Avrupa'da Endülüs Yahudileri ve İslâm biliminin Avrupa'ya aktarılmasına katkıları (XI.-XV. yüzyıllar)
Andalusian Jews in Europe and their contribution to the transfer of Islamic science to Europe (XI-XV centuries)
Yazar: DUYGU KAYA
Danışman: PROF. DR. FATİH ERKOÇOĞLU
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Tarih = History
Dizin: Avrupa = European ; Endülüs = Andalucia ; Fransa = France ; Yahudiler = Jews ; İslami bilim = Islamic science ; İslamiyet = Islam ; İtalya = Italy

Özet:
Avrupa'da Endülüs Yahudileri ve İslâm Biliminin Avrupa'ya Aktarılmasına Katkıları (XI.-XV. Yüzyıllar)
Yahudi halkı dünyanın en eski topluluklarından birisi iken Yahudilik de günümüzdeki üç semavi dinden en eski olanıdır. Yahudi toplumu geniş bir coğrafyaya yayılarak farklı halklar ve kültürler içerisinde yaşamışlardır ve kendi içerisinde kapalı bir toplum hâlini almışlardır. Bu farklı kültürler, onlarda çeşitli etkiler yapmıştır. Özellikle birbirleri ile iletişimini sağlayan seyahatleri ve göçleri onların bu etkileşiminde önemli diğer bir faktördür. Yahudilerin yaşadıkları coğrafyalardan birisi olan İber Yarımadası'ndaki Endülüs toplumu ve kültürünün Yahudi halkı üzerinde oluşturduğu etki ve XI.-XV. yüzyıllar arasında gerek seyahat gerekse göç yoluyla bu etkinin Yahudiler tarafından Hıristiyan Avrupa'ya taşınması, orada yaşayan Hıristiyanlar ve Yahudi halkı üzerindeki etki, tezimizin konusunu oluşturmaktadır. Endülüs Yahudileri hakkında çeşitli araştırmalar bulunmaktadır. Ülkemizde Endülüs Yahudilerinin Avrupa'daki faaliyetleri ve özellikle de Endülüs medeniyetinin Avrupa'daki Yahudi halkına taşınması konusunda müstakil bir tez çalışmasına rastlanılmamıştır. Bu sebeple araştırmamızın konusu olarak seçilmiştir. Endülüs Yahudileri Endülüs'ten ayrılarak İtalya ve Güney Fransa gibi ülkelere seyahat amacıyla gitmiş veya göç ederek bu ülkelere yerleşmişlerdir. Böylece Endülüs'te edindikleri birikimleri bu topraklarda yaşayan insanlara özellikle de buralardaki Yahudi halka aktarmak için büyük çaba sarf etmişlerdir. Bu çabalar bilhassa tercüme faaliyetleri olarak karımıza çıkmaktadır. Kendi telif kitaplarını da yazan bu tercümanlar, Müslüman ilim insanlarının ve Endülüs'te yetişmiş Yahudi bilginlerinin, fikirlerinin yaşadıkları coğrafyalara ulaştırılmasında önemli rol oynamışlardır.

Anahtar Kelimeler: Endülüs, Güney Fransa, İbn Tibbon, Josef Kimhi, İbn Ezra.

Abstract:
Andalusian Jews in Europe and Their Contribution to the Transfer of Islamic Science to Europe (XI-XV Centuries)
As well as Jews are one of the oldest communities in the world, Judaism is the earliest of monotheistic religions. Jews spread over a wide geography and lived in different communities and cultures. They have become a closed society in themselves. These different cultures have had various effects on Jews. Their travels which enable them to communicate with each other, and migrations, are another important factor in this interaction. The effect of Andalus society and culture on Jews in the Iberian Peninsula, one of the geographies where Jews had lived, and the transfer of this influence to Christian Europe by Jews though travel and migration between XI-XV centuries, and especially the effect on Jews society living there constitute the subject of our thesis. There is various research about al-Andalus Jews. In our country there is no specific thesis on the activities of al-Andalus Jews in Europe and especially the transfer of al-Andalus civilization to Jews in Europe. For this reason, this topic was chosen as the subject of our research. Al-Andalus Jews left from Spain, travelled to countries such as Italy and Southern France, or settled in these countries by immigrating. Thus, they made great efforts to transfer the knowledge they had gained in Andalus to people living in these lands, especially to the Jews in there. These efforts appear especially as translation studies. The translators, who also wrote their own books, played an important role in conveying the knowledge and ideas of Muslim scholars and Jews who grew up in al-Andalus to geographies they went to.

Keywords: al-Andalus, France, Ibn Tibbon, Josef Kimhi, Ibn Ezra.