Aksaray'da vakıf kültürüne bir örnek: Karamanoğlu Mehmet Bey Camii Vakfı (19. Yüzyıl)
An example of foundation culture in Aksaray: The Karamanoğlu Mehmet Bey Mosque Foundation (19th century)
Yazar: SEFA ALP
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELAHATTİN SATILMIŞ
Aksaray Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Tarih Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Tarih = History
Dizin: 19. yüzyıl = 19. century ; Aksaray = Aksaray ; Karamanoğlu Mehmet Bey Cami = Karamanoğlu Mehmet Bey Mosque ; Osmanlı Devleti = Ottoman State ; Osmanlı Dönemi = Ottoman Period ; Vakıf hizmetleri = Foundation services ; Vakıflar = Foundations

Özet:
Vakıf, genel olarak insanların elindeki malının bir kısmını veya tamamını Allah'ın rızasını
kazanmak için sarf etmesidir. Bu düşünce ile 19. yüzyılda Aksaray'da birçok yeni vakıf
kurulduğu gibi daha önceki dönemlerde kurulan vakıfların önemli bir kısmı da faaliyetlerini
devam ettirmiştir. Vakıfların gelirleri genellikle buğday, arpa, çavdar, burçak vb. mahsuller
ile bostan, kovan ve kırmızı boyadan elde edilen öşür hisselerinden oluşmaktadır. Bunun
yanı sıra bağ, bahçe, değirmen, han ve dükkân gibi yerlerden elde edilen kiralar da vakıfların
gelirleri arasında yer almaktadır. Aksaray için tarihi bir öneme sahip olan Karamanoğlu
Mehmet Bey Camii, Anadolu Selçuklu Devleti döneminde inşa olunmuş ve daha sonraki
yıllarda onarım görerek günümüze kadar ulaşmıştır. Bu cami arşiv kayıtlarında
Karamanoğlu İbrahim Bey Camii, Karamanoğlu Camii ve Cami-i Kebir (Ulu Camii)
şeklinde geçmektedir. 19. yüzyılda camide mütevelli, imam, hatip, müezzin, ferraş vb. görev
yapmaktadır. Bu görevlilere genellikle günlük yarım ilâ iki akçe arasında bir ücret ödenmiş
ve bunun yanı sıra vakfın senelik gelirlerinden de belirli hisseler verilmiştir. Karamanoğlu
Mehmet Bey Camii Vakfı'nın gelirlerini genellikle Aksaray'ın merkeziyle köy ve
mezralarından elde edilen öşür hisseleri oluşmaktadır. Elde edilen gelirler ile camide görevli
olan kişilerin maaşları ödenmiş ve bunun yanı sıra caminin tamir, kilim, perde, aydınlatma,
vergi vb. masrafları karşılanmıştır.

Abstract:
In general, the foundation is people's spending some or all of their properties in order to get
the sake of Allah. With this thought, many new foundations were established in Aksaray in
19th century and a considerable part of the foundations that were established in previous
periods continued their activities in these years. The incomes of the foundations geneally
consisted of the share of the tithe obtained from the sale of wheat, barley, rye, vetch and
incomes from greenhouses, beehives, red dye. Besides, rents obtained from places like
vineyards, gardens, mills, inns and shops were among the incomes of the foundation. Karamanoğlu Mehmet Bey Mosque,
which has a historical importance for Aksaray, was built during the Anatolian Seljuk State
and manages to come up to this day with various repairs in the following years. This mosque
is mentioned as Karamanoğlu Ibrahim Bey Mosque Karamanoğlu Mosque and Grand
Mosque in the archive records. In the 19th century, trustee, imam, orator, muezzin and
ferrash were serving in this mosque. Generally these dues were paid a fee of between half
akches and two akches per day, as well as certain shares of the foundation's annual income.
The revenues of the Karamanoğlu Mehmet Bey Mosque Foundation mostly consist of the
rents money obtained from the villages and the arable fields of Aksaray, such as Rumdiğin,
Sorsoy, Göstük and Dadasun as well as rent income obtained from some localities. With the
revenues obtained, the salaries of the people in charge of the mosque were paid and the
expenses of repair, rug, mat, lighting of the mosque were met.
Science Code : 116114
Key Words : Aksaray, Foundation, Karamanoğlu Mehmet Bey Mosque Foundation, 19th
Century.
Page Number : 171
Supervisor : Faculty Member Selahattin SATILMIŞ of the people in charge of the mosque were paid and the expenses of repair, rug, mat, lighting of the mosque were met.