Çağdaş İspanyol polisiye romanında kadın kimliğinin oluşumu
The formation of female identity in contemporary Spanish detective novel
Yazar: ZELİHA DURAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MARIA ANTONIA PANIZO BÜYÜKKOYUNCU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Batı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / İspanyol Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Batı Dilleri ve Edebiyatı = Western Linguistics and Literature
Dizin: Feminist Edebi Kuram = Feminist Literary Theory ; Kadın yazarlar = Female writers ; Kadınlar = Women ; Kimlik = Identity ; Kimlik oluşumu = Identity construction ; Polisiye romanlar = Detective novels ; Roman = Novel ; İspanyol edebiyatı = Spainsh literature ; İspanyol romanı = Spanish novel

Özet:
Bu çalışma Franco'nun ölümünden günümüze kadın yazarların yazdıkları polisiye romanlarda kadın kimliğinin oluşumunu feminist edebiyat eleştirisi kuramı çerçevesinde incelemeyi hedefler. İnceleme nesnesi romanlar, Franco'nun ölümünün ardından İspanyol kadınının değişim sürecini yansıttığı düşünülen üç farklı kadın yazara aittir. Çözümlemenin odak noktasını Lourdes Ortiz'in Picadura Mortal (1979) romanında kurguladığı özel dedektif Bárbara Arenas, Alicia Giménez Bartlett'in Petra Delicado serisinde (1996-2009) kurguladığı polis dedektifi Petra Delicado ve Dolores Redondo'nun Baztán üçlemesinde (2013-2014) kurguladığı polis dedektifi Amaia Salazar oluşturmaktadır. Bu araştırmanın amacı feminizmle birlikte değişen İspanyol kadınının inceleme nesnesi romanlara ne derece yansıdığı, mizojinist bir yapıyla ortaya çıkan ve gelişen polisiye roman türünün bu kadın yazarların kurguladıkları kadın dedektif kimlikleriyle cinsiyetçi yapısının kırılıp kırılamadığı ve kadın yazarların ortak özelliklere sahip olup erkek yazarlardan farklı bir yazın geleneği oluşturup oluşturmadıkları sorularına cevap aramaktır. Sonuç olarak özel dedektif Bárbara Arenas'ın 1980'li yıllardaki İspanyol kadınını, polis dedektifi Petra Delicado'nun 1990'lı ve 2000'li yıllardaki İspanyol kadınını, polis dedektifi Amaia Salazar'ın ise içinde bulunduğumuz dönemdeki İspanyol kadınını yansıttığı ortaya çıkar. Kurgulanan kadın dedektif kimliklerinin toplumda değişen kadın algısı paralelinde şekillendiği sonucuna varılır. Toplumsal cinsiyet kimliklerinin doğuştan değil, zaman içerisinde tekrar edilen edimler sonucunda şekillendiği ve değiştirilebilir olduğu anlaşılır. Ataerkil toplumda kadınların maruz kaldığı fiziksel ve psikolojik şiddet, cinsiyet ayrımcılığı, tecavüz, çocuk istismarı gibi kadınları ilgilendiren konuların merkeze alındığı bu romanlar aracılığıyla polisiye romanın süregelen cinsiyetçi yapısının kırılmaya başladığı sonucuna varılır. Kadın yazarların parodi, ironi, hadım edici kadın stereotipi veya matrofobi geleneği gibi kullandıkları ortak yazım teknikleriyle erkek yazarlardan farklı bir kadın yazını geleneği oluşturma yolunda ilerledikleri görülür.

Anahtar Kelimeler: Feminist Edebiyat Eleştirisi, Kadın Yazarlar, Kadın Dedektif, Polisiye Roman, İspanyol Edebiyatı, Matrofobi, Hadım Edici Kadın

Abstract:
This study aims to analyze the formation of woman's identity in detective novels written by women writers since Franco's death in the light of feminist literary criticism. The selected novels belong to three different women writers who are thought to reflect the period of change of Spanish woman after Franco's death. The analysis focuses on the private eye Bárbara Arenas in Lourdes Ortiz's Picadura Mortal (1979), the police inspector Petra Delicado in Alicia Giménez Bartlett's Petra Delicado series (1996-2009), and the police inspector Amaia Salazar in Dolores Redondo's Baztán trilogy (2013-2014). The objective of this study is to find out to what extent the change of Spanish woman after feminism is reflected in the selected novels; to inquire into the question of whether the sexist structure of the detective novel genre which emerged and developed with a misogynist structure could be deconstructed by the female detective identities created by these women writers, and the question of whether women writers have common characteristics and form a different literary tradition from that of male writers. As a result, it is revealed that  Bárbara Arenas reflects the Spanish woman of the 1980s, Petra Delicado the Spanish woman of the 1990s and the 2000s, and Amaia Salazar the Spanish woman of the present. It is concluded that the constructed female detective identities are shaped in parallel to the changing perception of woman in the society. It is understood that gender identities are not innate but are constructed with repetitive acts over time, hence they are fluid and changeable. It is concluded that the ongoing sexist structure of the detectitive novel is questioned and deconstructed through these novels which focus on issues that concern women such as physical and psychological violence, gender discrimination, rape, and child abuse in the patriarchal society. It is seen that women writers are on the way to creating a new literary tradition that is different from male writers with the subject matters they put at the center of their narratives and with their use of common literary devices such as parody, irony, castrating bitch stereotype, or matrophobia.

Keywords: Feminist Literary Criticism, Women Writers, Female Detective, Detective Novel, Spanish Literature, Matrophobia, Castrating Bitch