Adli belgelerde kimyasal yöntemlerle mürekkep yaşı incelenmesi
Examination of ink age in forensic documents using chemical methods
Yazar: ÖZLEM YILMAZ
Danışman: PROF. DR. HALİS DOKGÖZ
Mersin Üniversitesi / Tıp Fakültesi / Adli Tıp Ana Bilim Dalı
Derece: Tıpta Uzmanlık, 2024
Konu: Adli Tıp = Forensic Medicine
Dizin: Adli tıp = Forensic medicine

Özet:
Adli belge inceleme; adli bilimler alanında çeşitli inceleme yöntemleri kullanılarak yazı ve imzaların kimliklendirilmesi ve belgeler üzerinde yapılan sahteciliklerin tespit edilmesi amacıyla yapılan çalışmaları ifade etmektedir. Yargı sistemi, belge sahteciliğini ortaya çıkarmak için, elle yazılmış veya basılı bir paragrafı, bir imzayı veya belgenin tamamını yakından incelemesi ve belgenin gerçek mi yoksa sahte mi olduğunu belirlemesini talep edebilir. Adli belge incelemelerinde yazı ya da mürekkep yaşının belirlenmesi çok sık talep edilen incelemeler olarak öne çıkmaktadır.

Bu çalışmada doğal ve yapay yaşlandırılmış belgelere atılı imzalara ait mürekkep içeriklerinin kimyasal yöntemlerle incelenerek, zaman ile mürekkep içeriğindeki maddelerin azalma oranlarını tespit etmek, bu sayede imzanın atıldığı tarihin tespit edilebileceği bir yöntem geliştirmek, mürekkep yapı ve yaş analizlerinin standardizasyonu sağlanarak yargı sisteminde belge sahteciliği
alanındaki boşluğun giderilmesi amaçlanmıştır.

Bu amaçla tükenmez kalem mürekkeplerinin yapısında çözücü olarak kullanılan fenoksietanol(PE) için; piyasadan rastgele seçilmiş 3 adet mavi tükenmez kalemle oluşturulan en yenisi 1 aylık, en eskisi 12 aylık toplam 36 adet numune ile tarihi bilinen ancak imzayı atan kişi ve markası bilinmeyen mavi
tükenmez kalemlerle oluşturulmuş en yenisi 1 aylık en eskisi 12 aylık toplam 24 adet numune GC-MS'de analizlendi. Boyar madde olarak kullanılan kristal viyole(CV) ve metil viyole(MV) için; saf kristal viyole, metanol ile dilüe edilerek ve ışık ile yapay yaşlandırmaya bırakılarak oluşturulan numuneler ile tarihi bilinen, ancak imzayı atan kişi ve markası bilinmeyen mavi tükenmez kalemlerle oluşturulmuş en yenisi 2 yıllık en eskisi 10 yıllık toplam 15 adet numune alınarak HPLC'de analizlendi.

Fenoksietanol düzeylerinin analizleri sonucunda, markası bilinen tükenmez kalem numunelerinde fenoksietanol düzeylerinin zamanla azaldığı saptandı. Kullanılan kalemin bilinmediği olgu örnekleri numunelerinde ise; fenoksietanol düzeylerinin zamanla düzenli olarak azalma göstermediği, her ay
için farklı sonuçlar elde edildiği görüldü. Bu sonuçlar kısa erimli belgelerin yaş tayini için fenoksietanol düzeylerinin tek başına yeterli olmadığı, ancak belge içerisinde tarihi bilinen bir mürekkep mevcutsa, bu mürekkep ile sorgulanan mürekkep arasındaki tarih farkını belirlemede kullanılabileceğini gösterdi.

