Preoperatif hematokrit seviyesinin koroner arter baypas greftleme cerrahisi sonrası mortaliteye olan etkisi
The effect of preoperative hematocrit level on mortality after coronary artery bypass grafting surgery
Yazar: ARDA AYBARS PALA
Danışman: PROF. DR. ŞENOL YAVUZ
Sağlık Bakanlığı / Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Kalp ve Damar Cerrahisi Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2016
Konu: Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi = Thoracic and Cardiovascular Surgery

Özet:
Amaç: Hematokrit düşüklüğü, koroner arter baypas greftleme (KABG) cerrahisi
hastalarının ameliyat öncesi değerlendirmelerinde sık şekilde karşılaşılan bir
hematolojik sorundur. Günümüzde KABG cerrahisi artık sadece düşük risk
grubundaki hastalara değil yüksek risk grubundaki hastalara uygulandığı için,
ameliyat sonrası mortaliteyi öngörebilmek için ameliyat öncesi yapılan
değerlendirmelerin önemi artmıştır. Bu çalışmanın amacı; ameliyat öncesi
hematokrit seviyesinin KABG cerrahisi uygulanan hastalarda ameliyat sonrası ilk 30
günlük mortaliteye olan etkisinin araştırılmasıdır.
Yöntemler: Kliniğimizde Ocak 2011 - Ocak 2015 tarihleri arasında izole KABG
cerrahisi uygulanan hastalardan preoperatif hematokrit seviyesi düşük (<%36) olup
KABG cerrahisi uygulananlar Grup 1 olarak belirlenirken; aynı dönemde preoperatif
hematokrit seviyesi normal (≥36) olup KABG cerrahisi uygulanan hastalardan
rastgele seçim ile oluşturulan kontrol grubu Grup 2 olarak çalışmaya dahil edildi.
Çalışmadaki hasta sayısı Grup 1'de 46 ve Grup 2'de 48 olmak üzere toplam 94'tür.
Grup 1'de K/E oranı 12/34 ve Grup 2'de K/E oranı 3/45'tir.
Bulgular: Her iki grup arasında demografik özellikler ve risk faktörleri açısından
anlamlı farklılık yoktu (p>0.05). Preoperatif dönemde Grup 1'de KOAH'lı olgu sayısı
Grup 2'ye oranla anlamlı derecede fazla idi (Sırayla %34.8 ve %12.5; p=0.011).
EuroSCORE skorlama sistemine göre hastalar değerlendirildiğinde, Grup 1'deki
hastaların risk skoru Grup 2'ye göre anlamlı olarak fazla bulundu (Sırayla 3.7 ± 2
ve2,7 ± 1,7; p=0.011). Operatif verilerde istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar
bulunmadı. Postoperatif dönem hastaların takibinde Grup 1'de drenaj miktarları
anlamlı derecede artmış olarak bulundu (Grup 1'de 680.43 ± 327.09 cc iken Grup
2'de 533.33 ± 390.35 cc; p<0,001). Buna paralel olarak kullanılan kan ve kan ürünü
miktarları da Grup 1'de anlamlı olarak yüksek idi (Grup 1'de 3.3 ± 1.7 ünite iken
Grup 2'de 1.9 ± 0.9 ünite idi; p<0.001). Postoperatif ilk 30 günlük mortalite
değerlendirildiğinde ise Grup 1'in mortalite oranı istatistiksel olarak daha yüksekti
(Grup 1'de %6.5 iken Grup 2'de %2.1 idi; p=0.020).
Sonuç: Preoperatif hematokrit seviyesi düşüklüğü KABG cerrahisi sonrası mortalite
artışı ile ilişkilidir. Hastaların postoperatif mortalite risklerini ameliyattan önce
değerlendirmek, maliyet hesaplaması ve hastanede kalış süresini öngörmek için
kullanılan risk skorlama sistemlerine hastaların preoperatif hematokrit seviyelerinin
de dahil edilmesinin gerekli olduğunu düşünmekteyiz.
Anahtar kelimeler: Koroner arter baypas greftleme, mortalite, hematokrit

Abstract:
Objective: Low hematocrit is a common hematological problem on preoperative
assessment in patients undergoing coronary artery bypass graft (CABG) surgery.
Currently, CABG surgery has been performed on both low-risk and high-risk
patients. Therefore, importance of preoperative assessments and examinations is
increasingly growing to predict postoperative mortality. The aim of this study was to
show the impact of preoperative hematocrit levels on 30 days postoperative
mortality in patients, who had underwent CABG surgery.
Methods: All patients in this study were performed isolated CABG operation in our
clinic between January 2011 - January 2015. Forty-six patients with preoperative
low hematocrit levels (<%36) were chosen as Group 1 and 48 patients with
preoperative normal hematocrit levels were randomly selected as Group 2.
Female/male ratios were 12/34 in Group 1 and 3/45 in Group 2.
Results: There were no significant demographic and risk factorial differences
between these groups (p>0.05). In preoperative period, Group 1 had significantly
more patients with chronic obstructive pulmonary disease than Group 2 (%34.8 vs.
%12.5, p=0.011). According to EuroSCORE risk scoring system, risk score was
significantly higher in Group 1 than Group 2 (3.7±2 vs. 2.7±1.7, p=0.011). No
statistical difference was detected in operative data. In postoperative patients follow
up; Group 1 had significantly more drainage volume than Group 2 (680.43 ± 327.09
cc vs. 533.33 ± 390.35 cc, p<0.001). Similarly, amount of blood and blood products
was significantly higher in Group 1 than Group 2 (3.3 ± 1.7 units vs. 1.9 ± 0.9 units,
p<0.001). The postoperative 30 days mortality in Group 1 was significantly higher
than Group 2 (%6.5 vs. %2.1, p=0.020).
Conclusion: Low hematocrit level in preoperative period is related to increased
mortality after CABG surgery. Evaluation of postoperative mortality risks before
operation can help us to predict cost efficacy and length of hospital stays. In
conclusion, we suggest that patients' preoperative hematocrit levels must be added
to risk scoring systems as an assessment parameter.
Key Words: Coronary artery bypass graft, mortality, hematocrit.