Hayao Miyazaki sinemasında evrensel kodların arketipsel temsili
Archetypal representation of universal codes in Hayao Miyazaki cinema
Yazar: MERT KARAPINAR
Danışman: DOÇ. DR. YASEMİN KILINÇARSLAN
Uşak Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı / İletişim Bilimleri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sahne ve Görüntü Sanatları = Performing and Visual Arts ; İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Arketip = Archetype ; Gösterge bilim = Semiotics ; Japon sineması = Japanese cinema ; Kültürel kod = Cultural code ; Miyazaki, Hayao = Miyazaki, Hayao ; Sinema = Cinema

Özet:
Kültürlerarası iletişim ve bilgi paylaşımı günümüzde daha kolay bir hale gelmiştir. Teknolojinin bu durumdaki rolü çok önemlidir. Buna karşılık farklı kültürlere sahip toplumların kullandıkları iletişim kodları da birbirinden oldukça farklıdır. Oluşmuş olan bu kültürlerarası anlam ayrılıklarıysa hala iletişimde sorunlar oluşturmaktadır. Bu karşıtlığa rağmen Hayao Miyazaki filmleri küresel çapta beğeni kazanmış filmlerdir. Savaş sonrası dönemde doğmuş olan Hayao Miyazaki Japon animasyon sinemasının (anime) önemli senarist ve yönetmenlerinden birisidir. Miyazaki'nin yapmış olduğu filmler Japon yerel kültürüne ait pek çok kod içermektedir. Filmlerin bu yerel kültürel kodlarla işlenmesine karşın farklı kültürler tarafından sevilmesi oldukça dikkat çekicidir. Bu durumun nasıl mümkün olduğunu anlamak, evrensel düzeyde kabul gören bir eser ortaya çıkartmanın yöntemini öğrenmeye yarayacaktır. Bu sebeple ortaya atılan hipotez, Hayao Miyazaki'nin kendi sinemasında evrensel kültürel kodlara ve arketiplere bolca yer verdiğidir. Bu hipotezi sınamak için öncelikle dünya mitolojileri incelenmiş ardından ise Carl Gustav Jung'ın arketip kavramı detaylandırılmıştır. Evrensel kültürel kodları oluşturduğu kabul edilen bu kavramlardan sonra yerel Japon kültürü incelenmiştir. Hipotezin doğruluğunu ya da yanlışlığını ortaya koymak için, Hayao Miyazaki'nin yönetmenlik yaptığı filmler belirlenmiş ardından örneklem olarak 8 film seçilmiştir. Seçilen bu 8 film Roland Barthes'in göstergebilimsel kuramı üzerinden analiz edilmiştir. Analiz sonuçları değerlendirilmiş ve Hayao Miyazaki'nin filmlerinde evrensel mitolojik sembollerden, öykülerden yararlandığını ortaya koymuştur. Bunun haricinde arketipler oldukça yoğun kullanılmış ve ekstra popüler kültür öğelerine de rastlanmıştır. İncelenen filmlerden ikisi Batılı romanlardan uyarlama olduğu için içerdiği yerel kültürel kodlarda azalma gözlenmiş ancak içerdikleri evrensel kodlar sayesinde Japonya içinde de iyi bir seyirci kitlesine ulaştığı görülmüştür.

Abstract:
Intercultural communication and information sharing has become easier today. The role of technology in this condition is very important. On the other hand, the communication codes used by societies with different cultures are quite different from each other. These intercultural separations that have formed still create problems in communication. Despite this contrast, Hayao Miyazaki films are globally acclaimed films. Hayao Miyazaki, who was born in the post-war period, is one of the most important screenwriters and directors of Japanese animation cinema (anime). Miyazaki's films contain many code of Japanese local culture. Although the films are processed with these local cultural codes, it is remarkable that they are loved by different cultures. Understanding how this situation is possible will help to learn the method of revealing a universal accepted work. For this reason, the hypothesis put forward is that Hayao Miyazaki has abundant in universal cultural codes and archetypes in his cinema. In order to test this hypothesis, the mythologies of the world were examined primarily and Carl Gustav Jung's archetype concept was detailed. Local Japanese culture was examined after these concepts, which were considered to be universal cultural codes. In order to reveal the accuracy or inaccuracy of the hypothesis, the films directed by Hayao Miyazaki were identified and 8 films were selected as sample. These 8 selected films were analyzed through Roland Barthes's semiotic theory. The results of the analysis were evaluated and revealed that Hayao Miyazaki benefited from universal mythological symbols and stories in his films. In addition, archetypes were used extensively and extra popular culture elements were also found. Since two of the films examined were adaptation of Western novels, a decrease in local cultural codes was observed, but it was seen that they reached a good audience in Japan thanks to the universal codes they contained.