Rivâyetlerde Hz. Peygamber'e ve sahâbeye saygısızlık meselesi
The problem of disrespect to companions in transmission period
Yazar: NERGİS KARAASLAN
Danışman: DOÇ. DR. HAYATİ YILMAZ
Sakarya Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı / Hadis Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2019
Konu: Din = Religion
Dizin: Hakaret = Insult ; Hz. Muhammed = Hz. Muhammed ; Hz. Muhammed Dönemi = Hz. Muhammed Dönemi ; Rivayetler = Rumours ; Sahabe = Sahabe ; Sahabe Dönemi = Sahabe Period ; Saygı = Respect ; İslamiyet = Islam

Özet:
Hadislerde yer alan ve Türkçe'ye hakaret olarak tercüme edebileceğimiz sebb
kelimesi, çok geniş kapsamlı bir ifadedir. İçerisine hem galiz ifadeleri hem de hafif
ifadeleri alabilir. Mezkûr kelimenin hadislerde hangi anlamlara geldiğinin tespitini
amaçlayan bu çalışma bir giriş ve iki bölüm olarak planlanmıştır. Sadece sebb ve
şetm gibi hakaret anlamına gelen kavramların incelenmesi, Hz. Peygamber ve
sonraki dönemde kullanılan bütün hakaret ifadelerinin tespiti için yetersiz
kalacaktır. Bundan dolayı rivayetlerde geçen tüm hakaret ifadeleri ele alınmıştır.
Giriş bölümünde çalışmanın konusu, amacı ve yönteminden bahsedildikten sonra
hakaret anlamına gelen sebb ve benzeri kavramlar ele alınmıştır.
Çalışmanın birinci bölümünde ise Hz. Peygamber'in hakarete dair yasakları
incelenmiştir. Rivayetlerde sahâbenin insanlara ve insan dışı varlıklara hakaret
ettikleri ve Hz. Peygamber'in tüm bunları yasakladığı görülmüştür. Sonrasında Hz.
Peygamber'in kullanmış olduğu ifadeler tespit edilmiştir. Söz konusu hakaret
ifadeleri tahlil edilerek kullanılma sebepleri araştırılmıştır. Son olarak Hz.
Peygamber'e hakaret eden diğer din mensuplarının ifadeleri tahlile çalışılmıştır.
İkinci bölümde ise sahâbenin kullandığı hakaret ifadeleri ele alınmıştır. Birbirlerine
karşı söyledikleri ifadeler incelenirken olaylara etki eden sebepler de dikkate
alınarak bir tasnif yapılmıştır. Bunun neticesinde hakarete etki eden sebepler;
mizacın, akrabalık ilişkilerinin, kültürün, kıskançlığın, dînî suç işlemenin, kişisel
tartışmaların ve siyasi olayların etkisi şeklinde yedi başlık altında
değerlendirilmiştir. Sahâbe, sadece birbirlerine değil tâbiîne ve diğer din
mensuplarına da hakaret ifadeleri kullanmışlardır. Bu durumlarda söyledikleri
ifadelerin mahiyeti ve söyleniş sebepleri değerlendirilmiştir. Son olarak sahâbî
olmayanların sahâbîlere karşı kullandıkları hakaret ifadeleri incelenmiştir.

Abstract:
The word "sabb" which is mentioned in the Hadiths and which we can translate as
insults to Turkish, is a comprehensive term. This word can mean a difference. This
study aimed to determine what the word "mezkûr" means in the hadiths is planned as
an introduction and two chapters. Examining only concepts that mean insult such as
"sabb" and "shetm". It is insufficient to determine the expression of insult used in the
Hz. Muhammed and later period. Therefore, all the expressions of insult in the
narrations have been taken into consideration. In the introduction, the subject,
purpose and method of the study are explained. Then, sabb and similar concepts
which are insulted are discussed.
In the first part of the study Hz. Muhammad's prohibitions on insult were examined.
In the narratives of the people and the non-human beings insulted the Prophet and the
people. It was seen that the Prophet prohibited all these. After that, the statements
used by the Prophet have been determined. These expressions of insult were analyzed
and the reasons for their use were investigated. Finally, the statements of those who
belong to other religions who insulted the prophet were tried to be analyzed.
In the second part, the expression of insult used by the companions of Prophet
Muhammed is taken into consideration. Their statements against each other have been
classified by paying attention to the reasons that influence the events in the
investigations. As a result, the causes of insults were evaluated under eight headings:
temperament, kinship relations, culture, jealousy, religious crime, personal
discussions, political events and the effects of unknown causes. Companions of
Prophet Muhammed used expressions of insult not only to each other, but also to
nature and other members of the religion. In these cases, the nature and reasons of the
statements they say are evaluated. Finally, the expression of insult against
companions of prophet Muhammed are examined.