Obstrüktif uyku apne sendromlu hastalarda pozitif hava yolu basıncı tedavisine uyumu etkileyen faktörler
The factors effecting compliance to positive airway pressure treatment in patients with obstructive sleep apnea syndrome
Yazar: MELTEM MİDİLLİ
Danışman: DOÇ. DR. ÖZEN KAÇMAZ BAŞOĞLU
Ege Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2009
Konu: Göğüs Hastalıkları = Chest Diseases

Özet:
Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS)'nun primer tedavi yöntemi olan pozitif havayolubasıncı (PAP) tedavisi ile hastalarının uyku yapısı ve bilissel durumu düzelmekte, gündüzuykululugu, trafik kazaları, kan basıncı ve diger kardiyovasküler olayları azalmakta, yasamkaliteleri artmaktadır. Bu olumlu etkilerine karsın hastaların PAP tedavisine uyum oranlarınıniyi olmadıgı bilinmektedir. Bu prospektif çalısmanın birincil amacı, OUAS tanısı ile PAPtedavisi önerilen hastaların, tedaviye uyum oranlarını belirlemek ve video esliginde görselegitim verilmesinin uyuma etkisini arastırmak; ikincil amacı ise tedaviye uyumu etkileyenfaktörleri ortaya koymaktır.Çalısmamızda, klinigimiz uyku laboratuvarında yapılan polisomnografik inceleme sonucundaorta ve agır OUAS tanısı konularak PAP tedavisi önerilen 133 ardısık hasta alınmıs ve ikigruba randomize edilmistir. Altmıs altı hasta, OUAS ve PAP tedavisi konusunda izleyenhekim tarafından bilgilendirilmis, yanı sıra video esliginde görsel egitim almıs; 67 hasta iseyalnızca hekim tarafından bilgilendirilmistir. Hastalar, 1., 3. ve 6. aylarda kontrole çagırılarakuyum oranları ve cihazı kullanım süresini etkileyebilecek parametreler arastırılmıstır.Video izleyen ve izlemeyen hastalar arasında demografik özellikler, polisomnografikinceleme sonuçları, klinik ve laboratuvar bulguları açısından fark olmadıgı gözlenmistir. Altıaylık izlem sonunda PAP tedavisine uyumu oranı %63.9 olarak bulunmustur. Video esligindegörsel egitim verilen hastalarda uyum oranı %71.2 iken görsel egitim verilmeyenlerde %56.2olmus, fakat aradaki fark anlamlı düzeye ulasmamıstır.PAP cihazını etkin kullanan 85 hasta ile etkin kullanmayan 48 hastanın verilerikarsılastırılmıstır. Tedaviye uyum gösteren hastaların horlama, tanıklı apne, gündüz asırıuykululuk, yorgun uyanma, uykuda bogulma hissi, uykuda periyodik hareket bozuklugu venoktüri (p<0.0001), yanı sıra sabah bas agrısı, gece terlemesi, insomnia, agız kurulugu,noktürnal öksürük ve reflü (p<0.05) yakınmalarında tedavinin 1., 3. ve 6. aylarında PAPtedavisine uyumsuz hastalara göre anlamlı düzelme oldugu gözlenmistir. Tedavinin 6. ayındagündüz uykululugu degerlendirmede kullanılan Epworth uykululuk ölçegi, tedaviye uyumluhastalarda 11.7'den 3.0'a, uyumsuzlarda ise 10.7'den 6.0'a düsmüs; 6. aydaki Epworth degeriile cihazın kullanım süresi arasında negatif korelasyon oldugu saptanmıstır (r=-0.524,p<0.0001). Hastaların izleminde en sık karsılasılan yan etkiler; oro-nazal kuruluk, maske67intoleransı, nazal konjesyon, bogulma hissi ve PAP cihazının gürültüsünden duyulanrahatsızlık olmustur. zlemde 1., 3. ve 6. aylarda maske intoleransı (p<0.0001), bogulma hissi(p<0.0001) ve gürültüden rahatsızlık (p<0.05) bildiren, ayrıca 6. ayda nazal konjesyon(p<0.01) tanımlayan hastaların tedaviye uyumlarının daha kötü oldugu gözlenmistir.Sonuç olarak; çalısmamızda hastaların PAP tedavisine uyum oranı %63.9 olarak bulunmus,video esliginde görsel egitim verilmesi ile uyumun arttıgı gözlenmistir. Tedavi ile uyku apnesemdromunun semptomlarında anlamlı düzelme olan, gündüz uykululugu belirgin azalan vedaha az yan etki saptanan hastalar, PAP tedavisine daha fazla uyum göstermislerdir. Hastalarauyku apne sendromu ve tedavisi konusunda egitim verilmesi ve yakından izlenmeleri ile PAPtedavisine uyumun arttırılabilecegini sonucuna varılmıstır.

Abstract:
Obstructive sleep apnea syndrome (OUAS) 's primary method of treatment is positive airway pressure (PAP). Despite these positive effects to the treatment of patients with PAP compliance rates are not well known. The purposes of this prospective studyare the PAP treatment compliance rates to identify and affecting adherence to treatment.