Ceza muhakemesi hukukunda iddianamenin iadesi kurumu
Return of the indictment in criminal procedure law
Yazar: ARİF GÜMÜŞAY
Danışman: PROF. DR. BERRİN AKBULUT
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı / Kamu Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Ceza muhakemesi hukuku = Law of criminal procedure ; Ceza yargılaması = Criminal procedure ; Kamu hukuku = Public law ; İddianame = Indictment ; İddianamenin iadesi = Return of indictment

Özet:
İhbar, şikayet ya da diğer yollarla suç işlendiği haberini alan Cumhuriyet savcısı,
maddi gerçeğe ulaşmak için emrindeki adli kolluk vasıtasıyla soruşturma işlemlerine
başlamaktadır. Soruşturma evresi sonunda toplanan deliller, suçun işlendiği hususunda
yeterli şüphe oluşturuyorsa Cumhuriyet savcısı, görevli ve yetkili mahkemeye hitaben
bir iddianame düzenleyecektir. Cumhuriyet savcısı, bu iddianameyi 5271 sayılı Ceza
Muhakemesi Kanunu 170 inci maddeye uygun olarak düzenlemelidir. Aksi halde
iddianamenin iadesi söz konusu olacaktır.
İddianamenin iadesi kurumu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile 2005
yılında hukukumuza dahil edilmiştir. Söz konusu düzenlemeye göre kamu davasının
açılabilmesi için, iddianamenin mahkeme tarafından kabul edilmesi gerekir. Bu
düzenlemeden önce Cumhuriyet savcısının iddianame düzenlemesi ile kamu davası
açıldığından, çoğu zaman soyut beyanlarla kişilerin lekelenmeme hakkı zedelenmekte
ve gereksiz yargılamalarla mahkemelerin iş yükü artmaktaydı. Kanun koyucu
iddianamenin iadesi kurumu ile delil olmadan düzenlenen iddianame nedeniyle
kişilerin lekelenmeme hakkının zedelenmesini engellemek ve mahkemeleri gereksiz
yargılamalardan kurtarmayı amaçlamaktadır.
İddianamenin iadesi kapsamında Ceza Muhakemesi Kanunu 170 inci maddeye
uygun olarak düzenlenmeyen ve 174 üncü maddede sayılan şartlar bulunmadan
ii
düzenlenen iddianame mahkeme tarafından iade edilecektir. Ceza Muhakemesi
Kanunu 174 üncü maddede sayılan iade nedenleri sınırlı sayıdadır. Bu nedenle
mahkeme iddianameyi sadece maddede belirtilen sebeplerden dolayı iade
edebilecektir. Ancak uygulamaya baktığımızda; iddianamenin iadesinin mahkeme ile
savcılıklar arasında uyuşmazlıklara neden olduğu, bazen savcıların iddianameyi
kanunda belirtilen usule uygun olarak düzenlemedikleri halde mahkemelerin bu
iddianameleri kabul ettikleri, bazen hakimlerin maddede düzenlenmeyen sebeplerle
iddianameleri iade ettikleri görülmektedir. Bu durum ise yargılamanın sürüncemede
kalmasına, gereksiz uzamasına ve kişilerin adil yargılanma hakkının zedelenmesine
sebep olmaktadır. Bu çalışmada iddianamenin iadesi kurumu ile amaçlanan hususların
yerine getirilip getirilmediği ve kurumun uygulamadaki işleyişi ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet savcısı, Soruşturma, Kamu Davası,
İddianame, İddianamenin İadesi.

Abstract:
The public prosecutor, who receives the news that a crime has been committed
through a report, complaint or other means, starts the investigation process through the
judicial police in order to reach the material truth.As a result of the investigation phase,
the Public Prosecutor will draft an indictment addressing the competent and authorized
court, when he reaches sufficient suspicion from the evidence he has obtained.The
public prosecutor should draft this indictment in accordance with Article 170 of the
Criminal Procedure Code No. 5271. Otherwise, the indictment will be returned.
The institution of returning the indictment was included in our law in 2005 with
the Criminal Procedure Law No. 5271. According to the said regulation, the indictment
must be accepted by the court in order for a public action to be filed. Prior to this
regulation, since a public lawsuit was filed with the indictment of the Public
Prosecutor, the right of individuals not to be tarnished by abstract evidence was often
impaired and the workload of the courts increased with unnecessary trials. The
legislator aims to prevent the harming of the right of individuals not to be tainted due
to the indictment drawn up without evidence, and to save the courts from unnecessary
trials.
Within the scope of the return of the indictment, the indictment that is not
prepared in accordance with Article 170 of the Criminal Procedure Code and that is
iv
prepared without the conditions listed in Article 174 will be returned by the court. The
reasons for extradition listed in Article 174 of the Criminal Procedure Code are limited.
For this reason, the court will only be able to return the indictment for the reasons
specified in the article.However, when we look at the application; It is seen that the
return of the indictment causes conflicts between the courts and the prosecution
offices, sometimes the courts accept these indictments even though the prosecutors do
not prepare the indictment in accordance with the procedure specified in the law, and
sometimes the judges return the indictments for reasons not regulated in the article.
This situation causes the proceedings to be protracted, to prolong unnecessarily, and
to damage the right of individuals to a fair trial. In this study, whether the objectives
aimed with the institution of return of the indictment are fulfilled and the functioning
of the institution in practice are discussed.
Key Words: Public Prosecutor, Investigation, Public Lawsuit, Indictment,
Return of Indictment.