Yerel susam  (Sesamum indicum L.) popülasyonları ve tescil     
edilmiş çeşitlerde bitkisel özellikler ile verim ve verim unsurlarının saptanması
Determination of plant charactesitics, yield and yield components of sesame (Sesamum indicum L.) populations and registered varieties
Yazar: ŞAHİN ÖZEN
Danışman: PROF. DR. FATİH KILLI
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bitkisel özellikler = Plant properties ; Sesamum indicum = Sesamum indicum ; Susam = Sesame ; Verim ögeleri = Yield components

Özet:
Bu araştırma 2012 yılı Adıyaman ili Sincik İlçesi Söğütlübahçe köyü tarla koşullarında birinci ürün olarak yetiştirilen susam çeşit ve yerel popülasyonlarının bitkisel özellikleri ile verim ve verim unsurlarının saptanması amacıyla yapılmıştır.
Çalışmada materyal olarak; 13 adet tescilli çeşit (Tan 99, Sarısu, Tanas, Boydak, Özberk-82, Kepsut 99, Muganlı-57, Hatipoğlu, Arslanbey, Baydar-2001, Osmanlı 99, Orhangazi 99,Cumhuriyet 99) ve 11 yerel popülasyon ; Sincik, Bivan, Pirag,Gerger, Akçeli, Taşlıca, Sutepe, Hosmos, Sutepe-2, Gökçeköy, Söğütlübahçe  kullanılmıştır. Tesadüf blokları deneme desenine göre 3  tekerrürlü olarak yürütülen bu çalışmada parseller 3'er sıralı, 70 cm sıra aralığında ve 5  mt uzunluğunda 14 m2olarak düzenlenmiştir.
Çalışmada bitki boyu, çiçeklenme gün sayısı, fizyolojik olgunlaşma gün sayısı, yan dal sayısı, kapsül sayısı, tohum verimi, bin tane ağırlığı, yağ oranı, yağ verimi, dane rengi ve çiçek rengi özellikleri incelenmiştir.
Çalışma sonucunda; çiçeklenme gün sayısı, yağ oranı ve bin dane ağırlığı dışındaki diğer özelliklerin susam genotipleri arasında önemli derecede farklar oluşturduğu belirlenmiştir. En yüksek bitki boyu Muganlı 57, Sarısu, ve Özberk-82'de belirlenmiştir. En düşük bitki boyu Gerger populasyanunda  en fazla olgunlaşma gün sayısı Gökçeköy popülasyonu ve Hatipoğlu çeşidinden, en düşük olgunlaşma gün sayısı ise Boydak çeşidinden, en fazla dal sayısı Hatipoğlu, en az dal sayısı Cumhuriyet 99 çeşidinde,  en fazla kapsül sayısı Hatipoğlu çeşidi ile Söğütlübahçe popülasyonunda, en düşük ise Tanas çeşidinde, en yüksek tohum verimi ve yağ verimi Hatipoğlu çeşidinden, en düşük ise Muganlı 57 çeşidinden elde edilmiştir.
Taşlıca (99,7 gün) ve Akçeli (98,7 gün) popülasyonlarının olgunlaşma gün sayısı yönünden, Söğütlübahçe (37,4 adet), Akçeli (23,3 adet) ve Pirag (23,1 adet) popülasyonlarının bitki başına kapsül sayısı yönünden , Hosmos (101,7 kg), Gerger (83,5 kg) ve Söğütlübahçe (76,4 kg) popülasyonlarının ise dekara tohum verimi yönünden öne çıkan genotipler olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The aim of this research was to determine the yield and yield components of the sesame varieties and local populations which were grown as the first product in  the field in Adıyaman/ Sincik/ Söğütlübahçe in 2012.
In this study, 13 registered sesame varieties ; Tan 99, Sarısu, Tanas, Boydak, Özberk-82, Kepsut 99, Muganlı-57, Hatipoğlu, Arslanbey, Baydar-2001, Osmanlı 99, Orhangazi 99,Cumhuriyet 99, 11 local populations; Sincik, Bivan, Pirag,Gerger, Akçeli, Taşlıca, Sutepe, Hosmos, Sutepe-2, Gökçeköy, Söğütlübahçe  were used as plant material study was arranged in randomized block design with three replications.
It was determined that there were significantly different among the sesame genotypes except number of flowering days, oil content and thousand yrain weight.
Muganlı 57, Sarısu and Özberk-82 wariety for plant height;  Gökçeköy and Hatipoğlu for number of maturity days; Hatipoğlu for number of branches, seed and oil yield; Hatipoğlu and Söğütlübahçe for capsule numbers gave the highest values. Gerger population for plant height, Boydak for number of maturity days, Cumhuriyet-99 for number of branches, Tanas for capsule numbers, Muganlı-57 for seed and oil yield gave the lowest values. 
As a resilt, Taşlıca ( 99,7 days ) and Akçeli ( 98,7 days ) population for number of days to maturity; Söğütlübahçe (37,4 number), Akçeli ( 23,3 number ) and Pirag ( 23,1 number ) for number of capsule per plant; Hosmos ( 101,7 kg ), Gerger ( 83,5 kg ) and Söğğütlübahçe ( 76,4 kg ) for seed yield per decare were determined to be outstunding genotypes.