Türkiye`de din-siyaset ve laiklik (1946-1960)
Religion-politics and laicism in Turkey (1946-1960)
Yazar: ÇİĞDEM ATAŞ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. KEMAL YAKUT
Anadolu Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2003
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science ; Tarih = History
Dizin: Din = Religion ; Din-siyaset ilişkileri = Religious-politics relations ; Laiklik = Laicism ; Siyasi partiler = Political parties

Özet:
Cumhuriyet döneminde. Terakkiperver Cumhuriyet Partisi (1924-1925) ve Serbest Cumhuriyet Partisi (1930) deneyimlerinin ardından, Türkiye'de 1945 yılında çok partili hayata geçildi. Bu süre içinde C.H.P. ülkedeki tek siyasi parti konumunda kaldı ve ülkeyi modernleştirmeye çalıştı. Atatürk ilkelerinin ve devrimlerin değişmez savunucusu durumundaki parti, çok partili yaşama geçişle birlikte, özellikle laiklik ilkesinden bir takım ödünler vermeye başladı. C.H.P. 'nin 1947'de yaptığı Yedinci Büyük Kurultayı, laiklikten verilen ödünler konusunda bir kırılma noktasıdır. Bu kurultayda ilkokullarda din eğitimine geçilmesi ya da halkın bir takım manevi boşluklar içinde olduğu düşünceleri, açık bir şekilde öne sürüldü. 14 Mayıs 1950 seçimlerinin ardından, iktidara gelen D.P. de, laiklikten hızla ödünler vermeye başladı. On yıllık iktidarı sırasında ezanı yeniden Arapçalaştırdı; ilkokullara konulan din derslerini zorunlu hale getirdi; Atatürk'e yönelik saldırıların artması sonucu, Atatürk Aleyhinde İşlenen Suçlar Hakkında Kanun çıkarttı; giyim- kuşamda büyük oranda geriye dönüş gözlendi; kadının toplum içindeki statüsü sürekli tartışma konusu haline geldi; sadece Türk büyüklerine ait açılmış bulunan anıtsal yapılar, yerini yurdun her tarafına yayılan tekke, türbe ve zaviyelere bıraktı, bunun sonucunda üfürükçülük, muskacılık gibi batıl inançlar yeniden su yüzüne çıktı ve gerici eylemler hız kazandı; Milli Eğitim Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı Bütçelerinde en çok tartışılan konular arasında, imam ve hatip yetiştiren okulların, hayrat hademelerinin, İlahiyat Fakültelerinin durumları gibi konular yer aldı. Bu dönemde, İslamcı basın gerici olarak nitelendirilen yazılarını daha rahat çıkartmaya başladı. 1950-1960 yıllan arasında din-siyaset ilişkisine yeni bir boyut verilmeye çalışılarak, laiklikten tavizler verildi. Atatürk devrimlerinin ve Cumhuriyetsin getirdiği bütün kazanımlar önceleri eleştiri, ardından da tepki konusu yapıldı.

Abstract:
During the Republic period in 1945 Turkey started a new life with multi parties after the experiences of Liberal Republic Party (1930) and Progressivist Republic Party (1924-1925). During this period C.H.P. stayed as a unique political party and tried to modern the country. C.H.P. which was the defender of Ataturk's principles and revolutions, started to make concessions by switching the multi parried life, especially in the field of laicism. The 7th General Assembly in 1 947 which has held by C.H.P. was a turning point for the concessions of laicism. In this assembly it was brought forward that religious lessons should start in primary schools and people were in a spiritual searching. D.P. which come to power on 14th May 1950 also make concession in the field of laicism. During the 10 year power the azan again became Arabic; the religious lessons in primary schools became compulsory; when the rate of attacks against Atatürk increased, they put a law in to force for Atatürk; it was seen that the clothes started to be like in the past; the statute of of the women in society became a debatable topic; the monumental constructions for important the Turkish people were replaced with religious constructions like tombs and as a result of this, superstitions appeared and reactionary actions sped up. The religious officials of the school of İmam and Preachors, the Faculty of Theology became the most debatable topics of ministry of education and presiderry of prety's budget. During this periot it became easier to publish reactionary articles for the Islamic pres. Between 1950-1960 by trying to give a new dimension to the religion-politics' relation concessions about laicism were becured. All the benefits that Republic and Ataturk's revolutions brought out, were first ciriticized and then they became a subject of reaction.