Ermeni-Kıpçak kolonisi kültürel etkileşimi
Cultural interaction of the Armeno-Qypchaq colony
Yazar: İSMAİL EMRE ÖZKAN
Danışman: PROF. DR. GAFAR MEHDIYEV
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Kültürel Çalışmalar Ana Bilim Dalı / Ermeni Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature ; Dilbilim = Linguistics ; Halk Bilimi (Folklor) = Folklore
Dizin: Deşt-i Kıpçak = Deşt-i Kıpçak ; Ermeni harfleri = Armenian letter ; Ermeniler = Armenians ; Kültürel etkileşim = Cultural interaction ; Kıpçaklar = Kıpcaks ; Türk-Ermeni ilişkileri = Turkish-Armenian relations

Özet:
Bu çalışmada hem nitel hem de doküman analizi yöntemlerini bir arada kullandım. Bunun temel nedeni nitel ve doküman analizi yöntemlerinin güçlü yanlarının kullanılması ve araştırmanın daha detaylı ve daha geniş bir şekilde ele alınmasına olanak sağlamasıdır. Nitel yaklaşımın tercih edilmesinin nedeni ise sosyal gerçekliğin bireyler tarafından devamlı suretle oluşturulduğunu ve dolayısıyla zamanla toplumdan topluma ve zamandan zamana değiştiğini varsaymasıdır.
9-18.yy. arası varlığını sürdürmüş Ermeni – Kıpçak kolonisi hakkında çok fazla araştırma olmamasından ve mevcut olan araştırmaların birçoğunda yanlış terimler kullanılmasından dolayı doküman analizi yapılmıştır. Türkçe ve yabancı kaynaklardan yararlanılmıştır.
Kıpçak boyunun ismi, ilk başta 1077'de yazılan Divân u Lugâti't-Türk'te geçer. Mahmud Kaşgari'nin Divan'da Kıpçak ismini Oğuzlarla beraber çokça geçirmesi, Kıpçakların, on birinci asrın Türk dünyasında mühim bir Türk Boyu olduğunun göstergesidir. Kıpçaklar tarihte üç kola ayrılmıştır, Tezimin konusu olan Ermeni – Kıpçak kültürel etkileşiminin gerçekleştiği Deşt-i Kıpçak sahasından "Karadeniz'in kuzeyinden İrtiş Nehri yöresinden Doğu Avrupa'ya göç eden Kıpçaklar, bugünkü Rusya ve Ukrayna'nın bütün güneyini ele geçirdiler ve bu topraklarda göçebe bir devlet kurdular. Kıpçakların bölgede kurduğu bu devletin egemen olduğu topraklar Deşt-i Kıpçak olarak adlandırıldı ve 18.yüzyıla kadar kullanıldı." Bu bölgede Ermenilerle gelişen ticari ve sosyo-kültürel münasebetler sonucunda Kıpçakların büyük bir bölümü Gregoryen mezhebine geçmişlerdir. Deşt-i Kıpçak bölgesinde yayılan ve yaklaşık beş asır yaşayan Kıpçaklar ve Gregoryenler bu sürede birçok kültürel etkileşimde bulunmuştur. Din, dil ve zanaat gibi büyük zaman ve yüksek etkileşim isteyen bir süreçten geçmişlerdir.
Bu tez ile birlikte bundan sonra yapılan araştırmalarda ve çalışmalarda yanlış terimlerin kullanılmasının önüne geçmek ve Ermeni – Kıpçak kolonisinin yaşantısına, etkileşimine ve tarihe bıraktıkları önemli izleri öğrenebileceğiz.

Abstract:
In this study, I used both qualitative and document analysis methods together. The main reason for this is that the strengths of qualitative and document analysis methods are used and it allows the research to be handled in a more detailed and broader way. The reason why the qualitative approach is preferred is that it assumes that social reality is constantly created by individuals and therefore changes from society to society and from time to time over time. On the Armenian-Kipchak colony, which lived between the 9th -18th centuries. Document analysis was made because there is not much research and incorrect terms are used in most of the existing studies. Turkish and foreign sources were used.
The name Kipchak is mentioned for the first time in Divân u Lugâti't-Türk, which was written in 1077. The fact that Mahmud of Kashgar frequently mentions the name Kipchak together with the Oghuzes in the Divan is an indication that the Kipchaks were an important Turkish tribe in the 11th century Turkish world. Kipchaks are divided into 3 branches in history. The subject of my thesis is Deşt-i Kipchak, where the Armenian-Kipchak cultural interaction took place. they established a state. The lands dominated by this state established by the Kipchaks in the region were called Deşt-i Kipchak and were used until the 18th century. As a result of the commercial and socio-cultural relations that developed with the Armenians in this region, they converted to the Gregorian sect. Kipchaks and Gregorians, who spread in the Deşt-i Kipchak region and lived for about 5 centuries, had many cultural interactions during this time. They have gone through a process that requires great time and high interaction such as religion, language and crafting.
With this thesis, we will be able to prevent the use of wrong terms in future research and studies and learn the important traces they left on the life, interaction and history of the Armenian-Kipchak colony.