Fenitoin ve nifedipin kullanan hastalarda diseti olugu sıvısı ve plazmadaki ilaç konsantrasyonlarının diseti büyümesi üzerine etkisi
effect of gingival crevicular fluid and plasma drug concentrations on gingival overgrowth in patients using phenytoin and nifedipine
Yazar: GÜLİZ NİGAR GÜNCÜ
Danışman: PROF.DR. FERİHA ÇAĞLAYAN
Hacettepe Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Periodontoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2006
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry

Özet:
vÖZETGüncü, G,N., Fenitoin ve Nifedipin Kullanan Hastalarda DişetiOluğu Sıvısı ve Plazmadaki laç Konsantrasyonlarının Dişeti BüyümesiÜzerine Etkisi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri EnstitüsüPeriodontoloji Programı Doktora Tezi, Ankara, 2006. Dişeti büyümesifenitoin ve nifedipin kullanımı sonucu ortaya çıkan iyi bilinen bir yan etkidir.Ancak bu yan etkinin patogenezi tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Buçalışma, dişeti oluğu sıvısı (DOS) ve plazmadaki fenitoin ve nifedipinkonsantrasyonlarıyla, dişeti büyüme şiddeti arasında bir ilişki olup, olmadığınıbelirlemek amacıyla gerçekleştirildi. Bu çalışmada 18 fenitoin kullanan ve de18 nifedipin kullanan birey yer aldı. Tüm hastaların üst ve alt anteriordişlerinden elde edilen plak indeksi, gingival indeks, kanama zamanı indeksive dikey ve yatay dişeti büyüme indeksi değerleri kaydedildi. Kan ve DOSörnekleri de ayrıca elde edildi. DOS ve plazma fenitoin ve nifedipinkonsantrasyonları yüksek performanslı sıvı kromatografi (HPLC) yöntemiylebelirlendi. Fenitoin kullanan hastaların dokuzunda ve nifedipin kullananhastaların dokuzunda klinik olarak önemli boyutta dişeti büyümesi tespitedildi. Her iki ilaç grubunda da büyüme olanlar ve olmayanlar arasında plakindeksi, gingival indeks ve kanama zamanı indeksi açısından istatistikselolarak anlamlı bir fark tespit edilmedi. Ayrıca hastanın yaşı, ilaç kullanımsüresi ve günlük ilaç dozuyla dişeti büyüme şiddeti arasında da anlamlı birilişki saptanmadı. Nifedipin kullanan hasta grubunda gingival indeksledişetinin yatay yöndeki büyüme miktarı arasında ve kanama zamanı indeksiile dikey yöndeki büyüme miktarı arasında anlamlı bir ilişki görüldü. Diğeryandan, plazma fenitoin konsantrasyonuyla dişetinin dikey, yatay büyümesive dişeti büyüme yüzdeleri arasında ve DOS fenitoin konsantrasyonu ilegingival indeks arasında istatistiksel olarak önemli ilişkiler saptandı. AncakDOS ilaç konsantrasyonu ile dişeti büyüme şiddeti arasında herhangi bir ilişkitespit edilmedi. Bu çalışmanın sonuçları DOS'taki fenitoin ve nifedipinkonsantrasyonuyla dişeti büyüme şiddeti arasında belirgin bir ilişki olmadığınıortaya koymaktadır.Anahtar kelimeler: dişeti büyümesi patogenezi, fenitoin, nifedipin, DOS,HPLCDestekleyen Kurumlar: H.Ü.B.A.B, Tez Destekleme (06 T01 102 001)

Abstract:
viABSTRACTGüncü,G,N., The effect of gingival crevicular fluid and plasma drugconcentrations on gingival overgrowth in patients using phenytoin andnifedipine, Hacettepe University Health Sciences Institute PhD Thesis inPeriodontology, Ankara, 2006. Gingival overgrowth is a known side effectof phenytoin and nifedipine use. However pathogenesis of this side effect isuncertain. This study was conducted to determine whether there is anassociation between phenytoin and nifedipine concentrations in gingivalcrevicular fluid (GCF) and the degree of gingival overgrowth in patients usingthese drugs. 18 patients medicated with phenytoin and 18 patients medicatedwith nifedipine took part in the study. A baseline periodontal examination(vertical and horizontal gingival overgrowth index, plaque index, gingivalindex, bleeding index) was carried out on each patient and confined to upperand lower anterior teeth. Blood and GCF samples were also collected.Plasma and GCF phenytoin and nifedipine concentrations were determinedby high performance liquid chromatography (HPLC). Nine of the phenytoinusing patients and nine of the nifedipine using patients demonstratedclinically significant overgrowth and were thus designated responders. Inboth groups, no significant difference was seen between responders andnonresponders with regard to GCF drug concentration, plaque index, gingivalindex and bleeding index. In patients using phenytoin or nifedipine, nosignificant correlation was observed between gingival overgrowth severityand patients? age, duration of drug intake or daily drug dosage. In nifedipinegroup, significant correlations were detected between gingival index andhorizontal gingival overgrowth; and between bleeding index and verticalgingival overgrowth. There was a significant correlation between plasmaphenytoin concentrations and gingival overgrowth index; and also significantcorrelation between GCF phenytoin concentration and gingival index.However, there was no significant correlation between GCF drugconcentration and gingival overgrowth severity. The results of this studysuggest that, there is no apparent relationship between gingival overgrowthand phenytoin and nifedipine concentrations in GCF.Keywords: gingival overgrowth pathogenesis, gingival crevicular fluid,phenytoin, nifedipine, HPLCSupported by: H.Ü.B.A.B, Thesis Grant (06 T01 102 001)