Kayıp yaşamlara tanıklık: Türkiye'de belgesel fotoğraf ve yoksulluğun belgelenmesi
Testimony to the lost lives: documentary photograph in Turkey and documentation of poverty
Yazar: SEMRA DURSUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP TALAY TURNER
İstanbul Bilgi Üniversitesi / Lisansüstü Programlar Enstitüsü / Kültürel İncelemeler Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Sosyoloji = Sociology
Dizin: Belgesel fotoğraf = Documentary photography ; Fotoğraf = Photograph ; Fotoğraf sanatı = Photography art ; Yoksulluk = Poverty

Özet:
İnsanlık tarihinin her döneminde insan yaşamı için doğrudan bir tehlike oluşturan
yoksulluk, çağdaş toplumların da başlıca sorunlarından biri olarak karşımıza
çıkıyor. En başından beri bireyin temel ihtiyaçları ve yaşam kalitesi göz önünde
bulundurularak iktisadi çerçevede tanımlanmaya çalışan yoksulluk kavramı bugün
iktisadi sınırlarını aşarak sosyolojik alanda da ele alınması gereken bir olgu olarak
gündeme geliyor. Bu durum, tanımı ve sınırları güç olan yoksulluk kavramının
daha da çetrefilli bir hal almasına neden olurken, kavramın değişik kriterlerle
tekrar ele alınması gerektiğinin de altını çiziyor. Bu nedenle yoksulluk bugün
birçok kavramla birlikte tarif edilmeye çalışılıyor. Kentsel yoksulluk kavramı da
bu yeni yoksulluk kavramlarından biri olarak anılmaya başlıyor.
Son yıllarda ekonomik faaliyetleri yönetmekten uzaklaşıp "modernleşme" adı
altında büyük bir hızla değişim ve dönüşüm geçiren kentler, aynı hızla yeni
yoksul kentlilerin oluşmasına da zemin hazırlıyor. Kentsel yoksulluk kavramı,
yoksulluğu yokluk ve bedensel tehlike anlamlarının ötesinde sosyal bir mesele
haline getiriyor.
"Kayıp Yaşamlara Tanıklık: Türkiye'de Belgesel Fotoğraf ve Yoksulluğun
Belgelenmesi" başlıklı bu çalışma kentsel yoksulluğun belgesel fotoğraf
projelerindeki görünümüne odaklanıyor. 1990 sonrası Türkiye'sinde yoksulluğun
belgesel fotoğraflardaki yansımasını ele alan çalışma, öncelikle fotoğrafın ne
olduğu konusunu tartıştırıyor. Çalışmada, belgesel fotoğraf anlayışının toplumsal
işlevinden yola çıkılarak bu konuda geçmişte yapılmış dünyadaki etkili örnekler
inceleniyor. Türkiye'de yeni nesil belgesel fotoğrafın kentsel yoksulluğu nasıl
gösterdiği ve temsil ettiği konusuna odaklanan çalışma, ele aldığı örnekleri;
kentsel dönüşüm projeleri kapsamında dönüştürülen mahalleler, Tarlabaşı semti
ve Edirne Menzilahir bölgesi çerçevesinde sınırlandırıyor.

Anahtar kelimeler: Belgesel Fotoğraf, Yoksulluk, Kentsel Yoksulluk

Abstract:
Poverty, which poses a direct danger to human life in every period of human
history, is also one of the major problems of contemporary societies. The concept
of poverty, which has been tried to be defined in the economic framework by
considering the basic needs of the individual and the quality of life from the
beginning goes beyond the economic boundaries and comes to the agenda as a
phenomenon that should be dealt with in the sociological field. This situation
makes the concept of poverty, whose definition and limits are difficult, become
more complicated and underlines that the concept should be reconsidered with
different criteria. For this reason, poverty is being tried to be described with
various terms today. The concept of urban poverty is also beginning to be called
as one of these new concepts of poverty.
In recent years, cities that have moved away from managing economic activities
and have undergone rapid changes and transformations under the name of
modernization, are preparing the ground for new poor citizens. The concept of
urban poverty makes poverty a social issue beyond the meaning of neediness and
bodily danger.
This work, titled "Testimony to the Lost Lives: Documentary Photograph in
Turkey and Documentation of Poverty", focuses on the image of urban poverty in
documentary photography projects. The study first discusses what photography is
and then examines the influential examples in the world while focusing on the
social function of the documentary photography. The study further focuses on
how a new generation of documentary photography in Turkey shows and
represents the urban poverty, and limits the examples in the framework of
neighborhoods transformed under urban transformation projects, namely the
Tarlabaşı district and Edirne the Menzilahir region.

Keywords: Documentary Photograph, Poverty, Urban Poverty