Erken çocukluk dönemi sürdürülebilir beslenme ve hareketli yaşam iyi uygulama eğitim modeli geliştirme
Early childhood sustainable nutrition and active life good practice education model development
Yazar: BİLGE TEKİN
Danışman: PROF. DR. FUNDA ELMACIOĞLU
İstinye Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı / Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2024
Konu: Beslenme ve Diyetetik = Nutrition and Dietetics ; Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Beslenme eğitimi = Nutrition education ; Sağlıklı beslenme = Healthy nutrition ; Çocuk beslenme bozuklukları = Child nutrition disorders ; Çocuk beslenmesi = Child nutrition ; Çocuk eğitimi = Child education ; Çocuktan çocuğa eğitim yöntemi = Child to child education method

Özet:
Erken çocukluk dönemi, konsepsiyonel dönemden başlayıp çocuğun sekiz yaşına kadar gelişimini kapsamaktadır. Bu dönemde, büyüme ve gelişme hızı, bebeklik ve puberte dönemine göre daha yavaş 
olmasına karşın sosyal ve duygusal olarak gelişimin hızlı olduğu olduğu dönemdir. Bu çalışmada,erken çocukluk döneminde beslenme eğitimi ile beslenme bilgi düzeyinin arttırılması, beslenmeye yönelik doğru tutum ve davranışları edindirmek amaçlanmıştır. Öğrencilere, verilmesi planlanan beslenme eğitimi uzman görüşlerine sunulmuş olup, uzmanların geri dönüşleri doğrultusunda son halini almıştır. Beslenme eğitimi programı, İstanbul ili Zeytinburnu ilçesinde bulunan Şehit İbrahim Yılmaz Bağımsız Anaokulu'nda, 5 yaş çocuklarda (n=114) etkileşimli ve uygulamalar içeren dersler ile toplam 9 hafta boyunca devam etmiştir. İlk üç hafta,tanışma ve iletişimi arttırmak için Gıda ve Temel Hijyen, Sürdürülebilirlik ve Fiziksel Aktivite eğitimleri yapılmış, ardından ise 6 hafta boyunca Beslenme Eğitimi Programı gerçekleştirilmiştir. Eğitim yöntemleri arasında anlamlı öğrenme modeli ve "öğrendiğini bana anlat" metodu kullanılmıştır. Beslenme eğitimi kazanımları, çocuklarda "Beslenme Davranış Ölçeği" ile, annelerde "Aile Beslenme ve Fiziksel Aktivite Ölçeği" ile ölçülmüştür. Çocukların beslenme alışkanlıklarında anne faktörünün önemli bir yeri olması sebebiyle, çalışmada annelerin "Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı" ile beslenme bilgisi sorgulanmıştır.
Çalışma sonucunda, verilen beslenme eğitimi ile çocuklarda olumlu beslenme davranış düzeyinin arttığı belirlenmiştir (Z: -9.313; p<,05). Çocuklarda olumlu beslenme davranışı anne eğitim durumundan etkilenmemektedir (p>,05). Ancak annelerde beslenme okur-yazarlık düzeyi artıkça çocuklarda olumlu beslenme alışkanlığı da artış göstermektedir. Beslenme eğitimi sonrasında çocuklarda beslenme durumu ve fiziksel aktivite düzeyi değişmemiştir (p>0,05). 
Olumlu beslenme davranış düzeyi, çocukların cinsiyeti veya annelerin eğitim düzeyi ile ilişkili olmayıp, beslenme okur-yazarlığı düzeyinin artması ile artmaktadır. Beslenme eğitiminin cinsiyet ve anne eğitim durumu fark etmeksizin, beslenme bilgi ve olumlu beslenme davranışı düzeyini arttırdığı belirlenmiştir.

Abstract:
The early childhood period covers the development of the child from the conceptional period until the age of eight. In this period, although the rate of growth and development is slower than in infancy and puberty, it is a period of rapid social and emotional development. In this study, it is aimed to increase the level of nutritional knowledge and to acquire the right attitudes and behaviors towards nutrition with nutrition education in early childhood. The planned nutrition education program was submitted to expert opinions and finalized with the feedback of experts. The nutrition education program lasted for a total of 9 weeks in Şehit İbrahim Yılmaz Independent Kindergarten in Zeytinburnu district of Istanbul province, with weekly lessons including interactive and practical activities for 5-year-old children (n=114). The first three weeks started with Food and Basic Hygiene, Sustainability and Physical Activity trainings to increase familiarization and communication, followed by the Nutrition Education Program for 6 weeks. Meaningful learning model and "tell me what you have learned" method were used as training methods. Nutrition education outcomes were measured with the "Nutrition Behavior Scale" in children and the "Family Nutrition and Physical Activity Scale" in mothers. Mothers have an important role in the nutritional habits of children and their knowledge of nutrition was questioned with the "Evaluation Instrument of
Nutrition Literacy on Adults". 
As a result of the study, it was determined that the level of positive nutrition behavior increased in children after the nutrition education (Z: -9.313; p<.05). Positive eating behavior in children was not affected by mother's education level (p>.05). However, as the nutritional literacy level of mothers increases, positive eating habits in children also increase. Nutritional status and physical activity level did not change in children after nutrition education (p>0.05).

The level of positive eating behavior was not related to the gender of the children or the educational level of the mothers, but increased with the increase in the level of nutrition literacy. It was determined that nutrition education increased the level of nutrition knowledge and positive nutrition behavior regardless of gender and mother's education level.