Apis mellifera ve Bombus terrestris'e bazı entomopatojenlerin etkisi
Effects of some entomopathogens on Apis mellifera and Bombus terrestris
Yazar: SULTAN AKKOÇ
Danışman: PROF. DR. GÜRSEL KARACA
Süleyman Demirel Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bitki Koruma Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Arılar tozlaşmadaki önemli rolleri nedeniyle bitkisel üretimin vazgeçilmez unsurlarıdır. Ancak üretim sırasındaki bazı işlemlerin, özellikle de pestisit uygulamalarının arıların canlılığı ve davranışları üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır. Pestisitlerin istenmeyen etkilerini azaltmak amacıyla alternatif yöntemler, bunlar arasında da biyolojik mücadele önem kazanmıştır. Bu tez çalışmasında Beaveria bassiana, Verticillium lecanii ve Metarhizium anisopliae ile karşılaştırma ilacı olarak Chlorpyrifos-ethyl etken maddeli preparatların, Apis mellifera ve Bombus terrestris'e etkisi incelenmiştir. 

Denemeler Bitki Koruma Bölümü Biyolojik Mücadele Laboratuvarı'nda yürütülmüş, preparatlar arılara ağızdan besin olarak ve püskürtme şeklinde iki yöntemle, firmaların önerdiği dozlarda uygulanmıştır. Birinci yöntemde, her bir arıya şekerli su ile hazırlanmış preparatlardan 5'er mL yedirilmiştir. Uygulamadan 4 saat sonra bu arıların anten, kanat, bacak ve abdomen hareketleri kontrol edilerek puanlanmıştır. Püskürtme yönteminde ise preparatlar, bal arılarına 5'erli gruplar halinde yerleştirildikleri kavanozlarda, bombus arılarına ise 65 birey içeren kovanlarda uygulanmıştır. 

Çalışma sonucunda, entomopatojenlere ait preparatlar ağız yoluyla uygulandığında bal arılarının hareketleri üzerinde çok düşük seviyede etkili olurken, karşılaştırma amacıyla kullanılan Chlorpyrifos-ethyl ise arı hareketlerini neredeyse tamamen engellemiştir. Bombus arılarının hareketleri üzerinde entomopatojenlerin hiçbir olumsuz etkisi olmazken insektisit bunların hareketini tamamen engellemiştir. Püskürtme yönteminde ise insektisit her iki arı türüne ait bireylerin tamamını öldürürken, entomopatojenler çok az sayıda bireyin ölümüne neden olmuştur. Sonuç olarak, çalışmada ele alınan entomopatojenlerin gerek açık alanda, gerekse seralarda kullanımlarının arılar açısından sakıncalı olmadığı saptanmıştır.

Abstract:
Bees are essential element for agricultural production because of their role in pollination. However, some practices, especially pesticide applications have negative effects on bee life and behaviours. In order to decrease the side effects of pesticides, alternative methods, especially biological control gained importance. In this study, effects of preparations containing; Beaveria bassiana, Verticillium lecanii and Metarhizium anisopliae, and also for comparison Chlorpyrifos-ethyl, on Apis mellifera and Bombus terrestris, were investigated. 

Experiments were performed in Biological Control Laboratory of Plant Protection Department and preparations were applied to the bees with two different methods; directly as food and by spraying, with concentrations recommended by the producer companies. In the first method, preparations were mixed with water containing sugar and each bee were fed with 5 mL solution. Antenna, wing, leg and abdomen movements of the bees were controlled and scored 4 hours after applications. In the spraying method, honey bees in glass jars containing 5 individuals and bombus bees in beehives with 65 individuals were sprayed with the preparations. 

As a result of the study, entomopathogen preparations slightly affected on the movement of the honey bees, while Chlorpyrifos-ethyl, used for comparison, almost totally inhibited their movement. Entomopathogens had no harmful effect on the movement of bombus bees, but the insecticide totally inhibited their movement. In the spraying method, the insecticide killed all the individuals of both bee species, while entomopathogens caused the death of only a few individuals. In conclusion, entomopathogens used in the study are not harmful for the bees, both in the field and in the greenhouses.