Erkenci mandarin çeşitlerinde Akdeniz meyve sineği, ceratitis capitata (Wıedemann) (Diptera: Tephritidae)'nin kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi
Control of mediterranean fruit fly, ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae) with mass trapping and determination its damage rates on early varieties of mandarin
Yazar: SEZER YİĞİT
Danışman: PROF. DR. NİHAT DEMİREL
Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Akdeniz meyve sineği (AMS), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae), ülkemizde turunçgillerin önemli bir zararlısıdır. Çalışma 2017-2018 yıllarında Adana iline bağlı Yüreğir ilçesindeki erkenci mandarin çeşitlerinde Akdeniz meyve sineği, Ceratitis capitata Wied. (Diptera: Tephritidae)'nin kitlesel tuzaklama ile kontrolü ve zarar oranının belirlenmesi amacı ile yürütülmüştür. Çalışmada sayıları örnekleme yapılan bahçelere göre değişen Moskisan tuzak (cezbedici +insektisit) ile Dobashi beni, En early, Miho wase, ve Primasol gibi erkenci mandalina çeşitleri üzerinde kullanılmıştır. Hazırlanan Moskisan tuzaklar örnekleme yapılan erkenci mandarin ağaçlarının güney doğu kısmına asılmış ve haftalık kontrolleri yapılarak tuzaktaki Akdeniz meyve sineği erginleri sayılmıştır.  Tuzakların kurulduğu erkenci mandarin ağaçları hariç, 2017 yılında beş farklı zamanda, 2018 yılında ise altı farklı zamanda,  her parselde 20 adet ağaç seçilerek ve her ağaçtan 30 adet olmak üzere her bahçeden toplam 600 meyve kontrol edilmiş ve vuruklu erkenci mandarin meyvesi sayısı kaydedilmiştir. Ayrıca Akdeniz meyve sineğinin zararı sonucunda yere düşen meyvelerde sayılarak değerlendirmeye alınmıştır. 
2017 yılında Dobashi beni mandalin çeşidinde 120 Moskisan tuzak tarafından 185 adet AMS,  En early mandalin çeşidinde 130 Moskisan tuzak tarafından 2,246 adet AMS,  Miho Wase mandalin çeşidine 100 Moskisan tuzak tarafından 333 adet AMS, ve Primasol mandalin çeşidinde 100 Moskisan tuzak tarafından 2,910 adet AMS yakalanmıştır. 
2017 yılında AMS'nin en fazla zarar oranı Primasol çeşidinde %3,33 ile 11 Ekim'de, En early çeşidinde %2,33 ile 29 Eylül'de, Miho wase çeşidinde %1,66 ile 11 Ekim'de, rastlanmıştır. Ancak Dobashi beni AMS'nin zararına rastlanmamıştır.  AMS'nin en fazla zararı %1,462 ortalama ile Primasol çeşidinde tespit edilmiş olup, bunu sırası ile % 0,898 ortalama ile En early çeşidi ve %0,464 ile Miho wase çeşidi takip etmiştir.
2018 yılında Dobashi beni mandalin çeşidine 100 Moskisan tuzak tarafından 161 adet AMS,  En early mandalin çeşidine 100 Moskisan tuzak tarafından 197 adet AMS,  Miho Wase mandalin çeşidine 100 Moskisan tuzak tarafından 74 adet AMS,  Primasol mandalin çeşidine 100 Moskisan tuzak tarafından 276 adet AMS ergini yakalanmıştır. 
2018 yılında AMS'nin en fazla zarar oranı En early çeşidinde %1,50 ile 20 Eylül'de, Dobashi beni çeşidinde %0,33 ile 24 Ekim'de, Primasol çeşidinde %2,33 ile 20 Eylül'de tespit edilmiştir. Ancak Miho wase çeşidinde AMS'nin zararına rastlanmamıştır.  Akdeniz meyve sineğinin en fazla zararı %0,388 ortalama ile Primasol çeşidinde tespit edilmiş olup, bunu sırası ile % 0,305 ortalama ile En early çeşidi ve %0,047 ile Dobashi beni çeşidi takip etmiştir.

Abstract:
Mediterranean fruit fly (Medfly), Ceratitis capitata (Wiedemann) (Diptera: Tephritidae) is one of the most important pests of citrus fruits in Turkey. The study was carried out in 2017-2018 to control and determine the damage ratio of Mediterranean fruit fly by mass-trapping in early varieties of mandarin orchards in Yüreğir district of Adana province, Turkey. Different numbers of Moskisan type traps (attractant+insecticide) were used depending on the orchard planted with either of Dobashi beni, En early, Miho wase and Primasol varieties. Moskisan traps were hanged on the southeast side of the trees, checked weekly and the captured Medfly adults were counted. Counts were carried out five times in 2017, six times in 2018, except the trap hanging trees, randomly chosen 30 fruits from 20 trees totaling to 600 fruits per variety were checked for Medfly damage and recorded. Furthermore, fruits dropped because of Medfly damage also were counted.
In 2017, there were 185 Medfly adults caught by 120 traps in Dobashi Beni variety; 2,246 adults caught by 130 traps in En early variety; 333 adults caught by 100 traps in Miho Wase variery and 2910 adults caught by 100 traps in Primasol variety.
In 2018, there were 161 Medfly adults caught by 100 traps in Dobashi Beni variety; 197 adults caught by 100 traps in En early variety; 74 adults caught by 100 traps in Miho Wase variety and 276 adults caught by 100 traps in Primasol variety.
In 2017, the highest damage ratio of Medfly was recorded on Primasol variety on 11th October with 3.33%, followed by En early variety on 29th September with 2.33%, Miho wase variety on 11th October with 1.66%. There was not any Medfly damage observed on Dobashi beni variety. The highest average Medfly damage was on Primasol variety with 1.462%, followed by En early variety with 0.898%, Miho wase variety 0.464%.
 In 2018, the highest damage ratio of Medfly was recorded on Primasol variety on 20th September with 2.33%, followed by En early variety on 20th September with 1.5%, Dobashi beni variety on 24th October with 0.33%. There was not any Medfly damage observed on Miho wase variety. The highest average Medfly damage was on Primasol variety with 0.388%, followed by En early variety with 0.305%, and Dobashi variety with 0.047%.