Mastektomi sonrası üst ekstremite problemlerinde fizik tedavi ve rehabilitasyonun etkinliği
Effectiveness of physical medicine and rehabilitation  postmastectomy upper-limp impairments
Yazar: ERKAN KAYA
Danışman: PROF. DR. HASAN DURSUN
GATA / Haydarpaşa Eğitim Hastanesi  / Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2006
Konu: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon = Physical Medicine and Rehabilitation

Özet:
Meme kanseri kadınlar arasında tüm dünyada en sık görülen kanser türüdür. Meme kanserinin cerrahi tedavisi en sık üst ekstremite morbidetesi olarak eklem hareket açıklığı kısıtlılığı, ağrı, uyuşukluk ve lenfödeme yol açmakta, özellikle üreme çağındaki kadınlarda önemli bir fonksiyonel yetersizlik nedeni oluşturmakta ve ekonomik kayıplara neden olmaktadır.      
         Çalışmamızın amacı mastektomi uygulanan hastalarda görülen üst ekstremite problemlerinin neden olduğu disabilitenin ve hastalardaki yaşam kalitesinin belirlenmesi, fizik tedavinin dizabilite ve yaşam kalitesine olan etkisinin değerlendirilmesiydi. Bu amaçla 2005Ocak -2006Mart aylarında GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesi Fizik Tedavi Polikliniğine başvuran özgeçmişinde mastektomi hikâyesi olan 34 bayan hasta kabul edildi. 
         Rehabilitasyon grubuna 10 seans, her seansta haftada 5 gün günde 1 seans 30 dakika pnömotik kompresyon, kontrast banyo, TENS ve egzersiz uygulandı. Her iki gruba da ev egzersiz programı ve bilgilendirme formu verildi. Hastalar tedavi öncesi ve tedaviden 6 hafta sonra olmak üzere toplam 2 kez değerlendirildi.
      Volümetrik ölçüm su taşırma yöntemi ile, Kavrama gücü JAMAR Dynomometre 
 dizabilite düzeyleri Constant –Murley disabilite ölçeği ve DASH ( Disability of Arm, Shoulder and Hand ) sorgulama formuyla, yaşam kalitesi SF–36 formuyla değerlendirildi. 
          Rehabilitasyon grubunda tedavi sonrası ortalama volumetrik fark tedavi öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde azalma gösterirken kontrol grubunda tedavi sonrası tedavi öncesine göre anlamlı azalma olmamıştır. DASH skoru rehabilitasyon grubunda tedavi sonrası azalarak, istatistiksel olarak anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir. Kontrol grubunda ise istatisksel olarak anlamlı bir fark görülmemiştir. Aynı şekilde Constant Murley skoru tedavi sonrası rehabilitasyon grubunda anlamlı düzeyde artarken kontrol grubun da anlamlı bir fark görülmemiştir. Genel olarak yaşam kalitesi tedavi grubunda artış gösterirken kontrol grubunda anlamlı bir değişiklik olamamıştır.
          Sonuç olarak; meme kanserli hastalarının yaşam kalitesini arttırmak için düzenli aerobik egzersiz reçetesi yazmak, omuz disfonksiyonunu tedavi etmek ve lenfödemde kompleks dekonjestif tedavi uygulamak rehabilitasyonun başlıca konularıdır,  fakat kompleks dekonjestif fizik tedaviyi içeren konservatf tedavi teknikleri kontrolü sağlamada çok başarılı olabilsede kür etkisi sağlamamaktadır.

Abstract:
Breast cancer is the commenest cancer type of all among women. It's surgical treatment leads to decrease in range of motion, pain, dishestesia, tendernes and lymphedema as most common upper extremity morbities; and causes important functional disabilities especially in fertile women and a vast quantity of economic losses.       
        The aim of this study is to determine disability because of upper ekstremity problems in the patients with mastectomy and patients quality of life, and to detect what physical thearpy effects on quality of life. With this purpose 34 patiens with mastectomy, who applied to GATA Haydarpaşa Training Hospital Physical Medicine and Rehabilitation Service between January of 2005 and March of 2006, were assesed. 
            Rehabilitation group was made pnomotik compression therapy for 30 minutes, contrast wash, TENS and exercise. Both group was given home exercise programme and daily living knowledgement form. Patients was assesed twice, before treatment and 6 week after treatment. 
             Water displacement for volumetric measurement, JAMAR Dynomometer for grip strenght, Constant-Murley quastionere and DASH (Disability of arm, shoulder and hand ) questionere for disability, SF–36 for quality of life were used.
           Statisticaly, in rehabilitation group, mean volumetric diiference was significant after treatment measurement but there was not significant diference statisticaly in control goup. After treatment, mean DASH score in rehabilitation group was significant less than mean DASH score before treatment. But there wasn not sgnificant difference in control group. Also there was sinnificant more Constan-Murley score in rehabilitation goup and there was not significant difference in control group. Furthermore, quality of life was significant better in the rehabilitation group but there was not significant difference in control group.     
            In conclusion; prescription of regular aerobic exercises, treatment of shoulder dysfunction, and the use of complex decongestive physical therapy in lymphedema are the main issues of rehabilitation to increase the quality of life in patients with breast cancer, but although conservative treatment techniques including complex decongestive physical therapy can be successful in controlling symptoms, they do not afford a cure.