Otizm spektrum bozukluğu olan öğrencilere problem çözme becerisinin öğretiminde şemaya dayalı öğretim stratejisinin etkililiği
Effectiveness of schema-based teaching strategy in teaching problem-solving skills to students with autism spectrum disorder
Yazar: BARAN YAŞAR
Danışman: DOÇ. DR. AHMET YIKMIŞ
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Özel Eğitim Ana Bilim Dalı / Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2021
Konu: Eğitim ve Öğretim = Education and Training
Dizin: Eğitim stratejileri = Training strategies ; Matematik eğitimi = Mathematics education ; Matematik öğretimi = Mathematics teaching ; Otistik çocuklar = Autistic children ; Otizm spektrum bozukluğu = Autism spectrum disorder ; Problem çözme becerisi = Problem solving ability ; Zihinsel engelliler = Mentally retardation ; Özel eğitim = Special education ; Şematik öğrenme = Schematic reading

Özet:
Bu araştırmada OSB'li bireylere problem çözme becerisinin öğretiminde şemaya dayalı öğretim stratejisinin etkililiği, şemaya dayalı öğretim stratejisi ile öğretimin farklı ortam ve kişilere genelleme etkisi, öğretim bittikten on, yirmi ve otuz gün sonra kalıcılığa etkisi ve şemaya dayalı öğretim stratejisi ile ilgili öğretmenlerin görüşlerinin belirlenmesine yönelik sosyal geçerliğin incelenmesi amaçlanmıştır.
Araştırma tek denekli araştırma desenlerinden yoklama evreli denekler arası çoklu yoklama modeli ile desenlenmiştir. Gruplama türündeki problemlerin kullanıldığı bu çalışmada gruplama şeması kullanılmıştır. Araştırmaya yaşları 14-16 arasında değişen biri pilot olmak üzere dört erkek öğrenci katılmıştır. Araştırma süreci başlama düzeyi, öğretim, izleme ve genelleme oturumlarından oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama formlarına kaydedilen başlama düzeyi, öğretim ve izleme verileri grafiksel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Öntest-sontest şeklinde toplanan genelleme verileri görsel olarak gösterilmiştir. Ayrıca, araştırmanın sosyal geçerliğini belirlemek amacıyla öğrencilerin öğretmenlerinden sosyal geçerlik verisi toplanmıştır.
Araştırma bulguları incelendiğinde OSB'li bireylere toplama ve çıkarma problemleri çözme becerisinin öğretiminde şemaya dayalı öğretim stratejisinin etkili olduğu ve her üç katılımcının problem çözme performanslarında anlamlı bir artışın sağlandığı görülmüştür. Edinilen bu becerinin 10, 20 ve 30 gün sonra da korunduğu, bu bireylerin problem çözme becerilerinin başka ortam ve kişilere de genelleme yapabildikleri ve sosyal geçerliğe ilişkin öğretmenlerin görüşlerinin olumlu olduğu görülmüştür.

ANAHTAR KELİMELER: Otizm Spektrum Bozukluğu, Problem Çözme,  Şemaya Dayalı Öğretim Stratejisi, Çoklu Yoklama Modeli

Abstract:
In this study, the teaching of problem solving skills in individuals with ASD schema-based instructional strategy the effectiveness of schema-based teaching strategies for generalizing the effect of different environments and teaching people, teaching was over after ten, twenty, and thirty days after the persistence and the effect of schema-based instructional strategies to determine the social validity is intended to examine the views of teachers.
This research was conducted using a multiple problem design from single-subject research patterns. Grouping diagram was used in this study, where problems of grouping type were used. Four male students, one of whom was a pilot, aged between 14 and 16, partipicated in this study. The research process consist of initiation level, teaching, monitoring and generalization sessions. In this study, the initiation level, teaching, monitoring data recorded in data collection forms were analyzed by graphical analysis method. Generalization data of the study were collected by organizing as pretest-posttest sessions and the findings were shown on figures. In addition, social validity data was collected from students' teachers in order to determine the social valisity of the research. 
A study of the research findings showed that the schema-based teaching strategy was effective in teaching OSB inviduals the ability to solve addition and subtraction problems and a significant increase in the problem-solving performance of all three partipicants were achieved. It was observed that this acquired skill was preserved after 10, 20 and 30 days that the problem-solving skills of these individuals could generalize to other environments and people and that the teachers' view on social validity were positive.

KEYWORDS: Autism Spectrum Disorder, Solving Problem, Schema Based Staregy, Multiple Problem Design