Zihinsel engelli öğrencilere yönelik  çoklu ortam materyallerinin geliştirme süreci ve kullanımının öğretmenlere ve öğrencilere etkisi
Development process of multimedia materials for students with learning disabilities and the effect on the teachers and students
Yazar: ÖMER ARPACIK
Danışman: DOÇ. DR. YÜKSEL GÖKTAŞ
Atatürk Üniversitesi / Eğitim Bilimleri Enstitüsü / Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2014
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Etkileşimli öğretim teknikleri = Interactive teaching techniques ; Materyal geliştirme = Material development ; Multimedya = Multimedia ; Teknoloji destekli öğretim = Technology based instruction ; Zihinsel engelli çocuklar = Mentally retarded children ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Çoklu öğrenme ortamı = Multimedia learning environment ; Özel eğitim = Special education ; Özel eğitim kurumları = Special education institutions ; Özel eğitim öğretmenleri = Special education teachers

Özet:
Bu çalışmada zihinsel engelli öğrencilere yönelik etkileşimli çoklu ortam materyallerini geliştirme sürecinin ve bu materyallerin etkileşimli tahta ile kullanılarak öğrencilerin derse katılma ve dersi dinleme süreçlerine ve	öğretmenlerin dersi işleme sürecine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında zihinsel engelli öğrencilere yönelik etkileşimli tahtada kullanılabilecek etkileşimli çoklu ortam materyali hazırlanmış ve bu materyal içerik, kullanılabilirlik ve etkileşim yönlerinden incelenmiştir. Bu amaçla çalışmada tasarım tabanlı araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışma Erzurum ilindeki bir özel eğitim uygulama okulunda bulunan ikisi orta derecede zihinsel engelli, biri down sendromlu ve biri otistik olmak üzere dört öğrenci ve iki özel eğitim öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma süresince görüşmeler, odak grup görüşmeleri ve gözlemler yapılarak veri toplanmıştır. Görüşmeler yarı yapılandırılmış görüşme formları, gözlemler ise gözlem formları ile yapılmıştır. Görüşme ve gözlemler daha sonra araştırma soruları çerçevesinde betimsel yollarla analiz edilerek yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda zihinsel engelli öğrencilere yönelik geliştirilen materyallerin içerik açısından öğretilecek kavrama odaklanılabilmesi için sade bir şekilde tasarlanması gerektiği; kullanılabilirlik açısından öğrencilerin tam olarak kontrolünde olmaması gerektiği; etkileşim açısından anlık geri bildirim verilmesi, geri bildirimlerin öğrenciden öğrenciye farklı etkiler oluşturabileceğinden dinamik olarak seçilebilmesi gerektiği görülmüştür. Çalışmada öğrencilerin etkileşimli olarak materyali kullanabilmesi, etkileşimli tahtanın çoklu ortam nesnelerini desteklemesi ve ekranın büyük olması avantaj olarak görülmüştür. Sonuç olarak zihinsel engelli öğrenciler kendi aralarında ciddi farklı özellikler gösterdikleri için bu öğrencilere yönelik, bireylere özgü ihtiyaçları dinamik bir şekilde karşılayacak materyallerin geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca etkileşimli tahta kullanımı, ekranın büyük olması, çoklu ortam desteklemesi gibi açılardan avantaj olarak, yeni bir teknoloji olması, grup eğitiminde sınıf kontrolünün zor sağlanması gibi açılardan dezavantaj olarak görülmüştür. Fakat bu dezavantajların zamanla azalacağı çalışma sonucunda anlaşılmıştır.

Abstract:
This study aims to investigate the development process of interactive multimedia materials for students with learning disabilities and the effects of these materials when used on an interactive board to the students' listening and participating the lessons and to the teachers' teaching process. In the scope of the study, interactive multimedia material that can be used on the interactive board for students with learning disabilities was developed and this material was examined in terms of content, usability and interaction. In the study design-based research method was used. The study was carried out in a special education school in Erzurum with four students two of whom are mentally disabled, one with Down's syndrome and one with autism and two special education teachers. During the study, the data were collected via interviews, focus groups and observations. The interviews were made with semi-structured interview forms and observations were made with the observation forms that were created. Interviews and observations were interpreted in the framework of the research questions by making descriptive analysis. As a result, it was seen that the materials developed for students with learning disabilities, in terms of content, should be designed simply to allow the students to focus on the concept to be thought, in terms of its usability, should not be fully under the control of the student;  in terms of interaction,  should be giving instant feedback. Feedbacks should be dynamically selected since they might create different effects on different student.  As a result, because students with intellectual disabilities have different characteristics, special materials to meet the specific needs of those students in a dynamic way should be developed. In addition, it was seen that the use of interactive whiteboards is advantageous in some ways such as having a large screen, supporting multi-media and   disadvantageous in some ways such as being a new technology, causing difficulties in class control during group training. However it has also been understood from the study that these disadvantages is likely to decrease over time.