İklim değişikliği kaynaklı tarımsal zarar görebilirliğin GAP Bölgesi ölçeğinde analizi
Analysis of agricultural vulnerability based on climate change at GAP Region scale
Yazar: SULTAN DURAN
Danışman: PROF. DR. MESUT DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölgesi'nde tarımsal zarar görebilirliğin ilçe bazlı bir analizini gerçekleştirmiştir. Çalışma doğrultusunda İki farklı yöntem olan Temel Bileşen Analizi (TBA) ve eşit ağırlık belirleme yöntemi kullanılarak indeks temelli bir tarımsal zarar görebilirlik analizi yapılmış ve ardından yapılan anket çalışmaları ve yerinde gözlemlerle desteklenmiştir. Analizler, maruziyet, hassasiyet ve uyum sağlama kapasitesi olmak üzere üç alt indeks üzerinden tarımsal zarar görebilirliğinin incelenmesini sağlamıştır. Sonuçlar, bu faktörler arasında kompleks bir ilişkinin olduğunu göstermektedir. Maruziyet ve hassasiyetin zarar görebilirlikle pozitif korelasyona sahip olduğu, yani bu faktörlerin artmasıyla zarar görebilirliğin arttığı belirlenmiştir. Ancak, uyum sağlama kapasitesinin zarar görebilirlikle negatif korelasyona sahip olduğu, yani uyum sağlama kapasitesinin artmasıyla zarar görebilirliğin azaldığı bulunmuştur. Bu sonuçlar, zarar görebilirlik analizinde uyum sağlama kapasitesinin önemini vurgulamaktadır. Anket çalışmalarıyla ise Bölge'deki çiftçilerin deneyimleri, gelir düzeyleri ve tarımsal faaliyetlere ilişkin algıları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma GAP Bölgesi'nde tarımsal zarar görebilirliğin anlaşılması ve azaltılması için önemli bir katkı sağlamaktadır. Çiftçilerin yaşadığı zorlukları anlamak ve çözüm önerileri geliştirmek, Bölge'nin tarımsal potansiyelini daha etkin bir şekilde değerlendirmek ve kırsal kalkınmayı desteklemek önem arz etmektedir.

Abstract:
This study conducted a district-level analysis of agricultural vulnerability in the Southeastern Anatolia Project (GAP) Region. Utilizing two different methods, Principal Component Analysis (PCA) and equal weighting method, an index-based analysis of agricultural vulnerability was performed, which was further supported by survey studies and on-site observations. The analyses enabled the examination of agricultural vulnerability through three sub-indices: exposure, sensitivity, and adaptive capacity. The results revealed a complex relationship among these factors. It was found that exposure and sensitivity were positively correlated with vulnerability, meaning that an increase in these factors led to an increase in vulnerability. However, adaptive capacity showed a negative correlation with vulnerability, indicating that an increase in adaptive capacity resulted in a decrease in vulnerability. These findings underscored the importance of adaptive capacity in vulnerability analysis. Survey studies evaluated farmers' experiences, income levels, and perceptions regarding agricultural activities in the region. In conclusion, this study makes a significant contribution to understanding and reducing agricultural vulnerability in the GAP Region. Understanding the challenges faced by farmers and developing solutions are crucial for effectively harnessing the region's agricultural potential and supporting rural development.