Acentelik sözleşmesinden doğan haklar ve borçlar
Rights and obligations in the context of the commercial agency agreement
Yazar: HANDE TARMAN
Danışman: PROF. DR. MEHMET HELVACI
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Hukuk Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Hukuk = Law
Dizin: Acente sözleşmesi = Agency contract ; Acenteler = Agents ; Sözleşmeler = Contracts ; Sözleşmeyi sona erdirme hakkı = Contract termination rights ; Türk Ticaret Kanunu = Turkish Commercial Code ; Ücret = Wage

Özet:
Acente ile ilgili hükümler TTK md 102 ile 123 arasında düzenlenmiştir. Bu düzenlemelerde acentenin hakları ve borçları ile ilgili detaylı hükümlere yer verilirken, acentelik sözleşmesinin tanımı ile müvekkilin sözleşmeden doğan hak ve borçlarına yer verilmemiştir. Fakat acentelik sözleşmesi tam iki tarafa borç yüklemesinden dolayı acentenin alacağı müvekkilin borcunu, acentenin borcu da müvekkilin alacağını oluşturmaktadır. Bu yüzden çalışma konumuz acentenin hak ve borçlarıdır.

Dört bölümden oluşan çalışmamızda Yargıtay kararları, doktrin görüşleri ele alınmış ve AB'nin 86/653/EEC sayılı Üye Devletlerinin Acenteliğe İlişkin Hukuklarını Uyumlaştırılması Hakkındaki Yönerge ele alınarak incelenmiştir.

Araştırmamızın birinci bölümünde acente kavramı, acentenin unsurları, acente türleri ile acentelik sözleşmesinin hukuki niteliği konusunda bilgiler açıklanmıştır. Bu bölümde ayrıca acentelik sözleşmesinin benzeri hukuki ilişkilerle olan farkları ele alınmıştır.

İkinci ve üçüncü bölümde acentenin, acentelik sözleşmesinden doğan hakları ve yetkileri ile acentenin borçları incelenmiştir. 

Dördüncü bölümde ise acentelik sözleşmesinin sona ermesi ile sona ermesine bağlanan hukuki sonuçlar tek tek incelenerek açılanmıştır.

Abstract:
The provisions regarding agents are regulated by the Article 102 and 123 of the Turkish Commercial Law. While these regulations contain detailed provisions about the rights and obligations of commercial agencies, there are no regulations regarding the definition of commercial agency agreement and the rights and obligations of the principal arising from the agreement. However, as commercial agency agreement imposes obligations on both parties, the receivable of commercial agent constitutes the debt of principal, and the debt of commercial agent constitutes the receivable of agent. Therefore, the topic of our study is the rights and obligations of agent. 

In our study which consists of four sections; we reviewed the Supreme Court decisions and doctrine opinions in accordance with the EU Council Directive 86/653/EEC on the coordination of the laws of the Member States relating to Self-Employed Commercial Agents.

In the first section of our study, we provided the definition of commercial agency, elements of agent, types of agents and information about the legal nature of commercial agency agreement. In this section, we also reviewed the differences between commercial agency agreement and similar legal relationships. 

In the second and third section, we reviewed the rights, authorizations and obligations of agent arising from agency agreement. 

In the fourth section, we reviewed and explained the termination of commercial agency agreement and each of the legal consequences arising from the termination of commercial agency agreement.