İlköğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin okulda gösterdikleri liderlik stilleri ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişki
The relationships between primary school administrators? leadership styles and teachers? job satisfaction
Yazar: CAHİT ÇELEBİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET ŞEREN
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Dönüşümcü liderlik = Transformational leadership ; Etkileşimsel liderlik = Transactional leadership ; Eğitim yönetimi = Educational administration ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales ; Öğretmenler = Teachers ; İlköğretim okulları = Primary education schools ; İlköğretim öğretmenleri = Primary education teachers ; İş doyumu = Job satisfaction

Özet:
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin işten aldıkları tatmin düzeylerinin ne kadarının okul müdürlerinin liderlik stilleri ile açıklanabileceğinin gösterilmesidir. Araştırma, betimsel araştırma modeline göre ilişkisel ve nedensel araştırma modellerine göre tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2011-2012 öğretim yılında Ankara ili Büyükşehir sınırları içindeki merkez ilçelerde resmi ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırmada tabakalı örnekleme yoluyla örneklem seçilmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu, Ankara ili Büyükşehir sınırları içerisinde bulunan 7 merkez ilçede, 2011-2012 eğitim-öğretim yılında görev yapan ilköğretim öğretmenleri arasından random tekniği kullanılarak seçilen 400 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada okul müdürlerinin dönüşümcü ve etkileşimci liderlik davranışlarını belirlemek için Bass ve Avolio (1985) tarafından geliştirilen Çok Faktörlü Liderlik Anketi (MLQ), öğretmenlerin iş doyum düzeylerini belirlemek için ise Prof. Dr. Ali Balcı tarafından yapılan ve geçerlik ve güvenirliği test edilen ?Eğitim yöneticisinin iş doyumu? adlı anket uygulandı. Verilerin analizinde betimsel istatistik yöntemlerinden aritmetik ortalama ( x ), standart sapma (s), yüzde (%), frekans (f) işlemleri, Pearson moments çift yönlü korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi tekniklerinden kullanılmıştır. Örneklem grubundaki öğretmenlerin cevapları doğrultusunda ortaya çıkan araştırma sonuçlarına göre, okul müdürlerinin çoğunlukla dönüşümcü liderlik davranışlarını sergiledikleri, öğretmenlerin en çok kişiler arası ilişkiler, en az ise çalışma şartları boyutunda doyuma ulaştıkları görülmüştür. İş doyumu, dönüşümcü liderlik davranışı ile pozitif yönde anlamlı ilişki içerisinde iken, etkileşimci liderlik davranışının laissez-faire boyutu dışında pozitif yönde anlamlı ilişki içerisindedir. Etkileşimci liderliğin laissez-faire boyutu ile iş doyumu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki vardır. Dönüşümcü ve etkileşimci liderlik ile iş doyumu arasında regresyon ilişkisine baktığımız zaman, dönüşümcü liderliğin idealleştirilmiş etki (davranış), telkinle güdüleme, entelektüel uyarım ve bireysel destek boyutlarının iş doyumunun anlamlı yordayıcıları oldukları, etkileşimci liderliğin koşullu ödül, istisnalarla yönetim (aktif) ve istisnalarla yönetim (pasif) değişkenlerinin iş doyumu üzerinde anlamlı yordayıcılar olduğu sonucu elde edilmiştir.

Abstract:
The objective of this study is to show the satisfaction levels of teachers' work can be explained with a demonstration of how much of the leadership styles of school administrators. The research principle is based on reciprocal relationship and causal research model according to descriptive research. The research universe consists of the central districts of Ankara Municipality boundaries that teachers from official primary schools in 2011-2012 academic year. The study sample was selected through stratified sampling. The survey sample group consists of 400 teachers as the samples of research were randomly selected among the primary school teachers who worked in the seven main administrative districts within the border of Ankara Municipality during 2011-2012 academic year. In this research Multifactor Leadership Questionnarie 5-x short (MLQ) rater from Turkish version developed by Bass and Avolio in 1985 was used to determine transformational and transactional leadership styles of primary school administrators. In order to determine the levels of job satisfaction of primary schools teachers, the test developed by Prof. Dr. Ali Balcı was applied. Arithmetic means ( x ), standart deviations (s), percentages (%) and frequencies (f) were calculated and Pearson moments two-tailed correlation coefficient and multiple regression analyze methods used to analyze the data. According to the results of the research, school administrators usually exhibit the transformational leadership styles and primary school teachers get the most satisfaction from interpersonel relationships, the least working conditions compoment of job satisfaction. There are positive and significant correlations between job satisfaction and transformational and transactional leadership styles except for laissez-faire component. There is negative and significant correlation between laissez-faire component of transactional leadership styles and job satisfaction. If we look at the regression relationship between transformational and transactional leadership with job satisfaction; there are positive meanings between job satisfaction and transformational leadership components and contingent reward, management by exception active and management by exception passive components of transactional leadership.