Bakışın soykütüğü: Sosyal medya çağında göz kültünün yükselişi
The genealogy of the Gaze: The rise of the cult of the eye in the age of social media
Yazar: SELVER MERTOĞLU
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER ALANKA
Atatürk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Gazetecilik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İletişim Bilimleri = Communication Sciences
Dizin: Bakış = Gaze ; Gözetim toplumu = Surveillance society ; Kült = Cult ; Neo-paganizm = Neo-paganism ; Paganizm = Paganism ; Sayısal gözetim = Digital surveillance ; Sosyal medya = Social media

Özet:
Bu çalışma belirli kodlar üzerinden gözün ve bakışın tarihsel olarak izini sürüp
postmodern dönemde göz kültünün sosyal medya vasıtasıyla nasıl dönüştüğünü
göstermeye odaklanmaktadır. Ayrıca görmenin soykütüğünü inceleyen çalışmada pagan
dönemden başlayarak Antik Dönem, Orta Çağ, modern dönem ve postmodern dönemde
zihniyet yapılarının ne gibi değişimlere uğradığı belirli kodlar üzerinden incelenmiştir.
Böylelikle aşırılıklar çağı olarak da nitelendirebileceğimiz pagan dönemin 21. yüzyılda
ne gibi değişikliklere uğrayarak neo-paganizm adı altında tekrar canlandırıldığı
gösterilmeye çalışılmıştır. Bunun için sosyal medya ortamlarından Facebook, Twitter,
Instagram ve Pinterest'ten en çok takipçiye sahip 35' şer kişi içerisinden seçilen 3'er kişi
belirlenmiştir. Toplam 12 farklı kullanıcının yapmış olduğu paylaşımlardan seçilen 2
farklı görsel araştırılmak üzere seçilmiştir. Böylelikle her kullanıcının yapmış olduğu
görsel paylaşımdan 2'şer tane seçilerek toplam 24 içerik göstergebilimsel analizle
incelenmiştir. Çalışmanın hipotezlerine göre sosyal medyada duyu organları işlevsizleşip
göz ön plana çıkmaktadır. Yapılan paylaşımların görsel ağırlıklı olması gözün ve bakışın
postmodern dönemde önem kazandığını göstermektedir. Ayrıca pagan dönemin izlekleri
yeni medya aracılığıyla tekrar canlandırılarak yayılmaktadır. Bu hipotezlerin
doğrulanması için seçilen örneklemler çalışma için belirlenen sorular ekseninde
çözümlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Neo- paganizm, Occularcentrism, Gözetim Toplumu, Bakışın Aşırılaşması

Abstract:
This work focuses on historically tracing the eye and gaze through specific codes
and showing how the cult of the eye evolved through social media in the postmodern era.
In addition, the study examining the genealogy of seeing has been examined through
certain codes on what changes the mindset structures underwent in the antiquity, Middle
Ages, modern period and postmodern period starting from the pagan period. In this way,
the age of excesses, which we can also refer to as the age of pagan period has been tried
to show what changes it underwent in the 21 th century and revived under the name of
neo-paganism. For this purpose, 3 people were selected from 35 people ' with the most
followers from social media environments Facebook, Twitter, Instagram and Pinterest. 2
different images selected from shares made by a total of 12 different users were selected
for research. In this way, a total of 24 content was examined by semiotic analysis by
selecting 2 from the visual share made by each user. According to the study's hypotheses,
sensory organs become dysfunctional in social media and become visible. The fact that
the shares are visually weighted shows that the eye and gaze gained importance in the
postmodern period. In addition, the traces of the pagan era are revived and spread through
new media. The samples selected to confirm these hypotheses were resolved on the axis
of questions set for the study.

Keywords: Neo-paganism, Occularcentrism, surveillance society, extremism of view