Gazâlî'nin nesih anlayışı (Analitik bir değerlendirme)
Ghazzali's understanding of abrogation (An analytical review)
Yazar: AHMET BAYRAKTAR
Danışman: PROF. DR. ŞAMİL DAĞCI
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / İslam Hukuku Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Din = Religion
Dizin: Nesih = Abrogation

Özet:
Bu çalışma ile nesih teriminin bütün manalarının ve nesih teorisinin tarih boyunca gelişim ve değişiminin fıkıh usûlü literatürü sınırları gözetilerek ve Gazzâlî merkezli olarak ortaya koyulması amaçlanmıştır. Gazzâlî İslam ve batı dünyasınca en çok tanınmış âlimlerden birisidir. O İslam dünyasında güçlü zekâsı, kuvvetli hafızası ve hızlı kavrayışı ve fesahati ile meşhur olmuştur. Mustasfâ ve Menhûl isimli kitapları ile de fıkıh usulünde bir otoritedir.Bu çalışma esnasında neshin klasik dönem sözlüklerinde ?birbirinin arkasından gelen her şey diğerini neshetmiştir? tanımını farkettik. Bu kelime ardından gelme ile ilintili bütün ifadeleri ?ilga, değiştirme, taşıma, kopyalama gibi- kapsayan bir kelimedir. Fakat Bakara suresinde ki nesih ayetinde ?? ????. İfadesi hem arkasından gelme, getirme hem de bağlamı itibarıyla ilga, yok etme manasına gelmektedir. Âyet kavramı da hem din hem de Kur'ân-ı Kerimden bir parça manasına geldiği için, neshi kabul edenler ya da inkar edenler bu ayeti iddialarına delil gösterebilmişlerdir. Bu iki grup arasında uzlaşmaz bir ayrılık varmış gibi görünsede aslında neshin geniş manasından dolayı bir yanlış anlama söz konusudur.Bu çalışma neticesinde tespit edilen hususlar şunlardır.Bütün akademisyenler tarafından iyice anlaşılması gerekir ki ?Nesih ve ilga farklı kavramlardır?. Neshin Türkçe'de ilga olarak anlaşlıması ve ingilizce'ye abrogation olarak çevrilmesi hakikatin önüne beton duvarlar örmekte ve gerçeğin anlaşılmasını engellemektedir. Nesih kelimesinin içerisinde ilga manasının da olması neshin ilga demek olduğu manasına gelmez.Kuranda nesih vardır, fakat ne geçerliliğini yitirmiş bir hüküm ne de Kur'ân-ı Kerimde iken silinmiş bir kelime vardır. Çünkü bunları gerektirecek ayetler arasında bir tenakuz yahut ihtilaf yoktur olamaz.Bugün dâhil olmak üzere klasik âlimler ile modern akademisyenler arasındaki nesih tartışması, Bakara suresindeki nesih kavramının bağlamından yanlış anlaşılması ve kimi akademisyenlerin geleneği anlamak yerine inkâr etmeyi çağdaşlığın gereği gibi algılamalarındandır.

Abstract:
In Islamic jurisprudence tradition, abrogation or literally naskh means annulling later legal judgment the former one which are related to the same subject, and conflict with each other.This study aims putting out the all means of term of naskh and its developing through the history at the domain of Usûl al-fıqh, centered ghazzali. Ghazzali is one of the most popular scholars both in Islamic world and non-Muslims. He famed among the Muslims with their intellectual power, fast and steady comprehension. He is also a famous jurisprudent with his books named Mustasfâ and Menhûl.We recognized through this study that word of naskh was defined in ancient Arabic dictionaries as all thing when comes behind of something like the Latin rooted word supersede. Naskh, include all meanings of related with coming behind such as abrogate, change, move, copy etc. But at the second sura, al-baqara, at the verse of naskh, the expression of ma nansakh, means all of this means according to that its object does mean. If the ayah means religion, it means abrogate; and means hukm verb means change its situation, understood-condition.So it is understood at the result of this study that,Naskh is something, abrogation is another thing. First, this must be strictly understood by all academicians. Translating this word to English or other languages as abrogation, has constructed a concrete wall to appear of the truth. To include of naskh meaning of abrogation does not mean that naskh exactly means abrogation.There is a naskh at the Quran as it is at everything. But there is not at any menas abrogation (ilga) neither with rule (naskh al-hukm) nor with word (naskh tilavah) even an article (naskh al-tilâvah), because there is nothing made it be necessity, such as incoherence, disagreement etc.Till now, accepting or rejecting the naskh theory has been discussed cause of misunderstood of extent of naskh, at the context of Baqara 106 and making not emphaty to the clasisc doctors (u?lema)