Problem davranışları önlemeye yönelik başarıya ilk adım erken eğitim programı anaokulu versiyonunun etkililiği
The effectiveness of preschool version of first step to success early intervention program intended fo preventing the problem behaviours
Yazar: SEÇİL ÇELİK
Danışman: DOÇ. DR. İBRAHİM H. DİKEN
Anadolu Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2012
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Anaokulları = Kindergartens ; Başarıya ilk adım = First step to success ; Erken eğitim = Early intervention ; Okul öncesi çocuklar = Preschool childrens ; Problem davranış = Problem behavior

Özet:
Erken dönemde ortaya çıkan problem davranışların mümkün olduğunca erken yıllarda süreğen hale gelmeden etkililiği kanıtlanmış müdahale programlarıyla önlenmesi son yıllarda giderek önem kazanan bir konu haline gelmiştir (Buck ve Ambrossino, 2004; Guralnick, 2005; Severson, Walker ve Hope-Doolittle, Kratochwill ve Gresham, 2006). Türkiye'de problem davranış sergileyen çocuk sayısının gün geçtikçe artışı bu davranışların erken dönemde etkili ve sistematik programlarla kontrol altına alınmasını gerekli kılmaktadır; ancak ülkemizde bu konuya ilişkin yapılmış olan çalışmaların yeterli olmadığı göze çarpmaktadır.İlgili alanyazında problem/antisosyal davranışlar gösterme riski olan çocukların problem davranışlarını erken dönemde önlemede etkili ve sistematik programlardan biri olan Başarıya İlk Adım Erken Eğitim Programı'nın anasınıfı, ilköğretim 1. ve 2. sınıf öğrencilerini kapsayan orijinal versiyonunun etkililiğini inceleyen pek çok bilimsel araştırmaya ulaşılmış (Beard ve Sugai, 2004; Blalock, 2008; Carter ve Horner, 2007; Walker, Severson, Feil, Stiller ve Golly, 1998); ancak programın daha sonraki yıllarda 36-72 aylık çocuklar için uyarlanmış olan anaokulu versiyonunun etkililiği ile ilgili yapılmış sınırlı sayıda araştırmaya rastlanmıştır (Diken, Bozkurt, Arıkan, Çolak, Çelik, Cavkaytar, Şenbalkan, 2011). Bu özgün durum ve gerekçelerden hareketle gerçekleştirilen bu araştırmanın amacı, Başarıya İlk Adım Erken Eğitim Programı Anaokulu Versiyonu (BİA-AV)'nun 36-72 aylık Türk çocuklarının problem/antisosyal davranışlarına ve sosyal becerilerine olan etkisini incelemektir. Bu amaca bağlı olarak araştırmada ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Bununla birlikte programın sosyal geçerliği uygulama sonrasında öğretmen ve velilerden veriler toplanarak değerlendirilmiştir.Araştırma 2011-2012 öğretim yılında Eskişehir il merkezi sınırları içerisinde bulunan İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı toplam 12 bağımsız anaokulunda yürütülmüştür. Deney grubunda toplam 11 hedef anaokulu öğrencisi, 11 öğretmen, 11 veli ve 6 BİA-AV rehberi; kontrol grubunda ise 11 anaokulu öğrencisi ve 11 öğretmen olmak üzere toplam 61 kişi araştırmanın katılımcılarını oluşturmuştur.Bu araştırmada öğrencilerin problem davranışları ve sosyal becerilerine ilişkin veriler ?Okulöncesi ve Anasınıfı Davranış Ölçekleri? ile toplanmıştır. Araştırmanın sosyal geçerlik verileri ise deney grubunda yer alan öğretmen ve velilere araştırmanın sonunda ?BİA-AV Veli ve Öğretmen Memnuniyet Formları? doldurtularak toplanmıştır. BİA-AV programının uygulama güvenirliğini ölçmek için ise ?BİA-AV Rehber-Öğretmen Aşaması ve Ev Uygulamaları Uygulama Güvenirliği Kontrol Listeleri? kullanılmıştır.Araştırma bulgularında; deney ve kontrol grubunun ?Okulöncesi ve Anasınıfı Davranış Ölçekleri?nden aldıkları toplam problem davranış ve sosyal becerileri puanları karşılaştırılmış, deney grubunun kontrol grubundan farklı olarak ön test toplam problem davranış puanlarının son test ve izleme puanlarından anlamlı derecede yüksek olduğu; başka bir deyişle uygulanan programın deney grubu üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Bununla birlikte, uygulamanın deney grubunun kendi içerisinde toplam problem ve dışsallaştırılmış problem davranış puanlarını da anlamlı derecede azalttığı saptanmıştır. Programın deney ve kontrol grubunda yer alan öğrencilerin ön test-son test-izleme toplam sosyal beceri puanları arasında ise anlamlı bir fark yaratmadığı görülmüştür.Sosyal geçerlik bulgularında, öğretmen ve velilerin büyük çoğunluğu programdan memnun kaldıklarını, hedef çocukların sınıf ve evdeki davranışlarındaki değişiklikleri hemen fark ettiklerini, programın evdeki ve sınıftaki gereksinimlerini karşıladığını ve programı başka bir öğretmene ve veliye uygulamaları için önereceklerini belirtmişlerdir. Son olarak, bu araştırmada araştırmanın sınırlılıkları ve ileriki çalışmalar için öneriler sunulmuştur.

