LGBTİ bireylerin cinsel kimliklerini oluşturma ve ifade etme süreçlerinde sosyal medya kullanım pratiklerinin rolü
The role of social media usage practices in the processes of forming and expressing sexual identities of LGBTI individuals
Yazar: FADİME TUBA POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Genel Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Cinsel kimlik = Gender identity ; Cinsel yönelimler = Sexual orientations ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; LGBTİ = Lesbian, Gay, Bisexsuel, Trans, İntersex ; Sosyal dışlanma = Social exclusion ; Sosyal kimlik = Social identity ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Bu tez çalışmasında gündelik yaşamlarında heteronormativ toplum yapısı içerisinde homofobik ayrımcılığa ve beraberinde sosyal dışlanmaya maruz kalan LGBT bireylerin cinsel kimlik oluşturma ve cinsel kimliklerini performe etme süreçlerinde sosyal medya kullanım amaçları ve sosyal medya kullanım pratikleri incelenmektedir. Çalışma, cinsiyel kimlik kavramının anlaşılabilmesi için biyolojik cinsiyet, toplumsal cinsiyet, cinsiyet rolleri, cinsiyet kimliği ve LGBT kavramları açıklanmıştır. Çalışmada eşcinselliğin tarihi süreci aktarılmış olup LGBT kavramı Queer kuram değerlendirilmiştir. Günümüz dünyasında kişilerin benlik sunumları açısından önemli bir yere sahip olan sosyal medya kavramına ve tarihsel gelişim sürecine değinilmiştir. Araştırmada LGBT bireylerin cinsel kimlik oluşturma ve performe etme süreçlerine ilişkin kişisel deneyimlerini yansıtabilmesi adına nitel araştırma deseni kullanılmıştır. Tez çalışmasında kullanılacak olan veriler İstanbul ilinde ikamet etmekte olan 12 LGBT li bireyle (8 gey, 3 lezbiyen, 1 biseksüel) yüz yüze gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi kullanılmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından hazırlanan görüşme soruları ve kişisel bilgilendirme formundan yararlanılmıştır. Verilerin analizi noktasında içerik analizi kullanılmıştır.
İçerik analizi sonucunda katılımcıların cinsel kimlik oluşturma ve cinsel kimliklerini performe etme süreçlerinde sosyal medya kullanım amaçları ve sosyal medya kullanım pratikleri analiz edilmiştir. Çalışmada LGBTİ bireylerin cinsel kimlik oluşturma süreçlerinde toplumsal, ailesel ve çevresel faktörlere değinilmesinin yanı sıra günlük yaşam deneyimlerinden beslenen sosyal medya kullanım alışkanlıkları incelenmiştir. LGBT bireylerin sosyal çevre edinme ve cinsel kimliklerini – cinsel yönelimlerini ifade etme şekillerinde sosyal medya kullanım pratikleri ele alınmıştır. Çalışma sonucunda sosyal medya kullanımında cinsel yönelim cinsel kimlik sunumlarının katılımcıların çevrim dışı yaşamlarında yer alan aile, sosyal çevre, iş çevresinde yer alan insanların tutumlarına göre değişiklik gösterdiği görülmektedir. Homofobik aile, sosyal çevre ve iş çevresi olan bireylerin aileden red, toplumsal dışlanma, işten kovulma kayıgısı taşıdıkları ve bu bağlamda sosyal medya hesaplarını maskeli kullandıkları görülmektedir. Demokrat, sahiplenen, anlayışlı aile yapısına sahip olan, homofobik olmayan sosyal çevreye ve iş çevresine sahip LGBT bireylerin sosyal medya hesaplarının maskesiz olduğu görülmektedir.LGBT bireylerin cinsel kimlik oluşturma ve performe etme süreçlerinde sosyal medyanın kendilerine konfor alanı oluşturduğu, kullanmış oldukları uygulamalar ve programlarda oluşturdukları profiler ile benlik sunumlarını daha özgür gerçekleştirdikleri görülmüştür.

Anahtar kelimeler: LGBT, Gey, Lezbiyen, Transseksüel, Homofobi, Heteronormative, Sosyal dışlanma, Cinsel Kimlik, Toplumsal kimlik, Sosyal Medya

Abstract:
This study examines the purposes and practices of using social media in the processes of creating and performing their sexual identities in their daily lives of LGBT individuals who are exposed to homophobic discrimination and social exclusion in heteronormative social structure .In the study, the concepts of biological gender, gender, gender roles, gender identity and LGBT are explainedin order to understand the concept of gender identity. In the study, the historical process of homosexuality was explained and LGBT individuals were evaluated within the framework of Queer theory and psychoanalytic theory. The concept of social media and its historical development process, which has an important place in today's world in terms of self-presentations of people, is mentioned. In the study, a qualitative research design was used in order to reflect the personal experiences of LGBT individuals regarding the processes of forming and performing their sexual identity. The data in the study were obtained from 11 LGBT individuals (8 gays, 2 lesbians, 1 bisexual) residing in Istanbul using the face-to-face interview technique. The data were collected through interview questions and a personal information form prepared by the researcher. Content   analysis was used in the analysis of the data. As a result of the content analysis, social media usage purposes and social media usage practices were analyzed in the processes of creating and performing sexual identities of the participants. In the study, social media usage habits of LGBTI individuals fed from their daily life experiences as well as mentioning social, familial and environmental factors in their sexual identity formation processes were examined.
As a result of the content analysis, social media usage purposes and social media usage practices were analyzed in the processes of creating and performing sexual identities of the participants. In the study, social media usage habits of LGBTI individuals fed from their daily life experiences were examined, as well as mentioning social, family, and environmental factors in the processes of creating sexual identity. Social media usage practices were discussed in LGBT individuals' ways of acquiring a social environment and expressing their sexual identity - sexual orientation. As a result of the study, it is seen that sexual orientation and sexual identity presentations in the use of social media vary according to the attitudes of the family, social environment, and people in the work environment who take part in the offline lives of the participants. It is seen that individuals with homophobic families, social environment, and work environment are concerned about rejection from the family, social exclusion, and being fired, and in this context, they use their social media accounts in masks. It is seen that the social media accounts of LGBT individuals who have a democratic, embracing, understanding family structure, non-homophobic social and business environment are unmasked. It was observed that they made their self-presentations more freely.

Key Word : LGBTİ, Gay, Lesbian, Transgender Homophobia, Heteronormative, Social Exclusion, Gender identity, social İdentity, Social Media