Kristal viyole ve metil viyole analizleri sonucunda ise; tarihi bilinen ancak kullanılan kalemin bilinmediği arşiv örneklerinde, her bir belge için "CV/MV Alan", "CV/(CV+MV) Alan", "CV/MV Miktar" ve "CV/(CV+MV) Miktar" formülleri hesaplandı. Bu hesaplamalar sonucunda, her dört formül için de, zamanla oranların düzenli olarak azaldığı görüldü. Yapay yaşlandırılmış saf kristal viyoleden alınan örneklerde; doğal yaşlandırılmış belge örnekleri ile uyumlu olarak "CV/MV Alan", "CV/(CV+MV) Alan", "CV/MV Miktar" ve "CV/(CV+MV) Miktar" oranlarının zamanla düzenli olarak azaldığı görüldü. Bu sonuçlar, kristal viyolenin ışık etkisi ile demetilasyona uğradığı, kristal viyole miktarı zamanla
azalırken, demetilasyon ürünü olan metil viyolenin zamanla arttığını, hem pik alanı olarak, hem de analit miktarı olarak bu iki maddenin oranının mürekkep yaşı tayininde kullanılabileceğini gösterdi.

Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlar, çözücü ve boyar maddelerin zamanla değişiminin mürekkep yaşını tayin etmede kullanılabileceğini gösterdi. Bu sonuçlar ve ileride bu konu ile ilgili yapılacak diğer çalışmalar ile mürekkep yapı ve yaş analizlerinin standardizasyonu sağlanarak yargı sisteminde belge
sahteciliği alanındaki boşluğun giderilebileceği anlaşılmaktadır.

Abstract:
Forensic document examination refers to studies conducted in the field of forensic sciences to identify writings and signatures and to detect forgeries made on documents using various examination methods. In order to reveal document forgery, the judicial system may request a close examination of a handwritten or printed paragraph, a signature or the entire document and determine whether the
document is real or fake. Determining the age of writing or ink stands out as the most frequently requested examinations in forensic document examinations.

In this study, it was aimed to determine the decrease rates of substances in the ink content over time by examining the ink contents of signatures attached to naturally and artificially aged documents with chemical methods, to develop a method that can determine the date the signature was made, and to eliminate the gap in the judicial system in the field of document forgery by standardizing ink structure and age analyses.

For this purpose, for phenoxyethanol used as a solvent in the structure of ballpoint pen inks; A total of 36 samples, the newest of which was 1 month old and the oldest of which was 12 months old, were randomly selected from the market, and a total of 24 samples, the newest of which was 1 month old and the oldest of which was 12 months old, were analyzed on GC-MS using 3 blue ballpoint pens of which the date was known but the person who signed it and the brand were unknown. For crystal violet and methyl violet used as dyes; samples were diluted with pure crystal violet and left to artificially age with light, and a total of 15 samples, the newest of which was 2 years old and the oldest of which was 10 years old, were analyzed on HPLC using blue ballpoint pens of which the date
was known but the person who signed it and the brand were unknown.

As a result of the analyses of phenoxyethanol levels, it was determined that phenoxyethanol levels in ballpoint pen samples of which the brand was known decreased over time. In the case samples where the pen used was unknown, it was observed that phenoxyethanol levels did not decrease regularly over time and different results were obtained for each month. These results showed that phenoxyethanol levels alone are not sufficient for dating short-term documents, but if there is an ink with a known date in the document, it can be used to determine the date difference between this ink and the questioned ink.

As a result of crystal violet and methyl violet analyses; "CV/MV Area", "CV/(CV+MV) Area", "CV/MV Quantity" and "CV/(CV+MV) Quantity" formulas were calculated for each document in archive samples with known dates but unknown pens used. As a result of these calculations, it was seen that the ratios decreased regularly over time for all four formulas. In samples taken from artificially aged pure crystal violet; it was seen that the "CV/MV Area", "CV/(CV+MV) Area", "CV/MV Quantity" and "CV/(CV+MV) Quantity" ratios decreased regularly over time, in line with naturally aged document samples.These results showed that crystal violet was demethylated by the effect of light, the amount of crystal violet decreased over time, while the demethylation product methyl violet increased over time, and the ratio of these two substances, both as peak area and analyte amount, could be used to determine the age of the ink.

The results we obtained in our study showed that the change in solvent and dye substances over time could be used to determine the age of the ink. It is understood that with these results and other studies to be conducted on this subject in the future, the gap in the field of document forgery in the judicial system can be filled by ensuring the standardization of ink structure and age analyses.