Kronik ürtiker hastalarında uyku kalitesi
Sleep quality of chronic urticaria patients
Yazar: ÖZLEM DEVRAN GEVHER
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLAL SULA
Dicle Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Dermatoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Dermatoloji = Dermatology
Dizin: Kronik hastalık = Chronic disease ; Pittsburg uyku kalitesi ölçeği = Pittsburg sleep quality index ; Uyku kalitesi = Quality of sleep ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Ölçekler = Scales ; Ürtiker = Urticaria

Özet:
Giriş: Ürtiker tüm toplumlarda sık görülen ve aniden ortaya çıkıp aynı gün içinde kendiliğinden kaybolan kaşıntılı ve ödemli plaklar ile karakterize bir deri hastalığıdır. Değişik nedenler ve farklı mekanizmalarla ortaya çıkan hastalık, heterojen bir şekilde sınıflandırılmaktadır. Hastalığın yaklaşık altı haftadan daha kısa süren akut formları dışında yıllarca süren kronik formları, bunların anjioödemle (AÖ) birlikte seyreden tipleri, daha nadir görülen uyarılabilen veya sendromik formları da mevcuttur. Olguların yaklaşık yarısına anjioödem eşlik etmektedir. Ürtiker özellikle kronik formlarında hastaların yaşam kalitesini belirgin olarak olumsuz etkilemekte ve sosyo-ekonomik sorunlara yol açabilmektedir. Kronik ürtikerli hastalarda uyku ve yaşam kalitesini etkileyen en önemli semptom pruritusdur. Histaminin kronik ürtikerdeki rolü ile birlikte uyanmayı teşvik edici bir ajan olduğu bilinmektedir. Ayrıca mast hücrelerinin uyarımıyla histamin ile birlikte salınan IL-1 ve TNF-α gibi proinflamatuar sitokinlerin NREM uykusunun regülasyonunda önemli rolleri vardır. Tüm bu faktörlerin uyku üzerine olan etkilerini dikkate alarak bu çalışmada kronik ürtikerli hastalarda uyku kalitesini değerlendirmeyi amaçladık.
Yöntem: Bu çalışmaya 2017 yılının Ekim ayı ile 2018 yılının Şubat ayı arasında Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları polikliniğine başvuran ve dermatoloji kliniğinde yatarak tedavi gören 18-65 yaş aralığındaki her cinsiyetten, öykü, fizik muayene ve aktif lezyonu olmayan hastalarda da lezyonlara ilişkin önceki fotoğraflar değerlendirilerek kronik ürtiker tanısı konan bilgilendirilmiş gönüllü olur formu imzalayan 70 hasta ve kontrol grubu olarak gönüllü 67 sağlıklı birey dahil edildi. Hasta ve kontrol grubuna Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ( PUKİ) anketi uygulandı. Ayrıca hasta grubuna hastalık şiddetini gösteren Ürtiker Aktivite Skoru (ÜAS7) ve Dermatolojide Yaşam Kalite İndeksi   (DYKİ)  anketi uygulandı. Hasta grubu ile kontrol grubu arasında PUKİ sonuçları ve hasta grubunda uyku kalitesi ile ÜAS7 ve DYKİ arasındaki ilişki incelendi. 
Sonuçlar: Çalışmamıza 70 kronik ürtiker hastası ve 67 sağlıklı kontrol grubu dahil edildi. Hastaların %67,1'i kadın, %32,9'u erkekti ve yaş ortalamaları 34,23'tü. Kontrol grubunda ise %62,6'sı kadın, %37,4'ü erkekti ve yaş ortalaması
30,21'idi. Her iki grup eşlik eden kronik hastalık açısından değerlendirildiğinde hastaların %11,5'inde, kontrol grubunun ise %3'ünde kronik hastalık tespit edildi. Hastaların %60'ında anjioödem varken, %40'ında anjiyoödem yoktu. Hastalık süresi 3 ay ile 144 ay arasında değişmekle birlikte ortalama 37,1 ay olarak saptandı. 
Hastaların %85,7'sinde kronik spontan ürtiker, %14,3'ünde kronik indüklenebilir ürtiker tespit edildi. İndüklenebilir ürtiker alt tipleri açısından dağılımı dermografizm %50, basınç ürtikeri %20, kolinerjik ürtiker %10, akuajenik ürtiker %10 ve akuajenik+soğuk ürtiker %10 şeklindeydi. 
Çalışmamızda kronik ürtikerli hastalarda uyku kalitesi kontrol grubuna göre daha kötüydü. Hasta grubunda PUKİ ortalaması 7,64, kontrol grubununda ise 4,21'idi  (p<0,001). Hastaların %72,9'unda (51 hasta), kontrol grubunun ise % 17,9'unda (12 sağlıklı kişi) zayıf uyku kalitesi saptandı. 
PUKİ alt bileşenleri açısından hasta ve kontrol grubu kıyaslandığında hastalarda subjektif uyku kalitesi, uyku latansı, uyku bozukluğu, uyku ilacı kullanımı, gündüz fonksiyonları anlamlı derecede daha yüksekti. Uyku süresi ve uyku etkinliği açısından iki grup arasında anlamlı fark bulunmadı.
Uyku kalitesi zayıf (PUKİ≥6) olanlarda ÜAS7 12,10 ve DYKİ 8,14 iken uyku kalitesi iyi olanlarda (PUKİ<6) ÜAS7 6,53 ve DYKİ ise 3,68'idi. Çalışmamızda ürtiker aktivite skoru (ÜAS7) ve dermatolojik yaşam kalite indeksi (DYKİ)  PUKİ değeri ile istatistiksel olarak anlamlı korelasyon göstermekteydi.
Sonuç olarak çalışmamızda kronik ürtikerli hastaların uyku kalitesinin sağlıklı kontrol gruplarına göre daha fazla etkilendiği, hastalık şiddeti ve dermatolojide yaşam kalite indeksi skoru arttıkça PUKİ değerinin de arttığı saptandı.

