İslam Hukukunda kolaylık prensibi /
Yazar: ÜLFET GÖRGÜLÜ
Danışman: PROF. DR. MEHMET ŞENER
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 1995
Konu: Din = Religion
Dizin: Kolaylık = Easiness ; İslam Hukuku = Islamic Law

Özet:
İslâm hukukunda hükümlerin konulmasındaki maksadın esasım hem dünya, hem âhirette kişilerin maslahatlarını temin teşkil eder. Bu maslahatlardan bir kısmı zorluğu kaldırmak ve sıkıntıyı gidermek için insanların muhtaç oldukları şeylerdir. İslam hukuku bu yararlan gerçekleştirmek için temel prensipler vaz' etmiştir. Bunlardan birisi de "kolaylık prensibidir. Yüce Allah, İslâm dîninin evrensel bir din olmasını istemiştir. Bu sebeble getirilen yükümlülüklerin insanların gücü nisbetinde ve kolayca yapılabilir olmasına dikkat edilmiştir. Hem başlangıçta yükümlülükler bu tarzda konulmuş, hem de sonradan ortaya çıkan bazı zarurî durumlar için ruhsatlar getirilmiştir. Böylece bir yandan mükelleflere çıkış yolu açılmış, diğer yandan da hukukun sürekliliği sağlanmıştır. Eğer hukukta bu yol uygulanmasaydı bu durum kişileri büyük sıkıntılara sokar ve dinden uzaklaşmalarına sebeb olurdu. İslam hukukunda kolaylık prensibinin dayanağı âyet ve hadislerdir. Kur'ân'da: "Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez" (Bakara,2/185) buyrulmuştur. Hz. Peygamber de: "Gerçekten bu din kolaylık dînidir." (Buhârî, fman,29) buyurmuştur. Bu ve benzeri âyet ve hadisler ışığında İslâm hukukçuları küllî kaideler düzenlemişlerdir. Zaruret, ikrah, yolculuk, hastalık, unutma, hata, bilgisizlik, noksanlık ve genel ihtiyaçlar kolaylık prensibim doğuran sebeblerdir. Bu özür durumlarının herbiri sebebiyle pek çok güçlükler kaldırılıp, ruhsatlar getirilmiştir. Sonuç olarak, kolaylık prensibi İslâm hukukunda önemli bir yere sahiptir. Ve hukukun hemen her sahasına nüfuz etmiştir. Bu bakımdan kolaylık prensibi İslâm hukukunun temel esasları ile uygulama arasında bir denge unsuru olmuştur.

Abstract:
The basis of purpose in establishing Islamic Law is to provide advantages to individuals both in this life and in the world to come. A part of these advantages are things which people are in need of them in order to overcome difficulties and to remove discomfort. Islamic law observed some certain principles in order to realize these benefits. One of these is the "principle easiness". God wanted Islamic faith to be universal. There for, İt is noticed the responsibilities are brought to be easy. In the begining both the responsibilities are established in this form and the permissions are brought when unusual eases appeored later. So, the exit is opened for responsibles and the the continuity of law is gotton. if this way hadn't been practiced in law, that case would have brought individuals the discomfort and would have coused their going astray. The support of the principle of easiness in Islamic law are the verses of the Quran and hadiths. it's mentioned in the Quran that: "God intends every facility for you, He doesn't want to but you difficulties." (Baqarah, 2/185). The prophet Muhammad explains tahat "In fact, this faith is the easiness faith", too. In the direction of this verses and hadiths, Islamic jurists had pun in order to general bases. The base that "the difficulty reguires to get easy" is one of these. Reguirement, disgust, traveling, illness, neglect, mistake, ignorance, deficiecy and general necessities are causes which the principle of easiness takes form in them. Becuse of each these cases of excuse a great many difficulties had been overcame and very much permissions had been provided. As a result, that this principle of easines has an important place in Islamic law and penetrates almost every fields. For this reason, That the principle of easiness had been the element of equilibrium between the basic rules of Islamic law and its practice.