Van merkezinde bulunan manevi halk inançlarının dinler tarihi ve din fenomenolojisi açısından değerlendirilmesi
Evoluation of the spiritual folk believes with the aspect of history of religions and religion phenomenology in Van
Yazar: SEVDA AKTULGA GÜRBÜZ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN YILMAZ
Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Dinler Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Din fenomenolojisi = Phenomenology of religion ; Dinler tarihi = History of religions ; Halk inançları = Public beliefs ; Van = Van ; İnanç coğrafyası = Belief geography ; İnançlar = Beliefs

Özet:
?Van Merkezindeki Manevi Halk İnançlarının Dinler Tarihi ve Din Fenomenolojisi açısından Değerlendirilmesi? adlı çalışmamızın birinci bölümünde Van İlinin tarihi ve coğrafi konumu ile ilgili genel bilgilerden bahsedilmiştir.Çalışmanın ikinci bölümünde Van İlinde kutsallık atfedilen ve manevi olarak yaşatılan yerlere değinmeye çalıştık. Halk, evliyaların veya evliya kabul edilen kişilerin yattığı, mezar, yatır, türbeleri şifa bulma, iş, kısmet vb. konularda dualarına aracı ederler. Herhangi bir türbe veya mezarı olmayıp bulunduğu yerde, ağaca, taşa veya suya dönüşen kişilere atfedilen bir takım yatırlara da değinmeye çalıştık. Kişilere ait olan kutsal kabul edilen yerlerden alınan taş, ağaç, su gibi nesnelere dokunmak, üzerinde taşımak, içmek, üzerine dökmek şeklinde aracı olarak kullanılmaktadır.Van halkı bir takım manevi halk inançlarıyla iç içe yaşamaktadır. Bunlardan doğum, çocuk, gün, cin, ateş hayvan vs. inançlar dikkatimizi çekmektedir. Yine evlilik, özel günlerden Hıdırellez, Hıdırnebi gibi bir takım uygulamalar, halk arasında zengin bir şekilde kendini gösterir. Anadolu'da olduğu gibi Van yöresinde de ?Nazar Değmesi?, ?Kurşun Dökme?, Al Karası? inançları halk arasında oldukça yaygındır. Değindiğimiz halk inançlarını, sözlü kaynaklardan elde edinerek sınıflandırdık.Çalışmamızın üçüncü bölümünde, Van Merkezindeki Manevi Halk İnançlarını Dinler Tarihi ve Din Fenomenolojisi açısından değerlendirmeye çalıştık. Dinler Tarihi ve Din Fenomenolojisi bakımından türbe, ateş, düğün, doğum, ölüm, özel günler, nazar v.s manevi halk inançlarını tahlil etmeye çalıştık. Van ilinde görülen halk inançlarının birçoğunun gerisinde dini tarihin, eski dönemlerinden kalma bir takım inanç değişiklikleriyle kendisini gösterdiğini görmekteyiz. Yörede yaşatılan bu inançların tahlilini, Dinler Tarihi ve Din Fenomenolojisi açısından insanlarla kutsalın bir tezahürü olarak değerlendirebiliriz.

Abstract:
In the first part of the study named `Evaluation of the Spiritual Folk Believes with the Aspect of History of Religions and Religion Phenomenology in Van?In the second part of the study, we tried to deal with places which are attributed holy and kept alive as spiritual. People visit the tombs of saints and ask for help by praying. We tried to deal with people who haven?t got any tomb or grave but shaded into tree, water or a stone. The items taken from these places are used as mediator by being touched, drunk or having with themselves.People in Van live with superstations, such as birth, child, dog, jinn, fire?. etc. We can witness some private days such as Hıdırellez, Hıdırnebi in the society. Like in Anatolia, in Van some superstitions such as ?to be affected by the evil eye?, ?to cast leaned? are very common in the society. We classified the superstitions we dealt by getting from the verbal resources.In the third part of our study we tried to evaluate spiritual folk believes aspects of history of religions and religions phenomenology we tried to analyze the superstition of people such as tomb, fire, wedding, death, birth or private days. In the rear of superstitions in Van, history of region shows itself with the change of believes. Analyzing of these believes in the region we can consider this as the appearing of people and spiritual.