Remisyondaki opiyat kullanım bozukluğu hastalarında çocukluk çağı travmaları ve bağlanma stillerinin işlevsellik, suisidalite, dürtüsellik ve yaşam kalitesi üzerine etkisi
The effects of childhood traumas and attachment styles on functionality, suicidality, impulsivity, and quality of life in patients with opiate use disorder in remission
Yazar: MÜGE TOPCUOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. BURAK KULAKSIZOĞLU
Akdeniz Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2022
Konu: Psikiyatri = Psychiatry
Dizin: Afyon = Opium ; Bağlanma stilleri = Attachment styles ; Dürtüsel davranış = Impulsive behavior ; Madde kullanım bozuklukları = Substance-related sdisorders ; Opiyat alkaloidleri = Opiate alkaloids ; Remisyon = Remission ; Yaşam kalitesi = Quality of life ; Çocukluk çağı travmaları = Childhood traumas

Özet:
Amaç: Bu çalışmada Opiyat kullanım bozukluğu (OpKB) hastalarının çocukluk çağı travmalarının, bağlanma stillerinin, yaşam kalitelerinin, tedaviye uyumlarının ve dürtüsellik seviyelerinin ortaya koyulması amaçlanmıştır.

Yöntem: Akdeniz Üniversitesi Alkol ve Madde Bağımlılığı Araştırma ve Uygulama Merkezi'nde ayaktan tedavi gören OpKB tanılı 100 hasta ve 100 sağlıklı gönüllü çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla bu çalışma için hazırlanmış Sosyodemografik Veri Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği (ÇÇTÖ), İlişki Ölçekleri Anketi (İÖA), Barratt Dürtüsellik Ölçeği (BDÖ), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQL-BREF) ve Madde Aşerme Ölçeği (MAÖ) kullanılmıştır. 

Bulgular: ÇÇTÖ Cinsel İstismar (p=0.125) hariç tüm alt ölçek puanlarının OpKB hastalarında sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak yüksek olduğu saptanmıştır (Duygusal istismar p<0.001, Duygusal ihmal p=0.002, Fiziksel istismar p<0.001 ve Fiziksel ihmal p<0.001). Her iki grup bağlanma stilleri alt ölçek puanları açısından değerlendirildiğinde gruplar arasında anlamlı bir farklılık saptanmazken sadece İÖA-Kayıtsız alt ölçek puanlarının OpKB hastalarında kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde düşük olduğu tespit edilmiştir (p=0.046). Dürtüsellik düzeylerine bakıldığında gruplar arasında BDÖ Dikkatsel dürtüsellik (p=0.417) alt ölçek puanları açısından anlamlı bir farklılık saptanmazken OpKB hastalarında BDÖ-Motor dürtüsellik ve Plan yapmama (plansız) dürtüsellik puanlarının sağlıklı kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir (sırasıyla p=0.047 ve p<0.001). OpKB hastalarında WHOQL-BREF Ruhsal sağlık dışındaki tüm alt ölçek puanlarının sağlıklı kontrollere göre anlamlı bir şekilde düşük olduğu görülmüştür (Genel sağlık p<0.001, Fiziksel sağlık p<0.001, Sosyal ilşkiler p<0.001 ve Çevre alt ölçeği p=0.034)). OpKB hastalarında MAÖ puanları ile WHOQL-BREF tüm alt puanları arasında negatif yönde, düşük-orta derecede kuvvetli ve istatistiksel olarak anlamlı korelasyonlar olduğu saptanmıştır. 

Sonuç: OpKB hastalarının çocukluk çağında daha fazla travmaya maruz kaldığı, daha kötü yaşam kalitesi olduğu ve daha dürtüsel oldukları söylenebilir. OpKB hastaları ile kontrollerin bağlanma stillerinde fark saptanmamıştır. OpKB hastalarında tedavi planı oluşturulurken hastaların dürtüsellik, bağlanma ve çocukluk çağı travmatik yaşantı öykülerinin detaylı bir şekilde değerlendirilmesi, başa çıkma becerilerinin geliştirilmesine yönelik müdahalelerin yapılması ve tedavi programlarının yaşam kalitesini arttırmaya yönelik yapılandırılması tedavi başarısını arttırabilir.

Anahtar Kelimeler: Opiyat Kullanım Bozukluğu, Çocukluk çağı travmaları, Bağlanma stilleri, Yaşam kalitesi, Dürtüsellik, Nüksetme

Abstract:
Objective: In this study, it was aimed to reveal the childhood traumas, attachment styles, quality of life, adherence to treatment, and impulsivity levels of opiate use disorder (OpUD) patients.

Method: 100 patients with OpUD receiving outpatient treatment at Akdeniz University Alcohol and Substance Addiction Research and Application Center and 100 healthy volunteers constitute the sample of the study. Sociodemographic Data Form prepared for this study, Childhood Trauma Questionnaire (CTQ), Relationship Scales Questionnaire (RSQ), Barratt Impulsivity Scale (BIS), World Health Organization Quality of Life Scale (WHOQL-BREF), and Substance Craving Scale (SCS) were used to collect data in the study.

Results: Except for CTQ Sexual Abuse (p=0.125), all domain scores were found to be significantly higher in OpUD patients than in healthy controls (Emotional abuse p<0.001, Emotional neglect p=0.002, Physical abuse p<0.001, and Physical neglect p<0.001). When both groups were evaluated in terms of attachment styles domains scores, no significant difference was found between the groups, but only RQS-Dismissing domain scores were found to be statistically significantly lower in COPD patients compared to the control group (p=0.046). When the impulsivity levels were examined, no significant difference was found between the groups in terms of BIS Attentional impulsivity (p=0.417) subscale scores, while it was found that the BDI-Motor impulsivity and Non-planning impulsivity scores were statistically significantly higher in OpUD patients compared to healthy controls (respectively p=0.047 and p<0.001). It was observed that all subscale scores of WHOQL-BREF except psychological health were significantly lower in OpUD patients compared to healthy controls (General health p<0.001, Physical health p<0.001, Social relationships p<0.001, and environmental health domains p=0.034). It was found that there were negative, low-moderate, strong, and statistically significant correlations between SCS scores and all WHOQL-BREF domains in OpUD patients.

Conclusion: It can be said that OpUD patients are exposed to more trauma in childhood, have worse quality of life, and are more impulsive. No difference was found in the attachment styles of OPPD patients and controls. When creating a treatment plan for OpUD patients, a detailed evaluation of the impulsivity, attachment, and childhood traumatic experiences, interventions to improve coping skills, and structuring treatment programs to increase the quality of life may increase the success of treatment.

Keywords: Opiate Use Disorder, Childhood traumas, Attachment styles, Quality of life, Impulsivity, Relapse