İnşaat sektöründeki yüklenici firmaların dijital olgunluğunun değerlendirilmesi
Assessment of digital maturity of contractor companies in the construction industry
Yazar: AHMET CAN BÖLÜK
Danışman: PROF. DR. ESİN ERGEN PEHLEVAN
İstanbul Teknik Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı / Yapı İşletmesi Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2023
Konu: İnşaat Mühendisliği = Civil Engineering

Özet:
Dijitalleşen dünyada inşaat sektörü diğer sektörler ile karşılaştırıldığında teknolojiden
uzak yöntemlerle çalıştığı görülmüştür. İnşaat sektörünün en eski sektörlerden biri
oluşu, projelerde farklı disiplinleri barındırıp çoğu zaman birbirinden ayrı çalışan
birçok paydaşla çalışılması ve kompleks, genelde benzeri olmayan bir ürün ortaya
çıkması gibi faktörler geleneksel metotların dışına çıkılmamasında büyük etkendir.
Verimliliğin ön plana çıktığı Endüstri 4.0 döneminde diğer sektörlerden farklı olarak
inşaat sektöründe ilkel metotların kullanılmaya devam edilmesi projelerde hatalara ve
eksiklere yol açmıştır. Karşılaşılan hataların ve eksiklerin geri dönüşü oldukça zor ve
maliyetli olmuştur. Dolayısıyla inşaat sektöründe dijitalleşme adımları atılarak daha
planlı ve maliyet açısından daha verimli çalışılabilecektir. İnşaat sektöründeki
işletmeler dijitalleşme yolunda adımlar atsa da dijitalleşme belirli bir süreç içerisinde
zamanla oluşmaktadır. Bu çalışma kapsamında inşaat sektöründe faaliyet gösteren
yüklenici firmaların dijital olgunluk durumuyla ilgili bir değerlendirme üzerine
çalışılmıştır. Firmalar dijital olgunluk modeli ile dijitalleşme bakımından hangi
aşamada olduğunu belirleyebilecek ve buna bağlı olarak dijitalleşme yol haritasını
çıkararak gerekli adımları atabilecektir. Bu sayede geleneksel metot anlayışına bağlı
olarak çalışan inşaat sektörü dijitalleşerek daha verimli çalışabilecektir.
Dijital dönüşüm, dijital teknoloji fırsatlarını kullanılarak işletmenin tüm alanlarına
entegrasyon süreci olarak değerlendirilebilir. Bu dönüşüm işletmenin mevcut iş
modellerinde önemli avantajlar sağlarken yeni iş alanları da sağlayabilir. Dolayısıyla
bu dönüşüm çerçevesinde pazarda rekabetini sürdürmek isteyen işletmeler dijital
dönüşümün bir parçası olmak durumundadır. İnşaat sektöründeki firmalar bu
dönüşüme direnç gösterse de gün geçtikçe teknolojiye olan ulaşımın kolaylaşması,
maliyetlerin azalması gibi faktörler dönüşümü kaçınılmaz hale getirmektedir. Buradan
yola çıkılarak inşaat sektörü için geliştirilen dijital olgunluk modelleri oldukça
önemlidir. İnşaat sektöründe dijital olgunluk modelleri, BIM olgunluk modelleri
kapsamında değerlendirilse de BIM olgunluk modelleri firmanın dijital olgunluğunu
tam olarak yansıtmamaktadır. Firmaların dijital olgunluğunun belirlenmesinde
firmanın kültürü, stratejisi ve organizasyon yapısı gibi faktörler de oldukça önemlidir
ve BIM olgunluk modelleri bu faktörleri değerlendirmemektedir. Dolayısıyla inşaat
sektöründeki firmalarda dijital olgunluğu belirlerken bu değerlendirme kriterlerine de
dikkat edilerek kapsamlı bir çalışma yapılmalıdır. Sektördeki firmalar dijital olgunluk
modelleri sayesinde pazarda konumlarını görebilecek ve rekabeti sürdürmek için
gerekli adımları atabilecektir.
