Türkiye'de üniversite kütüphane binaları için mimari program rehberi
Architectural program guide for university library buildings in tTrkey
Yazar: ERKAN ÖZDEMİR
Danışman: PROF. DR. SACİT ARSLANTEKİN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Bilgi ve Belge Yönetimi = Information and Records Management ; Mimarlık = Architecture

Özet:
Toplumsal gelişimin merkezinde yer alan üniversiteler, işlevlerini yerine
getirirken ihtiyaç duydukları bilgi ve belgelere kütüphaneleri sayesinde erişim sağlar.
Üniversitelerin vazgeçilmez bir parçası olan kütüphanelerin var olabilmesi için temel
koşullardan biri fiziksel bir alana sahip olmasıdır. Herhangi bir bina için tasarım süreci,
genel anlamda bir problem çözme aktivitesidir. Bu nedenle kütüphane bina tasarımları,
kütüphanenin hizmet kalitesini ve kullanıcı memnuniyetini doğrudan etkileyen bir güce
sahiptir. Bu noktadan hareketle "Türkiye'de üniversite kütüphane binalarının inşasında
yol gösterecek mimari program rehberi bulunmamaktadır." ana hipotezi
oluşturulmuştur.
Araştırmada kuramsal çerçevenin oluşturulması için literatür taraması
yapılmıştır. Kütüphane bina tasarımları, sürdürülebilirlik yaklaşımıyla incelenmiş,
mekânsal ihtiyaçların analizi, tespiti ve çözüm sürecinin hızlandırılması amacıyla
gözlem veri toplama tekniği kullanılmıştır. Araştırmadaki mevcut bilgi boşluklarının
belirlenmesi ve güncel gelişmelerin analiz edilmesi amacıyla doküman inceleme
yönteminden yararlanılmıştır.
Araştırma, modern bir üniversite kütüphanesi planlamak ve tasarlamak isteyen
mimarlar, kütüphaneciler ve araştırmacılar için bir yol haritası oluşturmayı
amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda sürdürülebilir tasarım kriterleri dikkate alınmış ve
mimari öncesi ve sonrasında oluşabilecek sorunlara çözüm önerileri getirilmiştir.
Özellikle araştırma, yeni bir kütüphane binası tasarlamak isteyen üniversiteler için
planlama ve tasarım süreçlerini içeren bir başucu kaynağıdır.
Araştırma sonucunda kütüphane bina tasarımı için bir program rehberi
oluşturulmuş, ana hipotez ve alt hipotezler doğrulanmıştır.

Abstract:
Universities, which are at the center of social development, provide access to the
information and documents they need while performing their functions, thanks to their
libraries. One of the basic conditions for the existence of libraries, which are an
indispensable part of universities, is that they have a physical space. The design process
for any building is broadly a problem-solving activity. For this reason, library building
designs have the power to directly affect the library's service quality and user
satisfaction. Starting from this point, "There is no architectural program guide to guide
the construction of university library buildings in Turkey." the main hypothesis was
created.
A literature review was conducted to establish the theoretical framework of the
research. Library building designs were examined with a sustainability approach, and
observation data collection technique was used to analyze and determine spatial needs
and accelerate the solution process. The document review method was used to identify
existing knowledge gaps in the research and analyze current developments
The research aimed to create a road map for architects, librarians and researchers
who want to plan and design a modern university library. For this purpose, sustainable
design criteria have been taken into account and solutions to problems that may occur
before and after architecture have been proposed. In particular, the research is a go-to
resource for universities that want to design a new library building, covering the
planning and design processes.
As a result of the research, a program guide for library building design was
created and the main hypotheses and sub-hypotheses were confirmed.