Din eğitiminin referans noktası olarak sosyal medya vaizliği-İstanbul örneği
Social media ministership as a reference point for religious education- The case of Istanbul
Yazar: NURULLAH BORA
Danışman: PROF. DR. NURULLAH ALTAŞ
Marmara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2023
Konu: Din = Religion ; Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Din eğitimi = Religious education ; Sosyal medya = Social media ; Sosyal medya vaizi = Social media minister ; Vaiz = Preacher ; Yaşam boyu öğrenme = Lifelong learning ; Yeni medya = New media ; İstanbul = Istanbul

Özet:
Din eğitimcilerinin medya ve sosyal medya ile ilişkisi, sosyal medya vaizlerinin onlar için ifade ettiği anlam ve sosyal medya vaizlerinin referans noktası olma durumu bu araştırmanın başlıca ilgi alanlarını oluşturmaktadır. Çalışmamızda nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması ve doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda MEB'de görev yapan İHL-İHO ve DKAB öğretmenleri ile DİB'e bağlı çalışan din görevlileri ile derinlemesine mülakatlar yapılmıştır.
Çalışmanın konu, amaç, yöntem gibi bölümlerinin yer aldığı girişin ardından kavramsal çerçeve başlıklı birinci bölümde araştırmanın temel kavramları açıklanmıştır. Birinci bölümde din eğitimi, yaşam boyu öğrenme, medya, sosyal medya, vaiz, medya vaizi ve sosyal medya vaizi gibi kavramlar hakkında genel malumatlar verilerek kavramsal çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Din eğitimi, yaşam boyu eğitim ve vaiz kavramlarıyla konunun eğitim ve din eğitimi boyutu ortaya konmaya çalışılmış, yaşanan teknolojik gelişmelerin medyayı nasıl dönüştürdüğü ve yeni medya-sosyal medyayı nasıl ortaya çıkardığı ele alınmıştır. İkinci bölümde sosyal medya ve din eğitimi başlığı altında yeni medya-sosyal medyadaki din eğitimi faaliyetlerine değinilmiştir.
Çalışmamızın saha bulgularına yer verdiğimiz üçüncü bölümde araştırma bulguları sistematik bir biçimde sunulmuştur. Sonuç olarak bu çalışma, bugünkü teknolojik imkanları kullanarak dinî irşad ve tebliğ faaliyetleri gerçekleştiren sosyal medya vaizlerinin çeşitli eleştirilerle karşı karşıya olduğunu ortaya koymaktadır. Din eğitimcileri sosyal medya vaizlerinden bazı konularda istifade ederken bu alanda yapılan faaliyetlerin neden olduğu ciddi problemlerin de olduğu görülmektedir. Din eğitimcilerinin sosyal medya vaizlerini daha çok gündemden kopmamak için takip ettiği görülmektedir. Din eğitimcilerinin farklı gerekçelerle sosyal medya vaizlerini takip ettiği, ancak eğitim-öğretim faaliyetlerinde sosyal medya vaizlerini referans almadıkları görülmüştür. Sosyal medyadan yapılan din eğitimi faaliyetleri kendine has özellikleri sebebiyle daha fazla dikkat ve hassasiyet gerektirmektedir. Bu noktada din eğitimi-öğretimi alanında faaliyet gösteren kurumların bazı görev ve sorumluluklar yüklenmesi gerekmektedir.

Abstract:
The relationship of religious educators with the media and social media, the meaning of social media preachers for them and the reference point of social media preachers are the main areas of interest of this research. In our study, case study and document analysis method, which is one of the qualitative research methods, was used. In this context, in-depth interviews were conducted with IHL-IHO and DKAB teachers working in the Ministry of National Education and religious officials working under the DIB.
After the introduction, which includes parts of the study such as subject, purpose and method, the basic concepts of the research are explained in the first chapter titled conceptual framework. In the first part, a conceptual framework has been tried to be formed by giving general information about concepts such as religious education, lifelong learning, media, social media, preacher, media preacher and social media preacher. With the concepts of religious education, lifelong education and preacher, the education and religious education dimension of the subject was tried to be revealed, and how the technological developments experienced transformed the media and how the new media-social media emerged. In the second part, under the title of social media and religious education, new media-religious education activities in social media are mentioned.
In the third part of our study, where we include the field findings, the research findings are presented in a systematic way. As a result, this study reveals that social media preachers who carry out religious guidance and preaching activities by using today's technological opportunities are faced with various criticisms. While religious educators benefit from social media preachers on some issues, it is seen that there are serious problems caused by the activities in this field. It is seen that religious educators follow social media preachers mostly in order not to break away from the agenda. It has been observed that religious educators follow social media preachers for different reasons, but they do not take social media preachers as a reference in their educational activities. Religious education activities through social media require more attention and sensitivity due to their unique characteristics. At this point, institutions operating in the field of religious education should undertake some duties and responsibilities.