Karotis arter stentlemenin perioperatif radyolojik, klinik ve postop erken dönem sonuçlarının değerlendirilmesi
Evaluation of perioperative radiological, clinical and postop early period results of carotid artery stenting
Yazar: MEHMET YÜCEL
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ VEYSEL KAYA
Harran Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Radyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2023
Konu: Radyoloji ve Nükleer Tıp = Radiology and Nuclear Medicine

Özet:
Amaç: Karotis arter darlığı; sedanter yaşam tarzının ve buna bağlı hareketsiz kalmanın sonucu olarak obezitenin artması, sigara kullanımın artması ve insan yaşam süresinin uzamasıyla insanlardaki komorbid hastalıklarının daha çok görülmesi ve görüntüleme yöntemlerinin daha kolay ulaşılabilirliği nedeniyle giderek artan sıklıkta görülmektedir. Semptomatik ve asemptomatik hastalarda karotis arter darlığı için cerrahi ve perkütan tedavi açısından en uygun tedavi metodu ile ilgili sorular hala sürmekte olup detaylı çok merkez odaklı araştırmalara ihtiyaç göstermektedir. Çalışmamızın amacı hastanemizde yapılan karotis arter stentlemenin perioperatif radyolojik, klinik ve postop erken dönem sonuçlarını geriye yönelik incelemek ve literatür bilgileri ile değerlendirmek ve sunmaktır.
Gereç ve Yöntem: Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesinde Ocak 2020 - Mayıs 2023 tarihleri arasında aterosklerotik ekstrakraniyal internal karotis arter darlığı tanısı ile Karotis Arter Stentleme işlemi yapılmış 115 hasta araştırmaya çalışmaya dahil edilmiştir. ı̇nceleme retrospektif olup hastaların, demografik bilgileri (yaş, cinsiyet, komorbid hastalıklar), tanı esnasında antiagregan kullanımı, semptomatik –asemptomatik durumu, kas işleminin acil veya elektif yapıldığı, işlem öncesi ilk 5 gün akut iskemik enfarkt öyküsü, stenotik segmentin tarafı, işlem öncesi stenotik segmentin tomografik ve ultrason ile ölçülen darlık oranları, stenotik plağın yapısı, stenotik plağın ülsere olup olmadığı, stenotik segment düzeyinde trombüs olup olmadığı, kontralateral internal karotis arter (İKA) extrakranial segment %50 ve üstü darlık oranı, ipsilateral ve kontralateral distal intrakranial segment İKA % 50 ve üstü darlık oranı, işlem sırasında predilatasyon uygulanıp uygulanmaması, işlem sırasında postdilatasyon uygulanıp uygulanmaması, kullanılan stentin uzunluğu ve çapı, işlem esnasında distal emboli koruma cihazı kullanımı, işlem esnasında asistoli ve bradikardi gelişip gelişmemesi, işleme bağlı teknik komplikasyon durumu, işleme bağlı periprosedürel extrakranial komplikasyon durumu, işleme bağlı periprosedürel inme gelişimi, işleme bağlı ölüm durumu, işleme bağlı hiperperfüzyon kanaması gelişimi, işleme bağlı lokal vasküler giriş yeri komplikasyonları, 48 saatten uzun süren yoğun bakım ihtiyacı, periprosedürel miyokard
enfarktüsü gelişimi, işlem sonrası rezidüel stenoz oranları, işlem sonrası hastanede yatış süreleri değerlendirilmiştir.
Bulgular: KAS yapılan hastaların 47'si (%40.9) kadın, 68'i (59.1%) erkek olup tüm hastaların yaş ortalaması 69.87±9.17 idi. Kadın hastaların yaş ortalaması 70.47±8.56 ve erkek hastaların yaş ortalaması 69.46±9.61 idi. KAS yapılan hastaların 96'sının (%83.5) semptomatik olduğu, 19'unun (%16.5) asemptomatik olduğu izlendi. 108 (%93.9) hastada komorbid hastalık tanısı olduğu ve en sık komorbid tanının hipertansiyon (n=85, %73.9) olduğu görüldü. (p<0,01). KAS işlemine alınan 96 (%83.5) hastada elektif stentleme, 19 (%16.5) acil stentleme yapıldı.KAS yapılan 8 (%6.9) hastada asistoli, 12 (%10.4) hastada bradikardi geliştiği görüldü.Periprosedürel ölüm gözlenen hasta sayısı 5 (%4.3), periprosedürel inme gerçekleşen hasta sayısı 4 (%3.5), periprosedürel miyokard infarktüsü gelişen hasta sayısı 1 (%0.9), işlem öncesi ilk 5 günlük akut enfark öyküsü olan hasta sayısı 19 (%16.5), periprosedürel ekstrakraniyal komplikasyon görülen hasta sayısı 1 (%0.9), 48 saatten uzun süre yoğun bakım ihtiyacı olan hasta sayısı 6 (%5.2), KAS sonrası hiperperfüzyon kanaması gelişen hasta sayısı 3 (%2.6), predilatasyon uygulanan hasta sayısı 16 (%13.9), postdilatasyon uygulanan hasta sayısı 112 (%97.4), distal emboli koruma cihazı kullanılan hasta sayısı 113 (%98.3) olduğu bulundu. Acil KAS yaptığımız 19 hasta ve elektif KAS yaptığımız 96 hastanın verileri değerlendirildiğinde acil hasta grubunda ülsere plak bulunması (p<0.001), işlem öncesi ilk 5 gün içinde enfarkt görülmesi (p<0.001), diseksiyon zemininde KAS uygulanması (p<0.001), plak düzeyinde İKA'da trombüs bulunması (p<0.001), asistoli/bradikardi görülmesi (p<0.001) ve hastanede yatış süresi (p=0.033) açısından anlamlı farklılıklar gösterdiği bulundu. Çalışmamızda acil ve elektif KAS uygulanan hastalar arasında periprosedürel inme (p=0.519), MI (p= 0.946), ektrakranial komplikasyon (p=0.835) ve ölüm (p=0.190) açısından anlamlı farklılık olmadığı izlenmişti. Karotis arter stentleme işlemi tamamlandıktan sonra intraoperatif alınan kontrol DSA incelemede rezidüel stenoz oranı %22.13 olarak bulundu.
Sonuç: Merkezimizde karotis arter stenozlarında hem acil hem de elektif şartlarda uyguladığımız karotis arter stentleme yönteminde; stentlerin açık kalım oranları, erken dönem komplikasyon oranları, literatürdeki çalışmalar ile benzer bulunmuştur. Uzun dönemli takiplerin yapıldığı ve hasta sayısının artırılarak karşılaştırıldığı çalışmaların planlanması özellikle acil ve elektif uygulanan stentlemenin tedavinin uzun dönemli seyri ve komplikasyonları hakkında daha fazla fikir sahibi olmamızı sağlayabilir.
Anahtar kelimeler: Karotis Arter, Stentleme, Darlık, Acil, Elektif

