İletişim ve kültür aktarımı olarak yemek: Trabzon örneği
Food as communication and cultural transfer: The example of Trabzon
Yazar: KÜBRA YILDIZLAR
Danışman: PROF. DR. YASİN AKTAY
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: Gastronomi ve Mutfak Sanatları = Gastronomy and Culinary Arts ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Aile = Family ; Kültür = Culture ; Kültürel aktarım = Cultural transfer ; Trabzon = Trabzon ; Yemek kültürü = Food culture ; Yemekler = Dishes ; İletişim = Communication

Özet:
Yemek, zaruri ihtiyaçtan ötürü yaşamın devamını sağlamak amacıyla gerçekleştirilen fizyolojik bir eylem olarak bilinmektedir. Ancak yemek yemenin karın doyurma dışında farklı toplumsal anlamları da vardır. Yemek, toplumları anlamanın, onları çözmenin değerli bir anahtarıdır. Bu çalışmada yemek konusu; aileyi, toplumu ve toplumsal ilişkileri anlamak amacıyla sosyolojik bağlamda ele alınmıştır. Çalışmanın temel amacı, yemek yemenin karın doyurma dışındaki işlevlerini anlama ve derinlemesine analiz etmektir. Bu sebeple, çalışmada yorumlayıcı paradigmaya dayalı olan nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma, yemek kültürü açısından çeşitliliğe sahip olan Trabzon'da gerçekleştirilmiştir. Trabzon il ve ilçelerinde toplam 40 katılımcı ile gerçekleştirilen görüşmelerin deşifre edilen verileri MAXQDA 2022 programı ile analiz edilmiştir. Ortaya çıkan tema ve kodlara göre bulgular değerlendirilmiştir. Çalışmadaki bulgulardan hareketle 'yemek' konusu sosyolojik açıdan; aile ve toplumsal bağın koruyucusu, aktarıcısı, geliştiricisi olarak ele alınmıştır. Yemek yemenin temel ihtiyacı karşılamanın yanı sıra kültür taşıyıcı fonksiyonel yönleri ile aile, arkadaş komşu iletişimini sağlayan işlevsel yönleri üzerinde durulmaktadır. Çalışma ile, görece az sayıda ve sınırlı olan yemek sosyolojisi literatürüne katkı sağlanması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Aile, İletişim, Kültür, Toplum, Yemek

Abstract:
Eating is known as a physiological action performed in order to ensure the continuation of life due to essential needs. However, eating has different social meanings besides filling the stomach. Food is a key to understanding societies. In this study, the subject of food has been discussed in the sociological context in order to understand the family, society and social relations. The main purpose of the study is to understand and analyze the functions of eating other than filling the stomach. For this reason, the qualitative research method based on the interpretative paradigm was preferred in the study. The research was carried out in Trabzon, which has a diversity in terms of food culture. The deciphered data of the interviews conducted with 40 participants in Trabzon province and its districts were analyzed with the MAXQDA 2022 program. Findings were evaluated according to the themes and codes that emerged. Based on the findings in the study, the subject of food is handled as the protector, transmitter and developer of the family and social bond from the sociological perspective. In addition to meeting the basic needs, culture-bearing aspects of eating and functional aspects that provide communication with family, friends and neighbors are emphasized. With this study, it is aimed to contribute to the relatively few and limited literature on sociology of food.

Keywords: Communication, Culture, Family, Food, Society