Muhasebe meslek mensuplarının kişilik özellikleri ile muhasebe politikası tercihleri arasındaki ilişkiler
Relationships between the personal characteristics of accounting occupational professionals and their accounting policy preferences
Yazar: SERPİL ÇELİK
Danışman: PROF. DR. HÜSEYİN AKAY
İzmir Demokrasi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2022
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Ulusal muhasebe düzenlemeleri ve uluslararası muhasebe standartları mali nitelikteki işlemlerin ölçülmesinde, kaydedilmesinde ve raporlanmasında alternatif muhasebe politikaları sunmaktadır. Muhasebe politikalarında alternatif uygulamalara izin verilmesi finansal bilginin üretiminde finansal bilgiyi üretenlerin tercihlerini etkili kılmakta; bu durum muhasebenin davranışsal boyutunun incelenmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bireylerin alternatif uygulamalar arasında tercih yapması bazı bireysel özelliklerle ilişkilidir. Literatürde farklı disiplinlerde yapılan çalışmalarda bireyin kişilik özelliğinin çeşitli konularda karar vermesinde ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bireylerin ekonomik ya da yatırım vb. konulara karar vermesinde finansal risk tolerans düzeyinin etkili olduğu yapılan çalışmalarda ortaya konmuştur. Meslek mensuplarının muhasebe politikası tercihinde bulunurken davranışsal özellikler gösterebileceği düşünülmektedir.
Bu çalışmanın amacı; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve Tekdüzen Muhasebe Sistemi uygulamalarında yer alan alternatif muhasebe politikalarının tercihi ile muhasebe meslek mensuplarının kişilik özellikleri ve finansal risk tolerans düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Ayrıca tercih edilen muhasebe politikasının finansal tablolara etkisinin meslek mensupları tarafından bilinilirlik düzeyi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini Niğde, Nevşehir, Kayseri ve Aksaray'da faaliyet gösteren SMMM ve YMM ünvanlarına sahip meslek mensupları oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini oluşturan meslek mensuplarına kolayda örnekleme yoluyla anket uygulanmış, geçerli gözlem sayısı 521 kişi olarak sağlanmıştır. 
Elde edilen verilerin analizinde SPSS 22 ve Lisrel 8.7 programları kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, kullanılan ölçeklerin güvenilirlik ve geçerliliği belirlemek için doğrulayıcı faktör analizi, farklılığı tespit etmek için Kruskal-Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Ayrıca kategorik değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için Ki-Kare testi, değişkenler arasındaki ilişkinin düzeyini tespit etmek için Cramer's V testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda bazı alternatif muhasebe politikası tercihi ve kişilik özellikleri, finansal risk tolerans düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık ve düşük düzeyde anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir.

Abstract:
National accounting regulations and international accounting standards provide alternative accounting policies for measuring, recording, and reporting financial transactions. On the other hand, allowing alternative applications in accounting policies means that the ones who produce financial information become more effective in the production of financial information; this result reveals the necessity of examining the behavioural dimension of accounting. The choice of individuals among alternative applications is related to some individual characteristics. In studies conducted in different disciplines in the literature, it has been determined that the personality of the individual is related to decision-making on various issues. In addition, individuals' economic or investment, etc. It has been revealed in the studies that the level of financial risk tolerance is effective in decision-making. It is thought that the members of the profession may show behavioural characteristics when choosing accounting policy.
The aim of this study is to investigate the relationship between the accounting policy preference and personality traits and financial risk tolerance levels of professional accountants. Additionally, the level of awareness of the effect of the preferred accounting policy on the financial statements by the members of the profession has been examined. The sample of the research consists of professionals with the titles of CPA and Sworn- In CPA operating in Niğde, Nevşehir, Kayseri and Aksaray. A questionnaire has been applied to the members of the profession who constituted the sample of the research through convenience sampling of a valid required observation number of 521 people.
The analysis of the obtained data has been performed by using SPSS 22 and Lisrel 8.7 programs. Descriptive statistics are used in data analysis, confirmatory factor analysis is used to determine the reliability and validity of the scales used, and Kruskal-Wallis and Mann Whitney-U Tests are used to determine the difference.  In addition, the Chi-Square test is used to examine the relationship among categorical variables and the Cramer's V test is used to determine the level of the relationship among these variables. As a result of the research, a statistically significant difference and significant relationship at a low level between some alternative accounting policy preferences and personality traits, and the level of financial risk tolerance are determined.