İklim değişikliği kaygı düzeyi ve yeşil ürün satın alma davranışının X,Y,Z kuşağı açısından incelenmesi: Ankara ili örneği
Examination of climate change concern level and green product purchasing behavior from the perspective of generation X,Y,Z: The case of Ankara province
Yazar: RUKİYE SARICI
Danışman: DOÇ. DR. SÜHEYLA ERİKLİ SELEK
Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Sosyal Politika Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri = Labour Economics and Industrial Relations

Özet:
Bu araştırmanın amacı, iklim değişikliği kaygı düzeyi ile yeşil ürün satın alma davranış düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenerek X (1961-1981), Y (1982-2002) ve Z (2003 ve sonrası) kuşaklarının iklim değişikliği kaygı düzeyleri ile yeşil ürün satın alma davranışlarında demografik değişkenler açısından farklılık olup olmadığını incelemektir. Bu amaçla çalışma 27.09.2022-15.01.2023 tarihleri arasında Özbay ve Alcı (2021) tarafından geliştirilen "İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği" ve Nakıboğlu (2003) tarafından geliştirilen "Yeşil Ürün Satın Alma Ölçeği" kullanılarak Ankara şehrinde yaşayan ve tabakalı örneklem yoluyla seçilen X, Y ve Z kuşağı mensubu 535 kişiye uygulanmıştır. Araştırma verilerinin analizi SPSS 22 paket programı ile yapılmıştır. Ölçeklerin analizinde Kruskal Wallis, Mann Whitney U ve Korelasyon testleri uygulanmıştır. Anlamlı farklılık meydana gelen durumlarda çoklu karşılaştırmalara uygun olan Posthoc (Tamhane) testi kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, iklim değişikliği kaygı düzeyi meslek değişkenine göre farklılık gösterirken; kuşak, cinsiyet, gelir düzeyi ve eğitim seviyesi değişkenleri açısından bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir. Yeşil ürün satın alma davranış düzeyinin cinsiyet değişkeni dışında diğer tüm değişkenler açısından farklılık gösterdiği belirlenmiştir. X kuşağının Y ve Z kuşağına göre yeşil ürün satın alma davranış düzeyinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yeşil ürün satın alma davranış düzeyi meslek değişkeni açısından incelendiğinde ise öğrencilerin yeşil ürün satın alma davranış düzeylerinin daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yine yeşil ürün satın alma davranış düzeyi gelir düzeyi ve eğitim seviyesi açısından incelendiğinde de farklılık gösterirken, asgari ücret ve altı gelir seviyesine sahip olan kişiler ile lise eğitim seviyesine sahip katılımcıların yeşil ürün satın alma davranış düzeylerinin daha düşük olduğu tespit edilmiştir. İklim değişikliği kaygı düzeyi ile yeşil ürün satın alma davranış düzeyi arasında orta düzeyde pozitif yönlü bir ilişkinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The purpose of this research is to determine the relationship between climate change concern and green product purchasing behavior and to examine whether there are demographic differences in climate change concern levels and green product purchasing behavior among the X (1961-1981), Y (1982-2002), and Z (2003 and later) generations. For this purpose, the study was conducted on 535 individuals from the X, Y, and Z generations living in Ankara, selected through stratified sampling, between September 27, 2022, and January 15, 2023, using the "Climate Change Concern Scale" developed by Özbay and Alcı (2021) and the "Green Product Purchasing Scale" developed by Nakıboğlu (2003). The analysis of research data was performed using the SPSS 22 software package. Kruskal-Wallis, Mann-Whitney U, and correlation tests were applied in the analysis of the scales. In cases where significant differences occurred, the Posthoc (Tamhane) test suitable for multiple comparisons was used. According to the results obtained in the research, climate change concern level varies according to the occupation variable, while there is no difference in terms of generation, gender, income level, and education level variables. Green product purchasing behavior level was found to differ in all variables except gender. It was determined that the green product purchasing behavior level of the X generation is higher than that of the Y and Z generations. When the green product purchasing behavior level was examined in terms of the occupation variable, it was found that students have a lower level of green product purchasing behavior. Furthermore, when the green product purchasing behavior level was examined in terms of income level and education level, it was found to differ, with participants with a high school education level and those with an income level equal to or below the minimum wage having lower green product purchasing behavior levels. A moderately positive relationship was found between climate change concern level and green product purchasing behavior level.