İç hastalıkları kliniğinde yatan hastalarda hipomagnezeminin prevalansı ve altta yatan nedenleri
The prevalence of hypomagnesemia and underlying causes in patients admitted to the internal medicine clinic
Yazar: BARIŞ ŞAFAK YILMAZ
Danışman: PROF. DR. FUNDA MÜŞERREF TÜRKMEN ; DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN BAŞ
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Haydarpaşa Numune Eğt. ve Arş. Hastanesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı / İç Hastalıkları Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases

Özet:
ÖZET

Amaç: Magnezyum tıp dünyasında genellikle "göz ardı edilen iyon" olarak bilinir. Hipomagnezemi, hastanede yatan hastalarda sıklıkla karşılaşılan bir durum olmakla birlikte, hastaneye başvuran hastalarda rutinde magnezyum değerlerinin kontrol edilmesi yetersiz olabilmektedir. Ayrıca, serum magnezyumu düşük saptanan hastalarda, altında yatan nedenlerin aydınlatılması, ilişkili klinik durumların ve eşlik eden biyokimyasal özelliklerin saptanması da yetersiz kalmaktadır.
Bu çalışmanın amacı iç hastalıkları kliniğine yatan hastalarda hipomagnezemi sıklığını, altta yatan nedenlerini ve eşlik eden biyokimyasal özellikleri saptamaktır.

Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif bir çalışmaydı. 15.03.2022-14.03.2023 tarihleri arasında, bir yıllık süreç boyunca Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi İç Hastalıkları kliniğinde yatan hastalar retrospektif olarak incelendi. Magnezyum replasmanı alan, magnezyum içeren ilaç kullanan, son dönem böbrek yetmezliği olan hastalar ve anamnezi alınamayan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmaya alınan hastaların hastanemizin bilgi yönetim sistemi üzerinden dosyaları incelenerek yaşları, kimlik bilgileri, protokol numaraları, hastaneye yatış nedenleri, yatış süreleri, taburculuk durumları, kullandıkları ilaçlar, kronik hastalıkları ve laboratuvar verileri karşılaştırmak üzere kaydedildi. İstatistiksel analizler için IBM SPSS25 programı kullanıldı.

Bulgular: Hastaların %24,1'inde (n=128) hipomagnezemi saptanmıştır. Komorbidite durumu değerlendirildiğinde, hastaların %59,6'sında hipertansiyon, %43,2'sinde diyabetes mellitus, %27,4'ünde kronik böbrek hastalığı ve %23,3'ünde koroner arter hastalığı tespit edilmiştir. Hipomagnezemisi olan hastaların %72,7'sinde hipertansiyon, %60,2'sinde diyabetes mellitus, %32,8'inde kontrolsüz diyabetes mellitus ve %22,7'sinde malignite bulunmuştur. Hipomagnezemisi olan hastalarda hipertansiyon, diyabetes mellitus ve malignite oranları istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p<0,05). Hipomagnezemisi olan hastalarda proton pompa inhibitörü, anjiotensin reseptör blokeri, metformin, tiazid diüretikleri ve takrolimus kullanım oranları hipomagnezemi olmayan hastalara göre daha yüksek olup istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Hipomagnezemisi olan hastalarda lökosit, nötrofil, lenfosit, monosit, hemoglobin ve hematokrit düzeyleri hipomagnezemi olmayan hastalara göre daha düşük bulunmuş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). Hipomagnezemisi olan hastalarda e-GFR, total protein, sodyum, potasyum, düzeltilmiş kalsiyum ve klor düzeyleri hipomagnezemi olmayan hastalara göre daha düşük olup, üre, kreatinin ve serbest T4 düzeyleri daha yüksek bulunmuştur (p<0,05).

Sonuç: Çalışmamız hipomagnezeminin yatan hastalardaki yüksek prevalansını ve multifaktöriyel doğasını ortaya koymuştur. Komorbid durumlar, farmakolojik ajanlar, akut ve kronik hastalıklar gibi çeşitli patofizyolojik faktörler, tek başına veya birlikte önemli bir rol oynamaktadır. Ayrıca, iç hastalıkları kliniğinde yatan hipomagnezemik hastaların çoğunda geniş bir yelpazede eşzamanlı asit-baz ve elektrolit bozuklukları gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Elektrolit Bozuklukları, Etiyoloji, Hipomagnezemi, İç Hastalıkları

Abstract:
ABSTRACT

Objective: Magnesium is often referred to as the "neglected ion" in the medical world. While hypomagnesemia is a common condition among hospitalized patients, routine magnesium level checks in patients admitted to the hospital are often inadequate. Additionally, in patients with low serum magnesium levels, elucidating the underlying causes, identifying related clinical conditions, and accompanying biochemical features are also insufficient. This study aims to determine the frequency of hypomagnesemia, its underlying causes, and associated biochemical features in patients admitted to the internal medicine clinic.

Materials and Methods: Our study was retrospective. Patients admitted to the Internal Medicine Clinic of Health Sciences University Haydarpaşa Health Application and Research Center between 15.03.2022 and 14.03.2023 were retrospectively examined. Patients receiving magnesium replacement, using magnesium-containing drugs, with end-stage renal disease, or with an unrecorded medical history were excluded from the study. The files of the included patients were reviewed through our hospital's information management system to record their ages, identification details, protocol numbers, reasons for hospitalization, length of stay, discharge statuses, medications used, chronic diseases, and laboratory data for comparison. Statistical analyses were performed using IBM SPSS25 software.

Results: Hypomagnesemia was detected in 24.1% (n=128) of the patients. When evaluating comorbidity status, 59.6% of the patients had hypertension, 43.2% had diabetes mellitus, 27.4% had chronic kidney disease, and 23.3% had coronary artery disease. Among patients with hypomagnesemia, 72.7% had hypertension, 60.2% had diabetes mellitus, 32.8% had uncontrolled diabetes mellitus, and 22.7% had malignancy. The rates of hypertension, diabetes mellitus, and malignancy in patients with hypomagnesemia were statistically significantly higher (p<0.05). The use of proton pump inhibitors, angiotensin receptor blockers, metformin, thiazide diuretics, and tacrolimus was higher in patients with hypomagnesemia compared to those without, and this difference was statistically significant (p<0.05). In patients with hypomagnesemia, leukocyte, neutrophil, lymphocyte, monocyte, hemoglobin, and hematocrit levels were lower than in those without hypomagnesemia, and this difference was statistically significant (p<0.05). In patients with hypomagnesemia, e-GFR, total protein, sodium, potassium, corrected calcium, and chloride levels were lower, while urea, creatinine, and free T4 levels were higher compared to those without hypomagnesemia (p<0.05).

Conclusion: Our study has revealed the high prevalence and multifactorial nature of hypomagnesemia in hospitalized patients. Various pathophysiological factors, such as comorbid conditions, pharmacological agents, and acute and chronic diseases, play a significant role either individually or together. Additionally, a wide range of concurrent acid-base and electrolyte disturbances were observed in most hypomagnesemic patients in the internal medicine clinic.

Keywords: Electrolyte Disturbances, Etiology, Hypomagnesemia, Internal Medicine, Prevalence