Aristoteles felsefesinde 'fonksiyon' kavramının yeniden tanımlanması üzerine: 'Ahlâki sorumluluk' ve 'biyolojik zorunluluk' arasındaki çelişkiye ilişkin bir değerlendirme
On redefining the concept of 'function' in Aristotle's philosophy: An investigation into the contradiction between 'moral responsibility' and 'biological determinism'
Yazar: KADİR KÜTÜKOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. TUNCAY SAYGIN
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Ahlak = Morality ; Ahlaki sorumluluk = Moral responsibility ; Aristoteles = Aristotle ; Biyoloji = Biology ; Etik = Ethics ; Fonksiyonlar = Functions ; Teleoloji = Teleology ; Özgür irade = Freedom of will

Özet:
Aristoteles'in biyoloji hakkındaki fikirleri, doğal teleolojinin bir dizgesi olarak düşünülebilmektedir. Nitekim o, doğadaki canlı organizmalar arasında belirgin bir aşama sırası ayrımının olduğu konusunda ısrarcıdır. Bu ayrım, onun biyolojik olmayan çalışmalarına da sirayet etmiştir. Söz konusu ayrımda göze çarpan çeşitli kilit kavramlar vardır. Bunlardan biri, felsefesinde, insanın iyiliğinin neliğini saptamada kritik bir rol oynamakta olan fonksiyon kavramıdır. Fonksiyon kavramı, insanların mutluluğa ulaşmasında görev alan önemli bir kavramdır. Ancak, bu kavram, onun tarafından, insanın iyiliğini saptamak için bir argüman biçiminde kullanıldığı gibi, bu kavrama, madde içindeki form bütünlüğü olarak ruhun tanımlandırılması için de başvurulduğu, hatta vücut kısımlarının kullanımlarının açıklanılmasında da bu kavramdan yararlanıldığı gözlemlenir. Bu çalışma içinde, fonksiyon kavramının bir serimlemesini yapmak adına, insanın iyiliğine yapılan göndermenin tutarlı olmadığı öne sürülmektedir. Söz gelimi, kölelik teorisi ile karşılaştırıldığında, fonksiyon argümanı, birtakım çelişkili durumlara yol açabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında, fonksiyon argümanının, onun bahsini açtığı istemli eylemler içeren ahlâki sorumluluk ön koşuluna aykırı olduğu açıktır. Çünkü o, özgür irade fikrini, ahlâki sorumluluğa temel olma rolü aracılığıyla açıkça kabul etmesine rağmen, bazı insanların doğası gereği köle olduğunu iddia etmektedir.

Anahtar kelimeler: Aristoteles, fonksiyon, teleoloji, biyoloji, etik, politika, özgür irade.

Abstract:
Aristotle's ideas about biology can be thought of as a series of natural teleology and its implications. Indeed, he claims that there is an apparent distinction among living beings, following a hierarchy. This distinction has also been noticeable in his non-biological works. There are various key concepts involved in this distinction. One of them is the notion of function, which, in his philosophy, plays a crucial role in answering the question of what the human good is. The notion of function is a key concept that can help human beings to arrive at happiness. Yet, it is used by him as an argument to account for the human good and used to describe the soul as a unity of form within matter and even used to explain the uses of body parts. This study brings forward that to give an account of function, a reference to human good is not consistent. For example, in the field of politics, the function argument can lead to conflicting results when it is compared to the theory of slavery. When viewed from this angle, it is obvious that the function argument goes against his prerequisite for moral responsibility, which involves voluntary actions. Because even though he agrees with the idea of free will by its role of being the ground for moral responsibility, he claims that some human beings are slaves by nature.

Keywords: Aristotle, function, teleology, biology, ethics, politics, free will.