Havayolu işletmelerinde hisse senedi fiyatlarını etkileyen faktörlerin analizi
Analysis of factors affecting stock prices in airline businesses
Yazar: ABDULKADİR ALICI
Danışman: PROF. DR. GÜVEN SEVİL
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sivil Havacılık Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation ; Ulaşım = Transportation ; İşletme = Business Administration
Dizin: Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies

Özet:
Hisse senedi fiyatının belirlenmesinde, arz-talep etkisiyle birlikte, ülkenin ekonomik durumu, gelecek beklentileri ve işletmelerin performansı gibi faktörler oldukça etkilidir. Bu kapsamda, havayolu işletmelerine ait operasyonel, işletme içi finansal ve makroekonomik faktörlerin hisse senedi ile ilişkisinin ortaya konulması hedeflenmektedir. Uygulamanın ilk kısmında, 5 geleneksel ve 6 düşük maliyetli havayollarına ait 2005-2017 yıllarını kapsayan çeyreklik operasyonel veriler, panel veri analizi yöntemiyle analiz edilmiş olup, hisse senedi fiyatını belirleyen operasyonel (RPK, CASK, LF ve OKZ) faktörler tespit edilmiştir. İkinci kısımda, 28 havayolu işletmesine ait 2005-2018 yıllarını kapsayan yıllık işletme içi veriler, panel veri ve panel VAR analizi yöntemleriyle analiz edilmiş olup, hisse senedi fiyatını belirleyen işletme içi (TV, FK, ATO ve BD) faktörler tespit edilmiştir. Son kısımda ise, 14 havayolu işletmesine ait 2009-2018 yıllarını kapsayan günlük makroekonomik veriler, Toda-Yamamoto ve Hatemi-J asimetrik nedensellik yöntemleriyle analiz edilmiş, bu doğrultuda hisse senedi fiyatını belirleyen makroekonomik (DLKUR, BPETROL ve FAİZ) faktörler tespit edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, havayolu işletmeleri hisse senedi değerini arttırmak için operasyonel gelir ve talebi arttırmalı, bu sonuca parelel olarak da uçak doluluk oranlarını arttırmalıdır. Gelirlerin ve doluluk oranlarının artışıyla birlikte, birim maliyetlerin düşürülmesi ve operasyonel karlılığın artması teori ile uyumlu olarak havayollarının kârlılığını ve hisse senedi değerini arttırmaktadır. Bununla birlikte, havayolu işletmeleri ölçek ekonomisinden faydalanarak, likidite durumunu optimize ederek ve finansal kaldıracın negatif etkisini hesaba katarak hisse senedi değerlerini arttırabilirler. Son olarak; dolar kuru, yakıt fiyatı ve faiz oranı değişkenlerinin havayollarının hisse senedi fiyatı üzerinde anlamlı etkileri görülmüştür.

Abstract:
Along with the supply-demand effect, factors such as the economic situation of the country, future expectations and the performance of the enterprises are quite effective in determining the stock price. In this context, it is aimed to reveal the relationship of operational, firm internal financial and macroeconomic factors of the airline businesses with the stock. In the first part of the application, quarterly operational data covering the years 2005-2017 belonging to 5 traditional and 6 low cost airlines are analyzed by panel data analysis method, and operational factors (RPK, CASK, LF and OKZ) determining the stock price were identified. In the second part, annual financial data of 28 airline businesses covering the years 2005-2018 were analyzed by panel data and panel VAR analysis methods, and firm specific factors (TV, FK, ATO and BD) determining the stock price were identified. In the last part, daily macroeconomic data covering the years 2009-2018 belonging to 14 airline businesses were analyzed by Toda-Yamamoto and Hatemi-J asymmetric causality methods, and macroeconomic (DLKUR, BPETROL and FAİZ) factors that determine the stock price were identified. According to the findings of the study, airline businesses should increase operational income and demand in order to increase their stock value, in parallel with this result, it should increase the aircraft load factors. Along with the increase in revenues and aircraft load factors, the decrease in unit costs and increasing operational profitability, increase profitability and stock value of airlines in accordance with the theory. In addition, airline businesses can increase their stock values by taking advantage of economies of scale, optimizing liquidity status and taking into account the negative impact of financial leverage. Finally; it can be seen that variables of exchange rate of dollar, fuel price and interest rate significantly impact on the stock price of airlines.