65 yaş ve üzeri tip 2 diyabetli bireylerde sarkopeni risk faktörlerinin belirlenmesi
Determination of sarcopenia risk factors in individuals with TYPE 2 diabetes age 65 and over
Yazar: ŞERİFE ÇOŞKUN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN SARI
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2021
Konu: İç Hastalıkları = Internal diseases
Dizin: Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus = Diabetes mellitus ; Diabetes mellitus-tip 2 = Diabetes mellitus-type 2 ; Kas distrofileri = Muscular dystrophies ; Yaşlılar = Aged

Özet:
Amaç: Sarkopeni ilerleyici ve yaygın kas gücünün kaybı ile karakterize olan
fiziksel bağımlılık, düşmeler, kötü yaşam kalitesi ve mortalite gibi olumsuz
sonuçlara neden olabilen bir geriatrik sendromdur. Tip 2 diyabetli hastalarda da
sarkopeni sıklığının arttığı bilinmektedir. Bu çalışmada 65 yaş ve üzeri tip 2
diyabetli hastalarda sarkopeni risk faktörlerinin saptanması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Hastanesi
Endokrinoloji ve Metabolizma Polikliniğine ayaktan başvuran 65 yaş ve üzeri tip 2
diyabetik 109 erkek, 93 kadın olmak üzere 202 adet hasta alındı. Hastaların
antropometrik ölçümleri yapıldı. Sarkopeni tanısı için EWGSOP2 kriterleri
kullanıldı. Başvuran bütün hastalara SARC-F testi, Lawton-Brody enstrümantal
günlük yaşam aktivite skalası, Tinetti denge ve yürüme testi uygulandı. El kavrama
gücü, kas kütlesi ve yürüme hızı ölçüldü. Sarkopeni tanısında BIA ile ölçülen
yağsız kütle indeksi (FFMI) kullanıldı. Kullanılan ilaçlar, komorbiditeleri, diyabet
komplikasyonları, vitamin D, kreatinin, albümin, ALT, hemoglobin, HbA1C, TSH,
LDL, trigliserit düzeyi kaydedildi.
Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların yaş ortalamaları 70,43±4,85 yıldı.
Sarkopeni prevalansı %25,2 (kadınlarda %32,3, erkeklerde %19,3) saptandı.
Sarkopeni hastalarının %72,5'inde ağır sarkopeni gözlendi. 65-74 yaş arası
sarkopeni yüzdesi %20,9, 75 yaş ve üzeri sarkopeni yüzdesi %43,6 olup ileri yaş
hastalarda sarkopeni görülme yüzdesinin daha yüksek olduğu saptandı (p=0,003).
Sarkopeni hastalarının SARF-C değerleri sarkopeni olmayanlara göre daha yüksek
(p<0,001), kavrama gücü (p<0,001), günlük yaşam aktivite skoru (p=0,039), Tinetti
denge skoru (p<0,001), Tinetti yürüme skoru (p<0,001), yürüme hızı (p<0,001) ve
BIA değerleri (p<0,001) istatistiksel olarak daha düşük gözlendi. Hastaların VKİ
değerlerine (p=0,95) ve diyabet süresine (p=0,316) göre sarkopeni oranı arasında
istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık belirlenmedi. Sarkopenili hastalarda vitamin
D (p=0,028) ve albümin (p=0,027) değerlerinin daha düşük olduğu gözlendi. TSH
51
anormal (%41,9) olanlarda sarkopeni, normal (%22,6) olanlara göre daha sık
görüldü (p=0,024). Hastaların hemoglobin değerleri (p=0,427), anemi (p=0,242),
ALT (p=0,157), GFR (p=0,383), LDL (p=0,333), TG (p=0,402), HbA1c (p=0,215)
ve kalsiyum değerleri (p=0,801) ile sarkopeni arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Düşük vücut ağırlığı (OR:0,966; %95 CI: 0,936-0,997; p=0,031), retinopati varlığı
(OR:3,524; %95 CI: 1,03-12,059; p=0,045) ve nöropati varlığının (OR:3,137; %95
CI: 1,345-7,314; p=0,008) sarkopeni için risk faktörü olduğu görüldü.
