Melisa (Melissa officinalis L.) genotiplerinin in vitro ve in vivo koşullarda tuz stresine yanıtlarının belirlenmesi.
Responses of lemon balm (Melissa officinalis L.)genotypes to salt stress in vitro and in vivo conditions
Yazar: GÖKHAN AYDIN
Danışman: PROF. DR. HAKAN TURHAN
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Biyoteknoloji = Biotechnology
Dizin: Tarla bitkileri = Field crops

Özet:
Bu çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü ve Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü Doku Kültürü ve Biyoteknoloji laboratuarlarında 2011-2012 yıllarında yürütülmüştür. Denemde, Kazdağı florasından toplanan Melissa officinalis altissima, Çanakkale yöresinde yetiştirilen yerel hat Melissa officinalis L. ve İtalyan kökenli hat Melissa officinalis L. olmak üzere üç melisa (oğulotu) genotipi kullanılmıştır. Araştırmada, melisa bitkisinin (Melissa officinalis L.) in vitro ve in vivo koşullarda tuz stresine yanıtlarını ve iki yetiştirme ortamında ölçülen karakterler arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. İlk olarak, steril in vitro bitkilerden elde edilen aksiller sürgünler kullanılarak, melisa genotiplerinin farklı yoğunluklarda NaCl eklenmiş MS besi ortamlarına yanıtları incelenmiştir. Bu in vitro denemesinde tuz yoğunluğunun artışı ile ölçülen tüm karakterlerde azalma görülmüştür. Örneğin, bitki boyu, en yüksek tuz uygulamasında (%1,00), kontrole göre %13 olmuştur. Ayrıca tuzluluğa verdikleri yanıt bakımından genotipler arasında önemli farklılık belirlenmiştir. İn vitro koşullarda yapılan korelasyon analizinde, ölçülen bütün karakterlerin yüksek ve önemli düzeyde birbiriyle ilişkili olduğu belirlenmiştir. İkinci aşamada ise, in vitro koşullarda çoğaltılan bitkiler in vivo koşullara aktarılarak, burada uygulanan tuz yoğunluklarına yanıtları incelenmiştir. Burada kontrol grubuna göre %0,4 tuz yoğunluğunda bitki yaş ağırlığı %66'ya düşmüştür. Bitki bünyesindeki iyon dengesine bakıldığında, tuz uygulaması ile bazı mineral maddelerin miktarında artış, bazılarında azalma görülmüştür. Tuzun etkisi ile protein miktarında azalma, toplam fenolik madde miktarında artış belirlenmiştir. İn vitro ve in vivo koşulların karşılaştırılması amacıyla yapılan korelasyon analizinde, in vitro bitki boyu ile in vivo bitki bünyesindeki sodyum miktarı (-0,712) arasında negatif yönlü önemli bir ilişki tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu önemli korelasyonlar melisada in vitro tuzluluk testleri, in vivo koşullar öncesi, genotiplerin yanıtları hakkında bazı bilgiler vereceği belirlenmiştir.

Abstract:
This study was conducted in Tissue Culture Laboratory of Department of Field Crops and Biotechnology Laboratory of Agricultural Faculty during 2011-2012. In the study, a genotype grown in Kazdağı (Ida Mountain) flora, a genotype grown in the region of Çanakkale as a local line and an Italian genotype were used. The aim of the study is to determine the responses of lemon balm genotypes to salinity in both in vitro and in vivo conditions, and to investigate the relationships between the characters measured in vitro and in vivo conditions. At first, using the axillary shoots obtained from the sterile in vitro plantlets, the responses of lemon balm genotypes to MS medium supplemented with different concentrations of NaCl were determined. In this in vitro experiment, all measurements taken decreased with increasing salt concentrations. For example, plant height with the highest salt treatment (%1,00) was 13% compared to the control). There were also significant differences between the genotypes in terms of their responses to salinity. According to correlation analysis, all measured characters were positively and highly correlated each other. In the second stage, the plantlets were transferred to in vivo condition from in vitro conditions. And then salt concentrations were used to determine the response to plantlets in vivo condition. Plant fresh weight reduced to 66% at %0,4 salt concentration compared to the control. When ion balance in plant is considered, some of them decreased whereas some of them increased. With the salt effect, amount of total protein decreased while total mineral elements measured in plants increased. In order to compare in vitro and in vivo condition, the results of correlation analyses indicated that the highest and significant correlation coefficient (-0,72) was obtained between in vitro plant height and in vivo Na content. As a result, these significant correlations showed that in vitro salt screenings prior to in vivo screenings may give some information about the responses of the genotypes.