Sultan I. Mahmud (1730-1754) devrinde İran Elçisi Hacı Han ve   faaliyetleri
Iranian Ambassador Hacı Han and his activities in the period of Sultan Mahmud I (1730-1754)
Yazar: MOHAMMED A. M. YASİN
Danışman: PROF. DR. MUSTAFA ALKAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Yeniçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Tarih = History
Dizin: Elçiler = Ambassadors ; Hacı Han = Hacı Han ; Mahmud I = Mahmud I ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı tarihi = Ottoman history ; Türk-İran ilişkileri = Turkish-Iran relations ; İran = Iran

Özet:
Osmanlı Devleti'ne gelen elçiler sınıra dâhil olduğu andan itibaren bir mihmandar tayin edilir ve onun refakatinde İstanbul'a getirilirlerdi. 1736 senesinde İran tahtına oturan ve Avşar Türklerine mensup Nadir Şah, uzun bir müddetten beri süren Osmanlı İran Savaşı'nı sona erdirmek, şahlığını tanıtmak ve Caferî mezhebi'ni beşinci mezhep olarak kabul ettirmek için farklı tarihlerde elçilerini İstanbul'a göndermeye başlamıştır. 1740 yılında Caferî mezhebi meselesini çözüme kavuşturmak için gönderilen son elçi "Hacı Han", Osmanlı diplomatik kaideleri gereğince sınırda karşılanmış ve ihtişamlı törenlerle İstanbul'da en iyi şekilde ağırlanmıştır. Nadir Şah tarafından elçi olarak tayin edilen Hacı Han'ın hayatı hakkında Nadir Şah'ın ordusunda Çarkçıbaşı olduğu ve Nadir Şah'la beraber Kandahar ve Hindistan seferlerine katılmasının dışında fazla bir bilgi yoktur. 1739 yılında Nadir Şah, Caferî mezhebi'nin beşinci mezhep olarak kabul edilmesi ve  Kabe'de bir rükn  tahsis edilmesi için Osmanlı Devleti'ne bir elçi göndermiş ancak  bu elçinin vefat etmesi üzerine 1740 yılında Hacı Han, bu görevi devralmıştır. Hacı Han, Osmanlı topraklarına geldiğinde Derviş Mehmet Ağa'nın refakatinde ağırlanmıştır. Elçilik heyetinin memnuniyeti için tüm masrafları devlet hazinesinden karşılanarak, defterlere yazılmıştır. Bu çalışmanın amacı, 1740-1741 yılları arasında İstanbul'a elçi olarak gelen Hacı Han'ın İstanbul'daki faaliyetleri ve  Osmanlı Devleti'ne olan masraflarının incelenmesidir.

Abstract:
Ambassadors coming to the Ottoman State were appointed as soon as they joined the border and brought to Istanbul under her supervision. Nadir Shah, who was one of the Avşar Turks who sat on the throne of Iran in 1736, sent his ambassadors to Istanbul on different dates in order to end the Ottoman Iran War, which had been ongoing for a long time, to introduce his personality and to make him accept the Jafarî sect as the fifth sect. The last envoy, "Hacı Han", sent in 1740 to resolve the Jafarî sect issue, was welcomed at the border in accordance with Ottoman diplomacy and was hosted in Istanbul in the best way with magnificent ceremonies. There is not much information about the life of Hacı Han, who was appointed as an ambassador by Nadir Shah, except that Nadir Shah was Çarkçıbaşı in her army and she joined Kandahar and India with Nadir Shah. In 1739, Nadir Shah sent an envoy to the Ottoman State in order to accept the Jafarî sect as the fifth sect, but upon the death of this envoy, Hacı Han was appointed to this position in 1740. When Hacı Han came to the Ottoman lands, she was hosted under the supervision of  Derviş Mehmet Ağa. For the satisfaction of the embassy committee, all expenses were covered by the state treasury and recorded in the books. The aim of this study is to examine the activities of Hacı Han, who came to Istanbul as an ambassador between 1740 and 1741, in Istanbul and her expenses to the Ottoman State.