Türkiye'nin Irak Kürdistan bölgesel yönetimi politikası: Devlet-hükümet ve toplum ilişkileri üzerine bir analiz
Turkey's policy towards Kurdistan regional government of Iraq: An analysis on the state-government and society relations
Yazar: ZÜLFÜ DAĞDEVİREN
Danışman: PROF. DR. MEHMET DALAR
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı / Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Ekonomi = Economy ; Ekonomik ilişkiler = Economic relations ; Enerji = Energy ; Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi = Iraq Kurdistan Regional Government ; Kuzey Irak = Northern Iraq ; Sosyal inşaa = Social construction ; Türk dış politikası = Turkish foreign policy ; Türk-Irak ilişkileri = Turkish-Iraq relations ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Bu çalışmada milliyetçilikle ilgili kavramlar, Kürt milliyetçiliğinin tarihi kökenleri ve Osmanlı idaresinde, Kürt mirlikleri döneminden günümüze kadar Kürt milliyetçiliği ve kimliğinin gelişimi tarihsel perspektifle, Osmanlı idaresinde özerklikten, günümüzde federal yapıya geçişleri, bütüncül bir yaklaşımla Kürtlerin genel siyasi tarihi, Türkiye ve IKBY politikası (devlet-hükümet ilişkileri) ana başlığı altında; siyasi, enerji ve ekonomi ilişkileri alt başlıkları altında, inşacılık, karşılıklı bağımlılık ve bölgesel işbirliği kuramsal çerçevesinde ayrıntılı bir şekilde analiz edilmiştir. Irak'ta 1991 Körfez Savaşı ve ABD'nin 2003 yılında Irak'ı işgali ile birlikte yeni bir döneme girilmiştir. Bu süreçte yönetim modeli olarak derinden bölünmüş ve iç savaş potansiyeli barındıran ülkelerde çatışmaların çözümlenmesi amacıyla Irak'taki etnik grupların yönetimde güç paylaşımı esasına dayanan bir siyasi ve idari yapı meydana getirilmiştir. 2005'ten itibaren yeni bir siyasal sistem olarak federal yönetim uygulanmıştır. IKBY ise anayasal haklara sahip resmi bir federe bölge statüsüne kavuşmuştur. IKB'deki zengin petrol kaynaklarının ve ekonomik pazar varlığı devletlerin bölgeye ilgisini artırmıştır. 2005'ten sonra Türkiye-IKBY ilişkilerinin niteliğini etkileyen değişkenler ortaya çıkmıştır. Bu değişkenler her iki tarafın geçmişteki ilişkilerini değiştirmiş ve yeni bir boyut getirmiştir. Bu değişikliğin temel nedeni, Kürtlerin bölgede resmi bir yapıya kavuşması ile enerji ve ekonomik ilişkilerinin ön plana çıkmasıdır. 2008 yılından itibaren IKBY ile yaşanan politik yumuşama ile taraflar, ekonomik ilişkilere yoğunlaşmıştır. 2012 yılından itibaren ise Türkiye, IKBY ile enerji alanında yakınlaşmaya başlamış ve kamuoyunun dikkatini çeken önemli gelişmeler yaşanmıştır. Özellikle ilişkilerde yeni bir parametre olarak devreye giren enerji konusu, enerji ithal eden Türkiye'nin IKBY ile ilişkilerinde temel dinamik haline gelmiştir. Bu çalışma, bölgenin bu günkü ana meselelerinin çözümüne bir katkı sağlamak için konuya ilgi duyanlara özgün bir perspektif sunmak, literatüre katkı sağlamak amacı taşımaktadır.

Abstract:
In this study, concepts related to nationalism, historical origins of Kurdish nationalism, the development of Kurdish nationalism and identity under the Ottoman administration from the period of Kurdish mirdoms to the present day, their transition from the autonomy under the Ottoman administration to the federal structure today with a historical perspective, and the general political history of the Kurds with a holistic approach have been analyzed in detail under the title of Turkey and the Kurdish Regional Government of Iraq (IKRG) policy (state-government relations) and the subtitles of policy, energy, and economy and within the theoretical frame of constructivism, mutual dependence and regional cooperation. A new era started in Iraq with the 1991 Gulf War and the US invasion of Iraq in 2003. In this process, the administrative model in the country was deeply divided and a new political and administrative structure based on the sharing of power among ethnic groups in Iraq was created to resolve the conflicts in the country with the potential of civil war. Since 2005, the federal government has been implemented as a new political system. The IKRG, on the other hand, has gained an official federal region status with constitutional rights. The rich oil resources and economic market presence in the IKRG have increased the interest of states in the region. After 2005, there have been some variables affecting the nature of  
Turkey-IKRG relations. These variables have changed the current relationship of both parties and gave it a new dimension. The main reason for this change is that Kurds reached a formal structure in the region and the energy and economic relations come to the fore. With the political softening experienced with IKRG since 2008, the parties have focused on economic relations. From 2012, however, Turkey has begun to close with IKRG in the energy sector and there have been significant developments attracting the public attention. Especially the energy issues as a new parameter that engages in relations has become a key dynamic point in the relations of Turkey, an energy importing country, with IKRG. The present study aims to present a unique perspective to those interested in the subject to contribute to the solution of the main issues of the region and contribute to the literature in this regard.