Fen bilimleri dersi kapsamında hazırlanan öğrenci temelli etkinliklerin sorumluluk değeri kazandırmaya etkisi
The effect of student-based activities prepared within science course on responsibility value gaining
Yazar: HAVVA YAMAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU ANILAN
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Beceri kazandırma = Skill acquiring ; Eğitim etkinliği = Effectiveness of training ; Farkındalık = Awareness ; Fen bilgisi = Science ; Fen bilgisi dersi = Science lesson ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Sorumluluk = Responsibility ; Sorumluluk yükleme = Responsibility attiribution ; Öğrenci katılımlı öğretim yöntemi = Students participitation instruction method

Özet:
Ortaokul altıncı sınıf öğrencilerine Fen Bilimleri Dersinde sorumluluk değerinin kazandırılması amaçlanmıştır. Karma model ile desenlenen bu araştırmada gömülü deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmada belirlenen amaca ilişkin veri toplama aracı olarak nitel ve nicel veri toplama araçlarından yararlanılmıştır. Bu kapsamda, ikilem durumu formu, yarı yapılandırılmış odak grup görüşme formu, yapılandırılmış öğrenci günlüğü, araştırmacı günlüğü, etkinlik dokümanları, fotoğraf, ses ve video kaydı ile veriler toplanmıştır.  Araştırmanın veri toplama araçları araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Araştırma, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı Trabzon ili Akçaabat ilçesine bağlı bir devlet okulunda altıncı sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın gerçekleştirildiği okulda rastlantısal olarak 6-A sınıfı (20 öğrenci) deney grubu, 6-B sınıfı (17 öğrenci) kontrol grubu olarak atanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen nicel verilerin çözümlenmesinde deney ve kontrol grubu öğrencilerinin, sorumluluk değerini kazanma açısından ortalamalarının karşılaştırılması için Mann Whıtney U testinden, deney grubunun ön test ve son test ölçümlerini karşılaştırmak için ise Wilcoxon testinden ve nitel verilerin çözümlenmesinde betimsel analizden yararlanılmıştır. Araştırmada, uygulama öncesinde deney ve kontrol grubuna uygulanan ikilem durumları formu ön test puanları arasında anlamlı bir farklılık yokken, uygulama sonrasında deney ve kontrol grubu son test puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Deney grubuna uygulanan ikilem durumu formunun nitel kısmında ise belirtilen nicel bulguları destekler nitelikte veriler elde edilmiştir. Deney grubuna uygulanan öğrenci temelli etkinliklerin sorumluluk değeri kazandırmasına ilişkin etkinlik dokümanları, öğrenci ve araştırmacı günlükleri, fotoğraflar, ses ve video kayıtları incelendiğinde öğrencilerin enerji kullanımını konusunda farkındalıkların arttığı, genel olarak sergiledikleri davranışlar üzerinde düşünerek davranışlarındaki hataları düzeltmeye yönelik ifadelerde bulundukları, davranışlarının sonuçlarını üstlendikleri ve sorumluluklarının olduğu konusunda farkındalıklarının arttığı bulunmuştur. Ayrıca öğrencilerin sadece kendi sorumluluklarının olmadığını ve kendi sorumluluklarını yerine getirmenin yeterli olmayacağını düşündükleri, diğer kişilerinin de sorumluluklarını yerine getirmeleri gerektiğini fark ettikleri ve diğer kişileri bilinçlendirmeyi kendisine bir görev olarak gördükleri tespit edilmiştir. Deney grubu öğrencileri ile yapılan odak grup görüşmesi sonucunda öğrenci görüşleri "öğrenci temelli etkinliklerin öğrencilere yansımaları" olarak tek bir ana tema altında toplanmış ve bu temanın altında beş alt tema belirlenmiştir. Belirlenen beş alt tema öğrenme, farkındalık kazanma, günlük hayat ile ilişkilendirme, sorumluluk değerinin tanımı, sorumluluklarını fark etme biçimindedir. Bu araştırma, Madde ve Isı ünitesi kapsamında hazırlanan öğrenci temelli etkinliklerin altıncı sınıf öğrencilerine sorumluluk değeri kazandırmada etkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları çerçevesinde, Fen Bilimleri öğretim programında değer eğitimi bağlamında öğrenci temelli etkinliklere yer verilebileceği, değer eğitimi çalışmalarında kullanılmak üzere çeşitli öğrenci temelli etkinliklerin geliştirilebileceği önerilmektedir.

Abstract:
In this research it is aimed to implicitly gain the responsibility value to the sixth grade students. It has been designed with mixed model, embedded semi-experimental design was used. Qualitative and quantitative data collection tools were used as data collection tool for the purpose determined in the research. Data were collected through the dilemmas form, semi-structured focus group interview form, structured students' journals, researcher's journals, activity documents, photographs, audio and video records. Data collection tools were developed by the researcher. The research was carried out with sixth grade students in a state school in Trabzon. In the school, 6-A as the experimental group and 6-B class as the control group were randomly assigned. To analyze quantitative data Mann Whıtney U test and Wilcoxon test were used. Descriptive analysis was used for qualitative data. There was no significant difference between pretest scores of the dilemmas form before the application, while there was a significant difference between the experimental and control group posttest scores in favor of the experimental group. Qualitative data which were only obtained from experimental group supported the findings of quantitative data. When the activity documents, students' and researcher's journals, photographs, audio and video records were examined, it has been found out that the students have increased awareness about energy use, the students generally made statements about correcting their behaviors by thinking about the behaviors they exhibited, they assumed the consequences of their responsibilities and they had an increased awareness of responsibilities. It is seen students think they do not only have their own responsibilities, it is not enough to fulfill their responsibilities, they realize other people have to fulfill responsibilities and they considered themselves as a their own duty to raise awareness of others. As a result of the focus group interviews conducted with the experimental group students, student opinions were gathered under a single main theme as "reflections of student-based activities to students", five sub-themes were identified under this theme. The five sub-themes were identified as learning, awareness raising, associating with daily life, definition of responsibility, and realizing responsibilities. This research shows student-based activities prepared within the scope of Science course are effective in gaining responsibility values to sixth grade students. According to the research results, it is suggested student-based activities can be included in the value education of Science Education Curriculum and that various student-based activities can be developed to be used in value education studies.