Etika'dan teolojik politik inceleme'ye uzanan bir izlekte çağdaş ideoloji kavramının izlerini sürmek
Driving the traces of contemporary ideology in a track from Ethica to theological-political treatise
Yazar: CİHAN PALANCI
Danışman: DOÇ. DR. İHSAN KAMALAK
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2020
Konu: Siyasal Bilimler = Political Science
Dizin: Felsefe tarihi = Philosophy history ; Marks, Karl = Marks, Karl ; Siyaset felsefesi = Political philosophy ; Spinoza, Baruch = Spinoza, Baruch ; Teolojik politik inceleme = Theological-political treatise ; İdeoloji = Ideology

Özet:
Spinoza 17.yy felsefesinin en önemli figürlerinden biridir ve bu felsefe, tarihsel olarak tam bir geçiş ve kriz dönemi içinde konumlanır. 17.yy, kapitalizmin yavaş yavaş tarih sahnesine çıktığı, seküler dünya görüşünün kamusal alanda yaygınlaştığı fakat siyasal alanda hala eski-yeni çatışmasının tüm şiddetiyle devam ettiği bir dönemdir. Siyasal düzlemde yaşanan bu kaos, Spinoza'nın hayatına da yansımış ve derin izler bırakmıştır. Üstelik Spinoza, köklü bir Yahudi ailesinden gelmesine rağmen 1656 yılında Tanrı hakkındaki ilginç ve aykırı fikirlerinden dolayı henüz 24 yaşında aforoz edilmiştir. 
Spinoza felsefe tarihi açısından değerlendirildiğinde, hem içeride hem dışarıdadır. Onu içeride yapan şey yukarıda da belirtildiği üzere tam olarak 17.yy'ın ve hatta ortaçağ felsefesinin kavramlarıyla düşünmesi ve bunu yaparken de yöntem olarak o döneme içkin bir geometrik ve diferansiyel ispat inşası oluşturmasıdır; tıpkı Bacon, Leibniz ve Descartes gibi. O da öncelikle mutlak bir Tanrı ispatı çabası içine girmiş, epistemoloji, etik, siyaset alanlarını sonraya bırakmıştır. Onu dışarıda tutan şey ise; bu yeni olmayan kavram ve yöntemlerle çağının ötesinde bir bengilik felsefesini kurmuş olmasıdır. Öyle ki Tanrı'dan, tözden, özden bu kadar bahsedip bir Tanrı tanımaz olarak aforoz edilmesi oldukça ironiktir.                 
Bu tezdesorunsallaştırmaya çalışılan şey; Spinoza'nın bu bengilik felsefesinin yine siyasetin en önemli kavramlarından biri olan ideoloji ile ilişkisini kurmak olacaktır. İdeolojinin formel olarak ifade edilişi ve temel bir siyaset kavramına dönüşmesi süreci oldukça yenidir. Marks'la birlikte özellikle vücut bulan kavram, 19.yy'ın kurumsallaşmış kapitalist dünyasından 20. yy faşizm rejimlerine kadar uzanan izlekte ve günümüzün post-modern toplumunda güncelliğini hala muhafaza etmektedir. İdeolojinin kuruluşu, yayılması, araçları gibi konular siyaset alanında hala etkin bir durumdadır. Bu anlamda, Spinoza'nın kurduğu ontolojik-etik-siyaset evreninin, kavramın derinleştirilmesinde bize önemli imkânlar sağlayacağını düşünerek, özellikle Marks'ın farklı ideoloji kavramsallaştırmalarının, Spinoza'daki karşılığı veya yankısı üzerine bir soruşturma yapılacaktır.

Abstract:
Spinoza is one of the most important figures of the 17th century philosophy and this philosophy is positioned in a period of complete transition and crisis. The 17th century is a period in which capitalism gradually took to the stage of history, the secular world view became widespread in the public sphere, but the political conflict still continues with all its severity. This chaos in the political plane has also reflected on Spinoza's life and left deep traces. Moreover, although he came from a well-established Jewish family, in 1656 he was excommunicated at the age of 24 for his interesting and contradictory ideas about God.
When Spinoza is evaluated in terms of the history of philosophy, he is both inside and outside. What makes him inside is that as it is mentioned above, he thinks exactly with the concepts of 17th century and even medieval philosophy, and while doing so, he constructs a geometric and differential proof built for that period. Just like Bacon, Leibniz and Descartes. He firstly engaged in an effort to demonstrate an absolute proof of God, leaving the fields of epistemology, ethics and politics later. What makes him outside is that he has established a philosophy of infinitybeyond his time with these new concepts and methods. It is quite ironic to talk about God, substance and quiddity so much and to be excommunicated as an atheist.
What is tried to be problematized in this thesis; It will be to establish the relationship of Spinoza's infinite philosophy with one of the most important concepts of politics, ideology.
The process of expressing ideology formally and turning it into a basic concept of politics is quite new. The concept, especially embodied with Marx, extends from the institutionalized capitalist world of the 19th century to the 20th century fascism regimes and is still up to date in today's post-modern society. Issues such as the establishment, dissemination and tools of ideology are still active in the field of politics. In this sense, considering that the ontological-ethical-political universe established by Spinoza will provide us with important opportunities in deepening the concept, an investigation will be made on the equivalent or echo of the different ideology concepts of Marx in Spinoza.