Uluslararası petrol arama ve üretim şirketlerinde yatırım kriterlerinin değerlendirilmesi ve örnek uygulama
Evaluation of investment decision criteria for international petroleum exploration and production companies and a case study
Yazar: YUNUS KARAKAYALI
Danışman: DOÇ. DR. ÜNSAL BAN
Gazi Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / İşletme Ana Bilim Dalı / Muhasebe Finansman Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: İşletme = Business Administration

Özet:
Petrol bugün Dünya'nın her noktasında aynı referans fiyatla satılıpalınabilen ve mübadele edilebilir ticari bir maldır. Bu nedenle dünyanınherhangibir noktasında arz kaynaklarında meydana gelebilecek bir kesintitüm dünyayı etkilemektedir. Geçmişten bugüne yaşanan gelişmelere rağmenpetrol dünya ekonomisi üzerinde hala çok önemli bir etkiye sahiptir. Örneğintaşımacılık sektörü %97 aranında petrole bağımlı olup petrol fiyatlarındakiyükselişlere üretimi kısarak cevap verme olanağı bulamamaktadır.Dünyadaki en büyük petrol tüketicisi olan Birleşik Devletler toplamtüketimin %25'ini yaparken ispatlanmış rezervlerin yalnızca %3'üne sahipbulunmaktadır. Buna karşılık Ortadoğu daki petrol ülkeleri ispatlanmış petrolrezervlerinin %57-%65'ine sahiptirler. Önümüzdeki 10 ila 20 yıllık dönemdepetrole olan talebin düzenli olarak artması ve bugün 78 milyon varil olangünlük tüketimin %50 artışla 120 milyon varil olması beklenmektedir. Dünyaekonomileri petrol ihtiyaçlarını karşılama konusunda özellikle OPEC üyesiortadoğu ülkelerine bağımlıdırlar. Bu nedenle bu ülkelerin 2003 yılında 21milyon varil/gün olan üretimlerini 2025 yılında 38 milyon varil/gün'eçıkarmaları beklenmektedir.Petrol sektöründe ilgili rezervlerin bulunmasından sonraki en önemlikonular, petrol fiyatının, yatırım ve üretim maliyetlerinin ne olacağıdır. Petrolsatışından elde edilecek hasılatın, yatırım ve üretim maliyetlerinikarşılayabilmesi ve kar elde edilebilmesi, doğrudan petrol fiyatlarının hangiseviyede oluştuğu ile bağlantılıdır. Fiyat ve maliyet değişkenleriyle birlikte enönemli husus yukarıda değinildiği gibi, yapılan değerlendirmeler sonucuverimli bir rezerve ulaşılıp ulaşılamayacağıdır. Verimli bir petrol rezervibulunamadığı takdirde yapılan çalışmaların değeri sıfırlanacaktır.Petrol projelerinde, proje değerlendirme ve finansal yapının kontrolü,anlaşmanın imza aşamasında başlayıp, projenin ömrü boyunca sürmektedir.Yüksek riske sahip olan arama yatırımları, yatırımın her aşamasında risklerinanaliz edilmesini gerektirmektedir. Böylece firma her aşamada beklentilerinene kadar yaklaştığını veya yaklaşabileceğini ölçebilecektir. Bu nedenle,projeye başlarken yapılan varsayımlar doğrultusunda, finansal değerlendirmeyöntemleri uygulanarak karlı olduğu düşünülen yatırım, projenin çeşitlisafhalarında aynı yöntemlerle, gerçekleşmeler doğrultusundadeğerlendirilmeye devam edilerek hedeflere ulaşma potansiyeli test edilir.Bu tezin birinci bölümünde, petrol ile ilgili tanımlamalar ve petrolüntarihi gelişimi, büyük petrol şirketleri ve petrol piyasasının genel görünümü ileilgili bilgiler verilmektedir. Yine petrol ekonomisi ile ilgili çok sayıda istatistikibilgi ve petrol şirketlerinin genel yapılanması da bu bölümde anlatılmaktadır.kinci bölümde petrol arama ve üretim faaliyetleri finansal yöndenincelenmiş, ve uluslararası projelerde fisibilite çalışmalarında uygulanacakolan prensipler açıklanmıştır. Yine bu bölümde yatırım projelerine kredi verenuluslararası kredi kuruluşları ile ilgili bilgi verilmektedir.Üçüncü bölümde ise uluslararası bir proje ile ilgili bilgiler verilmekte(sermaye harcamaları, üretim harcamaları, rezerv ve üretim bilgileri, petrolfiyatları) ve ikinci bölümde izah edilen değerleme metodlarıyla projeninfizibilitesi hesaplanmakta ve değerlendirmeler yapılmaktadır.

Abstract:
Oil is a fungible global commodity that essentially has a single worldbenchmark price. Therefore, a supply disruption anywhere in the worldaffects oil consumers everywhere in the world. Despite past progress, oil stillplays a significant role in the world economy. For instance, the transportsector alone relies on oil for 97 percent of its energy needs. Because thetransport sector remains nearly wholly dependent on oil, consumers cannotquickly reduce consumption in response to higher prices.World?s largest consumer of oil is the United States. It accounts for 25percent of global daily consumption, but holds less than 3 percent of theworld?s proved oil reserves. The Middle East, by contrast, holds between 57and 65 percent of the world?s proved oil reserves. World demand for oil isexpected to increase substantially over the next 10 to 20 years. World oildemand is projected to increase even more substantially, by more than 50percentâfrom 78 mbd to 120 mbdâover the same period. The world willincreasingly rely on opec nations, particularly Saudi Arabia, to supply the oilneeded to meet future demand. The federal Energy InformationAdministration (eia) projects Middle East opec production to increase from 21mbd in 2003 to 38 mbd by 2025.The most important issues in the petroleum projects followingdiscovery are the oil price, production level, investment amount andproduction costs. Compensation of the investment and operation expensesand generating profit are depending on Revenue from oil sales. Unlessdiscovery of efficient oil reserves the value of works will be zero.In the petroleum project, project evaluation and controlling begin withthe signature of the agreement and to go on all life of the project. Explorationinvestments with high risk should be check carefully each phase of theproject. Thereby, company can measure to achievement to their goal andexpectations. Therefore, project should be test always with the beginningassumptions, and compare with realizations in each phase.The first chapter of the thesis, explaining petroleum and historicalimprovement of the sector, economic view of the major oil companies and oilmarket. It was given lots of statistical highlights concerning the petroleumeconomics. Also, general organizational structure of the oil companies wasexamined.In the second chapter, petroleum exploration and productionactivities were evaluated in a financial perspective. Principles of financialfeasibility for the international exploration and production projects wereexplained. Also some international organizations which providing projectfinancing for investment projects are explained.In the third chapter, given the information?s of an international project(reserves, capex and opex, production, oil prices etc.) and the project wereevaluated with methods explained in chapter two. Some technique and somepoint of views were told in order to control the factors that can easily affectthe international petroleum project activities.