Siyer çalışmalarında alman şarkiyatçı Gustav Weil ve Osmanlı Siyer müellifi Filibeli Ahmet Hilmi'nin eserlerinin değerlendirilmesi
The Evaluation of the Sirah Studies conducted by German Orientalist Gustav Weil and Ottoman Historian Filibeli Ahmet Hilmi
Yazar: SERYA SEÇKİN
Danışman: DOÇ. DR. HALİDE ASLAN
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Ahmed Hilmi = Ahmed Hilmi ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Siyer = Siyer ; Weil, Gustav = Weil, Gustav ; İslam tarihi = Islamic history

Özet:
XIX yüzyılda Batılı ġarkiyatçılar genelde Ġslam Tarihi alanına
özelde ise Hz. Muhammed'in hayatına dair çalıĢmalara yoğunlaĢmıĢlardır.
Aynı yüzyılda Osmanlı'daki Müslüman araĢtırmacılar da bu çalıĢmaları
değerlendirmiĢ ve gerektiğinde reddiyeler kaleme almıĢlardır. Önceki
Ģarkiyatçıların çalıĢmalarına kıyasla Alman Ģarkiyatçı Gustav Weil'ın
Batı'da Kur'an kaynaklı ilk siyer çalıĢması olan Mohammed der Prophet
adlı eseri döneminin önemli bir yapıtıdır. Bu durum aynı yüzyıl
değerlendirebileceğimiz Osmanlı ilim adamlarından olan Filibeli Ahmet
Hilmi'yi, Ģarkiyatçıların yazdıklarını gözden geçirme ve eleĢtiriler
sunmak üzere doğrudan Gustav Weil'ı hedef almasa da tüm Ģarkiyatçılara
bir cevap niteliğinde, Tarih-i Ġslam adlı eserini yazmaya sevk etmiĢtir.
Zikredilen iki müellifin ortak noktası her ikisinin de siyer alanında salt
nakil yerine tahlil ve tenkit metodunu benimseyerek çalıĢmalarını ortaya
koymuĢ olmalarıdır. Bir diğer ortak noktaları ise her iki müellifin de
Kur'an'ı siyer çalıĢmalarında kaynak olarak kullanmalarıdır.
Bu çalıĢmada, Gustav Weil ve Filibeli Ahmet Hilmi'nin ortak
kaynak ve metottan hareketle nasıl bir sonuca ulaĢtıkları sunulacaktır.


Bunun için bahsi geçen iki eseri karĢılaĢtıracak ve bu eserlerinde ortaya
koydukları Hz. Muhammed tasavvuru incelenecektir. ÇalıĢmamız, giriĢ,
üç bölüm ve sonuç kısmından oluĢmaktadır. Birinci bölümde, XIX.
yüzyılda yapılan Osmanlı-Alman siyer çalıĢmaları genel hatlarıyla
sunulmuĢtur. Ġkinci bölümde, Gustav Weil ve Filibeli Ahmet Hilmi'nin
hayatına, eserlerine ve metotlarına yer verilmiĢtir. Üçüncü bölümde ise
eserlerin sunduğu Hz. Muhammed tasavvuru ortaya koyulmaya
çalıĢılmıĢtır. Tezimizin sonuç kısmında ise değerlendirmeye yer
verilmiĢtir. Her ne kadar iki müellifin siyer alanında kullandıkları metot
birbirine benzese de aynı değerlendirmeye vardıklarını söylemek
mümkün değildir. Filibeli Hz. Muhammed'in hayatını iman nazarıyla
değerlendirmekle beraber, olayları bilimsel yöntemlerle açıklama
gayretine de girmiĢtir. ġarkiyatçıların da siyere yaklaĢımı objektiflik
gayesiyle gerçekleĢtirilmeye çalıĢılmıĢsa da bu durum onları Müslüman
bakıĢ açısından uzak, indirgemeci bir tasavvur ortaya koymaktan geri
bırakmamıĢtır. Gustav Weil da objektif kalmaya çalıĢacağını belirtmiĢ ve
Filibeli Ahmet Hilmi ile bazı noktalarda ortak kanaate varmıĢ olsa da
Weil'ın özellikle tarihi tenkit metodunun siyere uygulanabilir olduğunu
söylemek mümkün değildir. Nitekim Gustav Weil Hz. Muhammed'in
peygamberliğini sorgulamıĢ ve özellikle Kur'an'ın Hz. Muhammed'in
kendi ürünü olduğu kanaatine varmıĢtır

Abstract:
In the XIX century, Western Orientalists focused on Islamic history
generally and the life of the Prophet Mohammad in particular. In the
same century, Muslim researchers in the Ottoman Empire also evaluated
these studies and wrote refusals to their works. Compared to the works of
previous orientalists, the German orientalist Gustav Weil wrote a book
named Mohammed der Prophet, which is the first Qur'an based sira work
in the West and important work of his period. This situation prompted
Filibeli Ahmet Hilmi, one of the Ottoman scholars who lives in the same
century, to review and criticize the orientalists' writings, although he did
not directly target Gustav Weil, as a response to all orientalists, to write
his work titled Tarih-i Islam (History of Islam). The common point of the
two authors mentioned is that both adopted the method of analysis and
criticism instead of just transferring the previous works in the field of
sira and put forward their works. Another common point is that both
authors use the Quran as a source for their sira studies.
T
In this study, it will be presented Gustav Weil and Filibeli Ahmet
Hilmi reached a conclusion based on common source and method. For
this, both works will be compared and mentioned conception the Prophet
that they put forward in these works. This study consists of introduction,
three parts and conclusion. In the first part, XIX century OttomanGerman sira studies are presented in general terms. The second part is
included the life, works and methods of Gustav Weil and Filibeli Ahmet
Hilmi. The third part focuses on conception of the Prophet Mohammad in
their works. And this study is concluded with evaluation and comparing
their conception. Although the method used by the two authors in the
sira field is similar to each other, it is not possible to say that they
reached the same evaluation. Filibeli evaluates the life of the Prophet
Mohammad from the point of view of faith, he also tried to explain the
events with scientific methods, but the orientalists do not prevent their
objectivity in their studies, and they present a reductionist vision far
from the Muslim point of view. Gustav Weil also stated that he would be
objective in his study -he shares common opinion with Filibeli Ahmet
Hilmi on some points- but it is not possible to say that Weil's method of
historical criticism is applicable to sira. Indeed, Gustav Weil questioned
the prophethood of the Prophet Mohammad and especially he claims that
the Quran is not revealed book to the Prophet by Allah, and he concluded
that it is his own product.