Yapılan literatür araştırmalarında dijital olgunluk modelleri incelendiğinde inşaat
sektörü dışında birçok sektörde çok sayıda çalışma bulunurken inşaat sektöründe
kısıtlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Çalışmanın amaçlarından biri de inşaat sektörüne
yönelik bir dijital olgunluk modeli önerisi yapılarak literatüre katkı sağlamaktır. Bu
doğrultuda literatürde yer alan çalışmalar incelenerek inşaat sektöründe faaliyet
gösteren yüklenici bir firmaya yönelik dijital olgunluğunun belirlenmesinde
kullanılacak değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Çalışmanın devamında ise inşaat
sektöründe faaliyet gösteren yüklenici bir firmanın sahip olduğu departmanlara
değinilmiştir. Sonrasında ise değerlendirme kriterlerinin alt başlığı altında dijital
olgunluğu belirleyebilecek sorular geniş kapsamlı bir literatür taraması ile
hazırlanmıştır. Firmaların departman bazında belirlediği katılımcılara yöneltilecek bu
sorulardan alınan yanıtlar çerçevesinde firmaların dijital olgunlukları
belirlenebilecektir.
İnşaat sektöründe çalışan firmaların diğer birçok sektörden farklı olarak birbirinden
ayrı niteliklere sahip olan, kendi içerisinde birçok farklı spesifik sistemleri içeren
projeleri bulunmaktadır. Proje odaklı çalışan inşaat sektöründeki bu firmaların dijital
olgunluk seviyeleri her projesinde farklı olabilmektedir. Dijitalleşme çerçevesinde asıl
amaç, tüm projelere dijital bir altyapı kurularak hepsinin benzer dijital olgunluğa sahip
olmasıdır. Fakat bazı projelerin yapısı, bulunduğu lokasyon, altyapı özellikleri gibi
faktörler bu duruma olanak sağlamamaktadır. Tez çalışması kapsamında önerilen
modelin odağı proje bazlı olmayıp firma bazında bir değerlendirme yapılmıştır. Firma
bazında bir dijital olgunluk tespiti yapılarak firmanın dijital olgunluğu hakkında bir
fikir sahibi olunabilmektedir.
Dijital olgunluk modeli kapsamında önerilen model inşaat sektöründe faaliyet gösteren
bir firmaya uygulaması yapılmamıştır. Literatür taraması ile dijital olgunluk modelleri
karşılaştırılıp analiz edilerek değerlendirme kriterleri belirlenmiş ve bir dijital
olgunluk modeli önerisi yapılmıştır. Gelecek çalışmalar için tez kapsamında
oluşturulan bu model reel olarak çalışan bir firmada uygulanabilir ve sonuçları analiz
edilerek dijitalleşme için firmanın güçlü ve zayıf yönleri görülebilir. Bu sonuçlardan
yola çıkılarak firma dijitalleşme doğrultusunda atacağı adımları belirleyebilir ve
devamlı modeli kullandığı durumda sürdürebilir bir dijital yapı inşa edebilir.
Bu çalışmanın akademik katkısı inşaat sektörüne yönelik bir dijital olgunluk modelinin
literatüre kazandırılmasıdır. Ayrıca bu tez çalışması baz alınarak birçok farklı dijital
olgunluk modelleri geliştirilebilir. Tez çalışmasında da bahsedildiği üzere inşaat
sektöründeki dijital olgunluk modelleri oldukça kısıtlıdır. Bu alana yönelik farkındalık
arttırılarak gelecek çalışmaların önü açılmalıdır. Çalışmanın sektöre olan katkısı ise
firmaların önerilen dijital olgunluk modelini kullanarak olgunluk seviyelerini
görebilecek ve ona göre dijital aksiyonlarını alabilecektir. Dünyada oldukça ilkel
metotlarla çalışan inşaat sektörünün dijitalleşmesi doğrultusunda dijital olgunluk
modellerinin kullanılması firmaların sürdürebilir bir dijital stratejiye sahip olmasını
sağlayacaktır.

