Taşrada üniversite mezun işsizliğini deneyimlemek: Karaman örneği
Experiencing university graduate unemployment in rural areas: The Karaman example
Yazar: EMRE AKTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. AHMET ÖZALP
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyoloji Ana Bilim Dalı / Sosyoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Sosyoloji = Sociology

Özet:
Üniversite eğitimi almak ve diploma sahibi olmak yukarı doğru toplumsal hareketlilik yapabilmenin temel kanallarından biri olarak görülmektedir. İyi bir işte ve saygın bir konumda yer bulmanın temel anahtarlarından biri olan üniversite mezunu olmak son dönemde giderek bu işlevini kaybediyor görünmektedir. Artan üniversite sayıları beraberinde mezun sayılarını da artırırken bu mezunların istihdam edilebileceği iş kolları aynı oranda artış göstermediği için üniversite mezunu bu grubun işsiz kalması kendini göstermektedir. Mezun işsizliği olarak adlandırılan bu durum, bu çalışmada üniversite mezunu bireyin mezun olduğu alanda hiç işe girememiş olmasını anlatmaktadır. Genel olarak işsizlik ve özel olarak üniversite mezunu işsizliği üzerine yapılan çalışmalar çoğunlukla Ankara ve İstanbul gibi büyükşehirler odak noktası alınarak yapılmışlardır. Bu çalışmaların aksine bu tez çalışması Karaman'da yaşayan ve mezun olduğu alanda hiç işe girememiş kişileri kendisine araştırma grubu olarak seçmiştir. Nitel bir araştırma deseni kullanılan bu araştırmada toplam 33 kişiyle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler deşifre edilerek temalar ve alt temalar belirlenmiş ve mezun işsizlerin üç temel alandaki fikirlerine ve yaşam deneyimlerine yoğunlaşılmıştır. Yapılan bu görüşmelerde mezun isşizin bu esnek ve kaygan zemin üzerindeki yaşamında nasıl tutarlı bir kimlik ve benlik inşa edebildiğinin ya da edebilip-edemediğinin cevapları aranmıştır. Bunun yanında mezun işsizin diğer insanlar olan etkileşimleri anlaşılmaya çalışılmış ve bunlardan hareketle mezun işsizin toplumsal entegrasyon ve mutabakat düzeyleri hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Son olarak mezun işsizlerin üniversite okumaya ve diploma sahibi olmaya yükledikleri anlamın geçmişten bugüne bir değişikliğe uğrayıp uğramadığı üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak mezun işsizin tutarlı bir kimlik inşasında ve bunun yeniden üretiminde oldukça zorlandığı görülmüştür. Zira ne tam bir yetişkin ne de artık bir genç ve eskisi gibi öğrenci olarak görülemeyen birey, kendisini nerede ve kim olarak konumlandıracağını net bir şekilde ortaya koyamamaktadır. Bu ilk çıkarımdan hareketle mezun işsizin diğer insanlarla olan etkileşiminde de oldukça kırılgan bir seviyeye geldiği ortaya çıkmaktadır. Henüz kim olduğunu net bir biçimde tanımlayamayan bireylerin, diğer insanlarla etkileşime girme noktasında çekingen davranmaları oldukça doğaldır. Zira başkalarıyla iletişim kurmada tutarlı bir benlik neredeyse olmazsa olmazdır. Mezun işsizin tüm bu yaşananların ardından üniversiteye ve diplomaya olan güveninde ciddi bir aşınmanın kendini göstermesi kaçınılmaz hâle gelmiştir.

Abstract:
Having a university education and a diploma are seen as one of the basic channels for upward social mobility. Being a university graduate, which is one of the basic keys to finding a good job and a respected position, seems to be gradually losing this function in recent years. While the increasing number of universities also increases the number of graduates, the fact that the job fields in which these graduates can be employed do not increase at the same rate shows that this group of university graduates are unemployed. This situation, called graduate unemployment, refers to the fact that a university graduate has never been employed in the field they graduated from. Studies on unemployment in general and university graduate unemployment in particular have mostly focused on metropolitan cities such as Ankara and Istanbul. Contrary to these studies, this thesis study selected people living in Karaman who have never been employed in the field they graduated from as its research group. In this study, which used a qualitative research design, in-depth interviews were conducted with a total of 33 people. The interviews were transcribed, themes and sub-themes were determined, and the ideas and life experiences of unemployed graduates in three main areas were focused on. In these interviews, answers were sought to how or whether the unemployed graduate could construct a consistent identity and self in this flexible and slippery life. In addition, an attempt was made to understand the interactions of the unemployed graduate with other people, and based on these, inferences were made about the social integration and consensus levels of the unemployed graduate. Finally, it was focused on whether the meaning that the unemployed graduates attributed to studying at a university and having a diploma had changed from the past to the present. As a result, it was seen that the unemployed graduate had great difficulty in constructing a consistent identity and reproducing it. Because the individual, who is neither fully an adult nor a young person anymore and cannot be seen as a student as before, cannot clearly state where and who he/she will position himself/herself. Based on this first inference, it becomes clear that the unemployed graduate has also reached a very fragile level in his/her interactions with other people. It is quite natural for individuals who cannot yet clearly define who they are to be hesitant in terms of interacting with other people. Because a consistent self is almost essential in communicating with others. After all these events, it has become inevitable for unemployed graduates to experience a serious erosion in their trust in the university and their diploma.