Kimyasal ve radyolojik olaylara yönelik olarak büyükşehir raylı sistemlerinde acil durum yönetiminin modellenmesi
Modeling of emergency  management in metropolitan rail systems for chemical and radi̇ological incidents
Yazar: ENGİN KURNAZ
Danışman: DOÇ. DR. SERMET SEZİGEN
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Tıbbi KBRN Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Acil Tıp = Emergency Medicine ; Halk Sağlığı = Public Health ; İlk ve Acil Yardım = Emergency and First Aid
Dizin: Acil tıp = Emergency medicine ; Acil tıp servisleri = Emergency medical services ; Büyükşehirler = Metropolitan ; KBRN = CBRN ; Kimyasal maddeler = Chemical materials ; Radyolojik kirlilik = Radiological pollution ; Raylı sistemler = Railway systems

Özet:
Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, büyükşehir raylı sistemlerinde meydana gelebilecek kimyasal ve radyolojik bir olay sonrası acil tıbbi yönetimin modellenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada SWOT analiz yöntemi kullanılmıştır. Ankara'nın merkez metro istasyonunda meydana gelebilecek kimyasal ve radyolojik bir olayın tıbbi yönetimi konusunda tıbbi organizasyonun güçlü ve zayıf yönleri ile fırsat ve tehditler, oluşturulan kurul ile değerlendirilmiştir. Değerlendirme sonucu belirlenen güçlü-zayıf yönler ve fırsat-tehditler durum matrisine yerleştirilmiştir. Metro istasyonunun fiziksel özellikleri de göz önünde bulundurularak ulusal ve uluslararası kaynaklar ışığında tıbbi yönetim modellenmiştir.
Bulgular: Ankara merkez metro istasyonu ulaşımda kritik bir alt yapı tesisidir. Bu konumda bir metro istasyonunun güvenliğinin sağlanabilmesi adına kendine özgü yöntemlere ihtiyaç vardır. Kurulacak KBRN sürekli izleme ve erken tespit-teşhis sistemleri istasyonun KBRN ajanlarına karşı sürekli denetlenmesini sağlayacak, bir kaza veya saldırı durumunda ajanın tespitini yaparak uygun yazılımlar sayesinde komuta merkezine aktaracak ve etkin tıbbi müdahalenin en önemli bileşeni olacaktır.
Ajanın türü, yoğunluğu ve olay yeri sınırları belirlendikten sonra ilk müdahale ekipleri tarafından istasyona giriş yapılmalıdır. Dekontaminasyon yöntemine karar verilmeli ve KBRN yaralılarına mümkünse ıslak dekontaminasyon uygulanmalıdır. Dekontaminasyon sonrası triajı yapılan yaralıların referans hastanelere sevki sağlanmalıdır. Meydana gelebilecek bir olay sonrası yaralılar sıcak alanı kendiliğinden terk ederek çevrede ki hastanelere ulaşacabilecekleri için il bazında sağlık kuruluşları bu tür acil durumlara karşı hazırlıklı olmalıdır. 
Sonuç: Dünya da farklı ülkelerde yapılan çalışmalarda raylı sistemlerde güvenlik önlemlerinin yetersiz olduğu belirtilmiştir. KBRN sürekli izleme ve erken tespit- 
teşhis sistemlerinin kullanımı daha güvenli bir raylı sistem ulaşımına katkı sunacaktır.
 Merkez metro istasyonunda meydana gelebilecek kimyasal ve radyolojik bir olaya etkin müdahaleyi sağlayabilmek adına olaya özgü senaryolara, masabaşı ve saha tatbikatlarına ihtiyaç vardır.

Anahtar Kelimeler: Acil Durum Müdahalesi, KBRN, Kimyasal Olay, Radyolojik Olay, Raylı Sistemler

Abstract:
Aim: The aim of this thesis is to model the emergency medical management after a chemical and radiological event that may occur in metropolitan rail systems.
Materials and Methods: SWOT analysis method was used in this study. The strengths and weaknesses of the medical organization and the opportunities and threats regarding the medical management of a chemical and radiological event that may occur in the central metro station of Ankara were evaluated by the established committee. The strengths-weaknesses and opportunities-threats determined as a result of the evaluation are placed in the situation matrix. Considering the physical characteristics of the metro station, medical management is modeled in the light of national and international sources.
Results: Ankara central metro station is a critical infrastructure facility in transportation. In order to ensure the security of a metro station in this location, unique methods are needed. CBRN continuous monitoring and early detection-diagnosis systems to be established will ensure that the station is constantly monitored against CBRN agents, in case of an accident or attack, the agent will be detected and transferred to the command center with appropriate software, and will be the most important component of effective medical intervention.
After determining the type, density and crime scene boundaries of the agent, first responders should enter the station. Decontamination method should be decided and wet decontamination should be applied to CBRN casualties if possible. After the decontamination, the triage patients should be referred to the reference hospitals. Provincial health institutions should be prepared for such emergencies, as the injured may leave the hot area on their own and reach the surrounding hospitals after an event that may occur.
 
Conclusion: In studies conducted in different countries in the world, it has been stated that the safety measures in rail systems are insufficient. The use of CBRN continuous monitoring and early detection-diagnosis systems will contribute to a safer rail system transportation.
In order to provide an effective response to a chemical and radiological incident that may occur in the central metro station, incident-specific scenarios, desk and field exercises are needed.
Key Words: Emergency Response, CBRN, Chemical Incident, Radiological İncident, Rail Systems.