Döviz kuru dalgalanmalarının üretim yapan firmaların performansına etkisi: BİST 100 üzerine bir uygulama
Effect of exchange rate fluctuations on the performance of manufacturing firms: An application on BIST 100
Yazar: ALİ YILDIRIM
Danışman: PROF. DR. DERVİŞ BOZTOSUN
Kayseri Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Muhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Borsa İstanbul = İstanbul Stock Exchange ; Döviz kuru = Exchange rate ; Döviz kuru oynaklığı = Exchange rate volatility ; Döviz kuru riski = Exchange rate risk ; Firma performansı = Firm performance ; Hisse senedi getirileri = Stock returns ; Performans = Performance ; Üretim endüstrisi = Production industry ; Üretim sektörü = Production sector

Özet:
Gelişmelerle birlikte yerel pazarlar hakimiyetini küresel pazarlara bırakmış durumdadır. Bu değişime yol açan başlıca etken, iletişim ulaşım ve lojistik sektörünün insanlara ve kuruluşlara önemli kolaylıklar sunabilmesidir. Yaşanan bu gelişmelerin ışığında küresel pazarlara mal veya hizmet sunan firmaların, dövizle daha sık bir şekilde işlem yapması kaçınılmaz bir hale gelmektedir. Ancak dövizle işlem yapan firmalar, döviz kuru dalgalanmalarından kaynaklanan bazı risklere maruz kalmaktadır. Bu çalışmada, döviz kuru dalgalanmalarının, firmaların performansını etkileyip etkilemediği incelenmiştir.
Bu çalışmanın amacı, döviz kurunda meydana gelen dalgalanmaların, üretim yapan firmaların performansı üzerindeki etkisini test etmektir. Bu doğrultuda, Borsa İstanbul 100 Endeksi'nde (BİST 100) işlem gören 30 imalat firmasının, 2010 ile 2019 yılları arasındaki verileri analize dahil edilmiştir. Bu firmalar seçilirken rastsal örneklem yöntemine başvurulmuş ve verilerin eksiksiz elde edilmesi göz önünde bulundurulmuştur. Döviz kurundaki dalgalanmaları ölçmek için ise, reel efektif döviz kuru endeksindeki değişimler hesaplanmıştır. Firma performans ölçütleri olarak firmaların finansal raporlarından elde edilen verilerle hisse başı kar, aktiflerin getirisi ve özsermayenin getirisi hesaplanmıştır. Firma performans ölçütleri hesaplandıktan sonra analizi uygulamak için panel veri analizi yöntemi yürütülmüştür. Panel veri analiz yöntemi için STATA 14 paket programı kullanılmıştır.
Yürütülen çalışmanın sonuçları incelendiğinde, reel efektif döviz kuru endeksindeki değişimin firma performans ölçütü değişkenlerinden olan hisse başı kar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, reel efektif döviz kuru endeksindeki değişimin aktiflerin getirisine ve özsermayenin getirisine istatistiksel olarak anlamlı etkisinin olduğu hakkında bir sonuç bulunamamıştır.

Abstract:
Due to recent developments, local markets have left their dominance to global markets. The main factor that lead to this change are that the communication, transport and logistics sectors can offer significant benefits to people and companies. In the light of these developments, it is inevitable for companies that offer goods or services to global markets to make transactions with foreign currency more frequently. However, foreign exchange firms are exposed to some risks arising from exchange rate fluctuations. In this study, it is examined whether the exchange rate fluctuations affect the performance of firms. 
The aim of this study is to test the effect of fluctuations in the exchange rate on the performance of manufacturing companies. Accordingly, between 2010 and 2019, data of 30 manufacturing companies traded on the Istanbul Stock Exchange 100 Index (BIST 100) were included in the analysis. While selecting these companies, the complete acquisition of the data was considered. In order to measure the fluctuations in the exchange rate, changes in the real effective exchange rate index were calculated. As the performance criteria of the company, earning per share, return of assets and return of equity were calculated with the data obtained from the financial reports of the companies. After the company performance criteria were calculated, panel data analysis method was carried out to apply the analysis. STATA 14 package program was used for panel data analysis method.
When the results of the study conducted are analyzed, it is concluded that the change in the real effective exchange rate index has a statistically significant effect on earning per share, which is one of the firm performance criteria. However, there is no conclusion that the change in the real effective exchange rate index has a statistically significant effect on the return of assets and the return of equity.