İlk okuma yazma öğretimine etki eden temel faktörlerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Investigation of the fundamental factors affecting first literacy education according to teacher's opinions
Yazar: BÜŞRA TÜRKÜCÜ TABAK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHİTTİN SAĞIRLI
Marmara Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / İlköğretim Ana Bilim Dalı / Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Başarı = Success ; Başarı sağlayıcılar = Success enablers ; Okuma-yazma öğretimi = Reading-writing instruction ; Öğrenci başarısı = Student achievement ; Öğretim yöntemleri = Teaching methods ; Öğretmen görüşleri = Teacher opinions

Özet:
İlk okuma yazma öğretimi başarısını olumlu veya olumsuz yönde etkileyen birçok faktör 
bulunmaktadır. Süreç içerisinde bu faktörler öğrencinin kendisine bağlı olabileceği gibi 
kendisinden bağımsız olarak okul ve çevre, aile/veli, öğretmen ve eğitim-öğretim programından 
da oluşmaktadır. Tüm belirtilen unsurların sürece ayrı ayrı ya da eş zamanlı olarak belirli 
ölçülerde etkileri olabilmektedir. İlk okuma yazma sürecini yöneterek yakından takibi sağlayan 
kişiler ise sınıf öğretmenleridir. 
Bu araştırmanın amacı; ilk okuma yazma öğretimine etki eden temel faktörleri, öğretmen 
görüşlerini inceleyerek eğitim-öğretimde yaşanan genel sorunların öğrencinin başarısının 
üzerinde ne kadar etkili olduğu belirlemektir. Ayrıca daha etkili ilk okuma yazma öğretimi için 
bu faktörlere yönelik çözüm önerilerinin tespit edilmesidir. Bu genel amaç kapsamında şu 
sorulara yanıt aranmıştır:
1. İlk okuma yazma öğretimine etki eden temel faktörler nelerdir?
2. İlk okuma yazma öğretimi başarısına öğrenci nasıl etki eder? (Fiziksel ve bilişsel
özellikleri, okul olgunluğu, derse ilgisi, ödevlerinin ve sınıf içi çalışmalarının takibi).
3. İlk okuma yazma öğretimi başarısına okul ve yakın çevresinin etkisi nasıldır? (Fiziksel 
imkanlarının- derslikler, araç-gereçler, sınıf mevcudu, konumu vb., eğitim kadrosunun 
yeterliliği ve idare tutumu gibi).
4. İlk okuma yazma öğretimi başarısını öğretmen faktörü nasıl etkiler? (Öğretmenin 
aldığı eğitim, mesleki tecrübe, sınıf hakimiyeti vb.).
5. İlk okuma yazma öğretimi başarısına ailenin veya özelinde velinin etkisi nasıldır?
(Temel beceri ve değerleri kazandırması, öğrencinin derse olan devamlılığı, ilgi ve 
iletişimi, ekonomik olarak tanıdığı imkanlar)
6. İlk okuma yazma öğretimi başarısına öğretim programının etkisi nasıldır? 
(Yöntem-teknikler, doyurucu uygulama örneklerine yer vermesi, yazı yönünden, 
ölçme araçları vb.).
İlk okuma yazma öğretim sürecine etki eden öğrenci, aile/veli, okul ve çevre, öğretmen ve 
eğitim-öğretim programı faktörleri özelinde sürece çeşitli yönlerden etkisini öğretmen 
görüşlerine göre incelemek üzere yapılan araştırma, nitel araştırma yöntemi desenlerinden 
durum çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından 
hazırlanan, 6 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. 
