Eski Çin'de cezalar
Punishments in ancient China
Yazar: MAIERHABA MAIMAITI
Danışman: DOÇ. DR. İNCİ ERDOĞDU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Doğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı / Sinoloji Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Doğu Dilleri ve Edebiyatı = Eastern Linguistics and Literature ; Tarih = History
Dizin: Ceza = Punishment ; Çin = China ; Çin hukuku = China law

Özet:
Cezaların hukuki boyutunun yanı sıra sosyal, ekonomik ve kültürel boyutları da mevcuttur. Eski Çin'de cezalar, o topraklarda yaşayan insanların gelişim aşamalarını kendi içinde barındırarak ilerlemiştir. Savaştan kaynaklandığı savunulan dövme cezası, burun kesme cezası, bacak (ayak) kesme cezası, hadım cezası ve idam cezasından oluşan, Qin Hanedanlığından önceki dönemde (MÖ 2070-221) uygulanan beşli ceza sistemi; eski Çin'de insanın vücut bütünlüğüne kalıcı ve görece külfet getirerek suçlu ile toplumun diğer fertleri arasında bariz farklılıklar yaratmayı, suçluyu dışlamakla beraber hukuki ve sosyal baskı altına almayı amaçlamıştır. 
Sosyal ve ekonomik ilişkilerin ilerlemesi ve eski Çin'de ortaya çıkan Ru öğretisi başta olmak üzere bir takım felsefi akımların hükümdar sınıfı etkilemesi sonucunda, Qin Hanedanlığından önceki dönemde (MÖ 2070-221) uygulanan beşli cezaların yerini nispeten insancıl olan, hafif sopa cezası, ağır sopa cezası, angarya cezası, sürgün cezası ve idam cezasından oluşan, Qin Hanedanlığından sonraki dönemde (MÖ 221-MS 1911) uygulanan yeni beşli cezanın alması; Çin tarihinde cezaların zaman içinde en azından insan vücudunda mahvedici hasar bırakma vasfının gerilediğini göstermektedir. Ancak Qin Hanedanlığından önceki dönemde (MÖ 2070-221) uygulanan çoğu cezanın Qin Hanedanlığından sonraki dönemde (MÖ 221-MS 1911) de yasa dışı olarak sıklıkla uygulandığı göz ardı edilmemelidir. Esas cezalar dışında ek ceza olarak uygulanan para cezaları ve onur kırıcı cezalar; eski Çin'de cezaların çeşitliliğinin ve ayrıntılı olarak düzenlendiğinin kanıtıdır.
Eski Çin'de cezalar; çok çeşitlilik, ayrıntılı düzenlenme, sürekliliğini koruma, hukuki ve siyasi fonksiyona sahip olma, ancak hukuki fonksiyonundan ziyade siyasi fonksiyonunun ön planda olması gibi sistemsel özellikler taşımakla beraber eski Çin toplumuna özgü beş element görüşünü, Ru öğretisi başta olmak üzere farklı öğretilerin ceza anlayışını ve hatta kısmen de olsa dönem dönem yönetime hâkim olan diğer milletlerin örf-âdet kurallarını yansıtmaktadır.

Abstract:
Punishments have not only legal but also social, economic and cultural dimensions. In ancient China, punishments evolved by incorporating the developmental stages of the people living in those lands. The ancient five punishments, namely tattooing, cutting off the nose, amputation of the leg (foot), castration and death, which are alleged to originate from war, aimed to bring a permanent and relative burden to the bodily integrity of criminals in ancient China, thereby creating a significant difference between such criminals and the other members of the society and putting them under legal and social pressure as well as marginalizing them. 
Following the progress in socioeconomic relations and the influence of a number of philosophical movements that emerged in ancient China-particularly the Ru doctrine-on the ruling class, the five punishments in the ancient times (BC 2070-221) were replaced by the relatively-humane five punishments in the imperial era (BC 221-AD 1911), namely beating with a light cane, beating with a large stick, penal servitude, exile and death. This showed that at least the devastating damage, which punishments caused to the human body, phased out over time in Chinese history. However, it should be noted that most of the ancient punishments were used illegally in the imperial period as well. Fines and degrading punishments that were applied in addition to the main punishments are evidence of the diversity and elaboration of punishments in ancient China.
Although the punishments in ancient China had systemic attributes such as a high diversity, elaboration, maintaining their continuity, having legal and political functions, but prioritizing their political function over their legal function, they reflect the five elements view specific to the ancient Chinese society, the punishment approach of various doctrines, particularly of the Ru doctrine, and even partially the customary rules of other nations that held power from time to time.