Gama ışınlarının kimyasal ve biyokimyasal örneklerde oluşturduğu serbest radikal hasarlarının, elektron spin rezonans ve simülasyon yöntemiyle belirlenmesi ve antioksidanların radikal hasarları üzerine olan söndürücü etkilerinin incelenmesi
Determination of free radical damages produced by gamma irridation in chemical and biochemical samples by using an electron spin resonance and simulation method and inspection of quencher effects of antioksidans on radical damages
Yazar: BETÜL ÇALIŞKAN
Danışman: DOÇ.DR. MEHMET BİREY
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Fizik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Fizik ve Fizik Mühendisliği = Physics and Physics Engineering

Özet:
ÖZETDoktora TeziGAMA IŞINLARININ KİMYASAL ve BİYOKİMYASAL ÖRNEKLERDEOLUŞTURDUĞU SERBEST RADİKAL HASARLARININ, ELEKTRON SPİNREZONANS ve SİMÜLASYON YÖNTEMİYLE BELİRLENMESİ veANTİOKSİDANLARIN RADİKAL HASARLARI ÜZERİNE OLAN SÖNDÜRÜCÜETKİLERİNİN İNCELENMESİBetül ÇALIŞKANAnkara ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüFizik Anabilim DalıDanışman: Doç. Dr. Mehmet BİREY60Bu tezde, Co-Î³ ışınları ile ışınlanan 4-nitropyridine N-oxide, S-butyrylthiocholine iodide,cholesteryl benzoate ve 4-cholesten-3-one tek kristallerinin 120-450 K sıcaklık aralığındaEPR spektrumları alınmıştır. 4-nitropyridine N-oxide ( C 5 H 4 N 2 O3 ) tek kristalinde, 4-nitropyridinium katyon radikali olduğu tespit edilmiştir. Katyon radikali için, spektroskopikyarılma faktörü ve aşırı ince-yapı sabitleri gort = 2,01077 ve aN1 =7,7 G, aH2 = aH6= 4,4 G, aH3 =aH5= 4 G olarak bulunmuştur. S-butyrylthiocholine iodide ( C9 H 20 INOS ) tek kristalindeâ¢oluşan paramanyetik merkezin radikali olduğu görülmüştür.CH 3CH 2CH 2 C Oâ¢CH 3CH 2CH 2 C O radikali için, spektroskopik yarılma faktörü ve aşırı ince-yapı sabitlerig CH 3 =2,037599, g C2 H 4 =2,011297 ve aCH 3 =5,6 G, a C2 H 4 =20,46 G olarak hesaplanmıştır.Cholesteryl benzoate ( C34 H 50O2 ) tek kristalinde oluşan radikallerin, 123 K içinâ¢ â¢R1 C HCH 2CH 2 R2 ve 300 K için ise R 3 C HCH 2 R 4 radikalleri olduğu tespit edilmiştir.123 K için spektroskopik yarılma faktörü ve aşırı ince-yapı sabitleri gizo = 2, 005303829 veâ aizo = 25 G olarak bulunmuştur. 300 K için gizo â 2, 004173417 veaCHÎ± =14 G, aizoCH2( Î² ) CH 2( Î³ )60= 24 G'tur.aCHÎ± =14 G, aizoCH 4-Cholesten-3-one ( C27 H 44O ) tek kristalinde Co-Î³2(Î² )â¢kaynağının oluşturduğu hasar merkezinin C H (CH 3 )CH 2 R radikali olduğu tespit edilmiştir.Bu radikal için spektroskopik yarılma faktörü ve aşırı ince-yapı sabitleri ise; gort = 2,003131,aCHÎ± =29,80, aCH3( Î² ) =14,15, aCH 2( Î³ ) =6,07 G şeklinde bulunmuştur. Anizotropik etkileşmegösteren bütün radikallerin aşırı ince-yapı etkileşme tensörleri ve g-tensörleri en küçük kareleryöntemi ile elde edilmiştir. Bunlara ait doğrultu kosinüsleri bilgisayar programı yardımı ilehesaplanmıştır. Radikallere ait spin yoğunlukları Mc Connell eşitliği kullanılarakbulunmuştur.2006, 134 sayfaAnahtar Kelimeler: ESR, EPR, serbest radikal, aşırı ince-yapı etkileşim sabiti ( a ),spektroskopik yarılma faktörü ( g ), spin yoğunluğu ( Ï ).

Abstract:
ABSTRACTPh. D. ThesisDETERMINATION OF FREE RADICAL DAMAGES PRODUCED BY GAMMAIRRIDATION IN CHEMICAL AND BIOCHEMICAL SAMPLES BY USING ANELECTRON SPIN RESONANCE AND SIMULATION METHOD AND INSPECTION OFQUENCHER EFFECTS OF ANTIOKSIDANS ON RADICAL DAMAGESBetül ÇALIŞKANAnkara UniversityGraduate School of Natural and Applied SciencesDepartment of PhysicsSupervisor:Assoc. Prof. Dr. Mehmet BİREYIn this thesis, EPR spectra of single crystals of 4-nitropyridine N-oxide, S-butyrylthiocholine60iodide, cholesteryl benzoate and 4-cholesten-3-one irradiated by Co-Î³ rays were takenbetween 120-450 K. In the 4-nitropyridine N-oxide ( C 5 H 4 N 2 O3 ) single crystal, 4-nitropyridinium cation radical was found. The spectroscopic splitting factor and hyperfinecoupling constant values were found to be average values gav= 2,01077 and aN1 =7,7 G, aH2 =aH6= 4,4 G, aH3 = aH5= 4 G for cation radical. It was observed that the paramagnetic centerwhich radiation formed for S-butyrylthiocholine iodide ( C9 H 20 INOS ) single crystalâ¢CH 3CH 2CH 2 C O radical. The spectroscopic splitting factor and hyperfine coupling constantsvalues were calculated g CH 3 =2,037599, g C2 H 4 =2,011297 ve aCH 3 =5,6 G, a C2 H 4 =20,46 G, forâ¢CH 3CH 2CH 2 C O radical. In the cholesteryl benzoate ( C34 H 50O2 ) single crystal, it wasâ¢ â¢observed that for 123 K, R1 C HCH 2CH 2 R2 radical was found and for 300 K R 3 C HCH 2 R 4radical was found. For 123 K, spectroscopic splitting factor and hyperfine coupling constantsâ aav = 25were found to be average values g av = 2, 005303829 and aCHÎ± =14 G, aavCH2( Î² ) CH 2 ( Î³ )G. For 300 K, spectroscopic splitting factor and hyperfine coupling constants were found tobe average values g av = 2, 004173417 and aCHÎ± =14 G, aavCH = 24 G?tur. The radiation2( Î² )â¢damage center is attributed to C H (CH 3 )CH 2 R radical 60Co-Î³ irradiated single crystals for 4-Cholesten-3-one ( C27 H 44O ). The spectroscopic splitting factor and coupling constants werefound to be average values gav = 2,003131, aCHÎ± =29,80, aCH3( Î² ) =14,15, aCH 2(Î³ ) =6,07 G forthis radical. The hyperfine interaction tensors and g-tensors of all radicals having anisotropicfeatures were obtained by a method of the least squares. The direction cosines belonging tothem were calculated with the aid of a computer program. The spin densities of radicals werecalculated by Mc Connell equation.2006, 134 pagesKey Words: ESR, EPR, free radical, hyperfine coupling constant ( a ), spectroscopic splittingfactor ( g ), spin density ( Ï ).