Eruh su dağıtım şebekesinin metasezgisel yöntemlerle optimizasyonu
Optimization of Eruh water distribition networks using metaheuristic methods
Yazar: RECEP DEMİR
Danışman: PROF. DR. FEVZİ ÖNEN
Dicle Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Hidrolik ve Su Kaynakları Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2022
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering
Dizin: Genetik algoritmalar = Genetic algorithms ; Matlab = Matlab ; Metasezgiseller = Metaheuristics ; Parçacık sürü optimizasyonu = Particle swarm optimization

Özet:
Ülkemizde artan nüfusa bağlı olarak su kaynaklarının doğru kullanımı ve suyun tüketicilere ulaştırılması konuları gittikçe önemini arttırmaktadır. Suyun tüketicilere ulaştırılması maliyet gerektiren birçok işlemden oluşmaktadır. Bu maliyetin büyük bir kısmını su dağıtım şebekeleri oluşturmaktadır. Bu doğrultuda suyun tüketicilere ulaştırılması için kullandığımız şebeke borularının tasarımı da önem kazanmaktadır. Şebeke borularının maliyetlerini azaltmak için şebekenin tasarımı ve optimize edilmesi amacıyla kullanılan birçok yöntem bulunmakta olup, metasezgisel yöntemler kullanılarak boru çaplarının optimize edilmesi de bunlardan biridir. Bu çalışmada da mevcut bir içme suyu şebeke hattı, Epanet programında yeniden tasarlandıktan sonra Epanet-Matlab araç seti kullanılarak şebekedeki boruların çapları ile ilgili maliyet optimizasyonu yapılmıştır. Optimizasyon da metasezigesel yöntemler olan genetik algoritma (GA) ve parçacık sürü optimizasyonu (PSO) algoritmaları kullanılmıştır. Epanet programı ile tasarım yapılırken su dağıtım şebekesinin boru kotları ve çapları mevcut durumuna uygun bir şekilde hazırlanmıştır. Mevcut durumuna uygun bir şekilde Epanet programı yardımı ile yeniden tasarlanan şebeke hatları Matlab programına aktarıldıktan sonra şebeke borularına belli basınç kısıtlayıcıları getirilmiştir. Bu doğrultuda genetik algoritma ve parçacık sürü optimizasyonu algoritmaları kullanılarak şebeke boruları optimize edildikten sonra elde edilen yeni boru çapları yeniden Epanet programına girilerek sistem başarılı bir şekilde çalıştırıldı. Genetik algoritma ve parçacık sürü optimizasyonu algoritmaları ile yapılan optimizasyon sonuçları karşılaştırıldı. Bu tez çalışması kapsamında ele alınan Siirt iline bağlı Eruh ilçesi içme suyu şebeke hattı ile ilgili, yapılan optimizasyonlar sonucunda şebekenin boru maliyetlerinin bir miktar düşürüldüğü görülmüştür. Elde edilen sonuçlar incelendiğinde yapılan optimizasyonda kullanılan algoritmaların kontrol parametrelerinin değişkenliğine bağlı olarak ortaya çıkan maliyetin azalma miktarı da farklılık göstermiştir. Bu tez çalışmasında Epanet-Matlab araç seti kullanılarak yapılan maliyet analizinde doğru kontrol parametreleri kullanıldığında başarılı sonuçlar elde edildiği tespit edilmiştir.

Anahtar kelimeler: Epanet programı, Matlab, Epanet-MATLAB araç seti, metasezgisel optimizasyon algoritmaları, Genetik algoritma, Parçacık sürü optimizasyonu algoritması

Abstract:
Due to the increasing population in our country, the correct use of water resources and the delivery of water to consumers are becoming increasingly important. The delivery of water to consumers consists of many processes that require cost. Water distribution networks constitute a large part of this cost. In this direction, the design of the network pipes we use to deliver water to consumers also gains importance. There are many methods used to design and optimize the network in order to reduce the costs of network pipes, and optimizing pipe diameters using metaheuristic methods is one of them. In this study, after an existing drinking water network line was redesigned in the Epanet program, cost optimization was made regarding the diameters of the pipes in the network using the Epanet-Matlab toolkit. In the optimization, genetic algorithm (GA) and particle swarm optimization (PSO) algorithms, which are metaheuristic methods, were used. While designing with the Epanet program, the pipe elevations and diameters of the water distribution network were prepared in accordance with the current situation. After the network lines, which were redesigned with the help of the Epanet program in accordance with the current situation, were transferred to the Matlab program, certain pressure restrictors were introduced to the network pipes. In this direction, after the network pipes were optimized using genetic algorithm and particle swarm optimization algorithms, the new pipe diameters obtained were re-entered into the Epanet program and the system was operated successfully. Optimization results with genetic algorithm and particle swarm optimization algorithms were compared. It has been seen that the pipe costs of the network have been reduced somewhat as a result of the optimizations made regarding the drinking water network line of the Eruh district of the province of Siirt, which is discussed within the scope of this thesis. When the results obtained are examined, the amount of reduction in the cost due to the variability of the control parameters of the algorithms used in the optimization also differed. In this thesis study, it was determined that successful results were obtained when the correct control parameters were used in the cost analysis using the Epanet-Matlab toolkit. 

Keywords: Epanet program, Matlab, Epanet-MATLAB toolset, metaheuristic optimization algorithms, Genetic algorithm, Particle swarm optimization algorithm