Gebelerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile üçüncü el sigara dumanı farkındalığı arasındaki ilişki
An examination of the relationship between health literacy and awareness level of third-hand tobacco smoke among pregnant women
Yazar: MÜMÜNE DURMUŞ
Danışman: PROF. DR. SEVGİ ÖZSOY
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Doğum, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology ; Sağlık Eğitimi = Health Education
Dizin: Gebelik = Pregnancy ; Sağlık okuryazarlığı = Health literacy ; Sigara = Cigarette

Özet:
Amaç: Bu çalışma, gebelerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeyi ve aralarındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapıldı. 
Gereç ve yöntem: Analitik ve kesitsel tipte yapılan bu araştırma, Haziran 2022-Kasım 2022 tarihleri arasında, İstanbul'da bir hastanenin gebe polikliniklerine başvuran 340 gebe ile yürütüldü. Veriler, kişisel bilgi formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği'ni içeren bir soru formu ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Kolmogorov Smirnov, Independent Sample T Testi, Paired Sample T Testi, One Way ANOVA Testi ve Pearson Korelasyon analizi kullanıldı. 
Bulgular: Gebeler ortalama 28,46±5,36 yaşında olup, %32,6'sı lise mezunu, %57,6'sı 3.trimesterde, %51,2'sinin geliri giderinden az ve %29,1'inin ilk gebeliği idi. Gebelerin %11,2'si sigara içtiğini ve %84,4'ü yaşadığı evde sigara içildiğini ifade etti. Gebelerin sağlıkla ilgili en güvendikleri bilgi kaynakları sağlık çalışanları, aile üyeleri ve internet idi. Gebelerin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 109,85±14,50 ve Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği toplam puan ortalaması ise 37,09±7,10 olarak saptandı. Gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeyleri arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki bulundu (r=0,245, p=0,001). 
Sonuç: Bu çalışmada gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin ve üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeylerinin iyi düzeyde olduğu ve gebelerin sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça, üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeyinin de arttığı sonuçlarına ulaşıldı. 
Anahtar kelimeler: Gebelik, Sağlık okuryazarlığı, Sigara, Üçüncü el sigara dumanı.

Abstract:
Objective: This study aims at determining pregnant women's health literacy level and awareness level of third-hand tobacco smoke as well as the relationship between them. 
Material and Methods: An analytical and cross-sectional study was designed. A total of 340 pregnant women who attended the obstetrics and gynecology polyclinic of a state hospital in Istanbul, Turkey participated in the study. The data were collected between June and November 2022 using a survey composed of a Personal Data Sheet, Health Literacy Scale, and Beliefs about Third-Hand Smoke (BATHS) Scale. To analyze the data, descriptive statistics, the Kolmogorov-Smirnov Test, Paired Sample T Test, Independent Sample T Test, One Way ANOVA Test and Pearson Correlation Analysis were conducted. 
Results: The participant pregnant women were aged 28,46±5,36 years, 32,6% were high-school graduates, 51,2% had a monthly income less than monthly expenditure, 57,6% were in their 3rd trimester, and %29,1% were first‐time pregnant women. Furthermore, 11,2% were smokers and 84,4% lived in a home with at least on smoker. The most trusted health information sources of pregnant women were health professionals, family members, and the internet. The participants' Health Literacy Scale and Beliefs About Third-Hand Smoke Scale mean scores were calculated as 109,85±14,50 and 37,09±7,10, respectively. A positive and low correlation was observed between participants' health literacy and awareness level of third-hand tobacco smoke (r= 0,245, p= 0,001). 
Conclusion: The participants' health literacy and third-hand tobacco smoke awareness levels were found to be good. Furthermore, pregnant women's awareness of third-hand tobacco smoke increases as their health literacy increases. 
Keywords: Health literacy, Pregnancy, Third-hand tobacco smoke, Tobacco.