Ostomili bireylerde beden imajı ve stomaya uyum arasındaki ilişki
Investigation of relationship between body image and adaptation of stoma in patients with ostomy
Yazar: ÖYKÜ ÖZTÜRK
Danışman: PROF. AYTEN ZAYBAK
Ege Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Hemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı / Hemşirelik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Beden imajı = Body image ; Cerrahi stomalar = Surgical stomas ; Ostomi = Ostomy ; Ölçekler = Scales

Özet:
Amaç: Bu çalışma, ostomili bireylerde beden imajı ve bireylerin stomaya uyumları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmış tanımlayıcı bir çalışmadır.
Yöntem: Araştırma Mart-Temmuz 2019 tarihleri arasında VKV Koç Üniversitesi Hastanesi'nde cerrahi bölümlerin yatan hasta servisleri ve sindirim sistemi hastalıkları polikliniğinde yapıldı. Araştırmanın örneklemini, örneklem kriterlerini karşılayan ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden stomaya sahip 78 birey oluşturdu. Verilerin toplanmasında Birey Tanıtıcı Formu, Ostomili Bireylere Yönelik Uyum Ölçeği (OBUÖ) ve Beden İmajı Ölçeği (BİÖ) kullanıldı. Araştırmanın yapılabilmesi için etik kurul izni alındı. Verilerin analizinde ise; Student t testi, tek yönlü ANOVA analizi Pearson korelasyon analizi ile parametrik olmayan Mann Whitney U testi ve Kruskal-Wallis testi kullanıldı. 
Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 52,37±15,71 yıl, %56,4'ü erkek, ve %42,3'ü lisans mezunudur. Hastaların yarısına yakınına (%46,2) rektum kanseri nedeni ile stoma açıldığı, yarısından fazlasının (%65,4) stoma tipinin kolostomi olduğu,  %51,3'ünün geçici stomaya sahip olduğu ve %37,2'sinin 4-6 ay gibi kısa süredir stoma ile yaşadığı tespit edilmiştir.Ostomili bireylere yönelik uyum ölçeği toplam puan ortalaması 54,33±16,33, madde puan ortalaması 2,43±,79; beden imajı ölçeği toplam puan ortalaması 15,62±8,22, madde puan ortalaması 1,44 ±1,20 olarak saptanmıştır.  Çalışmada OBUÖ toplam puan ile Bİ toplam puan arasında negatif (ters yönlü) anlamlı ilişki olduğu (p<0,001) olduğu saptanmıştır. Çalışmada "ileostomisi'' olan ve stoma bakımını kendisi yapan bireylerin OBUÖ puan ortalamasının daha yüksek olduğu ve stomayı çevresinde herkesin bildiği bireylerin hem OBUÖ hem de BİÖ puan ortalamalarının  daha yüksek olduğu bulundu (p<0,05).  
Sonuç: Bu çalışmada stomalı hastaların beden imajı algısı ile stomaya uyum arasında ilişki olduğu, ileostomili bireylerin, stoma bakımını kendisi yapan bireylerin uyumunun diğerlerinden daha iyi olduğu, stoması olduğu çevresindeki herkes tarafından bilinen bireylerin  hem uyumu hem de beden imajı algısının daha iyi olduğu belirlenmiştir. 
Anahtar Kelimeler; Beden imajı; ostomi; uyum; stoma

Abstract:
Aim: This study is a descriptive study to investigate the relationship between body image and adaptation of individuals to stoma in patients with an ostomy.
Materials and Method: This study was performed gastrointestinal diseases outpatient clinics and inpatient surgical wards between March-July 2019 in VKV Koç University Hospital.The sample of the study consisted of 78 individuals with an intestinal stoma that met the sampling criteria and agreed to voluntarily participate in the study. The data were collected using individual identifier form, Ostomy Adjustment Inventory (OAI) and Body Image Scale. Scientific ethics committee permission was obtained to conduct this study. In the analysis of the data; Student's t-test, one-way ANOVA analysis, Pearson correlation analysis, non-parametric Mann Whitney U test, and Kruskal-Wallis test were used.
Findings: The average age of patients was 52.37±15.71, 56.4% were male, with  42.3% bachelor graduated.  Nearly half of the patients (46.2 %) were found to have colostomy due to rectum cancer, more than half (65.4%) had a stoma type colostomy and it was found that 51.3% had a temporary stoma and 37.2% had been living with a stoma for 4-6 months.  Total point average of OAI was 54.33±16.33, item point average was 2.43±0.79; and also total point average of Body Image Scale was 15.62±8.22, item point average was 1.44 ±1.20. In this study; it was found that there was a negative significant relationship between the total scores of the OAI and the BI total score (p <0.001). It was found that individuals who had "ileostomy'' and who performed stoma care themselves had higher mean OAI score.  And, both OBUI and BIM scores were higher in patients with known as have their stoma (p <0.05).
Conclusion: In this study, it was found that there was a relationship between body image perception and compliance of the patients with a stoma. The patients with ileostomy and the patients performing stoma care themselves were found to be better than the other groups. In addition, it was determined that individuals who are known to have their stoma, had a better perception of harmony and body image.
Keywords; Body image; ostomy; adaptation; stoma