18.yy Kütahya çini fincanlarının form-desen özellikleri ve yeni tasarım önerileri
Form-pattern features of 18th century Kütahya tile cups and new design suggestions
Yazar: FUNDA GÜR
Danışman: DOÇ. VEDAT KACAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Güzel Sanatlar Enstitüsü / Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: 18. yüzyıl = 18. century ; Kütahya çinileri = Kütahya tiles ; Türk çini sanatı = Turkish tile art

Özet:
Friglerden itibaren yerleşim yeri olan ve doğal kilin çokça bulunması nedeniyle çini ve seramiklerin yüzyıllar boyu üretim merkezlerinden biri olan ve günümüze kadarda çini üretimini devam ettiren Kütahya, Osmanlı çiniciliği denildiğinde İznik çinilerinin arkasında kalmıştır, ancak biraz incelendiğinde İznik saray sanatı olarak daha göz önünde olsa da Kütahya'da halk sanatı olarak kendine has motifleriyle ve farklı yaratıcı tasarımlarıyla güzelliğini ortaya çıkartır.
Kütahya çini ve seramikleri, Türk çini sanatı tarihi açısından 14. yüzyıldan beri önemli bir yere sahiptir. Kütahya çini sanatı içinde de 18. yüzyılda çok önemli bir miktarda üretimi yapılmış ve Kütahyalı ustalara fincancılar da denmesine neden olan kahve fincanları da araştırılıp desen ve form özellikleriyle literatürde yer alması bu tezin amaçları arasındadır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde de üretimlerine devam eden Kütahya çini ve seramik atölyeleri, halk için çalışan atölyeleri ile çalışmalarına devam ederken, saray için çalışmakta olan İznik'teki atölyelerin kapanmasının ardından üretimlerini devam ettirmiş ve Cumhuriyet döneminden de günümüze dek üretimlerine halen devam etmektedirler. Araştırmada Beylikler Döneminden, Cumhuriyet Dönemine kadar Kütahya çini sanatının gelişimi, üretilen çeşitli formlar ve bu formlarda kullanılan desenler, motifler, renkler ve Kütahya çini teknolojisi incelenmiştir. 
Kütahya çini sanatı kendine has stilize çiçekleri, motif ve renkleri olan, sanat tarihimizde ise sanatçılarımız tarafından tarihin gerilerine atılmış ve üzerinde çok az araştırma ve inceleme yapılmış, günümüzde de çok az çini sanatçımız tarafından uygulanan bir Türk çini sanatımızdır. Bu tezinde amaçlarından biri olan 18.yüzyıl Kütahya çini fincanlarını incelemek ve geçmiş ile günümüzden motif ve desenleri bir araya getirerek yeni tasarım önerileri sunmaktır.
Literatür taramasında Kütahya çini sanatının 14. yüzyıldan, 21. yüzyıldaki durumuna kadar incelenmiş, dönemin fincanlarının motif özellikleri hakkında bilgiler verilmiş, yeni tasarım önerileri sunulmuş ve bu tasarımların uygulamaları yapılmıştır.

Abstract:
Kütahya, which has been a settlement since the Phrygians and has been one of the production centers of tiles and ceramics for centuries due to the abundance of natural clay and continues to produce tiles until today, is left behind Iznik tiles when it comes to Ottoman Tile Making. However, when examined a little, although it is more visible as an Iznik palace art, it reveals its beauty as a folk art in Kütahya with its unique motifs and different creative designs.
Kütahya tiles and ceramics have had an important place in the history of Turkish tile art since the 14th century. Among the aims of this thesis, the coffee cups, which were produced in a very significant amount in the 18th century in Kütahya tile art and which caused the Kütahya masters to be called cup makers, are also researched and included in the literature with their pattern and form features.
Kütahya tile and ceramic workshops, which continued their production during the Ottoman Empire period, continued their production with their workshops working for the public, after the closure of the workshops in Iznik working for the palace, and they still continue their production from the Republic period to the present day. In the research, the development of Kütahya tile art from the Principalities Period to the Republic Period, the various forms produced and the patterns, motifs, colors and Kütahya tile technology used in these forms were examined.
Kütahya tile art is a Turkish tile art with its own stylized flowers, motifs and colors, which has been relegated to the past by our artists in our art history and little research and study has been done on it, and is still practiced by very few of our tile artists today. One of the aims of this thesis is to examine the 18th century Kütahya tile cups and to offer new design suggestions by bringing together motifs and patterns from the past and the present.
In the literature review, Kütahya tile art was examined from the 14th century to the 21st century, information was given about the motif features of the cups of the period, new design suggestions were presented and the applications of these designs were made.