Mor havuçlarda (daucus carota l.) tohumluk köklerin depolama şekillerinin, iriliklerinin ve dikim aralıklarının tohum verim ve kalitesine etkisi
The effect of storage method, root size, planting interval on seed yield and quality in purple carrot (Daucus carota L.)
Yazar: NURTEN LÖKOĞLU
Danışman: PROF. DR. RUHSAR YANMAZ
Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Araştırmada; mor havuçların ticari tohum üretiminde kök iriliği, depolama koşulları ve dikim aralığının tohum verim ve kalitesine etkisi belirlenmiştir. İki yıl süreyle yürütülen araştırmada ilk yıl  orta (3-4 cm) ve iri (4-5 cm) kökler, iki depolama (Soğutuculu 4°C %70-100 ON ve Soğutucusuz 8.5°C %70 ON) ve  üç saklama koşulunda (topraklı+talaş, topraksız+talaş, delikli PE torba) depolanmış ve  depolanma ömrü, depolama sonrası tohum verim ve kalite özellikleri belirlenmiştir. İkinci yıl, depolanan köklerde dikim aralığının tohum verim ve kalitesine etkisi ortaya konulmuştur. Tarla koşullarında  muhafaza çalışmalarında Agryl örtü kullanımının  dondan koruma etkisi belirlenmiştir. İlk yıl 16 hafta süreyle muhafaza edilen köklerin iriliğe bağlı olmaksızın soğutuculu depoda %75'inin, soğutucusuz depoda ise %86'sının dikime uygun şekilde muhafaza edilebildiği ortaya konulmuştur.  Bitki başına ana küme tohum ağırlığı  ilk yıl soğutuculu depoda (2.01 g), tarla koşullarında ise açıkta kışı geçiren köklerde (2.00 g) fazla olmuştur. Tarla koşullarında kışı geçiren köklerde agryl örtü kullanımı ve kök iriliği bitki başına ana, birincil ve ikincil küme tohum verimi üzerinde etkili olmamıştır. İkinci yıl denemelerinde en yüksek bitki başına tohum verimi 17.72 g ile (soğutuculu depoda) 75 x 50 cm aralıklarla dikilen köklerden alınmıştır. Tarla koşulunda açıkta kışı geçiren köklerde ise en yüksek bitki başına tohum verimi 75 x 30 cm aralıklarla dikilenlerden (35.18 g) alınmıştır. Araştırma sonucunda mor havuçlarda tohumluk köklerin iriliğinin köklerin muhafaza ömrü ile tohum verim ve kalitesi üzerindeki etkisinin  önemli olmadığı ancak orta irilikteki köklerin tohum üretiminde tercih edilmesinin uygun olacağı belirlenmiştir. Tohum verimi açısından 75x50 ile 75x30 cm dikim aralıklarının daha uygun olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
In the research; the effect of root size, storage conditions of roots and planting interval on seed yield and quality for commercial seed production of purple carrots were investigated. In the first year two root sizes (medium 3-4 cm, large 4-5 cm), two storage types (refrigerated 4°C 70-100 % ON and non-refrigerated 8.5°C 70% ON) and three storage conditions (soil + sawdust, soil free + sawdust, perforated PE bag) were determined on the storage life of roots and seed yield and quality characteristics after storage. In the second year, the effect of planting interval on the seed yield and quality was determined. In the studies carried out under field conditions, it was tried to determine the effect of Agryl cover during winter. In the first year, regardless of the size,  it was revealed that 75% of the roots were stored in the refrigerated storage and 86% in the non-refrigerated storage (the roots were kept for 16 weeks) were found to be suitable for planting. The main umbel seed weight per plant was higher in the refrigerated storage (2.01 g) in the first year and in roots maintained under field conditions during winter (2.00 g). The use of agryl cover and root size of the roots maintained under field conditions during winter did not have an effect on seed yield of main and 1st umbel, 2nd umbel per plant. In the second year, the highest seed yield per plant was taken from the roots planted at 75 x 50 cm intervals after being kept in the refrigerated storage with 17.72 g. The highest seed yield per plant was 75 x 30 cm (35.18 g) for the roots that were maintained in field conditions during  winter. As a result of the research, it was determined that the size of the roots had no effect on the seed yield and quality and the storage life of the roots but medium roots were found to be more suitable for seed yield. In terms of seed yield, 75x50 cm and 75x30 cm planting intervals were found to be more suitable.