Abstract:
In the digitalized world, the construction sector has been seen to work with methods
that are far from technology when compared to other sectors. Factors such as the fact
that the construction industry is one of the oldest sectors, the fact that projects involve
different disciplines and often work with many stakeholders working separately from
each other, and the emergence of a complex, often unique product are major factors in
not going beyond traditional methods. Unlike other sectors in the Industry 4.0 era,
where efficiency is at the forefront, the continued use of primitive methods in the
construction sector has led to errors and deficiencies in projects. The return of the
errors and deficiencies encountered has been quite difficult and costly. Therefore, by
taking digitalization steps in the construction sector, it will be possible to work more
planned and cost-efficient. Although businesses in the construction sector take steps
towards digitalization, digitalization occurs over time in a certain process. Within the
scope of this study, an evaluation of the digital maturity of contractor companies
operating in the construction sector has been studied. With the digital maturity model,
companies will be able to determine which stage they are at in terms of digitalization
and accordingly, they will be able to take the necessary steps by creating a
digitalization roadmap. In this way, the construction sector, which works based on the
traditional method understanding, will be able to work more efficiently by digitalizing.
Digital transformation can be considered as the process of integrating digital
technology opportunities into all areas of the business. While this transformation
provides significant advantages in the existing business models of the business, it can
also provide new business areas. Therefore, businesses that want to maintain their
competitiveness in the market within the framework of this transformation must be a
part of digital transformation. Although companies in the construction sector resist this
transformation, factors such as easier access to technology day by day and decreasing
costs make transformation inevitable. Based on this, digital maturity models developed
for the construction industry are very important. Although digital maturity models in
the construction industry are evaluated within the scope of BIM maturity models, BIM
maturity models do not fully reflect the digital maturity of the company. Factors such
as the culture, strategy and organizational structure of the company are also very
important in determining the digital maturity of companies, and BIM maturity models
do not evaluate these factors. Therefore, a comprehensive study should be carried out
by paying attention to these evaluation criteria while determining digital maturity in
companies in the construction sector. Thanks to digital maturity models, companies in
the sector will be able to see their position in the market and take the necessary steps
to maintain competition.
When digital maturity models are examined in the literature, there are many studies in
many sectors other than the construction sector, while there are limited number of
studies in the construction sector. One of the aims of the study is to contribute to the
literature by proposing a digital maturity model for the construction sector. In this
direction, the evaluation criteria to be used in determining the digital maturity of a
contractor company operating in the construction sector were determined by analyzing
the studies in the literature. In the rest of the study, the departments of a contractor
company operating in the construction sector are mentioned. Afterwards, questions
that can determine digital maturity under the sub-heading of evaluation criteria were
prepared with a comprehensive literature review. The digital maturity of the companies
can be determined within the framework of the answers received from these questions
to be directed to the participants determined by the companies on the basis of
departments.
Unlike many other sectors, companies working in the construction industry have
projects that have different qualities from each other and include many different
specific systems within themselves. The digital maturity levels of these projectoriented companies in the construction sector may be different in each project. Within
the framework of digitalization, the main goal is to establish a digital infrastructure for
all projects so that they all have similar digital maturity. However, factors such as the
structure, location and infrastructure features of some projects do not allow for this
situation. The focus of the model proposed within the scope of the thesis is not projectbased, but a company-based assessment was made. By making a digital maturity
determination on a company basis, it is possible to have an idea about the digital
maturity of the company.
The model proposed within the scope of the digital maturity model has not been
applied to a company operating in the construction sector. By comparing and analyzing
digital maturity models through literature review, evaluation criteria were determined
and a digital maturity model was proposed. For future studies, this model created
within the scope of this thesis can be applied to a real company and the results can be
analyzed to see the strengths and weaknesses of the company for digitalization. Based
on these results, the company can determine the steps to be taken in the direction of
digitalization and build a sustainable digital structure if it uses the model continuously.
The academic contribution of this study is to introduce a digital maturity model for the
construction industry to the literature. In addition, many different digital maturity
models can be developed based on this thesis study. As mentioned in the thesis, digital
maturity models in the construction industry are quite limited. Future studies should
be paved the way by raising awareness in this field. The contribution of the study to
the sector is that companies will be able to see their maturity levels by using the
proposed digital maturity model and take digital actions accordingly. The use of digital
maturity models in line with the digitalization of the construction industry, which
works with very primitive methods in Turkey and in the world, will enable companies
to have a sustainable digital strategy.