Hemşirelerin ayrımcılık algısına yönelik bir ölçek geliştirme çalışması
A scale development study on nurses perception of discrimination
Yazar: GÜLŞAH ÜNSAL JAFAROV
Danışman: PROF. DR. AYTOLAN YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü / Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı / Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2021
Konu: Hemşirelik = Nursing
Dizin: Algı = Perception ; Ayrımcılık = Discrimination ; Hemşireler = Nurses ; Hemşirelik = Nursing ; Hemşirelik araştırmaları = Nursing research ; Ölçekler = Scales

Özet:
Bu çalışma hemşirelerin ayrımcılık algısını ölçmeye yönelik bir ölçüm aracı geliştirmek amacıyla metodolojik, hemşirelerin ayrımcılık algı düzeylerini belirlemek ve sosyo-demografik özelliklerine göre algı düzeylerinin değişkenliğini saptamak amacıyla tanımlayıcı olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın verileri İstanbul ili Avrupa bölgesinde bulunan, 2 özel hastane ve 1 kamu üniversite hastanesinde çalışan gelişigüzel örnekleme yöntemi ile seçilen 352 hemşireden elde edilmiştir (n=352). Veri toplama aracı olarak; araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Özellikler Bilgi Formu ve yine araştırmacı tarafından geliştirilen Hemşirelerde Ayrımcılık Algısı Ölçeği (HAAÖ) kullanılmıştır. Analiz IBM SPSS 26 (Statistical Package for the Social Sciences) istatistik paket programları ile yapılmıştır. Araştırmada kullanılan HAAÖ'nin açıklayıcı faktör analizi sonucunda toplam varyansının %52,97 olduğu ve 30 maddenin 4 faktör (Kişisel Tercih ve Birey Özellikleri Boyutu, Akrabalık ve Yakınlık Boyutu, Hemşirenin Bireysel ve Mesleki Özellikleri Boyutu, Hasta ve Hastalık Özellikleri Boyutu) altında toplandığı saptanmıştır. Ölçek maddelerin faktör yükleri 0,499-0,805, alt boyutların iç tutarlığı 0,669-0,926 arasındadır. Ölçeğin toplam Cronbach Alfa değeri 0,895 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak, HAAÖ geçerli ve güvenilir bir ölçektir. Ayrıca katılımcıların HAAÖ'ne verdiği cevaplar neticesinde alınan genel puan ortalaması 121,57±18,49'dir. Araştırmaya katılan hemşirelerin ayrımcılık algı düzeyleri yüksektir. Katılımcıların çoğunun en az sağlık meslek lisesi ve ön lisans mezunu, 25 yaş ve altında kadın, özel hastanelerde yatan hasta servislerinde çalışan, en fazla 5 yıl deneyimi olan, bağlı olduğu kurumda en fazla 5 yıl çalışmış, en az 9 en fazla 16 saat çalışan hemşirelerden oluştuğu saptanmıştır. HAAÖ genel ve alt boyut puan ortalamalarının çalışılan kurum, çalışılan birim, yaş, mesleki deneyim, eğitim düzeyine göre %95 güven sınırında anlamlı farklılıklar gösterdiği saptanmıştır.

Abstract:
This study was designed methodologically in order to develop a measurement tool for nurses' perception of discrimination, and as a descriptive study to determine the discrimination perception levels of nurses and to determine the variability of their perception levels according to their socio-demographic characteristics.The data was obtained from 352 nurses working in hospitals in the European region of Istanbul, selected by haphazard sampling (N=352). As a data collection tool; The Personal Information Form and the Nurses Perception of Discrimination Scale (NPDS), both prepared and developed by the researcher, were used.Analysis was done using IBM SPSS 26 statistical package programs. As a result of the explanatory factor analysis of NPDS used in the study, the total variance was determined 52.97% and a total of 30 items were gathered under 4 factors (Personal Preference and Individual Characteristics Dimension, Relative and Relationship Dimension, Nurse's Individual and Professional Characteristics Dimension, Patient and Disease Characteristics Dimension). The factor loads of the scale items were between 0.499 and 0.805, and the internal consistency of the sub-dimensions was between 0.669 and 0.926. As a result of the reliability analysis, the Cronbach's alpha value was calculated as 0.895. In conclusion, NPDS is a valid and reliable scale.Additionally, the average score obtained from NPDS is 121.57±18.48. The level of discrimination perception in the research is high. It was determined that most of the nurses in the study were at least health vocational high school and associate degree graduates, women aged 25 and below, working in inpatient services in private hospitals, with maximum of 5 years of experience, working for a maximum of 5 years in the institution they are affiliated with, and working 9 to 16 hours a day. It was determined that the general and sub-dimension mean scores of NPDS showed significant differences at the 95% confidence limit according to the institution, unit, age, professional experience and education level.