Bazı Pistacia türlerinde tohum çimlenmesi ve çöğür gelişimi üzerine değişik uygulamaların etkileri
Effects of different applications on seed germination and seedling growth of some Pistacia sp.
Yazar: HALİL YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. İZZET AÇAR
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2016
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Antepfıstığı, ülkemizin ve özellikle bölgemizin en önemli meyve türlerinden birisi olup, kurak ve yarı kurak alanlar için önemli bir potansiyele sahiptir. Meyve ağaçlarının çoğu zaman kendileri için uygun olmayan iklim ve toprak koşullarında yetiştirilme zorunluluğunun bulunması, gelişmenin kontrol altına alınmak istenmesi, gençlik kısırlığı süresinin kısaltılması, meyve kalitesi ve veriminin artırılması, hastalık ve zararlılarla mücadelenin kolaylaştırılması gibi pek çok nedenlerle, meyvecilikte anaç kullanılmaktadır. Meyvecilikte kullanılan anaçlar tohum ve klon anaçları olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır. Antepfıstığı, çelik, daldırma, doku kültürü gibi vegetatif yöntemlerle pratikte çoğaltılamadığından, bu meyve türümüz ancak aşıyla çoğaltılabilmektedir. Bu nedenle antepfıstığında anaç kullanımı önem kazanmaktadır. Bu çalışma, ülkemizde antepfıstığına anaç olarak kullanılan P. vera (Kırmızı ve Siirt çeşitleri), P. khinjuk (Buttum A ve B), P. terebinthus (Tektek melengici) ve P. atlantica ile İran'ın Kerman vilayetinden getirilen P. mutica tohumlarının çimlenme oranı ve bunlardan elde edilen çöğürlerin gelişimi üzerine katlama, asitle aşındırma, kabuk soyma ve GA3 uygulamalarının etkilerini belirlemek amacıyla Harran üniversitesi Ziraat Fakültesinde yürütülmüştür. Pistacia türlerine ait tohumlara kabuk soyma, kabuk soyma + GA3 uygulama, asitle aşındırma ve asitle aşındırma + GA3 uygulamaları yapılmıştır. Bütün uygulamalardaki tohumlar 50 gün süreyle +4 °C de katlamaya alınmıştır. Uygulamalardan sonra tohumlar viyollere doldurulan perlit ve torf karışımına ekilmiştir. Viyollerde bir süre büyütülen bitkiler daha sonra 20 x 30 cm boyutundaki plastik tüplere şaşırtılmıştır. Bu bitkilerin vegetatif gelişmeleri ölçülerek, uygulamaların büyüme ve gelişme üzerine etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, yapılan uygulamaların anaçların yaprak, kök ve gövde gelişimini olumlu etkilediği belirlenmiştir. Türlere göre değişiklik göstermekle birlikte, en iyi gelişme kabuk soyma+katlama uygulamalarından elde edilmiştir. P. mutica'nın ise uygulamalara oldukça iyi cevap verdiği ancak diğer türlere göre zayıf geliştiği belirlenmiştir.

Abstract:
Pistachio is one of the most important fruit species in our country and especially in our region, and has a significant potential for arid and semi-arid areas. Rootstocks are used in fruit tree growing to growth trees at unsuitable climate and soil conditions, to control tree development, to reduce start bearing age, to increase yield and fruit quality, and to control diseases and pests. Fruit tree rootstocks are classified into two groups as seed and clonal rootstocks. Pistachio trees cannot practically produce with cutting, layering and tissue culture; it can only produce with budding. Therefore, rootstock using is essential for pistachio trees. The aim of this study is to determine the effect of stratification, scarification, dehulling and GA3 applications on seedling development of different Pistacia species e.g. Pistacia ver a(Kırmızı and Siirt cvs), P. khinjuk (Buttum A and B), P. atlantica, P. terebinthus (Tektek Mountain) and P. mutica (brought from Kerman county of Iran).This study was carried out at Harran University Faculty of Agriculture to determine the effect of stratification, scarification, dehulling and GA3 applications on seedling development of different Pistacia species using as rootstock for pistachio trees. Dehulling, dehulling + GA3 application, scarification and scarification + GA3 applications were applied to the seeds of the Pistacia species. All seeds were also stratified at +4 ° C for 50 days. Seeds were sown in perlite and peat mixture in viols. Then, plants were transplanted to the plastic pots at 20 x 30 cm size. The effects of applications were determined on the growth and development of the seedlings with the measuring of vegetative development. According to the results obtained from the study, the positive effects of applications were determined on the growth of leaves, roots and stems. Although vary depending on to species, the best growth were obtained from dehulling + stratification application. The respond of P. mutica to the applications was quite well, but weaker than other species.