Türk halklarının tarihine katkılarıyla tanınan Lev Nikolayeviç Gumilev'in hayatı (1912-1992) ve tarihçiliği
Life and historiography of Lev Nikolayevich Gumilev (1912-1992), known for his contributions for the history of Turkic people
Yazar: OĞULCAN SERDAR TURHAN
Danışman: PROF. DR. ABDULVAHAP KARA
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı / Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Tarih = History

Özet:
Ünlü Rus tarihçi Lev Nikolayeviç Gumilev'in akademik yaşantısı, Sovyetler Birliği döneminin sıkı siyasi kontrolü altında bile durmamıştır. Gulaglarda sürgün edilmesi ve çeşitli zorluklarla karşılaşması, onun bilimsel üretkenliğine zarar vermemiştir. Aksine, bu zorlu süreçler, onun karakterini şekillendirmiş ve daha da kararlı bir bilim insanı haline gelmesine katkıda bulunmuştur. Gumilev, etnogenez-passionerlik gibi kendi teorilerini geliştirmiş ve bu teorileri Avrasya halklarının tarihini anlamada önemli araçlar olarak kullanmıştır. Gumilev'in eserleri, sadece Türk tarihi üzerinde değil, aynı zamanda Avrasya'nın ve dünyanın genel tarihine ve kültürel gelişimine de derin bir anlayış sunar. Onun çalışmaları, sadece akademik değeriyle değil, aynı zamanda politik ve toplumsal etkileriyle de dikkat çeker. Eserlerinin temelinde Avrasyacılık düşüncesi teorileriyle birlikte bir etkendir ve bu düşünce, günümüzde hâlâ birçok araştırmacı ve politikacı tarafından dikkate alınan bir konu olmuştur. Gumilev'in yaşamı ve eserleri, Türk dünyasının yanı sıra Avrasya'nın genel tarihine ve kültürel dokusuna dair derinlemesine bir anlayışın sembolü olarak önemini korumaktadır.
1 Ekim 1912-15 Haziran 1992 tarihlerinde yaşayan ve Rusya İmparatorluğu'nda St.Peterburg şehri doğumlu ünlü Rus tarihçi ve coğrafyacı Gumilev daha birçok bilimde bilgi sahibi bir kişiliktir. Avrasyacılık akımını önce 1960'larda G.V. Vernadski ve coğrafyacı P.N. Savitski ile tanımıştır. Sürgünler ve hayat tecrübeleri ona etnogenez ve passionerlik kuramlarını ileri sürmesi için bir ortam hazırlamıştır. Özellikle eski Türk tarihi hakkında yazdığı eserlerle Türkiye ve tüm Türk dünyası açısından Gumilev'in yeri tartışılmazdır. Sovyetler Birliği zamanında gulaglara sürgün edilmesi ve mahkum hayatı yaşamasına rağmen bu zorluklar birçok bilimde çalışmalar yapmasına engel olmamıştır. Bu çalışmada Gumilev'in yaşamı, ilmi faaliyetleri, fikri hayatından ve eserlerinden bahsedilecektir. Avrasyacılık ideolojisi, etnogenez ve passionerlik kuramlarının açıklamaları yapılacaktır. Yazarın çalışmaları, Türk tarihi açısından değerlendirilecek ve bunun Avrasya'da ne gibi neticeleri olduğu hakkında çıkarımlar yapılacaktır. Gumilev'e karşı öne sürülen eleştiriler de değerlendirilecektir.

Abstract:
Famous Russian historian Lev Nikolayevich Gumilev's academic life did not stop even under the strict political control of the Soviet Union period. His exile in the Gulags and encountering various difficulties did not harm his scientific productivity. On the contrary, these difficult processes shaped his character and contributed to him becoming an even more determined scientist. Gumilev developed his own theories, such as ethnogenesis-passionarism, and used these theories as important tools in understanding the history of Eurasian peoples. Gumilev's works offer a deep understanding not only of Turkic history, but also of the general history and cultural development of Eurasia and the world. His works attract attention not only for their academic value but also for their political and social impact. The idea of Eurasianism is a factor in the basis of his works, together with his theories, and this idea is still a subject taken into consideration by many researchers and politicians today. Gumilev's life and works remain important as a symbol of an in-depth understanding of the general history and cultural fabric of the Turkic world as well as Eurasia.
The famous Russian historian and geographer Gumilev, who lived between 1 October 1912 and 15 June 1992 and was born in St. Petersburg in the Russian Empire, is a person proficient in many other sciences also. He first became acquainted with the Eurasianism movement in the 1960s via G.V.Vernadski and geographer P.N.Savitski. Exiles and life experiences prepared an environment for him to put forward the theories of ethnogenesis and passionarism. Gumilev's place in Turkey and the entire Turkic world is indisputable, especially with the works he wrote about ancient Turkic history. Although he was exiled to the gulags during the Soviet Union and lived a prisoner life, these difficulties did not prevent him from working in many sciences. In this study, Gumilev's life, scientific activities, intellectual life and works will be mentioned. Explanations of the ideology of Eurasianism, ethnogenesis and passionarism theories will be made. The author's works will be evaluated in terms of Turkic history and inferences will be made about what consequences this has in Eurasia. Criticisms put forward against Gumilev will also be evaluated.