Endemik Campanula phitosiana Yıldırım&Şentürk ve Campanula leblebicii Yıldırım türlerinin plantform geçici daldırma biyoreaktör sistemleri ile çoğaltım olanaklarının araştırılması
Investigation of propogation possibilities of endemic Campanula phitosiana Yıldırım&Şentürk and Campanula leblebicii Yıldırım speci̇es wi̇th plantform temporary immersion bioreactor systems
Yazar: FUNDA KOÇER
Danışman: DOÇ. DR. ADEMİ FAHRİ PİRHAN
Ege Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Biyoloji = Biology

Özet:
Campanulacaeae ailesindeki Campanula cinsi pekçok tür içeren en yoğun taksonlardandır. Endemik Campanula leblebicii türü Türkiye'de sadece İzmir'in Kemalpaşa ilçesinin Ovacık köyünde Bozdağların bir parçası olan Çaldede Dağının zirvesinde bulunmaktadır. C. phitosiana  sadece Aydın Sıradağları'nda bulunan yöreye özgü yerel endemik bitkidir. İzmir ilinin Tire ilçesinde Dibekçi, Çeriközü ve Dallık mahallelerinde 690 ile 1200 metre yükseltide yalnızca şist kayaçta dağılım gösterebilen; mayıs ve haziran aralığında çiçek açan, birden fazla sene yaşayan türdür. Yüzey sterilizasyonu gerçekleştirilmiş olan yaprak sapları başlangıç materyalleri olarak kullanılmıştır. Eksplantlar katı kültürde 1mg L-1 BA, %3 sükroz, 4 g L-1gelrite içeren 4.4 g L-1MS besi yerinde kültüre alınmıştır. Plantform geçici daldırma biyoreaktör sisteminde farklı daldırma ve havalandırma süreleri denenmiştir. Daldırma süresi olarak her 4 saatte 10 dk ve 20 dk olacak şekilde, hava aldırma zamanı her 4 saatte bir kez olacak biçimde10 ve 15 dk olarak ayarlanmıştır. Plantform geçici daldırma biyoreaktör düzeneğinde kültüre alınan eksplantlar aydınlıkta (10000 lüks) 25± 2̊ C'de 16/8 saat fotoperiyot gösteren iklim odasında kültüre alınmıştır. Her iki türde de katı kültürde bütün eksplantlarda kallus elde edilmiştir. C. leblebicii türünde kallusların tamamında sürgün ve kök gelişimi gözlenmiştir. Plantform geçici daldırma biyoreaktör sistemlerinde her iki türde de kalluslar elde edilmiş (%100) fakat C. phitosiana türünde sürgün benzeri yapılar oluşmuş ve sürgün oluşumu sınırlı kalmıştır, C. leblebicii türünde ise tüm eksplantlarda sürgün (%96,66) ve kök elde (%93,33) edilmiştir.

Abstract:
The genus Campanula is one of the most populous taxa within the Campanulaceae family, encompassing numerous species. The endemic species Campanula leblebici is found exclusively at the summit of Çaldede Mountain, a part of the Bozdağ range in Ovacık village of Kemalpaşa district, İzmir, Turkey. C. phitosiana is a locally endemic species to the Aydın Mountains, spreading only on schist rocks at altitudes of 690–1200 m between the villages of Dallık, Dibekçi, and Çeriközü in the Tire region of İzmir. It blooms from May to June and is a perennial plant. Leaf petioles subjected to surface sterilization were used as initial materials. Explants were cultured in solid media containing 1 mg L-1 BA, 3% sucrose, and 4 g L-1 gelrite, transferred to a 4.4 g L-1 MS medium. Various immersion and aeration periods were tested in the Plantform temporary immersion bioreactor system. Immersion durations were set at 10 and 20 minutes every 4 hours, and aeration durations at 10 and 15 minutes every 4 hours. Explants cultured in the Plantform system were maintained under 16/8 hours photoperiod at 25±2°C and 10000 lux in a climate chamber. Callus formation was observed in all explants of both species in solid culture. Shoot and root development were observed in all calluses of C. leblebicii. In the Plantform system, calluses were obtained in both species (100%), but in C. phitosiana, shoot-like structures formed with limited shoot development, whereas in C. leblebicii, shoot (96.66%) and root (93.33%) formation were achieved in all explants.