Uluslararası öğrenci değerlendirme programında rekabet ortamı ile öğrencilerin matematik okuryazarlığı arasındaki ilişki
The relationship between competitive environment and students' mathematical literacy in international student assessment program
Yazar: AYLİN İŞBİLDİ
Danışman: DOÇ. DR. MELTEM ACAR GÜVENDİR
Trakya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Hiyerarşik model = Hierarchical model ; Matematik okuryazarlığı = Mathematical literacy ; Okul etkililiği = School effectiveness ; Rekabet = Competition ; Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı = Programme for International Student Assesment ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu çalışmada ulaşılmak istenen amaç, uluslararası ölçekte uygulanmakta
olan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'nın (PISA) 2018 yılı
uygulamasında elde edilen veriler doğrultusunda öğrencilerin matematik
okuryazarlığının okul özellikleri ve öğrenciler arasındaki rekabet ortamı ile
ilişkisinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda iki düzeyli
hiyerarşik lineer modelleme (HLM) kullanılarak verilerin analizi yapılmıştır.
Çalışmadaki veriler 2018 yılı okul ve öğrenci anketlerinin sonuçlarının dâhil
edilmesiyle oluşturulmuştur. Öğrenci anketi kullanılarak belirlenen öğrenci düzeyine
ait 1. düzey açıklayıcı değişkenler; öğrencilerin rekabete değer veriyor gibi
görünmesi, öğrencilerin birbiriyle yarışıyor gibi görünmesi, öğrencilerin birbiriyle
rekabet etmenin önemli olduğu hissini paylaşıyor gibi görünmesi ve öğrencilerin
başkalarıyla karşılaştırıldıklarını düşünmesidir. Bu değişkenlerden öğrencilerin
birbiriyle yarışıyor gibi görünmesi dışındaki değişkenler matematik okuryazarlığı ile
ilişkili bulunmuştur. Bu sonuca göre; öğrencilerin rekabete değer veriyor gibi
görünmesi ve öğrencilerin birbiriyle karşılaştırıldığını düşünmesi durumu arttıkça
matematik okuryazarlığı artmaktadır. Öğrencilerin birbiriyle rekabet etmenin önemli
olduğu hissini paylaşıyor gibi görünmesi durumu arttıkça ise matematik
okuryazarlığı azalmaktadır.
Okul anketi kullanılarak belirlenen okul düzeyine ait 2. düzey değişkenler;
okul türü, okul büyüklüğü, sınıf büyüklüğü, okulun sosyoekonomik düzeyi, öğretmen
eksikliği, kız öğrenci sayısı, erkek öğrenci sayısı, öğrenci sayısının öğretmen sayısına
oranı, internete bağlı bilgisayar sayısı, eğitim materyali eksikliği, okulda çalışma
alanı bulunması, okulda düzenlenen aktivite sayısı ve personel eksikliğidir. Bu
değişkenler arasından okulun sosyoekonomik düzeyi, eğitim materyali yetersizliği,
okulda düzenlenen aktivite sayısı matematik okuryazarlığı ile ilişkili bulunurken;
okul türü, kız öğrenci sayısı, erkek öğrenci sayısı, toplam öğretmen sayısı, okulda
çalışma alanı bulunması, öğrenci-öğretmen oranı, okul büyüklüğü, internete bağlı
bilgisayar sayısı, sınıf büyüklüğü ve personel yetersizliğinin matematik okuryazarlığı
ile ilişkili olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu sonuca göre; eğitim materyali
yetersizliği ve okulun sosyoekonomik düzeyi arttıkça matematik okuryazarlığı
düşmektedir. Okuldaki aktivelerin sayısı arttıkça ise matematik okuryazarlığının da
arttığı görülmüştür.
Elde edilen sonuçlardan yola çıkarak okuldaki rekabet ortamı ve
yarışmalarla ilgili düzenlemeler yapılabilir. Bunun yanında okuldaki materyal
eksikliklerinin giderilmesine, imkânların geliştirilmesine ve aktivite sayısının
arttırılmasına ilişkin çalışmaların yapılması da faydalı olacaktır.

Abstract:
The aim of this study was determined as examining the relationship between
students' mathematical literacy and school characteristics and the competitive
environment among students, in line with the data obtained in the 2018
implementation of the Program for International Student Assessment (PISA), which
is being implemented on an international scale. For this purpose, data analysis was
performed using two-level hierarchical linear modeling (HLM). The data in the study
was created by including the results of the 2018 school and student surveys. Level 1
explanatory variables of the student level determined by using the student
questionnaire ; students seem to value competition, students seem to compete with
each other, students seem to share the feeling that it is important to compete with
each other, and students think they are being compared to others. Among these
variables, except that students seem to compete with each other, the variables were
found to be related to mathematical literacy. According to this result; Mathematical
literacy increases as students seem to value competition and think that students are
compared with each other. Mathematical literacy decreases as students seem to share
the feeling that it is important to compete with each other.
2nd level variables of the school level determined by using the school
questionnaire; type of school, school size, class size, socioeconomic level of the
school, lack of teachers, number of female students, number of male students, ratio
of student to teacher, number of computers connected to the internet, lack of
educational materials, study space at school, number of activities organized at school
and staff is the lack. Among these variables, the socioeconomic level of the school,
the inadequacy of educational materials, and the number of activities organized at
school were associated with mathematical literacy; It was concluded that the type of
school, the number of female students, the number of male students, the total number
of teachers, the presence of a study area at the school, the student-teacher ratio, the
size of the school, the number of computers connected to the Internet, the class size
and the lack of personnel were not related to mathematical literacy. According to this
result; Mathematical literacy decreases as educational material inadequacy and the
socioeconomic level of the school increase. It was observed that as the number of
activities at school increased, mathematical literacy also increased.
Based on the results obtained, arrangements can be made regarding the
competitive environment and competitions in the school. In addition, it will be
beneficial to carry out studies on eliminating the material deficiencies in the school,
improving the opportunities and increasing the number of activities.