Çeviribilim sosyolojisine doğru: Bourdieu sosyolojisiyle Türkiye'de çeviribilim alanını düşünmek
Towards a translation studies sociology:  Reflecting on the field of translation studies in Turkey with Bourdieu's sociology
Yazar: ZUHAL EMİROSMANOĞLU
Danışman: PROF. DR. FATMA EMEL ERGUN
İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çeviribilim Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Mütercim-Tercümanlık = Translation and Interpretation ; Sosyoloji = Sociology
Dizin: Bilgi sosyolojisi = Information sociology ; Bilim sosyolojisi = Science sociology ; Bourdieu, Pierre = Bourdieu, Pierre ; Epistemoloji = Epistemology ; Sosyolojik analiz = Sociological analysis ; Çeviri = Translation ; Çeviri bilim = Science of translation ; Çeviri yaklaşımı = Translation approach

Özet:
Bu tez çalışmasının amacı çeviribilim sosyolojisi alanını bir araştırma alanı olarak önermek; Bourdieu sosyolojisini bu yönde araştırmalar için işlemsel izlekleriyle açıklamak ve sahada araştırma tasarımını Türkiye'de çeviribilim alanı üzerine inşa etmektir. Bourdieu'nün disiplinlerarası ampirik bilim anlayışında tarihsel bakış açısıyla epistemolojik düşünüm belirleyici olduğundan; öncelikle bilimsel bir alanı nesne olarak inceleyen bilim sosyolojisinin disiplinlerarası çerçevesi ortaya konulmuş; ardından çeviribilim kaynaklarında çeviribilim sosyolojisine çağrıda bulunan söylem; araştırmacı kimlikleri sorgulanarak somutlaştırılmaya çalışılmaktadır. Bu söylemde tarihsel ve epistemolojik düşünüm çağrısı açıktır. Öne çıkan düşünümsellik, bilimsel alan, sermaye, habitus vb. kavramlar Bourdieu sosyolojisinin metodolojik araçlarına gönderme yapmaktadır. Bu nedenle yöntem olarak Bourdieucü yaklaşımın düşünsel, epistemolojik ve kavramsal altyapısı açıklanmıştır. Yöntem öncelikle düşünümsel ve ilişkisel yaklaşımla nesnenin inşasını; ardından eyleyiciler ve pratiklere odaklanan alan çözümlemesini öngörmektedir. Bilimsel alanı ve bilim pratiğini incelemek üzere önerilen yöntemle ilgili kavramsal açıklama ve şemalar Bourdieucü yaklaşımın uygulamada işlemselleştirilmesi amacını gütmektedir. Tezin saha araştırması bölümü "Türkiye'de çeviribilim alanı"nın nesnel(l)eştirilmesini amaçlamaktadır. Bu amaçla Türkiye'de çeviribilim bölümleriyle çeviribilimin kurumsal yapısı, eğitim güzergâhlarıyla eyleyici profileri ve bilimsel yayınlarla çeviribilim araştırma pratiği üçgeninde bir alan çözümlemesi önerilmektedir. Yapı, eyleyici ve pratik üzerine inşa edilen çeviribilim alanına dönük saha araştırmasında önce Türkiye'de "çeviribilim" bölümleri ve akademik kadroları ele alınmaktadır. Çalışılan alt alanlarla bilim pratiklerine yönelik "temsiller" ise "çeviribilim" sorgusuyla sınırlandırılan tez ve makalelerden oluşan bir bütünce üzerinde araştırmaya konu edilmektedir.


Anahtar Sözcükler: Çeviribilim Sosyolojisi, Çeviribilim Alanı, Çeviribilim Pratiği, Bourdieucü Yöntem, Epistemolojik Düşünüm, Düşünümsellik, İlişkisellik.

Abstract:
The objective of this PhD thesis is to offer the sociology of translation studies as a research field, explain Bourdieu sociology with operational themes for the research to be conducted in this field and construct the research design on the field of translation studies in Turkey. As the epistemological reflexion with a historical perspective in Bourdieu`s interdisciplinary empirical scientific approach is distinctive. First the interdisciplinary framework of the sociology of science has been laid out followed by an effort to concretize the discourse calling for the sociology of translation studies by examining the researcher identities. In this discourse, historical and epistemological reflexion call is explicit. The emphasized concepts such as reflexivity, scientific field, capital, habitus make a reference to the methodological and epistemological instruments of Bourdieusian sociology. For this reason, Bourdieusian approach has been explained as a method. The method first provides for the construction of the object with a reflexive and relational approach followed by the field analysis focusing on the agents and practices. The conceptual explanation and schemes in order to study the scientific field and the scientific practice pursue the goal to operationalize the Bourdieusian approach in practice. The field analysis chapter of the thesis aims at the objectivation of "translation studies field in Turkey". For this purpose, a field analysis within the triangulation of the institutional structure of translation studies along with the translation studies departments in Turkey, agent profiles with educational trajectories and a translation studies practice with scientific publications is suggested. In this analysis constructed on structure, agent and practice, first "translation studies" departments in Turkey and their teaching/academic staff are examined. The representations on the subfields of research and the scientific practices are examined through a corpus comprised of articles and theses limited with the query of "translation studies". 


Key Words: Translation Studies Sociology, Translation Studies Field, Translation Studies Practice, Bourdieusian Method, Epistemological Reflexion, Reflexivity, Relationality.