Ergenlik dönemindeki bireylerin algıladıkları aile yapılarının halihazırdaki duygusal zeka ve psikolojik sağlamlık düzeylerine olan etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of perceived family structures of adolescents on their current emotional intelligence and psychological resilience levels
Yazar: BÜŞRA TÜKENMEZ KOYUN
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP GÜMÜŞ DEMİR
Üsküdar Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Psikoloji = Psychology
Dizin: Aile içi ilişkiler = Family relations ; Aile yapısı = Family structure ; Duygusal zeka = Emotional intelligence ; Ergenler = Adolescents ; Ergenlik = Puberty ; Psikolojik sağlamlık = Resilience ; Ölçekler = Scales

Özet:
Aile içindeki bireyler ve diğer dinamikler, aile sistemini oluşturur. Devamlı olarak değişen ve gelişen ailede, bireyler de hareketlilik halindedir. Ailelerin çocuk yetiştirme stilleri, yaşanılan bölge, işlevlerini yerine getirme şekilleri, sistem içinde yaşayan kişi sayıları vb. aile yapısını şekillendiren temel faktörlerdendir. Ebeveyn-çocuk etkileşiminde bazı kritik evreler vardır, bunlardan biri de ergenlik döneminde çocuğu olan ailelerdir. Çalışma bu dönemin hassaslığını vurgulamak amacıyla ergenlik dönemindeki algılanan aile yapılarının ergen bireylerin halihazırdaki duygusal zeka ve psikolojik sağlamlık düzeylerini etkileyip etkilemediğini saptamak üzerine yapılmıştır.
Araştırma Türkiye'de yaşayan 321 (240 kadın, 81 erkek) ergen birey üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ilk olarak katılımcılara "Bilgilendirilmiş Gönüllü Onam Formu" verilmiştir. Ardından katılımcıların demografik bilgilerini edinmek amacıyla araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" doldurtulmuştur. Aile yapılarını ölçmek için "Aile Yapısını Değerlendirme Aracı (AYDA)", duygusal zeka ve psikolojik sağlamlık düzeylerini ölçmek içinse "Duygusal Zeka Özelliği Ölçeği (DZÖÖ)" ile "Psikolojik Sağlamlık Tutum Beceri Ölçeği (PSTBÖ)" kullanılmıştır. Veri analizinde ilk olarak normallik eğrisine bakılmış ve betimsel istatistik sonuçlarına ulaşılmıştır. Ardından katılımcıların algıladıkları aile yapılarının onların halihazırdaki duygusal zeka düzeyleri ve psikolojik sağlamlıkları arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını anlamak amacıyla Çok Değişkenli ve Basit Regresyon Analizi yapılmış, bireylerin algıladıkları aile yapılarının halihazırdaki duygusal zeka ve psikolojik sağlamlık düzeyi arasındaki ilişkisel çözümleme için Pearson Kolerasyon Analizi uygulanmıştır.
Sonuç olarak; ergenlik dönemindeki bireylerin algıladıkları aile yapıları, duygusal zeka ve psikolojik sağlamlık düzeyleri üzerinde incelendiğinde, aile yapılarının alt boyutları ile duygusal zeka ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki çıkmamıştır. Aile yapısı toplam olarak değerlendirildiğinde aralarında anlamlı bir ilişki söz konusudur. Bu da bütünün parçalardan daha anlamlı olduğunu akıllara getirmektedir. İstisna olarak duygusal zeka ile aile yapılarından yönetim alt boyutu arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Bunda ise akıllara otoritenin duygusal zeka üzerinde belirleyici bir faktör olduğu düşüncesi gelmektedir.
Anahtar Kelimeler: Aile Yapısı, Duygusal Zeka, Psikolojik Sağlamlık, Ergenlik Dönemi

Abstract:
Persons in the family and other dynamics constitute the family system. In the continuously ever-changing and developing family, individuals are in flux too. The methods of family upbringing, the region where they live, the way of how family functions, the number of individuals living in the system, etc. are the basic factors that shape family structure. There are some major phases in the interaction between parents and children. This work is done due to emphasize the importance of the adolescent period and determine whether perceived family structures of adolescents affect their current emotional intelligence and psychological resilience levels.
This research was carried out on 321 adolescent individuals (240 girls, 81 boys). At the beginning of the research, "Informed Voluntary Consent Form" was given to the participants. After that to obtain their demographic information, the participants were made to fill out "Personal Information Form" prepared by the researcher. "Family Structure Assessment Tool" was used to assess family structures, "Emotional Intelligence Feature Scale" and "Resilience Attitude Skill Scale" were used to determine their emotional intelligence and psychological resilience level. In the data analysis, the normality curve was first examined and then descriptive statistics results were obtained. After that Multivariate and Simple Regression Analysis was done to find out whether there is a correlation between the perceived family structures of the participants and their emotional intelligence and psychological resilience levels. Also, Pearson Correlation Analysis is applied to obtain relational analysis between perceived family structures of the individuals and their emotional intelligence and psychological resilience levels.
In conclusion, when adolescents' perceived family structures, their emotional intelligence, and psychological resilience levels were investigated, no significant relationship was found between the sub-dimensions of family structures and emotional intelligence and psychological resilience levels. When the family structure is evaluated as a whole, there is a significant relationship between them. This brings to mind that the whole is more meaningful than the parts. As an exception, a significant relationship was found between emotional intelligence and the sub-dimension of management from family structures. Thus, the idea that authority is a determining factor in emotional intelligence comes to mind.

Keywords: Family Structure, Emotional Intelligence, Psychological Resilience, Adolescence