Kesirli faktöriyel düzen ve taguchi metot kullanılarak veri zarflama analizinde girdi ve çıktıların seçimi
Selecting inputs and outputs in data envelopment analysis by using fractional factorial design and taguchi method
Yazar: MERVE DUMAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. HÜLYA OLMUŞ
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / İstatistik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: İstatistik = Statistics

Özet:
Veri Zarflama Analizi (VZA) gerek özel sektörde gerekse kamu sektöründe kullanılabilecek ve işletmelerin etkinliğini kendi arasında göreli olarak ölçüp etkin olmayan işletmelerin zayıf yönlerini ortaya koyabilecek parametrik olmayan bir yöntemdir. Yöntemin pratikliği ve parametrik yöntemlere nazaran daha kullanışlı olmasından dolayı VZA günümüzde popüler araştırma yöntemlerinden biri haline gelmiştir.VZA yöntemi kullanılarak yapılan etkinlik analizinde, karar birimlerinin kullandığı girdileri ve çıktıları belirlemek çok önemlidir. Seçilen girdi ve çıktıların değiştirilmesi, etkinlik sonuçlarının farklılaşmasına neden olacağından bu durum; illerin ulaşım performanslarını etkileyen çok sayıda girdi ve çıktı olması sebebiyle daha fazla önem taşımaktadır. Amaç, mümkün olan en az sayıda girdi ve çıktının kullanılması gerektiğidir.Klasik deney tasarım yöntemlerinin kullanımı endüstriyel şartlar altında verimli olamamaktadır. Sistemi etkileyen faktörlerin sayısı arttıkça gerekli olan deney sayısı da hızlı bir şekilde artmakta, maliyetler yükselmekte, uygulamalar zorlaşmaktadır. Böyle durumlarda kesirli faktöriyel tasarım olan Taguchi Metodu uygulanması daha verimli ve kolay olacaktır.Çalışmada, Türkiye'deki 81 ilin 2008, 2009 ve 2010 yılı etkinlik ölçümleri yapılmıştır. Etkinlik ölçümünde deney düzenlerinden Kesirli Faktöriyel Düzen ve Taguchi Metot kullanılarak girdi ve çıktıların seçimine yer verilmiştir.

Abstract:
Data Envelopment Analysis (DEA) can be used both in the private sector and public sector and businesses to measure the effectiveness of their relatively inactive in the non-parametric method that reveals the weaknesses of businesses. The practicality of the method and parametric methods are more useful than the one of the methods of research has become so popular nowadays DEA.Efficiency analysis using DEA method, used by decision makers is very important to determine inputs and outputs. Because the replacement of selected inputs and outputs, causes the differentiation of the results of the event. This situation affects the performance of the provinces of transport due to the large number of input and output becomes more important. The aim should use the least possible number of input and output.Classical experimental design methods are inefficient under the conditions of industrial use. System increases the number of factors affecting the number of tests required to quickly increases, the costs are increasing, application is difficult. In such cases, the fractional factorial design will be efficient and easy to implement than the Taguchi Method.In this study, the 81 provinces in Turkey in 2008, 2009 and 2010 events were measured. Fractional factorial experiment designs measure of efficiency, layout and choice of inputs and outputs are given by using the Taguchi method.