Alerjik rinit tanılı çocuklarda uyku kalitesinin tedavi ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between sleep quality and treatment in children with allergic rhinitis
Yazar: EZGİ TELLİ
Danışman: DOÇ. DR. MEHMET YAŞAR ÖZKARS
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases

Özet:
Amaç: Alerjik rinit (AR), burun mukozasının immunoglobulin E (IgE) aracılı reaksiyonu sonucunda oluşan nazal semptomların görüldüğü bir rinit tipidir. AR'nin prevalansı dünyada giderek artmaktadır. Çocukların yaşam kalitelerinin, uyku düzenlerinin, akademik ve sosyal başarılarının AR'ye bağlı olarak olumsuz yönde etkilendiği yapılan çalışmalar ile gösterilmiştir. Bu çalışmanın amacı, AR'li hastalarda uyku kalitesini değerlendirmek ve tedavinin AR'li hastaların uyku kalitesi üzerindeki etkisini gözlemlemektir.
 
Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Alerji ve İmmünoloji polikliniğine Mart 2023-Temmuz 2023 tarihleri arasında başvuran, 8-18 yaş arası AR tanılı toplam 167 olgu çalışmaya dahil edildi. Çalışma prospektif-kesitsel, anket çalışması olarak tasarlandı. Uyku bozukluğu tanısı ve AR dışında epilepsi, hipotiroidi, juvenil romatoid artrit, enurezis nokturna, inflamatuar barsak hastalığı, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu gibi  komorbid ek hastalığı olanlar çalışmaya dahil edilmedi. Çalışmaya dahil edilen olguların, AR tedavisinden önce ve tedaviden 1 ay sonraki uyku kaliteleri Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ile değerlendirildi. PUKİ skoru 21 puan üzerinden 5'in üstünde olan olgular 'kötü uyku kalitesinine sahip' olarak yorumlandı. Ayrıca olguların, sosyo-demografik özellikleri (yaş, cinsiyet, kilo gibi) ve AR tanısına yönelik laboratuvar tetkik sonuçları kaydedildi. İstatistiksel değerlendirme IBM SPSS (Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi)17 kullanılarak yapıldı.
Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 167 olgunun 84'ü (%50,3) kız, 83'ü (%49,7) erkekti. Olguların medyan yaşı 11 yaş 10 ay olarak saptandı. Olguların dosyaları incelendiğinde, laboratuvar tetkiklerinden eozinofil medyan değeri %3,7, total IgE (tIgE) medyan değeri 153 IU/L olarak saptandı. Olguların 129'unda (%77,2) bir veya birden çok alerjene karşı duyarlılık saptandı. En sık alerjen duyarlılığı 110 olgu (%65.9) ile ev tozu akarlarına karşı saptandı. Çalışmadaki tüm olgulara intranazal kortikosteroid (İNKS) tedavisi başlandığı saptandı. Bazı olgulara İNKS tedavisine ek olarak, oral/intranazal H1 antihistaminik ve/veya lökotrien reseptör antagonisti (LTRA) tedavilerinin başlandığı saptandı. Olguların tedavi sonrası toplam nazal semptom skorlarında (TNSS) tedavi öncesine göre istatistiksel olarak azalma saptandı. PUKİ ölçeğine göre, AR tedavisi başlamadan önce 139 olgunun (%83,2) uyku kalitesi kötü iken 1 aylık AR tedavisinden sonra sadece 9 olgunun (%5,4) uyku kalitesinin kötü olduğu saptandı. Olguların, AR tedavisi ile PUKİ skorlarındaki azalma; uyku kalitelerindeki iyileşmesi arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı saptandı. Ayrıca çalışmada, AR tedavisi sonrasında görülen semptom şiddetindeki azalma ile uyku kalitesindeki iyileşme arasında anlamlı korelasyon saptandı.

Sonuç: AR, çocuklarda uyku bozukluğuna neden olmaktadır.  AR hastalarında görülen bu uyku bozuklukları tedavi ile iyileştiği görülmektedir. Bu yüzden klinisyenler, polikliniklere AR şüphesi veya tanısı ile gelen hastaların uyku kalitesini de hem  tedavi öncesi hem  sonrası değerlendirmelidir. Tedavi ile uyku bozukluklarının düzelmediği hastalar, Kulak Burun Boğaz ve çocuk psikiyatrisi branşlarına yönlendirilmelidirler.
 
Anahtar kelimeler: Alerjik rinit, uyku, PUKİ, İntranazal kortikosteroid

Abstract:
Objective: Allergic rhinitis (AR) refers to a form of rhinitis characterised by nasal symptoms that arise due to an immune response mediated by immunoglobulin E (IgE) within the nasal mucosa. The prevalence of (AR) is on the rise worldwide. Studies have indicated that children with AR, experience detrimental effects on their quality of life, sleep patterns, and academic and social success. The objective of this study is to evaluate the sleep quality among patients diagnosed with allergic rhinitis (AR) and to examine the impact of medication on their sleep quality.
Materials and Methods: The study comprised 167 patients, aged 8-18 years, who were diagnosed with allergic rhinitis and admitted to the Pediatric Allergy and Immunology Outpatient Clinic of Health Sciences University Ümraniye Training and Research Hospital from March 2023 to July 2023. The research was conducted in the form of a prospective cross-sectional survey study. Patients with concomitant conditions and a diagnosis of a sleep problem were excluded from the study. Prior to starting treatment for allergic rhinitis and one month later, the patients' sleep quality was assessed using the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI).A PSQI score of more than 5 out of 21 was considered to be indicative of poor quality sleep. The study also included the sociodemographic variables (such as age, sex, weight, etc.) and laboratory findings for the purpose of diagnosing AR. The statistical analysis was conducted using IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 17.
Results: The study comprised a total of 167 patients, with 84 (50,3%) being female and 83 (49,7%) being male. The patients' median age was 11 years and 10 months. The median values for eosinophil levels and total immunoglobulin E (IgE) were determined to be 3,7% and 153 IU/L, respectively. A total of 129 patients (77,2%) exhibited signs of sensitivity to one or more allergens. House dust mite accounted for the highest prevalence of allergen sensitivity, with 110 cases (65,9%). All patients included in the study received treatment with intranasal corticosteroids (ICS). In certain cohorts of patients, the administration of oral or intranasal H1 antihistamine and/or leukotriene receptor antagonist (LTRAs) treatments were commenced alongside INKS treatment. In comparison to the pre-treatment period, the patients' total nasal symptom scores (TNSS) significantly decreased following the treatment. Based on the findings of the (PSQI), it was observed that before to the initiation of AR treatment, a total of 139 patients (83,2%) exhibited poor sleep quality, whereas only 9 patients (5,4%) continued to have poor sleep quality after one month of AR treatment. The study revealed a strong statistically significant relationship between the AR treatment and the reduction in PSQI score, as well as the enhancement of sleep quality. Furthermore, a notable correlation has been noted between a decrease in symptom severity and an improvement in sleep quality following treatment for AR. 

Conclusion: AR has been found to be associated with sleep disturbances in pediatric patients. Treatment has been found to improve sleep disturbances observed in persons diagnosed with AR. Hence, it is essential for clinicians to assess the sleep quality of patients who have been diagnosed with AR both before and after the treatment. For patients who have sleep disturbances that do not show improvement following treatment, it is recommended that these patients should be referred to otolaryngology and child psychiatry.

Key words: Allergic rhinitis, sleep, PSQI, Intranasal corticosteroids