Aksaray ili yerleşim adları üzerine bir dil incelemesi
A language survey about the names of Aksaray settlements
Yazar: FAHRİYE ÇAYLAN
Danışman: PROF. DR. SUZAN SUZİ TOKATLI
Erciyes Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı / Yeni Türk Dili Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2013
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature

Özet:
Sosyo-kültürel yönden Türkiye'nin önemli merkezlerinden biri olan Aksaray, çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Giriş Bölümünde, Aksaray ili tarihçesi, seyahatnamelerde Aksaray, Aksaray il ve ilçelerinin tanıtımı ile Aksaray ilçelerinin adları yer almaktadır. Birinci Bölümde; Aksaray ili yerleşim yeri adlarının sözlük çalışmasıyla anlamsal açıdan incelenmesi, İkinci Bölümde; yerleşim adlarının etimolojik ve gramatikal değerlendirilmesi, Üçüncü Bölümde; söz varlığının incelenmesi, Dördüncü Bölümde de yerleşim adlarının tasnifi yer almaktadır.
Girişte, Aksaray'ın tarihi, coğrafi, fiziki, beşeri, ekonomik ve kültürel özellikleri, ilçeleri ve tarihte buraya yapılan yerleşimler hakkında Aksaray Valiliğinin yardımlarıyla İl Kültür Müdürlüğünün çıkarmış olduğu "On Bin Yıllık Kültür Şehri Aksaray" adlı çalışmadan bilgi verilerek yöre tanıtılmıştır. Birinci bölüm olan "Sözlük" çalışmasıyla, Aksaray ili yerleşim yeri adlarının anlam incelemesi ele alınmış, bu başlıkların da alt başlıkları yapılarak yerleşim adları anlamsal açıdan daha ayrıntılı bir şekilde açıklanmaya çalışılmıştır. İkinci bölümü oluşturan "Aksaray ili yerleşim yerleri adlarının etimolojik ve gramatikal incelenmesi" kısmında, yerleşim yeri adlarının kökenleri, tamlamalar, kelime birleşmeleri ve ekler üzerinde durulmuştur. Üçüncü Bölüm olan "Aksaray ili yerleşim yeri adlarının söz varlığı" incelemesinde, konuya çeşitli açılardan bakılmış, halkın kullandığı dil göz önünde tutularak açıklanmaya çalışılmıştır. Dördüncü Bölümde ise "Yerleşim yerleri adlarının tasnifi" yer almıştır. Sonuç kısmında da Aksaray ili yerleşim yerleri adlarının incelenmesiyle varılan sonuçlar ifade edilmiştir.
Yer adlarının kuruluşunu anlamsal yönden incelemek, ses ve şekil özelliklerini belirlemek, eksikliği duyulan yer adları çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla Aksaray'ın yerleşim yeri adlarını incelemeyi yüksek lisans tez konusu olarak seçmiş bulunmaktayız. Bu çalışmada amacımız doğrultusunda ilerlemiş, Aksaray il sınırları içerisinde merkez ve ilçelere bağlı mahalle, cadde, sokak ve bulvar adlarıyla, il ve ilçelere bağlı köy adlarının incelemeleri yapılmış, Aksaray ili yerleşim yerleri adları hakkında geniş bilgilere ulaşılmıştır.



 Anahtar Kelimeler: Yerleşim Adları, Etimoloji, Gramer, Söz Varlığı, Tasnif

Abstract:
Aksaray, one of the important social-cultural centres, hosts lots of civilizations. In the introduction, the history of the province of Aksaray, in the travelogues Aksaray, Aksaray with the introduction of the districts of the province is located in the names of the districts. In the first chapter, Aksaray province semantic examination of the work site the names of settlements, in the second chapter, etymological and grammatical evaluation of site names of settlements, in the third chapter, the examination of the words in the fourth chapter, the classification of the names of settlements.In the introduction part, region is introduced by giving information about the historical, geographical, physical, human geographical, economic and cultural characteristics, counties of Aksaray and about the placements made here in history from the study called ten thousand year culture of the city, Aksaray that provincial culture and tourism directorate worked with the helps of Aksaray governorship. In the first section, "Glossary" work, meaning the names of Aksaray review settlements are considered, these titles are the names of settlements made in the sub-headings are explained in more detail in terms of semantic. Forming the second part of "the names of settlements in the province of Aksaray etymological and grammatical analysis" section, the origins of the names of settlements, phrases, word combinations and adds are focused on. The third section, "the presence of the names of Aksaray settlement" examination of the various aspects of the subject are to be observed is explained by considering the language of the people. The fourth chapter, "the classification of the names of the settlements" has taken place. At the conclusion of the conclusions of the examination of the names of settlements are expressed in Aksaray Province.Examine the semantic aspects of the establishment of place names, determine the characteristics of the sound and shape, in order to contribute to the lack of place names needed to examine the names of Aksaray settlements have chosen as the subject of this graduate thesis. According to this study, we advanced, the central and district in the province of Aksaray on the neighborhood, street, street and boulevard names, village names of cities and towns on the investigations made, extensive knowledge about the names of settlements reached Aksaray.



Keywords: Site Names, Etymology, Grammar, Vocabulary, Call