Mısır çeşitlerinde farklı sulama yöntemlerinde azot kullanım etkinliğinin verim ve verim unsurları üzerine etkisi
The effect of nitrogen use efficiency on yield and yield components on corn varieties in different irrigation methods
Yazar: ABDULKADİR ÇETİN
Danışman: PROF. DR. SÜLEYMAN SOYLU ; DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ŞAHİN
Selçuk Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2019
Konu: Ziraat = Agriculture
Dizin: Hibrit mısır = Hybride maize

Özet:
Konya son yıllarda ekim alanları ve verimlilikteki hızlı artışla ülkemiz mısır üretiminin %15'ini karşılar duruma gelmiştir. Bölgemizdeki mısır yetiştiriciliğinin sürdürülebilirliğini sağlamak ve üretimde kullanılan azot kaynaklarından optimum şekilde faydalanma koşullarını ortaya koymak amacıyla yürütülen bu çalışmada; a) iki farklı sulama yöntemi ve beş farklı dozda N'lu gübre uygulamasının, bitki bileşimine ve tane verimi ile verim parametreleri üzerine etkisini; b) bölge koşullarında bitkinin gübre N'undan yararlanma randımanı üzerine etkilerini; c) deneme materyali olarak kullanılacak hibrit mısır çeşitlerinin (DKC-5783, Famosa ve P-3394) azotlu gübrelemeye tepkilerini belirlemek amaçlanmıştır. Konya Karapınar ekolojik şartlarında Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre 2012-2013 yıllarında iki yıl süreyle üç tekerrürlü olarak yürütülen çalışmada verim, verim unsurları ile birlikte bitki tarafından kaldırılan azot miktarı, azot kullanım etkinliği, azot alım etkinliği ve azottan yararlanma gibi özellikler incelenmiştir.
Araştırma sonuçlarına göre; azot dozları arttıkça verim ve diğer verim unsurlarında artış gözlenirken tepe püskülü çıkarma süresinde azalma görülmüştür. Damla sulama yönteminde çeşitlere göre değişmekle birlikte tane veriminde belirgin bir şekilde artış görülmüştür. Çiçeklenme ve hasat dönemi bitkinin toprak üstü aksamınca kaldırılan azot miktarı ve tane azot içeriği değerleri, 28 kg/da ve 35 kg/da azot dozu uygulamalarında en yüksek değere ulaşmış ve sulama yöntemine göre değişkenlik göstermiştir. Azottan yararlanma etkinliği değeri en yüksek 21 kg/da azot dozu uygulamasında belirlenirken, sulama yöntemlerinin ve çeşitlerin azottan yararlanma etkinliğinde istatistiki bir fark oluşmamıştır. Azot kullanım etkinliği ve azot alım etkinliği değerleri ise, sulama yöntemine göre değişirken, azot dozlarının artışına paralel olarak düşmüştür.
Araştırma sonuçları ve yapılan ekonomik analizler birlikte değerlendirildiğinde; Konya bölgesinde tanelik mısır yetiştiriciliğinde yüksek verimlilik ve uygulanan azotlu gübrelemeden maksimum fayda elde edilebilmek için bölgeye uygun çeşitlerin damla sulama yöntemi koşullarında 21-28 kg N/da arasında değişen azot uygulaması ile ekonomik ve sürdürülebilir bir yetiştiricilik yapılabileceği sonucuna varılmıştır

Abstract:
In recent years, Konya has met 15% of the production in our country with the rapid increase in cultivation areas and productivity. The aim of the study is to ensure the sustainability of corn farming in our region and to reveal the conditions for optimum utilization of nitrogen sources used in production, a) the effect of two different irrigation methods and five different doses of N fertilizer application, on plant composition, grain yield and yield parameters, b) The effects of the plant on utilization of fertilizer nitrogen in regional conditions, c) hybrid corn varieties (DKC-5783, Famosa and P-3394) to be used as trial material react to nitrogenous fertilizery. According to the split-split plot in randomized complete block design with 3 replications, carried out for two years in 2012-2013, yield, yield components, the amount of nitrogen removed by plant, nitrogen use efficiency, features such as nitrogen uptake efficiency and nitrogen utilization efficiency have been investigated  under the Konya Karapınar ecological conditions.
	According to the research results; with increasing of nitrogen doses, the yield and other yield components increased and flowering time decreased. Grain yield was increased to depending on the variety by drip irrigation method. During the flowering and harvesting period, the amount of nitrogen and the nitrogen content of the plant removed by the above ground component reached the highest value in the 28 kg/da and 35 kg/da nitrogen dose applications and varied  according to the irrigation method. While the value of nitrogen utilization was determined in the application of the nitrogen dose at the highest 21 kg/da, no statistical difference was observed in the efficiency of the utilization of irrigation methods and varieties. Nitrogen utilization efficiency and nitrogen uptake efficiency values decreased in parallel with the increase in nitrogen doses.		When the results of the research and economic analyses are evaluated together; It has been concluded that in order to obtain maximum benefit from the fertilization of the corn in the Konya region and to obtain the maximum benefit from the applied nitrogen fertilization, an economical and sustainable cultivation can be made with the application of nitrogen ranging from 21-28 kg/da under conditions of the drip irrigation method