Diyarbakır ilinde yayılış gösteren akreplerin (Arachnida: Scorpiones) biyoekolojisi üzerine araştırmalar
Investigations of bioecology on scorpions (Arachnida: Scorpiones) occuring in Diyarbakır
Yazar: GÜLİSTAN YILMAZSEYYİDOĞLU
Danışman: DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞAHİN TOPRAK
Harran Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Biyoloji Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: Biyoloji = Biology
Dizin: Akrepler = Scorpions ; Biyoekoloji = Bioecology ; Diyarbakır = Diyarbakır

Özet:
Bu çalışmada akrep türlerinin yaygın olarak bulunduğu Diyarbakır ili araştırma alanı olarak seçilmiştir. Belli dönemlerde Diyarbakır'da akrep sokmaları oldukça yaygınlaşması ve bazen ölümle de sonuçlanması, Akrep populasyonlarının araştırılması halk sağlığı açısından oldukça önem arz etmektedir. Ayrıca Akrep zehirinden elde edilen Venom medical alanda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır,  Bu nedenle Diyarbakır'da yoğun bir yayılışa sahip olan akrep populasyonun üzerinde biyo-ekolojik bir çalışma amaçlanmıştır.
Akrepler genelde ,kserofilik (kurağı seven) bu nedenle yağış almaz ve oldukça kurak bir iklime sahip bölgelerde yaygın bir akrep türüdür. Akrepler dünyada çok geniş bir biyocoğrafyada yayılış göstermektedir. Özellikle çok zehirli olan Androctanus cinsi akrepler; Azerbaycan,Bahreyn,Birleşik Arap Emirlikleri, Ermenistan, Irak, İran, İsrail,Kuveyt, Mısır:(Sina çölü), Suriye,Suudi Arabistan,Türkiye, Umman, Ürdün ve Yemen'de yayılışı vardır. Zehirli akreplerden Androctonus crassicauda,Türkiye'de varlığı ilk kez Tolunay ve Kosswing tarafından toplatılan akreplerde Vachon tarafından yapılmıştır (Vachon, 1951; Tulga, 1960; 1964).   Zehirli akrepler,Türkiye'de daha çok Güney Doğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgesinde Elazığ, Diyarbakır, Şanlıurfa, Mardin, Gaziantep, Adana, Hatay illerinde bulunduğu anlaşılmıştır. Akrep sokmalarının pek çoğu zararsızdır ve bir takım basit klinik bulgularla seyreder. Ancak bazen ciddi ve hayatı tehdit edici komplikasyonlara neden olur. Akrep çeşitiliği açısından zengin olan ülkemizde ve özellikle zehirli akreplerin yayılış gösterdiği GAP Bölgesi illerinde akrep sokması hala ciddi sağlık problemlerine neden olmaktadır. Akrep sokması sonrası zehirlenmeler özellikle çocukluk çağında önemini koruyan ve ölümle sonlanabilen önemli acillerdendir Yeryüzünde 1500 civarında akrep türü bulunmasına ragmen ancak 50 kadar türün venomunun insan için tehlikeli olduğu kabul edilmektedir. Ülkemizde bulunan Buthidae familyasının tümünün venomu tehlikelidir, Androctonus cinsi akrepler sıklıkla başta Şanlıurfa ve Diyarbakır olmak üzere Güneydoğu Anadolu bölgemizde yaygın görülmekte ve zehirlenmelerin en sık sebebidir. Akreplerin aktif olduğu aylarda Diyarbakır ve çevresinde akrep popülasyon tespit çalışmaları ve ekolojik özellikleri araştırılacaktır.

Abstract:
In this study, Diyarbakır province, where scorpion species are common, was chosen as the research area. Scorpion stings become widespread in Diyarbakır in certain periods and sometimes result in death, and investigation of Scorpio populations is very important for public health. Furthermore, Venom obtained from Scorpion venom is widely used in the medical field. Therefore, a bio-ecological study was carried out on the scorpion population, which has an intensive distribution in Diyarbakır.
Scorpions are generally xerophilic (drought-loving) and therefore do not receive precipitation and are a common species of scorpion in regions with a rather arid climate. Scorpions are spread in a wide biogeography in the world. Scorpions of the genus Androctanus are particularly toxic; Azerbaijan, Bahrain, the United Arab Emirates, Armenia, Iran, Iraq, Israel, Kuwait, Egypt (Sinai desert), Syria, Saudi Arabia, Turkey, Oman, Jordan and Yemen has spread. Androctonus crassicauda of poisonous scorpions, Tolu and seized by the presence for the first time in Turkey by the scorpion Kosswing Vachon (Vachon, 1951 Tulga, 1960; 1964). Poisonous scorpions, mostly in the South Eastern Anatolia and Eastern Anatolia in Turkey in Elazig, Diyarbakir, Sanliurfa, Mardin, Gaziantep, Adana, it was found in the province of Hatay. Most scorpion stings are harmless and present with a number of simple clinical findings. However, it sometimes causes serious and life-threatening complications. Scorpion sting still causes serious health problems in our country, which is rich in scorpion variety, and especially in the provinces of the GAP Region where poisonous scorpions spread. Poisoning after scorpion sting is an important emergency that can end in death especially in childhood and although there are around 1500 scorpion species in the world, it is accepted that the venom of 50 species is dangerous for human beings. The venom of the Buthidae family in our country is dangerous. Androctonus scorpions are frequently seen in Sanliurfa and Diyarbakir and are the most common cause of poisoning. Scorpio population detection studies and ecological characteristics will be investigated during the months when scorpions are active.