Macar-Rus ilişkileri (1000-1235)
Hungarian-Russian relations (1000-1235)
Yazar: ARDA KAAN KARAAĞAÇ
Danışman: PROF. DR. İLYAS KEMALOĞLU
Marmara Üniversitesi / Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü / Türk Tarihi Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Orta Çağ'da Doğu Avrupa coğrafyasında uzun süre varlık göstermiş olan Macarlar ve Ruslar, Macar Krallığı'nın kurulmasıyla birlikte ilişkilerini daha merkezî biçimde sürdürme olanağı bulmuştur. Tezimizde inceleyeceğimiz ilişkiler, XI. yüzyılda genellikle dostane olmuştur. Bu yüzyıldaki ilişkilerin temelini hanedan evlilikleri, Macar taht varislerinin Rusya'ya sığınması, Macar iç savaşı ve belirli bir Rus nüfusun Macar topraklarına gelip kendi kültürlerinin izini bırakması oluşturmuştur. XII. yüzyılla birlikte ise askerî ilişkilerin başladığını gözlemliyoruz. Hanedan evlilikleri ve nüfus değişimlerini hâlâ görebiliyor olsak da Macarlar artık Rus topraklarında askerî olarak daha etkin varlık göstermiştir. Bu askerî seferlerin nedeni, genel olarak Rus knezleri arasındaki çatışmalarda bir tarafın müttefiki olmaları yoluyla gerçekleşmişti ve herhangi bir fetih amacı taşımamaktaydı. Macar asilerinin ve Doğu Roma'nın Balkanlardaki etkinliği de Macar-Rus ilişkilerinin askeri tarafının nedenleri arasındadır. Bununla birlikte Karadeniz'in kuzeyinde ve Tuna boylarında yurt tutan Peçenekler ve Kumanlar de Macar-Rus ilişkilerinde önemli rol oynamıştır. XII. yüzyılın sonuyla birlikte Macarların artık fetih amaçlı Rus topraklarına girdiğini görüyoruz. Macar fetih seferleri, XIII. yüzyılın ortalarına dek sürmüş ve özellikle Galiç topraklarına hedef almıştı. Böylece ılımlı başlayan ilişkiler, yer yer hâlâ küçük çaplı ittifaklara ve evliliklere yer verse de yerini büyük çoğunlukla düşmanca ilişkilere bırakmıştır. 

Anahtar Kelimeler: Macarlar, Ruslar, Doğu Avrupa, Galiç, Kumanlar

Abstract:
Hungarians and Russians, two of the most influential nations in Eastern Europe in medieval times, found the opportunity to maintain centralized relations with the foundation of the Hungarian Kingdom. The relations we are going to study were friendly throughout the XI. century. The basis of relations in this century were dynastic marriages, sheltering of Hungarian heirs in Russian lands, the Hungarian civil war, and traces of Russian culture in Hungary left by the Russian population who came to Hungarian lands. With the XII. century we can observe the beginning of military relations. Dynastic marriages and population changes were still going on, but Hungarians started to be more active as a military force in Russian Lands. The reasons for these military campaigns were Hungarians allying with one side during the inner conflict of Russian principalities and they had no intent of conquering. Hungarian rebels and the activity of Eastern Romans in the Balkans were also reasons for the military side of the Hungarian-Russian relations. Additionally, Pechenegs and Cumans, who settled in the north of the Black Sea and Danube region, also had an important role in Hungarian-Russian relations. The late years of XII. century is where we can start to see Hungarians campaigning in Russian lands with conquering intent. These campaigns continued until the middle of the XIII. century and particularly targeted the Galician lands. Thus, relations that started with moderate ones, gave their place to mostly hostile ones, even though some small-scale alliances and marriages persisted.

Keywords: Hungarians, Russians, Eastern Europe, Galicia, Cumans