Cezaevindeki hükümlülerin hakları ve hakların kullanımı
Rights of convicts in prison and the use of rights
Yazar: ONUR SEZEN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERTAÇ IŞIKA
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Hukuk = Law

Özet:
Bu çalışma, hapsetmenin cezaevinde bulunan hükümlü yönünden bir
bakış açısı ile ele alınması amacıyla yapılmıştır. Ceza infaz sisteminin yazılı
kurallarına odaklı çalışmaların çok sayıda olması yanında, sistemin cezaevinde
bulunan hükümlülere bakış açısına odaklı çalışmaların az sayıda olması
sebebiyle literatürdeki bu ihtiyaca cevap verilmesi amacıyla bu çalışma
hazırlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde, cezalandırma yetkisinin el
değiştirmesine dair tarihi bir izlem sunulması amaçlanmıştır. Ardından modern
ceza infaz sistemi tarafından cezaevinde bulunan hükümlülerin aynı zamanda bir
gün izole edildikleri topluma geri dönecekleri şekilde oluşturulmuş bir ceza
adaleti sistemi paydaşı oldukları hatırlatılmıştır. Bu sebeple cezaların
bireyselleştirilmesi kavramı ve bireyselleştirmede kullanılan araçlara yer
verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde, cezaevinde bulunan hükümlülerin
5275 Sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun içerisinde
sayılan haklarından kısaca bahsedilmiştir. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde
cezaevinde bulunan hükümlülerin haklarından ne ölçüde yararlandıklarının
denetlenmesi amacıyla oluşturulan mekanizmalar uluslararası ve ulusal düzeyde
gruplandırılarak, bu mekanizmalar içerisinde büyük emeği olmasına karşın
denetleme mekanizması olarak öğretide görmezden gelinen meslek örgütleri ve
sivil toplum kuruluşları gönüllü denetim mekanizmaları adı altında kısaca
incelenmiştir. İnceleme sırasında denetim mekanizmalarının raporlarından
örnekler verilmiştir. Bu örnekler ile cezaevinde bulunan hükümlülerin
haklarından günümüzde etkin şekilde faydalanıp faydalanamadıklarına dair
yapmış oldukları şikayetler ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: İnfaz hukuku, hükümlülerin hakları, hapsetmenin
tarihçesi, denetim mekanizmaları, cezanın bireyselleştirilmesi

Abstract:
This study was carried out in order to deal with incarceration from a
convicts' point of view. In addition many studies focusing on the written rules
of the penal system, this study has been prepared in order to respond to this need
in the literature due to less studies focused on the system's perspective on
convicts. In the first part of the study, it is aimed to present a historical trace of
the change of power of punishment. Then, it was reminded that convicts are
stakeholders in a criminal justice system created by the modern penitentiary
system in such a way that they will one day return to the society from which they
were isolated. For this reason, the concept of individualization of punishments
and the tools used in individualization are included. In the second part of the
study, the rights of convicts listed in the Law No. 5275 on the Execution of Penal
and Security Measures are briefly mentioned. In the third and last part of the
study, the mechanisms established to control the extent to which convicts benefit
from their rights are grouped at the international and national level, and
professional organizations and non-governmental organizations, which are
ignored in the doctrine as a control mechanism, although they have great efforts
in these mechanisms, are briefly examined under the name of voluntary control
mechanisms. During the review, examples of the reports of the audit mechanisms
were given. With these examples, it has been tried to reveal the complaints made
by convicts about whether they can benefit from their rights effectively today.
Key Words: Execution law, prisoner rights, history of incarceration,
control mechanisms, individualization of punishment