Kümelenme ve Türkiye'de kırsal ve tarımsal kalkınma açısından uygulanabilirliği
Cluster and its application to the terms of rural and agricultural development in Turkey
Yazar: SADIK GÖZEK
Danışman: PROF. DR. FARUK EMEKSİZ
Çukurova Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2012
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bölgesel kalkınma = Regional development ; Kümeleme = Clustering ; Kırsal kalkınma = Rural development

Özet:
Türkiye'de son dönemde özellikle sektörel yoğunlaşma olan bölgelerde kümelenme yaklaşımının benimsenmesi ve uygulanması yönünde çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Söz konusu çalışmalar, Türkiye'de kümelenme potansiyeli taşıyan yerlere ve aktörler arasında kümelenmeye ciddi bir merak ve istek olduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Türkiye'de kamu politikalarına bakıldığında ise son yıllarda kümelenme kavramına önem verildiği ancak kümelenmenin net bir çerçeveye oturtulmadığı görülmektedir. Önümüzdeki süreçte kamu politikaları açısından kümelenme yaklaşımının nasıl benimseneceğine karar verilmesi beklenmektedir. Türkiye'de kümelenme yaklaşımının özellikle bölgesel ve kırsal kalkınma politikası açısından nasıl kullanılacağını araştıran yol gösterici bir çalışmaya ihtiyaç vardır.Bu çalışmada ilk olarak kümelenme kavramının gelişimi konusunda literatür taraması yapılmış ve değişen bölgesel ve kırsal kalkınma politikaları çerçevesinde kümelenme kavramının konumuna ve yapısına değinilmiştir. Ayrıca, kümelenmelerin desteklenmesi için benimsenen modellere ve farklı ülke uygulamalarına yer verilmiştir. Mersin Tarım-Gıda, İzmir Organik Gıda ve Maraş Biberi Kümelerine anket ve SWOT analizi yapılmış ve kümelenme sonrası gelişmeleri değerlendirilmiştir. Bunun yanında, Türkiye'de kümelenmeye verilen önem ve hâlihazırda kümelenme yönünde verilen destekler değerlendirilmiştir. Çalışmanın neticesinde ise, Türkiye'de farklı politikalar arası uyum sağlanması ihtiyacına, kümelenme oluşumlarının desteklenmesi gerekliliğine ve bölgesel düzeyde işletmelerin rolü üzerine öneriler geliştirilmiştir.

Abstract:
Recently in Turkey, various studies are made concerning the adoption and implementation of clustering approach especially in the regions which have sectoral agglomerations. These studies draw special attention as they indicate the presence of a serious inquiry and motivation related to territories and actors with clustering potential in Turkey. When public policies in Turkey are examined, it is seen that clustering concept has recently drawn attention but it has not been elaborated in a clear-cut framework. In the forthcoming process how the clustering approach will be adopted in public policies is expected to be determined. In this study, it is aimed to point out the need for a guiding study in Turkey which explores how ?the clustering approach? will be used especially in regional and rural development policy field.In this study, at first, the literature background about development of "clustering concept" has been investigated and then it has been mentioned about the condition of clustering and the structure of clustering in view of the framework of changing regional and rural development policies. In addition, this study covers "the adopted models? -in order to support clustering- and also different countries' implementations in this field. Surveys and SWOT analysis have been applied on Mersin Agro-Food, İzmir Organic Food and Maras Pepper Clusters and their developments were evaluated after the process of clustering. Meanwhile, the importance given to the clustering in Turkey and the relevant supportive measures at present has been evaluated. As a conclusion, a model was proposed concerning, the need for integration among various policy fields, the necessity to support the clustering formations in Turkey, and the role of companies at regional level.