Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dolaylı ve dolaysız anlatımlar
Direct and indirect speech in teaching Turkish as a foreign language
Yazar: SANİYE AYBÜKE BERK
Danışman: PROF. DR. OKTAY SELİM KARACA
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Türk Dili ve Edebiyatı = Turkish Language and Literature
Dizin: Dolaylı anlatım = Indirectness ; Dolaysız anlatım = Direct speech ; Türkçe = Turkish ; Türkçe öğretimi = Turkish teaching ; Yabancı dil öğretimi = Foreign language teaching

Özet:
Bir milletin farklı milletlerle iletişime geçmesi yabancı bir dilin de öğrenilmesi
ihtiyacını doğurmuştur. Bu bağlamda her dilin öğretilmesi ve öğrenilmesi için bazı
yaklaşım, yöntem ve teknikler kullanılmıştır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin tarihi
eskilere dayansa da modern teknik ve yöntemlerle yabancı dil olarak Türkçenin öğretimi
son elli yılda ivme kazanmıştır. T.C. Başbakanlık bünyesinde kurulan Yurtdışı Türkler
ve Akraba Topluluklar Başkanlığı başta olmak üzere Maarif Okulları, Yunus Emre
Enstitüsü, üniversitelerin bünyesinde yabancı öğrencilere Türkçe öğretmek amacıyla
açılan Türkçe Öğretim Merkezleri Türkçenin yabancı dil olarak öğretilmesinde büyük
katkı sağlamıştır.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen bireylerin dil bilgisi kurallarını öğrenmesi ve
diğer dil becerileriyle (okuma, dinleme, yazma, konuşma) öğrendiği dil bilgisi kurallarını
kullanması gerekmektedir. Çalışmamızda ele aldığımız dolaylı ve dolaysız anlatımlar
konusu üç ana başlıkta ele alınmıştır. Mevcut dil bilgisi kitapları, yabancı dil olarak
Türkçe öğretimi kaynak kitapları ve yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitapları.
Tüm bu kaynaklar ve çeşitli eserlerden seçme yapılarak örneklerle dolaylı ve dolaysız
anlatım konusu incelenmiştir. Dolaysız anlatımın dolaylı anlatıma aktarılmasında
uygulanması gereken basamakların kuralları verilerek örneklendirilmiştir. Ayrıca dolaylı
ve dolaysız anlatım ile ilgili etkinlik örnekleri de sunulmuştur.
Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen kişiler için önemli bir dil bilgisi yapısı olan
dolaylı ve dolaysız anlatım konusunun okuma, anlama, yazma ve konuşma etkinliklerinde

Abstract:
The communication of a nation with different nations has caused the need to learn
a foreign language. In this context, some approaches, methods and techniques have been
used to teach and learn each language. Although the history of teaching Turkish as a
foreign language is rather old, teaching Turkish as a foreign language modern techniques
and methods has gained momentum in the last fifty years. Especially the Presidency of
Turks Abroad and Related Communities established within the premises of the Republic
of Turkey Prime Ministry, as well as Maarif (Education) Schools, Yunus Emre Institute
and Turkish Education Centres of universities opened to teach Turkish to foreign students
at their schools, have made a great contribution to the teaching of Turkish as a foreign
language.
Individuals who learn Turkish as a foreign language are supposed to learn the
grammar rules and use them with other language skills (reading, listening, writing,
speaking). The subject of "direct and indirect speech" was dealt in three main sections in
our study: current grammar books, source books of teaching Turkish as a foreign language
and textbooks of teaching Turkish as a foreign language. Compiling out of all these
sources and various works, the subject of "direct and indirect speech" was analysed
through examples. The rules of the steps that should be applied in turning direct sentences
into indirect sentences were presented and exemplified. Activity examples of the subject
of "direct and indirect speech" were also presented.
It is projected that giving the subject of "direct and indirect speech"- an important
language structure for people who learn Turkish as a foreign language- in reading,
comprehension, writing and speaking activities will contribute to language learners'
better understanding of the subject.