Birinci basamak sağlık kurumuna başvuran hastalarda erken dönem uyumsuz şemalar ile depresyon ve anksiyete bozukluğunun ilişkisi
The relationship between early maladaptive schemas and depression and anxiety disorder in patients admitted to primary health care
Yazar: HÜSEYİN FİŞEK
Danışman: PROF. DR. NİLGÜN ÖZÇAKAR
Dokuz Eylül Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2019
Konu: Aile Hekimliği = Family Medicine
Dizin: Anksiyete = Anxiety ; Birinci basamak sağlık hizmetleri = Primary health care ; Depresyon = Depression ; Erken dönem uyum bozucu şemalar = Early maladaptive schemas

Özet:
Giriş ve Amaç: Erken dönem uyumsuz şemalar yaşamın erken döneminde öğrenilen,
kişinin kendisi ve dünya hakkındaki katı inançlarıdır. Major depresyon ve anksiyete
bozuklukları toplumda yaygın görülen ruhsal hastalık/bozuklukların başında gelmektedir. Bu
çalışmada birinci basamak sağlık kurumuna başvuran hastalarda erken dönem uyumsuz
şemalar ile birinci basamakta sık görülen ruhsal hastalıklardan duygudurum ve/veya anksiyete
bozukluğu ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu araştırma kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. 1-31 Mayıs 2018 ve 3-28
Eylül 2018 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi (DEÜ) Tıp Fakültesi Hastanesi Aile
Hekimliği Polikliniği ve Buca DEÜ Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne herhangi bir nedenle
başvuran 416 hastayla tamamlanmıştır. Katılımcılar sosyodemografik anket formu ve Young
Şema Ölçeği-Kısa Form 3'ü (YŞÖ-KF3) doldurduktan sonra her biri ile Primary Care
Evaluation of Mental Disorders (PRIME-MD) ölçeği kullanılarak yaklaşık 20 dakikalık
yapılandırılmış klinik görüşme gerçekleştirildi.
Bulgular: Duygudurum bozuklukları grubunun şema toplam puan ortalaması sağlıklı
gruba göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,008). Anksiyete bozuklukları grubunun
şema toplam puan ortalaması sağlıklı gruba göre anlamlı olarak daha yüksek bulundu
(p=0,047). Duygudurum bozuklukları grubu ile anksiyete bozuklukları grubu arasında şema
toplam puan ortalamaları farkı açısından istatistiksel anlam bulunmadı (p=0,23). Duygudurum
bozuklukları grubunu sağlıklı grupla karşılaştırdığımızda karamsarlık, sosyal izolasyon ve
dayanıksızlık şema puanlarının sağlıklı gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu
bulunmuştur (p=0,002). Anksiyete bozukluğu grubunu sağlıklı grupla karşılaştırdığımızda
karamsarlık, sosyal izolasyon, onay arayıcılık, terk edilme ve yüksek standartlar şema
puanlarının sağlıklı gruba göre anlamlı olarak daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05).
Sonuç: Birinci basamak ortamındaki depresyon ve anksiyete bozukluğuna sahip
hastalarımız sahip oldukları şemalar açısından değerlendirilmelidir. Hastalara şemalar ile başa
çıkma yöntemleri anlatılabilir, bilişsel çarpıtmaları, işlevsel olmayan düşüncelerine yönelik
kişinin kendi uygulayabileceği yöntemler öğretilebilir.
Anahtar Kelimeler: erken dönem uyumsuz şemalar, depresyon, anksiyete, birinci basamak

Abstract:
Introduction and Purpose: Early maladaptive schemas are strict beliefs about the person
and the world that are learned early in life. Major depression and anxiety disorders are among
the most common mental illnesses/disorders. The aim of this study is to evaluate the
relationship between early maladaptive schemas and mood disorder and/or anxiety disorder in
primary care patients.
Method: This is a cross-sectional descriptive study. The study was completed with 416
patients who applied to Dokuz Eylul University Family Medicine Policlinic and Dokuz Eylul
University Buca Family Health Center for any reason between 1-31 May 2018 and 3-28
September 2018. After the participants completed the sociodemographic questionnaire and
Young Schema Scale-Short Form 3 (YSQ-SF3), a structured clinical interview was conducted
with each of them using the Primary Care Evaluation of Mental Disorders (PRIME-MD)
scale.
Results: Total schema mean score of the mood disorder group was significantly higher than
the healthy group (p = 0.008). Total schema mean score of the anxiety disorders group was
significantly higher than the healthy group (p = 0.047). There was no statistically significant
difference between the mood disorders group and the anxiety disorders group in terms of the
difference in the mean total schema score (p = 0.23). When mood disorder group was
compared with healthy group, negativity/pessimism, social isolation and vulnerability to
harm/illness schema scores were found to be significantly higher than healthy group (p =
0.002). When anxiety disorder group was compared with the healthy group,
negativity/pessimism, social isolation, approval seeking, abandonment and unrelenting
standards schema scores were significantly higher than the healthy group (p <0.05).
Conclusion: Patients with depression and anxiety disorder in the primary care should be
evaluated in terms of their schemas. Patients can be taught methods of coping with schemas,
cognitive distortions, non-functional thoughts and methods that can be applied by the
individual.
Key Words: early maladaptive schemas, depression, anxiety, primary care