Spora katılım belgesi düzenleme ile ilgili olarak birinci basamak hekimlerinin bilgi ve tutumları
Knowledge and attitude of first step physicians regarding the regulation of sports participation certificate
Yazar: TANER FİLİZ
Danışman: DOÇ. DR. TİJEN ŞENGEZER
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2020
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Bilgi = Knowledge ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Doktorlar = Physicians ; Doktorlar-aile = Physicians-family ; Doktorlar-birinci basamak = Physicians-primary care ; Sağlık raporu = Medical report ; Spor = Sports ; Spor hekimliği = Sports medicine ; Tutumlar = Attitudes

Özet:
AMAÇ: Birinci Basamakta spora katılım belgesi istemi başvurusu önemli bir
yer tutmaktadır. Değişik spor kategorilerinde ve profesyonel sporcu başvuruları
olmaktadır. Bu konuda yayınlamış nitelikli kılavuzların olmasına rağmen uyulması
gereken mevzuat düzenlemeleri belirsiz olup hangi spor dalında ne gibi incelemeler
yapılması gerektiği konusunda boşluklar mevcuttur. Amacımız birinci basamak (BB)
hekimlerinin mevcut kılavuzlar hakkındaki bilgi düzeylerine etki eden faktörleri
belirlemek, kılavuzların uygulanması için zemin oluşturmak ve kılavuzlarda
öngörülen incelemelerin yaygınlaşması için bir ön çalışma yapmaktır.
MATERİYAL VE METOD: Çalışma; tanımlayıcı yöntemlerle prospektif
olarak Kasım-Aralık 2019 tarihlerinde Ankara'da ASM'lerde ve hastanelerde görev
yapan toplam 237 Aile hekimine dijital ortamda uygulanmıştır. Çalışma Türk Tabipler
Birliği ve Türkiye Spor Hekimleri Derneği'nin ortak hazırlamış olduğu 'Birinci
Basamak Sağlık Hizmetlerinde Spora Katılım Belgesi Hazırlama Rehberi' esas
alınarak hazırlanmıştır. Rehber esas alınarak hazırlanan veri toplama formu; sosyodemografik bilgiler, spora katılım öncesi rapor düzenleyen hekimlerin rapor
düzenleme amaçları, öykü, fizik muayene (FM) ve tetkik sorularını içeren 5 başlık ve
toplam 56 sorudan oluşmuştur. Verilerin analizi IBM SPSS 26.0 paket programı
aracılığıyla yapılmıştır. Sayısal verilerin normal dağılıma uygunluğu KolmogorovSmirnov testiyle değerlendirilmiştir. Sayısal verilerin tanımlayıcı istatistikleri
ortalama, standart sapma ve ortanca, çeyrekler arası aralık (ÇAA); kategorik
değişkenlerin tanımlayıcı istatistikleri frekans olarak ifade edilmiştir. İki grup arasında
sayısal değişkenlerin karşılaştırılmasında normal dağılım sağlanmadığı için MannWhitney U testi, ikiden fazla grupta Kruskal Wallis testi kullanılmıştır. Sayısal
değişkenlerin korelasyonu Spearman korelasyon testiyle incelenmiştir. İleri
incelemelerde Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Sonuçlar %95 güven aralığında
değerlendirilmiştir ve p<0.05 değerleri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir.
BULGULAR: Araştırmaya toplam 237 aile hekimi ve aile hekimliği asistanı
dahil oldu. Hekimlerin yaş ortalaması 39'du ve %50,6'sı kadındı. Hekimlerin
meslekteki yılları ortalama 14'dü. 168 hekim (%70,9) aile sağlığı merkezinde
çalışırken 68'i (%28,7) hastanelerde görev yapmaktadır. Yalnızca 8 hekim (%3,4) spor
hekimliği ve spora katılım belgesi alanında eğitim almış veya sertifika sahibidir.
vii
Çalışmamızda çalışılan kuruma göre başvuru sayıları arasında istatistiksel olarak
anlamlı fark bulunmaktadır (p<0,001). Bu sayıların ortanca değeri ASM'de 100 iken
hastanelerde 8.5'dur. Çalışmaya katılan hekimlerin yaşı ve meslekteki yılı arttıkça
spora katılım belgesi düzenlemede rehberlere uyumun arttığı bulundu (p=0,007 ve
p=0.011). Cinsiyete göre puanlar incelendiğinde erkek hekimlerin öykü ve fizik
muayene puanlarının yani spora katılım öncesi değerlendirme öykü alma ve fizik
muayene bilgi düzeyleri ve tutumlarının rehberlere uygun olduğu görüldü. Bu fark
istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,011). Aile sağlığı merkezinde çalışan
hekimlerin spora katılım öncesi rapor düzenleme bilgi düzeyleri hastanede çalışan
hekimlere kıyasla anlamlı biçimde yüksekti ve rehberlerle uyumluydu (p=0,045). Aile
hekimilerinin bilgi ve tutum düzeyleri aile hekimi asistanlarından anlamlı şekilde
yüksek ve rehberlere uygun bulundu (P=0,035).
