Tarihi yapılarda dijital yerleştirme sanatı olarak video projeksiyon mapping uygulamaları
Video projection mapping practice as the art of digital installation on historical buildings
Yazar: MERVE TUĞTAĞ
Danışman: PROF. DR. ALEV ERARSLAN GÖÇER
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Mimarlık Ana Bilim Dalı / Mimarlık Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Mimarlık = Architecture

Özet:
Günümüzde dijital teknolojilerin gelişimi toplumun her katmanında değişikliklere neden olmuştur. Artık bilgiye erişim eskisi kadar zor değildir ve bu kolaylık yeni bir iletişim düzenini beraberinde getirmiştir. Yalnızca teknik alanlarda değil sanat gibi teknik olmayan alanlarda da değişiklikler olmuştur. Sanat emekten çok fikrin, izlemekten çok katılmanın önemli olduğu bir sürece dönüşmüştür. İnteraktivite gibi kavramların önem kazandığı bu dijital çağda mimarlıkta da bir takım yeni kavramlar ortaya çıkmıştır. Geleneksel sınırların dışına çıkılarak, mekân kavramı tekrar tekrar sorgulanmıştır. Estetik kavramı farklılaşmış ve mimarlar da tasarımlarında bu yeniliklerden etkilenmişlerdir. Teknolojinin her iki disiplini de dönüştürdüğü günümüzde mimarlık ile sanatın işteş ilişkisi dijital sanat yoluyla kentsel mekanlara da ulaşmıştır. Günümüzde reklam, bildiri ve dijital yerleştirme sanatı olarak kullanılan video projection mapping uygulamaları tarihi yapılara uygulanmaktadır. Video projection mapping uygulamasının kentsel mekanlara işlenmesi, kentsel mekânın sanat eserine dönüştüğü önemli bir örnektir. Tarihi yapılar kent dokusu ve kimliği açısından önemli yapılardır ve bunlara uygulanan video projection mapping, hem tasarım ilkeleri hem de kentsel mekanın dijital sanatla olan ilişkisi bağlamında değerlendirmek ve önemini göstermek için oldukça önemlidir. Tüm bunlardan hareketle bu tezde, tarihi yapılardaki uygulamalar mimari tasarım sürecinde mimarlık ve sanat disiplinlerinin kendi arasındaki ilişkileri açıklayabilmek ve bu yöndeki gelişimini, aynı zamanda geleceğe yönelik araştırma başlıklarını da oluşturmak hedeflenmektedir.
Bunun için çalışmanın birinci bölümde çalışmanın amacı, kapsamı, literatür taraması ve çalışmanın yöntemi açıklanmıştır. İkinci bölümde önce dijital sanat kavramı genel olarak daha sonra dijital enstalasyon, dijital görüntüleme dijital animasyon ve video projection mapping kavramları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde dijital sanat ve mimarlık kavramının çatısı altında mimarlığın farklı disiplinler ile etkileşimi, dijital sanatlar ve mimarlığın işteş ilişkisi, dünyada dijital enstalasyon ve kentsel mekânda yerleştirme bağlamında değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde Türkiye'de video projection mapping uygulamasının kavramsal boyutundan çıkarılıp pratiğe dönüştürülmüş hali Haydarpaşa Garı, Alkazar Sineması, Şerefiye Sarnıcı, Sultanahmet Camii, Galata Kulesi ve Yerebatan Sarnıcı Müzesi Video Projection Mapping uygulamaları bu tasarım ilkeleri bağlamında değerlendirilmiştir. Bu beş yapının seçilme sebebi ise hepsinin tarihi arka planının çok geçmişe dayanması, şu an çok farklı amaçlarla kullanılıyor olması, yapı formlarının farklı olması ve hepsinin İstanbul için oldukça önemli yapılar olmasıdır. Kavramsal bilgiler edinildikten sonra hala devam eden uygulamalara alan araştırması ve yerinde fotoğraflama yapılmıştır. Son bölümde ise yapılan saptamalar yorumlanmış, konunun alanına ilişkin geleceğe dönük varsayımlar sunulmuştur. Tezin gelecek için ifade edebileceği noktalara değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Dijital Sanat, Dijital Enstalasyon, Video Projection Mapping

Abstract:
Nowadays, the development of digital technologies has caused changes in every level of society. Access to information is no longer as difficult as it used to be, and this convenience has brought a new communication order. There have been changes not only in technical fields but also in non-technical fields such as art. Art has turned into a process where ideas are more important than effort, and participation is more important than pursuit. In this digital age, where concepts such as interactivity gain importance, a number of new concepts have emerged in architecture. The concept of space has gone beyond traditional boundaries and has been questioned again and again. The concept of aesthetics has differentiated and architects have been affected by these differences in their designs. Nowadays, technology has transformed both disciplines, and the collaborative relationship between architecture and art has also reached urban spaces through digital art. Today, video projection mapping applications, which are used as advertisement, announcement, and digital installation art, are applied to historical buildings. The application of video projection mapping to urban spaces is an important example of where urban space turns into a work of art. Historical buildings are important structures in terms of urban texture and identity, and the video projection mapping applied to them is very important to evaluate and show their importance both in terms of design principles and the relationship of urban space with digital art. Based on all of these, this thesis is aimed to explain the relations between architecture and art disciplines in the architectural design process of applications in historical buildings and to create research topics for the future as well as their development in this direction. For this reason, in the first part of the study, the purpose, scope, literature review, and method of the study have been explained. In the second part, the concept of digital art in general and then the concepts of digital installation, digital imaging, digital animation, and video projection mapping have been explained. In the third part, the interaction of architecture with different disciplines under the concept of digital art and architecture, the collaborative relationship of digital arts and architecture, digital installation in the world, and installation in urban space are evaluated. In the fourth part, the video projection mapping application in Turkey, which has been removed from its conceptual dimension and turned into practice, has been evaluated in the context of these design principles, as well as the video projection mapping applications of Haydarpaşa Train Station, Alkazar Cinema, Şerefiye Cistern, Blue Mosque, Galata Tower and Basilica Cistern Museum. The reason for investigating these buildings is their historical background, their interesting forms, and their usage nowadays, and they are all very important structures for Istanbul. After the conceptual information was obtained, field research and on-site photography were carried out for the ongoing applications. In the last section, the determinations made are interpreted, future assumptions are presented and, the points that the thesis might express for the future have been mentioned.

Keywords: Digital Art, Digital Installation, Video Projection Mapping