Elit hentbolcuların zihinsel modellerinin kişilik özellikleri açısından incelenmesi
A study of the mental models of elite handball players in terms of personality characteristics
Yazar: HANİFE KILIÇARSLAN
Danışman: DOÇ. DR. ALPARSLAN ÜNVEREN
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Hentbol = Handball ; Hentbol oyuncuları = Handball players ; Kişilik özellikleri = Personality traits ; Narsisizm = Narcissism ; Narsist Kişilik Envanteri = Narcissistic Personality Inventory ; Spor = Sports ; Sporcular = Sportsmen ; Zihinsel modeller = Mental models

Özet:
Bu araştırmanın amacı Türkiye hentbol süper liginde oynayan kadın ve erkek hentbolcuların zihinsel modellerinin kişilik özellikleri açısından incelenmesidir. Araştırmaya 15-41 yaş arası 145 hentbol oyuncusu katılmıştır. Araştırma Türkiye Hentbol Süper Ligi 2020-2021 sezonunun bitmesine 1,5 ay kala yapılmıştır.
Sporcuların Yaş, Cinsiyet, Hangi takımda oynadığı, Oynadığı mevki, Kaç yıldır hentbol oynadığı, Kaç yıldır aynı takımda oynadığı, Hentbolda şimdiye kadar ulaştığı en üst başarı,  Şimdiye kadar kaç farklı takımda oynadığı, Antrenörünün kadın mı erkek mi olmasını istediğinin bilgilerinin alınması için 9 sorudan oluşan bilgi formu kullanılmıştır. Sporcuların zihinsel modellerinin belirlenmesi için, Gershgoren (2012) tarafından geliştirilen "Shared Mental Models in Team Sports Questionnaire" ölçeğinin faktör yapısı Işık, U., ve Gümüşgül, O. (2020). tarafından test edilmiş, ölçeğin hem 13 hem de 3 alt boyutlu yapılarının geçerlilik ve güvenirlilik çalışmasını gerçekleştirdikleri takım sporlarında paylaşılan zihinsel modeller ölçeğinin Türkçe formu kullanılmıştır.13 alt boyutun ve 3 üst boyutun isimlendirilmesi ve gruplandırılması ise şu şekilde olmuştur; öngörü (4 madde), birbirini tanıma (4 madde), yaratıcılık (4 madde) , deneyim (2 madde) alt boyutları Durumsal Bilişsellik üst boyutunda; beceriyi maksimuma çıkartma (4 madde), oyuncuların pozisyon uyumu (4 madde), denge (4 madde), antrenör sporcu uyumu (3 madde), takım uyumu (3 madde) ve takım hedefleri (5 madde) Genel Bilişsellik üst boyutunda; özyeterlilik (4 madde), diğerlerinin yeterliliği (4 madde), takım yeterliliği (4 madde) alt boyutları ise Yeterlilik İnançları üst boyutunda incelenmektedir. Işık, U., ve Gümüşgül, O. (2020).  Türk sporcular için de uygunluğunun yapılan çalışma sonucunda görüldüğü Takım Sporlarında Paylaşılan Zihinsel Modeller Ölçeği, paylaşılan zihinsel modellerin genel özelliklerini değerlendirmek ve takım üyelerinin özel ve genel bilişsel yapıları ile etkinlik inançları hakkındaki değerlendirmelerinin ölçülebilmesi amacıyla bu çalışma için de kullanılmıştır.
