Posterior superior alveolar arter ve infraorbital foramen lokalizasyonunun konik ışınlı bilgisayarlı tomografi ile değerlendirilmesi /
Yazar: KÜBRA ÇAM
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE ZEYNEP ZENGİN
Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2024
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
Amaç: Bu araştırmanın amacı, maksiller sinüs içerisinde bulunan Posterior süperior alveolar arter (PSAA) ve İnfraorbital arterin (İOA) geçtiği İnfraorbital foramenin (İOF) görülme prevalansını, lokalizasyonunu ve çaplarını dişli hastalarda Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi (KIBT) ile değerlendirmektir. Ayrıca çapı küçük olup bazen KIBT'da görülemeyen PSAA ve ona göre daha geniş çaplı olan İOF'un aralarında herhangi bir ilişki olup olmadığını araştırarak, dişsiz hastalarda implant cerrahisi ve maksiller sinüsü ilgilendiren diğer cerrahi işlemlerde birbirlerine göre konumlarının belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Metod: Maksiller posterior bölgede diş eksikliği olmayan 170 hastadan çeşitli sebeplerle alınmış KIBT görüntülerinde maksiller sinüsler bilateral olarak incelendi. Hastaların yaş, cinsiyet gibi demografik özellikleri ve radyolojik bulguları kaydedildi. PSAA ve İOF'un maksiller sinüste izlenen en geniş yeri tespit edilerek boyutları, şekilleri, dişlere göre lokalizasyonları, orta hat, maksiller sinüs medial duvarı ve tabanı, kret tepesi gibi anatomik noktalara uzaklıkları değerlendirildi.
Bulgular: Çalışmaya katılanların %49.42'si erkek, %50.58'ü kadındı. Katılımcıların yaş ortalaması 28.88 ± 9.95'di.
PSAA'nın KIBT'da görülme oranı %56.2 olarak bulundu.  Lokalizasyonlarına göre incelendiğinde en yüksek oran %34.6 ile 2.molar distalinde görüldü.  PSAA'nın maksiller sinüs ile ilişkisi incelendiğinde en fazla %60.2 ile intraosseöz, %28.3'ü intrasinüzal ve %11.5'i e superfisial yerleşimli olarak bulundu. Vertikal çapı ≥1 mm olanların oranı %92,1 iken horizontal çapı ≥1 mm olanların oranı %65.4'tü. 
Tüm KIBT görüntülerinde İOF izlendi (100%). Lokalizasyonlarına göre incelendiğinde en fazla %39.7 oranla 2.premolar diş hizasında görüldü. Gençlerde İOF daha çok 1. premolar diş hizasında görülürken, ileri yaşta daha çok 2. premolar diş distali hizasında tespit edildi.  Şekillerine göre incelendiğinde en fazla yarım daire şeklinde olduğu görüldü (%49.4). İOF un ortalama horizontal çapı 3.47 mm, vertikal çapı 3.68 mm olarak bulundu.
PSAA ve İOF çapları, lokalizasyonları ve şekilleri ile ilgili aralarında herhangi bir istatistiksel ilişki tespit edilemedi (p>0.05). Ancak her iki anatomik yapıya ait horizontal çap, vertikal çap, orta hatta uzaklık, maksiller sinüs medial duvarına ve tabanına uzaklık, kret tepesine uzaklık ortanca değerleri erkeklerde kadınlara göre daha yüksek bulundu.
Sonuç: Maksillofasiyal cerrahi işlem öncesinde PSAA ve İOA'nın geçtiği İOF'un lokalizasyonunun bilinmesi, komplikasyon riskinin azaltılması ve başarı oranının arttırılması açısından oldukça önemlidir. Bu çalışmada erkeklerde PSAA ve İOF un çaplarının kadınlara göre daha fazla bulunması ve hastaların çoğunluğunda PSAA çapının 1 mm'nin üzerinde olması nedeniyle gerçekleşebilecek olası bir komplikasyonu önlemek için klinisyenlerin özellikle ileri yaş ve erkek hastalarda çapların daha fazla olduğunu göz önünde bulundurarak bu anatomik yapıların boyutunu ve lokalizasyonunu cerrahi işlemler öncesinde KIBT ile değerlendirmesi önerilir.
