İslahiye ve Hassa ilçelerinde yabani zeytin (Olea europaea spp. Oleaster) seleksiyonu
Wild olive (Olea europaea spp.Oleaster) selection in Islahiye and Hassa region
Yazar: HATİCE GÖZEL
Danışman: PROF. DR. MÜRÜVVET ILGIN
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2018
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Seleksiyon = Selection ; Yabani zeytin = Olea europaea L. subsp. oleaster

Özet:
Anavatanı, Hatay – Kahramanmaraş – Mardin üçgeninin yer aldığı Yukarı Mezopotamya olarak bilinen zeytin, yaklaşık altı bin yıl önce Anadolu'da yetiştirilmeye başlanmış, buradan diğer Akdeniz ülkelerine ve tüm dünyaya yayılmıştır.  Zeytin yetiştirilen ülkelerde birçok çeşit,  "O. europaea L. subsp. oleaster" olarak bilinen yabani zeytin tiplerinin doğadan selekte edilerek kültüre alınmasıyla ortaya çıkmıştır. Türkiye, zeytinin anavatanı içinde yer alması nedeniyle zeytin genetik kaynakları bakımından doğal yabani zeytin popülâsyonlarına sahiptir. Yabani zeytin tiplerinde yapılacak seleksiyon çalışması ile zeytin üretimi ve zeytinyağı kalitesine katkı verilebileceği düşünülmüştür. Bu çalışma, Gaziantep ili İslahiye ve Hatay ili Hassa ilçelerinde 2015-2017 yılları arasında yürütülmüştür. Bu ilçelerde doğal olarak bulunan yabani zeytin (oleaster) genotiplerinin morfolojik, pomolojik ve kimyasal karakterizasyonunun yapılarak hem genetik kaynak olarak muhafazası hem de yağlık veya sofralık değerlendirilebilecek genotiplerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada; ağaç yapısı, yaprak, meyve ve çekirdek özellikleri gibi morfolojik ve pomolojik özellikler, toplam yağ, toplam fenol içeriği, yağ asitleri kompozisyonu incelenmiştir. 100 meyve ağırlığı; İslahiye genotiplerinde 126,24 g -414,08 g, Hassa genotiplerinde 151,88g-456,01 g arasında tespit edilmiştir. En yüksek ortalama verim 27İ-7 ve 31H-42 nolu genotiplerde belirlenmiştir. Toplam fenol içeriği 156,25-668 mgCAE/100g olarak belirlenmiştir. Toplam yağ oranı %1,24-30,73 arasında gerçekleşmiştir. Verim, 100 meyve ağırlığı, toplam yağ oranı, toplam fenol içeriği, meyve et oranı(%) ve çekirdek yüzeyi dikkate alınarak uygulanan Tartılı Derecelendirme metoduna göre sofralık olabilecek 15,  yağlık olabilecek 17 genotip seçilmiştir.

Abstract:
Olive which homeland known as Upper Mesopotamia involving Hatay – Kahramanmaraş – Mardin triangle, was began to grown in Anatolia about six thousand years ago, spreaded out from here to other Mediterranean countries and all over the world. Olive was cultivated from the species of "O. europaea L. subsp. oleaster" known as wild olive thousands years ago and numerous cultivars have come along in olive cultivating countries. Majority of these cultivars which have been cultivated in the world have been gathered as a result of the natural selections. Turkey, embodies many natural wild olive populations in terms of olive genetic sources. It is thought that a selection work to be conducted among these wild olive kinds which appeared in our different regions would make contribution to olive production and quality of olive oil. This research was carried out during 2015-2017 years, in order to obtain new oil and table olive genotypes for growing as well as germplasm conservation by selecting wild olive genotypes naturally grown in Gaziantep – Hatay and theirs countries İslahiye and Hassa. In this study, morphological characteristics such as tree, leaf, fruit, stone, total oil content, total phenol content and fatty acid compositon have been determined. 100 fruit weight; 126,24 g -414,08 g in Islahiye genotypes and 151,88 g-456,01 g in Hassa genotypes. The highest average yield was determined in genotypes 27I-7 and 31H-42. The total phenol content was determined as 156,25-668 mg CAE / 100g. Total fat content was 1.24-30.73%. Yield, 100 fruit weight, total fat content, total phenol content, fruit flesh ratio (%) and stone surface criteria were taken into consideration. According to Weighed Rankit method, 17 genotypes were selected as table olive and 17 as olive oil.