Okul yöneticilerinin bireysel kültürel değerlerinin liderlik yönelimleri ile ilişkisinin incelenmesi
Examination of the relationship of school headmasters' individual cultural values and leadership orientations
Yazar: YAREN ADIGÜZEL
Danışman: DOÇ. DR. HÜLYA KASAPOĞLU TANKUTAY
Trabzon Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı / Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Değerler = Values ; Kişisel değerler = Personal values ; Kültürel değerler = Cultural values ; Kültürel liderlik = Cultural leadership ; Liderlik = Leadership ; Okul yöneticileri = School administrators ; Ölçekler = Scales

Özet:
Günümüzde kültür kelimesi pek çok farklı anlamda kullanılmaktadır. Kültür, bir toplumun
geçmişten bugüne oluşturduğu ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgi, inanç̧, gelenek, görenek, örf ve
âdet, ahlak, sanat gibi değerlerin bütünüdür. Toplumlar kültürü uzun bir süreç içerisinde inşa eder.
Bu nedenle, her toplumun temelinde farklı kültürler yatar. Bireylerin yaşama, düşünme, inanma
şekilleri, problem çözme tutum ve davranışları kültürden izler taşıdığı gibi liderlik yönelimlerinde
de kültürden izler görülebilir. Bu çalışmada Diyarbakır ilinde görev yapan okul yöneticilerinin
bireysel kültürel değerleri ve bu değerlerin liderlik yönelimleriyle ilişkisi cinsiyet, yaş,
öğretmenlikteki ve yöneticilikteki deneyim değişkenleri açısından incelenmiştir. Araştırmada
tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Diyarbakır
ilinde 2021-2022 Eğitim Öğretim yıllında liselerde görev yapmakta olan 179 okul yöneticisi
oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini ise, Diyarbakır ilinde amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen
124 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırmada veriler "Liderlik Davranışları Yönelim Ölçeği"
ile "Bireysel Kültürel Değerler Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Dağılımın normalliğine karar
vermek için Kolmogorov – Smirnov testi kullanılmış ve testin sonucunda dağılım normal kabul
edilmemiştir. Verilerin analizinde Mann Whitney U testi Kruskal Wallis H testi ve korelasyon
analizleri kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre cinsiyet ve yaş değişkenlerinde anlamlı
ilişkiler ortaya koyulurken diğer demografik değişkenler anlamlı bir ilişki göstermemiştir.
Araştırma sonuçlarına göre, erkek yöneticilerin kadın yöneticilere göre belirsizlikten kaçınma ve
erillik özellikleri daha yüksekken kadın yöneticilerin liderlik yönelimlerine olan farkındalıkları
daha yüksektir. Ayrıca yaş ilerledikçe uzun erimlilik özelliğinin arttığı görülmüştür. Araştırmada
okul yöneticilerinin bireysel kültürel değerleri ile liderlik yönelimleri arasında pozitif yönde düşük
düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bireysel kültürel değerlerden kolektivizm ve uzun
erimlilik boyutlarına göre liderlik yönelimleri değişiklik göstermektedir. Araştırma sonuçlarına
göre, topluluğu önemseyen ve planlarını uzun vadeli yapan liderlerin yönelimlerinin insana
yönelik, yapıya yönelik, dönüşümsel ve karizmatik olduğu görülmektedir.

Abstract:
Today, the word culture is used in many different senses. Culture is the whole of values ​​such
as knowledge, belief, tradition, custom, morality, art, which a society has formed from the past to
the present and transferred from generation to generation. Societies build culture in a long process.
Therefore, the foundation of every society based on different cultures. As individuals' way of
living, thinking, believing, problem-solving attitudes and behaviors carry traces of culture, cultural
traces can also be seen in leadership orientations. In this study, the cultural values ​​of school
administrators working in Diyarbakır province and the relationship between these values ​​and
leadership orientations were examined in terms of gender, age, experience in teaching and
administration. Correlational survey model, one of the scanning models, was used in the research.
The universe of the research consists of 179 school administrators working in high schools in
Diyarbakır province in the 2021-2022 academic years. The research sample, on the other hand,
consists of 124 high school principals selected by purposive sampling method in Diyarbakır. In the
study, data were collected using the Leadership Orientation Scale and the Individual Cultural
Values ​​Scale. Kolmogorov – Smirnov test was used to decide the normality of the distribution and
the distribution was not considered normal as a result of the test. Mann Whitney U test, Kruskal
Wallis H test and correlation analysis were used in the analysis of the data. According to the
findings of the study, while significant relationships were revealed in gender and age variables,
other demographic variables did not show a significant relationship. According to the findings of
the study, while significant relationships were revealed in gender and age variables, other
demographic variables did not show a significant relationship. According to the results of the
research, while the uncertainty avoidance and masculinity characteristics of male managers are
higher than female managers, female managers' awareness of leadership orientations is higher. In
addition, it has been observed that the long-range feature increases with age. In the study, it was
determined that there was a low level of positive correlation between the individual cultural values
​​of school administrators and their leadership orientations. Leadership orientations vary according to
individual cultural values, collectivism and long-term dimensions. According to the results of the
research, it is seen that the orientations of the leaders who care about the community and make
long-term plans are human-oriented, structure-oriented, transformational and charismatic.