Afet tabanlı kriz yönetimi: Marmara ve Ege bölgelerinde bulunan rafineri ve petrokimya endüstrisi işletmeleri üzerine bir araştırma
Disaster based crisis management: A study on refinery and  
petrochemical industry businesses in Marmara and Aegean regions
Yazar: AYŞE GÖZDE GÖZÜM
Danışman: PROF. DR. MAHMUT ARSLAN
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Afet yönetimi = Disaster management ; Afetler = Disasters ; Doğal afetler = Natural disasters ; Ege bölgesi = Aegean region ; Endüstri = Industry ; Endüstri işletmeleri = Industry businesses ; Kriz = Crisis ; Kriz yönetimi = Crisis management ; Petrokimya endüstrisi = Petrochemical industry ; Rafineri = Refinery

Özet:
İşletmelerin içinde bulunduğu dinamik çevredeki değişimlerin gün geçtikçe daha da hızlandığı, rekabet şartlarının giderek zorlaştığı ve işletmelerin tüm bu değişikliklere uyum sağlayabilmek ve rekabet avantajı sağlayabilmek için kendilerini sürekli geliştirmek zorunda olduğu günümüz şartlarında, işletmelerin krizlere karşı hazırlıklı olmaları varlıklarını sürdürmelerinin temel şartı olarak görünmektedir.  Öte yandan, afetler; insan hayatı ve doğal kaynaklar üzerinde olduğu kadar aynı zamanda ekonomik faaliyetler ve işletmelerin varlıkları üzerinde de yıkıcı sonuçlar doğurmakta, ekonominin üretken sektörlerini, mal, hizmet ve fikir üretiminden sorumlu tüm işletmeleri derinden etkilemektedir.  Bu iki önemli unsurdan yola çıkarak afet kaynaklı kriz yönetiminin öneminin farkına varılmış ve çalışmanın konusu olarak kabul edilmiştir.  Bu çalışmada, örgütlerde afetlerden kaynaklanan kriz yönetimi ayrıntılı olarak incelenmiştir.  Bu doğrultuda, Marmara ve Ege Bölgeleri?nde bulunan petrokimya endüstrisindeki işletmelerdeki afet yönetimi çalışmaları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir.  

Çalışmanın temel amaçları ve önerilen model göz önünde bulundurularak afet tecrübe etmiş işletmelerin, yakın bir zamanda afet tecrübe etmemiş işletmelerden daha yoğun bir afet yönetimi çalışması içinde bulunduğu ve afet yönetimi konusunda daha hassas bir anlayış içinde olduğu varsayımı ile çalışmanın hipotezleri oluşturulmuştur.  

Öne sürülen hipotezlerin test edilebilmesi amacıyla, toplam üç yüz kişi ile iletişime geçilerek geçerliği ve güvenilirliği kanıtlanmış anketlerin uygulaması yapılmıştır.  Elde edilen anket sonuçlarının istatistik paket programı yardımıyla analiz edilmesinden sonra afet tecrübe etmiş ve etmemiş iki bölge arasında afet yönetimi çalışmaları konusunda istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı ancak yakın zamanda daha önce yıkıcı etkileri olan bir afet tecrübe etmiş Marmara Bölgesi rafineri ve petrokimya endüstrisi çalışanlarının bu konuda diğer bölgeye kıyasla az bir farkla da olsa daha bilinçli olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In today?s world, where the competition conditions are getting harder and the dynamic environment are changing even more rapidly than before, businesses need to improve themselves to suit that kind of  environment and defend their competitive advantages.  Being ready for crisis is a capital stock for businesses to survive.

Disasters have a fatal effect on not only human life and natural resources but also economic facilities and assets of businesses. However they have also destructive impact on economic life and businesses that produce goods, services and ideas.  From the point of these two sentences the importance of the disaster based crisis management was realised and decided to be the subject of the study.  Crisis management especially caused by disasters was analysed deeply in this study.  Moreover, disaster management preparations of the refinery and petrochemical businesses in Marmara and Aegean Regions were comparatively analysed.        

By considering the main objectives and the model of the study, the hypotheses were stated.  It was assumed that the businesses which have experienced a disaster before have more disaster management facilities than the businesses which have not experienced a disaster yet.  Same as it was assumed that the businesses which have experienced a disaster in a decade are more responsive than the businesses have not experience a disaster yet.    

With the purpose of testing the hypotheses, a reliability and validity proved survey was implemented on three hundred employees.  After analyzing the results with a statistical package programme it was seen that there was no statistical significant difference between two regions about disaster management.  However it was determined that Marmara Region which has experienced a destructive disaster before is more conscious than petrochemical industry businesses in Aegean Region.