Cumhuriyet Dönemi ortaöğretim felsefe dersi programlarının amaçları çerçevesinde felsefe anlayışlarının incelenmesi
Analysis of philosophical approaches within the frame of objectives in Republic Period high school philosophy curriculum
Yazar: ÖMER KIZILTAN
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA GÜNAY
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Grubu Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Felsefe = Philosophy
Dizin: Cumhuriyet Dönemi = Republican Period ; Felsefe dersi = Philosophy lesson ; Felsefe eğitimi = Philosophy education ; Ortaöğretim = Secondary education ; Türk felsefesi = Turkish philosophy ; Öğretim programları = Teaching curriculums

Özet:
Bu çalışmayı gerçekleştirmedeki temel amaç Türkiye'de farklı dönemlerde yürürlüğe giren felsefe öğretim programlarında karşılaştırmalar yaparak felsefi olan ve felsefi olmayan unsurları tespit etmek ve tespit edilen unsurların da felsefe ile olan farklılığını/uyumsuzluğunu ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda genel olarak öğretim programlarındaki 'felsefi anlayış/anlayışlar'ı kuramsal bir yapı ortaya koymadan tespit ederek bu anlayış/anlayışlara yönelik bir farklılık olup olmadığını tartışmaktır. 
Böylece Cumhuriyet'in ilanından günümüze kadar olan süreçte 1938, 1976, 1985, 1992 ve 2009 programları incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen çalışmada çeşitli felsefecilerin görüşleri, programlar üzerine yazılan yazılar, TTKB tarafından hazırlanan programlar tek tek incelenmiş ve elde edilen veriler gözden geçirilerek sınıflandırılmıştır. Tartışma ve sonuç kısmında ise Türkiye'de felsefe eğitimi Cumhuriyet Dönemi felsefe programları ile bütün olarak değerlendirilmiştir. En sonda da etkili bir felsefe eğitimi için nelerin yapılması gerektiği ortaya koyulmuştur.
Çalışmanın sonucunda 1938 Felsefe Dersi Müfredat Programıyla ulus-devlet olma sürecinde Batı'yı temele alan pozitivist, pragmatist görüşlerin hakim olduğu bir felsefe anlayışı ön plana çıkmıştır. Böylece bu dönemde felsefe dersi ile bilimsel bakış açısını benimseyen, ülkeye yararlı olabilecek yurttaşlar yetiştirmek amaç edinilmiştir.
	1976 Felsefeye Başlangıç Dersi Müfredat Programı ile felsefi düşünüş daha çok sosyal ve kültürel bağlamda felsefe tarihi içerisinde ele alınmaya çalışılmıştır. Ortaya konulan bu felsefe anlayışında dünya görüşü kazandırma çabası devam etmekle birlikte bu çaba millî kültüre yönelik Türk düşüncesi temelinde ağırlık kazanmıştır.
	1985 Felsefe Dersi Öğretim Programında felsefe dersi ile dünya görüşü kazandırma çabası devam etmiş, özellikle evrensel olan uygarlık tarihinde Türk-İslam düşüncesinin konumu kavratılmaya çalışılmıştır. Bu yönüyle felsefe anlayışı uygarlık tarihi içerisinde bilimsel ve felsefi görüşleri ortaya koyarak topluma, farklı bilim dallarının temelindeki birlik ve beraberliği göstererek cehaletten uzak akılcı bir bakış açısı kazandırmak amaçlanmıştır.
	1992 Felsefe Dersi Öğretim Programıyla konular sistematik bir şekilde ünitelere ayrılmaya başlanmıştır. Felsefenin alt alanlarına göre oluşturulan bu ünitelerde ayrı ayrı amaç ve davranışlar belirlenmiştir. Davranışçı yaklaşımın ağır bastığı bu programda, önceki programlara göre daha sınırlı, nesnel ve felsefinin neliğine daha uygun amaçlara yer verilmekle birlikte sentezci bir anlayış hakimdir. Bu felsefe anlayışında; bilime yönelik konular hala ağırlıktayken, Türk-İslam düşüncesine yönelik düşünürlerin ve Atatürk'ün görüşlerine uygun yerlerde değinilmeye çalışılmıştır.
2009 Felsefe Fersi Öğretim Programı yapılandırmacı yaklaşıma göre öğrenen merkezli olarak hazırlanmıştır. Programın amaçları ise, kazanım şeklinde düzenlenerek bir önceki programa göre daha sade bir şekilde yer almıştır. Programın felsefe anlayışı; öğrencilere felsefi düşüncenin özelliklerini kavratmak, bu düşünceyi, dinamik bir yapı gösteren millî kültürle iç içe bir şekilde yaşama uygulamaktır. Böylece değerler varlığı olan insanın, kendi içinde bulunduğu toplumsal değerlerle birlikte evrensel değerleri benimsemesi amaçlanmıştır.

Abstract:
The main purpose for conducting this study is to detect the philosophical and non philosophic elements making comparisons between the different curricula came into force at different times in Turkey and put forward the difference/incompatibility of the detected factors with the philosophy. In this regard, the philosophical approach/approaches generally in curricula were identified without introducing a theorethical structure and whether there were any differences with regard to this approach/approaches was discussed. 
By this way, the curricula in 1938, 1976, 1985, 1992 and 2009 were analyzed through the process beginning with the proclamation of the republic till the present day. In the study carried out using qualitative analysis-document review, views of various philosophers, the writings about curricula, the curricula prepared by Head Council of Education and Morality were examined one by one and the data gathered were classified by being looked through. Within the discussion and result part, though, the philosophy education in Turkey was evaluated as a whole with the philosophy curricula in Republic Period. At the end, what is needed to be done for effective philosophy education was put forward. 
At the end of the study, with the Philosophy Course Curriculum in 1938, a philosophical approach which bases the western for being a nation-state and the positivist, pragmatistic views dominate came to the front. Thus, in this period, it was aimed to grow citizens that would embrace scientific point of view and be beneficial for the country by the help of philosophy course. 
It was tried to deal with philosophical thought much more within social and cultural context through the history of philosophy with the Beginning course for Philosophy Curriculum in 1976. In addition to going on with the struggle for gaining worldview in this philosophical approach being introduced, this endavour gained importance on the basis of Turkish thought concerning national culture.
In the Philosophy Course Curriculum in 1985, the struggle for bringing worldview by philosophy course went on and it was aimed to make the position of Turkish-Islamic thought be understood through the especially universal history of civilization. In this regard, philosophical approach intended to gain a wise point of view away from ignorance showing the unity and solidarity on the basis of different science fields to the society revealing the scientific and philosophical views within the history of civilization. 
It is started to systematically seperate the subjects into the units with the Philosophy Course Curriculum in 1992. In the units created according to the subfields of philosophy, objective and behaviors were seperately determined. Within this curriculum the behaviourist approach dominated, besides giving place to the objectives more limited compared to the previous curricula, more objective and more appropriate for the features of philosophy, a comprehensive approach dominated. In this philosophical approach, while the topics related to the science were still important, it was tried to mention the views of philosophers and Atatürk regarding Turkish- Islamic Notion where appropriate. 
The Philosophy Course Curriculum in 2009 was prepared as leaner-centered according to the constructivist approach. The objectives of the curriculum, however, took place being organized as attainments in a simplier way compared to the previous curriculum. The philosophical approach within the curriculum is; making the learners comprehend the features of philosophical thought and applying this thought to the life with the national culture showing a dynamic structure one within the other. So, it was aimed that the human- a being of values- internalizes the universal values together with the social values within his own.