Domateste kültürel ve hormonal uygulamaların tohum verimine etkisi üzerinde araştırmalar
Research on the effect of cultural and hormonal applications on the seed yield of tomato
Yazar: TAMER SERMENLİ
Danışman: PROF.DR. VEDAT ŞENİZ
Uludağ Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 1995
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Bahçe bitkileri = Horticultural crops ; Domates = Tomato ; Tohum verimi = Seed yield

Özet:
Bu çalışma 1991 ve 1992 yıllarında Şanlıurfa ili Ceylanpınar ilçesinde bulunan Ceylanpınar Tarım İşletmesinde yürütülmüştür. Araştırmada sanayi tipi VF-6203, Royal Bull ve H-2274 domates çeşitleri kullanılmıştır. Parsel büyüklükleri 6 m2 olmuştur. Değişik düzeylerde azot, fosfor, yaprak gübreleri ve Ethrel'in farklı dozları uygulanmış, bunların tohum verimine etkileri saptanmıştır. N uygulamalarında P205 ve K,0 düzeyleri sabit tutularak 0, 8, 12, 16 ve 20 kgN/da dozları; P205 uygulamalarında, N ve K^O düzeyleri sabit tutularak 0, 2.5, 5.0, 7.5 ve 10 kgp205/da dozları, yaprak gübresi uygulamalarında, topraktan normal gübrelemeye ek olarak üç ayrı universal yaprak gübresi (20: 20: 20) Nutri-Leaf, Grow More ve Microent; hormon uygulamalarında yine topraktan yapılan normal gübrelemeye ek olarak Ethrel [(2-choloroethyl) phosphonic acid)]'in 0, 100, 250, 500, 1000 ve 1500 ppm dozları uygulanmıştır. Araştırma değerlendirme parameterleri olarak, parsele meyve verimi, parsele tohum verimi, 1 g'daki tohum sayısı ve 1000 tohum ağırlıkları ele alınmıştır. Azot uygulamalarında, her üç çeşitte de gerek parsele meyve verimi, gerekse parsele tohum veriminde 20 kgN/da dozları en yüksek verimleri sağlamıştır. 20 kgN/da uygulamalarında parsele en yüksek meyve verimi birinci yılda 28.854 kg ve ikinci yılda 26.979 kg' dır. En yüksek parsele tohum verimi 20 kgN/da uygulamalarında birinci yılda 59.053 g ve ikinci yılda 56.293 g olmuştur. 20 kgN/da dozu, birinci yılda 417.000 adet ve ikinci yılda 403. 167 adet ile en düşük 1 g'da tohum sayısı venniştir. 20 kgN/da birinci yılda 2.400 g ve ikinci yılda 2.483 g ile en yüksek 1000 tohum ağırlığını sağlamıştır. Çeşitler içinde de VF-6203 çeşidi birinci yılda 56.099 g ve ikinci yılda 49.320 g ile en fazla parsele tohum verimini vermiştir. Bunu birinci yılda 46. 154 g ve ikinci yılda 47.762 g ile H-2274 çeşidi, birinci yılda 37.342 g ve ikinci yılda 38.001 g ile Royal Bull çeşidi izlemiştir. Fosfor uygulamalarında çeşitlerin tümünde parsele meyve verimi ve parsele tohum verimlerinde 10 kgP205/da dozları en yüksek verimleri vermişlerdir. 