Hastanede yatan tüberküloz hastalarının ek hastalıkları, meslekleri, sosyal güvenceleri ve psikolojik etkilenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of comorbidities, occupations, social security and psychological effects of hospitalized tuberculosis patients
Yazar: BÜŞRA NUR BOLU
Danışman: PROF. DR. ŞEREF ÖZKARA
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine

Özet:
Giriş ve Amaç: Tüberküloz (TB) hastalığı, Mycobacterium tuberculosis kompleks basillerinin neden oluğu başta akciğerler olmak üzere birçok organ ve sistemi tutan, kazeifikasyon nekrozu ile karakterize hava yolu ile kişiden kişiye bulaşan kronik bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastaların tıbbi özellikleri yıllık raporlarla ülke çapında yayımlanmaktadır. Bizim çalışmamızda hastaların tıbbi özelliklerinin yanı sıra, Türkiye'de Verem Savaşı Yıllık Raporlarında yer almayan, hastalara ait bazı özellikler de incelenmiştir. Çalışmamızda TB tanısı alan ve yatarak tedavi gören TB hastalarının sosyodemografik özelliklerini, mesleklerini, sosyal güvencelerini, aile büyüklüklerini, tüberküloz temas öykülerini, olgu tanımlarını, ek hastalıklarını, doğdukları ülkeleri, tüberkülozun hastaları psikolojik olarak nasıl etkilediğini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 1 Ocak 2021-31 Aralık 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi TBC-1A servisinde yatan 291 tüberküloz hastası dahil edildi. Hastalara ait veriler hasta dosyalarından ve hastane elektronik kayıt sisteminden retrospektif olarak incelendi. Bulgular: Çalışmaya toplam 291 hasta dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 47,17±18,28 olarak bulundu. Hastaların 207'si (%71,13) erkek, 84'ü (%28,87) kadın olarak saptandı. Hastalardan doğum yeri Türkiye olan 241 (%82,82) hasta, doğum yeri Türkiye dışı olan 50 (%17,18) hasta vardı. Hastaların meslek dağılımları incelendiğinde; memur 92 kişi (%31,62), ev hanımı 50 kişi (%17,18), işçi 44 kişi (%15,12), çiftçi 31 kişi (%10,65), öğrenci 19 kişi (%6,53) ve emekli 16 kişi (%5,50), diğer 22 kişi (%7,56) olduğu görüldü. Hastalardan 250 kişinin (%85,91) sosyal güvencesinin olduğu tespit edildi. Hastaların kardeş sayısı ortancası 4, çocuk sayısı ortancası 2 olarak bulundu. Hastaların %71,13'ü (n=207) evliydi. TB teması olan 62 kişi (%21,31) saptandı. Çevresel ve mesleki maruziyeti olan 42 kişi (%14,43) bulundu. Hastalardan 168 kişinin (%57,73) ek hastalığı bulunmaktaydı. Olgu tanımları incelendiğinde; %78,01'i (n=227) yeni olgu, %21,99'u önceden tedavi gören olgu olarak saptandı. Hastalardan 172 kişi (%59,10) yayma pozitif (+) olarak saptandı. Çalışma grubu içinde ilaç direnci çalışılmayan 47 kişi (%16,15), ilaçlara duyarlı olan 183 kişi (%62,89), rifampisin dışındaki ilaçlara direnci olan 28 kişi (%9,62), rifampisin direnci olan 33 kişi (%11,34) saptandı. Çalışma grubu içinde Çoklu İlaç Dirençli (ÇİD) hasta oranı %5,84 (n=17), Yaygın İlaç Dirençli (YİD) hasta oranı %1,37 (n=4) olarak bulundu. Ruhsal değerlendirmesi normal olan 129 hasta (%44,33), olumsuz yönde etkilenmiş olan 162 hasta (%55,67) tespit edildi. Hastalar ilaç direnci durumlarına göre karşılaştırıldığında; ilaca dirençli hasta grubunda önceden tedavi görmüş olgu oranı ilaca duyarlı hasta grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek saptandı (p<0,001). Sonuç: Çalışmamızda hastaların çoğunlukla erkek, genç yaş grubunda olan, ek hastalıkları olan, kalabalık ailelerde yaşayan düşük sosyoekonomik düzeye sahip bireyler olduğunu gördük. Bu özelliklere sahip ve semptomları olan bireylerle karşılaşıldığında TB ön tanısı akla gelmelidir. Dirençli hasta oranının giderek arttığı görülmektedir. Direnç gelişimini önlemek adına hastaların tedavi uyumlarına özen gösterilmeli, ilaç duyarlılık testleri (İDT) yapılmalıdır. TB hastaları tedavi edilirken fiziksel ve ruhsal olarak bütüncül şekilde ele alınmalı, gerekli durumlarda psikiyatri konsültasyonu istenmelidir. Ayrıca hastaların sosyal ve maddi açılardan kayıplar yaşadıkları göz önünde bulundurulmalı ve bu alanlarda hastalar desteklenmelidir. Anahtar Kelimeler: Ek hastalık, Meslek, Psikolojik etkilenme, Sosyal güvence, Tüberküloz

Abstract:
