Türkiye'de ortak bilgi yapılandırma modeline yönelik fen eğitimi alanında yapılan yüksek lisans ve doktora tezlerinin içerik analizi
Content analysis of master's and doctoral thesis made on science education for the common knowledge construction model in Turkey
Yazar: ŞEYDA NUR SULTAN ÖZTÜRK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCAN SUNGUR ALHAN
Kafkas Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Doktora = Doctorate ; Doktora tezleri = Doctorate thesises ; Fen bilgisi eğitimi = Science education ; Ortak bilgi yapılandırma modeli = Common knowledge construction model ; Tezler = Theses ; Yüksek lisans = Graduate ; İçerik analizi = Content analysis

Özet:
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de Ortak Bilgi Yapılandırma Modeli'ne yönelik fen eğitimi alanında yapılan yüksek lisans ve doktora tezlerini inceleyerek mevcut durumu aydınlatmak ve ileride yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır. Bu kapsamda 2010-2021 yılları arasında fen eğitimi alanında Ortak Bilgi Yapılandırma Modeli ile ilgili olarak hazırlanmış yüksek lisans ve doktora tez çalışmaları belirlenen kriterler göz önünde bulundurularak içerik analizine tabi tutulmuştur. Belirlenen kriterler arasında tezlerin yazarlarının cinsiyeti, tezlerin yıllara göre dağılımı, tezlerin çalışıldığı üniversiteler, tezlerde kullanılan araştırma yöntemleri ve desenleri, tezlerde ele alınan bağımlı değişkenler, tezlerde kullanılan örneklem türleri, çalışılan örneklem grupları ve büyüklüğü, uygulama süreleri, kullanılan veri toplama araçları ve kullanılan veri analiz yöntemleri yer almaktadır.
 Araştırma sonuçlarına göre yüksek lisans tezlerinde kadın araştırmacıların erkek araştırmacılardan daha fazla oldukları, doktora araştırmalarında ise kadın araştırmacı ve erkek araştırmacıların eşit sayıda oldukları tespit edilmiştir. Yüksek lisans tezleri en çok 2019 yılında, doktora tezleri en çok 2014 ve 2018 yılında çalışılmıştır. Bunun yanı sıra yüksek lisans ve doktora tezlerinde yazım dili Türkçe olarak belirlenmiştir. Yüksek lisans ve doktora tezlerinde araştırma yöntemi olarak karma araştırma yöntemi en fazla tercih edilen yöntem olmuştur. Araştırma deseni olarak ise yarı deneysel desen en çok tercih edilen desen olarak belirlenmiştir. Yüksek lisans ve doktora araştırmalarında tercih edilen örneklem grubu ilköğretim düzeyindedir ve kullanılan örneklem türü kolay ulaşılabilir örneklem türü olmuştur. Uygulamaların süresi yüksek lisans tezlerinde en çok 6 hafta iken doktora tezlerinde en çok 5 hafta olarak bulunmuştur. Yüksek lisans araştırmalarında sıkça tercih edilen veri toplama aracının testler, doktora tezlerinde sıkça tercih edilen veri toplama araçlarının anket ve görüşme olduğu belirlenmiştir. Yüksek lisans ve doktora tezlerinde nitel veri analizinin kullanıldığı tezlerde analiz yöntemi olarak en fazla içerik analizi kullanılmış ve nicel veri analiz yöntemi olarak en fazla t-testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları alan yazın taranarak tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.

Abstract:
The aim of this study is to clarify the current situation and to shed light on future studies by examining the master's and doctoral thesis on science education on the Common Knowledge Construction Model in Turkey. In this context, content analysis was carried out considering the criteria determined for master's and doctoral thesis prepared in relation to the Common Knowledge Construction Model on science education between the years 2010-2021. The criteria determined are as follows: gender of the authors of the thesis, distribution of the thesis by years, universities where the thesis are studied, research methods and designs used in the thesis, dependent variables used in the thesis, sample types used in the thesis, sample groups and size studied, duration of the application,  data collection tools used and the data analysis methods used.
According to the results of the research, it was determined that there were more female researchers than male researchers in master's thesis, and an equal number of female researchers and male researchers in doctoral studies. Master's thesis were mostly studied in 2019, and doctoral thesis were mostly studied in 2014 and 2018. In addition, the language of writing in master's and doctoral thesis was determined as Turkish. Mixed research method has been the most preferred as a research method in master's and doctoral thesis. As the research design, the semi-experimental design was determined as the most preferred design. The sample group preferred in master's and doctoral studies is at primary education level and the sample type used has been the easily accessible sample type. The duration of the applications was found to be at most 6 weeks in master's thesis, while at most 5 weeks in doctoral thesis. It has been determined that the frequently preferred data collection tool in postgraduate research is tests, and the frequently preferred data collection tools in doctoral thesis are survey and interviews. In the master's and doctoral thesis, content analysis was used the most as qualitative data analysis, and t-test was used the most as quantitative data analysis. The findings of the research were discussed by scanning the literature and some suggestions were made.