Endüstriyel yoğunlaşmanın mekânsal analizi: TR63 bölgesi (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye) örneği
Spatial analysis of industrial concentration: The case of TR63 region (Hatay, Kahramanmaraş, Osmaniye)
Yazar: FATMA BETÜL URHAN
Danışman: PROF. DR. ERSİN KAYA SANDAL
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Coğrafya Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Coğrafya = Geography ; Ekonomi = Economics
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Ekonomik coğrafya = Economic geography ; Endüstri coğrafyası = Industrial geography ; Endüstriyel yoğunlaşma = Industrial concentration ; Hatay = Hatay ; Kahramanmaraş = Kahramanmaraş ; Mekansal analiz = Spatial analysis ; Osmaniye = Osmaniye

Özet:
Ekonomik kalkınma ve bölgesel büyümenin en önemli göstergelerinden biri olan endüstrileşme doğru yer seçimi ile başlamaktadır. Ekonomik coğrafya araştırmacıları için temel odak noktası, mekânsal birimleri birbirinden farklılaştıran kendine özgü coğrafi özelliklerinin, endüstriyel aktivitelerin yer seçimi ve gelişimi üzerindeki belirleyiciliğidir. Bu bağlamda çalışma alanı olan İBBS TR63 Düzey-2 bölgesinde endüstrinin sektörel ve mekânsal yoğunlaşması 1970-2017 yılları arasındaki zaman periyodlarında incelenmiştir. Bölgede faaliyet gösteren ancak yoğunlaşma göstermeyen, yoğunlaşmaya aday olan ve yoğunlaşmış sektörler, yerel birim sayısı (firma sayısı), çalışan sayısı (istihdam) ve ciro göstergelerine göre üç farklı parametrede yerellik katsayısı yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre tekstil ürünleri; ağaç ürünleri ve mantar ürünleri; diğer metalik olmayan mineral ürünler ve ana metal sanayi sektörleri bölgede yoğunlaşma göstermektedir. Bu sektörlerin 26 adet İBBS Düzey-2 bölgesi için aynı yöntemle analiz edilmesi sonucu Türkiye ölçeğinde mekânsal örüntüsü ortaya koyulmuştur. Bölgede endüstriyel üretim yapan firmaların il, ilçe ve kent içi ölçeklerde mekânsal konumlanması betimleyici ve açıklayıcı mekânsal istatistik teknikleri ile analiz edilmiştir. İstatistiksel olarak firmaların yer seçiminin merkezi eğilimi, merkez ilçe sınırları içerisindedir.

Anahtar Kelimeler: Ekonomik Coğrafya, Endüstriyel Yoğunlaşma, Mekânsal Analiz, Bölgesel Kalkınma, TR63 Bölgesi

Abstract:
Industrialization, which is one of the most important indicators of economic development and regional growth, starts with the right location. The main focus for economic geography researchers is the determination of the peculiar geographical features that differentiate the spatial units on the location and development of industrial activities. In this context, the sectoral and spatial concentration of the industry in the NUTS TR63 Level-2 region, which is the field of study, was examined in the time periods between 1970-2017. The sectors operating in the region but not showing concentration, candidate for concentration and concentrated sectors were analyzed using the locality coefficient method in three different parameters according to the number of local units (number of companies), number of employees (employment) and turnover indicators. According to the analysis results, textile products; wood products and cork products; other non-metallic mineral products and base metal industry sectors are concentrated in the region. As a result of analyzing these sectors for 26 NUTS Level-2 regions with the same method, the spatial pattern in Turkey is revealed. The spatial positioning of industrial production firms in the region at provincial, district and urban scales was analyzed using descriptive and explanatory spatial statistical techniques. Statistically, the central tendency of firms for location selection is within the boundaries of the central district.

Keywords: Economic Geography, Industrial Concentration, Spatial Analysis, Regional Development, TR63 Region