Türkçe fonemlerin ünlü ünsüz kombinasyonlarında nazalite değerlendirmesi
Nasality evaluation of Turkish phonemes in vowel-consonant combinations
Yazar: ELİF TUĞBA SARAÇ
Danışman: DR. EMEL MAVİŞ KULAK KAYIKÇI ; PROF. DR. SONER ÖZKAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Kulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Kulak Burun ve Boğaz = Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
Dizin: Konuşma = Speech ; Konuşma akustiği = Speech acoustics ; Konuşma bozuklukları = Speech disorders ; Nazal kavite = Nasal cavity ; Nazofarenks = Nasopharynx ; Ses bilim = Phonology

Özet:
. Konuşmada meydana gelen rezonans bozukluğunun değerlendirilmesinde subjektif ve objektif yöntemler kullanılmaktadır. Nazalite, konuşmada nazal rezonansın derecesini gösteren subjektif bir bilgidir. Nazalans ise , konuşmada algılanan nazalite ile ilişkili olan objektif bir terimdir. Objektif yöntemler, somut bir kriter sağlaması açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle kişilerden elde edilen nazalans değerlerini aynı yaş grubundaki normatif veriler ile karşılaştırabilmek ve objektif bir tanı kriteri elde edebilmek için normal bireylere ait nazalans skorlarının belirlenmesi gereklidir. Bu çalışma, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kulak Burun Boğaz Anabilim Dalı Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Ünitesi`nde 8-12 yaş arasında işitme kaybı, herhangi bir nörolojik ya da konuşma problemi olmayan, adenoidektomi operasyonu geçirmemiş 50 çocuk üzerinde yapılmıştır. Değerlendirmede, nazometre aracılığı ile elde edilen Türkçeye ait hecelerin ortalama nazalans skorlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın sonunda, Türkçe fonemlerin normatif nazalans değerleri belirlenmiştir. Tüm hecelerin /i/ fonemi ile birleştirilerek elde edilen hecelere ait nazalans skorlarının /a/ ve /e/ fonemleri kullanılarak elde edilen hecelerin nazalans skorlarından daha yüksek bir değere sahip olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Yaş ile nazalans değeri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Sadece ?iki, şe, eşe, işi, aç, eç, çi, içi, iç, al, yi, iy, iyi, yiy, ana, ne? hecelerinde yaş ile nazalans skoru arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Bu heceler ile yaş arasında pozitif bir ilişki vardır. Cinsiyet ile nazalans skorları arasında ise istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Sadece ?tat- te- li- lil- aya? hecelerinde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p<0,05). Bu hecelerde kızların erkeklerden daha yüksek bir nazalans skoruna sahip oldukları bulunmuştur. Sonuç olarak, elde edilen Türkçe fonemlere ait nazalans değerleri, rezonans bozukluklarının tanı ve tedavi sürecinin takibinde yararlı olacağı düşünülmüştür.Anahtar kelimeler: Türkçe fonemler, nazalite, nazalans, nazometre

Abstract:
. In evaluation of resonance disorder in speaking both subjective and objective methods are used. Nasality is a subjective information gathered from speakers acoustic energy exit ratio on oral and nasal cavities and shows nasal resonance level in speaking. On the other hand nasalance is an objective term that have a relation with a perceived nasality in speaking. Objective methods are very important on gathering a solid criteria. That is why to compare nasalance levels from people with normative datas in same age group and to get objective diagnostic criteria, nasalance scores of normal people must be determined. This study is made by Hacettepe University Department of Otolaryngology Audiology and Speech Disorders Unit at 50 child without any hearing loss, neurological or speaking disorder and also adenoidectomy operation. In evaluation, purpose is to find average nasalance values of syllables of Turkish with the nasometer. In the end of the study normative nasalance values of Turkish phonemes are determined. It is found that nasalance scores of syllables that is combined with /i/ phoneme is statistically have higher nasalance scores than /a/ and /e/ phonemes (p<0,05). There is no difference find statistically between age and nasalance value (p>0,05). Statistical difference between age and nasalance score is found in ?iki, şe, eşe, işi, aç, eç, çi, içi, iç, al, yi, iy, iyi, yiy, ana, ne? syllables (p<0,05). This phonemes have positive relation with the age. There is no statistical difference find between sex and nasalance scores (p<0,05). Statistical difference is only found in ?tat- te- li- lil- aya? syllables (p<0,05). On these phonemes it is found that girls have higher nasalance score than boys. As a result, it is thought that gathered nasalance values of Turkish phonemes will be useful for resonance disorder diagnosis and follow ups on treatment. Keyword: Turkish phonemes, nasality, nasalance, nasometer