Genetik olarak ailesel akdeniz ateşi tanısı alan hastaların demografik, fenotipik, laboratuvar özelliklerinin retrospektif olarak değerlendirilmesi /
Yazar: GÖZDE GÜRPINAR
Danışman: PROF. DR. ZEYNEP YILDIZ YILDIRMAK ; DR. NURVER AKINCI
Sağlık Bilimleri Üniversitesi / İstanbul Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2018
Konu: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları = Child Health and Diseases
Dizin: Ailesel akdeniz ateşi = Familial mediterranean fever ; Demografi = Demography ; Fenotip = Phenotype ; Genetik = Genetics ; Genetik hastalıklar-doğuştan = Genetic diseases-inborn ; Genotip = Genotype ; Retrospektif çalışmalar = Retrospective studies

Özet:
Ailevi Akdeniz Ateşi (AAA) otozomal resesif geçişli; tekrarlayan ateş ve peritonit, artrit, plörit gibi poliserözit atakları ile karakterize otoinflamatuar bir hastalıktır.
Bu çalışmanın amacı kliniğimizde AAA tanısı ile izlenen ve genetik sonucu pozitif olan 200 hastanın demografik, klinik özelliklerinin, laboratuvar ve tedavi verilerinin değerlendirilmesi ile genotip fenotip ilişkisinin araştırılmasıdır.
Hastalar öncelikle heterozigot, birleşik heterozigot ve homozigot mutasyon grupları olarak ayrıldı. Heterozigot mutasyonu olan hastaların şikayetlerinin istatistiksel olarak anlamlı derecede daha erken yaşta ortaya çıktığı görüldü. Homozigot mutasyonu olan hastaların atak sırasındaki sedimentasyon ortalama değeri diğer gruplara oranla anlamlı olarak daha yüksek bulundu.
En sık görülen ilk 3 mutasyon sırasıyla Heterozigot R202Q, M694V/R202Q, Heterozigot E148Q saptandı. Gruplar karşılaştırıldığında ise E148Q mutasyonu taşıyan hastalarda ateş semptomu sıklığı ve eşlik eden hastalık varlığı diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulundu.
Çalışmaya alınan 72 hastada en az bir alelde M694V mutasyonu pozitif bulundu. Diğer sık saptanan mutasyonlar olan Heterozigot R202Q, Heterozigot E148Q ile karşılaştırıldı. Hastalarımız AAA semptomlarına göre değerlendirildiğinde ateş ve artraljinin M694V mutasyonu taşıyan hastalarda anlamlı olarak daha fazla görüldüğü saptandı. M694V mutasyonu taşıyan hastaların tedavi öncesi 1 yılda geçirdikleri atak sayısı, PRAS skoru, atak anındaki fibrinojen değeri anlamlı olarak yüksek bulundu.
Çalışmamızda en sık saptanan iki homozigot mutasyon grubu M694V ve R202Q karşılaştırıldı. Homozigot M694V mutasyonu taşıyan hastaların tanı alma yaşlarının erken olduğu saptandı. R202Q homozigot mutasyonu taşıyan hastalarda kız cinsiyet ve myalji anlamlı olarak daha sık saptandı. R202Q homozigot mutasyonu taşıyan hastaların ise tedavi öncesi yılda atak sayısı ortalamasının M694V homozigot taşıyan hastalara göre istatistiksel olarak anlamlı düşük olduğu, kolşisin tedavisi başlanma yaşının istatistiksel olarak anlamlı yüksek olduğu saptandı.
x
Sonuç olarak AAA'da genotip fenotip ilişkisinin olduğu; E148Q mutasyonu taşıyan hastaların daha hafif, M694V mutasyonu taşıyan hastaların daha ağır hastalar olduğu görüldü. R202Q mutasyonun hastalıkla ilişkili olabileceği özellikle myalji semptomu olduğunda akılda tutulması gerektiğini düşünmekteyiz.
Anahtar Kelimeler: Ailesel Akdeniz Ateşi, genotip, fenotip

Abstract:
Familial Mediterranean Fever is an autosomal resessive, autoinflammatory disease that is characterazed by recurrent fever and polyserousitis episodes like peritonitis, arthritis and pleuritis.
In this study, we aimed; to evaluate the demographical, clinical data, laboratory and after treatment results of 200 number of patients with the diagnosis of FMF and a positive genetic result and also to investigate the relationship between genotypes and phenotypes.
Patients were seperated into groups so that the comparison about genotype- phenotype relationship is done. When the FMF patients carrying heterozygotus, compound heterozygotus and homozygotus mutations were compared, symptoms were seem to appear at an early onset of age with the heterozygotus group, statistically. The sedimentation levels in homozygotus patients during an episode were seem to be significantly higher when compared to the other groups. The first 3 most common mutations were heterozygotus R202Q, M694V/R202Q and heterozygotus E148Q respectively. The symptom of fever and presence of additional disease were found to be lower in patients carrying E148Q mutation, which was statistically significant. M694V mutation was positive in at least one alele in 72 patients studied. The symptom of fever and arthralgia were found to be significantly higher in patients with M694V mutation. Also, the number of episodes in one year before treatment, PRAS score and the values of fibrinogen during episodes were higher in M694V patients. The first 2 most common homozygotus mutation group M694V and R202Q was compared. As a result, the age at diagnosis was found to be earlier in patients with homozygotus M694V mutation. The ratio of female gender and myalgia was significantly higher in patients with the mutation of R202Q homozygotus. The number of episodes in one year before treatment was lower in R202Q patients when compared to the M694V carriers, therefore the initiation age to colchicine was later in the R202Q group which was statistically significant.
xii
As a result, it could be said that there is a relationship between genotype and phenotype; patients with E148Q mutation were milder where M694V carriers were more severe. Also we can say that the mutation of R202Q could be related to the disease, especially in the presence of myalgia.
Key words: Familial Mediterranean Fever, genotype, fenotype