Kronik böbrek yetmezliği tanılı çocuk hastalarda kalp fonksiyonlarının ve ritminin değerlendirilmesi
Evaluation of cardiac functions and RHYTHM in pediatric patientswith chronic renal failure
Yazar: ABDULLAH AKKUŞ
Danışman: DOÇ. DR. FATİH ŞAP
Necmettin Erbakan Üniversitesi / Meram Tıp Fakültesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Aritmi-kardiyak = Arrhythmia-cardiac ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Böbrek yetmezliği-kronik = Kidney failure-chronic ; Elektrokardiyografi = Electrocardiography ; Kalp fonksiyon testleri = Heart function tests ; Kalp hastalıkları = Heart diseases ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children

Özet:
Amaç: Kronik böbrek yetmezliği (KBY) tanılı çocuk hastalarda kalp yapısı ve fonksiyonlarının
ekokardiyografik olarak incelenmesi ve elektrokardiyografik ölçümlerde kardiyak ritim
değişikliklerinin saptanması amacıyla bu çalışma yapılmıştır.
Yöntem: Çalışmaya Ekim 2018 – Ağustos 2019 tarihleri arasında kronik böbrek yetmezliği tanısıyla
takip edilen 0-18 yaş arası 30 hasta ve aynı yaş grubunda sağlıklı 30 çocuk olgu dahil edildi. Hasta grubu
olguları kendi içinde diyaliz alan ve almayan olarak iki alt gruba ayrıldı. Tüm olguların 12-derivasyonlu
elektrokardiyografilerinde klasik ölçümlerin yanında atriyal (P dispersiyonu "Pd'') ve ventriküler (QTd,
QTcd, Tp-e, Tp-e/QT, Tp-e/QTc) aritmi risklerini gösteren parametreler ölçüldü. Tüm olguların klasik
ekokardiyografik incelemeleri yanında konvansiyonel ve doku Doppleri ile detaylı fonksiyon
değerlendirilmesi yapıldı. Ayrıca sol ventrikül kitlesi (LVM) sol atriyal hacim (LAV) değerleri
hesaplandı. İstatistiksel analizler için SPSS paket proğramı kullanıldı. P<0,05 olması anlamlı kabul
edildi.
Bulgular: Hastalarımızın yaş, cinsiyet, boy, vücut kitle indeksi ve tansiyon değerleri kontrol grubuyla
benzer saptandı. Ancak vücut ağırlığı kontrol grubundan anlamlı olarak düşük bulundu. Hastaların
elektrokardiyografilerinde artmış ortalama QTcd dışında diğer parametreler kontrol grubuyla benzerdi.
Sistolik fonksiyonlar (EF ve FS) hasta grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak düşük bulundu.
Diyaliz alan hastalarda LVM indeksi kontrol grubuna göre anlamlı olarak yüksek saptandı. Doku
Doppleri ile sistolik ve diyastolik fonksiyonların global olarak değerlendirildiği miyokard performans
indeksi (Tei indeks) hasta grubunda anlamlı olarak yüksek bulundu. Hasta grubunun ortalama LAV
indeksi değeri istatistiksel olarak kontrol grubundan yüksekti.
Sonuç: Kronik böbrek yetmezlikli çocuk hastalarda artmış ventriküler aritmi riski (uzamış QTcd)
yanında, kalbin sistolik ve diyastolik fonksiyonlarında olumsuz etkilenme olduğu gösterilmiştir. Bu
nedenle KBY'li çocuk hastaların takibinde kardiyak incelemelerin daha dikkatli yapılması gerektiğini
düşünmekteyiz. Ancak bu konu hakkında daha fazla sayıda hasta ile uzun süreli ve kapsamlı çalışmalara
ihtiyaç vardır.

Abstract:
Objective: This study was conducted in order to echocardiographic examination of cardiac structure
and functions and to determine changes in cardiac rhythm with electrocardiographic measurements in
pediatric patients diagnosed with chronic renal failure (CRF).
Method: Thirty patients aged 0-18 years who were being followed-up with diagnosis of chronic renal
failure between October 2018 and August 2019 and 30 age-matched healthy children were included in
the study. The cases in the patient group were further divided as those receiving dialysis and those not
receiving dialysis. On 12-lead electrocardiograms of all cases, along with classical measurements,
parameters showing risk of atrial (P-wave dispersion "Pd") and ventricular (QTd, QTcd, Tp-e, Tp-e/QT,
Tp-e/QTc) arrhythmias were measured. For all cases, along with classical echocardiographic
examinations, a detailed assessment of function with conventional and tissue Doppler was performed.
Additionally, left ventricular mass (LVM) and left atrial volume (LAV) values were calculated. For
statistical analysis, SPSS package program was used. A p value of <0.05 was considered significant.
Results: Our patients' ages, genders, heights, body mass indices and blood pressure values were
determined to be similar to those of the control group. However, body weight was determined to be
significantly lower than the control group. On electrocardiograms of the patients, parameters, besides
increased mean QTcd, were determined to be similar to the control group. Systolic functions (EF and
FS) were determined to be significantly lower compared to the control group. LVM index was
determined to be significantly higher in the patients receiving dialysis compared to the control group.
The myocardial performance index (Tei index), which globally evaluates systolic and diastolic functions
with tissue Doppler, was determined to be significantly higher in the patient group. Mean LAV index of
the patient group was statistically higher than the control group.
Conclusion: It was revealed that there was unfavorable impairment of systolic and diastolic functions
of the heart, in addition to increased risk of ventricular arrhythmias (prolonged QTcd) in pediatric
patients with chronic renal failure. We are therefore in thought of that cardiac assessments should be
performed more carefully during follow-up of pediatric patients with CRF. However, long-term and
comprehensive studies on this issue with higher number of patients are needed.