John Locke ve Susan Mendus'un tolerans anlayışları
Understandings of toleration of John Locke and Susan Mendus
Yazar: FİKRET YILMAZ
Danışman: PROF. DR. KAZIM SARIKAVAK
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Felsefe = Philosophy ; Hoşgörü = Tolerance ; Locke, John = Locke, John ; Mendus, Susan = Mendus, Susan

Özet:
Tezimiz genel itibariyle tolerans üzerinedir. Tolerans, gerçekten de tartışmalı ve üzerinde durulması gereken bir kavramdır. Tolerans, bireylerde erdem, toplumlarda ise ahlâki bir sorumluluk olarak kabul edilmektedir. Ancak ne yazık ki Türkçe'de üzerine çok az çalışılma yapılmış ve gerçekten de ihmal edilmiş bir kavramdır. Bunun temel nedeni, "tolerans" sözcüğünün genelde "hoşgörü" kavramıyla birlikte kullanılması ve aynı anlamlara geldiklerinin düşünülmesidir. Ancak bu kullanım yanlıştır. Bunu yabancı dillerden Türkçe'ye aktarılan yayınlarda rahatlıkla görebiliriz. Tezimizde bu konu detaylıca açıklandığından, şimdilik, her iki sözcüğün, aynı anlamlara gelmedikleri ve birbirlerinin yerine kullanılmamaları gerektiği ifade edilebilir. Öte yandan Arapça kökenli bir kelime olan ve Türkçe'de zaman zaman toleransı ifade etmede kullanılan "müsamaha" kavramı ise gerek anlam gerekse de içerik bakımından "tolerans" sözcüğüne, "hoşgörü" kavramından daha yakındır. Bu durum bu üç kavram arasında hem etimolojik hem de kavramsal bir analizi gerektirmektedir. Böyle bir çalışma, aynı zamanda, kavramlar arası anlaşılmazlıkları giderme de işe yarayacaktır.  Bu nedenle tezin ilk bölümü genel itibariyle bu üç kavram arasındaki benzerliklerin ve farklılıkların açıklanmasına yöneliktir. Bu minvalde "tolerans" ve "müsamaha" kavramlarının aynı anlamlara geldikleri, farklı düşünürlerin görüşleriyle birlikte aktarılmaya ve aynı zamanda, günümüzde tolerans üzerine yapılan tartışmaların neler olduğu anlatılmaya çalışılmaktadır. Tezin ikinci bölümü, John Locke'un tolerans anlayışının kendi döneminde yaşanan toleranssızlıklara bir çözüm olarak ortaya konulduğunun, ancak bunun artık günümüzde yaşanan tolerans sorunlarına çözüm bulmada yetersiz olduğunun ortaya çıkarılması üzerinedir.  Tezin üçüncü bölümünde günümüz çağdaş düşünürlerinden biri olan Susan Mendus'un özgürlükçü tolerans anlayışı ele alınmaktadır. Aynı zamanda bu bölümde, tolerans ile ilgili çağdaş sorunlar, Susan Mendus'un ve diğer önemli düşünürlerin görüşleriyle birlikte işlenmektedir. Sonuç bölümünde ise, giriş bölümünde ifade edilen varsayımların doğrulukları, her iki düşünürün tolerans anlayışlarındaki benzerlikler ve farklılıklar üzerinden tartışılmaktadır.

Abstract:
Our thesis is mainly about toleration. Toleration is a controversial and indeed an important issue that should really be addressed. Tolerance is accepted as a virtue in individuals and as a moral responsibility in societies. Unfortunately, however, there has been little work on it in the Turkish language and it is indeed a neglected concept. The main reason for this is that the word "tolerance" is often used in conjunction with the concept of "hosgoru", and it is thought that they have the same meaning. However, this usage is wrong. We can easily see this in publications translated from foreign languages into Turkish. Since this issue is explained in detail in our thesis, it can be stated that for now, both words do not have the same meaning and should not be used interchangeably. On the other hand, "Musamaha" (tolerance) a word of Arabic origin and sometimes used in Turkish to express toleration, is closer to the concept "toleration" in terms of both meaning and content. This requires an etymological and conceptual analysis of these three concepts. Such a study will help to eliminate inter-concept misunderstandings. Such a study will help to eliminate inter-concept misunderstandings. For this reason, the first part of the thesis is mainly about clearing troubleshoot problems regarding the similarities and differences between these three concepts. In this context, the concepts of "toleration" and "tolerance" are tried to be conveyed together with the views of different thinkers to indicate that they have the same meaning. In this section, at the same time, it is tried to explain the discussions on toleration. The second part of the thesis focuses on the discovery that John Locke's understanding of toleration has been introduced as a solution to the intolerance of his time, but that he now has problems in finding solutions to today's toleration problems. In the third part of the thesis, the concept of libertarian toleration of Susan Mendus, one of today's contemporary thinkers, is discussed. At the same time, in this section, contemporary problems related to toleration are discussed with the views of Susan Mendus and other important thinkers. In the conclusion section, the accuracy of the assumptions expressed in the introduction is discussed over the similarities and differences in the concept toleration of both thinkers.