Tavuk altlığından elde edilen biyokömürün farklı ayçiçeği (Helianthus annuus L.) çeşitlerinde bitki gelişimine etkileri
The effects of biochar obtained from chicken litter on plant growth in different sunflower (Helianthus annuus L.) varieties
Yazar: AYŞE PEHLİVAN
Danışman: PROF. DR. ALİ İRFAN İLBAŞ ; DR. AYŞE NURAN ÇİL
Erciyes Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Bu çalışma, tavuk altlığından elde edilen biyokömürün farklı ayçiçeği çeşitlerinde önemli tarımsal özellikler ve verim üzerine etkisini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.  Tarla denemesi şeklinde yürütülen çalışma 2020 yılı ana ürün ayçiçeği yetişme döneminde Adana ilinde Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Deneme alanında gerçekleştirilmiştir. 
Deneme ''Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine'' göre üç tekerrürlü olarak 12 Mayıs 2020 tarihinde kurulmuştur. Denemede, yağlık olarak bölgede yaygın olarak ekilen LG5542 CL, MAY M96CL 02, P64LC108 ayçiçeği çeşitleri kullanılmıştır. Destekleyici materyal olarak tavuk altlığı biyokömürü kullanılmıştır. Denemede kullanılan tavuk altlığı biyokömürü Yeditepe Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Genetik ve Biyomühendislik Bölümü'nden temin edilmiştir. Tavuk altlığı biyokömürü üç farklı dozda (Kontrol, 500 kg/da, 1000 kg/da, 1500 kg/da) uygulanmıştır. Araştırmada ayçiçeği çeşitlerinde biyokömür uygulama dozuna göre çiçeklenme gün sayısının 45.0 - 49.0 gün, fizyolojik olum gün süresinin 113.7 - 120.0 gün, kendine döllenme oranının % 4.11 - 5, doğal bitki boyunun 118.1 - 140.3 cm, normal bitki boyunun 151.47 - 177.0 cm, sap kalınlığının 0.82 - 1.50 cm, tabla çapının 7.3 - 22.2 cm, bin tane ağırlığının 66.3 - 85.6 gr, tane veriminin 366.7 - 475.6 kg/da, iç oranının % 72.22 - 74.17, tohumdaki yağ oranının % 37.3 - 45.5, protein oranının % 8.0 - 18.2 ve yağ veriminin 136.7 - 208.1 kg/da arasında değiştiği belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tohum verimi bakımından en yüksek ortalama değerlerin 475.6 kg/da - MAY M96CL 02 çeşidinin herhangi bir uygulamanın yapılmadığı kontrol parsellerinde elde edildiği belirlenmiştir. Tohumdaki yağ oranı bakımından en yüksek ortalama değerin % 41.5 ile P64LC108 çeşidinde 1500 kg/da tavuk altlığı biyokömürü uygulamasında tespit edilmiştir. Tohumun yağ verimi bakımından en yüksek ortalama değeri 184.1 kg/da ile MAY M96CL 02 çeşidinin uygulamanın yapıldığı 1500 kg/da grubunda bulunmuştur. İncelenen karakterler bakımından hem çeşitler arasındaki farkların hem de tavuk altlığı biyokömürü uygulamaları arasındaki farkların genel olarak istatistiksel anlamda önemli bulunmaması veya yorumu güç tutarsızlıklar göstermesi nedeniyle, çalışmanın farklı uygulama zamanı ve dozu koşullarında en az iki yıllık bir deneme şeklinde sürdürülmesinin yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelime: Biyokömür, ayçiçeği, organik materyal, tavuk altlığı, tohum verim

Abstract:
This study was carried out to reveal the effect of biochar obtained from chicken litter on important agricultural characteristics and yield in different sunflower varieties. The study, conducted in the form of a field trial, was carried out in the Eastern Mediterranean Agricultural Research Institute's trial area in Adana during the summer main crop sunflower growing season of 2020.
The trial was established on May 12, 2020 with three iterations according to the "Trial Pattern of Divided Plots in Random Blocks". In the trial, common oil planted of the region such as LG5542 CL, MAY M96CL 02, and P64LC108 were used. Chicken litter biochar, our supporting material, was used. Chicken litter biochar used in the trial was obtained from Yeditepe University Engineering Faculty Genetics and Bioengineering Department. Chicken litter biochar was applied in three different doses (Control, 500kg/da, 1000kg/da, 1500kg/da). In the study, it was determined, in all sunflower varieties, according to biochar application dose; the number of flowering days were 45.0 - 49.0 days, physiological maturity periods were 113.7 - 120.0 days, self-fertilization rates were 4.11 - 5, natural plant heights were 118.1 - 140.3 cm, normal plant height were 151.47 - 177.0 cm, stem thicknesess were 0.82 - 1.50 cm, plate diameters were 7.3 - 22.2 cm, thousand grain weights were 66.3 - 85.6 g, grain yields were 366.7 - 475.6 kg/da, internal ratios were 72.22 - 74.17 % , seed oil ratios were 37.3 - 45.5%, protein ratios were 8.0 - 18.2 kg/da, and oil yields were 136.7 - 208.1 kg/da. According to the results of the research, the highest mean value 475.6 kg/da in term of seed yield was found in MAY M96CL 02 variety's from control parcels where nothing was applied. In terms oil rate in the seed, the highest value %41.5 was has been detected in the P64LC108 variety in the 1500 kg/da chicken litter biochar application. In term oil yield in the seed the highest value 184.1 kg/da was  found in the MAY M96CL 02 variety in its 1500 kg/da group application. In terms of the characters examined, it was concluded that it would be beneficial to continue the study as a trial for at least two years under different application time and dose conditions, since the differences between the varieties and the differences between chicken litter biochar applications were generally not statistically significant or inconsistent. In terms of the characters examined, it was concluded that it would be beneficial to continue the study as a trial for at least two years under different application time and dose conditions, since both the differences between the varieties and the differences between chicken litter biochar applications were generally not statistically significant or inconsistent difficult to interpret.

Keywords: Biochar, sunflower, natural material, chicken litter, seed yield