Epilepsi hastalarında psikiyatrik belirti ve komorbiditelerin yaşam kalitesi ve stigmatizasyon ile ilişkisi
Psychiatric symptoms in epilepsy patients and quality of life and relationship of comorbidities with sigmatization
Yazar: TURAL TALIBOV
Danışman: PROF. DR. NERSES BEBEK
İstanbul Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Nöroloji = Neurology ; Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Belirti ve semptomlar = Signs and symptoms ; Damgalama = Stigmatization ; Epilepsi = Epilepsy ; Komorbidite = Comorbidity ; Nöropsikiyatri = Neuropsychiatry ; Psikiyatrik hastalar = Psychiatric patients ; Psikiyatrik hastalıklar = Psychiatric sickness ; Yaşam kalitesi = Quality of life

Özet:
AMAÇ: Epilepsi hastalarında psikiyatrik hastalıkların sıklığı, nöbetlerin yol açtığı
psikososyal sonuçlar ve stigmatizasyonun araştırılması, hastaların hayat kalitesinin artırılması
ve nöbet sıklığının kontrol altına alınması açısından önemlidir. Çalışmamızda epilepsi tanılı
hastalarda komorbid psikiyatrik hastalıkların ve stigmatizasyonun değerlendirilmesi, bunların
hastaların klinik ve sosyodemografik verileriyle ilişkisinin araştırılması, hastaların hayat
kalitesine ve hissedilen stigma üzerine etkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.
YÖNTEM: İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Klinik Nörofizyoloji Bilim
Dalı Epilepsi polikliniğinde takipli, Kasım 2020 - Ekim 2021 tarihleri arasında polikliniğie
başvuran 18-65 yaş aralığındaki epilepsi tanılı, okuma yazma bilen, entelektüel gelişimsel
bozukluğu olmayan 300 hasta değerlendirildi. Hastalarda yaş, cinsiyet, eğitim durumu, medeni
hali, epilepsi başlangıç yaşı, hastalık süresi, MR görüntüleme bulguları, elektroensefalografi
bulguları, nöropsikolojik test, ailede epilepsi öyküsü, epilepsi cerrahi öyküsü, nöbet sıklığı,
kullandığı antiepileptik tedavileri ve sayısı sorgulandı. International League Against Epilepsy
(ILAE)'nin 2017 epilepsi sendromu ve nöbet sınıflamasına göre hastalar alt gruplara ayrıldı.
Çalışmaya alınan tüm epilepsi hastalarına SCL90-R (Symptom Check List) Psikolojik Belirti
Tarama testi, Epilepside Yaşam Kalitesi Ölçeği (QOLIE-10) ve Hissedilen Stigma Ölçeği
uygulandı. SCL90-R genel semptom indeksi (GSI) 1 'in üzerinde puan alan hastalar psikiyatrik
hastalık açısından yüksek riskli olarak değerlendirilerek İstanbul Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve
Hastalıkları Anabilim Dalı'nda deneyimli psikiyatristler tarafından Mini Uluslararası
Nöropsikiyatrik Görüşme ile değerlendirildi (MINI). Elde edilen veriler ile psikiyatrik
komorbiditelerin sıklığı, komorbid psikiyatrik hastalıkların epilepsi hastalarında yaşam kalitesi
ve stigmatizasyon ile ilişkisi değerlendirildi. İstatistiksel analizlerde SPSS (Statistics Package
of Social Science) 21.0 paket programı kullanıldı.
BULGULAR: Hastaların 195'inde (%65) fokal epilepsi sendromu, 93'ünde (%31) jeneralize,
9'unda fokal ve jeneralize (%3,3) epilepsi sendromu mevcuttu. Hastalardan 2'sinin (%0,7)
epilepsi sendromu belirlenemedi. Hastalardan 92'sinin idiopatik/genetik (%30,8), 112'sinin
(%37,3) yapısal, 6'sının (%2) genetik, 77'sinin (%25,6) ise nedeni belirlenemeyen epilepsi
tanısı mevcuttu. Hastaların ortalama nöbet sıklığı ayda 1,48'di. Epilepsi hastalarının %24'ünde
(n=64) en sık duygu durum (%18,7 n=50) ve anksiyete bozukluğu (%10,4 n=28) olmak üzere
komorbid psikiyatrik hastalık saptandı. Psikiyatrik komorbiditeler; nöbet sıklığı (p=0,004),
antiepileptik ilaç sayısı (p=0,015), epilepsi cerrahisi (p=0,037) ve psikiyatrik hastalık

