Yıldız Porselen Fabrikası ressamlarının dönemin sanat ortamındaki yerleri
Places of Yildiz Porcelain Factory painters in the art envireonmnet of the period
Yazar: MİRAY İNCE KOÇ
Danışman: DOÇ. DR. AYŞE PELİN ŞAHİN TEKİNALP
Hacettepe Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı / Sanat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts ; Sanat Tarihi = Art History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Abdülhamid II = Abdülhamid II ; Asker ressamlar = Military painters ; Endüstrileşme = Industrialization ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Resim sanatı = Painting art ; Ressamlar = Painters ; Türk resim sanatı = Turkish painting art ; Yıldız Çini ve Porselen İşletmesi = Yıldız Tile and Porcelain Enterprise

Özet:
19. yüzyıl, Osmanlı Devleti için "modernleşme" adımlarının atılmaya başlandığı ve bu doğrultuda birçok yeni kurumun açılmaya başladığı bir yüzyıl olmuştur. Padişah II. Abdülhamid Dönemi ile hız kazanan modernleşme adımları kültür ve sanat alanında da yansımasını bulmuştur. Sanayi-i Nefise Mektebi'nin açıldığı, arkeolojik çalışmaların ve uluslararası sergilere katılımın arttığı bu dönemde, devletin fabrikalaşma faaliyetlerinde de büyük bir artış görülmüştür. Modernleşen sanayi teknolojilerinin uygulanmaya çalışıldığı bu fabrikalardan biri de "Yıldız Porselen Fabrikası/ Çini Fabrika-i Hümayunu" olmuştur. Üretime başladığı yıldan itibaren pek çok sanatçının çalışmalar yaptığı bu atölye, sarayın prestijini yansıtması bakımından önem kazanmıştır. Ancak bu zamana kadar, Yıldız Porselen Fabrikası resim atölyesinde çalışan ressamlar ile dönemin sanat ortamındaki yerleri arasında bir bağlantı kurulmamış, fabrika resimhanesi ve sanatçılar ayrı ayrı değerlendirilmiştir. "Yıldız Porselen Fabrikası Ressamlarının Dönemin Sanat Ortamındaki Yerleri" isimli bu yüksek lisans tezinde ise, resimhanede çalışan ressamlar ile sanat ürettikleri dönem arasındaki bağlantıyı incelemek amaçlanmıştır. Söz konusu incelemede resim atölyesine dair arşiv belgesi kayıtları ile hatıratlar, ressamların dönemlerindeki yerlerine ışık tutmaları bakımından araştırmanın odak noktasına alınmıştır. Bu doğrultuda, ressamların fabrika resim atölyesi görevleri incelenmiş, arşiv belgeleri yardımı ile resimhanenin dönemin sanat ortamını belirleyici bir rol üstlenip üstlenmediğine dair araştırmalar yapılmıştır. Resim atölyesinde çalıştığı tespit edilen ressamların, aynı dönemde sanat çevresindeki konumları tartışılmıştır.

Abstract:
The 19th century was a century in which the Ottoman Empire began to take steps towards "modernisation" and many new institutions were opened in this direction. The steps of modernisation, which gained momentum with the reign of Abdülhamid II, also found their reflection in the fields of culture and art. In this period, when the School of Sanayii Nefise was opened, archaeological studies and participation in international exhibitions increased, there was also a great increase in the state's factory activities. One of these factories where modernising industrial technologies were tried to be applied was the "Yıldız Porcelain Factory / Çini-i Fabrika-i Humayunu".  This atelier, where many artists have worked since its inception, has gained importance in terms of reflecting the prestige of the palace. However, until now, no connection has been established between the painters working in the painting studio of the Yıldız Porcelain Factory and their place in the art scene of the period, and the factory painting studio and the artists have been evaluated separately. "Places of Yıldız Porcelain Factory Painters in the Art Environment of the Period" in this master's thesis, it is aimed to examine the connection between the painters working in the painting studio and the period in which they produced art. In the aforementioned examination, archival document records and memoirs about the painting studio were taken as the focal point of the research in terms of shedding light on the place of the painters in their periods. In this direction, the duties of the painters in the factory painting studio were analysed, and with the help of archival documents, research was conducted on whether the painting studio played a determining role in the art environment of the period. The positions of the painters who were found to have worked in the painting studio in the art environment in the same period are discussed.