10 kgP203/da uygulamalarında parsele en yüksek meyve verimi birinci yılda 24.768 kg ve ikinci yılda 23.196 kg olmuştur. En yüksek parsele tohum verimi 10 kgP205/da uygulamalarında birinci yılda 47.383 g ve ikinci yılda 48.483 g'dır. 7.5 kgP205/da dozu, birinci yılda 445.833 adet ve ikinci yılda 430.833 adet ile en düşük 1 g'da tohum sayısı vermiştir. 7.5 kgP205/da dozu birinci yılda 2.242 g ve İkinci yılda 2.325 g ile en yüksek 1000 tohum ağırlığı sağlamıştır. Çeşitler içinde H-2274 çeşidinden, birinci yılda 58.782 g ve ikinci yılda 58.65 1 g ile en yüksek parsele tohum verimi alınmıştır. Bunu birinci yılda 37.511 g ve ikinci yılda 35.763 g ile VF-6203 çeşidi, birinci yılda 35. 182 g ve ikinci yılda 35.689 g ile Royal Bull çeşidi Memiştir. Yaprak gübresi uygulamalarında, üç yaprak gübresi de kontrola göre daha fazla parsele meyve verimi ve tohum verimi vermiştir. Yaprak gübreleri içinde en yüksek parsele meyve verimini birinci yılda 15.175 kg ile Grow More, ikinci yılda ise 16.075 kg ile Microent yaprak gübreleri sağlamıştır. En yüksek parsele tohum verimini de birinci yılda 31.108 g ile Grow More, ikinci yılda 32.487 g ile Microent yaprak gübreleri vermiştir. Yaprak gübrelerinin, 1 g'daM tohum sayılarına ve 1000 tohum ağırlıklarına önemli düzeyde etkileri olmamıştır. Çeşitlere göre, birinci yılda 32.799 g ve ikinci yılda 33,046 g ile H-2274 çeşidi en fazla tohum verimini vermiştir. Bunu birinci yılda 27. 134 g ve ikinci yılda 27.918 gile VF-6203 çeşidi, birinci yılda 25.696 g ve ikinci yılda 27.974 g ile Royal Bull çeşidi Memiştir. Hormon uygulamalarında meyvelerin %50 oranında olgunlaştığı dönemde uygulanan 500 ppm ve 1000 ppm ethrel [(2- choloroethyl) phosphonic acid] dozları parsele meyve verimi ve parsele tohum verimi yönünden en iyi sonuçlan vermişlerdir. 500 ppm dozu uygulandığı zaman en yüksek parsele meyve verimi birinci yılda 20.921 kg ve ikinci yılda 21.508 kg olmuştur. En yüksek parsele tohum verimi 500 ppm dozu ile birinci yılda 46.279 g ve ikinci yılda 46.753 g'dır. 1000 ppm dozu uygulandığında ise parsele en yüksek meyve verimi birinci yılda 20.663 kg ve ikinci yılda 21.925 kg olmuştur. En yüksek parsele tohum verimi 1000 ppm dozu ile birinci yılda 45.720 g ve ikinci yılda 47.308 g'dır. Hormon uygulamaları 1 g'daki tohum sayısı ve 1000 tohum ağırlıklarım önemli düzeyde etkilememiştir. Parsele tohum verimi yönünden de hormon uygulamaları çeşitler arasmda önemli bir farklılık meydana getirmemiş ve çeşitlerin tohum verimleri birbirine yakın olmuştur. Araştırma sonuçlarına göre azot, fosfor, yaprak gübresi ve hormon denemeleri ayrı ayrı ele alındığında 20 kgN/da, 10 kgP205/da, bir universal yaprak gübresi (20 : 20 : 20) ve 500 ya da 1000 ppm'lik Ethrel [(2- choloroethyl) phosphonic acid] uygulamaları en iyi sonucu vermiştir.

