Ankara kent merkezinde ağır metal kirliliğinin yakın geçmişteki değişimi
Recent changes in heavy metal pollution in Ankara city center
Yazar: EMİNE EMEL YAYLA
Danışman: DOÇ. DR. HAKAN ŞEVİK
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering

Özet:
Dünyanın en önemli problemlerinin arasında olan kentsel hava kirliliği, birçok kent merkezinde insan sağlığını tehdit etmekte ve her yıl milyonlarca insanın ölümüne sebep olmaktadır. Hava kirliliği bileşenleri içerisinde ağır metaller ayrı bir öneme sahiptir. Bunun nedeni, ağır metallerin doğada biyolojik bozunmaya uğramadan uzun süre dayanabilmeleri ve canlı organizmalarda biyolojik olarak birikmeleridir. Dahası, havadaki konsantrasyonları yavaş yavaş artar. Bu nedenle, ağır metal konsantrasyonunun izlenmesi, çevre kirliliğinin güvenilir göstergeleri için son derece önemlidir. Biyomonitörler, ağır metal konsantrasyonlarının izlenmesinde kullanılan yöntemlerden biridir. Bu çalışma kapsamında seçilen ağır metaller, yüksek konsantrasyonlarda olduğunda bitkiler üzerinde çeşitli olumsuz etkilere sahiptir. İnsanlar ve diğer canlılar için ise oldukça zararlı, toksik, kanserojen ve ölümcül olabilmektedirler. Dahası, solunum yolu ile insan bünyesine alınmaları durumunda çok daha zararlı olabilirler. Bundan dolayı havadaki ağır metal konsantrasyonlarının değişiminin izlenmesi son derece önemlidir. Bu çalışmanın amacı, Ankara kent merkezinde son 30 yıllık süreçte havadaki ağır metal kirliliğinin değişiminin Elaeagnus angustifolia L., Platanus orientalis L., Koelreuteria paniculata Laxm, Ailanthus altissima (Mill.) Swingle, Cedrus atlantica (Endl.) Manetti ex Carr. ağaçlarının yıllık halkalarının kullanılarak belirlenmesidir.. Çalışma sonucunda, havadaki ağır metal kirliliğinin önemli ölçüde değiştiği, özellikle Ailanthus altissima (Mill.) Swingle ve Platanus orientalis L., türlerinde ağır metal konsantrasyonunun önemli ölçüde değiştiği belirlenmiştir.

Abstract:
Urban air pollution, one of the world's most critical problems, threatens human health in many urban centers and causes the death of millions of people every year. Heavy metals have particular importance among the components of air pollution. This importance is due to the fact that heavy metals can last for a long time in nature without undergoing biodegradation, and they accumulate biologically in living organisms. Moreover, their concentration in the air gradually rises. Therefore, monitoring the concentration of heavy metals is extremely important for reliable indicators of environmental pollution. Biomonitors are one of the methods used for monitoring heavy metal concentrations. The heavy metals selected within the scope of this study have various adverse effects on plants when in high concentrations. On the other hand, they can be quite harmful, toxic, carcinogenic, and deadly for humans and other living things. Moreover, they can be much more harmful if taken into the human body by the respiratory route. Therefore, monitoring the change in heavy metal concentrations in the air is extremely important. This study aims to determine the change of heavy metal pollution in the air in the last 30 years in Ankara city center by using the annual rings panicuata of Elaegnus angustifolia L., Platanus orientalis L., Coelreuteria paniculata Laxm, Ailanthus altissima (Mill.) Swingle, Cedrus atlantica (Endl.) Manetti ex Carr. trees. As a result of the study, it was found that heavy metal pollution in the air has changed significantly, especially Ailanthus altissima (Mill.) Swingle and Platanus orientalis L., it has been determined that the concentration of heavy metals in the species varies significantly.