Ege Bölgesinden örneklenen anopheles sacharovi populasyonlarındaki genetik çeşitliliğinin mikrosatellit belirteçleri yardımıyla belirlenmesi
Determination of genetic diversity in anopheles sacharovi populati̇ons sampled from the Aegean Region wi̇th the help of mi̇crosatellite markers
Yazar: EVİN GÜNENÇ
Danışman: DOÇ. DR. ERSİN DOĞAÇ
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Genetik = Genetics

Özet:
Dünya sağlık örgütü, yeryüzündeki insan nüfusunun %40'ının sıtma riski altında bulunduğunu ve her yıl 300-350 milyon insanın bu hastalıktan etkilenmekte olduğunu ve yaklaşık 2 milyon insanın ise bu hastalıktan öldüğünü bildirmiştir. Sıtma, tüberküloz ve AIDS ile birlikte günümüzde en önemli 3 bulaşıcı hastalıktan biri olarak tanımlamıştır. Çalışmalar Anopheles türlerinin sıtma vektörlüğü dışında, Rift vadisi ateşi virüsü, Onyong-nyong virüsü, Batı Nil virüsü gibi birçok arbovirüsün de vektörlüğünü yapabildiklerini göstermiştir. Bu özelliklerinden dolayı Anopheles türleri dünyanın pek çok yerinde vektörel hastalık kontrolü ve vektör mücadelesi çalışmalarının başlıca hedef organizmaları olmuşlardır. Vektör özelliğinden dolayı bu organizmayla yoğun bir şekilde mücadele edilmektedir ve buna bağlı olarak direnç gelişimi söz konusu olmaktadır. Bu doğrultuda direnç alellerinin yayılımının ortaya konması bakımından popülasyonların genetik yapısının ve gen akış seviyelerinin belirlenmesi önem taşımaktadır.
Bu çalışmada, önemli vektör türlerden olan An. sacharovi'nin Ege Bölgesinin kıyı şeridinde bulunan ve Akdeniz ikliminin hüküm sürdüğü Aydın, Balıkesir, Muğla, İzmir, Çanakkale illerinden ve göreceli olarak daha karasal bir iklimin yaşandığı geçiş şeridinde ki illerden biri olan Denizli İli'ne ait populasyonların genetik yapısı hakkında bilgi sağlamak için mikrosatelit (SSR) belirteçleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
Bu amaçla 6 ilden ergin bireyler toplanmış ve 8 mikrosatellit lokusu kullanılarak yapılan çalışmada An. sacharovi popülasyonunda 6 ile ilişkin gözlenen (Ho) ve beklenen (He) heterozigotluk değeri 0.65, ortalama allel sayısı (na) 6.63, ortalama etkili allel sayısı (ne) 3.66 olarak bulunmuştur. Elde ettiğimiz yüksek genetik çeşitlilik ve gen akışı değerlerinin muhtemel sebepleri; mikrosatellit lokuslarının seçilim baskısına maruz kalmamaları ve ülkemiz iklimsel koşullarının bu organizma için oldukça uygun olması ve yıllık döl sayısının fazla olması sayılabilir.

Abstract:
The World Health Organization reported that 40% of the human population on earth is at risk of malaria, and that 300-350 million people are affected by this disease every year, and approximately 2 million people die from this disease. Malaria has been defined as one of the three most important infectious diseases today, along with tuberculosis and AIDS. Studies have shown that Anopheles species can be vectors of many arboviruses such as Rift valley fever virus, Onyong-nyong virus, West Nile virus, as well as malaria vectors. Because of these features, Anopheles species have been the main target organisms of vectorial disease control and vector control studies in many parts of the world. 
Due to its vector feature, this organism is intensively struggled with and accordingly, resistance development occurs. In this direction, it is important to determine the genetic structure and gene flow levels of populations in terms of revealing the spread of resistance alleles.
In this study, analyzes were performed using microsatellite (SSR) markers to provide information about the genetic structure and gene flow of the An sacharovi populations, one of the important vector species, of the provinces of Muğla, Aydın, İzmir, Balıkesir, Çanakkale, where the Mediterranean climate prevails, and Denizli, which is one of the provinces in the transition zone, where a relatively more continental climate is experienced, located on the coastline of the Aegean Region.
For this purpose, adult individuals were obtained from 6 provinces. In our study using 8 microsatellite loci, the mean number of alleles (na) for 6 cities was found to be 6.63, the mean effective allele number (ne) was 3.66, and the observed (Ho) and expected (He) heterozygosity value was 0.65 in the An. sacharovi population. Possible reasons for the high genetic diversity and gene flow values we obtained are that microsatellite loci are not subject to selection pressure, the climatic conditions of our country are quite suitable for this organism, and it produces a large number of offspring annually.