Mekke döneminin dini gelişim teorileri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the Meccan period in terms of religious development theories
Yazar: ÜMMÜ SELİME POLAT
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLARA TINAS
Gaziantep Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
Bu çalışmada İslamiyet'in yayılışının Mekke dönemi, dini gelişim teorileri açısından değerlendirilmiştir. Amaç, Mekke döneminde İslam'ı kabul eden kişilerin bu gelişim aşamalarını irdelemektir. Bu değerlendirme yapılırken literatür taraması yapılmıştır. Bu değerlendirmenin yapılabilmesi için önce dini gelişim teorilerinin ne olduğu açıklanmış, daha sonra Mekke' de İslamiyet'in yayılış sürecine yer verilmiştir. Bu süreçte ilk Müslüman olan kişiler ve bu kişilerin özellikleri üzerinde durulmuş, dini kabul etmeyenlerin bu tutumlarının altında yatan sebepler irdelenmiştir. Dini kabul ederek Müslüman olan kişilerin ise bu kabullerinin altında yatan zihinsel faktörler ve din değiştirmelerinde yaşadıkları karar aşamaları açıklanmaya çalışılmıştır. Son olarak ise dini gelişim teorileri tek tek ele alınarak Mekke döneminde bu teorilere uygun olarak yaşanan durumlar ve bu dini gelişim teorilerine uygun olarak gelişim gösteren Müslümanlara ya da inkâr eden kişilere örnekler verilmiştir. Bu örnekler verilirken o kişilerin hayatları çeşitli kaynaklardan incelenmiş ve dini gelişimleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Göstermiş oldukları gelişim de dini gelişim teorilerinin ortaya koyduğu gelişim aşamalarına uygun olarak değerlendirilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda son dönemde ortaya konan bu teorilerin yüzyıllar öncesinde yaşayan ve yeni bir dinle karşı karşıya gelen bir toplumda geçerli olup olmadığı anlaşılmaya çalışılmıştır.  Değerlendirme sonucunda Mekke döneminde yaşayan kişilerin dini gelişimlerinin ve yaşamış oldukları dini gelişim aşamalarının dini gelişim teorilerinin ortaya koyduğu ilkeler doğrultusunda yaşanmış olabileceği sonucuna varılmıştır.

Abstract:
In this study, the spread of Islam during the Meccan period has been evaluated from the perspective of religious development theories. The aim is to examine the stages of development of the individuals who embraced Islam during the Meccan period. İn the light of literature review, first, the thepries of religious development were explaine. To make this evaluation, first, the concept of religious development theories is explained, followed by a discussion on the spread of Islam in Mecca. The focus is then shifted to the characteristics of the first Muslims and the underlying reasons for the rejection of the religion by non-acceptors. The mental factors underlying the acceptance of Islam and the decision-making processes experienced during the conversion by those who accepted the religion are explored. Finally, religious development theories are individually addressed, presenting instances from the Meccan period that correspond to these theories, along with examples of Muslims who showed development in line with these theories or of individuals who denied them. While giving these examples, the lives of those people were examined from various sources and their religious development was tried to be understood. Their development has been tried to be evaluated in accordance with the developmental stages revealed by religious development theories. At the same time, it was tried to understand whether these recently put forward theories were valid in a society that lived centuries ago and encountered a new religion. In conclusion, it is observed that the religious development stages of individuals during that period could have occurred within the framework of the principles set forth by development theories.