Ortaokul öğrencilerine  ait yazılı metinlerin anlatıcı tipolojisi
Secondary education narrative thpology of written texts related to class students
Yazar: ASENA ONBAŞIOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TURAN SİNAN
Fırat Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı / Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Dilbilim = Linguistics ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anlatıbilim = Narratology ; Anlatıcılar tipolojisi = Narrators typology ; Dil eğitimi = Language education ; Edebi metinler = Literary texts ; Hikaye edici metin = Narrative text ; Metin = Text ; Metin dil bilim = Text linguistics ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Tipoloji = Typology ; Türkçe eğitimi = Turkish education

Özet:
Anlatı, aralarında neden sonuç ilişkisi olan olay ya da olgunun bir anlatıcı tarafından yazılı ya da sözlü dil ile ifade edilmesidir. Bir söylemin anlatı niteliği taşıyabilmesi için söylem içinde bir öykünün var olması gerekmektedir. Söylem içindeki öykü, anlatıcının varlığı sayesinde seyirciyle ya da okurla buluşur. Anlatısal metinler, sözlü anlatının yazılı bir materyal şekline dönüştürülmüş halidir. Anlatısal metinler oluşturulurken anlatıcının metne göre konumu tespit edilebilir. Bu tespit yapılırken tipolojik tespit esaslarından faydalanılır. Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencileri tarafından oluşturulan anlatısal tipteki yazılı metinleri, metin türü değişkeni bağlamında; anlatı seviyesi, hikâyeye katılımın genişliği, görüş-algılama derecesi şeklinde sınıflandırılan tipolojik tespit esaslarına göre çözümlemek ve adı geçen metinlerin Türkçe Öğretim Programı'nda sınıf seviyelerine göre belirlenen metin türleri ile olan ilişkisini açıklamaktır. Bu amaç doğrultusunda çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi metodu kullanılmıştır. Öğrenciler tarafından oluşturulan metinler metin türü ve sınıf seviyesi bağlamında sınıflandırılmıştır daha sonra metinlere ait anlatıcı tipolojisi Yavuz Demir' in "Anlatıcılar Tipolojisi" inceleme metodu esas alınarak belirlenmiştir. İnceleme ile elde edilen bulgular, alan yazından hareketle yorumlanmıştır. Sonuç olarak öğrencilerin, programa göre öğretilmesi planlanan metin türlerini, kendi oluşturdukları yazılı metinlerinde kullanmadıkları, her sınıf seviyesinde belli metin türleri üzerinde yoğunlaştıkları görülmüştür. Bu bağlamda anlatıcılar tipolojisinin de metin türü ve sınıf seviyesine bağlı olarak değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir.

Abstract:
The narrative is the expression of the event or phenomenon, which has a cause and effect relationship, by a narrator in written or oral language. In order for a discourse to have a narrative character, a story must exist in the discourse. The story in the discourse meets the audience or the reader with the presence of the narrator. Narrative texts are a form of written expression of the oral narrative. The narrator's position relative to the text can be determined when creating the narrative texts. Typological determination principles are used in this determination. The aim of this study is to explain the narrative type of texts written by middle school students in the context of the text type variable; to analyze the narrative level according to the principles of typology determined as the degree of view-perception and the extent of participation in the story and to explain the relationship of the texts mentioned with the text types determined in the Turkish Curriculum according to their grade levels. In this study, the document analysis method which is one of the qualitative research methods has been used. The texts created by the students were classified in the context of the text type and the grade level, and the narrator typology of the texts was determined based on Yavuz Demir's seviy Narrators Typology metin analysis method. The findings of the study were interpreted in terms of the literature. As a result, it is seen that students do not use the text types that are supposed to be acquired according to the program in their own written texts and they focus on certain types of text at each class level. In this context, it is determined that the typology of narrators vary depending on the text type and class level.