2

öyküsünün olması (p<0,001), Hissedilen Stigma (p<0,001) ve QOLIE-10 (p<0,001) skoru
yüksekliğiyle orantılı bulundu.
SONUÇ: Çalışmamızın sonuçlarına göre epilepsi hastalarındaki psikiyatrik
komorbiditelerin en önemli ön göstergesinin psikiyatrik hastalık öyküsünün olması, kötü hayat
kalitesi ve yüksek hissedilen stigma skorlarının olduğu saptandı. Yaşam kalitesinin ve
stigmatizasyonun psikososyal ve ekonomik etkilerinin azaltılması için epilepsi polikiliğindeki
hastaların komorbid psikiyatrik hastalıklar açısından taranması ve psikiyatri kliniği ile yakın
işbirliği kurulmasının önemli olduğu sonucu vurgulandı.
Anahtar Kelimeler: Psikiyatrik Komorbidite, Yaşam Kalitesi, Hissedilen Stigma.

Abstract:
OBJECTIVE: Research around the frequency of psychiatric diseases and psychosocial
consequences caused by seizures and stigmatization in epilepsy patients is important, in terms
of multidimensional evaluation of the condition, increasing quality of life and controlling the
frequency of seizures. This prospective study aims to evaluate comorbid psychiatric diseases
and stigmatization in patients with epilepsy, by ınvestıgatıng their relatıonshıp with clinical and
sociodemographic data, and to determine their effects on patients' quality of life and perceived
stigma.
METHODS: Three hundreds patients were evaluated, aged between 18-65 years old,
diagnosed with epilepsy, literate, and without intellectual disability. They were followed up in
the Department of Clinical Neurophysiology of Istanbul Istanbul Faculty of Medicine, Istanbul
Unıversıty, and seen in the Epilepsy outpatient clinic between November 2020 and October
2021. Age, gender, level of education, marital status, age of epilepsy onset, duration of disease,
MR imaging findings, electroencephalography findings, neuropsychological test results, family
history of epilepsy, history of epilepsy surgery, seizure frequency, and number of antiepileptic
treatments used were all investigated. Patients were divided into subgroups according to the
2017 epilepsy syndrome and seizure classification of the International League Against Epilepsy
(ILAE). SCL90-R Symptom Check List, Quality of Life in Epilepsy Scale (QOLIE-10), and
Perceived Stigma Scale were applied to all epilepsy patients included in the study. Patients
having a SCL90-R general symptom index (GSI) score more than 1 were considered to be at
high risk for psychiatric disorder and were assessed using the Mini International
Neuropsychiatric Interview (MINI) by experienced psychiatrists at the Istanbul Faculty of
Medıcıne Department of Psychiatry. The frequency of psychiatric comorbidities, the
relationship of comorbid psychiatric disorders with quality of life, and stigmatization in
epilepsy patients were evaluated. Statistics Package of Social Science 21.0 programme was
used for statistical analyses.
RESULTS: 195 (65%) of the patients had focal epileptic syndrome, 93 (31%) had
generalized epilepsy, and 9 (3.3%) had both focal and generalized epilepsy. In two (0.7 percent)
of the patients, the epilepsy syndrome could not be identified. 92 patients (30.8%) had
idiopathic/genetic epilepsy, 112 (37.3%) had structural epilepsy, 6 (2%) had genetic epilepsy,
and 77 (25.6%) had epilepsy of unknown origin. The patients' mean seizure frequency was 1.48
per month. Psychiatric comorbidities were found in 24% (n=64) of epilepsy patients, with mood

4

(18.7%, n=50) and anxiety disorder being the most common (10.4%, n=28 ). The frequency of
seizures (p=0,004), the number of antiepileptics (p=0,015), history of epilepsy surgery and
psychiatric disorder (p<0,001), and high perceived Stigma (p<0,001) and QOLIE-10 (p<0,001)
scores were all correlated to psychiatric comorbidities.
CONCLUSION: According to the results of the study, it was determined that the most
important predictors of psychiatric comorbidities in epilepsy patients were a history of
psychiatric disease, poor quality of life and high perceived stigma scores. Thıs suggests that
screening patients for comorbid psychiatric conditions in epilepsy outpatient clinics is critical,
as is establishing strong collaboration with the psychiatry clinic, in order to reduce psychosocial
ıssues and economic burden of stigmatisation and improve quality of life.
Key Words: Psychiatric Comorbidity, Quality of Life, Perceived Stigma