Geri dönüşüm pamuk, r-PET ve karışımlarının denim kumaş üretiminde kullanılması
Usage of recycled cotton, r-PET and their blends in denim fabric production
Yazar: ABDURRAHMAN TELLİ
Danışman: PROF. DR. OSMAN BABAARSLAN
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2016
Konu: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği = Textile and Textile Engineering
Dizin: Elyaf = Fibre ; Kot = Denim ; Kumaşlar = Fabrics ; PET şişeler = PET bottles ; Pamuk lifleri = Cotton fibres ; Yeniden kazanma = Recycling ; İplik hataları = Yarn faults ; İplik özellikleri = Yarn properties ; İplik üretimi = Yarn production

Özet:
Bu çalışmada pamuk lifi (CO), iplik üretimi sırasında oluşan atıklardan geri dönüşüm pamuk lifi (r-CO) ve PET şişe atıklarından geri dönüştürülen lif (r-PET) kullanılarak iplikler ve bu ipliklerden denim kumaşlar üretilmiştir. Üretilen ipliklere kopma mukavemeti, kopma uzaması, düzgünsüzlük ve tüylülük performans testleri uygulanmıştır. Üretilen karışımsız tipteki iplikler, lif karakteristiklerine benzer sonuçlar göstermiştir. Karışımlarda ise farklı sonuçlar ortaya çıkmıştır. Çalışmadaki CO/r-CO ve CO/r-PET ikili karışımlarından elde edilen sonuçlar literatürde yer alan bilgileri doğrulamıştır. Literatürde r-CO/r-PET karışımları üzerine herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Bu karışımlarda r-PET oranı arttıkça kopma mukavemeti ve kopma uzaması artış, düzgünsüzlük, iplik hataları ve tüylülük değerlerinin azalma eğiliminde olduğu görülmüştür.
Mamul hale gelen denim kumaşlarda enzim ve taş yıkama işlemleri uygulanmıştır. Kumaşların gramaj, kopma mukavemeti/uzaması, yırtılma mukavemeti, yumuşaklık dereceleri ve hava geçirgenlik özellikleri test edilmiştir. Çalışmada kullanılan üç farklı lifin kumaş özellikleri üzerindeki etkisini incelemek amacıyla bağıntı analizi kullanılmıştır. Ayrıca yıkama işlemleri sonrası gruplar arasındaki farklar varyans analizi ile incelenmiştir. Numuneler arasında r-CO lifinin kopma ve yırtılma mukavemetini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. r-PET lifinin ise kopma mukavemeti, kopma uzaması ve yırtılma mukavemetine katkı sağlarken, yumuşaklığı olumsuz yönde etkilediği gözlemlenmiştir. Genel olarak yıkama işlemleri sonrası gramaj, kopma mukavemeti, yumuşaklık dereceleri ve hava geçirgenliği azalmıştır. Mamul kumaşlara göre yıkama sonrası kumaş özellikleri üzerinde liflerin etkileri farklılık göstermiştir.

Abstract:
In this study, yarns were produced from cotton fibers (CO), recycled cotton fibers obtained from yarn wastes (r-CO) and fibers produced from recycled PET bottles (r-PET). Tensile strength, elongation at break, unevenness, hairiness properties and IPI values of these yarns were measured. The fiber characteristics played a critical role in unblended yarns. However, blended yarns showed different results. This study obtained results which corroborate the findings of a considerable number of the previous work in CO/r-CO and CO/r-PET blends. However, there is no study about r-CO/r-PET binary blends. In addition to previous studies, this study was also given significant findings related to these blends. The results of this investigation showed that a significant reduction on CVm, IPI and hairiness values were found with the increase of r-PET content. Furthermore, the increase of r-PET provided a significant upgrade on yarn tensile strength and elongation at break.
	Denim fabrics were produced with mentioned yarns. Enzyme and stone washing processes were applied on these fabrics. Mass per unit area, breaking and tear strength, elongation at break, air permeability and circular bending rigidity of fabrics were measured. The relationships between three different fibers and the measurement results were evaluated using correlation analysis. Furthermore, the differences of fabrics after washing operations were evaluated with Post-Hoc techniques. r-CO fiber has negative effect on tear and breaking strength. Breaking strength, elongation at break and tear strength values of the fabrics increased with the increase in r-PET content. However, fabric handle was negatively affected due to the increase in stiffness. Mass per unit area, breaking strength, air permeability and circular bending rigidity values of fabrics decreased after the washing processes. The effect of fibers on washed fabrics was different according to finished fabrics.