Türkiye'de isteyerek düşükler
Induced abortion in Turkey
Yazar: SEBAHAT DİLEK TORUN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. SİBEL KALAÇA
Marmara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2001
Konu: Halk Sağlığı = Public Health ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
ÖZET Bu çalışmada Hacettepe Nüfus Etüdleri Enstitüsü'nün 1998 yılında yapmış olduğu Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması veri tabanı kullanılarak Türkiye'de evlenmiş kadınlarda isteyerek düşüklere ilişkin bulgular incelenmiştir. Aile planlamasının öncelikli hedeflerinden birinin istenmeyen gebeliklerin önlenmesi olmasından dolayı, isteyerek düşükler aile planlaması hizmetleri bakımından özel bir önem teşkil etmektedir. Aile planlaması hizmetlerine ulaşımın yetersiz olduğu ya da diğer psikososyal faktörlerin yöntem kullanımını engellediği durumlarda, kadınlar isteyerek düşüklere yönelmektedirler. Ayrıca, kullanılan gebeliği önleyici yöntemlerin başarısız olması nedeniyle, kadını isteyerek düşüğe yönelten, istenmeyen gebelikler de ortaya çıkabilmektedir. Evlenmiş kadınların %26'sının isteyerek düşük yapmış oldukları görülmektedir. İsteyerek düşük yapmış olan kadınların yaklaşık yarısı sadece bir kez isteyerek düşük yapmıştır. Kadının yaşı ve yaşayan çocuk sayısı, isteyerek düşük yapma olasılığını belirleyen önemli faktörlerdir, isteyerek düşük yapmış olan evlenmiş kadınların oranı 25 yaşın altındaki kadınlarda % 10'dan daha azken, 45-49 yaş grubundaki kadınlarda % 40'tan daha fazladır, isteyerek düşük yapmış olan evlenmiş kadınların oranı yaşayan çocuk sayısıyla birlikte artmaktadır; çocuğu olmayan kadınlarda bu oran % 4,7 iken, halen yaşayan dört çocuğu bulunan kadınlarda en yüksek düzey olan yüzde 40,3'e çıkmaktadır. Kentsel yerleşimlerde yaşayan kadınların kırsal yerleşimlerde yaşayanlardan daha fazla sayıda isteyerek düşük yapmış oldukları görülmüştür. Bölgesel örüntülere göre incelendiğinde, evlenmiş kadınlar arasında isteyerek düşük yapma oranı Doğuda en azken (%19,3), Batıda en fazladır (%30,2). Eğitime göre bakıldığında, evlenmiş kadınlar arasında isteyerek düşük yapma oranı çok az farklılık gösterdiği görülmüştür. Kadınların son düşükleri için belirttikleri nedenler incelendiğinde düşük yapan her 10 kadından 6'sının belirttikleri nedenin, sahip olduklarından başka çocuk istememeleri olduğu görülmüştür. Bunu, %7,4 ile bir önceki gebeliğinbitiminden sonra çok kısa süre geçmiş olduğunu söyleyen kadınlar izlemektedir. Dolayısıyla, isteyerek düşük yapan kadınların toplam olarak yüzde 67,8'i ya doğurganlıklarını sınırlamak ya da doğum aralarını açmak nedeniyle bu yolu seçmişlerdir. İsteyerek düşük yapma nedeni olarak başka neden belirten kadınların çoğu, gebeliklerini bazı sağlık nedenlerinden dolayı sonlandırdıklarını belirtmişlerdir. Kadınların yaşlarının ilerlemesiyle beraber, artık çocuk sahibi olmamak için isteyerek düşük yapanların oranları da artmaktadır. Otuzbeş yaşın altındaki kadınların daha ileri yaşlardaki kadınlara göre, gebeliği sonlandırma nedeni olarak, istenen bir gebeliği geciktirmeyi (doğum aralarını açma) veya sağlık nedenlerini daha sıklıkla bildirmiş oldukları görülmektedir. Daha az eğitim görmüş kadınlar arasında isteyerek düşük nedeni olarak sahip olunandan başka çocuk istenmemesi daha sıklıkla belirtilmiştir. Bununla birlikte, daha fazla eğitim görmüş kadınlar arasında bile kadınların çoğunluğu, son düşüğün doğumları sınırlamak amacıyla yapıldığını belirtmiştir. Hem kentsel, hem de kırsal alanlarda yaşayan kadınların yaklaşık üçte ikisinin başka çocuk sahibi olmamak için isteyerek düşük yaptıkları göz önüne alındığında, kentsel ve kırsal alanlarda isteyerek düşük için belirtilen nedenler bakımından çok az bir farklılık olduğu görülmüştür. Bütün bölgelerde de, isteyerek düşük için en sık belirtilen neden, sahip olunandan başka çocuk istenmemesidir. Ancak başka çocuk sahibi olmamak için isteyerek düşük yapan kadınların oranı Batıda en fazlayken (%65,9), Doğuda en azdır (%53). Batıdaki oranın yaklaşık iki katına yakın olarak Doğuda kadınların beşte biri sağlık nedenleri dolayısıyla isteyerek düşüğe başvurduklarını belirtmişlerdir. Araştırmadan önceki 5 yıllık dönemde isteyerek düşük yapan her dört kadından üçü, isteyerek düşüğün özel bir doktor muayenehanesinde (%63,9) veya özel bir hastane ya da klinikte (%11,2) gerçekleştiğini belirtmiştir.