Introduction and Aim: Tuberculosis (TB) disease is a chronic infectious disease caused by Mycobacterium tuberculosis complex bacilli, which affects many organs and systems, especially the lungs, and is characterized by caseification necrosis, transmitted from person to person through the airway. The medical characteristics of the patients are published nationwide in annual reports. In our study, in addition to the medical characteristics of the patients, some characteristics of the patients that were not included in the Annual Reports of the Tuberculosis War in Turkey were also examined. In our study, we aimed to investigate the sociodemographic characteristics, occupation, social security, family size, tuberculosis contact history, case definitions, comorbidities, countries of birth, and how tuberculosis affects the patients psychologically. Materials and Methods: 291 tuberculosis patients hospitalized in the TB-1A service of Health Sciences University Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital between 1 January 2021 and 31 December 2021 were included in the study. The data of the patients were analyzed retrospectively from the patient files and the hospital electronic record system. Results: A total of 291 patients were included in the study. The mean age of the patients was 47.17±18.28 (median: 48, min:15 and max:88). Of the patients, 207 (71.13%) were male and 84 (28.87%) were female. Among the patients, 241 (82.82%) patients were born in Turkey and 50 (17.18%) patients were born outside of Turkey. When the occupational distribution of the patients is examined; 92 civil servants (31.62%), housewives 50 (17.18%), workers 44 (15.12%), farmers 31 (10.65%), students 19 (6.53%) and 16 retired (5.50%) and 22 others (7.56%). It was determined that 250 people (85.91%) had social security. The median number of siblings of the patients was 4, the median number of children was 2. Of the patients, 71.13% (n=207) were married. 62 people with TB contact (21.31%) were detected. There were 42 individuals (14.43%) with environmental and occupational exposure. Among the patients, 168 patients (57.73%) had additional diseases. When the case definitions are examined; 78.01% (n=227) were found to be new cases and 21.99% of them were found to be previously treated. Of the patients, 172 (59.10%) patients xii were found to be smear positive (+). Among the study group, 47 individuals for whom drug resistance was not studied (16.15%), 183 people who were sensitive to drugs (62.89%), 28 people who were resistant to drugs other than rifampicin (9.62%), and 33 people with rifampicin resistance (11,34%) detected. Among the study group, the rate of Multi-Drug Resistant (MDR) patients was 5.84% (n=17), and the rate of patients with Extensive Drug-Resistant (XDR) was 1.37% (n=4). There were 129 patients (44.33%) with normal mental evaluation and 162 patients (55.67%) who were adversely affected. When the patients were compared according to their drug resistance status; The rate of previously treated cases was statistically significantly higher in the drug-resistant patient group than in the drug-sensitive patient group (p<0.001). When the two groups were compared in terms of psychological evaluation, the rate of those who were psychologically affected in the resistant patient group was found to be statistically significantly higher than in the susceptible patient group (p=0.006). When the patients were divided into two groups as pulmonary and extrapulmonary TB, the rate of male patients was found to be significantly higher in the pulmonary TB group (p=0.003). The rate of social security in patients born in Turkey was found to be significantly higher than in the group of patients born in other countries (p<0.001). Conclusion: In our study, we found that the patients were mostly male, young, with comorbidities, and low socioeconomic status living in large families. When individuals with these characteristics and symptoms are encountered, a preliminary diagnosis of TB should be considered. It is observed that the rate of resistant patients is gradually increasing. In order to prevent the development of resistance, attention should be paid to the treatment compliance of the patients and drug susceptibility tests should be performed. While treating TB patients, physical and mental health should be handled holistically, and psychiatric consultation should be requested when necessary. In addition, it should be considered that patients experience social and financial losses, and patients should be supported in these areas. Keywords: Comorbidity, Occupation, Psychological influence, Social security, Tuberculosis