Web sitesi yerelleştirmelerinde bir eyleyen olarak çevirmenin konumu: Türkiye örneği
The position of the translator as an agent in website localization: The case of Turkey
Yazar: SİNEM CANIM ALKAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. BETÜL PARLAK
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı / Çeviri Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation
Dizin: Lokalizasyon = Localization ; Web siteleri = Web sites ; Çeviri = Translation ; Çevirmen = Translator

Özet:
Yerelleştirme web sitelerinin ve yazılımlarının hedef kitlenin kullanımına hazır hale getirilmesi olarak tanımlanabilir. E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte, yerelleştirme işine dayalı büyük bir endüstri kolu gelişmiştir. Bununla birlikte, gerek literatürde gerekse endüstri söyleminde yerelleştirme kavramının içeriği ve kullanım biçimi konusunda henüz bir görüş birliğine varılamadığı gözlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, sosyal bilimler literatüründe ve daha çok Türkiye özeline inerek çeviri ve yerelleştirme endüstrisinde kavramın nasıl algılandığını, içeriğinin nasıl doldurulduğunu sorgulamak ve çeviri ile ilişkisinin nasıl tasarlandığını araştırıp durumu betimlemektir. Buradan hareketle, Türkiye'de web sitesi yerelleştirmelerinde bir eyleyen olarak çevirmenin nasıl bir konumda olduğu sorgulanmıştır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu çalışmada, veri toplamak için iki yönteme başvurulmuştur. Bunlardan biri doküman inceleme diğeri ise görüşmedir. Doküman inceleme yöntemine yerelleştirme kavramı ve çeviri ile ilişkisi konusundaki araştırmada başvurulmuştur. Bütünceyi çeviribilim, pazarlama, işletme ve uluslararası ticaret literatürleri, çeviri ve yerelleştirme işletmelerinin web siteleri, artık faaliyet göstermeyen Yerelleştirme Endüstrisi Standartları Birliği'nin yayınları ile endüstri eyleyenlerinin yazdığı kitaplar ve makaleler oluşturmuştur.  Görüşme yöntemi ise hem kavramsal tartışmaya hem de Türkiye'de web sitesi yerelleştirmelerinde çevirmenin konumu hakkında araştırmaya veri sağlamıştır. Yöntemin uygulanmasında görüşme formu yaklaşımı benimsenmiştir. Bütüncenin belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesine başvurulmuştur. Görüşmecilerin ortak özelliği web sitesi yerelleştirme süreçlerinde farklı şekillerde eyleyen olarak bulunmuş olmalarıdır. Araştırma yaklaşımı nitel olduğundan ve elde edilen verilerin derinlemesine incelenmesi amaçlandığından bütüncedeki görüşmeci sayısı dokuz ile sınırlandırılmıştır. Görüşmeler Eylül 2011-Şubat 2012 döneminde İstanbul'da gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın kavramsal ve kuramsal çerçevesi için başta Justa Holz-Mänttäri ve Hans Vermeer'in kuramları olmak üzere işlevsel çeviri yaklaşımlarına ve bunların tamamlayıcısı olarak vekâlet kuramına başvurulmuştur.



Anahtar sözcükler: Çevirmenin Konumu, Eyleyen, Kavram İncelemesi, Nitel Araştırma, Web Sitesi Yerelleştirme, Yerelleştirme

Abstract:
Localization can be defined as the process of modifying a website or software in order to facilitate its use for target receivers. The proliferation of e-commerce has contributed to the development of a major professional industry in the field of website localization. Still, there is not any agreed definition or use for the concept of localization either in the scholarly literature or in the industry's discourse. The aim of this study is to question how the concept is perceived and defined in the field of social sciences, as well as in the translation and localization industry, particularly in Turkey, and to investigate and describe the projections on its relationship with translation. Afterwards, the position of the translator as an agent in website localization processes in Turkey is explored. Two methods were used to collect data in this qualitative study: document review and interview. The former is used in the investigation of the concept of localization and its relationship with translation. The corpus includes literature from various fields, including translation studies, marketing, business administration and international trade, as well as websites of translation and localization companies, publications of the Localization Industry Standards Association (LISA), an organization which no longer exists, and books and publications by various industry agents. The interview method has provided data both for conceptual discussion and for the investigation of the translator's position in website localization processes in Turkey. The interview method was applied through completion of interview forms. In determining the corpus of interviews, maximum variation sampling was used as the purposeful sampling method. As a common attribute, all of the interviewees took part in website localization processes as agents in various positions. Since the research approach was qualitative and the aim was to analyze the data in depth, the number of interviewees in the corpus was limited to nine. The interviews were held in Istanbul between September 2011 and February 2012. The conceptual and theoretical framework of the study comprises functional translation approaches, particularly the theories offered by Justa Holz-Mänttäri and Hans Vermeer, while the agency theory is used as a complementary approach.



Key words: Agent, Conceptual Analysis, Localization, Qualitative Research, Translator's Position, Website Localization