Günümüz sanatında mahremiyet tartışmaları bağlamında gelişen özne-mekan ilişkileri
Subject-space relations that developing in the context of privacy discussions in contemporary art
Yazar: ŞEYMA İNCİ
Danışman: PROF. MÜMTAZ SAĞLAM
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Mahremiyet = Privacy ; Mekan = Space ; Resim sanatı = Painting art ; Sanat = Art ; Özne = Subject ; Özne-nesne ilişkisi = Subject-object relation

Özet:
Günümüzde mahremiyet kavramı, öznenin mekân ve yer ile olan ilişkilerini düzenleyen ve biçimlendiren unsurların başında gelmektedir. Mahremiyet kavramını, ahlaki olarak gizlilik ve utanç ile özdeşleştiren cinsiyetçi politikalar, mekânları da bu minvalde ayrıştırmaktadır. Öznenin gündelik yaşam pratiklerini sergilediği mahrem bir mekân olarak özel alan fikri kadın ile bütünleştirilirken; eril bir mekân olarak kamusal alan, erkek ve erkeğin temsili sayılan iktidarın sembolü olarak görülmektedir. Toplumsal cinsiyetin, bedeni biyolojik olarak ayıran ve sınıflandıran söyleme dayalı kadın-erkek ikiliği, bunun dışında kalan diğer cinsel yönelimleri ise ötekileştirerek kimliksiz kılmaktadır. Bu bağlamda mahremiyet kavramı sanatın da inceleme alanına dahil olmaktadır. Günümüz sanatının gündelik yaşam ve mekânla olan yakın teması, öznenin de dahil olduğu kavramsal bir çerçevede estetize edilmektedir.
Bu çalışmanın amacı güncel mahremiyet algısının, bireyleri cinsiyetli kimlikler olarak mekâna dahil eden bakış açısının, sanat üretimleriyle bağlantısını ele almaktır. Sanatın konusu olarak mahremiyet ile mekân ilişkisi, öncelikle mekânın toplumsal içeriğinden bağımsız ve kimliksiz olarak ele alınması fikrine dayanmaktadır. Çalışmanın birinci bölümü, mahremiyet kavramının mekânsal açılımlarını ve toplumsal-ahlakî boyutunu içeren cinsiyet yaklaşımlarını tanımlayarak irdelemektedir. İkinci bölümde ise, özne-mekân ilişkilerini doğrudan etkileyen cinsiyet söylemlerinin ve farklı cinsel yönelimlerin ait olduğu mekânlar sisteminin araştırması yapılmaktadır. Üçüncü bölümde, sözü edilen tüm bu mekânsal ilişkiler ağının, günümüz sanatına olan yansımaları araştırılmaktadır. Söz konusu kavramların da, sanatsal olarak ifadesi ve farklı mahrem mekân örnekleri incelenmektedir. Dördüncü bölümde ise inceleme konusu edilen tüm olgulara doğrudan veya direkt temas eden ve alternatif mekân önerileri sunan sanatçılardan, Gordon Matta Clark, Orhan Pamuk/Masumiyet Müzesi, Sophie Calle ve Louise Bourgeois'a yer verilmektedir.

Abstract:
Today, the concept of privacy is one of the elements that regulate and shape the subject's relations with space and place. Sexist policies that identify the concept of privacy with moral secrecy and shame also distinguish spaces in this sense. While the idea of private space as an intimate space where the subject exhibits daily life practices is integrated with the woman; as a masculine space, the public sphere is seen as the symbol of power, which is considered a representation of men. Discourse-based duality of gender, which biologically separates and classifies the body, renders other sexual orientations and other identities unidentified. In this context, the concept of privacy is included in the field of art. The close contact of contemporary art with everyday life and space is aesthetized in a conceptual framework, including the subject.
The aim of this study is to examine the relationship between the current perception of privacy and the point of view that includes individuals as gendered identities with art productions. The relationship between privacy and space as the subject of art is primarily based on the idea that space is handled independently and without identity. The first part of the study examines the gender approaches including the spatial expansions and the social-moral dimension of the concept of privacy. In the second part, the system of spaces to which gender discourses and different sexual orientations directly affect the subject-space relations is investigated. In the third chapter, the reflections of the mentioned network of spatial relations on contemporary art are investigated. Artistic expression of these concepts and examples of different private spaces are examined. In the fourth section, Gordon Matta Clark, Orhan Pamuk / Museum of Innocence, Sophie Calle and Louise Bourgeois are among the artists who have direct contact with all the subjects under consideration and offer alternative space suggestions.