Muğla ili kıyılarında avcılığı yapılan lokum balığı (Saurida lessepsianus Russell, Golani & Tikochinski, 2015)'nın bazı biyolojik ve populasyon parametrelerinin belirlenmesi
Determination of some biological and population parameters of lessepsian lizardfish (Saurida lessepsianus Russell, Golani & Tikochinski, 2015) caught in the Muğla coasts
Yazar: İSMAİL REİS
Danışman: PROF. DR. CELAL ATEŞ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Su Ürünleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Su Ürünleri = Aquatic Products

Özet:
Bu çalışmada, Lokum balığı'nın popülasyon parametreleri tespit edilerek, lokum balığı (Saurida lessepsianus Russell, Golani & Tikochinski, 2015) stoklarının sürdürülebilir şekilde kullanımına yönelik yasal mevzuatın oluşturulmasına yardımcı olmak amaçlanmıştır. Araştırma Türkiye'nin güney batısında bulunan Muğla ili kıyılarında uzatma ağları ve paragat takımları ile yapılan küçük ölçekli ticari balıkçılık alanlarında gerçekleştirilmiştir. Çalışma 15 Ağustos 2021-15 Temmuz 2022 tarihleri arasında aylık periyotlarla gerçekleştirilmiştir. 
Çalışmada 1394 adet lokum balığı yakalanmıştır. Minimum ve maksimum boy değerleri 11,1-38,5 cm olarak bulunmuştur. Boy ağırlık ilişkisi denklemi W= 0,0044 L3,118 olarak tespit edilmiştir. Tüm bireyler için von Bertalanffy büyüme denklemi Lt = 58,6(1-e-0,1406(t+1,0102)) olarak hesaplanmıştır. S. lessepsianus bireyleri için yaş grupları I-V yıl olarak bulunmuştur. Lokum balıklarının üreme dönemleri Nisan-Ağustos ayları olarak tespit edilmiştir. Toplam ölüm oranı Z=0,39 doğal ölüm oranı M=0,24 balıkçılık ölüm oranı F=0,15 ve sömürülme oranı E=0,37 olarak hesaplanmıştır. Uzatma ağı ile yapılan avcılık çalışmalarında lokum balığının toplam av içerisindeki oranı en düşük %2,24 en yüksek ise %37,18 ortalama %17,26 olarak tespit edilmiştir. Uzatma ağı için aylık CPUE değerleri incelendiğinde en düşük 88,51 g/gün ile Ağustos ayında, en yüksek 351,54 g/gün ile Mart ayında tespit edilmiştir Lokum balıklarının besin grupları arasında %27,27 oranı ile sardalya balığı (Clupeidae sp.) ilk sırada yer almaktadır.
Sonuç olarak lokum balıklarının Muğla ili'ndeki küçük ölçekli balıkçılıkta ekonomik olarak önem kazandığı ortaya konmuştur. Her ne kadar bölgede lokum balıkları üzerinde bir av baskısı gözükmese de bölgeden sürekli ve ekonomik olarak verim alabilmek için, lokum balıklarının ve bölgede ticari avcılığı yapılan diğer balık türlerinin üreme dönemlerinde av yasağı getirilmesi sürdürülebilir balıkçılık için şart gözükmektedir.

Abstract:
In this study, it was aimed to determine the population parameters of lizard fish and to help establish legal regulations for the sustainable use of lizard fish (Saurida lessepsianus Russell, Golani & Tikochinski, 2015) stocks. This study was carried out in small-scale commercial fishing areas with gillnets and longlines on the coast of Muğla province located in the southwest of Turkey. The study was determined monthly between August 15, 2021 and July 15, 2022. 
In the study, 1394 brushtooth lizardfish were caught. Minimum and maximum length values were found as 11.1-38.5 cm. The length-weight relationship equation was determined as W= 0,0044 L3,118. The von Bertalanffy growth equation was calculated as Lt = 58,6(1-e-0,1406(t+1,0102)) for all individuals. The age groups for S. lessepsianus individuals were I-V years. The spawning periods of brushtooth lizardfish were determined as April-August. Total mortality, natural mortality, fishing mortality and exploitation rates were calculated as Z=0.39, M=0.24, F=0.15, E=0.37, respectively. In the fishing operations carried out with the gillnet, the ratio of lizardfish in the total catch was determined as 2.24%, the highest, 37.18%, on average 17.26%. When the monthly CPUE values are examined, it was found the lowest 88.51 g/day in August, the highest 351.54 g/day in March. Sardine fish (Clupeidae sp.) is in the first place among the feed groups of lizardfish with a rate of 27.27%. 
As a result, it has been revealed that brushtooth lizardfish have gained economic importance in small-scale fisheries in Muğla province. Although there is no fishing pressure on lizard fish in the region, it seems essential for sustainable fishing to impose a fishing ban during the reproduction season of lizardfish and other fish species, commercially caught in the region, in order to obtain a continuous and economic yield.