Yerli ve ticari damızlıklardan elde edilmiş döllü yumurtalarda embriyo gelişimi, yağ asitlerindeki değişim ile göğüs kasında IGF-I ve VEGF-A gen ekspresyonlarının belirlenmesi
Determination of embryo development, changes in fatty acids and IGF-I and VEGF-A gene expressions in breast muscle of fertilised eggs obtained from native and commercial breeders
Yazar: HAJAR RHARBAOUI
Danışman: PROF. DR. NECMETTİN ÜNAL
Ankara Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Zootekni (Veterinerlik) Ana Bilim Dalı / Zootekni Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Veteriner Hekimliği = Veterinary Medicine

Özet:
Bu araştırmanın amacı, Denizli ve Gerze yerli ırkları ile etçi ve yumurtacı ticari hibritlerden elde edilen döllü yumurtalarda embriyo gelişimi, kuluçka performansı ve yağ asitlerindeki değişim ile göğüs kasında IGF-I ve VEGF-A gen ekspresyonlarının belirlenmesidir. 
Araştırma Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Zootekni Anabilim Dalı Laboratuvarında yürütülmüştür. Çalışmada 258 adet Denizli ve 258 adet Gerze yerli ırklarına ait kuluçkalık yumurtalar ile 258 adet ticari beyaz yumurtacı ve 258 adet ticari etçi ebeveynlere ait kuluçkalık yumurtalar kullanılmıştır. Yumurtalar tartılarak numaralandırılmış ve kuluçka makinesine yerleştirilmiştir. Her genotipe ait 8 yumurta kuluçkanın 0, 10, 13, 16 ve 19. günlerinde alınarak sarıları ve embriyolar tartılmış ve yumurta sarılarının yağ asiti içeriği belirlenmiştir. Çıkımdan sonra, her genotipe ait 8 civcivde kalan yumurta sarısı, karaciğer ve göğüs kaslarındaki yağ asiti seviyeleri tespit edilmiştir. Gen ekspresyon analizi için hem embriyonik gelişimin 19. gününde hem de çıkım sonrasında her genotipe ait 8 civcivin göğüs kasından örnekler alınmıştır. Kalan kuluçkalık yumurtalar genotiplerin kuluçka performansını değerlendirmek için kullanılmıştır. 
Aynı yumurtlama döneminde yumurta ağırlığı Denizli, Gerze, etçi ve yumurtacı genotiplerde sırasıyla 53,20±0,30; 52,22±0,28; 56,52±0,24 g ve 59,68±0,23 g (P<0.001) olarak tespit edilmiştir. Civciv ağırlığı aynı genotip sırasına göre 38,28±0,29 g; 36,40±0,32 g; 40,12±0,24 g ve 41,13±0,24 g (P<0,001) belirlenmiştir. Relatif embriyo ağırlığı Denizli ve Gerze ırkında 10. günde sırasıyla %4,68 ve 4,64'ten 19. günde %49,37 ve 46,64'e; etçi ve yumurtacı hibritlerde ise 10. günde %5,29 ve 3,80 den 19. günde %54,58 ve 49,16ʼya yükselmiştir. Relatif sarı kesesi ağırlığının yerli ırklarda daha fazla olduğu saptanmıştır. Ayrıca kuluçka dönemi ilerledikçe embriyo ağırlığı artmış ve sarı kesesi ağırlığı azalmıştır. Döllülük oranı Denizli ve Gerze ırklarında sırasıyla %87,00 ve %87,89; etçi ve yumurtacı hibritlerde ise %94,17 ve %91,93 olmuştur. Toplam embriyonik ölüm oranı Denizli ve Gerze ırklarında sırasıyla %4,64 ve %11,23; etçi ve yumurtacı hibritlerde ise %4,76 ve %8,78 hesaplanmıştır. Çıkım gücü Denizli, Gerze, etçi ve yumurtacı genotiplerde sırasıyla %94,16; 84,93; 94,12 ve 89,09; kuluçka randımanı aynı genotip sırasıyla %79,24; 67,76; 87,43 ve 80,33 düzeylerinde hesaplanmıştır. Genotipin döllülük oranına (P<0,05), embriyonik ölüm oranına (P<0,05), çıkım gücüne (P<0,05) ve kuluçka randımanına (P<0,001) etkileri önemli olmuştur. 
İncelenen genotip ve dokularda (yumurta sarısı, karaciğer, göğüs kası) DYA içinde en yüksek yağ asiti oranı palmitik asit (C16:0) ile stearik asit (C18:0) olmuştur. TDşYA içinde en fazla oranı oleik asit (C18:1), ÇDşYA içinde de en fazla oranı ise linoleik asit (C18:2n-6) oluşturmuştur. 
Civcivlerin kas dokusunda IGF-I geni, Gerze ırkında Denizli ırkına göre önemli düzeyde down regülasyon tespit edilirken, Denizli ırkında yumurtacı hibrite göre önemli düzeyde upregülasyon olduğu gözlenmiştir. Embriyo kas dokusunda ise Denizli ırkında hem yumurtacı hibrite hem de etçi hibrite göre önemli düzeyde down regülasyon tespit edilmiştir. VEGF-A geni için etçi hibritin embriyolarında Gerze ırkının embriyolarına göre önemli düzeyde upregülasyon, ancak civcivlerde down regülasyon tespit edilmiştir. Ayrıca civcivlerin kas dokusunda Gerze ırkında Denizli ırkına göre önemli düzeyde upregülasyon gözlenmiştir. Bunun yanında VEGF-A geni ekspresyonunun embriyoların kas dokusunda hem Gerze hem de Denizli ırkında yumurtacı hibrite göre önemli düzeyde down regüle olduğu bulunmuştur.
 
