Sebîlürreşâd dergisinde kelâmî reddiyeler
Theological refutations in Sebilürreşad journal
Yazar: SEHER GÜL KOCA
Danışman: DOÇ. DR. ÖMER SADIKER
Çukurova Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Din = Religion

Özet:
"Sebîlürreşâd Dergisi Kelâmî Reddiyeler" başlıklı çalışmamızda, Sebîlürreşâd dergisinde yer alan dönemle yakından ilgili kelâmî reddiyeler ele alınmıştır. 
Batıda meydana gelen Rönesans, Reform ve Sanayi Devrimi hareketleri, toplumda değişim ve dönüşümlere neden olmuş, değişimlerin yansımaları Osmanlı devletininde de görülmüştür. Bu değişimlerle birlikte başta Osmanlı Devleti olmak üzere İslâm coğrafyasında siyasi, fikri, maddi ve manevi ciddi bir gerileme meydana gelmiştir. Dönem dergilerinden olan Sebîlürreşâd dergisi alimleri de toplumdaki bu problemleri tespit ederek çözüm yolları bulmaya çalışmışlardır. Araştırmamızda Sebîlürreşâd' da yer alan kelâmi tartışmalar ele alınarak, dergi döneminde ortaya çıkan sorunlara; İslâmcı camianın nasıl cevap verdiği ve hangi konularda tartışıldığı gibi meselelerin aydınlatılması hedeflenmiş, bu amaçla çalışmamız kaleme alınmıştır.
Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde kelâmla alakalı makaleler yazan bir kısım alimlerin hayatı ve dergi içerisinde konumuzla ilgili yazıları yer almaktadır. Tezimizin ikinci bölümündeyse dönemin fikri ve dini yapısına etki eden akımlar ele alınmış, dergi bağlamında anılan akımları eleştiren makale içeriklerine yer verilmiştir. Çalışmamızın son bölümünde ise dönemi yakından ilgilendiren kelâmi tartışmalarına; imâmet ve hilâfet, teceddüd ve terakki, kaza, kader, ittihâd-ı İslâm, mehdîlik, ictihâd ve taklid, hurafe ve bid'at gibi kelâmî konulara değinilmiştir. Dergi yazarlarının İslâm dünyasının içinde bulunduğu buhranlı dönemin yansımalarını nasıl ele aldıkları incelenmiş ve çalışma sonuçla tamamlanmıştır.

Abstract:
In our study titled "Sebîlürreşâd Journal Theological Refutations", the refutations and criticisms of Sebîlürreşâd, one of the important journals of the period, on theological issues are discussed. 
The Renaissance, Reform and Industrial Revolution movements in the West caused changes and transformations in society, and the reflections of these changes were also seen in the Ottoman state. Along with these changes, a serious political, intellectual, material and spiritual decline occurred in the İslâmic geography, especially in the Ottoman Empire. The scholars of Sebîlürreşâd, one of the periodicals of the period, tried to find solutions by identifying these problems in the society. In our research, the theological debates in Sebîlürreşâd were discussed and it was aimed to enlighten the issues such as how the İslâmist community answered the problems that emerged during the period of the magazine and which issues were discussed.
Our study consists of three parts. The first part includes the lives of some of the scholars who wrote articles related to theology and their articles related to our subject in the journal. In the second part of our thesis, the movements that affected the intellectual and religious structure of the period are discussed, and the contents of the articles criticizing the mentioned movements in the context of the journal are included. In the last part of our study, the theological debates of the period; theological issues such as imāmah and caliphate, tajddud and progress, accident, fate, ittihād al-İslâm, mehdīlik, ijtihad and taqlid, superstition and bid'at are discussed. How the authors of the journal dealt with the reflections of the crisis period in the İslâmic world was analyzed and the study was concluded with a conclusion.