Abstract:
SUMMARY This study presents information on induced abortions in Turkey. Induced abortions have additional significance for family planning services since one important goal of family planning is to eliminate unwanted pregnancies. Women resort to induced abortions when they lack access to contraceptive services or other psychosocial barriers keep them from using family planning to avoid unwanted pregnancies. They may also decide to abort a pregnancy that results from contraceptive failure. The proportion of induced abortion is 26 percent in ever-married women Among the women who had had an induced abortion, around half had had only one induced abortion. Both age and the number of living children are strongly associated with the likelihood that a woman will have had an induced abortion. Percentage of ever-married women ever having had an induced abortion varies from less than 10 percent among women under age 25 to more than 40 percent among women age 45-49. The percentage of ever-married women who have had an induced abortion also increases steadily with the number of living children, from 4,7 percent of women with no living children to a peak of 40,3 percent among women with four children. Urban women are more likely to report having had an induced abortion than rural women. Considering regional patterns, women in the East region are the least likely to have ever had an induced abortion (19,3%) and women in the West region are the most likely to report an induced abortion (%30,2). There is little variation by education in the proportions of ever-married women who have had an induced abortion. The reasons women gave for having their last abortion was also analysed. Six of every ten women had the abortion because they did not want to have another child. An additional 7,4 percent ended the pregnancy because it followed a previous pregnancy too closely. Thus, a total of 67;8 percent of women who had an abortion wanted to space or limit their births at the time of the abortion. Among women citing other reasons for the abortion, the majorityindicated that they ended the pregnancy because of concerns about their health. As the age of women increases, the proportion of women had an abortion because they did not want another child also increases. The desire to delay (space) a wanted birth or concerns about health were cited somewhat more frequently as the reasons for ending the pregnancy among women under age 35 than among older women. Not wanting another child is more frequently reported by less-educated women. However even among more educated women, a majority of women reported the last abortion was the result of desire to limit births. There is little variation between urban and rural areas in the reasons women gave for having an abortion, with nearly two-thirds of both urban and rural women saying that they had an abortion because they did not want another child. In all of the regions, the predominant reason for having an abortion was also a desire to limit births. The West Region has the highest percentage of women reporting they had the abortion because they did not want another child (65,9 percent), and the East region had the lowest percentage (53 percent). In the East, one-fifth of women had the abortion because of concerns related to their own health, which is nearly twice the percentage expressing this concern in the West. Nearly three in four women who had an induced abortion in the five-year period preceding the survey reported the abortion took place at a private doctor's office (63,9 percent) or at a private hospital or clinic (1 1,2 percent 4