Turizmde sürdürülebilirlik: Analitik hiyerarşi prosesi yöntemi ile kriterlerin değerlendirilmesi
Sustainability in tourism: Evaluation of criteria using the analytical hierarchy process method
Yazar: EMİNE AKBUDAK
Danışman: DOÇ. DR. GÜLİN İDİL SÖNMEZTÜRK BOLATAN
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı / İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Turizm = Tourism
Dizin: Sürdürülebilirlik = Sustainability ; Turizm sektörü = Tourism sector

Özet:
Turizm sektörü gelişen ve gelişmekte olan tüm ülkelerde ekonomik, kültürel ve sosyal kalkınmanın gelişmesine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Ancak, uzun süre boyunca turizmin sadece ekonomik etkilerine odaklanılması, olumsuz etkilerinin göz ardı edilmesine yol açmıştır. Bu durum sürdürülebilirlik kavramının önem kazanmasına ve son yıllarda en çok tartışılan konulardan biri haline gelmesine neden olmuştur.  Rekabet artışı ve değişen ihtiyaçlar, turizm işletmeleri başta olmak üzere, sektör genelinde sürdürülebilir turizmi bir gerekliliğe dönüştürmüştür.
Çalışmanın temel amacı sürdürülebilir turizm boyutlarının otel yöneticilerinin bakış açısıyla değerlendirilmesidir. Çalışmada kitle turizmi, sürdürülebilir turizm, sürdürülebilir otel ve sürdürülebilir turizm boyutları hakkında literatür araştırması yapılmıştır. Detaylı literatür araştırması sonucunda, sürdürülebilir turizm için ana kriterler ve alt kriterler belirlenmiştir. Çalışmanın analizinde çok kriterli karar verme tekniklerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kullanılmıştır. AHP yöntemi, karmaşık karar verme süreçlerinde kriterlerin önem derecesini belirlemede kullanılan etkili araçlardan biridir. Sürdürülebilir turizmin boyutlarına ilişkin faktörlerin önem sırasını belirlemek amacıyla otel yöneticileriyle görüşmeler yapılmıştır. Yöneticilerin sürdürülebilirlik konusundaki deneyim ve bilgilerini yansıtmakta olan bu görüşmeler karar sürecinin daha objektif olmasını sağlamıştır. Araştırma gereği ana ve alt kriterlerin ağırlıkları hesaplandıktan sonra bütünleşik kriter ağırlıkları bulunmuştur. Bu sayede her bir kriterin sürdürülebilir turizm üzerindeki etkisi bulunmuştur. Elde edilen sonuçların tutarlı olup olmadığını değerlendirmek amacıyla tutarlılık analizi yapılmıştır.
Çalışma sonucunda sürdürülebilir turizmin farklı boyutlarının otel yöneticileri tarafından nasıl değerlendirildiği ve hangi kriterlerin daha fazla önem taşıdığı ortaya koyulmuştur. Bu değerlendirme sürdürülebilir turizm politikalarının ve stratejilerinin geliştirilmesinde önemli bir rehber niteliği taşımaktadır. Otel yöneticilerinin sürdürülebilirlik konusundaki bakış açıları, bu alandaki uygulamaların etkinliğini arttırmada önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir turizm de teorik ve pratik boyutları birleştirerek, otel yönetimi tarafından daha sürdürülebilir uygulamaları benimsemede yol gösterici nitelikte olabilir. Elde edilen bulguların turizm sektöründe sürdürülebilirlik bilincinin arttırılmasında ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılmasında önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.

Abstract:
The tourism sector significantly contributes to economic, cultural, and social development in both developed and developing countries. However, focusing solely on the economic impacts of tourism for a long time has led to the neglect of its negative effects. This situation has brought the concept of sustainability to the forefront, making it one of the most discussed topics in recent years. The increase in competition and changing needs have transformed sustainable tourism into a necessity, especially for tourism enterprises and the sector as a whole.
The primary aim of this study is to evaluate the dimensions of sustainable tourism from the perspective of hotel managers. A literature review on sustainable development, sustainable tourism, sustainable hotels, and the dimensions of sustainable tourism has been conducted. As a result of the detailed literature review, the main and sub-criteria for sustainable tourism were identified. The Analytical Hierarchy Process (AHP) method, one of the multi-criteria decision-making techniques, was used in the analysis of the study. AHP is an effective tool used to determine the importance levels of criteria in complex decision-making processes. Interviews were conducted with hotel managers to determine the importance order of factors related to the dimensions of sustainable tourism. These interviews, reflecting the managers' experiences and knowledge on sustainability, made the decision-making process more objective. The weights of the main and sub-criteria were calculated, and integrated criterion weights were found. Thus, the impact of each criterion on sustainable tourism was determined. Consistency analysis was performed to evaluate whether the obtained results were consistent.
The study revealed how the different dimensions of sustainable tourism are evaluated by hotel managers and which criteria are deemed more important. This evaluation serves as a significant guide in the development of sustainable tourism policies and strategies. The perspectives of hotel managers on sustainability play a crucial role in enhancing the effectiveness of practices in this field. By combining the theoretical and practical aspects of sustainable tourism, this study can guide hotel management in adopting more sustainable practices. It is believed that the findings will provide significant contributions to increasing sustainability awareness in the tourism sector and achieving sustainable development goals