Çukurova koşullarında güncel ekmeklik buğday çeşitlerinin verim ve kalite özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir araştırma
A research on the determination of the efficiency and quality characteristics of current bread wheat varieties under Cukurova conditions
Yazar: MEHMET KARA
Danışman: PROF. DR. TACETTİN YAĞBASANLAR
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Ekmeklik buğday = Bread wheat ; Kalite = Quality ; Verim = Yield ; Çeşitlilik = Diversity ; Çukurova = Çukurova

Özet:
Bu çalışmanın amacı, Çukurova bölgesi buğday yetiştiriciliğinde yaygın olarak kullanılan çeşitler ile yeni tescil edilmiş çeşitleri karşılaştırarak tane verimi ile verim unsurları ve kalite özelliklerini incelemektir. Çalışma 2021 yılında, Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Araştırma ve Uygulama Alanında, Tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak kurulmuş ve yürütülmüştür. Araştırmada; 18 ekmeklik buğday çeşidi (Adana-99, Sagittario, Özkan, Vittoria, Gökkan, Seri-2013, Masaccio, Yakamoz, Altıöz, Toros-1003, Candaş, Ekinoks, Tekfen-1013, Beyazhan, Tekfen-1016, Karmen, Simge ve Şahika) materyal olarak kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmada; metrekaredeki bitki sayısı, metrekaredeki sap sayısı, metrekaredeki başak sayısı, bitki boyu, başak uzunluğu, başakta başakçık sayısı, başakta tane sayısı, başakta dane ağırlığı, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, hasat indeksi, protein oranı ve tane verimi gibi özellikler incelenmiştir.
Sonuç olarak, tane verimi bakımından en yüksek değere  Şahika, Beyazhan ve Yakamoz çeşitleri sahip olmuştur. Kalite özellikleri bakımından en yüksek değere ise Karmen ve Yakamoz çeşitleri sahip olmuştur. Bu bilgiler ışığında verim ve kalite özelliklerinin ters ilişkili olduğu, tane veriminin arttıkça kalitenin düştüğü belirlenmiştir. Tane verimi bakımından Şahika çeşidi tercih edilmesi gerektiği ancak tane verimi bakımından üçüncü sırada yer alan ve kalite değeri bakımından ikinci sırada yer alan Yakamoz çeşidinin kalite ve verim özellikleri bakımından orantılı olması nedeniyle tercih edilebilir çeşit olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this study is to determine the grain yield, yield elements and quality characteristics by comparing the varieties commonly used in wheat cultivation in the Çukurova region with the newly registered varieties. The study was established and carried out in the Field Crops Research and Application Area of Çukurova University Faculty of Agriculture in 2021 according to the randomized blocks trial design with 3 replications. In this research; 18 different bread wheat varieties (Adana-99, Sagittario, Özkan, Vittoria, Gökkan, Seri-2013, Masaccio, Yakamoz, Altıöz, Toros-1003, Candaş, Ekinoks, Tekfen-1013, Beyazhan, Tekfen-1016, Karmen, Simge ve Şahika) was used as the material. In this study; number of plants per square meter, number of stems per square meter, number of spikes per square meter, plant height, spike length, number of spikelets per spike, number of grains per spike, grain weight per spike, lodging ratio, thousand-seed weight, hectoliter weight, harvest index, protein ratio and grain yield features were investigated. 
As a result, Şahika, Beyazhan and Yakamoz cultivars had the highest grain yield. Karmen and Yakamoz varieties had the highest quality characteristics. In the light of this information, it was determined that yield and quality characteristics were inversely related, and quality decreased as grain yield increased. It was determined that Şahika variety should be preferred in terms of grain yield, but Yakamoz variety, which is in the third place in terms of grain yield and second in terms of quality value, is preferable because it is proportional in terms of quality and yield characteristics.