Fârâbî'de ve Quine'da dil - anlam ve doğruluk ilişkisi
The relation between language - meaning and truth in al - Fârâbî and Quine
Yazar: MUSTAFA YEŞİL
Danışman: PROF. DR. İSMAİL LATİF HACINEBİOĞLU
Süleyman Demirel Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Felsefe = Philosophy
Dizin: Anlam = Meaning ; Bilim felsefesi = Science philosophy ; Dil = Language ; Doğruluk = Accuracy ; Farabi = Farabi ; Felsefe = Philosophy ; Mantık = Logic ; Quine, W.V = Quine, W.V

Özet:
Dil, anlam ve doğruluk hakkındaki farklı teorileri bilmek farklı felsefî gelenekleri ve sosyal kabulleri doğru bir şekilde anlama bakımından önem arz etmektedir. Çünkü bu üç konu ve onlar arasındaki ilişki, felsefenin ve bilimin her dönem gündeminde olan en temel tartışmadır. Fârâbî (870-950) ve W. V. Quine (1908-2000) farklı dönemlerde ve kültürel geleneklerde yaşamış olsalar bile, ilgili konularda mukayeseye olanak sağlayan ilginç ve önemli kanaatlere sahiptirler. Bu yönüyle bu araştırma öncelikle, bütün bilimlerle ilgili olma bakımından dil üzerine yoğunlaşmakta; daha sonra ise dil, anlam ve doğruluk arasında bir münasebetin olup olmadığını sorgulamaktadır. Anlam başlığı altında incelenen hususlar elbette bu araştırmanın en tartışmalı konularıdır. Çünkü Fârâbî ve Quine dil hakkında benzer kanaatlere sahip olsalar da, anlam konusunda bir hayli farklı bakış açılarına sahiptirler. Nitekim buradaki farklılık bilimsel ve felsefî teşebbüslerin metodolojik yapılarını belirleme bakımından anlam teorilerinin ne kadar önemli olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Fârâbî doğruluğu dil, anlam ve tabiat arasındaki uygunluk ile izah etmekte ve araştırılan konuların çoğunda tam doğruluğa ulaşmanın mümkün olmadığını iddia etmektedir. Quine ise Mantıkçı Pozitivizm tarafından benimsenen anlamın doğruluk teorisine ciddi eleştiriler yöneltmekte ve doğru olan bir şeyin dilden veya anlamdan dolayı doğru olmadığını iddia etmektedir. Aslında her iki filozofun anlam ile alakalı kanaatleri onların doğruluk ile alakalı kanaatlerini doğrudan belirlemektedir.

Anahtar Terimler: 
Dil, Anlam, Doğruluk, Bilim, Metodoloji, Mantık.

Abstract:
To know the different theories about language, meaning and truth is beneficial in terms of correct understanding the distinctive philosophical traditions and social acceptations because these mentioned three topics and the relation between them are the most fundamental discussion area for all times of philosophy and science. Even if al-Fârâbî (870-950) and W. V. Quine (1908-2000) lived in different periods of time and cultural traditions, they have interesting and important views on these topics enabling to a comparative study. This research firstly focuses on language in terms of relating to all sciences and then inquires whether there is a relation between language, meaning and truth. The issues discussed under the title of meaning are the most controversial themes of this study because even though al-Fârâbî and Quine have similar views on language, they have considerable different perspectives on meaning. The dissimilarity here clearly presents how the meaning theories are important in terms of determining the methodological structures of scientific and philosophical attempts. Al-Fârâbî considers truth as the correspondence between language, mind and nature and claims it is not possible to access the whole truth in the majority of the investigated subjects. Quine criticizes the verification theory of meaning adopted by logical positivism and asserts that what a true is not true by virtue of language or meaning. In fact both philosophers' views on meaning directly determine their perspectives on truth.

Key Terms: 
Language, Meaning, Truth, Science, Methodology, Logic.