Mekece - İznik -  Gemlik Fay Zonu'nun tektonik jeomorfoloji incelemesi
Tectonic geomorphology study of the Mekece - İznik - Gemlik Fault Zone
Yazar: HALİD PEKTEZEL
Danışman: PROF. DR. DENİZ EKİNCİ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2013
Konu: Coğrafya = Geography

Özet:
Genç tektonik hareketlerin kontrolünde gelişmiş olan Mekece - İznik  -  Gemlik Fay Zonu'nun tektonik jeomorfoloji özelliklerinin saptanması çalışmanın başlıca amacını teşkil eder. Bu amaç kapsamında ilgili literatür detaylı bir şekilde taranmış ve elde edilen bulgular, harita analizleri ve arazi çalışmaları ile doğrulanmıştır.
Araştırma giriş ve sonuç hariç üç bolümden oluşmaktadır. Birinci bölümde litostratigrafik özellikler incelenmiştir, ikinci bölümde tektonik jeomorfoloji özellikleri, üçüncü bölümde ise jeomorfolojik oluşum ve gelişim ortaya konulmuştur. Mekece - İznik - Gemlik Fay Zonu, KAFZ etkisi ile D - B yönlü sıkışma, K - G yönlü gerilme ve yer yer genişleme rejiminin etkisinde kalarak şekillenmiştir. Mekece - İznik - Gemlik Fay Zonu; iki ana fay zonu  (Gemlik Fay Zonu ve İznik Fay Zonu) ile altı ana fay (Mekece, Dırazali, Gürle, Orhangazi, Umurbey ve Gençali Fayları) ve bunlarla ilişkili çok sayıdaki küçük tali faylardan müteşekkildir. Fay tektoniğine bağlı yapısal şekiller başlıca rölyefi teşkil eder. Pliyosen sonu ve Post-Pliyosen tektonik hareketleri ile oluşmuş genç faylanmalara bağlı olarak şekillenen topografya ileri gençlik safhasındadır. Akarsu ağının kuruluşu ve gelişimi de belirtilen faylarla ilişkilidir. Akarsu vadileri genellikle fay hatları boyunca subsekant karakterde gelişmiştir. Pliyosen sonu ve Post-Pliyosen tektonik hareketlere bağlı genç fay bloklanmaları ve tektonik çarpılmalar, akarsu drenajında ve vadi gelişiminde yer yer bozulmalara ve drenaj değişikliklerine yol açmıştır. Çalışma sonunda araştırma sahasının birbirinden farklı çok çeşitli yer şekilleriyle, polisiklik özellikler gösteren, bu bakımdan değişik morfolojik gelişim ile farklı etmen ve süreçlerin eseri olan, uzun ve kesintili bir süreç yaşamış topografyaya sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte jeomorfolojik döngü günümüzde hâlâ devam etmektedir.


Anahtar Kelimeler: Tektonik Jeomorfoloji, Fay Zonu, Mekece, İznik Havzası, Gemlik

Abstract:
The aim of this study is to identify young tectonic movements of Mekece - İznik - Gemlik Fault Zone. This thesis explains also tectonic features and their effects on geomorphologic properties. Literature is reviewed and maps are drawn of this study area for this purpose. This thesis is made up of three parts except for the introduction and result. Litho-stratigraphic properties were examined in the first chapter. Secondly Tectonic geomorphologic features were stated. Geomorphologic formation and development were determined in the third chapter via geologic timescale. Mekece - Iznik - Gemlik Fault Zone, with the effect of North Anatolian Fault Zone (NAFZ) compressed on the direction of E?W, stretched on the direction of N ? S, and from place to place it has been shaped under the influence of extensional regime. Mekece - Iznik - Gemlik Fault Zone is comprised of two main fault zones called Gemlik Fault Zone and the Iznik Fault Zone as well as six main faults named Mekece, Dırazali, Gürle, Orhangazi, Umurbey ve Gençali and many small faults. The topography in the stage of youth has occurred with the Pliocene and Post-Pliocene tectonic movements and shaped by young faults. The form and development of river network is associated with determined faults. Many river valleys developed in subsequent character along the fault lines. The young fault blocs and tectonic distortions resulted in Pliocene and Post-Pliocene tectonic movements that led to erosion as well as changes in the drainage streams and valley enlargement.
There are polycyclic relief characteristics, different topographic properties, various landforms and a monogenic climatic region in this study area.


Keywords: Tectonic Geomorphology, Fault Zone, Mekece, İznik Basin, Gemlik