Gebelerde evlilik uyumunun doğum öncesi algılanan stres ile ilişkisi
The relationship between marital adjustment and perceived prenatal stress in pregnant women
Yazar: DÜRDANE ÇALIŞKAN ALTINTAŞ
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK ÖCALAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Ebelik Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Ebelik = Midwifery

Özet:
Bu araştırma, gebelerde evlilik uyumunun doğum öncesi algılanan stres ile ilişkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve ilişkisel tipte olan araştırma, 30 Aralık 2022- 30 Nisan 2023 tarihleri arasında Tokat il merkezindeki Tokat Devlet Hastanesi ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hastanesi gebe polikliniklerine takip amaçlı başvuran, sağlıklı, spontan ve tekil gebeliği bulunan, gebeliğinin 36-39.haftalarında olan 406 gebe ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak, "Tanımlayıcı Bilgiler Formu", "Doğum Öncesi Algılanan Stres Ölçeği (DÖASÖ)" ve ''Evlilik Uyum Ölçeği (EUÖ)'' kullanılmıştır. Verilerin analizinde, normal dağılımı olan iki bağımsız grubun karşılaştırmasında Student t Test, üç ve üzeri grup karşılaştırmalarda Tek Yönlü Varyans Analizi (OneWay ANOVA) uygulanmıştır. Normal dağılım göstermeyen, iki gruplu karşılaştırmalarda Mann-Whitney U Testi, üç ve üzeri gruplarda Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiye Pearson Korelasyon Testi ile bakılmıştır. Katılımcıların ortalamaları incelendiğinde; yaş 29.73±4,46, gebelik haftası 37,48±0,98, gebelikte alınan kilo 10.61±1.9'dur. Kadınların %54.5'inin lise mezunu, %55.4'ünün ev hanımı olduğu, %64'ünün daha önce gebelik yaşadığı, %60.3'ünün istemli/planlı olarak gebe kaldığı, %52.2'sinin gebelikte herhangi bir sağlık problemi yaşamadığı belirlenmiştir. Gebelerin %48'i 3 kez, %33.5'i 2 kez, %11.1'i 4 kez ve üzerinde doğum öncesi bakım almıştır. Kadınların ölçek toplam ve alt boyut ortalamaları sırasıyla; DÖASÖ puanı 3.81±0.41 olup, medikal ve obstetrik riskler / fetal sağlık puanı 4.06±0.50; gebelikte psikososyal değişiklikler puanı 3.68±0.53; doğum beklentisi puanı 3.78±0.52'dir.  Kadınların EUÖ toplam puanı 49.55±7.04'tür. Lise ve üzerinde eğitimi olan, daha önce gebelik yaşamayan, istemli/ planlı olarak gebe kalan, doğum sonrası bebek bakımı için desteği olan katılımcıların evlilik uyum puanları daha yüksektir (p<0.05). Eşi lise ve üzerinde eğitimi olan ve eşi memur olanların psikososyal değişikliklere yönelik stres düzeyleri daha yüksektir (p<0.05). Daha önce gebelik yaşamayanların, gebeliğe bağlı sağlık problemi yaşayanların doğum öncesi algıladıkları stres düzeyi, gebelikte psikososyal değişikliklere ve doğum beklentisine yönelik stres düzeyi daha yüksektir (p<0.05). İstemli/planlı olarak gebe kalan kadınların doğum öncesi algıladıkları stres düzeyi ve doğum beklentisine yönelik stres düzeyi daha düşüktür (p<0.05). Gebelikte hiç doğum öncesi bakım hizmeti almayanların bakım alanlara göre doğum öncesi algıladıkları stres düzeyi ve medikal ve obstetrik risklere/fetal sağlığa yönelik stres düzeyi daha düşüktür (p<0.05). Katılımcıların evlilik uyumu düzeyi arttıkça doğum öncesi algıladıkları stres düzeyi,  medikal ve obstetrik risklere/fetal sağlığa yönelik, gebelikte psikososyal değişikliklere ve doğum beklentisine yönelik stres düzeyi azalmaktadır. Yaş arttıkça evlilik uyumu, doğum öncesi algılanan stres, medikal ve obstetrik risklere/fetal sağlığa yönelik, gebelikte psikososyal değişikliklere ve doğum beklentisine yönelik stres düzeyi azalmaktadır. Evlilik süresi arttıkça evlilik uyumu, doğum öncesi algılanan stres ve gebelikte psikososyal değişikliklere yönelik stres düzeyi azalmaktadır. Gebelik süresi arttıkça gebelikte psikososyal değişikliklere yönelik stres düzeyleri azalmaktadır. Ancak gebelikte kilo alımı arttıkça evlilik uyumu azalmakta, doğum öncesi algılanan stres, gebelikte psikososyal değişikliklere ve doğum beklentisine yönelik stres düzeyi artmaktadır.
