Artiküler eminens morfolojisi ve superior lateral pterygoid kasın temporomandibular eklem rahatsızlığı olan hastalarda manyetik rezonans görüntüleme ile değerlendirilmesi
Magnetic resonance imaging evaluation of the articular eminence morphology and upper head of the lateral pterygoid muscle in temporomandibular disorder patients
Yazar: NURAN BAYRAMOV
Danışman: PROF. DR. ŞEBNEM ERÇALIK YALÇINKAYA
Marmara Üniversitesi / Diş Hekimliği Fakültesi / Ağız, Diş ve Çene Radyolojisi Ana Bilim Dalı
Derece: Diş Hekimliği Uzmanlık, 2021
Konu: Diş Hekimliği = Dentistry
Dizin: Kas hastalıkları = Muscular diseases ; Manyetik rezonans görüntüleme = Magnetic resonance imaging ; Morfoloji = Morphology ; Morfometrik analiz = Morphometric analysis ; Temporomandibular eklem = Temporomandibular joint ; Temporomandibular eklem hastalıkları = Temporomandibular joint disorders

Özet:
Amaç: Temporomandibular eklem rahatsızlığı (TMR) olan hastaların artiküler eminens (AE), lateral pterygoid kas (LPK) ataşman tipleri, superior lateral pterygoid kas (SLPK) uzunluk ve patolojilerinin Manyetik rezonans (MR) görüntüleri üzerinde morfolojik ve morfometrik olarak analizi, disk deplasmanı (DD) ve birbirleriyle olası ilişkilerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem: 99 hastanın (16 erkek, 83 kadın, ortalama yaş=30,6±14,1) 198 TME MR görüntüleri (1.5-T, Siemens, Almanya) disk durumuna göre normal, redüksiyonlu(R'li) ve redüksiyonsuz(R'siz) DD olarak gruplandırılmış; ve ölçümler oblik sagital kesitlerde yapılmıştır. LPK kondil-disk kompleksine ataşman yapmasına göre üç farklı tipte, AE morfolojisi ve SLPK patolojileri ise dört farklı grupta sınıflandırılmıştır. AE eğimleri, AE yüksekliği, AE morfolojisi, LPK ataşman tipleri, SLPK patolojileri ve uzunluğu morfolojik ve morfometrik olarak analiz edilerek disk durumu ve birbirleriyle olası ilişkileri istatiksel olarak değerlendirilmiştir.
Bulgular: %37,9'u R'li ve %36,9'u R'siz DD olarak saptanmış TME'ler alt gruplara göre en sık Sigmoid (%54,5) AEM, Tip 2 (%39,4) LPK ataşman tipi, Hipertrofik(%32,8) SLPK olarak gözlenmiştir. DD ile AE eğimi arasında ve AEM ile AE eğimi ve yüksekliği arasında istatiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu izlenmiştir(p<0,05). LPK ataşman tipleri, SLPK patolojileri ile AE eğimleri ve yüksekliği arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamıştır. SLPK uzunluğu DD, AE morfolojisi, LPK ataşman tipi ve SLPK patolojilerine göre gruplar arasında istatiksel olarak anlamlı farklılıklar olduğu belirlenmiştir (p<0,001).
Sonuçlar: Bu çalışmanın bulguları, AE morfolojisini AE eğimi/yüksekliğinin belirlediğini, DD'li hastalarda SLPK uzunluğunun AE morfolojisindeki değişikliklerden etkilenebileceğini ve patolojik bulguların varlığında daha da kısalabildiğini göstermiş olup klinikte bu hastaların kas kısalığı yönünden değerlendirilip tedavi planlarının buna göre oluşturulması gerektiğini göstermiştir.

Abstract:
Aim: This retrospective study aimed to evaluate morphology and morphometry of articular eminence(AE), attachment type of lateral pterygoid muscle(LPM), length and pathology of upper head of LPM (UhLPM) related to disc status on magnetic resonance (MR) images of patients with temporomandibular disorder(TMD) and to assess their possible associations.
Materials and Methods: MRI(1.5-T, Siemens, Germany) images of 198 TMJs in 99 patients(16 males, 83 females, mean age=30.6±14.1) were grouped according to disc status"normal, with/without reduction (DDwR/DDwoR)" and measurements were made on oblique sagittal slices. LPM attachments to condyle-disc complex were categorized into three and AEMs and UhLPM pathologies were classified into four different groups. AEI, AEH, AEM, UhLPM length and pathology, and attachment type of LPM were analyzed statistically.
Results: Of TMJs, 37.9% and 36.9% showed DDwR and DDwoR respectively. The most frequent subtypes were; Sigmoid(54.5%) as AEM, Type II(39.4%) as LPM attachment, and Hypertrophy(32.8%) as UhLPM pathologies. DD showed statistically significant differences with AEI(p<0.05). AEM showed statistically significant differences between AEI's and AEH (p<0.001). No statistically significant differences were shown between muscle attachment types, UhLPM pathologies, AEI's and AEH. UhLPM length was found statistically significant with DD, AEM, attachment type of LPM and UhLPM pathologies(p<0.001).
Conclusion: The findings of this study revealed that AEH/AEI indicated the morphology of AE, and also UhLPM length in patients with DD might be affected by changes in morphology of AE and get shorter in the presence of pathologies, therefore clinical evaluation and treatment planning of those patients should be made cautiously regarding aforementioned aspects.