Mekanda olay ve zamanın inşası: Minyatürler ve yapılı çevre
Construction of event and time in space: Miniatures and the built environment
Yazar: ZEYNEL DÜNDAR
Danışman: DOÇ. EMRE DEMİREL
Hacettepe Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / İç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy ; Mimarlık = Architecture ; İç Mimari ve Dekorasyon = Interior Design and Decoration
Dizin: İbn Arabi = İbn Arabi ; İç mekan = Interior space ; İç mekan tasarımı = Interior design

Özet:
Bu çalışmada mekân tasarımı ve temsilinin, sadece bir biçim ve nesne meselesi olmadığı, aynı zamanda mekânın olay yönünün de göz önüne alınması gerektiğine dair bir analiz sunulmuştur. Yapılı çevre mekânında olay ve zaman ilişkisinin incelenmesi, çalışmada minyatür sanatı üzerinden, disiplinlerarası bir perspektifle ele alınmıştır. İki disiplin arasındaki mekânsal ilişkide, Kemaleddin Behzad'ın minyatürlerinde olay mekânlarını zaman bağlamında nasıl temsil ettiği analiz edilmiştir. Bu analiz, yapılı çevre mekânının temsili ve tasarımına yönelik alternatif bir fikir vermektedir. Hermenötik bir yorumlama yöntemi kullanılarak yapılan analizde, minyatürlerdeki mekânlar olay bağlamında incelenmiş, bu mekânların yapılı çevrede mekânın olay yönünü nasıl inşa edebileceği üzerine bir öneri sunulmuştur. Çalışmada bir yorumlama yöntemi olarak hermenötik fenomenoloji ise dönüştürme ve tamamlama ilkeleri üzerine kurulmuştur. Fenomenoloji burada mekânın tarihsel, biçimsel, kültürel veya teknik yönlerinin ötesinde, tamamen bedensel deneyimle ilgilidir. Dönüştürme ilkesiyle, piktoryal mekândaki olay bir metin olarak dönüştürülmüş ve kökeninden koparılarak yapılı çevre mekânında okunmuştur. Tamamlama ilkesi ise her iki disiplindeki mekânsal formların tamamlanmamış bir şekilde temsilinin, deneyimleyen kişinin zihinsel inşa sürecinde tamamlanmasına odaklanmıştır. Bu anlamda çalışmanın hipotezi, mekânsal temsiliyetin o anki zamanın nasıl deneyimlendiğine bağlı olduğu ve mekân ile karşılaşan bedenin, zaman bağlamında anlık ve deneyimsel olmak üzere iki tür gerçeklikle karşılaştığıdır. Sonuç olarak, elde edilen bulgular bu hipotezi desteklemiş; mekân deneyiminin, temsil ve tasarım sürecini salt bir biçim ve nesne sorunu olarak değil, aynı zamanda süregelen zamanın deneyimsel bir olay gerçekliği olarak ele alınması gerektirdiğini göstermiştir.

Abstract:
This study presents an analysis that shows that space design and representation are not only a matter of form and object, but also of the event aspect of space. The relationship between event and time in the built environment space is examined from an interdisciplinary perspective through the art of miniature. This analysis examines how Kemaleddin Behzad represents event spaces in his miniatures in relation to time, providing an alternative approach to designing and representing built environments.  The analysis, conducted using a hermeneutic interpretation method, examines the spaces in the miniatures within the context of the event. It suggests how these spaces can contribute to the construction of the spatial aspect of the built environment. Hermeneutic phenomenology, as an interpretive method, is based on the principles of transformation and completion. Phenomenology in this context is not limited to the historical, formal, cultural, or technical aspects of space, but rather is concerned solely with bodily experience. The principle of transformation involves the transformation of the event in pictorial space into a text that can be read in the built environment space, detached from its origin. The principle of completion focuses on completing the incomplete representation of spatial forms in both disciplines through the mental construction process of the experiencer. The study hypothesises that spatial representation is dependent on the individual's experience of time, and that the body experiences two types of reality - immediate and experiential - when encountering space within the context of time. The findings support this hypothesis and suggest that spatial experience, representation, and design processes should be considered not only as a problem of form and object, but also as an experiential event reality of ongoing time.