24-36 ay gelişimsel dil bozukluğu riski olan çocuklarda ebeveyn eğitiminin etkililiğinin incelenmesi
An investigation of the effectiveness of parent training in 24-36 month old children with the risk of developmental language disorder
Yazar: ŞEYMA NUR ŞEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİFE BARMAK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı / Dil ve Konuşma Bozuklukları Terapisi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Dil ve Konuşma Terapisi = Language and Speech Therapy

Özet:
Gelişimsel Dil Bozukluğu (GDB), herhangi bir bozukluğa veya engele bağlı olmadan alıcı ve ifade edici dil gelişiminde gecikme ve/veya sorun yaşayan, çocuğun yaşına uygun dil becerilerinin gelişmediği ve yaşam boyu etkili olabilen bir dil gelişim bozukluğudur. Ebeveyn temelli dil müdahaleleri, bu grupta ebeveyn eğitimi olarak kullanılmakta olup, bizim çalışmamız da 24-36 ay arası GDB riski taşıyan çocuklarda bu tür müdahalelerin etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Çalışmamıza katılan 31 ebeveyn-çocuk çifti, 12 hafta süresince ebeveyn eğitimi almış ve bu eğitimlerin çocukların dil gelişimi üzerindeki etkileri ölçülmüştür. Çocukların dil becerileri, Türkçe Erken Dil Gelişim Testi (TEDİL) ve Türkçe İletişim Gelişimi Envanteri (TİGE) ile değerlendirilmiş ve gelişimin bir bütün olarak ele alınması amacıyla ön testlerde DENVER II Gelişimsel Tarama Testi uygulanmıştır. Ebeveyn temelli dil müdahalesi sonucunda elde edilen son test skorları, TEDİL ve TİGE testleri aracılığıyla değerlendirilmiştir.
Sonuçlar, ebeveyn temelli dil müdahalelerinin dil becerilerinde anlamlı gelişmeler sağladığını göstermektedir. TEDİL testinde, Alıcı Dil Becerileri ve İfade Edici Dil Becerileri alt test puanları, ön test ve son test karşılaştırmalarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar sergilemiştir (Alıcı Dil: z=-4,639, p<0,001; İfade Edici Dil: z=- 4,742, p<0,001). TİGE-II sonuçlarında da ön test ve son test puanları arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark gözlemlenmiştir (z=-4,89, p<0,001). Çalışmamızın bulguları, ebeveyn eğitiminin çocukların dil gelişimi üzerindeki olumlu etkilerini literatürle uyumlu bir şekilde desteklemekte ve dil gelişimindeki gecikmelerin erken dönemde tespit edilip müdahale edilmesinin önemini vurgulamaktadır. Bu sonuçlar, GDB riski taşıyan çocuklar için ebeveyn temelli müdahalelerin yaygınlaştırılması gerektiğini ve erken yaşta dil gelişimini destekleyici programların dil gelişiminde yaşanan gecikmeleri önlemeye katkı sağlayabileceğini göstermektedir.

Abstract:
Developmental Language Disorder (DLD) is a lifelong language development disorder in which children with delay and/or problems in receptive and expressive language development without any disorder or disability do not develop age- appropriate language skills. Parent-based language interventions are used as parent training in this group, and our study aims to evaluate the effect of such interventions in children aged 24-36 months who are at risk of DLD.
The 31 parent-child pairs who participated in our study received parent training for 12 weeks and the effects of these trainings on children's language development were measured. Children's language skills were assessed with the Turkish Early Language Development Test (TEDIL) and the Turkish Communication Development Inventory (TIGE), and the DENVER II Developmental Screening Test was applied in the pre-tests in order to address development as a whole. Post-test scores obtained as a result of the parent-based language intervention were evaluated through TEDIL and TIGE tests.
The results show that parent-based language interventions resulted in significant improvements in language skills. In the TEDIL test, Receptive Language Skills and Expressive Language Skills subtest scores showed statistically significant differences in the pretest and posttest comparisons (Receptive Language: z=-4,639, p<0,001; Expressive Language: z=-4,742, p<0,001). A statistically significant difference was also observed between the pre-test and post-test scores in the TIGE-II results (z=-4,89, p<0,001). The findings of our study support the positive effects of parental education on children's language development in accordance with the literature and emphasise the importance of early detection and intervention of delays in language development. These results suggest that parent-based interventions should be expanded for children at risk of DLD and that programmes that support language development at an early age can contribute to the prevention of delays in language development.