iii
Araştırmanın çalışma grubunu meslek hayatında en az üç kez birinci sınıfta ilk okuma yazma 
öğretimi yapmış 20 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın uygulaması 2020-2021 
eğitim-öğretim yılının güz ve bahar döneminde yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde, nitel 
veri analizi tekniklerinden betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlardan 
bazıları şunlardır: Sınıf öğretmenlerinin genel çıkarımları birinci sınıflarda özel olarak ilk 
okuma yazma öğretimine öğrencinin fiziksel ve bilişsel özellikleri, okul olgunluğu, derse 
ilgisi, ödevlerinin ve sınıf içi çalışmalarının takibini sağlaması süreci olumlu veya olumsuz 
olarak etkileyen faktörlerin başında gelmektedir. Öğrencinin motivasyonunu etkileyen 
durumlarda yapılacak olası iyileştirmeler, bireyin ilk okuma yazma öğrenimindeki başarısını 
da yükseltecektir. Bunu sırasıyla öğretmen, aile, eğitim-öğretim programı ve okul/çevre takip 
etmektedir. Bireyin birinci sınıfta başarılı bir ilk okuma yazma öğretim süreci geçirmesi, 
sonraki eğitim-öğretim hayatı ve sosyal hayatındaki başarılarını da etkileyeceği için 
araştırmanın konusu, tespit edilen sorunlar ve bu sorunlar için oluşturulan çözüm önerileri 
önem taşımaktadır.

Abstract:
There are many factors that affect the success of primary literacy teaching positively or 
negatively.
In the process, these factors may depend on the students themselves or independently; like 
consists of school and environment, family/parent, teacher and education program. All the 
mentioned elements may have effects on the process separately or simultaneously to a certain 
extent. Primary teachers are the people who manage the first literacy process and provide 
close follow-up.
The purpose of this research; to examine the main factors affecting the first literacy teaching 
process with the opinions of teachers and to determine how effective the general problems in 
education are on the success of the student. In addition, determine the solution proposals for 
these factors in order to make the primary literacy teaching more effective. Within the scope 
of this general purpose, answers to the following questions were sought:
1. What are the main factors affecting the primary literacy teaching?
2. How does the student affect the success of primary literacy teaching? (Physical and 
cognitive characteristics, school maturity, interest in the lesson, follow-up of homework and 
in-class studies).
3. What is the effect of the school and its immediate environment on the success of primary 
literacy teaching? (Physical facilities such as classrooms, equipment, class size, location, etc., 
adequacy of teaching staff and administrative attitude).
4. How does the teacher factor affect the success of primary literacy teaching? (Teacher's 
education, professional experience, classroom dominance, etc.).
5. What is the effect of the family or, in particular, the parents on the success of primary 
literacy teaching? (To gain basic skills and values, continuity of the student in the course, 
interest and communication, economic opportunities)
6. What is the effect of the curriculum on the success of primary literacy teaching? (Methodtechniques, including satisfactory application examples, in terms of writing, measurement 
tools, etc.).
iv
The research, which was conducted to examine the effects of various aspects of the process in 
terms of student, family/parent, school and environment, teacher and education-training 
program factors that affect the primary literacy teaching process, was carried out as a case 
study, one of the qualitative research method designs. A semi-structured interview form 
consisting of 6 open-ended questions prepared by the researcher was used to collect the data.
The study group of the research consists of 20 classroom teachers who have taught literacy in 
the first grade at least three times in their professional life. The application of the research was 
carried out in the fall and spring semesters of the 2020-2021 academic year. Descriptive 
analysis, one of the qualitative data analysis techniques, was used in the analysis of the data. 
Some results reached in the research are as follows: The general conclusions of the classroom 
teachers are the primary factors that affect the process of primary literacy teaching in the first 
grades, especially the physical and cognitive characteristics of the student, school maturity, 
interest in the lesson, the follow-up of their homework and in-class studies, positively or 
negatively. Possible improvements to be made in situations that affect the student's motivation 
will also increase the success of the individual in primary literacy learning. This is followed 
by the teacher, the family, the education program and the school/environment, respectively. 
The subject of the research, the problems identified, and the solution proposals created for 
these problems are important since the individual's successful first-year literacy teaching 
process will also affect their success in the next education-teaching life and social life.