Şizofreni hastalarında koku algılama ve yüz ı̇fadelerini tanıma becerilerinin agresyon ve dürtüsellikle ı̇lişkisi
The relationship between odor perception and facial expression recognition with aggression and impulsivity in schizophrenia patients
Yazar: AHMET ÇÖPÜR
Danışman: PROF. DR. EROL GÖKA ; DR. HASAN KAYA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Algı = Perception ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Koku duyusu = Smell ; Saldırganlık = Aggressiveness ; Yüz ifadelerinden duyguları anlama = Emotion recognition ability ; Yüz ifadesi = Facial expressions ; Şizofreni = Schizophrenia

Özet:
Amaç: Bu çalışmada, şizofreni hastaları ile sağlıklı kontroller arasında ve şizofreni hastalarında alevlenme dönemi ile remisyon dönemi arasında koku algılama, yüz ifadelerini tanıma becerileri açısından fark olup olmadığının; hasta gruplarında koku algılama ve yüz ifadelerini tanıma becerileri ile dürtüsellik ve agresyon arasında ilişki olup olmadığının tespit edilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: Kesitsel bir çalışma olan bu çalışmaya Ankara Şehir Hastanesi ve Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde alevlenme nedeniyle yatarak tedavi gören 22 şizofreni tanılı hasta, Ankara Şehir Hastanesi Psikiyatri polikliniğinde remisyon halinde ayakta tedavisi devam eden 19 şizofreni tanılı hasta ve 20 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Sniffin Sticks koku testi, yüz ifadeleri tanıma testi, Barratt dürtüsellik ölçeği ve Buss Perry saldırganlık ölçeği uygulanmış; ayrıca hasta gruplarına pozitif ve negatif sendrom ölçeği (PANSS) ile Calgary şizofrenide depresyon ölçeği uygulanmıştır.
Bulgular: Şizofreni hastalarının koku algılamada ve olumsuz yüz ifadelerini tanımada sağlıklı kontrollerden daha başarısız oldukları saptandı. Koku tanımlama ve koku testi toplam puanı ile hastalık süresi arasında negatif korelasyon olduğu, PANSS skorları ile koku algılama arasında korelasyon olmadığı saptandı. Yüz ifadeleri tanıma ile hastalık süresi arasında korelasyon olmadığı, korkmuş yüzü tanıma ile PANSS genel psikopatoloji skoru arasında negatif korelasyon olduğu saptandı. Şizofreni hasta grubunda koku algılama testleri ile olumsuz yüz ifadelerini tanıma arasında anlamlı düzeyde pozitif korelasyon olduğu, koku tanımalama ile motor dürtüsellik ve toplam dürtüsellik puanı arasında negatif korelasyon olduğu, koku algılama testleri ile Buss Perry saldırganlık ölçeği puanları arasında negatif korelasyon olduğu saptandı.  Şizofreni hastalarında öfkeli yüz ifadesini tanıma ile saldırganlık puanları arasında negatif korelasyon olduğu, üzgün yüz ifadesini tanıma ile Barratt dürtüsellik ölçeği dikkatsizlik puanı arasında negatif korelasyon olduğu saptandı. 
Sonuç: Şizofreni hastalarında koku algılama ve olumsuz yüz ifadelerini tanıma becerilerinde sağlıklı popülasyona göre bozulmalar olabilmekte, bu bozukluklar ile dürtüsellik ve agresyon arasında ilişki olabilmektedir.
Anahtar Sözcükler: Şizofreni, koku algılama, duygu tanıma, dürtüsellik, agresyon

Abstract:
Aim: In this study, it is aimed to determine whether there is a difference between schizophrenia patients and healthy controls and also between the exacerbation period and remission period in schizophrenia patients in terms of odor perception and facial expression recognition; whether there is a relation between the odor perception and facial expression recognition and impulsivity and aggression in schizophrenia patients.
Materials and Methods: In this cross-sectional study, 22 patients with schizophrenia who were hospitalized for exacerbation in Ankara City Hospital and Gülhane Training and Research Hospital, 19 patients with schizophrenia in remission from the outpatient clinic of Ankara City Hospital and 20 healthy controls were included. Sociodemographic data form, Sniffin Sticks smell test, facial expression recognition test, Barratt impulsivity scale and Buss Perry aggression scale were applied to the participants. In addition, the positive and negative syndrome scale (PANSS) and the Calgary depression scale for schizophrenia were applied to the patient groups.
Results: Schizophrenia patients were found to be less successful in odor perception and recognition of negative facial expressions than healthy controls. It was found that there was a negative correlation between the odor identification test and odor test total score and the duration of the disease, and there was no correlation between PANSS scores and odor perception. It was found that there was no correlation between facial expressions recognition and disease duration, and there was a negative correlation between fearful face recognition and PANSS general psychopathology score. In the schizophrenic patient group, it was found that there was a significant positive correlation between odor perception tests and recognition of negative facial expressions, there was a negative correlation between odor identification and motor impulsivity and total impulsivity score and a negative correlation between odor perception tests and Buss Perry aggression scale scores. It was found that there was a negative correlation between recognition of angry facial expression and aggression scores in patients with schizophrenia and a negative correlation between recognition of sad facial expression and Barratt impulsivity scale inattention score.

Conclusion: Patients with schizophrenia may have deterioration in their ability to detect smell and recognize negative facial expressions compared to the healthy population. There may be a relationship between problems with odor perception and facial expression recognition andimpulsivity and aggression in patients with schizophrenia.
Key Words: Schizophrenia, odor perception, emotion recognition, impulsivity, aggression