SONUÇ: Çalışmamıza katılan hekimlerin; aile sağlığı merkezinde çalışıyor
olması ile yaşının ve meslekteki yılının artmış olması hekimlerin bilgi ve tutumunun
rehberlere benzer olmasını sağlamıştır. Erkek cinsiyette olan hekimlerin öykü alma ve
fizik muayene bilgi ve tutumları rehberlere uyumu daha fazla bulundu, fakat
çalışmanın tamamı değerlendirildiğinde istatiksel olarak farklılık saptanmadı. Aile
hekimlerinin ve aile hekimliği uzmanlarının bilgi ve tutumu aile hekimliği
asistanlarına göre rehberlere daha uyumluydu. Spor hekimliği konusunda araştırma
yapmış olmak ve sertifika sahibi olmak rehberlere uyumu artırsa da bu artış istatiksel
olarak anlamlı değildi.
 ANAHTAR KELİMLER: Birinci basamak, aile hekimliği, spor hekimliği,
spora katılım öncesi değerlendirme, sağlık raporu

Abstract:
AIM: The application for a certificate of participation in sports has an important
place in Primary Care. There are applications of different sports categories and
professional athletes. Although there are qualified guides published on this subject, the
legislative regulations to be followed are uncertain and there are gaps in which sports
branches and examinations should be made. Our aim is to determine the factors that
affect the level of knowledge of primary care physicians about the current guidelines,
to establish a ground for the implementation of the guidelines and to conduct a
preliminary study to disseminate the examinations envisaged in the guidelines.
MATERIALS AND METHODS: The study; It was prospectively applied
digitally with descriptive methods to 237 family physicians working in FHCs (Family
Health Center) and hospitals in Ankara between November-December 2019. This
study is based on the guide prepared together by the Turkish Medical Association and
by the Turkish Association of Sports Phisicians. Data collection form prepared based
on the guide; The socio-demographic information consisted of 5 topics and 56
questions in total, including the report preparation objectives of the physicians who
prepared a report before the sport, the history, physical examination and examination
questions. Data analysis was done using IBM SPSS 26.0 package program.
Compliance of numerical data to normal distribution was evaluated by KolmogorovSmirnov test. Descriptive statistics of numerical data are mean, standard deviation and
median, interquartile range (IQR); descriptive statistics of categorical variables
expressed as frequency. In the comparison of numerical variables between the two
groups, Mann-Whitney U test was used because there was no normal distribution, and
Kruskal Wallis test was used in more than two groups. The correlation of numerical
variables was examined by Spearman correlation test. Bonferroni correction was
applied in further investigations. Results were evaluated at 95% confidence interval
and p <0.05 values were considered statistically significant.
RESULTS: A total of 237 family physicians and family medicine residents
were included in the study. The average age of physicians is 39 and 50.6% are women.
The average years of physicians in the profession are 14. While 168 physicians
(70.9%) work in the Family Health Center, 68 (28.7%) work in hospitals. Only 8
physicians (3.4%) are trained or certified in the field of sports medicine and sports 
ix
participation certificate. There is a statistically significant difference between the
number of applications to the institution in our study (p<0,001). The median value of
these numbers is 100 in FHC, while it is 8.5 in hospitals. It was found that as the age
and years of the profession of the physicians participating in the study increased, the
compliance with the guidelines in issuing sports participation certificates increased (p
= 0.007 and p = 0.011). When the scores were examined according to gender, it was
seen that the history and physical examination scores of male physicians, namely the
evaluation before participation in sports, history taking and physical examination
knowledge levels and attitudes were more appropriate for the guidelines This
difference was statistically significant (p = 0.011). The knowledge level of physicians
working in family health centers to prepare reports before participating in sports was
significantly higher than physicians working in the hospital and was compatible with
the guidelines (p = 0.045). The knowledge and attitude levels of family physicians
were found to be significantly higher than family physician residents and in accordance
with the guidelines (P = 0.035).
 CONCLUSION: The physicians who participated in our study; Working in a
family health center, the increase in his age and years in the profession made the
knowledge and attitude of physicians more similar to guides. Medical history taking
and physical examination knowledge and attitudes of male physicians were found to
be more compatible with the guidelines, but when the whole study was evaluated, no
statistically significant difference was found. The knowledge and attitude of family
physicians and family medicine specialists were more compatible with the guidelines
than family medicine residents. Although having research on sports medicine and
having a certificate increased compliance with the guidelines, this increase was not
statistically significant.
KEYWORDS: Primary care, Family physician, Sports medicine, The
preparticipation physical evaluation, Health report.