IB okullarındaki eğitimcilerin kapsayıcılığa dair görüşleri
Teachers' views on inclusion at IB schools
Yazar: ELİF AKARDAŞ KARATAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE AYYILDIZ
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Kapsayıcı felsefe, bireyin tüm farklılıklarını kabul ederek onun ihtiyaçlarını
karşılamayı ve toplumsal hayatın içinde tam olarak var olmasını amaçlamaktadır.
Bireysel farklılıklar kavramını derinlemesine sorgulayan kapsayıcılık, bireyi bir
bütün olarak değerlendirmenin önemine vurgu yapar. Bireysel farklılıklar, bireyin
dünyaya geldiği ve büyüdüğü ekolojik bütünde bulunan tüm unsurları; birey, aile,
okul, sosyal çevre, coğrafya, ekonomi ve tarihi içine alır. Kapsayıcılık ise bireyin
toplum hayatına katılmasının ancak ekolojik bütünlük içinde değerlendirildiğinde
gerçekleşeceğine inanır.
Uluslararası Bakalorya Organizasyonu (IBO), kapsayıcı felsefeye ilişkin hem
beyan hem de uygulama düzeyinde çabasını açıkça ortaya koyan bir
organizasyondur. Okul öncesi eğitimden yükseköğretime kadar yaygın eğitimin
tüm kademelerindeki eğitim programlarını kapsayıcılığa göre yapılandırır.
Alternatif bir eğitim programı olan IBO, IB okulu adaylık sürecinde veya bu süreci
tamamlamış olan okulların, yapılandırdığı eğitim felsefesine uygunluğunu
periyodik olarak denetler. Bu denetimler okulların gelişimi içindir. Böylece okul,
onu oluşturan tüm unsurların eğitimin kalitesine ve niteliğine yansımasını
değerlendirebilir. Bir IB okulunun kapsayıcı olması, okulun bu gelişim sürecine
dahildir.
IB, kapsayıcılığa dair yaklaşımını misyon beyanında ilan etmiştir. Misyon beyanı,
bir kurumun veya organizasyonun varoluş nedenini, hedeflerini, hizmet
prensiplerini kısaca açıklayan metindir. Misyon beyanında kavramsal olarak
kapsayıcılığa yer vermesi, program yapısında kapsayıcı felsefeyle bağ kurması, göstermektedir. Bir araştırmacı ve öğretmen olarak eğitim camiasında kapsayıcı
felsefe konusunda kendine paye biçen her okul ve programı, bu alanda emek veren
eğitimcilerin çalışmalarını çok değerli bulmaktayım. Bu sebeple IB'nin
kapsayıcılığa dair bakış açısını, IB eğitimcileri görüşleri aracılığıyla incelemeyi
tercih ettim.
Bu çalışmada, Türkiye'de bulunan IB okullarındaki kapsayıcılık felsefesini
araştırmak için nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji yaklaşımını
kullandım. IB programında kapsayıcılığın en iyi şekilde irdelenebilmesi için amaçlı
örneklem yönteminden ölçüt örnekleme tercih ederek altı katılımcı ile çevrim içi
görüşmeler gerçekleştirdim. IB okullarında kapsayıcı bir okul olmak için
belirleyici faktörlerin neler olduğunu, IB okullarının kapsayıcılığı nasıl
yorumladığını, eğitimcilerin kapsayıcılıkla ilgili düşünceleri ve duygularını
anlamak için gerçekleştirdiğim yarı-yapılandırılmış görüşleri, Miles-Huberman
Modeli aracığıyla yorumladım. Buna göre sistemin kapsayıcılığı, eğitime erişimin
kapsayıcılığı ve sosyal kapsayıcılık olmak üzere üç ana tema ve bu ana temaların
her birinin altında ikişer tema ortaya çıktı. Bulguları etik/nesnel perspektifle
değerlendirmenin ardından araştırmanın temel amacı olan IB'de kapsayıcı felsefeyi
derinlemesine anlamaya ve kapsayıcı felsefenin resmini bir bütün olarak
yansıtmaya çalıştım.
