Kaynak bağımlılığı kuramı çerçevesinde örgüt içi güç ilişkileri ve sosyal ağlar: Gıda sektöründe bir araştırma
Intraorganizational power relations and social networks within the framework of resource dependence theory: A research on a company in the food industry
Yazar: MEHTAP ÖZTÜRK
Danışman: PROF. DR. RİFAT İRAZ
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İşletme Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2017
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Güç ilişkileri = Power relations ; Güç kaynakları = Power sources ; Gıda sektörü = Food sector ; Kaynak bağımlılığı = Resource dependence ; Sosyal ağlar = Social networks ; Sosyal ilişkiler = Social relations ; Sosyal sermaye = Social capital ; Örgüt kuramları = Organizational theories ; Örgütsel iletişim = Organizational communication

Özet:
Kaynak bağımlılığı kuramı açık sistemler olan örgütlerin varlığını devam ettirmesinin anahtarı olan kaynakları nasıl elde ettiğini açıklamaya yönelik bir teoridir. Bu kuram, politik yapılar olarak ele aldıkları örgütleri, çevre ile olan ilişkileri ve kaynak edinimi sırasında ortaya çıkan bağımlılık ilişkilerinin yanı sıra örgütlerde bağımlılık durumunu ortaya çıkaran güç kavramını da temel almaktadır.  Kaynak bağımlılığı kuramında güç kavramı hem örgütün iç süreçlerindeki ilişkilerde ve kararlarda hem de dış çevresindeki aktörlerle olan ilişkilerinde örgüt davranışlarının belirleyicisi olmaktadır. Örgütlerde karar alma süreçlerinin politik bir nitelik taşıdığı ve örgütlerin politik anlamda bir koalisyon olarak algılanabileceği düşüncesinden hareketle, bu çalışmada örgütlerin alt birimleri arasındaki güç ve bağımlılık ilişkileri incelenmiştir. Bu ilişkilerin incelenmesinde aktörler arasındaki ilişkilere ve bu ilişkilerin niteliklerine odaklanan sosyal ağ kuramından yararlanılmıştır. Örgütlerde alt birimler arasında güç ve bağımlılık ilişkilerinin sonucu ortaya çıkan sosyal ağlar merkezilik ve yapısal boşluklar kuramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında ileri sürülen önerme gıda sektöründe faaliyet gösteren bir holding üzerinde sınanmış olup, örgütlerde alt birimler arasında kaynak edinimi sırasında oluşan yüksek bağımlılığı minimize etmek ve güç dengesizliğini azaltmak amacıyla örgütsel alt birimler sosyal ilişkilerinde merkezi konumda yer alma eğiliminde oldukları ve alt birimler arasında güç dengesizliği sonucunda ortaya çıkan yüksek bağımlılık ilişkilerini azaltmak amacıyla alt birimlerin sosyal ilişkilerinde aracılık ilişkilerini kullanma eğiliminde oldukları tespit edilmiştir.

Abstract:
Resource dependence is a theory that explains how organizations that are open systems get resources that are the key to maintaining their existence. This theory is based on the organizations that are treated as political constructs, the relations with the environment, and the concept of power that reveals dependence relations in organizations as well as dependence relations that emerged during resource acquisition. The concept of power in the theory of resource dependence is the determinant of organizational behaviors both in the relations within the organizational processes and in the relations with the actors in the decisions and in the external environment. Taking into account that decision-making processes in organizations have a political character and that organizations can be perceived as a coalition in a political sense, this study examines the power and dependence relations among the sub-units of organizations. In examining these relations, we have used the social network theory, which focuses on the relationships between actors and their qualities. The result of power and dependence relations among the sub-units in organizations is assessed within the framework of the emerging social networks degree centrality and structural holes. The proposal put forward in the study was tested on a holding operating in the food sector and it was concluded that organizations tend to be central to reduce the power imbalance resulting from high dependence relations among the sub-units and sub-units tend to use structural holes in social relationships in order to reduce the high dependence relations resulting from power imbalance between subunits in organizations.