Okçulukta atış dinamiğinin incelenmesi
The study of releasing dynamics in archery
Yazar: CEVDET TINAZCI
Danışman: PROF. DR. CANER AÇIKADA
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Spor Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2002
Konu: Spor = Sports

Özet:
Bu araştırmanın amacı; Okçulukta, atış sırasındaki gerek fizyolojik gerekse mekanik dinamiğin incelenmesidir. Bu amaçla, 8 okçu (4 Bayan: yaş: 25,750±3,7749 yıl, boy: 168,0000±3,5590 cm, vücut ağırlığı: 54,0750±2,8500 kg, çekiş ağırlığı: 16,9500±,1000 kg, 4 Erkek: yaş: 24,7500±3,5940 yd, boy: 181,2250±3,1648 cm, vücut ağırlığı: 71,5000±22,3389 kg, çekiş ağırlığı: 21,6375±,1601 kg ) toplam 246 ok atmışlardır (Bayan=108, Erkek=138). Deneklerin her ok puanına ait, MKRZ sürelerinin, atıştan (kliker düşüşü) 1 saniye önce ve 1 saniye sonra meydana gelen 4 farklı kas grubuna ait max İEMG% değerleri, hedef üzerindeki yerdeğiştirmeler ve kuvvet platformları üzerindeki salınım miktarları, Yayı Gerili tutma süreleri, atıştan sonraki vücut ağırlığındaki düşüş ve atışın başlangıcı ile sonundaki KAH değerleri hesaplanmıştır. Bu çalışmada, Bayan deneklerde, sadece Kliker düşüşünün 1 saniye öncesindeki atış kolunun fleksör kas grubunun ÎEMG % değeri, 10 puan olan atışlarda, 8 ve 9 göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermektedir (F= 5,41,p<0,05). Aynı şekilde korelasyon sonuçları incelendiği zaman, puan ile kliker düşüşünün 1 saniye öncesindeki atış kolunun fleksör kas grubunun max İEMG % değeri(r= -292) ile kliker düştükten sonraki 1 saniye içerisindeki Deltoid kas grubunun max İEMG % değeri (r= -212) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p<0,05). Deneklerin YDX'teki yerdeğiştirmeleri (r=.224) ve XHIZ'lari (r=.198) ile puan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (p<0.05). Deneklerin yayı gerili tüm tutma süresi (F= 5.019) puana göre farklılık göstermektedir. Aynı zamanda bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Yayı gerili tüm tutma süresi ile puan arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r= -.280: p<0.05). deneklerin atışın başlangıcındaki hedef üzerindeki X ve Y boyutundaki yerdeğiştirmeler (Rx, Ry) (t=4.589), atıştan sonraki vücut ağırlığındaki azalmanın miktarı (BSOLVAD- SSOLVAD (t=47,896), BSAGVAD- SSAGVAD(t=4,199)), 4 farklı kas grubunun atış öncesi ve atış sonrası kas aktivitesi değişimlerinden 3 'de istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05).Erkek deneklerde ise, MKRZ süreleri puana göre istatistiksel olarak birbirlerinden farklı bulunmuştur(F=4.181:p<0.05). Ayrıca MKRZ süresi içerisindeki trapezius kasının max İEMG % değeri puana göre istatistiksel olarak farklı ve ilişkili bulunmuştur(F=5.763, r=.204:p<0.05). Kliker düşüşünün 1 saniye öncesindeki atış kolunun trapezius, 1 saniye sonrasındaki fleksör kas grubunun İEMG % değeri, 10 puan olan atışlarda, 8 ve 9 göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark göstermektedir (sırasıyla,F= 4.243, 3.729:p<0.05). Aynı şekilde korelasyon sonuçları incelendiği zaman, puan ile kliker düşüşünün 1 saniye öncesindeki atış kolunun trapezius kas grubunun max İEMG % değeri(r=.240) ile kliker düştükten sonraki 1 saniye sonrasındaki fleksör ve trapezius kas grubunun İEMG % değeri (sırasıyla,r=.212,-.181) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur(p<0,05). Deneklerin atışın başlangıcındaki ve sonundaki kalp atım hızı değerleri(KAHB-KAHS, t=5.204:p<0.05), hedef üzerindeki X ve Y boyutundaki yerdeğiştirmeler (Rx, Ry) (t=-2.572), atıştan sonraki vücut ağırlığındaki azalmanın miktarı (BSOLVAD- SSOLVAD (t=57.302), BSAGVAD- SSAGVAD(t=4,601)), 4 farklı kas grubunun atış öncesi ve atış sonrası kas aktivitesi değişimlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Sonuç olarak gerek grup (Bayan, Erkek) olarak gerekse tek tek deneklerin sonuçları incelendiği zaman, sonuçlar gruplar arası