Doğu Karadeniz bölgesinde yayılış gösteren Doronicum L. (Compositae) türlerinin morfolojik, palinolojik ve sitolojik yönden incelenmesi
Morphological, palynological and cytological taksonomy of Doronicum L. (Compositae) species distributed in the east black sea region
Yazar: ÜNSAL UMDU
Danışman: PROF.DR. OSMAN BEYAZOĞLU
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2005
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
ÖZET Bu çalışmada, Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yayılış gösteren 9 Doronicum L. (Compositae) taksonu morfolojik, palinolojik ve sitolojik yönden incelenmiştir. Bitki materyalleri 2002-2004 yıllan arasında vejetasyon dönemlerinde Trabzon, Giresun, Artvin ve Gümüşhane illerinden toplanmıştır. Bitki materyallerinin bir kısmı herbaryum örneği şeklinde kurutulurken, bir kısmı da fiksasyon örneği şeklinde saklanmıştır. Morfolojik incelemeler herbaryum ve fiksasyon örnekleri üzerinden yapılmıştır. Palinolojik incelemeler için ise bitkilerin kapitulumları toplanmıştır. Sitolojik incelemelerde de araziden alınan aktif kök uçlarından hazırlanan preparatlar kullanılmıştır. Morfolojik incelemeler sonucunda bir Doronicum taksonu (D. bithynicum subsp. bithynicum) yeni kayıt olarak bölge florasına ilave edilmiştir. Anatomik incelemelerde Doronicum türlerinin kök, gövde, yaprak enine kesitleri ve yaprak alt ve üst yüzeysel kesitleri mukayeseli olarak ele alınmıştır. Bu çalışmada incelenen türlerin mukayeseli anatomileri ilk defa yapılmıştır. Türlerin anatomilerinin tipik dikotiledon otsu bitkilerin anatomilerine benzediği görülmüştür. Bununla beraber anatomik bakımdan bazı farklılıklar tespit edilmiştir. Doronicum türlerinin polenleri Wodehouse yöntemiyle ışık mikroskobunda incelenmiş ve polenler arasındaki farklar ortaya konmuştur. İncelenen 9 Doronicum taksonunun kromozom sayılan tespit edilmiştir. Bunlardan 6 tanesinin kromozom sayımı ilk defa verilmiştir. Çalışmadan elde edilen morfolojik, anatomik ve palinolojik veriler ilk defa nümerik taksonomide kullanılmıştır. Nümerik analizler sonucunda kullanılan verilerin tür teşhisinde yeterli olmadığı ancak palinolojik karakterlerin diğer özelliklere göre daha önemli olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Doronicum, Compositae, Sistematik, Anatomi, Palinoloji, Kromozom Sayısı, Kümeleme Analizi, Temel Bileşenler Analizi VII

Abstract:
SUMMARY Morphological, Palynological and Cytological Taksonomy of Doronicum L. (Compositae) Species Distributed in the East Black Sea Region In this study, distributed in the East Black Sea Region, 9 Doronicum L. (Compositae) species were examined morphologically, palynologically and cytologically. Plant materials were collected from Trabzon, Giresun, Artvin and Gümüşhane in the periods of their vegetations between 2002 and 2004. The collected plants are protected as herbarium and stock materials. Morphological investigations were determined from herbarium and stock materials. Capitulas of the plants were collected for the pollen investigations. Cytological investigations were performed on permanent slides prepared from actively growing root tips. As a result of morphological investigations, one new record (D. bithynicum subsp. bithynicum) for the flora of the study region were added. During anatomical study, cross sections were taken from the roots and stems breadthly. And from the leaves of the species, cross sections were taken breadthly and also superficially. In this study, compared anatomy of the determined species are investigated firstly. It is seen that the anatomical properties of these species are similar with the typical anatomy of the dicotyledons. But, some anatomical differences are found among the species. Pollens of Doronicum species investigated by Wodehouse Method with light microscope and the differences are found. The somatic chromosome numbers of examined 9 Doronicum species were counted. Chromosome numbers of 6 of these species were determined for the first time. The mophological, anatomical and pollen results obtained from this study were used in numerical taxonomy firstly. The obtained results are not sufficient to identificy the species but, the pollen properties are more important than the others investigated in this study. Key Words: Doronicum, Compositae, Systematic, Anatomy, Pollinology, Chromosome Number, Cluster Analysis, Principal Component Analysis VIII