İstatistiksel akıl yürütme öğrenme ortamının 8. sınıf öğrencilerinin istatistiksel okuryazarlıkları, istatistiksel akıl yürütmeleri ve istatistiksel düşünmeleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
An analysis of 8th grade students' statistical literacy, statistical reasoning and statistical thinking
Yazar: GÜLNUR KILIÇTEK
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TUĞBA ÖNER
İstanbul Medeniyet Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Ortaokul öğrencileri = Secondary school students ; Ortaokullar = Secondary schools ; İstatistiksel akıl yürütme = Statistical reasoning ; İstatistiksel düşünme = Statistical thinking ; İstatistiksel okuryazarlık = Statistical literacy

Özet:
Bu araştırmada, İstatistiksel Akıl Yürütme Öğrenme Ortamının (İAYÖO), sekizinci sınıf öğrencilerinin istatistiksel okuryazarlıkları, istatistiksel akıl yürütmeleri ve istatistiksel düşünmeleri üzerindeki etkisini incelemek ve öğrencilerin bu öğrenme ortamına ilişkin görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır.  Araştırmanın yöntemi olarak karma yöntemlerden yakınsak desen benimsenmiştir. Araştırmanın nicel bölümünde, ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılırken, nitel bölümünde durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2021-2022 eğitim-öğretim yılı ikinci döneminde İstanbul ili Esenler ilçesindeki bir devlet okulunda öğrenim gören uygun örnekleme yöntemiyle seçilmiş 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Kontrol grubunda 19, deney grubunda 18 olmak üzere toplam 37 öğrenci ile araştırma yürütülmüştür. Araştırmada nicel verileri toplamak için araştırmacı tarafından hazırlanan İstatistiksel Okuryazarlık, Akıl Yürütme ve Düşünme Başarı Testi veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise deney grubu öğrencilerinin etkinlik sonu yansıtma formlarına ve deney grubu içinden amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen katılımcılardan yarı yapılandırılmış görüşme formlarına verdikleri cevaplardan oluşmaktadır. Araştırmanın nicel verilerinin yorumlanması için; SPSS22 programı kullanılarak yapılan betimsel istatistikler, Mann-Whitney U, Wilcoxon Sıralı İşaretler Testleri ve Quade'nin Kovaryansın Sıra Analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, İAYÖO'da tasarlanmış matematik dersi alan deney grubu öğrencilerinin ile kontrol grubu öğrencilerinin istatistiksel okuryazarlık, akıl yürütme ve düşünme seviyeleri arasında istatistiksel olarak deney grubu lehine anlamlı fark bulunmuştur. İAYÖO'nın istatistiksel kavramların kavramsal öğrenimini geliştirdiği, istatistikte farklı teknolojik araçların kullanımının öğrenimi desteklediği, öğrencilerde farklı beceriler geliştirdiği ve öğrencilerin değerler anlamında farkındalıklarının arttırdığı görülmüştür. Sonuç olarak, İAYÖO'nın öğrencilerin istatistiksel okuryazarlık, istatistiksel akıl yürütme ve istatistiksel düşünmeleri üzerinde olumlu etkisi olduğu görülmektedir. 

Anahtar Kelimeler: İstatistiksel Akıl Yürütme Öğrenme Ortamı, İstatistiksel Okuryazarlık İstatistiksel Akıl Yürütme, İstatistiksel Düşünme, Ortaokul Öğrencileri.

Abstract:
The aim of this study was to examine the effect of Statistical Reasoning Learning Environment (SRLE) on eight-grade students statistical literacy, statistical reasoning and statistical thinking and to determine the students' views on this learning environment. The convergent design, which is one of the mixed methods design, was adopted in this study. In the quantitative part of the study, the quasi-experimental design with pretest-posttest control group was used, while the case study method was used in the qualitative part. The participants of the study were eighth grade students selected by convenience sampling, studying in a public school in Esenler district of Istanbul in the second term of the 2021-2022 academic year. The research was conducted with a total of 37 students, 19 in the control group and 18 in the experimental group. The Statistical Literacy, Statistical Reasoning and Statistical Thinking Achievement Test prepared by the researcher was used as a data collection tool in order to collect quantitative data in the study. The qualitative data was obtained through the semi-structured interview forms and the end-of-activity reflection forms from participants who were selected from the experimental group by purposive sampling. For the interpretation of the quantitative data of the study; descriptive statistics were used as well as to answer research questions Mann-Whitney U Test, Wilcoxon Signed-Rank Test and Quade's Rank Analysis of Covariance were used. For qualitative data, content analysis was used.
As a result of the research, there was a statistically significant difference between experiment and control group students' statistical literacy, statistical reasoning and statistical thinking in favor of the experiment group. In addition to that it was found that SRLE improved the conceptual learning of statistical concepts, assistsed students' learning by using different technological tools in statistics, develops different skills, and increased students' awareness in terms of values. To sum up, SRLE had a positive effect on students' statistical literacy, statistical reasoning and statistical thinking. 

Keywords: Statistical Reasoning Learning Environment, Statistical Literacy, Statistical Reasoning, Statistical Thinking, Middle School Students.