Profesyonel ve amatör futbolcuların zihinsel antrenman özellikleri ile toparlanma bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi
The evaluation of mental training characteristics and recovery level of professional and amateur football players
Yazar: NURULLAH GÜVEN
Danışman: DOÇ. DR. TALHA MURATHAN
Ardahan Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Beden Eğitimi ve Spor Eğitimi Anabiilim Dalı / Spor Yöneticiliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Spor = Sports
Dizin: Antrenman = Training ; Bilgi düzeyi = Level of knowledge ; Futbol = Football ; Futbol takımları = Football teams ; Futbolcular = Football players ; Takım sporları = Team sports ; Toparlanma = Recovery ; Zihinsel antrenman = Mental training

Özet:
Futbol dünyada profesyonel ve amatör düzeyde oynanmakta olan en yaygın spor
branşlarındandır. Tüm kıtalarda, milyonlarca futbolsever tarafından yakından takip
edilmektedir. Spor bilimlerinde yaşanan yeni gelişmeler ile futbolcularda, performans
düzeyini artırmak için, biyomekanik, biyokimya, fizyoloji, biyoloji, psikoloji, sosyoloji
gibi bilim disiplinlerinin de yardımıyla sayısız çalışmaya konu olmaktadır. Futbolda
antrenörlerin, geleneksel antrenman yöntemleri yerine, bilimsel kanıtlara dayalı, çağdaş
antrenman yöntemlerine kaymaları ile takımlarının başarılı olmaları, futbolun içerisinde
bilim ve teknolojinin daha fazla yer almasına yol açmıştır. Bu bilgiler ışığında bu
araştırmada profesyonel ve amatör düzeyde futbol oynayan sporcuların zihinsel
antrenman özellikleri ile toparlanma bilgi düzeylerinin farklı değişkenler açısından
değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma evrenini 2020-2021 Futbol sezonundaki
profesyonel ve amatör futbolcular oluşturmaktadır. Araştırma örneklem grubu ise 2020-
2021 Futbol sezonunda aktif olarak lisanslı sporcu olan Türkiye Futbol Federasyonu 3.
Lig 2. Grup ve 3. Lig 4.Grup profesyonel takımlarındaki futbolcular ile Adıyaman ili
Bölgesel Amatör Ligi ve Yerel Liglerinde aktif olan 534 futbolcudan oluşmaktadır.
Araştırmada veri toplama aracı olarak Behnke ve diğerleri (2017) tarafından geliştirilen
Yarayan ve İlhan (2018) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Zihinsel Antrenman
Envanteri" ve Aydemir ve ark. (2020) tarafından geliştirilen "Toparlanma Bilgi Testi"
kullanılmıştır.
Araştırmamıza katılan futbolcuların %38,38 (205)'i Türkiye liglerinde profesyonel
olarak futbol oynadıkları, %61,61 (329)'ununda amatör olarak futbol oynadıkları tespit
edilmiştir. Araştırmaya katılan futbolcuların %10,11 (54)'ü 18 yaş ve altı yaşa sahip
olduğu, %34,08 (182'sinin de 19-23 yaş aralığında olduğu, %27,34 (146)'sının 24-28
yaş aralığında olduğu, %18,91 (101)'ininde 29-33 yaş aralığında olduğu ve son olarak
da %9,55 (51)'ininde 34 yaş ve üstü yaş aralığına sahip olduğu tesbit edilmiştir.
Araştırma grubunun amatör ve profesyonel olma durumuna göre toparlanma bilgi testi
puanlarında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Anlamlı farklılık toparlanma testinin
6
toparlanma fizyolojisi ve toparlanma yöntemleri alt boyutlarında profesyonel
futbolcular lehine olduğu gözlenmiştir (ttfizyolojisi=3,611 p=,001; ttyöntemleri=2,627,
p=,000).
