Annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları açısından çocuklarının görsel algı ve alıcı dil gelişimlerinin incelenmesi
The research on children's development of visual perception and language acquisition in terms of the behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation the mothers superexpose on their children
Yazar: BÜŞRA ERGİN
Danışman: PROF. DR. RAMAZAN ARI ; DOÇ. DR. EMEL ARSLAN
Selçuk Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Çocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı / Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2015
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Akıl yürütme = Reasoning ; Alıcı dil becerileri = Receptive language abilities ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Bilişsel davranışlar = Cognitive behaviours ; Bilişsel uyarım = Cognitive stimulation ; Dil gelişimi = Language development ; Eğitim = Education ; Görsel algılama = Visual perception ; Okul öncesi eğitim = Preschool education ; Çocuk yetiştirme = Child rearing

Özet:
Araştırmanın temel amacı; annelerin çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları, çocuklarının alıcı dil ve görsel algı becerilerini anlamlı düzeyde açıklamakta mıdır? Sorusuna yanıt aranmıştır.
Genel amaç doğrultusunda şu sorulara cevap aranmıştır;
1.Annelerin ve çocuklarının sahip olduğu çeşitli demografik değişkenlere göre annelerin çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşmakta mıdır?
2.Annelerin çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışı puanları çocuklarının alıcı dil gelişim düzeylerini anlamlı düzeyde açıklamakta mıdır?
3.Annelerin çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışı puanları çocuklarının görsel algı gelişim düzeylerini anlamlı düzeyde açıklamakta mıdır?
Araştırmada genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkenleri; 5-6 yaş grubu çocukların görsel algı ve alıcı dil gelişimleridir. Bağımsız değişkenleri ise annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarıdır.
Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken, 2014-2015 eğitim-öğretim yılında, Konya ili merkez ilçelerinde bulunan, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 328 ilkokul ve ortaokuldan bünyesinde anasınıfı bulunan 12 tanesi tesadüfi küme örnekleme yoluyla çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Tesadüfi küme örnekleme sonucunda belirlenen sınıflardaki çocuk sayıları dikkate alınarak tesadüfi eleman örnekleme yapılmıştır. Sonuç olarak, araştırmanın çalışma grubunu okul öncesi eğitimine devam eden 5-6 yaş grubu 425 çocuk ve onların anneleri oluşturmuştur. 
Bu araştırmada gerekli bilgileri toplamak için aşağıda belirtilen ölçme araçları;
1.Araştırmaya katılan çocukların özlük bilgilerini elde etmek için Genel Bilgi Formu,
2.Çocukların alıcı dil gelişim düzeylerini değerlendirmek için İngiliz Resim-Kelime Testi-III (British Picture Vocabulary Scale-III), 
3.Çocukların görsel algı gelişim düzeylerini değerlendirmek amacıyla Frostig Gelişimsel Görsel Algı Testi-III (Frostig Developmental Test of Visual Perception-III),
4.Annelerin açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarını değerlendirmek için Çocuk Yetiştirme Davranışları Ölçeği "Açıklayıcı Akıl Yürütme" ve "Bilişsel Uyarım" alt ölçekleri kullanılmıştır.
Elde edilen verilerin istatistiksel olarak analizinde, tek yönlü varyans analizi ve hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Bulgular ışığında aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır:
- Annelerin sahip oldukları çocuk sayısına göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizi ile incelediğinde, annelerin sahip oldukları çocuk sayısına göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
- Çocukların doğum sırasına göre annelerin çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizi ile incelendiğinde, çocukların doğum sırasına göre annelerin çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaşmadığı, bilişsel uyarım davranışı puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. 
- Annelerin yaş gruplarına göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizi ile incelendiğinde,  annelerin yaş gruplarına göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme davranışı puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaştığı, bilişsel uyarım davranışı puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 
- Annelerin mesleklerine göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizi ile incelendiğinde, annelerin mesleklerine göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamaları anlamlı düzeyde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. 
- Annelerin eğitim düzeylerine göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaşıp farklılaşmadığı tek yönlü varyans analizi ile incelendiğinde, annelerin eğitim düzeylerine göre çocuk yetiştirmede uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışları puan ortalamalarının anlamlı düzeyde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. 
- Annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarının, çocuklarının alıcı dil gelişimlerini yordamasına ilişkin hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda, annelerin açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışları, çocuklarının alıcı dil gelişim düzeylerini anlamlı bir şekilde yordamakta olup, varyansın %5.2'sini açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarının, çocuklarının el-göz koordinasyonu gelişim düzeylerini yordamasına ilişkin hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda, annelerin açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışları, çocuklarının el-göz koordinasyonu gelişim düzeylerini anlamlı bir şekilde yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarının, çocuklarının kopyalama becerisi gelişim düzeylerini yordamasına ilişkin hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda, annelerin açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışları, çocuklarının kopyalama becerisi gelişim düzeylerini anlamlı bir şekilde yordamamakta olup, varyansın %0.1'ini açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarının, çocuklarının şekil-zemin ayrımı becerisi gelişim düzeylerini yordamasına ilişkin hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda, annelerin açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışları, çocuklarının şekil-zemin ayrımı becerisi gelişim düzeylerini anlamlı bir şekilde yordamamakta olup, varyansın %0.1'ini açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarının, çocuklarının görsel tamamlama becerisi gelişim düzeylerini yordamasına ilişkin hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda, annelerin açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışları, çocuklarının görsel tamamlama becerisi gelişim düzeylerini anlamlı bir şekilde yordamamakta olup, varyansın %0.1'ini açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır.