Sonuç: Sarkopeni risk faktörleri olarak düşük vücut ağırlığı, retinopati,
nöropati belirlenmiştir. Diyabet regülasyonu sağlanarak mikrovasküler
komplikasyonlarla birlikte sarkopeni gelişimi de önlenebilir.
Anahtar Kelimeler: Sarkopeni, Tip 2 Diyabet, Yaşlılık

Abstract:
Aim: Sarcopenia is a geriatric syndrome that is characterized by progressive
and generalised loss of muscle strength, and can cause adverse outcomes such as
physical disability, falls, impaired quality of life and mortality. It is known that the
frequency of sarcopenia is also increased in patients with type 2 diabetes. In this
study, it was aimed to determine the risk factors for sarcopenia in 65 years and older
type 2 diabetes patients.
Methods: In this cross-sectional study, 202 (109 males and 93 females), 65
years and older type 2 diabetes patients, those admitted to Akdeniz University
Hospital Endocrinology and Metabolism outpatient clinic were included.
Anthropometric measurements of the patients were made. EWGSOP2 criteria were
used for the diagnosis of sarcopenia. SARC-F test, Lawton-Brody instrumental
daily living activity scale, Tinetti balance and gait scale were applied to all patients.
Hand grip strength, muscle mass, and walking speed were measured. The lean mass
index (FFMI) measured by BIA was used to diagnose sarcopenia. Medications,
comorbidities, complications of diabetes, vitamin D, creatinine, albumin, ALT,
hemoglobin, HbA1c, TSH, LDL, and triglyceride levels were recorded.
Results: The mean age of the patients included in the study was 70,43±4,85
years. The prevalence of sarcopenia was 25.2% (32.3% of women, 19.3% of men).
Severe sarcopenia was observed in 72.5% of the patients with sarcopenia. The rate
of sarcopenia between the age of 65-74 was 20.9%, among 75 years and older
patients it was 43.6%, and it was found that the rate of sarcopenia was higher in
elderly patients (p = 0.003). SARF-C values of sarcopenia patients were higher than
those without sarcopenia (p <0.001), grip strength (p <0.001), daily living activity
score (p = 0.039), Tinetti balance score (p <0.001), Tinetti gait score (p <0.001),
walking speed (p <0.001) and BIA values (p <0.001) were statistically lower. There
was no statistically significant relationship between the rate of sarcopenia,
according to the patients' BMI values (p = 0.95) and the duration of diabetes (p =
53
0.316). Serum vitamin D (p = 0.028) and albumin (p = 0.027) levels were observed
to be lower in patients with sarcopenia. Sarcopenia was more common in patients
with abnormal TSH levels (41.9%) than those with normal levels (22.6%) (p =
0.024). There was no significant relationship between sarcopenia and hemoglobin
values (p = 0.427), anemia (p = 0.242), ALT (p = 0.157), GFR (p = 0.383), LDL (p
= 0.333), TG (p = 0.402), HbA1c (p = 0.215) and calcium (p = 0.801) levels of
patients. When the distribution of sarcopenia was compared according to the
presence of additional diseases and medications used, no statistically significant
difference was detected (p> 0.05). Low body weight (OR: 0.966; 95% CI: 0.936-
0.997; p = 0.031), presence of retinopathy (OR: 3.524; 95% CI: 1, 03-12.059; p =
0.045) and the presence of neuropathy (OR: 3.137; 95% CI: 1.345-7.314; p = 0.008)
were found to be risk factors for sarcopenia.
Conclusion: Decreased weight, retinopathy and neuropathy have been
identified as risk factors for sarcopenia. With regulation of diabetes, development
of sarcopenia as well as microvascular complications can be prevented.
Key Words: Sarcopenia, Type 2 Diabetes, Senility