Suriyeli sığınmacıların bakış açısıyla gündelik yaşam pratiği bağlamında yalan haberler
The impact of fake news on the daily lives of Syrian refugees
Yazar: HAYA ANDROON
Danışman: DOÇ. DR. RECEP ÜNAL
Mersin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Radyo-Televizyon = Radio and Television

Özet:
2011 yılında Suriye'de yaşanan çatışmaların sonucunda, yaklaşık 4 milyon Suriyeli Türkiye'ye zorunlu olarak göç etmiş ve günümüze kadar geçen bu süreçte göçle gelen Suriyeli sığınmacılar hakkında geleneksel medyada çok sayıda haber üretilmiş, sosyal ağlarda da çeşitli içerik üretimleri gerçekleştirilmiştir. Bu haber ve paylaşımların bir kısmı doğru olmayan bilgiler üzerine inşa edilmiştir. Yeni medya kullanımının artması ile birlikte yalan haberin yayılımının hızlandığını ve bu çalışmanın da konusu olan sığınmacılara yönelik yalan haber ve yanlış bilgi miktarının da arttığını söylemek mümkündür. Bu noktada kullanıcıların yalan haberin ayrımına varabileceği bir medya okuryazarlık seviyesine ulaşması elzemdir. Aksi taktirde kamuoyunu yanlış yönlendiren yalan haberler, nefret söylemine varan etik ihlallere neden olabilmektedir. Araştırma Suriyeli sığınmacıların kendileri ile ilgili olarak yayılan yalan haberleri ne şekilde yorumladıkları, bu tür içeriklerin onların gündelik hayatlarını ve Türk toplumu ile ilişkilerini nasıl etkilediğine dair görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu almaç doğrultusunda Gaziantep ilinde sivil toplum merkezlerinde görevli 29 Suriyeli sığınmacı ile odak grup görüşme tekniği ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Suriyeli sığınmacılara yalan haber yayılımının gündelik yaşamlarındaki karşılığının ne olduğu, bu tür haberlerin toplumla uyum süreçlerini ne şekilde etkilediği ve sığınmacılara yönelik yalan haber sorununa ilişkin ne gibi çözüm önerilerinin olduğu şeklinde çeşitli sorular yöneltilmiştir. Katılımıcıların görevleri kapsamında farklı sosyoekonomik satütedeki çok sayıda Suriyeli sığınmacı ile etkileşim halinde bulunmaları Suriyeli sığınmacıların yalan haberlerle ilgili deneyimlerini daha geniş bir perspektifle anlamaya ve daha fazla bakış açısı elde etmeye olanak sağlamıştır. Odak grup görüşmesi sırasında yalan ya da yanlış bilgiye dayandığı Teyit.org. tarafından ortaya konulmuş olan haber ve yeni medya içeriklerinden örnekler de dağıtılmış, katılımcılardan kendileri hakkındaki bu tür yalan haberlere ilişkin değerlendirmelerini aktarmaları istenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre, Suriyeli sığınmacıların günlük yaşamlarında yalan haberlerle sıklıkla karşılaştıkları ve bu haberlerin onların gündelik yaşamlarında ve içerisinde yer aldıkları toplumsal yaşama dahil olmaları konusunda olumsuz etkileri olduğu tespit edilmiştir. Türkiye'deki Suriyeli sığınmacıların, medyada yer alan haberlerde ve yeni medya içeriklerinde yer alan yalan, yanlış ya da eksik bilgiler nedeniyle toplumsal algıda olumsuz temsillerle karşı karşıya kaldığı görülmüştür.

Abstract:
In 2011, as a result of the conflicts in Syria, approximately 4 million Syrians were compelled to migrate to Turkey. Since then, a plethora of traditional media outlets and various content productions on social media have addressed the issue of Syrian refugees who have migrated under duress. Some of these news reports and shares have been constructed upon inaccurate information. With the increase in the use of new media, it is possible to assert that the dissemination of false news has accelerated, and the quantity of misinformation specifically targeting refugees, a subject of this study, has also increased.
At this juncture, it is imperative for users to attain a media literacy level enabling them to discern false news. Otherwise, misinformation leading to ethical violations, including hate speech, may misguide public opinion. This research aims to examine how Syrian refugees interpret the false news circulating about them and explore their views on how such content affects their daily lives and relationships with Turkish society. In line with this objective, 29 Syrian refugees employed in civil society centers in Gaziantep were interviewed using the focus group discussion technique. Questions were directed towards understanding the implications of the dissemination of false news in the daily lives of Syrian refugees, how such news affects their integration processes with society, and what solutions they propose to address the issue of false news targeting refugees. The participants' responsibilities, involving interaction with numerous Syrian refugees of different socioeconomic statuses, provided an opportunity to comprehend the experiences of Syrian refugees with false news from a broader perspective and obtain diverse viewpoints. During the focus group discussions, examples of news and new media content based on false or misleading information, as identified by Teyit.org, were distributed, and participants were asked to share their opinion regarding such false news about themselves. According to the findings of the study, Syrian refugees frequently encounter false news in their daily lives, and these reports have negative effects on their daily lives and their participation in societal life. It has been observed that Syrian refugees in Turkey face negative representations in societal perception due to false, misleading, or incomplete information present in news and new media content.