Orman yollarının doğal afetlerde acil ulaşım yolu olarak kullanım olanakları
Opportunities of forest roads usage as emergency access road for natural disaster
Yazar: CAN VATANDAŞLAR
Danışman: DOÇ. DR. MURAT DEMİR
İstanbul Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Orman İnşaatı ve Transportu Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering
Dizin: Coğrafi bilgi sistemleri = Geographical information systems ; Doğal afetler = Natural disasters ; Orman yolları = Forest roads ; Ulaşım = Transportation ; İstanbul-Beykoz = İstanbul-Beykoz ; Şebeke analizi = Network analysis

Özet:
Türkiye yüzölçümünün % 57'si dağlık arazi sınıfına giren yüksek ve engebeli bir topografyaya sahiptir. Ormanlarımızın çok büyük bir bölümü de dağlık arazilerde yer almaktadır. Ormanlarımızda yürütülmekte olan kesim, taşıma, ağaçlandırma, silvikültürel müdahaleler, yangınla mücadele, rekreasyonel faaliyetler gibi etkinlikler için gerekli olan ulaşım, orman yolları aracılığı ile yapılmaktadır.Deprem, sel ya da yangın gibi olası bir doğal afet durumunda, karayolu bitişiğindeki yapıların afet nedeniyle zarar görerek ulaşım yollarını kullanılamaz hale getirmesi, köprü, viyadük ve geçitlerin yıkılarak ulaşımı engellemesi ya da insanların doğal afet sonrası ulaşım araçlarıyla aynı anda trafiğe çıkmaları nedeniyle tıkanması muhtemel olan yollar, acil müdahale ekiplerinin olay yerine ulaşım olanaklarını daha da zor hale getirmektedir. Bu nedenle olay yerine acil ulaşım için alternatif çözümler yaratma ihtiyacı kaçınılmaz bir görev olarak önümüzde durmaktadır.Bu kapsamda alternatif ulaşım senaryoları geliştirirken, hava ve deniz yolu ulaşımı hem pahalı hem de karasal alanlarda iç bölgelere ulaşmada kesin bir çözüm oluşturamayacağından bu konuda en etkili çözüm, yine karayolu ve alternatif yersel ulaşım güzergahları olmaktadır. Yerleşim yerleri bitişiğindeki ve dışındaki orman yolları alternatif çözüm yolu olarak karşımıza çıkmaktadır.Bu çalışmada örnek alan olarak ele aldığımız Beykoz Orman İşletme Şefliği bölgesi, İstanbul gibi nüfus yoğunluğu ve deprem riski yüksek, düzensiz yapılaşmanın hakim olduğu ve ulaşım problemlerinin had safhada yaşandığı devasa bir metropolde yer alırken, aynı zamanda ormancılık anlamında önem teşkil eden kuzeydeki yeşil kuşakta, orman yol yoğunluğunun yüksek olduğu bir mıntıkada bulunmaktadır. Bu yollar temel ormancılık faaliyetlerinde kullanıldığı gibi, olası bir afet durumunda (yangın, deprem, sel vb.) acil müdahale ekiplerinin kullanımına da hizmet edebilir. Bu amaçtan hareket ile afet bölgesinin çeşitli kriterlerine göre dijital ortamda ayrı ayrı hazırlanan veri tabanları ve Coğrafi Bilgi Sistemleri'nin (CBS) şehir içi karayolu ağına entegrasyonu ile karar destek sistemleri güçlendirilecek, olası bir afet durumunda ilgili birimlerin olay yerine en kısa sürede ulaşması için kullanılabilecek orman yolu güzergahları network analizi yardımıyla kolayca tespit edilebilecektir. Ayrıca oluşturulacak birleşik veri tabanı, araç navigasyon sistemlerine yüklenerek orman içindeki üretim ve rekreasyonel amaçlı kullanımlara da hizmet edebilecektir.Orman yollarının doğal afetlerde acil ulaşım yolu olarak kullanılabilirliğinin saptanabilmesi için 5 adet senaryo oluşturulmuştur. Oluşturulan 5 senaryoda da ulaşılması istenilen noktalara orman yolları ile ulaşılabildiği tespit edilmiştir. Ancak orman yolu güzergahlarının karayolu ile ulaşıma göre daha uzun olduğu ve daha uzun sürede istenilen noktalara ulaşıldığı görülmüştür. Orman yollarının acil ulaşım yolu olarak kullanım olanaklarının arttırılması için geometrik standartlarının geliştirilmesi ve üstyapı çalışmalarının tamamlanmasının olumlu sonuçlar ortaya çıkaracağı düşünülmektedir.

Abstract:
Turkey has 57% mountainous terrain a rugged topography with high area covering a large section of forest in mountainous terrain. Being conducted in the forest sector, transportation, silviculture, forestation, fire fighting, insect and disease control, and revenues measured increments, continuous monitoring of forest health and other activities that are required for transport through the forest road is done.Earthquake, flood, fire or natural disaster such as a possible case of any road adjacent to the structures used in ways to make the access to visual loss due to disaster, bridges, viaducts and walkways collapsed after a natural disaster, or people blocking access to transport multiple traffic blockage due to the possible emergence of roads, emergency response teams to the scene makes it even more difficult to transport facilities. Therefore, alternative solutions need to create the scene for emergency transportation stands as an inevitable task.In this context, developing scenarios of alternative transportation, air and sea transport and expensive to reach a definite solution to the interior as well as terrestrial areas the most effective solution to this issue, however, road and alternate methods of transportation are terrestrial. Adjacent to residential areas and outside the forest roads at this point appears to be an alternative solution.In this study, we have dealt with as an example of the Beykoz Forest Enterprise, Istanbul, such as high population density and the risk of earthquakes, and transportation problems that are experiencing irregular construction is located in a metropolis, which forms the northern green belt is also important in terms of forestry, forest road density is high is located in a region. These roads are used as basic forestry activities, a possible case of a disaster (fire, earthquake, flood, etc.) emergency response teams can use the service. The digital environment, according to the criteria for the disaster zone separately prepared in a variety of databases and Geographic Information Systems (GIS), decision support systems will be strengthened with the integration of urban road network, by related units to the scene as soon as possible in case of a disaster to reach the potential of using the forest road routes with the help of network analysis may be easily detected. Also created a unified data base, car navigation systems by installing the service will be able to use the forest in the production and recreational purposes.In order to determine opportunities of forest roads usage as emergency access road for natural disaster was created 5 scenarios. Identified to reach the desired destinations are reachable through the forest roads at created five scenarios. However, forest road routes are longer than the highway routes and arrival time of desired points by forest road are much more than the highway. For developing opportunities of forest roads usage as emergency access road, geometric standards should improve and completion of the road superstructure work is thought to bring about positive results.