Anahtar kelimeler: Kronik ürtiker, Uyku Kalitesi, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Ürtiker Aktivite Skoru, Dermatolojide Yaşam Kalitesi İndeksi

Abstract:
Introduction: Urticaria is a skin disease commonly seen in the general population characterized by itchy and edematous plaques that can emerge suddenly and may disappear within the same day. Urticaria may manifest with different etiologies and mechanisms and often presents heterogeneously. There are two main forms of urticaria: (I) acute urticaria which lasts for approximately less than 6 weeks and (II) chronic urticaria which may last for years. Additionally, there are other types of urticaria including urticaria accompanied by angioedema and the less rarely seen types including chronic inducible urticaria and the urticaria that occurs secondary to a syndrome. Urticaria is accompanied by angioedema in almost half of the patients. Urticaria leads to a negative impact on the quality of life of the patients, also leading to socioeconomic problems, particularly in chronic forms. In patients with chronic urticaria, pruritus is the hallmark symptom affecting sleep and quality of life. Histamine, in addition to its role in chronic urticaria, is known as an arousal-promoting agent. Moreover, it has a key role in the regulation of non-rapid eye movement (NREM) sleep by the proinflammatory cytokines such as IL-1 and TNF-α that are released together with histamine upon the stimulation of mast cells. Considering the effects of all these factors on sleep, the present study aimed to evaluate sleep quality in patients with chronic urticaria.
Materials and Methods: The study included 70 patients aged 18-65 years that presented to Dicle University Medical School Dermatology Department and were diagnosed with chronic urticaria between October 2017 and February 2018 and a control group of 67 healthy persons. The diagnosis of chronic urticaria was established based on patient history, physical examination findings and the evaluation of previous images showing previous lesions (in patients with no active lesions). A written informed consent was obtained from each participant. The Pittsburgh sleep quality index (PSQI) was administered in both groups and the Urticaria Activity Score summed over 7 days (UAS7) and the Dermatology Life Quality Index (DLQI) were administered in the patient group only. The PSQI results were compared between the two groups and the relationship between UAS7 and DLQI was analyzed in the patient group. 
Results: The study included 70 patients with chronic urticaria and 67 healthy controls. The patient group comprised 67.1% women and 32.9% men with a mean age of 34.23 years and the control group comprised 62.6% women and 37.4% men with a mean age of 30.21 years. An underlying chronic disease was detected in 11.5% of the patients and 3% of the control group. Urticaria was accompanied by angioedema in 60% of the patients. Mean duration of disease was 37.1 (range, 3-144) months. 
Of all the patients, 85.7% of them were present with chronic spontaneous urticaria and 14.3% of them with chronic inducible urticaria. The most common subtype of chronic inducible urticaria was dermographism (50%), followed by pressure urticaria (20%), cholinergic urticaria (10%), aquagenic urticaria (10%) and aquagenic + cold urticaria (10%).
Sleep quality was worse in the patient group compared to the control group. Mean PSQI score was 7.64 in the patient group compared to 4.21 in the control group (p=0.000). Poor sleep quality was found in 51 (72.9%) patients and in 12 (17.9%) control group.
In terms of PSQI components, the scores for subjective sleep quality, sleep latency, sleep disturbances, use of sleeping medication and daytime dysfunction were significantly higher in the patient group compared to the control group. However, no significant difference was found with regards to sleep duration and habitual sleep efficiency.
Mean UAS7 and DLQI scores were 12.10 and 8.14 in the patients with poor sleep quality (PSQI≥6) and 6.53 and 3.68 in the patients with good sleep quality (PSQI<6), respectively. Both UAS7 and DLQI scores established a significant correlation .with the PSQI scores.
In conclusion, our study indicated that the sleep quality in patients with chronic urticaria was affected more than that of healthy controls and both the severity of the disease and the DLQI scores increased as the PSQI scores increased. 
Key words: Chronic urticaria, sleep quality, Pittsburgh Sleep Quality Index, Urticaria Activity Score, Dermatology Life Quality Index