KOAH'lı hastalarda öz-etkililiğin, bakım verenlerin  yükü ile ilişkisi
Relationship of self-efficacy with caregiver burden in patients with COPD
Yazar: SEMİHA KAR
Danışman: DOÇ. DR. NERİMAN ZENGİN
Haliç Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Akciğer hastalıkları = Lung diseases ; Akciğer hastalıkları-obstrüktif = Lung diseases-obstructive ; Bakım verenler = Caregivers ; Bakım verme yükü = Caregiver burden ; Hasta bakımı = Patient care ; Ölçekler = Scales ; Öz yeterlilik = Self-efficacy

Özet:
Bu çalışma, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerde öz-etkililiğin, bakım verenlerin yükü ile ilişkisini incelemek amacı ile kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olarak yapıldı. Çalışmanın örneklemini KOAH tanısı olan 182 birey ve bu bireylere bakım veren 182 birey  oluşturdu. Veri toplama aracı olarak KOAH'lı bireyler için "Bilgi Formu", "KOAH Değerlendirme Testi [COPD Assessment Test (CAT)]" ve "KOAH Öz-etkililik Ölçeği" kullanıldı. Bakım veren bireylere ise; "Bilgi Formu" ve "Bakım Verenlerin Yükü Ölçeği" uygulandı. Her iki gruba veri toplama araçları aynı anda uygulanarak, yüz yüze görüşme tekniği ile elde edildi. Verilerin değerlendirilmesinde Kolmogrov Smirnov Testi, Mann Whitney-U Testi, Kruskall Walls-H Testi, Bonferroni düzetmesi, Sperman Korelasyon Analizi kullanıldı ve anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Yaş ortalaması 63,55±11,75 olan KOAH'lı bireylerin KOAH Öz-Etkililik Ölçeği puan ortalaması 2,32±0,43 ve CAT puanı 26,97±5,25'dır. Bireylerin %96,2'sinin KOAH Öz-Etkililik puanı 3'ün altında ve KOAH nedeni ile günlük yaşamları ve sağlıkları yüksek düzeyde etkilenmektedir. Yaş ortalaması 48,77±14,09 olan bakım verenlerin Bakım Verme Yükü Ölçek puanı 30,51±10,62'dir. Bakım verenlerin %64.8'inin bakım verme yükü hafif düzeydedir. KOAH'lı bireylerin öz-etkililiğinin artması ile bakım verenlerin yükünün azaldığı (r=-0,33; p<0,015), KOAH'ın günlük yaşama ve yaşam kalitesine etkisi artarken bakım verenlerin yükünün arttığı (r=0,51; p<0,001) görülmüştür. Sonuç olarak KOAH'lı bireylerin öz-etkililiği ve yaşam kalitesi bakım verenlerin yükünü etkilemektedir.  
Anahtar Kelimeler: KOAH, CAT, Öz-Etkililik, Bakım Veren

Abstract:
Relationship of Self-Efficacy With Caregiver Burden in Patients With COPD
This study was conducted as a cross-sectional descriptive study to examine the relationship between self-efficacy and caregiver burden in individuals with Chronic Obstructive Pulmonary Disease (COPD). The sample of the study consists of 182 individuals with COPD diagnosis and 182 individuals who care for these individuals. "Data Form", "COPD Assessment Test (CAT)" and "COPD Self-efficacy Scale" were used as data collection tools for individuals with COPD. For those who care, "Information Form" and "Load Scale of Caregivers" were applied. Both sets of data were collected by means of face-to-face interviews at the same time. Kolmogrov Smirnov Test, Mann Whitney-U Test, Kruskall Walls-H Test, Bonferroni Regression, Sperman Correlation Analysis were used in the evaluation of the data and the significance level was accepted as p <0,05. The mean COPD Self-Efficacy Scale score was 2,32 ± 0,43 and the CAT score was 26,97 ± 5,25 for individuals with COPD with a mean age of 63,55 ± 11,75. 96.2% of individuals have a COPD Self-Efficacy score below 3 and people are affected by the lifestyle and health of COPD. Caregiver burden scale score of caregivers whose average age is 48.77 ± 14.09 is 30.51 ± 10.62. 64.8% of caregivers have a low care load. The increase in the self-efficacy of COPD individuals decreased the burden of caregivers (r = -0,33; p <0,015), while the effect of COPD on daily life and quality of life increased, the burden of caregivers increased (r = 0.51; p <0.001 ). In conclusion, the self-efficacy and quality of life of COPD individuals influence the burden of caregivers.
Keywords: COPD, CAT, Self-efficacy, Caregiver