Ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülük düzeyleri ve cinsiyetlerine göre mizah tarzlarının incelenmesi
Investigating the humor styles of teachers who work in secondary education schools according to their level of learned resourcefulness and their gender
Yazar: HATİCE ASLAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. REZAN ÇEÇEN
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerinöğrenilmiş güçlülük düzeyleri ve cinsiyetlerine göre mizah tarzlarının (KendiniGeliştirici Mizah, Katılımcı Mizah, Saldırgan Mizah, Kendini Yıkıcı Mizah)farklılaşıp farklılaşmadığını incelenmiştir. Araştırma kapsamına 2004-2005öğretim yılında Adana ili Seyhan ve Yüreğir ilçelerindeki 21 ortaöğretimkurumunda görev yapan 311'i kadın ve 295'i erkek olmak üzere toplam 606öğretmen dâhil edilmiştir.Öğretmenlerin mizah tarzları ile ilgili veriler; Martin, Puhlik-Doris,Larsen, Gray ve Weir (2003) tarafından geliştirilen, Türkçeye uyarlamasıYerlikaya (2003) tarafından yapılan ?Mizah Tarzları Ölçeği? kullanılarak,öğretmenlerin öğrenilmiş güçlülük düzeyleri ile ilgili veriler; Rosenbaum(1980) tarafından geliştirilen, Türkçeye uyarlaması Siva ve Dağ (1991)tarafından gerçekleştirilen ?Rosenbaum Öğrenilmiş Güçlülük Ölçeği?kullanılarak elde edilmiştir. Diğer değişkenlerle ilgili bilgiler ise ?Kişisel BilgiFormu? ile toplanmıştır.Verilerin analizinde çok yönlü varyans analizi uygulanmıştır.Araştırmada hata payı .05 olarak kabul edilmiştir.Araştırmadan elde edilen bulgular kısaca şu şekilde özetlenebilir:Elde edilen bulgulara göre ortaöğretim kurumlarında görev yapanöğretmenlerin öğrenilmiş güçlülük düzeylerine göre tüm mizah tarzlarıpuanları üzerinde anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Gruplararası farkınkaynağını anlamak için yapılan Scheffe testi sonuçlarına göre, öğrenilmişgüçlülük açısından, orta ve yüksek öğrenilmiş güçlülük düzeyine sahipöğretmenlerin katılımcı mizah, kendini geliştirici mizah, saldırgan mizah vekendini yıkıcı mizah tarzı puanları düşük öğrenilmiş güçlülük düzeyine sahipöğretmenlere göre daha yüksektir. Ayrıca, bağımsız değişken cinsiyetin mizahtarzları puanları üzerindeki ana etkisi incelendiğinde, bu değişkenin anaetkisinin anlamlı bir farklılık yaratmadığı ve bunun yanı sıra mizah tarzlarıpuanları üzerinde öğrenilmiş güçlülük ve cinsiyetin ortak etkisinin anlamlıolmadığı görülmüştür.Araştırmada elde edilen bulgular, daha önce yapılmış çalışmalarlabirlikte yorumlanmış ve psikolojik danışma ve rehberlik alanıylailişkilendirilerek tartışılmıştır. Ayrıca, konu ile ilgilenen araştırmacılara fikirvermesi için sonuç bölümünde çeşitli önerilere yer verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Mizah Tarzları, Öğrenilmiş Güçlülük, Cinsiyet.

Abstract:
In this research it was investigated that whether the humor styles ofteachers (self-enhancing humor, affiliative humor, aggressive humor and self-defeating humor) who work in secondary education schools show difference ornot according to their level of learned resourcefulness and their gender. In 2004/ 2005 education year, total 606 teachers that 295 of them were males and and311 females who work in Seyhan and Yüreğir which are the towns of Adanawere included in the concept of the investigation.The data about the humor styles of teachers was obtained by using?Rosenbaum?s Self-Control Schedule? improved by Rosenbaum (1980) andtranslated into Turkish by Siva and Dağ (1991) and the data about the level oflearned resourcefulness of teachers was obtained by using ?Humor StylesQuestionnaire?; improved by Martin, Puhlik-Doris, Larsen, Grey And Weir(2003) and translated into Turkish by Yerlikaya (2003). Data about the othervariables was obtained with ?Personel Information Form?.Multivariate analysis of variance was applied in the analysis ofdata. The error portion in the research was accepted as .05.The obtained findings can be summarized as in the following;According to the obtained findings, It was seen that there was asignificant difference on all scores of humor styles for the level of learnedresourcefulness of teachers who work in secondary education. For the aspect oflearned resourcefulness, according to the results of Scheffe test that was carriedout to examine the reason of the differences between the groups, the scores ofteachers who had avarage and high level of learned resourcefulness for theirstyle of self-enhancing humor, affiliative humor, aggressive humor and self-defeating humor were higher than the teachers who had low level of learnedresourcefulness. Furthermore, when the main affect of gender as anindependent variable was examined on the scores of humor styles, it was seenthat the main affect of this variable made no significant difference and besides,common affect of learned resourcefulness and gender was not meaningful onthe scores of humor styles.The obtained findings in this investigation were interpreted together withthe prestudies and were criticized by associating with the area of psychologicalcounselling and guidance. In addition, various suggestions took place inconclusion part in order for the investigators interested in the subject to forman opinion.Key Words: Humor Styles, Learned Resourcefulness, Gender.