Osmanlı Devleti'nin İstanbul'daki otellere yönelik konaklama harcamaları ve otellerin iktisadi fonksiyonları (1894-1910)
Accommodation expenditures of the Ottoman State for hotels in Istanbul and the economic functions of hotels (1894-1910)
Yazar: DOĞUKAN ÇETİNLERDEN
Danışman: PROF. DR. MEHTAP ÖZDEĞER
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İktisat Ana Bilim Dalı / İktisat Tarihi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ekonomi = Economics ; Tarih = History ; Turizm = Tourism
Dizin: Diplomasi temsilcileri = Diplomacy representative ; Kamu harcamaları = Public expenditures ; Konaklama = Occommodation ; Konaklama işletmeleri = Occommodation enterprises ; Masraf = Expenditure ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Oteller = Hotels ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Osmanlı Devleti tarih boyunca birçok insanın çeşitli sebeplerle gelip misafir olarak ağırlandığı önemli bir devlet olmuştur. İstanbul ise hem Osmanlı Devleti'nin başkenti olması sebebiyle hem de dini ve ticari niteliğinden dolayı birçok insanın buraya gelmesine vesile olmuştur. Gelen insanların ağırlanması için Osmanlı başkentinde çeşitli konaklama yerleri bulunuyordu. 19.yy'ın ortalarına doğru da açılmaya başlanan oteller ile konaklama kültürü daha modern bir hal almış ve işlevi çoğalmıştır. İşte bu otellerde konaklayan misafirlerin, otel masrafı içindeki tüm giderleri devlet tarafından karşılanıyordu. Bu çalışmada da büyük otellerin açılmaya başlandığı 1894 senesinden, sultan 2. Abdülhamit'in tahtan inişinin hemen ertesi yılı olan 1910'a kadarki masraflar incelenmiştir.  Başlangıç olarak 1894 senesini seçmemizdeki en önemli neden ise büyük otel işletmelerinin bu seneden sonra açılmaya başlamasıdır. Özellikle bu tarihten sonra devletin yaptığı konaklama harcamaları ve ödenen paraların niteliği tezimizin temelini oluşturmaktadır. Tezimizi daha önceki Osmanlı konaklama sektörü çalışmalarından ayıran kısmı ise konuya iktisadi bir açıdan bakmamızdır. Özellikle amacımız Osmanlı'nın son dönemlerinde faaliyete geçen ve konaklamanın büyük bir çoğunluğunu oluşturan otelleri inceleyerek devletin buralara ödediği paraları gün yüzüne çıkarmaktır. Devlet arşivlerinden yararlanılarak toplanan belgeler ile 1894-1910 seneleri arasındaki masrafların toplamı, otellerin kestiği faturalar, devletin yaptığı masraf cetvelleri raporları derlenmiş ve bu tarihler arasında otellerin iktisadi faaliyeti ortaya konmaya çalışılmıştır. Aynı zamanda Osmanlı konaklama yapıları, otellerde konaklayanlar ile ilgili bilgiler verilmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte hangi ülkeden misafir gelmiş ise o devlet ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir. 
Yapılan araştırma sonucunda Osmanlı Devleti'nin başkenti İstanbul'da 1894-1910 seneleri arasında çeşitli otellerde yurt dışından veya yurtiçinden gelen kişilerin konakladığını ve önemli masrafların yapıldığını göstermiştir. İncelediğimiz faturalar ile otellerin konaklama hizmeti dışında birçok hizmeti de sağladığı anlaşılmıştır. Aynı zamanda bu belgelerdeki masrafların çok farklı kalemlerden oluştuğu ve değişkenlik gösterdiği anlaşılmıştır. Elde ettiğimiz veriler ile otellerin kullanım oranları birbirleri ile kıyaslanıp dönemin en çok kullanılan otelleri ortaya çıkarılmıştır. Aynı zamanda otellerin konaklama yapıları olmasının dışında birçok iktisadi ve sosyal faaliyete ev sahipliği yaptığı ve toplumun gündelik hayatında önemli bir yer tuttuğu belirlenmiştir.

Abstract:
Ottoman Empire has always been a significant government which hosted a considerable amount of people as guests who visited the empire for various reasons. Istanbul, both as the capital of Ottoman Empire and due to its religious and commercial importance, has attracted numerous people.  There were several places for the accommodation of the guests in the Ottoman capital. Thanks to the hotels beginning to be opened through the middle of the 19th century, accommodation culture took a more modern shape and its functions increased. All the expenditure of the guests accommodating in these hotels during their stay was handled by the government. In this study, the expenditure between 1894, the year in which grand hotels started to be opened and 1910, the year after Abdul Hamid II was deposed, is examined. The reason why the year 1894 was chosen as the starting point is that grand hotel managements started to open after that year. Accommodation expenses and the characteristics of the money spent by the government especially after this date constitutes the foundation of the thesis. What differentiates this thesis from other Ottoman accommodation sector studies is that it approaches to the subject from the economic perspective. The ultimate aim of the study is to shed light on the money spent for the hotels that began to operate at the final periods of the Ottoman empire and constitute most of the accommodation facilities by examining them. 
With the documents collected from government archives, the sum of the expenditure between the years 1894-1910, the invoice made out by the hotels and the reports of bill of costs by the governments are compiled and the study strives to illustrate the economic activities of the hotels between these dates. Besides, the study seeks to shed light on the Ottoman accommodation buildings and the people who stayed in them. Likewise, it provides brief information about the countries that the guests come from.
The outcomes of the research demonstrate that people from abroad and from different parts of the empire accommodated in various hotels in Istanbul, the capital of Ottoman Empire, between the years of 1894-1910 and a significant amount of expenditure is made. Due to the invoices that are examined, it is understood that the hotels provided many services other than accommodation. At the same time, it is figured out that these documents cover many different expense items and differ from one another. With the collected data, the usage rates of the hotels are compared to one another and the most used hotels of the era are deduced. Also, it is concluded that the hotels, apart from being accommodation structures, hosted various economic and social activities and has a crucial place in the daily life of the society. As a result, the economic activities of the hotels between the years of 1894-1910 are illustrated.