Adana il merkezi sağlık kurumlarında iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirme durumunun araştırılması
Investigation of occupational health and safety risk assessment status in adana provincial health institutions
Yazar: SERTAP ATCI DÖĞÜŞ
Danışman: PROF. DR. FERDİ TANIR
Çukurova Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Halk Sağlığı = Public Health
Dizin: Adana = Adana ; Risk değerlendirmesi = Risk assesment ; Sağlık kuruluşları = Health institutions ; İş güvenliği = Work safety ; İş sağlığı = Occupational health

Özet:
Giriş ve Amaç: Sağlık sektörü, farklı alanlarda uzmanlaşmış işletmelerden oluşan,  emek yoğun süreçleri içeren, birçok riskle karşılaşılan, gün boyu kesintisiz sunulması gerekli hizmetler bütünüdür. Bu sektör, hem benzer riskler taşıyan hem de içerisinde her kurumun kendine özgü risklerini barındıran bir hizmet sektörüdür. 2012 de "İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu" ile birlikte işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için "Risk Değerlendirme" yapılması yasal yükümlülük haline getirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Adana il merkezi sağlık kurumlarında İş Sağlığı ve Güvenliği için yapılan risk değerlendirme çalışmalarını ve özelliklerini belirlemek, kurumlarda risklere karşı alınan önlemlerin araştırılmasıdır.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Adana ilindeki; İl Sağlık Müdürlüğü, Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığı, Kamu Hastaneleri Hizmetleri Başkanlığı, Acil Sağlık Hizmetleri Başkanlığı ve bu kurumlara bağlı birimleri kapsayan tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayalı olup toplamda 210 kurum  Ocak-Mayıs 2018 tarihleri arasında yüz yüze görüşme yapılarak anketler uygulanmıştır. Anketle katılan birimlerin işyeri bilgileri, İSG hizmetleri bilgileri, risk değerlendirme durumları sorgulanmıştır. İstatistiksel analiz olarak tanımlayıcı dağılımlar için frekans tabloları ve ki-kare testi kullanılmıştır. p˂0,05 anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Sağlık kurumlarının  %58,7'sinin taşeron hizmet aldığı, %75,7'sinin çalışan temsilcisi bulundurduğu, %24,8'inin sendika örgütlenmesi olduğu, %12,9'unun İSG birimi olduğu saptanmıştır. Çalışmaya katılan kurumların  %97,6'sının iş kazası, ramak kala olaylar ve meslek hastalıkları bildirimi yaptığı, %97,6'sının kesici delici alet yaralanmaları ile kan-vücut sıvıları ile temasları bildirdiği tespit edilmiştir. Adana ili sağlık kurumlarının %95,2'sinin risk değerlendirmesi çalışması yaptığı belirlenmiştir. Araştırmaya katılan kurumların risk değerlendirmesi açısından özel ve kamuya bağlı kuruluşlar arasında fark olmadığı bulunmuştur. (p=0,96) Risk değerlendirmesi yapılan kurumlardan %70'inde bir kez, %27'sinde iki kez, %3'ünde ikiden fazla risk değerlendirme uygulamaları yapıldığı saptanmıştır. Bununla birlikte risk değerlendirmesi sonucunda eksiklerini tamamlayan sağlık kurumlarının oranı ise %43'tür.
Sonuç: Araştırmamızda, iş sağlığı ve güvenliği konusunda Türkiye'de yasal mevzuat çok yeni olmasına rağmen kurumlar ve uygulayıcıların bu yeni duruma uyum sağladıkları ve Adana genelinde yüksek oranda risk değerlendirmesi yapıldığı ama yarısından azının eksiklerini düzelttiği belirlenmiştir. 

Anahtar Kelimeler: İş sağlığı ve güvenliği, risk değerlendirme, sağlık kurumları

Abstract:
Background and Aim The healthcare sector is a collection of services consisting of specialized businesses in different fields, involving labor intensive processes, many risks encountered and services that need to be presented continuously throughout the day. This sector is a service sector that has similar risks as well as each institution has its own risks. In 2012, together with the "Health and Safety Law", the provision of occupational health and safety at workplaces has become a legal obligation to conduct "Risk Assessment" in order to improve existing health and safety conditions. The aim of this study is to determine the risk assessment studies and characteristics for Health and Safety in Adana province center health institutions and to investigate the measures against risks in institutions.
Material and Methods: This study was carried out in Adana province; Provincial Health Directorate, Public Health Services Presidency, Public Hospitals Services Presidency, Emergency Health Services Presidency and units attached to these institutions. Participation in the survey was based on volunteerism and a total of 210 establishments were interviewed face to face between January and May 2018 and questionnaires were applied. Workplace information, OSH services information and risk assessment cases of the participating units were questioned. Frequency tables and chi-square test were used for descriptive distributions as statistical analysis. p˂0,05 was considered significant.
Results: It was determined that 58.7% of the health institutions were subcontracted, 75.7% had employee representatives, 24.8% were union organizations, and 12.9% were OHS units. It was determined that 97.6% of the participating institutions reported job accidents, near miss incidents and occupational diseases, 97.6% reported contact with blood-body fluids with cutting piercer injuries. It has been determined that 95.2% of Adana provincial health institutions conduct risk assessment studies. In terms of risk assessment of the institutions participating in the research, it was found that there is no difference between private and publicly owned organizations.(p=0,96) It has been determined that risk assessment applications have been made one time in 70% of the institutions evaluated for risk, twice in 27%, and more than twice in 3%. Al the same time, as a result of the risk assessment, the proportion of the health institutions that complete their deficiencies is 43%.
Conclusion: In our research, occupational health and about the safety, although very new legislation in Turkey, they adapt to the new situation of institutions and practitioners, and Adana in general where a high proportion of the risk assessment, but it is determined that less than half of the missing their fix.

Key words: Occupational health and safety, risk assessment, health institutions