Aşağı Ceyhan Havzasında bazı farmasötik maddelerin bulunurluğu ve mevsimsel değişimi
Occurrence and seasonal variations of some farmaceuticals in lower Ceyhan basin
Yazar: EVŞEN GÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. FATMA ÇEVİK ; DOÇ. DR. NEBİLE DAĞLIOĞLU
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı / İç Sular Biyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products ; Çevre Mühendisliği = Environmental Engineering
Dizin: Su kalitesi = Water quality

Özet:
Bu araştırmada, Aşağı Ceyhan Havzası'nda fizikokimyasal su kalitesi parametreleri ve ağrı kesiciler (analjezik, antienflamatuvar ve antipiretikler), antibiyotik ve antibakteriyeller, kalp ve damar ilaçları (β- blokerlar), hipolipidemikler, santral sinir sistemi ilaçları ve narkotik ilaçlar gibi birçok ilaç sınıfından 110 farmasötik madde, 9 istasyonda, Eylül 2013 - Ağustos 2014 arasında mevsimsel olarak çalışılmıştır. Trenholm ve arkadaşlarının (2006) metodu modifiye edilmiş ve farmasötik analizlerinde kullanılmıştır. Örneklere Oasis HLB kartuş (5cc, 600mg) kullanılarak katı faz ekstraksiyonu uygulanmış ve LC-MS/MS cihazı kullanılarak tarama yapılmıştır. Tarama ile elde edilen 33 maddenin miktarsal tayinleri yapılmıştır. Su kalitesi parametrelerinden nitrit, IV. sınıf su kalitesinde belirlenmiştir. En yüksek konsantrasyonda tespit edilen farmasötik, yüzey sularında atık suyun indikatörü olarak kullanılan kafeindir (4880,00 ng/L). Diğer farmasötik maddeler sırası ile diazepam (374.00 ng/L), gabapentin (355,00 ng/L), lidokain (48,70 ng/L), etodolak (47.35 ng/L), metoprolol (43.60 ng/L), karbamazepin (24.25 ng/L), diklofenak (17.60 ng/L), flukonazol (15,95 ng/L)'dür. Miktarsal olarak tespit edilen diğer 25 maddenin konsantrasyonları ise 15 ng/L'nin altındadır. Karbamazepin ve lidokain, su örneklerinde en sık rastlanan farmasötik maddelerdir.

Abstract:
In this study, phsycochemical water quality parameters and 110 pharmaceuticals from variety of drug groups including pain killers (analgesics, anti-inflammatories and antipyretics), antibiotic and antibacterials, heart and blood drugs (β- blokers), hipolipidemics, central nervous system drugs and narcotic drugs were examined at 9 stations, seasonally during the periods of September 2013-August 2014 at the Lower Ceyhan River Basin. Trenholm et al., (2006)'s method were modified and used for the pharmaceutical analysis. Solid phase extraction were applied to the samples using Oasis HLB cartuge (5cc, 600mg), and measured with LC-MS/MS. Quantitative analyses for 33 pharmaceuticals which detected in the water samples, were performed. Water quality according to nitrite concentration was determined as class IV water quality. The highest measured pharmaceutical was caffeine (4880,00 ng/L), which used as indicator of waste water at the surface waters. Other pharmaceuticals were diazepam (374.00 ng/L), ganapentin (355,00 ng/L), lidokaine (48,70 ng/L), etodolac (47.35 ng/L), metoprolol (43.60 ng/L), carbamazapine (24.25 ng/L), diclofenac (17.60 ng/L), flukonazol (15,95 ng/L) respectively. Concentration of other quantitatively measured 25 pharmaceuticals were lower than 15 ng/L. Carbamazepine ve lidokaine were the most frequently detected pharmaceutics in the water.