Origanum micranthum Vogel'un kültüre alınması ve etken maddeleri ile antioksidan aktivitesinin araştırılması
Investigation of domestication, active ingredients and antioxidant activity of origanum micranthum vogel
Yazar: HASSAN TAGHI KHANI
Danışman: PROF. DR. SALİHA KIRICI
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Antioksidanlar = Antioxidants ; Bitkisel çaylar = Herbal teas ; Endemikler = Endemics ; Origanum micranthum = Origanum micranthum ; Uçucu yağlar = Essential oils

Özet:
Origanum micranthum vogel Türkiye'de Çukurova Bölgesinde endemik olarak yetişir ve bitki çayı olarak tüketilir. Bu araştırmada farklı bölgelerden (İnköy-Tarsus/Mersin, Bahşi-Tarsus/Mersin, Akoluk-Feke/Adana) toplanan Origanum micranthum bitkisi 2012-2014 yılları arasında Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümünde kültüre alınmıştır. Bu bitkilerde ve on yıl önce toplanarak kültüre alınan O. micranthum bitkilerinde bazı önemli morfolojik özellikleri, uçucu yağ ve bileşenler ile antioksidan aktiviteleri doğal bitkilerde ve kültürü yapılanlarda araştırılmıştır.
Doğal florada bitki boyu 9-25 cm, uçucu yağ % 0.11-0.47 arasında değişmiş, ana bileşen lokasyonlara göre değişmiştir. Kültürü yapılan bitkilerde bitki boyu ilk yıl 8.6-21.1 cm,ikinci yıl 12.3-23.6 cm,taze herba ağırlığı birinci yıl 7-21 g/bitki, ikinci yıl 31-243g/bitki, uçucu yağ birinci yıl % 0.61-1.65, ikinci yıl % 1.05-1.63 arasında değişmiştir. Uçucu yağ bileşenleri kültür formu ve İnköy lokasyonunda carvone olurken, diğer lokasyonlarda linalool, terpineol, terpinen, cis-sabinene hydrate olmuştur. Uçucu yağların ve kalan sulu fazı için DPPH, CUPRAC ve FOLIN yöntemleriyle antioksidan aktiviteleri incelenmiştir. Hem uçucu yağlarda hemde sulu fazlarda yüksek antioksidan özellik saptanmıştır. En güçlü antioksidan aktivite Akoluk lokasyonundan elde edilmiştir. 

Anahtar Kelimeler: Origanum micranthum, Endemik, Uçucu yağ, Antioksidan aktivite

Abstract:
Origanum micranthum vogel is an endemic to Çukurova province in Turkey and its  is used as "herbal tea''. Origanum micranthum Vogel which were collected from different locations (İnköy-Tarsus/Mersin, Bahşi-Tarsus/Mersin and Akoluk–Feke/Adana) and plants were domesticated at experiment area of Field Crops Department, Agriculture Faculty of Cukurova University during  2012-2014. In this study was conducted to determine the morphological characteristics, essential oil and components and antioxidant activity of domesticated plant and old plants of Origanum micranthum collected ten years ago and cultivated at research area of  Field Crops Department.
Plants were grown natural flora, plant height varied 9-25 cm, essential oil content varied 0.11-0.47%, essential oil components changed according to locations. In domesticated plants, plant height, fresh weight and essential oil varied 8.6 -21.1 cm and 12.3-23.6 cm, 7-21g/plant and 31-243 g/plant and 0.61-1.65% and 1.05-1.63% respectively first and second year. The main components of essential oil of cultivated form and Inköy location was carvone, others locations were linalool, terpineol, terpinen and cis-sabinene hydrate. Antioxidant activities were investigated by DPPH, CUPRAC and Folin methods for essential oil and remaining aqueous phase. Both of the essential oil and aqueous phase of Origanum micranthum plants showed a higher antioxidant properties were determined. The stronger antioxidant activity was determined of Akoluk1 and Akoluk2 locations.

Key Words: Origanum micranthum, Endemic, Essential oil, Antioxidant activity