Bu çalışmada maksiller arterin dallarından olan PSAA ve İOA'nın geçtiği İOF arasında lokalizasyon, anatomik noktalara uzaklık, şekil gibi özellikler yönünden istatistiksel olarak herhangi bir ilişki kurulamamış ve dişsiz hastalarda maksiller sinüsü ilgilendiren cerrahi işlemlerde birbirlerine göre konumlarının tahmin edilmesi hipotezimiz gerçekleşememiştir. Bu konuda daha fazla hastanın dahil edildiği, çözünürlüğü yüksek KIBT cihazlarıyla daha ayrıntılı çalışmalar yapılması faydalı olabilir.
Anahtar Kelimeler: Posterior süperior alveolar arter, İnfraorbital arter, İnfraorbital foramen, Konik ışınlı bilgisayarlı tomografi

Abstract:
Aim: The aim of this study is to evaluate the prevalence, localization and diameters of the posterior superior alveolar artery (PSAA) and the infraorbital foramen (IOF) through which infraorbital artery (IOA) passes within the maxillary sinus by using conic beam computed tomography (CBCT) in dentate patients. The study also aims to research whether there is any relationship between PSAA, which has a small diameter and which sometimes cannot be seen in CBCT, and IOF, which has a larger diameter than PSAA, and to determine their locations relative to each other in implant surgery and other surgical procedures involving the maxillary sinus in edentulous patients. 
Material and Method: Maxillary sinuses in CBCT images taken for various reasons from 170 patients with no missing teeth in the maxillary posterior region were examined bilaterally. Demographic characteristics of patients such as age and gender and their radiological findings were recorded. The largest location of PSAA and IOF in the maxillary sinus was determined and their size, shape and localization in relation to the teeth, their distance to anatomical points such as the midline, medial wall and floor of the maxillary sinus and crest were evaluated. 
Results: 49.42% of the participants were male, while 50.58% were female. Mean age of the participants was 28.88 ± 9.95.
The rate of observing PSAA in CBCT was found as 56.2%. In terms of localization, the highest rate was observed in the distal second molar with 34.6%.  When the relationship of PSAA with maxillary sinus was examined, it was found to be localized intraosseously with a rate of 60.2%, intrasinusally with a rate of 28.3% and superficially with a rate of 11.5%. While the rate of those with a vertical diameter of ≥1 mm was 92.1%, the rate of those with a horizontal diameter of ≥1 mm was 65.4%.
  IOF was observed in all CBCT images (100%). In terms of localization, it was mostly observed aligned with the second premolar with a rate of 39.7%. In young patients, while IOF was mostly observed aligned with the first premolar, it was mostly observed aligned with the distal of the second premolar in advanced age. In terms of shape, the most common shape was semi-circular (49.4%). The mean horizontal diameter of IOF was found to be 3.47 mm, while the mean vertical diameter was found to be 3.68 mm.
No statistical relationship was found between the diameters, localizations and shapes of PSAA and IOF (p>0.05). However, median values of horizontal diameter, vertical diameter, distance to the midline, distance to the maxillary sinus medial wall and floor and distance to the crest were higher in male participants when compared to female participants in both anatomical structures. 
Conclusion: It is very important to know the localization of the PSAA and the IOF through which IOA passes before maxillofacial surgical procedure in order to reduce the risk of complications and increase the success rate. In this study, since the diameters of PSAA and IOF were found to be higher in male patients when compared to female patients and PSAA diameter was found to be higher than 1 mm in most of the patients, it is recommended for clinicians to evaluate the size and localization of these anatomical structures with CBCT before surgical procedures to prevent a possible complication that may occur considering that the diameters are higher particularly in patients with advanced age and in male patients. 
  In this study, no statistical relationship was found between the PSAA, one of the branches of the maxillary artery, and the IOF, through which the IOA passes, in terms of features such as localization, distance to anatomical points and shape, and our hypothesis of predicting their localizations in relation to each other in surgical procedures of the maxillary sinus in edentulous patients was not confirmed. It may be useful to carry out more detailed studies on the topic with higher number of patients and high resolution CBCTs. 
    
Key Words: Posterior superior alveolar artery, Infraorbital artery, Infraorbital foramen, Conic beam computed tomography