = Clothing Industry

Özet:
Bu araştırmanın amacı; 1618-1809 tarihleri arasında hazırlanmış Osmanlı kıyafet albümlerinde resmedilen padişah figürlerinin incelenerek, figürlerin üzerindeki üstlük ve başlıkların türü, biçimsel özellikleri, kullanılan malzeme ile renk ve kullanım üslubu açısından analiz edilerek kronolojik olarak bir inceleme yapmaktır.  Osmanlı imparatorluğunda 1618-1809 tarihlerini kapsayan yaklaşık 200 yıl bir süreçte padişah figürlerinin giysilerdeki değişimin kronolojik olarak sıralanması Türk kültürünün alt yapısına, giyim tarihine önemli katkılar sağlayacaktır. Ayrıca Osmanlı İmparatorluğu'nun yaklaşık 200 yıl tarihi sürecindeki padişah giysilerinin nasıl değişim gösterdiğinin dönemin sanatçıları tarafından çizilen figürler üzerinden izlenebilmesini de öne çıkartacaktır. Araştırma, 1618-1809 tarihleri arasında çeşitli sanatçılar tarafından çizilmiş 11 kıyafet albümü ve bu albümlerde yer alan 18 padişah figürü ile sınırlandırılmıştır. Bu araştırma, betimsel araştırma modeline dayalı bir çalışmadır. Bu araştırmada, veri toplama tekniği olarak belgesel tarama veri toplama tekniği kullanılmıştır. Analizler, görsellerden yola çıkarak Adobe Illustrator programıyla oluşturulan grafik çizimlerle desteklenmiş, veriler tablo olarak düzenlenmiştir. Tablo, albüm adı, bulunduğu kurum (müze, koleksiyon, kütüphane), envanter ya da yaprak numarası, tarihi, sanatçısı, tasvir edilen padişah ve konu, figürün konumu bilgilerini içermektedir. Ayrıca iç giysiler, tene giyilen giysiler, aksesuarlar ve donatılar da belirtilmiştir. Araştırmanın evreni, Osmanlı dönemi kıyafet kültürünü yansıtan, yerli ve yabancı sanatçılar tarafından hazırlanmış kıyafet albümlerinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini, 1618-1809 tarihleri arasında yerli ve yabancı sanatçılar tarafından çizilen 11 kıyafet albümünden seçilen 18 çizim oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan Osmanlı kıyafet albümü padişah figürleri kütüphane, koleksiyon ve müzelerden birincil kaynaklardan alınmıştır. Bu araştırma; Osmanlı kıyafet albümlerinde resmedilen padişah figürlerindeki giysilerin türü, formu, kullanılan malzemeleri ve süsleme özelliklerini kronolojik olarak inceleyerek Osmanlı giyim kültürüne dair bulgular sunmaktadır. Araştırma, Osmanlı dönemine ait padişah giysilerindeki değişimi belgeleyerek, giyim tarihi literatürüne katkı sağlamaktadır.

Abstract:
The purpose of this study is to examine the depictions of sultans in Ottoman costume albums created between 1618 and 1809, analyzing their outer garments and headgear in terms of type, formal characteristics, materials used, color, and style of use, and to conduct a chronological analysis. Documenting the chronological progression of changes in the clothing of sultans over a span of approximately 200 years within the Ottoman Empire (1618–1809) will provide significant contributions to the foundations of Turkish culture and the history of clothing. Furthermore, it will highlight how the sultans' attire evolved over this 200-year historical period as illustrated by contemporary artists. The study is limited to 11 costume albums created by various artists between 1618 and 1809, containing depictions of 18 sultans. This research employs a descriptive research model. The data collection method used in this study is the documentary review technique. Analyses are supported by graphic illustrations created using Adobe Illustrator based on the visuals, and the data are organized in tabular format. The table includes information such as the album's name, the institution where it is housed (museum, collection, library), inventory or folio number, date, artist, the depicted sultan and subject, and the position of the figure. Additionally, inner garments, undergarments, accessories, and ornaments are also specified. The population of this research consists of costume albums reflecting Ottoman clothing culture, prepared by both local and foreign artists. The sample comprises 18 illustrations selected from 11 costume albums drawn by local and foreign artists between 1618 and 1809. The sultan figures in the Ottoman costume albums used in this study were obtained from primary sources, including libraries, collections, and museums. This study presents findings on the types, forms, materials, and decorative features of the garments worn by sultans depicted in Ottoman costume albums, examined chronologically, thus contributing to the understanding of Ottoman clothing culture. By documenting the changes in sultans' attire during the Ottoman period, the research adds valuable insights to the literature on the history of clothing.