Yapı ürünlerinin yaşam döngüsü değerlendirmesine yönelik seçilen bir modelin tuğla örneği üzerinden irdelenmesi
Analysing of a selected model for life cycle assessment of building products in terms of bricks
Yazar: NESLİHAN AKIN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇE TUNA TAYGUN
Yıldız Teknik Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Yapı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
İnsanoğlu var olduğu ilk dönemlerden itibaren doğal kaynakları tüketmektedir. İnsanlık geliştikçe, hızla artan nüfus, sanayileşme ve kentleşme ile birlikte doğa fonksiyonlarını kaybetmeye başlamış ve giderek kendini onaramaz hale gelmiştir. Bu nedenle çevre sorunları gelişen dünyanın önemli sorunlarından biri olmuştur. Yapı ve yapı ürünleri çevre sorunlarının başlıca kaynakları arasında yer almaktadır. Bu nedenle ortaya konmuş pek çok çalışma bulunmaktadır. Yapı ve yapı ürünlerinin çevre etkilerinin en aza indirilmesi için minimum kaynak tüketimi ve minimum atık üretimi ilkesine dayanan yaşam döngüsü değerlendirmesi yöntemi ortaya konmuştur. 
Yapı ürünlerinin YDD'sini yapan birçok araç bulunmaktadır. Bu araçlardan ulusal olanlara bakıldığında çalışmaların sınırlı kaldığı gözlemlenmiştir. Bir yapı ürününün YDD'sinin yapılabilmesi için gereken verilerin eldesinde sıkıntılarla karşılaşıldığı tesbit edilmiştir.
Bu çalışmanın amacı;  bir yapı ürününün YDD'si yapılırken karşılaşılan sorunları ortaya koymaktır. Bu sorunların tesbit edilebilmesi için seçilen bir model üzerinden denenmesidir. Türkiye'de üretilen tuğlanın yerelde ortaya çıkan çevre etkilerinin değerlendirilmesi çalışmanın alt amacıdır.
Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde literatür özeti, tezin amacı ve hipotez ortaya konmuştur. İkinci bölümde yaşam döngüsü değerlendirmesi yöntemi bütünüyle ele alınmaktadır. Yapı ürünlerinin yaşam döngüsü değerlendirmesi ve yapı ürünlerinin YDD'sine yönelik var olan araçlar incelenmektedir. İkinci bölümde incelenmiş olan değerlendirme araçları arasından seçilen Gökçe Tuna Taygun Modeli üçüncü bölümde anlatılmaktadır. Dördüncü bölümde Gökçe Tuna Taygun yaşam döngüsü değerlendirme aracı kullanılarak tuğla örneklemesi yapılmaktadır. Tuğlanın yaşam döngüsü süreçleri, süreçlerdeki çevreyi etkileyebilecek çıktılar ve etkilenen çevre grupları incelenmektedir. Turgutlu'da yer alan bir üretim tesisinden elde edilen veriler doğrultusunda çevre etkileri somutlaştırılmaktadır.
Beşinci bölümde Gökçe Tuna Taygun Modeli'nin tuğla ile denenmesi üzerinden elde edilen bulgular ve öneriler ortaya konmaktadır. Modelin geliştirilebilir yönlerinin incelemesi yapılmaktadır. Tuğlanın yaşam döngüsü süreçlerindeki değerlendirme sonucu yapılmaktadır. Yapılan değerlendirme diğer tuğla üretici verileri ile karşılaştırılabilir, geliştirilebilir ve ürün seçiminde yol gösterici nitelikte olabilir bulunmaktadır. Altıncı bölümde bir yapı ürününün YDD'si yapılırken karşılaşılan sorunların sistemsel eleştirisi yapılmaktadır. Yapılan değerlendirme sonucunda ulusal değerlendirme araçlarının geliştirilmesi gerekliliği ortaya konmaktadır. 

Anahtar Kelimeler: Yaşam döngüsü değerlendirmesi, yapı ürünlerinin yaşam döngüsü değerlendirmesi, çevre etkileşimi, Gökçe Tuna Taygun Modeli, tuğla

Abstract:
Since the first time of existence, humankind has consumed natural sources. All of the improvement of humankind, increasing of population, industrialization and urbanization are caused to begin losing functions of nature and, by the time,   it can not fix itself.  Due to this reason, environmental problems are one of the important problems of developing world. Building and building products are the major source of the environmetal problems. Therefore, many studies come to exist.  The method of life cycle assessment produces to minimum source consumption and minimum waste production to minimize environmental effects of building and building products.
There are many tools to produce life cycle assessment of building products. When examining study of national ones are observed as restricted. The necesssary data to produce life cycle assessment of building product is detected to be met with difficulties. 
The aim of this study is to reveal to problems encountered during producing life cycle assessment of building products. 	T	his is a chosen model which is for determination to these problems to test. The subgoal of this study is to evaluate bricks which are made in Turkey of environmental local effects.
This study consists of six parts. In the first part,  summary of literature, aim of thesis and hypothesis were revealed. 	In the second part, method of life cycle assessment is handled entirely. Life cycle assessment of building products and tools for life cycle assessments of building products are investigated.  Gökçe Tuna Taygun's Model which is told in the third part is chosen from investigated assessment tools in the second part. In the forth part, tool of Gökçe Tuna Taygun life cycle assessment is used to sample of brick. Life cycle processes of brick, possible influencing environmental outputs from process and influenced environmental groups are investigated. Environmental impacts are concretized by data from production plant in Turgutlu.
In the fifth part, obtained evidence and proposal from testing bricks of Gökçe Tuna are revealed. Developable parts of model are investigated. Evaluation results of life cycle prosess of bricks are done. Evaluation conducted is found as comparable with the other bricks producers, developed, and a guide to choose product. In the sixth part, arising challenges during life cycle assessment of a building products are criticised on systemic way. Results of Committed evaluation is revealed that national evaluation tooles should be improved.

Keywords: Life cycle assessment, life cycle processes of building products,  enviromental impact, Gokce Tuna Taygun assessment tool, brick