Türk kökenli göçmenlerin Avrupa kültürüne uyum sürecinde karşılaştığı dini sorunlar-Fransa örneği
Religious problems that Turkish original migrants meet in the adaptation to European culture - the example of France
Yazar: HİLMİ KELEŞ
Danışman: PROF. DR. İHSAN ÇAPCIOĞLU
Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı / Din Sosyolojisi Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2024
Konu: Din = Religion
Dizin: Din = Religion ; Din sosyolojisi = Religious sociology ; Dini kimlik = Religious identity ; Etnik kimlik = Ethnic identity ; Milli kimlik = National identity ; Sistem entegrasyonu = System integration ; Sosyal uyum = Social adjustment ; Sosyoloji = Sociology ; İş gücü göçü = Labour migration ; İşçi göçü = Worker migration

Özet:
1960'lı yılların başlarında bazı Avrupa ülkeleri ile yapılan iş gücü anlaşmaları kapsamında Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları çalışmak için bu ülkelere geçici işçi statüsünde çalışmak üzere gittiler. Bu kapsamda ilk gidişlerin akabinde işçi transferleri belli bir süre resmi olarak devam etmesine karşın daha sonraki süreçte kaçak yollarla devam etti. Bu arada farklı yollarla işçi olarak gidişlerdevam ederken artık ilk gidenler 5-10 yıl arasında bir çalışmadan sonra Türkiye'ye dönüşlerinin mümkün olmadığını anlamalarıyla birlikte aile birleşimi vesilesiyle eşlerini ve çocuklarını yaşadıkları Avrupa ülkelerine getirmeye başladılar. Bu hareketlilikle birlikte Avrupa ülkelerinde, ilerleyen yıllarda milyonlarla ifade edilen Türk vatandaşı nüfusu meydana geldi. Bu toplumsal oluşum sosyoloji, psikoloji, eğitim, ekonomi, siyaset gibi pek çok bilim dalının araştırma alanı olmak üzere ilgisini çekmeye başladı. Başlangıcı itibariyle geri dönüşü olacak bir işçi anlaşması ile gidişler yapıldığından, gittikleri ülkede azınlık konumunda yaşayacak olan işçilerin özellikle dini pratiklerini yaşamak gibi manevi ihtiyaçlarını nasıl karşılayacaklarıyla ilgili bir hazırlık yapılmamıştı. Bu durumda artık Avrupa'da kalıcı olan Müslüman Türkler için problem oluşturuyordu. İşte bu süreçte Müslüman Türklerin yaşadıkları dini pratiklerini uygulama ve dini içerikli sosyo-kültürel problemleri sosyolojik açıdan incelenmeye değer bir konu olmuştur.
Giriş ve iki bölümden oluşan bu çalışmada, yabancı bir kültürün ortasında dini kimliğine sahip çıkarak o topluma uyum sağlamaya çalışan azınlık konumunda bir Müslümantopluluğun hayat tecrübesi incelenmiştir. Araştırmanın ilk bölümünde, kimlik, entegraşyon, ırkçılık, islamofobi, din, aile vb. gibi konuyla ilgili kavramlar değerlendirilmiştir. İkinci bölümde ise, Müslüman Türk toplumunun Fransa toplumsal alanlarında ve cami çevrelerinde oluşturdukları diaspora bölgelerinde yaşadıkları dini tecrübeleri namaz, başörtüsü, kıyafet vb. gibi çeşitli başlıklar altında irdelenmiştir. Bu bağlamda, kimliklerini koruyarak uyum sağlama imkânları tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Din, Dini Pratikler, Kimlik, Uyum, Müslüman Türkler

Abstract:
In the early 1960s, within the scope of labor agreements with some European countries, citizens of the Republic of Turkey went to these countries to work as temporary workers. In this context, although labor transfers continued officially for a certain period after the first departures, they continued illegally in the following period. In the meantime, while the departure of workers in different ways continued, the first ones realized that it was not possible for them to return to Turkey after 5-10 years of work and started to bring their spouses and children to the European countries where they lived through family reunification. With this mobility, the population of Turkish citizens in European countries grew to millions in the following years. This social formation began to attract the attention of many disciplines such as sociology, psychology, education, economics and politics. Since the departures were made with a labor agreement that would be returned at the beginning, there was no preparation for how the workers, who would live as a minority in the country they were going to, would meet their spiritual needs, such as living their religious practices. This posed a problem for Muslim Turks who were now permanent in Europe. In this process, the implementation of religious practices and socio-cultural problems with religious content experienced by Muslim Turks have been a subject worth analyzing sociologically.
This study, which consists of an introduction and two chapters, examines the life experience of a minority Muslim community trying to adapt to that society by embracing its religious identity in the midst of a foreign culture. In the first part of the study, relevant concepts such as identity, integration, racism, Islamophobia, religion, family, etc. are evaluated. In the second part, the religious experiences of the Turkish Muslim community in the social spaces of France and in the diaspora regions they have created in the mosque circles are analyzed under various headings such as prayer, headscarf, clothing, etc. In this context, the possibilities of adaptation while preserving their identity are discussed.
Keywords: Religion, Religious Practices, Identity, Integration, Muslim Turks