Yabani fasulye (Phaseolus spp.) genotiplerinin fenolojik, morfolojik ve agronomik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of phenological, morphological and agronomic characters of wild bean (Phaseolus spp.) genotypes
Yazar: SİMRU BAŞ
Danışman: DOÇ. DR. HÜSEYİN ÇANCI
Akdeniz Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2020
Konu: Ziraat = Agriculture

Özet:
Çalışmada; 8 Phaseolus acutifolius genotipi, 2 P. dumosus genotipi, 8 P. coccineus genotipi, 5 P. lunatus, 1 P. hybrid, 6 P. vulgaris L. genotipi olmak üzere 30 fasulye genotipi kullanılmıştır. Bu genotiplerin fenolojik, morfolojik ve agronomik özelliklerinin belirlenmesinin yanı sıra polenlerinin taramalı elektron mikroskobunda (SEM) görüntülenmesi hedeflenmiştir. Fasulye genotiplerinin ilk çiçeklenme gün sayısı 39-114 gün, bitki boyu 22-355 cm, bitkide dal sayısı 1-4 adet, bitkide bakla sayısı 1-103 tane, baklada dane sayısı 1-7 tane, bakla uzunluğu 15,76-62,60 mm, bakla eni 2,52-9,11 mm, bakla kalınlığı 1,64-4,99 mm, gaga uzunluğu 1,06-10,38 mm, dane uzunluğu 1,74-8,96 mm, dane eni 1,51-6,10 mm, dane kalınlığı 1,09-4,19 mm, dane verimi 0,11 ile 91,10 g/tane ve 100 dane ağırlığı 2,65-78 g olarak bulunmuştur. Belirlenen özellikler içinde ilk çiçeklenme gün sayısı ve bitkide bakla sayısı hariç diğer tüm özellikler için genotipler arasında istatistiki olarak önemli fark (P≤0,01) bulunmuştur. Polen özellikleri ise taramalı elektron mikroskobu (SEM) mikroskobu kullanılarak yürütülmüştür. Elde edilen bulgular fasulye genotiplerinin fenolojik, morfolojik, agronomik ve polen özellikleri hakkında önemli bilgiler ortaya konulmuş olup fasulye genotiplerinin polen görüntüleme sonuçları da yapılacak olan fasulye polen çalışmaları için bir kaynak olacaktır. Yüksek sıcaklık ve kuraklık fasulye yetiştiriciliğinin önemli sınırlayıcılarındandır. P. acutifolius ve P. lunatus yüksek sıcaklığa ve kuraklığa olan dayanıklılık ıslahı konularında yürütülebilecek çalışmalarda genitör olarak kullanılmaları öngörülebilir. Yapılan palinolojik çalışmalar sonucunda çalışılan fasulye türlerinin polen şekillerinin prolate-sferoidal olduğu ve ornamentasyonun (polen duvar süsü) retikulate olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract:
In this study; a total of 30 bean genotypes were used; 8 Phaseolus acutifolius genotype, 2 P. dumosus genotype, 8 P. coccineus genotype, 5 P. lunatus, 1 P. hybrid, 6 P. vulgaris L. genotype. In addition to determining the phenological, morphological and agronomical characters of these genotypes, it is aimed to show their pollen in a scanning electron microscope (SEM). The days to first flowering are 39-114 days, plant height is 22-355 cm, the number of branches is 1-4, the number of pods per plant is 1-103, the number of seeds per pod was 1-7, pod length is 15,76-62,60 mm, pod width is 2,52- 9.11 mm, pod thickness 1,64-4,99 mm, beak length 1,06-10,38 mm, grain length 1,74-8,96 mm, grain width 1,51-6,10 mm, grain thickness 1,09-4.19 mm, seeds yield was 0,11 to 91,10 g/seed and 100 seeds weight 2,65-55,66 g of bean genotypes. A statistically significant difference (P≤0,01) was founda among the genotypes for all characters except for the number of first flowering days and number of pods per plant among studied characters. Pollen characteristics were studied in a scanning electron microscope (SEM). The results obtained exposed important information about the phenological, morphological, agronomical and pollen characteristics of bean genotypes. According to palynogy research pollen shapes were prolate-sferoidal and ornamentations were reticulate in Phasolus species.