Modern-postmodern kent bağlamında form
Form in the context of modern-postmodern city
Yazar: GÜLDEREN GÖRENEK
Danışman: PROF. HÜSNÜ KOLDAŞ
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Resim Ana Sanat Dalı / Resim Sanat Dalı
Derece: Sanatta Yeterlik, 2013
Konu: Güzel Sanatlar = Fine Arts
Dizin: Postmodernizm = Postmodernism ; Sanatsal form = Artistic form

Özet:
Sanat her dönem belli şeylerin mesele edildiği ve çözüm arayışı içine girildiği bir alan olmuştur. Özellikle kentleşme süreci, Modern ve Postmodern sanatın mesele ve çözüm arayışlarında önemli bir belirleyen olmuştur. Bu çalışmada kentleşme olgusu üzerinde durularak yaşanan değişimlerin Batı resim sanatında form anlayışına nasıl yansıdığı araştırılmıştır.13. yüzyılda ticaretin sağladığı zenginlik Floransa, Roma ve Milano gibi İtalyan kentlerini dönemin en gözde kentleri kılmış ve Rönesans gibi önemli bir sürecin buralarda yaşanmasına neden olmuştur. Burjuva düzeninin egemen olduğu bu şehirlerde dinin baskısından kurtulan sanatçı, perspektifli bir mekan içinde kendi durduğu noktadan somut bir birey olarak gözlemlediği dünyaya bakmıştır. Rönesans sanatı, Gotik sanattaki tanrısal varlığın ikonalarda somutlaşan imge formunu insana çevirerek, bir formdan başka bir forma geçen hareketsiz varlık düzenini ortaya koymuş ve altın oranda ölçülü bir kompozisyon yapısına ulaşmıştır.17. yüzyılda Avrupa dinsel, siyasal, toplumsal ve ekonomik çalkantıların yaşandığı bir yüzyıla girmiştir. Amerika?nın keşfini izleyen süreçte sömürgecilik anlayışı gelişmiş ve yeni dünyadan gelen altın ve gümüş gibi değerli madenler Hollanda, İngiltere ve Fransa gibi ülkelerin ekonomilerini güçlendirmiştir. Yine bu yüzyılda bilimsel çalışmaların katkısıyla Rönesansın dünya merkezli evren modeli yıkılmış, insanın her şeyin merkezinde olduğu fikri önemini kaybetmiştir. Aşırı bireycilik anlayışı, toplumsal birlik anlayışına dönüşmüş, nesnel gerçeklik öznel bir bakış açısıyla, yani duygusallığa ve düş gücüne dayanılarak verilmeye başlanmıştır. Maniyerizm ile yer yer görülen, Barok sanatta giderek belirginleşen ışık-gölge karşıtlığının en üst sevilerdeki serbest kullanımı önemli olmuştur. Buna paralel olarak tüm içinde bir formdan başka bir forma geçilerek çoğalan hareket içindeki varlık düzeni oluşturulmaya çalışılmıştır.Tarım ve hayvancılıkta ilerlemelerle başlayan modern hayattaki gelişim, nüfustaki büyüme, ulaşım ve endüstrideki gelişmelerle katlanarak artmış ve bütün bu gelişmeler birbirini etkileyerek yeni dünyayı oluşturacak güçlerin tetikleyicisi olmuştur. 1770 Sanayi Devrimi ile kırsaldan kentlere göç yoğunlaşmış, sanayileşme ve makineleşme kentlerin mimari dokusunu dönüştürmeye başlamıştır. Tüm bu değişimlerin getirdiği huzursuzluk, 1848 ve 1871 ayaklanmalarını hazırlayan politik ve ekonomik bunalımların doğmasına neden olmuş, Modern hareket de tam bu ortamda filizlenmiştir. Hatta hareketin bir kanadı tüm bu değişimlerin çıkmazlarına cevap niteliğinde olmuştur. 1848?den sonra Modernizm, kentsel bir olgu olarak görülmüştür. Aynı zamanda Modernizasyonun temeli olan bireyselleşme, laikleşme, endüstrileşme, metalaşma ve rasyonalizasyon süreçleriyle modern kentler doğmuştur. Modern düşünceyle 1848?den sonra Aydınlanmanın doğrusal sabit düşünce yapısı sorgulanmış, kent ve kentleşmeden alınan güçle 1890?dan sonra Berlin, Viyana, Paris, Münih, Londra, New York, Chicago, Kopenhag ve Moskova gibi şehirlerde düşün ve deney çeşitliliği patlamaya başlamıştır. Yine Modern sanat içinde `yeni? şiarından yol alarak tüm süs öğelerinden ve yapay tasarımlardan arındırılan mimari, işlevselliğin önemsendiği planlarıyla dümdüz tuğladan, cam ve çelikten oluşan kesin bir dikdörtgenliğe; resim de salt biçim ve renge indirgenmiş, sonunda saf bir sanatsal öze gidecek yaklaşım sahiplenilmiştir.1972 yılında Minoru Yamasaki?nin Pruitt-Igoe toplu konutları dinamitle ortadan kaldırıldığında başka bir sürecin fitili de ateşlenmiştir. Postmodern denilen bu süreç, 1960?lardan sonra büyük bir ivme kazanan kentleşmeyle birlikte gelmiştir. Hatırlanmalı ki kentleşme, Modern Dönemi de tetikleyen önemli bir etken olmuştur. Fakat burada metropolleşen, hatta birbirine yakın şehirlerin bütünleşerek megalopolisleri oluşturduğu kentlerden bahsedilmektedir. Öte yandan toprak rantı ve piyasa, Postmodern kentlerde gözetilen iki unsur olmakta ve geçmişin yaşatılma olasılığı, eklektik bir anlayışla gerçeğe dönüştürülmektedir. Postmodernde kent, Modernizmde olduğu gibi, bütünsel bir makine olarak ele alınmamakta, hatta bütünseli parçalayacak şekilde her türlü tanımlı ve baskıcı hayat önerisinden uzak, estetik hedef ve ilkelere göre zamandışı bir anlayışla biçimlendirilmektedir. Kişiselliğe ve yerel seslerin duyulmasına önem veren çoğulcu yapıdaki Postmodern, geçmişten veya farklı kültürlerden aldığı unsurları kolajlayarak binaları ya da meydanları çeşitlendirmektedir. Bu kolaj yapı yalnızca mimaride değil aynı zamanda sosyo-ekonomik yaşantı ve sanatta da izlenmektedir. Postmodern sanatta, köklerdençok yüzeylere, derinlikli çalışmalardan çok kolaj ve montaja, işlenmiş yüzeylerden çok üst üste getirilmiş alıntı imgelere, ayakları üzerinde duran kültürel nesneden çok çökmüş bir zaman ve mekan duygusuna bağlılık gelişmiştir. Kısaca, Modern Dönem, öze ulaşma çabası sonucunda formu saf renk ve biçime indirgerken Postmodern, gerçekte bir özün hiç varolmadığı gerçeğini kabul etmiş ve sanatın bir form işi olduğu fikrini tümden reddetmiştir.



