Türkçe ders kitaplarındaki kalıp sözler ve öğrencilerin kalıp sözleri kullanma düzeyleri
Formulaic words in Turkish textbooks and student?s formulaic words level
Yazar: ATİLLA DİLEKÇİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET CANBULAT
Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Ders kitapları = Textbooks ; Kalıp sözler = Formulaic words ; Söz varlığı = Vocabulary ; Türkçe dersi = Turkish lesson ; Türkçe eğitimi = Turkish education ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; İlköğretim okulları = Primary education schools

Özet:
Kalıp sözler, belli durumlarda söylenmesi gelenek olmuş klişe sözlerdir. Bu sözler toplumun yaşamına ve kültürüne ışık tutmaktadır. Kalıp sözler yemek yerken veya yemekten sonra, biriyle karşılaşıldığında selamlaşmak için, doğum, ölüm, okula başlama, evlenme gibi olaylar karşısında da kullanılırlar. Bunun yanında bir iyilik karşısında duyulan minneti veya bir iyi dileği belirtmek için edilen dualar, kızgınlıkla söylenen beddualar, yemin etmeler, söz vermeler de kalıp sözlerin içindedir.
Araştırmada ortaokul Türkçe ders kitaplarında (5-8) yer alan kalıp sözler ve geçiş sıklığı tespit edilmiştir. 171 kalıp söz belirlenmiş ve ilk kez karşılaşıldıkları bağlam içinde örneklendirilmiştir. 
Kalıp sözler bağlamına, işlevine ve anlamlarına göre değerlendirilmiş, sınıflandırılmıştır. Sınıflandırma; hayır dualar, beddualar ve toplumsal kültürel ilişkilerde kullanılan kalıp sözler başlıkları altında yapılmıştır.
İncelenen Türkçe dersi öğrenci çalışma kitaplarında kalıp sözlerin öğretimi ile ilgili 6. sınıf öğrenci çalışma kitabında 2 etkinlik, 8. sınıf öğrenci çalışma kitabında 1 tane etkinlik vardır.
Ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin kalıp sözleri kullanma düzeylerini tespit etmek maksadıyla söylem tamamlama testi uygulanmış ve öğrencilerin Türkçe ders kitabındaki kalıp sözlerden farklı olarak birçok kalıp söz bildikleri saptanmıştır. Türkçenin kalıp sözler konusunda çok zengin ve renkli bir birikime sahip olduğu görülmektedir. 
Çalışmanın son bölümünde önce kalıp sözler ile ilgili ulaşılan genel sonuçlara yer verilmiş; ardından araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.
Çalışmanın Türkiye Türkçesindeki kalıp sözler üzerine bundan sonra yapılacak çalışmalara yön vereceği ve referans bir kaynak olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Türkçenin söz varlığı, kalıpla?mı? dil birimleri, kalıp sözler

Abstract:
In this thesis, formulaic words were investigated. Formulaic words are the cliche words that have become a tradition to use in certain circumtances. These words reflect the culture and the life of the society.Formulaic words are used at meals or after meals, in greetings, birth, death, while starting to a school or at marriage. Besides, It includes appreciating against to a favor or expressing a good wish, curses told in anger, oaths and promises.
 In order to gather accumulation on this topic, the frequency of formulaic words and transtion words were identified in Turkish course book of 5TH to 8TH grade students. The identified formulaic words are illustrated in the context for the first time. Beside the use of the sample, repetion of name value and page number have taken place. Formulaic words have been evaluated and classified acording to their functions and meanings. Classification has been done under the headings of prayers, curses and in the formulaic words  used in social,cultural realtions.
In order to determine the formulaic words usage knowledge of students in 8TH grade students, formulaic words pattern was applied and the results were analyzed.
In addition, activities related to teaching formulaic words were applied  by examinig Student Workbook of  Turkish lesson.
It appears that Turkish has a very rich and a wide variety of accumulation about formulaic words. However, in Turkish used in Turkey there may be some other formulaic words which don?t exist in this thesis.
In the final part of the study, first, general conclusion was given about formulaic words. Then, suggestions have been given to the researchers.
Unfortunately, in our country studies about formulaic words are really insufficient. So it is thought that this study will be guide for the later works on formulaic words and it will be a reference resource in Turkish used in Turkey.

Key Words: Turkish vocabulary, Formulaic language units, and formulaic words