Maksimum entropi modeli ile CBS kullanılarak formica rufa yuvalarının potansiyel dağılımının belirlenmesi
Determining the potential distribution of formica rufa nests using GIS with maximum entropy model
Yazar: EDA ÜNEL
Danışman: DOÇ. DR. GONCA ECE ÖZCAN
Kastamonu Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalışma; Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü, Kastamonu Orman İşletme Müdürlüğü ormanlarında 2022-2023 yıllarında yürütülmüş ve çalışma alanında toplam 267 Formica rufa yuvası tespit edilmiştir. Formica rufa'ların habitat tercihleri meşcere, topoğrafik ve iklim değişkenlerine göre değerlendirilmiştir. Ayrı ayrı değerlendirildiğinde yuvaların 3 kapalı meşcereleri, orta bonittetleri, gölgeli bakıları, normal kapalı meşcereleri, 1800 m'ye kadar olan yükseltileri, düşük eğimli alanları, düşük sıcaklıklara sahip, 48 mm'den daha düşük yağış alan ve yüksek solar radyasyona sahip meşcereleri daha fazla tercih ettiği belirlenmiştir. Bu çalışmada ayrıca Formica rufa'lar için potansiyel uygun alanların seçimi Maksimum Entropi (MaxEnt) yaklaşımı ile 30 farklı değişken kullanılarak modellenmiş ve habitat uygunluk haritası oluşturulmuştur. Modelin doğruluğu alıcı çalışma karakteristiği (ROC, Receiver Operating Characteristic) analizi ile değerlendirilmiş eğitim verilerinde eğrinin altındaki alan (AUC, Area Under Curve) 0.941; test verilerinde ise 0,946 olarak hesaplanmıştır. Formica rufa'ların potansiyel uygun alanların belirlenmesinde modele en çok katkı sağlayan değişken gelişim çağıdır ve bu değişken modelin %39,5'ini oluşturmaktadır. Bunun yanında gelişim çağı, nitelik ve En kurak ilk üç ayın yağış miktarı (BIO7) değişkenleri modelin %75,1'ini oluşturmaktadır. Habitat uygunluk haritasına göre arazi çalışması sonucunda tespit edilen F. rufa yuvalarının %79'u uygun ve çok uygun alanlarda yer almaktadır. Kuzey yarımküre ormanlarında yaygın olarak bulunan ve orman ekosistemleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olan Formica rufa grubu aynı zamanda orman ekosistemlerinde en dikkat çeken biyoindikatör türlerdir. Bu türlerin habitat seçiminde etkili olan değişkenlerin ortaya koyulması bu türlerin korunması ve yönetilmesi açısından önemlidir.

Abstract:
This study was carried out in the forests of Kastamonu Regional Directorate of Forestry, Kastamonu Forest Enterprise, in 2022-2023, and a total of 267 Formica rufa nests were determined in the study area. Habitat preferences of F. rufa were evaluated according to stand, topographic and climate variables. When the variables were assessed separately, the nests preferred full coverage stands, medium site index, shady aspects, productive stands, altitudes up to 1800 m, low slope area, low temperatures, precipitation lower than 48 mm, and high solar radiation stands. Also, in this study, suitable habitat selection for F. rufa was modeled using 30 different variables with the Maximum Entropy (MaxEnt) approach, and a habitat suitability map was created. The model's accuracy was evaluated by Receiver Operating Characteristic (ROC) analysis, and the Area Under Curve (AUC) was calculated as 0.941 in the training data and 0.946 in the test data. The most contributing variable to the model in the habitat selection of F. rufa is the development stage, constituting 39.5% of the model. In addition, the development stage, productivity, and precipitation of the driest quarter (BIO7) variables constitute 75.1% of the model. According to the habitat suitability map, 79% of the F. rufa nests identified as a result of field work are located in suitable and very suitable areas. F. rufa group, which is widely found in the forests of the northern hemisphere and has a significant impact on forest ecosystems, is also the most remarkable bioindicator species in forest ecosystems. Revealing the variables that affect the habitat selection of these species is essential for the protection and management of these species.