Somalı̇ ve Türkı̇ye arasındakı̇ ikı̇lı̇ ‎tı̇caret: ‎Fırsatlar ve güçlükler
Bilateral trade between Somalia and Türkiye: Opportunities and challenges
Yazar: SAİD IBRAHİM ISSE
Danışman: DOÇ. DR. GÖKHAN ÖVENÇ
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Politikası Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024

Özet:
Bu çalışma, 1993-2022 yılları arasındaki panel verilerini kullanarak uluslararası ticaretin çekim modelini uygulayarak Somali ve Türkiye arasındaki ikili ticaretin belirleyicilerini incelemektedir. Serbest ticaret ulusal kalkınmanın itici gücü olarak yaygın bir şekilde kabul görse de, bu iki ülke arasındaki gerçek ticaret hacmi stratejik ortaklık hedeflerinin gerisinde kalmaktadır. Ticari ilişkilerini etkileyen faktörleri daha iyi anlamak için bu çalışma, analiz çerçevesi olarak çekim modeline odaklanmadan önce hem geleneksel hem de çağdaş ticaret teorilerini gözden geçirmektedir. Araştırmada, çoklu doğrusallık, değişen varyans ve sıfır ticaret akışı gibi ticari veri sorunlarını ele almada sağlam olan Poisson Pseudo Maksimum Olabilirlik (PPML) tahmincisi kullanılmıştır. Modelde tahmin edilen temel değişkenler arasında GSYH, ithalat, ihracat, uzaklık ve diplomasi kukla değişkeni yer almaktadır. Veri analizinden elde edilen sonuçlar, hem ihracatçı (Türkiye) hem de ithalatçı (Somali) GSYH'lerinin istatistiksel olarak anlamlı ve ticaret akışlarıyla pozitif ilişkili olduğunu göstermekte, bu da her iki ülkedeki ekonomik büyümenin ikili ticareti artırdığını düşündürmektedir. Beklendiği gibi, uzaklık değişkeni artan ulaşım maliyetlerini ve lojistik zorlukları yansıtarak ticaret üzerinde olumsuz bir etki göstermektedir. Elçilikler, konsolosluklar, devlet ziyaretleri ve teknik yardım gibi diplomatik bağları temsil eden diplomasi değişkeni, ticaretin anlamlı ve pozitif bir belirleyicisi olarak bulunmuş ve siyasi ilişkilerin ticaret anlaşmalarını teşvik etmedeki rolünü vurgulamıştır. Çalışma, Somali ve Türkiye arasındaki ikili ticaret ilişkisindeki fırsat ve zorlukları tespit ederek ve her iki ülkenin stratejik hedefleri doğrultusunda ticaret potansiyelini artırmaya yönelik politika önerileri sunarak sonuçlanmaktadır.

Abstract:
This study examines the determinants of bilateral trade between Somalia and Turkey, applying the gravity model of international trade using panel data from 1993 to 2022. While free trade is widely recognized as a driver of national development, the actual trade volume between these two nations falls short of the strategic partnership goals. To better understand the factors influencing their trade relationship, this study reviews both traditional and contemporary trade theories before focusing on the gravity model as the framework for analysis. The research employs the Poisson Pseudo Maximum Likelihood (PPML) estimator, which is robust in addressing trade data issues such as multicollinearity, heteroscedasticity, and zero trade flows. Key variables estimated in the model include exporter GDP, importer GDP, distance, and a diplomacy dummy variable. Results from the data analysis indicate that both the exporter (Turkey) and importer (Somalia) GDPs are statistically significant and positively associated with trade flows, suggesting that economic growth in either country enhances bilateral trade. As expected, the distance variable shows a negative impact on trade, reflecting the increased transportation costs and logistical challenges. The diplomacy variable, representing diplomatic ties such as embassies, consulates, state visits, and technical aid, is found to be a significant and positive determinant of trade, highlighting the role of political relations in fostering trade agreements and creating a stablo economic environment. The study concludes by identifying