Multipl skleroz hastalarında manyetik rezonans görüntüleme lezyon yükü ile stres eğilimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relaptionship between magnetic resonance imaging lesion load and stress tendency in patients with multipl sclerosis
Yazar: AYDAN ÇAKIR
Danışman: DOÇ. DR. İZZET ÖKÇESİZ
Erciyes Üniversitesi / Gevher Nesibe Genom ve Kök Hücre Enstitüsü  / Nörobilim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Multipl skleroz (MS) enflamasyon, demiyelizasyon ve akson hasarı ile karakterize otoimmün bir santral sinir sistemi hastalığıdır. Demiyelinizan plak tutulumu klinikte hastalığın lezyon yükü olarak ifade edilmektedir. Stresin MS hastalığında predispozan bir faktör olarak rol oynamasının yanı sıra hastalığın seyrinde hastanın stres eğilimi de artabilir. Bu çalışmada MS hastalarının manyetik rezonans (MR) görüntüleri değerlendirilerek lezyon yükleri ile hastaların stres eğilimi arasındaki farklılıkların araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya Erciyes Üniversitesi Gevher Nesibe Tıp Fakültesi Hastaneleri Nöroloji Anabilim Dalı MS polikliniğinde takip edilen 111 MS hastası dahil edilmiştir. Hastaların seçiminde kadın-erkek cinsiyeti fark etmeksizin 18-65 yaş aralığı ve hastanın son beş yıl içerisinde en az bir MR görüntüsünün bulunması kriter olarak belirlenmiştir. Katılımcıların MR görüntülerine Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri PACS sistemi (Sectra Workstation IDS7, Teknikringen Sweden) üzerinden ulaşılmıştır. Lezyon yüklerinin sayısal verileri ise volBrain Open access platform for MRI brain analysis sistemi üzerinden elde edilmiştir. Hastaların MR görüntülerinde tanımlanan lezyon yükleri ile stres eğilimleri arasındaki ilişki Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) uygulanarak değerlendirilmiştir. Elde edilen ölçek ve lezyon yükü verileri p<0.05 anlamlı kabul edilerek istatistiksel olarak incelenmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğu histogram, Q-Q grafikleri ve Shapiro-wilk testi ile değerlendirilmiştir. Cinsiyetler arası karşılaştırmalarda nicel değişkenler için Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. Tekrarlı ikili ölçüm karşılaştırmalarda nicel değişkenler için eşleştirilmiş Wilcoxon testi kullanılmıştır. Nicel veriler arasındaki ilişki Spearman korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Olguların lezyon yükleri ve stres eğilimleri arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Araştırmada konvansiyonel FLAIR sekansı ve 3D FLAIR sekansı arasında MS lezyonlarını gösterme başarısı da kıyaslanmıştır. 3D FLAIR sekansının lezyon tespitinde daha üstün olduğu görülmüştür. Sonuç olarak; çalışmada MS hastalarının lezyon yükleri, lezyon lokasyonları, cinsiyet, yaş ve medeni durum parametreleri ile strese olan eğilimleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Anahtar Kelimeler: Beyaz Cevher Lezyonu; Demiyelinizan Plak; Lezyon; Manyetik Rezonans Görüntüleme; Multipl Skleroz; Stres

Abstract:
Multiple sclerosis (MS) is an autoimmune central nervous system disease characterized by inflammation, demilitarization and axon damage. Demyelinating plaque involvement is clinically referred to as the lesion burden of the disease. In addition to the role of stress as a predisposing factor in MS, the patient's tendency to stress may also increase during the course of the disease. In this study, it was aimed to investiage the differences between lesion loads and stress tendency of patients by evaluating magnetic resonance (MR) images of MS patients. A total of 111 MS loads who were followed up in the MS outpatient clinic of Erciyes University Gevher Nesibe Faculty of Medicine Hospitals, Department of Neurology were included in the age range of 18-65 years and the presence of at least one MRI image of the patient in the last five years were determined as study, regardless of male or female gender. The MRI studies of the participants were accessed through the Erciyes University Faculty of Medicine Hospitals PACS system (Sectra Workstation IDS7, Teknikringen Sweden). The numerical data of the lesion loads were obtained from the volBrain Open access platform for MRI brain analysis system. The relationship between the lesion loads defined in the MR images of the patients and their stress tendencies was evaluated by applying the Perceived Stress Scale (ASS). The obtained scale and lesion load data were statistically analyzed with p<0.05 considered significant. The conformity of the data to the normal distribution was evaluated by histogram, Q-Q graphs and Shapiro-wilk test. Mann-Whitney U test was applied for quantitative variables in gender comparisons. Paired Wilcoxon test was used for quantitative variables in repeated pairwise measurement comparisons. The relationship between quantitative data was evaluated by Sperman correlation analysis. The relationship between lesion loads and stress tendencies was not statistically significant. In the study, the success of detecting MS lesions was also compared between the conventional FLAIR sequence and the 3D FLAIR sequence. The 3D FLAIR sequence was found to be superior in lesion detection. After all; in the study, there was no significant relationship between lesion loads, lesion locations, gender, age and marital status parameters and tendency to stress of MS patients.

Keywords: Demyelinating Platter; Lesion; Magnetic Resonance Imaging; Multiple Sclerosis; Stress; White Matter Lesion