Üniversite öğrencilerinde pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin besin tüketimi, beden kütle indeksi ve vücut kompozisyonu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between cooking and food preparation skills and dietary intake, body mass index, and body composition in university students
Yazar: SENA NUR BOYOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE SAVICI
Biruni Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics

Özet:
Pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerine sahip olmak, bireylerin beslenme ve diyet kalitelerini iyileştirebilir. Bu çalışmada üniversite öğrencilerinde pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin besin tüketimi, beden kütle indeksi ve vücut kompozisyonu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma Mart-Mayıs 2023 tarihleri arasında Biruni Üniversitesi'nde eğitim gören 18 yaş ve üzeri 242 kişi üzerinde yürütülmüştür. Çalışmaya katılan bireylere yüz yüze görüşme ile veri toplama formu ve Biyoelektrik İmpedans Analiz cihazı ile ölçüm analizi uygulanarak bireylerin demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri, beslenme alışkanlıkları, pişirme ve yiyecek hazırlama ile ilgili bilgileri, pişirme yöntemlerine göre besinlerin tüketim sıklığı, pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri ve 24 saatlik besin tüketimleri sorgulanmıştır. Becerilerin sorgulanmasında Lavelle ve arkadaşları tarafından geliştirilen Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerileri (PB ve YHB) ölçeği kullanılmıştır. Pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri ile besin tüketimi ve antropometrik ölçümler arasındaki ilişki korelasyon testiyle araştırılmıştır. Kadınlarda, pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri toplam ölçek puanı ile karbonhidrat tüketimi arasında negatif yönde ve erkeklerde enerji, protein, yağ, magnezyum ve D vitamini tüketimleri arasında pozitif yönde önemli bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0,05). Kadın ve erkeklerde toplam ölçek puanı ile BKİ arasında pozitif yönde bir ilişki olmasına rağmen herhangi bir önemlilik tespit edilememiştir (p>0,05). Kadınlarda toplam ölçek puanı ile antropometrik ölçümler arasında önemli bir ilişki saptanamasa da, erkeklerde toplam ölçek puanı ile kas kütlesi arasında pozitif yönde önemli bir ilişki olduğu görülmüştür (p<0,05). Sonuç olarak; üniversite öğrencilerinin sağlıklı beslenme ve beden kompozisyonu hedeflerine ulaşmalarını desteklemek için pişirme ve yiyecek hazırlama becerilerinin geliştirilmesi önemli bir stratejik unsur olabilir.

Abstract:
Having cooking and food preparation skills can improve individuals' nutrition and diet quality. This study aims to evaluate the relationship between cooking and food preparation skills, food consumption, body mass index (BMI), and body composition in university students. The study was conducted on 242 individuals aged 18 and above at Biruni University between March and May 2023. Participants were interviewed face-to-face, and data were collected using a questionnaire and Bioelectrical Impedance Analysis device, assessing demographic characteristics, anthropometric measurements, dietary habits, cooking and food preparation knowledge, frequency of food consumption based on cooking methods, cooking and food preparation skills, and 24-hour dietary intake. The CS and FS measure developed by Lavelle and colleagues was used to assess skills. The relationship between cooking and food preparation skills, food consumption, and anthropometric measurements was investigated using correlation tests. In females, a negative relationship was observed between cooking and food preparation skills' total score and carbohydrate consumption, while in males, there was a positive relationship with energy, protein, fat, magnesium, and vitamin D intake (p<0,05). Although there was a positive relationship between total score and BMI in both genders, it was not significant (p>0,05). While no significant relationship was found between total score and anthropometric measurements in females, a positive relationship was observed between total score and muscle mass in males (p<0,05). In conclusion, enhancing cooking and food preparation skills may be a crucial strategy to support university students in achieving their goals for healthy nutrition and body composition.