İş güvencesizliğinin duygusal tükenme üzerindeki etkisinde yabancılaşmanın düzenleyici ve aracı rolleri: Araştırma görevlileri örneği
The moderator and mediator roles of alienation in the effect of job insecurity on emotional exhaustion: The sample of research officers
Yazar: EMİNE ATALAY
Danışman: DOÇ. DR. ALTAN DOĞAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İnsan Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Araştırma görevlileri = Research assistants ; Tükenmişlik = Burnout ; Tükenmişlik duygusu = Burnout feeling ; Yabancılaşma = Alienation ; İş güvencesi = Job security ; İş güvensizliği = Job insecurity

Özet:
İş güvencesizliği, bireylerin iş yaşamında önem arz eden ve bireyleri etkileyen bir unsurdur. Tüm çalışma grupları için güvencesiz çalışma son derece önemli bir unsur olup bu çalışmada araştırma görevlilerinin iş güvencesizliği algısı ele alınmıştır. Araştırma görevlilerinin çalışma yaşamındaki iş güvencesizliği algısının, duygusal tükenme ve yabancılaşma ile ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Bu doğrultuda, araştırmada, araştırma görevlilerinin yaşadıkları iş güvencesizliğinin, duygusal tükenme ve yabancılaşma ile arasındaki ilişkiye bakılmıştır. Ayrıca, araştırma görevlilerinin yaşamış oldukları iş güvencesizliği algısının duygusal tükenme üzerindeki etkisine ilişkin, yabancılaşmanın aracı ve düzenleyici rol oynayıp oynamadığı da çalışma kapsamında incelenmiştir. Araştırma görevlilerinin yaşadığı iş güvencesizliği, duygusal tükenme ve yabancılaşma durumlarının demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığının ortaya konması da araştırmanın bir diğer amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda 387 araştırma görevlisinin dahil edildiği araştırmada hipotezlerin testi için; korelasyon, regresyon analizleri, t testi ve ANOVA analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırma sonuçları; iş güvencesizliği, duygusal tükenme ve yabancılaşma arasında anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştur. Yapılan regresyon analizi sonucunda, iş güvencesizliğinin duygusal tükenme üzerindeki etkisinde yabancılaşmanın herhangi bir düzenleyici rolünün olmadığı; fakat iş güvencesizliğinin duygusal tükenme üzerindeki etkisinde yabancılaşmanın tam aracılık etkisine sahip olduğu saptanmıştır. Araştırma görevlilerinin iş güvencesizliği algısı; medeni durum, yaş, eğitim düzeyi, kadro türüna göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Araştırma görevlilerinin duygusal tükenme düzeylerinin yalnızca çalışılan süreye göre farklılaştığı görülmüştür. Araştırma görevlilerinin yabancılaşma düzeylerinin ise, demografik özelliklere göre farklılaşmadığı araştırma kapsamında ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler: İş güvencesizliği, Yabancılaşma, Tükenmişlik, Duygusal Tükenme, Araştırma Görevlileri

Abstract:
Job insecurity is an element that is important in the business life of individuals and affects them. Although precarious working is an extremely important factor for all study groups, the perception of job insecurity experienced by research assistants is discussed in this study. It was thought that the perception of job insecurity faced by research assistants in working life might be related to emotional exhaustion and alienation. In this respect, the relationship between job insecurity, emotional exhaustion and alienation experienced by research assistants was examined in the study. In addition, it was also examined whether alienation plays a mediating and regulatory role in the emotional exhaustion effect of the perception of job insecurity experienced by research assistants. Another purpose of the research is to reveal whether the experiences of the research assistants, job insecurity, emotional exhaustion and alienation differ according to their demographic characteristics. Accordingly, the research was carried out on 387 research assistants. To test the hypotheses; correlation, regression analysis, t test and ANOVA analysis were used. According to the results of the research, a significant relationship was found between job insecurity, emotional exhaustion and alienation. According to the results of the regression analysis, alienation has no regulatory role in the effect of job insecurity on emotional exhaustion; however, it has been determined that alienation has a full mediating effect on the effect of job insecurity on emotional exhaustion. Perception of job insecurity experienced by research assistants; It also showed a significant difference according to marital status, age, education level, and scope of staff. It was observed that the emotional exhaustion levels experienced by research assistants differed only according to the time worked. Within the scope of the research, it was revealed that the alienation levels of research assistants do not differ according to demographic characteristics.

Keywords: Job Insecurity, Alienation, Burnout, Emotional Exhaustion, Research Assistants