Neccarzade Muhammed Sıddık Efendi'nin hayatı, eserleri ve tasavvuf anlayışı
Najjarzade Muhammed Sıddık Efendi's life, works and underrstanding of sufism
Yazar: DAVRON KOCHKAROV
Danışman: PROF. DR. ETHEM CEBECİOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Tasavvuf Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2010
Konu: Din = Religion
Dizin: Nakşibendiyye tarikatı = Nakşibendiyye religious order ; Neccar-zade Muhammed Sıddık Efendi = Neccar-zade Muhammmed Sıddık Efendi ; Tasavvuf = Mystic

Özet:
Araştırmamızın konusu olan tasavvuf erbabı Neccârzâde Muhammed Sıddîk Efendi XVIII. Yüzyılın önemli şahsiyetlerinden olup, İstanbul'da doğmuştur. Neccârzâde Muhammed Sıddîk Efendi'nin iki tane eseri mevcuttur. İlk eseri ?Esfâr-ı Erbaa? ikincisi ise ?Makâlât-ı Sıddîkiyye'dir. Mezkür eserlerini temel alarak tezimizi hazırlamaya çalıştık. Eserde tasavvufi kavramlar başta olmak üzere, bir sûfîde olması gereken özellikler yer almaktadır.Çalışmamız başta giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Araştırmamızın sonunda ise Neccârzâde Muhammed Sıddîk Efendi'nin türbesiyle ilgili eklere yer verdik. Tezimizin giriş kısmında Osmanlı dönemindeki siyasi, ictimaî, iktisadi ve ilmi durumlarını yansıtmakla birlikte, XVIII. ve XIX. Yüzyılda Anadoludaki tasavvuf ve Nakşbendiliğin genel durumu ile ilgili bilgilere yer verdik.Araştırmamızın birinci bölümde ise Neccârzâde Muhammed Sıddîk Efendi'nin hayatı, ailesi, tahsili, tekkesi ve eserleriyle ilgili bilgilere yer verdik.Araştırmamızın ikinci bölümünde de Neccârzâde Muhammed Sıdîik Efendi'nin tasavvuf anlayışı başta olmak üzere, Sabr, Zikir, Fenâ, Hal, Keramet ve Halvet gibi kavramlara ait görüşlerine yer verdik.Sonuç kısmında da Neccârzâde Muhammed Sıddîk Efendi hakkında genel bir değerlendirme yapılarak elde edilen sonuçları açıklamaya çalıştık.Ekler kısmında ise, türbesiyle ilgili resimlere yer verdik.

Abstract:
In this study we focus on Najj?rz?de Muhammad Sidd?q Efendi, one of the leading figures of Sufism in the 18th century. He was born in Istanbul and wrote two influential works: Asf?r-i Arba`a and Maq?l?t-i Sidd?qiyya. These two works constitute the basis of our investigation. In these studies Najj?rz?de analyzes basic Sufi terms and indispensible characteristics of a representative Sufi.Our study consists of one introduction, two parts, and one conclusion. In the end of the thesis we present additional materials related to the tomb of Najj?rz?de.In the Introduction, we give a general picture of the Ottoman state with respect to the political, social, economical, and scholarly life. We also provide information about the current situation of Sufism in general and of Naqshbandiyya in particular in the 18th and 19th centuries of Anatolia.In Part One, we explore Najj?rz?de?s life, family, education, works, and affiliation with Sufism. In Part Two, we examine Najj?rz?de?s understanding and analyses of Sufism with a particular focus on the Sufi terms, including patience (Sabr), remembrance (dhikr), annihilation (fan??), state (H?l), miracle (kar?ma), and retreat (khalwa).In the Conclusion we discuss the legacy of Najj?rz?de in Sufism. In the Appendix, we present some pictures of his tomb.