Abstract:
Objective: Carotid artery stenosis is becoming increasingly common due to factors such as sedentary lifestyle, obesity, smoking, increased lifespan, higher incidence of comorbid diseases, and improved accessibility of imaging methods. The optimal treatment approach for carotid artery stenosis in symptomatic and asymptomatic patients remains uncertain, and detailed multicenter studies are needed. The objective of our study is to retrospectively analyze the perioperative radiological, clinical, and early postoperative outcomes of carotid artery stenting performed at our hospital, and to evaluate and present information from the literature.
Materials and Methods: The study included 115 patients who underwent carotid artery stenting for atherosclerotic extracranial internal carotid artery stenosis between January 2020 and May 2023 at Harran University Faculty of Medicine Research and Practice Hospital. This retrospective study collected demographic information (age, gender, comorbid diseases), use of antiplatelet medication during diagnosis, symptomatic or asymptomatic status, emergency or elective procedure, history of acute ischemic infarction in the 5 days preceding the procedure, location and degree of stenosis measured by tomography and ultrasound, characteristics of the stenotic plaque (including ulceration and presence of thrombus), stenosis rate in the contralateral internal carotid artery extracranial segment of 50% or higher, stenosis rate in the ipsilateral and contralateral distal intracranial segment of the internal carotid artery of 50% or higher, use of predilation and postdilation during the procedure, length and diameter of the stent used, use of distal embolism protection device, occurrence of asystole and bradycardia during the procedure, technical complications related to the procedure, periprocedural extracranial complications, stroke incidence due to the procedure, procedure-related deaths, development of hyperperfusion bleeding, procedure-related local vascular access site complications, need for intensive care lasting more than 48 hours, incidence of periprocedural myocardial infarction, post-procedure residual stenosis rates, and length of postoperative hospitalization.

Results: The study included 47 (40.9%) women and 68 (59.1%) men who underwent carotid artery stenting, with a mean age of 69.87±9.17 years. The mean age was 70.47±8.56 for female patients and 69.46±9.61 for male patients. Of the patients who underwent carotid artery stenting, 96 (83.5%) were symptomatic, and 19 (16.5%) were asymptomatic. A total of 108 (93.9%) patients had comorbidities, with hypertension being the most common (n=85, 73.9%; p<0.01). Elective stenting was performed in 96 (83.5%) patients, while emergency stenting was performed in 19 (16.5%) patients. Asystole occurred in 8 (6.9%) patients, and bradycardia occurred in 12 (10.4%) patients. The incidence of periprocedural stroke was 4 (3.5%), periprocedural myocardial infarction was 1 (0.9%), and the incidence of acute infarction in the 5 days before the procedure was 19 (16.5%). Periprocedural extracranial complications occurred in 1 (0.9%) patient, and 6 (5.2%) patients required intensive care for more than 48 hours. Three (2.6%) patients experienced hyperperfusion bleeding after carotid artery stenting. Predilation was performed in 16 (13.9%) patients, postdilation in 112 (97.4%) patients, and a distal embolism protection device was used in 113 (98.3%) patients. When comparing the data of the 19 patients who underwent emergency carotid artery stenting with the 96 patients who underwent elective carotid artery stenting, significant differences were found in ulcerated plaque (p<0.001), acute infarction in the preceding 5 days (p<0.001), stenting on a dissection ground (p<0.001), thrombus level in the internal carotid artery (p<0.001), asystole/bradycardia (p<0.001), and hospital stay (p=0.033). There were no significant differences between patients who underwent emergency and elective carotid artery stenting regarding periprocedural stroke (p=0.519), myocardial infarction (p=0.946), extracranial complications (p=0.835), and death (p=0.190). The intraoperative control DSA examination showed a residual stenosis rate of 22.13% after completion of the carotid artery stenting procedure.
Conclusion: In our center, carotid artery stenting, performed in both emergency and elective cases, demonstrated patency rates and early complication rates similar to those reported in the literature for carotid artery stenosis. Future studies with larger patient populations and long-term follow-ups are needed to compare the long-term treatment outcomes and complications between emergency and elective carotid artery stenting.
Key words: Carotid Artery, Stenting, Stenosis, Emergency, Elective