Mesleki ve teknik eğitim gören öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin megep'de alan-dal şeçimi ile ilişkisinin incelenmesi (Şişli ilçesi örneği)
Examining the relationship between learned resourcefulness levels of vocational and technical students and field-branch choice in svet. (The example of Şişli district)
Yazar: VOLKAN BEKCİ
Danışman: DR. MUSTAFA OTRAR
Yeditepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2009
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Teknik Eğitim = Technical Education
Dizin: Meslek seçimi = Vocational choice ; Meslek ve teknik lise öğrencileri = Vocational and technical high school students ; Mesleki Yönelim Envanteri = Career Orientation Inventory ; Mesleki eğitim = Vocational education ; Mesleki stres = Vocational stress ; Mesleki teknik eğitim = Vocational technical education ; Mesleki yönetim = Vocational administration ; Öğrenilmiş güçlülük = Learned resourcefulness

Özet:
Bu araştırmanın temel amacı mesleki ve teknik eğitim veren liselerde öğrenim gören öğrencilerin MEGEP ile birlikte ortaya çıkan, alan-dal seçimlerine etki eden faktörlerin etkisini araştırmaktır. Bu seçime ilişkili düşünülen en önemli faktörlerden mesleki yönelimleri araştırılmıştır.Ayrıca öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük düzeylerinin, meslek seçimi ile ilişkisi de incelenmiştir.İnsanlar hayatlarının değişik dönemlerinde seçenekler arasından birini seçip karar verme zorunluluğu ile karşılaşabilir. Meslek seçimi de bu zorunluluklardan birisidir. Meslek seçimi ile birlikte hayatın yönü de değişmektedir. Bu karardan geri dönmek bazen çok yorucu ve zaman alıcı olabilir, ya da bazen tamamen imkansız olabilir. Bu nedenle meslek seçimi tüm yaşam boyunca alınan en önemli kararlardan biri olması sebebi ile öğrencilerin, öğretim hayatında mesleklerini doğru seçebilmesi gerekmektedir.Rosenbaum (1983), öğrenilmiş güçlülüğü bilişsel bir beceri olarak nitelendirmektedir. Bu bilişsel becerilerin kişide güçlü bir dağarcık halinde bulunduğunu ve tüm bu becerilerin şartlanma, model alma, talimatla öğrenme gibi öğrenme yaşantılarıyla ortaya çıktığını ifade etmektedir. Öğrenilmiş güçlülük, bireyin, amaca yönelik davranışları engelleyen düşünce, duygu gibi etkenleri kontrol altına almasını mümkün kılan bugüne dek öğrenmiş olduğu beceriler olarak tanımlanmaktadır (Akt. Sarıcı 1999). Fleming, Baum ve Singer (1983), başa çıkma terimini bireyin kendisi için stres verici olan olaya karşı direnmeyi belirten ve stres süreci içine yerleştirilen önemli bir olgu olarak açıklamaktadır (Akt. Demirci 1998).Konu ile ilgili kapsamlı bir literatür taraması yapılmıştır. Araştırmada ( Kepçeoğlu, 1990 ) tarafından geliştirilen 60 maddelik mesleki yönelim envanteri, öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük düzeylerini belirlemek için Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği, demografik değişkenler için de araştırmacı tarafından Kişisel Bilgi Formu hazırlanmıştır.Araştırmanın örneklemini İstanbul ili Şişli ilçesindeki mesleki ve teknik eğitim veren ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören (66)'ü kız, (509)'i erkek olmak üzere toplam (575) öğrenci oluşturmaktadır.Bu araştırmada betimsel tarama yöntemi kullanılmış, normal dağılım özelliği göstermeyen dağılımlar için non-parametrik teknikler, normal dağılım özelliği gösteren dağılımlar için ise parametrik analiz teknikleri, bağımsız grup t testi, non-parametrik Mann Whitney-U testi, tek boyutlu varyans analizi (ANOVA), non-parametrik Kruskal Wallis-H testi, Pearson Çarpım Moment Korelasyon Analizi kullanılmış olup, Anlamlılık ,05 olarak kabul edilmiş ve analizler SPSS 15 programı ile gerçekleştirilmiştir.Araştırmada elde edilen bulguların tümünün hipotezlerde bulunan varsayımları desteklediği görülmüştür. Hipotezlerde beklendiği gibi öğrencilerin mesleki yönelimlerinin seçtikleri alanla ilgili olduğu görülmektedir. Ayrıca