Sonuç olarak, Denizli ırkı, Gerze ırkı, etçi ve yumurtacı hibritlerde embriyo gelişimi, yağ asitleri bileşimi ile IGF-I  ve VEGF-A genlerin ekspresyonlarına genotip ve kuluçka süresinin önemli etkilere sahip olduğu belirlenmiştir.

Abstract:
The objectives of this study were to determine the embryo development, incubation performance, fatty acid changes, and IGF-I and VEGF-A gene expression of breast muscle in fertilised eggs obtained from native Denizli and Gerze poultry breeds and commercial broiler and layer hybrids. 
The research was carried out in the laboratory of the Department of Animal Breeding and Husbandry, Faculty of Veterinary Medicine, Ankara University. The study used 258 incubation eggs from Denizli, and 258 from Gerze native breeds, alongside 258 incubation eggs from a commercial white layer breeder and 258 from a commercial broiler breeder. The eggs were weighed, numbered, and placed in the incubator. During the incubation period, 8 eggs from each group were examined on the days 0, 10, 13, 16, and 19. The eggs, yolks, and embryos were weighed, and the fatty acid content of the yolks was determined. After hatching, 8 chicks of each genotype were sacrificed to determine the fatty acid content of the remaining yolk, liver, and breast muscles. For gene expression analysis, samples were taken from the breast muscles of 8 chicks both on day 19 of incubation and after hatching. The remaining incubated eggs were used to evaluate incubation performance. 
During the same laying period, the egg weights of Denizli and Gerze breeds were 53.20±0.30 g and 52.22±0.28 g, and the egg weights of broiler and layer hybrids were 56.52±0,24 g and 59.68±0,23 g, respectively. Chick weights were 38.28±0.29 g and 36.40±0.32 g in Denizli and Gerze breeds, and 40.12±0.24 g and 41.13±0.24 g in broiler and layer hybrids, respectively. However, the differences in relative chick weights among the genotypes were not significant. The relative embryo weights of the Denizli and Gerze breeds increased from 4.68% and 4.64% on day 10 to 49.37% and 46.64% on day 19, respectively. In broiler and layer hybrids, the relative embryo weights increased from 5.29% and 3.80% on day 10 to 54.58% and 49.16% on day 19, respectively. It was determined that the relative yolk sac weight was higher in native breeds. Moreover, as the incubation period progressed, the relative embryo weight increased and the relatif yolk sac weight decreased. The fertility rate was 87.00% and 87.89% in Denizli and Gerze breeds, 94.17% and 91.93% in broiler and layer hybrids, respectively. Total embryonic mortality rate was 4.64% and 11.23% in Denizli and Gerze breeds, 4.76% and 8.78% in broiler and layer hybrids, respectively. The hatchability of fertile and set eggs was determined to be 94.16%, 79.24%, 84.93% and 67.76% in the Denizli and Gerze breeds, and 94.12%, 87.43%, 89.09% and 80.33% in the broiler and layer hybrids, respectively. The effects of genotype on fertility rate (P<0.05), embryonic mortality rate (P<0.05), hatchability (P<0.05) and hatching efficiency (P<0.001) were significant.
The highest levels of saturated fatty acids (SFAs) were observed in palmitic acid (C16:0) and stearic acid (C18:0) in all examined genotypes and tissues, including the yolk, liver, and breast muscle. The highest monounsaturated fatty acid (MUFA) content was oleic acid (C18:1), while the highest polyunsaturated fatty acid (PUFA) content was linoleic acid (C18:2n-6). 
In the muscle tissue of the chicks, IGF-I gene was found to be significantly downregulated in Gerze breed compared to Denizli breed, whereas significant upregulation was observed in Denizli breed compared to the layer hybrid. In embryo muscle tissue, significant down-regulation was detected in Denizli breed compared to both layer and broiler hybrids. For VEGF-A gene, there was a significant upregulation in the embryos of the broiler hybrid compared to the embryos of Gerze breed, while downregulation was detected in the chicks. In addition, a significant upregulation was observed in the muscle tissue of the chicks in Gerze breed compared to Denizli breed. In addition, VEGF-A gene expression was found to be significantly down-regulated in the muscle tissue of embryos in both Gerze and Denizli breeds compared to the layer hybrid.
As a result, it was determined that genotype and incubation period had significant effects on embryo development, fatty acid composition and expression of IGF-I and VEGF-A genes in Denizli breed, Gerze breed, broiler and layer hybrids.