- Annelerin çocuklarına uyguladıkları açıklayıcı akıl yürütme ve bilişsel uyarım davranışlarının, çocuklarının şekil değişmezliği becerisi gelişim düzeylerini yordamasına ilişkin hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda, annelerin açıklayıcı akıl yürütme davranışı ve bilişsel uyarım davranışları, çocuklarının şekil değişmezliği becerisi gelişim düzeylerini anlamlı bir şekilde yordamamakta olup, varyansın %0.2'sini açıkladığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
The main purpose of this research is to answer the following question: Do the behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation the mothers apply to their children while bringing up, explain appropriately the children's skills of language acquisition and visual perception?
These questions are given answers on the direction of general purpose; 
1.When we take the various demographic variables that both the mothers and their children have into account, do avarage points of explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours that the mothers apply to their children vary on the meaningful base?
2.Do the behaviours of explanatory reasoning the mothers apply to their children while bringing up and the points of acquaintance stimulation behaviours explain appropriately children's developmental stages of language acquisition?
3.Do the behaviours of explanatory reasoning the mothers expose to their children while bringing up and the points of acquaintance stimulation behaviours explain appropriately children's developmental stages of visual perception?
On research, among general cross-hatching models, the hatching model of relatedness has been used.The dependent variables of the study are 5-6 aged children's developmental stages of visual perception and language acquisition.Independent variables are the behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation the mothers apply to their children.
While determining the working group of the research, in 2014-2015 education year, among 328 primary and middle schools located in Konya city center and its centre districts and working under Minister of Education, 12 primary and middle schools that have kindergarten  on their constitution have been determined as a working group with the forming example groups tecnique.
Coincidentally forming example group tecnique has been performed by taking into consideration the numbers of the children in the classes that has been determined as a result of coincidentally forming example group tecnique.As a result, 5-6 aged 425 children going on their preschool education and their mothers have constituted the working group of the study.
On research, the measure tools that are listed below have been used in order to gather the necessary information.
1.General Information Form to get the individual information of the children participating in the study,
2.British Picture Vocabulary Scale-3 to determine children's developmental stages of language acquisition,
3.Frostig Developmental Test of Visual Perception-3 to determine children's developmental stages of visual perception,
4.'Explanatory Reasoning' and 'Acquaintance Stimulation' sub-scales that belong to the scale of 'Building Children Up Behaviours' has been used in order to determine mother's behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation.
On the statistical analysis of the data that have been found out, one-way variant analysis and hierarchical multi-linear regression analysis has been used.Thanks to the findings, the results below have been attained.
-It has been found that when we take the numbers of the children the mothers have into consideration and when whether the points of explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours vary slightly or not, has been studied with variant analysis, the avarage points of explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours that the mothers apply to their children do not vary appropriately with the number of the children mothers have.
-When whether the avarage points of explanatory reasoning and acquaintance stimulation change with the children's borning order or not, has been studied with one-way variant tecnique, it has been attained that the avarage points of exclamatory reasoning behaviours do not change appropriately  with children's borning order but the avarage points of acquaintance stimulation behaviours change.
-When whether the avarage points of explanatory reasoning and acquaintance stimulation bahaviours that the mothers apply to their children change with the age group of mothers or not, has been studied with one-way variant tecnique, it has been founded out that the avarage points of explanatory reasoning behaviours that mothers have change appropriately with the age group of the mother but the avarage points of acquaintance stimulation do not change.
-When whether the avarage points of explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours that the mothers apply to their children while bringing up change with the professions of the mother or not, has been studied with one-way variant tecnique, it has been brought to a conclusion that the avarage points of both the explanatory reasoning and acquaintance stimulation change positively with the professions of the mothers.
-When whether the avarage points of explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours that the mothers apply to their children while bringing up change with the educational level of mother or not, has been studied with one-way variant tecnique, it has been concluded that the avarage points of both explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours change appropriately with the educational level of the mother.
-As a result of hierarchical multi-linear regression analysis pertaining to the fact that the behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation the mothers display triggers the language acquisition development of children, it has been found out that the explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours of the mothers triggers positively the language acquisition development of the children and this explains 5.2% of the variant.
-As a result of hierarchical multi-linear regression analysis pertaining to the fact that the behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation the mothers display affects the developmental stages of children's hand-eye coordination, is has been concluded that both the explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours of mothers do not affect positively the developmental stages of children's hand-eye coordination and this explains 0% of the variant.
-As a result of hiearachical multi-linear regression analysis pertaining to the fact that the behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation the mothers display  have an effect on the developmental stages of children's copying skills, it has been founded that both the explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours the mothers do not have an effect on the developmental stages of children's copying skills and this explains 0,1% of the variant.
-As a result of hierarchical multi-linear regression analysis pertaining to the fact that the behaviours of explanatory reasoning and acquaintance stimulation the mothers display trigger their children's differentiation skills between shape-ground, it has been concluded that both the explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours of mothers do not trigger their children's differentiation skills between shape-ground and this explains 0,1% of the variant.
-As a result of hierarchical multi-linear regression analysis pertaining to the fact that the baheviours of explanatory analysis and acquaintance stimulation  the mothers apply to their children trigger the developmental stages of their children's visual complement skills, it has been found that both the explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours of mothers do not have a positive effect  on the developmental stages of their children's visual complement skills and this explains 0,1% of the variant.
-As a result of hierarchical multi-linear regression analysis pertaining to the fact that the behaviours of explanatory analysis and acquaintance stimulation the mothers apply to their children affect the developmental stages of their children's constant-shape skills, it has been brought to a conclusion that both the explanatory reasoning and acquaintance stimulation behaviours of mothers do not affect positively the developmental stages of their children's constant-shape skills and this explains 0,2% of the variant.