Bazı tıbbi bitki ekstraktlarının Tetranychus cinnabarinus (Acari:Tetranychidae)'a etkilerinin araştırılması
Investigation on effects of some medicinal plants ekstract against Tetranychus cinnabarinus (Acari:Tetranychidae)
Yazar: BUKET KAYA
Danışman: YRD. DOÇ. HÜSEYİN ÇETİN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Entomoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2017
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Pamuk kırmızı örümceği ülkemizde sebzeler, süs bitkileri, meyve ve pamuk gibi ürünlerde önemli bir zararlıdır. Zararlı ile mücadelede çok sayıda pestisit kullanılmaktadır. Kullanılan kimyasal pestisitlere dayanıklılık göstermesi nedeni ile zararlının mücadelesi oldukça güç olmaktadır. Bu zararlı ile mücadelede bitkisel ekstraktların kullanımı araştırılmıştır.
Laurus nobilis L. (Defne), Acorus calamus L. (Eğir Kökü), Foeniculum vulgare Miller (Rezene) ve Zingiber officinale R. (Zencefil) bitkilerinden elde edilen etanollü ekstraktın pamuk kırmızı örümceği üzerine etkisi araştırılmıştır. Ekstraktların akarisit etkisini belirlemek amacıyla yaprak daldırma yöntemi kullanılmıştır. Ekstraktların ergin, nimf, yumurtaya toksik etkileri, ayrıca erginlere uzaklaştırıcı etkileri belirlenmiştir. Denemeler 28±1 ºC sıcaklık, 16 saat aydınlanma süresi ve % 65±5 orantılı nem koşullarında yürütülmüştür. Denemelerde besin olarak fasulye yaprak diskleri (3 cm çapında) kullanılmıştır. Ekstraktın %20, 10, 7.5, 5, 2.5, 1.875, 1.25, 0.9375, 0.625 (w/w) olmak üzere dokuz farklı konsantrasyonu çalışılmıştır. Denemeler 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Ergin ve nimflere toksik ve erginlere uzaklaştırıcı etki denemelerinde 24, 48, 72 saatlik maruz bırakma süreleri uygulanmıştır. Yumurtalarda daldırma yöntemi kullanılarak her gün açılımlar takip edilmiş ve 7 günlük sayım sonucu açılmayan yumurtalar belirlenmiştir.
Konsantrasyon artışına bağlı olarak, ölüm oranları yükselmiş, uzaklaştırıcı etkide de konsantrasyon artışına bağlı olarak artış gözlenmiştir. Yumurtada ise, yüksek konsantrasyondan düşük konsantrasyonlara doğru bir açılım artışı gözlenmektedir. 24 saatlik süre sonunda erginlere toksik etki denemesinde %1.25, 2.5 ve 5'lik konsantrasyonlarda defne ekstraktı sırasıyla %8.33, 13.33 ve 50'lik ölüm oranıyla en yüksek etkiyi göstermiştir. Nimflere toksik etki denemesinde ise, 24 saat sonunda %0.625'lik konsantrasyonda %10'luk ölümle yine defne en yüksek etkiyi göstermiştir. Erginlere uygulanan uzaklaştırıcı etki denemesinde ise 24 saatlik maruz bırakma süresi sonunda %0.625'lik konsantrasyonda en yüksek uzaklaştırıcı etkiyi %52.5 olarak zencefil ekstraktı göstermiştir. 7 gün sonunda yumurtalara toksik etki denmesinde %10'luk konsantrasyonda en yüksek etkiyi %100'lük ölümle rezene ekstraktı göstermiştir.

Abstract:
Tetranychus cinnabarinus is a significant pest for products of our country such as vegetables, ornamental plants, fruits and cotton. Numerous pesticides are used to control of pests. Control of pests is very difficult because of the reason that they resist used chemical pesticides. 
Effects of ethanolic extracts obtained from Laurus nobilis L. (Bay), Acorus calamus L. (Sweet Flag), Foeniculum vulgare Miller (Fennel) and Zingiber officinale R. (Ginger) on Tetranychus cinnabarinus were researched in this study. Leaf dipping method was used in order to determine acaricidal effect of the extracts. Toxic effects of extracts on adult, nymphs, eggs and repellent effects on adults were determined. Experiments were carried out at 28±1ºC temperature, 16/8 L/D time period and 65±5% R.H. conditions. In the experiments, bean leaf discs (3 cm in diameter) were used. Nine different concentrations of the extract consisting of 20, 10, 7.5, 5, 2.5, 1.875, 1.25, 0.9375, 0.625% (w/w) were tested. Trials were conducted in 3 replications. Exposure times 24, 48 and 72 hours were applied in the experiments of toxic effect on adult, nymph and repellent effect on adults. In determination of toxic effect on eggs was used egg dipping method in extract. Hatch and dead eggs were counted until 7 days.
As a result, it was observed that mortality rates were increased by depending on rising of exposure time and extract concentration and there was increase in repellent effect due to increase in concentration. It was observed in eggs that there was increase in egg hatch towards low concentrations from high concentrations. At the end of 24-hour exposure period, in experiment of toxic effect on adults with concentrations of 1.25, 2.5 and 5%, bay extract was shown the highest effect with 8.33, 13.33 and 50% dead rates respectively. At the end of 24 hours, in experiment of toxic effect on nymphs bay extract was shown the highest effect with 10% death in 0.625% concentration again. In experiment of repellent effect applied to adults, at the end of the 24 hours exposure period, ginger extract has shown the highest repellency effect as 52.5% in 0.625% concentration. In the experiment of toxic effect on eggs at the end of 7 days, fennel extract was shown the highest effect with 100% death in 10% concentration.