Ortaöğretim kurumlarındaki yöneticilerin liderlik stilleri ve kişilik özelliklerinin karşılaştırılması
Relationships between leadership styles and personality characteristics of school leaders were investigated
Yazar: YUSUF ZİYA KÜLTÜR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. MEHMET KORKMAZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Eğitim Yönetimi ve Denetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training

Özet:
Bu araştırmada ortaöğretim kurumlarındaki yöneticilerin liderlik tarzları ilekişilik özellikleri arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır.Verilerin toplanmasında R.B.Cattell' in kişilik niteliklerine ilişkin temelfaktörleri bulma amacıyla geliştirdiği ?16 kişilik faktörü envanteri ?(The SixteenPersonality Factor Questionnaire ) anketi ve çoklu faktör-liderlik envanteri(Multifactor Leadership Questionnaire-MLQ) kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini, Ankara ili, merkez ilçeleri olan Altındağ, Çankaya,Etimesgut, Gölbaşı, Keçiören, Mamak, Sincan, Yenimahalle, olmak üzere toplam 8merkez ilçe oluşturmaktadır. Bu uygulama sürecinde Altındağ 'da 14, Mamak `ta 18ve Sincan'da 6 okula olmak üzere toplam 38 okula ulaşılmıştır. Uygulamalarsonucunda öğretmenlerden 346, yöneticilerden 36 adet anket elde edilmiştir. Ancakuygulama kıstaslarına uymayan öğretmen anketlerinden 24 adedi ve yöneticianketlerinden 4 adedi değerlendirmeye alınmamıştır. Sonuç olarak 318 öğretmenanketi ve 32 yönetici anketi değerlendirmeye alınmıştır.Araştırma sonuçlarına göre;1. Okul yöneticilerinin okulda sergiledikleri ?Dönüşümsel liderlik? stiliokuldaki görev yapan gruplar bakımından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Okulyöneticileri öğretmenlere göre daha yüksek bir ortalamayla kendilerinin?Dönüşümsel liderlik? stili ile ilgili davranışları gerçekleştirdiklerini ifadeetmişlerdir.2. Okul yöneticilerinin ?Dönüşümsel liderlik? stili öğretmen ve okulmüdürlerinin, mesleki kıdem gruplarının algıları bakımından anlamlı bir farklılıkgöstermektedir.ii3. Okul yöneticilerinin ?Dönüşümsel liderlik? stili yöneticilerin farklı eğitimgruplarının algıları bakımından anlamlı bir farklılık göstermemektedir. Ancaköğretmenlerin farklı eğitim gruplarının algıları bakımından anlamlı bir farklılıkgöstermektedir4. Okul yöneticilerinin ?Dönüşümsel liderlik? stili davranışlarınıgerçekleştirme düzeyleri yöneticilerin ve öğretmenlerin cinsiyet durumu bakımındananlamlı bir farklılık göstermemektedir5. Okul yöneticilerinin okulda sergiledikleri ?Etkileşimci liderlik? stiliokuldaki görev yapan gruplar bakımından, anlamlı bir farklılık göstermemektedir.6. Okul yöneticilerinin okulda sergiledikleri ?Etkileşimci liderlik? stili okulmüdürlerinin ve öğretmenlerin mesleki kıdem grupları, farklı eğitim düzeyi gruplarıve cinsiyet gruplarının algıları bakımından anlamlı bir farklılık göstermemektedir.7. Okul yöneticilerinde (A+)?Sosyal, sıcak, uyumlu?, (G+) ?Kararlı,sorumlu, olgun?, (H+)Maceracı, dışadönük, gözü pek?, (I+)?Hassas, hayalci, yardımalan?, (N+)?Uyanık, hesaplı, içgörülü?, (Q1+)?Değişikliğe açık, radikal?,(Q3+)?İleriyi gören, kontrollü? tipindeki kişilik özellikleri ağırlıklı olarakgörülmektedir.8. Yöneticilerin kişilik özellikleri ile eğitim durumu mesleki kıdemi veyaşları arasında anlamlı bir ilişki mevcuttur.9. Okul Yöneticilerinin kişilik özellikleri ile ?Etkileşimci Liderlik? stili vealt boyutu olan ?Laisses-Faire? liderlik stili arasında anlamlı bir ilişki mevcuttur.Anahtar kelimeler: Liderlik stili, kişilik, yönetsel davranışiii

Abstract:
In this study, relationships between leadership styles and personalitycharacteristics of school leaders were investigated.The Sixteen Personality Factor Questionnaire and Multifactor LeadershipQuestionnaire were applied to collect data.Pearson Correlation Coefficient, analysis of variance (ANOVA) anddescriptive statistics were used to analyze data.Sample of research, 38 principals and 346 teachers were selected from 38schools in city centre of AnkaraAccording to research results:1. School leaders perceived their transformational leadership stylesignificantly higher than teacher perceived.2. Transformational leadership styles of school leaders were significantlydifferent according to their job experiences. Transformational leadership styles ofschool leaders were significantly different according to job experiences of teachers.3. Transformational leadership styles of school leaders were notsignificantly different according to their educational level. But transformationalleadership styles of school leaders were significantly different according toeducational level of teachers.4. Transformational leadership styles of school leaders were notsignificantly different according to their gender. But transformational leadershipstyles of school leaders were significantly different according to gender of teachers.iv5. Transactional leadership style of the school leaders was not significantlydifferent according to perception of school leaders and teachers.6. Transactional leadership style of the school leaders was not significantlydifferent according to job experiences, educational level and gender of teachers andschool leaders.7. School leaders had (A+)?warmth?, (G+) ?Rule-Consciousness?, (H+)?Social Boldness?, (I+)?Sensivity?, (N+)?Privateness?, (Q1+)?Openness to Change?,(Q3+)?Perfectionism? personality characteristics.8. Personality characteristics of school leaders were significantly correlatedwith their educational level, job experience and age.9. School leaders personality characteristics were moderately andnegatively associated with transactional leadership and negatively correlated withlaisses faire leadership style which is a subgroup of transactional leadership.v