Mimarlık okulunun kentle arayüzü
Interface between architecture school and city
Yazar: AYŞE ECE GÜNAL
Danışman: PROF. DR. FETHİYE EMEL ARDAMAN
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimari Tasarım Sorunları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Mimarlık = Architecture
Dizin: Arayüzler = Interfaces ; Bilişsel haritalar = Cognitive maps ; Kentsel mekan = Urban space ; Mimarlık eğitimi = Architectural education

Özet:
Mimarlık eğitimi, eğitim kapsamında edinilen, yapıların mimari niteliğini anlama, üç boyutlu düşünebilme yeteneği ve çevresel algının öğrenilmesi gibi daha önceden tasarlama bilgisi olmayan öğrenciler için yeni bir deneyim alanıdır. Bu anlamda multi kültürel bir disiplin olarak sosyal ve kültürel yönlerle desteklenmesi gereken bir süreçtir. Bu bağlamda mimarlık okulu yapıları da bulunduğu çağın gerektirdiği fiziksel, sosyal ve kültürel olanaklara sahip olması gereken yerlerdir. İstanbul'daki örneklere baktığımızda, devlet üniversitelerinde tarihi yapının işlev değişikliği ile mimarlık okulu yapısına dönüştüğü gözlemlenmekte iken vakıf üniversitelerinin çoğunluğunda farklı işlevlere sahip mevcut yapı stoğunun dönüşüm değiştirerek mimarlık okulu yapısına evrildiği karşımıza çıkmaktadır. Salt fiziksel bir yapı olarak düşünülmemesi gereken mimarlık okulu yapısı bir kılıf gibi mevcut yapı stoğunun içine giydirildiğinde; kentten kültürel ve sosyal yönden beslenmesi gerekirken kent ile arayüz kurgusunda sıkıntılar olduğu görülmektedir. İşlev değiştiren yapıların kente eklemlenme aşamasında yapının algısına dair ikilemler yaşanabilmektedir. Bu nedenle yapıyı anlamlandıran ve yorumlayan kişinin yapı ile kurduğu ilişkide mimarlık ürününü nasıl algıladığı ya da mekândaki değerleri kendi geçmiş deneyim ve imgelemiyle nasıl örtüştürüp yorumladığı önem kazanmaktadır. Yapı birey için ne kadar çok tanımlı alan içeriyorsa kentsel ve kişisel bellekte kalıcılığı artmaktadır. Çevreden alınan sosyal, kültürel ve sembolik mesajların kişinin kültürel filtresinden geçerek mekânı anlamlandırmada önemli olduğu görülmektedir. Çalışma kapsamında şu sorulara yanıt aranmaktadır; Başka amaçlarla tasarlanmış binaların mimarlık okullarına dönüştürülmesi sonucunda bu okulların kentle etkileşiminde ne gibi farklılıklar oluşmuştur? Bu yapılar çevreleriyle ne kadar ilişki kurmaktadır? Mimarlık öğrencisinin kenti algılamasında eğitim gördüğü yerin, yapının etkisi var mıdır? Mimarlık okullarının kent içindeki konumlanışları öğrencilerin kurum içi ve dışı kültürel aktivitelerini ne kadar etkilemektedir? Bu çalışmada amaç, anket katılımcılarının yapılı çevreye yükledikleri anlamların ve algılarının değişimini, algıyı etkileyen faktörlerini ve mimarlık eğitimi alınan mekânların kent ile ilişkisini ve kente nasıl bir mesaj ilettiğini sorgulamaktır. Bu doğrultuda bireylerin algısal farklılıkları kentsel mekân ve arayüz kavramları aracılığıyla mimarlık okulları üzerinden tartışılmıştır. Tez kapsamında İstanbul'da üç mimarlık okulu seçilmiş bu seçimde yapısal işlev değişiminin etkin olduğu okullar (Kadir Has Üniversitesi, Bahçeşehir Üniversitesi ve İstanbul Kültür Üniversitesi) üzerinden kent ile arayüz analizleri yapılmıştır. Mevcut yapı stoğu olarak nitelendirebileceğimiz önceki kullanımlarında farklı işlevlere sahip yapıların mimarlık eğitim mekânlarına dönüşümünde kent ile kurdukları arayüzün görsel ve algısal anlamda analizleri yapılarak kullanıcılar üzerinden tartışılmıştır. Kent ile bağ kurabilen mimarlık okullarında öğrencinin eğitim gördüğü çevrenin - yapının kenti algılama doğrultusundaki önemi ve yapıların kente ilettiği mesaj farklı kullanıcı profilleri üzerinden incelenmiştir.

Abstract:
Architectural education is a new area of experience for students who have no previous designing knowledge acquired within the scope of training such as understanding architectural qualification of structures, ability of thinking three-dimensionally and learning of environmental perception. In this sense, it is a process required to be supported from social and cultural aspects as a multi-cultural discipline. In this context, architecture school structures are places which should have physical, social and cultural opportunities which the era entails. Once we examine the examples located in Istanbul, while it is observed that historical structure has transformed into architecture school structure through a functional change in the state universities, we find out that the existing structure stock having different functions in majority of the foundation universities has been evolved to the architecture school structure by undergoing a transformation. Once the architecture school structure that should not be considered as a pure physical structure is dressed into the existing structure stock like a cover; it is seen that although it should be fed from the city culturally and socially, there are problems in the interface setup with the city. Dilemmas for the perception of the structure in the phase of articulation of the structures changing function to the city may be experienced. For this reason, how the person who makes sense of and interprets the structure perceives the architectural product in the relation established with the structure or how he/she overlaps and interprets the values in the space with his/her own experience and imagery gain importance. The more defined field structure contains for the individual, the higher permanence it has in the urban and personal memory. It is seen that social, cultural and symbolic messages taken from the environment are important in making sense of the space by passing through the cultural filter of the person.
Answer is sought for the following questions within the scope of the study; Which differences formed in interaction of these schools with the city as a result of the transformation of buildings designed for different purposes into schools of architecture? How much relation do these structures establish with their environment? Do the place and structure where the students of architecture studies have an impact on the student's perception of the city? How much does the positioning of schools of architecture within the city affect the in and out-house activities of the studies? In this study, the aim is to investigate the change of the meaning and perceptions which the questionnaire participants attributed to the structured environment, factors which affect the perception and relation of spaces where architectural training is received with the city and how a message it communicates to the city.
Accordingly, perceptional differences of individuals were discussed over the schools of architecture by means of urban space and interface concepts. Three schools of architecture were selected in Istanbul within the scope of thesis, the analyses of interface with the city were conducted over the schools (Kadir Has University, Bahçeşehir University and Istanbul Kültür University) where structural function change is effective in this selection. Analyses of structures having different functions in their previous uses which we can identify as the existing structure stock, which is established with the city in transformation into architectural training spaces were conducted in the visual and perceptional sense and it was discussed over the users. The importance of the environment – structure where student studies in perception of the city in the schools of architecture that can establish a bond with the city and the message which structures communicated to the city were investigated over different user profiles.