Okulöncesi eğitim programının düşünme becerileri öğretimi açısından incelenmesi
Investigating preschool education curriculum in terms of teaching thinking skills
Yazar: ELİF KURŞUNLU
Danışman: DOÇ. DR. GÜLSEN ÜNVER
Ege Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Anasınıfları = Nursery classes ; Düşünme = Thinking ; Düşünme eğitimi = Thinking education ; Eğitim programları = Education programs ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Okul öncesi öğretmenler = Preschool teachers

Özet:
Çağdaş eğitim anlayışıyla birlikte yetiştirilen insanda bulunması istenen temel niteliklerden biri de üst düzey düşünme becerileri olmuştur. Bu becerilerin geliştirilmesi için, düşünme eğitimi programları oluşturulmuş, düşünme becerileri öğretimine okulöncesi dönemden itibaren başlanması gerektiğine dair kanıtlar ortaya konmuştur. Bu araştırmanın temel amacı Türkiye'de uygulanmakta olan okulöncesi eğitim programının düşünme becerileri öğretimini destekleme durumunu betimleyerek programın bu alanda daha nitelikli hale getirilmesine katkı sağlamaktır. Araştırma, küme örnekleme yöntemiyle İzmir ili merkez ilçeleri bağımsız anaokulları ve ilkokullara bağlı anasınıflarında görev yapan 22 okulöncesi öğretmeni ve 450 anasınıfı çocuğu ile yürütülmüştür. Araştırmada eş zamanlı yuvalandırılmış karma desen kullanılmış; nitel ve nicel veriler birlikte ele alınmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak, çocukların programda yer alan düşünme becerilerine ilişkin kazanımlara ulaşma düzeyini belirlemek üzere 'kazanım değerlendirme formu' kullanılmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise öğretmenlerin programın düşünme becerilerini destekleyici ve engelleyici etmenlerine ilişkin görüş ve önerilerini belirlemek amacıyla 'öğretmen görüşme formu' kullanılmıştır. Bunun yanında, çocuklarda bulunan düşünme becerileri ile öğretmenlerin bu becerileri destekleyen davranışlarını belirlemek amacıyla 'gözlem formu' kullanılmıştır.
Elde edilen bulgulara göre, öğretmenler, çocuklarda düşünme becerilerinin üst düzeyde var olduğunu düşünürken; aile, öğretmen ve çevresel faktörlerin bu becerilerin geliştirilmesinde oldukça belirleyici olduğunu vurgulamışlardır. Öğretmenlere göre, programda düşünme becerileriyle ilişkili kazanımlara ulaşma düzeyi açısından bilişsel alan kazanımları ve dil alanı kazanımları yüksek düzeyde iken, sosyal duygusal alan kazanımlarına ulaşma düzeyi diğer alanlara göre daha düşüktür. Öğretmenler programda yer alan kazanımları ve etkinlikleri çocukların düşünme becerilerini destekleyici etmenler olarak belirtirken; ailenin yanlış tutumu, fiziksel ortam yetersizlikleri, sınıf mevcudunun fazlalığı ve öğretmenlerin mesleki niteliklerindeki eksikliklerini engelleyici etmenler olarak sıralamıştır.
Öğretmenlere göre çocuklara düşünme eğitimi okulöncesi dönemden itibaren verilmeli; bu nedenle okulöncesi eğitim programına düşünme becerileri öğretimine ilişkin etkinlikler ve materyaller eklenmeli, bunun yanında öğretmenlere düşünme becerileri öğretimine ilişkin ek kılavuz kitaplar gönderilmelidir. Ayrıca programa çocukların üzerinde düşünebilecekleri soyut kavramlar ile düşünme eğitimiyle ilişkili yürütülecek değerler eğitimi etkinlikleri eklenmelidir. 
Sonuç olarak, okulöncesi dönem, çocuklarda düşünme becerilerine dair bilişsel ve duyuşsal davranışların gözlendiği kritik dönemdir ve bu dönemde çocuklara düşünme becerileri öğretimi uygulanmalıdır. Okulöncesi eğitim programı, eğitim anlayışı ve öğeleriyle düşünme becerilerini desteklemekle birlikte programa düşünme becerilerine özgü etkinlikler ve materyaller eklenebilir. Uzun vadede ise Çocuklar İçin Felsefe gibi düşünme becerileri öğretimi programları dilimize çevrilerek ve kültürel uyumu sağlanarak kullanılabilir.  Öğretmenlerin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitimlerinde düşünme becerileri öğretimine ilişkin eğitimler düzenlenebilir.

Abstract:
With the understanding of modern education, one of the fundamental characteristics a grown-up person is expected to have has been high level thinking skills. In order to develop these skills, thinking education programs have been created and evidence has been presented showing that thinking skills education needs to be started as of pre-school period. The main aim of this study is to portray how the pre-school education program applied in Turkey supports thinking skills teaching and to contribute to make the program more qualified in this regard.  The study was carried out with 22 pre-school teachers working in and 450 students attending the nursery classes of independent kindergartens and primary schools in the central towns of Izmir using the cluster sampling method. Concurrent mixed method embedded design was used in the study and qualitative and quantitative data were dealt with together. As the quantitative data collection tool, "objective assessment form" was used in order to determine children's level of attaining the objectives relating the thinking skills included in the program. As the qualitative data collection tool, on the other hand, "teacher interview form" was employed to receive teacher's opinions and suggestions concerning the program's factors, which support and inhibit thinking skills. In addition, an "observation form" was used to determine the thinking skills present in children and teacher's behavior supporting these skills.  
According to the findings obtained, while teachers believe that children have high levels of  thinking skills, they emphasize that families, teachers and environmental factors are notably determinant in the development of these skills.  While the objectives of cognitive domain and language domain are high in terms of reaching the objectives concerning the thinking skills included in the program, level of attainment in social-emotional domain objectives is lower in comparison with the other domains. Teachers define the objectives and activities included in the program as factors supporting children's thinking skills while listing the wrong attitude of families, poor physical conditions, excess numbers of students in classes and incompetence in teachers' professional qualifications as imbibing factors.  
According to teachers, children must be given thinking education as of pre-school period; therefore, activities and materials for teaching thinking skills must be added to the program and also teachers should be sent additional guide books on teaching thinking skills. Moreover, the program must include abstract concepts on which children can contemplate and activities of values education that will be carried out in line with thinking education. 
According the the results of the study, pre-school period is a critical period during which children present cognitive and affective characteristics relating thinking skills and thinking skills education must be provided for children in this period. Preschool education program must support thinking skills with its understanding and elements of education. Additionally, thinking skills specific activities can be added to the program. In the long term, programs of teaching thinking skills such as Philosophy for Children can be translated into our language and used after cultural adaptation studies. At the end of the study, institutions, teachers families, authors and researchers were provided with recommendations on program development.