Hadisin tahammül ve edâsı bakımından kitâbet
Al-kitabah according to tahammul and adā' of hadith
Yazar: ORHAN ÇİNİCİ
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ABDULLAH HİKMET ATAN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2018
Konu: Din = Religion
Dizin: Hadis = Hadith ; Mektuplar = Letters ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hadislerin râviler aracılığıyla nesilden nesile çeşitli şekillerde aktarılmasına tahammül ve edâ denir. Toplamda sekiz adet olan tahammül ve edâ yollarından biri de hadislerin mektuplar vasıtasıyla bir bölgeden diğer bir bölgeye aktarılmasını temin eden kitâbettir.
Fetihlerle birlikte İslam coğrafyasının genişlemesi ve sahâbîlerin bu bölgelere büyük çaplı göç faaliyetlerinde bulunmaları hadis öğrenmek isteyen râvilerin birçok bölgeye rihle yapmalarını gerekli kıldı. Rihleye her zaman imkân bulamayan kimseler de hadis mektuplarıyla gerek yakın gerekse uzak bölgelerdeki hocalara ulaşmayı başarmışlardır. İşte bu çalışmamız Kütüb-i Sitte dâhilinde kitâbetle tahammül edilen hadislerin bir bölgeden başka bir bölgeye aktarılış serüvenini incelemektedir. Burada kitâbeti bir metot olarak benimseyen râvilerin hoca-talebe irtibatı ele alınarak mektup yoluyla naklettikleri rivayetlerin izleri takip edilmeye çalışılmış ve ulemânın bu türlü rivayetleri ne şekilde karşıladıkları incelenmiştir. Özellikle hususi sıhhat şartlarıyla meşhur Buhârî ve Müslim'in kitâbete bakış açıları işlenmeye gayret edilerek Sahîhayn'de ve Sünen-i Erba'a'da kitâbetle tahammül edilen hadisler belirli kriterler çerçevesinde ele alınmak istenmiştir.
Kitâbet metoduna dair yapılan bu çalışma; kitâbetin tarihi süreci, usûl açısından değerlendirilmesi ve uygulama alanıyla üç ana başlıkta gelişerek hadis öğrenim ve öğretiminin belgeler üzerinden nasıl gerçekleştiğini ve bir kavramın tarihini geniş çerçevede sunmayı amaçlamıştır.

Abstract:
Transmission of the hadith from one generation to the other in various ways is called the ways of tahammul (reception) and adā' (delivery). One of these eight ways is al-kitabah that means the transmission of the hadith from a place to another via letters.
Journeys of hadith narrators to different places were the results of the new lands conquered by early Muslim generations and the migration of companions there.
Expanding Muslim geography as a result of conquests and migration of companions there necessitated the journeys of hadith transmitters to different places. Narrators that couldn't find chance to visit such hadith teachers everytime solved their problems by writing letters to these teachers. This study focuses on the hadiths of al-Kutub al- Sittah (The Six Books of Hadith) that were narrated via al-kitabah. The relationship between the teacher and the student (that accepted al- kitabah as a method of hadith reception), the hadiths that were narrated according to this method and attitudes of scholars towards such narrations have been analyzed. Attitudes of Bukhari and Muslim (who are famous for their private authenticity rules towards hadiths) towards al-kitabah were explained and the number of hadiths narrated according to al-kitabah in al-sunan al-arbaa (Four Books of Sunan) was tried to be decided according to certain criteria.
This study of al-kitabah aims to explain the history of a term in details by showing its historical process, position according to hadith methodology, field of practice under three titles and narrating the tahammul (reception) - adā' (delivery) of hadiths via documents.