Hasan İzzettin Dinamo'nun hayatı, sanatı, eserleri
Hasan Izzettin Dinamo's life, art, works
Yazar: MEHMET ŞAH
Danışman: DOÇ. DR. LEVENT BİLGİ
Harran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Hasan İzzettin Dinamo, 1 Ocak 1909 yılında Trabzon'un Akçaabat ilçesinin
Ahadanda köyünde dünyaya gelmiştir. Yaşamının ilk yıllarındandan itibaren ülkenin
içinde bulunan siyasi olaylar ve yoksulluk gibi birçok sorunla karşılaşır. I. Dünya
Savaşı'nda babasının ve ağabeyinin şehit düşmesinden sonra, annesi ve kız kardeşleri
ile bir başlarına kalmışlardır.
Dinamo, daha sonra Darüleytam'da kalmaya başlamıştır. Ardından geçen her
gün ona hayatın gerçeklerini ve zorluklarını öğretmiştir. İlköğretimini bitirdikten
sonra 17 yaşında Sivas Öğretmen Okulu'nu bitirmiştir. Malatya ve Adıyaman'da iki
yıl öğretmenlik yapmıştır. Aldığı maaş kendisine dahi yetmeyince çeviriler yapmaya
başlar.
İzzettin Dinamo'nun, yazdığı Tren adlı şiiri yüzünden yaşadığı zorlu hayata
bir zorluk daha eklemiştir. İşçi hakları ile ilgili bildirisi ve Tren şiiri yüzünden dört
yıl hapishanede yatmıştır. Bu hüküm yattığı esnada yaşadığı acı dolu günleri de
kaleme almayı ihmal etmemiştir. Birkaç eseri dışında tüm eserlerini de cezaevinden
çıktıktan sonra kaybetmiştir.
Hapisten çıktıktan sonra belli başlı dergilerde yazılar ve şiirler yazarak
hayatını sürdürmeye çalışmıştır. Bildiği yabancı diller de kendisine pek fazla
yaramamıştır. Dinamo, dergilerde yazdığı şiirleri ve yazıları yüzünden de çeşitli
suçlamalar ile baş başa kalmıştır. Sıkıyönetim mahkemesinden bir yıl daha ceza
almıştır.
V
Yaşadığı zorlu ve çetin yıllardan sonra da 6/7 Eylül olayları ile baş başa
kalmıştır. İstanbul'da yaşanan olaylar ve İstanbul'da meydana gelen büyük
patlamalardan sorumlu tutulmuştur. Evinden apar topar götürülen Dinamo'nun yolu
yine hapislerden geçmiştir. Bu zorlu zamanları da kaleme almayı ihmal etmemiştir.
Yaptığı evlilikte de sıkıntı yaşayan Dinamo'nun hayatı hapishanelerde, köşe
başlarında geçmiştir. Dinamo her zaman savaşmayı bilen, dik duruşlu, haksızlığa
tahammülü olmayan profile sahip bir kişidir.Dinamo, 1989 yılında İstanbul'da vefat
etmiştir.
İzzettin Dinamo ilk başlarda birçok şairden ve yazardan etkilenerek yazarlık
hayatına başlamıştır. Zaman içerisinde yazdıklarını da kuvvetlendirerek özgün dilini
bulmuştur. Fakat sürekli bir git gel yaşamıştır. Tek bir çizgide kalmayan Dinamo,
bazen kendi hayatını roman yapmıştır. Bazen de yaşadığı yılları tüm gerçekçilikle
kaleme almıştır. Özellikle Kutsal Barış ve Kutsal İsyan adlı eserleri, kaleme aldığı en
önemli eserlerdir. Şiirlerine bakıldığında kimi zaman epik, kimi zaman destansı ve
kimi zaman da pastoral şiirler yazmıştır.
Yazdığı eserler, yaşadığı zaman diliminde ortaya çıkan olaylardan, Beş
Hececilerden ve Yedi Meşalecilerden dolayı hep bir adım geride kalmıştır.
Anahtar Kelimeler: Dinamo, Kutsal İsyan, Toplumcu gerçekçi, Yazar,
Roman

Abstract:
Hasan İzzettin Dinamo was born on January 1, 1909, in the village of Ahadanda in
the Akçaabat district of Trabzon, Turkey. From his early years, he encountered many
problems within the country, such as political events and poverty. After his father
and brother were martyred in World War I, he was left alone with his mother and
sisters. Later, Dinamo started staying at the Darüleytam, an orphanage. Every
passing day taught him the realities and hardships of life. After completing his
primary education, he graduated from Sivas Teacher Training School at the age of
17. He worked as a teacher for two years in Malatya and Adıyaman. As his salary was
not sufficient even for himself, he started doing translations. Due to the poem he
wrote titled "Tren" (The Train), İzzettin Dinamo added another challenge to his
difficult life. He spent four years in prison for his declaration on workers' rights
and the poem "Tren." During his imprisonment, he did not neglect to document the
painful days he experienced. Unfortunately, he lost all of his works, except for a few,
after his release from prison. After his release from prison, İzzettin Dinamo tried to
sustain his life by writing articles and poems in prominent magazines. His knowledge
of foreign languages did not prove to be of much help to him. Due to the poems and
articles he wrote in these magazines, Dinamo found himself facing various
accusations. He received an additional one-year sentence from a military court. After
enduring difficult and challenging years, İzzettin Dinamo found himself facing the
events of September 6/7. He was held responsible for the incidents that took place
in Istanbul and the major explosions that occurred there. Dinamo was hastily taken
from his home, and once again, his path led him to prison. He did not neglect to
document these challenging times as well. Dinamo, not only faced difficulties in his
personal life but also spent a significant portion of his life in prisons and on street
VII
corners. He was always known for his fighting spirit, steadfastness, and intolerance
towards injustice. Dinamo passed away in Istanbul in 1989. İzzettin Dinamo initially
started his writing career by being influenced by many poets and writers. Over time,
he strengthened his writings and found his unique writing style. However, he
experienced a constant fluctuation in his writing style. Dinamo did not stick to a
single line and sometimes turned his own life into a novel, while at other times he
depicted his years with utmost realism. His works titled "Kutsal Barış" (Sacred
Peace) and "Kutsal İsyan" (Sacred Rebellion) are especially regarded as his most
important works. When looking at his poems, he has written epic, heroic, and
pastoral poems at different times. It is true that İzzettin Dinamo's works were often
overshadowed by the events of his time, as well as the prominent literary movements
such as the "Beş Hececiler" (Five Syllabists) and "Yedi Meşaleciler" (Seven
Torchbearers).
Keywords: Dinamo, Kutsal İsyan, Social realist, Writer, Novel