Tanzimat'tan 1950'ye kadar Sivas'ta eğitim yapıları
Educational structures in Sivas from Tanzimat to 1950
Yazar: ESRA GÜNDOĞAN BALDIK
Danışman: PROF. DR. SULTAN MURAT TOPÇU
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Sanat Tarihi = Art History
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim yapıları = Educational buildings ; Mimari tasarım = Architectural design ; Mimari yapı = Architectural structure ; Mimari özellikler = Architectural characteristics ; Sivas = Sivas ; Tanzimat = Tanzimat ; Tanzimat Dönemi = Tanzimat Period

Özet:
Bu çalışmada, Sivas merkez ve ilçelerinde 1839-1950 tarihleri arasında inşa edilmiş eğitim yapılarının mimari özellikleri değerlendirilmiş, Tanzimat ve Cumhuriyet dönemlerinde Sivas'ın mimarlık ortamının eğitim mimarisine ve kentsel mekan gelişimine yansıması ele alınmıştır. Eğitim yapıları; tarihçeleri, bugünkü durumları, plan özellikleri ve tezyinatları açısından bir bütünlük içerisinde incelenmiştir. Çalışma, Giriş, Tanzimat'tan 1950'ye Türk Eğitim Tarihi, Tanzimat'tan 1950'ye Kadar Türkiye'de Eğitim Mimarisi, Katalog, Değerlendirme ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Çalışma kapsamında ele alınan 51 yapıdan 44 adedi doğrudan okul binası iken yedisi Köy Enstitüsü'nde yer alan okul dışı eğitime yardımcı binalardır.
Giriş bölümünde; Konunun tanımı, amacı, sınırları ve önemi ile araştırma yöntemleri üzerinde durulmuş ve konuyla ilgili kaynaklardan bir bölümü belirtilmiştir. Tanzimat'tan 1950'ye Türk Eğitim Tarihi bölümünde; Tanzimat ve Erken Cumhuriyet dönemlerinde eğitim alanında yaşanan değişim ve gelişimler ele alınmıştır. Tanzimat'tan 1950'ye Kadar Türkiye'de Eğitim Mimarisi bölümünde; eğitim yapıları kronolojik düzende ele alınıp tanıtılarak mimari gelişim ve değişim ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapı kataloglarının olduğu bölümde; tescilli ve tescilsiz yapılar dış cephe ve iç mekan tasarımları bakımından ayrıntılı bir biçimde tanıtılmıştır. Değerlendirme bölümünde; Tanzimat ve Cumhuriyet dönemlerinde Sivas'ta mimarlık ortamı ve kentsel mekân gelişimi ortaya konularak yapılar plan, malzeme, süsleme ve cephe özellikleri bakımından benzer örneklerle karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Sonuç kısmında ise toplu bir değerlendirme yapılarak görüş ve öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Sivas, Tanzimat, Cumhuriyet, Eğitim Yapısı, Mimari.

Abstract:
In this study, the architectural features of the educational buildings built in the city center and districts of Sivas between 1839 and 1950 are evaluated and the reflection of Sivas's architectural environment in the Tanzimat and Republic periods on educational architecture and urban space development is discussed. Educational structures are examined in a whole in terms of their history, current situation, plan features and decorations. The study consists of Introduction, History of Turkish Education from Tanzimat to 1950, Educational Architecture in Turkey from Tanzimat to 1950, Catalogue, Evaluation and Conclusion. While 44 of the 51 buildings handled within the scope of the study are directly school buildings, seven of them are auxiliary buildings for out-of-school education in the Village Institute. 
In the Introduction part,  definition, purpose, limits and importance of the subject and research methods are emphasized and some of the sources related to the subject are indicated. In the chapter of Turkish Education History from Tanzimat to 1950, the changes and developments in the field of education in the Tanzimat and Early Republican periods are discussed. In the chapter of Educational Architecture in Turkey From Tanzimat to 1950, educational buildings are handled and introduced chronologically and architectural development and changes are tried to be revealed. In the chapter of Catalogue, registered and unregistered structures are introduced in detail in terms of exterior and interior designs. In the chapter of evaluation, the architectural environment and urban space development in Sivas during the Tanzimat and Republic periods are revealed and the buildings are examined comparatively with similar examples in terms of plan, material, decoration and facade features. In the conclusion part, a collective evaluation is made and opinions and suggestions are presented.

Keywords: Sivas, Tanzimat, Republic, Education Building, Architecture