İnflamatuar bağırsak hastalığı olan çocuklarda ve gençlerde renal fonksiyonların kesitsel değerlendirilmesi
Cross-sectional evaluation of renal functions in children and adolescents with inflammatory bowel disease
Yazar: RAHŞAN ŞAHİN ÇETİNKAYA
Danışman: DOÇ. DR. GÜNSEL KUTLUK
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma  Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı / Çocuk Gastroenterolojisi Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Böbrek = Kidney ; Böbrek fonksiyon testleri = Kidney function tests ; Böbrek hastalıkları = Kidney diseases ; Gençler = Youngs ; Çocuk hastalıkları = Child diseases ; Çocuklar = Children ; İnflamatuar bağırsak hastalıkları = Inflammatory bowel diseases

Özet:
Amaç: Bu çalışma çocuklarda ve genç erişkinlerde inflamatuar bağırsak hastalığına bağlı kronik inflamasyonun, tedavide kullanılan ilaçların ve tanı anındaki hastalık şiddetinin renal fonksiyonlar üzerinde etkisi olup olmadığının incelenmesi amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi,  İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Kliniği'nde en az 2 yıldır takipli, 6 aydır remisyon döneminde olan 4 ile 21 yaş aralığındaki 46 inflamatuar bağırsak hastası ve hasta grupla aynı yaş ve cinsiyette olan sağlıklı grup çalışmaya alındı. Hastaların cinsiyeti, yaşı, tanı anındaki hastalık şiddeti, tanı yaşı, aldığı tedaviler ve hastalık süreleri değerlendirildi. Çalışma grubunun  tümünde hemogram, kan üre azotu, üre, serum  kreatinin, serum  elektrolitleri, serum sistatin C, tam idrar tetkiki, spot idrar protein/kreatinin, 25 hidroksivitamin D düzeyleri ölçüldü. Glomerüler fitrasyon hızı, hastaların serum kreatinin düzeyi, boyu ve kas faktörü değerlendirilerek Schwartz formülü ile hesaplandı. Renal patoloji varlığını araştırmak için tüm hastalarımıza üriner ultrasonografi yapıldı.
Bulgular: İnflamatuar bağırsak hastalığı grubunun 28'i (%61) ülseratif kolit; 18'i (%39) Crohn hastalığı tanısı ile takip edilmektedir. Çalışmamızda sağlıklı ve hasta grup arasında kan üre azotu, glomerüler filtrasyon hızı, üre, serum kreatinin, sistatin C değerlerinin karşılaştırılmasında anlamlı farklılık saptanmadı. Hasta grubumuzda sağlıklı gruba kıyasla spot idrar protein/kreatinin oranı, CRP değeri ve trombosit sayısı anlamlı derecede yüksek bulundu ( p<0,05). Üriner ultrasonografi değerlendirmesinde her iki grup arasında anlamlı farklılık bulunmadı.
Sonuçlar: Çalışmamız inflamatuar bağırsak hastalığı olan çocuk ve genç erişkinlerde olası  renal disfonksiyonun değerlendirilmesi için sistatin C ile yapılan ülkemizde ilk; literatürde ise ikinci çalışmadır. Çalışmamızda renal toksisitesi olan ilaçların kullanımının ve hastalığa bağlı kronik inflamasyonun çocukluk yaş grubunda renal fonksiyonlarda ciddi bir bozulma yaratmadığı saptandı. Bununla birlikte hasta grubunda spot idrarda protein / kreatinin oranının sağlıklı gruba göre yüksek olması ve hastalık takip süresi arttıkça glomerül filtrasyon hızının azalması  hastaların  ilerleyen yaşlarda gelişebilecek olası renal  sorunlar açısından risk altında olduğunu göstermektedir. Çocukluktan ileri erişkin yaşlara kadar takibi içeren geniş hasta serileri ile yapılacak çalışmalar inflamatuar bağırsak hastalığının renal fonksiyonlara etkisini daha ayrıntılı ortaya koyacaktır. 
Anahtar kelimeler:  Çocuk, inflamatuar bağırsak hastalığı, renal disfonksiyon

Abstract:
Objective: The aim of this study was to investigate whether chronic inflammation due to inflammatory bowel disease, drugs used in treatment and severity of disease at the time of diagnosis have an effect on renal functions in children and young adults.
Materials and Methods: Forty six patients with inflammatory bowel disease aged between 4 and 21 years who have been followed for at least 2 years and in remission period for 6 months at the Pediatric Gastroenterology Clinic of Health Sciences University Istanbul Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital and healthy group of the same age and sex as the patient group  were included in the study. Gender, age, severity of disease at diagnosis, age at diagnosis, treatment and duration of disease were evaluated. Hemogram, blood urea nitrogen, urea, serum creatinine, serum electrolytes, serum cystatin C, complete urinary analysis, spot urine protein / creatinine, 25 hydroxyvitamin D levels were measured in the whole study group. Glomerular fitration rate was calculated by Schwartz formula by evaluating serum creatinine level, height and muscle factor. All patients underwent urinary ultrasonography to investigate the presence of renal pathology.
Results: Of the inflammatory bowel disease group, 28 (61%) were diagnosed with ulcerative colitis and 18 (39%) were diagnosed with Crohn's disease. In our study, no significant difference was found between healthy and patient groups in comparing blood urea nitrogen, glomerular filtration rate, urea, serum creatinine and cystatin C values. Spot urine protein / creatinine ratio, CRP value and platelet count were significantly higher in our patient group compared to healthy group (p<0,05). There was no significant difference in urinary ultrasonography between the two groups.
Conclusions: This is the first study in Turkey to evaluate possible renal dysfunction in children and young adults with inflammatory bowel disease, and the second in the literature. In our study, the use of drugs with renal toxicity and chronic inflammation due to the disease did not cause a significant degeneration in renal function in childhood. However, the high urine protein/ creatinine ratio in the patient group compared to the healthy group and the decrease in glomerular filtration rate as the disease follow-up period indicates that patients are at risk for possible renal problems that may develop in later years. Studies with large patient series, including follow-up from childhood to advanced adulthood, will reveal the effect of inflammatory bowel disease on renal function in more detail.

Key words: Child, inflammatory bowel disease, renal dysfunction