Sarıçam (Pinus sylvestris L.)'da farklı tohum kaynaklarının kozalak ve tohum özelliklerine etkisi
The effects of different scotch pine (Pinus sylvestris L.) seed origin to cone and seed characteristics
Yazar: HAKAN KELEŞ
Danışman: DOÇ. DR. SEZGİN AYAN
Gazi Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Derece: Yüksek Lisans, 2007
Konu: Ormancılık ve Orman Mühendisliği = Forestry and Forest Engineering

Özet:
Bu çalısmanın amacı, Sarıçam'da (Pinus sylvestris L.) farklı tohumkaynaklarının kozalak ve tohum özelliklerine etkisini belirlemektir.Çankırı-Ilgaz-Uzundag mevkiindeki tohum mesceresi ile Ilgaz orijinliEskisehir-Mihalıçcık-Ormantepe mevkiindeki klonal tohum bahçesiseçilmistir.Bu amaçla; 2004 bol tohum yılında Ilgaz-Uzundag mevkii 176 nolutohum mesceresindeki 30 üstün agaçtan ve Mihalıçcık-Ormantepemevkiindeki 96 nolu klonal tohum bahçesinden 30 klonu temsil edeceksekilde her bir agaçtan 20'ser adet olmak üzere toplam 1200 adetkozalak örnegi alınmıstır.Her bir örnegin; kozalak çapı, kozalak boyu, karpel sayısı, kozalakagırlıgı ile her bir kozalaktan elde edilen tohumların; tohum çapı, tohumboyu, tohum sayısı, tohum agırlıgı, kanat boyu, kanat çapı ve kanatrengi gibi kozalak, tohum ve kanata iliskin morfolojik özellikleribelirlenmistir.Yapılan ölçüm ve degerlendirmeler sonucunda; Ilgaz tohummesceresine ve Mihalıçcık klonal tohum bahçesine ait kozalaklarınvortalama degerleri sırasıyla; Kzç: 23,81 mm ve 22,11 mm, Kzb: 47,92mm ve 41,87 mm, Kzag: 11,27 gr ve 7,48 gr, Kps: 58,87 adet ve 67,07adet ile tohumlara ait ortalama degerler sırasıyla; Ths: 30,18 adet ve27,96 adet, Thç: 2,83 mm ve 2,73 mm, Thb: 5,13 mm ve 4,79 mm, Thag:0,310 gr ve 0,180 gr, BrThag: 0,01 gr ve 0,006 gr, Knç: 5,82 mm ve 5,30mm, Knb: 18,56 ve 16,6 mm olarak bulunmustur.Sonuç olarak; Ilgaz tohum mesceresinden alınan örneklerin Mihalıçcıkklonal tohum bahçesinden alınan örneklere göre, Kps özelligi dısındakitüm özellikler bakımından daha yüksek degerler tespit edilmistir.Anahtar Kelimeler : Sarıçam, Kozalak, Tohum, Tohum Kaynagı

Abstract:
This study was carried out for determing the effects of different seedsources on cone and seed traits by collecting the cones from Çankırı-Ilgaz seed stand and Eskisehir-Mihalıçcık clonal seed orchard.A total of 1200 cone samples were collected from 30 dominant trees (20each) at Ilgaz-Uzundag (Number of seed stand is 176) and 30 choosentrees (20 each) representing the clones at Mihalıçcık-Ormantepe(Number of clonal seed orchard is 96) in the rich seed year (2004) forthe investigation.The morphologic characteristics of cones, seeds and wings such us thediameter, height, carpel number, weight of each cone and diameter,height, number, weight of each seed derived from each cones anddiameters, heights, colours of wings were determined.The average values of cones picked up from Ilgaz seed stand andMihalıçcık clonal seed orchard were found respectively; Kzç: 23,81 mmand 22,11 mm, Kzb: 47,92 mm and 41,87 mm, Kzag: 11,27 gr and 7,48 gr,Kps: 58,87 pieces and 67,07 pieces, and the average values of seedsviiwere found respectively; Ths: 30,18 pieces and 27,96 pieces, Thç: 2,83mm and 2,73 mm, Thb: 5,13 mm and 4,79 mm, Thag: 0,310 gr and 0,180gr, BrThag: 0,01 gr and 0,006 gr, Knç: 5,82 mm and 5,30 mm, Knb: 18,56mm and 16,6 mm.All values were found higher at samples picked up from Ilgaz seedstand than samples picked up from Mihalıçcık clonal seed orchardexcept Kps.Key Words : Scotch pine, Cone, Seed, Seed Origin