Kimya eğitimi öğrencilerinin kimyasal bağlar konusundaki zihinsel modelleri ve bilişsel haritaları
The mental models and cognitive maps of chemistry education students on chemical bonds
Yazar: BURCU ULUTAŞ
Danışman: PROF. DR. BASRİ ATASOY
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanları Eğitimi Ana Bilim Dalı / Kimya Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training ; Kimya = Chemistry
Dizin: Bilişsel haritalar = Cognitive maps ; Kimya = Chemistry ; Kimya eğitimi = Chemistry education ; Kimyasal bağlar = Chemical bonds ; Lise öğrencileri = High schools students ; Ortaöğretim okulları = Secondary education schools ; Zihinsel faktörler = Mental factors ; Zihinsel modeller = Mental models ; Zihinsel temsiliyet = Mental represantation ; Öğrenciler = Students

Özet:
Bu araştırmanın amacı, kimyasal bağlar konusu ile ilgili kimya eğitimi öğrencilerinin zihinsel modellerine ulaşmak, ortaya çıkan görüşleri bir analiz metodu olan bilişsel haritalar ile görsel bir şekilde sunmaktır.Bu araştırmada, nitel araştırma metotlarından durum çalışması yöntemi kullanıldı. Nitel veriler her katılımcı için ayrı ayrı incelendi, analiz edildi ve elde edilen sonuçlar bir araya getirildi. Nitel verilerin analizi için içerik analizi metodu kullanıldı.Araştırma, pilot ve asıl olmak üzere iki basamakta gerçekleştirildi. Pilot araştırma, 2008 ? 2009 eğitim-öğretim yılında kimya eğitimi öğrencileri (N= 5) ile yürütüldü. Asıl araştırma ise kimya eğitimi öğretmen adayları (N= 12) ile yürütüldü. Araştırmada kimyasal bağlar konusu ile ilgili hazırlanan görüşme formu kullanıldı. Görüşme formu 8 ana başlık, 24 hedef kavram ve 56 adet sorudan oluşmaktadır.Görüşme formundan elde edilen bulgular doğrultusunda öğrencilerin zihinsel modelleri ortaya konuldu ve bilişsel haritaları oluşturuldu. Çalışmanın sonuçlarına göre katılımcıların iyonik bağ ile ilgili zihinsel modelleri, elektrostatik model ile uyuşmaktadır. İyonik bağı atomların oktet kuralına uymak için elektron alışverişi sonucu oluşturdukları (+) ve (-) yüklerin birbirini çekmesi olarak açıklamaktadırlar. Katılımcıların kovalent bağ ile ilgili zihinsel modelleri, atomların daha kararlı olabilmek için ya da soygaz düzenine benzemek için elektronlarını ortaklaşa kullandıkları bir modeldir. Katılımcılar metalik bağ ile ilgili zihinsel modellerini sunarken elektron denizi modelini kullanmaktadırlar.

Abstract:
The aim of this study is to reach preservice chemistry teachers? mental models of chemical bonding and to present these models visually with the help of cognitive maps which is an analysis method.In this study, among the qualitative study methods, case study method is used. The qualitative data for each participants is examined one by one, analyzed and the obtained results are brought together. In order to analyze the qualitative data, content analysis is used.The study is completed in two steps which are main and pilot. Pilot study is carried out with the preservice chemistry teacher (N=5) in 2008-2009. The main study is carried out with the (N=12). In the study, the interview protocol regarding chemical bonding is used. The interview protocol consists of 8 main titles, 24 target concepts and 56 questions.In the direction of the data obtained from the interview form, mental models of the students are presented and their cognitive maps are created. According to the results, the participants present their mental models related to the ionic bonding using electrostatic model. They define ionic bond in this way: it is that (+) and (-) poles which are formed with the result of electron change in order to adapt to octet rule pull each other. In the mental models of the participants on covalent bonding there is a common view that atoms use their electrons together in order to be more stable and to resemble inert-gas system. While they are presenting their mental models on metallic bonding, they use electron-sea model.