Hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili karşılaştıkları sorunların demografik değişkenler açısından incelenmesi
Examining the problems encountered by aircraft maintenance technicians regarding occupational HEALTH and safety in terms of demographic variables
Yazar: ERHAN SICAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECLA DALBAY
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı / İş Sağlığı ve Güvenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Sivil Havacılık = Civil Aviation
Dizin: Demografik değişkenler = Demographic variables ; Hava aracı = Air vehicle ; Hava aracı bakım teknisyenleri = Aircraft maintenance technicians ; Sivil havacılık = Civil aviation ; Sivil havacılık işletmeleri = Civil aviation companies ; İş güvenliği = Work safety ; İş kazaları = Occupational accidents ; İş sağlığı = Occupational health ; İş sağlığı ve güvenliği = Occupational health and safety

Özet:
Zaman içinde seyahatler için hava yollarını tercih eden insanların sayısı ivmelenerek artmaktadır. Artan taleplerin karşılanabilmesi için sürekli olarak sivil havacılık alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların sayıları artış gösteriyor. Sivil havacılık sektöründe uçuş faaliyetlerinin sorunsuz bir şekilde icra edilebilmesi için, sektör içerisinde dinamik bir şekilde görev alan tüm meslek gruplarının eksiksiz bir şekilde sorumluluklarını yerine getirmesi gerekmektedir. Uçuşa elverişlilik noktasında dikkatleri ilk olarak hava aracı bakım teknisyenleri çekmektedir. Üs, hat ve komponent bakım gibi alanlarda görev alan hava aracı bakım teknisyenleri, uçakların güvenli bir şekilde uçabilmelerini sağlama sorumluluğuna sahiptirler.   Oldukça kritik bir noktada görev alan hava aracı bakım teknisyenleri ciddi iş kazalarıyla karşı karşıya kalmaktadırlar. Yaralanma, uzuv kaybı ve ölüm gibi durumlarla sonuçlanabilen iş kazalarının ortadan kaldırılması için iş sağlığı ve güvenliği alanında araştırmalar devam etmekte olup iş kazalarına sebep olan problemlerin, geliştirilen uygulamalar ve alınan önlemler neticesinde ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.
Bu araştırma kapsamında da hava aracı bakım teknisyenleri ile çalışılmıştır. Araştırma sürecinde; hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili yaşadıkları sorunların demografik değişkenler açısından etkisini irdelemek hedeflenmiştir. Bu amaçla, teknisyenlere anket yöntemiyle sorular yöneltilmiştir. Anket formu, hava aracı bakım teknisyenlerine Google formlar aracılığı ile elektronik ortamda yöneltilmiş ve 492 hava aracı bakım teknisyeninden yanıt gelmiştir. Toplanan veriler SPSS 26 ve AMOS 20 istatistik analiz programları kullanılarak analiz edilmiş ve araştırmanın sonuçları ortaya çıkarılmıştır. Araştırma sonucunda, hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili karşılaştıkları sorunların yaş, medeni durum, eğitim düzeyi, iş tecrübesi, çalıştıkları departman ve görev değişkenlerine göre anlamlı bir biçimde farklılaştığı tespit edilmiştir.  Bu kapsamda; yaş azaldıkça hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili daha çok sorunla karşılaştıkları belirlenmiştir. Bekar olan hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili karşılaştıkları sorunların evlilere oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi arttıkça hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili daha çok sorunla karşılaştıkları belirlenmiştir. İş tecrübesi arttıkça hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili daha az sorunla karşılaştıkları belirlenmiştir. Mekanik departmanda çalışan hava aracı bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili karşılaştıkları sorunların kabiniçi departmanda çalışanlara oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Son olarak, bakım teknisyenlerinin iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili karşılaştıkları sorunların başteknisyen ve bakım şefine oranla daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The number of people who prefer airlines for travel is accelerating. In order to meet the increasing demands, the number of institutions and organizations operating in the field of civil aviation constantly increases. In order for the flight activities to be carried out smoothly in the civil aviation sector, all occupational groups working dynamically within the sector must fulfill their responsibilities completely. In terms of airworthiness, aircraft maintenance technicians draw attention first. Aircraft maintenance technicians in areas such as base, line and component maintenance have the responsibility to ensure that aircraft can fly safely. Aircraft maintenance technicians, who work at a very critical point, are faced with serious work accidents. In order to eliminate occupational accidents that may result in injury, loss of limb and death, researches in the field of occupational health and safety continue and it is aimed to eliminate the problems that cause occupational accidents as a result of the developed applications and the measures taken.
Within the scope of this research, aircraft maintenance technicians were also worked with. During the research process; It was aimed to examine the impact of the problems experienced by aircraft maintenance technicians related to occupational health and safety in terms of demographic variables. For this purpose, questions were directed to the technicians by questionnaire method. The questionnaire form was sent to aircraft maintenance technicians electronically via Google forms and 492 aircraft maintenance technicians responded. The collected data were analyzed using SPSS 26 and AMOS 20 statistical analysis programs and the results of the research were revealed. As a result of the research, it has been determined that the problems encountered by aircraft maintenance technicians related to occupational health and safety differ significantly according to age, marital status, education level, work experience, department and job variables they work in. In this context; It has been determined that as the age decreases, aircraft maintenance technicians encounter more problems related to occupational health and safety. It has been determined that the problems encountered by single aircraft maintenance technicians related to occupational health and safety are higher than those of married ones. It has been determined that as the level of education increases, aircraft maintenance technicians encounter more problems related to occupational health and safety. It has been determined that as the work experience increases, aircraft maintenance technicians encounter fewer problems related to occupational health and safety. It has been determined that the problems encountered by aircraft maintenance technicians working in the mechanical department related to occupational health and safety are higher than those working in the cabin department. Finally, it has been determined that the problems encountered by maintenance technicians related to occupational health and safety are higher than those of the chief technician and maintenance chief.