Frıedrıch Wılhelm Nıetzsche'de Aydınlanma'nın insan üzerindeki etkisi
The effect of the Enlightenment on human in Friedrich Wilhelm Nietzsche
Yazar: HASAN ASLAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMZADE KADER DÜŞGÜN
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe Ana Bilim Dalı / Felsefe Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Felsefe = Philosophy

Özet:
Bu tezde Friedrich W. Nietzsche'nin Aydınlanma kavramını felsefesinde nasıl konumlandırdığı, aydınlanmanın insan üzerindeki etkisinin köklü ve temelli bilgilerle ne olduğunun açımlanması amaçlanmıştır. Aydınlanma en genel anlamıyla 18. yüzyılda Avrupa ülkelerini etkisi altına alan bir düşünce akımıdır. Bu düşünce akımı kültürel, aynı zamanda bilimsel anlamda yaşanan paradigmatik değişikliğe ve bu doğrultuda meydana gelen tarihsel bir döneme denk düşmektedir. Aydınlanma düşüncesi, kendisini Orta çağın karanlığına karşı konumlandırmış ve karanlığa dair ne varsa derinlemesine eleştiriye tabi tutmuştur. Fakat Aydınlanma düşüncesi başı ve sonu belli bir döneme sığdırılamayacak genişliktedir. Dolayısıyla Aydınlanma düşüncesi, kendisinden sonraki bütün dönemlere sirayet eden bir yapıya sahiptir. Aydınlanma düşüncesi paradoksal bir biçimde felsefe tarihinin her döneminde tartışılmış, özellikle modern döneme geçişle birlikte birçok akıma ve teoriye kaynak olmuştur. Bu dönemde akıl, insanın kendini ve doğayı anlamasında tek yol olarak görülmüş ve her şeyin akıl aracılığıyla açıklanması gerektiği anlayışı modern dönemin eleştirilmesine sebep olmuştur. Nietzsche'nin dönem dönem Aydınlanma düşüncesi karşısındaki tutumu incelenmiş ve Aydınlanma düşüncesine karşı değişken tavrı ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla Nietzsche'nin Aydınlanma düşüncesi karşısındaki tutumu ve bu tutumun insan üzerindeki etkileri çalışmanın en önemli hedefidir. Bu bağlamda sırasıyla Descartes, Kant ve Nietzsche'nin  Aydınlanma düşüncesiyle birlikte bu düşüncenin insan üzerindeki etkileri ele alınmıştır.

Abstract:
In this thesis, it is aimed to explain how Friedrich W. Nietzsche positioned the concept of Enlightenment in his philosophy and what the impact of enlightenment was on people with deep-rooted and fundamental information. In its broadest sense, Enlightenment is a movement of thought that influenced European countries in the 18th century. This movement of thought coincides with the paradigmatic change in cultural and scientific terms and a historical period that occurred in this direction. Enlightenment thought positioned itself against the darkness of the Middle Ages and subjected everything related to darkness to in-depth criticism. However, the thought of the Enlightenment is so broad that its beginning and end cannot be confined to a certain period. Therefore, the Enlightenment thought has a structure that spread to all subsequent periods. The idea of Enlightenment has paradoxically been discussed in every period of the history of philosophy, and has been the source of many movements and theories, especially with the transition to the modern period. In this period, reason was seen as the only way for humans to understand themselves and nature, and the understanding that everything should be explained through reason caused the modern period to be criticized. Nietzsche's attitude towards the Enlightenment thought has been examined from time to time and an attempt has been made to reveal his changing attitude towards the Enlightenment thought. Therefore, Nietzsche's attitude towards the Enlightenment thought and the effects of this attitude on people are the most important target of the study. In this context, the Enlightenment thought of Descartes, Kant and Nietzsche, together with the effects of this thought on humans, are discussed, respectively.