Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya yazmaları cild örnekleri
Examples of bookbinds of Ayasofya manuscripts in Süleymaniye Library
Yazar: FAZİLET DÜLGER
Danışman: DOÇ. DR. AHMET SAİM ARITAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Bölümü / İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı / Türk İslam Sanatları Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2008
Konu: Sanat Tarihi = Art History

Özet:
San'at eseri niteliği taşıyan ilk cildlerin, Uygurlara dayandığı bilinmektedir. İslamiyetle birlikte cild san'atı, farklı kültür coğrafyalarında farklı üslûblarla gelişimini devam ettirmiştir. İslam cildine dair bilinen ilk örnekler Tolunoğulları (868 - 905) dönemine aittir. Daha sonra cild san'atı gelişimini Gazneli ve Selçuklularla devam ettirmiştir. XI. yüzyılda Anadolu'ya giren Selçuklular, XIII. yüzyılda rûmi üslûbunu geliştirmiş, bu üslûb Anadolu Beyliklerinde devam etmiş ve Osmanlı'ya geçişi sağlamıştır. XV. ve XVI. yüzyıllarda, cild san'atı klâsik dönemine ulaşmıştır. Fakat diğer san'at dallarında olduğu gibi bu san'at dalındaki gerileme de çok geçmeden kendini göstermiştir.Bugün, bu san'at hazinemiz kütüphanelerimizin tozlu raflarında çürümeye yüz tutmuştur. Bize düşen görev, bu müstesna eserleri çürüyüp, tarih olmaya bırakmamaktır. Dolayısıyla çalışmamız bu düşünceden yola çıkarak şekillenmiştir. Türkiye'nin sayılı yazma eser kütüphanelerinden biri olan Süleymaniye Kütüphanesi, bu anlamda bir hazinedir.Araştırmanın birinci bölümünde cild san'atı hakkında genel bilgiler verildikten sonra, katalog kısmında, Süleymaniye Kütüphanesi Ayasofya bölümünde bulunan yirmi adet yazma eser cildi incelenmiştir. Eserlerin ismi, dili, konusu, ölçüleri, sayfa sayısı, ketebesi ve müellifi belirtilerek künyeleri verilmiştir. Eserlerin yapım teknikleri, süsleme unsurları ve ketebelerine bakılarak, cildleri hakkında değerlendirme yapılmıştır.

Abstract:
It is known that first bindings as artwork belong to Uighurs. Binding art continued its development with Islam in different cultural areas with different styles. First known samples as Islamic binding are belong to Tolunoğulları (868-905). After that binding art continued it?s development with Gazne and Seljuks. Seljuks conquered Anatolia in 11. century and developed Rumi Style in 13. century this style continued in Anatolian Regions and this provides transition to Ottoman. In 15. and 16. centuries binding art reached its classical period. But as in other arts, regression in binding is started.Today, our art treasure begins to decay in our library?s dusty shelves. Our duty is not to let these extraordinary works to decay and to be history. So our study shaped according to this idea. One of the most important handwritten works library of the Turkey Süleymaniye Library is a treasure of binding art.In first part of this study, after general informations about binding art are given, in catalogue section, 20 handwritten work?s bindings which are in Süleymaniye Library Hagia Sophia section are inspected. These work?s names, languages, subjects, dimensions, page quantities, ketebes and writers are defined and identification tags are given. By inspecting these work?s making techniques, decoration elements and it?s ketebes evaluations are made about its bindings.