Sporcuların zihinsel modellerinin kişilik özellikleri açısından incelenmesi amacıyla, kişiliği nörotisizm, dışa dönüklük, psikotisizm boyutlarında değerlendiren ve ayrıca
kontrol amaçlı yalan söyleme alt ölçeği olan, toplam 24 maddelik Eysenck Kişilik Anketi Gözden Geçirilmiş/Kısaltılmış Formu (EKA-GGK) (Francis ve ark. 1992) Türkçe uyarlaması Karancı, A. N., Dirik, G., & Yorulmaz, O. (2007). tarafından yapılan anket ve araştırma kapsamında, uluslararası literatürde yaygın olarak kullanılan ve 2006 yılında 16 soruya indirgenen Narsistik Kişilik Envanteri-NKE'nin (Narcissistic Personality Inventory-NPI) Türkçe'ye standardizasyonu Atay, S. (2009). Tarafından yapılan narsist kişilik envanteri kullanılmıştır.
Sonuç olarak, hentbol sporcuları arasında paylaşılan zihinsel modeller ile kişilik özellikleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını anlamak için Pearson korelasyon analizinden, bağımsız gruplarda ise t-testi analizinden faydalanılmıştır. Yapılan analizlere göre zihinsel modeller ölçeğinin alt boyutları ile kişilik özellikleri arasında herhangi anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır. Ayrıca yine zihinsel modeller ölçeğinin alt boyutları ile narsist kişilik özellikleri arasında herhangi anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır (p>0,05).
Anahtar Kelimeler: Sporcu, Hentbol, Zihinsel Model, Paylaşılan Zihinsel Modeller, Kişilik, Narsist Kişilik

Abstract:
The aim of this research is to examine the mental models of male and female handball players playing in the Turkish handball super league in terms of personality traits. 145 handball players between the ages of 15-41 participated in the research. The research was conducted 1.5 months before the end of the Turkish Handball Super League 2020-2021 season. Athletes' Age, Gender, Which team they play, Position they play, How many years have they played handball, How many years have they played in the same team, The highest achievement in handball so far, How many different teams they have played so far, 9 questions to get the information they want their coach to be male or female. information form was used.Factor structure of "Shared Mental Models in Team Sports Questionnaire" developed by Gershgoren (2012) to determine mental models of athletes Işık, U., and Gümüşgül, O. (2020).The Turkish form of the shared mental models scale in team sports, where both 13 and 3 sub-dimensions of the scale were tested for validity and reliability, was used. foresight (4 items), getting to know each other (4 items), creativity (4 items), experience (2 items) sub-dimensions, in the Situational Cognition upper dimension; maximizing skill (4 items), players' position compatibility (4 items), balance (4 items), coach-athlete compatibility (3 items), team cohesion (3 items) and team goals (5 items) in the General Cognition sub-dimension; Self-efficacy (4 items), the competence of others (4 items), and team competence (4 items) sub-dimensions are examined in the Efficiency Beliefs upper dimension. Işık, U., and Gümüşgül, O. (2020).The Shared Mental Models Scale in Team Sports, which was found to be suitable for Turkish athletes as a result of the study, was also used for this study in order to evaluate the general characteristics of shared mental models and to measure the evaluations of team members about their specific and general cognitive structures and effectiveness beliefs.
In order to examine the mental models of the athletes in terms of personality traits, those who evaluate the personality in the dimensions of neuroticism, extraversion, psychoticism and also The Turkish version of the 24-item Eysenck Personality Questionnaire Revised/Abridged Form (Francis et al. 1992), which is a control lying subscale, Karancı, AN, Dirik, G., & Yorulmaz, O. ( 2007). Standardization of the Narcissistic Personality Inventory (NPI) into Turkish, which is widely used in the international literature and was reduced to 16 questions in 2006, within the scope of the survey and research conducted by Atay, S. (2009). The narcissistic personality inventory made by.
As a result, Pearson correlation analysis was used to understand whether there was a significant relationship between the mental models shared among handball players and personality traits, and t-test analysis was used in independent groups. According to the analysis, no significant relationship was found between the sub-dimensions of the mental models scale and personality traits. In addition, no significant relationship was found between the sub-dimensions of the mental models scale and narcissistic personality traits (p>0.05).
Keywords: Athlete, Handball, Mental Model, Shared Mental Models, Personality, Narcissistic Personality