ve bireyler arası farklılıklar sergilemektedir. Genel olarak deneklerin MKRZ sürelerinin iyi oklarda daha kısa olduğu, kas aktivitesi olarak puana göre farklılık gösterebildikleri, hedef üzerindeki X ve Y boyutundaki yer değiştirmelerin puanı etkilemediği, X ve Y koordinatlarındaki atışın başlangıcı ile sonu arasındaki basınç merkezi yerdeğiştirmelerinin puana göre farklılık sergiledikleri, atışın başlangıcı ile sonundaki KAH değerlerinin farklı olduğu, yayı gerili tutma sürelerinin puana göre değişebildiği ve atıştan sonra vücut ağırlıklarındaki düşüşün özellikle erkeklerde puana göre belirginleştiği bulunmuştur. Anahtar Kelimeler. Okçuluk, kuvvet platformu, hedef salınımları, reaksiyon zamanı, EMG

Abstract:
The aim of this study is to investigate the physiological and mechanical dynamics during arrow releasing in archery in relation to the effects on points scored. 8 archers ( 4 females: 4, : age: 25,750±3,7749 years, height: 168,0000±3,5590 cm, Body weight: 54,0750±2,8500 kg, pull weight: 16,9500±,1000 kg, 4 male: age: 24,7500±3,5940 years, height: 181,2250±3,1648 cm, Body weight: 71,5000±22,3389 kg, drawing weight: 21,6375±,1601 kg ) shot 246 arrows (females: 108, males: 138). In this study female subjects' IEMG % value of flexor muscle of the releasing hand, a second before the click stimulus has shown a statistical difference between good, average and poor shooting. In the same way, when corelation results are examined, a statistical relationship has been found between the flexor muscle IEMG % value of the hand flexor muscles a second prior to click stimulus, the IEMG% value of deltoid muscle a second after the noise of cliker. Also, a statistical relationship has been observed between subjects' displacements of DX and VX and score. Subjects' total period of aiming time varies according to shots. In addition to this, a statistical relation between holding bow tense and score have been observed. The displacement of subjects on X and Y coordinates on the target at the beginning of shooting, the amount of decrease in the body weight after releasing and 3 of the 4 different mucle have been found statistically different. Male subjects have shown a statistical difference in their MRT according to shot. IEMG value of trapezius muscle during MRT has been found statistically different and related. Trapezius of the releasing hand a second prior to the noise of cliker and IEMG% value of the flexor muscle a second after the noise of cliker have shown a statistical difference between good, average and poor shots. In the sarne way, when corelation results are examined a statistical relation has been observed between IEMG% value of the releasing hand's trapezius muscle prior and IEMG% value of flexor and trapezius muscle a second after the click stimulus. Subjects' HRvu at the beginning and end of the releasing, displacements of X and Y coordinates on the target, the amount of decrease in the body weight after releasing muscle activity changes of 4 different muscle before and after releasing have been found statisticaly different. As a result, when the results of subjects, whether it is as a group (male, female) or as an individual, are examined, group and individual differences are observed. It has generally been found that: Subjects' MRT are shorter for good shots, they show difference in their muscular activity according to the shots, displacements on X and Y coordinates on the target do not effect the shots, centre of pressure displacements on X and Y coordinates at the beginning and end of the releasing change according to the score, HR are different at the beginning and end of the release, the period of holding bow tense according to score and score, especially in ihales, affects the decrease in the body weight after release. Keywords: Archery, force platform, target traces, reaction time, EMG