Erişkin sağlığı ve çocuk sağlığı alanında çalışan hemşirelerin çalışma ortamı ve tükenmişlik durumlarının karşılaştırılması
A comparison of the working environment and burnout situations of nurses working in adult and pediatric clinics
Yazar: İSMAİL ERYAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELVİNAZ ALBAYRAK
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı / Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Hemşirelik = Nursing

Özet:
Bu tanımlayıcı, kesitel ve karşılaştırmalı türde olan çalışma Şubat-Nisan 2023 tarihlerinde, İstanbul ilinin çeşitli hastanelerinde cerrahi kliniklerinde ve çocuk cerrahi kliniklerinde en az altı aydır çalışan 384 (196 erişkin cerrahi, 188 çocuk cerrahisinde çalışan) hemşire üzerinde yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak "Katılımcı Bilgi Formu", ''Hemşirelik İş İndeksi-Hemşirelik Çalışma Ortamını Değerlendirme Ölçeği'' ve '' Maslach Tükenmişlik Ölçeği'' olmak üzere üç bölümden oluşan anket formu kullanılmıştır. 
Verilerin analizinde, tanımlayıcı analizler, gruplar arasında; kategorik değişkenler arasında fark olup olmadığını incelemek üzere ki-kare analizi uygulanmıştır. Gruplar arasında sosyo-demografik ve mesleki özelliklere göre ölçek puanlarının karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t-testi (n 30 ve üzeri ise) ve Mann Whitney-U testi (n 30'un altında ise) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, %95 güven aralığında, anlamlılık p<0,05 düzeyinde değerlendirilmiştir.  
Çalışmamızın çalışma ortamı bulgularına göre; çocuk cerrahisi servislerinde çalışan hemşirelerin çalışma ortamı puanının orta düzeyde  olduğu ve alt boyutlarda en yüksek puanı hekim-hemşire-meslektaş iletişimi, en düşük puanı ise insan gücü ve diğer kaynakların yeterliliği alt boyutundan aldıkları belirlenmiştir. Erişkin cerrahisi servislerinde çalışan hemşirelerin çalışma ortamı puanının orta düzeyde olduğu ve alt boyutlarda en yüksek puanı hekim-hemşire-meslektaş iletişimi en düşük puanı ise insan gücü ve diğer kaynakların yeterliliği alt boyutundan aldıkları belirlenmiştir.
Araştırma sonucunda hemşirelerin tükenmişlik  yaşadığı gözlenmiştir. Elde ettiğimiz bulgulara göre; erişkin servisi ve çocuk servisinde çalışan hemşirelerinin tükenmişlik puanları karşılaştırılmasında; çocuk servisinde çalışan hemşirelerin duygusal tükenme (DT) alt boyutunda ort=17,04, duyarsızlaşma (D) alt boyutunda ort=6,61, kişisel başarı (KB) alt boyutunda ort=22,68 ve toplam ölçekten ort= 46,32 puan aldığı saptanmıştır. Erişkin servisinde çalışan hemşirelerin duygusal tükenme (DT) alt boyutunda ort=20,02, duyarsızlaşma (D) alt boyutunda ort=7,80, kişisel başarı (KB) alt boyutunda ort=6,01 puan aldığı bulunmuştur. Gruplar arası puanlar karşılaştırıldığında; duygusal tükenme (DT) ve duyarsızlaşma (D) alt boyutları ile toplam ölçek puanları açısından anlamlı fark saptanmıştır. 
  Sonuç olarak; hemşirelik çalışma ortamı özelliklerinin hemşirelerin tükenmişlik düzeyini etkilediği görülmektedir. Hemşirelerin tükenmelerini önlemek üzere yöneticilerin, çalışanların sosyodemografik, mesleki ve çalışma ortamı özelliklerini de dikkate alarak olumlu hemşirelik çalışma ortamını sağlamaya yönelik iyileştirici/geliştirici stratejiler geliştirmesi yararlı olabilir.

Anahtar sözcükler: Hemşirelik, çalışma ortamı, tükenmişlik, erişkin, çocuk hemşiresi

Abstract:
This descriptive, sectional  and comparative study was conducted in February-April 2023 on 384 nurses (196 working in adult surgical clinics and 188 working in pediatric surgical clinics) who had been working in surgical clinics and pediatric surgery clinics in various hospitals in Istanbul for at least six months. The data collection tools included the "Participant Information Form", the "Nursing Work Index-Nursing Work Environment Assessment Scale" and the '' A questionnaire form consisting of three parts, namely "Maslach Burnout Scale", was used.
In the analysis of the data, descriptive analyses, between groups and chi-square analysis were used to examine whether there was a difference between categorical variables. Independent samples t-test (if n is 30 or more) and Mann Whitney-U test (if n is less than 30) were used to compare the scale scores according to socio-demographic and occupational characteristics between the groups. The findings were evaluated at 95% confidence interval and significance level of p<0.05.
According to the findings of our study, it was determined that the working environment score of the nurses working in pediatric surgery services was at a moderate level and the highest score was obtained from the physician-nurse-colleague communication sub-dimension and the lowest score was obtained from the adequacy of manpower and other resources sub-dimension. It was determined that the working environment score of the nurses working in adult surgery services was at a moderate level and the highest score in the sub-dimensions was obtained from physician-nurse-colleague communication and the lowest score was obtained from the adequacy of manpower and other resources sub-dimension.
As a result of the study, it was observed that nurses experienced burnout. According to our findings, when the burnout scores of the nurses working in the adult and pediatric wards were compared, it was found that the nurses working in the pediatric ward scored mean=17.04 in the emotional exhaustion (EE) sub-dimension, mean=6.61 in the depersonalization (D) sub-dimension, mean=22.68 in the personal accomplishment (PA) sub-dimension and mean=46.32 in the total scale. It was found that nurses working in the adult ward scored mean=20.02 in the emotional exhaustion (EE) sub-dimension, mean=7.80 in the depersonalization (D) sub-dimension, and mean=6.01 in the personal accomplishment (PA) sub-dimension. When the scores between the groups were compared, a significant difference was found in terms of emotional exhaustion (EE) and depersonalization (D) sub-dimensions and total scale scores. 
  In conclusion, it is seen that the characteristics of the nursing work environment affect the burnout level of nurses. In order to prevent nurses' burnout, it may be useful for managers to develop remedial/developmental strategies to provide a positive nursing work environment by taking into account the sociodemographic, professional and work environment characteristics of the employees.

Key words:  Nursing, work environment, burnout, adult, pediatric nurse