Yetişkinlerde emosyonel prozodi algısı ve üretiminin değerlendirilmesi
Assessment of adult's emotional prosody perception and production
Yazar: AYŞE ERTÜRK
Danışman: DOÇ. DR. MAVİŞ EMEL KULAK KAYIKCI
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Odyoloji Ana Bilim Dalı / Odyoloji ve Konuşma Bozuklukları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Dilbilim = Linguistics
Dizin: Akustik = Acoustic ; Akustik impedans testleri = Acoustic impedance tests ; Prozodi = Prosody ; Tonlama = Intonation ; Vurgu = Accent ; Yetişkinler = Adults

Özet:
Emosyonel prozodi; duyguların ifadesinde sese yansıyan vurgu, tonlama, duraklama, ses perdesi ve şiddetindeki değişimler ile karakterizedir. Bu çalışmada, Türkçe'de emosyonel prozodi üretim ve algısına dair norm veriler elde etmek için hazırlanan anlamsız sözcük listesi ile sağlıklı 42 bireyin (27 kadın ve 15 erkek) emosyonel prozodi algı düzeyleri ve üretim paternleri tanımlanmıştır. Emosyonel prozodi algısını değerlendirmek amacı ile aktör tarafından nötr, öfke, sevinç ve hüzün duyguları yansıtılarak okunan 32 cümle katılımcılara dinletilmiştir. Katılımcılardan, dinledikleri kaydın hangi duygu durumunu yansıttığını, araştırmacı tarafından hazırlanan forma işaretlemeleri istenmiştir. Emosyonel prozodi üretimini değerlendirmek için ise katılımcılardan aynı cümleleri, aynı duygu durumlarını kullanarak sesletmeleri istenmiş ve ses kayıtları fundamental frekans (F0), ses şiddeti ve konuşma süresi açısından analiz edilmiştir. Sonuçlara bakıldığında, kadın ve erkeklerin emosyonel prozodi algı düzeyleri farklılaşmamaktadır (p=,725). Emosyonel prozodi üretiminde ise kadın ve erkekler farklı duygularda ses perdesini değiştirme açısından farklılaşmaktadır (p<,05). Grup içi karşılaştırmalarda kadınlar nötr ve hüzün duygusuna kıyasla sevinç duygusunda daha tiz bir ses kullanmayı tercih etmişlerdir (p<,05). Konuşma şiddetinde ise hem kadınlar hem erkekler farklı duygu durumlarında farklı ses şiddeti yansıtmışlardır (p<,05). Konuşma süresi açısından incelendiğinde, hem kadın hem erkekler nötr, öfke ve sevinç duygularıyla karşılaştırıldığında hüzün duygusunu yansıtırlarken konuşma hızlarını anlamlı derecede azalttıkları görülmüştür (p<,05). Türkçe'de emosyonel prozodinin yansıtılmasında en belirgin değişim, hem kadın hem erkekler için ses şiddetinde gözlenmiştir.

Abstract:
Emotional prosody is characterised by stresses, intonations, pauses, pitch and loudness variations of speech due to the expression of feelings. In this study, the emotional prosody production patterns and perceptions of 42 individuals (27 women, 15 men) have been depicted using meaningless word lists in order to obtain normative data on the production and perception of emotional prosody. In order to evaluate the emotional prosody perception, 32 sentences expressed by reflecting the emotions of neutral, anger, happiness and sadness by the actor were played. Participants were asked to mark the state of emotion they were listening to on the form which prepared by the researcher. To evaluate the production of emotional prosody, the same cues were asked to expressed using the same emotional states and the voice recordings were analyzed in terms of fundamental frequency (F0), loudness and duration of speech. The results show no variance between genders in the perception of emotional prosody (p=,725). On the other hand, difference has been observed in production of emotional prosody between genders in the pitch variation of speech (p<,05). Within group comparisons women tended to use higher pitch in the expression of happiness compared to feeling of sadness and neutral state of feeling (p<,05). In the speech loudness examination, however, both men and women produced variable levels of loudness for different states of feelings (p<,05). When the speech is analysed in terms of duration both men and women decreased the rate of their speaking while expressing the feeling of sadness compared to anger, happiness and neutral states of feeling (p<,05). The most evident feature of Turkish emotional prosody has been observed to be the changes in the loudness of speech for both men and women.