Lisans Öğrencilerinin Görsel Okuryazarlık Düzeyleri ve Web Sayfalarında Öncelikle Görsele ya da Görselle Birlikte Metne Yönelim Tercihleri
Undergraduate Students' Visual Literacy Levels and Tendencies Toward Visual or Verbo-Visual Content In Web Pages
Yazar: MELİKE GÜLER EKERİM
Danışman: DOÇ. DR. MİHRİBAN BETÜL YILMAZ
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bölümü = Department of Computer Education and Instructional Technology

Özet:
Görsel iletişim araçlarının yaşamımızda büyük role sahip olması, görsel mesajların doğru bir şekilde algılanıp, iletişimin doğru kurgulandığı anlamına gelmemektedir. İstendik ya da istenmedik bir şekilde maruz kalınan bu uyarıcıların mesajlarını kavrama ve yorumlama yolunda görsel okuryazarlık becerisine ihtiyaç duyulur. Bu doğrultuda bu araştırmada, lisans öğrencilerinin algıladıkları görsel okuryazarlık düzeyleri ile ziyaret ettikleri web sayfalarında görsele ve metne yönelimleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi, aynı zamanda görsel okuryazarlık algıları ile görselleri anlama, yorumlama ve değerlendirme becerileri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. 2017-2018 eğitim öğretim yılında gerçekleştirilen çalışmanın örneklem grubunu İstanbul ilindeki bir vakıf üniversitesinde öğrenim görmekte olan 478 adet lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri Aslan ve Nalinci (2014) tarafından üniversite öğrencileri için geliştirilen Görsel Okuryazarlık Ölçeği, araştırmacı tarafından geliştirilen Kişisel Bilgi Formu ve Web Sayfasında Görsele/Görselle Birlikte Metne Yönelim Ölçeği ve yine araştırmacı tarafından geliştirilen performans testi ile elde edilmiştir. Elde edilen bulgulardan lisans öğrencilerinin görsel okuryazarlık algı düzeylerinin yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Web sayfalarında özellikle görsele yönelme ile görsel okuryazarlık algıları arasında tüm ölçekte ve beş alt boyutta istatistiksel olarak anlamlı ilişki söz konusu değildir.  Ancak, üniversite öğrencilerinin görsel okuryazarlıkları ile ilgili algı düzeyleri düştükçe Web sayfasında görsele ve metne bir arada yönelmeleri düşük düzeyde de olsa istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmaktadır. Öte yandan yoruma açık görseller üzerinde uygulanan Performans Testi puanları ile ilgili Görsel Okuryazarlık Ölçeği boyutlarının genelde örtüştüğü ama aralarında anlamlı istatistiksel ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum öğrencilerin görselleri anlama ve yorumlama performanslarının kendilerine yönelik görsel okuryazarlık algıları ile her zaman örtüşmediğini ortaya koymaktadır. 
Araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak, materyallerde ve web sayfalarında özellikle görsel okuryazarlık düzeyleri düşük olan bireyler için görselle birlikte metnin kullanılmasına devam edilmesi önerilmektedir. Aynı zamanda temel eğitimden başlayarak görsel okuryazarlık becerilerinin kazandırılmasına ağırlık verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

Abstract:
The role that visual communication devices occupy in daily life does not show that visual messages are perceived correctly and that communication through these messages was established in a correct manner.  Visual literacy is required for proper comprehension and interpretation of the messages communicated by these stimuli. This paper aims to specify the relationship between visual literacy level of undergraduate students and tendency towards visuals and texts of the websites that are visited by them, as well as to examine the relationship between visual literacy and visual comprehension, interpretation and evaluation skills. Quantitative research design and correlational survey model are used in the research. The sample group of the study held in 2017-2018 academic year consists of 478 undergraduate students studying in a private university in Istanbul. Data was acquired through use of the Visual Literacy Scale for university students developed by Aslan and Nalinci (2014), Personal Information Form and Scale for Visual/Verbo-visual Tendency in a website and performance test. Based on results, undergraduate students were found to possess a high level of visual literacy perception. Findings show no statistical significant correlation between visual literacy level of undergraduate students and tendency towards visuals of the websites. However, a small but statistically significant increase was observed in inclination of university students towards both visual and textual aspects of a website as perception related to visual literacy decreased. On the other hand, no statistically significant relationship was found between especially tending towards visuals in a website and visual literacy perception, although performance test findings and visual literacy perception results were generally consistent. These findings show that the students' ability to comprehend and interpret visuals is not always consistent with their perception of their own visual literacy. 
Based on the research results, it is suggested that materials and websites continue to use textual information with visuals for individuals with low level of visual literacy. At the same time, it is advised that visual literacy be given more importance from as early as primary education.