Modern Arapçada kullanılan deyimlerin semantik açıdan incelenmesi, tematik sınıflandırılması ve Arapça öğretiminde kullanımı
Semantic analysis of idioms used in modern Arabic, thematic classification and use of idioms in Arabic teaching
Yazar: EMİNE DEMİRKAZIK
Danışman: PROF. DR. MUSA YILDIZ
Gazi Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Yabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı / Arap Dili Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bu çalışmanın amacı, modern Arapçada kullanılan deyimlerin yapısal ve semantik açıdan analiz edilmesi, tematik olarak sınıflandırılması ve deyim öğretimine ilişkin önerilerin sunulmasıdır. Araştırma nitel bir yaklaşıma sahiptir ve doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Arapça deyimlerin bulunduğu kitap, dergi, gazete, basılı materyal, internet siteleri ve dijital kaynaklar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise sadece modern Arapçada kullanılan deyimlerin bulunduğu "Han el-Halili" (Necip Mahfuz), "Et-Tarik" (Necip Mahfuz), "La La Len Azille Cariyeten" (Mahmud Mensî),  "Leylü'l-Guraba" (Gâde Semmân), "El-Hubbu Fevka Bahri Marmara" (Muhâ Ba'şin) adlı romanlar ve BBC News, CNN, Aljazeera, Alriyadh,  Annahâr, Alwatan, Alayyâm, Alanbâ, Alarabiya, Sputnik Arabic gibi çeşitli internet siteleri oluşturmaktadır. Veri toplama aşamasında amaçlı örneklem yöntemiyle belirlenen 756 adet deyim kullanılmıştır. Toplanılan veriler betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bu bağlamda çalışmanın başlangıcında Arapça deyimlerin tanımı, özellikleri ve yapısal farklılıkları hakkında bilgi verilmiş ve deyimsel ifadelerdeki yapısal farklılıklar örneklerle açıklanmıştır. "Semantik Çözümleme" bölümünde amaçlı örneklem kullanılarak belirlenen Arapça deyimsel ifadeler semantik açıdan ele alınmıştır. İncelenen deyimsel ifadeler öncelikle kelime kelime çevrilmiş ve daha sonra deyimsel anlamını yansıtan deyimsel karşılıkları verilmiştir. Semantik analizi yapılan deyimlerin kullanım alanları açıklanmış ve her biri orijinal kaynaklarından alınan örnek kullanımlarla desteklenmiştir. "Tematik Sınıflandırma" bölümünde Arapça deyimsel ifadeler içerdikleri konulara göre tematik olarak sınıflandırılmıştır. "Deyimlerin Arapça Öğretiminde Kullanımı" bölümünde ise deyim öğretimine ilişkin 10 adet etkinlik önerisi geliştirilerek deyim öğretimine ilişkin öneride bulunulmuştur. Araştırma; çalışmanın girişi, kullanılan yöntem, alana dair kuramsal artalanı, elde edilen bulgular ve yorumları deyimlerin semantik çözümlenmesi ve tematik sınıflandırılması, deyimlerin Arapça öğretiminde kullanımı ve çalışmadan elde edilen sonuçlar olmak üzere yedi bölümden oluşmaktadır.

Abstract:
This study aims to analyze the idioms used in modern Arabic in terms of structure and semantics, to classify them thematically and to make suggestions for teaching idioms. The research has a qualitative approach and document analysis technique was used. The study population consists of books, magazines, newspapers, printed materials, websites and digital resources containing Arabic idioms. The study sample consists of novels containing only idioms used in modern Arabic such as "Han el-Halili" (Necip Mahfuz), "Et-Tarik" (Necip Mahfuz), "La La Len Azille Cariyeten" (Mahmud Mensî), "Leylü'l-Guraba" (Gâde Semmân), and "El-Hubbu Fevka Bahri Marmara" (Muhâ Ba'şin) and various websites such as BBC News, CNN, Aljazeera, Alriyadh, Annahâr, Alwatan, Alayyâm, Alanbâ, Alarabiya, and Sputnik Arabic. In the data collection phase, 756 idioms determined by the purposive sampling method were used. The collected data were evaluated using descriptive analysis method. In this context, at the beginning of the study, information about the definition, characteristics and structural differences of Arabic idioms was given and structural differences in idiomatic expressions were explained with examples. In the Semantic Analysis section the Arabic idiomatic expressions identified using purposive sampling were analyzed semantically. The analyzed idiomatic expressions were first translated word by word and then their idiomatic equivalents reflecting their idiomatic meaning were given. In the next section, the areas of use of the semantically analyzed idioms are explained and each of them is supported by sample uses taken from their sources. In the Thematic Classification section Arabic idiomatic expressions are categorized thematically according to the subject matter. In the Use of Idioms in Teaching Arabic section 10 activity suggestions for teaching idioms were developed and teaching suggestions were made. The study consists of seven chapters: the introduction, the methodology used, the theoretical background of the field, the findings and interpretations, thesemantic and  thematic classification of idioms, the use of idioms in Arabic language teaching, and the conclusions drawn from the study.