mesleki yönelimin cinsiyet, cinsiyet, sınıf ve ailesinin sosyo-ekonomik yapısı ile ilgili olduğu görülmüştür. Öğrencilerin öğrenilmiş güçlülükleri cinsiyet, sınıf ve ailesinin sosyo-ekonomik yapısı ile ilgili olduğu anlaşılmıştır.Araştırma sonucunda, öğrencilerin mesleki yönelim puanları ve alt boyutlarında, öğrencilerin öğrenilmiş güçlülük puanlarını arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Meslek Seçimi, Mesleki Yönelim, Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği, Alan-Dal Seçimi, MEGEP, Mesleki ve Teknik Eğitim, Meslek Liseleri, Öğrenilmiş Güçlülük, Stres.

Abstract:
The main aim of this research is to inquire the effect of the factors which appeared related to MEGEP, on the Professional and technical training high school students? branch pereferences.The impact of the professional tendency on the chosen branch has been searched.At the same time, the effect of the level of the students? resourcefulness on profession selection has been studied.In the various parts of their lives, people may have to choose and decide one of the alternatives .Deciding the future occupation is one of these obligations.By deciding the profession, the direction of life changes.Giving up this decision is sometimes tiring and a waste of time, sometimes is completely impossible.Thus, it is necessary for students to decide the true job as that is one of the most important decision in one?s life.Rosenbaum describes the learned resourcefulness as an intellectual skill.He assumes that these intellectual skills exist in humans as very strong knowledge , and all of these skills appears by learning experiences suc as being conditioned, taking model, learning with instructions.Learned resourcefulness is described as gained skills which enables individuals to control the thoughts and senses which prevents the behaviours towards the aim.(Akt.Sarıcı 1999). Fleming,Baum and Singer (1983) explains the term ?cope with? as an important phenomenon which shows the resistance of the individual against the stressful events and is installed into the stres couse.(Akt. Demirci 1998)A literature search has been done.In the research , 60-itemed professional tendency inventory developed by (Kepçeoğlu 1990), Rosenbaum?s Learned Resourcefulness Criterion to define the learned resourcefulness level of students, for demographic variables a Personal Information Form have been prepared by the researcher.The sample of this research consists of 66 female,509 male ,in total 575 students.They are studying at professional and technical training high schools in Şişli district in İstanbul.In this research, scientific poll method has been used.For abnormal dispersions,non-parametric methods; for normal ones ,parametric analyzing techniques have been used. Independent group t test , non-parametric Mann Whitney-U test ,unidimensional variance analysis(ANOVA),non-parametricKruskal Wallis-H test, Pearson Multiplication Moment Corelation Analysis have been used.Meaningfulness has been accepted as 05 and analysis has been done by SPSS15 program.It has been observed that all of the findings from the research supported assumptions in the hypothesis.As it was expected in the hypothesis , students? professional tendency is related to their study branch.Moreover, their tendency to choose an occupation is connected with gender, class and family?s socio-economic situation.Learned resourcefulness of the students are related to gender,class,and family?s socio-economic situation.It can be seen from the research results that there is a meaninful difference between students? grades of professional tendency and its lower dimensions, and students? grades of learned resourcefulness.Key Words: Deciding A Profession, Professional Tendency, Rosenbaum Learned Resourcefulness Scale, Choosing A Branch, MEGEP, Professional and Technical Education,Vocational High Schools,Learned Resourcefulness, Stress