Abstract:
The subject of that the problem behaviors occurring in early period are prevented as immediate as possible with the intervention programs of which the effectiveness have been proven before they become chronic gains importance (Buck and Ambrossino, 2004; Guralnick, 2005; Severson, Walker and Hope-Doolittle, Kratochwill and Gresham, 2002). The increasing day by day of the number of the children who exhibit the problem behaviors in Turkey requires that these behaviors are gotten under control in early period with effective and systematical programs; nevertheless, it is seen that there is not enough study related to this subject in Turkey.In literature; there have been several studies examining the effectiveness of original version of First Step to Success Early Intervention Program ? including kindergarten, first and second grade students ? which is one of the effective and systematical programs in preventing the problem/antisocial behaviors of the children with the risk of exhibiting the antisocial behaviors in early period (Beard and Sugai, 2004; Blalock, 2008; Carter and Horner, 2007; Walker, Severson, Feil, Stiller and Golly, 1998), but there have been limited number of researches about the effectiveness its preschool version which was adapted for 36-72 month children the following years (Diken, Bozkurt, Arıkan, Çolak, Çelik, Cavkaytar and Şenbalkan, 2011). The aim of this study which was carried out from this fact is to examine the effectiveness of Preschool Version of First Step to Success Early Intervention Program (FSS-PV) on 36-76 month Turkish children?s problem/antisocial behaviors and social skills. As depending upon this aim, pretest-posttest experimental design with the control group was used in the research. Besides, the social validity of the research was assessed after the application by collecting the data from the teachers and the parents.The research was carried out in 12 independent preschools which are in provincial center borders, depending on Eskişehir Provincial Directorate for National Education in 2011-2012 academic year. Experimental group consisted of 11 targeted preschool students, 11 teachers, 11 parents and 6 FSS-PV guidance counselors. Control group consisted of 11 preschool students and 11 teachers. Totally 61 people participated in the study.The data related to the students? problem behaviors and social skills was collected with ?Preschool and Kindergarden Behavior Scales?. The data of social validity of the research was collected by teachers? and parents? filling in ?FSS-PV Parent and Teacher Satisfaction Forms? at the end. ?Application Reliability Checklists of the stage of FSS-PV Guidance Counselor, Teacher and Home Applications? were used in order to evaluate application reliability of FSS-PV Program.According to the findings, total problem behavior and social skill points which the experimental and the control groups got from ?Preschool and Kindergarden Behavior Scales? were compared and the experimental group?s total pretest problem behavior points were markedly higher than the posttest and the follow up points; namely it is seen that the FSS-PV Program was effective on the experimental group. At the same time, it is determined that the application also reduced the experimental group?s total internalized problem and externalized problem behavior points remarkably. It is seen that the program didn?t make significantly difference between total pretest-posttest-follow up social skill points of the students who were in the experimental and control groups.According to the social validity findings, most of the teachers and the parents explained that they were satisfied with the program; they soon noticed the differences in the target children?s behaviors in class and home; the program met their needs in class and home; they would suggest the program to other teachers and parents to apply it. Finally, the limitations of the research and the suggestions for the following studies were presented in this research.