ANAHTAR KELİMELER: Modernizm, Postmodernizm, kent, form.

Abstract:
Art has been an area in which certain things are problematized in each period and which is entered into to search for a solution. Urbanization process has been a determining issue especially in Modern and Postmodern art?s searching for problems and solutions. In this study, with emphasis on urbanization phenomenon, it is searched that how the changes are reflected to the understanding of Western painting art form.13th century, wealth that the trade provided has rendered the Italian cities such as Florence, Rome and Milan to most popular cities of the era and led to a major process, the Renaissance around there. The artist being released the pressures of religion in these cities where the bourgeois order is dominant, looked at the world as an abstract individual observing their stands from a specific point in space which has a perspective. Renaissance art, by turning the form of images embodied in icons of divine being in Gothic art to human, revealed the layout of the still existence structure turning from one form into another form and reached a moderate composition in golden ratio.Europe has entered into a century of religious, political, social and economic turmoil in 17th century. The colonial understanding improved in the process following the discovery of America, and precious metals such as gold and silver from the New World has strengthened the economies of countries such as the UK, The Netherlands, and France. However, with the contribution of scientific studies in this century, the Earth-centered model of the universe of Renaissance had been destroyed; and the idea that human is the center of everything lost its importance. Excessive sense of individualism turned into a sense of social cohesion, and objective reality has been given with a subjective view, that is, based on sentimentality and imagination. Seen from place to place with Mannerism, and gradually emerging in Baroque art, free use of light and shadow contrast at highest levels has been significant. In parallel, the order of existence was attempted to establish in movement growing by passing from one form to another form.Starting with advances of agriculture and animal husbandry, the development in modern life has increased exponentially with population growth, developments in transportation and the industry, and the mutual influence of all these developments has been the trigger force to create a new world. With the Industrial Revolution in 1770, rural-urban migration increased; industrialization and mechanization began to transform the texture of urban architecture. All of these changes brought unrest, led to the emergence of the political and economic crises preparing riots of 1848 and 1871, and the modern movement stems from exactly this environment. A wing of that movement has even been a response to the dilemma of all of these changes. Modernism has been seen as an urban phenomenon after 1848. Modern cities were born with individualization, secularization, industrialization, commodification and rationalization processes which are the basis of the modernization at the same time. Constant linear mindset of the Enlightenment was questioned with modern thought after 1848, and with the power taken from city and urbanization, a variety of thought and test began to flourish in cities like Berlin, Vienna, Paris, Munich, London, New York, Chicago Copenhagen and Moscow after 1890. Also architecture purified from artificial designs and ornamental items in the modern art advancing by the `new? slogan, was reduced to a precise rectangular form which consists of very straight brick, glass and steel with plans heeded importance to functionality; art was reduced to a pure form and color, and eventually approach which would lead to a pure artistic essence was appreciated.When Pruitt-Igoe public housing of Minoru Yamasaki was eliminated with dynamite fuse in 1972, this situation also fired another process. This process is called postmodern, and it came with urbanization which accelerated largely in the 1960s. It should be remembered that urbanization has been an important factor in triggering the Modern Era. Unearned income of soil and the market are two factors favored in post-modern cities and the possibility of experiencing the past converted into reality with an eclectic approach. City in postmodern, as well as in Modernism, is not considered as a holistic machine; or even away from any kind of defined and oppressive way of life proposals which disintegrates holistic, it is shaped with a timeless approach according to aesthetic objectives and principles.Postmodern, which has pluralist structure and emphasis on individuality and local voices to be heard, diversifies buildings or squares by making a collage with the elements of the past or different cultures. This collage structure is not only observed in architecture but also the socio-economic life and art at the same time. In postmodern art, commitment to roots rather than the surface, collage and installation rather than in-depth studies, superimposed quoted images rather than processed surfaces, and decadent sense of time and space rather than the cultural object standing on its feet has evolved. In short, while the Modern Period is reducing form to pure color and shape as a result of an attempt to reach the essence, postmodern accepts the fact that in reality an essence never exists and unequivocally rejected the idea that art is the work of form.




KEYWORDS: Modernism, Postmodernism, city, form.