AB'nin ortak dış ve güvenlik politikası açısından Kazakistan'ın bölgedeki önemi
The regional importance of Kazakhstan from the EU?s common foreign and security policy perspective
Yazar: HÜLYA ÖZDEMİR
Danışman: YRD. DOÇ. DR. ESRA HATİPOĞLU
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Topluluğu Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2006
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations
Dizin: Avrupa Birliği = European Union ; Avrupa Birliği Güvenlik ve Savunma Politikaları = European Union Security and Defence Policies ; Güvenlik politikaları = Security policies ; Kazakistan = Kazakhstan ; Orta Asya politikası = Central Asia policy ; Ortak Dış Siyaset ve Güvenlik Politikası = Common Foreign Policy and Security Policy ; Uluslararası politika = International policy

Özet:
Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla Avrupa Birliği (AB) ile eski DoğuBloku ülkeleri arasında bir yakınlaşma başlamıştır. AB Merkezi ve DoğuAvrupa ülkelerini genişleme kapsamına alırken, üyelikleri mümküngörünmeyen Orta Asya ve Güney Kafkasya ülkeleri ile de Ortaklık veİşbirliği Anlaşması çerçevesinde ilişkilerini yürütmektedir. AB'nin bölgeyeilişkin politikasında, TACIS programı dahilinde yapılan teknik ve maliyardımlarla demokrasiye ve serbest piyasa ekonomisine geçiş süreçlerinindesteklenmesi amaçlanmaktadır. 1990'ların başında AB'nin dışpolitikasında Orta Asya'ya yönelik özel politikalar üretilmediği görülse dedeğişen dünya dengeleri içinde küresel bir rol oynamak isteyen AB bölgeyefazla kayıtsız kalamamıştır. Sonunda Orta Asya üzerinde önemli jeopolitikve ekonomik çıkarları olduğu kabul edilmiştir.Sovyetler Birliği'nin dağılması sadece ekonomik ve siyasideğişiklikler değil, güvenlik anlamında da dengelerin değişmesine nedenolmuştur. Soğuk Savaş diye tanımlanan iki kutuplu dünya Varşova Paktı'nındağılmasıyla sona ermiş, dünya sadece ABD'nin tek süper güç varsayıldığıyeni bir döneme girmiştir. AB de bu duruma kayıtsız kalamamış yenigüvenlik ve savunma politikaları arayışına girmiştir. Tüm dünyada olduğugibi AB'de de uluslararası tehdit ve güvenlik anlayışları değişmiş bukapsamda farklı politikalar geliştirilmeye çalışılmıştır. AB sınırları ötesindede çıkarların korunmasını kapsayan bu yeni güvenlik anlayışı içinde OrtaAsya'nın önemi belirginleşmiştir. Orta Asya'da güvenlik ve istikrarınkorunması AB'nin dış politika öncelikleri arasına girmiştir.Ortak Dış veGüvenlik Politikası (ODGP) kapsamında Orta Asya özelinde Kazakistan'averilen önem ise öncelikle bölgede güvenlik anlamında istikrarınsağlanmasının AB'nin yaşamsal çıkarları açısından gerekli olmasındankaynaklanmaktadır. Kazakistan'ın sahip olduğu jeopolitik konum ve zenginenerji kaynakları ise AB'nin enerji güvenliği ve istikrarın korunmasıaçısından Kazakistan'ı diğer Orta Asya ülkelerinden daha ayrıcalıklı birkonumda değerlendirmesine neden olmaktadır. Bu bağlamda tezin araştırmakonusunu da AB'nin gerçekten bir Orta Asya politikası olup olmadığı veeğer varsa bu politikada Kazakistan'ın öne çıkma sebepleri ve önemininaraştırılması oluşturmaktadır.

Abstract:
After the disintegration of the Soviet Union, European Union (EU)and the countries of the former Eastern bloc came much closer to each other.The EU, while taking the Central and Eastern European countries into itsenlargement perspective, kept Central Asian and South Caucasian countriesthatdon?t have any chance to be a member-out and signed Partnership andCooperation Agreements with them. TACIS-a financial package- has also animportant role to play in the EU?s policy towards the region. EU, throughTACIS, aims to support the transition processes of these countries.Central Asia was not a priority for the EU at the beginning of the1990s. However, with the series of changes in international politics, thesame EU-that started to think more globally and needed to play a globalrole, couldn?t disregard the region for a long time. Finally it was recognisedthat the EU has important geo-political and economic interests in the region.The disintegration of the Soviet Union did not only cause economicand political changes but also restructured the whole system in terms ofsecurity arrangements. Cold war has ended.World has emerged in whichsystem the USA is the sole super power. The EU also had to take these newchanges into consideration and began to search for the formulation of thenew security and defence policies. During that period, as it happenedglobally, the perceptions of international threat and security had alsochanged in the EU. The EU, having a new perception of security, realisedthat protecting its interests out of its borders is vital to its interests.That?swhy it started to give priority to Central Asia as well.On the other hand, Kazakhstan has an important role in the EU?sCentral Asia policy. In this context, the geopolitical position and the energyresources make Kazakhstan a special country. Especially if we take intoconsideration the latest energy crisis that EU had with Russia, we canunderstand Kazakhstan?s importance much better.This thesis deals with all the issues mentioned above .The main aimof it is to find out whether there is a real Central Asia policy of the EU , andif yes, why Kazakhstan is so important in the implementation of this policy.