Abstract:
This study was conducted at Ceylanpinar Agricultural Enterprises situated in the Ceylanpmar county of Şanlıurfa province, between 1991 and 1992. The processing tomato cultivars VF-6203, Royal Bull and H-2274 were used in the study. The area of each plot was 6 m2. Different levels of nitrogen, phosphorus and foliar fertilizers and different concentrations of Ethrel were applied and their effects on seed yield were determined. 0, 8, 12, 16 and 20 kgN/da doses were applied keeping P205 and KjO constant, and 0, 2.5, 5.0, 7.5 and 10 kgP205/da doses were applied keeping N and K^O constant. Universal foliar fertilizers (20 : 20 : 20) Nutri-Leaf, Grow More and Microent were used in addition to the conventional soil fertilization and 0, 100, 250, 500, 1000 and 1500 ppm doses of Ethrel [(2- choloroethyl) phosphonic acid] were used in hormone applications, again in addition to the common soil fertilization. Fruit yield per plot, seed yield per plot, number of seeds in 1 g and 1000 seed weight were considered as parameters of evaluation. Regarding nitrogen applications, 20 kgN/da dose gave the highest fruit yield and seed yield per plot. The highest fruit yield per plot in 20 kgN/da application were 28.854 kg in the first year and 26.979 kg in the second year. The highest seed yields per plot in 20 kgN/da applications were 59.053 g in the first year and 56.293 g in the second year 20 kgN/da dose gave the lowest number of seeds in 1 g with 417.000 and 403.167 in first and second year, respectively. This dose provided the highest 1000 seed weight with 2.400 g in the first year and 2.483 g in the second year. When cultivars were considered, cv. VF-6203 gave the highest seed yields per plot with 56.099 g and 49.320 g in the first and second year, respectively. This was followed by cv. H-2274 with 46. 154 g in the first year and 47.762 g in the second and by cv. Royal Bull with 37.342 g in the first year and 38.001 g in the second year. With respect to phosphorus applications, 10 kgP,05/da dose gave the highest fruit yield per plot and seed yield per plot in all cultivars. The highest fruit yields per plot in 1083 kgP205/da applications was 24.768 kg in the first year and 23. 196 kg in the second year. The highest seed yields per plot in 10 kgP205/da applications were 47.383 g and 48.483 g in lie first and second year, respectively. 7.5 kgP205/da dose gave the lowest number of seeds in 1 g with 445.833 in the first year and 430.833 in the second. 7.5 kgP205/da application resulted in the highest 1000 seed weight, with 2.242 g and 2.325 g in the first and second year, respectively. Of the cultivars, the highest seed yields per plot were obtained from cv. H-2274 as 58.782 g in the first year and 58.651 g in the second. This was followed by cv. VF-6203 with 37.5 1 1 g and 35.765 g, respectively and by cv. Royal Bull with 35.182 and 35.689 g in the first and second year, respectively. In foliar fertilizer applications, all three foliar fertilizers gave higher fruit yields and seed yields per plot compared with control. The highest fruit yield per plot was obtained from Grow More with 15.175 kg in the first year and Microent with 16.075 kg in the second year. Grow More and Microent also gave the highest seed yields per plot with 3 1. 108 g and 32.487 g in the first and second year, respectively. Foliar fertilizers did not have significant effect on the number of seeds in 1 g and 1000 seed weight. When cultivars were considered cv. H-2274 gave the highest seed yields with 32.799 g and 33.046 g in the first and second year, respectively. This was followed by cv. VF-6203 with 27. 134 g in the first year and 27.918 g in the second, and by cv. Royal Bull with 25.696 g in the first and second year, respectively. With respect to hormone applications, 500 ppm and 1000 ppm Ethrel [(2- choloroethyl) phosphonic acid] applied at the stage, which 50% the fruits ripened, gave the best results regarding fruit yield and seed yield per plot. The highest fruit yield per plot as a result of 500 ppm application was 20.921 kg in the first year and 21.508 kg in the second year. The highest seed yields per plot obtained from 500 ppm application were 46.279 g in the first year and 46.753 g in the second. The highest fruit yield per plot with 1000 ppm application were 20.663 kg in the first year and 21.925 kg in the second. The highest seed yields per plot with this dose were 45.720 g and 47.308 g in the first and second year, respectively. Hormone applications did not significantly affect the number of seeds in I g and 1000 seed weight. Hormone applications did not cause a significant difference between cultivars regarding seed yield per plot and the seed yields of cultivars were close to each other. According to the results of the study, 20 kgN/da, 10 kgP205/da, a universal foliar fertilizer (20 : 20 : 20) and 500 or 1000 ppm of Ethrel [(2- choloroethyl) phosphonic acid] applications gave the best results, when nitrogen, phosphorus, foliar fertilizer and hormone applications are evaluated independently.