IB okulu olan özel okulların kayıt-kabul politikaları ile kapsayıcılık arasında bir
bağ bulunması ulaşılan önemli bulgular arasında yer almaktadır. Yine sonuçlar
okulların, IB kapsayıcılığını yorumlarken konformist bir yaklaşım güttüğü ve
bireysel farklılık kavramını buna göre yorumladıkları, öğrenci seçiminde veli
memnuniyetini ön planda tuttuklarını göstermektedir. Eğitimcilerin kapsayıcılığı
uygulayabilmek için okul yönetimin desteğine ihtiyaç duyduğu, kapsayıcılık fikrine
okul toplumunun tamamının sahip çıkması gerektiği görüşü de ortaya çıkmıştır.
Ayrıca IB'nin yüksek ücretli bir sistem olması, kapsayıcı bir eğitim modeline
ulaşmayı zorlaştırmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Kapsayıcılık, kapsayıcı okul, Uluslararası Bakalorya Okulları.

Abstract:
Inclusive philosophy aims to meet the needs of the individual by accepting all his
differences and to be fully present in social life. Inclusivity, which questions the
concept of individual differences in depth, emphasizes the importance of evaluating
the individual as a whole. Individual differences, all the elements in the ecological
whole in which the individual is born and grew up; It encompasses the individual,
family, school, social environment, geography, economy and history. Inclusivity,
on the other hand, believes that the individual's participation in social life can only
be realized when evaluated in ecological integrity.
The International Baccalaureate Organization (IBO) is an organization that makes
clear its effort towards inclusive philosophy, both at the statement and practice
level. It structures education programs at all levels of non-formal education, from
pre-school to higher education, according to inclusiveness. IBO, which is an
alternative education program, periodically checks the conformity of the schools
that have completed the IB school candidacy process or that have completed this
process to the educational philosophy it has structured. These inspections are for
the development of schools. Thus, the school can evaluate the reflection of all the
elements that make up it on the quality and quality of education. The inclusiveness
of an IB school is included in this development process of the school.
The IB has announced its approach to inclusion in its mission statement. A mission
statement is a text that briefly explains the reason for existence, goals and service
principles of an institution or organization. It shows that it includes conceptual
inclusiveness in its mission statement and that it connects with inclusive philosophy
in the program structure. As a researcher and teacher, I find the work of educators
working in this field invaluable in every school and program that gives credit to
inclusive philosophy in the education community. For this reason, I chose to
examine the IB's perspective on inclusion through the views of IB educators.
In this study, I used the phenomenology approach, one of the qualitative research
methods, to investigate the philosophy of inclusion in IB schools in Turkey. In order
to examine inclusiveness in the best way in the IB program, I conducted online interviews with six participants, preferring criterion sampling to purposive
sampling method. Through the Miles-Huberman Model, I interpreted the semistructured views I held to understand what are the determining factors for IB
schools to be an inclusive school, how IB schools interpret inclusion, and educators'
thoughts and feelings about inclusion. Accordingly, three main themes emerged as
inclusiveness of the system, inclusiveness of access to education and social
inclusiveness, and two themes emerged under each of these main themes. After
evaluating the findings from an ethical/objective perspective, I tried to understand
the inclusive philosophy in IB, which is the main purpose of the research, and to
reflect the picture of inclusive philosophy as a whole.
Finding a link between the enrollment-admission policies of private schools, which
are IB schools, and inclusion is among the important findings. Again, the results
show that schools follow a conformist approach when interpreting IB inclusiveness,
interpret the concept of individual difference accordingly, and prioritize parent
satisfaction in student selection. It has also emerged that educators need the support
of the school administration in order to implement inclusiveness, and that the whole
school community should embrace the idea of inclusiveness. In addition, the fact
that IB is a high-paid system makes it difficult to reach an inclusive education
model.

Keywords: Inclusive, inclusive school, International Baccalaureate Schools.