Gülşehir Karavezir (Seyyid Mehmed Paşa) Camii kalem işi süslemeleri
Gülşehir Karavezir (Seyyid Mehmed Pasha) Mosque handling decorations
Yazar: DERYA SAÇAN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİHA BOZER BAYRAKTAR
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: El Sanatları = Crafts

Özet:
XVIII – XIX. yüzyıl evrensel anlamda, sosyal, siyasal, kültürel, ekonomik ve teknik gelişmelerin meydana geldiği bir dönemi yansıtmaktadır. Bu değişim dünyada, toplumlar ve devletler arasında yayılım alanı bulmuş ve geleneğe bağlı olarak da köklü bir değişim yaşanmasına yol açmıştır. Bu zaman çizelgesinde kendisine yer bulan Osmanlı Devleti de değişen dünyaya sırt çevirmemiş ilk olarak askeri düzende iyileştirmeler için yüzünü batıya çevirmiştir. Askeri platformda başlayan batının etki ettiği bu değişim özellikle sanat ve mimaride de etkisini göstermiştir.
XVIII – XIX yüzyılda yapılan duvar resimleri Batı etkisi ile gelişen ve değişen Osmanlı kalem işi sanatının en önemli eserlerini oluşturmuştur. Bu eserlerden birisi de Karavezir  (Seyyid Mehmed Paşa) Camisidir.
Nevşehir'in Gülşehir ilçesinde bulunan Karavezir Seyyid Mehmed Paşa Camii, Cumhuriyet Meydanında yer almaktadır. Karavezir Camii, 1778 –1779 yıllarında I. Abdülhamid sadrazamlarından olan Silahtar Karavezir Seyyid Mehmed Paşa tarafından yaptırılmıştır. 
Geç Dönem Osmanlı mimarisini yansıtan camii, tek kubbeli ve kare planlıdır. Süslemeler genellikle stilize çiçekler, lale motifleri, vazolar, sarmaşık ve madalyon motifinden oluşmaktadır. Süslemeler son cemaat yeri kubbesinde, mihrap önü bölümü, minber ve pencere alınlıklarında yoğunlaşmıştır.
Bu araştırmada Karavezir Seyyid Mehmed Paşa Camii'nin, tarihi geçmişinin incelenmesi, iç ve dış mekân süslemelerinin ayrıntılı olarak fotoğraf ve çizimlerle tanıtılması amaçlanmıştır. Cami süsleme açısından zengin olmasına rağmen bu konuda sınırlı sayıda kaynakların olması ve bu kaynaklarda yer alan fotoğrafların çizimlerine yer verilmemesi, bu araştırmanın planlanmasındaki amaçlarından birisidir.

Abstract:
XVIII – XIX. The 21st century universally reflects a period in which social, political, cultural, economic and technical developments took place. This change has spread among societies and states around the world and has led to a radical change depending on tradition. The Ottoman Empire, which found its place in this timeline, did not turn its back on the changing world and first turned its face to the west for improvements in the military order. This change, influenced by the West, which started on the military platform, has also shown its impact especially in art and architecture.
Wall paintings made in the XVIII-XIX centuries constitute the most important works of Ottoman hand-drawn art, which developed and changed with the influence of the West. One of these works is the Karavezir (Seyyid Mehmed Pasha) Mosque.
Karavezir Seyyid Mehmed Pasha Mosque, located in Gülşehir district of Nevşehir, is located in Cumhuriyet Square. Karavezir Mosque was built by Silahtar Karavezir Seyyid Mehmed Pasha, one of the grand viziers of Abdulhamid I, between 1778 and 1779.
The mosque, which reflects the Late Ottoman architecture, has a single dome and a square plan. The decorations generally consist of stylized flowers, tulip motifs, vases, ivy and medallion motifs. The decorations are concentrated on the dome of the narthex, the section in front of the mihrab, the pulpit and the window pediments.
In this research, it is aimed to examine the historical background of the Karavezir Seyyid Mehmed Pasha Mosque and to introduce the interior and exterior decorations in detail with photographs and drawings. Although the mosque is rich in terms of decoration, one of the purposes of planning this research is that there are limited resources on this subject and the photographs and drawings in these resources are not included.