Obstrüktif uyku apne sendromu olan hastalarda, hastalık şiddeti ve tedavi uyumunun inflamasyon ve nörobilişsel işlevler ile ilişkisi
The relationship of disease severity and treatment addiction with inflammatory and neurocognitive functions in patients with obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: ÖMER FARUK ILDIZ
Danışman: DOÇ. DR. AHMET HAKAN EKMEKCİ
Selçuk Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Nöroloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Nöroloji = Neurology

Özet:
Giriş: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS), hava akımının tekrarlayan şekilde tamamen kesilmesi (apne) ve kısmi azalması (hipopne) ile karakterizedir. Son yıllarda yapılan birçok çalışma OUAS'ın neden olduğu inflamasyonun ve aralıklı hipoksinin, nörobilişsel işlevin bozulmasına yol açtığını göstermektedir. OUAS hastalarında bilişsel eksiklikler gözlenmiştir ve bu alandaki bulgular tutarsız kalsa da OUAS'da entelektüel işlev, bellek, dikkat ve yürütücü işlevdeki eksiklikler için kanıtlar mevcuttur. Çalışmamızın amacı, OUAS'lı hastalarda, kognitif etkilenmenin varlığını ve alt tipini belirleme ve CPAP'ın nörokognitif fonksiyonlar üzerinde de tedavi edici etkisinin olup olmadığını anlamak ve OUAS ağırlığı ile Hemogramdaki inflamatuvar belirteçler arasında bir ilişki olup olmadığını incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Nöroloji Ana Bilim Dalı uyku biriminde 01.01.2021-30.11.2022 tarihleri arasında OUAS tanısı almış tüm hastalar retrospektif olarak incelendi. Polisomnografi ile birlikte hemogram testi çalışılan ve MMSE ve MoCA testleri yapılmış olan 18-65 yaş arası hastalar çalışmaya dahil edildi. OUAS'lı hastalar AHİ'ye göre sınıflandırılıp tedavi durumuna göre ayrı incelendi. Tedavi alan grup en az 3 ay ve günde en az 4 saat CPAP kullananlar arasından seçildi. Kontrol grubunda, Nöroloji polikiliniğine başvuran herhangi bir tıbbi hastalığı olmayan hastalar uygun yaş ve cinsiyet dağılımına göre seçildi. CPAP tedavisi alan ve almayan hastaların nörobilişsel testleri ve hemogramdaki inflamatuvar belirteçler kendi aralarında ve kontrol grubu ile kıyaslandı.
Bulgular: OUAS şiddeti arttıkça hastaların VKİ değerlerinin de arttığı görüldü. Ağır OUAS hasta grubunda erkek oranı, şekilde yüksekti. Tüm OUAS'lı hasta gruplarında, MoCA toplam skoru ve yürütücü fonksiyonlar, lisan ve soyutlama bölümlerindeki skorlar daha düşüktü. Kan parametrelerinde, sadece HCT düzeyi orta ve ağır OUAS'lılarda sağlıklı kontroller ve hafif OUAS'lılara göre anlamlı şekilde daha yüksekti. Tüm OUAS'lı hastalarda, ESS değerleri kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksekti. OUAS hastalarında tedavi alanlarda kognitif test puanları daha yüksek olmakla birlikte, istatistiksel anlamlı fark bulunmadı. Hemogramda ise, tedavi alan OUAS'lı hastaların PDW, PLR ve NLR değerleri tedavi alamayanlara kıyasla anlamlı şekilde daha düşüktü.
Sonuç: OUAS kognisyonu etkileyen bir hastalıktır ve OUAS'lı hastalar tedavi almazsa en çok yürütücü fonksiyonlar, lisan ve soyutlama yeteneğini kaybeder. Bu bozulma OUAS'ın şiddeti arttıkça artmaktadır. Üç aylık CPAP tedavisi alan hastaların bilişsel fonksiyonları kısmi iyileşme göstermiştir. OUAS'lı hastalarda HCT düzeylerinin kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu, tedavi alan OUAS'lı hastalarda PLR, PDW, NLR değerlerlerinde düşüklük izlemiş olup, hali hazırda bu parametrelerin takipte kullanılması kısmi yarar sağlayabilmesi yanında OUAS şüphesi olan hastalarda önceliği belirtmesi açısından anlamlı kabul edilebilir.

Abstract:
Introduction: Obstructive sleep apnea syndrome (OSAS) is the absence of recurrent complete cessation of airflow (apnea) and missed (hypopnea). Many studies in recent years have shown that the inflammation and intermittent hypoxia caused by OSAS lead to an impact on neurocognitive function. Cognitive deficits have been observed in OSAS patients, and there is evidence for deficits in intellectual function, memory, attention, and executive function in OSAS, although findings in this area remain inconsistent. The aim of our study is to determine the presence and subtype of cognitive impairment in patients with OSAS, to understand whether CPAP has a therapeutic effect on neurocognitive functions, and to examine whether there is a relationship between OSAS severity and inflammatory markers in the hemogram.
Materials and Methods: All patients diagnosed with OSAS between 01.01.2021 and 30.11.2022 in the sleep unit of the Neurology Department of the Selcuk University Faculty of Medicine were retrospectively analyzed. Patients between the ages of 18-65 who had hemogram test along with polysomnography and MMSE and MoCA tests were included in the study. Patients with OSAS were classified according to AHI and analyzed separately according to their treatment status. The treatment group was selected from those who used CPAP for at least 3 months and at least 4 hours a day. In the control group, patients who applied to the Neurology outpatient clinic without any medical disease were selected according to the appropriate age and gender distribution. Neurocognitive tests and inflammatory markers in the hemogram of the patients who received and did not receive CPAP treatment were compared with each other and with the control group.
Results: It was observed that the BMI values of the patients increased as the severity of OSAS increased. The proportion of men in the severe OSAS patient group was significantly higher than in the control and mild OSAS groups. In all OSAS patient groups, MoCA total score and scores in executive functions, language and abstraction sections were lower. In blood parameters, only HCT level was significantly higher in moderate and severe OSAS than in healthy controls and mild OSAS. In all OSAS patients, ESS values were significantly higher than in the control group. Although the cognitive parameters of the patients who received and did not receive treatment among OSAS patients were higher in those who received treatment, no statistically significant difference was found. On the hemogram, the PDW, PLR and NLR values of patients with OSAS who received treatment were significantly lower than those who did not receive treatment. 
Conclusion: OSAS is a disease that affects cognitive functions, and if patients with OSAS do not receive treatment, most executive functions, language and abstraction skills are lost. This deterioration increases as the severity of OSAS increases. Cognitive functions of patients who received three months of CPAP treatment showed partial improvement. HCT levels were higher in patients with OSAS than the control group, PLR, PDW, and NLR values were observed to be lower in patients with OSAS who received treatment, and the use of these parameters in the follow-up can be considered significant in terms of indicating priority in patients with suspected OSAS, as well as providing partial benefit.