Ortak girişimli işletmelerde örtük bilgi ve yetenek transferi: Keşfedici nitel bir araştırma
Implicit knowledge and talent transfer in joint ventures: A qualitative exploratory research
Yazar: EDA LAHİ
Danışman: DOÇ. DR. AYKUT GÖKSEL
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / İnsan Kaynakları Yönetimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: İşletme = Business Administration
Dizin: Keşfetme yönelimi = Exploation orientation ; Ortak girişimler = Joint ventures ; Teknoloji transferi = Technology transfer ; Transfer = Transfer ; Yetenek = Ability ; Yetenek yönetimi = Talent management ; Örtük bellek = Implicit memory ; Örtülü bilgi = Tacit knowledge ; İnsan kaynakları yönetimi = Human resources management ; İşletmeler = Businesses

Özet:
Ortaklıklarda yetenek aktarımı sadece teknolojik ve elle tutulabilir türden makine ve benzerleri ile değil, daha yoğun olarak sorun çözme, sistem geliştirme stratejileri gibi düşünsel yöntemlerle olmaktadır. Bu bağlamda çalışma; yeteneklerin, bir başka deyişle ana unsuru olan açık bilgi ve örtük bilginin, hangi yol ve yöntemlerle aktarıldığına dair keşfedici bir araştırmadır. Bu çalışma ile yabancı sermayeli ortakların kendi ülkelerinden getirdikleri teknoloji veya stratejilerini yerinde üretim, ithalat, doğrudan yatırım vb. hangi yöntemlerle uyguladıkları; yetenek transferinin hangi metotlarla aktarıldığı; yabancı işletmeler ile yapılan ortak girişimler sonucunda patent, faydalı model, ihracat, bilgi, teknoloji transferi vb. açıdan sağlanan faydalar incelenmiştir. Çalışma, Türkiye'de 12 ilde faaliyet gösteren 58 yabancı sermayeli ortak girişimli işletmelerde çalışan personellere, e-posta veya iş ağı (Linkedin) yoluyla anket çalışması gönderilerek gerçekleştirilmiştir. Anket çalışması, açık uçlu ve çoktan seçmeli sorulardan oluşmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, yabancı sermayeli ortak girişimli işletmelerde teknolojik uzmanlığın yöntemsel uzmanlıktan daha çok aktarıldığı, yapılan bu ortaklıklar sonucunda ihracatta artış kaydedildiği ve özellikle patent, faydalı model gibi belge başvurularının arttığı gözlemlenmiştir. Ortaklığın esas amaçları incelendiğinde, yerli ortağın yabancı ortağın bilgi, tecrübe vb. avantajlarından faydalanmak ve teknolojik kaynak, yenilikçi ürün ve güçlü yönler kazanmak hedefinde olduğu görülmüştür. Ortaklıklarda, kaynak maliyetlerinin düşürülmesi amacının ise minimum düzeyde benimsendiği görülmüştür. Yabancı ortaklığın aktardığı yetkinlikler ile ilgili analize göre; pazar boyutu yerelden uluslararası/globale genişledikçe yetkinlik aktarımının devam ettiği fakat örgütün büyümesi ile beraber göreceli olarak azaldığı; pazar boyutunun ise uluslararası/global seviyeye ulaştığında işletmelerin kendilerine bilgi kattığı; bilgiyi transfer etmek yerine sadece bilgiyi kullandığı anlaşılmaktadır.  Ortak girişimlerde yabancı yöneticilerin ürün ve/veya hizmet ile ilgili teknik bilgi ve gelecek hedefler ile ilgili stratejik hedefleri paylaşmadığı, aktarmadığı ya da gizlediği katılımcılar tarafından belirtilmiştir. Yetenek transferi metotları açısından incelendiğinde, işletmelerin Rastlantısal oda sohbetleri, kahve molaları gibi informel transfer metotlarını daha çok tercih ettikleri görülmüştür. İlerleyen süreçte ortak girişimlerde işletmelerin açık erişim kaynaklarını da kullanmaları yetenek transferi sürecinde örtük bilginin açığa çıkmasını kolaylaştıracağı öngörülmüştür. Üniversite-Sanayi İşbirliği doğrultusunda yapılacak detaylı çalışmalar sonucunda ortak girişimli işbirliklerin başarısını geliştirecek metot haritasının oluşturulması, hem mevcut ortak girişimli işletmelere hem de yabancı işletmeler ile işbirlikleri kurmayı hedefleyen işletmelere bir rehber olacağı değerlendirilmektedir.

Abstract:
Talent transfer in partnerships is not only possible through technological or concrete machinery and similar tools but mostly by means of intellectual methods such as problem-solving and system developing strategies. In this context, this is an exploratory research in terms of explaining in what ways and methods talents, in other words, explicit knowledge and tacit knowledge are transferred. In this study, the methods of applying the technology or strategies (on-site production, import, direct investment, etc.) brought by the foreign capital partners from their own countries were examined. In addition, the methods of talent transfer were examined and are measured in terms of the benefits like patents, utility models, exportation, knowledge, technology transfer, etc., that emerged as a result of joint ventures with foreign businesses. The study is conducted by sending surveys via mails or network (LinkedIn) to employees working in 58 joint venture businesses carrying out activities in 12 provinces of Turkey. The survey consists of open-ended and multiple-choice questions. The results of the survey have shown that technological expertise is transferred more than the methodical one in the joint venture businesses with foreign capital, the exportation has increased as a result of these partnerships and especially applications for patent and utility models have augmented. When the main objectives of the partnership are examined, it is seen that the local partner aims to benefit from the knowledge, experience, etc. advantages of the foreign partner and aims to acquire the technological resources, innovative products and strengths of the foreign partner. In the partnerships, it is seen that the aim of reducing resource costs was adopted to a minimum. According to the analysis of the competencies transferred by the foreign partnership; as the market size expands from local to international/global level, it is observed that competence transfer continues but decreases with the growth of the organization. On the other hand, when the market size reaches the international/global level, the companies absorb information; they use the information only, instead of transferring it. It was stated by participants that in joint ventures foreign managers hide, do not share or transmit the technical knowledge and strategic objectives related to the future targets of the product and/or service. In terms of talent transfer methods, it is seen that the enterprises prefer informal transfer methods such as random conversations and coffee breaks. It is envisaged that the use of open access resources by enterprises in joint ventures will facilitate the disclosure of tacit knowledge during the talent transfer process. As a result of detailed studies that will be conducted in line with the University-Industry Collaboration, the creation of a method map, that will improve the success of joint ventures, is considered to be a guide for both existing joint ventures and enterprises aiming to establish collaborations with foreign enterprises.