Vajinal doğum yapan annelere motivasyonel görüşme tekniği ile verilen emzirme eğitiminin emzirme motivasyonu, öz yeterliliği ve bağlanma üzerine etkisi
The effect of breastfeeding education delivered through motivational interviewing on breastfeeding motivation, self-efficacy, and maternal bonding in mothers giving vaginal birth
Yazar: ÖZGE PALANCI AY
Danışman: DOÇ. DR. SONGÜL AKTAŞ
Karadeniz Teknik Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Hemşirelik = Nursing ; Kadın Hastalıkları ve Doğum = Obstetrics and Gynecology

Özet:
Araştırmanın amacı vajinal doğum yapan annelere motivasyonel görüşme tekniğiyle verilen emzirme eğitiminin emzirme motivasyonu, öz yeterliliği ve bağlanma üzerine etkisini incelemektir. Araştırma tipi randomize kontrollü çalışmadır. Çalışma Gümüşhane Devlet Hastanesinde Mayıs 2023-Ağustos 2024 tarihleri arasında vajinal doğum yapmış primipar annelerle gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda 40, kontrol grubunda 40 olmak üzere toplam 80 anne araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Deney grubundaki annelere, doğum sonrası ilk 20 ila 24. saatler arasında, postpartum dönemde ise 2-5., 13-17. ve 30-42. günler arasında toplam dört kez motivasyonel görüşme tekniğiyle emzirme eğitimi verilmiştir. Kontrol grubundaki anneler standart bakım almıştır. Araştırma verileri "Anne Tanıtıcı Bilgi Formu", "Primipar Emzirme Motivasyon Ölçeği (PEMÖ)" ,"Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği (EÖYÖ)", "Anne-Bebek Bağlanma Ölçeği (ABBÖ)" ve " Motivasyonel Görüşme Önem ve Güven-Yeterlilik Derecelendirme Cetveli" formlarıyla toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde yüzdelik, ortalama, ortanca, minimum ve maksimum değer aralığı, Student t, Mann Whitney U, Robust ANOVA, Friedman ve Varyans analiz testleri uygulanmıştır. Araştırmada motivasyonel görüşme tekniği ile verilen emzirme eğitiminin PEMÖ'nün alt boyutlarından "emzirmeye verilen değer" (F=6.193; p=0.006; η2=0.074), "öz etkililik" (F=7.088; p= 0.002; η2=0.083), "ebe desteği" (F=22.302; p<0.001; η2=0.022)" puan ortalaması üzerine istatistiksel açıdan anlamlı etkisinin olduğu, başarı beklentisi (F=4.145; p=0.126) puanı üzerine ise anlamlı bir etkisinin olmadığı saptanmıştır. Annelerin izlem döneminde EÖYÖ (F=3.650; p=0.041; η2=0.045) ve ABBÖ (F=8.584; p=0.014) toplam puan ortalaması, deney grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Çalışmada deney grubundaki annelerin eğitim sonrası ile izlem döneminde "Motivasyonel Görüşme Önem ve Güven-Yeterlilik Derecelendirme Cetveli" puan ortalaması, kontrol grubuna göre yüksek bulunmuştur (p<0.005). Sonuç olarak, annelere motivasyonel görüşme tekniğiyle verilen emzirme eğitiminin; emzirme motivasyonu (emzirmeye verilen değer, öz etkililik, ebe desteği alt boyutları), emzirme öz yeterliliği, anne-bebek bağlanması, emzirmeye verdiği önem ve emzirmede kendisine duyduğu güven-yeterlilik üzerine olumlu etkisinin olduğu saptanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Anne, Emzirme, Motivasyonel Görüşme, Öz Yeterlilik

Abstract:
This study aimed to examine the effect of breastfeeding education using the motivational interviewing technique on breastfeeding motivation, self-efficacy, and mother-infant bonding among mothers who had vaginal birth. Conducted as a randomized controlled trial at Gümüşhane State Hospital from May 2023 to August 2024, the study included 80 primiparous mothers divided into an experimental group and a control group, each with 40 mothers. The experimental group received breastfeeding training using the motivational interviewing technique within 20 to 24 hours after delivery and had four sessions on the 2nd-5th, 13th-17th, and 30-42nd days postpartum, while the control group received standard care. Data were collected using the "Maternal Information Form," the "Primipara Breastfeeding Motivation Scale (PBMS)," the "Breastfeeding Self-Efficacy Scale (BSES)," the "Mother to Infant Bonding Scale (MIBS)," and the "Motivational Interviewing Importance and Confidence-Sufficiency Scale." Statistical analysis included percentage, mean, median, minimum and maximum value range, Student's t-test, Mann-Whitney U test, robust ANOVA, Friedman test, and variance analysis tests. Results showed that while breastfeeding education given with the motivational interviewing technique had a statistically significant effect on the mean scores of the sub-dimensions "value ascribed to breastfeeding" (F=6.193; p=0.006; η2=0.074), "self-effectiveness" (F=7.088; p=0.002; η2=0.083), and "midwife support" (F=22.302; p<0.001; η2=0.022) of the PBMS, it did not have any significant effect on the "expectation of success" (F=4.145; p=0.126). In the follow-up period, the mean total scores of the experimental group were statistically significant compared to the control group in terms of the mean scores of the BSES (F=3.650; p=0.041; η2=0.045) and the MIBS (F=8.584; p=0.014). The mean scores of the experimental group on the "Motivational Interviewing Importance and Confidence-Sufficiency Scale," after the training and during the follow-up period, were found to be higher than those of the control group (p<0.005). In conclusion, breastfeeding education given to mothers using the motivational interviewing technique had a positive effect on breastfeeding motivation (including value ascribed to breastfeeding, self-effectiveness, and midwife support), breastfeeding self-efficacy, mother-infant bonding, the importance attached to breastfeeding, and confidence and sufficiency in breastfeeding.
Keywords: Breastfeeding, Mother, Motivational Interviewing, Self Efficacy