Avrupa birliğinin batı balkanlar genişlemesi: bir dış politika aracı olarak kimlik dönüşümü
European union enlargement on western balkans: identity transformation as a foreign policy instrument
Yazar: MURAT NECİP ARMAN
Danışman: Y.DOÇ.DR. NAZİF MANDACI
Dokuz Eylül Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı
Derece: Doktora, 2007
Konu: Uluslararası İlişkiler = International Relations

Özet:
Batı Balkanlar'ın Avrupa Birliği ile entegrasyonu sürecini diğergenişlemelerden farklı kılan bölgenin yapısı ve Birliğin genişleme açısındankullandığı dış politika enstrümanıdır. Batı Balkanlar birçok sosyolojik nedenleAvrupa açısından olumsuz anlamlarla yüklü bir bölgedir. Soğuk Savaşsonrasında bir uygar kuvvet olarak beliren Avrupa Birliği, özellikle yakıncoğrafya üzerinde güçlü bir çekime sahiptir. Ancak bölgedeki içkin kimliktanımı Avrupalı algı açısından olumsuz ve şiddet yüklü olduğu için bu haliyle,tam üyelik mümkün olamamaktadır. Bu nedenle Birlik bölgenin entagrasyonuiçin kimlik dönüştürücü yeni dış politika enstrümanları geliştirmiştir.Batı Balkanlar'da 1990'lar boyunca yaşanan çatışma halinde Birlik,bölge için iki temel dış politika enstrümanı kullanmıştır. Bu enstrümanların ilkiçatışma çözümleme, diğeri ise karmaşık aciliyetlerdir. Ancak 1990'ların sonunagelindiğinde Birlik; sadece çatışmayı durdurmak, ya da çatışma mağdurlarınırehabilite etmek anlayışının yeterli olmadığını kavramıştır. Bu nedenle Birlik,Batı Balkanlar'da bir `güvenlik toplumu', ya da `pozitif barış' ortayaçıkmadan, kendisi için de sürdürülebilir bir güvenlik ortaya çıkmayacağıdüşüncesiyle yeni bir güvenlik paradigmasının işaretlerini vermeye başlamıştır.Bu yeni güvenlik paradigması `insan güvenliği' yaklaşımıdır. Batı Balkanülkeleri Birlik tarafından en çok gözetilen ülke statüsüne alınırken, tek tek üyeülkeler tarihi ya da kültürel nedenleri kullanarak Batı Balkan ülkeleri ilehısımlık politikaları geliştirmektedirler.Sonuç olarak Batı Balkanlar'ın, Avrupa ile entegrasyonu, yukarıdabahsettiğim nedenlerle sosyal inşacı teori ile açıklanabilir. Kimliği yapı, ajanı isepolitik elitler olarak kabul ettiğimizde, Birlik Batı Balkan ülkelerinin birer grupiçi üye olarak algılanmasını sağlamakta ve bu yola Avrupa entegrasyonunadahil etmektedir. Bu anlamda kimlik dönüşümü, uluslararası ilişkiler disipliniaçısından ilk kez bir dış politika enstrümanı olarak kullanılmaktadır.Anahtar Sözcükler: Balkanlar, Avrupa Birliği, İnsan Güvenliği, Kimlik, AvrupaEntegrasyonu

Abstract:
The differences of the Western Ballkans enlargement from the otherenlargement processes of the EU are relevant to the structure of the region andthe foreign policy instruments of the EU. The Balkans has always hadpejorative connotations for the Europeans. On the other side, the EU as a civilforce, has a great gravity pull affect over its near abroad. However, due to thisblackened image of the Balkans, recalling conflicts, violence, schisms and soforth, the prospect for full membership to the Union had been even unthinkable.Hence, the EU has employed some foreign policy instruments firstly to tame,and consequently to turn the nations of the region into `Europeans?.The EU has used basically two foreign policy instruments for theWestern Balkans along the 1990s, while the chaos and war casted its shadow onthe region. These instruments had been mostly for conflict resolution anddesigned for the relevant complex emergencies. Yet, by the end of the 1990s, theEU came to realize that ceasing the conflict or rehabilitating the victims was notenough. Therefore, the signs of a new approach became visible by theemergence of a new security perception that made its emphasis on the necessityof a security community, and consequently a positive peace for the sake of thestability and security on the whole continent. This new security perception isbased on new and expanded conceptualization of security with its stress on itshuman aspect also. Furthermore, in parallel with this new perception, thestrategies regarding allocation of the most-favorite nation status to the regioncountries and emboldening already existed kinship linkages with them havegained common parlance.On the other side, one can explain the integration process of the WesternBalkans with the EU by using the social constructivist international relationstheory. When we accept the identity as the structure, and the political elites asthe agent, the strategy maintains the Western Balkans countries as in-groupmembers, threby turning the political elites into the agents of the Europeanidentity. In this context, it follows that identity transformation has been usedfor the first time in the EU history as a foreign policy instrument, so as to set aprecedent also in international relations discipline.Key Words: Balkans, European Union, Human Security, Identity, SocialConstructivism