Makine öğrenimi bağlamında bilgisayarsız etkinliklerle bilgi işlemsel düşünme becerisinin kazandırılması
Fostering computational thinking skills through unplugged activities in the context of machine learning
Yazar: ÖYKÜ ERSÖZ
Danışman: PROF. DR. YASEMİN GÜLBAHAR GÜVEN
Ankara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yapay zeka = Artificial intelligence

Özet:
Teknolojinin gelişimiyle birlikte programlama, makine öğrenmesi ve yapay zekâ
gibi kavramlar her gün günlük yaşantımızda daha fazla kullanılabilir hale gelmektedir.
Bu durumda bireylerin bu dijital teknolojiler hakkında okuryazar olmalarını ve bu kavram
ve süreçlerin farkında olmalarını gerektirmektedir. Bu durum bilgisayar bilimine ilişkin
kavramları öğrenmeyi ve bilgi işlemsel düşünme becerilerinin kazandırılmasını
gerektirmektedir.
Bu araştırmanın amacı; geliştirilmiş olan öğretim içeriği aracılığı ile ilkokul
öğrencilerine hem yapay zekâya ilişkin kavramları öğretmek ve öğrencileri bu konuda
bilinçlendirmek hem de bilgi işlemsel düşünme becerilerini kazandırmaktır. Bu amaç
doğrultusunda 8 haftalık bir öğretim içeriği geliştirilmiş ve okul yönetiminin uygun
gördüğü ders saatinde ilkokul 4.sınıf düzeyinde öğrenim gören 90 öğrenciye
uygulanmıştır.
Bu çalışmada, karma yöntem türlerinden gömülü karma modeli kullanılmıştır.
Nicel verileri toplamak amacıyla "Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisine Yönelik Öz
Yeterlik Algısı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından oluşturulmuş "Akademik Başarı Testi"
kullanılmıştır. Nitel verileri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilmiş
"Etkinlik Sonrası Öz Değerlendirme Formu" ve "Uygulamaya İlişkin Öğretmen
Görüşleri Formu" uygulanmıştır. Nitel ve nicel veriler birbirlerini destekleyecek şekilde
yorumlanmıştır.
Uygulamaya katılan öğrencilerin BİD becerilerine yönelik öz yeterlik algılarında
anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Bu durum cinsiyet değişkenine göre incelendiğinde her
iki cinsiyetin de bu alanda başarılı olabileceği görülmüştür.
Bilgisayarsız etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarına etkisi
incelendiğinde etkinliklerin öğrencilerin akademik başarılarını desteklediği görülmüştür.
Bu kadar kısa sürede dahi öğrencilerin akademik başarılarında gelişme göstermesinden
dolayı, bilgisayarsız etkinliklerin etkisi olumlu olarak değerlendirilmiştir.
Öz yeterlik algısı ve akademik başarı arasındaki ilişki incelendiğinde öğrencilerin
öz yeterlik algıları ve akademik başarıları arasındaki ilişkinin rastlantısal bir
varyasyondan kaynaklanmadığı görülmüştür. Bu durum, her iki değişkenin de birbirleri
üzerinde etkisi olduğunu göstermektedir.
Uygulama süresince bilgisayarsız etkinliklerin öğrencilerin dikkatini çektiği,
onlara eğlenceli geldiği ve bu yüzden motivasyonlarının yüksek olduğu gözlemlenmiştir.
Sınıf öğretmenleri bilgi işlemsel düşünme ve yapay zekâ konularına ilişkin eğitimin erken
yaşta verilmeye başlanmasının, öğrencilerin dijital yetkinliklerini geliştirebilmelerine,
olaylar karşısında farklı bakış açıları kullanabilmelerine ve öğrendikleri kavramları
disiplinlerarası daha kolay aktarabilmelerine destek olacağını belirtmişlerdir.
Bu çalışma her ne kadar bir ildeki bir okul, okulun olanaklarıyla, öğrencilerin bilgi
düzeyi ve öğrenci çeşitliliği gibi faktörler açısından sınırlılıklar içerse de öğretim içeriği,
uygulama süreci ve değişkenlere ilişkin bulgular açısından alana katkı sağlayacağı
düşünülmektedir.

Abstract:
With the development of technology, concepts such as programming, machine
learning and artificial intelligence are becoming more useful in our daily lives, which
requires individuals to be literate about these digital technologies and be aware of these
concepts and processes. This requires learning concepts related to computer science and
gaining computational thinking skills.
The purpose of this study was to teach primary school students concepts related
to artificial intelligence through the delivery of teaching content, to raise students'
awareness about this subject, and to donate them with computational thinking skills. For
this purpose, an 8-week teaching content was developed and applied to 90 students
studying at the 4th grade level of primary school, within the course hours suggested by
the school administration.
In this study, the embedded model, one of the mixed method types, was used. In
order to collect quantitative data, the "Self-Efficacy Perception Scale for Computational
Thinking Skills" and the "Academic Achievement Test" which is created by the
researcher were used. In order to collect qualitative data, the "Post-Activity SelfEvaluation Form" and the "Teacher Opinions Form on the Application" developed by the
researcher were administered. Qualitative and quantitative data were analyzed and
interpreted to support each other.
A significant difference was detected in the self-efficacy perceptions regarding
CT skills of the students who participated in the application. When this situation was
examined according to the gender variable, it was seen that both genders could be
successful in this field.
When the effects of unplugged activities on students' academic achievements were
examined, it was seen that the activities supported the academic achievements of students.
The effect of unplugged activities was evaluated as positive, as students showed
improvement in their academic achievement even in such a short time.
When the relationship between self-efficacy perception and academic success was
examined, it was seen that the relationship between students' self-efficacy perceptions
and academic success was not due to random variation. This shows that both variables
have an impact on each other.
During the implementation, it was observed that unplugged activities attracted the
students' attention, perceived as entertaining for them, and therefore their motivation was
high. Classroom teachers stated that starting to provide education on computational
thinking and artificial intelligence at an early age will help students develop their digital
competencies, use different perspectives on events, and more easily transfer the concepts
they learn interdisciplinary.
Although this study has limitations in terms of factors such as a school in a
province, the school's facilities, students' knowledge level and student diversity, it is
thought to contribute to the field in terms of teaching content, implementation process
and findings regarding variables.