Çevresel koşullar ve kişisel beklentiler temelinde alternatif rota planlamasına bütünleşik bir karar verme yaklaşımı
An integrated decision making approach for alternative route planning based on environmental conditions and personal expectations
Yazar: EMİRHAN MESUT YILMAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDEM AKSAKAL
Atatürk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği = Industrial and Industrial Engineering

Özet:
Amaç: Bu çalışmada seyahat edecek kişilerin beklentilerini, rotaların çevresel koşullarını dikkate alarak değerlendirme yapacak ve bu temelde alternatif rotaların sıralamasının yapılabileceği bir model ortaya konulması amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışma 3 farklı Çok Kriterli Karar Verme yönteminin bütünleşik bir şekilde kullanılması ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma 4 aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada problemin çözümü ile ilgili olan verilerin toplanması sağlanmıştır. İkinci aşamada önceden belirlenmiş olan ve tüm alternatif rotalar için ortak olan ana kriterlerin ağırlıkları, yapılan anket uygulaması verileri kullanılarak PAPRIKA yöntemi ile elde edilmiştir. Üçüncü aşamada elde edilen ana kriter ağırlıkları, DEMATEL yöntemine dahil edilerek her bir alternatif rota için tek bir ağırlık değeri elde edilmiştir. Son aşamada ise önceden belirlenmiş olan hedef kısıtları ile her bir rota için elde edilen ağırlıklar Hedef Programlama yöntemi ile birleştirilerek alternatif rotaların sıralamaları elde edilmiştir.
Bulgular: Uygulama sonucunda seyahat edecek kişilerin arzu ettiği çevresel koşullar ve kişisel beklentilerin rotaların sıralanmasında etkisi olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sıralamaların elde edildiği Hedef Programlama yönteminin amaç fonksiyonunda farklı hedeflerin değerlendirilmeye alınması ile çalışmanın dinamik bir yapıda olduğu gösterilmiştir.
Sonuç: Çalışmada seyahat edecek kişilerin beklentileri ve rotaların çevresel koşulları kriter olarak ele alınmış, alternatif rotalar sıralanmıştır.

Abstract:
Purpose: In this study, it is aimed to present a model that will evaluate the expectations of the people who will travel, taking into account the environmental conditions of the routes, and on this basis, in which alternative routes can be ranked.
Method: This study was carried out by using 3 different Multi-Criteria Decision Making methods in an integrated way. The study consists of 4 stages. In the first stage, the data related to the solution of the problem were collected. In the second stage, the weights of the main criteria, which were predetermined and common to all alternative routes, were obtained by the PAPRIKA method using the survey application data. The main criterion weights obtained in the third stage were included in the DEMATEL method and a single weight value was obtained for each alternative route. In the last stage, the predetermined target constraints and the weights obtained for each route were combined with the Goal Programming method, and the rankings of the alternative routes were obtained.
Findings: As a result of the application, it has been determined that the environmental conditions and personal expectations of the people who will travel have an effect on the ranking of the routes. In addition, it has been shown that the study has a dynamic structure with the evaluation of different goals in the objective function of the Goal Programming method, in which the rankings are obtained.
Results: In the study, the expectations of the people who will travel and the environmental conditions of the routes were taken as criteria, and alternative routes were ranked.