Kars ilinde aile tarzı bir işletmede yetiştiriciliği yapılan gri macar kazı ve mast kazı melezlerinin yumurta verimi ve özellikleri ile kuluçka özellikleri
Egg production and characteristics and hatching characteristics of gray hungarian geese and mast geese crossbreeds in a family farm in Kars province
Yazar: SELDA KARADAĞ
Danışman: PROF. DR. TURGUT KIRMIZIBAYRAK
Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Veterinerlik Zootekni Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu çalışma, Türkiye'de kaz yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı Kars
ilindeki özel bir işletme koşullarında yetiştirilen Gri Macar ve Alman Mast kazı
melezlerinin yumurta verimi ve özellikleri ile kuluçka özelliklerini belirlemek
amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü işletmede birinci yıl (2022) tek bir
sürü halinde yetiştirilen 2-4 yaşlı toplam 425 baş kaz (241 erkek ve 184 dişi), ikinci
yıl ise (2023) işletmenin 2022 yılında kendi yetiştirdiği yavrular içerisinden seçtiği ve
ilk yumurtlama periyoduna girecek olan toplam 445 baş kaz (135 erkek ve 310 dişi)
damızlık olarak kullanılmıştır.
Çalışmada yetişkin sürünün (2022 yılı) yumurtlama sezon süresi 90 gün, sezon
geneli yumurta verim ortalaması 25,52 adet/kaz, yumurta ağırlık ortalaması 159,4 g ve
yumurta şekil indeksi %65,9 olarak belirlenmiştir. İlk yumurtlama periyoduna giren
genç sürünün (2023 yılı) ise yumurtlama sezon süresi 122 gün, sezon geneli yumurta
verim ortalaması 13,49 adet/kaz, yumurta ağırlık ortalaması 152,5 g ve yumurta şekil
indeksi %65,5 olarak saptanmıştır.
Çalışmada işletmede elde edilen yumurtalardan kuluçka işlemleri için 7.630
adet yumurta kuluçka edilmiştir. Kuluçka özelliklerinin incelenmesinde yumurtalar 6
yumurta ağırlık grubu oluşturularak değerlendirilmiş ve ayrıca incelenen kuluçka
özellikleri üzerine yaşın etkisi araştırılmıştır. Yaşın incelenen kuluçka özelliklerinden
fertilite oranı ve kuluçka randımanına etkisi (P<0,001) istatistiksel olarak önemli iken;
çıkış gücü ve toplam embriyonal ölüm oranları üzerine etkisi önemli bulunmamıştır
(P>0,05). Yumurta ağırlığının incelenen kuluçka özellikleri üzerine etkisi istatistiksel
olarak önemli bulunmuştur (P<0,001). Kuluçka özelliklerinin en iyi olduğu yumurta
ağırlık grubunun ise 160,00-199,99 g aralığındaki yumurtalar olduğu belirlenmiştir.
Sonuç olarak ilk yumurtlama periyodundaki genç kazların yumurta verimi ve
özellikleri ile kuluçka özelliklerinin yetişkin kazlardakine göre düşük düzeyde olduğu
belirlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Kaz, yumurta verimi, yumurta özellikleri, kuluçka özellikleri.

Abstract:
This study was carried out to determine the egg production, egg production and
hatching characteristics of Grey Hungarian and German Mast goose crosses reared in
a private family type enterprise in Kars province where goose breeding is intensively
carried out in Türkiye. In the first (in 2022) laying season, a total of 425 geese (241
males and 184 females) aged 2-4 years, which had been raised as a single flock in the
enterprise since before, and in the second (in 2023) laying season, a total of 445 geese
(135 males and 310 females) in the first laying period (135 males and 310 females)
selected from the goslings raised by the enterprise in 2022 were used as breeders.
In this study, the duration of the laying season of the adult breeder flock (in
2022) was 90 days, the average egg production was 25.52 eggs/goose, the average egg
weight was 159.4 g and the egg shape index was 65.9%. In the young breeder flock
(in 2023), which entered the first laying period, the duration of the laying season was
122 days, the average egg production was 13.49 eggs/goose, the average egg weight
was 152.5 g and the egg shape index was 65.5%.
In this study, 7630 goose eggs were incubated for determination incubation traits
in the enterprise. Eggs were evaluated by forming 6 egg weight groups and also the effect
of age on hatching characteristics was investigated. While the effect of age on fertility rate
and percent hatchability set eggs (P<0.001) was statistically significant, the effect of age
on percent hatchability of fertile eggs and total embryonal mortality was not significant
(P>0.05). The effect of egg weight on the hatching characteristics was found to be
statistically significant (P<0.001). It was determined that the egg weight group with the
best hatching characteristics were eggs between 160.00-199.99 g.
As a result, it was determined that egg production, egg production
characteristics and hatchability characteristics of geese in the first laying period were
lower than those of adult breeder geese.
Keywords: Geese, egg production, egg characteristics, hatching characteristics.