Sonuç olarak, gebelerin algıladıkları stres düzeyi yüksektir. Medikal ve obstetrik risklere / fetal sağlığa yönelik, gebelikte psikososyal değişikliklere ve doğum beklentisine yönelik algılanan stres düzeyi yüksektir. Kadınların çoğunluğu uyumlu bir evliliğe sahiptir. Evlilik uyumu yüksek olan kadınlar gebelik sürecinde daha az stres yaşamaktadır. Prenatal bakımda anne adayının demografik ve obstetrik özellikleri ile birlikte evlilik uyumu da dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Abstract:
This study was conducted to determine the relationship between marital adjustment and perceived prenatal stress in pregnant women. The descriptive and correlational study was conducted between December 2022 and April 2023 with 406 healthy, spontaneous and singleton pregnant women with 36-39 weeks of pregnancy who applied to Tokat State Hospital and Tokat Gaziosmanpaşa University Hospital pregnancy outpatient clinics in Tokat city center for follow-up. "Descriptive Information Form", "Prenatal Perceived Stress Scale (PPPSS)" and "Marital Adjustment Test (MAT)" were used as data collection tools. In the analysis of the data, Student t Test was used for the comparison of two independent groups with normal distribution and One-Way Analysis of Variance (OneWay ANOVA) was used for the comparison of three or more groups. Mann-Whitney U Test was used for two-group comparisons that did not show normal distribution, and Kruskal Wallis Test was used for three or more groups. The relationship between variables was examined with Pearson Correlation Test. The mean ages of the participants were 29.73±4.46 years, 37.48±0.98 weeks of gestation, and 10.61±1.9 kilograms gained during pregnancy. It was determined that 54.5% of the women were high school graduates, 55.4% were housewives, 64% had previous pregnancies, 60.3% became pregnant voluntarily/planned, and 52.2% did not have any health problems during pregnancy. Forty-eight percent of the pregnant women received prenatal care 3 times, 33.5%2 times, 11.1% 4 times or more. The mean total and subscale mean scores of the women were as follows: PPPSS score was 3.81±0.41, medical and obstetric risks / fetal health score was 4.06±0.50, psychosocial changes during pregnancy score was 3.68±0.53, and birth expectancy score was 3.78±0.52.  The women's MAT total score was 49.55±7.04. The marital adjustment scores of the participants who had high school education or higher, had no previous pregnancy, conceived voluntarily/planned, and had support for postnatal infant care were higher (p<0.05). Those whose spouses had high school education or higher and whose spouses were civil servants had higher stress levels towards psychosocial changes (p<0.05). Those who did not have a previous pregnancy and those who had health problems related to pregnancy had higher levels of stress perceived before delivery, stress levels related to psychosocial changes during pregnancy and stress levels related to expectation of delivery (p<0.05). The level of prenatal stress perceived by women who conceived voluntarily/planned pregnancy and the level of stress related to birth expectancy were lower (p<0.05). Those who never received prenatal care during pregnancy had lower levels of perceived prenatal stress and stress related to medical and obstetric risks/fetal health than those who received prenatal care (p<0.05). As the level of marital adjustment of the participants increased, the level of stress perceived prenatally, the level of stress related to medical and obstetric risks/fetal health, psychosocial changes during pregnancy and birth expectancy decreased. As the age increases, marital adjustment, perceived prenatal stress, stress level towards medical and obstetric risks/fetal health, psychosocial changes during pregnancy and stress level towards birth expectancy decrease. As the duration of marriage increases, marital adjustment, perceived prenatal stress, and stress levels related to psychosocial changes during pregnancy decrease. As the duration of pregnancy increases, the level of stress related to psychosocial changes during pregnancy decreases. However, as the weight gain during pregnancy increased, marital adjustment decreased and the level of stress related to perceived prenatal stress, psychosocial changes during pregnancy and birth expectancy increased.
In conclusion, the perceived stress level of pregnant women is high. The perceived level of stress related to medical and obstetric risks / fetal health, psychosocial changes during pregnancy and expectation of childbirth is high. The majority of women have a harmonious marriage. Women with high marital harmony experience less stress during pregnancy. In prenatal care, marital adjustment should be taken into consideration along with the demographic and obstetric characteristics of the expectant mother