II. Abdülhamid Dönemi eğitimdeki gelişmeler: Kastamonu örneği
Developments in education in the Abdülhamid II Cera: The case of Kastamonu
Yazar: NURCAN ÇEVİK
Danışman: DOÇ. DR. HASAN IŞIK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Tarih = History
Dizin: Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Eğitim = Education ; Eğitim kurumları = Education establishments ; Eğitim tarihi = Educational history ; Kastamonu = Kastamonu ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Türk eğitim tarihi = Turkish education history ; Yenilik = Innovation

Özet:
II. Abdülhamid dönemi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin hız kazandığı bir periyot oldu. Bu dönemde, devlet genelinde çeşitli kademelerde pek çok okul tesis edildi.  Çalışmada, II. Abdülhamid döneminde ülke genelinde yapılan eğitim alanındaki çalışmalar, gelişmeler, eğitim-öğretim faaliyetleri ve açılan yeni kurumlar, Kastamonu Vilayeti özelinde ele alınmaya çalışıldı. Nitel araştırma yöntemlerinden olan tarama-derleme yönteminin kullanıldığı bu çalışmada Maârif Salnâmeleri temel kaynak olarak alındı. Ayrıca konuyla ilgili arşiv belgeleri ve Kastamonu Vilayet Salnâmelerinde bulunan veriler, içerik analiz yöntemi ile ele alındı. Özellikle içerik analizi yöntemi ile vilayet merkezi, sancak, kaza ve köylerde yer alan okullarda verilen dersler, eğitimci kadrosu, personel ve öğrenci sayısı, okula yapılan tayinler, görevli memurların rütbe ve maaşları gibi konularda veriler elde edilerek çalışmada yerini aldı. Yerel eğitim kurumlarının yanı sıra vilayette bulunan gayrimüslim mekteplerin durumu hakkında da bilgi verildi. Ayrıca kaynak incelemelerinde bunlara ek olarak vilayetteki kütüphaneler ve matbaanın durumu ile ilgili elde edilen bilgiler de çalışma da değerlendirildi. Sonuç olarak, II. Abdülhamid döneminde, Kastamonu Vilayetinde bir maârif idaresi oluşturularak eğitim faaliyetleri yapılandırıldı. Bu dönemde vilayette, ilköğretim kademesi olarak birçok ibtidâî mektep açıldığı, ortaöğretim kurumlarından olan rüşdiyelerin de vilayette tesis edildiği görülmüştür. Ortaöğretim kurumlarından bir diğeri olarak idâdîlere de vilayet özelinde önem verildiği, Kastamonu Vilayetinde bulunan idâdî mekteplerinin, ülke vilayetlerinde, birkaçı haricinde, bulunan idâdîlerine nazaran sayı itibariyle fazla olduğu belgelerden anlaşılmıştır. Bu dönemde vilayette, mesleki alanda eğitim veren bir Ziraât Mektebi ve Sanayi Mektebi kurulduğu da yapılan incelemede görülmüştür.

Abstract:
II. The Abdulhamid period was a period in which educational activities gained momentum. During this period, many schools at various levels were established throughout the state. In the study, II. During the reign of Abdülhamid, the studies in the field of education, developments, educational activities and new institutions opened throughout the country were tried to be addressed specifically for Kastamonu Province. In this study, in which the scanning-compilation method, which is one of the qualitative research methods, Maârif Yearbooks were taken as the main source. In addition, the archive documents and the data found in the Kastamonu Provincial Yearbooks were handled with the content analysis method. With the method of content analysis, data on subjects such as courses given in schools in the provincial center, sanjak, townships and villages, the number of educators, staff and students, appointments made to the school, the rank and salaries of the officers in charge were obtained and took part in the study. In addition to the local education institutions, information was given on the status of non-Muslim schools in the province. In addition to these, in the source reviews, the data obtained about the libraries in the province and the state of the printing house were also evaluated. As a result, II. During the reign of Abdülhamid, educational activities were structured by establishing a magistrate administration in Kastamonu Province. During this period, it was observed that many primary schools were opened in the province as the primary education level, and high schools, which are among the secondary education institutions, were established in the province. As another of the secondary education institutions, it is understood from the documents that the idâdî schools in the province of Kastamonu are also more important than the idâdîs found in the provinces of the country, except for a few. Again, during this period, it was seen in the examination that an Agriculture School and Industry School providing vocational training was established in the province.