Optimal kent büyüklüğü: 6360 sayılı Kanunun büyükşehir belediyelerine etkisi
Optimal city size: The effect of Law No. 6360 on metropolitan municipalities
Yazar: EYMEN NAMAZCI
Danışman: DOÇ. DR. ÖMÜR AYDIN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Kamu Yönetimi = Public Administration ; Siyasal Bilimler = Political Science ; Şehircilik ve Bölge Planlama = Urban and Regional Planning
Dizin: Büyükşehir belediyeleri = Metropolitan municipality ; Büyükşehirler = Metropolitan ; Metropoliten kent = Metropolitan city ; Optimal ölçekleme = Optimal scaling ; İdeal kent = Ideal city

Özet:
Şehirlerin optimal büyüklüğe uygun planlanmış olması, insanların yaşam ve devletlerin de hizmet sunma maliyetlerini düşürmekle birlikte o bölgede yaşayan insanlar için daha fazla hizmete ulaşabilme imkanını ortaya çıkarmaktadır. Bu ihtiyacı karşılamak amacı ile kanun yapıcıların hazırladığı ve 2012 yılında yayımlanan 6360 sayılı "14 İlde Büyükşehir Belediyesi ve 26 İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un" 2014'teki yerel seçimlerle birlikte yürürlüğe girmesi ile Kanun'un gerekçesi olan optimal kent büyüklüğünü sağlama iddiasının hangi oranda gerçekleşip gerçekleşmediği sorunsalı bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. 
Türkiye'de 1984 yılından beri faaliyette olan Büyükşehir belediye sistemi, geçen yıllar içinde değişen ekonomik ve sosyal yaşantıya uyum sağlayacak şekilde dönüşmüştür. En köklü değişiklik ise, 6360 sayılı Kanun ile 2012 yılında gerçekleşmiştir. Bu değişiklik ile büyükşehir belediyelerin görev alanını coğrafi olarak genişlemiş ve il mülki sınırlarına eşitlenmiştir. İstanbul ve İzmit (Kocaeli) Büyükşehir Belediyelerinin görev alanı 2004 yılında il mülki sınırına kadar genişlemiştir. 6360, 2012'ye kadar büyükşehir olmuş  16 büyükşehir belediyesi içinde bulunan, İstanbul ve İzmit (Kocaeli) haricindeki 14 belediyeyi doğrudan etkilerken aynı zamanda 14 yeni büyükşehir belediyesinin kurulmasına da imkan sağlamıştır.
Bu çalışmada değişikliği yaşayan 14 belediyeye (Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun) ait 2009-2021 yılları arasını kapsayan veriler üzerinden nicel bir araştırma ortaya konmuş ve panel veri analizinden yararlanılmıştır. Bu çalışma kamu yönetimi alanında yazılan bir doktora tezi olmasına rağmen, iktisat, maliye, hukuk ve istatistik bilimlerinden geniş ölçüde yararlanılmıştır.

Çalışma, optimal kent büyüklüğünün ölçülebileceğini, büyükşehir belediyelerinin kişi başına reel harcamalarının gelire göre daha hızlı arttığını ve nüfus artışının reel harcamalarda azalmaya yol açtığını göstermiştir. Ayrıca, 2014 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı Kanun'un belediye harcamaları üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı, ve nüfus yoğunluğunun reel harcamalar üzerinde etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The ability to reach more people in that area with services is increased as a result that cities are designed according to the optimal size, which also lowers the cost of living for citizens and the cost of delivering services for the states. The Law No. 6360, "The Law on Creating 14 Metropolitan Municipalities and 26 Districts and Amending Certain Laws and Decrees with the Force of Law," was created to address this requirement and was published in 2012; it went into effect with the 2014 local elections. This study's central issue is whether or not the claim that it can provide the optimal city size, the most significant city, is true.
The metropolitan municipality system, which has been in operation since 1984, has been modified over the years to adapt to changing economic and social life. The most radical change was made in 2012 with Law No. 6360. With this amendment, the jurisdiction of the metropolitan municipalities was geographically extended and aligned with the provincial borders. The jurisdiction of the metropolitan municipalities of Istanbul and İzmit (Kocaeli) was extended to the boundaries of the province in 2004. 6360 directly affected 14 municipalities, except Istanbul and İzmit (Kocaeli), which were among the 16 metropolitan municipalities that became metropolitan by 2012, and also led to the establishment of 14 new metropolitan municipalities. 
In this study, quantitative research is conducted on the data of 14 municipalities (Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Sakarya and Samsun) covering the period between 2009-2021 and panel data analysis is used. Although this study is a doctoral thesis in the field of public administration, economics, finance, law and statistics have been extensively used. 
The study indicates that it is possible to measure the optimal size of a city, and reveals that per capita real expenditures by metropolitan municipalities increase more rapidly than income. Additionally, it shows that an increase in population leads to a decrease in real per capita spending. The study also finds no significant impact of Law No. 6360, enacted in 2014, on municipal expenditures and no relationship between population density and real per capita expenditures.