Yükleme biçimleri ile evlilik doyumu arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediating role of emotion regulation in the relationship between attribution styles and marital satisfaction
Yazar: HATİCE MAMAK CAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN ERGÜL TOPÇU
Çankırı Karatekin Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Psikoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Duygu düzenleme güçlüğü = Emotion dysregulation

Özet:
Bu çalışmada evlilik doyumu ile yükleme biçimleri arasındaki ilişkide duygu düzenleme
güçlüğünün aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 219'u (%54.1) kadın ve
186'sı (%45.9) erkek olmak üzere toplam 405 kişi katılmıştır. Katılımcılardan veri toplamak
amacıyla demografik veri formu, Evlilik Yaşamı Ölçeği (Tezer, 1996) İlişkilerde Yükleme
Ölçeği (Tutarel-Kışlak, 1997) ve Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği (Rugancı ve Gençöz,
2010) kullanılmıştır. Veriler SPSS 26 ve Hayes Process Macro eklentisi ile analiz edilmiştir.
Bağımsız örneklem t testi sonuçlarına göre evlilik doyumu ve duygu düzenleme cinsiyete göre
farklılaşmamaktadır. Ancak nedensel yüklemelerden genellik ve sorumluluk yüklemelerinden
güdü yüklemesi kadınlarda erkeklere göre daha olumsuzdur. Evlilik doyumu ve yüklemeler
lisans ve lisansüstü eğitim almış bireylerde anlamlı bir farklılık göstermemekte ancak lisans
düzeyinde eğitim alanlar lisansüstü düzeyde eğitim alanlara göre daha fazla duygu düzenleme
güçlüğü yaşamaktadır. Evlilik doyumu, duygu düzenleme güçlüğü ve yüklemeler evlilik
biçimine göre farklılaşmamaktadır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre evlilik süresi ile
evlilik doyumu ve yüklemeler arasında anlamlı bir ilişki yoktur. Ancak evlilik süresi arttıkça
duygu düzenleme güçlüğü azalmaktadır. Gelir düzeyi arttıkça evlilik doyumu artmakta, duygu
düzenleme sorumluluk yüklemelerinin tüm boyutları (kasıt, güdü, suçlama) ve nedensel
yüklemelerden istikrar ve genellik boyutlarındaki yüklemeler daha olumlu hale gelmektedir.
Çocuk sayısı ile evlilik doyumu, duygu düzenleme güçlüğü ve yüklemeler arasında anlamlı
bir ilişki yoktur.
Aracı değişken analizi sonuçlarına göre yüklemeler, evlilik doyumunu negatif ve duygu
düzenleme güçlüğünü pozitif yönlü yordamaktadır. Duygu düzenleme güçlüğü ise evlilik
doyumunu negatif yönlü yordamaktadır. Evlilik doyumu ile yükleme biçimleri arasındaki
ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü bulunmaktadır. Bu sonuç, nedensel
yüklemlerin evlilik doyumunu duygu düzenleme aracılığıyla dolaylı olarak etkilediği
anlamına gelmektedir. Araştırmada ayrıca nedensel yüklemelerin evlilik doyumunu doğrudan
da etkilediği bulunmuştur. Yükleme biçimlerinin evlilik doyumu üzerindeki doğrudan etkisi,
yükleme biçimlerine yönelik geliştirilecek müdahale programlarının önemine işaret
etmektedir. Yükleme biçimlerinin zamanla sabit kaldığı bulgusuyla birlikte düşünüldüğünde,
eşin davranışına yönelik olumsuz yüklemeleri azaltmak amacıyla uygulanacak erken
müdahalelerin oldukça önemli olduğu değerlendirilmektedir. Duygu düzenlemenin evlilik
doyumu üzerindeki aracı rolünün belirlenmiş olması da evlilik doyumunu artırmayı
hedefleyen psikolojik müdahalelerde duygu düzenlemeye odaklanılmasını sağlayarak, görece
değişmez bir özellik gösteren yükleme biçimlerine kıyasla daha etkili ve hızlı sonuçların
alınmasına katkıda bulunabilir.
Anahtar Kelimeler: Duygu düzenleme güçlüğü, evlilik doyumu, nedensel yüklemeler, sorumluluk yüklemeleri, yükleme biçimleri

Abstract:
This study aimed to examine the mediating role of emotion regulation difficulties in the
relationship between marital satisfaction and attributional styles. A total of 405 people, 219
(54.1%) women and 186 (45.9%) men, participated in the research. Demographic data form,
Marital Life Scale (Tezer, 1996), Relationship Attribution Measure (Tutarel-Kışlak, 1997) and
Difficulties in Emotion Regulation Scale (Rugancı and Gençöz, 2010) were used to collect
data from the participants. Data were analyzed with SPSS 26 and Hayes Process Macro plugin. According to the independent sample t test results, marital satisfaction and emotion
regulation do not differ according to gender. However, causal attributions of generality and
responsibility attributions of motivation are more negative in women than in men. Marital
satisfaction and attributions do not show a significant difference between individuals with
undergraduate and graduate education, but those with undergraduate education experience
more difficulty in regulating emotions than those with graduate level education. Marital
satisfaction, difficulty in regulating emotions, and attributions do not differ according to
marriage type. According to the correlation analysis results, there is no significant relationship
between marriage duration and marital satisfaction and attributions. However, as the duration
of marriage increases, difficulty in regulating emotions decreases. As the income level
increases, marital satisfaction increases, emotion regulation, all dimensions of responsibility
attributions (intention, motivation, blame) and stability and generality dimensions of causal
attributions become more positive. There is no significant relationship between the number of
children and marital satisfaction, difficulty in emotion regulation and attributions.
According to the results of mediation analysis, attributions predict marital satisfaction
negatively and difficulty in emotion regulation positively. Difficulty in emotion regulation
negatively predicts marital satisfaction. Difficulty in emotion regulation has a mediator role in
the relationship between marital satisfaction and attributional styles. This result means that
attributions indirectly affect marital satisfaction through emotion regulation. The study also
found that attributions directly affect marital satisfaction. The direct effect of attributional
styles on marital satisfaction points to the importance of intervention programs to be developed
for attributional styles. Considering the finding that attributional styles remain constant over
time, early interventions to reduce negative attributions towards the partner's behavior are
thought to be very important. Determining the mediating role of emotion regulation on marital
satisfaction may also contribute to more effective and quiker results compared to attribution
styles that have a relatively stabil feature, by ensuring that psychological interventions aiming
to increase marital satisfaction focus on emotional regulation.
Keywords: Difficulty in emotional regulation, marital satisfaction, causal attributions, responsibility attributions, attributional styles