"Sağlık inanç modeli" yaklaşımı ile servikal kanserin erken tanısına ilişkin tutumlara yönelik ölçek çalışması
Developing a scale to examine attitudes toward early diagnosis of cervical cancer by using health belief model as a theoretical framework
Yazar: DİLEK ÖZMEN
Danışman: DOÇ.DR. SÜHEYLA ALTUĞ ÖZSOY
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2004
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Hemşirelik = Nursing

Özet:
115 BÖLÜM VI ÖZET Bu araştırmada, "Sağlık İnanç Modeli" yaklaşımı ile kadınların servikal kanserin erken tanısına ilişkin tutumlarını incelemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir araç geliştirmek amaçlanmıştır. Araştırma metodolojik türde bir alan araştırmasıdır. Araştırma Manisa İl merkezinde bulunan toplam 9 sağlık ocağı bölgesindeki 19-64 yaş grubundaki evli 300 kadında yürütülmüştür. "Servikal Kanserin Erken Tanışma İlişkin Tutum ölçeği" 30 maddeden oluşmaktadır. Ölçeğin tümünün toplam puan ortalaması ve standart hatası 104.97± 0.061, standart sapması 10.694 olarak saptanmıştır. Ölçeğin "kapsam geçerliğTnin sınanması sırasında 12 uzmandan görüş alınmış, öneriler doğrultusunda değişiklikler yapılmıştır. Yapılan "madde analizi" sonucunda ölçekteki maddelerin madde-toplam korelasyon katsayısı 0.40-0.55 arasında saptanmış ve hiçbir madde ölçekten çıkarılmamıştır. Ölçeğe uygulanan "faktör analizi" sonucunda ölçeğin toplam varyansmın %43.88'ini açıklayan 4 faktör elde edilmiş ve bu faktörler "Sağlık İnanç ModelPnin alt boyutlarına göre Faktör I "Algılanan Duyarlılık", faktör E "Algılanan Ciddiyet", faktör m "Algılanan Engel", faktör IV "Algılanan Yarar" şeklinde adlandırılmıştır. Ölçeğin tümü İçin Cronbach Alpha katsayısı 0.89'dur. Cronbach Alpha katsayısı "Algılanan Duyarlılık" için 0.71, "Algılanan Ciddiyet" için 0.78, "Algılanan Engel" için 0.70, "Algılanan Yarar" için 0.72 bulunmuştur. Ölçeğin yan-test güvenirliğinde Guttman Split-Half katsayısı 0.89, Sperman-Brown katsayısı ise 0.89'dur. Ölçeğin zamana göre değişmezliğinde yapılan iki ölçüm arasında doğrusal ve kuvvetli bir ilişki saptanmıştır (r= 0.85, R2=0.73, p< 0.01). Sonuç olarak; "Servikal Kanserin Erken Tanısına İlişkin Tutum Ölçeği "mn oldukça yeterli güvenirlik ve geçerlik göstergelerine sahip bir ölçme aracı olduğu116 saptanmıştır. Ölçeğin test edilmesi için faklı sosyokültürel özelliklere sahip kadınlarda çalışmalar yapılmasına gereksinim vardır.

Abstract:
117 ABSTRACT DEVELOPING A SCALE TO EXAMINE ATTITUDES TOWARD EARLY DIAGNOSIS OF CERVICAL CANCER BY USING "HEALTH BELffiF MODEL" AS A THEORETICAL FRAMEWORK The aim of this stidy was to develop a valid and reliable instrument to examine attitudes toward early diagnosis of cervical cancer by using "Health Belief Model" as a theoretical framework. This is a methodological and epidemiological survey study. This study was conducted at 9 primary health care center district with 300 women married and ages 19-64 years residing in Manisa. "The Scale of Attitudes Towards Early Diagnosis of Cervical Cancer" included 30 items. The total mean score and standard error of the scale were 104.97+0.061 and standard deviation was 10.694. The scale was examined by 12 experts to verify its content validity. In the item analysis it has seen that the item-to-total correlation coefficients of scale ranged from 0.40 to 0.55 and none of the items of scale was deleted. At the result of factor analysis of the scale 4 factors which can account for 43.88% of the total variance of test scores was obtained. These factors was called as Factor I "Perceived Susceptibility", Factor II "Perceived Seriousness", Factor HI 'Terceived Barriers", Factor IV "Perceived Benefits" according to Health Belief Model constructs. The Cronbach alpha coefficient of the scale was 0.89. It was 0.71 for "Perceived Susceptibility", 0.78 for "Perceived Seriousness", 0.70 for "Perceived Barriers", 0.72 for "Perceived Benefits". Split-half reliability of the scale has shown that Guttman split-half value was 0.89 and Sperman- Brown value was 0.89. In order to estimate instrument stability between different118 occasions test-retest reliability was performed and it has seen that there was a strong and linear correlation between measures (r=0.85, R2=0.73, p< 0.01). As a result it has found that "The Scale of Attitudes Towards Early Diagnosis of Cervical Cancef was a sufficiently valid and reliable instrument. More work needs to be conducted in testing this scale specifically for women who have different socio- cultural features.