Yetişkinlere yönelik reklamlarda çocuk istismarı: Örnek reklamların izleyici ve oyuncu çocuk bağlamında değerlendirilmesi
Child abuse in the advertisements for adults: The evaluation of sample advertisements in terms of viewers and acting children
Yazar: PINAR CANBAZ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN
İstanbul Aydın Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı / Psikoloji Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygusal istismar = Emotional abuse ; Medya = Media ; Reklamlar = Advertisements ; Televizyon reklamları = Television advertisements ; Yetişkinler = Adults ; Çocuk istismarı = Child abuse ; Çocuk istismarı-cinsel = Child abuse-sexual

Özet:
Günümüzde her geçen gün daha fazla önem kazanan bir konu olarak çocuk istismarı, çocukların gelişiminde olumsu etki yaratan, psikolojik rahatsızlıklara, ciddi yaralanmalara ve hatta ölümlere sebep olabilen; tıbbi, psikolojik, sosyolojik ve hukuki sonuçları olan hem bireysel hem de toplumsal bir sorundur. Mağdur durumundaki çocukların büyüme ve gelişmesinde birçok açıdan olumsuz etkisi olan çocuk istismarı olgusu, sadece çocuklarda değil mağdur çocukların yakınlarında da benzer olumsuz etkilere ve travmatizasyonlara sebep olabilmektedir.
Çalışmanın amacı, literatürde yeteri kadar değinilmemiş olan reklamlarda çocuk istismarı konusunu ele alarak, bu konuda toplumun farkındalığını artırmaya katkıda bulunmaktır. Çocuk istismarının medyaya yansıyan boyutunu inceleyerek yetişkinlere yönelik reklamlarda çocuk istismarı konusunu hem izleyici hem de oyuncu çocuk kapsamında değerlendiren çalışma, son on yılda yayınlanmış reklamları ele alması bakımından özgün bir tez olma özelliği ve önemini taşımaktadır. Mevzubahis reklamlar betimsel içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir.
Çalışma 2010-2020 yılları arasında, yetişkinlere yönelik ürün ya da hizmetlerin tanıtıldığı ve istismar işaretleri barındıran 5 farklı reklamın incelenmesi ile sınırlıdır.
Yapılan çalışma sonucunda yetişkinlere yönelik seçilmiş reklamlar incelendiğinde, çocuğa yönelik ekonomik, duygusal, bilişsel ve cinsel istismar işaretlerine rastlanmıştır. Oyuncu çocukların incelenen reklamlarda yetişkinle bağ kurmayı cazip kılan ilgi çekici bir nesne olarak kullanılarak hem duygusal hem de ekonomik olarak istismar edildiği; izleyici çocukların ise çoğunlukla bilişsel istismara uğratıldığı ve erken yaşta tüketim çarkına dahil edilmeye çalışarak istismar edildiği gözlemlenmiştir.
Anahtar kelimeler: Çocuk istismarı, reklam, reklamlarda çocuk istismarı

Abstract:
As a subject with growing importance, child abuse is an issue that causes psychological diseases, serious injuries and even death; It is an individual and social problem with medical, psychological, sociological and legal consequences. With serious adverse effects on the growth and development of victim children, child abuse may cause traumatization not only in children but also in the relatives of victims.
The aim of the study is to contribute to raising public awareness on this issue by addressing the issue of child abuse in advertisements that are not sufficiently addressed in the literature. The study, which examines the issue of child abuse in adult advertisements in terms of both audience and actor child by examining the extent of child abuse reflected in the media, has the feature and importance of being an original thesis in terms of addressing the advertisements published in the last decade. The content ads were analyzed using the descriptive content analysis method.The study is limited to the examination of 5 different ads published in Turkey between 2010 and 2020, where products or services for adults are introduced and contain signs of abuse.
As a result of the study, when selected ads for adults were examined, signs of economic, emotional, cognitive and sexual abuse towards children were encountered. Actor children are exploited both emotionally and economically by using them as an interesting object that makes engaging with adults in the advertisements examined; On the other hand, it has been observed that audience children are mostly exposed to cognitive abuse and abuse by trying to be included in the consumption wheel at an early age.
Key Words: Child abuse, advertisement, child abuse in advertisements