Değerli madenlerin finansal kriz dönemlerindeki oynaklığının otoregresif koşullu değişen varyans modelleri ile incelenmesi
Analysis of precious metals' volatility with autoregressive conditional heteroscedasticity models at periods of financial crises
Yazar: İBRAHİM SEZER BELLİLER
Danışman: DOÇ. DR. HAMDİ EMEÇ
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Ekonometri Ana Bilim Dalı / Ekonometri Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Ekonometri = Econometrics
Dizin: Finansal kriz = Financial crisis ; Kıymetli madenler = Precious metals ; Otoregresif koşullu değişen varyans = Autoregressive conditional heteroscedastic approach ; Oynaklık = Volatility

Özet:
Değerli maden olarak kabul edilen altın, gümüş, platin ve paladyumun kullanım alanları ve finansal piyasalardaki yeri ve önemi birbirinden oldukça farklıdır. Özelikle günümüz koşullarında küresel ölçekte yaşanan ekonomik, siyasi ve politik istikrarsızlık, riskten korunma amacıyla değerli madenlere yönelik yatırımları arttırmıştır. 
Bu çalışmanın amacı değerli madenlerin fiyatlarında meydana gelen oynaklığı, Otoregresif Koşullu Değişen Varyans modelleri ile inceleyip değerli madenlerin kriz dönemlerindeki davranışlarını belirlemek ve elde edilen bulgular çerçevesinde değerli madenlerden oluşturulacak portföyün özelliklerini açıklamaktır. Çalışmanın ilk bölümünde değerli madenler, bireysel olarak ele alınmış değerli madenlerin arz talep karakteristikleri, kullanım alanları, finansal piyasalardaki yatırım araçları ve getiri performansları hem küresel hem yerel ölçekte incelenmiştir. İkinci bölümde durağanlık kavramı, birim kök testleri, ARIMA ve Otoregresif Koşullu Değişen Varyans modellerinin kuramsal çerçevesi incelenmiştir. Üçüncü bölümde,  değerli madenlerin 02.04.1990-02.02.2017 yılları arasında günlük kapanış fiyatları alınarak veri seti oluşturulmuştur. Değerli madenlerin oynaklığı Otoregresif ve Genelleştirilmiş Otoregresif Koşullu Değişen Varyans (ARCH)-(GARCH) tipi modeller yardımı ile belirlenmiştir. Veri seti 1997 Asya krizi ve 2008 Küresel Krizi içerdiğinden dolayı ilgili tarihlerde değerli madenlerin oynaklık kırılmaları kukla değişken yardımı ile belirlenmeye çalışılmıştır. 2008 Küresel krizinde altın, gümüş ve paladyum getiri serilerinde oynaklık kırılmasının meydana geldiği bulunmuştur. Portföy ayrıştırması ve yatırımcının riskinin en aza indirebilmesi için birbiri ile zıt ilişkili değerli madenler tespit edilmeye çalışılmış, bu bağlamda altın ve gümüş madeninin birbiri ile paralel oynaklık davranışları sergilediği gözlemlenmiştir. Birbiri ile daha az ilşkili olan altın-platin ya da paladyum-gümüş gibi yatırım araçlarını aynı portföyde konumlandırması yatırımcıya risk ayrıştırması açısından avantaj sağlayabileceği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Değerli Madenler, Oynaklık, Değerli Maden Oynaklığı, Ardışık Koşullu Değişen Varyans Modelleri.

Abstract:
Being accepted as precious metals, gold, silver, platinum and palladium are quite different each other with regard to their usage areas, the place and importance of financial markets. Especially under today's conditions, economic, political and geopolitical instability being experienced on the global scale, increased precious metals investments. 
Purpose of this study, analyze volatility of precious metals with the aim of Otoregressive Conditional Heteroskedasticty models and determine volatility behavior of precious metals and explain properties of precious metals' portfolios. First chapter of this study, precious metals took individually and examined supply and demand characteristics, usage areas and return performances on the both local and global scale. Second chapter, studied of theoretical framework of stationarity concept, unit root tests, ARIMA and Autoregressive Conditional Heteroskedasticity models. Third chapter, precious metals' data set constructed  in the period of 02.04.1990 and 02.02.2017 with daily closing prices. Volatility of precious metals determined with the help of Autoregressive and Generalized Autoregressive Conditional Heteroscedasticity (ARCH)- (GARCH) typed models. Due to data set contained 1997 Asian Crisis and 2007 Global Crisis, volalilty breaks were tried to determine with the method of dummy variable. Volatility breake was found in gold, silver and palladium return series in 2008 Global Crisis. Due to portfolio diversification and risk minimalization, tried to find negatively correlated precious metals, in this manner gold and silver were observed that same volatility behaviour. Putting on same portfolio of precious metals, provide some advantages that gold - platinum or palladium - silver which have poorly correlated with each other.
 
Keywords: Precious metals, Volatility, Volatility of Precious Metals, Autoregressive Conditional Heteroskedasticity