Sonuç olarak araştırmada eğitim seviyesinin artmasıyla toparlanma bilgi düzeyinin
arttığı belirlenmiştir. Profesyonel futbolcuların hem bilgi düzeyleri hem de toparlanma
tekniklerini kullanım sıklıkları anlamlı bir şekilde amatör futbolculardan daha yüksek
bulunmuştur. Toparlanma bilgi düzeyi yüksek olan futbolcuların aynı zamanda zihinsel
antrenman ölçeği alt boyutları olan zihinsel canlandırma, kendinle konuşma ve zihinsel
performans becerileri arasında ortanın üstünde pozitif yönde güçlü bir ilişki tespit
edilmiştir. Zihinsel antrenman uygulamaları ile toparlanma bilgisinin yeni bir becerinin
öğretilmesi ve müsabaka ortamına yansıtılması sürecinde özellikle yeni başlayan
sporcular için oldukça önemli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda sporcular,
başarının sadece aşırı antrenman yüklenmeleriyle sınırlı olduğunu düşünmemelidirler.
Bu yüklenmelerden sonra vücudun uygun bir toparlanmayla antrenman öncesi duruma
hatta performans olarak antrenman öncesi durumdan daha iyi bir seviyeye
(süperkompenzasyon=fazladan tamlama) gelindiğini kavramalıdırlar. Futbolda sadece
fiziksel antrenmanın sporcu için yeterli olmadığını fiziksel antrenmanın yanında
zihinsel antrenman tekniklerinin de kullanılmasının başarı ve sporcu performansını
arttıracağı öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler:
Futbolcu, zihinsel antrenman, toparlanma bilgi düzeyi.

Abstract:
Football is one of the most common sports branches played at professional and amateur
level in the world. It is followed closely by millions of football fans on all continents.
With the new developments in sports sciences, it has been the subject of numerous
studies with the help of science disciplines such as biomechanics, biochemistry,
physiology, biology, psychology, sociology in order to increase the performance level
of football players. The success of the coaches in football, with the shift of the coaches
to the modern training methods based on scientific evidence, instead of the traditional
training methods, has led to the fact that science and technology are more involved in
football. In the light of this information, it was aimed to evaluate the mental training
characteristics and recovery knowledge levels of athletes playing professional and
amateur football in terms of different variables. The research population consists of
professional and amateur football players in the 2020-2021 football season. The
research sample group consists of Turkish Football Federation 3rd League 2nd Group
and 3rd League 4th Group professional teams who are actively licensed athletes in the
2020-2021 football season, and 534 footballers who are active in the Regional Amateur
League and Local Leagues of Adıyaman. As a data collection tool in the research, "The
Sport Mental Training Questionnaire (SMTQ)" developed by Behnke et al. (2017) and
adapted into Turkish by Yarayan and İlhan (2018) and " Sports Recovery Knowledge
Level Test " which developed by Aydemir et al. (2020) was used.
It has been determined that 38.38% (205) of the football players participating in our
research play football professionally in Turkish leagues, and 61.61% (329) of them play
football as amateurs. Of the football players participating in the study, 10.11% (54)
were aged 18 years or younger, 34.08% (182) were between the ages of 19-23, 27.34%
(146) were aged 24-28, 18.91% (101) were in the age range of 29-33, and finally 9.55%
(51) of them were in the age range of 34 and over was determined. As a result of the
research, a significant difference was found in the recovery knowledge test scores
according to the amateur and professional status of the research group. Significant
8
difference was observed in favor of professional football players in the recovery
physiology and recovery methods sub-dimensions of the recovery test (ttphys=3.611
p=.001; ttymethods=2.627, p=.000).
As a result, it was determined in the research that the level of recovery knowledge
increased with the increase in education level. Professional footballers' knowledge
levels and frequency of use of recovery techniques were found to be significantly higher
than amateur footballers. It was determined that there is a strong positive relationship
above the middle between the mental animation, talking to yourself and mental
performance skills, which are also the sub-dimensions of the mental training scale, of
the football players with a high level of recovery knowledge. It has been concluded that
mental training practices and recovery knowledge are very important especially for
beginners in the process of teaching a new skill and reflecting it to the competition
environment. In this regard, athletes should not think that success is limited to training
overloads only. After these loads, they should realize that with proper recovery, the
body reaches a pre-training state, and even a better level of performance
(supercompensation = extra compensation) than the pre-training state. It is predicted
that not only physical training is sufficient for the athlete in football, but also the use of
mental training techniques in addition to physical training will increase the success and
performance of the athlete.
Keywords:
Footballer, Mental training, Recovery knowledge level.