Kent meydanlarının kent kimliği üzerine etkileri; İzmir örneği
Effects of urban squares on urban identy; Izmir case
Yazar: İNCİ KIR
Danışman: DOÇ. DR. ŞERİF HEPCAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Peyzaj Mimarlığı = Landscape Architecture

Özet:
İlkel toplumların oluşturduğu yerleşimlerden günümüz modern kentlerine kadar insanların fiziksel, kültürel ve ekonomik yönden pek çok aktivitede bulunabildiği mekanlar olarak meydanlar, sahip oldukları fiziksel ve toplumsal özellikleriyle kentlerin kimliğini yansıtan önemli bir kamusal dış mekanlardır. Günümüzde plansız büyüyen kentler, geçmişte sahip oldukları ve onları birbirinden ayıran kimlik bileşenlerini zamanla kaybetmektedirler. Çalışmanın çıkış noktasını bu Plansız kentleşmenin bir sonucu olarak tek düze birbirine benzeyen kimliksiz kentlerde, kentin en aktif kullanım mekanı olarak meydanların kent kimliğine etkisinin neler olabileceği düşüncesi oluşturmuştur.Bu tez çalışması kapsamında; çalışmanın amacını, İzmir kenti örneğinde bir kamusal dış mekân olarak kent meydanlarının kent kimliğine etkilerinin saptanması oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında kentin tarihsel gelişimi ve günümüzdeki kullanım yoğunluğu göz önünde bulundurularak çalışma alanı Konak merkez ilçe sınırları içinde bulunan Konak Meydanı, Cumhuriyet-Basmane-Montrö-Lozan Meydanları ve Gündoğdu Meydanı olarak seçilmiştir. Araştırma yönteminde çalışma alanının tarihsel gelişim süreci ile ilgili veriler de göz önünde bulundurularak, alanın sahip olduğu çevresel ve toplumsal kimlik bileşenleri doğrultusunda İzmir kent merkezinin genel anlamda kentsel kimlik bileşenleri ve bu bileşenlerin içinden, seçilen meydanların İzmir kent kimliğine etkileri saptanmaya çalışılmıştır.Tarihsel veriler ile çevresel ve toplumsal kentsel kimlik bileşenleri göz önünde bulundurularak yapılan değerlendirmelerde:-Konak Meydanı kentin en eski meydanı olarak sahip olduğu yapısal ve kültürel özellikleri ile,-Cumhuriyet döneminde yapılan plan çalışmaları kapsamında oluşturuldukları için birlikte ele alınan Cumhuriyet-Basmane-Montrö-Lozan Meydanları ışınsal yolların kesiştiği düğüm noktaları ve Kültürparkı bu ışınsal yollar ile denize taşıyan kapılar olmaları ile,-Yeni bir meydan olarak Gündoğdu Meydanı ise kordon kıyı bandı üzerinde bir toplanma ve buluşma mekanı olması ile,öne çıkmaktadır.Sonuç olarak, bir çok aktivitenin gerçekleştiği meydanlar, sahip oldukları birbirinden farklı sosyal ve kültürel özellikleri ile çevresel ve toplumsal kimlik bileşenleri doğrultusunda birer odak noktası olarak, kenti simgeleyen ve içinde/çevresinde var olan yapıları sergileyen birer açık alan olarak, kentin/kentlinin sosyal ve toplumsal yaşamını anlata mekanlar olarak İzmir kent kimliğini genel anlamda olumlu yönde etkilemektedir.Anahtar Kelimeler: Kamusal dış mekan, Meydan, Kent kimliği, İzmir

Abstract:
Thanks to their physical and social characteristics, squares where people join many activities in terms of physical, cultural and economic aspects from settlements of primitive societies to modern cities within the system of public outer spaces are spaces reflecting the identity of cities.Cities growing in unplanned way today have, in the course of the time, lost identity components they had in past and they differentiate themselves. The thought of what are effects of squares as the most active usage area of the city on urban identity in uniform cities emerged as a result of this unplanned urbanization is the main point of the study.Within the scope of study, the aim is to determine effects of city squares as a public outer space on urban identity in the case of Izmir. Considering historical development of Izmir city and the current use density, Konak Square, Cumhuriyet-Basmane-Montrö-Lozan Squares and Gündoğdu Square in the borders of Konak, central district of Izmir, were selected as field of study. In the method of study, considering data on historical development process, in the direction of environmental and social identity components of the square, urban identity components of Izmir city center in general sense and effects of squares selected from these components on urban identity of Izmir were specified.In the evaluations taking the historical data as well as environmental and social urban identity components into account:-Konak Square with its structural and cultural characteristics as being the oldest square of the city,-Cumhuriyet-Basmane-Montrö-Lozan Squares established within the scope of planning works in the period of the Republic because of being the joint points of radial roads and KültürPark with the reason of being doors opening to the sea with these radial roads,- Gündoğdu Square as a new square with being a meeting space on Kordon Coastal Band,become prominent.In the consequence, being a focus point in the direction of their environmental and social identity components as well as different social and cultural characteristics, squares where many activities are performed generally have positive effects on urban identity of Izmir as an outer space symbolizing the city and exhibiting structures in/around the city as well as illuminating social life of the city and city/dwellers.Key Words: Public Open Space, Urban Identity, Square, Izmir